Α4-0242/96

Ψήφισμα για τη συνεργασία Ανατολής - Δύσης στους τομείς της ενέργειας και της πυρηνικής ασφάλειας.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Προϋπολογισμών και της Επιτροπής Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (Α4-0242/96),

Α. αναγνωρίζοντας το στρατηγικό ρόλο του ενεργειακού τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την πρώην Σοβιετική Ένωση,

B. έχοντας υπόψη ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από εισαγόμενη ενέργεια θα αυξηθεί σημαντικά κατά την προσεχή 25ετία,

Γ. έχοντας υπόψη ότι οι ανάγκες εισαγωγής φυσικού αερίου αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αυξανόμενης εξάρτησης,

Δ. αναγνωρίζοντας την πολύτιμη συμβολή που προσέφεραν τα ενεργειακά κέντρα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και την πρώην Σοβιετική Ένωση (πρώην ΕΣΣΔ) σε ολόκληρο το φάσμα των ενεργειακών πολιτικών,

Ε. έχοντας υπόψη ότι υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες για τη μείωση της εντατικότητας ενέργειας, την προαγωγή της εξοικονόμησης ενέργειας, την εισαγωγή ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης συνδυασμένων συστημάτων θερμοδυναμικής και ηλεκτρικής ενέργειας[semigr ] επίσης ότι οι δυνατότητες αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις βιομηχανικές και τις απομακρυσμένες περιφέρειες,

ΣΤ. αναγνωρίζοντας τη σημασία του τομέα του άνθρακα (τόσο του γαιάνθρακα όσο και του λιγνίτη) στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, την αξιόλογη εμπειρία των διαφόρων θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αναδιάρθρωση των ανθρακοπαραγωγικών περιφερειών και την τεχνική υποστήριξη που έχει παρασχεθεί ήδη από το πρόγραμμα PHARE και άλλους φορείς στους τομείς του άνθρακα στην Κεντρική Ευρώπη,

Ζ. εφιστώντας την προσοχή στο ανεπαρκές έως τώρα πλαίσιο το οποίο εμποδίζει τις επενδύσεις και τη διεθνή βοήθεια,

Η. υπενθυμίζοντας τις ανησυχίες που εξέφρασε το Κοινοβούλιο σε προηγούμενα ψηφίσματα για τα πρότυπα της πυρηνικής ασφάλειας και τις σχετικές εγγυήσεις,

Θ. ανησυχώντας για το ότι τα προγράμματα PHARE και TACIS στον ενεργειακό τομέα δεν μπόρεσαν έως τώρα να πείσουν το Κοινοβούλιο ότι τα σχέδια επικεντρώνονται εκεί όπου οι ανάγκες είναι περισσότερο επείγουσες και ο αντίκτυπος στην ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας μεγαλύτερος,

Ι. αποφασισμένο να προωθήσει ένα ευρύτερο και πιό συγκεντρωμένο σχήμα επενδύσεων από τους μεγάλους οργανισμούς,

1. καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει ομάδα ευρείας βάσεως, η οποία θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τομέα του φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις ΧΚΑΕ/πρώην ΕΣΣΔ και θα αναφέρεται περιοδικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[semigr ]

2. αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή των ενεργειακών κέντρων της ΕΕ, εκφράζει την ανησυχία του για τις εμβαλωματικές ρυθμίσεις όσον αφορά τους προϋπολογισμούς και τις συμβάσεις με το προσωπικό και καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει τους στόχους και τη λειτουργία των κέντρων και να υποβάλει προτάσεις για την ανάπτυξη του ρόλου τους με επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους, και επίσης να υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Κοινοβούλιο[semigr ]

3. φρονεί ότι η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να αναπτυχθεί ώστε να δημιουργηθεί ένα κοινό κέντρο πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μόσχα, υποστηριζόμενο από την Gasprom και την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ότι πρέπει να υπάρξει επίσης μια συνδυασμένη δραστηριότητα στην περιοχή της Κασπίας Θάλασσας[semigr ]

4. φρονεί ότι όλα τα ενεργειακά κέντρα πρέπει να έχουν ευρύτερο φάσμα αρμοδιοτήτων: εξοικονόμηση ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα, ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, μέτρηση και διαχείριση της ενέργειας, ζητήματα μάρκετινγκ, στόχοι μείωσης της ρύπανσης και προαγωγή ενός αξιόπιστου νομικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα μπορούν να δρουν εγχώριοι και αλλοδαποί επενδυτές[semigr ]

5. ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ενέργεια στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και TACIS και να αφιερωθεί σε ενεργειακά σχέδια υψηλότερο ποσοστό των σχεδίων άνω των 100.000 Ecu, να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη διάδοση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων αυτών, και καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει ετήσια έκθεση στην Επιτροπή Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας του ΕΚ και τις αρμόδιες κοινοβουλευτικές αντιπροσωπείες, η οποία θα περιέχει επισκόπηση των σχεδίων και της προόδου σε όλο τον ενεργειακό τομέα, και ζητεί να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τη διάδοση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των ενεργειακών σχεδίων[semigr ]

6. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα προγράμματα FHΑRΕ και ΤΑCΙS δεν έχουν έως τώρα επιτύχει το επιδιωκόμενο επίπεδο ασφάλειας, ζητεί κατά την περαιτέρω εξέλιξη των προγραμμάτων να τεθούν άλλοι όροι για τη χρηματοδότηση[semigr ]

7. ζητεί την ίδρυση μιας Ευρωπαϊκής Τράπεζας Δεδομένων για τη διάδοση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων στον ενεργειακό τομέα[semigr ]

8. ζητεί να γίνουν περισσότερα πρακτικά βήματα, συμπεριλαμβανομένης τόσο της χρηματοδοτικής όσο και της συνεχούς τεχνικής υποστήριξης, προκειμένου να βοηθηθούν οι ανθρακοπαραγωγικές περιφέρειες της Κεντρικής Ευρώπης να πραγματοποιήσουν την αναγκαία αναδιάρθρωση και εξορθολογισμό των τομέων του άνθρακα και να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών του άνθρακα, μεγιστοποιώντας έτσι τη χρησιμοποίηση μιας γηγενούς ενεργειακής πηγής και περιορίζοντας το κοινωνικό κόστος - ενόψει ιδίως της ανάγκης των εν λόγω περιφερειών να καταστούν οικονομικά βιώσιμες ώστε να ενταχθούν μελλοντικά στην ΕΕ - και να περιοριστούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον[semigr ]

9. ζητεί ειδικά μέτρα της ΕΕ για την προώθηση της ανακαίνισης των υφισταμένων σχεδίων σύνδεσης θερμοδυναμικής-ηλεκτρικής ενέργειας και για την ευρύτερη ανάπτυξη της σύνδεσης θερμοδυναμικής-ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των προγραμμάτων χρηματοδοτικής υποστήριξης, και ιδιαίτερα με το να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός δικτύου ανεξάρτητων εθνικών οργανισμών προώθησης[semigr ]

10. καλεί την Επιτροπή να συστήσει ομάδα η οποία θα παρακολουθεί τις δραστηριότητες των μεγάλων θεσμικών επενδυτών[semigr ] καλεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα σε ενεργειακά σχέδια, και ζητεί να εξουσιοδοτηθεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στη Ρωσία και την ΚΑΚ[semigr ]

11. εμμένει στο ότι η συνεργασία στα πυρηνικά θέματα μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης πρέπει να υπόκεινται στους ακόλουθους όρους:

α) οι δραστηριότητες συνεργασίας και εταιρικής σχέσης θα πρέπει να εξαρτώνται κατά την ένταξη τρίτων χωρών, από τις αρχές πυρηνικής ασφάλειας όπως ορίζονται υπό την αιγίδα της Δειθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας και αποτελούν αντικείμενο διεθνούς ομοφωνίας[semigr ] ο όρος αυτός πρέπει να ισχύει για όλες τις χώρες που είναι υποψήφιες για ένταξη[semigr ]

β) τα μη κράτη μέλη πρέπει να προσχωρήσουν στη Σύμβαση της Βιέννης, τη Διεθνή Σύμβαση Ασφάλειας και να υπογράψουν τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των Πυρηνικών Όπλων[semigr ]

γ) πρέπει να υπάρχει ανεξάρτητη εθνική ρυθμιστική επιτροπή[semigr ]

δ) τα μη κράτη μέλη πρέπει να κυρώσουν τη σύμβαση ΕSΡΟ (σύμβαση για την αξιολόγηση των επιπτώσεων επί του διασυνοριακού περιβάλλοντος)[semigr ]

12. υπογραμμίζει ότι κάθε χρηματοδοτική βοήθεια από θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορά πυρηνικά ζητήματα πρέπει να σχετίζεται αποκλειστικά με θέματα πυρηνικής ασφάλειας των λειτουργούντων αντιδραστήρων και πρέπει να αφιερωθεί υψηλότερο ποσοστό στη βελτίωση της ασφάλειας του κύκλου καυσίμου και των εγκαταστάσεων επεξεργασίας ραδιενεργών αποβλήτων, οι οποίες αποτελούν σημαντικό περιβαλλοντικό κίνδυνο στη νοτιοδυτική Ρωσία[semigr ]

13. ζητεί να ληφθούν υπόψη κατά τη συνεργασία τα ακόλουθα θέματα:

α) νομικό και θεσμικό πλαίσιο[semigr ]

β) κανόνες παραγωγής[semigr ]

γ) επεξεργασία χρησιμοποιημένων καυσίμων και πυρηνικών αποβλήτων[semigr ]

δ) διαχείριση μολυσμένων περιφερειών[semigr ]

ε) προστασία της δημόσιας υγείας,

στ) συλλογική έρευνα[semigr ]

14. ζητεί να αναληφθεί επείγουσα δράση για τη δημιουργία μονάδας επεξεργασίας πυρηνικού υλικού στο Τσερνομπίλ και την προστασία της σαρκοφάγου του Τσερνομπίλ[semigr ]

15. σε ό,τι αφορά την ανάγκη να τερματισθεί ο διαχωρισμός μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων, καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τα κοινά μέτρα για την εξάλειψη του υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικό οπλισμό, να καταρτίσει πρόγραμμα για την ασφαλή αποθήκευση πυρηνικών υλικών ούτως ώστε να αποτραπεί η επαναχρησιμοποίησή τους και να αυξήσει την ασφάλεια στον απαιτούμενο βαθμό και να διασφαλίσει τη διενέργεια ελέγχου κατά τη μεταφορά. Καλεί την Επιτροπή να επισυνάψει στην ετήσια έκθεση ασφάλειας έκθεση για τις προόδους στον εν λόγω τομέα[semigr ]

16. χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να προαγάγει κοινή δράση ΕΚ/Minatom για τη συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας[semigr ]

17. επισημαίνει τις επιτευχθείσες προόδους όσον αφορά:

α) την ενθάρρυνση του ελέγχου σε θέματα ασφαλείας και των μέτρων φυσικής προστασίας τα οποία ανταποκρίνονται στα κριτήρια της Διεθνούς Υπηρεσίας Πυρηνικής Ενέργειας στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας που προάγεται από τη ΓΔ XVII, διεύθυνση ΣΤ, και χαιρετίζει τη συμβολή στη μείωση των κινδύνων παράνομου εμπορίου και διάδοσης[semigr ]

β) τη δημιουργία κέντρου εκπαίδευσης για μέτρα πυρηνικής ασφάλειας[semigr ]

γ) τη δημιουργία του Διεθνούς Κέντρου Επιστημών και Τεχνολογίας στη Μόσχα σε σύνδεση με την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ για τη μετεκπαίδευση άνεργων πυρηνικών επιστημόνων και μηχανικών[semigr ]

18. εκφράζει την ανησυχία του για τον φθίνοντα αριθμό των καταρτισμένων πυρηνικών μηχανικών στις υπηρεσίες της Επιτροπής και τον ανεπαρκή αριθμό προσωπικού ελέγχου στη διεύθυνση ελέγχου ασφαλείας της ΕΥΡΑΤΟΜ[semigr ]

19. έχει απογοητευθεί βαθιά από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν προσχώρησαν στη Συνθήκη για τον Ενεργειακό Χάρτη και αναθέτει στην αντιπροσωπεία του για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ να θέσει το θέμα αυτό στις προσεχείς συνεδριάσεις με τους αμερικανούς ομολόγους της

20. ζητεί να επικυρωθεί και να εφαρμοστεί τάχιστα από όλους τους υπογράφοντες η Συμφωνία Ενεργειακού Χάρτη, πράγμα που θα βοηθήσει να δημιουργηθεί το πλαίσιο που είναι απαραίτητο για την ενεργειακή συνεργασία Ανατολής-Δύσης[semigr ]

21. καλεί την Επιτροπή να αναλάβει ενέργειες προκειμένου να ενσωματωθεί ως αναπόσπαστο τμήμα της Συνθήκης για τον Ενεργειακό Χάρτη μιά κοινωνική ρήτρα[semigr ] η εν λόγω ρήτρα θα υποχρεώνει τα κράτη που υπογράφουν τη Συνθήκη να ακυρώσουν τις βασικές συμβάσεις της ΔΟΕ, όπως είναι εκείνες που αφορούν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα συλλογικών διαπραγματεύσεων, την υγεία και την ασφάλεια, το κατώτατο όριο ηλικίας για τους απασχολούμενους, κατά των διακρίσεων, υπέρ της ισότητας αμοιβών και κατά της καταναγκαστικής εργασίας[semigr ]

22. επισημαίνει ότι στις υπηρεσίες της Επιτροπής οι αρμοδιότητες για τα ενεργειακά θέματα είναι μοιρασμένες σε μεγάλο αριθμό διευθύνσεων και ζητεί επομένως να εκπονηθεί κατεπειγόντως έκθεση για το πώς συντονίζονται τα ενεργειακά θέματα στις υπηρεσίες της Επιτροπής και πώς θα μπορούσαν να λειτουργούν αποδοτικότερα και με μεγαλύτερη διαφάνεια[semigr ]

23. καλεί την Επιτροπή Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη το μεγάλο όγκο των πιστώσεων που έχουν διατεθεί, καθώς και τα αναμφισβήτητα ελλείμματα κατά τη χρησιμοποίηση των εν λόγω πιστώσεων, σε συνεργασία με την Επιτροπή Προϋπολογισμών, να αναπτύξει διαδικασίες που θα διασφαλίζουν την προσεκτικότερη διάθεση των πιστώσεων για τον εν λόγω τομέα, σε συνδυασμό με ελέγχους εφαρμογής των έργων[semigr ]

24. εκτιμά ότι, λαμβάνοντας υπόψη τους σημαντικούς πόρους που διατίθενται για την τεχνική βελτίωση των πυρηνικών αντιδραστήρων ή το κατάλληλο κλείσιμό τους, η αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή, σε συνεργασία με την τεχνική επιτροπή, πρέπει να ασκήσει πίεση ώστε πριν από την διάθεση των πιστώσεων να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις και να διεξαχθούν κατάλληλοι έλεγχοι[semigr ]

25. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.