ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με τη μετάβαση από τις αναλογικές στις ψηφιακές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές (από την ψηφιακή 'μετάβαση' στην 'κατάργηση' της αναλογικής μετάδοσης) [SEC(2003)992]

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή

1. Επισκόπηση της μετάβασης προς ψηφιακές εκπομπές

1.1. Οφέλη και δυσχέρειες της ψηφιακοποίησης

1.2. Καθεστώς των ψηφιακών ρ/τ εκπομπών στην ΕΕ

1.2.1. Ψηφιακή τηλεόραση

1.2.2. Ψηφιακό ραδιόφωνο

1.3. Ο σύνθετος χαρακτήρας της αγοράς· πολλαπλά σενάρια και ενδιαφερόμενοι

1.4. Οι δυνατότητες δημόσιας παρέμβασης

1.4.1. Διαδικασίες

1.4.2. Κίνδυνοι

2. Κατευθύνσεις πολιτικής

2.1. Γενική στρατηγική και συντονισμός

2.1.1. Διαφανής στρατηγική και παρακολούθηση

2.1.2. Κανονιστικές ρυθμίσεις που παρέχουν δυνατότητα επιχειρηματικής αυτονομίας και συνεργασίας

2.1.3. Αναλογική και τεχνολογικώς ουδέτερη κανονιστική ρύθμιση

2.2. Ψηφιακή λήψη

2.2.1. Ενθάρρυνση της εγκατάστασης ψηφιακών δεκτών

2.2.2. Πληροφόρηση καταναλωτών σχετικά με ψηφιακό εξοπλισμό και τη μετάβαση

2.2.3. Ολοκληρωμένοι ψηφιακοί τηλεοπτικοί δέκτες

2.2.4. Ψηφιακή συνδετικότητα

2.2.5. Διαλειτουργικότητα υπηρεσιών

2.2.6. Πρόσβαση για χρήστες με ειδικές ανάγκες

2.2.7. Άρση εμποδίων για τη λήψη ψηφιακών εκπομπών

2.3. Υπηρεσίες

2.3.1. Υποχρεώσεις 'μεταφοράς σήματος'

2.3.2. Δικαιώματα δημιουργού

2.3.3. Ποικιλομορφία των υπηρεσιών ψηφιακών ρ/τ εκπομπών

3. Διαχείριση του ραδιοφάσματος

3.1. Κατανομή

3.2. Εκχώρηση

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΕ (εκτίμηση για το 2002)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΦΘΟΥΝ ΣΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΣΥΝΟΨΗ

Η μετάβαση από αναλογικές σε ψηφιακές ρ/τ εκπομπές ('switchover') αποτελεί σύνθετη διαδικασία με κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο που υπερβαίνει κατά πολύ την καθαρά τεχνική διαδικασία μετάβασης. Η ανάπτυξη των ψηφιακών ρ/τ εκπομπών συνιστά θετική εξέλιξη καθώς έτσι βελτιώνεται τόσο το εύρος όσο και η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, ιδίως χάρη στην ψηφιακή συμπίεση, με την οποία αυξάνονται τόσο η αποτελεσματικότητα του ραδιοφάσματος, όσο και το ωφέλιμο φορτίο των δικτύων.

Η παρούσα ανακοίνωση αντιμετωπίζει τη διαδικασία μετάβασης εστιάζοντας ιδιαίτερα στις πολιτικές των κρατών μελών όσον αφορά την αλλαγή προς την ψηφιακή τηλεόραση. Βάσει του σχεδίου δράσης eEurope2005 απαιτείται από τα κράτη μέλη να δημοσιεύσουν, έως το Δεκέμβριο του 2003, τις προθέσεις τους αναφορικά με τη μετάβαση. Στην παρούσα ανακοίνωση προσδιορίζονται οι πληροφορίες που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στις εν λόγω εκθέσεις.

Οι δυνάμεις της αγοράς και η ζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών πρέπει να κατευθύνουν την ψηφιακοποίηση των εκπομπών, η οποία συνιστά μείζονα βιομηχανική πρόκληση. Στο στόχο αυτό συμβάλλουν αποφασιστικά η επιχειρηματική ελευθερία και τα κίνητρα. Εξίσου καίριας σημασίας είναι η ενημέρωση των καταναλωτών, ώστε να γνωρίζουν πότε να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση, καθώς και τις προσφερόμενες δυνατότητες. Η διαδικασία θα πρέπει να κατευθύνεται από την αγορά - δεν πρόκειται για απλή αλλαγή υποδομής χωρίς προστιθέμενη αξία για τους πολίτες. Για την επιτυχή μετάβαση απαιτείται ανάληψη συντονισμένης δράσης από τους πολυάριθμους εμπλεκόμενους συντελεστές - κυβερνήσεις, ρ/τ φορείς, παραγωγούς εξοπλισμού, λιανικούς πωλητές και άλλους.

Τα μέτρα πολιτικής που λαμβάνουν τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι διαφανή, αιτιολογημένα, αναλογικά και να λαμβάνονται έγκαιρα ώστε να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι στρέβλωσης της αγοράς. Θα πρέπει να διατυπώνονται ανάλογα με σαφώς καθορισμένους και συγκεκριμένους στόχους πολιτικής και δυσχέρειες της αγοράς. Προς τούτου απαιτείται προσεκτική εκτίμηση αντικτύπου και επιπτώσεων, καθώς και παρακολούθηση της υλοποίησης των μέτρων πολιτικής και της εξέλιξης της αγοράς. Η προσπάθεια επιβολής της μετάβασης σε αντίθεση προς τα συμφέροντα του κλάδου και των καταναλωτών ενδέχεται να οδηγήσει σε ασταθή αποτελέσματα.

Τα μέτρα πολιτικής των κρατών μελών θα πρέπει επίσης να είναι αμερόληπτα και τεχνολογικώς ουδέτερα. Περιπτώσεις διαφοροποίησης στη μεταχείριση συντελεστών της αγοράς πρέπει να αιτιολογούνται. Η μετάβαση προς την ψηφιακή τηλεόραση θα πρέπει να είναι διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς, με διάφορα δίκτυα, επιχειρηματικά μοντέλα και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων ελεύθερων εναέριων τηλεοπτικών εκπομπών, βελτιωμένης ποιότητας εικόνας ή υπηρεσιών δεδομένων και διαδραστικών υπηρεσιών. Η κατάργηση των αναλογικών εκπομπών θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μόνον όταν οι ψηφιακές εκπομπές θα έχουν επιτύχει σχεδόν καθολική διείσδυση, λαμβανομένων υπόψη όλων των παραπάνω δυνατοτήτων, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το κοινωνικό κόστος.

Η παρέμβαση με μέσα πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνει χώρα αρχικά σε εθνικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη διαφορές αγορών και πολιτικής μεταξύ κρατών μελών στο πεδίο των ρ/τ εκπομπών. Υπάρχει, ωστόσο, περιθώριο δράσης για την ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις πτυχές της εσωτερικής αγοράς. Η πιθανή συμβολή της ΕΕ αφορά ιδίως: συγκριτική αξιολόγηση, πρότυπα εξοπλισμού, ενημέρωση καταναλωτών, διευκόλυνση και προώθηση της πρόσβασης σε υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας. Στην ανακοίνωση προτείνεται επίσης η δρομολόγηση διαλόγου σχετικά με πτυχές της μετάβασης που αφορούν το ραδιοφάσμα, εντός του νέου κοινοτικού πλαισίου της πολιτικής για το ραδιοφάσμα. Θα εξεταστούν έτσι πιθανές προσεγγίσεις για την επίτευξη μεγαλύτερου βαθμού διαφάνειας όσον αφορά την οικονομική αξία του ραδιοφάσματος που κατανέμεται σε υπηρεσίες επίγειων ρ/τ εκπομπών. Απώτατος στόχος είναι η ενθάρρυνση αποδοτικής και ευέλικτης χρήσης του ραδιοφάσματος, με παράλληλη διατήρηση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που έχουν οι ρ/τ εκπομπές.

Δεν εξετάζεται το ενδεχόμενο να προταθεί κοινή ημερομηνία κατάργησης ή απαγόρευση πώλησης αναλογικών δεκτών σε κοινοτικό επίπεδο. Ωστόσο, θα συνεχιστεί η παρακολούθηση των εθνικών αγορών ψηφιακών ρ/τ εκπομπών καθώς και των σχετικών μέτρων πολιτικής.

Εισαγωγή

Στην παρούσα ανακοίνωση αναλύονται τα κύρια θέματα που προκύπτουν κατά τη διαδικασία μετάβασης, από τις ανάλογες σε ψηφιακές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, από τη σκοπιά της αγοράς και των μέτρων πολιτικής. Η αντικατάσταση των αναλογικών εκπομπών από ένα σύστημα που βασίζεται σε ψηφιακές τεχνικές παρουσιάζει τεράστια πλεονεκτήματα από άποψη αποδοτικότερης χρήσης του ραδιοφάσματος και βελτιωμένων δυνατοτήτων μεταδόσεων. με βάση αυτές τις δυνατότητες θα προκύψουν νέες υπηρεσίες, ευρύτερη επιλογή εκ μέρους των καταναλωτών και βελτιωμένος ανταγωνισμός. Τα πλεονεκτήματα υπογραμμίζονται στο σχέδιο δράσης eEurope 2005. [1]. Στόχος του εν λόγω σχεδίου δράσης είναι να εξασφαλίσει την ύπαρξη ευνοϊκού περιβάλλοντος για ιδιωτικές επενδύσεις και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, να ωθήσει την παραγωγικότητα, να εκσυγχρονίσει τις δημόσιες υπηρεσίες και να δώσει σε όλους τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας. Το σχέδιο δράσης eEurope 2005 στοχεύει κατά συνέπεια στην ενθάρρυνση και τόνωση ασφαλών υπηρεσιών, εφαρμογών και περιεχομένου, που θα βασίζονται σε ευρύτερα διαθέσιμη ευρυζωνική υποδομή.

[1] COM(2002) 263 τελικό, eEurope 2005: Κοινωνία πληροφοριών για όλους. http://europa.eu.int/information_society/ eeurope/news_library/documents/eeurope2005/eeurope2005_en.pdf

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδεικνύει ζωηρό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της ψηφιακής τηλεόρασης και, γενικότερα, για το μέλλον των ψηφιακών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και καθώς και για τη μετάβαση στη νέα αυτή τεχνολογία. Η Επιτροπή δεν λαμβάνει, ωστόσο, θέση σχετικά με τον χρoνοπρογραμματισμό της κατάργησης των αναλογικών εκπομπών, ζήτημα το οποίο θα αποφασισθεί σε επίπεδο κρατών μελών η περιφερειακών αρχών.

Στο πρώτο κεφάλαιο της ανακοίνωσης παρουσιάζεται η κατάσταση στην αγορά των ψηφιακών εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. τα πολυάριθμα πλεονεκτήματα αντισταθμίζονται από σειρά σημαντικών εμποδίων για τη μετάβαση. Από τα παραπάνω προκύπτει η εξέταση των περιστάσεων υπό τις οποίες ενδεχομένως αιτιολογείται πολιτική παρέμβαση και την αντιμετώπιση των εν λόγω εμποδίων, καθώς και ορισμένες γενικές απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται κατά την εν λόγω παρέμβαση.

Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι κυρίες επιλογές που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη, με βάση την Ευρωπαϊκή νομοθεσία και την εμπειρία τους από την αγορά. Καλύπτονται οι διάφορες πτυχές που αναφέρονται εν γένει σε εθνικές στρατηγικές μετάβασης , καθώς και σε επιμέρους θέματα όσον αφορά την υποδοχή των ψηφιακών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και των σχετικών υπηρεσιών. Επίσης, υπενθυμίζεται στα κράτη μέλη ότι βάσει του σχεδίου δράσης eEurope 2005 απαιτείται από αυτά 'έως το τέλος του 2003 να έχουν δημοσιεύσει τις προθέσεις τους αναφορικά με ενδεχόμενη μετάβαση ' και τους παρέχονται οι σχετικές κατευθύνσεις.

Tο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο αφορά τις επιπτώσεις στο ραδιοφάσμα από τη μετάβαση προς τις ψηφιακές εκπομπές και προτείνεται η έναρξη ευρύτερου διαλόγου επί του θέματος, που θα αποτελέσει σημαντική συνιστώσα κάθε μελλοντικής κοινοτικής πολιτικής για το ραδιοφάσμα.

1. Επισκόπηση της μετάβασης προς ψηφιακές εκπομπές [2]

[2] Διάφορα θέματα του παρόντος κεφαλαίου αναπτύσσονται λεπτομερώς σε μελέτη της BIPE consulting για την ΓΔ Κοινωνία της Πληροφορίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: 'Digital Switchover in Broadcasting', Απρίλιος 2002. Πριν από την τελική έκθεση της μελέτης πραγματοποιήθηκαν δύο δημόσιες συναντήσεις εργασίας, μετά δε τη δημοσίευση οργανώθηκε δημόσια διαβούλευση. Βλέπε σχετικά: http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/studies/index_en.htm

1.1. Οφέλη και δυσχέρειες της ψηφιακοποίησης

Η 'μετάβαση' στο πεδίο της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου (αποκαλούμενων από κοινού 'ρ/τ εκπομπές'), αναφέρεται στη διαδικασία μετακίνησης, από τις αναλογικές σε ψηφιακές εκπομπές, που αρχίζει με την εισαγωγή των ψηφιακών εκπομπών και τερματίζεται με την παύση των αναλογικών. Όσον αφορά την ταχύτητα και την έκταση της διαδικασίας, τα εμπλεκόμενα μέρη καθώς και το βαθμό της κυβερνητικής παρέμβασης είναι δυνατόν να ακολουθηθούν πολλές διαδρομές.

Κάθε χώρα ακολουθεί τη δική της διαδρομή μετάβασης, που συχνά επηρεάζεται από την τοπική 'παράδοση' όσον αφορά τις εκπομπές. Η τελική κατάργηση των αναλογικών εκπομπών θα πρέπει, ιδεωδώς, να πραγματοποιηθεί όταν οι ψηφιακές εκπομπές έχουν επιτύχει ευρύτατη διείσδυση με ελάχιστα εναπομένοντα νοικοκυριά με αναλογική σύνδεση. Σε αντίθετη περίπτωση θα σημειωνόταν αρνητικός κοινωνικός αντίκτυπος - εάν πολλά νοικοκυριά έπαυαν ξαφνικά να έχουν πρόσβαση σε τηλεοπτικές ραδιοφωνικές υπηρεσίες - ή οικονομικά ζημιογόνος σε περίπτωση επιβολής δαπανηρών ή στρεβλωτικών κρατικών μέτρων για την αποφυγή σχετικών αρνητικών συνεπειών.

Η μετάβαση είναι πολύ σημαντικότερη από την απλή τεχνική διαδικασία. Λαμβανομένου υπόψη του ρόλου της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου στις σύγχρονες κοινωνίες, ο σχετικός αντίκτυπος δεν είναι μόνο οικονομικός, αλλά και κοινωνικός και πολιτικός. Η μετάβαση επηρεάζει όλες τις φάσεις της αξιακής αλυσίδας των ρ/τ εκπομπών, συγκεκριμένα: παραγωγή περιεχομένου, μετάδοση και λήψη. Παντού απαιτείται τεχνική αναβάθμιση για την υποστήριξη των ψηφιακών εκπομπών. Η κύρια πρόκληση βρίσκεται στην πλευρά της λήψης: αντικατάσταση ή αναβάθμιση της τεράστιας εγκατεστημένης βάσης αναλογικών δεκτών. Τούτο μπορεί να γίνει με ολοκληρωμένους δέκτες ψηφιακής τηλεόρασης ή ραδιοφώνου ή με αποκωδικοποιητές/μετατροπείς συνδεδεμένους με την αναλογική τηλεοπτική συσκευή. Εξάλλου, συχνά πρέπει να γίνει προσαρμογή σε σημεία σύνδεσης (κεραίες, παραβολικά κάτοπτρα, καλωδίωση).

Η τηλεοπτική και η ραδιοφωνική μετάβαση παρουσιάζουν αρκετές διαφορές. Η διείσδυση στην αγορά της ψηφιακής τηλεόρασης είναι πολύ μεγαλύτερη. Αναλογική και ψηφιακή τηλεόραση παρέχονται σε διάφορα δίκτυα, κυρίως καλωδιακά, δορυφορικά και επίγεια (μέσω ζωνών συχνοτήτων VHF και UHF). Ψηφιακό οπτικοακουστικό περιεχόμενο μπορεί επίσης να υποστηρίζεται διαδικτυακά και, οριακό ακόμη ποσοστό, μέσω δικτύων ψηφιακών συνδρομητικών γραμμών ('DSL'). Κάθε δίκτυο διαθέτει τα ισχυρά και τα αδύνατα σημεία του ώστε η τηλεοπτική μετάβαση να αποβαίνει διαδικασία 'πολυδικτυακή' ή 'πολυπλατφορμική', ενώ η ψηφιακή τηλεόραση δεν είναι συνώνυμη με την ψηφιακή επίγεια τηλεόραση. Η συζήτηση εστιάζεται, ωστόσο, συχνά στην επίγεια τηλεόραση εξαιτίας της δυνητικής ανάκτησης ραδιοφάσματος που χρησιμοποιείται επί του παρόντος από την αναλογική επίγεια τηλεόραση, καθώς επίσης και λόγω της παραδοσιακής κυβερνητικής συμμετοχής στο εν λόγω πεδίο.

Εξίσου διαφορετική είναι η ψηφιακή τηλεόραση από τη διαδραστική τηλεόραση. Η πρώτη αφoρά τον τύπο του δικτύου επικοινωνιών και σε αυτήν επικεντρώνεται το παρόν έγγραφο· η άλλη περίπτωση αναφέρεται σε συγκεκριμένες υπηρεσίες που μπορούν να παρέχονται μέσω του εν λόγω δικτύου. Στην πράξη πάντως συνδέονται η εγκατάσταση δικτύων και υπηρεσιών. Τέλος, η ψηφιακή τηλεόραση δεν είναι απλώς συνδρομητική· υφίστανται επίσης προσφορές ψηφιακής τηλεόρασης ελεύθερης προς λήψη εκπομπής σε ορισμένα κράτη μέλη [3].

[3] Εν αντιθέσει με τις συνδρομητικές εκπομπές, όπου οι χρήστες έχουν πρόσβαση σε συμπληρωματικό ή πρόσθετο περιεχόμενο με την καταβολή ορισμένου τέλους, π.χ. τακτική συνδρομή ή 'πληρωμή ανά θέαση'. Οι ελεύθερες εναέριες εκπομπές παρέχονται ατελώς, εξαιρουμένου του τέλους που καταβάλλουν όλοι οι χρήστες για τη βασική παρεχόμενη υπηρεσία ρ/τ εκπομπών στην εκάστοτε περιοχή.

Ως προς τα οφέλη των ψηφιακών εκπομπών, ορισμένα συνδέονται με τη διαδικασία μετάβασης αυτή καθεαυτή, άλλα πραγματώνονται μόνον στο τέλος, με την παύση των αναλογικών εκπομπών. Στο σύνολό τους τα οφέλη προκύπτουν από τη δυνατότητα επεξεργασίας και συμπίεσης ψηφιακών δεδομένων, καθιστώντας πολύ αποδοτικότερη τη χρήση χωρητικότητας δικτύου από ό,τι στην περίπτωση των αναλογικών σημάτων. Το γεγονός αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί κατά διάφορους τρόπους. Πρώτον, παρέχει τη δυνατότητα προσφοράς νέων ή βελτιωμένων υπηρεσιών ρ/τ εκπομπών: πρόσθετο πρόγραμμα· βελτιώσεις που αφορούν το πρόγραμμα· καλύτερη ποιότητα εικόνας και ήχου· υπηρεσίες δεδομένων, διαδραστικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων και υπηρεσιών της 'κοινωνίας της πληροφορίας' και υπηρεσίες διαδικτυακού τύπου.

Κατά δεύτερο λόγο, η κατάργηση της αναλογικής επίγειας τηλεόρασης θα μπορούσε να ελευθερώσει εκατοντάδες MHz στις ζώνες συχνοτήτων VHF και UHF [4], που θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν για διάφορες χρήσεις, λόγου χάρη συγκλίνουσες υπηρεσίες που συνδυάζουν χαρακτηριστικά κινητής τηλεφωνίας και επίγειων ρ/τ εκπομπών, όπως κινητές 'εκπομπές δεδομένων'. Έως τότε όμως ενδέχεται η μετάβαση να επιδεινώσει την έλλειψη φάσματος, στο βαθμό που αναλογικές και ψηφιακές εκπομπές μεταδίδονται ταυτόχρονα ('simulcast'). Έχει επομένως καίρια σημασία η διάρκεια της χρονικής περιόδου μετάβασης, ιδίως όπου σημειώνεται συνωστισμός στο διαθέσιμο ραδιοφάσμα.

[4] Στις ζώνες VHF (41-230 MHz) και UHF (470-960 MHz), έχουν κατανεμηθεί λίγο περισσότερα από 500 MHz για επίγεια τηλεόραση και ραδιοφωνία στην Ευρώπη. Οι συχνότητες που είναι δεσμευμένες για αναλογική και ψηφιακή τηλεόραση είναι οι ίδιες, αντίθετα με ότι συμβαίνει για τις ραδιοφωνικές εκπομπές. Οι δορυφορικές εκπομπές χρησιμοποιούν υψηλότερες συχνότητες, χωρίς προφανή προβλήματα έλλειψης ραδιοφάσματος. Σύμφωνα με τη μελέτη της BIPE, ο.π.. σ. 22, η κατάργηση της αναλογικής επίγειας τηλεόρασης θα μπορούσε να ελευθερώσει έως και 300 MHz. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι η ψηφιακή τηλεόραση, ανάλογα με τις εκάστοτε παραμέτρους, μπορεί να είναι 5 έως 8 φορές αποδοτικότερη από ό,τι η αναλογική. Με άλλα λόγια, χωρίς μεταβολή της ποιότητας, στον ίδιο χώρο που καταλαμβάνει ένα αναλογικό κανάλι χωρούν 5 έως 8 ψηφιακά. Στην περίπτωση των ραδιοφωνικών εκπομπών το δυνητικό κέρδος του ραδιοφάσματος είναι σημαντικά μικρότερο.

Τρίτον, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός στην αγορά και η καινοτομία λόγω της δυνητικής άφιξης νεοεισερχόμενων σε διάφορα επίπεδα της αξιακής αλυσίδας, λόγου χάρη νέων ρ/τ φορέων ή φορέων ανάπτυξης διαδραστικών εφαρμογών. Επιπλέον, η μετάβαση συνεπάγεται συγκεκριμένα οφέλη για ορισμένες κατηγορίες συντελεστών της αγοράς: περιορισμός δαπανών μετάβασης· ευκαιρία για αύξηση πωλήσεων ψηφιακών δεκτών· ευκολότερη αποθήκευση και επεξεργασία περιεχομένων. Πράγματι, δυνητικά οφέλη και δυσχέρειες κυμαίνονται ανάλογα με τους ενδιαφερόμενους καθώς και ανάλογα με το τοπικό πλαίσιο και τα εξεταζόμενα δίκτυα.

Σε κάθε περίπτωση, βραχυπρόθεσμα, η μετάβαση συνεπάγεται σημαντικό κόστος και δυσχέρειες που συνδέονται με τις ακόλουθες ανάγκες: εισαγωγή τεχνικής αναβάθμισης σε όλα τα σημεία της αξιακής αλυσίδας και ανασκόπηση των μηχανισμών και των μεθόδων που αφορούν το ραδιοφάσμα· ανάπτυξη ελκυστικών υπηρεσιών για την προώθηση της ζήτησης, χωρίς την οποία θα ήταν οικονομικά και πολιτικά αδύνατη η διατήρηση της όλης διαδικασίας· και υπέρβαση του σκεπτικισμού, ακόμα και της αντίστασης, εκ μέρους ορισμένων φορέων του κλάδου και πολιτών που ενδεχομένως διαβλέπουν κινδύνους από την αλλαγή του καθεστώτος στον τομέα των ρ/τ εκπομπών.

Η μεταστροφή προς τις ψηφιακές εκπομπές επηρεάζεται, επί του παρόντος, από την κατάσταση στον τομέα των πληροφοριών και επικοινωνιών, που χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διάθεση κεφαλαίων. Από αυτό προκύπτει μείωση της πίεσης όσον αφορά την επιτάχυνση της μετάβασης ώστε να ελευθερωθεί ραδιοφάσμα. Επίσης, απαιτείται χρόνος για την υλοποίηση του δυναμικού αγοράς που αφορά τη διαδραστική τηλεόραση και τις συγκλίνουσες υπηρεσίες, ενώ παραμένει ασαφής και η προθυμία των καταναλωτών να καταβάλουν τα απαιτούμενα ποσά. Συνολικά, η πρόοδος είναι βραδύτερη της αναμενόμενης, ενώ εκφράζονται αμφιβολίες σχετικά με τους στόχους μετάβασης που έχουν οριστεί σε ορισμένες χώρες. Οι τηλεοπτικές και οι ραδιοφωνικές εκπομπές θα καταστούν κάποτε πλήρως ψηφιακές, άγνωστο όμως πότε και πώς. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, η μετάβαση θα μπορούσε να αποβεί μακροχρόνια διαδικασία με αβέβαιο αποτέλεσμα. Λόγου χάρη, ο βαθμός αποδοτικότερης κάλυψης και ανακατανομής του ραδιοφάσματος θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές περιστάσεις και τα δεδομένα της αγοράς.

1.2. Καθεστώς των ψηφιακών ρ/τ εκπομπών στην ΕΕ

1.2.1. Ψηφιακή τηλεόραση

Η ψηφιακή τηλεόραση εισήχθη το 1994 στις ΗΠΑ και το 1996 στην Ευρώπη, αρχικά μέσω δορυφόρου και σύντομα μετά σε καλωδιακά και επίγεια δίκτυα. Βάσει των προδιαγραφών για τις ψηφιακές βιντεοεκπομπές ('DVB'). Η μέση κοινοτική διείσδυση στα νοικοκυριά εκτιμήθηκε το 2002 σε 32 εκατομμύρια (ποσοστό 21%) ως εξής: 21,5 εκατομμύρια (13,9%) δορυφορικά, 8,1 εκατ. (5,2%) καλωδιακά και 2,6 εκατ. (1,7%) επίγεια [5]. Η ψηφιακοποίηση της δορυφορικής τηλεόρασης κατευθύνεται από την αγορά. Το ίδιο συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και στην καλωδιακή, η προοπτική όμως κατάργησης των αναλογικών εκπομπών απέχει περισσότερο από ό,τι στην περίπτωση των δορυφορικών. Η δυσχερέστερη περίπτωση μετάβασης εντοπίζεται στην επίγεια τηλεόραση, εξαιτίας παραγόντων όπως η έλλειψη ραδιοφάσματος σε ορισμένες περιοχές, το κόστος για την επίτευξη ευρείας κάλυψης, η σχετικά περιορισμένη χωρητικότητα του δικτύου, ήδη υφιστάμενες ανταγωνιστικές τηλεοπτικές προσφορές, καθώς και επιχειρηματικά λάθη.

[5] Βλέπε τα στοιχεία στο παράρτημα 1.

Η οδηγία 'τηλεόραση χωρίς σύνορα' [6] παρέχει κοινό πλαίσιο αναφοράς για την παροχή τηλεοπτικών υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υφίστανται, ωστόσο, σημαντικές εθνικές διαφορές, ιδίως σε σχέση με μεταβλητές της αγοράς όπως η διείσδυση μεμονωμένων τηλεοπτικών δικτύων (επίγειων, καλωδιακών και δορυφορικών) και επιχειρηματικών μοντέλων (ελεύθερες εναέριες εκπομπές έναντι συνδρομητικής τηλεόρασης), αλλά υπάρχουν και διαφορές ανάμεσα στις εθνικές πολιτικές, όσον αφορά τη μετάβαση προς τις ψηφιακές εκπομπές.

[6] Οδηγία 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων, ΕΕ L 298, 17.10.1989, σ. 23, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/EΚ, ΕΕ L 202, 30.7.1997, σ. 60, και η οποία βρίσκεται επί του παρόντος σε διαδικασία αναθεώρησης. http://europa.eu.int/comm/avpolicy/regul/ twf/newint_en.htm

Η ψηφιακή τηλεόραση αναπτύχθηκε μέχρι στιγμής στο χώρο της δορυφορικής συνδρομητικής τηλεόρασης, ενώ οι ελεύθερες εναέριες εκπομπές καλύπτουν ποσοστό μικρότερο του 20% της συνολικής θέασης ψηφιακής τηλεόρασης. Αντίθετα, η συνδρομητική τηλεόραση κατευθύνθηκε, από πολυκαναλικό και πρόσθετο πρόγραμμα, καθώς επίσης και από τις επιδοτήσεις των φορέων εκμετάλλευσης για τους αποκωδικοποιητές. Η συνδρομητική και η ψηφιακή τηλεόραση αναπτύχθηκαν κυρίως σε χώρες όπου υπήρχε κυριαρχία της επίγειας αναλογικής τηλεόρασης και όπου υφίσταντο λίγα μόνο κανάλια, σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε στις χώρες καλωδιακής τηλεόρασης. Ωστόσο, το ποσοστό αύξησης της συνδρομητικής, επομένως και της ψηφιακής τηλεόρασης, παρουσίασε κάμψη. Φαίνεται ότι πολλοί θεατές δεν πρόκειται ποτέ να στραφούν στη συνδρομητική τηλεόραση για ποικίλους λόγους (συμπεριλαμβανομένου του πρόσθετου κόστους της συνδρομητικής τηλεόρασης και της ικανοποίησής τους από την προσφορά των ελεύθερων εναέριων εκπομπών), τουλάχιστον υπό την τρέχουσα μορφή της, ιδίως σε χώρες καλωδιακής τηλεόρασης· επομένως, η ψηφιακή τηλεόραση χρειάζεται νέους μοχλούς ανάπτυξης, πέραν της 'παραδοσιακής' συνδρομητικής τηλεόρασης, καθώς και βελτιωμένη διαφοροποίηση σε σχέση με την αναλογική τηλεόραση, που θα επιτευχθεί με συνδυασμό περισσότερων ελεύθερων εναέριων εκπομπών - συμπεριλαμβανομένων των επίγειων ψηφιακών προγραμμάτων. καλύτερης ποιότητας εικόνας. υπηρεσιών δεδομένων και διαδραστικών υπηρεσιών. κινητών και φορητών υπηρεσιών.

1.2.2. Ψηφιακό ραδιόφωνο

Η κατάσταση είναι περιπλοκότερη όσον αφορά τις 'αυτοτελείς' υπηρεσίες ψηφιακού ραδιοφώνου, δηλαδή υπηρεσίες που δεν είναι δεσμοποιημένες σε μπουκέτα ψηφιακών τηλεοπτικών υπηρεσιών ούτε εκπέμπονται διαδικτυακά. Αντίθετα με τις ΗΠΑ και με άλλα μέρη του κόσμου, οι ψηφιακές δορυφορικές ραδιοϋπηρεσίες δεν εκπέμπονται ακόμη στην Ευρώπη. Οι ψηφιακές επίγειες ραδιοεκπομπές άρχισαν το 1995, βάσει των προτύπων 'Eureka-147 - Digital Audio Broadcasting' ('DAB'). Στην αγορά όμως σχεδόν δεν υπάρχουν ψηφιακοί δέκτες, κατά συνέπεια και ακροατές· η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται το 2002, ιδίως στο ΗΒ.

Το κύριο πρόβλημα είναι η αντικατάσταση εκατομμυρίων αναλογικών δεκτών, συχνά πολύ φθηνών, από δαπανηρότερους, ψηφιακούς δέκτες. Οι περισσότεροι καταναλωτές δεν γνωρίζουν το ψηφιακό ραδιόφωνο και θεωρούν ότι το αναλογικό 'αξίζει τα λεφτά του'. Η προστιθέμενη αξία του ψηφιακού ραδιοφώνου, ή τουλάχιστον οι πληροφορίες που διαθέτουν οι καταναλωτές, δεν θεωρούνται επαρκείς για να αιτιολογήσουν το πρόσθετο κόστος για τον μέσο καταναλωτή, μολονότι οι τιμές πέφτουν. Επιπλέον, είναι δύσκολη στην Ευρώπη η επιδότηση των δεκτών, καθώς είναι περιορισμένο το πεδίο εφαρμογής συνδρομητικού ραδιοφώνου. Επιπλέον, ακόμα και στην περίπτωση κατάργησης του αναλογικού ραδιοφώνου, μικρό μόνο μέρος φάσματος θα απελευθερωνόταν σε σύγκριση με την τηλεόραση, ενώ πιθανότατα θα το απορροφούσε η αυξημένη ζήτηση ραδιοϋπηρεσιών.

Πράγματι, η ψηφιακή τηλεόραση και το ραδιόφωνο παραμένουν ακόμα αγορές σε εμβρυακό στάδιο, με δυσχέρειες περισσότερο εμπορικού παρά τεχνολογικού χαρακτήρα. Συνεχίζεται, ωστόσο, η δρομολόγηση νέων έργων· σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν θεσπίσει μέτρα πολιτικής για την προώθηση της ψηφιακής τηλεόρασης, πολλά δε έπραξαν το ίδιο για το ψηφιακό ραδιόφωνο.

1.3. Ο σύνθετος χαρακτήρας της αγοράς· πολλαπλά σενάρια και ενδιαφερόμενοι

Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό μοντέλο ή συνταγή μετάβασης. Οι εμπειρίες διαφέρουν ανάλογα με τις τοπικές περιστάσεις καθώς και από δίκτυο σε δίκτυο. Κατά συνέπεια, η γενική ανάλυση που παρέχεται εδώ δεν είναι παρά απλουστευτική. Η συζήτηση για τη μετάβαση, καθώς και η παρούσα ανακοίνωση, τείνει να εστιαστεί στην επίγεια τηλεόραση για δύο λόγους: μεγαλύτερες δυσχέρειες από ό,τι σε άλλα δίκτυα για ψηφιακοποίηση καθοδηγούμενη από την αγορά και υψηλότερο πολιτικό διακύβευμα και κυβερνητική συμμετοχή, κυρίως εξαιτίας της πίεσης για ανάκτηση ραδιοφάσματος, καθώς και η υφιστάμενη ευρύτερη αντίληψη που συνδέει τις επίγειες με καθολικά ελεύθερες προς λήψη υπηρεσίες ρ/τ εκπομπών.

Η μετάβαση είναι σύνθετη και μακροχρόνια διαδικασία, με πολλές μεταβλητές, και η οποία επηρεάζει λιγότερο ή περισσότερο ευθέως πολλά μέρη, συγκεκριμένα: χρήστες/καταναλωτές [7], το κλάδου και των δημόσιων αρχών. Κάθε ομάδα μπορεί να υποδιαιρεθεί περαιτέρω σε μικρότερα τμήματα. Οι χρήστες, λόγου χάρη, μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ανάλογα με τη στάση τους ως προς την ψηφιακή τηλεόραση: σημερινοί ή δυνητικοί τηλεοπτικοί συνδρομητές, που εκτιμούν ότι το σύνολο της συνδρομητικής τηλεόρασης αργά ή γρήγορα θα γίνει ψηφιακό· σημερινοί ή δυνητικοί θεατές ελεύθερης προς λήψη ψηφιακής τηλεόρασης που έχουν αγοράσει ή πρόκειται να αποκτήσουν ψηφιακό δέκτη· θεατές που για διάφορους λόγους θα είναι πάντοτε απρόθυμοι να αποδεχθούν οποιαδήποτε μορφή ψηφιακής τηλεόρασης, συνδρομητικής ή ελεύθερης. Οι στρατηγικές μετάβασης που θα ακολουθηθούν πρόκειται προφανώς να καθορίσουν το αντίστοιχο ποσοστό κάθε κατηγορίας χρηστών, και να καθοριστούν από αυτό. Ιδιαίτερα ο βαθμός ψηφιακοποίησης που μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω των δυνάμεων της αγοράς θα εξαρτηθεί από τον αριθμό και την ανθεκτικότητα των καταναλωτών που είναι απρόθυμοι να συναινέσουν στη μετάβαση προς την ψηφιακή τηλεόραση.

[7] Ο αριθμός των χρηστών των ρ/τ εκπομπών, δηλαδή των θεατών και ακροατών, που δυνητικά θα επηρεαστούν από τη μετάβαση είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από τον αριθμό των καταναλωτών, δηλ. των αγοραστών δεκτών και των συνδρομητών. Οι τελευταίοι όμως θα καθορίσουν σε ποιο βαθμό η αγορά θα κατευθύνει τη διαδικασία μετάβασης. Για λεπτομερή ανάλυση της στάσης των καταναλωτών όσον αφορά τις ψηφιακές εκπομπές βλέπε μελέτη BIPE, ο.π., επίσης και για ανάλυση της τοποθέτησης άλλων συντελεστών.

Η μετάβαση αφορά επίσης πολλούς συντελεστές του κλάδου, όπως δημιουργούς περιεχομένου, παρόχους υπηρεσιών, φορείς εκμετάλλευσης δικτύων ή κατασκευαστές εξοπλισμού. Ορισμένοι είχαν ήδη δραστηριοποιηθεί στην αγορά αναλογικών ρ/τ εκπομπών, ενώ άλλοι αναζητούν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες. Και εδώ, διάφορα τμήματα εθνικών και διεθνών υπηρεσιών ενδιαφέρονται για τη μετάβαση στο βαθμό που επηρεάζει την επίτευξη των στόχων πολιτικής τους.

1.4. Οι δυνατότητες δημόσιας παρέμβασης

Καίριο ερώτημα είναι κατά πόσον οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να παρέμβουν για την επιτάχυνση της μετάβασης ή/και για να επηρεάσουν με άλλο τρόπο τη διαδικασία. Τούτο αιτιολογείται υπό δύο προϋποθέσεις: πρώτον, το βαθμό στον οποίο διακυβεύονται γενικά συμφέροντα· δηλαδή, κατά πόσον υφίστανται δυνητικά οφέλη ή/και προβλήματα για την κοινωνία ως σύνολο, και όχι απλώς για ορισμένες ομάδες ή άτομα. Δεύτερον, η αποτυχία της αγοράς· δηλαδή, εάν οι δυνάμεις της αγοράς αδυνατούν μόνες τους να επιτύχουν τους στόχους που αφορούν τη γενική ευημερία. Με άλλα λόγια, η συμπεριφορά των συντελεστών της αγοράς δεν εσωτερικοποιεί πλήρως το κόστος της μετάβασης. Η εκτίμηση της ύπαρξης και έντασης και των δύο προϋποθέσεων είναι σε μεγάλο βαθμό θέμα πολιτικής κρίσης εκ μέρους της αρμόδιας αρχής που, στην περίπτωση των εκπομπών, είναι μάλλον εθνικές ή/και περιφερειακές αρχές. Σε κάθε περίπτωση, η εν λόγω κρίση δεν θα πρέπει να είναι αυθαίρετη, αλλά να υποστηρίζεται από ενδελεχή ανάλυση της αγοράς.

Όσον αφορά τα γενικά συμφέροντα, τα δυνητικά οφέλη της ψηφιακοποίησης μπορούν να προσανατολιστούν στην κατεύθυνση διάφορων στόχων πολιτικής: κοινωνικών, πολιτιστικών, πολιτικών, οικονομικών κλπ. Συνήθως πρέπει να γίνει αμοιβαία αντιστάθμισή τους. Λόγου χάρη, μέρος του ραδιοφάσματος που ελευθερώνεται λόγω κατάργησης αναλογικών εκπομπών θα μπορούσε να αναδιανεμηθεί ώστε ο πόρος αυτός να περιέλθει στους φορείς εκμετάλλευσης που θα τον χρησιμοποιούσαν για την υποστήριξη διάφορων υπηρεσιών ή θα 'επανεπενδυόταν' σε εκπομπές για βελτίωση και επέκταση της υπηρεσίας.

Ο τομέας των ρ/τ εκπομπών δεν είναι συγκρίσιμος με κανέναν άλλον τομέα, καθώς διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες, ιδίως στην ανάπτυξη και μετάδοση κοινωνικών αξιών. Με τις εκπομπές προσφέρεται μοναδικός συνδυασμός χαρακτηριστικών. Η ευρύτατη διείσδυσή τους εξασφαλίζει σχεδόν πλήρη κάλυψη του πληθυσμού μέσω διάφορων ρ/τ δικτύων. η παροχή σημαντικής ποσότητας επικαιρότητας και ειδήσεων σχετικά με τρέχοντα ζητήματα, μαζί με το πολιτιστικό πρόγραμμα, συνεπάγονται ότι επηρεάζουν και αντικατοπτρίζουν την κοινή γνώμη και τις κοινωνικοπολιτιστικές αξίες. Η μετάβαση ενδέχεται να επηρεάσει τα γενικά αυτά συμφέροντα. Σημαντικό καθήκον θα είναι η εξασφάλιση της συνεχιζόμενης διάθεσης πληθώρας τηλεοπτικών υπηρεσιών, χωρίς διακρίσεις και βάσει ίσων ευκαιριών, σε όλα τα τμήματα του πληθυσμού. Τούτο αποτελεί προϋπόθεση, ιδίως για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς για την εκπλήρωση των ειδικών υποχρεώσεών τους.

Η πιθανότητα αποτυχίας της αγοράς συνδέεται με το σύνθετο χαρακτήρα του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα πραγματοποιηθεί η μετάβαση, καθώς και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των κύριων εμπλεκομένων μερών. Όλοι επιδιώκουν να υπερασπίσουν τα συμφέροντά τους και να επηρεάσουν τις κύριες μεταβλητές: εισαγωγή ή όχι ψηφιακής επίγειας τηλεόρασης, ταχύτητα της μετάβασης και χρονοπρογραμματισμό της κατάργησης, καταλληλότητα και τύπος της δημόσιας παρέμβασης. Ωστόσο, η συντονισμένη δράση εκ μέρους των κύριων ενδιαφερομένων, αντί της σύγκρουσης επιμέρους στρατηγικών, είναι πιθανό να οδηγήσει στη βέλτιστη λύση για το σύνολο: ταχεία και αποτελεσματική κατάργηση, με τις ελάχιστες αρνητικές επιπλοκές από κοινωνική και οικονομική άποψη.

Τουλάχιστον στην περίπτωση της επίγειας τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, σειρά διαρθρωτικών αποτυχιών εμποδίζουν τη συνεργασία στην αγορά και επιβραδύνουν τη μετάβαση· ιδιαίτερα η 'παρασιτική' συμπεριφορά [8], ολιγοπωλιακές καταστάσεις και αδιέξοδα τύπου 'η κότα και το αυγό'. Πιο συγκεκριμένα, τα μέρη που ωφελούνται τα μέγιστα από τη μετάβαση (οι κατασκευαστές εξοπλισμού, οι δυνητικοί δικαιούχοι ελευθερωμένου ραδιοφάσματος, συμπεριλαμβανομένων νέων ρ/τ φορέων) ενδέχεται να διαφέρουν από αυτούς που πιθανότατα θα αναλάβουν το κόστος (τελικοί χρήστες ή σημερινοί ρ/τ φορείς). Οι τελευταίοι αυτοί δεν έχουν επομένως κίνητρο για εσωτερίκευση του κόστους και συνεισφορά στη μετάβαση. Για την υπέρβαση αυτής της κατάστασης θα έπρεπε να συγκροτηθούν μηχανισμοί συντονισμού για μερισμό οφέλους και κόστους μεταξύ όλων των εμπλεκομένων, στην ιδανική περίπτωση χωρίς ή με περιορισμένη δημόσια παρέμβαση. Από την άποψη αυτή πρέπει οι δημόσιες αρχές, ιδίως οι υπεύθυνες για τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού, να κρίνουν προσεκτικά τη σωστή ισορροπία μεταξύ ανταγωνισμού στην αγορά και συνεργασίας των εμπλεκομένων μερών. Οι κρίσεις αυτές πρέπει να βασίζονται σε σαφή αντίληψη, τόσο της δυναμικής της αγοράς όσο και των επιδιωκόμενων στόχων πολιτικής.

[8] Μεμονωμένοι συντελεστές της αγοράς αποφεύγουν τη συνεισφορά τους στις δαπάνες της μετάβασης ενώ πρόκειται οπωσδήποτε να απολαύσουν τα συλλογικά οφέλη που συνεπάγεται η διαδικασία αυτή.

1.4.1. Διαδικασίες

Αφού διαπιστωθεί η ανάγκη δημόσιας παρέμβασης, πρέπει να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με τις διαδικασίες, στην ιδανική περίπτωση μαζί με μια συνεκτική στρατηγική μετάβασης. Κάθε παρέμβαση θα πρέπει να είναι διαφανής και αναλογική ως προς τους επιδιωκόμενους στόχους πολιτικής, τα εμπόδια της αγοράς, καθώς και τις λεπτομέρειες εφαρμογής. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρχει ασφάλεια ώστε όλα τα μέρη να προετοιμαστούν, ενώ θα περιοριστούν οι δυνατότητες αυθαίρετων ή μεροληπτικών μέτρων.

Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωση της Επιτροπής "Προς ένα νέο πλαίσιο για την υποδομή των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και τις σχετιζόμενες υπηρεσίες - ανασκόπηση των επικοινωνιών για το 1999" καθορίζονται τέσσερις αρχές για ανάληψη δράσης στο πεδίο των κανονιστικών ρυθμίσεων. Οι εν λόγω αρχές επανεπιβεβαιώθηκαν στην ανακοίνωση "αρχές και κατευθυντήριες γραμμές για την κοινοτική πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα στην ψηφιακή εποχή" [9]. Η κανονιστική ρύθμιση θα πρέπει:

[9] COM(1999) 539 και COM(1999) 657 τελικό, αντίστοιχα στις ηλ. διευθ.: http://europa.eu.int/ISPO/infosoc/ telecompolicy/en/com9539en.pdf και http://europa.eu.int/comm/avpolicy/legis/ key_doc/legispdffiles/av_en.pdf

-να βασίζεται σε σαφώς καθορισμένους στόχους πολιτικής.

-να είναι η ελάχιστη απαιτούμενη για την κάλυψη των εν λόγω στόχων.

-να βελτιώνει περαιτέρω την ασφάλεια δικαίου μέσα σε μια δυναμική αγορά.

-να τείνει προς τεχνολογική ουδετερότητα.

-να εφαρμόζεται το εγγύτερο δυνατό στις δραστηριότητες που τελούν υπό ρύθμιση.

Καίριο πεδίο στις εθνικές στρατηγικές μετάβασης είναι η αντιμετώπιση της αδειοδότησης για ψηφιακές εκπομπές καθώς και οι σχετικές κανονιστικές υποχρεώσεις. Συνεπάγονται επιλογές πολιτικής σε θέματα δικτυακού ανταγωνισμού έναντι συμπληρωματικότητας, αριθμού φορέων εκμετάλλευσης, χρονοδιαγράμματος και χάρτη εγκατάστασης κλπ. Αφετέρου, διατίθεται ποικιλία πιθανών μέσων και μέτρων παρέμβασης για την ενθάρρυνση της μετάβασης, τα οποία κυμαίνονται από μέτρα ενθάρρυνσης, όπως ενημερωτικές εκστρατείες, έως υποχρεωτικά μέτρα, όπως ημερομηνίες παύσης αναλογικών εκπομπών, ή υποχρεωτικά πρότυπα εξοπλισμού συμπεριλαμβανομένων ψηφιακών δεκτών. Μπορούν επίσης να κυμαίνονται ανάλογα με τα στοχευόμενα μέρη (καταναλωτές, κατασκευαστές εξοπλισμού, ρ/τ φορείς, δυνητικοί χρήστες ελευθερωμένου ραδιοφάσματος, άλλοι). Ο αντίκτυπος των προγραμματιζόμενων μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται μέσω προοπτικών οικονομικών αναλύσεων ώστε να εξασφαλίζεται η δίκαιη κατανομή του αναμενόμενου κόστους και οφέλους. η δημόσια πολιτική δεν πρέπει να οδηγεί σε καταστάσεις όπου ορισμένα μέρη θα είναι υποχρεωμένα να επιβαρυνθούν με το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών μετάβασης ενώ άλλοι θα απολαμβάνουν τα οφέλη.

Ο χρονοπρογραμματισμός είναι καίριο στοιχείο κάθε παρέμβασης που αφορά τη μετάβαση. Η ανάληψη πρόωρης ή καθυστερημένης δράσης μπορεί να αποβεί άχρηστη, ακόμα και επιζήμια στο βαθμό που επιφέρει στρέβλωση της αγοράς. Για την έγκαιρη παρέμβαση απαιτείται καλή γνώση της κατάστασης και της εξέλιξης της αγοράς, επομένως και τακτική παρακολούθηση και ανάλυση. Το ενδεχόμενο πρώιμης κατάργησης είναι καταρχήν πιθανό να είναι περισσότερο αμφιλεγόμενο, όμως μια πλέον απομακρυσμένη ημερομηνία ενδέχεται να περιορίσει κάθε επωφελή αντίκτυπο. Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να προσδιοριστούν τρεις κύριες φάσεις στη διαδικασία τηλεοπτικής μετάβασης. Η φάση αποδοχής/αφομοίωσης, κατευθυνόμενη από τη συνδρομητική τηλεόραση, όπου οι φορείς εκμετάλλευσης, αργά ή γρήγορα μεταστρέφουν τους συνδρομητές στην ψηφιακή τηλεόραση. Η φάση εδραίωσης, που αρχίζει τώρα στις χώρες όπου η ψηφιακή τηλεόραση παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη, όπου ορισμένοι καταναλωτές αποφασίζουν να αποκτήσουν ψηφιακές συσκευές για τη λήψη ελεύθερων εναέριων εκπομπών ψηφιακής τηλεόρασης. η φάση ολοκλήρωσης, όπου οι χρήστες που έως τότε δεν ενδιαφέρονται για κανέναν τύπο ψηφιακής τηλεόρασης είναι υποχρεωμένοι να αποδεχθούν, με ή χωρίς δημόσια υποστήριξη, την απόκτηση ψηφιακού δέκτη.

Η δημόσια παρέμβαση μπορεί να υποστηρίξει τη διείσδυση της ψηφιακής τηλεόρασης και στις τρεις αυτές φάσεις, τα ισχυρότερα μέτρα θα πρέπει όμως να περιοριστούν στην τελική φάση, αφού ο κλάδος έχει καταβάλει όλες τις δυνατές προσπάθειες για την αύξηση της αφομοίωσης εκ μέρους των καταναλωτών. Προς τούτο απαιτείται να εξασφαλίσουν οι αρχές την ύπαρξη ευνοϊκού και προβλέψιμου περιβάλλοντος κανονιστικών ρυθμίσεων, καθώς επίσης και να εντείνουν τη δράση τους όταν η αγορά δεν μπορεί να αποδώσει περισσότερα. Τούτο ενδέχεται να συμβεί όταν θεωρηθεί ότι οι ψηφιακές εκπομπές δεν προχωρούν αρκετά γρήγορα για την επίτευξη των στόχων πολιτικής.

1.4.2. Κίνδυνοι

Οι ρ/τ εκπομπές διαθέτουν ισχυρότερη παράδοση πολιτικής παρέμβασης από κάθε άλλο κλάδο πληροφοριών και επικοινωνιών, όπως είναι οι τηλεπικοινωνίες, όπου ο αντίκτυπος της ελευθέρωσης υπήρξε μεγαλύτερος. Τούτο δικαιολογείται από την πολιτική και κοινωνική σημασία του περιεχομένου των ρ/τ εκπομπών, που απαιτεί την επιβολή ελάχιστων απαιτήσεων ποιότητας και πολυφωνίας. Η πολιτική παρέμβαση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην περίπτωση των επίγειων ρ/τ εκπομπών, εξαιτίας της ευρείας χρήσης ραδιοφάσματος, ενός περιορισμένου δημόσιου πόρου, καθώς και της προαναφερθείσας αντίληψης που συνδέει τις επίγειες με τις καθολικές ελεύθερες εναέριες τηλεοπτικές υπηρεσίες.

Ωστόσο, το πλαίσιο γύρω από την εισαγωγή των αναλογικών και ψηφιακών εκπομπών είναι πολύ διαφορετικό. Όταν εισήχθησαν οι αναλογικές εκπομπές υπήρχε μόνο η επίγεια δυνατότητα. δεν υπήρχε ανταγωνισμός, ενώ η αγορά είχε διαμορφωθεί εξ ολοκλήρου μέσω ρυθμιστικής παρέμβασης. Σήμερα υπάρχουν διάφοροι τύποι δικτύων, μεγάλος ανταγωνισμός στην αγορά και ταχύτερη τεχνολογική αλλαγή. Υπό τις συνθήκες αυτές, η μετάβαση προς τις ψηφιακές εκπομπές συνιστά μεγάλη πρόκληση για τον κλάδο, η ο ποία πρέπει να κατευθύνεται από την αγορά. Η παρέμβαση από τις δημόσιες αρχές για διευκόλυνση και επίβλεψη της διαδικασίας θα μπορούσε να αιτιολογηθεί στο βαθμό που διακυβεύονται γενικά συμφέροντα.

Οι κίνδυνοι από τη δημόσια παρέμβαση ή από την απουσία της πρέπει να αξιολογηθούν. Η μη παρέμβαση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα αποτυχία της αγοράς ενώ μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους στόχους γενικού συμφέροντος υπό την παραπάνω έννοια. Όσον αφορά τον κίνδυνο από τις δημόσιες παρεμβάσεις, περιλαμβάνει την εκμετάλλευση εκ μέρους ενδιαφερομένων μερών του κλάδου ορισμένων προσεγγίσεων που κατευθύνονται από πολιτικές, στην επιδίωξή τους να αντισταθμίσουν τους εμπορικούς κινδύνους, περιορίζοντας έτσι τον ανταγωνισμό και την πίεση για καινοτομία. Τούτο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα, όπως τον 'ηθικό κίνδυνο' [10] ή αδράνεια αγοράς, με τελικό αποτέλεσμα την επιβράδυνση της διαδικασίας μετάβασης. Τα μέρη αυτά ενδέχεται στην πράξη να διογκώσουν τα πλεονεκτήματα των ψηφιακών εκπομπών, αναμειγνύοντας ιδιωτικά και συλλογικά οφέλη. Στη συνέχεια ενδέχεται να πείσουν τις αρχές να τα υποστηρίξουν (νομικά, οικονομικά ή με άλλο τρόπο) στο όνομα του γενικού συμφέροντος, ώστε αυτά τελικά να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι ανταγωνιστών τους. Εάν δεν υφίσταται διαφανής αιτιολογία σχετικά, θα μπορούσε η κατάσταση αυτή να οδηγήσει σε στρέβλωση της αγοράς.

[10] Ο 'ηθικός κίνδυνος' είναι όρος από τις ρυθμίσεις του πιστωτικού τομέα που περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία οι επενδυτές συμπεριφέρονται ανεύθυνα και απερίσκεπτα επειδή γνωρίζουν ότι η Κεντρική Τράπεζα θα παρέμβει ώστε να αποτρέψει ενδεχόμενη πτώχευσή τους.

Εξάλλου, η δημόσια παρέμβαση - ή η απλή αναγγελία της - που για οποιοδήποτε λόγο (δυσαναλογία, μεροληπτικότητα, άκαιρη παρέμβαση κλπ.) αποδεικνύεται ακατάλληλη, μπορεί να είναι επιζήμια. Μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα εμπόδια για την αφομοίωση των ψηφιακών ρ/τ εκπομπών, τονώνοντας το αίτημα για μεγαλύτερη δημόσια παρέμβαση από ό,τι θα ήταν απαραίτητο. Εάν, λόγου χάρη, μια κυβέρνηση ανακοινώσει πρόωρα ότι θα προσφερθούν ψηφιακοί δέκτες σε όλους τους απομένοντες αναλογικούς χρήστες λίγο πριν από την παύση των αναλογικών εκπομπών, δεν θα υπάρχουν κίνητρα για εκείνους τους χρήστες να αγοράσουν δέκτες. Επίσης, η άκαιρη επιβολή τεχνικών προτύπων που είναι πρόωρα ή που η υλοποίησή τους είναι δαπανηρή ενδέχεται να αποθαρρύνει τις επενδύσεις. Τέλος, όλες οι επενδύσεις των δημόσιων αρχών πρέπει να συμβιβάζονται με την κοινοτική νομοθεσία, ιδίως όσον αφορά την εσωτερική αγορά και τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

2. Κατευθύνσεις πολιτικής

Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι δυνάμεις της αγοράς πρέπει να κατευθύνουν τη διαδικασία της μετάβασης, εστιάζοντας στους χρήστες. Η πρόκληση συνίσταται στην τόνωση της ζήτησης, ώστε να πρόκειται για διαδικασία που κατευθύνεται από τις προσφερόμενες υπηρεσίες και όχι για απλή αλλαγή υποδομής χωρίς αντιληπτή προστιθέμενη αξία για τους πολίτες. Κατά συνέπεια, πρέπει στα διάφορα τμήματα των καταναλωτών να προσφέρονται ελκυστικές γι'αυτούς δέσμες υπηρεσιών και εξοπλισμού, δηλαδή με κίνητρα, και με εύχρηστα και οικονομικά προσιτά χαρακτηριστικά. Αυτό είναι κατά κύριο λόγο καθήκον των συντελεστών της αγοράς.

Υφίσταται, ωστόσο, και πεδίο εφαρμογής για πολιτική παρέμβαση, λαμβανομένων υπόψη των διακυβευόμενων γενικών κοινωνικών και βιομηχανικών συμφερόντων, καθώς και του γεγονότος ότι ορισμένα βασικά στοιχεία της διαδικασίας βρίσκονται στην αρμοδιότητα δημόσιων αρχών. Η εν λόγω παρέμβαση πρέπει να διεξαχθεί καταρχάς από εθνικές ή/και περιφερειακές αρχές, οι οποίες είναι οι αμεσότερα υπεύθυνες για την πολιτική που αφορά το περιεχόμενο και την αδειοδότηση ρ/τ εκπομπών. Αλλά και οι κοινοτικοί θεσμοί διαθέτουν αυξανόμενες αρμοδιότητες σε συναφή πεδία, όπως τα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων ρ/τ εκπομπών. Μπορούν και αυτοί να συμβάλουν στη διαδικασία μετάβασης, εντός των ορίων της επικουρικότητας. Ο ευρωπαϊκός συντονισμός μπορεί να βελτιώσει την ασφάλεια της πολιτικής, να διευκολύνει οικονομίες κλίμακας όσον αφορά τον εξοπλισμό και, τέλος, να περιορίσει τον κατακερματισμό της αγοράς. Πράγματι, ορισμένες κοινοτικές αρμοδιότητες που αναφέρονται στην εσωτερική αγορά είναι συναφείς για τη διαδικασία μετάβασης. Η μετάβαση συνεπάγεται, σε τελευταία ανάλυση, μία βιομηχανική μεταλλαγή, όπου η πρόκληση συνίσταται στην συμπόρευση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας των κρατών μελών με κρίσιμη μάζα που προέρχεται από την ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά.

Στο παρόν κεφάλαιο εξετάζονται η γενική στρατηγική και ο συντονισμός, στο τμήμα 2.1, ενώ στο τμήμα 2.2 προτείνονται κατευθύνσεις πολιτικής για τα κράτη μέλη με σκοπό τη διευκόλυνση της μετάβασης. Τούτο αναμένεται να τους βοηθήσει να εκπληρώσουν την απαίτηση του σχεδίου δράσης eEurope 2005, 'έως το τέλος του 2003, να δημοσιεύσουν τις προθέσεις τους όσον αφορά την ενδεχόμενη μετάβαση' [11]. Όπως και στην περίπτωση του eEurope, η εστίαση είναι στην τηλεόραση, αλλά πολλές θεωρήσεις είναι επίσης συναφείς για τη ραδιοφωνία.

[11] Μετάβαση στις ψηφιακές εκπομπές. Για την επιτάχυνση της μετάβασης στην ψηφιακή τηλεόραση, θα πρέπει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν συνθήκες διαφάνειας όσον αφορά τους όρους της επιδιωκόμενης μετάβασης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, έως το τέλος του 2003, να δημοσιεύσουν τις προθέσεις τους όσον αφορά την ενδεχόμενη μετάβαση, όπου θα μπορεί να περιλαμβάνεται χρονοδιάγραμμα και αξιολόγηση των συνθηκών της αγοράς, καθώς και ενδεχομένως ημερομηνία τερματισμού των αναλογικών επίγειων τηλεοπτικών εκπομπών, που θα επέτρεπε την ανάκτηση και τον αναδασμό των συχνοτήτων. Τα εθνικά σχέδια μετάβασης θα πρέπει επίσης να παρέχουν δυνατότητα για ψηφιακή τηλεόραση ανεξάρτητα από πλατφόρμα, λαμβάνοντα υπόψη ανταγωνιστικούς μηχανισμούς μετάδοσης (κυρίως δορυφορικά, καλωδιακά και επίγεια). COM(2002) 263 τελικό, eEurope 2005: Κοινωνία πληροφοριών για όλους. http://europa.eu.int/information_society/ eeurope/news_library/documents/eeurope2005/eeurope2005_en.pdf

Σε κάθε περίπτωση κοινοτικής συνεισφοράς πρέπει να συνεκτιμώνται η πτυχή της επικουρικότητας και οι ιδιαιτερότητες, των εθνικών αγορών για ρ/τ εκπομπές και των πολιτικών. Κατά συνέπεια δεν είναι ενδεδειγμένο να θεσπίσει η ΕΕ μέτρα που εξετάζονται σε ορισμένες χώρες, εντός ή εκτός της ΕΕ, όπως κοινή ημερομηνία στόχου για παύση αναλογικών εκπομπών ή για υποχρεωτικούς ψηφιακούς δέκτες. Ωστόσο, η ΕΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη διαδικασία της μετάβασης και να υποστηρίζει τις εξελίξεις αναφορικά με τις ψηφιακές ρ/τ εκπομπές στην Ευρώπη. [12]

[12] Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει επίσης με την έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη "να καταστήσουν την ανάπτυξη και τη διαθεσιμότητά της ψηφιακής τηλεόρασης στο ευρύ κοινό κορυφαία προτεραιότητα της πολιτικής ημερήσιας διάταξης". Βλ. σημείο 1 του ψηφίσματος B5-0488/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου http://www3.europarl.eu.int/omk/ omnsapir.so/pv2?PRG=TITRE&APP=PV2&LANGUE=EN&TYPEF=TITRE&YEAR=02&Find=digital+television&FILE=BIBLIO&PLAGE=1

Τα θέματα του ραδιοφάσματος αντιμετωπίζονται σε χωριστό κεφάλαιο, ενόψει της σημασίας τους και της ευκαιρίας που παρέχεται για δρομολόγηση ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης στο εν λόγω πεδίο.

2.1. Γενική στρατηγική και συντονισμός

2.1.1. Διαφανής στρατηγική και παρακολούθηση

Όπως αναφέρθηκε, η διαφάνεια της πολιτικής βελτιώνει την ασφάλεια για λογαριασμό των συντελεστών της αγοράς (συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών), ενθαρρύνει την ανάληψη συντονισμένης δράσης και, τέλος, διευκολύνει τη μετάβαση. Για το λόγο αυτό στο πρόγραμμα eEurope 2005 απευθύνεται έκκληση στα κράτη μέλη, έως τα τέλη του 2003, να έχουν δημοσιεύσει τις προθέσεις τους σχετικά με πιθανή μετάβαση. Θα μπορούσαν εν προκειμένω να αναφέρονται ο τρόπος οργάνωσης και παρακολούθησης της διαδικασίας, η συμμετοχή των ενδιαφερομένων, καθώς και τα μέσα πολιτικής που προβλέπονται για την προώθηση της μετάβασης. [13]

[13] Στο παράρτημα 2 περιλαμβάνονται λεπτομερέστερες υποδείξεις για τις πληροφορίες που πρέπει να παρασχεθούν στο πλαίσιο αυτό.

Σε επίπεδο ΕΕ, η σύγκριση εμπειριών σε εθνικό επίπεδο και η τακτική παρακολούθηση θα συνεισφέρουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την πορεία των πολιτικών και την κατάσταση της αγοράς. Τούτο θα τροφοδοτήσει την κοινοτική διαδικασία χάραξης πολιτικής, συμβάλλοντας στον προσδιορισμό πιθανών δράσεων για την ανάπτυξη συνέργειας στην εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης τη συλλογή στοιχείων σχετικά με την αγορά ψηφιακής τηλεόρασης στην ΕΕ, σε ετήσια βάση, όπως συνέβη ήδη το 2001 και το 2002 [14].

[14] Βλ. την έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της κοινοτικής δέσμης κανονιστικών ρυθμίσεων για τις επικοινωνίες http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/index_en.htm

2.1.2. Κανονιστικές ρυθμίσεις που παρέχουν δυνατότητα επιχειρηματικής αυτονομίας και συνεργασίας

Η ανάπτυξη αγορών ψηφιακών ρ/τ εκπομπών είναι σύνθετη διαδικασία για την οποία απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις από πολλούς συντελεστές ώστε να εγκατασταθούν τα δίκτυα, να αναπτυχθούν τεχνολογίες ευρείας διάδοσης, να πωληθούν τερματικές συσκευές, να προσφέρονται ελκυστικές υπηρεσίες και να ενθαρρυνθεί η αποδοχή εκ μέρους των χρηστών. Πρέπει να δοθούν κίνητρα ώστε ο κλάδος να πραγματοποιήσει επενδύσεις ενώ πρέπει να υπάρχει αυτονομία για την αναζήτηση των επιτυχημένων συνδυασμών προώθησης. Προς τούτο απαιτείται η ύπαρξη σταθερού περιβάλλοντος κανονιστικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων όρων αδειοδότησης για φορείς εκμετάλλευσης υπηρεσιών με διάρκεια που θα επιτρέπει κατάλληλη απόδοση επενδύσεων και με δυνατότητα ανανέωσης αδειών ώστε να παρέχονται επαρκή κίνητρα. Οι όροι αδειοδότησης πρέπει επίσης να διευκολύνουν την παροχή επαρκούς χωρητικότητας δικτύου για την υποστήριξη ποικιλίας υπηρεσιών.

Οι αρχές θα πρέπει πάντως να παρακολουθούν την εξέλιξη της αγοράς, να διαβουλεύονται με τον κλάδο και να είναι σε ετοιμότητα - όπου αυτό αιτιολογείται - να αναθεωρήσουν ή να ερμηνεύσουν με ευελιξία τους συναφείς με τη μετάβαση όρους, π.χ. όρους που αφορούν το χρονοδιάγραμμα εγκατάστασης και χωροκάλυψης, τεχνικές επιλογές μετάδοσης και τερματικών, όρια (κατώφλια) ιδιοκτησίας, ανώτατες τιμές, χώρους, έκταση και χρονοπρογραμματισμό ταυτόχρονων μεταδόσεων (simulcast) ή υποχρέωση μετάδοσης συγκεκριμένων προγραμμάτων. Οι αρχές ενδεχομένως θα πρέπει να αντισταθμίσουν μεταξύ ταχύτερης διαδικασίας μετάβασης και άλλων στόχων πολιτικής, π.χ. αναφορικά με το βαθμό πολυφωνίας, πρέπει δε να εκτιμήσουν τον αντίκτυπο των επιλογών πολιτικής στον ανταγωνισμό στην αγορά. Η πρόκληση συνίσταται στην εξεύρεση της σωστής ισορροπίας μεταξύ διάφορων στόχων πολιτικής, τηρώντας παράλληλα τις εκ του νόμου απαιτήσεις, με σκοπό την μεγιστοποίηση του συλλογικού οφέλους. Λόγου χάρη, όπως υποστηρίζεται παρακάτω, ο συντονισμός και η συνεργασία μεταξύ διαφόρων βιομηχανικών κλάδων είναι σημαντικός για τη μετάβαση. Ωστόσο, όλες οι μορφές βιομηχανικής συνεργασίας υπόκεινται στον έλεγχο της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό είναι δυνατό να εξεταστούν διάφοροι στόχοι δημόσιας πολιτικής, πρέπει οι αρμόδιες αρχές να εξασφαλίζουν τη μέγιστη σχετική διαφάνεια και τα απαραίτητα μέσα για την επίτευξή τους. Το θέμα αυτό δεν πρέπει να περιορίζεται σε γενικόλογες αναφορές στον στόχο της ψηφιακής μετάβασης ή/και στην κοινωνία της πληροφορίας.

Ενδέχεται να απαιτηθεί ανάληψη συντονισμένης και συγχρονισμένης δράσης για την επίτευξη κρίσιμης μάζας. Η συνεργασία μεταξύ συντελεστών του κλάδου σε διάφορα επίπεδα της αξιακής αλυσίδας πρέπει κατά συνέπεια να διευκολυνθεί, ιδίως στα αρχικά στάδια της αγοράς, που συνεπάγονται την εφαρμογή μεθόδων δοκιμής-σφάλματος. Μπορεί να οργανωθεί μέσω προγραμμάτων κοινών επενδύσεων και επιμερισμένου κινδύνου για την τεχνολογική έρευνα δρομολόγησης νέου εξοπλισμού και εγκρίσεων, καθώς και προώθησης. Οι αρχές δύνανται να συμβάλουν με χρηματοδότηση η κανονιστική ρύθμιση, όπως συμβαίνει ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη για την ψηφιακή τηλεόραση και το ψηφιακό ραδιόφωνο.

Ο συντονισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε οριζόντιες αγορές, όπως οι ελεύθερες εναέριες ρ/τ εκπομπές. Αντίθετα με την περίπτωση των συνδρομητικών εκπομπών, δεν υφίσταται δεσπόζον μέρος που να ελέγχει την αξιακή αλυσίδα, ενώ η 'παρασιτική' συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει σε συλλογική επιχειρηματική αποτυχία. Ο επιμερισμός της ευθύνης για την εμπορική προώθηση και την εξυπηρέτηση των πολιτών μετά την πώληση είναι ιδιαίτερα σημαντικός, ιδίως ενόψει των δυσχερειών όσον αφορά τη λήψη του σήματος ή τον εξοπλισμό των δεκτών.

Στην περίπτωση του ψηφιακού ραδιοφώνου, εκτός από τα ευνοϊκά πλαίσια κανονιστικών ρυθμίσεων στα κράτη μέλη, φαίνεται ότι η συγχρονισμένη εφαρμογή σε κοινοτική κλίμακα είναι σημαντική για την αύξηση της συνέργειας στην εσωτερική αγορά. Εφιστάται η προσοχή των κρατών μελών στις συστάσεις που ενέκρινε η επιτροπή 'Παροχή ανοικτού δικτύου - (ΟΝΡ)' το 2002, σχετικά με την 'αντιμετώπιση του ψηφιακού ραδιόφωνου στα κράτη μέλη από κανονιστική άποψη' [15].

[15] Βλέπε έγγραφα εργασίας ONP-DBEG 02-12Rev1 και ONP-DBEG 02-13Rev2 στη διεύθυνση http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/digital_broadcasting/index_en.htm

2.1.3. Αναλογική και τεχνολογικώς ουδέτερη κανονιστική ρύθμιση

Από την άποψη της πολιτικής σκοπιμότητας, η παύση των αναλογικών εκπομπών σε μία περιοχή μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν όλα τα νοικοκυριά λαμβάνουν ψηφιακές υπηρεσίες. Για την προώθηση ταχείας και αποτελεσματικής επίτευξης του στόχου αυτού, πρέπει να ληφθούν υπόψη όλα τα δίκτυα μετάδοσης (κυρίως καλωδιακά, δορυφορικά και επίγεια). [16] Με τη μέθοδο αυτή αναγνωρίζεται ότι ο ανταγωνισμός των δικτύων συμβάλλει στη διαδικασία εγκατάστασης. Τούτο συμβαδίζει με το πνεύμα που έχει το 'νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες', [17] που βασίζεται στην πρωτοβουλία της αγοράς και την τεχνολογική ουδετερότητα. Ενθαρρύνεται ο ανταγωνισμός βάσει ευκολιών και οι επενδύσεις, συμβάλλοντας έτσι στην πολυπλατφορμική προσέγγιση του eEurope. Τούτο συνεπάγεται την ύπαρξη ισότιμων όρων από άποψη κανονιστικών ρυθμίσεων. Κάθε δίκτυο θα πρέπει καταρχήν να συμμετέχει στον ανταγωνισμό με βάση τις δικές του δυνάμεις. Δεν μπορεί να αποκλείεται η υποστήριξη εκ μέρους του δημοσίου υπέρ μιας συγκεκριμένης δυνατότητας, θα πρέπει ωστόσο να είναι αιτιολογημένη βάσει επακριβώς καθορισμένων γενικών συμφερόντων, και να υλοποιείται κατά αναλογικό τρόπο. Σε αντίθετη περίπτωση θα εμφανίζεται ως μεροληπτικό μέτρο και θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο επενδύσεις σε άλλα δίκτυα. Ιδιαιτέρως, κάθε μεμονωμένο δίκτυο δεν θα πρέπει κατ' ανάγκην να έχει την ίδια θέση στο ψηφιακό όπως στο αναλογικό τοπίο. Στόχος πρέπει να είναι η επίτευξη ταχείας και αποτελεσματικής μετάβασης. Στην αποτελεσματικότητα πρέπει να περιλαμβάνεται η διατήρηση της αποστολής γενικού συμφέροντος των ρ/τ εκπομπών, με παράλληλο περιορισμό της δημόσιας δαπάνης.

[16] Μια εναλλακτική μέθοδος θα ήταν η μέτρηση της συνολικής διείσδυσης στα νοικοκυριά για ένα μόνο δίκτυο, συνήθως το δεσπόζον στο αναλογικό σύστημα. επίγειο ή δορυφορικό, ανάλογα με το κράτος μέλος. Εξάλλου, σε ορισμένες χώρες γίνεται συζήτηση σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της διείσδυσης. εάν το κριτήριο θα πρέπει να είναι ένας ψηφιακός δέκτης ανά νοικοκυριό ή η μετατροπή όλων των δεκτών του νοικοκυριού σε ψηφιακούς, το θέμα της δευτερεύουσας λήψης. Βλ. Επίσης την πρώτη παράγραφο στο τμήμα 2.2 και τη συνοδευτική υποσημείωση 20.

[17] http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/maindocs/index_en.htm

directives

Τέλος, κάθε δημόσια οικονομική υποστήριξη στις ψηφιακές εκπομπές πρέπει να συμβιβάζεται με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς επίσης και με τις κατευθύνσεις της Επιτροπής σχετικά με τη χρήση των διαρθρωτικών πόρων.

2.2. Ψηφιακή λήψη

Η κύρια πρόκληση για τη μετάβαση, και προϋπόθεση για την κατάργηση των αναλογικών εκπομπών είναι να εξασφαλιστεί ότι οι περισσότεροι χρήστες είναι εξοπλισμένοι με ψηφιακούς δέκτες. Η εξεύρεση λύσης για όλους τους δέκτες στο σπίτι, και όχι μόνο για τον κύριο δέκτη, διευρύνει αυτό το ζητούμενο [18]. Οι δύο βασικές επιλογές είναι οι ψηφιακοί μετατροπείς ή αποκωδικοποιητές συνδεδεμένοι με αναλογικούς δέκτες, καθώς και ολοκληρωμένοι ψηφιακοί δέκτες. Συχνά απαιτούνται επίσης πρόσθετες ευκολίες λήψης, όπως καλωδίωση, κεραίες, παραβολικά κάτοπτρα, κλπ.

[18] Η ψηφιακή επίγεια τηλεόραση είναι η συχνότερα εξεταζόμενη επιλογή για την δευτερεύουσα λήψη, υπάρχουν όμως και άλλες, π.χ. οικιακά δίκτυα για τη μεταφορά καλωδιακών ή δορυφορικών μεταδόσεων. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί εκ των προτέρων η αντίδραση της αγοράς.

Για τα διάφορα τμήματα των χρηστών πρέπει να υφίσταται ευρύ φάσμα λύσεων ψηφιακής λήψης. Τούτο σημαίνει δυνατότητα επιλογής λειτουργικότητας και εμπορικών μοντέλων. Το κόστος του εξοπλισμού δεν είναι μείζων φραγμός για τον καταναλωτή υπηρεσιών συνδρομητικής τηλεόρασης, δεδομένου ότι επιδοτείται από τους ευρωπαϊκούς φορείς εκμετάλλευσης συνδρομητικής τηλεόρασης, οι οποίοι έχουν ήδη διανείμει εκατομμύρια αποκωδικοποιητές. Η ευρύτερη διείσδυση της ψηφιακής τηλεόρασης δεν πρόκειται, ωστόσο, να επιτευχθεί μόνον από την συνδρομητική τηλεόραση. Η κύρια πρόκληση σήμερα συνίσταται στη δημιουργία 'οριζόντιων' αγορών για μη επιδοτούμενους δέκτες που υποστηρίζουν ελεύθέρες εναέριες ψηφιακές τηλεοπτικές υπηρεσίες, όπου οι καταναλωτές καταβάλλουν εξαρχής το πλήρες κόστος. Η συνύπαρξη των δύο επιχειρηματικών μοντέλων είναι σημαντική για την ευρύτερη διείσδυση της ψηφιακής τηλεόρασης στην αγορά.

Η διάθεση μη δαπανηρών δεκτών είναι ουσιαστικής σημασίας για την ελαχιστοποίηση των φραγμών εισόδου των καταναλωτών. Οι περισσότεροι από αυτούς πρέπει να έχουν εξοπλιστεί πριν από την παύση των αναλογικών εκπομπών. Το κόστος εξοπλισμού δεν θα πρέπει να υπερβαίνει κατά πολύ το αντίστοιχο αναλογικό - ενώ οι υπηρεσίες πρέπει τουλάχιστον να είναι συγκρίσιμες, παρέχοντας έτσι δυνατότητα φτηνής εισόδου στην ψηφιακή τηλεόραση. Φαίνεται ότι η αγορά ακολουθεί πλέον αυτή την οδό. Οι καταναλωτές θα πρέπει φυσικά να διαθέτουν την επιλογή αγοράς δαπανηρού εξοπλισμού που υποστηρίζει αναπτυγμένες και διαφοροποιημένες υπηρεσίες. Η ποικιλομορφία υπηρεσιών και εξοπλισμού συμβάλει επίσης στην ευρύτερη διείσδυση της ψηφιακής τηλεόρασης στην αγορά.

2.2.1. Ενθάρρυνση της εγκατάστασης ψηφιακών δεκτών

Για την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων εντός της εσωτερικής αγοράς, απαιτείται οι εθνικές αρχές να μην επιβάλλουν διοικητικούς περιορισμούς για τη διάθεση στο εμπόριο συσκευών λήψης ψηφιακών εκπομπών καθώς και υποχρεωτικές τεχνικές απαιτήσεις πριν από προηγούμενη ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [19]. Εφόσον ανάλογες απαιτήσεις κριθούν απαραίτητες, θα πρέπει να εισάγονται σε κοινοτική κλίμακα και να βασίζονται σε ευρωπαϊκά πρότυπα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ιδιαιτέρως, να ενθαρρύνουν την εθελοντική εφαρμογή προτύπων ή προδιαγραφών που αναφέρονται στον 'Κατάλογο προτύπων ή/και προδιαγραφών για τα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τις συναφείς ευκολίες και υπηρεσίες' (εφεξής 'κατάλογος προτύπων') [20], διαβουλευόμενα κατά περίπτωση με τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς κλάδους και ενώσεις καταναλωτών.

[19] Τα μέτρα αυτά πρέπει σε κάθε περίπτωση να κοινοποιούνται στην Επιτροπή, κατ'εφαρμογήν της οδηγίας 98/34/ΕΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/ΕΚ 'για την παροχή πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών' ΕΕ L 204 της 21.7 1998, σ. 37 και ΕΕ L 217 της 5.8.1998, σ. 37. http://www.europa.eu.int/servlet/portail/ RenderServlet?search=RefPub&lg=en&nb_docs=25&domain=Legislation&in_force=NO&year=1998&month=8&day=5&coll=JOL&nu_jo=217&page=37

[20] ΕΕ C 331 της 31.12.2002, σ. 32. http://europa.eu.int/smartapi/cgi/ sga_doc?smartapi!celexapi!prod!CELEXnumdoc&lg=EN&numdoc=52002XC1231(02)&model=guichett

Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο δημόσιας επιδότησης για ψηφιακό εξοπλισμό μέσω προγραμμάτων που στοχεύουν το σύνολο του πληθυσμού ή απλώς συγκεκριμένες ομάδες. Εκτός από πιθανές ανησυχίες όσον αφορά την κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού, ο κίνδυνος που εγκυμονεί το πρώτο πρόγραμμα είναι η αποθάρρυνση των αγορών, συμπεριλαμβανομένων των αγορών περισσότερο εξειδικευμένου εξοπλισμού από τον επιδοτούμενο. Ο κίνδυνος του δεύτερου προγράμματος είναι η εμπορία συσκευών μεταξύ επιδοτούμενων και μη επιδοτούμενων ομάδων του πληθυσμού [21].

[21] Το έργο που αφορά τη μετάβαση για την περιφέρεια Βερολίνου/Βραδεμβούργου περιλαμβάνει δημόσια χρηματοδότηση των δεκτών για ορισμένα νοικοκυριά.

Από ορισμένα κράτη μέλη έχουν εξεταστεί διάφορες άλλες μορφές κινήτρων, όπως προσωρινή και απομειούμενη έκπτωση του τέλους αδειοδότησης για νοικοκυριά με ψηφιακό εξοπλισμό ώστε να ενθαρρυνθεί ταχεία ψηφιακή μετάβαση κλπ. Σε ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπεται περιορισμένο ποσοστό ΦΠΑ σε περίπτωση υπηρεσιών χρέωσης ανά θέαση και συνδρομητικών εκπομπών. Οι οικονομικές επιπτώσεις διαφέρουν όπως και τα θιγόμενα μέρη, επομένως πρέπει κάθε επιλογή να αναλυθεί και να υλοποιηθεί προσεκτικά. Σε κάθε περίπτωση, τα μέτρα αυτά πρέπει να συμβαδίζουν με την κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού, ιδίως με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και δεν θα πρέπει αποτελέσουν αφετηρία για φορολογικές στρεβλώσεις.

2.2.2. Πληροφόρηση καταναλωτών σχετικά με ψηφιακό εξοπλισμό και τη μετάβαση

Η πληροφόρηση των καταναλωτών είναι καθοριστική για την προώθηση των πωλήσεων ψηφιακού εξοπλισμού στο πλαίσιο της μετάβασης που κατευθύνεται από την αγορά. Οι καταναλωτές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προγραμματίσουν οι ίδιοι τη μετάβασή τους και όχι να εξαναγκαστούν, αποκλειόμενοι έτσι από τη συμμετοχή τους στην εν λόγω διαδικασία. Θα πρέπει να είναι καλά ενημερωμένοι σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τις συνέπειες της μετάβασης, ώστε να λάβουν τις αποφάσεις τους σχετικά με υπηρεσίες και εξοπλισμό από το προσφερόμενο ευρύ φάσμα επιλογών. Πρέπει να γνωρίζουν τις δυνατότητες των διαφόρων συσκευών, το ενδεχόμενο να πέσει σε αχρηστία ο αναλογικός εξοπλισμός, καθώς και τις δυνατότητες αναβάθμισής του. Η ενημέρωση και η επισήμανση θα πρέπει επίσης να διατίθενται σε προσιτή μορφή, για καταναλωτές με αναπηρίες.

Η ενημέρωση των καταναλωτών αποτελεί ευθύνη των κατασκευαστών εξοπλισμού, του λιανικού εμπορίου και των παρόχων υπηρεσιών, που πρέπει να συντονίσουν τη δράση τους και να αποστείλουν σαφή μηνύματα, στο πλαίσιο της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Ιδιαίτερα χρήσιμα θα ήταν προγράμματα επισήμανσης για αναλογικό και ψηφιακό εξοπλισμό, με επεξηγηματικά σημειώματα ή/και λογότυπους, βάσει αυτοπροαίρετης δέσμευσης του κλάδου. Στόχος θα ήταν η αποστολή στους καταναλωτές θετικών και αρνητικών μηνυμάτων, ως προς ψηφιακά συμβατό και αποκλειστικά αναλογικό εξοπλισμό δέκτη, αντίστοιχα. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την εθνική πολιτική μετάβασης, περιλαμβάνοντας ενδεικτικές ημερομηνίες κατάργησης των αναλογικών εκπομπών σε εθνική και περιφερειακή κλίμακα. Ιδίως καθώς πλησιάζει η ημερομηνία κατάργησης των αναλογικών σε ένα κράτος μέλος, θα μπορούσαν να προειδοποιούνται σαφώς οι καταναλωτές σχετικά με τον κίνδυνο αχρήστευσης του εξοπλισμού τους.

Ορισμένες κοινοτικές και τρίτες χώρες πρότειναν σχετικά τη λήψη παρεμβατικών μέτρων στο εν λόγω πεδίο. Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν μπορούν, είτε εκ του νόμου είτε εκ των πραγμάτων, να επιβάλουν συστήματα υποχρεωτικής επισήμανσης [22] χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση βάσει της οδηγίας 98/34/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/ΕΚ. Με την κοινοποίηση παρέχεται η δυνατότητα εκτίμησης της συμβατότητας ανάλογων μέτρων με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Εφόσον κριθεί απαραίτητο είναι δυνατό να εξεταστεί το ενδεχόμενο ορισμένου βαθμού εναρμόνισης, ώστε να υπάρξει κοινή προσέγγιση στην επισήμανση, προσαρμόζοντας την εφαρμογή της στις τοπικές συνθήκες, όπως στην περίπτωση εθνικών ημερομηνιών κατάργησης. Οι προδιαγραφές της επισήμανσης θα μπορούσαν να εγκριθούν από ευρωπαϊκούς φορείς καταναλωτών και τυποποίησης.

[22] Ο ορισμός των υποχρεωτικών μέτρων είτε εκ του νόμου είτε εκ των πραγμάτων περιλαμβάνεται στο άρθρο 1 παρ. 11 της οδηγίας 98/34/ΕΚ. Βλ. υποσημείωση 19 για πλήρη παραπομπή.

2.2.3. Ολοκληρωμένοι ψηφιακοί τηλεοπτικοί δέκτες

Στις Ηνωμένες Πολιτείες εγκρίθηκε πρόσφατα η απαγόρευση πώλησης αποκλειστικά αναλογικών τηλεοπτικών δεκτών, με βάση ένα κλιμακωτό χρονοδιάγραμμα. το ίδιο συζητείται σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Είναι ωστόσο δύσκολο να αντιμετωπιστεί παρεμφερές μέτρο στην ΕΕ. Πράγματι, μολονότι μεταξύ των εθνικών αγορών της ΕΕ παρουσιάζονται σημαντικές διαφορές, θα έπρεπε όλες οι χώρες να υλοποιήσουν σχεδόν ταυτόχρονα την υποχρέωση ώστε να διατηρηθεί ο ομογενής χαρακτήρας της εσωτερικής αγοράς. Τούτο θα είχε σημαντικότερο αντίκτυπο σε χώρες όπου είναι ακόμα χαμηλή η ψηφιακή διείσδυση και θα επηρέαζε αρνητικά την αρχή της επικουρικότητας που κατά παράδοση ισχύει στην πολιτική του ραδιοτηλεοπτικού τομέα.

Ένα άλλο δυνητικό μειονέκτημα της υποχρεωτικής επιβολής ολοκληρωμένων ψηφιακών δεκτών θα ήταν η έκτακτη δαπάνη για τους καταναλωτές, που, ωστόσο, ανάλογα με τις ακριβείς τεχνικές απαιτήσεις, θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν εν μέρει από οικονομίες κλίμακας. Ο αντίκτυπος θα είναι ισχυρότερος στις χώρες όπου είναι λιγότερο ανεπτυγμένη η ψηφιακή τηλεόραση, ιδιαίτερα σε ορισμένες από τις χώρες που θα προσχωρήσουν στην ΕΕ το 2004. Έχουν επίσης διατυπωθεί επιφυλάξεις ως προς την τεχνολογική ουδετερότητα του μέτρου. Εάν επιβαλλόταν ένας μόνο τύπος ψηφιακού δέκτη, θα ευνοείτο πιθανώς το δεσπόζον δίκτυο αναλογικής τηλεόρασης, που συχνά είναι επίγειο. [23]

[23] Για καλωδιακά, δορυφορικά και επίγεια δίκτυα απαιτούνται δέκτες με ειδικό επιλογέα, μέχρι στιγμής δε είναι εν γένει αντιοικονομική η ενσωμάτωση περισσότερων του ενός επιλογέων στον ίδιο δέκτη, εκτός των πλέον δαπανηρών προϊόντων.

2.2.4. Ψηφιακή συνδετικότητα

Μέχρι στιγμής, τα ψηφιακά τηλεοπτικά σήματα εμφανίζονται σχεδόν πάντοτε σε αναλογικές τηλεοπτικές συσκευές που είναι συνδεδεμένες με ψηφιακό αποκωδικοποιητή του σήματος, μέσω της αναλογικής υποδοχής 'SCART' [24] ή σε σύνδεσμο. Τούτο σημαίνει ότι τα ψηφιακά σήματα μετατρέπονται σε αναλογικά πριν από την εμφάνισή τους στην οθόνη. Τούτο είναι αποδεκτό για τους σημερινούς τηλεοπτικούς δέκτες, που βασίζονται σε σωλήνες καθοδικών ακτίνων και σε μικρά μεγέθη οθόνης. Η ποιοτική απώλεια είναι, ωστόσο, εμφανέστερη σε μεγάλη οθόνη όπου χρησιμοποιούνται νέες τεχνολογίες ψηφιακής προβολής. Εξάλλου, η μη συστηματική χρησιμοποίηση ψηφιακών συνδέσμου εμποδίζει επίσης τη μεταφορά ψηφιακών πληροφοριών μεταξύ ψηφιακών τηλεοπτικών δεκτών και άλλων ψηφιακών οικιακών συσκευών. Η ψηφιακή συνδετικότητα εγείρει όμως θέματα ασφάλειας των πνευματικών δικαιωμάτων, ιδίως ότι το ανεπαρκώς προστατευόμενο ψηφιακό περιεχόμενο θα μπορούσε να υποστεί παράνομη αντιγραφή ή διανομή.

[24] SCART: 'Syndicat des Constructeurs d'Appareils Radiorιcepteurs et Tιlιviseurs' (Ένωση Κατασκευαστών Ραδιοτηλεοπτικών Συσκευών).

Οι δυνατότητες υλοποίησης ψηφιακών συνδέσμων θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω, ως κίνητρο για αλλαγή καταναλωτικού εξοπλισμού, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 33 της νέας οδηγίας για την 'καθολική υπηρεσία', όπου αναφέρεται ότι «είναι επιθυμητό να παρέχεται στους καταναλωτές η δυνατότητα να επιτυγχάνουν την πληρέστερη δυνατή σύνδεση (συνδετικότητα) με ψηφιακές τηλεοπτικές συσκευές» [25]. Για τη διασύνδεση ψηφιακού τηλεοπτικού εξοπλισμού υφίστανται πολυάριθμες δυνατότητες, που καλύπτουν διάφορες απαιτήσεις [26], δεν είναι όμως ακόμα σαφής η πορεία που θα ακολουθήσει η αγορά, ενώ η επιβολή συγκεκριμένης λύσης θα ήταν στην παρούσα φάση πρόωρη. Μπορούν, ωστόσο, να επισημανθούν συνιστώμενες λύσεις από τον κατάλογο προτύπων. Επίσης, το κοινοτικό πρόγραμμα Τεχνολογίες της Κοινωνίας της Πληροφορίας (ΤΚΠ/IST) θα συνεχίσει να υποστηρίζει έργα Ε&Α σε πεδία συναφή με τη διασύνδεση ψηφιακής τηλεόρασης, λ.χ. σχετικά με την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων ή τα οικιακά δίκτυα. Η Επιτροπή ακολουθεί επίσης την εξέλιξη των τεχνικών προδιαγραφών στις σχετικές κοινοπραξίες του κλάδου και στους οργανισμούς προτύπων.

[25] Οδηγία 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ΕΕ L 108 της 24.4.2002, σ. 51. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/documents/l_10820020424en00510077.pdf

[26] Common Interface, Ethernet, IEEE1394, USB, DVI, κλπ.

2.2.5. Διαλειτουργικότητα υπηρεσιών

Όσον αφορά πολυπλοκότερες λειτουργικές δυνατότητες όπως Διεπαφές Προγραμμάτων Εφαρμογής (API), πρέπει να ενθαρρυνθούν οι διαλειτουργικές και ανοικτές λύσεις για διαδραστικές τηλεοπτικές υπηρεσίες, σύμφωνα με το άρθρο 18 της 'οδηγίας πλαίσιο' [27]. Κατ'εφαρμογήν του εν λόγω άρθρου, η Επιτροπή, τον Ιούλιο του 2004, θα προβεί σε ανασκόπηση της κατάστασης της αγοράς και θα αποφασίσει εάν είναι απαραίτητη η επιβολή ορισμένων προτύπων για βελτίωση της διαλειτουργικότητας και της ελευθερίας επιλογής των χρηστών. Είναι πράγματι πιθανό ότι τα δύο αυτά κριτήρια θα συμβάλουν στην αποδοχή εκ μέρους των καταναλωτών των ψηφιακών εκπομπών στο πλαίσιο της καθοδηγούμενης από την αγορά μετάβασης, ελαχιστοποιώντας έτσι την ανάγκη για δημόσια παρέμβαση.

[27] Οδηγία 2002/21/ΕΚ σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ. 33. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/documents/l_10820020424en00330050.pdf

2.2.6. Πρόσβαση για χρήστες με ειδικές ανάγκες

Η πρόσβαση στις ψηφιακές ρ/τ εκπομπές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει πολίτες με ειδικές ανάγκες, ιδίως άτομα με αναπηρίες και ηλικιωμένους. Τούτο συμβαδίζει επίσης με τη δράση του προγράμματος eEurope 2005 για 'διαδραστικές δημόσιες υπηρεσίες', για την παροχή πρόσβασης όλων των πολιτών σε κυβερνητικές υπηρεσίες μέσω ποικίλων πλατφορμών [28]. Ενώ, ωστόσο, οι ψηφιακές ρ/τ εκπομπές παρέχουν μεγαλύτερες δυνατότητες από ό,τι οι αναλογικές στο πεδίο αυτό, δεν υποστηρίζονται ακόμη από ψηφιακό εξοπλισμό στην αγορά. Μέσω εναρμόνισης σε κοινοτική κλίμακα μπορεί να περιοριστεί το κόστος με οικονομίες κλίμακας, διευκολύνοντας έτσι την εμπορία των σχετικών λειτουργικών δυνατοτήτων [29]. Τα θέματα αυτά θα αντιμετωπιστούν από τη νέα ομάδα εργασίας για την πρόσβαση, από χρήστες με αναπηρία, σε υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπό την αρμοδιότητα της επιτροπής επικοινωνιών της ΕΕ.

[28] ο.π. σ. 11.

[29] Τούτο θα συνέβαλε στη βελτίωση της τρέχουσας κατάστασης, όπου για υπηρεσίες, οδηγούς και διεπαφές συχνά απαιτούνται ταυτόχρονες οπτικές, ακουστικές ικανότητες και δεξιότητες. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη πολυτροπικού περιεχομένου που θα επιτρέψει τη χρήση διάφορων εναλλακτικών επικοινωνιακών λειτουργιών (ηχητική περιγραφή, νοηματική γλώσσα, βιντεογραφία, εύκολη πλοήγηση, εξατομίκευση διεπαφών, κλπ.).

2.2.7. Άρση εμποδίων για τη λήψη ψηφιακών εκπομπών

Ο ανταγωνισμός των υποδομών τονώνει την ανάπτυξη της αγοράς. Αυξάνει την επιλογή των καταναλωτών, βελτιώνει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και τον ανταγωνισμό στις τιμές. Τα παραπάνω ενδέχεται να περιορίζονται σε ορισμένες περιοχές από νομικούς, διοικητικούς ή συμβατικούς φραγμούς στην εξάπλωση της υποδομής ή των ευκολιών λήψης [30]. Πρέπει οι αρχές να κρίνουν μεταξύ της προώθησης των ψηφιακών εκπομπών και του θεμελιώδους δικαιώματος λήψης πληροφοριών και υπηρεσιών, διευκολύνοντας έτσι τον δικτυακό ανταγωνισμό και άλλους στόχους πολιτικής, στην πολεοδομία, την προστασία του περιβάλλοντος ή σε άλλα πεδία. Με την εν λόγω διάταξη αναμένεται ότι οι εθνικές αρχές θα ενθαρρύνουν το δικτυακό ανταγωνισμό. Αναφέρεται επί παραδείγματι ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει μέτρα υποστήριξης του εν λόγω στόχου, λ.χ. απαιτώντας την παροχή πολυδικτυακών ευκαιριών λήψης σε νέες κατοικίες, διευκολύνοντας τη εγκατάστασή τους σε υφιστάμενα κτίρια (π.χ. με τη μείωση του απαιτούμενου αριθμού ψήφων για την έγκριση εκ μέρους των ενοίκων) ή την άρση περιοριστικών ρητρών σε συμβάσεις αγοράς ή ενοικίασης. Ο συντονισμός μεταξύ εθνικών και τοπικών αρχών είναι σημαντικός δεδομένου ότι οι τοπικές αρχές συχνά είναι υπεύθυνες για την πρακτική υλοποίηση μέτρων αυτού του τύπου.

[30] Η Επιτροπή ενέκρινε το 2001 σχετική ανακοίνωση: Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των γενικών αρχών που διέπουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών - άρθρα 28 και 49 της συνθήκης ΕΚ - όσον αφορά τη χρήση παραβολικών κεραίων, COM(2001) 351τελικό της 27.6.2001. http://europa.eu.int/comm/internal_market/ en/media/satdish/index.htm

2.3. Υπηρεσίες

Οι υπηρεσίες και όχι η τεχνολογία καθοδηγούν τη ζήτηση για τις ψηφιακές ρ/τ εκπομπές. Αρμοδιότητα της αγοράς είναι η προσφορά ελκυστικών υπηρεσιών, μπορούν όμως να συμβάλουν και ορισμένες παρεμβάσεις πολιτικού χαρακτήρα. Οι νομικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις για το περιεχόμενο των ψηφιακών εκπομπών δεν θα πρέπει κατά κανόνα να είναι επαχθέστερες, ή να επαναλαμβάνουν τις αντίστοιχες που επιβάλλονται στο περιεχόμενο των αναλογικών εκπομπών.

2.3.1. Υποχρεώσεις 'μεταφοράς σήματος'

Σε πολλά κράτη μέλη, οι υποχρεώσεις μετάδοσης ορισμένων καναλιών ('υποχρεώσεις μεταφοράς σήματος') επιβάλλονται κατά παράδοση σε ορισμένα δίκτυα. Κατά την άποψη ορισμένων ρ/τ φορέων, η επέκταση υποχρεώσεων μεταφοράς σήματος σε ψηφιακά δίκτυα θα συμβάλει στη μετάβαση, δεδομένου ότι οι χρήστες αναμένουν τουλάχιστον τις ίδιες υπηρεσίες που διαθέτουν στο αναλογικό δίκτυο. Αντίθετα, οι δικτυακοί φορείς εκμετάλλευσης διατυπώνουν επιφυλάξεις ως προς την αναλογικότητα των εν λόγω μέτρων και την απουσία ενδεδειγμένης αποζημίωσης. Σε κάθε περίπτωση, οι υποχρεώσεις μεταφοράς σήματος πρέπει να συμμορφούνται με το άρθρο 31 της νέας οδηγίας για την καθολική υπηρεσία και συγκεκριμένα είναι απαραίτητο να ανταποκρίνονται σε σαφώς ορισμένους στόχους γενικού συμφέροντος, να είναι αναλογικές και διαφανείς. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρόκειται να εκδώσουν κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την υποχρέωση μεταφοράς σήματος εντός του 2003.

2.3.2. Δικαιώματα δημιουργού

Η ψηφιακή ταυτόχρονη μετάδοση μιας υπηρεσίας που προστατεύεται από δικαίωμα δημιουργού συνεπάγεται, κατά κανόνα, πρόσθετη καταβολή δικαιωμάτων δημιουργού, ακόμα και εάν πρόκειται για περιορισμένο ή μηδενικό αριθμό πρόσθετων θεατών. Τα αιτήματα αυτά ενδέχεται να προσληφθούν ως αντικίνητρο για την παροχή ή επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών. Οι κάτοχοι των δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων τους, θα πρέπει να ενθαρρύνονται να παρέχουν κατάλληλους όρους για ταυτόχρονη, αναλογική και ψηφιακή, μετάδοση μέσω του ίδιου μηχανισμού διανομής εφόσον σκοπός είναι η μετάβαση στο ψηφιακό σύστημα εκπομπών. Σε μελλοντικές άδειες δικαιωμάτων δημιουργού θα πρέπει επίσης να διευκολύνονται τροποποιήσεις ή εμπλουτισμός υπηρεσιών και δεδομένων για βελτίωση της προσβασιμότητας προς όφελος χρηστών με ειδικές ανάγκες.

Οι εξελίξεις στις ψηφιακές ρ/τ εκπομπές μπορούν επίσης να περιοριστούν από το γεγονός ότι οι πολίτες της ΕΕ δεν διαθέτουν νομική ικανότητα πρόσβασης σε άλλα τηλεοπτικά προγράμματα εκτός αυτών που προέρχονται από το κράτος μέλος όπου κατοικούν. Μολονότι η εν λόγω πρόσβαση είναι τεχνικώς εφικτή, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επιτρέπεται από τους κατόχους των δικαιωμάτων, εξαιτίας του εδαφικού χαρακτήρα του δικαιώματος δημιουργού [31]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή, καθώς και καταγγελίες από πολίτες της ΕΕ, επέστησαν την προσοχή στην κατάσταση αυτή (όσον αφορά δορυφορικές εκπομπές) και διατύπωσαν την επιθυμία αντιμετώπισής της [32]. Το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα αναθεώρησης της οδηγίας 'cabsat' το 2003 [33]. Θα αντιμετωπισθεί επίσης στην προσεχή ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων, και αναφέρεται στο τμήμα 4.4 της έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με τη νομική προστασία υπηρεσιών ηλεκτρονικών πληρωμών [34].

[31] Οι φορείς εκμετάλλευσης δορυφορικής τηλεόρασης συχνά κρυπτοθετούν την ψηφιακή τους υπηρεσία για εξασφάλιση αμοιβής ή/και για να περιορίζουν τη θέαση σε συγκεκριμένη έκταση.

[32] Βλέπε Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ΤΕΛΙΚΟ A5-0143/2000, σημεία 12-14 http://www2.europarl.eu.int/omk/ OM-Europarl?PROG=REPORT&L=EN&PUBREF=-//EP//TEXT+REPORT+A5-2000-0143+0+NOT+SGML+V0//EN

[33] Οδηγία 93/83/ΕΟΚ περί συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις δορυφορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση, ΕΕ L 248, 6.10.1993, σ. 15. Βλ. επίσης έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της αναφερθείσας οδηγίας COM(2002) 430 τελικό της 26.7.2002. http://europa.eu.int/comm/internal_market/ en/media/cabsat/index.htm

[34] Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση της οδηγίας 98/84/ΕΚ για τη νομική προστασία των υπηρεσιών που βασίζονται ή συνίστανται στην παροχή πρόσβασης υπό όρους, COM(2003) 198 τελικό της 24.4.2003. http://europa.eu.int/comm/internal_market/ en/media/condac/functioning/index.htm

2.3.3. Ποικιλομορφία των υπηρεσιών ψηφιακών ρ/τ εκπομπών

Οι ψηφιακές εκπομπές θα προσελκύσουν διάφορα τμήματα καταναλωτών εφόσον προσφέρουν διάφορες μη διαθέσιμες ή τμηματικώς διαθέσιμες υπηρεσίες στο αναλογικό σύστημα, όπως: φορητή και κινητή λήψη. βελτιωμένη ποιότητα ήχου και εικόνας. συμπεριλαμβανομένης της τηλεόρασης ευρείας οθόνης και υψηλής ευκρίνειας. υπηρεσίες δεδομένων και διαδραστικές υπηρεσίες, ιδίως 'υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας'. Η εν λόγω ποικιλομορφία ψηφιακών υπηρεσιών συμβάλλει στην επέκταση της ελκυστικότητας της ψηφιακής τηλεόρασης, πέρα από τις πολυκαναλικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες πρόσθετου τέλους. Επρόκειτο για τις κυρίαρχες υπηρεσίες ψηφιακής τηλεόρασης από την αρχή της αγοράς, συνήθως όμως δεν είναι κινητήρια δύναμη εφόσον διατίθενται αναλογικά πολυκαναλικά προγράμματα. Η μεγιστοποίηση της ποικιλομορφίας της ψηφιακής υπηρεσίας θα συμβάλει στην εξασφάλιση διαφοροποίησης από το αναλογικό σύστημα και θα εξυπηρετήσει τις ανάγκες τμημάτων του πληθυσμού και των αγορών που ενδιαφέρονται για άλλους τύπους ψηφιακών τηλεοπτικών υπηρεσιών.

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με 'φραγμούς στις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας μέσω ανοικτών πλατφορμών' [35] προσδιορίζεται σειρά επακόλουθων δράσεων για την παροχή ασφάλειας δικαίου, τη διευκόλυνση των επενδύσεων και την τόνωση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών, ιδιαίτερα για υπηρεσίες δεδομένων, συναλλαγών και διαδραστικές υπηρεσίες μέσω τηλεοπτικών δικτύων, και συγκεκριμένα: αποσαφήνιση των ισχυουσών ρυθμίσεων για υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας και των υπεύθυνων για την υλοποίησή τους, εξασφάλιση συνεκτικής εφαρμογής σε κοινοτική κλίμακα. βελτίωση της ασφάλειας του ψηφιακού περιεχομένου, ιδίως μέσω τεχνολογικής έρευνας σε ψηφιακά συστήματα διαχείρισης δικαιωμάτων. προώθηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών μέσω εξασφάλισης του ιδιωτικού χαρακτήρα και της ασφάλειας των δεδομένων, ιδίως όσον αφορά οικονομικές συναλλαγές.

[35] COM(2003) 410 τελικό, της 9.7.2003.

Οι δημόσιες αρχές μπορούν, επιπλέον να ενθαρρύνουν πολλαπλώς τη διάθεση περιεχομένου προστιθέμενης αξίας μέσω τηλεοπτικών δικτύων. Πρώτον, με την εξασφάλιση διαρκώς μεγαλύτερης διάθεσης κυβερνητικών πληροφοριών, σύμφωνα με την πρόσκληση του eEurope2005 στα κράτη μέλη, έως το τέλος του 2004, να εκμεταλλευτούν το δυναμικό πολυπλατφορμικής πρόσβασης για βασικές δημόσιες υπηρεσίες στην αναφερόμενη δράση 'διαδραστικές δημόσιες υπηρεσίες', καθώς και με την προτεινόμενη οδηγία για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. [36]. Μεγάλο μέρος των εν λόγω πληροφοριών είναι ιδιαίτερα πολύτιμο για τους πολίτες και συχνά διατίθεται με χαμηλό τίμημα. Με βάση τις εργασίες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί η μορφοποίηση των πληροφοριών που θα προβληθούν τηλεοπτικά σε προσβάσιμους μορφότυπους. Η κοινοτική δράση μπορεί να προσφέρει κρίσιμη μάζα και να περιορίσει τις δαπάνες χάρη σε οικονομίες κλίμακας. Τούτο συνεπάγεται διαλειτουργικές και οριζόντιες λύσεις, κατά το δυνατόν ανεξάρτητες από πλατφόρμα, ώστε να διευκολύνονται οι ανταλλαγές μεταξύ των δημοσίων διοικήσεων.

[36] COM(2002) 207 τελικό - 2002/0123 (COD). Υπό έγκριση.

Δεύτερον, διάφορες κοινοτικές πρωτοβουλίες στα ηλεκτρονικά πεδία του περιεχομένου, της κυβέρνησης, της μάθησης, της υγείας, [37] καθώς και το ερευνητικό πρόγραμμα ΤΚΠ (IST), μπορούν να υποστηρίξουν κοινοπραξίες δημοσίου-ιδιωτών όσον αφορά την παροχή περιεχομένου προστιθέμενης αξίας, κυβερνητικού ή όχι, μέσω ψηφιακών ρ/τ δικτύων.

[37] Βλέπε http://europa.eu.int/information_society/ eeurope/action_plan/index_en.htm

Τρίτον, ο ανταγωνισμός των υπηρεσιών μπορεί να τονωθεί μέσω της υλοποίησης κοινοτικών κανονιστικών διατάξεων σχετικά με πρόσβαση τρίτων σε δίκτυα και ευκολίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ιδίως του άρθρου 5 της οδηγίας 'Πρόσβαση και διασύνδεση' [38]. Στις σχετικές υπηρεσίες μπορούν να περιλαμβάνονται παραδοσιακού τύπου εκπομπές αλλά και διαδραστικές υπηρεσίες, όπως οι υπηρεσίες μηνυματοδοσίας που προσφέρουν διαδραστικές δυνατότητες μεταξύ χρηστών, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της αποδοχής του δικτύου μέσω άμεσων εξωτερικών οικονομιών.

[38] Οδηγία 2002/19/ΕΚ σχετικά με την πρόσβαση σε δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφείς ευκολίες, καθώς και με τη διασύνδεσή τους, ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ. 7. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/documents/l_10820020424en00070020.pdf

Τέλος, σε προγραμματιζόμενο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής θα εξεταστεί ο ρόλος των σχημάτων οθόνης - ευρεία οθόνη και υψηλή ευκρίνεια - για την τόνωση της αφομοίωσης της ψηφιακής τηλεόρασης από τους καταναλωτές.

3. Διαχείριση του ραδιοφάσματος

Το ραδιοφάσμα για τις επίγειες ρ/τ εκπομπές αποτελεί ταυτόχρονα σημαντικό λόγο αλλά και πρόκληση για τη μετάβαση. Όπως επεξηγήθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, η παύση των αναλογικών εκπομπών παρέχει την προοπτική ελευθέρωσης εκατοντάδων MHz "εκλεκτού" φάσματος [39]. Πρόκειται για σημαντικό τμήμα του ραδιοφάσματος, συγκρίσιμο, λόγου χάρη, με το σύνολο των συχνοτήτων που χρησιμοποιούν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας στην Ευρώπη. Προηγουμένως όμως είναι απαραίτητη η προγραμματισμένη διαχείριση της στενότητας του ραδιοφάσματος κατά τη διάρκεια μιας μάλλον μακράς φάσης ταυτόχρονης μετάδοσης, όπου θα συνυπάρχουν αναλογικές με ψηφιακές εκπομπές. Η κατάσταση του ραδιοφάσματος παρουσιάζει διακυμάνσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών. Σε περιοχές όπου παρατηρείται συνωστισμός στο διαθέσιμο ραδιοφάσμα είναι δυσκολότερη η ταυτόχρονη μετάδοση (simulcasting), επομένως και μεγαλύτερη η πίεση για ταχεία μετάβαση.

[39] Δηλαδή, φάσματος ενδεδειγμένου για πολλές εφαρμογές, επομένως περιζήτητου

Η διαχείριση του ραδιοφάσματος υπαγόταν ιστορικά σε στενό έλεγχο από τις εθνικές κυβερνήσεις. Επιπλέον, υψηλός βαθμός διεθνούς συντονισμού στη διαχείριση του φάσματος πραγματοποιείται εντός της ITU/ CEPT [40]. Τα διεθνή αυτά φόρουμ εστιάζονται σε δύο κύρια θέματα: αποφυγή διασυνοριακών παρεμβολών και προώθηση της κυκλοφορίας υπηρεσιών ασύρματων επικοινωνιών και εξοπλισμού σε παγκόσμια ή/και περιφερειακή κλίμακα, μέσω της ενίσχυσης της εθελοντικής εναρμόνισης των ζωνών συχνοτήτων που χρησιμοποιούνται για ειδικούς σκοπούς. Μολονότι η ΕΕ μέχρι προσφάτως παρενέβαινε μόνο σε θέματα ραδιοφάσματος μέσω ειδικής νομοθεσίας για την υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών [41], τα περιθώρια συντονισμού στο πεδίο αυτό έχουν πλέον ενισχυθεί με την έγκριση της απόφασης για το ραδιοφάσμα [42], που παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα λήψης τεχνικών μέτρων υλοποίησης ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις εναρμονισμένου ραδιοφάσματος που προβλέπονται από τις κοινοτικές πολιτικές.

[40] Τα αρκτικόλεξα ITU και CEPT αντιστοιχούν στην Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών και στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των Διοικήσεων Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών.

[41] Οδηγίες για GSM, DECT και ERMES, αποφάσεις για UMTS και S-PCS-

[42] Απόφαση αριθ. 676/2002/ΕΚ, ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ.1

3.1. Κατανομή

Όσον αφορά τη διαχείριση του ραδιοφάσματος γίνεται διάκριση μεταξύ θεμάτων "κατανομής" και "εκχώρησης". Η κατανομή αναφέρεται στους τύπους των παρεχόμενων υπηρεσιών μέσω συγκεκριμένων ζωνών ραδιοφάσματος (επίγειων κινητών, σταθερών δορυφορικών, ραδιοαστρονομίας ή άλλων), όπου οι αποφάσεις εναρμόνισης συμφωνούνται ευρύτερα σε υπερεθνικό επίπεδο. Η διάκριση μεταξύ διάφορων υπηρεσιών ενδέχεται, ωστόσο, να δυσχεραίνεται περαιτέρω από τις εξελίξεις στην αγορά και την τεχνολογία, ιδίως σε σχέση με την ψηφιακή σύγκλιση, γεγονός που συνηγορεί υπέρ περισσότερο ευέλικτων προσεγγίσεων στο θέμα της κατανομής ραδιοφάσματος. Το θέμα επηρεάζει τη συζήτηση περί μετάβασης, στην πραγματικότητα όμως την υπερβαίνει κατά πολύ. Η εκχώρηση ραδιοφάσματος αναφέρεται στη χορήγηση δικαιωμάτων για χρήση συγκεκριμένων συχνοτήτων σε εταιρίες, οργανισμούς ή ιδιώτες, έχει δε έως τώρα πραγματοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο, χωρίς ιδιαίτερη εκτίμηση των επιπτώσεων σε άλλες χώρες [43].

[43] Παράδειγμα οι πλειστηριασμοί και άλλοι μηχανισμοί εκχώρησης για κινητή τηλεφωνία τρίτης γενιάς στην Ευρώπη.

Ένα μείζον θέμα κατανομής για όλα τα κράτη μέλη είναι η ανακατανομή του 'ψηφιακού κέρδους', δηλαδή του ραδιοφάσματος που θα ελευθερωθεί όταν τελικά καταργηθούν οι αναλογικές εκπομπές. Μπορούν να εξεταστούν διάφορες εναλλακτικές χρήσεις. Περισσότερες και βελτιωμένες ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες (φορητή λήψη, βελτιωμένη οπτικοακουστική ποιότητα συμπεριλαμβανόμενης της οθόνης μεγάλου σχήματος και της τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας, πρόσθετος προγραμματισμός και υπηρεσίες). και άλλες ασύρματες υπηρεσίες. συγκλίνουσες υπηρεσίες. ή ένα μείγμα των παραπάνω δυνατοτήτων. Μέχρι στιγμής η τάση είναι προς την κατεύθυνση διατήρησης του φάσματος για εκπομπές, μολονότι σε διάφορα φόρουμ γίνεται λόγος για τη δυνητική εναλλακτική χρήση του φάσματος από άλλες υπηρεσίες. Δεδομένης της ταχύτητας των τεχνολογικών εξελίξεων, καθώς και της μεσοπρόθεσμης προοπτικής της κατάργησης των αναλογικών εκπομπών, στη φάση αυτή είναι σημαντικό να μην αποκλειστεί καμία εναλλακτική δυνατότητα. Τούτο περιλαμβάνει και σενάρια κατά τα οποία οι εκπομπές θα εξελίσσονταν προς την κατεύθυνση ευφυέστερων ή 'συγκλινουσών' υπηρεσιών, λόγου χάρη υπηρεσιών εκπομπής δεδομένων (datacasting) που συνδυάζουν χαρακτηριστικά της κινητής τηλεφωνίας και των επίγειων ρ/τ εκπομπών.

Ένα άλλο θέμα είναι η συγκεκριμένη οργάνωση της μετάβασης και το χρονοδιάγραμμα της κατάργησης των αναλογικών. Πρόκειται για σημαντικό παράγοντα στον καθορισμό του ραδιοφάσματος που ενδέχεται να είναι διαθέσιμο για άλλες χρήσεις, καθώς η συνεχιζόμενη χρήση αναλογικών υπηρεσιών σε μία χώρα θα μπορούσε να περιορίσει τη χρήση των σχετικών ζωνών συχνοτήτων σε άλλη. Η ένταση αυτή μεταξύ των προτεραιοτήτων διαφορετικών εθνικών κυβερνήσεων είναι ιδιαίτερα οξεία στην περίπτωση των ρ/τ σημάτων, εξαιτίας των μεγάλων αποστάσεων που κατά κανόνα διανύουν, λόγω της υψηλής ισχύος και της χρήσης χαμηλών συχνοτήτων μετάδοσής τους(ζώνες και UHF). Η διαδικασία μετάβασης σε ορισμένες χώρες ενδέχεται επομένως να παραταθεί - και να καθυστερήσουν τα αναμενόμενα οφέλη - εξαιτίας της βραδύτερης μετάβασης σε γειτονικές χώρες.

Στο πλαίσιο της ITU και της CEPT έχουν επί σειρά ετών πραγματοποιηθεί τεχνικές συζητήσεις σε θέματα συντονισμού. Το 2004 και το 2006 θα πραγματοποιηθεί, σε δύο φάσεις, περιφερειακή ραδιοδιάσκεψη της ITU, που θα καλύψει το σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου εκπομπών, την Αφρική και γειτονικές χώρες, με σκοπό την αναθεώρηση του ισχύοντος σχεδιασμού για τον συντονισμό των συχνοτήτων στις επίγειες ρ/τ εκπομπές (το 'σχέδιο της Στοκχόλμης του 1961' και οι επακόλουθες επικαιροποιήσεις του), ώστε να διευκολυνθεί η ψηφιακή μετάβαση και να προετοιμαστεί η κατάσταση μετά τη μετάβαση. Οι διακυβερνητικές αυτές διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται σε τεχνικά ζητήματα, ενώ οι αποφάσεις δεν βασίζονται κατ' ανάγκην σε κοινούς στόχους πολιτικής, με αποτελέσματα που ενδεχομένως δεν συμβαδίζουν με τις εξελίξεις της αγοράς. Η επιλογή μηχανισμών συντονισμού σύμφωνα με ειδικά τεχνικά κριτήρια ενδέχεται επίσης να οδηγήσει στον αποκλεισμό άλλων εναλλακτικών λύσεων, με πιθανό αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού της αγοράς και του οφέλους για τους καταναλωτές.

Στο πλαίσιο αυτό κρίνεται αιτιολογημένη η εκπόνηση κατευθύνσεων για την πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση του ραδιοφάσματος και τη μετάβαση, για την επίτευξη των στόχων της εσωτερικής αγοράς, με ιδιαίτερη αναφορά στις τρεις πτυχές που αναφέρθηκαν. Νέοι μηχανισμοί κατανομής και εκχώρησης. οργάνωση και χρονοδιαγράμματα για τη μετάβαση. έκταση και μελλοντικές χρήσεις του φάσματος που δυνητικά θα ελευθερωθεί με την παύση των αναλογικών εκπομπών. Τούτο θα συμβάλει στην αποσαφήνιση των πραγματικών διακυβευμάτων της μετάβασης, ιδίως ποιος, πότε και πώς θα επωφεληθεί από αυτήν. Έτσι θα εξασφαλιστεί περισσότερη ασφάλεια για τους εμπλεκόμενους, συμβολή στην καθιέρωση των εκατέρωθεν αρμοδιοτήτων και αποφυγή παρανοήσεων.

Το πλαίσιο για τη συζήτηση αυτή τέθηκε με την πρόσφατη έγκριση της 'απόφασης για την πολιτική ραδιοφάσματος' και της απόφασης για τη δημιουργία ομάδας πολιτικής ραδιοφάσματος [44]. Ένα από τα πιθανά θέματα που θα συζητηθούν στο πλαίσιο της εν λόγω επιτροπής είναι η διάσταση της ψηφιακοποίησης των εκπομπών σε σχέση με την κοινοτική πολιτική ραδιοφάσματος. Η Επιτροπή προτίθεται επιπλέον να παρακολουθήσει εγγύτερα τις ευρωπαϊκές προετοιμασίες για την περιφερειακή διάσκεψη ραδιοεπικοινωνιών της ITU, το 2004, όπως πράττει και σε παρεμφερείς εκδηλώσεις, ιδίως όσον αφορά την Παγκόσμια Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών (WRC). [45] Οι εν λόγω εκδηλώσεις δεν θα πρέπει να είναι αποκλειστικά τεχνικού χαρακτήρα, αλλά να κατευθύνονται από πολιτικές θεωρήσεις συναφείς με την επίτευξη των στόχων της κοινοτικής πολιτικής, ιδίως της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού και υπηρεσιών.

[44] Απόφαση 676/2002/ΕΚ σχετικά με κανονιστικό πλαίσιο για την πολιτική του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ. 1. Απόφαση σχετικά με τη σύσταση ομάδας για την πολιτική ραδιοφάσματος, ΕΕ L 198, 27.7.2002, σ. 49. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/radiospec/radio/legislation/index_en.htm

[45] Βλ. λ.χ. την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την WRC-03, COM(2003) 183, 14 Απρίλιος 2003. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/radiospec/doc/pdf/wrc_03_documents/wrc_03_en_final.pdf

3.2. Εκχώρηση

Για την ψηφιακή σύγκλιση απαιτείται ευέλικτη διαχείριση της χωρητικότητας των δικτύων για υπηρεσίες επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της χωρητικότητας του ραδιοφάσματος, καθώς και ρυθμιστική αντιμετώπιση οριζόντιου χαρακτήρα. Ταυτόχρονα, ενδέχεται οι ισχύουσες μέθοδοι εκχώρησης του ραδιοφάσματος να παρουσιάζουν ελλείψεις αποτελεσματικότητας και ευελιξίας να ανταποκριθούν στην εξέλιξη της τεχνολογίας και της αγοράς. Εξάλλου, η κατακερματισμένη μεθοδολογική προσέγγιση τους χώρους αδειοδότησης του ραδιοφάσματος στα κράτη μέλη της ΕΕ συνιστά ενδεχομένως εμπόδιο για την εσωτερική αγορά στις ασύρματες επικοινωνίες. Στο πλαίσιο αυτό η δράση eEurope2005 για την 'πολιτική ραδιοφάσματος' επισημαίνει ότι 'η Επιτροπή θα προκαλέσει συζήτηση σχετικά με τις νέες μεθόδους αποτίμησης του φάσματος και εμπορίας δικαιωμάτων χρήσης συχνοτήτων' [46].

[46] ο.π., σ. 17.

Όσον αφορά τις επίγειες εκπομπές, η εισαγωγή μηχανισμών αγοράς για την εκχώρηση ραδιοφάσματος δεν είναι εύκολη, ούτε υπάρχει αρκετή σχετική πείρα. Οι επίγειοι ρ/τ φορείς υποστηρίζουν ότι οι υποχρεώσεις παροχής υπηρεσίας (καθολική κάλυψη, πολυμορφία των υπηρεσιών, περιορισμοί σχετικά με βλαβερό περιεχόμενο κλπ.) περιορίζουν τον έλεγχό τους στο ραδιοφάσμα που χρησιμοποιούν [47]. καθώς και ότι η μετάβαση συνεπάγεται ήδη, βραχυπρόθεσμα, πρόσθετες δαπάνες που συνδέονται με την ανάγκη αλλαγής των δεκτών των καταναλωτών και με προσφορές ταυτόχρονης, αναλογικής και ψηφιακής, μετάβασης κατά τη διάρκεια απροσδιόριστης χρονικής περιόδου.

[47] Μολονότι η αιτιολόγηση για τις υποχρεώσεις αυτές θα αμφισβητηθεί στο βαθμό που παρόμοιο περιεχόμενο θα διατίθεται σε διαρκώς μεγαλύτερο βαθμό μέσω άλλων δικτύων, συμπεριλαμβανομένου του Ίντερνετ, με αποτέλεσμα την απαίτηση περισσότερων προσεγγίσεων οριζόντιου χαρακτήρα για τη ρύθμιση του περιεχομένου και τη συμπληρωματικότητα των δικτύων ώστε να επιτευχθεί καθολική κάλυψη.

Με βάση τα παραπάνω, σε ορισμένες χώρες πραγματοποιείται συζήτηση σχετικά με την αποδοτικότερη χρήση του ραδιοφάσματος σε συνάρτηση με την ψηφιακοποίηση των επίγειων εκπομπών [48]. Τούτο συμβαδίζει επίσης με τις οριζόντιου τύπου προσεγγίσεις στην κανονιστική ρύθμιση των δικτύων επικοινωνιών, σε ανταπόκριση στη σύγκλιση. Η ομάδα για την πολιτική ραδιοφάσματος ενδέχεται να εξετάσει το εν λόγω θέμα σε κοινοτικό πλαίσιο, συνεκτιμώντας τη σύνδεση μεταξύ κατανομής και εκχώρησης, διασυνοριακού αντίκτυπου και επιπτώσεων για τη ψηφιακή μετάβαση στην Ευρώπη. Η ομάδα αυτή θα μπορούσε εν προκειμένω να συζητήσει κατά πόσον τα οφέλη από την ψηφιακοποίηση των επίγειων εκπομπών θα αυξάνονταν με την εισαγωγή μέσων και μεθόδων αγοράς για τον προσδιορισμό της αξίας του ραδιοφάσματος. Περιλαμβάνονται τεχνικές για τη σύνδεση των τιμών του ραδιοφάσματος με το κόστος ευκαιρίας, όπως η διοικητική τιμολόγηση, οι πλειστηριασμοί και η δευτερογενής εμπορία. Εξάλλου, οι τεχνολογικές εξελίξεις [49] θα συμβάλουν διαρκώς περισσότερο σε αποδοτικότερες και ευέλικτες μεθόδους εκχώρησης ραδιοφάσματος.

[48] Βλέπε BIPE, ο.π., σ. 194, όπου αναφέρεται ότι στο ΗΒ έχει επιβληθεί φόρος για τη χρήση του ραδιοφάσματος, ρυθμιζόμενος ανάλογα με τη διείσδυση των ψηφιακών εκπομπών σε συγκεκριμένη περιοχή.

[49] Σε πεδία όπως ραδιοτεχνολογίες λογισμικού, δέκτες 'ευέλικτοι' στις συχνότητες ή αλγόριθμοι συμπίεσης.

Η προσφυγή σε μηχανισμούς της αγοράς πρέπει να είναι πλήρως συμβατή με τους στόχους της πολιτικής για τις ρ/τ εκπομπές, οι οποίοι θα πρέπει να υποστηρίζονται από την αντίστοιχη χωρητικότητα δικτύων, ενώ στο πλαίσιο αυτό μπορεί να εξεταστεί η αποτίμηση του ραδιοφάσματος. Η αποτίμηση του ραδιοφάσματος δεν είναι συνώνυμη με την καταβολή χρηματικού ποσού. Η πληρωμή θα μπορούσε, εξ ολοκλήρου ή τμηματικά, να υποκαθίσταται από υποχρεώσεις παροχής υπηρεσίας. Προς τούτο απαιτείται ποσοτικοποίηση του οικονομικού τους αντίκτυπου [50]. Οι ρ/τ φορείς θα μπορούσαν πράγματι να αποζημιώνονται για τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις παροχής υπηρεσίας όταν εκδηλώνουν ενδιαφέρον για ραδιοφάσμα. Θα βρίσκονται έτσι επί ίσοις όροις με άλλους χρήστες φάσματος, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την αποτίμηση του πόρου εκ μέρους τους.

[50] Βλέπε μελέτη για τους 'στόχους γενικού ενδιαφέροντος που συνδέονται με τις ρ/τ εκπομπές', συντάκτης Eurostrategies, στη διεύθυνση http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/digital_broadcasting/index_en.htm

Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμιστεί ο διαφορετικός χαρακτήρας των εγκρίσεων δικτύου και περιεχομένου, κάθε μία από τις οποίες έχει διακριτούς στόχους πολιτικής. Ενώ με τα δικαιώματα χρήσης χωρητικότητας ραδιοφάσματος θα πρέπει να συνδέονται κριτήρια απόδοσης, σε εγκρίσεις για παροχή υπηρεσιών ρ/τ εκπομπών θα πρέπει να επισυνάπτονται στόχοι που αναφέρονται στο περιεχόμενο. Η διάκριση αυτή καθιερώνεται στο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, ιδίως στη νέα 'οδηγία για τις εγκρίσεις' [51]. Από την πλευρά της χωρητικότητας του δικτύου, πρωταρχικός στόχος είναι η ενθάρρυνση αποδοτικής χρήσης του ραδιοφάσματος, με τη δημιουργία διαφανών συνθηκών όσον αφορά το κόστος ευκαιρίας για εναλλακτικές χρήσεις του ραδιοφάσματος [52].

[51] Οδηγία 2002/20/ΕΚ σχετικά με την έγκριση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ. 21. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/documents/l_10820020424en00210032.pdf

[52] Σχετικά με το θέμα αυτό, η Επιτροπή ανάθεσε πρόσφατα ανεξάρτητη μελέτη με θέμα 'διαχείριση ραδιοφάσματος στο πεδίο των ρ/τ εκπομπών' τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται στις αρχές του 2004. http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/digital_broadcasting/index_en.htm

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η μετάβαση από τις αναλογικές στις ψηφιακές εκπομπές είναι σύνθετη διαδικασία, με σημαντικό αντίκτυπο. Οι εμπειρίες θα παρουσιάζουν σημαντική διαφοροποίηση, ανάλογα με το εθνικό πλαίσιο, δεδομένων των διαφορετικών σημείων εκκίνησης των κρατών μελών. Η ΕΕ θα παρακολουθήσει τις εθνικές πολιτικές μετάβασης, εξασφαλίζοντας τη συμβατότητά τους με την κοινοτική νομοθεσία, ενώ θα συνεχιστεί η υποστήριξη των εξελίξεων αναφορικά με τις ψηφιακές ρ/τ εκπομπές.

Υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν τα μέτρα πολιτικής να διευκολύνουν τη διαδικασία μετάβασης, συμβάλλοντας στην επίτευξη στόχων γενικού συμφέροντος. Οι εθνικές αρχές θα διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στο θέμα αυτό. στην παρούσα ανακοίνωση παρέχονται, σχετικά, ορισμένες κατευθύνσεις σχετικά. Πρόκειται για συστάσεις γενικού χαρακτήρα που εμπνέονται από την κοινοτική νομοθεσία και πολιτική, καθώς και από εξωτερικές μελέτες που έχουν ανατεθεί για λογαριασμό της Επιτροπής. Στις συστάσεις περιλαμβάνονται η ανάγκη για μια προσέγγιση που θα κατευθύνεται από την αγορά και από τους καταναλωτές, η διαφάνεια των πολιτικών και η απουσία διακρίσεων μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης. Τα μέτρα δημόσιας πολιτικής σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από αναλογικότητα και τεχνολογική ουδετερότητα.

Η μετάβαση περιλαμβάνει επίσης και μια διάσταση που αφορά την εσωτερική αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διευκολύνει τη διάσταση αυτή. Σε επίπεδο ΕΕ έχουν προσδιορισθεί διάφορες επακόλουθες δράσεις, ιδίως όσον αφορά:

Διαφάνεια και παρακολούθηση: Τα κράτη μέλη θα παράσχουν πληροφορίες σχετικές με τη μετάβαση στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης eEurope και της ετήσιας έκθεσης για την υλοποίηση της δέσμης κανονιστικών ρυθμίσεων για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Η Επιτροπή θα αναλύσει τις εν λόγω πληροφορίες και θα υποβάλει εκθέσεις στα κοινοτικά όργανα στα οποία απευθύνεται η παρούσα ανακοίνωση.

Πληροφόρηση καταναλωτών σχετικά με τον ψηφιακό εξοπλισμό και την μετάβαση: Η Επιτροπή, από κοινού με σχετικούς ενδιαφερόμενους, θα διερευνήσει τη δυνατότητα ανάληψης συντονισμένης δράσης στο πεδίο αυτό.

Ραδιοφάσμα: Η Επιτροπή θα προτείνει στα κράτη μέλη να συζητηθούν οι πτυχές της διαδικασίας μετάβασης που αφορούν το ραδιοφάσμα στο πλαίσιο της νέας κοινοτικής πολιτικής ραδιοφάσματος.

Η παρούσα ανακοίνωση είναι η πρώτη σφαιρική απόπειρα εκτίμησης των θεμάτων που θα ανακύψουν κατά τη διαδικασία μετάβασης. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη των αγορών ψηφιακών εκπομπών και των εθνικών πολιτικών. Κατά περίπτωση, θα επανέρχεται σε διάφορα θέματα συναφή με τη διαδικασία μετάβασης, ώστε να διευκολύνει τις προσπάθειες των κρατών μελών και των συντελεστών της αγοράς, καθώς και για να εξασφαλίσει τη συμβατότητα των εθνικών μέτρων με την κοινοτική νομοθεσία και πολιτική.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΨΗΦΙΑΚΗ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΕ (εκτίμηση για το 2002)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πηγή: Όγδοη έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της δέσμης κανονιστικών ρυθμίσεων για τις τηλεπικοινωνίες [COM(2002) 695 τελικό], παράρτημα 2 ('δεδομένα κανονιστικής ρύθμισης), κεφ. 11 ('ψηφιακή τηλεόραση), βλέπε http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/index_en.htm και Strategy Analytics, "Interactive Digital TV market forecast data", Οκτώβριος 2002.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΦΘΟΥΝ ΣΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΠΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ [53]

[53] Βάσει του eEurope 2005 απαιτείται από τα κράτη μέλη να υποβάλουν εκθέσεις σχετικά με τη διαδικασία τηλεοπτικής μετάβασης. Καλούνται, ωστόσο, να παρέχουν τις πληροφορίες που απαριθμούνται στο παρόν παράρτημα και για την ψηφιακή ραδιοφωνία.

1. Στρατηγικό σχέδιο μετάβασης, εγκεκριμένο ή υπό κατάρτιση, εάν υφίσταται. συναφείς ρυθμίσεις.

2. Στόχοι πολιτικής για ψηφιακές εκπομπές: κοινωνικοί, πολιτιστικοί, πολιτικοί, οικονομικοί κλπ.

3. Πολιτικές επιλογές και σενάρια για την διαχείριση του ραδιοφάσματος, πριν και μετά τη μετάβαση: υπηρεσίες, κάλυψη, δικαιούχοι, συνθήκες χρήσης, προθέσεις κατανομής φάσματος, στόχοι για τις διαπραγματεύσεις της Περιφερειακής Ραδιοδιάσκεψης του 2004.

4. Δυνατότητες υλοποίησης για τη βέλτιστη εκπλήρωση των στόχων πολιτικής, αντιστάθμιση, αιτιολόγηση: τύποι δικτύων στοιχεία λειτουργίας υπηρεσιών, ρόλος των αρχών, κύριοι συντελεστές, αδειοδότηση κλπ.

5. Προσωρινό χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη των στόχων, συμπεριλαμβανομένων προγραμματισμένων ημερομηνιών για κατάργηση των αναλογικών εκπομπών και του καθεστώτος.

6. Συμμετοχή των ενδιαφερομένων στο σχεδιασμό και την υλοποίηση της στρατηγικής μετάβασης: μηχανισμοί διαβούλευσης και επεξεργασίας του σχετικού σχολιασμού, εμπλεκόμενοι συντελεστές, ανειλημμένες δεσμεύσεις.

7. Κριτήρια για την επίτευξη των στόχων πολιτικής, μηχανισμοί, δείκτες παρακολούθησης και ανατροφοδότησης ή αναθεώρησης της στρατηγικής.

8. Εκτίμηση της αγοράς (π.χ. ανάλυση κόστους/οφέλους) με αιτιολόγηση συγκεκριμένων μέτρων (έναντι άλλων) σε πεδία αποκλειστικής δημόσιας αρμοδιότητας ή πέραν αυτών.

9. Υποχρεώσεις και κίνητρα πολιτικής (πολιτικές, πληροφοριακές, κανονιστικές, οικονομικές, λοιπές). λεπτομέρειες σχετικές με την υλοποίηση. στοχευόμενα τμήματα της αξιακής αλυσίδας (μετάδοση, περιεχόμενο, λήψη, κατανάλωση, λοιπά).

10. Προσδιορισμένα πεδία συντονισμένης κοινοτικής δράσης, σημερινά ή μελλοντικά. αιτιολόγηση όσον αφορά κατάσταση και προοπτικές της αγοράς, νομικές αρμοδιότητες, λοιπά.