24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/3 
στηριότητά τους στην επιχείρηση τα ανάλογα δικαιώ­
ματα. Παράλληλα πρέπει να διευκρινισθεί ποια στοιχεία 
αναλυτικά πρόκειται να συμπεριληφθούν. 
Αυτό φυσικά πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο των δια­
τάξεων που ισχύουν στο κάθε κράτος μέλος. Επίσης, θα 
μπορούσε να εξετασθεί και το ενδεχόμενο της ίδρυσης 
ανεξάρτητης ένωσης των συνεργαζόμενων μελών της 
οικογένειας. 
2.7. Άρθρο 7 στοιχείο δ) 
Η ΟΚΕ δεν έχει τη γνώμη ότι παραβιάζεται η αρχή της 
ισότητας μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όταν οι 
επαγγελματικές οργανώσεις των ανεξάρτητων επαγγελ­
ματιών συνδέουν το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέ­
γεσθαι, ανεξάρτητα από το φύλο, με την επαγγελματική 
κατάσταση του ανεξάρτητου επαγγελματία. Η ΟΚΕ δεν 
βλέπει το λόγο, για τον οποίο οι οργανώσεις αυτές δεν θα 
μπορούσαν να αποφασίζουν ελεύθερα αν θα παραχωρή­σουν δικαιώματα ενεργού συμμετοχής και σε συνεργαζό­
μενους συζύγους. 
'Αρθρο 9 
Η ΟΚΕ επισημαίνει στο σημείο αυτό ακόμη μία φορά ότι 
τα μέτρα που απαιτούνται για την επιβολή της αρχής της 
ίσης μεταχείρισης θα πρέπει να συμπεριλάβουν τη δυνα­
τότητα, να λαμβάνονται μέτρα για την επιβολή κυρώσεων 
σε περίπτωση διακρίσεων, γιατί διαφορετικά η πρακτική 
εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν θα μπορούσε να επι­
τευχθεί. 
Άρθρο 12 
Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την προθεσμία που προτείνεται, 
επισημαίνει, όμως τις δυσχέρειες που θα μπορούσαν να 
προκύψουν σε μερικά κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της 
οδηγίας. Σχετικά αποφαίνεται υπέρ της εξασφάλισης της 
εφαρμογής της οδηγίας σε όλες τις χώρες το δυνατό 
συντομότερο. 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για μία πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί εκδόσεως προγράμματος για τη 
διαχείριση και την αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων (1985-1989) 0) 
(84/C 343/02) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 17 Μαΐου 1984, να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 7 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενεργείας (Eura-
tom), τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω αναφε­
ρόμενη πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας και πυρηνικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετι­
κών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 5 Οκτωβρίου 1984, με βάση την προφορική 
εισηγητική έκθεση του κ. Pearson. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, κατά τη 220ή σύνοδο ολομελείας της, συνε­
δρίαση της 25ης Οκτωβρίου 1984, ομόφωνα, την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Συνολική εκτίμηση 
1.1. Η ΟΚΕ επειδή: 
— παρατηρεί ότι η πρόταση αυτή της Επιτροπής είναι 
το τρίτο πρόγραμμα για τη διαχείριση και αποθή­
κευση των ραδιενεργών αποβλήτων, 
— εκτιμά τη μεγάλη σημασία που έχει η πυρηνική ενέρ­γεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην 
Κοινότητα, 
έχει οπωσδήποτε επίγνωση ότι είναι αναγκαίο να 
συνεχιστεί η αφιέρωση πόρων για έρευνα σε εναλλα­
κτικές πηγές ενέργειας, 
αναγνωρίζει ότι η κύρια προϋπόθεση για υπεύθυνη 
χρήση της πυρηνικής ενέργειας είναι η ασφαλής δια­
χείριση και οριστική αποθήκευση των ραδιενεργών 
αποβλήτων, 
(·) ΕΕ αριθ. C 166 της 26.6.1984. υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής. 
Αριθ. C 343/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
1.2. Η ΟΚΕ κάνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις, που 
οφείλονται κατά ένα μέρος σε μια επίσκεψη της ομάδας 
μελέτης στο Βελγικό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών στη 
Μοί: 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Σήμερα αυξάνει η ανησυχία του κοινού σχετικά με 
τη διαχείριση και αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλή­
των. Η ανησυχία αυτή είναι κατανοητή. Πρέπει να κατα­
βληθεί κάθε προσπάθεια για να προστατευθεί ο άνθρωπος 
και το περιβάλλον. Οι προτάσεις της Επιτροπής αποτε­
λούν συνέχεια της σταθερής της απόφασης να επιλύσει το 
πρόβλημα της διαχείρισης και της οριστικής αποθήκευ­
σης των ραδιενεργών αποβλήτων, ανεξάρτητα από την 
περίοδο ραδιενέργειας, πράγμα που, κατά συνέπεια, απο­
τελεί την τελική αιτιολόγηση της δράσης αυτής. 
2.2. Το τρίτο πενταετές πρόγραμμα είναι αιτιολογημένο 
γιατί αν και η ακριβής εκτίμηση του δεύτερου προγράμ­
ματος δεν μπορεί να γίνει ακόμη, τα προηγούμενα προ­
γράμματα σημείωσαν σημαντική επιτυχία. Διαπιστώθηκε 
καλός και αποτελεσματικός συντονισμός στη διεθνή Ε 
και Α για την αποθήκευση όλων των ειδών ραδιενεργών 
αποβλήτων. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι υπάρχουν νομι­
κοί περιορισμοί σε ορισμένα κράτη μέλη που εμποδίζουν 
τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας. 
2.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση ενισχύεται ακόμη 
περισσότερο από τα άλλα προγράμματα Ε και Α τα οποία 
λειτουργούν παράλληλα με την πρόταση αυτή, ειδικά 
στον τομέα της «προστασίας από τη ραδιενέργεια» ('), 
«τη μεταφορά ραδιενεργών υλών μέσα στην ΕΟΚ» (2), 
«την έρευνα για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλή­
των που διεξάγεται στο κοινό κέντρο ερευνών» 
(ISPRA) (·), «την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστά­
σεων και τα διασυνοριακά προβλήματα ραδιενέρειας» (2), 
«την αχρήστευση των πυρηνικών εγκαταστάσεων» (3). 
Εννοείται επίσης ότι η εφαρμοζόμενη σύσταση του 
άρθρου 37 της συνθήκης Euratom τροποποιήθηκε πρό­
σφατα. Η εισαγωγή νέων επιτροπών (στην περίπτωση 
αυτή της «συμβουλευτικής επιτροπής διαχείρισης προ­
γράμματος και συντονισμού πυρηνικής σχάσης» θα πρέ­
πει να καταλήξει σε έναν καλύτερο συντονισμό μεταξύ 
εκείνων που ενδιαφέρονται για τα διάφορα προβλήματα 
που συνδέονται με την οριστική αποθήκευση των ραδιε­
νεργών αποβλήτων. 
2.4. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η πρόταση αυτή έχει, κατά 
τρόπο ικανοποιητικό, ενσωματωθεί στο δωδεκαετές σχέ­
διο δράσης στον τομέα αυτό. Εκφράζει ακόμα την ικανο­
ί1) ΕΕ αριθ. C 179 της 6. 7. 1983. 
(2) ' Εγγρ. COM(84) 233 τελικό. 
(') ΕΕ αριθ. C 250 της 19.9. 1983. 
(2) ΕΕ αριθ. C 338 της 15. 12. 1983. 
(3) ΕΕ αριθ. C 68 της 9. 3. 1984. ποίηση της για το γεγονός ότι η κοινοτική έρευνα επιτε­
λείται με κοινή δαπάνη και από το κοινό κέντρο ερευνών. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ: 
3.1. Εγκρίνει τις προτάσεις που περιέχονται στο μέρος Α 
του παραρτήματος που στηρίζεται στη γνώση που απο­
κτήθηκε όσον αφορά την αποθήκευση όλων των γνωστών 
ειδών ραδιενεργών αποβλήτων. 
3.2. Αναγνωρίζει ότι το μέρος Β αποτελεί ένα νέο στά­
διο για την προσωρινή και οριστική αποθήκευση των 
υψηλής ενέργειας μακρόβιων αποβλήτων. Όπως προτεί­
νεται στο μέρος Β, η κατασκευή εργαστηρίων έρευνας 
και ανάπτυξης σε γεωλογικές συνθήκες, οι οποίες ενδεχο­
μένως να οδηγήσουν στη δημιουργία υπόγειων βιομηχα­
νικών εγκαταστάσεων, θα μπορούσε να αποβεί ιδιαίτερα 
καρποφόρα. 
3.3. Αναγνωρίζει ότι το σχέδιο Mirage (Migration of 
Radio Nuclites in the Geosphere) είναι εξαιρετικά τεχνικό 
και δύσκολο, αλλά πιστεύει στη ζωτική ανάγκη περαι­
τέρω έρευνας όσον αφορά τη διαφυγή ραδιονουκλεϊδίων 
στη γεώσφαιρα. Ένα σημαντικό στοιχείο είναι να προσ­
διοριστούν τα μέχρι σήμερα άγνωστα περιστατικά, όσον 
αφορά την ικανότητα των διάφορων διαθέσιμων γεωλο­
γικών δομών να περιορίσουν τη ραδιενέργεια των αποθη­
κευμένων αποβλήτων. 
3.4. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι ο προϋπολογι­
σμός θα πρέπει να είναι επαρκής για τα προγράμματα 
που έχουν αναληφθεί από τα τρία κράτη μέλη, αλλά επι­
σημαίνει ότι, σε περίπτωση που συμμετάσχει άλλο κρά­
τος μέλος, τότε είτε θα απαιτηθεί επιπλέον κοινοτική χρη­
ματοδότηση ή το κόστος της έρευνας θα πρέπει να βαρύ­
νει αυτό το κράτος μέλος. 
3.5. Προτείνει ότι το κοινό θα πρέπει να κατατοπιστεί 
καλύτερα για το θέμα εφόσον η καλύτερη γνώση μπορεί 
να μετριάσει τις άσκοπες ανησυχίες. Υπάρχουν απόβλητα 
με διαφορετικούς βαθμούς ραδιενέργειας και με διαφορε­
τική διάρκεια ζωής. Μερικές φορές γίνεται σύγχυση 
μεταξύ ραδιενεργών εκπομπών και ραδιενεργών αποβλή­
των. Όμως οι εκπομπές και τα απόβλητα μπορεί να έχουν 
τελείως διαφορετικές συνέπειες. Σπάνια εξηγούνται οι 
διαφορές ανάμεσα στα γενετικά και σωματικά αποτελέ­
σματα για παράδειγμα. Η απαιτούμενη προστασία για τα 
άτομα που εργάζονται στον κλάδο αυτό θα πρέπει να 
ανταποκρίνεται στις νέες γνώσεις και τεχνολογίες. 
Στην περίπτωση ατυχήματος κατά την επεξεργασία και 
αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων, τα αποτελέσματα 
του περιστατικού θα πρέπει αμέσως να κοινοποιούνται 
στις αρμόδιες αρχές του κάθε κράτους μέλους για να 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/5 
τεθούν σε λειτουργία τα προβλεπόμενα κατάλληλα μέτρα 
για επείγουσες περιστάσεις. Τα δευτερεύοντα συμπτώ­
ματα ενδέχεται να μην εμφανιστούν αμέσως. Η εμφάνιση 
γενετικών συμπτωμάτων που αφορούν τη φυσιολογία να 
καθυστερεί για μια γενιά. 
4. Επιπρόσθετες παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ θα ήθελε να κάνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις: 
4.1. Συμφωνεί ότι η διαχείριση και η αποθήκευση των 
ραδιενεργών αποβλήτων αφορά όλα τα κράτη μέλη 
ακόμη και αν ένα ή περισσότερα από αυτά δεν διαθέτουν 
εγκαταστάσεις πυρηνικής σχάσης. 
4.2. Πιστεύει ότι, παρά την τρέχουσα αντίληψη σύμ­
φωνα με την οποία το πρόβλημα πρέπει να λυθεί με βάση 
τα δεδομένα της φυσικής, θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη 
προτεραιότητα στο διαχωρισμό των αποβλήτων με τεχνι­
κές χειρισμού εξ αποστάσεως, προκειμένου να καταστεί 
δυνατή η ταχύτερη προώθηση της διαδικασίας μεταστοι­
χείωσης των υψηλής τάσεως μακρόβιων αποβλήτων σε 
βραχύβια στοιχεία. 
4.3. Πιστεύει ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί η ελαστικότερη 
προσέγγιση των κρατών μελών όσον αφορά την οριστική 
φάση αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων. Όλα τα 
κράτη δεν διαθέτουν την κατάλληλη γεωλογική δομή για 
την πιο αποτελεσματική τελική αποθήκευση. Το άλας, η άργιλος και ο γρανίτης είναι κατάλληλα για τα απόβλητα 
με διαφορετικό περιεχόμενο ραδιενέργειας και προσφέ­
ρονται γι' αυτό. Χωρίς αμφιβολία οι προτάσεις της Επι­
τροπής για τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών, θα καλύ-
τουν τα αναγκαία μέτρα ασφάλειας για την απομά­
κρυνση των ραδιενεργών αποβλήτων στην καταλληλό­
τερη οριστική αποθήκευση εντός της Κοινότητας. Χρειά­
ζεται να προωθηθεί η αναγκαία εναρμόνιση των νομικών 
και οικονομικών μέσων ανάμεσα στα κράτη μέλη. 
4.4. Εφόσον τα περισσότερα κράτη μέλη είναι δραστή­
ρια όσον αφορά την προσωρινή αποθήκευση αποβλήτων 
δεν είναι λογικό να υπάρχει μια πολιτική κατά την οποία 
απαιτούνται τουλάχιστον 50 ή ακόμη και 100 χρόνια 
προκειμένου να προσδιοριστούν τα μέσα για την αποθή­
κευση των υψηλής τάσεως μακρόβιων αποβλήτων. 
4.5. Αναγνωρίζει ακόμη ότι το πρόβλημα της οριστικής 
αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων είναι σχετικά 
νέο. Μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπιστούν νέες 
δυσκολίες. Εξαιτίας της υπερβολικά μεγάλης διάρκειας 
ζωής ορισμένων ραδιενεργών αποβλήτων η ποσότητα που 
θα πρέπει να αποθηκεύεται θα συνεχίσει να αυξάνει. Για 
τα λόγο αυτό η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της γιατί 
υπάρχει ενεργός συνεργασία μεταξύ όλων εκείνων των 
χωρών εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που 
ασχολούνται με την πυρηνική σχάση. Θα απαιτηθεί ολο­
σχερής διεθνής συνεργασία για να ενισχυθεί η προστασία 
του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τις ενδεχόμε­
νες επιπτώσεις της αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλή­
των. 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για τη XIII Έκθεση για την πολιτική ανταγωνισμού της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(84/C 343/03) 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε, στις 11 Απριλίου 1984, να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω έκθεση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 3 Οκτωβρίου 1984 
με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bagliano. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα, με 5 αποχές, κατά τη 220ή 
σύνοδο ολομέλειας της, συνεδρίαση της 25ης Οκτωβρίου 1984, την ακόλουθη γνωμοδότηση.