ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (86) 1 71 
 
 
 
Vol. 1986/0 063 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
00Μ(θ6) 171 τελικά
Βρυξέλλες, 3 Απριλίου 1986
ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ  
Μ Ε  ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ
(Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο)
00Μ(86) 171 τελικά

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μ Ε  ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ
I .  ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Την αύξηση της σημασίας της Ιαπωνίας στο παγκόσμιο  
εμπόριο ακολουθεί σήμερα η ενίσχυση του ρόλου της
χώρας αυτής στο νομισματικό και χρηματοπιστωτικό τομέα. Στο  
νομισματικό τομέα παρότι το γιέν χρησιμοποιείται σε μικρό  
σχετικά βαθμό στο εμπόριο, η τιμή συναλλάγματος του νομίσμα­
τος αυτού έχει καταστεί σημαντικός δείκτης στο διεθνές νομι­
σματικό σύστημα εξα ιτία ς  αφενός των επιπτώσεων του στο εμπό­
ριο και αφετέρου της αύξησης της σημασίας της Ιαπωνίας στις  
χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και στις ροές κεφαλαίων σε παγ­
κόσμιο επίπεδο. Η  σημασία του γιέν στο διεθνές νομισματικό  
σύστημα θα εξακολουθήσει να αυξάνεται, καθόσον και οι ε ξ ε λ ί­
ξ ε ις  σ τις αγορές γιέν και οι π ιέσεις από ξένες κυβερνήσεις  
οδήγησαν τ ις  ιαπωνικές αρχές στη διακήρυξη πολιτικής για την  
ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του γ ιέν , πράγμα το οποίο εφαρμό­
ζεται όλο και περισσότερο στην πράξη λόγω της πίεσης των γε­
γονότων και της φιλελευθεροποίησης. Στο χρηματοπιστωτικό το­
μέα το εντυπωσιακό χαρακτηριστικό κατά τα τελευταία χρόνια  
υπήρξε η ενίσχυση του ρόλου των ιαπωνικών τραπεζών και λοι­
π ώ ν χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις δ ιεθνείς αγορές. Έ τσι  
τα στοιχεία ενεργητικού των ιαπωνικών τραπεζών στο εξωτερικό  
είνα ι τώρα τα υψηλότερα στον κόσμο και τα ιαπωνικά χρηματο­
πιστωτικά ιδρύματα συγκαταλέγονται μεταξύ των πρώτων στις  
δ ιεθνείς αγοραπωλησίες αξιών. Επιπλέον, η Ιαπωνία έχει κατα­
στεί ο μεγαλύτερος μεμονωμένος εξαγωγέας κεφαλαίων στον κόσμο  
και οι ιαπωνικές αγοραπωλησίες αξιών στην εσωτερική και στη  
διεθνή αγορά επηρεάζουν σημαντικά τ ις  ε ξ ε λ ίξ ε ις  στις αγορές  
αυτές.
Παρ'όλα αυτά η πρόοδος της Ιαπωνίας στους τομείς αυτούς αποτέ-  
λεσε για τους εταίρους της χώρας αυτής πηγή ανησυχιών όσον  
αφορά ορισμένα ζητήματα. Η  Ιαπωνία υπήρξε πάντοτε σε ένα  
βαθμό διατακτική στο να αναλάβει πλήρως τ ις  ευθύνες που απορ­
ρέουν από τον αυξανόμενο διεθνή ρόλο της και είχ ε την τάση να  
συγκεντρώνει την προσοχή της μόνο στις συνέπειες που είχαν γι  
αυτήν τα διεθνή γεγονότα και ε ξ ε λ ίξ ε ις . Είναι ωστόσο αναγκαί  
καθόσον αυξάνουν η επιρροή και η σημασία της Ιαπωνίας στο δ ι­
εθνή νομισματικό και χρηματοπιστωτικό τομέα να υιοθετηθεί μία  
ευρύτερη διεθνής προσέγγιση. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες παράλ  
ληλες με εκείνες που αφορούν την ανάπτυξη της Ιαπωνίας ω ς μεί  
ζονος εμπορικού εταίρου, που απορρέουν δηλαδή από τ ις  άνισες  
αμοιβάίες δυνατότητες πρόσβασης στις αγορές. Έ χει προταθεί  
να εφαρμοστεί και στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών  
στρατηγική ανάλογη με εκείνη που εφαρμόστηκε στην επέκταση  
των ιαπωνικών εμπορικών εξαγωγών’ ενώ οι δραστηριότητες των

-1α -
ιαπωνικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο εξω τερ ικό  σημείωσαν  
θεαματική αύξηση, η πρόσβαση των ξένων χρηματοπιστωτικών ιδρυ­
μάτων σ τις  ιαπωνικές κεφαλαιαγορές παραμένει πολύ π εριο ρισ μέ­
νη. Π εραιτέρω , καθώς προχωρεί η διεθνοποίηση του γ ιέ ν , οι  
ιαπωνικές τράπεζες ε ίν α ι σε θέόη να χ ε ιρ ίζ ο ν τ α ι καλύτερα τ ις  
αγοραπωλησίες γ ιέ ν  σ τις  δ ιε θ ν ε ίς  αγορές ε ξ α ιτ ια ς  της π ερ ιο ρ ι­
σμένης πρόσβασης των ξένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σ τις  
αγορές γ ιέ ν .
Η  μετατροπή της Ιαπωνίας σε ολοένα και σημαντικότερο χρηματο­
π ιστω τικό κέντρ ο , προκάλεσε εν τά σ εις  στο δ ιε θ ν έ ς  νο μισ ματικό  
και χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το σύστημα κυμαινόμενων τιμών  
συναλλάγματος δεν οδήγησε στη σταθερότητα ή στην αποτελεσμά-  
τικ ό τη τα  των προσαρμογών που αναμένονταν, και έτσ ι οι συναλ­
λα γμ α τικές ισ ο τ ιμ ίε ς  υπήρξαν ρευστές και χαρακτηρίζονταν από  
π αρατεταμένες δυσ ευθυγραμμίσ εις. Οι ε ξ ε λ ίξ ε ις  αυτές οδήγη­
σαν στη λήψη επίσημων μέτρων και σε σ υζητήσ εις γ ια  τη λ ειτο υ ρ ­
γ ία  του συστήματος τιμών συναλλάγματος με προοπτική να συμψω-  
νηθούν β ελτιώ σ εις στους ισχύοντες διακανονισ μούς. Το πρόβλη­
μα του χρέους των λιγό τερ ο  προηγμένων χωρών α π ειλ εί επίσης  
τη σταθερότητα του δ ιεθνο ύ ς χρηματοπιστωτικού συστήματος και  
α π α ιτεί συνεχή παρακολούθηση και εκτίμ η σ η . Η  ραγδαία ανάπτυ­
ξη επίσης της τεχνο λο γία ς των κεφαλαιαγορών, καθώς και η  
διεθνοποίησή το υ ς, θ έ τ ε ι τα προβλήματα του ελέγχου και της  
εποπτείας στο βαθμό που αναπτύσσεται η αλληλοδιείοδυση των  
αγορών.

-  2 -
Οί ε ξ ε λ ίξ ε ις  αυτές καταδεικνύουν την ανάγκη γ ια  στενότερο  
συντονισμό σε δ ιε θ ν ές  επίπεδο. 0 συντονισμός αυτός πραγματο­
π ο ιε ίτ α ι ήδη στο π λαίσ ιο των διαφορών πολυμερών και διεθνών  
συναντήσεων. Στο επίπεδο ωστόσο των διεθνών σχέσεων, ενώ  
και η Κοινότητα και η Ιαπωνία ανέπτυξαν σε ικα νοπ οιητικό  
βαθμό τ ις  δ ιμ ε ρ ε ίς  σ χέσ εις τους με τ ις  Ηνωμένες Π ο λ ιτ ε ίε ς ,  
όι μεταξύ τους δ ιμ ε ρ ε ίς  σ χέσ εις παραμένουν σ χ ετικ ά  ανεπαρκώς  
αναπ τυγμένες. Ενόψει του αυξανόμενου όάλου της Ιαπ ω νίας, του  
νομίσματος της και της επιρροής και του βάρους των χρηματοπι­
στωτικών ιδρυμάτων της στο δ ιε θ ν ές  χρηματοπιστωτικό σύστημα,  
η Κοινότητα πρέπει να επ ιδ ιώ ξει να αναπτύξει ακόμη περισσότε­
ρο σ τενές δ ιμ ε ρ ε ίς  σ χέσ εις στους το μ έίς  αυτούς με στόχο όχι  
μόνο τη συζήτηση των διμερών προβλημάτων αλλά και την εντα ­
τικοπ οίηση των διαβουλεύσεων και της συνεργασίας γ ια  ευρ ύτε­
ρα θέματα που α ν τιμ ετω π ίζει το δ ιε θ ν έ ς  νομισ ματικό σύστημα.
I I .  Σ χ έσ εις Κ οινότητας και Ιαπωνίας
Οι υφιστάμενες σ χέσ εις της Κ οινότητας με την Ιαπω­
ν ία  είχ α ν  ως επ ίκεντρό τους τα εμπορικά ζητήματα και το παρα-  
τεινό μ εν ο  και αυξανόμενο εμπορικό έλλειμ μ α  της Κ οινότητας ένα­
ν τι της Ιαπ ω νίας. Τα ζητήματα αυτά συζητούνται σ τ ις  δ ισ ε τή -  
σ ιες  "Δ ιαβουλεύσ εις Υψηλού Επιπέδου" που αποτελούν από το  
1972 το τα κ τικ ό  φόρουμ στο οποίο η Ιαπωνία και η Κοινότητα συ­
ζητούν τα ο ικο νο μικά  και βιομηχανικά προβλήματα. Εκτός από  
τ ις  δια β ο υλεύσ εις αυτές πραγματοποιήθηκαν σ υζητήσεις στο  
π λαίσ ιο της Επιτροπής Επέκτασης του Ε.μπορίου και κατά T , c πρόσφα·  
τες  διυπ ο υργικές συναντήσεις μεταξύ μελών της Επιτροπής και  
ιαπώνων υπουργών, καθώς και τ α κ τ ικ έ ς  επαφές μεταξύ αξιω ματού-  
χων και κατά τη δ ιά ρ κ εια  επισκέψεων υψηλού επ ιπέδου. Παρότι  
επ ίκεντρο  των επαφών αυτών υπήρξε πάντοτε το ζήτημα του εμπο­
ρ ικο ύ  ελ λ είμ μ α το ς , πραγματοποιούνταν ταυτόχρονα και σ υ ν ο μ ιλ ί­
ες ευρύτερου χαρακτήρα γ ια  την ο ικο νο μική  π ο λ ιτικ ή  και γ ια  
τα χρηματοπιστωτικά ζητήματα ε ιδ ικ ό τ ε ρ α , στο βαθμό που συνδέ­
ονται με το πρόβλημα του εμπορικού αν ισ ο ζυ γίο υ .
Στο π λαίσ ιο αυτό η Κοινότητα υπέβαλε κατά το παρελθόν επίσημα  
α ιτή μα τα  στην κυβέρνηση της Ιαπωνίας γ ια  το ζήτημα της πρό­
σβασης των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στην ιαπω­
ν ικ ή  αγορά. Τα αιτήματα αυτά υποβλήθηκαν γ ια  πρώτη φορά από  
την Επιτροπή σ τ ις  ιαπωνικές αρχές το Δεκέμβριο του 1981 με τη  
μορφή ενός "καταλόγου αιτημάτων" που κατα ρτίσ τη κε μετά από  
στενή συνεννόηση από τα κράτη μέλη. 0 κατάλογος αυτός ανα­
θεωρήθηκε το Νοέμβριο του 1982 και τον Α π ρίλιο του 1984 και  
εξακολούθησε να σ υ ζ η τε ίτα ι με τ ι ς  ιαπω νικές αρχές σ τις  
τ α κ τ ικ έ ς  δια β ο υλεύσ εις και σ υνεδ ρ ιά σ εις.

-  2α -
Το 1 9 8 4 ,και ύστερα από δ ιμ ε ρ ε ίς  διαπ ραγματεύσεις ανάμεσα σ τις  
ΗΠΑ και την Ιαπω νία, οι ιαπωνικές αρχές εξή γ γ ειλ α ν  μ ία  σ ειρά  
μέτρων γ ια  την ενίσχυση του διεθνο ύ ς ρόλου του γ ιέ ν , τα οποία  
θα είχ α ν  όμως ως παράλληλο αποτέλεσμα την μεταβολή του πλάι-  
σίου μέσα στο οποίο θα μπορούσαν να δραστηριοποιούνται στην  
ιαπωνική αγορά τα ξένα τραπ εζικά και χρηματοπιστωτικά ιδρυμα-  
τα . Η  ε ξ έ λ ιξ η  αυτή και η προφανής επιρροή που θα μπορούσαν  
οι ΗΠΑ να ασκήσουν επί της Ιαπωνίας προξένησαν την ανησυχία  
στα κράτη μέλη ό τι τα κ ρ ιτή ρ ια  επιλογής που είχ α ν  απ οτελέσει  
α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο  διαπραγματεύσεων με τ ις  ΗΠΑ γ ια  τη δράση των χρη­
ματοπιστωτικών ιδρυμάτων τους στην Ιαπωνία δεν θα μπορούσαν  
στην πράξη να εφαρμοστούν ισ ό τιμ α  και στα ευρωπαϊκά χρηματο­
π ιστω τικά ιδρύματα, η διάρθρωση των οποίων ε ίν α ι δια φ ο ρ ετική  
από ε κ ε ίν η  των α μερικανικώ ν. Αποτέλεσμα των ε ξελ ίξεω ν  αυτών  
ήταν η έναρξη μ ια ς σειράς διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ  
των κρατών μελών και της Ιαπωνίας στο χρηματοπιστωτικό τομέα  
που δ ιεξά γο ντα ν παράλληλα με τ ις  σ υνεχ ιζό μ ενες α μ ερ ικα νο -  
ιαπωνικές σ υ ν ο μ ιλ ίε ς . Οι σ υζητήσ εις αυτές (μ ε τη Μεγάλη Β ρ ετ-  
τα ν ία , την^Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και προσεχώς  
με τη Γαλλία και με την Ιτ α λ ί α ) ,  επ ικεντρώ νονται σε σ υγκεκριμένα

-  3 -
διμερή ζητήματα με στόχο να εξασ φ αλισ τεί ό τι οι δυνατότητες  
των χρηματοπτστωτικών ιδρυμάτων των εν Χόγω^κρατών μελών δεν  
θα επηρεαστούν δυσμενώς από τ ις  ε ξ ε λ ίξ ε ις  σ τις  ιαπωνικές  
αγορές. Η  Επιτροπή άρχισε επίσης δ ιμ ε ρ ε ίς  σ υ ν ο μ ιλ ίες με τ ις  
ιαπωνικές αρχές σε μ ία  γενικό τερ η  βάση με θέμα τ ι ς  σ υνολικές  
δυνατότητες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σ τ ις  ευρωπαϊκές  
και ιαπωνικές αγορές, και τ ις  σ χέσ εις ανάμεσα στην Ιαπωνία  
και την Κ οινότητα στο νομισ ματικό και χρηματοπιστωτικό τομέα.
Η  σ χ ετικ ή  έλλειψ η  επ ιτυ χ ία ς  των καταλόγων αιτημάτων και η  
συνεπόμενη ανάπτυξη παράλληλων διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ  
κρατών μελών και Ιαπωνίας οφείλονταν σε ορισμένους παράγοντες.  
'Ενας λόγος ήταν ό τι το π λαίσ ιο στο οποίο πραγματοποιούνταν  
οι σ υ ν ο μ ιλ ίες γ ια  τ ι ς  χρηματοπ ιστω τικές υπηρεσίες αποτελούσε  
κατά βάση μέρος ευρύτερων εμπορικών προβλημάτων με την Ιαπω­
ν ία , όπου δινό ταν ιδ ια ίτ ε ρ η  έμφαση στα εμπορικά ζητήματα και  
κυρίως στο εμπόριο βιομηχανοποιημένων προϊόντων. Έ νας άλλος  
λόγος ήταν ό τι οι Ιάπωνες προτιμούσαν πάντοτε να διαπραγμα­
τεύ ο ντα ι στη βάση -της α μ ο ιβ α ιό τη τα ς, η οποία από τη δ ική  τους  
τη μεριά ήταν δυνατό να ε π ιτευ χ θ εί καλύτερα με δ ιμ ε ρ ε ίς  δ ια ­
πραγματεύσεις με τα κράτη μέλη.
Ε ντο ύτο ις οι δ ιμ ε ρ ε ίς  διαπ ραγματεύσεις με μεμονωμένα κράτη  
μέλη δεν οδηγούν βέβαια στα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα γ ια  
την Κ ο ινό τη τα . Ενώ κάθε κράτος μέλος που διαπ ραγματεύεται  
με την Ιαπωνία σ τοχεύει στην επ ίτευ ξη  μ ια ς κάποιας π ερ ιο ρ ι­
σμένης πρόσβασης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων του σ τις  
ιαπωνικές αγορές, ιδ ια ίτ ε ρ α  όταν υπάρχει ένα α ν τίσ το ιχ ο  ια­
πωνικό πρόβλημα γ ια  τ ις  αγορές του εν λόγω κράτους μέλους,  
στην πράξη η Ιαπωνία έχ ε ι πάντα τη δυνατότητα να ικανοπ οιεί  
τ ις  απ α ιτή σ εις του μεμονωμένου κράτους μέλους σε μ ία  "κατά  
παραγγελία" βάση, χωρίς να α ν ο ίγ ει πραγματικά τ ι ς  αγορές της  
γ ε ν ικ ά . Έ τ σ ι, ενώ οι κατά παραγγελία λύ σ εις σ τις  οποίες  
καταλήγουν οι δ ιμ ε ρ ε ίς  διαπ ραγματεύσ εις, όπως οι διαπραγμα­
τεύ σ εις  μεταξύ ΗΠΑ-Ιαπωνίας, μπορούν θεωρητικά να ε ίν α ι α ν ο ι­
κ τές προς όλους, στην πράξη οι διαφορές στο χαρακτήρα των  
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σ τις  διάφορες χώρες συνεπάγονται  
ό τι οι λύ σ εις αυτές εφαρμόζονται στα ιδρύματα της
χώρας που δ ιεξή γ α γ ε τ ις  διαπ ραγματεύσ εις. Ακόμη και όταν οι  
κατά παραγγελία λύ σ εις έχουν γενικό τερ η  εφαρμογή, δεν αποτε­
λούν πραγματική πίεση επί της Ιαπωνίας γ ια  την παροχή ίσης  
δυνατότητας πρόσβασης σ τ ις  αγορές της με εκ είν η ν  που έχουν τα  
ιαπωνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σ τις  ευρωπαϊκές αγορές.
Οι διαπ ραγματεύσεις των μεμονωμένων κρατών μελών εξασθένι σαν  
την ικανότητα της Κ οινότητας να ασκεί πίεση στην Ιαπωνία γ ια  
την ικανοποίηση των κοινοτικώ ν αιτημάτων και έδωσαν τη

-  3α -
δυνατότητα στην Ιαπωνία να διατηρήσ ει την ιοχυρή θέση της  
εκμεταλλευόμενη τον ανταγωνισμό που αναμφισβήτητα υπάρχει  
ανάμεσα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των κρατών μελών σ τις  
δ ιε θ ν ε ίς  αγορές, και εξασ θένισ αν έτσι συνολικά τη θέση της  
Κ ο ινό τη τα ς.
Έ τ σ ι, στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και της πρό­
σβασης σ τις  αγορές γ ιέ ν  η Κ οινότητα σημείωσε σ χ ετικ ή  αποτυχία  
σ τις  σ χέσ εις της με την Ιαπω νία. Στον ευρύτερο το μ έα , επ ίσης,  
των νομισματικώ ν σχέσεων η Κ οινότητα έχ ε ι μικρή επιρροή στην  
Ιαπωνία";και στην ιαπωνική π ο λ ιτικ ή , ιδ ια ίτ ε ρ α  αν σ υ γκ ρ ιθεί με  
την πίεση που κατά καιρούς μπόρεσαν να ασκήσουν οι α μ ερ ικ α ν ι­
κές αρχές. Παρ'όλα αυτά, καθώς η Ιαπωνία α να δ εικν ύ ετα ι σε μ ια  
όλο και ισχυρότερη δύναμη στο νο μισ ματικό και χρηματοπιστω­
τ ικ ό  τομέα, ε ίν α ι ανάγκη να αναπτυχθούν ευρύτερες σ χ έσ εις με­
ταξύ της Κ οινότητας και της Ιαπ ω νίας, σ τις  οπ οίες να μπορούν  
να συμπεριλαμβάνονται ε ιδ ικ ό τ ε ρ α  ζητήματα, όπως η αμο ιβ α ία  
πρόσβαση σ τις  κεφ αλαιαγορές. Αυτό συνεπάγεται την ανάπτυξη  
σχέσεων π ροκειμένου να συμπεριλάβουν τα ευρύτερα ζητήματα του  
ρόλου της Κ οινότητας και της Ιαπωνίας στο δ ιε θ ν έ ς  νομισ ματικό

- 4 -
σύστημα και τ ις  δ ιε θ ν ε ίς  ε ξ ε λ ίξ ε ις  στο χρηματοπιστωτικό τομέα.  
Ε ίν α ι επίσης αναγκαίο σ τις  σ χέσ εις με την Ιαπωνία στο νομισμα­
τ ικ ό  και χρηματοπιστωτικό τομέα να ρ ίξ ε ι η Κοινότητα όλο το  
βάρος τη ς , γ ια τ ί μόνο έτσ ι μπορεί να ε λ π ίζ ε ι ό τι θα π ετύχει  
απτά αποτελέόματα.
Η  ανάπτυξη σχέσεων σε κ ο ιν ο τικ ό  επίπεδο δεν συνεπάγεται κατ'  
ανάγκη τη διακοπή των διμερών συζητήσεων των μεμονωμένων κρα­
τών μελών με την Ιαπωνία σε θέματα που τα αφορούν, αλλά ό τι  
η θέση των εν λόγω κρατών μελών σ 'α υ τές  τ ις  δ ιμ ε ρ ε ίς  συνομι­
λ ίε ς  θα ε ίν α ι ενισ χυμένη εάν πραγματοποιούνται στο π λαίσιο  
μ ια ς συνολικής κ ο ιν ο τικ ή ς  προσέγγισης των σχέσεων με την Ια ­
πωνία και σε στενή συνεργασία με τα άλλα κράτη μέλη.
I I I .  Ν ο μισ ματικές σ χέσ εις
Οι νο μ ισ μ α τικ ές σ χέσ εις μεταξύ της Κ οινότητας και της Ιαπωνίας  
μπορούν να εξετασ τούν τόσο από διμερή όσο και από πολυμερή άποψη.
Η  σπουδαιότερη πλευρά των νομισματικώ ν σχέσεων αφορά τ ις  συναλ­
λ α γμ α τικές σ χέσ εις που επηρεάζουν σε ε ξ α ιρ ε τ ικ ά  μεγάλο βαθμό  
τ ις  σ χέσ εις τόσο στον εμπορικό όσο και στον χρηματοπιστωτικό  
τομέα.
Τ ιμ ές  συναλλάγματος
Από την άποψη των διμερών σχέσεων, οι συναλλαγματικές σ χέσ εις  
μεταξύ της Κ οινότητας και της Ιαπωνίας ε ίν α ι χαλαρές. Και οι  
δύο πλευρές είχ α ν  την τάση να θεωρούν την ισ ο τ ιμ ία  των νομισμά­
των τους με το δολάριο ως την πλέον σημαντική. Έ τ σ ι, γ ια  παρά­
δ ειγ μ α , η πρόσφατη συμφωνία της ομάδας των 5 το Σεπ τέμβριο του  
1985 αφορούσε τη σχέση του δολαρίου προς το σύνολο όλων των άλλων  
νομισμάτων. Ε ν το ύ το ις , το γεγονός αυτό οδήγησε σε μ ία  κατάσταση  
στην οποία η α ξ ία  του γ ιέ ν  σε σχέση προς τα κ ο ιν ο τικ ά  νομίσματα  
ήταν δευτερεύουσας σημασίας και συνάρτηση των εξελ ίξεω ν  των συναλ­
λαγματικών σχέσεων μεταξύ των νομισμάτων αυτών και του δολαρίου  
Το γεγονός αυτό μείωσε τη σπουδαιότητα των τιμών συναλλάγματος  
ως μέσων γ ια  την ενδεχόμενη προσαρμογή μεταξύ των δύο περιοχών.
Οι εμπ ορικές σ χέσ εις της Κ οινότητας με την Ιαπωνία θα μπορέσουν  
να αναπτυχθούν σε ικα νο π ο ιη τική  βάθη μόνο εάν υπάρξει μ ία  κατάλ­
ληλη συναλλαγματική σχέση μεταξύ των δύο πλευρών. Γ ια  το σκοπό  
αυτό πρέπει να μεταβληθεί η στάση των ιαπωνικών αρχών που συγκε­
ντρώνουν όλη σχεδόν την προσοχή τους στη σχέση μεταξύ του γ ιέ ν  
και του δολαρίου κ α ι, από την πλευρά τη ς , η Κοινότητα πρέπει  
να ωθήσει τ ις  ιαπωνικές αρχές να αποδώσουν μεγαλύτερη σημασία  
στη σχέση μεταξύ του γ ιέ ν  και της ECU αναγνωρίζοντας ό τ ι η  
σχέση αυτή απ οτελεί ζω τικό παράγοντα σ τις  σ χέσ εις μεταξύ των  
δύο περιοχών. Η παράλληλη πορεία του γ ιέ ν  και των νομισμάτων  
της Ευρωπαϊκής Κ οινότητας από τ ις  αρχές του 1985, ιδίω ς έν α ν τι  
του δολαρίου θα πρέπει να αποτελέσει α ν τ ικ ε ίμ ε ν ο  διαβουλεύσεων  
μεταξύ της Κ οινότητας και της Ιαπω νίας.

Από την άποψη των διεθνών σχέσεων, η συναλλαγματική ισ ο τ ιμ ία  
μεταξύ του γ ιέ ν  και της ECU δ ια δ ρ α μ α τίζει επίσης σημαντικό  
ρόλο. Το σύστημα συναλλαγματικών ισ ο τιμ ιώ ν δεν λειτούργησ ε με ικα­
νοπ ο ιη τικό  τρόπο. Η  ασ τά θεια  των τιμώ ν συναλλάγματος δυσχέρανε το  
δ ιε θ ν ές  εμπόριο και τ ις  δ ιε θ ν ε ίς  επ ενδύσεις και η έλλειψ η  σταθερών  
τιμών συναλλάγματος οδήγησε σε έντο νες διαταραχές στο ισ ο ζύ γιο  
πληρωμών πομ με m  0 « .ρ *  τους θέτο υν οε κ ίν ίυ ν ο  το  ό ,ε θ ν ές  εμπορ,κό  
και νο μ ισ μ ατικό  σύστημα. Μολονότι η Κ οινότητα επ εδιω ξε μέσω του  
ΕΝΣ να αποφύγει ορισ μένες από τ ις  κ ύ ρ ιες  π αρ ενέρ γειες αυτής της  
κατάστασης δεν κατέστη δυνατό να αποφύγει τ ι ς  σ υνέπ ειες της εξω­
τερ ικ ή ς  α σ τά θεια ς. Αυτός ε ίν α ι ό λόγος γ ια  τον οποίο η Επιτροπή  
ευνοούσε ανέκαθεν τον μ έχ ρ ις ενός ορισμένου σημείου πολυμερή  
έλεγχο του συναλλαγματικού συστήματος. Ε ίν α ι τόσο σ ημαντικές και  
ε υ ρ ε ίε ς  οι επιπτώ σεις των διακυμάνσεων των τιμών συναλλάγματος  
στην ο ικο νο μ ία  ώστε κ α ν είς  να μην μπορεί να τ ι ς  αγνοεί ούτε να

-  5 -
μπορεί να γ ίν ε ι αποδεκτό ό τι το επίπεδο των τιμών συναλλάγματος  
πρέπει να θεω ρ είτα ι απλώς και μόνο σαν ήσσονος σημασίας σ το ιχ ε ίο  
που προκύπτει από τ ις  διάφορες ο ικ ο ν ο μ ικ ές και δημοσιονομικές  
ε ξ ε λ ί ξ ε ι ς .  Η  πλήρης ενσωμάτωση των τιμών συναλλάγματος σ τις  
ο ικ ο ν ο μ ικ ές  π ο λ ιτικ έ ς  των κυριότερων βιομηχανικών χωρών ε ίν α ι  
ο υσ ιασ τικής σημασίας όχι μόνο γ ια  τ ι ς  μεμονομένες ο ικ ο ν ο μ ίες  
αλλά και γ ια  το δ ιε θ ν ές  νο μισ ματικό σύστημα. Εφόσον η τιμ ή  
συναλλάγματος απ οτελεί επίσης θεμελιώ δη ο ικο νο μ ικό  παράγοντα  
σ τις  σ χέσ εις μ εταξύ των χωρών, θα πρέπει να απ οτελέσει α ν τ ικ ε ί­
μενο συζητήσεων σε δ ιμ ερ ές ή δ ιε θ ν έ ς  επίπεδο.
Στα π λαίσια των πρόσφατων διεθνών συζητήσεων, ο ι ιαπωνικές αρχές  
τήρησαν σ χ ετικ ά  επ ιφ υλακτική στάση όσον αφορά τ ις  περαιτέρω θεσ μ ι­
κές ε ξ ε λ ίξ ε ις  του διεθνο ύ ς νομισ ματικού συστήματος. Δεν επιθυμούν  
να υποστηρίζουν τη δη μιο υργία συστήματος ζωνών -  στόχων ή τη  
χρησιμοποίηση των τιμών συναλλάγματος σαν ένα α ν τ ικ ε ιμ ε ν ικ ό  δ ε ίκ τη  
ούτε την καθιέρωσηοποιουδήποτε αυτόματου συστήματος διαβουλεύσεων  
και δεν ε ίν α ι υπέρ μ ιά ς ευρυτερης δημοσιότητας στα π λαίσ ια της  
δ ια δ ικ α σ ία ς  επ ιτήρησης. Πάντως, η Ιαπωνία συνεργάστηκε πλήρως  
στα π λαίσια της διάσκεψης της ομάδας των 5 το Σεπ τέμβριο του 1985,  
υπό την απειλή της έντασης του προστατευτισμού των ΗΠΑ, γ ια  μ ία  
συμφωνία γ ια  την προσαρμογή των τιμών συναλλάγματος. Στην πραγμα­
τ ικ ό τ η τ α , και από ισ τορική άποψη, η Ιαπωνία δεν ήταν ποτέ υπέρ  
της π ο λ ιτική ς του " la is s e r  f a ir e "  όσον αφορά την ισ ο τ ιμ ία  του  
νομίσματός της και η π ο λ ιτικ ή  της έ κ λ ιν ε  πολύ περισσότερο προς  
την πλευρά ενός ορισμένου ελέγχου των τιμών συναλλάγματος αλλά  
μόνο σε μονομερή βάση και σε σχέση με τους γενικό τερ ο υς στόχους  
της π ο λ ιτικ ή ς της γ ια  το γ ιέ ν . Η  ένταση των διαβουλεύσεων σε δ ι­
μερή βάση μεταξύ της Κ οινότητας και της Ιαπωνίας θα μπορούσε  
να οδηγήσει σε καλύτερη κατανόηση των αναγκαίων προϋποθέσεων  
γ ια  τη βελτίωση της λ ειτο υ ρ γ ία ς  του συστήματος των κυμαινομένων  
τιμών συναλλάγματος και να βοηθήσει και τα δύο μέρη να συμμετάσχουν  
στη δ ια δ ικ α σ ία  της συνεχούς ε ξ έ λ ιξ η ς  του δ ιεθνο ύ ς νομισ ματικού  
συστήματος και να επηρεάσουν τ ις  ε ξ ε λ ίξ ε ις  σ τις  αγορές. Το ΕΝΣ  
δεν απ οτελεί μόνον μ ία  εσω τερική ρύθμιση της Κοινότητας αλλά ένα  
τμήμα και μ ία  συνεισφορά στο δ ιε θ ν έ ς  νο μισ ματικό σύστημα που,  
παράλληλα με την επ ιταχυνόμενη δ ια δ ικ α σ ία  ε ξ έ λ ιξ η ς  του γ ιέ ν  σε  
δ ιε θ ν έ ς  νόμισμα θα δ ιε υ ρ ύ ν ε ι, μέσω μ ιά ς στενότερης συνεργασίας  
μεταξύ της Κοινότητας και της Ιαπ ω νίας, τ ις  προοπτικές γ ια  μ ία  
συστηματική και σταθερή ε ξ έ λ ιξ η  στο δ ιε θ ν έ ς  επ ίπεδο.
Τ ο ,γ^ έν κα! η ECU
Στο π λαίσ ιο του σημερινού διεθνο ύς νομισ ματικού συστήματος μπορεί  
να υπ οστηριχθεί ό τι ε ίν α ι υπερβολικός ο ρόλος που αναμένεται να  
δ ια δ ρ α μ α τίσ ει το α μ ερ ικά νικο  δολάριο. Λόγω της κυρ ια ρ χία ς του  
δολαρίου ως μέσου διακανονισμού των διεθνών συναλλαγών, η ακο­
λουθούμενη π ο λ ιτικ ή  στο εσω τερικό των ΗΠΑ έ χ ε ι σ ημαντικές προεκ­
τά σ εις  ανά την υφήλιο όσον αφορά τ ις  τ ιμ έ ς  συναλλάγματος, τα  
ε π ιτό κ ια  και τη δ ιεθ ν ή  ρευστότητα . Από την άλλη πλευρά, δεν  
ήταν εύκολο γ ια  τ ι ς  α μ ερ ικ ά ν ικ ες αρχές να λάβουν δεόντως υπόψη τους 
κατά την χάραξη των εθνικώ ν π ολιτικώ ν τους τις διεθνείς προεκτάσεις  των πολιτι­
κώ ν αυτών. Ως εκ τούτου, θα ήταν επιθυμητό να δημιουργηθεί μακροπρόθεσμα ένα διεθνές  
νο μ ισ μ ατικό  σύστημα σε ευ ρ ύ τερ η  βάση,  λιγό τερ ο  εξαρτημένο  
από το α μ ερ ικ ά ν ικ ο  δολάριο και με αυξημένο το ρόλο των άλλων  
νομισμάτων ως μέσων διεθνώ ν διακανονισμώ ν. Οι ιαπωνικές αοχέσ  
έχουν ενθαρύνει την επέκταση του διεθνο ύ ς ρόλου του γ ιέ ν  
μ ε τη  συμπαράσταση  των Η .Π .Α . και της Κ ο ινό τη τα ς. Εχει επίσης  
επ εκτα θεί η χρησιμοποίηση του ECU σ τις  δ ιε θ ν ε ίς  αγορές και

-  5α -
χρηματο- 
θα αυξάνεται 
της 
τον
παράλ-θεωρείται ολοένα και περισσότερο σαν ένα αντιπροσωπευτικό 
πιστωτικό μέσο της κοινοτικής οικονομίας. 0 ρόλος του E C U  
καθώς θα διανύονται τα διάφορα στάδια προς την κατεύθυνση 
πλήρους οικονομικής ολοκλήρωσης της Κοινότητας. Κατ'αυτόν 
τρόπο, η πληρέστερη οικονομική ολοκλήρωση της Κοινότητας, 
ληλα με την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, θα αυξήσει την ανάγκη 
για την ύπαρξη σταθερών τιμών συναλλάγματος στο εσωτερικό της 
Κοινότητας, πράγμα που με τη σειρά του θα μειώσει τη σπουδαιότητά 
των μεμονομένων νομισμάτων από την άποψη των εξωτερικών σχέσεων. 
Έ τσ ι, το ECU, σαν μία σύνθετη μονάδα που αποτελεί ται από τα 
διάφορα νομίσματα της Κοινότητας είνα ι πιθανόν να προσλάβει μεγαλύ­
τερη σπουδαιότητα σαν μέσο μετρήσεως των κοινοτικών τιμών συναλλά­
γματος και σαν σημείο αναφοράς της ανάπτυξης των εξωτερικών σχέσεων 
της Κοινότητας στο νομισματικό τομέα.

-  6 -
Για τη δημιουργία ενός διεθνούς νομισματικού συστήματος σε 
ευρύτερη βάση, στα πλαίσια του οποίου το γιέν και η E C U  θα διαδραμα­
τίζουν μεγαλύτερο ρόλο, θα απαιτηθεί στενή συνεργασία με την Ιαπωνία 
τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στο πλαίσιο των πολυμερών διεθνών 
διασκέψεων.
IV. Σχέοεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα
Παρά τα μέτρα φιλελευθεροποίησης και κατάργησης των υφισταμένων 
περιορισμών που έχουν εξαγγελθεί από το 1980, και ειδικότερα μετά 
την "έκθεση της Επιτροπής ad hoc γιέν/δολαρίου "του Ηαΐου 1984, 
η αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην Ιαπωνία εξακολουθεί να 
διέπεται από αυστηρούς κανόνες λειτουργίας, να είνα ι διηρεμένη 
σε πολλές επιμέρους υπηρεσίες και απομονωμένη διεθνώς. 0 διαρκής 
επεκτεινόμενος κατάλογος των αποφάσεων που λαμβάνουν οι αρχές για 
να καταργήσουν τους περιορισμούς στην αγορά είνα ι περισσότερο 
εντυπωσιακός από την άποψη ότι δείχνει το βαθμό στον οποίο υφίσταντο 
και εξακολουθούν να υφίστανται περιορισμοί στην αγορά παρά σαν 
μία ένδειξη του βαθμού στον οποίο έχει πραγματοποιηθεί μία γνήσια 
φιλελευθεροποίηση. Τα χρονοδιάγραμματα που προβλέπονται για τη 
λήψη πρόσθετων μέτρων ανοίγματος της αγοράς ούτε ακολουθούν ικανο­
ποιητική πρόοδο ούτε προβλέπουν επερκείς μεταρρυθμίσεις για τη 
βιώσιμη λειτουργία των ξένων τραπεζικών οργανισμών στην Ιαπωνία.
Όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα, οι ιαπωνικές αρχές δεν 
διευκόλυναν τη διείσδυση των ξένων τραπεζών στις εσωτερικές αγορές 
τους παρά το γεγονός ότι οι ιαπωνικές τράπεζες ασκούν έντονη δρα­
στηριότητα στις ξένες αγορές επί ίσοις σχετικά όροις με άλλες 
τράπεζες και έχουν επιτύχει σημαντική διείσδυση στις ξένες αγορές, 
κατακτώντας μερίδια αγοράς σε βάρος των τραπεζών των δυτικών χωρών.
Σε μία πρόσφατη έκθεση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) 
αναφέρεται ότι οι Ιάπωνες ξεπέρασαν τ ις  Η Π Α  στον τομέα των διεθνών 
τραπεζικών πράξεων γιά πρώτη φορά. Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 
1985, οι ιαπωνικοί οργανισμοί χορήγησαν περισσότερες διεθνείς 
πιστώσεις από τ ις  τράπεζες των ΗΠΑ. Η  έκθεση της BIS δείχνει 
ότι περίπου το 26%  (640 δισεκ.δολάρια) όλων των διεθνών απαιτή­
σεων των τραπεζών π ο υ  υπ οβάλλουν έκθεοη στην BIS βρισκόταν στα βιβλία τω ν ιαπ ω νικώ ν 
οργανισμών. (Οι απαιτήσεις τω ν αμερικανικών τραπ εζώ ν -  530 δ ισεκ. δολάρια -  αντιπ ροσώ π ευαν 
το 2 3 , της αγοράς. Στην τρίτη θέση βρίσκονταν οι γαλλικές τράπεζες με 8,9%  ακολουθούμενες 
α π ό  τις βρετανικές τράπεζες με 7,4% . Τ ο μερίδιο τω ν γερμανικών τραπ εζώ ν ήταν 6,7%).
Στο Η νω μ ένο  Βασίλειο, γιά παράδειγμα, οι ιαπωνικές τράπεζες ελέγχουν περίπου το 2 2 %  
των στοιχείων ενεργητικού/παθητικού όλων των τραπεζών που είνα ι 
εγκατεστημένες στη χώρα αυτή και το 1984, είχαν την κυριότητα 
του 70%  περίπου των χρεωγράφων κυμαινομένου επιτοκίου της αγοράς 
του Λονδίνου (ΗΠΑ 4,6%) Η  κατάσταση αυτή είνα ι ιδιαίτερα προνομια­
κή αν συγκριθεί με το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της ίδιας 
χρονικής περιόδου το σύνολο των ξένων τραπεζών στην Ιαπωνία 
ήλεγχαν μόλις το 0,97% του συνόλου των καταθέσεων και το 3,10% 
του συνόλου των δανείων και του αναπροεξοφλητικού δανεισμού.
Μία άλλη απόδειξη της αυξανόμενης ισχύος των ιαπωνικών τραπεζών 
στο διεθνές επίπεδο είνα ι το γεγονός ότι με βάση τα περιουσιακά 
σ τοιχεία, το 1980 υπήρχε μία μόνο ιαπωνική τράπεζα, μεταξύ των 
10 μεγαλυτέρων τραπεζών στον κόσμο και 13 στις 50 πρώτες. Το 
1985 οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 5 και 18. Σαν μέτρο σύγκρισης

-  6α -
μπορεί να αναφερθεί ότι οι Η Π Α  έχουν 19 τράπεζες μεταξύ των 100 
μεγαλύτερων τραπεζών ενώ η Ιαπωνία 26.
Όσον αφορά την εσωτερική αγορά της Ιαπωνίας, οι ξένες 
τράπεζες δεν είνα ι ανταγωνιστικές λόγω του χαμηλού κόστους 
καταθέσεων των ιαπωνικών τραπεζών και του γεγονότος ότι το 
επιτόκιο δανεισμού τους παρέχει πολύ ικανοποιητικά περιθώρια 
έναντι του διατραπεζικού επιτοκίου του Λονδίνου (Libor) και 
των άλλων εξόδων χρηματοδότησης. Αυτό το ιδια ίτερο πλεονέκτημα 
παρέχει στις ιαπωνικές τράπεζες τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν 
τα στοιχεία ενεργητικού τους με πολύ χαμηλότερο κόστος απ' 
ό ,τι οι ξένες τράπεζες. Από τα παραπάνω προκύπτει το γεγονός 
ότι οι ξένες τράπεζες στη Ιαπωνία λειτουργούν γενικά ω ς οργανι­
σμοί off-shore και ότι η παρουσία τους στην εσωτερική αγορά 
της Ιαπωνίας φαίνεται να είνα ι εντελώς περιθωριακή.

(
Για να υπάρξει για τ ις  ξένες τράπεζες ένα εύλογο πλαίσιο 
λειτουργίας με βάση το οποίο θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν τ ις  
αντίστοιχες εγχώριες τράπεζες στην Ιαπωνία, είνα ι απαραίτητο να 
επισπευσθεί η καθιέρωση των μέτρων που θα οδηγήσουν στο άνοιγμα 
της αγοράς, και ιδίως σε ό ,τι αφορά τη μείωση των ρυθμιστικών 
περιορισμών στα επιτόκια (αυτό θα ισχύει για όλες τ ις  καταθέσεις, 
ανεξαρτήτως ποσού ή προθεσμίας, ώστε το επιτόκιο να καθορίζεται 
με βάση τ ις  συνθήκες της αγοράς, και να μην είνα ι ρυθμιζόμενο. 
Παράλληλα θα πρέπει να αναπτυχθεί η διατραπεζική αγορά, πράγμα 
που Οημαίνει ότι είνα ι αναγκαίο οι τράπεζες να έχουν τη δυνατό­
τητα να συναλλάσσονται μεταξύ τους ανεγγύως, χωρίς περιορισμούς 
όσον αφορά τ ις  προθεσμίες αποπληρωμής, στηριζόμενες σε ένα ευ­
ρύ πλέγμα χρηματοπιστωτικών μηχανισμών. Εκείνο που χρειάζεται 
εξάλλου είνα ι να επιτραπεί στις ξένες τράπεζες να αυξήσουν το 
σταθερό τους επιτόκιο σε γιεν, (δηλαδή να μειωθούν οι ρυθμιστι­
κοί περιορισμοί που συνεπάγονται αυθαίρετη διάκριση μεταξύ βρα­
χυπρόθεσμων και μ α κρ ο π ρ όθ εσ μ ω ν εγχώ ριω ν α γορ ώ ν και να διευρυυθούν οι δυνατότητές
τους αναπροεξοφλητικού δανεισμού από την Κεντρική Τράπεζα της 
Ιαπωνίας. Ένα άλλο ενδεδειγμένο μέτρο είνα ι η κατάργηση των 
φορολογικών φραγμών, δηλ. η παρακράτηση φόρου επί των δανείων 
σε ξένο συνάλλαγμα από το εξωτερικό. 0 συγκερασμός των προανα- 
φερόμενων μέτρων θα καταστήσει αναγκαία την καθιέρωση μιας 
αγοράς βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων πράξεων που θα λειτουρ­
γεί ελεύθερα χωρίς δεσμευτικό πλαίσιο και στην οποία όλες οι 
τιμές θα καθορίζονται με βάση τ ις  συνθήκες της αγοράς (σύμφωνα 
με το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης) ενώ οι συναλλαγές θα 
γίνονται με βάση το όνομα και την κατάταξη των συναλλασσόμενων 
από πλευράς πιστοληπτικής ικανότητας και θα επιτρέπεται η παρο­
χή πιστωτικών διευκολύνσεων χωρίς υποχρέωση παροχής εγγυήσεων.
Από την άλλη πλευρά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι όροι λ ε ι­
τουργίας των τραπεζών στο Τόκυο είνα ι εξαιρετικά ανταγωνιστικοί' 
στην Ιαπωνία υπάρχει υπερπληθώρα τραπεζών. Οι φορείς της αγοράς 
δεν είνα ι όμως ικανοποιημένοι, καθώς η ζήτηση από πλευράς ιδιω­
τικών επιχειρήσεων παραμένει σήμερα ανεπαρκής. Μ ε τ ις  συνθήκες 
που επικρατούν σήμερα στο περιβάλλον των εγχώριων επιχειρήσεων, 
οι τράπεζες θα στραφούν σε ολοένα;και μεγαλύτερο βαθμό προς τις  
αμειβόμενες δραστηριότητες και προς τ ις  περισσότερο εξειδ ικ ευ - 
μένες εργασίες" ακριβώς όμως στον τομέα αυτό οι ευρωπαϊκές τρά­
πεζες είνα ι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες 
συγκαταλέγονται για παράδειγμα στα πιο εξειδικευμένα ιδρύματα 
στα θέματα της διαχείρισης επενδύσεων χαρτοφυλακίου και ταμείων 
συντάξεων, η πρόσβασή τους όμως στις τραπεζικές εργασίες στον 
τομέα των αμοιβαίων κεφαλαίων είνα ι σχετικά περιορισμένη, θα 
πρέπει να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλισθεί ότι τα βασικά πλεο­
νεκτήματα που απολαμβάνουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν θα κατα­
στρατηγηθούν στο πλαίσιο της διαδικασίας φιλελευθεροποίησης, 
που απ' ό ,τι φαίνεται καθοδηγείται από τ ις  ιαπωνικές αρχές προς 
όφελος των εγχώριων τραπεζών. Εξάλλου διαγράφεται στον ορίζοντα 
ο κίνδυνος ότι θα συνεχισθεί η διάβρωση των σημαντικών ανταγω­
νιστικών πλεονεκτημάτων που απολαμβάνουν σήμερα οι ξένες τράπε­
ζες, στο βαθμό που τα ιαπωνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εξακολουθούν

-  7α -
αδιάκοπα να διευρύνουν την πείρα τους από παντοειδείς τραπεζι­
κές εργασίες στο εξωτερικό,καθώς η διαδικασία της φιλελευθερο­
ποίησης και μείωσης των ρυθμιστικών περιορισμών της εγχώριας 
αγοράς, που είνα ι αναπόφευκτη, προχωρεί σταδιακά, οι τράπεζες 
αυτές θα μεταφέρουν στη χώρα τους τ ις  νεοαποκτημένες εμπειρίες 
και θα απομυζήσουν για άλλη μια φορά όλες τ ις  δυνατότητες της 
αγοράς σε βάρος των αλλοδαπών ανταγωνιστών, όπω ς ακριβώς έχει 
συμβεί και σε άλλους τομείς.
Σημαντικό φραγμό για τ ις  δυνατότητες λειτουργίας των ξένων χρη­
ματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις αγορές της Ιαπωνίας συνιστά και 
το άρθρο 65 του Νόμου για τις  χρηματιστηριακές αξίες και το συ­
νάλλαγμα (Securities and Exchange Law). Οι διατάξεις του νόμου 
αυτού απαγορεύουν στην ουσία στις εμπορικές τράπεζες να ιδρύουν 
θυγατρικές τους ετα ιρ ίες στην Ιαπωνία, που είνα ι 100%, ιδιοκτη­
σία τους, με σκοπό τη διαχείριση των χρηματιστηριακών αξιών. Ο ι 
αρχές εφάρμοσαν τον τελευταίο καιρό μια ελαστικότερη ερμηνεία 
του άρθρου αυτού όσον αφορά την περίτπωση των ξένων τραπεζών, 
η εφαρμογή του άρθρου εξακολουθεί όμως να εξαρτάται από την 
κατά περίπτωση αξιολόγηση. Η  καθιέρωση του "κανόνα του 49,9%" 
είνα ι ένα ολωσδιόλου διακοσμητικό στοιχείο. Το επιχείρημα με 
βάση το οποίο ζη τείτα ι η ολοσχερής εξάλειψη του άρθρου αυτού 
έγκειται ακριβώς στο ότι οι ιαπωνικές τράπεζες είνα ι σε θέση 
να προσφέρουν το πλήρες φάσμα των υπηρεσιών στον τομέα των 
αξιών και των τραπεζικών εργασιών, ας πούμε, για παράδειγμα, 
στο Λονδίνο, αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές, ενώ από 
την άλλη πλευρά για τους ξένους χρηματοπιστωτικά οργανισμούς 
πολλοί από τους οποίους εκτελούν όλες τ ις  τραπεζικές εργασίες 
-  η αντίστοιχη πρόσβαση τ ις  ιαπωνικές αγορές παραμένει στην 
ουσία αδύνατη, γεγονός όμως που ευθυγραμμίζεται με τ ις  ισχύου- 
αες διατάξεις της εθνικής τραπεζικής νομοθεσίας.
Κεφαλαιαγορές
Τη στιγμή που ο ρυθμός ελευθέρωσης των επιτοκίων εξακολουθεί να 
παραμένει εξαιρετικά βραδύς, μεγαλύτερη ήταν η πρόοδος στον το­
μέα της ελευθέρωσης των κεφαλαιαγορών. Έτσι η πρόσβαση των αλ­
λοδαπών δανειοληπτών (Samurai) στις εγχώριες κεφαλαιαγορές

-  8 -
βελτιώθηκε, ενώ εξάλλου έγιναν πιο φιλελεύθεροι οι όροι της αγο­
ράς ευρωομολογιών σε γιεν . Η  τάαη όμως που επικράτησε στην Ια­
πωνία ήταν ακριβώς να φιλελευθεροποιηθούν οι όροι πρόσβασης στις 
μακροπρόθεσμες αγορές (μετοχικό κεφάλαιο και μακροπρόθεσμες α ξίες), 
ενώ από την άλλη πλευρά μικρή ήταν η πρόοδος που σημειώθηκε στην 
ανάπτυξη των πιο βραχυπρόθεσμων αγορών (παρά το γεγονός ότι η πρό­
σφατη καθιέρωση ενός βραχυπρόθεσμου μηχανισμού κρατικής χρηματο­
δότησης αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση). Οι ιδιαίτερα 
εξελιγμένες βραχυπρόθεσμες αγορές έχουν όμως ζωτική σημασία, αν 
το γιεν πρόκειται να διαδραματίσει αυξημένο διεθνή ρόλο. Παρόλα 
αυτά όμως, επειδή χαρακτηριστικό στοιχείο των αγορών είνα ι οι 
δεσμευτικές ρυθμίσεις και οι διο ικητικές διαδικασίες, οι βραχυ­
πρόθεσμες αγορές είνα ι ανύπαρκτες στην Ιαπωνία ή όπου υφίστανται, 
είνα ι εξαιρετικά υποτονικές.
Η  ανυπαρξία όμως εξελιγμένων βραχυπρόθεσμων αγορών ήταν και ο κύ­
ριος παράγοντας που παρεμπόδισε τα τελευταία χρόνια το γιεν να 
διαδραματίσει ευρύτερο διεθνή ρόλο. Οι επενδύσεις εξωτερικού σε 
διάφορες αξίες σε γιεν, αν εξαιρέσουμε το μετοχικό κεφάλαιο των 
εταιριών και τα μακροπρόθεσμα ομόλογα, μπορεί να διοχετευθούν 
μόνο σε ρυθμιζόμενες τραπεζικές καταθέσεις (με εξαίρεση τους επί­
σημους νομισματικούς οργανισμούς του εξωτερικού) ή αποκλειστικά 
στη ρυθμιζόμενη αγορά τίτλων προθεσμιακής κατάθεσης ( 00) ή την 
αναπροεξοφλητική αγορά. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως δεν υπάρχει 
διατραπεζική αγορά, πολλές από τ ις  αγορές ελέγχονται και δεν υπάρ­
χει ακόμη έως σήμερα κανένα αναπτυγμένο σύστημα γραμματίων του δη­
μοσίου ή αγορά εμπορικών χρεωγράφων σε γιεν. Βάσει των μέτρων φ ι­
λελευθεροποίησης καθιερώθηκε πρόσφατα η αγορά αποδοχής συναλλαγμα­
τικών από τ ις  τράπεζες, αυτό όμως παρουσιάζει ενδιαφέρον κυρίως 
για τους ντόπιους εισαγωγείς.
Η  ανυπαρξία αναπτυγμένων βραχυπρόθεσμων κεφαλαιαγορών έχει ω ς συ­
νέπεια οι φορείς του εξωτερικού να μην έχουν στην ουσία πρόσβαση 
στα κεφάλαια σε γιεν , με αποτέλεσμα η συναλλαγματική ισοτιμία 
του γιεν να μην έχει ποτέ αντικατοπτρίσει την ουσιαστική ισχύ 
της ιαπωνικής οικονομίας. Η  πρόσβαση των χρηματοπιστωτικών φορέων 
του εξωτερικού, αλλά και των αλλοδαπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμά­
των, που είνα ι εγκατεστημένα στο Τόκυο, στα κεφάλαια σε γιεν ή 
σε πηγές χρηματοδότησης σε γιεν, είνα ι εξαιρετικά περιορισμένη 
ή ανύπαρκτη. Αυτός είνα ι και ο λόγος γ ια τί δεν ανέπτυξαν από την 
πλευρά τους τη διεθνή αγορά σε γιεν ή την κεφαλαιαγορά σε γιεν . 
Ένα άλλο αποτέλεσμα που προκύπτει είναι ό τι, στο βαθμό που η 
διεθνής κρίση του γιεν αρχίζει να αυξάνεται, με την φιλελευθε­
ροποίηση των αγορών ευρωομολογιών σε γιεν κλπ., οι ιαπωνικές 
τράπεζες θα διαθέτουν ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα στις εργασίες 
που διεξάγονται σε γιεν, μιας και έχουν πρόσβαση στα κεφάλαια 
σε γ ιεν , όπω ς αυτό είνα ι φυσικό.
Για τους λόγους αυτούς, αν δεν καταργηθούν οι δεσμευτικές ρυθμί­
σεις που ισχύουν στις εγχώριες αγορές σε γιεν, θα περιορισθεί 
ο ρυθμός ανάπτυξης της διεθνούς χρήσης του γιεν, και η αύξηση 
των σχετικών μεγεθών που θα παρουσιασθεί θα είνα ι σε σημαντικό 
βαθμό στα χέρια ιαπωνικών τραπεζών.

-  8α -
Εισροή κεφαλαίων
Εξέχον χαρακτηριστικό για τη θέση της Ιαπωνίας στο ισοζύγιο εξω­
τερικών πληρωμών, είνα ι το γεγονός ότι η Ιαπωνία αποτελεί σήμερα 
το μεγαλύτερο μεμονωμένο εξαγωγέα κεφαλαίων σε παγκόσμια κλίμακα. 
Αυτή η εκροή κεφαλαίων έχει ω ς συνέπεια να αυξάνονται οι δυνατό­
τητες της Ιαπωνίας να επηρεάζει τη διεθνή ροή κεφαλαίων. Όπως 
έχουν τα πράγματα σήμερα, ο μεγαλύτερος όγκος των εκροώ ν κεφαλαίου 
αποτελεί ται από επενδύσεις χαρτοφυλακίου, που»διοχετεύονται κατά 
κύριο λόγο στις Ηνωμένες Π ολιτείες. Η  εκροή αυτή αντισταθμίζει 
σε κάποιο βαθμό τα τρέχοντα στοιχεία για τα ανισοσκελή ισοζύγια 
πληρωμών, που είνα ι ιδιαίτερα διογκωμένα στην Ιαπωνία και τ ις  
Ηνωμένες Π ολιτείες. Ταυτόχρονα όμως είνα ι απόρροια της βασικότερης 
έλλειψης ισορροπίας, που χαρακτηρίζει τ ις  οικονομίες των Η Π Α  και 
της Ιαπωνίας, με αποτέλεσμα το περίσσευμα από τ ις  αποταμιεύσεις, 
που απομένει έπειτα από τ ις  επενδύσεις στην Ιαπωνία, να χρησιμο­
π οιείται για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος αποταμιεύσεων, που 
προκύπτει σε σχέση με τ ις  πραγματοποιούμενες επενδύσεις στις Η Π Α . 
Εάν μεταβληθούν οι προαναφερόμενες ροές κεφαλαίων, το γεγονός αυ­
τό θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο τόσο στην παγκόσμια οικονομία, 
όσο και στην Ευρώπη. Έ τσ ι, εάν οι ροές ιαπωνικών κεφαλαίων για 
τ ις  επενδύσεις χαρτοφυλακίου μεταστραφούν και διοχετευθούν, για 
παράδειγμα, από τ ις  Η Π Α  προς αξίες σε κοινοτικό συνάλλαγμα, αυτό 
θα μπορούσε να επηρεάσει τη συνολική εικόνα των οικονομικών δρα­
στηριοτήτων αλλά και τη σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών. 
Εκτός από τον αντίκτυπο που θα μπορούσαν να ασκήσουν στα μακροοι­
κονομικά μεγέθη, οι διάφορες κινήσεις στη ροή των ιαπωνικών κε­
φαλαίων θα μπορούσαν να προκαλέσουν δυσχέρειες στις κεφαλαιαγορές 
άλλων αγορών, ενώ θα μπορούσαν παράλληλα να θέσουν διάφορα προβλή­
ματα, όσον αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο, για την επίλυση των οποίων 
θα χρειαζόταν ενδεχομένως ο διεθνής συγκερασμός των ενεργειών.

- 9 -
Ένα από τα χαρακτηριστικά της ιαπωνικής οικονομίας είνα ι ότι 
στον τομέα των συναλλαγών με το εξωτερικό οι αξίες εκφράζονται 
κατά βάση σε δολάρια Η Π Α . Αυτό ισχύει τόσο για τους τρέχοντες 
λογαριασμούς, όσο και για τη ροή κεφαλαίων. Ε νώ  η κατάσταση 
μεταβάλλεται με βραδείς ρυθμούς, και το γιεν χρησιμοποιείται σε 
ολοένα και αυξανόμενο βαθμό για την αποτίμηση των ιαπωνικών εξα­
γωγών και δανείων προς τ ις  λιγότερο αναπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ), θα 
χρειασθεί παρόλα αυτά, εάν το γιεν πρόκειται να διαδραματίσει ση­
μαντικότερο ρόλο στο διεθνές νομισματικό σύστημα, να ενθαρρυνθε! 
η ευρύτερη χρήση του γιεν για την αποτίμηση τόσο των εμπορικών 
συναλλαγών, όσο και της ροής κεφαλαίων.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο της ροής κεφαλαίων είνα ι η φύση τους, 
αλλά και η γεωγραφική κατανομή τους. Η  Ιαπωνία έχει το περιθώριο 
να διαδραματίσει ευρύτερο ρόλο στη χρηματοδότηση των λιγότερο 
αναπτυγμένων χω ρών (ΛΑΧ), τόσο αυξάνοντας το ποσοστό της επίσημης 
βοήθειας που παρέχει ω ς κράτος, όσο και αυξάνοντας τ ις  συνεισφο- 
φές της προς τους διεθνείς οργανισμούς, αλλά κα ι, τέλος, προβαί- 
νοντας σε άμεσες επενδύσεις στις ΛΑΧ.
Ακόμα και η Κοινότητα όμως είνα ι εισαγωγέας κεφαλαίων από την Ια­
πωνία και ιδίως με τη μορφή των άμεσων επενδύσεων. Οι άμεσες επεν­
δύσεις της Ιαπωνίας στην Κοινότητα θέτουν όμως ορισμένα προβλήματα, 
όσον αφορά τα αντίστοιχα οφέλη που προκύπτουν στις σχέσεις των ε ι­
σαγωγικών κρατών και της Ιαπωνίας (μεταφορά προϊόντων χαμηλής τεχνο 
λόγιας, επενδύσεις με σκοπό τη διευκόλυνση των ιαπωνικών εισαγω­
γών, κλπ.). Υπάρχει όμως εξίσου και το θέμα της αμοιβαίας πρόσβασης 
-  οι ξένες επενδύσεις στην Ιαπωνία είνα ι στην ουσία σχετικά χαμη­
λές, ενώ εξακολουθεί να παραμένει δυσχερής η πρόσβαση για την αγο­
ρά σημαντικών μεριδίων του μετοχικού κεφαλαίου, αλλά και για την 
αγορά ή συγχώνευση επιχειρήσεων, κλπ., και αυτό παρά την τυπική 
φιλελευθεροποίησή τους.
Οι άμεσες επενδύσεις στην Ιαπωνία θα παρουσίαζαν για την Κοινότη­
τα το πλεονέκτημα ότι θα έδιναν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τη δυ­
νατότητα να αποκτήσει πρόσβαση στην ιαπωνική τεχνογνωσία και τεχνο­
λογία. Για τους αλλοδαπούς επενδυτές, και ιδίως για τ ις  μικρές 
και μεσαίες επιχειρήσεις, είνα ι όμως φυσικό να στρέφονται προς 
τράπεζες που έχουν την ίδ ια  εθνικότητα με τον επενδυτή, για να 
τους παρασχεθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, που είνα ι ανα­
γκαίες για την εξαγωγή της επένδυσης. Τόσο οι επιχειρήσεις από 
τ ις  Ηνωμένες Π ολιτείες, όσο και οι ιαπωνικές ετα ιρ ίες βρήκαν 
έτσι αμερικανικές και ιαπωνικές τράπεζες στην Κοινότητα που ε ί­
ναι σε θέση να τους προσφέρουν το πλήρες φάσμα των τραπεζικών 
υπηρεσιών. Το ίδ ιο  όμως δεν ισχύει για τ ις  ευρωπαϊκές τράπεζες 
στην Ιαπωνία. Η  πραγματοποίηση ξένων επενδύσεων στην Ιαπωνία γ ί­
νεται περισσότερο δυσχερής, εξα ιτία ς της ανικανότητας των ευρωπαϊ­
κών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που είνα ι εγκατεστημένα στην 
Ιαπωνία, να προσφέρουν το φάσμα των υπηρεσιών, που είνα ι απαραί­
τητο για να ενθαρρυνθεί η πραγματοποίηση άμεσων επενδυτικών προ­
γραμμάτων. Αν υπήρχε ένας δυναμικός ευρωπαϊκός τομέας παροχής 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ικανός να προσφέρει το πλήρες φάσμα 
των υπηρεσιών, το γεγονός αυτό θα ενίσχυε την ελκυστικότητα της 
Ιαπωνίας, ω ς αγοράς για την πραγματοποίηση άμεσων επενδύσεων.

-  9α -
Και το αντίστοιχο θα ίσχυε όμως, δηλαδή η διεύρυνση της ροής των 
άμεσων επενδύσεων από την Ευρώ πη προς την Ιαπωνία θα βοηθούσε 
να δημιουργηθεί το κατάλληλο πλαίσιο και η αγορά για τ ις  δρα­
στηριότητες των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, κατά 
τέτοιο τρόπο ώστε να υπάρχει μία κάποια αλληλεξάρτηση μεταξύ 
των δραστηριοτήτων των αλλοδαπών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών 
και της ροής των άμεσων επενδύσεων, που διοχετεύονται σε μία 
χώρα.
V. Συμπεράσματα
Στον νομισματικό και χρηματοπιστωτικό τομέα η Κοι­
νότητα δεν έχει αναπτύξει σε ικανοποιητικό βαθμό τ ις  σχέσεις 
της με την Ιαπωνία. Τόσο η Κοινότητα όσο και η Ιαπωνία δ ί­
νουν προτεραιότητα σ τις διμερείς σχέσεις τους με τ ις  Ηνωμέ­
νες Π ολιτείες. Αυτό εξηγείται αν αναλογιστεί κανείς την επιρ­
ροή που ασκούν οι Ηνωμένες Π ολιτείες στην παγκόσμια οικονομία 
και την κυριαρχία του δολαρίου στο διεθνές νομισματικό σύστη­
μα. Πάντως, η επέκταση του ρόλου των ιαπωνικών χρηματοοικο­
νομικών οργανισμών στο διεθνές τραπεζικό σύστημα και στα διεθ­
νή χρηματιστήρια αξιών καθώς επίσης και η θέση την οποία έχει 
αποκτήσει τελευταίως η Ιαπωνία ω ς ένας από τους κυριότερους 
εξαγωγείς κεφαλαίου έχουν αναβαθμίσει το ρόλο της Ιαπωνίας 
στο νομισματικό και χρηματοπιστωτικό τομέα. Επιπλέον, οι

-  10  -
τελευταίες αυτές εξελ ίξεις είνα ι πιθανόν να έχουν συνέχεια 
καθώς ςι ιαπωνικές τράπεζες και άλλοι χρηματοοικονομικοί οργα­
νισμοί επεκτείνονται και αρχίζουν να προσφέρουν ένα ευρύτερο 
φάσμα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, καθώς ο ρόλος του γιέν 
διευρύνεται διεθνώς στις κεφαλαιαγορές και τ ις  αγορές συναλ­
λάγματος, και, τέλος, καθώς οι ιαπωνικές άμεσες επενδύσεις 
στο εξωτερικό έχουν μία όλο και αυξανόμενη επιρροή στην πα­
ραγωγική ικανότητα και το επίπεδο τεχνολογίας των χω ρών όπου 
πραγματοποιούνται αυτές οι επενδύσεις. Οφείλει κανείς να 
αναγνωρίσει ότι η Ιαπωνία έχει επιτελέσει σημαντικές προόδους 
όσον αφορά την ανάπτυξη της παροχής χρηματοοικονομικών υπηρε­
σιών στα πλαίσια της διεθνούς οικονομίας και ότι υπάρχουν ση­
μαντικές πιθανότητες ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί.
Παράλληλα διαπιστώνεται ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη εξέλιξη 
στην ικανότητα της Κοινότητας να παρέχει χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες στην Ιαπωνία, να έχει πρόσβαση σε επιχειρηματικές 
δραστηριότητες που εκφράζονται σε γιέν τόσο στη διεθνή όσο 
και στην ιαπωνική αγορά ή να ασκεί επιρροή στη νομισματική 
και χρηματοπιστωτική πολιτική της Ιαπωνίας, τουλάχιστον στο 
βαθμό που αυτή έχει επιπτώσεις πάνω στα κοινοτικά συμφέροντα. 
Είναι αναγκαίο να αναπτύξει η Κοινότητα στενές σχέσεις με την 
Ιαπωνία σε θέματα συναλλαγματικών ισοτιμιών, τραπεζικών δρα­
στηριοτήτων και κινήσεων κεφαλαίων ώστε όχι απλώς να προστα­
τεύονται τα συμφέροντα της Κοινότητας αλλά και να αναπτυχθούν 
διεργασίες και συνεργασία για την επίλυση των κοινών προβλη­
μάτων που αντιμετωπίζει η Ιαπωνία και η Κοινότητα στα πλαίσια 
του διεθνούς συστήματος.
Η  αναβάθμιση των σχέσεων με την Ιαπωνία πρέπει να γ ίν ει με ένα 
τρόπο που να εκφράζει την Κοινότητα στο σύνολό της. Αυτό ε ί­
ναι σημαντικό για πολλούς λόγους. Πρώτον, οι ίδ ιες  οι νομι­
σματικές ρυθμίσεις της Κοινότητας αποτελούν μέρος ενός ευρύ­
τερου διεθνούς νομισματικού συστήματος και δεν περιορίζονται 
απλώς στα πλαίσια της Κοινότητας' η παραδοχή του γεγονότος 
αυτού εκφράζεται ήδη με το συντονισμό που γίνετα ι σε κο ινο τι­
κό επίπεδο κατά τ ις  διεθνείς συζητήσεις για νομισματικά θέμα­
τα. Η  εξωτερική διάσταση των κοινοτικών συναλλαγματικών ρυθ­
μίσεων και η μελλοντική εξέλιξη του διεθνούς νομισματικού 
συστήματςς απασχολούν από κοινού τα κράτη μέλη καθώς επίσης 
και οι διμερείς εξωτερικές σχέσεις οι οποίες αποτελούν τμήμα 
ενός ευρύτερου νομισματικού και χρηματοοικονομικού πλαισίου.
Δεύτερον, η ενια ία  αυτή κοινοτική προσέγγιση θα ισχυροποιήσει 
τη θέση της Κοινότητας. Αυτό ισχύει τόσο σε γενικότερο επίπε­
δο όσο και στο επίπεδο των ειδικών σχέσεων στο οποίο η Ιαπωνία

- 10α -
μέχρις στιγμής επιτυγχάνει, μέσω της προώθησης των διμερών 
σχέσεων της με καθένα από τα κράτη μέλη, να διατηρεί ισχυ­
ρή διαπραγματευτική θέόη και να διεισδύει στις κοινοτικές 
αγορές σε μεμονωμένη βάση χωρίς να υποχρεώνεται να προχω­
ρήσει σε μία πραγματική φιλελευθεροποίηση των αγορών της.
Η  ανάγκη να αναπτυχθεί μία ενια ία  κοινοτική θέση στις σχέ­
σεις με την Ιαπωνία στο νομισματικό και χρηματοπιστωτικό 
τομέα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία καθώς η φιλελευθε­
ροποίηση των συναλλαγματικών ελέγχων και των κεφαλαιαγορών 
προχωρεί στο εσωτερικό της Κοινότητας. Η  διείσδυση εξωτε­
ρικών χρηματοοικονομικών οργανισμών στις χρηματοπιστωτικές 
αγορές των διαφόρων κρατών μελών θα αυξήσει την ικανότητα 
των οργανισμών αυτών να εκτείνουν τη λειτουργία τους στο 
σύνολο των κοινοτικών αγορών καθώς προχωρεί η διαδικασία 
της φιλελευθεροποίησης. Η  πλήρης ελευθερία παροχής χρημα­
τοοικονομικών υπηρεσιών στο σύνολο της Κοινότητας, που απο­
τελεί έναν από τους στόχους για το 1992 της πρόσφατης Συμφω­
νίας του Λουξεμβούργου, θα καταστήσει επίσης αναγκαία την 
ανάπτυξη ενιαίας κοινοτικής προσέγγισης του θέματος των 
εξωτερικών σχέσεων, πράγμα που ήδη αναγνωρίζεται στη Συν­
θήκη (άρθρο 70).

-  11
Για να μπορέσει να επιτύχει μία ενια ία  κοινοτική προσέγγιση 
του θέματος των νομισματικών και χρηματοπιστωτικών σχέσεων 
με.την Ιαπωνία, η Κοινότητα πρέπει να δημιουργήσει ένα πλαί- 
σιο μέσα στο οποίο μπορούν να περιληφθούν τόσο τα ευρύτερα 
νομισματικά θέματα όσο και τα ειδικότερα ζητήματα που αφο­
ρούν το χρηματοπιστωτικό τομέα. Το σχέδιο αυτό πρέπει να 
προσδιορίζει τους στόχους που προσπαθεί να επιτύχει η Κοινό­
τητα όσον αφορά τ ις  σχέσεις της με την Ιαπωνία και πρέπει 
επίσης να καθορίζει τα συγκεκριμένα ερωτήματα και αιτήματα 
που ενδεχομένως έχει η Κοινότητα σχετικά με το διεθνή ρόλο 
της Ιαπωνίας και τ ις  ανισορροπίες που παρατηρούνται στο ισο­
ζύγιο χρηματοοικονομικών υπηρεσιών μεταξύ της Κοινότητας και 
της Ιαπωνίας. Το πλαίσιο αυτό θα αποτελέσει μία χρήσιμη βάση 
για την περαιτέρω επεξεργασία ειδικών ζητημάτων που αφορούν 
τ ις  διμερείς σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών και της Ιαπωνίας, 
θα προσδώσει το κύρος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στις διαπραγ­
ματεύσεις που διεξάγει όιμερώς το κάθε φάτος μέλος με την Ιαπωνία, 
θα βοηθήσει επίσης στην εξ ισορρόπηση της κατάστασης όσον αφο­
ρά τ ις  ανταλλαγές χρηματοοικονομικών υπηρεσιών προσδίδοντας 
τη βαρύτητα της κοινοτικής διάστασης στις διαπραγματεύσεις 
που αφορούν τα θέματα αυτά.
Η  ανάγκη για αυξημένη παρακολούθηση των εξελίξεων αποτελεί μία 
άλλη πλευρά των σχέσεων της Κοινότητας με την Ιαπωνία. Για 
να γ ίν ε ι αυτό χρειάζεται να βελτιωθούν τα συστήματα ανταλλα­
γής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τ ις  εξελ ί­
ξ ε ις  των σχέσεων τους με την Ιαπωνία και τον ρόλο που παίζουν 
οι ιαπωνικοί χρηματοοικονομικοί οργανισμοί στις αγορές τους. 
Αυτό μπορεί να ρυθμιστεί στα πλαίσια των κοινοτικών διαβου- 
λεύσεων σε ένα υπάρχον κοινοτικό όργανο όπω ς η Νομισματική 
Επιτροπή. Πρέπει επίσης να καθιερωθούν μηχανισμοί για την 
εντατική παρακολούθηση του πεδίου εφαρμογής των δραστηριοτή­
των των εμρωπαϊκών οργανισμών που παρέχουν χρηματοοικονομι­
κές υπηρεσίες στην Ιαπωνία. Η  Επιτροπή έχει ήδη προτείνει 
στην πρόσφατη ανακοίνωσή της για τ ις  σχέσεις με την Ιαπωνία 
τη δημιουργία μιας ομάδας παρακολούθησης η οποία θα ελέγχει 
την εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ της Ιαπωνίας και της Κοινότη­
τας. Η  επιτροπή αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για την 
ανάπτϋξη ενός διαλόγου με την Ιαπωνία στα θέματα αυτά με προ­
οπτική να αναληφθεί αποτελεσματική δράση που θα έχει σαν 
στόχο την επίτεύξη μιας ανταγωνιστικής ισορροπίας.

Πίνακας 1
ΙΑΠΩΝΙΑ : Ισοζύγιο πληρωμών 1980-1985
Δισεκατομμύρια $
1980 1981 1982 1983 1984 1985
Ισοζύγιο τρεχουσώ ν σ υναλλαγώ ν -10.7 4.8 6.9 20.8 35.0 49.3
Εμπορικό ισοζύγιο 2.1 20.0 18.1 31.5 44.3 56.0
Ε ξαγω γές 126.7 149.5 137.7 145.5 168.3 173.9
Εισαγω γές 124.6 129.6 119.6 114.0 124.0 117.9
Υπηρεσίες και μεταβιβάσεις -12.9 -15.2 -11.2 -10.7 -9.3 -6.7
Μ α κρ ο π ρ ό θεσ μ α  κεφάλαια 2.4 -9.7 -15.0 -17.7 -49.7 -64.8
Ενεργητικό -10.8 -22.8 -27.4 -32.5 -56.8 -82.1
Παθητικό 13.1 13. 1 1^.4 14.8 7.1 17.3
Β ραχυπ ρόθεσ μα κεφάλα ια 3. 1 -1.0 -1.6 0.0 -4.3 -0.7
Τακτσποιητέα στοιχεία - 3 .1 0.5 4.7 2.1 3.7 3.9
Ισοζύγιο εξωτερικών σ υναλλαγώ ν -8.4 -5.4 -5.0 5.2 -15-2 -12.3
Πίνακας... 2
Μέσοι μηνιαίοι δείκτες συναλλαγματικών ισοτιμιών
1985 ΥΕΚ/ΕΟυ γει/υ ερ εου/υερ ΟΜ/υεϋ
Ιανουάρις 100.0 100.0 100.0 100.0
Φεβρουάριος 1 0  1.4 97.5 96.3 96.2
Μάρτιος 102.3 98.4 96. 1 95.9
Απρίλιος 97.8 1 0 1.0 103.2 102.8
Μάιος 98.3 1 0 0.9 1 0 2.6 1 0 1 -8
Ιούνιος 97.7 102.0 104.3 103.4
Ιούλιος 95.7 105.2 1 1 0 -1 108.6
Αύγουστος 94.2 107.0 113.6 113.6
Σεπτέμβριος.“ 96.1 1 0 7.5 111.9 111.7
Οκτώβριος 99.2 118.3 119.3 119.9
Νοέμβριος 102.6 124.4 12 1.4 122.2
Δεκέμβριος 100.7 125.2 124.4 126.0
1936
Ιανουάριος99.9 126.9 126.9 129.7
Φεβρουάριος104.2 137.7 132. 1 135.9Μάρτιος105.9 14 5.0 136.9 102.8

Πίνακας 5
Ρόλος του γεν
Ιαπωνικές εμπορικές συναλλαγές (σε %) 1983
Εξαγωγές 35.0
Εισαγωγές 3.0
Μερίδιο του γεν στα επίσημα συναλλαγματικά 1984
αποθέματα (σε %)
$ 65
Ρ Μ  1 2
Υεη ^
Εξωτερικά στοιχεία ενεργητικού των τραπεζών Σεπτ, 1985
στην Ιαπωνία (δισεκατομμύρια $)
Σύνολο 116.0
από τα οποία εκφρασμένα σε γεν 57.2
Μερίδιο του γεν στις ευρωπαϊκές αγορές Σεπτ. 1985
συναλλάγματος (%)
$ 69
Ρ Μ  1 2
Υ β η  3
ΕΟυ 3
Μερίδιο του γεν στις εκδόσεις ευρω-ομολδγων (X) 4ο τριμ. 1985
$ 63
Π Μ  11
Υβη
Πίνακας 4
Διεθνή στοιχεία ενεργητικού των τραπεζών ανά εθνικότητα -  Σεπτ. 1985
Δισεκατοαχρια $ Π οσ οσ τό X
Ιαπωνία 640 26
ΗΠΑ 580 23
Ε.Κ. 822 33
Βέλγιο 44 2
Λουξεμβούργο 10 -
Δανία 14 1
Γ αλλία 221 9
ΟΔΓ 165 7
Ιταλία 92 4
Κάτω Χώρες 67 3
Ισπανία 26 1
ΗΒ
Ιρλανδία )
Ελλάδα )δεν ισχύει 
Πορτογαλία )163 7
Σύνολο 2477 100
Πηγή : ΒΙΘ

Πίνακας 5
Ιαπωνία : Μακροπρόθεσμα κεφάλαια εξωτερικού 1980-1984
ΕκροέςΔιαεκατομμύρια $
19801981198219831984
Άμεσες επενδύσεις 2.44.94.. 53.66.0
Εμπορικές πιστώσεις 0. 12.73.22.64.9
Δάνεια 2.65.17.98.41 1.9
Χρεώγραφα 3.88.89-716.030.8
Άλλα 1.41.32.01.83.2
Εισροές
Άμεσες επενδύσεις 0.30.20.40.4-0.0
Εμπορικές πιστώσεις -0.0-0.0-0.0+0.0+0.0
Δάνεια-0.2-0.2-0.2-0.0-0.1
Χρεώγραφα13. 113.211.914.1 7.2
Άλλα-0.0-0.1 0.30.20.0
Καθαρά στοιχεία ενεργητικού στο εξωτερικό
Δισεκατομμύρια $
19811962
Ιαπωνία 1  125
ΗΠΑ 143150
0ΔΓ 1921
ΗΒ 63711935 1986
19831984 Εκτίίΐχπ Π ρ όβ λεψ η.
3774 120 175
106 4-120 -250
2128 40 55
8282 85 90

Πίνακας 6
ΙΑΠΩΝΙΑ : Ροές μακροπρόθεσμων κεφαλαίων στο εξωτερικό
ανά περιοχή
Δισεκατομμύρια $
Άλλες χώ ρες Α ναπ τυσσόμενες Άλλες
Η Π Α
Γ η■
• 0 0
ΓΑ χώ ρες χώ ρες
Εισροές
Άμεσες επενδύσεις -0.1
ο !  
ο + 0
.0 -0.0 -0.0
Εμπορικές πιστώσεις+ 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0
Δάνεια-0.0 -0.0 -0.0
+
Ο
Ο 0.
0
Χοεώγραφα0.7 3.4.  2.5 -0.8 1.3
Άλλα0.0 0.0 0.0 0.0 0.0
Εκροές
Άμεσες επενδύσεις 3.1 0.8 0.2 1.9 0 -  0
Εμπορικές πιστώσεις 0.2 0.7 1.5 2.5 0.0
Δάνεια 0.4 1.6 3.4 4.6 1.9
Χρεώγραφα 11.3 10.9 5.5 0-6 2.5
Άλλα 0.4 0.4 0.0 0.2 2.2
Πίνακας 7
ΙΑΠΩΝΙΑ : Αναπτυξιακή βοήθεια προς Τρίτες Χώρες
1980 1981 1982 1983 1984
Δισεκατομμύρια $ 
Ί Α Ε Π3.4
.323.2
.283.0
.283.8
.334.3
.35