Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής»

(98/C 157/14)

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 11ης Δεκεμβρίου 1997 αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού της Κανονισμού, να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα: «Ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 13 Μαρτίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Filip Hamro-Drotz.

Κατά την 353η σύνοδο ολομέλειάς της της 25ης και 26ης Μαρτίου 1998 (συνεδρίαση της 25ης Μαρτίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 98 ψήφους υπέρ, και 1 κατά.

1. Εισαγωγή

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1997 στο Λουξεμβούργο έλαβε τις αποφάσεις που απαιτούνται για την έναρξη των διαδικασιών διεύρυνσης. Οι αποφάσεις αυτές βασίζονται στις σχετικές γνώμες της Επιτροπής (), στις αποφάσεις που έλαβε το Συμβούλιο των Υπουργών στις 27.11.1997 και στις 8.12.1997 καθώς και στην έκθεση της προεδρίας προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Στην εισαγωγή περιλαμβάνονται επίσης οι εκθέσεις που έχει συντάξει η Επιτροπή σχετικά με την οικονομική κατάσταση των υποψήφιων χωρών ().

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογραμμίζονται οι κύριες προκλήσεις για το θέμα αυτό: «Στόχος είναι να προετοιμαστούν τα επόμενα χρόνια οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες και να εξεταστεί το κατά πόσον η Ένωση είναι έτοιμη για τη διεύρυνση ...» ().

Η Επιτροπή έχει αναλάβει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών και η προενταξιακή στρατηγική εφαρμόζεται από τον Μάρτιο του 1998.

Στο παράρτημα περιλαμβάνονται τα κύρια σημεία και η σημερινή κατάσταση όσον αφορά την ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική.

2. Προηγούμενες δραστηριότητες της ΟΚΕ για το θέμα αυτό

Η ολοκλήρωση της Ευρώπης, στην οποία οι συνθήκες διαβίωσης και επαγγελματικής δραστηριότητας των μελλοντικών γενεών θα είναι καλύτερες, αποτελεί τον κύριο στόχο των δραστηριοτήτων της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Η ΟΚΕ, σε αυτή τη βάση, έχει συμμετάσχει τα τελευταία χρόνια στις προετοιμασίες της ΕΕ για την επερχόμενη διεύρυνση προς τις ΧΚΑΕ. Το θέμα αυτό έχει λάβει πρωταρχική θέση στις δραστηριότητες της ΟΚΕ. Έχουν καταρτιστεί και υιοθετηθεί πολλές γνωμοδοτήσεις και εκθέσεις με στόχο την παροχή συμβουλών στις αρχές της ΕΕ που αντιμετωπίζουν την πρόκληση αυτή.

Τα τελευταία χρόνια, η ΟΚΕ συμμετέχει στις προπαρασκευαστικές διαδικασίες για τη διεύρυνση προς τις ΧΚΑΕ και έχει διοργανώσει διάφορες ακροάσεις (στις Βρυξέλλες, στη Βαρσοβία, στο Τάλιν, κ.λπ.) για τους εκπροσώπους των κοινωνικοοικονομικών κύκλων των υποψήφιων χωρών. Έχει επίσης πραγματοποιήσει συνεδριάσεις με τους εκπροσώπους αυτούς, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για την κατάρτιση γνωμοδοτήσεων, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των διασκέψεων με θέμα «Η Ευρώπη των πολιτών» στη Βιέννη και στο Ελσίνκι. Η ΟΚΕ έχει επίσης θεσπίσει και εντείνει τις διμερείς συναντήσεις με τους φορείς των χωρών αυτών με τη σύσταση, μεταξύ άλλων, μικτών συμβουλευτικών επιτροπών. Τα πορίσματα και τα συμπεράσματα των συνεδριάσεων αυτών έχουν καταγραφεί ξεχωριστά και έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη στις γνωμοδοτήσεις και στις εκθέσεις της ΟΚΕ.

3. Συμπεράσματα και συστάσεις

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι η παροχή συμβουλών, η πρόταση μέτρων και η θέση προτεραιοτήτων όσον αφορά την εφαρμογή της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής της ΕΕ τον Μάρτιο του 1998.

Βασίζεται δε στα συμπεράσματα των σχετικών γνωμοδοτήσεων της ΟΚΕ, χωρίς ωστόσο να αναφέρεται άμεσα σε αυτές. Επειδή στόχος της ΟΚΕ είναι να συνεχίσει να συμμετέχει στη διαδικασία προετοιμασίας της διεύρυνσης της ΕΕ, η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα κυριότερα θέματα που αφορούν τη διαδικασία προετοιμασίας.

3.1. Η ΟΚΕ αποδέχεται τις βασικές αρχές της διαδικασίας διεύρυνσης που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: οι όροι και τα κριτήρια συμμετοχής στη διαδικασία ένταξης είναι τα ίδια για όλες τις υποψήφιες χώρες, ενώ η κάθε υποψήφια χώρα προβλέπεται να προχωρήσει με το δικό της ρυθμό σύμφωνα με το επίπεδο προετοιμασίας της. Πριν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις ένταξης, η υποψήφια χώρα πρέπει να πληροί τα κριτήρια που έχει θεσπίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης και, εν μέρει, να έχει μεταφέρει τη νομοθεσία της ΕΕ στο εθνικό της δίκαιο ούτως ώστε να ισχύει κατά τη στιγμή της ένταξης.

Στόχος όλων των μερών πρέπει να είναι ο περιορισμός, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, της εφαρμογής προσωρινών μεταβατικών μέτρων όσον αφορά την ένταξη.

Με τις αρχές αυτές τονίζεται η σημασία της ενίσχυσης της προενταξιακής στρατηγικής, και η ΟΚΕ θεωρεί ότι η μελλοντική διεύρυνση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχή εφαρμογή της στρατηγικής αυτής.

3.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διάρθρωση της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής, αλλά εφιστά την προσοχή στα ακόλουθα σημεία:

- είναι πρωταρχικής σημασίας να καθοριστεί η σύμπραξη για την ένταξη όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένα και ρεαλιστικά για κάθε χώρα, και να επισημανθεί συνεπώς η σπουδαιότητα της προετοιμασίας και της εφαρμογής παρόμοιας σύμπραξης. Για το λόγο αυτό οι υποψήφιες χώρες πρέπει να χαράξουν σαφείς πολιτικούς, κοινωνικούς στόχους (ιδιαίτερα όσον αφορά την απασχόληση) και τομεακούς (όσον αφορά τη γεωργία, το περιβάλλον, κ.λπ.), καθώς και στόχους για την περιφερειακή συνεργασία. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που οι συμπράξεις για την ένταξη που πρότεινε η Επιτροπή στις 4.2.1998 ακολουθούν αυτές τις αρχές. Επίσης είναι σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην παρακολούθηση των συμπράξεων, στις εκθέσεις που αφορούν την εφαρμογή τους και στον έλεγχο των προγραμμάτων δράσης, πράγμα που θα καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη μιας βιώσιμης διαδικασίας 7

- κατά τη διαδικασία σύμπραξης, που σε πολλές περιπτώσεις ενδέχεται να διαρκέσει πολύ, θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι το κοινοτικό κεκτημένο μεταβάλλεται συνεχώς, κυρίως λόγω της ενίσχυσης της εσωτερικής συνοχής, της βελτίωσης της λειτουργίας της αγοράς και της υλοποίησης της Νομισματικής Ένωσης. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αναπτύξουν επαρκώς τη συνεργασία προκειμένου να προσαρμοστούν σε αυτές τις αλλαγές. Παράλληλα, πρέπει να διασφαλιστεί ότι ούτε το κοινοτικό κεκτημένο ούτε η εσωτερική συνοχή θα τεθούν υπό αμφισβήτηση κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της διεύρυνσης, κατά τη διάρκεια της διεύρυνσης αυτής καθ'εαυτής ή κατά τη λήξη της διαδικασίας 7

- είναι καθοριστικής σημασίας να ελέγχονται συνεχώς και με ακρίβεια οι οικονομικές προϋποθέσεις της φάσης προετοιμασίας, και να αποφευχθεί η λήψη κάθε απόφασης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαχθείς οικονομικές κυρώσεις τόσο κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας όσο και μετά την ένταξη. Το σχέδιο δράσης πρέπει να διαρθρώνεται σε ένα ρεαλιστικό πλαίσιο χρηματοδότησης δεδομένων τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών πόρων. Για την εξεύρεση νέων πόρων ενδείκνυται η σταθεροποίηση των τραπεζικών συστημάτων και η ενίσχυση των χρηματιστηριακών αγορών οι οποίες θα συμβάλουν στην εισροή ιδιωτικών κεφαλαίων τόσο από τις εγχώριες όσο και τις ξένες ιδιωτικές αγορές. Παράλληλα όμως πρέπει να καθοριστούν σαφώς οι όροι που διέπουν αυτές τις χρηματοδοτήσεις, την επιστροφή χρημάτων από τις υποψήφιες χώρες καθώς και την ασφάλεια των ιδιωτικών επενδύσεων κ.λπ. Για την επίτευξη τούτων απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η θέσπιση σταθερού δικαιώματος ιδιοκτησίας. Ενδείκνυται ο ακριβής και σαφής καθορισμός των αναγκών και των στόχων χρηματοδότησης (π.χ. για τη βελτίωση του περιβάλλοντος) ανάλογα με τις κυριότερες απαιτήσεις και την εξέλιξη της κατάστασης σε κάθε μια από τις υποψήφιες χώρες. Η χρηματοδότηση κατά συνέπεια πρέπει να πραγματοποιείται ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνει κάθε χώρα στη διαδικασία ένταξης. Απαιτείται συνεπώς η ανάπτυξη νέων μέσων στο πλαίσιο των διαφόρων ταμείων και του προγράμματος Phare για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και το σωστό συντονισμό των διαφόρων χρηματοδοτικών οργάνων από την αρχή της διαδικασίας. Τα δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και οι εγγυήσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων πρέπει να αυξηθούν και να αναπτυχθεί περαιτέρω η συνεργασία με την ΕΤΑΑ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη) και με τη Διεθνή Τράπεζα 7

- δεδομένου ότι η διαδικασία προετοιμασίας της διεύρυνσης μπορεί να είναι πολύπλοκη και απαιτητική, και ο ρυθμός να αλλάζει από χώρα σε χώρα, είναι ιδιαίτερα σημαντικό η διοίκηση της ΕΕ να στηρίζεται σε όσο το δυνατό σταθερότερη βάση από την αρχή της διαδικασίας, οι πόροι να είναι επαρκείς, και να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία λήψεως αποφάσεων και προετοιμασίας θα είναι ανοικτή και ενιαία για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

3.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την προενταξιακή στρατηγική για την Κύπρο όπως καθορίστηκε στη Διάσκεψη Κορυφής του Λουξεμβούργου. Προτείνει δε να επικεντρωθεί σε μια πρώτη φάση στη βελτίωση των σχέσεων των δύο κοινοτήτων που κατοικούν σε αυτή. Τούτο θα συμβάλει στην εκ νέου εδραίωση της εμπιστοσύνης μεταξύ τους.

3.4. Η ΟΚΕ καλεί την ΕΕ και την Τουρκία να ενισχύσουν περαιτέρω τη συνεργασία τους, με στόχο να προωθήσουν όσο το δυνατό συντομότερα την προενταξιακή στρατηγική που αφορά την Τουρκία.

Η ΟΚΕ προτίθεται να συμβάλει στην εν λόγω διαδικασία μέσω των δραστηριοτήτων της Κοινής Συμβουλευτικής Επιτροπής που έχει συσταθεί από μέλη της ΟΚΕ και εκπροσώπους των διαφόρων ομάδων συμφερόντων της Τουρκίας.

3.5. Κατά τη διάρκεια της φάσης προετοιμασίας, η ΕΕ οφείλει να επικεντρώσει την προσοχή της κυρίως στην ανάπτυξη της διασυνοριακής και περιφερειακής συνεργασίας τόσο μεταξύ των υποψηφίων χωρών όσο και με τις γειτονικές χώρες που παραμένουν εκτός ΕΕ.

Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ούτως ώστε να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι βασικές οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές σχέσεις των υποψήφιων χωρών. Η ΟΚΕ προτείνει να συνεχίσει η Ευρώπη να χορηγεί βοήθεια μέσω των προγραμμάτων δράσης για την ανάπτυξη των εμπορικών ανταλλαγών και της συνεργασίας μεταξύ των υποψήφιων χωρών κυρίως δε μεταξύ των παραμεθόριων περιφερειών και των γειτονικών κρατών.

3.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διαπίστωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι η διεύρυνση εξαρτάται επίσης και από τη βούληση της ΕΕ να δεχτεί νέα μέλη και να βελτιώσει τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης του Άμστερνταμ. Παράλληλα με την ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής, θα πρέπει να διοργανωθεί μια ΔΔ μεταξύ των υφιστάμενων κρατών μελών ούτως ώστε οι υποψήφιες χώρες να έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με τέτοιου είδους ενέργειες.

Επίσης πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η διεύρυνση να αξιοποιηθεί όσο το δυνατό καλύτερα και ισόρροπα σε όλα τα μέρη της ΕΕ και να διασφαλιστεί στα κράτη μέλη ποιοτική ενημέρωση και δημόσιος διάλογος για τα οφέλη και τις συνέπειες της διεύρυνσης.

Για το λόγο αυτό η επερχόμενη διεύρυνση πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα της ΕΕ όχι μόνο σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη των σχέσεών της με τις τρίτες χώρες αλλά και τη συμμετοχή της στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις με τα διάφορα διεθνή φόρουμ, όπως με τον ΠΟΕ παραδείγματος χάριν.

Οι συνέπειες της διεύρυνσης στην ΟΚΕ στη σύνθεσή της, στη λειτουργία της και στις εσωτερικές της διαδικασίες πρέπει επίσης να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης, και η ΟΚΕ είναι πρόθυμη να γνωμοδοτήσει επί του θέματος.

3.7. Η ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική πρέπει να επικεντρωθεί σε δύο κυρίως σημεία:

α) στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των διοικητικών και νομικών συστημάτων και

β) στην ενίσχυση της μεταφοράς της κοινοτικής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο και στην ενθάρρυνση των επενδύσεων για την επίτευξη τούτου. Όσον αφορά το δεύτερο σημείο, στόχος είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, σε διεθνές επίπεδο, της οικονομίας των υποψήφιων χωρών με βάση τις οικονομικές και κοινωνικές αξίες και την ικανότητα της οικονομίας τους να αντιμετωπίσει επιτυχώς τον ανταγωνισμό ο οποίος θα αυξηθεί - και στις δικές τους αγορές - με την ένταξή τους στην ΕΕ. Απαιτείται επίσης βελτίωση σε μεγάλο βαθμό των υποδομών των υποψήφιων χωρών καθώς και όσων χωρών εντάσσονται στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών. Τούτο έχει βέβαια επίδραση στην απασχόληση, στην κοινωνική ευημερία και στις συνθήκες εργασίας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της εφαρμογής της στρατηγικής έγκειται στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών, αλλά και στην προετοιμασία της ΕΕ και των σημερινών κρατών μελών, για τη διεύρυνση. Για το λόγο αυτό έχει καθοριστική σημασία οι πολίτες, οι οικονομικοί και άλλοι φορείς, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις υποψήφιες χώρες, να γνωρίζουν καλά τα σχετικά με τη διεύρυνση καθώς και τις συνέπειές της.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προωθήσει τη συμμετοχή των οικονομικών και των κοινωνικών εταίρων της στη διαδικασία της διεύρυνσης προκειμένου να επιτευχθεί πλήρως η ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική, και να ενθαρρύνει τις υποψήφιες χώρες να πράξουν το ίδιο. Είναι σημαντικό η άποψη των οικονομικών παραγόντων, των μισθωτών, των γεωργών, των καταναλωτών και άλλων κοινωνικών ομάδων να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο ενός κοινωνικού διαλόγου προσαρμοσμένου στις συνθήκες, και να διασφαλιστεί η συμμετοχή τους στη διαδικασία της διεύρυνσης τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι θα αυξηθούν σημαντικά οι πιθανότητες επιτυχίας της διαδικασίας διεύρυνσης ήδη από την αρχή, εάν οι απόψεις των ομάδων αυτών ληφθούν υπόψη, χάρη σε κατάλληλους μηχανισμούς διαβούλευσης, στη χάραξη της προενταξιακής στρατηγικής, στην καθιέρωση ελέγχων των συμπράξεων για την ένταξη και στην εφαρμογή του προγράμματος Phare, και εάν αξιοποιηθεί η ενημέρωση, η εμπειρία, οι σχέσεις και η γνώμη των εμπλεκόμενων φορέων.

Οι διάφορες ομάδες συμφερόντων των υποψήφιων χωρών θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία προκειμένου να ενισχυθεί, σε σταθερή και βιώσιμη βάση ο κοινωνικός διάλογος, όσον αφορά το περιεχόμενο των συμπράξεων για την ένταξη, όπως γίνεται στα υφιστάμενα κράτη μέλη της ΕΕ, και να καταστούν συνείδηση οι σχετικές με την ένταξη θέσεις. Για να είναι λειτουργική η οικονομία, απαιτείται υγιής αγορά εργασίας και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος τόσο μεταξύ των ανεξάρτητων ομάδων συμφερόντων, όπως π.χ. οικονομικών εταίρων, μισθωτών, γεωργών, όσο και μεταξύ αυτών των ομάδων και των δημόσιων αρχών. Η οικονομία, η κοινωνία των πολιτών, η δημοκρατία και το κράτος δικαίου πρέπει να αποτελέσουν κατά συνέπεια τον άξονα της προενταξιακής στρατηγικής, ενώ οι σχετικές με αυτά τα θέματα δομές, τεχνογνωσία και άλλα συστήματα πρέπει να δημιουργηθούν και να αναπτυχθούν στις υποψήφιες χώρες. Είναι αναντικατάστατη σήμερα η βοήθεια και υποστήριξη των κοινωνικών φορέων των υφιστάμενων κρατών μελών της ΕΕ. Η συμμετοχή τους θα συμβάλει και στη δική τους προετοιμασία για τη διεύρυνση της ΕΕ. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι φορείς των κρατών μελών πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη της συμμετοχής τους στην διαδικασία αυτή προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί.

Η ΟΚΕ μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην στρατηγική προετοιμασίας της διεύρυνσης όσον αφορά τα προαναφερθέντα θέματα. Η ΟΚΕ καλεί συνεπώς την ΕΕ να υποστηρίξει τις προσπάθειές της που αποσκοπούν στη σύναψη στενότερων και αποτελεσματικότερων διμερών ή πολυμερών σχέσεων με τους κοινωνικούς εταίρους των υποψήφιων χωρών, στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτής.

Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ έχει την πρόθεση, με βάση την εμπειρία της και τις σχέσεις που έχει συνάψει, να καταρτίσει και άλλες γνωμοδοτήσεις για το θέμα αυτό και να ενισχύσει τη διάρθρωση του διαλόγου με τη διοργάνωση, μεταξύ άλλων, ετήσιων ακροάσεων με τους αρμόδιους φορείς των υποψήφιων χωρών και με τη σύσφιγξη των επίσημων διμερών σχέσεων με τους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες κάθε υποψήφιας χώρας. Στόχος είναι να ληφθούν υπόψη οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων των υποψήφιων χωρών σχετικά με την προετοιμασία της στρατηγικής και τη σύμπραξη για την ένταξη καθώς και σχετικά με τις απαιτούμενες βελτιώσεις, να διευκρινιστούν οι στόχοι και οι όροι της διαδικασίας προετοιμασίας στους διάφορους φορείς, να βελτιωθεί η αλληλεπίδραση, να υποστηριχτεί η δημιουργία των απαραίτητων κοινωνικών δομών στις υποψήφιες χώρες καθώς και να διαβιβαστούν οι απόψεις που θα προκύψουν από αυτή τη δράση στα αρμόδια θεσμικά όργανα της ΕΕ. Σκοπός τούτων είναι η υποστήριξη των υφιστάμενων προετοιμασιών για τη διεύρυνση.

Η ΟΚΕ επιθυμεί η ΕΕ να θεωρήσει τη δράση αυτή αναπόσπαστο τμήμα της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής.

Βρυξέλλες, 25 Μαρτίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Agenda 2000, τόμοι Ι και ΙΙ και περιλήψεις και συμπεράσματα σχετικά με την ένταξη. Πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τον κανονισμό (ΕΚ-Ευρατόμ) του Συμβουλίου όσον αφορά τη βοήθεια προς τις ΧΚΑΕ, που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ, στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής.

() European Economy Supplement C N 3, 4 (ISSN 1027-2097).

() C/97/400.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Κύρια σημεία του πλαισίου που έχει καθοριστεί για την προετοιμασία της διεύρυνσης της ΕΕ

1. Πρόγραμμα προετοιμασίας για τη διεύρυνση της ΕΕ-Τρία κύρια στοιχεία

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στο Λουξεμβούργο, τον Δεκέμβριο του 1997, σχετικά με τα ακόλουθα τρία κύρια σημεία που αφορούν την προετοιμασία για τη διεύρυνση:

1) Την καθιέρωση ετήσιας Ευρωπαϊκής Διάσκεψης (η πρώτη πραγματοποιήθηκε στις 12 Μαρτίου 1998) στην οποία θα συμμετέχουν τα κράτη μέλη της ΕΕ καθώς και οι υποψήφιες χώρες προκειμένου να ενστερνισθούν τις αξίες της ΕΕ και τους εσωτερικούς και εξωτερικούς της στόχους. Αρχικά, η ΕΕ κάλεσε τις υποψήφιες ΧΚΑΕ, την Κύπρο και την Τουρκία.

Η Διάσκεψη θα αποτελέσει ένα πολυμερές φόρουμ για πολιτικές διαβουλεύσεις, στο οποίο θα προωθούνται θέματα γενικού ενδιαφέροντος για όλους τους συμμετέχοντες καθώς και η διεύρυνση και εμβάθυνση της συνεργασίας τους όσον αφορά την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις και άλλους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα δε τα οικονομικά θέματα και την περιφερειακή συνεργασία.

2) Την έναρξη (30.3.1998) της διαδικασίας ένταξης και των διαπραγματεύσεων βάσει του άρθρου Ο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου περιλαμβάνονται οι δέκα υποψήφιες ΧΚΑΕ και η Κύπρος («η έννοια 15+11»). Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

α. Την καθιέρωση ενιαίου πλαισίου για τις υποψήφιες χώρες - τα κράτη μέλη της ΕΕ θα έρχονται σε επαφή με τις υποψήφιες χώρες ανάλογα με τις ανάγκες. (Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 26.1.1998 τον κανονισμό που αφορά τη θέσπιση ενιαίου πλαισίου.)

β. Τη χάραξη ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής με την οποία θα μπορέσουν οι υποψήφιες χώρες να γίνουν μέλη της ΕΕ. Τα κύρια στοιχεία της στρατηγικής είναι η σύμπραξη για την ένταξη και η αυξημένη προενταξιακή βοήθεια (βλ. κεφάλαιο 2). Για την Κύπρο προτείνεται ειδική προενταξιακή στρατηγική. (Το έτος 1999 θα πραγματοποιηθεί η πρώτη γενική αξιολόγηση της στρατηγικής.)

γ. Οι προτάσεις της Επιτροπής (συμπεριλαμβανομένων των παραρτημάτων της Agenda 2000) θα αποτελέσουν τη βάση της διαδικασίας και οι διαπραγματεύσεις ένταξης θα διαρθρωθούν ως εξής:

- Η ΕΕ θα συγκαλέσει (στις 30-31.3.1998) διμερείς διακυβερνητικές διασκέψεις για την έναρξη των διαπραγματεύσεων με την Κύπρο, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Εσθονία, τη Δημοκρατία της Τσεχίας και τη Σλοβενία σχετικά με τους όρους προσχώρησης στην ΕΕ.

- Τα κράτη μέλη, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων, θα αποφασίσουν το ταχύτερο δυνατό το πλαίσιο των γενικών διαπραγματεύσεων με λεπτομερείς διαδικαστικές ρυθμίσεις των προσεχών διαπραγματεύσεων. (Η σχετική απόφαση του Συμβουλίου λήφθηκε κατά τη συνεδρίασή του της 13ης και 14ης Μαρτίου 1998).

- Η ΕΕ θα επιταχύνει (στην ίδια προθεσμία που προβλέπεται για το προηγούμενο σημείο), ειδικότερα με τη βοήθεια αναλυτικής εξέτασης του κοινοτικού κεκτημένου, την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων με τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, την Λετονία και τη Βουλγαρία (αρχής γενομένης από τις 3.4.1998).

δ. Θα πραγματοποιηθεί επανεξέταση της διαδικασίας, βάσει των τακτικών εκθέσεων της Επιτροπής, καθώς και της προόδου που έχει σημειώσει κάθε υποψήφια ΧΚΑΕ. Στην περίπτωση αυτή ενδέχεται να προταθεί η έναρξη διμερών διακυβερνητικών διασκέψεων. (Η πρώτη έκθεση θα γίνει τέλη του 1998.)

3) Η χάραξη ειδικής στρατηγικής για την Τουρκία, με την οποία θα επιβεβαιώνεται η επιλογή της Τουρκίας για την ένταξή της στην ΕΕ. Η στρατηγική θα επανεξεταστεί από το Συμβούλιο Σύνδεσης των δύο εταίρων, βάσει κυρίως του άρθρου 28 της συμφωνίας σύνδεσης. (Η Επιτροπή ολοκλήρωσε τη χάραξη της εν λόγω στρατηγικής το Μάρτιο με την υποβολή προτάσεων για στενότερη συνεργασία σε πολλά ειδικά θέματα.)

2. Τα κύρια σημεία της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής

Το Συμβούλιο του Έσσεν χάραξε το 1995 την προενταξιακή στρατηγική που βασίζεται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες, στο διαρθρωμένο διάλογο και στην οικονομική ενίσχυση από το πρόγραμμα Phare. Το 1996 το Συμβούλιο του Δουβλίνου αποφάσισε ότι η στρατηγική αυτή πρέπει να ενισχυθεί και να επεκταθεί σε όλες τις υποψήφιες χώρες.

Βασιζόμενες στο Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, οι ευρωπαϊκές συμφωνίες θα παραμείνουν η βάση των σχέσεων της ΕΕ με τις δέκα υποψήφιες ΧΚΑΕ. (Επίσης οι συμφωνίες που αφορούν τις τρεις χώρες της Βαλτικής τέθηκαν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1998). Η ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική περιγράφεται με περισσότερες λεπτομέρειες από την Επιτροπή στο έγγραφό της «Πρόγραμμα δράσης 2000» ().

Με την ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική θα μπορέσουν όλες οι υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν για τις διαπραγματεύσεις που αφορούν την ένταξή τους, και να ευθυγραμμιστούν στο μέτρο του δυνατού με το προ της ένταξης κοινοτικό κεκτημένο.

Η στρατηγική επικεντρώνεται α) στη σύμπραξη για την ένταξη και β) στην αύξηση της προενταξιακής ενίσχυσης.

Η σύμπραξη για την ένταξη (για κάθε μια από τις ενδιαφερόμενες χώρες) αποτελεί καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική. Στόχος είναι η κινητοποίηση κάθε μορφής βοήθειας προς την υποψήφια χώρα που θα βασίζεται στη λεπτομερή διατύπωση των προτεραιοτήτων και των υφιστάμενων προγραμμάτων δράσης που έχει εκπονήσει η Επιτροπή και για τα οποία υπάρχει ετήσια συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της ενδιαφερόμενης υποψήφιας χώρας. Η οικονομική ενίσχυση, κυρίως από το πρόγραμμα Phare, πρέπει να καταβάλλεται ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνει η υποψήφια χώρα και, ειδικότερα, σύμφωνα με το προς έγκριση πρόγραμμα του κοινοτικού κεκτημένου.

Το Συμβούλιο θα αποφασίσει το ταχύτερο δυνατό την καθιέρωση της σύμπραξης και, με βάση αυτή την απόφαση, το αργότερο έως τις 15 Μαρτίου 1998, θα ορίσει τις λεπτομέρειες κάθε μεμονωμένης σύμπραξης. [Οι προτάσεις που αφορούν την σύμπραξη για την ένταξη των υποψηφίων χωρών υποβλήθηκαν στις 4.2.1998. Σε αυτές περιγράφονται οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι (που πρέπει να πραγματοποιηθούν εντός του 1998) καθώς και οι γενικοί τομεακοί στόχοι. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο υιοθέτησαν τις προτάσεις αυτές, βάσει του άρθρου 235, στις 23.2.1998 και 10.3.1998 αντιστοίχως.]

(Για την έναρξη των διαπραγματεύσεων έχει ζητηθεί από κάθε υποψήφια χώρα να υποβάλει εντός του Μαρτίου σχέδιο δράσης για το πως προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή το κοινοτικό κεκτημένο. Άλλοι παράγοντες της διαδικασίας προετοιμασίας είναι: ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για τα σημαντικότερα οικονομικά θέματα, οι κύριες κατευθυντήριες γραμμές για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς καθώς και η συνεργασία για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.)

Ειδικά η αυξημένη προενταξιακή ενίσχυση πρέπει να χορηγείται μέσω του προγράμματος Phare, το οποίο έχει εκ νέου επικεντρωθεί στις προτεραιότητες ένταξης με τη θέσπιση δύο πρωταρχικών στόχων: την χρηματοδότηση της θεσμικής και της διοικητικής ικανότητας (κατά 30 % περίπου) καθώς και την αύξηση των επενδύσεων που αφορούν την υιοθέτηση και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου (κατά 70 % περίπου). Το πρόγραμμα Phare είναι το σημαντικότερο πρόγραμμα για τις ΧΚΑΕ με προϋπολογισμό 10,5 δις Ecu για την περίοδο 1990-1999. Οι ρυθμίσεις για τη συμβολή του Phare κατά την περίοδο 2000-2006 βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. [Η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για τη θέσπιση κανονισμού σχετικά με τα προενταξιακά χρηματοδοτικά μέσα (ISPA) στις 18 Μαρτίου 1998.]

Η προενταξιακή ενίσχυση, από το έτος 2000, θα περιλαμβάνει και ενισχύσεις για τη γεωργία καθώς και διαρθρωτικές παρεμβάσεις, πράγμα που θα δώσει προτεραιότητα σε μέτρα παρόμοια με τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής. 7 δις Ecu από τα διαρθρωτικά ταμεία και 4 δις από την ΚΓΠ έχουν ήδη διατεθεί για την προενταξιακή ενίσχυση. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) αποφάσισε πρόσφατα να διπλασιάσει, τα επόμενα δύο έτη την οικονομική βοήθεια προς τις ΧΚΑΕ, η οποία θα είναι ύψους 3,5 Ecu.

Σημαντικό τμήμα της διαδικασίας προετοιμασίας είναι η συμμετοχή των υποψήφιων χωρών σε διάφορα κοινοτικά προγράμματα και στη διαχείριση ορισμένων επιτροπών. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ανάλογα με την περίπτωση.

() Agenda 2000 τόμος II DOC/97/7.