Γνωμοδότηση για την ετήσια έκθεση «Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής 1993/1994»

(96/C 100/27)

Στις 13 Μαρτίου, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση για την ανωτέρω ετήσια έκθεση.

Οι σχετικές εργασίες της Επιτροπής των Περιφερειών ανατέθηκαν στην επιτροπή 8 «Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία» η οποία όρισε ως εισηγητή τον κ. Vieira De Carvalho.

Κατά την 9η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1995) η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Έχοντας υπόψη, τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 792/93 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 1993, περί συστάσεως ενός χρηματοδοτικού μέσου συνοχής 7

Έχοντας υπόψη, τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη δημιουργία Ταμείου Συνοχής» και την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τις διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) περί ιδρύσεως του Ταμείου Συνοχής» (CdR 16/94) 7

Έχοντας υπόψη, την ειδική έκθεση αριθ. 1/95 που υπέβαλε το Ελεγκτικό Συνέδριο σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής, έκθεση η οποία καλύπτει την ίδια περίοδο όπως και η έκθεση της Επιτροπής 7

Έχοντας υπόψη, το πέμπτο πρόγραμμα κοινοτικής πολιτικής και δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης 7

Έχοντας υπόψη, την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Η μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών» 7

1. Η ΕΤΠ εκφράζει τα συγχαρητήριά της προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για τις προσπάθειές τους να δημιουργήσουν το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής μέσα σε πολύ σύντομες προθεσμίες και έχει επίγνωση των δυσκολιών που αντιμετωπίσθηκαν λόγω της νομοθετικής αβεβαιότητας που οφείλεται στο γεγονός ότι η Συνθήκη του Μάαστριχτ δεν έχει ακόμη κυρωθεί.

2. Η ΕΤΠ επιθυμεί να διευκρινίσει ότι οι περισσότερες από τις παρατηρήσεις που διατυπώνονται, σχετικά με τις δυσκολίες ή τις ελλείψεις κατά την εφαρμογή του χρηματοδοτικού μέσου συνοχής, αποσκοπεί στο να αποφευχθούν παρόμοια προβλήματα κατά τη λειτουργία του Ταμείου Συνοχής. Με άλλα λόγια, οι παρατηρήσεις αυτές διατυπώνονται για να συμβάλουν στην καλύτερη λειτουργία του Ταμείου Συνοχής.

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι πρέπει να εξασφαλισθεί με κάθε δυνατό μέσο η αποτελεσματικότητα του Ταμείου.

3. Ειδικότερα, όσον αφορά το ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν οι περιφερειακές και τοπικές αρχές στη λειτουργία του χρηματοδοτικού μέσου συνοχής, η ΕΤΠ επιθυμεί οι αρμόδιες αρχές, σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να συμμετέχουν ενεργά στη διαχείριση του χρηματοδοτικού μέσου συνοχής.

3.1. Η παρατήρηση αυτή, αφενός, αφορά την ενεργητική συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων και στη διαδικασία εξέτασης και επιλογής των προγραμμάτων.

3.2. Αυτό σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των δικαιούχων κρατών μελών πρέπει να προσδιορίζονται με επαρκή συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων περιφερειακών και τοπικών αρχών και όχι μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που οι τοπικές αρχές έχουν την πλήρη εξουσία όσον αφορά τον καθορισμό ή την εκτέλεση των προγραμμάτων αυτών στις περιοχές της αρμοδιοτητάς τους, αλλά αντίθετα να συμμετέχουν σε όλες τις περιπτώσεις.

3.3. Η συμμετοχή αυτή σημαίνει, από την άλλη πλευρά, ότι τα αιτήματα για τη χορήγηση βοήθειας θα πρέπει να συνοδεύονται υποχρεωτικά από τη γνώμη των σχετικών περιφερειακών και τοπικών αρχών όσον αφορά τις επιπτώσεις σε περιφερειακό και διαπεριφερειακό επίπεδο των εξεταζομένων σχεδίων, η δε Επιτροπή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις γνώμες αυτές κατά την έγκριση των προγραμμάτων.

3.4. Εξάλλου, είναι απαραίτητο οι περιφερειακές και τοπικές αρχές που συμμετέχουν στη χρηματοδότηση των προγραμμάτων του Χρηματοδοτικού Μέσου Συνοχής να συμμετέχουν επίσης και στη δημοσιονομική διαχείριση των προγραμμάτων αυτών.

3.5. Όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των προγραμμάτων, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την παρατήρηση που διατύπωσε η Επιτροπή () ότι στο μέλλον τα κράτη θα πρέπει να καταβάλλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την λεπτομερέστερη ανάλυση των επιπτώσεων που έχουν τα προγράμματα στο περιβάλλον. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές γνωρίζουν ότι το Ταμείο βασίζεται για την επιλογή των σχεδίων στο 5ο κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής και δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά επιθυμούν να διευκρινίσουν ότι δείχνουν ιδιαίτερη προσοχή ώστε τα χρηματοδοτούμενα σχέδια να σέβονται τους κανόνες καταπολέμησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ηχορύπανσης, της προστασίας των υδάτων, της κατεργασίας των στερεών αποβλήτων και της προστασίας των πτηνών.

3.6. Παρόλα αυτά, διευκρινίζει ότι πρέπει να τονισθεί, για μια ακόμη φορά η σημασία της συμμετοχής στις επιτροπές παρακολούθησης των άμεσα ενδιαφερόμενων περιφερειακών και τοπικών αρχών ακολουθώντας το παράδειγμα της Ιρλανδίας. Θα ήταν προτιμότερο να ανατεθούν οι εξουσίες της περιφερειακής διαχείρισης στους περιφερειακούς και τοπικούς εκπροσώπους παρά στους εκπροσώπους της κεντρικής κυβέρνησης.

3.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών ελπίζει ότι στο μέλλον θα χρηματοδοτηθούν περισσότερα προγράμματα για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες. Επιθυμεί ωστόσο να διευκρινίσει ότι η ενδεχόμενη αυτή αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων για τα προγράμματα των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών δεν θα αποβεί εις βάρος των άλλων Ταμείων (π.χ. των Διαρθρωτικών).

3.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να δοθεί προτεραιότητα στις πιο απομονωμένες περιφέρειες της Ένωσης.

4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει την ανησυχία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο στην ειδική εκθεσή του διερωτάται μήπως ορισμένα προγράμματα μικρής εμβέλειας ωφελήθηκαν της συνδρομής του χρηματοδοτικού μέσου αποκλειστικά και μόνο λόγω της επείγουσας ανάγκης «διάθεσης» πιστώσεων το ταχύτερο δυνατό. Υπενθυμίζει ότι οι συνέπειες των προγραμμάτων πρέπει να είναι σημαντικές όσον αφορά την περιφερειακή και διαπεριφερειακή ανάπτυξη και ότι, εξάλλου, ανάλογες συνέπειες δεν συνδέονται απαραίτητα με την εμβέλεια ενός προγράμματος.

5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να της δοθούν πληροφορίες σχετικά με το συνολικό αριθμό των αιτήσεων χρηματοδότησης προγραμμάτων και το ποσοστό των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν, το σκεπτικό των αρνητικών αποφάσεων και την ενδεχόμενη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών κατά τη λήψη των αποφάσεων.

6. Κρίνεται σκόπιμο, για το μέλλον, να αξιολογούνται οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των προγραμμάτων που έχουν χρηματοδοτηθεί (σε εθνικό αλλά και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο), με τη συμπερίληψη, π.χ., στις ετήσιες εκθέσεις ενός κεφαλαίου σχετικά με τις επιπτώσεις των προγραμμάτων σε τοπικό, περιφερειακό και διαπεριφερειακό επίπεδο.

Όσον αφορά τις ετήσιες εκθέσεις, είναι ευκταίο να χρησιμοποιεί η Επιτροπή διαγράμματα και χάρτες για να δίνεται η συνολική εικόνα όσον αφορά την εξέλιξη των χρηματοδοτουμένων προγραμμάτων.

Για να εκτιμηθεί καλύτερα η ισορροπία μεταξύ των σχεδίων στους δύο τομείς (έργα υποδομής και περιβάλλον), θα πρέπει στις εκθέσεις να λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία των περασμένων ετών για να ελέγχεται κατά πόσον έγινε δίκαια κατανομή των κονδυλίων. Είναι λυπηρό να παρατηρείται π.χ. η ανισορροπία αυτή εις βάρος προγραμμάτων που αφορούν τον τομέα των οδικών μεταφορών, και εις βάρος τρόπων μεταφοράς πιό φιλικών προς το περιβάλλον, αλλά για να επιβεβαιωθεί ότι πράγματι έγινε άνιση κατανομή των κονδυλίων, θα πρέπει οι περίοδοι αναφοράς να είναι πολύ μεγαλύτερες του ενός έτους.

7. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να υπενθυμίσει τη σημασία ενός καλού συντονισμού των διαφόρων κοινοτικών μέσων παρέμβασης, δηλαδή του χρηματοδοτικού μέσου συνοχής ή του Ταμείου Συνοχής, αφενός, και των Διαρθρωτικών Ταμείων, της ΕΤΕ Intereg II, και των λοιπών κοινοτικών πολιτικών, αφετέρου.

Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση των πληροφοριών που παρέχονται στην ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην οποία αναφέρεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, κράτη μέλη απέσυραν προγράμματα που εχρηματοδοτούντο από το Ευρωπαϊκού Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) ή την ΕΤΕ για να προσφύγουν στη χρηματοδότηση από το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής. Παρόμοιες πρακτικές πρέπει να αποφεύγονται στο μέλλον. Με ένα μεγαλύτερο συντονισμό και με μία καλύτερη πληροφόρηση θα αποφευχθούν οι κίνδυνοι της διπλής χρηματοδότησης καθώς και η χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής των προγραμμάτων τα οποία πιθανόν να απερρίπτοντο στο πλαίσιο μιας άλλης παρέμβασης. Θα διασφαλισθεί εξάλλου, μία καλύτερη συνοχή με τα εθνικά προγράμματα για έργα υποδομής.

8. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει επίγνωση των δυσκολιών που οφείλονται στη μη τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας όσον αφορά τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων σε ορισμένες χώρες και ελπίζει να υπερπηδηθούν σύντομα οι δυσκολίες αυτές.

9. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της σχετικά με το γεγονός ότι δεν υπήρξαν παρατυπίες ή απάτη όσον αφορά τα προγράμματα που έγιναν αποδεκτά.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

() Απάντηση της Επιτροπής στην ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση για το «Συμπλήρωμα της ετήσιας έκθεσης 1994 της Επιτροπής σχετικά με το Ταμείο Συνοχής»

Στις 18 Ιουλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση για το ανωτέρω έκθεση.

Η επιτροπή 8 «Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία» της Επιτροπής των Περιφερειών στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία του εν λόγω παραρτήματος, το υιοθέτησε με τη γνωμοδότηση για την ετήσια έκθεση «Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής 1993/1994» (έγγρ. COM(95) 1 τελικό) με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Vieira De Carvalho.

Στην 9η σύνοδο ολομέλειας της 20ης και 21ης Σεπτεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1995) η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την εξής γνωμοδότηση.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 792/93 του Συμβουλίου της 30ής Μαρτίου 1993, περί συστάσεως ενός χρηματοδοτικού μέσου συνοχής 7

Έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη δημιουργία Ταμείου Συνοχής» και την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τις διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) περί ιδρύσεως του Ταμείου Συνοχής» (έγγρ. CdR 16/94) 7

Έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 1/95 που υπέβαλε το Ελεγκτικό Συνέδριο σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής, έκθεση η οποία καλύπτει την ίδια περίοδο όπως και η έκθεση της Επιτροπής 7

Έχοντας υπόψη το πέμπτο πρόγραμμα κοινοτικής πολιτικής και δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης 7

Έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Η μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής των μεταφορών» 7

Έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση σχετικά με το «Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής 1993/94» (έγγρ. COM(95) 1 τελικό).

1. Διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η άνιση κατανομή μεταξύ των προγραμμάτων στον τομέα των έργων υποδομής, αφενός, και του περιβάλλοντος, αφετέρου, που διαπιστώνεται στην ετήσια έκθεση για το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής και η οποία αποβαίνει εις βάρος των προγραμμάτων στον τομέα του περιβάλλοντος, τείνει να εξαλειφθεί.

2. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στον τομέα των υποδομών των μεταφορών, το ποσοστό χρηματοδότησης του σιδηροδρομικού δικτύου αρχίζει να αυξάνεται σε σχέση με το παρελθόν στα πλαίσια του χρηματοδοτικού μέσου συνοχής.

3. Οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται στην έκθεση για το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής και οι οποίες αφορούν το ρόλο τον οποίο θα πρέπει να διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές (σημείο 3) ισχύουν επίσης και για το Ταμείο Συνοχής.

4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επαναλαμβάνει ότι θεωρεί σημαντική τη συμπερίληψη ενός κεφαλαίου στις ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις επιδράσεις των προγραμμάτων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Η εν λόγω ετήσια έκθεση περιλαμβάνει ένα σημείο στην τεχνική περιγραφή των προγραμμάτων που αφορά τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη, αλλά θα ήταν ευχής έργο να συμπεριληφθούν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιδράσεις αυτές.

5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επαναλαμβάνει το αίτημά της να της παρέχονται πληροφορίες σχετικά με το συνολικό αριθμό αιτήσεων χρηματοδότησης και το ποσοστό των επιλεγόμενων προγραμμάτων, το σκεπτικό των αρνητικών αποφάσεων και την ενδεχόμενη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη λήψη αποφάσεων.

6. Η Επιτροπή των Περιφερειών λαμβάνει υπό σημείωση ορισμένες περιπτώσεις παρατυπιών όσον αφορά τα εγκριθέντα προγράμματα.