[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.7.2007

SEC(2007) 894

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Συνοδευτικό έγγραφο στην

Πρόταση για ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς και την τροποποίηση ορισμένων κανονισμών Περίληψη της εκτίμησης αντικτύπου {COM(2007) 372 τελικό}{SEC(2007) 893}

1. Ορισμός του προβλήματος

Στην ανάλυση στο πλαίσιο της εκτίμησης αντικτύπου[1] που συνοδεύει την ανακοίνωσή της με τίτλο «Προς έναν αειφόρο ευρωπαϊκό κλάδο του οίνου»[2], η Επιτροπή επεσήμανε τη ζωτική σημασία του ευρωπαϊκού αμπελοοινικού τομέα, από πλευράς τόσο της βαρύτητάς του στην παγκόσμια αγορά οίνου όσο και του βασικού του ρόλου στη γεωργική και αγροτική δραστηριότητα των κρατών μελών και των περιοχών οινοπαραγωγής. Ωστόσο, παρά την παγκόσμια φήμη και την ανταγωνιστικότητα μεγάλου μέρους της οινοπαραγωγής της ΕΕ, ο τομέας αυτός αντιμετωπίζει σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό διάφορες αδυναμίες:

1. σταθερή πτώση της κατανάλωσης τις τελευταίες δεκαετίες, που οφείλεται σε ριζικές αλλαγές του τρόπου ζωής στην κοινωνία όσον αφορά τη διατροφή,

2. απώλεια ανταγωνιστικότητας σε σύγκριση με τους οίνους τρίτων χωρών,

3. μη βιώσιμη κατάσταση ανισορροπίας της αμπελοοινικής αγοράς της ΕΕ ,

4. πολυπλοκότητα του νομικού πλαισίου που διέπει την πολιτική για τον οίνο ,

5. ανεπαρκής συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών προβληματισμών .

Από την άποψη αυτή, πολλά μέσα της κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ) ενδέχεται να μην είναι αποτελεσματικά ως προς την επίτευξη των στόχων τους:

- η απαγόρευση των νέων φυτεύσεων δεν κατάφερε ακόμη πλήρως να συγκρατήσει την παραγωγή,

- η χρήση του καθεστώτος εκρίζωσης έχει ουσιαστικά σταματήσει,

- τα μέτρα απόσταξης και τα άλλα μέτρα παρέμβασης στην αγορά ενθαρρύνουν την υπερπαραγωγή, παρεμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό την ισορροπία της αγοράς,

- ορισμένες διατάξεις της ΚΟΑ έχουν δημιουργήσει μεγάλο διοικητικό φόρτο ,

- ορισμένοι κανόνες (π.χ. για την επισήμανση και τις οινολογικές πρακτικές ) δυσχεραίνουν την αποτελεσματικότητα και παρεμποδίζουν την ανάπτυξη νέων τεχνικών παραγωγής και μεθόδων εμπορίας. Ειδικότερα, οι κανόνες επισήμανσης είναι υπερβολικά ετερόκλητοι και άκαμπτοι, και δυσχεραίνουν την ανάπτυξη των καλούμενων «οίνων εκλεκτής ποιότητας» (vins de cépage) , δηλαδή οίνων που παράγονται από μία ή περισσότερες ποικιλίες αμπέλου και που δίνουν έμφαση στο όνομα των ποικιλιών αντί για τη γεωγραφική προέλευση του προϊόντος για σκοπούς εμπορίας,

- η παρούσα διχοτόμηση μεταξύ επιτραπέζιων οίνων και «ποιοτικών» οίνων που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές δεν παρέχει πλέον το κατάλληλο πλαίσιο για την προώθηση της έννοιας των γεωγραφικών ενδείξεων των οίνων,

- διάφορα μέσα άσκησης πολιτικής βρίσκονται σήμερα υπό πίεση στο πλαίσιο του ΠΟΕ .

2. Στόχοι

Στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2006, επισημαίνεται ότι η μεταρρύθμιση του αμπελοοινικού τομέα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της εξελισσόμενης διαδικασίας, η οποία ξεκίνησε με τη γενική μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 2003 και συνεχίστηκε το 2004 (μεταρρύθμιση του βαμβακιού, του λυκίσκου, του ελαιόλαδου, του καπνού) και το 2005 (μεταρρύθμιση της ζάχαρης). Η πρόσφατη νομοθετική πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση του εναπομείναντος κυρίου τομέα που δεν καλύπτεται από τη μεταρρύθμιση, και συγκεκριμένα τα οπωροκηπευτικά[3], είναι μια άλλη πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση αυτή.

Η νέα κατεύθυνση που ακολουθεί η ΚΓΠ αποτελεί ένα αποφασιστικό βήμα προς έναν περισσότερο προορατικό, προσανατολισμένο προς την αγορά και βιώσιμο γεωργικό τομέα, συμβάλλοντας έτσι σε σημαντικό βαθμό στους στόχους της στρατηγικής της Λισαβόνας[4] και στην πολιτική για την αειφόρο ανάπτυξη που συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ[5].

Το νέο καθεστώς του οίνου πρέπει επίσης να συνάδει με τις θεμελιώδεις αρχές της νέας ΚΓΠ, προκειμένου να συμβάλλει στα επιτεύγματά της· ως εκ τούτου, η μεταρρύθμιση του αμπελοοινικού τομέα πρέπει να καθοδηγείται από τους στόχους της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας .

Ειδικότερα, η μεταρρυθμισμένη ΚΟΑ οίνου πρέπει να επιτύχει τους ακόλουθους στόχους:

- διασφάλιση καλύτερης ποσοτικής και ποιοτικής ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ,

- αύξηση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού οίνου,

- καλύτερο προσανατολισμό προς την αγορά , οριζόντια προσέγγιση και πολλαπλή συμμόρφωση,

- διαφύλαξη των εισοδημάτων των παραγωγών ,

- ενσωμάτωση των προβληματισμών της ευρύτερης κοινωνίας , π.χ. υγεία και προστασία των καταναλωτών και περιβαλλοντικά θέματα,

- διαφύλαξη της αυθεντικότητας και του παραδοσιακού χαρακτήρα του προϊόντος ,

- τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων ,

- απλοποίηση της νομοθεσίας και ανάπτυξη περισσότερο ευέλικτου και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου,

- επίτευξη υψηλότερου βαθμού επικουρικότητας , μέσω της προσαρμογής των μέτρων στις ειδικές συνθήκες και ανάγκες, υπό ορισμένους όμως κοινούς κανόνες προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού,

- μέριμνα για την ομαλή ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην ΕΕ μέσω της ενίσχυσης του εκσυγχρονισμού και της αναδιάρθρωσης του αμπελοοινικού τους τομέα.

3. Νομοθετική πρόταση

Η νομοθετική πρόταση βασίζεται γενικά στην επιλογή της «ριζικής μεταρρύθμισης», και πιο συγκεκριμένα στην παραλλαγή B, που εξετάστηκε στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2006, η οποία αναπτύσσεται περαιτέρω.

Τα κυριότερα νέα στοιχεία των σημερινών προτάσεων σε σύγκριση με την επιλογή της «ριζικής μεταρρύθμισης» είναι τα ακόλουθα:

- μείωση του εύρους του καθεστώτος εκρίζωσης (από 400 000 σε 200 000 εκτάρια),

- επιλεξιμότητα των αμπελώνων για το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης (ΚΕΕ) (μολονότι αυτό δεν συνεπάγεται τη δημιουργία νέων δικαιωμάτων στο πλαίσιο του ΚΕΕ).Το μέτρο αυτό θα εισήγαγε στην πρόταση ένα σημαντικό στοιχείο της επιλογής της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ (επιλογή 3 της ανακοίνωσης)·

- ειδική έμφαση στα μέτρα για την προώθηση του ευρωπαϊκού οίνου σε αγορές εκτός της ΕΕ μέσω των εθνικών κονδυλίων και στις εκστρατείες ενημέρωσης στην ΕΕ για την κατανάλωση οίνου με σύνεση και μέτρο.

4. Ανάλυση αντίκτυπου (διατήρηση της υπάρχουσας κατάστασης έναντι νομοθετικής πρότασης)

4.1. Οικονομικός αντίκτυπος στον αμπελοοινικό τομέα

4.1.1. Ισορροπία της αγοράς

Βάσει της ενδιάμεσης επισκόπησης για τον αμπελοοινικό τομέα της ΕΕ-27, η επιλογή της μη μεταρρύθμισης θα οδηγούσε σε αύξηση των πλεονασμάτων, πράγμα που καθιστά την επιλογή αυτή μη βιώσιμη.

Βάσει του νομοθετικού πλαισίου που προτείνει η Επιτροπή, η κατάργηση των μέτρων παρέμβασης στην αγορά θα εξασφαλίσει καλύτερο προσανατολισμό της παραγωγής οίνου στην αγορά και, επομένως, την επίτευξη ισορροπίας στην αγορά μακροπρόθεσμα .

Βραχυπρόθεσμα , η πρόταση της Επιτροπής θα επιτρέψει τη σταδιακή απορρόφηση των πλεονασμάτων οίνου , με τη μείωση του δυναμικού παραγωγής, την ενθάρρυνση της διαρθρωτικής προσαρμογής του τομέα και την ενίσχυση της ζήτησης ευρωπαϊκών οίνων.

4.1.2. Τιμές

Με τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης , τα αυξανόμενα πλεονάσματα θα δημιουργήσουν αυξανόμενη πίεση στα μέτρα παρέμβασης και στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Τα μέτρα παρέμβασης στην αγορά θα συναντήσουν προοδευτικά δυσκολίες για την αποτελεσματική διάθεση των αποθεμάτων οίνου. Οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις θα επιφέρουν πτώση των τιμών και, ως εκ τούτου, των εισοδημάτων των εκμεταλλεύσεων .

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα οδηγήσει, μακροπρόθεσμα , σε ικανοποιητικό επίπεδο τιμών , ως άμεση συνέπεια της επίτευξης ισορροπίας της αγοράς.

Ωστόσο, ο κλάδος θα πρέπει να αντιμετωπίσει βραχυπρόθεσμα την πτώση των τιμών , καθώς η σταθεροποίηση της κατάστασης της αγοράς θα απαιτήσει σημαντικές προσπάθειες για διαρθρωτικές προσαρμογές.

Η εκτίμηση του αντικτύπου στις τιμές του οίνου διενεργήθηκε με βάση τη στατιστική σχέση που έχει καθοριστεί μεταξύ των τιμών των επιτραπέζιων οίνων και των συνολικών αποθεμάτων οίνου, από την οποία υπολογίστηκαν με παρέκταση οι τιμές οίνου.

Από τα αποτελέσματα των υπολογισμών αυτών προκύπτει ότι η πρόταση της Επιτροπής, βραχυπρόθεσμα, θα έχει λιγότερο σοβαρό αντίκτυπο στις τιμές (–7%) απ’ ό,τι το σενάριο της μη μεταρρύθμισης (–11%) , και θα εξασφαλίσει ταχεία σταθεροποίηση των τιμών με την πάροδο του χρόνου.

4.1.3. Ανταγωνιστικότητα

Η ευρωπαϊκός αμπελοοινικός τομέας παρουσιάζει ορισμένες αδυναμίες σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές της:

- μικρότερες μονάδες παραγωγής , με μεγαλύτερο κόστος παραγωγής και μικρότερο όγκο για τις ανάγκες των μεγάλων αλυσίδων λιανικής πώλησης,

- λιγότερο δυναμική στρατηγική εμπορίας ,

- περισσότερους κανονιστικούς περιορισμούς .

Τα εμπόδια αυτά έχουν οδηγήσει σε μείωση του μεριδίου της αγοράς των οίνων της ΕΕ σε σχέση με τους ανταγωνιστικούς οίνους, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στην αγορά εξαγωγών. Αυτό αποτελεί ένδειξη ανησυχητικής απώλειας ανταγωνιστικότητας του αμπελοοινικού τομέα μας, ιδίως στο τμήμα της χαμηλής και μέσης ποιότητας.

Από την άποψη αυτή, η επιλογή της μη μεταρρύθμισης δεν θα επιλύσει τα σημερινά προβλήματα.

Η πρόταση της Επιτροπής θα συμβάλει στην ορθή αντιμετώπιση των προβλημάτων , προσφέροντας:

- καλύτερο προσανατολισμό προς την αγορά και βελτίωση των δομών,

- μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τις οινολογικές πρακτικές και τους κανόνες επισήμανσης,

- λιγότερους κανονιστικούς περιορισμούς,

- στήριξη για την ενημέρωση και την προώθηση του οίνου της ΕΕ.

Ιδιαίτερα, η άρση της απαγόρευσης των νέων φυτεύσεων, από το 2014, θα αποτελέσει πλεονέκτημα για την ανταγωνιστικότητα , επιτρέποντας στους αποδοτικότερους παραγωγούς να βελτιστοποιήσουν το μέγεθος της εκμετάλλευσής τους και να λειτουργήσουν στην προσφορότερη κλίμακα παραγωγής.

Τέλος, οι προτεινόμενες διατάξεις σχετικά με τον εμπλουτισμό θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση του κόστους παραγωγής για τους αντίστοιχους παραγωγούς· όσο χαμηλότερη είναι η τιμή του οίνου, τόσο μεγαλύτερη είναι η αύξηση, πράγμα που επηρεάζει σε σημαντικότερο βαθμό τους παραγωγούς οι οποίοι εμπλουτίζουν τον οίνο με επιδοτούμενα συμπυκνωμένα γλεύκη απ’ ό,τι εκείνους που χρησιμοποιούν σακχαρόζη.

4.1.4. Οικονομικός αντίκτυπος στον τομέα της εδώδιμης αλκοόλης

Η κατάργηση των επιδοτήσεων για την απόσταξη εδώδιμης αλκοόλης θα επιφέρει αύξηση του κόστους παραγωγής για τους οινοπνευματοποιούς, οι οποίοι θα αναγκάζονται να αγοράζουν τον επιτραπέζιο οίνο σε τιμές αγοράς.

Η αύξηση του κόστους εκτιμάται σε περίπου 0,4 ευρώ ανά λίτρο μπράντι (40% vol.) και 0,15 ευρώ ανά λίτρο εμπλουτισμένου με αλκοόλη οίνου. Η μικρή αυτή αύξηση του κόστους είναι πιθανόν να αντανακλαστεί στη λιανική τιμή του προϊόντος.

Δεδομένου ότι η λιανική τιμή της φιάλης του ενός λίτρου μπράντι, ακόμη και στις χώρες με το χαμηλότερο επίπεδο ειδικού φόρου κατανάλωσης, είναι συνήθως περίπου 10 ευρώ, ο αντίκτυπος της αύξησης του κόστους παραγωγής στην τιμή του μπράντι θα είναι σχετικά περιορισμένος (κανονικά λιγότερο από 5%) και ακόμη μικρότερος για τους εμπλουτισμένους με αλκοόλη οίνους.

Η αύξηση της τιμής θα έχει ως αποτέλεσμα την πτώση στην κατανάλωση της αλκοόλης οινικής προέλευσης, η οποία εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ισοδύναμο 4 εκατ. εκατόλιτρων οίνου.

4.2. Κοινωνικός αντίκτυπος

4.2.1. Γεωργικά εισοδήματα

Όπως αναφέρεται στο σημείο 4.1.2, η μακροπρόθεσμη πτώση των τιμών στο πλαίσιο του σημερινού καθεστώτος , λόγω της σταδιακής σώρευσης των πλεονασμάτων οίνου, θα οδηγήσει σε σημαντική επιδείνωση των εισοδημάτων των εκμεταλλεύσεων στον αμπελοοινικό τομέα.

Η πρόταση μεταρρύθμισης θα επιφέρει, μακροπρόθεσμα , ικανοποιητικό επίπεδο εισοδημάτων αντίστοιχο με το σχετικά υψηλό επίπεδο των τιμών.

Εντούτοις, όπως αναφέρεται στην ανάλυση για τις τιμές, τόσο στο σενάριο της διατήρησης της σημερινής κατάστασης όσο και στην πρόταση της Επιτροπής οι οινοπαραγωγοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με απώλειες εισοδημάτων βραχυπρόθεσμα .

Διενεργήθηκε προσομοίωση του αντικτύπου στα εισοδήματα από τις προβλεπόμενες μειώσεις τιμών με τις πληροφορίες του δικτύου γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ), και με βάση ορισμένα «πρότυπα αγροκτήματα», που αντιπροσωπεύουν τις πιο σημαντικές τυπολογίες παραγωγών επιτραπέζιων οίνων σε διάφορες περιοχές οινοπαραγωγής της ΕΕ.

Η ανάλυση δείχνει ότι η πρόταση της Επιτροπής θα είχε, ακόμη και βραχυπρόθεσμα, λιγότερο σοβαρό αντίκτυπο στα εισοδήματα σε όλες τις περιοχές σε σύγκριση με τη διατήρηση της τρέχουσας κατάστασης , και θα εξασφάλιζε τη γρήγορη σταθεροποίηση των εισοδημάτων με την πάροδο του χρόνου.

4.2.2. Γεωργική απασχόληση

Η αναζωογόνηση του καθεστώτος εκρίζωσης κατά τα πέντε πρώτα έτη εφαρμογής της μεταρρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα θα επιφέρει, παράλληλα με τη μείωση της έκτασης αμπελοκαλλιέργειας, σημαντικότερη μείωση της γεωργικής απασχόλησης στον τομέα του οίνου σε σύγκριση με το σενάριο της μη μεταρρύθμισης.

Ιδιαίτερα, αναμένεται ότι, κατά το έτος της πλέον εντατικής εκρίζωσης αμπελώνων (2009), η γεωργική απασχόληση στις αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις θα μειωθεί κατά 5,1%. Το ποσοστό αυτό θα μειωθεί σταδιακά κατά τα επόμενα έτη και θα επανέλθει στο 3,3%, που συμπίπτει με την αναμενόμενη μείωση στη γεωργική απασχόληση στο πλαίσιο της συνέχισης του υφιστάμενου καθεστώτος.

Εν ολίγοις, ο αντίκτυπος της πρότασης μεταρρύθμισης της Επιτροπής θα είναι να επιταχύνει ελαφρώς την κανονική μακροπρόθεσμη τάση προς τον εξορθολογισμό στη χρήση των εισροών εργασίας και τη μείωση της γεωργικής απασχόλησης . Ιδιαίτερα, είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το συνολικό επίπεδο απασχόλησης μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου της μεταρρύθμισης (2013) ισούται με το επίπεδο που θα επιτευχθεί δύο έτη αργότερα (2015) σύμφωνα με το σενάριο της διατήρησης της σημερινής κατάστασης.

4.2.3. Απασχόληση στην αλυσίδα της αμπελοοινικής αγοράς και στους σχετικούς τομείς

Η οινοπαραγωγή εκτός της γεωργικής εκμετάλλευσης αφορά 8 600 συνεταιριστικές οιναποθήκες ή ιδιωτικά οινοποιεία, που απασχολούν περίπου 76 000 πρόσωπα συνολικά στην ΕΕ.

Με την αναζωογόνηση του καθεστώτος εκρίζωσης, ορισμένοι αμπελουργοί, οι οποίοι είναι συνηθισμένοι να διοχετεύουν την παραγωγή τους σε οινοποιεία, θα παύσουν τη δραστηριότητά τους, με συνέπεια μια ξαφνική απώλεια οινοπαραγωγής για τα σχετικά οινοποιεία.

Η γενική μείωση της οινοπαραγωγής αναμένεται να επιφέρει σημαντική διαρθρωτική προσαρμογή του τομέα της μεταποίησης του οίνου· αυτό θα ωθήσει τους οινοποιητικούς συνεταιρισμούς να αυξήσουν το μέγεθός τους ή να συγχωνευθούν, προκειμένου να φθάσουν σε βέλτιστο μέγεθος. Από τη μία πλευρά, η διαδικασία αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε πιθανή απώλεια θέσεων απασχόλησης, από την άλλη πλευρά όμως θα μπορούσε να ενισχύσει τον εξορθολογισμό της βιομηχανίας μεταποίησης του οίνου, στην οποία έχουν σημειωθεί ορισμένα προβλήματα αναποτελεσματικότητας λόγω του μικρού μεγέθους της. Παράλληλα, η αύξηση των πόρων που προορίζονται για μέτρα αγροτικής ανάπτυξης στις αμπελουργικές περιοχές μπορεί να ενισχύσει την υφιστάμενη τάση μεταξύ των μεταποιητών οίνου να αυξάνουν την προστιθέμενη αξία της παραγωγής τους, επεκτείνοντας το εύρος της δραστηριότητάς τους εντός της αλυσίδας της αμπελοοινικής αγοράς.

Ένας άλλος τομέας που σχετίζεται με την οινοπαραγωγή είναι ο τομέας της απόσταξης αμπελουργικών προϊόντων, ο οποίος, στην Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία, αποτελείται από 256 αποστακτήρια , που απασχολούν συνολικά 6 800 εργαζομένους (δεν διατίθενται στοιχεία για άλλα κράτη μέλη).

Η κατάργηση των μέτρων απόσταξης, και ιδίως η απόσταξη των υποπροϊόντων, που αντιπροσωπεύει μεγάλο μερίδιο της δραστηριότητάς τους, θα ασκήσει αναμφίβολα έντονη πίεση στα αποστακτήρια και ορισμένα από αυτά είναι πιθανό να παύσουν τη δραστηριότητά τους . Εντούτοις, άλλα αποστακτήρια θα έχουν μια ευκαιρία να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση , λαμβάνοντας επίσης υπόψη το ότι υπάρχει σημαντική ζήτηση στην αγορά για ένα άλλο μέρος της παραγωγής τους, και συγκεκριμένα τα αλκοολούχα ποτά. Διατίθενται αυξημένα κονδύλια αγροτικής ανάπτυξης για τη χρηματοδότηση επενδύσεων για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, με σκοπό τη μείωση του κόστους ή την εξεύρεση νέων αγορών για την παραγωγή των αποστακτηρίων, ή για την ανάληψη δράσεων αναδιάρθρωσης με στόχο την εξεύρεση δυνατοτήτων μετατροπής για τα αποστακτήρια που κλείνουν.

4.3. Αντίκτυπος στο περιβάλλον

Η παραγωγή οίνου ασκεί σειρά πιέσεων στο περιβάλλον (επιπτώσεις στο έδαφος, εντατική χρήση προϊόντων φυτοπροστασίας και ιδίως μυκητοκτόνων, διάθεση των υποπροϊόντων της οινοποιίας, αυξημένη άρδευση σε ορισμένες περιοχές, υπερβολική εξειδίκευση).

Η διατήρηση της τρέχουσας κατάστασης θα είχε ως αποτέλεσμα τη συνέχιση όλων αυτών των πιέσεων .

Η πρόταση μεταρρύθμισης θα επιφέρει πολλά ωφέλιμα αποτελέσματα στο περιβάλλον, κυρίως με τη θέσπιση της επιλεξιμότητας των αμπελώνων για το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης (ΚΕΕ), το οποίο συνδέει συστηματικά τα μέτρα στήριξης που χορηγούνται στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου με τους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης, και τη μεταφορά των νέων κονδυλίων στο δεύτερο πυλώνα .

Η ενίσχυση της εκρίζωσης θα έχει συνολικά θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, δεδομένου ότι γενικά περιορίζει τη μονοκαλλιέργεια. Οι κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης σε συνδυασμό με την πριμοδότηση για μόνιμη εγκατάλειψη της γης και τα δικαιώματα στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης για την εκριζωθείσα έκταση ενδέχεται να συμβάλουν στην αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων της εγκατάλειψης της γης.

Τέλος, η κατάργηση όλων των μέτρων απόσταξης είναι πιθανό να έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, εφόσον τα υποπροϊόντα οινοποιίας αντιμετωπίζονται με ορθό τρόπο.

4.4 . Αντίκτυπος στο εμπόριο και συμμόρφωση με τον ΠΟΕ

Για τον αμπελοοινικό τομέα, τα κύρια προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν στο πλαίσιο του ΠΟΕ είναι τα ακόλουθα:

- εσωτερική στήριξη :μεγάλο τμήμα της ετήσιας δαπάνης της ΚΟΑ οίνου κατατάσσεται στην πορτοκαλί δέσμη μέτρων, δηλαδή στον τύπο στήριξης που επιφέρει τη μεγαλύτερη στρέβλωση στις εμπορικές συναλλαγές·

- επιστροφές κατά την εξαγωγή :οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ ενδέχεται να καταλήξουν σε συμφωνία για τη σταδιακή κατάργηση όλων των εξαγωγικών επιδοτήσεων·

- πολιτική ποιότητας/γεωγραφικές ενδείξεις :το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για θέματα ποιότητας δεν επιτρέπει τη βέλτιστη διεθνή προστασία των γεωγραφικών ενδείξεών μας στο πλαίσιο της συμφωνίας TRIPS του ΠΟΕ·

- διατάξεις επισήμανσης :ορισμένες τρίτες χώρες θεωρούν ότι οι κανόνες μας εισάγουν διακρίσεις.

Βάσει του σεναρίου της μη μεταρρύθμισης σχεδόν κανένα από τα προβλήματα του υφιστάμενου καθεστώτος για τον οίνο στο πλαίσιο του ΠΟΕ δεν θα επιλυθεί· επομένως πολλές διατάξεις της ΚΟΑ θα απειλούνται συνεχώς από προσφυγές στο μέλλον .

Η πρόταση μεταρρύθμισης θα καταστήσει την ΚΟΑ οίνου περισσότερο σύμφωνη προς τον ΠΟΕ , αν και δεν είναι εξασφαλισμένη η κατάταξη στην πράσινη δέσμη μέτρων όλων των προτεινόμενων μέτρων στο πλαίσιο του εθνικού κονδυλίου.

4.5 . Αντίκτυπος στην ποιότητα του οίνου, στην υγεία και την προστασία των καταναλωτών

4.5.1. Ποιότητα του οίνου

Με την πρόταση μεταρρύθμισης, η καλύτερη οργάνωση της αγοράς που θα έχει επιτευχθεί μέσω της κατάργησης των μέτρων παρέμβασης στην αγορά θα τείνει να ευνοεί το τμήμα της αγοράς που καλύπτουν οι οίνοι ανώτερης ποιότητας .

4.5.2. Πολιτική για την υγεία και την προστασία των καταναλωτών

Στην υφιστάμενη ΚΟΑ οίνου, η απόσταξη εδώδιμης αλκοόλης έχει αρνητική επίπτωση στη δημόσια υγεία, επειδή επιδοτεί τη μετατροπή του οίνου σε ποτό υψηλότερου αλκοολικού βαθμού. Όταν είναι δυνατή η παραγωγή αλκοολούχων ποτών με χαμηλότερο κόστος ενθαρρύνεται η κατανάλωσή τους, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τις ανησυχίες σε θέματα υγείας.

Η κατάργηση της επιδοτούμενης απόσταξης εδώδιμης αλκοόλης και, γενικότερα, η επιδίωξη της μείωσης των πλεονασμάτων μέσω του καλύτερου προσανατολισμού της παραγωγής προς την αγορά, αναμένεται ότι θα έχουν θετικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία . Επιπλέον, οι προτεινόμενες απλουστεύσεις σε θέματα που αφορούν την πολιτική ποιότητας, το σύστημα γεωγραφικών ενδείξεων και τους κανόνες επισήμανσης, καθώς και οι εκπαιδευτικές και ενημερωτικές εκστρατείες, είναι πιθανό να βελτιώσουν τη διαφάνεια για τους καταναλωτές .

4.6. Αντίκτυπος στην αποτελεσματικότητα της διαχείρισης

Η διατήρηση της υφιστάμενης ΚΟΑ θα έχει ως αποτέλεσμα τη συνέχιση ενός πολύπλοκου συστήματος , το οποίο επιβάλλει αυξανόμενη επιβάρυνση στους οικονομικούς φορείς , παρεμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό την ανταγωνιστικότητά τους και μη αφήνοντας ουσιαστικά κανένα περιθώριο για την επικουρικότητα .

Η πρόταση της Επιτροπής θα προσφέρει σημαντική απλούστευση , κυρίως λόγω της κατάργησης, σε ορισμένες περιπτώσεις μετά από μεταβατική περίοδο, ορισμένων σύνθετων μέτρων (δικαιώματα φύτευσης, αποστάξεις, ιδιωτική αποθεματοποίηση οίνου και δημόσια αποθεματοποίηση αλκοόλης). Θα αυξήσει επίσης το βαθμό επικουρικότητας , θεσπίζοντας ένα εθνικό κονδύλι, το οποίο θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέγουν μεταξύ μιας δέσμης εναλλακτικών μέτρων, και θα αυξήσει τα κονδύλια για την αγροτική ανάπτυξη στις περιοχές οινοπαραγωγής.

Τέλος, η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται γενικά στην αρχή της δημοσιονομικής ουδετερότητας , (περίπου 1,3 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως) . Ως εκ τούτου, δεν θα υπάρξει αλλαγή στο συνολικό επίπεδο στήριξης προς τον τομέα, αλλά απλώς μέτρα που προσφέρουν καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής για τους κοινοτικούς πόρους.

[1] SEC(2006) 770 της 22.6.2006, http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/wine/fullimpact_en.pdf.

[2] COM(2006) 319 της 22.6.2006http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/wine/com2006_319_en.pdf.

[3] COM(2007) 17.

[4] COM(2005) 24.

[5] Συμπεράσματα της Προεδρίας, 15-16 Ιουνίου 2001.