Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αναφορικά με πολυετές πρόγραμμα δράσεων στο πεδίο της ενέργειας: Πρόγραμμα 'Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη' (2003-2006)"

(2003/C 73/11)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αναφορικά με το πολυετές πρόγραμμα δράσεων στο πεδίο της ενέργειας: Πρόγραμμα "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη" (2003-2006) (COM(2002) 162 τελικό - 2002/0082 (COD))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 6ης Μαΐου 2002 βάσει του άρθρου 175 (1) της ΣΕΚ περί διαβουλεύσεως με την ΕΤΠ για το ανωτέρω θέμα·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 12ης Μαρτίου 2002 με την οποία ανάθεσε στην επιτροπή βιώσιμης ανάπτυξης την κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 15ης Νοεμβρίου 2001, για την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής: "Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού" (CdR 38/2001 τελικό)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή βιώσιμης ανάπτυξης στις 3 Οκτωβρίου 2002 (CdR 187/2002 rev.) - εισηγήτρια η κ. Agnès Durdu (Δήμαρχος της πόλης Wincrange) (L/ELDR)·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 47η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Νοεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Απόψεις και συστάσεις της ΕΤΠ

1.1. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή αξιολόγησε με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες το πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο και με βάση τα συμπεράσματα τους και τις εμπειρίες που έχουν αποκτήσει από τις κοινοτικές και τις διεθνείς απαιτήσεις, το δεύτερο πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο αναπροσανατολίσθηκε προς τους επιδιωκόμενους στόχους.

1.2. Η ΕΤΠ συγχαίρει τους συντάκτες του προγράμματος διότι διάρθρωσαν καλύτερα τις δράσεις των φορέων, περιορίζοντας την κοινοτική παρέμβαση στα εξής 4 πεδία ειδικής δράσης:

- SAVE: ορθολογική χρήση της ενέργειας και τον έλεγχο της ζήτησης,

- Altener: νέες και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας,

- Steer: ενεργειακές πτυχές των μεταφορών,

- Coopener: διεθνής συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες στα πεδία των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης.

1.3. Η ΕΤΠ φρονεί ότι ο προσδιορισμός μέτρων στα 4 πεδία ειδικής δράσης, θα διευκολύνει την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της στην υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων όπως η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η ανταγωνιστικότητα, η προστασία του περιβάλλοντος και η επιβράδυνση της αλλαγής του κλίματος.

1.4. Η ΕΤΠ επικροτεί την ενέργεια της ΕΕ να παράσχει χρηματοδοτική υποστήριξη για το δεύτερο πολυετές πρόγραμμα. Η αύξηση από 175 σε 215 εκατομ. ευρώ αποτελεί αισθητή βελτίωση των πόρων που τίθενται στη διάθεση των διαφόρων φορέων.

1.5. Προσθέτοντας στην εν λόγω χρηματοδοτική αύξηση την πρόβλεψη πεδίων επιδοτήσιμων δράσεων, η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι δράσεις που έχουν αναληφθεί θα έχουν ένα στοχοθετημένο και ακριβές αποτέλεσμα δηλαδή τη μείωση των ενεργειακών αναγκών και την αύξηση της χρησιμοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

1.6. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με ευχαρίστηση ότι η ΕΕ συνεχίζει μέσω του προγράμματος Coopener τις προσπάθειές της για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής αποτελεσματικότητας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Με τον τρόπο αυτό, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αποδεικνύει τη σοβαρότητα των διεθνών της δεσμεύσεων. Η ΕΤΠ ελπίζει ότι η ΕΕ θα κατορθώσει να καθοδηγήσει αποτελεσματικά τα αναπτυσσόμενα κράτη ώστε να αποφύγουν κυρίως τα σφάλματα της Ευρώπης.

1.7. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος, διατηρεί τη δυνατότητα να προσφύγει σε έναν εκτελεστικό οργανισμό. Στον οργανισμό αυτό θα μπορεί να αναθέσει ορισμένα διαχειριστικά καθήκοντα του προγράμματος. Η Επιτροπή αναφέρει ότι χωρίς την προσφυγή σε έναν παρόμοιο οργανισμό θα πρέπει να αυξήσει αισθητά το προσωπικό της. Η ΕΤΠ δεν προτίθεται να ασκήσει κριτική σ' αυτή τη μορφή προσέγγισης και διαχείρισης του εν λόγω θέματος, υπό την προϋπόθεση ότι τα καθήκοντα που συνεπάγονται εκτιμήσεις όσον αφορά την ερμηνεία πολιτικών επιλογών θα παραμείνουν στην αρμοδιότητα της Επιτροπής, που θα μεριμνά για μια ταχεία, αποδοτική και απρόσκοπτη συνεργασία μεταξύ αυτής, του οργανισμού και των περιφερειακών και τοπικών φορέων προς το συμφέρον βέβαια της ενέργειας.

1.8. Στο άρθρο 1 του προτεινόμενου προγράμματος τίθενται οι εξής τρεις γενικοί στόχοι: η ασφάλεια του εφοδιασμού, η ανταγωνιστικότητα και η προστασία του περιβάλλοντος. Προσθέτει επίσης ότι επιθυμεί να ευνοήσει "την αποτελεσματική συνάρθρωση των μέτρων αυτών με τις δράσεις που διεξάγονται στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών πολιτικών". Η ευαισθητοποίηση των ιδιωτών καταναλωτών και των επενδυτών, γενικότερα, στην πολιτική ενέργειας πρέπει να συνεχισθεί. Πρέπει να τους εξηγείται συνεχώς ότι η οικονομική σκοπιμότητα και η ανάγκη του περιβάλλοντος για μια υγιή και ευφυή διαχείριση όλων των πηγών ενέργειας αποτελούν ένα σύνολο.

1.9. Το προτεινόμενο πρόγραμμα πρέπει να εναρμονίζεται με τις άλλες κοινοτικές πολιτικές. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τον επιδιωκόμενο στόχο. Μεταξύ των επιζήμιων επιδράσεων που έχει η κατανάλωση ενέργειας συγκαταλέγεται και η μόλυνση των αστικών χώρων και της παραγωγής τροφίμων. Οι συνέπειες στην ευημερία και στην υγεία των κατοίκων είναι επικίνδυνες. Η επίλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων συνεπάγεται καινοτομίες, νέες τεχνολογίες και βελτίωση της απασχόλησης. Όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά τόσο για τους κατοίκους των πόλεων όσο και της υπαίθρου. Πολλές κοινοτικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη", συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ σε ό,τι αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ΕΤΠ συνιστά να καθιερωθούν περισσότερες εμφανείς συνδέσεις μεταξύ των πολιτικών. Για παράδειγμα, οι πολιτικές για την προώθηση των βιοκαυσίμων θα έπρεπε να συνδεθούν με το πρόγραμμα Steer.

1.10. Η ΕΤΠ διάκειται ευνοϊκά στις "κεντρικές δράσεις", που προβλέπονται ρητώς στο άρθρο 3 του προτεινόμενου προγράμματος όπου εντάσσονται περισσότερα του ενός ειδικά πεδία ή/και αφορούν συγκεκριμένες κοινοτικές πρωτοβουλίες, π.χ. στις εξόχως απόκεντρες περιοχές. Η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα πρέπει να συμφωνηθούν στόχοι για την κατανάλωση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας για κάθε πρόγραμμα. Οι στόχοι θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της συμβολής των προγραμμάτων στην εκπλήρωση του στόχου της κάλυψης του 12 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι το 2010. Οι στόχοι αποτελούν σημαντικό μηχανισμό για να καταδειχθεί η δέσμευση της ΕΕ σε ό,τι αφορά τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αν ληφθεί υπόψη η αποτυχία της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής να συμφωνήσει ως προς παρόμοιους στόχους.

1.11. Η ΕΤΠ φρονεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικότατο ρόλο σε αυτές τις "κεντρικές δράσεις". Επειδή οι αρχές αυτές βρίσκονται πολύ πλησίον του πολίτη μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα για τη συγκεκριμένη υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων από το προτεινόμενο πρόγραμμα.

1.12. Η Επιτροπή προτείνει την ετήσια αξιολόγηση της πορείας του πολυετούς προγράμματος. Η ΕΤΠ ενθαρρύνει την πρωτοβουλία αυτή διότι θα αποτελέσει το κατ' εξοχήν μέσο για τον προσδιορισμό των ατελειών του συστήματος και τον αναπροσανατολισμό των αναγκαίων μέτρων για την υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων.

Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 107 της 3.5.2002, σ. 13.