Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την έγκριση ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης για την περίοδο 1999-2003, σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας» () (98/C 19/01)

Στις 6 Ιουνίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 129, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Οκτωβρίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση της δίδος Maddocks (Συνεισηγητές: ο κ. Linssen και η κ. Wahrolin).

Κατά την 349η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 75 ψήφους υπέρ, 3 κατά και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην ανακοίνωσή της σχετικά με το πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας () η Επιτροπή θέσπισε κριτήρια με στόχο τον καθορισμό των τομέων προτεραιότητας για μελλοντικά κοινοτικά προγράμματα δράσης. Επίσης, προσδιόρισε και εξήγγειλε ορισμένους από τους εν λόγω τομείς, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται η πρόληψη των τραυματισμών, οι νόσοι που σχετίζονται με τη μόλυνση του περιβάλλοντος, και οι σπάνιες ασθένειες. Η Επιτροπή υιοθέτησε πρόσφατα σχετικά προγράμματα στους τρεις προαναφερθέντες τομείς.

1.1.1. Η παρούσα πρόταση σχετικά με πρόγραμμα δράσης για την πρόληψη των τραυματισμών (1999-2003) βασίζεται στο άρθρο 129 της Συνθήκης και εμπίπτει στην αρχή της συναρμοδιότητας μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών.

1.1.2. Το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στη σαφή έκκληση τόσο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσο και του Συμβουλίου () και επιδιώκει την προαγωγή της δημόσιας υγείας συμβάλλοντας σε δράσεις που αποσκοπούν σε μείωση της συχνότητας των τραυματισμών, ενθαρρύνοντας την αποτελεσματικότερη διάδοση και εφαρμογή τεχνικών πρόληψης - η αξία των οποίων αναγνωρίζεται ευρέως από τους ειδικούς - και ενισχύοντας την ικανότητα των αρμοδίων για τη δημόσια υγεία αρχών να αναλαμβάνουν αποτελεσματικές δράσεις για την πρόληψη των τραυματισμών.

1.2. Ο όρος τραυματισμός συνιστά ευρεία έννοια, η οποία καλύπτει κατά κανόνα οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας προκύπτει από εξωτερικά αίτια (σε αντιδιαστολή με τα παθολογικά νοσήματα). Στην ΕΕ οι τραυματισμοί αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου για όλες τις ηλικίες μέχρι τα 34 έτη και μετά τα 75.

1.3. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής επικεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό καίριων τομέων - εντός του ευρέως πλαισίου που καλύπτει η έννοια του τραυματισμού - οι οποίοι επελέγησαν υπό την προϋπόθεση ότι:

- αποτελούν σημαντική αιτία τραυματισμού και θανάτου που θα μπορούσε να αποφευχθεί 7

- δεν αντιμετωπίζονται ήδη στα πλαίσια κοινοτικής δράσης 7

- παρέχουν δυνατότητες παρέμβασης η οποία είναι αποτελεσματική από απόψεως κόστους-αποτελεσματικότητας 7

- δημιουργούν κοινοτική προστιθέμενη αξία προσεγγίζοντας και συμπληρώνοντας το έργο που επιτελείται σε επίπεδο εθνικό και κατώτερο του εθνικού.

1.3.1. Οι εν λόγω καίριοι τομείς είναι οι εξής:

- ατυχήματα με θύματα παιδιά, νέους και ηλικιωμένους, που συμβαίνουν στο σπίτι και κατά τις δραστηριότητες αναψυχής 7

- παιδικά ατυχήματα που συμβαίνουν στο σχολείο 7

- αυτοκτονίες και ελάσσονες μορφές εκούσιου αυτοτραυματισμού (που ορισμένες φορές αναφέρονται ως παρα-αυτοκτονίες) 7

- ικανότητα πρόληψης τραυματισμών.

1.4. Οι προτεινόμενες δράσεις ενθάρρυνσης είναι δύο ειδών:

- ανταλλαγή και από κοινού ανάπτυξη εμπειρογνωμοσύνης, ιδιαίτερα όσον αφορά την επιλογή των παρεμβάσεων και την επιδημιολογία των τραυματισμών 7

- προαγωγή της βελτίωσης της ποιότητας των δεδομένων σχετικά με τους τραυματισμούς, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τον καθορισμό των επικίνδυνων καταστάσεων, προϊόντων, συμπεριφορών και τόπων.

1.5. Τα ενδεδειγμένα μέσα για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων σε κοινοτικό επίπεδο είναι τα ακόλουθα:

- ενθάρρυνση και υποστήριξη της δημιουργίας δικτύων 7

- διάδοση πληροφοριών σχετικά με εκστρατείες πρόληψης 7

- προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας των δεδομένων 7

- υποστήριξη μελετών και τεχνικών ερευνών για τους παράγοντες στους οποίους οφείλονται οι τραυματισμοί 7

- παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη για το συντονισμό των πολιτικών και των προγραμμάτων τους 7

- ενσωμάτωση της παραμέτρου της δημόσιας υγείας και σε άλλα κοινοτικά προγράμματα.

1.6. Οι δράσεις που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος θα αξιολογηθούν σε δύο εκθέσεις, μία κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους (αξιολόγηση) και μία τελική έκθεση σχετικά με την εκτέλεση του προγράμματος. Οι εν λόγω εκθέσεις θα περιέχουν πληροφορίες όσον αφορά την κοινοτική χρηματοδότηση στους διάφορους τομείς δράσης καθώς και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων.

1.7. Το χρηματοοικονομικό πλαίσιο για την εφαρμογή του προγράμματος κατά το 1999 θα ανέλθει, σύμφωνα με τις παρούσες δημοσιονομικές προοπτικές, σε 1,3 εκατ. Ecu. Το κόστος για τα υπόλοιπα τέσσερα έτη (2000-2003) θα υπολογισθεί έπειτα από τον καθορισμό των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών της Κοινότητας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συγχαίρει την Επιτροπή για τις πλέον πρόσφατες προτάσεις σχετικά με τα προγράμματα δράσης που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση για το πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας. Τα εν λόγω προγράμματα καταδεικνύουν τη βούληση για μία πιο οριζόντια προσέγγιση όσον αφορά την πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας σύμφωνα με την οποία η προαγωγή της υγείας θα πρέπει να καλύπτει όλες τις παραμέτρους του περιβάλλοντος διαβίωσης. Η ΟΚΕ συνέστησε αντίστοιχη προσέγγιση στη γνωμοδότησή της σχετικά με την προαναφερθείσα ανακοίνωση ().

2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής που αποσκοπεί στην προαγωγή της υγείας μέσω της πρόληψης των τραυματισμών. Επίσης διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι το νέο άρθρο 129, παράγραφος 1, της Συνθήκης αναφέρεται σαφέστερα σε αυτό το είδος δράσης, ορίζοντας ότι «Η δράση της Κοινότητας αποβλέπει ... στη βελτίωση της δημόσιας υγείας δια της επισήμανσης των πηγών κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία».

2.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή προβαίνει σε εκτενέστερη ανάλυση της κατάστασης της υγείας συγκεκριμένων ηλικιακών ομάδων (παιδιά, νέοι και ηλικιωμένοι) και του περιβάλλοντός τους (σπίτι και σχολεία) όπως απεικονίζονται στην παρούσα πρόταση. Η ανάλυση αυτή συμβαδίζει με τη «νέα προσέγγιση» όσον αφορά την πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας που προτάθηκε από την ΟΚΕ στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για τη δημόσια υγεία ().

2.4. Η παρούσα πρόταση έχει ως στόχο να διευκολύνει τη διανομή της υπάρχουσας εμπειρογνωμοσύνης - σε τεχνικά και μη τεχνικά ζητήματα - για την πρόληψη των τραυματισμών τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε κοινοτική κλίμακα. Ο στόχος αυτός αντικατοπτρίζει τις αρχές της γνωμοδότησης της ΟΚΕ σχετικά με την προαναφερθείσα ανακοίνωση (), γνωμοδότηση στην οποία επισημαίνεται η ανάγκη συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων μερών προκειμένου να διασφαλισθεί μια πιο σταθερή επιστημονική/τεχνική βάση και να αποφευχθούν περιττές αλληλεπικαλύψεις όσον αφορά τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο της υγειονομικής πολιτικής. Η εν λόγω συμμετοχή πρέπει να εξασφαλίζεται κατά το πρωϊμότερο δυνατό στάδιο.

2.4.1. Η ΟΚΕ τονίζει τη σημασία του ρόλου που πρέπει να διαδραματίσουν οι κοινωφελείς οργανώσεις, οι οποίες είναι σε θέση να προσφέρουν αναγνωρισμένη και πολύτιμη εμπειρία σε αυτόν τον τομέα.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άρθρο 3: Προϋπολογισμός. Αφενός, η ΟΚΕ κατανοεί τους λόγους που υπαγορεύουν τον σχετικά περιορισμένο προϋπολογισμό - 1,3 εκατ. Ecu - που διατίθεται για την εφαρμογή του προγράμματος δράσης και, αφετέρου, η Επιτροπή παρέχει σημαντικότατα εχέγγυα όσον αφορά τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των προτεινόμενων μέτρων (). Συνεπώς - και δεδομένου ότι τα κονδύλια χορηγούνται μόνον έως το 1999 - η ΟΚΕ εκτιμά ότι είναι κεφαλαιώδους σημασίας να εξασφαλισθεί εξ αρχής η συνέχιση του προγράμματος έως το έτος 2003, έτος κατά το οποίο λήγει η προτεινόμενη περίοδος δράσης.

3.2. Άρθρο 4: Συνοχή και συμπληρωματικότητα. Η ΟΚΕ κρίνει ουσιώδη την εξασφάλιση της συνοχής και της συμπληρωματικότητας με άλλα συναφή κοινοτικά προγράμματα και δράσεις, κυρίως όσον αφορά τα εξής:

3.2.1. Το σύστημα EHLASS (κοινοτικό σύστημα πληροφόρησης για τα ατυχήματα στα οποία ενέχονται καταναλωτικά προϊόντα). Στο πλαίσιο του συστήματος EHLASS () έχουν συλλεχθεί στοιχεία από το 1986 όσον αφορά ατυχήματα που σημειώνονται στο σπίτι και κατά τις δραστηριότητες αναψυχής. Οι πληροφορίες αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, σε εκστρατείες πρόληψης, σε διαπραγματεύσεις με τις βιομηχανίες για την τροποποίηση προϊόντων και στην εισαγωγή προτύπων και κανονισμών.

3.2.1.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής ολοκλήρωσαν μόλις πρόσφατα τελική έκθεση για την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα του συστήματος EHLASS, σύμφωνα με την οποία το σύστημα δύναται να παραταθεί και μετά την τρέχουσα ημερομηνία περάτωσής του που προβλέπεται για τα τέλη του 1997 ().

3.2.1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το πρόγραμμα δράσης για την πρόληψη των τραυματισμών δεν είναι δυνατόν να λειτουργήσει χωρίς το σύστημα EHLASS και ζητεί την παράτασή του.

3.2.1.3. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, και όπως αναφέρεται στις γνωμοδοτήσεις της επί του θέματος (), η βελτίωση του συστήματος είναι, επίσης, ζωτικής σημασίας, γεγονός το οποίο επισημάνθηκε και στην παρούσα πρόταση της Επιτροπής. Υπό αυτό το πρίσμα, η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή θα πρέπει να χαράξει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις ακολουθητέες μεθοδολογίες για τη συγκέντρωση στοιχείων, προκειμένου να καταστεί δυνατή η σύγκριση των πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών.

3.2.1.4. Κατ'αυτόν τον τρόπο, το σύστημα EHLASS θα μπορούσε να βελτιώσει τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητάς του και να προσδώσει την απαραίτητη προστιθέμενη αξία σε κοινοτικό επίπεδο για την παροχή πληροφοριών όσον αφορά ατυχήματα στο σπίτι και κατά τις δραστηριότητες αναψυχής. Από τη στιγμή που θα καταστούν διαθέσιμες καλής ποιότητας και αξιόπιστες πληροφορίες, θα είναι πλέον δυνατόν να επιδιωχθούν ποσοτικοί στόχοι για τον περιορισμό των τραυματισμών οι οποίοι - κατά την άποψη της ΟΚΕ - είναι θεμελιώδεις για την υλοποίηση των στόχων του προτεινόμενου προγράμματος δράσης.

3.2.2. Ασφάλεια προϊόντων - Η ΟΚΕ εκτιμά επίσης, σύμφωνα πάντοτε με τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν σχετικά με το σύστημα EHLASS, ότι θα πρέπει να καθιερωθεί στενή σχέση μεταξύ της πρόληψης των τραυματισμών και της οδηγίας 92/59/ΕΟΚ για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων (). Σε αυτό το πλαίσιο, εγκρίνει όσα από τα προτεινόμενα μέτρα (π.χ. στον τομέα της ικανότητας πρόληψης των τραυματισμών) αποσκοπούν στο να προσδώσουν αξία από πλευράς δημόσιας υγείας για την πρόληψη των τραυματισμών σε άλλες κοινοτικές πολιτικές, όπως στην περίπτωση της προαναφερθείσας οδηγίας.

3.2.3. Πράγματι, η ΟΚΕ επικροτεί τις τροποποιήσεις του άρθρου 129 της Συνθήκης, οι οποίες αποβλέπουν στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας κατά τη διαμόρφωση και εφαρμογή όλων των κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων.

3.2.4. Παρακολούθηση της υγείας - Τα «ατυχήματα στο σπίτι» αποτελούν έναν τομέα στον οποίο είναι δυνατόν να καθορισθούν δείκτες υγείας, στο πλαίσιο μελλοντικού κοινοτικού προγράμματος δράσης για την παρακολούθηση της υγείας (). Συνεπώς, κατά την άποψη της ΟΚΕ, είναι ζωτικής σημασίας να αποφευχθούν τυχόν επαναλήψεις ή αλληλεπικαλύψεις του παρόντος και του προτεινόμενου προγράμματος, κατά τρόπο ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

3.3. Άρθρο 5: Επιτροπολογία. Η ΟΚΕ κρίνει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να συνυπολογίζουν τις απόψεις των διαφόρων κοινωνικοοικονομικών εταίρων και συμφερόντων που συμβάλλουν στην πρόληψη των τραυματισμών κατά τους διορισμούς στη συμβουλευτική επιτροπή η οποία επικουρεί την Επιτροπή τόσο ως προς τα κριτήρια και τις διαδικασίες για την επιλογή και τη χρηματοδότηση των σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος όσο και ως προς τη διαδικασία αξιολόγησης.

3.4. Άρθρο 7: Παρακολούθηση και αξιολόγηση. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι πρόκειται να της διαβιβασθούν αντίτυπα των εκθέσεων αξιολόγησης και εφαρμογής.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 202 της 2. 7. 1997, σ. 20.

() COM(93) 559 τελικό της 24. 11. 1993 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 388 της 31. 12. 1994.

() ΕΚ: Ψήφισμα της 19. 11. 1993, ΕΕ C 329 της 6. 12. 1993 - Συμβούλιο: Ψήφισμα της 27. 5. 1993, ΕΕ C 174 της 25. 6. 1993.

() Πρβλ. σημ. 6 της γνωμοδότησης, ΕΕ C 388 της 31. 12. 1994.

() Πρβλ. σημ. 7 της γνωμοδότησης, ΕΕ C 388 της 31. 12. 1994.

() Πρβλ. έγγρ. COM(97) 178 τελικό, σ. 5, σημ. Ι(4) - Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την πρόληψη των τραυματισμών στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας.

() Απόφαση του Συμβουλίου 86/138/ΕΟΚ, ΕΕ L 109 της 26. 4. 1986 7 Απόφαση του Συμβουλίου 93/683/ΕΟΚ, ΕΕ L 319 της 21. 12. 1993 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 201 της 26. 7. 1993 7 Απόφαση αριθ. 3092/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 331 της 21. 12. 1994 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 195 της 18. 7. 1994.

() Απόφαση αριθ. 3092/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 331 της 21. 12. 1994 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 195 της 18. 7. 1994.

() ΕΕ C 201 της 26. 7. 1993 και ΕΕ C 195 της 18. 7. 1994.

() ΕΕ L 228 της 11. 8. 1992 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 75 της 26. 3. 1990.

() Πρόταση, ΕΕ C 338 της 16. 12. 1995 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 174 της 17. 6. 1996.