Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο και την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ» () (97/C 355/01)

Στις 10 Ιουνίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Iουλίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Gafo Fernαndez.

Κατά την 348η σύνοδο ολομέλειας της 1ης και 2ας Οκτωβρίου 1997 (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997) η Oικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά πλειοψηφία (2 αποχές) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα οδηγία έχει στόχο να συμβάλει στη βελτίωση του περιβάλλοντος στην Κοινότητα, μέσω της μείωσης των εκπομπών SO2, που προξενούν τις όξινες βροχές και έχουν επίπτωση στην ποιότητα του αέρα σε πολλές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.2. Η νομική βάση που επιλέχθηκε τελικά για αυτήν την οδηγία είναι το άρθρο 130 Σ, αν και στις αιτιολογικές της σκέψεις αναφέρονται επίσης τα άρθρα 130 Τ (διατήρηση ενισχυμένης προστασίας από ένα κράτος μέλος) και 129 Α (προστασία της υγείας).

1.3. Πριν από την παρούσα πρόταση, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη υιοθετήσει ορισμένα μέτρα για το ίδιο θέμα, και συγκεκριμένα την οδηγία 93/12/ΕΟΚ () σχετικά με την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο και την οδηγία 88/609/ΕΟΚ () σχετικά με τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, και είχε υπογράψει το Δεύτερο Πρωτόκολλο της Οικονομικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Ευρώπη (UN ECE) σχετικά με τη Σύμβαση για τη Διασυνοριακή Μεταφορά Ρύπανσης σε Μεγάλες Αποστάσεις (CLRTAP), η οποία αφορά την περαιτέρω μείωση των εκπομπών θείου. Για τα μέτρα αυτά απαιτήθηκαν μακροπρόθεσμοι συμβιβασμοί των κρατών μελών και της βιομηχανίας τους, οι οποίοι επιδιώκεται τώρα να ολοκληρωθούν και να συμπληρωθούν με την προτεινόμενη οδηγία.

1.4. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η Επιτροπή προτείνει σημαντική μείωση της περιεκτικότητας των καύσιμων σε θείο και ορίζει μία μεταβατική περίοδο εφαρμογής, η οποία λήγει την 1η Ιανουαρίου 1999 για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (ντήζελ) και την 1η Ιανουαρίου 2000 για το μαζούτ. Αυτή η μείωση της περιεκτικότητας σε θείο, σύμφωνα με τις προπαρασκευαστικές μελέτες της οδηγίας, δεν θα είναι ομοιόμορφη σε όλες τις χώρες και ενδέχεται να είναι πιο δαπανηρή για ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως στο Νότο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.5. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα, οι συνολικές εκπομπές SO2 στην ΕΕ-15 ήταν 15,35 εκατ. τόννοι ετησίως το 1993, εκ των οποίων 34,7 % αντιστοιχούσαν στο πετρέλαιο, 63 % στον άνθρακα και 2,5 % σε άλλες καύσιμες ύλες.

1.6. Σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία της Έκθεσης Dobris (), οι συγκεντρώσεις SO2 στις πόλεις (οι οποίες συνδέονται με την περιεκτικότητα σε θείο των καυσίμων για αυτοκίνητα και θέρμανση) είναι πιο υψηλές στην Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ η υπέρβαση επιπέδων «κρίσιμου φορτίου» (το οποίο συνδέεται με τις όξινες βροχές, που στην πλειοψηφία τους προξενούνται από τις εκπομπές βιομηχανικών ή ηλεκτροπαραγωγικών εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν άνθρακα ή βαρύ μαζούτ) εντοπίζεται σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο.

1.7. Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η μετάβαση από το σημείο αναφοράς στο σημείο της μείωσης κατά το ήμισυ, το οποίο λαμβάνεται ως βάση για την επεξεργασία της πρότασης οδηγίας, θα κοστίσει 759 εκατ. Ecu για το βαρύ μαζούτ και θα επιτρέψει τη μείωση των εκπομπών SO2 από 2,23 εκατ. σε 0,988 εκατ. μετρικούς τόννους, ήτοι κατά ποσοστό 53,4 %. Για το σύνολο των ενεργειακών πηγών, συμπεριλαμβανομένου του πετρελαίου, υπολογίζεται ότι θα κοστίσει 2 940 εκατ. Ecu και θα επιτρέψει τη μείωση των εκπομπών από 5,60 εκατ. σε 2,70 εκατ. μετρικούς τόννους, δηλαδή κατά 51,8 %.

1.8. Τέλος, γίνεται αναφορά στην ικανότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων να παράγουν το υπάρχον φάσμα προϊόντων με βάση τα διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε κάθε χώρα (περιεκτικότητα σε θείο, ιξώδες, πυκνότητα, σημείο πήξης κ.λπ.) και εκτιμάται κατά πόσον αυτές οι διαφορές έχουν αποτελέσει στο παρελθόν σημαντικό εμπόδιο για την εσωτερική αγορά αυτών των προϊόντων.

1.9. Η πείρα του παρελθόντος δείχνει ότι τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια διαθέτουν σημαντικό βαθμό ευελιξίας για να προσαρμόζονται σε αυτά τα διαφορετικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας, όπως φανερώνει το μέγεθος του ενδοκοινοτικού όγκου συναλλαγών των εν λόγω προϊόντων και ότι, επομένως, αυτά τα διαφορετικά χαρακτηριστικά δεν αποτελούν ενδεχόμενο εμπόδιο για την εσωτερική αγορά.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει την επιλογή του άρθρου 130 Σ ως νομικής βάσης, δεδομένου ότι έτσι μπορεί να συμφιλιωθεί, εντός των ορίων που καθορίζει η οδηγία, ο στόχος της προστασίας του περιβάλλοντος με την κατάσταση της ποιότητας του αέρα στις διάφορες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον έλεγχο της διασυνοριακής ρύπανσης του SO2. Η ΟΚΕ πιστεύει, εξάλλου, ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί καλή αφετηρία για τη μελλοντική καθιέρωση υψηλότερου βαθμού προστασίας, ιδίως ενόψει των δυνατοτήτων που παρέχει το άρθρο 130 Τ.

2.2. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις ενδεχόμενες επιπτώσεις της οδηγίας στην ελευθερία των κρατών μελών να επιλέγουν συγκεκριμένη διάρθρωση ενεργειακών πηγών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η τρίτη παύλα της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 130 Σ θα απαιτούσε την ομόφωνη έγκριση της οδηγίας. Η ΟΚΕ δεν συμφωνεί με την άποψη αυτή και κρίνει σκόπιμο να επισημανθεί ρητά στις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας ότι η οδηγία δεν συνεπάγεται σημαντικούς περιορισμούς της δυνατότητας των κρατών μελών να επιλέγουν συγκεκριμένη ενεργειακή διάρθρωση και ότι, επομένως, δεν είναι απαραίτητη η ομόφωνη έγκρισή της.

2.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τόσο τις εξαιρέσεις που αναγνωρίζονται στην Αυστρία και τη Φινλανδία για τη διατήρηση των αυστηρότερων επιπέδων εμπορίας των εν λόγω καυσίμων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130 Τ της Συνθήκης, όσο και τις εξαιρέσεις για το ντήζελ που χρησιμοποιείται στη ναυτιλία στην Ελλάδα και στις Καναρίους Νήσους της Ισπανίας. Σ'αυτή μόνο την περίπτωση, επιθυμεί να επισημάνει στην Επιτροπή ότι είναι σκόπιμο να προβλεφθεί η δυνατότητα παρόμοιων εξαιρέσεων, αν ζητηθούν εκ μέρους άλλων άκρως περιφερειακών περιοχών ή υπερπόντιων διαμερισμάτων ή εδαφών.

2.4. Η Επιτροπή, βάσει της στρατηγικής για την καταπολέμηση της οξύνισης, προβλέπει διάφορες ενέργειες 7 μεταξύ άλλων, προτίθεται να επανεξετάσει, βραχυπρόθεσμα, την οδηγία 88/609/ΕΟΚ, για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης. Ακριβώς λόγω του σφαιρικού χαρακτήρα της εν λόγω στρατηγικής, η ΟΚΕ δεν συμφωνεί ως προς τη σειρά παρουσίασης που ακολουθεί η Επιτροπή, η οποία υπέβαλε αυτή την πρόταση οδηγίας πριν από την επανεξέταση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ.

2.5. Η δήλωση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι τα ατομικά όρια εκπομπής που καθορίζονται για τα πετρελαϊκά προϊόντα θα τροποποιήσουν έμμεσα τα κριτήρια μείωσης των εκπομπών SO2 για τις μεγάλες εγκαταστάσεις που ορίζονται ως «υπάρχουσες» σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 10 της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ (όσες άρχισαν να λειτουργούν πριν από το 1987). Τα κριτήρια μείωσης της εν λόγω οδηγίας για τις εγκαταστάσεις που ορίζονται σ'αυτήν ως «υπάρχουσες», βασίζονταν σε ένα εθνικό ποσοστό μείωσης για κάθε κράτος μέλος και όχι σε ατομικά όρια για κάθε εγκατάσταση καύσης. Επομένως, κρίνεται πιο εύλογο οι εγκαταστάσεις που ρυθμίζονται από την οδηγία 88/609/ΕΟΚ να αποκλεισθούν ρητά από την εφαρμογή της παρούσας πρότασης οι εν λόγω εγκαταστάσεις, διότι ρυθμίζονται από την Οδηγία 88/609/ΕΟΚ η οποία θα εξεταστεί προσεχώς, όπως ακριβώς επισημαίνεται στο σημείο 2.4.

2.6. Επίσης, ανάλογα με τα ποσοστά συμβολής των στερεών καυσίμων στις εκπομπές SO2, κρίνεται επείγουσα, από την άποψη της προστασίας του περιβάλλοντος, η ρύθμιση της χρήσης τους όχι μόνο στις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως, αλλά και στις μικρές, στη θέρμανση των σπιτιών και άλλες εφαρμογές. Γι'αυτό η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση οδηγίας με αυτό το περιεχόμενο.

2.7. Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΟΚΕ φρονεί ότι η παρούσα πρόταση πρέπει να υποβληθεί στο Συμβούλιο, να εγκριθεί και να τεθεί σε εφαρμογή ταυτόχρονα με την αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως και με μία προς κατάρτιση οδηγία για τη χρήση στερεών καυσίμων στις εγκαταστάσεις που δεν καλύπτονται από την οδηγία 88/609/ΕΟΚ.

2.8. Τέλος, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να επιτραπεί στα διυλιστήρια να χρησιμοποιούν με τρόπο ελαστικό για τη θερμοπαραγωγή τις διάφορες ενδιάμεσες απορροές, οι οποίες δεν θα μπορούσαν διαφορετικά να διοχετευθούν στο εμπόριο. Λόγω αυτού του γεγονότος, και υπό τον όρο ότι το ύψος των εκπομπών SO2 που προκύπτει από την καύση του μίγματος συμφωνεί με την οδηγία 96/61/ΕΚ σχετικά με την «Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης» (), με την προαναφερόμενη οδηγία 88/609/ΕΟΚ και με τα όρια εκπομπής που έχουν θεσπισθεί από τις αρμόδιες αρχές, κρίνεται σκόπιμο να επιτραπεί στα διυλιστήρια να χρησιμοποιούν χωρίς περιορισμό όλους τους τύπους υποπροϊόντων, ανεξάρτητα από την περιεκτικότητα του καθενός τους σε θείο.

2.9. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψη, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του πρωτοκόλλου της Σύμβασης του 1979 για τη Διασυνοριακή Μεταφορά Ρύπανσης σε Μεγάλες Αποστάσεις, η οποία αφορά την περαιτέρω μείωση των εκπομπών θείου.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Να προστεθεί μια νέα αιτιολογική σκέψη με την εξής διατύπωση:

«Εκτιμώντας ότι η πρόταση αυτή δεν πρόκειται να μεταβάλει αισθητά τη δυνατότητα επιλογής εκ μέρους των κρατών μελών της διάρθρωσης των πηγών παραγωγής ενέργειας.»

3.2. Άρθρο 1

Για τους λόγους που εξηγούνται στο σημείο 2.8, να προστεθεί στην παράγραφο 2 το εξής νέο σημείο δ):

«προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στη βιομηχανία διύλισης για την παραγωγή θερμότητας».

3.3. Άρθρο 3

Το 1ο εδάφιο της παραγράφου 3 να αναδιατυπωθεί ως εξής:

«3. Οι παράγραφοι 1 και 2 δεν ισχύουν για το βαρύ μαζούτ που χρησιμοποιείται στις εγκαταστάσεις καύσης ονομαστικής θερμικής ισχύος 50 MW τουλάχιστον, οι οποίες ορίζονται ως "υπάρχουσες" στο άρθρο 2 παράγραφος 10 της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ.»3.4. Άρθρο 7

Δεν αφορά το ελληνικό κείμενο.

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 190 της 21. 6. 1997, σ. 9.

() ΕΕ L 74 της 27. 3. 1993 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 14 της 20. 1. 1992.

() ΕΕ L 336 της 7. 12. 1988 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 25 της 28. 1. 1985.

() «Κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ευρώπη το 1994», δημοσιεύθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος.

() ΕΕ L 257 της 10. 10. 1996 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 195 της 18. 7. 1994.