[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Bρυξέλλες, 4.11.2010

COM(2010) 622 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΣΟ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ (ISPA) 2009SEC(2010) 1304 final

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Εργο ISPA 2005HR16PPE001 – πρόγραμμα ύδρευσης και λυμάτων Karlovac 4

3. Εργο ISPA 2005HR16PPT001 – αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής Vinkovci- Tovarnik-κρατικά σύνορα 5

4. Προϋπολογισμός ISPA 6

5. Νεα εργα του ispa 7

6. Νεες αναληψεις υποχρεωσεων 7

7. Εργα που χρηματοδοτηθηκαν μεταξυ του 2005-2009 7

8. Πληρωμές 8

9. Συνοπτικοι πινακες 9

10. Μορφες και μεθοδοι παροχησ της τεχνικησ συνδρομησ 10

11. Τεχνικη συνδρομή κατοπιν πρωτοβουλιας της δικαιουχου χωρας 10

12. Τεχνικη συνδρομη κατοπιν πρωτοβουλιας της Επιτροπης 11

13. Υλοποίηση 12

14. Εποπτεια εργου 13

15. Οικονομικη διαχειριση και ελεγχος, συμπεριλαμβανομενου του EDIS 14

16. εκτιμηση επικινδυνοτητας 15

17. συμπερασματα του Ελεγκτικου Συνεδριου της ΕΕ 16

18. Συχρηματοδότες – ΕΤΕ και ΕΤΑΑ 16

19. Δημόσιες συμβάσεις 17

20. Πολιτική ανταγωνισμού 17

21. Περιβαλλοντικη πολιτικη 17

22. Πολιτικη μεταφορών 18

23. Δραστηριότητες δημόσιας προβολής 19

Εισαγωγή

Μετά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, τον Ιούνιο του 2004, το οποίο χορήγησε το καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Κροατία, η χώρα άρχισε να επωφελείται από το ISPA από την 1η Ιανουαρίου 2005. Η Κροατία ακολούθησε έτσι τις προηγούμενες χώρες δικαιούχους ISPA που έλαβαν συνδρομή από το ISPA αφότου δημιουργήθηκε το μέσο το 2000. Την 1η Ιανουαρίου 2007 η Βουλγαρία και η Ρουμανία έγιναν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έπαψαν να είναι αποδέκτες προενταξιακής υποστήριξης συμπεριλαμβανομένου του ISPA. Η προσχώρηση αυτών των δύο χωρών άφησε την Κροατία ως τη μόνη χώρα δικαιούχο της υποστήριξης ISPA. Η παρούσα έκθεση, επομένως, καλύπτει μόνο τις δραστηριότητες του ISPA που αφορούν την Κροατία.

Το 2009 σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά το ρυθμό υλοποίησης έργων στην Κροατία, παρότι αυτό, δυστυχώς, δεν αντικατοπτρίστηκε σε αντίστοιχη αύξηση των πληρωμών ISPA. Κύριος λόγος γι’ αυτό ήταν ότι ένας αριθμός σημαντικών προκηρύξεων που δημοσιεύτηκαν κατά τη διάρκεια του έτους δεν είχαν ολοκληρωθεί έως το τέλος της χρονιάς, λόγω επιπλοκών στη διαδικασία προκήρυξης. Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να σημειωθεί ότι η συνεχής ροή του αριθμού αιτήσεων ενδιάμεσων πληρωμών που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους αποδεικνύει τη συνεχιζόμενη φυσική υλοποίηση.

Παρά την έλλειψη ορατής προόδου της φυσικής υλοποίησης στις πληρωμές και τη σύναψη συβάσεων, πρέπει να σημειωθεί ότι το 2009 δεν ήταν ένα ανεπιτυχές έτος για το ISPA στην Κροατία. Τελικά δημοσιεύτηκαν πολλές κρίσιμης σημασίας προκηρύξεις, αφού επιλύθηκε μια σειρά σημαντικών και δύσκολων τεχνικών και νομικών θεμάτων. Επιπλέον, τόσο ο φορέας υλοποίησης όσο και οι τελικοί δικαιούχοι κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η τήρηση των προθεσμιών και ότι η τεχνική τεκμηρίωση διέθετε το απαιτούμενο επίπεδο. Αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών ήταν ότι η φυσική υλοποίηση και των 6 έργων του ISPA στην Κροατία θα είναι σε εξέλιξη στις αρχές του 2010.

Το 2009 σημειώθηκε με επιτυχία η φυσική υλοποίηση των πρώτων 6 έργων του ISPA. Επίσης, λόγω των χαμηλότερων από τις αναμενόμενες τιμών, κατέστη δυνατή η τροποποίηση των χρηματοδοτικών υπομνημάτων 2 έργων, κάνοντας έτσι δυνατή την αύξηση του εύρους των εργασιών που χρηματοδούντο από πόρους του ISPA, καθώς και την αύξηση του ποσοστού συγχρηματοδότησης. Το 2010 αναμένονται περαιτέρω τροποποιήσεις στα υπόλοιπα 4 χρηματοδοτικά υπομνήματα, έχοντας κατά νου τον ίδιο στόχο.

Συνέπεια της επίπονης εργασίας και της αποφασιστικότητας όλων των μερών που εμπλέκονταν στην υλοποίηση έργων του ISPA το 2009 είναι ότι όλες οι κρίσιμης σημασίας συμβάσεις για τα 6 έργα του ISPA θα έχουν υπογραφεί στις αρχές του 2010. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι οι εργασίες που θα γίνουν το 2010 θα επικεντρωθούν στην πραγματική φυσική υλοποίηση, στη διαχείριση έργων, στην παρακολούθηση και τις πληρωμές και όχι στη δρομολόγηση προκηρύξεων.

Ο κροατικός φορέας υλοποίησης του ISPA, ο κεντρικός οργανισμός χρηματοδότησης και συμβάσεων (CFCA), λειτούργησε πολύ καλύτερα το 2009, ως αποτέλεσμα της σταδιακής συγκέντρωσης εμπειρίας και αύξησης του προσωπικού. Η συγκράτηση του προσωπικού παραμένει πρόβλημα, όπως και η προσέλκυση μηχανικών με κατάλληλη εμπειρία. Κατά τη διάρκεια του έτους εξακολούθησε να παρέχεται σημαντική κατάρτιση στο προσωπικό και είναι σαφές ότι υπήρξε βελτίωση της λειτουργίας του οργανισμού.

Όσον αφορά τις δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν κατά την υλοποίηση των έργων του ISPA πρέπει κανείς να έχει υπόψη του έναν τελευταίο παράγοντα. Πρόκειται για το γεγονός ότι το 2009 πραγματοποιήθηκε πραγματική πρόοδος, παρά την παράλληλη έναρξη έργων χρηματοδοτούμενων από το μέσο προενταξιακής συνδρομής (IPA). Η έναρξη αυτών των λειτουργιών του IPA απαίτησε σημαντική συνεισφορά των διαφόρων φορέων που ασχολούνται με το ISPA, κυρίως των δύο αρμόδιων υπουργείων, του Υπουργείου Οικονομίας και του CFCA.

Εργο ISPA 2005HR16PPE001 – πρόγραμμα ύδρευσης και λυμάτων KARLOVAC

[pic]

Εργο ISPA 2005HR16PPT001 – αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής VINKOVCI- TOVARNIK-κρατικά σύνορα

[pic]

Προϋπολογισμός ISPA

Σύμφωνα με το βασισμένο στη δραστηριότητα σύστημα λογιστικής της Επιτροπής, ο προϋπολογισμός για το ISPA είχε διατεθεί από δύο γραμμές προϋπολογισμού: τη γραμμή προϋπολογισμού λειτουργίας B13.01.04.02 και τη γραμμή επιχειρησιακού προϋπολογισμού B13.05.01.01. Η πρώτη γραμμή περιέχει τα μέσα για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών της τεχνικής συνδρομής (TΣ) κυρίως για την ενίσχυση της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Δημοκρατία της Κροατίας. Αυτή περατώθηκε το 2006. Η δεύτερη γραμμή προϋπολογισμού καλύπτει τις πιστώσεις πληρωμών που παρέχονται για την αποτελεσματική εφαρμογή και τη λειτουργία του ISPA για την Κροατία.

Η γραμμή προϋπολογισμού B13.05.01.01 καλύπτει όλες τις δαπάνες για τη συγχρηματοδότηση των έργων υποδομής (μέτρα). Το 2009 καταβλήθηκαν συνολικά 6 762 276,41 ευρώ από αυτή τη γραμμή.

Πίνακας 1 : Προϋπολογισμός ISPA το 2009 - σε ευρώ

Γραμμή προϋπολογισμού | Πραγματοποιηθείσες πληρωμές |

Γραμμή προϋπολογισμού λειτουργίας B13.01.04.02 ( έκλεισε το 2006) | 0 |

Επιχειρησιακό κονδύλιο του προϋπολογισμού B13.05.01.01 | 6 762 276,41 |

Σύνολο | 6 762 276,41 |

Χρηματοδότηση έργων

Νεα εργα του ISPA

Κανένα νέο έργο του ISPA δεν εγκρίθηκε το 2009.

Νεες αναληψεις υποχρεωσεων

Καμία νέα υποχρέωση δεν αναλήφθηκε το 2009 για έργα στους τομείς είτε του περιβάλλοντος είτε των μεταφορών αφού το ISPA περατώθηκε το 2006.

Εργα που χρηματοδοτηθηκαν μεταξυ του 2005-2009

Μεταξύ 2005 και 2006, η Επιτροπή ενέκρινε συνολικά 6 έργα βάσει προτάσεων που υποβλήθηκαν από την Κροατία. Από αυτά τα έργα, 3 αφορούν τον τομέα του περιβάλλοντος, 2 τον τομέα των μεταφορών, και 1 οριζόντιο μέτρο TΣ (για την οργάνωση των κρατικών επιτροπών παρακολούθησης και τη στήριξη φορέων υλοποίησης ISPA). Το συνολικό επιλέξιμο κόστος επένδυσης αυτών των έργων είναι 107 474 736 εκατομμύρια ευρώ, με συνολικά 59 000 000 ευρώ ή 54,8%, να έχουν διατεθεί ως επιχορηγήσεις ISPA. Μέχρι το τέλος του 2006, η Επιτροπή είχε δεσμεύσει το 100% των πόρων του ISPA που είχαν διατεθεί για την Κροατία καλύπτοντας την περίοδο 2005 έως 2006 με τις αναλήψεις υποχρεώσεων που κατανεμήθηκαν κατά τρόπο ισόρροπο μεταξύ των τομέων του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Πίνακας 2 : Έργα που εγκρίθηκαν στην Κροατία το 2005-2006[1] - σε ευρώ

Μεταφορές | 2 | 60 924 700 | 29 271 310 | 56,5 | 29 271 310 |

Οριζόντια TΣ | 1 | 262 335 | 262 335 | 100 | 262 335 |

Περιβάλλον | 5 486 527,00 | 2 390 822,62 | 7 877 349,62 |

Μεταφορές | 8 387 352,30 | 4 371 453,79 | 12 758 806,09 |

ΤΥ | 209 868,00 | 0 | 209 868,00 |

Σύνολο | 14 083 747,30 | 6 762 276,41 | 20 846 023,71 |

Συνοπτικοι πινακες

Ο πίνακας 4 που παρουσιάζεται κατωτέρω παρέχει μια επισκόπηση των παρεμβάσεων του ISPA τόσο για το έτος 2009 όσο και για την περίοδο 2005-2009.

Πίνακας 4 : Έργα που αποφασίστηκαν στην Κροατία το 2005-2009 - σε ευρώ

Υποτομέας | Aριθ. προγραμμάτων | Επιλέξιμο κόστος | Συμβολή ISPA 32(0)2.546.95.34 | 2009 | 2005 – 2009 |

Νερό | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Ύδρευση και λύματα συμπ/νης της επεξεργασίας | 1 | 36,000,000 | 22,500,000 | 0 | 2,217,698.68 | 22,500,000 | 6,717,698.68 |

Επεξεργασία λυμάτων | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Στερεά απόβλητα | 1 | 8,823,601 | 6,000,049 | 0 | 0 | 6,000,049 | 600,005.00 |

Ποιότητα αέρα | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Οριζόντιος | 1 | 1,464,100 | 966,306 | 0 | 173,123.94 | 966,306 | 559,645.94 |

Τομέας σύνολο | 3 | 46,287,701 | 29,466,355 | 0 | 2,390,822.62 | 29,466,355 | 7,877,349.62 |

Transport |

Οδοί | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Σιδηρόδρομοι | 1 | 60,182,962 | 28,789,180 | 0 | 4,275,027.79 | 28,789,180 | 12,565,954.09 |

Οδοί και σιδηρόδρομοι | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Εσωτερικές πλωτοί οδοί | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Αεροδρόμια | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

Οριζόντιος | 1 | 741,738 | 482,130 | 0 | 96,426 | 482,130 | 192,852.00 |

Τομέας σύνολο | 2 | 60,924,700 | 29,271,310 | 0 | 4,371,453.79 | 29,271,310 | 12,758,806.09 |

Horizontal |

TΣ | 1 | 262,335 | 262,335 | 0 | 0 | 262,335 | 209,868 |

Σύνολο τομέα | 1 | 1 464 100 | 966 306 | 0 | 173 123,94 | 966 306 | 559 654,94 |

Μεταφορές |

Σύνολο τομέα | 1 | 741 738 | 482 130 | 0 | 96 426,00 | 482 130 | 192 852,00 |

Οριζόντια TΣ |

Σύνολο τομέα | 1 | 262 335 | 262 335 | 0 | 0 | 262 335 | 209 868,00 |

ΣΥΝΟΛΟ | 3 | 2 468 173 |1 710 771 |0 |269 549,94 |1 710 771 |962 374,94 | | Τεχνικη συνδρομη κατοπιν πρωτοβουλιας της Επιτροπης

Από την αρχή του ISPA, οι δραστηριότητες τεχνικής συνδρομής που εκτελούνταν με την πρωτοβουλία ή εξ ονόματος της Επιτροπής, επικεντρώνονταν στη διευκόλυνση της αντιπροσωπείας της ΕΕ ώστε να εκτελεί τις εκ των προτέρων διαδικασίες ελέγχου της (συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης έργων) σύμφωνα με τα πρότυπα που απαιτούνται για τη διαχείριση των πόρων της ΕΕ. Από το 2006 και μετά δεν χρηματοδοτήθηκαν παρόμοια μέτρα τεχνικής συνδρομής από το ISPA. Όλα αυτά τα μέτρα, από το εν λόγω έτος και μετά, χρηματοδοτούνταν από το ΙΡΑ.

Διαχείριση και υλοποίηση

Υλοποίηση

Τα πρώτα δύο έργα στην Κροατία εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2005 και τα τελικά τέσσερα εγκρίθηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2006. Έως το τέλος του 2009 η φυσική υλοποίηση είχε αρχίσει για 5 από τα 6 έργα του ISPA, συμπεριλαμβανομένων 2 από τα 3 έργα υποδομής. Το τελικό έργο υποδομής ήταν επίσης στη διαδικασία προκήρυξης, ενώ οι συμβάσεις αναμένετο να υπογραφούν στις αρχές του 2010. Αυτή τη στιγμή έχουν ολοκληρωθεί τρεις συμβάσεις ISPA, ενώ μια σειρά άλλες βρίσκονται σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Επιπλέον, ένα από τα 3 έργα υποδομής έχει ανατεθεί πλήρως με σύμβαση και βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης, με το 65% σχεδόν των εργασιών να έχουν ολοκληρωθεί (βλ. φωτογραφίες του έργου στη σελίδα 6).

Έως το τέλος του 2009 έξι συνολικά συμβάσεις επρόκειτο ακόμη να ανατεθούν, 4 εκ των οποίων ήταν συμβάσεις εφοδιασμού. Ακόμη δύο προκηρύξεις ήταν στο στάδιο αξιολόγησης και 1 ακόμη σύμβαση έπρεπε να προκηρυχθεί εκ νέου, λόγω της λήξης της.

Το 2009 εξακολουθούσαν να υπάρχουν σημαντικά προβλήματα όσον αφορά τις προκηρύξεις και τη σύναψη συμβάσεων, με 3 προκηρύξεις κρίσιμης σημασίας (δύο έργα και μια υπηρεσία) να πρέπει να επαναληφθούν, καθυστερώντας και δυσχεραίνοντας έτσι τα σχετικά έργα. Επίσης, ένας επιτυχής συμβαλλόμενος έληξε τη σύμβασή του, ύστερα από πολλούς μήνες υλοποίησης, με αποτέλεσμα να πρέπει να προκηρυχθεί εκ νέου η σύμβαση.

Τα περισσότερα έργα του ISPA εισέρχονται τώρα στα τελικά στάδια σύναψης συμβάσεων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εστιάζεται η προσοχή όλο και περισσότερο στο να εξασφαλιστεί η πλήρης διάθεση σε κάθε έργο του ποσού που προβλέπεται από το ISPA. Επομένως, μπορούν να γίνουν προσαρμογές των έργων, με την τροποποίηση του αντίστοιχου χρηματοδοτικού υπομνήματος κατά τη διάρκεια του 2010.

Ύστερα από την τροποποίηση των κατευθυντήριων γραμμών για το κλείσιμο έργων του Ταμείου Συνοχής και πρώην έργων ISPA 2000-2006[2], που έγινε για την παράταση της τελικής ημερομηνίας επιλεξιμότητας των δαπανών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011, για πρώην έργα ISPA (και πλέον του Ταμείου Συνοχής) που είχαν εγκριθεί από την 1η Ιανουαρίου 2004 και μετά, και έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 για έργα που είχαν εγκριθεί από την 1η Ιανουαρίου 2004 και μετά με συνδρομή 100 ή περισσοτέρων εκατ. ευρώ, θα προετοιμαστούν παρόμοιες προτάσεις για τα έργα υποδομής που βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης στην Κροατία. Η παράταση της τελικής ημερομηνίας επιλεξιμότητας ήταν πρωτοβουλία της Επιτροπής για να συνδράμει τις πρώην δικαιούχες χώρες ISPA (πλέον Ταμείο Συνοχής) κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Στην περίπτωση της Κροατίας, αυτή η μονοετής παράταση θα επέτρεπε την επιτυχή διάθεση των προβλεπόμενων πόρων του ISPA στη δικαιούχο χώρα.

Κατά τη διάρκεια του 2009 η λειτουργία του φορέα υλοποίησης της Κροατίας παρέμεινε προβληματική, παρότι σημειώθηκε μια γενική βελτίωση. Ένας από τους λόγους της συνεχιζόμενης απογοητευτικής λειτουργίας είναι οι αυξημένες απαιτήσεις για το προσωπικό, που πλέον ασχολείται επίσης με την υλοποίηση έργων του IPA. Επιπλέον, οι μακροχρόνιες και, ορισμένες φορές, γραφειοκρατικές εσωτερικές διαδικασίες της κροατικής διοίκησης συνέβαλαν στον μη ικανοποιητικό ρυθμό υλοποίησης.

Κλείνοντας με ένα θετικό σχόλιο, πρέπει να σημειωθεί ότι στα τέλη του 2009 σχεδόν και τα 6 έργα του ISPA βρίσκονταν σε στάδιο υλοποίησης. Κάθε κρίσιμης σημασίας σύμβαση είτε βρίσκεται σήμερα στο στάδιο υλοποίησης είτε αναμένεται να υπογραφεί σύντομα. Επίσης, οι λίγες συμβάσεις που πρέπει ακόμη να προκηρυχθούν είτε βρίσκονται ήδη στο στάδιο της προκήρυξης είτε αναμένεται άμεσα η δρομολόγησή τους. Ωστόσο, καμία από αυτές δεν είναι κρίσιμης σημασίας από πλευράς χρόνου. Επομένως, πρέπει όντως να σημειωθεί ότι το 2009 ήταν ένα κρίσιμο έτος για την Κροατία, όσον αφορά την επιτυχία του ISPA. Ωστόσο, παρά τις έντονες δυσκολίες, οι αρχές μπόρεσαν τελικά να σημειώσουν πραγματική πρόοδο, χάρη στις τεράστιες προσπάθειες όλων των εμπλεκομένων.

Εποπτεια εργου

Η γενική εποπτεία και αξιολόγηση της προόδου και της αποτελεσματικότητας της υλοποίησης εξασφαλίζονται με τακτικές συνεδριάσεις στα γραφεία της αντιπροσωπείας της ΕΕ, εκθέσεις παρακολούθησης που υποβάλλονται από τους φορείς υλοποίησης, επιτόπιες επισκέψεις από το προσωπικό της Επιτροπής και την επίσημη εποπτεία μέσω των δύο ετήσιων συνεδριάσεων της επιτροπής παρακολούθησης ISPA στην Κροατία, καθώς επίσης και την παραλαβή των ετήσιων εκθέσεων για κάθε έργο ISPA από την αρχή υλοποίησης.

Δύο επιτροπές παρακολούθησης ISPA συνεδρίασαν στην Κροατία το 2009· τον Ιούνιο και το Νοέμβριο αντίστοιχα. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε, και στις δύο συνεδριάσεις, στην επίλυση προβλημάτων που συνδέονταν με δύο κρίσιμης σημασίας προκήρύξεις έργων που έπρεπε να επαναληφθούν ύστερα από ανεπιτυχείς προσπάθειες σύναψης σύμβασης για το έργο. Παρά τις δυσχέρειες, και οι δύο προκηρύξεις επαναδρομολογήθηκαν, ύστερα από κατάλληλες προσαρμογές των εγγράφων και, στο τέλος του έτους, και οι δύο διαδικασίες προκήρυξης πλησίαζαν στην ολοκλήρωσή τους.

Άλλα θέματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο της προσοχής κατά τις συνεδριάσεις της επιτροπής παρακολούθησης ήταν τα ακόλουθα: η αύξηση των επιπλοκών κατά την υλοποίηση των έργων όσο περισσότερο πλησίαζε η καταληκτική ημερομηνία για την επιλεξιμότητα των πληρωμών, δηλαδή ο Δεκέμβριος 2010· η ανάγκη μείωσης του χρόνου που απαιτείτο από την κροατική δημόσια διοίκηση για τις εγκρίσεις των εγγράφων· η ανάγκη για αυστηρότερη τήρηση των διαδικασιών προκήρυξης (αυτός ήταν ο λόγος αστοχίας μιας εκ των κυρίων συμβάσεων έργου που προαναφέρθηκε)· η ανάγκη τροποποίησης 2 χρηματοδοτικών υπομνημάτων ώστε να παραταθεί στο μέγιστο η τελική ημερομηνία επιλεξιμότητας για πληρωμές, προσαρμόζοντας το ποσοστό συγχρηματοδότησης και το εύρος των απαιτούμενων εργασιών μετά την ολοκλήρωση όλων των προκηρύξεων· οι απαιτήσεις προετοιμασίας των τελικών εκθέσεων· οι συζητήσεις σχετικά με την ανεπαρκή επίδοση των συμβαλλομένων και οι συνέπειες της λήξης μιας συγκεκριμένης σύμβασης· η διάθεση και αξιοποίηση των τόκων που παράγονται στους επιμέρους λογαριασμούς ISPA· η αξιοποίηση «πλεονασματικών» πόρων μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας σύναψης σύμβασης για κάθε επιμέρους έργο του ISPA· η ανάγκη αύξησης του προσωπικού στους συναφείς κροατικούς φορείς που συμμετέχουν στην υλοποίηση έργων· οι τροποποιήσεις που απαιτούνται για τα εναπομένοντα χρηματοδοτικά υπομνήματα, καθώς και η ανάγκη αίτησης ειδικής άδειας για την παράταση της τελικής ημερομηνίας επιλεξιμότητας και για τα 3 έργα υποδομής έως το Δεκέμβριο 2011 [παρόμοια παράταση χορηγήθηκε ήδη σε ορισμένα έργα του Ταμείου Συνοχής (πρώην ISPA) που εγκρίθηκαν το 2005 και το 2006], ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των κονδυλίων ISPA.

Οικονομικη διαχειριση και ελεγχος, συμπεριλαμβανομενου του EDIS

Οι κυριότερες απαιτήσεις τόσο για την οικονομική διαχείριση όσο και για τον έλεγχο και τη διευθέτηση των παρατυπιών, διέπονται από τις διατάξεις του κανονισμού ISPA[3] και του παραρτήματος ΙΙΙ του χρηματοδοτικού υπομνήματος, όπως εφαρμόζονται στο πλαίσιο του καθεστώτος του εκ των προτέρων ελέγχου από την Επιτροπή. Αυτές οι απαιτήσεις είναι παραπλήσιες με εκείνες που εφαρμόζονται για το Ταμείο Συνοχής και τα διαρθρωτικά ταμεία. Τα βασικά στοιχεία αφορούν την καθιέρωση εσωτερικών συστημάτων οικονομικού ελέγχου και διαδικασιών που δύνανται να εξασφαλίσουν διαφανείς και αμερόληπτες διαδικασίες προμηθειών, την ακρίβεια των δηλωμένων δαπανών, επαρκή ικανότητα εσωτερικού λογιστικού ελέγχου, ικανοποιητική διαδρομή ελέγχου και την ενδεδειγμένη διευθέτηση των παρατυπιών.

Η διοικητική μονάδα ελέγχου της ΓΔ REGIO σχεδίαζε αρχικά να διενεργήσει έλεγχο των σχεδίων ISPA στην Κροατία το 2009. Η πρόθεση ήταν να εξασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες σχετικά με την εκτέλεση και τις χρηματοοικονομικές ροές που αφορούν έργα του ISPA να παρέχουν βεβαιότητα όσον αφορά: 1) τη νομιμότητα και την τακτικότητα των δηλώσεων δαπανών προς την Επιτροπή· 2) τη συμμόρφωση με τις πολιτικές της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις δημοσιότητας· 3) τη συμμόρφωση με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Ωστόσο, για διάφορους λόγους, ο έλεγχος έπρεπε να αναβληθεί έως τις αρχές του 2010.

Η προσοχή της μονάδας ελέγχου το 2009 εστιάστηκε κυρίως σε δραστηριότητες που αφορούσαν τη δρομολόγηση του IPA[4]. Παρότι δεν εκτέλεσε αποστολές στην Κροατία το 2009, η μονάδα ελέγχου (και η αντιπροσωπεία της ΕΕ) εξακολούθησαν να ασκούν πίεση στις κροατικές αρχές για τη βελτίωση της θεσμικής τους ικανότητας με τη συνέχιση της πρόσληψης και κατάρτισης προσωπικού.

Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Ζάγκρεμπ συνέχισε να λειτουργεί ως ο κύριος μηχανισμός εξασφάλισης χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου. Το ποσοστό απόρριψης εγγράφων ISPA εξακολουθεί να είναι υψηλό, κάτι που δείχνει σαφώς ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα από τις κροατικές αρχές έως ότου υπάρξει εμπιστοσύνη στην ικανότητά τους να διαχειρίζονται ορθά και ανεξάρτητες τους πόρους ISPA. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η αντιπροσωπεία της ΕΕ εξακολουθεί να έχει έλλειψη προσωπικού, μετά από περαιτέρω ανεπιτυχείς προσπάθειες πρόσληψης, και ότι αυτό, σε συνδυασμό με τη σημαντική αύξηση του φόρτου εργασίας όσον αφορά δραστηριότητες του IPA, έχει δημιουργήσει τεράστια πίεση και φόρτο εργασίας στο προσωπικό της αντιπροσωπείας.

DIS

Η απαίτηση για τη διαπίστευση DIS (αποκεντρωμένο σύστημα υλοποίησης) του φορέα υλοποίησης στην Κροατία, του CFCA, ακολουθεί τις διατάξεις του άρθρου 164 του δημοσιονομικού κανονισμού[5]. Η διαπίστευση DIS χορηγήθηκε από την Επιτροπή στις 13 Φεβρουαρίου 2006.

EDIS

Από τότε που έληξε το ISPA, το 2006, με τη θέσπιση του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (IPA), ο λόγος μετακίνησης από το ISPA στο EDIS (με τη χρήση του εκτεταμένου συστήματος εφαρμογής αποκεντρωμένης διαχείρισης – EDIS με εκ των υστέρων έλεγχο μόνο, από την Επιτροπή) κατέστη περιττός. Συνεπώς, οι πρόσφατες προσπάθειες των κροατικών αρχών επικεντρώθηκαν στην προετοιμασία των δομών IPA, για τη μετακίνηση στο EDIS, αφού οι δομές αυτές θα ισχύουν για το εγγύς μέλλον έως την ένταξη. Στο μεταξύ, η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Κροατία εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εποπτεία της καθημερινής διαχείρισης, υλοποίησης και παρακολούθησης των μέτρων ISPA.

εκτιμηση επικινδυνοτητας

Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου που προγραμματίστηκε για το 2009 βασιζόταν στα αποτελέσματα μιας ανάλυσης της κατάστασης προόδου για την υλοποίηση του ISPA και των συναφών στόχων της διεύθυνσης λογιστικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής. Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου ορίζει τους στόχους που προσδιορίζονται από τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης περιφερειακής πολιτικής. Αυτοί οι στόχοι καθορίζονται με βάση αναλυτικές συζητήσεις με τις επιχειρησιακές διευθύνσεις κατά τη διάρκεια των οποίων ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με τη δυνητική επικινδυνότητα. Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου καθορίζει στη συνέχεια τις ενέργειες που θα πρέπει να αναληφθούν για την επίτευξη των στόχων, λαμβάνοντας υπόψη την προσδιορισθείσα επικινδυνότητα. Γενικά, η επικινδυνότητα ελαχιστοποιείται με την εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής. Παρότι αρχικά σχεδιαζόταν λογιστικός έλεγχος του ISPA στην Κροατία, το 2009, αυτός δεν πραγματοποιήθηκε. Ο σχεδιαζόμενος λογιστικός έλεγχος προγραμματίστηκε να διενεργηθεί στις αρχές του 2010.

Στο πλαίσιο του συστήματος της εκ των προτέρων έγκρισης, προτεραιότητα δίνεται στην εξασφάλιση επαρκών διαδικασιών ελέγχου οι οποίες εφαρμόζονται όσον αφορά την υλοποίηση του έργου και τις πληρωμές. Εντούτοις, η διαχείριση των προενταξιακών κονδυλίων εγκυμονεί έναν εγγενή κίνδυνο δεδομένου ότι τα κεφάλαια παραδίδονται από ποικίλες οργανώσεις και συστήματα. Η επιλεξιμότητα των δαπανών καθορίζεται από τη συμμόρφωση προς τους κανόνες και τις προϋποθέσεις που ορίζονται σε επίπεδο ΕΕ και εθνικό επίπεδο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε πολυπλοκότητα και σε κίνδυνο παρερμηνείας.

συμπερασματα του Ελεγκτικου Συνεδριου της ΕΕ

Δεν πραγματοποιήθηκαν αποστολές ή λογιστικοί έλεγχοι στην Κροατία κατά τη διάρκεια του 2009.

Συχρηματοδότες – ΕΤΕ και ΕΤΑΑ

Δεδομένης της εμπειρίας τους στην προπαρασκευή και υλοποίηση έργων, η Επιτροπή διατήρησε τακτική επαφή με τα εν λόγω δανειοδοτικά ιδρύματα, τόσο σε οριζόντιο επίπεδο για να συντονίζει την πολιτική και μεθοδολογικά ζητήματα σχετικά με τον προγραμματισμό και την υλοποίηση, όσο και σε επίπεδο χωρών. Οι ειδικές ικανότητες αυτών των τραπεζών στη διάρθρωση των χρηματοδοτικών συνδυασμών επιχορήγησης/δανείου, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων συνεργασίας δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τη βελτίωση της ποιότητας των έργων που χρηματοδοτούνται από το ISPA. Εντούτοις η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν εμπλέκεται σε κανένα έργο του ISPA στην Κροατία.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης είναι το μόνο διεθνές χρηματοδοτικό ίδρυμα που εμπλέκεται ενεργά σε ένα έργο του ISPA στην Κροατία με την παροχή δανείου 10 εκατομμυρίων ευρώ για ένα περιβαλλοντικό έργο που εγκρίθηκε το 2005 - το έργο ύδρευσης και επεξεργασίας λυμάτων Karlovac. Επομένως, εκπρόσωποι της ΕΤΑΑ συμμετείχαν και στις δύο επιτροπές παρακολούθησης που συνήλθαν στην Κροατία το 2009.

Συμβολή στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Δημόσιες συμβάσεις

Η ικανοποίηση των νομικών όρων για ορθές, θεμιτές και διαφανείς διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων, όπως αυτοί ορίζονται στους κανόνες PRAG, αποδείχθηκε μια από τις βασικότερες προκλήσεις για την υλοποίηση έργων του ISPA. Δυσκολίες όσον αφορά την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις αρχές της ΕΕ για τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων είχαν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της υλοποίησης έργων του ISPA και, σε πολλές περιπτώσεις, την επανάληψη των προκηρύξεων. Επομένως, εξακολουθούσε να είναι αναγκαίο για τις υπηρεσίες της Επιτροπής – ειδικά για την αντιπροσωπεία της ΕΕ στο Ζάγκρεμπ – να παρεμβαίνουν ώστε να εξασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή των διαδικασιών και η διόρθωση των σφαλμάτων. Επίσης, κατά περίπτωση, έπρεπε να βοηθά τον φορέα υλοποίησης στις επαφές με δυσαρεστημένους πλειοδότες. Συνολικά, η ποιότητα των εγγράφων προκήρυξης βελτιώθηκε, όμως αυτή η βελτίωση δεν είναι επαρκής.

Η εκ των προτέρων έγκριση από την Επιτροπή που διέπει τους διαγωνισμούς και την ανάθεση συμβάσεων των έργων ISPA εξακολουθεί να δικαιολογείται πλήρως αφού απορρίφθηκαν τα σχέδια μετάβασης στο EDIS (βλ ανωτέρω). Στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος της εκ των προτέρων έγκρισης και σύμφωνα με την απόφαση DIS για ανάθεση της διαχείρισης, μόνο ο CFCA διαδραματίζει το ρόλο της συμβαλλόμενης αρχής που είναι αρμόδια για την υλοποίηση του έργου, ενώ η Επιτροπή επικυρώνει κάθε βήμα της διαδικασίας της σύμβασης. Κατόπιν τούτου, αν και η Επιτροπή δεν είναι συμβαλλόμενος εταίρος, συμμερίζεται την ευθύνη για τη διαδικαστική ορθότητα της διαδικασίας ανάθεσης (χωρίς την έγκριση της Επιτροπής, οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ των δικαιούχων και των αναδόχων δεν είναι έγκυρες).

Πολιτική ανταγωνισμού

Καθώς η συνδρομή ISPA απευθύνεται πρώτιστα στην κάλυψη δημόσιων δαπανών - ή ισοδύναμο αυτών - σχετικά με έργα κοινής ωφέλειας, αυτό δεν δημιουργεί γενικά προβλήματα ασυμβίβαστου με τους κανόνες της ΕΕ για τον ανταγωνισμό. Αν δεν υπάρχει παράβαση των κανόνων των δημόσιων συμβάσεων και εφόσον η παρεχόμενη ελεύθερη πρόσβαση σε αυτή την υποδομή είναι εγγυημένη για όλους τους επιχειρηματίες που ικανοποιούν τις απαραίτητες τεχνικές και νομικές προϋποθέσεις, η εν λόγω συνδρομή δεν παρέχει οποιοδήποτε ειδικό πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες εταιρίες.

Περιβαλλοντικη πολιτικη

Με την παροχή άμεσης συνδρομής σε έργα προτεραιότητας για το περιβάλλον, το ISPA συμβάλλει επίσης στην εφαρμογή της πολιτικής για το περιβάλλον και στη συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΕ στην Κροατία. Η εμπειρία που αποκτάται μέσω της ανάπτυξης και της υλοποίησης έργων αναπτύσσει τη διοικητική ικανότητα και επιταχύνει την τομεακή μεταρρύθμιση στον τομέα του περιβάλλοντος. Ειδικότερα, η διοικητική ικανότητα ενισχύεται όσον αφορά το σχεδιασμό των περιβαλλοντικών επενδύσεων και τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Σταθερή πρόοδος σημειώθηκε επίσης όσον αφορά την ορθή εφαρμογή της οδηγίας EIA[6], ιδίως στα θέματα που αφορούν τη δημόσια διαβούλευση. Ελπίζεται ότι το ISPA θα συμβάλει με αυτούς τους τρόπους στην επίτευξη προόδου όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος στην Κροατία.

Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι, όσον αφορά την Κροατία, με την εισαγωγή του IPA, λόγω του μεγαλύτερου αριθμού φορέων και των πρόσθετων έργων, θα πρέπει να εξασφαλιστεί και η διάθεση επαρκών δημοσιονομικών και ανθρώπινων πόρων για την υλοποίηση (συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης, της επιθεώρησης, της χορήγησης αδειών και της υποβολής εκθέσεων).

Πολιτικη μεταφορων

Τα δίκτυα μεταφορών στην Κροατία, που αποφασίστηκαν σύμφωνα με την TINA (εκτίμηση αναγκών υποδομών μεταφορών) και την REBIS (περιφερειακή μελέτη υποδομών Βαλκανίων) κατασκευάστηκαν γύρω από το πλαίσιο των πανευρωπαϊκών διαδρόμων. Αρκετοί από αυτούς διασχίζουν το έδαφος της Κροατίας συμπεριλαμβανομένων των διαδρόμων VII (ποταμός Δούναβης), Χ (Σάλτζμπουργκ - Λιουμπλιάνα – Ζάγκρεμπ – Βελιγράδι – Νις – Σκόπια – Βέλες - Θεσσαλονίκη, συμπεριλαμβανομένου του κλάδου Xa) καθώς επίσης και του διαδρόμου V, ο οποίος έχει δύο κλάδους στην Κροατία (Vb - Βουδαπέστη, Ζάγκρεμπ, Ριέκα και Vc - Βουδαπέστη, Σαράγεβο, Πλότσε). Αυτά τα δίκτυα χρησιμοποιήθηκαν ως βάση σχεδιασμού της εθνικής στρατηγικής μεταφορών για τους σκοπούς του ISPA. Επομένως, το ενιαίο έργο μεταφορών (σιδηρόδρομος) του ISPA αποτελεί μέρος των δικτύων TINA και REBIS, δηλαδή αφορά την κατασκευή ή την αποκατάσταση τμημάτων, κομβικών σημείων ή προσβάσεων στα δίκτυα. Τα δίκτυα TEN-T για την Κροατία βασίζονται στις συστάσεις SEETO (παρατηρητήριο μεταφορών νοτιοανατολικής Ευρώπης).

Συντονισμός μεταξύ των προενταξιακών μέσων

Συντονισμός με τις αντιπροσωπείες της ΕΕ

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ Διεύρυνσης, ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων και ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής) οργάνωσαν τακτικές συσκέψεις με εμπειρογνώμονες των αντιπροσωπειών που είναι αρμόδιοι για το PHARE και το ISPA, για να συζητήσουν θέματα προγραμματισμού και υλοποίησης, ειδικά όσον αφορά τη δημοπράτηση και τη σύναψη συμβάσεων.

Συντονισμός με το μέσον IPA

Προκειμένου να εξασφαλίζονται ο αποδοτικός συντονισμός των δραστηριοτήτων και η πρόληψη της άσκοπης επικάλυψης ενεργειών, οι δύο επιτροπές παρακολούθησης ISPA, που συνεδρίασαν στην Κροατία το 2009, οργανώθηκαν λαμβάνοντας υπόψη θέματα που αφορούν τη συνιστώσα της περιφερειακής ανάπτυξης του IPA. 2 από τα μέτρα τεχνικής συνδρομής που χρηματοδοτούνται μέσω του ISPA αφορούν την προετοιμασία διαύλων έργων, για υλοποίηση με την αξιοποίηση της συγχρηματοδότησης από το IPA.

δραστηριοτητες δημοσιας προβολης

Το 2009 δεν πραγματοποιήθηκε ενέργεια δημόσιας προβολής όσον αφορά τα έργα ISPA.

[1] Κανένα έργο δεν έχει εγκριθεί μετά το 2006 λόγω της περάτωσης του προγράμματος ISPA κατά το εν λόγω έτος.

[2] SEC(2008)415 της 28.3.2008.

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για τη θέσπιση μέσου προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 73).

[4] Κύρια μέριμνα της διοικητικής μονάδας ελέγχου το 2009 ήταν να αναζητήσει εύλογες διαβεβαιώσεις ότι τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου έργων του IPA εξακολουθούν να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις των ισχυόντων κανονισμών και ότι λειτουργούν αποτελεσματικά.

[5] Η διάταξη, ωστόσο, διαγράφηκε από την 1η Μαΐου 2007 με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1995/2006 (ΕΕ L 390 της 30.12.2006, σ. 1).

[6] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημόσιων και ιδιωτικών έργων για το περιβάλλον (ΕΕ L 175 της 5.7.1985 σ. 40).