24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/5 
τεθούν σε λειτουργία τα προβλεπόμενα κατάλληλα μέτρα 
για επείγουσες περιστάσεις. Τα δευτερεύοντα συμπτώ­
ματα ενδέχεται να μην εμφανιστούν αμέσως. Η εμφάνιση 
γενετικών συμπτωμάτων που αφορούν τη φυσιολογία να 
καθυστερεί για μια γενιά. 
4. Επιπρόσθετες παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ θα ήθελε να κάνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις: 
4.1. Συμφωνεί ότι η διαχείριση και η αποθήκευση των 
ραδιενεργών αποβλήτων αφορά όλα τα κράτη μέλη 
ακόμη και αν ένα ή περισσότερα από αυτά δεν διαθέτουν 
εγκαταστάσεις πυρηνικής σχάσης. 
4.2. Πιστεύει ότι, παρά την τρέχουσα αντίληψη σύμ­
φωνα με την οποία το πρόβλημα πρέπει να λυθεί με βάση 
τα δεδομένα της φυσικής, θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη 
προτεραιότητα στο διαχωρισμό των αποβλήτων με τεχνι­
κές χειρισμού εξ αποστάσεως, προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η ταχύτερη προώθηση της διαδικασίας μεταστοι­
χείωσης των υψηλής τάσεως μακρόβιων αποβλήτων σε 
βραχύβια στοιχεία. 
4.3. Πιστεύει ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί η ελαστικότερη 
προσέγγιση των κρατών μελών όσον αφορά την οριστική 
φάση αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων. Όλα τα 
κράτη δεν διαθέτουν την κατάλληλη γεωλογική δομή για 
την πιο αποτελεσματική τελική αποθήκευση. Το άλας, η άργιλος και ο γρανίτης είναι κατάλληλα για τα απόβλητα 
με διαφορετικό περιεχόμενο ραδιενέργειας και προσφέ­
ρονται γι' αυτό. Χωρίς αμφιβολία οι προτάσεις της Επι­
τροπής για τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών, θα καλύ-
τουν τα αναγκαία μέτρα ασφάλειας για την απομά­
κρυνση των ραδιενεργών αποβλήτων στην καταλληλό­
τερη οριστική αποθήκευση εντός της Κοινότητας. Χρειά­
ζεται να προωθηθεί η αναγκαία εναρμόνιση των νομικών 
και οικονομικών μέσων ανάμεσα στα κράτη μέλη. 
4.4. Εφόσον τα περισσότερα κράτη μέλη είναι δραστή­
ρια όσον αφορά την προσωρινή αποθήκευση αποβλήτων 
δεν είναι λογικό να υπάρχει μια πολιτική κατά την οποία 
απαιτούνται τουλάχιστον 50 ή ακόμη και 100 χρόνια 
προκειμένου να προσδιοριστούν τα μέσα για την αποθή­
κευση των υψηλής τάσεως μακρόβιων αποβλήτων. 
4.5. Αναγνωρίζει ακόμη ότι το πρόβλημα της οριστικής 
αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων είναι σχετικά 
νέο. Μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπιστούν νέες 
δυσκολίες. Εξαιτίας της υπερβολικά μεγάλης διάρκειας 
ζωής ορισμένων ραδιενεργών αποβλήτων η ποσότητα που 
θα πρέπει να αποθηκεύεται θα συνεχίσει να αυξάνει. Για 
τα λόγο αυτό η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της γιατί 
υπάρχει ενεργός συνεργασία μεταξύ όλων εκείνων των 
χωρών εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που 
ασχολούνται με την πυρηνική σχάση. Θα απαιτηθεί ολο­
σχερής διεθνής συνεργασία για να ενισχυθεί η προστασία 
του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τις ενδεχόμε­
νες επιπτώσεις της αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλή­
των. 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για τη XIII Έκθεση για την πολιτική ανταγωνισμού της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(84/C 343/03) 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε, στις 11 Απριλίου 1984, να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω έκθεση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 3 Οκτωβρίου 1984 
με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bagliano. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα, με 5 αποχές, κατά τη 220ή 
σύνοδο ολομέλειας της, συνεδρίαση της 25ης Οκτωβρίου 1984, την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Αριθ. C 343/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
1. Πολιτική ανταγωνισμού — Προσέγγιση 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η έννοια της 
«πολιτικής» ανταγωνισμού, στην οποία είχε ιδιαίτερα 
επιμείνει από την πρώτη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 
30ής Απριλίου 1981, έχει πλέον υιοθετηθεί και από την 
Επιτροπή, η οποία εισάγει το «πρώτο μέρος» της 13ης 
έκθεσης με τον τίτλο «γενική πολιτική ανταγωνισμού». 
Είναι γεγονός ότι μία αποκλειστικά νομική προσέγγιση 
δεν μπορεί να συμβάλλει στην επίλυση των σημερινών 
προβλημάτων του ανταγωνισμού στην Κοινότητα. Απαι­
τείται η συμβολή, από πλευράς περιεχομένου και συνά­
φειας, όλων των άλλων πολιτικών που επιδιώκουν σφαι­
ρικούς στόχους. Μια «πολιτική» ανταγωνισμού πρέπει 
επίσης να είναι δυναμική, να έχει δυνατότητες για περαι­
τέρω εξέλιξη και να λαμβάνει υπόψη τη συγκυρία. Είναι 
πάντοτε χρήσιμο να υπενθυμίζονται και να επαναλαμβά­
νονται οι αρχές αυτές. 
Ωστόσο, για να υπάρχει πλήρης συνέπεια με τις έννοιες 
αυτές —που ταυτίζονται, με άλλα λόγια, με την ορθή 
προσέγγιση του προβλήματος— τα γεγονότα που επηρεά­
ζουν την εφαρμογή των άρθρων της συνθήκης θα πρέπει 
να ερμηνεύονται στο πλαίσιο μιας σφαιρικής οπτικής που 
να λαμβάνει υπόψη τους αλληλεξαρτώμενους παράγοντες 
και όλους τους παράγοντες που σήμερα προκαλούν την 
κρίση (ανεργία, πληθωρισμός, σχετική μειονεκτική θέση 
της Κοινότητας απέναντι σε ορισμένες τεχνολογίες και 
τομείς αιχμής, υψηλό κόστος του χρήματος, ορισμένες 
αρνητικές πτυχές που οφείλονται στην εμφάνιση και στη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας ορισμένων νέων βιο­
μηχανικών χωρών). 
Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ, που ακολουθεί την ίδια σειρά 
των επιχειρημάτων της 13ης έκθεσης, στη γνωμοδότηση 
της αυτή εξετάζει προσεκτικότερα τα προβλήματα που 
θεωρεί ότι σήμερα είναι πιο δυσεπίλυτα και οξεία και 
διατυπώνει τις κρίσεις της και ορισμένες συγκεκριμένες 
υποδείξεις. 
2. Κρίση και ανταγωνισμός — Νέες αγορές 
Κατόπιν η έκθεση αναφέρεται στην κρίση και στον αντα­
γωνισμό. Σχετικά με το σημαντικό αυτό θέμα η ΟΚΕ 
υποστηρίζει ότι η ΟΚΕ μεταξύ των γενικών κατευθύν­
σεων των κοινοτικών πολιτικών θα πρέπει να προωθηθεί 
η αναζήτηση και η επισήμανση νέων διεξόδων, δηλαδή 
νέων αγορών για τα κοινοτικά προϊόντα. 
Η ανταγωνιστικότητα στο εσωτερικό της Κοινότητας 
αποτελεί ταυτόχρονα πρόβλημα και τελικό στόχο και 
πρέπει οπωσδήποτε να προστατευθεί. Όμως δεν μπορεί 
να διαφυλαχθεί υγιής ανταγωνισμός στο εσωτερικό αν 
δεν καταβληθούν προσπάθειες για να αυξηθεί μια αποτε­
λεσματική ανταγωνιστικότητα στο εξωτερικό της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας. Το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να επιτευχθεί αν εξασφαλι­
σθούν, στις κοινοτικές παραγωγές και προϊόντα, νέες 
αγορές στα πλαίσια πιο δραστήριων και τολμηρών εξωτε­
ρικών και εμπορικών σχέσεων. 
Εξετάζοντας γενικότερα τα προβλήματα και τις σχέσεις 
μεταξύ της Κοινότητας και των άλλων μεγάλων περιο­
χών, η ΟΚΕ θέλει να υπογραμμίσει τις θετικές πλευρές 
μιας λιγότερο βραχυπρόθεσμης οπτικής που να αποβλέπει 
στην εκμετάλλευση των ευκαιριών που προέρχονται από 
τις σαφείς ενδείξεις οικονομικής ανάκαμψης στις ΗΠΑ 
και οι οποίες παρουσιάζονται σποραδικά και στην 
Ευρώπη, όπου το δυναμικό σε πόρους όσον αφορά την 
έρευνα και την κατάρτιση θα πρέπει να συγκεντρώσει 
κατά προτεραιότητα τις προσπάθειες όλων. 
3. Ανταγωνισμός, φορολογικά συστήματα και εταιρικό 
δίκαιο 
Η ΟΚΕ θέλει να τονίσει διαίτερα τη σημαντική επίπτωση 
που έχουν οι διαφορές μεταξύ των φορολογικών συστη­
μάτων των κρατών μελών στην άμιλλα του ανταγωνι­
σμού. 
Από την άποψη αυτή θα πρέπει όχι μόνο να συνεχιστεί 
και μάλιστα με πιο δραστήριο τρόπο η πολιτική εναραμό-
νισης, αλλά και να επιδιωχθεί η εδραίωση αρχών και η 
δημιουργία μέσων κοινοτικής αντίληψης όπου είναι 
δυνατόν. 
Προς την κατεύθυνση αυτή μπορεί να συνεισφέρει σημα­
ντικά και το εταιρικό δίκαιο που έχει ήδη διαμορφωθεί 
σε κοινοτική βάση. Η ΟΚΕ εύχεται, για μια ακόμα φορά, 
να εφαρμοστεί το ταχύτερο το καταστατικό της ευρωπαϊ­
κής επιχείρησης και επιμένει ιδιαίτερα ότι πρέπει, επιτέ­
λους, να υιοθετηθεί το σχέδιο κανονισμού για την ίδρυση 
της «ευρωπαϊκής ομάδας συνεργασίας». 
4. Η Κοινότητα και οι διεθνείς οργανισμοί 
Αντικείμενο των σχέσεων με τον ΟΟΣΑ, την UNCTAD 
(Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την 
ανάπτυξη) και τον ΟΗΕ αποτελούν συζητήσεις πάνω σε 
ιδιαίτερα σημαντικά προβλήματα που καλύπτουν από 
προβλήματα διεθνών επενδύσεων μέχρι τις περιοριστικές 
τακτικές, από τις πρακτικές αντιντάμπιγκ μέχρι τα καρ­
τέλ εξαγωγής, από τις δημόσιες αναθέσεις έργων μέχρι 
νέες ευκαιρίες διεθνούς συνεργασίας. 
Επειδή η κοινοτική παρουσία στις διεθνείς συζητήσεις 
πάνω σ' αυτά τα σπουδαία θέματα είναι ιδιαίτερα σημα­
ντική, η ΟΚΕ εύχεται να παράσχει η Επιτροπή πληρέστε­
ρες πληροφορίες και να υιοθετήσει τη μέθοδο των προπα­
ρασκευαστικών διασκέψεων. 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/7 
Όλα τα κοινοτικά όργανα, με τη συνδρομή των οικονο­
μικών και κοινωνικών κύκλων, θα πρέπει να δώσουν ιδι­
αίτερη προσοχή στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών με 
θέμα το διεθνή κώδικα για τη μεταφορά τεχνολογίας. 
5. Η 13η έκθεση και η ΟΚΕ — Απολογισμός 
Η XIII Έκθεση αφιερώνεται, όπως είναι ορθό, στο Ευρω­
παϊκό Κοινοβούλιο, στη λήξη της θητείας του. Η Επι­
τροπή παρουσιάζει έναν ιδιαίτερα λεπτομερή κατάλογο 
των αιτημάτων που διατύπωσε κατά τα προηγούμενα 
χρόνια το Κοινοβούλιο, υποδεικνύοντας ποια από τα 
αιτήματα ικανοποιήθηκαν και αιτολογώντας εκτενώς τις 
αποφάσεις της. Η μέθοδος αυτή κρίνεται ικανοποιητική. 
Σχετικά η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο και εύχεται να γίνει ανά­
λογος απολογισμός όσον αφορά τη συνέχεια που έδωσε η 
Επιτροπή στα αιτήματα των προηγούμενων γνωμοδοτή­
σεων της. Ωστόσο, θεωρεί εξίσου ενδιαφέρον και σκό­
πιμο να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στα ακό­
λουθα σημεία: 
α) Κατά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου ανταγω­
νισμού χρησιμοποιούνται εθνικές νομοθετικές διατά­
ξεις. 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για τους προ­
σανατολισμούς που θέτει η Επιτροπή, αλλά ταυτό­
χρονα επαναλαμβάνει ότι είναι απόλυτα αναγκαίο 
να αναζητηθούν τρόποι ώστε η απ' ευθείας εφαρμογή 
των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης από τους εθνι­
κούς δικαστές να μην οδηγήσει σε μια μη εναρμονι­
σμένη εφαρμογή, αν όχι αποκλίνουσα, του κοινοτι­
κού δικαίου ανταγωνισμού στα διάφορα κράτη μέλη. 
Επίσης η ΟΚΕ συνιστά να παρακολουθείται με μεγα­
λύτερη προσοχή και επαγρύπνηση η κατάσταση και 
η εξέλιξη των εθνικών νομοθεσιών στο θέμα του 
ανταγωνισμού, καθώς και οι επιπτώσεις που μπο­
ρούν να έχουν η ερμηνεία και η εφαρμογή των κοινο­
τικών κανόνων στις εθνικές νομικές διατάξεις. 
β) Όσον αφορά τις πρωτοβουλίες που μελετώνται για 
να ενισχυθούν οι δυνατότητες αποκατάστασης 
ζημιών εκ μέρους ιδιωτών, η ΟΚΕ αν και τις θεωρεί 
θετικές για το αποτρεπτικό τους αποτέλεσμα, συστή­
νει στην Επιτροπή ιδιαίτερη σύνεση. Τα αποτελέ­
σματα θα πρέπει να επαληθεύονται με αυστηρότητα. 
Πρόκειται, κυρίως, για μια εκστρατεία συμβατικής 
εξυγίανσης που παράλληλα αποβλέπει στο να απο­
φευχθεί η πρόκληση υπερβολικών δικαστικών διαφο­
ρών στα εθνικά δικαστήρια. Οπωσδήποτε η «νομική 
ασφάλεια» πρέπει να αποτελεί πρωταρχική προϋπό­
θεση και επιδίωξη. γ) Όσον αφορά τις πολιτικές τιμών που εφαρμόζουν οι 
επιχειρήσεις στον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα, 
πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Επιτροπή ανταποκρί­
νεται απόλυτα στο αίτημα που διατύπωσε η ΟΚΕ 
(βλ. τέταρτο μέρος της έκθεσης). 
δ) Αντίθετα, όσον αφορά τη νέα τροποποιημένη πρό­
ταση κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώ­
σεων η ΟΚΕ δεν μπορεί να συμμεριστεί την εκτίμηση 
της Επιτροπής (σημείο 52 της έκθεσης) κατά την 
οποία η νέα πρόταση λαμβάνει υπόψη της τη γνωμο­
δότηση της. Μάλιστα, πρέπει να διαπιστωθεί ότι οι 
συμπληρωματικές και τροποποιητικές υποδείξεις της 
γνωμοδότησης δεν λήφθηκαν υπόψη. 
ε) Τέλος, η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη της ότι η Επι­
τροπή, παρόλο που από την εισαγωγή της έκθεσης 
προβάλλει τη σημασία της θετικής πλευράς, και όχι 
μόνο κατασταλτικής, της πολιτικής ανταγωνισμού, 
ωστόσο δεν ανταποκρίνεται καθόλου στο αίτημα της 
να επαναφέρει με μεγαλύτερη πεποίθηση την πρα­
κτική των «ανακοινώσεων» για συγκεκριμένα 
θέματα (που να μην αφορούν μόνο κανονισμούς για 
απαλλαγές κατά κατηγορίες), καθώς και των κατευ­
θυντήριων γραμμών ώστε να παρασχεθούν στις επι­
χειρήσεις περισσότερα στοιχεία αναφοράς και προ­
σανατολισμού. Μεταξύ των θεμάτων που αξίζει να 
αποτελέσουν αντικείμενο τέτοιων «ανακοινώσεων», 
η ΟΚΕ υπενθυμίζει το θέμα των κοινοπραξιών (joint 
ventures) (αριθ. 53-55), που θεωρεί σπουδαίο για 
την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊ­
κής βιομηχανίας και την τεχνολογική πρόοδο και, 
συνεπώς, επείγον ώστε να παρασχεθούν στις επιχει­
ρήσεις κατάλληλα νομικά πλαίσια και μέσα. 
στ) Πρέπει οπωσδήποτε να σημειωθεί ως θετικό γεγονός 
η επιβεβαίωση της διαδικασίας διαβούλευσης με την 
ΟΚΕ όσον αφορά προσχέδια κανονισμών για απαλ­
λαγές κατά κατηγορίες. 
ζ) Όσον αφορά τα σχέδια που αναφέρονται στις «συμ­
φωνίες έρευνας και ανάπτυξης» και στα «διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας», η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή 
αποδείχτηκε ιδιαίτερα επιδεκτική στις υποδείξεις 
που προήλθαν από κοινωνικοεπαγγελματικούς 
κύκλους. 
η) Ως προς το θέμα αυτό η ΟΚΕ εκφράζει την ευχαρί­
στηση της για τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν 
και εύχεται να συνεχιστεί η καρποφόρα συνεργασία 
και στα σχέδια κανονισμού που βρίσκονται ακόμα 
στο στάδιο της συζήτησης. 
Σχετικά υπενθυμίζεται το σχέδιο κανονισμού «για 
τις συμφωνίες κατανομής των οχημάτων». Ωστόσο, 
η Επιτροπή περιορίζεται να αναφέρει τη γνωμοδό-
Αριθ. C 343/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24.12.84 
τηση της ΟΚΕ για το θέμα αυτό που κατήρτισε κατά 
το 1983, χωρίς να κρίνει την ουσία των υποδείξεων. 
θ) Επίσης, η ΟΚΕ συστήνει μεγαλύτερη σαφήνεια για 
τα κείμενα, προς όφελος των αποδεκτών τους που 
είναι οι επιχειρήσεις και όχι οι εμπειρογνώμονες, και 
οπωσδήποτε μεγαλύτερη «νομική ασφάλεια». 
6. Οι ΜΜΕ και η βιοτεχνία 
Όσον αφορά την πολιτική ανταγνωνισμού και τις μικρο­
μεσαίες επιχειρήσεις, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η 13η 
έκθεση αφιερώνει σ' αυτό το σημαντικό θέμα ένα υπερβο­
λικά σύντομο και γενικό κεφάλαιο παρόλο που διανύεται 
το «ευρωπαϊκό έτος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και 
της βιοτεχνίας». 
Αν και έλαβε γνώση της έκδοσης του «Οδηγού των κανό­
νων ανταγωνισμού», που έχει σκοπό να καταστήσει 
ευρύτερα γνωστό το κοινοτικό δίκαιο, η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι η πολιτική της Επιτροπής δεν πρέπει να περιορίζεται 
σε κανονισμούς για απαλλαγές κατά κατηγορίες, αλλά 
οφείλει επίσης να συμβάλει στην αποτελεσματική και 
εύκαμπτη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε 
όλους τους τομείς που δεν καλύπτονται από τους κανονι­
σμούς, λαμβάνοντας περισσότερο υπόψη τις πραγματικές 
ανάγκες των ΜΜΕ. 
7. Συμφωνίες κατανομής 
Μεταξύ των «κύριων εξελίξεων της κοινοτικής πολιτι­
κής», στο πεδίο του ανταγωνισμού, οι «συμφωνίες κατα­
νομής» εξακολουθούν να διατηρούν την πρώτη θέση. 
Η έκθεση κάνει τη σύνθεση των αποτελεσμάτων ενός διε­
θνούς σεμιναρίου που οργανώθηκε στο Στρασβούργο 
(5-6 Δεκεμβρίου 1983), με τη συνδορμή της γαλλικής 
κυβέρνησης, για το οποίο όμως δεν έγινε ούτε πριν ούτε 
μετά η κατάλληλη ενημέρωση. Αν στόχος ήταν η εκτί­
μηση των διαφορών που υπάρχουν στις οργανωτικές, 
εμπορικές και αγοραίες δομές μεταξύ των ΗΠΑ και της 
ΕΟΚ, τότε κρίνεται ότι η πρωτοβουλία αναλήφθηκε του­
λάχιστον καθυστερημένα. 
Όσον αφορά το θέμα της κατανομής η Επιτροπή είχε στη 
διάθεση της πολυάριθμες αλλά και επανειλημμένες υπο­
δείξεις και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, αλλά ούτε οι δύο 
κανονισμοί που αντικατέστησαν τον περίφημο κανονι­
σμό (ΕΟΚ) αριθ. 67/67, ούτε το σχέδιο κανονισμού κατα­
νομής των αυτοκινήτων οχημάτων —τουλάχιστο μέχρι 
σήμερα— δεν έλαβαν υπόψη τις υποδείξεις που τους έγι­
ναν ούτε και τα περισσότερα από τα συγκεκριμένα αιτή­
ματα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από την πλευρά του —και η 
ΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα— συνιστούσε πάντοτε, να εξε­
τασθεί το πρόγραμμα της κατανομής περισότερο από 
οικονομική άποψη παρά καθαρά και μόνο από νομική, 
επισημαίνοντας επίσης τον κίνδυνο να υπεισέλθει η Επι­
τροπή σε πολλές λεπτομέρειες και με την ελπίδα ότι θα 
επεξεργασθεί κατευθύνσεις γενικού χαρακτήρα ώστε να 
μειωθεί και ο αυξημένος αριθμός των κοινοποιήσεων που 
εκκρεμούν. 
Η ΟΚΕ προειδοποίησε επίσης για το μελλοντικό κίνδυνο 
μιας τομεακής ρύθμισης, που όχι μόνο δεν θα είχε νομική 
βάση αλλά που απειλεί να αυξήσει και να κάνει πιο δυσ­
κίνητο τον κοινοτικό γραφειοκρατικό μηχανισμό, απο­
μακρύνοντας τον από την πραγματική του αποστολή της 
προσεκτικής επιτήρησης, ελαστικής εκτίμησης και έγκαι­
ρης παρέμβασης σε περίπτωση καταστρατηγήσεων. 
Ακόμα και οι αποφάσεις του Δικαστηρίου, αν και αναφέ­
ρονται πάντοτε σε ειδικές περιπτώσεις και σε καθορισμέ­
νους τομείς, πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τον 
ορθό και αρχικό τους σκοπό, δηλαδή την αποφυγή πραγ­
ματικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, στο ευρύτερο 
πλαίσιο που βρίσκει την Κοινότητα δέσμια του όλο και 
οξύτερου διεθνούς ανταγωνισμού. 
8. Μείωση των διαρθρωτικών υπερβαλλουσών παραγω­
γικών ικανοτήτων 
Όσον αφορά τα κοινά μέτρα για τη μείωση των διαρθρω­
τικών υπερβαλλουσών παραγωγικών ικανοτήτων, η ΟΚΕ 
διαπιστώνει ότι η Επιτροπή, με βάση τις κατευθύνσεις 
που είχαν προσδιοριστεί στην προηγούμενη 12η έκθεση, 
παρεμβαίνει τώρα για την εφαρμογή των αρχών αυτών σε 
ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις αναδιάρθρωσης. 
Προκειμένου για καταστάσεις στις οποίες εμπλέκονται 
καμιά φορά ολόκληροι τομείς —που παρουσιάζουν ιδιαί­
τερα ανησυχητικά προβλήματα απασχόλησης, η ΟΚΕ 
δηλώνει την ικανοποίηση της που η Επιτροπή προσπαθεί 
να συμβιβάσει τις θεμελιώδεις αρχές των κανόνων αντα­
γωνισμού με την αναπόφευκτη ανάγκη να λάβει υπόψη 
την υπάρχουσα πραγματικότητα, που συνίσταται επίσης 
στην ύπαρξη υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας 
και ανάγκης για αναδιάρθρωση. 
Δεν πρόκειται όμως μόνο για τη διαπίστωση της ύπαρξης 
υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας και την εκ νέου 
απορρόφηση της, αλλά επίσης και κυρίως για την ανά­
λυση των αιτίων που μπορεί να είναι συγκυριακά ή διαρ­
θρωτικά, βασίζοντας όλο και περισσότερο τις ενδεχόμε­
νες αποφάσεις σε λεπτομερείς αναλύσεις των αγορών και 
των σχετικών τομέων. 
Ακόμα και στις περιπτώσεις αυτές, χρειάζεται να υπάρχει 
συνοχή μεταξύ όλων των κοινοτικών πολιτικών που 
εφαρμόζονται ώστε να συνεισφέρουν στην επίτευξη της 
εξυγίανσης και στην απομάκρυνση των αιτίων που προ­
καλούν τις συγκεκριμένες καταστάσεις διαρθρωτικής 
υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας. 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/9 
9. Πρόστιμα 
Όσον αφορά την πολιτική της Επιτροπής σε θέματα 
«προστίμων», η ΟΚΕ συμμερίζεται στο σύνολο τους τις 
κατευθύνσεις σχετικά με τον προσδιορισμό του ύψους 
τους. Οι κυρώσεις αυτές δεν πρέπει να συγκεκριμενοποιη­
θούν σε μία αφηρημένη μαθηματική άσκηση αλλά σε μια 
σφαιρική νομικοοικονομική εκτίμηση που θα πραγματο­
ποιείται ανάλογα με την περίπτωση. 
Το τμήμα παρατηρεί εξάλλου ότι η εφαρμογή του δικαίου 
του ανταγωνισμού δεν πρέπει να οδηγήσει βέβαια σε ένα 
πρόβλημα κυρώσεων (όπως είναι τα πρόστιμα). Πρόκει­
ται αντίθετα και κυρίως για ένα πρόβλημα πραγματικής 
προσεκτικής αποκατάστασης μιας υγιούς κατάστασης 
ανταγωνισμού. Αυτό, σε νομικό επίπεδο, σημαίνει ότι αν 
μία συμφωνία παραβιάζει τους κανόνες της συνθήκης 
είναι άκυρη. Αυτό είναι το αποτέλεσμα που πρέπει να επι­
διώξει κατά προτεραιότητα η Επιτροπή. 
Βέβαια, εκεί όπου υπάρχει κακή πίστη εκ μέρους των επι­
χειρήσεων, η Επιτροπή έχει απόλυτο δικαίωμα και καθή­
κον να απειλήσει την επιβολή προστίμου, στην περί­
πτωση όμως που κατά τη διάρκεια της διαδικασίας οι 
επιχειρήσεις προσέφεραν όλη την αναγκαία συνεργασία 
τους είναι σκόπιμο να υιοθετηθούν λιγότερο αυστηρά 
κριτήρια, όπως στην περίπτωση που υπάρχουν βάσιμες 
αμφιβολίες ως προς το αν μια συμφωνία εμπίπτει στο 
πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1. Η ΟΚΕ 
θεωρεί π.χ. ότι η ερμηνεία της «δυσμενούς επίδρασης» 
στο εμπόριο των κρατών μελών φαίνεται όλο και ευρύ­
τερη, γεγονός που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. 
Ένα πρόστιμο πρέπει να έχει ως στόχο την αποθάρρυνση 
των καταστρατηγήσεων των κανόνων του ανταγωνισμού. 
Η απάτη και οι ζημίες θα αντιμετωπιστούν διαφορετικά 
με ενδεχόμενες κυρώσεις. 
Το Δικαστήριο μετέβαλε μερικές φορές σημαντικά το 
ποσό ορισμένων προστίμων, επιδιώκοντας όχι τόσο να 
αντιτεθεί σε μία πολύ αυστηρή υποθετική επιλογή της 
Επιτροπής αλλά να αντισταθμίσει εκτιμήσεις που έγιναν 
με διαφορετικό τρόπο σε μεταγενέστερη εποχή. 
10. Οι κανόνες ανταγωνισμού στον τραπεζικό και ασφα­
λιστικό τομέα 
Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται την υποχρέωση που έχει αναλά­
βει η Επιτροπή για συγκεκριμένη εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού στον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα. 
Ήδη το 1981 το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτή­
των επιβεβαίωσε ότι οι τράπεζες εμπίπτουν κατά κανόνα στο δίκαιο περί ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότη­
τας. Κατά συνέπεια, και εφόσον γίνεται καταγγελία, θα 
πρέπει η Επιτροπή να προβαίνει στις δέουσες ενέργειες. 
Θα πρέπει να βεβαιώνεται, εφόσον σε ορισμένους τομείς 
(π.χ. αυτοκινητοβιομηχανία, ζυθοποιία και πετροχημεία) 
υπαγορεύει εξαιρετικά λεπτομερείς όρους, ότι στον τρα­
πεζικό τομέα, που υπεισέρχεται οριζόντια σε όλες τις 
οικονομικές δραστηριότητες, και στον ασφαλιστικό 
τομέα, τηρούνται οι κοινοτικοί κανόνες ανταγωνισμού. 
Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση που ήδη έχει εκδηλώσει η 
Επιτροπή για τη λήψη πιο συγκεκριμένων μέτρων, ώστε 
και στους τομείς αυτούς να εδραιωθεί σε όλα τα κράτη 
μέλη πιο αποτελεσματικός ανταγωνισμός" στην περί­
πτωση αυτή θα πρέπει οι ισχύουσες ιδιομορφίες, λόγω 
προστασίας των καταθετών και γενικότερα των χρηστών 
των τραπεζικών υπηρεσιών και η συμμόρφωση προς την 
εκάστοτε οικονομική και νομισματική πολιτική, να 
τηρούνται επαρκώς. 
Ο αυξημένος ανταγωνισμός θα ευνοούσε όντως κατά 
πολύ την αποτελεσματικότητα του συστήματος, στο 
σύνολο του, με σαφείς μειώσεις ακόμα και του κόστους 
των υπηρεσιών. 
11. Η διαδικασία 
α) Όσον αφορά τα διαδικαστικά προβλήματα η ΟΚΕ 
διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι αρχίζουν να πραγματο­
ποιούνται ορισμένες μεταρρυθμίσεις στη διαδικασία 
ελέγχου, στα διοικητικά έγγραφα, στην πρόσβαση στους 
φακέλους της Επιτροπής, στο ρόλο του συμβούλου-ακρο-
ατή στις προφορικές ακροάσεις. 
Η ΟΚΕ προτίθεται να παρακολουθήσει με προσοχή την 
εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που έχουν εισαχθεί, και 
επιφυλάσσεται να διατυπώσει λεπτομερέστερη εκτίμηση 
σε προσεχή γνωμοδότηση. 
β) Όσον αφορά το έργο της «συμβουλευτικής επιτροπής 
συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων» η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι, για να πραγματοποιηθεί μία πραγματικά «οργανω­
μένη ανάπτυξη» της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, 
πρέπει να αξιοποιηθεί πολύ περισσότερο ο ρόλος των 
κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων. Η διατήρηση της συμ­
βουλευτικής λειτουργίας και η πραγματική αναγνώριση 
του ρόλου αυτού, που η Επιτροπή, τα τελευταία χρόνια 
έδειξε όλο και περισσότερο ότι θέλει να αποδίδει στη 
συμβουλευτική επιτροπή (χάρη επίσης στις επίμονες προ­
τάσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), απαιτεί να δοθεί μεγα­
λύτερη προσοχή στη συμβουλευτική επιτροπή, με την 
παραχώρηση λογικών προθεσμιών για τη διαδικασία δια­
βουλεύσεων, χωρίς πιέσεις για την επίτευξη ομοφωνίας ή 
πλειοψηφίας μόνο και μόνο για μία τυπική συμφωνία που 
θα ήταν απλώς φαινομενική. 
Η σταθερή βελτίωση των διαδικασιών διαβούλευσης θα 
προκαλούσε ένα επιπλέον άλμα ποιότητας στις εργασίες 
Αριθ. C 343/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
της Επιτροπής, επιταχύνοντας τους χρόνους συζήτησης 
και έγκρισης στις διαδοχικές φάσεις και συμβάλλοντας 
στη διεύρυνση της συναίνεσης, προϋποθέσεις όλο και 
περισσότερο αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων της 
πολιτικής ανταγωνισμού. 
12. Οι κρατικές ενισχύσεις 
Η ΟΚΕ υπενθυμίζει και επιβεβαιώνει όσα ανέφερε στη 
γνωμοδότηση πρωτοβουλίας του Απριλίου 1981 σχετικά 
με την απαγόρευση των ενισχύσεων και ταυτόχρονα την 
ανάγκη να δοθεί και πάλι προσοχή στην ερμηνεία και 
στην εφαρμογή των κανόνων και των κριτηρίων. 
Επειδή το θέμα είναι σημαντικό η ΟΚΕ επιθυμεί να υπο­
γραμμίσει ορισμένα προβλήματα και να προτείνει τις 
εκτιμήσεις της. 
α) Οι κρατικές ενισχύσεις και η κρίση 
Η ΟΚΕ που ανησυχεί γιατί συνεχίζουν να αυξάνονται οι 
επιδοτήσεις σε όλες τους τις μορφές, τόσο σε αριθμό όσο 
και σε όγκο, εκτιμά την αυξημένη προσοχή και αυστηρό­
τητα της Επιτροπής και επισημαίνει την απόλυτη ανάγκη 
να απαγορευθούν οι κρατικές ενισχύσεις που δημιουρ­
γούν «νοοτροπία προστατευόμενης επιχείρησης» σπατα­
λώντας πόρους για να διατηρηθούν σε δραστηριότητα 
επιχειρήσεις που δεν είναι πλέον ανταγωνιστικές, ενώ 
παράλληλα αποδυναμώνουν τη βούληση των επιχειρημα­
τιών να αναμετρηθούν στην αγορά. 
Επίσης η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η επιδείνωση του προβλή­
ματος των κρατικών ενισχύσεων δεν οφείλεται μόνο στις 
πιέσεις που ασκούν οι επιχειρήσεις στα κράτη μέλη, αλλά 
και στις εντάσεις που δημιουργεί, κατά κύριο λόγο, η 
εμμονή της οικονομικής κρίσης. 
Επειδή δεν υπάρχει κοινή βιομηχανική πολιτική καθώς 
επίσης και μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα, μόνο οι διάφορες 
απαντήσεις που δίνονται σε εθνικό επίπεδο στα προβλή­
ματα που προέρχονται από την κρίση μπορούν να προσ­
διορίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Αντίθετα, 
θα πρέπει να αναπτυχθεί επειγόντως μια μακροπρόθεσμη 
κοινοτική, διαρθρωτική στρατηγική. 
Έτσι λοιπόν το φαινόμενο των ενισχύσεων —που οπωσ­
δήποτε πρέπει να είναι προσωρινές και φθίνουσες, να 
ρυθμίζονται από ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα εξυγίαν­
σης και να επιδιώκουν τη στέρεα αποκατάσταση της 
ανταγωνιστικότητας της επιχείρησης— δεν μπορεί να 
κριθεί αρνητικά εκ των προτέρων. Η ύπαρξη μιας κρίσι­
μης κατάστασης συνεπάγεται ότι είναι αναγκαίο να συμ­
βάλει η πολιτική ανταγωνισμού στην αντιμετώπιση της 
δύσκολης κατάστασης στην οποία βρίσκεται η ευρω­
παϊκή οικονομία, προσανατολίζοντας και δεσμεύοντας 
τις παρεμβάσεις των κρατών μελών σε μια ρεαλιστική και συνάμα ελαστική εφαρμογή των ρυθμίσεων της συνθή­
κης. Η ΟΚΕ επικροτεί τον τρόπο με τον οποίο η Επι­
τροπή αντιμετωπίζει το πρόβλημα αυτό, και ιδιαίτερα 
όσον αφορά τη στρέβλωση του ανταγωνισμού που προ­
καλεί το φαινόμενο της «συσσώρευσης» των ενισχύσεων. 
β) Κριτήρια και διαδικασίες 
Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή καταβάλλει προσπά­
θειες για τον προσδιορισμό κριτηρίων που συμβιβάζονται 
με τους διάφορους τύπους ενισχύσεων και για την εξά­
πλωση σε νέους τομείς των αρχών που διέπουν τις ενι­
σχύσεις που ήδη έχουν ορισθεί για ορισμένους τομείς. 
Ωστόσο, ο μεγάλος βαθμός διακριτικής ευχέρειας που 
διαθέτει η Επιτροπή για να αξιολογεί κατά πόσο συμβι­
βάζονται τα προγράμματα των ενισχύσεων, θα πρέπει να 
διευκρινισθεί καλύτερα. 
Η ΟΚΕ ανανεώνοντας το αίτημα που διατύπωσε στην 
γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 30ής Απριλίου 1981, 
εύχεται να ορίσει η Επιτροπή και να δημοσιεύει λεπτομε­
ρώς και περιοδικά τις κατευθυντήριες γραμμές που κρίνει 
σκόπιμες. 
Μια μεγαλύτερη «διαφάνεια» στη σκέψη της Επιτροπής, 
που να απέχει από το να ενθαρρύνει τις αιτήσεις για επι­
δοτήσεις, θα μπορούσε να συμβάλει ευνοϊκά στη συνοχή 
των κρατικών παρεμβάσεων με τους στόχους της συνθή­
κης, αποφεύγοντας την ανακοίνωση προγραμμάτων ενι­
σχύσεων ακούσια ασυμβίβαστων, το επόμενο συχνά χρο­
νοβόρο στάδιο των συζητήσεων, των αντιπαραθέσεων 
και των ενδεχόμενων διαφορών με τις αρχές των κρατών 
μελών καθώς επίσης και τις συνεπαγόμενες αβεβαιότητες 
και άσκοπες αναμονές των οικονομικών φορέων. Οι προ­
τεινόμενες «κατευθυντήριες γραμμές» θα πρέπει να παρά­
σχουν χρήσιμες ενδείξεις σχετικά με το ουσιαστικό περι­
εχόμενο ορισμένων εννοιών που εφεξής θεωρούνται θεμε­
λιώδεις όπως «η κοινοτική ανταπόδοση», «το απαραί­
τητο», «η συσσώρευση», κλπ. διευκρινίζοντας ταυτό­
χρονα τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους. 
Σχετικά με το θέμα αυτό θα ήταν επίσης επιθυμητό να 
επιταχυνθούν οι διαδικασίες ώστε να αποφευχθούν οι 
καθυστερημένες και μάταιες παρεμβάσεις. 
γ) Οι κανονισμοί 
Η ΟΚΕ παρατηρεί, εξάλλου, ότι, αντίθετα με αυτό που 
συμβαίνει για την πολιτική ανταγωνισμού σχετικά με τις 
επιχειρήσεις (άρθρο 85 της συνθήκης), ποτέ δεν υιοθετή­
θηκε σύμφωνα με το άρθρο 94 της συνθήκης κανένας 
κανονισμός που να αναφέρεται στην εφαρμογή των 
άρθρων 92 και 93, τα οποία προσαρμόζονται στην ευμε­
τάβλητη και απρόβλεπτη νομολογία ή πρακτική. 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/11 
Ωστόσο, η ΟΚΕ εύχεται να εξετάσει η Επιτροπή προσε­
κτικά την ανάγκη προσφυγής σε έναν ή περισσότερους 
κανονισμούς του Συμβουλίου που να συμβάλλουν στην 
επίτευξη της απαραίτητες ομοθυμίας των κρατών μελών 
όσον αφορά την ορθή εφαρμογή των θεμελιωδών εννοιών 
των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης. 
Εξάλλου, τέτοιοι κανονισμοί θα βοηθήσουν ώστε να 
μειωθεί το διοικητικό βάρος της Επιτροπής απαλλάσσο­
ντας την από την υποχρέωση να ανακοινώνει προγράμ­
ματα ενισχύσεων μικρής σημασίας (όπως εκείνα σχετικά 
με τις μικρές επιχειρήσεις), με τον καθορισμό π.χ. ενός 
έντυπου όπου θα ανακοινώνονται τα προγράμματα ενι­
σχύσεων και στο οποίο θα συμπεριλαμβάνονται οι ενι­
σχύσεις που διαχειρίζονται οι τοπικοί οργανισμοί που 
είναι όλο και πιο πολυάριθμες και των οποίων ο έλεγχος 
παρουσιάζει δυσκολίες. 
δ) Οι έννοιες της «καινοτομίας» και «αναδιάρθρωσης» 
Η ΟΚΕ, εξάλλου, θεωρεί σκόπιμο να κάνει μερικές υπο­
δείξεις για ορισμένα προβλήματα («καινοτομία» και 
«αναδιάρθρωση») που αντιμετωπίζει η Επιτροπή και θα 
αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο κατά την αξιολόγηση 
της ιδιότητας του «συμβιβάσιμου» των προγραμμάτων 
ενισχύσεων που ανακοινώνουν τα κράτη μέλη. 
Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να εκληφθεί η «καινοτομία» σε 
ευρεία έννοια. 
Πράγματι, δεν πρέπει να θεωρούνται ως καινοτομίες 
μόνο οι περιπτώσεις «ριζικά απόλυτης καινοτομίας» που 
αφορούν «νέα προϊόντα ή παραγωγικές διαδικασίες»: 
αυτό θα περιόριζε τις παρεμβάσεις επιτάχυνσης της και­
νοτόμου δυναμικής σε τομείς αιχμής με κίνδυνο να απο­
κλεισθούν εκ των πραγμάτων παραδοσιακοί τομείς και 
τομείς στο στάδιο της ωριμότητας πολλοί από τους οποί­
ους είναι ικανοί να αποκτήσουν και να προωθήσουν την 
«καινοτομία». 
Αντικείμενο μιας κοινοτικής πολιτικής υπέρ της καινοτο­
μίας, στα πλαίσια και στο πνεύμα της πολιτικής ανταγω­
νισμού, είναι να επιταχυνθεί «η καινοτόμος διαδικασία» 
ενώ λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη η συγκεκριμένη κατά­
σταση που επικρατεί τόσο σε τομεακό όσο και σε εθνικό 
επίπεδο.'Εργο της Κοινότητας είναι να υποστηρίξει τις 
καινοτόμους πολιτικές των διαφόρων κρατών μελών που 
αναγκαστικά δεν είναι ομοιογενείς λόγω των ουσιαστι­
κών διαφορών που υπάρχουν σε εθνικό και τομεακό επί­
πεδο (τομείς σε στάδιο ωριμότητας και τομείς αιχμής). 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. Όσον αφορά την έννοια του ορισμού και του ελέγχου 
του βαθμού «αναδιάρθρωσης» που μία επιχείρηση πρέπει 
να πραγματοποιήσει για να της χορηγηθούν οι ενισχύ­
σεις, η ΟΚΕ συμμερίζεται τη θέση της Επιτροπής. 
Ωστόσο, θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι οι ενισχύσεις 
που χορηγούνται στα πλαίσια προγραμμάτων αναδιάρ­
θρωσης που μπορούν να ελεχθούν και τα οποία θα επιτρέ­
ψουν στις επιχειρήσεις να ξαναβρούν μεσοπρόθεσμα την 
ανταγωνιστικότητα τους, θα πρέπει καταρχήν να κριθούν 
χωρίς να θεωρηθεί ότι προορίζονται για επιχειρήσεις που 
ανήκουν σε τομείς σε στάδιο ωριμότητας ή τομείς αιχ­
μής: βέβαια η έννοια του «βαθμού αναδιάρθρωσης» είναι 
σχετική και αξιολογείται σύμφωνα με το συγκεκριμένο 
τομέα στον οποίο εφαρμόζεται. 
Η αυστηρότητα με την οποία αυτό, δικαιολογημένα, θα 
εφαρμοστεί πρέπει να αποβλέπει στην αποκατάσταση, σε 
μόνιμη βάση, υγιούς και αυτόνομης ανταγωνιστικότητας 
στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση. 
ε) Νομική ασφάλεια 
Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να διατυ­
πώσει περαιτέρω υποδείξεις για τα κράτη μέλη σχετικά 
με τη χορήγηση ενισχύσεων, για την επίτευξη μεγαλύτε­
ρου ελέγχου και παράλληλα τονίζει ότι πρέπει να εξα­
σφαλιστεί σε οποιαδήποτε περίπτωση η καλύτερη νομική 
ασφάλεια στις επιχειρήσεις. 
Μια περαιτέρω συνεισφορά στη νομική ασφάλεια θα 
αποτελούσαν υποδείξεις σχετικά με το πρόβλημα της επι­
στροφής των ενισχύσεων που χορήγησαν παράνομα τα 
κράτη μέλη, χωρίς όμως να ζημιώνονται οι επιχειρήσεις 
που ενεργούν με καλή πίστη. 
Το θέμα αυτό θα πρέπει να ρυθμιστεί κατάλληλα εφόσον 
συγκεκριμένες παρεμβάσεις των κρατών (όπως συμμε­
τοχή στα κεφάλαια των επιχειρήσεων) θεωρούνται από 
την Επιτροπή μορφές ενισχύσεων που πρέπει να αξιολο­
γούνται σύμφωνα με τους κανόνες ανταγωνισμού. 
Ωστόσο, σε οποιαδήποτε περίπτωση, όπου χορηγούνται 
ενισχύσεις δεν θα πρέπει να έχουν αρνητικές επιπτώσεις 
στην αγορά. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR