Ο συνταγματικός έλεγχος πραγματοποιείται από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο να ελέγχει τη συμμόρφωση των νόμων, των διεθνών συμφωνιών που συνάπτει η Λετονία, καθώς και άλλων κανονιστικών ρυθμίσεων, με το Σύνταγμα. Εάν ένα πρόσωπο θεωρεί ότι ένας νόμος, μια διεθνής συμφωνία ή άλλη κανονιστική ρύθμιση παραβιάζει τα θεμελιώδη δικαιώματα που καθορίζονται στο Σύνταγμα, το πρόσωπο αυτό έχει το δικαίωμα να υποβάλει προσφυγή ή «συνταγματική προσφυγή» ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το Συνταγματικό Δικαστήριο θα κινήσει διαδικασία υπό την προϋπόθεση ότι η προσφυγή πληροί τις γενικές και ειδικές απαιτήσεις που ορίζει ο νόμος.

H Λετονία κήρυξε κατάστασης έκτακτης ανάγκης για την πανδημία COVID-19. Στις 12 Μαρτίου 2020 η κυβέρνηση της Λετονίας εξέδωσε την Κήρυξη Κατάστασης Έκτακτης Ανάγκης . Η κήρυξη περιείχε μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 και τροποποιήθηκε αρκετές φορές. Το Κοινοβούλιο, το οποίο συνέχισε να εργάζεται εξ αποστάσεως καθ’ όλη τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης με την υποστήριξη της πλατφόρμας e-Seima, ενέκρινε τα κυβερνητικά μέτρα στο πλαίσιο έκτακτης συνεδρίασης. Στις 16 Μαρτίου 2020 ενημέρωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης σύμφωνα με τη ρήτρα παρέκκλισης που περιέχεται στο άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (η Σύμβαση) ότι οι περιορισμοί που θεσπίστηκαν λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης θα μπορούσαν ενδεχομένως να υπερβούν τα όρια που προβλέπει η Σύμβαση προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός σκοπός της «δημόσιας υγείας». Ο Διαμεσoλαβητής εξήγησε στο κοινό και στους πολιτικούς ότι οι περιορισμοί που επιτρέπονται βάσει της ρήτρας παρέκκλισης που περιέχεται στο άρθρο 15 της Σύμβασης πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά, το οποίο σημαίνει ότι παρεκκλίσεις από τις υποχρεώσεις επιτρέπονται μόνο στον βαθμό που απαιτούνται αναπόφευκτα λόγω του έκτακτου χαρακτήρα της κατάστασης. Σύμφωνα με τον Διαμεσολαβητή, αυτό σημαίνει ότι, χρησιμοποιώντας την κηρυχθείσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η κυβέρνηση της Λετονίας δεν μπορεί να περιορίσει δυσανάλογα τα δικαιώματα του πληθυσμού σε τομείς και με τρόπους μη απολύτως αναγκαίους για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και τον έλεγχο της πανδημίας COVID-19. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης περατώθηκε στις 10 Ιουνίου 2020 (η παρέκκλιση βάσει του άρθρου 15 της Σύμβασης ήρθη την ίδια ημέρα).

Το Γραφείο του Διαμεσολαβητή, που είναι επίσης φορέας για την ισότητα, είναι επιφορτισμένο με την προστασία των δικαιωμάτων των κατοίκων. Ο Διαμεσολαβητής είναι δημόσιος λειτουργός που εκλέγεται από το Κοινοβούλιο και διασφαλίζει την τήρηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στη Λετονία, καθώς και την τήρηση της αρχής της χρηστής διακυβέρνησης από την κρατική διοίκηση και τις τοπικές αρχές αυτοδιοίκησης Ο Διαμεσολαβητής εκτελεί με ανεξαρτησία τις δραστηριότητές του, διέπεται αποκλειστικά από τη νομοθεσία και ουδείς έχει το δικαίωμα να ασκήσει επιρροή στην εκτέλεση των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων του. Τον Μάρτιο του 2015 χορηγήθηκε στο Γραφείο του Διαμεσολαβητή διαπίστευση «Α τάξης» από τον οργανισμό διαπίστευσης των Ηνωμένων Εθνών. Στο πλαίσιο της αξιολόγησής του, ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών ενθάρρυνε το Γραφείο του Διαμεσολαβητή να υποστηρίξει την πρόβλεψη περαιτέρω εγγυήσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η θητεία των μελών του φορέα λήψης αποφάσεων, η προστασία του Διαμεσολαβητή από αθέμιτη παρέμβαση του κοινοβουλίου και η επαρκής χρηματοδότηση για την άσκηση των αυξανόμενων εξουσιών του.





Παράρτημα I: Κατάλογος των πηγών με αλφαβητική σειρά*

* Ο κατάλογος των σχολίων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την έκθεση σχετικά με το κράτος δικαίου του 2020 διατίθεται στον ιστότοπο (ιστότοπος της Επιτροπής).

Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2019), Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 482: Επιχειρήσεις και διαφθορά.

Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2020), Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 502: Διαφθορά.

Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα, Λετονία. https://rsf.org/en/latvia .

Διεθνής Διαφάνεια (2020), Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς 2019.

Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2019, A.K., συνεκδικασθείσες υποθέσεις C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, ECLI:EU:C:2019:982.

Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Land Hessen, C-272/19, ECLI:EU:C:2020:535.

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2019), The Council for the Judiciary does not support the establishment of a specialised economic court in Latvia (Το Δικαστικό Συμβούλιο δεν στηρίζει τη σύσταση ειδικού οικονομικού δικαστηρίου στη Λετονία). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-council-for-the-judiciary-does-not-support-the-establishment-of-a-specialized-economic-court-in-latvia-9632?year=2019& .

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2019), The Council for the Judiciary repeatedly rejects the establishment of the Economic Court (Το Δικαστικό Συμβούλιο απορρίπτει επανειλημμένα τη σύσταση του οικονομικού δικαστηρίου). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-council-for-the-judiciary-repeatedly-rejects-the-establishment-of-the-economic-court-9848?year=2019 .

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2020), The administrative immunity of judges is waived (Αίρεται η διοικητική ασυλία των δικαστών). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-administrative-immunity-of-judges-is-waived-10088?year=2020&month=6& .

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2020), The Judicial Council will evaluate the candidates for the position of Prosecutor General (Το Δικαστικό Συμβούλιο θα αξιολογεί τους υποψηφίους για τη θέση του γενικού εισαγγελέα). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-judicial-council-will-evaluate-the-candidates-for-the-position-of-prosecutor-general-10077?year=2020& .

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2020), The new procedure for selection of judges is approved (Εγκρίνεται η νέα διαδικασία επιλογής δικαστών). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-new-procedure-for-selection-of-judges-is-approved-10018?year=2020& .

Δικαστικό Συμβούλιο Λετονίας (2020), The selection of candidates for the position of the Prosecutor General will henceforth be the responsibility of the Judicial Council (Η επιλογή των υποψηφίων για τη θέση του γενικού εισαγγελέα θα αποτελεί στο εξής αρμοδιότητα του Δικαστικού Συμβουλίου). http://at.gov.lv/en/jaunumi/par-tieslietu-padomi/the-selection-of-candidates-for-the-position-of-the-prosecutor-general-will-henceforth-be-the-responsibility-of-the-judicial-council-10023?year=2020& .

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, έκθεση χώρας για τη Λετονία 2020 που συνοδεύει την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωομάδα, Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2020: Αξιολόγηση της προόδου σχετικά με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, και αποτελέσματα των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, SWD(2020) 513 final.

Εικονική επίσκεψη στη Λετονία στο πλαίσιο της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου.