ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

(ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ)

ΜΕΡΟΣ I: ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Πλαίσιο

1. Ο νέος στρατηγικός στόχος που εξήγγειλε η Ευρωπαϊκή Ένωση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα (23 και 24 Μαρτίου 2000) και τον οποίο επιβεβαίωσε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη (23 και 24 Μαρτίου 2001), είναι «να καταστεί η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομίας της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή».

2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη επικύρωσε την έκθεση σχετικά με τους στόχους, την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο των Υπουργών Παιδείας στις 12 Φεβρουαρίου 2001 («έκθεση περί στόχων») και υπογράμμισε εκ νέου τη σημασία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης: «η βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων, και κυρίως η εξοικείωση με την πληροφορική και τις ψηφιακές τεχνολογίες, αποτελεί άμεση προτεραιότητα προκειμένου να καταστεί η Ένωση η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο. Η προτεραιότητα αυτή περιλαμβάνει τις πολιτικές για την εκπαίδευση και τη δια βίου μάθηση, καθώς και τα μέσα για να καλυφθεί η έλλειψη επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού ... Το Συμβούλιο και η Επιτροπή θα υποβάλουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την άνοιξη του 2002 έκθεση που θα περιέχει αναλυτικό πρόγραμμα εργασίας όσον αφορά την παρακολούθηση των στόχων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης ....».

3. Σε απάντηση ακριβώς αυτής της εντολής, η Επιτροπή προτείνει το παρόν πρόγραμμα εργασίας με τη μορφή ανακοίνωσης. Το πρόγραμμα θα συζητηθεί στο πλαίσιο της Επιτροπής για την εκπαίδευση και εν συνεχεία θα υποβληθεί στο Συμβούλιο της 29ης Νοεμβρίου 2001. Η τελική κοινή έκθεση θα υποβληθεί στο Συμβούλιο της 14ης Φεβρουαρίου 2002 προς έγκριση και εν συνεχεία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη.

4. Μέσω της ίδιας αυτής πρωτοβουλίας το Συμβούλιο και η Επιτροπή προβλέπουν πως η εκπαίδευση και η κατάρτιση θα συμβάλλουν στην αποτελεσματική εφαρμογή των διαδικασιών του Λουξεμβούργου και του Κάρντιφ, καθώς και των γενικών κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής:

- Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση οι κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών δίνουν προτεραιότητα στις πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης που έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τους πολίτες στην απόκτηση και ανανέωση των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την προσαρμογή τους στις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Οι κατευθυντήριες γραμμές για το 2001 τονίζουν την ανάγκη να καθοριστούν από τα κράτη μέλη συνολικές και συνεκτικές στρατηγικές για τη δια βίου μάθηση. Είναι επομένως κεφαλαιώδους σημασίας οι ενέργειες για τους συγκεκριμένους μελλοντικούς στόχους των συστημάτων εκπαίδευσης να αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο αυτής της προοπτικής καθώς και της στήριξης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Η ευρωπαϊκή κοινωνική ατζέντα υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της πρόσβασης όλων στη δια βίου μάθηση, ιδιαίτερα στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών.

- Επιπλέον, η Επιτροπή, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Στοκχόλμη, συγκρότησε μια ειδική ομάδα δράσης υψηλού επιπέδου για τις δεξιότητες και την κινητικότητα. Με βάση την έκθεση που θα υποβάλει η ειδική ομάδα δράσης το Δεκέμβριο του 2001, η Επιτροπή θα προετοιμάσει εν όψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Βαρκελώνη σχέδιο δράσης για το άνοιγμα των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας σε όλους από σήμερα ως το 2005.

5. Σε συνέχεια της συζήτησης που ξεκίνησε σχετικά με το μνημόνιο για τη δια βίου μάθηση, η Επιτροπή θα καταρτίσει πρόταση σχεδίου δράσης που θα υποβληθεί στο Συμβούλιο των Υπουργών Παιδείας στις 29 Νοεμβρίου 2001. Μεταξύ της εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου δράσης και του παρόντος προγράμματος εργασίας θα πρέπει να υπάρχει συνοχή. Επιπλέον, προκειμένου τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να ανταποκριθούν περισσότερο στη φύση και τις απαιτήσεις του κόσμου της εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ρόλο ζωτικής σημασίας. Πράγματι, η ενεργός συμμετοχή τους θα συμβάλει αποφασιστικά στην επιτυχή υλοποίηση του προτεινόμενου προγράμματος εργασίας.

6. Τέλος, στην άτυπη κοινή συνεδρίαση των υπουργών Παιδείας και Έρευνας στην Ουψάλα στις 1-3 Mαρτίου 2001 επεστήθη η προσοχή στην ανάγκη να εξασφαλιστούν επαρκείς επιστημονικές και τεχνολογικές δεξιότητες στην Ευρώπη και στο ρόλο της εκπαίδευσης και κατάρτισης για την επίτευξη του ρόλου αυτού. Tο Συμβούλιο Έρευνας στη συνεδρίασή τους στις 26 Ιουνίου 2001 αναγνώρισε το γεγονός ότι είναι αναγκαία η προώθηση του ενδιαφέροντος στην επιστημονική εκπαίδευση, στην έρευνα και στη σταδιοδρομία στις επιστήμες για τους νέους, ιδίως για τις γυναίκες και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει πρόγραμμα δράσης σχετικά με την επιστήμη και την κοινωνία πριν από το τέλος του 2001 που θα συμβάλει στη δημιουργία ευρωπαϊκού ερευνητικού χώρου. Η εργασία που προτείνεται εδώ θα συμπληρώσει τη διαδικασία αυτή.

ΜΕΡΟΣ II: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ

7. Στην έκθεση περί στόχων προσδιορίζονται τρεις βασικοί στόχοι: ποιότητα, πρόσβαση και άνοιγμα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στον ευρύτερο κόσμο, καθένας από τους οποίους περιλαμβάνει επιμέρους στόχους. Στο δεύτερο αυτό μέρος εξετάζονται όλοι οι επιμέρους αυτοί στόχοι, όπως διατυπώνονται στην έκθεση περί στόχων την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο, υποδεικνύονται ορισμένα συναφή βασικά ζητήματα, επισημαίνονται οι δείκτες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μέτρηση της προόδου (τόσο ποσοτικοί όσο και ποιοτικοί) και καθορίζονται τα υφιστάμενα σημεία αναφοράς. Άλλα σημεία αναφοράς ενδέχεται να προκύψουν κατά τη διάρκεια της εφαρμογής αυτού του προγράμματος εργασίας.

8. Στο Συμβούλιο των Υπουργών Παιδείας στις 28 Μαΐου 2001 αποφασίστηκε:

* να αρχίσουν οι εργασίες στους ακόλουθους τρεις τομείς, οι οποίοι τονίστηκαν επίσης στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Στοκχόλμη:

- βασικές γνώσεις

- τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ)

- μαθηματικά, θετικές επιστήμες και τεχνολογία.

* και ότι η διαδικασία παρακολούθησης της έκθεσης περί στόχων της 12ης Φεβρουαρίου 2001 θα πρέπει να καθιστά δυνατή:

- την αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων που θέτει η έκθεση, ώστε το Συμβούλιο των Υπουργών Παιδείας να υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όποτε αυτό κρίνεται σκόπιμο.

- τη βελτίωση, σε όλα τα επίπεδα, του σχεδιασμού και της εφαρμογής των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης.

- την προώθηση της συνεργασίας και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, ενισχύοντας έτσι την αποτελεσματικότητα αυτών των εργασιών.

9. Η μεθοδολογία που προτείνει η Επιτροπή για την υλοποίηση των στόχων αυτών περιγράφεται στο μέρος III του παρόντος εγγράφου.

10. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το παρόν πρόγραμμα εργασίας καταρτίστηκε φροντίζοντας να αποφευχθεί η επικάλυψη των εργασιών των διεθνών οργανισμών σε αυτόν τον τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τις εργασίες τους και εξετάζοντας τις δυνατότητες συνεργασίας, κυρίως όσον αφορά τον ΟΟΣΑ, αλλά και το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και την Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για την Παιδεία, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (UNESCO).

Στοχοσ 1: Βελτιωση της ποιοτητασ και της αποτελεσματικοτητας των συστηματων εκπαιδευσησ και καταρτισησ στην ΕΕ

Στόχος 1.1 - Βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για τους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές

11. Η πρόσβαση στη γνώση είναι εξαιρετικά σημαντική σε μια κοινωνία της γνώσης. Κατά συνέπεια, οι εκπαιδευτικοί και οι επιμορφωτές διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο σε κάθε στρατηγική που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης της κοινωνίας και στην ενίσχυση της οικονομίας. Η προσέλκυση και η διατήρηση στο επάγγελμα του διδάσκοντος άρτια καταρτισμένων ατόμων που διαθέτουν κίνητρα, η οποία προσκρούει στις ανάγκες για μαζικές προσλήψεις λόγω της γήρανσης των διδασκόντων, αποτελεί βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη προτεραιότητα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

12. Προκειμένου να επιτύχουμε αυτόν το στόχο, κάτι που γίνεται όλο και πιο δύσκολο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, πρέπει να βελτιώσουμε τους τρόπους υποστήριξης των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών καθώς μεταβάλλεται ο ρόλος τους και οι αντιλήψεις του κοινού γι' αυτούς. Πρέπει να εξασφαλίσουμε την επίτευξη συναίνεσης με τους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές ως προς τις ελάχιστες δεξιότητες που πρέπει όλοι να διαθέτουν (περιλαμβανομένων δεξιοτήτων ΤΠΕ). Πρέπει επίσης να εξασφαλίσουμε ότι αποδίδεται η δέουσα σημασία σε όλα τα ζητήματα που συμβάλλουν στη συνολική «ελκυστικότητα» του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και του επιμορφωτή, π.χ. ζητήματα αμοιβών, συνθηκών εργασίας, αριθμού μαθητών ανά τάξη, κ.λπ.. Μόνον εφόσον έχει επιτευχθεί ισορροπία σε όλα αυτά τα ζητήματα, υπό το φως του διαφορετικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη, μπορούμε να πούμε πως έχουμε δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ώστε οι εκπαιδευτικοί και οι επιμορφωτές να συμβάλουν σωστά στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε όλα τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτής της προοπτικής είναι αποφασιστικής σημασίας:

- να εξασφαλιστεί η δέουσα υποστήριξη των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κοινωνίας της γνώσης, και μέσω της ανάπτυξης της ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης

- να καθοριστούν οι δεξιότητες, περιλαμβανομένων των ελάχιστων δεξιοτήτων ΤΠΕ, που θα πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί και οι επιμορφωτές βάσει των μεταβαλλόμενων ρόλων τους στο πλαίσιο της κοινωνίας της γνώσης

- να υπάρξει επαρκής προσφορά κατάλληλα καταρτισμένων ατόμων τα οποία θα ασχοληθούν επαγγελματικά με τη διδασκαλία, σε όλα τα αντικείμενα και τα επίπεδα, και να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα του εκπαιδευτικού και του επιμορφωτή

13. Για τη μέτρηση του βαθμού επίτευξης αυτού του στόχου απαιτούνται ορισμένοι βασικοί δείκτες και ο καθορισμός διαδικασιών ανταλλαγής εθνικών και διεθνών εμπειριών σε βασικούς τομείς στρατηγικής σημασίας.

14. Δείκτες

- Ποσοστό των ατόμων που έχουν καταρτιστεί για να ασκήσουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού και του επιμορφωτή (στα διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης) και τα οποία το ασκούν επί του παρόντος

- Βαθμός στον οποίο το περιεχόμενο των προγραμμάτων της αρχικής και ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης εκπαιδευτικών και επιμορφωτών συνάδει με τις απαιτήσεις της κοινωνίας της γνώσης

- Πρόοδος του αριθμού των αιτήσεων για αρχική κατάρτιση εκπαιδευτικών και επιμορφωτών.

15. Η έρευνα για τους εκπαιδευτικούς (επάγγελμα εκπαιδευτικού και επιμορφωτή) η οποία ξεκίνησε πρόσφατα στο πλαίσιο του δικτύου πληροφορικής για την εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Eurydice) θα αποτελέσει μια πλούσια πηγή πληροφοριών βασισμένων σε ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία. Η τελική έκθεση θα δημοσιευθεί ως το τέλος του 2002.

16. Χρονοδιάγραμμα

Οι δραστηριότητες θα πρέπει να ξεκινήσουν όταν ανακοινωθούν τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας του Eurydice σχετικά με τους «εκπαιδευτικούς» μαζί με τα αποτελέσματα των δράσεων του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) στο πλαίσιο του δικτύου εκπαιδευτικών και επιμορφωτών.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 1ο εξάμηνο 2002

Στόχος 1.2 - Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την κοινωνία της γνώσης

17. Οι βασικές δεξιότητες αντιπροσωπεύουν το σύνολο των δεξιοτήτων και ικανοτήτων που χρειάζεται να επιδεικνύουν τα άτομα στη σημερινή κοινωνία και οι οποίες θα πρέπει μεν να έχουν αναπτυχθεί ως το τέλος της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης ή κατάρτισης, αλλά και να ανανεώνονται όταν χρειάζεται μέσω της δια βίου μάθησης. Τη βάση αποτελούν οι δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης, αλλά η συνεχής απόκτηση και ανανέωση όλων των δεξιοτήτων, και ειδικά όσων απαιτούνται για την κοινωνία της γνώσης και των εγκαρσίων δεξιοτήτων (τεχνολογική παιδεία, δεξιότητες ΤΠΕ, ξένες γλώσσες, επιχειρηματικό πνεύμα και κοινωνικές δεξιότητες), καθίσταται πλέον όλο και πιο απαραίτητη. Στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης τα άτομα χρειάζεται να αποκτήσουν σε πολύ πρώιμο στάδιο την ικανότητα μάθησης και να τη διατηρήσουν και στη μεταγενέστερη ζωή.

18. Χρειάζεται να επιτύχουμε συναίνεση ως προς το σύνολο των δεξιοτήτων και των προσωπικών ικανοτήτων που χρειάζονται τα άτομα ως βασικές δεξιότητες, καθώς και να εξασφαλιστεί ότι το εν λόγω σύνολο είναι πράγματι διαθέσιμο σε όλους. Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν ως γνωστόν δυσκολίες στην ανάγνωση, τη γραφή, την αριθμητική, τις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία. πρόκειται όμως για βασικές δεξιότητες που θέτουν τα θεμέλια όχι μόνο για τις επαγγελματικές και προσωπικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη ζωή και την εργασία αλλά και για τη μελλοντική μάθηση. Πρέπει επομένως να εξασφαλίσουμε ότι όλοι έχουν πρόσβαση σε αυτές και ιδιαίτερα όσοι ξεκινούν τη σχολική φοίτηση ή την κατάρτιση αντιμετωπίζοντας ήδη προβλήματα ή εμπόδια τα οποία χρειάζεται να υπερνικήσουν, όσοι εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και όσοι δεν τις έχουν αποκτήσει μετά την αρχική εκπαίδευση και κατάρτιση. Χρειάζεται να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποκτούν τις προσωπικές δεξιότητες που τους δίνουν τη δυνατότητα να λειτουργούν ως μέλη μιας ομάδας στο σπίτι και στην εργασία, να φροντίσουμε για την ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και της πρωτοβουλίας και να εξασφαλίσουμε την αποτελεσματική μετάδοση των εν λόγω δεξιοτήτων από τους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές. Η προσπάθεια στο πλαίσιο του στόχου αυτού θα επικεντρωθεί στα εξής:

- στον προσδιορισμό του συνόλου των βασικών δεξιοτήτων, του τρόπου με τον οποίο μπορούν να διατηρηθούν οι δεξιότητες αυτές και του τρόπου με τον οποίο μπορεί να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση του προγράμματος της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης ή κατάρτισης

- στην εξασφάλιση πως οι βασικές δεξιότητες είναι πράγματι διαθέσιμες σε όλους, και ειδικά στους λιγότερο ευνοημένους στα σχολεία, σε όσους εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και στους ενηλίκους διδασκόμενους

- στην εξασφάλιση της επαρκούς διδασκαλίας των βασικών δεξιοτήτων και της πιστοποίησής τους, εφόσον χρειάζεται

19. Δείκτες

Οι βασικοί δείκτες σε αυτόν τομέα των βασικών δεξιοτήτων αφορούν τα επίπεδα γνώσεων. Έχει πραγματοποιηθεί σημαντική εργασία όσον αφορά τη γραφή, την ανάγνωση και την αριθμητική. οι δείκτες «πληροφόρησης» για την εκμάθηση ξένων γλωσσών (π.χ. χρόνος που διατίθεται στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων) μπορούν να συμπληρωθούν με δείκτες σχετικά με τα επίπεδα γνώσεων. έχει πραγματοποιηθεί επίσης κάποια εργασία στον τομέα της αγωγής του πολίτη. Λιγότερο έχουν αναπτυχθεί οι δείκτες για τις δεξιότητες απόκτησης ικανοτήτων μάθησης, τις κοινωνικές δεξιότητες και τα αποτελέσματα που συνδέονται με την αγορά εργασίας, αν και ορισμένες διεθνείς έρευνες βρίσκονται υπό εξέλιξη. Η ανάλυση των στοιχείων κατά φύλο και σε σχέση με τα άτομα με ειδικές ανάγκες θα είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αυτό το πλαίσιο.

- Επίπεδα γνώσεων βασικών δεξιοτήτων (γραφή και ανάγνωση, αριθμητική, θετικές επιστήμες και τεχνολογία)

20. Δείκτες που πρέπει να αναπτυχθούν

- Επίπεδα γνώσεων ξένων γλωσσών

- Επίπεδα γνώσεων στον τομέα των ΤΠΕ

- Επίπεδα γνώσεων κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων καθώς και δεξιοτήτων απόκτησης ικανοτήτων μάθησης.

21. Σημεία αναφοράς

- Μείωση κατά 50% ως το 2010 του αριθμού των νέων ηλικίας 18-24 ετών που έχουν λάβει μόνο κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και που δεν συμμετέχουν σε επιμόρφωση και κατάρτιση (Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το 2001)

- Κατά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όλοι οι μαθητές θα πρέπει να κατέχουν επαρκώς δύο γλώσσες επιπλέον της μητρικής τους.

22. Χρονοδιάγραμμα

Ο στόχος αυτός συγκαταλέγεται μεταξύ των τριών τομέων προτεραιότητας που καθόρισε το Συμβούλιο («βασικά προσόντα»). Επομένως, η εργασία θα ξεκινήσει αμέσως μόλις συγκροτηθεί η ομάδα εμπειρογνωμόνων.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2001

Στόχος 1.3 - Εξασφάλιση της πρόσβασης όλων στις ΤΠΕ

23. Στα συμπεράσματα των συνόδων κορυφής στη Λισσαβώνα και στη Φέιρα υπογραμμίζεται η σημασία της «e-learning» σε μια οικονομία της γνώσης, που μετασχηματίζει τα συστήματα και τις διαδικασίες μάθησης. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση τονίζεται η στρατηγικής σημασίας προτεραιότητα της «e-learning» για όλους και της «ψηφιακής παιδείας» για τους εργαζόμενους. Στην ΕΕ η κατάσταση διαφοροποιείται σε μεγάλο βαθμό από χώρα σε χώρα. Ωστόσο, η κοινή πρόκληση συνίσταται στη γεφύρωση του χάσματος που δημιουργείται με ορισμένους από τους σημαντικότερους παγκόσμιους εταίρους μας και στην παροχή σε όλους της δυνατότητας να επωφεληθούν από τις νέες ευκαιρίες που προσφέρονται. Προκειμένου να επωφεληθούν όλοι, χρειάζεται να προσαρμόσουμε τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης, να εξασφαλίσουμε τη διάθεση των κατάλληλων πόρων στα σχολεία και τα κέντρα κατάρτισης και να εξετάσουμε πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε μελλοντικά τις τεχνολογίες αυτές. Απαιτούνται νέες δεξιότητες για την πρόσβαση και τη χρησιμοποίηση της γνώσης μέσω των ΤΠΕ καθώς και για την περαιτέρω αξιοποίηση των ευκαιριών «e-learning». Για το σκοπό αυτό, όλοι ουσιαστικά πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό υπολογιστή και να διαθέτουν αποδεκτό επίπεδο γνώσεων στον ψηφιακό τομέα. Πρέπει επομένως να εξασφαλίσουμε την πρόσβαση όλων στις νέες αυτές δεξιότητες. Οι γυναίκες θα πρέπει να ενθαρρύνονται ιδιαίτερα να αξιοποιούν αυτές τις ευκαιρίες, δεδομένου ότι εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στον τομέα των ΤΠΕ. Προκειμένου να υποστηριχθεί αυτή η αλλαγή, είναι εξίσου σημαντικό να εξασφαλιστεί επαρκής πιστοποίηση και να θεσπιστούν κατάλληλες διαδικασίες πιστοποίησης για τις αποκτηθείσες δεξιότητες ΤΠΕ: στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας διατυπώθηκε το αίτημα να θεσπιστεί ως το τέλος του 2001 ένα ευρωπαϊκό δίπλωμα για τις βασικές δεξιότητες τεχνολογίας πληροφοριών, με αποκεντρωμένες διαδικασίες πιστοποίησης. Εν προκειμένω επιζητείται:

- να διευρυνθεί το φάσμα του εξοπλισμού και του εκπαιδευτικού λογισμικού, ούτως ώστε να βελτιστοποιηθεί η εφαρμογή των ΤΠΕ στις πρακτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης

- να προσαρμοστούν οι μέθοδοι διδασκαλίας και ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η βέλτιστη χρήση των «πραγματικών» και «εικονικών» τεχνικών εκπαίδευσης και κατάρτισης που βασίζονται στις ΤΠΕ

24. Ο στόχος αυτός αποτελεί το αντικείμενο πολλών εθνικών και κοινοτικών πρωτοβουλιών, στο πλαίσιο των οποίων ανταλλάσσονται εμπειρίες και ορθές πρακτικές και αναπτύσσονται δείκτες. Το σχέδιο δράσης «e-learning» της Επιτροπής περιλαμβάνει ορισμένους δείκτες και σημεία αναφοράς [1]. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες θα επικεντρωθούν εν προκειμένω στο συντονισμό των πολιτικών με επίκεντρο τα στρατηγικά αυτά ζητήματα.

[1] COM(2001)172 τελικό (28.03.01)

25. Δείκτες

Δείκτες που προτείνονται στο πλαίσιο της δράσης «e-learning»:

- εβδομαδιαίες ώρες χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή ανά μαθητή/φοιτητή στα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης

- παρουσία των ΤΠΕ στα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και στις διδακτικές μεθόδους

- ποσοστό εκπαιδευτικών και επιμορφωτών που έχουν λάβει κατάρτιση σε ΤΠΕ

26. Σημεία αναφοράς

Στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής στη Λισσαβώνα, στις ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με την «e-learning» και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση μνημονεύεται μια σειρά σημείων αναφοράς, από τα οποία τα σημαντικότερα για το συντονισμό των πολιτικών είναι τα εξής:

- ως το τέλος του 2002 όλοι οι μαθητές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαθέτουν γνώσεις στον ψηφιακό τομέα μετά την ολοκλήρωση της σχολικής τους φοίτησης

- ως το τέλος του 2002 τα σχολικά προγράμματα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να καθιστούν δυνατούς νέους τρόπους μάθησης με χρήση ΤΠΕ

- ως το 2003 όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν γνώσεις που άπτονται της κοινωνίας της πληροφορίας

27. Χρονοδιάγραμμα

Ο στόχος αυτός (ΤΠΕ) αφορά το δεύτερο από τους τρεις τομείς προτεραιότητας που καθόρισε το Συμβούλιο. Επομένως η εργασία θα ξεκινήσει αμέσως μόλις συγκροτηθεί η ομάδα εμπειρογνωμόνων.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2001

Στόχος 1.4 - Προσέλκυση περισσότερων φοιτητών στους τομείς της θετικής επιστήμης και της τεχνολογίας

28. Η επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη είναι θεμελιώδης για μια ανταγωνιστική κοινωνία της γνώσης. Η γενική και η εξειδικευμένη επιστημονική και τεχνολογική γνώση χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στην επαγγελματική και στην καθημερινή ζωή, στις δημόσιες συζητήσεις, στη λήψη αποφάσεων και στη νομοθεσία. Όλοι οι πολίτες χρειάζεται να έχουν στοιχειώδεις γνώσεις μαθηματικών, επιστήμης και τεχνολογίας, τις οποίες θα πρέπει να αποκτήσουν ως βασικές δεξιότητες. Ο αριθμός των νέων που στρέφονται σε σπουδές και επαγγέλματα του τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας μειώνεται, με αποτέλεσμα να μην επαρκεί για να διατηρήσει μια στέρεη και βιώσιμη βάση στην Ευρώπη. Προκειμένου η Ευρώπη να διατηρήσει, αν όχι να βελτιώσει, τη θέση της παγκοσμίως και να εκπληρώσει τους στόχους της Λισσαβώνας, πρέπει να καταβάλουμε μεγαλύτερη προσπάθεια αφενός για να ενθαρρύνουμε τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις θετικές επιστήμες και τα μαθηματικά και αφετέρου για να εξασφαλίσουμε ότι όσοι έχουν ήδη επιλέξει επάγγελμα στον τομέα της επιστήμης και της έρευνας αντλούν επαρκή ικανοποίηση από τη σταδιοδρομία, τις προοπτικές και τις απολαβές τους ώστε να παραμείνουν στη θέση τους. Στην άτυπη συνεδρίαση των Υπουργών Παιδείας και Έρευνας στην Ουψάλα (Μάρτιος 2001) τονίστηκε πόσο σημαντικό είναι να προσελκυστούν περισσότεροι φοιτητές στους κλάδους των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας, περιλαμβανομένου ενός γενικού εκσυγχρονισμού της παιδαγωγικής πρακτικής καθώς και στενότερων δεσμών μεταξύ της επαγγελματικής ζωής και της βιομηχανίας σε ολόκληρο το φάσμα του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης. Το ζητούμενο είναι:

- να αυξηθεί ο αριθμός των νέων που επιλέγουν σπουδές και σταδιοδρομίες στον τομέα της θετικής επιστήμης και της τεχνολογίας, ιδίως ερευνητικές σταδιοδρομίες και επιστημονικοί κλάδοι στους οποίους υπάρχει έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού στο πλαίσιο μιας βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης προοπτικής

- να εξασφαλιστεί ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών μεταξύ των σπουδαστών στους τομείς των μαθηματικών, της θετικής επιστήμης και της τεχνολογίας

- να αυξηθεί ο αριθμός των ειδικευμένων εκπαιδευτικών, να αναπτυχθούν πιο ελκυστικές μέθοδοι και υλικό διδασκαλίας και να αυξηθεί η χρήση των μέσων ηλεκτρονικής μάθησης στους εν λόγω κλάδους

29. Βασικοί δείκτες

Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας», η Επιτροπή δημοσιεύει δείκτες στους τομείς της θετικής επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, που περιλαμβάνουν δείκτες για το ανθρώπινο δυναμικό ΕΤΑ. [2] Μια έκθεση προόδου σχετικά με τα σημεία αναφοράς των εθνικών πολιτικών για την έρευνα έχει επίσης εκδοθεί τον Ιούνιο του 2001, στην οποία παρουσιάζονται πρόσθετοι δείκτες, μεταξύ άλλων και σχετικά με το ανθρώπινο δυναμικό. [3]

[2] Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας, βασικά αριθμητικά στοιχεία επιστήμης, τεχνολογίας και καινοτομίας για το 2000.

[3] SEC (2001) 1002

- Αριθμός τεχνολόγων, επιστημόνων και μηχανικών που αποφοιτούν, ως ποσοστό του ενεργού πληθυσμού

- Αριθμός ειδικευμένου εκπαιδευτικού προσωπικού στα μαθηματικά/θετικές επιστήμες/τεχνολογία σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και κατάρτισης

- Αριθμός εγγραφών στις «επιλογές» θετική επιστήμη/μαθηματικά/τεχνολογία στα διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης, και ποσοστά επιτυχίας

- Εργαζόμενοι/άνεργοι απόφοιτοι θετικών επιστημών και τεχνολογίας

Αυτοί οι δείκτες πρέπει να διατίθενται ανά φύλο

30. Χρονοδιάγραμμα

Ο στόχος αυτός αφορά τον τρίτο τομέα προτεραιότητας που καθόρισε το Συμβούλιο (μαθηματικά, θετικές επιστήμες και τεχνολογία) όπου αναμένεται να ξεκινήσει αμέσως η εργασία.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2001.

Στόχος 1.5 - Βέλτιστη χρήση των πόρων

31. Η επίτευξη του στόχου μας να παράσχουμε δια βίου μάθηση εντός της κοινωνίας της γνώσης θα αυξήσει τη συνολική ανάγκη για επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Αν και οι κρατικοί προϋπολογισμοί περιστέλλονται κατά κανόνα στις χώρες της ΕΕ, στο συγκεκριμένο τομέα δεν έχουμε περιθώρια μειώσεων. Στα συμπεράσματα της Λισσαβώνας επισημαίνεται ότι το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις δεξιότητες των πολιτών της, οι οποίες με τη σειρά τους χρειάζονται συνεχή ανανέωση, κάτι που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες της γνώσης. Από την άλλη πλευρά, η πίεση όσον αφορά τη χρηματοδότηση πρέπει να μας ενθαρρύνει ακόμα περισσότερο να κατανέμουμε και να χρησιμοποιούμε τους πόρους μας όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά, ώστε να επιτυγχάνουμε τα υψηλότερα επίπεδα ποιότητας. Οι βασικές επιδιώξεις είναι:

- να εξασφαλιστεί δίκαιη και αποτελεσματική κατανομή και χρήση των χρηματοδοτικών πόρων στο πλαίσιο του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης

- να υποστηριχθούν τα συστήματα αξιολόγησης και εξασφάλισης της ποιότητας μέσω της χρήσης δεικτών και συγκριτικής αξιολόγησης

- να διερευνηθούν οι δυνατότητες εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα

- να καταρτιστούν αναλύσεις κόστους-ωφέλειας όσον αφορά τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση

32. Δείκτες

Ο στόχος αυτός θέτει τα ζητήματα της αποτελεσματικότητας ως προς το κόστος στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, καθώς και της αξιολόγησης και της εξασφάλισης ποιότητας. Πιθανοί δείκτες είναι:

- η υποστήριξη που παρέχουν οι δημόσιες αρχές για την ανάπτυξη σχεδίων εξασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας

- το ποσοστό των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης που προβαίνουν τακτικά σε αυτοαξιολόγηση με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του ιδρύματος

- οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση (διαρθρωτικός δείκτης)

- η ένταση (από άποψη χρόνου και δαπανών) της κατάρτισης του προσωπικού στις επιχειρήσεις

33. Σημεία αναφοράς

- Μια σημαντική ετήσια αύξηση στην κατά κεφαλήν επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό. (Συμπεράσματα της συνόδου κορυφής στη Λισσαβώνα (παρ. 26).

34. Χρονοδιάγραμμα

Η δραστηριότητα αυτή αναμένεται να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατόν μετά την εκπόνηση μιας επισκόπησης για τις ορθές πρακτικές στον τομέα της αξιολόγησης της ποιότητας της σχολικής εκπαίδευσης. Η παρακολούθηση της διαδικασίας της Μπολόνια στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και το φόρουμ που συγκροτήθηκε πρόσφατα για την ποιότητα της επαγγελματικής κατάρτισης υποδεικνύουν μια έγκαιρη έναρξη των δραστηριοτήτων αυτών. Έναρξη δραστηριοτήτων: 1ο εξάμηνο 2002.

Στοχοσ 2 : Διευκολυνση της προσβασησ ολων στα συστηματα εκπαιδευσησ και καταρτισησ

Στόχος 2.1 - Περιβάλλον ανοικτής εκπαίδευσης

35. Η μετάβαση σε μια κοινωνία της γνώσης συνεπάγεται αφενός απλοποιημένη και δημοκρατικότερη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και αφετέρου ευκολότερη μετάβαση από το ένα μέρος του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης στο άλλο. Ταυτόχρονα, χρειάζεται να φροντίσουμε για την πρόσβαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού στην εργασία, αυξάνοντας όχι μόνο το ποσοστό απασχόλησης αλλά και τα γενικά επίπεδα των δεξιοτήτων. Ο περίπλοκος χαρακτήρας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης που διαθέτουμε οφείλεται συνήθως στην πρόθεση να προσφέρουμε το καλύτερο δυνατό σύστημα απόκτησης προσόντων. Πρέπει όμως να προβούμε σε απλοποίηση, ούτως ώστε, εάν οι άνθρωποι χρειάζεται να περάσουν από το ένα μέρος του συστήματος στο άλλο, να μπορούν να αξιοποιήσουν τις προηγούμενες προσπάθειες και επιτεύγματά τους και να τύχουν της δέουσας αναγνώρισης των αποκτηθέντων προσόντων. Το ζητούμενο εν προκειμένω είναι:

- η εκπαίδευση και κατάρτιση να παρέχονται κατά τρόπο ώστε οι ενήλικοι να μπορούν να συμμετέχουν αποτελεσματικά και οι διδασκόμενοι να μπορούν να συνδυάζουν τη συμμετοχή τους στα εκπαιδευτικά προγράμματα με άλλες οικογενειακές και επαγγελματικές δραστηριότητες

- να εξασφαλιστεί η πρόσβαση του πληθυσμού μεγαλύτερης ηλικίας στη μάθηση

- να διευκολυνθεί η μετάβαση των φοιτητών και των καταρτιζομένων στα διάφορα μέρη των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

36. Δείκτες

- Ποσοστά συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε όλες τις ηλικίες και τα επίπεδα βάσει φύλου

- Ποσοστό των ιδρυμάτων συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και κατάρτισης που εξασφαλίζουν τη φροντίδα του παιδιού ή/και παρέχουν ευέλικτα ωράρια

- % του χρόνου εργασίας που αφιερώνουν οι εργαζόμενοι στην κατάρτιση

37. Χρονοδιάγραμμα

Η δραστηριότητα αυτή απαιτεί περαιτέρω προπαρασκευαστική εργασία όσον αφορά τους δείκτες. Οι δραστηριότητες αναμένεται να ξεκινήσουν σε συνάρτηση με την υλοποίηση του σχεδίου δράσης σχετικά με τη δια βίου μάθηση.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2002.

Στόχος 2.2 - Να καταστεί ελκυστική η μάθηση

38. Να καταστεί ελκυστική η μάθηση σε όλη τη ζωή σημαίνει πρώτα απ' όλα να καταστεί σημαντική για το άτομο. Χρειάζεται να εξασφαλίσουμε ότι όλοι κατανοούν από μικρή ηλικία την ανάγκη να διατηρούν σε όλη τη ζωή επαφή με την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Εδώ ο ρόλος των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι βασικός, αλλά οι οικογένειες, οι τοπικές κοινότητες και οι εργοδότες πρέπει να διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο προκειμένου η μάθηση να συμπεριληφθεί στις δραστηριότητες όλων. Για να συνδυάσουμε τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης που επιδιώκουμε με τα υψηλότερα επίπεδα δεξιοτήτων που χρειαζόμαστε, είναι ανάγκη να καταστήσουμε τη μάθηση ελκυστική. Εάν οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει για τους ίδιους να εξακολουθήσουν να μαθαίνουν, ουδέποτε θα καταβάλουν την απαιτούμενη προσπάθεια ούτε πρόκειται να σημειωθεί η ζητούμενη από την κοινωνία της γνώσης αναβάθμιση των επιπέδων των δεξιοτήτων. Εν προκειμένω τα βασικά ζητήματα αφορούν:

- την ενθάρρυνση των νέων να συνεχίσουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης ή κατάρτισης, και την παροχή κινήτρων στους ενηλίκους ώστε να διατηρήσουν την επαφή τους με την εκπαίδευση και την κατάρτιση στη μεταγενέστερη ζωή

- την υπέρβαση των παραδοσιακών φραγμών μεταξύ επίσημων και ανεπίσημων περιβαλλόντων μάθησης, ιδιαίτερα όσον αφορά την πιστοποίηση και την αναγνώριση της ανεπίσημης και άτυπης εκπαίδευσης

- την αξιοποίηση της εργασίας στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης για την εξεύρεση τρόπων να καταστεί ελκυστικότερη η μάθηση, τόσο εντός όσο και εκτός των επίσημων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης

39. Δείκτες

- Ποσοστό των ενηλίκων (άνω των 24 ετών) που συμμετέχουν στην επίσημη και ανεπίσημη εκπαίδευση και κατάρτιση

40. Χρονοδιάγραμμα

Στους ιδιαίτερους τομείς που αναφέρονται στο πλαίσιο του στόχου αυτού απαιτείται να διερευνηθεί ο ρόλος της αντίληψης που έχει το άτομο για τη μάθηση. Οι δραστηριότητες αναμένεται να ξεκινήσουν σε συνάρτηση με την υλοποίηση του σχεδίου δράσης σχετικά με τη δια βίου μάθηση.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2002.

Στόχος 2.3 - Προώθηση της ενεργού ιδιότητας του πολίτη, των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής

41. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να βοηθούν στη διατήρηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και στο πλαίσιο αυτό η ισότητα αποτελεί σημαντική διάσταση. Όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν ίση πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Χρειάζεται να φροντίζουμε για τις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων και ιδιαίτερα των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες καθώς και εκείνων οι οποίοι ζουν σε αγροτικές/απομακρυσμένες περιοχές ή δυσκολεύονται να συνδυάσουν την εργασία με τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις. Αποδεχόμενοι την πρόωρη εγκατάλειψη της μάθησης από σημαντικό αριθμό ατόμων, γεγονός που έχει ως συνέπεια να στερούνται ουσιαστικές βασικές δεξιότητες και προσόντα απαραίτητα για την ενεργό συμμετοχή τους στην κοινωνία, αποδεχόμαστε επίσης την απώλεια την οποία αντιπροσωπεύει για το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας το ανεκπλήρωτο δυναμικό τους. Ενώ άλλες όψεις που συσχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη, με τις ίσες ευκαιρίες και την κοινωνική συνοχή, αποτελούν από τη φύση τους σημαντικές διαστάσεις της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, οι στόχοι της Λισσαβώνας μας υποχρεώνουν να εργαστούμε ούτως ώστε:

- να εξασφαλιστεί ότι τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης προωθούν αποτελεσματικότερα την αλληλεγγύη, την ανοχή, τις δημοκρατικές αξίες και το ενδιαφέρον για άλλες κουλτούρες και προετοιμάζουν τα άτομα να συμμετέχουν δραστήρια στην κοινωνία

- να ενσωματωθούν πλήρως στους στόχους και τη λειτουργία των συστημάτων και των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης διαστάσεις ισότητας

- να αποκτήσουν πλήρη πρόσβαση στην απόκτηση των βασικών δεξιοτήτων οι επί του παρόντος λιγότερο ευνοούμενοι στο πλαίσιο των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, π.χ. τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι ηλικιωμένοι και οι μετανάστες καθώς και όσοι αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες.

42. Δείκτες

- Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 18-24 ετών που έχει λάβει μόνον κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και δεν συμμετέχει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (διαρθρωτικός δείκτης) [4]

[4] Έκθεση σύνθεσης της Επιτροπής για το 2000

- Στάσεις και γνώμες των νέων για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της μισαλλοδοξίας και των διακρίσεων [5]

[5] Ο ποσοτικός αυτός δείκτης θα βασιστεί σε στοιχεία δημοσκοπήσεων

- Ειδική προετοιμασία των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών κατά την αρχική και τη συνεχιζόμενη κατάρτισή τους για το φάσμα των μαθητών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες

- Συμμετοχή στα σχέδια εκπαίδευσης, κατάρτισης και μαθητείας με βάση το φύλο, το καθεστώς απασχόλησης και την περιοχή

43. Σημεία αναφοράς

- Μείωση ως το 2010 κατά 50% του αριθμού των νέων ηλικίας 18-24 ετών που έχουν λάβει μόνο κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και δεν συμμετέχουν στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (στόχος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Λισσαβώνα που ενσωματώθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το 2001).

44. Χρονοδιάγραμμα

Έναρξη δραστηριοτήτων: 1ο εξάμηνο 2002

Στοχοσ 3: Ανοιγμα των συστηματων εκπαιδευσης και καταρτισησ στον κόσμο

Στόχος 3.1 - Ενίσχυση των δεσμών με την επαγγελματική ζωή και την έρευνα καθώς και με την ευρύτερη κοινωνία

45. Στην Ευρώπη τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης έκαναν μεγάλα άλματα κατά την προηγούμενη δεκαετία, αλλά από πάρα πολλές απόψεις εξακολουθούν να είναι εσωστρεφή. Πρέπει να φροντίσουμε για μεγαλύτερη συνεργασία με μια ευρεία κλίμακα συντελεστών των επιχειρήσεων, της έρευνας και της ευρύτερης κοινωνίας, μεταξύ των οποίων οι κοινωνικοί εταίροι: τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης χρειάζονται κάτι τέτοιο για να καταστούν τα ίδια οργανισμοί μάθησης, να παραμείνουν ανοιχτά στις εξωτερικές αλλαγές, συνεισφορές, ιδέες και ικανότητες και να εξακολουθήσουν να είναι σημαντικά για τη ζωή των ανθρώπων στους οποίους παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Έτσι τα ιδρύματα θα μπορέσουν να καλλιεργήσουν το επιχειρηματικό πνεύμα και την πρωτοβουλία που χρειάζονται οι φοιτητές και οι καταρτιζόμενοι. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι όλοι οι παράγοντες της κοινωνίας που ενδιαφέρονται για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μπορούν να συνεισφέρουν, και πρέπει να διαπιστώσουμε ότι τα σχολεία και τα ιδρύματα κατάρτισης είναι ανοιχτά και ικανά να δεχθούν την πνευματική συνεισφορά καθώς και τη συνεισφορά σε πρακτικό επίπεδο που μπορεί να παράσχει ο εξωτερικός κόσμος. Αυτό σημαίνει:

- προώθηση των εταιρικών σχέσεων μεταξύ των ιδρυμάτων και των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και της επαγγελματικής ζωής, της έρευνας, της βιομηχανίας και της κοινωνίας εν γένει

46. Δείκτες

- Αριθμός εκπαιδευτικών και επιμορφωτών με προηγούμενη ή τρέχουσα σημαντική μη εκπαιδευτική επαγγελματική εμπειρία ως % του συνολικού αριθμού των εκπαιδευτικών και επιμορφωτών

- % των συμμετεχόντων στην επαγγελματική κατάρτιση που αφιερώνουν τουλάχιστον το 25% του χρόνου κατάρτισής τους σε περιβάλλον εργασίας

- % των συμμετεχόντων στην επαγγελματική κατάρτιση που είναι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα μαθητείας

47. Χρονοδιάγραμμα

Έναρξη δραστηριοτήτων: 2ο εξάμηνο 2002.

Στόχος 3.2 - Ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος

48. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση πρέπει να βοηθούν στην κατανόηση της αξίας της επιχειρηματικής δραστηριότητας καθώς και των μοντέλων επιτυχημένου επιχειρηματικού πνεύματος, της αξίας της ανάληψης κινδύνων και της ανάγκης να διαθέτουν όλοι τη δυνατότητα να αναπτύσσουν πρωτοβουλίες. Οι κοινωνικές αλλαγές και η οικονομία που θα προκύψει από την κοινωνία της γνώσης, καθώς και η υφιστάμενη τάση προς μια οικονομία βασισμένη στις υπηρεσίες, θα δώσουν την ευκαιρία σε εκατομμύρια ατόμων να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση, και αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί από τους φοιτητές βιώσιμη επαγγελματική επιλογή. Τα τελευταία χρόνια έχουμε αντιληφθεί τη σημασία της ανάπτυξης νέων μορφών επιχειρήσεων, συχνά με βάση τις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων. ωστόσο, πάρα πολύ συχνά τα υφιστάμενα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης προβάλλουν την εικόνα της απασχόλησης από κάποιον εργοδότη ως το μοναδικό επιθυμητό ή ορθό σκοπό. Η ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος είναι σημαντική για τα άτομα, την οικονομία και την ευρύτερη κοινωνία. Πρέπει:

- να προωθήσουμε το επιχειρηματικό πνεύμα μέσω του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης.

49. Δείκτες

- Στάσεις των νέων έναντι της επιχειρηματικής δραστηριότητας και του καθεστώτος ελεύθερου επαγγελματία (αυτοαπασχολούμενου). [6]

[6] Ο ποσοτικός αυτός δείκτης θα βασιστεί σε στοιχεία δημοσκοπήσεων

- Ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων μεταξύ του ενεργού πληθυσμού

50. Χρονοδιάγραμμα

Δεδομένου πως η Επιτροπή έχει ξεκινήσει μια έρευνα για τα υφιστάμενα μέτρα, η δραστηριότητα αυτή ενδείκνυται να ξεκινήσει μόλις ανακοινωθούν τα αποτελέσματα.

Έναρξη των δραστηριοτήτων το πρώτο εξάμηνο του 2003.

Στόχος 3.3 - Βελτίωση της εκμάθησης ξένων γλωσσών

51. Η ευρωπαϊκή ποικιλομορφία δεν φαίνεται πουθενά τόσο καθαρά όσο στις ευρωπαϊκές γλώσσες. Προκειμένου όμως να επωφεληθούμε από αυτή την ποικιλομορφία, πρέπει να είμαστε σε θέση να επικοινωνούμε μεταξύ μας. Η γνώση ευρωπαϊκών ξένων γλωσσών περιλαμβάνεται στις βασικές δεξιότητες που απαιτούνται από την Ευρώπη της κοινωνίας της γνώσης. Ο γενικός κανόνας είναι: όλοι να μπορούν να μιλούν δύο ξένες γλώσσες. Πρέπει να βελτιώσουμε το επίπεδό μας στην εκμάθηση ξένων γλωσσών, και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βελτιώσουμε τους τρόπους διδασκαλίας των ξένων γλωσσών και να ενισχύσουμε τις επαφές μεταξύ εκπαιδευτικών και διδασκομένων και των ξένων γλωσσών επί των οποίων εργάζονται. Κατά συνέπεια η κατάρτιση καθηγητών ξένων γλωσσών κατέχει κεντρική θέση στο στόχο αυτό. Το ζητούμενο είναι:

- να ενθαρρύνονται όλοι να μαθαίνουν δύο τουλάχιστον κοινοτικές γλώσσες επιπλέον της μητρικής τους

- να βελτιωθούν οι τρόποι διδασκαλίας των ξένων γλωσσών στα σχολεία και στο πλαίσιο της κατάρτισης

52. Δείκτες

- Κύκλοι μαθημάτων ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης για καθηγητές ξένων γλωσσών, που περιλαμβάνουν προσωπική επαφή με τη γλώσσα/τον πολιτισμό τον οποίο διδάσκουν

- Ποσοστό των μαθητών πρωτοβάθμιας/δευτεροβάθμιας/επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που μαθαίνουν μία/δύο/τρεις γλώσσες, ανά διδασκόμενη γλώσσα

53. Σημείο αναφοράς

- Κατά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όλοι οι μαθητές αναμένεται να κατέχουν επαρκώς δύο γλώσσες επιπλέον της μητρικής τους.

54. Χρονοδιάγραμμα

Βάσει του τεράστιου αριθμού δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια του 2001, που ανακηρύχθηκε το Ευρωπαϊκό Έτος των Γλωσσών, η δραστηριότητα μπορεί να ξεκινήσει το πρώτο εξάμηνο του 2002.

Στόχος 3.4 - Αύξηση της κινητικότητας και των ανταλλαγών

55. Η κινητικότητα συμβάλλει στη δημιουργία ενός αισθήματος συμμετοχής στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, στην απόκτηση ευρωπαϊκής συνείδησης και στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Επιτρέπει στους νέους να αυξήσουν τις προσωπικές τους δεξιότητες και τις ικανότητές τους πρόσβασης στην απασχόληση, και παρέχει στους επιμορφωτές τη δυνατότητα να εμπλουτίσουν τις εμπειρίες τους και να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους. Στην Ευρώπη που αποκτά όλο και πιο περίπλοκο χαρακτήρα, χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο μέσο και με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο ώστε οι πολίτες, και ιδιαίτερα οι νέοι, να κατανοήσουν την Ευρώπη. Η κινητικότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης στον τομέα της έρευνας (προδιδακτορικό επίπεδο), συμβάλλει επίσης στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης και κατάρτισης και μπορεί να συνεισφέρει στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

56. Στον τομέα αυτό η Ένωση διαθέτει ένα στέρεο κεκτημένο. Τα προγράμματα ΣΩΚΡΑΤΗΣ, LEONARDO και «Νεολαία», καθώς και η υποστήριξη της κινητικότητας των ερευνητών, αποτελούν επίσης τομείς όπου οι δράσεις της Ένωσης υπερέχουν σε παγκόσμια κλίμακα, αν και η συγκεκριμένη αυτή εμπειρία μάς δείχνει επίσης πως οι δυνατότητες της κινητικότητας ως μέσου δεν έχουν ακόμα αξιοποιηθεί πλήρως προκειμένου να υποστηριχθούν οι στόχοι της Λισσαβώνας. Πολλές άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες, όπως το σχέδιο δράσης για την κινητικότητα που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Νίκαια, η σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ίδιο θέμα, η συγκρότηση ειδικής ομάδας δράσης για τις νέες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, η οποία δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Στοκχόλμη, μαρτυρούν τη σημασία και την πολιτική αναγνώριση της σημασίας της κινητικότητας. Ο στόχος αυτός θα υλοποιηθεί σε στενή συνεργασία με τις πρωτοβουλίες για την κινητικότητα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας.

57. Επιζητείται:

- η εξασφάλιση της συμμετοχής των λιγότερων ευνοημένων ιδρυμάτων και ατόμων στα προγράμματα κινητικότητας

- η μέτρηση και πιστοποίηση των δεξιοτήτων που αποκτώνται και των ικανοτήτων που αναπτύσσονται μέσω της κινητικότητας

58. Δείκτες

- Κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των σχολείων που συμμετέχουν στις δραστηριότητες κινητικότητας

- Ποσοστό των φοιτητών μιας χώρας που συνεχίζουν τις σπουδές τους σε άλλη χώρα της ΕΕ

- Ποσοστό των αλλοδαπών εκπαιδευτικών που απασχολούνται (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, πανεπιστημιακή εκπαίδευση ...)

59. Χρονοδιάγραμμα

Η σύσταση και το σχέδιο δράσης για την κινητικότητα παρέχουν τη βάση για την έγκαιρη έναρξη της εν λόγω δραστηριότητας.

Έναρξη δραστηριοτήτων: 1η Σεπτεμβρίου 2002.

Στόχος 3.5 - Ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας

60. Στη νέα Ευρώπη της κοινωνίας της γνώσης πρέπει να εγγυηθούμε σε όλους ότι μπορούν να εκπαιδεύονται και να εργάζονται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια καθώς και να αξιοποιούν στο έπακρο τα προσόντα τους όπου κι αν βρίσκονται. Ειδικά στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αίρονται ήδη τα εμπόδια κινητικότητας και αναγνώρισης των προσόντων, αφενός με χρήση των κοινοτικών μέσων (π.χ. του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα (ECTS) ή των εταιρικών σχέσεων μεταξύ πανεπιστημίων στο πλαίσιο του προγράμματος ΣΩΚΡΑΤΗΣ) και αφετέρου μέσω της διακυβερνητικής «διαδικασίας της Μπολόνια». Ωστόσο, σε πολλούς τομείς απομένει να συντελεστεί σημαντική εργασία. Πρέπει επομένως να ενθαρρύνουμε τα πανεπιστήμια και άλλους φορείς να αναπτύξουν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο συμβατά συστήματα όσον αφορά την απόκτηση προσόντων καθώς και μια κοινή αντίληψη περί των ελάχιστων επιπέδων ποιότητας που απαιτούνται για την πιστοποίηση. Πρέπει να ανανεώσουμε και να ενισχύσουμε τις πολιτικές μας για τη διαφάνεια και την αναγνώριση των προσόντων. Πρέπει να υποστηρίξουμε τη θέσπιση κοινών και ευρωπαϊκών πτυχίων και προσόντων καθώς και την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών συστημάτων πιστοποίησης που απαιτούνται προκειμένου τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να αναγνωρίζονται παγκοσμίως ως τα κέντρα υπεροχής που όντως είναι. Στόχος είναι:

- να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη συμβατών συστημάτων πιστοποίησης και ποιοτικού ελέγχου, ούτως ώστε τα προσόντα να αξιολογούνται ισοδύναμα σε ολόκληρη την Ευρώπη

- να αυξηθούν η ευελιξία και η ποικιλομορφία του αναδυόμενου πανευρωπαϊκού εκπαιδευτικού συστήματος μέσω της προαγωγής της διαφάνειας και της αναγνώρισης των προσόντων

61. Δείκτες

- Θέσπιση ευρωπαϊκών συστημάτων αναγνώρισης και πιστοποίησης

- Ποσοστό των φοιτητών και προδιδακτορικών ερευνητών που συνεχίζουν τις σπουδές τους σε άλλη χώρα της ΕΕ

- Αριθμός κοινών «ευρωπαϊκών» πτυχίων που παρέχονται και αριθμός διπλωμάτων που απονέμονται.

62. Χρονοδιάγραμμα

Το βασικό αντικείμενο στο οποίο δίδεται έμφαση στο πλαίσιο αυτού του στόχου και η στρατηγική του σημασία για την υλοποίηση του συνολικού ευρωπαϊκού σχεδίου για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης απαιτεί την έγκαιρη έναρξη των εργασιών που συνδέονται με τον εν λόγω στόχο.

Έναρξη δραστηριοτήτων: πρώτο εξάμηνο 2002

ΜΕΡΟΣ III. ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Μέθοδος εργασίας

63. Το νέο αυτό στάδιο της πολιτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη θα δώσει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση να πραγματοποιήσει τις φιλοδοξίες της:

- εστιάζοντας περισσότερο τη δράση της στους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν δεδομένης της πολιτικής δέσμευσης που ανελήφθη ως προς τη διάρκεια και του σαφούς προσδιορισμού των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων (συγκριτική ανάλυση).

- αντλώντας μεγαλύτερα οφέλη από τις ανταλλαγές εμπειριών μέσω του καθορισμού κοινών στόχων.

- με τη δυνατότητα να προβληματιστούμε από κοινού για παρόμοια προβλήματα και τις ενδεδειγμένες λύσεις, κυρίως στο πλαίσιο της επανεξέτασης από ομολόγους.

- παρακολουθώντας επισταμένως τις προόδους που σημειώνονται, μέσω δεικτών και συγκριτικής ανάλυσης.

Τα διαθέσιμα μέσα είναι τα εξής:

64. Η συγκριτική ανάλυση

Με το μέσο αυτό τα κράτη μέλη καθορίζουν επιδιωκόμενους στόχους που καθιστούν δυνατή τη σύγκριση του επιπέδου επίτευξης των στόχων. Οι στόχοι αυτοί μπορούν να καθοριστούν με κριτήρια σχετικά, ώστε να είναι δυνατόν να ληφθεί υπόψη η αρχική κατάσταση των κρατών μελών, όπως π.χ. ο στόχος που προσδιορίζεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Λισσαβώνα:

- μείωση ως το 2010 κατά 50% του αριθμού των νέων ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει μόνο τον πρώτο κύκλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν συνεχίζουν τις σπουδές ή την κατάρτισή τους.

65. Οι ανταλλαγές ορθής πρακτικής

Οι ανταλλαγές ορθής πρακτικής τοποθετούνται σε επίπεδο πολιτικής. Θα επιλέγονται αντικείμενα ειδικά για τις εν λόγω ανταλλαγές, σύμφωνα με προκαθορισμένα κριτήρια, και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων θα χρησιμοποιούνται τα διάφορα διαθέσιμα μέσα (π.χ. η διοργάνωση σεμιναρίων διάδοσης, η δημιουργία βάσεων δεδομένων, η διάθεση πληροφοριών μέσω του διαδικτύου, η δημοσίευση ενημερωτικών φυλλαδίων ... ).

66. Η επανεξέταση από ομολόγους

Το μέσο αυτό δίνει σε κάθε κράτος μέλος τη δυνατότητα να υποβάλει κάποια από τις πολιτικές του στην κριτική εξέταση από τους εταίρους του (π.χ. στην περίπτωση του εκσυγχρονισμού της πολιτικής αυτής, όπου θα ήταν χρήσιμη εξωτερική παρέμβαση), προκειμένου να λάβει γνώμες και σχόλια για τα ζητήματα που θέτει. Το ενδιαφέρον σε κοινοτικό επίπεδο δεν σταματά στο κράτος που υποβάλλει την πολιτική προς επανεξέταση, καθώς από τη διαδικασία της εξέτασης και της συζήτησης επωφελούνται και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες.

67. Οι δείκτες

Εδώ πρέπει να διακρίνουμε τα εξής:

- οι υφιστάμενοι δείκτες που ικανοποιούν τα αναγκαία κριτήρια: σαφώς προσδιορισμένοι, αξιόπιστοι, ενημερωμένοι, συγκρίσιμοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κατάλληλοι στο πλαίσιο των καθορισμένων στόχων.

- οι δείκτες που υφίστανται σε εθνικό επίπεδο σε πολλά από τα κράτη μέλη, αλλά οι οποίοι, ενώ ικανοποιούν τα υπόλοιπα κριτήρια, δεν είναι συγκρίσιμοι ούτε ενημερωμένοι. Μετά ένα στάδιο καταγραφής θα χρειαστεί για τους καταλληλότερους από αυτούς, να ξεκινήσουν μελέτες σκοπιμότητας προκειμένου να αποκτήσουν συνοχή και να εκσυγχρονιστούν, και να εξασφαλιστεί για τους δείκτες αυτούς η μέγιστη κάλυψη ως προς τις σχετικές χώρες.

- οι δείκτες για τους οποίους δεν υπάρχουν τα στοιχεία ή οι οποίοι δεν ικανοποιούν τα προαναφερθέντα κριτήρια, αλλά θα ήταν απαραίτητοι στο πλαίσιο της εφαρμογής των καθορισμένων στόχων. Οι δείκτες αυτοί θα αναπτυχθούν, γνωρίζοντας πως η ανάπτυξη νέων δεικτών αποτελεί επίπονο και μακρόπνοο έργο.

68. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής θα χρειαστεί: η εργασία να ξεκινήσει από τους δείκτες που υπάρχουν ήδη, είτε σε εθνικό είτε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και ειδικά όσους χρησιμοποιούνται στην έκθεση σύνθεσης της Επιτροπής καθώς και στις διαδικασίες του Λουξεμβούργου και του Κάρντιφ. να επιλεγούν ορισμένοι από αυτούς και να προτιμηθούν ποιοτικοί και δυναμικοί δείκτες που καθιστούν δυνατή τη δημιουργία χρονικών σειρών μέτρησης της προόδου και την ανάλυση κατά φύλο, όπου χρειάζεται.

Δομές υποστήριξης

69. Για τις επιμέρους λεπτομέρειες των στόχων αυτών θα χρειαστεί προφανώς η συνδρομή εμπειρογνωμόνων. Χρειάζεται επομένως να συσταθεί ομάδα εργασίας αποτελούμενη από εμπειρογνώμονες, οι οποίοι θα παρέχουν συμβουλές σε θέματα των αρμοδιοτήτων τους. Αυτή η ομάδα θα γνωρίζει τι εκτυλίσσεται επί του παρόντος στα διεθνή και εθνικά φόρα και θα διαμορφώσει το γενικό πλαίσιο της διαδικασίας. Για το σκοπό αυτό θα απαιτηθεί η συγκρότηση υποομάδων. Η ομάδα εργασίας θα προβαίνει σε διαβούλευση και διάλογο, όπου ενδείκνυται, με άλλους αρμόδιους φορείς - ιδιαίτερα την Επιτροπή για την απασχόληση σε σχέση με τη διαδικασία του Λουξεμβούργου. Σε αυτό το πλαίσιο θα παρακολουθείται η πρόοδος βάσει δεικτών και σημείων αναφοράς, σε στενή συνεργασία π.χ. με την ομάδα δεικτών της Επιτροπής για την απασχόληση, και θα δοθεί έμφαση στη χρησιμοποίηση των καθορισμένων δεικτών και σημείων αναφοράς, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή μια αντικειμενική και αξιόπιστη εκτίμηση της προόδου.

70. Η ομάδα εργασίας και οι υποομάδες της θα είναι εξουσιοδοτημένες να εξετάζουν τους τομείς που καλύπτουν, να προτείνουν δείκτες και, εάν χρειάζεται, σημεία αναφοράς, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μέτρηση της επίτευξης του σχετικού στόχου, να προτείνουν αντικείμενα για την ανταλλαγή ορθής πρακτικής, να διοργανώνουν την εν λόγω ανταλλαγή, σε συνεργασία με την Επιτροπή, και να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με την εκτελεσθείσα εργασία. Η ομάδα εργασίας και οι υποομάδες της θα οργανώνονται από την Επιτροπή. όπου ενδείκνυται, ενδεχομένως να υπάρχουν ομάδες με άλλες αρμοδιότητες.

71. Κατά την παροχή των συμβουλών τους οι ομάδες θα χρειαστεί επίσης να λάβουν υπόψη ορισμένα οριζόντια ζητήματα, όπως την ενσωμάτωση στις πολιτικές θεμάτων ισότητας με κριτήριο το φύλο, την εθνοτική προέλευση και τις αναπηρίες, καθώς και την ανάγκη τα θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να εξετάζονται κατά κανόνα στο πλαίσιο μιας προοπτικής δια βίου μάθησης.

72. Όσον αφορά τα τρία θέματα προτεραιότητας που επελέγησαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη (βασικές δεξιότητες, ΤΠΕ, μαθηματικά και επιστήμη), προτείνεται να συγκληθεί συνάντηση των σχετικών ομάδων εργασίας το συντομότερο δυνατόν μέσα στο Σεπτέμβριο.

Οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες

73. Η Επιτροπή είναι της άποψης πως οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να είναι ανοιχτές, στο μέτρο του δυνατού, στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Προτείνεται επομένως να διερευνηθούν οι δυνατότητες συμμετοχής τους.

Χρονοδιάγραμμα

74. Το αίτημα για την κοινή αυτή έκθεση του Συμβουλίου και της Επιτροπής υπόψη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Βαρκελώνη, διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη το Μάρτιο του 2001. Στην αρχική του έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο ανέφερε ότι θα υποβάλλει εκθέσεις ... κατά τακτά διαστήματα ... σχετικά με την υλοποίηση της εντολής που έλαβε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα, προκειμένου να συμβάλει ενεργά στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων που καθορίστηκαν εκεί. Σύμφωνα με την Επιτροπή, στο πλαίσιο αυτό θα εκπονηθεί μια πρώτη έκθεση σχετικά την υλοποίηση του προγράμματος εργασίας, η οποία θα εξεταστεί το φθινόπωρο του 2003 και θα υποβληθεί από κοινού στο εαρινό Συμβούλιο του 2004. επίσης, θα επανεξεταστούν οι στόχοι της αρχικής έκθεσης που υπεβλήθη στη Στοκχόλμη, και οι αναθεωρημένοι στόχοι θα υποβληθούν στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2005. Το χρονοδιάγραμμα για περαιτέρω εκθέσεις, πριν από την τελική έκθεση του 2010, μπορεί να καθοριστεί αργότερα.

75. Η Επιτροπή προτείνει το παρόν σχέδιο να αποτελέσει τη βάση συζήτησης πλαισίου κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου των Υπουργών Παιδείας που θα πραγματοποιηθεί στις 29 Νοεμβρίου 2001, με στόχο την έγκριση μιας κοινής τελικής έκθεσης που θα υποβληθεί στο Συμβουλίου των Υπουργών Παιδείας που θα πραγματοποιηθεί στις 14 Φεβρουαρίου 2002. Στη συνέχεια η κοινή έκθεση θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη, την άνοιξη του 2002.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

76. Όπως γίνεται αντιληπτό από το προηγούμενο μέρος, και όπως αναμένεται, το πρόγραμμα εργασίας που προτείνει η Επιτροπή στα κράτη μέλη είναι πολύ ουσιαστικό. Απαιτείται στενή συνεργασία των διαφόρων εμπλεκόμενων πολιτικών επιπέδων και βούληση για επιτυχή λειτουργία. Θα συμμετέχουν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή με νέες μορφές συνεργασίας, και θα υπάρχει συντονισμένη προσέγγιση προκειμένου να εξασφαλιστεί η αλληλοϋποστήριξη των διαφόρων δραστηριοτήτων. Το στρατηγικό πλαίσιο πρέπει να είναι η δια βίου μάθηση, όπως ορίζεται στο μνημόνιο σχετικά με τη δια βίου μάθηση και στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση: "Ως δια βίου μάθηση νοείται κάθε σκόπιμη εκπαιδευτική δραστηριότητα, επίσημη ή άτυπη, που πραγματοποιείται σε συνεχή βάση με στόχο τη βελτίωση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων". Μόνον στο πλαίσιο της σφαιρικής αυτής έννοιας μπορεί το έργο που ξεκίνησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα, όταν διατύπωσε το αίτημα να εκπονηθεί έκθεση για τους συγκεκριμένους στόχους της εκπαίδευσης, να συνεχιστεί προκειμένου να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι δυνατότητές του.

Παραρτήματα (A1)

1. Επισκόπηση των στόχων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης 2. Χρονοδιάγραμμα 3. Δείκτες

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Παράρτημα 1

Επισκόπηση των στόχων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης

ΣΤΟΧΟΙ //

Στόχος 1: // Βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ

1.1 // Βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για εκπαιδευτικούς και επιμορφωτές.

1.2 // Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την κοινωνία της γνώσης: (βελτίωση των επιπέδων γραφής, ανάγνωσης και αριθμητικής. νέος ορισμός των δεξιοτήτων για την κοινωνία της γνώσης. διατήρηση της ικανότητας μάθησης)

1.3 // Εξασφάλιση της πρόσβασης όλων στις ΤΠΕ: εξοπλισμός σχολείων και κέντρων εκπαίδευσης. συμμετοχή εκπαιδευτικών και επιμορφωτών. χρήση δικτύων και πόρων.

1.4 // Προσέλκυση περισσότερων φοιτητών στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας.

1.5 // Βέλτιστη χρήση των πόρων. Βελτίωση της εξασφάλισης ποιότητας. εξασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης των πόρων

Στόχος 2: // Διευκόλυνση της πρόσβασης όλων στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης

2.1 // Περιβάλλον ανοικτής εκπαίδευσης

2.2 // Να καταστεί ελκυστική η μάθηση

2.3 // Προώθηση της ενεργού ιδιότητας του πολίτη, των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής

Στόχος 3 // Άνοιγμα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στον κόσμο

3.1 // Ενίσχυση των δεσμών με την επαγγελματική ζωή και την έρευνα καθώς και με την ευρύτερη κοινωνία

3.2 // Ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος

3.3 // Βελτίωση της εκμάθησης ξένων γλωσσών

3.4 // Αύξηση της κινητικότητας και των ανταλλαγών

3.5 // Ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας

Παράρτημα 2

Χρονοδιάγραμμα - Έναρξη υλοποίησης των στόχων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Έναρξη της δραστηριότητας

Παράρτημα 3

Δείκτες που προτείνονται για την υποστήριξη της υλοποίησης της έκθεσης περί των συγκεκριμένων στόχων των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Στόχοι // Πηγή

Στόχος 1.1 - Βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για εκπαιδευτικούς και επιμορφωτές

Ποσοστό των ατόμων που έχουν καταρτιστεί για να ασκήσουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού και του επιμορφωτή (στα διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης) και τα οποία το ασκούν επί του παρόντος // Εθνικά στοιχεία

Βαθμός στον οποίο το περιεχόμενο των προγραμμάτων της αρχικής και ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης εκπαιδευτικών και επιμορφωτών συνάδει με τις απαιτήσεις της κοινωνίας της γνώσης // Eurydice και Cedefop

Πρόοδος του αριθμού των αιτήσεων για αρχική κατάρτιση εκπαιδευτικών και επιμορφωτών. // Εθνικά στοιχεία

Στόχος 1.2 - Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την κοινωνία της γνώσης

Επίπεδα γνώσεων βασικών δεξιοτήτων (γραφή και ανάγνωση, αριθμητική, επιστήμη και τεχνολογία) // ΟΟΣΑ, (PISA [7]), IEA [8] (TIMSS [9])

[7] Programme for International Student Assessement

[8] International association for the Evaluation of educational Achievement

[9] Third International Mathematics and Science Study

Επίπεδα γνώσεων ξένων γλωσσών // Προς ανάπτυξη

Επίπεδα γνώσεων στον τομέα των ΤΠΕ. // Προς ανάπτυξη

Επίπεδα γνώσεων κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων καθώς και δεξιοτήτων απόκτησης ικανοτήτων μάθησης // Προς ανάπτυξη

Στόχος 1.3 - Εξασφάλιση της πρόσβασης όλων στις ΤΠΕ

Εβδομαδιαίες ώρες χρήσης ηλεκτρονικού υπολογιστή ανά μαθητή/φοιτητή στα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης // Ευρωβαρόμετρο

Ποσοστό εκπαιδευτικών και επιμορφωτών που έχουν λάβει κατάρτιση σε ΤΠΕ // Ευρωβαρόμετρο

Παρουσία των ΤΠΕ στα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και στις διδακτικές μεθόδους // Eurydice

Στόχος 1.4 - Προσέλκυση περισσότερων φοιτητών στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας

Αριθμός τεχνικών, επιστημόνων και μηχανικών που αποφοιτούν ως ποσοστό του ενεργού πληθυσμού // Eurostat, UOE [10] data collection

[10] joint UNESCO-OECD-EUROSTAT data collection on education

Αριθμός ειδικευμένου εκπαιδευτικού προσωπικού στα μαθηματικά/στις θετικές επιστήμες/τεχνολογία σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και κατάρτισης // Εθνικές πηγές

Αριθμός εγγραφών στις «επιλογές» θετικές επιστήμες/μαθηματικά/τεχνολογία στα διάφορα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης, μεταξύ άλλων και ως ποσοστό των συνόλων καθώς και ποσοστά επιτυχίας. // Εθνικά στοιχεία, Eurostat, UOE data collection for higher education

Εργαζόμενοι/άνεργοι απόφοιτοι επιστήμης και τεχνολογίας // Εθνικά στοιχεία

Στόχος 1.5 - Βέλτιστη χρήση των πόρων

Δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση (διαρθρωτικός δείκτης) // Eurostat, UOE data collection

Υποστήριξη που παρέχουν οι δημόσιες αρχές για την ανάπτυξη σχεδίων εξασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας // Eurydice, ΟΟΣΑ

Ποσοστό των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης που προβαίνουν τακτικά σε αυτοαξιολόγηση με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του ιδρύματος // Εθνικά στοιχεία

Ένταση (από άποψη χρόνου και δαπανών) της κατάρτισης του προσωπικού στις επιχειρήσεις // Eurostat, Continuing Vocational Training Survey (CVTS)

Στόχος 2.1 - Περιβάλλον ανοικτής εκπαίδευσης

Ποσοστά συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε όλες τις ηλικίες και τα επίπεδα βάσει φύλου // Eurostat, UOE data collection

Ποσοστό των ιδρυμάτων συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και κατάρτισης που εξασφαλίζουν τη φροντίδα του παιδιού ή/και παρέχουν ευέλικτα ωράρια // Εθνικά στοιχεία

% του χρόνου εργασίας που αφιερώνουν οι εργαζόμενοι στην κατάρτιση // Eurostat, Continuing Vocational Training Survey (CVTS)

Στόχος 2.2 - Να καταστεί ελκυστική η μάθηση

Ποσοστό των ενηλίκων (άνω των 24 ετών) που συμμετέχουν στην επίσημη και ανεπίσημη εκπαίδευση και κατάρτιση. // Eurostat, Labour Force Survey (LFS)

Στόχος 2.3 - Προώθηση της ενεργού ιδιότητας του πολίτη, των ίσων ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 18-24 ετών που έχει λάβει μόνο κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και δεν συμμετέχει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (διαρθρωτικός δείκτης) // Eurostat, Labour Force Survey (LFS)

Στάσεις και γνώμες των νέων για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των διακρίσεων // Ευρωβαρόμετρο, ΔΟΕ

Ειδική προετοιμασία των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών κατά την αρχική και τη συνεχιζόμενη κατάρτισή τους για το φάσμα των μαθητών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες // Eurydice, Cedefop, Ευρωπαϊκή υπηρεσία για την εκπαίδευση ατόμων με ειδικές ανάγκες

Συμμετοχή στην εκπαίδευση και την κατάρτιση με βάση το καθεστώς απασχόλησης και την περιοχή // Eurostat, Labour Force Survey (LFS)

Στόχος 3.1 - Ενίσχυση των δεσμών με την επαγγελματική ζωή και την έρευνα καθώς και με την ευρύτερη κοινωνία

Αριθμός εκπαιδευτικών και επιμορφωτών με προηγούμενα ή τρέχουσα σημαντική μη εκπαιδευτική επαγγελματική εμπειρία ως % του συνολικού αριθμού των εκπαιδευτικών και επιμορφωτών // Εθνικά στοιχεία

% των συμμετεχόντων στην επαγγελματική κατάρτιση που αφιερώνουν τουλάχιστον το 25% του χρόνου κατάρτισής τους σε περιβάλλον εργασίας // Eurostat, Vocational Education and Training - Συλλογή στοιχείων για την ΕΕΚ

% των συμμετεχόντων στην επαγγελματική κατάρτιση που είναι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα μαθητείας // Eurostat, Vocational Education and Training - Συλλογή στοιχείων για την ΕΕΚ

Στόχος 3.2 - Ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος

Στάσεις των νέων έναντι της επιχειρηματικής δραστηριότητας και του καθεστώτος ελεύθερου επαγγελματία (αυτοαπασχολούμενου) // Εθνικά στοιχεία

Ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων μεταξύ του ενεργού πληθυσμού // Eurostat, Labour Force Survey (LFS)

Στόχος 3.3 - Βελτίωση της εκμάθησης ξένων γλωσσών

Κύκλοι μαθημάτων ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης για καθηγητές ξένων γλωσσών, που περιλαμβάνουν προσωπική επαφή με τη γλώσσα/τον πολιτισμό τον οποίο διδάσκουν // Εθνικά στοιχεία, Eurydice, Cedefop

Ποσοστό των μαθητών πρωτοβάθμιας/ δευτεροβάθμιας/επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που μαθαίνουν μία/δύο/τρεις γλώσσες, ανά διδασκόμενη γλώσσα // Ερωτηματολόγιο της Eurostat για την εκμάθηση των ξένων γλωσσών

Στόχος 3.4 - Αύξηση της κινητικότητας και των ανταλλαγών

Κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των σχολείων που συμμετέχουν στις δραστηριότητες κινητικότητας // Εθνικά στοιχεία

Ποσοστό των φοιτητών μιας χώρας που συνεχίζουν τις σπουδές τους σε άλλη χώρα της ΕΕ // (Ποσοστό ξένων φοιτητών εγγεγραμμένων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση) - πηγή: Eurostat, UOE συλλογή στοιχείων

Ποσοστό των αλλοδαπών εκπαιδευτικών που απασχολούνται (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, πανεπιστημιακή εκπαίδευση...) // Εθνικά στοιχεία

Στόχος 3.5 - Ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας

Θέσπιση ευρωπαϊκών συστημάτων αναγνώρισης και πιστοποίησης // NARIC/ECTS

Ποσοστό των φοιτητών μιας χώρας που συνεχίζουν τις σπουδές τους σε άλλη χώρα της ΕΕ, καθώς και των ερευνητών που ξεκινούν τη σταδιοδρομία τους (προδιδακτορικών) // Εθνικά στοιχεία

Αριθμός κοινών «ευρωπαϊκών» πτυχίων που παρέχονται και αριθμός διπλωμάτων που απονέμονται // Εθνικά στοιχεία