[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 6.11.2007

COM(2007) 663 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Στρατηγική για τη διεύρυνση και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2007-2008

{SEC(2007) 1429}{SEC(2007) 1430}{SEC(2007) 1431}{SEC(2007) 1432}{SEC(2007) 1433}{SEC(2007) 1434}{SEC(2007) 1435}{SEC(2007) 1436}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Στρατηγική για τη διεύρυνση και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2007-2008

1. Εισαγωγή

Η διεύρυνση αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα μέσα πολιτικής της ΕΕ. Εξυπηρετεί τα στρατηγικά της συμφέροντά για τη σταθερότητα, την ασφάλειας και την πρόληψη των συγκρούσεων. Έχει συμβάλει στην αύξηση της ευημερίας και των ευκαιριών ανάπτυξης και στη διασφάλιση των ζωτικών οδών μεταφορών και ενεργειακού εφοδιασμού. Η σημερινή αντζέντα της διεύρυνσης καλύπτει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία, στις οποίες δόθηκε η προοπτική να γίνουν μέλη της ΕΕ, εφόσον εκπληρώσουν τους απαιτούμενους όρους.

Το επόμενο έτος είναι κρίσιμο για την παγιοποίηση της μεταβατικής διαδικασίας στα Δυτικά Βαλκάνια. Οι ίδιες οι χώρες θα πάρουν τη σκυτάλη από το Σύμφωνο Σταθερότητας για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας η οποία παίζει βασικό ρόλο στη συμφιλίωση και στην καθιέρωση σχέσεων καλής γειτονίας. Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία προχωρούν και εισέρχονται σε καθοριστική φάση. Αυτό αποδεικνύει στο σύνολο της περιοχής ότι η προοπτική ένταξης στην ΕΕ αποτελεί πραγματικότητα. Οι συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης, που συνδέουν στενότερα τους εταίρους της περιοχής με την ΕΕ, με στόχο την προσχώρηση, αναμένεται να προσεγγίσουν τη φάση ολοκλήρωσης μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Παράλληλα, η ίδια η περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, με σημαντικότερο την ανάγκη διευθέτησης του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου. Η ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας, η συγκρότηση του κρατικού μηχανισμού στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη με ανάληψη των ευθυνών από τις τοπικές αρχές και η βελτίωση της διακυβέρνησης στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στην Αλβανία και στο Μαυροβούνιο κατέχουν σημαντική θέση στην αντζέντα. Ορισμένες από αυτές τις χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την διακυβέρνηση και την εφαρμογή των καθορισμένων προϋποθέσεων που συνδέονται με τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης. Η ΕΕ θα πρέπει να είναι έτοιμη να παρέχει τη στήριξή της κατά το επόμενο έτος και να αντιδρά στις εξελίξεις χρησιμοποιώντας πλήρως τα μέσα πολιτικής της.

Ύστερα από τις κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές, είναι σημαντικό η Τουρκία να προωθήσει τις βασικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την παγιοποίηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία πρέπει να συνεχιστούν με ρυθμό ο οποίος θα συντονίζεται με τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων στην ίδια τη χώρα όσο και την εφαρμογή των σχετικών προϋποθέσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η συνεπής εφαρμογή της ανανεωμένης συναίνεσης που καθορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2006, είναι σημαντικότερη από ποτέ. Αυτή η συναίνεση στηρίζεται στις αρχές της παγίωσης των δεσμεύσεων, της εφαρμογής ισότιμων και αυστηρών προϋποθέσεων και της καλύτερης επικοινωνίας με το κοινό, σε συνδυασμό με την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώσει νέα μέλη. Ο ρυθμός με τον οποίο μια υποψήφια ή δυνάμει υποψήφια χώρα προσεγγίζει την ΕΕ αντικατοπτρίζει το ρυθμό των πολιτικών και οικονομικών της μεταρρυθμίσεων, καθώς και την ικανότητά της να ασκεί πλήρως τα δικαιώματα και να αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του μέλους. Η Επιτροπή βελτιώνει την ποιότητα της διαδικασίας διεύρυνσης αντιμετωπίζοντας το ζήτημα της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς στα αρχικά στάδια, εφαρμόζοντας στο ακέραιο τη συγκριτική ανάλυση και εισάγοντας μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαδικασία. Η Επιτροπή εκπονεί τις πρώτες μελέτες επιπτώσεων οι οποίες αναλύουν τις συνέπειες της προσχώρησης μιας υποψήφιας χώρας σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής.

Η νομική βάση για τη διεύρυνση είναι το άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση[1], το οποίο έχει ως εξής: « Κάθε ευρωπαϊκό κράτος το οποίο σέβεται τις αρχές που καθορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ένωσης (…)» [2] .

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2006 κατέληγε ότι «η διεύρυνση στέφθηκε με επιτυχία για την Ευρωπαϊκή Ένωση και για την Ευρώπη ως σύνολο. Συνέβαλε στο να ξεπεραστεί η διαίρεση της Ευρώπης και να επιτευχθεί ειρήνη και σταθερότητα σε ολόκληρη την ήπειρο. Η διεύρυνση ενέπνευσε μεταρρυθμίσεις και παγίωσε τις κοινές αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και την οικονομία της αγοράς. Η ευρύτερη εσωτερική αγορά και η οικονομική συνεργασία αύξησαν την ευημερία και την ανταγωνιστικότητα, παρέχοντας στην διευρυμένη Ένωση τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης. Η διεύρυνση ενίσχυσε επίσης το ειδικό βάρος της Ευρώπης στον κόσμο, καθιστώντας την ισχυρότερο διεθνή παράγοντα.»

Τα δώδεκα κράτη μέλη που προσχώρησαν με την πέμπτη διεύρυνση παρουσιάζουν ένα εξαιρετικό επίπεδο συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ. Αυτό αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα των σοβαρών προσπαθειών για μεταρρυθμίσεις σε συνδυασμό με την πίεση που ασκούν τα άλλα κράτη μέλη και την απαιτούμενη πειθαρχία. Χάρη στην κατάλληλη προετοιμασία, η ΕΕ εξακολουθεί να λειτουργεί ομαλά μετά τη διεύρυνση.

Τα κράτη μέλη σε όλη την ΕΕ παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης. Η Σλοβενία υιοθέτησε το ευρώ τον Ιανουάριο του 2007, η Κύπρος και η Μάλτα θα το υιοθετήσουν το 2008. Οι προσεκτικές προετοιμασίες εκ μέρους των εν λόγω χωρών και της Επιτροπής, σε συνδυασμό με την αύξηση των συναλλαγών και των επενδυτικών ροών, βοήθησαν τα νέα κράτη μέλη να συγκλίνουν προοδευτικά με το μέσο βιοτικό επίπεδο της ΕΕ. Μεταξύ του 1998 και του 2006, το ΑΕΠ των δώδεκα νέων κρατών μελών που προσχώρησαν κατά την πέμπτη διεύρυνση, αυξήθηκε κατά ετήσιο μέσο όρο 4,3% σε σύγκριση με το 2,2% που σημειώθηκε στα 15 παλαιά κράτη μέλη[3]. Οι συναλλαγές μεταξύ των παλαιών και των νέων μελών αυξήθηκαν σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Οι εξαγωγές και οι εισαγωγές μεταξύ των δέκα νέων κρατών μελών που προσχώρησαν το 2004 και των 15 παλαιών κρατών μελών τετραπλασιάστηκαν μεταξύ του 1995 και του 2006, ενώ οι συνολικές συναλλαγές στο εσωτερικό της ΕΕ-25 διπλασιάστηκαν κατά την ίδια περίοδο. Η ένταξη στην εσωτερική αγορά δώδεκα δυναμικών οικονομιών με πάνω από 100 εκατομμύρια καταναλωτές και με αυξανόμενη αγοραστική δύναμη, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και το ειδικό βάρος της στην παγκόσμια οικονομία. Δέκα μήνες μετά την προσχώρηση, η Βουλγαρία και η Ρουμανία εξακολουθούν να αυξάνουν τα οικονομικά τους μεγέθη και να προσελκύουν τις επενδύσεις. Οι προβλέψεις ανάπτυξης το 2007 για τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία είναι πολύ υψηλότερες από τον αναμενόμενο μέσο ρυθμό ανάπτυξης στην ΕΕ. Στα τέλη του 2006, η Επιτροπή θέσπισε μέτρα διασφάλισης για να καλύψει ορισμένες ανεπάρκειες που διαπιστώθηκαν στις δύο χώρες. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή εξέδωσε τις πρώτες της εκθέσεις για το μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων καθώς και για τις διασφαλίσεις[4]. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει την πρόοδο σ’αυτόν τον τομέα και θα υποβάλει έκθεση στις αρχές του 2008.

Σε ό,τι αφορά το θέμα της Κύπρου, οι αρχηγοί της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για μια συνολική διευθέτηση υπό την αιγίδα των ΗΕ. Η Επιτροπή εφαρμόζει το μέσο χρηματοδοτικής στήριξης για να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, διευκολύνοντας τη μελλοντική επανένωση της νήσου. Η ευρύτερη εφαρμογή του κανονισμού για την «πράσινη γραμμή», που επιτρέπει την κυκλοφορία προσώπων και εμπορευμάτων σε ολόκληρη την Κύπρο, θα είναι προς το συμφέρον και των δύο κοινοτήτων. Αναμένεται το Συμβούλιο να εγκρίνει τον κανονισμό σχετικά με τις απ’ευθείας συναλλαγές με το βόρειο τμήμα της Κύπρου, που πρότεινε η Επιτροπή για να περιορίσει την απομόνωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Στις χώρες τις οποίες αφορά το σημερινό πρόγραμμα της διεύρυνσης, δηλαδή τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία, η έλξη που ασκεί η ΕΕ συμβάλλει στη σταθερότητα και ενθαρρύνει σημαντικές πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Εντούτοις, αυτές οι χώρες αντιμετωπίζουν ακόμη σημαντικά προβλήματα. Έχει καθοριστική σημασία να διατηρηθούν ζωντανές και αξιόπιστες οι προοπτικές προσχώρησης αυτών των χωρών, και να εξασφαλιστεί η υποστήριξη των κρατών μελών για τη διεύρυνση.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να βελτιώνει συνεχώς την ποιότητα της διαδικασίας διεύρυνσης. Η πολιτική διεύρυνσης θα δώσει μεγαλύτερη έμφαση στα θεμελιώδη θέματα της συγκρότησης του κρατικού μηχανισμού, της χρηστής διακυβέρνησης, της διοικητικής και δικαστικής μεταρρύθμισης, του κράτους δικαίου, της συμφιλίωσης, της συμμόρφωσης με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) και της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών. Οι επαφές μεταξύ των λαών πρέπει να ενθαρρυνθούν: είναι πλέον καιρός να αρχίσει ο διάλογος σχετικά με την απελευθέρωση του καθεστώτος έκδοσης θεωρήσεων εισόδου για τους πολίτες των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Η ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας στα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να συνεχιστεί, ιδίως με την ανάληψη των πρωτοβουλιών από τις τοπικές αρχές σ’αυτόν τον τομέα.

Σε όλες τις χώρες τις οποίες αφορά η διεύρυνση, η ΕΕ θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιεί πλήρως τα προενταξιακά της μέσα για να αντιμετωπίσει τις βασικές προκλήσεις. Η πρόοδος που σημειώνεται σε σχέση με την εκπλήρωση των δεσμεύσεων, ιδίως στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης, έχει ιδιαίτερη σημασία για τη μετάβαση από το ένα στάδιο στο επόμενο της πορείας προς την ένταξη στην ΕΕ και αποτελεί αντικείμενο αυστηρού ελέγχου. Η Επιτροπή καθορίζει στο παρόν έγγραφο ορισμένα μέτρα που θα επιτρέψουν στις υπό προσχώρηση χώρες να εξοικειωθούν με τη νομοθεσία και τις πολιτικές της ΕΕ και να προετοιμαστούν για τα επόμενα στάδια της διαδικασίας διεύρυνσης.

Η Επιτροπή προσαρμόζει τα μέσα προενταξιακής πολιτικής στις σημερινές προκλήσεις της πολιτικής της διεύρυνσης. Από τον Ιανουάριο του 2007, χρησιμοποιεί ένα νέο χρηματοδοτικό μέσο, τον Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ). Κατά τον προγραμματισμό της βοήθειας ΜΠΒ, ο ακριβέστερος καθορισμός των προτεραιοτήτων των μεταρρυθμίσεων θα λαμβάνει υπόψη το στάδιο της διαδικασίας μετάβασης στο οποίο βρίσκεται κάθε εταίρος. Η Επιτροπή προτείνει τώρα την αναθεώρηση των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και των ευρωπαϊκών εταιρικών σχέσεων, που θα αποτελέσουν τα βασικά σημεία αναφοράς για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων. Προτείνει επίσης ένα αναθεωρημένο πολυετές ενδεικτικό δημοσιονομικό πλαίσιο για το ΜΠΒ, που θα καλύπτει την περίοδο 2009-2011. Θα θεσπίσει μια διευκόλυνση που θα προωθήσει την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως με την ενίσχυση του δυναμικού και με προγράμματα ανταλλαγών. Θα δώσει επίσης μεγαλύτερη έμφαση σε προγράμματα τα οποία υποστηρίζουν τη συγκρότηση κρατικού μηχανισμού, τη χρηστή διακυβέρνηση, τη θεσμική μεταρρύθμιση και τη διοικητική υποδομή.

Θα επιδιωχθεί η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των ενισχύσεων στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και για επενδύσεις υποδομής μέσω της εντατικής συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), καθώς και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και άλλα Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει το στενότερο συντονισμό με άλλους χορηγούς βοήθειας για όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων τους και θα τους ενθαρρύνει να παρεμβαίνουν σε τομείς προτεραιότητας που επισημαίνονται στην παρούσα ανακοίνωση. Η εφαρμογή θα εξορθολογισθεί με τη μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ανασυγκρότησης στις αντιπροσωπείες και τα γραφεία της Επιτροπής.

Τα κράτη μέλη είναι οι πλέον κατάλληλοι φορείς για να εξηγήσουν στο κοινό ότι η διεύρυνση είναι προς το συμφέρον της ΕΕ. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παίζει το ρόλο της, προωθώντας την καλύτερη ροή τεκμηριωμένων πληροφοριών σχετικά με τα θέματα της διεύρυνσης. Στηριζόμενη στην υπάρχουσα στρατηγική της ΕΕ, η παρούσα ανακοίνωση αναλύει τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν διάφορες χώρες στην πορεία ένταξής τους στην ΕΕ. Προτείνει μια προσέγγιση για την προσαρμογή των μέσων της πολιτικής διεύρυνσης και την καλύτερη στόχευση τομέων στους οποίους η ανάγκη να σημειωθεί πρόοδος είναι επιτακτική, λαμβάνοντας υπόψη και την εμπειρία από τις προηγούμενες διευρύνσεις.

2. Σημερινεσ προκλησεισ στις χωρες που αφορα η διευρυνση

Στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και στην Τουρκία δόθηκε η δυνατότητα να γίνουν μέλη της ΕΕ εφόσον εκπληρώσουν ορισμένα κριτήρια. Με βάση τη σημερινή πρόοδο των προετοιμασιών σ’αυτές τις χώρες, η προσχώρησή τους αναμένεται να πραγματοποιηθεί μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα. Οι χώρες που έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία της διεύρυνσης πρέπει τώρα να εστιάσουν στη διεξοδική προετοιμασία τους ώστε να αντιμετωπίσουν σημαντικά ζητήματα χρηστής διακυβέρνησης, οικονομικής πολιτικής, καθώς και εκείνα που συνδέονται με τη νομοθεσία και τις πολιτικές της ΕΕ.

2.1. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων

Η δέσμευση που ανέλαβε η ΕΕ έναντι των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων μέσω της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, συνέβαλε καθοριστικά στην πρόοδο που σημείωσαν οι χώρες της περιοχής τα τελευταία χρόνια.

Η σταθερότητα διασφαλίστηκε και οι εργασίες ανοικοδόμησης μετά τους πολέμους της δεκαετίας του 90 έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Σ’όλη την περιοχή υπάρχουν δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις. Η οικονομική ανάκαμψη επιταχύνθηκε, βελτιώθηκε η μακροοικονομική σταθερότητα και αυξήθηκε το βιοτικό επίπεδο. Εφαρμόζονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα ενισχύσουν το κράτος δικαίου και θα εκσυγχρονίσουν τις οικονομικές και κοινωνικές δομές. Η περιφερειακή συνεργασία έχει βελτιωθεί, καλύπτοντας επίσης τους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, των μεταφορών και του περιβάλλοντος. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων αναλαμβάνουν όλο και περισσότερο περιφερειακές πρωτοβουλίες.

Όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων συνεχίζουν την πορεία τους προς την ΕΕ, αν και σε διαφορετικούς ρυθμούς. Η Κροατία άρχισε διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την ΕΕ, και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έλαβε την ιδιότητα της δυνάμει υποψήφιας χώρας. Επί του παρόντος η ΕΕ ολοκληρώνει τις συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης με τις χώρες της περιοχής και η οικονομική ολοκλήρωση με την ΕΕ βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχουν υπογράψει τις συμφωνίες επανεισδοχής και απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων με την ΕΕ.

Αυτά τα επιτεύγματα πρέπει τώρα να παγιοποιηθούν και να οριστικοποιηθούν, ενώ πρέπει να επιλυθούν άλλα σημαντικά προβλήματα. Σε ορισμένες χώρες, η συνολική διαδικασία των μεταρρυθμίσεων έχει επιβραδυνθεί. Η συγκρότηση κρατικού μηχανισμού, καθώς και η καλύτερη διακυβέρνηση αποτελούν πρώτες προτεραιότητες στα Δυτικά Βαλκάνια. Η κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο[5] απαιτεί ακόμη σημαντική διεθνή παρουσία. Το σημερινό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου δεν είναι βιώσιμο. Πρέπει να ρυθμιστεί το ταχύτερο δυνατό, για την πολιτική και οικονομική ανάπτυξη του Κοσσυφοπεδίου και τη διασφάλιση περιφερειακής σταθερότητας. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η εθνικιστική ρητορική σημαντικών πολιτικών ηγετών υπονομεύει τις συμφωνίες ειρήνης Παρισίων/Ντέιτον και καθυστερεί τις μεταρρυθμίσεις. Οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις της αστυνομίας και του συνταγματικού πλαισίου δεν σημείωσαν καμία πρόοδο. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει ακόμη να αναλάβει την πλήρη ευθύνη της διακυβέρνησής της, για την οποία, επί του παρόντος, απαιτείται σημαντική διεθνή παρουσία. Σε ορισμένες άλλες χώρες το συνταγματικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ούτε εφαρμοστεί πλήρως.

Σε όλα τα Δυτικά Βαλκάνια απαιτούνται περισσότερος διάλογος και μεγαλύτερο πνεύμα ανεκτικότητας, κυρίως για θέματα που αφορούν τις εθνικές μειονότητες. Στο Κοσσυφοπέδιο, οι σχέσεις μεταξύ Αλβανών και Σέρβων εξακολουθούν να είναι τεταμένες. Επιπλέον, οι Σέρβοι του Κοσσυφοπεδίου δεν έχουν καμία συμμετοχή στα θεσμικά όργανα και στη διοίκηση. Η λειτουργία των κρατικών θεσμών στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη υπονομεύεται από τις εθνικές διαιρέσεις. Στη Σερβία, παρά τη νίκη των δημοκρατικών δυνάμεων στις βουλευτικές εκλογές και το σχηματισμό κυβέρνησης αποφασισμένης να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, τα ισχυρά εξτρεμιστικά κόμματα και η έντονη εθνικιστική ρητορική επηρεάζουν αρνητικά το γενικό πολιτικό κλίμα. Οι δημοκρατικές δυνάμεις είναι ευάλωτες. Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, συνεχείς εντάσεις και ανεπαρκής συνεργασία μεταξύ των πολιτικών φορέων έχουν επηρεάσει την ομαλή λειτουργία των θεσμών και επιβραδύνει τις μεταρρυθμίσεις. Η διαμάχη ανάμεσα στην κυβέρνηση και σε κόμμα της αντιπολίτευσης για ένα συνταγματικό ζήτημα είχε ως συνέπεια αυτό το κόμμα να απέχει από τις εργασίες του κοινοβουλίου. Άλλα προβλήματα που συνδέονται με την οικοδόμηση σύγχρονων δημοκρατιών είναι το πολιτικό κλίμα στην Αλβανία που χαρακτηρίζεται από έντονες αντιπαραθέσεις, καθώς και η χρονοβόρα διαδικασία υιοθέτησης συντάγματος στο Μαυροβούνιο. Η Κροατία πρέπει να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες για να προωθήσει την ανεκτικότητα έναντι των μειονοτήτων.

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY), που αποτελεί βασική προϋπόθεση της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Η Κροατία και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας διατηρούν πλήρη συνεργασία με το Δικαστήριο. Η συνεργασία του Μαυροβουνίου με το Δικαστήριο είναι ικανοποιητική. Η πρόοδος που σημείωσε η Σερβία σ’αυτόν τον τομέα οδήγησε στην επανάληψη και στην τεχνική ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε επίσης πρόοδο στη συνεργασία της με το ICTY. Εντούτοις, η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν έχουν ακόμη επιτύχει πλήρη συνεργασία με το Δικαστήριο που θα βοηθήσει τη σύλληψη των υπόλοιπων κατηγορουμένων. Το Κοσσυφοπέδιο σημείωσε κάποια πρόοδο στη συνεργασία του με το ICTY, αλλά ο εκφοβισμός των μαρτύρων σ’αυτή τη χώρα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα.

Σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος στην επιστροφή των προσφύγων. Πολλοί πρόσφυγες και εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας διαβιώνουν σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Καταγράφηκε επίσης κάποια πρόοδος στη βελτίωση της εκπροσώπησης των μειονοτικών ομάδων στις δημόσιες υπηρεσίες. Εντούτοις, οι Ρομ εξακολουθούν να είναι η πιο ευάλωτη μειονότητα στην περιοχή. Όλες οι χώρες πρέπει να ενθαρρύνουν το πνεύμα ανεκτικότητας έναντι των μειονοτήτων και να θεσπίσουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των ατόμων που είναι θύματα διακρίσεων, εχθρικότατης ή βίας. Αυτό αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη συμφιλίωση και τη διαρκή σταθερότητα.

Η επιβολή του κράτους δικαίου, ιδίως με τη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα, και η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος είναι οι πρώτες προτεραιότητες. Οι περισσότερες χώρες έλαβαν μέτρα για να βελτιώσουν την οργάνωση και τη λειτουργία των συστημάτων απονομής της δικαιοσύνης. Καταβάλλονται προσπάθειες για να ενταθεί η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος οι οποίες απέφεραν ήδη τα πρώτα αποτελέσματα. Θεσπίζεται νομοθεσία και αναπτύσσονται οι θεσμοί για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Σε πολλές χώρες διεξάγονται έρευνες και ασκήθηκαν αρκετές διώξεις. Εντούτοις, τα συστήματα απονομής της δικαιοσύνης πρέπει ακόμη να βελτιωθούν σημαντικά σε όλη την περιοχή. Πρέπει να εφαρμοστούν ευρείες και βιώσιμες μεταρρυθμίσεις για να διασφαλιστούν η ανεξαρτησία, η αποτελεσματικότητα και η λογοδοσία του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης. Η διαφθορά είναι εκτεταμένη και βαθιά ριζωμένη στην κοινωνία. Σε όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων τα μέτρα που εφαρμόζονται δεν είναι ανάλογα με το μέγεθος του προβλήματος. Απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση για να εξαλειφθεί η διαφθορά και να διωχθούν ποινικά οι παραβάτες ακόμη και στα υψηλότερα κλιμάκια. Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί πάντα σοβαρό πρόβλημα. Τα εγκληματικά δίκτυα παρεισφρέουν σε διάφορους κοινωνικο-οικονομικούς τομείς, καθώς και στην πολιτική, επωφελούμενα συχνά από την έλλειψη διαφάνειας στους τομείς των δημόσιων συμβάσεων, του προγραμματισμού των επενδύσεων και των ιδιωτικοποιήσεων. Η περιοχή αποτελεί τον τόπο προέλευσης και διέλευσης δικτύων εμπορίας ανθρώπων, καθώς και λαθρεμπορίου ναρκωτικών. Σ’αυτόν τον τομέα απαιτούνται σημαντικές και συνεχείς προσπάθειες.

Η διοικητική υποδομή αποτελεί τη βασική πτυχή για την εκπλήρωση του κριτηρίου της Κοπεγχάγης σχετικά με την ικανότητα των χωρών να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους, όπως αναφέρθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης το 1995. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης συνεχίζεται σε όλη την περιοχή με ορισμένα θετικά αποτελέσματα, όπως η θέσπιση στρατηγικών πλαισίων και νομοθεσίας. Η Κροατία απέδειξε ότι διαθέτει μεγάλη διοικητική υποδομή για την εφαρμογή της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Η Σερβία διαθέτει επίσης σημαντική διοικητική υποδομή για την εφαρμογή της ΣΣΣ. Αυτές οι χώρες πρέπει τώρα να στηριχθούν σ’αυτήν την ικανότητα και να την εκσυγχρονίσουν για να εναρμονισθούν με τη νομοθεσία και τις πολιτικές της ΕΕ. Η διοικητική υποδομή στις άλλες χώρες παραμένει ανεπαρκής και επηρεάζει την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και την εναρμόνιση με την ΕΕ· σ’αυτόν τον τομέα πρέπει να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες. Απαιτείται μεγαλύτερη αποφασιστικότητα σε κάθε χώρα για να εγκαθιδρυθεί μια δημόσια διοίκηση αποτελεσματική, σταθερή και υπόλογη, τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Σε πολλές χώρες η πρόσληψη, η προαγωγή και η απόλυση των δημοσίων υπαλλήλων δεν στηρίζονται σε αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια. Οι κώδικες δεοντολογίας στη δημόσια διοίκηση πρέπει να ενισχυθούν. Οι μεταρρυθμίσεις της αστυνομίας και των υπηρεσιών ασφαλείας δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και σε άλλες χώρες.

Η κοινωνία των πολιτών αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού δημόσιου βίου. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων κατέβαλαν προσπάθειες για να προσαρμόσουν τη νομοθεσία και τις στρατηγικές που ευνοούν περισσότερο την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Έχουν ληφθεί τα πρώτα μέτρα προς μια πιο συμμετοχική δημοκρατία. Εντούτοις, η κοινωνία των πολιτών είναι ακόμη αδύναμη στην περιοχή. Οι πόλεμοι και οι εθνικές συγκρούσεις έχουν τραυματίσει σοβαρά τον κοινωνικό ιστό της περιοχής. Οι τοπικές ΜΚΟ χρειάζονται κατάρτιση για να προσαρμοστούν στις σημερινές συνθήκες. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να διασφαλιστεί η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, να καθοριστούν τα ρυθμιστικά πλαίσια και να δοθούν δημόσια κίνητρα για την ανάπτυξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Γενικά, η οικονομική ανάπτυξη παρέμεινε σε σχετικά υψηλά επίπεδα στην περιοχή και οι μέσοι μισθοί αυξήθηκαν. Τα ποσοστά του πληθωρισμού είναι χαμηλά και σταθερά. Στις περισσότερες χώρες της περιοχής εφαρμόστηκαν συνετές φορολογικές και νομισματικές πολιτικές. Τα χρηματοοικονομικά συστήματα αναπτύχθηκαν περαιτέρω. Τα συστήματα διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών βελτιώθηκαν. Λήφθηκαν μέτρα για να βελτιωθεί το επιχειρηματικό κλίμα. Όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων προβαίνουν σε περαιτέρω αναδιάρθρωση και άνοιγμα των οικονομιών τους. Ο βαθμός οικονομικής ολοκλήρωσης με την ΕΕ είναι ήδη υψηλός και συνεχώς αυξάνεται. Οι συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης και η νέα Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA) δημιουργούν από κοινού ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τις συναλλαγές και τις επενδύσεις στα Βαλκάνια, όπως είχε συμβεί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη τη δεκαετία του ’90. Πολλές χώρες έχουν φιλόδοξα σχέδια για να αναβαθμίσουν τις υλικές υποδομές τους και να εκσυγχρονίσουν τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.

Η αύξηση της ανταγωνιστικότητας, η μείωση των υψηλών επιπέδων ανεργίας και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και των υποδομών είναι σημαντικές προκλήσεις σε όλη την περιοχή. Ελλοχεύουν πάντα σοβαροί δημοσιονομικοί κίνδυνοι και τα εξωτερικά ελλείμματα είναι υψηλά σε ορισμένες χώρες. Η πρόοδος που σημειώνεται στον τομέα της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης είναι άνιση, ενώ ορισμένες χώρες στην περιοχή καταγράφουν συντελεστές ανεργίας άνω του 35% και οι αποκλίσεις ανάμεσα στις διαθέσιμες και στις αναγκαίες επαγγελματικές ειδικότητες αυξάνονται. Οι αγορές εργασίας δεν έχουν ακόμη τους κατάλληλους συνδυασμούς ευελιξίας και ασφάλειας για τους εργαζομένους και τους εργοδότες και οι φόροι επί των μισθών των καταχωρημένων εταιρειών είναι σχετικά υψηλοί. Οι αγροτικές οικονομίες πρέπει να διαφοροποιηθούν περαιτέρω. Η δημοσιονομική εξυγίανση και η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων πρέπει να συνεχιστούν. Τα σχέδια ιδιωτικοποιήσεων των χωρών πρέπει να εφαρμοστούν. Οι επενδύσεις και η ανάπτυξη των ΜΜΕ πρέπει να τονωθούν περαιτέρω και να εξασφαλιστεί καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Οι κυβερνήσεις πρέπει να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να ενθαρρύνουν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, να περιορίσουν τη γραφειοκρατία, να ενισχύσουν το κράτος δικαίου, να διασφαλίσουν αξιόπιστη κτηματογράφηση και διαφανείς διαδικασίες για τις ιδιωτικοποιήσεις. Σε ορισμένες χώρες, το νομικό πλαίσιο για την εύρυθμη λειτουργία των αγορών πρέπει να ολοκληρωθεί και να ενισχυθεί. Τα φορολογικά καθεστώτα πρέπει να απλοποιηθούν. πράγμα που θα τονώσει τις οικονομικές δραστηριότητες και θα μειώσει τα υψηλά επίπεδα της παραοικονομίας. Επιπλέον, απαιτείται η θέσπιση μέτρων που θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη χρήση της τεχνολογίας.

Τουρκία

Από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 1999, οπότε χορηγήθηκε στην Τουρκία το καθεστώς της υποψήφιας για ένταξη χώρας, σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές σ’αυτή τη χώρα. Η ευρωπαϊκή προοπτική αποτέλεσε ένα από τα κυριότερα κίνητρα για μεταρρυθμίσεις στο πολιτικό και νομικό σύστημα καθώς και στην οικονομία της Τουρκίας. Η θανατική ποινή καταργήθηκε, οι αρμοδιότητες και η σύνθεση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας άλλαξαν με την αύξηση του ελέγχου της στρατιωτικής από την πολιτική εξουσία, και σειρά συνταγματικών τροποποιήσεων προώθησαν τις δημοκρατικές ελευθερίες. Σημειώθηκε πρόοδος σε τομείς όπως τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών, και η αντιμετώπιση των βασανιστηρίων, με μείωση γενικά των περιπτώσεων που έχουν αναφερθεί βασανιστήρια και κακή μεταχείριση.

Στον τομέα της οικονομίας, μετά τη σοβαρή οικονομική κρίση του 2001, υγιείς μακροοικονομικές πολιτικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που σχεδιάστηκαν για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα στην οικονομία, επέτρεψαν την ταχεία ανάκαμψη και βελτίωσαν το κλίμα των επενδύσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη αύξηση του ΑΕΠ, που ανήλθε σε 6,1% το 2006. Ο πληθωρισμός μειώθηκε από το 2001 και η τουρκική λίρα παρέμεινε σταθερή. Εντούτοις, η ανάπτυξη της Τουρκίας επηρεάζεται ακόμη σημαντικά από τις διεθνείς χρηματοοικονομικές τάσεις. Από την καθιέρωση της τελωνειακής ένωσης το 1995, η αξία των συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Ένωση τριπλασιάστηκε σε τρέχουσες τιμές, πράγμα που αντικατοπτρίζει την υψηλή ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών της ΕΕ σε συνδυασμό με τις καλές εξαγωγικές επιδόσεις της Τουρκίας. Επιπλέον, το επίπεδο των άμεσων ξένων επενδύσεων προερχόμενων κυρίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε νέο ρεκόρ 16 δις ευρώ το 2006, ήτοι 4,9% του τουρκικού ΑΕΠ.

Αυτές οι μεταρρυθμίσεις και η στρατηγική σημασία της σχέσης της ΕΕ με την Τουρκία οδηγήσαν στη έναρξη των διαπραγματεύσεων τον Οκτώβριο του 2005. Κεντρική αρχή αυτής της διαδικασίας είναι ότι ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων εξαρτάται από το ρυθμό των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία.

Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων ήταν άνιση και επιβραδύνθηκε από το 2005. Το περασμένο έτος, η Τουρκία διήλθε συνταγματική κρίση όσον αφορά την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, η οποία οδήγησε σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Οι στρατιωτικοί έκαναν δηλώσεις εκτός των αρμοδιοτήτων τους. Εντούτοις, κατά την προεκλογική περίοδο πραγματοποιήθηκαν δημόσιες συζητήσεις για διάφορα κατά παράδοση ευαίσθητα θέματα και μια δραστήρια κοινωνία των πολιτών διακήρυξε την προσήλωσή της στη δημοκρατία και στο κοσμικό κράτος. Οι εκλογές για τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση διεξήχθησαν με πλήρη σεβασμό των δημοκρατικών κανόνων και του κράτους δικαίου. Η νέα βουλή είναι αντιπροσωπευτική του πολιτικού φάσματος της χώρας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη σύμφωνα με τους συνταγματικούς κανόνες και η δημοκρατία επικράτησε στις σχέσεις πολιτείας-στρατού. Η κυβέρνηση άρχισε να επεξεργάζεται το νέο σύνταγμα.

Η Τουρκία πρέπει τώρα να δώσει νέα ώθηση στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Απαιτούνται σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες, ειδικότερα όσον αφορά την ελευθερία έκφρασης και τα δικαιώματα των μη μουσουλμανικών θρησκευτικών κοινοτήτων. Πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος κυρίως στην καταπολέμηση της διαφθοράς, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών και να ενισχυθεί η υποχρέωση λογοδοσίας της δημόσιας διοίκησης . Στο νοτιοανατολικό τμήμα, η Τουρκία οφείλει επίσης να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε ο κουρδικός πληθυσμός που αποτελεί το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της περιοχής, να απολαμβάνει πλήρη δικαιώματα και ελευθερίες. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί στενά τη διαδικασία των πολιτικών μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης της εποπτείας των ενόπλων δυνάμεων από τις πολιτικές αρχές.

Αντιδρώντας σε σειρά ενόπλων επιθέσεων του ΡΚΚ που προκάλεσαν πολλαπλές απώλειες, το Κοινοβούλιο εξέδωσε τον Οκτώβριο του 2007 απόφαση που επιτρέπει στην κυβέρνηση να παρέμβει στρατιωτικώς στο βόρειο τμήμα του Ιράκ. Η Προεδρία της ΕΕ επανέλαβε στις 22 Οκτωβρίου ότι η Ένωση καταδικάζει απερίφραστα τις τρομοκρατικές πράξεις βίας του ΡΚΚ στην Τουρκία. Δήλωσε επίσης ότι «η διεθνής κοινότητα, ειδικότερα όλοι οι κύριοι παράγοντες της περιοχής, υποστηρίζουν πλήρως τις προσπάθειες της Τουρκίας να προστατεύσει τον πληθυσμό της και να καταπολεμήσει την τρομοκρατία, σεβόμενη το κράτος δικαίου, διατηρώντας τη διεθνή και περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα και απέχουσα από τη λήψη δυσανάλογης στρατιωτικής δράσης».

Απαιτούνται περαιτέρω διαρθρωτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική εξυγίανση για να αντιμετωπιστούν οι εναπομείναντες κίνδυνοι που απειλούν την μακροοικονομική σταθερότητα. Τα κυριότερα προβλήματα συνίστανται σε διαρθρωτικές αδυναμίες και δυσκαμψία της αγοράς εργασίας, στην ποιότητα των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, σε χαμηλούς συντελεστές ανεργίας ειδικότερα των γυναικών, σε έναν μεγάλο τομέα παραοικονομίας και σε ανάγκη μεταρρυθμίσεων στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και στον ενεργειακό τομέα. Η διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας εξακολουθεί να είναι περιορισμένη. Η επισφαλής κατάσταση των Ρομ πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η Τουρκία πρέπει ακόμη να αναπτύξει περαιτέρω μια σφαιρική προσέγγιση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης του νοτιοανατολικού τμήματός της.

Οι σχέσεις καλής γειτονίας αποτελούν βασική προϋπόθεση. Η Τουρκία αναμένεται επίσης να εξασφαλίσει την πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης.

3. Η στρατηγικη της διευρυνσης: εξεταση της σημερινησ ατζεντασ

3.1. Η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση

Η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ συμβάλλει στην ειρήνη και στη σταθερότητα, στις μεταρρυθμίσεις και στην προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών. Η αποτελεσματικότητα της επιβολής προϋποθέσεων, ως κινητήρια δύναμη για την πραγματοποίηση των μεταρρυθμίσεων, εξαρτάται από τη διατήρηση αξιόπιστων προοπτικών ένταξης στην Ένωση Αυτό πρέπει να γίνει ακόμη πιο σαφές στους λαούς των εν λόγω χωρών. Η προοπτική της προσχώρησης είναι τώρα πιο σημαντική από ποτέ, δεδομένου ότι θα βοηθήσει τις χώρες να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις, τις κρατικές αδυναμίες και τις προκλήσεις της δημοκρατίας.

Η επιβολή αυστηρών προϋποθέσεων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας διεύρυνσης, συμβάλλει στην παγιοποίηση των μεταρρυθμίσεων σε όλες τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες και προετοιμάζει τα μελλοντικά κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους αμέσως μετά την προσχώρηση. Η πρόοδος κάθε χώρας στην πορεία της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται από τις ατομικές προσπάθειές της να συμμορφωθεί με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και, για τα Δυτικά Βαλκάνια, με τους όρους της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης.

Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην ικανότητα ενσωμάτωσης της ΕΕ στα βασικά στάδια της διαδικασίας προσχώρησης. Η βελτίωση της ποιότητας της διαδικασίας διεύρυνσης, που αποφασίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2006, συνδέει την πρόοδο των υποψήφιων και δυνάμει υποψήφιων χωρών με την επιτυχία που θα σημειώσουν στην εκπλήρωση των βασικών απαιτήσεων. Τα κριτήρια αναφοράς για το άνοιγμα και το κλείσιμο των κεφαλαίων διαπραγμάτευσης, οι μελέτες επιπτώσεων στα κυριότερα στάδια της διαδικασίας διεύρυνσης όσον αφορά τις βασικές πολιτικές της ΕΕ και η σύνδεση με τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις παίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο σ’αυτή τη διαδικασία.

3.2. Εστίαση σε κεντρικά θέματα

Λόγω των προβλημάτων που επισημάνθηκαν ανωτέρω, απαιτείται μεγαλύτερη εστίαση σε βασικές προτεραιότητες μεταρρυθμίσεων που συνίστανται στη συγκρότηση κρατικού μηχανισμού, στη διακυβέρνηση και σε κοινωνικό-οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Η Επιτροπή προτείνει τώρα ανανεωμένες εταιρικές σχέσεις προσχώρησης και ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις που αντανακλούν αυτές τις προτεραιότητες. Οι εταιρικές σχέσεις καθοδηγούν τις χώρες στην ευρωπαϊκή πορεία τους και καθορίζουν προτεραιότητες για την προενταξιακή χρηματοδοτική στήριξη. Δίνεται μεγαλύτερη προτεραιότητα από τα αρχικά στάδια σε βασικά ζητήματα διακυβέρνησης, όπως η ενίσχυση των θεσμών, η δικαστική και διοικητική μεταρρύθμιση και η πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σ’αυτά τα δύσκολα ζητήματα, ειδικότερα στο πλαίσιο του πολιτικού και οικονομικού διαλόγου. Απαιτείται μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, των οργάνων και οργανισμών της ΕΕ και των κρατών μελών για την αντιμετώπιση του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος. Τα θέματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της νομοθεσίας και των πολιτικών της ΕΕ πρέπει να δρομολογηθούν ανάλογα με τις ικανότητες κάθε χώρας και την πρόοδό της στην εκτέλεση των βασικών μεταρρυθμίσεων.

Ο μηχανισμός προενταξιακής δημοσιονομικής εποπτείας, ο οποίος, από το 2006, απευθύνεται και στις δυνάμει υποψήφιες χώρες, θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις σε όλες τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες.

Η περιφερειακή συνεργασία και οι σχέσεις καλής γειτονίας είναι βασική προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η πρόοδος σ’αυτούς τους τομείς ενισχύει την εμπιστοσύνη και προσφέρει συγκεκριμένα οφέλη μέσω της περιφερειακής σταθερότητας, των καλύτερων διασυνοριακών δεσμών και των βελτιωμένων υποδομών, με αποτέλεσμα να υπάρχουν επίσης οικονομικά οφέλη λόγω της ταχύτερης ανάπτυξης και της αύξησης των άμεσων ξένων επενδύσεων.

Η αμοιβαία γνώση και κατανόηση προϋποθέτουν μεγαλύτερη ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και του διαλόγου μεταξύ των πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών της διεύρυνσης. Από το 2005, η Επιτροπή στήριξε οικονομικά τα σχέδια διαλόγου με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και μεταξύ αυτών των χωρών, καθώς και με την Τουρκία. Η στήριξη της κοινωνίας των πολιτών είναι βασική προϋπόθεση για την αμοιβαία κατανόηση και για την ενίσχυση του δημοκρατικού ιστού στην κοινωνία. Η Επιτροπή θα λάβει τώρα συμπληρωματικά μέτρα για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και την προώθηση του διαλόγου χρησιμοποιώντας το Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ).

3.3. Προώθηση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης

Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία και την Τουρκία άρχισαν τον Οκτώβριο του 2005, με ομόφωνη απόφαση των κρατών μελών, μετά από σειρά σημαντικών πολιτικών και νομικών μεταρρυθμίσεων. Η διαδικασία των διαπραγματεύσεων φέρνει τις χώρες κοντά στην ΕΕ και εξυπηρετεί τα στρατηγικά συμφέροντά της. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται βάσει των αυστηρών πλαισίων που έχουν συμφωνηθεί από το Συμβούλιο και προχωρούν παράλληλα με την πρόοδο των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων καθώς και με την πρόοδο που σημειώνεται στη μεταφορά και στην εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2006 έλαβε αποφάσεις όσον αφορά τη διεξαγωγή και την ποιότητα των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Θεσπίστηκαν σημαντικά μέτρα για την εφαρμογή των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η Επιτροπή εκμεταλλεύτηκε πλήρως τη δυνατότητα να προτείνει κριτήρια αναφοράς για τον καθορισμό των όρων ανοίγματος και κλεισίματος των κεφαλαίων των διαπραγματεύσεων με βάση την πρόοδο που σημειώνεται. Δημοσιεύει τις πρώτες της μελέτες επιπτώσεων, καθώς τα βασικά κεφάλαια έρχονται στο προσκήνιο των διαπραγματεύσεων. Το φθινόπωρο, η Επιτροπή θα εκδώσει μελέτη επιπτώσεων σχετικά με τη μελλοντική είσοδο της Κροατίας στον τομέα οδικών ενδομεταφορών της ΕΕ. Ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, θα υποβληθούν και άλλες μελέτες επιπτώσεων το επόμενο έτος, που θα καλύπτουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων σε σχέση με την Κροατία, και τον ενεργειακό εφοδιασμό σε σχέση με την Τουρκία. Η Ένωση διεξάγει εντατικούς πολιτικούς και οικονομικούς διαλόγους, τα αποτελέσματα των οποίων τροφοδοτούν τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Σ’αυτό το πλαίσιο, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη ρύθμιση διμερών ζητημάτων που εκκρεμούν μεταξύ των υποψηφίων χωρών και των κρατών μελών, καθώς και στην ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας. Τα ζητήματα που αφορούν τη δικαιοσύνη και τα θεμελιώδη δικαιώματα εξετάζονται λεπτομερώς σε ειδικό κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων. Πρέπει να υπομνησθεί ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούν να ανασταλούν στην περίπτωση σοβαρής και συνεχούς παραβίασης των αρχών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου, στις οποίες βασίζεται η Ένωση.

Η πρόοδος της Κροατίας προς την προσχώρηση αποτελεί ισχυρό μήνυμα για τις άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων σχετικά με τις δικές τους προοπτικές προσχώρησης, εφόσον εκπληρώσουν τις αναγκαίες προϋποθέσεις. Η διαδικασία προσχώρησης της Κροατίας συμβάλλει στην αντιμετώπιση των διμερών και περιφερειακών ζητημάτων και προωθεί τη συμφιλίωση. Εξυπηρετεί τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της πρόληψης των συγκρούσεων σε μια περιοχή που συνορεύει με κράτη μέλη.

Στο στάδιο στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι διαπραγματεύσεις για τα ειδικά κεφάλαια πολιτικής της ΕΕ, πρέπει να επιλυθούν ορισμένα τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με την εναρμόνιση. Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο όλες τις αναλυτικές εκθέσεις για την Κροατία. Η προσοχή στρέφεται τώρα στην εκπλήρωση των κριτηρίων αναφοράς από την Κροατία ώστε να ανοίξουν τα σχετικά κεφάλαια. Εφόσον εκπληρωθούν τα κριτήρια, είναι πιθανό οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία να σημειώσουν σημαντική πρόοδο μέσα στο επόμενο έτος. Η Κροατία πρέπει να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις του δικαστικού και διοικητικού τομέα, στον τομέα των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και της επιστροφής των προσφύγων, καθώς και στην αναδιάρθρωση της βαρειάς βιομηχανίας.

Η σταθερή προσήλωση της Τουρκίας στις μεταρρυθμίσεις έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ίδιας της Ένωσης. Η Τουρκία αποτελεί ένα μοναδικό σημείο επαφής μεταξύ του δυτικού και του μουσουλμανικού κόσμου. Αυτό προβάλλεται καθαρά στην πρωτοβουλία «Συμμαχία των Πολιτισμών» για την προώθηση του διαλόγου υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η προσχώρηση της Τουρκίας στην ΕΕ, που εξαρτάται από μια βαθειά δημοκρατική μετεξέλιξη, έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των χωρών της Μέσης Ανατολής και του ευρύτερου μουσουλμανικού κόσμου. Η Τουρκία υποστηρίζει επίσης τη διαδικασία ειρήνης της Μέσης Ανατολής, καθώς και τον διάλογο με το Ιράν για το πυρηνικό ζήτημα. Διαθέτει σημαντικά μέσα όσον αφορά την ασφάλεια, τα οποία προσέφερε σε αρκετές αποστολές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ από τα Δυτικά Βαλκάνια ως τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, και από το Νταρφούρ ως το Αφγανιστάν. Η Τουρκία διαθέτει το δυναμικό για να αποτελέσει σημαντικό ενεργειακό δίαυλο μεταξύ της ΕΕ και των μεγαλύτερων πηγών πετρελαίου και φυσικού αερίου του πλανήτη, και να γίνει έτσι βασικός παράγοντας για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. Η εναρμόνισή της με τις πολιτικές της ΕΕ θα αποφέρει ιδιαίτερα οφέλη σε τομείς όπως ο έλεγχος της μετανάστευσης και το περιβάλλον. Η Τουρκία σημειώνει συνεχώς υψηλή και σταθερή οικονομική ανάπτυξη και κατέχει ηγετική θέση μεταξύ των εμπορικών και επενδυτικών εταίρων της ΕΕ.

Αυτές οι στρατηγικές εκτιμήσεις ίσχυαν από την έναρξη των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας, το 1959. Οι προοπτικές ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ ανάγονται στο 1963, όταν υπέγραψε συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Αυτή η συμφωνία προβλέπει ρητά την προσχώρηση, τόσο στο προοίμιο όσο και στο άρθρο 28, πράγμα που αντανακλά το σημαντικό στρατηγικό ρόλο που είχε η Τουρκία ήδη από τα πρώτα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Τουρκία είναι τώρα η μοναδική χώρα με την οποία η ΕΕ έχει καθιερώσει τελωνειακή ένωση, που συμφωνήθηκε το 1995. Της αναγνωρίσθηκε το καθεστώς της υποψήφιας χώρας το 1999. Ο κοινός στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η προσχώρηση, όπως συμφωνήθηκε από όλα τα κράτη μέλη τον Οκτώβριο του 2005. Οι διαπραγματεύσεις με την Τουρκία είναι μια ανοικτή διαδικασία το αποτέλεσμα της οποίας δεν είναι εξασφαλισμένο εκ των προτέρων. Η πρόοδος των διαπραγματεύσεων εξαρτάται από την πρόοδο που σημειώνεται στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και στην εναρμόνιση με τη νομοθεσία και τις πολιτικές της ΕΕ.

Έχει ουσιαστική σημασία η Ευρωπαϊκή Ένωση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της και να διατηρήσει το ρυθμό της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων και να ανοίγονται τα κεφάλαια αμέσως μόλις πληρούνται οι τεχνικές προϋποθέσεις, σύμφωνα με το διαπραγματευτικό πλαίσιο του Οκτωβρίου του 2005 και την απόφαση του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006. Η αναλυτική διαδικασία ελέγχου όσον αφορά την Τουρκία έχει φθάσει στην τελική φάση της, και η Επιτροπή θα υποβάλει τις περισσότερες εκθέσεις στο Συμβούλιο μέχρι το τέλος του έτους. Η Τουρκία πρέπει να καταβάλει τις αναγκαίες προσπάθειες για να υλοποιηθούν οι στόχοι που καθορίστηκαν από το Συμβούλιο για το άνοιγμα των περισσότερων κεφαλαίων. Η νέα ώθηση στη διαδικασία των πολιτικών μεταρρυθμίσεων εκ μέρους της Τουρκίας θα έχει άμεση επίπτωση στο ρυθμό των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Εφόσον εκπληρωθούν τα κριτήρια, είναι πιθανό οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία να σημειώσουν πρόοδο το επόμενο έτος.

Οι σχέσεις καλής γειτονίας παραμένουν βασικό στοιχείο. Σύμφωνα με τη Δήλωση της ΕΕ της 21ης Σεπτεμβρίου 2005 και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006, η Τουρκία πρέπει να τηρήσει την υποχρέωση πλήρους εφαρμογής, χωρίς διακρίσεις, του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας της Άγκυρας και να άρει όλα τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, καθώς και τους περιορισμούς των μεταφορικών μέσων έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία αναμένεται επίσης να σημειώσει πρόοδο στην ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία.

3.4. Ενίσχυση της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων και προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας

Σε όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχει δοθεί η προοπτική ενδεχόμενης προσχώρησης στην ΕΕ. Το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης και το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης του 2003 εξακολουθούν να αποτελούν το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ έναντι της περιοχής αυτής. Η περιφερειακή συνεργασία αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες των Δυτικών Βαλκανίων και συμβάλλει στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων και της συμφιλίωσης.

Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να θέτει αυστηρούς όρους για την πρόοδο των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην πορεία τους προς την ΕΕ. Η καταγραφή ικανοποιητικών αποτελεσμάτων, ειδικότερα στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων στο πλαίσιο των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ), περιλαμβανομένων των διατάξεων για το εμπόριο, είναι ουσιαστικό στοιχείο της πορείας προς την ενδεχόμενη προσχώρηση. Οι ισχυροί θεσμοί αποτελούν καθοριστική προϋπόθεση για την εφαρμογή των διατάξεων των ΣΣΣ και για την ομαλή λειτουργία των διαφόρων κοινών οργάνων.

Η Επιτροπή εξακολουθεί να υποστηρίζει όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή προοπτική τους, εφόσον σημειώνουν πρόοδο στο χάρτη πορείας τους που καταρτίστηκε το 2005. Θα δώσει απόλυτη προτεραιότητα στη σταθερότητα και στην ευρωπαϊκή προοπτική του Κοσσυφοπεδίου.

Η Διάσκεψη Κορυφής της Διαδικασίας για τη Συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP) που έλαβε χώρα τον Μάιο του 2007 στο Ζάγκρεμπ, σηματοδότησε μια εξέλιξη με την ανάληψη της ευθύνης για τη διαδικασία περιφερειακής συνεργασίας από τις περιφερειακές αρχές. Το Σύμφωνο Σταθερότητας εξετέλεσε την αποστολή του και θα αντικατασταθεί από ένα νέο Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας (ΣΠΣ) που συνδέεται με τη SEECP. Διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του ΣΠΣ και ως έδρα της Γραμματείας του ορίστηκε το Σεράγιεβο. Υπό τη βουλγαρική Προεδρία, υπογράφηκε η συμφωνία της χώρας υποδοχής με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και συγκροτείται η Γραμματεία. Αναμένεται ότι η τελευταία συνεδρίαση της περιφερειακής ομάδας εργασίας του Συμφώνου Σταθερότητας και η πρώτη συνεδρίαση του ΣΠΣ θα πραγματοποιηθούν στη Σόφια στις αρχές του 2008, όταν ο Ειδικός Συντονιστής του Συμφώνου Σταθερότητας θα μεταβιβάσει τις αρμοδιότητές του στον Γενικό Γραμματέα του ΣΠΣ. Η λειτουργία των νέων φορέων πρέπει να αρχίσει με ομαλό τρόπο, ειδικότερα της γραμματείας και του γραφείου συνδέσμου της στις Βρυξέλλες. Η SEECP και το ΣΠΣ θα αναλάβουν τη γενική κάλυψη της περιφερειακής συνεργασίας. Η Επιτροπή θα συμμετέχει στο ΣΠΣ και ενθαρρύνει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο. Με βάση την αντίστοιχη εμπειρία του Συμφώνου Σταθερότητας, η Επιτροπή προτίθεται να συνεργαστεί με τη SEECP και το ΣΠΣ για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας της ΕΚ για τη μείωση των κινδύνων καταστροφών, καθώς και της πρωτοβουλίας για την προστασία και την πρόληψη καταστροφών στη Βαλκανική που εγκαινιάστηκαν με το Σύμφωνο Σταθερότητας. Η Επιτροπή προτίθεται επίσης να προωθήσει περισσότερο τη συνεργασία των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στις εργασίες που σχετίζονται με τον κοινοτικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης, όπως πλημμυρών, δασικών πυρκαγιών ή σεισμών.

Τον Ιούλιο τέθηκε σε ισχύ η νέα Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA). Η επικύρωση από όλα τα υπογράφοντα μέρη ολοκληρώθηκε και η περιφερειακή αυτή ζώνη ελεύθερων συναλλαγών καλύπτει πλέον όλη την περιοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να στηρίξει τη CEFTA με την παροχή τεχνικής βοήθειας και με την αρχική τριετή χρηματοδότηση της γραμματείας της. Όλες οι χώρες συνεργάζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις. Η εφαρμογή της Συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα έχει σημειώσει πρόοδο. Η επικύρωση της συμφωνίας Κοινού Ευρωπαϊκού Εναέριου Χώρου βρίσκεται σε εξέλιξη. Τα υπόλοιπα υπογράφοντα μέρη πρέπει τώρα να προχωρήσουν στην επικύρωση αυτών των πράξεων. Αυτές οι συμφωνίες επιτρέπουν την έγκαιρη ένταξη των χωρών στην εσωτερική αγορά της ΕΕ για την ενέργεια και την αεροπορία. Έχουν καταρτιστεί λεπτομερείς χάρτες πορείας και σχέδια δράσης για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο.

Για να δοθεί μεγαλύτερη δημοσιότητα στη νομοθεσία και στις πολιτικές της ΕΕ, η υπηρεσία TAIEX[6] της Επιτροπής θα οργανώσει εκδηλώσεις τεχνικής ενημέρωσης στις δυνάμει υποψήφιες χώρες για τους κυβερνητικούς, τους επιχειρηματικούς και τους κοινωνικούς παράγοντες. Η περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης θα συμβάλει στην ενίσχυση της διοικητικής υποδομής στα Δυτικά Βαλκάνια. Η ΕΕ συγκέντρωσε πόρους με στόχο τη μετατροπή του υπάρχοντος δικτύου σε μια σχολή με έδρα την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων.

Οι πολίτες των Δυτικών Βαλκανίων χρειάζονται αισθητές βελτιώσεις για να αντιληφθούν ότι οι χώρες τους συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Τούτο είναι καθοριστικό για να ενστερνισθούν τη διαδικασία της συμφιλίωσης και τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Οι διαπροσωπικές επαφές πρέπει να μεγιστοποιηθούν μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών της περιοχής, καθώς και στην ίδια την περιοχή.

Η δυνατότητα να ταξιδεύουν ευκολότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τεράστια σημασία για τους λαούς και τις κυβερνήσεις των Δυτικών Βαλκανίων. Στη Θεσσαλονίκη, η ΕΕ αναγνώρισε αυτό το γεγονός και δεσμεύτηκε να λάβει μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου. Τα μέτρα για την απλούστευση των όρων εισόδου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα της ΕΕ όσον αφορά την εσωτερική ασφάλεια και τη μετανάστευση. Επί σειρά ετών εφαρμόζεται ένα καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης εισόδου για την Κροατία. Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε προσφάτως συμφωνίες απλούστευσης της έκδοσης θεωρήσεων εισόδου και συμφωνίες επανεισδοχής με τις άλλες χώρες της περιοχής. Οι εν λόγω συμφωνίες υπογράφηκαν το Σεπτέμβριο και αναμένεται να εγκριθούν από το Συμβούλιο προσεχώς, ώστε να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2008. Οι συμφωνίες θα βελτιώσουν σημαντικά τους όρους απόκτησης θεωρήσεων εισόδου στην ΕΕ. Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή τους.

Οι συμφωνίες διευκόλυνσης της εισόδου αποτελούν σημαντικό βήμα προς την πλήρη ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πλέον καιρός να υπάρξει προοδευτική κατάργηση των θεωρήσεων με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων με τη λήψη περαιτέρω συγκεκριμένων μέτρων. Για τον σκοπό αυτό η Επιτροπή προτείνει την έναρξη διαλόγου με καθεμία από τις εν λόγω χώρες, με στόχο την κατάρτιση ενός χάρτη πορείας όσον αφορά την τήρηση ορισμένων όρων. Οι όροι αυτοί θα καλύπτουν την ορθή εφαρμογή των συμφωνιών επανεισδοχής, καθώς και την πρόοδο σε βασικούς τομείς, όπως η διαχείριση των συνόρων, η ασφάλεια των εγγράφων ή η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Αυτοί οι χάρτες πορείας θα επιτρέψουν στις εν λόγω χώρες να στοχοθετήσουν καλύτερα τις προσπάθειες μεταρρύθμισής τους, ενώ παράλληλα θα καταστήσουν σαφέστερη τη δέσμευση που ανέλαβε η ΕΕ έναντι των λαών της περιοχής.

Τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των επαφών μεταξύ των λαών περιλαμβάνουν επίσης τη διεύρυνση της συνεργασίας στην εκπαίδευση και των ευκαιριών κινητικότητας των προπτυχιακών φοιτητών και των πτυχιούχων στο πλαίσιο των προγραμμάτων Tempus και Erasmus-Mundus. 100 επιπλέον φοιτητές της περιοχής μπορούν να ξεκινήσουν μεταπτυχιακές σπουδές στην ΕΕ το 2007/2008. Από το 2008, πάνω από 500 προπτυχιακοί φοιτητές θα επωφελούνται ετησίως από προγράμματα ανταλλαγών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών της περιοχής. Η Επιτροπή θα εξετάσει, μαζί με τα κράτη μέλη και άλλους διμερείς χορηγούς, τις δυνατότητες για περαιτέρω χορήγηση υποτροφιών. Θα χορηγηθεί επίσης προενταξιακή χρηματοδοτική ενίσχυση για τη συμμετοχή νέων, οργανώσεων νεολαίας, πολιτιστικών φορέων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ερευνητών από χώρες των Δυτικών Βαλκανίων σε προγράμματα της ΕΕ. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες και τα σχέδια που σχετίζονται με το Ευρωπαϊκό Έτος Διαπολιτισμικού Διαλόγου 2008. Στο νέο πλαίσιο της Επιτροπής για την κοινωνία των πολιτών, θα ληφθούν μέτρα για να ενισχυθούν η ανάπτυξη δικτύων και ανταλλαγών μεταξύ διαφόρων ομάδων της κοινωνίας των πολιτών και των ομολόγων τους στην περιοχή και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η ενεργός συμμετοχή των κοινοβουλίων είναι η βασική προϋπόθεση για την πρόοδο των χωρών στην πορεία τους προς την ΕΕ. Η κοινοβουλευτική συνεργασία έχει αναπτυχθεί περαιτέρω τόσο στο εσωτερικό των Δυτικών Βαλκανίων όσο και με την ΕΕ. Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις δραστηριότητες που εστιάζονται στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

3.5. Ενίσχυση της στήριξης για μεταρρυθμίσεις

Την 1η Ιανουαρίου, εισήχθη ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ). Στόχος είναι να αποτελέσει ένα συνεκτικό πλαίσιο για την παροχή βοήθειας στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες. Η Κοινότητα θα εξακολουθήσει να στηρίζει αυτές τις χώρες στις προσπάθειές τους να ενισχύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου, να μεταρρυθμίσουν τη δημόσια διοίκηση και να εγκαθιδρύσουν λειτουργικές οικονομίες αγοράς. Η στήριξη θα λάβει τη μορφή σχεδίων για την ενίσχυση των θεσμών και τη διασυνοριακή συνεργασία, καθώς και, ανάλογα με το επίπεδο προετοιμασίας των χωρών, μέτρων περιφερειακής στήριξης, ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων και αγροτικής ανάπτυξης.

Σημειώθηκε πρόοδος στην προετοιμασία της ομαλής μεταβίβασης των αρμοδιοτήτων παροχής της βοήθειας από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ανασυγκρότησης (EAR) προς τις αντιπροσωπείες και τα γραφεία της Επιτροπής στο Βελιγράδι, στην Ποντγκόριτσα, στην Πρίστινα και στα Σκόπια. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2008. Ο Οργανισμός έπαιξε καίριο ρόλο στην παροχή βοήθειας ανασυγκρότησης στις χώρες μετά τον πόλεμο. Με την εισαγωγή του ΜΠΒ, οι δικαιούχες αρχές ανέλαβαν μεγαλύτερο ρόλο στον προγραμματισμό της προενταξιακής βοήθειας και τώρα οφείλουν να προετοιμαστούν για να αναλάβουν την ευθύνη της διαχείρισης των πόρων της ΕΕ.

Το Κοσσυφοπέδιο χρήζει μεγαλύτερης προσοχής. Οι χορηγοί βοήθειας πρέπει να καλύψουν μεγάλο μέρος των σημαντικών αναγκών του σε εξωτερική χρηματοδότηση. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα χρειαστεί να ηγηθούν της διεθνούς κοινότητας δεδομένου του κρίσιμου ρόλου που πρέπει να διαδραματίσει η Ένωση μετά τη διευθέτηση του καθεστώτος του Κοσσυφοπεδίου.

Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ) θα βοηθήσει τους δικαιούχους να ενισχύσουν το δυναμικό τους με την ενίσχυση των θεσμών, τη χρηστή διακυβέρνηση και την ανάπτυξη των ΜΜΕ. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μεταρρύθμιση της διοίκησης και της δικαιοσύνης και στο κράτος δικαίου. Θα καταβληθούν επίσης προσπάθειες για την βελτίωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών των εταίρων καθώς και της ικανότητάς τους να αξιοποιούν πλήρως την προενταξιακή ενίσχυση. Η υπηρεσία TAIEX προσφέρει ταχεία βοήθεια από τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα στους δημόσιους οργανισμούς των χωρών που αφορά η διεύρυνση. Με βάση τα αποτελέσματα του προγράμματος SIGMA[7] και της TAIEX, η αδελφοποίηση μεταξύ των δημόσιων διοικήσεων θα παρέχει μεσοπρόθεσμη ενίσχυση σε θέματα διακυβέρνησης, εκτός από τα παραδοσιακά σχέδια αδελφοποίησης σε σχέση με τη νομοθεσία ή τις πολιτικές της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια νέα χρηματοδοτική διευκόλυνση στο πλαίσιο του ΜΠΒ για να προωθήσει την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και του διαλόγου. Εθνικά σχέδια και σχέδια που απευθύνονται σε πολλούς δικαιούχους, θα προγραμματιστούν κατά συντονισμένο τρόπο ώστε να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών σε κάθε χώρα. Στόχος είναι να ενισχυθούν οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών και ο ρόλος τους στην πολιτική διαδικασία, να αυξηθεί η ικανότητα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να αναπτύσσουν διασυνοριακά σχέδια και δίκτυα, και να εξοικειωθούν οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και των παραγόντων διαμόρφωσης της κοινής γνώμης με τις υποθέσεις της ΕΕ. Η διευκόλυνση αυτή θα βελτιώσει την ικανότητα των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να κινητοποιούνται, να ευαισθητοποιούνται και να αναπτύσσουν και διαχειρίζονται σχέδια που ενθαρρύνουν τη δικτύωση και θα συμβάλει στο διάλογό τους με τους αντίστοιχους φορείς στην ΕΕ. Οι τομείς που καλύπτονται συμπεριλαμβάνουν τα δικαιώματα του ανθρώπου, την ισότητα των φύλων, την κοινωνική ένταξη, την υγεία, το περιβάλλον, τη στήριξη και την εκπροσώπηση των επιχειρήσεων, και την προστασία των καταναλωτών. Η διευκόλυνση θα προωθήσει τη συνεργασία και τη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και των επαγγελματικών οργανώσεων στις χώρες εταίρους, αφενός, και των αντίστοιχων οργανώσεων της ΕΕ, αφετέρου. Θα καταρτιστεί ένα πρόγραμμα επισκέψεων για τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης της κοινής γνώμης που δραστηριοποιούνται στους τομείς της πολιτικής σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, της θρησκείας, της δημοσιογραφίας, των συνδικάτων, των επιχειρηματικών ενώσεων, ώστε να εξοικειωθούν με τις υποθέσεις της ΕΕ και να έλθουν σε επαφή με τους ομολόγους τους στην ΕΕ.

Ο στενότερος συντονισμός των χορηγών βοήθειας αποτελεί σημαντικό στοιχείο του νέου κανονισμού για το Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ), ιδίως λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών. Η Επιτροπή θα συντονίζει καλύτερα την ενίσχυση που χορηγείται από τον ΜΠΒ με εκείνη των Διεθνών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων και άλλων χορηγών ώστε να αντιμετωπιστούν οι βασικές ανάγκες σε θέματα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Η Επιτροπή εργάζεται για τη δημιουργία ενός μέσου για έργα υποδομής, που θα χρηματοδοτείται από τον ΜΠΒ από το 2008 και το οποίο θα συμβάλει στην προετοιμασία έργων υποδομής. Οι τομείς που θα καλύπτονται είναι οι μεταφορές, η ενέργεια και οι περιβαλλοντικές υποδομές, αλλά και οι επενδύσεις στον κοινωνικό τομέα, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η στέγαση και οι πρόσφυγες. Άλλες πρωτοβουλίες συμπεριλαμβάνουν το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (EFSE), το οποίο προορίζεται για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, και τη χρηματοδοτική διευκόλυνση για την ενεργειακή απόδοση. Με αυτόν τον τρόπο, η ενίσχυση από τον ΜΠΒ επιδιώκει να επιτύχει τον καλύτερο δυνατό συνδυασμό επιχορηγήσεων και δανείων. Αυτή η συντονισμένη προσπάθεια καταβάλλεται ιδίως από κοινού από την ΕΤΕ, καθώς και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όπως την Παγκόσμια Τράπεζα και την Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης.

3.6. Εξασφάλιση της στήριξης της κοινής γνώμης για τη διεύρυνση

Η επικοινωνία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής της διεύρυνσης της ΕΕ. Το κοινό πρέπει να ενημερώνεται καλύτερα για τα οφέλη και τις προκλήσεις της διεύρυνσης. Η κοινή γνώμη της ΕΕ επηρεάζεται, όσον αφορά τη μελλοντική διεύρυνση, από τις αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν από τις προηγούμενες διευρύνσεις. Είναι σημαντικό να ακούγονται οι πολίτες, να δίνονται απαντήσεις στους προβληματισμούς τους και να παρέχονται περισσότερες πληροφορίες. Η ΕΕ πρέπει να παρέχει περισσότερες εμπεριστατωμένες πληροφορίες για τη διεύρυνση ώστε το κοινό να μπορεί να διακρίνει τα οφέλη και τις προκλήσεις της.

Η ΕΕ έχει καθήκον να ενημερώνει σχετικά με τη διεύρυνση τόσο τα κράτη μέλη όσο και τις υποψήφιες και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες.

Στα κράτη μέλη, η κυριότερη πρόκληση συνίσταται στην παρουσίαση των πραγματικών δεδομένων της πέμπτης διεύρυνσης, ειδικότερα της συμβολής της από πλευράς οικονομικής επιτυχίας και ενίσχυσης του σφαιρικού ρόλου της ΕΕ, καθώς και στην επισήμανση των θετικών πτυχών και των προκλήσεων της σημερινής διαδικασίας της διεύρυνσης. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη οφείλουν να ενημερώνουν τους πολίτες της Ένωσης σχετικά με τις υποψήφιες και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες και να τους εξηγούν ότι η διεύρυνση είναι μια σταδιακή και προσεκτικά διεξαγόμενη διαδικασία. Οφείλουμε να προωθούμε την ανοιχτή συζήτηση σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας για θέματα που σχετίζονται με τη διεύρυνση.

Στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες, η κυριότερη πρόκληση είναι να δοθεί έμφαση στη στήριξη της Ένωσης προς την ευρωπαϊκή προοπτική τους και να εξηγηθούν οι προϋποθέσεις για την επίτευξη προόδου από κάθε χώρα στην πορεία της προς την ΕΕ, αν και κάθε υποψήφια χώρα θα κρίνεται σύμφωνα με τις δικές της επιδόσεις. Οι πολίτες πρέπει να αντιληφθούν ότι η πρόοδος στην πορεία προς την ΕΕ εξαρτάται από το ρυθμό των μεταρρυθμίσεων σε κάθε χώρα. Όσο πιο ταχεία και αποτελεσματική είναι η διαδικασία των μεταρρυθμίσεων σ’αυτές τις χώρες, τόσο πιο μεγάλη θα είναι και η πρόοδος στην πορεία τους προς την προσχώρηση και στα οφέλη που συνεπάγεται. Η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει τις κυβερνήσεις αυτών των χωρών στις προσπάθειές τους να εξηγήσουν τη φύση της ΕΕ και να αποδείξουν στους πολίτες τους τον τρόπο με τον οποίο θα επωφεληθούν από τις στενότερες σχέσεις με την ΕΕ κατά την προετοιμασία τους για την προσχώρηση. Οι πολίτες χρειάζεται να ενημερώνονται καλύτερα για τα οφέλη που απορρέουν, ιδίως, από την προενταξιακή χρηματοδοτική βοήθεια και την παροχή τεχνικών συμβουλών, τη διευκόλυνση των θεωρήσεων και τις υποτροφίες.

Για να διευκολυνθεί η επικοινωνία σε θέματα διεύρυνσης, η Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και των υποψηφίων και δυνάμει υποψηφίων χωρών να καταρτίσουν προγράμματα επικοινωνίας. Αυτά τα προγράμματα πρέπει να απευθύνονται κυρίως στους διαμορφωτές γνώμης στον τομέα της πολιτικής, στα μέσα ενημέρωσης, στους ακαδημαϊκούς, στην επιχειρηματική κοινότητα, στους κοινωνικούς εταίρους, στη νεολαία. Η νέα διευκόλυνση της Επιτροπής για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και του διαλόγου θα συμβάλει επίσης σ’αυτήν την προσπάθεια.

Τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν ηγετικό ρόλο εξηγώντας και υπερασπιζόμενα τις πολιτικές για τις οποίες έχουν συμφωνήσει, προωθώντας το διάλογο και περιγράφοντας τα οφέλη της διεύρυνσης. Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εθνικών κοινοβουλίων, καθώς και οι περιφερειακές και τοπικές αρχές και η κοινωνία των πολιτών μπορούν επίσης να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Αυτοί οι φορείς οι οποίοι βρίσκονται πιο κοντά στο κοινό μπορούν να παίξουν βασικό ρόλο προκαλώντας τεκμηριωμένη δημόσια συζήτηση σχετικά με τη διεύρυνση.

Η Επιτροπή θα συμπληρώσει αυτές τις προσπάθειες ανακοινώνοντας την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της προενταξιακής ενίσχυσης. Θα καταρρίψει τους μύθους παραθέτοντας στοιχεία. Θα αξιοποιήσει πλήρως τις αντιπροσωπείες της στα κράτη μέλη και στις χώρες της διεύρυνσης. Η Επιτροπή θα επιδιώξει το διάλογο σχετικά με τη διεύρυνση με τους βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη και θα στηριχθεί στην εμπειρία που απέκτησε το 2007 από διάφορα επιτυχημένα προγράμματα επικοινωνίας, ειδικότερα με τα εμπορικά επιμελητήρια και με τις φοιτητικές οργανώσεις

4. Συμπερασματα και συστασεισ

Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα:

1) Η διεύρυνση συνέβαλε στην ειρήνη, στη δημοκρατία και στη σταθερότητα σε όλη την ήπειρο και απέφερε συγκεκριμένα οφέλη με την αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης. Η Ένωση είναι τώρα πιο ανταγωνιστική και σε καλύτερη θέση να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης. Η διεύρυνση ενίσχυσε το ειδικό βάρος της ΕΕ παγκοσμίως.

2) Η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ παρακολουθείται στενά σύμφωνα με την ανανεωμένη συναίνεση που επιτεύχθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2006. Αυτή η συναίνεση στηρίζεται στις αρχές της παγίωσης των δεσμεύσεων, της εφαρμογής δίκαιων και αυστηρών προϋποθέσεων και της καλύτερης επικοινωνίας με το κοινό, σε συνδυασμό με την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη. Το παρόν πρόγραμμα της διεύρυνσης καλύπτει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία, στις οποίες δόθηκε η προοπτική να γίνουν μέλη της ΕΕ εφόσον εκπληρώσουν τα κριτήρια.

3) Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για να βελτιώσει την ποιότητα της διαδικασίας διεύρυνσης. Τα προβλήματα των μεταρρυθμίσεων αντιμετωπίζονται τώρα σε αρχικό στάδιο, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα του πολιτικού και οικονομικού διαλόγου. Κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, εφαρμόζονται πλέον πλήρως τα κριτήρια αναφοράς για το άνοιγμα και το κλείσιμο των κεφαλαίων. Η Επιτροπή προωθεί μεγαλύτερη διαφάνεια, για παράδειγμα με τη δημοσίευση των αναλυτικών εκθέσεων, και ετοιμάζει τις πρώτες μελέτες επιπτώσεων. Κάθε χώρα προχωρά από το ένα στάδιο στο επόμενο στην πορεία της προς την ΕΕ, όταν πληροί τις αναγκαίες προϋποθέσεις, σύμφωνα με το χάρτη πορείας του 2005 για τα Δυτικά Βαλκάνια.

4) Οι χώρες που αφορά η διεύρυνση αντιμετωπίζουν ακόμη σοβαρές προκλήσεις. Έχει καθοριστική σημασία να διατηρηθούν ζωντανές και αξιόπιστες οι προοπτικές προσχώρησης αυτών των χωρών. Κάθε χώρα αξιολογείται με βάση τις επιδόσεις της. Πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για να αντιμετωπιστούν θεμελιώδη ζητήματα, όπως η ενίσχυση των θεσμών, το κράτος δικαίου, η συμφιλίωση, η μεταρρύθμιση της διοίκησης και της δικαιοσύνης και η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Οι σχέσεις καλής γειτονίας είναι βασικές.

5) Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία εξελίσσονται ομαλά και εισέρχονται σε καθοριστική φάση. Αυτό αποδεικνύει στο σύνολο της περιοχής ότι η προοπτική ένταξης στην ΕΕ αποτελεί πραγματικότητα. Η Κροατία πρέπει ακόμα να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο στη μεταρρύθμιση της διοίκησης και της δικαιοσύνης, στον τομέα των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και της επιστροφής των προσφύγων, καθώς και στην αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα και της ναυπηγικής.

6) Η Τουρκία προέβη σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις αφότου απέκτησε την ιδιότητα της υποψήφιας χώρας το 1999. Το περασμένο έτος, η Τουρκία διήλθε μια συνταγματική κρίση η οποία οδήγησε σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Οι εκλογές αυτές ήταν ελεύθερες και αδιάβλητες, και η νέα εθνοσυνέλευση αντικατοπτρίζει το πολιτικό φάσμα της χώρας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη σύμφωνα με τους συνταγματικούς κανόνες και η δημοκρατία επικράτησε στις σχέσεις πολιτείας-στρατού. Η Τουρκία πρέπει τώρα να δώσει νέα ώθηση στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις και να καταβάλει, χωρίς καθυστέρηση, σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες ειδικότερα όσον αφορά την ελευθερία έκφρασης (άρθρο 301 του Ποινικού Κώδικα και άλλη σχετική νομοθεσία) και τα δικαιώματα των μη μουσουλμανικών θρησκευτικών κοινοτήτων. Απαιτούνται επίσης περαιτέρω βελτιώσεις ειδικότερα στη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών, των παιδιών και των συνδικαλιστικών ενώσεων, των πολιτιστικών δικαιωμάτων, καθώς και την εποπτεία των δυνάμεων ασφαλείας από την πολιτική εξουσία.

Η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει την υποχρέωσή της για πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης ούτε για ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εξετάζει την κατάσταση στις επόμενες ετήσιες εκθέσεις της, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006 που έχουν εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

7) Το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου πρέπει να διευκρινιστεί το ταχύτερο δυνατό. Η ενότητα της ΕΕ είναι ουσιώδης ως προς αυτό. Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως τις εργασίες της Τρόικας. Είναι αναγκαίο να εξευρεθεί βιώσιμη λύση που θα εξασφαλίζει την ύπαρξη ενός δημοκρατικού και πολυεθνικού Κοσσυφοπεδίου και θα συμβάλλει στην σταθερότητα της περιοχής.

8) Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας σημείωσε πρόοδο, αλλά πρέπει ακόμη να επιταχύνει το ρυθμό των μεταρρυθμίσεων σε βασικούς τομείς. Η Αλβανία και το Μαυροβούνιο σημείωσαν πρόοδο σε ορισμένους τομείς, παρ’όλο που αντιμετωπίζουν ακόμη σημαντικά προβλήματα. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν έχει αναλάβει ακόμη πλήρως την ευθύνη της διακυβέρνησής της και πρέπει να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, ειδικότερα της αστυνομίας. Η Σερβία απέδειξε ότι διαθέτει τη διοικητική ικανότητα να σημειώσει σημαντική πρόοδο για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της, με την αποτελεσματική διεξαγωγή των τεχνικών διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης. Εντούτοις, η υπογραφή της ΣΣΣ εξαρτάται από την πλήρη συνεργασία της Σερβίας με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία. Η περιοχή ως σύνολο πρέπει να σημειώσει πρόοδο στην οικοδόμηση σύγχρονων δημοκρατιών και στην ανάπτυξη μιας πολιτικής παιδείας διαλόγου και ανεκτικότητας.

Κατά συνέπεια:

(α) Η Επιτροπή αναμένει σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους, που θα οδηγήσει στο άνοιγμα μεγάλου αριθμού κεφαλαίων και στο προσωρινό κλείσιμο αρκετών κεφαλαίων, υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα θα διατηρήσει τον αναγκαίο ρυθμό των μεταρρυθμίσεων και θα εκπληρώσει τα κριτήρια αναφοράς.

(β) Η Επιτροπή αναμένει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία κατά τη διάρκεια του έτους. Τα κεφάλαια για τα οποία έχουν ολοκληρωθεί οι τεχνικές προετοιμασίες, θα ανοιχθούν σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες.

Ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων εξαρτάται από τα αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία. Η πρόοδος της Τουρκίας μπορεί να επιταχυνθεί εάν κατορθώσει να εκπληρώσει τα αρχικά κριτήρια.

Η Επιτροπή πρότεινε στο Συμβούλιο η αναθεώρηση των διατάξεων για την ελευθερία της έκφρασης στον τουρκικό ποινικό κώδικα (άρθρο 301 και άλλα σχετικά άρθρα) να αποτελέσει κριτήριο αναφοράς για το άνοιγμα των κεφαλαίων σχετικά με το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Η Τουρκία πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της που αφορούν την πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου στης συμφωνίας σύνδεσης, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006, και έως ότου η Τουρκία συμμορφωθεί, δεν θα ανοιχτούν οκτώ κεφάλαια.

(γ) Η ΕΕ είναι έτοιμη να παράσχει περαιτέρω στήριξη για τη σταθερότητα στο Κοσσυφοπέδιο και στην περιοχή, και να αντιδρά στις εξελίξεις χρησιμοποιώντας πλήρως τα μέσα πολιτικής της.

(δ) Υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται οι όροι, μπορούν να ολοκληρωθούν οι συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης με όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων το 2008, ορισμένες εκ των οποίων θα υπογραφούν και άλλες θα τεθούν σε ισχύ.

(ε) Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα αναλάβουν την ευθύνη για την περιφερειακή συνεργασία με τη μετάβαση από το Σύμφωνο Σταθερότητας προς το νέο Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας μέσα στο πλαίσιο της διαδικασίας Συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να ενισχύει την ανάληψη τοπικών πρωτοβουλιών σε θέματα περιφερειακής συνεργασίας.

(στ) Θα δοθεί προτεραιότητα στην προώθηση των επαφών μεταξύ των λαών των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ. Η Επιτροπή θα αρχίσει διάλογο σχετικά με την απελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων εισόδου για τους πολίτες των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, ως επόμενο βήμα μετά τις συμφωνίες διευκόλυνσης της έκδοσης θεωρήσεων και επανεισδοχής.

(ζ) Στις αρχές του 2008, η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση στην οποία θα προβεί σε καταγραφή των εξελίξεων και θα υποδείξει την κατεύθυνση που θα δοθεί στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης και της ανακοίνωσης του Σάλτσμπουργκ για την προώθηση της πορείας των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων προς την ΕΕ.

(η) Η Επιτροπή προτείνει τώρα ανανεωμένες εταιρικές σχέσεις προσχώρησης και ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις με καθορισμό νέων προτεραιοτήτων μεταρρυθμίσεων. Τα σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με την ενίσχυση των θεσμών, τη διακυβέρνηση και τη μεταρρύθμιση της διοίκησης και της δικαιοσύνης πρέπει να αντιμετωπίζονται σε αρχικό στάδιο.

(θ) Αυτές οι προτεραιότητες θα λαμβάνονται υπόψη στον προγραμματισμό της χρηματοδοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του νέου Μέσου Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ). Η Επιτροπή θα καθιερώσει επίσης, στο πλαίσιο του ΜΠΒ, μια χρηματοδοτική διευκόλυνση για να προωθήσει το διάλογο και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως με την ενίσχυση του δυναμικού και με προγράμματα ανταλλαγών. Θα εξασφαλίσει το στενότερο συντονισμό με άλλους χορηγούς βοήθειας, και θα εντείνει τη συνεργασία με την ΕΤΕ, καθώς και με την ΕΤΑΑ και άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

(ι) Η υποστήριξη της διεύρυνσης από την κοινή γνώμη είναι ζωτικής σημασίας. Είναι σημαντικό να ακούγονται οι πολίτες και να δίνονται απαντήσεις στους προβληματισμούς τους με την παροχή σαφών και τεκμηριωμένων πληροφοριών. Η επικοινωνία με τους πολίτες για την πολιτική διεύρυνσης είναι κοινή ευθύνη. Προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παίζει το ρόλο της από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές και την κοινωνία των πολιτών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συμπεράσματα σχετικά με την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία, την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο [8], την Τουρκία

Αλβανία

Όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια, η Αλβανία σημείωσε πρόοδο στον τομέα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Η Αλβανία εξακολούθησε να διαδραματίζει θετικό ρόλο στη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή. Εντούτοις, πρέπει να αναπτυχθούν η δημοκρατική παιδεία και ειδικότερα ο εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των μερών προκειμένου το πολιτικό σύστημα να λειτουργεί αποτελεσματικά και με διαφάνεια. Το Κοινοβούλιο πρέπει να σημειώσει σημαντική περαιτέρω πρόοδο στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων. Η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος συνιστά μείζονα πρόκληση.

Σημειώθηκε πρόοδος στον τομέα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου . Το Κοινοβούλιο της Αλβανίας εκπλήρωσε τον συνταγματικό του ρόλο στην εκλογή νέου προέδρου. Εντούτοις, η άρνηση των πολιτικών κομμάτων να συνεργαστούν καθυστερεί τις μεταρρυθμίσεις, ειδικότερα στον εκλογικό και δικαστικό τομέα. Η Αλβανία σημείωσε κάποια πρόοδο στην ενίσχυση των κυβερνητικών δομών για την τήρηση των δεσμεύσεών της έναντι της ΕΕ και την αντιμετώπιση των αναπτυξιακών αναγκών της. Ο συντονισμός και η ικανότητα είναι ανεπαρκείς και ο στρατηγικός προγραμματισμός πρέπει να βελτιωθεί. Παρ’όλο που δεν υπήρξαν σημαντικές μετακινήσεις στη δημόσια διοίκηση της Αλβανίας, απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες ώστε να διασφαλίζονται αποτελεσματικότητα και αμεροληψία, κυρίως με την πλήρη εφαρμογή του νόμου περί των δημοσίων υπηρεσιών. Η εξουσία του υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης πρέπει να ενισχυθεί. Εξακολουθούν να υπάρχουν εκτεταμένες αδυναμίες στη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων στη δημόσια διοίκηση.

Περιορισμένη ήταν η πρόοδος που επιτεύχθηκε στη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος . Οι διαδικασίες αξιολόγησης των δικαστών βελτιώθηκαν, η διαχείριση του συστήματος των δικαστηρίων έγινε πιο ορθολογική και η εκτέλεση των αποφάσεων επιταχύνθηκε κατά κάποιο τρόπο. Εντούτοις, το δικαστικό σύστημα υπολειτουργεί λόγω της διαφθοράς και της έλλειψης ανεξαρτησίας, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας. Η θέσπιση της σχεδιαζόμενης νομοθεσίας για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων καθυστερεί.

Η κυβέρνηση εφαρμόζει καλύτερη στρατηγική προσέγγιση για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η οποία αποτελεί και βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Η νομοθεσία βελτιώθηκε στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων. Οι έρευνες για την εξάρθρωση της διαφθοράς οδήγησαν στη σύλληψη ορισμένων ανώτερων δημόσιων αξιωματούχων. Ωστόσο, η διαφθορά είναι εκτεταμένη και συνιστά σοβαρό πρόβλημα. Πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για όλες τις πτυχές του ζητήματος, κυρίως σε ό,τι αφορά τη δικαστική ευθύνη και τη διαφάνεια στον τομέα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.

Σημειώθηκε πρόοδος σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου και την προστασία των μειονοτήτων . Η Αλβανία κατήργησε τη θανατική ποινή σε όλες τις περιπτώσεις. Θεσπίστηκε νέος νόμος που στοχεύει τους ηθικούς αυτουργούς πράξεων «βεντέτας». Με επίσημες εντολές προς τους εισαγγελείς και τη δικαστική αστυνομία έχει υπογραμμισθεί η ανάγκη σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου στις ποινικές διαδικασίες. Οι συνθήκες κράτησης παραμένουν ακατάλληλες. Οι συνθήκες στις εγκαταστάσεις των φυλακών βελτιώθηκαν κάπως και οι περισσότεροι προσωρινά κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε νέα ειδικά τμήματα των φυλακών. Εντούτοις, οι φυλακές εξακολουθούν να είναι υπερπλήρεις. Δεν έχουν ακόμη επιβληθεί επαρκώς οι κανόνες σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και οι παραβάτες δεν διώκονται συστηματικά. Η νομοθεσία για την παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας παραμένει ελλιπής.

Η Αλβανία έχει σημειώσει πρόοδο στην ελευθερία της έκφρασης, που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Συμφωνήθηκε ένα σχέδιο δράσης για τη θέσπιση νέας νομοθεσίας για τις ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές. Η διοικούσα επιτροπή του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού περιλαμβάνει τώρα εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Ενισχύθηκε το πλαίσιο ανταγωνισμού σ’αυτόν τον τομέα. Εντούτοις, οι αποφάσεις της κυβέρνησης για την αδειοδότηση των μέσων ενημέρωσης και την είσπραξη των φόρων επικρίθηκαν για μεροληψία. Απαιτούνται συναινετικές και συντονισμένες μεταρρυθμίσεις, ειδικότερα στον τομέα των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών και της διαφάνειας της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης. Η υπάρχουσα νομοθεσία πρέπει να εφαρμόζεται καλύτερα.

Υπάρχει ευνοϊκό νομικό πλαίσιο για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών οι οποίες, εντούτοις, εξακολουθούν να είναι ανίσχυρες. Δεν συμμετέχουν επαρκώς στη χάραξη πολιτικής και στερούνται πόρων, οργανωτικής ικανότητας, προώθησης και περιφερειακών δεσμών.

Σημειώθηκε πρόοδος στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών. Η νέα νομοθεσία καλύπτει την ενδοοικογενειακή βία και προβλέπει τη δημιουργία υπουργικής υπηρεσίας που θα ασχολείται αποκλειστικά με θέματα ισότητας των φύλων. Εντούτοις, η προστασία των γυναικών από όλες τις μορφές βίας παραμένει ανεπαρκής. Η νομοθεσία πρέπει να ενισχυθεί και να εφαρμοστεί πλήρως. Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τα δικαιώματα των παιδιών. Τα δικαστήρια ανηλίκων, ο έλεγχος του σεβασμού των δικαιωμάτων των παιδιών και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχουν βελτιωθεί. Δεν σημειώνεται περαιτέρω πρόοδος λόγω των καθυστερήσεων στη θέσπιση βασικής νομοθεσίας, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη ληξιαρχική καταχώριση των γεννήσεων, και λόγω της έλλειψης πόρων. Οι κοινωνικές υπηρεσίες έχουν βελτιωθεί αρκετά και προσφέρουν περισσότερα μέσα στον κόσμο. Εντούτοις, τα μέτρα ενίσχυσης των κοινωνικά ευπαθών ατόμων και των ατόμων με αναπηρίες εξακολουθούν να είναι περιορισμένα. Ο καλύτερος συντονισμός των κρατικών υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των αποτελεσμάτων.

Επιτεύχθηκε πρόοδος στην ενίσχυση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Η κυβέρνηση υιοθέτησε μια στρατηγική η οποία συνδέει τις διαδικασίες πρώτης καταχώρισης ακινήτων, απόδοσης, αποζημίωσης και νομιμοποίησης αυθαίρετων κτιρίων. Η καλύτερη διαχείριση απόδοσης και αποζημίωσης έχει επιταχύνει κάπως την εξέταση των απαιτήσεων, αλλά παραμένει βραδεία. Είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ο ορθός συντονισμός της καταχώρισης, απόδοσης, αποζημίωσης και νομιμοποίησης και να επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των αντίστοιχων απαιτήσεων.

Η Αλβανία έλαβε ορισμένα μέτρα για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της σχετικά με την προστασία των μειονοτήτων, ιδίως για να ενθαρρύνεται η χρήση των μειονοτικών γλωσσών και της παραδοσιακής ονομασίας των τοποθεσιών. Η περαιτέρω πρόοδος παρεμποδίζεται από την έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων για το μέγεθος και την κατάσταση των μειονοτήτων. Λήφθηκαν ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομ, αλλά τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων είναι περιορισμένα. Η μειονότητα των Ρομ διαβιώνει ακόμη σε πολύ δυσχερείς συνθήκες και αποτελεί αντικείμενο διακρίσεων, ειδικότερα στους τομείς της εκπαίδευσης, της κοινωνικής προστασίας, της υγειονομικής περίθαλψης, της στέγασης και της απασχόλησης.

Όσον αφορά τα περιφερειακά θέματα και τις διεθνείς υποχρεώσεις, η Αλβανία εξακολούθησε να επιδιώκει καλές σχέσεις με τις άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και τις γειτονικές χώρες της ΕΕ, τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο. Η χώρα συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία μέσω της Συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP) και του Περιφερειακού Συμβουλίου Συνεργασίας (ΣΠΣ), καθώς και της τροποποιηθείσας Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA). Η Αλβανία διατήρησε την εποικοδομητική στάση της στη διαδικασία για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου. Τούτο συνέβαλε στη σταθερότητα της περιοχής. Όσον αφορά το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, η διμερής συμφωνία περί ασυλίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν συνάδει με τη σχετική κοινή θέση και τις κατευθυντήριες αρχές της ΕΕ.

Η οικονομία της Αλβανίας εξακολουθεί να σημειώνει ισχυρή ανάκαμψη. Η γενική μακροοικονομική σταθερότητα διατηρήθηκε, αλλά τα εξωτερικά ελλείμματα διογκώθηκαν κυρίως λόγω της κρίσης στον ενεργειακό τομέα. Το ανεπαρκές κράτος δικαίου εξακολουθεί να μην επιτρέπει την ομαλή λειτουργία της οικονομίας της αγοράς και επηρεάζει το επιχειρηματικό κλίμα. Οι ελλιπείς υποδομές και ο αναξιόπιστος ενεργειακός εφοδιασμός δυσχεραίνουν την οικονομική ανάπτυξη.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Αλβανία σημείωσε πρόοδο στη δημιουργία μιας λειτουργικής οικονομίας της αγοράς. Απαιτούνται ακόμη σημαντικές μεταρρυθμίσεις για να μπορεί η χώρα να αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Η πολιτική συναίνεση σχετικά με τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής έχει γενικά διατηρηθεί. Η μακροοικονομική σταθερότητα διατηρήθηκε σε γενικές γραμμές. Η οικονομική ανάπτυξη εξακολουθεί να είναι ισχυρή παρά τις ενεργειακές ελλείψεις. Η νομισματική πολιτική είναι αξιόπιστη διατηρώντας τον πληθωρισμό σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το επίπεδο της επίσημης ανεργίας, αν και ακόμη υψηλό, εξακολούθησε να μειώνεται. Τα φορολογικά έσοδα ήταν σύμφωνα με τους στόχους και η εκτέλεση του προϋπολογισμού βελτιώθηκε. Οι μεταρρυθμίσεις των δημόσιων οικονομικών συνεχίστηκαν αλλά οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι παραμένουν. Γενικά, ο συνδυασμός των μέτρων μακροοικονομικής πολιτικής ήταν ο κατάλληλος. Μετά τις σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώθηκαν το 2006, ο ρυθμός των ιδιωτικοποιήσεων αυξήθηκε το 2007. Ο ιδιωτικός τραπεζικός τομέας αναπτύσσεται και είναι γενικά υγιής. Η ανάπτυξη της πίστης παρέμεινε ισχυρή. Το κανονιστικό πλαίσιο για την εποπτεία των τραπεζών έχει αναπτυχθεί καλά. Η ολοκλήρωση των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Εντούτοις, τα εξωτερικά ελλείμματα διογκώθηκαν, κυρίως, λόγω των δυσχερειών του ενεργειακού τομέα. Σημειώθηκε πρόοδος σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, αλλά οι ελλείψεις του δικαστικού συστήματος και της εφαρμογής του νόμου επηρεάζουν το επιχειρηματικό κλίμα. Παρ’όλο που οι διαδικασίες καταχώρισης των εταιρειών στα μητρώα άρχισαν να βελτιώνονται, η διοικητική αναποτελεσματικότητα εμποδίζει την είσοδο και την έξοδο από την αγορά. Επιτεύχθηκε πρόοδος στον τομέα της εποπτείας των χρηματοπιστωτικών φορέων εκτός των τραπεζών, αλλά υπάρχει ακόμη περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τον συνταξιοδοτικό τομέα. Η διαρθρωτική ανεργία επιμένει. Οι ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό και οι ακατάλληλες υποδομές καθυστέρησαν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα που μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της χώρας. Ο ευρύς τομέας της παραοικονομίας που τροφοδοτείται από τις μόνιμες αδυναμίες στην επιβολή του νόμου και του κανονιστικού πλαισίου, μειώνει τη φορολογική βάση, περιορίζει τις δυνατότητες της κυβέρνησης στην εφαρμογή των οικονομικών πολιτικών της και επηρεάζει αρνητικά το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η Αλβανία σημείωσε πρόοδο στην εναρμόνιση της νομοθεσίας, των πολιτικών και του δυναμικού της με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τηρεί τις εμπορικές υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ενδιάμεσης συμφωνίας. Σε ορισμένους τομείς, όπως ο τελωνειακός, ο ανταγωνισμός και η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, διατηρήθηκε η πρόοδος που είχε σημειωθεί τα προηγούμενα έτη. Σε άλλους τομείς, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές και τα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η πρόοδος είναι περιορισμένη. Η προώθηση των μεταρρυθμίσεων σε τομείς όπως ο κτηνιατρικός και φυτοϋγειονομικός έλεγχος, είναι ζωτικής σημασίας για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Η διοικητική ικανότητα για την εφαρμογή των διατάξεων της ΣΣΣ που δεν αφορούν το εμπόριο και η αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση ώστε η εφαρμογή της ΣΣΣ να έχει θετικά αποτελέσματα.

Σημειώθηκε πρόοδος σε ορισμένους τομείς της εσωτερικής αγοράς, αλλά απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Αλβανίας στο πλαίσιο της ΣΣΣ. Η πρόοδος στην υιοθέτηση των προτύπων και στη διαπίστευση ήταν ικανοποιητική. Ενισχύεται η ικανότητα όσον αφορά τη μετρολογία και την εποπτεία της αγοράς, αλλά πρέπει να γίνουν ορισμένες νομοθετικές βελτιώσεις. Απαιτούνται επίσης βελτιώσεις στη νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών όσον αφορά την εξέταση των καταγγελιών και την επίλυση των διαφορών. Οι αβεβαιότητες σε σχέση με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας αποθαρρύνουν την εγκατάσταση των επιχειρήσεων . Υπάρχουν ακόμη ορισμένοι περιορισμοί στις κινήσεις κεφαλαίων.

Σημειώθηκε πρόοδος στη μηχανοργάνωση των τελωνείων. Αυτό βοήθησε την Αλβανία να εφαρμόσει πιο αποτελεσματικά τις συναφείς με το εμπόριο διατάξεις της ΣΣΣ. Τα τελωνειακά έσοδα εξακολούθησαν να αυξάνονται. Η Αλβανία εφήρμοσε τις δασμολογικές μειώσεις που προβλέπονται στην ενδιάμεση συμφωνία. Εντούτοις, απαιτούνται βελτιώσεις στις υποδομές και στην εναρμόνιση με τις πρακτικές της ΕΕ. Οι φορολογικές υπηρεσίες εξορθολογίστηκαν και σημειώθηκε πρόοδος στη μηχανοργάνωση και στη διεκπεραίωση των προσφυγών των φορολογουμένων. Εντούτοις, η είσπραξη των φόρων είναι ανεπαρκής. Χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη εναρμόνιση με την κοινοτική νομοθεσία και μια σφαιρική στρατηγική είσπραξης και ελέγχου των φόρων.

Σημειώθηκε πρόοδος στον τομέα του ανταγωνισμού. Η Αρχή Ανταγωνισμού (ACA) ενισχύθηκε. Εξέτασε πολλές κοινοποιήσεις συγχωνεύσεων και επέβαλε πρόστιμα για παραβίαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Εντούτοις, πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την κατάρτιση του προσωπικού της Αρχής του Ανταγωνισμού. Η Αλβανία σημείωσε πρόοδο στην τήρηση των υποχρεώσεών της στο πλαίσιο της ΣΣΣ όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις. Η υπηρεσία κρατικών ενισχύσεων ενεργεί πλέον ανεξάρτητα από το υπουργείο Οικονομικών σε ό,τι αφορά τη σύνταξη εκθέσεων, και εξακολουθεί να αναλύει και να ενημερώνει τον πίνακα καταγραφής των καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων.

Εγκρίθηκε νέα νομοθεσία δημοσίων συμβάσεων που συνάδει περισσότερο με τα πρότυπα της ΕΕ. Η υπηρεσία δημοσίων συμβάσεων ενισχύεται και η διοικητική ικανότητά της πρέπει να αναβαθμιστεί ώστε να μπορεί να εφαρμόζει ορθά τη νέα νομοθεσία. Πρέπει να εξασφαλιστεί η αμεροληψία κατά τις διαδικασίες προσφυγής. Όσον αφορά τα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η υπηρεσία πνευματικής ιδιοκτησίας άρχισε να λειτουργεί, και η Αλβανία επικύρωσε τις διεθνείς πράξεις για την καταχώριση των βιομηχανικών σχεδίων και υποδειγμάτων. Εντούτοις, δεν προστατεύονται ακόμη επαρκώς τα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Τόσο η Γενική Διεύθυνση Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Εμπορικών Σημάτων όσο και η υπηρεσία πνευματικής ιδιοκτησίας στερούνται των κατάλληλων πόρων και εμπειρογνωμοσύνης. Απαιτείται η θέσπιση νέας νομοθεσίας βιομηχανικής ιδιοκτησίας σύμφωνης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και πρέπει να καταβληθούν ακόμη σημαντικές προσπάθειες για την τήρηση των υποχρεώσεων της ενδιάμεσης συμφωνίας σχετικά με τα δικαιώματα αυτά.

Σημειώθηκε κάποια πρόοδος όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πρότυπα στον τομέα της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Καταρτίστηκαν προγράμματα για την προώθηση της απασχόλησης των ευάλωτων ομάδων και βελτιώθηκε το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο με την ψήφιση του νόμου για την επιθεώρηση της εργασίας. Εντούτοις, το δυναμικό της Επιθεώρησης Εργασίας είναι περιορισμένο και υπάρχουν ακόμη προβλήματα όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Ελλιπή διοικητικά συστήματα και συστήματα πληροφοριών δυσχεραίνουν τη διαπίστωση της κοινωνικής ανάπτυξης και της κατάστασης της απασχόλησης, καθώς και την ανάπτυξη των κατάλληλων στρατηγικών απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης. Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την εκπαίδευση. Οι δημοσιονομικοί πόροι για την εκπαίδευση αυξήθηκαν σημαντικά. Οι εθνικές στρατηγικές για την προπανεπιστημιακή εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση τέθηκαν σε εφαρμογή και ψηφίσθηκε νέος νόμος για την ανωτέρα εκπαίδευση.

Καταγράφεται πρόοδος σε ορισμένες τομεακές πολιτικές. Όσον αφορά τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ, δημιουργήθηκε ένα Εθνικό Κέντρο Καταχώρισης για να διευκολυνθεί η καταχώριση των επιχειρήσεων. Εγκρίθηκε στρατηγική για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ. Έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα αναπροσαρμοσμένο σχέδιο δράσης για να αντιμετωπιστεί η παραοικονομία και να αρθούν οι διοικητικοί φραγμοί. Δημιουργήθηκε ένα ταμείο εγγύησης των εξαγωγών και εφαρμόζεται ένα αναπροσαρμοσμένο σχέδιο δράσης για την άρση των διοικητικών φραγμών στις επενδύσεις. Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος στην αντιμετώπιση της παραοικονομίας και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η πρόοδος στον τομέα της γεωργίας είναι περιορισμένη. Χορηγήθηκαν ορισμένα κίνητρα για την αύξηση της παραγωγής, αλλά η ανταγωνιστικότητα του αγροτικού τομέα είναι χαμηλή. Η συμμόρφωση με τα κτηνιατρικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα της ΕΕ δεν έχει εξασφαλιστεί, αν και είναι απαραίτητη προϋπόθεση των εμπορικών παραχωρήσεων στο πλαίσιο της ΣΣΣ και της ενδιάμεσης συμφωνίας. Σημειώθηκε κάποια πρόοδος στον τομέα του ελέγχου και της επιθεώρησης της αλιείας, παρ’όλο που συνεχίζονται η υπερβολική εκμετάλλευση και οι παράνομες αλιευτικές δραστηριότητες.

Όσον αφορά το περιβάλλον, σημειώθηκε πρόοδος στην οριζόντια νομοθεσία, αλλά αυτή δεν εφαρμόζεται επαρκώς. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες στους τομείς διαχείρισης των αποβλήτων και ποιότητας του ύδατος. Η διοικητική ικανότητα πρέπει να ενισχυθεί για να εφαρμοστεί η νομοθεσία που έχει ήδη μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο. Η πρόοδος στον τομέα των μεταφορών είναι περιορισμένη. Η Αλβανία έχει επικυρώσει την συμφωνία Κοινού Ευρωπαϊκού Εναέριου Χώρου και εργάζεται για την υλοποίηση της πρώτης μεταβατικής της φάσης. Η Αλβανία συμμετέχει ενεργά στην ανάπτυξη του κύριου δικτύου περιφερειακών μεταφορών και του Παρατηρητηρίου Μεταφορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, εγκρίνοντας ειδικότερα το δεύτερο κυλιόμενο πενταετές πρόγραμμα 2007-2011 (MAP). Απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Στον τομέα της ενέργειας, η Αλβανία δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει την ασφάλεια του ανεφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες για να εκπληρωθούν οι απαιτήσεις της συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα. Ως συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης αυτής, η Αλβανία είναι υποχρεωμένη να εφαρμόζει την αντίστοιχη νομοθεσία της ΕΕ, ειδικότερα στον τομέα της ενέργειας, από τον Ιούλιο του 2007. Παρ’όλο που σημειώθηκε πρόοδος, όπως η θέσπιση νέας νομοθεσίας για τις παραχωρήσεις υδροηλεκτρικής παραγωγής, και μικρή βελτίωση στην είσπραξη των τιμολογίων, ο ενεργειακός τομέας παραμένει σε κρίσιμη κατάσταση. Τούτο εμποδίζει την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Τα μέτρα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Αλβανίας σχετικά με την κοινωνία της πληροφορίας και τα μέσα ενημέρωσης, στο πλαίσιο της ΣΣΣ, καθυστερούν. Η ελευθέρωση της αγοράς στους τομείς των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των τεχνολογιών των πληροφοριών βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Το κανονιστικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη εναρμονιστεί με το κεκτημένο και η αρμόδια ρυθμιστική αρχή για τις τηλεπικοινωνίες πρέπει να ενισχύσει το δυναμικό της. Όσον αφορά τον δημοσιονομικό έλεγχο, ψηφίσθηκε νέος νόμος για τον εσωτερικό έλεγχο. Πρέπει να αναπτυχθεί ακόμη μια κατάλληλη υπηρεσία επιθεώρησης. Σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος στον τομέα των στατιστικών. Οι περισσότερες από τις βασικές στατιστικές ταξινομήσεις έχουν γίνει και είναι σύμφωνες με τα πρότυπα της ΕΕ.

Στον τομέα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας σημειώθηκε πρόοδος, αλλά γενικά απαιτείται περαιτέρω βελτίωση. Η τεχνολογία για την έκδοση θεωρήσεων και για την ασφάλεια των διπλωματικών και υπηρεσιακών διαβατηρίων βελτιώθηκε. Υπογράφηκε συμφωνία ΕΕ-Αλβανίας για τη διευκόλυνση της έκδοσης θεωρήσεων. Πρέπει να εκδοθούν διαβατήρια με βιομετρικά στοιχεία σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Για να συμμορφωθεί με τα πρότυπα της ΕΕ, η Αλβανία πρέπει να προβεί σε περαιτέρω τροποποιήσεις του νόμου για τους αλλοδαπούς.

Χάρη στις νέες υποδομές, την επέκταση των ηλεκτρονικών συνδέσεων και την καλύτερη διϋπηρεσιακή και διασυνοριακή συνεργασία της αστυνομίας βελτιώθηκαν οι έλεγχοι στα σύνορα. Η κυβέρνηση υιοθέτησε μια ολοκληρωμένη στρατηγική ελέγχου των συνόρων. Παρ’όλα αυτά οι υποδομές στα σημεία διέλευσης των συνόρων υπολείπονται ακόμη σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η νομοθεσία περί ασύλου συνάδει με τα διεθνή πρότυπα, αλλά δεν υπάρχει ακόμη συνεκτική στρατηγική παροχής ασύλου και η εφαρμογή παρουσιάζει αδυναμίες. Δημιουργήθηκε μια μονάδα για την παρακολούθηση της εθνικής στρατηγικής μετανάστευσης. Οι έλεγχοι στα σύνορα είναι τώρα κάπως πιο αποτελεσματικοί, αλλά υπάρχει ακόμη μεγάλο περιθώριο βελτιώσεων. Η Αλβανία έχει υπογράψει το πρωτόκολλο επανεισδοχής με την Αυστρία στο πλαίσιο της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Αλβανίας του 2006. Εντούτοις, η διαχείριση των στοιχείων πρέπει να γίνει πιο αποτελεσματική και να βελτιωθεί η συνεργασία με τις γειτονικές χώρες. Το προσωπικό της αστυνομίας συνόρων πρέπει να γίνει πιο σταθερό, ειδικότερα για να εφαρμοστεί ορθά η συμφωνία επανεισδοχής ΕΕ-Αλβανίας.

Γίνεται καλύτερη χρήση του τραπεζικού συστήματος για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες: οι περισσότεροι μισθοί της δημόσιας διοίκησης πληρώνονται τώρα μέσω τραπεζών. Η διακίνηση κλοπιμαίων αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα. Μια κοινή μονάδα ερευνών συνδέει τα υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομίας, τη Γενική Εισαγγελία και την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών. Εντούτοις, δεν υπάρχουν ακόμη συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η νομοθεσία, τα μέσα έρευνας και εμπειρογνωμοσύνης, η τεχνολογική στήριξη και η διοργανική συνεργασία πρέπει να βελτιωθούν.

Γίνεται μεγαλύτερη χρήση των ειδικών διυπηρεσιακών ομάδων δράσης κατά των ναρκωτικών . Η συνεργασία με ξένους εταίρους βελτιώνεται. Κατασκευάζεται η κατάλληλη υποδομή αποθήκευσης των κατασχεθέντων ναρκωτικών. Εντούτοις, η διακίνηση ναρκωτικών παραμένει σοβαρό πρόβλημα. Κατασχέθηκαν σημαντικές ποσότητες ναρκωτικών αλλά αυτές ήταν ακόμη μικρές σε σύγκριση με τις ποσότητες που υπολογίζεται ότι διακινούνται μέσω της Αλβανίας. Απαιτούνται μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και καλύτερος συντονισμός μεταξύ της αστυνομίας και της δικαιοσύνης για να διώκονται οι φερόμενοι ως έμποροι ναρκωτικών, καθώς και οι ύποπτοι για διαφθορά με απαγγελία των κατάλληλων κατηγοριών. Τα μέτρα πρόληψης και ο εξοπλισμός στα σύνορα πρέπει να βελτιωθούν.

Θεσπίστηκε νέος νόμος για την κρατική αστυνομία ο οποίος θα συμβάλει στην αποπολιτικοποίηση της αστυνομίας. Η Σύμβαση Αστυνομικής Συνεργασίας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχει τώρα επικυρωθεί και μια στρατηγική συμφωνία με την Europol προβλέπει εντατική διεθνή συνεργασία. Εντούτοις, το προσωπικό της αστυνομίας έχει μειωθεί χωρίς να δοθεί η δέουσα προσοχή στη διατήρηση του δυναμικού και τη συνέχεια των βασικών μονάδων. Η επιτυχία της έρευνας και της ποινικής δίωξης εξακολουθεί να προσκρούει στην ανεπαρκή επικοινωνία μεταξύ της αστυνομίας και των εισαγγελέων. Η διοίκηση της αστυνομίας και οι δομές εσωτερικού ελέγχου πρέπει να ενισχυθούν.

Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί πάντα σοβαρό πρόβλημα. Έγιναν ορισμένες σημαντικές συλλήψεις στον τομέα του οργανωμένου εγκλήματος και η αντίδραση της αστυνομίας σε σοβαρά εγκλήματα βελτιώθηκε. Εισήχθη νέος τακτικός και ερευνητικός εξοπλισμός. Η συνεργασία με την Interpol βελτιώθηκε συμβάλλοντας στην εκτέλεση αριθμού διεθνών ενταλμάτων σύλληψης. Εντούτοις, πολλές διεθνείς αιτήσεις σύλληψης δεν έχουν ακόμη ικανοποιηθεί. Οι προσπάθειες καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος δυσχεραίνονται από τη διαφθορά και την ελλιπή προστασία των μαρτύρων. Προβλήματα που άπτονται της τεχνολογίας των πληροφοριών εμποδίζουν τη χρήση των υπηρεσιών πληροφοριών. Παρ’όλο που βελτιώθηκε η συνεργασία με τις γειτονικές χώρες σχετικά με τις κλοπές οχημάτων, η εγχώρια διυπηρεσιακή συνεργασία είναι ανεπαρκής, πράγμα που μειώνει την αποτελεσματικότητα.

Η Αλβανία εξακολούθησε να διεξάγει έρευνες και να διώκει αυστηρά την εμπορία ανθρώπων. Οι έλεγχοι στα σύνορα έγιναν κάπως πιο αποτελεσματικοί και η διεθνής συνεργασία βελτιώθηκε. Εντούτοις, η Αλβανία παραμένει μια σημαντική χώρα διέλευσης και η σωματεμπορία στο εσωτερικό της χώρας έχει αυξηθεί. Ελάχιστα είναι τα θύματα που δέχονται να καταθέσουν κατά των σωματεμπόρων, λόγω της ανεπαρκούς προστασίας των μαρτύρων. Η έλλειψη συντονισμού δυσχεραίνει την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής κατά της σωματεμπορίας.

Οι μονάδες καταπολέμησης της τρομοκρατίας στην αστυνομία και στην υπηρεσία πληροφοριών συνεργάζονται τώρα καλύτερα. Η συνεργασία με τους διεθνείς παράγοντες ήταν καλή. Η Αλβανία ψήφισε ένα νόμο ελέγχου των εξαγωγών στρατιωτικού εξοπλισμού που συνάδει με το κεκτημένο. Εντούτοις, ο εξοπλισμός και η κατάρτιση των εμπειρογνωμόνων και επιθεωρητών που ασχολούνται με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, δεν επαρκούν.

Ο νόμος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί αντικείμενο αναθεώρησης ώστε να εναρμονιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Εντούτοις, δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί μια ανεξάρτητη εποπτεύουσα αρχή προστασίας των δεδομένων με επαρκείς αρμοδιότητες.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια, η πρόοδος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης επιβραδύνθηκε. Περίπλοκες θεσμικές ρυθμίσεις, μη τήρηση της συμφωνίας ειρήνης Παρισίων/Ντέιτον και εθνικιστική ρητορική υπονόμευσαν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της χώρας. Ακόμη δεν έχουν εκπληρωθεί οι βασικές προτεραιότητες της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Οι πολιτικοί ηγέτες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δεν κατόρθωσαν να επιτύχουν πολιτική μεταρρύθμιση. Η έλλειψη προόδου σ’αυτό και σε άλλα σημαντικά ζητήματα καθυστερεί τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ).

Σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος στον τομέα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Το σύστημα διακυβέρνησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης απαιτεί ακόμη σημαντική διεθνή παρουσία. Το Γραφείο του Ύπατου Εκπροσώπου/Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ (OHR) συνεργάζεται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την προσέγγιση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στην ΕΕ. Εντούτοις, οι αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης δεν απέδειξαν την ικανότητά τους για περαιτέρω πολιτική συμμετοχή και ανάληψη ευθυνών. Απαιτείται να ληφθούν επειγόντως μέτρα για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών σε κρατικό επίπεδο. Το Συμβούλιο για την εφαρμογή της ειρήνης αποφάσισε να αναβάλει το κλείσιμο του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου για τις 30 Ιουνίου 2008 και να επανεξετάσει την κατάσταση τον Φεβρουάριο του 2008.

Οι εκλογές του Οκτωβρίου του 2006 διεξήχθησαν γενικά σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες. Η κυβέρνηση της Δημοκρατίας των Σερβοβοσνίων (Republika Srpska) σχηματίστηκε το Νοέμβριο, αλλά η κεντρική κυβέρνηση καθώς και η κυβέρνηση της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης χρειάστηκαν πάνω από τέσσερεις μήνες για να σχηματισθούν. Σημειώθηκε πρόοδος στη βελτίωση των τεχνικών και ανθρώπινων πόρων του εθνικού κοινοβουλευτικού σώματος , αλλά σημαντικές επιτροπές όπως η επιτροπή ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, πρέπει ακόμα να ενισχυθούν. Ο συντονισμός μεταξύ του κεντρικού κράτους και των οντοτήτων δεν έχει σημειώσει καμία πρόοδο. Οι γενικές επιδόσεις των εκτελεστικών και νομοθετικών οργάνων δεν ήταν καλές. Οι συζητήσεις για τη συνταγματική μεταρρύθμιση σταμάτησαν.

Σημειώθηκε πρόοδος στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, αλλά πρέπει να καταβληθούν ακόμη σημαντικές προσπάθειες. Το γραφείο του συντονιστή των μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης ενισχύθηκε και λήφθηκαν αρχικά μέτρα για την εφαρμογή της στρατηγικής για την μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, πράγμα που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Συστάθηκε ένα ταμείο ενίσχυσης των μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης που χρηματοδοτείται από την ΕΕ. Οι δημόσιες υπηρεσίες βελτίωσαν την αποτελεσματικότητά τους και λήφθηκαν ορισμένα μέτρα εξοπλισμού των υπουργείων και οργανισμών σε κρατικό επίπεδο, ειδικότερα σε προσωπικό και γραφεία. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την προοδευτική συγκρότηση μιας αποτελεσματικής, επαγγελματικής, σταθερής, διαφανούς και υπόλογης δημόσιας διοίκησης.

Όσον αφορά το δικαστικό σύστημα, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε πρόοδο μειώνοντας την εξάρτησή της από τη διεθνή κοινότητα με την αντικατάσταση των διεθνών δικαστών και εισαγγελέων από τοπικούς. Εντούτοις, ο κατακερματισμός του δικαστικού συστήματος και η ανομοιογένεια του νομικού πλαισίου εμποδίζουν ακόμη την λειτουργία της δικαιοσύνης. Η ανεξαρτησία και η αποτελεσματικότητα της δικαστικής εξουσίας πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο. Το δικαστήριο εγκλημάτων πολέμου συνέχισε να λειτουργεί κανονικά. Εντούτοις, οι εγκληματίες πρέπει να διώκονται πιο αποφασιστικά σε επίπεδο οντοτήτων.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε ελάχιστη πρόοδο στην καταπολέμηση της διαφθοράς, η οποία είναι εκτεταμένη και αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Η εθνική στρατηγική καταπολέμησης της διαφθοράς δεν έχει εφαρμοστεί ορθά. Απαιτείται πιο αποφασιστική δράση κατά της διαφθοράς.

Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου και την προστ