Αριθ. C 284/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11. 89 
Επανεξεταζόμενη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας 
και υγείας για τους χώρους εργασίας (') 
COM(89) 520 τελικό — SYN124 
(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 149 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ στις 
17 Οκτωβρίου 1989) 
(89/C 284/03) 
(') ΕΕ αριθ. C 115 της 8. 5. 1989, σ. 34. 
ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΤΡΟΠΟΛΟΠΕΣ 
ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 13ης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1989 
Αιτιολογική έκθεση και σκέψεις αμετάβλητο 
Άρθρα 1 έως 3 αμετάβλητα 
Άρθρο 4 
Αντικαθίσταται από: 
Οι υπάρχοντες κατά την 1η Ιανουαρίου 1993 χώροι εργα­
σίας πρέπει να ικανοποιούν, το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 
1995, τους όρους της παρούσας οδηγίας και του παραρτή­
ματος II. 
Άρθρα 5 και 6 αμετάβλητα 
Άρθρο 7 
Η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
Ο εργοδότης ενημερώνει τους εργαζομένους ή/και τους 
εκπροσώπους τους σχετικά με όλα τα μέτρα που προτίθεται 
να λάβει όσον αφορά την ασφάλεια και την υγεία στο χώρο 
εργασίας* συζητά μαζί τους και επιτρέπει τη συμμετοχή 
τους σύμφωνα με τα άρθρα 10 και 11 της οδηγίας 
89/391 /ΕΟΚ και με βάση τις διατάξεις του παραρτήματος Ι 
ή/και του παραρτήματος II. 
Άρθρα 8 έως 10 αμετάβλητα 
10. 11.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 284/9 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑ 
ΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΑ 
ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ, ΟΠΩΣ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 3 ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑ 
ΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΑ 
ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ, ΟΠΩΣ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 3 ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ 
Προκαταρκτική παρατήρηση 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα 
εφαρμόζονται μόνον εφόσον στον υπό εξέταση χώρο εργα­
σίας υπάρχει ο αντίστοιχος κίνδυνος. Προκαταρκτική παρατήρηση 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα 
εφαρμόζονται όποτε αυτό επιβάλλεται από τα αντίστοιχα 
χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας ή της δραστηριότητας, 
τις συνθήκες ή τυχόν κίνδυνους. 
Σταθερότητα και στερεότητα 
Τα κτήρια που στεγάζουν χώρους εργασίας πρέπει να έχουν 
δομή και στερεότητα ανάλογες με το είδος της χρήσης τους. 
Ηλεκτρική εγκατάσταση 
Η ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να έχει σχεδιαστεί και 
κατασκευαστεί έτσι ώστε να μην δημιουργεί κίνδυνο πυρκα­
γιάς ή έκρηξης και οι άνθρωποι να είναι επαρκώς προστατευ­
μένοι έναντι των κινδύνων ατυχήματος που μπορεί να προκύ­
ψουν από την άμεση ή έμμεση επαφή. 
Κατά το σχεδιασμό, την κατασκευή και την επιλογή του 
υλικού και των συστημάτων προστασίας πρέπει να λαμβά­
νονται υπόψη η τάση του ρεύματος, η επίδραση εξωτερικών 
παραγόντων και η καταλληλότητα των ατόμων που έχουν 
πρόσβαση σε τμήματα της εγκατάστασης. 
4. Οδοί και έξοδοι κινδύνου 
4.1. Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου πρέπει να διατηρούνται ελεύ­
θερες και να οδηγούν από το συντομότερο δρόμο στο 
ύπαιθρο ή σε ασφαλή περιοχή. Οδοί και έξοδοι κινδύνου 
4.2. Σε περίπτωση κινδύνου, όλες οι θέσεις εργασίας πρέπει να 
μπορούν να εκκενώνονται από τους εργαζόμενους γρήγορα 
και με συνθήκες πλήρους ασφαλείας. 
4.3. Ο αριθμός, η κατανομή και οι διαστάσεις των εξόδων κιν­
δύνου εξαρτώνται από τη χρήση, τον εξοπλισμό και την επι­
φάνεια των χώρων εργασίας, καθώς και από το μέγιστο 
αριθμό των ατόμων που μπορούν να βρίσκονται στους 
χώρους αυτούς. 4.3. Ο αριθμός, η κατανομή και οι διαστάσεις των θυρών και των 
εξόδων κινδύνου εξαρτώνται από τη χρήση, τον εξοπλισμό 
και την επιφάνεια των χώρων εργασίας, καθώς και από το 
μέγιστο αριθμό των ατόμων που μπορούν να βρίσκονται 
στους χώρους αυτούς. Πρέπει να υπάρχει επαρκής αριθμός 
θυρών και εξόδων κινδύνου. 
4.4. Οι θύρες κινδύνου πρέπει να ανοίγουν εύκολα και προς τα 
έξω. 
Οι συρόμενες και οι περιστρεφόμενες θύρες που προορίζονται 
ειδικά για θύρες κινδύνου απαγορεύονται. 4.4. Οι θύρες κινδύνου καθώς και οι θύρες που οδηγούν σε εξό­
δους πρέπει να ανοίγουν εύκολα και προς τα έξω. 
Οι συρόμενες και οι περιστρεφόμενες θύρες που προορίζονται 
ειδικά για θύρες κινδύνου απαγορεύονται. 
4.5. Οι ειδικές οδοί και έξοδοι κινδύνου πρέπει να επισημαίνονται 
σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες ενσωμάτωσης της οδη­
γίας 77/576/ΕΟΚ. 
Η σήμανση πρέπει να τοποθετείται σε κατάλληλα σημεία και 
να είναι ανθεκτική. 
ApiS. C 284/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11. 89 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
4.6. Οι θύρες κινδύνου δεν πρέπει να είναι κλειδωμένες. 
Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου, όπως και οι διάδρομοι κυκλο­
φορίας και οι θύρες πρόσβασης σε αυτούς, δεν πρέπει να 
φράσσονται από αντικείμενα, ούτως ώστε να μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν ανεμπόδιστα ανά πάσα στιγμή. 
4.7. Σε περίπτωση βλάβης του φωτισμού, οι έξοδοι κινδύνου που 
χρειάζονται φωτισμό πρέπει να διαθέτουν εφεδρικό φωτισμό 
επαρκούς έντασης. 
5. Πορανίχνευση και κατάσβεση πυρκαϊας 
5.1. Ανάλογα με τις διαστάσεις, το ύψος και τη χρήση των κτη­
ρίων, τον υπάρχοντα εξοπλισμό, τα περιεχόμενα υλικά και το 
μέγιστο αριθμό των ατόμων που μπορούν να βρίσκονται εκεί, 
οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με σωστά 
κατανεμημένους πυρανιχνευτές, καθώς και με σύστημα συνα­
γερμού και κατάλληλο, αυτόματο, ή/και χειροκίνητο, εξο­
πλισμό κατάσβεσης της πυρκαϊάς. 
5.2. Ο μη αυτόματος εξοπλισμός κατάσβεσης της πυρκαϊάς πρέπει 
να είναι ευπρόσιτος και εύχρηστος. 
Πρέπει επίσης να επισημαίνεται σύμφωνα με τους εθνικούς 
κανόνες ενσωμάτωσης της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ. 
Η σήμανση πρέπει να τίθεται σε κατάλληλα σημεία και να 
είναι ανθεκτική. 
6. Εξαερισμός κλειστών χώρων εργασίας 
6.1. Ο αέρας των κλειστών χώρων πρέπει να ανανεώνεται 
φυσικά ή τεχνητά, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν στη 
διάθεση τους αέρα σε επαρκή ποσότητα και ικανοποιητική 
ποιότητα, λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες τις οποίες 
ασκούν. 
6.2. Οι εγκαταστάσεις μηχανικού εξαερισμού πρέπει να λειτουρ­
γούν κατά τρόπον ώστε να αποφεύγεται η έκθεση των εργα­
ζομένων σε ρεύματα αέρα. 
7. Θερμοκρασία των χώρων 
7.1. Η θερμοκρασία στους χώρους εργασίας πρέπει να ανταποκρί­
νεται στις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού κατά το 
χρόνο εργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις εφαρμοζόμενες 
μεθόδους εργασίας και τη σωματική προσπάθεια που απαι­
τείται για την εκτέλεση της. ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
4.7. Σε περίπτωση βλάβης του φωτισμού, οι έξοδοι κινδύνου 
καθώς και οι οδοί διαφυγής που χρειάζονται φωτισμό πρέπει 
να διαθέτουν εφεδρικό φωτισμό επαρκούς έντασης. 
5. Πυρανίχνευση και κατάσβεση πυρκαϊάς 
Ανάλογα με τις διαστάσεις, και τη χρήση των κτηρίων, τον 
υπάρχοντα εξοπλισμό, τα φυσικά και χημικά χαρακτηρι­
στικά των χρησιμοποιούμενων ουσιών και το μέγιστο 
αριθμό των ατόμων που μπορούν να βρίσκονται εκεί, οι 
χώροι εργασίας πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με κατάλληλα 
συστήματα κατάσβεσης πυρκαϊών, και κυρίως με σωστά 
κατανεμημένους πυρανιχνευτές και συστήματα συναγερμού. 
Η λειτουργία των πυρανιχνευτών, των συστημάτων συνα­
γερμού ή των αυτόματων ή μη συστημάτων κατάσβεσης της 
πυρκαϊάς πρέπει να τελούν υπό τακτικό έλεγχο. 
6. Εξαερισμός κλειστών χώρων εργασίας 
6.1. Στους κλειστούς χώρους πρέπει να υπάρχει επαρκής υγιεινός 
αέρας, λαμβάνοντας υπόψη τη διαδικασία εργασίας και τη 
σωματική προσπάθεια που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι 
κατά τη διάρκεια της. Κατά τη χρησιμοποίηση συσκευών 
τεχνητού εξαερισμού πρέπει να ελέγχεται συνεχώς η καλή 
λειτουργία τους. Πρέπει να υπάρχει εγκατάσταση συνα­
γερμού που θα προειδοποιεί σε ενδεχόμενη περίπτωση 
βλάβης. 
Οι εγκαταστάσεις κλιματισμού ή/και εξαερισμού πρέπει να 
λειτουργούν κατά τρόπο ώστε οι εργαζόμενοι να μην είναι 
εκτεθειμένοι σε ρεύματα ή σε επικίνδυνες θερμοκρασίες. Οι 
εν λόγω εγκαταστάσεις πρέπει να μπορούν να τεθούν σε λει­
τουργία ανά πάσα στιγμή και να καθαρίζονται σε κανονικά 
χρονικά διαστήματα κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες υγι­
εινής. Αποθέσεις ακαθαρσιών, οι οποίες μπορεί να προκαλέ­
σουν μόλυνση της ατμόσφαιρας των χώρων εργασίας, πρέπει 
να καθαρίζονται αμέσως. 
10. 11. 89 Επίσημη Εφημερίδα των 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
7.2. Η θερμοκρασία των χώρων ανάπαυσης, των χώρων διαμονής 
του προσωπικού επιφυλακής, των εγκαταστάσεων υγιεινής, 
των εστιατορίων καθώς και των χώρων παροχής πρώτων βοη­
θειών πρέπει να ανταποκρίνεται στον ειδικό προορισμό των 
χώρων αυτών. 
7.3. Τα παράθυρα, οι φεγγίτες και τα γυάλινα τοιχώματα πρέπει 
να επιτρέπουν την αποφυγή υπερβολικού ηλιασμού των 
χώρων εργασίας, λαμβανομένων υπόψη του είδους της εργα­
σίας και της φύσης του χώρου εργασίας. 
8. Φυσικός και τεχνητός φωτισμός των χώρων 
8.1. Οι χώροι εργασίας πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να διαθέ­
τουν αρκετό φυσικό φωτισμό, και να είναι εφοδιασμένοι με 
εγκατάσταση που να επιτρέπει επαρκή τεχνητό φωτισμό 
ώστε να προστατεύεται η ασφάλεια και η υγεία των εργαζο­
μένων. 
8.2. Οι εγκαταστάσεις φωτισμού των χώρων εργασίας και των 
διαδρόμων επικοινωνίας πρέπει να είναι τοποθετημένες κατά 
τρόπον ώστε ο προβλεπόμενος τύπος φωτισμού να μην ενέχει 
κίνδυνο ατυχήματος για τους εργαζομένους. 
8.3. Οι χώροι εργασίας στους οποίους οι εργαζόμενοι είναι ιδιαί­
τερα εκτεθειμένοι σε κινδύνους σε περίπτωση βλάβης του 
τεχνητού φωτισμού, πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με εφε­
δρικό φωτισμό ικανοποιητικής έντασης. 
9. Δάπεδα, τοίχοι, οροφές και στέγες των χώρων 
9.1. Τα δάπεδα των χώρων πρέπει να μην παρουσιάζουν ανωμα­
λίες, τρύπες ή επικίνδυνα κεκλιμένα επίπεδα- πρέπει να είναι 
σταθερά, στερεά και αντιολισθητικά. 
Οι χώροι εργασίας στους οποίους υπάρχουν θέσεις εργασίας, 
πρέπει να διαθέτουν επαρκή θερμομόνωση, ανάλογα με τον 
τύπο της επιχείρησης και τη σωματική δραστηριότητα των 
εργαζομένων. 
9.2. Οι επιφάνειες των δαπέδων, των τοίχων και των οροφών 
στους χώρους πρέπει να μπορούν να υφίστανται συνήθη ή εις 
βάθος καθαρισμό υπό κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. 
9.3. Τα διαφανή ή διαφώτιστα τοιχώματα, και ιδιαίτερα τα 
εντελώς υαλωτά τοιχώματα, εφόσον βρίσκονται μέσα σε 
χώρους ή κοντά σε θέσεις εργασίας και σε διαδρόμους 
κυκλοφορίας, πρέπει να επισημαίνονται ευκρινώς και να 
είναι κατασκευασμένα από υλικά ασφαλείας ή να χωρίζονται 
από τις εν λόγω θέσεις εργασίας και τους διαδρόμους κυκλο­
φορίας, ούτως ώστε οι εργαζόμενοι να μην έρχονται σε 
επαφή με τα τοιχώματα αυτά, ούτε να τραυματίζονται από 
τυχόν θραύσματα τους. 
9.4. Η πρόσβαση σε στέγες κατασκευασμένες από υλικά ανεπαρ­
κούς αντοχής μπορεί να επιτρέπεται μόνον όταν παρέχεται 
εξοπλισμός που επιτρέπει την ασφαλή εκτέλεση της εργασίας. 
10. Παράθυρα και φεγγίτες των χώρων 
10.1. Οι εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να ανοίγουν, να κλείνουν, 
να ρυθμίζουν και να στερεώνουν τα παράθυρα, τους φεγγίτες 
και τα συστήματα αερισμού με ασφάλεια. 
Όταν τα εν λόγω παράθυρα, φεγγίτες και συστήματα είναι 
ανοικτά, δεν πρέπει να αποτελούν κίνδυνο για τους εργαζό­
μενους. [αϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 284/11 
ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Αριθ. C 284/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11. 89 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
10.2. Τα παράθυρα και οι φεγγίτες πρέπει να είναι σχεδιασμένα σε 
σχέση με τον εξοπλισμό ή εφοδιασμένα με κατάλληλα συστή­
ματα έτσι ώστε να καθαρίζονται χωρίς κινδύνους για τους 
εργαζόμενους που εκτελούν την εργασία αυτή, καθώς και για 
τους εργαζόμενους που ευρίσκονται στα κτήρια και γύρω 
από αυτά. 
11. Θύρες, πύλες και αυτόματες θύρες 
11.1. Η θέση, ο αριθμός και οι διαστάσεις των θυρών και των 
πυλών καθορίζονται με βάση τη φύση και τη χρήση των εσω­
τερικών ή εξωτερικών χώρων. 
11.2. Πρέπει να τοποθετείται επισήμανση σε ύψος οφθαλμών στις 
θώρες που είναι διαφανείς. 
11.3. Οι θύρες και πύλες που ανοίγουν και προς τις δύο κατευθύν­
σεις πρέπει να είναι διαφανείς ή να έχουν διαφανή φατνώ­
ματα. 
11.4. Εφόσον οι διαφανείς ή διαφώτιστες επιφάνειες των θυρών 
και πυλών δεν είναι κατασκευασμένες από υλικά ασφαλείας 
και υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των εργαζομένων από 
θραύσματα, οι παραπάνω επιφάνειες πρέπει να προστα­
τεύονται από τις κρούσεις. 
11.5. Οι συρόμενες πόρτες πρέπει να διαθέτουν σύστημα ασφά­
λειας το οποίο να τις εμποδίζει να βγαίνουν από τις τροχιές 
τους και να πέφτουν. 
11.6. Οι θύρες και οι πύλες που ανοίγουν προς τα πάνω πρέπει να 
είναι εφοδιασμένες με σύστημα ασφαλείας, το οποίο να τις 
εμποδίζει να πέφτουν. 
11.7. Οι θύρες που βρίσκονται στις οδούς διαφυγής πρέπει να επι­
σημαίνονται κατάλληλα. Πρέπει να μπορούν να ανοιχτούν 
κάθε στιγμή από μέσα χωρίς ειδική βοήθεια. 
Όταν στους χώρους εργασίας βρίσκονται άνθρωποι, οι θύρες 
πρέπει να μπορούν να ανοίγουν. 
11.8. Πολύ κοντά στις πύλες που προορίζονται κυρίως για την 
κυκλοφορία οχημάτων πρέπει να υπάρχουν, όταν η διέλευση 
των πεζών δεν είναι ασφαλής, θύρες κυκλοφορίας των πεζών, 
που πρέπει να επισημαίνονται ευκρινώς και να είναι διαρκώς 
ελεύθερες. 
11.9. Οι μηχανοκίνητες θύρες και πύλες πρέπει να λειτουργούν 
χωρίς κίνδυνο ατυχημάτων για τους εργαζόμενους. 
Πρέπει να είναι εφοδιασμένες με συστήματα επείγουσας ακι­
νητοποίησης, τα οποία να εντοπίζονται εύκολα, και να είναι 
εύκολα προσιτά' πρέπει να μπορούν επίσης να ανοίγουν με 
το χέρι, εκτός εάν ανοίγουν αυτόματα σε περίπτωση δια­
κοπής του ηλεκτρικού ρεύματος. 
12. Διάδρομοι κυκλοφορίας — επικίνδυνες ζώνες 
12.1. Οι διάδρομοι κυκλοφορίας, στους οποίους περιλαμβάνονται 
και τα κλιμακοστάσια, οι μόνιμες σκάλες και οι αποβάθρες 
ή εξέδρες φόρτωσης, πρέπει να σχεδιάζονται και να τοποθε­
τούνται έτσι ώστε οι πεζοί ή τα οχήματα να μπορούν να τις 
χρησιμοποιούν εύκολα, με πλήρη ασφάλεια και σύμφωνα με 
τον προορισμό τους, χωρίς να διατρέχουν κίνδυνο οι εργαζό­
μενοι που απασχολούνται κοντά σε αυτούς τους διαδρόμους 
κυκλοφορίας. 
12.2. Ο υπολογισμός των διαστάσεων των διαδρόμων κυκλοφορίας 
προσώπων ή/και εμπορευμάτων πρέπει να γίνεται με βάση 
τον αναμενόμενο αριθμό χρηστών και το είδος της επιχεί­
ρησης. 
Εφόσον χρησιμοποιούνται μεταφορικά μέσα σε αυτούς τους 
διαδρόμους κυκλοφορίας, πρέπει να προβλέπεται επαρκής 
χώρος ασφάλειας για τους πεζούς. ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
11. Θύρες, πύλες και αυτόματες θύρες 
11.1. Η θέση, ο αριθμός, η κατασκευή και οι διαστάσεις των 
θυρών και των πυλών καθορίζονται με βάση τη φύση και τη 
χρήση των εσωτερικών ή εξωτερικών χώρων. 
10. 11.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 284/13 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
12.3. Οι οδοί κυκλοφορίας που προορίζονται για οχήματα πρέπει 
να βρίσκονται σε αρκετή απόσταση από θύρες, πύλες, διαβά­
σεις πεζών, διαδρόμους και κλιμακοστάσια. 
12.4. Εφόσον η χρήση και ο εξοπλισμός των χώρων το απαιτούν 
για την εξασφάλιση της προστασίας των εργαζομένων, πρέπει 
να τοποθετείται, σε εμφανές σημείο, το σχεδιάγραμμα των 
διαδρόμων κυκλοφορίας. 
12.5. Αν οι χώροι εργασίας περιέχουν επικίνδυνες ζώνες, που οφεί­
λονται στη φύση της εργασίας και παρουσιάζουν κίνδυνο 
πτώσης των εργαζομένων ή κίνδυνο από την πτώση αντικει­
μένων, οι χώροι αυτοί πρέπει να είναι εφοδιασμένοι, στο 
μέτρο του δυνατού, με σύστημα που να εμποδίζει την είσοδο 
των μη εξουσιοδοτημένων εργαζομένων στις ζώνες αυτές. 
Πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προ­
στασία των εργαζομένων που είναι εξουσιοδοτημένοι να 
εισέρχονται στις επικίνδυνες ζώνες. 
Οι ζώνες κινδύνου πρέπει να επισημαίνονται ευκρινώς. 
13. Ειδικά μέτρα για τις κυλιόμενες σκάλες και τους κυλιόμενους 
διαδρόμους 
Οι κυλιόμενες σκάλες και οι κυλιόμενοι διάδρομοι πρέπει να 
λειτουργούν με ασφάλεια. 
Πρέπει να είναι εξοπλισμένοι με συστήματα επείγουσας ακι­
νητοποίησης, που να αναγνωρίζονται εύκολα και να είναι 
ευπρόσιτα. 13. Ειδικά μέτρα για τις κυλιόμενες σκάλες και τους κυλιόμενους 
διαδρόμους 
Οι κυλιόμενες σκάλες και οι κυλιόμενοι διάδρομοι πρέπει να 
είναι εξοπλισμένοι με όλες τις απαραίτητες εγκαταστάσεις 
ασφαλείας. 
Πρέπει επίσης να διαθέτουν συστήματα επείγουσας ακινητο­
ποίησης, που να αναγνωρίζονται εύκολα και να είναι ευπρό­
σιτα. 
14. Αποβάθρες και εξέδρες φόρτωσης 
14.1. Οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης πρέπει να είναι 
κατάλληλες για τις διαστάσεις των μεταφερόμενων φορτίων. 
14.2. Οι αποβάθρες πρέπει να διαθέτουν μία τουλάχιστον έξοδο. 
Εφόσον είναι τεχνικά δυνατό, οι αποβάθρες φόρτωσης που 
υπερβαίνουν ένα ορισμένο μήκος, πρέπει να έχουν μία έξοδο 
σε κάθε άκρο. 
14.3. Οι εξέδρες φόρτωσης πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να 
παρέχουν ασφάλεια τέτοια που να καθιστά αδύνατη την 
πτώση εργαζομένων. 
15. Διαστάσεις και όγκος αέρα των χώρων — Χώρος για την ελευ­
θερία κινήσεων στη θέση εργασίας 
15.1. Οι χώροι εργασίας πρέπει να έχουν εμβαδόν, ύψος και όγκο 
αέρα που να επιτρέπουν στους εργαζομένους να εκτελούν την 
εργασία τους χωρίς κίνδυνο για την ασφάλεια, την υγεία ή 
την ευεξία τους. 
15.2. Οι διαστάσεις της ελεύθερης, μη κατειλημμένης από έπιπλα 
ή εξοπλισμό, επιφάνειας της θέσης εργασίας πρέπει να υπολο­
γίζονται έτσι ώστε το προσωπικό να έχει αρκετή ελευθερία 
κίνησης για τις δραστηριότητες του. 
Αν αυτός ο κανόνας δεν μπορεί να τηρηθεί για λόγους που 
αφορούν την συγκεκριμένη θέση εργασίας, ο εργαζόμενος 
πρέπει να μπορεί να διαθέτει κοντά στη θέση εργασίας του 
άλλον επαρκή ελεύθερο χώρο. 
Αριθ. C 284/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11.89 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
16. Χώροι ανάπαυσης 16. Χώροι ανάπαυσης 
16.1. Εφόσον το προσωπικό υπερβαίνει έναν ορισμένο αριθμό ή αν 
η ασφάλεια ή η υγεία των εργαζομένων, ιδίως λόγω του 
είδους της ασκούμενης δραστηριότητας, το επιβάλλουν, οι 
εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να έχουν στη διάθεση τους 
ένα χώρο ανάπαυσης εύκολα προσπελάσιμο. 
Αυτή η διάταξη δεν εφαρμόζεται εφόσον το προσωπικό εργά­
ζεται σε γραφεία ή σε παρόμοιους χώρους εργασίας, οι 
οποίοι προσφέρουν τις ίδιες δυνατότητες ανάπαυσης στη 
διάρκεια του διαλείμματος. 
16.2. Οι χώροι ανάπαυσης πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις 
και να είναι εφοδιασμένοι με τραπέζια και καρέκλες σε 
αριθμό ανάλογο με τον αριθμό των εργαζομένων. 16.2. Οι χώροι ανάπαυσης πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις 
και να είναι εφοδιασμένοι με τραπέζια και καρέκλες με 
πλάτη σε αριθμό ανάλογο με τον αριθμό των εργαζομένων. 
16.3. Στους χώρους ανάπαυσης του προσωπικού πρέπει να λαμβά­
νονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των μη καπνι­
στών από την ενόχληση που προκαλεί ο καπνός. 
16.4. Εφόσον προβλέπονται τακτικές και συχνές διακοπές της 
εργασίας και δεν υπάρχουν χώροι ανάπαυσης, πρέπει να 
τίθενται στη διάθεση του προσωπικού άλλοι χώροι παρα­
μονής κατά τη διάρκεια της διακοπής της εργασίας, εκεί όπου 
το επιβάλλουν η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων. 
Πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προ­
στασία των μη καπνιστών στους χώρους αυτούς από την ενό­
χληση που προκαλεί ο καπνός. 
16.5. Οι έγκυες γυναίκες και οι θηλάζουσες μητέρες πρέπει να 
έχουν τη δυνατότητα να κατακλίνονται προς ανάπαυση σε 
κατάλληλες συνθήκες. 
17. Εξοχλισμός υγιεινής 
17.1. Αποδυτήρια και ερμάρια για τα ενδύματα 
17.1.1. Πρέπει να τίθενται στη διάθεση των εργαζομένων αποδυ­
τήρια, εφόσον αυτοί πρέπει να φορούν ειδικά ρούχα εργασίας 
και δεν είναι δυνατόν να ζητηθεί από αυτούς, για λόγους υγι­
εινής ή ευπρέπειας, να αλλάζουν σε άλλο χώρο. 
Τα αποδυτήρια πρέπει να είναι ευπρόσιτα. 17. Εξοπλισμός υγιεινής 
17.1. Αποδυτήρια και ερμάρια για τα ενδύματα 
Τα αποδυτήρια πρέπει να είναι ευπρόσιτα και να διαθέτουν 
καθίσματα. Πρέπει να υπάρχουν ξεχωριστά αποδυτήρια 
ανδρών και γυναικών. 
17.1.2. Τα αποδυτήρια αυτά πρέπει να είναι επαρκών διαστάσεων 
και να διαθέτουν εξοπλισμό που να επιτρέπει σε κάθε εργα­
ζόμενο να κλειδώνει τα ενδύματα του κατά τη διάρκεια της 
εργασίας. 
Εάν οι συνθήκες εργασίας το απαιτούν (επικίνδυνες ουσίες, 
υγρασία, ρύποι) πρέπει να υπάρχουν ξεχωριστά ερμάρια για 
τον ιματισμό εργασίας και για την ιδιωτική περιβολή των 
εργαζομένων. 
17.1.3. Εφόσον δεν απαιτούνται αποδυτήρια κατά την έννοια του 
σημείου 17.1.1, κάθε εργαζόμενος πρέπει να έχει στη διάθεση 
του ένα χώρο για την εναπόθεση των ενδυμάτων του. 
17.2. Λοντρά (ντους), νιπτήρες 
17.2.1. Εφόσον επιβάλλεται από το είδος της δραστηριότητας ή από 
την υγιεινή, πρέπει να υπάρχουν επαρκή και κατάλληλα 
λουτρά (ντους) στη διάθεση των εργαζομένων. 
10. 11.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 284/15 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
17.2.2. Τα λουτρά πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις ώστε κάθε 
εργαζόμενος να μπορεί να πλένεται ανενόχλητος κάτω από 
κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. Τα λουτρά πρέπει να διαθέ­
τουν τρεχούμενο νερό, ζεστό και κρύο. ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Οι νιπτήρες και τα λουτρά πρέπει να βρίσκονται σε χώρο δια­
φορετικό από τα αποδυτήρια, να διαθέτουν όμως άμεση πρό­
σβαση σε αυτά. 
17.2.3. Εφόσον δεν απαιτούνται λουτρά κατά την έννοια του 
σημείου 17.2.1, πρέπει να τοποθετούνται νιπτήρες με τρεχού­
μενο νερό (με παροχή ζεστού νερού, εάν είναι απαραίτητο) 
κοντά στις θέσεις εργασίας. 17.2.3. Εφόσον δεν απαιτούνται λουτρά κατά την έννοια του 
σημείου 17.2.1, πρέπει να τοποθετούνται νιπτήρες με ζεστό 
και κρύο νερό κοντά στους χώρους εργασίας και στα αποδυ­
τήρια. 
Πρέπει να προβλέπονται ξεχωριστά λουτρά και τουαλέτες για 
τους άνδρες και τις γυναίκες. 
17.3. Αποχωρητήρια και νιπτήρες 
Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν στη διάθεση τους, κοντά στις 
θέσεις εργασίας, ξεχωριστούς χώρους εφοδιασμένους με 
επαρκή αριθμό αποχωρητηρίων και νιπτήρων. 17.3. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν στη διάθεση τους, κοντά στις 
θέσεις εργασίας καθώς και στους χώρους ανάπαυσης, στα 
αποδυτήρια και στις τουαλέτες, ειδικούς χώρους εφοδιασμέ­
νους με επαρκή αριθμό αποχωρητηρίων και νιπτήρων. Πρέπει 
να υπάρχουν ξεχωριστές τουαλέτες ανδρών και γυναικών. 
18. Χώροι πρώτων βοηθειών 
18.1. Όταν το μέγεθος του χώρου εργασίας, ο τύπος της δραστη­
ριότητας που αναπτύσσεται εκεί και η συχνότητα των ατυχη­
μάτων το απαιτούν, πρέπει να προβλέπονται ένας ή περισσό­
τεροι χώροι πρώτων βοηθειών. 18. Χώροι πρώτων βοηθειών 
18.2. Οι χώροι που προορίζονται για την παροχή πρώτων βοηθειών 
πρέπει να είναι εξοπλισμένοι με τις απαραίτητες εγκαταστά­
σεις και υλικά πρώτων βοηθειών και να επιτρέπουν την άνετη 
είσοδο τραυματιοφορέων και φορείων. 
Οι χώροι αυτοί πρέπει να επισημαίνονται σύμφωνα με τις 
εθνικές διατάξεις εφαρμογής της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ. 
19. Μειονεκτούντες εργαζόμενοι 
Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι διαρρυθμισμένοι έτσι 
ώστε να λαμβάνονται υπόψη, κατά περίπτωση, οι ειδικές 
ανάγκες των μειονεκτούντων εργαζομένων. 
Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται, ιδίως, για τις θύρες, τους δια­
δρόμους επικοινωνίας, τα κλιμακοστάσια, τα αποχωρητήρια, 
τα λουτρά και τις θέσεις εργασίας που καταλαμβάνονται 
απευθείας από μειονεκτούντες εργαζομένους. Υλικό πρώτων βοηθειών πρέπει να διατίθεται επίσης σε 
όλους τους χώρους όπου αυτό απαιτείται λόγω των συν­
θηκών εργασίας. Το υλικό πρέπει να φέρει κατάλληλη 
σήμανση και η πρόσβαση σ' αυτό να είναι ευχερής. 
20. Εξωτερικοί χώροι εργασίας (ειδικές διατάξεις) 
20.1. Οι θέσεις εργασίας, οι διάδρομοι κυκλοφορίας και άλλες 
θέσεις ή εγκαταστάσεις στο ύπαιθρο, στις οποίες βρίσκονται 
εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της άσκησης των δραστηριο­
τήτων τους, πρέπει να σχεδιάζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε 
η κυκλοφορία των πεζών και των οχημάτων να μπορεί να 
γίνεται χωρίς κίνδυνο. 20. Εξωτερικοί χώροι εργασίας (ειδικές διατάξεις) 
Αριθ. C 284/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11. 89 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Τα σημεία 12, 13 και 14 εφαρμόζονται επίσης για τις κύριες 
οδούς κυκλοφορίας στο γήπεδο εγκατάστασης της επιχεί­
ρησης (διάδρομοι κυκλοφορίας που οδηγούν σε μόνιμες 
θέσεις εργασίας), τους διαδρόμους κυκλοφορίας που χρησιμο­
ποιούνται για την τακτική συντήρηση και επίβλεψη των 
εγκαταστάσεων της επιχείρησης, καθώς και τις αποβάθρες 
φόρτωσης. 
Το σημείο 12 εφαρμόζεται, κατ' αναλογία, στους εξωτερικούς 
χώρους εργασίας. 
20.2. Οι χώροι εργασίας που βρίσκονται στο ύπαιθρο πρέπει να 
φωτίζονται ικανοποιητικά με τεχνητό φωτισμό, εφόσον το 
φως της ημέρας δεν αρκεί. 
20.3. Εφόσον οι εργαζόμενοι απασχολούνται σε θέσεις εργασίας 
στο ύπαιθρο, αυτές οι θέσεις εργασίας πρέπει, στο μέτρο του 
δυνατού, να διευθετούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι εργα­
ζόμενοι: 
α) να προστατεύονται από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και, 
εάν χρειάζεται, από την πτώση αντικειμένων 
6) να μην είναι εκτεθειμένοι σε επιβλαβή ηχητική ένταση, 
ούτε σε επιβλαβή εξωτερική επίδραση (π.χ. αέρια, ατμοί, 
σκόνη)-
γ) να μπορούν να απομακρυνθούν γρήγορα από τη θέση 
εργασίας τους σε περίπτωση κινδύνου ή να μπορούν να 
λάβουν γρήγορα βοήθεια. — να μη γλιστρούν και πέφτουν. 
21. Προστασία από άλλες μη ανεκτές επιδράσεις 
Στους χώρους εργασίας, ανάπαυσης, βάρδιας, κατάκλισης και 
πρώτων βοηθειών πρέπει στο πλαίσιο του δυνατού να λαμβά­
νεται πρόνοια ώστε: 
α) μηχανικές δονήσεις-
6) αισθητά από τον άνθρωπο ηλεκτρικά φορτία' 
γ) ανυπόφορες οσμές-
δ) ρεύματα αέρα" 
ε) θερμικές ακτινοβολίες* 
ζ) θόρυβος, ακόμη και αν προέρχεται από εξωτερικές πηγές, 
να αποφεύγονται ή να περιορίζονται σε ανεκτό επίπεδο. 
22. Συντήρηση, επισκευές και καθαριότητα 
Οι εγκαταστάσεις ασφαλείας που έχουν σκοπό την πρόληψη 
ή την εξουδετέρωση των κινδύνων πρέπει να συντηρούνται 
τακτικά και να ελέγχεται η κατάσταση λειτουργίας τους. 
Οι χώροι εργασίας πρέπει να συντηρούνται και τα ελαττώ­
ματα που διαπιστώνονται να διορθώνονται το συντομότερο. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑ 
ΤΟΥΣ ΗΔΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, 
ΟΠΩΣ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΕΑΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑ 
ΤΟΥΣ ΗΔΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, 
ΟΠΩΣ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
1. Προκαταρκτική παρατήρηση 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα 
εφαρμόζονται μόνο εφόσον στον υπό εξέταση χώρο εργασίας 
υπάρχει ο αντίστοιχος κίνδυνος. 1. Προκαταρκτική παρατήρηση 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα 
εφαρμόζονται όποτε αυτό απαιτείται από τα αντίστοιχα 
χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας ή της δραστηριότητας, 
τις συνθήκες ή τυχόν κινδύνους. 
10. 11.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 284/17 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Τα κτήρια που στεγάζουν χώρους εργασίας πρέπει να έχουν 
δομή και στερεότητα ανάλογη με το είδος της χρήσης τους. 
Η ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να έχει σχεδιαστεί και 
κατασκευαστεί έτσι ώστε να μην δημιουργεί κίνδυνο πυρ-
καϊάς ή έκρηξης και οι άνθρωποι να είναι επαρκώς προστα­
τευμένοι έναντι των κινδύνων ατυχήματος που μπορεί να προ­
κύψει από την άμεση ή έμμεση επαφή με την ηλεκτρική εγκα­
τάσταση. 
Η ηλεκτρική εγκατάσταση και τα συστήματα προστασίας 
πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την τάση του ρεύματος, την επί­
δραση εξωτερικών παραγόντων και τις τεχνικές γνώσεις των 
ατόμων που έχουν πρόσβαση σε τμήματα της εγκατάστασης. 
Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου πρέπει να οδηγούν από το συ­
ντομότερο δυνατό δρόμο στο ύπαιθρο ή σε ασφαλή περιοχή. 
Σε περίπτωση κινδύνου, όλοι οι χώροι εργασίας πρέπει να 
μπορούν να εκκενώνονται από τους εργαζομένους γρήγορα 
και με συνθήκες πλήρους ασφάλειας. 
Πρέπει να υπάρχει επαρκής αριθμός οδών και εξόδων κιν­
δύνου. 
Οι θύρες που οδηγούν στις εξόδους κινδύνου πρέπει να ανοί­
γουν εύκολα και προς τα έξω. 
Οι συρόμενες και οι περιστρεφόμενες θύρες που προορίζονται 
ειδικά για θύρες κινδύνου απαγορεύονται. 
Οι ειδικές οδοί και έξοδοι κινδύνου πρέπει να επισημαίνονται 
σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες ενσωμάτωσης της οδηγίας 
77/576/ΕΟΚ. 
Η σήμανση πρέπει να τίθεται στα κατάλληλα σημεία και να 
είναι ανθεκτική. 
5. Εφόσον οι χώροι εργασίας περιέχουν επικίνδυνες ζώνες, που 
οφείλονται στη φύση της εργασίας και παρουσιάζουν κίνδυνο 
πτώσης των εργαζομένων ή κίνδυνο από την πτώση αντικει­
μένων, οι χώροι αυτοί πρέπει να είναι εφοδιασμένοι, στο 
μέτρο του δυνατού, με σύστημα που να εμποδίζει την είσοδο 
των μη εξουσιοδοτημένων εργαζομένων στις ζώνες αυτές. 
Πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προ­
στασία των εργαζομένων που είναι εξουδιοδοτημένοι να 
εισέρχονται στις επικίνδυνες ζώνες. 
Οι επικίνδυνες ζώνες πρέπει να επισημαίνονται ευκρινώς. 
Οι χώροι εργασίας, στους οποίους οι εργαζόμενοι είναι ιδιαί­
τερα εκτεθειμένοι σε κινδύνους, σε περίπτωση βλάβης του 
τεχνητού φωτισμού, πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με εφε­
δρικό φωτισμό ικανοποιητικής έντασης. 3α) Στους χώρους εργασίας πρέπει να είναι εγκατεστημένος 
επαρκής αριθμός συστημάτων ανίχνευσης πυργαϊάς και πυρο­
σβεστικών μέσων. Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι εφοδια­
σμένοι με υλικό παροχής πρώτων βοηθειών και πυροσβεστικό 
υλικό. Οι χώροι αποθήκευσης του υλικού αυτού πρέπει να 
έχουν την κατάλληλη σήμανση. Η σήμανση αυτή πρέπει να 
είναι τοποθετημένη στα κατάλληλα σημεία και να είναι 
μόνιμη. 
Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου πρέπει να οδηγούν από το συ­
ντομότερο δρόμο στο ύπαιθρο ή σε ασφαλή περιοχή. Οι θύρες 
κινδύνου δεν πρέπει να είναι κλειδωμένες. Οι οδοί και οι 
έξοδοι κινδύνου, όπως και οι διάδρομοι κυκλοφορίας και οι 
θύρες πρόσβασης σε αυτούς, δεν πρέπει να φράσσονται από 
αντικείμενα, έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανεμ­
πόδιστα ανά πάσα στιγμή. 
(η συνέχεια παραμένει αμετάβλητη) 
5α) Οι χώροι εργασίας πρέπει να δέχονται όσο το δυνατόν περισ­
σότερο φυσικό φωτισμό και να είναι εφοδιασμένοι με εγκατα­
στάσεις που να παρέχουν επαρκή τεχνητό φωτισμό. 
Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου, καθώς και οι χώροι εργασίας 
στους οποίους οι εργαζόμενοι είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε 
κινδύνους σε περίπτωση βλάβης του τεχνητού φωτισμού, 
πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με εφεδρικό φωτισμό ικανοποιη­
τικής έντασης. 
ApiS. C 284/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 11. 89 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Πρέπει να υπάρχει επισήμανση σε ύψος οφθαλμών στις θύρες 
που είναι διαφανείς. 
Οι θύρες που ανοίγουν και προς τις δυο κατευθύνσεις πρέπει 
να είναι διαφανείς ή να έχουν διαφανή φατνώματα. 
Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι σχεδιασμένοι έτσι ώστε να 
επιτρέπουν την ασφαλή κυκλοφορία πεζών και οχημάτων. 
Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι διαρρυθμισμένοι έτσι ώστε 
οι εργαζόμενοι να έχουν στη διάθεση τους ξεχωριστούς 
χώρους εφοδιασμένους με επαρκή αριθμό αποχωρητηρίων και 
νιπτήρων. 
10. Στους χώρους ανάπαυσης του προσωπικού πρέπει να λαμβά­
νονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των μη καπνι­
στών. 8α) Στους κλειστούς χώρους εργασίας, οι εργαζόμενοι πρέπει να 
διαθέτουν ανά πάσα στιγμή αέρα σε επαρκή ποσότητα και ποι­
ότητα, ενώ η θερμοκρασία σε αυτούς τους χώρους πρέπει να 
είναι ανεκτή και υγιεινή. 
9. Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι διαρυθμισμένοι έτσι ώστε 
οι εργαζόμενοι να έχουν στη διάθεση τους, κοντά στις θέσεις 
εργασίας, ξεχωριστούς χώρους εφοδιασμένους με επαρκή 
αριθμό αποχωρητηρίων, νιπτήρων, καθώς και λουτρών (ντους) 
εάν αυτό επιβάλλεται από το είδος της δραστηριότητας τους. 
Οι νιπτήρες και τα λουτρά πρέπει να διαθέτουν ζεστό και 
κρύο τρεχούμενο νερό. 
9α) Εφόσον οι εργαζόμενοι πρέπει να φορούν ειδικά ρούχα εργα­
σίας και δεν είναι δυνατόν να ζητηθεί από αυτούς, για λόγους 
υγιεινής ή ευπρέπειας, να αλλάζουν σε άλλο χώρο, πρέπει να 
τίθενται στη διάθεση τους κατάλληλα αποδυτήρια, ευπρόσιτα 
και σε επαρκή αριθμό, εφοδιασμένα με ερμάρια που κλειδώ­
νουν, ξεχωριστά για τον ιματισμό εργασίας και για την ιδιω­
τική περιβολή. 
96) Πρέπει να διατίθενται ξεχωριστά αποχωρητήρια και, εάν χρει­
άζεται, λουτρά και αποδυτήρια για άνδρες και γυναίκες. 
10. Εφόσον το προσωπικό υπερβαίνει έναν ορισμένο αριθμό ή αν 
ασφάλεια ή η υγεία των εργαζομένων, ιδίως λόγω του είδους 
της ασκούμενης δραστηριότητας, το επιβάλλουν, οι εργαζό­
μενοι πρέπει να έχουν στη διάθεση τους κατάλληλους χώρους 
ανάπαυσης σε επαρκή αριθμό, εύκολα προσπελάσιμους και 
εφοδιασμένους με τραπέζια και καρέκλες με πλάτη. Στους 
χώρους ανάπαυσης πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα 
μέτρα για την προστασία των μη καπνιστών από την ενό­
χληση που προκαλεί ο καπνός. 
Αυτή η διάταξη δεν εφαρμόζεται εφόσον το προσωπικό εργά­
ζεται σε γραφεία ή σε παρόμοιους χώρους εργασίας, οι οποίοι 
προσφέρουν ανάλογες δυνατότητες ανάπαυσης στη διάρκεια 
του διαλείμματος. 
10α) Οι έγκυες γυναίκες και οι θηλάζουσες μητέρες πρέπει να 
έχουν τη δυνατότητα να κατακλίνονται προς ανάπαυση σε 
κατάλληλες συνθήκες. 
106) Οι χώροι εργασίας πρέπει να είναι διαρρυθμισμένοι έτσι ώστε 
να λαμβάνονται υπόψη, κατά περίπτωση, οι ειδικές ανάγκες 
των μειονεκτούντων εργαζομένων. Η διάταξη αυτή εφαρμό­
ζεται ιδίως για τις θύρες, τους διαδρόμους κυκλοφορίας, τα 
κλιμακοστάσια, τα αποχωρητήρια, τους νιπτήρες, τα λουτρά, 
εάν υπάρχουν, και τις θέσεις εργασίας που καταλαμβάνονται 
απευθείας από μειονεκτούντες εργαζομένους. 
ΙΟγ) Οι θέσεις εργασίας, οι διάδρομοι κυκλοφορίας και άλλες 
εγκαταστάσεις που βρίσκονται στο ύπαιθρο και στις οποίες 
απασχολούνται εργαζόμενοι, πρέπει να διευθετούνται κατά 
τέτοιο τρόπο, ώστε: 
— να μην είναι επικίνδυνες, 
— να φωτίζονται επαρκώς, 
— να προστατεύονται από τις κακές καιρικές συνθήκες, 
— να εκτίθενται όσο το δυνατόν λιγότερο σε εξωτερικά φαι­
νόμενα και ιδιαίτερα σε θόρυβο, σκόνη, κλ.π.