Σχέδιο γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Η ενίσχυση της ανάπτυξης των θεσμικών δομών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες"

(2002/C 107/12)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ψήφισμα της Επιτροπής των Περιφερειών κατόπιν προτάσεως των πολιτικών ομάδων της ΕΤΠ σχετικά με την "Ετήσια δήλωση για τις προτεραιότητες της Επιτροπής των Περιφερειών" CdR 45/2001 fin(1)·

έχοντας υπόψη την έκθεση εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Μια Ευρώπη των περιφερειών και των πόλεων: στρατηγικές και προοπτικές για την ΕΕ", CdR 268/2000 fin·

έχοντας υπόψη την ψήφισμα της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ, CdR 424/1999 fin(2)·

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής των Περιφερειών για τις προετοιμασίες ενόψει της διεύρυνσης της ΕΕ - "Αποκέντρωση στις υποψήφιες χώρες που συμμετέχουν στην πρώτη φάση προσχώρησης", CdR 391/1999 fin·

έχοντας υπόψη την γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τις θεσμικές πτυχές της διεύρυνσης - Η τοπική και περιφερειακή διοίκηση στην καρδιά της Ευρώπης, CdR 52/1999 fin(3)·

έχοντας υπόψη την γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ στις περιφέρειες και στις τοπικές αρχές, CdR 51/1999 fin(4)·

έχοντας υπόψη την γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη, CdR 404/1998 fin(5)·

έχοντας υπόψη την έγγραφο στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση - "Έκθεση σχετικά με την πρόοδο των υποψήφιων χωρών προς την ένταξή τους", Νοέμβριος 2000·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ, της 12ης Ιουνίου 2001, να καταρτιστεί, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 5 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σχετική γνωμοδότηση και να ανατεθεί στην επιτροπή θεσμικών θεμάτων η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΤΠ·

έχοντας υπόψη την σχέδιο γνωμοδότησης με θέμα "Η ενίσχυση της ανάπτυξης των θεσμικών δομών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες" (CdR 102/2001 rιν. 2), που υιοθετήθηκε ομόφωνα από την επιτροπή θεσμικών θεμάτων στις 5 Οκτωβρίου 2001 (εισηγητής: ο κ. Roger KALIFF, Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Kalmar (S-PSE)·

κατά την 41η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 14 και 15 Νοεμβρίου 2001, (συνεδρίαση της 14ης Νοεμβρίου) υιοθέτησε ομόφωνα την εξής γνωμοδότηση.

Απόψεις και συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1. Γενικές απόψεις

1.1. Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί μια ιστορική πρόκληση. Με 27 κράτη μέλη και με συνολικό πληθυσμό 500 σχεδόν εκατομμύρια, οι συνθήκες συνεργασίας στην Ένωση θα μεταβληθούν θεαματικά σε σχέση με σήμερα. Οι απαιτήσεις για μεταρρύθμιση των θεσμικών πλαισίων της ΕΕ, της οργάνωσης και των μορφών συνεργασίας είναι, κατά συνέπεια, απόλυτα εμφανείς. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, δεν είναι μακροπρόθεσμα αρκετό να υιοθετηθούν απλώς περιορισμένες αλλαγές των υφιστάμενων κανόνων όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας της Ένωσης.

1.2. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών προσβλέπει σε μια εμπεριστατωμένη συζήτηση για τον χαρακτήρα και το ρόλο της συνεργασίας σε σχέση με τα κράτη μέλη και τις προτεραιότητες της Ένωσης. Την ευθύνη για τη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 2004 φέρουν οι κυβερνήσεις των κρατών μελών ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ικανότητας δράσης της ΕΕ ενόψει της διεύρυνσης της Ένωσης και να δοθούν στην ΕΕ οι δυνατότητες που απαιτούνται για τη λειτουργία της προς το συμφέρον των πολιτών της.

1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις δείχνουν ότι είναι δυνατό για πολλές από τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες να σημειώσουν σχετικά γρήγορη πρόοδο. Στο ψήφισμα που υιοθετήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Göteborg τονίζεται ότι επετεύχθη σημαντική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις και ότι οι προσδοκίες και οι στόχοι που τέθηκαν στη Νίκαια θα μπορούσαν να επιτευχθούν και να υλοποιηθούν.

1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ικανοποίηση τη σαφή αναφορά στη δήλωση του Göteborg ότι η ΕΕ, κατά τη βελγική και την ισπανική προεδρία που θα ακολουθήσει, θα εφαρμόσουν το καθορισθέν χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας διεύρυνσης με αμείωτο ενδιαφέρον. Ταυτόχρονα, επισημαίνει ότι η κάλυψη των κριτηρίων της Κοπεγχάγης από τις υποψήφιες χώρες αποτελεί προϋπόθεση για την προσχώρησή τους στην ΕΕ.

1.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών διαπιστώνει ότι ορισμένα από τα θέματα των διαπραγματεύσεων θεωρούνται από το ένα ή και από τα δύο μέρη ότι επιβάλλουν σημαντικές απαιτήσεις. Για παράδειγμα, είναι πολιτική πραγματικότητα ότι τα διασυνοριακά προβλήματα των κρατών μελών και των υποψήφιων προς ένταξη χωρών απαιτούν ορισμένες μεταβατικές λύσεις. Αυτό ισχύει π.χ. για τις δυνατότητες των εργαζομένων να διακινούνται ελεύθερα στις παραμεθόριες περιοχές και για τις μορφές που μπορεί να λάβει η γεωργική πολιτική της ΕΕ σε σχέση με την πολιτική συνοχής και περιφερειακής ανάπτυξης.

1.6. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, η Ένωση και τα κράτη μέλη της έχουν μεγάλη ευθύνη να επιδείξουν υψηλό επίπεδο αλληλεγγύης και κατανόησης ώστε να αρχίσουν να αντιμετωπίζονται το συντομότερο δυνατό με αυξημένη αποτελεσματικότητα τα σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η κοινή γνώμη στις περισσότερες υποψήφιες χώρες έχει όλο και μεγαλύτερες αμφιβολίες για την επικείμενη ένταξη στην ΕΕ. Υπάρχει κίνδυνος να θεωρηθούν τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων ως αρνητικά και, ίσως, δυσμενή για τις χώρες αυτές, επηρεάζοντας αρνητικά την κοινή γνώμη της ΕΕ.

1.7. Φυσικά, είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστούν οι ειδικές προϋποθέσεις που συνεπάγονται τα νέα εξωτερικά σύνορα που θα έχει η Ένωση με τη διεύρυνση. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ικανοποίηση τις φιλοδοξίες της ΕΕ όσον αφορά γενικά την ανάπτυξη επαφών με τη Ρωσία, π.χ. στο πλαίσιο της βόρειας διάστασης και της συνεργασίας για το Καλίνινγκραντ.

2. Η σημασία των δήμων και κοινοτήτων και των περιφερειών

2.1. Οι προϋποθέσεις για την επιτυχή ένταξη στην ΕΕ των υποψήφιων χωρών εναπόκεινται κατά μεγάλο μέρος στις διαπραγματεύσεις. Αυτό ισχύει για την ομοφωνία ή για τον τρόπο με τον οποίο θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις που θα δώσουν σε μία υποψήφια χώρα τη δυνατότητα να εφαρμόσει αποτελεσματικά τη νομοθεσία της ΕΕ και τα προγράμματα στους διάφορους τομείς, καθώς επίσης και άμεσες λύσεις κατόπιν διαπραγματεύσεων για διάφορα θέματα. Οι δήμοι, οι κοινότητες και οι περιφέρειες, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις υποψήφιες χώρες, θα έχουν έντονη σχέση και με τα δύο αυτά θέματα.

2.2. Είναι αναμφίβολο ότι η υλοποίηση των πολιτικών της ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και περιφερειακές δομές θα ενσωματώσουν και θα αρχίσουν να εφαρμόζουν το νομοθετικό σύστημα της Ένωσης. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι είναι επίσης αποδεδειγμένο ότι το έργο της Ένωσης ωφελείται σε μεγάλο βαθμό από εύρυθμα λειτουργούντες και, κατά μεγάλο μέρος, αυτόνομους δήμους, κοινότητες και περιφέρειες, που λαμβάνουν την εντολή τους από πολιτικές συνελεύσεις κατόπιν άμεσων εκλογών. Στο γεγονός αυτό δίδεται ελάχιστη σημασία στις διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις.

2.3. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι φυσικά υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το ρόλο και το καθεστώς των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών σε εθνικό επίπεδο και σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ΕΕ. Κοινό γνώρισμα όλων των κρατών μελών είναι ότι έχουν θεσπίσει όλα τα επίπεδα αυτά μορφές τοπικής αυτοδιοίκησης. Είναι επίσης εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο η ένταξη επηρεάζει τα όργανα που ζητούν την όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή των αιρετών πολιτικών συνελεύσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Είναι σημαντικό να επισημανθεί στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των υποψήφιων προς ένταξη χωρών η ανάγκη ιδιαίτερα αυτόνομων τοπικών και περιφερειακών αρχών, πράγμα που αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την αποτελεσματική συμμετοχή στην ΕΕ.

2.4. Ένας σημαντικός παράγοντας για να επιτύχει η Ευρωπαϊκή Ένωση την ενεργό συμμετοχή των δήμων, κοινοτήτων και περιφερειών στις εργασίες της είναι φυσικά το ίδιο το περιεχόμενο της πολιτικής εντολής, εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής, δηλαδή η απαίτηση από τους υπευθύνους να εξεύρουν συνολικές λύσεις προς όφελος των συμπολιτών τους. Συνεπώς, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνεργασία στην ΕΕ, σε όλα τα επίπεδα. Καθιστά δυνατή την απαραίτητη προσαρμογή στην πραγματικότητα, όπου οι πόροι της ΕΕ αναμένεται να είναι αποτελεσματικοί. Συγχρόνως όμως, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία δημιουργεί προϋποθέσεις για διάλογο μεταξύ των πολιτών και για την εδραίωση των εργασιών της ΕΕ.

2.5. Οι δήμοι, οι κοινότητες και οι περιφέρειες αποτελούν με άλλα λόγια σημαντική προϋπόθεση για τη λειτουργία της Ένωσης τόσο ως μέσο για την υλοποίηση και την προσαρμογή της πολιτικής ένωσης, όσο και ως μέσο νομιμοποίησης έναντι των πολιτών της ΕΕ και των πρωτοβουλιών της.

2.6. Ένα απόλυτα βασικό σημείο αναφοράς για την Επιτροπή των Περιφερειών όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Ένωση μπορεί να εφαρμόσει αποτελεσματικά τις πολιτικές της να νομιμοποιήσει τις δραστηριότητές της έναντι των πολιτών, είναι να οργανώνονται και να υλοποιούνται οι εργασίες σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αρχής της επικουρικότητας. Πρέπει να δοθούν δυνατότητες πολυάριθμων προσαρμογών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο όσον αφορά τα ταμεία και τα προγράμματα της ΕΕ. Η ανάπτυξη ενός διαλόγου με τους πολίτες για θέματα ΕΕ πρέπει επίσης να βασίζεται σε πολιτικές συνομιλίες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Αυτό ισχύει επίσης όσον αφορά τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες και τις αμφιβολίες για την επικείμενη ένταξη στην ΕΕ οι οποίες κρίνεται ότι μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερες διαστάσεις.

2.7. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, οι παραπάνω συσχετισμοί και σημεία αναφοράς πρέπει να ληφθούν περισσότερο υπόψη στη συνεργασία εντός της ΕΕ γενικότερα. Πρέπει επίσης να έχουν πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από ό,τι μέχρι σήμερα στις διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες και στην υποστήριξη που παρέχεται στις προετοιμασίες για την επικείμενη ένταξη στην ΕΕ.

3. Η σημασία της ενίσχυσης των τοπικών και περιφερειακών διαρθρώσεων των υποψήφιων προς ένταξη χωρών

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι όλες οι χώρες που διεξάγουν τώρα διαπραγματεύσεις για την ένταξή τους στην ΕΕ πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης για μια αποτελεσματική δημοκρατία. Για να αναπτυχθούν και να εμβαθυνθούν τα δημοκρατικά συστήματα στις χώρες αυτές, η ανταλλαγή εμπειριών για διάφορα πρακτικά θέματα που αφορούν το ρόλο των δημοκρατικών συστημάτων και τον τρόπο λειτουργίας τους μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Μια ανάλογη ανταλλαγή εμπειριών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι εξίσου σημαντική.

3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει παρατηρήσει ότι υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εκ μέρους των πολιτικών και διοικητικών εκπροσώπων των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών των υποψήφιων προς ένταξη χωρών για την ανταλλαγή, στα πλαίσια διακρατικών προγραμμάτων και με άλλους τρόπους, εμπειριών και απόψεων όσον αφορά τη δημοκρατία και την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών, ως πολιτική συνέλευση με αναγνωρισμένη θέση εντός της ΕΕ και με ευρεία λαϊκή βάση σε όλα τα κράτη μέλη, με τις μοναδικές προϋποθέσεις που διαθέτει, μπορεί να συμβάλει ώστε να δοθούν στους δήμους, στις κοινότητες και τις περιφέρειες των υποψήφιων προς ένταξη χωρών οι δυνατότητες να προετοιμαστούν καλά για την προσεχή ένταξή τους στην ΕΕ. Οι δραστηριότητες της ομάδας επαφής έχουν δείξει σαφώς τη σημασία που έχει να αναλάβει η Επιτροπή των Περιφερειών, βασιζόμενη στην εντολή της, ένα διαρκή, εποικοδομητικό και ενισχυτικό ρόλο έναντι των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Η Επιτροπή των Περιφερειών, ως πολιτική συνέλευση με αναγνωρισμένη θέση εντός της ΕΕ και με ευρεία λαϊκή βάση σε όλα τα κράτη μέλη, με τις μοναδικές προϋποθέσεις που διαθέτει, μπορεί να συμβάλει ώστε να δοθούν στους δήμους, στις κοινότητες και τις περιφέρειες των υποψήφιων προς ένταξη χωρών οι δυνατότητες να προετοιμαστούν καλά για την προσεχή ένταξή τους στην ΕΕ. Οι δραστηριότητες της ομάδας επαφής έχουν δείξει σαφώς τη σημασία που έχει να αναλάβει η Επιτροπή των Περιφερειών, βασιζόμενη στην εντολή της, ένα διαρκή, εποικοδομητικό και ενισχυτικό ρόλο έναντι των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Για να μπορέσουν οι περιφέρειες και οι δήμοι των υποψηφίων χωρών να προετοιμαστούν κατάλληλα για το ρόλο που θα αναλάβουν στο μέλλον εντός του θεσμικού πλέγματος της ΕΕ, η ΕΤΠ πρέπει να τις προσκαλεί διαρκώς στις συνεδριάσεις της έτσι ώστε να αρχίσει από τώρα μία συνεχή συνεργασία.

3.4. Οι απαιτήσεις για προσαρμογή και ενίσχυση όλο και περισσότερο συγκεκριμένης μορφής δείχνουν ότι η ΕΤΠ πρέπει να θεωρεί τη διεύρυνση ως μία από τις πολιτικές προτεραιότητές της. Σε κάθε γνωμοδότηση που καταρτίζει η ΕΤΠ πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατό περισσότερο υπόψη τα θέματα που έχουν σχέση με τη διεύρυνση. Το Προεδρείο πρέπει να είναι γενικά υπεύθυνο για την ανάληψη στρατηγικών επαφών.

3.5. Η ΕΤΠ πρέπει να έχει ως μέθοδο εργασίας για τα θέματα διεύρυνσης, παράλληλα με τους καθιερωμένου διαύλους επαφών με τα όργανα της ΕΕ, την επικέντρωση των προσπαθειών της, αφενός μεν, σε πιο συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών στις καθημερινές εργασίες των οργάνων της ΕΕ, αφετέρου δε, στην υποστήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών των χωρών αυτών μέσω διασκέψεων και άλλων μορφών διαλόγου για συστηματικές επαφές με εκπροσώπους της ΕΕ, εκπροσώπους των κρατών μελών και πολιτικούς σε επίπεδο δήμων, κοινοτήτων και περιφερειών. Στόχος πρέπει να είναι η διασαφήνιση της σημασίας της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης για τη διεύρυνση και τη συνοχή της ΕΕ. Μια φιλοδοξία πρέπει, μεταξύ άλλων, να είναι η προβολή των θεμάτων αυτών από κάθε Προεδρία της ΕΕ κατά τα επόμενα έτη με ιδιαίτερες πρωτοβουλίες.

4. Οικονομικά προβλήματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δήμοι, οι κοινότητες και οι περιφέρειες των υποψήφιων προς ένταξη χωρών πρέπει να θεωρούνται ως μείζον ζήτημα για τη συνέχιση της εξέλιξης της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

4.2. Είναι αναγκαίο να ληφθούν δραστικά μέτρα ώστε να δοθούν στους δήμους, τις κοινότητες και τις περιφέρειες όλες των υποψήφιων χωρών λογικές οικονομικές δυνατότητες ανάπτυξης αποτελεσματικών διοικητικών μηχανισμών οργάνων για μία πρακτική πολιτική ευημερίας. Αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την ΕΕ, έχοντας υπόψη τόσο τη σημασία που έχει η αποτελεσματική εφαρμογή του νομοθετικού συστήματος της ΕΕ όσο και τις φιλοδοξίες σε διάφορους τομείς πολιτικής που προκύπτουν από την ένταξη στην ΕΕ.

4.3. Υπάρχουν ήδη παραδείγματα που δείχνουν ότι η ενίσχυση που παρέχεται στα πλαίσια του προγράμματος Phare είχε ως αποτέλεσμα την κατάρτιση προγραμμάτων συνεργασίας όπου οι ευρωπαϊκοί δήμοι, κοινότητες και περιφέρειες ανέπτυξαν επιτυχή συνεργασία σε βασικούς τομείς όπως η μεταρρύθμιση της διοίκησης, η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου και η διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει αμέσως να αρχίσει συνομιλίες με την Επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο τα κίνητρα και οι δυνατότητες που παρέχονται στις κυβερνήσεις των υποψήφιων προς ένταξη χωρών μπορούν να βελτιωθούν προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τη χρηματοδότηση του προγράμματος Phare για την ανάπτυξη των δομών της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης από διοικητική και διαχειριστική άποψη.

4.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει επίσης να αναλάβει το συντομότερο δυνατό πρωτοβουλία που να έχει ως αποτέλεσμα τη συμμετοχή εθνικών οργάνων των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών των κρατών μελών, καθώς επίσης και οργανώσεων συνεργασίας ευρωπαϊκού επιπέδου για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, όπως το Συμβούλιο των Κοινοτήτων και Περιφερειών της Ευρώπης (CEMR), η Συνέλευση των Περιφερειών της Ευρώπης (AER) και η Διάσκεψη των Απομακρυσμένων και Θαλάσσιων Περιφερειών της ΕΕ (CPMR), σε συστηματικές εργασίες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στις υποψήφιες χώρες με σκοπό την αποτελεσματική διοίκηση και διαχείριση. Στις επαφές με την Επιτροπή πρέπει να διασαφηνιστεί η ανάγκη ειδικών χρηματοδοτικών πόρων για την εντατική συμμετοχή όλων αυτών των μερών.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να αναλάβει επαφές με τις κυβερνήσεις όλων των υποψήφιων χωρών, με στόχο να τις πείσει να αναπτύξουν επιχειρήματα υπέρ της αποκέντρωσης των αρμοδιοτήτων στους δήμους, τις κοινότητες και τις περιφέρειες σε εθνικό επίπεδο, δίδοντας κατά συνέπεια προτεραιότητα στην προενταξιακή βοήθεια. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει μεταξύ άλλων να τονιστεί η σημασία μιας οικείας φορολογικής νομοθεσίας ως βάσης μιας εύρρυθμα λειτουργούσας τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

4.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει επίσης να αρχίσει συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλους ευρωπαϊκούς χρηματοδοτικούς οργανισμούς (ΕFI) για να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες ανάπτυξης των τοπικών και περιφερειακών υποδομών στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, τόσο από φυσική άποψη, όσο και από άποψη δράσεων που αυξάνουν το επίπεδο ευημερίας στον τομέα της εκπαίδευσης, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης κ.λπ.

5. Προϋποθέσεις για να είναι οι δραστηριότητες της ΕΕ αποτελεσματικές

5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει επανειλημμένα τονίσει και αναπτύξει τα δημοκρατικά και κοινωνικοοικονομικά επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ της πολιτικής αυτονομίας τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Η αναγκαιότητα των περιφερειών ως χώρου προώθησης σημαντικών τμημάτων της πολιτικής στους τομείς της ευημερίας και της ανάπτυξης είναι γενική και έχει τονιστεί σε αυξημένο βαθμό στα πλαίσια της διεθνοποίησης και της εξέλιξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε όλες τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, εκτός από τις μικρότερες σε έκταση, μια αποτελεσματική περιφερειακή πολιτική και διαχείριση θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εφαρμογή του νομοθετικού συστήματος της ΕΕ και τις δυνατότητες μιας συγκεκριμένης χώρας να ωφεληθεί από την προσεχή ένταξή της στην ΕΕ.

5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να διασαφηνίσει τη θέση της τόσο στις κυβερνήσεις και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων προς ένταξη χωρών όσο και στην Επιτροπή ότι η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις εργασίες της ΕΕ πρέπει να συνδέεται άμεσα με τους αιρετούς πολιτικούς στα επίπεδα αυτά.

5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει, από κοινού με τους εκπροσώπους των δήμων, κοινοτήτων και περιφερειών των χωρών, να αρχίσει συνομιλίες με τις κυβερνήσεις των υποψήφιων προς ένταξη χωρών για τα πλεονεκτήματα και τις μορφές του διαλόγου μεταξύ του εθνικού επιπέδου και των εκπροσώπων της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης στις χώρες που διεξάγουν διαπραγματεύσεις, ένας διάλογος ο οποίος μετά την ένταξη μιας χώρας στην ΕΕ θα μετατρέπεται σε τρέχουσα διαδικασία διαβουλεύσεων.

5.4. Η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ δήμων, κοινοτήτων και περιφερειών των κρατών μελών και των υποψήφιων προς ένταξη χωρών διεξάγεται σήμερα σε ορισμένα μέρη με στόχο τη μεταφορά εμπειριών και γνώσεων για τις απαιτήσεις και τους κανόνες της ΕΕ που μπορούν να αφορούν τους δήμους, τις κοινότητες και τις περιφέρειες. Αυτό γίνεται με μέσα της ΕΕ και με διμερή μέσα, καθώς επίσης και με ιδιωτική χρηματοδότηση.

5.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία για την έναρξη συνομιλιών με την Επιτροπή ώστε να καταβληθούν έντονες προσπάθειες συνεργασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μεταξύ των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών των υποψήφιων προς ένταξη χωρών και των κρατών μελών. Η ΕΤΠ πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία με στόχο τη συμμετοχή στις ευρείες αυτές προσπάθειες μεταξύ άλλων του Συμβουλίου των Κοινοτήτων και των Περιφερειών της Ευρώπης (CEMR), τη Συνέλευση των Περιφερειών της Ευρώπης (AER) και της Διάσκεψης των Απομακρυσμένων και Θαλάσσιων Περιοχών της ΕΕ (CPMR).

5.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία για την ανάπτυξη των διαβουλεύσεών της με τη Διάσκεψη των Δήμων, Κοινοτήτων και Περιφερειών του Συμβουλίου της Ευρώπης (CLRAE). Στόχος πρέπει μεταξύ άλλων να είναι η ανάληψη μιας γενικής δράσης ώστε να ζητηθεί από τις κυβερνήσεις των υποψήφιων προς ένταξη χωρών να ενισχύσουν την ανάπτυξη της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης στις χώρες αυτές και να βελτιώσουν τις προϋποθέσεις διακρατικής συνεργασίας μεταξύ των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών στις χώρες αυτές.

5.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει, στις επαφές της με την Επιτροπή, να τονίσει ιδιαίτερα την ανάγκη να παρασχεθούν καλύτερες δυνατότητες, στα πλαίσια των προγραμμάτων Ιnterreg III και Phare, για την κατάρτιση σχετικά μικρών και μικρομεσαίων προγραμμάτων της τάξεως των 50000 έως 250000 EUR. Οι εμπειρίες δείχνουν ότι οι δήμοι, οι κοινότητες και οι περιφέρειες προτιμούν προγράμματα του είδους αυτού για την ανταλλαγή εμπειριών και τη διάδοση γνώσεων. Πολύ καλά αποτελέσματα έχουν τα προγράμματα που έχουν ως επίκεντρο τις προσωπικές επαφές διάφορων μορφών, τις επενδύσεις μικρής κλίμακας καθώς και την ανάπτυξη/δημιουργία θεσμών κ.λπ.

6. Μεικτές επιτροπές

6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί τις μικτές επιτροπές με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες ως σημαντική δυνατότητα αποτελεσματικής προβολής των απαιτήσεων και των προϋποθέσεων που δημιουργούνται λόγω της ένταξης στην ΕΕ και εξίσου σημαντική δυνατότητα άμεσου διαλόγου με τις κυβερνήσεις στο Συμβούλιο Σύνδεσης.

6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για την ανάπτυξη συνεχών επαφών με τους δήμους, τις κοινότητες και τις περιφέρειες των υποψήφιων χωρών. Είναι πεπεισμένη ότι οι μικτές επιτροπές θα προσφέρουν μια σταθερή τάση για την ενίσχυση των επαφών.

6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να επιδείξει μεγάλη προσοχή ώστε, από κοινού με τους εκπροσώπους των δήμων, των κοινοτήτων και των περιφερειών μιας συγκεκριμένης χώρας να καθοριστούν όσο το δυνατό πιο συγκεκριμένες προτεραιότητες για τις μελλοντικές εργασίες των σχετικών μικτών επιτροπών.

6.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών φέρει την ευθύνη για την αποτελεσματική διοργάνωση των εργασιών των μικτών επιτροπών. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη σύνθεση των επιτροπών, την οργάνωση και την ανάγκη γραμματειακής υποστήριξης.

Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 148 της 18.5.2001, σ. 29.

(2) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 1.

(3) ΕΕ C 374 της 23.12.1999, σ. 15.

(4) ΕΕ C 374 της 23.12.1999, σ. 25.

(5) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 68.