[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 9.1.2007

COM(2006) 871 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ανάπτυξη κοινοτικής πολιτικής έναντι του Καναδά στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας

1. Εισαγωγή

1.1 Συνήθως, οι διεθνείς αεροπορικές μεταφορές διέπονται από διμερείς συμφωνίες μεταξύ μεμονωμένων κρατών. Ωστόσο, οι αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τον “Ανοικτό Ουρανό” όπως ονομάζονται, της 5ης Νοεμβρίου 2002, σήμαναν την απαρχή μιας εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών σε κοινοτικό επίπεδο.

Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής “ Προγραμματισμός της εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών της Κοινότητας ”[1], συγκεκριμένες συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με ορισμένες τρίτες χώρες θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη δημιουργία νέων οικονομικών προοπτικών με το άνοιγμα των αγορών και την προώθηση νέων επενδυτικών δυνατοτήτων. Επίσης, οι συμφωνίες αυτές θα είναι ο τρόπος που εγγυάται καλύτερα θεμιτό ανταγωνισμό και υψηλά πρότυπα ασφάλειας πτήσεων, αεροπορικής ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος με την προώθηση της συνεργασίας και της σύγκλισης σε ρυθμιστικά θέματα.

Για τους λόγους αυτούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να αρχίσει στοχοθετημένες διαπραγματεύσεις επιζητώντας να επιτύχει τη σύναψη διεξοδικών αεροπορικών συμφωνιών στις μεγαλύτερες περιοχές του κόσμου, με σκοπό να ενισχυθούν οι προοπτικές προώθησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να εξασφαλισθεί θεμιτός ανταγωνισμός, παράλληλα δε να κινηθεί η διαδικασία μεταρρύθμισης στη διεθνή πολιτική αεροπορία.

1.2 Ο Καναδάς, με την πολιτική που ασκεί στην οικονομία και τις μεταφορές με βάση τις ανάγκες της αγοράς και τα υψηλά ρυθμιστικά πρότυπα, πληροί όλες τις προϋποθέσεις ως χώρα για τη σύναψη συμφωνίας αερομεταφορών νέας γενεάς με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η αεροπορική κίνηση μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και Καναδά έχει διπλασιασθεί μεταξύ 2000 και 2005 και ο Καναδάς είναι κύριος εταίρος της ΕΕ στις αερομεταφορές. Το 2005, ταξίδεψαν 8,5 εκατ. επιβάτες μεταξύ ΕΕ και Καναδά [2].

1.3 Η νέα κυβέρνηση του Καναδά δήλωσε ότι είναι έτοιμη να αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να ελευθερωθούν οι αεροπορικές συνδέσεις, οι οποίες σήμερα βασίζονται σε διμερείς συμφωνίες αερομεταφορών μεταξύ κρατών μελών και του Καναδά.

Μια συμφωνία για την ελευθέρωση των αερομεταφορών με τον Καναδά θα προσφέρει οικονομικά οφέλη σε αερομεταφορείς, αερολιμένες, επιβατικό κοινό, επιχειρήσεις αποστολής εμπορευμάτων, στη βιομηχανία τουρισμού και στην οικονομία γενικότερα τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον Καναδά. Σύμφωνα με οικονομική μελέτη της Επιτροπής, αναμένεται ότι θα ταξιδεύουν άνω των εννέα εκατομμυρίων πρόσθετοι επιβάτες μετά το άνοιγμα των αγορών. Επιπλέον, ο ανοικτός εναέριος χώρος είναι πιθανόν να αποφέρει όφελος ύψους τουλάχιστον 72 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές. Η συμφωνία θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τους οικονομικούς δεσμούς με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού και συμπληρώνει τη συμφωνία αερομεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις ΗΠΑ. Κάτι άλλο εξίσου σημαντικό είναι ότι η συμφωνία αυτή θα αποτελέσει σταθμό στη πορεία προς τη διεθνή μεταρρύθμιση του ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τις αερομεταφορές.

1.4 Με την παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή συνιστά επομένως στο Συμβούλιο να την εξουσιοδοτήσει να διαπραγματευθεί, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, διεξοδική συμφωνία για τη δημιουργία ανοικτού εναέριου χώρου με τον Καναδά. Η συμφωνία θα συνδυάζει το άνοιγμα της αγοράς με παράλληλη διαδικασία συνεργασίας και σύγκλισης σε ρυθμιστικά θέματα, ιδίως σε πεδία προτεραιότητας όπως η ασφάλεια πτήσεων, η αεροπορική ασφάλεια, η προστασία του περιβάλλοντος, η προστασία των επιβατών και η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, οι οποίοι εξασφαλίζουν δίκαιους, θεμιτούς και ίσους όρους ανταγωνισμού.

2. Tο υπαρχον ρυθμιστικο πλαισιο για τισ αεροπορικεσ συνδεσεισ μεταξυ Eυρωπαϊκησ Κοινοτητασ και Καναδα

Διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και Καναδά

2.1 Σήμερα, οι αερομεταφορές μεταξύ Καναδά και ΕΕ διέπονται από 17 διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ Καναδά και 8 κρατών μελών της ΕΕ[3].

Οι υπάρχουσες διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και Καναδά δεν επιτρέπουν σε αεροπορικές εταιρείες, επιβάτες και επιχειρήσεις αποστολής εμπορευμάτων να εκμεταλλευθούν πλήρως τα οφέλη των ανοικτών αγορών. Επίσης, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των συμφωνιών αυτών, οι οποίες διαμορφώνουν μη ισόρροπο πλαίσιο για τις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ ΕΕ και Καναδά, διότι δεν είναι όλες οι συμφωνίες εξίσου φιλελεύθερες σε ό,τι αφορά τις ελευθερίες και τη διαθέσιμη χωρητικότητα. Ορισμένες συμφωνίες εξακολουθούν να προβλέπουν καθορισμό της χωρητικότητας για τις απευθείας πτήσεις μεταξύ Καναδά και ΕΕ. Ορισμένες διμερείς συμφωνίες εξακολουθούν να περιορίζουν τον αριθμό αεροπορικών εταιρειών που μπορούν να καθορισθούν και περιλαμβάνουν περιοριστικές διατάξεις όσον αφορά τους ναύλους. Αυτές οι διαφορές στις διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών των κρατών μελών με τον Καναδά οδηγούν σε ανισότητα ευκαιριών για τους κοινοτικούς αερομεταφορείς. Τα άρθρα των συμφωνιών με τον Καναδά για τους ναύλους είναι από τα πλέον λεπτομερή και σύνθετα στον κόσμο. Ο Καναδάς είναι μια από τις σχετικά λίγες χώρες που εξακολουθούν να διατηρούν αυστηρό έλεγχο στους ναύλους, με αποτέλεσμα το κόστος να είναι υψηλότερο για τις αεροπορικές εταιρείες και τους καταναλωτές.

2.2 Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών, οι υπάρχουσες διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και του Καναδά περιέχουν περιορισμούς όσον αφορά την εθνικότητα, τους οποίους το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έκρινε παράνομους. Τυχόν συμφωνία της ΕΕ με τον Καναδά πρέπει να επιτρέπει σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες της ΕΕ να εκτελούν πτήσεις προς τον Καναδά από οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ είναι εγκατεστημένες. Το πρώτο βήμα των διαπραγματεύσεων πρέπει να αποβλέπει στην αποκατάσταση νομικής βεβαιότητας για τις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ ΕΕ και Καναδά.

Το πλαίσιο των αερομεταφορών στον Καναδά

2.3 Ο Καναδάς εξετάζει, εδώ και αρκετό διάστημα, το ενδεχόμενο να ελευθερώσει την πολιτική του στις αερομεταφορές. Τους τελευταίους μήνες, ο Καναδάς έχει στραφεί προς μια πιο ανοικτή πολιτική αερομεταφορών, προκειμένου να προωθήσει τα ταξίδια, το εμπόριο και τον τουρισμό. Συμφωνίες ελευθερωμένων αεροπορικών μεταφορών έχουν συναφθεί με τις δύο κυριότερες διεθνείς αγορές, τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στη νέα συμφωνία, την οποία διαπραγματεύθηκε με το Ηνωμένο Βασίλειο τον Απρίλιο του 2006, αφαιρέθηκαν οι υπάρχοντες περιορισμοί όσον αφορά τους ναύλους, ούτως ώστε να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη η ζήτηση της αγοράς, και άνοιξε τις συνδέσεις της πέμπτης ελευθερίας σε τρίτες χώρες. Πρόσφατες δηλώσεις από πλευράς των αεροπορικών εταιρειών δείχνουν ότι βλέπουν την ελευθέρωση πιο ευνοϊκά σήμερα σε σύγκριση με μερικά χρόνια πριν. Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση ότι ο υπερατλαντικός εναέριος χώρος χωρίς τη συμμετοχή του Καναδά δεν θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των καναδικών αεροπορικών εταιρειών[4].

2.4. Δεν είναι παράδοξο το γεγονός ότι ο σημαντικότερος διεθνής εταίρος του Καναδά στις αερομεταφορές είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Σύμφωνα με στοιχεία του Καναδά, ταξίδεψαν τον περασμένο χρόνο μεταξύ των δύο χωρών 18,6 εκατ. άτομα. Το 2005, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ διεύρυναν την υπάρχουσα μεταξύ τους συμφωνία αεροπορικών μεταφορών και άνοιξαν περισσότερο την αγορά. Η συμφωνία πάντως δεν χορηγεί δικαιώματα ενδομεταφοράς (μεταφορά επιβατών μεταξύ δύο σημείων εντός της άλλης χώρας), ούτε μεταφορών της 7ης ελευθερίας (αυτοδύναμα δρομολόγια μεταξύ δύο χωρών έξω από τη χώρα όπου έχει την έδρα της η αεροπορική εταιρεία).

2.5 Η αγορά αεροπορικών εταιρειών στον Καναδά κυριαρχείται από την Air Canada, η οποία είναι και ο πρώην εθνικός αερομεταφορέας. Μετά τη συγχώνευσή της με την Canadian Airlines το 1999, η Air Canada ήταν το 2004 η 17η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία στον κόσμο με βάση τους μεταφερόμενους επιβάτες. Η Air Canada είναι μέλος της Star Alliance, ανήκει δε στον όμιλο Air Canada Group, μια εταιρεία χαρτοφυλακίου, στην οποία ανήκουν επίσης άλλες θυγατρικές της Air Canada όπως η Air Canada Jazz και η Air Canada Ground Handling. Η Air Canada πρόκειται να προβεί σε ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του στόλου της. Ο δεύτερος μεγαλύτερος κατά σειρά αερομεταφορέας στον Καναδά είναι η εταιρεία χαμηλού κόστους WestJet, η οποία κατέχει μερίδιο 33% της αγοράς εσωτερικών πτήσεων του Καναδά και δραστηριοποιείται επίσης στη διασυνοριακή αγορά. Στη διεθνή αγορά, η εταιρεία ναυλωμένων πτήσεων Air Transat άρχισε τακτικές πτήσεις προς την ΕΕ και προσφέρει 48 πτήσεις την εβδομάδα προς την Ευρώπη από διαφόρους αερολιμένες του Καναδά.

2.6. Σύμφωνα με την Canada Transportation Act (νόμος περί μεταφορών του Καναδά), το 75% τουλάχιστον των δικαιωμάτων ψήφου μιας αεροπορικής εταιρείας πρέπει να ανήκει σε Καναδούς και να ελέγχεται από αυτούς. Μικρότερο ποσοστό μπορεί να ορισθεί με κυβερνητική ρύθμιση. Επίσης, μια εταιρεία πρέπει “εκ των πραγμάτων” να ελέγχεται από Καναδούς. Ωστόσο, είναι υπό συζήτηση σήμερα στον Καναδά ο μετριασμός των περιορισμών σχετικά με την κυριότητα και τον έλεγχο εταιρειών από αλλοδαπούς.

2.7. Στον κεντρικό αερολιμένα της Air Canada, τον αερολιμένα του Τορόντο, διακινούνται ετησίως άνω των 28,6 εκατ. επιβατών. Τα αερολιμενικά τέλη στο Τορόντο είναι πολύ υψηλά και τον καθιστούν έναν από τους ακριβότερους αερολιμένες στον κόσμο. Άλλοι σημαντικοί αερολιμένες είναι η Οτάβα, το Μόντρεαλ, το Calgary και το Βανκούβερ. Οι αερολιμένες του Καναδά είναι υπό τη διαχείριση των αερολιμενικών αρχών βάσει μακροχρόνιων συμφωνιών μίσθωσης και καταβάλλουν μισθώματα στην Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση σε αντάλλαγμα του δικαιώματος να συγκεντρώνουν έσοδα.

2.8 Η αεροδιαστημική βιομηχανία του Καναδά έχει μακρά παράδοση και το 2002 απασχολούσε 79.000 άτομα. Η πιο γνωστή αεροναυπηγική βιομηχανία του Καναδά είναι η Bombardier, η οποία περιλαμβάνει την πρώην LearJet Corporation που σήμερα είναι πλέον ένας από τους δύο κυριότερους κατασκευαστές περιφερειακών αεριωθούμενων αεροσκαφών παγκοσμίως.

2.9 Η αεροπορική ρυθμιστική αρχή του Καναδά είναι το Υπουργείο Μεταφορών (Transport Canada), η οποία επικουρείται από την Canada’s national transportation agency (CTA) (Εθνική Υπηρεσία Μεταφορών του Καναδά) που είναι αρμόδια για την έκδοση των αδειών. Το Transport Canada είναι αρμόδιο για τις διεθνείς πτήσεις, την ασφάλεια πτήσεων, την αεροπορική ασφάλεια και τη ρύθμιση περιβαλλοντικών θεμάτων σχετιζόμενων με τις αερομεταφορές. Οι υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας παρέχονται από την Nav Canada, έναν ιδιωτικό πάροχο υπηρεσιών. Στο πεδίο του ανταγωνισμού, το Canadian Competition Bureau ενεργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου βιομηχανίας.

3. Περαιτερω ενισχυση των σχεσεων μεταξυ Ευρωπαϊκησ Ενωσησ και Καναδα

3.1 Ο Καναδάς έχει στενή και μακρόχρονη πολιτική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σχέση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά χαρακτηρίζεται από κοινές αξίες και συγκλίνοντες γενικούς στόχους.

3.2 Το 1976, η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και ο Καναδάς υπέγραψαν συμφωνία-πλαίσιο οικονομικής συνεργασίας, την πρώτη επίσημη συμφωνία του είδους μεταξύ της ΕΚ και μιας εταίρου βιομηχανικής χώρας. Η ΕΕ και ο Καναδάς έχουν δεσμευθεί να δώσουν νέα ώθηση στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και δρομολόγησαν έναν νέο τύπο εμπορικής συμφωνίας, τη συμφωνία για την ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων, με σκοπό να αρθούν τα ρυθμιστικά εμπόδια και να βελτιωθούν οι επενδύσεις στην αγορά κάθε πλευράς. Σε κοινή δήλωση και σχέδιο δράσης που εγκρίθηκαν το 1996, αμφότερες οι πλευρές συμφώνησαν να εντείνουν τη συνεργασία τους στα πεδία της ασφάλειας πτήσεων και της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.

3.3 Το 2005, μονογραφήθηκε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και από τον Καναδά συμφωνία για την ασφάλεια των αερομεταφορών, η οποία προβλέπει αμοιβαία αποδοχή των εγκρίσεων και των δοκιμών σε ό,τι αφορά την πτητική ικανότητα, την προστασία του περιβάλλοντος, τις ευκολίες συντήρησης αεροσκαφών και τη συνεχή πτητική ικανότητα.

4. Οικονομικα οφελη μιασ διεξοδικησ Συμφωνιασ Αεροπορικων μεταφορων μεταξυ Ευρωπαϊκησ Κοινοτητασ και Καναδα

4.1 Περίπου 8,5 εκατ. επιβάτες ταξίδεψαν το 2005 μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά, 9 % περισσότερο σε σύγκριση με το 2004. Το γεγονός αυτό καθιστά τον Καναδά μια από τις μεγαλύτερες αγορές αερομεταφορών μεγάλων αποστάσεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από άποψη προσφερόμενων θέσεων, ο Καναδάς είναι η πέμπτη κατά σειρά μεγαλύτερη αγορά αερομεταφορών για τους κοινοτικούς αερομεταφορείς μετά τις ΗΠΑ, την Ελβετία, την Τουρκία και τη Νορβηγία. Για τον Καναδά, η ΕΕ είναι η δεύτερη κατά σειρά μεγαλύτερη διεθνής αγορά αερομεταφορών μετά τις ΗΠΑ. Ενώ η διασυνοριακή κίνηση με τις ΗΠΑ φθάνει σχεδόν το ήμισυ του συνόλου της αεροπορικής κίνησης από και προς τον Καναδά, οι ευρωπαϊκές χώρες κατέχουν το 27% της συνολικής διεθνούς αεροπορικής κίνησης του Καναδά. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει την ευρωπαϊκή κίνηση μέσω των Ηνωμένων Πολιτειών. Άλλοι σημαντικοί εταίροι είναι η Αυστραλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα. Η διεθνής κίνηση (χωρίς τις ΗΠΑ) συνεχώς αυξάνεται από το 1991 με ρυθμούς 5% ετησίως, οι δε υψηλότεροι ρυθμοί παρατηρούνται στη διασυνοριακή κίνηση (προς τι ΗΠΑ) και στις εσωτερικές πτήσεις. Κύριες κινητήριες δυνάμεις είναι ο τουρισμός (εγχώριος και εξωτερικός), καθώς και οι ισχυροί επιχειρηματικοί και εμπορικοί δεσμοί μεταξύ των δύο πλευρών. Το 47% περίπου των επιβατών των διεθνών πτήσεων από και προς τον Καναδά είναι τουρίστες· Η κίνηση EΕ-Καναδά περιλαμβάνει σημαντικό όγκο επιβατών ναυλωμένων πτήσεων κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου.

4.2 Το Ηνωμένο Βασίλειο (3,6 εκατ. επιβάτες το 2005), η Γερμανία και η Γαλλία (1,5 εκατ. επιβάτες η καθεμιά) και οι Κάτω Χώρες (750.000 επιβάτες) είναι οι πιο σημαντικές εθνικές αγορές της ΕΕ για τον Καναδά. Αυτές οι τέσσερις αγορές φθάνουν περίπου το 74% της συνολικής κίνησης EΕ-Καναδά. Μεταξύ του 2000 και του 2005, οι συχνότητες μεταξύ Καναδά και ΕΕ σχεδόν διπλασιάσθηκαν. Τα νέα δρομολόγια, ιδίως προς τα νέα κράτη μέλη και την Κεντρική Ευρώπη, και τα δρομολόγια με τις ήδη ισχυρές αγορές στο ΗΒ, τη Γερμανία και τη Γαλλία σχεδόν διπλασιάσθηκαν. Το δρομολόγιο Λονδίνο Heathrow-Toρόντο είναι το ένατο κατά σειρά πιο πολυσύχναστο στον κόσμο. Έχουν προστεθεί και άλλες συνδέσεις με δευτερεύοντα αεροδρόμια του Καναδά και της ΕΕ προς όφελος των αεροδρομίων αυτών και των καταναλωτών.

Οφέλη και προστιθεμένη αξία της κοινοτικής προσέγγισης

4.3 Με το σύγχρονο ρυθμιστικό του πλαίσιο και με την πολιτική του στην οικονομία και τις μεταφορές που βασίζεται στις ανάγκες της αγοράς, είναι προφανές ότι ο Καναδάς υπόσχεται πολλά για την ανάπτυξη των αεροπορικών συνδέσεων με την Κοινότητα μέσα σε έναν Ανοικτό Εναέριο Χώρο, τόσο από άποψη πρόσβασης στην αγορά όσο και από άποψη συνεργασίας και σύγκλισης σε ρυθμιστικά θέματα. Η έντονη συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Καναδά σε ρυθμιστικά θέματα θα ευνοήσει ακόμη περισσότερο τις αεροπορικές συνδέσεις μεταξύ ΕΕ και Καναδά. Ο Καναδάς, όπως η ΕΕ, έχει πολύ υψηλά πρότυπα ασφάλειας πτήσεων και αεροπορικής ασφάλειας. Στη προσέγγιση όσον αφορά τα ρυθμιστικά θέματα υπάρχουν πολλές ομοιότητες, οι οποίες, εάν συγκεντρωθούν σε μια διεξοδική συμφωνία, θα οδηγήσουν σε αποδοτικά οφέλη για τον κλάδο. Στο πεδίο της οργάνωσης και της ρύθμισης της ATM (διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας), το σύστημα του Καναδά είναι παραπλήσιο εκείνου της ΕΕ. Στο πεδίο της ασφάλειας πτήσεων και της αεροπορικής ασφάλειας, τα υψηλά πρότυπα αμφότερων των πλευρών θα οδηγήσουν σε αποτελεσματική συνεργασία. Η προτεινόμενη διμερής συμφωνία ασφαλείας μεταξύ της Κοινότητας και του Καναδά δείχνει ότι και οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να αναγνωρίσουν αμοιβαία τις διαδικασίες και τα πρότυπά τους. Στο πεδίο της αεροπορικής ασφάλειας, θα ενταθεί η συνεργασία με την Canadian Air Transport Security Authority μέσω της συμφωνίας.

4.4 Η ελευθέρωση της αεροπορικής κίνησης μεταξύ Καναδά και ΕΕ θα αποφέρει ιδιαίτερα οφέλη στις αγορές, οι οποίες διέπονται ακόμη από περιοριστικές συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και του Καναδά. Θα μπορέσουν να αρθούν οι υπάρχοντες περιορισμοί στην χωρητικότητα και τη διαμόρφωση των ναύλων και να δημιουργηθούν επομένως ευκαιρίες για τον κλάδο και τους καταναλωτές. Με την άρση των γεωγραφικών περιορισμών που υπάρχουν (περιορισμένος αριθμός σημείων) θα μπορούσε να αυξηθεί ακόμη περισσότερο ο αριθμός των δρομολογίων μεταξύ ΕΕ και Καναδά. Συγκεκριμένα, θα εκλείψουν οι περιορισμοί στη Δυτική Ακτή (Βανκούβερ) και σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ. Τέλος, θα εμφανισθούν νέες αγορές ιδίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη μεταξύ του Καναδά και όσων κρατών μελών που δεν έχουν συνάψει ακόμη συμφωνία αεροπορικών μεταφορών.

4.5 Tα σαφή μελλοντικά οικονομικά οφέλη μιας συμφωνίας ανοικτού εναερίου χώρου με τον Καναδά επιβεβαιώθηκαν σε πρόσφατη οικονομική μελέτη που εκπόνησε ομάδα ανεξάρτητων συμβούλων. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι, σε διάστημα πέντε ετών μετά το άνοιγμα της αγοράς, αναμένονται επιπλέον 9 εκατομμύρια επιβάτες. Το πρώτο έτος, η αύξηση των επιβατών είναι πιθανόν να φθάσει τις 500.000. Επιπλέον, ο ανοικτός εναέριος χώρος αναμένεται ότι θα αποφέρει όφελος για τους καταναλωτές ύψους τουλάχιστον 72 εκατ. ευρώ, εξαιτίας των χαμηλότερων ναύλων, και ότι θα δημιουργηθούν ήδη από το πρώτο έτος 3.700 θέσεις εργασίας. Στη μελέτη επιβεβαιώνεται ότι το ρυθμιστικό και πολιτικό πλαίσιο των αερομεταφορών στον Καναδά θα επιτρέψει στην Κοινότητα να καταλήξει σε πρότυπη συμφωνία με τον Καναδά, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα να επιτευχθεί μεγαλύτερη σύγκλιση σε ρυθμιστικά θέματα και να δοθούν νέες ευκαιρίες για τον κλάδο και τους χρήστες της ΕΕ. Ο ανοικτός εναέριος χώρος με τον Καναδά θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα των αεροπορικών εταιρειών της ΕΕ στην αγορά του Βορείου Ατλαντικού. Θα οδηγήσει σε αύξηση των απευθείας πτήσεων μεταξύ ΕΕ και Καναδά και σε καλύτερη κατανομή της εναέριας κυκλοφορίας. Επίσης, στη μελέτη τονίζεται ότι ο ανοικτός εναέριος χώρος θα επιτρέψει στις αεροπορικές εταιρείες να αποκαταστήσουν στενότερες σχέσεις με τους αερομεταφορείς της άλλης πλευράς και, με την άρση των περιορισμών στις επενδύσεις, θα γίνουν στρατηγικές επενδύσεις. Οι επενδύσεις αυτές θα προσφέρουν στους κοινοτικούς αερομεταφορείς νέες οικονομίες κλίμακας και πεδία δραστηριότητας για να αντεπεξέλθουν σε αγορές, οι οποίοι ειδάλλως δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν εμπορικά.

4.6 Λόγω του γενικότερου οικονομικού οφέλους από τη γενική ελευθέρωση των αερομεταφορών, διάφοροι παράγοντες συχνά τονίζουν ότι είναι σημαντικό να αναμορφωθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο των διεθνών αερομεταφορών. Μεταξύ δε αυτών των παραγόντων είναι και η Διεθνής Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (IATA)[5], η οποία εκπροσωπεί τα συμφέροντα των διεθνών αεροπορικών εταιρειών, και το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο (ICC)[6], το οποίο εκπροσωπεί τα συμφέροντα του επιχειρηματικού κόσμου.

4.7 Ανεξάρτητα από τα νομικά προβλήματα που θα παρέμεναν άλυτα, η διατήρηση της κατάστασης πραγμάτων θα στερούσε την αγορά ΕΕ-Καναδά από την ευκαιρία να αναπτυχθεί, πράγμα που επιτεύχθηκε σε άλλες περιπτώσεις ανοίγματος των αγορών αερομεταφορών. Τα συνεχή αρνητικά αποτελέσματα των πιο περιοριστικών διμερών συμφωνιών, ακόμη και στις τιμές, θα συγκρατούσαν την ανάπτυξη ορισμένων αερομεταφορέων και θα δημιουργούσαν επομένως στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. Η αγορά EΕ-Καναδά θα μπορούσε ακόμη να υποστεί πραγματικές απώλειες, καθόσον άλλες αγορές ασκούν πίεση με την ελευθέρωση για να εκμεταλλευθούν τη δομή του δικτύου των διεθνών αερομεταφορών.

4.8 Συγκεκριμένα, οι κοινοτικοί αερομεταφορείς θα είναι σε δυσμενή θέση ως προς τους αερομεταφορείς των ΗΠΑ και του Καναδά, εάν δεν ανοίξει η αγορά EΕ-Καναδά στον ίδιο βαθμό όπως εκείνη των ΗΠΑ-Καναδά και EΕ-ΗΠΑ. Μετά την πρόσφατη συμφωνία ανοικτού ουρανού μεταξύ Καναδά και ΗΠΑ, οι αερομεταφορείς των ΗΠΑ θα έχουν σημαντική πρόσβαση στην αγορά ΕΕ- Καναδά μέσω τόσο των δικαιωμάτων της πέμπτης ελευθερίας όσο και των δικαιωμάτων της έκτης ελευθερίας. Η ανταγωνιστική θέση των κοινοτικών αερομεταφορέων θα ενισχυθεί αισθητά, εάν έχουν όχι μόνον απεριόριστη πρόσβαση στην αγορά ΕΕ - Καναδά αλλά και πρόσβαση στην αγορά ΗΠΑ - Καναδά. Η συμφωνία αεροπορικών μεταφορών EΕ-ΗΠΑ που έχει προταθεί θα προσφέρει στους κοινοτικούς αερομεταφορείς δικαιώματα της πέμπτης ελευθερίας μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά, τα δικαιώματα αυτά όμως πρέπει να τα χορηγήσει ο Καναδάς για να μπορέσουν οι κοινοτικοί αερομεταφορείς να εκμεταλλευθούν τις ευκαιρίες αυτές. Δεδομένης της εξελισσόμενης ολοκλήρωσης μεταξύ των αγορών ΕΕ και ΗΠΑ στις αερομεταφορές, αφενός, και μεταξύ των αγορών Καναδά και ΗΠΑ αφετέρου, θα ήταν λογικό να επεκταθεί η εν λόγω ολοκλήρωση και στην αγορά ΕΕ-Καναδά.

5. Συμπεράσματα: Μεγαλη η Προστιθεμενη Αξια μιασ μελλοντικησ Συμφωνιασ Αεροπορικων μεταφορών ΕΕ-Καναδα

5.1 Ο Καναδάς δείχνει πρόσφατα να ενδιαφέρεται για την έναρξη διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για μια διεξοδική συμφωνία αεροπορικών μεταφορών. Η ΕΕ πρέπει να ανταποκριθεί θετικά και να επιδιώξει να κεφαλαιοποιήσει το ενδιαφέρον του Καναδά. Για να εξαλειφθούν τα νομικά προβλήματα που υπάρχουν στις διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών, πρέπει κατά προτεραιότητα να γίνει η διαπραγμάτευση μιας οριζόντιας συμφωνίας.

Ένα εκσυγχρονισμένο πλαίσιο αερομεταφορών μεταξύ ΕΕ και Καναδά προσφέρει μεγάλες νέες ευκαιρίες ενίσχυσης των αερομεταφορών με βάση ισότιμους όρους ανταγωνισμού. Εκτός αυτού, θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο οι ήδη εξαιρετικές εμπορικές και πολιτικές σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Καναδά.

Το μοντέλο σύμπραξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά στις αερομεταφορές διαπνέεται από τη φιλοδοξία να προωθηθεί μια σειρά μεταρρυθμίσεων σε διεθνές επίπεδο. Η συμφωνία ελευθέρωσης των αερομεταφορών μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και Καναδά που θα προκύψει θα αντικαταστήσει τις υπάρχουσες διμερείς συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών μεταξύ του Καναδά και των κρατών μελών της ΕΕ και θα διαμορφώσει ένα σύγχρονο πλαίσιο για τις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ ΕΕ και Καναδά με όσο το δυνατόν πιο ανοικτή πρόσβαση στην αγορά και υψηλά ρυθμιστικά πρότυπα. Θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει το υπόδειγμα για μια εκτεταμένη σύμπραξη στις αερομεταφορές με άλλες τρίτες χώρες. Ενόψει της δημιουργίας ανοικτού εναέριου χώρου μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ, οι σχέσεις μεταξύ Καναδά και ΕΕ στον τομέα των αερομεταφορών πρέπει να εκσυγχρονισθούν, έτσι ώστε να αντικατασταθεί το υπάρχον μωσαϊκό εν μέρει περιοριστικών διμερών συμφωνιών από μια πλήρως ολοκληρωμένη προσέγγιση.

5.2 Η διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας ανοικτού εναερίου χώρου με τον Καναδά θα αποβλέπει στο άνοιγμα των αγορών και στην προώθηση των δυνατοτήτων επένδυσης. Αμοιβαίο άνοιγμα της πρόσβασης στην αγορά με τον Καναδά εφαρμόζουν ήδη ορισμένα κράτη μέλη. Ωστόσο, αρκετές συμφωνίες εξακολουθούν να είναι σχετικά περιοριστικές. Αυτό το μη ισόρροπο πλαίσιο οδήγησε σε άνισες ευκαιρίες για τους κοινοτικούς αερομεταφορείς, γεγονός που δεν συμβαδίζει με την ισότητα ευκαιριών για όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς μέσα σε μια ενιαία αγορά. Τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη μιας τέτοιας συμφωνίας αποδείχθηκαν σε πρόσφατη μελέτη. Με μια διεξοδική συμφωνία αερομεταφορών σε κοινοτικό επίπεδο, οι αεροπορικές συνδέσεις της Κοινότητας με τον Καναδά θα αποκτήσουν μεγαλύτερη συνοχή και θα δημιουργηθούν για όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς ίσες ευκαιρίες στις πτήσεις προς τον Καναδά.

Επίσης, θα δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες στην αγορά για τους αερομεταφορείς των κρατών μελών που σήμερα δεν έχουν κανένα δικαίωμα αερομεταφοράς από και προς τον Καναδά.

5.3 Μια συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά πρέπει να διατηρήσει και να ενισχύσει τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας πτήσεων, αεροπορικής ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος στα δρομολόγια. Στο πεδίο της ασφάλειας πτήσεων, έχει ήδη γίνει η διαπραγμάτευση συμφωνίας.

Όσον αφορά το περιβάλλον, η συμφωνία πρέπει να συμβαδίζει με τη δέσμευση της Κοινότητας για βιώσιμη ανάπτυξη. Εκτός από τα οικονομικά οφέλη που τονίσθηκαν προηγουμένως, η προσδοκώμενη αύξηση της αεροπορικής κίνησης θα έχει και ανεπιθύμητα παράπλευρα αποτελέσματα, ιδίως στην ποιότητα του αέρα, τη στάθμη θορύβου γύρω από τους αερολιμένες και τη συμβολή της στην αλλαγή του κλίματος του πλανήτη. Είναι σημαντικό η συμφωνία να μην περιορίζει την ικανότητα της ΕΕ να εφαρμόζει ρυθμιστικά ή οικονομικά μέσα για τον μετριασμό αυτών των ανεπιθύμητων αποτελεσμάτων.

Η διατήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού είναι καίριο θέμα στο άνοιγμα των αεροπορικών αγορών. Εάν επιτευχθεί υψηλότερο επίπεδο σύγκλισης σε ρυθμιστικά θέματα, μια διεξοδική συμφωνία αεροπορικών μεταφορών μεταξύ Κοινότητας και Καναδά θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού, ούτως ώστε να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις ανταγωνισμού.

Η ρυθμιστική σύγκλιση μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε κοινοτικό επίπεδο. Ο Καναδάς και η Κοινότητα έχουν ήδη κάνει τα πρώτα βήματα για να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο σύγκλισης σε ρυθμιστικά θέματα και η σύμπραξή τους αυτή μπορεί να οδηγήσει προοδευτικά στη δημιουργία ανοικτού εναέριου χώρου μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και Καναδά. Tο αποτέλεσμα της προτεινόμενης νέας σύμπραξης θα δώσει οπωσδήποτε το έναυσμα σε άλλες τρίτες χώρες να ακολουθήσουν την τάση που δημιουργείται για πιο ευέλικτο διεθνές πλαίσιο στις αερομεταφορές.

5.4 Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά συνεπώς στο Συμβούλιο να την εξουσιοδοτήσει να αρχίσει διαπραγματεύσεις με τον Καναδά για τη σύναψη μιας διεξοδικής συμφωνίας αεροπορικών μεταφορών.

5.5 Η Επιτροπή θα εργασθεί στενά από κοινού με τα κράτη μέλη και όλους τους αρμόδιους παράγοντες για την περαιτέρω ανάπτυξη και επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στις οδηγίες διαπραγμάτευσης.

[1] COM(2005) 79 τελικό της 11.3.2005.

[2] Στοιχεία Eurostat

[3] Η Κύπρος, η Eσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, η Σλοβακική Δημοκρατία και η Σλοβενία δεν έχουν συνάψει διμερή συμφωνία αεροπορικών μεταφορών με τον Καναδά.

[4] The McGill/Concordia Report on International Aviation Policy for Canada. Mόντρεαλ 2005, σ. 298.

[5] Παγκόσμιο δελτίο τύπου της IATA 14 Δεκεμβρίου 2004: “Carriers need the freedom to do business where markets exist.”

[6] Βλ. συστάσεις του ICC για τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης για το άνοιγμα της αγοράς αερομεταφορών.