Ειδικη εκθεση αριθ. 8/2001

σχετικά με τις επιστροφές κατά την παραγωγή αμύλου γεωμήλων και αμύλων σιτηρών, καθώς και τις ενισχύσεις για το άμυλο γεωμήλων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(σύμφωνα με το άρθρο 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2001/C 294/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η προηγούμενη έρευνα που διενήργησε το Συνέδριο σχετικά με τις επιστροφές κατά την παραγωγή(1) αμύλων αφορούσε την περίοδο 1986-1988. Το Συνέδριο επανεξέτασε τη λειτουργία του συγκεκριμένου καθεστώτος, όπως τροποποιήθηκε μετά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) του 1992, επεκτείνοντας το εύρος των ελέγχων του στα ειδικά μέτρα άμεσης ενίσχυσης της παραγωγής αμύλου γεωμήλων. Το 1999, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρήγαγε 6,2 εκατομμύρια τόνους αμύλων σιτηρών και 1,9 εκατομμύρια τόνους αμύλου γεωμήλων. Το 2000, οι συνολικές δαπάνες που διατέθηκαν για τα άμυλα ανήλθαν σε 900 εκατομμύρια ευρώ περίπου, ποσό που αντιστοιχεί στο 5,4 % των κοινοτικών κονδυλίων που δαπανώνται στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών. Εάν δεν ληφθούν υπόψη οι ενισχύσεις ανά εκτάριο, οι σχετικές δαπάνες φθάνουν περίπου τα 400 εκατομμύρια ευρώ το 2000, ήτοι λιγότερο από 1 % των συνολικών δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις.

II. Όπως επεσήμαινε το Συνέδριο στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1988, οι διάφορες αυτές επιχορηγήσεις καθιερώθηκαν διότι το καθεστώς στήριξης του τομέα των σιτηρών είχε ως αποτέλεσμα τη διατήρηση των κοινοτικών τιμών των σιτηρών σε υψηλότερα επίπεδα από αυτά της παγκόσμιας αγοράς.

III. Το Συνέδριο εξέτασε το σύστημα καταβολής επιστροφών και χορήγησης άμεσων ενισχύσεων που εφαρμόστηκε από το 1998 έως το 2000 στη Γερμανία, στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες. Από τη διενεργηθείσα εξέταση προκύπτει ότι σε γενικές γραμμές οι διοικητικοί έλεγχοι διεξάγονται με τρόπο ικανοποιητικό. Εντούτοις, σε μεγάλο βαθμό κυριαρχούν αυτοί οι διοικητικοί έλεγχοι, οι οποίοι δεν υποστηρίζονται επαρκώς από οπτικούς (φυσικούς) ελέγχους, ιδίως με σκοπό τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των λογιστικών καταστάσεων πρώτων υλών. Οι επιτόπιοι έλεγχοι που πραγματοποιούνται στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας από τους ελεγκτές των κρατών μελών είναι άνισοι στα διάφορα κράτη μέλη, λόγω της ασάφειας των νομοθετικών κειμένων και της έλλειψης συγκεκριμένων υποδείξεων εκ μέρους της Επιτροπής όσον αφορά τους ελέγχους που θα πρέπει να διενεργούνται.

IV. Οι υπόλοιπες παρατηρήσεις του Συνεδρίου αφορούν κατά βάση την ελαστικότητα της μεθόδου υπολογισμού του ύψους των επιστροφών κατά την παραγωγή, την ορθότητα του ειδικού συστήματος παρακολούθησης που επιβάλλεται για τα τροποποιημένα άμυλα και τις δυσκολίες που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή του, τους κινδύνους καταστρατήγησης που ενέχει το καθεστώς ποσοστώσεων στην παραγωγή γεωμήλων προοριζόμενων για την αμυλοποιία, καθώς και τις δυσκολίες εξεύρεσης μιας μεθόδου διαχείρισης των ποσοστώσεων προσαρμοσμένης στην πραγματικότητα της αγοράς.

V. Η Επιτροπή δεν διαθέτει ένα επαρκές σύστημα συλλογής πληροφοριών που θα της επέτρεπε να εκτιμήσει κατά πόσο επιτυγχάνονται οι θεμελιώδεις στόχοι του καθεστώτος, ιδίως σε ό, τι αφορά την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών μονάδων που χρησιμοποιούν άμυλο, το ύψος του εισοδήματος των γεωργών που δικαιούνται άμεσες ενισχύσεις, ή όσον αφορά την αντιστάθμιση του διαρθρωτικού μειονεκτήματος που χαρακτηρίζει τις επιχειρήσεις παραγωγής αμύλου γεωμήλων.

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΑΜΥΛΩΝ

1. Το άμυλο σιτηρών και το άμυλο γεωμήλων αποτελούν προϊόντα πρώτης μεταποίησης, τα οποία μπορούν να υποκατασταθούν στις περισσότερες χρήσεις τους. Το άμυλο σιτηρών λαμβάνεται κυρίως από τον αραβόσιτο και το σιτάρι, αλλά επίσης από το κριθάρι, τη σίκαλη και το ρύζι, ενώ το αμυλούχο άλευρο (φεκιούλιο) παράγεται κυρίως από τα γεώμηλα και τη μανιόκα. Η παραγωγή αμύλων στην ΕΕ ανήλθε σε περίπου 8,1 εκατομμύρια τόνους το έτος 1999 (βλέπε πίνακα 1). Με ετήσια παραγωγή που κυμαίνεται γύρω στα 30 εκατομμύρια τόνους, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν την πρώτη θέση στον κόσμο όσον αφορά την παραγωγή αμύλου. Το άμυλο γεωμήλων παράγεται σχεδόν αποκλειστικά στις βόρειες περιοχές της Ευρώπης, κυρίως στη Γερμανία, στις Κάτω Χώρες, στη Γαλλία και στη Δανία. Τα προϊόντα αυτά διοχετεύονται κυρίως στη βιομηχανία τροφίμων, στη χημική βιομηχανία, στη χαρτοβιομηχανία και στην κλωστοϋφαντουργία (βλέπε παράσταση 1).

Πίνακας 1

Άμυλα κάθε είδους - Παραγωγή και πωλήσεις της ΕΕ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ AGRI).

Παράσταση 1

Πωλήσεις αμύλων κάθε είδους και παραγώγων στην εσωτερική αγορά της ΕΕ το 1998

>PIC FILE= "C_2001294EL.000401.TIF">

Πηγή:

Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

2. Οι τελωνειακοί δασμοί, που αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της συνολικής αξίας του προϊόντος, προστατεύουν την κοινοτική αγορά, η οποία έχει εξασφαλίσει υπερεπάρκεια όσον αφορά τον εφοδιασμό της με άμυλο. Επομένως, καμία ποσότητα αμύλου δεν εισάγεται στο κοινοτικό έδαφος και οι επιστροφές κατά την εξαγωγή χορηγούνται για τα πλεονάσματα αμύλου που εξάγονται από την Κοινότητα. Το 1999, η ΕΕ εξήγαγε περίπου 1,7 εκατομμύρια τόνους αμύλων, αυτούσιων ή υπό μορφή παραγώγων ή βιομηχανοποιημένων προϊόντων, δηλαδή το 21 % της παραγωγής της.

3. Στην ΕΕ λειτουργούν 75 μονάδες παραγωγής, εκ των οποίων 23 εργοστάσια αμυλοποιίας. Γύρω στα 10 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών, δηλαδή σχεδόν το 5 % της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής, υφίστανται μεταποίηση για την παραγωγή αμύλου. Ο συνολικός όγκος της παραγωγής γεωμήλων που προορίζονται για την παραγωγή αμύλου, που παράγεται από 18000 γεωργούς, μεταποιείται σε άμυλο. Για τους γεωργούς αυτούς, η εν λόγω παραγωγή είναι συχνά συμπληρωματική προς την παραγωγή ζαχαρότευτλων και σιτηρών.

Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΘΥΜΕΙ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

4. Στόχος του καθεστώτος ενισχύσεων για την παραγωγή αμύλων είναι να διασφαλισθεί η ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών κλάδων, εκτός της βιομηχανίας τροφίμων, που χρησιμοποιούν άμυλο έναντι των εξωκοινοτικών παραγωγών, οι οποίοι μπορούν να διοχετεύουν στο έδαφος της ΕΕ εμπορεύματα που περιέχουν άμυλο το οποίο αγοράζεται στην παγκόσμια αγορά σε τιμές χαμηλότερες από τις κοινοτικές τιμές. Δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1766/92 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1992, περί κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ) στον τομέα των σιτηρών(2), χορηγείται επιστροφή στους παραγωγούς για το άμυλο που λαμβάνεται από σιτηρά, για το άμυλο γεωμήλων, καθώς και για παράγωγα προϊόντα, όταν χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ορισμένων μη βρώσιμων προϊόντων που δεν υπόκεινται σε δασμούς κατά την εισαγωγή ή που υπόκεινται σε χαμηλούς δασμούς.

5. Περίπου το ένα τρίτο της συνολικής ποσότητας αμύλων μη προοριζόμενων για τις βιομηχανίες τροφίμων που παράγεται στην ΕΕ μεταποιείται σε τροποποιημένο άμυλο. Λόγω του εξαιρετικά σημαντικού μεριδίου της αγοράς που κατέχουν και κυρίως λόγω της έλλειψης προστασίας τους, τα τροποποιημένα άμυλα παρατίθενται από το 1986 στον κατάλογο των προϊόντων που δικαιούνται επιστροφή κατά την παραγωγή.

6. Το καθεστώς επιστροφών κατά την παραγωγή έρχεται να συμπληρώσει η θέσπιση ειδικών μέτρων για τα γεώμηλα που προορίζονται για παραγωγή αμύλου από τις βιομηχανίες αμυλοποιίας, λόγω του ότι αυτά έχουν να αντιμετωπίσουν τον άμεσο ανταγωνισμό των σιτηρών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αμύλου. Βάσει αυτών των ειδικών μέτρων, προβλέπεται η καταβολή μιας ελάχιστης τιμής από τις βιομηχανίες στους παραγωγούς γεωμήλων που προορίζονται για την αμυλοποιία, η χορήγηση άμεσης κοινοτικής ενίσχυσης στους ίδιους αυτούς παραγωγούς [πριν από το 2000, το ύψος της αντιστοιχούσε στο 41 % της ελάχιστης τιμής(3)], καθώς και η χορήγηση πριμοδότησης στις αμυλοποιίες που αιτιολογείται από τα διαρθρωτικά μειονεκτήματα(4) της παραγωγής αμύλου από γεώμηλα σε σχέση με την αντίστοιχη παραγωγή αμύλου από σιτηρά. Επιπλέον, η καθιέρωση συστήματος ποσοστώσεων αποβλέπει στη συγκράτηση τόσο της παραγωγής αμύλου γεωμήλων, όσο και των δημοσιονομικών δαπανών. Τα μέτρα ενίσχυσης εφαρμόζονται αποκλειστικά στις ποσότητες γεωμήλων που παράγονται στο πλαίσιο μιας σύμβασης καλλιέργειας.

ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

7. Κατά τη χρονική περίοδο 1997-2000, οι δαπάνες του προϋπολογισμού που κατεβλήθησαν για επιστροφές κατά την παραγωγή αμύλων κυμάνθηκαν μεταξύ 49,6 και 169,2 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Το ύψος των δαπανών επηρεάζεται άμεσα από τις διακυμάνσεις της παγκόσμιας τιμής του αραβοσίτου. Οι ετήσιες δαπάνες για τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων στο άμυλο γεωμήλων δεν παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις και ανέρχονται, κατά μέσο όρο, σε 200 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Το 2000, οι συνολικές δαπάνες για τα άμυλα, συμπεριλαμβανομένων των επιστροφών κατά την εξαγωγή και των ενισχύσεων ανά εκτάριο για τα σιτηρά που προορίζονται για την παραγωγή αμύλου, ανήλθαν σε 898,5 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 5,4 % των κοινοτικών κονδυλίων που δαπανώνται στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών (βλέπε πίνακα 2). Εάν δεν ληφθούν υπόψη οι ενισχύσεις ανά εκτάριο, οι σχετικές δαπάνες φθάνουν περίπου τα 400 εκατομμύρια ευρώ το 2000, ήτοι λιγότερο από 1 % των συνολικών δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις.

Πίνακας 2

Εξέλιξη των δαπανών για τα άμυλα κάθε είδους (1997-2000)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

μδ: μη διαθέσιμα στοιχεία (η ονοματολογία του προϋπολογισμού δεν επιτρέπει τη διάκριση των δαπανών για τα άμυλα του κάθε είδους).

Πηγή:

Έγγραφα του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, δαπάνες που λαμβάνονται υπόψη έως τις 15 Οκτωβρίου κάθε έτους.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

8. Η ισχύουσα νομοθεσία την εποχή της διεξαγωγής του ελέγχου είχε θεσπισθεί στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) του 1992. Η προηγούμενη έρευνα που διενήργησε το Συνέδριο σχετικά με τις επιστροφές για την παραγωγή και τη χρησιμοποίηση αμύλου, αφορούσε την περίοδο 1986-1988(5). Το ειδικό καθεστώς χορήγησης ενισχύσεων για το άμυλο γεωμήλων δεν είχε ποτέ αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου εκ μέρους του Συνεδρίου.

9. Το Συνέδριο εξέτασε σε ποιο βαθμό έχουν επιτευχθεί οι στόχοι του καθεστώτος. Επίσης έλεγξε τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων, χρησιμοποιώντας ως βάση τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από το 1998 έως το 2000 στη Γερμανία, στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες, καθώς και τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου στα προαναφερόμενα κράτη μέλη. Το 70 % περίπου των δημοσιονομικών δαπανών που διατίθενται προς αυτό το σκοπό απορροφάται από τα τρία κράτη μέλη όπου έγιναν επισκέψεις.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής

Η μέθοδος υπολογισμού των επιστροφών επιτρέπει μεγάλη ελαστικότητα

10. Το ποσοστό επιστροφής κατά την παραγωγή καθορίζεται σε μηνιαία βάση(6) από την Επιτροπή, κατόπιν διαβουλεύσεων με την επιτροπή διαχείρισης σιτηρών. Το ύψος της επιστροφής μπορεί να τροποποιείται κατά τη διάρκεια του μήνα σε περίπτωση σημαντικής μεταβολής των τιμών του αραβοσίτου ή/και του σίτου στην Κοινότητα ή στην παγκόσμια αγορά. Έτσι, το ποσό της επιστροφής έλαβε 17 διαφορετικές τιμές το 1998, 13 το 1999 και 21 το 2000. Εφόσον ο αραβόσιτος αποτελεί το σιτηρό αναφοράς για τους σκοπούς της αμυλοποιίας, το ύψος της επιστροφής υπολογίζεται κυρίως με βάση τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή της αγοράς αραβοσίτου στην Κοινότητα και την τιμή του στην παγκόσμια αγορά. Οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93 παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί για τους υπολογισμούς της έναν ορισμένο αριθμό παραμέτρων τις οποίες κρίνει ενδεδειγμένες. Οι παράμετροι αυτές παρατίθενται σε έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, το οποίο εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 1997 από την επιτροπή διαχείρισης και τροποποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 1999.

11. Το Συνέδριο εξέτασε δειγματοληπτικά μια σειρά υποθέσεων που αφορούν τον καθορισμό του ποσού της επιστροφής εκ μέρους της Επιτροπής. Ανάλογα με τις περιόδους, η Επιτροπή χρησιμοποιεί περισσότερο ή λιγότερο εξαντλητικά κάποιες πληροφορίες, σε συνάρτηση με τη διαθεσιμότητα των στοιχείων για την τιμή του αραβοσίτου, για το κόστος μεταφοράς και για άλλα έξοδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προσαρμόζει την πάγια μέθοδο υπολογισμού που παραθέτει στο έγγραφο εργασίας της. Η ελαστικότητα που σημειώνεται κατά τον υπολογισμό του ποσού της επιστροφής αποτέλεσε αντικείμενο έντονης κριτικής από πλευράς των βιομηχάνων που χρησιμοποιούν άμυλα. Οι τελευταίοι εκφράζουν τη λύπη τους για την έλλειψη διαφάνειας της μεθόδου και για τη μη προβλεψιμότητα του ύψους της επιστροφής και θεωρούν ότι επιβαρύνονται κατά τον προγραμματισμό της παραγωγής και της εμπορίας των προϊόντων τους(7).

Έλλειψη πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της αγοράς

12. Ελάχιστες πληροφορίες διατίθενται σχετικά με την εξέλιξη της τιμής των αμύλων, διότι στην κυριολεξία δεν υπάρχουν τιμές αναφοράς για την πώληση των συγκεκριμένων προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στην πολυμορφία των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αμύλου, εκ των οποίων η καθεμία διαθέτει τη δική της αγορά, καθώς και στο ότι οι τιμές ποικίλλουν αισθητά ανάλογα με τα είδη των αμύλων (φυσικά ή τροποποιημένα). Η παράσταση 2, που αναπαράγεται από μια μελέτη η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 1999(8), προβαίνει ωστόσο σε επισκόπηση της εξέλιξης μεταξύ 1991 και 1997 της διαφοράς, για τη χαρτοβιομηχανία(9), μεταξύ της τιμής του αμύλου στην αμερικανική αγορά, που θεωρείται ως αναφορά σε παγκόσμια κλίμακα, και της υπολογιζόμενης μέσης τιμής του αμύλου στην ευρωπαϊκή αγορά. Διαπιστώνεται ότι, εάν εξαιρεθεί η περίοδος μεταξύ Απριλίου 1993 και Απριλίου 1995, οι επιστροφές κατά την παραγωγή οδηγούσαν συστηματικά στην ύπαρξη μίας περισσότερο ή λιγότερο σημαντικής απόκλισης των τιμών σε βάρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Στο μέγιστο εύρος της, το 1996, η συγκεκριμένη μη αντισταθμισμένη απόκλιση έφθανε περίπου στο 30 % της τιμής αγοράς του αμύλου.

Παράσταση 2

Τιμή των αμύλων κάθε είδους για τη χαρτοβιομηχανία στην Ευρώπη και τον κόσμο και επίπτωση της επιστροφής στην παραγωγή

>PIC FILE= "C_2001294EL.000701.TIF">

Σημείωση:

Η καμπύλη ευρωπαϊκής τιμής χωρίς την επιδότηση έχει προστεθεί βάσει των πληροφοριών που ελήφθησαν από την Επιτροπή.

Πηγή:

Κοινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Χάρτου (CEPI) που δημοσιεύθηκε το 1999: Competitiveness Study of the European Pulp, Paper and Board Manufacturing Industrie 1998, σελίδα 15.

13. Το 2000 η Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει σε έναν ανεξάρτητο οργανισμό την αξιολόγηση της πολιτικής της στον τομέα του αμύλου. Το Συνέδριο δεν διέθετε ακόμη το πόρισμα αυτής της αξιολόγησης τη στιγμή κατά την οποία διεξήγαγε τον έλεγχο.

Διαχείριση εκ μέρους των κρατών μελών

Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τους διοικητικούς ελέγχους που πραγματοποιούν οι εθνικές αρχές, αλλά υπάρχουν κενά στο ζήτημα των επιτόπιων ελέγχων

14. Προτού προβεί στην καταβολή της επιστροφής, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους οφείλει να βεβαιωθεί ότι το άμυλο κάθε είδους έχει χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή εγκεκριμένων προϊόντων σύμφωνα με τις ενδείξεις που εμφανίζονται στο πιστοποιητικό επιστροφής. Οι επαληθεύσεις διενεργούνται συνήθως μέσω διοικητικών ελέγχων, αλλά πρέπει να υποστηρίζονται από οπτικούς ελέγχους όταν αυτό καθίσταται αναγκαίο(10). Η καταβολή της επιστροφής πρέπει να διενεργείται το αργότερο εντός πέντε μηνών μετά την ημερομηνία περάτωσης του ελέγχου(11).

15. Στις υποθέσεις που εξέτασε στα τρία κράτη μέλη που επισκέφθηκε, το Συνέδριο δεν διαπίστωσε καμία ανακρίβεια στους εκκαθαριστικούς λογαριασμούς των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν. Οι εφαρμοζόμενες διαδικασίες έχουν βελτιωθεί από την προηγούμενη έρευνα του Συνεδρίου μέχρι σήμερα, διασφαλίζοντας ένα επίπεδο διοικητικού ελέγχου που συνολικά είναι ικανοποιητικό.

16. Παρά ταύτα, η έρευνα του Συνεδρίου ανέδειξε τις ακόλουθες ελλείψεις:

α) στη Γαλλία, οι διεξαγόμενοι έλεγχοι είναι σχεδόν αποκλειστικά διοικητικοί. Παρ' όλο που η περιεκτικότητα σε ξηρό εκχύλισμα και ο βαθμός καθαρότητας του βασικού αμύλου αποτελούν σημαντικές παραμέτρους για τον υπολογισμό του ποσού της επιστροφής, δεν εφαρμόζεται η προβλεπόμενη από τις εθνικές υπηρεσίες διαδικασία λήψης δειγμάτων βασικού αμύλου με σκοπό την ανάλυσή τους σε εργαστήριο. Επίσης, δεν διεξάγονται χημικές αναλύσεις δειγμάτων κατεργασμένων προϊόντων, εξαιρέσει των αναλύσεων που πραγματοποιεί το εργαστήριο των τελωνείων πριν από τη χορήγηση της έγκρισης(12)·

β) στα τρία κράτη μέλη που δέχθηκαν επίσκεψη, οι επιχειρηματίες επισυνάπτουν στην αίτηση καταβολής της πληρωμής αντίγραφα των λογιστικών τους καταστάσεων πρώτων υλών. Οι επιτόπιοι έλεγχοι με σκοπό την αντιπαραβολή ανάμεσα στα στοιχεία που εμφανίζονται στις λογιστικές καταστάσεις πρώτων υλών και τα υπάρχοντα αποθέματα βασικού αμύλου ή κατεργασμένων προϊόντων δεν διενεργούνται με συστηματικό τρόπο. Όμως μόνο μια τέτοια αντιπαραβολή είναι σε θέση να πιστοποιήσει τη συνεκτικότητα και την αξιοπιστία μιας λογιστικής κατάστασης πρώτων υλών. Στις Κάτω Χώρες, το Συνέδριο εξέφρασε επιφυλάξεις, όσον αφορά την ποιοτική στάθμη της λογιστικής κατάστασης πρώτων υλών μιας μεγάλης επιχείρησης που λαμβάνει επιστροφές, επειδή ορισμένα αντίγραφα της λογιστικής κατάστασης πρώτων υλών της συγκεκριμένης επιχείρησης κατέγραφαν αρνητικά αποθέματα κατά την έναρξη ή/και τη λήξη της περιόδου μεταποίησης·

γ) σύμφωνα με τις κανονιστικές διατάξεις, το ισχύον σύστημα στις Κάτω Χώρες παρέχει τη δυνατότητα πληρωμών προκαταβολών επί των επιστροφών πριν από τους ελέγχους που διεξάγει ο αρμόδιος εθνικός οργανισμός. Εντούτοις, κατά την εποχή της επίσκεψης του Συνεδρίου, οι διορθώσεις που έπρεπε να εισαχθούν στις καταστάσεις εκκαθάρισης των πληρωμών μετά τη διενέργεια των ελέγχων καταχωρίζονταν στα λογιστικά βιβλία με σημαντική καθυστέρηση, η οποία έφθανε μέχρι και ένα έτος.

Η παρακολούθηση των τροποποιημένων αμύλων πρέπει να επανεξεταστεί

17. Δεδομένου ότι τα τροποποιημένα άμυλα εμφανίζουν την ιδιαιτερότητα να είναι αντιστρέψιμα προς βασικό άμυλο, το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93 επιβάλλει ενδελεχή έλεγχο της παρασκευής και της χρήσης τους, με σκοπό να εξασφαλισθεί ότι το τροποποιημένο άμυλο στο οποίο έχει ήδη χορηγηθεί επιστροφή δεν θα μεταποιηθεί εκ νέου σε βασικό άμυλο προκειμένου να δικαιούται ξανά την επιστροφή.

18. Στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1988, το Συνέδριο έκρινε ανεπαρκή τον μηχανισμό ελέγχου της τελικής χρήσης των τροποποιημένων αμύλων, τόσο λόγω του είδους των αποδείξεων που αποδέχονταν τα κράτη μέλη, όσο και λόγω της εφαρμοζόμενης διαδικασίας παρακολούθησης, η οποία βασίζεται στο έγγραφο τελωνειακού ελέγχου T5(13). Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1993, καθιέρωσε ένα σύστημα απόδειξης βασιζόμενο σε τριμηνιαίες δηλώσεις τις οποίες προσκομίζουν οι παρασκευαστές στις αρμόδιες αρχές τους, διατηρώντας ταυτόχρονα την υποχρέωση χρήσης των εγγράφων ελέγχου Τ5 σε περίπτωση που το ελεγχόμενο προϊόν αποτελεί αντικείμενο ενδοκοινοτικών ανταλλαγών ή εξάγεται σε τρίτες χώρες μέσω του εδάφους άλλου κράτους μέλους.

19. Ωστόσο, η παρακολούθηση της χρήσης των τροποποιημένων αμύλων παραμένει ελάχιστα αξιόπιστη. Το άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93 δεν εφαρμόζεται με ομοιόμορφο τρόπο στα κράτη μέλη και η εφαρμογή του προσκρούει σε πρακτικές δυσχέρειες:

α) η παρακολούθηση του προϊόντος μέχρι την τελική του χρήση ενδέχεται να αποδειχθεί εντελώς ανέφικτη, από τη στιγμή που τα ελεγχόμενα εμπορεύματα διασκορπίζονται σε μεγάλο αριθμό τελικών χρηστών, κατά περίπτωση με τη μεσολάβηση μεσαζόντων·

β) σε ορισμένα κράτη μέλη, οι επιχειρηματίες δεν τηρούν τις διατάξεις αναφορικά με τη χρήση των εγγράφων Τ5·

γ) οι αναλύσεις κινδύνου ποικίλλουν σημαντικά στις διάφορες αρμόδιες για τους ελέγχους υπηρεσίες.

20. Η έρευνα που διενήργησε το Συνέδριο παρέσχε τη δυνατότητα επανεξέτασης ορισμένων στοιχείων του πλαισίου εντός του οποίου διεξάγονται οι έλεγχοι των τροποποιημένων αμύλων. Κατά την περίοδο έναρξης ισχύος του καθεστώτος, τα ποσά της επιστροφής ήταν υπερβολικά υψηλά σε σύγκριση με το κόστος της εκ νέου μεταποίησης του τροποποιημένου αμύλου σε βασικό άμυλο (βλέπε παράσταση 3). Σύμφωνα με τις εθνικές αρχές, ο κίνδυνος παράνομης εκ νέου μεταποίησης είναι επί του παρόντος μειωμένος. Το ύψος των ποσών επιστροφής κυμαίνεται σήμερα σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από το κόστος της εκ νέου μεταποίησης. Το 2000, το ύψος της επιστροφής κατά την παραγωγή ανερχόταν κατά μέγιστο σε 41,44 ευρώ ανά τόνο, ενώ σύμφωνα με υπολογισμούς που πραγματοποίησαν παράγοντες της βιομηχανίας κατόπιν αιτήματος του Συνεδρίου, το κόστος εκ νέου μεταποίησης των τροποποιημένων αμύλων σε βασικό άμυλο μπορεί να εκτιμηθεί, για την ίδια χρονική περίοδο, σε 100 ευρώ ανά τόνο. Επιπλέον, οι εθνικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι το πεδίο των ελέγχων είναι περιορισμένο, διότι ελάχιστα ευρωπαϊκά εργοστάσια διαθέτουν τις κατάλληλες εγκαταστάσεις για εκ νέου μεταποίηση.

Παράσταση 3

Εξέλιξη του επιπέδου της επιστροφής για τη παραγωγή αμύλων κάθε είδους

>PIC FILE= "C_2001294EL.000901.TIF">

Πηγή:

Επιτροπή (ΓΔ Agri).

ΑΜΕΣΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΜΥΛΟ ΓΕΩΜΗΛΩΝ

Διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής

Η διαχείριση των ποσοστώσεων δεν ασκείται με συνέπεια

21. Από τη μεταρρύθμιση του 1992 και μετά, οι παραγωγοί γεωμήλων που προορίζονται για την αμυλοποιία εισπράττουν, πέραν της ελάχιστης τιμής, και μια άμεση ενίσχυση υπολογιζόμενη ανά τόνο αμύλου. Για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη παραγωγή και να αποφύγει κάθε εκτροπή των δημοσιονομικών δαπανών, το Συμβούλιο καθιέρωσε το 1994 ένα καθεστώς ποσοστώσεων, στο πλαίσιο του οποίου προβλέπεται η χορήγηση ποσοστώσεων στα κράτη μέλη και επιμέρους ποσοστώσεων στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας.

22. Οι επιχειρήσεις αμυλοποιίας διαθέτουν ευελιξία κατά τη διαχείριση των επιμέρους ποσοστώσεών τους, εφόσον έχουν την ευχέρεια να αυξήσουν την επιμέρους ποσόστωση που τους χορηγείται για ένα έτος, χρησιμοποιώντας μέχρι και 5 % της επιμέρους ποσόστωσης του επόμενου έτους. Η ευελιξία αυτή, ωστόσο, δεν συμβαδίζει με τις δυνητικές μεταβολές της παραγωγής, που μπορούν να φθάσουν μέχρι και στο 20 % ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες.

23. Το ανώτατο όριο των 1702000 τόνων, που καθορίσθηκε το 1994 για την ΕΕ των δώδεκα μελών, συμπεριλάμβανε ένα απόθεμα 110000 τόνων που δημιουργήθηκε για τη Γερμανία, απόθεμα που το συγκεκριμένο κράτος μέλος έπρεπε να χρησιμοποιήσει ήδη από την περίοδο εμπορίας 1996/1997. Στην προαναφερόμενη περίοδο εμπορίας, η πλεονάζουσα παραγωγή έφθασε στους 104554 τόνους, ήτοι μια αύξηση παραγωγής της τάξεως του 17 % στη Γερμανία και του 6 % στο σύνολο της ΕΕ των Δώδεκα. Αυτή η πλεονάζουσα παραγωγή αποσταθεροποίησε την ευρωπαϊκή αγορά για περισσότερο από μία διετία, μέχρις ότου οι βιομήχανοι αποφάσισαν να μειώσουν τις ποσότητες που διοχέτευαν στην αγορά (βλέπε παράσταση 4). Σύμφωνα με τους παρεμβαίνοντες στην παραγωγή αμύλων, οι τιμές του αμύλου στην Ευρώπη ήταν και πάλι συμφέρουσες μόνο μετά το έτος 2000.

24. Η ποσόστωση που καθορίσθηκε το 1994 προέβλεπε επίσης 2000 τόνους για την Ισπανία, παρ' ότι στο συγκεκριμένο κράτος μέλος δεν λειτουργεί καμία βιομηχανία αμυλοποιίας.

Παράσταση 4

Εξέλιξη της παραγωγής και της ποσόστωσης αμύλου γεωμήλων της ΕΕ

>PIC FILE= "C_2001294EL.001001.TIF">

Πηγή:

Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

Πίνακας 3

Εξέλιξη των ποσοστώσεων αμύλου κατά κράτος μέλος

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1868/94 και μεταγενέστερες τροποποιήσεις.

25. Το 1997, στο πλαίσιο της τριετούς αναθεώρησης των ποσοστώσεων, δεν εισήχθη καμία μεταβολή. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης που προωθείται με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, οι ποσοστώσεις μειώθηκαν για τις περιόδους 2000/2001 και 2001/2002 (βλέπε πίνακα 3).

Το σύστημα των ποσοστώσεων ενέχει έναν εγγενή κίνδυνο

26. Το καθεστώς των ποσοστώσεων που εφαρμόζεται στην παραγωγή αμύλου ενέχει έναν μείζονα εγγενή κίνδυνο, που συνίσταται στο ενδεχόμενο παράνομης μεταφοράς της πλεονάζουσας παραγωγής ενός κράτους μέλους προς άλλο κράτος μέλος όπου η παραγωγή είναι ελλειμματική. Το 1998, μία έρευνα της UCLAF αποκάλυψε παράνομη μεταβίβαση 20000 τόνων γεωμήλων από τις Κάτω Χώρες στη Γερμανία. Οι ενισχύσεις που εισπράχθηκαν από άτομα που δεν τις δικαιούνται ανήλθαν σε 1,5 εκατομμύρια ευρώ. Η νομοθεσία προβλέπει τη επιβολή πολύ αυστηρών κυρώσεων κατά των βιομηχανιών αμυλοποιίας που παραλαμβάνουν ποσότητες γεωμήλων οι οποίες δεν καλύπτονται από συμβάσεις καλλιέργειας(14).

Οι ποσότητες αμύλου καθορίζονται με βάση έναν παρωχημένο πίνακα μετατροπής

27. Η κοινοτική νομοθεσία(15) καθορίζει την ελάχιστη τιμή, την εξισωτική πληρωμή που καταβάλλεται στους παραγωγούς και το ύψος της πριμοδότησης στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας για κάθε τόνο αμύλου που παράγεται από γεώμηλα που παραδίδουν οι γεωργοί. Τα παραπάνω στοιχεία αναπροσαρμόζονται ανάλογα με την περιεκτικότητα σε άμυλο που καθορίζεται σε δείγμα σύμφωνα με μέθοδο που περιγράφεται στη νομοθεσία(16). Στην παράσταση 5 παρατίθενται τα ποσά που κατεβλήθησαν στους παραγωγούς και στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας ανά τόνο παραδοθέντων γεωμήλων, σε συνάρτηση με την περιεκτικότητά τους σε άμυλο υπολογιζόμενη βάσει του κανονισμού, από το 1993/1994 έως το 1999/2000(17). Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι υπάρχει ένα σημείο καμπής για μια θεωρητική περιεκτικότητα ύψους 19,7 %. Η ύπαρξη του συγκεκριμένου σημείου καμπής οφείλεται στο ότι, σύμφωνα με τη νομοθεσία, κάποιο ποσοστό του αμύλου που εμπεριέχεται στα γεώμηλα δεν μπορεί να εκχυλισθεί (βλέπε παράσταση 6).

28. Ο πίνακας μετατροπής(18) που χρησιμεύει για όλους τους υπολογισμούς είναι ο ίδιος πίνακας που ήδη χρησιμοποιούσαν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αμυλοποιίας πριν από το 1966, όταν θεσμοθετήθηκε η ελάχιστη τιμή με τη δημιουργία της πρώτης ΚΟΑ στον τομέα των σιτηρών. Η τελευταία προσαρμογή του πίνακα μετατροπής, που χρονολογείται από την περίοδο εσοδείας 1982/83(19), διατήρησε την αρχή της κατάρτισής του γύρω από το σημείο καμπής. Στο διάστημα που μεσολάβησε, οι επιχειρήσεις αμυλοποιίας πέτυχαν τεχνολογικές προόδους και, συγχρόνως, βελτιώθηκαν οι ποικιλίες των γεωμήλων που προορίζονται για την παραγωγή αμύλου. Εφόσον οι ποσότητες αμύλου που εκχυλίζονται είναι μεγαλύτερες από εκείνες που προκύπτουν εάν εφαρμοστεί η νομοθεσία, οι επιχειρήσεις αμυλοποιίας επιτυγχάνουν ένα "τεχνικό πλεόνασμα" παραγωγής που δεν συνυπολογίζεται στην επιμέρους ποσόστωσή τους και για το οποίο δεν εισπράττουν καμία πληρωμή. Στα κράτη μέλη που δέχθηκαν επίσκεψη, αυτό το τεχνικό πλεόνασμα κυμαίνεται μεταξύ 2 % και 10 %, ανάλογα με τις επιχειρήσεις αμυλοποιίας(20).

Παράσταση 5

Ελάχιστη τιμή και αντισταθμιστική πληρωμή για τους παραγωγούς γεωμήλων, πριμοδότηση αμυλοποιίας που ισχύει έως το 1999/2000

(πριν τη μεταρρύθμιση του Προγράμματος Δράσης 2000)

>PIC FILE= "C_2001294EL.001101.TIF">

Πηγή:

παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95 της Επιτροπής.

Παράσταση 6

Ποσοστό μη εκχυλίσιμου αμύλου σύμφωνα με το παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95

>PIC FILE= "C_2001294EL.001201.TIF">

Σημείωση:

Όταν η θεωρητική περιεκτικότητα σε άμυλο βρίσκεται μεταξύ 13 και 19,7 %, εκτιμάται ότι περίπου το 6,5 % του αμύλου που υπάρχει στα γεώμηλα χάνεται κατά τη διαδικασία εκχύλισης. Από 19,7 % και άνω, η απώλεια αυξάνει.

Πηγή:

Παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95 της Επιτροπής.

Ο αντίκτυπος των άμεσων ενισχύσεων που χορηγούνται στους γεωργούς ουδέποτε αξιολογήθηκε

29. Ο καθορισμός της ελάχιστης τιμής και του ύψους της άμεσης ενίσχυσης που χορηγείται στους παραγωγούς γεωμήλων προοριζόμενων για την αμυλοποιία συναρτάται εξ ολοκλήρου με την τιμή παρέμβασης και τις άμεσες ενισχύσεις στον τομέα των σιτηρών. Η Επιτροπή δεν διαθέτει καμία μελέτη ή ανάλυση που θα της επέτρεπε να διαπιστώσει εάν οι άμεσες ενισχύσεις που παρέχονται στους ευρωπαίους παραγωγούς γεωμήλων πράγματι τους βοηθούν να επιτύχουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Το ύψος της ενίσχυσης στις επιχειρήσεις παραγωγής αμύλου γεωμήλων δεν υπολογίζεται με αρκετά αξιόπιστες πληροφορίες διαχείρισης

30. Σύμφωνα με μια αιτιολογική σκέψη του κανονισμού που θεσπίζει τη χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης, αυτή δικαιολογείται λόγω "των αυξανόμενων πλεονεκτημάτων που απολαύει η βιομηχανία αμύλου από αραβόσιτο, ιδίως χάρις στα υποπροϊόντα της εν λόγω βιομηχανίας(21)". Η συγκεκριμένη ενίσχυση καθιερώθηκε το 1978 μετά τη μεγάλη ξηρασία του 1976, και διατηρήθηκε από τότε μέχρι σήμερα. Η πριμοδότηση δικαιολογούνταν επίσης με τον εποχικό χαρακτήρα της παραγωγής αμύλου και λόγω ειδικών περιβαλλοντικών περιορισμών. Καθορισμένη αρχικώς σε 10 Ecu ανά τόνο αμύλου γεωμήλων, πέρασε σε 16,91 Ecu το 1979(22) και, στη συνέχεια, σε 18,68 Ecu το 1982. Το ποσό αυτό ανήλθε σε 22,25 Ecu το 1995, συνεπεία της αναπροσαρμογής της πράσινης ισοτιμίας.

31. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας παραγωγής αμύλου γεωμήλων, το διαρθρωτικό μειονέκτημα που εμφανίζουν οι συγκεκριμένες βιομηχανικές μονάδες σε σχέση με τις μονάδες παραγωγής αμύλου σιτηρών υπερβαίνει κατά πολύ τα 22,25 ευρώ ανά τόνο παραγόμενου αμύλου γεωμήλων. Το 1996, η Ένωση Βιομηχανιών Αμυλοποιίας Γεωμήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέθεσε στο Ίδρυμα Οικονομικών Μελετών και Γεωργικής Έρευνας των Κάτω Χωρών την εκπόνηση μιας οικονομικής μελέτης. Σύμφωνα με το εν λόγω Ίδρυμα, το διαρθρωτικό μειονέκτημα των μονάδων παραγωγής αμύλου γεωμήλων σε σχέση με τις μονάδες παραγωγής αμύλου αραβοσίτου ήταν 81 ευρώ ανά τόνο παραγόμενου αμύλου γεωμήλων το 1995. Η μελέτη ενημερώθηκε το 2001 και τοποθετεί τη διαφορά στα 84 ευρώ ανά τόνο το 2000(23).

Διαχείριση εκ μέρους των κρατών μελών

Οι επιτόπιοι έλεγχοι από τα κράτη μέλη παρουσιάζουν ορισμένες ελλείψεις

32. Το κράτος μέλος καθιερώνει ένα καθεστώς ελέγχου με σκοπό να επαληθευτεί επιτόπου αφενός ότι πραγματοποιήθηκαν οι εργασίες που παρέχουν δικαίωμα στην πριμοδότηση και αφετέρου ότι δεν υπάρχει υπέρβαση της επιμέρους ποσόστωσης που καθορίζεται για κάθε αμυλοποιία. Οι έλεγχοι αφορούν το σύνολο των εργασιών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας και διενεργούνται ως προς το 10 % τουλάχιστον της ποσότητας γεωμήλων που έχει παραδοθεί στην αμυλοποιία(24). Οι ελεγκτές έχουν πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία της επιχείρησης.

33. Τα κράτη μέλη δίνουν διαφορετικές ερμηνείες στις κανονιστικές διατάξεις. Αυτό οφείλεται στην ασάφεια του νομοθετικού κειμένου και στην έλλειψη συγκεκριμένων υποδείξεων της Επιτροπής όσον αφορά τους ελέγχους που πρέπει να διενεργηθούν. Στα τρία κράτη μέλη που δέχθηκαν επίσκεψη, διενεργούνται έλεγχοι δαπανηροί ως προς το ανθρώπινο δυναμικό, που καλύπτουν πολύ περισσότερο από το 10 % των παραδόσεων, αλλά η ποιότητα των συγκεκριμένων ελέγχων είναι πολύ διαφορετική.

34. Αν και διενεργούνται πολλοί έλεγχοι με στόχο την επαλήθευση της ορθότητας των πληρωμών, σε κανένα από τα κράτη μέλη που δέχθηκαν επίσκεψη, ωστόσο, δεν πραγματοποιείται ένας έλεγχος νευραλγικής σημασίας ο οποίος είναι εύκολο να δρομολογηθεί: αυτός που συνίσταται στη μελέτη της εξέλιξης των "τεχνικών πλεονασμάτων παραγωγής" με το πέρασμα του χρόνου. Το τεχνικό πλεόνασμα παραγωγής (που κυμαίνεται από 2 % έως 10 %, ανάλογα με την επιχείρηση αμυλοποιίας) αντιπροσωπεύει τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματική παραγωγή αμύλου και τη θεωρητική ποσότητα που υπολογίζεται να παραχθεί κατ' εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Η συγκεκριμένη μελέτη έχει ουσιαστική σημασία για τον εντοπισμό ενδεχόμενων παραδόσεων γεωμήλων οι οποίες δεν έχουν δηλωθεί από πλευράς κάποιας επιχείρησης αμυλοποιίας που έχει εξαντλήσει την επιμέρους ποσόστωσή της.

35. Στις Κάτω Χώρες, η ανεξαρτησία των ελέγχων δεν είναι εξασφαλισμένη, διότι πραγματοποιούνται από ίδρυμα το οποίο χρηματοδοτείται από τη μοναδική επιχείρηση αμυλοποιίας της χώρας. Η γενική εποπτεία από την AID (Υπηρεσία Γενικής Επιθεώρησης υπαγόμενη στο Υπουργείο Γεωργίας) δεν υπερνικά αυτή την αδυναμία.

Δεν τηρείται πάντοτε πλήρως η αρχή της καταβολής ελάχιστης τιμής

36. Οι άμεσες πληρωμές στους παραγωγούς και στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας συναρτώνται με την καταβολή μιας ελάχιστης τιμής από τις επιχειρήσεις αμυλοποιίας. Ορισμένες πρακτικές που διαπιστώθηκαν στα κράτη μέλη που δέχθηκαν επίσκεψη στοιχειοθετούν περιπτώσεις μη τήρησης της ελάχιστης τιμής που διασφαλίζει η νομοθεσία στους παραγωγούς γεωμήλων:

α) σε μια γερμανική επιχείρηση αμυλοποιίας, επιβάλλεται ένα τέλος παράδοσης στους προμηθευτές που δεν είναι μέτοχοι της εταιρείας, το οποίο ισούται με το 4 % περίπου της ελάχιστης τιμής·

β) στις Κάτω Χώρες, η καταβολή της ελάχιστης τιμής αναβάλλεται συστηματικά μέσω της εφαρμογής ενός συστήματος άτοκης δανειοδότησης που οι περισσότεροι παραγωγοί παρέχουν στην επιχείρηση αμυλοποιίας.

Εργασίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών

37. Το 1995 και το 1996, η Επιτροπή πραγματοποίησε αποστολές σε διάφορα κράτη μέλη στο πλαίσιο των εργασιών της σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών της περιόδου 1993-1995. Η Επιτροπή δεν διατύπωσε καμία επιφύλαξη ως προς την οργάνωση των ελέγχων στις Κάτω Χώρες (ανεξαρτησία των ελέγχων, βλέπε σημείο 35), και δεν διατύπωσε καμία παρατήρηση για τον υπολογισμό της ελάχιστης τιμής (βλέπε σημείο 36).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

38. Η έρευνα του Συνεδρίου έφερε στην επιφάνεια ορισμένες ανεπάρκειες ή δυσκολίες κατά την εφαρμογή των κοινοτικών καθεστώτων στήριξης των βιομηχανιών που χρησιμοποιούν άμυλα, όπως και των ειδικών μέτρων ενίσχυσης του τομέα του αμύλου γεωμήλων. Αν και οι δικαιούχοι εκτιμούν πως το σύστημα χορήγησης ενισχύσεων δεν επιτυγχάνει εξ ολοκλήρου τους στόχους του, κυρίως όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, δεν θέτουν ωστόσο υπό αίρεση ούτε τα συστατικά του μέρη ούτε τη λειτουργία του.

39. Το ύψος των επιστροφών κατά την παραγωγή που καταβάλλονται στις βιομηχανίες που χρησιμοποιούν άμυλα βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τις τιμές του αραβοσίτου που εφαρμόζονται στην Κοινότητα, οι οποίες είναι υψηλότερες από αυτές της παγκόσμιας αγοράς. Στόχος της μεταρρύθμισης που προωθήθηκε με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 ήταν η μεσοπρόθεσμη ευθυγράμμιση των κοινοτικών τιμών των σιτηρών με αυτές που ισχύουν στην παγκόσμια αγορά. Σε περίπτωση που επιτυγχανόταν ο παραπάνω στόχος, οι ενισχύσεις προς τις βιομηχανίες που χρησιμοποιούν άμυλα θα έπαυαν αυτομάτως να χορηγούνται.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

40. Σε ό, τι αφορά το καθεστώς των επιστροφών κατά την παραγωγή των αμύλων, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή:

α) να μελετήσει τη δυνατότητα να καταστεί ο υπολογισμός των ποσών των επιστροφών πιο σαφής και πιο προβλέψιμος (βλέπε σημείο 11). Συνιστά επίσης να εξετάσει τη σκοπιμότητα απλούστευσης του αντίστοιχου μηχανισμού·

β) να καταρτίσει μια μέθοδο που θα της παρέχει τη δυνατότητα να αξιολογεί εάν η λειτουργία του καθεστώτος οδηγεί σε αποτελέσματα ικανοποιητικά από άποψης ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (βλέπε σημείο 12)·

γ) να ζητήσει από τα κράτη μέλη να καλύψουν τις διαπιστωθείσες κατά την έρευνα ανεπάρκειες των ελέγχων (βλέπε σημείο 16)·

δ) δεδομένων των προβλημάτων που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή τους, να προβεί σε αξιολόγηση των κανονιστικών διατάξεων που αφορούν τον έλεγχο των τροποποιημένων αμύλων. Η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει τον ελεγκτικό μηχανισμό προκειμένου να επιφέρει διορθώσεις στη λειτουργία του, και επίσης να εξετάσει μια διαφορετική προσέγγιση που θα συνίστατο στη διενέργεια ενδελεχών λογιστικών ελέγχων αποκλειστικά στις επιχειρήσεις που διαθέτουν την τεχνική ικανότητα να προβαίνουν σε εκ νέου μεταποίηση των τροποποιημένων αμύλων (βλέπε σημεία 18-20).

41. Σε ό, τι αφορά τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων στην παραγωγή και τη μεταποίηση των γεωμήλων που προορίζονται για την αμυλοποιία, η Επιτροπή θα έπρεπε:

α) να εξετάσει τη σκοπιμότητα αναθεώρησης του περιθωρίου ευελιξίας των 5 % που διαθέτουν οι επιχειρήσεις αμυλοποιίας για τη διαχείριση των επιμέρους ποσοστώσεών τους, μεριμνώντας ταυτόχρονα ώστε η εξέλιξη των ποσοστώσεων να συμβαδίζει με την ικανότητα απορρόφησης από την αγορά (βλέπε σημεία 22-25)·

β) να προβεί σε αξιολόγηση της κανονιστικής μεθόδου υπολογισμού της περιεκτικότητας των γεωμήλων σε άμυλο, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος υπολογισμός καθορίζει άμεσα το ύψος όλων των καταβαλλόμενων ποσών· στο πλαίσιο αυτής της αξιολόγησης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γενικό τεχνικό επίπεδο των σημερινών και μελλοντικών κρατών μελών (βλέπε σημείο 28). Είναι επίσης σημαντικό να φροντίσει η Επιτροπή να λάβει από τις επιχειρήσεις αμυλοποιίας τα δεδομένα που αφορούν τον πραγματικό όγκο της παραγωγής αμύλου που είναι επιλέξιμο για επιστροφή·

γ) να τεκμηριώσει και να μελετήσει τις επιπτώσεις του καθεστώτος άμεσων ενισχύσεων επί του εισοδήματος των ενδιαφερόμενων γεωργών (βλέπε σημείο 29)·

δ) να συλλέξει τις κατάλληλες πληροφορίες που θα παράσχουν τη δυνατότητα ποσοτικού προσδιορισμού του διαρθρωτικού μειονεκτήματος που εμφανίζουν οι μονάδες παραγωγής αμύλου γεωμήλων (βλέπε σημείο 30)·

ε) να αποσαφηνίσει ορισμένες κανονιστικές διατάξεις που αφορούν τη διενέργεια ελέγχων στα κράτη μέλη (βλέπε σημεία 33 και 35), συνιστώντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη να ελέγχουν τα τεχνικά πλεονάσματα παραγωγής των επιχειρήσεων αμυλοποιίας (βλέπε σημείο 34)·

στ) να ζητήσει από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να προχωρήσουν σε διόρθωση των ανωμαλιών που διαπιστώθηκαν από το Συνέδριο στο ζήτημα της τήρησης της ελάχιστης τιμής που οι επιχειρήσεις αμυλοποιίας οφείλουν να καταβάλλουν στους παραγωγούς (βλέπε σημείο 36).

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 11ης και 12ης Ιουλίου 2001.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Στην κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τα άμυλα, η έκφραση "επιστροφές κατά την παραγωγή" ορίζει τις ενισχύσεις που καταβάλλονται στην βιομηχανία για τη χρησιμοποίηση αμύλων στην παρασκευή ορισμένων προϊόντων.

(2) ΕΕ L 181 της 1.7.1992, σ. 21.

(3) Με τη μεταρρύθμιση που εισήχθη με το πρόγραμμα δράσης 2000, το ποσοστό αυτό ανήλθε σε 51 % για την περίοδο 2000/2001 και σε 62 % από την περίοδο 2001/2002.

(4) Το διαρθρωτικό μειονέκτημα οφείλεται στους περιβαλλοντικούς περιορισμούς, καθώς και στην αδυναμία συντήρησης των γεωμήλων. Οι μονάδες παραγωγής αμύλου γεωμήλων εφοδιάζονται με πρώτη ύλη επί έξι με οκτώ μήνες το χρόνο, ενώ οι βιομηχανίες παραγωγής αμύλου σιτηρών είναι σε θέση να λειτουργήσουν αδιάκοπα.

(5) Ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 1988 (ΕΕ C 312 της 12.12.1989, σ. 73).

(6) Άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93 της Επιτροπής, της 30ής Ιουνίου 1993 (ΕΕ L 159 της 1.7.1993, σ. 112).

(7) Πηγές: Ένωση Βιομηχανιών Αμυλοποιίας Σιτηρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (AAC), Ένωση Συνδικάτων Βιομηχανιών Αμυλούχων Προϊόντων και των Παραγώγων τους (USIPA), Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Χάρτου (CEPI), Επιτροπή Ευρωπαϊκών Ενώσεων Παραγωγών Αμύλου Γεωμήλων (CESPU), Ένωση Βιομηχανιών Αμυλοποιίας Γεωμήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (UFE).

(8) "Μελέτη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας χαρτοπολτού, χάρτου και χαρτονιού 1998" (Competitiveness Study of the European Pulp, Paper and Board Manufacturing Industry 1998), κοινή μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ Βιομηχανία) και της CEPI (Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών Χάρτου), Βρυξέλλες, 1999.

(9) Η χαρτοβιομηχανία καταναλώνει περίπου το 15 % της ευρωπαϊκής παραγωγής αμύλων.

(10) Άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93.

(11) Άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93.

(12) Δυνάμει του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93, μόνον οι εγκεκριμένοι από τις αρχές των κρατών μελών παρασκευαστές δικαιούνται να ζητήσουν επιστροφή.

(13) Έγγραφο που συνοδεύει τα εμπορεύματα και χρησιμοποιείται για την επαλήθευση της χρήσης τους ή/και της άφιξής στον τελικό τους προορισμό [άρθρα 471 και επόμενα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2454/93 της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 1993, περί θέσπισης ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου, σχετικά με την καθιέρωση του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 253 της 11.10.1993)].

(14) Άρθρο 13 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95 (ΕΕ L 16 της 24.1.1995, σ. 3). Το προαναφερόμενο άρθρο ορίζει ότι ενδέχεται να επιβληθεί στις συγκεκριμένες βιομηχανίες αμυλοποιίας μέχρι και ολοκληρωτική παύση της καταβολής πριμοδότησης επί δύο διαδοχικές περιόδους εμπορίας.

(15) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 97/95 της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 1995 (ΕΕ L 16 της 24.1.1995, σ. 3).

(16) Παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95.

(17) Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης που εισήχθη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, η ελάχιστη τιμή μειώθηκε δύο φορές. Η μείωση αυτή αντισταθμίστηκε κατά 75 % συνεπεία της αύξησης του ποσού της εξισωτικής πληρωμής που καταβάλλεται στους παραγωγούς γεωμήλων.

(18) Πίνακας όπου παρατίθεται η σχέση μεταξύ του βάρους υπό το ύδωρ ενός δείγματος γεωμήλων και της θεωρητικής περιεκτικότητας του ιδίου δείγματος σε άμυλο.

(19) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2293/82 της Επιτροπής, της 19ης Αυγούστου 1982 (ΕΕ L 245 της 20.8.1982, σ. 47).

(20) Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι βιομηχανίες παραγωγής αμύλου γεωμήλων των νέων ομοσπονδιακών κρατιδίων της Γερμανίας εμφάνιζαν "τεχνικά ελλείμματα" παραγωγής τα οποία έφθαναν μέχρι και στο 15 %.

(21) Τρίτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1127/78 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 1978 (ΕΕ αριθ. L 142 της 30.5.1978, σ. 24).

(22) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1555/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979 (ΕΕ L 188 της 26.7.1979, σ. 12).

(23) "Η οικονομική θέση του αμύλου γεωμήλων μετά το Πρόγραμμα Δράσης 2000", Ίδρυμα Οικονομικών Μελετών και Γεωργικής Έρευνας LEI-DLO (Χάγη, Κάτω Χώρες), 18.6.2001.

(24) Άρθρο 13 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95 (ΕΕ L 16 της 24.1.1995, σ. 3).

Απαντησεις της επιτροπης

ΣΥΝΟΨΗ

I. Από τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου, ιδίως τις διατυπούμενες στο συμπέρασμα, η Επιτροπή συνάγει ότι το Συνέδριο εκτιμά γενικά ότι το καθεστώς αυτό δεν δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά την εφαρμογή του. Το Συνέδριο αποκαλύπτει ορισμένες ανεπάρκειες, οι οποίες δεν είναι σοβαρές, εκτός από το πρόβλημα σε ένα κράτος μέλος. Κάθε σύστημα επιδέχεται βελτιώσεις και η Επιτροπή θα επιστήσει την προσοχή των κρατών μελών στο συμπέρασμα της έκθεσης του Συνεδρίου.

II. Επιβεβαιώνοντας ότι οι ενισχύσεις στον τομέα του αμύλου σιτηρών και του αμύλου γεωμήλων συνδέονται με την πολιτική των τιμών στον τομέα των σιτηρών, η Επιτροπή επιθυμεί να αναφέρει ένα ειδικό στοιχείο που πρέπει να προστεθεί, εκείνο των επιστροφών στην παραγωγή, το οποίο αποσκοπεί στο να εξασφαλίσει την ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών αμυλούχων προϊόντων έναντι εκείνων που εισάγονται με μορφή ενσωματωμένη σε μη βρώσιμα και μη προστατευόμενα προϊόντα (όπως τα χαρτόνια ή τα προϊόντα της οργανικής χημείας).

III. Στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών, πραγματοποιήθηκαν αποστολές ελέγχου το 1996 για τα οικονομικά έτη 1994 και 1995. Μετά τη νέα διαδικασία εκκαθάρισης και την εκτίμηση των κινδύνων όλων των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις και δεδομένου ότι τα αποτελέσματα των ελέγχων που διεξήχθησαν το 1996 δεν αποκάλυψαν σημαντικά προβλήματα, δεν πραγματοποιήθηκαν έκτοτε περαιτέρω έλεγχοι κατά την εκκαθάριση των λογαριασμών. Με τους διαθέσιμους πόρους, η εκκαθάριση λογαριασμών μπορεί πράγματι, όπως εξηγείται στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας, να μην καλύπτει όλα τα καθεστώτα ενισχύσεων για τον λόγο που εξηγείται ανωτέρω. Εξάλλου, για τον ίδιο λόγο η υπηρεσία εκκαθάρισης λογαριασμών στηρίζεται στις τομεακές ανακοινώσεις του Συνεδρίου οι οποίες, έπειτα από ανάλυση, αποστέλλονται στα κράτη μέλη με αναφορά στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1663/95.

IV. Όσον αφορά την τήρηση των ποσοστώσεων στην παραγωγή αμύλου γεωμήλων στο πλαίσιο του καθεστώτος ποσοστώσεων, η Επιτροπή σκοπεύει να εξαλείψει τους κινδύνους που αναφέρει το Συνέδριο σχετικά με την παρακολούθηση της αγοράς και τη διαχείριση των ελέγχων που καλύπτουν ειδικότερα τις συμβάσεις καλλιέργειας.

V. Η Επιτροπή εξετάζει σε τακτά διαστήματα την κατάσταση του τομέα και συμβουλεύεται τις αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών μελών όπως και τους ενδιαφέρομενους επαγγελματικούς φορείς. Εξάλλου, στο πλαίσιο της συστηματικής αξιολόγησης των γεωργικών τομεακών πολιτικών, η ΓΔ AGRI συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά της για το έτος 2000 την εκπόνηση μελέτης για την "αξιολόγηση της κοινοτικής πολιτικής για το άμυλο και τα αμυλούχα προϊόντα". Τα κυριότερα θέματα της αξιολόγησης αφορούν:

- αφενός, την αποτελεσματικότητα των μέτρων που εφαρμόζονται στον τομέα του αμύλου και των αμυλούχων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των επιστροφών κατά την παραγωγή και την εξαγωγή, καθώς και των ειδικών μέτρων στον τομέα του αμύλου γεωμήλων που συμπεριλαμβάνουν την πριμοδότηση στις αμυλοποιίες και τις ποσοστώσεις παραγωγής,

- και αφετέρου, πολλά άλλα θέματα που αφορούν το γεωργικό εισόδημα και την ανάπτυξη των ενδιαφερομένων περιοχών.

Τα αποτελέσματα της μελέτης θα είναι διαθέσιμα στο τέλος του 2001. Διάφορα στοιχεία που βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα για την προετοιμασία της έκθεσης που θα υποβάλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο το αργότερο έως τις 31 Οκτωβρίου 2001, όπως προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1868/94 του Συμβουλίου, και η οποία θα αφορά την κατανομή των ποσοστώσεων αμύλου γεωμήλων στην Κοινότητα συνοδευόμενη, εφόσον είναι αναγκαίο, από κατάλληλες προτάσεις.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής

Η μέθοδος υπολογισμού των επιστροφών επιτρέπει μεγάλη ελαστικότητα

11. Όλα τα στοιχεία του υπολογισμού της επιστροφής διατίθενται κάθε εβδομάδα στην Επιτροπή διαχείρισης. Η μέθοδος ενέχει τη δυνατότητα καθορισμού ανώτατου ορίου των εσωτερικών τιμών που εφαρμόζονται σε περίπτωση σημαντικής αύξησης των τιμών, ιδίως προκειμένου να αποφευχθεί η επιταχυνόμενη αυξητική τάση των τιμών και να περιοριστούν με τον τρόπο αυτό οι δημοσιονομικές δαπάνες.

Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η τήρηση της μεθόδου δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση και ότι η Επιτροπή μπορεί - σε εξαιρετικές συνθήκες - να εφαρμόσει άλλους κανόνες. Η Επιτροπή σημειώνει τα αιτήματα της βιομηχανίας, αλλά επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι για τον καθορισμό των επιστροφών οφείλει να λάβει υπόψη της την κατάσταση της αγοράς και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς.

Έλλειψη πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της αγοράς

12. Eκφράζονται ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά τα συμπεράσματα που συνάγονται από την παράσταση αριθ. 2:

Δεν υπάρχουν αντιπροσωπευτικές τιμές για το άμυλο σιτηρών, το άμυλο γεωμήλων και τα αμυλούχα προϊόντα. Εντούτοις, η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό δεν οδηγεί σε συστηματική απόκλιση των τιμών σε βάρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Πράγματι, οι επιστροφές κατά την παραγωγή ή την εξαγωγή έχουν ως στόχο να αντισταθμίσουν τις διαφορές του κόστους της πρώτης ύλης και όχι τις διαφορές του κόστους του τελικού προϊόντος που είναι το άμυλο ή το αμυλούχο άλευρο (φεκιούλιο). Οι επιστροφές στην παραγωγή καλύπτουν τη διαφορά μεταξύ των ευρωπαϊκών τιμών ("στην παράδοση") του αραβοσίτου και των τιμών cif (αξία, ασφάλεια, ναύλος) του αραβοσίτου που προέρχεται από την παγκόσμια αγορά (ιδίως από τις ΗΠΑ): οι εσωτερικές τιμές στις ΗΠΑ είναι, συνεπώς, χαμηλότερες από ένα ποσό που αντιστοιχεί στα έξοδα μεταφοράς και διοχέτευσης από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη. Σκοπός της επιστροφής στην παραγωγή είναι, όντως, να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών προϊόντων που κατασκευάστηκαν με βάση το άμυλο που προέρχεται από πρώτη ύλη σε κοινοτική τιμή έναντι του εισαγόμενου προϊόντος που κατασκευάστηκε από πρώτη ύλη σε τιμή της παγκόσμιας αγοράς, και όχι να εξασφαλίσει την ισότητα των τιμών του κοινοτικού αμύλου και του αμύλου της παγκόσμιας αγοράς.

13. Στο πλαίσιο της συστηματικής αξιολόγησης των τομεακών γεωργικών πολιτικών, η ΓΔ AGRI συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά της για το έτος 2000 την εκπόνηση μελέτης που αφορά την "αξιολόγηση της κοινοτικής πολιτικής για το άμυλο και τα αμυλούχα προϊόντα". Τα κυριότερα ζητήματα της αξιολόγησης αφορούν:

- αφενός, την αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων μέτρων στον τομέα του αμύλου και των αμυλούχων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των επιστροφών κατά την παραγωγή και την εξαγωγή, καθώς και των ειδικών μέτρων στον τομέα του αμύλου γεωμήλων, συμπεριλαμβανομένης της πριμοδότησης στις αμυλοποιίες και τις ποσοστώσεις παραγωγής,

- και αφετέρου, ορισμένα θέματα που σχετίζονται με το γεωργικό εισόδημα και την ανάπτυξη των ενδιαφερομένων περιοχών.

Τα αποτελέσματα της μελέτης θα είναι διαθέσιμα στο τέλος του 2001. Διάφορα στοιχεία της μελέτης αυτής μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα για τη διαχείριση του τομέα και την κατάρτιση της έκθεσης που θα υποβάλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο στο τέλος Οκτωβρίου 2001, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1868/94 του Συμβουλίου, η οποία θα αφορά την κατανομή των ποσοστώσεων αμύλου γεωμήλων στην Κοινότητα συνοδευόμενη, εφόσον είναι αναγκαίο, από κατάλληλες προτάσεις.

Διαχείριση εκ μέρους των κρατών μελών

Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τους διοικητικούς ελέγχους που πραγματοποιούν οι εθνικές αρχές, αλλά υπάρχουν κενά στο ζήτημα των επιτόπιων ελέγχων

16. Σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93, τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να διενεργούν συστηματικά επιτόπιους ελέγχους. Όπως αναφέρει το Συνέδριο στο σημείο 14, ο κανονισμός αυτός προβλέπει τη διεξαγωγή διοικητικών ελέγχων, οι οποίοι πρέπει να υποστηρίζονται από οπτικούς ελέγχους όταν αυτό καθίσταται αναγκαίο. Εναπόκειται στις εθνικές υπηρεσίες ελέγχου να κρίνουν σε ποιες περιπτώσεις θεωρούνται αναγκαίοι οι επιτόπιοι έλεγχοι.

α) Σύμφωνα με τον κανονισμό, η αρμόδια αρχή θα πρέπει, πριν από την πληρωμή, να διαπιστώνει ότι το άμυλο χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή των εγκεκριμένων προϊόντων σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν καταχωρηθεί στο πιστοποιητικό. Αυτό μπορεί κανονικά να επιτευχθεί με τη διενέργεια διοικητικών ελέγχων, οι οποίοι θα πρέπει όμως να υποστηρίζονται, εφόσον είναι αναγκαίο, από επιτόπιους ελέγχους και ενδεχομένως από χημικές αναλύσεις.

β) Τα αρχεία των αποθεμάτων της μεγάλης επιχείρησης στις Κάτω Χώρες αποτελούν αντικείμενο ελέγχου όχι μόνο στο πλαίσιο των επιστροφών κατά την παραγωγή αμύλου, αλλά και στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4045/89. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου και, ανάλογα με την περίπτωση, θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα.

γ) Όσον αφορά την κατάσταση στις Κάτω Χώρες, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, η κατάσταση έχει διορθωθεί από το κράτος μέλος μετά τον έλεγχο του Συνεδρίου.

Η παρακολούθηση των τροποποιημένων αμύλων πρέπει να επανεξεταστεί

17-18. Από το 1987 προβλέφθηκε αύξηση της απατούμενης εγγύησης (105 % του ποσού της επιστροφής), η οποία αποδεσμεύεται μόνο μετά την προσκόμιση ικανοποιητικών αποδείξεων και, το 1988 καθιερώθηκε το σύστημα ελέγχου που βασίζεται στο έγγραφο τελωνειακού ελέγχου Τ5 για τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο ενδοκοινοτικών ανταλλαγών. Με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93 αντικαταστάθηκε το σύστημα αυτό με ένα σύστημα απόδειξης βασιζόμενο σε τριμηνιαίες δηλώσεις (βλέπε σημείο 18 του Συνεδρίου), εκτός από τις ενδοκοινοτικές ανταλλαγές και τις εξαγωγές μέσω άλλου κράτους μέλους. Τέλος, το 1998 υιοθετήθηκαν διευκρινίσεις σχετικά με τις προϋποθέσεις αποδέσμευσης της ειδικής εγγύησης (ορισμός της βασικής εγγύησης και διευκρίνιση της προθεσμίας μεταποίησης/εξαγωγής).

Το πρόβλημα της εκ νέου μεταποίησης του τροποποιημένου αμύλου είχε σημειωθεί στην έκθεση της αποστολής για την εκκαθάριση λογαριασμών στη Γαλλία στις 30 Ιουνίου 1995. Σημειώθηκε ότι οι διαδικασίες ελέγχου στη Γαλλία δεν παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις προκειμένου να αποφευχθεί η διπλή καταβολή ενισχύσεων. Εντούτοις, δεν εντοπίστηκε καμία ένδειξη που μπορούσε να αποδείξει ότι πράγματι συνέβαινε αυτό και, συνεπώς, δεν προτάθηκαν οικονομικές διορθώσεις.

19. Η Επιτροπή, γνωρίζοντας τη δυνατότητα κατάχρησης και παρατυπιών, προέβη τακτικά σε εξέταση και ανταλλαγή απόψεων με τα κράτη μέλη και με τους επαγγελματίες για την εφαρμογή ειδικών μέτρων για τα τροποποιημένα άμυλα. Ορισμένες ρυθμιστικές διατάξεις θεσπίστηκαν, όπως η χρησιμοποίηση δηλώσεων που δεσμεύουν τους κατασκευαστές να εγγυώνται την ορθή χρήση του προϊόντος, τις οποίες τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν και να ελέγχουν.

20. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο κίνδυνος παράνομης χρησιμοποίησης των τροποποιημένων αμύλων έχει σήμερα περιοριστεί λόγω του χαμηλότερου ποσού της επιστροφής κατά την παραγωγή. Είναι έτοιμη να εξετάσει τις ισχύουσες συνθήκες και, κατά περίπτωση, τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1722/93.

ΑΜΕΣΕΣ ΕΝΙΣΞΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΆΜΥΛΟ ΓΕΩΜΗΛΩΝ

Διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής

Η διαχείριση των ποσοστώσεων δεν ασκείται με συνέπεια

22. Το καθεστώς των ποσοστώσεων συμβάλλει καταρχάς στον περιορισμό της παραγωγής. Ωστόσο, το Συμβούλιο ενέκρινε μια ευελιξία μέχρι και 5 % πέραν από τη χορηγούμενη ποσόστωση που αφαιρείται από την ποσόστωση του επόμενου έτους.

Μια μεγαλύτερη ευελιξία του καθεστώτος αυτού κινδυνεύει να οδηγήσει στην αύξηση της παραγωγής αμύλου γεωμήλων, ιδίως κατά το πρώτο έτος εφαρμογής, πράγμα που θα έχει ως συνέπεια την αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών.

24. Στη συνάντηση του Συμβουλίου που αποφάσισε για το καθεστώς σχετικά με το άμυλο, η Ισπανία ανέφερε μια μικρή παραγωγή αμύλου γεωμήλων στην Ισπανία, και, συνεπώς, το Συμβούλιο χορήγησε ποσόστωση 2000 τόνων, η οποία πράγματι δεν παράγεται στο πλαίσιο του καθεστώτος.

Το σύστημα των ποσοστώσεων ενέχει έναν εγγενή κίνδυνο

26. Η παράνομη μεταφορά ποσοστώσεων στον τομέα του αμύλου γεωμήλων αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας της UCLAF-OLAF κατά την περίοδο εσοδείας 1998/1999, οι έλεγχοι της οποίας αποκάλυψαν ότι ποσότητες γεωμήλων που παράχθηκαν στις Κάτω Χώρες πουλήθηκαν με τη μεσολόβηση μεσαζόντων στη Γερμανία, πράγμα που αντιτίθεται στη νομοθεσία. Το συνολικό ποσό που πρέπει να ανακτηθεί, μετά την εφαρμογή των κυρώσεων, ανέρχεται σε 6,2 εκατομμύρια ευρώ. Η παρακολούθηση αυτού του φακέλου συνεχίζεται.

Οι ποσότητες αμύλου καθορίζονται με βάση έναν παρωχημένο πίνακα μετατροπής

28. Η ελάχιστη τιμή και η πληρωμή που καταβάλλεται στον παραγωγό, όπως και η πριμοδότηση στις επιχειρήσεις αμυλοποιίας (κλίμακα αμύλου) καθορίζονται με τη βοήθεια του πίνακα μετατροπής που επιτρέπει να προσδιοριστεί η περιεκτικότητα σε άμυλο των γεωμήλων. Ο πίνακας αυτός καθιερώθηκε το 1975 και τροποποιήθηκε το 1982. Είναι αλήθεια ότι ορισμένες διαφορές με την πραγματική παραγωγή μπορούν να εμφανιστούν ανάλογα με την περιεκτικότητα σε άμυλο των γεωμήλων ή το βαθμό εκχύλισης του αμύλου, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την τεχνολογική πρόοδο που δεν έχει συνυπολογισθεί, αλλά η σημερινή τιμολόγηση του αμύλου έχει τακτικά αναπροσαρμοστεί με τα ισχύοντα δεδομένα (ελάχιστη τιμή, αντισταθμιστική πληρωμή κ.λπ.). Εξάλλου, οι συμπληρωματικές ποσότητες δεν στηρίζονται από το καθεστώς που ισχύει για το άμυλο (δεν χορηγούνται ούτε πριμοδοτήσεις, ούτε πληρωμές στον παραγωγό). Τα στοιχεία αυτά εξετάζονται στη μελέτη αξιολόγησης που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί (βλέπε σημείο 13).

Ο αντίκτυπος των άμεσων ενισχύσεων που χορηγούνται στους γεωργούς δεν αξιολογήθηκε ουδέποτε

29. Τα κράτη μέλη που παράγουν άμυλο θεωρούν τον εν λόγω τομέα ως καθοριστικό παράγοντα για τις περιοχές παραγωγής σιτηρών και γεωμήλων. Το σημερινό καθεστώς θα πρέπει να εξασφαλίζει ένα αξιοπρεπές εισόδημα για τους γεωργούς, το οποίο θα αξιολογηθεί στο πλαίσιο της μελέτης αξιολόγησης που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί (βλέπε σημείο 13).

Το ύψος της ενίσχυσης στις επιχειρήσεις παραγωγής αμύλου γεωμήλων δεν υπολογίζεται με αρκετά αξιόπιστες πληροφορίες διαχείρισης

30. Η ενίσχυση στις επιχειρήσεις παραγωγής αμύλου γεωμήλων εφαρμόζεται για την παραγωγή που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του καθεστώτος ποσοστώσεων. Προβλέπεται στο άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1868/94 του Συμβουλίου προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτεροι διαρθρωτικοί περιορισμοί του τομέα του αμύλου γεωμήλων, όπως η περιορισμένη περίοδος παραγωγής, η ελάχιστη αξιοποίηση των υποπροϊόντων, το κόστος απομάκρυνσης των χρησιμοποιημένων υδάτων. Η Επιτροπή είχε ήδη αναγνωρίσει κατά το παρελθόν ότι το κατάλληλο επίπεδο της ενίσχυσης είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποσοτικά και ότι διαθέτει ετερογενείς πληροφορίες όσον αφορά το θέμα αυτό, ανάλογα με τις περιοχές και τη δομή των επιχειρήσεων. Ωστόσο, αναγνωρίζεται ότι η οικονομική σχέση με τον τομέα της αμυλοποιίας από σιτηρά δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά. Η Επιτροπή θα εξετάσει τα στοιχεία αυτά στο πλαίσιο της μελέτης αξιολόγησης που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί (βλέπε σημείο 13).

31. Πρέπει να αναφερθεί ότι το Συμβούλιο ενέκρινε το ποσό της ενίσχυσης σε 22,25 ευρώ ανά τόνο παραγόμενου αμύλου γεωμήλων.

Η Επιτροπή δεν εκφράζεται σχετικά με την εγκυρότητα της αναφερόμενης μελέτης. Το ποσό της ενίσχυσης αποτελεί αντικείμενο αξιολόγησης στο πλαίσιο της μελέτης αξιολόγησης που βρίσκεται στο στάδιο της εκπόνησης (βλέπε σημείο 13).

Διαχείριση εκ μέρους των κρατών μελών

Οι επιτόπιοι έλεγχοι από τα κράτη μέλη παρουσιάζουν ορισμένες ελλείψεις

33. Το ποσοστό που πρέπει να ελέγχεται καθορίζεται επακριβώς στο άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 97/95 της Επιτροπής, και αυτό αποτελεί το γενικό στόχο του ελέγχου. Για άλλη μια φορά, ο καθορισμός της ελεγκτικής μεθόδου εναπόκειται στις εθνικές αρχές. Δεν αποκλείεται να υπάρχουν διαφορές, οι οποίες όμως δεν είναι δυνατό να αξιολογηθούν, εφόσον από το 1996 δεν ελέγχεται πλέον το καθεστώς αυτό κατά την εκκαθάριση λογαριασμών.

34. Η Επιτροπή συμφωνεί με το Συνέδριο ότι πρέπει να αξιολογούνται οι αποδόσεις προκειμένου να εντοπίζονται ενδεχόμενες παραδόσεις γεωμήλων σε επιχειρήσεις αμυλοποιίας που έχουν εξαντλήσει την επιμέρους ποσόστωσή τους. Το θέμα αυτό είναι υπό συζήτηση στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Δεν τηρείται πάντοτε πλήρως η αρχή της καταβολής ελάχιστης τιμής

36-37. α) Η εφαρμογή της ελάχιστης τιμής που καταβάλλεται στον παραγωγό γεωμήλων από τη βιομηχανία θεωρείται ως ένας βασικός έλεγχος. Η μείωση της ελάχιστης τιμής με ένα τέλος παράδοσης 4 % στη Γερμανία μπορεί να μην είναι αποδεκτή και η Επιτροπή θα διερευνήσει περαιτέρω το ζήτημα αυτό.

β) Η Επιτροπή θα εξετάσει την ορθότητα αυτής της πρακτικής.

Εργασίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών

37. Όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, η εκκαθάριση των λογαριασμών ανέφερε το θέμα αυτό στην έκθεση ελέγχου του 1996 και κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η κατάσταση αυτή ήταν, την εποχή εκείνη, αποδεκτή.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

38. Από τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου, ιδίως στο συμπέρασμα, η Επιτροπή συνάγει ότι το Συνέδριο εκτιμά γενικά ότι το καθεστώς αυτό δεν δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά την εφαρμογή του. Το Συνέδριο αποκαλύπτει ορισμένες ανεπάρκειες οι οποίες δεν είναι σοβαρές, εκτός από το πρόβλημα της Γερμανίας. Κάθε σύστημα επιδέχεται βελτιώσεις και η Επιτροπή θα επιστήσει την προσοχή των κρατών μελών στο συμπέρασμα της έκθεσης του Συνεδρίου.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

40. α) Η Επιτροπή θα εξετάσει τις δυνατότητες απλούστευσης του συστήματος εφόσον κριθούν αιτιολογημένες.

β) Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει τη μέθοδο υπολογισμού των επιστροφών όταν δεν υπάρχουν αντιπροσωπευτικές τιμές για το άμυλο, το άμυλο γεωμήλων και τα αμυλούχα προϊόντα. Το στοιχείο αυτό καλύπτεται από τη μελέτη αξιολόγησης που αναφέρεται στο σημείο 13.

γ) Η Επιτροπή παραπέμπει στις παρατηρήσεις που παρουσιάζονται στο σημείο 16, αλλά θα ενημερώσει τα κράτη μέλη σχετικά με τον προβληματισμό του Συνεδρίου.

δ) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο κίνδυνος παράτυπης χρησιμοποίησης των τροποποιημένων αμύλων είναι σήμερα πιο περιορισμένος, λόγω του χαμηλότερου ποσού της επιστροφής κατά την παραγωγή. Είναι έτοιμη να εξετάσει τις ισχύουσες συνθήκες.

41. α) Το περιθώριο ευελιξίας του 5 % καθιερώθηκε από το Συμβούλιο έπειτα από μακρόχρονες συζητήσεις. Η Επιτροπή δεν προτίθεται προς το παρόν να προτείνει αύξηση του ποσοστού αυτού, επειδή υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί η παραγωγή, αλλά και για δημοσιονομικούς λόγους.

β) Το θέμα αυτό θα εξεταστεί στο πλαίσιο της μελέτης αξιολόγησης, εκτιμώντας τις δυνητικές επιπτώσεις (βλέπε σημείο 13) και αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής.

γ) Η Επιτροπή σκοπεύει να εξασφαλίσει ένα αξιοπρεπές εισόδημα στους γεωργούς. Η μελέτη αξιολόγησης θα περιλαμβάνει νέα στοιχεία όσον αφορά το θέμα αυτό (βλέπε σημείο 13).

δ) Η Επιτροπή προσπαθεί να συλλέξει στοιχεία σχετικά με το διαρθρωτικό μειονέκτημα των μονάδων παραγωγής αμύλου γεωμήλων σε σχέση με τις μονάδες παραγωγής αμύλου από σιτηρά. Η πριμοδότηση των μονάδων παραγωγής αμύλου γεωμήλων καλύπτεται από την υπό εκπόνηση μελέτη αξιολόγησης (βλέπε σημείο 13).

ε) Ο καθορισμός της εξελεγκτικής μεθόδου εναπόκειται στις εθνικές αρχές, παρόλο που το πλαίσιο καθορίζεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 97/95 (βλέπε σημείο 33).

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Συνέδριο ότι πρέπει να αξιολογούνται οι αποδόσεις προκειμένου να εντοπίζονται ενδεχόμενες παραδόσεις γεωμήλων σε επιχειρήσεις αμυλοποιίας που έχουν εξαντλήσει την επιμέρους ποσόστωσή τους. Το θέμα αυτό είναι υπό συζήτηση στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

στ) Η μείωση της τιμής κατά 4 % λόγω της επιβολής τέλους παράδοσης πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.