Γνωμοδότηση για τις καινοτόμες ενέργειες στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων 1995-1999 - Κατευθυντήριες γραμμές για τη δεύτερη σειρά ενεργειών σύμφωνα με το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ (96/C 100/25)

Στις 5 Δεκεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για το ανωτέρω θέμα.

Το θέμα ανατέθηκε στην επιτροπή 1 (Περιφερειακή Ανάπτυξη, Οικονομική Ανάπτυξη, Τοπικά και Περιφερειακά Οικονομικά). Εισηγητές ορίστηκαν οι κ. Bengt Holgersson και Dennis Pettitt.

Για την κατάρτιση της γνωμοδότησης οι εισηγητές έλαβαν επίσης υπόψη το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Kαινοτόμες ενέργειες στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων 1994-1999. Προταθείσες ενέργειες σύμφωνα με το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ» και το σχέδιο συμπληρωματικής γνωμοδότησης της επιτροπής 4 (Αστικές Πολιτικές).

Κατά την 9η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1995), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Εισαγωγή

Λαμβάνοντας υπόψη τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαιτέρως το άρθρο 130 7

εκτιμώντας ότι στη Συνθήκη προβλέπεται η ανάληψη δράσεων εκ μέρους της Κοινότητας με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και, ιδιαιτέρως, τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και της καθυστέρησης των λιγότερο ευνοημένων περιοχών 7

εκτιμώντας ότι η επίτευξη των στόχων αυτών διευκολύνθηκε με την ενίσχυση του ΕΤΠΑ, με βάση το άρθρο 10, για μια σειρά συνεργατικών και καινοτόμων προγραμμάτων που εκτελούνται από κοινού από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές 7

Προκαταρκτική παρατήρηση σχετικά με την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή των ΕΚ ανακοίνωσε, ήδη για τον Σεπτέμβριο, την αναγγελία προκήρυξης διαγωνισμού σχετικά με τους διάφορους τύπους προγραμμάτων σύμφωνα με το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ, χωρίς να αναμένει την γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών.

Γενικές παρατηρήσεις

1. Η εμπειρία των τοπικών και περιφερειακών αρχών κατά την πρώτη περίοδο της ισχύος του άρθρου 10 των κανονισμών του ΕΤΠΑ συνηγορεί υπέρ της ευρείας υποστήριξης των πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί για τη διεξαγωγή μελετών και την εκτέλεση προτύπων προγραμμάτων. Η ΕΤΠ υποστηρίζει απόλυτα την εξακολούθηση των πρωτοβουλιών αυτών κατά τη δεύτερη περίοδο. Επίσης, επικροτεί την τροποποίηση των κανονισμών των Διαρθρωτικών Ταμείων, η οποία επιτρέπει την ενίσχυση καινοτόμων δράσεων και από τα τρία ταμεία. Η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να χρηματοδοτούνται πρότυπα προγράμματα από το ΕΚΤ και το ΕΓΤΠΕ και να ενθαρρυνθεί η χρήση των εν λόγω πόρων για καινοτόμες δράσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να προσανατολισθεί προς μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της χρήσης των πόρων των τριών Ταμείων που προορίζονται για καινοτόμες ενέργειες.

2. Με τις πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν με βάση το άρθρο 10:

- κατέστη δυνατή η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ διαφόρων περιφερειών της Κοινότητας και ιδιαιτέρως μεταξύ επιλέξιμων και μη επιλέξιμων περιφερειών 7

- έγινε μια αρχή για την αντιμετώπιση των προβλημάτων παραμεθόριων περιφερειών εντός και εκτός Κοινότητας και

- άρχισε η εξέταση των χωροταξικών επιπτώσεων των κοινοτικών πολιτικών, οι οποίες αναγνωρίστηκε ότι υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα.

3. Οι διατάξεις του άρθρου 10 αναγνωρίζονται ευρέως ως ένα δυνητικά πολύτιμο και εύχρηστο μέσο που επιτρέπει στην Κοινότητα να υποστηρίζει διαπεριφερειακά καινοτόμα προγράμματα, που εκτελούνται παράλληλα με την κύρια δέσμη των προγραμμάτων του ΕΤΠΑ. Η δυνατότητα των μη επιλέξιμων περιφερειών να προβαίνουν σε ανταλλαγή εμπειριών και να συμμετέχουν σε κοινοτικά προγράμματα σε συνεργασία με λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές θεωρείται ότι αποτελεί πολύτιμο μέσο για την προαγωγή της συνοχής και την ευρύτερη γνωστοποίηση των κοινοτικών στόχων και δραστηριοτήτων.

4. Η χρηματοδότηση, όπως ορίζεται από το άρθρο 10, αποτελεί κατ'ουσία τον καταλύτη ή το δοκιμαστικό πλαίσιο για καινοτόμα πειράματα στον τομέα της συνεργασίας και της ανάπτυξης. Τα χρηματοδοτούμενα σχέδια είναι μικρής κλίμακας αλλά μπορεί να αναχθούν σε μεγαλύτερη εάν, ύστερα από αξιολόγηση, αποδειχθούν επιτυχή. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες Interreg και Urban αναπτύχθηκαν με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε από τη χρηματοδότηση σχεδίων σύμφωνα με το άρθρο 10.

5. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ αισθάνεται απογοήτευση που διαπιστώνει ότι οι πόροι που προβλέπεται να διατεθούν την περίοδο 1994-1999 υπολείπονται σημαντικά του μέγιστου ποσοστού 1 % που επιτρέπουν οι κανονισμοί. Πράγματι, από το έγγραφο δεν προκύπτει σαφώς πως υπολογίσθηκε ο προϋπολογισμός των 400 εκατ. Ecu που προτείνεται για την περίοδο 1996-1999.

6. Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει κατά πόσο θα ήταν δυνατό να διατεθούν πρόσθετα κονδύλια για τα μέτρα αυτά μέχρι του ποσού που επιτρέπει ο κανονισμός. Η Επιτροπή θα πρέπει, επίσης, να εξετάσει το ενδεχόμενο να προορίσει ένα μεγάλο τμήμα των πόρων για πιο ευέλικτη χρήση από εκείνη που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές, δεδομένου ότι είναι μάλλον φυσικό οι πόροι του άρθρου 10, λόγω του πειραματικού προορισμού τους, να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς που είναι δύσκολο να προβλέψουμε σήμερα.

7. Αναγνωρίζοντας τις δυνατότητες που προσφέρει το άρθρο 10 όσον αφορά το στόχο της προαγωγής της συνοχής και της σύγκλισης, η ΕΤΠ πιστεύει ότι η εμπειρία των τοπικών και των περιφερειακών αρχών κατά την αναζήτηση πόρων για την περίοδο 1989-1993 υποδηλώνει ότι είναι αναγκαίο να επέλθουν τροποποιήσεις και βελτιώσεις των διοικητικών διαδικασιών κατά τη δεύτερη περίοδο έτσι ώστε:

- να διατηρηθεί το πνεύμα ενθουσιασμού για τις προτεινόμενες δράσεις 7

- να διασφαλιστεί η βέλτιστη αξιοποίηση πόρων που σπανίζουν και

- να περιοριστεί ο περιττός γραφειοκρατικός φόρτος των αιτούντων.

8. Σημειώνεται ότι η Επιτροπή, στις «Κατευθυντήριες γραμμές» αναγνωρίζει την ανάγκη βελτίωσης των μεθόδων διαχείρισης. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν πολύ λεπτομερείς απαιτήσεις που έρχονται σε αντίθεση με τις καινοτόμες, αν και μικρής κλίμακας, επιδιώξεις του άρθρου 10.

9. Στη συνέχεια, παρατίθενται ορισμένες γενικές αρχές για τους πόρους του άρθρου 10 με βάση τις εμπειρίες του παρελθόντος:

α) Τα προγράμματα του άρθρου 10 πρέπει να έχουν σαφείς στόχους. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τη διασυνοριακή και τη διαπεριφερειακή συνεργασία όπου το αντικείμενο ενός κοινού προγράμματος πρέπει να είναι σαφές 7

β) απαιτείται η θέσπιση σαφών κριτηρίων επιλογής για όλα τα μέτρα 7 η διαδικασία προσφοράς ήταν συχνά χρονοβόρα και τα κριτήρια για την αποδοχή προγραμμάτων ήταν απρόβλεπτα και αδιαφανή. Δεν είναι δυνατόν να απορρίπτονται προτάσεις χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, με αποτέλεσμα να υποχρεούνται οι αιτούντες να καταβάλλουν περιττές προσπάθειες.

Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τη χρηματοδότηση της συνέχειας των εργασιών για την πραγματοποίηση επισκέψεων σε προγράμματα με στόχο την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας αυτών 7

γ) η διαχείριση προγραμμάτων με βάση το άρθρο 10 θα πρέπει να στηρίζεται σε μια προοπτική που ξεκινάει «από τη βάση». Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές υπήρξαν στο παρελθόν και θα παραμείνουν στη δεύτερη περίοδο κύριοι εταίροι στα προγράμματα αυτά. Μαζί με τις εθνικές οργανώσεις τους και με την ΕΤΠ θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία για τον καθορισμό κριτηρίων για την κατανομή κονδυλίων του άρθρου 10 και στην κατάστρωση σχεδίων προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμβατότητά τους με τις στρατηγικές ανάπτυξης που ακολουθούνται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο 7

δ) πρέπει να δίνεται προτεραιότητα σε πρωτοβουλίες που προάγουν νέες μορφές συνεργασίας τοπικών και περιφερειακών αρχών 7

ε) πρέπει να ενθαρρύνεται διαρκώς η συνεργασία των φτωχότερων και των πλουσιότερων περιφερειών 7

στ) σε ορισμένες περιφέρειες επικρατεί, επίσης, η εντύπωση ότι, όσον αφορά τη διαπεριφερειακή συνεργασία εν γένει, υπήρξε κατά την πρώτη περίοδο σημαντική ανισορροπία ως προς τη χορήγηση πιστώσεων προς όφελος της διασυνοριακής συνεργασίας σε αντίθεση με άλλες μορφές διαπεριφερειακής συνεργασίας. Επιπλέον, η διασυνοριακή συνεργασία που χρηματοδοτείται μέσω του Interreg κατέστη δυσχερής για τις περιφέρειες που διαθέτουν εκτεταμένες παράκτιες ζώνες, δεδομένου ότι η Επιτροπή αποφάσισε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη χερσαία διασυνοριακή συνεργασία. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα δικαιότερης κατανομής στη χρηματοδότηση σχεδίων μεταξύ όμορων και μη περιφερειών και να διασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση των παράκτιων περιφερειών στη χρηματοδότηση 7

ζ) οποτεδήποτε υπάρχει η δυνατότητα, τα προγράμματα θα πρέπει να χρηματοδοτούνται σε πολυετή βάση 7

η) η εμπειρία που έχουν αποκομίσει οι εταίροι από τη συμμετοχή τους σε συνεργατικά προγράμματα είναι πιθανό να μπορεί να αξιοποιηθεί από άλλες περιφέρειες και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για το λόγο αυτό, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων των διαφόρων προγραμμάτων και για την αξιοποίηση της αποκτηθείσας εμπειρίας κατά τη χάραξη μελλοντικών πολιτικών 7

θ) πρέπει να εξετασθεί η μεγαλύτερη προβολή στη δημοσιότητα των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται με βάση το άρθρο 10 στις περιοχές που εκτελούνται, ώστε να βελτιωθεί η ενημέρωση του κοινού όσον αφορά τη συμβολή της Κοινότητας 7

ι) όπως τονίζει η επιτροπή 4, στις καινοτόμες ενέργειες για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στο ρόλο των μεγάλου και μεσαίου μεγέθους αστικών περιοχών ως φορέων οικονομικής ανάπτυξης 7

κ) για την περίοδο 1995-1999, τα μέτρα που υποβάλλει η Επιτροπή στην πρότασή της, βάσει του άρθρου 10, προβλέπεται να καλύψουν και τη δικτύωση περιφερειών και πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους εταίρους τους από τις γειτονικές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου. Κατά την περίοδο 1995-1999, αναμένεται να πραγματοποιηθούν σχέδια συνεργασίας σε όλους τους τομείς που επιδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία, προκειμένου να βελτιωθεί η δυνατότητα ένταξης των εν λόγω χωρών.

10. Η Επιτροπή των Περιφερειών, μολονότι αντιλαμβάνεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιθυμούσε, κατά τη διάθεση των πόρων προς υποστήριξη σχεδίων στα πλαίσια του άρθρου 10, να λαμβάνεται υπόψη, σε ένα βαθμό, η γεωγραφική ισορροπία, είναι της άποψης ότι η πρώτη προτεραιότητα της Επιτροπής, κατά την κατανομή των πόρων, θα πρέπει να είναι η συμμόρφωση προς τα σχετικά κριτήρια. Αυτό δεν εμποδίζει την ύπαρξη ενός σχετικά ευρέος φάσματος πιθανών κοινών στόχων οι οποίοι θα αποτελέσουν το στοιχείο για μία ελαστική εφαρμογή των πόρων του άρθρου 10. Η ποιότητα του προγράμματος πρέπει να αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα της επιλογής του και όχι ο στόχος ή η γεωγραφική του θέση.

11. Η ίδρυση της ΕΤΠ οδήγησε στην ενδυνάμωση του ρόλου των τοπικών και των περιφερειακών αρχών τόσο όσον αφορά την επιρροπή που ασκείται στις κοινοτικές πολιτικές, όσο και τη βελτίωση των σχετικών πληροφοριών που παρέχονται. Η Επιτροπή προτείνει να ενημερώνει τα κράτη μέλη σχετικά με τις προθέσεις της, υποβάλλοντας ετησίως εκθέσεις στη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Ανάπτυξη και τη Μετατροπή των Περιφερειών.

12. Πάντως, η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές, σε συνεργασία με την ΕΤΠ, είναι σε θέση να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διάδοση πληροφοριών σχετικά με περισσότερο ή λιγότερο επιτυχή προγράμματα, σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Κατ'αυτόν τον τρόπο, μπορεί να εξασφαλιστεί ότι μια μεγάλη μερίδα του κοινού θα μπορέσει να εξαγάγει ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα. Η πρόταση να συντάσσει η Επιτροπή των Περιφερειών ετήσια έκθεση για τη διαπεριφερειακή συνεργασία αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα στη συμμετοχή της ΕΤΠ και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εν λόγω διαδικασία. Εντούτοις, η Επιτροπή πρέπει να κάνει ένα περαιτέρω βήμα και να διασφαλίσει ότι στη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Ανάπτυξη και τη Μετατροπή των Περιφερειών δεν συμμετέχουν μόνο εκπρόσωποι των κρατών μελών, αλλά και των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

13. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι ένας από τους στόχους του άρθρου 10 είναι η υποστήριξη καινοτόμων ενεργειών προκειμένου να αποκτηθούν εμπειρίες σχετικά με νέα σχέδια και πρακτικές στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης. Οι εμπειρίες αυτές θα μπορούν, στη συνέχεια, να χρησιμοποιούνται στους αντίστοιχους πολιτικούς τομείς για το μελλοντικό προγραμματισμό και τη δημιουργία ευρωπαϊκών μέσων στήριξης. Προκειμένου να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια, οι εμπειρίες που αποκτώνται κατά την περίοδο ενίσχυσης πρέπει να υπόκεινται σε ολοκληρωμένη ανάλυση και να συνεκτιμώνται με τον ενδεδειγμένο τρόπο στα σχέδια για τη δημιουργία νέων μηχανισμών παρέμβασης. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να την ενημερώνει τακτικά σχετικά με την υλοποίηση των προτεραιοτήτων που προτείνονται στο έγγραφο εργασίας. Επίσης, προτείνει τη διοργάνωση κοινής συνεδρίασης της ΕΤΠ και της Επιτροπής με τους εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών οι οποίες ενισχύονται με βάση το άρθρο 10 με στόχο την ανταλλαγή απόψεων για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με το μελλοντικό συντονισμό των διαρθρωτικών ενισχύσεων της Κοινότητας.

Σχόλια επί των συγκεκριμένων προτάσεων για το μέλλον

α) Νέες προτεραιότητες για την περίοδο 1995-1999

14. Η ΕΤΠ υποστηρίζει πλήρως την εξακολούθηση των δραστηριοτήτων με βάση το άρθρο 10 και τη συγκέντρωση των προσπαθειών σε ένα περιορισμένο αριθμό προτεραιοτήτων για τη νέα περίοδο, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής. Επίσης, επικροτεί την έμφαση που δίδεται στη διασυνοριακή, διαπεριφερειακή, και διακρατική συνεργασία καθώς και την υποστήριξη των διακρατικών δραστηριοτήτων στον τομέα του χωροταξικού σχεδιασμού και στην ανάπτυξη πολιτικών για τις αστικές ζώνες.

15. Υποστηρίζονται οι γενικές αρχές που θα εφαρμοστούν στη νέα περίοδο. Επιδοκιμάζεται η πρόθεση της κάλυψης μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής, ως αναγνώριση της ανάγκης στενότερων σχέσεων με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τις χώρες της Βαλτικής και της Μεσογείου. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των προτεινομένων περικοπών των κονδυλίων του προϋπολογισμού, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι το γεγονός αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση των πιστώσεων. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί μια διαδικασία υποβολής αιτήσεων που να στηρίζεται σε σαφή κριτήρια επιλογής, ώστε να μην υποχρεούνται οι αιτούντες να καταβάλλουν άσκοπες προσπάθειες. Επίσης, έμφαση πρέπει να δοθεί στις ενέργειες που συμβάλλουν στη δημιουργία οικονομικής δραστηριότητας και απασχόλησης. Πρέπει να επιδιωχθεί μια μεγαλύτερη συνέργεια με τα άλλα κοινοτικά προγράμματα (π.χ. Phare, Tacis και Med URBS) 7 να ληφθεί μέριμνα για την αποφυγή της επικάλυψης με άλλα κοινοτικά προγράμματα όπως το Urban, το Employment και το Adapt αλλά με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο 7 τα προγράμματα που αφορούν την τεχνολογική εξέλιξη και την τηλεματική πρέπει να συντονίζονται με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο και με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας.

16. Ωστόσο, αν και υποστηρίζει τη γενική τάση των προτάσεων, η ΕΤΠ ενδιαφέρεται επίσης και για τις προτάσεις που αφορούν τις χρηματοδοτικές και διοικητικές διευθετήσεις.

Χρηματοδότηση

17. Η ΕΤΠ επαναλαμβάνει την ευχή να κάνει η Επιτροπή χρήση του 1 % των πόρων που διατίθενται για τη χρηματοδότηση σχεδίων βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού, ώστε να μπορέσουν οι οργανισμοί τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης να επωφεληθούν όσο το δυνατόν περισσότερο από αυτό το ευέλικτο και καινοτόμο μέσο.

18. Εκφράζεται μεγάλη ανησυχία για την πρόταση της Επιτροπής κατά τη 2η περίοδο να χρηματοδοτήσει, σε γενικές γραμμές, λιγότερα αλλά μεγαλύτερης κλίμακας σχέδια βάσει του άρθρου 10. Τούτο προκύπτει κυρίως από την πρόταση να μειωθεί το όριο του 1 εκατ. Ecu σε πολλές κατηγορίες σχεδίων. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, το κατώτερο όριο είναι πολύ υψηλό και τούτο θα οδηγήσει σε αποκλεισμό των μικρότερων και λιγότερο εύπορων οργανισμών.

19. Η ΕΤΠ, αν και κατανοεί τους λόγους που υπαγορεύουν αυτήν την πρόταση - μεγαλύτερη διαφάνεια στις χρηματοδοτήσεις της ΕΕ και απλοποιημένη διαχείριση - υφίσταται ο κίνδυνος να μη γίνει σεβαστή η ουσιαστική φύση του άρθρου 10 που είναι η χρηματοδότηση μικρών, καινοτόμων σχεδίων και η ενθάρρυνση της συνεργασίας των οργανισμών διαφόρων κατηγοριών. Εάν το όριο είναι τόσο υψηλό, μόνο μεγάλοι, εύποροι οργανισμοί ή οργανισμοί με σημαντική πείρα θα μπορούν να συμμετάσχουν.

20. Επιπλέον από τη μείωση του ορίου για τα σχέδια, ζητείται με έμφαση από την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα:

- να χορηγηθεί μια αρχική χρηματοδότηση για να μπορέσουν οι μικροί και μη εύποροι οργανισμοί να καλύψουν το κόστος για την υποβολή σχεδίων, όπως προτείνεται στο σχέδιο γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συνέταξε ο κ. Howitt, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 7

- να μεσολαβήσουν ή να κατευθύνουν οι μεγαλύτεροι οργανισμοί ή οι εθνικές και περιφερειακές ενώσεις, ως ενδιάμεσοι και συντονιστές σχεδίων, τους μικρότερους οργανισμούς όταν τούτο τους ζητηθεί από τους μικρότερους οργανισμούς.

21. Σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι διαθέσιμες πολλές γνώσεις και εμπειρίες σχετικά με τους τομείς δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στο άρθρο 10. Η εμπειρία καταδεικνύει ότι τα προγράμματα σημειώνουν μεγαλύτερη επιτυχία στις περιπτώσεις που οι γνώσεις αυτές αξιοποιούνται. Η ΕΤΠ είναι της άποψης ότι θα πρέπει να συνεχίσουν, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές με την κατάλληλη συμμετοχή των εθνικών οργανώσεών τους, ΣΕΠ και ΣΚΠΕ, και όχι με τη χρήση συμβούλων, να μπορούν αυτές μόνον να προτείνουν προγράμματα, να ζητούν τους πόρους για τα προγράμματα και να τα διαχειρίζονται. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα στα δίκτυα συνεργασίας όπου απασχολούνται ειδικότερα σύμβουλοι για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση.

22. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι στις κατευθυντήριες γραμμές αναγνωρίζεται ο εταιρικός ρόλος των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Όσον αφορά την πρωτοβουλία Recite, η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση της πρότασης να υπάρξει η δυνατότητα να καλούνται οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές και οι εθνικές οργανώσεις τους να προτείνουν προγράμματα. Η πρόταση αυτή επιδοκιμάζεται και πιθανόν να ήταν χρήσιμο να εφαρμοστεί και σε άλλες πρωτοβουλίες με βάση το άρθρο 10.

23. Ωστόσο, η ΕΤΠ επιθυμεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη συμμετοχή των εν λόγω οργανισμών στη σύνθεση των «Συμβουλίων Διαχείρισης», τα οποία προβλέπονται να αναλάβουν τη διαχείριση και την παρακολούθηση της εφαρμογής του προγράμματος. Ακόμη, όσον αφορά το πρόγραμμα για τη χωροταξία, η ΕΤΠ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να ενισχυθεί η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και να μην παρεμβαίνουν μόνο τα κατ'ιδίαν κράτη μέλη. Η ΕΤΠ φρονεί ότι τα αιρετά στελέχη των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης θα πρέπει να εκπροσωπούνται στις επιτροπές παρακολούθησης.

β) Διαπεριφερειακή συνεργασία και περιφερειακή οικονομική καινοτομία

24. Η ΕΤΠ λαμβάνει υπό σημείωση την πρόταση για συγχώνευση σε ένα πρόγραμμα των ενεργειών στήριξης τόσο της εσωτερικής και εξωτερικής διαπεριφερειακής συνεργασίας όσο και των καινοτόμων μέτρων.

Εσωτερική συνεργασία

25. Η εξέλιξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης οδήγησε στην αλληλοπροσέγγιση διαφόρων τμημάτων της ηπείρου τόσο σε επίπεδο οικονομίας όσο και σε επίπεδο πολιτικής. Κατά συνέπεια, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο θα προκύψουν αυξημένες ανάγκες αντιμετώπισης καταστάσεων που προκύπτουν εκτός των συνόρων ενός συγκεκριμένου κράτους. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σταθερή έμφαση που δίνεται στην εσωτερική διαπεριφερειακή συνεργασία.

26. Ωστόσο, με τη συνέχιση του προγράμματος, παρουσιάζεται η ανάγκη να διασαφηνίσει η Επιτροπή την ισορροπία μεταξύ διασυνοριακών πρωτοβουλιών και πρωτοβουλιών μεταξύ μη όμορων περιφερειών. Είναι απαραίτητο να επιτευχθεί μια δίκαιη ισορροπία η οποία, παράλληλα, δεν θα θέτει σε μειονεκτική θέση τις παράκτιες περιφέρειες. Επίσης, συνιστά τη σύσφιξη της συνεργασίας των φτωχότερων και των πλουσιότερων περιοχών - όπως προτείνεται και από την Επιτροπή - θεωρεί, όμως, ότι η εν λόγω συνεργασία δεν θα πρέπει να περιοριστεί σε γειτνιάζουσες περιοχές.

Pacte

27. Η πρόθεση της διασύνδεσης των φτωχότερων περιοχών με τις πλουσιότερες τυγχάνει ευρείας υποστήριξης. Η συνεργασία σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο αποτελεί τη βάση ενός σημαντικού μέρους των προσπαθειών για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η ποικιλία των διαρθρώσεων, των ευθυνών και των αρμοδιοτήτων αποδεικνύουν ότι μπορούμε να διδαχθούμε πολλά από αυτό το είδος συνεργασίας.

28. Το πρόγραμμα Pacte έχει συμβάλει σημαντικά στη διάδοση, σε πόλεις και περιφέρειες, της εμπειρίας της διασυνοριακής συνεργασίας μέσω ανάπτυξης δεσμών με περισσότερο πεπειραμένους εταίρους. Οι εμπειρίες από το πρόγραμμα Recite υποδεικνύουν ότι τα σχέδια που παρουσιάζουν τα καλύτερα αποτελέσματα έχουν προηγουμένως λάβει χρηματοδότηση από το Pacte.

29. Συνεπώς, η ΕΤΠ εκφράζει την ανησυχία της διότι η Επιτροπή δεν προτείνει τη διατήρηση του κονδυλίου Β2 600 του προϋπολογισμού, με το οποίο χρηματοδοτείται το πρόγραμμα Pacte. Η ΕΤΠ δεν συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής που εκφράζεται στις κατευθυντήριες γραμμές, ότι δηλαδή δεν δικαιολογείται πλέον η διάκριση μεταξύ της αύξησης της πληροφόρησης μέσω του προγράμματος Pacte και των προγραμμάτων παρακολούθησης μέσω του Recite. Η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσει την πρόταση.

Recite

30. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις προτεινόμενες μορφές διαπεριφερειακής συνεργασίας που ενδέχεται να καταστούν δυνατές με το πρόγραμμα αυτό. Η προηγούμενη εμπειρία των τοπικών και των περιφερειακών αρχών ευθυγραμμίζεται με το σχόλιο που περιλαμβάνεται στο έγγραφο και αναφέρει ότι, προγράμματα στα οποία συμμετέχει ένας περιορισμένος αριθμός διοικητικών φορέων επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα.

31. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να διευρύνει τις επιλέξιμες περιοχές ώστε να συμπεριληφθούν περιφέρειες που διαθέτουν εκ του φυσικού κοινά συμφέροντα όπως είναι, για παράδειγμα, οι περιοχές της Μεσογείου, της Βαλτικής και της Βόρειας Θάλασσας. Τούτο θα πρέπει να ισχύει και για περιφέρειες που συνορεύουν με τις συνδεδεμένες με ευρωπαϊκή συμφωνία χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και για τις λοιπές πρωτοβουλίες του άρθρου 10.

Εξωτερική διαπεριφερειακή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των Ouverture/Ecos

32. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές της Ένωσης υποστηρίζουν θερμά τη λήψη μέτρων για την προαγωγή της συνεργασίας αυτών και των αντίστοιχων αρχών των κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης. Οι προσπάθειες για την υποστήριξη της σταθεροποίησης της δημοκρατίας στην Ανατολική Ευρώπη - ιδιαιτέρως σε ορισμένες περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης - πρέπει να αποτελούν σημαντικό στοιχείο των μέτρων αυτών.

33. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή αναγνωρίζει την εμπειρία των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στον τομέα αυτό, προτείνοντας να αποτελέσουν κύριους εταίρους για την υποβολή σχεδίων για χρηματοδότηση προγραμμάτων με βάση το εν λόγω μέτρο. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της που, μεταξύ άλλων, με τα προγράμματα ECOS/Ouverture σημειώθηκε πρόοδος λόγω της ενσωμάτωσης του Phare και των διαρθρωτικών πόρων σ'αυτά. Είναι σημαντικό που μπορούν να συγχρηματοδοτούνται οι δαπάνες των συμμετεχόντων από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, εφόσον πρέπει να υπάρχει μία ισότιμη σχέση μεταξύ των συμμετεχόντων σε ένα πρόγραμμα.

Καινοτόμες ενέργειες

34. Τα τρία θέματα που προτείνονται σε πρώτη φάση τυγχάνουν γενικής υποστήριξης:

- ενέργειες που σχετίζονται με πτυχές της περιφερειακής πολιτικής σύμφωνα με το Λευκό Βιβλίο για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση 7

- ανάπτυξη του πολιτιστικού πλούτου και της ευρωπαϊκής κληρονομιάς.

35. Οι συνθήκες που επηρεάζουν τις δραστηριότητες που επιτελούνται σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο με στόχο την περιφερειακή ανάπτυξη αλλάζουν πλέον. Ορισμένοι από τους παράγοντες που οδηγούν στην αλλαγή αυτή είναι:

- η μείωση των οικονομικών πόρων των κατ'ιδίαν κρατών 7

- οι τάσεις διεθνοποίησης των εθνικών οικονομιών 7

- η αύξηση των δυνατοτήτων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών όσον αφορά τον επηρεασμό των δραστηριοτήτων 7

- η αύξηση της συνεργασίας των διαφόρων οργανώσεων στην κοινωνία 7

- η ανάγκη προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης προκειμένου να αντιμετωπισθεί η εκτεταμένη περιβαλλοντική πίεση.

36. Το συμπέρασμα που εξάγεται από τα ανωτέρω είναι ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές «θα καθορίζουν το μέλλον τους» σε βαθμό μεγαλύτερο απ' ό,τι μέχρι σήμερα. Αυτά είναι και τα επίπεδα όπου είναι δυνατό να αναπτυχθεί η γνώση «της τοπικής κατάστασης» και να αξιοποιηθεί μακροπρόθεσμα προς όφελος της εγχώριας ανάπτυξης. Κατά συνέπεια, αυξάνεται η ανάγκη συγκέντρωσης γνώσεων και ανάπτυξης μεθόδων που αφορούν τους τρόπους με τους οποίους οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να συμβάλλουν στην περιφερειακή ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει τη σημασία των συμβολών στον τομέα αυτό, στον οποίο θα πρέπει να δοθεί άμεση προτεραιότητα όσον αφορά αυτό το είδος προτύπων μελετών. Προτεραιότητα θα πρέπει, επίσης, να δοθεί στη διάδοση των αποτελεσμάτων, μέσω εγγράφων, διασκέψεων και σεμιναρίων. Στην προσπάθεια αυτή θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες των τοπικών και των περιφερειακών αρχών.

Κινητοποίηση εγχώριων παραγόντων για την περιφερειακή ανάπτυξη

37. Από πρόσφατες μελέτες προκύπτει ότι οι περιφέρειες που είναι καλύτερα σε θέση να καλλιεργήσουν πνεύμα ενότητας διαθέτουν τις καλύτερες προϋποθέσεις για την προαγωγή της οικονομικής τους ανάπτυξης. Πέραν των πολιτικών φορέων, υπάρχει η ικανότητα των ανθρώπων στο στενό περιβάλλον τους να προαγάγουν τη συνεργατικότητα και την ενότητα που προσφέρουν το υπόβαθρο της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ υποστηρίζει με θέρμη την πρόταση. Διάφορες εμπειρίες, π.χ. από την εξέλιξη της υπαίθρου, καταδεικνύουν, επίσης, ότι οι δραστηριότητες πρέπει να βασίζονται σε ολοκληρωμένες προσεγγίσεις. Προκειμένου να είναι επιτυχή, τα προγράμματα πρέπει να εντάσσονται στις υπόλοιπες τοπικές δραστηριότητες και να συντονίζονται με αυτές. Συχνά, η εφαρμογή ανορθόδοξων μεθόδων, σε ορισμένες περιπτώσεις σε συνδυασμό με νέες, αποφέρει θετικά αποτελέσματα. Οι εφαρμοζόμενοι κανόνες πρέπει να είναι ευέλικτοι ώστε να ενθαρρύνεται η εξεύρεση τοπικών λύσεων για τοπικά προβλήματα. Για το σκοπό αυτό, απαιτείται η επινόηση εναλλακτικών μεθόδων και η προσαρμογή τους σε μικρότερες κλίμακες.

Τεχνολογική ανάπτυξη και τηλεματική προς όφελος των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών

38. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση. Ταυτόχρονα όμως, επιθυμεί να τονίσει ότι πρόκειται για έναν από τους τομείς στους οποίους η συνεργασία των πλουσιότερων και των φτωχότερων περιφερειών θα μπορούσε να αποφέρει τα περισσότερα αποτελέσματα. Για το λόγο αυτό, οι συγκεντρωμένες δραστηριότητες θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να συμπεριλάβουν και αυτό το είδος συνεργασίας. Επιπλέον, η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία των εξελίξεων στον τομέα της πληροφορικής για την προαγωγή της αποκέντρωσης.

Η σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς για την περιφερειακή ανάπτυξη

39. Η αυξανόμενη σημασία της πολιτιστικής παράδοσης ως παράγοντας ανάπτυξης προκύπτει από πολλές μελέτες. Είναι, συνεπώς, σημαντικό τα πολιτιστικά θέματα να ενσωματώνονται στην ανάπτυξη των περιφερειών. Ωστόσο, όσον αφορά τη σημασία της πολιτιστικής παράδοσης στο πλαίσιο αυτό, οι απόψεις διαφέρουν σημαντικά. Συνεπώς, η εκτέλεση πρότυπων προγραμμάτων θα είναι χρήσιμη και η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση.

Χωροταξικός σχεδιασμός σε ευρωπαϊκή κλίμακα

40. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται στον τομέα αυτό θα πρέπει να προάγουν:

- την κοινωνική ανάπτυξη 7

- την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση και

- τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στις σχετικές διεργασίες προγραμματισμού.

41. Επιδοκιμάζεται η εξακολούθηση της υποστήριξης των δικτύων για την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ συνοριακών περιοχών που προβλέπεται στο άρθρο 10. Σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο η ανάγκη να εξετάζονται τα χωροταξικά θέματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η εργασία που επιτελέστηκε στα πλαίσια του προγράμματος «Ευρώπη 2000» κρίνεται ως αξιόλογη.

42. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τη δήλωση στην οποία προέβησαν οι αρμόδιοι Υπουργοί για θέματα χωροταξίας και περιφερειακής πολιτικής, στη σύνοδο του Στρασβούργου, στις 30 και 31 Μαρτίου 1995, σχετικά με τη σημασία του χωροταξικού σχεδιασμού για την οικονομική και κοινωνική συνοχή καθώς και για τη βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη των κρατών μελών της ΕΕ.

43. Συνεπώς, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω δήλωση που περιλαμβάνεται στις προτάσεις της Επιτροπής και αφορά τρεις τύπους μέτρων που λαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 10:

- πειραματικές ενέργειες στις κύριες διακρατικές περιοχές ευρωπαϊκού σχεδιασμού 7 για το θέμα αυτό, η ΕΤΠ επιθυμεί να υποστηρίξει εντονότερα η Επιτροπή τη συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών αρχών παρά να αφήσει τα κράτη μέλη να χειριστούν το θέμα 7

- καινοτόμα πειραματικά σχέδια σε συγκεκριμένους τομείς 7 η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι κύριοι εταίροι θα είναι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές 7

- μέτρα για τη διάδοση της γνώσης και την προώθηση της συνεργασίας.

44. Η ΕΤΠ επιθυμεί να επισημάνει ότι η διεύρυνση της Ένωσης θα συνοδευτεί από την εμφάνιση περιφερειών, τα οικονομικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά των οποίων είναι κάπως διαφορετικά από ό,τι σε πολλά άλλα κράτη μέλη. Η χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και οι μεγάλες αποστάσεις μεταξύ διαφόρων πόλεων μεταβάλλουν τις σχέσεις πόλης και υπαίθρου και των υποδομών που ευρίσκονται στη διάθεσή τους. Προγράμματα του άρθρου 10 θα μπορούσαν να αποβούν χρήσιμα για την υποστήριξη των δικτύων πληροφόρησης για την ανταλλαγή εμπειριών επί των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζονται σε παρόμοιες περιοχές. Τούτο ισχύει, επίσης, και για σχέδια που βασίζονται στο άρθρο 10 και αφορούν χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που συνδέονται με ευρωπαϊκές συμφωνίες, προκειμένου να προωθηθεί η διαδικασία ολοκλήρωσης με την ΕΕ.

45. Τα κριτήρια των προγραμμάτων πρέπει να επιτρέπουν την εξακολούθηση των πρωτοβουλιών με βάση τις ιδιαιτερότητες και τις συνθήκες που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος.

Πειραματικές ενέργειες για τα αστικά κέντρα

46. Η ΕΤΠ ευθυγραμμίζεται με την αναγνώριση εκ μέρους της Επιτροπής της ανάγκης να δοθεί περισσότερη προσοχή σε επίπεδο Κοινότητας στα προβλήματα των πόλεων και να υποστηριχθεί η εφαρμογή αστικών πολιτικών που έχουν χαραχθεί σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

47. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρωτοβουλία Urban που θεωρεί ότι συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των αστικών περιοχών.

48. Επιδοκιμάζονται οι δράσεις με βάση το άρθρο 10 που συμπληρώνουν το πρόγραμμα Urban. Όμως, επιβάλλεται να υπάρχει περισσότερη σαφήνεια και διαφάνεια όσον αφορά τον τρόπο επιλογής προγραμμάτων. Πρέπει να θεσπιστούν σαφή κριτήρια.

49. Τη στιγμή κατά την οποία τα προτεινόμενα προγράμματα που αποσκοπούν στην από κοινού ανεύρεση λύσεων για κοινά προβλήματα και η υποστήριξη των καινοτόμων ενεργειών και η προώθηση της συνεργασίας του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα συμβάλλουν σημαντικά στην κατάστρωση μιας στρατηγικής για την ανάπτυξη των αστικών περιοχών θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο ρόλο των αστικών περιοχών ως φορέων οικονομικής ανάπτυξης και στο οργανωτικό δυναμικό των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων, όσον αφορά τη συσπείρωση των διαφόρων πλευρών που μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία νέας απασχόλησης.

Πρότυπα αστικά προγράμματα

50. Η ΕΤΠ προτείνει οι αποφάσεις σχετικά με πρότυπα προγράμματα του άρθρου 10 να λαμβάνονται από την Επιτροπή με βάση την ουσιαστική σημασία των προτάσεων για την Ευρώπη και ιδιαιτέρως τον καινοτόμο και παραδειγματικό χαρακτήρα αυτών. Πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στις προσπάθειες που είναι αφιερωμένες στην ανάπτυξη διακρατικών δραστηριοτήτων για την αναζωογόνηση των αστικών περιοχών.

Συμπεράσματα

51. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την εξακολούθηση της υποστήριξης της δέσμης πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί με βάση το άρθρο 10 του κανονισμού του ΕΤΠΑ. Ωστόσο, η Επιτροπή καλείται να εξετάσει κατά πόσο τα προτεινόμενα κονδύλια του προϋπολογισμού επαρκούν για το σκοπό αυτό και να λάβει υπόψη τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση σχετικά με τη διαδικασία επιλογής καθώς και τα θέματα της κατανομής των πιστώσεων μεταξύ των διαφόρων ειδών πρωτοβουλιών και της διάδοσης των πληροφοριών που αποκομίζονται μέσω αυτών.

52. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να διαθέσει πόρους που να ανέρχονται στο επιτρεπόμενο από τον κανονισμό όριο του 1 %.

53. Ζητείται από την Επιτροπή να φροντίσει οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να επιμελούνται της διαχειρίσεως και της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων όσον αφορά τα προγράμματα του άρθρου 10.

54. Ζητείται επίσης από την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις υποδείξεις που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση και αφορούν τη διαδικασία εφαρμογής, καθώς επίσης και την ισορροπία κατά τη χρηματοδότηση διαφόρων ειδών πρωτοβουλιών, τη διάδοση της πληροφόρησης όσον αφορά τα σχέδια, προκειμένου να διασφαλισθεί καλύτερη χρήση των πόρων για τη στήριξη σχεδίων συνεργασίας και ανάπτυξης μεταξύ τοπικών και περιφερειακών αρχών.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συμπληρωματική γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Το Προεδρείο της Επιτροπής των Περιφερειών αποφάσισε στις 5 Δεκεμβρίου 1994 και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 Γ της ΣΕΚ, την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για το ανωτέρω θέμα.

Η επιτροπή 4 «Αστικές πολιτικές», ανέλαβε την κατάρτιση συμπληρωματικής γνωμοδότησης. Εισηγήτρια ορίσθηκε η κ. Mary Freehill.

Η ακόλουθη συμπληρωματική γνωμοδότηση επισυνάπτεται στη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών (CdR 303/95) που υιοθετήθηκε κατά την 9η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1995).

Εισαγωγή

Η επιτροπή 4 «Αστικές πολιτικές» ανέλαβε την πρωτοβουλία να καταρτίσει συμπληρωματική γνωμοδότηση σχετικά με το άρθρο 10, από την άποψη της ανάπτυξης των αστικών περιοχών. Η επιτροπή θεωρεί ότι, ενόψει της ιδιαίτερης σημασίας των αστικών προγραμμάτων στην πολιτική που ασκείται με βάση το άρθρο 10, η παρούσα γνωμοδότηση θα αποτελέσει σημαντικό συμπλήρωμα της γνωμοδότησης που καταρτίζεται από την επιτροπή 1 «Περιφερειακή ανάπτυξη, οικονομική ανάπτυξη, τοπικά και περιφερειακά οικονομικά».

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

εκτιμώντας:

1. ότι η συνεργασία μέσω προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται με βάση το άρθρο 10 συμβάλλει σημαντικά στην προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

2. ότι τα προγράμματα αυτά συμβάλλουν στην προαγωγή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης,

3. ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν, σε πολλές περιπτώσεις, σημαντικό ρόλο κατά την εκτέλεση διαφόρων προγραμμάτων, συμβάλλοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στην προσέγγιση των πολιτών,

4. ότι οι μεγάλου και μεσαίου μεγέθους αστικές περιοχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη και θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρά κοινωνικά προβλήματα,

5. ότι οι αστικές περιοχές πρέπει να ανταποκριθούν στις αλλαγές που συντελλούνται λόγω της ενιαίας αγοράς,

6. ότι οι αστικές περιοχές επωμίζονται σημαντικά καθήκοντα για την προαγωγή της βιώσιμης ανάπτυξης.

Διαπιστώνει,

7. με ικανοποίηση, ότι η πολιτική που ασκείται με βάση το άρθρο 10 πρόκειται, σε γενικές γραμμές, να συνεχιστεί, αφού όμως υποστεί ορισμένες σημαντικές τροποποιήσεις,

8. ότι οι πόροι που διατίθενται για το άρθρο 10 υπολείπονται σημαντικά του ποσοστού του 1 % που προβλέπεται στον κανονισμό του ΕΤΠΑ,

9. με ικανοποίηση, ότι στα πλαίσια της πολιτικής που καταρτίστηκε από την Επιτροπή για τον τομέα των τοπικών και περιφερειακών οικονομικών, προβλέπεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο οι αρχές αυτές,

10. με ικανοποίηση, ότι τα πρότυπα προγράμματα που εκτελούνται στο πλαίσιο του Urban συνεχίζονται με νέα μορφή,

11. ότι ένα σημαντικό μέρος των πόρων προορίζεται για προγράμματα που προσανατολίζονται σε αστικές περιοχές,

12. ότι αυξάνονται οι ανά πρόγραμμα διαθέσιμοι πόροι και ότι υπάρχει δυνατότητα πολυετούς χρηματοδότησης των προγραμμάτων,

13. με ικανοποίηση, ότι ενθαρρύνεται η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα,

14. ότι το άρθρο 10 εξακολουθεί να έχει ως στόχο την υποστήριξη διαπεριφερειακών και διασυνοριακών προγραμμάτων με την έντονη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

15. ότι η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στα κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και της περιοχής της Μεσογείου,

16. με ικανοποίηση, ότι λαμβάνεται ήδη υπόψη η ενδεχόμενη προσχώρηση νέων κρατών στην Ένωση,

17. ότι η συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στα κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και της περιοχής της Μεσογείου συμβάλλει τόσο στην οικονομική ανάπτυξη των περιοχών αυτών, την καλύτερη κατανόηση των ειδικών αναγκών των απομακρυσμένων περιοχών, όσο και στην ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών,

18. ότι η Επιτροπή επιθυμεί να εντατικοποιήσει τη συλλογή στατιστικών δεδομένων που αφορούν κυρίως την ανάπτυξη των αστικών περιοχών,

19. με ικανοποίηση, ότι η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία σε πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη διάδοση των εμπειριών που έχουν αποκτηθεί στα διάφορα προγράμματα μέσω σεμιναρίων, συνεδρίων και μελετών,

20. με ικανοποίηση, ότι η Directoria θα συνεχιστεί και στο μέλλον,

21. ότι κατά την προηγούμενη περίοδο οι διαδικασίες για την υποβολή αίτησης ήταν χωρίς λόγο περίπλοκες και ότι δεν είχαν διασαφηνιστεί επαρκώς τα διάφορα κριτήρια αξιολόγησης,

22. με ικανοποίηση, ότι υποβάλλονται προτάσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης των προγραμμάτων, γεγονός το οποίο θα αυξήσει τη διαφάνεια της πολιτικής,

23. με ικανοποίηση ότι η ΕΤΠ θα ενημερώνεται ετησίως σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στα διάφορα προγράμματα.

Είναι της άποψης,

24. ότι οι πόροι που διατίθενται για το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ πρέπει να αυξηθούν για να φθάσουν το ποσοστό 1 % που προβλέπεται στον κανονισμό,

25. ότι οι προτεινόμενες προτεραιότητες πρέπει να υποστηριχθούν,

26. ότι, λαμβανομένης υπόψη της προηγούμενης διαπίστωσης ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, οι αστικές περιοχές θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ένα ουσιαστικό τμήμα των πόρων που διατίθενται στο άρθρο 10,

27. ότι στις καινοτόμες ενέργειες για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στο ρόλο των μεγάλου και μεσαίου μεγέθους αστικών περιοχών ως φορέων οικονομικής ανάπτυξης,

28. ότι τα προτεινόμενα προγράμματα που αποσκοπούν στην από κοινού ανεύρεση λύσεων για κοινά προβλήματα, στην υποστήριξη καινοτόμων ενεργειών και της συνεργασίας μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, θα συμβάλλουν σημαντικά στην κατάστρωση μιας στρατηγικής για την ανάπτυξη των αστικών περιοχών. Ωστόσο, δεν υπεισέρχονται όσο θα έπρεπε στο ρόλο των αστικών περιοχών ως φορέων οικονομικής ανάπτυξης και στο οργανωτικό δυναμικό των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων, όσον αφορά τη συσπείρωση των διαφόρων πλευρών που μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία νέας απασχόλησης,

29. ότι ο προαναφερθείς διττός ρόλος των αστικών περιοχών πρέπει να εκφράζεται περισσότερο άμεσα με την ασκούμενη πολιτική,

30. ότι τα προγράμματα μπορούν να συμβάλουν στην προσπάθεια δημιουργίας νέας απασχόλησης, που αποτελεί και μια από τις προτεραιότητες του Λευκού Βιβλίου «Ανάπτυξη - Ανταγωνιστικότητα - Απασχόληση»,

31. ότι τα προγράμματα πρέπει, επίσης, να συμβάλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη σε συνδυασμό με την πολιτική που αφορά το αστικό περιβάλλον διαβίωσης που χαράσσεται από τη ΓΔ ΧΙ, βάσει της τοπικής ημερήσιας διάταξης 21 σε περιβαλλοντικά αστικά σχέδια,

32. ότι πρέπει να επιδιωχθεί μια μεγαλύτερη συνέργεια με τα άλλα κοινοτικά προγράμματα (π.χ. Phare, Tacis και Med URBS),

33. ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την αποφυγή της επικάλυψης με άλλα κοινοτικά προγράμματα όπως το Urban, το Employment και το Adapt αλλά και με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο,

34. ότι τα προγράμματα που αφορούν την τεχνολογική εξέλιξη και την τηλεματική πρέπει να συντονίζονται με το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο και με άλλες πρωτοβουλίες τις ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας,

35. ότι η αύξηση των κονδυλίων που διατίθενται σε κάθε πρόγραμμα θα οδηγήσει στη μείωση του αριθμού των προγραμμάτων και ότι κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται δυσχέρειες όσον αφορά τη δυνατότητα της μεγαλύτερης προσέγγισης των πολιτών εκ μέρους της Ένωσης 7 είναι ανάγκη συνεπώς να συνεχισθούν μικρότερα σχέδια όπως εκείνα του προγράμματος Pacte,

36. ότι οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται με βάση το άρθρο 10 στους τομείς της χωροταξίας πρέπει μεν να συνεχιστούν, ανάλογα όμως με τα αποτελέσματα της Διακυβερνητικής Διάσκεψης, πρέπει επίσης να υπάρχει η δυνατότητα να τεθούν εκ νέου υπό συζήτηση,

37. ότι το προτεινόμενο αποθεματικό της τάξης του 5 % του συνολικού προϋπολογισμού εντάσσεται στα πλαίσια μιας περισσότερο ευέλικτης προσέγγισης των προτάσεων εκτέλεσης προγραμμάτων που δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στις κανονικές διαδικασίες,

38. ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την περαιτέρω απλούστευση των διαδικασιών και την αύξηση της διαφάνειας των κριτηρίων,

39. ότι η προτεινόμενη, νέα διοικητική διάρθρωση πρόκειται να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των πρωτοβουλιών που χρηματοδοτούνται από το άρθρο 10,

40. ότι τα προτεινόμενα μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας πρέπει να τύχουν υποστήριξης,

41. ότι, λαμβανομένης υπόψη της γνωμοδότησης της ΕΤΠ για τις αστικές πολιτικές στην ΕΕ, τούτο υπογραμμίζει την ανάγκη μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης της αστικής πολιτικής από την ΕΕ ως κατεύθυνση των σχεδίων επίδειξης,

42. ότι η συμμετοχή των κρατών μελών πρέπει να περιορίζεται στη βελτίωση του συντονισμού της πολιτικής σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο με στόχο την οικονομική ανάπτυξη,

43. ότι στη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Ανάπτυξη και τη Μετατροπή των Περιφερειών δεν πρέπει να συμμετέχουν μόνο εκπρόσωποι των κρατών μελών, αλλά και των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

44. ότι χρειάζεται να αποδοθεί ιδιαίτερη σημασία στην όσο το δυνατό ευρύτερη διάδοση των γνώσεων και των εμπειρειών που αποκτήθηκαν στα διάφορα προγράμματα,

45. ότι τα στατιστικά δεδομένα που συγκεντρώνονται από την Επιτροπή μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην αύξηση της επιρροής που ασκείται σε επίπεδο τοπικής και περιφερειακής πολιτικής και ότι ορθώς λαμβάνεται μέριμνα για τη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με την εξέλιξη των αστικών περιοχών,

46. ότι πρέπει, συνεπώς, να δοθεί υψηλή προτεραιότητα στην όσο το δυνατό ευρύτερη διάδοση των πληροφοριών που συλλέγονται και μάλιστα με όσο το δυνατό χαμηλότερο κόστος.

Καλεί

την Επιτροπή και των Συμβούλιο των Υπουργών να λάβουν υπόψη τις παρατηρήσεις της ΕΤΠ κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πολιτικής για το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ.