A4-0133/99

Ψήφισμα για το Σχέδιο του προγράμματος δράσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με τους βέλτιστους όρους εφαρμογής της Συνθήκης του Άμστερνταμ που αφορούν τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (13844/98 - C4-0692/98 - 98/0923(CNS))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το Σχέδιο του προγράμματος δράσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής (13844/98 - C4-0692/98 - 98/0923(CNS)) που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης (11 και 12 Δεκεμβρίου 1998),

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «προς ένα χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης» (COM(98)0459 - C4-0551/98),

- έχοντας υπόψη τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 10ης Δεκεμβρίου 1998 για τα θεμελιώδη δικαιώματα,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Θεσμικών Θεμάτων και της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών (A4-0133/99),

Α. έχοντας υπόψη τις σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις που σημειώθηκαν στην Ευρώπη στην παρούσα δεκαετία, καθώς και την αυξανόμενη έλξη που η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκεί σε πολλές χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου και των γειτονικών περιοχών ως πρότυπο συγκατοίκησης διαφορετικών λαών και παραδόσεων και ως πρότυπο ενιαίου χώρου χωρίς οικονομικά σύνορα,

Β. έχοντας επίγνωση του πλούτου αλλά και των δυσκολιών που μπορούν να προκύψουν από τη συνάντηση χωρών με διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις, διαφορετικά κοινωνικά συστήματα, διαφορετική πολιτική οργάνωση και διαφορετικά νομικά συστήματα, αλλά έχοντας ταυτόχρονα υπόψη το εντεινόμενο αίτημα της κοινωνίας των πολιτών για μεγαλύτερη ισονομία και δικαιοσύνη και για συγκρίσιμες συνθήκες ασφάλειας και δικαστικής προστασίας, ιδίως εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ]

Γ. έχοντας επίγνωση, απέναντι σε τέτοιας διάστασης διεργασίες που ενδιαφέρουν ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, των ορίων των καθαρά εθνικών δυνατοτήτων και των δυσχερειών που τα κράτη μέλη της Ένωσης αντιμετωπίζουν προκειμένου να ελέγξουν τις επιπτώσεις τους σε ανθρώπινο, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο διατηρώντας ταυτόχρονα, κατά τη διαδικασία αυτή, τα σημεία αναφοράς, που είναι θεμελιώδη για τους πολίτες και την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη γενικότερα[semigr ]

Δ. έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι το οργανωμένο έγκλημα εκμεταλλεύεται την απουσία και/ή τη μη εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σε τομείς όπως η μετανάστευση, το άσυλο ή η αστική και ποινική δικαστική συνεργασία, καθώς και, τα στεγανά μεταξύ των εθνικών νομικών συστημάτων, πράγμα που δημιουργεί αναστάτωση στην κοινή γνώμη και συνεπάγεται απώλεια της αξιοπιστίας των εθνικών αρχών έναντι των πολιτών τους, καθώς και σημαντικό κόστος, όχι μόνον από οικονομική, αλλά και από ανθρώπινη και πολιτική άποψη,

Ε. έχοντας επίγνωση των περιορισμών που ενέχει η διακυβερνητική αντίληψη που δοκιμάσθηκε στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα της Συνθήκης της Ένωσης, που μεταφράσθηκαν από τον αποσπασματικό χαρακτήρα ορισμένων μέτρων, συμβάσεων και πάσης φύσεως πράξεων που έχουν εγκριθεί ή βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση, τόσο από άποψη σχεδιασμού, όπως και άποψη εφαρμογής[semigr ] υπολογίζοντας ότι τα μέτρα αυτά θα ενισχυθούν αναλόγως μόλις τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη του Άμστερνταμ, πράγμα που θα δώσει μια νέα ώθηση που θα επιτρέψει στους πολίτες να απολαύουν μαζί της δημοκρατικής τους παράδοσης[semigr ]

ΣΤ. πεπεισμένο ότι πρέπει να ενισχυθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών οργάνων καθώς και μεταξύ αυτών και των ευρωπαίων πολιτών[semigr ]

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η νόμιμη απαίτηση ασφάλειας όσων ζουν στο έδαφος της Ένωσης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον στόχο της δικαιοσύνης που αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο ταυτότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ] ότι, επομένως, για να είναι αποτελεσματικά, τα αστυνομικά αυτά μέτρα πρέπει να συνδυάζονται με την ανάπτυξη δικαστικής συνεργασίας[semigr ] ότι η συνεργασία αυτή είναι με τη σειρά της δυνατή μόνο εάν υπάρξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όσο το δυνατόν πιο συχνά συντονισμός των εθνικών πολιτικών πρόληψης και καταστολής[semigr ]

Η. λαμβάνοντας υπό σημείωση το γεγονός ότι οι Δεκαπέντε αποφάσισαν τελικά με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ να αντιμετωπίσουν τη ρίζα των προβλημάτων, προβλέποντας θεσμικής φύσης αναπροσαρμογές[semigr ] πεπεισμένο ότι, με τις διατάξεις αυτές, η Ένωση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ορισμένων συνταγματικών δικαστηρίων όσον αφορά την ικανότητά της να διασφαλίζει το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων σύμφωνα με τις αρχές του κράτους δικαίου και ότι, από την άλλη πλευρά, επιβεβαιώνει την τάση της να αναλαμβάνει δράση από κοινού με τα κράτη μέλη για την υλοποίηση οικονομικών, αλλά και πολιτικών και αστικών αρχών[semigr ] σημειώνει ότι πρόκειται ειδικότερα για τις ακόλουθες διατάξεις:

- το άρθρο Β ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 2 ΣΕΕ), που ορίζει ως στόχο της Συνθήκης "... τη διατήρηση και ανάπτυξη της Ένωσης ως χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης...» και επεκτείνεται βάσει των διατάξεων των άρθρων 73 Ι ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 61 ΣΕΚ), για τον πρώτο πυλώνα, και Κ.1 ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 29 ΣΕΕ), για τον τρίτο πυλώνα[semigr ]

- το άρθρο ΣΤ ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 6 ΣΕΕ), που ορίζει ότι «η Ένωση έχει ως θεμέλια τις βασικές αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, που είναι κοινές στα κράτη μέλη», καθώς και το άρθρο 6Α ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 13 ΣΕΕ), που θεμελιώνει, μεταξύ άλλων, την αρμοδιότητα της Κοινότητας να εγκρίνει "...τα αναγκαία μέτρα για την καταπολέμηση κάθε διάκρισης για λόγους φύλου, φυλής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικής προτίμησης»[semigr ]

- το άρθρο ΣΤ.1 ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 7 ΣΕΕ), που ορίζει ότι ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων όχι μόνο αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη στην Ένωση, αλλά εν συνεχεία και απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση των σχετικών δικαιωμάτων[semigr ]

- το άρθρο Λ ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 46 ΣΕΕ), που ορίζει τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας στον ποινικό τομέα[semigr ]

- τον τίτλο ΙΙΙ Α ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο IV ΣΕΚ), που διέπει τα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, όπως και τον τίτλο V ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο VI ΣΕΕ), που διέπει τα της ποινικής δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας[semigr ]

- το άρθρο 117 ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 136 ΣΕΚ), που παραπέμπει στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη του Τορίνου (1961) και στον Κοινοτικό Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων (1989) και που αποτελεί επίσης μια νομική βάση για τον αγώνα της Ένωσης κατά των διαφόρων μορφών αποκλεισμού[semigr ]

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή του νέου τίτλου IV της Συνθήκης, σχετικά με την καθιέρωση ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης προϋποθέτει την ενσωμάτωση του κεκτημένου του Schengen, όπως αυτό προβλέπεται από το πρωτόκολλο που αποτελεί παράρτημα της Συνθήκης[semigr ]

Ι. πεπεισμένο ότι, μετά τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς, την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος και τη δημιουργία των θεμελίων της κοινωνικής Ευρώπης, η δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ) καθίσταται ένας από τους πρώτους και πρωταρχικούς στόχους της Ένωσης, που πρέπει να ξεκινά από την αρχή σύμφωνα με την οποία η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, καθώς και η συνεργασία στον τομέα της καταστολής θέτουν, από τη φύση τους, σε κίνδυνο τα θεμελιώδη δικαιώματα των προσώπων τόσο στο επίπεδο των πολιτικών που αναμένεται να εφαρμοσθούν, όσο και στο επίπεδο των δράσεων που έχουν υλοποιηθεί,

ΙΑ. πεπεισμένο ότι η δημιουργία αυτού του «χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης» αποτελεί επείγον αίτημα της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης (όλων όσων ζουν στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης), ότι η παγίωσή του συνδέεται στενά με την οικοδόμηση μιας πραγματικής, και όχι τυπικής ευρωπαϊκής υπηκοότητας και ότι αποτελεί τη μόνη δυνατή πραγμάτωση της εσωτερικής αγοράς εντός της οποίας κυκλοφορούν ελεύθερα πρόσωπα, εμπορεύματα, κεφάλαια και υπηρεσίες,

ΙΒ. έχοντας λάβει υπό σημείωση τα πορίσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βιέεννης και της απόφασης περί διεξαγωγής, το φθινόπωρο του 1999, μιας έκτακτης συνόδου αφιερωμένης στα ζητήματα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη τη θετική έκβαση και τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν κατά τη Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη που οργάνωσε η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων στις 24 και 25 Μαρτίου 1999,

Ι. Πρώτον: Προπάθεια για έναν πιο προχωρημένο ορισμό των θεμεμλιωδών δικαιωμάτων και της ευρωπαϊκής υπηκοότητας και για την αντιμετώπιση κάθε μορφής διακρίσεων

1. χαιρετίζει την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να συγκαλέσει στις 14 Οκτωβρίου 1999 έκτακτη συνεδρίαση στο Tampere προκειμένου να συζητήσει την υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης[semigr ] κρίνει μείζονος σημασίας το γεγονός ότι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, καθώς και το νεοεκλεγέν Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια θα καθορίσουν μία κοινή στρατηγική για τα ζητήματα:

- της ευρωπαϊκής υπηκοότητας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων όσων ζουν στο έδαφος της Ένωσης

- της πλήρους εφαρμογής της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, δυνάμει του άρθρου 7Α της ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 14 της ΣΕΚ)

- της μετανάστευσης και του ασύλου

- της αμοιβαίας αναγνώρισης των κυρώσεων στον αστικό και ποινικό τομέα

- της διοικητικής, δικαστικής, τελωνειακής και αστυνομικής συνεργασίας, καθιερώνοντας ένα κλίμα μεγαλύτερης αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ενισχύοντας τον ρόλο των κοινών υπηρεσιών, όπως είναι η Europol[semigr ]

δηλώνει από τώρα ότι είναι διατεθειμένο να μετάσχει στον καθορισμό μιας τέτοιας στρατηγικής σε συνεργασία με την ομάδα υψηλού επιπέδου που έχει αναλάβει να προετοιμάσει τα συμπεράσματα του Tampere, προωθώντας από κοινού με τα εθνικά κοινοβούλια τη δέουσα συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών[semigr ]

2. τονίζει ότι ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων πρέπει όχι μόνον να αποτελεί ένα κριτήριο για την αξιολόγηση του θεμιτού των κοινοτικών δράσεων, αλλά πρέπει επίσης να αποτελέσει το έμβλημα της ταυτότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ] απέναντι στο πλήθος των πηγών από τις οποίες πηγάζει η έκταση αυτών των δικαιωμάτων, κρίνει ότι πρέπει να γίνει εις βάθος ανάλυση της πρωτοβουλίας του Συμβουλίου να επεξεργαστεί έναν «Χάρτη» των θεμελιωδών δικαιωμάτων και να ορίσει την προστιθέμενη αξία που θα αποτελούσε σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση[semigr ]

3. θεωρεί ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα πρέπει να αποτελέσει συμπλήρωμα και στοιχείο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΑΔ) και των άλλων διεθνών κειμένων που έχουν εγκριθεί ή βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση και τα οποία έχουν υπογραφεί ή πρόκειται να υπογραφούν από τα κράτη μέλη[semigr ] ότι θα πρέπει να πλαισιώνεται με άλλες νομοθετικές πράξεις για κάθε ένα από τα δικαιώματα και να καταστεί σημείο αναφοράς για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο που, μέχρι σήμερα, λόγω αυτής της έλλειψης νομοθετικών κειμένων αναγκάστηκε επανειλημμένα να διαδραματίσει το ρόλο του νομοθέτη[semigr ]

4. θεωρεί ότι ο μελλοντικός «Χάρτης» που θα συνταχθεί με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ((Να ληφθούν κυρίως υπόψη η δήλωση περί θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών της 12.4.1989 (ΕΕ C 120 της 16.5.1989, σελ. 51) και τα ψηφίσματα της 14.6.1991 για την κοινοτική υπηκοότητα (ΕΕ C 183 της 15.7.1991, σελ. 473), της 21.11.1991 για την υπηκοότητα της Ένωσης (ΕΕ C 326 της 16.12.1991. σελ. 205) και για το Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 10.2.1994 (ΕΕ C 61 της 28.2.1994, σελ. 155))), των εθνικών κοινοβουλίων και του Δικαστηρίου, θα πρέπει, βάσει της ΕΣΑΔ και της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, να θέτει ως βάση το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων που προκύπτουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών[semigr ]

5. υπενθυμίζει ότι η αρχή του κράτους δικαίου απαιτεί έναν δικαστικό έλεγχο για θέματα σχετικά με τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τα δικαιώματα των προσώπων και κρίνει απαράδεκτη τη χρήση στη Συνθήκη, ρητρών διασφάλισης με στόχο τον περιορισμό του ελέγχου εκ μέρους του Δικαστηρίου

6. θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να υποβάλει η Επιτροπή προτάσεις για τα εξής:

- τη δημιουργία μιας αρχής για τον έλεγχο της δραστηριότητας των θεσμικών οργάνων όσον αφορά την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 213 Β ΣΕΚ - μελλοντικό άρθρο 286 ΣΕΚ)[semigr ]

- τα νομικά μέσα που θα τεθούν σε εφαρμογή ώστε οι δραστηριότητες των θεσμικών οργάνων στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα να προσφέρουν το ίδιο επίπεδο προστασίας στα διάφορα κράτη μέλη[semigr ]

- την πρόσβαση στα κείμενα των θεσμικών οργάνων (άρθρο 191 Α ΣΕΚ - μελλοντικό άρθρο 255 ΣΕΚ)[semigr ]

7. θεωρεί ότι είναι επείγον να παρουσιάσει η Επιτροπή ένα συνολικό πρόγραμμα δράσης και τα συγκεκριμένα μέτρα που είναι αναγκαία για την καταπολέμηση κάθε διάκρισης που βασίζεται στο φύλο, τη φυλή ή εθνική προέλευση, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις, οιαδήποτε αναπηρία, την ηλικία ή το σεξουαλικό προσανατολισμό, καθώς και για την καταπολέμηση της περιθωριοποίησης (άρθρα 6Α και 117 ΣΕΚ - μελλοντικά άρθρα 13 και 136 ΣΕΚ)[semigr ]

8. υπενθυμίζει ότι είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των εξωτερικών και εσωτερικών δράσεων της Ένωσης με την επεξεργασία κοινών θέσεων κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών ή τις σχέσεις με τρίτες χώρες[semigr ]

II. Δεύτερον: διευθέτηση των ζητημάτων ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, μετανάστευσης και θεωρήσεων εισόδου

9. επαναλαμβάνει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων είναι, βάσει του άρθρου 7Α της Συνθήκης, θέμα κοινοτικής αρμοδιότητας, ότι θα έπρεπε να είχε πλήρως εφαρμοσθεί την 1η Ιανουαρίου 1993 και ότι ισχύει για το σύνολο των προσώπων που διαμένουν νομίμως στην Ένωση[semigr ]

10. καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε, βάσει του προγράμματος εργασιών της Συνθήκης (άρθρα 62, 63), των συζητήσεων που ήδη διεξάγονται εντός του Συμβουλίου και των κειμένων που έχουν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο, μια νέα στρατηγική και να κάνει μια λεπτομερή αξιολόγηση των κεκτημένων σ' αυτό τον τομέα και, εάν καταστεί αναγκαίο, να υποβάλει προτάσεις για την αναμόρφωση και τον εξορθολογισμό των 70 περίπου κειμένων που ισχύουν[semigr ] θεωρεί επιπλέον ότι πρέπει επίσης να λάβει υπόψη τη σημαντική σύνδεση αυτής της στρατηγικής με τη διαδικασία διεύρυνσης, την προενταξιακή στρατηγική και τον όρο που τίθεται στις υποψήφιες χώρες να εφαρμόζουν το κεκτημένο στον τομέα της δικαιοσύνης και των εξωτερικών υποθέσεων στο σύνολό του[semigr ]

11. εμμένει στην άποψη ότι πρέπει οπωσδήποτε να επανεξετασθούν βάσει μιας πραγματικά «κοινοτικής» θεώρησης:

- η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων,

- η πολιτική των θεωρήσεων εισόδου (εναρμόνιση του καταλόγου των τρίτων χωρών, βελτιώσεις στο ενιαίο έντυπο, όροι έκδοσης),

- η μεταναστευτική πολιτική, ώστε να υπάρχουν σαφείς όροι εισόδου και παραμονής (ειδικότερα σε επίπεδο συνένωσης οικογενειών),

- ο καθορισμός μιας ελάχιστης δέσμης αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων ή ενός «καθεστώτος» για τους υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Ένωση, καθώς και θετικών μέτρων για την υποστήριξη της ένταξής τους,

- η αποτελεσματική καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης, με κέντρο του στόχου τα εγκληματικά κυκλώματα που οργανώνουν τη σωματεμπορία,

- η θέσπιση νομικού πλαισίου που επιτρέπει στην Ένωση να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις περιπτώσεις μαζικής εισροής εκτοπισμένων προσώπων, προβλέποντας εναρμονισμένο καθεστώς προσωρινής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενός μηχανισμού ανθρωπιστικής και οικονομικής αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών[semigr ]

- η εναρμόνιση των όρων υποδοχής των ζητούντων άσυλο καθώς και η προσέγγιση των νομοθεσιών σχετικά με τις διαδικασίες χορήγησης του καθεστώτος του πρόσφυγος και τις μορφές συμπληρωματικής προστασίας[semigr ]

12. θεωρεί αναγκαίο, για τη διευκόλυνση μιας τέτοιας προσέγγισης, να αποφασίσει η προσεχής Διακυβερνητική Διάσκεψη την υπαγωγή των σχετικών θεμάτων στον τομέα της συναπόφασης[semigr ]

13. υπενθυμίζει ότι η εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων στο εσωτερικό της Ένωσης περνά από την προηγούμενη ενσωμάτωση του κεκτημένου του Schengen εν μέρει στον πρώτο, εν μέρει στον τρίτο πυλώνα[semigr ] για τον λόγο αυτό: κρίνει αναγκαίο να υπάρξει πλήρης απολογισμός του εν λόγω κεκτημένου[semigr ] θεωρεί ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δεσμευθεί από την απόφαση κατανομής αυτού του κεκτημένου που πρόκειται να ληφθεί από το Συμβούλιο πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ σύμφωνα με μία διαδικασία εξαίρεσης (ομοφωνία του Συμβουλίου χωρίς πρωτοβουλία της Επιτροπής και χωρίς διαβούλευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου)[semigr ]

14. ζητεί από το Συμβούλιο να εγκρίνει το συντομότερο τα μέτρα με στόχο να εξασφαλισθεί, σύμφωνα με το άρθρο 73 Ι ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 62 ΣΕΚ) η απουσία κάθε ελέγχου προσώπων που διέρχονται τα εσωτερικά σύνορα[semigr ]

III. Τρίτον: προς τον ευρωπαϊκό νομικό και δικαστικό χώρο

15. εκτιμά ότι ο Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ) πρέπει να συγκεκριμενοποιηθεί προ της μελλοντικής διεύρυνσης της Ένωσης και καλεί επομένως το Συμβούλιο και την Επιτροπή να εγκρίνουν το συντομότερο τα επιβαλόμενα μέτρα[semigr ]

16. θεωρεί ότι, σε γενικές γραμμές, στόχος της Ένωσης πρέπει να είναι η απλοποίηση τηςσχέσης μεταξύ της δικαιοσύνης αφενός και των πολιτών και των επιχειρήσεων αφετέρου και η αποτελεσματικότερη λειτουργία της δικαιοσύνης μέσα σε ένα ενοποιημένο ευρωπαϊκό χώρο, μέσω κυρίως της προαγωγής μιας κοινής δικαστικής νοοτροπίας[semigr ] φρονεί ότι η διαδικασία δημιουργίας του ευρωπαϊκού χώρου νομικής και δικαστικής συνεργασίας πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη κοινοβουλευτικό και δικαιοδοτικό έλεγχο ((Βλ. ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Μαρτίου 1998 για την δικαστική συνεργασία στον ποινικό τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παράγραφος 8 (ΕΕ C 104 της 6.4.1998, σελ. 267).))[semigr ]

17. υπενθυμίζει ότι κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικάζεται από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστή στο πλαίσιο μιας δίκαιης δίκης, διεπόμενης από την αρχή του τεκμηρίου αθωότητος[semigr ] υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα που ενέχει η τήρηση των αρχών της ισότητας στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, της προστασίας των δικαιωμάτων υπεράσπισης και της ισότητας των μέσων τόσο στις αστικές όσο και στις ποινικές διαδικασίες[semigr ]

18. υπενθυμίζει ότι η κοινωνική επανένταξη όσων έχουν ήδη εξοφλήσει το χρέος τους απέναντι στην κοινωνία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου[semigr ] υπογραμμίζει, επίσης, ότι πρέπει να προστατεύονται τα δικαιώματα των θυμάτων εγκληματικών και τρομοκρατικών ενεργειών και ότι πρέπει να διασφαλισθεί το κατάλληλο σύστημα αποζημίωσης των θυμάτων αυτών[semigr ]

19. θεωρεί ότι η παροχή δωρεάν δικαστικής συνδρομής σε περίπτωση έλλειψης οικονομικών μέσων πρέπει να κατοχυρωθεί σε όλες τις δικαστικές διαδικασίες[semigr ]

Βελτίωση της καθημερινής ζωής των ευρωπαίων πολιτών μέσω της ενίσχυσης της αστικής δικαστικής συνεργασίας

20. θεωρεί επείγον, όπως ζητείται και από τη Δήλωση της Avignon, να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα που θίγουν την καθημερινή ζωή των πολιτών, δια της έγκρισης της Β' Σύμβασης των Βρυξελλών περί ζητημάτων γάμου μέσω κοινοτικών πράξεων, καθώς και δια της αναθεώρησης της Σύμβασης των Βρυξελλών και του Λουγκάνο σχετικά με την αναγνώριση των αποφάσεων επί εμπορικών θεμάτων καθώς και διευκολύνοντας την επίλυση των διασυνοριακών διαφορών (καθιστώντας αμέσως προσδιορίσιμο το ισχύον δίκαιο) και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη[semigr ]

21. φρονεί εξάλλου ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε, μεταξύ των κρατών μελών, η αναγνώριση και η εκτέλεση των αποφάσεων να γίνονται ουσιαστικά αυτομάτως[semigr ] ότι, στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει επιτακτική ανάγκη να προωθηθεί η συμβατότητα των κανόνων πολιτικής δικονομίας, συγκρούσεων νόμων καιδικαιοδοσίας που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη (άρθρο 73Μ της ΣΕΚ - μελλοντικό άρθρο 65 της ΣΕΚ), καθώς και να ενισχυθεί η διοικητική συνεργασία μεταξύ αστικών δικαστικών υπηρεσιών, με τη δημιουργία ειδικευμένων δικτύων (EUROJUST) σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την ανταλλαγή υπαλλήλων ή τον ορισμό αξιωματούχων συνδέσμου[semigr ]

22. θεωρεί ότι η προβλεπόμενη από το άρθρο Κ.4 ΣΕΕ (μελλοντικό 32 ΣΕΕ) αρχή, σε θέματα διαστικής συνδρομής, σύμφωνα με την οποία το Συμβούλιο καθορίζει..»τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς υπό τους οποίους» οι δικαστές μπορούν να παρεμβαίνουν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους σε σύνδεση και σε συμφωνία με τις αρχές του τελευταίου, θα μπορούσε επίσης να εφαρμοσθεί στον αστικό τομέα, όπου το επίπεδο ολοκλήρωσης θα έπρεπε να ανταποκρίνεται στον κοινοτικό πλέον χαρακτήρα της νομοθεσίας αυτής[semigr ]

23. καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει πλήρως τις νέες δυνατότητες που παρέχει το άρθρο 73 Μ ΣΕΚ (μελλοντικό άρθρο 65 ΣΕΚ) προκειμένου να επεξεργασθεί ένα σώμα κανόνων επί θεμάτων αστικού δικαίου και να ευνοήσει τη συμβατότητα των αστικών διαδικασιών.

Ορισμός του ρόλου της Ένωσης σε θέματα εγκλημάτων και ποινών

24. θεωρεί πρωταρχική την άσκηση σοβαρής προληπτικής πολιτικής για τα εγκλήματα, μέσω της καθιέρωσης μιας αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αστυνομικών υπηρεσιών και της Europol, η ιδρυτική Σύμβαση της οποίας θα πρέπει να αναθεωρηθεί αμέσως μόλις τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη του Άμστερνταμ, κατά τρόπο που να επιτρέπει μια καλύτερη διάκριση των καθηκόντων που αυτή η τελευταία ασκεί προς όφελος ενός μόνου κράτους μέλους από τα καθήκοντα που είναι «ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος» επειδήαφορούν περισσότερα του ενός κράτη μέλη ή ασκούνται προς όφελος ενός από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης[semigr ] ότι, κατά την άσκηση αυτών των τελευταίων, η Europol θα μπορεί να ασκεί επιχειρησιακά καθήκοντα υπό τον έλεγχο των δικαστών (που συμμετέχουν στο δίκτυο ευρωπαϊκής δικαστικής συνδρομής EUROJUST) και υπό τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Δικαστηρίου ((Βλέπε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σημειωθείσες το 1998 προόδους στην καθιέρωση συνεργασίας στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, σύμφωνα με τον τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ΣΠ της 14.1.1999, Μέρος ΙΙ, σημείο 13 α).))[semigr ]

25. επισύρει αφετέρου την προσοχή στην πολυπλοκότητα των νομικών κανόνων (π.χ.,όσον αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων) που μπορούν να παρεμβληθούν στην εργασία της Europol, καθώς και στους κινδύνους καταστρατήγησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνεπάγονται: κρίνει κατά συνέπεια ότι πρέπει να εγκριθούν οι κατάλληλες αποφάσεις - πλαίσιο, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αντιστοιχεία των ισχυουσών διατάσεων στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, του τρίτου πυλώνα ή της Σύμβασης EUROPOL.

26. επιβεβαιώνει την προσήλωσή του στη βασική αρχή που ορίζει το άρθρο Κ.4 ΣΕΕ (μελλοντικό άρθρο 32 ΣΕΕ) επί θεμάτων δικαστικής συνδρομής, βάσει της οποίας το Συμβούλιο θέτει "...τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς υπό τους οποίους» οι δικαστές μπορούν να παρεμβαίνουν στο έδαφος ενός άλλου κράτους μέλους σε σύνδεση και σε σύνδεση και σε συμφωνία με τις αρχές του τελευταίου[semigr ] υπό το αυτό πρίσμα, θεωρεί εύλογη την περαιτέρω ενίσχυση των ευρωπαϊκών δικαστικών δικτύων, την προώθηση της ανταλλαγής δικαστών και, στην περίπτωση της προάσπισης των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας (νομική βάση για την οποία είναι το άρθρο 209 Α ΣΕΚ - μελλοντικό άρθρο 280 ΣΕΚ), την μακροπρόθεσμη πρόβλεψη ορισμού «ευρωπαίου εισαγγελέα» που θα κινεί τις δικαστικές διαδικασίες (Corpus Juris)[semigr ]

27. υπενθυμίζει την επανειλημμένως διακηρυχθείσα επιθυμία του για βελτιωμένη συμβατότητα των ποινικών διαδικασιών των κρατών μελών, κατάργηση του όρου της διπλής ενοχής ως προϋπόθεσης για την έκδοση εγκληματιών και καθιέρωση των άμεσων ενταλμάτων για τα ήσσονος σημασίας εγκλήματα[semigr ] συμμερίζεται την επιθυμία που εξέφρασαν ορισμένα κράτη μέλη να εξασφαλισθεί η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων και των μέτρων που εγκρίνουν τα δικαιοδοτικά όργανα των κρατών μελών (αρχή του «ne bis in idem»)[semigr ]

28. θεωρεί βασικό το να σχεδιάσει η Ενωση μια στρατηγική για τη στήριξη και τον συντονισμό της δράσης των κρατών μελών για τα εξής ζητήματα:

α) για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ή σχετιζόμενα με τρομοκρατικές δραστηριότητες, όταν ο διωκόμενος καταζητείται από πολλά κράτη μέλη καθώς και για την αναγνώριση του δικαιώματος ασύλου ή τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στις αιτήσεις εκδόσεως, όχι μόνον με την εφαρμογή των νομοθετικών κειμένων που αποτελούν μέρος του κεκτημένου του τρίτου πυλώνα (Σύμβαση της 10 Μαρτίου 1995 σχετικά με απλοποιημένη διαδικασία εκδόσεως εγκληματιών μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Σύμβαση της 27 Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με την έκδοση εγκληματιών μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την έκδοση εγκληματιών της 13Δεκεμβρίου 1957) αλλά και με και την υποστήριξη διεθνών οργανισμών που λειτουργούν στους τομείς αυτούς και με την ίδρυση νέων φορέων καθώς και με τη χρησιμοποίηση των καταλλήλων νομοθετημάτων[semigr ]

β) για τις σχέσεις με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, με τα έκτακτα δικαστήρια (Γιουγκοσλαβία, Ρουάντα, Λόκερμπι κλπ), με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων[semigr ]

γ) για εγκλήματα διαστάσεων που ξεπερνούν τα σύνορα του κάθε κράτους μέλους και για τα οποία πρέπει να εξετασθεί κατεπειγόντως η έγκριση μέτρων για τη θέσπιση ελαχίστων κανόνων ως προς τα στοιχεία αντικειμενικής υποστάσεως των αξιόποινων πράξεων και τις επιβλητέες ποινές, σύμφωνα με το άρθρο 31 ΣΕΕ[semigr ] τούτο θα μπορούσε να ισχύει για τα εγκλήματα:

- που θίγουν την ακεραιότητα/την υγεία των προσώπων (π.χ. σωματεμπορία, παραβίαση των αρχών της βιοηθικής, παιδοπορνογραφία, ρατσισμός και ξενοφοβία, λαθρεμπόριο ναρκωτικών...)[semigr ]

- που θίγουν την ευρωπαϊκή οικονομία (π.χ πλαστά ευρώ, παραβίαση των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ξέπλυμα χρημάτων σε διεθνές επίπεδο, διαφθορά, περιβάλλον...)[semigr ]

- που διαπράττονται με μέσα που αναπόφευκτα ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα (π.χ Internet)[semigr ]

- που εμπλέκουν ευρωπαίους πολίτες από πολλά κράτη μέλη (οργανωμένο έγκλημα...)[semigr ]

- που έχουν σχέση με το οργανωμένο έγκλημα[semigr ]

IV. Τέλος: αλλαγή των μεθόδων εργασίας και των σχέσεων μεταξύ των οργάνων και με την κοινωνία των πολιτών ήδη από τη μεταβατική φάση

29. θεωρεί ότι η υλοποίηση χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ) αποτελεί έργο που απαιτεί τη στενή συμμετοχή κρατών μελών και ευρωπαϊκών οργάνων, μέσω από κοινού συμφωνηθέντος προγραμματισμού[semigr ] θα πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλες μέθοδοι για να εξασφαλίζεται η συμμετοχή των θεσμικών φορέων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, καθώς και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των προβλεπόμενων από το σχέδιο δράσης μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες αρχές:

- στρατηγική αυτή, της οποίας τα βασικά στοιχεία πρέπει να παρουσιασθούν στο Τάμπερε, θα πρέπει να βασισθεί σε Λευκή Βίβλο της Επιτροπής (που θα είναι επίσης και πρόταση νομοθετικού προγράμματος για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) καθώς και σε ειδικευμένα στρατηγικά έγγραφα που θα εκπονήσει η Προεδρία του Συμβουλίου και/ή η Επιτροπή για κάθε τομέα που άπτεται του ΧΕΑΔ[semigr ] το σχέδιο δράσης που θα προκύψει θα πρέπει να περιλαμβάνει τα υπάρχοντα πολυετή προγράμματα (όπως το πρόγραμμα καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος ή των ναρκωτικών), εντός πλαισίου που συγχρόνως θα λαμβάνει υπόψη τις αδιαίρετες απαιτήσεις ελευθερίας. ασφάλειας και δικαιοσύνης και θα προβάλλει την πολιτική την οποία προτίθεται να εφαρμόσει η Ένωση στην επόμενη πενταετία όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα προληπτικά μέτρα για την αποτροπή κάθε μορφής διακρίσεων (άρθρο 6 Α ΣΕΚ - μελλοντικό άρθρο 13 ΣΕΚ)[semigr ]

- οι εναλλακτικές λύσεις που θα επιλεγούν πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ευρύτατης συζήτησης στην οποία θα συμμετέχουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα εθνικά κοινοβούλια και η κοινωνία των πολιτών[semigr ]

30. θεωρεί ότι με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει:

- να εξασφαλίζεται η όσο το δυνατόν καλύτερη πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και η δημιουργία υπηρεσιών δικαστικής συνδρομής στο πλαίσιο όλων των οργάνων της Ένωσης (ιδίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο)

- να καταστεί υποχρεωτική η κατάρτιση των δικαστών, δικηγόρων και δημοσίων υπαλλήλων, στα θέματα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος και του ευρωπαϊκού συγκριτικού δικαίου[semigr ]

31. θεωρεί ότι ήδη από τώρα θα πρέπει, κατά τη μεταβατική φάση, όσον αφορά το κεκτημένο της Ένωσης:

- προκειμένου για τους τομείς που μεταφέρονται στον πρώτο πυλώνα, να πραγματοποιηθεί τυπικός και ουσιαστικός αναπροσανατολισμός των κειμένων που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί ή δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ ( ιδίως συμβάσεις, κοινές δράσεις και οιαδήποτε άλλη πράξη προβλέπει δεσμεύσεις των κρατών μελών), με τον έλεγχο της νομιμότητάς τους,

- προκειμένου για πράξεις που εγκρίθηκαν ή πρόκειται να εγκριθούν στον τρίτο πυλώνα, να εξασφαλισθεί η νομιμότητά τους σε σχέση με το νέο συνταγματικό πλαίσιο, με την ενδεχόμενη εμπλοκή του Δικαστηρίου των ΕΚ,

- προκειμένου για συμβάσεις των οποίων η διαδικασία κύρωσης δεν έχει ακόμη αρχίσει ή αφορά μόνον μιά μειοψηφία χωρών μελών, να μετατραπούν σε «αποφάσεις-πλαίσια»[semigr ]

32. θεωρεί ότι όσον αφορά τα Ευρωπαϊκά Όργανα,

- κατά τη σύνθεση της νέας Επιτροπής, τα θέματα που άπτονται των θεμελιωδών δικαιωμάτων καθώς και της υλοποίησης του ΧΕΑΔ πρέπει να ανατεθούν σε έναν μόνον Επίτροπο που θα συνεργάζεται στενά με τον Πρόεδρο του Σώματος[semigr ]

- το Συμβούλιο Δικαιοσύνης πρέπει να συνδεθεί όλως ιδιαιτέρως με το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, και οι προπαρασκευαστικές διαρθρώσεις πρέπει να ενταχθούν οργανικότερα στις διαρθρώσεις των κοινοτικών τομέων[semigr ]

- η εντολή του Παρατηρητηρίου για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας πρέπει να διευρυνθεί για να καλύψει όλα τα θέματα που θα ενταχθούν στον μελλοντικό «Ευρωπαϊκό Χάρτη» καθώς και την προετοιμασία της ετήσιας έκθεσης για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση, που μνημονεύεται στη Διακήρυξη της 10 Δεκεμβρίου 1998[semigr ]

- η Επιτροπή πρέπει να αναδιοργανώσει τις υπηρεσίες της για να προετοιμάσει με αρμόζοντα τρόπο τις νομοθετικές εργασίες στους νέους αυτούς τομείς, να εξασφαλίσει την παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη καθώς και τη μόνιμη παρακολούθηση της εφαρμογής του προγράμματος

33. θεωρεί ότι, πριν από τη μελλοντική διεύρυνση της Ένωσης, θα πρέπει να έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στον τομέα του ΧΕΑΔ[semigr ] καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να εγκρίνουν το ταχύτερο δυνατόν τα επιβαλλόμενα μέτρα[semigr ]

34. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.