ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την αναγκαιότητα και τα μέσα αναβάθμισης της ποιότητας των δημοσιονομικών στατιστικών

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) θεσπίστηκε στη συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992 και εφαρμόζεται από το 1994, με την έναρξη του δεύτερου σταδίου για την υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, μετά την έκδοση παράγωγης νομοθεσίας (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου [1]). Τα διάφορα στάδια της διαδικασίας αυτής καθώς και τα ποσοτικά κριτήρια στα οποία στηρίζεται περιγράφονται στο άρθρο 104 (πρώην άρθρο 104γ) της συνθήκης καθώς και στο πρωτόκολλο σχετικά με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος που προσαρτάται στη συνθήκη.

[1] ΕΕ L 332, 31.12.1993, σ.7.

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος διευκρινίστηκε και ενισχύθηκε το 1997 με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος [2], τον ένα από τους δύο κανονισμούς οι οποίοι, σε συνδυασμό με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 1997 [3], συνιστούν το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ). Η ΔΥΕ και το ΣΣΑ διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο στη βελτίωση των δημοσιονομικών θέσεων των κρατών μελών της ΕΕ και αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για το συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών στην ΕΕ και στην ΟΝΕ.

[2] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ.6.

[3] ΕΕ C 236, 2.8.1997, σ.1.

Στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ, η τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας ελέγχεται με βάση δύο ποσοτικά κριτήρια για το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Συνεπώς, η ποιότητα των στατιστικών στοιχείων έχει αποφασιστική σημασία για να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του πλαισίου που έχει συμφωνηθεί στον τομέα της δημοσιονομικής εποπτείας καθώς και ο αποτελεσματικός συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών. Η ποιότητα των στατιστικών στοιχείων ήταν ένα θέμα που απασχολούσε ήδη τους συντάκτες της συνθήκης του Μάαστριχτ. Πράγματι, όπως προβλέπει το πρωτόκολλο, τα στατιστικά στοιχεία συγκεντρώνονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με αντικειμενικούς κανόνες - «ως έλλειμμα νοείται ο καθαρός δανεισμός, όπως ορίζεται στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών»" [4] - και «παρέχονται από την Επιτροπή». Με αυτόν τον τρόπο, οι συντάκτες της συνθήκης θέλησαν να εξασφαλίσουν ότι τα δημοσιονομικά στατιστικά στοιχεία θα ήταν υψηλής ποιότητας και συγκρίσιμα μεταξύ των χωρών.

[4] Εν τω μεταξύ, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών αντικαταστάθηκε από το Ευρωπαϊκό σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών ΕΣΟΛ95.

Η παροχή στατιστικών στοιχείων από την Επιτροπή σημαίνει ότι, εκτός των άλλων αρμοδιοτήτων της όσον αφορά την εποπτεία της δημοσιονομικής κατάστασης στα κράτη μέλη και το συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών, η Επιτροπή αποτελεί την αρμόδια στατιστική αρχή στον τομέα αυτό. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή δεν καταρτίζει άμεσα τα στατιστικά στοιχεία σε κάθε κράτος μέλος, στον κανονισμό ΕΚ αριθ. 3605/93 του Συμβουλίου ορίστηκε μια διαδικασία κοινοποίησης σύμφωνα με την οποία κάθε χώρα γνωστοποιεί δύο φορές ετησίως στην Επιτροπή το επίπεδο του ελλείμματος και του χρέους της και άλλα συναφή στοιχεία. Η Επιτροπή ελέγχει στη συνέχεια την ποιότητα των στοιχείων αυτών, και ιδίως κατά πόσο έχουν τηρηθεί οι λογιστικοί κανόνες, πριν προβεί στην επίσημη δημοσίευσή τους.

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος από τα κράτη μέλη όσον αφορά την κατάρτιση και τη γνωστοποίηση των δημοσιονομικών στατιστικών, αλλά και από την ίδια την Επιτροπή όσον αφορά την εναρμόνιση και την αποσαφήνιση των λογιστικών κανόνων και τον έλεγχο της εφαρμογής τους στα κράτη μέλη. Παρά την πρόοδο αυτή, το σύστημα επιδέχεται περαιτέρω βελτίωση, δεδομένου ότι διαπιστώθηκαν στην πράξη ορισμένες αδυναμίες όσον αφορά την αξιοπιστία, τη διαφάνεια και την έγκαιρη διάθεση των δημοσιονομικών στατιστικών. Οι αδυναμίες αυτές θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο πλαίσιο που διέπει την οικονομική πολιτική της ΕΕ. Ταυτόχρονα με την παρούσα διαδικασία ενίσχυσης των μηχανισμών συντονισμού της οικονομικής πολιτικής [5], είναι απαραίτητο να γίνουν και ορισμένες άλλες προσαρμογές έτσι ώστε να αναβαθμιστεί η ποιότητα των δημοσιονομικών στατιστικών.

[5] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών, COM (2002) 668 τελικό της 27.11.2002.

Απαραίτητη είναι επίσης η διευκρίνιση, η απλοποίηση και η σαφέστερη επεξήγηση, σε όλους τους ενδιαφερόμενους, των πρακτικών που ακολουθεί η Επιτροπή, και η Eurostat εξ ονόματος της Επιτροπής, όσον αφορά την ερμηνεία των λογιστικών κανόνων και τον έλεγχο της εφαρμογής τους.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμευση όλων των μερών (κράτη μέλη και Επιτροπή) για την αυστηρή τήρηση ενός κώδικα ορθών πρακτικών θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την αναβάθμιση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της διαφάνειας των δημοσιονομικών στοιχείων. Ο κώδικας ορθών πρακτικών αφορά (i) την κατάρτιση και τη υποβολή των στοιχείων από τα κράτη μέλη (τα οποία θα αναλάβουν τη δέσμευση να τηρούν αυστηρά τους λογιστικούς κανόνες, να εξασφαλίζουν τη συνεκτικότητα των υποβαλλόμενων στοιχείων με άλλα δεδομένα και να εγγυώνται τη διαφάνεια της κοινοποίησης), (ii) τη διαδικασία για την επίλυση των τεχνικών προβλημάτων και (iii) την αξιολόγηση των υποβαλλόμενων αριθμητικών στοιχείων και την παροχή στοιχείων από την Επιτροπή. Για τους λόγους αυτούς η Επιτροπή προτείνει τον επισυναπτόμενο κώδικα και καλεί το Συμβούλιο να προβεί στην όσο δυνατόν ταχύτερη έγκρισή του.

2. ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΡΟΟΔΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ

Η ΔΥΕ και το ΣΣΑ αποτέλεσαν ισχυρούς καταλύτες, χάρη στους οποίους οι λογαριασμοί του δημοσίου μπόρεσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σπουδαιότητα και να βελτιωθούν στο πολιτικό προσκήνιο των κρατών μελών και της ΕΕ. Οι συζητήσεις σχετικά με τη δημοσιονομική πολιτική σε όλα τα κράτη μέλη επικεντρώνονται τώρα στους λογαριασμούς του δημοσίου βάσει του ΕΣΟΛ95, ενώ παλαιότερα εστιάζονταν σε άλλους πιο περιοριστικούς ορισμούς του ελλείμματος, οι οποίοι ήταν λιγότερο κατάλληλοι για την οικονομική ανάλυση και δεν ήταν εναρμονισμένοι μεταξύ των χωρών.

Ένα σημαντικό βήμα έγινε με την υιοθέτηση από όλα τα κράτη μέλη του ΕΣΟΛ95 ως του εθνικού λογιστικού πλαισίου, το οποίο αντικατέστησε το παλαιότερο σύστημα ΕΣΟΛ79. Από το 2000, η δημοσιονομική εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ ασκείται με βάση το ΕΣΟΛ95. Το ΕΣΟΛ95 είναι ένα σύγχρονο σύστημα εθνικών λογαριασμών, το οποίο έχει μια ισχυρή νομική βάση με τη μορφή ενός νομικά δεσμευτικού κανονισμού [6], ενώ το προηγούμενο λογιστικό σύστημα ήταν απλώς ένα διοικητικό έγγραφο.

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2223 του Συμβουλίου (ΕΕ L 310, 30.11.1996, σ. 1).

Επίσης, εκδόθηκε πρόσφατα παράγωγη νομοθεσία για την κατάρτιση τριμηνιαίων λογαριασμών [7]. Παρόλο που η επίσημη εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος στηρίζεται σε ετήσια στοιχεία, οι τριμηνιαίοι λογαριασμοί του δημοσίου θα αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο για την παρακολούθηση των δημοσιονομικών εξελίξεων στα κράτη μέλη και στην ΕΕ και την ΟΝΕ.

[7] Η διαδικασία κατάρτισης τριμηνιαίων λογαριασμών διέπεται από τον κανονισμό του Συμβουλίου ΕΚ αριθ. 264/2000 όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές δημοσίων οικονομικών (ΕΕ L 29, 4.2.2000, σ. 4) και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1221/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους τριμηνιαίους μη χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς του δημοσίου (ΕΕ L 179, 9.7.2002, σ. 1).

Οι δημοσιονομικές στατιστικές, που αποτελούν το θεμέλιο της δημοσιονομικής εποπτείας, είναι τώρα περισσότερο αξιόπιστες, πλήρεις, διαφανείς και λεπτομερείς και δημοσιεύονται πιο έγκαιρα από ό,τι όταν καταρτίσθηκε και υπογράφηκε η συνθήκη του Μάαστριχτ. Επιπλέον, χάρη στις προσπάθειες, υπό τον συντονισμό της Eurostat, για την εναρμόνιση των λογιστικών κανόνων και τον έλεγχο της εφαρμογής τους βελτιώθηκε η συγκρισιμότητα των λογαριασμών του δημοσίου των διαφόρων κρατών μελών.

3. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ

Παρά τη σταθερή πρόοδο που συντελέστηκε εδώ και μια σχεδόν δεκαετία, διαπιστώνονται ακόμη αρκετές αδυναμίες στις διαδικασίες που ακολουθούνται όσον αφορά την κατάρτιση και την κοινοποίηση των λογαριασμών του δημοσίου από τα κράτη μέλη. Οι αδυναμίες αυτές μπορεί να εμποδίζουν την έγκαιρη και αποτελεσματική εφαρμογή των μηχανισμών δημοσιονομικής εποπτείας.

Σε αρκετές χώρες, οι λογαριασμοί του δημοσίου δεν έχουν ακόμη την απαιτούμενη αξιοπιστία και πρέπει να υποστούν εκτεταμένη αναθεώρηση. Πρόσφατα, ο καθυστερημένος εντοπισμός, το 2002, ενός υπερβολικού ελλείμματος για το 2001 στην Πορτογαλία, ή η ανάγκη να αναθεωρηθούν προς τα άνω τα επίπεδα του δημοσίου ελλείμματος και του δημοσίου χρέους άλλων χωρών αποτελούν παραδείγματα της κατάστασης αυτής. Τα μη αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία μπορεί να οδηγήσουν σε εσφαλμένες αποφάσεις πολιτικής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, και σε αναποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, διακυβεύοντας παράλληλα την αξιοπιστία των διαδικασιών και των σχετικών θεσμών.

Επιπλέον, οι λογαριασμοί του δημοσίου αρκετών χωρών δεν έχουν την απαιτούμενη διαφάνεια. Π.χ., για αρκετές χώρες, το δημόσιο έλλειμμα και η μεταβολή του επιπέδου του χρέους δεν συμβιβάζονται εύκολα με άλλους δείκτες, όπως τα υπόλοιπα, υπολογιζόμενα σε ταμειακή βάση, των υποτομέων του δημοσίου. Επιπλέον τα στοιχεία που υποβάλλουν τα κράτη μέλη για την μετάβαση από το δημόσιο έλλειμμα στο επίπεδο του δημοσίου χρέους δεν είναι αρκετά λεπτομερή. Η έλλειψη διαφάνειας των λογαριασμών αποτελεί εμπόδιο για την ορθή τεχνική αξιολόγηση της συμμόρφωσης των υποβαλλόμενων στοιχείων με τους λογιστικούς κανόνες. Επίσης, επισημάνθηκαν επανειλημμένα προβλήματα στη διαβίβαση των στοιχείων από ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά την έγκαιρη υποβολή τους [8] αλλά και την πληρότητα των σχετικών πινάκων.

[8] Π.χ., ενώ τα περισσότερα κράτη μέλη τήρησαν την προθεσμία της 1ης Σεπτεμβρίου για τη δεύτερη κοινοποίηση στοιχείων για το 2002, η Γαλλία και η Ιρλανδία καθυστέρησαν 10 ημέρες, η Γερμανία 24 ημέρες και το Λουξεμβούργο 37 ημέρες.

Τα προβλήματα αυτά καθίστανται οξύτερα ενόψει της διεύρυνσης. Οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες έχουν εν γένει λιγότερο αναπτυγμένα στατιστικά συστήματα από ό,τι τα σημερινά κράτη μέλη. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει συντελεστεί πρόσφατα από τις χώρες αυτές όσον αφορά τις δημοσιονομικές στατιστικές τους, απαιτούνται ακόμη σημαντικές προσπάθειες.

Ανεξάρτητα από το ρόλο της Επιτροπής ως στατιστικής αρχής, η ποιότητα των λογαριασμών του δημοσίου εξαρτάται κατά κύριο λόγο από το κάθε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένες εθνικές στατιστικές υπηρεσίες έχουν πενιχρούς οικονομικούς πόρους για την κατάρτιση των λογαριασμών του δημοσίου και μπορεί να υφίστανται πολιτικές πιέσεις. Επιπλέον, σε ορισμένες χώρες, οι πίνακες που πρέπει να διαβιβαστούν προετοιμάζονται από το αντίστοιχο υπουργείο οικονομικών και ο ρόλος της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας στη διαδικασία αυτή είναι σχετικά δευτερεύων. Αυτό μπορεί να δημιουργεί προβλήματα, δεδομένου ότι οι στατιστικές που εκπονούνται αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση των δημοσιονομικών επιδόσεων της κάθε χώρας.

Επίσης, διαπιστώθηκε ότι τα προϋπολογιζόμενα στοιχεία για το τρέχον έτος που κοινοποιούνται από αρκετές χώρες είναι συχνά παρωχημένες προβλέψεις. Κατά συνέπεια, δεν αποτελούν κατάλληλο μέτρο για την πρόβλεψη των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων και έχουν σχετικά μικρή χρησιμότητα για τη δημοσιονομική εποπτεία.

4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΩΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ

Η Επιτροπή αποτελεί την αρμόδια στατιστική αρχή όσον αφορά τη ΔΥΕ και το ΣΣΑ. Παρέχει στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της ΔΥΕ και του ΣΣΑ, αφού αξιολογήσει την ποιότητα των στοιχείων που κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, πρέπει να ερμηνεύει τους λογιστικούς κανόνες κάθε φορά που υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά την ταξινόμηση των συναλλαγών του δημοσίου, και τον τρόπο με τον οποίο οι συναλλαγές αυτές επηρεάζουν τα επίπεδα του δημοσίου ελλείμματος και του δημοσίου χρέους.

Σε επίπεδο εσωτερικής οργάνωσης της Επιτροπής, το έργο του ελέγχου των γνωστοποιούμενων λογαριασμών και της ερμηνείας των λογιστικών κανόνων αναλαμβάνει η Eurostat. Με την ανάθεση των καθηκόντων αυτών στην Eurostat, η Επιτροπή επιθυμεί την ανεξάρτητη αντιμετώπιση των λογιστικών και στατιστικών θεμάτων από ένα αμερόληπτο και τεχνικά αρμόδιο φορέα, σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια. Επιπλέον, αυτή η ανεξαρτησία και η τεχνική αρμοδιότητα ενισχύεται χάρη στη συνδρομή της επιτροπής στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών, η οποία συγκεντρώνει στατιστικολόγους και λογιστές από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες όλων των κρατών μελών, καθώς και εκπροσώπους της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η Επιτροπή άσκησε ικανοποιητικά τα καθήκοντά της ως στατιστική αρχή από το 1994 και εμπλούτισε την εμπειρία της κατά τη διάρκεια των ετών αυτών. Ωστόσο, θα μπορούσαν ακόμη να επέλθουν βελτιώσεις όσον αφορά τη αποσαφήνιση, την απλοποίηση και, ιδίως, την επιτάχυνση της διαδικασίας έτσι ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, η ταχύτητα και η διαφάνεια. Επιπλέον, είναι σημαντικό να προσδιοριστούν σαφώς τα διάφορα στάδια που οδηγούν στην επίλυση λογιστικών προβλημάτων και να διευκρινιστούν οι εξουσίες της Επιτροπής στον τομέα του ελέγχου των λογαριασμών. Τέλος, είναι πολύ σημαντικό να γίνει γνωστός και κατανοητός από τα κράτη μέλη και από το ευρύτερο κοινό ο ρόλος της Επιτροπής ως στατιστικής αρχής και οι διαδικασίες που προβλέπονται για τη διεκπεραίωση των καθηκόντων αυτών.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Από το 1994, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στον τομέα των δημοσιονομικών στατιστικών, χάρη στις προσπάθειες των κρατών μελών και της Επιτροπής. Χάρη στην υιοθέτηση του ΕΣΟΛ95, οι λογαριασμοί του δημοσίου είναι πλέον περισσότερο αξιόπιστοι, πλήρεις, διαφανείς και λεπτομερείς, και δημοσιεύονται πιο έγκαιρα σε σχέση με την εποχή που θεσπίστηκε η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη σημαντικές αδυναμίες στις δημοσιονομικές στατιστικές οι οποίες αποτελούν το θεμέλιο για τους μηχανισμούς δημοσιονομικής εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι αδυναμίες αυτές μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη χάραξη της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ. Στο πλαίσιο της παρούσας ενίσχυσης των μηχανισμών συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, είναι απαραίτητο να αναβαθμιστεί επίσης η ποιότητα των δημοσιονομικών στατιστικών.

Η βελτίωση της ποιότητας των δημοσιονομικών στατιστικών απαιτεί προσπάθειες και την ανάληψη σοβαρών δεσμεύσεων από όλα τα μέρη. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η αποσαφήνιση και η απλοποίηση των διαδικασιών που εφαρμόζονται τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από την Επιτροπή θα συμβάλουν στη βελτίωση της αξιοπιστίας των στατιστικών. Αυτή η αποσαφήνιση και η απλοποίηση θα πρέπει να λάβουν τη μορφή ενός κώδικα ορθών πρακτικών τον οποίο θα δεσμευθούν να εφαρμόζουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Ως παράρτημα στην ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή προτείνει ένα κώδικα ορθών πρακτικών και καλεί το Συμβούλιο ECOFIN να τον εγκρίνει, το συντομότερο δυνατό, πριν από την προσεχή κοινοποίηση των στοιχείων, την 1η Μαρτίου 2003, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κώδικας ορθών πρακτικών για την κατάρτιση και την υποβολή στοιχείων από τα κράτη μέλη και την παροχή στοιχείων από την Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος

1. ΣΤΟΧΟΙ

Ο παρών κώδικας παρουσιάζει τις ορθές πρακτικές που πρέπει να εφαρμόζονται όσον αφορά την κατάρτιση και την υποβολή στοιχείων σχετικά με τα επίπεδα του δημοσίου ελλείμματος και του δημοσίου χρέους από τα κράτη μέλη, καθώς και την παροχή στοιχείων από την Επιτροπή, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Ο κώδικας ορθών πρακτικών αποσαφηνίζει και απλοποιεί τους κανόνες και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία δεδομένων στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Δεν μεταβάλλει τους ορισμούς, τις προθεσμίες ή τις υποχρεώσεις που καθορίζονται από τις ισχύουσες νομικές πράξεις.

2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Το πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος που προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ορίζει στο άρθρο 4 ότι «τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή του παρόντος πρωτοκόλλου παρέχονται από την Επιτροπή». Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποτελεί την αρμόδια στατιστική αρχή.

Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν καταρτίζει άμεσα τα στοιχεία στα διάφορα κράτη μέλη, είναι υποχρεωμένη να στηρίζεται στα στοιχεία που καταρτίζονται και υποβάλλονται από τις εθνικές αρχές. Η διαδικασία κοινοποίησης στοιχείων διέπεται από τον κανονισμό 3605/93 [9], όπως τροποποιήθηκε [10].

[9] ΕΕ L 332, 31.12.1993, σ.7.

[10] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 475/2000 του Συμβουλίου (ΕΕ L 58, 3.3.2000, σ. 1), και κανονισμός (EΚ) αριθ. 351/2002 της Επιτροπής (ΕΕ L 55, 26.2.2002, σ. 23).

Tα κράτη μέλη κοινοποιούν τα στοιχεία αυτά στην Επιτροπή με τη μορφή πινάκων, δύο φορές ετησίως, και συγκεκριμένα πριν την 1η Μαρτίου και πριν την 1η Σεπτεμβρίου. Οι πίνακες αυτοί καλύπτουν το τρέχον έτος (προϋπολογιζόμενα στοιχεία) και τα τέσσερα προηγούμενα έτη (πραγματικά στοιχεία).

Όσον αφορά την παροχή στοιχείων, η Επιτροπή αξιολογεί την ποιότητα των υποβαλλόμενων στοιχείων σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος, πιστοποιεί ή τροποποιεί τα υποβληθέντα στοιχεία και δημοσιεύει τα πραγματικά στοιχεία. Η Εurostat, η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, είναι η υπηρεσία της Επιτροπής που είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ποιότητας των στοιχείων και την παροχή των πραγματικών στατιστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, εξ ονόματος της Επιτροπής. Η Επιτροπή δημοσιεύει επίσης τις δικές της οικονομικές προβλέψεις σχετικά με το επίπεδο του δημοσίου ελλείμματος και του δημοσίου χρέους για το τρέχον και τα προσεχή έτη.

3. ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για την γνωστοποίηση του επιπέδου του δημοσίου ελλείμματος και του δημοσίου χρέους καθώς και των συναφών στοιχείων. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, εναπόκειται στα κράτη μέλη να ρυθμίσουν τις εσωτερικές διαδικασίες τους για την υποβολή των στοιχείων στην Επιτροπή.

Παρόλο που οι θεσμικές ρυθμίσεις διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, η ορθή πρακτική συνίσταται στην κατάρτιση των πραγματικών στοιχείων από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες. Λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία τους στον τομέα των χρηματοπιστωτικών λογαριασμών, στη διαδικασία αυτή συμμετέχουν και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, και ιδίως για τον υπολογισμό του πραγματικού επιπέδου του δημοσίου χρέους.

Για την κατάρτιση των λογαριασμών του δημοσίου, οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες στηρίζονται σε πρωτογενή στοιχεία που λαμβάνουν από τα υπουργεία οικονομικών και άλλες δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης και οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης. Οι εθνικές διοικητικές αρχές παρέχουν τους αναγκαίους πόρους, τα στοιχεία και όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για την ορθή ταξινόμηση των συναλλαγών και την έγκαιρη κατάρτιση των λογαριασμών του δημοσίου.

Για να είναι η Επιτροπή σε θέση να αξιολογήσει την ποιότητα των δεδομένων, οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες θα παρέχουν στην Επιτροπή λεπτομερή κατάλογο των διαδικασιών και των βασικών στατιστικών που έχουν χρησιμοποιηθεί για την κατάρτιση των πραγματικών στοιχείων. Ο κατάλογος αυτός θα ενημερώνεται τακτικά.

Τα προϋπολογιζόμενα στοιχεία για το τρέχον έτος που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη καταρτίζονται εν γένει από τα υπουργεία οικονομικών, λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πρόσφατες αποφάσεις για τον προϋπολογισμό και τις οικονομικές εξελίξεις και προοπτικές. Η ορθή πρακτική είναι τα προϋπολογιζόμενα στοιχεία να καταρτίζονται λίγο πριν από την προθεσμία κοινοποίησης, αποφεύγοντας έτσι την διαβίβαση παρωχημένων προβλέψεων. Τα προϋπολογιζόμενα στοιχεία θα πρέπει να καταρτίζονται με την ίδια μεθοδολογική βάση όπως και τα πραγματικά στοιχεία, χωρίς διακοπή των σειρών.

Οι προθεσμίες για την υποβολή των στοιχείων (πριν την 1η Μαρτίου και πριν την 1η Σεπτεμβρίου κάθε έτους) πρέπει να τηρούνται αυστηρά από τα κράτη μέλη. Εάν μια χώρα δεν είναι σε θέση να τηρήσει τις προθεσμίες αυτές, λόγω έκτακτων και απρόβλεπτων λόγων, θα πρέπει να ενημερώσει αμέσως την Επιτροπή για τον λόγο της καθυστέρησης και να ανακοινώσει την προβλεπόμενη ημερομηνία κοινοποίησης των στοιχείων.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή ποια εθνικά ιδρύματα είναι υπεύθυνα για τις κοινοποιήσεις που είναι απαραίτητες στο πλαίσιο της ΔΥΕ. Οι υποβαλλόμενοι πίνακες θα πρέπει να υπογράφονται από τα ιδρύματα αυτά. Κατ'αρχήν, ο εθνικός συνομιλητής για την Επιτροπή σε λογιστικά και μεθοδολογικά ζητήματα θα πρέπει να είναι η αντίστοιχη εθνική στατιστική υπηρεσία.

4. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ, ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Tο πρωτόκολλο της συνθήκης για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος ορίζει ότι τα στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος καταρτίζονται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών. Το λογιστικό σύστημα που ισχύει σήμερα είναι το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών (ΕΣΟΛ95) [11].

[11] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου (ΕΕ L 310, 30.11.1996,σ. 1).

Οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες καταρτίζουν εθνικούς λογαριασμούς, συμπεριλαμβανομένων των λογαριασμών του δημοσίου, επί πολλά έτη. Διαθέτουν την απαραίτητη πείρα για την ορθή εφαρμογή των εθνικών λογιστικών κανόνων. Συνεπώς, έχουν καταστεί οι θεματοφύλακες των λογιστικών κανόνων του ΕΣΟΛ95 στα κράτη μέλη. Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες συμμετέχουν επίσης στην κατάρτιση των χρηματοπιστωτικών λογαριασμών.

Κατά την κατάρτιση και την υποβολή των στατιστικών του δημοσίου, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενεργούν με πλήρη επιστημονική ανεξαρτησία, και τηρώντας αυστηρά τους λογιστικούς κανόνες. Οι λογιστικοί κανόνες προσδιορίζονται στον κανονισμό 3605/93, όπως τροποποιήθηκε, στον κανονισμό 2223/96 (κανονισμός ΕΣΟΛ95), όπως τροποποιήθηκε [12], και στο εγχειρίδιο του ΕΣΟΛ95 για το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, στο οποίο συγκεντρώνεται η ερμηνεία των λογιστικών κανόνων από την Eurostat.

[12] Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου τροποποιήθηκε αρκετές φορές. Οι τροποποιήσεις που αφορούν περισσότερο τα στοιχεία του δημοσίου είναι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1500/2000 της Επιτροπής όσον αφορά τις δαπάνες και τα έσοδα του δημοσίου (ΕΕ L 172, 12.7.2000, σ. 3), ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2516/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (ΕΕ L 290, 17.11.2000, σ. 1) και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 995/2001 της Επιτροπής (ΕΕ L 139, 23.5.2001, σ. 3) όσον αφορά τους φόρους και τις κοινωνικές εισφορές και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2558/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την αναταξιμόνηση των διακανονισμών υπό συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίων και υπό προθεσμιακές συμβάσεις επιτοκίων (swaps) (ΕΕ L 344, 28.12.2001, σ. 1).

Τα υποβαλλόμενα στοιχεία πρέπει να είναι συνεπή με άλλα στατιστικά στοιχεία που διαβιβάζονται στην Επιτροπή (Eurostat) στο πλαίσιο άλλων χρήσεων [13]. Αυτά τα άλλα στατιστικά στοιχεία περιλαμβάνουν ιδίως τα στοιχεία που διαβιβάζονται βάσει του προγράμματος ΕΣΟΛ95 (Παράρτημα Β του κανονισμού του Συμβουλίου 2223/96), λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες που αφορούν ειδικά τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος [14]. Τα στοιχεία σχετικά με το χρέος θα πρέπει να είναι συνεπή με τους χρηματοπιστωτικούς ισολογισμούς, που καταρτίζονται από τα κράτη μέλη και υποβάλλονται βάσει του προγράμματος διαβίβασης στοιχείων του ΕΣΟΛ95, λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς κανόνες ορισμού και αποτίμησης που θεσπίζονται στον κανονισμό 3605/93.

[13] Στην περίπτωση που οι λογαριασμοί του δημοσίου που δημοσιεύονται για διαφορετική χρήση διαφέρουν από εκείνους που έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, η διαφορά θα πρέπει να αιτιολογηθεί.

[14] Το Παράρτημα V του ΕΣΟΛ95, που προστέθηκε στο λογιστικό σύστημα με τον κανονισμό 2558/2001, ορίζει ότι οι ροές που συνδέονται με συμφωνίες ανταλλαγής αντιμετωπίζονται διαφορετικά στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Τα στοιχεία που υποβάλλονται στο πλαίσιο κάθε διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος θα πρέπει να περιλαμβάνουν πάντοτε τα πιο πρόσφατα στοιχεία. Στην περίπτωση που οι λογαριασμοί του δημοσίου (πραγματικά ή προϋπολογιζόμενα στοιχεία) αναθεωρηθούν σημαντικά μετά τη διαβίβαση των σχετικών πινάκων, η ορθή πρακτική είναι οι εθνικές αρχές να κοινοποιήσουν τα αναθεωρημένα στοιχεία στην Επιτροπή. [15]

[15] Στις 22 Νοεμβρίου 1993, επ'ευκαιρία της έκδοσης του κανονισμού 3605/93, το Συμβούλιο της ΕΕ δήλωσε (δήλωση 8) ότι στο διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των ημερομηνιών γνωστοποίησης που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 του εν λόγω κανονισμού [δηλ. 1η Μαρτίου και 1η Σεπτεμβρίου], τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με οποιαδήποτε σημαντική μεταβολή των ήδη γνωστοποιηθέντων στοιχείων του ελλείμματος και του χρέους.

5. ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Για λόγους συνεκτικότητας και διαφάνειας, ο κανονισμός 3605/93 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν στοιχεία που εξηγούν τη μετάβαση από το δημοσιονομικό αποτέλεσμα με βάση τον ορισμό του ελλείμματος σε δημοσιονομική βάση - εν γένει δημοσιονομικό υπόλοιπο σε ταμειακή βάση - στο έλλειμμα/πλεόνασμα βάσει του ορισμού του ΕΣΟΛ95, καθώς και από το δημόσιο έλλειμμα/πλεόνασμα στη μεταβολή του επιπέδου του δημοσίου χρέους (η λεγόμενη προσαρμογή αποθεμάτων-ροών).

Στην πράξη, οι περισσότερες χώρες διαβίβασαν στοιχεία για την μετάβαση από τον ορισμό του ελλείμματος σε δημοσιονομική βάση στο έλλειμμα/πλεόνασμα βάσει του ορισμού του ΕΣΟΛ μόνο για την κεντρική κυβέρνηση. Η προσαρμογή αποθεμάτων-ροών υποβλήθηκε για τον τομέα της γενικής κυβέρνησης ως σύνολο.

Η εμπειρία έδειξε ότι απαιτούνται λεπτομερέστεροι πίνακες για τη σωστή παρακολούθηση και την ανάλυση των υποβαλλόμενων στοιχείων. Η ορθή πρακτική είναι τα κράτη μέλη να παρέχουν τα στοιχεία που εξηγούν τη μετάβαση από τα δημοσιονομικά υπόλοιπα σε ταμειακή βάση στο δημόσιο έλλειμμα βάσει του ΕΣΟΛ95 για όλους τους υποτομείς του δημοσίου, για κάθε ένα από τα έτη που περιλαμβάνει η εξεταζόμενη περίοδος. Επιπλέον, η προσαρμογή αποθεμάτων-ροών θα πρέπει επίσης να υποδιαιρείται ανά υποτομέα και να συνοδεύεται από συμπληρωματικές πληροφορίες για τις σημαντικότερες συναλλαγές, όπως είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, οι εισφορές κεφαλαίου σε δημόσιες επιχειρήσεις, οι αναλήψεις χρεών, οι καθυστερούμενοι φόροι, κτλ. για κάθε ένα από τα παρελθόντα έτη που καλύπτει η κοινοποίηση των στοιχείων. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα παρουσιάσει αναθεωρημένους πίνακες των στοιχείων που πρέπει να υποβάλλονται.

Οι ενδεχόμενες σημαντικές αναθεωρήσεις των πραγματικών στοιχείων που έχουν γνωστοποιηθεί σε προηγούμενες κοινοποιήσεις στοιχείων θα πρέπει να τεκμηριώνεται. Οι αναθεωρήσεις αυτές μπορεί να οφείλονται σε ακριβέστερες πληροφορίες, μεταβολές στην ταξινόμηση των μονάδων ή των συναλλαγών, σε βελτιώσεις των πηγών δεδομένων, σε μεταβολές των μεθόδων εκτίμησης, ή σε οποιουσδήποτε άλλους λόγους. Εφόσον απαιτείται, θα πρέπει να αναθεωρηθεί ο κατάλογος των διαδικασιών και των βασικών στατιστικών.

6. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

Οι κανόνες του ΕΣΟΛ95 δεν παρέχουν πάντοτε ακριβείς οδηγίες για την καταχώρηση των συναλλαγών του δημοσίου. Αυτό οφείλεται στις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας, δεδομένου ότι εφαρμόζεται το ίδιο λογιστικό σύστημα από χώρες με διαφορετικές θεσμικές ρυθμίσεις, στην ποικιλία και το πλήθος των συναλλαγών που πραγματοποιούνται από το δημόσιο κάθε έτος καθώς και στην αυξανόμενη εξειδίκευση των συναλλαγών του δημοσίου. Σε περιπτώσεις αμφιβολίας σχετικά με την ορθή λογιστική αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένης συναλλαγής του δημοσίου, μπορούν να χρησιμεύσουν ως κατευθύνσεις οι γενικές αρχές του εθνικού λογιστικού συστήματος.

Όταν μια κυβέρνηση έχει αμφιβολίες όσον αφορά τη λογιστική αντιμετώπιση και τις επιπτώσεις στο δημόσιο έλλειμμα και στο δημόσιο χρέος ενός συγκεκριμένου μέτρου ή μιας συναλλαγής που σχεδιάζει, θα πρέπει να ζητά τις συμβουλές της αντίστοιχης εθνικής στατιστικής υπηρεσίας. Μπορεί επίσης να ζητήσει τη γνώμη της στατιστικής υπηρεσίας της εθνικής κεντρικής τράπεζας. Η ορθή πρακτική είναι η οργάνωση επίσημων και τακτικών διαβουλεύσεων σε εθνικό επίπεδο - π.χ. με τη σύσταση μιας τριμερούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων - η οποία θα διευκόλυνε τον εποικοδομητικό διάλογο μεταξύ των στατιστικολόγων και των φορέων κατάρτισης της πολιτικής. Για την αποφυγή ενδεχόμενων ασαφειών στην πολιτική διαδικασία, οι διαβουλεύσεις αυτές θα πρέπει να πραγματοποιούνται πριν τη θέσπιση ή την εφαρμογή του μέτρου.

Στις περιπτώσεις στις οποίες οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες δεν είναι σε θέση να επιλύσουν το θέμα, θα πρέπει να ζητηθεί επίσημα η γνώμη της Eurostat. Η Eurostat έρχεται σε επαφή με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, και, εφόσον είναι απαραίτητο με την διεύθυνση γενικών στατιστικών της ΕΚΤ και, ενδεχομένως, με άλλους εμπειρογνώμονες, και παρέχει, το συντομότερο δυνατό κατευθύνσεις για την καταχώρηση της εν λόγω δημοσιονομικής πράξης στους λογαριασμούς ΕΣΟΛ95. Η ορθή πρακτική είναι η επίσημη αίτηση για γνωμοδότηση της Eurostat, να υποβάλλεται αρκετά έγκαιρα έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα παραμείνουν λογιστικές εκκρεμότητες μέχρι την προθεσμία υποβολής των σχετικών κοινοποιήσεων, δηλαδή πριν την 1η Μαρτίου και την 1η Σεπτεμβρίου. Τα κράτη μέλη που ζητούν επίσημη απόφαση της Eurostat θα πρέπει να παρέχουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την έγκαιρη λήψη της απόφασης.

Για τις περιπτώσεις που είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες, ή παρουσιάζουν γενικό ενδιαφέρον, η Eurostat μπορεί να ζητήσει τη γνώμη της επιτροπής στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών (ΕΣΝΧΙΠ [16]) πριν λάβει την απόφασή της [17]. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν στην Eurostat και την ΕΣΝΧΙΠ όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες για τη λήψη αποφάσεων σε λογιστικά θέματα γενικού ενδιαφέροντος.

[16] Η ΕΣΝΧΙΠ συστάθηκε με την απόφαση 91/115/EΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 59, 6.3.1991, σ.19), που τροποποιήθηκε από την απόφαση 96/174/EΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 51, 1.3.1996, σ. 48). Η ΕΣΝΧΙΠ έχει θεσπίσει εσωτερικό κανονισμό όσον αφορά τις διαβουλεύσεις που συνδέονται με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

[17] Στις 28 Φεβρουαρίου 2000, με την ευκαιρία της έκδοσης του κανονισμού 475/2000 με τον οποίο τροποποιείται ο κανονισμός 3605/93 για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, το Συμβούλιο της ΕΕ δήλωσε (δήλωση 11/00) ότι χαιρετίζει τις επισταμένες εργασίες που πραγματοποίησε τα τελευταία χρόνια η Eurostat σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές - σύμφωνα με διαδικασία στην οποία συμμετέχει η επιτροπή στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών (ΕΣΝΧΙΠ) και άλλες συμβουλευτικές ομάδες - να επιλύσουν μεθοδολογικά προβλήματα για τη συγκρισιμότητα των δημοσιονομικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Το Συμβούλιο καλεί την Eurostat να συνεχίσει τις εργασίες αυτές, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές, για να αντιμετωπίσει τις τεχνικές δυσχέρειες που θα μπορούσαν να προκύψουν λόγω της τροποποίησης του κανονισμού αριθ. 3605/93 και τη μετάβαση στο ΕΣΟΛ95.

Η ΕΣΝΧΙΠ είναι συμβουλευτική επιτροπή και, συνεπώς, η γνώμη της δεν είναι δεσμευτική για την Eurostat. Ωστόσο, η Eurostat δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις γνώμες που διατυπώνει η ΕΣΝΧΙΠ. Τα μέλη της ΕΣΝΧΙΠ και, ιδίως η Eurostat, διατυπώνουν τη γνώμη τους με βάση τις αρχές της ακεραιότητας και της επιστημονικής ανεξαρτησίας, σύμφωνα με καθαρά τεχνικά κριτήρια.

Η οριστική απόφαση της Eurostat - που θα συμπεριλαμβάνει, εφόσον απαιτείται, τη γνώμη της ΕΣΝΧΙΠ - θα πρέπει να εκδίδεται όσο το δυνατόν συντομότερα, και κατά κανόνα εντός έξι εβδομάδων από την αίτηση του σχετικού κράτους μέλους.

Η Eurostat μπορεί επίσης να ζητά τη γνώμη της ΕΣΝΧΙΠ και να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με τη λογιστική αντιμετώπιση συναλλαγών του δημοσίου με δική της πρωτοβουλία. Η ΕΣΝΧΙΠ μπορεί επίσης να διατυπώνει γνώμες με δική της πρωτοβουλία.

Όλες οι γνώμες της Eurostat και οι αποφάσεις για λογιστικά θέματα που διαβιβάζονται στα κράτη μέλη κοινοποιούνται στην ΕΣΝΧΙΠ. Επιπλέον, οι αποφάσεις σε υποθέσεις γενικού ενδιαφέροντος δημοσιεύονται [18] και συγκεντρώνονται στο εγχειρίδιο του ΕΣΟΛ95 για το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος [19] για να αποτελέσουν μέρος της από κοινής συμφωνηθείσας ερμηνείας του ΕΣΟΛ95. Τα κράτη μέλη δεσμεύονται να τηρούν τις αποφάσεις της Eurostat έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η συγκρισιμότητα των στοιχείων.

[18] Ταυτόχρονα, δημοσιοποιούνται και οι γνώμες της ΕΣΝΧΙΠ.

[19] Tο εγχειρίδιο αυτό ενημερώνεται τακτικά.

Όταν η Eurostat λαμβάνει κάποια απόφαση, τα κράτη μέλη ενδέχεται να ζητηθούν να αναθεωρήσουν αναδρομικά τις σειρές τους σχετικά με το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, κάθε φορά που η αναθεώρηση αυτή είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η συγκρισιμότητα των στοιχείων τόσο μεταξύ των χωρών όσο και διαχρονικά.

7. ΠΑΡΟΧΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Η Εurostat, η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, είναι η υπηρεσία της Επιτροπής που είναι επιφορτισμένη με την παροχή των στατιστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, εξ ονόματος της Επιτροπής, μετά την αξιολόγηση της ποιότητας των στοιχείων που υποβάλλονται. Η Eurorstat ενεργεί σύμφωνα με τις αρχές της αμεροληψίας, της αξιοπιστίας, της επιστημονικής ανεξαρτησίας και της διαφάνειας [20].

[20] Βλ. άρθρο 285 παράγραφος 2 της συνθήκης και άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 322/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές (ΕΕ L 52, 22.2.1997, σ. 1).

Στο πλαίσιο της αξιολόγησης των υποβαλλόμενων στοιχείων, η Eurostat ελέγχει κατά πόσο έχουν τηρηθεί οι λογιστικοί κανόνες, καθώς και την πληρότητα, την αξιοπιστία και την συνέπεια των στοιχείων. Η αξιολόγηση στηρίζεται στους πίνακες που υποβάλλονται στην Επιτροπή, σε άλλες πληροφορίες που συνοδεύουν τα υποβαλλόμενα στοιχεία, σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες, στον κατάλογο των διαδικασιών και των βασικών στατιστικών και στις τακτικές επαφές με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν όσο το δυνατόν ταχύτερα πρόσβαση στην Eurostat σε όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για αυτήν την αξιολόγηση.

Η Εurostat δημοσιεύει τα πραγματικά στοιχεία σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος των κρατών μελών εντός 15 ημερών από την επίσημη ημερομηνία υποβολής των στοιχείων. Η ενδεχόμενη καθυστέρηση υποβολής των στοιχείων από κάποιο κράτος μέλος δεν αιτιολογεί καθυστέρηση της Eurostat στη δημοσίευση των στοιχείων. Η Eurostat μπορεί επίσης να δημοσιεύει τους πίνακες προηγούμενων ετών [21].

[21] Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη μπορεί να ζητήσουν από την Επιτροπή να διατηρήσει απόρρητα τα στοιχεία ή άλλες πληροφορίες που διαβιβάζονται στο πλαίσιο των διαδικασιών κοινοποίησης, αξιολόγησης και πιστοποίησης, καθώς και κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων για την καταχώρηση συγκεκριμένων συναλλαγών.

Η Επιτροπή δεν δημοσιοποιεί τα προϋπολογιζόμενα στοιχεία που υποβάλλονται για το τρέχον έτος, δεδομένου ότι προετοιμάζει δικές της προβλέψεις. Ωστόσο, η Επιτροπή ενημερώνει την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή για τα βασικά αποτελέσματα της κοινοποίησης, συμπεριλαμβανομένων των προϋπολογιζόμενων στοιχείων για το τρέχον έτος. Επιπλέον, η Επιτροπή διανέμει αντίγραφα των υποβαλλόμενων πινάκων όλων των κρατών μελών στους οργανισμούς που είναι υπεύθυνοι για την κοινοποίηση των στοιχείων σε εθνικό επίπεδο.

Η Eurostat μπορεί να εκφράζει δημοσίως επιφυλάξεις ως προς τα υποβαλλόμενα στοιχεία. Κατά κανόνα, οι επιφυλάξεις αυτές δημοσιοποιούνται όταν η Eurostat δημοσιεύει τα επίπεδα του ελλείμματος και του χρέους. Εάν είναι απαραίτητο και δυνατό, η Eurostat μπορεί να τροποποιήσει τα υποβαλλόμενα στοιχεία. Στις περιπτώσεις αυτές, η Eurostat ενημερώνει εκ των προτέρων το σχετικό κράτος μέλος και τον πρόεδρο της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής για τους λόγους των επιφυλάξεών της καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να παρουσιάσει το θέμα στο κοινό. Σε περίπτωση που το πρόβλημα επιλύεται εκ των υστέρων, η Eurostat γνωστοποιεί ότι αποσύρει τις επιφυλάξεις της.

Η Eurostat έχει δικαίωμα να ελέγχει πλήρως τους λογαριασμούς του δημοσίου βάσει του ΕΣΟΛ95 κάθε κράτους μέλους, σε τακτική βάση. Οι έλεγχοι αυτοί αφορούν μόνο τα πραγματικά στοιχεία. Η Eurostat μπορεί να ζητήσει από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, τη Γενική Διεύθυνση Στατιστικών της ΕΚΤ και εκπροσώπους της ΕΣΝΧΙΠ να τη συνδράμουν κατά τη διενέργεια των ελέγχων αυτών. Οι εν λόγω έλεγχοι αφορούν τόσο την εφαρμογή των λογιστικών κανόνων όσο και την κατάρτιση και την αξιολόγηση των βασικών στοιχείων. Τα πορίσματα του ελέγχου κοινοποιούνται στην ΕΣΝΧΙΠ και δημοσιοποιούνται.