Γνωμοδότηση για την οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον : ορισμένες επιπτώσεις στο σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής (Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο)

(95/C 155/01)

Στις 15 Νοεμβρίου 1994, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 1995 με βάση την έκθεση του εισηγητή, κ. Colombo, και του συνεισηγητή, κ. Boisserιe.

Κατά τη 325η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1.

Περιεχόμενο και στόχοι της ανακοίνωσης

1.1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής, που αποβλέπει στο να προκαλέσει μία ευρεία συζήτηση για τις επιπτώσεις που έχει στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική η υιοθέτηση της αρχής της σταθερής και διαρκούς και της σεβόμενης το περιβάλλον ανάπτυξης που θεσπίζεται στο άρθρο 2 της Συνθήκης του Μάαστριχτ, όπως επίσης και της αρχής της ενσωμάτωσης της προστασίας του περιβάλλοντος σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές.

1.1.2. Το έγγραφο αυτό θίγει ορισμένα βασικά θέματα που αφορούν τη σχέση μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και καλής κατάστασης του περιβάλλοντος, μεταξύ προστασίας των πόρων και ευημερίας των πολιτών, όχι μόνο της υλικής.

1.1.3. Η ΟΚΕ, βασιζόμενη σε ορισμένες προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με το θέμα αυτό, συμφωνεί με την άποψη ότι η οικονομική ανάπτυξη και η οικολογικά βιώσιμη ανάπτυξη όχι μόνο δεν αποκλείουν η μία την άλλη, αλλά αντιθέτως η βιωσιμότητα της ανάπτυξης από περιβαλλοντική σκοπιά καθίσταται ουσιαστική προϋπόθεση για την αύξηση της οικονομικής ευημερίας.

1.1.4. Θεωρεί επίσης ότι θα πρέπει να τονισθεί ιδιαιτέρως η δήλωση που περιέχεται στο σημείο 1.1 της ανακοίνωσης σύμφωνα με την οποία η μεταστροφή του σημερινού οικονομικού υποδείγματος προς ένα είδος περιβαλλοντικώς βιώσιμης ανάπτυξης δεν είναι καθόλου αυτόματη και ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο αν θεσπισθεί το κατάλληλο πλαίσιο δράσης, δηλαδή στρατηγικές και προγράμματα δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος.

1.1.5. Συμφωνώντας με την άποψη αυτή, η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι, για την καλύτερη ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεωρήσεων στις άλλες πολιτικές, είναι αναγκαία και σκόπιμη η ευρύτερη προσφυγή σε μέσα που βασίζονται στους μηχανισμούς της αγοράς (σημείο 1.3).

1.2.

Οι κίνδυνοι μιας υπέρμετρα γενικής και αφηρημένης προσέγγισης

1.2.1. Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί σχετικά ότι το έγγραφο της Επιτροπής είναι υπέρμετρα γενικό στο βαθμό που ακολουθεί μια υπερβολικά σφαιρική και αφηρημένη προσέγγιση και δεν εμβαθύνει, εκτός από τους οικολογικούς φόρους, την ανάλυση τόσο των οικολογικών και κοινωνικών συνεπειών που προκύπτουν από τη χρήση των διαφόρων μέσων της αγοράς, όσο και μιας ολοκληρωμένης πολιτικής βάσει συνδυασμού κανόνων και οικονομικών μέσων. Ο προβληματισμός περιορίζεται στο μακροοικονομικό επίπεδο χωρίς να αντιμετωπίζει με κανένα τρόπο τη δυναμική των επιχειρήσεων. Επιπλέον, η ανακοίνωση δεν θίγει καν το σημαντικό ζήτημα της επίδρασης που έχουν στις επενδύσεις τα διάφορα μέσα της περιβαλλοντικής πολιτικής.

1.2.2. Ειδικότερα, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συζητήσεις που διεξήχθησαν στα κοινοτικά όργανα για τα οικονομικά μέσα της περιβαλλοντικής πολιτικής αφορούσαν ορισμένες λειτουργικές πτυχές που συνδέονται με την υιοθέτηση ειδικών μέτρων και συστάσεων. Αρκεί να υπενθυμισθούν οι συζητήσεις για τις περιβαλλοντικές δράσεις που δημιουργούν θέσεις εργασίας, στην έκθεση της Task Force για τη σχέση μεταξύ περιβάλλοντος και εσωτερικής αγοράς, στις προπαρασκευαστικές εργασίες για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου, στο Πράσινο Βιβλίο για το αστικό περιβάλλον, και πιο πρόσφατα στο 5o πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, στη φορολογία ενέργειας/CO2 όπως επίσης και στο Λευκό Βιβλίο « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση ».

1.2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αποφευχθεί ο κίνδυνος να προκαλέσει η πρόταση για επανάληψη της συζήτησης σχετικά με τα ίδια θέματα, αλλά σε πιο γενικό και αόριστο επίπεδο, οπισθοδρόμηση της συζήτησης, σαν να οδηγούν οι πρακτικές δυσκολίες που συναντήθηκαν κατά την εφαρμογή ορισμένων μέτρων και ειδικότερα η στασιμότητα των συζητήσεων για τη φορολογία του CO2, σε αμφισβήτηση των προσανατολισμών που έπρεπε πλέον να θεωρούνται παγιωμένοι. Η ΟΚΕ εκφράζει σχετικά την επιθυμία να δώσει σημερινή συζήτηση την ευκαιρία να θεσπισθεί μία σαφής και οριστική κοινοτική πολιτική που να συμβάλει στην άρση, τουλάχιστον κατ`αρχήν, των εμποδίων που καθυστερούν την υιοθέτηση των φορολογικών και οικονομικών μέσων στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής.

1.3.

Κίνδυνοι από τη μονομερή έμφαση στη βιομηχανική ρύπανση και στους φόρους

1.3.1. Στο σύνολό της η ανακοίνωση της Επιτροπής επικεντρώνεται ειδικότερα στις πτυχές της ρύπανσης που προκαλείται από τις βιομηχανικές δραστηριότητες, η δέ φορολογία μπορεί, εν μέρει τουλάχιστον, να είναι αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης της κατάστασης αυτής.

1.3.2. Αντιθέτως, έχουν υποτιμηθεί οι περιβαλλοντολογικές συνέπειες που οφείλονται σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες, όπως ο τομέας των υπηρεσιών, που προκαλεί περιβαλλοντικά προβλήματα τα οποία έχουν επιπτώσεις στην κυκλοφορία των οχημάτων, στην κατανάλωση ενέργειας κλπ. Επίσης, παραγνωρίζονται πτυχές όπως η παραγωγή αποβλήτων, η ρύπανση από τις αποχετεύσεις, η υπερβολική εκμετάλλευση και η ρύπανση του πόσιμου ύδατος, οι επιπτώσεις των συστημάτων μεταφοράς και οι επιπτώσεις της γεωργίας, η συμπεριφορά των καταναλωτών, η παραγωγή, η μεταφορά και η χρήση επικίνδυνων ουσιών. Η ΟΚΕ κρίνει πράγματι ότι σε όλους αυτούς τους τομείς ακριβώς η χρήση φορολογικών μέσων και γενικότερα μέσων της αγοράς μπορεί να είναι ιδιαίτερα επωφελής και αποτελεσματική.

1.3.3. Από την άποψη αυτή, η ανακοίνωση εμφανίζεται να έχει περιορισμένη μόνο σε σχέση με τις συγκεκριμένες κατευθύνσεις δράσης της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος και με τα ίδια τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί ήδη ή βρίσκονται σε διαδικασία υιοθέτησης, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπουν τη χρήση μέσων της αγοράς. Σχετικό παράδειγμα είναι η πολιτική για τη διαχείριση των αποβλήτων και για την ενθάρρυνση της ανάκτησης και της ανακύκλωσης, η οδηγία για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών, το σύστημα οικολογικού ελέγχου και περιβαλλοντικής διαχείρισης των επιχειρήσεων, η οικολογική επισήμανση, η αστική ευθύνη για ζημίες κλπ.

1.3.4. Για την αντιμετώπιση των πολλών αυτών προβλημάτων, η ΟΚΕ θεωρεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση φορολογικών μέσων δεν αποτελεί υποκατάστατο των κανονιστικών μέτρων και ρυθμίσεων και των άλλων μέσων της αγοράς.

1.3.5. Πράγματι, η ΟΚΕ έχει τονίσει () επανειλημμένα ότι μια περιβαλλοντική πολιτική σύμφωνα με τους στόχους των Συνθηκών, θα πρέπει να λειτουργεί με βάση το συνδυασμό μηχανισμών της οικονομίας της αγοράς και κανόνων και ότι πρέπει να αποκλεισθεί, τώρα και στο μέλλον, το ενδεχόμενο να αντικατασταθούν πλήρως τα μέτρα κανονιστικού χαρακτήρα από μηχανισμούς της οικονομίας της αγοράς. Παραπέμπει για τα θέματα αυτά στις πολυάριθμες προηγούμενες τοποθετήσεις της, και ιδιαίτερα στα κεφάλαια 7 και 8 της γνωμοδότησης με θέμα « Η περιβαλλοντική πολιτική και η εσωτερική αγορα » ().

1.4.

Βιωσιμότητα σε παγκόσμιο επίπεδο

1.4.1. Πρέπει, τέλος, να επισημανθεί ότι οι γενικές αξιολογήσεις στις οποίες προβαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, όσον αφορά τη σχέση μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και μείωσης της ρύπανσης, είναι στην ουσία ορθές όταν αναφέρονται στις βιομηχανικές χώρες με « ώριμη » οικονομία, στις οποίες η ίδια η ανάπτυξη της οικονομίας και των συστημάτων παραγωγής καθιστούν χρηματοδοτικά και τεχνολογικά δυνατό να διαχωριστεί η βελτίωση της οικονομικής ευημερίας από την επιδείνωση των διαφόρων μορφών ρύπανσης και ζημιών στο περιβάλλον.

1.4.2. Αυτές οι θεωρήσεις, αντιθέτως, εμφανίζονται υπέρμετρα αισιόδοξες όταν αναφέρονται στις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες η αναγκαιότητα βελτίωσης των υλικών συστατικών της οικονομικής ευημερίας οδηγεί σε ουσιαστική επιδείνωση των ζημιών στο περιβάλλον, εάν η ανάπτυξη δεν συνοδεύεται από ιδανικά μέτρα ρύθμισης.

1.4.3. Είναι συνεπώς συμφέρον και καθήκον της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην περιορίσει την προσοχή της στα φαινόμενα που εξελίσσονται στην επικράτειά της, αλλά σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που αναλήφθησαν στη Διάσκεψη του Ρίο του 1992, να ασχοληθεί με το πρόβλημα της εξάντλησης των πόρων σε παγκόσμια κλίμακα, της διατήρησης της βιοποικιλίας και της μεταβολής του κλίματος.

1.4.4. Στα πλαίσια αυτά, η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής στις άλλες πολιτικές είναι αναγκαίο να επεκταθεί και στη σφαίρα του διεθνούς εμπορίου, με στόχο να προωθηθούν κοινοτικές ενέργειες υποστήριξης και συνεργασίας που επιτρέπουν στις αναπτυσσόμενες χώρες ακόμη και μέσω μεταφοράς κατάλληλων τεχνολογιών να αποφύγουν τη φάση της πιο περιβαλλοντικά επιζήμιας ανάπτυξης, αποτρέποντας έτσι την περαιτέρω επιδείνωση του περιβάλλοντος σε ολόκληρο τον πλανήτη.

1.4.5. Ενόψει της προσεχούς δημοσίευσης του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής για το εμπόριο και το περιβάλλον, η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να ορισθούν στο έγγραφο αυτό σαφείς στόχοι για τη δράση της ΕΕ και να περιγραφεί ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν μία εμπορική πολιτική βάσει των αρχών της οικολογικής βιωσιμότητας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συμφωνίες και τις δεσμεύσεις που πρέπει να αναληφθούν στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1.

Στατιστικά μέσα

2.1.1. Σχετικά με τα προβλήματα ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών πολιτικών στις αντίστοιχες οικονομικές θεωρείται ουσιαστική η αναφορά που περιέχεται στην ανακοίνωση για την αναγκαιότητα να είναι διαθέσιμα τα πιο κατάλληλα στατιστικά μέσα για να ενσωματωθεί η περιβαλλοντική λογιστική στους παραδοσιακούς οικονομικούς υπολογισμούς. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής ().

2.1.2. Ενόψει των δυσκολιών που συναντά η κατάρτιση έγκυρων μεθοδολογιών ολοκληρωμένης οικονομικής και περιβαλλοντικής λογιστικής, γίνεται δεκτή η άποψη της Επιτροπής (σημείο 3, σελ. 9) σχετικά με την αναγκαιότητα άμεσης υιοθέτησης, για τη μεταβατική περίοδο, μιας σειράς βοηθητικών περιβαλλοντικών λογαριασμών που θα συνοδεύουν την οικονομική λογιστική και θα παρουσιάζουν με τον τρόπο αυτό το περιβαλλοντικό κόστος της ανάπτυξης.

2.1.3. Χρειάζεται ωστόσο να δοθεί ισχυρή ώθηση στις διαδικασίες αυτές προκειμένου τα κράτη μέλη να διαθέτουν το συντομότερο δυνατό αυτούς τους βοηθητικούς περιβαλλοντικούς λογαριασμούς, όχι μόνο αυθόρμητα και πειραματικά αλλά και για να δημιουργηθεί ένα γενικευμένο σύστημα λογιστικής που να καλύπτει όλες τις χώρες της Ένωσης.

2.2.

Λογιστική ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους

2.2.1. Το έγγραφο της Επιτροπής υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η προσφυγή στα μέσα της αγοράς για να προωθηθεί η ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού και κοινωνικού κόστους της οικονομικής ανάπτυξης στο κόστος παραγωγής των αγαθών και των υπηρεσιών (σημείο 3, σελ. 11). Η Επιτροπή υποστηρίζει σχετικά ότι η επιλογή μεταξύ των διαφόρων μηχανισμών ενσωμάτωσης (επιβολή ορίων και προδιαγραφών, μηχανισμοί αγοράς, εθελοντικές συμφωνίες, κανόνες για την αστική ευθύνη, κλπ.) θα πρέπει να βασίζεται στο κριτήριο της οικονομικής αποτελεσματικότητας και ότι τα μέσα της αγοράς, σε συνθήκες ισοδύναμης αποτελεσματικότητας, επιβάλλουν στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία συνολικά κατώτερο κόστος προσαρμογής.

2.2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να υποστηριχθεί ότι σε ολόκληρο το φάσμα μηχανισμών της αγοράς, οι περιβαλλοντικοί φόροι και γενικότερα ένα οικολογικά προσανατολισμένο φορολογικό σύστημα πρέπει να αποδειχθούν αποτελεσματικό μέσο, σε πολλές περιπτώσεις, για να επιτευχθούν ουσιαστικά επίπεδα μείωσης της ρύπανσης και της κατανάλωσης των πόρων.

2.2.3. Ωστόσο, εάν εξετασθεί το ευρύτατο φάσμα των περιβαλλοντικών προβλημάτων που θα πρέπει να αντιμετωπισθούν, καθώς και οι διάφορες επιπτώσεις των οικολογικών φόρων στην άμεση και έμμεση φορολογία που επιβάλλεται από τα κράτη μέλη, υπάρχουν επίσης σοβαροί λόγοι να θεωρηθεί ότι οι μηχανισμοί αγοράς (συστήματα παράδοσης/εξόφλησης, εμπορικές άδειες, φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα, εθελοντικές συμφωνίες, αστική ευθύνη για οικολογικές ζημιές) είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί για την επίτευξη των ειδικών στόχων της περιβαλλοντικής πολιτικής.

2.2.4. Στο πλαίσιο αυτό θεωρείται αναγκαίο να προβεί η Επιτροπή, μαζί με την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων και των επιπτώσεων της περιβαλλοντικής φορολογικής πολιτικής στην απασχόληση, γενικότερα, αλλά και στα διάφορα μεμονωμένα κράτη μέλη, και σε εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων και των οφελών που προκύπτουν από τη χρήση άλλων μέσων.

2.2.5. Ειδικότερα θα πρέπει κατά κύριο λόγο να αναλυθούν μεταξύ άλλων από άποψη σχέσης κόστους/οφέλους (συμπεριλαμβανομένου και του διοικητικού κόστους εφαρμογής και εποπτείας) οι επιπτώσεις που έχουν τα ακόλουθα συστήματα :

α)

σύστημα παραδόσεων/εξοφλήσεων για να αυξηθεί η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση ορισμένων υλικών συσκευασίας και συγκεκριμένων καταναλωτικών αγαθών (το άρθρο 15 της οδηγίας για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών προβλέπει ήδη τη χρήση μέσων αγοράς για την επίτευξη των στόχων της) 7

β)

σύστημα παροχής εμπορικών αδειών για τη συγκράτηση ή τη μείωση των εκπομπών των πιό διαδεδομένων ρύπων του βιομηχανικού τομέα λαμβάνοντας επίσης υπόψη την αξιολόγηση του κόστους εφαρμογής και εποπτείας 7

γ)

χρήση φορολογικών και δημοσιονομικών κινήτρων για να υποστηριχθούν οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας οικολογικά συμβατών τεχνολογιών, καθώς και επενδύσεων που αποβλέπουν στην καθιέρωση πιό καθαρών τεχνολογιών και στην ανάπτυξη οικολογικά συμβατών καταναλωτικών προϊόντων 7

δ)

εκούσια συμμετοχή των επιχειρήσεων στα συστήματα Ecolabel και Ecoaudit για την ανάπτυξη βιώσιμων προϊόντων και υπηρεσιών παραγωγής με ιδιαίτερη προσοχή στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ 7

ε)

εκούσιες συμφωνίες για τη μείωση των εκπομπών, την αύξηση της ανακύκλωσης των καταλοίπων και την επίτευξη ορισμένων στόχων όσον αφορά την ποιότητα του περιβάλλοντος 7

στ)

αστική ευθύνη για περιβαλλοντικές ζημιές και δημιουργία ενδεχόμενων πόρων τομεακής αντιστάθμισης ().

2.3.

Οι επιπτώσεις των περιβαλλοντικών φόρων στην ανάπτυξη και στην απασχόληση

2.3.1. Όσον αφορά τις συνέπειες και τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών φόρων στην ανάπτυξη και στην απασχόληση, η ΟΚΕ θεωρεί ότι, με βάση την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας των περιβαλλοντικών φόρων, η καθιέρωσή τους θα επιτρέψει την αναμόρφωση των φορολογικών συστημάτων που ισχύουν στα κράτη μέλη.

2.3.2. Η ΟΚΕ κρίνει μάλιστα ότι η καθιέρωση των νέων περιβαλλοντικών φόρων θα πρέπει να δώσει την ευκαιρία τόσο για προσεκτική εξέταση των φορολογικών συστημάτων που επηρεάζονται σήμερα καθώς και των νοθεύσεων που δημιουργούν στο περιβάλλον, όσο και για αναδιοργάνωση και αναπροσανατολισμό των στόχων φορολογικής πολιτικής στο συνολό της, προς τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις απαιτήσεις προστασίας της διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να χαράξει κατευθυντήριες γραμμές για το κατά πόσο συμβιβάζονται με τα άρθρα 92-94 της Συνθήκης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις οι περιπτώσεις όπου τα φορολογικά έσοδα επιστρέφονται αμεσότερα στις επιχειρήσεις.

2.3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο να συνοδευτεί η επιβολή νέων φόρων στη χρήση των πόρων και της ενέργειας με την ταυτόχρονη και αντίστοιχη μείωση της φορολόγησης της εργασίας, με στόχο την αύξηση των θέσεων απασχόλησης.

2.3.4. Θεωρεί ωστόσο, ότι τα μέτρα περιβαλλοντικής πολιτικής γενικά, και εκείνα που βασίζονται στη φορολογία ειδικότερα, δεν εξασφαλίζουν αυτόματα θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση. Πράγματι, εάν δεν υποστηριχθούν επαρκώς από συνοδευτικά μέτρα, μπορούν να αποτελέσουν απλά επιχειρηματικές στρατηγικές εξορθολογισμού των παραγωγικών διαδικασιών, που μειώνουν την κατανάλωση των πόρων και τη ρύπανση, αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα αλλά δεν αναπτύσσουν, παρά μόνο αμελητέα, την απασχόληση.

2.3.5. Μολονότι υπάρχουν πολυάριθμες μελέτες και έρευνες που δείχνουν τις θετικές επιδράσεις των μέτρων οικολογικής φορολογίας () στην απασχόληση σε συνδυασμό με τη μείωση της φορολογίας επί της εργασίας, δεν υφίσταται καμία επαρκής ένδειξη ότι η μείωση της φορολογίας επί της εργασίας έχει άμεσες και αυτόματες επιπτώσεις στην απασχόληση. Οι μελέτες αυτές βασίζονται γενικά σε οικονομετρικά πρότυπα και μακροοικονομικές αξιολογήσεις που αποδεικνύουν τη δυνατότητα δημιουργίας, με τους μηχανισμούς της περιβαλλοντικής πολιτικής, των κατάλληλων συνθηκών για τη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης, συνθήκες που χρειάζονται, ωστόσο, συγκεκριμένες πολιτικές και μέτρα παρέμβασης για να υλοποιηθούν.

2.3.6. Υπό το πρίσμα όλων αυτών κρίνεται αναγκαία η στενή διασύνδεση μεταξύ της πολιτικής για το περιβάλλον και της πολιτικής απασχόλησης, δίχως να λησμονούνται οι ξεχωριστοί στόχοι τους, που θα πρέπει να υλοποιηθεί κυρίως μέσω της παροχής κινήτρων για την οικολογική μετατροπή των βιομηχανικών παραγωγών και των υπηρεσιών και τη χρηματοδότηση ενεργειών και προγραμμάτων περιβαλλοντικής εξυγίανσης.

2.3.7. Ειδικότερα η ΟΚΕ κρίνει ότι ο στόχος του « διπλού οφέλους », δηλαδή της περιβαλλοντικής βελτίωσης και της προώθησης της απασχόλησης, απαιτεί επίσης την υιοθέτηση παρεμβάσεων χρηματοδοτικής υποστήριξης των ακόλουθων τομέων :

α)

έρευνα και ανάπτυξη προϊόντων και τεχνολογιών περιβαλλοντικά συμβατών, κυρίως στους βιομηχανικούς τομείς στους οποίους η μεταστροφή σε οικολογικά προϊόντα παρουσιάζει υπερβολικά υψηλό κόστος 7

β)

μετατροπή και εξορθολογισμός των συστημάτων δημόσιων μεταφορών, ειδικότερα όσον αφορά τον τομέα των αστικών μεταφορών 7 ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στα πλαίσια της διεύρυνσης των εθνικών και διευρωπαϊκών δικτύων 7

γ)

παρεμβάσεις περιβαλλοντικής εξυγίανσης, αναβάθμισης τοπίων που έχουν υποστεί ζημίες, προστασία της φύσης κλπ. που απαιτούν σε πολλές περιπτώσεις αυξημένη ποσότητα εργασίας 7

δ)

παρεμβάσεις βελτίωσης των περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων μέσω της ενθάρρυνσης των εσωτερικών συστημάτων διαχείρισης και της υποστήριξης της επαγγελματικής κατάρτισης του προσωπικού, με ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη της πρωτοβουλίας των ΜΜΕ, π.χ. μέσω δράσεων συνεργασίας.

2.4.

Κοινωνική συναίνεση και δίκαιη κατανομή των πόρων

2.4.1. Όσον αφορά τα προβλήματα της δίκαιης κατανομής των πόρων, της πληθωριστικής δυναμικής και της μεταβολής των δομών κοινωνικής προνοίας που μπορεί να επιφέρει η εφαρμογή της περιβαλλοντικής φορολογίας, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι το έγγραφο της Επιτροπής φαίνεται να διακατέχεται από μια απλοϊκή θεώρηση της προβληματικής που συνδέεται με την επίτευξη κοινωνικής συναίνεσης.

2.4.2. Οι εκκλήσεις και οι ευχές για από κοινού ανάληψη της ευθύνης εκ μέρους των διάφορων κοινωνικών στρωμάτων καθώς και για συγκράτηση των μισθολογικών διεκδικήσεων που μπορούν να εκφρασθούν σε σχέση με την τροποποίηση των συστημάτων φορολόγησης της εργασίας και του εισοδήματος, φαίνεται να διακατέχονται από μια ορισμένη απλοϊκότητα.

2.4.3. Λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα και του αναπόφευκτου των συγκρούσεων που θα επιφέρουν οι μεταρρυθμίσεις αυτές θεωρείται αναγκαία η περαιτέρω εμβάθυνση της ανάλυσης. Στη συζήτηση θα πρέπει να συμμετέχουν, ακόμη και στη φάση εφαρμογής των φορολογικών πολιτικών σε διάφορα επίπεδα, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

2.4.4. Είναι ειδικότερα αναγκαίο τα κοινοτικά και εθνικά μέτρα περιβαλλοντικής πολιτικής, που βασίζονται στη χρήση μηχανισμών της αγοράς και φόρων, να ενταχθούν σε ένα οργανικό πλαίσιο διαπραγματεύσεων και μεσολάβησης στο οποίο να εκπροσωπούνται τα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα, οι κοινωνικοί εταίροι και όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές.

2.4.5. Τα κριτήρια ισότητας είναι αλληλένδετα με την περιφερειακή διάσταση αν ληφθούν υπόψη τα προβλήματα μετατροπής της οικονομίας των λιγότερο ευνοημένων περιοχών.

2.5.

Διαχείριση της μετάβασης προς μία βιώσιμη ανάπτυξη

2.5.1. Τέλος, η ΟΚΕ, έχοντας επίγνωση του μη αυτόματου χαρακτήρα της μετάβασης προς μια βιώσιμη ανάπτυξη, τονίζει τη σημασία μιας μακροπρόθεσμης και συνεκτικής στρατηγικής, που θα πρέπει να εφαρμοστεί προοδευτικά και σε προβλεπόμενο ρυθμό, με τρόπο ώστε να περιοριστεί το κόστος προσαρμογής και να δοθεί στους οικονομικούς φορείς επαρκής χρόνος για την προσαρμογή τους (βλ. σημείο 4, σελ. 15 της ανακοίνωσης). Αυτή είναι άλλωστε η προσέγγιση της γνωμοδότησής της για την επιβολή φορολογίας στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και την ενέργεια, για την οποία έγινε ειδική αναφορά στο σημείο 1.2.3 ().

2.5.2. Αν και είναι αναγκαία η απλοποίηση των ρυθμίσεων, η ΟΚΕ τονίζει ότι διστάζει να θεωρήσει την επιφυλακτικότητά της για τη χρήση οικονομικών μέσων στο περιβαλλοντικό πεδίο ως παράγοντα φιλελευθεροποίησης εφόσον η χρησιμοποίηση μέσων της αγοράς απαιτεί και αυτή ένα πλαίσιο κανόνων και ρυθμίσεων ελέγχου και εποπτείας, και επειδή σε ορισμένα πεδία της περιβαλλοντικής πολιτικής, όπως π.χ. τα πεδία της μείωσης της παραγωγής και της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών και της προστασίας της ανθρώπινης υγείας, θα είναι πάντοτε αναγκαίο να προβλέπεται η επιβολή ορίων και κανονιστικών προδιαγραφών.

2.5.3. Είναι προφανές ότι οι φόροι που πλήττουν ορισμένες εκπομπές, απόβλητα ή τύπους επικίνδυνων ουσιών για το περιβάλλον συνεπάγονται οικονομικές μετατροπές ορισμένων τομέων, με ενδεχομένως άμεσα αρνητικά αποτελέσματα στην απασχόληση. Ταυτόχρονα μπορούν να αναπτυχθούν νέοι τομείς δραστηριότητας, ειδικότερα εκείνοι που σχετίζονται με την ανάπτυξη των περιβαλλοντικών τεχνικών, και μπορούν να προκύψουν νέες επαγγελματικές μορφές που προφανώς διαφέρουν σε ένταση ανάλογα με την περιοχή.

2.5.4. Όλα αυτά επιβάλλουν συνοδευτικά μέτρα και πολιτικές, όπως τονίζεται στη γνωμοδότηση για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών, στην οποία εκφράζεται η ευχή « ακριβούς πρόβλεψης των τάσεων » για να « τονωθούν εγκαίρως μορφές μετατροπής και να ενθαρρυνθεί η επαγγελματική επιμόρφωση που είναι αναγκαία για την προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις » (), ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ και την προώθηση των νέων περιβαλλοντικών τεχνικών.

2.5.5. Συνεπώς, η ικανοποιητική κατανομή του κόστους μετατροπής δεν μπορεί να αφεθεί στους μηχανισμούς αγοράς και απαιτεί συμμετοχή, διάλογο και χάραξη πολιτικών.

2.5.6. Επομένως, το « διπλό όφελος » για το οποίο γίνεται λόγος στο έγγραφο της Επιτροπής, με την έννοια των θετικών επιπτώσεων τόσο στο επίπεδο ποιότητας του περιβάλλοντος όσο και στο επίπεδο της απασχόλησης αποτελεί σφαιρικό και μακροπρόθεσμο στρατηγικό στόχο και δεν μπορεί να επιτευχθεί περίπτωση προς περίπτωση, μέτρο προς μέτρο.

2.5.7. Ήδη το 1983, στη γνωμοδότησή της με θέμα « Η ανάληψη δράσεων στον τομέα του περιβάλλοντος που δημιουργούν θέσεις εργασίας » (), η ΟΚΕ ζητούσε να καταβληθεί προσπάθεια ώστε να μην υποταχθεί η περιβαλλοντική πολιτική στην πολιτική για την απασχόληση και αντιστρόφως, δεδομένου ότι κάθε μία από αυτές ακολουθεί τους δικούς της στόχους.

2.5.8. Στη σημερινή φάση, η βιώσιμη ανάπτυξη και η αύξηση της απασχόλησης αποτελούν και οι δύο απαραίτητους στόχους, που θα πρέπει να συνδεθούν μέσω ισχυρής πολιτικής πρωτοβουλίας και υπεύθυνης συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων. Στα πλαίσια αυτά, η ΟΚΕ υπογραμμίζει τον θετικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νέες τεχνολογίες στον τομέα του περιβάλλοντος και οι βιομηχανίες του τομέα αυτού για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

3. Σύνοψη προηγουμένων τοποθετήσεων της ΟΚΕ όσον αφορά την Οικονομική ανάπτυξη και το περιβάλλον

3.1. Για να μην βαρύνει τη γνωμοδότηση με αναφορές και τοποθετήσεις που έχουν ήδη εκφραστεί, η ΟΚΕ ανακεφαλαιώνει παρακάτω τις ουσιαστικές κατευθύνσεις της σχετικής αντιμετώπισης της θεματικής που περιέχεται στο έγγραφο της Επιτροπής, θεωρώντας ότι αυτές είναι επίκαιρες σε σχέση με τη συζήτηση που επιδιώκει να προκαλέσει το έγγραφο αυτό.

3.1.1.

Η συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων

Η ΟΚΕ, έδρα αντιπαράθεσης των διαφόρων συμφερόντων και απόψεων για μια κοινή προσέγγιση, έχει εκφράσει από καιρό την επιθυμία να συμμετέχουν οι οικονομικοί και κοινωνικοί παραγόντες στην υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής.

Το 1987, στη γνωμοδότηση σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα δράσης στα θέματα περιβάλλοντος (), στο σημείο 1.5 η ΟΚΕ υπεδείκνυε :

« Εκτιμώντας τη σημασία που έχει το υπό εξέταση πρόγραμμα περιβαλλοντικών θεμάτων για την οικονομική και κοινωνική πολιτική καθώς και για την πολιτική που αφορά την απασχόληση, η ΟΚΕ υποδεικνύει στην Επιτροπή να ενσωματώσει στην υλοποίηση του προγράμματος τις οργανώσεις εργοδοτών, εργαζομένων όπως και τις ομάδες που εκπροσωπούν τους καταναλωτές και τους οικολόγους. Θα πρέπει να δημιουργηθούν σε κοινοτικό επίπεδο συνθήκες πλαίσιο που εξασφαλίζουν την ικανοποιητική συνεργασία σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. »

Η δήλωση αυτή ελήφθη υπόψη στο 5ο πρόγραμμα, που δίνει έμφαση στη συμμετοχή και στην εταιρική σχέση ξεκινώντας από την αρχή ότι καμία πολιτική « βιώσιμης ανάπτυξης » δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την - όσο δυνατόν πιό ευρεία και δημοκρατική - συμμετοχή των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.1.2.

Ενιαία αγορά και περιβάλλον

Όσο πλησιάζει η προθεσμία για την ενιαία αγορά και αυξάνεται η σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος στις διατάξεις που αποβλέπουν την εναρμόνιση (άρθρο 100Α, παράγραφος 3 που καθιερώθηκε με τις Συνθήκες για την Ενιαία Πράξη) τόσο εντείνεται η δραστηριότητα της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στα θέματα αυτά.

Η απαίτηση να εξετασθεί πιό εμπεριστατωμένα η σχέση μεταξύ περιβάλλοντος και οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί η προθεσμία της ενιαίας αγοράς ως θετική ευκαιρία για την ανάπτυξη μιας πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος σε υψηλό επίπεδο, αποτέλεσε το κίνητρο της απόφασης για την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας σχετικά με την « Περιβαλλοντική πολιτική ως θεμελιώδη μεταβλητή της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης » ().

Σύμφωνα με την ΟΚΕ, συνειδητοποιούνται όλο και περισσότερο τα όρια του σημερινού πρότυπου ανάπτυξης και κατανάλωσης και παγιώνεται η πεποίθηση ότι ακόμη καλύτερα και από την προστασία της υπάρχουσας κατάστασης, η οικολογική μεταστροφή της παραγωγής μπορεί να ενθαρρύνει μια νέα φάση της ανάπτυξης.

Η επίδραση που ασκεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος στις πραγματικές συνθήκες ευημερίας, πράγμα που εκφράζεται στο οικονομικό κόστος της « μή περιβαλλοντικής πολιτικής », επέβαλε την κατάρτιση και την εφαρμογή μιας πολιτικής για διαφοροποιημένη παραγωγικότητα, ικανής να συμβιβάσει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την περιβαλλοντική συμβατότητα.

Στο σημείο 4 της γνωμοδότησης, η ΟΚΕ υπογράμμισε την απαίτηση επαναπροσανατολισμού των διαρθρωτικών ταμείων που αποβλέπουν στην υποστήριξη της περιβαλλοντικής συμβατότητας των δράσεων, όπως επίσης και την καθιέρωση κονδυλίου που να αποβλέπει στη διευκόλυνση των επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος χωρίς όρια περιφερειακού χαρακτήρα.

Δίδοντας συνέχεια στη γνωμοδότηση αυτή πρωτοβουλίας, η ΟΚΕ επανεξέτασε τα ίδια θέματα το 1990 και το 1991, αναλύοντας την έκθεση της Task Force με θέμα « Η περιβαλλοντική πολιτική και η ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά » () καθώς και « Το Πράσινο Βιβλίο για το αστικό περιβάλλον » ().

Το 1994, αξιολογώντας τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η ΟΚΕ εξέφρασε την ανησυχία της για τις διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν στους περιβαλλοντικούς κανόνες σχετικά με τα προϊόντα και υποδεικνύει την καλύτερη δυνατή ισορροπία μεταξύ της βελτίωσης των περιβαλλοντικών προδιαγραφών και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ().

3.1.3.

Χρήση των οικονομικών μέσων και ανάπτυξη μιας πολιτικής για την έρευνα στο ύψος των περιβαλλοντικών προκλήσεων

Στις γνωμοδοτήσεις αυτές η ΟΚΕ έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση των οικονομικών μέσων με σκοπό να προωθηθεί η διαδικασία διαρθρωτικών αλλαγών και να εξασφαλιστεί η οικολογικά και κοινωνικά βιώσιμη ανάπτυξη.

Σύμφωνα με την ΟΚΕ, οι εισφορές και οι φορολογικοί φόροι μπορούν να είναι αποτελεσματικά κίνητρα για να ενθαρρυνθούν τόσο οι καταναλωτές όσο και οι παραγωγοί να τηρούν μια πιό φιλική συμπεριφορά έναντι του περιβάλλοντος.

Τα μέσα αυτά « πλαισιώνονται από συνοδευτικά μέτρα, με σκοπό να αποφευχθεί η περίπτωση να πληγούν οι οικονομικά ασθενέστερες κατηγορίες του πληθυσμού ».

« Οι εισφορές και οι περιβαλλοντικοί φόροι δεν αποτελούν άμεσες ενέργειες 7 θα πρέπει αντιθέτως να ενσωματωθούν σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, ακόμη και λόγω της αναγκαιότητας να προβλεφθούν μακροπρόθεσμες αποφάσεις σχετικά με τις επενδύσεις. »

Όσον αφορά τα προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος, στη γνωμοδότηση της 4ης Σεπτεμβρίου 1990 (), η ΟΚΕ εξέφραζε την ικανοποίησή της για την καθιέρωση ενός νέου τομέα έρευνας για τις « οικονομικές και κοινωνικές πτυχές των περιβαλλοντικών προβλημάτων » (σημείο 3.3) και υπογράμμιζε στο σημείο 4.11, την επικαιρότητα θεμάτων όπως « η ενσωμάτωση περιβαλλοντολογικών παραμέτρων στην οικονομική μεθοδολογία, η ανάλυση κόστους/κινδύνων/οφελών καθώς και ο ορισμός μιας έννοιας για τη « διαρκή και συνεχή ανάπτυξη » προκειμένου να καθορισθεί μια πλήρως ενσωματωμένη περιβαλλοντική πολιτική.

3.1.4.

1992, έτος της διάσκεψης του Ρίο και του 5ου προγράμματος για το περιβάλλον : η συζήτηση ενόψει του Μάαστριχτ και η ενσωμάτωση της « σταθερής και διαρκούς ανάπτυξης » στη Συνθήκη

Το 1992 αποτέλεσε ορόσημο όσον αφορά τη συνειδητοποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο του προβλήματος του περιβάλλοντος 7 οι συμβάσεις που υιοθετήθηκαν σε παγκόσμια κλίμακα δημιούργησαν ένα νέο πλαίσιο αναφοράς για τη συνεργασία μεταξύ των λαών. Για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ήταν το έτος της κατάρτισης του νέου προγράμματος για το περιβάλλον, που βασίστηκε σε μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία απαιτεί τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών φορέων 7 ήταν επίσης το έτος της ενσωμάτωσης, στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της έννοιας της « σταθερής και διαρκούς ανάπτυξης ».

Η νέα στρατηγική που η ΟΚΕ υποστήριξε στη γνωμοδότηση της 1ης Ιουλίου 1992 () βασίζεται στη διαπίστωση του γεγονότος ότι οι κανονισμοί δεν επαρκούν : εκτός από τη συμμετοχή, από την υπευθυνότητα και το διάλογο, προβλέπει τη χρησιμοποίηση οικονομικών και φορολογικών μέσων, κινήτρων και εισφορών, προκειμένου να προσανατολιστεί η οικονομία προς μια κατεύθυνση που να συμβιβάζεται με το περιβάλλον.

Επιδιώκεται στο εξής η εξασφάλιση του ελέγχου των προϊόντων από περιβαλλοντική άποψη « από την κούνια ως το μνήμα », δηλαδή από την πρώτη φάση του κύκλου παραγωγής, περνώντας μέσα από το προϊόν που προορίζεται για τον καταναλωτή, έως τη στιγμή κατά την οποία το προϊόν μετατρέπεται σε απόβλητο. Μεταξύ των διαφόρων μέτρων που προβλέπονται, μπορούν να αναφερθούν το « οικολογικό σήμα » που θα πρέπει να χορηγείται στα πιό συμβατά με το περιβάλλον προϊόντα, ο κανονισμός για τον οικολογιστικό έλεγχο, ένα σύστημα λογιστικής των περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων, στο οποίο αυτές μπορούν να υποβάλονται σε εκούσια βάση, όπως επίσης και η δέσμη οδηγιών για θέματα διαχείρισης των αποβλήτων, και ειδικότερα η οδηγία σχετικά με τα απόβλητα συσκευασιών.

Στη γνωμοδότηση σχετικά με την πρόταση οδηγίας για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας (), η ΟΚΕ εξέτασε εκ νέου τη σχέση μεταξύ των περιβαλλοντικών μέτρων, της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης της απασχόλησης.

Εξετάζοντας ένα συγκεκριμένο πρόβλημα και λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών, σύμφωνα με την παραδοσιακή αντίληψή της για τον διάλογο, η ΟΚΕ υπογράμμισε στο σημείο 2.5. την απαίτηση να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της αναδιοργάνωσης του τομέα της απασχόλησης « τόσο από την άποψη της απώλειας θέσεων εργασίας, όσο και της ανάπτυξης νέων τομέων και επαγγελματικών χαρακτηριστικών που επιτρέπουν τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ».

Σύμφωνα με την ΟΚΕ, « η ακριβής πρόβλεψη των τάσεων μπορεί να επιτρέψει πράγματι την έγκαιρη προώθηση μορφών μεταστροφής και ενθάρρυνσης της επαγγελματικής επιμόρφωσης που είναι αναγκαία για την προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις ».

Στη γνωμοδότηση υπογραμμίζεται επίσης το γεγονός ότι « σε μια φάση δυσπραγίας της ευρωπαϊκής οικονομίας, η ανάκαμψη δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη "σταθερή και διαρκή ανάπτυξη"», αλλά αντιθέτως μπορεί να προωθηθεί από αυτή ».

Συνεπώς, επικροτούσε το ψήφισμα του Συμβουλίου για τη « Σχέση μεταξύ βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και προστασίας του περιβάλλοντος » () και ειδικότερα το γεγονός ότι το ψήφισμα αυτό καλούσε την Επιτροπή να « δώσει μεγαλύτερη σημασία στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών τεχνολογιών, συμπεριλαμβανόμενων και των καθαρών τεχνολογιών » προσθέτοντας ότι η τεχνολογική καινοτομία για τη βελτίωση του περιβάλλοντος μπορεί να αποτελέσει παράγοντα ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης που έχει θετικές επιδράσεις στην απασχόληση.

3.1.5.

Το κεφάλαιο 10 του Λευκού Βιβλίου : προς ένα πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης;

Το Λευκό Βιβλίο για την « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση » () αποτέλεσε το αντικείμενο διαφόρων γνωμοδοτήσεων της ΟΚΕ, που αφιερώθηκαν στις διάφορες πτυχές του, και ειδικότερα στο πρότυπο « βιώσιμης ανάπτυξης » που σκιαγραφείται στο Κεφάλαιο 10.

Στη γνωμοδότηση για τις οικονομικές και δημοσιονομικές πτυχές (), στα σημεία 3.2.7 και 3.2.8, η ΟΚΕ δηλώνει κατ` αρχήν διατεθειμένη να εξετάσει ευνοϊκά την υπόθεση σύμφωνα με την οποία η οικολογική φορολογία και η φορολογία της ενέργειας μπορούν να μειώσουν τις μισθολογικές υποχρεωτικές εισφορές που επιβαρύνουν το κόστος εργασίας και ταυτόχρονα επιτρέπουν να δημιουργηθούν νέες συνθήκες εργασίας στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και των καθαρών τεχνολογιών.

Η ΟΚΕ ζητεί να γίνει εμπεριστατωμένη ανάλυση του θέματος αυτού, εξετάζοντας τις επιπτώσεις των διαφόρων συζητούμενων θέσεων, όπως επίσης και τις εμπειρίες που αποκτώνται σε ορισμένες κοινοτικές χώρες.

Στο σημείο 3.3.5.6 της γνωμοδότησης για τις βιομηχανικές πτυχές () αναφέρεται ότι μια δυναμική βιομηχανική ανάπτυξη θα έχει προοπτικές μόνο εάν χαραχθεί σύμφωνα με τη στρατηγική έννοια μιας « βιώσιμης ανάπτυξης ». Οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα συμβάλλουν στο να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα, η ανάπτυξη και η απασχόληση.

Μεταξύ των επενδυτικών σχεδίων που θα πρέπει να ευνοηθούν περιλαμβάνονται :

-

η μεταφορά ενός τμήματος της βασικής έρευνας σε τομείς που έχουν θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον 7

-

η προώθηση της ανάπτυξης νέων καθαρών τεχνολογιών που ικανοποιούν συγκερκριμένα τα εξής κριτήρια :

μεγαλύτερο βαθμό ενεργειακής εκμετάλλευσης,

μικρότερη κατανάλωση πρώτων υλών,

μεγαλύτερη διάρκειας χρήσης του προϊόντος,

καλύτερες διαδικασίες 7

-

η υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων στον τομέα των βασικών δράσεων όσον αφορά τις μεταφορές, την ενέργεια και τη διαχείριση των αποβλήτων.

Επίσης, στο σημείο 3.3.5.6.2 αναφέρεται ότι οι εκτιμήσεις περιβαλλοντικής πολιτικής θα πρέπει να θεωρηθούν ως αναπόσπαστο τμήμα της διεύρυνσης των πανευρωπαϊκών δικτύων που προτείνονται στο Λευκό Βιβλίο.

Αναφέρεται συνεπώς μια σειρά σχεδίων περιβαλλοντικής πολιτικής για τις υποδομές, όπως είναι η διεύρυνση της δυναμικότητας των συστημάτων δημόσιων μεταφορών 7 οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης 7 η ανανέωση των συστημάτων υδροδότησης και επεξεργασίας των υδάτινων αποβλήτων, η εφαρμογή των σχεδίων εξοικονόμησης ενέργειας στον τομέα της ανέγερσης κατοικιών και της παραγωγής.

Ζητεί, τέλος, να διορθωθεί η σημερινή ανισότητα μεταξύ της σπανιότητας των φυσικών πόρων και της κατανάλωσής τους με την καθιέρωση νέων μορφών κινήτρων και φορολογίας, με τρόπο ώστε να εκφραστούν στις τιμές της αγοράς το πραγματικό κόστος της κατανάλωσης των πόρων και οι ζημιές που προκαλούνται στο περιβάλλον.

Λόγω της εμβέλειας των προκλήσεων, στο σημείο 3.4 τονίζεται η σημασία του διαλόγου μεταξύ των φορέων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, στην οποία συμμετέχουν, εκτός από τους « παραδοσιακούς » κοινωνικούς εταίρους, οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ, της γεωργίας, των οργανώσεων των καταναλωτών, των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των οργανώσεων του επιστημονικού κόσμου.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1995.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Βλ. σχετικά τη συλλογή τοποθετήσεων στο κεφάλαιο 3 του εγγράφου αυτού.

() ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990, σ. 107 και συνέχεια. Δημοσιεύτηκε ως ενημερωτικό δελτίο από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με τίτλο « Περιβάλλον και εσωτερική αγορά » (CES 91-016).

() Έγγρ. COM(94) 670 τελ.

() EE αριθ. C 133 της 16. 5. 1994.

() Βλέπε για παράδειγμα το έγγραφο του Ιδρύματος του Δουβλίνου για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, του Οκτωβρίου 1994 με τίτλο « The potential for employment opportunities from pursuing sustainable development » καθώς και τη μελέτη « Potential benefits of integration of Environmental and Ecomonic Policies » που εκπόνησε η ΓΔ ΧΙ από κοινού με τις DHV, TME, IVM, ERM, Ecotec, Travers Morgan και M+R το 1994.

() Έγγρ. CES 211/93.

() ΕΕ αριθ. C 129 της 10. 5. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 341 της 19. 12. 1983, σ. 43.

() ΕΕ αριθ. C 180 της 8. 7. 1987, σ. 26.

() ΕΕ αριθ. C 56 της 7. 3. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 269 της 14. 10. 1991.

() Έγγρ. αριθ. 999/94 σημείο 7.6.

() ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 129 της 10. 5. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 331 της 16. 12. 1992.

() Έγγρ. CES 750/94.

() Έγγρ. CES 751/94.