EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 133/30

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για προσωρινή παρέκκλιση από την οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας»

[COM(2012) 697 final — 2012/328 (COD)]

2013/C 133/06

Εισηγητής: ο κ. PEZZINI

Στις 5 Δεκεμβρίου 2012, και σύμφωνα με το άρθρο 192, παράγραφος 1, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για προσωρινή παρέκκλιση από την οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας

COM (2012) 697 final - 2012/328 (COD).

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Ιανουαρίου 2013.

Κατά την 487η σύνοδο ολομέλειας, της 13ης και 14ης Φεβρουαρίου 2013 (συνεδρίαση της 13ης Φεβρουαρίου 2013), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 136 ψήφους υπέρ και 3 αποχές.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει με έμφαση, όπως εξάλλου έχει επισημάνει σε άλλες γνωμοδοτήσεις, ότι, για την καταπολέμηση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής και την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τομέα των αεροπορικών μεταφορών, απαιτείται μια σφαιρική λύση, όσον αφορά την εμπορία εκπομπών, που να συνοδεύεται από έναν λειτουργικό Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό, καθώς και από σειρά ρυθμίσεων που να συνάδουν με τους στόχους αυτούς.

1.2 Η ΕΟΚΕ επικροτεί συνεπώς την πρωτοβουλία, η οποία προβλέπει την αναστολή της εφαρμογής του ΣΕΔΕ για τις αεροπορικές εταιρείες, που εισέρχονται και εξέρχονται από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), εν αναμονή της έκβασης των διεθνών διαπραγματεύσεων.

1.3 Η ΕΟΚΕ πιστεύει, ωστόσο, ότι είναι σημαντικό να συμφωνήσουν όλες οι περιφέρειες του κόσμου και να περιορίσουν τις εκπομπές CO2 στις ενδοπεριφερειακές πτήσεις.

1.4 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τους κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών μεταφορών. Κατά τη διάρκεια της αναστολής, που προβλέπεται για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, οι επιβάτες στις πτήσεις εντός της ΕΕ θα πρέπει να φορολογούνται, αλλά όχι οι υπόλοιποι επιβάτες.

1.5 Η ΕΟΚΕ καλεί συνεπώς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, με την υποστήριξη της Επιτροπής, να συμβάλουν αποφασιστικά στην εξεύρεση μιας γρήγορης λύσης, η οποία να βασίζεται σε μια σφαιρική προσέγγιση, αποφεύγοντας άδικες κυρώσεις και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα την απώλεια της ανταγωνιστικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, σε σαφή αντίθεση με την, από όλους αποδεκτή, στρατηγική Ευρώπη 2020.

2. Εισαγωγή

2.1 Η ευρωπαϊκή οδηγία 2008/101/ΕΚ, η οποία περιλαμβάνει επίσης τις αερομεταφορές, συμπεριλαμβανομένων των φορέων εκμετάλλευσης των αεροσκαφών από χώρες εκτός της ΕΕ, στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής CO2 (Emissions Trading System), από το 2012, έχει κριθεί νόμιμη από μια πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, λόγω της προσφυγής ορισμένων αμερικανικών αερογραμμών, οι οποίες θεωρούσαν ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία παραβίαζε διάφορες διεθνείς συμφωνίες (1).

2.2 Σύμφωνα με το Δικαστήριο «Η εφαρμογή του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων στις αεροπορικές μεταφορές δεν παραβιάζει ούτε τις επίμαχες αρχές του διεθνούς εθιμικού δικαίου ούτε τη συμφωνία Ανοικτοί Ουρανοί». Συνεπώς, η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιδιώκει τους στόχους του Πρωτοκόλλου του Κυότο, το οποίο προέβλεπε συμφωνία για τα αέρια του θερμοκηπίου των αεροσκαφών, στο πλαίσιο της οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών, ΔΟΠΑ (Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας).

2.3 Σε απάντηση στην πρόοδο των διεθνών διαπραγματεύσεων, και για τη δημιουργία θετικού περιβάλλοντος γύρω τους, η Επιτροπή προτίθεται να απαλλάξει προσωρινά, τις μη ευρωπαϊκές πτήσεις από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής (ΣΕΔΕ).

2.4 Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής προβλέπει επί του παρόντος ότι, στις επιχειρήσεις που υπόκεινται σε υποχρεωτικές μειώσεις των εκπομπών, χορηγούνται πιστωτικά μόρια ισοδύναμα με τους τόνους CO2 που μπορεί να εκπέμπουν, με μειούμενη εκχώρηση χρόνο με το χρόνο. Στις επιχειρήσεις που θα ανταποκριθούν περισσότερο στην υποχρέωση μείωσης θα χορηγηθούν διάφορα πιστωτικά μόρια, τα οποία θα μπορούν να μεταπωλούν στις λιγότερο συμμορφούμενες επιχειρήσεις καθώς και στις επιχειρήσεις που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Η οδηγία ΣΕΔΕ έχει επεκταθεί, από το 2012, και στον τομέα των αερομεταφορών, καθώς και σε όλες τις εισερχόμενες ή εξερχόμενες πτήσεις από αεροδρόμιο της Ευρώπης, με την υποχρέωση καταχώρησης των εκπομπών και συμμετοχής στο μηχανισμό ΣΕΔΕ, με προθεσμία λήξης τον Απριλίου 2013, για την πρώτη παράδοση των δικαιωμάτων.

2.5 Για να διευκολυνθεί η επίτευξη μιας παγκόσμιας συμφωνίας στο πλαίσιο του ΔΟΠΑ, ήταν απαραίτητη μια προσωρινή παρέκκλιση από την οδηγία ΣΕΔΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα λαμβάνονται μέτρα κατά των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και συμμόρφωσης που απορρέουν από την οδηγία και οι οποίες έχουν γεννηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2014, όσον αφορά τις εισερχόμενες και τις εξερχόμενες πτήσεις της ΕΕ.

2.6 Η προτεινόμενη οδηγία θα μπορούσε ωστόσο να μειώσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών αεροπορικών μεταφορών, σε σύγκριση με τις διεθνείς μεταφορές, σε μια εποχή οικονομικής ύφεσης: το «πάγωμα» για ένα χρόνο, της εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΔΕ, εν αναμονή της διεθνούς ρύθμισης των εκπομπών των αεροπορικών μεταφορών (Market Based Mechanism (MBM) σε παγκόσμιο επίπεδο), δεν πρέπει να αφορά τις ενδοευρωπαϊκές αερομεταφορές.

2.7 Προκειμένου δε να αποφευχθούν τέτοιου είδους κυρώσεις και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εν λόγω παρέκκλιση πρέπει να είναι απολύτως προσωρινή και να εφαρμόζεται μόνο στους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που δεν έχουν λάβει ή έχουν επιστρέψει όλα τα δικαιώματα δωρεάν, σε σχέση με τις δραστηριότητες αυτές, το 2012. Για τον ίδιο λόγο, τα δικαιώματα αυτά δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των σχετικών δικαιωμάτων.

3. Η πρόταση της Επιτροπής

3.1 Η πρόταση απόφασης αποσκοπεί: — στην προσωρινή αναβολή της τήρησης των υποχρεώσεων του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ΣΕΔΕ) των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών όσον αφορά τις εισερχόμενες και εξερχόμενες πτήσεις στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ)· — στη διασφάλιση ότι δεν θα λαμβάνονται μέτρα κατά των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και συμμόρφωσης που απορρέουν από την οδηγία και οι οποίες έχουν γεννηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2014, σύμφωνα με την οδηγία 2008/101/ΕΚ· — στην εξακολούθηση της πλήρους εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΔΕ στις πτήσεις μεταξύ αεροδρομίων που βρίσκονται στον ΕΟΧ στο πλαίσιο της κοινής δέσμευσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

3.2 Η πρόταση αποσκοπεί επίσης στην αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού με την εφαρμογή της εν λόγω παρέκκλισης μόνο στους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που δεν έχουν λάβει ή έχουν επιστρέψει όλα τα δικαιώματα δωρεάν, σε σχέση με τις δραστηριότητες αυτές, το 2012.

4. Παρατηρήσεις

4.1 Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποστηρίξει, σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, ότι είναι θεμελιώδους σημασίας για τον ευρωπαϊκό αεροπορικό τομέα: — μια παγκόσμια λύση για την εμπορία εκπομπών, — ένας ενιαίος ευρωπαϊκός ουρανός, που να μπορεί να λειτουργεί με τον βέλτιστο τρόπο, και — μια κατάλληλη ρύθμιση. «Η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού είναι επίσης απαραίτητη για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας του αεροπορικού κλάδου της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά» (2), δεδομένου ότι ο ευρωπαϊκός αεροπορικός τομέας αποτελεί βασική οικονομική συνιστώσα της ευρωπαϊκής οικονομίας, με 748 εκατομμύρια επιβάτες το έτος, με πάνω από 11 τόνους μεταφερόμενων εμπορευμάτων, με συνεισφορά στο ΑΕγχΠ 359 δις ευρώ και με πάνω από 5 εκατομμύρια υπαλλήλους.

4.2 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί συνεπώς με την απόφαση αναστολής της εφαρμογής του ΣΕΔΕ στους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που φθάνουν και αναχωρούν από τον ΕΟΧ, με στόχο την ολοκλήρωση των διεθνών διαπραγματεύσεων, αλλά πιστεύει ότι όλες οι περιφέρειες ανά τον κόσμο πρέπει να συμφωνήσουν και να εφαρμόσουν το σύστημα του ΣΕΔΕ ακόμη και στις ενδοπεριφερειακές πτήσεις.

4.3 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών μεταφορών. Κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος της αναστολής της εφαρμογής του συστήματος ΣΕΔΕ, οι επιβάτες των πτήσεων εντός της ΕΕ θα πρέπει να φορολογούνται, σύμφωνα με τα δίκαια περιβαλλοντικά αιτήματα, ενώ οι επιβάτες των άλλων χωρών δεν θα φορολογούνται.

4.4 Με βάση τα ανωτέρω, η ΕΟΚΕ ζητεί, συνεπώς, την επίτευξη γρήγορης λύσης, στη βάση μιας σφαιρικής προσέγγισης, με την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και άδικων κυρώσεων: η έλλειψη μιας παγκόσμιας λύσης για την εμπορία των δικαιωμάτων εκπομπής, αποτελεί το δίχως άλλο τροχοπέδη για την ευρωπαϊκή αγορά, η οποία θα είναι η μόνη που υποβάλλεται σε αυτό το είδος της ρύθμισης.

Βρυξέλλες, 13 Φεβρουαρίου 2013. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Staffan NILSSON

(1) Δικαστήριο της ΕΕ - Απόφαση στην υπόθεση C-366/10 Air Transport Association of America κ.λπ.κατά Secretary of State for Energy and Climate Change - Λουξεμβούργο, 21 Δεκεμβρίου 2011.

(2) CESE 1391-2011, ΕΕ C 376, της 22.12.2011, σ. 38.