Γνωμοδότηση για τον τουρισμό (94/C 393/25)

Στις 22 Φεβρουαρίου 1994, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τον τουρισμό.

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουλίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Lustenhouwer.

Κατά την 318η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 15ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την εξής γνωμοδότηση με πλειοψηφία, 2 ψήφους κατά και μία αποχή.

1. Εισαγωγή

1.1. Στις 13 Ιουλίου 1992, το Συμβούλιο θέσπισε ένα τριετές πρόγραμμα δράσης σχετικά με την ενίσχυση του τουρισμού (). Το πρόγραμμα διαρκεί μέχρι το τέλος του 1995 και βρίσκεται, συνεπώς, στο μέσον της διαδρομής του.

1.2. Λίγο πριν την υποβολή από την Επιτροπή των προτάσεων για το εν λόγω πρόγραμμα δράσης, η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας στην οποία συνηγορούσε υπέρ ενός παρόμοιου προγράμματος.

1.3. Στην μεταγενέστερη αντίδρασή της, η ΟΚΕ επικρότησε τις προτάσεις της Επιτροπής αλλά εξέφρασε την άποψη ότι το πρόγραμμα αυτό ήταν μόνον ένα πρώτο βήμα προς την ορθή κατεύθυνση ().

Διαπιστώνεται, επίσης, ότι το πρόγραμμα δράσης που υιοθέτησε τελικά το Συμβούλιο, είναι πολύ πιο περιορισμένο από αυτό που είχε προτείνει η Επιτροπή και το οποίο είχε εγκρίνει η ΟΚΕ. Από αυτή την άποψη η ΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της.

1.4. Σκοπός της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να συμβάλει στην συζήτηση που διεξάγεται σχετικά με τη θέση που πρέπει να καταλαμβάνει η πολιτική για τον τουρισμό στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνθήκης. Η ΟΚΕ αναμένει ότι τα όσα πρόκειται να αναγραφούν κατωτέρω θα συνεκτιμηθούν στο Πράσινο Βιβλίο για την κοινοτική πολιτική τουρισμού, που ανακοινώθηκε πρόσφατα από τον Επίτροπο Vanni d'Archirafi και αναμένεται να δημοσιευθεί κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Εξάλλου, η ΟΚΕ εφιστά και πάλι την προσοχή στις σχετικές γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε κατά το παρελθόν καθώς και στο γεγονός ότι πολλές από τις επιθυμίες που διατυπώθηκαν σ`αυτές παραμένουν ανεκπλήρωτες.

Η Διακυβερνητική Διάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί το 1996 πρέπει να εξετάσει και το θέμα αυτό. Με αυτό το πολιτικό μήνυμα η ΟΚΕ ελπίζει να δώσει μια νέα ώθηση στην καθιέρωση της πολιτικής τουρισμού στη νέα Συνθήκη, καθώς και στη συνέχεια που θα δοθεί στην πολιτική τουρισμού και μετά τη λήξη του σημερινού προγράμματος δράσης, το 1995.

Η αναγκαιότητα της καλύτερης ένταξης των συμφερόντων του τουριστικού κλάδου στους διάφορους τομείς ευρωπαϊκής πολιτικής αυξάνει περισσότερο σε μια περίοδο όπου πολλοί κλάδοι της οικονομίας αντιμετωπίζουν τεράστιες προκλήσεις λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού αλλά και λόγω της απειλής εξωτερικών κινδύνων (το πρόβλημα της προστασίας του περιβάλλοντος και η οικονομική ύφεση).

2. Ιστορικό

2.1. Στα τέλη του 1993, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε έκθεση με τίτλο « Ο Τουρισμός ενόψει του 2000 » (). Στην έκθεση αναφέρθηκε αριθμός βασικός σημείων τα οποία αντιμετωπίζει πάντοτε ο τουριστικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διατυπώθηκαν προτάσεις σε τομείς όπου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι δεν συνεκτιμώνται αρκετά τα συμφέροντα του τομέα καθώς και εκείνα του καταναλωτή ευρωπαϊκών τουριστικών υπηρεσιών.

2.2. Το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τόσο σύντομα, μετά την υιοθέτηση του πολυετούς προγράμματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποβάλλει αριθμό συστάσεων, δείχνει ήδη ότι θα μπορούσαν να αμφισβητηθούν ορισμένα σημεία που αφορούν τον βαθμό με τον οποίο οι αναγγελθείσες δράσεις του πολυετούς προγράμματος έχουν τεθεί σε εφαρμογή.

2.3. Στα πλαίσια της προετοιμασίας μιας ανεπίσημης συνεδρίασης των υπουργών τουρισμού κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση για τις κοινοτικές ενέργειες στον τομέα του τουρισμού (). Η εξαιρετική αυτή έκθεση δίνει στην ΟΚΕ την αφορμή να αποφανθεί για την ευρωπαϊκή πολιτική τουρισμού σε μια εποχή όπου αναπτύσσεται ένας έντονος προβληματισμός σχετικά με τον τομέα αυτό, χωρίς να θέλει να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη εικόνα του περιεχομένου και του προσανατολισμού της ευρωπαϊκής πολιτικής τουρισμού. Άλλωστε, όπως διευκρινίζεται και στο σημείο 1.4, δεν είναι αυτός ο κύριος στόχος της γνωμοδότησης της ΟΚΕ.

3. Οι αρμοδιότητες και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των υπηρεσιών της κατά τη χάραξη και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής τουριστικής πολιτικής

3.1. Κατά την εκτίμηση της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του τουρισμού δεν πρέπει να λησμονείται ότι η πρωταρχική ευθύνη και, συνεπώς, οι πρωτοβουλίες στον εν λόγω σημαντικό τομέα της επιχειρηματικής δραστηριότητας είναι υπόθεση εθνικής ή τοπικής διάστασης, ανάλογα με την κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος και ότι η Κοινότητα διαθέτει περιορισμένες αρμοδιότητες στον τομέα αυτό και ότι η εντολή την οποία ανέθεσε το Συμβούλιο στην Επιτροπή στα πλαίσια του προγράμματος δράσεων είναι ιδιαίτερα περιορισμένη με αποτέλεσμα να διατίθεται ένα μικρό μόνο κονδύλιο για τον τουρισμό αυτό καθεαυτό, και το τμήμα τουρισμού της Γενικής Διεύθυνσης 23 να μην είναι επαρκώς επανδρωμένο.

3.2. Επομένως, κάθε υποστήριξη της διεύρυνσης των σημερινών δραστηριοτήτων θα πρέπει να εξετασθεί και από το πρίσμα αυτό και αναγκαστικά θα οδηγήσει στην αύξηση του διατιθέμενου κονδυλίου και ανθρώπινου δυναμικού. Η ΟΚΕ κρίνει ότι αυτό είναι απολύτως αναγκαίο, αν επιθυμούμε πράγματι να επιτελέσουμε σοβαρό έργο σε ό,τι αφορά τη διατήρηση και τη βελτίωση των βασικών όρων ενός από τους πιό παραγωγικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.

3.3. Σκοπός είναι να ενταχθούν τα αντικείμενα του τομέα στην πολιτική που ασκεί η Κοινότητα σε πολυάριθμους άλλους τομείς. Αυτός ο στόχος, ο οποίος αγγίζει τομείς όπως την περιφερειακή πολιτική (π.χ. όσον αφορά τη χρηματοδότηση των υποδομών) την πολιτική μεταφορών, το περιβάλλον, την προστασία των καταναλωτών, την έμμεση φορολογία, την εκπαίδευση και κατάρτιση, κ.τ.λ., θα πρέπει να υλοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από το τμήμα τουρισμού της Επιτροπής. Μόνον κατ`αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποφευχθεί η πρόσθετη γραφειοκρατία, τηρείται η αρχή της επικουρικότητας και δημιουργείται ένα πλαίσιο βασικών προϋποθέσεων που να συμβάλλει στην ανάπτυξη των τοπικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών, που λαμβάνουν τόσο οι οικονομικοί παράγοντες όσο και οι δημόσιες αρχές.

3.4. Πρόκειται δηλαδή για μια πραγματικά σημαντική εντατικοποίηση της πολιτικής η οποία δικαιολογείται με την οικονομική σημασία του τομέα. Ο τουρισμός δημιουργεί περίπου το 6 % των συνολικών θέσεων απασχόλησης στην Κοινότητα, πράγμα που σημαίνει ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 9 εκατομμύρια εργαζόμενοι απασχολούνται σ`αυτόν τον τομέα. Μόνο στον τομέα των εστιατορίων και ξενοδοχείων λειτουργούν περίπου 1,2 εκατομμύρια συχνά μικρές επιχειρήσεις. Ο τουρισμός στην Κοινότητα αποτελεί κατά συνέπεια την κυριότερη πηγή εισοδημάτων στην Ευρώπη. (Σύμφωνα με εκτιμήσεις τουλάχιστον 5,5 % του ΑΕΠ.)

3.5. Είναι, ωστόσο, φυσικό ένας τόσο σημαντικός τομέας να αντιμετωπίζει και προβλήματα λόγω της έκτασής του. Η επίδραση του τουρισμού στο περιβάλλον και στην πολιτιστική ταυτότητα των κατοίκων σε τουριστικές περιοχές είναι συχνά αρνητική.

Είναι αναγκαίο να αναζητηθούν λύσεις για τα προβλήματα αυτά και η Κοινότητα καλείται να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο για το σκοπό αυτό.

4. Τα διάφορα σημεία δράσης του πολυετούς προγράμματος τουρισμού 1993-1995

4.1.

Βελτίωση της γνώσης για τον τουριστικό τομέα

4.1.1. Η ΟΚΕ διαπίστωσε στη γνωμοδότηση της 19ης Δεκεμβρίου 1991 () ότι το ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο τουριστικός τομέας δεν αναγνωρίζεται πλήρως λόγω ελλείψεως ορθών πληροφοριών. Η ΟΚΕ εκάλεσε συνεπώς την Επιτροπή να πραγματοποιήσει πλήρη μελέτη για τον Ευρωπαϊκό Τουριστικό Τομέα όπου θα διαπιστωνόταν η επίδρασή του στην απασχόληση, στην παραγωγή και στις επενδύσεις.

4.1.2. Από την τελική έκθεση της Επιτροπής για το διετές (1991/92) πρόγραμμα για την ανάπτυξη των κοινοτικών δραστηριοτήτων σχετικά με τον τουρισμό () φαίνεται ότι η Επιτροπή διαδραμάτισε έναν έντονα καθοδηγητικό ρόλο κατά την ανάπτυξη ενός συνεκτικού συνόλου συλλογής πληροφοριών. Βάσει ερευνών μεταξύ των κυριότερων ενώσεων καταναλωτών έχει τώρα τεθεί μια προτεραιότητα. Η Επιτροπή δεν εργάζεται στον τομέα αυτό μόνη αλλά μαζί με τα κράτη μέλη και αν συντρέχει περίπτωση με τον ΠΟΕ και τον ΟΟΣΑ.

4.1.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για την επίτευξη, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους κύκλους, ποιοτικά ασφαλέστερων στατιστικών στοιχείων σχετικά με τον τομέα αυτό, αξίζουν κάθε υποστήριξη. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να μην χαρακτηρίζει τις δραστηριότητες αυτές μόνο προφορικώς ως δραστηριότητες προτεραιότητας αλλά να διαθέτει και τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους βάσει του προϋπολογισμού της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Eurostat).

4.1.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει επίσης με ικανοποίηση ότι και η ίδια η Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να βελτιωθούν οι γνώσεις σχετικά με τον τουρισμό, όπως διαφαίνεται από την πρόσκληση υποβολής προσφορών και προτάσεων που δημοσιεύθηκε το 1994 για την εκπόνηση διάφορων μελετών (). Η ΟΚΕ τονίζει σχετικά την ανάγκη να διαδοθούν όσο το δυνατό ευρύτερα τα αποτελέσματα των σχετικών μελετών και να μελετηθούν από τον κλάδο στα πλαίσια συμποσίων ή στους κόλπους της Συμβουλευτικής Επιτροπής Τουρισμού. Η Επιτροπή αυτή, η οποία σπάνια συνεδρίαζε κατά το παρελθόν θα πρέπει να δραστηριοποιηθεί ώστε να ανταποκριθεί καλύτερα στο ρόλο της ως εκφραστής της Επιτροπής.

4.2.

Χρονική διαφοροποίηση των διακοπών

4.2.1. Η ΟΚΕ υποστήριξε την Επιτροπή στην προσπάθειά της για μια καλύτερη κατά το δυνατό διαφοροποίηση του χρόνου των διακοπών, ώστε να περιοριστούν οι περίοδοι αιχμής τόσο όσον αφορά το χρόνο όσο και τους προορισμούς. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ιδιαιτέρως ότι και η εξάπλωση του τουρισμού προς νέους προορισμούς παρουσιάζει ενδιαφέρον. Η δημιουργία νέων τουριστικών προορισμών και έλξεων στην Ευρώπη θα ελατώσσουν την πίεση στους υφιστάμενους προορισμούς και, συνεπώς, θα συμβάλουν θετικά τόσο στο περιβάλλον (βλ. σχετικά σημείο 4.6.1), όσο και στην πολιτιστική κληρονομιά που υφίστανται την πίεση του μαζικού τουρισμού. Η μεγάλη συγκέντρωση των τουριστικών ρευμάτων επιδρά πολύ αρνητικά τόσο στην πολιτιστική ταυτότητα όσο και στις συνθήκες διαβίωσης του εντόπιου πληθυσμού.

4.2.2. Μετά από τη διάσκεψη που διοργανώθηκε κατά τη διάρκεια της ολλανδικής προεδρίας, δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος ως προς την χρονική διαφοροποίηση των διακοπών. Το ΕΚ ζητά από την Επιτροπή να διαμορφώσει χωρίς καθυστέρηση ένα διετές σχέδιο για την γεωγραφική και εποχιακή δαφοροποίηση του τουρισμού. Επιβάλλεται να μελετηθεί αριθμός προτάσεων, όπως ένας καλύτερος συντονισμός των δεδομένων για διακοπές, ιδιαίτερα σε γειτονεύοντα κράτη μέλη και η καθιέρωση ελεύθερων, κατ`επιλογή, ημερών για μαθητές. Το ΕΚ υποδέχεται ευνοϊκά τη μελέτη που γίνεται από την Επιτροπή όσον αφορά μόνιμους επιχειρηματίες και καταναλωτικά ήθη στον τουριστικό τομέα ώστε να υπάρξει μια καλύτερη εικόνα του προβλήματος.

4.2.3. Δεδομένου ότι πρόκειται για ένα πολύπλοκο θέμα, αλλά και επειδή τα κράτη μέλη δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να επιβάλλουν την διαφοροποίηση της περιόδου διακοπών κατά κλάδους και περιοχές, η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι και η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πολύ περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης. Ωστόσο, κρίνεται σκόπιμο να προωθήσει η Επιτροπή την έναρξη της συζήτησης για την διαφοροποίηση της περιόδου διακοπών και να αναλάβει πρωτοβουλίες για το σκοπό αυτό. Οι επιμέρους οργανισμοί στα κράτη μέλη (επιχειρήσεις, σχολεία) θα πρέπει να ανταλλάξουν στις σχετικές εμπειρίες τους. Η ΟΚΕ υποστηρίζει, συνεπώς, την έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημιουργία στρογγυλής τραπέζης διεθνούς επιπέδου με θέμα την χρονική διαφοροποίηση των διακοπών και ελπίζει ότι η διάσκεψη που πρόκειται να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της γερμανικής προεδρίας θα δώσει μια νέα ώθηση προς αυτή την κατεύθυνση.

4.2.4. Η ΟΚΕ επιθυμεί να παρατηρήσει ότι μόνη η χρονική διαφοροποίηση των διακοπών δεν αρκεί για την επίλυση του προβλήματος της συγκέντρωσης του τουρισμού από χρονική και γεωγραφική άποψη. Χρειάζεται να μελετηθεί και ο ίδιος ο τουρισμός ως προϊόν. Η διαφοροποίηση του τουρισμού προς τις διάφορες κατηγορίες του πληθυσμού (ηλικιωμένοι), και η ανάπτυξη άλλων μορφών τουρισμού (υγιεινές, ιαματικές, πολιτιστικές διακοπές) θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη διαφοροποίηση της προσφοράς. Παρόμοια ανάπτυξη νέων συνδυασμών προϊόντος/αγοράς συντελεί στην αύξηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και συμβάλλει στην καλύτερη αξιοποίηση των φυσικών και ανθρώπινων πόρων.

4.3.

Διασυνοριακά μέτρα (ενίσχυση της συνεργασίας στις παραμεθόριες περιοχές)

4.3.1. Σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ έχει τονίσει τη σημασία της συνεργασίας των δημοσίων αρχών και των επιχειρήσεων στις παραμεθόριες περιοχές. Η συνεργασία αυτή είναι εξίσου απαραίτητη για τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται στον τουριστικό τομέα.

Σε πολλές παραμεθόριες περιοχές αναπτύχθηκαν κατά το παρελθόν πρωτοβουλίες με σκοπό την προβολή των περιοχών αυτών ως τουριστικών περιοχών, ακόμη και πέρα από τα σύνορα της χώρας στην οποία βρίσκονται. Οι πρωτοβουλίες αυτές υποστηρίζονται μεταξύ άλλων και μέσω του κοινοτικού προγράμματος πρωτοβουλίας Interreg.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει επίσης την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και καλεί την Κοινότητα να ενθαρρύνει την συνεργασία αυτή.

4.3.2. Η ΟΚΕ εφράζει την άποψη ότι οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί έως σήμερα έχουν ακόμα πολύ περιορισμένη εμβέλεια. Οι εθνικές αρχές των κρατών μελών καλούνται να συνειδητοποιήσουν σε εντονότερο βαθμό από ό,τι κατά το παρελθόν, το γεγονός ότι τα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας καταργήθηκαν και να προσαρμόσουν ανάλογα την πολιτική τους. Σχετικά, η δημιουργία ευρωπεριοχών έχει μεγάλη σημασία. Οι « ευρωπεριοχές » αυτές βοηθούν τις ιδιωτικές οργανώσεις, επιχειρήσεις και ημιδημόσιες αρχές να δημιουργήσουν διασυνοριακές διαρθρώσεις συνεργασίας στον τουριστικό τομέα.

4.3.3. Τέλος, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να ενταθεί η συνεργασία με περιφέρειες εκτός ΕΕ. Το θέμα αφορά προορισμούς σε χώρες της Μεσογείου ή της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης που διατηρούν ιστορικούς δεσμούς με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Ένα από τα θέματα στο οποίο πρέπει να δοθεί περισσότερη σημασία στο πλαίσιο αυτό είναι η δυνατότητα ευρωπαίων επενδυτών να δραστηριοποιηθούν στον τουριστικό τομέα σε χώρες εκτός ΕΕ. Τα ερωτήματα αυτά πρέπει να αναλυθούν περαιτέρω στην αναφερόμενη στο σημείο 7.2 Γενική Συμφωνία Εμπορίου και Υπηρεσιών, την αποκαλούμενη ΓΣΕΥ.

4.4.

Ο τουρίστας ως καταναλωτής

4.4.1. Η προστασία του καταναλωτή τουριστικών προϊόντων απασχολούσε την ΟΚΕ πάντοτε πολύ λιγότερο απ`ότι η υγιής ανάπτυξη των επιχειρήσεων στον τομέα αυτό.

Στην Κοινότητα σημειώθηκε από πολλές απόψεις πρόοδος, σε ό,τι αφορά την βελτίωση της νομικής θέσης των καταναλωτών στην οποία πρέπει να εξακολουθήσει ν`αποδίδεται η δέουσα σημασία. Συνέπεια αυτής της εντατικοποίημένης πολιτικής καταναλωτών είναι ασφαλώς η θεμελίωση της νομικής θέσης του καταναλωτή γενικά, αλλά ειδικά του τουριστικού καταναλωτή. Η απόδειξη είναι η ύπαρξη διαφάνειας όσον αφορά τους όρους των συμβολαίων, η εξαφάνιση αθέμιτων πρακτικών στον τομέα της χρονομεριστικής μίσθωσης ακινήτων και η βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των καταναλωτών τουριστικών προϊόντων. Τονίζει την ανάγκη της σωστής πληροφόρησης, επισημαίνει το πρόβλημα της κάλυψης του κόστους σε περίπτωση ασθένειας και εισαγωγής σε νοσοκομείο, το πρόβλημα της εγκληματικότητας και γενικά την ποιότητα των τουριστικών προϊόντων.

4.4.2. Η ΟΚΕ κρίνει, ότι ο τουριστικός τομέας αποτελεί τον κατ`εξοχήν τομέα οικονομικής δραστηριότητας όπου η παροχή υπηρεσιών στους καταναλωτές έχει απόλυτη προτεραιότητα. Ο καταναλωτής θα εκφράσει την ικανοποίησή του, ή θα επιστρέψει στον ίδιο χώρο, μόνο εφόσον είναι ικανοποιημένος με το σύνολο των προϊόντων. Δεδομένου ότι αυτό έχει ήδη επιτευχθεί μέσω κοινοτικών ρυθμίσεων, και δεδομένου του αποκλειστικά καταναλωτικού χαρακτήρα του τομέα αυτού, η ΟΚΕ θεωρεί ότι χρειάζεται μία ορισμένη επιφυλακτικότητα σε περίπτωση θέσπισης νέων ρυθμίσεων στον τομέα αυτό. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ κρίνει ιδιαίτερα ανησυχητική την πρόσφατη γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το θέμα της « αγοράς εξ`αποστάσεως ». Αν η πρακτική της προκαταβολής είναι γενικά αναγνωρισμένη για τις κρατήσεις στον τουριστικό τομέα, διαφέρει εντελώς από τις αθέμιτες πρακτικές που εφαρμόζονται κατά τις πωλήσεις εξ`αποστάσεως. Το παράδειγμα αυτό αποδεικνύει ότι η εφαρμογή γενικών μέτρων προστασίας των καταναλωτών μπορεί να λειτουργήσει τελείως διαφορετικά στον τουριστικό τομέα και να έχει γι`αυτό ανεπίθυμητα αποτελέσματα. Θα ήταν σκοπιμότερο να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που έχουν αποκτήσει κράτη μέλη, στα οποία λειτουργούν ανεξάρτητες επιτροπές παραπόνων και διαμεσολαβητών, οι οποίοι έχουν αποδείξει στην πράξη την αποτελεσματικότητά τους κατά την επίλυση προβλημάτων σε αυτόν τον τομέα.

Η μελέτη για την οποία γίνεται λόγος στο σημείο 4.1.4 αναφέρει ως έναν από τους στόχους που πρέπει να επιδιωχθούν την κατάρτιση ενός πρακτικού τουριστικού οδηγού. Η ΟΚΕ θεωρεί την εκπόνηση παρόμοιου εύχρηστου οδηγού ως ένα θετικό βήμα προς τη βελτίωση της ενημέρωσης των τουριστών.

4.5.

Πολιτιστικός τουρισμός, κοινωνικός τουρισμός, τουρισμός νέων

4.5.1. Η ΟΚΕ τάσσεται υπό το πρίσμα της διαφοροποίησης των τουριστικών προϊόντων υπέρ της ανάπτυξης νέων τουριστικών προϊόντων ώστε να δοθεί σε μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού πληθυσμού η δυνατότητα συμμετοχής με τον ένα ή τον άλλον τρόπο σε τουριστικές δραστηριότητες.

Η Επιτροπή αντέδρασε στις σχετικές προτάσεις της ΟΚΕ, υποστηρίζοντας ορισμένα σχέδια τα οποία είχαν ανανεωτικό χαρακτήρα και συνέβαλαν στην επίτευξη του στόχου που είχε τεθεί δηλαδή την πρόσβαση των οικονομικά λιγότερο ισχυρών κατηγοριών πληθυσμού σε τουριστικές δραστηριότητες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει επίσης τη σημασία της ανάπτυξης δραστηριοτήτων για τους νέους, τους ηλικιωμένους, τους ανάπηρους καθώς και την αξία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

4.5.2. Η ΟΚΕ έχει, ωστόσο, την εντύπωση ότι δεν επιτεύχθηκε η χάραξη μιας κατάλληλα διαρθρωμένης πολιτικής στους τομείς αυτούς. Τα προγράμματα που υποστηρίζονται, αν και είναι ευνοϊκά, έχουν συνήθως μικρή εμβέλεια και δεν έχουν καθόλου παιδαγωγικό χαρακτήρα. Ο περιορισμένος χαρακτήρας των κοινοτικών μέσων αντικατοπτρίζεται ιδιαίτερα στον τομέα αυτό, με αποτέλεσμα να έχουν οι σχετικές δραστηριότητες και στο άμεσο μέλλον περιορισμένη εμβέλεια. Τίθεται, επομένως, ακόμη εντονότερα το ερώτημα, αν έχει μελετηθεί επαρκώς ο τρόπος με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν οι πόροι που απορρέουν από διαρθρωτικά ταμεία για τον τουρισμό και αν ανταποκρίνονται οι πόροι αυτοί στους επιδιωκόμενους στόχους. Η ΟΚΕ εκφράζει το φόβο ότι οι στόχοι που περιλαμβάνει το πρόγραμμα δράσης για τον τουρισμό, στην πράξη, δεν λαμβάνονται σχεδόν καθόλου υπόψη κατά την λήψη αποφάσεων σχετικά με προγράμματα που αφορούν τον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων. Προφανώς, και σχετικά με το θέμα αυτό, δεν υπάρχει συντονισμός.

4.6.

Τουρισμός και περιβάλλον

4.6.1. Για την ΟΚΕ είναι σημαντική η διατύπωση ότι ο τουρισμός και το περιβάλλον δεν πρέπει αναγκαστικά να είναι ασυμβίβαστοι τομείς.

Η Επιτροπή έλαβε την γνώμη της ΟΚΕ υπόψη και ανέπτυξε μία πολιτική, με την οποία καταβάλονται προσπάθειες συμβιβασμού αυτών των δύο στόχων. Αν και ο τουρισμός μπορεί να αποτελέσει πολύ απειλητική δραστηριότητα για το περιβάλλον (και αναφέρουμε το πρόβλημα των περιόδων τουριστικής αιχμής που θίγεται στο σημείο 4.2.1 καθώς και το παράδειγμα του μαζικού τουρισμού στις Άλπεις, κατά την χειμερινή περίοδο και το καλοκαίρι στις ακτές της Μεσογείου), από την άλλη πλευρά, το περιβάλλον μπορεί να επωφεληθεί από τους στόχους του τουρισμού, μέσω της χρηματοδότησης περιβαλλοντικών υποδομών με πόρους από την τουριστική δραστηριότητα.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά γι`αυτό να βελτιωθεί η περιβαλλοντική συνείδηση και η γνώση των τουριστών για το περιβάλλον, ώστε να αυξηθεί ο σεβασμός της προστασίας του περιβάλλοντος.

4.6.2. Η ΟΚΕ αποδίδει εξαιρετική σημασία στον συνδυασμό της τουριστικής πολιτικής και της πολιτικής για την προστασία του περιβάλλοντος. Η έλλειψη μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος σε ορισμένες τουριστικές περιοχές της Ευρώπης, προκάλεσε και την μείωση του αριθμού των επισκεπτών. Ο εφοδιασμός σε πόσιμο νερό εξασφαλίζεται μέσω προστατευτικών μέτρων και όχι με την μείωση των ελάχιστων προδιαγραφών. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεραιότητα που δίνεται στον τουρισμό στο πλαίσιο του 5ου κοινοτικού προγράμματος δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος (). Η προτεραιότητα αυτή θα πρέπει να ερμηνευτεί ως θετική συμβολή στο περιβάλλον στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός και όχι ως επιβολή ακόμη αυστηρότερων απαιτήσεων που επιβαρύνουν άσκοπα τις τουριστικές επιχειρήσεις.

Με αυτή την έννοια η Επιτροπή έχει γι`αυτό την πλήρη υποστήριξη της ΟΚΕ στην προσπάθειά της να συμβάλει και από περιβαλλοντική άποψη στην βελτίωση του τουριστικού προϊόντος στην Ευρώπη.

4.7.

Αγροτικός τουρισμός

4.7.1. Για πολλούς λόγους η ΟΚΕ θεωρεί σημαντική την προώθηση του αγροτικού τουρισμού. Με την μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας προς τον τουρισμό θα δωθεί μία νέα οικονομική ώθηση στις αγροτικές της περιοχές, οι οποίες αντιμετωπίζουν πτώση των εισοδημάτων λόγω της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ και στις οποίες η παύση της καλλιέργειας γαιών παίρνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις. Επιπλέον θα επιτευχθεί κατ`αυτόν τον τρόπο μία καλύτερη γεωγραφική κατανομή των τουριστικών δραστηριοτήτων, με αποτέλεσμα να μειωθεί η πίεση που υπόκεινται οι γνωστές τουριστικές περιοχές. Ορισμένες απομονωμένες περιοχές με παραδοσιακά αγροτικό χαρακτήρα θα καταστούν, μέσω της ανάπτυξης του τουρισμού πιο ελκυστικές και πιο προσιτές. Οι οικονομικές επιδόσεις των περιοχών αυτών θα λάβουν έτσι μια νέα ώθηση (κυρίως οι βιοτεχνίες και ο επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου), με αποτέλεσμα να συνδεθούν οι περιοχές αυτές με τις πιο αναπτυγμένες περιοχές (γεγονός το οποίο θα αντικατοπτρίζεται στη βελτίωση του δικτύου υποδομών, στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, στην πρόσβαση σε πηγές χρηματοδότησης, κ.ά. ().

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στον τομέα της Γεωργίας, σε συνδυασμό με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, υποστηρίζει ορισμένες επενδύσεις που πραγματοποιούνται στον τομέα του αγροτικού τουρισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, διατίθενται πολύ σημαντικά ποσά για την διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές και ιδιαίτερα υποστηρίζονται οι γεωργικές επιχειρήσεις αλλά και γενικότερα η κατασκευή έργων υποδομής ή η κατασκευή φυσικών πάρκων.

Ακόμη και στα πλαίσια του προγράμματος Leader διατίθενται πιστώσεις για τουριστικά προγράμματα στον αγροτικό τομέα.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει τη σημασία που έχει η κατανομή του τουρισμού σε περισσότερες περιοχές, μεταξύ άλλων, και στις αγροτικές περιοχές, με αποτέλεσμα να διαφοροποιηθεί περισσότερο το τουρστικό προϊόν.

4.7.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εντυπωσιακή αύξηση που σημείωσε ο τουρισμός κατά τα τελευταία έτη στις αγροτικές περιοχές. Εάν λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις σχετικά με τον θεμιτό ανταγωνισμό (κυρίως από φορολογική άποψη) και τηρούνται οι βασικές προϋποθέσεις για την προστασία της υγείας και την ασφάλεια, όπως ισχύουν για χώρους αναψυχής και ξενοδοχεία, ο αγροτικός τουρισμός μπορεί να αποτελέσει ελκυστική εναλλακτική λύση για τους κατοίκους της πόλης, παράλληλα με τις μορφές κλασικού τουρισμού.

4.7.3. Σε αυτό το πλαίσιο η ΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντικές τις πρωτοβουλίες με τις οποίες διευκολύνεται η πρόσβαση των κατηγοριών του πληθυσμού, οι οποίες διαφορετικά δεν θα είχαν τη δυνατότητα αυτή σε τουριστικές δραστηριότητες. Επιπλέον, όπως δείχνει το παράδειγμα της Ουαλίας, η γεωγραφική κατανομή συμβάλλει επίσης σε μια καλύτερη κατανομή των διακοπών σε ό,τι αφορά τη χρονική τους διάρκεια καθώς και την παρουσίαση του φαινόμενου σύντομων δεύτερων ή ακόμη και τρίτων διακοπών. Προϋπόθεση για την υγειή ανάπτυξη του αγροτικού τουρισμού είναι επίσης, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η ύπαρξη θεμιτών όρων ανταγωνισμού με αποτέλεσμα να μην χρειάζονται στο άμεσο μέλλον επιδοτήσεις.

4.8.

Κατάρτιση

Ο όρος ποιότητα της παροχής υπηρεσιών θα πρέπει να αποτελέσει το σύνθημα του μέλλοντος. Αυτό προϋποθέτει ότι όλοι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε οποιονδήποτε τουριστικό τομέα διαθέτουν υψηλό επίπεδο γνώσεων κυρίως στις ξένες γλώσσες. Η Κοινότητα αναγνώρισε την ανάγκη αυτή και υποστηρίζει γι`αυτό σειρά προγραμμάτων με τα οποία επιδιώκεται η βελτίωση του επιπέδου κατάρτισης των εργαζομένων στον τουριστικό τομέα, των εργαζομένων των πρακτορείων ταξιδίων και των touroperators. Επειδή ο στερεότυπος καταναλωτής τουριστικών προϊόντων αποτελεί σε αυξανόμενο βαθμό σπάνιο φαινόμενο, αυξάνονται συγχρόνως και οι απαιτήσεις των τουριστών και μεταβάλλονται ανάλογα με την κατηγορία. Δεδομένου ότι η προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες και στις νέες μεθόδους διαχείρισης είναι αναγκαία, πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην κατάρτιση και μάλιστα με την έννοια της διαρκούς εκμάθησης. Ιδιαιτέρως, εάν επιδιώκεται, επιπλέον, η προσέλκυση τουριστών από τρίτες χώρες, θα πρέπει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η ποιότητα των υπηρεσιών. Η ΟΚΕ υποστηρίζει, γι`αυτό, ένθερμα τη δημιουργία δικτύων κατάρτισης σε διάφορα κράτη μέλη καθώς και την ανταλλαγή των πιό αποτελεσματικών πρακτικών μεταξύ δημοσίων αρχών, σχολών και επιχειρήσεων. Επιπλέον, κατά τον τρόπο αυτό, βελτιώνεται ουσιαστικά η εικόνα του τουρισμού ως εργοδότη. Είναι, επίσης, αναγκαίο να ληφθούν υπόψη και οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων στον τουρισμό, διότι έτσι θα βελτιωθεί η απασχόληση, με αποτέλεσμα να καθίσταται πιό ελκυστική η επαγγελματική δραστηριότητα στον τουρισμό.

4.9.

Διαφημηστικές δραστηριότητες σε τρίτες χώρες

Κατά την τελευταία δεκαετία το ποσοστό συμμετοχής της Ευρώπης στην αγορά τουρισμού σε παγκόσμια κλίμακα μειώθηκε κατά περισσότερο από 10 %. Ο ανταγωνισμός με προορισμούς τουριστικού ενδιαφέροντος σε τρίτες χώρες είναι πάρα πολύ σκληρός και η Ευρώπη χάνει διαρκώς έδαφος. Ο αριθμός των τουριστών από την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ, σε απόλυτους αριθμούς, μειώθηκε αισθητά. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να διεξαχθεί από την Επιτροπή το συντομότερο δυνατό μια ανάλυση της εξέλιξης αυτής ώστε να μπορούν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (η αγορά και οι δημόσιες αρχές) να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την αναχαίτηση της τάσης αυτής. Ωστόσο, από την μία πλευρά, συμβάλλει η ίδια η Ευρώπη στο φαινόμενο αυτό με την παροχή ευρύτατων οικονομικών ενισχύσεων για την κατασκευή έργων τουριστικής υποδομής σε τρίτες χώρες. Από την άλλη πλευρά, προσφέρονται κατ`αυτόν τον τρόπο στην Ευρώπη δυνατότητες για να ασκήσει μία πιό στοχοθετημένη διαφημηστική πολιτική π.χ. στην αγορά του αποκαλούμενου τουρισμού συνεδρίων ώστε να προσελκύσει τουριστικά ρεύματα από τις τρίτες χώρες προς την Ευρώπη. Η ΟΚΕ έλαβε, γι`αυτό με μεγάλη απογοήτευση γνώση του γεγονότος ότι η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή διέγραψε εντελώς την σχετική θέση στον προϋπολογισμό για το 1994. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει, για άλλη μια φορά, σαφώς ότι δεν αναγνωρίζεται όσο πρέπει η οικονομική λειτουργία του τομέα αυτού. Όμως, παρόμοια δραστηριότητα, όπως η διαφήμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις τρίτες χώρες για να έχει έναν ορισμένο αντίκτυπο, απαιτεί επαγγελματική προσέγγιση και διάρθρωση.

Μια παρόμοια διαφημιστική προβολή της Ευρώπης θα πρέπει να υλοποιηθεί σε συνεργασία με τα διάφορα εθνικά και περιφερειακά γραφεία τουρισμού και να είναι συντονισμένη με τις δραστηριότητές τους. Επιπλέον, με βάση ένα επαρκές κονδύλιο, πρέπει να εκφράζει πλήρως την ποικιλομορφία που τόσο χαρακτηρίζει την Ευρώπη.

5. Η ενσωμάτωση της τουριστικής πολιτικής στις λοιπές δραστηριότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση

5.1. Το Μάιο 1992 παρουσιάσθηκε Ανακοίνωση της Επιτροπής σε σχέση με την κοινοτική πολιτική και μέτρα που έχουν σημασία για τον τουρισμό ().

Σαν σκιαγράφηση αναφέρεται εδώ, αν και σε ποιό βαθμό οι τουριστικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να υπολογίζουν σε μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αριθμό τομέων όπως οι συνέπειες από την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς, την πολιτική ανταγωνισμού, την κοινωνική πολιτική και την περιβαλλοντική πολιτική.

Η Ανακοίνωση αυτή αποτελεί στην πραγματικότητα την πρώτη απάντηση στην συνηγορία της ΟΚΕ για την ένταξη της τουριστικής στη γενική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια παρόμοια οριζόντια προσέγγιση σημαίνει ότι θα συνεκτιμώνται πλήρως τα συμφέροντα του τομέα και των καταναλωτών του κατά τη διεργασία λήψης αποφάσεων σε όλους τους σχετικούς τομείς. Ακριβώς η σημασία από οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής πλευράς του τουρισμού καθιστά μια παρόμοια προσέγγιση και ευκταία και δίκαιη.

5.2. Αυτόν τον προσανατολισμό έχει και η προαναφερθείσα έκθεση της Επιτροπής για τις κοινοτικές δράσεις στον τουριστικό τομέα, η οποία εκδόθηκε τον Απρίλιο 1994. Η κατευθυντήρια αυτή γραμμή, αναπτύσσεται στην προαναφερθείσα έκθεση της Επιτροπής για τις κοινοτικές δράσεις στον τομέα του τουρισμού που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 1994. Και σε αυτή την έκθεση αναφέρονται οι δραστηριότητες σε τομείς που δεν αφορούν άμεσα το πρόγραμμα δράσης για τον τουρισμό, στα πλαίσια του οποίου η Κοινότητα χάραξε δραστηριότητες και προσδιόρισε οικονομικούς πόρους ιδιαίτερα για τον τομέα αυτό. Η ΟΚΕ διαπιστώνει επίσης ότι δεν υπάρχει σαφής συνέχεια στην πολιτική αυτή και πιστεύει ότι αυτό οφείλεται στην έλλειψη ικανοποιητικής νομικής βάσης στη Συνθήκη, για μια ολοκληρωμένη κοινοτική πολιτική στον τομέα του τουρισμού.

6. Από την οριζόντια και ειδική τουριστική πολιτική προς μια ρητή βάση στη Συνθήκη!

6.1. Στη γνωμοδότησή της από 19ης Δεκεμβρίου 1991 ετόνισε ότι σε μια προσεχή αναθεώρηση της Συνθήκης της Ρώμης ο τουρισμός θα έπρεπε να έχει τη θέση του. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ υπήρξε από αυτή την άποψη απογοητευτική διότι μόνο στο άρθρο 3Τ ο τουρισμός καταλαμβάνει μια πολύ περιορισμένη θέση στο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια θέση που δεν ανταποκρίνεται στο βάρος του τομέα και στο μελλοντικό δυναμικό του από πλευράς συμβολής στην οικονομική ανάπτυξη. Εκτός από αυτή την οικονομική πτυχή επιβάλλεται να συνεκτιμηθεί δεόντως η πτυχή της ευημερίας που χαρακτηρίζει τόσο τον τομέα.

6.2. Και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράσθηκε για το θέμα αυτό. Εκάλεσε ιδιαίτερα την Επιτροπή να εκπονήσει Λευκή Βίβλο που θα αναφέρει με ποιό τρόπο η τουριστική πολιτική θα ενσωματωθεί καλύτερα στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την προσεχή τροποποίησή της.

Όπως είναι γνωστό παρόμοια διαδικασία για μια ενδεχόμενη τροποποίηση θα αρχίσει ήδη το 1996 με μια Διακυβερνητική Διάσκεψη. Μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι εξαιρετικά αναγκαίο να δοθεί ήδη από τώρα η πολιτική ώθηση που είναι αναγκαία ώστε στην προσεχή Συνθήκη να δοθεί μια θέση στον τουριστικό τομέα. Μια παρόμοια θέσπιση πολιτικών προτεραιοτήτων ανήκει στον τομέα και η ευκαιρία που παρουσιάζεται εκ νέου πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης.

7. Τελικές παρατηρήσεις

7.1. Ο τουριστικός τομέας στην Ευρώπη χαρακτηρίζεται από θετικότητα έναντι των άλλων οικονομικών τομέων. Στον τουριστικό τομέα εξακολουθούν να δημιουργούνται νέες θέσεις απασχόλησης, σχηματίζεται το σημαντικότερο μέρος του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ και προσφέρεται τέτοιος συνδυασμός προϊόντος/αγοράς με αποτέλεσμα να συμβάλει, χάρη στην ποικιλομορφία της προσφοράς και στην ευκολία της πρόσβασης για ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Ευρώπης, στην ευημερία των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7.2. Όπως διαφαίνεται, η Ευρώπη προσφέρει πλεονεκτήματα στην παγκόσμια αγορά αλλά αντιμετωπίζει και ορισμένους κινδύνους σε αυτή την εναρκτήρια φάση της εντατικοποίησης της μάχης του ανταγωνισμού. Αναμένεται, επίσης ως συνέπεια της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στις 15 Απριλίου 1994 στο Μαρακές για την ΓΣΕΥ (Γενική Συμφωνία Εμπορίου και Υπηρεσιών), να σημειωθεί μεγαλύτερη φιλελευθεροποίηση στον τομέα των υπηρεσιών και κατά συνέπεια και στον τουρισμό. Αυτό σημαίνει ακόμη εντονότερη πρόσβαση επιχειρήσεων από τρίτες χώρες στην ευρωπαϊκή αγορά και αύξηση των μη ευρωπαϊκών επενδύσεων στον τομέα, αλλά συγχρόνως σημαίνει και περισσότερες δυνατότητες για ευρωπαίους επενδυτές να υπερασπίσουν εκτός της Ευρώπης τουριστικά συμφέροντα και να μειώσουν έτσι την ένταση των δραστηριοτήτων τους στην Ευρώπη. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός θα αυξηθεί περιλαμβάνοντας ευκαιρίες αλλά και κινδύνους.

Με βάση τα προαναφερθέντα, κρίνεται απαραίτητο, εκτός από την πλήρωση των βασικών προϋποθέσεων (όπως, π.χ., η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς στην ΕΕ και η πορεία προς την οικονομική και νομισματική ενοποίηση με όλα τα πλεονεκτήματα που προσφέρει το ενιαίο νόμισμα), να διαμορφωθεί συγκεκριμένη ευρωπαϊκή τουριστική πολιτική.

Στο στάδιο αυτό θα ήταν υπερβολικό να θελήσουμε να προσδιορίσουμε το πιθανό περιεχόμενο μίας τέτοιας πολιτικής 7 πάντως, εκτός από τη διάδοση στο εξωτερικό μιας εικόνας καθώς και των πολιτιστικών αξιών της Ευρώπης, θα ήταν δυνατόν να λάβουμε υπόψη διάφορες πτυχές όπως η διατήρηση - για το συμφέρον της Ευρώπης - ορισμένων τοποθεσιών καθώς και αυτού που απομένει από τα παράλια (για παράδειγμα στα πλαίσια μιας Ευρωπαϊκής Πολιτικής Χωροταξίας). Θα μπορούσαμε επίσης να προβλέψουμε μέτρα με τα οποία τα πρόσωπα και οι επιχειρήσεις θα παροτρύνονται να εφαρμόζουν αυστηρές προδιαγραφές όσον αφορά τις κατασκευές και την προστασία του περιβάλλοντος.

7.3. Επιπλέον, η ΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για τις περιορισμένες δράσεις που ανέλαβε κατά το παρελθόν η Κοινότητα στον τομέα του τουρισμού. Παρά τις καλές προθέσεις και τις προσπάθειες των ενδιαφερομένων, οι σποραδικές δράσεις, η χρήση των οικονομικών μέσων και η εφαρμογή των προγραμμάτων είχαν περιορισμένη έκταση, απογοητευτικά αποτελέσματα και δεν είχαν μελετηθεί σε βάθος.

Εκτός από το τμήμα του τουρισμού που λειτουργεί στα πλαίσια της Γενικής Διεύθυνσης 23, το οποίο είναι πολύ περιορισμένο, τόσο όσον αφορά το προσωπικό όσο και τους πόρους που διαθέτει, ο τομέας του τουρισμού απασχολεί και άλλες Γενικές Διευθύνσεις, χωρίς ωστόσο να υπάρχει οπωσδήπτε συντονισμός. Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να αναφερθεί ως παράδειγμα η πολιτική που εφαρμόζεται για τον ΦΠΑ, στα πλαίσια της οποίας, για τα κράτη μέλη έχει μεγαλύτερη σημασία αν καταταχθούν οι διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία και τα γεύματα σε εστιατόρια σε μια χαμηλή φορολογική κατηγορία απ`ό,τι οποιαδήποτε επιδότηση.

Πολλές από τις ευχές που είχε εκφράσει η ΟΚΕ στο παρελθόν, παρέμειναν ευχές. Ακόμη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις συστάσεις που διατυπώνει, περιορίζεται να επισημάνει ότι θα έπρεπε να έχει ήδη γίνει πριν από πολλά χρόνια. Ο ευρωπαϊκός τουρισμός χάνει με μεγάλη ταχύτητα έδαφος στην παγκόσμια αγορά. Επομένως, οι σποραδικοί οικονομικοί πόροι καθώς και η διανομή μικρών επιδοτήσεων, δεν μπορούν να αναχαιτίσουν πλέον αυτή την εξέλιξη.

7.4. Τελειώνοντας, η ΟΚΕ καταλήγει αναγκαστικά στο συμπέρασμα, ότι ο τουρισμός πρέπει να αποκτήσει την κατάλληλη βάση στα πλαίσια της νέας Συνθήκης. Η ΟΚΕ καλεί, επομένως, τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν την νομική αυτή βάση, όπως έγινε και με την βιομηχανική πολιτική που διατυπώνεται στο άρθρο 130 στην νέα Συνθήκη.

Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() ΕΕ αριθ. L 231 της 13. 8. 1992, σ. 26.

() ΕΕ αριθ. C 49 της 24. 2. 1992.

() ΕΚ 206/166 τελ., εισηγητής : ο κ. Cornelissen.

() Έγγρ. COM(94) 74 τελικό, 6. 4. 1994, Βρυξέλλες.

() Βλέπε υποσημείωση 2, σ. 168.

() Έγγρ. COM(93) 345 τελ., Βρυξέλλες 1. 9. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 122 της 4. 5. 1994, σ. 86.

() Έγγρ. COM(92) 23, 27. 3. 1992.

() Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση σχετικά με το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στο σημείο 24 κ.α. του σημειώματος που παρουσίασε ο Επίτροπος, κ. Millan, στο έκτακτο Συμβούλιο των Υπουργών χωροταξίας στην Κέρκυρα, στις 2. 6. 1994 με θέμα « Ο ευρωπαϊκός χώρος μετά το Μάαστριχτ ».

() Έγγρ. SEC(92) 701 τελ., της 27. 5. 1992.