Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών 'Προτεραιότητες στην οδική ασφάλεια στην ΕΕ - Έκθεση προόδου και ιεράρχηση δράσεων'"

(2001/C 22/07)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών "Προτεραιότητες στην οδική ασφάλεια στην ΕΕ - Έκθεση προόδου και ιεράρχηση δράσεων" (COM(2000) 125 τελικό)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών "Προωθώντας την οδική ασφάλεια στην ΕΕ: το πρόγραμμα 1997-2001" (COM(97) 131 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 20ής Μαρτίου 2000 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 265, 1η παράγραφος της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο στις 2 Ιουνίου 1999 να αναθέσει την κατάρτιση της γνωμοδότησης για το ανωτέρω θέμα στην επιτροπή 3 "Διευρωπαϊκά δίκτυα, μεταφορές, κοινωνία των πληροφοριών"·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση ασφαλούς και διατηρήσιμης κινητικότητας" (CdR 64/97 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα "Κοινή Πολιτική Μεταφορών - Βιώσιμη κινητικότητα: Προοπτικές για το μέλλον" (CdR 189/99 fin)(2)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 166/2000 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 3 στις 26 Ιουνίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Cummins (IRL/EPP)·

εκτιμώντας ότι η οδική ασφάλεια είναι ένα θέμα που αγγίζει τη ζωή κάθε πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

εκτιμώντας ότι η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ρητώς την απαίτηση να περιλαμβάνει η Κοινή Πολιτική Μεταφορών μέτρα για την προαγωγή της ασφάλειας των μεταφορών·

εκτιμώντας ότι η επίτευξη των στόχων της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών και του προγράμματος προώθησης της οδικής ασφάλειας αποτελεί κοινή ευθύνη, στην οποία οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο·

υιοθέτησε, κατά την 35η σύνοδο ολομέλειάς της της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις και οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την έκθεση προόδου και το τρέχον πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της οδικής ασφάλειας στην ΕΕ.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την ιεράρχηση των δράσεων και με τη σύσταση προς τους αρμοδίους για τη λήψη αποφάσεων, με την επιφύλαξη της συνεκτίμησης των πρόσθετων δράσεων και της εξέτασης των άλλων θεμάτων που προσδιορίζονται κατωτέρω.

1.3. Η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει αν έχει αυξηθεί ή όχι η χρήση της προσέγγισης κόστους-οφέλους της οδικής ασφάλειας σε όλα τα επίπεδα διαμόρφωσης πολιτικής. Πρόκειται για μία ρητή σύσταση της ανακοίνωσης της Επιτροπής "Προωθώντας την οδική ασφάλεια στην ΕΕ: το πρόγραμμα 1997-2001". Η Επιτροπή των Περιφερειών διερωτάται αν ήταν επιτυχείς οι προσπάθειες του προγράμματος να εφαρμόσει αυτήν την προσέγγιση.

1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι τα "δικαιώματα" προσωπικής ελευθερίας δεν επιτρέπεται να υπερέχουν της ασφάλειας των άλλων χρηστών του δρόμου. Η επικίνδυνη και αντικοινωνική συμπεριφορά περιορίζει την προσωπική ελευθερία των άλλων και, επιπλέον, απειλεί και την προσωπική τους ασφάλεια. Η ασφάλεια πρέπει πάντοτε να αποτελεί προτεραιότητα.

1.5. Σημειώνεται ότι οι δράσεις που κατέχουν τις τρεις πρώτες θέσεις στην ιεράρχηση (EuroNCAP, ζώνες ασφαλείας και αλκοολαιμία) σχετίζονται και οι τρεις με την ενημέρωση του κοινού σε θέματα οδικής ασφάλειας. Η ΕΤΠ πιστεύει, επομένως, ότι όλοι οι αρμόδιοι λήψης αποφάσεων πρέπει να φροντίζουν να αποδίδεται προτεραιότητα στην περαιτέρω ενημέρωση του κοινού.

Επιβάλλεται να ενθαρρυνθούν κατάλληλες εκστρατείες ευρωπαϊκής και εθνικής κλίμακας για συγκεκριμένες παραβάσεις, όπως η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας ή η οδήγηση μετά από κατανάλωση οινοπνεύματος. Η αύξηση της συμμόρφωσης προς τους κανόνες της οδικής κυκλοφορίας απαιτεί αλλαγές στη νοοτροπία και τη συμπεριφορά των οδηγών. Μόνη η νομοθεσία δεν μπορεί να αλλάξει τον τρόπο χρήσης των αυτοκινήτων. Οι δημόσιες εκστρατείες είναι μια μέθοδος που, με τη χρήση προτύπων ρόλων, μπορεί να συμβάλει στην αλλαγή της νοοτροπίας όταν χρειάζεται.

1.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών ενθαρρύνει μια προσέγγιση της ενημέρωσης του κοινού βασισμένη στη σύμπραξη των αρμοδίων για τη λήψη αποφάσεων, των αρμοδίων για την επιβολή του νόμου και των χρηστών των δρόμων. Στις ενημερωτικές εκστρατείες συνιστάται να συμμετέχει και ο ιδιωτικός τομέας. Οι εταιρείες παρασκευής οινοπνευματωδών ποτών, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν περισσότερο να βοηθούν στη χρηματοδότηση των εκστρατειών κατά της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος και οι ασφαλιστικές εταιρείες να χρηματοδοτούν εκστρατείες περισσότερο κατάλληλες για τους νέους και τις ομάδες υψηλότερου κινδύνου.

1.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι χρειάζεται να δοθεί περισσότερη έμφαση στην κατάρτιση, πράγμα που θα αποτελούσε μια πολύ αποτελεσματική από άποψη κόστους δράση για την πρόληψη των ατυχημάτων. Έως και 99 % του συνόλου των ατυχημάτων θα μπορούσαν να αποφευχθούν, αν είχε πραγματοποιηθεί η κατάλληλη ενέργεια την κατάλληλη στιγμή. Ενθαρρύνεται η κατάρτιση που συντελεί στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, που αυξάνει τον βαθμό συνειδητοποίησης των κινδύνων και που συμβάλλει στην αποφυγή των ατυχημάτων. Η κατάρτιση των νέων οδηγών θα μπορούσε να αρχίζει στο σχολείο με μαθήματα ευαισθησίας ως προς την οδική ασφάλεια.

1.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει τη σημασία της εφαρμογής και της επιβολής της νομοθεσίας και σημειώνει ότι φαίνεται ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών ως προς αυτό το θέμα. Συνιστά, επομένως, να πραγματοποιηθεί μια πανευρωπαϊκή ανάλυση των επιπέδων εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις μεθόδους ελέγχου της ταχύτητας. Για την ταξινόμηση και τη διάδοση των σχετικών πληροφοριών είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί η βάση δεδομένων CARE, η οποία θα μπορούσε να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο. Οι πληροφορίες αυτές θα δώσουν τη δυνατότητα να αξιολογηθεί η σχέση μεταξύ των χαμηλών επιπέδων εφαρμογής και επιβολής και των υψηλών αριθμών ατυχημάτων και θανατηφόρων δυστυχημάτων.

1.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει συστάσεις για την αξιολόγηση των μέτρων οδοποιίας από την άποψη της ασφάλειας των χρηστών του δρόμου. Τουλάχιστον όσον αφορά τις νέες κατασκευές, που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα μπορούσε να απαιτείται "έλεγχος οδικής ασφαλείας".

1.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τους πειραματισμούς για την ανάπτυξη εναλλακτικών κινήτρων, όπως οι φορολογικές ελαφρύνσεις, τα οποία θα μπορούσαν να τονώσουν τις επενδύσεις στον τομέα της ασφάλειας. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να επινοηθούν ασφαλιστικά συστήματα που ενθαρρύνουν την αύξηση της οδικής ασφάλειας και την ευαισθησία απέναντί της, ιδίως μεταξύ των νέων. Τα κίνητρα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν να τονισθούν τα οφέλη των επενδύσεων στην ασφάλεια, σε σύγκριση με το κόστος της μη επένδυσης.

1.11. Παρότι η ανακοίνωση παρέχει ορισμένη ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η ανάλυση πολλαπλών κριτηρίων και η αξιολόγηση της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας μπορούν να καταδείξουν τα οφέλη των μέτρων οδικής ασφαλείας, απαιτείται εντούτοις περισσότερη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί αυτός και άλλοι μηχανισμοί. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά, ως εκ τούτου, να πραγματοποιηθούν σχέδια επίδειξης, για να δειχθεί πώς μπορούν να εφαρμοσθούν η αξιολόγηση κόστους/αποτελεσματικότητας και άλλοι μηχανισμοί στα θέματα της οδικής ασφάλειας. Τα σχέδια αυτά θα μπορούσαν να αφορούν τις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε κράτος μέλος και θα πρέπει να αναγνωρίζουν τον ρόλο της ΕΕ να συμπληρώνει τις τοπικές και τις εθνικές δράσεις, ιδίως στον τομέα του συντονισμού.

1.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών αμφισβητεί την προφανή κυριαρχία που αποδίδει το πρόγραμμα δράσης για την οδική ασφάλεια στο αυτοκίνητο. Η ασφάλεια όλων των άλλων χρηστών των δρόμων είναι εξίσου σημαντική, είτε πρόκειται για πεζούς είτε για ποδηλάτες, για οχήματα δημόσιων συγκοινωνιών κ.λπ. Οι άνθρωποι πρέπει να παροτρύνονται ώστε να στρέφονται προς το ασφαλέστερο μέσο μεταφοράς. Οι δρόμοι, ωστόσο, είναι ανάγκη να είναι ασφαλείς για όλα τα μέσα. Δεν επιτρέπεται να κυριαρχεί το αυτοκίνητο ή οποιοδήποτε άλλο μέσο μεταφοράς εις βάρος της ασφάλειας των άλλων μέσων. Από την άποψη αυτή, τα αυτοκίνητα χρειάζεται να σχεδιάζονται έτσι ώστε να βλάπτουν όσο το δυνατόν λιγότερο τους επιβάτες και τους πεζούς σε περίπτωση ατυχήματος.

1.13. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις ιατρικές εξετάσεις των οδηγών, ιδίως των ηλικιωμένων και άλλων, για να διαπιστωθεί η ικανότητά τους να χρησιμοποιούν τα οχήματά τους με ασφάλεια.

1.14. Η Επιτροπή των Περιφερειών προσκαλεί την Επιτροπή να κινήσει όλα τα μέσα προκειμένου να επιτευχθεί μια εναρμόνιση, μέσα σε λογικές προθεσμίες, των τεχνικών εξαρτημάτων που θα μπορούσαν να εγκαταστήσουν στα οχήματα οι κατασκευαστές αυτοκινήτων.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 244 της 11.8.1997, σ. 33.

(2) EΕ C 74 της 23.12.1999, σ. 76.