ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά

1. ιστορικο

Η μεταφορά είναι το πλέον επίμαχο από τα θέματα που σχετίζονται με την καλή διαβίωση των ζώων. Η πρώτη οδηγία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά εκδόθηκε το 1977. Σήμερα η οδηγία 91/628/ΕΟΚ [1] του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 95/29/EΚ [2], συνιστά το τρέχον κοινοτικό νομοθετικό πλαίσιο.

[1] ΕΕ L 340, 11.12.1991, σ. 17.

[2] ΕΕ L 148, 30.6.1995, σ. 52.

Τον Δεκέμβριο του 2000 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση [3] προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εμπειρία των κρατών μελών από τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας 95/29/EΚ.

[3] COM(2000) 809 τελικό, εκδόθηκε στις 6 Δεκεμβρίου του 2000.

Η έκθεση υποβλήθηκε στο Συμβούλιο Γεωργίας, το οποίο τον Ιούνιο του 2001 ενέκρινε τα συμπεράσματα υπό τη μορφή ειδικού ψηφίσματος [4]. Τον Νοέμβριο του 2001 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα [5] σχετικά με την έκθεση αυτή.

[4] Ψήφισμα του Συμβούλιο, της 19ης Ιουνίου 2001, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά τους (ΕΕ C 273, 28.9.2001, σ. 1).

[5] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Νοεμβρίου 2001, σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής για την πείρα που έχουν αποκτήσει τα κράτη μέλη μετά τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας 95/29/EΚ του Συμβουλίου για την τροποποίηση του Συμβουλίου 91/628/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά (COM(2000) 809- C5-0189/2001-2001/2085 (COS)) - A5-0347/2001.

Το φθινόπωρο του 2002 η Επιτροπή διεξήγε ευρύτατη διαβούλευση, συμπεριλαμβανομένης συνεδρίασης με τα σημαντικότερα ενδιαφερόμενα μέρη και δημόσιας διαβούλευσης στο διαδίκτυο, από την οποία συνάγεται η παροχή υποστήριξης στις κυριότερες ενέργειες που περιέχονται στην παρούσα πρόταση.

Η έκθεση της Επιτροπής συνέστησε να γίνουν ορισμένες ενέργειες οι οποίες έχουν ήδη δρομολογηθεί (βλέπε πίνακα 1). Ωστόσο, οι περισσότερες από τις συστάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσω τροποποιήσεων της τρέχουσας νομοθεσίας.

Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η βιομηχανία οδικών μεταφορών υπόκειται σε ένα σύνολο κοινοτικών κανονισμών [6] με τους οποίους εναρμονίζονται ορισμένα στοιχεία της κοινωνικής νομοθεσίας και, ιδίως, η σειρά των περιόδων οδήγησης και ανάπαυσης για τους οδηγούς.

[6] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3820/85 του Συμβουλίου (ΕΕ L 370, 31.12.1985, σ. 1) και κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3821/85 του Συμβουλίου (ΕΕ L 370, 31.12.1985, σ. 8) όπως τροποποιήθηκε τελευταία φορά με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2135/98 (ΕΕ L 274, 9.10.1998, σ. 1).

Πίνακας 1 - Ενέργειες της Επιτροπής για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά (2000/2001)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα νέα στοιχεία που προκύπτουν από την έκθεση για τη μελλοντική νομοθεσία είναι τα εξής:

- να διατυπωθεί ένα εναρμονισμένο μορφότυπο για την άδεια που θα χορηγείται στους μεταφορείς.

- να καθιερωθούν ειδικές διαδικασίες για τη διευκόλυνση των ελέγχων και τη σωστή παρακολούθηση των παραβιάσεων της νομοθεσίας.

- να οριστούν λεπτομερώς τα ζώα που είναι ακατάλληλα για μεταφορά και να επιβληθεί στα κράτη μέλη η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων επιθεώρησης.

- να θεσπιστούν ειδικά μέτρα για τη μεταφορά των αλόγων.

- να βελτιωθούν τα προσόντα του προσωπικού που χειρίζεται τα ζώα.

- να επανεξεταστούν σε επιστημονική βάση ορισμένες από τις θεμελιώδεις έννοιες της οδηγίας.

Στο μεταξύ η εμφάνιση εστιών αφθώδους πυρετού στην Κοινότητα το 2001 κατέδειξε ότι η μεταφορά των ζώων συνέβαλε στην εξάπλωση της νόσου. Από τα δεδομένα φαίνεται ότι ορισμένες εστίες της νόσου συνδέονται με τη χρήση σημείων στάσης. Κατά συνέπεια η Επιτροπή έλαβε προσωρινά μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης των σημείων στάσης. Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε ορισμένες τροποποιήσεις της συναφούς νομοθεσίας του Συμβουλίου [7] ώστε να γίνουν αυστηρότερες οι απαιτήσεις ως προς την υγεία των ζώων όσον αφορά τη χρήση των σημείων στάσης. Οι τροποποιήσεις αυτές εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2003 [8]. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η επέκταση της εσωτερικής αγοράς στις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης θα δημιουργήσει νέες προοπτικές για τη μεταφορά των ζώων.

[7] Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1255/97 του Συμβουλίου όσον αφορά τη χρήση των σημείων στάσης, COM(2002) 414, εκδόθηκε στις 19 Ιουνίου 2002.

[8] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 1040/2003 του Συμβουλίου της 11ης Ιουνίου 2003 για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1255/97 όσον αφορά τη χρήση των σημείων στάσης (ΕΕ L 151, 19.6.2003, σ. 21).

2. διαβουλευση με τα ενδιαφερομενα μερη

Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη των ενδιαφερόμενων μερών με δύο τρόπους:

α) συνάντηση με τις κυριότερες οργανώσεις στις 20 Νοεμβρίου 2002,

β) διαβούλευση στο διαδίκτυο από τις 2 έως τις 15 Δεκεμβρίου 2002 για το ευρύ κοινό.

Και οι δύο διαβουλεύσεις είχαν επιτυχία. Φάνηκε το ζωηρό ενδιαφέρον του κοινού για την ορθή μεταχείριση των ζώων (πάνω από 4000 απαντήσεις).

Η διαβούλευση στο διαδίκτυο φανέρωσε ότι είναι πολύ μεγάλο το ποσοστό που υποστηρίζει πλήρως (από 50 έως 84%) όλα τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή. Η αναλυτική περιγραφή των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης είναι διαθέσιμη στον ιστοχώρο της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών [9].

[9] Βλέπε: http://europa.eu.int/yourvoice/results/ 240/index_el.htm

Έγινε γενικώς αποδεκτή η ανάγκη να βελτιωθεί η προσέγγιση ως προς το θέμα αυτό και να υποστηριχθεί συνολικά η πρωτοβουλία της Επιτροπής στον τομέα αυτόν. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη αναγνώρισαν τη σχέση μεταξύ καλής διαβίωσης των ζώων, ασφάλειας των τροφίμων και ζητημάτων που αφορούν την υγεία των ζώων.

Οι οργανώσεις για την ορθή μεταχείριση των ζώων συνηγόρησαν υπέρ του συνολικού περιορισμού της διάρκειας ενός ταξιδίου σε οκτώ ώρες για τα μη εκτρεφόμενα ζώα κυρίως επειδή πιστεύουν ότι αυτό είναι εύκολο να εφαρμοστεί. Επεσήμαναν επίσης ότι οι επίσημες αρχές θα πρέπει να εστιάσουν τις επιθεωρήσεις τους στα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων και στις αγορές ζώντων ζώων.

3. η προταση τησ επιτροπησ

Η πρόταση της Επιτροπής καταργεί όλη την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά. Ενσωματώνει επίσης τις απαιτήσεις της πρότασης της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου με τον οποίο τροποποιείται ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 411/98 όσον αφορά τον αερισμό των οδικών οχημάτων που μεταφέρουν ζώα σε διαδρομές μακράς διαρκείας [10].

[10] Βλέπε ανωτέρω, Πίνακας 1.

Η διαδικασία της αναθεώρησης εξελίχθηκε σύμφωνα με τις συστάσεις της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων και αφού εξετάστηκε ενδελεχώς ο οικονομικός αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων. Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη τα συμπεράσματα της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Επιπλέον τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί ότι οι αγορές ζώντων ζώων είναι ένας τομέας όπου είναι ανάγκη να εφαρμόζονται κανόνες για την προστασία των ζώων. Κατά τον ίδιο τρόπο είναι επιβεβλημένες και απαιτήσεις ορθής μεταχείρισης για τα οχήματα που μεταφέρουν ζώντα ζώα. Και τα δύο θέματα αντιμετωπίζονται με την παρούσα πρόταση.

Η πρόταση της Επιτροπής αποβλέπει:

- στον καθορισμό αυστηρότερων όρων για τους μεταφορείς που αναλαμβάνουν ταξίδια μεγάλων αποστάσεων.

- σε νέες χρονικές διάρκειες ταξιδιού και νέους απαιτούμενους χώρους για τα ζώα.

- στη βελτίωση της υποχρεωτικής κατάρτισης του προσωπικού και διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής αυτής της υποχρέωσης για το προσωπικό που εργάζεται σε αγορές και κέντρα συγκέντρωσης.

- στην απαγόρευση της μεταφοράς νεαρότατων ζώων και ορισμούς για τα ζώα που είναι σε θέση να μεταφέρονται.

- στον καθορισμό αυστηρότερων κανόνων για τη μεταφορά αλόγων.

- στην αναβάθμιση των τεχνικών προτύπων για τα οδικά οχήματα.

- στην εισαγωγή ειδικών απαιτήσεων για όλα τα πλοία με τα οποία μεταφέρονται ζώντα ζώα από κοινοτικούς λιμένες.

- στην ενίσχυση των ευθυνών των μεταφορέων καθώς και των λοιπών επιχειρήσεων που εμπλέκονται στη μεταφορά ζώων.

-

- στην ενίσχυση του ρόλου των αρμόδιων αρχών για την επιθεώρηση των δραστηριοτήτων μεταφοράς και ενίσχυση της συνεργασίας των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.

- στην ενίσχυση των ελεγκτικών μέσων και καλύτερη επιβολή της νομοθεσίας.

Ορισμένα από τα μέτρα που προβλέπει η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπούν στην πρόληψη της εξάπλωσης νόσων, όπως για παράδειγμα, το αυστηρότερο καθεστώς που θα ισχύει για τους μεταφορείς που εκτελούν ταξίδια μεγάλων αποστάσεων.

3.1 Η γνώμη της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων

Η επιστημονική επιτροπή για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων (στο εξής η επιστημονική επιτροπή) εξέδωσε στις 11 Μαρτίου 2002 γνώμη για την καλή διαβίωση των ζώων κατά τη μεταφορά [11].

[11] Βλέπε: http://europa.eu.int/comm/food/fs/sc/scah/ out71_en.pdf

Οι επιστήμονες συμφώνησαν ότι παρά τις διαβαθμίσεις ανάλογα με το είδος του ζώου και τις συνθήκες, η καλή διαβίωση των ζώων τείνει να επιδεινώνεται όσο μεγαλώνει η διάρκεια του ταξιδιού. Συνεπώς τα ταξίδια πρέπει να είναι όσο το δυνατό συντομότερα και οι συνθήκες μεταφοράς πρέπει να σχεδιάζονται και να τηρούνται κατά τρόπο ώστε να ελαχιστοποιούνται οι πηγές άγχους. Εκτός από τους παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν στην εξασθένιση του ανοσοποιητικού συστήματος, συχνά κατά τη μεταφορά των ζώων αναμειγνύονται ζώα διαφορετικής προέλευσης κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο για την εξάπλωση των νόσων.

Η Επιτροπή ανέλυσε προσεκτικά τις συστάσεις που διατύπωσε η επιστημονική επιτροπή. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα συμπεράσματα της έκθεσης πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της πρακτικής εμπειρίας και υπό το πρίσμα της δυνατότητας εφαρμογής τους. Η σωστή επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των ζώων είναι στοιχείο - κλειδί για τη βελτίωση της τρέχουσας κατάστασης. Επιπλέον, πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά κατά πόσον είναι πρακτικό να επιτευχθούν με ένα άλμα οι συστάσεις της επιστημονικής επιτροπής. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η υιοθέτηση μιας προσέγγισης «βήμα προς βήμα», με την οποία θα υλοποιηθούν οι κυριότερες πτυχές των συστάσεων, αποτελεί το καλύτερο μέσο για την εισαγωγή πραγματικών βελτιώσεων στην καλή διαβίωση των ζώων σε βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι συνεπώς να εγγυηθεί ότι τα υψηλά πρότυπα που συνιστούν οι επιστήμονες πληρούνται μέσω της δημιουργίας των κατάλληλων νομοθετικών μέσων που θα επιτρέψουν στις αρμόδιες αρχές να εκτελούν καλύτερους ελέγχους και να εφαρμόζουν σωστά τη νομοθεσία.

Η ανάγκη για την καλύτερη απόκτηση γνώσεων σχετικά με την ορθή μεταχείριση των ζώων κατά τη μεταφορά αναγνωρίζεται επίσης επιτακτικά από την Επιτροπή. Η Επιτροπή δεσμεύεται να προωθήσει περισσότερο την έρευνα για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων ιδίως σε σχέση με τη μεταφορά για την απόκτηση καλύτερων γνώσεων σχετικά με τα περισσότερο ευαίσθητα ζητήματα.

Συγκεκριμένα θα αφιερωθούν πόροι στη μελέτη του ρόλου που έχει η διάρκεια του ταξιδιού και οι συνέπειές του για το μεταβολισμό των διαφόρων ειδών και κατηγοριών ζώων. Επιπλέον η εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή των προτεινόμενων περιόδων ταξιδίου και ανάπαυσης θα διευκολύνει τη μεγαλύτερη κατανόηση επιστημονικών πτυχών της μεταφοράς των ζώων, πράγμα που θα βοηθήσει στη διατύπωση περαιτέρω επιστημονικών συμβουλών σε εύθετο χρόνο από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Τέτοιου είδους επιστημονικές συμβουλές μπορούν να αποτελέσουν τη βάση περαιτέρω βελτιώσεων όσον αφορά τις συνθήκες μεταφοράς των ζώων, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας του ταξιδιού. Επιπλέον θα ζητηθούν και άλλες επιστημονικές συμβουλές από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις αερισμού για τη μεταφορά των ζώων.

Επιπλέον πρέπει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο του 5ου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα, η Επιτροπή χρηματοδότησε ένα ερευνητικό σχέδιο για τη μεταφορά των βοοειδών (σχέδιο CATRA). Περισσότερες πληροφορίες για το σχέδιο αυτό θα βρείτε στον ακόλουθο ιστοχώρο: http://www.lt.slu.se/catra/ .

Διάρκεια ταξιδιού

Ύστερα από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα οι συνθήκες μεταχείρισης των ζώων χειροτερεύουν εφόσον στα ζώα δεν εξασφαλίζεται ελάχιστη ανάπαυση, ζωοτροφή και νερό. Κατά συνέπεια πρέπει να καθοριστούν ορισμένα ανώτατα όρια, μετά τα οποία στα ζώα πρέπει να παρέχεται ανάπαυση, νερό και τροφή.

Οι ανάγκες για ανάπαυση, τροφή ή νερό ποικίλλουν μεταξύ των διαφόρων ζωικών ειδών. Ωστόσο είναι γενικός κανόνας ότι, ανάλογα με τη φυσιολογία τους, τα ενήλικα μηρυκαστικά είναι πιο ανθεκτικά στη στέρηση τροφής ή νερού απ' ό,τι τα άλογα και οι χοίροι. Επειδή τα νεαρότερα ζώα είναι πιο ευαίσθητα, χρειάζονται αυστηρότερους κανόνες από ό,τι τα ενήλικα ζώα.

Απαιτούμενος χώρος (εμβαδόν δαπέδου και ύψος οροφής)

Ο χώρος που προβλέπεται για ένα ζώο κατά τη μεταφορά του είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την καλή κατάσταση του ζώου.

Οι ελάχιστες απαιτήσεις χώρου δεν καθορίζονται μόνο από τις φυσικές διαστάσεις των ζώων. Κατά τον καθορισμό των πρακτικών ελάχιστων απαιτήσεων χώρου πρέπει επίσης να λαμβάνονται προσεκτικά υπόψη οι ανάγκες των ζώων για ανάπαυση, νερό και τροφή. Ο χώρος που πρέπει να αναλογεί σε κάθε ζώο μπορεί να πρέπει να είναι μεγαλύτερος για να επιτρέπει τον επαρκή αερισμό.

Ειδικότερα, επαρκής χώρος πρέπει να προβλέπεται για τη χορήγηση τροφής και νερού στα ζώα καθώς και για την ανάπαυσή τους.

Τέλος, τα άλογα που μεταφέρονται σε ατομικά ιπποφορεία ή κιβώτια υποφέρουν πολύ λιγότερο από ό,τι εάν μεταφέρονταν ομαδικά.

Πρέπει να προβλέπεται και ελάχιστο ύψος οροφής ώστε να εξασφαλίζεται η φυσική ορθή θέση καθώς και ο επαρκής αερισμός.

Νεαρά ζώα

Ιδιαίτερα ευπαθή είναι τα νεαρά ζώα. Ιδίως όταν τα νεαρά ζώα έχουν απογαλακτιστεί αμέσως πριν από τη μεταφορά, η έλλειψη της μητρικής φροντίδας προστίθεται στους διάφορους αγχογόνους παράγοντες που σχετίζονται με τη μεταφορά. Ως αποτέλεσμα η επιστημονική επιτροπή συνέστησε να μη μεταφέρονται χοιρίδια μικρότερα των τεσσάρων εβδομάδων, αρνιά κάτω της μιας εβδομάδος και μόσχοι κάτω των δύο εβδομάδων.

Κατάρτιση

Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διακίνηση των ζώων έχει άμεση επίδραση στην κατάσταση της υγείας τους. Κακές πρακτικές ή αμέλεια απορρέουν συχνά από την έλλειψη γνώσεων για τις ανάγκες των ζώων και θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν με τη σωστή εκπαίδευση όσων χειρίζονται και μεταφέρουν ζώα.

Η επιστημονική επιτροπή θεώρησε ότι η νομική απαίτηση για την έκδοση πιστοποιητικού μετά την ολοκλήρωση εγκεκριμένου κύκλου μαθημάτων είναι ο κατάλληλος τρόπος για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού.

Επιθεωρήσεις

Η επιθεώρηση πριν από την αναχώρηση και η επιλογή των ζώων προς μεταφορά είναι κρίσιμα ζητήματα. Για παράδειγμα τα ζώα που παρουσιάζουν σημάδια νόσου, τραυματισμούς ή φυσιολογική αδυναμία δεν πρέπει να κρίνονται κατάλληλα για μεταφορά.

Μεγάλη σημασία έχει επίσης η τήρηση αρχείων των επιθεωρήσεων.

Φόρτωση, εκφόρτωση και διακίνηση

Η φόρτωση είναι το πλέον αγχογόνο μέρος της μεταφοράς. Επιπλέον η επαφή ζώων διαφορετικής προέλευσης μπορεί να οδηγήσει στη διάδοση μολυσματικών νόσων.

Η επιστημονική επιτροπή συνέστησε να μην εκφορτώνονται ζώα σε σημεία στάσης παρά μόνο υπό ειδικούς όρους.

Άλλες ανησυχίες για την καλή διαβίωση των ζώων εκφράζονται σε σχέση με ορισμένες τεχνικές απαιτήσεις, όπως η κλίση που πρέπει να έχουν οι ράμπες και η πρόσδεση των ζώων κατά τη μεταφορά.

3.2 Αγορές και κέντρα συγκέντρωση

Οι αγορές και τα κέντρα συγκέντρωσης αποτελούν κομβικό σημείο στο δίκτυο εμπορίας των εκτρεφόμενων ζώων. Σήμερα είναι αναπόσπαστο τμήμα της διαδικασίας μεταφοράς.

Έχουν αναφερθεί στην Επιτροπή περιπτώσεις κακού χειρισμού και καθαρά βάναυσης συμπεριφοράς απέναντι στα ζώα σε ορισμένες αγορές.

Η εκφόρτωση και μεταφόρτωση ζώων αποτελούν πρόσθετες πηγές άγχους. Κατά την παραμονή τους στις αγορές τα ζώα ενδέχεται να μην λάβουν επαρκή ανάπαυση, τροφή ή νερό. Το αποτέλεσμα είναι ότι η παραμονή τους σε αγορές ή σε κέντρα συλλογής μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση, ιδίως εάν τα ζώα μεταφορτώνονται για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Επιπλέον η συλλογή και ανάμειξη ζώων σε νέες ομάδες αποσταθεροποιούν την αρχική κοινωνική δομή των ζώων με αποτέλεσμα να τους δημιουργούν μεγαλύτερη ταραχή. Η συγκέντρωση ζώων από διαφορετικά μέρη δημιουργεί επίσης ευνοϊκές συνθήκες για τη διάδοση νόσων.

3.3 Πλοία που μεταφέρουν ζώα

Η θαλάσσια μεταφορά με πλοία που μεταφέρουν ζώα είναι ένας τομέας που προκαλεί ανησυχία όσον αφορά την καλή διαβίωση των ζώων. Τα πλοία αυτά μεταφέρουν πολλά ζώα (η χωρητικότητά τους ποικίλλει από 400 έως 2000 κεφάλια βοοειδών). Τα θαλάσσια ταξίδια ξεκινούν αφού τα ζώα έχουν συγκεντρωθεί οδικώς από, μερικές φορές, πολύ μακρινές τοποθεσίες από το λιμάνι αναχώρησης. Τα θαλάσσια ταξίδια μπορεί να διαρκέσουν αρκετές μέρες σε ανοιχτές θάλασσες και είναι αναγκαίος ο αυστηρός προγραμματισμός για την αποφυγή απρόβλεπτων συμβάντων ή καθυστερήσεων ή για την αντιμετώπιση τυχόν ατυχημάτων που θα συμβούν.

4. κοινωνικοοικονομικα δεδομενα

4.1 Ο οικονομικός ρόλος της μεταφοράς ζώων

Η μεταφορά ζώων είναι μέρος της διαδικασίας της ζωικής παραγωγής. Η μετακίνησή τους είναι αναγκαία για την αναπροσαρμογή της άνισης κατανομής των πόρων και της ζήτησης. Οι καταστάσεις αυτές προκύπτουν από γεωγραφικούς και ιστορικούς παράγοντες που διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και επίσης από εποχή σε εποχή ή έτος σε έτος. Αρκετοί τεχνικοί και οικονομικοί λόγοι εξηγούν την ύπαρξη του εμπορίου.

Ο αριθμός των ζώων που διακινούνται μεταξύ των κρατών μελών είναι πολύ μικρότερος από τον αριθμό των ζώων που θανατώνονται (βλέπε πίνακα 2).

Πίνακας 2 -Εμπόριο ζώντων ζώων και σφαγή στην ΕΚ (έτος 2000)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγές: EUROSTAT

Παρόλα αυτά, η μείωση του αριθμού των σφαγείων λόγω των οικονομιών κλίμακας, τα υψηλότερα υγειονομικά πρότυπα και η ενιαία αγορά συνέβαλαν στην επέκταση της γεωγραφικής περιοχής από την οποία συλλέγονται τα ζώα.

4.2 Τρόποι μεταφοράς στην ΕΕ

Η οδική μεταφορά αντιπροσωπεύει ποσοστό από 90 έως και 99% του συνολικού εμπορίου ζώντων ζώων στην ΕΕ. Χάρη στην ευελιξία τους οι οδικές μεταφορές χρησιμοποιούνται για πάρα πολλές δραστηριότητες και από πάρα πολλές εταιρείες.

Αντιθέτως, οι εναέριες, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές ζώων διεξάγονται από λίγες εξειδικευμένες εταιρείες. Αυτοί οι τρόποι μεταφοράς είναι διαθέσιμοι μόνο σε ορισμένα μέρη (αεροδρόμια, λιμένες και σιδηροδρομικοί σταθμοί), γεγονός που καθιστά τους ελέγχους που πραγματοποιούνται κατά την αναχώρηση ευκολότερους και καθώς χρησιμοποιούνται συχνά για μεταφορές μεγάλων αποστάσεων σε αποστολές μεγάλου μεγέθους, ο χρόνος φόρτωσης είναι κατά συνέπεια μεγαλύτερος και απαιτούνται ειδικές διατάξεις.

Εκτιμάται ότι οι θαλάσσιες μεταφορές ανέρχονται σε ποσοστό από 1 έως 8% εντός της ΕΕ. Για εξαγωγές σε τρίτες χώρες μπορούν να φθάσουν έως και το 60% του εμπορίου. Η θαλάσσια μεταφορά είναι επίσης σημαντική για ορισμένα κράτη μέλη. Σήμερα η μεταφορά των ζώων σιδηροδρομικώς τείνει να εκλείψει. Η εναέρια μεταφορά ζώντων ζώων περιορίζεται κυρίως σε ζώα μεγάλης αξίας για διηπειρωτικά ταξίδια.

4.3 Επισκόπηση του εμπορίου ζώντων ζώων [12]

[12] Στα επόμενα τμήματα τα δεδομένα εκφράζονται σε αριθμούς κεφαλών, βάσει του συστήματος ANIMO, ενώ τα δεδομένα σε τόνους προέρχονται από την EUROSTAT, εκτός εάν δηλώνεται διαφορετικά.

Η αξιολόγηση της κλίμακας του εμπορίου ζώντων ζώων δημιουργεί ορισμένες δυσκολίες. Οι κινήσεις ζώων δεν καταγράφονται συστηματικά: τα εγχώρια ταξίδια δεν υπόκειται σε υποχρεωτική δήλωση σήμερα.

Οι μετακινήσεις μεταξύ κρατών μελών υπόκεινται σε κτηνιατρικούς ελέγχους και το σύστημα ANIMO [13] καταγράφει αυτές τις μετακινήσεις. Το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών υπόκειται επίσης σε δηλώσεις από εταιρείες για άλλους σκοπούς, από όπου τροφοδοτούνται και τα δεδομένα της EUROSTAT. Η βιομηχανία [14] εκτιμά ότι οι περισσότερες μετακινήσεις ζώων στην ΕΕ πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο.

[13] Το ANIMO είναι ένα σύστημα βάσει ηλεκτρονικών υπολογιστών που διασυνδέει τις κτηνιατρικές αρχές με σκοπό, ιδίως, τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών των περιοχών όπου έχει εκδοθεί υγειονομικό πιστοποιητικό ή άλλο έγγραφο που συνοδεύει τα ζώα και τα προϊόντα ζωικής προέλευσης και μεταξύ των αρμόδιων αρχών του κράτους μέλους προορισμού.

[14] Η μελέτη παραδόθηκε από την UECBV (Ευρωπαϊκή Ένωση Εμπορίας Ζώων και Κρέατος) "Transport et bien-κtre des animaux"- (μεταφορά και ευημερία των ζώων - μελέτη του Renι Laporte Consultant - Απρίλιος 2002).

Το μέσο ετήσιο εμπόριο ζώντων ζώων, στο οποίο συμμετέχουν κράτη της ΕΕ, ανέρχεται σε 2 εκατομμύρια τόνους για την περίοδο 1996 - 2000. Περίπου το 80% του εμπορίου αυτού έλαβε χώρα εντός της ΕΕ (1.789 000 τόνοι το 2000 ή 83%) ενώ οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% και οι εισαγωγές από τρίτες χώρες το υπόλοιπο. Τα ζώα εκτροφής αντιπροσωπεύουν σχεδόν όλο το εμπόριο ζώντων ζώων με βοοειδή (46-59% [15]), χοίρους (21-30%), πουλερικά (7-17%), ίππους, πρόβατα και αίγες (αντίστοιχα 5% για το καθένα).

[15] Το εύρος αυτό αντανακλά τα διαφορετικά αριθμητικά δεδομένα μεταξύ 1996-2000.

Η τυπολογία του εμπορίου ποικίλλει μεταξύ των ειδών (βλέπε πίνακα 4). Το 2000 τα βοοειδή ήταν περισσότερο αντικείμενο εμπορίου εντός της ΕΕ και εξάγονταν σε τρίτες χώρες. Οι χοίροι αποτέλεσαν σχεδόν αποκλειστικά αντικείμενο εμπορίου εντός της ΕΕ. Τα αιγοπρόβατα διακινήθηκαν κυρίως εντός της ΕΕ αλλά έγιναν και εισαγωγές. Το εμπόριο των ιπποειδών συνίστατο κυρίως σε εισαγωγές.

4.4 Βοοειδή

Το 2000 το εμπόριο των βοοειδών εντός της ΕΕ ανήλθε σε 3 περίπου εκατομμύρια κεφάλια. Από αυτά, τα ζώα πάχυνσης αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των μεταφερόμενων ζώων ενώ τα υπόλοιπα είναι ζώα που προορίζονται για άμεση θανάτωση και ζώα αναπαραγωγής. Οι μόσχοι κάτω των 15 ημερών ήταν 288.482. (Όλα τα δεδομένα της παραγράφου αυτής βασίζονται στο ANIMO.)

Πίνακας 3 - κυριότερες ροές μετακίνησης βοοειδών το 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.5 Χοίροι

Το 2000 το ενδοκοινοτικό εμπόριο των χοίρων ανερχόταν περίπου σε 11 εκατομμύρια κεφάλια. Τα χοιρίδια [16] αντιπροσώπευαν σημαντικό μέρος του κοινοτικού εμπορίου χοίρων με πάνω από 4 εκατομμύρια ζώα (4.139.608 κεφάλια).

[16] Δεδομένα της EUROSTAT για χοίρους μη αναπαραγωγής κάτω των 50 κιλών.

Πίνακας 4 - κυριότερες ροές χοίρων το 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.6 Αίγες και πρόβατα

Το 2000 το ενδοκοινοτικό εμπόριο αιγοπροβάτων ανερχόταν σε περισσότερο από 2,5 εκατομμύρια κεφάλια. Το εμπόριο αιγών είναι αμελητέο σε σχέση με αυτό των προβάτων.

Πίνακας 5 - κυριότερες ροές μετακίνησης αιγοπροβάτων το 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.7 Ίπποι

Το 2000 το ενδοκοινοτικό εμπόριο ιπποειδών αντιστοιχούσε σε 65.000 κεφάλια. Οι ίπποι σφαγής αναλογούσαν σε 27.430 κεφάλια [17]. Παράλληλα στην ΕΕ εισήχθησαν 113.470 ίπποι για σφαγή.

[17] Δεδομένα EUROSTAT.

Πίνακας 6 - Εμπόριο ίππων προς σφαγή το 2000 (κεφάλια)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή: EUROSTAT