Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89 σχετικά με τη διαρθρωτική εξυγίανση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας (1) (94/C 127/06)

Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 6 Δεκεμβρίου 1993, σύμφωνα με το άρθρο 75 της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Με την προετοιμασία των εργασιών είχε επιφορτισθεί το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών. Στην περαιτέρω φάση των εργασιών όρισε τον κύριο von Haus σαν γενικό εισηγητή.

Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά την 312η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 26ης Ιανουαρίου 1994), χωρίς ψήφους κατά και με 11 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής για περαιτέρω πενταετή παράταση της ρύθμισης «παλαιό με νέο», με τροποποίηση του άρθρου 8, παράγραφος 1 (α) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89.

1.2. Η ρύθμιση για την αντικατάσταση του «παλαιού με νέο» μαζί με την ενέργεια διάλυσης, συνιστούν τον ακρογωνιαίο λίθο της διαρθρωτικής εξυγίανσης της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, που ρυθμίζεται από τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89, (ΕΟΚ) αριθ. 1102/89 και (ΕΟΚ) αριθ. 3690/92. Στόχος της διαρθρωτικής εξυγίανσης είναι η μείωση της διαρθρωτικής πλεονάζουσας μεταφορικής ικανότητας που παρατηρείται στην δυτικοευρωπαϊκή αγορά ναυσιπλοΐας (Βέλγιο, Δ. Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Ελβετία).

1.3. Στα πλαίσια εξυγίανσης της ναυσιπλοΐας, η ρύθμιση «νέο αντί του παλαιού» θα αποτρέψει την αύξηση της χωρητικότητας στον τομέα της ναυσιπλοΐας, διότι θα επιτρέπει τη δρομολόγηση νέων σκαφών ή πλοίων που εισήχθησαν από τρίτες χώρες, τότε μόνον, όταν ο ιδιοκτήτης προβεί σε διάλυση ενός πλοίου της ίδιας χωρητικότητας. Για να μην αποκλεισθεί εντελώς η πρόσβαση νέων πλοιοκτητών στην αγορά εσωτερικής ναυσιπλοΐας, μπορεί να δρομολογούνται νέα πλοία εάν οι πλοιοκτήτες καταβάλουν μια ειδική εισφορά, αντίστοιχη με την πριμοδότηση διάλυσης, ανά τόννο, στα εθνικά ταμεία διάλυσης.

1.4. Η ρύθμιση «αντικατάσταση παλαιού με νέο» έχει διάρκεια πέντε χρόνων και παύει να ισχύει στις 28 Απριλίου 1994. Το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ μπορεί να αποφασίσει ενδεχόμενη παράτασή της για διάστημα όχι μεγαλύτερο της πενταετίας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Με τα μέτρα θεσμικής εξυγίανσης επετεύχθη βέβαια η μείωση της χωρητικότητας των πλοίων καθώς και ο επιδιωκόμενος στόχος διάλυσης προσέγγισε το ποσοστό 10 % στα πλοία ξηρού φορτίου και το 15 % στα δεξαμενόπλοια, χωρίς εν τούτοις να υπερνικηθεί το πρόβλημα της πλεονάζουσας χωρητικότητας. Οι λόγοι γι'αυτό δεν βρίσκονται μόνο στην αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η νέα συγκυριακή οικονομική ύφεση οδήγησε στην ελάττωση της ζήτησης για παροχή υπηρεσιών στον τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και επομένως σε ένα νέο πλεόνασμα χωρητικότητας πλοίων στην αγορά εσωτερικής αγοράς. Αποφασιστική σχετικά, ήταν κυρίως η δυνατότητα που δόθηκε με το άνοιγμα προς Ανατολάς, να εισαχθούν από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καινούργια και φθηνά σκάφη, σε τιμές 30 έως 50 % κατώτερες από τις τιμές ναυπήγησης που ισχύουν στα δυτικοευρωπαϊκά ναυπηγεία.

2.2. Λόγω του χαμηλού ύψους της έκτακτης εισφοράς η ρύθμιση «αντικατάσταση του παλαιού με νέο» αποδείχθηκε από την άποψη αυτή ατελέσφορη. Πέραν τούτου η καταβολή 100 εκατομμυρίων Ecu περίπου, ως πριμοδοτήσεις διάλυσης, λειτούργησε ως κίνητρο για τη ναυπήγηση νέων σκαφών. Διαφορετικές επιδράσεις των φορολογικών συστημάτων στα κράτη μέλη ευνόησαν αυτή τη διεργασία. Ως σχετικό παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση στην Ολλανδία για επενδύσεις σε νέα σκάφη, με χρησιμοποίηση ετήσιων επιδοτήσεων και αύξηση των λογιστικών κερδών.

2.3. Κατά τα λοιπά μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι με τις ενέργειες διάλυσης αποσύρθηκαν κυρίως από την αγορά μικρά πλοία, που αντικαταστάθηκαν εν μέρει από μεγαλύτερα, τεχνικά βελτιωμένα και αποδοτικότερα πλοία. Η μη επαρκής διαφοροποίηση της πριμοδότησης διάλυσης και της ειδικής συνεισφοράς για μεγαλύτερες μονάδες πλοίων λειτούργησε αρνητικά.

2.4. Καταρχήν πρέπει να εγκρίνουμε την άποψη της Επιτροπής όπως παρουσιάζεται στην αιτιολογική έκθεση ότι η ρύθμιση «αντικατάσταση του παλαιού με νέο» συνιστά έναν αποτελεσματικό μηχανισμό. Η πρόταση για παράταση αυτής της ρύθμισης είναι ως εκ τούτου μια εύλογη συνέπεια.

2.5. Οι δύο διεθνείς ενώσεις της δυτικοευρωπαϊκής εσωτερικής ναυσιπλοΐας, η Διεθνής Ένωση Εσωτερικής Ναυσιπλοΐας (IBU) και η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Ναυσιπλοΐας (ESO) απεφάνθηκαν, για τους ίδιους λόγους, ρητά υπέρ της παράτασης της ρύθμισης («παλαιό με νέο»), προκειμένου να καταστεί δυνατή η μείωση της πλεονάζουσας διαρθρωτικής χωρητικότητας που υπολογίζεται σε 20 έως 25 % και για να συμβάλουν στο διαρκή περιορισμό της επιδιωκόμενης συνολικής χωρητικότητας.

2.6. Η υφιστάμενη πλεονάζουσα χωρητικότητα οδήγησε σε μια καταστροφική πτώση των φορτώσεων. Δεν είναι πλέον δυνατή μια δρομολόγηση που να καλύπτει τα έξοδά της, με εξαίρεση ορισμένες ειδικές μεταφορές της εσωτερικής ναυσιπλοΐας. Η κατάργηση της διαρθρωτικής υπερχωρητικότητας και η δύσκολη πρόσβαση νέων πλοιοκτητών στην αγορά συνιστά τη μόνη εφικτή δυνατότητα για αναζωογόνηση και συνεχή διατήρηση της οικονομικής κίνησης που αφορά τη δυτικοευρωπαϊκή εσωτερική ναυσιπλοΐα.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί, ως πιθανή λύση για τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στην εσωτερική ναυσιπλοΐα, την προβλεπόμενη επέκταση του άρθρου 10 με τη διάταξη για την αξιολόγηση των συνολικών επιπτώσεων των μέτρων που περιλαμβάνονται σ'αυτόν τον κανονισμό, τη συνοπτική περίληψή τους σε μια έκθεση και την ενδεχόμενη επεξεργασία προτάσεων που πρέπει να υποβληθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1996.

3.1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προτρέπει, ενόψει της ανάγκης βελτιώσεως των γενικών όρων - που περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89, να υποβληθεί η έκθεση αυτή σε ένα προηγούμενο χρονικό σημείο.

3.2. Συνιστά πέραν τούτου, να συμπεριληφθούν στη σχετική προβληματική και οι διατάξεις εφαρμογής των κανονισμών (ΕΟΚ) 1102/89 και (ΕΟΚ) αριθ. 3690/92. Σκοπός εδώ είναι η επιδίωξη ενός ενιαίου καθεστώτος στην αγορά της δυτικοευρωπαϊκής εσωτερικής ναυτιλίας, που θα επιτρέψει την εναρμόνιση των ανταγωνιστικών όρων και θα διατηρήσει την κατάργηση του συστήματος «κάθε ένας με τη σειρά του».

Βρυξέλλες, 26 Ιανουαρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 341 της 18. 12. 1993, σ. 17.