Βρυξέλλες, 2.2.2005

SEC(2005) 143 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας τoυ Βελγίου, 2004-2008

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ορίζει ότι τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα υποχρεούντο να υποβάλουν προγράμματα σταθερότητας στο Συμβούλιο και την Επιτροπή έως την 1η Μαρτίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του εν λόγω κανονισμού το Συμβούλιο όφειλε να εξετάσει το εκάστοτε πρόγραμμα σταθερότητας με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής του άρθρου 114 της Συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή). Βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο, μετά την εξέταση του προγράμματος, εξέδωσε γνώμη. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν ετησίως επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας τα οποία μπορούν, επίσης, να εξεταστούν από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας του Βελγίου, για την περίοδο 1999-2002, υποβλήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1998 και εξετάσθηκε από το Συμβούλιο στις 15 Μαρτίου 1999. Έκτοτε υποβλήθηκαν κατ' έτος επικαιροποιημένα προγράμματα. Το Βέλγιο υπέβαλε το πλέον πρόσφατο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας στις 6 Δεκεμβρίου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν σε τεχνική αξιολόγηση του εν λόγω επικαιροποιημένου προγράμματος λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα των φθινοπωρινών οικονομικών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής το 2004, καθώς και τον Κώδικα Δεοντολογίας[2], την κοινή μεθοδολογία υπολογισμού της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων, τις συστάσεις των Γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής για την περίοδο 2003-2005 και τις αρχές που θεσπίζονται με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 27ης Νοεμβρίου 2002, για την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών[3] και κατέληξαν στα εξής συμπεράσματα:

- Το βελγικό επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2004 εγκρίθηκε από την κυβέρνηση της χώρας στις 3 Δεκεμβρίου 2004 και υποβλήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2004. Kαλύπτει την περίοδο 2004-2008 και ανταποκρίνεται γενικά στις απαιτήσεις περί πληροφοριακών στοιχείων του «Κώδικα Δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει υποχρεωτικά δεδομένα όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ούτε ορισμένες προαιρετικές μεταβλητές.

- Βασίζεται στην παραδοχή ότι η οικονομία της χώρας θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,5% το 2005 και το 2006, ο οποίος θα επιβραδυνθεί σε 2,0% το 2008. Το μακροοικονομικό σενάριο για το 2005 και το 2006 πλησιάζει πολύ τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής το 2004. Ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ που προβλέπεται για το 2007 και το 2008 είναι κατά τι χαμηλότερος από την εκτίμηση που έκαναν οι υπηρεσίες της Επιτροπής όσον αφορά τη δυνητική οικονομική ανάπτυξη εφαρμόζοντας την κοινή μεθοδολογία στα αριθμητικά δεδομένα που περιλαμβάνει το πρόγραμμα. Ως εκ τούτου, το μακροοικονομικό σενάριο δύναται να θεωρηθεί εύλογο.

- Η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος αποβλέπει στην επίτευξη ισοσκελισμένης ή ελαφρά πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης και στη διατήρηση του δείκτη χρέους σε πτωτική τάση εν είδει προετοιμασίας για τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της δημογραφικής γήρανσης. Το πρόγραμμα στοχεύει στην ισοσκέλιση του προϋπολογισμού το 2005 και το 2006 και στην επίτευξη πλεονάσματος ύψους 0,3% του ΑΕΠ το 2007. Πρόκειται για τις ίδιες προβλέψεις όπως στο προηγούμενο πρόγραμμα παρά τα χαμηλότερα επίπεδα ανάπτυξης που λαμβάνει ως βάση το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα για το 2005. Το 2008 προγραμματίζεται πλεόνασμα ύψους 0,6% του ΑΕΠ. Τα πρωτογενή πλεονάσματα προβλέπεται ότι θα παραμείνουν γύρω στο 4,5% του ΑΕΠ, δηλαδή σε κάπως χαμηλότερο επίπεδο από το 4,9 % του ΑΕΠ που προβλεπόταν για το 2004. Αυτό οφείλεται στη συνεχιζόμενη εφαρμογή της μεταρρύθμισης του 2001 στον τομέα της άμεσης φορολογίας και στις μεγαλύτερες δημόσιες επενδύσεις ενόψει των τοπικών εκλογών του 2006. Προβλέπεται ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα θα αρχίσουν να αυξάνονται και πάλι στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα, το οποίο προβλέπει, επίσης, ελάττωση της επιβάρυνσης από τόκους, κυρίως ως αποτέλεσμα της συνεχούς μείωσης του χρέους. Αναμένεται ότι γύρω στο 2006 τα έσοδα θα μειωθούν και ότι στη συνέχεια, θα παραμείνουν σταθερά ενώ προς το 2008 προβλέπεται ελαφρά μείωση των πρωτογενών δαπανών. Το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα προβλέπεται ότι θα παραμείνει θετικό καθ’ όλη την περίοδο του προγράμματος και ότι από πλεόνασμα 0,5% του ΑΕΠ το 2004 θα μειωθεί σε 0,1% του ΑΕΠ το 2006 για να αυξηθεί κατόπιν σε 0,9% του ΑΕΠ το 2008.

- Η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος φαίνεται ισορροπημένη σε γενικές γραμμές. Μέχρι στιγμής η κυβέρνηση του Βελγίου δεν έχει εξαγγείλει τα μέτρα που πρόκειται να λάβει προκειμένου να διατηρηθεί ισοσκελισμένος ο προϋπολογισμός του 2006, παρά την μείωση κατά 0,3 % του ΑΕΠ ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης εφαρμογής της μεταρρύθμισης του 2001 στον τομέα της άμεσης φορολογίας και του γεγονότος ότι ο προϋπολογισμός του 2005 ευεργετείται από μια σειρά μικρότερων έκτακτων γεγονότων (που συνολικά ισοδυναμούν με περίπου 0,2% του ΑΕΠ). Επίσης, μολονότι το μακροοικονομικό σενάριο είναι εύλογο, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του Βελγίου παραμένει σχετικά ευαίσθητο σε μεταβολές της οικονομικής ανάπτυξης (ευαισθησία 0,6). Τέλος, υπάρχει επίσης κάποιος κίνδυνος όσον αφορά τον έλεγχο των πρωτογενών δαπανών, κυρίως σε επίπεδο συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Η υπέρβαση που καταγράφηκε στο σύστημα υγείας το 2004 (παρά τον ήδη υψηλό στόχο ετήσιας πραγματικής αύξησης 4,5%) αποτελεί ένδειξη της συνεχιζόμενης έντονης ανόδου των δαπανών αυτών. Στα τέλη του 2004 εξαγγέλθηκαν νέα μέτρα μείωσης του κόστους στον τομέα της υγείας (συνολικά 0,2% του ΑΕΠ) αλλά η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι ακόμη εύκολο να αξιολογηθεί. Από την άλλη πλευρά, για το μεγαλύτερο μέρος του 2005 ο υπουργός κοινωνικών υποθέσεων έχει εντολή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα χωρίς προηγούμενες κοινοβουλευτικές (ή άλλες) διαβουλεύσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η ταχεία αντιμετώπιση του ενδεχόμενου περαιτέρω υπέρβασης. Γενικότερα, η βελγική κυβέρνηση κέρδισε, επίσης, από άποψη αξιοπιστίας διότι τήρησε τη δέσμευσή της να λάβει μέτρα προκειμένου να διατηρηθεί ισοσκελισμένος ο προϋπολογισμός. Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση κινδύνου, οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τους δημοσιονομικούς στόχους φαίνεται ότι είναι γενικά ισορροπημένοι ενώ ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος είναι επαρκής για την υλοποίηση του μεσοπρόθεσμου στόχου που καθορίζεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δηλαδή την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης η πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης. Επιπλέον, υπάρχει επαρκές περιθώριο ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς που έχει οριστεί σε 3% του ΑΕΠ υπό κανονικές συνθήκες κυκλικών διακυμάνσεων.

- Ο δείκτης χρέους μειώνεται συνεχώς από το 1993 αλλά παραμένει αρκετά πάνω από την τιμή αναφοράς της Συνθήκης που έχει οριστεί σε 60% του ΑΕΠ. Το 2004 μειώθηκε σε 96,6%, δηλαδή λιγότερο από ό,τι προέβλεπε το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας. Τα συνεχιζόμενα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και οι μειωμένες πληρωμές τόκων αποτελούν τους κυριότερους παράγοντες περαιτέρω μείωσης του δείκτη χρέους. Οι προσαρμογές αποθεμάτων-ροών είναι γενικά μικρές αλλά το 2005 η κυβέρνηση προτίθεται να αναλάβει ένα χρέος της εθνικής εταιρείας σιδηροδρόμων, SNCB, ύψους 7,4 δισεκατ. ευρώ (2,5% του ΑΕΠ). Η ενσωμάτωση του χρέους της SNCB καθυστερεί τη μείωση του χρέους το 2005, αλλά κατά τα λοιπά η προγραμματιζόμενη μείωση του χρέους είναι ταχύτερη σε σχέση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα. Η πορεία που προβλέπεται ότι θα διαγράψει το χρέος επηρεάζεται από τις ίδιες αβεβαιότητες με το έλλειμμα, αλλά συνολικά μπορεί να θεωρηθεί εύλογη.

- Όπως προαναφέρεται, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα περιγράφει σε γενικές γραμμές ορισμένα προγραμματιζόμενα μέτρα περιορισμού του κόστους που αντιπροσωπεύουν οι δαπάνες για την υγεία (όπως μέτρα για τον έλεγχο του κόστους των φαρμάκων ή ένα σύστημα πληρωμής ανά περίπτωση για τις συχνότερες μορφές θεραπευτικής αγωγής σε νοσοκομεία) εντός του στόχου πραγματικής αύξησης 4,5% ετησίως. Όσον αφορά πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των χαμηλών ποσοστών απασχόλησης, το πρόγραμμα εξαγγέλλει τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και της κυβέρνησης οι οποίες θα πρέπει να καταλήξουν σε νέα μέτρα περιορισμού της πρόσβασης στο σύστημα πρόωρης συνταξιοδότησης και περαιτέρω αύξησης του πραγματικού αριθμού ετών εργασίας επί τη βάσει κοινωνικών συμφωνιών. Ωστόσο, το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων είναι ακόμη αβέβαιο. Συνολικά, η διαδικασία άρσης των κινήτρων πρόωρης συνταξιοδότησης εξακολουθεί να βραδυπορεί, ενώ είναι λίγες οι νέες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που έχουν ανακοινωθεί.

- Από άποψη μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, το Βέλγιο φαίνεται ότι βρίσκεται σε κίνδυνο εξαιτίας του ύψους στο οποίο βρίσκεται σήμερα το ακαθάριστο χρέος του. Παρότι ελαττώνεται, ο δείκτης χρέους συνεχίζει να είναι υψηλός και η σταθερή μείωσή του εξαρτάται από τη διατήρηση μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων για μια μεγάλη περίοδο. Η στρατηγική αντιμετώπισης του δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης που περιγράφει το πρόγραμμα βασίζεται κυρίως στη μείωση του ακαθάριστου χρέους με τη διατήρηση μιας ισοσκελισμένης ή ελαφρά πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης (βασιζόμενης, επίσης, κατά κύριο λόγο στη συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών) και σε ένα ταμείο δημογραφικής γήρανσης. Η συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών ενδέχεται να αποδειχθεί δυσχερής, ειδικά στον τομέα της υγείας, αλλά είναι σημαντική στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης για τη μείωση του φορολογικού βάρους με σκοπό τη δημιουργία απασχόλησης. Λαμβάνοντας υπόψη την προβλεπόμενη αύξηση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (αριθμός των ατόμων ηλικίας άνω των 60 ετών που αντιστοιχεί σε 100 άτομα ηλικίας 20-59 ετών), η σθεναρή τήρηση της ευρείας αυτής στρατηγικής αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για την επίτευξη μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας.

- Σε σχέση με Γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής, οι οικονομικές πολιτικές του επικαιροποιημένου προγράμματος παρουσιάζουν εν γένει συνοχή με τους προσανατολισμούς που παρέχονται για τη χώρα στον τομέα των δημόσιων οικονομικών. Συγκεκριμένα, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εξασφαλίζει ότι ο δείκτης χρέους θα διατηρηθεί σε σταθερά πτωτική τάση. Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες υπερβάσεις στις δαπάνες του τομέα της υγείας (για τις οποίες ως στόχος ρυθμού αύξησης σε πραγματικούς όρους έχει οριστεί το σχετικά υψηλό ετήσιο ποσοστό του 4,5%), υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθεί ο στόχος του περιορισμού της αύξησης των πραγματικών δαπανών της οντότητας Ι (ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κοινωνική ασφάλιση) σε 1,5%. Ως εκ τούτου, η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και ο περιορισμός της αύξησης των πραγματικών δαπανών αποτελούν σημαντικά στοιχεία, ιδίως ενόψει των οικονομικών αναγκών που συνεπάγεται η δημογραφική γήρανση.

Με βάση την ανωτέρω εκτίμηση, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνημμένη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με την επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας της Βελγίου και τη διαβιβάζει στο Συμβούλιο.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας τoυ Βελγίου, 2004-2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[4], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Αφού ζήτησε τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

1. Στις [17 Φεβρουαρίου 2005] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Βελγίου για την περίοδο 2004-2008. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα ανταποκρίνεται εν γένει στις απαιτήσεις περί πληροφοριακών στοιχείων του «Κώδικα Δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει ορισμένα υποχρεωτικά δεδομένα ούτε ορισμένες προαιρετικές μεταβλητές. Ως εκ τούτου, το Βέλγιο καλείται να συμμορφωθεί πλήρως με τις απαιτήσεις περί πληροφοριακών στοιχείων.

2. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,5% το 2005 και το 2006, που θα μειωθεί σε 2,0% του ΑΕΠ στα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών το σενάριο αυτό φαίνεται ότι αντικατοπτρίζει εύλογες παραδοχές οικονομικής ανάπτυξης. Οι προβλέψεις του προγράμματος όσον αφορά τον πληθωρισμό φαίνονται, επίσης, ρεαλιστικές.

3. Η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος αποβλέπει στη διατήρηση μιας ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης και μιας πτωτικής τάσης στον δείκτη χρέους εν είδει προετοιμασίας για τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της δημογραφικής γήρανσης. Η επικαιροποίηση προβλέπει ισοσκέλιση του προϋπολογισμού το 2005 και το 2006 και πλεόνασμα 0,3% του ΑΕΠ το 2007 και 0,6% του ΑΕΠ το 2008. Συνολικά, σε σύγκριση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα (που έληγε το 2007), η τρέχουσα επικαιροποίηση επιβεβαιώνει σε γενικές γραμμές την προγραμματιζόμενη προσαρμογή με βάση ένα αμετάβλητο, σε γενικές γραμμές, μακροοικονομικό σενάριο. Εξαιτίας του αντίκτυπου της συνεχιζόμενης εφαρμογής της μεταρρύθμισης του 2001 στον τομέα της άμεσης φορολογίας και των μεγαλύτερων δημόσιων επενδύσεων ενόψει των τοπικών εκλογών του 2006, προβλέπεται κάποια κάμψη του πρωτογενούς πλεονάσματος το 2006 το οποίο στη συνέχεια θα αυξηθεί και πάλι. Το πρόγραμμα προβλέπει ελάττωση της επιβάρυνσης από τόκους, κυρίως ως αποτέλεσμα της συνεχούς μείωσης του χρέους. Αναμένεται ότι τα έσοδα θα παρουσιάσουν μείωση μέχρι το 2006 και ότι στη συνέχεια θα σταθεροποιηθούν, ενώ προβλέπεται ελαφρά μείωση των πρωτογενών δαπανών προς το 2008. Με βάση τις πληροφορίες του προγράμματος και την κοινή μεθοδολογία, προβλέπεται ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα παραμείνει θετικό καθ’ όλη την περίοδο του προγράμματος και ότι από πλεόνασμα 0,5% του ΑΕΠ το 2004 θα μειωθεί σε 0,1% του ΑΕΠ το 2006 για να αυξηθεί κατόπιν σε 0,9% του ΑΕΠ το 2008.

4. Οι κίνδυνοι των δημοσιονομικών προβλέψεων του προγράμματος φαίνονται γενικά ισορροπημένοι. Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση του Βελγίου ακόμη δεν έχει εξαγγείλει τα μέτρα που πρόκειται να λάβει προκειμένου να διατηρηθεί ισοσκελισμένος ο προϋπολογισμός του 2006, παρά την μείωση κατά 0,3 % του ΑΕΠ ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης εφαρμογής της μεταρρύθμισης του 2001 στον τομέα της άμεσης φορολογίας και του γεγονότος ότι ο προϋπολογισμός του 2005 ευεργετείται από μια σειρά μικρότερων έκτακτων γεγονότων (που συνολικά ισοδυναμούν με περίπου 0,2% του ΑΕΠ). Επίσης, μολονότι το μακροοικονομικό σενάριο είναι εύλογο, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του Βελγίου παραμένει σχετικά ευαίσθητο σε μεταβολές της οικονομικής ανάπτυξης (ευαισθησία 0,6). Τέλος, υπάρχει επίσης κάποιος κίνδυνος όσον αφορά τον έλεγχο των πρωτογενών δαπανών, κυρίως σε επίπεδο συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Η υπέρβαση που καταγράφηκε στο σύστημα υγείας το 2004 (παρά τον ήδη υψηλό στόχο ετήσιας πραγματικής αύξησης 4,5%) αποτελεί ένδειξη της συνεχιζόμενης έντονης ανόδου των δαπανών αυτών. Στα τέλη του 2004 εξαγγέλθηκαν νέα μέτρα μείωσης των δαπανών στον τομέα της υγείας (συνολικά 0,2% του ΑΕΠ) αλλά είναι ακόμη δύσκολο να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά τους. Από την άλλη πλευρά, για το μεγαλύτερο μέρος του 2005 ο υπουργός κοινωνικών υποθέσεων έχει εντολή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα χωρίς προηγούμενες κοινοβουλευτικές (ή άλλες) διαβουλεύσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η ταχεία αντιμετώπιση του ενδεχόμενου περαιτέρω υπέρβασης. Γενικότερα, η βελγική κυβέρνηση κέρδισε από άποψη αξιοπιστίας διότι τήρησε τη δέσμευσή της να λάβει μέτρα προκειμένου να διατηρηθεί ισοσκελισμένος ο προϋπολογισμός.

5. Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση κινδύνου, οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τους δημοσιονομικούς στόχους φαίνεται ότι είναι γενικά ισορροπημένοι ενώ ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος φαίνεται επαρκής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου που καθορίζεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δηλαδή την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης η πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης. Επιπλέον, υπάρχει επαρκές περιθώριο ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς που έχει οριστεί σε 3% του ΑΕΠ υπό κανονικές συνθήκες κυκλικών διακυμάνσεων ανά έτος.

6. Υπολογίζεται ότι το 2004 ο δείκτης χρέους ανήλθε σε 96,6% του ΑΕΠ, δηλαδή αρκετά πάνω από το 60% που αποτελεί την τιμή αναφοράς στη Συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει ότι ο δείκτης χρέους θα μειωθεί κατά 12,4 εκατοστιαίες μονάδες την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα, για να φθάσει το 84,2 % του ΑΕΠ το 2008. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει την ανάληψη χρεών ύψους 7,4 δισεκατ. ευρώ (2,5% του ΑΕΠ) της εθνικής εταιρείας σιδηροδρόμων, SNCB, το 2005. Η ενσωμάτωση του χρέους της SNCB καθυστερεί τη μείωση του χρέους το 2005, αλλά κατά τα λοιπά η προγραμματιζόμενη μείωση του χρέους είναι ταχύτερη σε σχέση με το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα.

7. Από άποψη μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, το Βέλγιο φαίνεται ότι βρίσκεται σε κίνδυνο εξαιτίας του ύψους στο οποίο βρίσκεται σήμερα το ακαθάριστο χρέος του. Παρότι ελαττώνεται, ο δείκτης χρέους συνεχίζει να είναι υψηλός και η σταθερή μείωσή του εξαρτάται από τη διατήρηση μεγάλων πρωτογενών πλεονασμάτων για μια μεγάλη περίοδο. Η στρατηγική αντιμετώπισης του δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης που περιγράφει το πρόγραμμα βασίζεται κυρίως στη μείωση του ακαθάριστου χρέους με τη διατήρηση μιας ισοσκελισμένης ή ελαφρά πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης (βασιζόμενης, επίσης, κατά κύριο λόγο στη συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών) και σε ένα ταμείο δημογραφικής γήρανσης. Η συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών ενδέχεται να αποδειχθεί δυσχερής, ειδικά στον τομέα της υγείας, αλλά είναι σημαντική στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης για τη μείωση του φορολογικού βάρους με σκοπό τη δημιουργία απασχόλησης. Λαμβάνοντας υπόψη την προβλεπόμενη αύξηση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, η σθεναρή τήρηση της ευρείας αυτής στρατηγικής αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για την επίτευξη μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας.

8. Οι οικονομικές πολιτικές επικαιροποιημένου προγράμματος παρουσιάζουν εν γένει συνοχή με τους Γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής για τη χώρα στον τομέα των δημόσιων οικονομικών. Συγκεκριμένα, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εξασφαλίζει ότι ο δείκτης χρέους θα διατηρηθεί σε σταθερά πτωτική τάση. Λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες υπερβάσεις στις δαπάνες του τομέα της υγείας (για τις οποίες ως στόχος ρυθμού αύξησης σε πραγματικούς όρους έχει οριστεί το σχετικά υψηλό ετήσιο ποσοστό του 4,5%), υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθεί ο στόχος του περιορισμού της αύξησης των πραγματικών δαπανών της οντότητας Ι (ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κοινωνική ασφάλιση) σε 1,5%. Ως εκ τούτου, η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και ο περιορισμός της αύξησης των πραγματικών δαπανών αποτελούν σημαντικά στοιχεία, ιδίως ενόψει των οικονομικών αναγκών που συνεπάγεται η δημογραφική γήρανση.

Πίνακας: Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Πραγματικό ΑΕΠ (% μεταβολής) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 2,4 | 2,5 | 2,5 | 2,1 | 2,0 |

COM Οκτ. 2004 | 2,5 | 2,5 | 2,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ.2003 | 1,8 | 2,8 | 2,5 | 2,1 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 1,9 | 2,0 | 1,8 | 1,8 | 1,8 |

COM Οκτ. 2004 | 2,0 | 1,9 | 1,8 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2003 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | 1,4 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,3 | 0,6 |

COM Οκτ. 2004 | -0,1 | -0,3 | -0,5 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2003 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,3 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 4,9 | 4,5 | 4,4 | 4,5 | 4,7 |

COM Οκτ. 2004 | 4,8 | 4,2 | 3,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2003 | 5,1 | 4,8 | 4,7 | 4,8 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 20041 | 0,5 | 0,3 | 0,1 | 0,5 | 0,9 |

COM Οκτ. 2004 | 0,4 | 0,0 | -0,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 20031 | 0,6 | 0,2 | 0,0 | 0,3 | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2004 | 96,6 | 95,5 | 91,7 | 88,0 | 84,2 |

COM Οκτ. 2004 | 95,8 | 94,4 | 90,9 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Νοεμ. 2003 | 97,6 | 93,6 | 90,1 | 87,0 | μ.δ.σ. |

Σημείωση: 1Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που παρέχει το πρόγραμμα. Πηγές: Πρόγραμμα σταθερότητας (ΠΣ), Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής το 2004 (COM), Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, που εγκρίθηκε στο Συμβούλιο Ecofin στις 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668, 27.11.2002.

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.