Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου περί θεσπίσεως μηχανισμού παρέμβασης της Επιτροπής για την κατάργηση ορισμένων εμποδίων στις συναλλαγές»

(98/C 214/24)

Στις 2 Φεβρουαρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του την 1η Απριλίου 1998. Εισηγητής ήταν ο κ. Bo Green και συνεισηγητής ο κ. Klaus Schmitz.

Κατά την 354η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Απριλίου 1998 (συνεδρίαση της 29ης Απριλίου) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 93 ψήφους υπέρ, 15 κατά και 10 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκαν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, κατά των πολιτών και επιχειρήσεων άλλων κρατών μελών.

1.2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ της 16ης και 17ης Ιουνίου 1997 ζήτησε από την Επιτροπή στο πλαίσιο των συμπερασμάτων του σχετικά με το σχέδιο δράσης υπέρ της εσωτερικής αγοράς «να εξετάσει τα μέσα προκειμένου να διασφαλιστεί κατά τρόπο αποτελεσματικό η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας επιβολής κυρώσεων στα κράτη μέλη». Κάλεσε την Επιτροπή «να υποβάλει για το σκοπό αυτό προτάσεις πριν από την προσεχή αυτή συνεδρίαση το Δεκέμβριο του 1997».

1.3. Η Επιτροπή στην πρότασή της προτείνει ως νομική βάση το άρθρο 235 της Συνθήκης.

1.4. Η πρόταση αφορά τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που οφείλονται σε ενέργειες ή στην αδράνεια των κρατών μελών.

1.5. Τα εμπόδια για να θεωρηθούν ως σοβαρά πρέπει να είναι «έκδηλα, κατάφωρα και αδικαιολόγητα». Επιπλέον, θα πρέπει να διαταράσσουν σημαντικά την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, να προξενούν σοβαρές ζημιές στα θιγόμενα άτομα και να απαιτούν άμεση παρέμβαση για να παρεμποδιστεί η διατάραξη ή η εξακολούθηση, διεύρυνση ή επιδείνωση των ζημιών.

1.6. Σύμφωνα με την πρόταση, κράτος μέλος αδρανεί όταν παραλείπει να λάβει τα μέτρα που απαιτούνται ανάλογα με τη φύση της παράβασης και τα οποία διασφαλίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία χωρίς να παραβιάζεται η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο.

1.7. Το περιεχόμενο της πρότασης αναφέρεται σε ένα μηχανισμό ο οποίος εμπνέεται από τους κανόνες της Συνθήκης περί κρατικών ενισχύσεων.

1.8. Η δεσμευτική ισχύς της απόφασης της Επιτροπής σημαίνει ότι οι ζημιωθέντες μπορούν να απαιτήσουν από τα εθνικά δικαστήρια την εφαρμογή της απόφασης. Η απαίτηση αυτή μπορεί να προβληθεί είτε για την άρση των εμποδίων στις συναλλαγές είτε για την επιδίκαση αποζημίωσης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ αντιμετωπίζει θετικά τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στην εσωτερική αγορά. Τηρεί επίσης θετική στάση για την καθιέρωση παρεμβάσεων που θα τίθενται σε ισχύ ταχύτερα, όσον αφορά τα παράνομα εμπόδια στις συναλλαγές, από τα 4-5 χρόνια τα οποία είναι προς το παρόν η συνήθης προθεσμία για τις υποθέσεις που υπάγονται στο άρθρο 169 της Συνθήκης.

Εν τω μεταξύ η ΟΚΕ δεν μπορεί να υποστηρίζει την πρόταση ως έχει.

2.1.1. Νομική βάση

Η ΟΚΕ φρονεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε σε συνεργασία με τα κράτη μέλη να προσφύγει σε ρυθμίσεις με τις οποίες θα τίθεται ταχέως σε εφαρμογή η διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης, ιδίως στις περιπτώσεις που τα εμπόδια απαιτούν ταχείς λύσεις, αντί να επιλέξει το άρθρο 235 της Συνθήκης ως νομική βάση. Επ'ευκαιρία, η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στο άρθρο 186 της Συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο η ΔΕΚ μπορεί να λαμβάνει τα αναγκαία προσωρινά μέτρα.

2.1.2. Περιορισμός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας στην ελεύθερη μεταφορά αγαθών

Η ΟΚΕ διερωτάται γιατί η πρόταση πρέπει να αφορά ιδιαίτερα την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και όχι και τις άλλες τρεις ελευθερίες που καθιερώνει η εσωτερική αγορά - της παροχής υπηρεσιών, της κυκλοφορίας των κεφαλαίων και των προσώπων.

2.1.3. Προθεσμίες

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι προθεσμίες που προτείνει η Επιτροπή όσον αφορά την παρέμβαση των κρατών μελών δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ιδίως για τα ομοσπονδιακά κράτη.

2.1.4. Θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα

Ο μηχανισμός παρέμβασης που προτείνεται από την Επιτροπή για να διασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να οδηγήσει σε αλληλουχία με συλλογικούς αγώνες.

Θα δημιουργηθεί προβληματική κατάσταση στην περίπτωση που το ΔΕΚ υποχρεωθεί να κρίνει τη νομιμότητα των εργασιακών διαφορών και κατά συνέπεια να παρέμβει στα εθνικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης. Θα παραβίαζε την αρχή της επικουρικότητας.

2.1.4.1. Γι'αυτό πρέπει να συνάγεται σαφώς ότι κατά την εξέταση μιας διάταξης που απειλεί την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, θα πρέπει πρώτα να λαμβάνονται υπόψη τα συγκεκριμένα όρια του κοινοτικού δικαίου (ιδίως το άρθρο 36 της Συνθήκης). Εκτός αυτών των ορίων η εξέταση της συμβατότητας προς το δίκαιο των συλλογικών αγώνων πρέπει να γίνεται μόνο βάσει των εθνικών διατάξεων και από τις εθνικές αρχές και δικαστήρια.

2.1.5. Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Και βέβαια η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στις αποφάσεις του ΔΕΚ. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι προπαρασκευαστικές εργασίες της Επιτροπής μπορούν να επιταχυνθούν τόσο πολύ, ώστε να υπάρξει δυνατότητα έγκαιρης και κατάλληλης εφαρμογής των τρεχουσών διατάξεων.

3. Συμπεράσματα της πρότασης

3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και γι'αυτό είναι υπέρ της δυνατότητας για ένα ταχύτερο και αποτελεσματικότερο τρόπο παρέμβασης πλησίον των κρατών μελών τα οποία δημιουργούν εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές είτε διότι λαμβάνουν μέτρα είτε διότι αδρανούν να παρέμβουν.

3.2. Εν τω μεταξύ η ΟΚΕ δεν μπορεί να υποστηρίζει την πρόταση ως έχει, διότι η Συνθήκη δεν θεωρεί την Επιτροπή ως αρμόδια, όπως προβλέπεται στην πρόταση. Η ΟΚΕ επικρίνει επίσης την πρόταση διότι υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το πεδίο εφαρμογής της.

3.3. Με την πρόταση αυτή δημιουργούνται προβλήματα και η αρνητική στάση του Συμβουλίου (). Γι'αυτό η ΟΚΕ προτείνει να χρησιμοποιείται ο μηχανισμός παρέμβασης της Επιτροπής μόνο στην περίπτωση που τα κράτη μέλη προβαίνουν σε δυσμενή μεταχείριση των πολιτών της ΕΕ, ή των επιχειρήσεων λόγω ιθαγένειας. Η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει μία νέα νομική βάση για ένα παρόμοιο μηχανισμό παρέμβασης, βάσει των άρθρων 6, 7Α, 5, 169 και 186 της Συνθήκης. Ακολουθώντας τη διαδικασία αυτή, θα γίνει επίσης ευκολότερο να συμπεριληφθούν και οι άλλες τρεις ελευθερίες της αγοράς, δηλαδή της παροχής υπηρεσιών, των κεφαλαίων και των προσώπων.

3.4. Η ΟΚΕ προτείνει να εκδώσει ανακοίνωση η Επιτροπή στην οποία διευκρινίζεται η σημερινή κατάσταση και η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Στην ίδια ανακοίνωση επιβάλλεται επίσης να αναφέρονται εναλλακτικές λύσεις και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί ο μηχανισμός παρέμβασης π.χ. σε καταστάσεις όπου το κράτος μέλος, ανάλογα με την ιθαγένεια, αντιμετωπίζει με τρόπο διακριτικό τους πολίτες ή τις επιχειρήσεις της Ένωσης.

Βρυξέλλες, 29 Απριλίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Συμβούλιο εσωτερικής αγοράς, 30.3.1998, 6875/98 - PV/CONS. 16 - MI 19.