Τόσο η στρατηγική για το κλίμα στο πλαίσιο της ΕΕΔ όσο και η πρόσφατα εγκριθείσα στρατηγική για το κλίμα της ΕΤΕπ υπογραμμίζουν την προώθηση προσεγγίσεων διαχείρισης κινδύνων, με στόχο τη μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα πόρων, κοινοτήτων και οικοσυστημάτων που σχετίζονται με έργα της ΕΤΕπ. Η ΕΤΕπ αναπτύσσει μια εργαλειοθήκη για την εκτίμηση του κινδύνου και της τρωτότητας έναντι του κλίματος (Climate Risk and Vulnerability Assessment), η οποία περιλαμβάνει διάφορους τομείς και περιοχές, με στόχο τον προσδιορισμό και την αντιμετώπιση αδυναμιών σε έργα. Με τον τρόπο αυτό, η ΕΤΕπ θα μπορεί να καθορίζει προτεραιότητες και να υποστηρίζει δράσεις προσαρμογής στη χρηματοδότησή της. Η ΕΤΕπ έχει δεσμευθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον συστηματικό έλεγχο όλων των νέων πράξεων στο πλαίσιο της ΕΕΔ (και στις χώρες ΑΚΕ) σε σχέση με τους κλιματικούς κινδύνους κατά το στάδιο στης προέγκρισης, ούτως ώστε να αντιμετωπίζονται τυχόν αδυναμίες των έργων. Το σύστημα βρίσκεται σε στάδιο τελικής ανάπτυξης, ενώ για το 2017 προβλέπεται η εφαρμογή ενός πλήρως ολοκληρωμένου συστήματος. Κατά το 2015, όλα τα έργα στο πλαίσιο της ΕΕΔ υποβλήθηκαν στον εν λόγω έλεγχο. Ο μεγαλύτερος όγκος των έργων ταξινομήθηκε σε κατηγορία από μεσαίου έως υψηλού κινδύνου.

Βασικό στοιχείο της συμβολής της ΕΤΕπ είναι η δυνατότητά της να παρέχει μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση που διαφορετικά δεν θα ήταν διαθέσιμη. Σχεδόν όλες οι νέες πράξεις το 2015 παρέχουν στους αναδόχους των έργων ή στους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές διάρκεια μέχρι τη ληκτότητα μεγαλύτερη από την τυπική στις τοπικές αγορές. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι όροι χρηματοδότησης της ΕΤΕπ ταιριάζουν σχεδόν απόλυτα με την οικονομική ζωή των περιουσιακών στοιχείων που θα χρηματοδοτηθούν. Η διάρκεια μέχρι τη ληκτότητα που παρέχεται για νέα έργα για το 2015 – περίπου 15 έτη κατά μέσο όρο – υπολογίζεται ότι είναι, κατά μέσο όρο, περίπου δυόμισι φορές μεγαλύτερη από τη διάρκεια που παρέχεται στην τοπική αγορά.

Για τις επιλεγείσες πράξεις, η ΕΤΕπ μπορεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικούς μηχανισμούς ούτως ώστε να απορροφήσει τον κίνδυνο της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Με τον τρόπο αυτό, η χρηματοδότηση μπορεί να γίνει ελκυστικότερη για τους δανειστές, περιλαμβανομένων των τελικών δικαιούχων πράξεων διαμεσολάβησης οι δραστηριότητες των οποίων επικεντρώνονται στις εγχώριες αγορές. Στις περιοχές ΕΕΔ, τρεις πιστωτικές γραμμές επωφελήθηκαν από χρηματοδότηση σε τοπικό νόμισμα.

Η ΕΤΕπ καταβάλλει προσπάθειες για την κινητοποίηση και διαχείριση επιχορηγήσεων από τρίτα μέρη παράλληλα με τα δικά της δάνεια. Οι επιχορηγήσεις αυτές είναι σημαντική πηγή προσθετικότητας, ιδιαίτερα στις χώρες της Μεσογείου, αλλά και στις ανατολικές γειτονικές χώρες. Δώδεκα νέα έργα επωφελήθηκαν από επιχορηγήσεις το 2015.

Ο ρόλος της ΕΤΕπ αποδείχτηκε εξέχουσας σημασίας όσον αφορά στην αναβάθμιση των προδιαγραφών, την κινητοποίηση πόρων και την τεχνική συμβολή.

4.ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΤΕπ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ

4.1 ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Η εντολή απαιτεί από την Επιτροπή, την ΕΥΕΔ και την ΕΤΕπ να συνεργαστούν και να ενισχύσουν την ευθυγράμμιση των εξωτερικών δράσεων της ΕΤΕπ με τους στόχους εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, με σκοπό τη μεγιστοποίηση των συνεργιών μεταξύ της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ και των δημοσιονομικών πόρων της Ένωσης, κυρίως μέσω τακτικού και συστηματικού διαλόγου και έγκαιρης διαβούλευσης σχετικά με πολιτικές, στρατηγικές και υπό επεξεργασία έργα. Το 2015, το Μνημόνιο Συνεννόησης (το οποίο αναθεωρήθηκε το 2013) μεταξύ της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και της ΕΤΕπ όσον αφορά τη συνεργασία και τον συντονισμό στις περιοχές που καλύπτονται από την εντολή, εξακολουθεί να ισχύει – π.χ. μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με υπό επεξεργασία έργα, καθώς και στοιχείων επικοινωνίας.

Ο συνδυασμός μηχανισμών έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών σχέσεων συγχρηματοδότησης με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς (ΔΧΟ) και την ευθυγράμμιση με τις πολιτικές και τις προτεραιότητες της Ένωσης στο πλαίσιο της εκάστοτε χώρας, προκειμένου να μεγιστοποιείται η αναμενόμενη επίπτωση που χρηματοδοτείται με επιχορηγήσεις της Ένωσης. Επιπλέον, η δομή διακυβέρνησης των εν λόγω μηχανισμών επιτρέπει και απαιτεί στενό συντονισμό και συνεργασία με την Επιτροπή, την ΕΥΕΔ και άλλους ΔΧΟ πριν από την υποβολή ενός έργου για τον συνδυασμό χρηματοδοτικών πόρων με δανειοδότηση από την ΕΤΕπ. Η ΕΤΕπ εξακολούθησε να συμμετέχει ενεργά στους περιφερειακούς συνδυασμένους μηχανισμούς το 2015. Συνεισφορές ύψους 197 εκατ. EUR από τον προϋπολογισμό της Ένωσης (επιχορηγήσεις, τεχνική βοήθεια, επιχειρηματικά κεφάλαια) εγκρίθηκαν ή υπογράφηκαν, συμπληρώνοντας τη χρηματοδότηση της ΕΤΕπ στις περιοχές ΕΕΔ (108 εκατ. EUR των δημοσιονομικών πόρων της Ένωσης που συμπληρώνουν τα δάνεια της ΕΤΕπ στην Επενδυτική Διευκόλυνση Γειτονίας, 62 εκατ. EUR στο επενδυτικό μέσο των Βαλκανικών χωρών, 10 εκατ. EUR στην επενδυτική διευκόλυνση για τη Λατινική Αμερική και 2 εκατ. EUR στην επενδυτική διευκόλυνση για την κεντρική Ασία). Η ΕΤΕπ συνεργάστηκε στενά με την Επιτροπή στο πλαίσιο της τεχνικής ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη δημιουργία της πλατφόρμας της ΕΕ για τον συνδυασμό μέσων στην εξωτερική συνεργασία (EUBEC). Αναλυτικός κατάλογος με πράξεις χρηματοδοτούμενες από τον προϋπολογισμό της Ένωσης τις οποίες διαχειρίστηκε η ΕΤΕπ (τεχνική βοήθεια, επιχορηγήσεις, ίδια κεφάλαια) και που υπογράφηκαν ή εγκρίθηκαν το 2015 παρέχεται στο έγγραφο εργασίας.

Τον Ιανουάριο του 2016, η Επιτροπή ενέκρινε μια νέα δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής, η οποία περιέχει μια σειρά πρωτοβουλιών για σθεναρότερη και περισσότερο συντονισμένη στάση της ΕΕ εναντίον καταχρηστικών πρακτικών σε θέματα φορολογίας των επιχειρήσεων – εντός και εκτός της Ενιαίας Αγοράς. Η δέσμη αυτή διευρύνει περαιτέρω τα κριτήρια της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, περιλαμβανομένων μέτρων για την καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού. Η εν λόγω δέσμη αντικατοπτρίζει συζητήσεις στους κόλπους του Συμβουλίου, τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα αποτελέσματα του σχεδίου του ΟΟΣΑ για τη διάβρωση της φορολογικής βάσης και τη μετατόπιση κερδών. Στο πλαίσιο αυτό, και σύμφωνα με την εμπειρογνωμοσύνη και την ηγετική θέση του Ομίλου της ΕΤΕπ όσον αφορά την προώθηση βέλτιστων πρακτικών σε θέματα φορολογικής διαφάνειας και πραγματικής φορολόγησης, η Επιτροπή συνεργάζεται ενεργά με την ΕΤΕπ σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική για μη συμμορφούμενες δικαιοδοσίες (Non-Compliant Jurisdictions) της Τράπεζας θα μπορούσε να εξελιχθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τα εν λόγω νέα μέτρα για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής.

Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη διοργανική συνεργασία μεταξύ ΕΤΕπ, Επιτροπής και ΕΥΕΔ για την υποστήριξη των προτεραιοτήτων τόσο της Ένωσης όσο και των χωρών εταίρων στις εν λόγω περιοχές παρέχονται στο έγγραφο εργασίας.

4.2. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΟ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Το Μνημόνιο Συνεννόησης που υπογράφηκε μεταξύ της ΕΤΕπ και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή το 2008 θέτει τις βάσεις για τα δύο στάδια του μηχανισμού καταγγελιών της ΕΤΕπ – τον εσωτερικό μηχανισμό καταγγελιών της ΕΤΕπ και τον εξωτερικό (τον Διαμεσολαβητή – και εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΤΕπ το 2010, μετά από εκτεταμένη δημόσια διαβούλευση. Επιτυγχάνει την κοινή συνεννόηση όσον αφορά τον σκοπό και τη συνεπή εφαρμογή στο εσωτερικό και εξωτερικό τμήμα του, με ιδιαίτερη έμφαση στα εξής:

• Την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού εσωτερικού μηχανισμού καταγγελιών ο οποίος εξετάζει καταγγελίες που υποβάλλονται από τρίτους προς την ΕΤΕπ σε όλες τις επιχειρηματικές ομάδες της ΕΤΕπ·

• Όσον αφορά καταγγελίες που συνδέονται με πράξεις εκτός της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών εντολών, ο Διαμεσολαβητής δεσμεύεται να κάνει χρήση της εξουσίας του να ενεργεί αυτεπαγγέλτως προκειμένου να χειρίζεται καταγγελίες όταν ο καταγγέλλων δεν είναι πολίτης ή κάτοικος της Ένωσης·

• Την έκταση του ελέγχου του Διαμεσολαβητή, με την αναγνώριση του εσωτερικού μηχανισμού καταγγελιών της ΕΤΕπ ως προαπαιτούμενης προσέγγισης.

Κατά τη διάρκεια του 2015, ο Διαμεσολαβητής δεν έλαβε καταγγελίες σε σχέση με δραστηριότητες της ΕΤΕπ στην περιοχή εξωτερικής εντολής. Ωστόσο, και σε συνέχεια της κρίσιμης παρατήρησης που υπέβαλε ο Διαμεσολαβητής στην ΕΤΕπ το 2014 αναφορικά με τον χειρισμό της διαδικασίας των συμβάσεων στο πλαίσιο του έργου γ) του Διαδρόμου V στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η ΕΤΕπ διενήργησε έλεγχο του τρόπου παρακολούθησης των διαδικασιών συμβάσεων το 2015.

4.3. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ

Η συνεργασία με άλλους ΔΧΟ αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ, που κυμαίνονται από τον διάλογο σχετικά με θεσμικά ζητήματα, οριζόντια θέματα και θεματικά ζητήματα, έως την αμοιβαία διαβούλευση, καθώς και ενισχυμένες μορφές επιχειρησιακής συγχρηματοδότησης και καταμερισμού των εργασιών. Ο διάλογος μεταξύ των ΔΧΟ πραγματοποιείται σε ειδικές ομάδες εργασίας, που συνέρχονται τακτικά για να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές ή να εξετάσουν συγκεκριμένα ζητήματα.

Το 2015, η ΕΤΕπ συνέχισε να συνεργάζεται με άλλες πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες όσον αφορά το αναπτυξιακό πρόγραμμα μετά το 2015 και ειδικότερα για την ανάπτυξη μιας κοινής προσέγγισης για τους ρόλους όσον αφορά τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Οι κυριότερες διεθνείς εκδηλώσεις ήταν η τρίτη διεθνής διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης (Αντίς), η σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ (Νέα Υόρκη) και η διάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών της σύμβασης πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος στο Παρίσι (COP 21). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΤΕπ έχει εντείνει τη συνεργασία της με άλλες πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες, ενώ έχει συντάξει αρκετές εκθέσεις σε συνεργασία με πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες (ΠΑΤ) και το ΔΝΤ. Συγκεκριμένα, η κοινή έκθεση με τίτλο «From billions to trillions: MDB contributions to financing for development» (Από δισεκατομμύρια σε τρισεκατομμύρια: συνεισφορές ΠΑΤ στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης), η οποία δημοσιεύτηκε πριν από τη διάσκεψη της Αντίς του Ιούλιο του 2015, έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην ανάδειξη τόσο κοινών και μεμονωμένων επιτευγμάτων των ΠΑΤ όσο και στην ανάγκη εφαρμογής τους σε μεγάλη κλίμακα.