Αριθ. C 20/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26.1.88 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/452/ΕΟΚ περί αμοιβαίας ανα­
γνώρισης των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων νοσοκόμου υπεύθυνου για γενική περί­
θαλψη και περί των μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος εγκατά­
στασης και του δικαιώματος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών καθώς και της οδηγίας 77/453/ΕΟΚ 
περί του συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των σχετικών με 
τη δραστηριότητα νοσοκόμου υπεύθυνου για γενική περίθαλψη 
COM(87) 649 τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή οτο Συμβούλιο στις 28 Δεκεμβρίου 1987) 
(88/C 20/08) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
,Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 49, 57 και 66, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
εκτιμώντας: 
ότι το άρθρο 1 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της οδηγίας 
77/453/ΕΟΚ του Συμβουλίου (') προβλέπει την αρχή της 
σταθμισμένης κατανομής, χωρίς ωστόσο να καθορίζονται 
τα ποσοστά μεταξύ αφενός, της θεωρητικής και κλινικής 
διδασκαλίας και αφετέρου της κλινικής διδασκαλίας των 
νοσοκόμων ότι σύμφωνα με την παράγραφο 4 του εν λόγω 
άρθρου 1, το Συμβούλιο αποφασίζει, μετά από πρόταση την 
Επιτροπής, εάν οι εν λόγω διατάξεις πρέπτει να δια­
τηρηθούν ή να τροποποιηθούν • 
ότι βάσει των στοιχείων που προέκυψαν από την επανεξέ­
ταση του θέματος και λαμβανομένων υπόψη των αυξημένων 
απαιτήσεων όσον αφορά το επίπεδο γνώσεων των νοσο­
κόμων που είναι υπεύθυνοι για γενική περίθαλψη, είναι σκό­
πιμη η τροποποίηση του άρθρου 1 παράγραφος 4 της οδη­
γίας 77/453/ΕΟΚ έτσι ώστε η θεωρητική διδασκαλία να 
αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 1/3 της κλινικής διδασκαλίας 
και στο ήμισυ του κατώτατου ορίου κατάρτισης που προβλέ­
πεται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 στοιχείο 6) της εν λόγω 
οδηγίας* ότι η κατανομή αυτή απαιτεί να οριστούν επακρι-
βέστερα η θεωρητική και η κλινική διδασκαλία, 
ότι πρέπει επίσης να διευκρινισθεί, όπως και για τις παρό­
μοιες διατάξεις που περιέχονται σε άλλες οδηγίες που αφο­
ρούν τον τομέα της υγείας, ο μη περιοριστικός χαρακτήρας 
των μαθημάτων που αναφέρονται στο παράρτημα της οδη­
γίας 77/453/ΕΟΚ και να χρησιμοποιηθούν κατά ενιαίο 
τρόπο, τόσο στην εν λόγω οδηγία 77/453/ΕΟΚ όσο και 
στους τίτλους του παραρτήματος της, οι όροι «θεωρητική 
διδασκαλία» και «κλινική διδασκαλία»- ότι πρέπει επίσης να ευθυγραμμιστεί ή διατύπωση ορισμένων διατάξεων της 
οδηγίας 77/452/ΕΟΚ του Συμβουλίου (2), όπως τροπο­
ποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ισπα­
νίας και της Πορτογαλίας, προς εκείνη των συναφών διατά­
ξεων της οδηγίας 75/362/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης 
Ιουνίου 1975 περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως των διπλω­
μάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων ιατρικής και περί 
των μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως 
του δικαιώματος εγκαταστάσεως και του δικαιώματος της 
ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (3), όπως τροποποιήθηκαν 
από την οδηγία 82/76/ΕΟΚ (4), 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
Άρθρο 1 
Η οδηγία 77/452/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 
1. Η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κεί­
μενο: 
«3. Το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί, αν γνωρίζει 
σοβαρά και συγκεκριμένα γεγονότα, τα οποία συνέβησαν 
εκτός της επικράτειας του πριν από την εγκατάσταση του 
ενδιαφερόμενου στο κράτος αυτό και ενδέχεται να έχουν 
συνέπειες στην ανάληψη της σχετικής δραστηριότητας, 
να ενημερώσει σχετικά -το κράτος μέλος καταγωγής ή 
προέλευσης. 
Το κράτος μέλος καταγωγής ή προέλευσης εξετάζει την 
ακρίβεια των γεγονότων. Οι αρχές του κράτους μέλους 
αυτού αποφασίζουν οι ίδιες για τη φύση και την έκταση 
των ερευνών που πρέπει να γίνουν και ανακοινώνουν στο 
κράτος μέλος υποδοχής τα συμπεράσματα που συνάγουν 
από αυτές όσον αφορά τις βεβαιώσεις ή έγγραφα που 
έχουν εκδόσει. 
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν το απόρρητο των διαβιβα-
ζομένων πληροφοριών». 
2. Στο άρθρο 7 η παράγραφος 2 αντικαθίσταται από το ακό­
λουθο κείμενο: 
«2. Το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί αν γνωρίζει 
σοβαρά και συγκεκριμένα γεγονότα, τα οποία συνέβησαν 
εκτός της επικράτειας του πριν από την εγκατάσταση του 
ενδιαφερομένου στο κράτος αυτό και ενδέχεται να έχουν 
συνέπειες στην άσκηση της σχετικής δραστηριότητας, να 
ενημερώσει σχετικά το κράτος μέλος καταγωγής ή προ­
έλευσης. 
(') ΕΕ αρι9. L 176 της 15. 7. 1977, σ. 8. (2) ΕΕ αριθ. L 176 της 15. 7. 1977, σ. 1. 
(3) ΕΕ αριθ. L 167 της 30. 6. 1975, σ. 1. 
(4) ΕΕ αριθ. L 43 της 15. 2. 1982, σ. 21. 
26.1.88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 20/11 
Το κράτος μέλος καταγωγής ή προέλευσης εξετάζει ακρί­
βεια των γεγονότων. Οι αρχές του κράτους μέλους αυτού 
αποφασίζουν οι ίδιες για τη φύση και την έκταση των 
ερευνών που πρέπει να διενεργηθούν και ανακοινώνουν 
στο κράτος μέλος υποδοχής τα συμπεράσματα που συνά­
γουν από αυτές όσον αφορά τις πληροφορίες που έχουν 
διαβιβάσει σύμφωνα με την παράγραφο 1». 
3. Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο 10α: 
«Άρΰρο 10α 
Όταν κράτος μέλος απαιτεί από τους υπηκόους του που 
επιθυμούν να αναλάβουν μια από τις δραστηριότητες που 
αναφέρονται στο άρθρο 1 ή για την άσκηση ή να προ­
βούν σε όρκο ή επίσημη δήλωση και στην περίπτωση που 
ο όρκος αυτός ή η επίσημη δήλωση δεν μπορούν να 
δοθούν από υπηκόους άλλων κρατών μελών, το κράτος 
μέλος υποδοχής φροντίζει ώστε ένα κατάλληλο και ισοδύ­
ναμο κείμενο να δοθεί στους ενδιαφερομένους». 
4. Στο άρθρο 11 παράγραφος 1 παρεμβάλλεται το ακόλουθο 
τρίτο εδάφιο: 
«Με το σκοπό αυτό και σε συμπλήρωση της δήλωσης 
σχετικά με την παροχή των υπηρεσιών που αναφέρονται 
στην παράγραφο 2, τα κράτη μέλη μπορούν για να είναι 
δυνατή η εφαρμογή των πειθαρχικών διατάξεων που 
ισχύουν στην επικράτεια τους, να προβλέπουν είτε 
προσωρινή αυτόματη εγγγραφή ή προκαταρκτική ένταξη 
σε επαγγελματικό σύλλογο ή σωματείο, είτε εγγραφή σε 
κατάλογο με την προϋπόθεση ότι δεν καθυστερούν ούτε 
καθιστούν περισσότερο πολύπλοκη με κανένα τρόπο την 
παροχή υπηρεσιών και δεν υποβάλλουν σε συμπληρωμα­
τικά έξοδα τον παρέχοντα τις υπηρεσίες αυτές». 
5. Το άρθρο 14 διαγράφεται. 
Άρΰρο 2 
Η οδηγία 77/453/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 
1. Στο άρθρο 1 η παράγραφος 2 στοιχείο 6) και οι παρά­
γραφοι 3 και 4 αντικαθίστανται από το ακόλουθο κεί­
μενο: 
«2. 6) πλήρες πρόγραμμα κατάρτισης, ειδικά επαγγελμα­
τικής, που να αφορά υποχρεωτικά τα μαθήματα 
του προγράμματος που εμφαίνονται στο παράρ­
τημα της παρούσας οδηγίας και να περιλαμβάνει 
τρία έτη σπουδών ή 4 600 ώρες θεωρητικής και 
κλινικής διδασκαλίας. 
3. Τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε το ίδρυμα που είναι 
επιφορτισμένο με την κατάρτιση των νοσοκόμων να 
είναι υπεύθυνο για το συντονισμό μεταξύ της θεωρητικής 
και κλινικής διδασκαλίας για το σύνολο του προγράμ­
ματος σπουδών. 
Η θεωρητική διδασκαλία ορίζεται ως το τμήμα της 
κατάρτισης σε γενική περίθαλψη, με το οποίο οι σπουδα­
στές νοσοκόμοι αποκτούν τις αναγκαίες επαγγελματικές 
γνώσεις, κατανόηση, ικανότητες και επαγγελματική συ­
μπεριφορά για να οργανώνουν, να παρέχουν και να αξιο­
λογούν την παροχή υγειονομικής περίθαλψης. Η κατάρ­
τιση αυτή παρέχεται από εκπαιδευτικούς γενικής περί­
θαλψης και από άλλα αρμόδια άτομα, στις σχολές νοσο­κόμων καθώς και στους άλλους τόπους διδασκαλίας που 
έχει επιλέξει το ίδρυμα κατάρτισης. 
Η κλινική διδασκαλία ορίζεται ως το τμήμα της κατάρ­
τισης σε γενική περίθαλψη με το οποίο ο σπουδαστής 
νοσοκόμος διδάσκεται, στο πλαίσιο μιας ομάδας, και σε 
άμεση επαφή με άτομο υγειές ή ασθενές ή και ομάδα, να 
οργανώνει, να παρέχει και να αξιολογεί γενική περί­
θαλψη που απαιτείται βάσει των γνώσεων και των ικα­
νοτήτων που έχει αποκτήσει. Ο σπουδαστής νοσοκόμος 
διδάσκεται όχι μόνο να συμμετέχει σε μια ομάδα, αλλά 
ακόμα και να προΐσταται της ομάδας αυτής οργανώ­
νοντας τη γενική περίθαλψη συμπεριλαμβανομένης και 
της υγειονομικής εκπαίδευσης ατόμων ή μικρών ομάδων 
στο πλαίσιο του υγειονομικού ιδρύματος ή της κοι­
νότητας. 
Η εκπαίδευση αυτή πραγματοποιείται σε νοσοκομεία και 
άλλα υγειονομικά ιδρύματα ή στη συγκεκριμένη κοι­
νότητα, υπό την ευθύνη νοσοκόμων εκπαιδευτικών και 
με τη συνεργασία και τη βοήθεια άλλων ειδικευμένων 
νοσοκόμων. Στη διαδικασία της διδασκαλίας θα μπορεί 
να συμμετάσχει κι άλλο ειδικευμένο προσωπικό. 
Οι σπουδαστές νοσοκόμοι συμμετέχουν στις δραστη­
ριότητες των συγκεκριμένων υπηρεσιών στο μέτρο που οι 
δραστηριότητες των υπηρεσιών αυτών βοηθούν στην 
κατάρτιση τους, επιτρέποντας τους να μάθουν να ανα­
λαμβάνουν τις ευθύνες που απαιτεί η γενική περίθαλψη. 
4. Η θεωρητική διδασκαλία που αναφέρεται στο τμήμα 
Α του παραρτήματος πρέπει να σταθμίζεται και να συ­
ντονίζεται με την κλινική διδασκαλία που αναφέρεται 
στο τμήμα Β του ιδίου παραρτήματος, έτσι ώστε οι 
γνώσεις και οι εμπειρίες που απαριθμούνται στην παρά­
γραφο 1 να μπορούν να αποκτηθούν με τον κατάλληλο 
τρόπο. Η διάρκεια της θεωρητικής και της κλινικής 
διδασκαλίας πρέπει να είναι τουλάχιστον το 1/3 και το 
ήμισυ της κατώτατης διάρκειας κατάρτισης που αναφέ­
ρεται στην παράγραφο 2 στοιχείο 6).» 
2. Το παράρτημα τροποποιείται ως εξής: 
α) Η εισαγωγική φράση αντικαθίσταται από το ακό­
λουθο κείμενο: 
«Το πρόγραμμα σπουδών που καταλήγει στην 
απόκτηση διπλώματος, πιστοποιητικού ή άλλου 
τίτλου νοσοκόμου γενικής περίθαλψης περιλαμβάνει 
τα δύο μέρη και τουλάχιστον τα μαθήματα που αναφέ­
ρονται παρακάτω. Η διδασκαλία ενός ή περισσοτέρων 
μαθημάτων μπορεί να πραγματοποιείται στα πλαίσια 
άλλων κλάδων ή σε συνδυασμό με αυτούς.» 
ΑριΟ.Ο 20/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26.1.Β8 
6) Οι τίτλοι των τμημάτων Α και Β τροποποιούνται ως 
εξής: 
— ελληνικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
Θεωρητική και πρακτική διδασκαλία» από «Α. 
Θεωρητική διδασκαλία» και ο τίτλος «Β. Κλινική 
διδασκαλία του νοσοκόμου» από «Β. Κλινική 
διδασκαλία». 
— δανικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
ΤεοΓειυκ 0£ ιεκηι$κ υηάει·νΊ$ηιη§» από «Α. ΤεοΓε-
ΐι%Κ υη&Γνκηιπβ». 
— γερμανικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
ΤΗΕθΓ€ΐΐ50Γΐ6Γ \ιηά ιεοΗηιχοΗεΓ υηιεπΊοΗι» από «Α. 
ΤΗεοΓεπχοΗεΓ υηιεΓποΗί» και ο τίτλος «Β. ΚΙιηιχεΗ-
ρακηχοΗε Κπιηκεηρί1ε§ε-Αυ5ΒιΙο1υη£» από «Β Κΐι-
ηιχοΗε υηιεπνεΐ5ΐιη§». 
— αγγλικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
ΤΗεοΓεποαΙ απά ιεοΗηιο^Ι ιιυιπιαιοη» από «Α. ΤΗεο-
Γειιοαΐ ιηχΐηιαιοη». 
— ισπανικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
Εηχεηαηζα ιεοηοα ν ιεαιιοα» από «Α. Εη$εηαηζα ΐεο-
πο%» και ο τίτλος «Β. Εη^εη^ηζ^ άε εηίεπτιεπα ο!ί-
ηιο&» από «Β. Εηχεήαηζα. οΐιηιοα». 
— γαλλικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
Εη$ει§ηειηεηΐ ιΗέοηςαε ει ιεοΗπι^υε» από «Α. 
Εηχειςηειηεηΐ ιΗεοηςυε» και ο τίτλος «Β. Εη$ει§ηε-
πιεηΐ ιηίιπηιεΓ εΐιηιςυε» από «Β. Εη$ει§ηειτιεηΐ οΐι-
ηιςυε». — ιταλικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος: «Α. 
Ιη$ε§ηαπιεηΐο ΐεοπχο ε ιεοηιοο» από «Α. Ιη$ε§ηα-
ιηεηΐο ιεοηοο» και ο τίτλος «Β. Ιηχε^ηαιηεηΐο ιηίεΓ-
πιιεπχιιοο οΐιηιοο» από «Β. Ιηχεςηαιτιεηιο οΐιηιοο». 
— ολλανδικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος «Α. 
ΤΗεοΓεπχοΗ εη ιεοΗηΐ5οΗ οηάεπν^5» από «Α. ΤΗεοΓε-
ΐΐδοΗ οηαεπνΐ]$». 
— πορτογαλικό κείμενο: αντικαθίστανται ο τίτλος 
«Α. Εη$ιηο ιεοηοο ε ιεοηιοο» από «Α. Εηχιηο ιεο­
ηοο» και ο τίτλος «Β. Εηχιηο οΐιηιοο άζ εηίεΓ-
ιη^§εΐΏ» από «Β. Εη$ιηο οΐίηιεο». 
Η εκπαίδευση των νοσοκόμων υπευθύνων για γενική περί­
θαλψη που έχει αρχίσει πριν από την 1η Μαρτίου 1991 κατ' 
εφαρμογή του άρθρου 1 της οδηγίας 77/453/ΕΟΚ μπορεί να 
ολοκληρωθεί σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο. 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να συμ­
μορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο την 1η 
Μαρτίου 1991. 
Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Άρΰρο 5 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.