[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 26.6.2009

COM(2009) 283 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ TΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας της οδηγίας 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας (Η κατάσταση την 1η Σεπτεμβρίου 2008) {SEC(2009) 813}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ TΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας της οδηγίας 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας

(Η κατάσταση την 1η Σεπτεμβρίου 2008) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στις 29 Ιουνίου 1998 το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία 98/49/EK σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας. Η εν λόγω οδηγία έπρεπε να τεθεί σε εφαρμογή στις 25 Ιουλίου 2001 στα δεκαπέντε κράτη μέλη, την 1η Μαΐου 2004 στα δέκα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την ημερομηνία αυτή και την 1η Ιανουαρίου 2007 στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία. Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 της προαναφερθείσας οδηγίας, η Επιτροπή οφείλει να συντάσσει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της[1]. Η παρούσα έκθεση αφορά την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία, κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την 1η Ιανουαρίου 2007.

Η Επιτροπή, με σκοπό να διαμορφώσει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στο εθνικό δίκαιο της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, απέστειλε σχετικό ερωτηματολόγιο στις κυβερνήσεις των δύο αυτών κρατών μελών. Από τις απαντήσεις που ελήφθησαν προκύπτει ότι τα δύο αυτά κράτη μέλη έχουν εγκρίνει συγκεκριμένα μέτρα που εξασφαλίζουν τη μεταφορά της οδηγίας 98/49/ΕΚ στις εθνικές τους νομοθεσίες. Όσον αφορά τη Βουλγαρία, η μεταφορά έχει γίνει στο πλαίσιο του νόμου της 11ης Ιουλίου 2006 που τροποποιεί τον κώδικα κοινωνικής ασφάλισης. Η δε Ρουμανία έχει συμμορφωθεί προς τις διατάξεις της προαναφερθείσας οδηγίας με την έκδοση του νόμου αριθ. 204 της 22ας Μαΐου 2006 σχετικά με τις εθελοντικές συνταξιοδοτήσεις.

2. ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Κατά την έννοια των διατάξεων της οδηγίας, ο όρος «συμπληρωματική σύνταξη» αναφέρεται σε κάθε επαγγελματικό σύστημα συνταξιοδότησης, το οποίο είναι σύμφωνο προς την εθνική νομοθεσία και πρακτική, ή σε οποιαδήποτε συλλογική ή άλλη ανάλογη συμφωνία με σκοπό τη χορήγηση συμπληρωματικής σύνταξης σε μισθωτούς και μη μισθωτούς, ανεξάρτητα από τον υποχρεωτικό ή προαιρετικό χαρακτήρα των συστημάτων αυτών. Από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αποκλείονται τα συστήματα που καλύπτονται από τον όρο «νομοθεσία» όπως προσδιορίζεται στο άρθρο 1 στοιχείο ι) πρώτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, καθώς και τα συστήματα για τα οποία τα κράτη μέλη προβαίνουν σε σχετική δήλωση βάσει του εν λόγω άρθρου.

Οι απαντήσεις που έδωσαν στο ερωτηματολόγιο η Βουλγαρία και η Ρουμανία παρουσιάζουν μια συνοπτική εικόνα των συστημάτων συμπληρωματικής σύνταξης που καλύπτονται από την οδηγία στα δύο αυτά κράτη μέλη. Για παράδειγμα, στη Βουλγαρία όπως και στη Ρουμανία, το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης για τους σκοπούς της μεταφοράς της οδηγίας 98/49/ΕΚ καλύπτει μόνο τα συστήματα προαιρετικής συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

3. ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΜΕΤΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

3.1. Ίση μεταχείριση όσον αφορά τη διατήρηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων

Το άρθρο 4 της οδηγίας προβλέπει τη διατήρηση των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ασφαλισμένων σε σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης όταν μετακινούνται από ένα κράτος μέλος σε άλλο τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό με τα δικαιώματα των εργαζομένων που δεν καταβάλλουν πλέον εισφορές αλλά παραμένουν στο ίδιο κράτος μέλος.

Ο στόχος του άρθρου αυτού είναι να εξασφαλιστεί ότι τα άτομα που μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος δεν πρόκειται να περιέλθουν σε μειονεκτικότερη θέση από τα άτομα που εγκαταλείπουν μια επαγγελματική δραστηριότητα αλλά παραμένουν στο ίδιο κράτος μέλος. Με τη θέσπιση αυτής της αρχής, το άρθρο 4 εξασφαλίζει, όσον αφορά τη διατήρηση των κεκτημένων δικαιωμάτων, την ελάχιστη ίση μεταχείριση των ασφαλισμένων είτε κατοικούν στο ίδιο είτε σε άλλο κράτος μέλος.

Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 248α του βουλγαρικού κώδικα κοινωνικής ασφάλισης και το άρθρο 51 του νόμου αριθ. 204/2006 στη Ρουμανία εξασφαλίζουν τη διατήρηση των κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων του ασφαλισμένου που πρόκειται να ζήσει σε άλλο κράτος μέλος.

3.2. Εξασφάλιση των διασυνοριακών καταβολών

Σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, όσον αφορά τους ασφαλισμένους και τους πρώην ασφαλισμένους σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης καθώς και άλλους δικαιούχους των συστημάτων αυτών, ότι τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης θα καταβάλλουν σε άλλο κράτος μέλος όλα τα επιδόματα που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτών των συστημάτων, μετά την αφαίρεση τυχόν φόρων και τραπεζικών επιβαρύνσεων. Η καταβολή των επιδομάτων σε όλη την Ευρώπη είναι ουσιώδης προϋπόθεση για την υλοποίηση της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας τόσο των εργαζομένων όσο και των κεφαλαίων.

Το άρθρο 248β παραπέμποντας στα άρθρα 256 και 257 του βουλγαρικού κώδικα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και το άρθρο 77 παράγραφος 5 του ρουμανικού νόμου 204/2006 εγγυώνται τις διασυνοριακές καταβολές.

3.3. Διασυνοριακή ασφάλιση των αποσπασμένων εργαζόμενων

Το άρθρο 6 αφορά τους αποσπασμένους εργαζόμενους κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71. Η απόσπαση αυτού του είδους συνεπάγεται ότι ένας εργαζόμενος τοποθετείται προσωρινά από τον εργοδότη του σε άλλο κράτος μέλος από αυτό στο οποίο απασχολείται κανονικά. Η μέγιστη περίοδος απόσπασης είναι 12 μήνες. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να παραταθεί έως τους 24 μήνες. Καθ’ όλη τη διάρκεια της απόσπασης υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της κατεχόμενης θέσης και του αποσπασμένου εργαζόμενου.

Το άρθρο 6 επιτρέπει τη διασυνοριακή ασφάλιση και ορίζει ότι οι εργοδότες και οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συνεχίζουν την καταβολή εισφορών στο οικείο σύστημα επικουρικής συνταξιοδότησης του κράτους μέλους προέλευσης κατά τη διάρκεια της απόσπασης του εργαζομένου σε άλλο κράτος μέλος. Στις περιπτώσεις που συνεχίζεται η καταβολή των εισφορών, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξασφαλίσουν ότι οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι και οι εργοδότες απαλλάσσονται από κάθε υποχρέωση καταβολής εισφορών σε άλλο κράτος μέλος.

Η Βουλγαρία και η Ρουμανία έχουν μεταφέρει σωστά τις διατάξεις του άρθρου 6 της οδηγίας στην αντίστοιχη εθνική τους νομοθεσία. Τα δύο αυτά κράτη εγγυώνται τη διασυνοριακή ασφάλιση των αποσπασμένων εργαζομένων στις παραγράφους 8 και 9 του άρθρου 230 του βουλγαρικού κώδικα κοινωνικής ασφάλισης και στο άρθρο 77 παράγραφος 2 του ρουμανικού νόμου αριθ. 204/2006.

3.4. Ενημέρωση των ασφαλισμένων

Σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα ώστε οι εργοδότες, οι διευθύνοντες ή άλλοι αρμόδιοι για τη διαχείριση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης να παρέχουν κατάλληλη ενημέρωση στους εργαζόμενους που μετακινούνται σε άλλο κράτος μέλος σχετικά με τις συντάξεις τους και τις επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους. Η ενημέρωση αυτή πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στην ενημέρωση που δίνεται σε ασφαλισμένους ως προς τους οποίους δεν καταβάλλονται πλέον εισφορές, αλλά αυτοί παραμένουν στο ίδιο κράτος μέλος.

Η Βουλγαρία με το άρθρο 123η εδάφιο 2 του κώδικα κοινωνικής ασφάλισης και η Ρουμανία με το άρθρο 103 του νόμου αριθ. 204/2006 εγγυώνται την επαρκή ενημέρωση των δικαιούχων συμπληρωματικής σύνταξης.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η οδηγία 98/49/ΕΚ αποτελεί μέρος του κοινοτικού κεκτημένου που πρέπει να μεταφέρουν τα κράτη μέλη στη εθνική τους νομοθεσία πριν την προσχώρησή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απαντήσεις που διαβίβασαν η Βουλγαρία και η Ρουμανία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδεικνύουν ότι και τα δύο κράτη έχουν εξασφαλίσει την εφαρμογή της προαναφερθείσας οδηγίας πριν από την προσχώρησή τους. Έτσι, ο νόμος τον οποίο εξέδωσε η Βουλγαρία στις 11 Ιουλίου 2006 για την τροποποίηση του κώδικα κοινωνικής ασφάλισης και ο νόμος 204 τον οποίο εξέδωσε η Ρουμανία στις 22 Μαΐου 2006 εγγυώνται την άρση των εμποδίων που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οι διακινούμενοι εργαζόμενοι σε σχέση με τη διατήρηση των δικαιωμάτων τους για συμπληρωματική συνταξιοδότηση.

Υπάρχουν κι άλλα στοιχεία που έχουν συμβάλει στη στήριξη της άσκησης του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Για παράδειγμα, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2560/2001, της 19ης Δεκεμβρίου 2001, σχετικά με τις διασυνοριακές πληρωμές σε ευρώ, συμβάλλει στη μείωση των επιβαρύνσεων αυτού του είδους. Επίσης, στον τομέα της διασυνοριακής ασφάλισης, η έκδοση της οδηγίας 2003/41/EK, της 3ης Ιουνίου 2003, για τις δραστηριότητες και την εποπτεία των ιδρυμάτων που προσφέρουν υπηρεσίες επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών («οδηγία ΙΕΣΠ», γνωστή και ως «οδηγία για τα συνταξιοδοτικά ταμεία») αποτελεί ένα σημαντικό μέτρο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αμοιβαία αναγνώριση της εποπτείας των ιδρυμάτων που προσφέρουν υπηρεσίες επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών (ΙΕΣΠ), η οποία θεσπίστηκε με την οδηγία, είναι βασική προϋπόθεση για να αναπτύξουν τα ιδρύματα αυτά διασυνοριακή δραστηριότητα, και επομένως παρέχει τη δυνατότητα για διασυνοριακή ασφάλιση.

Εξάλλου, η πρόταση οδηγίας της 20ης Οκτωβρίου 2005 για τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης[2] είναι ένα ακόμη στάδιο που αποσκοπεί στη βελτίωση της κατάστασης των διακινούμενων εργαζομένων μέσω της εξασφάλισης των δικαιωμάτων τους στο πλαίσιο των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης.

Η πρόταση αυτή, έως τώρα, δεν έχει αποσπάσει την απαιτούμενη ομοφωνία ώστε να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[1] Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική επιτροπή και επιτροπή των Περιφερειών Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων επικουρικής (συμπληρωματικής) συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας, COM(2006) 22 τελικό της 26.01.2006.

[2] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, COM(2005) 507 τελικό της 20.10.2005 και τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων μέσω της βελτίωσης της απόκτησης και της διατήρησης δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, COM(2007) 603 τελικό της 9.10.2007.