Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, σχετικά με το «Πράσινο Βιβλίο για τους κάθετους περιορισμούς στην πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ»

(97/C 244/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο για τους κάθετους περιορισμούς στην πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ [COM(96) 721 τελικό] 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής με ημερομηνία 30 Ιανουαρίου 1997, σύμφωνα με την οποία πρέπει να ζητείται η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών επί του θέματος, δυνάμει του Άρθρου 198 Γ πρώτο εδάφιο της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της, με ημερομηνία 8 Μαρτίου 1997, να ανατεθεί η προετοιμασία της γνωμοδότησης στην υποεπιτροπή 1 - Τοπικά και Περιφερειακά οικονομικά 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 114/97 rev.) που υιοθέτησε η υποεπιτροπή 1 στις 14 Μαΐου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ricca 7

τα Άρθρα 85 έως 90 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

υιοθέτησε κατά τη 18η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουνίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση ομόφωνα.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Πράσινο Βιβλίο εστιάζεται κατά κύριο λόγο στους κάθετους περιορισμούς στην αλυσίδα διανομής, χωρίς να καλύπτει τα προβλήματα στους τομείς των αυτοκινήτων, των εμπορικών αντιπροσώπων και των αδειών εκμετάλλευσης διανοητικής ιδιοκτησίας που αποτελούν ή θα αποτελέσουν αντικείμενο ξεχωριστών μέτρων.

1.2. Οι κάθετοι περιορισμοί είναι οι συμφωνίες μεταξύ παραγωγών και διανομέων για την πρόσβαση στην αγορά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε κατά τρόπο επωφελή έναντι του ανταγωνισμού, για την προαγωγή της ολοκλήρωσης των αγορών και της αποτελεσματικότητας της διανομής, είτε κατά τρόπο αντιανταγωνιστικό παρακωλύοντας την ολοκλήρωση και τον ανταγωνισμό.

1.3. Το Άρθρο 85 της Συνθήκης για την ΕΕ αναφέρει σχετικά:

«Είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων (...) που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς (...).

Ωστόσο, οι εν λόγω διατάξεις δύνανται να κηρυχθούν ανεφάρμοστες σε κάθε συμφωνία η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου (...)».

1.4. Οι κάθετοι περιορισμοί, κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο μπορούν να ευνοήσουν ή να παρεμποδίσουν την υλοποίηση μιας πραγματικά εσωτερικής αγοράς, μπορούν να διευκολύνουν ή να τροχοπεδήσουν και το διεθνές εμπόριο, λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό συνασπισμό παγκοσμίως.

2. Η υφιστάμενη κατάσταση

2.1. Οι απαγορευμένες συμφωνίες είναι αυτοδικαίως άκυρες (Άρθρο 85, παράγραφος 2, της Συνθήκης της ΕΕ), εκτός και εάν απολαύουν απαλλαγής δυνάμει της παραγράφου 3 του ιδίου άρθρου.

2.2. Η Επιτροπή διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη χορήγηση απαλλαγών και καθιέρωσε ένα σύστημα κοινοποίησης στην Επιτροπή των συμφωνιών για τις οποίες ζητείται εξαίρεση ή αρνητική πιστοποίηση (βεβαίωση ότι η συμφωνία δεν συνιστά παραβίαση του Άρθρου 85).

2.3. Ο αριθμός των κοινοποιήσεων είναι τόσο υψηλός που η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να διεκπεραιώσει παρά μόνον ένα περιορισμένο ποσοστό. Για αυτό το λόγο, προκειμένου να δοθεί ασφάλεια δικαίου στις επιχειρήσεις που συνάπτουν κάθετες συμφωνίες, υιοθετήθηκε μια τακτική έκδοσης «απαλλαγών κατά κατηγορίες».

2.4. Ορίζονται, έτσι, οι κατηγορίες συμφωνιών που πληρούν κατά κανόνα τις προϋποθέσεις του Άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης και, ως εκ τούτου, απαλλάσσονται αυτομάτως.

2.5. Η Επιτροπή προσδιόρισε διάφορες κατηγορίες διανομής και ενέκρινε για κάθε μια εξ αυτών ειδικό κανονισμό απαλλαγής.

2.6. Οι κανονισμοί που ισχύουν επί του παρόντος αφορούν τα εξής:

- τις συμφωνίες αποκλειστικής πώλησης [κανονισμός (EOK) αριθ. 1983/83] () 7

- τις συμφωνίες αποκλειστικής προμήθειας (συμπεριλαμβανομένων των ειδικών καθεστώτων για το ζύθο και τα καύσιμα) [κανονισμός (EOK) αριθ. 1984/83] () 7

- τις συμφωνίες δικαιόχρησης (franchising) [κανονισμός (EOK) αριθ. 4087/88] ()

Εφόσον μια συμφωνία η οποία αφορά τις προαναφερθείσες κατηγορίες πληροί τις απαιτήσεις που θέτουν οι κανονισμοί περί απαλλαγής, τότε δεν απαιτείται καμία κοινοποίηση προς την Επιτροπή προκειμένου να τύχει απαλλαγής.

2.7. Επιπλέον, η Επιτροπή προσδιόρισε άλλο ένα είδος διανομής, την επιλεκτική διανομή, για την οποία - εφόσον δεν διαπιστώθηκε κανένα πρόβλημα «μαζικών» κοινοποιήσεων - υιοθετήθηκε μια σειρά ατομικών αποφάσεων.

2.8. Η Επιτροπή, λόγω της ανησυχίας της περί ενδεχόμενης νόθευσης του ανταγωνισμού, ακολούθησε μέχρι σήμερα μια πολιτική που συνίστατο στη μάλλον αυστηρή εφαρμογή του Άρθρου 85, παράγραφος 1. Ωστόσο, απαιτείται η αναθεώρηση της προαναφερθείσας πολιτικής είτε επειδή λήγουν οι κανονισμοί που διέπουν τους περιορισμούς είτε επειδή διαπιστώθηκαν εις βάθος μεταβολές όσον αφορά τις μεθόδους διανομής. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο να εξετασθεί εάν και κατά πόσον είναι σκόπιμο ή όχι να τροποποιηθεί η προσέγγιση του εν λόγω προβλήματος.

3. Ο ρόλος των εθνικών αρχών για τη διασφάλιση του ανταγωνισμού.

3.1. Διαπιστώνεται σημαντική ανομοιογένεια όσον αφορά τις εθνικές διατάξεις επί θεμάτων ανταγωνισμού.

Εννέα κράτη μέλη (Βέλγιο, Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ισπανία και Σουηδία) ακολούθησαν την προσέγγιση της Κοινότητας και εισήγαγαν στις εθνικές νομοθεσίες τους νόμους παρόμοιους προς το Άρθρο 85 όσον αφορά τη διάρθρωσή του, η οποία περιλαμβάνει μια γενική απαγόρευση και μια χωριστή διάταξη περί απαλλαγής.

Εντούτοις, διάφορα κράτη μέλη εφαρμόζουν τους εθνικούς κανόνες που θέτουν διαφορετικά κριτήρια από εκείνα που υιοθέτησε η Επιτροπή.

Στα άλλα κράτη μέλη (Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο) οι νόμοι που ισχύουν για τους περιορισμούς του ανταγωνισμού δεν είναι εξομοιώσιμοι προς το κοινοτικό δίκαιο.

Στις ΗΠΑ, ο αντιμονοπωλιακός νόμος δεν επιδιώκει την ολοκλήρωση των αγορών, αλλά προωθεί την ευημερία των καταναλωτών.

Το σύστημα κοινοποίησης των περιοριστικών συμφωνιών δεν προβλέπεται ούτε στις ΗΠΑ, ούτε στον Καναδά, ούτε σε διάφορα κράτη μέλη, ακόμη και εάν υποτεθεί ότι οι κάθετες συμφωνίες είναι νόμιμες αυτές καθεαυτές.

4. Διάρθρωση της διανομής

4.1. Η διάρθρωση της διανομής διαφέρει σημαντικά από τον έναν τομέα στον άλλο, είτε ως προς το βαθμό συγκέντρωσης είτε ως προς την οργάνωση. Επιπλέον, ακόμη και στον ίδιο τομέα παρατηρούνται αξιοσημείωτες διαφορές από άποψη διαστάσεων και διάρθρωσης μεταξύ των κρατών μελών.

4.2. Η διανομή αποτελεί δυναμικό τομέα, ο οποίος προσφέρει εργασία σε 22 εκατομμύρια άτομα και αριθμεί 4,5 εκατομμύρια επιχειρήσεις (3,4 εκατομμύρια για τη λιανική και 1,1 εκατομμύρια για τη χονδρική).

4.3. Επί του παρόντος, διαπιστώνεται μια τάση συγκέντρωσης της διανομής, η οποία αντικατοπτρίζει την αντίστοιχη τάση σε επίπεδο παραγωγής.

Στο μεγαλύτερο τμήμα της βόρειας Ευρώπης, η διανομή μεγάλης κλίμακας αποφέρει ποσοστό υψηλότερο του 50 % των πωλήσεων, παρότι το σύστημα των υπεραγορών - το οποίο εξαπλώνεται ταχύτατα στη Μεσογειακή Ευρώπη - επιβράδυνε την ανάπτυξή της στη βόρεια Ευρώπη.

4.4. Η ίδια η φύση της διανομής υπέστη αλλαγές λόγω της επανάστασης στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφόρησης, οι οποίες παρέχουν τη βάση πληροφοριών για τη βελτίωση της διαχείρισης των λιανοπωλητών και διευκολύνουν την άμεση επαφή μεταξύ παραγωγών, προμηθευτών και εγκαταστάσεων πώλησης στο κοινό.

5. Καύσιμα και ζυθοποιία

5.1. Ο αριθμός των διανομέων βενζίνης παρουσιάζει μείωση, ενώ το μέσο μέγεθος των πρατηρίων βενζίνης αυξάνεται, με παράλληλη αύξηση της απαιτούμενης επένδυσης (μεγαλύτερες διαστάσεις, περιβαλλοντικοί κανόνες και προσφορά περισσότερων υπηρεσιών) και πολλαπλασιασμό των δραστηριοτήτων πώλησης που δεν σχετίζονται με τα καύσιμα (καταστήματα που πωλούν διάφορα καταναλωτικά αγαθά, πέραν των εξαρτημάτων και των λιπαντικών αυτοκινήτων).

5.2. Η διάρθρωση της ζυθοποιίας διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Στις χώρες που αποτελούν εκ παραδόσεως «καταναλωτές ζύθου», η σύμβαση διανομής αποτελεί σύνηθες εμπορικό μέσο, αλλά φαίνεται ότι η εφαρμογή των συμβάσεων αποκλειστικής πώλησης στα κράτη μέλη δεν έχει επιπτώσεις ούτε στο ενδοκοινοτικό εμπόριο ζύθου ούτε στην πρόσβαση στις αγορές.

Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες εφαρμόζεται ο περιορισμός παρατηρούνται, κατά κανόνα, εισαγωγές ζύθου ανάλογες προς εκείνες των κρατών μελών όπου δεν επιβάλλεται ο περιορισμός αυτός.

5.3. Μολονότι σε μερικές περιπτώσεις σημειώνεται μια τάση αύξησης των πωλήσεων για κατανάλωση εκτός του τόπου αγοράς (συσκευασίες ζύθου προς κατανάλωση κατ' οίκον), η κατανάλωση ζύθου από το βαρέλι παραμένει υψηλή και αποτελεί, ορισμένες φορές, πραγματικό στήριγμα της κατανάλωσης στα σημεία λιανικής πώλησης.

5.4. Οι συμφωνίες ορίζουν τη στενή και μακροχρόνια συνεργασία μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, η οποία αποσκοπεί σε βελτίωση του προϊόντος και της παροχής βοήθειας, και συνεισφέρουν στις σημαντικές επενδύσεις που απαιτούνται για την προσαρμογή των καταστημάτων και του εξοπλισμού στις απαιτήσεις της πελατείας.

6. Επιλογές που προτείνονται από το Πράσινο Βιβλίο

6.1. Το Πράσινο Βιβλίο προβλέπει, ενόψει αναθεώρησης των κανονιστικών διατάξεων, τις εξής τέσσερις επιλογές:

- Επιλογή I: Συνίσταται στη διατήρηση του ισχύοντος συστήματος, συμπεριλαμβανομένων και των ειδικών ρυθμίσεων για το ζύθο και τη βενζίνη.

- Επιλογή II: Με βάση το ισχύον σύστημα, προτείνονται τροποποιήσεις των διατάξεων των κανονισμών που διέπουν τις απαλλαγές κατά κατηγορίες, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής τους, προσδίδοντας μεγαλύτερη ευελιξία και προβαίνοντας σε μείωση των περιπτώσεων που χρήζουν κοινοποίησης. Προτείνεται, δε, να εξακολουθήσουν να ισχύουν οι ειδικές ρυθμίσεις για το ζύθο και τη βενζίνη.

- Επιλογή III: Πιο συγκεκριμένες απαλλαγές κατά κατηγορίες, με την εισαγωγή περιοριστικού κατώτατου ορίου (40 % του μεριδίου αγοράς) για το δικαίωμα απαλλαγής.

- Επιλογή IV: Εισαγωγή «τεκμηρίου αρνητικής πιστοποίησης» για τους συμβαλλόμενους που διαθέτουν μερίδιο αγοράς κατώτερο του 20 % 7 για τις περιπτώσεις που υπερβαίνουν αυτό το κατώτατο όριο συνιστάται η εφαρμογή είτε της επιλογής ΙΙ είτε της επιλογής ΙΙΙ.

7. Γενικές παρατηρήσεις

7.1. Κατά την αξιολόγηση ενός τόσο πολυσύνθετου θέματος, η Επιτροπή των Περιφερειών δεν μπορεί παρά να συνταχθεί με την οπτική των πλησιέστερών της ατόμων, δηλαδή των καταναλωτών, και να αναζητήσει ποιά από τα βασικά στοιχεία αξιολόγησης κατορθώνουν να διακρίνουν καλύτερα εάν οι επιπτώσεις δυνητικών περιοριστικών πρακτικών πλήττουν ή όχι την ανταγωνιστική διάρθρωση των αγορών και, συνεπώς, εάν συνεπάγονται ή όχι πλεονεκτήματα για τους χρήστες-καταναλωτές.

7.2. Από αυτή την άποψη, δεν είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι οι κάθετες συμφωνίες επιφέρουν οπωσδήποτε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού: ορισμένες από αυτές προκαλούν όντως στρεβλώσεις, ενώ αντίθετα άλλες έχουν θετική επίδραση όσον αφορά τον ανταγωνισμό στην αγορά και την ποιότητα του τελικού προϊόντος που προσφέρεται στους καταναλωτές.

7.3. Οι αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις των κάθετων περιορισμών έχουν σαφώς περιορισμένη επίδραση στις ανταγωνιστικές αγορές, με αποτέλεσμα να ενισχύουν την οικονομική αποδοτικότητά τους αποφέροντας συνακόλουθα οφέλη για τους καταναλωτές.

8. Παρατηρήσεις σχετικά με τη διανομή μεγάλης κλίμακας

8.1. Η τάση συγκέντρωσης είναι χρήσιμη αυτή καθεαυτή;

Η συγκέντρωση έχει ως αποτέλεσμα τη ενίσχυση της θέσης των διανομέων έναντι των προμηθευτών και ενθαρρύνει την ανάπτυξη ίδιων εμπορικών σημάτων εκ μέρους των διανομέων.

8.2. Η δημιουργία ενώσεων εφοδιασμού σε εθνικό, ευρωπαϊκό και, συχνά, σε διεθνές επίπεδο επέφερε αύξηση των μεγάλων ομίλων διανομής, ολοκληρωμένων ή όχι, και, ενίοτε, προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ παραγωγών και διανομέων.

8.3. Η συγκέντρωση της πραγματικής δύναμης στη διανομή μεγάλης κλίμακας έχει συμφέρον να προστατεύσει τους καταναλωτές και, μακροπρόθεσμα, να απομακρύνει τον ανταγωνισμό και να επιταχύνει τη διαδικασία συγκέντρωσης στον τομέα της λιανικής πώλησης;

8.4. Η ισχυρή συγκέντρωση θέτει εκτός αγοράς τα μικρά εμπορικά καταστήματα, - που αντιστοιχούν σε ποσοστό 95 % των εμπορικών επιχειρήσεων της ΕΕ - και επιφέρει μειονεκτήματα κοινωνικού χαρακτήρα τα οποία, παρότι δεν είναι άμεσα προσδιορίσιμα από ποσοτική άποψη, συνεπάγονται κοινωνικό κόστος όσον αφορά τα ακόλουθα στοιχεία:

- συνήθως, τα καταστήματα διανομής μεγάλης κλίμακας εγκαταλείπουν τα ιστορικά κέντρα των πόλεων για την περιφέρεια (καλύτερη πρόσβαση, χώροι στάθμευσης, αλλά και συγκέντρωση οχημάτων) 7

- τα ιστορικά κέντρα αδειάζουν και, κατ'αυτόν τον τρόπο, μειώνεται η ασφάλεια 7

- τα ασθενέστερα άτομα (π.χ. οι ηλικιωμένοι) τίθενται σε δυσμενή θέση όσον αφορά την πρόσβαση στο σύστημα διανομής 7

- η άμεση επαφή με τους καταναλωτές εξασθενεί 7

- η ποιότητα των προϊόντων και η ευκολία εξεύρεσής τους ενδέχεται να μειωθεί 7

- η βοήθεια προς τους καταναλωτές ενδέχεται να ελαττωθεί είτε μετά την αγορά είτε από πλευράς παροχής συμβουλών κατά την αγορά.

9. Παρατηρήσεις σχετικά με τις συμφωνίες πώλησης ζύθου

9.1. Το ενδοκοινοτικό εμπόριο ζύθου παρέχει ενδείξεις καλής λειτουργίας, σημειώνοντας, μεταξύ του 1985 και του 1994, αύξηση από 10 περίπου εκατομμύρια εκατόλιτρα (hl) σε περισσότερα από 20 εκατομμύρια εκατόλιτρα, η οποία αντιστοιχεί στο 51,3 % των συνολικών εξαγωγών ζύθου της ΕΕ (39 εκατομμύρια εκατόλιτρα). Εξάλλου, η εφαρμογή αποκλειστικών συμβάσεων δεν δημιούργησε κωλύματα στην ευρωπαϊκή αγορά ζύθου.

9.2. Ο τομέας της ζυθοποιίας παρουσιάζει υψηλό δείκτη κεφαλαιακών ακινητοποιήσεων: η σχέση επενδύσεις/κύκλος εργασιών ισούται περίπου ανέρχεται σε 2 και η σχέση επενδύσεις/ακαθάριστο κέρδος κυμαίνεται μεταξύ 15 και 20. Για το λόγο αυτό οι ζυθοποιίες στηρίζονται σε μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες πολιτικές για να αποσβέσουν τις επενδύσεις και βασίζονται, επομένως, στη συνέχεια και τη σταθερότητα των τοπικών αγορών.

9.3. Οι επενδύσεις αυτές συμβάλλουν στη διατήρηση ενός δικτύου σημείων πώλησης, το οποίο διασφαλίζει όχι μόνον απασχόληση αλλά και μια «ποιότητα» ως προς τις δυνατότητες συνεύρεσης στα πλαίσια της κοινωνικής ζωής σε μια κοινότητα. Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις περιοχές της υπαίθρου, καθώς και για τη διατήρηση ορισμένων παραδόσεων (τα γαλλικά «καφέ» θα εξαφανίζονταν χωρίς τη στήριξη των επενδύσεων που ενισχύονται από τους καθορισμένους περιορισμούς για το ζύθο, ο οποίος αποτελεί το στήριγμα των πωλήσεων των «μπιστρό»).

9.4. Οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν μεταξύ ενός φάσματος προϊόντων που προσφέρονται σε φιάλες, δοχεία και βαρέλια σε λογικές τιμές και με εξασφαλισμένη ποιότητα, φρεσκάδα και εξυπηρέτηση.

9.5. Η ενίσχυση που παρέχουν οι ζυθοποιίες στους διαχειριστές των σημείων πώλησης - από την οικονομική ενίσχυση ως τη διαχείριση βάσει χρησιδανείου εγκαταστάσεων και εξοπλισμών, και την πρόβλεψη των προμηθειών - παρέχει τη δυνατότητα, χωρίς τις εγγυήσεις που απαιτούν φυσιολογικά τα πιστωτικά ιδρύματα, σύστασης μιας μικρής επιχείρησης με περιορισμένο οικονομικό κίνδυνο, η οποία αποτελεί ταυτόχρονα σημαντικό οικονομικό παράγοντα, ενώ περιορίζεται παράλληλα η διείσδυση εκ μέρους μη ενδεδειγμένων χρηματοδοτών (βλέπε τοκογλυφία).

9.6. Η σύναψη συμβάσεων διανομής ζύθου παρέχει στις μικρές και μεσαίες ζυθοποιίες περιθώρια διαφάνειας και επιτόπιου ανταγωνισμού που δεν εξαρτώνται από τη συνήθη δαπανηρή και αναποτελεσματική προώθηση του εμπορικού σήματος, μέσω διαφημίσεων στα μέσα ενημέρωσης.

9.7. Η τροποποίηση των υφιστάμενων κανόνων θα μπορούσε να οδηγήσει στη διατήρηση μόνο των πιο εύρωστων σημείων πώλησης και να προκαλέσει απώλεια θέσεων απασχόλησης και μείωση των περιθωρίων επιλογής των καταναλωτών και ενός εκ των κυριότερων κοινωνικών παραγόντων.

10. Παρατηρήσεις σχετικά με τις συμφωνίες επιλεκτικής διανομής

10.1. Κρίνεται σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το αθροιστικό αποτέλεσμα που προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό των δικτύων επιλεκτικής διανομής, το οποίο επιφέρει εξασθένηση του ενεργού ανταγωνισμού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις (παραδείγματος χάρη στην περίπτωση των καλλυντικών), διαμορφώνεται μια κατάσταση κατά την οποία οι καταναλωτές υποχρεώνονται να πληρώνουν αστρονομικά ποσά για ένα προϊόν που είναι δυνατόν να βρεθεί σε ελάχιστα σημεία πώλησης, μη ανταγωνιζόμενα μεταξύ τους.

Σε αυτή την περίπτωση, οι καταναλωτές πληρώνουν και το δικαίωμα επιλογής.

11. Συμπεράσματα

11.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι η ποικιλομορφία των παραμέτρων που άπτονται της προβληματικής των κάθετων περιορισμών στην πολιτική ανταγωνισμού της Κοινότητας δυσχεραίνει τον καθορισμό μιας ενιαίας επιλογής η οποία να μην αφήνει περισσότερα περιθώρια αμφισβήτησης για έναν τομέα από ό,τι για κάποιον άλλο.

11.2. Επισημαίνεται η ανάγκη διατήρησης συνεκτικής και ομοιογενούς εφαρμογής του Άρθρου 85 όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς σε ολόκληρη την κοινοτική επικράτεια, όπως συμβαίνει επί του παρόντος.

11.3. Όποια επιλογή και εάν υιοθετηθεί, θα πρέπει να διατηρηθούν όσες συμφωνίες επέφεραν πλεονεκτήματα - όπως στην περίπτωση του ζύθου - από άποψη αποδοτικότητας και διείσδυσης στην αγορά, καθιστώντας δυνατή την ανταγωνιστικότερη διανομή του προϊόντος με τη βοήθεια σημαντικών επενδύσεων.

11.4. Η ανάλυση της επίδρασης στην αγορά κρίνεται προτιμότερη από την αξιολόγηση της μορφής των συμφωνιών.

11.5. Θεωρείται σκόπιμο να εξετασθεί το ενδεχόμενο παροχής ευνοϊκότερης αντιμετώπισης στους κάθετους περιορισμούς που συνοδεύονται από αξιόλογες επενδύσεις.

11.6. Ευκταίο θα ήταν να ακουστεί και μια άλλη φωνή εκτός από εκείνη των παραγωγών και των διανομέων κατά την αξιολόγηση των ωφελημάτων που προκύπτουν για τους καταναλωτές και, εν προκειμένω, η φωνή των ίδιων των καταναλωτών.

Υπάρχει δυνατότητα για ένα Συμβούλιο Καταναλωτών; (υπενθυμίζεται η γνωμοδότηση της ΕΤΠ, για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις προτεραιότητες της πολιτικής καταναλωτών 1996-1998) ().

11.7. Η σύσταση Συμβουλίου Καταναλωτών, σε συνάρτηση και με τις επιπτώσεις των κάθετων περιορισμών, θα πρέπει να συνοδευθεί από τον καθορισμό τόσο ενός μηχανισμού παρακολούθησης όσο και των σχετικών κριτηρίων αξιολόγησης.

11.8. Σχετικά με τις προτεινόμενες επιλογές ΙΙΙ και IV, επισημαίνεται ότι η καθιέρωση κατώτατων ορίων ως προς το μερίδιο αγοράς έχει νόημα μόνον εφόσον τα όρια αυτά αφορούν το σύνολο της κοινοτικής αγοράς, χωρίς αποκλίσεις στις εθνικές αγορές, κατά τρόπο ώστε να διασφαλισθεί η εφαρμογή των ίδιων κανόνων (που δεν είναι επί του παρόντος ομοιογενείς) σε όλες τις χώρες, χωρίς να τεθούν σε μειονεκτική θέση ορισμένα μεμονωμένα κράτη μέλη.

11.9. Εν κατακλείδι, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει σκόπιμο να επικρατήσει η επιλογή Ι - διατήρηση του ισχύοντος συστήματος - σε συνάρτηση με τα πλεονεκτήματα που προβάλλονται στο Πράσινο Βιβλίο και συνιστά τα εξής:

- την υιοθέτηση μεγαλύτερης ευελιξίας, λιγότερου παρεμβατισμού και μιας ευρύτερης θεώρησης κατά των ορισμό των απαλλαγών κατά κατηγορίες 7

- την επίδειξη περισσότερης προσοχής όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις των συμφωνιών 7

- την επανεξέταση των διατάξεων που άπτονται της επιλεκτικής διανομής, είτε από την άποψη της διαφάνειας και της αντικειμένικότητας των κριτηρίων αποδοχής και της δυνατότητας προαίρεσης των παραγωγών, είτε από πλευράς διατήρησης της επιλεκτικής διανομής ενός προϊόντος, ακόμη και εάν αυτή δεν αιτιολογείται πλέον, είτε όσον αφορά το αθροιστικό αποτέλεσμα που προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό των δικτύων επιλεκτικής διανομής 7

- την προστασία των συμφερόντων των ΜΜΕ 7

- την μη εισαγωγή καμίας γενικής τροποποίησης των κοινοτικών κανόνων που διέπουν τις δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ των ζυθοποιείων και των σημείων πώλησης των προϊόντων τους.

Βρυξέλλες, 12 Ιουνίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ L 173 της 30. 6. 1983, σ. 1.

() ΕΕ L 173 της 30. 6. 1983, σ. 5.

() ΕΕ L 359 της 28. 12. 1988, σ. 46.

() ΕΕ C 337 της 11. 11. 1996, σ. 49.