Αριθ. C 102/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 4. 89 
Γνωμοδότηση γιο την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση προγράμματος έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας στον τομέα του παρο­
πλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων 
(89/C 102/15) 
Στις 19 Σεπτεμβρίου 1988, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 170 της Συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότηση του της 3ης Φεβρουαρίου 1989 (εισηγη­
τής: ο κ. von der Decken). 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 263η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας 
Φεβρουαρίου 1989), υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση απόφασης, υποβάλλει όμως τις 
παρατηρήσεις που ακολουθούν. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα εντάσσεται στο πλαίσιο 
των ερευνητικών δραστηριοτήτων στο πεδίο της ασφάλειας 
της πυρηνικής σχάσης, στις οποίες το γενικό πρόγραμμα για 
τις κοινοτικές ενέργειες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
(1987-1991) (!) θέτει ως κύριο στόχο την παγίωση των απαραί­
τητων επιστημονικών και τεχνικών βάσεων για την ενίσχυση 
των πτυχών σχετικά με την ασφάλεια των πυρηνικών εγκα­
ταστάσεων και δραστηριοτήτων. 
1.2. Αυτές οι δραστηριότητες αφορούν επίσης, εκτός από 
τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων, την ασφά­
λεια των αντιδραστήρων, τη διαχείριση των ραδιενεργών 
αποβλήτων και τον έλεγχο των σχάσιμων υλικών, κυρίως, τα 
οποία υπάγονται σε ιδιαίτερα προγράμματα. 
1.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση του για την 
απόφαση της Κοινότητας να συνεχίσει, και μάλιστα να διευ­
ρύνει τις ερευνητικές δραστηριότητες της στον τομέα του 
παροπλισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων και έλαβε με 
μεγάλο ενδιαφέρον γνώση των αποτελεσμάτων που έχουν ήδη 
προκύψει στα πλαίσια του προγράμματος 1984-1988 (2). 
1.4. Η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση της της 27ης Νοεμβρίου 
1986(3) για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το 
πρόγραμμα πλαίσιο, είχε υπογραμμίσει εξάλλου ότι το 
ατύχημα του Τσερνομπίλ είχε δημιουργήσει «κατάσταση 
εκτάκτου ανάγκης» στα θέματα της πυρηνικής ασφάλειας και 
ζητούσε την εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων έρευνας 
και ανάπτυξης. 
1.5. Χρειάζεται επίσης να διευκρινισθεί ότι, το 1979 όταν 
άρχισαν οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας στα θέματα 
του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων, ο αριθμός των 
πυρηνικών εγκαταστάσεων που έκλεισαν οριστικά αυξήθηκε 
από 5 σε 17. 1.5.1. Οι παροπλισμοί γίνονται κατά κύριο λόγο, επειδή 
έχει παρέλθει η διάρκεια ζωής που έχει καθορισθεί για την 
εν λόγω πυρηνική εγκατάσταση. Ή στην περίπτωση ειδικά 
παλαιότερων εγκαταστάσεων, για λόγους ασφάλειας απαιτού­
νται τόσο δαπανηρές μετατροπές για την προσαρμογή στο 
τρέχον επίπεδο της επιστήμης και τεχνικής, ώστε δεν συμ­
φέρει η περαιτέρω λειτουργία της. 
1.5.2. Για τον λόγο αυτό υπολογίζεται ότι, γύρω στο 2000, 
αυτός ο αριθμός θα αυξηθεί σε 50, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη 
το κλείσιμο των εγκαταστάσεων του κύκλου των πυρηνικών 
καυσίμων και επανεπεξεργασίας ή των αντιδραστήρων που 
προορίζονται για την έρευνα. 
1.6. Έτσι, ενώ ύστερα από 10 χρόνια οι τεχνικές βάσεις 
για τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων ενισχύ­
θηκαν, ο αριθμός των σημαντικών πυρηνικών εγκαταστάσεων 
που έπαυσαν να λειτουργούν και ο ρυθμός των παύσεων που 
η Επιτροπή χαρακτηρίζει ως «αξιοσημείωτο», θέτουν με 
ιδιαίτερη οξύτητα το πρόβλημα της αποξήλωσής τους. 
1.7. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ο παροπλισμός πυρηνι­
κών εγκαταστάσεων παρακολουθείται από τον πληθυσμό με 
μεγάλη προσοχή και ανησυχία. Για το λόγο αυτό αποδίδεται 
μεγάλη σημασία στον με τρόπο επιμελημένο και χωρίς διατα­
ραχές παροπλισμό για να διευκολυνθεί η περαιτέρω αποδοχή 
πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε κρίση για το 
πρόγραμμα που προτείνεται από την Επιτροπή δεν μπορεί να 
παραβλέπει το θεμελιώδη στόχο που έχει καθοριστεί σχετικά, 
δηλαδή την ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνικής βάσης 
της Κοινότητας με σκοπό να αυξηθεί η ασφάλεια και να 
ενισχυθεί η προστασία του ανθρώπου και του περιβάλλοντος 
από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιονίζουσες ακτι­
νοβολίες, και αυτό τόσο κατά τη διάρκεια του παροπλισμού 
των εν λόγω πυρηνικών εγκαταστάσεων και της οριστικής 
τους αποξήλωσης όσο και μετά. 
(') ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987, σ. 1. 
(2) ΕΕ αριθ. L 36 της 8. 2. 1984, σ. 23. 
(3) ΕΕ αριθ. C 333 της 29. 12. 1986, σ. 45. 2.1.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η φροντίδα αυτή αφορά όχι μόνο 
το κοινό, αλλά συμπεριλαμβάνει ιδιαίτερα και τους 
απασχολούμενους σε εργασίες παροπλισμού και στον χει-
24. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 102/23 
ρισμό υλικών καταλοίπων. Τα υπό της Επιτροπής προβλε­
πόμενα μέτρα για την κατάρτιση και την ανταλλαγή προσωπι­
κού επιδοκιμάζονται. 
2.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι δραστηριότητες που προτείνονται 
στα πλαίσια αυτού του νέου πολυετούς προγράμματος, το 
οποίο περιλαμβάνει τα περισσότερα από τα θέματα που καλύ­
πτονται από το πρόγραμμα που βρίσκεται ήδη υπό εφαρμογή 
και το οποίο λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1988, ανταποκρίνονται 
στο στόχο όπως επίσης και στην κατάσταση που περιγρά­
φεται στα σημεία 1.5 και 1.6 ανωτέρω. 
2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί, επίσης, σημαντικούς τους συμπλη­
ρωματικούς στόχους στην επίτευξη των οποίων θα πρέπει, 
κατά την άποψη της Επιτροπής, να συμβάλει το προτεινόμενο 
πρόγραμμα, και συγκεκριμένα τους εξής: 
— Διεύρυνση των βάσεων δεδομένων για την εκτίμηση των 
δαπανών παροπλισμού και ενδεχομένως συμβολή στη 
μείωση των δαπανών αυτών. Με την συμμετοχή της σε 
κατάλληλα σχέδια F + Ε η ΕΚ ανταποκρίνεται στην 
υποχρέωση που αναφέρεται στο σημείο 2.1. Η ΟΚΕ θεω­
ρεί απαραίτητο, όπως η Επιτροπή επισημάνει στα 
προγράμματα της την υποχρέωση των ασχολούμενων με 
την λειτουργία πυρηνικών εγκαταστάσεων και όσον 
αφορά την οικονομική φροντίδα για τον παροπλισμό των 
εγκαταστάσεων τους. Οι εμπειρίες που θα αποκτηθούν 
σχετικά πρέπει, κατά τη γνώμη του τμήματος, να χρησιμο­
ποιηθούν για την εισαγωγή ενιαίας μεθόδου προς το 
σκοπό εκτίμησης του κόστους παροπλισμού. 
— Ενθάρρυνση και επιτάχυνση της επίτευξης κοινής συναί­
νεσης σχετικά με μια κοινοτική πολιτική στον τομέα του 
παροπλισμού, προκειμένου να δημιουργηθούν οι βάσεις 
μιας «βιομηχανίας παροπλισμού» στην Κοινότητα. 
2.4. Η ΟΚΕ θεωρεί επιπλέον απαραίτητη την εκ μέρους 
της Επιτροπής επεξεργασία οδηγιών περί προστασίας από 
ακτινοβολίες και ιδίως οριακών τιμών για τον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων και για την αποθήκευση ή την 
απελευθέρωση ραδιενεργών καταλοίπων. Οι οριακές αυτές 
τιμές πρέπει να είναι υποχρεωτικές για όλα τα μέλη της ΕΚ. 
2.5. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει έτσι την υποστήριξη της στο 
ερευνητικό πρόγραμμα για τον παροπλισμό των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων, η οποία εκφράστηκε για τελευταία φορά στη 
γνωμοδότηση της της 23ης Νοεμβρίου 1983 ('), και σε γενικές 
γραμμές εγκρίνει το περιεχόμενο του προτεινόμενου προ­
γράμματος. 
2.6. Ωστόσο εκφράζει λύπη επειδή δεν διαθέτει πάντοτε 
μια συνολική εικόνα των εθνικών δραστηριοτήτων που 
αναπτύσσονται στον τομέα όπως διαπίστωσε στην εν λόγω 
γνωμοδότηση, οπότε δεν μπορεί να κρίνει κατά πόσο υπάρχει 
συμπληρωματικότητα μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών 
δραστηριοτήτων, ούτε να εκτιμήσει τις ενδεχόμενες επικα­
λύψεις. 
2.6.1. Το αυτό ισχύει και για τα υπόλοιπα ερευνητικά σχέ­
δια σε άλλους τομείς με παρόμοιες υποχρεώσεις ιδιαίτερα για το πρόγραμμα TELEMAN(2) για το οποίο η ΟΚΕ θα 
εκφρασθεί ιδιαιτέρως. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, να διατη­
ρήσει, ή να αποκαταστήσει ανάλογες διασυνδέσεις, για να 
αποφευχθεί σε κάθε περίπτωση διπλή εργασία. 
2.7. Η ΟΚΕ κρίνει επίσης σκόπιμη τη σημαντική αύξηση 
των προβλεπόμενων πιστώσεων του προϋπολογισμού, που 
αυξάνονται από 12,1 εκατομμύρια ECU για το υπό εφαρμογή 
πρόγραμμα (1984-1988) σε 31,5 εκατομμύρια ECU για την 
περίοδο 1989-1993, αύξηση την οποία και εγκρίνει. 
2.8. Επειδή το πρόγραμμα πρόκειται να εκτελεστεί βασικά 
μέσω συμβάσεων κοινής χρηματοδότησης, πρόκειται στην 
πραγματικότητα για συνολική χρηματοδότηση το ύψος της 
οποίας μπορεί να αναμένεται ότι θα ανέλθει σε 60 περίπου 
εκατομμύρια ECU. 
2.9. Η ΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι το 
κοινό έχει ενημερωθεί πολύ λίγο ή καθόλου για τα ζητήματα 
σχετικά με τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
Για το λόγο αυτό θεωρεί απαραίτητη μια εντονότερη δημο­
σιότητα στο θέμα του παροπλισμού των πυρηνικών εγκα­
ταστάσεων. 
2.10. Είναι σκόπιμο σχετικά να υποστηριχθεί η σύσταση 
που διατυπώνεται από την επιστημονική και τεχνική επι­
τροπή, της οποίας η γνωμοδότηση επισυνάπτεται ως παράρ­
τημα στην πρόταση απόφασης της Επιτροπής: να εξασφα­
λίσει η ίδια στο κοινό «την ευρύτερη δυνατή διάδοση των 
αποτελεσμάτων του προγράμματος της και, στο μέτρο του 
δυνατού, των άλλων προγραμμάτων που βρίσκονται στο στά­
διο της εφαρμογής στα κράτη μέλη». Έχει ουσιαστική σημα­
σία επίσης να είναι κατανοητή αυτή η ενημέρωση. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Ενδεικτική κατανομή των πιστώσεων 
3.1.1. Όπως και το προηγούμενο πρόγραμμα, το προτεινό­
μενο πρόγραμμα περιλαμβάνει τρία μέρη που καλύπτουν τα 
ίδια θέματα, με ενδεικτική κατανομή των πιστώσεων που 
παρουσιάζεται ως εξής: 
— Μέρος Α: ερευνητικά σχέδια: 7,2 εκατομμύρια ECU. 
— Μέρος Β: διατύπωση κατευθυντήριων αρχών: 0,3 εκατομ­
μύρια ECU. 
— Μέρος Γ: δοκιμή νέων τεχνικών στην πράξη: 21,0 εκατομ­
μύρια ECU. 
3 εκατομμύρια ECU προβλέπονται επίσης για τις διοικητικές 
δαπάνες και το προσωπικό. 
3.1.2. Η ΟΚΕ διερωτάται για ποιο λόγο είναι περιορισμένο 
το ύψος του ενδεικτικού ποσού των πιστώσεων που προβλέ­
πονται για το Μέρος Β, επειδή οι τομείς στους οποίους η 
Επιτροπή προτείνει να διατυπωθούν κατευθυντήριες αρχές 
έχουν μεγάλη σημασία για τους στόχους του προγράμματος, 
είτε πρόκειται για την πυρηνική ασφάλεια είτε για τον καθο­
ρισμό μιας κοινοτικής πολιτικής στα θέματα του παρο­
πλισμού. 
(>) ΕΕ αριθ. C 23 της 30. 1. 1984, σ. 8. (2) ΕΕ αριθ. C 311 της 6. 12. 1988, σ. 6. 
Αριθ. C 102/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 4. 89 
3.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί την επεξεργασία οδηγιών γενικής 
ισχύος — όπως τονίσθηκε ήδη στο σημείο 2.4 ως ενέχουσα 
ιδιαίτερη σημασία. Συνεπώς το προτεινόμενο προσωρινό 
ποσό φαίνεται σχετικά ανεπαρκές. Θα πρέπει να αυξηθεί. 
3.2. Δοκιμή νέων τεχνικών στην πράξη 
3.2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την έμφαση που δίνεται σ'αυτό 
το νέο πρόγραμμα στη δοκιμή νέων τεχνικών στην πράξη 
καθώς και την αντίστοιχη χρηματοδοτική προσπάθεια. 
3.2.2. Κρίνει ότι έχει σημασία, όπως κατά την 
συγκέντρωση των πόρων σε τέσσερα επιλεγμένα πρότυπα 
σχέδια δοθεί προσοχή στην χρησιμοποίηση τους για τα πρό­
τυπα αυτά σχέδια αποκλειστικά σε αποφασιστικής σημασίας 
προβλήματα και/ή στη δοκιμή μεθόδων που αναπτύχθηκαν 
πρόσφατα σε τεχνολογικό επίπεδο. Η χρησιμοποίηση των 
πόρων με την έννοια μιας ενίσχυσης για την αποξήλωση θα 
πρέπει να αποφευχθεί. 
3.2.3. Επικροτεί επίσης το γεγονός ότι μέρος των πόρων 
για τη δοκιμή τεχνικών μεθόδων που αναπτύχθηκαν 
πρόσφατα διατίθεται σε εναλλακτικά σχέδια. 
3.3. Απομάκρυνση και αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων 
3.3.1. Το ζήτημα της απομάκρυνσης και της αποθήκευσης 
των ραδιενεργών αποβλήτων συνδέεται στενότατα με το 
ζήτημα της αποξήλωσης των πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
3.3.2. Ενώ είναι αλήθεια ότι το ζήτημα αυτό αφορά ένα 
ιδιαίτερο ερευνητικό πρόγραμμα το οποίο βρίσκεται σε στά­
διο εφαρμογής, η ΟΚΕ ωστόσο εκφράζει την έκπληξη του 
επειδή η Επιτροπή δεν το θίγει παρά μόνο για να αναφέρει, 
χωρίς άλλα σχόλια, την αναγκαιότητα μελέτης της στρατηγι­
κής διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων που προέρ-
Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 1989. χονται από την αποξήλωση των πυρηνικών εγκαταστάσεων, 
αφού ληφθούν υπόψη οι εγκαταστάσεις περαιτέρω επεξεργα­
σίας και τελικής απόθεσης που υπάρχουν ή προβλέπεται να 
δημιουργηθούν στα κράτη μέλη. 
3.3.3. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει διεξο­
δικά αυτό το ζήτημα και, αν χρειαστεί, να διατυπώσει προ­
τάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις πολλαπλές επιπτώσεις του 
όχι μόνο στα πλαίσια του σημερινού προγράμματος, αλλά 
επίσης, γενικότερα, όσον αφορά την προστασία του ανθρώ­
που και του περιβάλλοντος. 
3.4. Διαβίβαση στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
των αποτελεσμάτων της επανεξέτασης του προγράμμα­
τος και της έκθεσης αξιολόγησης 
3.4.1. Το άρθρο 4 της πρότασης απόφασης προβλέπει ότι, 
κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους του προγράμματος, η 
Επιτροπή θα επιδοθεί στην επανεξέταση του, τα αποτε­
λέσματα της οποίας θα διαβιβάσει στο Συμβούλιο και στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με τον τρόπο αυτό παραλείπεται 
άλλη μια φορά να γίνει αναφορά στην Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή. Το ίδιο συμβαίνει και με την έκθεση αξιολό­
γησης των αποτελεσμάτων του προγράμματος. 
3.4.2. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει ως εκ τούτου το αίτημα που 
έχει ήδη διατυπώσει επανειλημμένα δηλ. να προβλεφθεί ρητά 
στο κείμενο της Επιτροπής η διαβίβαση αυτών των εκθέσεων 
στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ακόμη περισσό­
τερο επειδή οι διατάξεις αυτού του άρθρου 4, παράγραφοι 1 
και 2, δεν συμφωνούν με το άρθρο 7 της Συνθήκης Euratom 
που αποτελεί το νομικό έρεισμα της πρότασης απόφασης: το 
εδάφιο 5 του άρθρου αυτού προβλέπει «ότι η Επιτροπή τηρεί 
ενήμερη την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επί των 
γενικών γραμμών των προγραμμάτων ερευνών και εκπαιδεύ­
σεως της Κοινότητας». 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE