ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την υλοποίηση, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010) /* COM/2012/0107 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την υλοποίηση, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010) 1. Ιστορικό: Αναπτυξη πολιτικησ δεσμευσησ σε περιοδο κρισησ 1.1. Εισαγωγή Το 2008 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιβεβαίωσαν εκ νέου ότι η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αποτελεί δέσμευση της ΕΕ και των κρατών μελών της και συμφώνησαν στον ορισμό του 2010 ως Ευρωπαϊκού Έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (εφεξής ΕΕ2010)[1]. Το ΕΕ2010 συνέπεσε με μια περίοδο οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων, τονώνοντας την κινητικότητα και συμβάλλοντας στο να τεθούν η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός στο επίκεντρο της ατζέντας της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επεσήμανε την αποφασιστική σημασία της συμμετοχής και της ευαισθητοποίησης των πολιτών και παρείχε δυνατότητες για την ενεργό συμμετοχή ανδρών και γυναικών που βρίσκονται σε φτώχεια. Έδειξε επίσης ότι η Ευρώπη μπορεί να ενθαρρύνει νέα μοντέλα διακυβέρνησης και επεσήμανε την ανάγκη μεγαλύτερης συννενόησης μεταξύ των βασικών πρωταγωνιστών. Ωστόσο, η κρίση πλήττει τα άτομα που βρίσκονται σε φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό και αυτούς που εργάζονται μαζί τους καθημερινά, καθιστώντας δύσκολη την αξιοποίηση του πλήρους αντικτύπου της πρωτοβουλίας. Σύμφωνα με την απόφαση για την καθιέρωση του ΕΕ2010, η παρούσα έκθεση παρέχει μια επισκόπηση της υλοποίησης, των αποτελεσμάτων και της συνολικής αξιολόγησης του Ευρωπαϊκού Έτους, με βάση τα συμπεράσματα εξωτερικής αξιολόγησης[2]. 1.2. Συντονισμός της ΕΕ για τον κοινωνικό αποκλεισμό Με την έναρξη ισχύος της στρατηγικής της Λισαβόνας, τον Μάρτιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να λάβουν μέτρα «για να δοθεί αποφασιστική ώθηση στην εξάλειψη της φτώχειας» έως το 2010, ενώ και μετέπειτα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε εκ νέου αυτό το στόχο. Η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη (κοινωνική ΑΜΣ) διαμορφώθηκε για να εξασφαλίζεται ο πολιτικός συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό συνέβαλε στον εντοπισμό κοινών προκλήσεων, αύξησε την γνωστική βάση και υποστήριξε την ορθή διακυβέρνηση. Ωστόσο, πρέπει ακόμη να ολοκληρωθούν οι εργασίες για την ενίσχυση της πολιτικής δέσμευσης και της ορατότητας, της συνεργίας με άλλους πολιτικούς τομείς και της αρχής της ίδιας ευθύνης μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων παραγόντων. 1.3. Το Ευρωπαϊκό Έτος 2010 και οι στόχοι του Στο τέλος της πρώτης δεκαετίας του συντονισμού της ΕΕ για τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, το ΕΕ2010 σχεδιάστηκε για να λειτουργήσει ως καταλύτης για την αύξηση της ευαισθητοποίησης, τη δημιουργία νέων συμπράξεων και την πρόσδωση νέας ώθησης. Επιδιώχθηκαν τέσσερις κύριοι στόχοι: Αναγνώριση δικαιωμάτων — να αναγνωριστεί το δικαίωμα των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού να ζουν με αξιοπρέπεια και να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία. Κοινή ευθύνη και συμμετοχή — να αυξηθεί η δημόσια ευθύνη για τις πολιτικές και τις δράσεις σχετικά με τον κοινωνικό αποκλεισμό, να δοθεί έμφαση στις συλλογικές και ατομικές ευθύνες για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Συνοχή — να προωθηθεί μια συνεκτικότερη κοινωνία μέσω της μεγαλύτερης δημόσιας ευαισθητοποίησης ως προς τα πλεονεκτήματα που συνεπάγεται για όλους μια κοινωνία στην οποία έχει εξαλειφθεί η φτώχεια, υποστηρίζεται η δίκαιη διανομή του πλούτου και κανείς δεν περιθωριοποιείται. Δέσμευση και συγκεκριμένη δράση — να επιβεβαιωθεί η ισχυρή πολιτική δέσμευση της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, και να προωθηθούν αυτή η δέσμευση και η δράση σε όλα τα επίπεδα. 2. Ευρωπαϊκο ετος 2010: Υλοιποιηση και βασικεσ δραστηριοτητεσ 2.1. Διαχείριση και δημοσιονομική εκτέλεση Διατέθηκε προϋπολογισμός 17,25 εκατομμυρίων ευρώ για δραστηριότητες σε 29 συμμετέχουσες χώρες (ΕΕ-27 συν της Ισλανδίας και της Νορβηγίας) και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Προγραμματισμός και δημοσιονομική διαχείριση στα κράτη μέλη Οι εθνικοί φορείς υλοποίησης (ΕΦΥ) συντόνισαν το ΕΕ2010 και διαχειρίστηκαν τη χρηματοδότηση της ΕΕ σε επίπεδο χώρας, σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα που καθορίστηκε σε διαβούλευση με τους βασικούς ενδιαφερομένους. Συνολικά, στους 29 ΕΦΥ (27 κράτη μέλη, Νορβηγία και Ισλανδία) διατέθηκαν 9,27 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, σύμφωνα με τη διαδικασία της έμμεσης κεντρικής διαχείρισης. Σε κάθε χώρα, το λαμβανόμενο ποσό έπρεπε να συνδυάζεται με ένα επίπεδο, τουλάχιστον, ισοδύναμο με την επιχορήγηση της ΕΕ. Ορισμένες χώρες παρείχαν περισσοτέρα από τα απαιτούμενα. Επιπλέον, η ιδιωτική χρηματοδότηση εξασφαλίστηκε με προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, με μεταβλητό ποσοστό χρηματοδοτικής απαίτησης. Προγραμματισμός και δημοσιονομική διαχείριση σε επίπεδο ΕΕ Προβλέφθηκαν 8 εκατομμύρια ευρώ για πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, από τις οποίες οι περισσότερες αφορούσαν βασικές δραστηριότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι περισσότερες έλαβαν πλήρη χρηματοδότηση, ενώ άλλες (εναρκτήρια και καταληκτικά συνέδρια) συγχρηματοδοτήθηκαν κατά 80%. Ενώ οι πανευρωπαϊκές πρωτοβουλίες συντονίστηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι υπόλοιπες υλοποιήθηκαν αποκεντρωμένα στις συμμετέχουσες χώρες, σε στενή συνεργασία ανάμεσα στους εθνικούς ανταποκριτές του ανάδοχου και τους ΕΦΥ. Η συμβουλευτική επιτροπή, με εκπροσώπους από τις συμμετέχουσες χώρες, συνεδρίαζε τακτικά ώστε να συμβουλεύει και να υποστηρίζει την Επιτροπή για το σχεδιασμό και την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του ΕΕ2010. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων των ενδιαφερομένων της ΕΕ, που αποτελείτο από 70 ευρωπαϊκές ΜΚΟ και οργανισμούς (δίκτυα ή περιφερειακές/τοπικές αρχές, κοινωνικοί εταίροι, ιδρύματα, ομάδες προβληματισμού, ευρωπαϊκοί/διεθνείς φορείς) λειτούργησε ως δίαυλος πληροφόρησης και διαβούλευσης και συνεδρίασε πέντε φορές στο διάστημα από τον Μάρτιο του 2009 έως τον Μάρτιο του 2011. Το ΕΕ 2010 σε αριθμούς – 29 συμμετέχουσες χώρες (27 κράτη μέλη, Νορβηγία και Ισλανδία). – Περίπου 900 συγχρηματοδοτούμενες δραστηριότητες που προωθήθηκαν από τους ΕΦΥ ή από ενδιαφερομένους· τουλάχιστον άλλες 1800 εθνικές και τοπικές δραστηριότητες έκαναν χρήση του λογότυπου. – Περίπου 40 εκδηλώσεις σε επίπεδο ΕΕ (που διοργανώθηκαν από φορείς της ΕΕ ή σε σύμπραξη με εκδηλώσεις μεγάλης κλίμακας). – 164 πρέσβεις (160 σε εθνικό επίπεδο και 4 σε ευρωπαϊκό επίπεδο). – 49 εκατομμύρια θεατές και ακροατές συμμετείχαν στις αναμεταδοθείσες εκθέσεις. – Περισσότεροι από 400 000 μοναδικοί επισκέπτες στον δικτυακό τόπο. – Περισσότερα από 10 000 άρθρα σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. – 1200 συμμετοχές στον διαγωνισμό βραβείου δημοσιογραφίας, με 60 νικητές. – Περισσότερα από 60 βίντεο παράχθηκαν σε επίπεδο ΕΕ. – 200 φωτογραφίες από 18 ευρωπαϊκές χώρες συμμετείχαν στο σχέδιο καλλιτεχνικής σύμπραξης. – Συνολικός προϋπολογισμός 17,25 εκατομμυρίων ευρώ (από τον προϋπολογισμό της ΕΕ) + 9 εκατομμύρια ευρώ (από τους εθνικούς προϋπολογισμούς), δηλαδή συνολικά 26,25 εκατομμύρια ευρώ. 2.2. Υλοποίηση στις συμμετέχουσες χώρες Δραστηριότητες στη βάση Πολλές από τις δραστηριότητες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο προωθήθηκαν από ενδιαφερομένους, ιδίως ΜΚΟ, οι οποίοι ηγήθηκαν 664 συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων, και από τους εθνικούς φορείς υλοποίησης, οι οποίοι προώθησαν άμεσα 220 δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες περιλάμβαναν: – δραστηριότητες αύξησης της ευαισθητοποίησης (δημόσιες συζητήσεις, διδακτικό υλικό, επικοινωνιακή εργασία, καλλιτεχνικοί διαγωνισμοί, αλυσίδες αλληλεγγύης, ανοιχτά πανεπιστήμια, κοινωνική δικτύωση…)· – άμεση υποστήριξη στους ενδιαφερόμενους (ενημέρωση σχετικά με δικαιώματα, κοινοτική υποστήριξη, ενδυνάμωση μέσω της τέχνης, άτυπη εκπαίδευση…)· – ανάπτυξη πολιτικής (συνέδρια, σεμινάρια, προπαρασκευαστικές συναντήσεις, εισαγωγή νέων πολιτικών συστημάτων και σχεδίων δράσης…)· – δραστηριότητες σχετικές με εμπειρογνωμοσύνη (έρευνα, μελέτες, δημοσιεύσεις…). Τα προϊόντα που αφορούσαν θέματα εκπαίδευσης και μέσων επικοινωνίας ήταν περισσότερα από τις μελέτες και τις έρευνες, αντικατοπτρίζοντας τον ρόλο του Έτους ως εκστρατείας αύξησης της ευαισθητοποίησης. Παράχθηκαν περίπου 10 000 άρθρα σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή. Ο αριθμός και η κλίμακα των συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων που προώθησαν οι ενδιαφερόμενοι διέφεραν σημαντικά και κυμαίνονταν από 1 στη Φινλανδία και 2 στη Λιθουανία έως 71 στη Γαλλία και 92 στην Ιρλανδία. Στις περισσότερες χώρες, το μέσο ποσό συγχρηματοδότησης ήταν μικρότερο από 20 000 ευρώ, καθιστώντας δυνατή την υποστήριξη οργανώσεων με περιορισμένη ικανότητα απορρόφησης. Επίσης, δόθηκε «ηθική υποστήριξη» σε περισσότερες από 1 800 εθνικές και τοπικές δραστηριότητες που χρησιμοποίησαν το λογότυπο χωρίς να λάβουν χρηματοδότηση από το ΕΕ2010. Ο ρόλος των εθνικών «πρέσβεων» Συνολικά, 22 χώρες όρισαν 160 εθνικούς πρέσβεις για το ΕΕ2010, έτσι ώστε να υπάρχει απήχηση σε ευρύτερο κοινό. Προέρχονταν από διάφορα πλαίσια: ηθοποιοί, τραγουδιστές, ακτιβιστές ΜΚΟ, ακαδημαϊκοί, άτομα του αθλητισμού, άτομα του επιχειρηματικού κόσμου, άτομα με άμεση εμπειρία φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, άτομα από ιδιαίτερα απειλούμενες ομάδες (άτομα με αναπηρία, Ρόμα, μόνες μητέρες κ.α.). Ο αριθμός των πρέσβεων που ορίστηκαν κυμαινόταν από έναν (στη Γαλλία και τη Ρουμανία) έως 26 στην Αυστρία. 2.3. Δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ Ενώ πολλές δραστηριότητες συντονίστηκαν και υλοποιήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένας σημαντικός αριθμός υλοποιήθηκε επίσης από την ισπανική και τη βελγική Προεδρία, τους ενδιαφερομένους και άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ. Εκστρατεία πληροφόρησης, επικοινωνίας και προβολής Η κύρια δραστηριότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνίστατο σε μια κοινή εκστρατεία που συντόνισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας ήταν σε 23 γλώσσες, και υλοποιήθηκε στις συμμετέχουσες χώρες σε συνεργασία με τον ανάδοχο επικοινωνίας και τους ΕΦΥ: – ανάπτυξη δικτύου σχέσεων με τα μέσα επικοινωνίας και τακτική επαφή με τα ΜΜΕ (έντυπα/ηλεκτρονικά/οπτικοακουστικά) για την κάλυψη κύριων εκδηλώσεων (π.χ. πρωινά Τύπου)· – ηλεκτρονικά εργαλεία – συμπεριλαμβανομένου δικτυακού τόπου για την εκστρατεία (www.2010againstpoverty.eu) σε 23 γλώσσες, αξιοποίηση της ομάδας «Social Europe» στο Facebook και σελίδας στο Flickr για φωτογραφίες και σχόλια στο Youtube, το EUtube και τη Wikipedia· – δημοσιεύσεις – μπροσούρα του Ευρωβαρόμετρου, ενημερωτικό δελτίο (6 εκδόσεις), συλλογή ορθών πρακτικών [«Βγαίνοντας από τη φτώχεια» (Getting out of Poverty)], περιοδικό για την περίοδο μετά το 2010 [«Εφαλτήριο για το μέλλον» (Springboard into the Future)] και μια επισκόπηση βασικών στατιστικών· – παραγωγή οπτικοακουστικού υλικού (διαφημιστικό κλιπ σε 23 γλώσσες, 29 συνοπτικές παρουσιάσεις στοιχείων χωρών και ενημερωτικά κλιπ για κύριες εκδηλώσεις)· – σύμπραξη με 26 ευρωπαϊκές εκδηλώσεις (φεστιβάλ μουσικής και κινηματογράφου, εκδηλώσεις ΜΚΟ κ.α.)· – διαφημιστικό υλικό (αφίσες, σελιδοδείκτες, στυλό, t-shirts, αναδέτες)· – τέσσερεις πρέσβεις της εκστρατείας σε επίπεδο ΕΕ (δρ. Vaira Vīķe-Freiberga, δρ. Lesley-Anne Knight, κ. Michał Piróg και κυρία Tasha de Vasconcelos), που συνέβαλαν στην ευαισθητοποίηση των ΜΜΕ και στην ενίσχυση του προφίλ του ΕΕ2010, με την ενεργό συμμετοχή τους και τη διάδοση των μηνυμάτων του ΕΕ2010. Εναρκτήριες και καταληκτικές εκδηλώσεις του ΕΕ2010 Το εναρκτήριο συνέδριο, που φιλοξενήθηκε στη Μαδρίτη στις 21 Ιανουαρίου από την ισπανική Προεδρία, παρακολούθησαν 400 συμμετέχοντες. Στο καταληκτικό συνέδριο που έγινε στις 17 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες υπό τη βελγική Προεδρία εξετάστηκαν κύρια επιτεύγματα και επισημάνθηκαν επιλεγμένα εθνικά σχέδια. Με την ευκαιρία αυτή παρουσιάστηκε επίσημα η τελική διακήρυξη του Ευρωπαϊκού Έτους (βλ. παρακάτω), που εξέδωσε το Συμβούλιο των Υπουργών. Η ευρεία πολιτική δέσμευση για την επίτευξη των στόχων του ΕΕ2010 αντικατοπτρίστηκε στη συμμετοχή στις δύο αυτές εκδηλώσεις: διάφοροι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής και ενδιαφερόμενοι, από κοινού με εκπροσώπους υψηλού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής, των αρχηγών των κυβερνήσεων της Ισπανίας και του Βελγίου και διαφόρων εθνικών υπουργών. Δύο εβδομάδες επικέντρωσης Τον Ιούνιο και τον Οκτώβριο διοργανώθηκαν δύο εβδομάδες επικέντρωσης για να δοθεί ώθηση μέσω της συγκέντρωσης μιας σειράς δραστηριοτήτων της ΕΕ και εθνικών δραστηριοτήτων σε μια σύντομη περίοδο, με ιδιαίτερη έμφαση στη σύμπραξη και τη συμμετοχή. Διετείς πρωτοβουλίες – Καλλιτεχνική συνεργασία και πανευρωπαϊκός διαγωνισμός δημοσιογραφίας Το σχέδιο καλλιτεχνικής συνεργασίας (IN)VISIBLE (Απρίλιος 2010 – Νοέμβριος 2010) ενθάρρυνε σπουδαστές καλών τεχνών σε όλη την ΕΕ να δώσουν σαφή εικόνα της φτώχειας μέσω της φωτογραφίας. Όλες οι φωτογραφίες δημοσιοποιήθηκαν στον δικτυακό τόπο του ΕΕ2010, ενώ 70 από αυτές παρουσιάστηκαν σε έκθεση στις Βρυξέλλες στα τέλη του 2010. Το βραβείο δημοσιογραφίας (Απρίλιος 2010 – Δεκέμβριος 2010) αποσκοπούσε στην υποστήριξη δημοσιογράφων των οποίων η εργασία συνέβαλε στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και στην ευρύτερη κατανοήση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Υποβλήθηκαν περίπου 1 200 άρθρα ή οπτικοακουστικά ρεπορτάζ και επιλέχθηκαν οι νικητές, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έρευνες και μελέτες του ευρωβαρόμετρου Σε έρευνα του ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2009[3] αποτυπώνεται η κοινή γνώμη για τις πολιτικές πρόληψης και καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν και δημοσιεύτηκαν τέσσερις διαφορετικές έρευνες «Flash» του ευρωβαρόμετρου σχετικά με τις απόψεις της κοινής γνώμης για τις κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης. Δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ που διοργάνωσαν οι εταίροι Διοργανώθηκαν πολλές ευρωπαϊκές δραστηριότητες, εκτός αυτών που συντονίστηκαν από τη ΓΔ EMPL της Επιτροπής. – Σε ειδική συνεργασία ΜΚΟ[4] συμμετείχαν περισσότερες από 40 οργανώσεις και αναπτύχθηκαν κοινές δραστηριότητες (ανθρώπινη αλυσίδα γύρω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δημιουργία του δικτυακού τόπου www.endpoverty.eu, ανταλλαγή πληροφοριών). – Ένας μεγάλος αριθμός ευρωπαίων ενδιαφερομένων ανέπτυξε δραστηριότητες για το Έτος, συμπεριλαμβανομένων συνεδρίων, εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και προβολής. – Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε πολλές σχετικές εκθέσεις, φιλοξένησε τον Ιούνιο την ευρωπαϊκή συνάντηση ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας, ενώ τον Ιανουάριο του 2011 διοργάνωσε την «Αγορά των πολιτών» για το εν λόγω θέμα. – Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διοργάνωσε συνέδριο υψηλού επιπέδου με θέμα τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό (Μάιος 2010) και δημιούργησε μόνιμη ομάδα για το ΕΕ2010, ενώ ανέλαβε επίσης πολλές ειδικές πρωτοβουλίες (Λαϊκό πανεπιστήμιο, ακρόαση) – Η Επιτροπή των Περιφερειών διοργάνωσε τον Ιούνιο ένα φόρουμ, ενώ οι πολιτικές της ομάδες διοργάνωσαν τον κινηματογραφικό διαγωνισμό «Poverty in Europe: Can you picture a way out?»). – Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις συμμετέχουσες χώρες είχαν σημαντική συμβολή, με τη διοργάνωση πολλών επικοινωνιακών δραστηριοτήτων (π.χ. διαγωνισμός φωτογραφίας, προσέγγιση ομάδων που μειονεκτούν, υπαίθριες συναυλίες, περίπτερα ενημέρωσης) και με τη συμμετοχή σε διάφορες συζητήσεις, δημόσιους διαλόγους και συνέδρια για τα θέματα αυτά. Τα κέντρα ενημέρωσης Europe Direct συμμετείχαν επίσης ενεργά σε πολλές χώρες. – Στο πλαίσιο της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διάφορες ΓΔ, εκτός της ΓΔ EMPL, ανέπτυξαν συγκεκριμένα σχέδια και πρωτοβουλίες (π.χ. για την υγεία, την κοινωνία της πληροφορίας, την έρευνα, τη νεότητα, τον πολιτισμό, τον τουρισμό κ.α.) – Πριν από το ΕΕ2010, στο πλαίσιο του διαγωνισμού δημοσιογραφίας της ΕΕ για το 2009 «Μαζί κατά των διακρίσεων», που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απένειμε ειδικό βραβείο σε άρθρα που είχαν ως θέμα τη φτώχεια και τις διακρίσεις. 3. Ποια ηταν τα επιτευγματα του Ευρωπαϊκου Ετους; 3.1. Σαφής πολιτική δέσμευση, παρά το δύσκολο οικονομικό πλαίσιο Το Ευρωπαϊκό Έτος πραγματοποιήθηκε σε ένα κρίσμο κοινωνικό πλαίσιο, συμπίπτοντας με τις συζητήσεις για τις μελλοντικές πολιτικές της ΕΕ. Αξιοποιώντας την ορμή από την έναρξη του ΕΕ2010 σε όλη την ΕΕ, συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη πολιτικής δέσμευσης σε ύψιστο επίπεδο. Με βάση αυτό το πλαίσιο, η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αναγνωρίστηκε ως μία από τις βασικές προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Για πρώτη φορά, αυτή η δέσμευση συνδέεται με έναν αριθμητικό στόχο, δηλαδή να «απαλλαγούν τουλάχιστον 20 εκατομμύρια άτομα από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, έως το 2020». Η τελική διακήρυξη του Ευρωπαϊκού Έτους[5] σηματοδότησε την περαιτέρω δέσμευση για τη συνέχιση και ένταση αυτών των προσπαθειών. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» αναγνωρίζει την ανάγκη ισχυρής δέσμευσης σε εθνικό επίπεδο. Έτσι, τα κράτη μέλη κλήθηκαν να ορίσουν εθνικούς στόχους για τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθισης. Το ΕΕ2010 συνέβαλε επίσης στην ανάπτυξη των εγχώριων πολιτικών πέραν της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», αφού μια σειρά χωρών αξιοποίησαν αυτή την ευκαιρία για να αναπτύξουν ή να υλοποιήσουν νέες πολιτικές πρωτοβουλίες και για να ενισχύσουν τους δεσμούς με άλλα θέματα της πολιτικής (όπως η υγεία, η δικαιοσύνη, η μη διακριτική μεταχείριση και τα οικονομικά). Ωστόσο, ενώ αυτές οι εξελίξεις αποτελούν ένα βήμα μπροστά, όσον αφορά την ενίσχυση της δέσμευσης της ΕΕ και των κρατών μελών, θα πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα της κατάστασης των πλέον ευάλωτων, η οποία, σε πολλές περιπτώσεις, επιδεινώθηκε το 2010. 3.2. Ανάπτυξη νέων συμπράξεων και συμμαχιών Το Ευρωπαϊκό Έτος παρείχε σημαντικό κίνητρο για την ενίσχυση συμπράξεων και τη συμμετοχή νέων παραγόντων, από το τοπικό επίπεδο έως το επίπεδο ΕΕ. Αυτές οι συμμαχίες δημιουργήθηκαν κυρίως μεταξύ ενδιαφερομένων (ιδίως ΜΚΟ και ιδρυμάτων) αλλά περιλάμβαναν και θεσμικούς παράγοντες σε διάφορα επίπεδα (τοπικές αρχές, ακαδημαϊκούς, πολιτιστικές οργανώσεις, σχολεία κ.α.). Επιπλέον, το ΕΕ2010 έδωσε ώθηση για το ξεπέρασμα παραδοσιακών φραγμών, με τη συμμετοχή παραγόντων που, αν και ενδεχομένως εμπλέκονται λιγότερο στην αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, έχουν σημαντικό αντίκτυπο (π.χ. επιχειρήσεις, μέσα επικοινωνίας, δημόσιες αρχές πέραν των διευθύνσεων για την κοινωνική ένταξη κ.α.). Σε ορισμένες χώρες, η συμμετοχή «πρέσβεων» του ΕΕ2010 είχε σημαντική συμβολή από αυτή την άποψη. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συνεργασία ενισχύθηκε με μια σειρά σημαντικών φορέων και νέων ενδιαφερομένων, καθώς και μεταξύ των διευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, πέραν κάποιων θετικών παραδειγμάτων, οι δυνατότητες ενίσχυσης των δεσμών με τους κοινωνικούς εταίρους και τον ιδιωτικό τομέα δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως. 3.3. Κάλυψη της ανάγκης για καλύτερη επικοινωνία Η απήχηση σε ένα ευρύ κοινό και η διαμόρφωση των αντιλ΄ληψεων όσον αφορά τη φτώχεια αποτέλεσαν απαιτητικούς στόχους για το ΕΕ2010. Τα στοιχεία που συλλέχτηκαν από τον ανάδοχο επικοινωνίας δείχνουν ότι οι πληροφορίες σχετικά με το Έτος προσέγγισαν το ένα δέκατο των Ευρωπαίων, με την αξιοποίηση των ΜΜΕ, συμβάλλοντας στην αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τις διάφορες εκδοχές της φτώχειας στην Ευρώπη και τον ρόλο της ΕΕ. Το ΕΕ2010 είχε επίσης ευρεία κάλυψη από τον Τύπο, τόσο τον έντυπο όσο και τον ηλεκτρονικό, ιδίως για σημαντικές εκδηλώσεις και σημαντικές φάσεις. Αναπτύχθηκαν επίσης δίαυλοι κοινωνικής δικτύωσης για να προσεγγιστεί ένα ευρύτερο ακροατήριο. Ο αντίκτυπος της πρωτοβουλίας για την αποδόμηση στερεοτύπων είναι πιο δύσκολο να εκτιμηθεί. Ωστόσο, μια σειρά δραστηριοτήτων, όπως το συνέδριο της ΕΕ τον Οκτώβριο του 2009 «Φτώχεια: πραγματικότητα και αντίληψη – η πρόκληση για την επικοινωνία», καθώς και εθνικές, περιφερειακές και τοπικές πρωτοβουλίες, έδωσαν βήμα σε άτομα που πλήττονται από τη φτώχεια. Έδωσαν επίσης έναυσμα για την αναγκαία συζήτηση σχετικά με τον καλύτερο τρόπο ενημέρωσης για ένα σύνθετο θέμα, συνδυάζοντας τα συμφέροντα αυτών που πλήττονται από τη φτώχεια με τους περιορισμούς της ολοένα και πιο απαιτητικής δημοσιογραφικής δουλειάς. Τέλος, το ΕΕ2010 αύξησε την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την ανάγκη βελτίωσης και αλλαγής του τρόπου επικοινωνίας των δημόσιων θεσμών, όσον αφορά θέματα κοινωνικής ένταξης, μεγαλύτερης αξιοποίησης των μέσων επικοινωνίας και απήχησης στα άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο αλλά και στο ευρύτερο κοινό. Με αυτό το σκεπτικό, δοκιμάστηκαν και αναπτύχθηκαν περαιτέρω νέες προσεγγίσεις (π.χ. συμπράξεις με κύριες εκδηλώσεις ή μέσα επικοινωνίας). 3.4. Επιδίωξη μεγαλύτερης συμμετοχής των ατόμων που πλήττονται από τη φτώχεια Η συμμετοχή των ατόμων που πλήττονται από τη φτώχεια αναγνωρίστηκε ως σημαντικός στόχος του ΕΕ2010, τόσο για την ενθάρρυνση της ατομικής ενδυνάμωσης όσο και ως πιο άμεση μορφή συμμετοχής των πολιτών. Το Ευρωπαϊκό Έτος ανταποκρίθηκε, εν μέρει, στις προσδοκίες, δίνοντας βήμα σε άμεσα ενδιαφερόμενους άνδρες και γυναίκες, προβάλλοντας τις απόψεις τους σε κύριες εκδηλώσεις (εναρκτήριο και καταληκτικό συνέδριο, εκδηλώσεις στη βάση, ανοιχτά πανεπιστήμια) και σε επικοινωνιακές ενέργειες (βίντεο, συνέδριο σχετικά με τις αντιλήψεις όσον αφορά τη φτώχεια) και ενισχύοντας την παρουσία τους, ως συμμετεχόντων, σε παρόμοιες εκδηλώσεις. Υποστήριξε επίσης την ανάπτυξη δομημένων μορφών συμμετοχής, μέσω διάφορων σχεδίων που αναπτύχθηκαν στις συμμετέχουσες χώρες. Επιπλέον, το Έτος συνέβαλε στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κοινωνικού αποκλεισμού, φτώχειας και διακρίσεων. Οι πρωτοβουλίες που υλοποιήθηκαν είχαν, σε κάποιο βαθμό, θετική επίπτωση σε όλες τις ομάδες που κινδυνεύουν από διακρίσεις (π.χ. μετανάστες, εθνικές μειονότητες, άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους). 3.5. Συμπλήρωμα υφιστάμενων πρωτοβουλιών της ΕΕ Το Έτος συμπλήρωσε υπάρχουσες πρωτοβουλίες και προγράμματα της ΕΕ στον τομέα της κοινωνικής ένταξης και της μείωσης των ανισοτήτων, όπως το πρόγραμμα PROGRESS[6] και η κοινωνική ΑΜΣ. Παρείχε δυνατότητες χρηματοδότησης για σχέδια που ήταν επιλέξιμα για άλλα προγράμματα της ΕΕ και, έτσι, συνέβαλε στην προσέγγιση ενός ευρύτερου φάσματος παραγόντων. Ωστόσο, οι δυνατότητες συμπληρωματικότητας με άλλες πρωτοβουλίες που χρηματοδοτεί η ΕΕ δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως και θα αναπτυχθούν περαιτέρω στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. 3.6. Ανάπτυξη καινοτόμων προσεγγίσεων Κατά τη διάρκεια του Έτους δοκιμάστηκαν διάφορες καινοτόμες προσεγγίσεις: αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων για επικοινωνία· συνεργασία με δημοσιογράφους· προηγμένες συμμετοχικές προσεγγίσεις για το σχεδιασμό της πολιτικής· τεκμηριωμένη κοινωνική πολιτική και κοινωνική επιχειρηματικότητα. Ορισμένες πρωτοβουλίες δημιούργησαν δεσμούς με άλλους τομείς της πολιτικής, όπως η υγεία, η δικαιοσύνη και τα οικονομικά. Ο αντίκτυπος αυτών των καινοτομιών είναι, εν δυνάμει, σημαντικός και μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω. Ωστόσο, οι τρέχουσες προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης θα αποτελέσουν ένα σημαντικό εμπόδιο για οποιαδήποτε κλιμάκωση. 3.7 Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου Θεσπίστηκαν διατάξεις για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου, για παράδειγμα στη διακυβέρνηση του Έτους και έμμεσα στοιχεία δείχνουν ότι υπήρξε ισορροπημένη αντιμετώπιση θεμάτων σχετικά με το φύλο, όπως οι μονογονεϊκές οικογένειες και η αστεγία. Ωστόσο, η διάσταση του φύλου δεν κρίθηκε τόσο σημαντική από κύριους συντελεστές του ΕΕ2010 και δεν υπήρξε συστηματική παραγωγή στοιχείων κατανεμημένων ανά φύλο. 4. Η μελλοντική πορεία: Δημιουργια μιασ μακροπροθεσμησ κληρονομιασ Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης εξακολουθούν να υφίστανται. Η ανεργία εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα και στην ΕΕ υπάρχει ακόμη ένας ανεπίτρεπτα υψηλός αριθμός ατόμων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας ή στο περιθώριο της κοινωνίας. Διακυβεύεται η ίδια η συνοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών[7]. Αν και οι βασικές πολιτικές για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αποτελούν, κυρίως, αρμοδιότητα των κρατών μελών, η ΕΕ διαθέτει έναν σημαντικό ρόλο και πρέπει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες. Διαθέτει σαφείς αρμοδιότητες και νέους μηχανισμούς για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη και να αλλάξει τις ζωές των πλέον ευάλωτων. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η στρατηγική «Ευρώπη 2020» και η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού[8], που και οι δύο έφεραν την κοινωνική ένταξη στο επίκεντρο της ατζέντας της ΕΕ. 4.1. Ευρώπη 2020: από τη δέσμευση στην υλοποίηση Η κρίση έδειξε το βαθμό αλληλοσύνδεσης των οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων στα κράτη μέλη της ΕΕ. Με βάση αυτό το συμπέρασμα, η ΕΕ έχει εφαρμόσει μια νέα μέθοδο εργασίας, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, για να εξασφαλίζεται ο συντονισμός της ΕΕ σε κύριες πολιτικές προτεραιότητες πριν από τη λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο. Οι εργασίες του 2011 επικεντρώθηκαν, ιδιαίτερα, στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και στη δημιουργία θέσεων εργασίας και ανάπτυξης. Η αντιμετώπιση της ανεργίας και των κοινωνικών συνεπειών της κρίσης είναι μία από τις πέντε προτεραιότητες της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης 2012 [9], όπου τα κράτη μέλη θα πρέπει να προστατεύουν τους ευάλωτους με την περαιτέρω βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, την υλοποίηση στρατηγικών για την ενεργό ένταξη και την εξασφάλιση της πρόσβασης σε υπηρεσίες που στηρίζουν την ένταξη στην αγορά εργασίας και την κοινωνία. Οι προσπάθειες πρέπει να ενταθούν, ώστε η ιστορική δέσμευση για τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού έως το 2020 να έχει ορατά αποτελέσματα. Συνολικά, 26 κράτη μέλη έχουν προτείνει εθνικούς στόχους μείωσης της φτώχειας και έχουν παρουσιάσει τη συγκεκριμένη στρατηγική τους για την υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων που υπέβαλαν τον Απρίλιο του 2011. Όμως, μέχρι στιγμής, οι στόχοι αυτοί δεν ανταποκρίνονται στις φιλοδοξίες της κοινής συμφωνίας του Ιουνίου 2010. 4.2. Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: πλαίσιο δράσης Ως μία από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», η πλατφόρμα υποστηρίζει την ατζέντα της Επιτροπής για την ένταση των προσπαθειών όσον αφορά την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, αξιοποιώντας άμεσα τις εμπειρίες από το ΕΕ2010. Προώθηση μιας προσέγγισης εταιρικής σχέσης και διεύρυνση της συμμετοχής Ένας από τους κύριους στόχους της πλατφόρμας είναι η διεύρυνση και η αύξηση της συμμετοχής των ενδιαφερομένων. Για το σκοπό αυτό, διατηρήθηκε και διευρύνθηκε η ομάδα ενδιαφερομένων που δημιουργήθηκε για το ΕΕ2010. Η Επιτροπή συνεργάστηκε επίσης με τις Προεδρείες του Συμβουλίου για το μετασχηματισμό της ετήσιας διάσκεψης στρογγυλής τραπέζης για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού σε ένα ευρύτερο ετήσιο συνέδριο, το οποίο θα καταγράφει την πρόοδο που σημειώνεται ως προς τον πρωταρχικό στόχο και θα επισκοπεί την υλοποίηση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της πλατφόρμας. Το πρώτο ετήσιο συνέδριο πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Οκτωβρίου 2011. Με το πέρασμα του χρόνου, το συνέδριο θα παρέχει τη δυνατότητα ενίσχυσης και εμβάθυνσης της συνεργασίας με άλλα θεσμικά όργανα και φορείς της ΕΕ και θα ενισχύσει τους δεσμούς με άλλους τομείς της πολιτικής αλλά και με τους κύριους ενδιαφερομένους. Ανάληψη δράσης σε ολόκληρο το φάσμα πολιτικών Η ανακοίνωση για την πλατφόρμα πρότεινε ένα σύνολο μέτρων σε κύριους τομείς της πολιτικής, πέραν της κοινωνικής ένταξης υπό τη στενή έννοια. Στους τομείς αυτούς συμπεριλαμβάνονται οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (σύσταση της Επιτροπής για την πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών[10]), η ενέργεια, η εκπαίδευση (π.χ. ανακοίνωση της Επιτροπής και σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με πολιτικές για τη μείωση του αριθμού των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο[11]), η υγεία (δρομολόγηση της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας με θέμα την ενεργό και υγιή γήρανση το 2011, υλοποίηση της ανακοίνωσης «Αλληλεγγύη στην υγεία: μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην ΕΕ»[12]), η μετανάστευση και η ένταξη. Ιδίως, θα χρειαστεί να ενταθούν οι προσπάθειες για τη διευκόλυνση της ένταξης των Ρόμα στις κοινωνίες της ΕΕ και για την υποστήριξη της ένταξης μειονοτήτων στις γειτονικές χώρες, όπως ορίζεται στο Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020[13]. Η προστασία και η ένταξη μειονοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των Ρόμα, έχει ιδιαίτερη σημασία και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της διαδικασίας απελευθέρωσης του καθεστώτος θεωρήσεων με τις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης και της παρακολούθησης μετά την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων έναντι των απαλλαγμένων από το καθεστώς θεώρησης χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων και του ΕΚΤ Σύμφωνα με την αναθεώρηση του προϋπολογισμού, η ανακοίνωση για την πλατφόρμα επεσήμανε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο πρέπει να αξιοποιηθεί για την υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της «Ευρώπης 2020», συμπεριλαμβανομένου του στόχου μείωσης της φτώχειας. Έτσι, το νομοθετικό πακέτο για την πολιτική συνοχής 2014-20 που θέσπισε η Επιτροπή στις 5 Οκτωβρίου εστιάζεται ακόμη περισσότερο στην κοινωνική ένταξη. Η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αναγνωρίζεται ως ένας από τους τέσσερις θεματικούς στόχους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής[14], ένα ελάχιστο ποσοστό 20% του ΕΚΤ θα διατίθετο για μέτρα κοινωνικής ένταξης, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων προτεραιοτήτων: ένταξη, ένταξη μειονεκτούντων ομάδων, πρόσβαση σε υπηρεσίες, κοινωνική οικονομία και αναπτυξιακές στρατηγικές με την πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων. Θα ενθαρρυνθεί περαιτέρω η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, όπως και η απλούστευση του συστήματος υλοποίησης. Ανάπτυξη μιας τεκμηριωμένης προσέγγισης για κοινωνικές καινοτομίες και μεταρρυθμίσεις Η αυξανόμενη ζήτηση για κοινωνική παρέμβαση οδήγησε στην αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ανάγκη διερεύνησης νέων προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση σημερινών και αναδυόμενων κοινωνικών προκλήσεων, τη βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας των κοινωνικών πολιτικών και την καλύτερη αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Για το σκοπό αυτό, η πλατφόρμα ανακοίνωσε μια κύρια πρωτοβουλία για την κοινωνική καινοτομία, η οποία περιλαμβάνει: την προώθηση τεκμηριωμένων κοινωνικών καινοτομιών μέσω δραστηριοτήτων αύξησης της ευαισθητοποίησης· πολιτική και οικονομική στήριξη σχεδίων· ανάπτυξη της ικανότητας βασικών παραγόντων και περαιτέρω ανάπτυξη μεθοδολογικών προσεγγίσεων. Ενίσχυση του πολιτικού συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών Σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής κοινωνικής προστασίας σχετικά με την επανενδυνάμωση της Ανοικτής Μεθόδου Συντονισμού στον κοινωνικό τομέα στο πλαίσιο της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», που υιοθέτησε το Συμβούλιο στις 17 Ιουνίου 2011, υπάρχει ανάγκη βελτίωσης της προβολής και του αντικτύπου της ΑΜΣ στον κοινωνικό τομέα. Η κοινωνική διάσταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» παρέχει τη δυνατότητα επανενδυνάμωσης της ΑΜΣ στον κοινωνικό τομέα. Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στην αύξηση της αμοιβαίας μάθησης και της αναλυτικής ικανότητας, στην αύξηση της συμμετοχής των ενδιαφερομένων και στην ανάπτυξη συνεργιών με την Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. 5. Συμπέρασματα Το ΕΕ2010 κατάφερε να δώσει νέα ώθηση στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη. Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την οικονομία και την κοινωνία, κατέδειξε σε πολλούς πολίτες την πραγματικότητα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη και επεσήμανε την ανάγκη ανάπτυξης καινοτόμων και πιο αποτελεσματικών προγραμμάτων. Επέστησε την προσοχή στις υφιστάμενες και στις δυνητικές συνεισφορές των ενδιαφερομένων και των αρμόδιων για τη χάραξη πολιτικής, υπογράμμισε τη σημαντική πολλαπλασιαστική λειτουργία των μέσων επικοινωνίας και τόνισε και πάλι τη σημασία που έχει να ακούγεται η φωνή των ανδρών και των γυναικών που πλήττονται από τη φτώχεια. Επεσήμανε επίσης την ανάγκη πολιτικής δέσμευσης σε ύψιστο επίπεδο, για την προσέγγιση των ατόμων που, παραδοσιακά, δεν συμμετέχουν στις πολιτικές για την κοινωνική ένταξη. Μεταγενέστερα Ευρωπαϊκά έτη (για τον εθελοντισμό το 2011, την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών το 2012 και το Ευρωπαϊκό Έτος των πολιτών το 2013) συνδέονται στενά με τα θέματα που καλύφθηκαν το 2010, ενώ οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν το ΕΕ2010 θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την προετοιμασία και την υλοποίησή τους. Η εστίαση πρέπει πλέον να μεταφερθεί στη διατήρηση της ώθησης που δόθηκε από το Έτος. Έχοντας αυτό κατά νου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και όλους τους κύριους ενδιαφερομένους για την αξιοποίηση των μηχανισμών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και της Ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Παραδειγματα πρωτοβουλιων από τισ συμμετεχουσεσ χωρεσ, τους εθνικουσ φορεισ υλοποιησησ Ή τις αντιπροσωπειεσ της Ευρωπαϊκησ Επιτροπησ – Βελγικό σχέδιο για να βοηθηθούν κοινωνικά αποκλεισμένα άτομα να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας, μέσω της παροχής εξατομικευμένων συμβουλών και της δικτύωσης. – Περιήγηση με λεωφορείο σε όλη την Πορτογαλία, με νέους καλλιτέχνες, για την ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. – Σχέδιο στις Κάτω Χώρες για τη συνεργασία τοπικών συμπράξεων σε 60 διαφορετικές κοινότητες και για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων στρατηγικών για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού στις περιοχές τους. – Ιρλανδική σύμπραξη για εκπομπές, μέσω του μεγαλύτερου ραδιοφωνικού σταθμού της χώρας, με θέμα την ιστορία ατόμων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας. – Αυστριακό πρόγραμμα για την κατάρτιση οικονομικών συμβούλων για άτομα με χρέη και άλλα οικονομικά προβλήματα. – Γερμανικό σχέδιο για να βοηθηθούν άτομα από οικογένειες μεταναστών να ενταχθούν στην κοινωνία, προσφέροντάς τους δυνατότητες εθελοντισμού στην τοπική κοινότητα. – Σειρά περιφερειακών σεμιναρίων στη Γαλλία για την επισήμανση των αρμοδιοτήτων των περιφερειακών αρχών όσον αφορά την αντιμετώπιση της φτώχειας, επιτρέποντας τη διαφορετικότητα των πόλεων και των περιφερειών. – Πρόγραμμα στη Δανία σχεδιασμένο για να βοηθηθούν άτομα με διανοητικές αναπηρίες να βρουν εργασία, μέσω της κατάρτισης του προσωπικού κέντρων απασχόλησης που απασχολείται για τις συγκεκριμένες ανάγκες αυτών των ατόμων. – Εκστρατεία στο Λουξεμβούργο για την προώθηση υπηρεσίας ακινήτων που βοηθά τους πολίτες να βρουν οικονομικά προσιτή στέγαση στον ιδιωτικό τομέα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την καταβολή του ενοικίου στους ιδιοκτήτες. – Ιταλικό σούπερ μάρκετ που παρέχει δωρεάν βασικά τρόφιμα σε άτομα που βρίσκονται σε δεινή θέση. – Διαγωνισμός έκθεσης αφιερωμένος στο ΕΕ2010 και Εαρινή Ημερίδα, διοργανωμένα από την αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Βουλγαρία. Οι καλύτερες εκθέσεις δημοσιεύτηκαν σε φυλλάδιο. – Εργαστήρια μαθητών (14-19 ετών) με θέμα «Καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού», που διοργανώθηκε από το Γραφείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ουαλία. Συνολικά, συμμετείχαν περισσότεροι από 480 μαθητές. – Ενημέρωση τοπικών εταίρων σχετικά με προγράμματα της ΕΕ που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της κοινωνικής ένταξης των Ρόμα και άλλων απειλούμενων ομάδων, που διοργανώθηκε από το κέντρο ενημέρωσης της Europe Direct στην Κομοτηνή, Ελλάδα. Συστασεισ για μελλοντικα Ευρωπαϊκα ετη Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποβάλλει τις ακόλουθες συστάσεις, που προέκυψαν κυρίως από την εξωτερική αξιολόγηση, όσον αφορά τη διαχείριση, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μελλοντικών Ευρωπαϊκών Ετών. Εκ των προτέρων σχεδιασμός και παρακολούθηση – Εκπόνηση ρυθμίσεων για τον λεπτομερή σχεδιασμό του προγράμματος, έτσι ώστε οι δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ να έχουν προγραμματιστεί τουλάχιστον ένα χρόνο πριν· πρόβλεψη παρόμοιου εκ των προτέρων σχεδιασμού στις συμμετέχουσες χώρες. – Εξασφάλιση της υλοποίησης των δεσμεύσεων, είτε με τη διατήρηση μιας περιορισμένης ομάδας για την παρακολούθηση της συνέχειας του Έτους είτε με την επίσημη ανάθεση της εργασίας αυτής σε συγκεκριμένη διοικητική μονάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. – Σε εθνικό επίπεδο, ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των Ετών που συνδέονται θεματικά, με το συνδυασμό της διοργάνωσης της τελετής λήξης του ενός Έτους με την τελετή έναρξης του επομένου. – Πρώιμος εντοπισμός δυνητικών εκδηλώσεων σύμπραξης και δημιουργία συμπράξεων τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την έναρξη του Έτους. – Ενίσχυση του σχεδιασμού και του συντονισμού μεταξύ όλων των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πριν από την έναρξη του ΕΕ. Διοικητικές διαδικασίες – Επανεξέταση των ρυθμίσεων για τη διοικητική, συμβατική και δημοσιονομική διαχείριση της εθνικής χρηηματοδότησης, έτσι ώστε να μειωθεί ο διαχειριστικός και διοικητικός φόρτος για τους φορείς υλοποίησης, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. – Προετοιμασία οδηγού για τους φορείς υλοποίησης σχεδίων σχετικά με τις διαδικασίες διαχείρισης επιδοτήσεων που θα πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν από τους ΕΦΥ. Εργαλεία επικοινωνίας – Περαιτέρω ανάπτυξη καινοτόμων διαύλων επικοινωνίας για το Ευρωπαϊκό Έτος, ειδικά εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης. – Εξέταση του ενδεχομένου εγκατάλειψης της αρχής των πρέσβεων σε επίπεδο ΕΕ. Εάν κριθούν αναγκαίοι, θα πρέπει να υπάρχει επαρκής αριθμός ατόμων (10-15) από διάφορα περιβάλλοντα, ώστε να εξασφαλίζεται ο αντίκτυπος. – Να διασαφηνίζονται από την αρχή οι ρόλοι του ανάδοχου επικοινωνίας και των ΕΦΥ όσον αφορά την υλοποίηση της εκστρατείας επικοινωνίας σε εθνικό επίπεδο. – Οι τακτικές επαφές με τον Τύπο και δημοσιογράφους είναι αποφασιστικής σημασίας. – Διατήρηση ενός περιθωρίου ευελιξίας στην υλοποίηση της εκστρατείας επικοινωνίας σε εθνικό επίπεδο, έτσι ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται στις τοπικές ανάγκες και καταστάσεις. – Αξιοποίηση αφοσιωμένων εθνικών πρέσβεων που είναι πράγματι διαθέσιμοι και δημοσίων υπαλλήλων υψηλού επιπέδου για την προσέλκυση των μέσων επικοινωνίας στις χώρες· ανάπτυξη στρατηγικών συμπράξεων με κύριους παράγοντες των μέσων επικοινωνίας. – Καλύτερος καθορισμός των ρόλων των αντιπροσωπειών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας και προβολής που εδρεύουν στα κράτη μέλη (που διαχειρίζονται οι εθνικές κυβερνήσεις ή άλλοι οργανισμοί), όπως τα κέντρα ενημέρωσης της Europe Direct, έτσι ώστε να μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω η συμβολή τους σε δραστηριότητες επικοινωνίας. Συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων – Να εξασφαλίζεται ότι οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης για τη συμμετοχή ενδιαφερομένων είναι κατάλληλες για την αποτελεσματική διαχείριση των προσδοκιών· διαχωρισμός του διοικητικού και του πολιτικού σκέλους. – Να επιτρέπεται στους ενδιαφερομένους να συμμετέχουν περισσότερο σε δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό της εκστρατείας επικοινωνίας· η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η αξιοπιστία είναι καθοριστικοί παράγοντες γι’ αυτό. – Ήδη σε πρώιμο στάδιο, συμμετοχή εθνικών ενδιαφερομένων στον σχεδιασμό των εθνικών προγραμμάτων, ώστε να εξασφαλίζεται η πλήρης υποστήριξή τους. Να τους παρέχεται η δυνατότητα υποβολής σχολίων κατά τη διάρκεια της εκστρατείας. – Ευαισθητοποίηση όσον αφορά την επικάλυψη προσπαθειών, σε περίπτωση που οι ενδιαφερόμενοι προτιμούν να αναπτύξουν δικούς τους δικτυακούς τόπους, λογότυπα και συνθήματα. [1] Απόφαση αριθ. 1098/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2008. [2] Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από εξωτερικό ανάδοχο τη διενέργεια εκ των υστέρων αξιολόγησης (από 16 Δεκεμβρίου 2009 έως 16 Απριλίου 2011). H έκθεση οριστικοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2011. [3] Ειδικό ευρωβαρόμετρο αριθ. 321, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_321_en.pdf. [4] http://endpoverty.eu. [5] Δήλωση του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: Συνεργασία για την καταπολέμηση της φτώχειας κατά το 2010 και μετέπειτα. 3053η σύνοδος του Συμβουλίου Απασχόλησης, Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας και Καταναλωτών, Βρυξέλλες, 6 Δεκεμβρίου 2010 ΕΕ C333 της 10.12.2010, σ. 8. [6] Όπως καταδείχθηκε με την πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, το 2010. [7] Επιτροπή κοινωνικής προστασίας, έκθεση για την κοινωνική διάσταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», 2011. [8] Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή, COM(2010)0758 τελικό. [9] COM (2011)815, Ετήσια Έρευνα για την Ανάπτυξη 2012: [10] C(2011) 4977/4 [11] COM(2011)18, ΕΕ C 191(2011) [12] COM(2009) 567 τελικό [13] Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά (COM) 2011 173 τελικό. [14] COM(2011) 607 τελικό, Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και την κατάργηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1081/2006.