ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - ΓΕΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ (PHARE - ISPA - SAPARD) ΤΟ 2001 [SEC(2003)656]

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

1. Ιστορικό

2. Συνοπτική Παρουσίαση του Phare

3. Συνοπτική Παρουσίαση του ISPA

4. Συνοπτική Παρουσίαση του SAPARD

5. Γενική περιγραφή του μηχανισμού των προενταξιακών μέσων

5.1. Αναλήψεις υποχρεώσεων και μεταφορά κεφαλαίων

5.2. Δομές εφαρμογής στις υποψήφιες χώρες

5.3. Αποκέντρωση της εφαρμογής βάσει του άρθρου 12 του κανονισμού συντονισμού

6. Παρακολούθηση και Αξιολόγηση

6.1. Phare

6.2. ISPA

6.3. SAPARD

7. Συντονισμός

7.1. Γενικά

7.2. Συντονισμός στο εσωτερικό της Επιτροπής

7.3. Συντονισμός στη χώρα

7.4. Συντονισμός με την ΕΤΕ και διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Πρόκειται για τη δεύτερη έκθεση που υποβάλλεται από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τρία προενταξιακά μέσα και το συντονισμό τους, σύμφωνα με το άρθρο 13 του κανονισμού του Συμβουλίου για το συντονισμό της προενταξιακής ενίσχυσης [1]. Ο εν λόγω κανονισμός συντονισμού καθορίζει τον καταμερισμό εργασίας μεταξύ των τριών προενταξιακών μέσων:

[1] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 σχετικά με τον συντονισμό της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής και με την τροποποίηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 3906/89, (ΕΕ L 161, της 26.6.1999, σ. 68).

Το Phare εξετάζει τα μέτρα προτεραιότητας για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου, είτε μέσω της βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας είτε με τη στήριξη των σχετικών επενδύσεων. Το μέσο αυτό διαθέτει επίσης ένα στοιχείο για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή. Δύναται επίσης να στηρίξει μέτρα στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών εφόσον συνιστούν δευτερεύουσα αλλά ουσιαστική συνιστώσα ολοκληρωμένων προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης ή βιομηχανικής αναδιάρθρωσης (1.634 εκατ. ευρώ).

Το ISPA χρηματοδοτεί έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος (1.109 εκατ. ευρώ).

Το SAPARD χρηματοδοτεί μέτρα προς στήριξη της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης (539,6 εκατ. ευρώ).

Το SAPARD ακολουθεί μία προσέγγιση προγραμματισμού παρεμφερή με τη χρησιμοποιούμενη σε προγράμματα των κρατών μελών για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη, ενώ το ISPA ακολουθεί μία προσέγγιση παρεμφερή με εκείνη του Ταμείου Συνοχής, εφαρμοζόμενο στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Το πρόγραμμα Phare δεν έχει κάποιο άμεσο αντίστοιχο στα κοινοτικά Διαρθρωτικά Ταμεία, δεδομένης της επικέντρωσής του στην υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου. Ωστόσο, η συνιστώσα του προγράμματος Phare για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή αποσκοπεί να στηρίξει παρεμφερή έργα με εκείνα που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Στο ίδιο πνεύμα, το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας αντικατοπτρίζει το κοινοτικό πρόγραμμα INTERREG.

Kαι τα τρία μέσα προγραμματίζονται βάσει των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και των εθνικών προγραμμάτων για την υιοθέτηση του κεκτημένου που αναπτύσσονται με τις υποψήφιες χώρες. Το SAPARD λειτουργεί στη βάση πολυετούς προγράμματος που καλύπτει την περίοδο 2000-2006 ενώ το ISPA και το Phare έχουν ένα ετήσιο πρόγραμμα που εγκρίνεται από την Επιτροπή κατόπιν πρότασης των υποψήφιων χωρών. Όσον αφορά το Phare και το ISPA, τα έργα, προτού εφαρμοστούν, εγκρίνονται και από την Επιτροπή (Αντιπροσωπεία ή Κεντρικά Γραφεία).

Και τα τρία προγράμματα εφαρμόζονται από τις υποψήφιες χώρες. Όσον αφορά το Phare και το ISPA η Επιτροπή ελέγχει εκ των προτέρων τα έγγραφα στοιχεία των προμηθειών και τα έγγραφα των συμβάσεων. Η Επιτροπή αναθέτει τη διαχείριση των μέτρων SAPARD σε οργανισμούς εφαρμογής στις δικαιούχες χώρες και δεν συμμετέχει στη διαχείριση του SAPARD στις δικαιούχους χώρες, ενώ η εκτέλεση των έργων υπόκεινται μόνο σε εκ των υστέρων ελέγχους. Η προσέγγιση αυτή καθίσταται δυνατή βάσει του άρθρου 12 του κανονισμού συντονισμού. Στην ίδια νομική βάση, το Phare και το ISPA σχεδιάζουν να εισάγουν ένα διευρυμένο σύστημα αποκεντρωμένης εφαρμογής (ΔΣΑE) στο οποίο οι προμήθειες των υποψηφίων χωρών θα υπόκεινται μόνο σε εκ των υστέρων ελέγχους μέχρι την ημερομηνία προσχώρησης.

Το 2001 ήταν το δεύτερο έτος λειτουργίας του SAPARD και του ISPA. Κατά το 2000 είχαν ήδη εγκριθεί όλα τα προγράμματα SAPARD. ένα από τα προγράμματα αυτά (Λετονία) τροποποιήθηκε κατά το 2001. Διμερείς πολυετείς και ετήσιες χρηματοδοτικές συμφωνίες αποτέλεσαν το αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συνάφθηκαν (με εξαίρεση τη Ρουμανία) και αναλήφθηκαν τα ετήσια κονδύλια για το 2000. Η δημιουργία των φορέων υλοποίησης του SAPARD σημείωσε ουσιαστική πρόοδο και σε πέντε υποψήφιες χώρες εγκρίθηκε η ανάθεση της διαχείρισης για τους αντίστοιχους φορείς SAPARD και επομένως, κατά το 2001 μεταφέρθηκαν τα κονδύλια SAPARD στις εν λόγω χώρες.

Όσον αφορά το Phare, η βοήθεια χορηγήθηκε στις υποψήφιες χώρες σύμφωνα με τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές που εγκρίθηκαν το 1999 και διατηρούν στο επίκεντρο του προγράμματος την προετοιμασία της προσχώρησης, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα λοιπά δύο προενταξιακά μέσα. Περίπου το 30% της βοήθειας χορηγήθηκε για στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης, το βασικό μέσο της οποίας ήταν η Αδελφοποίηση (προσωρινή απόσπαση εμπειρογνωμόνων από διοικήσεις των κρατών μελών σε υποψήφιες χώρες) και το 70% διατέθηκε για επενδύσεις που αποσκοπούσαν στη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου και της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, διευκολύνοντας τοιουτοτρόπως την υιοθέτηση του κεκτημένου.

Ο συντονισμός των τριών μέσων διασφαλίζεται από τον σαφή διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ των μέσων, την κοινή βάση προγραμματισμού και τις τακτικές επαφές μεταξύ των διάφορων συμμετεχόντων. Ο συντονισμός μεταξύ των αρμοδίων υπηρεσιών της Επιτροπής διασφαλίζεται από μια επιτροπή σε επίπεδο Διεύθυνσης. Ένα γενικό έγγραφο για τη βοήθεια που καλύπτει και τα τρία μέσα υποβλήθηκε στην επιτροπή διαχείρισης Phare που συνδράμει την Επιτροπή στον συντονισμό των μέσων. Σε επίπεδο χώρας, και σύμφωνα με τον στόχο της αποκέντρωσης, η Επιτροπή ενθαρρύνει έντονα τις υποψήφιες χώρες να βελτιώσουν τον διυπουργικό συντονισμό, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή μελλοντική διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων από τις υποψήφιες χώρες.

Η Επιτροπή διατηρεί επίσης τακτικές επαφές με την ΕΤΕ και άλλους Διεθνείς Χρηματοπιστωτικούς Οργανισμούς με σκοπό τη διασφάλιση της μέγιστης συμπληρωματικότητας της χρηματοδότησης έργων και προγραμμάτων. Ειδικότερα το ISPA, δεδομένης της έμφασης που δίνει σε έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας, προσφέρει ικανοποιητικές ευκαιρίες συνεργασίας με άλλες πηγές χρηματοδότησης.

Το 2001 ήταν το δεύτερο έτος εφαρμογής και των τριών προενταξιακών μέσων. Επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος στη θέσπιση και την εφαρμογή των νέων μέσων ISPA και SAPARD. Το πρόγραμμα Phare χρειάστηκε να προσαρμοστεί προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα νέα μέσα και δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή. Η συνεργασία μεταξύ των διάφορων υπηρεσιών της Επιτροπής επιταχύνθηκε και αναπτύχθηκε περαιτέρω σύμφωνα με τον κανονισμό συντονισμού. Η δημιουργία δομών των προενταξιακών μέσων στις υποψήφιες χώρες αποτέλεσε επίσης μία σημαντική άσκηση θεσμικής ανάπτυξης και, επιπλέον, άρχισε η προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

Το τεχνικό έγγραφο που αποτελεί παράρτημα της παρούσας έκθεσης, περιλαμβάνει κεφάλαια για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή των προενταξιακών μέσων σε κάθε δικαιούχο χώρα.

1. Ιστορικό

Στη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο τον Δεκέμβριο του 1998, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε μία νέα στρατηγική για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διεύρυνση. Στο πλαίσιο αυτό διατέθηκαν σημαντικοί συμπληρωματικοί χρηματοδοτικοί πόροι ως συνδρομή στην προσχώρηση. Στις 26 Μαρτίου 1999, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συνήψαν πολιτική συμφωνία για το Πρόγραμμα Δράσης 2000. Οι στόχοι του Προγράμματος Δράσης 2000 ήταν η ενίσχυση των κοινοτικών πολιτικών και η θέσπιση ενός νέου δημοσιονομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2000-2006 ενόψει της διεύρυνσης.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Βερολίνου, η Κοινότητα έχει διπλασιάσει και πλέον, από το 2000, την προενταξιακή της βοήθεια στις υποψήφιες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης: όπως προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, κατά την περίοδο 2000-2006 διατίθενται ετησίως 3.174 εκατ. ευρώ (στοιχεία του 2001) μέσω του προγράμματος του Phare και των δύο άλλων προενταξιακών μέσων, του ISPA και του SAPARD που θεσπίστηκαν το 2000. Η προενταξιακή βοήθεια της Κοινότητας κατά το 2001 κατανέμεται ως εξής: 1.634 εκατ. ευρώ για το Phare, 1.109 εκατ. ευρώ για το ISPA και 539,6 εκατ. ευρώ για το SAPARD.

Μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Νίκαιας, που οδήγησε σε επίσπευση της διαπραγματευτικής διαδικασίας για την προσχώρηση, η βέλτιστη χρησιμοποίηση της προενταξιακής βοήθειας για την ενίσχυση των υποψήφιων χωρών στις προσπάθειες που καταβάλλουν με σκοπό την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου εντός βραχείας χρονικής περιόδου, είναι ύψιστης σημασίας. Λαμβανομένου υπόψη του εύρους του μελλοντικού έργου, είναι ζωτικό να εξασφαλιστεί ότι η κοινοτική βοήθεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον αποτελεσματικότερο τρόπο. Ο συντονισμός μεταξύ των τριών μέσων είναι σαφώς ένα σημαντικό στοιχείο.

Κατά το 2001, οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης βρίσκονταν σε εξέλιξη με τις πρώτες δώδεκα χώρες και ο στόχος που επιβεβαιώθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Goteborg, ήταν να ολοκληρωθούν, μέχρι το τέλος του 2002, οι εν λόγω διαπραγματεύσεις με τις χώρες που είναι έτοιμες να προσχωρήσουν, έτσι ώστε να μπορέσουν να συμμετάσχουν ως μέλη στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2004. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάκεν, το Δεκέμβριο του 2001, επιβεβαιώθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη "να φέρει, μέχρι το τέλος του 2002, σε αίσιο πέρας τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες που είναι έτοιμες, έτσι ώστε να μπορέσουν οι χώρες αυτές να συμμετάσχουν ως μέλη στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2004".

Η παρούσα έκθεση καλύπτει το ημερολογιακό έτος 2001, που ήταν το δεύτερο έτος λειτουργίας του ISPA και του SAPARD. Παρέχει στοιχεία σχετικά με τα κονδύλια χρηματοδότησης για κάθε χώρα και ανά μέσο, καθώς και τους μηχανισμούς εφαρμογής τους. Τέλος, εστιάζεται στον συντονισμό μεταξύ των τριών προενταξιακών μέσων, ενώ, οι αντίστοιχες ετήσιες εκθέσεις περιλαμβάνουν διεξοδική περιγραφή εκάστου των προενταξιακών μέσων [2] . Ευελπιστούμε ότι η παρούσα έκθεση με τα παραρτήματά της θα αποτελέσει μια χρήσιμη τεκμηρίωση του βασικού ρόλου τον οποίο διαδραματίζει η προενταξιακή βοήθεια κατά την προετοιμασία των υποψηφίων χωρών για την προσχώρηση.

[2] Έκθεση Phare: COM( ), έκθεση ISPA: COM(2002) 596 τελικό, έκθεση SAPARD: COM(2002) 434 τελικό.

2. Συνοπτική Παρουσίαση του Phare

Θεσπίστηκε το 1989 για να συνδράμει την Πολωνία και την Ουγγαρία και αργότερα και άλλες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, ο αποκλειστικά «προενταξιακός» στόχος του Phare τέθηκε το 1997, κατόπιν της έναρξης της παρούσας διαδικασίας διεύρυνσης που αποφασίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου. Οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές του Phare προσαρμόστηκαν το 1998 ώστε να αντικατοπτρίζουν την έναρξη εφαρμογής του SAPARD για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη και του ISPA για την υποδομή στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος.

Οι συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων Phare για το 2001 ανήλθαν σε 1.634 εκατ. ευρώ. Οι χρηματοδοτηθείσες δραστηριότητες ήταν:

- εθνικά προγράμματα: 1.091 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων:

- Bουλγαρία : 83 εκατ. ευρώ

- Τσεχική Δημοκρατία: 65 εκατ. ευρώ

- Eσθονία : 26 εκατ. ευρώ

- Ουγγαρία : 90 εκατ. ευρώ

- Λετονία : 31 εκατ. ευρώ

- Λιθουανία : 46 εκατ. ευρώ

- Πολωνία : 411 εκατ. ευρώ

- Ρουμανία : 274 εκατ. ευρώ

- Σλοβακία : 44 εκατ. ευρώ

- Σλοβενία : 21 εκατ. ευρώ

- Ειδικό πρόγραμμα για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων : 168 εκατ. ευρώ

- Διασυνοριακή συνεργασία : 163 εκατ. ευρώ

- Περιφερειακά και οριζόντια προγράμματα : 212 εκατ. ευρώ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταβιβάζει προοδευτικά όλο και περισσότερες αρμοδιότητες διαχείρισης και εφαρμογής των προγραμμάτων Phare, στις αρχές των υποψήφιων χωρών. Αυτό αποτελεί μέρος της διαδικασίας παροχής βοήθειας για την προετοιμασία της προσχώρησής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την επακόλουθη διαχείριση κονδυλίων του ταμείου συνοχής και των διαρθρωτικών ταμείων.

Καθώς παλαιότερα προγράμματα Phare ολοκληρώθηκαν και νέα έχουν ήδη ξεκινήσει, τα έργα που εφαρμόστηκαν το 2001 βασίζονταν διαρκώς περισσότερο στην καθοδηγούμενη από την προσχώρηση προσέγγιση που αναφέρεται στις νέες κατευθυντήριες γραμμές του Phare του 1998 [3]. Η διαχείρισή τους πραγματοποιείται μέσω του Εθνικού Ταμείου και περιορισμένου αριθμού οργανισμών εφαρμογής σε κάθε χώρα. Βασικό ρόλο διαδραματίζει η Κεντρική Μονάδα Χρηματοδότησης και Ανάθεσης Συμβάσεων (ΚΜΧΑΣ) σε κάθε χώρα που διαχειρίζεται όλα τα προγράμματα θεσμικής ανάπτυξης (σε ορισμένες περιπτώσεις η ΚΜΧΑΣ διαχειρίζεται και επενδυτικές δραστηριότητες). Οι άλλοι οργανισμοί εφαρμογής είναι πρόδρομοι των διοικητικών δομών που θα απαιτηθούν για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Ταμείων μετά την προσχώρηση.

[3] Οι «Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του προγράμματος Phare στις υποψήφιες χώρες 1998-1999» εκδόθηκαν τον Ιούνιο του 1998 και καλύπτουν τους προϋπολογισμούς Phare για το 1998 και το 1999 [SEC (1998) 1012].

Οι νέοι μηχανισμοί εφαρμογής αντικατοπτρίζουν τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την εφαρμογή του προγράμματος Phare τα προηγούμενα έτη και, ειδικότερα, την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι περιορισμένος αριθμός «κέντρων αριστείας» είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ. Αυτό αποτελεί βασική προϋπόθεση για πλήρη εκχώρηση αρμοδιοτήτων όσον αφορά την προκήρυξη και τη σύναψη συμβάσεων από την Επιτροπή στην υποψήφια χώρα (διευρυμένη αποκέντρωση).

Το καθοδηγούμενο από την προσχώρηση επίκεντρο που στηρίζει τις νέες κατευθυντήριες γραμμές του Phare συνεπάγεται διαρκώς μεγαλύτερη έμφαση σε εθνικά προγράμματα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των ειδικών αδυναμιών που εντοπίζονται στις περιοδικές εκθέσεις που προετοιμάζει η Επιτροπή για κάθε υποψήφια χώρα. Το συμπέρασμα είναι η φθίνουσα σημασία των πολυκρατικών προγραμμάτων. Στο παρελθόν ήσαν πολύ χρήσιμα για την ενίσχυση της ενημέρωσης για ζητήματα - ιδίως αυτά που σχετίζονταν με το κεκτημένο - κοινού ενδιαφέροντος για ορισμένες υποψήφιες χώρες. Το στάδιο της ενίσχυσης της ενημέρωσης έχει παρέλθει και σήμερα οι χώρες χρειάζονται συνδρομή για να αποκτήσουν την επιτόπια ικανότητα που απαιτείται για την εφαρμογή του κεκτημένου.

Ο προγραμματισμός για το 2001 βασίστηκε στις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Phare, που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή το 1999 [4]. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, βασίζονται στις αλλαγές που αποφασίστηκαν το 1998 και λαμβάνουν υπόψη τους νέους κανονισμούς ISPA και SAPARD που άρχισαν να ισχύουν από το 2000. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δίνουν επίσης έμφαση στη ανάγκη να χρησιμοποιηθεί το πρόγραμμα Phare για να συνδράμει την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών ώστε να επωφεληθούν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία μετά την προσχώρηση (οικονομική και κοινωνική συνοχή). Οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν τη διάθεση του 30% περίπου της ενίσχυσης για τη θεσμική στήριξη. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό αυτό ήταν κατά το 2001 περίπου 40% και τα βασικά μέσα της θεσμικής στήριξης ήταν η Αδελφοποίηση (προσωρινή απόσπαση εμπειρογνωμόνων από διοικήσεις και φορείς των κρατών μελών σε υποψήφιες χώρες, με σκοπό την παροχή συνδρομής για την ανάπτυξη ικανοτήτων για την εφαρμογή ειδικού τμήματος του κεκτημένου) και ο μηχανισμός "Twinning Light" (μικρότερης κλίμακας αδελφοποίηση που θεσπίστηκε το 2001, όπως προτάθηκε στην αναθεώρηση του Phare του 2000 [5]. Το υπόλοιπο της ενίσχυσης διατέθηκε για επενδύσεις που αποσκοπούσαν στη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου, διευκολύνοντας ως εκ τούτου την υιοθέτηση του κεκτημένου, καθώς και για τη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

[4] SEC (1999) 1596.

[5] C (2000) 3103/2

Επιπλέον, η Επιτροπή αναθεώρησε και ενίσχυσε το εσωτερικό καθεστώς εντός των Αντιπροσωπειών της όσον αφορά την επίβλεψη της προκήρυξης και της σύναψης συμβάσεων που υλοποιούν οι αρχές των υποψήφιων χωρών. Αυτό επέτρεψε στην Επιτροπή να εγκρίνει την προκήρυξη και τη σύναψη συμβάσεων Phare επιτόπου μέσω της Αντιπροσωπείας της (αντί να τις αποστέλλει στα Κεντρικά Γραφεία προς έγκριση). Οι Αντιπροσωπείες παρακολουθούν επίσης την πρόοδο της εκτέλεσης των έργων στις υποψήφιες χώρες.

Στο έγγραφο στρατηγικής της 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντόπιζε την ανάγκη να διαθέτουν οι υποψήφιες χώρες επαρκές επίπεδο διοικητικής και δικαστικής ικανότητας για την ενδεδειγμένη εφαρμογή του κεκτημένου. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρότεινε την κατάρτιση ενός σχεδίου δράσης, στο οποίο θα εξετάζεται, με κάθε υποψήφια χώρα, η προσέγγισή της για την εφαρμογή των προτεραιοτήτων της και, εφόσον παρίσταται ανάγκη, οι προθέσεις της για ένταση των προσπαθειών με σκοπό τη θεσμική ανάπτυξη.

3. Συνοπτική Παρουσίαση του ISPA

Το «Μέσο Προενταξιακών Διαρθρωτικών Πολιτικών», ΙSPA, είναι το κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο που αποσκοπεί να συνδράμει τις δέκα δικαιούχους χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης προκειμένου να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Το ISPA καθοδηγείται από τις εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση και τα εθνικά προγράμματα για την υιοθέτηση του κεκτημένου και ακολουθεί μία προσέγγιση παρεμφερή με εκείνη του Ταμείου Συνοχής, δραστηριοποιούμενο στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Βασικά επιτεύγματα κατά το 2001

Εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας και ενίσχυση των ευρωπαϊκών μεταφορικών συνδέσεων

Κατά το 2001, οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων από το κονδύλι του προϋπολογισμού Β7-020 χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για τα 94 νέα μέτρα ISPA και τις δεύτερες δόσεις [6] για σχέδια που αποφασίστηκαν κατά το 2000 (1.109 εκατ. ευρώ). Από το ποσό αυτό, αναλήφθηκαν 2,7 εκατ. ευρώ για τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας για το ΔΣΑΕ και 26,1 εκατ. ευρώ για την προετοιμασία σχεδίων. Συνολικά, αποφασίστηκαν από την Επιτροπή 94 νέα έργα με συνολικό κόστος 2,3 δισεκατ. ευρώ, ενώ η κοινοτική χρηματοδότηση για τα εν λόγω νέα σχέδια υπερβαίνει το 1,1 δισεκατ. ευρώ. Το εναπομένον ποσό πρόκειται να συγχρηματοδοτηθεί από τα δικαιούχα κράτη (με εθνικούς πόρους σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο) και διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς (ΔΧΟ). Το μέσο ποσοστό κοινοτικών μη επιστρεπτέων ενισχύσεων ανήλθε στο 64% του κόστους του έργου κατά το 2001.

[6] Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για τα μέτρα ISPA πραγματοποιούνται σε ετήσιες δόσεις, δηλαδή οι αναλήψεις υποχρεώσεων καλύπτουν περίοδο τουλάχιστον δύο ετών. Συνεπώς, οι αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 2001, περιλαμβάνουν επίσης δεύτερες δόσεις για ορισμένα έργα που είχαν ήδη αποφασιστεί κατά το 2000.

Στον τομέα του περιβάλλοντος, η στήριξη από το ISPA αποσκοπεί να συμβάλει στην εφαρμογή της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής. Για να μεγιστοποιηθεί η επίπτωση της κοινοτικής βοήθειας στην επίτευξη των στόχων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, το ISPA επικεντρώνεται, κατ' αρχήν, στις περιβαλλοντικές οδηγίες που απαιτούν μεγάλες επενδύσεις, ήτοι στις οδηγίες των οποίων η εφαρμογή θα απαιτήσει υψηλότερο κόστος. Αφορούν τους ακόλουθους τέσσερις τομείς:

- την παροχή πόσιμου ύδατος.

- την επεξεργασία λυμάτων.

- τη διαχείριση στερεών και επικίνδυνων αποβλήτων. και

- τη βελτίωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας.

Κατά το τρέχον έτος, το 51,92% του προϋπολογισμού ISPA διατέθηκε για περιβαλλοντικά έργα. Περισσότερο από το ήμισυ της χρηματοδότησης ISPA στον τομέα του περιβάλλοντος για το έτος 2001, διατέθηκε για έργα επεξεργασίας λυμάτων. Κατά κανόνα, τα σχέδια επικεντρώνονταν σε έργα αποχέτευσης, για την επέκταση, την αντικατάσταση ή την επισκευή των υφιστάμενων δικτύων στις δικαιούχες χώρες. Το 26% περίπου της χρηματοδότησης διατέθηκε για έργα παροχής πόσιμου ύδατος, τα περισσότερα από τα οποία συνδυάζονταν με έργα επεξεργασίας λυμάτων. Περίπου το 15% της χρηματοδότησης στον τομέα αυτό, διατέθηκε για τη διαχείριση στερεών αποβλήτων και κυρίως για έργα υγειονομικής ταφής.

Ο προσανατολισμός της συνιστώσας μεταφορών του ISPA αποσκοπεί στη δημιουργία του μελλοντικού Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (απόφαση 1692/96 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996), όπως ορίζεται στην έκθεση ΤΙΝΑ (Εκτίμηση αναγκών σε μεταφορικές υποδομές), που θα καλύπτει τις δικαιούχες χώρες της κεντρικής Ευρώπης. Παράλληλα με το Δίκτυο ΤΙΝΑ, θα δοθεί προτεραιότητα στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη των 10 Πανευρωπαϊκών Οδών Μεταφορών που εγκρίθηκαν από την τρίτη πανευρωπαϊκή διάσκεψη για τις μεταφορές που πραγματοποιήθηκε στο Ελσίνκι τον Ιούνιο του 1997.

Τα διατεθέντα κατά το 2001 κονδύλια ISPA στον τομέα αυτόν, έχουν επικεντρωθεί στην περαιτέρω επέκταση του δικτύου ΤΙΝΑ (εκτίμηση αναγκών σε μεταφορικές υποδομές). Το 57,5% των κονδυλίων στον τομέα των μεταφορών, έχει διατεθεί για έργα οδοποιίας, συμπεριλαμβανομένων των νέων κατασκευών και βελτιώσεων, έτσι ώστε να πληρούνται τα κοινοτικά πρότυπα σχετικά με την ικανότητα και την ασφάλεια. Περίπου το 40% έχει διατεθεί για τη χρηματοδότηση σχεδίων που αποσκοπούν στην αποκατάσταση και τη βελτίωση της υφιστάμενης σιδηροδρομικής υποδομής σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ.

Μέσω του ISPA, η Κοινότητα παρέχει χρηματοδοτική βοήθεια στα περιβαλλοντικά έργα που απαιτούν ιδιαίτερα σημαντικές επενδύσεις υποδομής, ιδίως για την υδροδότηση και την επεξεργασία λυμάτων, καθώς και για τη διαχείριση αποβλήτων. Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι το ISPA αποτελεί ένα επιτυχημένο μέσο για να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να βελτιώσουν την κατανόηση και τη διοικητική τους ικανότητα εφαρμογής της βασικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Κατά το 2001, το ISPA παρέσχε τεχνική βοήθεια σε υποψήφιες χώρες με σκοπό να ενισχυθεί, μέσω της κατάρτισης, η ικανότητά τους να εφαρμόσουν τη βασική οριζόντια νομοθεσία στον τομέα του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα τις οδηγίες για την αξιολόγηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου (85/337/ΕΟΚ και 97/11/ΕΚ). Απαιτώντας την εκτίμηση των δυνητικών επιπτώσεων των έργων ISPA στις ευαίσθητες από περιβαλλοντική άποψη περιοχές, η Επιτροπή έχει διευκολύνει τις υποψήφιες χώρες να κατανοήσουν τη νομοθεσία για την προστασία των άγριων πτηνών και των φυσικών ενδιαιτημάτων. Επιπλέον, έχει παρασχεθεί συμπληρωματική καθοδήγηση για να βοηθηθούν οι υποψήφιες χώρες να αποφύγουν τη μη αντιστρεπτή υποβάθμιση των περιοχών που θα μπορούσαν να ενταχθούν σε ένα μελλοντικό δίκτυο Natura 2000.

Στον τομέα των μεταφορών, ο ρόλος του ISPA συνίσταται στη συμβολή στη δημιουργία του μελλοντικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και στη στήριξη της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας στο πλαίσιο των εθνικών δικτύων, καθώς και μεταξύ των εθνικών δικτύων και του κοινοτικού δικτύου.

Ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας διαχείρισης των έργων

Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ISPA πρέπει να είναι συμβατά με τις πολιτικές της Κοινότητας και να πληρούν τους κανόνες περί ανταγωνισμού και δημοσίων συμβάσεων. Εντούτοις, οι υποψήφιες χώρες αντιμετώπισαν προβλήματα κατά την εφαρμογή των εν λόγω υψηλών προτύπων στους διαγωνισμούς και την ανάθεση συμβάσεων, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η υλοποίηση έργων. Για την κάλυψη των εν λόγω ελλείψεων, η Επιτροπή ανέλαβε το 2001 τη διοργάνωση διαφόρων εκπαιδευτικών σεμιναρίων και άλλες πρωτοβουλίες με σκοπό την παροχή συνδρομής για τη βελτίωση της ικανότητας των υποψηφίων χωρών όσον αφορά τους διαγωνισμούς και τις προμήθειες, καθώς και για τη διασφάλιση της τήρησης των κοινοτικών κανόνων. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα συνεχιστούν κατά το 2002.

Η Επιτροπή έλαβε επίσης μέτρα τεχνικής βοήθειας για να διατεθούν κονδύλια για την προετοιμασία έργων υψηλής ποιότητας. Με τη λήψη αποφάσεων κατά το 2000 και το 2001, διατέθηκαν συνολικά 59,9 εκατ. ευρώ για 30 μέτρα τεχνικής βοήθειας, με σκοπό την ενίσχυση των υπό επεξεργασία έργων για το 2002 και μετέπειτα. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν τη στήριξη της προετοιμασίας των έργων που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Συνοχής μετά την προσχώρηση.

Δημοσιονομική διαχείριση και συστήματα ελέγχου

Κατά το 2001, η Επιτροπή ανέλαβε τη διενέργεια ελέγχου των συστημάτων για να εκτιμηθεί ο βαθμός στον οποίο οι υποψήφιες χώρες έχουν θεσπίσει συστήματα διαχείρισης και ελέγχου τα οποία πληρούν τις απαιτήσεις που καθορίζονται στον κανονισμό ISPA [7]. Από τους ελέγχους αυτούς προέκυψε ότι οι υποψήφιες χώρες κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για τη θέσπιση συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, σε ορισμένους βασικούς τομείς όμως απαιτείται η λήψη περαιτέρω μέτρων. Οι υποψήφιες χώρες εξετάζουν επί του παρόντος τις παρατηρήσεις και συστάσεις που περιλαμβάνουν οι εκθέσεις ελέγχου. Κατά το 2002, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της Επιτροπής θα εξακολουθήσουν να παρακολουθούν τις εν λόγω ενέργειες.

[7] EK αριθ. 1267/1999, όπως τροποποιήθηκε.

Διατέθηκε τεχνική βοήθεια για την προετοιμασία των υποψηφίων χωρών για το Διευρυμένο Σύστημα Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (ΔΣΑΕ). Η προετοιμασία του ΔΣΑΕ επικεντρώνεται στη συμμόρφωση των συστημάτων δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου προς τα απαιτούμενα πρότυπα, καθώς και στην καταλληλότητα των διαδικασιών στο πλαίσιο διαγωνισμών και ανάθεσης συμβάσεων.

4. Συνοπτική Παρουσίαση του SAPARD

Χρησιμοποιώντας χρηματοδοτική στήριξη από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας, που υπερβαίνει τα 500 εκατ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2000-2006, οι βασικές προτεραιότητες του SAPARD, όπως καθορίζονται στον κανονισμό SAPARD [8], είναι να συμβάλει στην εφαρμογή του κεκτημένου όσον αφορά την κοινή γεωργική πολιτική και συναφείς πολιτικές, και να επιλύσει προβλήματα προτεραιότητας και ειδικά προβλήματα για τη βιώσιμη προσαρμογή του γεωργικού τομέα και των αγροτικών περιοχών στις υποψήφιες χώρες. Εκτός από την πρωτογενή γεωργική παραγωγή, έργα για τη βελτίωση της μεταποίησης, εμπορίας και ποιότητας των προϊόντων είναι επιλέξιμα για στήριξη, καθώς είναι γενικότερα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης.

[8] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 σχετικά με την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά την προενταξιακή περίοδο (ΕΕ L 161 της 26ης Ιουνίου 1999, σ. 87)

Η στήριξη στο πλαίσιο του SAPARD χορηγείται βάσει ενιαίου προγράμματος για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη ανά υποψήφια χώρα που καλύπτει την περίοδο 2000-2006. Το περιεχόμενο κάθε προγράμματος αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες που καθορίζουν οι εθνικές αρχές, ανάλογα με τις ιδιαίτερες περιστάσεις και ανάγκες της χώρας τους, εντός των ορίων που θέτει ο κανονισμός SΑPARD.

Τα προγράμματα SAPARD είναι σε μεγάλο βαθμό συγκρίσιμα με τα προγράμματα για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη των κρατών μελών. Ο προγραμματισμός ήταν κάτι εντελώς νέο για τις διοικήσεις των υποψήφιων χωρών που έπρεπε να εκπονήσουν αυτά τα προγράμματα. Εντούτοις, τα προγράμματα και για τις 10 χώρες ήταν έτοιμα και είχαν εγκριθεί από την Επιτροπή το φθινόπωρο του 2000, ενώ ένα από αυτά (Λετονία) τροποποιήθηκε το 2001, κυρίως για να ληφθεί υπόψη το έργο το σχετικό με την ανάθεση της διαχείρισης στην υπηρεσία SAPARD.

Μία άλλη επίπτωση που απορρέει από την προσέγγιση προγράμματος που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του SAPARD είναι ότι, αντίθετα προς τα άλλα προενταξιακά μέσα Phare και ISPA, όπου η διαχείριση κάποιων τουλάχιστον βασικών στοιχείων πραγματοποιείται από την Επιτροπή, η τελευταία δεν συμμετέχει ούτε στη διαχείριση, ούτε και στην επιλογή των έργων SAPARD. Όσον αφορά το SAPARD, επιλέχθηκε μία εναλλακτική προσέγγιση, δια της οποίας οι εθνικές αρχές στις υποψήφιες χώρες αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη μέσω πλήρως «αποκεντρωμένης διαχείρισης». Αυτό έγινε για να καταστεί δυνατή η επίτευξη των βασικών στόχων του μέσου SAPARD. Ένας από αυτούς είναι η εφαρμογή πολλών έργων μικρής κλίμακας, κατ' αρχήν, σε όλες τις αγροτικές περιοχές κάθε χώρας και ο άλλος να δημιουργηθούν δομές που θα επιτρέψουν επίσης την άμεση εφαρμογή του κεκτημένου μετά την προσχώρηση. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή απαιτούσε την ολοκλήρωση δύο σημαντικών ασκήσεων πριν από τη χορήγηση της βοήθειας.

Η πρώτη άσκηση ήταν βασικά κανονιστικού χαρακτήρα. Λόγω της καινοτομίας του μέσου, έπρεπε να θεσπιστεί νέα κοινοτική νομοθεσία. Κατέστη επίσης αναγκαία η διαπραγμάτευση με τις υποψήφιες χώρες ενός κατάλληλου συνόλου διατάξεων που καλύπτουν όλες τις πτυχές σχετικά με την κατάλληλη χρήση, τον έλεγχο και την εγκυρότητα των κονδυλίων που καθορίζονται στις πολυετείς χρηματοδοτικές συμβάσεις με εκάστη εξ αυτών. Μέχρι το τέλος του 2001, οι εν λόγω διαπραγματεύσεις είχαν ολοκληρωθεί και όλες οι διμερείς πολυετείς χρηματοδοτικές συμφωνίες είχαν αποτελέσει το αντικείμενο διαπραγματεύσεων και είχαν συναφθεί (με εξαίρεση τη Ρουμανία), ενώ είχαν αναληφθεί τα ετήσια κονδύλια για το 2000.

Η άλλη άσκηση απαιτούσε τη σύσταση σε κάθε υποψήφια χώρα ενός οργανισμού ικανού να εφαρμόσει το SAPARD σύμφωνα προς τις νομικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στις πολυετείς χρηματοδοτικές συμβάσεις. Μέχρι τα τέλη του 2001, σημαντικός όγκος των εργασιών για τη σύσταση των εθνικών οργανισμών SAPARD είχε ολοκληρωθεί από τις υποψήφιες χώρες, ενώ για 5 από τις 10 χώρες είχε αποφασιστεί από την Επιτροπή η ανάθεση της διαχείρισης στις εθνικές αρχές. ως εκ τούτου, μέχρι την εν λόγω ημερομηνία μεταφέρθηκαν στις χώρες αυτές περί τα 30,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 30,47 εκατ. ευρώ υπό μορφή πιστώσεων και 21.570 ευρώ υπό μορφή προκαταβολών (επιστροφές) στην Εσθονία για το τελευταίο τρίμηνο του 2001 [9].

[9] Οι επιστροφές για τη Βουλγαρία (411.153 ευρώ) καταβλήθηκαν το Φεβρουάριο του 2002 αφού ελήφθησαν τα στοιχεία σχετικά με τις αλλαγές στο προσωπικό της υπηρεσίας SAPARD όπως είχε ζητηθεί από την Επιτροπή.

5. Γενική περιγραφή του μηχανισμού των προενταξιακών μέσων

5.1. Αναλήψεις υποχρεώσεων και μεταφορά κεφαλαίων

Πριν από τη μεταφορά κεφαλαίων και από τα τρία μέσα στις χώρες, απαιτείται:

- απόφαση της Επιτροπής προκειμένου οι αναλήψεις υποχρεώσεων να εγγραφούν στον προϋπολογισμό,

- συμφωνία-πλαίσιο (οι ισχύουσες συμφωνίες-πλαίσιο Phare, επεκτεινόμενες στο ISPA, και νέα πολυετής χρηματοδοτική σύμβαση για το SAPARD) και

- ετήσια διμερής χρηματοδοτική σύμβαση ή μνημόνιο που καθορίζει την ανάληψη υποχρέωσης εκ μέρους της Κοινότητας για χρηματοδότηση του συγκεκριμένου μέτρου στη δικαιούχο χώρα, ήτοι καθορισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για αμφότερα τα μέρη.

Ωστόσο, οι διαδικασίες που οδηγούν στη λήψη αποφάσεων και στην ανάληψη των κονδυλίων διαφέρουν για κάθε μέσο, και τα διάφορα στάδια συνοψίζονται ως εξής:

Phare

Συμφωνία πλαίσιο υπογραφείσα μεταξύ της Επιτροπής και κάθε χώρας (έχει πολυετή ισχύ για κάθε χώρα).

Ετήσιος προγραμματισμός για κάθε προτεραιότητα που εντοπίζεται στις τακτικές εκθέσεις και στις εταιρικές σχέσεις προσχώρησης.

Προετοιμασία από τις υποψήφιες χώρες σχεδίων προγραμμάτων και δελτίων έργων τα οποία υποβάλλουν προς διατύπωση παρατηρήσεων και λήψη τελικής απόφασης από την Επιτροπή.

Χρηματοδοτικές προτάσεις για ετήσια εθνικά προγράμματα, που έχουν εκπονηθεί από τη ΓΔ Διεύρυνσης. διαβουλεύσεις με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής και υποβολή στην Επιτροπή Διαχείρισης του Phare για την έκδοση γνώμης.

Απόφαση της Επιτροπής.

Ανάληψη κονδυλίων.

Υπογραφή του ετήσιου χρηματοδοτικού μνημονίου από την υποψήφια χώρα και την Επιτροπή. ανταλλαγή επιστολών σχετικά με τα δελτία των έργων.

Πρώτη μεταφορά κεφαλαίων (προκαταβολή 20%) κατόπιν αιτήσεως του Εθνικού Ταμείου.

ISPA

Επέκταση των ισχυουσών συμφωνιών του Phare στο ISPA.

Προετοιμασία εθνικών στρατηγικών ISPRA για τους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος από τις χώρες, διαβουλεύσεις με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, και έγκριση των στρατηγικών από την Επιτροπή.

Καθορισμός και προετοιμασία έργων από τις χώρες.

Υποβολή τυποποιημένης αίτησης για το έργο, αποδοχή (ήτοι έλεγχος κατά πόσον συμπεριλαμβάνονται όλα τα έγγραφα) και εκτίμηση.

Προετοιμασία της πρότασης χρηματοδότησης για κάθε έργο από τη ΓΔ Περιφερειακή Πολιτική, διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις, και υποβολή προς γνωμοδότηση στην επιτροπή διαχείρισης του ISPA.

Απόφαση της Επιτροπής (για κάθε έργο).

Ανάληψη κονδυλίων (ένα έργο μπορεί να εισπράξει κονδύλια από διάφορα έτη π.χ. προγράμματα ISPA 2000 και 2001).

Υπογραφή χρηματοδοτικού μνημονίου (για κάθε έργο).

Πρώτη μεταφορά κεφαλαίων (10%).

Κατά το 2001, οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων από το κονδύλι του προϋπολογισμού Β7-020 χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για τα 94 νέα μέτρα ISPA και τις δεύτερες δόσεις για σχέδια που αποφασίστηκαν κατά το 2000 (1.109 εκατ. ευρώ). Τα αναληφθέντα από το κονδύλι του προϋπολογισμού Β7-020 ποσά στο πλαίσιο του 2001, κατανεμήθηκαν σχεδόν ισομερώς μεταξύ των τομέων του περιβάλλοντος (52%) και των μεταφορών (48%):

SAPARD

Υποβολή στην Επιτροπή σχεδίου προγράμματος για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (ΠΑΑ) για το 2000-2006 από κάθε χώρα πριν τα τέλη του 1999.

Διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις με υπηρεσίες της Επιτροπής και διαβουλεύσεις με κάθε χώρα.

Συμφωνία με τη χώρα σχετικά με το πρόγραμμα.

Τελική διυπηρεσιακή διαβούλευση με υπηρεσίες της Επιτροπής.

Υποβολή του προγράμματος και γνωμοδότηση από την επιτροπή (διαχείρισης) STAR.

Επίσημη έγκριση από την Επιτροπή προγράμματος για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη.

Απόφαση της Επιτροπής που επιτρέπει την υπογραφή πολυετούς χρηματοδοτικής σύμβασης και ετήσιας χρηματοδοτικής σύμβασης.

Υπογραφή της πολυετούς χρηματοδοτικής σύμβασης και της ετήσιας χρηματοδοτικής σύμβασης.

Ανάληψη του ετήσιου κονδυλίου SAPARD.

Σύναψη της πολυετούς χρηματοδοτικής σύμβασης και της ετήσιας χρηματοδοτικής σύμβασης.

Επίσημη απόφαση της Επιτροπής περί ανάθεσης της διαχείρισης της βοήθειας στους οργανισμούς εφαρμογής.

Πρώτη πληρωμή στη χώρα (49% κατ' ανώτατο όριο του πρώτου ετήσιου κονδυλίου).

Για να διασφαλιστεί η επαρκής προστασία των χρηματοοικονομικών συμφερόντων και για την καταπολέμηση της απάτης και άλλων παρατυπιών, οι χρηματοδοτικές αποφάσεις, καθώς και οι συμφωνίες και συμβάσεις που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο αυτό, προβλέπουν, για όλα τα προενταξιακά μέσα, τη διενέργεια παρακολούθησης και δημοσιονομικού ελέγχου από μέρους της Επιτροπής και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, επιτόπου εφόσον είναι αναγκαίο.

5.2. Δομές εφαρμογής στις υποψήφιες χώρες

Τα κονδύλια εκάστου των τριών προενταξιακών μέσων διοχετεύονται μέσω του Εθνικού Ταμείου, που έχει συσταθεί στο Υπουργείο Οικονομικών κάθε χώρας, υπό την ευθύνη του Εθνικού Διατάκτη.

Η συγκεκριμένη εφαρμογή του Phare και του ISPA πραγματοποιείται στους οργανισμούς εφαρμογής (όπως η Κεντρική Μονάδα Χρηματοδότησης και Ανάθεσης Συμβάσεων, ΚΜΧΑΣ) που εισπράττουν τα κονδύλια από το Εθνικό Ταμείο (εκτός εάν το Εθνικό Ταμείο ενεργεί ως οργανισμός πληρωμών). Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αρμόδιες για την έγκριση των εγγράφων στοιχείων των προμηθειών πριν από την προκήρυξη ή την υπογραφή των συμβάσεων. Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το ISPA είναι μεγάλα έργα υποδομής για την υλοποίηση των οποίων απαιτούνται πολλά έτη. Η ουσιαστική πρόοδος όσον αφορά την επί τόπου υλοποίηση απαιτεί, όπως και στην περίπτωση κάθε κύριας επένδυσης σε κρατικές υποδομές, ιδιαίτερα λεπτομερείς προετοιμασίες, συμπεριλαμβανομένων των φακέλων και των διαδικασιών προσφορών (με αυστηρή τήρηση των κοινοτικών κανόνων περί προμηθειών). Οι πρώτες σημαντικές πληρωμές πραγματοποιήθηκαν κατά το 2001, αντιπροσωπεύοντας συνολικά ποσό της τάξης των 200 εκατ. ευρώ κατά το εν λόγω έτος, δεδομένου ότι τα σχέδια ISPA δεν αποφασίστηκαν πολύ πριν από τα τέλη του 2000. Οι εν λόγω πληρωμές περιλαμβάνουν το 21% των κονδυλίων που αναλήφθηκαν κατά το 2000. Επί του παρόντος, οι διαδικασίες για τη διαχείριση μέτρων χρηματοδοτούμενων με πόρους του ISPA και του Phare, απαιτούν εκ των προτέρων έλεγχο, δηλαδή οι αποφάσεις σχετικά με τις προμήθειες και την ανάθεση συμβάσεων λαμβάνονται από την αναθέτουσα αρχή και παραπέμπονται για τελική έγκριση στην αντιπροσωπεία της ΕΚ στη δικαιούχο χώρα.

Σε αντίθεση με το Phare και το ISPA, που χρησιμοποιούν στο μέγιστο βαθμό τις ισχύουσες συμφωνίες και δομές, που έχουν δημιουργηθεί βάσει του Συστήματος Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (ΣΑΕ) του Phare, το SAPARD εφαρμόζεται σε πλήρως αποκεντρωμένη βάση από την αρχή, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις.

Μία τέτοια ανάθεση αρμοδιοτήτων διαχείρισης απαιτεί κάθε υποψήφια χώρα να θεσπίσει τα σχετικά συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που θα εγκρίνονται σε εθνικό επίπεδο από τον Εθνικό Διατάκτη. Εφόσον πληρούνται αυτοί οι όροι, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποιούν τον έλεγχο συμμόρφωσης προτού η Επιτροπή αποφασίσει να αναθέσει τη χρηματοδοτική διαχείριση. Ο κανονισμός αριθ. 2222/2000 της Επιτροπής [10] , όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2252/2001 της Επιτροπής [11], καθορίζει τους λεπτομερείς χρηματοδοτικούς κανόνες για την ανάθεση της διαχείρισης. Οι χώρες συμμετέχουν πλήρως στην προετοιμασία της απαιτούμενης θεσμικής ανάπτυξης για τη διαχείριση του SAPARD. Πέντε υποψήφιες χώρες επέτυχαν την έκδοση απόφασης για την ανάθεση της διαχείρισης μέχρι το τέλος του 2001. Εντούτοις, καθώς οι εν λόγω αποφάσεις δεν αφορούν ολόκληρο το φάσμα των παρεμβάσεων που καλύπτονται από τα προγράμματα SAPARD, λαμβάνονται επί του παρόντος μέτρα για την ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής.

[10] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2222/2000 της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 2000, για τον καθορισμό των χρηματοδοτικών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 του Συμβουλίου σχετικά με την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη σε υποψήφιες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, κατά την προενταξιακή περίοδο

[11] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2252/2001 της Επιτροπής, της 20ης Νοεμβρίου 2001, που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2222/2000 της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 2000, για τον καθορισμό των χρηματοδοτικών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 του Συμβουλίου για την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη σε υποψήφιες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης κατά την προενταξιακή περίοδο

5.3. Αποκέντρωση της εφαρμογής βάσει του άρθρου 12 του κανονισμού συντονισμού

Κατά το 2001, το Phare και το ISPA εφαρμόζονταν μέσω του Συστήματος Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (ΣΑΕ), που θεσπίστηκε για το Phare το 1990 και αναθεωρήθηκε το 1998. Υπό το πρίσμα των συμπερασμάτων της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της Νίκαιας, η Επιτροπή και οι υποψήφιες χώρες θα επιταχύνουν τις προσπάθειες τους για περαιτέρω ανάθεση αρμοδιοτήτων διαχείρισης στις υποψήφιες χώρες. Στόχος της Επιτροπής είναι να περάσουν, κατά το 2003, στο τελικό στάδιο του Διευρυμένου Συστήματος Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (ΔΣΑΕ), οι υποψήφιες χώρες που είναι πιθανόν να προσχωρήσουν στην ΕΕ το 2004.

O κανονισμός συντονισμού παρέχει συνεπώς τη νομική βάση προκειμένου «η Επιτροπή να μπορεί να παρεκκλίνει από την απαίτηση της εκ των προτέρων έγκρισης της επιλογής των έργων, της προκήρυξης και της σύναψης συμβάσεων από τις υποψήφιες χώρες» (άρθρο 12). Η κατάσταση μετά την παρέκκλιση από την απαίτηση της εκ των προτέρων έγκρισης της Επιτροπής καλείται Διευρυμένο Σύστημα Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (ΔΣΑΕ). Η πρόοδος σχετικά με το ΔΣΑΕ καθορίζεται στο έγγραφο με τίτλο "Προετοιμασία για το Διευρυμένο Σύστημα Αποκεντρωμένης Εφαρμογής στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare και ISPA", το οποίο απεστάλη στις υποψήφιες χώρες το Δεκέμβριο του 2000, και στο έγγραφο "Οδηγός για το ΔΣΑΕ στο πλαίσιο του ISPA και του Phare", που απεστάλη στις υποψήφιες χώρες τον Οκτώβριο του 2001. Στον οδηγό αυτόν καθορίζονται τα στάδια της διαδικασίας που οδηγούν στη λήψη απόφασης σχετικά με το ΔΣΑΕ. Τα στάδια Ι, ΙΙ και ΙΙΙ αποτελούν αρμοδιότητα των υποψηφίων χωρών και περιλαμβάνουν αξιολόγηση των ελλείψεων, κάλυψη του κενού και εκτίμηση της συμμόρφωσης. Το τέταρτο στάδιο συνίσταται στην προετοιμασία της απόφασης της Επιτροπής και αποτελεί αρμοδιότητα της Επιτροπής. Κατά το 2001, οι υποψήφιες χώρες άρχισαν προπαρασκευαστικές δραστηριότητες και ορισμένες χώρες εγκαινίασαν το στάδιο Ι.

6. Παρακολούθηση και Αξιολόγηση

6.1. Phare

Εκ των προτέρων αξιολόγηση

Δεδομένου ότι ο κύκλος προγραμματισμού Phare του 2003 είναι ο τελευταίος για τις υποψήφιες χώρες της "Ομάδας Λάκεν", θα επιφέρει μια ριζική αλλαγή στο πεδίο δράσης των παρεμβάσεων Phare και θα απαιτηθεί η προσαρμογή των μηχανισμών του Phare σε νέες ανάγκες.

Στη βάση αυτή, ελήφθησαν κατά το 2001 τα πρώτα μέτρα για την προετοιμασία μιας εκ των προτέρων αξιολόγησης, που πρόκειται να πραγματοποιηθεί το 2002, των μηχανισμών προγραμματισμού για το Phare, το 2004 και μεταγενέστερα. Η αξιολόγηση θα λάβει υπόψη τα διδάγματα από την εφαρμογή της υφιστάμενης μεθόδου προγραμματισμού Phare και θα βασιστεί στη μελέτη μηχανισμών προγραμματισμού σε ανάλογες παρεμβάσεις.

Βασικό στοιχείο της εν λόγω αξιολόγησης θα είναι μια έκθεση σχετικά με τον προγραμματισμό και το σχεδιασμό έργων, συνταχθείσα το 2001 από τον αντισυμβαλλόμενο που είναι υπεύθυνος για την προετοιμασία των εκθέσεων παρακολούθησης και αξιολόγησης από το 1996 έως το 2001, όσον αφορά τα έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί από το 1990 έως το 1999. Ο αντισυμβαλλόμενος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω έργα χαρακτηρίζονταν συχνά από ανεπάρκεια ως προς τον καθορισμό των στόχων, παρουσίαζαν αδύναμα από τεχνική άποψη λογικά πλαίσια και ακατάλληλους δείκτες.

Το 2002 θεσπίστηκαν διορθωτικά μέτρα που περιελάμβαναν τον συστηματικό έλεγχο των εν λόγω χαρακτηριστικών, στο στάδιο της διαμόρφωσης του σχεδίου.

Παρακολούθηση και ενδιάμεση αξιολόγηση

Μετά από το νέο προσανατολισμό του Phare προς την κατεύθυνση μιας προενταξιακής στρατηγικής και την αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων εφαρμογής, το κατά το παρελθόν συγκεντρωτικό Σύστημα Παρακολούθησης και Αξιολόγησης Phare αντικαταστάθηκε, τον Σεπτέμβριο του 2000, από ένα Σύστημα Αποκεντρωμένης Παρακολούθησης και ένα Καθεστώς Προσωρινής Αξιολόγησης. Η αναθεώρηση συνίσταται στην ανάθεση, στις υποψήφιες χώρες, της αρμοδιότητας της παρακολούθησης της προόδου ως προς την εφαρμογή των μέτρων Phare, ενώ η Επιτροπή εξακολουθεί να έχει την ευθύνη για την εκτίμηση της επιτευχθείσας προόδου μέσω τακτικών, τομεακών και προσωρινών αξιολογήσεων που πραγματοποιούνται από ανεξάρτητους αξιολογητές.

Νέες δομές παρακολούθησης - μία Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης (ΚΕΠ) και Τομεακές Υποεπιτροπές Παρακολούθησης (ΤΥΕΠ) - έχουν δημιουργηθεί σε κάθε υποψήφια χώρα. Η επιτροπή παρακολούθησης Phare ενεργεί επίσης ως κοινή επιτροπή παρακολούθησης για τα τρία προενταξιακά μέτρα. Οι ετήσιες εκθέσεις της επιτροπής παρακολούθησης κάθε μέσου, υποβάλλονται προς εξέταση στην εν λόγω κοινή επιτροπή παρακολούθησης.

Από τον Ιούλιο του 2001, ένας νέος αντισυμβαλλόμενος έχει αναλάβει την εκπόνηση προσωρινών αξιολογήσεων μέσω γραφείων που λειτουργούν στελεχωμένα με ευρωπαίους και εντόπιους αξιολογητές στη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, την Σλοβακική Δημοκρατία και την Σλοβενία. Το κεντρικό γραφείο με έδρα τις Βρυξέλλες, είναι υπεύθυνο για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση πολυκρατικών προγραμμάτων, καθώς και προγραμμάτων με πολλούς δικαιούχους.

Το καθεστώς παρακολούθησης και προσωρινής αξιολόγησης Phare παρέχει στα μέρη που συμμετέχουν στη διαχείριση του προγράμματος, μια τακτική και αξιόπιστη εκτίμηση της εφαρμογής των εν εξελίξει μέτρων, με δύο τρόπους: πρώτον, μέσω των εκθέσεων παρακολούθησης που συντάσσονται από τους φορείς υλοποίησης που εκφράζουν την άποψη των ενδιαφερομένων. και δεύτερον, μέσω των ενδιάμεσων εκθέσεων αξιολόγησης που απηχούν την ανεξάρτητη γνώμη των αξιολογητών.

Κατά το 2001, εκδόθηκαν, με βάση το παλαιό καθεστώς παρακολούθησης και αξιολόγησης, 42 εκθέσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης, που καλύπτουν όλους τους τομείς της βοήθειας Phare. Επιπλέον, εκπονήθηκαν 25 τομεακές εκθέσεις προσωρινής αξιολόγησης, βασισμένες σε τομεακές εκθέσεις παρακολούθησης που είχαν συνταχθεί από τους φορείς υλοποίησης, καθώς και στη συλλογή στοιχείων και τις συνεντεύξεις που είχαν πραγματοποιηθεί από τους αξιολογητές.

Στα πορίσματα επισημαινόταν ότι ο προγραμματισμός Phare, συνολικά, δημιουργεί προγράμματα των οποίων οι προτεραιότητες συνάδουν με εκείνες των εταιρικών σχέσεων εν όψει της προσχώρησης και λαμβάνει υπόψη τις τακτικές εκθέσεις και τα σχέδια δράσης.

Εντούτοις, αρκετά χαρακτηρίζονται από ανεπαρκή σχεδιασμό ή προετοιμασία, ασάφεια στόχων, ανακριβείς δείκτες, ανεπαρκή αξιοποίηση των εμπειριών και έλλειψη μελετών σκοπιμότητας. Κατά τη γνώμη των αξιολογητών, τα επιτεύγματα του Phare οφείλονται περισσότερο στην ικανότητα των αρμοδίων για την υλοποίηση του προγράμματος, να φροντίζουν ώστε να υπάρξουν αποτελέσματα, παρά στον ικανοποιητικό σχεδιασμό του έργου. Οι αξιολογητές επισημαίνουν επίσης ότι, παρά τη βελτίωση των σχετικών με τα έργα διοικητικών ικανοτήτων, η χρηματοοικονομική διαχείριση και ο χρονικός προγραμματισμός εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς και ότι είναι δυσχερής η πρόσληψη και η απασχόληση ειδικών για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η ενδιάμεση αξιολόγηση είναι αποδεκτή από όλες τις δικαιούχες υποψήφιες χώρες, ως αναπόσπαστο τμήμα του κύκλου διαχείρισης του έργου. Οι εκθέσεις εξετάζονται με ιδιαίτερη προσοχή, τροφοδοτούν εποικοδομητικές συζητήσεις μεταξύ των διαφόρων φορέων και έχουν ως αποτέλεσμα να λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι συστάσεις τις οποίες περιλαμβάνουν. Η παρακολούθηση των πορισμάτων της αξιολόγησης και των συστάσεων έχει πολλαπλά ευεργετικά αποτελέσματα. Τα αποτελέσματα αυτά περιλαμβάνουν θεσμικές αλλαγές στους φορείς υλοποίησης. ικανοποιητικότερο συντονισμό μεταξύ υπουργείων και χορηγών, καθώς και στο εσωτερικό των εν λόγω φορέων. βελτιώσεις του σχεδιασμού των έργων. ανακατανομή πόρων. επίτευξη συμπληρωματικής συγχρηματοδότησης. και περισσότερη προσοχή στη διατήρηση των αποτελεσμάτων μετά την ολοκλήρωση των έργων. Η εξέταση των συστάσεων οδηγεί επίσης στη διάδοση της πρακτικής της αξιολόγησης που προβάλλει την υπευθυνότητα και ως εκ τούτου τη χρηστή χρηματοοικονομική διαχείριση. σε βελτιώσεις της παρακολούθησης και συνεπώς της διαχειριστικής ικανότητας. και στην ανάπτυξη μιας αληθινά συμμετοχικής προσέγγισης της αξιολόγησης από μέρους όλων των ενδιαφερομένων μερών. Από αυτήν την άποψη, η ενεργός συμμετοχή των αντιπροσωπειών έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα των αποτελεσμάτων των ενδιάμεσων αξιολογήσεων.

Το σύστημα ενδιάμεσης αξιολόγησης προσαρμόστηκε περαιτέρω κατά το 2002 για να συμβάλει στη διασφάλιση της χρηστής οικονομικής διαχείρισης των μέτρων Phare. Στα μέσα του 2002 δημοσιεύτηκε ένας νέος οδηγός ενδιάμεσης αξιολόγησης. Αναμένεται ότι η ομάδα ενδιάμεσης αξιολόγησης θα δημοσιεύσει κατά το 2002 περί τις 70 εκθέσεις σχετικά με τη χορηγηθείσα βοήθεια Phare στις 10 υποψήφιες χώρες όπου χορηγούνται κονδύλια στο πλαίσιο του Phare. Η ομάδα αξιολόγησης θα βοηθήσει επίσης στην κατάρτιση προγραμμάτων αξιολόγησης για άλλες τρεις υποψήφιες χώρες και συγκεκριμένα για την Κύπρο, τη Μάλτα και την Τουρκία.

Εκ των υστέρων αξιολόγηση

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2001, η ΓΔ Διεύρυνσης προετοίμασε, εφάρμοσε τη διαδικασία της ανάθεσης συμβάσεων και διεξήγαγε την εκ των υστέρων αξιολόγηση σχετικά με ένα δείγμα της συνδρομής Phare, αξίας 1 εκατ. EUR. Η έναρξη της ισχύος της σύμβασης προβλέπεται τον Ιανουάριο του 2002. Το δείγμα που επελέγη για αξιολόγηση είναι η συνδρομή Phare που αναμένεται να ολοκληρωθεί κατά το τέλος του 2001 και παρέχεται στις υποψήφιες χώρες της "ομάδας του Λάκεν", δηλαδή τα εθνικά προγράμματα που ξεκίνησαν κατά την περίοδο 1997/1998 για τη Βουλγαρία, τη Δημοκρατία της Τσεχίας, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Δημοκρατία της Σλοβακίας και την Σλοβενία.

Η δραστηριότητα αυτή διαφέρει από προγενέστερες εκ των υστέρων αξιολογήσεις (που διενεργήθηκαν από το γραφείο EuropeAid) δεδομένου ότι είναι διατομεακή και οργανωμένη σε επίπεδο χώρας. Πράγματι, στο πλαίσιο της ίδιας χρηματοδότησης υπάρχουν δέκα χωριστές εκ των υστέρων αξιολογήσεις, σε επίπεδο χώρας.

Τα οργανωτικά θέματα περιλαμβάνουν τον επίσημο ορισμό ενός αξιολογητή χώρας από τον εθνικό συντονιστή βοήθειας. την έγκριση των σχετικών για κάθε χώρα όρων από τον εν λόγω εθνικό εκπρόσωπο της αξιολόγησης. και τον ορισμό τοπικών "εξωτερικών" αξιολογητών σε κάθε χώρα, για να παράσχουν εκθέσεις αξιολόγησης σε επίπεδο χώρας, υπό την εποπτεία του επιλεγμένου αντισυμβαλλόμενου για την αξιολόγηση. Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει μια συνιστώσα για την ανάπτυξη ικανοτήτων από άποψη τοπικής αξιολόγησης, με βάση τη μάθηση μέσα από την πράξη, που ενισχύεται με εργαστήρια κατάρτισης και με μια δέσμη μεθόδων ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning).

6.2. ISPA

Όλα τα έργα ISPA υπόκεινται στις διατάξεις του κανονισμού ISPA και της χρηματοδοτικής σύμβασης για κάθε μέτρο ISPA όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Η πρόοδος που επιτυγχάνεται από άποψη εφαρμογής επανεξετάζεται συστηματικά και περιοδικά από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και ιδίως στο πλαίσιο των επιτροπών παρακολούθησης. Διοργανώνονται δύο φορές το χρόνο από τις εθνικές αρχές.

Τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της φυσικής και χρηματοδοτικής προόδου, αποτελούν χρήσιμους δείκτες με τους οποίους αξιολογείται η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής και επιπλέον παρέχουν μια εκτίμηση των γενικότερων οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων του ISPA. Ο εθνικός συντονιστής ISPA (ΕΣΙ) είναι υπεύθυνος για τη διοργάνωση των επιτροπών παρακολούθησης.

Οι βασικές αρμοδιότητες της επιτροπής είναι:

- η παρακολούθηση της συνολικής εφαρμογής των σχεδίων ISPA στη χώρα.

- η παρακολούθηση της υλοποίησης κάθε έργου ISPA στη δικαιούχο χώρα. για την εν λόγω παρακολούθηση χρησιμοποιούνται χρηματοοικονομικοί και φυσικοί δείκτες.

- εξέταση των εκθέσεων επί της προόδου και έγκριση των ετήσιων εκθέσεων επί της προόδου.

- πρόταση (για υποβολή στην Επιτροπή) τυχόν προσαρμογών όσον αφορά τα ποσά και τους όρους που ενδεχομένως απαιτούνται με βάση το αποτέλεσμα της παρακολούθησης.

- απόφαση, με έγκριση της Επιτροπής, σχετικά με ενδεχόμενες συμπληρωματικές αρμοδιότητες της επιτροπής.

Οι πρώτοι δύο γύροι των επιτροπών παρακολούθησης διοργανώθηκαν κατά το 2001 σε όλες τις υποψήφιες χώρες. Τα συνοπτικά πρακτικά των εν λόγω συνεδριάσεων κοινοποιούνται στην επιτροπή διαχείρισης ISPA.

Οι σχετικές με την εκ των υστέρων αξιολόγηση απαιτήσεις προβλέπονται στο Τμήμα ΧΙΙΙ του παραρτήματος του Χρηματοδοτικού Μνημονίου, το οποίο συνάπτεται για κάθε έργο μεταξύ της Επιτροπής και της δικαιούχου χώρας στο πλαίσιο του ISPA. Στο τμήμα αυτό επισημαίνεται ότι μετά από την ολοκλήρωση του έργου, η Επιτροπή και οι δικαιούχες χώρες θα αξιολογήσουν τον τρόπο με τον οποίο έχει υλοποιηθεί το έργο, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής και επαρκούς χρησιμοποίησης των πόρων. Η αξιολόγηση θα καλύπτει επίσης τα πραγματικά αποτελέσματα της υλοποίησης των έργων, έτσι ώστε να εκτιμάται εάν έχουν επιτευχθεί οι αρχικοί στόχοι. Στην αξιολόγηση αυτή θα εξετάζεται, μεταξύ άλλων, η συμβολή των μέτρων στην εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών για το περιβάλλον, ή η συμβολή τους στην επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων και στο πλαίσιο των κοινών πολιτικών στον τομέα των μεταφορών. Θα αξιολογούνται επίσης οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μέτρων.

Η εκ των υστέρων ανάλυση δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται αμέσως μετά από την ολοκλήρωση ενός επενδυτικού σχεδίου, δεδομένου ότι απαιτείται μια επαρκώς μακρά περίοδος δοκιμής και φυσιολογικής λειτουργίας πριν από την εκπόνηση εμπεριστατωμένης τεχνικής και οικονομικής εκ των υστέρων μελέτης. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η κατάλληλη χρονική στιγμή για την πραγματοποίηση μιας πλήρους εκ των υστέρων ανάλυσης είναι δύο έως τέσσερα έτη μετά από το πέρας των εργασιών. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η υλοποίηση του προγράμματος ISPA βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, δεν έχει ξεκινήσει η εκ των υστέρων αξιολόγηση.

6.3. SAPARD

Η εφαρμογή των προγραμμάτων SAPARD υπόκειται στις διατάξεις της πολυετούς χρηματοδοτικής σύμβασης όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Σύμφωνα με τις εν λόγω διατάξεις , έχει συσταθεί μια επιτροπή παρακολούθησης για κάθε πρόγραμμα SAPARD και καθεμιά από τις επιτροπές παρακολούθησης συνεδρίασε κατά το 2001 τουλάχιστον μία και σε ορισμένες περιπτώσεις, δύο φορές. Κατά τις αρχικές εργασίες τους, οι επιτροπές συζήτησαν και έλαβαν αποφάσεις, όπως απαιτείται δυνάμει του άρθρου 7 τμήμα Β της πολυετούς χρηματοδοτικής συμφωνίας, επί θεμάτων όπως είναι οι διαδικαστικοί κανόνες, τα κριτήρια επιλογής και κατάταξης, οι δείκτες παρακολούθησης, η προετοιμασία για την ενδιάμεση αξιολόγηση και οι τροποποιήσεις των προγραμμάτων τους.

Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν συνεργαστεί στενά με τις υποψήφιες χώρες, στο πλαίσιο της προετοιμασίας των συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης. Πραγματοποιήθηκε σεμινάριο για την εκπαίδευση των εν λόγω χωρών σε τεχνικές παρακολούθησης που χρησιμοποιούνται σε κράτη μέλη και η Επιτροπή έχει θεσπίσει μια ελάχιστη δέσμη δεικτών τους οποίους καλούνται οι υποψήφιες χώρες SAPARD να εφαρμόζουν. Στη βάση αυτή, όλες οι χώρες έχουν καθιερώσει συστήματα παρακολούθησης, τα οποία έχουν συζητηθεί και εγκριθεί από τις επιτροπές παρακολούθησης. Οι σχετικές ρυθμίσεις περιλαμβάνουν μια δέσμη δεικτών παρακολούθησης, οι οποίοι περιγράφονται στα προγράμματα και ένα σύνολο πινάκων που πρέπει να συμπληρώνονται και να ενημερώνονται για τις συνεδριάσεις των επιτροπών παρακολούθησης.

Κατά τον ίδιο τρόπο, πραγματοποιήθηκαν δύο σεμινάρια που αφιερώθηκαν στην αξιολόγηση των προγραμμάτων SAPARD. Σε καθένα από τα σεμινάρια αυτά συμμετείχαν εκπρόσωποι από πέντε υποψήφιες χώρες.

7. Συντονισμός

7.1. Γενικά

Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1266/99 του Συμβουλίου, η Επιτροπή εξασφαλίζει στενό συντονισμό μεταξύ των τριών προενταξιακών μέσων. Ο κανονισμός καθορίζει προσεκτικά τον τομέα στον οποίο κάθε μέσο παρέχει βοήθεια ελαχιστοποιώντας τοιουτοτρόπως δυνητικές αλληλεπικαλύψεις μεταξύ των διάφορων μέσων:

- το Phare ασχολείται με μέτρα προτεραιότητας όσον αφορά την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου, είτε μέσω βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας είτε στήριξης των σχετικών επενδύσεων. Το μέσο αυτό διαθέτει επίσης ένα στοιχείο για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή. Μπορεί να στηρίξει μέτρα στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών εφόσον αποτελούν δευτερεύουσα αλλά βασική συνιστώσα ολοκληρωμένων προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης ή βιομηχανικής αναδιάρθρωσης.

- το ISPA χρηματοδοτεί έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος,

- το SAPARD χρηματοδοτεί μέτρα προς στήριξη της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης.

Η επιτροπή διαχείρισης Phare διαδραματίζει βασικό ρόλο στο γενικό συντονισμό. Σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού συντονισμού, η επιτροπή συνδράμει την Επιτροπή για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των τριών μέσων και η Επιτροπή ενημερώνει την εν λόγω επιτροπή σχετικά με τις ενδεικτικές χρηματοδοτήσεις που διατίθενται για κάθε χώρα και ανά προενταξιακό μέσο για κάθε δράση που αναλαμβάνει όσον αφορά το συντονισμό με την ΕΤΕ, άλλα κοινοτικά μέσα και ΔΧΟ. Τα στοιχεία αυτά παρέχονται στην επιτροπή στο γενικό έγγραφο για τη βοήθεια 2001. Επιπλέον, η επιτροπή θα ενημερώνεται σχετικά με τις αποφάσεις βάσει των οποίων η Επιτροπή αναθέτει σε οργανισμούς εφαρμογής σε υποψήφιες χώρες, τη διαχείριση της βοήθειας σε αποκεντρωμένη βάση, σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού συντονισμού.

Σε επίπεδο προγραμματισμού, οι εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση, μία για εκάστη των δέκα υποψήφιων χωρών, όπως εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στις 13 Νοεμβρίου 2001, παραμένουν το γενικό πλαίσιο της βοήθειας, στο πλαίσιο των τριών προενταξιακών μέσων. Συμπληρώνονται, στην περίπτωση του Phare, από τα εθνικά προγράμματα ανάπτυξης, και στην περίπτωση του ISPA, από τις εθνικές στρατηγικές για το περιβάλλον και τις μεταφορές. Τα έργα SAPARD επιλέγονται βάσει των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης 2000-2006, που προετοιμάστηκαν βάσει προγραμμάτων των υποψήφιων χωρών και εγκρίθηκαν για εκάστη αυτών των χωρών από την Επιτροπή το 2000.

Για να αποφευχθούν ενδεχόμενες αλληλεπικαλύψεις μεταξύ δραστηριοτήτων που τυγχάνουν στήριξης από το SAPARD ή το Phare (ιδίως η ΟΚΣ Phare και η ΔΣΣ Phare, για τις οποίες ακολουθείται μία πιο προγραμματική προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης «καθεστώτων»), περιλαμβάνονται κατάλληλες διατάξεις στα συναφή έγγραφα προγραμματισμού και συμφωνίες:

- Όσον αφορά το Phare, κάθε απόφαση χρηματοδότησης και πρόταση χρηματοδότησης προβλέπει, από το 2001, ότι ο Εθνικός Συντονιστής της Βοήθειας και ο Εθνικός Διατάκτης είναι από κοινού υπεύθυνοι για τον συντονισμό μεταξύ του Phare (συμπεριλαμβανομένης της Διασυνοριακής Συνεργασίας Phare, ΔΣΣ), του ISPA και του SAPARD.

- Για το SAPARD, οι πολυετείς χρηματοδοτικές συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με όλες τις 10 υποψήφιες χώρες, προβλέπουν, στο Τμήμα Γ, άρθρο 1, ότι η Επιτροπή και [η υποψήφια χώρα] διασφαλίζουν τον συντονισμό της βοήθειας που χορηγείται στο πλαίσιο του προγράμματος, του ISPA, του Phare και της βοήθειας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και άλλα διεθνή χρηματοδοτικά μέσα. η υποψήφια χώρα φροντίζει ιδίως ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος χορήγησης πολλαπλών ενισχύσεων για δαπάνες, δεδομένου ότι ένα έργο SAPARD, από τη φύση του θα μπορούσε να είναι επιλέξιμο, στο σύνολό του ή εν μέρει, για τη χορήγηση συνδρομής από ένα άλλο από τα προαναφερθέντα χρηματοδοτικά μέσα (ιδίως μέσω σφράγισης τιμολογίων).

7.2. Συντονισμός στο εσωτερικό της Επιτροπής

Το πρόγραμμα Phare τελεί υπό την ευθύνη της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνση, που αναλαμβάνει επίσης το γενικό συντονισμό μεταξύ των τριών μέσων, με την υποστήριξη της επιτροπής διαχείρισης Phare. Το πρόγραμμα ISPA τελεί υπό την ευθύνη της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακή Πολιτική και το πρόγραμμα SAPARD υπό την ευθύνη της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργία.

Στην πράξη, ο προγραμματισμός συντονίζεται μέσω εκτενών διυπηρεσιακών διαβουλεύσεων. Επιπλέον, στις διάφορες συμμετέχουσες υπηρεσίες της Επιτροπής έχει συσταθεί μία συντονιστική επιτροπή για τα προενταξιακά μέτρα. Η εν λόγω επιτροπή δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην προετοιμασία της διευρυμένης αποκέντρωσης (ΔΣΕΑ) του Phare και του ISPA.

Στην περίπτωση της παρακολούθησης των έργων, ο συντονισμός λαμβάνει τη μορφή της Κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης (ΚΕΠ), που υποστηρίζεται, όπου είναι εφικτό, από τις επιτροπές παρακολούθησης ISPA και τις οικείες υποεπιτροπές Phare.

Για την αποφυγή αλληλεπικάλυψης, η Επιτροπή έχει αποσαφηνίσει τα σημεία επαφής μεταξύ Phare και SAPARD, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις του κανονισμού συντονισμού. Αυτό χρειάστηκε ιδιαίτερα για επενδύσεις στον κτηνιατρικό τομέα. Η οριοθέτηση συνίσταται στο ότι το Phare μπορεί να στηρίξει επενδύσεις εφόσον αφορούν δημόσια έργα που εκτελούν εθνικές αρχές ή άλλες δημόσιες αρχές στις οποίες έχει εκχωρηθεί η αρμοδιότητα από τις εθνικές αρχές. Οι επενδύσεις είναι επιλέξιμες βάσει του SAPARD εφόσον σχετίζονται με δραστηριότητες του ιδιωτικού τομέα (για παράδειγμα, εσωτερικά εργαστήρια σε εγκαταστάσεις μεταποίησης ή αναβάθμιση του αγροτικού εξοπλισμού). Τα προγράμματα SAPARD μπορεί επίσης να περιλαμβάνουν επενδύσεις για τη βελτίωση μικρών, τοπικών δημόσιων δομών για τους ελέγχους ποιότητας, τους κτηνιατρικούς και φυτοϋγειονομικούς ελέγχους, την ποιότητα των τροφίμων και την προστασία των καταναλωτών. Επιπλέον, το Phare θα συνεχίσει να παρέχει στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης, ιδίως των οργανισμών SAPARD.

Όσον αφορά το ISPA, ας σημειωθεί ότι για τα έργα του 2000, πρώτο έτος λειτουργίας του μέσου, οι μελέτες σκοπιμότητας και οι μελέτες των προκαταρκτικών σχεδίων χρηματοδοτήθηκαν από το Phare το 1998 και 1999. Επιπλέον, η εφαρμογή του Phare και του ISPA παρακολουθείται από τις Αντιπροσωπείες στις υποψήφιες χώρες.

7.3. Συντονισμός στη χώρα

Σε επίπεδο χώρας και σύμφωνα με το στόχο της αποκέντρωσης, η Επιτροπή ενθαρρύνει σθεναρά τις υποψήφιες χώρες να βελτιώσουν τον διυπουργικό συντονισμό που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή μελλοντική διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων από τις υποψήφιες χώρες και, βραχυπρόθεσμα, για την εφαρμογή της ΟΚΣ Phare. Σε ορισμένες χώρες, ο εν λόγω διυπουργικός συντονισμός απαιτεί περαιτέρω βελτίωση.

Καθώς η αποκεντρωμένη διαχείριση προβλέπεται από την αρχή (για το SAPARD), ή αυξάνει σταδιακά (για το Phare και το ISPA), η ευθύνη της υποψήφιας χώρας για κατάλληλο συντονισμό των δραστηριοτήτων που τυγχάνουν προενταξιακής στήριξης και αποφεύγουν τις αλληλεπικαλύψεις πρέπει να αναπτύσσεται αναλόγως. Λαμβάνοντας υπόψη τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα του SAPARD, μόνον οι ίδιες οι χώρες μπορούν να εξασφαλίσουν πλήρη συμπληρωματικότητα σε επίπεδο έργου.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε από τις χώρες να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τον αποτελεσματικό και αποδοτικό συντονισμό.

7.4. Συντονισμός με την ΕΤΕ και διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς

Η προενταξιακή βοήθεια μπορεί να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο της όταν συγκεντρώνει κεφάλαια από τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (ΔΧΟ). Λαμβάνοντας υπόψη το στοιχείο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε στις 2 Μαρτίου 1998 Μνημόνιο Συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και τη Διεθνή Τράπεζα, προκειμένου να ενισχύσει τη συνεργασία τους και να διευκολύνει τη συγχρηματοδότηση βάσει του προγράμματος Phare. Τον Οκτώβριο του 1998 τέσσερις νέοι εταίροι προσχώρησαν στη συμφωνία: η Xρηματοδοτική Συνεργασία του Βορρά για το Περιβάλλον (NEFCO), η Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων (ΝΙΒ), η Διεθνής Χρηματοπιστωτική Εταιρεία (ΔΧΕ) και η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης. Το 2000, το Μνημόνιο Συμφωνίας επεκτάθηκε για να καλύψει τα δύο άλλα προενταξιακά μέσα, το ISPA και το SAPARD. Καίτοι δεν είναι υπογράφον μέρος του Μνημονίου, η ΕΤΕ συνεργάζεται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξυπηρέτηση των στόχων της πολιτικής της ΕΕ και συμπράττει με τους άλλους ΔΧΟ στο πνεύμα του Μνημονίου Συμφωνίας.

Από το 2000, το νέο μέσο προσχώρησης ISPA για τις μεταφορές και το περιβάλλον είναι η βασική διευκόλυνση για τη συγχρηματοδότηση έργων υποδομής με την ΕΤΕ και άλλους ΔΧΟ. Κατά το 2001, το βασικό μέσο συγχρηματοδότησης του Phare ήταν και πάλι ο μηχανισμός ΜΜΕ, στο πλαίσιο του οποίου η Επιτροπή συνεργάζεται με την ΕΤΑΑ, την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης και την Kreditanstalt fόr Wiederaufbau. Η Επιτροπή έχει επίσης ξεκινήσει συζητήσεις με την ΕΤΕ σχετικά με τη δημιουργία ενός μηχανισμού για τη χρηματοδότηση τοπικών αυτοδιοικήσεων σε μεθοριακές περιοχές, όπως περιγράφεται συνοπτικά στην ανακοίνωση της Επιτροπής για τις μεθοριακές περιοχές. [12]

[12] COM(2001) 437 τελικό της 25ης Ιουλίου 2001.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής οργανώνουν περιοδικές συνεδριάσεις με την ΕΤΕ και την ΕΤΑΑ για το συντονισμό ζητημάτων σχετικών με τον προγραμματισμό και την εφαρμογή, καθώς και διαδικαστικών ζητημάτων. Όπου είναι εφικτό, μελετώνται κοινές αποστολές σε υποψήφιες χώρες, πράγμα που αποτελεί σημαντική συνιστώσα για την εξασφάλιση της συνεργασίας σε επίπεδο έργου προς όφελος των υποψηφίων χωρών.

Όσον αφορά το ISPA, μία συμφωνία συνεργασίας υπογράφτηκε στις 19 Ιανουαρίου 2000 μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΤΕ για τη χορήγηση κοινοτικής διαρθρωτικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένου του ISPA, για την περίοδο 2000-2006. Ο βασικός στόχος της Συμφωνίας είναι να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος των κοινοτικών μη επιστρεπτέων ενισχύσεων και να περιοριστεί η στήριξη του κοινοτικού προϋπολογισμού στην απολύτως αναγκαία.

Τα αποτελέσματα των δύο πρώτων ετών συνεργασίας μεταξύ του ISPA και της ΕΤΕ είναι ιδιαίτερα θετικά. Κατά τα πρώτα δύο έτη υλοποίησης του ISPA πραγματοποιήθηκαν πολλές συνεδριάσεις συντονισμού, με σκοπό τη δημιουργία ενός πλαισίου εργασίας και για να καταστεί λειτουργική η συμφωνία συνεργασίας. Βασικός στόχος ήταν η μεγιστοποίηση του αποτελέσματος μόχλευσης των κοινοτικών ενισχύσεων και ιδίως η συγκέντρωση των δημοσιονομικών πόρων της Κοινότητας στα έργα που απαιτούν μεγαλύτερη συμμετοχή.

Σε επίπεδο έργου, η ανταλλαγή πληροφοριών πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα πρώιμο στάδιο της διαδικασίας εντοπισμού των σχεδίων, έτσι ώστε να καθοριστούν οι πιθανές προτάσεις για συγχρηματοδότηση. Η συνεργασία με την ΕΤΕ κατέληξε στη χρηματοδότηση πολλών σχεδίων κατά το 2001.

Η Επιτροπή συνέχισε τις ικανοποιητικές επιχειρησιακές σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), τη Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων (ΝΙΒ) και τη Xρηματοδοτική Συνεργασία του Βορρά για το Περιβάλλον (NEFCO). Αρκετά από τα συγχρηματοδοτούμενα έργα καθορίστηκαν με τους εν λόγω ΔΧΟ.

Η Επιτροπή διοργάνωσε με την ΕΤΑΑ τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών και συνεδριάσεις συντονισμού, εξακολούθησε την εναρμόνιση των μεθόδων αξιολόγησης των σχεδίων και είχε λεπτομερείς συζητήσεις επί θεμάτων μεθοδολογίας. Η Επιτροπή γνώριζε από το 2000 ότι ήταν απαραίτητο να τροποποιηθεί ο κανονισμός ISPA για να παρασχεθεί η δυνατότητα να θεωρούνται οι χρηματοδούμενες δαπάνες από την ΕΤΑΑ ως αντίστοιχες με επιλέξιμες δαπάνες. Η τροποποίηση αυτή ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του 2001, διασφαλίζοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων με συνδυασμούς πόρων από το ISPA και μέσω χρηματοδότησης δανείων από την ΕΤΑΑ.

Όσον αφορά το SAPARD, δεδομένης της πλήρους αποκέντρωσής του στις υποψήφιες χώρες, η συνεργασία με ΔΧΟ συνίσταται κυρίως σε γενικές διαβουλεύσεις και ανταλλαγή πληροφοριών. Οι εν λόγω δραστηριότητες πραγματοποιούνται τόσο στην έδρα των Βρυξελλών, όσο και στις υποψήφιες χώρες, με την ευκαιρία των συνεδριάσεων των επιτροπών παρακολούθησης, με σκοπό τη διεύρυνση της συνεργασίας αυτής.

Οι Αντιπροσωπείες διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στον συντονισμό των προενταξιακών μέσων με τους ΔΧΟ και διμερείς χορηγούς βοήθειας οργανώνοντας περιοδικά επιτόπιες συνεδριάσεις χορηγών βοήθειας με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με προγραμματισμένα και τρέχοντα έργα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Tα κονδύλια ανά χώρα για το Phare, το ISPA και το SAPARD το 2001

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>