Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά»

(96/C 153/06)

Στις 29 Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η ΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την «Ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά».

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Φεβρουαρίου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Σκλαβούνου.

Κατά την 333η σύνοδο ολομέλειας, (συνεδρίαση της 28ης Φεβρουαρίου 1996), η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και μία ψήφο κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή: ο στόχος της παρούσας γνωμοδότησης

Η πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά, που περιγράφεται στην παρούσα γνωμοδότηση, έχει μια ευρεία βάση (βλέπε σημείο 2.1). Δεν θα πρέπει όμως να συγχέεται με τις τρέχουσες εργασίες της ΟΚΕ σχετικά με την πολιτική της ΕΕ στον κοινωνικό τομέα, στην αγορά εργασίας ή στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τη στενή έννοια των όρων. Πρόκειται για μια πολιτική για τα παιδιά στα οποία, σύμφωνα με τον ορισμό του ΟΗΕ, συμπεριλαμβάνονται και οι νέοι έως 18 ετών. Ωστόσο, η γνωμοδότηση αναφέρεται κατά βάση σε νέους μικρότερης ηλικίας, η πολιτιστική καλλιέργεια των οποίων επηρεάζεται σημαντικά από τα «πρότυπα ρόλων» που προβάλλονται από την οικογένεια και την κοινωνία. Στη γνωμοδότηση εξετάζονται οι βασικές πτυχές της εξέλιξης αυτής που είναι η οικογενειακή ζωή, η εκπαίδευση, ο ελεύθερος χρόνος και η ψυχαγωγία, τα δικαιώματα, η αγωγή και η εκμετάλλευση των παιδιών (βλέπε σημείο 2.7), χωρίς η οικογένεια να κρίνεται ή να ορίζεται με δογματικό τρόπο. Τέλος, η γνωμοδότηση επικεντρώνεται σε μια ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά που δεν έχει «ευρωκεντρικό» χαρακτήρα, αλλά μια ευρεία, πολυπολιτιστική, πολυεθνική και πολυγλωσσική βάση.

Δεν πρέπει να λησμονείται ότι το σημαντικότερο μέσο επικοινωνίας κάθε πολιτιστικής πολιτικής είναι η γλώσσα. Πρέπει, συνεπώς, να υπάρξει συστηματική μέριμνα για τη βελτίωση της καλλιέργειας και της εκτίμησης της μητρικής γλώσσας των λαών και για την υποκίνηση της περιέργειας και του ενδιαφέροντος για την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Το κατάλληλο πλαίσιο για την επίτευξη αυτού του στόχου θα ήταν η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής πολιτιστικής πολιτικής.

1.1. Σκοποί της παρούσας γνωμοδότησης είναι:

- να επισημάνει την ανάγκη της ιδιαίτερης προσοχής που πρέπει να δοθεί από τα κράτη μέλη στην πολιτιστική ανάπτυξη και διαπαιδαγώγηση των νέων γενιών έτσι ώστε να αποφευχθούν οι κίνδυνοι τόσο της πολιτιστικής αδιαφορίας και ισοπέδωσης όσο και οι κίνδυνοι πολιτιστικών σωβινισμών που εκτρέφουν φανατισμό και εξτρεμισμό 7

- να επισημάνει την επιτακτική ανάγκη καθολικής κινητοποίησης και συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα (μεταξύ κρατών μελών, αρμοδίων υπουργών, μεταξύ πολιτιστικών φορέων κρατικής ή τοπικής εμβέλειας, δήμων, μη κυβερνητικών οργανισμών, οργανώσεων νεολαίας θρησκευτικών, πολιτικών, κοινωνικών) που θα έχει στόχους, αφενός, την ποιοτική πολιτιστική διαπαιδαγώγηση σε τοπικό επίπεδο και επίπεδο κράτους μέλους, και, αφετέρου, θα ενθαρρύνει και θα ενισχύει τη δημιουργία προϋποθέσεων και μέσων για τη βαθύτερη και πλατύτερη πολιτιστική επικοινωνία μεταξύ των νέων γενιών της Ευρώπης 7

- να επισημάνει την επιτακτική ανάγκη πανευρωπαϊκής συνεργασίας με στόχο την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας, αποδοχής και σεβασμού των διαφορών μεταξύ των παιδιών της Ευρώπης 7

- να καταδείξει ότι μέσα από την επέκταση υπαρχόντων μέτρων και πολιτικών για τον πολιτισμό γενικά είναι δυνατή η ενθάρρυνση νέων δράσεων που θα υπηρετούν επιτακτικές πολιτιστικές ανάγκες των παιδιών της Ευρώπης.

Για παράδειγμα: ο θεσμός της αδελφοποίησης πόλεων μπορεί να διευρυνθεί με αδελφοποιήσεις σχολείων, παιδικών χορωδιών, αδελφοποιήσεως οργανώσεων νεολαίας.

Στο πλαίσιο του θεσμού των πολιτιστικών πρωτευουσών και πολιτιστικών μηνών μπορεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα του πολιτισμού που αφορούν τα παιδιά της Ευρώπης όπως η παιδική τηλεόραση, ο παιδικός κινηματογράφος, το παιδικό βιβλίο.

1.2. Η υπάρχουσα πολιτική για τα βιβλία και τις μεταφράσεις μπορεί να επεκταθεί στο παιδικό βιβλίο με επίκεντρο τη μείωση του κόστους, την υψηλή ποιότητα, τη βελτίωση της πρόσβασης και την αύξηση της κυκλοφορίας.

1.3. Στο παράρτημα 2 του Λευκού Βιβλίου για την εκπαίδευση και την κατάρτιση παρατίθενται παραδείγματα κοινοτικών προγραμμάτων για τη πολιτιστική εκπαίδευση των νέων. Η ΟΚΕ, αν και επιδοκιμάζει τα προγράμματα αυτά, διερωτάται κατά πόσον η έκταση και το περιεχόμενό τους επαρκούν για την αντιμετώπιση του προβλήματος του γενικευμένου αποκλεισμού που αισθάνονται οι νέοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Γενικές παρατηρήσεις και η αναγκαιότητα χάραξης μιας μορφωτικής πολιτικής για τα παιδιά

2.1. Τα βασικά σημεία αναφοράς της παρούσας γνωμοδότησης καθορίστηκαν σε διάφορες προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ και ιδιαίτερα στη γνωμοδότηση και τη συμπληρωματική γνωμοδότηση για μια νέα προαγωγή του πολιτισμού (). Στις προηγούμενες εργασίες της η ΟΚΕ βασίστηκε στη θέση της UNESCO σύμφωνα με την οποία «ο πολιτισμός μπορεί να θεωρηθεί ως το σύνολο των πνευματικών, υλικών, διανοητικών και αισθητικών παραγόντων που χαρακτηρίζουν μια κοινωνία ή μια κοινωνική ομάδα» (). Η ΟΚΕ παρατηρούσε περαιτέρω ότι:

«Ως πολιτιστική ανάπτυξη θεωρείται ο δυναμικός, εξελικτικός εμπλουτισμός της καθημερινής ζωής. Η διάσταση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας συνέχισε και μπορεί να συνεχίσει να συμβάλλει σημαντικά στον εμπλουτισμό, όχι με έναν αυστηρά προκαθορισμένο τρόπο, αλλά μέσω της αρμονίας με βάση την οποία αναπτύσσεται η ποικιλομορφία, μέσω της αυξανόμενης επαφής, σύγκρισης και ανάμειξης, και μέσω της αναγνώρισης τόσο των διαφορετικών πολιτιστικών παραδόσεων όσο και των κοινών ενωτικών αρχών, της αμοιβαίας κατανόησης και του περιορισμού των προκαταλήψεων μεταξύ των ανθρώπων. Το Ευρωπαϊκό "πολιτιστικό πρότυπο" δεν είναι αποκλειστικό, και ακόμη λιγότερο δεν θεωρείται χωνευτήριο ιδεών, αλλά μάλλον ένα πολύμορφο, πολυ-εθνικό σύνολο πολιτισμών, το τελικό αποτέλεσμα του οποίου εμπλουτίζει κάθε μεμονωμένη πολιτιστική οντότητα. Το ευρωπαϊκό "πολιτιστικό πρότυπο" δεν χρησιμέυει ως "οχυρό", αλλά ως αφετηρία ανοικτή προς άλλους πολιτισμούς, τόσο στην Κοινότητα όσο και στον κόσμο ().»

2.2. Η ευρωπαϊκή πολιτική για τα παιδιά θα πρέπει, επίσης, να ερμηνευτεί κατά τον ανωτέρω τρόπο ως μια «ανοικτή αφετηρία» διαφορετικών παραδόσεων και κοινών αξιών όπως μια ορχήστρα ή χορωδία πρέπει ν`αναζητεί την αρμονία, όχι την ομοιογένεια 7 πρέπει να αντηχεί και να συνδέει όχι να απονεκρώνει τις «φωνές» των διαφόρων πλευρών 7 πρέπει να προάγει και όχι να καταστέλλει την προσπάθεια των επιμέρους φωνών προς την τελειότητα και τον ενθουσιασμό. Μια τέτοια πολιτική θα πρέπει να διαθέτει μια ευρεία βάση και να στηρίζεται στην ενθάρρυνση και την ενίσχυση των πολιτιστικών δραστηριοτήτων για τα παιδιά σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια με στόχο τον εμπλουτισμό της «πνευματικής, υλικής, διανοητικής και αισθητικής τους» καλλιέργειας.

2.3. Πρόκειται για μια προσέγγιση η οποία υποστηρίζεται και από το άρθρο 128 της Συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο:

«1. Η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών και σέβεται την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά.

2. Η δράση της Κοινότητας αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών και, αν και αυτό είναι αναγκαίο, υποστηρίζει και συμπληρώνει τη δράση τους στους εξής τομείς ...»

2.4. Τα μέτρα πολιτικής που προτείνονται στην παρούσα γνωμοδότηση αφορούν, συνεπώς, διεθνείς οργανισμούς και την ΕΕ, αλλά και τα κράτη μέλη της. Ενδιαφέρουν, επίσης, τον κλάδο της εκπαίδευσης και την οικογένεια, αλλά και τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την ευχάριστη μάθηση, την παιδική αναψυχή-ψυχαγωγία, τον ελεύθερο χρόνο και τον πολιτισμό σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο και τους μη κερδοσκοπικούς και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς που λειτουργούν σε εθνικό ή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.5. Η κατάλληλη αξιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτικής α) για τον πολιτισμό, β) για τη νεολαία και γ) τον αθλητισμό, την παιδεία, αποτελεί ένα βήμα στην προταθείσα κατεύθυνση και μπορεί να καταστήσει την προτεινόμενη, σ`αυτή τη γνωμοδότηση πολιτική, ρεαλιστική, άμεσα υλοποιήσιμη χωρίς την απορρόφηση νέων πόρων ή χωρίς την απορρόφηση σημαντικών νέων πόρων.

2.6. Στη διαμόρφωση και την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής πολιτικής πολιτισμού για τα παιδιά πρέπει να συνεκτιμώνται, χωρίς αξιολογική κρίση, οι εξελίξεις που παρατηρούνται στις ευρωπαϊκές οικογένειες, όπως η αύξηση του αριθμού διαζυγίων, η αύξηση του αριθμού των ανήλικων γονέων και των μονογονικών οικογενειών και η αυξανόμενη έλλειψη γονικής μέριμνας και φροντίδας.

2.7. Από ηθική άποψη η χάραξη μιας πολιτικής είναι απαραίτηση με αφορμή:

- την ευρέως διαδεδομένη φυσική, ψυχολογική και σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, την παιδική πορνεία και την παιδική προνογραφία 7

- την αυξανόμενη παιδική εγκληματικότητα και παραβατικότητα, την αδυναμία της κοινωνίας να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την επεκτεινόμενη μάστιγα των ναρκωτικών, ιδιαίτερα, στο χώρο της νεολαίας, τη διάδοση των ναρκωτικών συνεχώς και σε μικρότερες ηλικίες () 7

- την παιδική εργασία και εκμετάλλευση 7

- τη μη εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, επίσης και τη μη εφαρμογή των προτάσεων του ευρωπαϊκού Forum για τα δικαιώματα του παιδιού 7

- τα υψηλά ποσοστά ανεργίας και φτώχειας στο χώρο της νέας γενιάς 7

- το υψηλό ποσοστό των οικογενειών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας στην Ευρώπη και που διαθέτουν κατά συνέπεια περιορισμένα μέσα πρόσβασης στην πολιτιστική ζωή και δεν είναι σε θέση να προσφέρουν στα παιδιά τους πολιτιστικά αγαθά και μια ποιότητα αναψυχής που να προωθεί την πολιτιστική τους καλλιέργεια. Οι οικογένειες αυτές δαπανούν ένα πολύ περιορισμένο μέρος του εισοδήματός τους για πολιτιστικές δραστηριότητες 7

- την ανεπάρκεια χώρων άθλησης, άσκησης, αναψυχής, δημιουργικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου της νέας γενιάς στις μεγαλουπόλεις αλλά και την ύπαιθρο της Ευρώπης 7

- τη μετατροπή της τηλεόρασης και στις περισσότερες των περιπτώσεων μιας εμπορικής τηλεόρασης σε βασικό σύντροφο και σε πολλές περιπτώσεις «παιδαγωγό» και baby sitter της νέας ευρωπαϊκής γενιάς (πολλά παιδιά 5 ετών έχουν τηλεόραση στο υπνοδωμάτιό τους) και των παιδιών που μένουν μόνα στο σπίτι τους επειδή οι γονείς τους εργάζονται. Σ`αυτό πρέπει να προστεθούν η συχνά παρατηρούμενη πτώση της ποιότητας των παιδικών προγραμμάτων, οι διαφημίσεις και οι βιντεοκασσέτες 7

- την ανάπτυξη και εμπέδωση ενός κλίματος δυσπιστίας εκ μέρους της νεολαίας στους παραδοσιακούς δημοκρατικούς και κοινωνικούς θεσμούς της Ευρώπης 7

- τα φαινόμενα ανάπτυξης του ρατσισμού της ξενοφοβίας και του νεοφασισμού στην Ευρώπη ιδιαίτερα μεταξύ των νέων 7 την εμφάνιση φαινομένων που προϊονίζονται μόνιμη παρουσία φυλετικών θρησκευτικών αντιπαραθέσεων στο ευρωπαϊκό έδαφος και που συμπεριλαμβάνουν τη συγκρότηση εξτρεμιστικών ομάδων και κινημάτων 7

- την προϊούσα κρίση στον θεσμό του δημόσιου σχολείου που εκφράζεται σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, είτε με αυξανόμενο αριθμό εγκατάλειψης του σχολείου από μαθητές του Δημοτικού και του Γυμνασίου (Primary and secondary school) χωρίς κάποιο δίπλωμα, είτε με την παρατηρούμενη μείωση της ικανότητας ανάγνωσης και σωστής περάτωσης αριθμητικών ασκήσεων, τον αυξανόμενο αριθμό μαθητών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που αποβάλλονται από το σχολείο και τον αυξανόμενο αριθμό παιδιών ηλικίας κάτω των 10 ετών σε δημόσια φροντίδα (public care).

2.8. Η ευρωπαϊκή πολιτική πολιτισμού για τα παιδιά θα μπορούσε, επίσης, να στηρίζεται:

- στην αναγνώριση της ανάγκης για προσωπική ανάπτυξη και ολοκλήρωση που ενδέχεται να οδηγήσει στην αύξηση της κοινωνικής ευαισθησίας 7

- στην παραδοχή του γεγονότος ότι βασικές τάσεις θετικής ατομικής και συλλογικής συμπεριφοράς μπορούν να καλλιεργηθούν κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Η δημιουργικότητα, η συνεργασιμότητα, η κοινωνικότητα, τα θεμέλια της συγκρότησης και της ανάπτυξης ενός «επικοινωνιακού» ανθρώπου ως πολίτη και ως εργαζομένου, καλλιεργούνται στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας 7

- στην αναγνώριση της φυσικότητας των φυλετικών διαφορών και της χρησιμότητας των διαφορών σε επίπεδο ανθρωπίνου χαρακτήρα αλλά και πολιτισμού, καθώς και του ότι η ανεκτικότητα και η δημιουργική αξιοποίηση των διαφορών, τα θεμέλια πάνω στα οποία θα αναπτυχθεί ο άνθρωπος του διαλόγου, ο δημοκρατικός άνθρωπος, καλλιεργούνται και αναπτύσσονται στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας 7

- στη διαπίστωση ότι η επιμονή, η υπομονή, η παρατηρητικότητα, η ικανότητα της συγκέντρωσης της προσοχής, η αφοσίωση και η αγάπη στην εργασία, θεμέλια πάνω στα οποία θα αναπτυχθεί ο παραγωγικός εργαζόμενος του αύριο, καλλιεργούνται και αναπτύσσονται στην παιδική ηλικία 7

- στην πίστη ότι η αγάπη για τη μάθηση, τη γνώση και την ομορφιά θέτει τα θεμέλια μιας δια βίου εκπαίδευσης στην υπηρεσία όχι μόνο του χρήσιμου αλλά και του ωραίου 7

- ότι η αγάπη για τη φυσική υγεία, την άσκηση, τον αθλητισμό και τον υγιή τρόπο ζωής μπορεί να καλλιεργηθεί κατά τον καλύτερο τρόπο στην παιδική ηλικία 7

- ότι η αγάπη και ο σεβασμός προς τη φύση και τον άνθρωπο, θέτουν τα θεμέλια πάνω στα οποία θα μπορέσει να αναπτυχθεί μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και καλλιεργούνται και αναπτύσσονται στην παιδική ηλικία.

2.8.1. Όλα τα παραπάνω μπορούν να καλλιεργηθούν και να αναπτυχθούν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μέσα από το ευρωπαϊκό παιδικό παραμύθι, το ευρωπαϊκό παιδικό διήγημα, την πλούσια συμβολή και την ικανοποίηση που θα προσφέρει η ολοκληρωμένη συμμετοχή παιδιών που προέρχονται από εθνικές μειονότητες στην ανάπτυξη μιας πολυπολιτισμικής Ευρώπης, τον παιδικό κινηματογράφο, την τηλεόραση, το παιδικό θέατρο και μια νέα πολιτική μαθητικού-σχολικού αθλητισμού, μια νέα πολιτική κοινωνικής ένταξης και πολιτιστικής ανάπτυξης της νέας γενιάς της Ευρώπης.

2.8.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η χάραξη και η εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής αποτελεί επένδυση μόνιμης απόδοσης στην κατεύθυνση της οικονομικής κοινωνικής ανάπτυξης της ΕΕ. Αποτελεί επένδυση κοινωνικής συνοχής και κοινωνικής ανταγωνιστικότητας. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η αποφυγή ή καθυστέρηση επενδύσεων σ`αυτόν τον τομέα θα έχει υψηλό κόστος.

2.9. Η χάραξη και η εφαρμογή μιας γενικής πολιτιστικής πολιτικής για τα παιδιά της Ευρώπης καθίστανται ιδιαίτερα απαραίτητες όταν τα μέχρι σήμερα ληφθέντα μέτρα δεν συγκροτούν πολιτική.

3. Γενικές προτάσεις

Οι χώροι και οι λειτουργίες που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τόσο τον πολιτισμό της καθημερινής ζωής όσο και τις πολιτιστικές αξίες της νέας γενιάς της Ευρώπης είναι:

- η οικογένεια 7

- η εκπαίδευση 7

- τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και μαζικής αναψυχής 7

- οι κυρίαρχοι τρόποι και τα μέσα αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου π.χ. αθλητισμός, παιχνίδι κάθε κατηγορίας, εξοικείωση με τις τέχνες, πολιτιστικός τουρισμός 7

- οι κυρίαρχοι τρόποι μύησης και πρόσβασης των παιδιών της Ευρώπης στην παραδοσιακή και τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία και αναζήτηση, πολιτιστική παιδεία, καλλιτεχνική παιδεία 7

- οι κυρίαρχοι τρόποι και τα πρότυπα συμπεριφοράς των ηλικιωμένων στις μεταξύ τους σχέσεις, στην άσκηση των καθηκόντων τους, στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, στις λειτουργίες της κοινωνίας και της πολιτείας 7

- οι αξίες που μια κοινωνία κρίνει ότι πρέπει να μεταδώσει στις επόμενες γενιές και ο τρόπος που η οργανωμένη κοινωνία με τους θεσμούς της προσπαθεί να εμπεδώσει αυτές τις αξίες στη νέα γενιά 7

- οι οργανώσεις νεολαίας και η πολιτική τους (κοινωνικές, πολιτικές, θρησκευτικές, εθνικές και πανευρωπαϊκές).

Είναι προφανές ότι πολιτική δράση είναι απαραίτητη σε όλα αυτά τα επίπεδα.

3.1. Οικογένεια

3.1.1. Η Ευρωπαϊκή οικογένεια βρίσκεται σε βαθύτατη κρίση, αλλά αποτελεί και το πρώτιστο στην ιεράρχηση των αξιών και των αξιολογήσεων, ενδιαφέρον της νέας γενιάς της Ευρώπης.

3.1.2. Το 1994 ώς έτος οικογένειας έδωσε την ευκαιρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα διάφορα όργανά της να ασχοληθούν με τον θεσμό της οικογένειας.

3.1.3. Επιβάλλεται να γίνει μια αξιολόγηση του έτους της οικογένειας για να διαπιστωθεί α) εάν συμπεράσματα και προτάσεις που προέκυψαν στα διάφορα φόρουμ συζήτησης και τα διάφορα όργανα της Ένωσης έχουν αξιοποιηθεί.

3.1.4. Επιβάλλεται να ενισχυθούν οργανισμοί όπως η COFACE με κάθε δυνατό μέσο. Επίσης για να καταστεί η COFACE πραγματικός εκφραστής της Ευρωπαϊκής οικογένειας στα Ευρωπαϊκά όργανα πρέπει να λειτουργεί σε κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.1.5. Επιβάλλεται να δοθεί προτεραιότητα για την υλοποίηση των μέτρων πολιτικής που αφορούν τα παιδιά. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα συμπεράσματα από τις ομάδες εργασίας, της συνάντησης από 1ης έως 3ης Δεκεμβρίου 1994 στη Μαδρίτη με την ευκαιρία του Διεθνούς Έτους της οικογένειας:

- ομάδα εργασίας για τη συμμετοχή των παιδιών στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή 7

- πολιτική για την οικογένεια και τα συμφέροντα του παιδιού 7

- μελέτες με θέμα α) πολιτιστικές αλλαγές και οι επιπτώσεις τους σε παιδιά και γονείς β) τηλεοπτικές διαφημίσεις, images of children.

3.1.6. Όπως επίσης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα συμπεράσματα των εργασιών των steering committees που συγκρότησε το Συμβούλιο της Ευρώπης επ`ευκαιρία του έτους της οικογένειας και που αφορούν ιδιαίτερα τα παιδιά της Ευρώπης, όπως:

- η επιτροπή για την παιδεία 7

- η επιτροπή για διακυβερνητική συνεργασία στο χώρο της νεολαίας 7

- η επιτροπή για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης 7

- η επιτροπή για τα ανθρώπινα δικαιώματα 7

- η επιτροπή για προβλήματα σχετικά με το έγκλημα.

3.2. Εκπαίδευση

3.2.1. Με απόλυτο σεβασμό στην αρχή της αυτονομίας των κρατών μελών για τη χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να επισημάνει ότι:

- τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την καθιέρωση ορισμένων αρχών στην εκπαιδευτική πολιτική, αρχών που είναι χρήσιμες ανεξάρτητα από τις επί μέρους εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές 7

- στο επίπεδο της προσχολικής εκπαίδευσης η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση των προτάσεων της COFACE 7

- στο επίπεδο της βασικής και της μέσης εκπαίδευσης είναι αναγκαίο να καταστεί το σχολείο ένας ευχάριστος χώρος για την παραμονή των παιδιών. Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην καλλιέργεια της δημιουργικότητας με βάση το διάλογο και την υπεύθυνη συμμετοχή. Η μέθοδος διδασκαλίας πρέπει να καταστεί ευχάριστη και να καλλιεργεί και να αναπτύσσει την φιλομάθεια 7

- το σχολείο ως θεσμός και ως κοινωνική λειτουργία πρέπει να καταστεί ένας θεσμός και μια λειτουργία που τα παιδιά μπορούν να αγαπήσουν. Σ`αυτή την ηλικία η σχέση με το σχολείο και τη μάθηση θα καθορίσει τη σχέση των μαθητών με τη γνώση σε ολόκληρη τη ζωή τους. Εάν οι μαθητές αισθάνονται ευχάριστα και συμμετέχουν και εμπνέονται από το σχολείο, είναι βέβαιο ότι θα μειωθούν τα υψηλά ποσοστά των μαθητών που εγκαταλείπουν το σχολείο σε νεαρή ηλικία ή χωρίς τυπικά προσόντα. Ένα ευχάριστο και ενδιαφέρον για τους μαθητές σχολείο ασφαλώς θα λειτουργήσει ως συντελεστής περιορισμού της παρατηρούμενης και εντεινόμενης βίας μεταξύ των μαθητών στο σχολείο 7

- ως πρώτη επαφή των παιδιών με τον εξωτερικό προς την οικογένεια κόσμο, το σχολείο πρέπει να βοηθά τα παιδιά να συνειδητοποιούν την κοινωνικοπολιτική πολυμορφία της κοινωνίας στην οποία ζούμε και να την θεωρούν όχι ως κίνητρο συγκρούσεων και αποκλεισμού, αλλά ως στοιχείο του ανθρώπινου πλούτου που προάγει την ανεκτικότητα και την κοινωνικότητα.

3.2.2. Ο προβληματισμός της Λευκής Βίβλου για την εκπαίδευση και την κατάρτιση κρίνεται χρήσιμος και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.

3.2.3. Η νεολαία για την Ευρώπη είναι ένα έξοχο σχέδιο που επιτρέπει τη χορήγηση οικονομικής βοήθειας από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων που αφορούν νέους, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης, της ίσης μεταχείρισης και της ιθαγένειας. Όλες αυτές οι δράσεις επιβάλλεται να ενθαρρυνθούν και να χρησιμοποιηθούν ευρύτατα όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο των Νέων και η Ευρωπαϊκή Ορχήστρα των Νέων.

3.3. Μέσα μαζικής ενημέρωσης

3.3.1. Η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να συγκεντρωθούν και να εφαρμοστούν με καλύτερο τρόπο όλες οι αποφάσεις και οδηγίες που αφορούν άμμεσα ή έμμεσα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα παιδιά. Αποφάσεις οργάνων, αρμοδίων υπουργών, κοινοβουλίου κ.λπ. που αφορούν την προστασία των παιδιών από τη διαφήμιση που προστατεύουν την ψυχική τους υγεία και που τα προετοιμάζουν και τα βοηθούν να αποβάλλουν τις προκαταλήψεις, τις ρατσιστικές ιδέες κ.λπ.

3.3.2. Η ΟΚΕ κρίνει απολύτως απαραίτητη την ενθάρρυνση των ιδιωτικών και κρατικών ή δημοσίου συμφέροντος μέσων μαζικής ενημέρωσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και κρατών μελών, για τη δημιουργία παιδικών ζωνών, παιδικών εκπομπών και παιδικών παραγωγών υψηλής ποιότητας.

3.4. Η αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου

3.4.1. Η ενθάρρυνση δημιουργίας προϋποθέσεων δημιουργικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου των παιδιών της Ευρώπης είναι επίσης θέμα που πρέπει να απασχολήσει τα κράτη μέλη, τους αρμόδιους υπουργούς και την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως επίσης τις οργανώσεις νεολαίας (κοινωνικές, πολιτικές, θρησκευτικές) σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.4.2. Κρίνεται σκόπιμο να προβληθούν σπόρ που είναι χρήσιμα για την πνευματική και την ψυχική ανάπτυξη των παιδιών, για τη δημιουργική τους απασχόληση, και που δεν απαιτούν υψηλό οικογενειακό εισόδημα. Για παράδειγμα το σκάκι και διάφορες κατηγορίες επιτραπέζιων παιχνιδιών.

3.4.3. Κρίνεται σκόπιμη η ενθάρρυνση και η ενίσχυση του ρόλου οργανώσεων νεολαίας, όπως οι πρόσκοποι και οι οδηγοί, σε προγράμματα συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών αλλά και πανευρωπαϊκό επίπεδο. Κρίνεται απαραίτητη η ενίσχυση του ρόλου των εθνικών συμβουλίων νεολαίας στην ανάπτυξη πολιτικών για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου σε επίπεδο κρατών μελών και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.4.4. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η υποστήριξη της αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου και των οικογενειακών δραστηριοτήτων (βλ. 3.1 και 4.1.3).

4. Ειδικές προτάσεις

4.1. Η Συνθήκη και τα παιδιά

4.1.1. Η προαγωγή μιας ευρωπαϊκής πολιτιστικής πολιτικής για τα παιδιά, που να «προβάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά» σεβόμενη, ταυτόχρονα, την «εθνική και περιφερειακή πολυμορφία» θα πρέπει να συμπεριληφθεί ρητώς στο άρθρο 128 της Συνθήκης.

4.1.2. Η Ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει τη συνεργασία των νέων και των παιδιών ως τμήμα της ανάπτυξης των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ 7 και κατά συνέπεια τη σύνδεση των προγραμμάτων συνεργασίας καθώς και τη χρήση των πόρων, με στόχο την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των παιδιών σε διεθνές επίπεδο.

4.1.3. Η Συνθήκη θα πρέπει, επίσης, να περιλαμβάνει ειδική διάταξη για την οικογενειακή πολιτική, που να διευκολύνει την εναρμόνιση του οικογενειακού με τον επαγγελματικό βίο, να προάγει τις οικογενειακές αξίες, και τη μέριμνα, την προσφορά βοήθειας και την εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες καθώς επίσης και τα δικαιώματα του παιδιού και να ρυθμίζει τη δυνατότητα υιοθεσίας και την ανατροφή των παιδιών σε όλη την Κοινότητα ().

4.1.4. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόσφατη συμφωνία των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη γονική και την οικογενειακή άδεια και ελπίζει ότι θα τεθεί σύντομα σε ισχύ με απόφαση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, θα μπορούσε να διευρυνθεί και να προσαρμοστεί στην επικαιρότητα και η σχετική σύσταση του Συμβουλίου ().

4.2. Ευρωπαϊκό παιδικό βιβλίο

4.2.1. Για την ενθάρρυνση της βιβλιοφιλίας, προτείνεται η επέκταση του θεσμού του Ευρωπαϊκού Λογοτεχνικού Βραβείου στο χώρο του παιδικού βιβλίου.

4.2.2. Η καθιερωμένη ετήσια βράβευση του συγγραφέα που συνέβαλε ουσιαστικά στη σύγχρονη ευρωπαϊκή λογοτεχνία μπορεί να συνοδεύεται από τη βράβευση του πρώτου, δεύτερου και τρίτου καλύτερου παιδικού βιβλίου της Ευρώπης. (Ευρωπαϊκό Παιδικό Παραμύθι - Ευρωπαϊκό Παιδικό Διήγημα - Ευρωπαϊκό Κόμικς. 3 Χ 25 000 = 75 000 Ecu).

4.2.3. Προτείνεται η επέκταση του θεσμού του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μετάφρασης και στο χώρο του παιδικού βιβλίου. Ο θεσμός προβλέπει ετήσια βράβευση μεταφραστού ο οποίος έκανε μετάφραση εξαιρετικής ποιότητας και σημαντικού έργου. Η επέκταση του θεσμού μπορεί να συμπεριλαμβάνει διαγωνισμό βράβευσης των τριών καλύτερων παιδικών βιβλίων της Ευρώπης σε κάθε ευρωπαϊκή γλώσσα.

4.2.4. Η οικονομική επιβάρυνση για τη βράβευση των μεταφράσεων σε εθνικό επίπεδο μπορεί να καλύπτεται κατά 50 % από κοινοτικούς και 50 % όσο εθνικούς πόρους.

1 Χ 20 000 = 20 000 Ecu για την καλύτερη σε ευρωπαϊκό επίπεδο μετάφραση.

15 Χ 20 000 = 300 000, 300 000 : 2 = 150 000 Ecu για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

4.3. Ευρωπαϊκή Παιδική Βιβλιοθήκη

4.3.1. Η προγραμματισμένη ενίσχυση συγγραφής και μετάφρασης παιδικού βιβλίου σε πανευρωπαϊκή κλίμακα δημιουργεί τις προϋποθέσεις συγκρότησης μιας ευρωπαϊκής παιδικής βιβλιοθήκης, μιας ευρωπαϊκής βιβλιογραφίας παιδικού παραμυθιού, παιδικών διηγημάτων, κόμικς κ.λπ., δημιουργεί το υπόβαθρο της πολιτιστικής επικοινωνίας των λαών της Ευρώπης.

4.3.2. Η μετάφραση του ευρωπαϊκού παιδικού βιβλίου στις ευρωπαϊκές γλώσσες θα δώσει την ευκαιρία στην Ευρώπη να περάσει σε μια πολιτική αντεπίθεσης στο χώρο του παιδικού πολιτισμού σε παγκόσμιο επίπεδο αξιοποιώντας τις κοινότητες των Ευρωπαίων ανά τον κόσμο. Οι συνέπειες μιας τέτοιας προοπτικής δεν θα είναι θετικές μόνον στο πολιτιστικό αλλά και το οικονομικό επίπεδο. Η ισπανόφωνη, η γαλλόφωνη και αγγλόφωνη διεθνής αγορά όπως και η αγορά των ανά τον κόσμο Ευρωπαίων, μια αγορά που πάσχει για ποιοτικό παιδικό βιβλίο, θα μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες της από ευρωπαϊκή προσφορά.

4.3.3. Απονομή βραβείων, έκθεση βραβευμένου βιβλίου και βραβευμένης μετάφρασης μπορούν να συνδυασθούν με το θεσμό της πολιτιστικής πρωτεύουσας και του πολιτιστικού μήνα.

4.3.4. Μια πολιτική στήριξης του παιδικού βιβλίου είναι απαραίτητο να περιλαμβάνει πρόβλεψη για την αντιμετώπιση του συνεχώς αυξανόμενου κόστους των εκδόσεων και ιδιαίτερα για γλώσσες με περιορισμένο καταναλωτικό κοινό.

4.3.5. Η εκ μέρους των κρατών στήριξη ενδοκοινοτικών οίκων που επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στις παιδικές εκδόσεις ποιότητας είναι μια πολιτική που πρέπει να ενθαρρυνθεί από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.4. Ευρωπαϊκό παιδικό θέαμα (βίντεο, κινηματογράφος, τηλεόραση, θέατρο)

4.4.1. Επιβάλλεται η ενθάρρυνση και η ενίσχυση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε επίπεδο κρατών μελών ποιοτικής παραγωγής στο χώρο των βίντεο-ταινιών, του παιδικού κινηματογράφου, της παιδικής τηλεόρασης και του παιδικού θεάτρου.

4.4.2. Προτείνεται να διερευνηθεί από τα αρμόδια κοινοτικά όργανα (Συμβούλιο υπουργών πολιτισμού, παιδείας κ.λπ.) η χρησιμότητα καθιέρωσης ενός ετήσιου φεστιβάλ παιδικού θεάματος με βράβευση παραγωγών παιδικής βίντεο-κασσέτας 1 000 000 παιδικής κινηματογραφικής παραγωγής 1 000 000, παιδικής τηλεοπτικής παραγωγής 1 000 000.

4.4.3. Η χρηματοδότηση της μεταγλώττισης των βραβευμένων έργων με επιμερισμό του κόστους μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δημιουργήσει μια νέα εποχή στο ευρωπαϊκό παιδικό θέαμα και στην παιδική ευρωπαϊκή τηλεόραση η οποία κατακλύζεται σήμερα από κάθε είδους κατώτερης ποιότητας παραγωγές.

4.4.4. Η προτεινόμενη ενίσχυση στο επίπεδο της παραγωγής του παιδικού ευρωπαϊκού θεάματος ασφαλώς θα επηρεάσει θετικά τις εξελίξεις του ευρωπαϊκού εμπορικού ισοζυγίου σ`αυτό τον τομέα. Η εμπορική επιτυχία έργων όπως το Aladdin, Lion King, Pocahontas, αποδεικνύει την οικονομική διάσταση του προβλήματος. Κατά συνέπεια η πρόβλεψη της ενίσχυσης του παιδικού κινηματογράφου μέσω του νέου ειδικού λογαριασμού για την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού κινηματογράφου θα είναι πολλαπλά χρήσιμη.

4.5. Ευρωπαϊκή μουσική ακαδημία για τα παιδιά

Προτείνεται η ίδρυση ευρωπαϊκής μουσικής ακαδημίας για τα παιδιά με στόχο τη βελτίωση της προβολής, της γνώσης και της προώθησης του παιδικού τραγουδιού και της μουσικής σε όλη την Ευρώπη και την ενθάρρυνση της διεθνούς συνεργασίας των τμημάτων μουσικής των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όσον αφορά τις μεθόδους, τις τεχνικές και το υλικό. Η ακαδημία θα μπορούσε να μελετήσει, να συλλέξει και να καταγράψει τον τεράστιο πλούτο της ευρωπαϊκής παράδοσης στον τομέα της παιδικής μουσικής και του παιδικού τραγουδιού, να προαγάγει τη διοργάνωση συναυλιών, ημερίδων εργασίας και ειδικών διεθνών μουσικών εκδηλώσεων (για παράδειγμα, τα Χριστούγεννα ή σε άλλες εορταστικές περιόδους) σε συνεργασία με τις υφιστάμενες ακαδημίες και ορχήστρες και με την υποστήριξη καλλιτεχνών, μουσικοσυνθετών, ορχηστρών και χορωδιών νέων, παιδικών μουσικών συγκροτημάτων και φιλόμουσων νέων στην Ευρώπη.

4.6. Ευρωπαϊκή παιδική τηλεόραση

4.6.1. Η ΟΚΕ ανησυχεί ιδιαιτέρως για τη σύγχυση που προκαλείται από τα μηνύματα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τα οποία επηρεάζουν τα παιδιά και ιδιαιτέρως από τη αύξηση των σκηνών βίας που προβάλλονται και τις βωμολοχίες που χρησιμοποιούνται στην τηλεόραση επηρεάζοντας τον τρόπο σκέψης και την διαπαιδαγώγιση των παιδιών. Η πολιτική που διαπνέει την οδηγία του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989, βάσει της οποίας «είναι αναγκαίο να προβλεφθούν κανόνες που να αφορούν την προστασία της φυσικής, διανοητικής και ηθικής ανάπτυξης των ανηλίκων στα προγράμματα και τις τηλεοπτικές διαφημίσεις είναι αναγκαίο να ολοκληρωθεί μέσω μιας προληπτικής και περισσότερο θετικής προσέγγισης».

4.6.2. Η ενθάρρυνση ιδιωτικών και κρατικών τηλεοπτικών επιχειρήσεων για την προβολή έργων ποιότητας. Η δημιουργία κρατικών θεσμών ανά κράτος μέλος αξιολόγησης και βράβευσης των καλύτερων ζωνών παιδικής τηλεόρασης, και διαμόρφωσης πολιτικής οικονομικών κινήτρων για τη βελτίωση της ποιότητας των προσφερομένων προγραμμάτων π.χ.

4.6.3. Η έλλειψη επαρκών χώρων παιδικής αναψυχής, η έλλειψη επαρκών ελεύθερων χώρων παιχνιδιού στις μεγαλουπόλεις της Ευρώπης 7 είναι λόγοι που καθιστούν την τηλεόραση αναγκαστικά ή και αναπόφευκτη συντροφιά για ένα σημαντικό ποσοστό της νέας ευρωπαϊκής γενιάς. Σ`ένα μεγάλο ποσοστό ευρωπαϊκών οικογενειών ή συσκευή τηλεόρασης έχει περάσει και στο παιδικό υπνοδωμάτιο. Κατά συνέπεια η ενθάρρυνση βελτίωσης της ποιότητας του προσφερόμενου παδικού ονόματος καθίσταται θέμα πρώτης προτεραιότητας. Η ΟΚΕ δεν εγκρίνει τη βία σε προγράμματα τηλεόρασης για παιδιά και νέους και παροτρύνει τους κοινωνικούς και οικονομικούς κύκλους να λάβουν μέτρα κατά των τηλεοπτικών οργανισμών που μεταδίδουν παρόμοιες εκπομπές.

4.7. Αθλητισμός

4.7.1. Η ΟΚΕ κρίνει χρήσιμη τη συνεργασία των υπουργών υπεύθυνων για τον αθλητισμό με σκοπό την ανάπτυξη του μαθητικού και σχολικού αθλητισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως επίσης την καλλιέργεια του λαϊκού αθλητισμού και τον αθλητισμό στους εργασιακούς χώρους. Η στροφή του ενδιαφέροντος της νεολαίας από την κατεύθυνση του παθητικού θαυμασμού των ειδώλων του πρωταθλητισμού, των ειδώλων του αθλητικού star system, στην αγάπη της άθλησης της άσκησης, σε ατομικά ή ομαδικά αθλήματα θα είναι πολλαπλά χρήσιμη για την ευρωπαϊκή νεολαία.

4.7.2. Τα πολλαπλασιαζόμενα φαινόμενα τοπικιστικού και εθνικιστικού αθλητικού χουλιγκανισμού επιβάλλουν μια προσεκτική θεώρηση της αθλητικής κουλτούρας και πολιτικής. Το πρόβλημα της βίας στον αθλητισμό πρέπει να αντιμετωπιστεί με ειδικά και συγκεκριμένα μέτρα στο χώρο του αθλητισμού αλλά και του ποινικού δικαίου.

4.7.3. Η κυριαρχία του μοντέλου της μαζικής φανατικής οπαδοποίησης αντί της άθλησης και μια επικίνδυνη πραγματικότητα που παίρνει πανευρωπαϊκές διαστάσεις τροφοδοτεί και αναπαράγει την ομαδική βία, την ομαδική αντιπαράθεση και σε άλλα επίπεδα της κοινωνικής ζωής.

4.7.4. Η καλλιέργεια και η εμπέδωση υγιεινών προτύπων, διατροφής και διαβίωσης δεν θα προκύψει ως αποτέλεσμα ηθικολογικής διαφήμισης που θα στοχεύει, ενήλικες αλλά ως αποτέλεσμα θετικών εμπειριών στην παιδική ηλικία μέσα απ`τη χαρά του αθλητικού παιχνιδιού στην πρώϊμη παιδική ηλικία μέσα από την καλλιέργεια προτύπων αθλητικής υγιεινής ζωής.

4.8. Παιδιά με ειδικές ανάγκες

Ο συνηθισμένος τρόπος αντιμετώπισης των παιδιών με ειδικές ανάγκες στηρίζεται στις έννοιες του «συγκριτικού μειονεκτήματος» και της «φιλανθρωπίας». Η κατάσταση πρέπει να αλλάξει και η «αδυναμία» πρέπει να θεωρηθεί ως μια πιθανή πηγή απόκτησης ικανοτήτων και ευαισθησιών που άλλα παιδιά αδυνατούν φυσιολογικά να αποκτήσουν. Τα προγράμματα και οι δράσεις της ΕΕ στον τομέα αυτό πρέπει να διαπνέονται από ένα θετικό πνεύμα. Ένα άλλο σοβαρό θέμα είναι ότι η πολιτιστική ανάπτυξη πρέπει να είναι βατή σε μεγαλύτερο βαθμό για παιδιά με μειονεξίες, π.χ. βιβλία πρέπει να διατίθενται γραμμένα με το σύστημα Braille.

4.9. Πολιτιστικός τουρισμός για τα παιδιά

Το ισχύον πρότυπο του μαζικού τουρισμού δεν διευκολύνει την αμοιβαία κατανόηση των παιδιών με διαφορετική πολιτιστική ταυτότητα ούτε και τα βοηθά να εκτιμήσουν τις πλούσιες παραδόσεις και την πολυμορφία της Ευρώπης. Τα παιδιά της Ευρώπης θα μπορούσαν να αναπτύξουν τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης φιλικών και πολιτιστικών σχέσεων σε περίπτωση που θα είχαν περισσότερες δυνατότητες να συναντηθούν, να αλληλοσυναναστραφούν και να απολαύσουν την αμοιβαία φιλοξενία «χωρίς σύνορα». Πρέπει να ενθαρρυνθούν και να προαχθούν πολύ περισσότερο οι διεθνείς ανταλλαγές μεταξύ οικογενειών, οι διεθνείς παιδικές κατασκηνώσεις και οι συνδυασμένες διακοπές παιδιών διαφόρων εθνικοτήτων.

4.10. Επέκταση του προγράμματος Raphael

4.10.1. Για τη διασφάλιση και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς ιδιαίτερα σε τομείς πέραν των αρχαιολογικών χώρων, μουσείων, των αρχείων, και τύπων μνήμης. Εργαστήρια παραδοσιακών τεχνών, λαογραφικά μουσεία, σχολές λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Το σκέλος επίσης της αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να ενθαρρύνει αναβίωση παραδοσιακών τεχνών.

4.10.2. Για παράδειγμα η δημιουργία ενός εργαστηρίου ευρωπαϊκής παραδοσιακής ναυπηγικής στην Ελλάδα σ`ένα από τα νησιά που διατηρούν-πυρήνες επιβίωσης παραδοσιακής ναυπηγικής. Η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού εργαστηρίου κατασκευής παραδοσιακών μουσικών οργάνων στη Βιέννη, ένα εργαστήριο παραδοσιακής-αρχιτεκτονικής στη Μάλτα. Τέτοιου είδους λύσεις μπορούν να αποτελέσουν εκτός παραγωγικής απασχόλησης, μπορούν να ενταχθούν και να στηρίζουν πανευρωπαϊκά προγράμματα μορφωτικού τουρισμού, εκπαιδευτικά προγράμματα νέων, προγράμματα ανταλλαγών νέων. Ο θεσμός του Ευρωπαϊκού και πανανθρώπινου μουσείου παιχνιδιών μπορεί να αποτελέσει ένα θεσμό που θα καλλιεργεί μ`έναν ευχάριστο τρόπο το ενδιαφέρον των παιδιών της Ευρώπης στην ιστορία, το πολιτιστικό παρελθόν της Ευρώπης και επί μέρους λαών. Ένας τέτοιος θεσμός μπορεί να αναπτυχθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να δημιουργήσει ένα μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας. Ένας τέτοιος θεσμός λειτουργεί ήδη στην Αθήνα.

4.10.3. Για την οικονομικότερη ενεργοποίηση τέτοιων πρωτοβουλιών μπορούν να αξιοποιούνται φορείς που διαθέτουν την αναγκαία υποδομή. Ένα πανεπιστήμιο, μια μουσική ακαδημία, ένας δήμος.

4.11. Πρόγραμμα για την καταπολέμηση της πολιτικής αδιαφορίας και την ενίσχυση της συμμετοχής στους θεσμούς

4.11.1. Η απομάκρυνση της νέας γενιάς από την ενεργό ανάμειξη στα κοινά αποτελεί κίνδυνο για το μέλλον της δημοκρατίας στην Ευρώπη. Η ενθάρρυνση της οργανωμένης συμμετοχής και δράσης της νεολαίας, στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της αφ`ενός και των προβλημάτων της κοινωνίας γενικότερα είναι επιβεβλημένη τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών μελών.

4.11.2. Για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να θεσμοθετήσει βραβείο για το καλύτερο πρόγραμμα αντιμετώπισης των ναρκωτικών μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνικών συμβουλίων νεολαίας. Επίσης οι κυβερνήσεις των κρατών μελών και τα υπουργεία τα αρμόδια για την νεολαία είναι χρήσιμο να ενθαρρυνθούν να επιχειρήσουν ένα συναγωνισμό δημιουργικής συμμετοχής και προσφοράς μεταξύ των οργανώσεων νεολαίας σε επίπεδο κράτους μέλους για την αντιμετώπιση προβλημάτων, όπως η συμμετοχή της νέας γενιάς στους θεσμούς, την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, την καλύτερη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών, οικογένειας και κοινωνίας.

4.12. Προαγωγή της ανοχής και της κατανόησης

4.12.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη σύνοδο της 9ης, 10ης Δεκεμβρίου του 1994 (ΕΣΣΕΝ) τόνισε τη μεγάλη σημασία που έχει για την Ευρωπαϊκή Ένωση η καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας για τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ειρηνικής συνύπαρξης όλων των πολιτών της Ευρώπης.

4.12.2. Το Συμβούλιο της Ευρώπης διοργάνωσε πανευρωπαϊκή εκστρατεία εναντίον του ρατσισμού στις 21-26 Μαρτίου 1994.

4.12.3. Η ΟΚΕ κρίνει σημαντικά και επίκαιρα τα συμπεράσματα του σεμιναρίου που χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και διοαργανώθηκε στο Leeds του Ηνωμένου Βασιλείου το 1989 για την αντιμετώπιση του ρατσισμού στο ευρωπαϊκό σύστημα παιδικών σταθμών.

4.12.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρατσισμός μπορεί να αντιμετωπισθεί μέσα από τη σωστή διαπαιδαγώγηση στην διάρκεια της παιδικής ηλικίας, μέσα από το παιχνίδι, το παραμύθι, το παιδικό θέατρο, τον κινηματογράφο, μέσα από τα πρότυπα συμπεριφοράς, τους ρόλους που προσφέρονται στα παιδιά της Ευρώπης.

4.13. 1996: Ευρωπαϊκό έτος της δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης

4.13.1. Για την επιτυχία του προγράμματος χρειάζεται ένα πολιτιστικό κλίμα αγάπης προς τη γνώση και τη μάθηση. Ένα σχολείο που θα δημιουργεί θετικές εμπειρίες, μια οικογένεια που θα ενισχύει αυτές τις εμπειρίες.

4.13.2. Η καθιέρωση του 1996 ως έτους δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης επιχειρεί μια βαθύτατη αλλαγή στη σχέση του μέσου Ευρωπαίου και ιδιαίτερα του νέου με τη γνώση, την εκπαίδευση, την κατάρτιση.

4.13.3. Ο Ευρωπαίος νέος έρχεται σε επαφή με την μαθησιακή δοκιμασία στη στοιχειώδη εκπαίδευση, μια εμπειρία που θα συνεχιστεί στη μέση εκπαίδευση. Οι εμπειρίες αυτές είναι καθοριστικές για τη μελλοντική σχέση του νέου με την διαβίου εκπαίδευση και κατάρτιση.

4.13.4. Όταν παρατηρείται το φαινόμενο της μείωσης των ικανοτήτων ανάγνωσης και λύσης αριθμητικών ασκήσεων σε παιδιά ηλικίας 8-9 ετών. Όταν ο μαθητής πηγαίνει στο σχολείο επειδή πρέπει όχι επειδή του αρέσει, όταν ο αριθμός των παιδιών που αποβάλλονται από το σχολείο αυξάνει, τότε κρίνεται χρήσιμο να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη σε προσπάθειες βελτίωσης της αποδοχής και της απόδοσης των σχολείων τους.

4.13.5. Το ερώτημα είναι αν το μοντέλο του Ευρωπαϊκού Σχολείου της Κοινωνίας των Πληροφοριών θα παραμείνει το ίδιο με το μοντέλο του Ευρωπαϊκού Σχολείου της Βιομηχανικής Επανάστασης.

4.13.6. Όταν είναι παραδεκτό ότι για την Ευρωπαϊκή Ανταγωνιστικότητα «απαιτείται πιο εκπαιδευμένο, πιο προσαρμόσιμο και δημιουργικό εργατικό δυναμικό για να στηρίζει τις αλλαγές στην οργάνωση της παραγωγής» τότε το ερώτημα είναι εάν το κυρίαρχο μοντέλο της Ευρωπαϊκής εκπαίδευσης και κατάρτισης μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες αυτές αλλά και

- στο απαιτούμενο ήθος της εργασίας,

- στο ήθος της εργοδοσίας,

- στο ήθος της καθημερινής συμπεριφοράς,

- στα πρότυπα συμπεριφοράς στο σπίτι και την εργασία,

- στα πρότυπα κατανάλωσης,

- στα πρότυπα αναψυχής και διασκέδασης,

- στις αξίες και στη συμπεριφορά στις σχέσεις του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τη φύση,

- στη στάση απέναντι στη μάθηση, τη γνώση, την ομορφιά,

- στην ικανότητα επικοινωνίας και διαλόγου

στοιχεία που εμπεδώνονται στην παιδική ηλικία και ενυπάρχουν στον πολιτισμό που καθορίζει τη συνείδηση αυτής της ηλικίας.

4.14. Προαγωγή της συνεργασίας

Η ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική για τα παιδιά θα μπορούσε να στηριχθεί σε πολλά από τα σημεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως καθώς επίσης και σε μια περισσότερο δυναμική και επικεντρωμένη στα παιδιά συνεργασία των γονέων, των δημόσιων αρχών, των κοινωνικών οργανώσεων, των οικονομικών και των κοινωνικοεπαγγελματικών κύκλων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988 και ΕΕ αριθ. C 62 της 26. 3. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 62 της 26. 3. 1990, σημείο 1.4.1.

() ΕΕ αριθ. C 62 της 26. 3. 1990, σημείο 1.4.2.

() ΕΕ αριθ. C 102 της 24. 4. 1995.

() ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992.

() ΕΕ αριθ. L 123 της 8. 5. 1992, σ. 16.