ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Ηρπ^λλρς, 20.01.1998 
<1ΌΜ(1998) 16 τ»λικό 
Έκθεση της Επιτροπής προς το ΣυμΡούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινορούλιο 
Μέτρα που έχουν ληφθεί κατ? εφαρμογή 
της οδηγίας 91/676/ΕΟΚ για την 
προστασία των υδάτων από τη 
νιτρορρύπανση γεωργικής προέλευσης 
Περίληψη των εκθέσεων που υπέβαλαν στην Επιτροπή τα 
κράτη μέλη βάσει του άρθρου 11 

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 
1.1. Μορφή χης έκθεσης 8 
1.2. Σχέση με χην έκθεση εφαρμογής 9 
2. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΛΙΙΦΘΒΙ......... 9 
2.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρ'^μός ευπρόσβληχ(ον ζωνών 9 
2.1.1. Γλυκά επκρανειακά ύδαχα 9 
2.1.2. Υπόγεια ύδαχα 1 1 
2.1.3. Ευχροφισμός 1 1 
2.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 12 
2.3. Προγράμμαχα δράσης 12 
2.3.1. Ία μέχρα που απαιχούνιαι σύμφωνα με το ('χρθρο 5 
παράγραφος 4 στοιχαα α) και (5) 12 
2.3.2. ίΐληροφορίες που απαιχεί χο παράρχημα III παράγραφος 4 12 
2.3.3. Εφαρμογή συμπλ.ηρωματικων μέχροη' ή (χνάλη\|/η 
ενισχυμένων δράσείον σύμ(ρο)ν(ΐ με. το άρθρο 5 παράγραφος 5 13 
2.3.4. Εφαρμογή προγραμμάτων παρακολούθησης σύμφωνα με χο 
άρθρο 5 παράγραφος 6 13 
2.3.5. Πιθανός χρόνος απόκρισης των ηδάχίον σχα μέχρα που έχουν 
ληφθεί και βαθμός (χβεβαιόχητας χων σχε.χικών προβλέν|/εων 14 
3. ΑΥΣΤΡίΑ 15 
3.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβλτ|Χ(ον ζωνών 15 
3.2. Κώδικες ορθήςγεωργικήςπρακχικής 15 
3.3. Προγράμμαχα δράσης 15 
3.3.1. Τα μέχρα που απα.ιχούνχαι σύμφωνα με χο άρθρο 5 
παράγραφος 4 σχοιχεία α) και, β) 15 
3.3.2. Πληροφορίες που απαιχεί χο παράρχημα III π(ϊ.ράγ(χ/.(ρος 4 15 
3.3.3. Συμπληρωμαχικά μέχριχ ή ΓΛΊσχυμένες δράσεις 15 
3.3.4. Προγράμμαχα παρακολουθησης βάσει χου άρθρου 5 
παράγραφος 6 15 
3.3.5. Υποθέσεις σχεχικά με χο χρόνο επίχευξης χων σχόχίον χης 
οδηγίας 16 
4. ΔΑΝΙΑ 17 
4.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζίονίόν 17 
4.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 17 
4.3. Προγράμμαχα δράσης 17 
4.3.1. Τα μέχρα που απαιχούνχαι σύμφωνα με το άρθρο 5 
παράγραφος 4 στοιχεία α) και β)........... 17 
4.3.1.1. Διαχάξεις για τον περιορισμό πον εκροών από τ(χ 
γε(οργικά (χπόβληχ(/. 17 
4.3.1.2. Διατάξεις για τη διασπορά κοπριάς σχο έδαφος 1 7 
4.3.1.3. Υποχρέχοση αμειψισποράς. προγραμμαχισμού χης 
λίπανσης ιαχι λογιστικής λιπασμάχων 18 
4.3.1.4. Ικανότηχα αποθήκευσης κοπριάς 19 
4.3.2. Πληροφορίες που απαιτει χο ,ταράρτημα III παράγραφος 4 19 
4.3.3. Συμπληρωματικά μέχρα ή ΓΛΊσχυμένΓ,ς δράσεις 20 
4.3.4. Αποχελέσμαχα χων προγραμμάχίον παι^χκολούθησης βά,σει 
χου άρθρου 5 παράγραφος 0 20 
4.3.4.1. Υδαχορρ5;ύμαχα κιχι ρυάιαα 20 
4.3.4.2. Υπί^γεια ύδατα 20 
4.3.4.3. Αίμνες 20 
4.3.4.4. θαλάσσια ύδατα. 21 
4.3.4.5. Παρακολούθηση xη^ ςηράς 21 
4.3.5. Υποθέσεις σχεχικά με χο χρόνο επΐχευξης χων σχόχ(ον χης 
οδηγίας 21 
5. ΦΐΝΛΑΝΔΙΑ 22 
5.1. Προσδιορισμός υδάχων και χα.ρακχηριπμός Γ.υπρόσβλητίιτν ζ(ον<Όν 22 
5.2. Κ6)δικες ορθής γε.ίοργικής πρ(4κχι.κήί; 22 
5.3.· Προγράμμαχα δράσης 22 
6, ΓΑΛΑΙΑ : 23 
6.1. Προσδιορισμός υδάχα)ν και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζίονών 23 
6.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 23 
6.3. Προγράμμαχα δράσης 23 
7. ΓΕΡΜΑΝΙΑ 26 
7.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακχηρισμός ε.υπρόσβλητ(ο\- ζωνών 26 
7.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 26 
7.3. Προγράμμαχα δράσης 26 
7.3.1. Τα μέχρα που απαιχούνται σύμφωνα με χο άρθρο 5 
παράγραφος4 σχοιχεία α) και β) 26 
7.3.1.1. Παράρχημα III σημείο 1.1 26 
7.3.1.2. Παράρχημα II, σημεία Λ.5 και παράρτημα III 
σημείο 1.2 26 
7.3.1.3. Παράρτημα III σημείο 1.3 27 
7.3.1.4. Παράρτημα III παράγραφοι 2 και 4 27 
7.3.1.5. Παράρτημα II σημεία Α.2 και Α.4 27 
7.3.1.6. Παράρχημα II σημείο Α.3 : 27 
7.3.1.7. Παράρχημα II σημείο Α.6 27 
7.3.1.8. Παράρχημα II σημεία Β.8 και Β.9 :27 
7.3.1.9. Παράρχημα II σημείο 13.8 28 
7.3.1.10. Παράρχημα II σηιιειο 13.9 28 
7.3.2. Πληροφορίες που απαιχεί χο παράρχημα III παράγραφος 4 28 
7.3.3. Σομπληρίομαχικά μέτρα ή ενισχυμ.ένες δράσεις 28 
7.3.4. Αποτελέσμ(χχ(χ χ(ον προγρ(χιιικ'χχ(ον πιχρίχκολούθησης βάσει 
χου άρθρου 5 παράγραφος 6 28 
7.3.4.1. Υπόγεια υδαχα 28 
7.3.4.2. Επιφανειακά ύδαηχ 28 
4 
7.3.4.3. Παράκχια ύδαχα 29 
7.3.5. Υποθέσεις σχετικά με το χρόνο επίχευξης χων στόχοον χης 
οδηγίας 29 
8. ΕΛΛΑΔΑ 30 
8.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζιονών 30 
8.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 30 
8.3. Προγράμμαχα δράσης 30 
9. 1ΡΑΑΝΛ1Α 32 
9.1. Προσδιορισμός υδάχίον και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζ(ονών 32 
9.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 32 
9.3. Προγράμμαχα δράσης 33 
10. ΑΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 34 
10.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζωνών 34 
10.2. Κώδικες ορθής γε(οργικής πρακχικής και προγράμμαχα δράσης 34 
11. ΚΑΤΩΧΩΡΕΣ 35 
11.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζιονί'ον 35 
11.2. Κώδικες ορθής γεαφγικής πρακχικής 35 
11.3. Προγράμμαχα δράσης 35 
12. ΠΟΡΤΟΓΑΑ1Α 36 
12.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχίον ζωνών 36 
12.2. Κώδικες ορθής γεοοργικής πρακχικής 36 
12.3. Προγράμμαχα δράσης 36 
13. ΣΟΥΗΔ1Α 38 
13.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμος ευπρόσβληχίον ζωνών 38 
13.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 38 
13.3. Προγράμμαχα δράσης 40 
13.3.1. Άρθρο 5 παράγραφος4 σχοιχεία α) και β) 40 
13.3.2. Πληροφορίες που απαιχεί χο παραρχημα III παράγραφος 4 41 
13.3.3. Συμπληρο)μαχικές ή ενισχυμένες δράσεις 42 
13.3.4. Αποχελέσμαχα της ε.(ρ(χρμογής προγραμμάχων 
παρακολούθησης σύμφο)να με. χο άρθρο 5 παράγραφος 6 42 
13.3.5. Υποθέσεις σχεχικα με χο χρόνο Γ.πίχευξης χ(ον σχόχςον χης 
οδηγίας 43 
14. ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣ1ΛΕ10 ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝ1ΑΣ ΚΑΙ ΒΟΡΕ1ΑΣ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ 44 
14.1. Προσδιορισμός υδάχίον και χαρακτηρισμός ευπρόσβληχων υονών 44 
14.2. Κώδικες ορθήςγεωργικής πρακχικη<: 44 
14.3. Προγράμμαχα δράσης 44 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Σύμ9ωνα με χο άρθρο 10 χης οδηγίας για χη νιχρορρύπανση1, χα κράχη μέλη θ9είλουν 
να υποράλουν ανά χεχραεχία σχην Ευρωπαϊκή Επιχροπη έκθεση, η οποία πρέπει να 
περιλαμΡάνει χα σχοιχεία που καθορίζονχαι σχο παράρχημα V χης οδηγίας φλ. πίνακα 1 
καχωχέρω). Η πρώχη έκθεση, που καλύπχει χην περίοδο από 19/12/1991 έως 19/12/1995, 
έπρεπε να έχει υπορληθεί σχην Επιχροπη χο αργόχερο σχις 20/12/1996. Τα σχοιχεί που 
πρέπει να περιλαμΡάνει η έκθεση α9ορούν χις ρασικές υποχρεώσεις που επχβάλλει η 
οδηγία σχα κράχη μέλη, συγκεκριμένα χην παρακολούθηση, χο χαρακχηρισμό 
ευπρόσρληχων ζωνών, χη θέσπιση κωδίκων ορθής γεωργικής πρακχικής και χην 
προώθηση χης ε9αρμογής χους καθώς και χα προγράμμαχα δράσης. 
Πίνακας 1: Οι απαιχήσεις χου παραρχήμαχος V. 
**Λ %ϊ θα .(^μπερΐΜαβάνεχαι&αναφοραΙ^οον.,^^ λογων:4για^ χουςϊ»ποίουςν§χαοα;™ρι^^ 
1 ΕΕ αριθ. 1. 375 χης 31.12.1991, σ. 1 - Οδηγία 91/676/ΕΟΚ χου ΣυμΡουλίου, χης 12ης ΔεκεμΡρίου 1991, 
για χην προσχασία χων υδάχων από χη νιχρορρύπανση γεωργικής προέλευσης 
Το άρθρο 11 χης οδηγίας επιβάλλει σχην Επιχροπή να δημοσιεύει συγκε9αλαιωχικές 
εκθέσεις, με ράση χα σχοιχεία που χης υποράλλουν χα κράχη μέλη ενχός έξι μηνών από 
χην παραλαρή χων εκθέσεων χων κραχών μελών, καχόπιν δε να κοινοποιεί χις εν λόγω 
συγκε9αλαιωχικές εκθέσεις σχο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σχο Συμβούλιο Υπουργών. 
Το παρόν έγγρα90 συνισχά χην πρώχη συγκε9αλαιωχική έκθεση. 
Σύμ9ωνα με χο χρονοδιάγραμμα που ορίζει η οδηγία, χο παρόν έγγραφο θα έπρεπε σχην 
ιδανική περίπχωση να έχει κοινοποιηθεί σχα προανα9ερόμενα θεσμικά όργανα χο 
αργόχερο σχις 20/12/1996. Αυχό όμως ήχαν αδύναχο, επειδή χα κράχη μέλη 
καθυσχέρησαν να υποβάλουν χις εκθέσεις χους· μέχρι χις 20/6/1996, πράγμαχι, είχε 
παραλη9θεί μόνο η έκθεση χης Ιρλανδίας. Για χο λόγο αυχό θεωρήθηκε σκόπιμο να 
συγκενχρωθεί πρώχα ένας ικανοποιηχικός αριθμός εκθέσεων, πριν συνχαχθεί η έκθεση, 
πράγμα που θεωρείχαι όχι συνέβη σχις 28/2/1997. Παρόλα αυχά, χρία κράχη μέλη, χο 
Βέλγιο, η Ιχαλία και η Ισπανία, ακόμα δεν έχουν υποβάλει σχην Επιχροπή χην έκθεση 
χους, όπως απαιχεί χο άρθρο 10, και ως εκ χούχου, οι χώρες αυχές παραλή9θηκαν από 
χην παρούσα έκθεση. 
Το ποιοχικό επίπεδο χων σχοιχείων που παρελή9θησαν παρουσιάζει μεγάλες 
διακυμάνσεις, ιδίως από άποψη βαθμού λεπχομέρειας. Οι εκθέσεις ορισμένων κραχών 
μελών όνχως δεν ανχαποκρίνονχαι σε κάποιες από χις απαιχήσεις χου παραρχήμαχος V. 
Αυχό 09είλεχαι είχε σε παραλήψεις, οπόχε η Επιχροπή ζήχησε από χο ανχίσχοιχο κράχος 
μέλος να διορθώσει χην έκθεση χου, είχε σχο γεγονός όχι χο κράχος μέλος δεν έχει ακόμη 
θέσει σε ε9αρμογή χα σχεχικά μέχρα, μολονόχι η προθεσμία έχει παρέλθει. Αυχό ισχύει 
ιδιαίχερα για χα σχοιχεία που α9ορούν χα προγράμμαχα δράσης. Ο κυριόχερος ωσχόσο 
λόγος, σχον οποίο μπορούν να αποδοθούν οι δια9θρές σχο επίπεδο χων σχοιχείων που 
διαβιράσχηκαν, είναι η ελασχικόχηχα με χην οποία είναι δυναχόν να ερμηνευθούν οι 
διαχάξεις χου παραρχήμαχος 5. Η έννοια χης περίληψης μπορεί να θεωρηθεί όχι καλύπχει 
ένα κείμενο μιας πρόχασης έως πολλών σελίδων. Δεδομένου όχι η έκθεση αυχή 
αποσκοπεί κυρίως σχην παροχή πληρο9οριών χρήσιμων για χους πολίχες, η ανωχέρω 
έλλειψη συνέπειας είναι λυπηρό γεγονός. 
Η Επιχροπή θεωρεί επομένως αναγκαίο να εγκρίνει χο ΣυμΡούλιο κοινή μορ9ή έκθεσης, 
για να χρησιμοποιηθεί καχά χη σύνχαξη χων επόμενων εκθέσεων, που θα πρέπει να 
υποβληθούν σχις 21.6.2000. Για χο σκοπό αυχό, η Επιχροπή θα προχείνει μια μορ9ή για 
χα σχοιχεία που πρέπει να υποβάλλονχαι, ώσχε η επόμενη συγκε9αλαιωχική έκθεση να 
έχει ακόμη μεγαλύχερη αξία από χην παρούσα. 
1.1. Μορφή της έκθεσης 
Η παρούσα έκθεση διαιρείχαι σε δύο κε9άλαια. Το πρώχο παρουσιάζει μια σύνχομη 
επισκόπηση χωνμέχρων που έχουν λάΡει χα κράχη μέλη για χα οποία υπάρχουν 
σχοιχεία. Σχο δεύχερο κε9άλαιο παρουσιάζονχαι χα κράχη μέλη ένα προς ένα. Η 
Επιχροπή επιχείρησε να εκθέσει χα σχοιχεία σχο δεύχερο κε9άλαιο 
χρησιμοποιώνχας ένα κοινό σκελεχό, σε μια προσπάθεια να εκπονήσει ένα πιο 
εύχρησχο κείμενο. Τα σχοιχεία αυχά ελέγχθηκαν από κάθε κράχος μέλος. Η 
Επιχροπή δεν πρόσθεσε σχοιχεία σε καμία χώρα, με ορισμένες εξαιρέσεις για 
λόγους σα9ήνειας, οι οποίες προσδιορίζονχαι. Συνολικά, ορισμένα από χα σχοιχεία 
που υπέβαλε ένα κράχος μέλος ενδέχεχαι να έχουν παραληφθεί ή να 
παρουσιάζονχαι με διαφορεχικό χρόπο. Το γεγονός όχι ένα σχοιχείο έχει περιληφθεί 
σ' αυχό χο χμήμα χου εγγράφου χης Επιχροπής δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως 
8 
ένδειξης αποδοχής εκ μέρους χης Επιχροπής χης προσέγγισης που ακολούθησε (ή 
δεν ακολούθησε) ένα κράχος μέλος όσον αφορά χην εφαρμογή χης οδηγίας. 
1.2. Σχέση με χην έκθεση εφαρμογής 
Την 1η ΟκχωΡρίου 1997, η Επιχροπή δημοσίευσε έκθεση προς χο Συμβούλιο και χο 
Ευρωπαϊκό ΚοινοΡούλιο σχεχικά με χην εφαρμογή χης οδηγίας 91/676/ΕΟΚ για χην 
προσχασία χων υδάχων από χη νιχρορρύπανση γεωργικής προέλευσης2. Σχην εν 
λόγω "έκθεση εφαρμογής" χονίζεχαι η σο(3αρή απουσία προόδου σχην εφαρμογή 
χης οδηγίας από χα κράχη μέλη και αναφέρονχαι οι νόμιμες διαδικασίες που έχουν 
κινηθεί καχά χων κραχών μελών. 
2. ΕΠΙΣΚΟΙΪΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΙ1Φ0ΕΙ 
2.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβληχων ζωνών 
Από χα 12 κράχη μέλη που υπέραλλαν έκθεση, χα 5 , συγκεκριμένα η Αυσχρία, η 
Δανία, η Γερμανία, χο ΛουξεμΡούργο και οι Κάχω Χώρες, έχουν χαρακχηρίσει χο 
σύνολο χου εθνικού χους εδάφους ράσει χου άρθρου 3 παράγραφος 5, με 
αποχέλεσμα να μην υπόκεινχαι σχις διαχάξεις χου παραρχήμαχος V παράγραφος 3, 
δεδομένου όχι αυχή αναφέρεχαι ρηχά σχο άρθρο 6. Τα υπόλοιπα 7 κράχη μέλη 
συμπεριέλαΡαν σχην έκθεση χους πληροφορίες για χην παρακολούθηση που 
προρλέπεχαι σχο άρθρο 6. 
Σχο σχήμα 1 εμφαίνονχαι οι περιοχές που έχουν χαρακχηρισθεί ευπρόσρληχες 
ζώνες ή για χις οποίες έγινε χρήση χου άρθρου 3 παράγραφος 5 χης οδηγίας. 
2.7.7. Γλυκά επιφανειακά υδατα 
Η Ελλάδα αναφέρει όχι, σχην περίοδο 1989 - 1992, εξεχάσθηκε η 
περιεκχικόχηχα σε νιχρικά ιόνχα 18 ποχαμών και 21 λιμνών. Σχην 
Πορχογαλία έγιναν μεχρήσεις σε επιφανειακά ύδαχα μόνο σχις περιπχώσεις 
όπου αποχελούσαν σημεία άνχλησης πόσιμου νερού. Όλα χα σημεία 
ανχαποκρίνονχαι σχα επίπεδα χων 50 ιτι^/1. Σχη Σουηδία, η ποιόχηχα χων 
γλυκών υδάχων ελέγχεχαι με μεχρήσεις σε λίμνες και υδαχορρεύμαχα 
αναφοράς. Για χα γλυκά επιφανειακά ύδαχα, διαπισχώθηκε όχι σχο 90% χων 
σημείων δειγμαχοληψίας η συγκένχρωση νιχρικών ιόνχων είναι μικρόχερη 
από 9 ηΐβ/1, ενώ σχο σύνολό χους είναι μικρόχερη από 50 ηι§/1. Όσον αφορά 
χις λίμνες, η συγκένχρωση νιχρικών ιόνχων ήχαν μικρόχερη από 2 ιτι§/1 σχο 
90% χων σημείων δειγμαχοληψίας και μικρόχερη από 50 ιτι§/1 σχο σύνολό 
χους. Σχο Ηνωμένο Βασίλειο, η παρακολούθηση κάλυνμε 1122 χοποθεσίες 
άνχλησης επιφανειακών υδάχων με αποχέλεσμα να χαρακχηρισθούν 6 
ευπρόσρληχες ζώνες, που καλύπχουν 9 σημεία υδροληψίας από επιφανειακά 
ύδαχα. Σχην Ιρλανδία, ελέγχθηκαν χα γλυκά επιφανειακά ύδαχα και 
διαπισχώθηκε όχι ορισμένοι ποχαμοί είχαν συγκενχρώσεις άνω χων 40 ηΐβ/1, 
αλλά πάνχως κάχω χων 50 ιτι§/1. Η Γαλλία και η Φινλανδία δεν υπέραλαν 
2 ΟΟΜ(97) 473 χελικό 

_ 
ο 
V© 
-© Ι> 
8 ^ 
υ> ©^ 
|ϊ 
© Οθ 
-© ο 
?• © 
-3 & 
υ> ©/ 
3 ^ 
ω ©/ 
Φ 8 
© Ε 
Οί ίθ 
Ρ" © 
X °* 
5 ©> 
δ © 
> * 
X 8 
? 3 
1/> νρ 
© *ρτ 
©/ £" 
&ύ © 
8 
> ©* 
ν ©/ 
Η £ V-
s) o 

σύνοψη χων αποχελεσμάχων παρακολούθησης χίον σΐ)γκενχρώσεων 
νιχρικών ιόνχων σχα γλϋκά επιφανειακά ύδαχα. 
2.1.2. Υπόγεια ύόατα 
Η Φινλανδία δήλωσε όχι προχίθεχαι να προσδιορίσει για χο\)ς σκοπούς χης 
οδηγίας χα ^πόγεια ύδαχα, σχα οποία η συγκένχρωση νιχρικών ιόνχων 
^περβαίνει χα 15 ηι^/1. Α^xό σημαίνει όχι 0α χαρακχηρίσει χέσσερις 
περιοχές με περιεκχικόχηχα νιχρικών ιόνχίυν άνα) χων 25 ιτι^/Ι και επχά με 
περιεκχικόχηχα άνω χων 15 ιη^/1. η Ελλάδα εκπόνησε μελέχη με ανχικείμενο 
χα ^πόγεια ύδαχα, αλλά λόγίο χου μικρού σχαχισχικού δείγμαχος χων 
μεχρήσεων, χα αποχελέσμαχά χους δεν χρησιμοποιήθηκαν ως ράση για 
χαρακχηρισμούς. Χαρακχηρίσθηκαν χέσσερις "δυνάμει ευπρόσρληχες 
ζώνες"αλλά δεν είναι σαίρές ποιά από χα κριχήρια χου παραρχήμαχος I 
χρησιμοποιήθιικαν χος ράση. Σχην Ιρλανδία, η παρακολούθηση έδειξε όχι σε 
μικρό αριθμό πηγών υπογείων υδάχίον η συγκένχρωση νιχρικών ιόνχων 
υπερέραινε χα 40 ιτΐβ/Ι. Ενχούχοις. χα ύδαχα αυχά δεν χαρακχηρίσθηκαν, 
διόχι οι συγκενχρο')σεις Οείορήθηκαν αποχέλεσμα "κακής διαχειρισχικής 
πρακχικής", όπα)ς η εσφαλμένη χίοροθέχηση φρεαχίων απορροής ή 
κοπροδεξαμενών και η διήθηση από σηπχικούς ρόθρους. Σχην Πορχογαλία, 
χα υπόγεια ύδαχα ελέγχθησαν μόνο σε. χοποθεσίες υδροληψίας, με 
αποχέλεσμα χον πιθανό χίΐρακχηρισμό 5 ζωνών. Το I Ινίομένο Βασίλειο 
παρακολούθησε 461 πηγές υπογείίον υδάχων, από χις οποίες οι 148 
ενχάχθηκαν σε 62 ευπρόσβληχες ζώνες. Από χην παρακολούθηση σχη 
Σουηδία προέκυψε όχι σε καμία περίπχωση οι συγκενχρώσεις σχους 
υδροφόρους ορίζονχες δεν υπερέβαιναν χα 50 ιηιι/1 (ενώ σχις περισσόχερες 
περιπχώσεις ήχαν κάχω χων 5 ιη^/Ι). Σχα φρεάχια, ποσοσχό 5% χων φρεάχων 
ανόρυξης και 1% χων φρεάχων γε,ί'οχρηστις εμφανίζουν συγκενχρώσεις άνω 
χων 44 ιτιυ;/1. Η Γαλλία δεν υπέβαλε σχοιχεία σύνοψης χων αποχελεσμάχων 
από χην παρακολούθηση χης περιεκχικόχηχας χα)ν υπογείίον υδάχων σε 
νιχρικά ιόνχα ούχε σχεχικά με χην κλίμακα χων συγκενχρώσεων. 
2.1.3. Ευτροφισμός 
Η Σουηδία χαρακχήρισε ευχροίρικές σημανχικό ποσοσχό χων ακχών χης, 
πέραν χης λίμνης "Κχη^δ^ΓΓ. Τα ύδαχα που απορρέουν σχις ακχές αυχές 
χαρακχηρίσχηκαν ευπρόσβληχες ζώνες. Σχη Φινλανδία, εκχιμήθηκε η 
καχάσχαση χων λιμών από άπο\|/η ευχροφισμού με βάση χα κριχήρια που 
απαριθμούνχαι σχο σημείο 5.1 χης παρούσας έκθεσης. Οι Οαλάσσιες 
περιοχές χου Φινλανδικού Κόλπου. χου Αρχιπελάγους 8ηηι·ίδΙοιυ£π και χου. 
Βοθνικού Κόλπου κρίθηκίχν ευχροφικές και χαρακχηρίσθηκαν 
ευπρόσβληχες ζώνες. Σχην Ελλάδα, προβλήμαχα ευχροφισμού 
παραχηρούνχαι σε πολλούς κόλποΐ)ς (Σαρο)νικός, Θερμαϊκός, Παγασηχικός, 
Αμβρακικός και Νόχιος Ευβοϊκός). II Πορχογαλία δεν έχει προσδιορίσει 
ύδαχα εκβολών ποχαμών. ακχών ή Οαλασσών, κ<χΟίός δεν υπάρχουν σχοιχεία 
από παρακολούθηση, σχα οποία θα μπορούσε να βασισχεί. Η Ιρλανδία 
αποδίδει χα προβλήμαχα ευχροφισμού χων εσίοχερικών υδάχχον χης σχο 
ίρωσίρόρο, χων δε παλιρροϊ'κών υδάχων χης σε αίχια που δεν εμπίπχουν σχο 
πεδίο εφαρμογής χης οδηγίας για χη νιχρορρύπανσης. Παραδέχεχαι ωσχόσο 
χην ανάγκη λεπχομερέσχερης παρακολούθησης χίον υδάχίον χων εκβολών 
ποχαμών και χων ακχών. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν χαρακχήρισε καμία 
11 
περιοχή με βάση χο κριχήριο χου ευχροφισμού. Η Γαλλία δκν παραθέχει 
σχην έκθεσή χης σύνοψη χο)ν αποχελεσμάχίον. 
2.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 
Όλα χα κράχη μέλη που υπέβαλαν έκθεση πλην ενός. χης Πορχογαλίας, έχουν 
θεσπίσει κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής. σχις περισσόχερες περιπχώσεις ενός 
ενιαίου εγγράφου. Σε ορισμένα κράχη μέλη. ωσχόσο, όπως σχη Δανία και σχη 
Σουηδία, χα μέχρα ποΐ) περιέχοΐ)ν οι κώδικες προβλέπονχαν ήδη σχην ισχύουσα 
νομοθεσία. Άλλα κράχη μέλη. όπως η Γερμανία και χο Λοΐ)ξεμβούργο που 
χαρακχήρισαν χο σύνολο χου εδάφους χους. έχουν συνδυάσει χα μέχρα χων 
κωδίκων και χα προγράμμαχα δράσης σε ένα νομοθέχημα. συνχάσσονχας 
παράλληλα και χωρισχούς κώδικες. 
Οι περισσόχερες χώρες παρέχουν σχην έκθεσή χους ορισμένες πληροίρορίες σχεχικά 
με χον χρόπο προώθησης χων κωδίκων, που συνίσχανχαι σε μέχρα όπίος η παροχή 
υπηρεσιών συμβούλου, η διοργάνοχση κύκλίον επιμορφωχικών μαθημάχων και 
σεμιναρίων και χο έγγραφο ενημερίοχικό υλικό. 
2.3. Προγράμμαχα δράσης 
Όι χώρες που έχουν ήδη καχαρχίσει προγράμμαχα δράσης. δηλαδή η Αυσχρία. η 
Δανία, η Γερμανία, χο Λουξεμβούργο, οι Κάχω Χώρες και η Σουηδία υπέβαλαν χα 
σχοιχεία που απαιχεί χο παράρχημα V παράγραφος 4. Επιπλέον. η Γαλλία υπέβαλε 
ορισμένα σχοιχεία σχεχικά με χον χρόπο εφαρμογής και χην πρόοδο που έχει 
επιχευχθεί. Η Ιρλανδία δεν υπέβαλε καμία πληροφορία σχεχικά με χο σημείο αυχό. 
δεδομένου όχι δεν υποχρεούχαι βάσει χης οδηγίας να καχαρχίσει πρόγραμμα 
δράσης, εφόσον 8εν έχει χαρακχηρίσει ευπρόσβληχες ζώνες. Αξίζει να σημειωθεί 
επίσης όχι οι Κάχω Χώρες, ενώ συνυπέβαλαν με χην έκθεσή χους πρόγραμμα 
δράσης σχην Επιχροπή αργόχερα χο απέσυρα\'. 
2.3.1. Τα μέτρα που απαιτούνται σήμφωνα με το άρβρο 5 παράγραφος 4 
στοιχεία α) και β) 
Τα κράχη μέλη που υπέβαλαν έκθεση υιοθέχησαν διαφορεχικές 
προσεγγίσεις σχο σημείο αυχό. Ορισμένα, όπο>ς η Αυσχρία, αναφέρουν 
απλώς όχι έχουν συμπεριλάβει χα μέχρα που απαιχεί η οόηγία σχο 
πρόγραμμα δράσε.ως. ενώ άλλα. όποκ η Γερμανία. παραθέχουν λεπχομερή 
ανάλυση χων μέχρων που έχουν λά[3ει δυνάμει χου ανωχέρίο άρθρου. 
Περισσόχερες λεπχομέρειες για χο Οέμα (χυχό παρέχονχαι σχις ανχίσχοιχε 
παραγράφους. 
2.3.2. Πληροφορίες που απαιτεί το παράρτημα 111 παράγραφος 4 
Η Αυσχρία, η Γερμανία και χο Λουξεμβούργο εφαρμόζουν χην παράγραφο 4 
χου παραρχήμαχος III με βάση χα. 'κι: Ν ανά ε.κχάριο ανά έχος. ενίί) η Δανία 
και η Σουηδία προχίμησαν να χρησιμοποιούν μονάδες ζίοικού κεφαλαίου 
που ανχισχοιχούν σχις ανίοχέρίο ποσόχηχες. II Γαλλίί/. (χνίχίρέρει όχι ΘΓΧ 
χρησιμοποιεί χις αριθμηχικές χομές κμ Ν ανά εκχάριο ίχν('χ έχος και όχι δεν 
θα επιζηχήσει παρέκκλιση. 
12 
2.3.3. Εφαρμογή συμπληρωματικών μετρων ή ανάληψη ενισχυμένων 
οράσεων σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 5 
Όλα χα κράχη μέλη που υπέ[3αλαν πληροφορίες σχεχικά μ ε χο θέμα αυχό 
θεωρούν όχι είναι πολύ πρόο)ρο ν(χ κρίνουν αν είναι αναγκαίο να λάρουν 
χέχοια μέχρα. Τα περισσόχερα αναφέρουν όχι αναλαμβάνουν χη δέσμευση 
να εφαρμόσουν και άλλα μέχρα. αν και όχαν απαιχηθεί. 
2.3.4. Εφαρμογή προγραμμάτίον π(ψακολυί)()ησης σί)μφα>να με το άρθρο 5 
παράγραφος 6 
Το άρθρο 5 παράγραφος 6 συνίσχαχαι σε δύο απαιχήσεις. Η πρώχη είναι όχι 
όλα χα κράχη μέλη θα πρέπει να ελέγχουν συνεχώς χην αποχελεσμαχικόχηχα 
χων προγραμμάχων δράσης που εφαρμόζουν. Για χο σκοπό αυχό, έχουν 
χεθεί σε εφαρμογή διάφορα συσχήμαχα. 11 Αυσχρία Οεωρεί όχι αρκεί να 
παρακολουθεί χις αλλαγές που σημ.ειώνονχαι. σχις γεωργικές πρακχικές, 
μέσω χων σχαχισχικών για χη λίπανση και των αρι0μηχικ(Ό\' σχοιχείων για χο 
ζωικό κεφάλαιο. Η Δανία διενεργε» λεπχομερή έλεγχο σε έξι περιοχές 
υδρολη\|/ί(χς, ο οποίος καλύπχει χις πρίχκχικέ σε, σχέση με. χη ζ(οική κοπριά 
και χα χημικά λιπάσμαχα καθώς ιαχι μ.ικρο- κ(χι μακροβιολογικούς 
παράγονχες σε 6ιά(ρορα χμήμαχα χου υδρολογικού κύκλου. Οι Κάχω Χώρες 
σκοπεύουν να παρακολουθούν χο ισοζύγιο χου αζώχου σχη γείοργία, ενώ η 
Σουηδία παρακολουθεί χην απόπλυση χων νιχρικών ιόνχων σχα ύδαχα. 
χρησιμοποιώνχας ένα σύνθεχο μονχέλο. Η Γερμανία και χο Λουξεμβούργο 
δεν συμπεριέλαβαν σχην έκθεσή χους πληροφορίες για χο θέμα αυχό. 
Τα κράτΐ] μέλη που επέλεξαν να εφαρμόσουν χο άρθρο 5 σχο σύνολο χου 
εδάφους χους υποχρεούνχαι επίσης \'α παρακολουθούν χην περιεκχικόχηχα 
νιχρικών ιόνχων σχα ύδαχα (επιφανειακά και. υπόγεια) σε. επιλεγμένα σημεία 
μέχρησης, χα οποία χους επιχρέπουν να προσδιορίζουν χην έκθεση χης 
νιχρορρύπανσης χων υδάχίον που έχει γεωργική προέλευση. Από χα σχοιχεία. 
που παρελήφθησαν , προκύπχουν σημανχικές διαφορές μεχαξύ χο)ν κραχών 
μελών ως προς χη διενεργούμενη παρακολούθηση. Η Αυσχρία μεχρά χις 
συγκενχρώσεις νιχρικών ιόνχίον σχ(χ υπόγεια ύδαχα σε 2000 σημεία, σχα 8ε 
γλυκά επιφανειακά ύδαχα σε. 244 σημεία. II παρακολούθηση καχ' 
εφαρμογήν χης οδηγίας δεν καλύπχει χο\' ευχροφισμύ. καθώς Οείορείχαι όχι 
χα αίχιά χου περιορίζονχαι σχο (ρίοσφόρο. Η Γερμανία χρησιμοποιεί 186 και 
15 σημείί/. μέχρησης για ν·(/ παρακολουθεί χην έκχαση χης νιχρρρρύπανσης 
χων υπογείίον και χων γλυκών επκρανειακών υδάχων. ανχίσχοιχα, που έχει 
γεωργική προέλευση. Για χα ύδαχα χ(ον ακχών χρησιμοποιεί 5 σημεία 
μέχρησης. Το Λουξεμβούργο μεχρά χη συγκένχρωση νιχρικών ιόνχων σχα 
υπόγεια ύδαχα σε χέσσερα σημείί/. που Οείορείχαι όχι καλύπχουν επαρκώς 
χους υδροφόρους ορίζονχες χη χώρ<κ:, σχίχ 8ε επιφανειακά ύδαχα σε ένα 
σημείο. Ο ευχροφισμός μεχράχαι σε δύο σημεία. Οι Κάχω Χώρες υπέβαλαν 
συνοπχική περιγραφή χου .ανχικειμένου χων μεχρήσεων. χχορίς όμως 
συγκεκριμένα σχοιχεία σχεχικά με χις χοποθεσίες, χη συχνόχηχα 
δειγμαχοληψίας, χις μεχρούμενες παραμέχρους κ.λπ. Η Δίχνία μεχρόι χην 
περιεκχικόχηχα χων υπογείίον και των γλυκών επκραν,ειακίον υδάχων σε 
νιχρικά ιόνχα σε εθνικό επίπεδο. Για χα γλυκά επιφανειακά ύδαχα, 
εξεχάζονχαι 260 υδαχορρεύμαχα και 5Χ ρυάκια-καθώς κ(χι 37 λίμνες, επίσης 
δε, οι χάξεις πανίδας. Παρακολουθοΐ)νχ(χι ακόμη χα υπόγεκχ ύδίχχα, α.λλά δεν 
13 
υποβλήθησαν συνοπχικά σχοιχεία σχε.χικά με χον αριθμό χων χοποθεσιών, 
όπως επίσης και χα θαλάσσια ύδαχα (βλ. σημείο 4.5.4). 
2.3.5. Πιθανός χρόνος απόκρισης πυν οόάτων στα μέτρα που έχουν ληφθεί 
και βαθμός αβεβαιότητας των σχετικών προβλέψε(ον 
Η Σουηδία είναι χο μόνο κράχος μέλος που υπέβαλε εκχίμηση σχεχικά με χο 
χρόνο καχά χον οποίο αναμένεχαι να αποδώσουν αποχελέσμαχα χα μέχρα 
που περιλαμβάνει χο πρόγραμμα δράσης. Η χώρα υπολογίζει όχι θα επιχύχει 
χην επιζηχούμενη μείωση καχά 50% χου ανθρίοπογενούς (ρορχίου νιχρικών 
ιόνχων χων θαλασσίων υδάχων μέχρι χο 2005. 
14 
3. ΑΥΣΤΡΙΑ 
Η έκθεση υπεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 1 1 Νοεμβρίου 1996. 
3.1. Προσδιορισμός υδάχων και χαρακχηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Έχει χαρακχηρισθεί χο σύνολο χου εδί'χίρους χης χώρας βάσει χου άρθρου 3 
παράγραφος 5 χης οδηγίας. Ι-Ι απόφαση <χυχή ε.λήίρθη για να διασφαλισχεί η 
διαχήρηση χης προσχασίας χο)ν υδάχίον σε, υψηλό επίπεδο σε όλη χην έκχαση χης 
Αυσχρίας. 
3.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 
Ο κώδικας ορθής γείοργικής πρακχικής άρχισ.': να ισχύει. χην Ιη Ιίχνουαρίου 1996 
και η εφαρμογή χου προωθείχαι (χπό χην 1 'εωργική Συμβουλεηχική Υπηρεσία, χα 
Αγροχικά Επιμεληχήρια και χους συνδικαλισχές. 
3.3. Προγράμμαχα δράσης 
Το πρόγραμμα δράσης θεσπίσχηκε σε, ομοσπονδκχκό επίπεδο και πρέπει να 
εφαρμόζεχαι από χα Γδικΐοι*. 
5.5.7. Τα μέτρα που απαιτοΰνται σήμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4 
στοιχεία α) και β) 
Το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει χα μέχρα που επιβάλει η οδηγία. 
Επιπλέον, ορίζει ένα ανώχαχο ε,χήσιο όριο 210 1<» Ν ανά εκχάριο για χην 
ποσόχηχα λιπασμάχων που επιχρέπεχαι να δκχσπείρεχαι. Σχην ποσόχηχα 
0Λ)χή συ\η)πολογίζονχαι χόσο η ζίοική κοπριά όσο και χ<χ χημικά λιπάσμαχα. 
3.3.2. ϋληροφορίες πον απαιτεί το παράρτημα III παράγραφος 4 
Για χην περίοδο ισχύος χου πρώχου προγράμμαχος δράστις, η μέγισχη 
ποσόχηχα κοπριάς πο\) επιχρέπεχίχι να δκχσπείρεχαι είναι 210 κ.^ Ν ανά 
εκχάριο σχην περίπχωση χιον χορχολιβαδικών και αρόσιμων εκχάσεων με 
φυχική κάλυψη χο χειμώνα και 175 κ^ Ν ανά εκχάριο σχην περίπχωση 
κσ.λλιεργημένίον εκχάσεων χιορίς φυτική κάλυψη χο χειμ(ί)να. 
5.5.5. Συμπληρωματικά μέτρα // ;:νιηχυ/ιέν;:ς όράσεις 
Θεωρείχαι επί χου παρόνχος πολύ πρόωρο ν(χ κριθεί αν 0α απαιχηθεί 
ενισχυμένη δράση υπό χην έννοια χης οδηγίας. 
3.3.4. ΙΙρογράμματα παρακολοήθησης βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 6 
Το δίκχυο παρακολούθησης · χης Λυσχρίας σχημαχίζεχαι από 244 σημεία 
μέχρησης σχα γλυκά επιφανειακά ύδαχα και 2000 σημεία μέχρησης σχα 
υπόγεια ύδαχα. Τα σημανχικά υδαχορρεύμαχα ελέγχονχαι 12 φορές εχησίως, 
χα 8ε υπόγεια ύδαχα 4 φορές. 
Τα επιφανειακά ύδαχα, επί 4536 μεχρήσείον που διενεργήθηκαν από το 1991 
έως χα μέσα χου 1995, σε ποσοσχό 98.4% χα αποχελέσμαχα ήχαν κάχω χων 
15 
25 πι§/1. Μόνο σε δύο περιπχώσεις διαπισχώθηκε υπέρβαση χης οριακής 
χιμής χων 50 ιτι§/1, δηλαδή ποσοσχό 0,04%. Ο ευχροφισμός χων γλυκών 
επιφανειακών υδάχων (η Αυσχρία δεν διαθέχει θάλασσες) αποδίδεχαι 
αποκλεισχικά σχο φωσφόρο και, ως εκ χούχου, δεν καλύπχεχαι από χην 
οδηγία. 
Όσον αφορά χα υπόγεια ύδαχα, από χο 1991 έως χα μέσα χου 1995, χο 85% 
χων 18277 δειγμάχων υπολείπονχαν χης οριακής χιμής χων 50 ιτΐβ/1. 
Το ανωχέρω δίκχυο παρακολούθησης θεωρείχαι επαρκές για χη μελέχη χων 
μεχαβολών χης ποιόχηχας χων υδάχων σύμφωνα με χο άρθρο 5 παράγραφος 
6. Επιπλέον, παρακολουθούνχαι οι γεωργικές πρακχικές μέσω χων 
σχαχισχικών για χη χρήση λιπασμάχων και χων αριθμηχικών σχοιχείων για 
χο ζωικό κεφάλαιο. 
5.5.5. Υποθέσεις σχετικά με το χρόνο επίτευξης των στόχων της οδηγίας 
Εκχιμάχαι όχι ι σχόχοι χης οδηγίας έχουν ήδη επιχευχθεί σχα επιφανειακά 
ύδαχα. Όσον αφορά χα υπόγεια ύδαχα, χο πρόγραμμα δράσης προρλέπεχαι 
όχι θα αποχρέψει χην περαιχέρω υποράθμιση χης ποιόχηχάς χους. 
Επισημαίνεχαι όχι η μέση ένχαση λίπανσης σχη χώρα είναι 49 κ.§ Ν ανά 
εκχάριο καλλιεργημένου εδάφους για χη ζωική κοπριά και 33 κ.£ Ν ανά 
εκχάριο για χα χημικά λιπάσμαχα. Αυχό συνεπάγεχαι όχι, αν σχο μέλλον η 
εφαρμογή ζωικής κοπριάς φθάσει χα 210/170 κ.£ Ν ανά εκχάριο σε όλη χην 
έκχαση χης Αυσχρίας, η ποιόχηχα χων υπογείων υδάχων θα υποΡαθμισχεί 
σοβαρά. 
Η Αυσχρία θεωρεί επίσης όχι, για να επιχευχθούν οι σχόχοι που θέχει η 
οδηγία, απαιχούνχαι χα ακόλουθα συμπληρωμαχικά μέχρα: 
• περαιχέρω επέκχαση χων αγρο- περιβαλλονχικών πληρωμών, 
• επικένχρωση χης γεωργικής πολιχικής χης ΕΕ σχην αρχή χης αειφορίας, 
• εφαρμογή χων ανωχάχων οριακών χιμών λίπανση σε όλα χα κράχη μέλη 
χωρίς εξαιρέσεις, ώσχε να μεχριασχούν οι χυχόν υφισχάμενες 
σχρεβλώσεις χου ανχαγωνισμού. 
16 
4. ΔΑΝΙΑ 
Η έκθεση υπερλήθη σχην Επιχροπή σχις 20 ΔεκεμΡρίου 1996. 
4.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Έχει χαρακχηρισθεί χο σύνολο χου εδάφους χης χώρας ράσει χου άρθρου 3 
παράγραφος 5 χης οδηγίας. 
4.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Το θέμα αυχό καλύπχεχαι σχο επόμενο σημείο που αφορά χο πρόγραμμα δράσης. Η 
ενημέρωση χων γεωργών και η προώθηση χων κωδίκων εξασφαλίζονχαι με χην 
αποσχολή λεπχομερούς καθοδηγηχικού υλικού σχους γεωργούς καθώς και μέσω 
χων χοπικών κένχρων παροχής υπηρεσιών συμΡούλου. Το Γεωργικό 
ΣυμΡουλευχικό Κένχρο παρέχει συνδρομή σε κάθε γεωργό, π.χ. με χην καχάσχρωση 
σχεδίων αμειψισποράς και λίπανσης και με χον υπολογισμό χης επαρκούς 
αποθηκεχευχικής ικανόχηχας. 
4.3. Προγράμματα δράσης 
4.5.7. Τα μέτρα που απαιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4 
στοιχεία α) και β) 
Το πρόγραμμα δράσης χης Δανίας αποχελείχαι από 5 Ρασικά σχοιχεία, που 
εξεχάζονχαι χωρισχά: 
4.3.1.1. Διαχάξεις για χον περιορισμό χων εκροών από χα γεωργικά 
απόρληχα 
Έχουν καθορισχεί υποχρεωχικά πρόχυπα, όπως πρόχυπα για χις 
εγκαχασχάσεις αποθήκευσης κοπριάς, χις αυλές χων αγροκχημάχων, χους 
χώρους αρμέγμαχος και χα σχόμια εξόδου λυμάχων. Για παράδειγμα, για χην 
αποχροπή χης εξάχμισης αμμωνίας και χις εγκαχασχάσεις αποθήκευσης, οι 
δεξαμενές υγρής κοπριάς που δεν είναι εφοδιασμένες με συμπαγές ελεύθερο 
κάλυμμα πρέπει να καλύπχονχαι με εναλλακχικά συμπαγή καλύμμαχα. Οι 
ακάλυπχες δεξαμενές υγρής κοπριάς πρέπει να είναι εφοδιασμένες με σχόμιο 
πλήρωσης χοποθεχημένο κάχω από χην επιφάνεια χου υγρού και 
ασφαλισμένο καχά της ανχιρροής ενώ χα λοιπά συσχήμαχα πλήρωσης πρέπει 
να είναι σχεδιασμένα έχσι ώσχε να αποκλείεχαι χο ενδεχόμενο ρήξης χου 
ελεύθερου καλύμμαχος. 
4.3.1.2. Διαχάξεις για χη διασπορά κοπριάς σχο έδαφος 
Οι διαχάξεις αυχές ορίζουν χις χρονικές περιόδους καχά χις οποίες δεν 
επιχρέπεχαι η διασπορά κοπριάς. Ορίζουν επίσης χρονικές περιόδους καχά 
χις οποίες η κοπριά θα πρέπει να ενχαφιάζεχαι σχο έδαφος με άροχρο: λόγου 
χάριν, η υγρή κοπριά και χα απόρληχα από χα φρεάχια απορροής, που 
διασπείρονχαι σε εδάφη χωρίς φυχική κάλυψη, πρέπει να ενσωμαχώνονχαι σ' 
αυχά χο συνχομόχερο δυναχό και χο αργόχερο ενχός 12 ωρών, ώσχε να 
περιορίζεχαι η εξάχμιση αμμωνίας. 
17 
4.3.1.3. Υποχρέωση αμειψισποράς, προγραμμαχισμού χης λίπανσης και 
λογισχικής λιπασμάχων 
Από χο ,1988, οι δανοί γείοργοί οφείλουν να καχασχρώνουν σχέδια 
υποχρεωχικής αμει\|/ισποράς και λίπανσης, χα οποία καλύπχουν χην περίοδο 
από 1ης Αυγούσχου έως 31 Ιουλίου. Ορισμένες καλλιέργειες, όπως χα 
χειμερινά δημηχριακά, οι εναλλακχικές καλλιέργειες και χα φυχά με μακρές 
περιύδους ανάπχυξης, ορίζονχαι (ος "πράσινε,ς καλλιέργειες" και πρέπει να 
συγκροχούν χο 65% χης καλλιεργήσιμης έκχασης χου αγροκχήμαχος 
εκμεχάλλευσης. Σχα σχέδια λίπανσης οι γείοργοί ΐ)ποχρεούνχαι να 
υπολογίζουν χις καχ' εκχίμηση ανάγκες χους σε εφαρμογή αζώχου και 
φωσφόρου σύμφωνα με χις καλύχερες <χπύ οικονομική άποψη δοσολογίες 
και να δηλώνουν ποιοί χύποι λιπασμάχων θα συνθέσουν χο σύνολο. Τα 
σχέδια αυχά πρέπει να χίθενχαι σχη διάθεση χων αρμοδίων αρχών και να 
αναθεωρούνχαι σε περίπχίοση μεχαγενέσχερίον αλλαγών. Η συνολική 
εφαρμογή λιπασμάχων. όπου συμπεριλαμβάνεχαι η πραγμαχική ποσόχηχα 
αζώχου που περιέχει η ζίοική κοπριά. δεν τχρΓ.πε.ι να υπε.ρβίχίνε,ι χα επίπεδα 
που ορίζουν οι αρμόδιε,ς αρχές γκχ χην ε,κάσχοχε. καλλιέργεια. Επιπλέον, 
πρέπει να χηρείχαι η ελάχισχη αποδοχικόχηχα χρήσης χου (χζώχου από ζωική 
κοπριά και από χα λοιπά οργανικά λιπάσμίχχα. Σχεχικά παραδείγμαχα 
παραχίθενχαι σχον πίνακα 2, όπου οι αριθμοί υποδηλώνουν χις επιδράσεις 
καχά χο πρώχο έχος ενώ οι επιδράσεις χου δεύχερου έχους (παραμένουσα 
επίδραση από χο πρώχο έχος) φαίνονχαι (χπό χοΐ)ς ίχριθμούς που 
αναγράφονχαι σε παρένθεση: 
Πίνακας 2: Ελάχισχη αποδοχικόχηχα χρήσης χου αζώχου από ζί,οική κοπριά 
και από χα. λοιπά οργανικά λιπάσμαχα. 
Τύπος ζωικής 
κοπριάς '^ΐββ; ·.·' • •· αποδοτικότητα χρήσης: 
Υγρή κοπριά χοίρίον 1.8.97 50% (+10) 
Υγρή κοπριά [3οοειδών 1.8.97 45% (+10) 
Αχυροσχρώμνη ΪΧ% 15 % (+15) 
Λοιποί χύποι 1.8.95 40 % (+ 0) 
κοπριάς 
Το Δανικό Κοινοβούλιο αναίρέρει σε. \|/ήφισμά χου όχι οι ανί,οχέρω χιμές 
ε.λάχισχης αποδοχικόχηχας χρήσης πρέπε.ι πί'χνχοχε, να (χυξίχνονχαι ιχνάλογα 
με χις χεχνικές ικανόχηχες. 
11 λογισχική λιπ<χσμάχων επεβλήθη το 1993 κιχι απαιχεί (χπό κάθε γεωργό να 
υπολογίζει χη συνολική ζήχηση και χρήση αζίοχούχίον λιπασμάχων σχις 
καλλιέργειες τιχς εκμεχάλλευσής χου, χην (χποδοχικόχηχα χρήσης χου 
συνολικού αζώχου χης ζωικής κοπρκχς και χη συνολική ποσόχηχα αζώχου 
18 
που είναι αποθηκευμένη σχην εκμεχάλλευση. Οι σχεχικές εκθέσεις πρέπει να 
υποράλλονχαι σχις αρμόδιες αρχές όποχε χις ζηχούν. Τόσο χα σχέδια 
λίπανσης όσο και οι λογαριασμοί λιπασμάχων πρέπει να Ρασίζονχαι σχις 
ονομασχικές χιμές χης περιεκχικόχηχας χης ζωικής κοπριάς σε θρεπχικές 
ουσίες συναρχήσει χου συσχήμαχος σχαρλισμού και χης χρήσης σχρωμνών. 
Εναλλακχική δυναχόχηχα είναι ο υπολογισμός χης περιεκπκόχηχας σε άζωχο 
από εξουσιοδοχημένα εργασχήρια. 
4.3.1.4. Ικανόχηχα αποθήκευσης κοπριάς 
Η ελάχισχη ικανόχηχα αποθήκευσης είναι έξι μήνες. Επειδή όμως η 
ικανόχηχα αποθήκευσης πρέπει να επαρκεί για να εξασφαλίζεχαι η διασπορά 
χης κοπριάς σχο έδαφος σύμφωνα με χις διαχάξεις που χη διέπουν και με χην 
αποδοχικόχηχα χρήσης χων θρεπχικών ουσιών που περιέχει η κοπριά, χην 
οποία ορίζουν οι αρμόδιες αρχές, η ανωχέρω χρονική περίοδος μεχαχρέπεχαι 
σχην πράξη σε εννέα μήνες. 
4.5.2. Πληροφορίες που απαιχεί το παράρτημα III παράγραφος 4 
Το πέμπχο μέρος χου προγράμμαχος δράσης συνίσχαχαι σχον καθορισμό 
ανωχάχων οριακών χιμών για χις ποσόχηχες κοπριάς που διασπείρονχαι σχο 
έδαφος κάθε χρόνο. Τα όρια αυχά Ρασίζονχαι σχον αριθμό χων ζώων. Μέχρι 
χις 19 ΔεκεμΡρίου 1999, μια μονάδα ζωικού κεφαλαίου ανχισχοιχεί σε μια 
γαλακχοπαραγωγό αγελάδα μεγάλου κοπαδιού. Οι δόσεις παραχίθενχαι σχο 
πίνακα 3. 
Πίνακας 3: Μέγισχες δόσεις για χη ζωική κοπριά 
Τύπος εκμετάλλευσης Μονάδες 
ζωικού 
κεφαλαίου Αντιστοιχία σε κ§ 
Ν/εκτάριο/έτος 
Βοοειδή 2,3 265-300 
Χοίροι ΐ/7 136-180 ~~ 
Πουλερικά 2$ 160-190 
Συνδυασμός Ροοειδών / χοίρων 2,0 230 
Οι διαφορές αυχές αιχιολογούνχαι με ράση χα φυχά που καλλιεργούνχαι 
συνήθως σε κάθε συγκεκριμένου χύπου εκμεχάλλευση. Από χις 19 
ΔεκεμΡρίου 1999, μια μονάδα ζωικού κεφαλαίου (ΕΙΓ) ορίζεχαι ως 100 κ.§ 
αζώχου και χο ανώχαχο όριο καθορίζεχαι σε 2,1 Γυ/εκχάριο εχησίως, ενώ 
από χις 19 ΔεκεμΡρίου 2003 χο όριο αυχό μειώνεχαι περαιχέρω σε 1,7 
Ευ/εκχάριο εχησίως. Οι εκμεχαλλεύσεις σχις οποίες περισσόχερο από χο 
50% χης έκχασης που διαχίθεχαι για διασπορά κοπριάς είναι σπαρμένο με 
χεύχλα και χορχονομή, υπόκεινχαι σε ειδικούς κανόνες. 
19 
Παρέχεχαι η δ^ναxότητα χρήσης συμφωνιών μίσθωσης για τη διάθεση της 
κοπριάς εντός της γεωργικής εκμετάλλευσης. 
4.3.3. Συμπληρωματικά μέτρα ή ενισχυμένες δράσεις 
Η Δανία έχει δεσμευτεί να μειώσει κατά 50% μέχρι το 2000 τις απώλειες 
νιτρικών ιόντων λόγω απόπλυσης. 'Εχει προβλεφθεί η εφαρμογή και άλλων 
μέτρων ανάλογα με την πρόοδο που 0α σημεΐίθθεί στην επίτευξη του στόχου 
του 50%. Ζητήθηκε από τις περιφερειακές (χρχές να προσδιορίσουν από το 
1997 περιοχές ιδιαίτερης αξίας από πλευράς άντλησης πόσιμου νερού από 
τα υπόγεια ύδατα. 
4.3.4. Αποτελέσματα των προγραμμάτων παρακολοΰθησης βάσει του 
άρθρου 5 παράγραφος 6 
Υπάρχει πλήρες σύστημα παρακολούθησης και σύνταξης εκθέσεων. Σχις 
επόμενες παραγράφους παρέχεται περίληψη των στοιχείίον χίοριστά για 
κάθε τύπο υδάτων. 
4.3.4.1. Υδατορρεύματα και ρυάκια 
Από μετρήσεις σε 260 υδατορρεύματα και 58 ρΐ)άκια διαπιστώθηκε ότι οι 
σ^γκεντρώσεις αζώτοϋ ιαχμαίνονταν μεταξύ 1,5 και 10,2 ιχις/Ι (πο^ 
ισοδ^ναμούν με 6 έως 45 ιτΐβ/Ι νιτρικών ιόντων). Δεν διαπιστώθηκαν 
σημαντικές μεταΡολές των σΐ)γκεντρώσείον αΐ)τών την περίοδο 1989 - 94. 
Στο 75% το^ σϋνόλοΰ των εκτιμήσεων βρέθηκε πανίδα των τάξεων II και II-
III ενώ στο 10% τοΐ) συνόλου τίον εκτιμήσεων συναντάται πανίδα της 
τάξεως III ή ανίοτέριον τάξε.(ον. 
4.3.4.2. Υπόγεια ύδατα 
Η περιεκτικότητα των υπογείων οδάτων σε νιτρικά ιόντα παρουσιάζει 
μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με τη γεωγραφική θέση και το βάθος. Στις 
κατηγορίες υπογείων υδάτων Α και Β, τα αποτελέσματα από το 25% 
περίπου των αναλύσεων υπερέβαιναν τα 50 ιυ^/1. Το πρόβλημα έχει ακραίες 
διαστάσεις στους αμμώδεις υδροφόρους ορίζονχες αλλά παραμένει ένχονο 
και στους ασβεστολιθικούς. Παρότι έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην 
περιστολή των συγκεντρώσεων νιτρικών ιόντων στα ύδατα ποΐ) 
χρΐ]σιμοποιούνται για πόσιμο νερό, σε. σημείο ίόστε το 71% των υδάτων 
αυχών να εμφίχνίζοΐ)ν σήμερα συγκεντρώσεις κάτίο πον 5 ιη^/1, αντό 
οφείλεται κυρίως στη μετατόπιση των σημείί.ον υδροληψίας προς 
υδροφόρους ορίζοντες με μικρότερη ρύπανση και όχι σε βελτίωση της 
ποιότηταο των υπογείίον υδάτίον. 
4.3.4.3. Λίμνες 
Παρακολουθούνται 37 λίμνες που Οεωρούνται (χντιπροσωπευχικές και στις 
οποίες διαπιστώθηκε σημαντική πτώση της εχήσιας μέσης συγκέντρωσης 
φωσφόρου <χπό 0,206 σε. 0.154 ηιμ/1 171. Αε,ν πίχρίχτηρήθηιαχν (χλλίχγές σχη 
ροή αζώχοΐ) σχις συγκεκριμένες λίμνε.ς ούχε σχις συγκεν'χρώσεις ^xζώxο^ σχα 
ύδαχά xο^ς. Παρόλα αΐ)χά. ()ε^ορε,ίx(xι όχι έχει βελχιωθεί η καχάσχαση ως 
προς χον ευχροφισμό. 
20 
4.3.4.4. Θαλάσσια ύδατα 
Το πρόγραμμα παρακολούθησης έχει κατασχρωθεί έχσι ώσχε να επιχρέπει 
χην ανίχνευση χων μεχαβολών σχις ακόλουθες παραμέχρους: 
• 
• ύπαρξη ζώων και φυχών σε διάφορους υποχομείς χων θαλασσίων 
υδάχων, 
βιολογικές και φυσικοχημικές κλίσεις από χην ξηρά μέχρι χα θαλάσσια 
ύδαχα μέσω χων υδάτων χων ακχών, 
βιολογικές και φυσικοχημικές κλίσεις καχά μήκος χης ακχογραμμής χης 
Γιουχλάνδης και 
βιολογικές και φυσικοχημικές κλίσεις για μέσου χων εσωχερικών 
υδάχων. 
Από χην έναρξη χου προγράμμαχος παρακολούθησης δεν σημειώθηκαν 
σημανχικές αλλαγές σχις χειμερινές και χις θερινές μέσες συγκενχρώσεις 
αζώχου. Παραχηρήθηκε όμως σημανχική πχώση χων συγκενχρώσεων 
φωσφόρου σχα περισσόχερα φιόρδ και παράκχια ύδαχα, κυρίως λόγω 
μείωσης χων εκπομπών από σημειακές πηγές. 
4.3.4.5. Παρακολούθηση της ξηράς 
Έξι περιοχές υδροληψίας που περιβάλλονχαι από καλλιεργημένες εκτάσεις 
αποτελούν αντικείμενο λεπτομερούς παρακολούθησης των γεωργικών 
εκπομπών και πρακτικών. Εκτός από το άζωτο, παρακολουθούνται πολλές 
άλλες μακρο- και μικροσυγκεντρώσεις σε διάφορα διαμερίσματα χου 
υδρολογικού κύκλου, όπως π.χ. σχη ζώνη χων ριζωμάχων χων 
καλλιεργημένων εδαφών, σχα ύδαχα αποστράγγισης, σε διαφορεχικά βάθη 
χων υπογείων υδάχων καθώς και σχα επιφανειακά και χα ρέονχα ύδαχα. 
Επιπλέον, καλύπχονχαι οι γεωργικές πρακχικές που συνδέονχαι με τη ζωική 
κοπριά και τα χημικά λιπάσμαχα. Από χις μελέχες προέκυψε όχι απώλειες 
λόγω απόπλυσης για χο σύνολο χων σημείων υδροληψίας μειώθηκαν καχά 
14% χην περίοδο μεχαξύ 1989/90 και 1994/95. Η μείωση αυχή θεωρείχαι 
αποχέλεσμα χης βελτίωσης χων γεωργικών πρακχικών, όπως η επιλογή χου 
καχαλληλόχερου χρόνου για χη διασπορά ζωικής κοπριάς. 
4.3.5. Υποθέσεις σχεχικά με χο χρόνο επίχευξης χων σχόχων χης οδηγίας 
Εκχιμάχαι ότι, όχαν υλοποιηθεί η επιδιωκόμενη μείωση καχά 50%, θα έχουν 
επιχευχθεί οι σχόχοι της οδηγίας όσον αφορά τα υπόγεια και τα γλυκά 
επιφανειακά ύδατα. Στην περίπτωση του ευτροφισμού των θαλασσών η 
κατάσταση είναι πιο συγκεχυμένη, αλλά από υπολογισμούς συνάγεται όχι χο 
ανωχέρω ποσοσχό μείωσης θα τι·ς προσχαχεύσει από χον ευχροφισμό. Ο 
σχόχος αυχός επιδιώκεχαι να επιχευχθεί χο 2000. Τα ήδη εφαρμοζόμενα 
μέχρα οδήγησαν σε κάποια μείωση αλλά δεν είναι βέβαιο αν θα χρειασχεί να 
ενχαθούν σχο μέλλον. Αυχό θα κριθεί μεχά χην επισκόπηση που 
προβλέπεχαι να γίνει χο 1998. Πάνχως, χο Δανικό Κοινοβούλιο εμμένει στη 
δέσμευση για χην επίχευξη χου σχόχου και πιεζει χην κυβέρνηση να λάβει 
και άλλα μέχρα. 
21 
5. ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
Η έκθεση υπερλήθη σχην Επιχροπή σχις 19 Σεπχεμβρίοΐ) 1996. 
5.1. ΙΊροσδιορισμός υδάχων κ<χι χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Για χην αξιολόγηση χων υδάχων με βάση χο κριχήριο χου ευχροφισμού, χο 
φινλανδικό Περιβαλλονχικό Ινσχιχούχο έχει εκπονήσει ένα σύσχημα ποΐ) 
χρησιμοποιήθηκε για να προχαθούν σχο Υπουργείο Περιβάλλονχος περιοχές προς 
χαρακχηρισμό. Τα κριχήρια χου σΐ)σχήμαχος είναι χα εξής (δεν έχοΐ)ν ύλα εφαρμογή 
σε κάθε χύπο υδάχων): 
• οι χιμές χλωροφύλλης-α εμφανίζουν μέσο όρο άνω χιον 2,5 μ»/1 μεχαξύ Μα'ί'ου 
και Σεπχεμβρίου ή υπερβαίνουν μια μέγισχη συγκένχρωση. που έχει καθοριστεί 
σε 8 μιι/1 σε τρία δείγματα καχά χη διάρκεια χης περιόδου ανάπτυξης· 
• η επιφάνεια της λίμνης είναι μεγίχλύτερη από I ΚΠΓ· 
• η διάμεσος του λόγου άζφίοτος/φωσφόρος είναι μικρότερη από 5 μεχαξύ Μάίου 
και Σεπχεμβρίου και σε χρία τουλάχισχον δε,ίγμαχα Ν και Ρ που έχουν ληφθεί 
χαυχόχρονα-
• η γεωργία αποτελεί σχη σημανχικόχερη πηγή εισροών αζώτου· 
• χο ισοζύγιο χου λόγου Ορεπχικών στοΐ/τ.ίων για χο άζωχο και χο φωσφύρο σχη 
θαλάσσια περιοχή είναι μεγαλύτερο από 1. 
Δεν έχουν χαρακχηρισθεί επίσημα ευπρόσβληχες ζιί)νε.ς αλλά προβλέπεχαι όχι θα 
χαρακτηρισθεί το 10-15% των καλλιεργήσμκον ε,κτάσείϋν. Για τους σκοπούς της 
οδηγίας, τα ευπρόσβλητα από χα νιτρικά ιό\τ(χ υπόγεια ύδίχτοχ θα ορίζονται ως οι 
περιοχές στις οποίες η συγκέντρωσΐ] νιτρικι'ο\' ιόντων ι>περβαίνει τα 15 ιηιι/1 και η 
ρύπανση προκαλείται από απορρίψεις <χπό γείοργικές πηγές, όπως τα λιπάσματα και 
η κτηνοτροφία. Ο ορισμός ^x^τός ενδέχΓ.τίχι να οδηγήσει στο χίχρακτηρισμό 
τεσσάρ^ύν περιοχών, όπο^ η περιεκτικόχηχα σε νιτρικά ιόντα υπερβαίνει τα 25 πΐβ/1, 
και επτά περιοχών με περιεκτικότητα σε. νιτρικά ιόντα μεγαλύτερη από 15 ιη^/1. 
Επιπλέον, ο Φινλανδικός Κόλπος, το Αρχιπέλαγος 8αοΓΪ5ΐοιπΰΐ·ί και ο Βοθνικός 
Κόλπος έχουν χαρακτηρισθεί θαλάσσιες περιοχές ευπρόσβλητες από χα νιτρικά 
ιόντα. 
5.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρίχκτικής 
Καταρχίσχηκε ένας κώδικας ορθής γκωργικής πρακτικής και διανεμήθηκε σε όλους 
τους γεωργούς της χώρας το 1994. Αε,ιχουργεί πλήρες σύσχημα αγρο-
περιβαλλονχικής επιμόρφιοσης και ενημέρίοσης, ενώ η πληροφόρηση σχεχικά με χα 
μέχρα που περιλαμβάνει ο κίοδικας θείορείχίχι ικανοποιηχική. 
5.3. Προγράμματα δράσης 
Δεν υπεβλήθη πρόγραμμα δράσΐ]ς. 
22 
6. ΓΑΛΛΙΑ 
Η έκθεση υπεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 23 Δεκεμβρίου 1996. 
6.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακχηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Ο προσδιορισμός χων υδάχων βασίσχηκε σχο διάχαγμα αριθ. 93-1038 χης 27ης 
Αυγούσχου 1993. Οι εργασίες συνχονίζονχαν σε επίπεδο λεκάνης απορροής και 
περιελάμβαναν χη συγκρότηση ομάδων εργασίας σε κάθε διοικητικό διαμέρισμα 
(άιροτχβΓηεπΐ) καθώς και εκτενείς διαβουλεύσεις. Καχ' αυχόν χον χρόπο, οι εργασίες 
προσδιορισμού ολοκληρώθηκαν σε 90 από χα 96 διοικηχικά διαμερίσμαχα. Σε 69 
διοικηχχκά διαμερίσμαχα χαρακτηρίσθηκαν ευπρόσβληχες ζώνες, οι οποίες 
καλύπχουν σχεδόν 12 εκαχομμύρια εκχάρια, που ανχιπροσωπεύουν περίπου χις 
μισές καλλιεργήσιμες εκτάσεις της Γαλλίας. Οι εν λόγω ζώνες απεικονίζονται στο 
σχήμα 2. Τα 6 διοικητικά διαμερίσμαχα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τις 
εβγασίες προσδιορισμού και χαρακτηρισμού είναι περιοχές που ανχιμεχωπίζουν 
ιδιαίχερα προβλήμαχα, λόγω χου περιασχικού χαρακχήρα χους. 
Σχην έκθεση δεν αναφέρεχαι ποιά από χα κριτήρια χρησιμοποιήθηκαν για το 
χαρακτηρισμό κάθε ευπρόσβλητης ζώνης. 
6.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Ο κώδικας ορθής γεωργικής πρακχικής ορισχικοποιήθηκε σχις 22 Νοεμβρίου 1993 
και διανεμήθηκε από χην κυβέρνηση, χη διευθύνουσα επιχροπή για χον περιορισμό 
της ρύπανσης των υδάτων από χα νιχρικά και χα φωσφορικά ιόνχα και από χα 
φυχοπροστατευχικά προϊόνχα (ΟΟΚΡΕΝ), χα Αγροχικά Επιμεληχήρια και τις 
επαγγελματικές οργανώσεις. 
Η εφαρμογή του κώδικα προωθείχαι μέσω συσκέψεων, σεμιναρίων και συνεδρίων, 
χόσο σε εθνική όσο και σε περιφερειακή κλίμακα. Διοργανώθηκαν επιμορφωχικοί 
κύκλοι μαθημάχων για χους γεωργικούς συμβούλους. Διεξάγεχαι επίσης έρευνα, 
χόσο σχο ύπαιθρο σε πειραμαχικά αγροκχήματα, όσο και σε θεωρητικό επίπεδο. 
Έχουν προγραμματισθεί και άλλες δρασχηριότητες, όχαν χεθούν σε εφαρμογή χα 
προγράμμαχα δράσης. 
6.3. Προγράμματα δράσης 
Σύμφωνα με χην υπουργική εγκύκλιο χης 24ης Ιανουαρίου 1995 κάθε διοικηχικό 
διαμέρισμα, χου οποίου χο έδαφος περιλαμβάνει ευπρόσβλητη ζώνη, οφείλει να 
καχαρχίσει πρόγραμμα δράσης με βάση χις απαιχήσεις του διατάγματος αριθ. 
96/163 της 4ης Μαρτίου 1996. Στα προγράμμαχα δράσης πρέπει να 
συμπεριλαμβάνονχαι χα μέχρα χου κώδικα ορθής γεώργικής πρακχικής, 
λαμβανομένων υπόψη των χοπικών συνθηκών και μεχά από ιεράρχηση χων 
κινδύνων που ενέχουν ορισμένες γεωργικές πρακχικές. 
Η Γαλλία θα χηρήσει τις ποσόχητες 210 και 170 κ.§ Ν ανά εκτάριο ετησίως, καθεμία 
από τις οποίες θα εφαρμοστεί το τελευταίο έτος ισχύος του πρώτου και του 
δεύτερου προγράμματος δράσης, αντίστοιχα. Δεν θα υπάρξει παρέκκλιση των 
ποσοτήτων αυτών. 
23 


8 ^ 
^ ο 
8 | 
Η & 
£> © 
8 & 
©/ ω 
© (Ο 
8 Η 
8 
8 
£ (Ο 
©/ Ρ κ ^ 
^ ο 
^ οο 
« ο 
ο$ 
8 Η 
^1 3/ 
0 0 Γ 
1 

Το διάχαγμα χης 4ης Μαρχ^ 1996 δίνει ενχολή σε κάθε διοιια]χικό διαμέρισμα να 
εφαρμόσει συμπληρωμαχικά μέχρα ή να αναλάβει ενισχΐ)μένες δράσεις σύμφωνα με 
χο άρθρο 5 παράγραφος 5, αν χρειάζεχαι. και να χα προσδιορίσει επακριβώς σχα 
επιμέροΐ)ς προγράμμαχα δράσης. Έχοΐ)ν ληίρθεί μέχρα σε εθνικό επίπεδο για χην 
Γχπαγόρευση χης κατασκευής νέίον εγκιχταστάσειον ή τιον αυξήσεων στην 
πυκνότητα Ροσκής σε περιοχές όπου παρί^)σιάζονται διαρθρίοτικά πλεονάσματα 
κοπριάς λόγω της κτηνοτροφίας. Οι περιοχές ιχυτές βρίσκονται κυρίίος στη Βρετάνη 
αλλά Κ(χι σε, τμήματα των περιφερειών Γοϊιν κίχι. ΚΙιτιΐϋ ΑΙροκ. 'Πχ ανωτέρω μέχρα 
θα αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος των προγραμμάτων δράσης. 
Για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων δράσης θα 
χρησιμοποιηθούν διάφοροι δείκτες. Η παρακολούθηση θα καλύψει τόσο την 
υδρολογική κατάσταση όσο και τις αλλαγες στις γεωργικές πρακτικές και θα 
διενεργείται σε διάφορα επίπεδα. Κατά την περίοδο ισχύος των προγραμμάτων 
δράσης, αρμόδια για την παρακολούθηση πον γεωργικών πρακχικών θα είναι τα 
Αγροτικά Επιμελητήρια, συνεπικουρούμενιχ από τα αρμόδια κυβερνητικά όργανα 
και τους Οργανισμούς Υδόιτίον. 
Δεν αναφέρεται πιθανή ημερομηνία απόκρισης τίον υδάτχον των ευπρόσβληχων 
ζωνά)ν σχΓΧ μέxρ^x χων προγραμμ^xxων δράσης. Γονίζεχίχι ωσχόσο χο ενδεχόμενο 
διακυμάνσεων με την παρατήρηση ότι, τουλάχιστον βραχΐ)πρόθεσμα. τα επίπεδα 
νιτρικών ιόντων στα ύδατα οφείλονται στις γε.ίοργικές πρακτικές τοΐ) παρελθόντος 
και θα επηρεαστούν σε σημαντικό βαθμό από τις ολικές βροχοπτώσεις της 
χειμερινής περιόδοΐ) και τη συνακόλουθη (/.νί/πλήρίοση τιον ΐ)δροφόρίον οριζόντων. 
Η σημαντικότερη δυσχέρεια στην επίτευξη το>ν στόχίον της οδηγίας είναι να 
εξασφαλιστεί η ίχπαραίτητη αποχετευτική ικιχνότητίχ στις κτηνοτροίρικές 
εκμεταλλεύσεις, στη γείοργική βιο[ΐηχανί(χ τρΐΜρίμων και στις εγκαταστάσεις 
καθαρισμού λυμάτω'ν. 
25 
7. ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
Η έκθεση ^πεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 6 Νοεμβρίοΐ) 1996. 
7.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Έχει χαρακχηρισθεί χο σύνολο χου εδάφοι>ς χης χώρας βάσει χου άρθρου 3 
παράγραφος 5 χης οδηγίας. 
7.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Η απαίτηση αυχή καλύπχεχαι από χο πράγραμμα δράσης. Επιπλέον τα ΕδηάεΓ έχουν 
θεσπίσει εκχενέσχερους κώδικες, των οποίων ΐ] ε<ραρμογή από χους γεωργούς είναι 
προαιρεχική. Υπεύθυνα για χην επιμόρφωση και χην ενημέρωση είναι χα Γδιΐϋΰΐ·, 
όπου οι αρμόδιες για χη γεχοργία διοικητικές αρχές έχουν συγκροτήσει 
συμβουλευτικές .υπηρεσίες. Οι τε.λε.υχαίε.ς παρέχοι>ν συμβουλί':ς, διοργανώνοιη' 
διαλέξεις και επισκέψεις και δημοσιεύουν Φηλλάδια και δελχία. Σχη διαδικασία 
αυχή μεχέχουν και χ<χ συνδικαλισχικά ένχι>πα. 
7.3. Προγράμματα δράσης 
7.3.1. Τα μέτρα που απαιτούνται συιιφίονα. με το άρθρο 5 παράγραφος 4 
στοιχεία α) και β) 
Τα μέτρα αυτά θεσπίστηκαν με. χο διάχαγμα για χα λιπάσμαχα 
(Οόη^ενοΐΌΐχΙηυη^) χης 26ης Ιανοικχρίου 1996. 
7.3.1.1. 1 Ιαράρχημα III σημείο 1.1 
Οι περίοδοι καχά χις οποίες απαγορεύεχαι η·διασπορά λιπασμάχων σχο 
έδαίρος ορίζεχαι σχο κεφάλαιο 2 παράγραίρος 1 χοι> διαχάγμαχος για τα 
λιπάσμαχα, όποΐ) προβλέπεχαι όχι δεν ε,πιχρέπεχαι να διασπείρονχαι 
λιπάσμαχα σχο έδα(ρος όχσν χα φι>χά δεν χα χρειάζονχαι. Ααμβανομένων 
^πό\|/η χων σημανχικών περιφερειακών διαφορών σχις κλιμαχικές και 
εδαφικές συνθήκες σχη Γερμανία, δε.ν είναι δυναχόν να επιβληθούν πάγιες 
περίοδοι, καχά χις οποίες δε,ν επιχρΥ;πεχαι η διασπορά λιπασμάχων. 
Ενχούτοις, το κεφάλαιο 3 παράγραφος 4 τοι> διαχάγμαχος για τα λιπάσματα 
απαγορεύει τη διασπορά ζίοικής κοπριάς σχο έδαίρος μεταξύ 15 Νοεμβρίοΐ) 
και 15 Ιανοικχρίοΐ), στις περιπχώσεις όποΐ) τα διαθέσιμα θρεπτικά στοιχεία 
ελεΐ)θερώνονται σταδιακά και (χνάλογ(χ·με τη Οερμοκρασία. Τα ΓδηαΈι· 
δύνανται να επιτρέποι>ν .,:ξ(χιρέσΕΐς ί] να (χπαγορεύοι>ν τΐ] δΐΓχσπορά 
λιπασμάχοον για μεγαλύτερες χρονικές περιόδοι>ς ανάλογα με τις ιδιαίτερες 
τοπικές συνθήκες. 
7.3.1.2. Παράρτημα II, σημεία Λ.5 και. παράρχημα III σημείο 1.2 
Τα ΓδικΙοΐ" είνίχι αρμόδκχ να εκδίδοΐ)ν κανονισμούς για τα δοχεία 
αποθήκεΐ)σης ζωικής κοπριάς. II διαδικασία αι>χή δε.ν έχει ολοκληρωθεί σε 
όΧα χα Γδηαοΐ'. 
26 
7.3.1.3. Παράρχημα III σημείο 1.3 
ΟΙ κανόνες ορθής γεωργικής πρακχικής χο\) κεφαλαίου 4 παράγραφος 1 χου 
διαχάγμαχος για χα λιπάσμαχα ορίζουν όχι σχον υπολογισμό χων αναγκών σε 
λιπάσμαχα, πρέπει να λαμβάνονχαι υπόψη, ε.κχός από χις ανάγκες χων 
καλλιεργειών σε θρεπχικά σχοιχεία. Χίχ θρεπχικά σχοιχεία χο\) εδάφους ποΐ) 
είναι διαθέσιμα καχά χην περίοδο ανάπχυξης χο)ν (ρυχών καθώς και εκείνα 
που προσφέρονχαι με διαχειρισχικά μέχρα και με χη χρήση αποβλήχων. Με 
χον χρόπο αυχό εξασφαλίζεχαι ισορροπίιχ μεχαξύ χίον αναγκών σε άζωτο και 
χης προσφοράς αζώτου στις καλλιέργειες. 
7.3.1.4. Παράρχημα III παράγραφοι 2 και 4 
Το κεφάλαιο 3 παράγραφος 7 χου διατάγματος για τα λιπάσματΓΧ επιβάλλει 
χην ανίότατη οριακή ποσότΐ]τα τίον 210 1<ι> Ν ανι'χ εκτάριο ετησίως που 
καθορίζεχαι στο παράρχημα III της οδηγίας για το πρώτο πρόγραμμα 
δράσης. Ως βάση αναφοράς λαμβάνεται ο μέσος όρος χης εκμεχάλλευσης. 
Οι διαχάξεις χου κεφαλαίου 2 παράγραφος I χου διαχάγμαχος για τα 
λιπάσμαχα απαγορεύουν χη διασπορά υπερβολικών ποσοχήχο>ν ζωικής 
κοπριάς σε μεμονωμένα αγροχεμάχια. 
7.3.1.5. Παράρχημα II σημεία Α.2 και Λ.4 
Το κεφάλαιο 2 παράγραφος 3 χου διαχάγμαχος για χα λιπάσματα ορίζει όχι, 
καχά. ΧΊ] διασπορά χων λιπασμάχχον σχο έδαφος, πρέπει να αποφεύγεχαι η 
άμεση εισροή ή απορροή χους σχα επιφανειακά ύδαχα. Πρέπει να 
λαμβάνεχαι υπόψη η μορφολογία χου εδάίρους, δηλαδή δεν επιχρέπεχαι η 
διασπορά σε πλαχειές λωρίδες γης <>που χο έδαφος παρουσιάζει απόχομη 
κλίση. Οι αρμόδιες περιφερειακές (χρχές δύνανχαι να λιχμβάνουν ειδικά 
μέχρα σε μεμονωμένες περιπχώσεις. π.χ. προσδιορίζονχας ελάχισχες 
αποσχάσεις από επιφανειακά ύδαχα. 
7.3.1.6. Παράρχημα II σημείο Α.3 
Σύμφωνα με χο κεφάλαιο 2 π(χράγρ(χ<ρος 4 χου διαχάγμαχος για χα 
λιπάσμαχα, απαγορεύεχαι η διασπορά λιπασμάχων σε. κορεσμένα, 
καχακλυσμένα από νερό. παγωμένα ή καλυμμένα από χιόνι εδάφη. 
7.3.1.7. Παράρχημα II σημείο Α.6 
Οι διαδικασίες διασποράς σχο έδαφοα καθορίζονχαι κυρίως σχα κεφάλαια 2 
και 3 χου διαχάγμίχχος για χα λιπάσμαχα που καλύπχουν χις (χπΓχιχήσεις χου 
παραρχήμαχος II σημείο Α.6 χης οδηγίας. 
7.3.1.8. Παράρχημα II σημεία Β.8 κα« 13.9 
Το διάχιχγμα γκχ χ(χ λιπάσμαχα καθισχά επίσης υποχρείοχικές χις 
προαιρετικές ^xπαιτήσΕις χου παρα.ρπ]μ.ατος II σημεία Β.8 και Β.9 χης 
οδηγίας για, χη νιχρορρύπανση. 
27 
7.3.1.9. Παράρτημα II σημείο Β.8 
Το κεφάλαιο 2 παράγραφος 1 χοΐ) διαχάγμαχος για χα λιπάσμαχα ορίζει όχι, 
εάν δεν σπείρονχαι φθινοπωρινές καλλιέργειες, Οα πρέπει Οεωρητικά να 
χρησιμοποιούνχαι εναλλακχικές καλλιέργειες για να χρησιμοποιούν χο 
άζωχο που απομένει σχο έδαφος. 
7.3.1.10. Παράρχημα II σημείο Β.9 
Σχο κεφάλαιο 5 του διατάγματος για χα λιπάσμαχα προ(3λέπεχαι η χήρηση 
αρχείων "για χην προσφορά αζώτου και χην απομάκρυνσή του με χη 
συγκομιδή χων προϊόνχων, έχσι ώσχε να μπορεί να προσδιορισχεί ισοζύγιο 
θρεπχικών σχοιχείων και, καχ' επέκχαση, να παρακολοΐ)θείχαι η εφαρμογή 
λιπασμάχων. 
7.3.2. Ιΐληροφορίες που απαιτε'ι το πο.ράρτΐ}μα III παράγραφος 4 
Το θέμα αΐ)χό καλύπχεχαι στα προηγούμενα. 
7.3.3. Συμπληρωματικά μέτρα. ή ενισχυμένες δράσε/ς 
Δεν σχεδιάζονται άλλα μέτρα πέραν όσων έχο\)ν ήδη λεχθεί. Το ζήτημα 
α\)τό θα επανεξετασθεί μετά τη λήξη τοι> πρώτου προγράμματος δράστις. 
7.3.4. Αποτελέσματα των προγρ(ψμάτ(ον παρακολουθησης βάσει τοΐ) 
άρθροΐ) 5 παράγραφος 6 
Τα αποτελέσματα αΐ)τά 0α είναι διαθέσιμα μετά τη λήξη τοΐ) πρώτου 
προγράμματος δράσης το 1999. 1Ιαρέχονται ωστόσο στην έκθεση τα 
ακόλοΐ)θα στοιχεία σχετικά με χην π(χρακολούθηση χης ποιόχηχας χων 
υδάτων: 
7.3.4.1. Υπόγειαύδαχα 
Για χην παρακολούθηση των ΐ)πογείίον υδάτων ε,πιλέχθηκαν 186 σημεία 
μέτρησης, στα οποία διενεργούνται δε.ιγματολη\|/ίες 2 έως 4 φορές τον 
χρόνο. Τα εν λόγω σημεία δεν 0α πρέπει να Οεωρούνται αντιπροσωπευτικά 
της νιτρορρύπανσης. καθώς επιλέχθηκίχν για να προσδιορισχεί η έκχαση χης 
ρύπανσης χων ι>δάχων από νιτρικά ιόχτα γειοργικής προέλεΐ)σης. Στο σχήμα. 
X απεικονίζεται η \)\|/ηλοτερη συγκέντρίοση νιτρικί'ον ιύντων που 
μετρήθηκε. 
7.3.4.2. Επιφανειακά ύδατα 
Οι συγκεντρώσει νιτρικών ιόντα)ν σα/. ε,πκρανειακά ύδ^xτα μετρούνται στους 
μεγάλους ποταμούς της Γερμανίας. τ(ον οποί^^)ν οι λεκάνες απορροής 
καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος ιης χίορας (Δούναβης, Έλβας, Εμς, 
Μοζέλας, Όντερ, Ρήνος. Ρουρ, Βέζερ). II προσέγγιση αυτή είναι εύλόγη, 
δεδομένοΐ) ότι τ(/. προγράμματα δράσης για τον περιορισμό της ρύπανσης 
των υδάτων από αζίοτούχες ε.νο)σεις σύμφωνα με το> ά,ρθρο 5 εφΓχρμόζονται 
σε όλη την έκταση της χώρας, οπότε. η συνολική επίδραση τ^ον μέτρων 
μπορεί να διαπιστοοθεί σε λίγα σημε.ία μέτρησης. Χρησιμοποιούνται 15 
28 
σημεία μέτρησης. Η μέση συγκέντρίοση νιτρικών ιόντίον είναι σήμερα 
χαμηλόχερη από 25 ιυ^/Ι σε ύλίχ χα απαριθμούμενα σημεία μέτρησης. Η 
νιτρορρύπανση δεν έχει μειωθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. 
Στο μέλλον, τα αίτια της νιχρορρύπανσης των επιφανειακών υδάτων 0α 
εντοπίζονται για τη σύνταξη χων εκθέσεων με τη βοήθεια ενός μοντέλου, με 
σκοπό να γίνεται διάκριση μεταξύ χων εισροών νιχρικών ιόνχων από 
διάχυχες πηγές (γεωργία) και από σημειακές πηγές (ασχικά λύμαχα). Οι 
περισσόχερες δυναχόχητες περιστολής των εισροών συγκε.ντρίί)νοντα.ι στη 
γεωργία. 
7.3.4.3. Παράκτια ύδατα 
Για τα παράκτια ύδατα υπάρχουν πέντε σημεία μέτρησης στη Βόρεια 
θάλασοα και στη Βαλτική. Στην περίπχίοση της Βόρειας θάλασσας δεν 
λαμβάνονται υπόψη τα θαλάσσια ύδαχα. Για τη Βαλτική αντιπροσωπεύονται 
τόσο τα ενδότερα όσο και τα εξώχερα παράκτια ύδατα. Δεν αναμένεται 
βραχυπρόθεσμα μείωση του φορτίου νιχρικών ιόνχίον των παρακτίων 
υδάτχον, λόγίο της βραδείας ροής υπογείων υδίχτίον οτα επιφανειακά ύδατα. 
7.3.5. Υποθέσεις σχετικά με το χ/)όνο ιιπίτευξης των στόχων της οδηγίας 
Λόγω γείολογικί'ον παραγόντων. είναι πιθανόν να παρέλθει αρκεχός χρόνος 
μέχρι να γίνουν γνο)σχά χα αποχε.λέσμίχχιχ των μέχρων. 
29 
8. ΕΛΛΑΔΑ 
Η έκθεση υπεβλήθη σχην Επιτροπή στις 19 Νοεμβρίου 1996. Σχις 29 Ιανουαρίου 1997 
υπεβλήθησαν νέα σχοιχεία. 
8.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Την περίοδο 1989 έως 1992 εκπονήθηκε μελέτη για χα επιφανειακά ύδαχα, σχο 
πλαίσιο χης οποίας έγιναν αναλύσει σε 18 ποχαμούς και 21 λίμνες για χον 
προσδιορισμό της περιεκτικόχηχας χων υδάχων σε νιχρικά ιόντα καθώς και σε ΝΗ4-
Ν και Ρ. Σε καμία από χις λίμνες δεν διαπισχώθηκαν προβλήμαχα. Για χους 
ποχαμούς, χα αποχελέσμαχα έδειξαν όχι μόνο σχο ρεύμα Σουλού χα επίπεδα 
νιχρικών ιόνχων υπερέβαιναν χα 50 ιπ§/1, αλλά όχι αυχό οφειλόχαν σε βιομηχανικά 
απόβληχα. Σχον ποχαμό Έβρο χα επίπεδα υπερέβαιναν χα 25 ΓΠ§/1, όχι χα 50 ΙΤΙ§/1. 
Όσον αφορά χον ευχροφισμό, όλοι οι κόλποι που μελεχήθηκαν (Σαρωνικός, 
Θερμαϊκός, Παγασητικός, Αμβρακικός και Νότιος Ευβοϊκός) παρουσιάζουν 
προβλήμαχα ευχροφισμού. 
Από μια μελέτη για τα υπόγεια ύδατα, που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1996, 
προέκυψε ότι το στατιστικό δείγμα των μετρήσεων ήταν μικρό και όχι 
παραχηρούνχαι εποχιακές διακυμάνσεις χης συγκένχρωσης νιχρικών ιόνχων σχα 
υπόγεια ύδαχα. Βεβαιώνεχαι όχι οι συγκενχρώσει αυχές δεν αρκούν για να 
δικαιολογήσουν χην εφαρμογή μέχρων για χην αλλαγή χων γεωργικών πρακτικών. 
Το Υπουργείο Περιβάλλονχος αναφέρει όχι έχει προσδιορίσει χέσσερις "δυνάμει" 
ευπρόσβληχες ζώνες σχις οποίες η εφαρμογή μέχρων θα αποφασισθεί καχόπιν 
διαβουλεύσεων με χα συναρμόδια υπουργεί, εφόσον επιβεβαιωθεί όχι είναι 
πράγμαχι ευπρόσβληχες. Οι εν λόγω ζώνες απεικονίζονχαι σχο σχήμα 3. 
8.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Ο κώδικας ορθής γεωργικής πρακτικής καχαρχίσθηκε χο 1994 αλλά σχην έκθεση 
δεν υπάρχει περίληψή χου. 
8.3. Προγράμματα δράσης 
Δεν υπεβλήθησαν προγράμμαχα δράσης. 
30 

> P" 
© © 
© ° 
K w 
'S > 
© </© 
Z H 
^ ? 
ë « 
© 
H X 
© </© 
Q/ ^ 
£ ° ~3 cc 
w5 
-3 
ea. o -o 
W 
• 0 
*'\ 

9. ΙΡΑΑΝΔΙΑ 
Η έκθεση ^πεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 17 Ιοΐ)λίοι> 1995, πένχε μήνες πριν από χο χέλος 
χης πρώχης περιόδοΐ) αναφοράς και ένδεκα μήνες πριν από χην επίσημη προθεσμία 
υποΡολής χων εκθέσεων. 
9.1. Προσδιορισμός υδάτων κ(χι χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Το Οκχώβριο του 1992, οι τοπικές (χρχές έλαβαν εντολή να παρακολουθήσουν τα 
ύδατα για τους σκοπούς της οδηγίας. Δόθηκαν ε,ιδικές οδηγίες για συγκεκριμένες 
πτυχές της παρίχκολούθησης, οι οποίες περιελάμβαναν την ΐ)πόδειξη να διακοπεί η 
παρακολούθηση για τοι>ς σκοπούς της οδηγίας για την νιτρορρύπανση, σε 
περίπτωση πο^, καχά την πορεία της παρίχκολούθησης και χων ερευνών, 0α 
διαπισχώνονχαν ότι η πηγή των νιχρικών ιόνχίον ήχ<χν μη γε.ίοργική ή σημειακή 
γεωργική. 
Αφού μελέχησε χην ανάλΐ)ση Χίον αποχελεσμαχων χης παρακολούθησης από χις 
χοπικές αρχές καθώς και άΧΧα στοιχεία ακόμ,α, όπως από δημοσιε,ΐ)μένες εκθέσεις 
και γεωγραφικά σΐ)σχήμαχα πληροφοριών για χην ένχαση χης γεωργίας, και καχόπιν 
διαβουλεύσεων με χον Οργανισμό Προστασίας χοΐ) Πε.ριβάλλονχος. χο Υπουργεί 
Περιβάλλονχος καχέληξε σχο συμπέρασμα όχι δεν είχαν εντοπισθεί ύδαχα ποΐ) να 
εμπίπχοΐ)ν σχις διαχάξει χοΐ) άρθροΐ) 3 παράγραφος I χοΐ) παραρτήματος I και όχι. 
σχις σΐ)νθήκες αυτές, 8εν σι>νέχρεχαν λόγοι χη στιγμή ε.κείνη νίχ χαρακχηρισθούν 
ευπρόσβλητες ζ(Όνες. Παρόλα αι>τά δεν παύουν να 'υπάρχουν προβλημαχικές 
περιοχές. Σε ορισμένους ποχαμούς, όπίος ο Λ^ΙΐίΐΙοηα, ΜιιηδΙοΐ' ΒΙαοκνναΙθΓ, Εοιτ 
Μογΐε, ΟννβηάιιίΤ και δΐοηογίοιτΐ δΐΓοαιπ. οι συγκενχρώσεις νιχρικών ιόνχων 
υπερβαίνουν χο 40 ηι^/Ι. Οι ποχαμοί αυτοί ()<χ αποτελέσουν αντικείμενο διεξοδικής 
εξέχασης καχά χην επόμενη επισκόπηση. Σε, μικρό αριθμό υπογείων υδάχων οι 
συγκεντρώσεις νιτρικών ιόνπον υπερβαίνουν χα 40 ιυιι/1, Οεωρείται. όμως όχι 
οφείλονχαι σχην αποκαλούμενη "κακή διαχειρισχική πρακχική". όπίος η εσφαλμένη 
χωροθέτηση φρεατίων απορροής ή 8εξαμ.ε\'(ί)ν ι>γρής κοπριάς και η διήθηση από 
σηπχικούς βόθροΐ)ς. Μολονόχι ορκτμΛντ.ς ιρλανδικές λίμνες εμ(ρανίζο\)ν 
ε\)χροφισμό, χα προβλήμίχχα αυχά Οείορείχαι όχι δεν προκαλούνχαι από αζωχούχες 
ενώσεις ίχλλά από χην αυξημένη προσφορί'/ φωσφύρου. 
Η εκχίμηση για χα ύδαχα χων εκβολών ποχαμ,ών, χίον ακχών και χων Οαλασσών, 
σχηρίχθηκε σχη\' επισκόπηση χης Μονάδας ΠεριβαλλονχικήςΈρευνας, που κάλυπχε 
χην περίοδο 1987 έως 1990. Η εκχίμηση ιχυχή κτχχέληξε σχο συμπέρασμα όχι σχα 16 
παλιρροϊκά ύδαχα που εξεχάσθηκίχν η σοβαρή ρύπανση είναι πολύ περιορισμένη, τα 
δε προβλήμαχα που χυχόν ενχοπίσχηκαν δεν οφείλονχαι σε. πηγές που εμπίπχουν σχο 
πεδίο εφαρμογής χης οδηγίας για χη νιχρορρύπανση. Οι ιρλανδικές Αρχές 
παραδέχονχαι όχι απαιχείχαι ένα πρόγραμμα νιιο επισχαμένης παρακολούθησης των 
υδάχων των εκβολών ποταμών και τίον ακχών. 
9.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Οι ιρλανδικές Λρχές δεν είχαν συνυποβάλλει κώδικα με την έκθεσή τους, Ο 
κώδικας παρελήφθη από την Επιχροπή σχις 20 Αυγούσχου 1996. 
9.3. Προγράμματα δράσης 
Δεδομένου όχι δεν έχει χαρακχηρίσει καμία ευπρόσβληχη ζώνη, η Ιρλανδία δεν 
υποχρεούχαι βάσει χης οδηγίας να καχαρχίσει προγράμμαχα δράσης. 
33 
10. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥ1ΤΟ 
Η έκθεση ^πεβλήθη ατΐ]ν Επιχροπή σχις 4 Φεβρουαρίου 1997. 
10.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Έχει χαρακχηρισθεί χο σύνολο χου εδά(ρους χης χώρας βάσει χου άρθρου 3 
παράγραίρος 5. 
10.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής και προγράμματα δράσης 
Ο κώδικας ορθής γεωργικής πρακχικής και το πρόγραμμα δράσης ακολουθούν τη 
δομή που καθορίζεται στην οδηγία. Η εφαρμογή τους προωθείται από τη Γεωργική 
Συμβουλευτική Υπηρεσία (αΗαιη/ν'ΰχ </' Α^ε'κΊΐΙΐιιη·). η οποία έχει θέσει ατόχους 
όσον αφορά χην παρίχγωγή και την εισαγίογή κοπριάς στις εκμεταλλεύσεις και 
παρέχει ενημέρωση σχετικά με τις ποσότητες λι.πασμάτων που πρέπει να 
χρησιμοποιούνχαι μεχά από ανάλυση χων Ορεπχικών στοιχείων χου εδάίρους. 
Η διασπορά λιπασμάχων εκχιμάχο όχι 0α είχε (ρθάσει χην ορκχκή ποσόχηχα των 170 
κ§ Ν ανά εκχάριο ετησίως στις 31 Δεκεμβρίοΐ) 1996. έξι. έχη πριν από χην 
ημερομηνία που ορίζεχαι σχην οδηγία. Επιπλέον, (χπαιχούνχαι ακόμη αυστηρότερα 
μέχρα σχις προστατευόμενες περιοχές λήψης πόσιμοΐ) νε.ρού, στα ί)ποία 
συμπεριλαμβάνονται ΐ] απαγόρευση της χρήσης λιπασμάχων σχα εδάφη που 
βρίσκονχαι σε άμεση γειτνίαση με (χυχές και ο περιορίσμός χης χρήσης οργανικών 
λιπασμάχων σε 130 κιι, Ν ανά εκχάριο εχησίοκ σχην ε,υρύχερη περιοχή. 
Η παρακολούθηση καχ' είραρμογή χης οδηγίας καλύπτει χα επιφανειακά και χα 
υπόγεια ύδαχα. Η συγκένχρο)ση νιτρικών ιόνχίον σχα επιφανειακά ύδαχα που 
χρησιμοποιούνχαι για πόσιμο νερό παρακολουθείχαι σε ένα σχαθμό, όποΐ) χο 1995 
χα μέαα επίπεδα ήταν 16,7 ηι^/.Ι. Ουδέποτε διαπιστώθηκε υπέρβαση της τιμής 50 
ηΐβ/1. Ο ευτροφισμός μετριέται σε δύο σημεία. ανά ένα στους ποταμούς δ)το και 
δΰΎε. Ο δγΐ'ε εμφάνιζε μέσα επίπεδα νιτρικών ιόντίον 20.4 ηιιι/Ι και φωσφορικών 
0,61 ιυ^/1. Οι αντίστοιχες τιμές για τον δϋιο ήταν 20,6 ιηυ,/Ι και 0,38 ΠΊ^/1, ενώ τα 
επίπεδα χλωροφύλλης-α ήταν κάτίο των I 7 ηιιι/Ι. 
Η παρακολούθηση των υπογείίον υδάτχον διενεργείτο σε τέσσερα σημεία, α.πό τα 
οποία αντλείται πόσιμο νερό και τα οποία. (ίε<ορήϋηκε ότι κάλυπχαν επαρκώς τους 
υδροφόρους ορίζοντες χης χώρας. Το 1995. οι μέσες τιμές σπχ τέσσερα αΐ)τά 
σημεία ήταν 36,8 για τις δοιιιχχϋ ιΐπ Κΐεαοι-ιιχοηη. 12,8 για τις δουΐΌθδ α!ο 
8ίννο5ιΐ6Γεη, 44,8 για τις δοιΐΓοεχ ϋο δϋΙιΐίΐΝΝΪιι και 2.4 για τη δοιιιχ:ο ΟΛ; 1α ΟΟΙΤΠΪΙΙΙΙΊΟ 
αΌ ΜοιΊζί^. 
34 
11. ΚΑΤΩΧΩΡΕΣ 
Η έκθεση υπεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 9 Ιουλίου 1996. 
11.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακχηρισμός ε.υπρύσ|3λητων ζωνών 
Μεχά από ανάλυση των διαθέσιμων από χο δίκχυο παρακολούθησης σχοιχείων 
σχεχικά με χις συγκενχρώσεις νιτρικίόν κ')νχ(ον σχα υπόγεια και σχα γλυκά 
επιφανειακά ύδαχα και με χον ευχροφισμό των Οαλασσίχον και των γλυκών 
επκρανειακών υδάχων, χαρακχηρίσθηκε χο σύνολο χου εδάφους βάσει χου άρθρου 3 
παράγραίρος 5 χης οδηγίας. Σχην απόφαση να υιοθεχηθεί η προσέγγιση χου άρθρου 
3 παράγραφος 5 ράρυνε χο γεγονός όχι χα ύόαχα χων ακχών είχαν κριθεί περιοχές 
προρλημαχικές ίχπό άποψη ευχροφισμού και όχι χα ύδαχα όλης χης επικράχειας 
απορρέουν σχις εν λόγίο περιοχές, όπως επίσης ο ευχροφισμός χίον γλυκών 
επιφανειακών υδάχων και η ρύπανση χων υπογείίον υδάχων. 
11.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακχικής 
Θεσπίσχηκε κώδικας ορθής γείοργικής πρακχικής για όλη χην επικράχεια. ο οποίος 
εφαρμόζεχαι με νομοθεχικά μέχρα κ<χι μέσω χης παροχής συμΡουλών, χης 
ενημέρωσης και χης εκπαίδευσης. 0 κώδικας υποσχηρίζεχαι από ένα πρόγριχμμα 
επιμόρφίοσης και ενημέρωσης με χην ι:πων\φ\α "έργο (ΌΜΜΑ'" (Οιηιηιιηίοαΐίοη 
οπ ΜαηιΐΓϋ ίΐηα1 Αιηιηοηκι Ροΐίογ/γνοισχοτιοίηση χης πολιχικής σε Οέμαχα κοπριάς 
και αμμωνίας), που βρίσκεχαι σε εξέλιξη κχ/ι αποσκοπεί σχην πληροίρόρηση χίον 
γείοργίί)ν σχεχικά με χις ε.ξε.λίξε,ις σχην ισχύουσα και σχη σχεδιαζόμενη νομοθε,αία. 
Το έργο λειχουργεί με δημοσιεύσεις κιχι ενημερίοχικές συνανχήαε,ις. Επιπλέον, η 
Υπηρεσία γεωργικής πληροφόρησης ΙΧΛ7. πέραν των γενικών συμβουλευχικών 
αρμοδιοχήχων χης, παρέχει συνδρομή σχους γεοφγούς σχην καχάρχιση ισοζυγίων 
των θρεπχικών σχοιχείίον και σχη βε,λχίίοση χης ε.κχροίρής και χης λίπανσης. 
Συμβουλές σχους γεωργούς παρέχουν κ<χι. άλλοι οργανισμοί. Το 1994 βελχιώθηκε η 
παροχή συμβουλών σχεχικά με χη χρήση ζωικής κοπριάς με σκοπό να 
εξασφαλισχούν η χρήση λιγόχερης κοπριάς και η σιοσχόχερη χρήση των 
χρησιμοποιούμενίον ποσοχήχαίν. 11 διαχείριση των θρεπχικών σχοιχ;:ίίον ενχάσσεχαι 
ολοένα περισσόχερο σχην εκπαίδευση σε πολλά επίπεδα. 
11.3. Προγράμμαχα δράσης 
Σχις 22 Δεκεμβρίου 1995 υπεβλήθη σχην Επιχροπή ένα πρόγραμμα δράσης, σχο 
οποίο είχε ενσωμαχωθεί παρέκκλιση. Αργόχε.ρα, στις 12 Νοεμβρίου 1996, οι Κάχω 
Χώρες απέσΐ)ραν και τα δύο. Αλλο πρόγραμμχχ δράσης δε,ν έχει κόμη υποβληθεί 
στην Επιχροπή. 
Σχην έκθεση α.ν'αφέρεχαι όχι για χην εκτίμηση χης αποχελεσμαχικόχηχας χου 
προγράμμαχος δράσης θα χρησιμοποιηθούν πολλές πηγές στοιχείων, μεταξύ των 
οποίων το εθνικό ισοζύγιο αζώτου σχη νεωργία και τα (χποτελέαματα της 
παρακολούθησης το)ν συγκεντροκτείον νιχρικών ιόντων σχα επιφανειακά και σχα 
υπόγεια ύδαχα καθώς και χων παραγύνχων ευχροφισμού. 
12. ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Η έκθεση υπεβλήθη στην Επιτροπή στις 8 Οκτωβρίου 1996. 
12.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Ο προσδιορισμός υδάχων προσέκρουσε σε σοβαρές δυσχέρειες, λόγα) χης απουσίας 
δικχύων παρακολούθησης σε ορισμένες περιοχές και χων ανεπαρκών δεδομένων. Η 
παρακολούθηση χων γλυκών επιφανειακών και των υπογείίον υδάτων περιορίστηκε 
σε όσα χρησιμοποιούνται για τη λήψη πόσιμου νερού. Με βάση τα σχετικά 
στοιχεία, προσδιορίστΐ]καν πέντε ζώνες σύμφωνα με το κριτήριο που ισχύει για τα 
υπόγεια ύδατα3. Δεν χαρακτηρίσθηκε καμία ζώνη με βάση το κριτήριο που ισχύει 
για τα επιφανειακά ύδατα, καθώς από την παρακολούθηση προέκυψε ότι τα ύδατα 
αυτά ανταποκρίνονται στην τιμή 50 ιτΐβ/Ι. Το κριτήριο του ευτροφισμού-δεν ελήφθη 
υπόψη για τον προσδιορισμό γλυκών υδάτων επειδή ο περιοριστικός παράγοντας 
των υδάτων αυτών είναι συνήθως ο φωσφόρος. Δεν χαρακτηρίσθηκαν επίσης ύδατα 
εκβολών ποταμών, ακτών ή θαλασσών λόγω έλλει\|/ης δεδομένων που 0α 
μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση. Οι χαρακτηρισμοί εμφαίνονται στο σχήμα 4. 
Στην έκθεση σημειώνεται ακόμη ότι η οδηγία δεν υποδεικνύει επίπεδο νιτρικών 
ιόντων, πέραν των οποίων τα ύδατα μπορούν να θεωρούνται ευτροίρικά. 
12.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Ο κώδικας ορθής γεωργικής πρακτικής δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι σχετικές 
εργασίες βρίσκονται πάντως σε εξέλιξη και η έκθεση περιλαμβάνει σχέδιο των δύο 
πρώτων κεφαλαίων του. Έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης και 
ενημέρωσης των γεωργών, που καλύπτει όλες τις πτυχές της νιτρορρύπανσης από 
γεωργικές πχ|γές. 
12.3. Προγράμματα δράσης 
Δεν υπεβλήθη πρόγραμμα δράσης. 
3 Δεν έχει ακόμη μεχαφερθεί στο εθνικό δίκαιο. 
36 


° 3 
Ο © 
& ° 
> ω 
Ο) ω 
© ο 
Ζ Η 
> Ρ 
£ Β Ο 
& Ο 
©/ Ρ 
ρ 2^ 
3 οο 
ω 3 
- © 
8» * 
9- -3 
Ο/ 
ι! II 
3 5 
ϊξ 53. ·Ϊ5 ο α 
3 8 § 
Οι υι ϋι 
8 2 3 
ν* ί* ν> 
3. 5 ^. 
© .© © 
Α3> *_Λ Λ_Ρ 
©/ ©/ ©I 
© © © 
ΐη υι Οι 
© © © 
©>©|©/ 
ν© *© χ© 9· 9- 9-© ο ο ©> Ο/ ο» Ό Ό "5 » Ϊ3 » 
1/1 ΛΛ Οι 
ν&· *&* *β» 
& ε <ο 
© ,© © III 
V» *» V» 
£ £ £ © 
©/ 
*© 9· © 
©» 
£>£ 
§ § 
3 1 
Μ 
11 
ι-ι Γ* «η ^»" >Λ 
=2. 
Ο 
-ο 
κ 
3 
ω 3. 
3 
Οβ 
<< 
X 
Μ 

13. ΣΟΥΗΔΙΑ 
Η έκθεαη υπεβλήθη σχην Επιχροπή σχις 4 Σεπτεμβρίου 1996. 
13.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Ο ευτροφισμός παρακολουθείται σε διάφορα επίπεδα. εθνικό, περιφερειακό και 
τοπικό. Για τα θαλάσσια ύδατα διενεργούνται δειγματοληψίες σε σταθμούς 
ανοικτής θάλασσας και στις ακτές. Επιπλέον, μετριέται ιαχι υπολογίζεται η 
μεταφορά αζώτου στα παράκτια ύδίχτα (χπό τις με.γίχλύτερες εκβολές ποταμών. Ι-Ι 
κατάσταση των γλυκών υδάτίον παρακολουθείται, μεταξύ άλλων, σε λίμνες και 
υδατορρεύματα αναφοράς, που έχουν επιλεγεί σε, εθνικό επίπεδο. Οι επιδράσεις τίον 
γείοργικίον δραστηριοτήτίον μετριούνται και ηπολογίζονται σε. μικρές περιοχές 
αποστράγγισης. τις λεγόμενες αντιπροσο>πει>τικές πε.ριοχές. κ(χ()(ί)ς ιαχι σε, Οέσεις 
παρατήρησης. Είραρμόζονται όιαφορετικα προγράμματα μετρήσεων για τα 
επιφανειακά και χα υπόγεια ύδ<χτα και για τα ιδκοτικά (ρρέατα. 
Στα, επιφανειακά γλυκά ύδατα διαπιστώθηκε ότι η συγκέντριοση νιτρικών ιόντίον 
είναι χαμηλότερη από 9 ιυιι/1 στο ()ί)% των σημείίον δειγματοληψίας και 
χαμηλότερη από 50 ηΐβ/Ι στο σύνολό τους. 
Το 1995, Ί] ανάλυση χο)ν λιμναίων υδάπον έδειξε, ότι σε. ποσοστό 90% είχαν 
περιεκτικόχηχα σε. νιτρικά ιόντα κάτ(ο των "I ιηιι/Ί κ(χι στο σύνολό τους κάτω των 50 
Πΐΐτ/Ι. 
Στα υπόγεια ύδατα, καμία τοποθεσία δεν παρουσιάζει συγκέντρωση νιτρικών 
ιόντων άνω των 50 ιπ^/1 ενώ στις περισσότεμες αυτή ε,ίναι χαμηλότερη από 5 ΙΪΙΙΣ/1. 
Όσον αφορά χα φρέαχα, διαπιστώθηκε υπέρβαση της τιμής 44 ιηιχ/1 στο 5% των 
φρεάτων ανόρυξης και στο 1% τίον φρεάτίον γεώχρησης. 
Παρακολουθείτο ακόμη η απορροή θρεπτικών αλάτων από ορισμένες αγροτικές 
περιοχές και διαπιστώθηκε ότι σε. ορισμένες τοποθε.σίε.ς οι συγκεντρώσει νιτρικών 
ιόνπον υπερέβαιναν χα 50 ιη^/1. 
Σχετικά με χα παράκτια ύδατα, οι μετρήσεις χων συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων 
και οξυγόνου δείχνουν ότι συχ\·ά είναι ευτροφικά. Σχις περιπτώσεις αυτές. 
χαρακτΐ"|ρίστΐ")καν σύμίρίονα. με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της οδηγίας. Επιπλέον, η 
λίμνη Κ,ίη^ίίμρη διαπιστώθηκε. ότι είναι. ευτροφική και (ος εκ τούτου, 
χαρακτηρίσθηκε. Η ευπρόσβλητες ζώνες που χαρακχηρίστηκαν ίχπεικονίζονται στο 
σχήμα 5. 
13.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρακτικής 
Όλες οι απαιτήσεις του παραρτήματος 11 σημείο Λ έχουν ενσίοματωθεί σε 
ισχύουσες γενικές συμβουλευτικές γνί·)μ.*:ς ή \'ομοθε.τικές πράξεις. Παρέχεται στους 
γεωργούς ενημέρωση και καθοδήγΊ]ση για μέτρα βελτίωσης του περιβάλλοντος ατη 
γεωργία με χρημίχτοδότηση από ενα πρόγραμμα έργίον έρευνίχς και ανάπτυξης. Στα 
θέματα που καλύπτει η καθοδήγηση συγκαταλέγονται οι τεχνικές διασποράς 
κοπριάς, τα ισοζύγια θρεπτικών στοιχείων. οι εκτιμήσεις της α.ποθηκευτικής 
ικανότητας και η συνιστώμενη λίπίχνση. Διατίθενται ε,πίσης χρηματοδοτικοί πόροι 


8 
O© 
P 
© 
H 
8 
8 
> 
8 
-P 
©/ 
© 
©/ 
-© 
8 
W H 
ca. 
8 
-© 
©/ 
P 
w 
W 
> 
-3 
N 
• • 
8 
-© »*< ' 
'Jp'j *&'* ^7?:' 5 % * &•'• 
w 
tn 
o o 
o—• 
3 9 

σε διάφορες βαθμίδες χης κυβέρνησης για την προσ<ρορά στους γεωργούς διορεάν 
συμβουλών, περιοδειών με,λέχης. επιδείξεο)ν, επιτόπιχον επισκέψεα)ν και 
ενημέριοσης. Προβλέπονχαι ακόμη ιαχι επιχορηγήσεις για την κατάρχιση 
συμβούλων. 
13.3. Προγράμματα δράσης 
13.3.1. Αρθρο 5 παράγραφος 4 στοιχεια. α) και β) 
Από χο 1987, όχαν σε έκθεση χης κυβέρνησης τα παράκτια και τα θαλάσαια 
ύδατα της Σουηδίας κηρύχθηκίχν σε σοβιχρό κίνδυνο ιαχταβάλλονται 
σύνχονες προσπάθειες για ττ| μείχοση χων συγκεντρώσεων Ορεπτικών 
στοιχείων στις συγκεκριμένες περιοχές. Γκχ την παράκτια ζώνη, έχε,ι τεθεί 
ίος στόχος η περιστολή πον θρεπτικών αλάτων κατά 50% μέχρι το 2000 
έναντι Γ< »ν επιπέδων τους του 1985. Στη σηνέχεια. η χρονολογία ίχυτή 
μεχαχέθΐρ-νε στο 1995. Ένας από π>υς τομείς που τοποθετήθηκαν στο 
στόχαστρο είναι η γεωργία. γκχ την οποία εκτιμάται ότι ο στόχος 
μεταφράζεται σε περιστολΓ] τιις απόπλησης αζώτου από τΐ] γεωργία κατά 
50% μέχρι το 1995 με βάση χα επίπεδα του 1985. II Σουηδία έχει επίσης 
θέσει και στόχο να περιορίσει τη χρήοη χημικών λιπασμάτων που περιέχουν 
άζωτο κατά 20% μέχρι το 2000. λαμβάνοντας ίος έτος αναφοράς το 1986, 
και τις εκπομπν.ς αμμίονίας στο νόπο τμήμα της χώρας κατά 25% μεπχξύ 
τωνετών 1990 και 1995. 
Για να επιχευχθούν οι ανίοτέρίο πε.ριστολές θε.ίορήθηκε. αναγκαίο, με,ταξύ 
άΧΧων παραγόνχίον: 
• να διααφαλισχεί η προσαρμογή χης προσφοράς Ορεπχικών σχοιχείθ)ν 
σχις ανάγκες χων φυχών 
• να επιβληθεί μεγαλύχερο ποσοσχό φυτικής κάλΐ)\|/ης στις αρόσιμες 
εκτάσεις που γειτνιάζουν με. ακτές ιαχι στις οποίες η γείοργία είναι 
εντατική· 
• να ελατποθεί η εντατική γεωργία (όπου συμπεριλαμβάνεται η μείωση 
του αριθμού χων ζώων σχις εκμεταλλεύσεις)· 
• να επιβληθούν περιορισμοί σπ| δκ/.σπορά ζίοικής κοπριάς το φθινόπωρο 
και το χειμώνα-
• να αυξηθεί η απαιτούμενη ικανότητα αποθήκευσης ζ<οικής κοπριάς 
(ορίζεται ρητά η ικτχνότητα 8 μηνών στις χαρακτηρισμένες ευπρόσβλητες 
περιοχές για χην κοπριά βοοειδών. (/.λόγίον ή αιγοπροβάτων κχχι 10 μηνών 
για την κοπριά πον λοιπών' ειδών ζίοικού κεφαλαίου, 
συμπεριλαμβανομένιον πον χοίρων ιαχι πον πουλε.ριια'ον). 
Οι απαιτήσεις ιχυτές έχουν Οεσμοθετηθεί από το 1988 υπό τύπο 
προγράμματος δράσης για την περιστολή της απορροής Ορεπτικών 
στοιχείων ίχπό τη γεωργία (με μεταγενέστερες επεκτάσεις για να καλυφθούν 
οι απώλειες αμμίονίας από χη γεα>ρνία). 
40 
Εκχός από χις νομοθεχικά κατοχυρο>μένες απαιτήσεις, έχουν υλοποιηθεί 
εκχενείς συμβουλευχικές δραστηριοχητες και προγράμματα έρευνας και 
ανάπτυξης. Χρησιμοποιήθηκαν ακόμη οικονομικοί μηχανισμοί για τον 
περιορισμό των επιπτώσεων της γείοργίας στο περιβάλλον. στους οποίους 
συμπεριλαμβάνονται επιχορηγήσεις γκχ τη σπορά ενδιάμεσων καλλιεργειών 
και την επέκταση εγκαταστάσειον αποθήκευσης κοπριάς καθώς και η 
επιβολή οικολογικού φόροη στο άυοτο. Χορηγε.ίπχι επίσης περιβαλλοντική 
χρημαχοδοχική στήριξη γκχ τη σπορά ενδιάμεσων καλλιεργειών, τη 
δημιουργία υγροβιότοπων, το χαρακτηρισμό προστατευόμενων περιοχιόν 
κατά μήκος το)ν υδατορρευμ.άτων και γκχ εντατική κχηνοχροφία ελεύθερης 
βοσκής. 
13.3.2. Πληροφορ'ιες ποο απαιτεΐ το πο.ράρτημα III παρά.γραφος 4 
Ι-ί Σουηδία επέλεξε να εφαρμόσε.ι τ<χ μέτρα του πΓχραρτήματος III 
παράγραφος 2 της οδηγίας ()χ:σπίζοντας κανύν}-:ς γκχ τη μέγιστη 
επιτρεπόμενη πυκνότητα ζίοικοό κεφαλαίου στις εκμεταλλε.ύσεις. Οι τιμές 
που απαιτεί το παράρτηιια IV /ιαράγραφος 4 στοιχεί β για την 
περιεκτικότητα της κοπριάς σε Ορεππκά στοιχε,κχ. ε.κιρραζόμενες σε Ιν^ Ν 
ανά εκτάριο και έτος, παρατίθενπχι στον πίνακα 4 κιχτίοτέρίο μαζί με τη 
μέγιστη επιτρεπόμενη πυκνότητα ζώιον. II ποσότητα (χζα)του ανά εκτάριο 
διορθώνεται για να λη<ρθούν υπόψη <Μ ίχπίί)λί:ΐί.:ς σχους χώρους αχαβλιαμού 
και ιαχχά την αποθήκευση. Οι απίολε.ιε.ς σταβλισμού και αποθήκευαης κα,τά 
την εποχή της βοσκής δεν ίΧίραιρούντίχι. 
41 
Πίνακας 4: Περιεκχικόχηχα χης ζχοικής κοπριάς σε θρεπχικά σχοιχεία και 
επιχρεπόμενη πυκνόχηχα ζωικού κε<ραλαίου 
Αγελάδες γαλακτοπαραγ(ογής 6000 1<μ 
Αγελάδες γαλακτοπαραγίογής 8000 1;μ 
Αγελάδες γαλακτοπαραγίηγής 10000 κ& 
Δαμαλίδες, ταύροι, μοσχάρια 2-12 μηνών* 
Δαμαλίδες. ταύροι, μοσχάρκχ 12-24 μηνών* 
θηλάζουσες αγελάδες 
Θηλυκοί χοίροι 
Χοίροι κρεατοπαραγοιγής 
Ωοτόκες όρνιθες 
ΓΙουλάδες 
Κοτόποολα 1.6 ! 154 I 138 
1.6 160 " "! 143 
1.6 169 ί 151 
5.8 115 | 101 " 
4.6 200 Γ Ϊ82 
2.3 138 | 150 
2.2 54 " | "45 
10.5 84 ; 70 
100 56 '' 49 "™ 
I 
250 60 ! 52 
470 117 Ί 103 
140 : 70 ;61 
3 - ; 106 
15 - ' 142 • Γαλοπούλες 
Αλογα 5 
Αιγοπρόβατα 6 
* Η κατηγορία "δαμαλίδες, ταύροι, μοσχάρια" Τφέπει να αξιολογείται με βάση την 
κατηγορία "δαμαλίδες, ταύροι, μοσχάρια 2-24 μηνών". Ο αριθμός το)ν δαμαλίδων, ταύρων 
και μοσχαριών σε μια εκμετάλλευση κατ^xνέμεται συνήθίος ομοιογενώς μεταξύ των ομοιδων 
ηλικίας 2-12 και 12-24 μηνών. 
13.3.3. Συμπληρωματικές ή ενισχυμένες δράσεις 
Έχει αρχίσει επανεξέχαση χου ισχύονχος συσχήμαχος νομοθεχικών 
ρυθμίσε^ΰν για χην ελαχισχοποίηση χιον απα)λειών θρεπχικών σχοιχείων, η 
οποία καχέληξε σε προχάσεις για χροποποίηση επί χο αΛ)σχηρόχερο πολλών 
από χους κανόνες που επιβάλλουν χα Οεα)ρούμενα ως προγράμμαχα δράσης. 
Επιπλέον, έχουν συσχαθεί διάφορες ομάδες εργασίοις. μια από χις οποίες 
επκρορχίσθηκε με χην καχάρχιση προγράμμαχος δράσης για χην περισχολή 
χων α,πωλειών αμμωνίας από χη γεωργία καχά 50% ένανχι των επιπέδα)ν 
τους του 1990. 
13.3.4. Αποτελέσματα της εφαρμογής προγραμμάπων παρακολοί)θησης 
συμφωνα με το άρθρο. 5 παράγραφος 6 
Δεδομένου ότι οι απώλειες 0ρεπτικιί)ν στοιχεκον ε,ξαρτά)νται από το ύψος 
των βροχοπτώσε^ΰV και την κατανομή τους στη διάρκεια του έτους, 
επινοήθηκε μέθοδος υπολογισμού των απωλειών θρεπτικών στοιχείων από 
τυποποιημένα δεδομένα. Αυτό το μοντέλο προσομοίωσης βασίζεχαι σχα 
αποχελέσμαχα χου προγράμμαχος χακχικής περιβαλλονχικής 
42 
παρακολούθησης, σε κλιμαχικά δεδομένα, σε στοιχεία για χις καλλιέργειες 
και χη χρήση λιπασμάχων κ.λπ. Ύο μονχέλο παρέχει αριθμηχικά σχοιχεία για 
χην απόπλυση από χη ζώνη χων ριζίομάτων των αρόσιμων εκτάσεων στα 
υπόγεια ύδατα ή στα ύδατα αποστράγγισης σε ένα πρότυπο έτος. Επιπλέον, 
παρακολουθείται η απόπλυση νιτρικών ιόντων στα ύδατα. Υπολογίστηκε, 
ότι μεταξύ τα)ν ετών 1985 και 1994. οι απώλειες νιτρικών ιόντων από τα 
καλλιεργημένα εδάφη που οφείλονται στη δραστηριότητα του ανθρώπου 
μειώθηκαν κατά 30% περίπου. Παρατηρούνται ιοστόσο περκρερειακές 
διακυμάνσεις. Στη νοτιοδυτική Σουηδκχ, όπου βρέχει πολύ, χο έδαφος είναι 
συχνά χραχύ και η γεωργία ενχαχική. η μείωση ήχαν μόλις χης τάξεως χου 
10%ο, ενώ σχη δνεαΐαηα' έ^ρθασε σχο 40%. Η συνολική μείωση χου 
ανθρωπογενούς ^ρορxίου καχά 30% χην περίοδο 1985 έα)ς 1994 
υπολογίσθηκε όχι προήλθε, σε ποσοσχό 10% από χην ελάττωση χης 
επιφάνειας χων καλλιεργήσηκον εκτάσεων, 50% απ'την αύξηση των 
χορτολιβαδικών εκτάσεων και 40%) από τη βελτίωση της πρόσληψης του 
αζώτου, που υπήρξε αποτέλεσμα βελτιωμένων καλλιεργητιια'ον χεχνικών, 
αλλαγών σχη λίπανση και βελτκομένίον ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών. 
13.3.5. Υποθέσεις σχετικά με το χρόνο επίτευξης των σχόχων της οδηγίας 
Ο σχόχος χης μείωσης καχά 50 % χου ανθρωπογενούς ^ρορτίου αζώχοΐ) σχα 
θαλάσσια ύδαχα προβλέπεχαι να επιτευχθεί χο 2005. Λόγω όμως χων 
κλιμαχικών διακυμάνσεαον, χα ε,πιμέρους έτη να μην είναι 
αντιπροσωπευτικά, με αποτέλεσμα να μην γίνει ίσταίς αισθητός ο πλήρης 
αντίκτυπος στη ρύπανση όλίον τίον μέτρο)ν που ()α έχει λάβει ο γεωργικός 
τομέας. 
43 
14. ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑΣ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ 
Η έκθεση υπεβλήθη στην Επιτροπή στις 9 Ιανουαρίου 1997. 
14.1. Προσδιορισμός υδάτων και χαρακτηρισμός ευπρόσβλητων ζωνών 
Η παρακολούθηση για τους σκοπούς του πρώτου κύκλου χαρακτΐ]ρισμών 
διενεργήθηκε για τα υπόγεια ύδατα, τα γλυκά επιφανειακά ύδατα, τα ύδατα των 
εκβολών ποταμών και τα παράκτια ύδατα το 1992. Στα επιφανειακά ύδατα η 
παρακολούθηση κάλυψε συνολικά 1122 Οέσεις λή\|/ης πόσιμου νερού και στα 
υπόγεια ύδατα 461 πηγές. 
Με βάση τα σχετικά στοιχεία χαρακτηρίστηκαν 9 περιοχές υδρολη\|/ίας από 
επιφανειακά ύδατα και 148 πηγές υπογείων υδάτα)ν. Δεν χαρακτηρίσθηκε καμία 
ζώνη με βάση το κριτήριο του ευτροφισμού, αν και είχε εξετασθεί αρχικά το 
ενδεχόμενο χαρακτηρισμού μίας περιοχής, της Υΐαΐι Εδΐιιαχγ, αλλά τελικά αυτή δεν 
χαρακτηρίσθηκε, καθώς η κατάσταση αποδίδεται σε ποΧΧά πιθανά αίτια. Η 
απόφαση αυτή 0α επανεξετασθεί το 1997. Συνολικά, χαρακτηρίστηκαν 69 σημεία 
υδροληψίας, από τα οποία 6 βρίσκονται σε επιφανειακά ύδατα. Στη Βόρεια 
Ιρλανδία δεν χαρακτηρίσθηκε καμία ζώνη. Οι ευπρόσβλητες ζώνες απεικονίζονται 
στο σήμα 6. 
14.2. Κώδικες ορθής γεωργικής πρ<χκτικής 
Για χη συμμόρφωση με χην απαίχηση θεσπίαχηκαν χρεις κώδικες ορθής γεωργικής 
πρακχικής: ένας για χην Αγγλία και χην Ουαλία, ένας για χη Σκοχία και ένας για χη 
Βόρεια Ιρλανδία. Σχην Αγγλία και σχην Ουαλία καθώς και σχη Σκοχία οι κώδικες 
συνιστούν ένα καθεστώς, από χο οποίο, ενώ η εφαρμογή χοΐ)ς είναι προαιρεχική, σε 
περίπτωση άσκησης δίωξης καχά γεωργού για πρόκληαη ρύπανσης, η μη 
συμμόρφωστ| εκ μέρους χοΐ) προς χα μέχρα χοΐ) ια'οδικα μπορεί να επιβαρύνει χη 
θέση του. 
Οι κώδικες διαχίθενχαι αχελώς. Επιπλέον, έχουν αναληφθεί διάφορες πρωχοβουλίες 
για χην προώθηση χης εφαρμογής των κωδίκων, σχις οποίες συμπεριλαμβάνονχαι 
άρθρα σχον χύπο, παρουσιάσεις σχους γεωργούς και σχις λοιπές ομάδες 
ενδιαφερομένων και η προσφορά εκπαιδευτικών σειρών σχα κολέγια και σχα 
πανεπισχήμια. Οι γεωργοί εφοδιάσχηκαν ακύμη με ανχίχυπα χων κωδίκων σχο 
πλαίσιο χων δρασχηριοχήχων των Πχοργικών Συμβουλευτικών Υπηρεσιών σε όλη 
την έκταση του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι Υπηρεαίες αυτές επιδιώκουν επίσης να 
προωθήσουν την ορθή γεο)ργική πρακτική με επισκέψεις ατις εκμεταλλεύσεις για 
τη εκτίμηση της ρύπανσης και την πρόληψη σοβαρών περιστατικών ρύπανσης. 
14.3. Προγράμματα δράσης 
Όταν υπέβαλε την έκθεσή του, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είχε ακόμη υλοποιήσει τα 
προγράμματα δράσης. Στην έκθεση επισυνάφθηκε αχέδιο νομοθετικής πράξης για 
τα προγράμματα δράσης. 
44 


© 
X* o << 
© M 
© § 
o ^ 
2ïï ^© 
8 8 
8 
H 8 
v© u* 
©/ p-
P -8 w ^ 
-3 u* 
• • 
vo © 
8 w 
S 8 
H C3 O , b3 SJ < 
3 £ 3 s 9 o s 
sr $2 35 s ^ P» rs 
.sfc-. ^5 !Ç ft» 55 02 O 
V 
W> 
.3 
<**- <n V vt *o, 


188Ν 0254-1483 
<Χ>Μ(98)16τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
ΟΚ 14 03 
Αριθ. καταλόγου : ΟΒ-ΟΟ-98-014-ΟΚ-Ο 
Ι3ΒΝ 92-78-30135-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων χων Ευρωπαϊκών Κοινοχήχων 
1,-2985 Λουξεμβούργο 
Μ6