[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 5.11.2010

COM(2010) 632 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2009

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2009

1. Ιστορικό της ετήσιασ έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ)

Η ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης συντάσσεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 190[1] της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μολονότι οι ερευνητικές δραστηριότητες που υπάγονται στη συνθήκη Ευρατόμ δεν καλύπτονται επίσημα από την παρούσα έκθεση, έχουν συμπεριληφθεί σε αυτή ορισμένες σχετικές πληροφορίες.

2. Το ευρύτερο πλαίσιο το 2009

Σύμφωνα με τη συνθήκη της Λισσαβόνας, για την πολιτική στον τομέα της έρευνας είναι συναρμόδια η Ένωση και τα κράτη μέλη της. Η εν λόγω συνθήκη αναγνωρίζει ρητά τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) ως το μέσο για την επίτευξη των σχετικών με την έρευνα στόχων της Ένωσης. Έχει πλέον τεθεί σε εφαρμογή μια νέα διάταξη που προβλέπει νομοθετικά μέτρα για να υπάρξει πρόοδος όσον αφορά τον ΕΧΕ.

Ο Πρόεδρος Barroso συμπεριέλαβε στις πολιτικές του κατευθυντήριες γραμμές για τη νέα Επιτροπή[2] τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τις προτεραιότητες της μελλοντικής ερευνητικής πολιτικής της Ένωσης: επίτευξη αριστείας στη βασική έρευνα, εφαρμοσμένη Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) καθοδηγούμενη σε μεγαλύτερο βαθμό από τη βιομηχανία, επέκταση των προγραμμάτων ανταλλαγών και περισσότερη εστίαση στην εξάπλωση των ικανοτήτων Ε&Α προς τις περιφέρειες. Απηύθυνε έκκληση για μια Ευρώπη με φιλοδοξίες και αξίες και με το έμψυχο δυναμικό στον πυρήνα του θεματολογίου.

Εν τω μεταξύ συνεχιζόταν η οικονομική κρίση. Το 2009 το ΑΕΠ της ΕΕ-27 μειώθηκε κατά 4,2%. Οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών αντέδρασαν αυξάνοντας τις δημόσιες δαπάνες με δέσμες μέτρων διάσωσης και με δημοσιονομικά κίνητρα. Τα βραχυπρόθεσμα αυτά μέτρα αντισταθμίστηκαν συχνά με μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία – μια προσέγγιση την οποία υποστηρίζει το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας[3].

Σε μελέτη[4] με θέμα τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στις επενδύσεις για Ε&Α διαπιστώθηκε ότι τα κράτη μέλη με υψηλή ή μεσαία προς υψηλή ένταση Ε&Α διατήρησαν ή αύξησαν τους οικείους προϋπολογισμούς Ε&Α του 2009, ενώ ορισμένα κράτη μέλη με μεσαία ή χαμηλή ένταση Ε&Α αναγκάστηκαν να μειώσουν τις προσπάθειές τους. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να διευρυνθεί το «χάσμα μεταξύ έρευνας και καινοτομίας» στο εσωτερικό της Ένωσης.

Όσον αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις για Ε&Α, από τα στοιχεία προκύπτει ότι η κρίση ελάττωσε τη ρευστότητα σε όλους σχεδόν τους επιχειρηματικούς κλάδους, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι εσωτερικοί χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται για Ε&Α, ιδίως στις ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας[5]. Οι αρνητικές επιπτώσεις οξύνθηκαν από τη δυσκολότερη πρόσβαση σε εξωτερικές πηγές ιδιωτικής χρηματοδότησης. Παρόλα αυτά, σε σύγκριση με παλαιότερες περιόδους επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, οι μεγάλες εταιρείες φαίνεται να διατήρησαν το επίπεδο των επενδύσεών τους για Ε&Α, έστω και με τάση εστίασης των προτεραιοτήτων τους.

Με την κρίση συνειδητοποιήθηκε επίσης το γεγονός ότι η πολιτική στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας πρέπει να συνδεθεί στενότερα με τις προσδοκίες της κοινωνίας. Η διακήρυξη του Lund, η οποία εγκρίθηκε στη διάσκεψη με θέμα «Νέοι κόσμοι, νέες λύσεις» που διοργανώθηκε από την σουηδική Προεδρία, ζήτησε να επικεντρωθεί η ευρωπαϊκή έρευνα στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας.

3. Επιτεύγματα της ασκούμενης πολιτικής για τον ΕΧΕ

3.1. Διακυβέρνηση του ΕΧΕ

Η διαδικασία της Λουμπλιάνας αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των ελλείψεων και της αναποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού ερευνητικού συστήματος που οφείλονται στον κατακερματισμό, στην έλλειψη συνοχής και συντονισμού και στους περιορισμούς στους οποίους υπόκειται η ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε το 2008[6] και το πρώτο βήμα ήταν η επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την προοπτική του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας με μακροπρόθεσμο ορίζοντα[7]. Παράλληλα, δρομολογήθηκαν πέντε ειδικές πρωτοβουλίες ΕΧΕ.

Το 2009 σημειώθηκε πρόοδος σε δύο επίπεδα:

- τέθηκαν σε εφαρμογή πρακτικές εκτελεστικές ρυθμίσεις και για τις πέντε ειδικές πρωτοβουλίες ΕΧΕ (βλ. σημεία 3.2 έως 3.6)·

- βασικό βήμα προόδου από πλευράς γενικής διακυβέρνησης του ΕΧΕ υπήρξε η έκδοση ψηφίσματος του Συμβουλίου για την ενισχυμένη διακυβέρνηση του ΕΧΕ[8].

Στο ψήφισμα αυτό το Συμβούλιο αναγνωρίζει την ανάγκη ανάπτυξης μιας πιο συνεκτικής διαδικασίας χάραξης πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και θέσπισης μέτρων που θα παρέχουν νέα ώθηση, σε πολιτικό επίπεδο, για την ανάπτυξη του ΕΧΕ. Στο ίδιο ψήφισμα ζητεί επίσης να αναθεωρηθεί η εντολή προς την CREST[9].

Από το 2007 και μετά διοργανώθηκαν δύο μεγάλες διασκέψεις για τον ΕΧΕ που κατέστησαν δυνατή την ανταλλαγή απόψεων και τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την εξέλιξη της πολιτικής για τον ΕΧΕ. Η δεύτερη διάσκεψη με θέμα τον ΕΧΕ πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, τον Οκτώβριο του 2009.

3.2. Πρωτοβουλία για τους ερευνητές στο πλαίσιο του ΕΧΕ

Η Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τους Ερευνητές (EPR)[10] προβλέπει τέσσερις άξονες δράσης: ανοικτές διαδικασίες προσλήψεων και φορητότητα των υποτροφιών και επιχορηγήσεων, κοινωνική ασφάλιση και συνταξιοδότηση, βελτίωση των συνθηκών απασχόλησης και εργασίας, βελτίωση των δεξιοτήτων και αύξηση της πείρας.

Η διευθύνουσα ομάδα για τους ανθρώπινους πόρους και την κινητικότητα (SGHRM) διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στην υλοποίηση της EPR. Στη διάρκεια του 2009 εξέτασε τις περισσότερες πτυχές της, με αποτέλεσμα μια πλούσια ανταλλαγή εθνικών εμπειριών. Τρεις ομάδες εργασίας πέτυχαν απτά αποτελέσματα στα πεδία των ανοικτών διαδικασιών πρόσληψης και των συνθηκών απασχόλησης, της κατάρτισης και των δεξιοτήτων, της παρακολούθησης και των δεικτών.

Οκτώ χώρες κατάρτισαν εθνικά σχέδια δράσης, ενώ άλλες έχουν ξεκινήσει τη σχετική διαδικασία και ορισμένες εντάσσουν την υλοποίηση της EPR σε υφιστάμενα εθνικά σχέδια. Το ζήτημα της κοινωνικής ασφάλισης αντιμετωπίστηκε από ομάδα εμπειρογνωμόνων. Ολοκληρώνεται επίσης μελέτη σκοπιμότητας για πανευρωπαϊκό συνταξιοδοτικό ταμείο.

Παράλληλα με τη συνέχιση της υλοποίησης της EPR – όπου συμπεριλαμβάνονται ο συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης και τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης[11] – εμφανίζονται νέοι άξονες και εστιακά σημεία δράσης:

- προσέλκυση και συγκράτηση περισσότερων νέων, γυναικών και ανδρών, στην έρευνα και στις επιστήμες μέσω της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση» της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

- προαγωγή της επαγγελματικής εξέλιξης των ερευνητών με επίτευξη κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής·

- σε συμφωνία με την εμβληματική πρωτοβουλία «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας» της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», εφαρμογή των αρχών της ελαστασφάλειας (flexicurity) στους ερευνητές, ενταγμένη στη στρατηγική για έξοδο από την κρίση.

3.3. Πρωτοβουλία για κοινό προγραμματισμό στο πλαίσιο του ΕΧΕ

Ο κοινός προγραμματισμός είναι μια διαδικασία αντιμετώπισης της αναντιστοιχίας ανάμεσα στην ευρωπαϊκή ή παγκόσμια κλίμακα των κοινωνικών προκλήσεων της εποχής μας και στον εθνικό ή περιφερειακό χαρακτήρα των μέσων που διατίθενται για την αντιμετώπισή τους.

Στη διάρκεια του 2009 διεξήχθη έντονος διάλογος σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του κοινού προγραμματισμού, ο οποίος κατέληξε σε ικανοποιητική πρόοδο στα τέλη του έτους. Στην ομάδα υψηλού επιπέδου για τον κοινό προγραμματισμό (GPC) – ειδική σύνθεση της CREST – τα κράτη μέλη, υποστηριζόμενα από την Επιτροπή, ασχολήθηκαν με τον προσδιορισμό και την προπαρασκευή πρωτοβουλιών κοινού προγραμματισμού, καθώς και με την εκπόνηση προαιρετικών κατευθυντήριων γραμμών για πλαίσιο όρων κοινού προγραμματισμού.

Προσδιορίστηκαν τέσσερις πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού:

- δρομολογήθηκε η πιλοτική πρωτοβουλία κοινού προγραμματισμού «Νευροεκφυλιστικές νόσοι, συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Αλτσχάιμερ»·

- επιλέχθηκαν ως πρωτοβουλίες προς δρομολόγηση το 2010 οι «Γεωργία, επισιτιστική ασφάλεια και κλιματική αλλαγή», «Πολιτιστική κληρονομιά και πλανητική αλλαγή: μια νέα πρόκληση για την Ευρώπη» και «Υγεία, τρόφιμα, πρόληψη των ασθενειών που συνδέονται με τη διατροφή».

Το 2010 ενδέχεται να προσδιοριστούν ολιγάριθμα νέα θεματικά πεδία για πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού. Θα συνεχιστούν οι συζητήσεις σχετικά με τις προαιρετικές κατευθυντήριες γραμμές για πλαίσιο όρων και η βελγική Προεδρία θα καταγράψει την πρόοδο του κοινού προγραμματισμού.

3.4. Πρωτοβουλία για τις ερευνητικές υποδομές στο πλαίσιο του ΕΧΕ

Τον Ιούνιο του 2009 το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό που διαμορφώνει το νομικό πλαίσιο για την ανάπτυξη πανευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών[12]. Το εν λόγω πλαίσιο για κοινοπραξία ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής (ΚΕΕΥ/ERIC) προσδίδει νομική προσωπικότητα που αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη μέλη και παρέχει ορισμένα από τα πλεονεκτήματα των διεθνών οργανισμών. Με το νομικό πλαίσιο για τις ΚΕΕΥ θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά ο χρόνος που χρειάζεται για τη σύσταση ευρωπαϊκών ερευνητικών υποδομών.

Η Επιτροπή έχει θέσει σε εφαρμογή τις απαιτούμενες διαδικασίες για την υλοποίηση ΚΕΕΥ. Οι αιτήσεις με τα προτεινόμενα καταστατικά των ΚΕΕΥ πρέπει να υποβάλλονται στην Επιτροπή. Στη συνέχεια, οι αιτήσεις εξετάζονται για την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του κανονισμού. Εφόσον το αποτέλεσμα της εξέτασης είναι θετικό, η Επιτροπή εκδίδει απόφαση σύστασης της ΚΕΕΥ.

Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας (ΠΠ) στηρίζει την προπαρασκευαστική φάση των 45 ερευνητικών υποδομών που προσδιόρισε το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών (ESFRI). Για πολλά από τα έργα του καταλόγου του ESFRI έχει αρχίσει η διαδικασία συλλογής των παρατηρήσεων των κρατών μελών και οριστικοποίησης των καταστατικών των αντίστοιχων ΚΕΕΥ. Η πρώτη ΚΕΕΥ αναμένεται να συσταθεί το 2010.

3.5. Πρωτοβουλία για τη διεθνή συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΧΕ

Το άνοιγμα του ΕΧΕ στον υπόλοιπο κόσμο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής της Ένωσης. Τον Δεκέμβριο του 2008 συστάθηκε από το Συμβούλιο το στρατηγικό φόρουμ για διεθνή επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία, με σκοπό να διατυπωθεί ευρωπαϊκή προσέγγιση. Το φόρουμ αυτό έχει ως τώρα εστιάσει την προσοχή του στην από κοινού χρήση πληροφοριών και στην ανάπτυξη μηχανισμών για από κοινού καθορισμό προτεραιοτήτων.

Συγκεκριμένα επιτεύγματα υπήρξαν η ανάπτυξη διαδικτυακού εργαλείου διαχείρισης εγγράφων για την πρόσβαση σε εθνικές και ενωσιακές πληροφορίες, η στενότερη συνεργασία μεταξύ των ερευνητικών συμβούλων της ΕΕ και των διπλωματικών ακολούθων των κρατών μελών σε τρίτες χώρες, καθώς και η κοινή χρήση ημερολογίου σημαντικότατων εκδηλώσεων που αποσκοπούν στην πληρέστερη κατανόηση της κατεύθυνσης που ακολουθούν οι τρέχουσες εργασίες. Έγιναν επίσης βήματα προς την κατεύθυνση των κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων, με την έγκριση πιλοτικής πρωτοβουλίας για συνεργασία με την Ινδία στην έρευνα με αντικείμενο τις προκλήσεις που συνδέονται με το νερό, αφενός, και πιλοτικής δράσης στον ενεργειακό τομέα σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, αφετέρου. Το 2010 η Επιτροπή θα δρομολογήσει παγκόσμια πρωτοβουλία για την υγεία των ζώων.

3.6. Πρωτοβουλία για τη μεταφορά γνώσης στο πλαίσιο του ΕΧΕ

Το 2008 η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση και κώδικα ορθής πρακτικής για τη μεταφορά γνώσης[13], που επικυρώθηκαν στη συνέχεια με ψήφισμα του Συμβουλίου. Συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας στο πλαίσιο της CREST, για τη μεταφορά γνώσης με σκοπό την προώθηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής τους. Η ομάδα αυτή διενήργησε επισκόπηση των υφιστάμενων βέλτιστων πρακτικών και της προόδου που έχει σημειωθεί σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά την εφαρμογή. Πολλές χώρες έχουν ήδη θεσπίσει ή καταρτίζουν εθνική νομοθεσία για τη βελτίωση της μεταφοράς γνώσης. Η ομάδα εργασίας άρχισε να επεξεργάζεται κοινές κατευθυντήριες γραμμές για τη μεταφορά γνώσης και τη διαχείριση της διανοητικής ιδιοκτησίας στο πλαίσιο της διεθνούς ερευνητικής συνεργασίας, καθώς και δείκτες μεταφοράς γνώσης. Η Επιτροπή μερίμνησε για τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών διοργανώνοντας φόρουμ ενδιαφερομένων για τη μεταφορά γνώσης, το δεύτερο από τα οποία πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2009.

Το 2010 η ομάδα εργασίας θα συντάξει την πρώτη της ετήσια έκθεση και, το φθινόπωρο του ίδιου έτους, θα διοργανώσει το τρίτο φόρουμ ενδιαφερομένων για τη μεταφορά γνώσης. Η Επιτροπή προγραμματίζει την εκκίνηση πιλοτικού μηχανισμού προώθησης της μεταφοράς γνώσης στον τομέα της βιοοικονομίας.

3.7. Πανεπιστήμια: ατζέντα εκσυγχρονισμού

Το 2009 η ατζέντα εκσυγχρονισμού για πανεπιστήμια εισήλθε σε νέα φάση με τη δρομολόγηση των δραστηριοτήτων αμοιβαίας μάθησης μεταξύ ομολόγων (Peer Learning activities/PLA). Οι PLA αποσκοπούν στην εμβάθυνση της αμοιβαίας μάθησης σε θέματα όπως η θεσμική μεταρρύθμιση, η κοστολόγηση ερευνητικών έργων, οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να επιτευχθεί αριστεία παγκοσμίου επιπέδου, η πρόσληψη και η σταδιοδρομία νέων ερευνητών.

Ομάδα εμπειρογνωμόνων για τους «διαφοροποιημένους μηχανισμούς χρηματοδότησης της πανεπιστημιακής έρευνας» εκπόνησε έκθεση όπου αναφέρονται οι δυσκολίες που οφείλονται στην έλλειψη εναρμόνισης μεταξύ ανταγωνιστικών συστημάτων χρηματοδότησης της έρευνας, ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις για το οικονομικό και το λογιστικό σκέλος, καθώς και για την υποβολή εκθέσεων. Στη διάσκεψη για τον ΕΧΕ, οι χρηματοδότες και οι συντελεστές της έρευνας δήλωσαν ότι είναι διατεθειμένοι να εξετάσουν το ζήτημα αυτό.

Το 2010 θα δρομολογηθεί πλατφόρμα ενδιαφερομένων μερών με σκοπό τη διατύπωση κοινών αρχών για την εξωτερική ανταγωνιστική χρηματοδότηση της έρευνας. Θα συγκροτηθεί δίκτυο συλλογής δεδομένων που αφορούν τις ερευνητικές δραστηριότητες των πανεπιστημίων, ενώ παράλληλα θα επιδιωχθεί η ανάπτυξη πανευρωπαϊκών ερευνητικών σχολών.

4. Το 7 ο πρόγραμμα-πλαίσιο

4.1. Εφαρμογή

Το 2009 διεκπεραιώθηκαν 63 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με συνολικό προϋπολογισμό 5,3 δισ. ευρώ. Υποβλήθηκαν συνολικά 16.057 επιλέξιμες προτάσεις, από τις οποίες 3678 κάλυψαν όλα τα κατώτατα όρια της αξιολόγησης, δηλαδή το ποσοστό επιτυχίας ήταν 22,9 % επί του συνόλου των προτάσεων.

Ο συνολικός αριθμός συμμετεχόντων σε όλες τις επιλέξιμες προτάσεις ήταν 73.485, ενώ το συνολικό κόστος των έργων ανερχόταν σε 34,3 δισ. ευρώ και η συνολική αιτούμενη συνεισφορά της ΕΕ σε 26,8 δισ. ευρώ. Ο συνολικός αριθμός συμμετεχόντων στις προτάσεις που εγκρίθηκαν ήταν 17.626, ενώ το συνολικό κόστος των έργων ανερχόταν σε 6,9 δισ. ευρώ και η συνολική αιτούμενη συνεισφορά της ΕΕ σε 5,2 δισ. ευρώ, δηλ. ποσοστό επιτυχίας 24,0 % επί του συνόλου των αιτούντων.

Συνήφθησαν 3.034 συμφωνίες επιχορήγησης με 17.144 συμμετέχοντες, ενώ η συνολική αιτούμενη συνεισφορά της ΕΕ ανερχόταν σε 5,3 δισ. ευρώ. Από το σύνολο των συμφωνιών επιχορήγησης, το 33,2 % συνήφθησαν βάσει του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία» και αντιπροσώπευαν το 63,9 % της συνολικής αιτούμενης συνεισφοράς της ΕΕ, το 12,6 % συνήφθησαν βάσει του ειδικού προγράμματος «Ιδέες» και αντιπροσώπευαν το 11,6 % της συνολικής αιτούμενης συνεισφοράς της ΕΕ, το 43,3 % συνήφθησαν βάσει του ειδικού προγράμματος «Άνθρωποι» και αντιπροσώπευαν το 11,9 % της συνολικής αιτούμενης συνεισφοράς της ΕΕ, το 10,5 % συνήφθησαν βάσει του ειδικού προγράμματος «Ικανότητες» και αντιπροσώπευαν το 12,2 % της συνολικής αιτούμενης συνεισφοράς της ΕΕ και το 0,4 % συνήφθησαν βάσει του προγράμματος-πλαισίου της Ευρατόμ και αντιπροσώπευαν το 0,4 % της συνολικής αιτούμενης συνεισφοράς της ΕΕ.

4.2. Τα προγράμματα εργασιών του 2010

Τα προγράμματα εργασιών του 2010 εγκρίθηκαν στις 29 Ιουλίου 2009 και περιλαμβάνουν τα ακόλουθα στοιχεία:

- προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την ανάκαμψη της οικονομίας (βλ. σημείο 4.3.1)·

- επιτάχυνση της εφαρμογής της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης καταμερισμού του κινδύνου (RSFF)·

- ειδική πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης της γρίπης Α (H1N1)·

- κοινή ερευνητική πρωτοβουλία της Επιτροπής και της ευρωπαϊκής ένωσης βιομηχανιών του κλάδου των καλλυντικών και της αρωματοποιίας European Cosmetic Toiletry and Perfumery Association (COLIPA) με αντικείμενο τις εναλλακτικές στρατηγικές αντί των δοκιμών σε ζώα·

- πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τη δημιουργία δυναμικότητας στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων βάσει του προγράμματος «Ερευνητικό δυναμικό»·

- πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τους «ωκεανούς του μέλλοντος» στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για θαλάσσια και ναυτιλιακή έρευνα·

- ειδική πρόσκληση υποβολής προτάσεων με αντικείμενο την ασφάλεια νερού και τροφής και τη βελτίωση της υγείας στην Αφρική.

Πέραν των υφισταμένων 41 διμερών συμφωνιών διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας (17 βάσει της συνθήκης ΕΕ και 24 βάσει της συνθήκης Ευρατόμ) με 21 χώρες, υπογράφηκαν άλλες τέσσερις, με την Ιορδανία και την Ιαπωνία βάσει της συνθήκης ΕΕ και με την Ινδία και τη Βραζιλία βάσει της συνθήκης Ευρατόμ.

4.3. Συναφείς πρωτοβουλίες

Όσον αφορά τις πρωτοβουλίες του άρθρου 185, διεκπεραιώθηκαν δύο προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για την πρωτοβουλία υποβοηθούμενης από το περιβάλλον αυτόνομης διαβίωσης, που είχαν ως αποτέλεσμα τη χρηματοδότηση 50 έργων και τη συμμετοχή μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) σε ποσοστό πάνω από 40%. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων από τα κράτη μέλη υπερέβησαν τα 25 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ η συνεισφορά της ΕΕ ανήλθε σε 50 εκατ. ευρώ για την πρώτη διετία. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EUROSTARS, διεκπεραιώθηκαν τρεις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, που είχαν ως αποτέλεσμα την επιλογή 260 έργων προς χρηματοδότηση και τη συμμετοχή ΜΜΕ σε ποσοστό πάνω από 70%. Η συνεισφορά των κρατών μελών προβλέπεται να ανέλθει σε 135 εκατ. ευρώ και της ΕΕ σε 45 εκατ. ευρώ. Υπογράφηκε η γενική συμφωνία για το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα μετρολογίας, δυνάμει της οποίας η εφαρμογή του προγράμματος ανατέθηκε στην EURAMET e.V.

Η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για κοινό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στη Βαλτική Θάλασσα (BONUS)[14] και δημοσίευσε τη δεύτερη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις νανοεπιστήμες και νανοτεχνολογίες[15].

Δημιουργήθηκε σύστημα παρακολούθησης για τον προσδιορισμό του όγκου της χρηματοδοτούμενης βάσει του 7ου ΠΠ έρευνας που έχει αντίκτυπο στους στόχους της ανανεωμένης στρατηγικής της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη. Από την ανάλυση προκύπτει ότι, την πρώτη τετραετία εφαρμογής του 7ου ΠΠ, το 75% των θεμάτων του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία» έχει συμβάλει θετικά στην επίτευξη των στόχων αυτών.

Στις 13 Μαρτίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τον τίτλο «Μια στρατηγική για την Ε&Α και την καινοτομία στις ΤΠΕ στην Ευρώπη: Ανεβάζοντας τον πήχη»[16], με την οποία επιδιώκεται να κλιμακωθούν οι προσπάθειες έρευνας και καινοτομίας στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών και να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπός τους.

Παρασχέθηκε μέσω του μηχανισμού RSFF χρηματοδοτική στήριξη σε ιδιωτικές εταιρείες για Ε&Α και καινοτομία. Το 2009 χορηγήθηκαν μέσω του RSFF δάνεια ύψους 2,98 δισ. ευρώ για 25 έργα. Συνολικά, έχει πλέον εγκριθεί η χρηματοδότηση 62 έργων με 6,30 δισ. ευρώ.

Πέραν της διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων μέσω της βάσης δεδομένων CORDIS[17], η ανοικτή πρόσβαση αποτελεί σημαντικό μέσο βελτίωσης της πρόσβασης στα αποτελέσματα της έρευνας που χρηματοδοτείται με δημόσια κονδύλια και διάδοσής τους[18]. Τον Αύγουστο του 2008 η Επιτροπή εγκαινίασε πιλοτικό έργο για την ανοικτή πρόσβαση, υπαγόμενο στο 7ο ΠΠ, και το 2009 επικεντρώθηκε στη συγκρότηση συστήματος παρακολούθησης του πιλοτικού αυτού έργου.

Όσον αφορά την εφαρμογή του δεοντολογικού πλαισίου του 7ου ΠΠ, το 2009 εγκρίθηκε η νέα διαδικασία δεοντολογικής αξιολόγησης.

Οι νέες εκτιμήσεις του κόστους του έργου ITER υπερβαίνουν σημαντικά τις αρχικές. Για να εκπληρώσει η ΕΕ τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της, η Επιτροπή παρουσίασε στο Συμβούλιο την κατάσταση του έργου ITER, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο επιβεβαίωσε ότι υποστηρίζει το έργο ITER, υπό τον όρο ότι θα τηρηθούν οι οριακές συνθήκες που επεξεργάστηκε η Επιτροπή και οι οποίες περιλαμβάνουν αξιόπιστη εκτίμηση κόστους και πολιτικές συγκράτησης του κόστους, ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα και χρηστή διαχείριση του έργου σε όλα τα επίπεδα. Το Συμβούλιο ζήτησε να ληφθούν μέτρα και κάλεσε την Επιτροπή να διερευνήσει τις δυνατότητες χρηματοδότησης βάσει του ισχύοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.

Πληροφορίες σχετικά με τις άμεσες δράσεις του 7ου ΠΠ για το έτος 2009 περιέχει η ετήσια έκθεση του Κοινού Κέντρο Ερευνών[19].

Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τον τίτλο «Ευρωπαϊκή ατζέντα για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα της ασφάλειας»[20], δίνοντας συνέχεια στα καίρια πορίσματα και συστάσεις του ευρωπαϊκού φόρουμ για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα της ασφάλειας[21].

4.4. Οι κυριότερες δραστηριότητες

4.4.1. Συμπράξεις μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα στην έρευνα

Οι συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι αποτελεσματικός τρόπος μόχλευσης επενδύσεων σε Ε&Α από τη βιομηχανία και τις εθνικές κυβερνήσεις, ενώ ταυτόχρονα περιορίζουν τον κατακερματισμό των προσπαθειών Ε&Α.

Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες

Οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες (ΕΤΠ)[22] παρέχουν στα ενδιαφερόμενα μέρη, επικεφαλής των οποίων τίθεται η βιομηχανία, ένα πλαίσιο για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων και χρονοδιαγραμμάτων και την κατάρτιση σχεδίων δράσης στον τομέα της Ε&Α. Εξασφαλίζουν επαρκή εστίαση της χρηματοδότησης της έρευνας σε πεδία που ενδιαφέρουν τη βιομηχανία, καλύπτοντας το σύνολο της αλυσίδας αξίας και κινητοποιώντας τις εθνικές και περιφερειακές δημόσιες αρχές.

Μεταξύ των εξελίξεων που σημειώθηκαν το 2009 συγκαταλέγονται η συνέχιση της συμβολής των ΕΤΠ στον καθορισμό των ερευνητικών προτεραιοτήτων της ΕΕ, η επαγγελματοποίηση των εργασιών τους, η διαμόρφωση πλαισίου συνθηκών και πολιτικών που συμπληρώνουν τις πολιτικές Ε&Α και η διερεύνηση των δυνατοτήτων άντλησης χρηματοδοτικών πόρων από άλλες πηγές εκτός του προγράμματος-πλαισίου.

Ομάδα εμπειρογνωμόνων συνέστησε[23] να συσταθούν συνεργατικοί σχηματισμοί ΕΤΠ[24] για την αναζήτηση λύσεων σε κοινωνικές προκλήσεις και να αξιοποιηθεί το δυναμικό του τριγώνου της γνώσης, με την ανάληψη ευρύτερου ρόλου από τους συνεργατικούς σχηματισμούς ΕΤΠ και με την επέκταση του πεδίου των δραστηριοτήτων τους στην εκπαίδευση και στο σύνολο της διαδικασίας καινοτομίας.

Η εξέλιξη του ρόλου των ΕΤΠ συζητήθηκε σε διάσκεψη στις Βρυξέλλες[25]. Θετική ήταν η ανταπόκριση στην ιδέα της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των ΕΤΠ για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων, καθώς και της διερεύνησης τρόπων με τους οποίους οι υπέρτατες κοινωνικές προκλήσεις μπορούν να υποδιαιρεθούν σε βασικά πεδία που παρουσιάζουν μικρότερες διαχειριστικές δυσχέρειες. Υπήρξε ομοφωνία στην ανάγκη συστηματικότερης ενσωμάτωσης της καινοτομίας στις δραστηριότητες των ΕΤΠ.

Οι ευρωπαϊκές βιομηχανικές πρωτοβουλίες, που εντάσσονται στο Στρατηγικό Σχέδιο Ενεργειακών Τεχνολογιών (Σχέδιο ΣΕΤ)[26], αποτελούν παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας ανέλαβαν να καταρτίσουν τεχνολογικούς χάρτες πορείας και σχέδια εφαρμογής για την επιτάχυνση της τεχνολογικής ανάπτυξης σε τομείς όπως η αιολική και ηλιακή ενέργεια, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.

Κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες

Από τις Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες (ΚΤΠ) προέκυψε μια πρωτοποριακή προσέγγιση των κοινοπραξιών δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Το 2009 συνεχίστηκε η δημοσίευση προσκλήσεων υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο των πέντε ΚΤΠ[27]. Οι περαιτέρω προπαρασκευαστικές εργασίες είχαν ως αποτέλεσμα, το φθινόπωρο του 2009, να αποκτήσουν οι ΚΤΠ «Πρωτοβουλία για καινοτόμα φάρμακα», Clean Sky και ARTEMIS την επιχειρησιακή ικανότητα που απαιτείται για την εκτέλεση του προϋπολογισμού τους. Κατόπιν τούτου, άρχισε να υλοποιείται η συμβολή των ΚΤΠ στη διαμόρφωση του τοπίου της ευρωπαϊκής έρευνας.

Τον Νοέμβριο του 2009 η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωσή της με τον τίτλο «Κινητοποίηση των ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων για την ανάκαμψη και τη μακροπρόθεσμη διαρθρωτική αλλαγή: ανάπτυξη συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα[28]. Στην ανακοίνωση αυτή αναγνωρίζονται η σημασία των ευρωπαϊκών συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την έρευνα και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας τους, δεδομένου ότι επενδύουν στην παραγωγή νέων γνώσεων και τα αποτελέσματά τους είναι λιγότερο προβλέψιμα, αλλά μπορεί να είναι τεράστια. Ενόψει της σύστασης νέων συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, θα εξεταστούν όλες οι εναλλακτικές δυνατότητες όσον αφορά την επανεξέταση του νομοθετικού πλαισίου και των δημοσιονομικών κανόνων, ώστε να διαμορφωθεί ένα απλό και οικονομικά αποδοτικό μοντέλο, βασισμένο στην αμοιβαία κατανόηση, τη γνήσια εταιρική σχέση και τον επιμερισμό των κινδύνων.

Ομάδα αντιπροσώπων των βιομηχανικών εταίρων που μετέχουν στις ΚΤΠ (η ομάδα JTI Sherpas' Group) άντλησε διδάγματα από τη σύσταση των πρώτων ΚΤΠ, τα οποία περιέχονται στην έκθεσή της «Designing together the 'ideal house' for public-private partnerships in European research» (Συνεργασία στη διαμόρφωση των ιδανικών συνθηκών για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στην ευρωπαϊκή έρευνα)[29]. Μεταξύ άλλων, η ομάδα συνιστά να αναγνωριστούν οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα ως ειδικοί φορείς στον αναθεωρημένο δημοσιονομικό κανονισμό.

Τον Οκτώβριο του 2009 η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωσή της με τον τίτλο «Σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για το Μελλοντικό Ίντερνετ (Διαδίκτυο)»[30], στην οποία εκθέτει λεπτομερώς τα σχέδιά της για προώθηση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στις τεχνολογίες και τα συστήματα του Διαδικτύου του μέλλοντος και για υποστήριξη της ανάδειξης εφαρμογών δημοσίου συμφέροντος και κοινωνικού ενδιαφέροντος που βασίζονται στο Διαδίκτυο του μέλλοντος. Η εν λόγω σύμπραξη θα αρχίσει να λειτουργεί το 2011.

Συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την ανάκαμψη της οικονομίας

- Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας ζήτησε να συσταθούν τρεις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα: «Εργοστάσια του μέλλοντος», «Κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης» και «Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πράσινων αυτοκινήτων». Η χρηματοδότηση, συνολικού ύψους 3,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2010-2013, προέρχεται ισομερώς από τη βιομηχανία και από το 7ο ΠΠ.

- Συγκροτήθηκαν ειδικές βιομηχανικές συμβουλευτικές ομάδες για να διευκολύνουν τον διάλογο με τη βιομηχανία και να καταστρώσουν ερευνητικές στρατηγικές, οι οποίες θα συμβάλουν στην κατάρτιση των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, στο πλαίσιο των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, κατά το υπόλοιπο της περιόδου ισχύος του 7ου ΠΠ.

- Στις 30 Ιουλίου δημοσιεύθηκαν οι πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, που συμποσούνται σε 268 εκατ. ευρώ. Από τα προκαταρτικά αποτελέσματα προκύπτει σημαντικά μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας σε σύγκριση με τις συνήθεις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων βάσει του 7ου ΠΠ.

Σε κοινή δήλωση της Επιτροπής και εκπροσώπων της βιομηχανίας, που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2009, επισημαίνεται ότι οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα είναι αποτελεσματικό μέσο που εξασφαλίζει:

- ηγετικό ρόλο της βιομηχανίας στον καθορισμό των προτεραιοτήτων της έρευνας και στη διεξαγωγή της·

- πολυετές πρόγραμμα εργασιών με προκαθορισμένο προϋπολογισμό, το οποίο διασφαλίζει τη συνέχεια των εργασιών και επιτρέπει στη βιομηχανία να καταρτίζει μακροπρόθεσμα επενδυτικά σχέδια·

- διαθεματική προσέγγιση που αρχίζει από τη βασική και την εφαρμοσμένη έρευνα και καταλήγει στην επικύρωση και την επίδειξη μεγάλης κλίμακας, με ιδιαίτερη έμφαση στον αντίκτυπο και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων·

- μεγαλύτερες δυνατότητες υποστήριξης της καινοτομίας στις ΜΜΕ.

4.4.2. Αξιολόγηση και παρακολούθηση του προγράμματος-πλαισίου

Στην απάντησή της στην εκ των υστέρων αξιολόγηση του 6ου ΠΠ[31], η Επιτροπή τόνισε τη σημασία των διαπιστώσεων της αξιολόγησης και προέβη σε έναν πρώτο σχολιασμό των συστάσεων. Συμφώνησε με τις περισσότερες από αυτές, επισημαίνοντας ότι είχαν ήδη αναληφθεί πολλές σχετικές πρωτοβουλίες.

Στην έκθεση σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής του 7ου ΠΠ[32] γίνεται επισκόπηση και ανάλυση της εφαρμογής του, κυρίως όσον αφορά καινοτομίες όπως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ), οι ΚΤΠ και η RSFF.

Η δεύτερη έκθεση παρακολούθησης του 7ου ΠΠ[33], που καλύπτει το 2008, βασίζεται σε ένα σύνολο δεικτών εφαρμογής και επιδόσεων των προγραμμάτων-πλαισίων. Περιλαμβάνει ένα αναλυτικό τμήμα με εμβάθυνση σε ζητήματα που είτε έχουν τοπική σημασία είτε παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η μορφή της έκθεσης παρακολούθησης επιτρέπει τη συγκέντρωση χρονοσειρών δεδομένων για βασικούς δείκτες.

Στις 23 Ιουλίου 2009 δημοσιεύθηκε επανεξέταση των δομών και των μηχανισμών του ΕΣΕ[34]. Η Επιτροπή, στην απάντησή της[35], εξήγγειλε μέτρα για τη διασφάλιση της επιτυχίας του ΕΣΕ σε βάθος χρόνου ως χρηματοδοτικού οργανισμού παγκόσμιας κλάσης που στηρίζει τη βασική έρευνα αιχμής.

Τον Ιούλιο του 2009 άρχισε ενδιάμεση αξιολόγηση του 7ου ΠΠ της Ευρατόμ. Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων ολοκλήρωσε την έκθεσή της τον Φεβρουάριο του 2010[36]. Η αξιολόγηση αυτή παρέχει πολύτιμα στοιχεία που θα τροφοδοτήσουν την κατάρτιση του προγράμματος πλαισίου της Ευρατόμ για τα έτη 2012 και 2013.

Με την έναρξη λειτουργίας του δικτυακού τόπου για την αξιολόγηση των ΠΠ[37], βελτιώθηκε κατακόρυφα η προβολή και διάθεση των εκθέσεων που αφορούν τις αξιολογήσεις και την παρακολούθηση των ΠΠ. Ο εν λόγω δικτυακός τόπος περιέχει πάνω από 300 εκθέσεις και υποστηρίζει ένα ισχυρό εργαλείο αναζήτησης.

5. Οι προοπτικές για το 2010

Στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» αναδεικνύεται ο πρωτεύων ρόλος της γνώσης και της καινοτομίας ως μοχλών οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και για την αντιμετώπιση των μεγάλων κοινωνικών προκλήσεων, και τονίζεται η ανάγκη να ενισχυθούν οι επιδόσεις της έρευνας και να αυξηθεί σε 3% του ΑΕΠ η ένταση Ε&Α στην ΕΕ. Η ολοκλήρωση του ΕΧΕ αποτελεί βασικό στοιχείο της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση καινοτομίας». Προβάλλονται επίσης, ως καίριας σημασίας μέσα για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής αυτής, τα προγράμματα της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος-πλαισίου έρευνας. Η εμβληματική πρωτοβουλία «Ένωση καινοτομίας» περιλαμβάνει αίτημα για ευρείας κλίμακας εξορθολογισμό και απλούστευση των εν λόγω μέσων στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Το 7ο ΠΠ θα στηρίξει την εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» εντός του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου. Με τα δεδομένα αυτά, το πρόγραμμα εργασιών του 2011 προβλέπει χρηματοδότηση πρωτοφανούς ύψους 6,4 δισ. ευρώ για την έρευνα και την καινοτομία – σημαντικό οικονομικό κίνητρο και επένδυση για ευφυέστερη και αειφόρο Ευρώπη, χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς.

Τον Οκτώβριο του 2010 η Επιτροπή υπέβαλε τις προτάσεις της για την υλοποίηση της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση καινοτομίας», στις οποίες παρατίθενται τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για:

- την κινητοποίηση της έρευνας και της καινοτομίας με στόχο την αντιμετώπιση μεγάλων κοινωνικών προκλήσεων·

- την παραγωγή και την προσέλκυση περισσότερης γνώσης, δημιουργικότητας και ταλέντων·

- την παροχή δυνατοτήτων και στήριξης στις επιχειρήσεις ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε πολύτιμες ιδέες, να διατυπώσουν τις δικές τους και να αναπτυχθούν·

- την ανάπτυξη μεγάλων ευρωπαϊκών αγορών καινοτομίας·

- την παροχή δυνατοτήτων εξειδίκευσης στις περιφέρειες ανάλογα με τα πλεονεκτήματα που διαθέτουν, ιδίως με στήριξη από την πολιτική συνοχής[38]·

- την επίσπευση των εσωτερικών μεταρρυθμίσεων και τη συνεργασία με διεθνείς εταίρους.

Για την παρακολούθηση των επιδόσεων της Ένωσης, η Επιτροπή προτείνει «πίνακα βαθμολόγησης», βασισμένο σε διεθνώς συγκρίσιμους δείκτες. Το 2012 θα μελετηθούν περαιτέρω δράσεις συνδεόμενες με τον ΕΧΕ.

Στις αρχές του 2010 ξεκίνησαν οι εργασίες της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την ενδιάμεση αξιολόγηση του 7ου ΠΠ, οι οποίες έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν τον Οκτώβριο του 2010. Η αξιολόγηση αυτή θα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη βελτιστοποίηση της εφαρμογής του 7ου ΠΠ κατά τα τελευταία έτη ισχύος του, ενώ θα τροφοδοτήσει και την κατάρτιση του επόμενου προγράμματος-πλαισίου.

6. Πηγές λεπτομερέστερων πληροφοριών

Ετήσιες εκθέσεις παρακολούθησης για το πρόγραμμα-πλαίσιο και για τα ειδικά του προγράμματα[39]

Εκθέσεις αξιολόγησης πενταετίας[40]

Τακτικές εκθέσεις με βασικά αριθμητικά στοιχεία για την επιστήμη, την τεχνολογία και την ανταγωνιστικότητα[41]

Στατιστικά στοιχεία σχετικά με την επιστήμη και την τεχνολογία στην Ευρώπη (Eurostat)[42]

Δημοσιευόμενες μελέτες και αναλύσεις που σχετίζονται με τις ερευνητικές δραστηριότητες και πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης[43]

Ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας[44]

Πρακτικός οδηγός για τις δυνατότητες χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας από την ΕΕ[45]

Δικτυακός τόπος CORDIS: http://cordis.europa.eu

Δικτυακός τόπος της Επιτροπής για την έρευνα: http://ec.europa.eu/research

Δικτυακός τόπος του ΕΧΕ (ERA): http://ec.europa.eu/research/era

Δικτυακός τόπος για τις επενδύσεις στην ευρωπαϊκή έρευνα: http://ec.europa.eu/invest-in-research

Δικτυακός τόπος ERAWATCH: http://cordis.europa.eu/erawatch

[1] «Στην αρχή κάθε έτους, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση, η οποία αναφέρεται ιδίως στις δραστηριότητες του προηγούμενου έτους στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και της διάδοσης των αποτελεσμάτων, καθώς και στο πρόγραμμα εργασίας του τρέχοντος έτους.»

[2] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/president/pdf/press_20090903_en.pdf

[3] COM(2008) 800

[4] Διενεργήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Έρευνας.

[5] Στην έρευνα κοινής γνώμης της σειράς «Βαρόμετρο καινοτομίας» (Innobarometer ) του Μαΐου 2009 επισημάνθηκε ότι οι περισσότερες πιθανότητες περικοπής των προϋπολογισμών για καινοτομία ως αντίδραση στην κρίση εντοπίζονται στο τμήμα των μεταποιητικών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας.

[6] Συμπεράσματα του Συμβουλίου του Μαΐου 2008 (9076/08)

[7] http://ec.europa.eu/research/era/vision/era_vision_and_progress_en.htm

[8] ΕΕ C 323 της 31.12.2009, σ. 1-4

[9] Η CREST είναι συμβουλευτικό όργανο που γνωμοδοτεί προς το Συμβούλιο και την Επιτροπή επί θεμάτων πολιτικής ΕΤΑ.

[10] COM(2008) 317

[11] Τα ζητήματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση και τη συνταξιοδότηση των ερευνητών θα εξεταστούν σε Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για τις συντάξεις, στα μέσα του 2010, και σε ανακοίνωση για τους νέους τύπους κινητικότητας, το 2011.

[12] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 723/2009 του Συμβουλίου, της 25.6.2009 - ΕΕ L 206 της 8.8.2009, σ. 1–8

[13] C(2008) 1329

[14] COM(2009) 610

[15] COM(2009) 607

[16] COM(2009) 116

[17] http://cordis.europa.eu

[18] COM(2007) 56 και έγγραφο 14865/07 του Συμβουλίου

[19] http://ec.europa.eu/dgs/jrc/downloads/jrc_ar_2009.pdf

[20] COM(2009) 691

[21] http://www.esrif.eu

[22] http://cordis.europa.eu/technology-platforms/individual_en.html

[23] ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/technology-platforms/docs/fa-industrialresearch-b5-full-publication-rp_en.pdf

[24] Το 2009 συστάθηκε συνεργατικός σχηματισμός ETΠ, του οποίου οι εργασίες έχουν ως αντικείμενο τη δημιουργία ευρωπαϊκής βιοοικονομίας για αειφόρο ανάπτυξη ( www.becoteps.org ).

[25] http://cordis.europa.eu/technology-platforms/seminar11_en.html

[26] http://ec.europa.eu/energy/technology/initiatives/initiatives_en.htm

[27] Οι πέντε ΚΤΠ είναι οι εξής: Πρωτοβουλία για καινοτόμα φάρμακα (http://imi.europa.eu), Clean Sky (http://www.cleansky.eu), ARTEMIS (http://www.artemis-ju.eu), ENIAC (www.eniac.eu) και Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο (FCH) (http://ec.europa.eu/research/fch/index_en.cfm).

[28] COM(2009) 615 τελικό, της 19.11.2009: http://ec.europa.eu/archives/growthandjobs_2009/pdf/european-economic-recovery-plan/ppp_en.pdf

[29] ftp://ftp.cordis.europa.eu/pub/fp7/docs/jti/jti-sherpas-report-2010_en.pdf

[30] COM(2009) 479 τελικό

[31] http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/fp6_ex-post_evaluation_expert_group_report.pdf και έγγραφο COM(2009) 210

[32] COM(2009) 209, SEC(2009) 589

[33] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=fp7-monitoring

[34] http://erc.europa.eu/pdf/final_report_230709.pdf

[35] COM(2009) 552

[36] Τον Ιούνιο του 2010 ολοκληρώθηκε χωριστή ενδιάμεση αξιολόγηση του θεματικού τομέα «Τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ)» του 7ου ΠΠ.

[37] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=home

[38] http://ec.europa.eu/regional_policy/atlas2007/index_en.htm

[39] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=fp7-monitoring

[40] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=five-year-assessment

[41] http://ec.europa.eu/research/era/facts/figures/key_figures_en.htm

[42] http://ec.europa.eu/eurostat

[43] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm

[44] http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/aar/index_en.htm

[45] http://cordis.europa.eu/eu-funding-guide/home_en.html