[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.7.2005

SEC(2005) 951 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Μέτρα που έχουν ληφθεί από την Ουγγαρία με σκοπό τη συμμόρφωση προς τη σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Μαρτίου 2005 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Μέτρα που έχουν ληφθεί από την Ουγγαρία με σκοπό τη συμμόρφωση προς τη σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Μαρτίου 2005 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος

1. Ιστορικό

Μετά την ένταξη της Ουγγαρίας στην Κοινότητα την 1η Μαΐου 2004, η Επιτροπή, βασιζόμενη στις εαρινές προβλέψεις του 2004 των υπηρεσιών της – που λάμβαναν υπόψη τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τις ουγγρικές αρχές το Μάρτιο του 2004 – κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος κατά της συγκεκριμένης χώρας, της οποίας το έλλειμμα είχε υπερβεί το 3% του ΑΕΠ το 2003. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο μετά από σύσταση της Επιτροπής, διαπίστωσε ότι η Ουγγαρία παρουσίαζε υπερβολικό έλλειμμα και απηύθυνε ταυτόχρονα σύσταση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, ώστε να τερματιστεί η κατάσταση αυτή. Ειδικότερα, το Συμβούλιο συνέστηνε στην Ουγγαρία να λάβει μεσοπρόθεσμα μέτρα ώστε να επανέλθει το έλλειμμα κάτω από το όριο 3% του ΑΕΠ ως το 2008 κατά τρόπο αξιόπιστο και διαρκή, ακολουθώντας το ρυθμό μείωσης του ελλείμματος που καθορίζεται στη σύσταση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004 για το πρόγραμμα σύγκλισης του Μαΐου 2004. Η σύσταση του Συμβουλίου καλούσε εξάλλου τις ουγγρικές αρχές να αναλάβουν αποτελεσματική δράση ως τις 5 Νοεμβρίου 2004 προκειμένου να εφαρμόσουν τα προβλεπόμενα μέτρα ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για το έλλειμμα το 2005.

Στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 8 της συνθήκης, ενέκρινε απόφαση με την οποία καθοριζόταν ότι η Ουγγαρία δεν έλαβε αποτελεσματικά μέτρα μετά τη σύσταση, και ότι δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί με σημαντική απόκλιση ο στόχος για το έλλειμμα το 2005. Δεδομένου ότι η Ουγγαρία ανήκε στα κράτη μέλη που αποτελούν αντικείμενο εξαίρεσης, δεν ισχύει το άρθρο 104 παράγραφοι 9 και 11 της συνθήκης, μολονότι υποχρεούται να αποφεύγει τα υπερβολικά ελλείμματα. Συνεπώς, δεν μπορεί παρά να της απευθυνθούν και νέες συστάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος βάσει του άρθρου 104, παράγραφος 7.

Στις 8 Μαρτίου, το Συμβούλιο ενέκρινε νέα σύσταση προς την Ουγγαρία, βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7[1] με την οποία οι ουγγρικές αρχές καλούνταν να λάβουν μεσοπρόθεσμα μέτρα ώστε το έλλειμμα να επανέλθει κάτω από το όριο 3% του ΑΕΠ ως το 2008 κατά τρόπο αξιόπιστο και διαρκή[2] Για το σκοπό αυτό, συστηνόταν στις ουγγρικές αρχές να αναλάβουν αποτελεσματική δράση ως τις 8 Ιουλίου 2005 εγκρίνοντας συμπληρωματικά μέτρα, ει δυνατόν διαρθρωτικής φύσης, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ το 2005[3]. Ειδικότερα, το ποσό των αποθεματικών για «έκτακτες περιστάσεις» του προϋπολογισμού του 2005 μπορούσε να ενισχυθεί ουσιωδώς, και η χρήση του να περιοριστεί στο βαθμό του δυνατού και σε συνδυασμό με την πραγματοποίηση του στόχου του ελλείμματος για το 2005. Το Συμβούλιο συνέστηνε εξάλλου στις ουγγρικές αρχές να συνδυάσουν τον ενδεχόμενο σχεδιασμό και την υλοποίηση φορολογικών μειώσεων με την πραγματοποίηση των στόχων για το έλλειμμα που ανακοινώθηκαν στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης του Δεκεμβρίου του 2004. Τέλος, τις καλούσε να αναλάβουν, όπως είχαν δεσμευθεί, τις προβλεπόμενες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, την υγεία και την εκπαίδευση, ώστε να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, καθώς και να αξιοποιήσουν κάθε ευκαιρία για την επιτάχυνση της δημοσιονομικής προσαρμογής.

2. Πρόσφατες εξελίξεις και μέτρα που έλαβαν οι ουγγρικές αρχές για τη διόρθωση του ελλείμματος

Λίγο μετά την έγκριση από το Συμβούλιο των νέων συστάσεων βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, οι ουγγρικές αρχές υλοποίησαν μια πρώτη δέσμη συμπληρωματικών διορθωτικών μέτρων . Πράγματι, η κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 12 Μαρτίου ότι αύξανε από 0,5 σε 0,8 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ τα αποθεματικά για «έκτακτες περιστάσεις» (που περιλαμβάνονταν ήδη στον προϋπολογισμό του 2005 ως δικλείδα ασφαλείας στην περίπτωση που δεν επιτυγχανόταν ο στόχος του 2005). Το σύνολο των εν λόγω μέτρων συνίστατο στη συμπίεση σε όλα τα επίπεδα ορισμένων από τα κυριότερα κονδύλια των δαπανών. Προβλέπονταν επίσης ορισμένα συμπληρωματικά έσοδα όπως, για παράδειγμα, ποσό αντίστοιχο με το 0,1 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από την επέκταση υφισταμένων αδειών κινητής τηλεφωνίας. Οι εαρινές προβλέψεις 2005 των υπηρεσιών της Επιτροπής, που έλαβαν εν μέρει υπόψη τα νέα αυτά μέτρα, εκτιμούν έλλειμμα 3,9% του ΑΕΠ το 2005 αντί του επίσημου στόχου για 3,6%. Οι εν λόγω προβλέψεις βασίζονται σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,9% το 2005, και λαμβάνουν επίσης υπόψη τα δεδομένα του προϋπολογισμού για το 2005 καθώς και την επικαιροποίηση του Δεκεμβρίου 2004 του προγράμματος σύγκλισης, η οποία προβλέπει ειδικότερα μείωση κατά 0,5 και 1,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ αντίστοιχα, τόσο των πληρωμών τόκων όσο και των δημόσιων επενδύσεων καθώς και αυξημένη προσφυγή σε σχέδια ΣΔΙΤ (Συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα). Η πρόβλεψη επεσήμαινε επίσης τον κίνδυνο περαιτέρω υστερήσεων στον τομέα των εσόδων (κυρίως ΦΠΑ και κοινωνική ασφάλιση) και των λειτουργικών δαπανών.

Όπως φάνηκε τους τελευταίους μήνες η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνθηκε κάπως, έτσι ώστε ένα τέτοιο ποσοστό ανάπτυξης σήμερα να φαίνεται αισιόδοξο. Σύμφωνα με τις αρχές, ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν αναμένεται να επηρεάσει τον προϋπολογισμό παρά μόνον οριακά χάρη στην αναδιάρθρωση των εσόδων που πραγματοποιήθηκε εν τω μεταξύ: η αύξηση των πραγματικών μισθών που κατέστη δυνατή λόγω του ταχύτερου αποπληθωρισμού σε σχέση με τις προβλέψεις οδήγησε όντως σε αύξηση της κατανάλωσης και συνεπώς σε αύξηση των έμμεσων φορολογικών εσόδων, που αντιστάθμισαν τον περιορισμό των φόρων επί των εταιρειών.

Επιπλέον, μόλις κατέστησαν διαθέσιμα τα νέα δημοσιονομικά στοιχεία, οι αρχές συνειδητοποίησαν ότι διάφορες υποθέσεις σχετικά με τα έσοδα και τις δαπάνες του προϋπολογισμού 2005 αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξες. Έτσι, αναγνώρισαν τον Μάιο ότι ήταν πιθανή συνολική απόκλιση 1,5 εκατοστιαίων μονάδων σε σχέση με τον στόχο 3,6% του ΑΕΠ[4]. (πίνακας 1).

Πίνακας 1: Προβλεπόμενη μείωση των εσόδων και υπέρβαση των δαπανών στον προϋπολογισμό 2005 |

Προβλεπόμενη μείωση των εσόδων | Εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ | Προβλεπόμενη υπέρβαση δαπανών | Εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ |

Φόρος προστιθέμενης αξίας | -0,4 | Πληρωμές συντάξεων | +0,1 |

Φόρος εισοδήματος | -0,1 | Φαρμακευτικές παροχές | +0,2 |

Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης | -0,15 | Υψηλότερες λειτουργικές δαπάνες του κεντρικού προϋπολογισμού | +0,55 |

Ειδικοί φόροι κατανάλωσης | -0,15 |

Σύνολο της μείωσης των εσόδων | -0,8 | Σύνολο υπέρβασης δαπανών | 0,85 |

Πηγή: ουγγρικές αρχές, εκτιμήσεις της Επιτροπής |

Προκειμένου να αντισταθμιστεί η αναμενόμενη απόκλιση, η ουγγρική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Ιούνιο του 2005 μια δεύτερη δέσμη μέτρων. Η προβλεπόμενη απόκλιση άνω της 1,5 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ θα αντισταθμιστεί με διορθωτικά μέτρα της ίδιας τάξης, περιλαμβανομένων των μέτρων του Μαρτίου (βλ. πίνακα 2)

Πίνακας 2: Διορθωτικά μέτρα για την αντιστάθμιση της προβλεπόμενης απόκλισης |

Έσοδα | Εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ | Δαπάνες | Εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ |

Διάθεση εσόδων από την ανανέωση αδειών κινητής τηλεφωνίας που είχαν λήξει για τη μείωση του ελλείμματος | 0,1 | Οριστικό «πάγωμα» των αποθεματικών για έκτακτες περιστάσεις ύψους 0,6% του ΑΕΠ | 0,6 |

Αύξηση της φορολογίας των τυχερών παιγνιδιών από την 1η Σεπτεμβρίου 2005 | 0,015 | Περιορισμός της προσφυγής στη μεταφορά πιστώσεων | 0,25 |

Διεύρυνση της βάσης για την καταβολή κοινωνικών εισφορών από την 1η Οκτωβρίου 2005 | 0,02 |

Αύξηση συνοριακών ελέγχων για προϊόντα καπνού | 0,04 |

Τροποποίηση της μεθόδου ΦΠΑ για εισαγωγές από τρίτες χώρες | 0,025 |

Συμπληρωματικά έκτακτα έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου και προσφυγή σε ΣΔΙΤ | 0,6 |

Σύνολο | 0,8 | Σύνολο | 0,85 |

Πηγή: ουγγρικές αρχές, εκτιμήσεις της Επιτροπής |

Τα μέτρα αυτά θα έχουν θετικό συνολικά αποτέλεσμα για το έλλειμμα του προϋπολογισμού το 2005 και αναμένεται να επιτρέψουν την επιτυχία του στόχου που έχει καθοριστεί στο 3,6% του ΑΕΠ. Μολονότι ένα σημαντικό μέρος της εν λόγω προσαρμογής βασίζεται σε έκτακτες διατάξεις, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ορισμένα μέτρα θα έχουν θετικά αποτελέσματα και στον προϋπολογισμό του 2006. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για την αύξηση της φορολογίας των τυχερών παιχνιδιών και τη διεύρυνση της βάσης για την καταβολή κοινωνικών εισφορών, καθώς και για το οριστικό πάγωμα δαπανών που αντιπροσωπεύουν το 0,6% του ΑΕΠ στο πλαίσιο των αποθεματικών για έκτακτες περιστάσεις, αφού η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να χρησιμοποιήσει τα επίπεδα αυτά ως βάση για τον προϋπολογισμό του 2006.

Εξάλλου, και προκειμένου να πραγματοποιηθεί πρόοδος στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η κυβέρνηση υπέβαλε πρόσφατα στο Κοινοβούλιο προτάσεις σχετικά με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με την επωνυμία "Πρόγραμμα των 100 μέτρων" το οποίο σε μεγάλο βαθμό θα αρχίσει να ισχύει το 2006. Μία από τις πτυχές του αναφέρεται κυρίως στους τομείς της αγοράς εργασίας και της υγείας. Σκοπός του είναι ταυτόχρονα να αυξηθούν οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, να ενσωματωθεί στην ενεργή αγορά εργασίας ένα σημαντικό μέρος ανενεργών και μη δηλωμένων εργαζομένων και να βελτιωθεί η ποιότητα του συστήματος υγείας. Το άλλο σκέλος του προγράμματος περιλαμβάνει μια φιλόδοξη μεσοπρόθεσμη μεταρρύθμιση της φορολογίας η οποία αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια εσόδων το 2006 και το επόμενο έτος. Η κυβέρνηση σκέπτεται να αντισταθμίσει τις εν λόγω απώλειες που θα ανέλθουν σε περίπου 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μόνο για το 2006, με περικοπές δαπανών που δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί. Είναι επιθυμητό να αναληφθεί δράση προς την κατεύθυνση αυτή, πόσο μάλλον που θα πρέπει να αντισταθμιστεί η μη επανάληψη των έκτακτων μέτρων που ελήφθησαν το 2005 και που απέδωσαν περίπου 1% του ΑΕΠ σε έσοδα, ενώ θα πρέπει να αυξηθούν και οι επενδύσεις ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες συγχρηματοδότησης, γεγονός που προϋποθέτει επίσης διαρθρωτική δράση στο επίπεδο αυτό. Ο προϋπολογισμός του 2006 θα πρέπει να περιέχει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να επιτευχθεί πραγματικά ο στόχος για έλλειμμα 2,9% του ΑΕΠ.

3. Αξιολόγηση

Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, και λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα διορθωτικά μέτρα – εν μέρει μόνιμου χαρακτήρα – που αποφασίστηκαν τον Μάρτιο και τον Ιούνιο και βάσει της σταθερής δέσμευσης της ουγγρικής κυβέρνησης για την εισαγωγή περαιτέρω μέτρων κατά τη διάρκεια του έτους, εφόσον χρειαστεί, μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι δυνατό να επιτευχθεί από την ουγγρική κυβέρνηση ο στόχος για έλλειμμα 3,6% το 2005 και ότι η κυβέρνηση έλαβε εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας της 8ης Ιουλίου 2005 αποτελεσματικά μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί με τη σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Μαρτίου σχετικά με τα μέτρα που ήταν απαραίτητα ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για το έλλειμμα το 2005. Συνεπώς, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι δεν απαιτείται στο στάδιο αυτό νέα δράση στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Ωστόσο, η δημοσιονομική κατάσταση στην Ουγγαρία παραμένει ευάλωτη. Η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005 απαιτεί την απαρέγκλιτη εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων μέτρων, ή και συμπληρωματικών μέτρων, τα οποία η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να λάβει, στην περίπτωση όπου θα προκύψουν και νέες υπερβάσεις αργότερα στη διάρκεια της χρονιάς. Επιπλέον, λόγω της μη επανάληψης των έκτακτων μέτρων που αποφασίστηκαν το 2005, των φορολογικών μειώσεων που έχουν προγραμματιστεί και του επαναπροσανατολισμού προς τα πάνω των επενδυτικών δαπανών, είναι απαραίτητες μείζονες προσαρμογές και αποφασιστική δράση ώστε να επιτευχθεί ο στόχος που έχει καθοριστεί για το 2006 (έλλειμμα 2,9% του ΑΕΠ), ξεκινώντας από την έγκριση συνετού προϋπολογισμού για το έτος αυτό. Εφόσον παρουσιαστούν δυσχέρειες στην υλοποίηση της προβλεπόμενης διόρθωσης σε μεταγενέστερο στάδιο, η Επιτροπή θα υποχρεωθεί να συστήσει στο Συμβούλιο την ενίσχυση της δημοσιονομικής παρακολούθησης και την έγκριση όλων των απαραίτητων μέτρων που προβλέπονται από τη Συνθήκη και το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

Annex

Comparison of key macroeconomic and budgetary projections

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Real GDP (% change) | CP Dec. 2004 | 3.9 | 4.0 | 4.2 | 4.3 | 4.6 |

COM | 4.0 | 3.9 | 3.8 | n.a. | n.a. |

HICP inflation (%) | CP Dec. 2004 | 6.8 | 4.5 | 4.0 | 3.5 | 3.0 |

COM | 6.8 | 3.8 | 3.6 | n.a. | n.a. |

General government balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | -4.4 | -3.6 | -2.9 | -2.2 | -1.6 |

not corrected2 | -5.3 | -4.7 | -4.1 | -3.4 | -2.8 |

COM | -4.5 | -3.9 | -4.1 | n.a. | n.a. |

Primary balance (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 0.4 | 0.0 | 0.2 | 0.6 | 1.0 |

not corrected2 | -1.1 | -0.9 | -0.7 | -0.3 | 0.1 |

COM | -0.0 | -1.1 | -0.7 | n.a. | n.a. |

Government gross debt (% of GDP) | CP Dec. 2004 corrected1 | 56.7 | 55.5 | 53.0 | 50.6 | 48.3 |

not corrected2 | 59.9 | 58.6 | 56.8 | 54.9 | 53.2 |

COM | 57.8 | 58.9 | 57.9 | n.a. | n.a. |

Note: 1 The Hungarian authorities decided to use the transitional period granted by Eurostat to classify the second pillar pension funds inside the government sector. Compared to the May 2004 programme, this lowers the yearly figures for the government deficit by 0.9-1.2 percentage point between 2004 and 2008. The transitional period ends with the March 2007 notification. ² These figures are not adjusted, i.e. they include the burden of the pension reform. They are presented for the sake of comparison with the previous programme and with the Commission services autumn 2004 forecast, and given that the 2007 and 2008 target will not benefit from this re-classification of the second pillar pension funds. Sources: Convergence programme (CP); Commission services Spring 2005 economic forecasts (COM); Commission services calculations. |

[1] Βλ. http://register.consilium.eu.int/pdf/en/05/st07/st07145.en05.pdf

[2] Για τη σύσταση αυτή, το Συμβούλιο αναφερόταν στην αναθεωρημένη πορεία μείωσης του ελλείμματος όπως καθοριζόταν στη γνώμη του της 8ης Μαρτίου 2005 σχετικά με την πρώτη επικαιροποιήση του προγράμματος σταθερότητας που υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2004. Η ενημερωμένη αυτή εκδοχή του προγράμματος καθορίζει τους ακόλουθους ετήσιους στόχους για το δημοσιονομικό έλλειμμα κατά την περίοδο 2004-2008: 4,4%, 3,6%, 2,9%, 2,2% και 1,6% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Οι εν λόγω αριθμοί συμφωνούν (i) με την απόφαση που έλαβε η Eurostat στις 23 Σεπτεμβρίου 2004, να επιτρέψει, έως τη δημοσιονομική κοινοποίηση του Μαρτίου 2007, να περιλαμβάνονται προσωρινά τα συνταξιοδοτικά ταμεία του δεύτερου πυλώνα στη δημόσια διοίκηση (οι ουγγρικές αρχές επέλεξαν τη δυνατότητα αυτή) και (ii) με την ελαφρά προσαρμογή της επιβάρυνσης που δημιουργεί η μεταρρύθμιση των συντάξεων, όπως εμφανίζεται στη κοινοποίηση του Μαρτίου 2005. Μη υπολογιζόμενης της διόρθωσης που συνδέεται με τα συνταξιοδοτικά ταμεία, ο νέος στόχος υπερβαίνει κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες τον αρχικό στόχο για το 2005 που καθοριζόταν στο πρόγραμμα του Μαΐου και αναφερόταν στις συστάσεις του Συμβουλίου του Ιουλίου 2004.

[3] Την εποχή εκείνη, οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβλεπαν ότι το έλλειμμα θα ανέλθει στο 4,1% του ΑΕΠ το 2005.

[4] Μολονότι οι αποκλίσεις που παρατηρήθηκαν αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό σε αυτές που έλαβαν υπόψη οι υπηρεσίες της Επιτροπής στις εαρινές τους προβλέψεις (που περιλαμβάνουν εξάλλου την υπόθεση σύμφωνα με την οποία το μεγαλύτερο μέρος των αποθεματικών για έκτακτες περιστάσεις 0,8% του ΑΕΠ θα «παγώσει» οριστικά), η συνολική προβλεπόμενη απόκλιση είναι ωστόσο ανώτερη από αυτή που προέβλεπε η Επιτροπή.