Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1 της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ - Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά (94/C 127/08)

Στις 10 Σεπτεμβρίου 1993 και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Ιανουαρίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Mayayo Bello.

Κατά την 312η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 56 ψήφους υπέρ, 8 κατά και 18 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση περί τροποποιήσεως της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ αποσκοπεί στην εφαρμογή του άρθρου 13, παράγραφος 1, το οποίο ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει, μέχρι την 1η Ιουλίου 1992, έκθεση της Επιστημονικής Κτηνιατρικής Επιτροπής, η οποία θα συνοδεύεται από προτάσεις σχετικά με:

- τη μέγιστη διάρκεια μεταφοράς των ζώων,

- τη συχνότητα παροχής τροφής και νερού,

- τις περιόδους ανάπαυσης και τη διάρκειά τους,

- την πυκνότητα φόρτωσης,

- τις προδιαγραφές στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα οχήματα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ συμμερίζεται τους στόχους που εμπνέουν την πρόταση και με τους οποίους επιδιώκει να συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών μέσα στις οποίες γίνεται η μεταφορά των ζώων και ιδιαίτερα εκείνων που μεταφέρονται οδικώς.

2.1.1. Η ΟΚΕ κρίνει ωστόσο ότι έτσι όπως έχει διατυπωθεί η πρόταση χρειάζεται ουσιαστικές τροποποιήσεις σε ορισμένα σημεία.

2.2. Παρά την πάροδο του χρόνου και υπό το φώς της πρότασης της Επιτροπής, εξακολουθούν να υπάρχουν οι ίδιες αμφιβολίες και τα ίδια επιστημονικά κενά σε σχέση με ορισμένες τροποποιήσεις που πρέπει να γίνουν στις ακόλουθες παραγράφους:

- η μέγιστη διάρκεια μεταφοράς,

- οι περίοδοι ανάπαυσης,

- η ανάγκη παροχής τροφής και νερού.

2.3. Εάν η διαβίωση του ζώου κατά τη μεταφορά δεν είναι η κατάλληλη, ενδέχεται να επηρεαστεί η ποιότητα και η αξία του, εφόσον η μεταφορά των ζώων έχει επιπτώσεις στο τελικό αποτέλεσμα.

2.4. Η μεταφορά ζώντων ζώων, είτε προορίζονται για αναπαραγωγή, είτε για πάχυνση είτε για σφαγή, απαιτεί συνετή νομοθεσία η οποία να συνδυάζει και τις δύο πτυχές (προστασία των ζώων και οικονομικά αποτελέσματα) και να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα ή, όταν αυτό δεν είναι δυνατό, στις τεχνικές που έχουν καθιερωθεί από την υπάρχουσα πείρα.

2.4.1. Ωστόσο, η τροποποίηση αυτή εξακολουθεί να μην ορίζει επιστημονικά τα διάφορα κριτήρια.

2.4.2. Εξάλλου, η ΟΚΕ πιστεύει ότι η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα αυτό πρέπει, κατ'αρχάς, να συμπληρώνει τους όρους του πρακτικού χειρισμού και της δυνατότητας ελέγχου.

2.5. Η άνετη διαβίωση των ζώων κατά τη μεταφορά μπορεί αυτή τη στιγμή να προαχθεί με τη ρύθμιση:

- των χωρικών αναγκών ανάλογα με το είδος και του χωρισμού του ίδιου είδους σε ομάδες,

- της πυκνότητας φόρτωσης,

- των τεχνικών προδιαγραφών των οχημάτων και των υλικών που πρέπει να χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους.

2.6. Η φόρτωση και η εκφόρτωση από το όχημα μεταφοράς είναι ο πρωταρχικός παράγοντας που δημιουργεί το στρες των ζώων, στον οποίο προστίθενται οι συνθήκες διαβίωσης των ζώων κατά τη μεταφορά.

2.6.1. Ένα στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η ανάμιξη δύο ομάδων που δεν είχαν προηγουμένως σημαντική επαφή μεταξύ τους, έστω και αν πρόκειται για ζώα του ίδιου είδους (περίπτωση των χοίρων).

2.7. Οι οδηγοί των οχημάτων οδικής μεταφοράς ζώντων ζώων πρέπει να έχουν την κατάλληλη προετοιμασία, ώστε να μπορούν να επιβλέπουν το φορτίο των οχημάτων τους με κάποια γνώση της συμπεριφοράς του. Πρέπει δηλαδή να έχουν επαρκή κατάρτιση. Επίσης πρέπει να οδηγούν κατάλληλα και να αποφεύγουν τις απότομες κινήσεις.

2.7.1. Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων μεταφοράς ζώντων ζώων πρέπει να εξασφαλίζουν στους οδηγούς σωστές συνθήκες εργασίας, συμμορφούμενοι πλήρως προς τις αντίστοιχες εργατικές νομοθεσίες και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη διάρκεια της μεταφοράς, το χρόνο οδήγησης, τις περιόδους ανάπαυσης και τον αριθμό των ατόμων που είναι απαραίτητα για αυτόν τον τύπο μεταφοράς. Επίσης, πρέπει να τους εξασφαλίζουν κατάλληλη εξειδικευμένη κατάρτιση, ώστε να γνωρίζουν μόνοι τους απόλυτα τις ανάγκες των ζώων που μεταφέρουν και να έχουν επίγνωση του γεγονότος ότι μία οδήγηση χωρίς απότομες κινήσεις εξασφαλίζει και προάγει την άνετη διαβίωση των ζώων.

2.7.2. Ζητείται από την Επιτροπή να αναζητήσει τον κατάλληλο τύπο, προκειμένου να συμβάλει στη μείωση της μεταφοράς σφαγίων στο ελάχιστο και μάλιστα με τους ακόλουθους τρόπους:

- με τη διατήρηση ή τη δημιουργία μιας υποδομής σφαγείων, που θα καλύπτουν τις ανάγκες σε κρέας, με αποδοτικά διαχειριζόμενες εκμεταλλεύσεις,

- μείωση των ενισχύσεων για τις εξαγωγές ζώντων ζώων προς όφελος των μεταφορών κρέατος,

- κριτική εξέταση της υφιστάμενης απαγόρευσης σφαγιασμού ζώων χωρίς νάρκωση που ισχύει σε μερικά κράτη-μέλη.

2.8. Η διάρκεια της μεταφοράς πρέπει σε κάθε περίπτωση να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη. Σε γενικές γραμμές και βάσει της αποκτηθείσας πείρας προτείνονται τα εξής:

- να διατυπωθούν συστάσεις για τη βελτίωση της άνεσης των ζώων κατά τη μεταφορά, ως προς:

( την ανώτατη διάρκεια μεταφοράς χωρίς ανάπαυση και νερό: 6 ώρες.

( την ανώτατη διάρκεια μεταφοράς χωρίς τροφή: 12 ώρες.

( την προσαρμογή των συστημάτων εξαερισμού ανάλογα με το κλίμα.

- δημιουργία αποτελεσματικών τρόπων ελέγχου για τις συνθήκες μεταφοράς και τα όρια της διάρκειας μεταφοράς κατά τη μεταφορά και στον τόπο προορισμού,

- να εφαρμοσθούν οι κανόνες για το διαθέσιμο χώρο, την πυκνότητα φόρτωσης, τις τεχνικές προδιαγραφές των οχημάτων και τα υλικά που πρέπει να χρησιμοποιούνται,

- διαδρομή από δρόμους που προκαλούν λιγότερη ένταση στα ζώα καθώς και παραχώρηση προτεραιότητας, στην οδική κυκλοφορία, σε οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων, έναντι των υπολοίπων οχημάτων.

2.9. Δεδομένου ότι το στρες δημιουργείται ιδίως από τη μεταβολή του τρόπου ζωής του ζώου, η διαδρομή πρέπει, κατά το μέτρο του δυνατού, να περιλαμβάνει δρόμους εύκολης οδήγησης και να πραγματοποιείται τις λιγότερο ενοχλητικές ώρες, ανάλογα με την κυκλοφορία και τις κλιματικές συνθήκες της εποχής.

2.9.1. Η ΟΚΕ δεν έχει πεισθεί ότι για την κατάρτιση των πλαισίων που παρουσιάζονται στην πρόταση, έχει ληφθεί υπόψη η μέχρι σήμερα αποκτηθείσα πείρα γι'αυτό ζητεί την επανεξέτασή τους.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Τόσο η οδηγία 77/489/ΕΟΚ περί προστασίας των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές όσο και η ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές, προβλέπουν μέγιστο μεσο-διάστημα 24 ωρών για την ανάπαυση και την παροχή νερού και τροφής στα ζώα.

3.2. Για να αποφευχθεί το στρες των ζώων ειδικότερα στην περίπτωση μεταφορών μεγάλης διάρκειας, είναι σκόπιμο οι μεταφορείς να λαμβάνουν υπόψη τους τα ακόλουθα στοιχεία:

3.2.1. Τα ζώα ταξιδεύουν καλύτερα αφού συντελεστεί η πέψη και κάθε άλλη πρακτική ενδέχεται να επηρεάσει την ψυχική τους ισορροπία.

3.2.2. Τα ζώα πρέπει να αναπαύονται για ένα χρονικό διάστημα μετά από τη λήψη τροφής και νερού και πριν ξαναρχίσουν το ταξίδι. Αυτό το χρονικό διάστημα πρέπει να υπολογίζεται ως χρόνος ανάπαυσης.

3.2.3. Οι στάσεις για τη λήψη τροφής και νερού και για ανάπαυση πρέπει να υπολογίζονται ανάλογα με τα διάφορα είδη των ζώων, την ηλικία, το βάρος τους και τις συνθήκες της ακολουθούμενης διαδρομής.

3.2.4. Το μέγιστο χρονικό όριο μεταφοράς χωρίς διακοπή πρέπει να είναι 12 ώρες και η τροφή να είναι η ελάχιστη αναγκαία.

3.3. Στην παράγραφο 1 της πρότασης - στοιχεία η) και θ) - οι ορισμοί δεν είναι αρκετά σαφείς και συνεπώς η ΟΚΕ προτείνει:

η) ix«Διάρκεια μεταφοράς»: το χρονικό διάστημα κατά το οποίο το όχημα βρίσκεται εν κινήσει και το οποίο μεσολαβεί μεταξύ του τόπου προελεύσεως, και του τόπου προορισμού και περιλαμβάνει πολλές στάσεις που προορίζονται για την ανάπαυση των ζώων και για την παροχή τροφής και νερού.

θ) ix«Διάρκεια ανάπαυσης»: το συνεχές χρονικό διάστημα ανάπαυσης κατά τη διάρκεια του οποίου τα ζώα τρώνε, πίνουν και αναπαύονται, χωρίς να μετακινούνται με μεταφορικό μέσο.

3.4. Ο λόγος της διαγραφής της παραγράφου 1) στοιχείο β, του άρθρου 5 της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ δεν είναι κατανοητός. Η διατήρηση αυτής της παραγράφου θα χρησιμεύσει ως υπόμνηση των όσων αναφέρονται αργότερα στο παράρτημα, κεφάλαιο Ι, σημείο 2, στοιχεία α), β), γ).

3.5. Παράγραφος 4: Πρέπει να καθιερωθεί η αντίστοιχη διαδικασία για όλες τις μεταφορές.

3.6. Εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις ή μεταφορές που το απαιτούν λόγω της διάρκειάς τους, η ανάπαυση μπορεί να λαμβάνει χώρα κατά προαίρεση, όπως υποδηλώνει η τελευταία φράση της παραγράφου 48 - κεφάλαιο VΙΙ του τίτλου Α του παραρτήματος.

3.6.1. Πρέπει να διατηρηθεί το κριτήριο της «σύστασης», χωρίς τους πίνακες, και να παραμείνει έτσι αρμόδιος για την κατάρτιση του σχεδίου ταξιδιού, ο υπεύθυνος για τα ζώα κτηνίατρος ο οποίος πρέπει να λαμβάνει υπόψη του τις ώρες οδήγησης και ανάπαυσης.

3.7. Στο άρθρο 5, σημείο 2, στοιχείο γ) στην πρώτη γραμμή, (παράγραφος 5) οι λέξεις «να είναι σε θέση να αποδείξει...», πρέπει να αντικατασταθούν από τα εξής: «να είναι σε θέση να αποδείξει τεκμηριωμένα ...».

3.8. Αν διαγραφεί η παράγραφος 2 του άρθρου 13 (παράγραφος 7), πώς θα καθορίζονται τα σημεία στάσης ; Αν συμφωνηθεί ότι τούτο είναι αναγκαίο, πρέπει να προβλεφθεί αντίστοιχη ρύθμιση.

3.8.1. Για το λόγο αυτό, στην παράγραφο 6 της πρότασης οδηγίας, τα σημεία στάσης πρέπει να αναφερθούν τελευταία.

3.9. Στο κεφάλαιο Ι του παραρτήματος, μέρος Α, σημείο 2, παράγραφος α) προτείνεται να αντικατασταθεί η φράση «για να στέκονται όρθια στη φυσική τους στάση» από «όταν βρίσκονται όρθια στη φυσική τους στάση».

3.10. Το σημείο 11 της πρότασης πρέπει να προβλέπει στάσεις για την παροχή τροφής και νερού μόνο για τις διαδρομές που υπερβαίνουν τις 12 ώρες.

3.11. Το πλαίσιο των ελάχιστων ωρών ανάπαυσης έχει αρκετά περίπλοκη ερμηνεία (παράγραφος 14).

3.11.1. Δεν μπορεί να διαμορφώσει κανείς γνώμη, αφού δεν είναι ορθό το πλαίσιο. Η Επιτροπή δεν υπέβαλε το πλαίσιο μαζί με τη διόρθωση των διαπιστωθέντων σφαλμάτων.

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN