Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το "Περιεχόμενο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση και τις συνέπειες για τις διαρθρωτικές πολιτικές"

(1999/C 293/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 7ης Μαΐου 1999 σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα αυτό και να αναθέσει στην προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 6 - "Απασχόληση, οικονομική πολιτική, ενιαία αγορά, βιομηχανία, ΜΜΕ"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 91/99 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 11 Μαΐου 1999 (Εισηγητές: ο κ. Ευσταθιάδης και ο κ. Virtanen)·

εκτιμώντας ότι η Επιτροπή των Περιφερειών έχει πρόσφατα επιστήσει την προσοχή στη σημασία των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση στις ακόλουθες γνωμοδοτήσεις και εκθέσεις:

- Εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εισηγητής ο κ. Behrend (CDR 379/96 fin)

- Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καινοτoμίας που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης - Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Εισηγητές: οι κ.κ. Virtanen και Keymer (CDR 46/98 fin),(1)

- Βασικές κατευθύνσεις μελλοντικής οικονομικής πολιτικής. Εισηγήτρια η κα Bresso (CDR 110/98 fin),(2)

- Ανακοίνωση της Επιτροπής από τις κατευθυντήριες γραμμές στην πράξη: εθνικά σχέδια για την απασχόληση (COM(1998) 316 τελικό) και την Ανακοίνωση της Επιτροπής "Πρόταση κατευθυντήριων γραμμών για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών το 1999" (έγγρ. COM(1998) 574 τελικό) Εισηγητής: ο κ. Bodfish (CDR 279/98 fin),(3)

εκτιμώντας ότι στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση τα κράτη μέλη καλούνται να προωθήσουν μέτρα για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει η δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο και να λάβουν υπόψη τους το ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον τομέα αυτό·

εκτιμώντας ότι στο έγγραφο εργασίας της για Τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το συντονισμό τους με το Ταμείο Συνοχής - σχέδιο κατευθύνσεων για τα προγράμματα της περιόδου 2000 SEC (1999) 103 τελικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι "πρέπει να ενισχυθεί η συμβολή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στην προώθηση της τοπικής ανάπτυξης μέσω των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση"·

εκτιμώντας ότι στην ανακοίνωσή της για τις "Κοινοτικές πολιτικές που στηρίζουν την απασχόληση" (COM(1999) 167 τελικό) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις δράσεις για την απασχόληση σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο·

κατά την 29η σύνοδο ολομέλειάς της 2ας και 3ης Ιουνίου (συνεδρίαση της 3ης Ιουνίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Ιστορικό

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να μεταφέρει τις γνώμες και τις απόψεις της ΕΤΠ για τα θέματα των συμφώνων απασχόλησης και με αυτό τον τρόπο να συνδιαμορφώσει τις εξελίξεις και τις πολιτικές που θα εφαρμοστούν σε αυτό τον τομέα. Απευθύνεται ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία ετοιμάζει σχετική ανακοίνωση. Η παρούσα γνωμοδότηση δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως ένα τεχνικό κείμενο αξιολόγησης αλλά ως ένα πολιτικό μήνυμα προς όλους τους Θεσμούς που συμμετέχουν στα θέματα της Τοπικής Απασχόλησης και ιδιαίτερα προς τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές έτσι ώστε να εφαρμόσουν και διευρύνουν τις μεθόδους των συμφώνων για την απασχόληση. Απευθύνεται επίσης στις εθνικές αρχές από τις οποίες ζητείται να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς στον τομέα αυτό.

1. Εισαγωγή - Τοπικά Σύμφωνα για την Απασχόληση

1.1. Η αντιμετώπιση της ανεργίας προϋποθέτει μία συνολική κινητοποίηση όλων των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών και δράσεων που θα στηρίζονται στις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι τοπικές οικονομίες. Δράσεις οι οποίες παράλληλα θα αξιοποιούν τις πολλές δυνατότητες που παρέχει η ευρωπαϊκή διάσταση της οικονομίας.

1.2. Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση (ΤΣΑ) αποτελούν μία νέα σημαντική προσπάθεια προς αυτήν την κατεύθυνση. Όταν τον Ιούνιο του 1996 η Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία για τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση, ο Πρόεδρος Jacques SANTER ζήτησε από την Επιτροπή των Περιφερειών να συμμετάσχει στον καθορισμό των προτύπων προγραμμάτων που θα εφαρμοστούν σε τοπικό επίπεδο. Κατόπιν αυτού η Επιτροπή των Περιφερειών κατά τη σύνοδο ολομέλείας της το Νοέμβριο του 1996 συνέβαλε με συγκεκριμένες προτάσεις στη διαμόρφωση της διαδικασίας και των κανόνων που είναι απαραίτητοι για την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Κεντρικό χαρακτηριστικό αυτών των προτάσεων είναι η αναγνώριση της ευθύνης όλων των φορέων και ιδιαίτερα των τοπικών αρχών, να συμβάλλουν με συγκεκριμένες και ολοκληρωμένες ενέργειες στην αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας.

1.3. Κατά την πορεία των σχεδίων καθορίστηκε και η έννοια των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουνίου 1997 ορίζονται τρία βασικά κριτήρια για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση:

α) Η ανάδειξη πρωτοβουλιών που προέρχονται από το τοπικό επίπεδο (προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω).

β) Η συμμετοχή σε ευρεία εταιρική σχέση δημόσιων και ιδιωτικών φορέων από όλους του σχετικούς παράγοντες που ασκούν μία σημαντική επιρροή στην απασχόληση μιας περιοχής. Μιας εταιρικής σχέσης που θα ξεπερνάει την απλή εταιρικότητα που δημιουργείται στα πλαίσια των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων και η οποία με ενεργό τρόπο θα περιλαμβάνει τον ιδιωτικό τομέα, τους κοινωνικούς εταίρους, και τους σχετικούς Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς).

γ) Η δημιουργία δράσεων που να στηρίζονται στην ανάλυση της τοπικής κατάστασης με στόχο τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής και τη λήψη καινοτόμων μέτρων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας(4).

1.4. Και τα τρία αυτά κριτήρια θέτουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στο κέντρο του συντονισμού των σχεδίων εταιρικών σχέσεων και της προώθησης της εφαρμογής των σχεδίων. Για το λόγο αυτό η δέσμευση λήψης αποφάσεων των εκλεγμένων οργάνων λήψεως αποφάσεων καθώς και η πολιτική τους υποστήριξη αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για τα σχέδια εταιρικών σχέσεων.

1.5. Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση δεν αποτελούν το κλειδί για το πρόβλημα της απασχόλησης της Ευρώπης ούτε επαρκούν για την επίλυσή του. Ενδείκνυται ωστόσο η έναρξη νέας μορφής διαλόγου μεταξύ των σημαντικότερων περιφερειακών φορέων για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα η προσφορά και η ζήτηση τοπικού εργατικού δυναμικού. Η εισαγωγή παρόμοιου διαλόγου μπορεί να αποδειχτεί καθοριστικής σημασίας μέσο, όπως φαίνεται από το ζωντανό παράδειγμα της περίπτωσης της Σοφίας:

Η περίπτωση της Σοφίας

Η Σοφία έχει παρακολουθήσει μερικά σεμινάρια για θέματα τυροκομίας, μόνο που η κατάρτιση αυτή δεν την έχει βοηθήσει ουσιαστικά να βρει έστω και μία προσωρινή απασχόληση. Η διαδικασία της κατάρτισης φαίνεται να είναι αποκομμένη από τη λειτουργία των επιχειρήσεων και τις διαδικασίες επιλογής των εργαζομένων. Όπως λέει η ίδια: "εάν πάω σαν Σοφία και πω, έχω αυτό το δίπλωμα, τελείωσα τα σεμινάρια κατάρτισης, δύσκολα θα με πάρουν σε μία θέση εργασίας. Χρειάζεται μία άλλη πιο οργανωμένη επαφή με τους εργοδότες που δεν μπορεί να την εξασφαλίσει ο εργαζόμενος από μόνος του αλλά ούτε και το κέντρο κατάρτισης". Ένα τέτοιο τοπικό σύστημα σύνδεσης της προσφοράς και ζήτησης εργασίας , όπως είναι τα Τοπικά Σύμφωνα για την Απασχόληση, θα μπορούσε να βοηθήσει αποτελεσματικά τη Σοφία. Ακριβώς αυτό το είδος τοπικού συστήματος σύνδεσης της προσφοράς και της ζήτησης και το οποίο θα ήταν μεγάλη βοήθεια για την Σοφία προσπαθούν να δημιουργήσουν πολλά τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση. Δίνουν την ευκαιρία σε πολλούς ανέργους να έχουν πρόσβαση στους εργοδότες καθώς επίσης και να αποκτήσουν την κατάλληλη επαγγελματική εμπειρία.

Τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση - μια λύση για το πρόβλημα της Σοφίας;

Κατά συνέπεια απαιτείται η ύπαρξη διαλόγου που θα διευκολύνει το συνδυασμό προσφοράς και ζήτησης. Το συνημμένο παράρτημα δίδει συγκεκριμένα παραδείγματα των μέσων που έχουν χρησιμοποιηθεί επιτυχώς στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση για την προώθηση του εν λόγω διαλόγου.

- Σε πολλές περιπτώσεις η δραστηριότητα των συμφώνων αυτών εστιάζεται στην ανάλυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε μια περιοχή τόσο στον τομέα της βιομηχανίας όσο και στο τομέα των υπηρεσιών. Τούτο δεν συνεπάγεται μόνο ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης αλλά και μελλοντικές προοπτικές ανά τομέα που έχουν αποδειχτεί αποτελεσματικές στην πρόβλεψη των αναγκών εργατικού δυναμικού σε διάφορα χρονικά πλαίσια.

- Αυτές οι αναλύσεις της ανταγωνιστικότητας δίνουν μια εικόνα της εξέλιξης των αναγκών σε εργατικό δυναμικό στους διάφορους τομείς. Αλλά για τον καλύτερο δυνατό συνδυασμό προσφοράς και ζήτησης είναι βασικό να είναι γνωστές οι ικανότητες που ζητούν οι επιχειρήσεις από τους εργαζομένους. Για το λόγο αυτό στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση έχουν αναπτυχθεί ειδικά σχέδια αξιολόγησης της απαιτούμενης τεχνογνωσίας για τις επιχειρήσεις με τη βοήθεια των οποίων και σε συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις αξιολογούνται ανά επιχείρηση οι ικανότητες του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού καθώς και κάθε ατόμου που θα προσληφθεί στο μέλλον. Με βάση αυτή την ανάλυση κατέστη δυνατό να ληφθούν καλύτερα μέτρα για τους αιτούντες εργασία ούτως ώστε να τους παρέχεται πραγματική δυνατότητα απασχόλησης.

- Παράλληλα αντικείμενο ανάλυσης αποτέλεσε η διάρθρωση του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού και της ανεργίας. Με τη σύγκριση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού και της ζήτησης εργασίας εντοπίστηκε σε ποιους τομείς υπάρχει κορεσμός ζήτησης εργασίας και σε ποιους η προσφορά εργασίας υπερβαίνει τη ζήτηση. Τούτο διευκόλυνε την προσαρμογή των μέτρων για την προώθηση της απασχόλησης στις τοπικές ανάγκες.

Η εξέταση της δομής της ανεργίας οδήγησε σε ορισμένες περιπτώσεις στην εκτίμηση των έμμεσων συνεπειών της ανεργίας και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι. Τα προβλήματα αυτά είναι υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου, φθορά της υγείας και έλλειψη κοινωνικών σχέσεων τα οποία ενέχουν κινδύνους για τη βαθμιαία απομόνωση από την κοινωνία που έχει ως κέντρο την εργασία.

- Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση είχαν θετικές επιδράσεις στα προβλήματα αυτά διότι συνέβαλαν αποτελεσματικά στην παρεμπόδιση της διαδικασίας αποκλεισμού και αύξησαν τις δυνατότητες των ατόμων να επανέλθουν στην αγορά εργασίας. Σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και τους παρέχοντες υπηρεσίες δημιουργήθηκε μια νέα σειρά υπηρεσιών όπου λαμβάνονται υπόψη τα έμμεσα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι λόγω της ανεργίας. Παραδείγματα παρόμοιων υπηρεσιών που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση είναι :

- σχεδιασμός του προφίλ του αιτούντος εργασία και σύγκριση των ικανοτήτων του με την τοπική ζήτηση καθώς και διοργάνωση κατάρτισης για τη βελτίωση της ικανότητας για εργασία σε συνδυασμό με τις ανάγκες των τοπικών επιχειρήσεων

- παροχή συμβουλών για αυτοαπασχόληση

- ειδικές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας που έχουν σχέση με την ανεργία

- σχέδια συνεργασίας μεταξύ των αρχών για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων.

Είναι σαφές ότι το πρόβλημα της ανεργίας ξεπερνά τα όρια των παραδοσιακών διοικητικών αρχών και των τομεακών προγραμμάτων. Σε τοπικό επίπεδο τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση μπορούν να είναι τα μέσα που θα συμβάλουν στη συνεργασία των διαφόρων φορέων για την προώθηση της απασχόλησης, να διευκολύνουν τη χάραξη και την εφαρμογή μιας σφαιρικής στρατηγικής για την απασχόληση. Εν προκειμένω το τοπικό σύμφωνο για την απασχόληση λειτουργεί ως σύμβουλος που εξετάζει ολόκληρη την οικονομική κλίμακα μιας περιοχής και τις δυνατότητες απασχόλησης σε αυτή και λαμβάνει υπόψη τις δυνατότητες και τις ανάγκες των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των αιτούντων εργασία. Έτσι δημιουργείται η απαραίτητη συνεργία των μέτρων της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής για την απασχόληση πράγμα που αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη βιώσιμων θέσεων απασχόλησης.

2. Η υλοποίηση των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση - παρατηρήσεις

2.1. Γενικές παρατηρήσεις

2.1.1. Η επιλογή 89 τοπικών συμφώνων απασχόλησης σε όλα τα κράτη μέλη ήταν αποτέλεσμα μιας αξιοπρόσεκτης κινητοποίησης των τοπικών και περιφερειακών αρχών για το σχεδιασμό και την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων που θα δημιουργούσαν ολοκληρωμένες δράσεις για την αντιμετώπιση της ανεργίας. Προς αυτή την κατεύθυνση βοήθησε και η συνειδητοποίηση από όλους τους ενδιαφερόμενους ότι οι πολιτικές που είχαν εφαρμοστεί μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ήταν επαρκείς για να αντιμετωπιστούν οι διαρθρωτικές διαστάσεις της ανεργίας. Η αντιμετώπιση της ανεργίας μέσω ολοκληρωμένων τοπικών δράσεων εισάγει ένα νέο σημαντικό λειτουργικό εργαλείο. Σε περίπτωση επιτυχίας αυτό το πρότυπο δράσης εντάσσεται στα μέτρα για την απασχόληση της τοπικής οικονομικής πολιτικής και προωθεί την ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών.

2.1.2. Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση που υποβλήθηκαν φάνηκε ότι διαφοροποιούνται σημαντικά και ως προς τους επιμέρους στόχους και τις δράσεις που εμπεριέχουν, αλλά και ως προς το βαθμό επεξεργασίας και προετοιμασίας των προτάσεων τους. Έτσι, για παράδειγμα στο Νότο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα προγράμματα επικεντρώνονται περισσότερο στο πρόβλημα της ανάπτυξης, ενώ αντίθετα στο Βορρά σε συγκεκριμένες μορφές ανεργίας, όπως η ανεργία μακράς διάρκειας και η ανεργία των νέων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εταιρικές σχέσεις στηρίχτηκαν σε προϋπάρχουσες "ώριμες" συνεργασίες των τοπικών φορέων, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι εταιρικές σχέσεις δημιουργήθηκαν με αφορμή τα τοπικά σύμφωνα, χωρίς να διαθέτουν ακόμα το αναγκαίο βάθος και την κατάλληλη θεσμική κατοχύρωση. Με τον ίδιο τρόπο διαφοροποιείται η έκταση των γεωγραφικών περιοχών στις οποίες τα σύμφωνα αναφέρονται, όπως και ο χαρακτήρας και το μέγεθος της εταιρικής σχέσης στην οποία στηρίζονται.

2.1.3. Η δύναμη των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση εξαρτάται από την τοπική κατάσταση και τις τοπικές ανάγκες. Η πολυμορφία αυτή είναι φυσικό επακόλουθο. Για παράδειγμα ο στόχος πρέπει στο εξής να αποφασίζεται σε τοπικό επίπεδο χωρίς οι περιφερειακοί περιορισμοί να καταγράφονται σε επίπεδο προγράμματος. Η προσέγγιση των Συμφώνων Απασχόλησης μέσω της εκ των κάτω προς τα άνω ανάπτυξης, σχεδιασμού και εφαρμογής των δράσεων παρέχει την δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά οι πολίτες και όλες οι τοπικές πρωτοβουλίες σε αυτά. Αυτή η πρακτική των συμφώνων πρέπει να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί στις επόμενες φάσεις εφαρμογής του προγράμματος.

2.1.4. Στις περιοχές που εφαρμόζονται τα πιλοτικά προγράμματα κατοικεί μόλις το 9 % του συνολικού πληθυσμού της Ένωσης. Αυτό το μικρό μέγεθος των δράσεων θα περιορίσει τις θετικές τους επιδράσεις κυρίως στην τοπική απασχόληση, η επιτυχία όμως των προγραμμάτων θα δώσει σίγουρα την ευκαιρία να υπάρξει σε μία επόμενη φάση μία ευρεία χρήση των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση, ενώ παράλληλα θα αναδείξει ένα νέο σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της ανεργίας και για την τοπική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις περιοχές της Ένωσης όπου υπάρχει μία σημαντική αναπτυξιακή υστέρηση. Ένας παρατηρητής περιέγραψε την εμπειρία του ως εξής:

"Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση έχουν δρομολογήσει μία νέα μορφή λειτουργικής δραστηριότητας, όπου ακόμα και οι άνεργοι έχουν δυνατότητα επιρροής και μπορούν να συμμετέχουν ενεργά. Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση είναι γνωστό ότι προωθούν την απασχόληση μέσω της συνεργασίας. Πολλές περιφέρειες έχουν βρει συγκεκριμένους δεσμούς μεταξύ των αναπτυξιακών μέτρων για την απασχόληση και τις οικονομικές δραστηριότητες καθώς και σημεία επαφής των στόχων του κοινωνικού τομέα και του τομέα υγείας."

2.2. Ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στα σχέδια εταιρικών σχέσεων

2.2.1. Όπως διαπιστώθηκε ανωτέρω, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στο σχεδιασμό και τη θέσπιση των εταιρικών σχέσεων των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Οι τοπικές αρχές αποτελούν συνήθως τον πόλο γύρω από τον οποίο αναπτύσσονται οι συνεργασίες των τοπικών φορέων αλλά και όλων των ιδιωτών που ασκούν δραστηριότητες οι οποίες προωθούν την κοινωνική ένταξη και την κοινωνική ανάπτυξη. Οι τοπικές αρχές είναι επίσης σε θέση να αξιολογήσουν τους τοπικούς φορείς που μπορούν να συμμετέχουν πραγματικά στην ανάπτυξη των εταιρικών σχέσεων, μέσα από την προσφορά οικονομικών πόρων, ανθρώπινου δυναμικού καθώς επίσης και των κατάλληλων εμπειριών. Σε όλες τις περιπτώσεις είναι απολύτως αναγκαία η εξασφάλιση μία ευρείας συμμετοχής στην εταιρική σχέση, έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνεται το σύνολο της τοπικής κοινωνίας.

2.2.2. Η ΕΤΠ επιθυμεί να επισημάνει επίσης ότι στο πλαίσιο του συντονιστικού τους ρόλου οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποτελούν επίσης διαμορφωτές πολιτικής. Στο πλαίσιο του ρόλου αυτού μπορούν να υποστηρίξουν σημαντικά καθώς και να συμμετέχουν στην ανάπτυξη της απασχόλησης που έχει αναληφθεί μέσω των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Επίσης η ΕΤΠ επιθυμεί να επισημάνει ότι η προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω πρέπει να ισχύει επίσης και σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες άμεσης συμμετοχής των πολιτών στα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση.

2.2.3. Η ουσιαστική λειτουργία της εταιρικής σχέσης πρέπει να ξεκινάει με το σχεδιασμό των προγραμμάτων. Με αυτό το τρόπο εξασφαλίζεται η κινητοποίηση των φορέων έτσι ώστε να είναι έτοιμοι να οργανώσουν και να εφαρμόσουν τις κατάλληλες δράσεις. Ειδικότερα, φαίνεται ότι είναι αναγκαίο να συμμετέχουν εξ'αρχής στην εταιρική σχέση αυτοί οι φορείς που είναι σημαντικοί εργοδότες σε μία περιοχή ή οι φορείς που προωθούν σημαντικές επενδύσεις, έτσι ώστε να είναι δυνατό να εκτιμήσουν τα ουσιαστικά οφέλη και τις ευκαιρίες που θα προκύψουν από τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση. Αυτή η έγκαιρη ενημέρωση και η συμμετοχή αυξάνουν τη δέσμευση.

2.2.4. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αναλαμβάνουν ιδιαίτερες ευθύνες στο τομέα της απασχόλησης στις περιοχές, όπου παρουσιάζονται σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία ή διαδικασίες αποβιομηχάνισης. Στις περιπτώσεις αυτές δημιουργούνται συχνά θύλακες ανεργίας ενώ παράλληλα παρουσιάζονται και άλλα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο στα πλαίσια μίας οριζόντιας εταιρικής δράσης των τοπικών φορέων. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται δυνατή η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων σε τοπικό επίπεδο για την καταπολέμηση της ανεργίας και την ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης. Η έλλειψη συντονισμού σε τοπικό επίπεδο οδηγεί στον κατακερματισμό των μέτρων που λαμβάνονται, ενώ ένα μεγάλο μέρος των πόρων που διατίθενται καταλήγει σε επικαλυπτόμενες και αλληλοσυγκρουόμενες δράσεις.

Οι εταιρικές σχέσεις με τον τρόπο αυτό είναι σε θέση να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων στον χώρο της κοινωνικής οικονομίας, δημιουργώντας έτσι ευκαιρίες απασχόλησης που δεν θα υπήρχαν σε άλλη περίπτωση. Οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει για το λόγο αυτό να υποστηρίξουν ιδιαίτερα τις εταιρικές σχέσεις που βασίζονται στη συνεργασία των τοπικών εταίρων αλλά και των εταίρων γειτονικών περιοχών.

2.2.5. Η προετοιμασία των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση στα πλαίσια μιας εταιρικής σχέσης προϋποθέτει την από κοινού κατανόηση των προβλημάτων απασχόλησης που ισχύουν σε μία περιοχή. Για την επιτυχία των εταιρικών σχέσεων απαραίτητη προϋπόθεση είναι η σαφής καταγραφή της κατάστασης ανεργίας/απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, τα οικονομικά μεγέθη και οι προοπτικές ανάπτυξης. Οι εταίροι θα πρέπει να αποκτήσουν με τη βοήθεια των εθνικών και περιφερειακών αρχών τις κατάλληλες γνώσεις που είναι απαραίτητες για την πλήρη κατανόηση και παρακολούθηση της τοπικής κατάστασης. Οι εταίροι θα πρέπει επίσης να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται στην περιοχή ή αλλού και οι οποίες θα πρέπει να διατηρηθούν ή να αναπτυχθούν περαιτέρω. Σημαντική είναι επίσης η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των σχεδίων σε ευρύτερο πεδίο από τα στατιστικά στοιχεία, με την ανάλυση των συνεπειών των ΤΣΑ στην ανάπτυξη της απασχόλησης, της οικονομίας και της κοινωνίας στη συγκεκριμένη περιοχή. Ο προσεκτικός έλεγχος συμβάλλει στη σωστή χρησιμοποίηση των πόρων και εμποδίζει την επανάληψη μη επιτυχών πρωτοβουλιών.

2.2.6. Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι η αρχή της εταιρικής σχέσης έχει και κάθετη διάσταση. Απαιτεί τον συντονισμό και τη συνεργασία των εθνικών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες, όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα, παρατηρείται η απουσία του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για την ανάπτυξη των εταιρικών σχέσεων πράγμα που παραμένει μέχρι σήμερα ένα σημαντικό εμπόδιο στη συνεργασία των εταίρων σε τοπικό επίπεδο. Η ανάπτυξη των εταιρικών σχέσεων με τη μορφή "επιχειρηματικών σχημάτων όπως ανώνυμες εταιρείες κλπ." ή ακόμα με τη μορφή "μη κερδοσκοπικών οργανώσεων" δεν επιτρέπει πάντα την ανάπτυξη του κατάλληλου πλαισίου για τις εταιρικές σχέσεις. Ένα λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να επιτρέπει την ισότιμη συνεργασία των εταίρων, όπως ακόμα την οικονομική τους συμβολή, χωρίς να δημιουργούνται νομικά, φορολογικά και εργασιακά προβλήματα. Τούτο προϋποθέτει σε ορισμένες περιπτώσεις την αντίδραση και τη λήψη μέτρων σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά φαίνεται ότι η εφαρμογή της αρχής "εκ των κάτω προς άνω" συχνά χωλαίνει ακριβώς γι'αυτό και κατά συνέπεια περιορίζεται σε καθαρά τοπικές δραστηριότητες.

2.2.7. Από την άλλη πλευρά πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες έτσι ώστε τα σύμφωνα για την απασχόληση να μην μετατραπούν σε διοικητικούς μηχανισμούς χάνοντας τον λειτουργικό τους χαρακτήρα. Εάν συμβεί αυτό θα δημιουργηθεί ένας ακόμη τομέας σε μία κατακερματισμένη σε τομείς κοινωνία. Η αξία των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση έγκειται ακριβώς στη διατομεακή συνεργασία και τούτο πρέπει να λαμβάνεται συνεχώς υπόψη στο μέλλον. Τα σύμφωνα απασχόλησης ως πραγματικές λειτουργικές συνεργασίες είναι δυνατόν να αποτελέσουν την βάση για μια ουσιαστική τοπική διαχείριση των θεμάτων της απασχόλησης. Αυτό φαίνεται να είναι αναγκαίο με στόχο την προσαρμογή των πολιτικών απασχόλησης στις τοπικές ανάγκες. Η τοπική διαχείριση των θεμάτων της απασχόλησης μέσω των εταιρικών σχέσεων θα βοηθήσει παράλληλα στην σύνδεση τους με τις λειτουργίες της αρχικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Η σύνδεση αυτή σήμερα υπολείπεται από το επίπεδο που θα μπορούσε να θεωρηθεί επιθυμητό. Σε πολλές περιφέρειες παρατηρούμε σε τοπικό επίπεδο διαφορετικοί φορείς να ενεργοποιούνται στα θέματα της απασχόλησης και της κατάρτισης χωρίς καμία ιδιαίτερη συνέργια και εναρμόνιση των πρακτικών τους.

2.2.8. Ωστόσο, όσον αφορά τη συνεργασία που έχει ήδη εδραιωθεί, πρέπει να εξασφαλιστεί η συνέχεια των δράσεων, έστω και με τη λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο, και μετά τη λήξη της πρώτης εγκεκριμένης περιόδου του τοπικού συμφώνου για την απασχόληση.

3. Η προσαρμογή της πτυχής της απασχόλησης στις άλλες πολιτικές

3.1. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει γίνει κατανοητό ότι το πρόβλημα της απασχόλησης δεν μπορεί να λυθεί μόνο με την προώθηση μέτρων για την απασχόληση, αλλά όλες οι δράσεις και τα σχέδια ανάπτυξης πρέπει να συμβάλουν στη βελτίωση της απασχόλησης. Για το λόγο αυτό έχει αρχίσει διάλογος για την ενσωμάτωση των πτυχών της απασχόλησης στους διάφορους τομείς της πολιτικής. Συχνά η Επιτροπή κατά τη χρηματοδότηση σχεδίων και προγραμμάτων μπορεί να απαιτεί από τους τοπικούς φορείς να λαμβάνουν υπόψη το θέμα της απασχόλησης ούτως ώστε οι απαιτήσεις για την απασχόληση που έχει θέσει η Κοινότητα να πληρούνται ανεξαρτήτως από τον τομέα δράσης ή πολιτικής.

3.2. Σε εθνικό επίπεδο τα καθορισμένα διοικητικά τομεακά όρια συχνά αποτελούν εμπόδιο για την αποτελεσματική ενσωμάτωση των πτυχών της απασχόλησης. Τούτο σε ορισμένες περιπτώσεις έχει δημιουργήσει προβλήματα ακόμη και για την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση: σε τοπικό επίπεδο υπήρξε δύσκολο να βρεθούν αντίστοιχα με τα εθνικά προγράμματα σχέδια διατομεακής συνεργασίας, εφόσον ορίζονται ανά τομέα.

3.3. Το πρόβλημα της απασχόλησης σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο είναι ευκολότερο να ενσωματωθεί σε προγράμματα άλλων τομέων της πολιτικής. Οι συνέπειες των προγραμμάτων αυτών είναι απτές σε προβλήματα όπως η απασχόληση, και επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη της περιοχής. Το κύριο πρόβλημα σε τοπικό επίπεδο συνίσταται στην έλλειψη επαρκών πόρων. Έτσι ακόμη και τα καλά σχεδιασμένα προγράμματα αδυνατούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση πρέπει να ερευνηθούν επιμελώς οι βέλτιστες πρακτικές για την ενσωμάτωση της πτυχής της απασχόλησης στους άλλους τομείς της πολιτικής.

3.4. Η ενσωμάτωση της πτυχής της απασχόλησης θα προωθηθεί αποτελεσματικότερα εάν η ευθύνη για τη χάραξη στρατηγικής για την απασχόληση αναλαμβάνεται σε τοπικό ή σε περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Τούτο πρέπει να αποτελεί σαφή στόχο στο μέλλον.

3.5. Ιδιαίτερη φροντίδα θα πρέπει να δείξουν οι εθνικές αρχές για τις φορολογικές και διοικητικές απλοποιήσεις που απαιτούνται για την ουσιαστική επιτυχία ορισμένων σημαντικών δραστηριοτήτων των τοπικών συμφώνων απασχόλησης. Ειδικότερα οι μικρές και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν θα είναι δυνατόν να συμμετέχουν σε πρωτοβουλίες που διευρύνουν την απασχόληση και την τοπική ανάπτυξη, αν δεν υπάρξουν τέτοιες σημαντικές διευκολύνσεις και οι οποίες μόνο από τις εθνικές αρχές μπορούν να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν. Εξάλλου πέρα από τις διοικητικές απλουστεύσεις σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η υποστήριξη υπηρεσιών και προγραμμάτων που αφορούν τις ΜΜΕ. Τα προγράμματα αυτά και οι υπηρεσίες που τα διευθύνουν πρέπει να πάρουν υπόψη τους και να υποστηρίξουν ενεργά την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση.

3.6. Σημαντικό ρόλο στην τοπική απασχόληση διαδραματίζουν σε ορισμένες περιπτώσεις οι μεγάλες εθνικές και πολυεθνικές επιχειρήσεις. Η συνεργασία με αυτές τις επιχειρήσεις σε τοπικό επίπεδο θα πρέπει να αποτελέσει μια σημαντική πτυχή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση στα πλαίσια του αμοιβαίου συμφέροντος, έτσι ώστε να διευρύνονται οι ευκαιρίες για την τοπική ανάπτυξη και όχι να περιορίζονται. Η Επιτροπή Περιφερειών έχει φυσικά υπόψη τις δυσκολίες που εμφανίζονται για τις τοπικές οικονομίες σήμερα στα πλαίσια των διαδικασιών παγκοσμιοποίησης της οικονομίας. Ιδιαίτερα δε με τη δημιουργία νέου είδους δικτύων που είναι πολύ σημαντικά για τους υπεργολάβους τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση μπορούν να δώσουν ορισμένες απαντήσεις που θα φανούν ιδιαίτερα χρήσιμες για την διατήρηση ενός τοπικού ιστού επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που δεν θα επηρεάζεται αποκλειστικά από τα παγκοσμιοποιημένα επιχειρηματικά δίκτυα.

4. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση: νέο περιεχόμενο

4.1. Στη διάσκεψη κορυφής του Άμστερνταμ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να προσθέσει νέο κεφάλαιο για την απασχόληση στη Συνθήκη. Σύμφωνα με αυτό τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρούν την προώθηση της απασχόλησης κοινό συμφέρον και να επιδιώκουν την ανάπτυξη κοινής στρατηγικής για την απασχόληση. Την κύρια ευθύνη για την υλοποίηση της πολιτικής για την απασχόληση φέρουν στο εξής τα κράτη μέλη.

4.2. Η δημιουργία ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση έχει δώσει νέο περιεχόμενο και στα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση και τούτο πρέπει να ληφθεί ιδιαιτέρως υπόψη.

4.3. Το Νοέμβριο του 1997 στη διάσκεψη κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αποφασίστηκαν οι πρώτες κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική απασχόλησης σύμφωνα με το νέο κεφάλαιο της Συνθήκης για την απασχόληση. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές αφορούν τέσσερα θέματα: τη βελτίωση της απασχόλησης, την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων καθώς και την προώθηση ίσων ευκαιριών για άνδρες και γυναίκες.

4.4. Στη διάσκεψη κορυφής αποφασίστηκε επίσης ότι κάθε κράτος μέλος θα επεξεργάζεται σε εθνικό επίπεδο σχέδια δράσης για την απασχόληση, στα οποία θα λαμβάνονται υπόψη οι κατευθυντήριες γραμμές που έχουν εγκριθεί. Σε αυτά τα σχέδια δράσης πρέπει να τηρείται η αρχή της επικουρικότητας, να λαμβάνεται υπόψη η αρμοδιότητα των κρατών μελών στον τομέα της απασχόλησης και να είναι σύμφωνα με τις γενικές γραμμές της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ. Το 1998 κάθε κράτος μέλος εφήρμοσε την πολιτική του απασχόλησης σύμφωνα με το σχέδιο που είχε εγκριθεί.

4.5. Η σημασία της τοπικής διάστασης αυξάνεται συνεχώς στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. Ιδιαίτερα για την επίλυση του προβλήματος της απασχόλησης πρέπει να ληφθούν υπόψη οι τοπικές συνθήκες της περιοχής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει τη σημασία των τοπικών δράσεων και κυρίως των πρωτοβουλιών των τοπικών φορέων για την προώθηση της απασχόλησης. Η Επιτροπή των Περιφερειών, από την πλευρά της, έχει προτείνει οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να συμμετέχουν ενεργά στην εκπόνηση και στην εφαρμογή των εθνικών σχεδίων δράσης. Αλλά η πρόταση αυτή δεν έγινε γενικώς αποδεκτή.

4.6. Οι ανωτέρω παρατηρήσεις οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα: κατά την υλοποίηση λειτουργικών τοπικών συμφώνων για την απασχόληση η εφαρμογή της αρχής "εκ των κάτω προς άνω" συχνά συναντά εμπόδια ούτως ώστε οι τοπικές δραστηριότητες Η αρχή "εκ των κάτω προς τα άνω" περιορίζεται κατά συνέπεια στην ενεργό και οριζόντια συνεργασία σε τοπικό επίπεδο. Παράλληλα η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση εισάγει την αντίθετη προσέγγιση "εκ των άνω προς τα κάτω": καταβάλλονται προσπάθειες να εφαρμοστεί η πολιτική βούληση η οποία σε ευρωπαϊκό επίπεδο βασίζεται στα εθνικά σχέδια δράσης. Από αυτό προκύπτει ότι η εφαρμογή των εθνικών σχεδίων δράσης προϋποθέτει τελικά τη συμβολή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, αλλά τούτο δεν έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη μέχρι σήμερα. Επί πλέον, τα εθνικά σχέδια δράσης, αντί να αποτελούν έναν απλό κατάλογο δράσεων και στόχων, πρέπει να καταστούν σταθερό σημείο αναφοράς για την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση.

4.7. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι τα εθνικά σχέδια δράσης, τα οποία έχουν εκπονηθεί βάσει των δύο εκ διαμέτρου αντίθετων προσεγγίσεων, παρέχουν δυνατότητες για την επίλυση των προβλημάτων. Εάν οι εμπειρίες και οι νέες πρακτικές των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση λαμβάνονται πραγματικά υπόψη κατά την εκπόνηση των εθνικών σχεδίων δράσης, πρέπει αυτομάτως σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο να υπάρχει συμμετοχή στη διατύπωση και στην υλοποίηση των εθνικών σχεδίων δράσης και ταυτόχρονα να βρεθούν σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης λύσεις οι οποίες είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Τούτο θα εισαγάγει ένα βασικό στοιχείο συνέχειας και πιθανόν να εξασφαλίσει πιο μακροπρόθεσμο, από σήμερα, μέλλον για πολλά σχέδια εταιρικών σχέσεων.

5. Σχέση τοπικών συμφώνων για την απασχόληση και διαρθρωτικών πολιτικών

5.1. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί επίσης ώστε κατά την προσεχή περίοδο εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων να υπάρχει ενιαίο σύστημα αναφοράς για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε ως στόχους της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων τα εξής: 1. Μεγαλύτερη συγκέντρωση των ενισχύσεων, 2. Απλούστερη και πιο αποκεντρωμένη εκτέλεση, καθώς και 3. Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των ελέγχων. Ως γενικούς στόχους της μεταρρύθμισης η Επιτροπή πρότεινε τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και την ανάπτυξη της καινοτομίας, την προώθηση της απασχόλησης, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη καθώς και την προώθηση των ίσων ευκαιριών. Από την άλλη πλευρά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο προβάλλει την τοπική διάσταση ούτως ώστε οι τοπικές πρωτοβουλίες για την απασχόληση καθώς και τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση να χρησιμεύσουν ως εργαλεία για την καταπολέμηση της ανεργίας.

5.2. Πρέπει να επισημανθεί εν προκειμένω ότι η ευρεία έννοια της εταιρικής σχέσης και η ενεργός συμμετοχή όλων των τοπικών και περιφερειακών φορέων που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην απασχόληση - αρχές στις οποίες βασίζονται τα ΤΣΑ - μπορούν να συνεισφέρουν σαφή προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με τις δράσεις που έχουν παραδοσιακά αναληφθεί στο πλαίσιο των διαρθρωτικών πολιτικών.

5.3. Τα εθνικά προγράμματα για την απασχόληση δεν είναι πάντα ικανά να αντιμετωπίσουν τα τοπικά προβλήματα και στα σχετικά με την απασχόληση προγράμματα εθνικής κλίμακας είναι δύσκολο να ληφθούν υπόψη οι περιφερειακές διαφορές. Οι τοπικές δράσεις θεωρείται ότι συμπληρώνουν τα εθνικά μέτρα για την απασχόληση και ότι δεν τα ανταγωνίζονται. Η τοπική διάσταση θα πρέπει να συνδεθεί με τους στόχους των μελλοντικών προγραμμάτων για την απασχόληση καθώς και με την εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων. Τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση θα πρέπει κατά συνέπεια να λειτουργήσουν ως πρότυπο το οποίο να παρέχει τη δυνατότητα ένταξης της τοπικής εταιρικής σχέσης στα εθνικά προγράμματα. Θα πρέπει επίσης να διατεθούν και οι κατάλληλοι πόροι. Τούτο θα συμβάλει επίσης ώστε οι εθνικές αρχές να δεσμευτούν για την επίλυση των τοπικών προβλημάτων.

5.4. Φαίνεται ότι είναι απολύτως απαραίτητο η Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλία για την αύξηση του αριθμού των συμφώνων απασχόλησης που θα εφαρμοστούν τα επόμενα χρόνια και να διασφαλίσει τη συνέχεια των υφιστάμενων συμφώνων. Σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο υπάρχουν σήμερα σημαντικές πρωτοβουλίες που θα πρέπει να έχουν την υποστήριξη της Επιτροπής, ενώ παράλληλα θα πρέπει μέσω της κατάλληλης τεχνικής βοήθειας να ξεκινήσουν σύμφωνα για την απασχόληση σε περιοχές που βρίσκονται σε κρίση ή παρουσιάζουν ιδιαίτερα προβλήματα απασχόλησης. Η αύξηση αυτή προϋποθέτει φυσικά την γενναία αύξηση των κονδυλίων που θα χρησιμοποιηθούν για αυτόν τον σκοπό. Είναι σημαντικό η χρηματοδότηση αυτή να διατεθεί σε δομές που θα μπορούν να δημιουργήσουν βιώσιμες θέσεις απασχόλησης.

5.5. Τα σύμφωνα για την απασχόληση που λειτουργούν σήμερα, αλλά κυρίως αυτά που θα εφαρμοστούν στο μέλλον θα πρέπει να δώσουν έμφαση σε τομείς όπως το περιβάλλον, η υγεία, ο τουρισμός, ο πολιτισμός, η κοινωνική φροντίδα, που δίνουν τη δυνατότητα να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας σε νέες δυναμικές οικονομικές δραστηριότητες. Παράλληλα τα τοπικά σύμφωνα πρέπει να είναι σε θέση να δώσουν το έναυσμα για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων σε αυτούς τους κλάδους αλλά και σε άλλους. Τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να υποστηριχτούν από την δημιουργία επιχειρηματικών φυτωρίων που θα προσφέρουν κατάρτιση και τεχνική βοήθεια στους νέους επιχειρηματίες. Εφόσον αυτό είναι δυνατό θα πρέπει αυτές οι δραστηριότητες να υποστηρίζονται από την δημιουργία περιφερειακών ταμείων, ή συνεταιρισμών κεφαλαίου που θα αναλαμβάνουν την αντιμετώπιση των επιχειρηματικών κινδύνων και την υποστήριξη μικρών επενδύσεων για τις οποίες οι νέοι επιχειρηματίες δεν διαθέτουν τις κατάλληλες οικονομικές εγγυήσεις για να χρηματοδοτηθούν από τον παραδοσιακό τραπεζικό τομέα.

6. Διάδοση εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών

6.1. Η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή να εκπονήσει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη διάδοση των εμπειριών και των βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των ΤΣΑ. Το εν λόγω σχέδιο δράσης πρέπει να έχει διοργανικό χαρακτήρα ούτως ώστε να αξιοποιούνται τα υφιστάμενα δίκτυα κάθε θεσμικού οργάνου.

6.2. Ως βασικό στοιχείο αυτού του σχεδίου δράσης η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει την δημιουργία ενός εγχειριδίου που θα περιγράφει αναλυτικά τα χαρακτηριστικά των συμφώνων για την απασχόληση καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί από αυτά. Το εγχειρίδιο αυτό θα πρέπει να στηριχτεί σε δεδομένα που θα συλλεχτούν στα πλαίσια μιας ειδικής έρευνας με στόχο να αναδείξει τα πλεονεκτήματα και τις ευκαιρίες που δίνουν οι τοπικές συνεργασίες στην αντιμετώπιση των θεμάτων της απασχόλησης. Το εγχειρίδιο αυτό θα πρέπει να εμβαθύνει ιδιαίτερα στις διαδικασίες, την μεθοδολογία και τις θεσμικές προϋποθέσεις των εταιρικών σχέσεων στις οποίες στηρίζονται τα σύμφωνα για την απασχόληση.

6.3. Ένας οδηγός για τα ΤΣΑ θα πρέπει να αποσταλεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες για την μεθοδολογία των επιτυχημένων προσπαθειών των συμφώνων, καθώς επίσης να αποτιμά την αειφορία των δράσεων και της απασχόλησης που έχουν δημιουργηθεί μέσω των συμφώνων. Η ΕΤΠ δεσμεύεται να συμμετάσχει ενεργά στην προετοιμασία αυτού του οδηγού και καλεί και τα άλλα θεσμικά όργανα, κυρίως της Επιτροπή, να συνεργαστούν.

7. Τελικές παρατηρήσεις

7.1. Τέλος, ενδείκνυται η επανεξέταση του βασικού χαρακτήρα και των προϋποθέσεων των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Αυτά αποτελούν ένα μέσο για οριζόντια συνεργασία, το οποίο κατά κάποιο τρόπο αποτελεί απάντηση στον τομεακό κατακερματισμό της κοινωνίας και των διοικητικών της δομών. Με τη συνεργασία όλων των σημαντικών φορέων επιτυγχάνεται μία συνολική εικόνα και των προβλημάτων και των δυνατοτήτων, καθώς και των μέτρων που πρέπει να ληφθούν.

7.2. Η με αυτόν τον τρόπο επιτευχθείσα συνεργασία και δράση πρέπει να συνεχιστεί στο μέλλον ούτως ώστε τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση να μην οδηγήσουν σε έναν ακόμη επιμέρους τομέα σε μία κοινωνία που είναι υπέρ το δέον κατακερματισμένη. Αντίθετα τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης πρέπει να αποτελέσουν έναν πυρήνα συνοχής των τοπικών δράσεων και την βάση για μια τοπική διαχείριση των θεμάτων της απασχόλησης μέσω των ευρέων εταιρικών σχέσεων που δημιουργούν. Η Επιτροπή Περιφερειών θέλει τελικά να ενθαρρύνει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση καθώς επίσης και να βοηθήσουν όλους τους σχετικούς τοπικούς φορείς να αναγνωρίσουν τις σημαντικές δυνατότητες που παρέχονται μέσω των συμφώνων αυτών.

8. Συστάσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι με τις δραστηριότητες που έχουν ξεκινήσει στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση έχουν δημιουργηθεί νέα μέσα, νέου είδους εταιρικές σχέσεις και έχει διαμορφωθεί νέα αντίληψη των πραγμάτων. Για να αξιοποιηθούν πλήρως αυτές οι καινοτομίες και για να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη χρήση του προτύπου των ΤΣΑ, πρέπει να αναληφθούν οι ακόλουθες δράσεις:

1. οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να ενθαρρυνθούν προκειμένου να συμμετέχουν ενεργά στην προετοιμασία των ΤΣΑ και άλλων εταιρικών σχέσεων με την ιδιότητα του συντονιστή και του διαμορφωτή πολιτικής·

2. πρέπει να ενισχυθεί τόσο η οριζόντια όσο και η κάθετη διάσταση της εταιρικής σχέσης. Εάν χρειαστεί οι δράσεις πρέπει να αναληφθούν από τις εθνικές αρχές για να δώσουν το κατάλληλο νομικό πλαίσιο στα ΤΣΑ·

3. ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην αξιολόγηση των δραστηριοτήτων. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνει σε ευρύτερο πεδίο από τα στατιστικά στοιχεία, με την ανάλυση των συνεπειών των ΤΣΑ στην ανάπτυξη της απασχόλησης, της οικονομίας και της κοινωνίας στη συγκεκριμένη περιοχ·

4. στο πλαίσιο των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση πρέπει να ερευνηθούν επιμελώς οι βέλτιστες πρακτικές για την ενσωμάτωση της πτυχής της απασχόλησης στους άλλους τομείς της πολιτικής·

5. η τοπική διάσταση θα πρέπει να συνδεθεί με τους στόχους των μελλοντικών προγραμμάτων για την απασχόληση καθώς και με την εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων·

6. ο αριθμός των ΤΣΑ πρέπει να αυξηθεί, να διασφαλιστεί η συνέχεια των υφιστάμενων συμφώνων και να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη χρήση του προτύπου της εταιρικής σχέσης με κύριο στόχο τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων απασχόλησης·

7. με βάση τη διαπίστωση ότι η έλλειψη επαρκών πόρων αποτελεί βασικό πρόβλημα για την υλοποίηση των Συμφώνων σε τοπικό επίπεδο, προτείνεται ειδική πρόβλεψη ενίσχυσης των Τοπικών Συμφώνων Απασχόλησης από τα Διαρθρωτικά Ταμεία·

8. εκτός από τις συγκεκριμένες περιφερειακές ανάγκες ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί σε τομείς όπως το περιβάλλον, η υγεία, ο τουρισμός, ο πολιτισμός και οι κοινωνικές υπηρεσίες·

9. η Επιτροπή θα πρέπει να εκπονήσει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη διάδοση των εμπειριών και των βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των ΤΣΑ·

10. ως βασικό στοιχείο αυτού του σχεδίου δράσης πρέπει να εκπονηθεί ένα εγχειρίδιο που θα περιγράφει αναλυτικά τα χαρακτηριστικά των συμφώνων για την απασχόληση καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές που έχουν αναπτυχθεί από αυτά.

Βρυξέλλες, 3 Ιουνίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) EE C 251 της 10.8.1998, σ. 41.

(2) EE C 51 της 22.2.1998, σ. 63.

(3) EE C 51 της 22.2.1998, σ. 59.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενδιάμεση έκθεση προόδου της εφαρμογής των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση έγγρ. CSE(97) 3 τελικό, Βρυξέλλες 10.6.1997, σ. 1.