30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/23 
5.8. Στο παράρτημα 4.ΙΙΙ «Κατηγορίες ή γενικοί τύποι 
Επικινδύνων Αποβλήτων (τα απόβλητα μπορεί να έχουν τη 
μορφή στερού, υγρού ή ιλύος)» ισχύει η ίδια παρατήρηση ως 
ανωτέρω για το παράρτημα 4.ΙΙ. 
6. Συμπεράσματα 
Η ΟΚΕ, μολονότι επικροτεί τους στόχους της πρότασης 
οδηγίας, κρίνει ότι: δεν υφίστανται νομικά εμπόδια τα οποία θα εκώλυαν την 
εφαρμογή, το συντομότερο δυνατόν, του παραρτήματος III 
της MARPOL 73/78, κατά τη διακριτική ευχέρεια των 
κρατών μελών, 
υπάρχουν δυνατότητες για στενότερη συνεργασία μεταξύ 
της Κοινότητας και του ΙΜΟ με στόχο την επίτευξη μεγα­
λύτερης ευθυγράμμισης με τα διεθνή πρότυπα, χωρίς 
οποιαδήποτε μείωση των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών 
στον τομέα. 
Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 1989. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
Γνωμοδότηση πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση ειδικού προγράμματος και τεχνικής 
ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΚΑΕ) στον τοιιέα της διαχείρισης και 
αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων (1990-1994)(') 
(89/C 329/09) 
Στις 5 Ιουνίου 1989, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, βάσει του άρθρου 170 της συνθήκης ΕΚΑΕ, 
τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για της παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 6 Οκτωβρίου 1989 με βάση εισηγητική έκθεση 
του κ. Flum. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 270ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου 
1989) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενική εκτίμηση 
Το ειδικό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης για τη διαχεί-
ρηση και αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων έχει περιλη­
φθεί στο «πρόγραμμα-πλαίσιο για κοινοτικές δραστηριότητες 
στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογίας ανάπτυξης 1987-
1991»(2). 
Είναι ήδη το τέταρτο πενταετές πρόγραμμα για τη διαχείρηση 
και αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων και περιλαμβάνει 
το χρονικό διάστημα από 1990 έως 1994. Για το ερευνητικό 
αυτό πρόγραμμα προβλέπονται κοινοτικές πιστώσεις ύψους 
79,6 εκ. ECU. 
Η Επιτροπή περιέγραψε πολύ αναλυτικά και πειστικά, πόσο 
αναγκαία είναι η συνέχιση της εργασίας που άρχισε από το 
1973 στον τομέα της διαχείρησης και αποθήκευσης ραδιενερ­
γών αποβλήτων. Επισήμανε επίσης ότι το τρέχον πρόγραμμα (1985-1989) (3) τα σημαντικότερα αποτελέσματα του οποίου 
έχουν επίσης συμπεριληφθεί στο έγγραφο της Επιτροπής, 
πρέπει να συνεχισθεί με ένα περαιτέρω πρόγραμμα, για να 
εξασφαλισθεί μια μακροπρόθεσμη διαχείρηση και αποθή­
κευση ραδιενεργών αποβλήτων σε ανώτατο επίπεδο ασφα­
λείας σε βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική. 
Η ΟΚΕ επικροτεί κατ'αρχήν και με έμφαση το υπό της 
Επιτροπής προτεινόμενο τέταρτο πενταετές πρόγραμμα για 
την περαιτέρω κοινοτική έρευνα της διαχείρησης και αποθή­
κευσης ραδιενεργών αποβλήτων, καθώς και τις γνωμοδο­
τήσεις των συμβουλευτικών επιτροπών για το πρόγραμμα 
αυτό. 
2. Γενικές παρατηρήσεις για τη διαχείρηση και αποθήκευση 
ειδικών αποβλήτων 
Σε όλους τους τομείς που αφορούν τεχνικές ενέργειες (έρευνα, 
ιατρική, βιομηχανία, προϋπολογισμός) προκύπτει θέμα δια-
(') ΕΕαριθ. C 144 της 10.6. 1989, σ. 11. 
(2) ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987, σ. 1. (3) ΕΕ αριθ. L 83 της 25. 3. 1985, σ. 20. 
Αρι^ΟόΕ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^11^ 
χείρισης των αποβλήτων. ^Οσοναφοράτονόγκοκαιτην 
ραδιενεργό τονικότητα τους τα απόβλητα της πυρηνικής βιο­
μηχανίας έχουν γίνει ιδιαίτερα προβληματικά. 
Καθίσταται σαφές^ότιηανιμετώπιση του προβλήματος των 
αποβλήτων μιας βιομηχανικής επιχείρησης που καταβάλλει 
εκτεταμένες προσπάθειες στην έρευνα και ανάπτυξη σε πολ­
λούς οικονομικούς τομείς^ απαιτεί και τις συνδυασμένες ενέρ-
γειες των πολιτικών δυνάμεων. 
^Αιαχείρηση^καλείταιηε^αφάνιση^ημετατροπήήηασφα-
λής απόθεση των αποβλήτων.^τόχοςείναιηπροστασία της 
βιόσφαιρας^ των ανθρώπων^ των ^ώων και των φυτών από τις 
επιβλαβείς ουσίες. 
1^ διαχείρηση αποτελεί από επιχειρηματική άποι^η κατά 
κανόνα έναν αρνητικό παράγονταν που περιλαμβάνει τον κίν­
δυνο της μετατόπισης της ευθύνης στο δημόσιο τομέα. Από 
οικονομική και κοινωνικο-πολιτικήάποι^ηηαρχή του υπαι­
τίου πρέπει να έχει αποφασιστική σημασία. 
^τον τομέα της βιομηχανικής ανάπτυ^ης^ηδιαχείρηση των 
υδάτων^ του αέρα και του εδάφους έγινε μέχρι τώρα με περιο­
ρισμένες δαπάνες. Με την αύξηση της βιομηχανίας και του 
επιπέδου ^ωής του πληθυσμού εθίγη με αυξανόμενο ρυθμόη 
οικολογική ισορροπία.Ρια το λόγο αυτόοστόχος σήμερα 
πρέπει ναείναιηαντιμετώπισητωνπροβλημάτωνισορροπίας 
^που δημιουργήθηκαν από τα συμβατικά απόβλητα^και 
να εμποδισθείηδημιουργία προβλημάτων από τα πυρηνικά 
απόβλητα. 
^τα^ινόμισητωναποβλήτωνμεμιαόσοτοδυνατόνευρΰτερη 
μέθοδο^προκειμένουνα καθορισθούν οικαλΰτεροιτρόποι 
εξαφάνισης τους^ αποτελεί μια επείγουσα μελλοντική εργα­
σία. Με τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί καλύτερη προστασία 
της υγείας του πληθυσμού και δυνατότητα υπολογισμού των 
δαπανών για την οικονομία. 
1 Ε^δ^ές^πό^ςτ^ςπυ^ν^ςδ^χεί^^ς 
^την ΕΚ αναλογούν ετησίως^και αυξάνονται με τον χρόνο 
^κατά το πρώτο ήμιση της δεκαετίας του ^θπερίπου^θθθθ 
κυβικά μέτρα συσκευασμένων πυρηνικών αποβλήτων. Από 
αυτά^7θθθ κυβικά μέτρα είναι απόβλητα ασθενούς ενέρ 
γειας^Ι7θθθ κυβικά μέτρα απόβλητα μέσης ενέργειας^ ^θθ 
κυβικά μέτρα απόβλητα ακτινοβολίας άλφα και περίπου ^θθ 
κυβικάμέτρααπόβλητα υψηλής ενέργειας.Τααπόβληταπρέ 
πει να λαμβάνονται υπόι^η επιπροσθέτως κατά τη διάλυση 
εγκαταστάσεων ^Μέχρι το έτος ^θθθ μόνο στην Κοινότητα 
θα ακινητοποιηθοΰν^θ εργοστάσια παραγωγής πυρηνικής 
ενέργειας). 
Οχρόνος απόθεσης μπορεί να ανέρχεται για ορισμένα τμή 
ματααποβλήτωνσεπολλέςχιλιάδεςχρόνια^ώστενααπαιτοΰ-
νται ενδεχομένως για τηνπρώτη πειραματική φάση εξέτασης 
σχετικά με τη δυνατότητα επαναφοράς των αποβλήτων. 
Οτομέας έρευνας^ατρικής προκαλεί λιγότερο από Ιθ^ο του 
όγκου των αποβλήτων της πυρηνικής τεχνικής. 
^την Κοινότητα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το μέλ 
λον της πυρηνικής ενέργειας. Είναι όμως αναμφισβήτητο, 
ότι^ανε^άρτητα από τις αποφάσεις που θα ληφθουν^η 
διαχείρηση πρέπει να πραγματοποιηθεί.11 πολιτική επιρροή θαείναιδυνατή μόνο βάσειμιαςευρείαςσυναίνεσηςπου 
θα αφορά την πολιτική ενέργειας, ^την άποι^η αυτή δεν 
εντάσσεται μόνο η μερική επίλυση προβλημάτων που 
αφορούν την πυρηνική ενέργειας αλλά και ευρύτερες προσπά­
θειες κατά την προώθηση ανανεώσιμων ενεργειών^ αβλαβών 
για το περιβάλλλον.Εδώησχετική απόφαση δεν πρέπει να 
επηρεάζεται μόνον από την πλευρά της τιμής. 
^ Ιοεοευν^η^όποόγοαμμαώςτώοα 
Τοευρευνητικό πρόγραμμα που λήγει το τρέχον έτος δημι­
ούργησε πολύτιμες βάσεις για την προετοιμασία μιας εκτε^ 
ταμένηςε^άλειι^ης ραδιενεργών αποβλήτων 
11 συνοπτική παρουσίαση στο έγγραφο της Επιτροπής των 
εργασιώνώςτώραείναι πειστική και παρέχει μια καλήεικόνα 
των επιδιωκόμενων στόχων έρευνας. 
Βάσειτων αποτελεσμάτων ώς τώρα οι εμπειρογνώμονες θα 
μπορούσαν να υποβάλουν σαφείς συστάσεις για το νέο 
πρόγραμμα. 
ό. ϋαοατ^ή^ειςεπίτουποογοάμματος 
Τοπρόγραμμα περιέχει ουσιώδη τεχνικά στοιχεία που ε^υπη 
ρετοΰν την πραγματοποίηση της διαχείρησης^ όπως 
^Κατασκευή και^ή λειτουργία υπογείων εγκαταστάσεων^ 
^Νρόκριση των μορφών αποβλήτων, 
^ϋοιοτικόέλεγχοτων συσκευασιών αποβλήτων. 
11 ΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπά 
θεια^ ώστε στο θέμα της πυρηνικής διαχείρισης να επιτευχθεί 
καιηαπαραίτητη πολιτική συναίνεση 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ το αποτέλεσμα της έρευνας τότε 
μόνο μπορεί να υλοποιηθεί σε ασφαλείς μακροπρόθεσμες 
εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων όταν, εκτός από τις 
ειδικές τεχνικές προϋποθέσεις^ ενημερωθεί και πεισθεί καιη 
κοινή γνώμη για τηνανάγκη και τηνορθότητα της αντίληψης 
για τη διαχείρηση των αποβλήτων, συνεπώς πρέπει να διε^α 
χθεί και να προωθηθεί σε όλα τα επίπεδα μια ανοικτή πολι 
τική συζήτηση. 
Κατ^αντίθεση προς τις διαφορετικές απόψεις για την περαι 
τέρωε^έλι^η της πυρηνικής ενέργειαςπρέπει^ιδίωςστην 
περίπτωση της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, να 
επιτευχθεί ευρεία επιδοκιμασία. 11 περαιτέρα αναβολή 
λύσεων για μια μακροπρόθεσμη και ασφαλή διαχείριση δεν 
δικαιολογείται πλέονκαι έναντι των μελλοντικώνγενεών,για 
τις οποίες φέρουμε μεγάλη ευθύνη Μια στενή συνεργασία 
στον τομέα αυτό καθώς και μια διαρκής ανταλλαγή εμπειριών 
είναι απαραίτητη,τόσο μέσα στηνΚοινότητα,όσο και με 
τρίτες χώρες 
11 μεταφορά τεχνογνωσίας και πρακτικής εμπειρίας στον 
τομέατης διαχείρισης ραδιενεργώναποβλήτων σε χώρες 
υπό ανάπτυξη οι οποίες έχουν κατασκευάσει ίδιες πυρηνικές 
εγκαταστάσεις επιβάλλεται να αποτελεί σημαντικό μέρος της 
εν λόγω συνεργατικής διεργασίας. 
30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/25 
Η ΟΚΕ όμως επισημαίνει στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη 
επίσης ότι το πρόβλημα των ραδιενεργών αποβλήτων δεν 
λύνεται μόνο με την «πολιτική» διαχείρηση. Πρέπει συνεπώς 
να διασφαλισθεί εξίσου αποτελεσματικά ότι και η διαχείριση 
στον στρατιωτικό τομέα θα είναι εγγυημένη σε ανώτατο 
επίπεδο προστασίας τόσο στην Κοινότητα όσο και εκτός 
αυτής. 
Κατά την άποψη του τμήματος στο ερευνητικό αυτό 
πρόγραμμα, εκτός από τις προαναφερόμενες αντιρρήσεις να 
τύχουν προσοχής και τα ακόλουθα σημεία: 
— Η Επιτροπή οφείλει να χρησιμοποιήσει σε ενεργό βαθμό 
την επιρροή της για την επίτευξη διεθνούς εναρμόνισης 
στον τομέα των αντιλήψεων για την αποθήκευση. 
— Οι αναφερόμενες στο μέρος Β του προγράμματος 
δραστηριότητες Ε + Α είναι ανάγκη για να ενισχυθούν, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία λειτουργία ζωνών απόρ­
ριψης. 
Βαρυσήμαντα περιστατικά στον τομέα της μεταφοράς 
καθώς και του ελέγχου κατά την απόρριψη ραδιενεργών 
αποβλήτων προκάλεσαν μεγάλη ανησυχία στην κοινή 
γνώμη. Η Επιτροπή θα πρέπει να φροντίσει επίσης, ώστε 
τα αποτελέσματα και οι μεγάλες εμπειρίες που αποκο­
μίζονται από το πρόγραμμα Ε + Α να μπορεί το συντο­
μότερο δυνατό να τίθενται σε εφαρμογή, για να μην δια­
κόπτεται η ασφαλής συνέχεια της διαχείρισης των ραδιε­
νεργών αποβλήτων από ασυνείδητες τακτικές. 
Η μεσοπρόθεσμη σταθεροποίηση του πυρηνικού ενεργη­
τικού τομέα πρέπει να συνοδεύεται από ανάλογα κοινοτικά 
προγράμματα για την εκμετάλλευση ανανεώσιμων ενερ­
γειών. 
Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 1989. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
Γνωμοδότηση για 
— την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής σπουδαστών, 
— την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των εργαζομένων μισθωτών 
και μη που έχουν παύσει την επαγγελματική δραστηριότητα, και 
— την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής(') 
(89/C 329/10) 
Στις 5 Ιουλίου 1989 και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 7, 49, 54 και 100 της συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδό­
τηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις παραπάνω προτάσεις. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 12 Οκτωβρίου 
1989 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pearson. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 270ή σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 18ης 
Οκτωβρίου 1989) υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ διατυπώνει την άποψη ότι η επεξεργασία μιας 
περιεκτικής οδηγίας σχετικά με τα δικαιώματα διαμονής όλων 
των πολιτών της Κοινότητας θα προσιδίαζε πολύ περισσό­
τερο από ό,τι μια οδηγία για τους εργαζομένους και τα τρία 
σχέδια οδηγίας που συμπεριλαμβάνονται στο εξεταζόμενο 
έγγραφο. Μολονότι συμφωνεί πλήρως με το στόχο της 
(') ΕΕ αριθ. C 191 της 28. 7. 1989, σ. 2, 3, 5. Επιτροπής ότι όσες κατηγορίες δεν καλύπτονται από το σχέ­
διο οδηγίας σχετικά με τα δικαιώματα διαμονής των εργαζο­
μένων θα πρέπει ωσαύτως να τύχουν ίσης μεταχείρησης, η 
ΟΚΕ εντούτοις διαβλέπει ότι θα υπάρξουν πρακτικές δυσχέ­
ρειες εις την εφαρμογή, εάν δεν υλοποιηθούν οι προτάσεις 
που έπονται. Παρόλες τις επιφυλάξεις αυτές, η ΟΚΕ εγκρίνει 
το σκοπό των προτάσεων και ζητεί να γίνουν οι οδηγίες αυτές 
δεκτές ως μια ενιαία δέσμη και να υιοθετηθούν σε εύθετο 
χρόνο.