Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις «Σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες»

(96/C 212/13)

Στις 25 Οκτωβρίου 1995, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού της Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις «Σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Απριλίου 1996, με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Davison.

Κατά την 336η σύνοδο ολομέλειάς της 29ης και 30ής Μαΐου 1996 (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 94 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

H OKE υποστηρίζει γενικά το Νέο Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα και το Σχέδιο Δράσης. Υπάρχουν ενδιαφέρουσες δυνατότητες συνεργασίας στους τομείς του περιβάλλοντος, της εξωτερικής βοήθειας, της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση και μπορούν να αποκομισθούν σημαντικά οφέλη με την επικέντρωση σε περαιτέρω δυνατότητες οικονομικής συνεργασίας και σε συγκεκριμένα εμπορικά θέματα που αποτελούν αντικείμενο ρυθμιστικής πολιτικής. Η ΟΚΕ συμμερίζεται, επομένως, την άποψη ότι σήμερα δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να αποτολμηθεί η διαπραγμάτευση μιας νέας, σφαιρικής, συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου.

Θορυβημένη από την πρόταση του Κογκρέσσου να μειώσει την εξωτερική βοήθεια, η ΟΚΕ κάνει έκκληση για τριμερείς συνομιλίες ΕΕ, Ιαπωνίας, και ΗΠΑ επί ενός νέου, μείζονος προγράμματος βοήθειας με εστίαση στην Αφρική και για συνεργασία ΕΕΗΠΑ για τη διάδοση της αναπτυξιακής παιδείας μεταξύ του κοινού. Άλλη πολιτική προτεραιότητα για την ΟΚΕ είναι το περιβάλλον, όπου η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να πρωτοστατήσουν υπέρ μιας μεγαλύτερης δέσμευσης στις διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες, αφενός, για να προστατευθεί καλύτερα το παγκόσμιο περιβάλλον και, αφετέρου, να αποτραπούν εμπορικές διαμάχες σε σχέση με περιβαλλοντικές ρυθμίσεις. Η ΟΚΕ κάνει, ακόμη, έκκληση για αύξηση του διαλόγου και της συνεργασίας στη σφαίρα των κοινωνικών θεμάτων και επικροτεί μια συγκριτική ανάλυση με εταίρους οργανισμούς των ΗΠΑ.

Το εμπόριο ΕΕ-ΗΠΑ είναι λίγο-πολύ ισόρροπο και κατά το 95 % άμοιρο προβλημάτων. Ό,τι εμπορικές διαφορές υπάρχουν, οφείλονται κυρίως στις διαφορετικές παραδόσεις ρυθμιστικής πολιτικής και τις διαφορετικές οπτικές των ποικίλων ομάδων συμφερόντων εκατέρωθεν του Ατλαντικού. Η ΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, ιδιαίτερες διμερείς εργασίες, με τη συμμετοχή των διάφορων συμφερόντων, για τα σημαντικότερα θέματα ρυθμιστικής πολιτικής, όπως η πολιτική του ανταγωνισμού, η αμοιβαία αναγνώριση των προδιαγραφών, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η κοινωνία των πληροφοριών, οι εναέριες μεταφορές και οι κρατικές ενισχύσεις. Οι συνομιλίες ΕΕ-ΗΠΑ θα πρέπει, επίσης, να καλύψουν τη νομισματική πολιτική, η οποία έχει σημαντικές επιπτώσεις στο εμπόριο.

Η ΟΚΕ επικροτεί θερμά την έμφαση του Χρονοδιαγράμματος και του Σχεδίου Δράσης στο πολυμερές εμπορικό σύστημα. Συμφωνεί, επίσης, ότι θέματα όπως οι επενδύσεις ή η κοινωνική ρήτρα θα πρέπει να διευθετούνται πολυμερώς στο πλαίσιο του ΠΟΕ.

Το Σχέδιο Δράσης θα τελεσφορήσει μόνο αν η ΕΕ αποτελέσει ένα ισχυρό ευρωπαϊκό του σκέλος με ευρεία βάση. Ελλείψει μιας μεγαλόπνοης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλισθεί η διατήρηση της υποστήριξης και της συμμετοχής του κοινού. Το Νέο Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα επιδιώκει τη διεύρυνση του διαλόγου και η καθιέρωση του Διατλαντικού Επιχειρηματικού Διαλόγου αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Τώρα είναι απαραίτητο να επεκταθεί ο διάλογος σε ευρύτερη βάση, ώστε να καλυφθεί όλο το φάσμα των θεμάτων και να εξασφαλισθεί η συμμετοχή όλων των ομάδων συμφερόντων. Κατόπιν της υποστήριξης της οποίας έτυχε η ιδέα στις ΗΠΑ, η ΟΚΕ συνιστά ανά διετία προσωπική συνάντηση και ανταλλαγή απόψεων επ`αυτών των θεμάτων μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων των δύο πλευρών του Ατλαντικού. Στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη ενός προγράμματος αληθινά συντονισμένης πολιτικής και κοινής δράσης.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι προκλήσεις

1.1. Οι διατλαντικές σχέσεις αντιμετωπίζουν την πρόκληση της παγίωσης και περαιτέρω ανάπτυξης των στενών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ των δύο πλευρών από τις απαρχές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μέχρι σήμερα.

1.2. Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες ασπάζονται τις κοινές αξίες της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Μοιράζονται μια κοινή κληρονομιά και τις σημαντικότερες διμερείς εμπορικές σχέσεις στη διεθνή οικονομία. Όμως, το δίδαγμα των πέντε χρόνων από την υπογραφή της Διατλαντικής Δήλωσης το 1990 μέχρι σήμερα είναι ότι οι κοινές αξίες και η κοινή ιστορία δεν αρκούν για να εξασφαλίσουν κοινή δράση και ότι πρέπει να υπάρχει αποτελεσματική προώθηση των στόχων.

1.3. Στις πολιτικές της ασφάλειας και του εμπορίου, το δίδαγμα του πρόσφατου παρελθόντος είναι ότι, για να συντελεσθεί πρόοδος, απαιτείται γνήσια δέσμευση για την ανάληψη κοινής δράσης, είτε πρόκειται για την πρώην Γιουγκοσλαβία είτε για την ολοκλήρωση του Γύρου της Ουρουγουάης της ΓΣΔΕ.

1.4. Τόσο στην πολιτική της ασφάλειας όσο και στην εμπορική πολιτική, όμως, ορισμένες βεβαιότητες του παρελθόντος, που συντελούσαν στην απλοποίηση των πραγμάτων, σήμερα έχουν διαλυθεί ή καταρρέουν βαθμιαία. Πρέπει να διατηρηθεί η διεθνής ασφάλεια και η πρόληψη των συγκρούσεων, παρόλο που δεν υπάρχει καμία σαφής απειλή, όπως υπήρχε στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στις εμπορικές σχέσεις, η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση σημαίνει ότι η εμπορική διπλωματία πρέπει να διεισδύει όλο και πιο βαθιά «από την άλλη πλευρά των συνόρων», για να αγγίξει τις εγχώριες πολιτικές προτιμήσεις και γραμμές. Ταυτόχρονα, είναι ανάγκη να ενταχθούν στο διεθνές σύστημα οι αναδυόμενες αγορές της Ασίας, της Νότιας Αμερικής και της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, και να βοηθηθούν οι πάσχουσες οικονομίες της Αφρικής. Έτσι, η ΕΕ και οι ΗΠΑ μοιράζονται την πρόκληση της ανταπόκρισης στις ανάγκες και τις προσδοκίες διαφορετικών ενίοτε παραδόσεων και αξιών από εκείνες που μοιράζονται μεταξύ τους.

1.5. Οι διπλωματικές αυτές προκλήσεις απαιτούν, εκ φύσεως, διαρκή προσπάθεια για τη διασφάλιση εσωτερικής πολιτικής υποστήριξης. Το 1994, οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ έφεραν στο Κογκρέσσο εκπροσώπους είτε με ασχημάτιστη ακόμη γνώμη για το ρόλο της χώρας τους στον κόσμο είτε με απόψεις καθαρά αντίθετες σε έναν ενεργό ρόλο της πατρίδας τους. Οι ενέργειες για τη μείωση των συνεισφορών των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, καθώς και του κονδυλίου των ΗΠΑ για εξωτερική βοήθεια, δυνάμωσαν το αίσθημα ανησυχίας πολλών Ευρωπαίων για ενδεχόμενη ολίσθηση των ΗΠΑ προς ένα πνεύμα απομονωτισμού και προστατευτισμού. Από την ευρωπαϊκή πλευρά, πάλι, η έλλειψη, ενίοτε, μιας συνεκτικής φωνής της ΕΕ στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, και στη διεθνή σκηνή γενικότερα, αναζωπύρωσε στις ΗΠΑ το σκεπτικισμό όσον αφορά την ικανότητα της ΕΕ να αποτελέσει έναν αποτελεσματικό παράγοντα στον κόσμο. Οι ΗΠΑ ανέκαθεν υποστήριζαν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και περιμένουν από την Ευρώπη να αποτελέσει έναν ισχυρό και ικανό εταίρο τους το 21ο αιώνα.

1.6. Λόγω της σημασίας που αποδίδει σ`αυτές τις προκλήσεις, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συνέστησε μια ομάδα εργασίας για να εκπονήσει ενημερωτική έκθεση για τις σχέσεις της ΕΕ με τις ΗΠΑ. Η ομάδα εργάσθηκε όλη την άνοιξη του 1995. Η ενημερωτική έκθεση (έγγρ. CES 978/95) υιοθετήθηκε από το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής της ΟΚΕ στις 6 Ιουλίου 1995 και η Ολομέλεια ψήφισε υπέρ της διαβίβασής της στα άλλα όργανα το Σεπτέμβριο.

Πρωτοβουλίες για τη διαμόρφωση πολιτικής

1.7. Κατά το πρώτο ήμισυ του 1995 υπήρξαν εκκλήσεις από διάφορες ευρωπαϊκές πηγές για μία νέα πρωτοβουλία στις διατλαντικές σχέσεις, προκειμένου να ενισχυθούν οι εμπορικοί δεσμοί και να αποθαρρυνθεί το πνεύμα του απομονωτισμού στις ΗΠΑ. Οι εκκλήσεις αυτές υποστηρίχθηκαν στις ΗΠΑ από όσους ανησυχούσαν για αυτή τη διεύρυνση της απόστασης μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ. Διατυπώθηκε ένας αριθμός προτάσεων, μεταξύ των οποίων προτάσεις μεγαλόπνοων διαπραγματεύσεων για τη δημιουργία μιας Διατλαντικής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, αλλά και προτάσεις για πιο λεπτομερειακή, πραγματιστική συνεργασία. Ακολούθησε συμφωνία των Προέδρων Clinton, Chirac και Santer στη Σύνοδο Κορυφής ΗΠΑ-ΕΕ τον Ιούνιο 1995, να συσταθεί μια Ομάδα Εκπροσώπων Ανώτερου Επιπέδου από υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, η οποία θα προτείνει δράσεις για την ενίσχυση των διατλαντικών δεσμών.

1.8. Στα τέλη του Ιουλίου 1995, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα έγγραφο με τίτλο «Ευρώπη και ΗΠΑ: Η πορεία προς το μέλλον» (COM(95) 411 τελικό).

Όπως οι ΗΠΑ, έτσι και η Επιτροπή στο έγγραφο αυτό ακολουθούσε μια πραγματιστική προσέγγιση (η οποία συμφωνούσε μάλιστα κατ`ουσίαν με την ενημερωτική έκθεση της ΟΚΕ), αλλά σε γενικές γραμμές φαινόταν περισσότερο ενθουσιώδης όσον αφορά την εμβάθυνση της συνεργασίας. Ταυτόχρονα, η θέση της ΕΕ ήταν ότι η ενίσχυση των πολυμερών πολιτικών δεν έπρεπε σε καμία περίπτωση να υπονομευθεί από τις σχέσεις ΕΕΗΠΑ 7 θα μπορούσε μάλιστα να πει κανείς ότι έδινε στις πολυμερείς προσεγγίσεις το προβάδισμα σε σχέση με την ενίσχυση των διμερών σχέσεων.

1.9. Τον Οκτώβριο και Νοέμβριο 1995, η ομάδα των ανώτερων υπαλλήλων κατήρτισε ένα χρονοδιάγραμμα για τη συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ, το οποίο υιοθετήθηκε από τους Προέδρους στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ της Μαδρίτης το Δεκέμβριο. Το χρονοδιάγραμμα αυτό ελάμβανε δεόντως υπόψη την ενημερωτική έκθεση της ΟΚΕ για τις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ (CES 978/95).

1.10. Από τη Σύνοδο της Μαδρίτης προέκυψαν δύο έγγραφα: το Νέο Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα και ένα κοινό Σχέδιο Δράσης ΕΕ-ΗΠΑ. Και τα δύο αναφέρονται σε τέσσερις ευρείς τομείς: πολιτικά θέματα, παγκόσμιες προκλήσεις, οικονομικές σχέσεις και γεφύρωμα των διατλαντικών αποστάσεων.

2. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

2.1. Αυτό το τμήμα του σχεδίου δράσης αναφέρεται στη σταθερότητα στην Ευρώπη, την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, την πρόληψη των συγκρούσεων σε άλλες περιοχές του κόσμου, την αναπτυξιακή βοήθεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους διεθνείς οργανισμούς και τα όπλα. Η ΟΚΕ έχει ιδιαίτερη πείρα όσον αφορά τη σταθερότητα στην Ευρώπη και την εξωτερική βοήθεια - θέματα για τα οποία έχει ήδη πιέσει την ΕΕ και τις ΗΠΑ να συνεργασθούν.

Η σταθερότητα στην Ευρώπη

2.2. Η σταθερότητα και η μακροπρόθεσμη ευημερία της Ευρώπης δεν θα έχουν στέρεα βάση παρά μόνο αν προαχθεί η δημοκρατία και η μετάβαση προς την οικονομία της αγοράς μεταξύ των άμεσων γειτόνων της στην περιοχή της Μεσογείου και την Ανατολή, καθώς και στη Ρωσία και τα άλλα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη ΝΑΚ της πρώην ΕΣΣΔ. Από αυτή τη σκοπιά, η συνεργασία της ΕΕ με τις ΗΠΑ είναι θεμελιώδους σημασίας.

2.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το συντονισμό των δραστηριοτήτων της ΕΕ και των ΗΠΑ για την ένταξη της Ρωσίας και των άλλων ΝΑΚ στην παγκόσμια οικονομία και τους διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς, καθώς και το συντονισμό στους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Μαζί, η ΕΕ και οι ΗΠΑ μπορούν να συμβάλουν στην ειρήνη, την ασφάλεια, την πολιτική σταθερότητα, το σεβασμό και την προαγωγή των ανθρώπινων και των κοινωνικών δικαιωμάτων και την οικονομική ευημερία σε όλη την Ευρώπη, Ανατολική και Δυτική, και στην ευρύτερη περιοχή της Ρωσίας και των ΝΑΚ.

Εξωτερική βοήθεια

2.4. Προβλέπεται αύξηση της πολιτικής συνεργασίας για ανθρωπιστικούς σκοπούς και σε πλανητικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Χωρίς αμφιβολία, η κίνηση προς τη στενή συνεργασία σ`αυτόν τον τομέα αντικατοπτρίζει την ανησυχία, που υπάρχει και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, για τις πιθανές μειώσεις σε ευρεία κλίμακα της εξωτερικής βοήθειας των ΗΠΑ, τις οποίες σχεδιάζει το νέο Κογκρέσσο ().

2.5. Η καθιέρωση της σχετικής θεσμικής υποδομής έχει, ωστόσο, πιο μακροπρόθεσμη σημασία. Τα σχέδια για ανταλλαγές προσωπικού μεταξύ Ουάσινγκτον και Βρυξελλών, για παράδειγμα, επίσης υποδηλώνουν ότι η συνεργασία στον τομέα της εξωτερικής βοήθειας θα καταστεί μόνιμο στοιχείο. Αφ`ης στιγμής θεσπισθεί μια τέτοια διάρθρωση, δεν θα είναι εύκολο να καταργηθεί 7 κι έτσι, όταν και αν αυξηθούν ξανά τα κονδύλια αναπτυξιακής βοήθειας των ΗΠΑ, θα συνεχισθεί λογικά η συνεργασία.

2.6. Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμφωνία για τη σύσταση μιας συμβουλευτικής ομάδας ανώτερου επιπέδου για την αναπτυξιακή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία θα αναπτύσσει και θα συντονίζει κοινές δραστηριότητες ανάπτυξης και ανθρωπιστικής βοήθειας. Πρόκειται για μία ενέργεια για την οποία είχε πιέσει η ΟΚΕ. Η ΕΕ θα πρέπει να επωφεληθεί από τη δυνατότητα που της δίνει αυτή η συνεργασία για να προωθήσει τη διατήρηση του επιπέδου των κονδυλίων που χορηγούνται για εξωτερική βοήθεια και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού και να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητά τους. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει τις ανησυχίες της για την αυξανόμενη φτώχεια και απομόνωση της Αφρικής. Θεωρεί ιδιαίτερα ανησυχητική την πρόταση του Κογκρέσσου να περιορίσει τη βοήθεια προς τη συγκεκριμένη ήπειρο και πιστεύει, αντίθετα, ότι η έκταση της φτώχειας των αναπτυσσόμενων χωρών και οι αποσταθεροποιητικές της επιπτώσεις είναι τόσο πιεστικές, ώστε η ΕΕ, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας τους για ένα εκτενές νέο πρόγραμμα βοήθειας σε τριμερή βάση.

2.7. Ένα μέρος της συνεργασίας ΕΕ-ΗΠΑ στον τομέα της ανάπτυξης και της δράσης υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων θα πρέπει να είναι η συζήτηση περί της ενθάρρυνσης των ιδιωτικών επενδύσεων, όπως επίσης περί του καλύτερου τρόπου ενθάρρυνσης της χρηστής διακυβέρνησης, της ανάπτυξης της συμμετοχής, και της κοινωνικής συνοχής.

2.8. Η συμμετοχική προσέγγιση δεν είναι πάντοτε εύκολο να εφαρμοσθεί, είναι όμως αυτή που καταφέρνει καλύτερα να φθάσει ως τις μειονεκτούσες ομάδες. Οι χορηγοί οπωσδήποτε θα ωφεληθούν από την ανταλλαγή εμπειριών και εκτιμήσεων των αναπτυξιακών αναγκών με το συντονισμό των ενεργειών τους, την αποφυγή της αλληλεπικάλυψης και την επιδίωξη της ανάπτυξης σαφέστερης και πιο συγκροτημένης πολιτικής. Οι αποδέκτες θα ωφελούνταν, επίσης, από την απλοποίηση και το συντονισμό των διαδικασιών υποβολής των αιτήσεων για βοήθεια.

2.9. Ένας σημαντικός τομέας, που θα πρέπει να εξετασθεί από κοινού, είναι ο ρόλος της αναπτυξιακής παιδείας στη διατήρηση της υποστήριξης της εξωτερικής βοήθειας από την κοινή γνώμη. Παρότι οι ΗΠΑ διαθέτουν δημόσια εκπαιδευτικά προγράμματα για την υγεία και τα ναρκωτικά, η ΕΕ έχει μεγαλύτερη επιτυχία στην αναπτυξιακή εκπαίδευση. Ωστόσο, η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ, και ένα μεγάλο μέρος της στην ΕΕ, πιστεύει ότι οι κυβερνήσεις τους χορηγούν περισσότερους πόρους για εξωτερική βοήθεια από ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Περισσότερη διαφάνεια σε σχέση με τη χορήγηση της αναπτυξιακής βοήθειας και μεγαλύτερη ροή πληροφοριών από ΜΚΟ και άλλους οργανισμούς, όπως τα πανεπιστήμια, των οποίων θα πρέπει να αναπτυχθεί διατλαντική συνεργασία, θα βοηθήσουν να προαχθούν οι βελτιώσεις σ`αυτόν τον τομέα.

3. Η ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΠΡΟΚΓΗΣΕΙΣ

3.1. Το Νέο Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα κάνει έκκληση για μεγαλύτερη συνεργασία σε σχέση με ορισμένες νέες παγκόσμιες προκλήσεις, όπως η διεθνής εγκληματικότητα, η τρομοκρατία, η μετανάστευση και το άσυλο, η διακίνηση ναρκωτικών, η δικαστική συνεργασία, το περιβάλλον, ο πληθυσμός, η πυρηνική ασφάλεια και η υγεία.

Διεθνής εγκληματικότητα, ναρκωτικά, υγεία και πληθυσμός

3.2. Οι στόχοι όσον αφορά τη διεθνή εγκληματικότητα και την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών κρίνονται σχετικά μετριοπαθείς και παίρνουν τη μορφή της διοργάνωσης κοινών σεμιναρίων και της ανταλλαγής πληροφοριών. Ας υπενθυμίσουμε ότι η συνεργασία επ`αυτών των θεμάτων ήταν επίσης ο στόχος της μιας από τις τρεις ομάδες εργασίας που είχαν συσταθεί στο Βερολίνο το Δεκέμβριο 1993. Η πρόοδος που επιτεύχθηκε από τις ομάδες εργασίας ήταν ελάχιστη και, έτσι, τον Ιούνιο 1995 διαλύθηκαν. Η επικρατούσα άποψη στην Ουάσινγκτον ήταν ότι δεν μπόρεσε να επιτευχθεί πρόοδος λόγω της έλλειψης κοινής ευρωπαϊκής θέσης για το θέμα.

3.3. Η ΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι η έλλειψη συντονισμού των κρατών μελών της ΕΕ σε σχέση με αυτά τα θέματα του τρίτου πυλώνα φαίνεται πως αποτέλεσε, τουλάχιστον, σημαντικό συντελεστή της αποτυχίας των διατλαντικών προσπαθειών. Σ`αυτούς τους τομείς των νέων παγκόσμιων προκλήσεων, η πεποίθηση της ΟΚΕ είναι ότι λύσεις θα βρεθούν μόνο με την ουσιαστική συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ. Συνεπώς, είναι ανάγκη, να ενισχυθεί, με βάση πρωτοβουλίες όπως η Πανευρωπαϊκή Διάκεψη για τα Ναρκωτικά, η δυνατότητα της ΕΕ να παρουσιάσει μια ενιαία άποψη για αυτά τα θέματα. Πρόκειται για ένα θέμα, το οποίο πρέπει να διευθετηθεί κατά την εξέταση των θεμάτων του τρίτου πυλώνα στη Διακυβερνητική Διάσκεψη.

3.4. Η πιο συντονισμένη δράση των εγκληματολογικών αρχών της ΕΕ για την αντιμετώπιση της διεθνούς εγκληματικότητας που εξαπλώνεται στους δρόμους μας θα μπορέσει τότε να ακολουθηθεί από την πρακτική συνεργασία με τις ΗΠΑ σε όλα τα επίπεδα.

3.5. Όσον αφορά τα ναρκωτικά, η συνεργασία αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει ενέργειες για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και υπέρ της μείωσης της ζήτησης. Υπάρχουν ορισμένα ενδιαφέροντα προγράμματα, όπως οι κοινές πρωτοβουλίες σχολείων και δήμων, τα οποία θα πρέπει να επεκταθούν. Μέχρι στιγμής, υπήρξε επιτυχής, για παράδειγμα, η διατλαντική συνεργασία επί επιμορφωτικών προγραμμάτων, κατά τα οποία ειδικά κατηρτισμένοι αστυνομικοί διδάσκουν στα παιδιά πώς να αντιστέκονται σε πιέσεις να κάνουν χρήση ναρκωτικών ή να ενταχθούν σε εγκληματικές συμμορίες.

3.6. Η ΟΜΕ υποστηρίζει, επίσης, την ανταλλαγή πληροφοριών για θέματα υγείας. Η συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ σε προγράμματα για τον πληθυσμό πρέπει να αναγνωρίσει ότι η εκπαίδευση των γυναικών και των κοριτσιών και ο περιορισμός του αναλφαβητισμού μεταξύ τους είναι μέγιστης σημασίας για τον περιορισμό της αύξησης του πληθυσμού.

3.7. Όντως, εμφανίζονται μερικές φορές ξαφνικά σοβαροί παγκόσμιοι κίνδυνοι για την υγεία, όπως το AIDS και, επίσης, δικαίως το σχέδιο δράσης αναφέρει τον καρκίνο, ο οποίος πλήττει έναν στους τρεις πολίτες.

Το περιβάλλον

3.8. Για το περιβάλλον, οι προτάσεις του ΝΔΧ και του Σχεδίου Δράσης είναι πιο συγκεκριμένες και αντικατοπτρίζουν, όπως οι προτάσεις για την εξωτερική βοήθεια, την έκκληση της ΟΚΕ για σοβαρή προσοχή. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν εκκλήσεις για συνεργασία όσον αφορά τη «συναίνεση κατόπιν ενημέρωσης» για την εξαγωγή επικίνδυνων χημικών προϊόντων, την οικολογική επισήμανση, τις εργασίες για τη μείωση των εκπομπών των οχημάτων (θέμα το οποίο προωθείται ενεργά στα πλαίσια του Διατλαντικού Επιχειρηματικού Διαλόγου) και για τη διάδοση φιλοπεριβαλλοντικών τεχνολογιών στον αναπτυσσόμενο κόσμο και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την ΚΑΚ.

3.9. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει απόλυτα τη στενότερη συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής, έναν τομέα στον οποίο η ΟΚΕ διαθέτει σημαντική πείρα. Υπάρχουν αρκετά πλεονεκτήματα σ`αυτή τη συνεργασία. Πρώτο και κυριότερο, ως δύο από τις πιο προηγμένες οικονομίες στον κόσμο, η ΕΕ και οι ΗΠΑ συμβάλλουν σημαντικά στην παγκόσμια περιβαλλοντική ρύπανση, π.χ. στη θέρμανση του πλανήτη. Η ΟΚΕ έχει ήδη απευθύνει έκκληση στις βιομηχανικές χώρες να λάβουν πρώτα οι ίδιες μέτρα για αυτό το θέμα (). Για να συντελεσθεί πρόοδος σε παγκόσμιο επίπεδο, χρειάζεται η ηγεσία της ΕΕ και των ΗΠΑ. Χωρίς συμφωνία, θα θεωρηθεί δυσανάλογος ο καταμερισμός του κόστους της καθιέρωσης μέτρων για τον περιορισμό της ρύπανσης, π.χ. των εμπομπών CO2. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ μπορούν να ενθαρρύνουν τη συμφωνία όλων των σημαντικότερων βιομηχανικών χωρών, στο πλαίσιο των σχετικών φόρουμ του ΟΗΕ. Χρειάζεται, ακόμη, να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για τη διάδοση των πορισμάτων των εργασιών που έχουν γίνει στις δύο πλευρές του Ατλαντικού σε σχέση και με τα οικονομικά, εκτός από τα περιβαλλοντικά, οφέλη της δράσης π.χ. για την εξοικονόμηση ενέργειας.

3.10. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της εναρμόνισης της επισήμανσης και έχει πράγματι προτείνει συνεργασία σ`αυτόν και σε όλους τους άλλους τομείς της ρυθμιστικής περιβαλλοντικής πολιτικής στην ενημερωτική της έκθεση. Αφετηρία θα πρέπει να είναι η αμοιβαία διαφάνεια των συστημάτων. Οι ομάδες συμφερόντων, γενικά, και η ΟΚΕ, ειδικότερα, έχουν πολλά να προσφέρουν στην πορεία των διαπραγματεύσεων, καθώς η βιομηχανία, οι οικολόγοι και οι καταναλωτές θα πρέπει να κάνουν τους αναγκαίους συμβιβασμούς. Εδώ θα φανεί χρήσιμη η πείρα της ΟΚΕ από την οικολογική επισήμανση. Χρήσιμες θα είναι, επίσης, οι εργασίες για τη μείωση των εκπομπών των οχημάτων, ιδίως αν συνοδεύονται από σύγκριση των μεθόδων για τη μείωση της εξάρτησης από το αυτοκίνητο, χάρη στις δημόσιες συγκοινωνίες και την αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας. Θα πρέπει, ακόμη, να αναπτυχθεί διατλαντική συνεργασία σε σχέση με την ανάπτυξη βιολογικών μορφών ελέγχου των ζιζανίων και των παρασίτων και με τα προβλήματα των φυτοφαρμάκων στην υδροδότηση.

3.11. Η διάδοση των φιλοπεριβαλλοντικών τεχνολογιών στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ένα θέμα ζωτικής σημασίας, το οποίο θα μπορέσει να επιτύχει μόνο αν έχει την κατάλληλη χρηματοδότηση. Όσες από αυτές τις τεχνολογίες έχουν αναπτυχθεί στο Νότο αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής. Επίσης, οι αναπτυσσόμενες χώρες θα μπορέσουν να προστατεύσουν τη βιοποικιλότητά τους, μόνο αν τους παρασχεθεί βοήθεια να καταγράψουν τα είδη που διαθέτουν σήμερα. Όπου οι γενετικοί τους πόροι παράγουν κέρδη, ο τοπικός πληθυσμός θα πρέπει να έχει επίσης μερίδιο στο όφελος.

4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

4.1. Νομισματική και συναλλαγματική πολιτική

4.1.1. Μία αξιοσημείωτη παράλειψη και του Χρονοδιαγράμματος και του Σχεδίου Δράσης είναι ότι δεν κάνουν καμία ουσιαστική αναφορά στη συνεργασία επί της νομισματικής και της συναλλαγματικής πολιτικής. Το τμήμα που αναφέρεται στην απασχόληση και την ανάπτυξη αναφέρει απλώς ότι «θα συνεχίσουμε την ανταλλαγή απόψεων επί μακροοικονομικών θεμάτων, υπό το πρίσμα της σημασίας ενός υγιούς μακροοικονομικού πλαισίου για μια αρμονική σχέση (προφανώς ΕΕ-ΗΠΑ) και για την προαγωγή της μη πληθωριστικής ανάπτυξης, της μείωσης των ανισορροπιών και της διεθνούς χρηματοοικονομικής σταθερότητας».

4.1.2. Η πρόσφατη αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτιμιών εξαιτίας της υποτίμησης του δολαρίου αναζωπύρωσε τις ευρωπαϊκές ανησυχίες σχετικά με την προφανή αδιαφορία των ΗΠΑ για τον αντίκτυπο των μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών στον υπόλοιπο κόσμο. Σημαντικό τμήμα το παγκόσμιου εμπορίου διεκπεραιώνεται σε δολάρια. Υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη προτίμηση στις σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες στην Ευρώπη, απόρροια της πολύχρονης έκθεσής της σε νομισματικές διακυμάνσεις. Δεδομένου του μεγέθους της αμερικανικής οικονομίας σε σχέση με την παγκόσμια και της έκτασης των συναλλαγών εντός της NAFTA, οι ΗΠΑ επηρεάστηκαν λιγότερο από τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις και κράτησαν μια πιο απαθή στάση έναντι της σταθερότητας των διεθνών συναλλαγματικών ισοτιμιών. Μόνο στην περίπτωση του Μεξικού επενέβησαν για να στηρίξουν το πέσο - όταν είδαν να θίγονται ζωτικά τους συμφέροντα.

4.1.3. Στις ΗΠΑ υπάρχει λιγότερη ανησυχία για την αστάθεια ή τη μεταβλητότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Δεδομένης της χαμηλότερης εξάρτησής τους από το εξωτερικό εμπόριο, σε σύγκριση με τις οικονομίες των μεμονωμένων ευρωπαϊκών χωρών, οι ΗΠΑ έτειναν και τείνουν προς την εφαρμογή πολιτικών «χωρίς δόλο» παραμέλησης του δολαρίου.

4.1.4. Το πρόβλημα αυτό δεν επαυξάνει μόνο τα κίνητρα για την καθιέρωση ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, αλλά και καθιστά ακόμη σαφέστερη την ανάγκη διεθνούς συνεργασίας στα μακροοικονομικά και τα νομισματικά θέματα. Οι επιχειρηματικοί κύκλοι και των δύο πλευρών του Αντλαντικού συμφωνούν ότι η αστάθεια και οι νομισματικές διακυμάνσεις στην παγκόσμια αγορά κάθε άλλο παρά συντελούν στη βελτίωση της κατάστασης. Επιπλέον, η πτώση των εσόδων των ΗΠΑ ίσως να ήταν μια εσωτερική επίπτωση της υποτίμησης του νομίσματός της. Η νομισματική και η συναλλαγματική πολιτική θα πρέπει να περιληφθούν τόσο στο Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα όσο στο πρόγραμμα δράσης που θα καταρτίσει η Ομάδα Ανώτερων Υπαλλήλων.

4.2. Απασχόληση και ανάπτυξη

4.2.1. Σε ένα μικρό τμήμα του Σχεδίου Δράσης γίνεται έκκληση για συνέχιση του διαλόγου σχετικά με τα θέματα της αγοράς εργασίας. Μια ομάδα εργασίας ΕΕ-ΗΠΑ έχει αναλάβει να μελετήσει τον τομέα της εργασίας και της απασχόλησης.

4.2.2. Εδώ η ΟΚΕ προτείνει διατλαντικό διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, ο οποίος θα συμβάλει να βρεθεί η λύση για σταθερή δημιουργία θέσεων απασχόλησης χωρίς να θίγεται το επίπεδο της κοινωνικής προστασίας. Σε γενικές γραμμές, η ΕΕ δίνει περισσότερη έμφαση στη διατήρηση των κεκτημένων και των αμοιβών των εργαζομένων και στην υποστήριξη των προβληματικών επιχειρήσεων, ενδεχομένως εις βάρος της δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης για τους ανέργους. Στις ΗΠΑ ακολουθείται η αντίθετη προσέγγιση. Έχουν δημιουργηθεί αριθμητικά περισσότερες νέες θέσεις απασχόλησης (όχι πάντοτε ασφαλείς), παράλληλα, όμως, διογκώνεται και το μέγεθος του εργατικού δυναμικού, ενώ, ταυτόχρονα, διαβρώνονται σημαντικά οι πραγματικές αποδοχές των περισσότερων εργαζομένων ().

4.2.3. Tα επιδόματα ανεργίας εξαρτώνται από τη νομοθεσία της κάθε ομόσπονδης πολιτείας. Επιδοτείται, κατά μέσο όρο, το 30 % των ανέργων. Οι υπόλοιποι στηρίζονται στην πρόνοια και τα δελτία σίτισης. Δεν υπάρχει κρατικό σύστημα υγιειονομικής ασφάλισης. Μόνο οι άποροι και οι συνταξιούχοι δικαιούνται δωρεάν ιατρική περίθαλψη. Γύρω στο 15-20 % του πληθυσμού εισπράττει την κατώτατη αμοιβή, ενώ 10-15 % των κατοίκων βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.

4.2.4. Η ΕΕ έχει αποφύγει αυτό το επίπεδο κοινωνικής μειονεξίας, αν και ασφαλώς έχει και αυτή πρόβλημα φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και σημαντικό πρόβλημα ανεργίας. Ίσως το δεύτερο πιο σοβαρό κοινωνικό της πρόβλημα είναι πώς να παράσχει στο γηρασκόμενο πληθυσμό της ένα σταθερό επίπεδο υγείας, περίθαλψης και συντάξεων.

4.2.5. Η ΟΚΕ διαθέτει πλούσια πείρα, μεταξύ άλλων και σε σχέση με τα οφέλη των κοινωνικών εταιρικών σχέσεων, και θα επικροτούσε την κατάρτιση μιας συγκριτικής ανάλυσης με ομόλογους οργανισμούς των ΗΠΑ. Ο διατλαντικός διάλογος υπήρξε μέχρι στιγμής αραιός και ατελέσφορος. Σκοπός των εμπορικών πρωτοβουλιών ΕΕ-ΗΠΑ είναι κυρίως η ενθάρρυνση της απασχόλησης και της ανάπτυξης. Είναι σκόπιμο, επομένως, να υποστηριχθεί η διεργασία με τις κατάλληλες συζητήσεις. Η ΟΚΕ επιθυμεί να ενημερώνεται για την πρόοδο της ομάδας εργασίας που ασχολείται με την εργασία και την απασχόληση και να συνδεθεί με τη δραστηριότητά της. Δεδομένης της πείρας της σ`αυτόν τον τομέα, η ΟΚΕ θα πρέπει να εκπροσωπηθεί επίσης στη Διάσκεψη Επαγγελματικής Κατάρτισης που έχει προγραμματισθεί για το 1966, την οποία θεωρεί χρήσιμη, αν και περιορισμένη, πρωτοβουλία.

4.3. Η ενίσχυση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος

4.3.1. Το Χρονοδιάγραμμα και το Σχέδιο Δράσης αναγνωρίζουν ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν ιδιαίτερη ευθύνη για την ενίσχυση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος. Η ΟΚΕ επικροτεί θερμά την έμφαση στις πολυμερείς προσεγγίσεις.

4.3.2. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν, πράγματι, ιδιαίτερη ευθύνη για τη διατήρηση ενός ανοιχτού πολυμερούς εμπορικού συστήματος. Για να ανταποκριθούν σ`αυτήν τους την ευθύνη, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα δεν πρέπει να στηρίζονται σε μονομερή μέτρα και το Διατλαντικό Χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να διασφαλίσει ότι η στήριξη των πολυμερών διαπραγματεύσεων θα περιορίσει τη σημασία των «μονομερών» μέσων, όπως είναι το «Τμήμα 301» και το «Ειδικό 301» της αμερικανικής νομοθεσίας. Κατά δεύτερον, τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ συνάπτουν αυτόν τον καιρό έναν εκτενή ιστό περιφερειακών συμφωνιών. Παρέχεται, επομένως, η δυνατότητα εξέλιξης από μια κατάσταση ανταγωνιστικών περιφερειακών προσεγγίσεων προς μια κατάσταση αυξημένης οικονομικής αλληλεξάρτησης. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει, δηλαδή, να προσπαθήσουν να δώσουν πολυμερή χαρακτήρα στις περιφερειακές τους ενέργειες ή να καταλήξουν σε κάποιο συμβιβασμό μεταξύ τους. Επικροτείται σχετικά η πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) να συστήσει στο πλαίσιό του μια Επιτροπή Περιφερειακών Εμπορικών Συμφωνιών, για να μελετήσει τις επιπτώσεις όλων αυτών των συμφωνιών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα.

Η ολοκλήρωση του Γύρου της Ουρουγουάης

4.3.3. Οι συγκεκριμένοι τρόποι προαγωγής του πολυμερούς εμπορικού συστήματος βραχυπρόθεσμα περιγράφονται αναλυτικά στα δύο έγγραφα και περιλαμβάνουν κυρίως θέματα από τις ανολοκλήρωτες υποθέσεις του Γύρου της Ουρουγουάης, όπως:

- η διερεύνηση του ενδεχομένου επίσπευσης των δασμολογικών μειώσεων που συμφωνήθηκαν στο Γύρο της Ουρουγουάης (καθώς και νέων δασμολογικών μειώσεων σε άλλους τομείς),

- η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ για τις υπηρεσίες (με σκοπό την κύρωση της συμφωνίας για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες από τις ΗΠΑ, τη θέσπιση κανόνων για τις θαλάσσιες υπηρεσίες και την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων της GATS () για τις τηλεπικοινωνίες). Για τα θέματα αυτά, χρειάζεται να αναληφθεί δράση σύντομα,

- η ανάληψη μιας νέας πρωτοβουλίας σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις (προκειμένου να καταστεί πολυμερής η συμφωνία που επιτεύχθηκε στο Γύρο της Ουρουγουάης).

4.3.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η συνάντηση υπουργών του ΠΟΕ στη Σιγκαπούρη είναι κατάλληλη περίσταση για να προωθήσουν η ΕΕ και οι ΗΠΑ τους ανωτέρω στόχους.

Τα νέα εμπορικά θέματα

4.3.5. Περιβάλλον και εμπόριο

4.3.5.1. H συμφωνία για την ίδρυση του ΠΟΕ περιλαμβάνει μια ευπρόσδεκτη δέσμευση για τη σταθερή ανάπτυξη. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η διατήρηση ενός ανοιχτού, αμερόληπτου, και δίκαιου πολυμερούς εμπορικού συστήματος είναι στόχοι εξίσου σημαντικοί, καθώς και ότι οι περιβαλλοντικές πολιτικές που σχεδιάζονται και εφαρμόζονται προσεκτικά μπορούν και να στηρίξουν το εμπόριο και να βελτιώσουν την αποτελεσματική χρήση των πόρων, την ανταγωνιστικότητα, και την απασχόληση.

4.3.5.2. Εκτός από το συντονισμό με τη νεοσύστατη Επιτροπή Εμπορίου και Περιβάλλοντος του ΠΟΕ, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλάβουν την πρωτοβουλία, ώστε να συντελεσθεί πρόοδος στο πλαίσιο της UNCTAD (Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη), του ΟΟΣΑ και των διεθνών οργανισμών με κατ`εξοχήν περιβαλλοντικές αρμοδιότητες, συγκεκριμένα του UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον) και της CSD (Επιτροπής Βιώσιμης Ανάπτυξης). Ο ΠΟΕ θα συμπεριλάβει στη δικαιοδοσία του τη διασαφήνιση της υπεροχής των διεθνών περιβαλλοντικών συμφωνιών.

4.3.5.3. Η Επιτροπή Εμπορίου και Περιβάλλοντος του ΠΟΕ θα εξετάζει, επίσης, τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές των προϊόντων (έναν τομέα όπου οι κανόνες του ΠΟΕ επιτρέπουν στη διμερή συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ να προχωρήσει περισσότερο), την οικολογική επισήμανση και τις μεθόδους παραγωγής και επεξεργασίας. Αυτό το ζήτημα της χρήσης εμπορικών μέτρων για την καταπολέμηση των περιβαλλοντικών ζημιών που διασχίζουν τα σύνορα ή είναι παγκόσμιες είναι το πιο λεπτό και θα χρειαστεί προσεκτική διερεύνηση από την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Ο στόχος πρέπει να είναι η επιβολή μόνο όσων μέτρων μπορούν να συμφωνηθούν πολυμερώς και κατά προτίμηση στο πλαίσιο μιας διεθνούς περιβαλλοντικής συμφωνίας.

4.3.5.4. Όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, ο ΠΟΕ επιτρέπει τη θέσπιση εθνικών προδιαγραφών υψηλότερων από τις διεθνείς, οι οποίες όμως κρίνονται αναγκαίες για την προστασία του εθνικού περιβάλλοντος. Οι προδιαγραφές αυτές πρέπει να έχουν σχεδιασθεί έτσι ώστε να έχουν τον ελάχιστο δυνατό αρνητικό αντίκτυπο στο εμπόριο, πράγμα που αμφισβητούν οι ΗΠΑ στην περίπτωση των μέτρων της ΕΕ για την οικολογική επισήμανση και τη συσκευασία.

4.3.5.5. Μία από τις πιο επίμαχες προτάσεις που θα πρέπει να εξετάσει ο ΠΟΕ είναι να επιτραπεί στις χώρες να επιβάλλουν κυρώσεις στις εισαγωγές ανάλογα με τον τρόπο παραγωγής ή επεξεργασίας τους. Παραδείγματα είναι οι γούνες ζώων τα οποία έχουν συλληφθεί με σιδηροπαγίδες της κνήμης, τα προϊόντα μη συντηρούμενων δασών όπου δεν ξαναφυτεύονται τα δένδρα και ο τόννος με παράλληλη αλίευση δελφινιών. Τα θέματα αυτά υπάγονται στη σφαίρα των συναισθημάτων και η απόφαση της ΓΣΔΕ κατά της νομοθεσίας των ΗΠΑ για τον τόννο και τα δελφίνια (η οποία απαιτούσε από τους εξαγωγείς τόννου να μην πιάνουν στα δίχτυα τους περισσότερα δελφίνια από ό,τι οι στόλοι των ΗΠΑ, χωρίς να γνωρίζουν ποιος είναι αυτός ο αριθμός) έστρεψε το θορυβώδες οικολογικό λόμπυ των ΗΠΑ εναντίον της ελευθέρωσης του εμπορίου. Η ΟΚΕ είναι επιφυλακτική απέναντι στους φόρους και τα εμπορικά εμπάργκο που αποτελούν σπασμωδικά μέσα. Η συνεννόηση των οικολογικών οργανώσεων της ΕΕ και των ΗΠΑ θα βοηθούσε ίσως να κατευναστούν οι φόβοι τους και να προαχθεί η καλύτερη κατανόηση των (περιβαλλοντικώς προτιμότερων) εναλλακτικών λύσεων αντί των μονομερών μέτρων όπως οι ανταμοιβές των χωρών που, π.χ., συντηρούν τα δάση, η οικολογική επισήμανση και ο συνυπολογισμός περιβαλλοντικών ζητημάτων στο μηχανισμό εξέτασης των εμπορικών πολιτικών του ΠΟΕ.

4.3.5.6. Αν και έχει υποστηριχθεί ότι οι αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές στις βιομηχανικές χώρες ενθαρρύνουν τις διεθνικές εταιρείες να μετεγκατασταθούν στους «παραδείσους της μόλυνσης» στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα στοιχεία δεν δείχνουν να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ενδείκνυται, ωστόσο, να ζητηθεί ακόμη αυστηρότερη συμμόρφωση των εταιρειών με τον Κώδικα Δεοντολογίας του ΟΟΣΑ για τις διεθνικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν δραστηριότητα σε αναπτυσσόμενες χώρες, ο οποίος περιλαμβάνει και περιβαλλοντικές διατάξεις. Οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν, επίσης, να ενθαρρυνθούν να βελτιώσουν τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές τους μέσω κινήτρων του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΓΣΠ).

4.3.6. Κοινωνική ρήτρα

4.3.6.1. Οι δύο δυνάμεις συμφωνούν να εξηγήσουν καλύτερα τη θέση τους στις αναπτυσσόμενες χώρες και να τις διαβεβαιώσουν ότι δεν έχουν καμία επιθυμία να τους στερήσουν τα συγκριτικά τους πλεονέκτημα με την προστατευτική χρήση της κοινωνικής ρήτρας. Ο δεδηλωμένος στόχος των ΗΠΑ είναι να θέσουν ένα κατώτατο όριο στον ανταγωνισμό μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών, έτσι ώστε όσες έχουν χαμηλά πρότυπα να μην μπορούν να ασκούν αθέμιτο ανταγωνισμό απέναντι στις υπόλοιπες. Η ΕΕ δίνει περισσότερο έμφαση στο σεβασμό των κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Οι εμπορικές κυρώσεις παρουσιάζουν τον κίνδυνο να ζημιώσουν αυτούς ακριβώς τους ανθρώπους τους οποίους αποσκοπούν να βοηθήσουν και έτσι θα πρέπει, κατά πρώτο λόγο, να χορηγούνται κίνητρα, π.χ. με τα νέα προγράμματα του ΣΓΠ της ΕΕ, παράλληλα με τεχνική βοήθεια και κατάρτιση. Στο πλαίσο του ΠΟΕ, θα ωφελούσε, επίσης, να διατεθούν επαρκείς πόροι για την εποπτεία της αυξημένης πρόσβασης στις πληροφορίες, να διευρυνθούν οι διαδικασίες διαβούλευσης και να επεκταθεί η ανάλυση των επιπτώσεων των εμπορικών μέτρων, ώστε να συμπεριλάβει και αναπτυξιακά, περιβαλλοντικά, και κοινωνικά θέματα. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα μπορούσαν, ακόμη, να προωθήσουν την προσέγγιση του Μνημονίου Συμφωνίας για την κατάργηση της παιδικής εργασίας στη βιομηχανία ενδυμάτων του Μπαγκλαντές, στο οποίο συμμετέχουν η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), η UNICEF και οι κυβερνήσεις του Μπαγκλαντές και των ΗΠΑ. Η ΔΟΕ επιζητά, πρώτον, την αυτόβουλη ανύψωση των προτύπων με πρωτοβουλίες όπως η ανωτέρω, και, δεύτερον, την ανταμοιβή των υψηλότερων προτύπων από τους εισαγωγείς με αύξηση της πρόσβασης και, αν αποτύχει και αυτό, την παρέμβαση του ΠΟΕ.

4.3.6.2. Η ΟΚΕ έχει εκφράσει παλαιότερα την άποψη να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα εργασίας του ΠΟΕ μια «κοινωνική ρήτρα». Η ρήτρα αυτή θα πρέπει να βασισθεί στις συμβάσεις που έχουν υιοθετηθεί από τη ΔΟΕ - στην οποία ανήκουν ουσιαστικά όλες οι χώρες του κόσμου - και ιδίως στις συμβάσεις που αφορούν τα εξής:

- την κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας (συμβάσεις αριθ. 29 και 105),

- το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και της συλλογικής διαπραγμάτευσης (συμβάσεις αριθ. 87 και 98),

- το κατώτατο όριο ηλικίας για εργασία και την κατάργηση της εργασίας των παιδιών (σύμβαση αριθ. 138),

- την απαγόρευση των διακρίσεων στο χώρο εργασίας και την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών για ίση εργασία (συμβάσεις αριθ. 100 και 111).

4.3.7. Επενδύσεις

4.3.7.1. Η ΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι «θα προτιμούσε οι διαπραγματεύσεις οποιασδήποτε πολυμερούς συμφωνίας για τις επενδύσεις (ΠΣΕ) να γίνουν στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εργασίας (ΠΟΕ) 7 ωστόσο, δεδομένου ότι έχουν ήδη αρχίσει διαπραγματεύσεις από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτές, χωρίς να λησμονήσουν την ανάγκη για μια μελλοντική συμφωνία του ΠΟΕ» (). Οι αναπτυσσόμενες χώρες ίσως καθησυχαστούν αν συμπεριληφθούν οι αρχές των οδηγιών του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις σε όποια συμφωνία συνομολογηθεί τελικά για τις επενδύσεις.

4.3.7.2. Αν αναλογισθεί κανείς το βαθμό και την ισορροπία της αλληλοδιείσδυσης των επενδύσεων μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, οι διατλαντικές επενδύσεις πρέπει να θεωρηθούν επιτυχία. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε, ωστόσο, να καλυφθούν και οι υπο-ομοσπονδιακοί και τοπικοί φορείς, ώστε να διασφαλισθεί η άρση των διακρίσεων σε κρατικό επίπεδο.

5. Η ΝΕΑ ΔΙΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

5.1. Η επιδίωξη της δημιουργίας μιας Διατλαντικής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΔΖΕΣ) θα ήταν φιλόδοξη και επικίνδυνη. Η ΟΚΕ υποστηρίζει, επομένως, την πραγματιστική και σταδιακή προσέγγιση της διατλαντικής αγοράς. Οι σημαντικότερες επιπλοκές σε περίπτωση συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις ΗΠΑ - ή, στην πράξη, με τη NAFTA - θα ήταν οι πιθανώς επιβλαβείς επιπτώσεις για τον ΠΟΕ και η δυσκολία με τον τομέα της γεωργίας.

5.2. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ συμφώνησαν να εκπονήσουν μια «κοινή μελέτη των τρόπων διευκόλυνσης του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και την περαιτέρω μείωση ή κατάργηση των δασμολογικών και μη δασμολογικών φραγμών». Αυτή η κοινή μελέτη είναι μια ανοιχτή διαδικασία και η τελική έκθεση θα είναι διαθέσιμη το 1997/98. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να την ενημερώνει σχετικά με την εν λόγω μελέτη και επιφυλάσσεται του δικαιώνατός της να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα της ΔΖΕΣ.

5.3. Τίθεται το ερώτημα μήπως η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα έπρεπε να διαπραγματευθούν διμερώς ορισμένα εμπορικά θέματα, πριν από τις συζητήσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η ΟΚΕ υποστηρίζει σχετικά μια πραγματιστική προσέγγιση περίπτωση προς περίπτωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι απαραίτητη μια πρωτοβουλία ΕΕ-ΗΠΑ, για να υποκινηθεί μια συμφωνία του ΠΟΕ ή για να υπερνικηθεί ένα αδιέξοδο (όπως με τη γεωργία στο Γύρο της Ουρουγουάης). Σε άλλες περιπτώσεις, όπως οι επενδύσεις, μια υπερβολικά άκαμπτη κοινή θέση ενδέχεται να αυξήσει τις εντάσεις με τις αποκλειόμενες οικονομίες. Το θέμα αυτό θα πρέπει να εξετασθεί προσεκτικά, καθώς θα αναπτύσσεται η συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ.

5.4. Γεωργία

5.4.1. Από τη σκοπιά των ΗΠΑ, η σημαντικότερη πηγή ανησυχίας και η κυριότερη αιτία πολλών διμερών εμπορικών διενέξεων έγκειται στην παροχή, με τη μια ή την άλλη μορφή, κρατικών ενίσχυσεων στην παραγωγή και τις εξαγωγές της ΕΕ. Η κατάσταση αυτή πρόκειται, βεβαίως, να αλλάξει μετά τη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ που θα λάβει χώρα το 1999. Προβλέπεται ότι ο νέος γύρος των πολυμερών διαπραγματεύσεων θα οδηγήσει σε περαιτέρω μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, πράγμα το οποίο θα διευκολύνει τόσο την προσχώρηση στην ΕΕ των ΧΚΑΕ όσο και την καθιέρωση νέων κανονικών εμπορικών σχέσεων με τις ΗΠΑ.

5.4.2. Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων της ΓΣΔΕ συνέβαλε στη βελτίωση των διατλαντικών σχέσεων στο γεωργικό τομέα. Στο πλαίσιο των κανόνων του ΠΟΕ για την πάταξη του αθέμιτου ανταγωνισμού, υπάρχει πλέον δυνατότητα τόσο για την αμερικανική όσο και για την ευρωπαϊκή γεωργία να καταστούν πραγματικά ανταγωνιστικές.

5.4.3. Εάν η ΕΕ και οι ΗΠΑ κατέληγαν πράγματι στη συμφωνία να ανοίξουν περισσότερο τις αγορές τους στον γεωργικό και άλλους τομείς, θα άνοιγαν το δρόμο για τη γενικότερη ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών. Παρότι θα υπήρχαν μεγάλα οφέλη για την οικονομία της ΕΕ, θα υπήρχαν εντούτοις και μειονεκτήματα για ορισμένους τομείς της ΕΕ και των ΗΠΑ. Η απάντηση ίσως είναι, επομένως, να αρχίσουν με όλους τους άλλους τομείς και να κάνουν λίγη υπομονή για τη γεωργία. Μέχρι να ολοκληρωθούν π.χ. οι (επίσης δυσχερείς) διαπραγματεύσεις για τις προδιαγραφές, τις πολιτιστικές συναλλαγές και τις υπηρεσίες και να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις για τον Καναδά και το Μεξικό, η ΚΓΠ πιθανότατα να έχει υποστεί περαιτέρω μεταρρύθμιση.

5.5. Ρυθμιστική συνεργασία

5.5.1. Στο μεταξύ, θα πρέπει να συντελεσθεί σημαντική πρόοδος στο πολιτικό χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε εν συντομία ανωτέρω και στα κυριότερα θέματα της ρυθμιστικής πολιτικής, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, η αμοιβαία αναγνώριση των προδιαγραφών, των δοκιμών και της πιστοποίησης, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι τηλεπικοινωνίες, η κοινωνία των πληροφοριών και οι εναέριες μεταφορές.

5.6. Πολιτική ανταγωνισμού

5.6.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πολιτική του ανταγωνισμού είναι μία περίπτωση όπου η διμερής ρυθμιστική συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη προόδου σε πολυμερές επίπεδο. Το Σχέδιο Δράσης υποδηλώνει ότι η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συνεχίσουν να ενθαρρύνουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να θέσουν σε ισχύ παρόμοιες ρυθμίσεις. Η συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ ή ΕΕ-NAFTA ενέχει μεγάλα πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις. Σήμερα, στον τομέα των συγχωνεύσεων, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να είναι αναγκασμένες να ζητήσουν την έγκριση από διάφορες αρχές παγκοσμίως, καθεμιά με διαφορετικές απαιτήσεις πληροφόρησης. Οι απαιτήσεις του αμερικανικού συστήματος για πληροφορίες στο πρώτο στάδιο είναι λιγότερο αυστηρές. Αυτό σημαίνει ότι το 98 % των συγχωνεύσεων παγκοσμίως συνεπάγονται πολύ λιγότερη γραφειοκρατία για όλους τους ενδιαφερόμενους. Τα πλεονεκτήματα της σύγκλισης των διαδικασιών θα αντιστάθμιζαν ίσως τους φόβους των επιχειρήσεων για κινδύνους εμπιστευτικότητας από την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ πολλών αρχών. Η συμφωνία θα βοηθούσε, επίσης, τις μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες χρειάζονται ιδιαίτερα καλύτερη πρόσβαση στους τομείς προηγμένης τεχνολογίας.

5.6.2. Στην περίπτωση των συμπράξεων, θα μπορούσε επίσης να υπάρξει κάποια σύγκλιση με το σύστημα των ΗΠΑ, κατά το οποίο οι συμφωνίες μεταξύ εταιρειών είναι νόμιμες, εκτός κι αν έχει χαρακτηρισθεί δικαστικώς παράνομη η πρακτική που έχουν ακολουθήσει. Στην ΕΕ, ακόμη και ανώδυνες συμφωνίες πρέπει υποχρεωτικά να δηλωθούν στις αρχές ανταγωνισμού για να καταστούν εκτελεστές. Με τη σύγκλιση, θα μπορούσαν να λαμβάνονται αυστηρότερα μέτρα μόνο κατά των πρακτικών που αντιβαίνουν στο δημόσιο συμφέρον.

5.6.3. Αν και μεγάλου ενδιαφέροντος για τις επιχειρήσεις, και δη για τον καταναλωτή, η πολιτική ανταγωνισμού δεν συγκινεί ιδιαίτερα την κοινή γνώμη. Η προσθήκη των θεμάτων των τιμών μεταβίβασης και της διαφθοράς, καθώς και η συνεργασία όσον αφορά τους πρότυπους δεοντολογικούς κανόνες των επιχειρήσεων, θα κινούσαν περισσότερο το ενδιαφέρον. Η ΕΕ θα έπρεπε να ακολουθήσει, π.χ., την πρακτική των ΗΠΑ να κινούν νομική διαδικασία εναντίον των πολιτών τους που δωροδοκούν ξένους υπηκόους, όπως της έχει υποδειχθεί άλλωστε από το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο και τον ΟΟΣΑ. Με την εφαρμογή των οδηγιών του ΟΟΣΑ θα αποφεύγονταν, επίσης, οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τη δωροδοκία αλλοδαπών. Εξάλλου, οι σημαντικότεροι λογιστικοί οργανισμοί της ΕΕ και των ΗΠΑ προσπαθούν σήμερα να συμφωνήσουν ορισμένα παγκόσμια πρότυπα λογιστικής και αναφοράς. Τα πρότυπα αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να παταχθεί η πρακτική των τιμών μεταβίβασης.

5.7. Αμοιβαία αναγνώριση των προδιαγραφών

5.7.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της σύναψης συμφωνίας για την αμοιβαία αναγνώριση της εκτίμησης της συμμόρφωσης (συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών πιστοποίησης και δοκιμής) για ορισμένους τομείς το συντομότερο δυνατό. Ο Διατλαντικός Επιχειρηματικός Διάλογος θέτει συγκεκριμένες προτεραιότητες, όπως ο τερματικός εξοπλισμός των τηλεπικοινωνιών, τα προϊόντα της τεχνολογίας των πληροφοριών και ο ηλεκτρικός εξοπλισμός. Επιπλέον, η ΟΚΕ υποστηρίζει την έκκληση για αύξηση της συνεργασίας στη διαδικασία καθορισμού διεθνών προδιαγραφών και για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρήση των διεθνών προδιαγραφών με τη μέγιστη πρακτική διαφάνεια, συμμετοχή και αμεροληψία. Σε αυτές τις διαδικασίες καθορισμού των προδιαγραφών, είναι σημαντικό να εκπροσωπούνται όλα τα ενεχόμενα συμφέροντα: επιχιερήσεις, εργαζόμενοι, καταναλωτές, οικολόγοι και πολίτες.

5.8. Προδιαγραφές των τροφίμων

5.8.1. Ένα παράδειγμα της ανάγκης να συμπεριληφθεί η οπτική των καταναλωτών είναι οι συζητήσεις ΕΕ-ΗΠΑ σχετικά με τις προδιαγραφές των τροφίμων. Η συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης ορίζει ότι οι προδιαγραφές των τροφίμων δεν μπορούν να κατηγορηθούν ως εμπορικοί φραγμοί, εφόσον έχουν «επιστημονική βάση». Ωστόσο, η συμφωνία δεν κάνει καμία πρόβλεψη για περιπτώσεις ασάφειας. Αν οι επιστημονικές απόψεις διχάζονται, πάντως, προβλέπει τη δυνατότητα προληπτικών μέτρων. Η θέση που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ στο εσωτερικό τους είναι να διατηρούν τις υψηλότερες δυνατές προδιαγραφές για τα τρόφιμα και να χορηγούν απαλλαγή λόγω αμφιβολιών στις περιπτώσεις όπου τα επιστημονικά τεκμήρια είναι αβέβαια. Ταυτόχρονα, πιέζουν την ΕΕ να δέχεται εισαγωγές βοείου κρέατος που έχει παραχθεί με ορμόνες και απορρίπτουν την έκκληση των Ευρωπαίων και ενός μέρους των δικών τους παραγωγών βοείου κρέατος να πιστοποιούν το κρέας που έχει παραχθεί χωρίς ορμόνες.

5.8.2. Η διευκρίνιση θα μπορούσε να βρεθεί στη διατύπωση της συμφωνίας της ΝΑFΤΑ, όπου η επιστημονική βάση ορίζεται ως «αιτιολογία που βασίζεται σε δεδομένα ή πληροφορίες, τα οποία προκύπτουν με επιστημονικές μεθόδους». Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν παραδέχεται ότι η συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης ενθαρρύνει την εναρμόνιση με τις (χαμηλότερες) διεθνείς προδιαγραφές (ιδίως τις προδιαγραφές του Κώδικα Τροφίμων) και το κείμενο της συμφωνίας της NAFTA δηλώνει ότι κάθε μέρος έχει δικαίωμα «να υιοθετεί, να διατηρεί ή να εφαρμόζει... μέτρα αυστηρότερα από τις διεθνείς προδιαγραφές». Αυτό ενισχύει την άποψη της Επιτροπής ότι έχει δικαίωμα να εφαρμόσει υψηλότερες προδιαγραφές. Η ΟΚΕ είναι υπέρ της συμπερίληψης των προδιαγραφών των τροφίμων στο Σχέδιο Δράσης.

5.9. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τηλεπικοινωνίες

Η αύξηση του ανταγωνισμού στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των τηλεπικοινωνιών παρέχει σημαντικές δυνατότητες κέρδους. Τα συστήματα προληπτικού ελέγχου και προστασίας του επενδυτή και του ασφαλισμένου ενδέχεται να μην επαρκούν για τη διασφάλιση της προστασίας του καταναλωτή και η αύξηση του ανταγωνισμού είναι πιθανό να θέσει σε κίνδυνο τις υπηρεσίες που παρέχονται σε ορισμένες ομάδες καταναλωτών, όπως στους κατοίκους αραιοκατοικημένων περιοχών. Από την άλλη πλευρά, με τη σχετική συμφωνία θα μπορούσαν να διευθετηθούν, στη μεν ΕΕ, οι συγχύσεις όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς της έδρας της επιχείρησης και όχι της αγοράς στην οποία λειτουργεί, στις δε ΗΠΑ, η πληθώρα των διαφορετικών κανόνων που ισχύουν σε κάθε Πολιτεία. Ο τραπεζικός τομέας της ΕΕ είναι σχετικά ανοιχτός. Για τις αμερικανικές τράπεζες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ ισχύουν οι ίδιες ρυθμιστικές απαιτήσεις όπως για τις τράπεζες της ΕΕ. Ωστόσο, η έλλειψη ολοκλήρωσης του τραπεζικού τομέα των ΗΠΑ καθιστά πολύ δύσκολη τη διείσδυση των τραπεζών της ΕΕ στις αγορές των διάφορων Πολιτειών. Πρόκειται για ένα σημείο στο οποίο είναι σημαντικό να συντελεσθεί πρόοδος, καθώς η ΕΕ διαθέτει ισχυρό τομέα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

5.10. Η κοινωνία των πληροφοριών

5.10.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση των επιχειρηματικών κύκλων για σύναψη συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών μέχρι το Δεκέμβριο 1996. Κατ`αυτόν τον τρόπο, θα καταργηθούν οι δασμοί ως το 2000 και θα καθιερωθούν κοινές προδιαγραφές, που θα ενθαρρύνουν τον ανταγωνισμό και την πρόσβαση των χρηστών. Οι κοινές προδιαγραφές θα μειώσουν τον κίνδυνο της κυριαρχίας στην αγορά και θα επιτρέψουν την πιο αποτελεσματική είσοδο των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

5.10.2. Τα δύο έγγραφα αποφεύγουν να αναφερθούν στην οπτικοακουστική διαμάχη. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει, ωστόσο, να διευθετηθεί, αφού έχει επίσης σχέση με τις νέες τεχνολογίες. Η αξίωση της ΕΕ ότι η πλειονότητα των ψυχαγωγικών εκπομπών που μεταδίδονται στην επικράτειά της πρέπει, «κατά το εφικτόν», να είναι κοινοτικής προέλευσης ενδέχεται, όταν αναπτυχθεί το κατάλληλο λογισμικό, να εφαρμοσθεί, π.χ. στο Internet. Η αμερικανική βιομηχανία οπωσδήποτε ανησυχεί για την απειλή της ΕΕ να εφαρμόσει και στις νέες τεχνολογίες το επιχείρημα περί πολιτισμικής ταυτότητας - το οποίο η αμερικανική πλευρά δεν αποδέχεται πλήρως. Ένας διατλαντικός διάλογος επ`αυτού, με σαφέστερο καθορισμό από πλευράς της ΕΕ των ορίων του επιχειρήματός της περί πολιτισμικής ταυτότητας, θα βοηθούσε στη βελτίωση της κατάστασης.

5.11. Εναέριες μεταφορές

5.11.1. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν αύξηση της πρόσβασης, ενώ η ΕΕ ζητά το δικαίωμα να αυξήσει τη μετοχοκτησία της στις αμερικανικές αερογραμμές και πέραν του 25 %. Υπάρχει ακόμη το θέμα των επιδοτήσεων, στη διευθέτηση του οποίου κάθε άλλο παρά βοηθά η καθυστέρηση της ρύθμισης των κρατικών επιδοτήσεων στην ΕΕ από την Επιτροπή. Για να μπορέσει να συντελεσθεί πρόοδος, πρέπει πρώτα να λυθεί το θέμα της αρμοδιότητας της ΕΕ. Η ΟΚΕ τείνει προς την άποψη ότι εδώ, όπως και σε άλλους τομείς, είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας να μιλά με ενιαία φωνή.

5.12. Οι κρατικές ενισχύσεις

5.12.1. Αν και το σχέδιο δράσης αναφέρεται στις δημόσιες συμβάσεις, το πρόβλημα των κρατικών ενισχύσεων δεν τονίζεται ιδιαίτερα. Οι ΗΠΑ έχουν, ωστόσο, αμφισβητήσει τις κρατικές ενισχύσεις της ΕΕ, γενικά, και τις περιφερειακές ενισχύσεις, ειδικότερα.

Οι επιχειρηματικοί κύκλοι της ΕΕ αντιμετωπίζουν, επίσης, πρόβλημα με τις ενισχύσεις των ΗΠΑ, επειδή οι αρχές των διάφορων Πολιτειών χορηγούν στις επιχειρήσεις κίνητρα, η προέλευση των οποίων είναι δύσκολο να ανιχνευθεί, ιδίως σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ΟΚΕ προτείνει να περιληφθεί στο Σχέδιο Δράσης ο στόχος της βελτίωσης της διαφάνειας.

5.13. Τα συμπεράσματα της ΟΚΕ για τη Διατλαντική Αγορά

5.13.1. Αν και μπορεί να συντελεσθεί επωφελής πρόοδος σε συγκεκριμένα σημεία, όπως π.χ. στους ανωτέρω τομείς, υπάρχει, εντούτοις, ο κίνδυνος ότι οι προτάσεις για τη διατλαντική αγορά ήσαν υπερβολικά συγκρατημένες. Οι λεπτομερείς εργασίες για την αμοιβαία αναγνώριση, ή ακόμη και τα κοινά πειραματικά σχέδια ρυθμιστικής συνεργασίας, όσο χρήσιμα και αν είναι, είναι απίθανο να εξάψουν το ενδιαφέρον των πολιτικών ή της κοινής γνώμης. Τα πιο επίμαχα ζητήματα, όπως η νομισματική πολιτική, ο οπτικοακουστικός τομέας και οι προδιαγραφές των τροφίμων, σε μεγάλο βαθμό, αποφεύχθηκαν. Ένα άλλο ανοιχτό ερώτημα είναι κατά πόσο θα μπορέσει να διατηρηθεί ο ενθουσιασμός που οδήγησε σ`αυτές τις προτάσεις. Καμία από τις δύο πλευρές δεν αναλαμβάνει δεσμεύσεις σε στόχους κατανοητούς από το κοινό. Η αποτυχία επίτευξης των στόχων που εξαγγέλλονται στο σχέδιο δράσης θα περάσει, λοιπόν, απαρατήρητη από την κοινή γνώμη. Κάτω από τέτοιες συνθήκες, δύσκολα βλέπει κανείς πώς θα υπάρξει επαρκής πολιτική βούληση για να υπερνικηθούν τα προβλήματα που αναπόφευκτα θα ανακύψουν.

5.13.2. Η παρούσα γνωμοδότηση προτείνει τρόπους ενίσχυσης της δράσης στους τομείς που έχουν θέσει ως στόχους η ΕΕ και οι ΗΠΑ, καθώς και σε εκείνους στους οποίους θα μπορούσαν να συμμετάσχουν πιο ενεργά οι ευρωπαϊκές και οι αμερικανικές ομάδες συμφερόντων. Όπου εξακολουθούν να ανακύπτουν εμπορικές διαφορές μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ, αυτές οφείλονται κυρίως, αφενός, στις διαφορετικές παραδόσεις ρυθμιστικής πολιτικής, όπως αναγνωρίζεται στο σχέδιο δράσης, και, αφετέρου, στις διαφορετικές οπτικές των ποικίλων ομάδων συμφερόντων στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η επέκταση της διατλαντικής συνεργασίας των ομάδων κοινωνικών και οικονομικών συμφερόντων και σε άλλα θέματα - πέραν του εμπορικού διαλόγου που προωθείται επί του παρόντος - θα συντελούσε στην περαιτέρω ενίσχυση του διαλόγου, ο οποίος μέχρι σήμερα διεξαγόταν, κατά κύριο λόγο, από μια σχετικά περιορισμένη ομάδα ειδικών από τους κύκλους της πολιτικής και της ασφάλειας. Στη βελτίωση της κατάστασης θα βοηθούσε, επίσης, η άρση ορισμένων διαφορών και η αύξηση της δημόσιας προβολής του Διατλαντικού Χρονοδιαγράμματος.

5.13.3. Βασικό στοιχείο για την επιτυχία της συμφωνίας θα είναι η παρακολούθηση της προόδου. Το καθήκον αυτό δεν μπορεί να ανατεθεί σε δημόσιους υπαλλήλους, όπως η oμάδα των ανώτερων υπαλλήλων, η σύνθεση και οι αρμοδιότητες της οποίας δεν είναι ορατές από το κοινό, αλλά να διεξαχθεί με πιο διαφανή τρόπο. Η ΟΚΕ θα προσπαθήσει να παρακολουθεί την πρόοδο στην εφαρμογή της συμφωνίας και να αυξήσει την υποχρέωση λογοδοσίας σχετικά με τις διαπραγματεύσεις έναντι του ευρέος κοινού και των διάφορων συμφερόντων που επηρεάζονται από τη συμφωνία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. ΤΟ ΓΕΦΥΡΩΜΑ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ

6.1. Στο τελευταίο τμήμα του χρονοδιαγράμματος και του σχεδίου δράσης αναγνωρίζεται η ανάγκη επέκτασης του πεδίου του διατλαντικού διαλόγου, για την οποία γίνεται έκκληση και στην ενημερωτική έκθεση της ΟΚΕ. Το τμήμα αυτό επικεντρώνεται στις επιχειρήσεις (το διατλαντικό επιχειρηματικό διάλογο), τις επιστήμες και την εκπαίδευση. Επικροτεί την πρόθεση να συναφθεί συμφωνία για την επιστήμη και την τεχνολογία και εύχεται να αξιοποιηθεί στο έπακρο η συμφωνία περί συνεργασίας στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Οι εκπαιδευτικές ανταλλαγές είναι συχνές, αλλά όχι τόσο συστηματικές όσο θα μπορούσαν 7 δεν υπάρχει κεντρικό γραφείο διαλογής, για να φέρνει τους επισκέπτες σε επαφή με τους κατάλληλους χορηγούς και αντιστρόφως. Ιδιαίτερα κενά παρουσιάζουν, αφενός, τα προγράμματα ανταλλαγών πανεπιστημιακών διδασκάλων για την πραγματοποίηση διαλέξεων από τους μεν στα πανεπιστήμια των δε και τη συμμετοχή τους σε διαλέξεις και ομάδες προβληματισμού και, αφετέρου, οι ανταλλαγές στο πλαίσιο εθελοντικών οργανώσεων. Ελπίζεται ότι θα συμπεριληφθούν αμφότερα στο σχέδιο δράσης.

6.2. Η παρούσα γνωμοδότηση επισημαίνει σε ποιους τομείς οι ομάδες συμφερόντων μπορούν να ασκήσουν ιδιαίτερη επίδραση στη διατλαντική συνεργασία λόγω της μεγάλης δραστηριότητας που έχουν αναπτύξει. Πρόχειρα παραδείγματα είναι το περιβάλλον και η γεωργία. Στο νέο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου, οι ΕΕ και οι ΗΠΑ οφείλουν να αναπτύξουν μηχανισμούς για έναν εκτενή διάλογο επί εμπορικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών θεμάτων, ένα διάλογο που δεν θα εξαντλείται στις επαφές επιχειρηματιών, επιστημόνων ή εκπαιδευτικών.

6.3. Ο εν εξελίξει διατλαντικός επιχειρηματικός διάλογος έχει ήδη καταλήξει σε σαφείς προτάσεις για τη βελτίωση του εμπορίου. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να ενημερώνεται τακτικά για τις εξελίξεις, για τα θέματα που εξετάζονται στο πλαίσιό του και για ό,τι τυχόν προβλήματα προκύψουν. Οι πληροφορίες αυτές θα δώσουν τη δυνατότητα να συντονισθούν οι προσπάθειες για τη διασφάλιση βαθύτερης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ και ίσως να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για άλλες ομάδες συμφερόντων. Η προσθήκη π.χ. εργατικών, καταναλωτικών, αγροτικών και περιβαλλοντικών ομάδων συμφερόντων στο διάλογο θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή όλων των συμφερόντων. Ο κατάλογος των θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος των ευρωπαϊκών και αμερικανικών ομάδων συμφερόντων είναι μακρύς. Ανάμεσά τους, η ΟΚΕ θα ήθελε να υπογραμμίσει τα εξής:

- ορισμένα διεθνή θέματα, όπως οι σχέσεις με την Ιαπωνία και άλλες χώρες με σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο,

- την αναγέννηση των μεταβατικών κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της ΚΑΚ,

- την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, της βοήθειας/επισιτιστικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και τη θέση της Αφρικής,

- τη δέσμευση στις αρχές του πολυμερούς εμπορικού συστήματος και την πρόοδο στη ρυθμιστική πολιτική, την πολιτική του ανταγωνισμού και τις πρότυπες επιχειρηματικές αρχές,

- ορισμένα προβλήματα οικονομικής και νομισματικής πολιτικής,

- τη σύγκριση της πείρας όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, τα κοινωνικά θέματα, τα εισοδήματα και το εμπόριο, την επαγγελματική κατάρτιση, την υγεία και την ανεργία,

- τις διεθνείς συμφωνίες για το περιβάλλον, την πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος στους διάφορους τομείς, τις αλλαγές του τρόπου ζωής και την ενημέρωση των καταναλωτών,

- τις διαφορές των γεωργικών πολιτικών, τις αμοιβαίες μειώσεις των επιδοτήσεων των εξαγωγών, τη συμβολή της γεωργίας στην προστασία του περιβάλλοντος,

- τις καινοτόμους πρωτοβουλίες των ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένων των κοινωφελών, των φιλανθρωπικών και των εθελοντικών οργανώσεων,

- τη συνεργασία επί καταναλωτικών θεμάτων, όπως η διασυνοριακή προσφυγή στη δικαιοσύνη, οι υψηλές προδιαγραφές υγείας και υγιεινής, ο προληπτικός έλεγχος και η διατήρηση των υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές.

6.4. Κατόπιν της υποστήριξης της οποίας έτυχε η ιδέα στις ΗΠΑ, η ΟΚΕ συνιστά ανά διετία προσωπική συνάντηση και ανταλλαγή απόψεων επί των ανωτέρω θεμάτων μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων των δύο πλευρών του Ατλαντικού. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να αρχίσει αυτή η διεργασία με μια διάσκεψη για τα διατλαντικά θέματα με τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους των ΗΠΑ κατά τα τέλη του 1996.

7. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πραγματιστική προσέγγιση της Διατλαντικής Αγοράς, την οποία θεωρεί προτιμότερη από την πιο επικίνδυνη προσέγγιση μιας Διατλαντικής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών. Με μια πραγματιστική προσέγγιση, όμως, η επιτυχία της συμφωνίας θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη ή μη επαρκούς βούλησης για να διασφαλισθεί η επίτευξη των στόχων. Η ΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, σαφέστερους και πιο φιλόδοξους στόχους στους τομείς της εξωτερικής βοήθειας, του περιβάλλοντος και της κοινωνικής πολιτικής. Προτείνει, επίσης, τη δημοσιοποίηση της διεργασίας της συνεργασίας στο ευρύτερο κοινό, πέρα από τους επιχειρηματικούς κύκλους και την Ομάδα Ανώτερων Υπαλλήλων.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Εξωτερική βοήθεια των ΗΠΑ: περίπου 0.2 % του ΑΕγχΠ, εξωτερική βοήθεια της ΕΕ: περίπου 0,4 % του ΑΕγχΠ. Οι ΗΠΑ δείχνουν, επίσης, προτίμηση υπέρ ενός μικρού αριθμού χωρών μετρίου εισοδήματος.

() EE αριθ. C 287 της 4. 4. 1992.

() «Beware the US model» («Φοβού το αμερικανικό πρότυπο»), Lawrence Mishel et al., Economic Policy Institute, Washington, 1995.

() EE αριθ. C 153 της 28. 5. 1996.