Γνωμοδότηση για τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Νότιας Αφρικής

(96/C 82/10)

Στις 30 Μαρτίου 1995 και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το παραπάνω θέμα.

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Νοεμβρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Schunk.

Κατά την 331η σύνοδο ολομέλειας που διεξήχθη την 20ή και 21η Δεκεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 20ής Δεκεμβρίου 1995), η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η συνεργασία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Νότιας Αφρικής βασίζεται επί του παρόντος σε μια προσωρινή συμφωνία που υπογράφηκε τον Οκτώβριο 1994. Παράλληλα, η Νότια Αφρική συμπεριλήφθηκε στο νέο Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ). Ύστερα από τον επίσημο τερματισμό του συστήματος φυλετικών διακρίσεων στη Νότια Αφρική και την άρση όλων των κυρώσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε, βάσει μιας κατευθυντήριας συμβατικής δομής, να αναπτύξει περαιτέρω τις μελλοντικές σχέσεις με τη Νότια Αφρική. Μια τέτοια συμφωνία θα πρέπει να συμβάλει στην περιφερειακή ενσωμάτωση της Νότιας Αφρικής, στη διασφάλιση της ειρήνης και στην οικοδόμηση της εμπιστοσύνης στο νότιο τμήμα της Αφρικής.

Παράλληλα διαπιστώνεται ότι μετά τη διεξαγωγή των πρώτων γενικών και ελεύθερων εκλογών στη Νότια Αφρική, τον Απρίλιο 1994, τα κράτη μέλη συμμετέχουν έντονα στην αναπτυξιακή συνεργασία. Λόγω των σοβαρών δυσχερειών που αντιμετωπίζει η νέα νοτιοαφρικανική κυβέρνηση, η συμβολή αυτή είναι ανεκτίμητη.

1.2. Η παρούσα γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής επιδιώκει να υποστηρίξει τη διεξαγωγή, το συντομότερο δυνατό, διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσουν στην υιοθέτηση πρωτοκόλλου στη Σύμβαση του Λομέ και στην υπογραφή διμερούς συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας.

Η ΕΕ πρέπει να συνδράμει τη Νότια Αφρική στην προσπάθειά της να υπερνικήσει τις επιπτώσεις από το σύστημα των διακρίσεων που διήρκεσε αρκετές δεκαετίες. Η ΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθεί στη μελλοντική συμφωνία η συνήθης ρήτρα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως ισχύει και στη νέα διατύπωση του άρθρου 5 της Σύμβασης Λομέ, η εν λόγω ρήτρα θα συμπληρώσει την έννοια της καλής διακυβέρνησης (good governance). Η δημοκρατική Νότιος Αφρική θα πρέπει εξαρχής να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση των θεσμικών και νομοθετικών προϋποθέσεων για διαφανή και ελεγχόμενη οικονομική διαχείριση. Η ΕΕ θα μπορούσε να παράσχει τη βοήθειά της στο θέμα αυτό. Η αξιοπιστία της θα αυξηθεί σημαντικά εάν καταβάλει προσπάθειες για την εξάλειψη ρυθμίσεων και πρακτικών που συντηρούν και προωθούν τη διαφθορά στα κράτη μέλη.

Επείγον έργο της νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης είναι να επανορθώσει σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και, παράλληλα, να εξετάσει το ζήτημα της ικανότητας συναίνεσης σε μια κοινωνία όπου το χάσμα μεταξύ «πρώτου» και «τρίτου» κόσμου είναι πολύ έντονο. Η εξέταση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα βασικά ζητήματα της συμβίωσης και τα κύρια σημεία της μελλοντικής πολιτικής της «νέας Νότιας Αφρικής».

1.3. Η ΟΚΕ πραγματοποιεί έναν εντατικό και σφαιρικό πολιτικό διάλογο με τους ομόλογούς της του NEDLAC (εθνικό συμβούλιο οικονομίας και ανάπτυξης) προκειμένου να υποστηρίξει τις προσπάθειες της νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης στον τομέα της ανάπτυξης, της ασφάλειας και της ειρήνης στην ίδια τη χώρα και στο νότιο τμήμα της Αφρικής.

Ο πολιτισμός και η ιστορία συνδέουν με πολλούς τρόπους την Ευρώπη με τη Νότια Αφρική. Η καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κατά των γυναικών και των μειονοτήτων αποτελεί κοινό αίτημα. Η Ευρώπη, με το κοινωνικό και οικολογικό αναπτυξιακό της πρότυπο μπορεί να συμβάλει σε μια ανταλλαγή μεταξύ των διαφορετικών πολιτισμών, οδηγούμενη από την κοινή ταυτότητα στο πλαίσιο της δημοκρατίας και της ανεκτικότητας. Μια κοινή δέσμευση υπέρ της θέσπισης μιας οικολογικής και κοινωνικής ρήτρας θα αποτελούσε θαρραλέα κοινή ένδειξη εμπιστοσύνης για το μέλλον της Νότιας Αφρικής και του νότιου τμήματος της Αφρικής και κατά της απαισιόδοξης άποψης περί «χαμένης ηπείρου».

2. Οι μέχρι σήμερα σχέσεις ΕΕ και Νότιας Αφρικής (παράλληλα με τις διμερείς σχέσεις που διατηρούσαν τα κατ`ιδίαν κράτη μέλη)

2.1. Μέχρι τον Απρίλιο 1994

Λόγω του καθεστώτος των φυλετικών διακρίσεων, η ΕΚ ακολούθησε για δεκαετίες αυστηρή πολιτική επιβολής κυρώσεων κατά της Νότιας Αφρικής. Ως μέτρο κατά των φυλετικών διακρίσεων, η ΕΚ εισήγαγε το 1977 ένα κώδικα συμπεριφοράς υπόψη των επιχειρήσεων των κρατών μελών της. Επιπλέον, υποστήριζε τις προσπάθειες των γειτονικών κρατών του νοτίου τμήματος της Αφρικής να περιορίσουν την οικονομική εξάρτησή τους από τη Νότια Αφρική. Αντίστοιχα, συστάθηκε το 1980 η Νοτιοαφρικανική Αναπτυξιακή Κοινότητα (SADC) [Στα αγγλικά: Southern African Development Community (SADC)].

Δεδομένου ότι το 1985 επιβλήθηκαν έκτακτα μέτρα στη Νότια Αφρική, οι υπουργοί εξωτερικών της ΕΕ αντέδρασαν με μια διπλή πολιτική περιοριστικών και θετικών μέτρων.

2.1.1. Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής τέθηκε υπό οικονομική, διπλωματική και ηθική πίεση: διακόπηκε κάθε συνεργασία σε στρατιωτικό επίπεδο και στον πολιτιστικό, αθλητικό και οικονομικό τομέα. Το 1986 επεβλήθη απαγόρευση των επενδύσεων και της εισαγωγής προϊόντων σιδήρου και χάλυβα καθώς και χρυσών νομισμάτων. Τα μέτρα αυτά άρθηκαν το φθινόπωρο 1992 λόγω των πολιτικών μεταρρυθμίσεων.

2.1.2. Παράλληλα, η ΕΚ συμφώνησε με αρχηγούς νοτιοαφρικανικών εκκλησιών τη θέσπιση ειδικού προγράμματος υπέρ των θυμάτων των φυλετικών διακρίσεων. Το πρόγραμμα κάλυπτε τους τομείς της αγωγής και της εκπαίδευσης και παρείχε ανθρωπιστική και κοινωνική βοήθεια, νομική αρωγή και οργάνωση.

Το ειδικό αυτό πρόγραμμα απετέλεσε τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή πρωτοβουλία που είχε αναλάβει η ΕΕ για μία χώρα. Επρόκειτο για μοναδικό εγχείρημα διότι τη διαχείριση του συνόλου των πόρων ανέλαβαν μη κυβερνητικές οργανώσεις. Μεταξύ 1986 και Οκτωβρίου 1991, η ΕΚ διέθεσε 130,7 εκατ. Ecu για 402 σχέδια. Οι πόροι αυτοί συγκεντρώθηκαν και διοχετεύθηκαν μέσω της Kagiso Trust, των εκκλησιών και των εργατικών σωματείων.

Με την πολιτική και οικονομική μεταβολή, το πρόγραμμα προσαρμόστηκε στις νέες εξελίξεις. Έτσι, τον Φεβρουάριο 1991, η ΕΕ εγκαινίασε στην Πραιτώρια ένα γραφείο συντονισμού προκειμένου να συνεργαστεί αποτελεσματικότερα με τους παραδοσιακούς εταίρους και να επεκτείνει τις πρωτοβουλίες.

2.2. Από τον Απρίλιο 1994

Μετά την επίσημη κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων στη Νότιο Αφρική τέθηκε σε λειτουργία ο μηχανισμός για τη δημιουργία μιας συμβατικής βάσης για τις μελλοντικές σχέσεις με τη Νότια Αφρική. Ήδη κατά τη διάρκεια των μεταβολών από το 1990 έως τις εκλογές του 1994, είχαν αναληφθεί διερευνητικές συνομιλίες.

2.2.1. Στις 19 Απριλίου 1994, η ΕΕ δήλωσε ότι είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής. Κατά τη διάρκεια της πρώτης κοινής Διάσκεψης Υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ και των χωρών του νοτίου τμήματος της Αφρικής στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1994, μετά την προσχώρηση της Νότιας Αφρικής στην περιφερειακή οργάνωση SADC, αναλήφθηκε δέσμευση για εκτεταμένο διάλογο και ενισχυμένη οικονομική συνεργασία. Παράλληλα, συστάθηκε κοινή ομάδα εργασίας.

2.2.2. Τον Οκτώβριο 1994 υπογράφηκε προσωρινή συμφωνία με δήλωση πρόθεσης και από τις δύο πλευρές «να ενισχύσουν τις σχέσεις τους για την επίτευξη μιας κοινωνικά και οικονομικά αρμονικής, ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης».

Έως τον Αύγουστο 1994, οι εμπορικές σχέσεις της Νότιας Αφρικής με την ΕΕ υπόκειντο στο καθεστώς του πλέον ευνοούμενου εταίρου. Όμως, μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα των νοτιοαφρικανικών εξαγωγών μπορούσε να επωφεληθεί από αυτό. Ιδιαίτερα σημαντικοί τομείς για τη Νότιο Αφρική όπως τα γεωργικά προϊόντα, είτε υπέκειντο σε περιορισμούς μετά τη θέση σε ισχύ του νέου συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ), είτε επιβαρύνονταν με τέλη εισαγωγής. Για το λόγο αυτό, η Νότια Αφρική εξέφρασε τη λύπη της για την εκ των πραγμάτων «διάκριση» που πραγματοποιείται εις βάρος ορισμένων χωρών ΑΚΕ με υψηλότερο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (HDI) όσον αφορά σημαντικά προϊόντα εξαγωγών.

Στις 5 Ιουλίου 1995, η ΕΕ αποφάσισε να παραχωρήσει στη Νότιο Αφρική ορισμένες προτιμήσεις στο γεωργικό τομέα, τον πλέον ευαίσθητο τομέα των τρεχουσών διαπραγματεύσεων (ΣΓΠ για το 66 % των επίμαχων αγροτικών προϊόντων, χωρίς ωστόσο να παραχωρείται καμμία ελεύθερη τελωνειακή πρόσβαση). Όμως, περιλαμβάνεται μόνο το 25 % όλων των αγροτικών προϊόντων. Στις 23 Οκτωβρίου 1995, το Συμβούλιο αποφάσισε να διευρύνει το 25 % σε 59 %.

2.2.3. Τον Οκτώβριο 1994, η κοινοβουλευτικού επιπέδου Ισομερής Συνέλευση ΑΚΕ/ΕΕ τάχθηκε σαφώς υπέρ της ενσωμάτωσης της Νότιας Αφρικής στη Σύμβαση του Λομέ και της παραχώρησης στη χώρα αυτή ευνοϊκής εμπορικής πρόσβασης στις αγορές της ΕΕ.

2.2.4. Στο μέλλον, η ΕΕ επιθυμεί να συντονίσει το σχεδιασμό περιφερειακών αναπτυξιακών προγραμμάτων και σχεδίων στο νότιο τμήμα της Αφρικής. Είναι απαραίτητο να υποστηριχθούν οι ημεδαπές και αλλοδαπές επενδύσεις στους παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας και, ειδικότερα, η κατεργασία και η παραγωγή στην περιοχή αυτή και, επίσης, να επιδιωχθεί μια μακροπρόθεσμη, στενή οικονομική συνεργασία με τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Η προηγούμενη μαζική υποστήριξη νοτιοαφρικανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων στο πλαίσιο των θετικών μέτρων πρέπει να συνεχιστεί και να μεταφερθεί σε διμερή βάση με την νοτιοαφρικανική κυβέρνηση. Η ΕΕ επιθυμεί την ενίσχυση της συνεργασίας με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τη συμμετοχή τους σε κάθε σχέδιο που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης. Θα πρέπει, κατ`αρχήν, να υπάρξει πρόβλεψη ώστε να τίθενται στη διάθεση αναγνωρισμένων ΜΚΟ και άμεσες πιστώσεις για σχέδια.

Η Επιτροπή προτίθεται να παράσχει άμεση βοήθεια μέσω του νέου ευρωπαϊκού προγράμματος επανοικοδόμησης και ανάπτυξης στη Νότιο Αφρική. Το ειδικό αυτό ταμείο προβλέπει τη χορήγηση από το 1995 έως το 1999 βοήθειας ύψους 125 εκατ. Ecu ετησίως. Προτεραιότητες αποτελούν η αγωγή, η εκπαίδευση, η υγεία και η στήριξη των δημοκρατικών θεσμών σε τοπικό επίπεδο. Για το 1995, έχει ήδη εγκριθεί ένα μεγάλο μέρος των σχεδίων, τα οποία επικεντρώνονται κυρίως σε πιεστικές βασικές ανάγκες και στην προώθηση του τομέα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

2.2.5. Προκειμένου να χορηγηθεί πλήρης χρηματοδοτική στήριξη στη Νότια Αφρική και επιπλέον από το πρόγραμμα ανοικοδόμησης και ανάπτυξης, το Συμβούλιο αποφάσισε την 1η Ιουνίου 1995, να εξασφαλίσει κοινοτική εγγύηση ύψους 300 εκατ. Ecu για δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ) για διάστημα δύο ετών.

3. Η εντολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Από την εκλογή του Νέλσον Μαντέλα στη θέση του Προέδρου της Νότιας Αφρικής, η στήριξη που παρείχε η ΕΕ στη νέα κυβέρνηση εθνικής ενότητας (βλ. κεφάλαιο 2) είχε μάλλον αποσπασματικό χαρακτήρα. Στα τέλη Μαρτίου 1995, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε στα κράτη μέλη σχέδιο για ένα κοινό συμβατικό πλαίσιο προκειμένου να δώσει στη συνεργασία με τη Νότια Αφρική μακροπρόθεσμη προοπτική και βάση. Η εντολή δόθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών στις 19 Ιουνίου 1995, κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Προεδρίας. Στις 30 Ιουνίου 1995, άρχισαν επισήμως οι διαπραγματεύσεις μετά τις οποίες ο Νοτιοαφρικανικός Αντιπρόεδρος Mbeki συμφώνησε με τη διπλή προσέγγιση («twin-trackapproach») όπως είχε εκπονηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3.1. Γενικοί στόχοι

Η διπλή αξιολόγηση που προβλέπεται από την Επιτροπή θα πρέπει, λόγω της ιδιαιτερότητας των νέων εξελίξεων στη Νότια Αφρική, να ολοκληρωθεί: κατά πρώτον, πρέπει να εξετασθεί η ενδεχόμενη ειδική προσχώρηση στη Σύμβαση Λομέ IV.

Σχετικά, η Επιτροπή υπογραμμίζει την πρόθεσή της να υποστηρίξει τη Νότια Αφρική κατά τη διάρκεια της παρούσας διεργασίας μεταβολής, δηλαδή να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής σταθεροποίησης. Την πρώτη θέση πρέπει να καταλάβει η καταπολέμηση της φτώχειας 7 επίσης, η διαδικασία εκδημοκρατισμού πρέπει να σταθεροποιηθεί. Βάση αποτελεί η πίστη στις δημοκρατικές αρχές και ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως αναφέρονται στην Προκήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Εξάλλου, θα πρέπει να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις σχετικά με μια διμερή συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας, η οποία μέσω της προοδευτικής ελευθέρωσης του εμπορίου να επιδιώκει τη σύσταση μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών. Η Επιτροπή απορρίπτει τη δυνατότητα σύναψης μη αμοιβαίων εμπορικών σχέσεων με τη Νότια Αφρική (όπως ισχύει με άλλες αφρικανικές χώρες).

Η ΕΕ επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να διανοίξει περαιτέρω τη νοτιοαφρικανική αγορά στις δικές της εξαγωγές. Η Νότια Αφρική αποτελεί ήδη έναν πολλά υποσχόμενο εμπορικό εταίρο για τα ευρωπαϊκά βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα (το έλλειμμα του διμερούς εμπορικού ισοζυγίου της Νότιας Αφρικής σε βιομηχανικά προϊόντα ανήρχετο το 1994 σε 3 δισ. Ecu περίπου, χωρίς ωστόσο να συμπεριλαμβάνονται στα στοιχεία αυτά οι εξαγωγές χρυσού).

Παράλληλα, θα πρέπει να δημιουργηθούν σχέσεις συνεργασίας μεταξύ των χωρών του νοτίου τμήματος της Αφρικής. Η νέα θέση που θα καταλάβει η Νότια Αφρική θα πρέπει να προωθήσει την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη στην ταραγμένη αυτή περιοχή.

3.2. Χρονικό πλαίσιο και δομή της εντολής

Η διπλή προσέγγιση («twin-track approach») αποτελεί μοναδικό γεγονός στην ιστορία των εταιρικών σχέσεων μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών. Δύο εναλλακτικές λύσεις εξετάσθηκαν και απορρίφθηκαν. Με το αμοιβαίο καθεστώς του πλέον ευνοούμενου εταίρου, η παρούσα κατάσταση της Νότιας Αφρικής δεν θα άλλαζε. Με το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ), το οποίο εφαρμόζεται ήδη (αν και εν μέρει), τα αποτελέσματα υπολείπονται των αμοιβαίων προσδοκιών.

Το Πρωτόκολλο («first track») αναμένεται να αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα της Σύμβασης Λομέ IV, με την ίδια διάρκεια ισχύος και τους ίδιους όρους.

Η εν λόγω συμφωνία σύνδεσης με 70 κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) έχει δεκαετή διάρκεια (έναρξη ισχύος την 1η Μαρτίου 1990 και λήξη την 29η Φεβρουαρίου 2000) και διασφαλίζει την ελεύθερη πρόσβαση των χωρών αυτών στην ευρωπαϊκή αγορά, για όλα τα βιομηχανικά προϊόντα και για μεγάλο αριθμό αγροτικών προϊόντων.

Η διμερής συμφωνία («second track») θα συναφθεί για πενταετή περίοδο και θα είναι δυνατή η ετήσια επαναδιαπραγμάτευση. Ωστόσο, η ΕΕ έχει επισημάνει την πρόθεσή της να δεσμευθεί για 10 έως 15 έτη.

Οι μέχρι σήμερα διαπραγματευτικές οδηγίες έχουν την εξής δομή:

3.2.1. Πρωτόκολλο στη Σύμβαση Λομέ IV

Το Πρωτόκολλο περιγράφει τους όρους υπό τους οποίους η Νότια Αφρική μπορεί να γίνει δεκτή στη Σύμβαση Λομέ IV. Οι διαπραγματεύσεις εξαρτώνται κυρίως από τις διαβουλεύσεις με τις χώρες ΑΚΕ, δηλαδή από την απόφαση που θα ληφθεί από το Συμβούλιο Υπουργών ΑΚΕ-ΕΕ.

Η οικονομία της Νότιας Αφρικής παρουσιάζει σημαντικά χαρακτηριστικά, τα οποία μπορούν να συγκριθούν με τα αντίστοιχα των χωρών ΑΚΕ. Ωστόσο, η Επιτροπή, επικαλούμενη τα ισχυρά σημεία και τις δυνατότητες της νοτιοαφρικανικής οικονομίας, επιθυμεί να μην εφαρμοστούν ορισμένα κεφάλαια και άρθρα κατά τη δεύτερη περίοδο της τρέχουσας Σύμβασης Λομέ. Πρόκειται για τα εξής:

- Κεφάλαιο για τις «Γενικές εμπορικές ρυθμίσεις» (άρθρα 167-185) 7

- Κεφάλαιο για το STABEX (άρθρα 186-212) 7

- Κεφάλαιο για το SYSMIN (άρθρα 214-219) 7

- Άρθρα σχετικά με τη βοήθεια για τη διαρθρωτική προσαρμογή (άρθρα 239-250) 7

- Πρωτόκολλο 5 (μπανάνες) 7

- Πρωτόκολλο 6 (ρούμι) 7

- Πρωτόκολλο 7 (βόειο και μοσχαρίσιο κρέας) 7

- Πρωτόκολλο 8 (ζάχαρη) 7

- Πρωτόκολλο 9 (προϊόντα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα).

Με εξαίρεση τις εμπορικές ρυθμίσεις, τούτα ανταποκρίνονται στις προσδοκίες της Νότιας Αφρικής. Μια γενική ρήτρα διασφαλίζει επιπλέον ότι κάθε χρηματοδοτική βοήθεια θα χορηγείται απευθείας από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και όχι από το αναπτυξιακό ταμείο για τις χώρες ΑΚΕ. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η βοήθεια για τους πρόσφυγες (άρθρα 255-257). Η Νότια Αφρική απέκλεισε να της χορηγηθεί βοήθεια μέσω των χρηματοδοτικών πιστώσεων ΑΚΕ και, κυρίως, ζητεί την εφαρμογή των εμπορικών ρυθμίσεων.

Ένα ιδιαίτερο άρθρο σχετικά με μια ειδική προσχώρηση της Νότιας Αφρικής στη Σύμβαση Λομέ συμπεριελήφθη εν τω μεταξύ (μετά τον Ιούνιο 1995) στο κείμενο. Σε περίπτωση συζητήσεων περί νέας συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και χωρών ΑΚΕ, πρέπει να ληφθεί υπόψη και η νέα κατάσταση της Νότιας Αφρικής.

3.2.2. Διμερής συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας

3.2.2.1. Η διμερής συμφωνία ρυθμίζει τις σχέσεις ΕΕ και Νότιας Αφρικής που δεν καλύπτονται από το Πρωτόκολλο. Η Επιτροπή επιδιώκει μια αμοιβαία «ασύμμετρη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου». Σε πρώτη φάση, θα δοθεί στην Πραιτώρια η δυνατότητα βελτιωμένης πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ.

3.2.2.2. Υπάρχει πρόβλεψη για τη διενέργεια τακτικού πολιτικού διαλόγου, ο οποίος θα διεξάγεται σε υπουργικό ή άλλο επίπεδο και θα πρέπει να διασφαλίσει την προσέγγιση των δύο συμβαλλομένων μερών. Προκειμένου να εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμη σταθερότητα και ειρήνη στο νότιο τμήμα της Αφρικής, θα πρέπει να συμπεριληφθούν όλες οι χώρες της Νοτιοαφρικανικής Αναπτυξιακής Κοινότητας (SADC). Ο διάλογος επιδιώκει κυρίως:

- τη στήριξη της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου 7

- το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης 7

- τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την εξάλειψη της φτώχειας και των άλλων μορφών διακρίσεων όπως φυλετικές, πολιτικές, θρησκευτικές και πολιτιστικές.

Τα κύρια σημεία των συνομιλιών σχετικά με ζητήματα εμπορίου και συνεργασίας είναι:

- η διασαφήνιση ζητημάτων που αφορούν τις ρυθμίσεις για την εμπορική και οικονομική συνεργασία 7

- η συνεργασία στις βιομηχανικές δραστηριότητες και στην παροχή υπηρεσιών 7

- ο τομέας των επενδυτών (προστασία και προώθηση) 7

- αναπτυξιακή συνεργασία.

Μια ανώτερου επιπέδου επιτροπή θα ελέγχει την εφαρμογή της συμφωνίας. Άλλα κύρια ζητήματα είναι:

- η επιστήμη και η έρευνα 7

- η δημιουργία δομών επικοινωνίας και πληροφόρησης, π.χ. δίκτυο δεδομένων (κοινωνία των πληροφοριών) 7

- η εντονότερη δέσμευση στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της υγείας 7

- η ιδιαίτερη συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών ζητημάτων καθώς και

- οι θεσμικές συμφωνίες.

Όπως συμβαίνει και σε άλλες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών, δεν προβλέπονται ειδικές χωριστές ρυθμίσεις για τους κάτωθι τομείς: ρήτρα προέλευσης, τελωνεία, πολιτική ανταγωνισμού, αμοιβαία κεφάλαια, δημιουργία θέσεων απασχόλησης, συμβουλές προς τις επιχειρήσεις, περιφερειακή ανάπτυξη, συνεργασία και ολοκλήρωση, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, μεταφορές, τουρισμός, γεωργία, αλιεία, οικονομικές υπηρεσίες, πνευματική, βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία, επιστήμη και έρευνα, πολιτιστικές επαφές, καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος και εμπορία ναρκωτικών.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, βασικές οδηγίες θα διασαφηνίσουν την εντολή.

3.2.2.3. Στις 23 Οκτωβρίου, η Επιτροπή ολοκλήρωσε την πρόταση συμπληρωματικής οδηγίας σχετικά με συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας, με την οποία λαμβάνει συγκεκριμένη μορφή η διαδικασία που προέβλεπε το Συμβούλιο σχετικά μια προοδευτική και αμοιβαία ελευθέρωση του εμπορίου. Σε αυτήν περιλαμβάνονται επίσης κανονιστικές προτάσεις για τη ρήτρα προέλευσης, το εμπόριο με παροχή υπηρεσιών και την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων.

Από την άποψη της ΕΕ, η πρόταση προσανατολίζεται στις ρυθμίσεις του ΠΟΕ και στην τήρηση των ευαίσθητων συμφερόντων και προτάσεων.

Ενώ η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση δεν σχεδίαζε τη σύναψη συμφωνίας ΕΤΑ, ύστερα από τις διμερείς διαπραγματεύσεις του Σεπτεμβρίου 1995, άλλαξε γνώμη και έκανε σαφή την πρόθεσή της να διεξάγει εφεξής συνομιλίες σχετικά με την ΕΤΑ, υπό την προϋπόθεση ότι «τίποτα δεν συμφωνείται οριστικά εάν δεν υπάρξει ολική συμφωνία». Επιπλέον, αναμένει πρόταση της Επιτροπής η οποία να λαμβάνει υπόψη και τα βήματα που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στον τομέα της απελευθέρωσης του εμπορίου και της αναδιάρθρωσης της οικονομίας καθώς και την συμβατότητα με την τρέχουσα αναδιάρθρωση της SACU [Στα αγγλικά: Southern African Customs Union (SACU)] και την περιφερειακή ολοκλήρωση στο νότιο τμήμα της Αφρικής.

Οι κανόνες της ΠΟΕ προβλέπουν ότι, ύστερα από μεταβατική περίοδο 10 ετών, θα πρέπει να καλύπτεται τουλάχιστον το 90 % του συνολικού όγκου του εμπορίου. Μόνο σε ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις θα μπορεί να παραταθεί η διαδικασία στα 12 έτη.

Ύστερα από την πάροδο πενταετίας πρέπει να αναληφθεί έλεγχος σχετικά με τα ευαίσθητα προϊόνται και με εκείνα που από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας είχαν εξαιρεθεί από τις τελωνειακές απαλλαγές.

Η πορεία έχει χαραχθεί κατά τρόπο ασύμμετρο και προβλέπονται οι αποκαλούμενες «ανάπαυλες» για την διεξαγωγή διαδικασιών αναδιάρθρωσης και από τις δύο πλευρές.

Για τα χωριστά στάδια προβλέπονται μόνο ποσοστά και όχι συγκεκριμένα προϊόντα. Τούτα παρουσιάζονται σε γενικές γραμμές, με εξαίρεση ορισμένους «ευαίσθητους» τομείς, όπου και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου και σύμφωνα με σημερινές εκτιμήσεις, φαίνεται να αποκλείεται μια πλήρης τελωνειακή απαλλαγή.

4. Περιφερειακή συμβατότητα στο νότιο τμήμα της Αφρικής

4.1. Για την ΕΕ, η νέα Νότια Αφρική κατέχει καίρια θέση όχι μόνο στο νότιο τμήμα της Αφρικής αλλά και σε όλη την ήπειρο. Ο εκδημοκρατισμός της Νότιας Αφρικής προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για την ανάπτυξη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια σε όλη την περιοχή π.χ. στην Ανγκόλα και τη Μοζαμβίκη. Από την αρχή των διαπραγματεύσεων, η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση έκανε γνωστή την πρόθεσή της να προωθήσει την περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση και να συμπεριλάβει το σύνολο του νοτίου τμήματος της Αφρικής στη φάση της ανοικοδόμησής της.

4.1.1. Τον Αύγουστο 1994, η Νότιος Αφρική προσχώρησε στη Νοτιοαφρικανική Αναπτυξιακή Κοινότητα, (SADC), η οποία σήμερα αποτελείται από 12 μέλη. Όπως αποφασίστηκε στη σύνοδο του Υπουργικού Συμβουλίου της SADC το Φεβρουάριο 1995, η Νότια Αφρική ανέλαβε την ευθύνη του συντονισμού του οικονομικού και επενδυτικού τομέα της SADC. Επίσης η Νότια Αφρική συμμετείχε καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας συμφωνίας εμπορίου και ολοκλήρωσης.

4.1.2. Εξάλλου, η Νότια Αφρική κινητοποιείται υπέρ της περιφερειακής βιομηχανικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της Νοτιοαφρικανικής Τελωνειακής Ένωσης (SACU), με μέλη τη Νότια Αφρική, τη Ναμίμπια, τη Μποτσουάνα, το Λεσότο και τη Σουαζιλάνδη. Ήδη, κατόπιν αιτήματος της νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης άρχισαν να διαμορφώνονται δίκτυα. Επί του παρόντος αναπτύσσεται κοινή βιομηχανική στρατηγική στην οποία μελλοντικά θα συμπεριληφθεί και η SADC.

Η ΕΕ είναι πρόθυμη να διασφαλίσει στα «εμπορικά προϊόντα» αυτής της περιφερειακής συνεργασίας, μια προτιμησιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Έτσι, θα αντιμετωπισθούν οι φόβοι της Νοτιοαφρικανικής Τελωνειακής Ένωσης (SACU) ότι σε περίπτωση υλοποίησης μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών, θα απωλέσει τα ίδια εμπορικά πλεονεκτήματά της στη Νότια Αφρική.

4.2. Το ειδικό καθεστώς των χωρών ΑΚΕ έχει αναγνωρισθεί από την ΠΟΕ. Από την ελεύθερη κυκλοφορία θα επωφεληθούν όλα τα κράτη της SACU και της SADC.

Προκειμένου να προσαρμοσθεί ικανοποιητικά η Νότια Αφρική στη δομή της Σύμβασης του Λομέ, πρέπει να τηρηθούν οι ρυθμίσεις της ΠΟΕ, η οποία συστάθηκε την 1η Ιανουαρίου 1995. Δεν θα πρέπει να συναφθεί συμφωνία, η οποία να αντιτίθεται στις ρυθμίσεις της ΠΟΕ, προκειμένου να διασφαλισθούν η συμβατότητα των συμφερόντων και η αποδοχή της συμφωνίας. Ως μέλη της ΠΟΕ, η Νότια Αφρική και η ΕΕ επιθυμούν να εφαρμόσουν το συντομότερο δυνατόν τα αποτελέσματα του Γύρου της Ουρουγουάης.

4.3. Η Σύμβαση Λομέ διαθέτει μέσα που θα επιτρέψουν στη Νότια Αφρική να δώσει ώθηση στη βιομηχανική ανάπτυξη του νότιου τμήματος της Αφρικής (π.χ. ρυθμίσεις περί σώρευσης). Μια καλύτερη πρόσβαση για ορισμένες βιομηχανικές και γεωργικές εξαγωγές στην ΕΕ θα έπρεπε να δώσει τη δυνατότητα στη Νότιο Αφρική να παραχωρήσει σημαντικότερες εμπορικές προτιμήσεις στα κράτη του νότιου τμήματος της Αφρικής.

4.4. Όσον αφορά τις έντονες διαπραγματεύσεις της νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης με την ΕΕ, εκφράστηκαν ενίοτε στη Νότια Αφρική παράπονα για «ευρωκεντρισμό». Αντί για αυτό, η Νότια Αφρική θα έπρεπε να προσανατολισθεί προς την Αφρική και το «Νότο». Λόγω της ανάγκης να αποκτήσει μια θέση στην παγκόσμια αγορά, η Νότια Αφρική βρίσκεται προφανώς ενώπιον ενός βασικού διλήμματος: πρέπει άραγε να συνάψει, στο μέτρο του δυνατού, μακροπρόθεσμες συμφωνίες με τις αναπτυγμένες χώρες ή να επικεντρώσει εντονότερα τις προσπάθειές της στις ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής; Οι νοτιοαφρικανικές επιχειρήσεις εκ των πραγμάτων αναπτύσσουν τις αγορές αυτές.

5. Γνωμοδότηση της ΟΚΕ

5.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της, πρώτον, για την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της 19ης Ιουνίου 1995 για την διεξαγωγή, σύμφωνα με διπλή διαδικασία, διαβουλεύσεων όσον αφορά τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Νότιας Αφρικής και, δεύτερον, για την επί της αρχής συμφωνία της Νότιας Αφρικής ως προς τη διαδικασία.

5.2. Αναγνωρίζει ότι το περίπλοκο της εντολής και η σχετική ελευθερία που παρέχει είναι απαραίτητες προκειμένου οι πολιτικές και οικονομικές διαδικασίες λήψεως αποφάσεων στη Νότια Αφρική, να σταθμιστούν, κατά ευέλικτο τρόπο, με τα διάφορα συμφέροντα που απαντώνται σε διάφορα επίπεδα: τόσο στην ΕΕ έναντι της SACU, της SADC και των χωρών ΑΚΕ όσο και στο εσωτερικό της ΠΟΕ.

5.3. Υποστηρίζει, παράλληλα, το αίτημα της Νότιας Αφρικής,

- δεδομένου ότι η ΕΕ έχει υποσχεθεί ότι θα υποστηρίξει πλήρως τον εκδημοκρατισμό, τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την οικονομική και κοινωνική αποκατάσταση και την καταπολέμηση της φτώχειας 7

- δεδομένου ότι ένα πολύ μεγάλο τμήμα της διπολικής νοτιοαφρικανικής κοινωνίας, ως θύμα των φυλετικών διακρίσεων, διαβιώνει υπό συνθήκες αναπτυσσόμενης χώρας 7

- δεδομένου ότι με τη μεταβολή συνδέονται μεγάλες ελπίδες για καλύτερη κάλυψη των βασικών αναγκών 7

- δεδομένου ότι η κοινωνική και οικονομική βάση του «οικονομικού θαύματος» είναι ακόμη επισφαλής και

- δεδομένου ότι η Νότια Αφρική έχει δείξει πρόθεση για την επίτευξη - βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα - ενός εποικοδομητικού, εκτεταμένου και χωρίς περιπλοκές συμβιβασμού.

5.4. Η ΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη διαδεδομένη εκτίμηση ότι, λαμβανομένων υπόψη των διαφορών στις αρχικές θέσεις όσον αφορά τους δασμούς και τις ενισχύσεις, είτε λόγω των ειδικών υποχρεώσεων της Νότιας Αφρικής στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης, είτε λόγω των περιορισμών που τίθενται από την κοινή γεωργική πολιτική, μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου θα εξυπηρετήσει μόνο τα συμφέροντα της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου πρέπει να διασφαλισθεί η αντιστάθμιση των συμφερόντων με την κατάλληλη ασυμμετρία. Τέλος, οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου ωφελούν και τα δύο μέρη ακόμη και όταν δεν διασφαλίζεται μια απόλυτη ισότητα ευκαιριών και πλεονεκτημάτων.

Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε, κατά τις εισαγωγές της ΕΕ από τη Νότια Αφρική και μετά την τήρηση όλων των υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει και οι δύο πλευρές στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης, η σχετική δασμολογική επιβάρυνση των γεωργικών προϊόντων να είναι περίπου στο ίδιο ύψος με εκείνη των μη γεωργικών προϊόντων (1999 χωρίς ΕΤΑ: αδασμολόγητο το 83 %, δασμολογική επιβάρυνση στο 8 % των γεωργικών προϊότων και στο 9 % των μη δασμολογικών προϊόντων).

Η ΟΚΕ έχει πλήρη εμπιστοσύνη ότι η Επιτροπή θα δώσει το συντομότερο δυνατόν τέλος στην πρόσφατη φάση της χορήγησης αποσπασματικής μάλλον βοήθειας κατά τη μεταβατική διαδικασία στη Νότια Αφρική. Σε σύγκριση με παρόμοιες χώρες, η Νότια Αφρική πρέπει να θέσει στο περιθώριο όσο το δυνατόν συντομότερα τα επιβληθέντα για ιστορικούς λόγους εμπορικά μειονεκτήματα.

Κατά τη μελλοντική συνεργασία, πρέπει να ληφθούν επαρκώς υπόψη τόσο οι βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες ηθικές και πολιτικές υποχρεώσεις ενώπιον της Νότιας Αφρικής όσο και τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αμοιβαία συμφέροντα των δύο ισότιμων εταίρων.

5.5. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι με την ευκαιρία του ενδιάμεσου απολογισμού της Σύμβασης του Λομέ και με βάση την εντολή, προβλέπεται η θέσπιση ειδικής ρήτρας σχετικά με την ένταξη της Νότιας Αφρικής στην εν λόγω Σύμβαση, προκειμένου να αποφευχθεί μακρόχρονη διαδικασία κύρωσης. Ακόμη, εκφράζει την ικανοποίησή της για την εφαρμογή, σε ειδική βάση, για τη Νότια Αφρική των διατάξεων σώρευσης της Σύμβασης του Λομέ. Ωστόσο, καλεί σε ανάκληση το συντομότερο δυνατόν αυτής της ειδικής επιφύλαξης. Ακόμη εκφράζει την ικανοποίησή της για το δικαίωμα των νοτιοαφρικανικών επιχειρήσεων να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς για προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και για τις επιχειρήσεις από τις χώρες ΑΚΕ για προκηρύξεις στη Νότια Αφρική.

5.6. Η ΟΚΕ ζητεί με έμφαση από την Επιτροπή να συμβάλει στην ταχεία διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων. Επίσης οι βασικές οδηγίες που ενδεχομένως καθυστερούν, θα πρέπει να υιοθετηθούν κατά το δυνατόν χωρίς αναβολές και οι παραχωρήσεις που επιτεύχθηκαν ήδη στις διαπραγματεύσεις, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση νοτιοαφρικανικών προϊόντων στην αγορά, να τεθούν σε ευρύτερη εφαρμογή πριν από τη σύναψη συνολικής συμφωνίας.

5.7. Οι συζητήσεις σχετικά με μια πλήρη εμπορική πρόσβαση της Νότιας Αφρικής στη Σύμβαση Λομέ IV θα πρέπει να τερματισθούν. Η Νότια Αφρική πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να οικοδομήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

5.8. Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής, υπερβαίνοντας τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ, άρχισε κατά τρόπο πειστικό την επανένταξη σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη και ανταγωνιστική παγκόσμια οικονομία, η οποία δεν παρέχει ειδικές ρυθμίσεις για τις ιστορικές ιδιαιτερότητες. Εφεξής, τηρεί όλες τις υποχρεώσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ.

5.9. Μια βιώσιμη οικονομική συνεργασία με εταίρο την ΕΕ θα μπορούσε να προσδώσει μια ιδιαίτερη κοινωνική και οικολογική πτυχή στην επάνοδο της Νότιας Αφρικής στην παγκόσμια οικονομία. Η ΟΚΕ υποστηρίζει με έμφαση την άμεση και πλήρη συμμετοχή της Νότιας Αφρικής στο σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) ως σημαντικό ενδιάμεσο βήμα για την ταχεία και εξαιρετικά αναγκαία προώθηση των νοτιοαφρικανικών εξαγωγών, δεδομένου ότι ήδη έχει μερική πρόσβαση και της έχει παρασχεθεί πλήρης πρόσβαση για τα βιομηχανικά προϊόντα.

Επίσης, η ΟΚΕ συνηγορεί υπέρ της σύναψης διμερούς συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών, η οποία να προβλέπει την απαιτούμενη ασυμμετρία για τη μεταβατική περίοδο. Όσον αφορά τα γεωργικά προϊόντα, πρέπει να τηρηθεί η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ). Οι δυσχέρειες που σχετίζονται με το εμπόριο γεωργικών προϊόντων θα εξομαλυνθούν με την εφαρμογή των περιορισμών των ενισχύσεων στη γεωργία, οι οποίες συμφωνήθηκαν στο Γύρο της Ουρουγουάης. Επιπλέον, υπάρχει η δέσμευση να μειωθούν ακόμη περισσότερο οι ενισχύσεις στον επόμενο γύρο συνομιλιών.

5.10. Ο εκσυγχρονισμός των δομών της οικονομίας και του εξωτερικού εμπορίου της Νότιας Αφρικής, ιδίως όσον αφορά την αύξηση της αποδοτικότητας και της παραγωγικότητας της μεταποιητικής βιομηχανίας, θα απαιτήσει μακρές μεταβατικές περιόδους σε ορισμένους τομείς, δεδομένου ότι μειώνονται οι τελωνειακοί δασμοί ενόψει της σύναψης συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών. Είναι αναπόφευκτο να προβεί πρώτη η ΕΕ σε μονομερείς παροχές για τη σταδιακή διαμόρφωση διμερών εμπορικών σχέσεων προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι που διατύπωσαν οι δύο πλευρές στην ενδιάμεση συμφωνία, δηλαδή «να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη μιας κοινωνικά και οικονομικά αρμονικής και σταθερής ανάπτυξης».

5.11. Η έντονη ανάγκη της Νότιας Αφρικής για εισαγωγές βραχυπρόθεσμων κεφαλαιουχικών αγαθών θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανισορροπία του ισοζυγίου πληρωμών εάν δεν υπάρξει αντιστάθμιση με αντίστοιχη αύξηση των εξαγωγών και μεσοπρόθεσμα με εισαγωγές προϊόντων αντικατάστασης. Η εξαιρετικά σημαντική εξάρτηση της Νότιας Αφρικής από τις εξαγωγές ορυκτών προς την ΕΕ πρέπει να μειωθεί με τη σταδιακή αύξηση των εξαγωγών των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων έντασης εργασίας της μεταποιητικής βιομηχανίας. Η ΟΚΕ, χωρίς να παραβλέπει τα συμφέροντα των κρατών μελών της ΕΕ στους ευαίσθητους τομείς, τάσσεται υπέρ του να χορηγηθεί στη Νότια Αφρική βραχυπρόθεσμη βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά για τομείς όπως η γεωργία, ο διατροφικός τομέας, η μεταποίηση κρεάτων, η κατεργασία ξύλου, η ένδυση κ.λπ.

5.12. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει το βάσιμο των νοτιοαφρικανικών αναλύσεων και επιχειρημάτων που αναφέρουν:

- ότι δεν πλήττονται τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών κρατών στην περίπτωση ορισμένων γεωργικών προϊόντων που δεν παράγονται στην Ευρώπη 7

- ότι ο αριθμός των προϊόντων που στο ενδοκοινοτικό εμπόριο παρουσιάζουν άξια λόγου ανταγωνιστικότητα έναντι των κοινοτικών προϊόντων είναι κατά πολύ μικρότερος από ό,τι πιστεύετο μέχρι σήμερα 7

- ότι η κατανομή ανά χώρα των επιπτώσεων του ανταγωνισμού είναι πολύ πιο ισορροπημένη από ότι αναμένετο και

ζητεί τα συμπεράσματα αυτά να αντιπαρατεθούν με λεπτομερή ευρωπαϊκή εξέταση ανά προϊόν, ανά χώρα και σύμφωνα με δυναμικές πτυχές (διευρωπαϊκό εμπορικό δυναμικό).

5.13. Εάν τεθούν κατά μέρος όλες οι επιφανειακές μυθοπλασίες, η Νότια Αφρική διαθέτει σημαντικό αναπτυξιακό δυναμικό. Σε μια εποχή διεθνοποίησης, το δυναμικό αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί μέσω ενός προσεκτικού και συνεκτικού ανοίγματος της αγοράς, το οποίο θα δώσει στους ημεδαπούς και αλλοδαπούς επενδυτές νέους προσανατολισμούς. Οι άμεσες αλλοδαπές επενδύσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν θετικά τις συνθήκες για μια βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της θα οδηγούσε σε σημαντική μείωση της ανεργίας. Κατ`αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να αντισταθμισθούν εν μέρει τα στενά περιθώρεια της εγχώριας κεφαλαιαγοράς (χαμηλό ποσοστό αποταμίευσης). Για το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο ένα σύνολο πολιτικών και οικονομικών μέτρων για τη θεμελίωση της εμπιστοσύνης και διατάξεων για την προώθηση και τη διασφάλιση των επενδύσεων.

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ανάλυση ότι η σύναψη μιας μακροπρόθεσμης συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας με την ΕΕ, η οποία θα είχε τη μορφή μιας ασύμμετρης συμφωνίας και θα συνέβαλε περαιτέρω στον επαναπροσανατολισμό, την επίτευξη σαφήνειας και εμπιστοσύνης εκ μέρους των ημεδαπών και αλλοδαπών επενδυτών και των εμπορικών εταίρων παγκοσμίως.

5.14. Η αβεβαιότητα σχετικά με τον γεωγραφικό και οικονομικό προσανατολισμό της Νότιας Αφρικής, τις τομεακές συνέπειες και τις δυνατότητες ανταγωνισμού, (κυρίως όσον αφορά τα υψηλής αξίας καταναλωτικά αγαθά) θα πρέπει, σε περίπτωση σταδιακού ανοίγματος της αγοράς προς την κατεύθυνση των ελεύθερων συναλλαγών, να αντιμετωπισθεί στο σύνολό της. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προσφερθεί να χρηματοδοτήσει, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, υποθέσεις και αναλύσεις σε τομεακό επίπεδο.

5.15. Η συνεργασία των οργανισμών των αρμόδιων για θέματα διοικητικά, οικονομικά και μεταφορών που αφορούν το εμπόριο και τις επενδύσεις οδεύει προς υλοποίηση. Επίσης, διεξάγονται συνομιλίες σχετικά με τη συμβατότητα των προτύπων και της πιστοποίησης. Επιπλέον, θα πρέπει να ζητηθεί από την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής εάν και πώς σκοπεύει να αναπτύξει περαιτέρω το υφιστάμενο σύστημα διασφάλισης για τους προμηθευτές εμπορευμάτων, τους επενδυτές και την πνευματική ιδιοκτησία και με ποιο τρόπο και πότε προβλέπει την πραγματοποίηση της ανακοινωθείσας άρσης των ελέγχων στις κινήσεις κεφαλαίων. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι έτσι θα βελτιωθεί η δυνατότητα των ενδεχόμενων επενδυτών να υπολογίζουν τους κινδύνους.

5.16. Το άνοιγμα της παγκόσμιας αγοράς με την μεγάλη πρόοδο που συνεπάγεται για τη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας καθώς και η διατήρηση μακροοικονομικών προτύπων σταθερότητας (νομισματικά, φορολογικά), τα οποία βελτιώνουν την αξιοπιστία, προκειμένου να προστατευθούν οι αλλοδαποί πιστωτές και επενδυτές καθώς και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του πολιτικού συμβιβασμού στη Νότια Αφρική περιορίζουν τη βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη της αγοραστικής δύναμης των ιδιωτών και, συνεπώς, δεν αφήνουν περιθώρια για καμμία ταχεία ώθηση στην ανάπτυξη και την απασχόληση.

Η ΕΕ πρέπει να συνεκτιμά τις επιπτώσεις στην απασχόληση όταν λαμβάνει μέτρα διευκόλυνσης των νοτιοαφρικανικών εξαγωγών και την προώθηση της χρηματοδότησης σχεδίων και επενδύσεων στη Νότια Αφρική. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση πολλών επιχειρήσεων σε σχέδια επανοικοδόμησης (RDP). Η συνεργασία με μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένου του «ανεπίσημου τομέα» και των «αναδυόμενων επιχειρήσεων») διανοίγει, με την υποστήριξη της κυβέρνησης, εύκολες και ταχείες δυνατότητες απασχόλησης. Επίσης, συμβάλει στη δημιουργία μιας μαύρης μεσαίας τάξης.

Η αναπτυξιακή ώθηση της εσωτερικής αγοράς μπορεί να επιτευχθεί, χωρίς να επιβαρυνθεί το ισοζύγιο πληρωμών, κυρίως μέσω του δυναμικού των ΜΜΕ, δηλαδή ειδικότερα με την περαιτέρω ανάπτυξη του «ανεπίσημου τομέα» και των «αναδυόμενων επιχειρήσεων».

5.17. Πρέπει να βελτιωθούν οι όροι χρηματοδότησης των ΜΜΕ. Θα πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά και να χρηματοδοτηθούν από την ΕΕ οι πολυάριθμες εναλλακτικές λύσεις. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), οι οποίες πληρούν ορισμένες απαιτήσεις διαχείρισης, οικονομικής βιωσιμότητας, πιστωτικής εμπειρίας και ελέγχου, μπορούν, μέσω των δανειστών τους, να συμβάλουν αναλαμβάνοντας μεταξύ άλλων το ρόλο των μεσολαβητών μεταξύ των εμπορικών τραπεζών και των ΜΜΕ (ανεπίσημος τομέας, αναδυόμενες επιχειρήσεις). Οι εμπορικές τράπεζες πρέπει να προσαρμοσθούν προοδευτικά στους νέους κινδύνους προκειμένου η εξαιρετικά ανεπτυγμένη χρηματοπιστωτική υποδομή να επωφεληθεί από τη νέα επιχειρηματική νοοτροπία.

5.18. Η υλοποίηση κυβερνητικών προγραμμάτων (RDP) σε τοπικό επίπεδο δεν είναι εφικτή χωρίς τη μεσολάβηση σοβαρών και ικανών ΜΚΟ, οι οποίες χαίρουν μακροχρόνιας εμπιστοσύνης. Οι νέες τοπικές διοικητικές δομές αναγκάστηκαν να αποδεχθούν την κατάσταση αυτή. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής να επιβάλει τάξη στις διαδικασίες, διαφάνεια και απόδοση λογαριασμών στη Νότια Αφρική. Ωστόσο, συνιστά να συνεχίσουν οι ΜΚΟ που πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις να εκλαμβάνονται ως ανεξάρτητοι οργανισμοί. Η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση αναμένεται να συμβάλει σε μια θετική αξιολόγηση (screening), η οποία θα λαμβάνει τη μορφή της εξέτασης των εγγραφών (track records) και του ελέγχου των λογαριασμών (state audits). Η σημασία των ΜΚΟ για την ανάπτυξη της πολιτικής κοινωνίας στη Νότια Αφρική παραμένει αναμφισβήτητη.

5.19. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία που ανέλαβαν στη Νότια Αφρική σημαντικοί κοινωνικοί εταίροι κατά της διαφθοράς, της απάτης, της εγκληματικότητας, της εγκληματικότητας που σχετίζεται με τα ναρκωτικά και της βίας. Θεωρεί ότι πρόκειται για σταθερή ηθική στήριξη της συνολικής προσπάθειας καταπολέμησης της διαφθοράς, η οποία θα πρέπει να δώσει τη δυνατότητα για στενότερη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων οργανισμών. Ωστόσο, σημειώνει με ανησυχία την αύξηση της διαφθοράς παγκοσμίως. Στο θέμα αυτό, κανένας δεν μπορεί να επιρρίψει ευθύνες στον άλλον. Όλοι θα πρέπει να συνεργαστούν για τον έλεγχο της. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να καταβάλουν έντονες προσπάθειες για την εξάλειψη των κανονισμών και πρακτικών που ανέχονται ή προωθούν τη διαφθορά.

Η ΟΚΕ συνιστά επίσης να συμφωνηθεί, εγκαίρως και σε συνεργασία με τη νοτιοαφρικανική κυβέρνηση, το θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο θα διασφαλίζει την αποτελεσματική, διαφανή και υπεύθυνη διαχείριση των δημόσιων πόρων και της αναπτυξιακής βοήθειας, ιδίως όσον αφορά σχέδια και δημόσιες προμήθειες σε όλα τα επίπεδα. Μια συνεπής κοινή καταπολέμηση των κινδύνων διαφθοράς στο πλαίσιο των διμερών οικονομικών σχέσεων θα εξυπηρετούσε την οικονομική αποτελεσματικότητα και, συνεπώς, τις αναπτυξιακές διεργασίες στη Νότια Αφρική. Ως πρώτο βήμα, πρέπει να αποφασισθεί η εντατική αμοιβαία ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των αρμόδιων οργανισμών.

5.20. Η εντολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτός από την αναπτυξιακή συνεργασία, περιλαμβάνει και τη συνεργασία σε τομείς της οικονομίας που αποτελούν τα ισχυρά σημεία της Νότιας Αφρικής. Σε αυτούς τους τομείς συγκεκριμένα, οι μεγάλες επιχειρήσεις, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους τους, εκπόνησαν ποιοτικά κριτήρια επαγγελματικών προσόντων. Η ΟΚΕ θεωρεί ωστόσο, ότι για να είναι αποτελεσματικό ένα σύστημα επαγγελματικών προσόντων πρέπει να διαθέτει τόσο ευρύτητα όσο και βάθος. Συνεπώς, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή θεωρεί τον τομέα αυτό ως πρωταρχικό στόχο της συνεργασίας. Επίσης, εκφράζει την ελπίδα ότι τα κράτη μέλη θα μπορέσουν να προσφέρουν, βοηθούμενα από τα μέχρι σήμερα σχέδια και εμπειρίες τους.

5.21. Μια διμερής συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και Νότιας Αφρικής πρέπει αφενός, να μην έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα της SACU, της SADC και των χωρών ΑΚΕ στους τομείς της περιφερειακής ανάπτυξης και, αφετέρου, να συμβαδίζει με τα όσα πρεσβεύει η ΠΟΕ. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την έντονη ευαισθησία που επέδειξε η νοτιοαφρικανική διπλωματία και εξωτερική πολιτική όσον αφορά τα εν λόγω συμφέροντα. Πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία τους και να προωθηθούν περαιτέρω η βελτίωση της πρόσβασης των χωρών αυτών στη νοτιοαφρικανική αγορά, η ανάπτυξη κοινών αρχών στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής, η αναδιάρθρωση του περιφερειακού εμπορίου προς όφελος μιας ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης και η εντατικοποίηση των περιφερειακών εμπορικών ροών και επενδύσεων. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι οι χώρες του νότιου τμήματος της Αφρικής καθώς και οι χώρες ΑΚΕ πρέπει να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις που διεξάγονται σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου του πολιτικού διαλόγου σε υπουργικό επίπεδο και αναμένει από τους νοτιοαφρικανούς εταίρους να αναλάβουν δέσμευση επ`αυτού.

5.22. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η επιτυχία της Νότιας Αφρικής είναι προς όφελος όλης της περιοχής ενώ μια ενδεχόμενη αποτυχία θα είχε ως συνέπεια πιο αποσταθεροποιητικές επιδράσεις από μια προσωρινή, περιορισμένη οικονομική εξέλιξη. Επίσης, θεωρεί ότι η σύναψη συμφωνίας μεταξύ Νότιας Αφρικής και του μεγαλύτερου εμπορικού της εταίρου, δηλαδή της ΕΕ, με σκοπό την επανένταξη της πρώτης στην παγκόσμια οικονομία, δεν πρέπει να εμποδισθεί δυσανάλογα από τα συμφέροντα που μπορεί να έχουν άλλες σημαντικές βιομηχανικές χώρες στην αγορά της Νότιας Αφρικής.

5.23. Ο προβλεπόμενος εκτεταμένος πολιτικός διάλογος, που διεξάγεται τόσο σε υπουργικό επίπεδο όσο και σε άλλα επίπεδα πολιτικής αρμοδιότητας και δημοκρατικών δομών, αποτελεί σημαντική συμβολή στην περαιτέρω σταθεροποίηση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης και την καταπολέμηση της φτώχειας και κάθε μορφής διακρίσεων. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση να συνοδεύεται ο εν λόγω διάλογος από θεσμικά μέτρα, τα οποία να προβλέπουν τακτικές επαφές των δύο κοινοβουλίων για όλα τα θέματα που διέπονται από τη συμφωνία συνεργασίας. Η ΟΚΕ συνιστά σαφώς να συμμετάσχουν στο διάλογο οι κοινωνικοί και επαγγελματικοί κύκλοι και οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ.

5.24. Η Νότια Αφρική πρέπει να μετακινηθεί από τη θέση που κατείχε για πολιτικούς λόγους όσον αφορά τους δασμούς και τις επιδοτήσεις. Οι ήδη αναληφθείσες υποχρεώσεις στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης, όπου εκτός από τη συμφωνηθείσα δασμολογική απαλλαγή ύψους 27 % στις εισαγωγές αυτοκινήτων και την πλήρη δασμολογική απαλλαγή στα είδη ένδυσης και στα υφαντουργικά προϊόντα σε περίοδο 7 ετών (γραμμική μείωση), αποτελούν πολύ ισχυρή κοινωνική πρόκληση, εάν ληφθεί υπόψη η μαζική ανεργία και η περιθωριοποίηση.

Έπονται τα βήματα που προβλέπει η Επιτροπή στην πρότασή της σχετικά με την κατάργηση των δασμών κατά την οποία η Νότια Αφρική λόγω των διαφορετικών αρχικών συνθηκών στο μεταβατικό διάστημα θα πρέπει να προβεί σε πρόσθετη δασμολογική απαλλαγή των εισαγωγών της κατά 36 % ενώ η ΕΕ αντίστοιχα μόνο κατά 7 % περίπου για τις εισαγωγές της από τη Νότια Αφρική. Επί του παρόντος, το 78 % των εισαγωγών της ΕΕ από τη Νότια Αφρική δεν επιβαρύνεται με δασμούς ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την ΕΕ είναι μόλις 44 %. Για το θέμα αυτό, η ΕΕ δεν θα πρέπει να συνυπολογίζει ως απόδειξη ελευθέρωσης του εμπορίου το ότι δεν επιβαρύνονται δασμολογικά οι εισαγωγές χρυσού και ορυκτών από τη Νότια Αφρική, τα οποία αποτελούν το 50 % του συνολικού όγκου των εισαγωγών.

Το αυξανόμενο έλλειμα στο εμπόριο μη γεωργικών προϊόντων καθιστά σαφή την αυξανόμενη ανάγκη για πρόσθετες εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών καθώς και πρόσθετων εισαγωγών κεφαλαίου.

Η κοινωνική σταθεροποίηση αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την επιτυχή πορεία της Νότιας Αφρικής. Η αναμφισβήτητη ευαισθησία της ευρωπαϊκής γεωργίας πρέπει να θεωρηθεί κατ`αναλογία με την απώλεια θέσεων εργασίας και εισοδήματος των νοτιοαφρικανών εργαζομένων. Με ένα εισόδημα από την εργασία μπορούν να διαβιώσουν 5 έως 10 άτομα. Οι προβλεπόμενοι ασύμμετροι κανόνες θα πρέπει να διασφαλίσουν αυτήν την αναλογία.

Οι αναμφίβολες συνέπειες για τις θέσεις απασχόλησης, την κοινωνική ασφάλιση, την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τα επαγγελματικά και άλλα προσόντα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν με τη θαρραλέα δέσμευση της ΕΕ, η οποία δεν εξαντλείται με το κοινοτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη και την ανοικοδόμηση. Η παροχή συμβουλών, η εξειδίκευση, η συνεργασία και η ενίσχυση των κοινωνικών κύκλων αξίζουν μεγαλύτερης προσοχής εκ μέρους της ΕΕ.

Οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις από ένα αναπόφευκτο άνοιγμα της παγκόσμιας αγοράς, μια μακροοικονομική πολιτική σταθερότητας και η δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για επενδύσεις πρέπει να συνεκτιμηθούν. Εξάλλου, πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τις δίκαιες προσδοκίες εκατομμυρίων ανθρώπων που διαβιούν κάτω το όριο της φτώχειας.

Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη Νότια Αφρική ως μέσο κοινωνικού κατευνασμού.

5.25. Οι εργασιακές σχέσεις στη Νότια Αφρική θα διαδραματίσουν αυξανόμενο καθοριστικό ρόλο στην αποκλιμάκωση της γενικής κοινωνικής κατάστασης και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Το Εθνικό Συμβούλιο Οικονομίας και Ανάπτυξης (NEDLAC), το οποίο συστάθηκε το 1995, αποτελείται από ίσο αριθμό εκπροσώπων της κυβέρνησης, των οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων 7 ακόμη περιλαμβάνει αντιπροσώπους άλλων μη κυβερνητικών οργανώσεων. Κύριο έργο του Συμβουλίου είναι να πείθει τους κοινωνικούς εταίρους να υποβάλλουν κοινές συστάσεις για τη λήψη αντίστοιχων νομοθετικών μέτρων.

Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρώτη δύσκολη δοκιμασία αντιμετωπίσθηκε επιτυχώς με την κοινή υποστήριξη που δόθηκε στο εργατικό νομοσχέδιο της Νότιας Αφρικής. Επίσης, συμφωνία επιτεύχθηκε όσον αφορά το περίπλοκο ζήτημα του δικαιώματος απεργίας, το οποίο λόγω της ιστορίας της Νότιας Αφρικής περιλαμβάνει μεγάλη φόρτιση, τις τομεακές διαπραγματεύσεις για τις συλλογικές συμβάσεις και τη σύσταση επιχειρησιακών συμβουλίων. Όλα τα μέρη χρειάστηκε κάποια στιγμή να προβούν σε σημαντικές συμβασιακές υποχωρήσεις.

Η βιομηχανία της Νότιας Αφρικής πρέπει να συνεχίσει τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης και προσαρμογής (με έντονους ρυθμούς και σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις). Οι διεργασίες αυτές θα είναι εντονότερες από εκείνες που υπέστη η ευρωπαϊκή βιομηχανία στη δεκαετία του `90 και οι κοινωνικοί οργανισμοί θα συνεχίσουν στο μέλλον να αντιμετωπίζουν δυσχέρειες. Συνεπώς, η ΟΚΕ υποδεικνύει να επεκταθεί ο πολιτικός διάλογος και σε επίπεδο ΟΚΕ/NEDLAC. Ο διάλογος αυτός πρέπει να θεσμοθετηθεί στη συμφωνία με την ενσωμάτωση του κάτωθι κειμένου:

α) θεσπίζεται ισομερής συμβουλευτική επιτροπή προκειμένου να προωθήσει το διάλογο και τη συνεργασία 7

β) η επιτροπή αποτελείται από έξι μέλη της ΟΚΕ και έξι μέλη του NEDLAC 7

γ)

ο διάλογος και η συνεργασία καλύπτουν όλες τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές των μελλοντικών σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Νότιας Αφρικής και προσδίδουν ιδιαίτερη σημασία στους τομείς που καθορίζονται από τη μελλοντική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Νότιας Αφρικής 7

δ) η ισομερής συμβουλευτική επιτροπή καταρτίζει τον εσωτερικό κανονισμό της.

Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER