ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις κοινές επιχειρήσεις των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών το 2010 /* COM/2012/0190 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις κοινές επιχειρήσεις των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών το 2010 1. Εισαγωγή Οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες αποτελούν έναν καινοτόμο τρόπο υλοποίησης των συμπράξεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη βιομηχανική έρευνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εφαρμόστηκαν δοκιμαστικά κατά την περίοδο 2007-2008 στο πλαίσιο του εβδόμου προγράμματος πλαισίου[1] σε πέντε στρατηγικούς τομείς - αεροναυπηγική και αερομεταφορές (πρωτοβουλία Clean Sky («Καθαρός ουρανός»)), δημόσια υγεία (πρωτοβουλία για τα καινοτόμα φάρμακα), τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου (πρωτοβουλία για τις κυψέλες καυσίμου και το υδρογόνο), ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής (πρωτοβουλία ARTEMIS) και νανοηλεκτρονική (πρωτοβουλία ENIAC (Γνωμοδοτικό Συμβούλιο για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία στη Νανοηλεκτρονική))[2]. Δίνοντας στις επιχειρήσεις, στην ερευνητική κοινότητα και στην ΕΕ τη δυνατότητα να καθορίσουν κοινά θεματολόγια έρευνας και να επενδύσουν σε μεγάλης κλίμακας πολυεθνικές ερευνητικές δραστηριότητες, ιδίως σε καιρούς παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης, οι ΚΤΠ αποτελούν σημαντική ευκαιρία για την Ευρώπη προκειμένου να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της με βάση τις αρχές της επιστημονικής αριστείας, της διαφάνειας και της καινοτομίας. Η ετήσια έκθεση με αντικείμενο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις κοινές επιχειρήσεις των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών (εφεξής «οι ΚΕ των ΚΤΠ») εκπονήθηκε κατ’εφαρμογή του άρθρου 11 παράγραφος 1 κάθε επιμέρους κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση των ΚΤΠ, το οποίο ορίζει ότι «η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από την κοινή επιχείρηση της [επωνυμία της ΚΤΠ]. Η έκθεση περιέχει τις λεπτομέρειες της εφαρμογής, μεταξύ άλλων τον αριθμό των υποβαλλόμενων προτάσεων, τον αριθμό των προτάσεων που επιλέγονται για χρηματοδότηση, το είδος των συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, και στατιστικά στοιχεία ανά χώρα». Η νομική βάση προβλέπει επίσης την υποχρέωση να συμπεριληφθούν, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης που διενεργεί ο αξιολογητής τεχνολογιών, όπου προσδιορίζονται ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος και τα οφέλη των συνολικών αποτελεσμάτων της κοινής επιχείρησης Clean Sky[3]. Δεδομένου ότι η πρώτη αξιολόγηση αναμενόταν στα τέλη του 2011, η παρούσα έκθεση παρουσιάζει επισκόπηση των προπαρασκευαστικών εργασιών όσον αφορά τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του συστήματος αξιολογητή τεχνολογίας που εφαρμόστηκε το 2010. Η παρούσα έκθεση αποτελεί το δεύτερο αυτοτελές έγγραφο που παρέχει πληροφορίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις ΚΕ των ΚΤΠ από την ίδρυσή τους. Οι δραστηριότητες των κοινών επιχειρήσεων το 2008 συμπεριελήφθησαν στη γενική «Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2008»[4] και συγκεκριμένα προσαρτήθηκαν στο «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής»[5] που επισυνάπτεται στην έκθεση. Αργότερα, αποφασίστηκε να αλλάξει το εύρος της έκθεσης και να διαχωρισθεί η περιγραφή των δραστηριοτήτων των ΚΕ των ΚΤΠ από τις γενικές δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης της Επιτροπής. Η πρώτη αυτοτελής έκθεση για τις δραστηριότητες των ΚΕ των ΚΤΠ το 2009[6] εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 2011. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες προκειμένου να παρουσιάσουν σε εύθετο χρόνο τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων των ΚΕ των ΚΤΠ κατά το επόμενο έτος, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο της παρούσας έκθεσης, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Η παρούσα «Ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις κοινές επιχειρήσεις των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών το 2010» εκπονήθηκε μετά τις πρώτες ενδιάμεσες αξιολογήσεις των κοινών επιχειρήσεων που προβλέπονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 των σχετικών κανονισμών του Συμβουλίου. Λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις των εμπειρογνωμόνων που διατυπώθηκαν στις ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης και την απάντηση της Επιτροπής[7], καθώς και τις ειδικές δράσεις που σχεδιάστηκαν από τις ΚΤΠ σύμφωνα με τις εν λόγω συστάσεις. Βασίσθηκε επίσης και στη γνώμη του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που περιλαμβάνεται στις εκθέσεις για τους ετήσιους λογαριασμούς των ΚΕ των ΚΤΠ για το οικονομικό έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2010[8]. Η έκθεση αρχίζει με μια σύντομη παρουσίαση των κοινών επιχειρήσεων των ΚΤΠ, συνοψίζει τα κυριότερα επιτεύγματά τους το 2010 και περιγράφει τους τομείς που επιδέχονται βελτίωση στο μέλλον. Συνοδεύεται από το «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής» που περιλαμβάνει κυρίως στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις ερευνητικές δραστηριότητες των κοινών επιχειρήσεων των ΚΤΠ κατά τη διάρκεια του έτους, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 των σχετικών κανονισμών του Συμβουλίου. 2. Οι ΚΕ των ΚΤΠ με μια ματια Οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες συστάθηκαν με τη μορφή κοινών επιχειρήσεων βάσει του άρθρου 187 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρώην άρθρο 171 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας) το οποίο προβλέπει ότι «η Ένωση μπορεί να δημιουργεί κοινές επιχειρήσεις ή οποιαδήποτε άλλη αναγκαία υποδομή για την καλή εκτέλεση των προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ένωσης». Συστάθηκαν ως «κοινοτικοί φορείς» κατά την έννοια του άρθρου 185 του δημοσιονομικού κανονισμού της ΕΕ[9]. Η εισαγωγή των ΚΕ των ΚΤΠ στο Έβδομο Πρόγραμμα Πλαίσιο (7ο ΠΠ) αποτέλεσε σημαντική καινοτομία, καθώς έχουν κύριο στόχο τη στήριξη βασικών τομέων όπου η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη μπορούν να συμβάλλουν στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και ποιότητα ζωής, αλλά στους οποίους τα παραδοσιακά μέσα του προγράμματος πλαισίου δεν είναι κατάλληλα[10]. Σύμφωνα με το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» του 7ου ΠΠ συστάθηκαν πέντε ΚΕ των ΚΤΠ την περίοδο 2007-2008, για περιορισμένο χρόνο, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017: (1) Η ΚΕ «Αεροναυπηγική και αερομεταφορές» (Clean Sky) με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής αεροναυπηγικής βιομηχανίας με παράλληλη μείωση των εκπομπών και του θορύβου, η οποία συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 71/2008 της 20ής Δεκεμβρίου 2007· (2) Η ΚΕ «Πρωτοβουλία για καινοτόμα φάρμακα» (ΠΚΦ) με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης καλύτερων και ασφαλέστερων φαρμάκων για τους ασθενείς, η οποία συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2008 της 20ής Δεκεμβρίου 2007· (3) Η ΚΕ «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» (ΚΚΥ) με σκοπό την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της προσφοράς τεχνολογιών υδρογόνου και κυψελών καυσίμου, η οποία συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 521/2008 της 30ής Μαΐου 2008· (4) Η ΚΕ «Ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής» (AΡΤΕΜΙΣ) με σκοπό να βοηθήσει την ευρωπαϊκή βιομηχανία να εδραιώσει και να ενισχύσει την παγκόσμια υπεροχή της στις ενσωματωμένες τεχνολογίες πληροφορικής, η οποία συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 74/2008 της 20ής Δεκεμβρίου 2007· (5) Η ΚΕ «Τεχνολογία νανοηλεκτρονικής» (ENIAC) με σκοπό να επιτευχθεί πολύ υψηλό επίπεδο μικρογράφησης που απαιτείται για τα νανοηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία επόμενης γενιάς, η οποία συστάθηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 72/2008 της 20ής Δεκεμβρίου 2007. Για την επίτευξη των στόχων τους οι κοινές επιχειρήσεις επιλέγουν έργα στο πλαίσιο ετήσιων ανοικτών ανταγωνιστικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, ακολουθώντας διαδικασία υποβολής και αξιολόγησης ενός ή δύο σταδίων. Παρέχουν χρηματοδότηση σε συνεργατικά έργα και δράσεις συντονισμού και στήριξης. Οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που προκήρυξε η ΚΕ Clean Sky είναι περισσότερο εξειδικευμένες λόγω του πεδίου εφαρμογής τους, της μικρότερης διάρκειάς τους και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων, και πρέπει να έχουν υψηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ετοιμότητας. Ως εκ τούτου, η ΚΕ Clean Sky δημοσιεύει περισσότερες της μίας προσκλήσεις ετησίως. Έως ότου αποκτήσουν αυτονομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως συνιδρυτικό μέλος, ήταν υπεύθυνη για τη σύσταση και την αρχική λειτουργία των ΚΕ των ΚΤΠ. Η Επιτροπή εκχώρησε στις κοινές επιχειρήσεις αυτονομία, όταν αυτές θέσπισαν το νομικό και οικονομικό τους πλαίσιο, επιδεικνύοντας ικανότητα εκτέλεσης του προϋπολογισμού τους. Οι ΚΕ ARTEMIS, ΠΚΦ και Clean Sky απέκτησαν επίσημα την αυτονομία τους τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 2009 και κατόπιν ακολούθησαν η ENIAC τον Μάιο και η ΚΚΥ τον Νοέμβριο του 2010. Συνεπώς, το 2010 ήταν το πρώτο έτος πλήρους αυτόνομης λειτουργίας των περισσοτέρων ΚΕ των ΚΤΠ. 3. Τα κυριότερα επιτεύγματα το 2010 Μετά τον σχετικά αργό ρυθμό της έναρξης λειτουργίας των ΚΕ των ΚΤΠ, σε κάποιο βαθμό λόγω των περιορισμών του ισχύοντος νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου για τον «κοινοτικό φορέα»[11], το 2010 οι πέντε κοινές επιχειρήσεις κατέδειξαν ότι το νέο επιχειρηματικό μοντέλο έρευνας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα υπόσχεται επιτυχία. Οι δραστηριότητες των ΚΤΠ που δρομολογήθηκαν και βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη αναγνωρίστηκαν ως αποτελεσματικές γενικά και υψηλής ποιότητας σύμφωνα με τα συμπεράσματα των πρώτων ενδιάμεσων αξιολογήσεων των κοινών επιχειρήσεων που διενεργήθηκαν το 2010 (Απρίλιος 2011 για την ΚΕ ΚΚΥ). 3.1. Επιχειρησιακές δραστηριότητες Το 2010 οι πέντε ΚΕ των ΚΤΠ επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στη διαχείριση των οικείων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων – ολοκληρώνοντας τις διαπραγματεύσεις, την υπογραφή των συμφωνιών επιχορήγησης και τη δρομολόγηση των έργων που προέκυψαν από τις προσκλήσεις του 2008 και του 2009, καθώς και την προκήρυξη των προσκλήσεων του 2010, την αξιολόγηση και επιλογή των προτάσεων που προκρίθηκαν και, για ορισμένες ΚΤΠ, την έναρξη της διαδικασίας διαπραγμάτευσης. Οι κοινές επιχειρήσεις ασχολήθηκαν επίσης με την προετοιμασία των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για το 2011: με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από προηγούμενες προσκλήσεις και τις διαβουλεύσεις με διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, προέβησαν σε προσδιορισμό των θεμάτων των επόμενων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Όλες οι ΚΕ των ΚΤΠ σημείωσαν επιτυχία καθώς κατάφεραν να προσελκύσουν μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων από χώρες της Ευρώπης και από συνδεδεμένες με το 7ο ΠΠ χώρες. Συνολικά, σημαντικός αριθμός ΜΜΕ συμμετέσχε στην σύνταξη των προτάσεων. Υπήρξαν, ωστόσο, ορισμένα εμπόδια τα οποία οι ΚΤΠ έπρεπε να ξεπεράσουν προκειμένου να μπορέσουν να συμμετάσχουν οι ΜΜΕ στις ερευνητικές δραστηριότητές τους. Όσον αφορά τα τρέχοντα έργα, σύμφωνα με τις αρχικές παρατηρήσεις, είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις προσδιορισθείσες προτεραιότητες των ερευνητικών θεματολογίων των ΚΕ των ΚΤΠ και είναι συμπληρωματικά ως προς τις άλλες δραστηριότητες του 7ου ΠΠ στον ίδιο τομέα, χωρίς επικάλυψη ή επανάληψή τους. Αυτό διασφαλίστηκε με τακτικούς ελέγχους. Ταυτόχρονα, τα εν εξελίξει έργα σημείωσαν ικανοποιητική τεχνική πρόοδο σύμφωνα με τις διαφορετικές βιομηχανικές στρατηγικές υλοποίησης. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις ερευνητικές δραστηριότητες των ΚΕ των ΚΤΠ το 2010, τα είδη των υποψηφίων, τη συμμετοχή των ΜΜΕ, τις στατιστικές ανά χώρα και τα ποσά της χρηματοδότησης στις προσκλήσεις περιλαμβάνονται στο «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής» που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση. Κατά τη διάρκεια του 2010 οι περισσότερες από τις κοινές επιχειρήσεις προέβησαν σε αναθεώρηση των στρατηγικών εγγράφων και επικαιροποίηση των ερευνητικών προτεραιοτήτων θέτοντας τις βάσεις, ώστε τα θέματα των προσκλήσεων να αντανακλούν τις επιστημονικές προόδους και την εξέλιξη των αναγκών των διαφόρων επιχειρήσεων. Η ΚΕ Clean Sky διενήργησε εκτίμηση των περιβαλλοντικών στόχων της, όπως ορίστηκαν αρχικά στην τεχνική πρότασή της[12]. Το αποτέλεσμα της εν λόγω επαναξιολόγησης επιβεβαίωσε σε μεγάλο βαθμό την καταλληλότητα των αρχικών στόχων της ΚΕ Clean Sky. Τα προγράμματα εργασίας των προγραμμάτων επίδειξης ολοκληρωμένης τεχνολογίας (ΠΕΟΤ) και τα συναφή θέματα των προσκλήσεων αναθεωρήθηκαν επίσης με βάση αυτά τα επικαιροποιημένα στοιχεία. Η ΠΚΦ έλαβε υπόψη της τη σύσταση παραγόντων του κλάδου της, η οποία περιελήφθη επίσης στην πρώτη ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης και εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να δρομολογήσει μια σειρά πρωτοβουλιών για μεγάλα έργα και να εφαρμόσει την προσέγγιση «Think Big» (Να σκέφτεστε μεγαλόπνοα) στη διαμόρφωση των θεμάτων των προσκλήσεών της. Η ΚΚΥ ανέλαβε ειδικές δράσεις για να υπερνικηθούν οι περιορισμοί που συνδέονται με την αρχή της νομισματικής αντιστοιχίας και τα ποσοστά χρηματοδότησης που θεωρούνται κύριος παράγοντας κινδύνου για τις επιχειρησιακές δραστηριότητές της. Η ΑΡΤΕΜΙΣ ξεκίνησε τις εργασίες της και η ENIAC επεξεργάστηκε μια νέα μορφή για τα ερευνητικά θεματολόγιά της, ώστε να συμβαδίζουν με τις νέες τάσεις και την ταχεία εξέλιξη στους οικείους τομείς. 3.2. ΚΕ Clean Sky: αξιολογητής τεχνολογίας Ο αξιολογητής τεχνολογίας αποτελεί τον πυρήνα της Clean Sky και αποσκοπεί στην εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν με τη στήριξή της. Ο αξιολογητής τεχνολογίας ανέκαμψε μετά τις καθυστερήσεις που σημειώθηκαν το 2009 και το 2010 όλες οι ενότητες εργασίας ήταν ενεργές. Η πρώτη εκτίμηση του αξιολογητή τεχνολογίας προγραμματίστηκε να γίνει μέσω μοντελοποίησης του συστήματος αερομεταφορών, συγκρίνοντας δύο σενάρια - με και χωρίς τη συμμετοχή της Clean Sky. Προγραμματίστηκε για τα τέλη του 2011. Τα αποτελέσματα της εκτίμησης θα περιληφθούν στις επόμενες εκθέσεις της Επιτροπής. 3.3. Διοικητικές δραστηριότητες Μετά τη δυσκίνητη αλλά επιτυχημένη σύσταση και έναρξη λειτουργίας των πέντε κοινών επιχειρήσεων οι AΡΤΕΜΙΣ, ΠΚΦ και Clean Sky ανέπτυξαν σταδιακά το δικό τους νομικό και οικονομικό πλαίσιο και, από τα τέλη του 2009, η Επιτροπή τους εκχώρησε αυτονομία. Συνεπώς, το 2010 ήταν το πρώτο έτος αυτόνομης λειτουργίας των εν λόγω οντοτήτων. Ακολουθώντας παρόμοια πορεία, το 2010, η ENIAC και η ΚΚΥ επικεντρώθηκαν στην ολοκλήρωση της σύστασης της διοίκησής τους και των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου, καθώς και στην επεξεργασία των οικείων διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου. Επειδή οι εν λόγω κοινές επιχειρήσεις συμμορφώνονταν προς τα κριτήρια αυτονομίας, η Επιτροπή τους εκχώρησε επίσης διοικητική και επιχειρησιακή αυτονομία. Ένα από τα κύρια καθήκοντα των κοινών επιχειρήσεων το 2010 ήταν η ανάπτυξη των εσωτερικών συστημάτων και διαδικασιών τους, στηρίζοντας την επιτυχή υλοποίηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων τους. Οι διαδικασίες της Clean Sky αναλύθηκαν και χαρτογραφήθηκαν, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την εκπόνηση ενός εγχειριδίου ποιότητας και ενός εγχειριδίου για τις χρηματοπιστωτικές διαδικασίες. Πραγματοποιήθηκε αναθεώρηση της οργανωτικής δομής της ΚΕ ΠΚΦ, προκειμένου να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προσδοκίες των ενδιαφερομένων μερών. Παρόμοιες δραστηριότητες αναθεώρησης και αναβάθμισης πραγματοποιήθηκαν και στις άλλες ΚΤΠ. Ένα σημαντικό θέμα που ανέκυψε σε αυτό το πλαίσιο ήταν η ανάπτυξη κύριων δεικτών επιδόσεων. Μεταξύ των πέντε ΚΕ των ΚΤΠ, έως τα τέλη του 2010, μόνο οι ΚΚΥ και ENIAC είχαν εφαρμόσει ποσοτικούς δείκτες. Η Clean Sky, η ΠΚΦ και η AΡΤΕΜΙΣ σχεδίασαν τους δείκτες τους, αλλά η ολοκλήρωσή τους αναμενόταν το επόμενο έτος. Επιπλέον, ως αυτόνομοι φορείς, οι κοινές επιχειρήσεις έπρεπε να αποφασίσουν για τις οιείες διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου. Η Clean Sky, η ΠΚΦ και η ΚΚΥ δημιούργησαν δική τους ομάδα εσωτερικού ελέγχου και διόρισαν εσωτερικούς ελεγκτές. Η ΑΡΤΕΜΙΣ και η ENIAC επέλεξαν η εν λόγω δραστηριότητα να ασκείται από την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου (ΥΕΕ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για τις περισσότερες ΚΤΠ οι θέσεις κλειδιά του προσωπικού είχαν ήδη στελεχωθεί πριν από το 2010 και οι προσλήψεις για τις υπόλοιπες θέσεις βρισκόταν στο τελικό στάδιο. Το 2010 οι οντότητες προσέλαβαν προσωπικό σύμφωνα με τα οικεία σχέδια πολιτικής προσωπικού. Έχει σημασία να σημειωθεί ότι στο τέλος του έτους οι ΚΕ των ΚΤΠ, σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατέληξαν σε κοινή διαδικασία σύναψης συμβάσεων για τη νέα έδρα των γραφείων τους. Τον Ιανουάριο του 2011 μετακόμισαν στα νέα τους γραφεία, στο κτίριο White Atrium στις Βρυξέλλες. Όσον αφορά τις οικείες δραστηριότητες επικοινωνίας, η Clean Sky και η ENIAC ενέκριναν μια στρατηγική επικοινωνίας και διάδοσης, η οποία έχει συμπεριληφθεί στο θεματολόγιο των άλλων κοινών επιχειρήσεων ως προτεραιότητα για το 2011. Συνολικά, κατά τη διάρκεια του έτους, οι ΚΕ των ΚΤΠ επικεντρώθηκαν στην προώθηση των δραστηριοτήτων τους μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών και στη διατήρηση των σχέσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη μέσω διαφόρων εκδηλώσεων – ενημερωτικών ημερίδων, συναντήσεων εργασίας, συναντήσεων και συνεδρίων. Οι σχέσεις με τα μέσα ενημέρωσης διατηρήθηκαν· δημοσιεύθηκαν διάφορα δελτία τύπου για τα κύρια θέματα έρευνας. Οι ΚΤΠ ασχολήθηκαν επίσης με τη βελτίωση της εικαστικής ταυτότητάς τους και τον επανασχεδιασμό των ιστοτόπων τους, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο για την προκήρυξη προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, την ανταλλαγή πληροφοριών και την παροχή πληροφοριών για τις τελευταίες εξελίξεις στους αντίστοιχους κλάδους. Η συνεργασία με τρίτους είχε μεγάλη σημασία για την αναγνώριση των ΚΕ των ΚΤΠ ως οντοτήτων παγκόσμιας ακτινοβολίας. Παραδείγματος χάριν, η ΚΚΥ ανέπτυξε στενή διεθνή συνεργασία με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και τη Δημοκρατία της Κορέας. Η Clean Sky διατηρεί στενούς δεσμούς με την κοινή επιχείρηση SESAR η οποία μελετά τις τεχνολογίες διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας, εναρμονιζόμενη με την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Ενιαίο Ουρανό. Η ΑΡΤΕΜΙΣ ενίσχυσε τη συνεργασία της με την ομάδα εργασίας ΑΡΤΕΜΙΣ-ΙΑ και το πρόγραμμα πόλων ITEA-2 του EUREKA. 4. Προοπτικέσ και προκλήσεισ για το μέλλον Οι πρώτες ενδιάμεσες αξιολογήσεις των κοινών επιχειρήσεων πραγματοποιήθηκαν όπως είχε προγραμματιστεί έως τα τέλη του 2010 (τον Απρίλιο του 2011 για την ΚΕ ΚΚΥ) και κάλυψαν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των εργασιών τους και αξιολόγησαν την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων που είχαν τεθεί. Το συνολικό αποτέλεσμα των αξιολογήσεων είναι θετικό, επιβεβαιώνοντας τις καλές προοπτικές για την επίτευξη των σκοπών των ΚΕ των ΚΤΠ. Δεδομένου ότι οι κοινές επιχειρήσεις έχουν μόλις τώρα αποκτήσει πλήρη αυτονομία, πρέπει να παρέλθει μια περίοδος μερικών ετών εδραίωσης πριν καταστεί δυνατή η αξιολόγηση των πραγματικών οφελών. Παρ’όλα αυτά, η σημασία της διατομεακής συνεργασίας στη χάραξη της κύριας στρατηγικής θεωρείται εξαιρετικά σημαντική. Στην περίπτωση της ΚΕ ΚΚΥ, για παράδειγμα, όπου εντοπίζονται πολλοί συγκεκριμένοι φραγμοί εισόδου στην αγορά, οι βιομηχανικοί εταίροι ήταν πολύ αποτελεσματικοί στη διοργάνωση της αντικειμενικής εκτίμησης των δυνατοτήτων της αγοράς σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Η σταθερή κατανομή κονδυλίων έχει επίσης στηρίξει τη δέσμευση των επιχειρήσεων - ιδίως των ΜΜΕ - σε μια εποχή που τα κονδύλια του ΠΠ θα μπορούσαν εύκολα να έχουν εκτραπεί σε ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Το 2011 οι πέντε κοινές επιχειρήσεις έπρεπε να παρακολουθήσουν την εφαρμογή των εν εξελίξει δραστηριοτήτων και να δρομολογήσουν τις επόμενες φάσεις των έργων, καθώς και να προετοιμάσουν και να προκηρύξουν τις μελλοντικές προσκλήσεις. Τα θέματα των προσκλήσεων έπρεπε να καθοριστούν με βάση αναθεωρημένα ερευνητικά θεματολόγια και να ληφθούν υπόψη οι δυνάμεις της αγοράς και ο γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης της τεχνολογίας στους κλάδους τους. Όπως συνιστά το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και οι εμπειρογνώμονες με τις πρώτες ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης, οι φορείς στους οποίους σημειώθηκαν οι αρχικές καθυστερήσεις κατά την έναρξη των δραστηριοτήτων τους, όπως η Clean Sky, πρέπει να ανακάμψουν γρήγορα προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του χρόνου πληρωμών στους δικαιούχους και στη βελτίωση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, η οποία θεωρήθηκε συνολικά χαμηλή σε όλες τις ΚΕ των ΚΤΠ το 2010. Οι ΚΕ των ΚΤΠ έπρεπε να ενθαρρύνουν περαιτέρω την ευρεία συμμετοχή των επιχειρηματικών και ακαδημαϊκών εταίρων, ιδίως των ΜΜΕ, στις ερευνητικές δραστηριότητές τους. Χρειάστηκε να αρθούν οι φραγμοί για τις ΜΜΕ, όπου αυτοί υπήρχαν. Η ΠΚΦ είχε εντάξει στο θεματολόγιό της την ανάπτυξη μεθοδολογίας για συνεισφορά σε είδος και υπολογισμό των έμμεσων δαπανών, και η ΚΚΥ δρομολόγησε ήδη διαδικασία έγκρισης της αύξησης των ποσοστών χρηματοδότησης, τα οποία ήταν πολύ χαμηλότερα από αυτά του 7ο ΠΠ. Η Clean Sky, η ΑΡΤΕΜΙΣ και η ENIAC αντιμετώπισαν την πρόκληση να διατηρήσουν το μεγάλο ενδιαφέρον που εκδήλωσαν οι ΜΜΕ για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που είχαν προκηρύξει. Από διοικητική άποψη, μετά την αρχική φάση εκκίνησης και το προπαρασκευαστικό στάδιο πριν από την αυτονομία, οι ΚΕ των ΚΤΠ έπρεπε στη συνέχεια να εργαστούν για την εδραίωσή τους ως προαπαιτούμενο βιωσιμότητας και παράγοντα επιτυχίας. Μολονότι η σύσταση των πέντε συμπράξεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ήταν από μόνη της σημαντικό επίτευγμα, οι κοινές επιχειρήσεις χρειάστηκε να αναπτύξουν περαιτέρω τα οικεία πλαίσια εσωτερικού ελέγχου και να εισάγουν, εν ανάγκη, επιπρόσθετους μηχανισμούς ελέγχου. Αυτό άλλωστε τονίστηκε και στις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο διαπίστωσε ότι έως τα τέλη του 2010 κανένας από τους φορείς δεν είχε εφαρμόσει πλήρως τα οικεία συστήματα εσωτερικού ελέγχου και οικονομικών πληροφοριών, ούτε είχε ακόμη επικυρώσει τις υποκείμενες επιχειρηματικές διαδικασίες τους, όπως απαιτούν οι δημοσιονομικοί κανόνες των κοινών επιχειρήσεων. Επιπλέον, έπρεπε κατά την εφαρμογή των κύριων δεικτών επιδόσεων το 2011 από όλες τις ΚΕ των ΚΤΠ να αποφευχθεί να καταστούν τα αποτελέσματα των πρωτοβουλιών διάσπαρτα και διάχυτα. Καθήκον τους είναι όχι μόνο να αξιολογούν και να παρακολουθούν τακτικά την ποιότητα προκειμένου να μεγιστοποιούν τον αντίκτυπο σε όλα τα προγράμματα έρευνας, αλλά και να αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης από κατάλληλο σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης. Σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση το 2011 έπρεπε να είναι η εφαρμογή ή η έγκριση, όπου δεν είχε γίνει ακόμη, ολοκληρωμένων σχεδίων εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και η διενέργεια τακτικών εκ των προτέρων επαληθεύσεων και εκ των υστέρων λογιστικών ελέγχων. Επιπλέον, όπως απαιτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, οι ΚΕ των ΚΤΠ έπρεπε να ορίσουν σαφώς στους δημοσιονομικούς κανόνες τους τον ρόλο της Υπηρεσίας Εσωερικού Ελέγχου (ΥΕΕ) της Επιτροπής. Όσον αφορά την πληροφορική και τα θέματα υλικοτεχνικής υποστήριξης, όλες οι κοινές επιχειρήσεις χρειάστηκε να εξετάσουν περαιτέρω τη χάραξη επίσημων πολιτικών και διαδικασιών πληροφορικής για την εξασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του κύκλου σχεδιασμού και παρακολούθησης της πληροφορικής και να παρέχουν αξιόπιστα συστήματα διαχείρισης κινδύνου. Επίσης, χρειάστηκε να συναφθεί συμφωνία φιλοξενίας με τις βελγικές αρχές σχετικά με τη στέγαση, τα προνόμια και τις ασυλίες και τη λοιπή στήριξη που παρέχει το κράτος. Αμφότερες οι παρατηρήσεις ελήφθησαν υπόψη από τις ΚΕ των ΚΤΠ και βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη δράσεις. Στους στόχους των κοινών επιχειρήσεων το 2011 συγκαταλέγεται η ενίσχυση των επικοινωνιακών δραστηριοτήτων τους μέσω μιας πιο αποτελεσματικής και στοχοθετημένης προσέγγισης, ειδικότερα όσον αφορά τις ΜΜΕ και την ερευνητική κοινότητα, προκειμένου να αυξηθεί το επίπεδο συμμετοχής τους στα ερευνητικά προγράμματα. Όπως συνιστάται με τις ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης, οι ΚΕ των ΚΤΠ πρέπει να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν σαφή σχέδια επικοινωνίας και διάδοσης, να αποκτήσουν ξεχωριστή ταυτότητα και να εργαστούν περισσότερο με στόχο τη συνέργεια με τα εθνικά προγράμματα και τη διεθνή συνεργασία με ενδιαφερόμενα μέρη εκτός ΕΕ. Λαμβανομένου υπόψη ότι η παρούσα έκθεση αφορά την ανάπτυξη των ΚΕ των ΚΤΠ κατά το πρώτο έτος των αυτόνομων δραστηριοτήτων τους, και στο βαθμό που κανένα έργο τους δεν έχει ολοκληρωθεί, οι μελλοντικές προοπτικές θα εξεταστούν εν καιρώ. Με βάση τα αποτελέσματα που έχουν επιτύχει μέχρι στιγμής οι πέντε ΚΕ των ΚΤΠ, μπορούν να χαρακτηριστούν ως φιλόδοξες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, με δυνατότητα να αποτελέσουν ένα νέο αναγνωρισμένο μοντέλο σύμπραξης μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. [1] Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013), ΕΕ L 412 της 30.12.2006, σ. 1. [2] Το παρόν έγγραφο δεν αναφέρεται στην κοινή επιχείρηση SESAR (ερευνητικό πρόγραμμα για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στον ενιαίο ευρωπαϊκό ουρανό), η οποία αποτελεί σύμπραξη μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, χρηματοδοτούμενη από το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο και τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και έχει δικούς της ειδικούς μηχανισμούς διακυβέρνησης και υποβολής εκθέσεων. [3] Αναφέρεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 του καταστατικού της ΚΕ Clean Sky, κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 71/2008 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2007, για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης Clean Sky, ΕΕ L 30 της 4.2.2008, σ. 1. [4] Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2008, COM(2009) 558 τελικό, Βρυξέλλες, 22.10.2009. [5] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής το οποίο επισυνάπτεται στην ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2008, SEC(2009) 1380 τελικό, Βρυξέλλες, 22.10.2009. [6] Ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που πραγματοποίησαν το 2009 οι κοινές επιχειρήσεις των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών, COM(2011) 557 τελικό, Βρυξέλλες, 14.9.2011. [7] Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών ARTEMIS και ENIAC», COM(2010) 752 τελικό, Βρυξέλλες, 16.12.2010. Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Έκθεση για την πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση των [κοινών επιχειρήσεων «Πρωτοβουλία για καινοτόμα φάρμακα», «Clean Sky» και «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο»] που επισυνάπτεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Συμπράξεις για την έρευνα και την καινοτομία», SEC(2011) 1072 τελικό, Βρυξέλλες, 21.9.2011. [8] Έκθεση σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς της κοινής επιχείρησης [επωνυμία της ΚΤΠ] για το οικονομικό έτος 2010, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της κοινής επιχείρησης, ΕΕ C 368 της 16.12.2011. [9] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΕΕ L 248 της 16.09.2002, σ. 1. [10] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες»: ιστορικό, παρούσα κατάσταση και κύρια χαρακτηριστικά», SEC(2007) 692, Βρυξέλλες, 15.5.2007. [11] Designing together the "ideal house" for public-private partnerships in European research, JTI Sherpas’ Group (Συνεργασία για τη διαμόρφωση ιδανικών συνθηκών για τις συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην ευρωπαϊκή έρευνα), ομάδα ΚΤΠ Sherpas, τελική έκθεση, Ιανουάριος 2010. [12] Πρόκειται για τον ακριβέστερο ορισμό των περιβαλλοντικών προβλέψεων σύμφωνα με την «έννοια του αεροσκάφους» που καθορίστηκαν στην πρώτη εκτίμηση του αξιολογητή τεχνολογιών που ξεκίνησε το 2010 και ολοκληρώθηκε το 2011. Η εν λόγω διαδικασία συνδέεται με την αναθεώρηση της επιλογής των εφαρμοζόμενων τεχνολογιών και τον ορισμό συστημάτων επίδειξης που πραγματοποιήθηκαν τα δύο πρώτα έτη του προγράμματος.