ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για την αξιολόγηση των οικονομικών της Ένωσης βασιζόμενη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί /* COM/2012/040 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για την αξιολόγηση των οικονομικών της Ένωσης βασιζόμενη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις Πρόκειται για την πρώτη έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και το Συμβούλιο για την αξιολόγηση των οικονομικών της Ένωσης με βάση τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 318 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Το άρθρο 318 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι η Επιτροπή: «υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης των οικονομικών της Ένωσης βασιζόμενη στα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί ιδίως όσον αφορά τις επισημάνσεις στις οποίες προέβησαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 319». Το άρθρο 319 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά από σύσταση του Συμβουλίου, απαλλάσσει την Επιτροπή ως προς την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Το άρθρο αυτό προβλέπει επίσης ότι, για τον σκοπό αυτό, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζουν τους λογαριασμούς, τις δημοσιονομικές καταστάσεις και την έκθεση αξιολόγησης βάσει του άρθρου 318 της ΣΛΕΕ, καθώς και την ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου μαζί με τις απαντήσεις των ελεγχόμενων οργάνων στις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τη δήλωση που βεβαιώνει την ακρίβεια των λογαριασμών και τη νομιμότητα και κανονικότητα των σχετικών πράξεων που απαιτείται βάσει του άρθρο 287 της ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή εξετάζει πώς θα μπορούσαν να ευθυγραμμιστούν οι εκθέσεις που απαιτούνται βάσει των διαφόρων διαδικασιών αφού ληφθούν κατάλληλα υπόψη οι διαφορές όσον αφορά τον χρόνο υποβολής και το περιεχόμενο των εργασιών αξιολόγησης και της διαδικασίας απαλλαγής σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού και να αποφευχθεί η αλληλοεπικάλυψη των εργασιών, όπως εξηγείται στη συνέχεια της έκθεσης. Αυτό αποτελεί σταδιακή διαδικασία, που θα βελτιώνεται κάθε χρόνο με βάση την πείρα που αποκτάται τα προηγούμενα έτη. Αρχής γενομένης από τη διαδικασία απαλλαγής του 2011, η Επιτροπή θα υποβάλλει την έκθεση αξιολόγησης στα μέσα Νοεμβρίου κάθε έτους. 2. Εισαγωγή Μια από τις βασικές πτυχές του άρθρου 318 της ΣΛΕΕ είναι ότι η έκθεση αξιολόγησης επικεντρώνεται στα οικονομικά της Ένωσης από την οπτική γωνία των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν από τα σχετικά προγράμματα. Για να συμβάλει στην εν λόγω εκτίμηση του συνολικού αντίκτυπου και των αποτελεσμάτων, η Επιτροπή διεξάγει αξιολογήσεις κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση των διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων ώστε να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο τα προγράμματα έχουν επιτύχει τους στόχους τους και να μετρηθεί ο αντίκτυπος των προγραμμάτων στην κοινωνία. Η εφαρμογή των προγραμμάτων απαιτεί αρχική ανάπτυξη ικανοτήτων και μπορεί να χρειαστούν αρκετά έτη έως ότου η δυναμική της αλλαγής αποκτήσει την απαραίτητη ισχύ και ταχύτητα, με αποτέλεσμα οι δαπάνες να κατανέμονται σε διάστημα αρκετών ετών. Τα πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα υλοποιούνται μόνο σε βάθος χρόνου και όχι απαραίτητα ομοιόμορφα ή σε κανονική ετήσια βάση. Είναι επίσης σημαντικό η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και οι μεταγενέστερα λαμβανόμενες αποφάσεις να στηρίζονται σε τάσεις στοιχείων και όχι σε μεμονωμένες σειρές στοιχείων ώστε να καθίσταται δυνατή η συναγωγή βάσιμων συμπερασμάτων. Επαρκείς και αξιόπιστες πληροφορίες για τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο συγκεκριμένων προγραμμάτων συνήθως διατίθενται μόνο αρκετά χρόνια μετά από την ολοκλήρωση του προγράμματος στο σύνολό του. Αντίθετα, η διαδικασία απαλλαγής για τις ετήσιες δαπάνες βάσει του προϋπολογισμού της Επιτροπής είναι ειδική διαδικασία που έχει σχεδιαστεί για να καταλήγει σε ένα οριστικό αποτέλεσμα για τις δαπάνες κάθε έτους. Η διαδικασία αυτή ακολουθεί ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα το οποίο, για ένα έτος δαπανών, επιτρέπει την ολοκλήρωσή της μέχρι τον Μάιο του δεύτερου έτους που ακολουθεί. Επιπλέον, στο παρελθόν η διαδικασία απαλλαγής για την εκτέλεση του προϋπολογισμού επικεντρωνόταν κατά κύριο λόγο στις πτυχές της νομιμότητας και της κανονικότητας, ενώ τώρα αναπτύσσεται μια ευρύτερη οπτική. Έτσι, δεν υπάρχει άμεση αντιστοιχία μεταξύ του χρόνου διεξαγωγής και της κάλυψης των αξιολογήσεων των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, αφενός, και της διαδικασίας απαλλαγής για τις ετήσιες δαπάνες, αφετέρου. Οι επισημάνσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το Συμβουλίου όσον αφορά τη διαδικασία απαλλαγής για τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν σε ένα έτος μπορεί να μην σχετίζονται πάντοτε με τη φάση του χρηματοδοτικού προγράμματος και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που διατίθενται την ίδια ή περίπου την ίδια χρονική στιγμή. Μεγάλος αριθμός λεπτομερών πληροφοριών για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων και του αντίκτυπου διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ διατίθεται ήδη μέσω των ατομικών αξιολογήσεων και εκτιμήσεων επιπτώσεων καθώς και μέσω των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων[1], της συγκεφαλαιωτικής έκθεσης των επιτευγμάτων όσον αφορά τη διαχείριση, των δηλώσεων δραστηριοτήτων[2] και της έκθεσής της για τη συνέχεια που δόθηκε στο ψήφισμα απαλλαγής και τις συστάσεις που όλες δημοσιεύονται σε ετήσια βάση. Επιπλέον, η έκθεση αξιολόγησης βάσει του άρθρου 318 δεν θα πρέπει να επαναλαμβάνει τις εργασίες αξιολόγησης που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις των βασικών πράξεων για τη θέσπιση των προγραμμάτων της ΕΕ. Συνεπώς, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσο η έκθεση αξιολόγησης θα πρέπει κάθε έτος να καλύπτει συστηματικά όλα τα προγράμματα ή μόνο τα προγράμματα εκείνα για τα οποία διατίθενται αρκούντως χρήσιμες και νέες πληροφορίες. Η κάλυψη όλων των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ από έτος σε έτος θα κινδύνευε να οδηγήσει σε εκθέσεις με υπερβολικά εκτενή και ασαφή δεδομένα, με επανάληψη πληροφοριών που περιέχονται σε προηγούμενες εκθέσεις για τα προγράμματα εκείνα στα οποία δεν έχει υπάρξει σημαντική εξέλιξη σε σχέση με την τελευταία έκθεση. Θα σχηματίζεται σαφέστερη και πιο εστιασμένη εικόνα με την κατάρτιση εκθέσεων που θα περιορίζονται σε μικρότερο αριθμό προγραμμάτων κάθε έτος, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία κάθε προγράμματος και τη διαθεσιμότητα πρόσφατων αποτελεσμάτων αξιολογήσεων, μεριμνώντας συγχρόνως ότι μεσοπρόθεσμα καλύπτεται ένα ευρύ φάσμα τομέων χρηματοδότησης. Για την αποφυγή επικαλύψεων και για να δρομολογηθεί αυτή η νέα διαδικασία υποβολής εκθέσεων, η Επιτροπή αποφάσισε στην παρούσα έκθεση να επικεντρωθεί σε επιλεγμένους τομείς πολιτικής. Η έκθεση καλύπτει δύο τομείς: τον τομέα της εκπαίδευσης και του πολιτισμού και τον τομέα της έρευνας. Αυτοί οι τομείς φαίνονται οι καταλληλότεροι για αυτήν την πρώτη έκθεση δεδομένου ότι συμβάλλουν στους πρωταρχικούς στόχους και τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της ΕΕ 2020[3]. Στους τομείς αυτούς διατίθενται σημαντικά δαπάνες που ανήλθαν σε σχεδόν 8 δισεκ. ευρώ το 2010. Επίσης αποτελούν καίρια παραδείγματα πολιτικών που εφαρμόστηκαν με κεντρική διαχείριση, και όχι σε επιμερισμένη βάση με τα κράτη μέλη. Τα επόμενα χρόνια, η Επιτροπή σκοπεύει να καλύψει τα κυριότερα χρηματοδοτικά προγράμματα που εφαρμόζονται με κεντρική, επιμερισμένη ή αποκεντρωμένη διαχείριση, καλύπτοντας κάθε χρόνο διαφορετικούς τομείς όπως είναι η περιφερειακή πολιτική ή ένα από τα άλλα διαρθρωτικά ταμεία, οι επιχειρήσεις, η φορολογία, η ενέργεια, η κινητικότητα ή η κοινωνία της πληροφορίας. Η διαθεσιμότητα πρόσφατων αποτελεσμάτων αξιολογήσεων που παρουσιάζονται στη συνέχεια της έκθεσης στους δύο τομείς που έχουν επιλεγεί τους καθιστά κατάλληλους για κάλυψη, ακόμη και αν, για το συγκεκριμένο έτος, υπάρχει πρόσφατο υλικό αξιολόγησης για πολλά χρηματοδοτικά προγράμματα λόγω των προετοιμασιών για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Άλλες χρονιές η διαθεσιμότητα πρόσφατων αποτελεσμάτων αξιολογήσεων θα διαφέρει, δεδομένου ότι οι αξιολογήσεις προγραμματίζονται όσο το δυνατό περισσότερο για τη στήριξη της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων. Συνεπώς, η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για την καλύτερη ευθυγράμμιση των ρυθμίσεων παρακολούθησης και αξιολόγησης με τον κύκλο προγραμματισμού, πράγμα που σημαίνει ότι είναι πιθανό να είναι διαθέσιμες περισσότερες αξιολογήσεις για την προπαρασκευή νέων προτάσεων και λιγότερες αξιολογήσεις τα άλλα έτη. Σύμφωνα με το άρθρο 318 της ΣΛΕΕ, η εξέταση των δύο επιλεγέντων τομέων πολιτικής θα έπρεπε να συνδέεται με τη σύσταση απαλλαγής του 2009, δηλαδή με τα αιτήματα που διατυπώθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο όσον αφορά τους τομείς αυτούς. Ωστόσο, η αρμόδια για την απαλλαγή αρχή δεν είχε διατυπώσει συγκεκριμένες συστάσεις σχετικά με τα αποτελέσματα στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού και της έρευνας στο ψήφισμα και τη σύσταση του 2009. Στις ενότητες που ακολουθούν, η έκθεση προσδιορίζει τα προγράμματα που καλύπτονται και στη συνέχεια παρουσιάζει περιληπτικά τον ρόλο και τους τρέχοντες στόχους τους. Δεύτερον, εξετάζονται τα πρόσφατα αποτελέσματα των αξιολογήσεων, που παρουσιάζουν, αναλόγως της περίπτωσης, τον βαθμό στον οποίο τα προγράμματα συνέβαλαν στην επίτευξη των στόχων τους και οδήγησαν στα αναμενόμενα αποτελέσματα. Δεδομένου ότι τα προγράμματα αυτά είναι ακόμη εν εξελίξει, η παρούσα έκθεση αξιολόγησης παρουσιάζει τα κυριότερα συμπεράσματα για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής. Τέλος, ορισμένες φορές αναφέρεται σε αξιολογήσεις προηγούμενων προγραμμάτων ώστε να δοθεί μια αρκούντως ολοκληρωμένη και συνεκτική εικόνα. Στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, παρέχεται κατάλογος των πηγών τεκμηρίωσης 3. Εκπαίδευση και Πολιτισμός 3.1. Εισαγωγή Ο τομέας πολιτικής «Εκπαίδευση και Πολιτισμός» έχει τους ακόλουθους γενικούς στόχους: (1) Αύξηση του επιπέδου και της χρησιμότητας των δεξιοτήτων, συμβάλλοντας στην αριστεία και στην ισότητα και επιτρέποντας σε όλους τους νέους σπουδαστές και ερευνητές να αναπτύξουν την κινητικότητά τους. (2) Προώθηση της δημιουργικότητας, του διαπολιτισμικού διαλόγου και του πολιτιστικού και γλωσσικού πλούτου και αξιοποίηση του δυναμικού δημιουργίας θέσεων απασχόλησης της δημιουργικής οικονομίας. (3) Ενίσχυση της συμμετοχής, της αλληλεγγύης και των ανταλλαγών μεταξύ των ατόμων, δίνοντας έμφαση στους νέους. (4) Συνεργασία σε παγκόσμιο επίπεδο με τις χώρες ή περιφέρειες εταίρους και διεθνείς οργανισμούς για την προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών σε παγκόσμια κλίμακα και την ενίσχυση των επαφών μεταξύ των λαών. (5) Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα διά βίου μάθησης (ΠΔΒΜ), το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ), οι δράσεις Marie Curie (στο πρόγραμμα «Άνθρωποι» του ΠΠ7), το πρόγραμμα «Νεολαία σε δράση», το πρόγραμμα «Πολιτισμός» και το πρόγραμμα MEDIA 2007 είναι οι κυριότεροι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί που εφαρμόστηκαν για την επίτευξη των γενικών στόχων, με συνολικό προϋπολογισμό σχεδόν 14 δισ. ευρώ για την περίοδο 2007-2013. Με αυτή τους την ιδιότητα, συμβάλλουν επίσης σε αρκετές εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» («Νεολαία σε κίνηση», «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας», «Ένωση καινοτομίας», «Ψηφιακό θεματολόγιο» και «Πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας») και στην πρόοδο για την υλοποίηση των πρωταρχικών στόχων της «Ευρώπης 2020» στον τομέα της εκπαίδευσης[4]. Η προστιθέμενη αξία των προγραμμάτων έγκειται στον διεθνικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων τους που είναι συμπληρωματικές σε σχέση με τις εθνικές ή τις περιφερειακές δράσεις. Επιπλέον, η δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξασφαλίζει την ευρύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων, πράγμα που συμβάλλει στην πιο τεκμηριωμένη διαμόρφωση πολιτικής τόσο σε ολόκληρη την Ένωση όσο και εκτός αυτής. 3.2. Δια βίου μάθηση Το πρόγραμμα δια βίου μάθησης (ΠΔΒΜ) αποτελείται από πέντε τομείς προγραμμάτων: (1) Comenius (πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση) (2) Erasmus (ανώτερη/τριτοβάθμια εκπαίδευση) (3) Leonardo da Vinci (επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση) (4) Grundtvig (εκπαίδευση ενηλίκων) (5) Εγκάρσιες δραστηριότητες και Jean Monnet (στήριξη των εγκάρσιων δραστηριοτήτων, όπως συνεργασία στον τομέα των πολιτικών και της καινοτομίας). Το ΠΔΒΜ στηρίζει την κινητικότητα σπουδαστών, μαθητών και του εκπαιδευτικού προσωπικού από όλους τους εκπαιδευτικούς τομείς και ενθαρρύνει την παρακολούθηση μαθημάτων επί ένα χρονικό διάστημα στο εκπαιδευτικό σύστημα άλλου κράτους μέλους. Σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», γενικός στόχος είναι να συμβάλλει στην ανάπτυξη της ΕΕ ως προηγμένης κοινωνίας της γνώσης, με βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Με βάση την ενδιάμεση αξιολόγηση του 2011[5] το ΠΔΒΜ είναι εν γένει αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση των αναγκών των τομέων τους οποίους καλύπτει. Διαπιστώθηκε ότι οι δράσεις που αναλαμβάνονται αποφέρουν σαφή προστιθέμενη αξία στις εθνικές δραστηριότητες. Στην αξιολόγηση διαπιστώνεται είτε ότι το πρόγραμμα έχει επιτύχει τους περισσότερους από τους στόχους του είτε ότι, όπως προκύπτει από την εφαρμογή και τα σχετικά αποτελέσματα, οι στόχοι αυτοί πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα να επιτευχθούν. Επιπλέον, κατόρθωσε να προσεγγίσει τις κυριότερες κατηγορίες πληθυσμού στις οποίες απευθυνόταν. Η αξιολόγηση αναφέρει ότι το πρόγραμμα βελτιώνει τις δεξιότητες, την προσαρμοστικότητα και την ικανότητα επαγγελματικής ένταξης των σπουδαστών αυξάνοντας το άνοιγμα και την αποτελεσματικότητα των αγορών εργασίας, ενώ παράλληλα ενισχύει την επαγγελματική ανάπτυξη των μελών του προσωπικού, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής εκπαίδευσης. Επίσης, από πλευράς ενδιάμεσων αποτελεσμάτων, 2,4 εκατ. σπουδαστές επωφελήθηκαν από το επιμέρους πρόγραμμα Erasmus από το 1987, που μετά από ένα χαμηλό σημείο εκκίνησης έφθασε να έχει ως στόχο τα 3 εκατ. σπουδαστές μέχρι το 2013. Η αξία στην αγορά αυτού του είδους της ανταλλαγής επιβεβαιώνεται τους εργοδότες οι οποίοι, σε ποσοστό άνω του 40%, πιστεύουν ότι οι απόφοιτοι με διεθνή εμπειρία έχουν μεγαλύτερες ικανότητες από εκείνους που δεν διαθέτουν διεθνή εμπειρία. Άνω των 40 000 μελών προσωπικού πανεπιστημίων επωφελούνται κάθε χρόνο από το ίδιο πρόγραμμα. Επίσης, σύμφωνα την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΔΒΜ, πάνω από 77 000 άτομα έχουν επωφεληθεί από μαθησιακή ή εκπαιδευτική κινητικότητα με τη στήριξη του επιμέρους προγράμματος Leonardo da Vinci. Το 85% όσων συμμετείχαν σε πρόγραμμα κινητικότητας Leonardo da Vinci πιστεύουν ότι οι μετακινήσεις με στόχο την κατάρτιση ήταν επωφελείς για τη σταδιοδρομία τους. Σύμφωνα με την ενδιάμεση αξιολόγηση, το ΠΔΒΜ έχει αποδείξει την προστιθέμενη αξία του δεδομένου ότι είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ευρωπαϊκής διάστασης της μάθησης σε όλους τους τομείς και τα επιμέρους προγράμματα. Το επιμέρους πρόγραμμα για την ανώτερη εκπαίδευση Erasmus, εμφανίζει αξιόλογη προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ[6], που υπερβαίνει το επίπεδο της «έμπνευσης» ή της «επιρροής». Συνολικά, συμπεραίνεται ότι η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα του ΠΔΒΜ είναι καλή και ότι οι στόχοι του είναι ακόμη επίκαιροι. Τα προβλήματα εφαρμογής που εντοπίστηκαν οφείλονται κυρίως σε αρνητικούς εξωτερικούς παράγοντες, όπως η έλλειψη γλωσσικών γνώσεων μεταξύ των δυνητικών συμμετεχόντων. Το επιμέρους πρόγραμμα Erasmus ασχολείται άμεσα με το θέμα αυτό. Ωστόσο, σύμφωνα με τα πορίσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης, υπάρχουν επίσης σαφείς ενδείξεις ότι οι επιδόσεις των διαφόρων επιμέρους προγραμμάτων είναι άνισες και ότι το επίπεδο των φιλοδοξιών είναι σε μερικές περιπτώσεις δυσανάλογο σε σχέση με τους διατιθέμενους πόρους, ιδίως για το επιμέρους πρόγραμμα Comenius. Ο αριθμός των ειδικών και λειτουργικών στόχων είναι πολύ μεγάλος, πράγμα που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ήδη κατακερματισμένο χαρακτήρα του ΠΔΒΜ. Επιπλέον, ορισμένοι από τους ειδικούς στόχους δεν συνδέονται σαφώς με τους γενικούς στόχους και, επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει αλληλοεπικάλυψη στόχων. Τα πορίσματα αυτά έχουν πολύτιμη συμβολή για το βελτιωμένο σχεδιασμό του προτεινόμενου προγράμματος «Erasmus για όλους». 3.3. Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας που ιδρύθηκε πρόσφατα έχει ως στόχο την ολοκλήρωση της ανώτερης εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας. Οι προτεραιότητές του είναι η μεταφορά μακροπρόθεσμων δραστηριοτήτων έρευνας σε εμπορικές εφαρμογές, ιδίως μέσω νεοσύστατων επιχειρήσεων και τεχνοβλαστών. Οι πρώτες Κοινότητες Γνώσης και Καινοτομίας (ΚΓΚ) που στηρίχθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (EIT) άρχισαν να λειτουργούν το 2010, αλλά 75% του προϋπολογισμού των ΚΓΚ προερχόταν από άλλες πηγές χρηματοδότησης. Η πρώτη αξιολόγηση επιβεβαίωσε ότι το EIT είχε σε γενικές γραμμές επιτύχει τους κυριότερους λειτουργικούς του στόχους κατά τη φάση εκκίνησης, παρά τις κάποιες καθυστερήσεις λόγω του εγγενώς σύνθετου χαρακτήρα του[7]. Στην αξιολόγηση σημειωνόταν, ωστόσο, ότι σε αυτό το πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής του, το EIT εξακολουθεί να καταβάλλει προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου να καταστεί υπόδειγμα αναφοράς. Θα πρέπει να αποκτήσει επαρκές επίπεδο εμπειρίας και πραγματογνωμοσύνης σε όλες τις λειτουργίες του. Διαπιστώθηκε επίσης ότι η συμμετοχή πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων παγκοσμίου κύρους, καθώς και η συμπληρωματική σχέση μεταξύ του EIT και άλλων προγραμμάτων της ΕΕ θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να διευκρινιστούν η διαδικασία και τα κριτήρια για την επιλογή των φορέων που συμμετέχουν. Αυτά τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων συνέβαλαν στην πρόσφατη πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση του κανονισμού για το EIT (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 294/2008) και θα προετοιμαστεί σχέδιο δράσης με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης. 3.4. Δράσεις Marie Curie[8] Οι δράσεις Marie Curie για τη στήριξη της κινητικότητας και της κατάρτισης των ερευνητών χρηματοδοτούνται μέσω του ειδικού προγράμματος «Άνθρωποι» στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα. Στην πρόσφατη ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7 διαπιστώθηκε ότι το πρόγραμμα «Άνθρωποι» φαίνεται να έχει μέχρι στιγμής επιτυχία και οι δράσεις που αναλήφθηκαν ήταν καλά διαρθρωμένες και ισόρροπες. Οι δράσεις θέτουν ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς για τους όρους εργασίας και τα πρότυπα απασχόλησης των ερευνητών της ΕΕ. Για τα υπόλοιπα έτη του ΠΠ7 έγινε η σύσταση να αποφευχθεί η εισαγωγή νέων καθεστώτων στήριξης. 3.5. Νεολαία σε δράση Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», το πρόγραμμα «Νεολαία σε δράση» (ΝσΔ) αποσκοπεί στην προώθηση ευκαιριών για διασυνοριακή μαθησιακή κινητικότητα και της ικανότητας επαγγελματικής ένταξης των νέων και νέων εργαζόμενων, καθώς και στην προσωπική ανάπτυξη και στην ενίσχυση του επιχειρηματικού πνεύματος. Σύμφωνα με την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος ΝσΔ, από το 2007, άνω των 500.000 νέων ή νέων εργαζομένων συμμετείχαν σε σχέδια που στηρίζονται από το πρόγραμμα[9]. Μέχρι το 2011, εκδόθηκαν άνω των 130.000 βιβλιαρίων νέων (Youth Pass) για την πιστοποίηση ανεπίσημης κατάρτισης, που αποδεικνύουν καλύτερα τις βελτιωμένες δεξιότητες με στόχο την αύξηση της ικανότητας επαγγελματικής ένταξης. Η ενδιάμεση αξιολόγηση επιβεβαιώνει την προστιθέμενη αξία του προγράμματος. Στόχος του είναι να προσφέρει βοήθεια στους νέους που έχουν λιγότερες ευκαιρίες, χαρακτηριστικό που δεν εμφανίζεται σε άλλα προγράμματα. Το 95% νέων που έλαβαν μέρος θεωρούν ότι έμαθαν να επικοινωνούν καλύτερα με ανθρώπους που μιλούν μια άλλη γλώσσα και 66% πιστεύουν ότι οι ευκαιρίες επαγγελματικής αποκατάστασης έχουν αυξηθεί χάρη στην εμπειρία που απέκτησαν από το συγχρηματοδοτούμενο σχέδιο. Επιπλέον, η αξιολόγηση και πρόσφατες έρευνες παρακολούθησης[10] επιβεβαιώνουν ότι το πρόγραμμα είναι αποτελεσματικό για την ενθάρρυνση της ενεργής συμμετοχής των νέων στην κοινωνία. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός στόχων και δράσεων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της εστίασης και της εσωτερικής συνέπειας του προγράμματος. Το πλαίσιο του μελλοντικού ενιαίου προγράμματος «Erasmus για όλους» παρέχει την ευκαιρία εκ νέου συγκέντρωσης και αναθεώρησης των σημερινών στόχων για να καταστούν συνεκτικότεροι και συνεπέστεροι. 3.6. Πολιτισμός Το πρόγραμμα «Πολιτισμός» προωθεί τη διασυνοριακή κινητικότητα όσων εργάζονται στον πολιτιστικό τομέα, ενθαρρύνει τη διεθνική κυκλοφορία πολιτιστικών και καλλιτεχνικών προϊόντων, και ενισχύει τον διαπολιτισμικό διάλογο. Η ουσιαστική προστιθέμενη αξία του προγράμματος «Πολιτισμός» έγκειται στο γεγονός ότι συμβάλλει στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση ως προς την ύπαρξη κοινής ευρωπαϊκής κληρονομιάς, στον διαπολιτισμικό διάλογο, στη διασφάλιση και στην προώθηση της ποικιλομορφίας και του πλούτου των ευρωπαϊκών πολιτισμών και στην προώθηση της διεθνικής κινητικότητας καλλιτεχνών και επαγγελματιών στον τομέα του πολιτισμού και των έργων τους. Σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», οι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας με την υποστήριξη της δράσης της ΕΕ (π.χ. του θεσμού της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, της μετάφρασης λογοτεχνικών έργων, των βραβείων της ΕΕ κ.λπ.) συμβάλλουν στην καινοτομία, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη και στην κοινωνική ένταξη. Μόνο το 2010, σχεδόν 20.000 καλλιτέχνες και εργαζόμενοι στον πολιτιστικό τομέα κινήθηκαν μεταξύ των κρατών μελών μέσω σχεδίων διεθνικής συνεργασίας και αρκετές χιλιάδες έργα κυκλοφόρησαν εντός της ΕΕ χάρη στη στήριξη που δόθηκε. Αυτό έδωσε σε εκατομμύρια Ευρωπαίους πρόσβαση σε πολιτιστικά έργα· παραδείγματος χάρη, περίπου 25 εκατομμύρια άτομα επισκέφθηκαν πάνω από 22.600 χώρους που είχαν ανοίξει στο κοινό το 2010 στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών ημερών πολιτιστικής κληρονομιάς που συγχρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα. Σύμφωνα με την ενδιάμεση αξιολόγηση, το πρόγραμμα «Πολιτισμός» διαδραματίζει μοναδικό ρόλο στην ενθάρρυνση της διασυνοριακής συνεργασίας, την προώθηση της αλληλοδιδαχής ομολόγων και της επαγγελματοποίησης του τομέα, καθώς και στην αύξηση της πρόσβασης των ευρωπαίων πολιτών σε μη εθνικά έργα ευρωπαϊκής προέλευσης[11]. Ωστόσο, η αξιολόγηση συμπεραίνει επίσης ότι θα πρέπει να προσαρμοστούν οι σημερινοί τρεις ειδικοί στόχοι του προγράμματος στις πραγματικές ανάγκες των φορέων υλοποίησης σχεδίων. Η πείρα όσον αφορά τα σχέδια συνεργασίας δείχνει επίσης ότι υπάρχει σαφώς πρόβλημα ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εννοούνται, να διατυπώνονται και να προωθούνται οι στόχοι του προγράμματος. Όσον αφορά τη διαχείριση του προγράμματος, υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση ορισμένων πτυχών των συστημάτων πληροφοριών που στηρίζουν το πρόγραμμα. Με βάση τα διδάγματα αυτά, η πρόταση της Επιτροπής για το μελλοντικό πρόγραμμα πλαίσιο «Δημιουργική Ευρώπη» θα επιχειρήσει να κάνει τις αναγκαίες προσαρμογές ώστε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας στην Ευρώπη. 3.7. MEDIA 2007 Σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», βασικός στόχος του προγράμματος MEDIA είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού τομέα. Το πρόγραμμα στηρίζει την κατάρτιση και τη δικτύωση μεταξύ επαγγελματιών, καθώς και την ανάπτυξη και τη διασυνοριακή κυκλοφορία ευρωπαϊκών ταινιών και οπτικοακουστικών έργων. Το νέο ταμείο εγγυοδοσίας των παραγωγών του οπτικοακουστικού τομέα του προγράμματος MEDIA διευκολύνει την πρόσβαση ευρωπαϊκών εταιρειών παραγωγής οπτικοακουστικών προγραμμάτων σε χρηματοδότηση. Το MEDIA Mundus στηρίζει τη συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών από την ΕΕ και τρίτες χώρες. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, χάρη στο αποτέλεσμα μόχλευσης του ταμείου εγγυοδοσίας των παραγωγών του οπτικοακουστικού τομέα του προγράμματος MEDIA, θα διατεθούν δάνεια άνω των 100 εκατ. ευρώ σε κινηματογραφικούς παραγωγούς. Περίπου 300 νέες κινηματογραφικές ταινίες ενισχύονται κάθε χρόνο από το πρόγραμμα ανάπτυξης MEDIA, ενώ εκείνες που στηρίζονται από το πρόγραμμα διανομής MEDIA αντιπροσωπεύουν το 50% των ευρωπαϊκών ταινιών που προβάλλονται σε κινηματογράφους. Ένα ευρώ που έχει επενδυθεί από το πρόγραμμα MEDIA 2007 εκτιμάται ότι έχει οδηγήσει στην άντληση 6 ευρώ από ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης, ενώ ο πολλαπλασιαστής είναι 14 όσον αφορά τη χρηματοδότηση του τομέα των αιθουσών κινηματογράφου. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος MEDIA 2007 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα επιτυγχάνει του βασικούς στόχους του. Συμβάλλει σημαντικά στην προώθηση της πολιτισμικής πολυμορφίας στην Ευρώπη. Επιβεβαιώθηκε τόσο η αποτελεσματικότητα των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων όσο και η προστιθέμενη αξία τους στις εθνικές παρεμβάσεις. Οι αξιολογήσεις που υπάρχουν για το MEDIA Plus και το MEDIA 2007 έδειξαν ότι τα προγράμματα αυτά συνέβαλαν στην εξισορρόπηση της παραγωγής οπτικοακουστικών έργων από ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ποικίλους βαθμούς οπτικοακουστικής παραγωγικής ικανότητας[12]. Ωστόσο, η ενδιάμεση αξιολόγηση καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι υπάρχει μικρή αποτελεσματικότητα στη στήριξη που παρέχει το πρόγραμμα MEDIA για ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα και για την ανάπτυξη διαδραστικών έργων μέσω ή εκτός Διαδικτύου. Ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την προσαρμογή του προγράμματος MEDIA, ορισμένες φορές οι παραδοσιακοί τρόποι παρέμβασης δεν επιτρέπουν στο πρόγραμμα να ανταποκριθεί πλήρως στις ταχέως μεταβαλλόμενες ανάγκες του τομέα. Η Επιτροπή πρότεινε να διορθωθεί η κατάσταση αυτή στο πλαίσιο του μελλοντικού προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη». 4. Έρευνα[13] 4.1. Εισαγωγή Σύμφωνα με τη Συνθήκη, τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και την εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας»[14], υπάρχουν τρεις γενικοί στόχοι για την ευρωπαϊκή στρατηγική έρευνας: (1) Ανάπτυξη μιας οικονομίας βασιζόμενης στη γνώση και στην καινοτομία. (2) Κινητοποίηση και συντονισμός των προσπαθειών στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας για την αντιμετώπιση κοινωνικών προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια, η αποδοτικότητα των πόρων, η υγεία και η γήρανση του πληθυσμού. (3) Ενίσχυση του γνωσιακού υπόβαθρου και επίτευξη ερευνητικής αριστείας στην Ευρώπη. Το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ7) αποτελεί το βασικό εργαλείο πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της έρευνας με συνολικό προϋπολογισμό άνω των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ[15]. Το ΠΠ7 πραγματοποιεί επενδύσεις για την προώθηση έρευνας αιχμής παγκόσμιου κύρους. Το ΠΠ7 εφαρμόζεται μέσω τεσσάρων ειδικών προγραμμάτων: Συνεργασία, Ιδέες, Άνθρωποι[16] και Ικανότητες. Το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» παρέχει χρηματοδότηση για ερευνητικά προγράμματα συνεργασίας που πραγματοποιούνται από διεθνικές κοινοπραξίες του βιομηχανικού και ακαδημαϊκού τομέα που οργανώνονται μέσω δέκα θεμάτων: υγεία· τρόφιμα, γεωργία και αλιεία, βιοτεχνολογία· τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας· νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής· ενέργεια· περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)· μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής), κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες· διάστημα· ασφάλεια[17]. Το ειδικό πρόγραμμα «Ιδέες» παρέχει χρηματοδότηση σε άτομα και ομάδες ατόμων που ασχολούνται με ερευνητικές δραστηριότητες αιχμής σε νέους τομείς επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου. Το πρόγραμμα τίθεται σε εφαρμογή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ). Το ΕΣΕ ιδρύθηκε με στόχο την ενίσχυση της αριστείας, του δυναμισμού και της δημιουργικότητας, καθώς και τη βελτίωση της ελκυστικότητας της Ευρώπης για τα καλύτερα ερευνητικά έργα που αναλαμβάνονται με πρωτοβουλία των ίδιων των ερευνητών. Το ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες» χρηματοδοτεί δράσεις που σκοπό έχουν τη βελτίωση της επενδυτικής και ερευνητικής υποδομής της Ευρώπης και της ερευνητικής ικανότητας των ΜΜΕ. Σε αυτό εντάσσονται επίσης τα μικρότερα προγράμματα που αφορούν την επιστήμη στην κοινωνία, τις περιφέρειες της γνώσης, το ερευνητικό δυναμικό, τη διεθνή συνεργασία και τη συνεκτική ανάπτυξη των πολιτικών έρευνας. Για τα τέσσερα πρώτα χρόνια του ΠΠ7 (2007 έως 2010), στις 245 προσκλήσεις που προκηρύχθηκαν λήφθηκαν 59.140 προτάσεις[18], που αφορούσαν περίπου 312.600 υποψηφίους. Εξ αυτών, έγιναν δεκτές σχεδόν 12.500 προτάσεις που αφορούσαν περίπου 69.300 υποψηφίους, για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων χρηματοδότησης που εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε συνολική χρηματοδότηση από την ΕΕ, ύψους 20,4 δισεκατομμυρίων ευρώ[19]. Το 2010, το 35% των υποψηφίων στις προτάσεις που έγιναν δεκτές προερχόταν από τον τομέα της ανώτερης και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή κυρίως από πανεπιστήμια. Το 27% των υποψηφίων προέρχονταν από τη βιομηχανία, ενώ τα ερευνητικά ιδρύματα αντιπροσώπευαν ποσοστό 24% των υποψηφίων. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ βάσει του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία», σύμφωνα με τον στόχο του 15% που προβλέπεται στην απόφαση για το ΠΠ7[20]. Ποσοστό ελαφρά υψηλότερο του 14% του προϋπολογισμού του προγράμματος «Συνεργασία» διατίθεται για τις ΜΜΕ που συμμετέχουν στα θέματα του προγράμματος αυτού. Με τις προγραμματισμένες προσκλήσεις που αφορούν ειδικά τις ΜΜΕ βάσει των προγραμμάτων εργασίας του 2011 και του 2012, ο στόχος του 15% αναμένεται να υλοποιηθεί πριν από τη λήξη του ΠΠ7 το 2013. Η συμμετοχή 169 χωρών στις δραστηριότητες του ΠΠ7 αποδεικνύει τον έντονο διεθνή χαρακτήρα του ΠΠ7. Το ΠΠ7 διαρκεί από το 2007 έως το 2013: Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση στηρίζονται στην ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7, που πραγματοποιήθηκε το 2010, και στην κάπως εκτενέστερη εκ των υστέρων αξιολόγηση του ΠΠ6 που υποβλήθηκε το 2009. 4.2. Προγράμματα πλαίσιο 6 και 7 Η εκ των υστέρων έκθεση αξιολόγησης του ΠΠ6 αναγνωρίζει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο αποτελεί έναν ισχυρό μηχανισμό ο οποίος δρα ως καταλύτης για δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης στην Ευρώπη που δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν παρά μόνο μέσω δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δραστηριότητες βάσει του ΠΠ6 οδήγησαν στη δημιουργία ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, και συνέβαλαν εν γένει στην αύξηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, στη δημιουργία εξωτερικών οικονομιών δικτύου και στην ενίσχυση του γνωσιακού υπόβαθρου της Ευρώπης[21]. Ειδικότερα, όσον αφορά και πάλι τις επιδόσεις του συνολικού προγράμματος, το ΠΠ6 συμπεριέλαβε έργα υψηλού επιπέδου, κορυφαίους ερευνητές, καθώς και κοινοπραξίες άρτιας διαχείρισης, πράγμα που συνέβαλε στη μεγαλύτερη κινητικότητα των ερευνητών και στη διεθνοποίηση των ομάδων ερευνητών. Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη βελτίωσε την ικανότητά της να διεξάγει έρευνα ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο στην αιχμή της επιστήμης και της τεχνολογίας και σε τομείς σημαντικούς από κοινωνική και βιομηχανική άποψη. Όσον αφορά τους τομείς που πρέπει να βελτιωθούν, ο στόχος να φθάσει η συμμετοχή των γυναικών στο 40% απέχει αρκετά από την υλοποίησή του και η επίτευξή του είναι ιδιαίτερα δύσκολη καθώς οι γυναίκες ερευνήτριες δεν αντιπροσωπεύουν παρά περίπου 30% του ερευνητικού δυναμικού σε όλη την ΕΕ. Επίσης οι γυναίκες εκπροσωπούνται ακόμη λιγότερο στα υψηλότερα κλιμάκια, παρά τη σταδιακή βελτίωση που αναμένεται συν τω χρόνω. Επιπλέον, παρόλο που έχει αναγνωριστεί η σημασία της συμμετοχής στην έρευνα τόσο για τις μεγάλες επιχειρήσεις όσο και για τις ΜΜΕ προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των διαθέσιμων αποτελεσμάτων της έρευνας και της καινοτομίας, η συμμετοχή της βιομηχανίας παρουσιάζει μείωση, είτε μετρηθεί ως μερίδιο της χρηματοδότησης είτε ως αριθμός συμμετεχόντων. Η συμμετοχή της βιομηχανίας μειώθηκε από 39% στο ΠΠ4 σε 31% στο ΠΠ6, ενώ για το ΠΠ7 φθάνει σε μόλις 25%. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι μικρές επιχειρήσεις αποθαρρύνονται περισσότερο λόγω της πολυπλοκότητας των διαδικασιών και των καθυστερήσεων στην ανάθεση των συμβάσεων. Το γεγονός αυτό παραμένει παρά την αναμενόμενη μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας χάρη στις κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες που όμως δεν αναπτύχθηκαν αρκετά γρήγορα. Ωστόσο, σύμφωνα με την αξιολόγηση, το ΠΠ7 επέτρεψε τη δημιουργία και την ενθάρρυνση ενός μεγάλου φάσματος δραστηριοτήτων δικτύωσης μεταξύ πολυάριθμων εθνικών ερευνητικών κέντρων, οι οποίες έδωσαν νέες ευκαιρίες σε επιστήμονες και συμπλήρωσαν την υπάρχουσα χρηματοδότηση, όπως για παράδειγμα μέσω της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης καταμερισμού του κινδύνου. Ο ρόλος του για την προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας με ισχυρή διεθνή διάσταση επιβεβαιώθηκε χάρη στη συμμετοχή 169 χωρών από όλο τον κόσμο[22]. Είτε αξιολογηθεί με βάση τον αριθμό των ερευνητών που έλαβαν μέρος είτε τη γεωγραφική κατανομή των ομάδων είτε το φάσμα των θεμάτων που καλύφθηκαν, η εμβέλεια του ΠΠ7 ήταν εντυπωσιακά μεγάλη[23]. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7, παρόλο που το ΠΠ7 ορίζεται ως πρόγραμμα προανταγωνιστικής έρευνας και ανάπτυξης, διαθέτει ορισμένες βασικές συνιστώσες που στηρίζουν τις διαδικασίες και τις ικανότητες καινοτομίας και συμβάλλει στην αποτελεσματικότητα της βιομηχανίας και των αγορών. Γίνεται μνεία στους τρόπους συνεργασίας μεταξύ των ερευνητικών ομάδων από διαφορετικές χώρες και τομείς, που ευνοούν την δημιουργία χαρακτηριστικών δυναμικών μηχανισμών καινοτομίας. Αυτό έχει συμβάλλει στην ανάπτυξη αυξημένου βαθμού διεπιστημονικής συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων από τη βιομηχανία, την έρευνα και την ανώτερη εκπαίδευση, καθώς και στην υιοθέτηση μιας προσέγγισης προσανατολισμένης σε εφαρμογές[24]. Οι αξιολογήσεις αναγνωρίζουν την ορθότητα της εφαρμογής των ΠΠ, τονίζοντας τη σημαντική βελτίωση στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκαν τα τελευταία χρόνια οι αξιολογήσεις των ΠΠ[25] και το γεγονός ότι, σε διαδικαστικό επίπεδο, η διεκπεραίωση και η επεξεργασία των προσκλήσεων ήταν αποτελεσματική και ότι οι διαδικασίες αυτές επέτρεψαν τη διάθεση των πόρων εντός ευλόγων προθεσμιών και με τήρηση των αρχών της ακεραιότητας[26]. Συγχρόνως, στις αξιολογήσεις και των δύο ΠΠ, διαπιστώνεται η απόλυτη ανάγκη περαιτέρω προσπαθειών απλούστευσης των ΠΠ και υπογραμμίζονται τα διάφορα προβλήματα που συνδέονται με την πολυπλοκότητα της λειτουργίας τους. Στην εκ των υστέρων αξιολόγηση του ΠΠ6 διαπιστώνεται ότι εξακολούθησε να συνοδεύεται από περίπλοκες διοικητικές διατυπώσεις. Οι εμπειρογνώμονες επισημαίνουν το γεγονός ότι οι διατυπώσεις αυτές είναι ιδιαίτερα επαχθείς για νέους συμμετέχοντες, ανεξάρτητα αν πρόκειται για ΜΜΕ, νέους ερευνητές, συμμετέχοντες από νέα κράτη μέλη ή από «τρίτες χώρες»[27]. Δύο χρόνια αργότερα, το 2010, η ομάδα εμπειρογνωμόνων που ήταν επιφορτισμένη με την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7 αναφέρει ότι η ερευνητική κοινότητα δέχθηκε με ικανοποίηση αρκετές από τις αλλαγές που εφαρμόστηκαν στο ΠΠ7 και ότι αναμφίβολα υπήρξαν βελτιώσεις, ιδίως όσον αφορά την ενιαία υπηρεσία καταχώρισης (URF), το ηλεκτρονικό σύστημα υποβολής προτάσεων (EPSS) και τις λιγότερο απαιτητικές υποχρεώσεις ελέγχου. Ωστόσο, οι εμπειρογνώμονες θεωρούν απογοητευτική την έλλειψη προόδου όσον αφορά πολλά γνωστά προβλήματα[28]. 4.2.1. Πρόγραμμα «Συνεργασία» Το πρόγραμμα «Συνεργασία» είναι μια από τις σημαντικότερες πηγές δημόσιας χρηματοδότησης για τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων κρατών της ΕΕ με στόχο τη διασφάλιση ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Οι υπάρχουσες αξιολογήσεις υπογραμμίζουν τη σημασία του προγράμματος για τη δημιουργία δικτύων στην Ευρώπη. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι συνεργατικά έργα αποτελούν τον πυρήνα του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και ότι το ΠΠ7 καλύπτει σημαντικά κενά μεταξύ των εθνικών ερευνητικών δραστηριοτήτων, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό κρίσιμη μάζα και προστιθέμενη αξία σε πολλούς τομείς. Διαπιστώνεται ότι πολλές δραστηριότητες του ΠΠ7 δεν θα είχαν αναληφθεί χωρίς χρηματοδότηση σε επίπεδο ΕΕ[29]. Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα από το σύνολο των εργασιών για τα ερευνητικά δίκτυα και τον σχηματισμό τους είναι ότι τα ΠΠ είχαν καθοριστική σημασία για την ενθάρρυνση μιας διαρκώς επεκτεινόμενης νοοτροπίας για ανταλλαγή γνώσεων. Σύμφωνα με μια μελέτη, το ΠΠ6 διευκόλυνε τη δημιουργία του ΕΧΕ με τη βελτίωση της ολοκλήρωσης και του συντονισμού της έρευνας σε όλη την Ευρώπη και είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημαντική αλλαγή της νοοτροπίας και της συμπεριφοράς σε πολλούς συμμετέχοντες στο ΠΠ6 και ιδιαίτερα το μεγαλύτερο άνοιγμα στην ανταλλαγή γνώσεων σε διεθνές επίπεδο και στη συνεργατική έρευνα[30]. Ένα από τα συμπεράσματα της αξιολόγησης του ΠΠ7 είναι επίσης ότι βασική προστιθέμενη αξία της συνεργατικής έρευνας στον τομέα της υγείας προκύπτει από τη διεθνική συνεργασία, την ενοποίηση διαφόρων δραστηριοτήτων και συμμετεχόντων σε διαφορετικά σχέδια και τη συγκέντρωση της ευρωπαϊκής προσπάθειας σε λιγότερες αλλά σημαντικότερες προτεραιότητες. Δείχνει επίσης ότι η έρευνα στον τομέα των μεταφορών βάσει του ΠΠ7 θέτει σε εφαρμογή μια ισχυρότερη αλλά και ευρύτερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων, όπως είναι η ενοποίηση των διαφόρων μέσων μεταφοράς, η σπουδαιότητα του ρόλου των υποδομών και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της χρήσης. Επιβεβαιώνεται η σημαντική προστιθέμενη αξία των πολυτροπικών δραστηριοτήτων, που συνδυάζουν διαφορετικά είδη μεταφοράς, όπως οι οδικές, οι σιδηροδρομικές, οι αεροπορικές και οι μεταφορές μέσω πλωτών οδών, δεδομένου ότι τα εθνικά προγράμματα αντιμετωπίζουν σπανιότερα αυτά τα ζητήματα. Η αξιολόγηση του ΠΠ7 δείχνει επίσης ότι το πρόγραμμα «Συνεργασία» αναπτύσσει το δυναμικό και την ικανότητα των μικρότερων κρατών μελών για συμμετοχή και συνεργασία. 4.2.2. Πρόγραμμα «Ιδέες» Σύμφωνα με τα πορίσματα της αξιολόγησης του ΠΠ7 για το Πρόγραμμα «Ιδέες», επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό η αρχή της αριστείας στην επιλογή των σχεδίων, δεδομένου ότι χρηματοδοτούνται κορυφαίοι ερευνητές, η ποιότητα των προγραμμάτων κρίνεται υψηλή και υπάρχει έντονος ανταγωνισμός για την εξασφάλιση χρηματοδότησης. Τονίστηκε ότι το ΕΣΕ αποτέλεσε πόλο έλξης για έρευνα παγκοσμίου κύρους, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο για την προσέλκυση ταλαντούχων ερευνητών στην ΕΕ. Η χρηματοδότηση ενός μείγματος προτάσεων ανταγωνιστικής έρευνας που αναπτύσσονται με πρωτοβουλία των ερευνητών επέτρεψε στο ΕΣΕ να χρηματοδοτήσει έρευνα που συνδέεται άμεσα με τις ανάγκες πολιτικής της ΕΕ, αλλά έχει επίσης το δυναμικό να αντιμετωπίσει πιθανές μελλοντικές προκλήσεις. Ανακαλύψεις που έγιναν χάρη σε σχέδια χρηματοδοτούμενα από το ΕΣΕ αναγνωρίστηκαν ως «ορόσημα» και ως δείγματα «εξαιρετικής προόδου» από την ερευνητική κοινότητα. 4.2.3. Το Πρόγραμμα «Ικανότητες» Σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία, το ΠΠ7 έχει ενισχύσει την ικανότητα για έρευνα και γνώση υψηλού επιπέδου στην Ευρώπη προσφέροντας το υπόβαθρο για τη δικτύωση άνω των 500 εθνικών ερευνητικών υποδομών[31] σε ποικίλους τομείς και παρέχοντας εκπαίδευση και κατάρτιση υψηλού επιπέδου σε νέους ερευνητές μέσω αλληλεπιδράσεων που ενθαρρύνονται στο πλαίσιο των ερευνητικών υποδομών. Επίσης, οι ερευνητικές υποδομές που στηρίχθηκαν από το ΠΠ7 είχαν αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα ως κλίνες δοκιμών για την προώθηση της καινοτομίας και τη δημιουργία ευκαιριών «αγοράς έρευνας» για τη βιομηχανία[32]. 5. Συμπέρασμα Στην παρούσα έκθεση δυνάμει του άρθρου 318 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή προσπάθησε να παρουσιάσει μια επισκόπηση των κυριότερων αποτελεσμάτων των πρόσφατων αξιολογήσεων που επικεντρώνονται σε διάφορα στάδια της ανάπτυξης των δύο βασικών τομέων χρηματοδοτικής παρέμβασης της ΕΕ: τον τομέα της εκπαίδευσης και του πολιτισμού και τον τομέα της έρευνας. Η έκθεση επικεντρώνεται κυρίως στα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν χάρη στη χρηματοδότηση της ΕΕ με τη βοήθεια των πιο πρόσφατων και ουσιαστικών αξιολογήσεων των επιλεγέντων προγραμμάτων και δράσεων, που συμπληρώνονται ορισμένες φορές με τα αποτελέσματα προηγούμενων αξιολογήσεων. Συνοψίζονται τα κυριότερα πρόσφατα αποτελέσματα αξιολογήσεων για τα επιλεγέντα προγράμματα τα οποία συγκρίνονται με πιο λεπτομερείς εκθέσεις και άλλα έγγραφα που είναι ήδη διαθέσιμα όσον αφορά συγκεκριμένα στοιχεία των προγραμμάτων. Η έκθεση καλύπτει τους τομείς της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της έρευνας, κυρίως λόγω της σύνδεσης των τομέων αυτών με τους πρωταρχικούς στόχους και τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της ΕΕ 2020, λόγω των διαθέσιμων πληροφοριών για τις επιδόσεις και τις αξιολογήσεις, και της εφαρμογής της μεθόδου της κεντρικής διαχείρισης. Η έκθεση στηρίζεται στις λεπτομερείς πληροφορίες που παρέχονται στις πολυάριθμες πηγές που προσδιορίζονται στο κείμενο. Παρουσιάζει μια γενική επισκόπηση των στόχων των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, καθώς και του αντίκτυπου και των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται ανάλογα με το στάδιο στο οποίο έχει φθάσει το εκάστοτε πρόγραμμα κατά τον χρόνο διεξαγωγής των σχετικών αξιολογήσεων. Όσον αφορά τους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, η έκθεση καταδεικνύει ότι οι μηχανισμοί χρηματοδότησης που έχουν θεσπιστεί είναι ικανοποιητικοί, αναλόγως του σταδίου υλοποίησης, στο μέτρο που παράγουν απτά αποτελέσματα και επιτυγχάνουν ή είναι πιθανό να επιτύχουν τους περισσότερους στόχους των μηχανισμών αυτών. Επιπλέον, στην έκθεση παρέχονται διάφορα συγκεκριμένα παραδείγματα της παραγόμενης προστιθέμενης αξίας χάρη, μεταξύ άλλων, στην εισαγωγή μιας διεθνικής διάστασης, στη διασυνοριακή συνεργασία και στην ευρύτερη διάδοση της γνώσης με τη δημιουργία αποτελεσμάτων μόχλευσης, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην περίπτωση του προγράμματος Media 2007. Στην έκθεση εντοπίζονται επίσης τομείς που χρήζουν βελτίωσης, όπως η ανάγκη καλύτερου ορισμού και εστίασης των στόχων ή η βελτίωση της διαχείρισης, προβλήματα για τα οποία προτάθηκαν λύσεις στα προγράμματα που θα διαδεχθούν τα τρέχοντα. Στον τομέα της έρευνας, η έκθεση αναφέρει ότι τα προγράμματα πλαίσια απέφεραν ή πρόκειται να αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Τα προγράμματα πλαίσια αναγνωρίζονται ως ισχυροί μηχανισμοί που δρουν ως καταλύτες για την έρευνα που θα μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο με τη βοήθεια δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αναγνωρίζεται επίσης ότι οδήγησαν στη δημιουργία ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, συνέβαλαν στην αύξηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, στη δημιουργία εξωτερικών οικονομιών δικτύου και στην ενίσχυση του γνωσιακού υπόβαθρου στην Ευρώπη. Αναμφίβολα, το ΠΠ7 συμβάλλει σημαντικά στην προώθηση της ευρωπαϊκής επιστήμης και στην ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και έχει τεράστια και εντυπωσιακή εμβέλεια. Στην έκθεση αναγνωρίζεται επίσης, ως ένας από τους τομείς που χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης, η ανάγκη να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την απλούστευση και την καλύτερη εφαρμογή των ΠΠ. Μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή λήφθηκαν κατά τον σχεδιασμό των νέων προγραμμάτων που καταρτίζονται για το προσεχές δημοσιονομικό πλαίσιο, και συγκεκριμένα στις προτάσεις για το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020». Καλύπτοντας κάθε έτος έναν περιορισμένο αριθμό προγραμμάτων για τα οποία είναι διαθέσιμες οι σχετικές αξιολογήσεις, η έκθεση θα είναι σε θέση να καλύπτει μεσοπρόθεσμα ένα ευρύ φάσμα χρηματοδοτικών προγραμμάτων βάσει των διαφόρων μεθόδων διαχείρισης. Οι αξιολογήσεις που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση χρησιμοποιήθηκαν επίσης για την επεξεργασία των προτάσεων όσον αφορά το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2014 έως 2020. Στον σχεδιασμό των μελλοντικών αξιολογήσεων λήφθηκε επίσης υπόψη η πείρα που αποκτήθηκε όσον αφορά τη λειτουργία των εργασιών αξιολόγησης, έτσι ώστε να ενισχυθεί η διαδικασία και να βελτιωθούν τα αποτελέσματα. Η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε προσπάθεια ώστε, στο προσεχές δημοσιονομικό πλαίσιο, να βελτιωθεί ο συντονισμός, να αυξηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και η συνοχή τόσο εντός της Επιτροπής όσο και με τα κράτη μέλη όσον αφορά τον προγραμματισμό, την οργάνωση και τη χρήση της παρακολούθησης και της αξιολόγησης. Η Επιτροπή, με την ευκαιρία της σύνταξης της παρούσας έκθεσης, θα επιθυμούσε να θέσει το ζήτημα της πρακτικής χρησιμότητας και του χρόνου υποβολής της σε σχέση με την ετήσια διαδικασία απαλλαγής για την εκτέλεση του προϋπολογισμού, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τις διαφορές των χρονοδιαγραμμάτων και των περιόδων που καλύπτονται από τις πραγματοποιούμενες αξιολογήσεις σε σχέση με το ειδικότερο ετήσιο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή εξετάζει περαιτέρω πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί το περιεχόμενο της παρούσας έκθεσης λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια που ορίζονται στο 318 της ΣΛΕΕ, και το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και είναι διατεθειμένη να την προσαρμόσει σύμφωνα με τις αντιδράσεις τους στην παρούσα έκθεση. [1] Κάθε γενικός διευθυντής/ προϊστάμενος υπηρεσίας υποβάλλει στον οργανισμό του ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων η οποία συνοδεύεται από δημοσιονομικές και διαχειριστικές πληροφορίες. Στην έκθεση αυτή παρουσιάζεται η πρόοδος που έχει συντελεστεί ως προς την επίτευξη των βασικών στόχων πολιτικής και τις βασικές δραστηριότητες της γενικής διεύθυνσης ή υπηρεσίας λαμβάνοντας υπόψη τους αντίστοιχους πόρους που χρησιμοποιήθηκαν. [2] Στις δηλώσεις δραστηριοτήτων παρουσιάζονται τα κυριότερα στοιχεία για την αιτιολόγηση του επιπέδου πόρων που ζητούνται από την Επιτροπή σχέδιο προϋπολογισμού (ΣΠ). Περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για τους πόρους (ανθρώπινους και οικονομικούς) που διατίθενται ανά δραστηριότητα, καθώς και για τους συνδεόμενους στόχους, τους δείκτες και τα συναφή αποτελέσματα. Αναφέρονται επίσης τα βασικότερα επιτεύγματα και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων. Συνεπώς, δικαιολογούν το ΣΠ της Επιτροπής από άποψης πληροφοριών για τις επιδόσεις (στόχοι, δείκτες, πορίσματα αξιολογήσεων και αποτελέσματα), δηλαδή απεικονίζουν τα οφέλη που έχουν αποκομίσει οι δικαιούχοι των προγραμμάτων της ΕΕ. [3] COM (2010) 2020 τελικό [4] Μείωση του αριθμού των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο σε ποσοστό κάτω του 10% για άτομα ηλικίας18-24 ετών μέχρι το 2020 (μείωση από 17,6% το 2000 σε 14,4% το 2009)· αύξηση του αριθμού των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε 40% των ατόμων ηλικίας 30-34 ετών μέχρι την ίδια προθεσμία (αυξήθηκε από 22,4% το 2000 σε 32,3% το 2009). [5] Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος «Δια βίου μάθησης»(2007-2013), 2011 http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/education/2011/llpreport_en.pdf [6] Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ, βλ., SEC(2011)867: Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής – Η προστιθέμενη αξία του προϋπολογισμού της ΕΕ –που συνοδεύει το έγγραφο COM(2011)500: Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020». [7] Αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας, 2011. http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/education/2011/eitreport_en.pdf [8] Παρόλο που οι δράσεις Marie Curie αποτελούν μέρος του προγράμματος «Άνθρωποι» που χρηματοδοτείται από το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο, περιλαμβάνονται στον τομέα πολιτικής εκπαίδευση και πολιτισμός σύμφωνα με την ονοματολογία του ΠΒΔ και συνεπώς παρουσιάζονται στο παρόν τμήμα. [9] Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος « Νεολαία σε δράση», 2011 http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/youth/2011/interimreport_en.pdf [10] Έρευνες παρακολούθησης «ΝσΔ». http://ec.europa.eu/youth/focus/doc/monitoring_survey/report_monitoring_survey_2011.pdf [11] Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος «Πολιτισμός»(2007-2013), 2011 http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/culture/2010/progreport_en.pdf [12] Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος MEDIA 2007, 2010: http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/culture/2010/media_en.pdf Τελική αξιολόγηση των προγραμμάτων MEDIA Plus και MEDIA Κατάρτιση, 2007: http://ec.europa.eu/culture/media/programme/docs/overview/evaluation/reports/media%20plus/rapport_finale_m_plus.pdf [13] Η ενότητα αυτή επικεντρώνεται σε δραστηριότητες έρευνας που περιλαμβάνονται στο τίτλο 8 «Έρευνα» του γενικού προϋπολογισμού. Δεν περιλαμβάνονται οι δραστηριότητες του Έβδομου Προγράμματος Πλαισίου που αποτελούν μέρος άλλων τομέων πολιτικής σύμφωνα με την ονοματολογία ΠΒΔ. [14] SEC(2010)1161 [15] Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013), ΕΕ L 412/2006). [16] Η επίτευξη των στόχων των δράσεων «Μαρία Κιουρί» παρουσιάζεται στο μέρος Εκπαίδευση και Πολιτισμός δεδομένου ότι από το 2010 το πρόγραμμα αυτό διαχειρίζεται η ΓΔ EAC. [17] Η διαχείριση ορισμένων τμημάτων του προγράμματος «Συνεργασία» πραγματοποιείται από τη ΓΔ Επιχειρήσεις, ενώ η ΓΔ INFSO είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση του τμήματος των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας. [18] Τα αριθμητικά στοιχεία στηρίζονται στις επιλέξιμες προτάσεις αλλά δεν περιλαμβάνουν τις προτάσεις πρώτου σταδίου σε περιπτώσεις προσκλήσεων σε δύο στάδια. [19] Τα στοιχεία αυτά καθώς και εκείνα των επόμενων τριών παραγράφων έχουν αντληθεί από την: Τέταρτη έκθεση παρακολούθησης του ΠΠ7 2010: http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=fp7-monitoring [20] Στόχος είναι να μπορέσει τουλάχιστον το 15% της χρηματοδότησης του προγράμματος να διατεθεί στις ΜΜΕ. [21] Αξιολόγηση του Έκτου Προγράμματος-Πλαισίου για την Έρευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη 2002 – 2006. http://ec.europa.eu/research/reports/2009/pdf/fp6_evaluation_final_report_en.pdf [22] Ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/fp7_interim_evaluation_expert_group_report.pdf [23] Ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/fp7_interim_evaluation_expert_group_report.pdf [24] Ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/fp7_interim_evaluation_expert_group_report.pdf [25] Εκ των υστέρων αξιολόγηση ΠΠ6 , σ. vii [26] Ενδιάμεση αξιολόγηση ΠΠ7, σ.7 [27] Εκ των υστέρων αξιολόγηση ΠΠ6, σ. 36 [28] Ενδιάμεση αξιολόγηση ΠΠ7, σ. 56-57 [29] Ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος-πλαισίου http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/fp7_interim_evaluation_expert_group_report.pdf [30] NetPact: Structuring effects of Community research. The impact of the RTD Framework Programme on network formation. Τελική έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/fp6-evidence-base/evaluation_studies_and_reports/evaluation_studies_and_reports_2009/structuring_effects_of_community_research_-_the_impact_of_the_framework_programme_for_rtd_on_network_formation.pdf#view=fit&pagemode=none [31] Πρέπει να σημειωθεί ότι τμήματα των ερευνητικών υποδομών στο Πρόγραμμα «Ικανότητες», των υποδομών έρευνας βάσει ΤΠΕ (ηλεκτρονικές υποδομές ), τελούν υπό τη διαχείριση της ΓΔ Κοινωνία της Πληροφορίας. [32] Fotkis C. (2010) ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7. Αναλύσεις των πρωτοβουλιών ερευνητικών υποδομών που στηρίχθηκαν από το ΠΠ7 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας υπάρχουν στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/fp7-evidence-base/experts_analysis/c.%20fotakis_-_research_infrastructure.pdf#view=fit&pagemode=none