719Θ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ,θ^/57 
^ν^μοό^ση σχετικά με την επεξεργασ^ της γν^ 
Επιτοοπήςυ^^ 
^9θ/0^/^ 
ΤοΣυμβούλιο αποφάσισε στις 27 ^τωβρίου 1989, συμφωνά με την απόφαση του αριθ. 12Θ/74/ΕΟΚ 
της 18ης Φεβρουαρίου 1974 για την επίτευξη υψηλού βαθμού σύγκλισης της οικονομικής πολιτικής 
των κοατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας^) που τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 787/75/ 
ΕΟΚ^ι^ιαίτερααπότοάρθρο^να^ητήσειαπότηνΟικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδό­
τηση για την Ετήσια οικονομική έκθεση 1989/9θτης Επιτροπής. 
Τοτμήμαοικονομικών,^ημοσιονομικώνκαινομισματικώνθεμάτων,στοοποίοανατέθηκεηπροετοιμα-
σίατωνσ^ετικώνεργασιών,υιοθετησετηγνωμο^ότησήτουστις7Νοεμβρίου 1989 βάσει τηςεισηγητι-
κής έκθεσης του κ. ό^^τι^ΐι. 
Η ΟΚΕεξέο^ε κατά την 271η σΰνο^ο ολομέλειας ^συνε^ρίαση της Ι^ης Νοεμβρίου 1989^ με 12Θ 
ψήφους υπερ,Ικατάκαι^απο^ες την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1 ^οικονομική εξέλιξη ^^^ Ανάλυση και ποο^λέ^εις 
της^πιτμοπής 
II. ^^^^ο^^ο^ο^ο^^ο^^^ 
III. Αόγω της γεωγραφικής έκτασης της Κοινότηταςη 
οικονομική της ανάπτυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από 
τονεν^ογενή^υναμισμότης,Ο^υναμισμόςαυτόςβελτιώθηκε 
σ^ε^όνοταθερά από την αρ^ή της σημερινής επεκτατικής 
φάσης το 198Ϊεπει^ήηοικονομική ανάπτυξη στηρίζεται σε 
ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό στις επενδύσεις. Αυτό αποτέ­
λεσε εξάλλου και την βάση της σημαντικής αύξησης που 
σημειώθηκε κατά τα τελευταία χρόνια όσον αφορά την 
απασχόληση, Η αναπτυξιακή αυτή ^ια^ικασίαυποστηρί-
^θηκεαισθητάκαιαπότιςεπεκτατικέςεξελίξειςπουσημειώ-
θηκαν στην παγκόσμια οικονομία. Επομένως η ύπαρξη 
υγειώνγενικών συνθηκών στην παγκόσμια οικονομίαεξακο-
λουθεί να έ^ει μεγάλη σημασία για την Κοινότητα, Οπως 
αναφέρειηΕπιτροπή,οι εμπορικές συναλλαγές της Κοινό-
τηταςμετρίτες^ώρεςκαλύπτουνπερίπουτο2θ^των^ιεθνών 
εξαγωγώνενώ επιτείνονται οι σχέσεις αλληλοεξάρτησης 
στην παγκόσμια οικονομία. Υπό τις συνθήκες αυτές, τα προ­
βλήματα της παγκόσμιας οικονομίας πουπεριγράφονταιοτη 
συνέπεια, επιβαρύνουν ^υστυ^ώς την εξέλιξη στην Κοινό­
τητα, 
1,1,2, Ηαύξηση του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος εν 
τωμεταξύμειώνεταιι^ίωςστιςΗνωμένεςΗολιτείεςτης 
Αμερικής, αλλάκαι στην Ιπαωνία,μετάτηνέντονη ανάπτυξη 
στα προηγούμενα χρόνια, και θα ήταν δυνατό το!99θ να 
ανέλθει μόνο σε 2,1 είτε 4,1^ό.Τούτο έ^ει ως συνέπεια ότιη 
αύξηση του διεθνούς εμπορίου θα εξασ^νίσει περαιτέρω, 
πράγμα που επιβαρύνει εξακολουθητικά, ιδιαίτερα τις χρεω­
μένες υπό ανάπτυξη ^ώρες, 
1,1,1 Ηαράτηνεξασθένιση της ανάπτυξης στις Ηνωμένες 
ΗολιτείεςτηςΑμερικής,ηοποίαμάλισταστοθέματηςεσωτε-
ρικής ζήτησης παρουσιάζεται κάπως εντονότερη από ό,τι 
στο ακαθάριστο εγνώριο προϊόν, το έλλειμα των τρε^ουσών 
συναλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μειώνε-
ταιμόνοσεμερικόβαθμό,Οιαυξανόμενεςοαπάνεςγιατόκους 
επίτουεξωτερικού^ρέουςέ^ουνεπιπτώσειςστιςπροσπάθειες 
για εξαγωγές, οι οποίες πάσχουν επίσης και από τις σχετικά 
υψηλές τιμές του αμερικάνικου δολαρίου, πράγμα που αντα­
νακλάται στο ισοζύγιο τρε^ουσών συναλλαγών. Ταυτόχρονα ηίαπωνία θα αυξήσει τα πλεονάσματα της και οι τέσσερις 
νέες βιομηχανικές ^ώρες της Νοτιανατολικής Ασίας εν^ε-
ται να μην μειώσουν τα πλεονάσματα τους. Επειδή κατά τα 
προσεχή έτη πρέπει να επιλυθεί το πρόβλημα της μείωσης 
των διεθνών ισορροπιών του ισοζυγίου τρε^ουσών συναλλα­
γών σε επίπεδα τα οποία ^εν θα δημιουργούν ανησυ^ίες,η 
Κοινότητααντιμετωπί^ειτοπρόβληματηςα^υναμίαςεπέκτα-
σης του μεριδίου της αγοράς που κατέβει στις Ηνωμένες 
Πολιτείες της Αμερικής, Ακόμη ^επερισοότερο είναι εξηρ-
τημένη από μια διαρκή διεθνή οικονομική ανάπτυξη. 
1,1,4 Η ^ιεθνήςοικονομική μεγέθυνση παρεμποδίζεται 
επιπλέον εξακολουθητικά από τις λίαν περιορισμένες 
αναπτυξιακές δυνατότητες πολλών αναπτυσσόμενων τωρών 
με υ^ηλό^ρέος,Ηεξυπηρέτηση του χρέους τους και οι 
σχετικά χαμηλές τιμές των πρώτων υλών,που συνεπάγονται 
μειωμένα κέρ^η από εξαγωγές, αφήνουν ελάηστα περιθώρια 
για επενδύσεις και αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος. 
Είναι φανερό ότι απαιτούνται επειγόντως ενισχύσεις και 
μέτρα για τον περιορισμό της χρέωσης και για την εξυπη­
ρέτηση του χρέους. Αλλά και μια ανοικτή πρόσβαση στις 
αγορές τωνβιομη^ανικών^ωρώνθαβελτίωνεσημαντικά 
τις αναπτυξιακές^υνατότητεςορισμένων αναπτυσσόμενων 
^ωρών, 
1,1,5, ΑντίθεταοιεμπορικέςανισορροπίεςστονΟΟΣΑ 
ενίσχυσαν τις προσπάθειες προστατευτισμού, ^Επιτροπή 
διαβλέπει ανησυχητικές ενδείξεις για τις εξελίξεις οι οποίες 
απομακρύνουν την προοπτική ενόςπολυμερούςεμπορίου, 
ταυτόχρονα όμως πιστεύει, ότι τα προσωρινά αποτελέοματα 
του Ιύρου της Ουρουγουάης αποτελούν μια υγιή βάση για 
τις περαιτέρω διαπραγματεύσεις που θα αποσκοπούν στην 
ανανέωση του ελευθέρου διεθνούς εμπορίου το επόμενο έτος. 
Αντίθετα ο Ρενικός Τραμματέας της ΡενικήςΣυμφωνίας 
ΑασμώνκαιΕμπορίουεπισήμανεταμεγάλαεμπό^ιατα οποία 
παρεμβάλλονται στην επιτυχή περάτωση του Τύρου της 
Ουρουγουάης, Ιδιαίτερα, ο νέοςαμερικανικός νόμοςπερί 
εμπορίου και τα εμπορικά εμπόδια μη βαθμολογικού χαρα­
κτήρα που παρεμβάλλουνηίαπωνίακαιη^ότιος Κορέα 
παρεμποδίζουν ένα πλέον φιλελεύθερο διεθνές εμπόριο. 
1,2, ^ο^ο^^^^^Α^οη^^^ 
α^ Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης 
και απασχόλησης 
1,2,1, Ηαρά τις διεθνείς οικονομικές επιβαρύνσειςηΚοι-
νότητα θα είναι σε θέση να συνετίσει, με ορισμένη μείωση, 
την έντονη ανάπτυξη της οικονομίας των ετών 1988 ^ΑΕΗ^ 
^],8^ και 1989 ^ΑΕΠ^],Ι^ και του 199Θ^ΑΕΠ^ 
Αριθ. C 56/58 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7.3.90 
3,0%). Η ανάπτυξη αυτή εκδηλώνεται στο μέσο όρο της 
Κοινότητας με εξακολουθητικά υψηλή χρησιμοποίηση των 
παραγωγικών ικανοτήτων, η οποία το 1990 θα μπορούσε να 
υπερβεί εκείνη του έτους 1973. Η ΟΚΕ ωστόσο διαπιστώνει 
για τις πρόσφατες αυτές προγνώσεις ότι μια λογική ανάπτυξη 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν θα ήταν εφικτή, αν η μείωση 
της ανάπτυξης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και 
την Ιαπωνία ενταθεί σε μεγάλο βαθμό και ιδίως αν προκαλέσει 
ύφεση στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. 
1.2.2. Λόγω της υψηλής χρησιμοποίησης της παραγωγικής 
ικανότητας έχει ιδιαίτερη σημασία όπως η ανάπτυξη στηρι­
χθεί προπαντός στις επενδύσεις. Αυτές, και κυρίως οι κεφα­
λαιακές επενδύσεις, παραμένουν σε όλες τις χώρες, εκτός από 
τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο ισχυρότερος 
αναπτυξιακός συντελεστής. Είναι γεγονός βέβαια ότι οι 
εξαγωγές επεκτείνονται στις διάφορες χώρες γρηγορότερα 
αλλά συνήθως και οι εισαγωγές αυξάνονται σε έντονο βαθμό. 
Η ζήτηση στο εσωτερικό της Κοινότητας συνολικά θα αυξη­
θεί το 1990, αλλά όχι ταχύτερα απ'ό,τι το ΑΕΠ, και έτσι το 
ισοζύγιο των τρεχουσών συναλλαγών της Κοινότητας θα 
παραμείνει ισορροπημένο. 
1.2.3. Με την έντονη ανάπτυξη θα συνεχισθεί κατά το 
1990 η αύξηση της απασχόλησης, αν και δυστυχώς ελαφρά 
εξασθενημένη. Όμως σε καμία από τις κατ'ιδία χώρες δεν 
επιτρέπεται η απασχόληση να μειωθεί το 1990. Επειδή ο 
αριθμός των ενεργών ατόμων εξακολουθεί να αυξάνει, το 
ποσοστό ανεργίας μειώνεται μόνο ελαφρώς. Δυστυχώς, η 
σύγκριση του ποσοστού ανεργίας είναι σχετικά δύσκολη 
επειδή η Επιτροπή χρησιμοποιεί στην ετήσια έκθεση της για 
το 1989/90 νέα μέθοδο υπολογισμού. Με βάση τη νέα αυτή 
μέθοδο το ποσοστό ανεργίας υπολογίζεται σε 9% περίπου για 
το 1989 και σε 8,7% περίπου για το επόμενο έτος. Με βάση 
όμως τη μέθοδο που ίσχυε μέχρι πρόσφατα, το ποσοστό 
ανεργίας προβλέπεται να φθάσει έως το 10,2%. Η ΟΚΕ επιδο­
κιμάζει το γεγονός ότι στην έκθεση αναλύονται λεπτομερώς 
οι αποκλίσεις μεταξύ των δύο μεθόδων υπολογισμού. Παράλ­
ληλα οι διαφορές στα ποσοστά ανεργίας στις διάφορες χώρες 
είναι ακόμη πολύ σημαντικές. Επίσης η εν μέρει πολύ 
ανώτερη από τον μέσο όρο υψηλή ανεργία γυναικών και νέων 
στην ηλικία εργαζομένων όπως και η υψηλή μακροχρόνια 
ανεργία παραμένουν ειδικά προβλήματα. Η κατάσταση στην 
αγορά εργασίας καθιστά σαφές ότι οι προοπτικές ανάπτυξης 
και απασχόλησης σε μεσοπρόθεσμη προοπτική πρέπει να 
βελτιωθούν περαιτέρω. Τούτο γίνεται φανερό από το γεγονός 
ότι το ύψος των επενδύσεων δεν έχει ακόμη φθάσει το επίπεδο 
της δεκαετίας του '60. 
1.2.4. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στο 
γεγονός ότι στο μέλλον οφείλει να παρακολουθεί προσεκτικά 
τις συνθήκες ανασφάλειας που επικρατούν στις διεθνείς χρη­
ματοπιστωτικές αγορές και οι οποίες προκλήθηκαν στις 13 
Οκτωβρίου 1989 ύστερα από την νέα κρίση του χρηματιστη­
ρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η ΟΚΕ κρίνει 
ότι οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή μιας πολιτικής ρευστό­
τητας, με την οποία θα καταστεί δυνατή η αναχαίτιση των 
απωλειών από τις πράξεις σε συνάλλαγμα, είναι σήμερα λιγό­
τερο ευνοϊκές απ'ό,τι το φθινόπωρο και το χειμώνα του 1987. 
β) Παράγοντες σύγκλισης 
1.2.5. Στα θετικά συνοδευτικά φαινόμενα της οικονομικής 
ανάπτυξης των τελεταίων ετών υπάγεται και το γεγονός ότι συνδέονταν με μια διεργασία οικονομικής ανάκαμψης της 
Ισπανίας, Πορτογαλίας και Ιρλανδίας. Εντούτοις η οικονο­
μική ανάπτυξη στην Ιρλανδία δεν είχε ακόμη ως αποτέλεσμα 
τη δημιουργία ενός πρόσθετου δυναμικού θέσεων απασχό­
λησης. Ενώ η Ισπανία και η Πορτογαλία αύξησαν σε εξαιρε­
τικό βαθμό τις επενδύσεις, χωρίς πάντως να επεκτείνουν 
αντίστοιχα τη γενική οικονομική αποταμίευση, η διαδικασία 
οικονομικής ανάκαμψης της Ιρλανδίας συνοδεύθηκε ιδίως 
από εξαγωγές. Επίσης το 1990 η ανάπτυξη της οικονομίας 
στην Ισπανία, Πορτογαλία και στην Ιρλανδία θα βρίσκεται 
και πάλι σαφώς πάνω από τον κοινοτικό μέσο όρο. Μόνο 
στην Ελλάδα υπάρχει ο κίνδυνος, να ληφθεί υπόψη το κατά 
κεφαλή εισόδημα, να σημειωθεί σχετική μείωση. 
1.2.6. Σημαντικές πρόοδοι σημειώθηκαν στη δεκαετία του 
'80 και στην κατεύθυνση μιας αυξημένης σύγκλισης όσον 
αφορά τις τιμές και το κόστος. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις 
επτά χώρες, οι οποίες ανήκουν στο μηχανισμό συναλλαγματι­
κών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος 
με το στενό περιθώριο διακυμάνσεων. Το 1990 θα ήταν δυνατό 
οι ανώτατοι ρυθμοί αύξησης τιμών που σημειώνονται μέσα 
στην ομάδα αυτή χωρών (δηλ. στο Βέλγιο και στην Ιρλανδία) 
να αποκλίνουν από το μέσο όρο όλης της ομάδας μόνο κατά 
0,3. Σε σύγκριση προς τις άλλες χώρες προκύπτουν εν μέρει 
ωστόσο αυξανόμενες διαφορές ή πάντως οι διαφορές στους 
ρυθμούς πληθωρισμού παραμένουν σημαντικές. Στο μέσο όρο 
της Κοινότητας η αύξηση τιμών προβλέπεται, μετά την επιτά­
χυνση τους κατά το 1989, να επανέλθει το ερχόμενο έτος σε 
ρυθμό 4,6% διότι οι μεμονωμένες επιδράσεις τιμών (αυξήσεις 
φόρων κατανάλωσης και τέλη) εκπνέουν σε πολλές χώρες και 
η άνοδος των τιμών εισαγωγών εξασθενίζει. Σε διάφορες 
χώρες υπάρχει ωστόσο ο κίνδυνος μιας σπειροειδούς εξέλιξης 
τιμών-αμοιβων-τιμών, δεδομένου ότι λόγω της εξέλιξης των 
τιμών τα περιθώρια κέρδους έχουν αυξηθεί περαιτέρω. 
γ) Παράγοντες απόκλισης 
1.2.7. Η εξέλιξη των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών 
ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη τιμών και κόστους. 
Ενώ οι χώρες οι οποίες υπάγονται στο μηχανισμό συναλλαγ­
ματικών ισοτιμιών με στενό περιθώριο διακύμανσης, με εξαί­
ρεση τη Δανία, εμφανίζουν πλεονάσματα ή μόνο περιο­
ρισμένα, αλλά ανεκτά ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών 
συναλλαγών, οι άλλες χώρες έχουν υψηλά η αυξανόμενα 
ελλείμματα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ελλάδα το έλ­
λειμμα του 1990 είναι δυνατό να μειωθεί ασφαλώς, τούτο όμως 
είναι εφικτό και στις δύο χώρες μόνο με την αποδοχή μιας 
σχετικής μείωσης της ανάπτυξης. Μια έκδηλη δυνατότητα 
αναταραχής αποτελεί το υψηλό, και κατά το 1989 ακόμη 
αυξανόμενο, πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλα­
γών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που 
φθάνει περίπου το 5% του ΑΕΠ. Το εν λόγω πλεόνασμα 
δημιουργείται προπαντός στην Κοινότητα, και εδώ πάλι σε 
έντονο βαθμό στο εμπόριο, με τους λιγότερο σταθερούς, όσον 
αφορά τις τιμές, αλλά ωστόσο έντονα αναπτυσσόμενους εμπο­
ρικούς εταίρους. 
1.2.8. Αν και τα ελλείμματα των δημοσίων προϋπολογι­
σμών κατά μέσο όρο στην Κοινότητα έχουν μειωθεί από το 
1985 σαφώς και το 1990 μάλλον αποκλείεται να αυξηθούν, 
ωστόσο στον τομέα της χρηματοδότησης των δημοσίων προϋ­
πολογισμών παραμένουν οι μεγαλύτερες αποκλίσεις στην 
Κοινότητα. Σε αντίθεση προς μια μικρή ομάδα χωρών με 
πλεονάσματα χρηματοδότησης και μια άλλη ομάδα χωρών 
με περισσότερο ή λιγότερο ανεκτά ελλείμματα, υπάρχει μια 
71^θ επίσημη εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟ^ 
σχετικά μεγάληομάδα χωρών τα ελλείμματα των οποίων 
εμφανί^ουνπολΰυ^ηλόεπίπεδο. Ακόμη και δυοχώρες^ οι 
οποίες συμμετεχουνστομηχανισμόσυναλλαγματικών ισοτι­
μιών με στενό περιθώριοδιακυμάνσεων^ανηκουνσαυτη την 
ομάδας στην οποίαπαρατηρείταιάνοδοςτουποσοστουχρεω-
σης και δεν είναι δυνατό να καλυφθούν οΰτε τα τρέχοντα 
ε^οδααπότατρέχοντα έσοδα (αρνητική κρατικηαποτα-
μίευση) ζορισμένες χώρεςου^ηλός δανεισμός αποτελεί 
ουσιώδη αιτία της ταχέως επεκτεινόμενης εσωτερικής ζήτη­
σης και ελλειμμάτων του ισοζυγίου συναλλαγών. 
δ) Οιμεσοπρόθεσμεςπολιτικές 
Ρ1^. ^επενδυτική δυναμική τωντελευταίωνετώνθαέχει 
ως αποτέλεσμα την αύξηση των αναπτυξιακών ρυθμών του 
αποθεματικοΰκεφαλαίουτηςΚοινότηταςτο^^θπάλισεένα 
ποσοστό ^.^ε συνδυασμό με μια βελτιωμένη παραγωγικό­
τητα κεφαλαίου αυτό σημαίνει ότιοσΰμφωνος με τις τάσεις 
αναπτυξιακός ρυθμόςυπερ^αίνει ακόμη και το^στηνΚοι-
νότητα.Επειδήηέντασητηςαπασχόλησης^λόγωτηςανάπτυ-
^ης^ έχει αυ^ηθερείναιδυνατό με τον αναπτυξιακό αυτό 
ρυθμό να ανέλθειηαπασχόληση σε μεσοπρόθεσμη προο­
πτική κατά Ι^ετησίως με ^ερ^αιότητα. τι ΟΚ^ συμφωνεί με 
την Επιτροπή ότι οι προοπτικές δενείναι ακόμη ικανοποιητι­
κές^ δεδομένης της κατάστασης στην αγοράεργασίαςκαι της 
αύξησης του ενεργού πληθυσμού. Επισημαίνει ότι σημασία 
δενέχειμόνοηαΰ^ησητουρυθμοΰανάπτυ^ηςτουδυναμικοΰ 
της παράγωγης ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχειη ορθή 
εκμετάλλευση του δυναμικού της παράγωγης μέσω μιας 
ανάλογης ανάπτυξης της πραγματικής ζήτησης. 
Ρ^ΗΘ. Οιεσωτερικέςπρωτο^ουλίεςκαιπολιτικέςτηςΚοι-
νότητας συμβάλλουν ώστε να προωθηθείηαναπτυ^ιακη δια­
δικασία καιηαύ^ηση της απασχόλησης. Ηρόγραμμαεσωτε-
ρικηςαγοράς^ηενίσχυση της διαδικασίας οικονομικής προ­
σέγγισης και είσοδος στην πρώτη βαθμίδα της οικονομικής 
και νομισματικής ένωσης πρέπει κατά τη γνώμη τηςΟΚ^ να 
υποστηριχθούν με την ανανέωση και αποτελεσματική εφαρ­
μογή σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο της στρατηγικής 
συνεργασίας για την ανάπτυς^ρ ώστε οι υφιστάμενες 
αποκλίσεις ναμειωθοΰν^αθμιαίακαιναεπιτευχθεί ένας 
αναπτυ^ιακόςρυθμός]^ήΙ^γιατησυνολική οικονομική 
παραγωγή και την αύξηση της απασχόλησης. 
1 Οι^κέςπ^οκλή^εις 
1Ρ ^ΟΚΕσυμφωνείμετηγνώμητηςΕπιτροπήςότιλόγω 
της περιγραφείσης οικονομικής κατάστασης στηνκοινότητα 
προκύπτουν τουλάχιστον δυο μεγάλες προκλήσεις. Αφενός 
πρέπει ναενισχυθούνπεραιτέρωοιθεμελιώδειςκαθοριστικοί 
παράγοντες μιας υγιούς ανάπτυ^ ώστε να επιταχυνθείη 
μείωση της ανεργίας να ενισχυθείηδιαδικασία οικονομικής 
ανάκαμψης ανεπτυγμένων περιοχών και να καταστεί δυνατή 
ηπλήρηςεκμετάλλευσητουευεργετήματοςαπότηνευημερία 
πουαναμένεται ναπροκαλέσειηεσωτερικήαγορά. Αυτό 
συνεπάγεται τη διατήρηση και επίταση των πολιτικών 
αναδιάρθρωσης που άρχισαν να εφαρμόζονται. 11 Οδεύτερος μεγάλος στόχος συνίσταται στη βαθμιαία 
καισυνεχήμείωσητωνσημαντικώναποκλίσεωνόσοναφορά 
τηχρηματοδότησητωνδημοσίωνπροϋπολογισμών^ταισο^ύ-
γιατρεχουσώνσυναλλαγών^τις κοινωνικές συνθήκες και 
εν μέρει τους πληθωριστικούς ρυθμούς που οφείλονται στις 
διαφορετικές πολιτικές που εφαρμόζονται σε κάθε κράτος 
μέλος. Τούτο αποτελεί προϋπό^ση για πρόοδο στην πορεία 
προς την οικονομική και νομισματική ένωση καθώς και για 
τη συνέχιση της ανάπτυξης με σταθερότητα πέρα από τις 
βραχυπρόθεσμες προοπτικές. 
11 ΕπιπλέονηΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη 
ενίσχυσηςτηςπροστασίαςτουπερι^άλλοντος. Είναι απαραί-
τητοηοικονομική ανάπτυξη να προσανατολισθεί προς μια 
ποιοτικήανάπτυ^ημετοστόχοτηδυνατότητασυνέχισηςτης 
αύξησης του πραγματικού και κατά κεφαλήν εισοδήματος^ 
εφόσον ληφθεί μέριμνα για την εξισορροπημένη χρήση 
αφενός των φυσικών και αφετέρου των οικονομικών πόρων 
που διατίθενται για την προστασία του περιβάλλοντος, 
Επιπλέον^είναιαναγκαίοναδιευρυνθείηκοινοτικήπολιτική 
για την προστασία του περιβάλλοντος^ όπως αναφέρεται και 
στοσημείοΙΡ 
1 Οιαπ^^τεςπ^τηίές 
1Ρ Οσημαντικότερος στόχος είναιηολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς,Τοπρόγραμμα αυτό πρέπει παράλληλα 
μετηναυ^ανόμενη αποδοτικότητα καιτη χρησιμοποίηση 
τηςπαραγωγικότηταςναεπιταχύνειτηδιεργασίαδιενέργειας 
επενδύσεωνστην Ευρώπη,ΗΕπιτροπή θα πρέπει να προσπα­
θήσει να εκτιμήσει το αποτέλεσμα αυτό^ ώστε οι πολιτικοί 
στακράτη μέλη να αντιληφθούν σαφώς τη σημασίατων 
ενεργειών εναρμόνισης και φιλελευθεροποίησης που ακόμη 
δεν έχουν πραγματοποιηθεί, 
Ηαράλληλαπροςτηνοικονομική ολοκλήρωσηείναι απαραί­
τητο να εφαρμοσθούν τα μέτρα οικονομικής σύγκλισης που 
^ήτησεηΟΚΕγιατηδιαμόρφωσητηςκοινωνικήςδιάστασης 
της εσωτερικής αγοράς,Οσον αφορά τις περαιτέρω απαραί-
τητεςγιατηνολοκλήρωσητηςεσωτερικήςαγοράςσυνοδευτι-
κέςπολιτικέςηΟΚΕπαραπέμπειστηγνωμοδότησή της 
υπ^αριθ, 7^^του πρώτουε^αμήνου απότη σημερινή 
άποι^ηηΟΚΕ θεωρεί απαραίτητες τις ακόλουθες συμπλη­
ρωματικές παρατηρήσεις^ 
^Ηέρευνα των διαρθρωτικών επιδράσεων του προγράμμα­
τος εσωτερικής αγοράς πρέπει να ενισχυθεί ώστε οι ενδε­
χόμενες συνέπειεςγιαδιάφορουςκλάδουςκαι περιφέρειες 
ναείναι ορατές έγκαιρα. Οι απαραίτητες κλαδικέςεπιτρο-
πές πρέπει να συσταθούνε ώστε να είναι δυνατό να διατυ­
πώνονται προτάσεις για μια οικονομικά και κοινωνικά 
ισόρροπη αντιμετώπιση της διαρθρωτικής μεταβολής, 
^^α πρέπει να δοθεί στην από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
προτεινόμενη Ευρωπαϊκή υπηρεσία Ηερι^άλλοντοςη 
δυνατότητα συλλογήςκαιεπε^εργασίαςπληροφοριώνκαι 
δεδομένων^ τα οποία έχουν σημασία για την έρευνα και 
την επίλυσητων περιβαλλοντικών προ^λημάτων,^ια 
πρώτη σημαντική υποχρέωση συνίσταταιστονυπολο-
γισμότουκόστουςτηςμηπροστασίαςείτετηςανεπαρκούς 
προστασίας του περιβάλλοντος^ ώστε να είναι δυνατό να 
εκτιμηθεί η απώλεια σε φυσικούς πόρους^ να ληφθεί 
ΑριθΟό^θ επίσημη ^ημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 71^0 
υποψήφια τον υπολογισμό της ανάπτυξης και να συγκρι­
θεί με το κόστος που είναι απαραίτητο νια τη διαφύλαξη 
του περιβάλλοντος. Υπάρχουν παραδείγματα τέτοιων 
υπολογισμών οι οποίοι οδήτησαν στο συμπέρασμα ότι 
επενδύσεις νια την προστασία του περιβάλλοντος είναι 
μακροχρονίως ^υψηλήςαποδοτικότητας^,διότιτοκόστος 
της προστασίας του περιβάλλοντος είναικατά κανόνα 
χαμηλότερο από τη ^ημία που αποφεύ^εται.ΗΕπιτροπή 
επιβάλλεται, εκτός αυτού, να ενισχύσει εθνικές προσπά-
θειεςπροστασίαςτουπεριβάλλοντοςμέσωσυνκεκριμένων 
πρωτοβουλιών καινά ασκήσειτην επιρροή της νια τη 
σύναψη καιτηνεφαρμονή διεθνών συμφωνιών ν^το 
περιβάλλον. 
11 εξάλλου, φαίνεται ανατκαίο να διατεθούν, όπως 
πρότεινεηΟΚΕκατάτηντελευταίατηςν^^μοδότησην^ατην 
οικονομική κατάσταση, και όπως αποφάσισε το ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο κατά τη Διάσκεψη Κορυφής στη Ρόδο, όλα τα 
απαραίτητα ερευνητικά μέσα ώστε να εξακριβωθεί εάν το 
φαινόμενο^τουθερμοκηπίου^ενομονείπράνματιτουςτερά-
στιους κινδύνους που προβλέπονται. Σε αυτή την περίπτωση 
θαχρειασθείηεφαρμονήμέτρωνμεπρωτοφανή,έκτασηόσον 
αφορά το κόστος. 
^ΤέλοςηΟΚΕ θα επιθυμούσε να υπενθυμίσει ότιηδιαδι-
κασίανιατηνολοκλήρωσητηςεσωτερικήςανοράςπρέπει 
να επιταχυνθεί καταφανώς. Ηρος τούτο εξυπακούεται ότι 
ηΕπιτροπή και το Συμβούλιο των Υπουρνών^πράνμα 
το οποίο βεβαίως δεν φαίνεται να περικλείει κινδύνους^ 
θα επεξεργασθούν και θα αποφασίσουν ένκαιρα τα μέτρα 
καιτιςοδηνίεςπουπροβλέπονταιστο Αευκό Βιβλίο. 
Επιπλέον, χρειάζεται προφανώς να αναληφθούν πρω­
τοβουλίες οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι οι οδηνί^ς οι 
οποίες έχουν ψηφισθεί θα μετατραπούν σε εθνικό δίκαιο 
καιότιοικανονισμοίεφαρμό^ονταιμετρόποαποτελεσμα-
τικό. 
11Ρ Η νομισματική πολιτική κατά τη διάρκεια του ^^, 
μέσωαυξανόμενωνεπιτοκίωνκαιτελικάκαιμιαςπεριορισμέ-
νης ανάπτυξης του όνκου του κυκλοφορούντος νομίσματος, 
άρχισε μια πορεία με προσανατολισμό τη σταθερότητα. 
Ενόψει της δυναμικότητας του αμερικανικού δολαρίου και 
ελαφρώνπληθωριστικώντάσεων,ταμέτραπουλήφθηκανέως 
το καλοκαίρι ήταν επαρκή,διότι τα μακροπρόθεσμαεπιτόκια 
ανήλθαν κατά κανόνα πολύ λινότερο από ό,τι τα βραχυπρό-
θεσμαεπιτόκια.Ααμβανομένηςυπόψητηςανόδουτης αποδο­
τικότητας του πρανματικούκεφαλαίου,αυτόσημαίνειότι 
κατέστη δυνατό να σταθεροποιηθούνοιπληθωριστικέςεξελί^ 
ξεις χωρίς να επιδεινωθούν νενικά οι συνοριακές προοπτι^ 
κές.Ηέντονη αύξηση των επιτοκίων που σημειώθηκε στις 
αρχές Αυγούστου σε πολλές σημαντικές κεντρικές Τράπεζες 
της Ευρώπης θα έχει σύμφωνα με τη ννώμη της ΟΚΕ, ανεπι­
θύμητες περιοριστικές επιπτώσεις. Εντύπωση προκαλεί 
επίσης το ν^νονός ότι ακόμη και σε χώρες όπου τα επιτόκια 
ήταν ήδη αρκετά υψηλά, αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο οι 
προεξοφλητικοί τόκοι, ^αύξηση αυτή ένινεμάλλον νια 
λόνους νομισματικήςπολιτικής. ^ ΟΚΕδιαπιστώνειότι 
δεδομένης της κατάστασης στην ανοράερνασίας δεν πρέπει 
να παραμεληθούν οι πτυχές της συνοριακής πολιτικής. 
Εκφρά^ειν^υτότηνάποψηότιη νομισματικήπολιτική 
είναιανάν^η να χαλαρωθεί καιπάλιστιςπερισσότερεςχώρες, 
εφόσον φανεί ότι είναι δυνατόν να αποφευχθούν περαιτέρω 
πληθωρισμός ζήτησης και μια σπειροειδής εξέλιξη τιμών^ 
μισθών-τιμών με σταθερήπορείατου δολαρίου. Σε χώρες 
μευψηλόπληθωρισμόέχεισημασία νασυντονί^εταιμια αυστηρή νομισματική πολιτική μετηνπολιτικήπροΰπολονι^ 
σμού και μισθών, ώστε να αποτρέπονται ενδεχόμενες 
απώλειες στην ανάπτυξη και στην απασχόληση. 
111 Οι ισοτιμίες οδηνοί στο ΕυρωπαϊκόΝομισματικό 
Σύστημα παραμένουν αμετάβλητες από τον Ιανουάριο 1^1 
Ηαράτηνβελτιωμένησύν^ολισηστηνεξέλιξητιμώνκαι 
κόστους δημιουργήθηκαν στο μεταξύ σημαντικές διαφορές 
στοεπίπεδοτιμώνκαικόστους, οιοποίεςσυνέβαλανσε 
ανάλονες αποκλίσεις στα ισοξύνια τρεχουσών συναλλαγών. 
Κατάτις συζητήσεις οικονομικούχαρακτήραστηνΟμοσπον-
διακή Δημοκρατία τηςΕερμανίας ζητείται τελευταία συχνά, 
ιδιαίτεραεκμέρουςτηςΟ^ιι^^Βαιι^ο^ηκ,μιαανατίμηση 
του γερμανικού μάρκου. Αυτό είναι κατανοητό, διότιηεξαι-
ρετικά ισχυρή ζήτηση στο εξωτερικό λόνω της υψηλής χρη­
σιμοποίησης των παρανωνικών ικανοτήτων ευνοεί πλη­
θωριστικές τάσεις και παρεμποδίζει την καθόλα απαραίτητη 
αναζωπύρωση τηςεσωτερικής^ήτησης.ΗΟΚΕείναιωστόσο 
της ννώμης ότι και μερικά άλλα νομίσματα θα μπορούσαν να 
παρακολουθήσουν ταυτόχρονα την αναγκαία ανατίμηση του 
νερμανικούμάρκου.^ιασύντομη ανακατάταξη τωννομισμα-
τικών ισοτιμιών θα ήταν δυνατό να αναχαιτίσει την απειλή 
μιας πρόσθετης αύξησης των επιτοκίων και να απλουστεύσει 
την πορεία προς την εσωτερική ανοράμα^ί με την απελευθέ­
ρωση τωνκεφαλαιανορών,διότιοιενέρ^ειεςν^α την ολοκλή-
ρωσηδενθαεπιβαρύνοντανπερισσότερομεαιφνίδιεςπιθανές 
προσδοκίες μεταβολής των νομισματικών ισοτιμιών. 
Επιπλέον αξίζει να σημειωθεί ότι όταν υλοποιηθείηοικονο-
μική και νομισματική ένωση με ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, 
δεν θα χρειάζεται πλέον να λαμβάνονται περιοριστικά μέτρα 
νια την υποστήριξη του εθνικού νομίσματος σε περίπτωση 
ελλειμματικού ισοβίου τρεχουσών συναλλαγών μεταξύ 
κρατών μελών. 
111. ΣχεδόνσεόλεςτιςχώρεςτηςΚοινότηταςηδημοσιο-
νομική πολιτική όσον αφορά την πλευρά των εσόδων ή^και 
εξόδων αντιμετωπίζει ακόμα σημαντικές μεταβολές, ώστε να 
είναι δυνατόν να συμβάλει καλύτερα από ό,τι μέχριτώρα 
στηνεπίλυσητωναναφερόμενωνβασικώνπροκλήσεων.Αυτό 
ισχύει και ν^ χώρες, στις οποίες το ύψος των ελλειμμάτων 
δεν αποτελεί πια το κύριο δημοσιονομικό πρόβλημα.Ρενικά 
πρόκειται ν^^ν^νονός ότι οι δημόσιοι προϋπολογισμοί 
παρέχουν περισσότερο περιθώριο ν^α ιδιωτικές και δημόσιες 
επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην προστασία περιβάλλοντος, 
νιαναενισχύσουνέτσιτηνποιοτικήανάπτυξη.^ετηνέννοια 
αυτή θα πρέπει π.χ.στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Εερμανίας να εξετασθεί πως είναι δυνατό πέρα από τις φορο­
λογικές ελαφρύνσεις που θα ισχύουν από το ^θναπροωθη-
θούν με τη δημοσιονομική πολιτικήηαναδιάρθρωση της 
ζήτησης σύμφωνα με την εσωτερική ζήτηση, προπαντός οι 
επενδύσεις, καιηανάπτυξη της εσωτερικής ιδιωτικής και 
δημόσιας προσφοράς υπηρεσιών. Ακόμη και τα δημοσιονο­
μικά πλεονάσματα δεν πρέπει καταρχήν να εκτιμηθούν 
θετικά, αν συμβαδίζουν με μια παραμέληση των δημοσίων 
επενδύσεων στην οικονομική υποδομή και^ή την προστασία 
περιβάλλοντος. 
111 Σοβαρότερα ακόμη προβλήματα αντιμετωπίζει η 
δημοσιονομική πολιτικήστιςχώρες^Βέλνιο,^ρλανδία,Κάτω 
Χώρες, Ηορτοναλία και ιδιαίτερα Ελλάδα και ^ταλία^ στις 
οποίες τα ελλείμματα παρά ορισμένες σταθεροποιητικές 
επιτυχίεςπαραμένουνακόμηυψηλά.ΗΟΚΕσυμμερί^εταιτη 
ννώμη της Επιτροπής ότι εδώ καταρχάς πρέπει να επιτευχθεί 
βαθμιαία μία κατάσταση, στην οποία θα υπάρχει ισορροπία 
μεταξύ τρεχουσών εσόδων και τρεχουσών δαπανών,ώστε το 
δημόσιο χρέος να εξυπηρετεί τη χρηματοδότηση των δημό-
7,1^ επίσημη ^ημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.Ο^Ι 
σιων επενδύσεων. Χρειάζεται όμως να ληφθεί υπόψη ότι τα 
συγχρηματοδοτικά μέσα που είναι αναγκαία για την ε^αρ-
μογή των απαραίτητων διαρθρωτικών πολιτικών προκαλούν 
ιδιαίτερα προ^λήματαΜ^να άλλο πρόβλημα είναιότισε 
ορισμένεςαπότιςχώρεςαυτέςηχρηματοδότησητωνελλειμ-
μάτων τουλάχιστον εν μέρειγίνεται ακόμη μέσω άμεσων 
πιστώσεων των κεντρικών τραπεζώνήμέσω δεσμεύσεων του 
τραπεζικού συστήματος.Ηπρακτική αυτή αντι^άσκεισε 
ορισμένες μεσοπρόθεσμεςχρηματοδοτικές αρχές, για τις 
οποίεςκαιτοΣυμ^ούλιοθαήτανσύμ^ωνο,οιοποίεςεπιπλέον 
θα πρέπει να αποτελούν τη ^άση για την αποτροπή περι^ε-
ρειακών ανισορροπιών σε μια οικονομική και νομισματική 
ένωση.Ιτόχοςπρέπειναείναι να χρηματοδοτηθούνταδημό-
σια ελλείμματα γενικά με όσο το δυνατό ίσους και συμφωνά 
μετηνκατάστασηστηναγοράόρους. Ενόψει τωνήδη έντονα 
περιορισμένων διαπραγματευτικών περιθωρίων σε διάφορες 
χώρες και τούτο λόγωτου ύψους του ποσοστούεπιρ^αρύνσεως 
απότοκους, το Συμ^ούλιοεπι^άλλεται για το πρόβλημα αυτό 
να αναλάβει μια πολΰ δύσκολη, μακροχρόνια προσπάθεια 
συντονισμού. 
1^1. ^πολιτική μισθών, ενόψει των σε όλες σχεδόν τις 
χώρες μόνιμα υψηλών αναπτυξιακών ρυθμών και παραγωγι­
κών προσαυξήσεων, καθώς καιτης αυξημένης αποδοτικό­
τητας των επενδύσεων, θα πρέπει να επιφέρει μία ανάλογη 
άνοδοτωνπραγματικώνμισθώνκαινασυμ^άλειστηναύ^ηση 
της καταναλωτικής ζήτησης καθώς και στη βελτίωση της 
κατάστασης στην απασχόληση χωρίς να προκαλέσει πλη­
θωρισμό. Ηαράλληλαη μισθολογικήπολιτικήμπορεί να 
συνυπολογίζει τογεγονός ότι μερικοίε^ωτερικοί παράγοντες 
^εισ^ορές,^όροικατανάλωσης^πουτοΙ^σεμερικέςχώρες 
συνέβαλαν στην άνοδο των ρυθμών αύξησης των τιμών, το 
^^θείναι αδρανείς, ώστε με μια οικονομικοπολιτική διαχεί­
ριση που αποβλέπει στη σταθερότηταείναι πιθανό, να περιο-
ρισθείηάνοδος των τιμών. Κατά την προσπάθεια για την 
αύξηση των μισθών πρέπεινα ληφθούν υπόψη οι ανάγκες 
των επιχειρήσεων σε ίδια κεφάλαια για τη χρηματοδότηση 
τηςεπέκτασηςτηςπαραγωγικήςικανότηταςπουθα προσανα­
τολίζεται προςτη ζήτηση και τη δημιουργία θέσεωναπασχό-
λησης. 
Καταρχήν θα πρέπει να επιδιωχθείηαπο^υγή της σύγκρου­
σης της μισθολογικής, της νομισματικής και της δημοσιονο-
μικής πολιτικής. 
1^.1 Στη βελτίωση της κατάστασης στην απασχόληση 
συμβάλλει επίσης μια πολιτική συλλογικών συμ^άσεωνη 
οποία, όπου αυτό είναι εφικτό, θα περιορίζει περαιτέρω το 
χρόνο εργασίας και ταυτόχρονα θα διευκολύνει μια αναδι­
οργάνωση τωνδιεργασιών^μεθόδων^παραγωγήςώστεοι 
παραγωγικές δυνατότητες να χρησιμοποιούνται για περισσό­
τερο χρονικό διάστημα.Ηεντατικότερη εκμετάλλευση των 
επιχειρηματικών παραγωγικών ικανοτήτων βοηθάει στην 
παροΰσασυγκυριακή κατάσταση, καιστηνεπίτευ^ηενός 
διευρυμένου περιθωρίου ελιγμών για μια πολιτική τιμών,με 
στόχο τη σταθεροποίηση, και σε μια διεύρυνση της προσ^ο-
ράς,ηοποία θα ε^αλεί^ειτον κίνδυνο μιας υπερβολικής 
ζήτησης σε ορισμένους τομείς και χώρες. 
1^.1 Ηαρά τη σημερινή θετική συγκυρία, δεν πρέπει να 
λησμονείται ότι η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών 
επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά απειλείται κυρίως από 
ιαπωνικές αλλάκαιάλλεςεπιχειρήσεις από χώρεςτης Νοτια­
νατολικής Ασίας. Οπως παρατηρείηΕπιτροπή στην ετήσια 
έκθεση της ^^θσυνεχίσθηκε από το Ι^έως το Ι^7η 
ελα^ράπτώσητωνε^αγωγώντηςμεταποιητικής βιομηχανίας 
της Κοινότητας σε σχέση με τις εξαγωγές των ίδιων προϊό-ντων των χωρών μελών του ΟΟΣΑ.Ανκαι κατακτήθηκαν εκ 
νέου μερίδια της αγοράς όσον α^ορά τα σύγχρονα προϊόντα 
γενικήςζήτησης,ηεπιτυχίααυτή δεν ήταν αρκετή για να 
καλυψθούν οι απώλειες που σημειώθηκαν όσον α^ορά τα 
παραδοσιακάπροϊόντα για τα οποίαηγενική ζήτηση εξελίσ­
σεται με χαμηλό ρυθμό. Επομένως είναι αναγκαίο να κατά-
^ληθούνστηνΕυρώπη ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες όσον 
α^οράτιςεπενδύσεις,τηνέρευνακαιτηνεκπαίδευση,ώστενα 
αντιμετωπισθεί αποτελεσματικότεραηακατάσχετη μεταβολή 
των διαρθώσεων.ΝΟΚΕ είναι της γνώμης ότιηΕπιτροπή 
οφείλει να τονίσει περισσότερο τογεγονόςαυτό. ^λέπε 
Ευρωπαϊκή Οικονομίας,πίνακας 1],σελίδα]καιτακε^ά-
λαια^και^. Ευρωπαϊκή Οικονομία ]^,ιδίωςκε^άλαια^και 
14^. Οπως αναφέρει καιη Εκθεση Απασχόλησης του 
1^ της Επιτροπής, με την τάση για απασχόληση στην 
παροχή υπηρεσιών αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των 
θέσεων εργασίας κατά μερική απασχόληση και των ατόμων 
τα οποία απασχολούνται μόνο προσωρινά και για ορισμένο 
χρόνο. Οι έρευνες δείχνουν ότι η εργασία κατά μερική 
απασχόληση, ιδίως για τις γυναίκες, ανταποκρίνεται ^αια 
κατά μεγάλο μέροςστιςανάγκες των ατόμων που ζητούν 
εργασία,έκδηλαόμωςείναιτααποτελέσματαγιατηνεργασία 
κατά μερική απασχόληση και για ορισμένο χρόνο. Αεδομένα 
από 10 χώρες της Κοινότητας δείχνουν ότι κατά μέσο όρο 
σχεδόν7θ^ των ανδρών και ^θ^ό των γυναικών αναλαμβά­
νουν μια προσωρινή απασχόληση μόνο και μόνο επειδή δεν 
μπόρεσαν να ρ^ρούν μια μόνιμη θέση. Στην Ισπανία και στην 
Ελλάδα μάλιστα ανέρχονται στα ^^ περίπου των κατά δια­
στήματα απασχολουμένων και στην Πορτογαλία, Ιρλανδία 
και στην Ιταλία ταποσοστάανέρχονταιμετα^ύ^θ^ και 70^. 
Αλλά καιηεργασία κατά μερική απασχόληση συχνά δεν 
ανταποκρίνεται στις θέσεις που αναζητούν οι εργαζόμενοι, 
ούτε παρέχει σε αυτού του είδους εργαζομένους πάντοτε το 
δικαίωμα κοινωνικής προστασίας. Κατά μέσο όρο περίπου 
]θ^τωνανδρώνκαιΙθ^τωνγυναικώναποδέχονταιεργασία 
κατά μερική απασχόλησημόνο,διότιδεν βρίσκουν θέση 
κατάπλήρηαπασχόληση.Σεμερικέςχώρεςτοποσοστόανέρ-
χεται για τους άνδρες και για το θέμα αυτό σε ^θ^ περίπου. 
1^. ^ΟΚΕ θεωρεί την αύξηση των ασταθών σχέσεων 
εργασίαςωςένα^αρυσήμαντοπρό^λημα,τοοποίοχρειάζεται 
να αντιμετωπίσουνηεθνικήνομοθεσία,ηπολιτική συλλο­
γικών συμ^άσεων,ηπολιτική απασχόλησης, καιηευρωπα-
ϊκή κοινωνική πολιτική.^ΟΚΕ θεωρεί επιπλέον απαραί­
τητο, όπωςηεισοδηματική κατάσταση των ενδιαφερομένων, 
οιεπιπτώσειςστηνοικονομική κατανομή εισοδήματοςκαιη 
ποιότητα των θέσεων απασχόλησης εξετασθούν αναλυτικό 
τερα. 
ϋ Η κατάσταση πουεπικρατεί στηναγοράεργασίας 
εξακολουθεί να αποτελεί το πιο δύσκολο πρόβλημα της Κοι­
νότητας. Χρειάζεται γι^αυτόνασυμπληρωθούν οι μακροοικο-
νομικές στρατηγικές για την ε^ασ^άλιση της οικονομικής 
ανάπτυ^ηςκαιτηςαύ^ησηςτηςαπασχόλησηςμέσωκατάλλη-
λων μέτρων που συμβάλλουν στην ένταση της απασχόλησης 
και στην αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης. Στην επίτευξη 
αυτού του στόχουμπορείνασυμ^άλειη κατάργηση των 
υπερωριών,ηδημιουργίαθέσεωνεργασίαςμεμερικήαπασχό-
ληση μεκατάλληλη κοινωνική ασφάλιση, η μείωση του 
χρόνου εργασίας, η αναγνώριση του χρόνου για την 
ανατροπή των παιδιών και ιδιαίτερα άδεια άνευ αποδοχών 
από τηνεργασία^οο^ϊ^Ι^. Ουσιαστική σημασία θαείχαν 
όμως μέτρα για την ενθάρρυνση της ειδίκευσης και της επαγ­
γελματικής κατάρτισης με τα οποία καθίσταται δυνατή 
Αριθ. ^^2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7190 
αφενόςηπροετοιμασία των εργαζομένων για νέες δυνατότη^ 
τεςαπασχόλησηςκαιαφετερουηυπερβασητωνπροβλη 
μάτων της αγοράς εργασίας με μερική απασχόλησης ειδΡ 
κευση των εργαζομένων, των εκπαιδευτών τους αλλά και της 
διοίκησης των επιχειρήσεων αποτελεί καθοριστικό πρό^ 
βλήμα κυρίως στους βιομηχανικούς κλάδους και στον τομέα 
των υπηρεσιών όπου κυριαρχούν οι νέες τεχνολογίες. Η 
επίλυση του προβλήματος αυτού αποτελεί καθήκον τόσο των 
δημοσίων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όσο καιτωνεπιχειρή 
Βρυ^ελλεςΜ^οεμβρίουΙ989 
1 Ρενικές παρατηρήσεις 
1.1. ϋΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρό 
τάση σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος 
^ΑΝην^^^^οους του προγράμματος ΗΙΕΕ^Ο^ί για την 
κοινωνική, οικονομική και επαγγελματική ένταξη των μειο 
νεκτοΰντων ατόμων. 
1.2. ^α επιστήσει για μια ακόμη φορά την προσοχή στο 
γεγονός ότι υπάρχουν πάνω από ]θ εκατομμύρια ατόμων με 
σοβαρή σωματικήήδιανοητική αναπηρία στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα, καθώς και ένας αυξανόμενος αριθμός ηλικιωμε 
νων ατόμων επιρρεπών στις αναπηρίες της μεγάλης ηλικίας. 
Στα ίδια πλαίσια,ηΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι το σχέδιο 
του κοινοτικού ^άρτη των θεμελιωδών Κοινωνικών Αικαιω 
μάτων ορθώς περιλαμβάνει αναφορά στα δικαιώματα των σεων.Α^ει επίσης να υπομνησθείτο πρόγραμμα δράσης 
για την ενίσχυση των μακροχρόνια ανέργων καθώς επίσης 
και τα εθνικά μέσα για την καταπολέμηση της μακροχρόνιας 
ανεργίας καιτης ανεργίας των νέων, μέτρα που θα πρέπει 
να υποστηριχθοΰν.Τέλος θα πρέπει να απαιτηθεί από τους 
επιχειρηματίες, εφόσον μειώνεται σταθερά η ανεργία, να 
προβαίνουν συνεχώς περισσότερο οιίδιοιστην κατάρτιση 
στο χώρο της εργασίας (^ΐηίπ^ο^^^και στην ειδί 
κευση των εργαζομένων που θα προσλάβουν 
μειονεκτοΰντων ατόμων για συγκεκριμένα μέτρα κοινωνικής 
και επαγγελματικής έντα^ης.Τοτελικό κείμενο του Χάρτη 
πρέπει να διατηρήσει αυτή την κεφαλαιώδη κοινοτική 
δέσμευση 
1.1 Τοσύστημα^Α^Υ^ΕΤαντιπροσωπεύει σημαντικό 
ποσοστό των πόρων του προγράμματος ^ΕΡηυ^ και είναι 
επίσης ^ωτικούενδιαφέροντοςγιαγειτονικέςκαιτρίτεςχώρες 
καθώς και για τους σχετικούς μη κυβερνητικούς και διεθνείς 
οργανισμούς.Τοσύστημα θα είναικατά πάσα πιθανότητα 
αποτελεσματικό ως προς το κόστος υπό την έννοια ότιθα 
προκύψουν οικονομίεςκλίμακαςαπότηνανάπτυ^η ήδη υπαρ 
χόντων δικτύων καθώς και με τον περιορισμό των δαπανών 
επικοινωνίας λόγω της εκτεταμένης χρήσης δίσκων και εκτυ 
πωμένων εξόδων (ρηι^οιη^ αντί των τηλεπικοινωνιών, 
χρειάζονται ακόμη ορισμένες διευκρινίσεις οικονομικής Ρνωμοοοτηση για την ^έκ^ση της Επιτροπής στο ^υμρούλιο σχετικά με τη θέσπιση του συστήματος 
^ΑΝΒΥΝΕΤ(μηχανογραφημένοσ^στημαπληροφοριώνσχετικάμεταπροβλήματατωνμειονεκτοΰντων 
ατόμων^ καιτην πρόταση απόφασης του ^ρ^υλίου σχετικά με τη συνέχιση της ανάπτυξης του 
συστήματος ΗΑΝΒΥΝΕΤ στο πλαίσιο του προγράμματος ^Ε^^(^ 
^90^ ^1^ 
Στις 12θκτωμβρίου 1989,και σύμφωνα με το άρθρο 128 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο σχετικά με τη θέσπιση του 
συστήματος ΚΑΝΟΥΝΕ! (μηχανογραφημένο σύστημα πληροφοριών σχετικά με τα προβλήματα των 
μειονεκτούντων ατόμων^ καιτην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη συνέχισητης 
ανάπτυξης του συστήματος ϋΑΝΙοΥ^ΕΤ στο πλαίσιο του προγράμματος ΡίΕϋΟ^. 
Τοτμήμακοινωνικών,οικογενειακών,εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων,στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις^^οεμβρίου 1989 
με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. ννίΙΙ^ιη^. 
Στις 1^1^οεμβρίου1989,κατά τη 271ησύνοδοολομέλειας,ηθικονομική και κοινωνική Επιτροπή 
υιοθέτησε ομόφωνα τη γνωμοδότηση που ακολουθεί.