Αριθ. C 339/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.91 
Νοέμβριος 1990: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθετεί δέσμη μέτρων για την ενσωμάτωση των πέντε νέων κρατιδίων 
της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Δεκέμβριος 1990:το Συμβούλιο των Υπουργών εγκρίνει αυτή τη δέσμη μεταβατικών μέτρων για την ενσωμάτωση 
των γερμανικών κρατιδίων στην Κοινότητα. 
Δεκέμβριος 1990: το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Ρώμη εγκρίνει επισιτιστική βοήθεια ύψους 750 εκατομμυρίων Ecu 
για τη Σοβιετική Ένωση. Αποφασίζεται να επιταθεί η βοήθεια που ήδη παρέχεται στις άλλες χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης. 
Δεκέμβριος 1990: το Συμβούλιο των ΕΚ αναθέτει στην Επιτροπή των ΕΚ τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για τη 
σύναψη συμφωνίας σύνδεσης με την Πολωνία, Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία. Οι πρώτες διαπραγματεύσεις 
άρχισαν το Φεβρουάριο του 1991. 
Ιανουάριος 1991: η Επιτροπή των ΕΚ ανακοινώνει ότι θα επωφεληθεί και η Ρουμανία από τα ενισχυτικά προγράμματα 
που εφαρμόζουν οι βιομηχανικές χώρες στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που επιθυμούν να προβούν σε 
μεταρρυθμίσεις. 
Μάρτιος 1991: η Επιτροπή εγκρίνει κοινοτικό σχέδιο ενίσχυσης των νέων κρατιδίων της Ομοσπονδιακής Δημοκρα­
τίας της Γερμανίας στα οποία θα χορηγηθεί κατά την περίοδο 1991/1993 κοινοτική οικονομική ενίσχυση ύψους 
ο οιοεκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. 
Ιούνιος 1991: Διάλυση του Συμβουλίου Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας (Komekon). 
Αύγουστος 1991: Αποτυχημένο πραξικόπημα στη Σοβιετική Ένωση το οποίο είχε ως συνέπεια την επιτάχυνση της 
διαμόρφωσης της ΕΣΣΔ σε Ομοσπονδία δημοκρατικών κρατών. 
Γνωμοδότηση για την οικονομική κατάσταση στην Κοινότητα στα μέσα του 1991 
(91/C 339/13) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 26 Φεβρουαρίου 1991 να εκδώσει, με βάση 
τις διατάξεις του άρθρου 20 (τέταρτη παράγραφος) του Εσωτερικού Κανονισμού, γνωμοδότηση για την 
οικονομική κατάσταση στην Κοινότητα στα μέσα του 1991. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 10 Σεπτεμβρίου 1991 με βάση την 
εισήγηση του κ. B.N.J. Pompen. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε κατά τη 289η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
26ης Σεπτεμβρίου 1991), με πλειοψηφία, 6 ψήφους κατά και 15 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Γενικές τάσεις 
Στο σημείο αυτό παρουσιάζεται η γενική εικόνα της οικονο­
μικής κατάστασης κατά την εξαετία 1989-1994, βάσει ορισμέ­
νων δεικτών (βλ. πίνακα 1)(·). Οι υποθέσεις για τα έτη 1991 
(') Τα οικονομικά δεδομένα για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τη 
Γερμανία δεν λαμβάνουν υπόψη την πρώην ΛΔΓ λόγω σοβαρών 
στατιστικών προβλημάτων. και 1992 καταρτίσθηκαν απο την Επιτροπή των ΕΚ και 
συμπληρώθηκαν με στοιχεία που διατέθηκαν από το 
Nederlands Centraal Planbureau για τα έτη 1993/1994 με 
σκοπό να επεκταθεί η ανάλυση της οικονομικής πολιτικής. 
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν είναι απολύτως βεβαιωμένα. 
Στο σημείο 1.4 θα αναλυθεί η αβεβαιότητα που περιβάλλει 
τα στοιχεία αυτά. 
31.12.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 339/65 
Πίνακας 1: Βασικά στοιχεία της διεθνούς οικονομίας 1989-1994 
Ύψος ΑΕΠ 
(ποσοστιαίες ετήσιες διακυμάν­
σεις) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Όγκος της εσωτερικής ζήτησης 
(ποσοστιαίες διακυμάνσεις) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Πληθωρισμός 
(διακυμάνσεις σε % ΑΕΠ) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Ποσοστά ανεργίας 
(διακυμάνσεις σε % ΑΕΠ) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Υπόλοιπο προϋπολογισμού στο 
δημόσιο τομέα (δ) 
(διακυμάνσεις σε % ΑΕΠ) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Υπόλοιπο λογαριασμών τρεχου-
σών συναλλαγών 
(διακυμάνσεις σε % ΑΕΠ) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 
Μακροπρόθεσμα επιτόκια 
(διακυμάνσεις σε % ΑΕΠ) 
ΗΠΑ 
Ιαπωνία 
ΕΟΚ 1989 
2,8 
4,9 
3,3 
2,2 
5,7 
3,7 
3,8 
1,5 
5,1 
5,3 
2,3 
8,9 
-1,7 
1,8 
-3,0 
-1,9 
2,1 
-0,1 
8,5 
5,1 
7,0 1990 
1,0 
5,6 
2,7 
0,5 
5,8 
2,8 
4,1 
1,9 
5,6 
5,4 
2,1 
8,2 
-2,4 
2,2 
-4,1 
-1,8 
1,2 
-0,2 
8,5 
7,4 
8,8 1991 
Η 
0,3 
4,2 
2,2 
-ο,ι 
4,2 
2,3 
5,5 
2,1 
5,5 
6,1 
2,2 
8,8 
-2,3 
2,5 
-4,1 
-1,8 
1,6 
-0,8 
— 1991 
ν») 
0,1 
3,8 
1,4 
-0,5 
4,1 
1,4 
4,0 
2,3 
5,5 
6,6 
2,2 
8,7 
-1,8 
1,7 
-4,6 
-0,3 
0,9 
-0,6 
7,75 
6,75 
9,00 1992 
(α) 
1,0 
4,1 
2,5 
0,7 
4,3 
3,0 
5,7 
2,0 
4,8 
6,7 
2,3 
8,8 
-1,9 
2,2 
-3,6 
-1,4 
1,9 
-0,7 
— 1992 
(Ρ) 
1,6 
4,1 
2,3 
1,4 
4,6 
2,7 
4,7 
2,0 
4,8 
6,6 
2,2 
9,2 
-2,4 
2,0 
-4,4 
-0,9 
1,0 
-0,8 
7,5 
6,5 
9,3 1993/1994 
3,75 
4,25 
3,25 
3,25 
4,25 
3,0 
3,75 
2,25 
4,25 
(γ) 
5,75 
2,25 
8,75 
(?) 
-1,75 
3,25 
-3,5 
00 
-0,5 
1,0 
-0,5 
Ο 
7,5 
6,5 
8,0 
(α) εκτίμηση το Νοέμβριο 1990. 
(Ρ) εκτίμηση το Μάιο 1991. 
(η επίπεδο 1994. 
(δ) υπόλοιπο προϋπολογισμού. 
Πηγές. — για την περίοδο 1989-1992: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Μάιος 1991), 
— για την περίοδο 1993-1994 και μακροπρόθεσμα: Centraal Planbureau, Κάτω Χώρες (Μάρτιο 1991). 
Ο χρόνος που πέρασε έδειξε ακριβώς ότι τόσο η οικονομική 
κατάσταση όσο και οι προσδοκίες σχετικά με την οικονομική 
ανάπτυξη μπορούν να μεταβληθούν σε πολύ σύντομο χρονικό 
διάστημα. Αυτό φαίνεται, εξάλλου, και στον πίνακα 1: από 
το Νοέμβριο 1990 μέχρι το Μάιο 1991 μεταβλήθηκαν σε 
ορισμένα σημεία αισθητά οι προβλέψεις της Επιτροπής των 
ΕΚ για τα έτη 1991 και 1992. Οι αλλαγές αυτές σημαίνουν 
για την Κοινότητα βραχυπροθέσμως μικρότερη οικονομική 
ανάπτυξη και μεγαλύτερη ανεργία. Μεσοπρόθεσμος πάντως 
η ανάπτυξη στην ΕΚ εκτιμάται ότι θα είναι καθαρά θετική. Οι μεταβολές αυτές των προβλέψεων οφείλονται σε ορισμένες 
σοβαρές εξελίξεις: 
— οι εμφανισθείσες το 1990 αναπτυξιακές καθυστερήσεις 
εκτός αλλά και εντός της Κοινότητας είχαν εντονότερες 
συνέπειες από ό,τι προβλέφθηκε, 
— η κρίση στον Κόλπο προκάλεσε προσωρινή άνοδο της 
τιμής του πετρελαίου και αύξηση των οικονομικών αβε­
βαιοτήτων. Η εμπιστοσύνη αποκαταστάθηκε μόνο με 
τρόπο προοδευτικό, 
Αριθ. C 339/66 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.91 
— η λιγότερο περιοριστική εξέλιξη της αμερικανικής δημο­
σιονομικής πολιτικής, 
— η μεγάλη αύξηση του προϋπολογισμού της ΟΔΓ λόγω της 
γερμανικής ενοποίησης, 
— το δύσκολο πέρασμα στην οικονομία της αγοράς η ακόμη 
η πολιτική, κοινωνική και οικονομική αποσύνθεση στη 
Σοβιετική Ένωση και στις άλλες χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης. 
1.2. Χώρες εκτός ΕΟΚ 
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής των ΕΚ η οικονο­
μική ανάπτυξη στις χώρες εκτός ΕΟΚ θα φθάσει εφέτος μόλις 
το 1 %. Το 1992 αναμένεται αύξηση του ρυθμού οικονομικής 
ανάπτυξης από 2 έως 2,5 % λόγω των χαμηλότερων τιμών του 
πετρελαίου αλλά και της ανάκαμψης της εμπιστοσύνης για το 
μέλλον. Για το 1993 και 1994 προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη 
οικονομική ανάπτυξη. Οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές σε 
μεγάλο μέρος στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Στη έκδοση του 
Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης 
(ΟΟΣΑ) Economic Outlook (Οικονομικές προοπτικές) αριθ. 
49 του Ιουνίου 1991, οι αναπτυξιακές προσδοκίες [όγκος του 
ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ)] φαίνονται καλύτε­
ρες για τις ΗΠΑ (3,1 %) και πιο περιορισμένες (3,5) για την 
Ιαπωνία. Ο πληθωρισμός (% του ΑΕΠ) το 1992 θα ανέλθει 
στις ΗΠΑ σε 3,6% και στην Ιαπωνία σε 1,9%. Ευνοϊκή 
πτυχή των προγνώσεων αποτελεί η μείωση των διαφορών στις 
θέσεις των τρεχόντων λογαριασμών του ισοζυγίου πληρωμών 
των μεγάλων χωρών του ΟΟΣΑ. 
Στις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να σημειωθεί κατά το 
1991 συνολικά πτώση της παραγωγής ως συνέπεια κυρίως 
των μεγάλων αβεβαιοτήτων που είχαν δημιουργηθεί κατά το 
1990. Κατά τη διάρκεια του 1991 αναμένεται να σημειωθεί 
ενδεχομένως άνοδος. Τα λογικά επίπεδα των επιτοκίων, οι 
σχετικά χαμηλές τιμές του πετρελαίου αποτελούν παράγοντες 
που θα ευνοήσουν αυτή την εξέλιξη. Επίσης υπάρχουν προο­
πτικές να αυξηθούν οι εξαγωγές καθώς και οι δαπάνες για 
την εγχώρια κατανάλωση. Το έλλειμμα του ομοσπονδιακού 
προϋπολογισμού θα περιορισθεί σύμφωνα με τις προγνώσεις 
σταδιακά και θα εξαφανισθεί το νωρίτερο κατά το 1996. Το 
έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών κατά το 1991 και τα επό­
μενα έτη θα είναι μικρότερο από 1 % του ΑΕΠ. 
Τα επιτόκια ανέρχονται στο 8,5 % περίπου. Η τιμή δολλαρίου 
θα σημειώσει ανοδική εξέλιξη λόγω της θετικής εξέλιξης του 
ισοζυγίου πληρωμών. 
Στην Ιαπωνία αναμένεται να σημειωθεί θετική οικονομική 
εξέλιξη κατά την περίοδο 1992-1994, αλλά μετριότερη από 
την οικονομική ανάπτυξη των προηγούμενων χρόνων. Η 
αύξηση του ΑΕΠ θα είναι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, της 
τάξης του 4%. Το πλεόνασμα των τρεχόντων λογαριασμών 
θα σταθεροποιηθεί στο 1 % του ΑΕΠ. Το πλεόνασμα του 
προϋπολογισμού θα παγιωθεί στο 2 % περίπου, ο πληθωρι­
σμός θα μειωθεί στο 2 % ενώ τα επιτόκια θα παραμείνουν στο 
6,5 % περίπου. 
1.3. Ευρωπαϊκή Κοι νότητα 
Το σημείο αυτό, όπως και το προηγούμενο, περιλαμβάνει 
πληρέστερες και πιο συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την οικονομική ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την ανεργία, 
τα υπόλοιπα του προϋπολογισμού και των τρεχουσών συναλ­
λαγών για τα έτη 1991 και 1992. Οι προβλέψεις για τα έτη 
1993 και 1994 στηρίζονται σε στοιχεία που δημοσίευσε πρό­
σφατα το Nederlandse Centraal Planbureau (Ολλανδικό 
Κεντρικό Γραφείο Προγραμματισμού). 
Η γενική οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
χαρακτηρίζεται εν μέρει από συγκλίνουσες εν μέρει από απο­
κλίνουσες εξελίξεις στα επιμέρους κράτη μέλη. Στο σημείο 
αυτό δεν θα αναλυθεί μόνο ο μέσος κοινοτικός όρος αλλά και 
οι έντονες αποκλίσεις από τον κοινοτικό μέσο όρο. Για να 
είναι αντικειμενική η εκτίμηση των εξελίξεων αυτών είναι 
αναγκαίο να ληφθούν υπόψη τόσο οι διαρθρωτικές διαφορές 
των οικονομιών των κρατών μελών όσο και η αρχική κατά­
σταση των εν λόγω οικονομιών. Το δεύτερο υπερβαίνει τα 
όρια του θέματος της παρούσης γνωμοδότησης. Τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των οικονομιών των κρατών μελών αναλύο­
νται στις εκθέσεις που καταρτίζονται ανά χώρα. Η ΟΚΕ 
έχει αναπτύξει ιδιαίτερη διαδικασία για την κατάρτιση των 
εκθέσεων αυτών. 
Ο όγκος του ΑΕΠ 
Η αύξηση του ΑΕΠ το 1991 στο σύνολο της ΕΚ δεν αναμένε­
ται να είναι μεγαλύτερη του 1,4%, κυρίως λόγω της χαμηλής 
αύξησης που θα σημειωθεί κατά το πρώτο εξάμηνο (0,8%). 
Σχετικά θα περιορισθεί προπαντός η πραγματική καθαρή 
αύξηση των επενδύσεων: από 6,7% το 1989 στο 4,3 % το 1990 
και στο 0,8% το 1991. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η πτώση των 
καθαρών επενδύσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο: -1,9% το 
1990, -10,4% το 1991. Εξάλλου, η Επιτροπή κρίνει ότι οι 
βασικές συνθήκες αύξησης του ΑΕΠ είναι βασικά υγιείς. Ο 
ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται να βελτιωθεί κατά το 
δεύτερο εξάμηνο του 1991 και κατά το 1992 έως 2,3 %. Για το 
1993 και το 1994 αναμένεται περαιτέρω αύξηση έως 3,25 %. 
Η εντονότερη οικονομική ύφεση κατά το 1991 σημειώθηκε 
στο Ηνωμένο Βασίλειο (-2,2%), ενώ στη Γερμανία, την 
Ισπανία, την Πορτογαλία και τις χώρες Benelux αναμένεται 
αύξηση του ΑΕΠ μεγαλύτερη του 2,5 %. Κατά το 1992 αναμέ­
νεται να σημειωθεί αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης σε όλα τα 
κράτη μέλη με εξαίρεση τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες 
στις οποίες αναμένεται αναχαίτιση του ρυθμού ανάπτυξης. 
Πληθωρισμός (ΑΕΠ) και κόστος των μισθών 
Ο πληθωρισμός αναμένεται να σημειώσει πτώση. Ωστόσο, η 
πτώση αυτή, η οποία οφείλεται σε έναν εξωτερικό παράγοντα, 
δηλαδή στην πτώση της τιμής του πετρελαίου, θα είναι περιο­
ρισμένη: από 5,5% το 1990 σε 4,8% το 1992. Οι διαφορές 
μεταξύ των κρατών μελών μειώνονται· ο ρυθμός του πληθωρι­
σμού σταθεροποιείται: στις χώρες όπου είναι χαμηλός (2,5 
— 4 %), μειώνεται ελαφρά στα κράτη μέλη όπου τώρα ανέρχε­
ται σε 6 — 7% και αναμένεται να μειωθεί εκεί όπου είναι 
υψηλός. Στη Γερμανία η εικόνα παρουσιάζεται λίγο διαφορε­
τική, επειδή η χώρα αυτή πέρασε από χαμηλό σε αυξανόμενο 
πληθωρισμό. 
Κατά μέσον όρο, το 1990 και το 1991 παρατηρείται αισθητή 
επιτάχυνση της αύξησης της ονομαστικής αξίας των μισθών 
με αποτέλεσμα να αυξάνεται εκ νέου — μετά από πολυετή 
31 12 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ ^ 339/67 
συνεχή πτώση — το κόστος εργασίας ανα μονάδα προϊόντος 
(1 % το 1990/91) Η εξέλιξη του κόστους των μισθών διαφέρει 
έξαλλου αισθητά απο κράτος σε κράτος 
Ανεργία 
Συμφωνά με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής των ΕΚ η ανεργία 
θα αυξηθεί κατά το 1992 και θα ανέλθει στο 9 2 % του ενεργού 
πληθυσμού Η νεα αυτή άνοδος τη ι, ανεργίας υστέρα απο τη 
διαρκή πτώση που είχε σημειωθεί κατά τα προηγούμενα ετη, 
αποτελεί σοβαρό πρόβλημα 
Η μεγαλύτερη άνοδος της ανεργίας σημειώθηκε στο Ηνωμένο 
Βασίλειο απο 5,7% το 1990 σε 10 8 % το 1992 Σε εξαιρετικά 
υψηλά επίπεδα παραμένει η ανεργία στην Ισπανία και την 
Ιρλανδία (15 εως 16°ο) Στις υπόλοιπες χώρες το ποσοστό 
της ανεργίας είτε σταθεροποιείται είτε σημειώνει ελαφρά 
άνοδο 
Υπόλοιπο προυπολο/ισμου του δημοσίου 
τομέα 
Η Ιταλία και η Ελλάδα γνωρίζουν υψηλό έλλειμμα στον 
προϋπολογισμό τους της τάξης του 10% του ΑΕΠ και πλέον 
Στη Γερμανία το έλλειμμα αυτό ως συνέπεια των δαπανών 
της επανένωσης ανέρχεται εφέτος στο 5% του ΑΕΠ Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο σημειώνεται επιδείνωση του υπολοίπου 
του προϋπολογισμού απο +1 % του ΑΕΠ το 1989 σε -2% 
το 1991 
Ισοζύγιο τρεχουσων συναλλαγών 
Το ισοζύγιο τρεχουσων συναλλαγών της Κοινότητας θα 
παρουσιάσει το 1991 και το 1992 μικρό έλλειμμα (-0,5% 
και -0,8% του κοινοτικού ΑΕΠ αντίστοιχα) Το σχετικό 
υψηλότερο πλεόνασμα θα σημειωθεί στο Λουξεμβούργο 
(25% του ΑΕΠ) και στις Κάτω Χώρες (4% του ΑΕΠ) Το 
σχετικά μεγαλύτερο έλλειμμα θα σημειωθεί στην Ελλάδα 
(-4% του ΑΕΠ) 
1 4 Ορισμένες αβεβαιότητες 
Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στις τιμές πετρελαίου, 
στην τιμή του δολλαριου και στην εξέλιξη του διεθνούς 
εμπορίου, κυρίως επειδή οι επιπτώσεις του παράγοντος αβε­
βαιότητα είναι αρκετά σημαντικές Θεωρείται δεδομένο οτι 
η τιμή πετρελαίου θα κυμανθεί γύρω στα 20 δολλαρια το 
βαρέλι Υπάρχουν επίσης ενδείξεις οτι θα πρέπει να αναμένε­
ται μεγαλύτερη αύξηση της προσφοράς πετρελαίου απ ο,τι 
είχε προβλεφθεί αφενός λόγω των μεγάλων αναγκών των 
χωρών της Μέσης Ανατολής για συνάλλαγμα και αφετέρου 
λόγω της ασυμφωνίας μεταξύ των χωρών του Οργανισμού 
Πετρελαιοπαραγωγών κρατών (ΟΡΕ(Γ) σχετικά με τη στρατη­
γική που θα ακολουθήσουν Σ αυτή την περίπτωση η τιμή 
πετρελαίου θα είναι ακόμη χαμηλότερη και θα μειωθεί ενδε­
χομένως μέχρι 15 δολλαρια το βαρέλι Στις δυτικές χώρες 
αυτό θα μεταφρασθεί σε συναλλαγματικά κέρδη, σε αύξηση 
της αγοραστικής δύναμης σε πτώση του πληθωρισμού, σε 
αύξηση της παράγωγης και σε μείωση του ελλείμματος του 
προϋπολογισμού 
Ενας άλλος παράγοντας ανασφάλειας είναι η τιμή του δολλα­
ριου Η αύξηση της τιμής του θα συντελέσει στις ΗΠΑ σε 
μείωση του πληθωρισμού μικρότερη αύξηση του όγκου της 
παράγωγης και σε υψηλότερη ανεργία Μετά απο την εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξηθεί το έλλειμμα του προϋπολογισμού 
των ΗΠΑ καθώς επίσης και το έλλειμμα του ισοζυγίου πλη 
ρωμών Ετσι οξύνεται η εικόνα του «διπλού» ελλείμματος 
Η αύξηση των διεθνών συναλλαγών θα περιορισθεί κατά 
το 1991 στο 3 5%, όπως είχε προβλεφθεί Συμφωνά με τις 
προβλέψεις του Νεάετίαηάδ ^ηίπι&Ι Ρ1<ιηοιΐΓε<ιιι η αύξηση 
των διεθνών συναλλαγών κατά την περίοδο 1993/94 θα φθάσει 
πάλι το επίπεδο του 1989 (7%) Απρόβλεπτες συγκυριακές 
εξελίξεις στις βιομηχανικές χώρες η η αποτυχία του κύκλου 
διαπραγματεύσεων της Ουρουγουάης μπορούν ωστόσο να 
οδηγήσουν σε πολύ διαφορετικά αποτελέσματα για το διεθνές 
εμπόριο τα οποία θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την οικο­
νομική εξέλιξη της Κοινότητας 
2 Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο κατώφλι του 1993 
2 1 Σύντομη ιστορική αναδρομη(ι) 
Η Κοινότητα βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας φάσης της 
σύντομης ιστορίας της Μια βραχεία ανάδρομη θα προσθέσει 
μια ιστορική προοπτική στη φάση αυτή και θα υπογραμμίσει 
τη σημασία της 
Η ένωση Βεηείιιχ η οποία διαδραμάτισε πρωτοποριακό ρολό 
στην Κοινότητα ιδρύθηκε το 1944 και περιελάμβανε 20 εκα­
τομμύρια κάτοικους απο τρεις χώρες 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ιδρύθηκε το 1957 απο 6 χώρες 
(Βεηείιιχ Γερμανία Γαλλία Ιταλία) και είχε 180 εκατομμύρια 
κάτοικους 
Το 1972 η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διευρύνθηκε προς ορισμέ­
νες χώρες της Βόρειας Ευρώπης (Δανία, Ιρλανδία και Ηνω­
μένο Βασίλειο) και ο πληθυσμός της αυξήθηκε σε 260 εκατομ­
μύρια κάτοικους 
Το 1981 προσχώρησε η Ελλάδα και το 1986 ακολούθησαν 
άλλες δυο χώρες της Νοτιάς Ευρώπης, η Ισπανία και η Πορ­
τογαλία θ αριθμός του πληθυσμού αυξήθηκε σε 320 εκατομ­
μύρια και πρόσφατα σε 336 εκατομμύρια μετά απο την ενο­
ποίηση των δυο Γερμανίων 
Σημασία έχουν επίσης οι στόχοι της Κοινότητας Απο την 
αρχή, η ιδέα της οικονομικής συνεργασίας προσανατολιζό­
ταν προς την υλοποίηση μιας κοινής αγοράς Για το σκοπό 
αυτό δημιουργήθηκαν πολυάριθμα μέσα τα οποία τέθηκαν σε 
εφαρμογή Με την πάροδο του χρόνου άρχισε να διαγράφεται 
στον ορίζοντα ο στόχος της Οικονομικής και Νομισματικής 
Ενοποίησης Παράλληλα η Συνθήκη περιλαμβάνει και πολι­
τικούς στόχους Πρόσφατα προστέθηκε στους στόχους 
αυτούς η πτυχή της πολιτικής ένωσης Σε αυτή την περίπτωση 
θα μπορεί να γίνεται λόγος για μια ευρωπαϊκή έννομη τάξη, 
με ανεξάρτητους στόχους ανεξάρτητες αρμοδιότητες και δια­
δικασίες λήψης αποφάσεων με ανεξάρτητες αρχές για την 
κατάρτιση και τον έλεγχο του προϋπολογισμού καθώς και τη 
δικαστική νομολογία Η Κοινότητα στηρίζεται στις αρχές 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην πολυμορφία στη διεξα­
γωγή γενικών εκλονων σε τακτικά διαστήματα στην οικονο-
(') Πηγή τα εκ τα σημεία 2 1 και 2 2 αναφερόμενα δεδομένα έχουν 
ληφθεί απο το έργο Εοοποιπιοί οί ΕυΓορ€Βπ ΙηΙε§Γ3ΐιοη ΤΗεοτγ 
ΡΓ301ΙΟ£ από Ροΐιογ \ν Τ Μ Μοίΐε (υ"η\νιη & Ηνιη&η ΙοηάΓ6$) 
ΟβΓτηουΐΗ Α1ά6Γ$1ιοΐ 11Κ) και απο τις Οικονομικές Στατιστικές 
Εκθέσεις (Δεκέμβριος 1989 σελ 1271 1273) του Ολλανδικού 
Οικονομικοί Ιδρύματος στο Ρότερνταμ 
Αριθ. C 339/68 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.91 
μία της αγοράς ως κύρια μορφή της οικονομικής τάξης και 
στην κατανομή των εξουσιών σύμφωνα με την αρχή του 
ελέγχου και της ισορροπίας. 
Για την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Κοινότητας 
και των κρατών μελών στους τομείς οι οποίοι δεν εμπίπτουν 
αποκλειστικώς στην ευθύνη της Κοινότητας, ισχύει η αρχή 
της επικουρικότητας. 
Από την ιστορική αυτή σκιαγράφηση, προκύπτει ότι η πορεία 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας χωρίζεται σε 14ετείς περιόδους 
(1944, 1958, 1972, 1986) κατά τις οποίες πραγματοποιήθηκε 
κάθε φορά μια νέα διεύρυνση. Είναι πολύ πιθανό να προσχω­
ρήσουν κατά την τρέχουσα δεκαετία και οι χώρες της Ευρω­
παϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) με συνολικά 
30 εκατομμύρια κατοίκους. Μακροπρόθεσμα ενδέχεται να 
προσχωρήσουν στην Κοινότητα και οι χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης (120 εκατομμύρια χωρίς τη Σοβιε­
τική Ένωση). Κατά την εσωτερική οικοδόμηση της Ευρώπης 
κατά την οποία αναλύονται οι στόχοι της, η κατανομή των 
αρμοδιοτήτων και η δημιουργία οργάνων είναι αναγκαίο να 
λαμβάνεται υπόψη η διάσταση που επιδιώκεται μακροπρόθε­
σμα για την Ευρώπη. 
Στα πλαίσια αυτής της σύντομης αναδρομής στις εσωτερικές 
και εξωτερικές εξελίξεις που σημειώνονται στην Κοινότητα 
έχουν ενδιαφέρον τα αποτελέσματα μιας έρευνας που διεξή­
γαγε η Eurodata Survey το Μάρτιο 1991. Σύμφωνα με την 
έρευνα αυτή, το 68 % των Ευρωπαίων (ΕΟΚ/ΕΖΕΣ) τάσσεται 
υπέρ μιας ευρύτερης ολοκλήρωσης, 60% υπέρ ενός κοινού 
νομίσματος και κοινής εξωτερικής πολιτικής· μόνο 14 % των 
ευρωπαίων είναι ενάντια στη διεύρυνση της Κοινότητας προς 
τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
2.2. Η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, κεφαλαίων και προσώ­
πων 
Με την υλοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, 
αγαθών και κεφαλαίων την 1η Ιανουαρίου 1993, όπως προβλέ­
πεται στη Συνθήκη, θα αυξηθεί αισθητά η έκταση της κυκλο­
φορίας αυτής κατά την επόμενη δεκαετία. 
Όπως προβλέπεται, οι κοινοτικές εμπορευματικές συναλλα­
γές μεταξύ των χωρών της Κοινότητας θα αυξηθούν από 8 % 
του ΑΕΠ το 1970 σε 20% του ΑΕΠ το έτος 2000. Σε ό,τι 
αφορά τη διακοινοτική προσφορά υπηρεσιών, το 4% του 
ΑΕΠ το 1970 θα ανέλθει σε 20% το έτος 2000. 
Δεν υπάρχουν καθαρές ενδείξεις ότι θα πρέπει να αναμένεται 
να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των Ευρωπαίων που θα 
εγκατασταθούν σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας. Το 
ποσοστό των εργαζομένων που προέρχονται από κράτος 
μέλος της Κοινότητας και εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος 
κυμαίνεται από 30 χρόνια στο 2 %. 
Βεβαίως έχει σημασία ότι η μετανάστευση από τρίτες χώρες 
προς την Κοινότητα ενδέχεται να αναπτυχθεί. Το θέμα αυτό 
θα εξετασθεί σε άλλη γνωμοδότηση. Ο όγκος των επενδύσεων που έγιναν από κράτη μέλη σε άλλα 
κράτη μέλη παραμένει περιορισμένος. Κατά την περίοδο 
1970-1985 το ποσοστό των επενδύσεων από και προς κράτη 
μέλη της Κοινότητας κυμάνθηκε στο 1 % περίπου. Η πρόσο­
δος από επενδύσεις σε άλλα κράτη μέλη ανήρχετο κατά τα 
τελευταία χρόνια στο 2 % του ΑΕΠ. Κατά την επόμενη δεκαε­
τία αναμένεται να σημειωθεί κάθετη αύξηση των ποσοστών 
αυτών. 
Προϋπόθεση για μεγαλύτερη πρόοδο στον τομέα της ελεύθε­
ρης κυκλοφορίας είναι η ολοκλήρωση των αναγκαίων προε­
τοιμασιών. Αυτό σημαίνει συγκεκριμένα ότι οι 283 προτάσεις 
που περιλαμβάνει το λευκό βιβλίο πρέπει να μετατραπούν σε 
κανονισμούς ή να ενταχθούν, διά της οδού της οδηγίας, στην 
εκάστοτε εθνική νομοθεσία, καθώς και ότι τα κράτη μέλη θα 
εφαρμόσουν στην πράξη τη νομοθεσία αυτή. 
Από αυτές τις 283 προτάσεις έχουν υλοποιηθεί 213. Οι υπόλοι­
πες 70 χρειάζεται να εξετασθούν ή να υιοθετηθούν από το 
Συμβούλιο. Αν θέλουμε πράγματι το 1993 να αποτελέσει ένα 
νέο ξεκίνημα, η νέα διαδικασία λήψης αποφάσεων της Κοινό­
τητας πρέπει να ολοκληρωθεί το 1991. 
Η ΟΚΕ υποστηρίζει γι'αυτό απεριόριστα τη ρηματική 
δήλωση που εξέδωσε το Συμβούλιο κατά τη σύνοδο της 14ης 
και 15ης Δεκεμβρίου 1990 στη Ρώμη, σύμφωνα με την οποία 
είναι αναγκαίο να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να λη­
φθούν όλα τα μέτρα που απαιτούνται για την υλοποίηση της 
εσωτερικής αγοράς τόσο έγκαιρα ώστε να ισχύουν πράγματι 
από 1ης Ιανουαρίου 1993. 
Η ΟΚΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για την περαιτέρω συγκεκριμενο­
ποίηση σχετικά με: 
— την εναρμόνιση των έμμεσων φόρων, σύμφωνα με την 
συμφωνία αρχής του Συμβουλίου Οικονομικών της 24ης 
Ιουνίου 1991, 
— την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, 
— τις μεταφορές, 
— τα υγειονομικά μέτρα στον τομέα της κτηνιατρικής και 
των φυτών. 
Όσο εξακολουθούν να υπάρχουν σε έναν από αυτούς τους 
τομείς εμπόδια που καθιστούν αναγκαίο τον έλεγχο μεταξύ 
κρατών μελών, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ελεύθερη 
εσωτερική αγορά. 
2.3. Η πολιτική ένωση της Ευρώπης 
2.3.1. Η ισορροπία μεταξύ του οικονομικού 
και πολιτικού καθεστώτος 
Η πολιτική ολοκλήρωση της Ευρώπης επηρεάζει άμεσα την 
εμφάνιση της Κοινότητας απέναντι σε τρίτες χώρες ως ανε­
ξάρτητη ενότητα. Στο βαθμό που αυξάνεται η οικονομική 
σημασία της Κοινότητας στα πλαίσια των διεθνών σχέσεων 
και των διεθνών οργανισμών [Γενική Συμφωνία Δασμών και 
Εμπορίου (ΓΣΔΕ), Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), Διε­
θνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ)] αυξάνεται και το πολιτικό 
της βάρος. Η έλλειψη ενιαίας δυναμικής στάσης της Κοινό-
οΗΡΙ^Ι Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^]]^ 
τητας έγινε αισθητή κατά την κρίση στον Περσικό κόλπο 
καθώς και κατά τοΡΰρο Ουρουγουάης καθώς και κατά τα 
πρόσφατα γεγονότα στηΡιουγκοσλαρΗα. Απαιτείται συνεπώς 
απόλυταηΰπαρ^η ισορροπίας μετα^ΰ της οικονομικής και 
πολιτικής ένωσης της Κοινότητας. 
Ενόψει των ριζικών μεταβολών που σημειώνονται στον πολι­
τικό και οικονομικό τομέα στον ευρύτερο ευρωπαϊκό ^ώρο^ 
ηισορροπία αυτή έ^ει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ^όνο 
μια Ευρώπη με σαφή χαρακτηριστικά και σαφείς στόλους 
μπορείνα επηρεάσει αισθητά και αποφασιστικά τη μελλο­
ντική ε^έλι^ηαυτοΰ του τμήματος του κόσμου. 
111 Π θέση της Οικονομικής και Κοινωνι 
κής Επιτροπής 
Π Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποβεί ιδιαίτερη 
σημασία στη μορφή και στο περιεχόμενο που θα ^οθεί στη 
δημοκρατική κατανομή των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών 
στα πλαίσια της Κοινότητας. Επιπλέον^ηΟΚΕ κρίνει ότιη 
διάρθρωση για τη ^ια^ικασία λήξεως αποφάσεων του ^υμ-
Σουλίου επιβάλλεται να είναι αποτελεσματική και διαφανής. 
^ήμεραηΟΚΕ κατέβει τη θέση ενός συμβουλευτικού οργά­
νου.Αεν επιδιώκει την επέκταση της λειτουργίας αυτής προς 
τη συμμετοχή στη ^ια^ικασία λήι^ης αποφάσεων. ΠΟΚΕ 
κρίνει ότι το ρόλο αυτό πρέπει να αναλάβει το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο το οποίο αποτελεί την ιστορική συνέπεια της 
κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στα κράτη μέλη. 
^υγ^ρόνως^ηΟΚΕ κρίνει ότι υπάρξουν βάσιμοι λόγοι που 
θα δικαιολογούσαν την αναγνώριση της ανεξαρτησίας και 
της λειτουργίας αυτής της ισοτιμίας στα πλαίσια των οργά 
νων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.Τηνάπο^η αυτή στηρίζει 
ηΟΚΕ στο ακόλουθο σκεπτικός 
^ησυμ^ουλευτικήλειτουργίαέ^ει σαν αποτέλεσμα να συμ­
μετέχουν στη σχετική ^ια^ικασία οι κοινωνικές ομά^ 
οι οποίες ενδιαφέρονται άμεσα για την υλοποίηση των 
πολιτικών μέτρων^ ή^η κατά το στάδιο της διαμόρφωσης 
της πολιτικής αυτής^ 
^^άρηστη συμβουλευτική ^ια^ικασίαείναι^υνατόννα 
αγιοποιηθούν οι γνώσειςκαι οιαπό^ειςτωνενδιαφερόμε­
νων ομά^ων^ 
^μετησυμ^ουλευτική^ια^ικασία^ημιουργείταιέναςευρω-
παϊκός^ώρος διαλόγου όπου οι εκπρόσωποι των διαφό­
ρων κοινωνικών ομάδων ανταλλάσσουν κατά περιόδους 
συστηματικά τις απόψεις τους για σημαντικά κοινωνικά 
και οικονομικά θέματα. 
Πάσκηση αυτής της λειτουργίας αυξάνει την αποτελεσματι­
κότητα της ενλόγωπολιτικής^ιευρύνει την εμβέλεια της 
Ευρώπης και βελτιώνει τη συννενόηση και αμοιβαία κατανό­
ηση των ^ιαφόρωνκοινωνικώνκαιοικονομικώνκατηγοριών. ΠΟΚΕ παρατηρεί σ^ετικάότιησημερινή κοινωνικοοικονο­
μική γνωμοδοτική διάρθρωση στην ΕΚ περιέχει πολλές συνι-
στώσες^ΟΚΕ^ συμβουλευτικές επιτροπές^ επιτροπές ισομε­
ρούς συνθέσεως^ μόνιμη επιτροπής απευθείας^ια^ούλευση 
μέσω της επιτροπής αντιπροσωπευτικών ευρωπαϊκών οργα­
νώσεων εργοδοτών και εργαζομένων^. 
^αρά προβλήματα στον τομέα είναιηέλλειι^η ολότητας^ 
ηαμοι^αίααλληλοαπόρρι^καιη^ια^ικαστική αδιαφάνεια 
όλης της ^ιάρθρωσης.ΗΟΚΕ προειδοποιεί έναντι μιας ασυ­
ντόνιστης ανάπτυ^ηςπροςαυτήτηνκατεύθυνσηκαιεκφρά^ει 
την ανησυχία της μήπως μέσω αυτής της ατελούς ολότητας 
και έλλειψης διαφάνειας προκύψει επικάλυψη εργασιών.^ε 
τον τρόπο αυτό τα κατΜ^ίανοικονομικο-κοινωνικάσυμ^ου 
λευτικά όργανα θα ήταν δυνατό να παραμερισθούν. 
1^. ^^^^^^^^^^η^^^οτ^ 
1^.1 Βασικοί στόλοι της κοινωνικής και 
οικονομικής πολιτικής 
^τις γνωμοδοτήσεις της ^ηςΟκτω^ρίουΙ^^έγγρΟΚΕ 
ΙΙ]^^καιτης^ης^ρουαρίουΙ^^έγγρΟΚΕ^]^ 
ηΟΚΕ ανέπτυξε αναλυτικά τις απόψεις της σχετικά με την 
οικονομική καινομισματικήένωση. ΠΟΚΕπιστεύειότι 
στο Ευρωπαϊκό σύστημα Κεντρικών Τραπε^ών^που θα είναι 
υπεύθυνο για τη ρύθμιση της ποσότητας ι^που θα τεθεί σε 
κυκλοφορίας Ε^ιι και για την κοινοτική νομισματική πολι­
τικής οφείλουν να συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη.Τοαυτό 
όσοναφοράτοσυντονισμότηςοικονομικήςκαιτης^ημοσιο-
νομικήςπολιτικής. ^Οπωςσυνέ^η ή^η το Ι^κατάτην 
καθιέρωση τουΕυρωπαϊκού^ομισματικού^υστήματος^θα 
πρέπει για τα κράτη μέλη που καθυστερούν στην πορεία της 
σύγκλισης να θεσπισθούν εξαιρετικές ^ιατά^εις στην αρ^ή 
της τρίτης φάσης ώστεηισοτιμία του νομίσματος τους να 
είναι δυνατό πλέον να προσαρμοσθεί στην τιμή της Ε^ιι. 
ΗΟΚΕ εξακολουθεί να θεωρεί την υλοποίηση της εσωτερι­
κής αγοράς και την ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομι-
σματικής^Ενωσης ως ^ύο πλευρές του ί^ιου νομίσματος και 
ως προϋπόθεση που πρέπει να πληροίηΚοινότητα. 
^στόσο^ηΟΚΕ επιθυμεί να αναλύσει εκτενέστερα μια από 
τιςσημαντικές πτυχές τηςοικονομικής και νομισματικής 
ένωσης^ τη σύγκλιση τηςοικονομικήςκαικοινωνικήςπολιτι 
κής των κρατών μελών. 
^την έκθεση για την οικονομική κατάσταση Ι^Θ^ΙηΕπι 
τροπή αναφέρει ότιηοικονομική σύγκλισης ενώεί^ε βελτιω­
θεί αρκετά από τη δεκαετία του^σημείωσε αρνητική ε^έ 
λι^η κατά την περί^οΙ^Η^Θ.Αντίθετα θα αυξηθούν κατά 
τη γνώμη της Επιτροπής οι απαιτήσεις σχετικά με τη 
σύγκλισης στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας. 
ΗΟΚΕ αναγνωρίζει τις δυσκολίες που ^ημιουργείηπροσέγ-
γιση της σύγκλισης της οικονομικής πολιτικήςΡ^ κρατών 
μελών με διαφορετικό ιστορικό παρελθόν και διαφορετικό 
παρόν. Παράλληλαισ^ύειτοεπι^είρημαότι η αναγκαία 
σύγκλιση μπορεί νακαταστεί ευκολότερη σύμφωνα με το 
Αριθ. C 339/70 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.91 
ρυθμό μιας διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης ενώ η διατή­
ρηση της σταθερότητας τιμών θα παραμένει υψηλός στόχος. 
Το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος 
σε ό,τι αφορά τη σύγκλιση μπορεί να επιβραδύνει την οικονο­
μική και νομισματική ολοκλήρωση ή την έναρξη των φάσεων 
που έχουν προβλεφθεί για τη σταδιακή της υλοποίηση. 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να συμβάλλει στην πραγματοποίηση αλλά 
και στη διατήρηση αυτής της σύγκλισης των κοινωνικών και 
οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. 
Η συμβολή αυτή της ΟΚΕ συνίσταται στην εξέταση των 
κύριων στόχων της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής 
και του ρόλου που θα μπορούσε να αναλάβει κατά την υλοποί­
ηση της πολιτικής αυτής. 
Στο σημείο 4 της γνωμοδότησης της 27ης Φεβρουαρίου 1991, 
η ΟΚΕ περιγράφει μια σειρά πτυχές της σύγκλισης των 
κοινωνικών και οικονομικών πολιτικών. Κεντρική θέση λαμ­
βάνει στη γνωμοδότηση αυτή η άποψη ότι τα κράτη μέλη 
είναι αναγκαίο να συμφωνούν για τους κύριους στόχους της 
κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής. Για το σκοπό αυτό η 
ΟΚΕ συνιστά να διατυπωθούν οι γενικοί στόχοι της οικονομι­
κής και κοινωνικής πολιτικής που πρόκειται να εφαρμοστεί 
με σαφή τρόπο λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι είναι 
αλληλένδετη. Οι στόχοι αυτοί μπορούν να χρησιμεύσουν ως 
γενικός κοινοτικός προσανατολισμός. Επιπλέον, μπορούν να 
αποτελέσουν τη βάση των γενικών κατευθυντήριων γραμμών 
που θα χαράζει σε τακτικά διαστήματα το Συμβούλιο υπουρ­
γών οικονομικών και δημοσιονομικών. 
Οι γενικοί αυτοί στόχοι περιλαμβάνονται σε διάφορα άρθρα 
της Συνθήκης ΕΟΚ. Στο άρθρο 2 γίνεται λόγος για συνεχή 
και ισόρροπη επέκταση της οικονομίας, αυξημένη σταθερό­
τητα και για επιταχυνόμενη ανύψωση του βιοτικού επιπέδου. 
Στο άρθρο 104 γίνεται λόγος για εξισορρόπηση του συνολι­
κού ισοζυγίου πληρωμών, για υψηλό βαθμό απασχόλησης 
και σταθερότητα του επιπέδου των τιμών. Στα άρθρα 130 Α 
και 130 Β αναφέρεται η οικονομική και κοινωνική συνοχή 
ενώ το άρθρο 130 Π αναφέρεται στη βελτίωση της ποιότητας 
του περιβάλλοντος. 
Εάν επιτευχθεί η συγκέντρωση και η σαφής ταξινόμηση των 
στόχων αυτών, οι οποίοι βρίσκονται διασκορπισμένοι σε 
διάφορα άρθρα της Συνθήκης, και αν πεισθούν οι ευρωπαίοι 
πολίτες, ή τουλάχιστον οι κοινωνικοοικονομικές οργανώσεις 
που τους εκπροσωπούν για την ορθότητα των στόχων αυτών, 
θα διαδοθούν οι στόχοι αυτοί, οι οποίοι είναι και ο λόγος 
ύπαρξης της Κοινότητας και πέρα από τους κύκλους των 
άμεσων πολιτικών φορέων. Κατ'αυτό τον τρόπο η Ευρώπη θα 
είναι ακόμη περισσότερο κοινωνικά αποδεκτή. 
Η ύπαρξη συμφωνίας σε ό,τι αφορά τους βασικούς στόχους 
έχει ιδιαίτερη σημασία για τις διαβουλεύσεις σχετικά με τα 
γενικά θέματα της οικονομικής πολιτικής στο επίκεντρο των 
οποίων βρίσκεται η αναζήτηση πιθανόν μέτρων και όχι η 
διαμάχη σχετικά με ανυπέρβλητες ιδεολογικές αντιθέσεις. 
Στη γνωμοδότηση της η ΟΚΕ κάνει μια σύντομη παρουσίαση 
των βασικών αυτών στόχων. Η ΟΚΕ θεωρεί ως βασικούς στόχους της οικονομικής και 
κοινωνικής πολιτικής τους ακόλουθους: 
α) Σταθερή και ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη, 
δηλαδή οικονομική ανάπτυξη με την οποία διασφαλίζο­
νται οι βιοτικές συνθήκες και οι φυσικοί παραγωγικοί 
πόροι του πλανήτη μας. 
β) Πλήρης απασχόληση, δηλαδή εργασία για κάθε άτομο το 
οποίο είναι ικανό για εργασία και επιθυμεί να εργασθεί. 
Με το στόχο αυτό δεν επιδιώκεται απλώς η ποσοτική 
συμβολή του ατόμου στην παραγωγική διαδικασία αλλά 
και η αύξηση των δυνατοτήτων για την ποιοτική ανάπτυξη 
της προσωπικότητας του ατόμου. 
γ) Σταθερός τιμάριθμος. Η υλοποίηση του στόχου αυτού 
είναι ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς του κεντρικού 
συστήματος τραπεζών στα πλαίσια της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης. Στη γνωμοδότηση της 27ης 
Φεβρουαρίου 1991 η ΟΚΕ διατύπωσε το στόχο αυτό 
ακόμη σαφέστερα και τον χαρακτήρε ως «σταθερότητα 
του τιμάριθμου» ή «νομισματική σταθερότητα». 
δ) Ισορροπία του ισοζυγίου πληρωμών. Ο στόχος αυτός, 
αφορά την Κοινότητα ως σύνολο και κυρίως τη θέση της 
Κοινότητας απέναντι στις τρίτες χώρες. 
ε) Οικονομική και κοινωνική συνοχή. Βασικό σκεπτικό του 
στόχου αυτού είναι να αποκτήσει ουσία η ευρωπαϊκή 
υπηκοότητα με την οικονομική και κοινωνική έννοια. 
Κατά την ανάπτυξη της ιδέας αυτής αποκρυσταλλώθηκαν 
προπαντός οι ακόλουθες πτυχές: 
— η επέκταση της ευημερίας που περιλαμβάνεται στα 
άρθρα 130 Α έως 130 Ε της Συνθήκης. Η επίτευξη 
του στόχου αυτού επιδιώκεται συγκεκριμένα μέσω της 
ανάπτυξης των οικονομικά καθυστερημένων περιοχών 
της Κοινότητας, 
— η ένταξη της κοινωνικής διάστασης στην υλοποίηση 
της εσωτερικής αγοράς λόγω της αποδοχής του ευρω­
παϊκού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμά­
των των εργαζομένων από 11 από τα 12 κράτη μέλη, 
καθώς και ενόψει της εφαρμογής του χάρτη αυτού με 
τη μορφή προγραμμάτων δράσης, 
— η ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου στα πλαίσια 
του οποίου εργοδότες και εργαζόμενοι μπορούν να 
προσφέρουν τη συμβολή τους με βάση τη σημαντική 
κοινωνική θέση που κατέχουν. 
Η πτυχή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής αναπτύσ­
σεται εκτενώς στη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΟΚΕ το 
Μάιο 1991 για την «Εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης 
στην Κοινότητα το 1990»('). 
2.4.2. Η λειτουργία της ΟΚΕ στα πλαίσια της 
διαδικασίας σύγκλισης 
Όπως αναφέρεται ήδη στην παράγραφο 2.4.1 η σύγκλιση της 
κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στην Κοινότητα αποτελεί 
(') ΕΕ αριθ. C 191 της 22. 7. 1991. σ. 10. 
31. 12. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 339/71 
δυσχερέστατη διεργασία. Παράλληλα έπρεπε να τεθεί σε 
εφαρμογή με βάση τις για κάθε κράτος υφιστάμενες διαφορές 
στην κοινωνικοοικονομική προϊστορία και πραγματική κατά­
σταση. Προπαντός θα πρέπει να γίνει λόγος για μια ανακατα­
νομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατών μελών και Κοινότητας 
στον οικονομικό και νομισματικό τομέα, ενώ τα κράτη μέλη 
θα υποχρεωθούν μακροπροθέσμως να απαρνηθούν ένα σημα­
ντικό μέσο όπως είναι ο χειρισμός του νομισματικού συστή­
ματος. 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι κατά την προώθηση του συντονισμού 
της κοινωνικοοικονιμικής πολιτικής μπορεί να εκπληρώσει 
ένα ρόλο. 
Ως γνωστό, η ΟΚΕ απαρτίζεται από πολυάριθμες οργανώσεις, 
κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, της Κοινότητας. 
Αφενός η ΟΚΕ διατηρεί μέσω των μελών της, στενές λειτουρ­
γικές επαφές με τα κράτη μέλη. Αφετέρου, η ΟΚΕ και τα 
μέλη της γνωρίζουν, λόγω της εκτέλεσης των καθηκόντων 
τους σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, στο οποίο εξετάζονται πολυάριθ­
μα θέματα κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, την κοι­
νοτική πτυχή της κονωνικής και οικονομικής πολιτικής. 
Λόγω της διπλής λειτουργίας της ως εκπροσώπου των κοινω­
νικών ομάδων των κρατών μελών και ως συμβούλου σε θέματα 
της ευρωπαϊκής πολιτικής, η ΟΚΕ μπορεί να αναλάβει συμ­
βουλευτικό ρόλο κατά το συντονισμό της κοινωνικής και 
οικονομικής πολιτικής. 
Σε ορισμένα σημεία της γνωμοδότησης για την οικονομική 
και νομισματική ένωση η ΟΚΕ έχει ήδη αναφερθεί στη συμ­
μετοχή της στο συντονισμό της οικονομικής και κοινωνικής 
πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο τόνισε ότι θα ήταν ευκταίο να 
ζητείται η γνωμοδότηση της για τη χάραξη των πολυετών 
κατευθυντήριων γραμμών της οικονομικής πολιτικής καθώς 
και για τις εκθέσεις που θα καταρτίζονται ανά κράτος. Την 
επιθυμία αυτή διατυπώνει η ΟΚΕ με σαφή τρόπο και στη 
γνωμοδότηση για την «Ετήσια οικονομική έκθεση 1990/91». 
Η ΟΚΕ επιμένει να διατυπωθεί ρητά η λειτουργική συμμε­
τοχή της, μέσω μιας πανηγυρικής απόφασης του Συμβουλίου. 
Αναμένοντας την απόφαση αυτή. η ΟΚΕ θα προσπαθήσει να 
συμβάλει με συγκεκριμένο τρόπο στη συνέχεια που δίδεται 
στις εκθέσεις σχετικά με την οικονομική κατάσταση στα 
κράτη μέλη. 
Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται το ρόλο της με την έννοια ότι θα 
εξετάζει τις εκθέσεις αυτές από κοινού με τις οργανώσεις της 
χώρας που αποτελεί αντικείμενο της κάθε έκθεσης. 
Στα πλαίσια των γνωμοδοτήσεων που εκδίδει κάθε έξι μήνες 
για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση στην Κοινό­
τητα η ΟΚΕ σκοπεύει να ανταλλάσσει απόψεις με ενδιαφερό­
μενους εκπροσώπους των κρατών μελών. 
Η ΟΚΕ ελπίζει ότι οι τακτικές αυτές επαφές θα επηρεάσουν 
θετικά τις αντιλήψεις και των δύο πλευρών και πιστεύει ότι 
έτσι θα συμβάλει και στο συντονισμό των κοινωνικών και 
οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. 3. Ειδικοί προσανατολισμοί της κοινωνικής και οικονομικής 
πολιτικής 
3.1. Η ένωση των δύο Γερμανιών(ι) 
Στη γνωμοδότηση της 20ής Νοεμβρίου 1990 (έγγρ. ΟΚΕ 
1378/90) η ΟΚΕ ανέπτυξε αναλυτικά τις κοινωνικές και οικο­
νομικές πτυχές οι οποίες κατά την τότε γενική άποψη επρό­
κειτο να αντιμετωπισθούν κατά την ενοποίηση. Οι αιτίες των 
σημερινών προβλημάτων αναφέρονται ήδη σε αυτή τη γενική 
γνωμοδότηση. 
Στην πρώην ΛΔΓ η βιομηχανία είναι πεπαλαιωμένη, η κατά­
σταση του περιβάλοντος άθλια, οι αγορές στις οποίες διέθετε 
η χώρα αυτή τα προϊόντα της, στη Σοβιετική Ένωση και στις 
Ανατολικές Χώρες τείνουν να εκλείψουν ο πληθυσμός της 
Ανατολικής Γερμανίας προτιμά τα προϊόντα των δυτικών 
χωρών. Τα έργα υποδομής δεν ανταποκρίνονται καθόλου στις 
ανάγκες. Οι εργαζόμενοι τόσο του δημόσιου όσο και του 
ιδιωτικού τομέα δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένοι στη λει­
τουργία της οικονομίας της αγοράς. Οι σχέσεις ιδιοκτησίας 
εξακολουθούν να είναι από ορισμένη άποψη ασαφείς. Η 
παραγωγικότητα είναι πολύ χαμηλή. 
Παράλληλα όμως με την τρομακτική άνοδο της ανεργίας σε 
2 εκατομμύρια ανέργους, σημειώνονται και θετικές εξελίξεις. 
Κάθε μήνα δημιουργούνται πολυάριθμες επιχειρήσεις, από 
την 1η Ιουλίου 1990 έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 
ένα εκατομμύριο νέες θέσεις απασχόλησης και οι επιχειρή­
σεις θα επενδύσουν το 1991 26 δισεκατομμύρια μάρκα στα 
νέα κρατίδια· η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διέθεσε το 1990 
50 δισεκατομμύρια μάρκα ενώ το 1991 θα διατεθούν 100 δισε­
κατομμύρια μάρκα. Σύμφωνα με πληροφορίες θα χορηγηθεί 
βοήθεια ύψους 400 δισεκατομμυρίων μάρκων για την περίοδο 
1990/94· μέχρι το 1994 θα διατεθούν 50 δισεκατομμύρια για 
το σιδηροδρομικό δίκτυο ενώ το ίδιο ποσό για τις τηλεπικοι­
νωνίες· επίσης έχουν προβλεφθεί κονδύλια για τη δημιουργία 
280 000 νέων θέσεων απασχόλησης καθώς και για τον επαγ­
γελματικό επαναπροσανατολισμό 550 000 εργαζομένων. 
Η περαιτέρω ανάπτυξη της δράσης στα κρατίδια αποτελεί 
ευθύνη της Γερμανίας. Η ΟΚΕ δεν έχει λόγο να εκφράσει 
άποψη παρά μόνο στα πλαίσια των κοινοτικών πολιτικών 
κανόνων (δηλ. στα πλαίσια των διαρθρωτικών ταμείων). 
Ωστόσο, οι συνέπειες της ενοποίησης στην πολιτική της 
ομοσπονδιακής κυβέρνησης της Γερμανίας επηρεάζουν 
αδιαμφισβήτητα και την οικονομική κατάσταση την Κοινό­
τητα. 
3.2. Ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος (ΕΟΚ) 
Η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου μπορεί 
να θεωρηθεί ως αυτόνομος στόχος, μπορεί όμως και να θεωρη­
θεί ως ενδιάμεση φάση της περαιτέρω διεύρυνσης της Κοινό­
τητας είτε προς το σύνολο των χωρών της ΕΖΕΣ είτε προς 
ορισμένες από τις χώρες αυτές (η Αυστρία και η Σουηδία ήδη 
υπέβαλαν αίτηση για προσχώρηση). Και στις δύο περιπτώ­
σεις αξίζει πάντως να υποστηριχθεί η δημιουργία του ΕΟΧ. 
Οι χώρες ΕΖΕΣ στηρίζουν την οικονομική και κοινωνική 
τους πολιτική στις ίδιες κατευθύνσεις που έχει χαράξει και 
η Κοινότητα. Ως εμπορικός εταίρος της Κοινότητας η ΕΖΕΣ 
είναι το ίδιο σημαντική όσο η Ιαπωνία και η ΗΠΑ μαζί. 
(!) Τα δεδομένα της παραγράφου 3.1 έχουν ληφθεί από μια συνέ­
ντευξη τύπου που παραχώρησε στις 4 Ιουνίου ο Γερμανός Υφυ­
πουργός Α. Pfeifer. 
Αρι^όΕ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ]ΙΡ1^Ι 
^ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι πολλά ζητήματα μένουν ακόμη 
άλυτα π.^.ηπολιτικήανταγωνισμοΰ,ηγεωργική πολιτική, 
η προστασίατωναλιευτικώντόπων, τοδιαμετακομιστικό 
εμπόριο,ηενίσ^υση των καθυστερημένων περιοχών καθώς 
καιηάσκηση επιρροής στην κοινοτική διαδικασία λή^ης 
αποφάσεων.Ι^ΟΚΕ είναι ωστόσο αισιόδοξη και κρίνει ότι 
δεδομένης της κοινής ιστορίας και των κοινών συμφερόντων 
τωνκρατώνμελώνθαεπιτευ^θεί και σε αυτά τα θέματα συναί­
νεση. 
11 Α^η^^^^^^^^^ 
^ετά από τα όνειρα και τα ιδεώδη της επανάστασης του ί^ 
στην Κεντρική καιΑνατολική Ευρώπη ακολουθείησκληρή, 
απομυθοποιημένηπραγματικότητα. Ημετάρ^αση προς την 
κοινωνική οικονομία της αγοράς συνοδεύεται από αρνητική 
οικονομική ανάπτυξη Η οικονομική και χρηματοδοτική 
κρίσηπουδιανύεταιστηΣο^ιετική Ενωσηανάγκασετις 
^ώρες της Κεντρικής καιΑνατολικής Ευρώπης να αναζητή­
σουν νωρίτερα απ^ό,τιεί^ανπρο^λέ^ει νέες αγορές για τις 
εξαγωγές τους. Κάτω από τις συνθήκες αυτές είναι δύσκολη 
ημετατροπή κρατικών επιχειρήσεων σεεπι^ειρήσειςμε προ 
σανατολισμότηςαγοράς.Ηανεργίααυξάνεταιμετα^ύρυθμό, 
τοεξωτερικόεμπόριοσυρρικνώνεται,οπληθωρισμός αυξάνε­
ται όπως και το εξωτερικό ^ρέος.Ηπαραγωγικότηταμειώνε-
ται,ητε^νολογία είναι πεπαλαιωμένη το περιβάλλον μολυ­
σμένο.ν^άρ^ουν μεγάλες ανησυχίες σχετικά με τη διατή-
ρήση της κοινωνικής σταθερότητας. 
Το^λέμμα των ^ωρώναυτών,οι οποίες διανύουν μια περίοδο 
μετα^ολών,έ^ει στραφεί προς τη Αυτική Ευρώπη και ιδιαί­
τερα προς την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Οι ^ώρες της Κεντρί-
κής και Ανατολικής Ευρώπης περιμένουν μια θετική αντί­
δραση και μια εποικοδομητική συμβολή από αυτή την 
πλευρά. 
ϋΟΚΕ αναγνωρίζει ότιηΚοινότητα αντέδρασε γρήγορα 
και με πολυάριθμες πρωτοβουλίες και μέτρα, στα γεγονότα 
στην Κεντρική καιΑνατολική Ευρώπη.Αναφέρει ως παρά­
δειγμα τα ακόλουθα μέτρα^ 
^το συντονιστικό ρόλο που διαδραμάτισεηΕπιτροπή κατά 
τηνκατάρτιση και την εφαρμογή ^οηθητικούπρογράμμα-
τοςτων^^ωρών, 
^την ίδρυση το ^άιοΙ^Θ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για 
τηνΑνοικοδόμηση και τηνΑνάπτυξη στην Κεντρική και 
Ανατολική Ευρώπη με αρχικό κεφάλαιο ^θδισεκατομμύ-
ριαΕ^ιι, 
^την κατάρτιση προγράμματος δράσης που επιδοτείται με 
^θθ εκατομμύρια Ε^υτοΙ^Θ,^θθ εκατομμύρια Ε^ιι το 
Ι^ΙκαιπάνωαπόΙδισεκατομμύριοΕ^ιιτοΙ^, 
^τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ιδρύματος επαγγελματι­
κής κατάρτισης, 
^την επιτάχυνση της σύναξης συμβάσεων συναλλαγώνκαι 
συνεργασίας καθώς καιτηνεφαρμογήτης ρήτρας της 
πλέον ευνοούμενης ^ώρας στις ^ώρες αυτές, 
^την έναρξη συζητήσεων για τη σύναξη συμφωνίας σύνδε-
^ο^^^^Χ^τ^ν^^^^^^Μ^^ντι^^^^^ ^την έγκριση του συνολικού ποσού ^το Μάρτιο Ι^Ι^των 
^δισεκατομμυρίων Ε^ιι,απότα οποία ^,7δισεκατομμΰ 
ρια αποτελούν οικονομική ενίσχυση,^δισεκατομμύρια 
χορηγούνται ως δάνειο και^δισεκατομμύρια ως δωρεά 
σε κεφάλαια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, της 
Διεθνούς Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
^Ανθρακα και Χάλυβα, 
^την προώθηση της ιδέας ενός πανευρωπαϊκού Χάρτη 
Ενέργειας. 
ΗΟΚΕ κρίνει ότιηΕυρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να συνετί­
σει τις προσπάθειες της προς αυτή την κατεύθυνση των θετι-
κών ενεργειών και της εποικοδομητικής συμβολής. Οι ενέρ­
γειες της θα πρέπει να προσανατολίζονται προς τη βελτίωση 
της πρόσβασης στις δυτικές αγορές, την ενίσχυση του επιπέ-
δου επαγγελματικής κατάρτισης και παιδείας,των θεμάτων 
περιβάλλοντος, τωνυποδομώνκαι τη μεταρρύθμιση της οικο­
νομίας συμφωνά με τις αρ^ές της οικονομίας της αγοράς.Η 
ΟΚΕ τονίζει ότιείναιαναγκαίοναενισ^υθεί και ναδιασφαλι-
σθείηκατεύθυνση των εξελίξεων στην Κεντρική καιΑνατο­
λική Ευρώπη. 
ωστόσο, πρωταρχική σκέ^η πρέπει να είναι το γεγονός ότι 
οι ^ώρες αυτές οφείλουνναεπιλύσουν μόνες τους τα προβλή­
ματα τους, δίνοντας προτεραιότητα στην ανάπτυξη κατάλλη-
λων υποδομών και στη δημιουργία νομικής ασφάλειας και 
πολιτικής σταθερότητας. Τότε μόνο θα υπάρξουνγια τις δυτι­
κές επιχειρήσεις προοπτικές για την πραγματοποίηση επεν 
δύσεωνστις^ώρεςαυτές.Ενό^ειτηςενδε^όμενης διεύρυνσης 
της ΕΚ θα τεθεί ως ανώτατος όροςοσε^ασμός των ανθρωπί-
νωνδικαιωμάτων,η αναγνώριση του θεσμού τουκράτους 
δικαίου,ηύπαρξη πολυκομματικού συστήματος καιηαπο-
δο^ή της οικονομίας της αγοράς, δηλαδήοσε^ασμός όλων 
τωναξιώνπουαποτελούντηνκληρονομιάμιας δημοκρατικής 
κοινωνίας.ΗΟΚΕ προετοιμάζει ειδική γνωμοδότηση για τις 
σχέσεις της Κοινότητας με τις ^ώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. 
Ταπρόσφατα γεγονότα στην Ενωση Κυριάρχων Δημοκρα­
τιών δεν θίγονται στην παρούσα όσον αφορά τις συνέπειες 
τους.Ησημασία τους φαίνεται πρέπει να εκτιμηθεί κατά την 
έννοια ότι οιεξελίξειςπροςτηνκατεύθυνση της δημοκρατίας 
και της οικονομίας αγοράς ενισχύονται περισσότερο, και ό^ι 
το αντίθετο, και ότι από την Κοινότητα πρόσθετες προσπά­
θειες και ευθύνη είναι αναγκαίες ώστε να διασφαλισθεί μια 
μόνιμη πρόοδος. 
14^^ 
Ιδιαίτερη σημασία για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της 
Κοινότηταςέ^ουντααποτελέσματατουόγδοουκύκλουσυνε-
δριάσεωντηςΡΣΑΕ. 
Σκοπός της ΡΣΑΕείναιοπεριορισμός των δασμώνκαι άλλων 
εμποδίων των εμπορικών συναλλαγών καθώς καιηεξάλει^η 
διακρίσεων στο διεθνές εμπόριο. 
ΗΚοινότητα ενδιαφέρεται σε μεγάλο ρ^αθμό για την ύπαρξη 
ελεύθερου διεθνούς εμπορίου.^συμμετο^ή της στο διεθνές 
εμπόριο, τόσοσεό,τι αφορά τις εισαγωγές όσο και τις εξάγω-
]ΡΙ1^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟόΕ^ 
γές είναι απαραίτητη.Εξάλλουηελεΰθερη κυκλο^ορίαεμπο-
ρευμάτωνκαι υπηρεσιών αποτελεί καιέναναπότους στόχους 
της εσωτερικής της πολιτικής. Τοελεΰθερο διεθνές εμπόριο 
συμβάλλει καιστηνευημερίατουκόσμουκαι προσφέρει 
επιπλέον και στις αναπτυσσόμενες χώρες τη δυνατότητα να 
αναπτύξουν το εξωτερικό τους εμπόριο. Συνεπώς,ηΟΚΕ 
κρίνει ότι έχειιδιαίτερη σημασία να καταλήξειοόγδοος 
Ρΰρος της Ουρουγουάης σε θετικά αποτελέσματα. 
Ηημερήσια διάταξη του όγδοου κύκλου διαπραγματεύσεων 
τηςΡΣΑΕπεριλαμ^άνεισειράθεμάτων.Εκτόςαπότηνεπίτευ^ 
ξη γενικότερων στόχων, όπωςοπεριορισμόςκαιηκατάρ 
γηση των δασμών και εμποδίων άλλων εκτός από τους 
δασμούς,ήηπεραιτέρω φιλελευθεροποίηση του εμπορίου, 
θα εξετασθεί και επέκταση της ισχύος των ρυθμίσεων της 
ΡΣΑΕ στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και του ρουχι^ 
σμού,ηαναθεώρησητωνδιασ^αλιστικωνδιατάξεων,η^ελτί 
ωση του διακανονισμού διάφορων, οι εμπορικές πτυχές της 
πνευματικής ιδιοκτησίας,ηεπέκταση της ΡΣΑΕ στον τομέα 
των υπηρεσιών καιηκατάργηση κάθε μορφής ενίσχυσης που 
παρέχεται στη γεωργία. 
Οι διαπραγματεύσεις αυτές απέτυχαν στο παρελθόν επειδή 
ήταν αδύνατο να βρεθεί απόκοινούλύση σχετικάμετο 
εμπόριο των γεωργικών προϊόντων,τα οποία υπόκεινται προς 
το παρόν μόνο σε περιορισμένο^αθμό στις διατάξεις της 
ΡΣΑΕ 
^Οπως προκύπτει από την ημερήσια διάταξη, διακυβεύονται 
πολλάκοινοτικάσυμ^έρονταισεπολλούςτομείς.Ριατολόγο 
αυτόη ΟΚΕεπιθυμεί νατονίσει στοπλαίσιοαυτήςτης 
γνωμοδότησης για την οικονομική κατάσταση ότι οι συνέ-
πειεςπουθαέχειγιατηνΚοινότηταηεπιτυχίαήηαποτυχία 
των διαπραγματεύσεων της ΡΣΑΕ είναι αναγκαίο να αναλυ­
θούν υπό αυτό το ευρύτερο πρίσμα.^γεωργική πολιτική 
αποτελεί ασφαλώς σημαντική αλλά όχι καθοριστική πτυχή. 
Τέλος,ηΟΚΕ θα εκδώσει ιδιαίτερη γνωμοδότηση για την 
πορεία του όγδου κύκλου διαπραγματεύσεων της ΡΣΑΕ, 
καθώς και σχετικά με τη μελλοντική γεωργική πολιτική της 
Κοινότητας 
1^. ^^^^η^οτ^^^ο^^ο 
Ηεξωτερική θέση πολλών ^εισαγωγέων πετρελαίου^ χωρών 
υπόανάπτυξηχειροτέρευσεσο^αράτοΙ^θλόγωμιαςυποχώ-
ρήσης της ζήτησης για πρώτες ύλες, λόγω περιορισμού των 
συναλλαγών σαν συνέπεια της αύξησης των τιμών του πετρε-
λαίου και λόγω των υψηλών διεθνών επιτοκίων.Αναμένεται 
ότι οι πραγματικές εξαγωγές καιτων χωρών αυτών δεν θα 
αυξηθούν και εφέτος παρά ελάχιστα ενώηροή κεφαλαίων 
από τις αναπτυσσόμενες χώρες προς τις βιομηχανικές χώρες 
θα είναι μεγαλύτερη απ^ό,τι αντίστροφα. Σε αριθμό χωρών το 
πολύ υι^ηλό εξωτερικό χρέος αποτελεί σοβαρή τροχοπέδη 
στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. 
Ησυνεργασίαμετιςαναπτυσσόμενεςχώρεςκαιηοικονομική 
τους ενίσχυση πρέπει να αποτελέσει στοιχείο της κοινοτικής 
πολιτικής, και αυτό καθίσταται ολοένα και πιοαναγκαίο.Ρια 
το σκοπό αυτό απαιτείται ^ να συμπεριληφθεί στη Συνθήκηησυνυπευθυνότητα της 
Κοινότητας για συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες 
καθώς και για την οικονομική τους ενίσχυση, 
^να συντονισθούν οι σχετικέςπολιτικέςτωνκρατών μελών, 
^ να περιορισθεί το εξωτερικό χρέος των αναπτυσσόμενων 
χωρώνπουπροτίθενται να μεταρρυθμίσουντην οικονομία 
τους και να προσαρμόσουν την πολιτική τους, 
^ να καταστεί δυνατήηευρείαπρόσ^αση τωναναπτυσσόμε-
νων χωρών στην εσωτερική αγορά μέσω της μεταρρύθμι­
σης του ΣυστήματοςΤενικώνΝροτιμήσεων^ΣΡΗ^. 
1^. ^^^^^^^^^ 
μεγάλη σημασία για την κοινωνική καιοικονομικήανά-
πτυξητης Ευρώπης έχουν οι δημογραφικές τάσεις για τα 
προσεχή ^Θή3θ έτη. 
Σε απόλυτους αριθμούςοπαγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε 
από^ δισεκατομμύριατο Ι^θσε^δισεκατομμύριατο 
Ι^θ και θα ^θάσει^δισεκατομμύρια το ^θ. Σε σχετικούς 
αριθμούς, παρά μιαάνοδοτουμέσουόρου^ωής,γίνεταιλόγος 
για μια καθυστέρηση στην αύξησης από το Ι^ΘΗ^ΙΘΘ^ 
και από το^^-^Θ^^.Ηκαθυστέρηση αυτή απορρέει 
από μια αλλαγή, που διαπιστώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο, 
δημογραφικού χαρακτήρα, η οποία χαρακτηρίζεται από 
μείωση του αριθμού παιδιών ανά γυναίκα^οαριθμός αυτός 
ανέρχεται, προς το παρόν,στην Ευρώπη σε Ρ^ στην Ανατο­
λική Ασία σειστή Αατινική Αμερική σε ^,^, στη ^ότια 
Ασία σε ^,7παιδιά.^όνο στην Α^ρικήητάση αυτή δεν έχει 
ακόμη σταθεροποιηθεί καιοαριθμός παιδιών εκεί ανέρχεται 
σε^ 
Οπληθυσμός της ΕΚ^ϋΑ^απωνίας που έφθανε το Ι^θ το 
^^του παγκόσμιου πληθυσμού θα αντιπροσωπεύει το ^ΘΙΘ 
μόνοΙ^.ΗΑ^ρικήπουαριθμείτώρα^εκατομμύρια 
κατοίκους θα φθάσει το ί,^ δισεκατομμύριο δηλ. αριθμό ίσο 
με εκείνον της Κίνας 
Οισημαντικότερεςσυνέπειεςαυτώντωνδραστικώνεξελίξεων 
είναι^ 
^-μεταναστευτικά ρεύματα στο πλαίσιο των οποίων για την 
Ευρώπη σημασία έχουν οι Αφρικανικές και μεσογειακές 
χώρες, 
^δημιουργία νέων κέντρων παγκοσμίων δυνάμεων στο 
πλαίσιο των οποίων μπορούν να καταταγούνηΚίνα,η 
ινδία,ηινδονησία,ηΒρα^ιλία και το λεξικό, 
^ επιβάρυνση του περιβάλλοντος λόγω αύξησης των εκπο 
μπών διοξειδίου του άνθρακα, αποδάσωσης και ρύπανσης 
των υδάτων. 
Εντός της Κοινότητας θα έχει μεγάλη σημασίαηδιεργασία 
της γήρανσης πουσημειώνεται σχεδόν σε όλα τα κράτη έστω 
και σε διαφορετική χρονική πρόοδο. 
Αριθ. C 339/74 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 91 
Οι συνέπειες της γήρανσης μπορεί ιδιαίτερα να εκδηλωθούν 
στην αγορά εργασίας: 
— Το μέρος του ενεργού πληθυσμού στη σύνθεση του πληθυ­
σμού δεν μειώνεται πράγματι επί του παρόντος αλλά 
τελικά θα περιορισθεί (συρρικνωθεί). Ο μέσος όρος ζωής 
των εργαζομένων επίσης αυξάνεται. Αυτό δημιουργεί για 
τα κράτη την ανάγκη να δημιουργήσουν νέες μορφές πρό­
νοιας για την εκπλήρωση καθηκόντων, τη συνάφεια των 
ηλικιωμένων με την απασχόληση για μεγαλύτερο διά­
στημα, την ανεύρεση νέων πηγών απασχόλησης και την 
αντικατάσταση του παράγοντα εργασία με κεφάλαια. 
— Χρηματοδότηση συντάξεων. Όχι μόνο διπλασιάζεται 
αφενός, μακροπροθέσμως, ο ποσοστιαίος αριθμός συντα­
ξιούχων, αλλά, επίσης περιορίζεται, αφετέρου, ο αριθμός 
των δραστηριοποιουμένων, πράγμα που πρέπει να αποτε­
λέσει αντικείμενο μέριμνας όσον αφορά τη χρηματοδο­
τική αντοχή της κοινωνίας. 
— Άλλες καταναλωτικές ανάγκες. Το υπόδειγμα αναγκών 
των ηλικιωμένων θα ανακαθορίζεται όλο και περισσότερο. 
Συνεπώς η ζήτηση, ιδίως, υπηρεσιών για την υγεία και 
ιδιαιτέρως για κατοικία. 
Η γήρανση και η μείωση του αριθμού των νέων στην Κοινό­
τητα επιβάλλει στα κράτη μέλη αριθμό σημαντικό, κοινωνι­
κών και οικονομικών μέτρων, για τα οποία συνιστάται ο 
συντονισμός από την Κοινότητα. 
4. Συμπεράσματα και συστάσεις 
4.1. Συμπεράσματα 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι: 
α) σύμφωνα με την ανάλυση της Επιτροπής, η οικονομική 
ανάπτυξη, η οποία έδειχνε σαφή καθυστέρηση κατά το 
δεύτερο εξάμηνο του 1990 και το πρώτο εξάμηνο 1991, 
κινείται και πάλι με ανοδική πορεία, αλλά θα παραμείνει 
σε καθυστέρηση σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Ιαπω­
νία· 
β) η οικονομική εξέλιξη διαφέρει έντονα από χώρα σε χώρα· 
οι οικονομικές εκθέσεις των κρατών μελών εξακολουθούν 
να έχουν ιδιαίτερη σημασία· 
γ) η ανεργία, ύστερα από μια περίοδο πτώσης κατά το 1991 
και 1992, έφθασε πάλι το 9,2 %. Το ποσοστό αυτό, τόσο αν 
ληφθεί μεμονωμένα όσο και σε σύγκριση με το αντίστοιχο 
ποσοστό στις ΗΠΑ (6,6 %), στην Ιαπωνία (2,2 %) και στις 
χώρες της ΕΖΕΣ (2.5%) είναι απαράδεκτα υψηλό· 
δ) το πραγματικό κόστος εργασίας ανά προϊόν αυξήθηκε 
κατά την περίοδο 1990/1991 στο 1%, ύστερα από την 
πτώση που είχε σημειώσει κατά την περίοδο 1982-1989-
ε) η αύξηση των επενδύσεων μειώθηκε από 6,7% το 1989, 
σε 4,3% το 1990 και σε 0.8 % το 1991. 4.2. Συστάσεις 
Η ΟΚΕ συνιστά: 
4.2.1. Σε ό,τι αφορά την Κοινότητα 
α) Να διατυπωθούν οι κεντρικοί στόχοι της κοινωνικής και 
οικονομικής πολιτικής καθώς και οι σχέσεις που συνδέ­
ουν τις πολιτικές αυτές, ως γενικός προσανατολισμός της 
προσπάθειας που καταβάλλουν τα κράτη μέλη για την 
επίτευξη σύγκλισης, η οποία επιδιώκεται στα πλαίσια της 
οικονομικής και νομισματικής ένωσης. 
β) Να συμμετάσχει η ΟΚΕ στη διαμόρφωση αυτής της 
σύγκλισης. 
γ) Να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην αύξηση της απα­
σχόλησης και στη μείωση της ανεργίας τόσο σε κοινοτικό 
επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. 
δ) Να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην καταπολέμηση του πλη­
θωρισμού και στον περιορισμό του κόστους της παραγω­
γής συμπεριλαμβανομένου του κόστους των μισθών. Η 
αποδοτικότητα και η αύξηση των επενδύσεων καθώς και 
η βελτίωση της παραγωγικότητας απαιτούν διαρκή προ­
σπάθεια. 
ε) Να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της δημογραφικής εξέλι­
ξης από την κοινοτική πολιτική. 
4.2.2. Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις προς τις 
τρίτες χώρες στην Ευρώπη 
στ) Η Κοινότητα καταρχήν είναι ανοικτή για διεύρυνση 
με νέα μέλη. Πριν πρέπει όμως στο εσωτερικό της να 
προβλεφθεί μια δημοκρατική και κατάλληλη διαδικασία 
λήψης αποφάσεων για να μπορεί να λειτουργήσει με 
μεγαλύτερο αριθμό κρατών. Πάνω από όλα τα υποψήφια 
μέλη πρέπει να αποδεχθούν τα επιτεύγματα στην εσωτε­
ρική αγορά και τα αποτελέσματα της ήδη πραγματο­
ποιούμενης Διακυβερνητικής Διάσκεψης και να είναι σε 
θέση να τα υλοποιήσουν. 
ζ) Να θεωρηθεί ο Ενιαίος Οικονομικός Χώρος ως μια μορφή 
συνεργασίας αυτή καθαυτή, αλλά ως φάση πριν από την 
ολοκλήρωση της Οικονομικής Κοινότητας. Η υλοποίηση 
του στόχου αυτού αξίζει να υποστηριχθεί βραχυπρόθε­
σμος. 
η) Να διατηρηθεί η θετική στάση που τηρείται έναντι των 
χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και να 
ενισχυθεί έμπρακτα η στάση αυτή. Πρέπει να υποστηρι­
χθούν οι εξελίξεις των προηγούμενων χρόνων. 
4.2.3. Σε ό,τι αφορά τις τρίτες χώρες εντός 
και εκτός Ευρώπης 
θ) Να καταβληθούν όσο το δυνατό μεγαλύτερες προσπάθειες 
ώστε να επιτευχθεί νέα συμφωνία στα πλαίσια της ΓΣΔΕ. 
Η ΓΣΔΕ, ως μεγαλύτερος εμπορικός συνασπισμός του 
κόσμου, έχει μεγάλη σημασία για την Κοινότητα. 
31. 12. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 339/75 
ι) Να αναγνωρισθεί στη Συνθήκη η συνεργασία με τις ανα­
πτυσσόμενες χώρες και η παροχή βοήθειας προς τις χώρες 
αυτές ως συνέπεια της συνυπευθυνότητας της Κοινότητας. 
ια) Οι διεθνείς νομισματικές αρχές (ΔΝΤ, Ομάδα των 7 κλπ.) 
να αναλάβουν πρωτοβουλία για μια ανάλυση και ενδεχο­
μένως μεταρρύθμιση του υφισταμένου διεθνούς νομισμα-
Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 1991. 
Ι. ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
1. Επιδοκιμασία της προσπάθειας για ολοκληρωμένη 
πολιτική 
1.1. Προσαρμογή 
1.1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την υπό εξέταση ανακοίνωση και 
συγχαίρει την Επιτροπή για την πρόθεση της να υιοθετήσει 
μια κοινή αλιευτική πολιτική που θα ανταποκρίνεται στη νέα 
συγκυρία. 
1.2. Διαβούλευση 
1.2.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι πρόκειται για μια 
ανακοίνωση η οποία προηγείται της έκθεσης που θα τικού συστήματος, που σύμφωνα με πολλές γνώμες, είναι 
υπεύθυνο για τις σημερινές δυσχέρειες στην παγκόσμια 
οικονομική εξέλιξη αλλά και στην Κοινότητα. 
ιβ) Να δοθεί προσοχή στα αναμενόμενα μεταναστευτικά 
ρεύματα από, ιδίως, την Κεντρική και Ανατολική 
Ευρώπη αλλά και τη Βόρεια Αφρική. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN 
υποβληθεί στο Συμβούλιο πριν από την 31η Δεκεμβρίου 1991 
και για την οποία η Επιτροπή επιθυμεί να γνωρίσει τις 
αντιδράσεις των δημοσίων διοικήσεων των κρατών μελών 
καθώς και των επαγγελματιών του κλάδου, τόσο σε εθνικό 
όσο και κοινοτικό επίπεδο. 
1.3. Ολοκληρωμένη πολιτική 
1.3.1. Επειδή η αλιεία στο σύνολο της είναι μια ιδιαίτερα 
πολύπλοκη δραστηριότητα, επιβάλλεται να υπάρξει μια 
προσέγγιση με βάση μια ολοκληρωμένη πολιτική που να 
αντιμετωπίζει συνολικά το θέμα (αλιευτικοί πόροι, τιμές και 
αγορές, διαρθρώσεις, κοινωνική διάσταση). Γνωμοδότηση για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο «Η κοινή 
αλιευτική πολιτική» 
(91/C 339/14) 
Στις 11 Ιανουαρίου 1991 και βάσει του άρθρου 198 της Συνθήκης ΕΟΚ το Συμβούλιο αποφάσισε να 
ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το 
Κοινοβούλιο: «Η κοινή αλιευτική πολιτική». 
Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, που επιφορτίσθηκε με την προετοιμασία των εργασιών της ΟΚΕ για 
το θέμα, εξέδωσε τη γνωμοδότηση του στις 5 Σεπτεμβρίου 1991 με βάση εισήγηση του κ. Silva. 
Κατά τη 289η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 1991), η ΟΚΕ εξέδωσε με 
πλειοψηφία χωρίς ψήφους κατά και δύο αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.