18. 2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. 0 41/47 
2.2. Αναλυτικότερα, υπάρχουν χώρες με βιομηχανικούς 
τομείς που χρειάζονται χαμηλή ανάπτυξη Ε + Α, αλλά οι 
οποίοι, λόγω του κατακερματισμού τους, δεν καταφέρνουν να 
την αποκτήσουν. Υπάρχουν επίσης άλλες χώρες που στρέ­
φονται προς νέες τεχνολογικές μεθόδους και που μπορούν να 
τις κατακτήσουν με δικές τους προσπάθειες και δημόσια ή 
κοινοτικά κίνητρα· υπάρχουν, τέλος, οι τομείς όγκου, που θα 
έχουν αυτάρκεια για προγράμματα Ε + Α εάν φθάσουν στην 
απαιτούμενη κριτική μάζα. Η εξωτερική συνεργασία σ'αυτή 
τήν περίπτωση θα έχει ως στόχο να επιτευχθεί αυτή η διά­
σταση. 
2.3. Κατά συνέπεια, σε κάθε πρόγραμμα Ε + ΤΑ στον τομέα 
των βιομηχανικών τεχνολογιών και των τεχνολογιών υλικών 
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα αυτή προκει­
μένου: 
α. Ο οριζόντιος χαρακτήρας που επιδιώκεται από τις ενέρ­
γειες του προγράμματος να μην οδηγήσει σε ανισότητες. 
Υπενθυμίζεται σχετικά ότι, στο πρώτο πρόγραμμα Ευρω­
παϊκής Έρευνας για τα προωθημένα υλικά (Εΐ)ΚΑΜ 1) 
(1986-1989)(') που διέθετε προϋπολογισμό 30 εκατομμυ­
ρίων Εοιι, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων προέρχονταν 
από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 37% των 
συμμετεχόντων προέρχονταν από τις μεγάλες βιομη­
χανίες, το 34% από τα Πανεπιστήμια και μόνο το 7% 
από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Η έρευνα είχε 
κυρίως επικεντρωθεί στη βασική έρευνα και τα σχέδιά 
τους είχαν μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο στόχο, 
πράγμα που επεξηγεί την αριθμητική υπεροχή των συμμε­
τοχών από τα Πανεπιστήμια και τις μεγάλες βιομηχανίες. 
Το ΕυΚΑΜ δεν ησχολείτο σχεδόν καθόλου με τα χαμη­
λότερα στρώματα της πυραμίδας των υλικών. 
β. Να βασισθεί σε μια πραγματική βιομηχανική γεωγραφία 
και να αναπτύξει τις εγκεκριμένες προτεραιότητες προκει­
μένου να επιτευχθούν από κοινού οι στόχοι της αντα­
γωνιστικότητας και της συνοχής; 
γ. Κατά τον καθορισμό των διαδικασιών κοινοτικής παρέμ­
βασης πρέπει να ληφθεί υπόψη η συγκεκριμένη διάρ­
θρωση των επιχειρήσεων του τομέα που πρόκειται να 
ωφεληθεί από τη δράση. 
2.4. Η ΟΚΕ τονίζει ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα πρέπει 
να εκτιμηθεί επίσης και βάσει των γενικότερων στόχων που 
προσδιορίζονται στην στρατηγική της Κοινότητας για την 
έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη οι οποίοι υπενθυμίζο­
νται στην αιτιολογική έκθεση της απόφασης Συμβουλίου για 
το πρόγραμμα-πλαίσιο: 
α) να ενισχυθούν οι επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις 
της βιομηχανίας και να ευνοηθεί η ανάπτυξη της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητάς της 
(') ΕΕ αριθ. I 159 της 14. 6. 1986, σ. 36. β) να ενδυναμωθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή στο 
εσωτερικό της Κοινότητας. 
2.5. Επειδή όμως προστίθεται ότι οι ΜΜΕ είναι σε θέση 
να συμβάλουν αισθητά στη διαδικασία καινοτομίας, συμβάλ­
λοντας έτσι στην ευρύτερη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
του βιομηχανικού τομέα, η ΟΚΕ φρονεί ότι, σε ό,τι αφορά 
το εξεταζόμενο πρόγραμμα, αυτή η πτυχή είναι στενά συν­
δεδεμένη με την ενδυνάμωση της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής. 
2.6. Η ΟΚΕ διαπιστώνει πράγματι ότι η ενδυνάμωση της 
συνοχής συνεπάγεται σε πολλές περιπτώσεις την ανάπτυξη 
των παραδοσιακών ΜΜΕ. Ωστόσο, πρέπει να ειπωθούν και 
άλλα πράγματα: ο εκσυγχρονισμός αυτών των τομέων προϋ­
ποθέτει βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε προϊόντα που 
σήμερα προέρχονται από χώρες εκτός της Κοινότητας, και 
ταυτόχρονα, αυτή η ενίσχυση προϋποθέτει μεγαλύτερη 
αποτελεσματικότητα σε τομείς που, λόγω της καθυστέρησής 
τους, ασκούν πληθωριστικές πιέσεις στο σύστημα. 
2.6.1. Δηλαδή η συνοχή, με τη μορφή παροχής τεχνολογι­
κής υποστήριξης στις ΜΜΕ, είτε μέσω ενίσχυσης της 
δραστηριότητας διάδοσης, είτε μέσω της δημιουργίας οργανι­
σμών που πραγματοποιούν έρευνες για λογαριασμό τους, 
συνεπάγεται αύξηση της σταθερότητας και της αποτελεσμα­
τικότητας. 
2.7. Σύμφωνα με το παράρτημα II της απόφασης του Συμ­
βουλίου για το πρόγραμμα πλαίσιο όπου περιγράφονται οι 
επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι καθώς και το συναφές 
περιεχόμενο των διαφόρων ερευνητικών δράσεων που επιδιώ­
κονται, η εφαρμογή του εν λόγω προγράμματος πρέπει να 
ανταποκριθεί σε τρεις πρωταρχικές και ειδικές απαιτήσεις: 
α) να μειωθεί ο χρόνος μετάβασης από την ιδέα στον προϊόν 
και να βελτιωθεί η διαδικασία κατασκευής· 
β) να συμπεριληφθούν σε αυτό προβληματισμοί σχετικά με 
τις μελλοντικές απαιτήσεις της αγοράς καθώς και πιο 
αυστηρές απαιτήσεις στα θέματα του περιβάλλοντος και 
των συνθηκών εργασίας· 
γ) οι εργασίες που αναπτύσσονται στα πλαίσια του προγράμ­
ματος να αντιμετωπισθούν με συστηματικό τρόπο, δηλαδή 
η έρευνα για νέα υλικά επιβάλλεται να συσχετίζεται με 
την έρευνα για τη διαδικασία σχεδιασμού και κατασκευής 
και με την προκανονιστική έρευνα. 
2.8. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ αυτές οι τρεις απαιτήσεις 
καλύπτουν αναγκαιότητες δύο τύπων επιχειρήσεων και, για 
το λόγο αυτό, δύο διαφορετικές αλλά απαραίτητες πτυχές της 
ανταγωνιστικότητάς, δηλαδή: 
α) αύξηση της παραγωγικότητας με βάση τη μέθοδο κατα­
σκευής, από την οποία θα πρέπει να επωφεληθούν τόσο 
οι μεγάλες όσο και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
β) παραγωγή νέων προϊόντων, που απαιτούν προηγμένη τε­
χνολογία και που θα αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα 
του ανώτερου τμήματος της αγοράς με αποτέλεσμα να 
δημιουργηθούν δυνατότητες για όλες τις επιχειρήσεις. 
Αριθ. Ο 41/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2.91 
Αυτά τα νέα προϊόντα αντιστοιχούν σε ειδικές δραστηριότη­
τες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων αιχμής. 
3. Γενικές παρατηρήσεις 
3.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει σε γενικές γραμμές την πρόταση της 
Επιτροπής και. ταυτόχρονα καλεί αυτή και το Συμβούλιο 
να λάβουν υπόψη τους τις παρατηρήσεις που ακολουθούν, 
σκοπός των οποίων είναι να ισχυροποιηθεί η επίδραση της 
εφαρμογής του προγράμματος και να εξασφαλισθεί πλήρως 
η συμμόρφωσή του προς τους στόχους της κοινοτικής πολιτι­
κής στον τομέα της Ε + ΤΑ. 
3.2. Η ΟΚΕ, επισύρει επίσης την προσοχή στις γνωμοδο­
τήσεις που έχει ήδη εκδώσει για τα προγράμματα «Πρώτες 
ύλες και ανακύκλωση» (1990-1992) (εισηγητής: ο κ. 
Ι&δοΗίοΙΟΟ) και «Τεχνολογίες της μεταποιητικής βιομη­
χανίας και εφαρμογές προηγμένων υλικών» (ΒΚΙΤΕ/ 
ΕυΚΑΜ) (1989-1992) (εισηγητής: ο κ. Νοπιι&ηη)(2) στις 
οποίες διατυπώνονται παρατηρήσεις που ισχύουν και για το 
εξεταζόμενο πρόγραμμα και οι οποίες ατυχώς δεν ελήφθησαν 
υπόψη κατά την επεξεργασία του. 
3.3. Η ΟΚΕ τονίζει ότι έχει μεγάλη σημασία ποιά κριτήρια 
θα εφαρμοσθούν κατά την επιλογή των ερευνητικών σχεδίων 
που θα τύχουν κοινοτικής χρηματοδοτήσεως και υπογραμμί­
ζει σχετικά ότι είναι απαραίτητο να ενσωματωθούν πλήρως 
οι έννοιες της ανταγωνιστικότητας, της συνοχής και να κατα­
στούν όχι μόνο συμβιβαστές αλλά και συμπληρωματικές. Για 
τούτο χρειάζεται να διαμορφωθούν στη διαδικασία επιλογής 
των Σχεδίων σε έννοιες της ανταγωνιστικότητας και της 
συνοχής, καθιστώντας τα συμβατά. Προς τούτο είναι 
αναγκαίο να καθορισθούν προτεραιότητες, σύμφωνα με κρι­
τήρια επεξεργασμένα εκ των προτέρων, αφού δοθεί ειδική 
έμφαση στις στρατηγικές παροχής υποστήριξης σε τομείς με 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις κατακερματισμένης διάρ­
θρωσης και σε τομείς με κλάδους μικρών, μεσαίων και μεγά­
λων επιχειρήσεων, και να εξασφαλισθεί έτσι η συμμετοχή 
των επιχειρήσεων μικρών διαστάσεων. 
3.4. Μολονότι έχει βασική σημασία το κριτήριο του 
οριζόντιου χαρακτήρα στην επιλογή των σχεδίων, δεν πρέπει 
να λησμονείται ότι' η πραγματικότητα επιβάλλει, μερικές 
φορές, περιθώρια απορρόφησης που μπορούν να κατα­
στήσουν αδύνατη τη χρήση του από τις επιχειρήσεις. Πράγ­
ματι, η μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη έρευνα και τα 
πεδία που αφορούν την τεχνολογία αιχμής είναι πιο χρήσιμα 
στις μεγάλες επιχειρήσεις απ'ό,τι στις μικρές, ενώ αντίθετα 
μία εκσυγχρονισμένη συμβατική ανακάλυψη σχετικά με 
παραδοσιακούς τομείς δεν χρησιμεύει σε πολλές περιπτώσεις 
στις μεγάλες επιχειρήσεις. Πρέπει να εξισορροπηθούν τα 
ωφέλη. 
3.5. Η ΟΚΕ κρίνει ότι χρειάζεται επίσης να αντληθούν 
διδάγματα από τις αξιολογήσεις των προγενέστερων 
(') ΕΕ αριθ. Ο 159 της 26. 6. 1989, σ. 31. 
(2) ΕΕ αριθ. Ο 56 της 6. 3. 1989, σ. 14. προγραμμάτων. Στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΙΙΚ.ΑΜ 1, 
το μεγαλύτερο μέρος των ερευνητικών σχεδίων αφορούσε τα 
πλέον προηγμένα υλικά ενώ λιγότερο του 1% υπολογίζονταν 
στη βελτίωση των παραδοσιακών υλικών. 
3.6. Ας σημειωθεί ότι με την ευκαιρία των αξιολογήσεων, 
είχαν διατυπωθεί και ορισμένες συστάσεις για τα μελλοντικά 
προγράμματα, όπως αυτές που ακολουθούν και τις οποίες η 
ΟΚΕ επιθυμεί να υπενθυμίσει: 
— είναι αναγκαίο να ενταθούν οι προσπάθειες που καταβάλ­
λονται για να εντοπισθούν οι ισχυροί τομείς (που πρέπει 
να υποστη ριχθούν) και οι αδύνατοι τομείς (που χρειάζεται 
να υποστηριχθούν ακόμη περισσότερο). Υποδεικνύεται 
να διατεθεί ένα μικρό τμήμα του προϋπολογισμού σε 
ανεξάρτητες μελέτες γύρω από αυτό το θέμα, 
— χρειάζεται να επιτευχθεί μεγαλύτερη ισορροπία, μεταξύ 
των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων εργασιών, των 
νέων ή ανανεωμένων υλικών και των νέων τεχνικών που 
προορίζονται για τα υπάρχοντα υλικά. 
3.7. Η ΟΚΕ εγκρίνει τη στρατηγική των ολοκληρωμένων 
σχεδίων. Φρονεί εντούτοις ότι θα πρέπει να επιδειχθεί μέρι­
μνα ώστε, παράλληλα με τις μεγάλες επιχειρήσεις, να εξασφα­
λισθεί και η ενεργός συμμετοχή ομίλων των ΜΜΕ. Τονίζει 
επίσης ότι είναι απαραίτητο να αποφευχθεί το ενδεχόμενο, 
μήπως η επιλογή παρόμοιων προγραμμάτων, λόγω της σημα­
ντικής κινητοποιήσεως πόρων και ιδίως χρηματοπιστωτικών 
που συνεπάγεται η υλοποίησή της, οδηγήσει σε μείωση των 
ενισχύσεων για άλλους τομείς έρευνας που εμπίπτουν στο 
πρόγραμμα και τους οποίους η ΟΚΕ θεωρεί ότι έχουν μεγαλύ­
τερη προτεραιότητα σε σχέση με τους στόχους του προγράμ­
ματος αυτού. 
3.8. Η ΟΚΕ προειδοποιεί τέλος ότι υπάρχει κίνδυνος να 
δημιουργηθούν υποψίες για ενδεχόμενη πολιτικοποίηση του 
προγράμματος και εθνικοποίηση των κριτηρίων επιλογής που 
εφαρμόζονται στα ερευνητικά σχέδια, πράγμα για το οποίο 
δεν ευθύνεται η Επιτροπή εάν συμβαίνει μόνο μία μειοψηφία 
των βιομηχανικών τομέων και χωρών να ωφελούνται από την 
υλοποίηση αυτών των ολοκληρωμένων σχεδίων. 
3.9. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση της Επιτροπής δεν 
προσφέρει κανένα μέσο που να επιτρέπει την εκτίμηση των 
επιπτώσεων των δράσεων έρευνας που προβλέπει το πλαίσιο 
προγράμματος και, συνεπώς, την κρίση της καταλληλότητας 
στην προοπτική της πλήρους επίτευξης των καθορισθέντων 
στόχων. 
3.10. Υπενθυμίζει ότι έχει ήδη επανειλημμένως.ζητήσει να 
συνεκτιμώνται σε όλα τα στάδια των ερευνητικών προγραμμά­
των οι οικονομικές και κοινωνικές πτυχές (από τον καθορισμό 
και τον προγραμματισμό χρησιμοποίησης των αποτελεσμά­
των έως την επιλογή των σχεδίων έρευνας) και ότι πρέπει να 
υιοθετηθεί η έννοια της «εκτίμησης των κοινωνικών 
επιπτώσεων» ως αναπόσπαστο τμήμα των προγραμμάτων 
18. 2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. 041/49 
Ε + ΤΑ, εκτίμηση που θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τα 
αποτελέσματα των εν λόγω προγραμμάτων για: 
— το βιομηχανικό ανταγωνισμό, 
— την απασχόληση, 
— την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, 
— το χώρο εργασίας, 
— το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής. 
3.11. Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά στη γνωμοδότησή της 
για το πρόγραμμα ΒΚ,ΙΤΕ/ΕυΚ,ΑΜ, που έχει ήδη αναφερθεί. 
Μια τέτοια εκτίμηση, που ομοιάζει με μια μελέτη στρατηγι­
κής διερεύνησης, θα επέτρεπε τη στήριξη της ακολουθητέας 
πολιτικής για την επίτευξη των στόχων των εν λόγω προγραμ­
μάτων. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο θα ήταν δυνατό να 
υπάρξει μια σύνδεση μεταξύ της εκτίμησης και των ενδιάμε­
σων δράσεων. 
3.12. Η έννοια της ποιότητας ζωής ή, με άλλα λόγια, το 
κοινωνικό στοιχείο, εμφανίζεται σε διάφορα τμήματα της 
πρότασης: 
— στα σχετικά με την· ανακύκλωση υλικών, 
— στην επισήμανση ότι οι περιβαλλοντικές πτυχές των περι­
βαλλοντικών προϊόντων, των προϊόντων και των διαδι­
κασιών διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και ότι το μέσο 
εργασίας αντιπροσωπεύει ένα στρατηγικό στοιχείο, 
— στην προσοχή που δίνεται μέσω των προκανονιστικών 
εργασιών στα επιτεύγματα από τη σκοπιά των επιπτώσεων 
στην υγεία και το περιβάλλον, 
— στην πρόθεση να χρησιμοποιηθούν προϊόντα και μέθοδοι 
που να είναι αποδεκτές από περιβαλλοντική και κοινω­
νική σκοπιά. 
3.13. Η ΟΚΕ επιχαίρει για το γεγονός ότι αυτές οι πτυχές 
περιλαμβάνονται ρητά στο κείμενο. Ωστόσο, είναι αναπόφευ­
κτες ορισμένες αντιρρήσεις: 
α) οι δηλώσεις προθέσεων έχουν μικρή αξία αν δεν συνο­
δεύονται από συγκεκριμένες διαδικασίες εφαρμογής, και 
αυτές δεν περιλαμβάνονται σε κανένα τμήμα της πρό­
τασης. Πράγματι, σε καμία στιγμή δεν καθορίζεται ειδικό­
τερα από που εννοείται για παράδειγμα με τις . λέξεις 
«αποδεκτό από κοινωνική και περιβαλλοντική σκοπιά», 
με αποτέλεσμα να μην υπάρχει κανένα κριτήριο που να 
μπορεί να χρησιμοποιηθεί τη στιγμή της πραγματοποίη­
σης μιας αξιολόγησης για ένα συγκεκριμένο σχέδιο 
β) δεν εμφανίζεται επίσης καθόλου το κοινωνικό στοιχείο 
στην προτεινόμενη κατανομή του προϋπολογισμού." Τα 
μέσα που διατίθενται για την ανακύκλωση είναι περιο­
ρισμένα και δεν προβλέπεται τίποτε για την κοινωνική 
έρευνα. σχέδιο εκτίμησης που θα προβλέπει τη χρησιμοποίηση των 
αποτελεσμάτων μετά την ολοκλήρωση της έρευνας. 
3.15. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι μια τέτοια προηγούμενη ανάλυση 
μπορεί να επιχειρηθεί δεδομένου ότι είναι δυνατό «στις 
ημέρες μας η μικροοικονομική θεωρία της βιομηχανίας αρχί­
ζει να μπορεί να καθορίζει ποια διάρθρωση της αγοράς ευνοεί 
περισσότερο την καινοτομία, να ανιχνεύει ποιοι είναι οι 
τρόποι διάδοσης και αφομοίωσης των νέων τεχνολογιών, να 
διαφοροποιεί τις οικονομικές επιπτώσεις των- καινοτομιών 
στη μέθοδο και το προϊόν, να καθορίζει τις βέλτιστες πολιτι­
κές δαπανών Ε + Α, να αναλύει ορισμένα από τα αποτε­
λέσματα του στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρή­
σεων στο τεχνολογικό πεδίο» ('). 
4. Ειδικές παρατηρήσεις 
4.1. Χρηματοδότηση του προγράμματος 
4.1.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει το ύψος των πιστώσεων, από τον 
κοινοτικό προϋπολογισμό, που πρότεινε η Επιτροπή για την 
υλοποίηση του προγράμματος, διατυπώνει όμως επιφυλάξεις 
για την κατανομή τους μεταξύ των διαφόρων τομέων έρευνας 
επειδή εκτιμά σχετικά ότι δεν αντανακλά τις δράσεις κατά 
προτεραιότητα σε ό,τι αφορά τους στόχους του εν λόγω προ­
γράμματος και τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν προηγου­
μένως. 
4.1.2. Όπως συνέβη και με την περίπτωση του προγράμμα­
τος «Πρώτες ύλες και ανακύκληση» (1990-1992), η ΟΚΕ δια­
πιστώνει ότι μόνο πολύ μικρό μέρος των πιστώσεων χορηγού­
νται για την ανακύκλωση, που είναι ο πλέον κατάλληλος 
τομέας για χρηματοδοτήσεις ερευνητικών σχεδίων που αντα­
ποκρίνονται στα κριτήρια επιλογής που προβλέπει το 
πρόγραμμα και, επιπλέον, ανταποκρίνεται στο διπλό στόχο 
για προστασία του περιβάλλοντος και εξοικονόμηση πρώτων 
υλών. 
4.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι δίδεται υπερβολική σημασία στον 
τομέα τών υλικών εις βάρος του τομέα σχεδιασμού και της 
κατασκευής και ότι μια τέτοια επιλογή μπορεί να δημιουργή­
σει ορισμένα προβλήματα και ειδικότερα αντιβαίνει στην 
ανάγκη ενθάρρυνσης των ΜΜΕ στην προσπάθειά τους για 
Ε + Α. 
Πράγματι: 
— Αφενός, η ικανότητα των ΜΜΕ να σχεδιάζουν και να 
κατασκευάζουν προϊόντα που είναι ταυτοχρόνως πολύ 
ανταγωνιστικά και αποδεκτά από περιβαλλοντική και κοι­
νωνική άποψη αποτελεί το αδύνατο σημείο των επιχειρή­
σεων αυτών. Συνεπώς στον ερευνητικό τομέα θα πρέπει να 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή. 
— Αφετέρου, ευνοώντας τομείς έρευνας που αποβλέπουν 
λιγότερο στη διατήρηση ή την αύξηση των μεριδίων της 
αγοράς από ό,τι στην απόκτηση ανωτέρων τομέων μέσω 
3.14. Σε ό,τι αφορά τη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων 
των σχεδίων έρευνας, η ΟΚΕ ζητά επίσης εδώ και πολλά 
χρόνια, κάθε πρόγραμμα Ε + ΤΑ να συνοδεύεται από ένα (') .Ιυΐίο δε§ιΐΓ3: «Εκβιομηχάνιση, τεχνολογική εξέλιξη», Κενιιε 
(Ι'εοοηοιτπε η° 3. 
Αριθ. Ο 41/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2.91 
νέων ή τελειοποιημένων προϊόντων, προϊόντων που συνε­
πάγονται μια τεχνολογία αιχμής που μπορεί να αναπτυχθεί 
μόνο με υψηλές κριτικές μάζες, που δεν διαθέτουν γενικά 
οι ΜΜΕ, υπάρχει ο κίνδυνος μόνο οι μεγάλες επιχειρή­
σεις να μπορούν να θέσουν σε εφαρμογή σχέδια έρευνας 
στον τομέα των υλικών. 
4.1.4. Η ΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι μια πλέον ισόρροπη κατα­
νομή των πιστώσεων πρέπει να καθορισθεί μεταξύ των τριών 
τομέων, των πρώτων υλών, της ανακύκλησης και των υλικών. 
4.1.5. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι, στο πλαίσιο κάθε σχεδίου 
θα πρέπει να προβλέπονται, αν κριθεί αναγκαίο, πιστώσεις 
για εκτίμηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων. 
4.2. Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 
4.2.1. Όπως υπογράμμισε ήδη η ΟΚΕ, η απόφαση του 
Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο (1990-1994) 
τονίζει ότι «η διάδοση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 
των δράσεων Ε+ΤΑ αποτελούν απαραίτητο στοιχείο της 
διαδικασίας καινοτομιών, ειδικότερα για. τις μικρές και μεσαί­
ες επιχειρήσεις» (15η αιτιολογική σκέψη). 
4.2.2. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της 
για το γεγονός ότι δεν διαθέτει σήμερα πληροφορίες για 
πρακτικούς τρόπους υλοποίησης αυτών των δραστηριοτήτων 
τόσο στο πλαίσιο του εξεταζόμενου προγράμματος όσο και 
μέσω μιας συγκεντρωτικής δράσης διάδοσης των γνώσεων 
και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ειδικών και συμπλη­
ρωματικών προγραμμάτων έρευνας, που προβλέπει το άρθρο 
4, εδάφιο 2, της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το 
πρόγραμμα-πλαίσιο (1990-1994). 
4.2.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει εξάλλου ότι καμία χρηματο­
δότηση δεν προβλέπεται στο πλαίσιο του εξεταζόμενου προ-
Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1990. γράμματος για την υλοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων, 
ενώ αυτές προβλέπονται ρητώς στην πρόταση της Επιτροπής, 
ως συνοδευτικά μέτρα. Ζητά, συνεπώς, να προβλεφθεί ρητώς 
ένα επαρκές ποσοστό. 
4.3. Επανεξέταση του προγράμματος και εκτίμηση των 
αποτελεσμάτων του 
4.3.1. Το άρθρο 5 της πρότασης αποφάσεως προβλέπει 
αφενός επανεξέταση του προγράμματος κατά τη διάρκεια του 
1992 και, αφετέρου, με τη λήξη του προγράμματος, αυτού, 
εκτίμηση των αποτελεσμάτων του. 
4.3.2. Η ΟΚΕ διερωτάται κατά πόσο είναι χρήσιμο να 
επανεξετασθεί το πρόγραμμα το 1992, στο βαθμό που η εφαρ­
μογή του δεν μπορεί να γίνει πριν από την 1η Ιανουαρίου 
1991 το ενωρίτερο και λαμβανομένου υπόψη, εξάλλου, των 
αναγκαίων προθεσμιών για την επιλογή των σχεδίων έρευνας 
και υπογραφής των σχετικών συμβάσεων. Υπό τις συνθήκες 
αυτές εκτιμά ότι μια επανεξέταση πρέπει, για να έχει κάποια 
χρησιμότητα, να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του τρί­
του έτους εφαρμογής του προγράμματος. 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει για μια ακόμη φορά ότι η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή δεν αναφέρεται μεταξύ των παραληπτών 
των εκθέσεων επανεξέτασης του προγράμματος και αξιολόγη­
σης των αποτελεσμάτων του. Η Επιτροπή ποτέ δεν έδωσε την 
παραμικρή αυτή αλλά και για τη συνέχισή της, το νομικό 
κύρος της οποίας αμφισβητείται εντελώς με βάση τις δια­
τάξεις του άρθρου 130 Ο της συνθήκης ΕΟΚ. 
Φαίνεται λοιπόν ότι πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, σύμφωνα 
με το παραπάνω άρθρο, πρέπει υποχρεωτικά να ζητείται η 
γνώμη της ΟΚΕ για κάθε πρόταση που αφορά τροποποίηση, 
παράταση ή ανανέωση ερευνητικών προγραμμάτων, αφού οι 
εκθέσεις αυτές αποτελούν, τόσο για την ΟΚΕ όσο και για το 
Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, ουσιαστικό στοιχείο για την 
αξιολόγηση των προτάσεων της Επιτροπής. Η ΟΚΕ, συνε­
πώς, ζητάει επιμόνως από την Επιτροπή και τό Συμβούλιο να 
τροποποιήσουν το άρθρο 5 της πρότασης για απόφαση. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΡΓΗηςοΐδ 5ΤΑΕΟΕΠΝ 
18. 2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. Ο 41/51 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ περί 
προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά 
'των εκπομπών αερίων ρύπων από ντηζελοκινητήρες προοριζόμενους να τοποθετηθούν σε οχήματα (') 
(91/0 41/17) 
Στις 29 Ιουνίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 9 Νοεμβρίου 1990 με βάση εισηγη­
τική έκθεση του κ. ΡεαΓδοη. 
Κατά τη 281η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου 1990, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και με 4 (τέσσερις) αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση που υποβάλλεται 
στο Συμβούλιο έχει σημαντικό χαρακτήρα και εκφράζει, 
συνεπώς, απογοήτευση επειδή παρουσιάζεται ως τρο­
ποποίηση της οδηγίας 88/77/ΕΟΚ (που τροποποίησε την 
οδηγία 70/156/ΕΟΚ) ενώ, κατά το τμήμα, θα ήταν προτιμό­
τερο να παρουσιασθεί ως νέα οδηγία. Προκειμένου να αποσα--
φηνισθούν τελείως όλες οι προϋποθέσεις που θεσπίζονται 
από τις προηγούμενες οδηγίες έτσι όπως έχουν τροποποιηθεί, 
το Συμβούλιο θα πρέπει να εκδώσει ένα συνοπτικό έγγραφο 
για την οριστική απεικόνιση του θέματος. 
1.2. Στις οριακές τιμές εκπεμπόμενων ρύπων περιλαμβά­
νονται όχι μόνο οι αέριοι ρύποι αλλά και σωματίδια. 
1.3. Η ρύπανση δεν γνωρίζει σύνορα και η ΟΚΕ έχει 
πλήρη συνείδηση των κινδύνων που διατρέχει το περιβάλλον 
σε μακροπρόθεσμη βάση εάν δεν περιορισθούν επειγόντως 
οι εκπομπές, επικίνδυνων ρύπων. 
1.4. Η αύξηση των οχημάτων με κινητήρες ντήζελ αυξάνει 
και τη σημασία αυτής της πτυχής του προβλήματος. 
1.5. Το συντομότερο δυνατόν θα πρέπει να επιτευχθεί μια 
ισορροπία τέτοια ώστε η βιομηχανία να εξακολουθήσει να 
λαμβάνει υπόψη της τις περιβαλλοντικές παραμέτρους. Είναι 
βέβαιο ότι οι προτάσεις θα προκαλέσουν το ενδιαφέρον του 
κοινού σε ό,τι αφορά τις αρνητικές επιπτώσεις για τη δημόσια 
υγεία: 
1.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τα προτεινόμενα μέτρα, προβλέ­
πει όμως ότι οι προθεσμίες για τις δύο φάσεις τότε μόνο θα 
τηρηθούν εφόσον: 
α) καθορισθούν εγκαίρως οι προδιαγραφές για βελτίωση του 
ντήζελ-β) κάθε κράτος μέλος θα αναλάβει σύντομα θετική δράση 
προκειμένου για τη διευκόλυνση των αναγκαίων δοκιμών 
και πιστοποιήσεων. 
2. Ντήζελ 
2.1. Ζωτικής σημασίας για την επιτυχία του δεύτερου στα­
δίου του προγράμματος που έχει προταθεί από το Συμβούλιο 
είναι η συνεργασία των διυλιστηρίων πετρελαίου (απ'όπου 
διοχετεύεται το ντήζελ) και της αυτοκινητοβιομηχανίας. 
Έχει μεγάλη σημασία να εκπονηθεί ένα χρονοδιάγραμμα για 
την ανάπτυξη το οποίο να συντονίζεται σε διεθνές επίπεδο 
αφού και οι δύο εμπλεκόμενοι βιομηχανικοί τομείς αναμένουν 
τα πορίσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης από 
την οποία έχει ζητηθεί να προσδιορίσει τις ευρωπαϊκές 
προδιαγραφές του ντήζελ. 
2.2. Εκτός από την καθυστέρηση που οφείλεται στην 
αναμονή της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κέντρου Τυποποί­
ησης, θα χρειασθεί στη συνέχεια και άλλος χρόνος για την 
εκπλήρωση των σχετικών προϋποθέσεων. Είναι γνωστό ότι 
η βιομηχανία διύλισης επιθυμεί ζωηρά να συνεργασθεί σε 
πλήρη κλίμακα, αλλά φαίνεται πως στο χρονοδιάγραμμα δεν 
λαμβάνονται επαρκώς υπόψη ούτε ο χρόνος που θα χρειασθεί 
για νέες κατασκευές και μετατροπές ούτε οι απαιτούμενες 
επενδύσεις. 
2.3. Το γεγονός ότι το Συμβούλιο έχει προτείνει δύο στάδια 
δείχνει ότι έχει επίγνωση της ανάγκης να υπάρξουν βελτιωμέ­
νες προδιαγραφές για το ντήζελ αναφοράς. Η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι η εν λόγω επίγνωση υποδηλώνει πως χρειάζεται να εκδο­
θεί επειγόντως μια οδηγία προσαρμοσμένη στην επικαιρό­
τητα που να καθορίζει την περιεκτικότητα του ντήζελ σε θείο 
επειδή τα νέα καύσιμα ντήζελ απαιτείται να είναι διαθέσιμα 
για οχήματα νέου τύπου δύο χρόνια πριν από τη λήξη της 
τιθέμενης προθεσμίας. 
3. Αυτοκινητοβιομηχανία 
(') ΕΕ αριθ. Ο 187 της 27. 7. 1990, σ. 6. 3.1. Αναφορικά με το πρώτο στάδιο του χρονοδιαγράμμα­
τος, σύμφωνα με το οποίο όλοι οι υπάρχοντες τύποι οχημάτων