ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την παραγωγή και την εμπορία λυκίσκου (συγκομιδή 1998)

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την παραγωγή και την εμπορία λυκίσκου (συγκομιδή 1998)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ 1998

2.1. Παγκόσμια κατάσταση

2.1.1. Παραγωγή

2.1.2. Εξέλιξη της αγοράς

2.2. Η κατάσταση στην Κοινότητα

2.2.1. Διάρθρωση της παραγωγής

2.2.2. Παραγωγή

2.2.3. Πωλήσεις και διαμόρφωση των τιμών

2.2.4. Έσοδα

3. ΚΟΙΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

3.1. Το ειδικό καθεστώς και ο ρόλος των ενώσεων παραγωγών

3.2. Προσωρινά ειδικά μέτρα για τον τομέα του λυκίσκου

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71, η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλλει στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση για την παραγωγή και την εμπορία του λυκίσκου. Σκοπός της έκθεσης αυτής είναι η παροχή στοιχείων σχετικά με την εξέλιξη της παραγωγής, των τιμών και των αναγκών σε λυκίσκο.

Στην παρούσα έκθεση, η οποία είναι η εικοστή όγδοη ετήσια έκθεση που υποβάλλει η Επιτροπή, τονίζονται τα κυριότερα γεγονότα της περιόδου εμπορίας 1998. Το μεγαλύτερο βάρος δίνεται στα βασικά θέματα.

2. ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ 1998

2.1. Παγκόσμια κατάσταση

2.1.1. Παραγωγή

Παγκοσμίως, η τάση που επικρατεί είναι η συνέχιση της μείωσης των εκτάσεων καλλιέργειας λυκίσκου.

Η καλλιεργούμενη με λυκίσκο έκταση σε παγκόσμιο επίπεδο είναι περίπου 71 500 εκτάρια, από τα οποία 24 370 εκτάρια περίπου καλλιεργούνται στα κράτη μέλη παραγωγής της Κοινότητας (βλέπε πίνακα 1). Σημαντική είναι επίσης η παραγωγή της Κίνας για την οποία δεν είναι διαθέσιμα ακριβή στατιστικά στοιχεία, αλλά μόνον εκτιμήσεις σε γενικές γραμμές.

Κατά μέσο όρο, όσον αφορά την ΔΕΚΛ (Διεθνής Επιτροπή Καλλιέργειας Λυκίσκου) και την ΕΚ, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις με λυκίσκο μειώθηκαν κατά 14,89%, δηλαδή, κατά 9 575 εκτάρια, εκ των οποίων 2 414 εκτάρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση - ιδίως στην Γερμανία (-1 698 εκτάρια) -, -2 708 εκτάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και -1 754 εκτάρια στην Τσεχική Δημοκρατία.

Με περίπου 2 234 000 πενηντόκιλα (Ztr) [1], η παγκόσμια συγκομιδή του 1998 ήταν κατώτερη (-10,71%) από εκείνη του 1997. Η ποιότητα της παραγωγής είναι κάπως κατώτερη, με περιεκτικότητα σε οξύ άλφα 6,29%· η συνολική παραγωγή οξέος άλφα μειώθηκε (-2 274 τόνοι) και ανέρχεται σε 7 026 τόνους.

[1] 1 Ztr = 50 kg.

Από άποψη παραγωγής η συγκομιδή του 1998 είναι κατά πολύ μικρότερη από τον μέσο όρο των 20 τελευταίων ετών.

Όσον αφορά την παραγωγή μπύρας, διαπιστώνεται ότι αν και η Eυρώπη παραμένει στην πρώτη θέση του πίνακα (8,8% για τη Γερμανία και 24,3% για την υπόλοιπη Eυρώπη το 1999 [2]), άλλα μέρη του κόσμου, όπως η Κεντρική και Νότια Αμερική, αλλά ιδίως η Ασία, κερδίζουν όλο και μεγαλύτερα μερίδια της αγοράς.

[2] Εκτιμήσεις έκθεσης Hopsteiner.

Η προβλεπόμενη για το 1999 παραγωγή μπύρας υπολογίζεται, σε παγκόσμιο επίπεδο, σε 1 300 εκατομμύρια εκατόλιτρα. Η προσθήκη λυκίσκου σε 5,8 g/α/εκατόλιτρο μπύρας στα ζυθοποιεία απαιτεί τη χρησιμοποίηση περίπου 6,4 g/εκατόλιτρο, ενώ η διαφορά οφείλεται στις απώλειες τις οφειλόμενες στην αποθεματοποίηση και τη μεταποίηση του λυκίσκου. Κατά συνέπεια απαιτείται, ποσότητα 8 320 τόνων οξέος άλφα για να παραχθεί η εν λόγω ποσότητα μπύρας· η παραχθείσα ποσότητα οξέος άλφα κατά την συγκομιδή 1998 είναι επομένως ελλειμματική (1 294 τόνοι) σε σχέση με τις ανάγκες. Αυτό είναι σχετικό, εφόσον φαίνεται να υπάρχουν ακόμα αποθέματα στις ζυθοποιίες ικανά να καλύψουν ανάγκες 15 μηνών. Πρέπει να προστεθεί ότι απαιτείται σήμερα λιγότερο οξύ άλφα από ό,τι κατά το παρελθόν, χάρη στην τάση παρασκευής λιγότερο πικρής μπύρας και στη διαρκή τεχνολογική πρόοδο.

Εδώ και μερικά χρόνια, σε παγκόσμιο επίπεδο, παρατηρείται πλεονασματική παραγωγή λυκίσκου σε σχέση με τις ανάγκες των ζυθοποιείων. Για το λόγο αυτό, τα κράτη μέλη της ΔΕΚΛ - εκ των οποίων όλες οι χώρες παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός από την Αυστρία και την Ιρλανδία- πρότειναν την εκρίζωση 30% των εκτάσεων το 1996, δηλαδή 18 000 εκταρίων. Το 1997, η μείωση ήταν της τάξης των 6 300 εκταρίων, ήτοι 10%. Οι μειώσεις για το 1998 ανέρχονται σε + 9 575 εκτάρια σε επίπεδο μελών της ΔΕΚΛ.

2.1.2. Εξέλιξη της αγοράς

Σε παγκόσμιο επίπεδο, κυρίως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως η Γερμανία, και οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούν στην αγορά.

Οι μέσες τιμές στην Αμερική μειώθηκαν [1,62 (/Pound (453,59 γρ.), ήτοι 178,58 (/Ztr, ήτοι 151,48 EUR/Ztr], αλλά δεδομένου ότι η απόδοση είναι υψηλότερη απ'ό,τι στην Eυρώπη (1,82 τόνοι/εκτάριο έναντι 1,43 τόνων/εκτάριο), τα μέσα έσοδα ανά εκτάριο είναι ανώτερα ή τουλάχιστον τα ίδια (6 505,56 (/εκτάριο, ήτοι 5 518,33 EUR/εκτάριο, έναντι 5 539 EUR/εκτάριο στην ΕΕ).

Η σύναψη των συμβάσεων εκ των προτέρων - αν και παρουσιάζει μακροπρόθεσμα φθίνουσα τάση από άποψη όγκου, διάρκειας και τιμών - αποδεικνύει παρόλα αυτά ότι είναι ένα θετικό σύστημα από άποψη ασφάλειας των εσόδων δεδομένου ότι οι τιμές προκαθορίζονται για ένα ορισμένο αριθμό ετών, για ορισμένες ποικιλίες και ποσότητες, αφού οι συμβατικές τιμές είναι εν γένει ανώτερες από τις τιμές spot (βλέπε πίνακες 2 και 5). Εκ πρώτης όψεως, είναι αρκετά παράξενο το ότι οι ζυθοποιοί συνεχίζουν να πληρώνουν κατά μέσο όρο τη διπλή τιμή για τον λυκίσκο τον οποίο αγοράζουν βάσει συμβάσεων, ενώ μπορούν να αγοράσουν λυκίσκο σε φθηνότερη τιμή στην ελεύθερη αγορά, ιδίως μετά τη συγκομιδή του 1993. Ο λόγος είναι ότι η κατάσταση στην ελεύθερη αγορά είναι εντελώς απρόβλεπτη από άποψη παραγωγής και εμπορίας· πράγματι, ο λυκίσκος είναι προϊόν του οποίου η παραγωγή εξαρτάται από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες (ξηρασία, πολλές βροχές, ριπές ανέμου, καταιγίδες) και από τα παράσιτα τα οποία μπορούν να καταστρέψουν τις καλλιέργειες. Οι συμβάσεις αυτές αποτελούν άρα για τους ζυθοποιούς ασφάλεια όσον αφορά τον εφοδιασμό σε τιμές που είναι γνωστές εκ των προτέρων, πράγμα το οποίο είναι σημαντικό για τον προγραμματισμό των δαπανών μακροπρόθεσμα.

Το στοιχείο το οποίο απασχολεί όλως ιδιαιτέρως ορισμένα μέλη της ΔΕΚΛ είναι η διαδικασία καθορισμού των τιμών για τις αρωματικές ποικιλίες η οποία βασίζεται μάλλον στην ποσότητα οξέος άλφα παρά στο ίδιο το άρωμα.

2.2. Η κατάσταση στην Κοινότητα

2.2.1. Διάρθρωση της παραγωγής

Όπως και στον υπόλοιπο γεωργικό τομέα συνεχίστηκαν οι μετατροπές των διαρθρώσεων στην καλλιέργεια του λυκίσκου. Σήμερα, 3 818 γεωργικές εκμεταλλεύσεις παράγουν λυκίσκο στην Κοινότητα. (βλέπε πίνακα Α). Ο αριθμός των εν λόγω εκμεταλλεύσεων μειώθηκε κατά περίπου 7,40% σε σχέση με το 1997, ενώ η μέση καλλιεργούμενη με λυκίσκο έκταση ανά εκμετάλλευση, παρέμεινε γενικά η ίδια. Περίπου 300 γεωργικές εκμεταλλεύσεις έπαυσαν την καλλιέργεια λυκίσκου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.2.2. Παραγωγή

Η καλλιεργηθείσα με λυκίσκο έκταση στην Κοινότητα συνεχίζει να μειώνεται κάθε χρόνο, έφθασε τα 24 371 εκτάρια, το 1998 ήτοι 2 414 εκτάρια λιγότερα σε σύγκριση με το 1997 (βλ. πίνακες 1 και 6) και το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής αυτής πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία (19 683 εκτάρια, ήτοι 80%). Στη χώρα αυτή σημειώθηκε μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά 1 698 εκτάρια σε σχέση με το 1997, ήτοι 7,94%, ο αριθμός αυτός σχεδόν συμπίπτει με τον αριθμό των εκτάσεων που αποτέλεσαν αντικείμενο παύσης καλλιέργειας ή εκρίζωσης (βλέπε στοιχείο 3.2).

Η μείωση των εκτάσεων έχει ως συνέπεια την αύξηση της απόδοσης σε οξύ άλφα.

Οι αρωματικές ποικιλίες αντιπροσωπεύουν σήμερα το 60,57% των εκτάσεων καλλιέργειας λυκίσκου· η πιο αντιπροσωπευτική καλλιέργεια παραμένει η ποικιλία Perle (25% των εκτάσεων καλλιέργειας αρωματικών ποικιλιών). Ανάμεσα στις αρωματικές ποικιλίες που παρουσίασαν μεγάλες μειώσεις όσον αφορά την έκτασή τους, θα πρέπει να σημειωθούν στη Γερμανία: Hersbrucker Spδt (-696 εκτάρια ήτοι 22,42%, Hueller (-58 εκτάρια , ήτοι -61,05%, Perle (-362 εκτάρια, ήτοι -9,08%), Spalter Select(-110 εκτάρια, ήτοι -7,66%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο: Challenger (-79 εκτάρια, ήτοι -27,43%), Progress (-61 εκτάρια, ήτοι -33,52%), WVG (-53 εκτάρια ήτοι -32,32%). Στη Γαλλία η ποικιλία Strisselspalt αυξήθηκε κατά 35 εκτάρια, ήτοι 5%, Οι πικρές ποικιλίες αντιπροσωπεύουν 38,16% και οι λοιπές ποικιλίες 0,27%.

Το τμήμα των εκτάσεων που καλλιεργήθηκε το 1998 με τις πικρές ποικιλίες αυξήθηκε ελαφρά εις βάρος άλλων ποικιλιών. Από τις πικρές ποικιλίες, εκείνη που φαίνεται ότι καλλιεργήθηκε περισσότερο είναι η Hallertauer Magnum (σε έκταση 3 425 εκταρίων=399 εκτάρια, ήτοι 13,19%), ακολουθούμενη από την Northern Brewer (σε έκταση 2 294 εκταρίων, που αντιπροσωπεύει μείωση κατά 689 εκτάρια ήτοι 23,09% σε σχέση με το 1997). Ακολουθούν οι ποικιλίες Nugget (1 269 εκτάρια), Target (820 εκτάρια) και Brewer's Gold (246 εκτάρια), ενώ οι τελευταίες δύο ποικιλίες παρουσίασαν επίσης μείωση από άποψη έκτασης, κατά 41 και 317 εκτάρια αντιστοίχως. Είναι γεγονός ότι η γενική τάση που παρατηρείται όσον αφορά τις πικρές ποικιλίες είναι η αύξηση των καλλιεργειών των ποικιλιών σούπερ-άλφα, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση στις αγορές, όπως π.χ. οι ποικιλίες Hallertauer Magnum και κυρίως η ποικιλία Ηallertauer Taurus, που η έκτασή τους αυξήθηκε κατά 783 εκτάρια σε σχέση με αυτή της συγκομιδής 1997.

Σε ποσοτικούς όρους, η συγκομιδή 1998 υπήρξε σαφώς κατώτερη αυτής του 1997 (-9,74%). Με 755 890 Ztr, η μέση απόδοση ανά εκτάριο ανήλθε σε 1,55 τ/εκτάριο ή 31 Ztr/εκτάριο, ήτοι όμοια με τη συγκομιδή της προηγούμενης περιόδου.

Η παραγωγή ήταν καλής ποιότητας και η περιεκτικότητα σε οξύ άλφα της τάξεως των 7,5% κατά μέσο όρο στο σύνολο της Κοινότητας για τις τρεις κατηγορίες ποικιλιών, ήτοι ισοδύναμο 2 853 τόνων οξέος άλφα - 117 χιλιόγραμμα ανά εκτάριο - για την παραγωγή μπύρας το 1999.

2.2.3. Πωλήσεις και διαμόρφωση των τιμών

Πωλήσεις βάσει συμβάσεων

Συνολικά, η μέση τιμή πώλησης λυκίσκου βάσει συμβάσεων ανέρχεται σε 197 EUR/Ζtr, ήτοι κατά 5 EUR/Ζtr λιγότερο από ό,τι για τη συγκομιδή 1997, με διαφορές ανά κράτος μέλος οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ 150 EUR/Ζtr στην Ισπανία και 365 EUR/Ζtr στην Ιρλανδία, οι οποίες πώλησαν το σύνολο της παραγωγής τους βάσει συμβάσεων (βλέπε πίνακα 6).

Στη Γερμανία, οι συμβατικές τιμές παρέμειναν σταθερές κατά τα τελευταία 20 έτη.

Αντίθετα, στις άλλες χώρες παραγωγής ιδιαίτερα στη Γαλλία (245 EUR/Ztr το 1997 και 211 EUR/Ztr το 1998, ήτοι -34 EUR/Ztr, ήτοι -13,88%) εκτός από το Βέλγιο (+4 EUR/Ztr) και την Ισπανία (+7 EUR/Ztr) παρατηρήθηκαν χαμηλότερες συμβατικές τιμές που ωστόσο παραμένουν πολύ κάτω από τον κοινοτικό μέσο όρο.

Το 73% της συγκομιδής 1998 πωλήθηκε στο πλαίσιο συμβάσεων (βλέπε πίνακα 5 του παραρτήματος), όπως άλλωστε και κατά το προηγούμενο έτος. Το Βέλγιο βρίσκεται σαφώς κάτω από αυτόν τον μέσο όρο με 23%. Στην Πορτογαλία δεν πραγματοποιήθηκαν πωλήσεις βάσει συμβάσεων.

Ως συνήθως, οι υψηλότερες μέσες συμβατικές τιμές παρατηρούνται για τις αρωματικές ποικιλίες (211 EUR/Ζtr), από τις οποίες οι ακριβότερες ποικιλίες είναι οι Bramling Cross, Challenger, First Gold, Fuggles, Goldings, και Progress. Οι τιμές, εκφραζόμενες σε Eυρώ, για τις ποικιλίες αυτές, οι οποίες καλλιεργούνται κατ'εξοχήν στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι υψηλότερες από το μέσο όρο για την εν λόγω ομάδα. Σε εθνικό νόμισμα, οι βρετανικές τιμές είναι ωστόσο πολύ χαμηλές. Η διαφορά αυτή εξηγείται από τη τιμή μετατροπής της λίρας στερλίνας σε Eυρώ. Για την ποικιλία Strisselspalt που καλλιεργείται αποκλειστικά στη Γαλλία, παρατηρήθηκαν μέσες τιμές βάσει συμβάσεων ύψους 213 EUR/Ztr. Μεταξύ των ποικιλιών για τις οποίες σημειώθηκαν οι χαμηλότερες τιμές συγκαταλέγεται με κάθε βεβαιότητα η ποικιλία Hersbrucker η οποία καταλαμβάνει 16% περίπου της καλλιεργούμενης με αρωματικές ποικιλίες έκτασης (βάσει συμβάσεων: 162 EUR/Ζtr).

Όσον αφορά τις πικρές ποικιλίες, η μέση τιμή πώλησης βάσει συμβάσεως ήταν 174 EUR/Ζtr. Στο σύνολο των ποικιλιών, οι ποικιλίες για τις οποίες καταβλήθηκαν υψηλότερες τιμές είναι οι Buket (που καλλιεργείται αποκλειστικά στην Αυστρία), Herald και Northdown, εκ των οποίων οι δύο τελευταίες καλλιεργούνται κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι τιμές βάσει συμβάσεων για την ποικιλία Nugget παραμένουν σχεδόν ίδιες.

Πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά

Η μέση τιμή του λυκίσκου που πωλείται στην ελεύθερη αγορά είναι σαφώς υψηλότερη από αυτή της προηγούμενης περιόδου με 92 EUR/Ztr, σε σχέση με 64 EUR/Ztr το 1997. Προσεγγίζει τη μέση τιμή που διαπιστώθηκε κατά τη συγκομιδή 1966. Και σε αυτή την περίπτωση, διαπιστώνονται αρκετά μεγάλες διαφορές από το ένα κράτος μέλος στο άλλο από 85 EUR/Ztr στο Βέλγιο έως 180 EUR/Ztr στη Γαλλία (βλ. πίνακα 6).

Στην Γερμανία, οι τιμές στην ελεύθερη αγορά μεταβλήθηκαν σημαντικά κατά τα τελευταία 20 χρόνια, ανήλθαν από 119 DM/Ztr (συγκομιδή 1997) σε 1 400 DM/Ztr (συγκομιδή 1980).

Οι τιμές στην ελεύθερη αγορά είναι χαμηλότερες για τις υπόλοιπες ποικιλίες (80 EUR/Ztr) και τις αρωματικές ποικιλίες (81 EUR/Ztr) αλλά πολύ υψηλότερες για τις πικρές ποικιλίες (103 EUR/Ztr).

Οι τιμές στην ελεύθερη αγορά για την ποικιλία Nugget αυξήθηκαν από 62 EUR/Ztr σε 90 EUR/Ztr (45,16%). Η εν λόγω ποικιλία η οποία είναι πολύ παραγωγική σε οξύ άλφα προσέλκυσε έναν ορισμένο αριθμό καλλιεργητών, πράγμα που οδήγησε σε πολύ άφθονη προσφορά στην παγκόσμια αγορά, γεγονός που ενισχύθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η έκταση στην οποία καλλιεργείται η ποικιλία αυτή αρχίζει να μειώνεται προς όφελος των ποικιλιών super-alpha, κυρίως της ποικιλίας Columbus.

Οι τιμές στην ελεύθερη αγορά αυξήθηκαν σημαντικά στη Γερμανία (41,67%) και στο Βέλγιο (71%), και μειώθηκαν στις άλλες χώρες, ιδιαίτερα στην Αυστρία (-46,24%).

Μεταξύ των ποικιλιών μεγάλης καλλιέργειας, η ποικιλία για την οποία σημειώθηκαν οι χαμηλότερες τιμές, ήδη από τη συγκομιδή του 1993, είναι οπωσδήποτε η αρωματική ποικιλία Hersbrucker, η οποία είχε στο παρελθόν μεγάλη ζήτηση στην αμερικανική αγορά, αλλά της οποίας η ζήτηση μειώνεται τελευταία σταθερά, δεδομένου ότι η αμερικανική πολιτική αγορών προσανατολίστηκε προς άλλες ποικιλίες όπως, για παράδειγμα, την Spalter Select και την Hallertauer Tradition. Οι δυο αυτές αρωματικές ποικιλίες που παράγονται στο Ίδρυμα Ερευνών στο Hull (D) έχουν μικρότερη ζήτηση όπως και η ποικιλία Hersbrucker, αντίθετα η ποικιλία «Hallertauer Mittelfruher» έχει μεγάλη ζήτηση. Για το λόγο αυτό, ενώ η τιμή πώλησης στην ελεύθερη αγορά, της ποικιλίας Hersbrucker ήταν μόνον 55 EUR/Ztr, οι δύο νέες αρωματικές ποικιλίες δεν πέτυχαν καλύτερες τιμές (55 EUR/Ztr και 52 EUR/Ztr αντιστοίχως), τιμές οι οποίες είναι παρ'όλα αυτά πάντα χαμηλότερες από τον κοινοτικό μέσο όρο για τον αρωματικό λυκίσκο.

Μεταξύ των οκτώ κρατών μελών που παράγουν λυκίσκο, στα τρία σημειώθηκαν τιμές στην ελεύθερη αγορά χαμηλότερες από τον κοινοτικό μέσο όρο (για όλες τις ποικιλίες), δηλαδή στο Βέλγιο, τη Γερμανία και την Πορτογαλία.

Η συγκομιδή του 1998 πουλήθηκε σχεδόν όλη. Πράγματι, από τα 755 890 Ztr που παράχθηκαν στην Κοινότητα το 1998, αναφέρεται, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, ότι μόνον 5 198 Ζtr δεν επωλήθησαν (0,697%). Η Ιρλανδία και η Ισπανία πώλησαν το σύνολο της παραγωγής τους, βάσει συμβάσεων, με μέσο όρο τιμών 365 EUR/Ζtr και 150 EUR/Ztr αντιστοίχως (βλέπε πίνακα 5), ακολουθούμενες από την Αυστρία η οποία πώλησε το 91% της παραγωγής της βάσει συμβάσεων με μέση τιμή 246 EUR/Ztr.

2.2.4. Έσοδα

Το 1998, τα έσοδα συγκρίνονται με εκείνα του 1997, με μέσα έσοδα ανά εκτάριο πλήρους παραγωγής λυκίσκου 5 539 EUR/εκτάριο (βλέπε πίνακα 6), έναντι 5 528 EUR/εκτάριο για τη συγκομιδή 1997 (+0,19%).

Σε κοινοτικό επίπεδο, τα υψηλότερα έσοδα καταγράφηκαν για την ομάδα των αρωματικών ποικιλιών (5 759 EUR/ εκτάριο πλήρους καλλιέργειας, παρά τη μείωση κατά 3,29% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο), αν και στο Βέλγιο σημειώθηκαν αυξήσεις των εσόδων γι'αυτές τις ποικιλίες.

Οι περισσότερο αποδοτικές αρωματικές ποικιλίες είναι, για τη Γαλλία, η ποικιλία Strisselspalt (έσοδα 7 098 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής) και για το Ηνωμένο Βασίλειο οι ποικιλίες Challenger (10 330 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής), Goldings (11 120 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής) και Fuggles (9 237 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής). Αξίζει να σημειωθεί ότι η ποικιλία "Cιlia", που καλλιεργείται αποκλειστικά στην Αυστρία πωλήθηκε εξ ολοκλήρου βάσει συμβάσεων και απέφερε επίσης έσοδα της τάξης των 12 278 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής.

Τα έσοδα αυξήθηκαν επίσης για την ομάδα των πικρών ποικιλιών (+6%) και έφθασαν σε 5 191 EUR/εκτάριο πλήρους παραγωγής. Σε ορισμένα κράτη μέλη παραγωγής, τα έσοδα μειώθηκαν, ήτοι στην Ιρλανδία (-8,31%), στην Αυστρία (-10,22%), στην Πορτογαλία (-43,30%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (-15,71%). Στην Πορτογαλία η μείωση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση της τιμής της ποικιλίας Nugget, η οποία αποτελεί τη μόνη ποικιλία που καλλιεργείται στη χώρα αυτή και που πωλείται εξ ολοκλήρου στην ελεύθερη αγορά. Για τις "Άλλες" ποικιλίες, που καλλιεργούνται κυρίως στη Γερμανία (60 εκτάρια) και λίγο στο Ηνωμένο Βασίλειο (5 εκτάρια), τα μέσα έσοδα αυξήθηκαν (+14,75%). Δεδομένου ότι οι ποικιλίες αυτές καλλιεργούνται μόνο σε μικρές εκτάσεις, έχουν αμελητέα επίπτωση επί του συνολικού μέσου όρου των εσόδων των παραγωγών.

3. ΚΟΙΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

3.1. Το ειδικό καθεστώς και ο ρόλος των ενώσεων παραγωγών

Η κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα του λυκίσκου δημιουργήθηκε το 1971 με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και την διαφύλαξη του βιοτικού επιπέδου των παραγωγών. Επειδή αποκλείσθηκε συνειδητά η θέσπιση ειδικών κανόνων για το εξωτερικό εμπόριο και ενός καθεστώτος παρέμβασης, ο κοινοτικός τομέας λυκίσκου είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένος στον ανταγωνισμό που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά.

Τα κύρια στοιχεία του βασικού κανονισμού, τα οποία διευκρινίστηκαν, στη συνέχεια, στους ειδικούς κανονισμούς του Συμβουλίου ή της Επιτροπής, περιλαμβάνουν κανόνες για την εμπορία του λυκίσκου μέσω μιας διαδικασίας πιστοποίησης και ενός καθεστώτος "προσυμβάσεων", για την αναγνώριση και την ενθάρρυνση των ενώσεων παραγωγών καθώς και τις συναλλαγές με τις τρίτες χώρες. Ο κανονισμός προβλέπει άλλωστε ένα καθεστώς ενίσχυσης για τον λυκίσκο που παράγεται στην Κοινότητα. Η ενίσχυση αυτή ανέρχεται σε 480 EUR/εκτάριο, συμπεριλαμβανομένης και της συγκομιδής του έτους 2000. Αποτελεί πράγματι ένα αμάλγαμα δύο ενισχύσεων που υφίσταντο στο προηγούμενο καθεστώς, δηλαδή της ενίσχυσης στους παραγωγούς και της μετατροπής των ποικιλιών. Η ένωση παραγωγών έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει κατά πόσο θα καταβάλει την ενίσχυση αυτή εξ ολοκλήρου στα μέλη της κατ'αναλογία των εκτάσεων που καλλιεργούνται ή μόνο ένα τμήμα αυτής - το οποίο καθορίζεται μεταξύ 80% και 100% - ανάλογα αν εκκρεμούν ακόμη αιτήσεις για μετατροπή των ποικιλιών ή ενδεχομένως άλλα προς εκτέλεση μέτρα [βλέπε κατωτέρω στοιχείο γ)].

Κατά την προτελευταία τροποποίηση του βασικού κανονισμού τον Αύγουστο του 1997 - με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1554/97 [3] - δόθηκε έμφαση στην ενίσχυση του ρόλου των ενώσεων παραγωγών μέσω:

[3] ΕΕ L 208 της 2.8.1997, σ. 1.

α) της δυνατότητας για τα μέλη μιας αναγνωρισμένης ένωσης παραγωγών να θέτουν σε εμπορία τα ίδια - χωρίς να τους επιβάλλεται μείωση της ενίσχυσης - το σύνολο ή μέρος των προϊόντων τους, εφόσον τους παρέχεται η σχετική άδεια από την ένωση. Αυτή ασκεί δικαίωμα ελέγχου επί των τιμών τις οποίες διαπραγματεύονται παραγωγοί και έμποροι και αποδέχεται ή απορρίπτει τη σύναψη των συμβάσεων. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τις προτεινόμενες τιμές, η ένωση παραγωγών έχει την υποχρέωση να υποβάλει εκ νέου την προσφορά σε υψηλότερη τιμή και να βρει ένα νέο αγοραστή·

β) της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί η μετατροπή ποικιλιών επί μονίμου βάσεως, δηλαδή χωρίς περιορισμό έκτασης και χρόνου, ενώ η πληρωμή της περιέχεται στην κατ'αποκοπή ενίσχυση ανά εκτάριο που προαναφέρθηκε. Ο προϋπολογισμός για το σκοπό αυτό θα αποφασιστεί από την ένωση παραγωγών σε συνάρτηση με τις ανάγκες, στο πλαίσιο ορισμένων περιορισμών [βλέπε κατωτέρω σημείο γ)]·

γ) της δυνατότητας να παρακρατείται έως κατ'ανώτατο όριο 20% της ενίσχυσης στους παραγωγούς για την εφαρμογή ειδικών μέτρων. Αυτά συνίστανται σε μέτρα για τον εξορθολογισμό και την εκμηχάνιση των εργασιών καλλιέργειας και συγκομιδής, τη θέσπιση κοινών κανόνων παραγωγής (καλλιεργητικές τεχνικές, λιπάσματα, ποικιλίες, κ.λπ.), τη μετατροπή ποικιλιών, ενέργειες προώθησης, ενέργειες για τον προσδιορισμό και τη βελτίωση της ποιότητας, ενέργειες έρευνας και "μέτρα παρέμβασης" σύμφωνα με το εδάφιο 2. Ο στόχος του μέτρου αυτού είναι να εξασφαλισθεί η ευελιξία της ένωσης παραγωγών σε θέματα διαχείρισης της ενίσχυσης, παρέχοντάς της τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμεί να χρησιμοποιήσει εξ ολοκλήρου το 20% της ενίσχυσης για την πραγματοποίηση της μετατροπής ποικιλιών. Στην περίπτωση που οι ενώσεις παραγωγών δεν διαθέτουν σε εμπορία το σύνολο της παραγωγής των μελών τους, η δυνατότητα αυτή καθίσταται υποχρέωση, ενώ το ποσοστό είναι πάντα στην περίπτωση αυτή 20%.

3.2. Προσωρινά ειδικά μέτρα για τον τομέα του λυκίσκου

Το Συμβούλιο εξέδωσε τον Μάιο 1998 έναν κανονισμό για τη θέσπιση προσωρινών ειδικών μέτρων στον τομέα του λυκίσκου (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1098/98 της 25ης Μαΐου 1998 [4]).

[4] ΕΕ L 157 της 30.5.1998, σ. 7.

Κύριο χαρακτηριστικό της αγοράς λυκίσκου είναι επί του παρόντος μία πλεονασματική κατάσταση συγκυριακού, αλλά και διαρθρωτικού χαρακτήρα· είναι κατά συνέπεια σκόπιμο να μειωθεί η παραγωγή ελαττώνοντας τις καλλιεργούμενες εκτάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα μέτρα εξυγίανσης που θεσπίστηκαν για περίοδο 5 ετών από τη συγκομιδή 1998, αφορούν την προσωρινή αγρανάπαυση και την εκρίζωση των καλλιεργειών.

Για το σκοπό αυτό, προβλέπεται να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία στις ενώσεις παραγωγών, παραμένοντας ωστόσο στα όρια του παρόντος κονδυλίου του προϋπολογισμού.

Τα δύο αυτά μέτρα έχουν τελείως προαιρετικό χαρακτήρα, είτε σε επίπεδο κράτους μέλους, ένωσης παραγωγών ή μεμονωμένου παραγωγού.

Η θέση σε εφαρμογή των μέτρων αυτών θα πραγματοποιηθεί:

- μέσω της ένταξης της "προσωρινής αγρανάπαυσης" για τις καλλιέργειες και της "εκρίζωσης" στον κατάλογο των ειδικών μέτρων που μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή σε επίπεδο ενώσεων παραγωγών, για την από κοινού προσαρμογή της παραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς·

- αναλαμβάνοντας σε επίπεδο ένωσης παραγωγών την πληρωμή μιας χρηματικής συνεισφοράς επί της παρακράτησης της ενίσχυσης στους παραγωγούς (που δεν μπορεί να υπερβεί το 20%). Η συνεισφορά αυτή χρησιμεύει ως μερική αντιστάθμιση των πραγματικών εξόδων που συνδέονται με την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, καθώς και της απώλειας κέρδους·

- μέσω της πληρωμής μιας αντιστάθμισης στους παραγωγούς - ποσού ίσου με αυτό της ενίσχυσης, την οποία θα ελάμβαναν αν είχε πραγματοποιηθεί η συγκομιδή - κατά τη διάρκεια μιας μέγιστης περιόδου 5 ετών για τις εκτάσεις που τίθενται σε αγρανάπαυση ή που υφίστανται εκρίζωση, με την επιφύλαξη της τήρησης ορισμένων όρων.

Τρία κράτη μέλη, συγκεκριμένα η Γερμανία, το Βέλγιο και η Πορτογαλία, δήλωσαν ότι το 1998 εφήρμοσαν τα ειδικά μέτρα, με την εξής κατανομή:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σε παγκόσμιο επίπεδο η τάση η οποία επικρατεί είναι η συνέχιση της μείωσης των εκτάσεων καλλιέργειας λυκίσκου. Στις δύο μεγαλύτερες χώρες παραγωγής, δηλαδή στη Γερμανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 1998 οι εκτάσεις μειώθηκαν αντιστοίχως κατά + 1 700 εκτάρια και + 2 700 εκτάρια σε σχέση με το 1997 και η τάση αυτή συνεχίζεται το 1999 με μείωση κατά + 1 200 εκτάρια στη Γερμανία και + 1 000 εκτάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η μείωση αυτή επέτρεψε τη διατήρηση κάποιας ισορροπίας μεταξύ της παραγωγής και της ζήτησης της βιομηχανίας, λαμβάνοντας υπόψη ότι:

· οι παραγωγοί συνεχίζουν να καλλιεργούν ποικιλίες όλο και πιο πλούσιες σε οξύ άλφα που έχουν αποδόσεις όλο και μεγαλύτερες, δηλαδή χρειάζονται όλο και λιγότερες εκτάσεις για την παραγωγή των ίδιων ποσοτήτων,

· η εκρίζωση επιτρέπει την εξάλειψη των αρωματικών ποικιλιών που έχουν μικρότερη ζήτηση από τη βιομηχανία,

· η αγορά της μπύρας παραμένει στάσιμη στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Δυτική Eυρώπη και την Ιαπωνία. Οι αναπτυσσόμενες αγορές όπως η Λατινική Αμερική και η Ασία υφίστανται τις συνέπειες της νομισματικής και οικονομικής κρίσης,

· οι τεχνολογικές εξελίξεις στο επίπεδο των ζυθοποιείων έχουν ως αποτέλεσμα να μειώνεται το ποσοστό της προσθήκης λυκίσκου όλο και περισσότερο (αριθμός γραμμαρίων άλφα που είναι απαραίτητα ανά εκατόλιτρο μπύρας),

· σε επίπεδο καταναλωτών, προτιμούνται σαφώς οι λιγότερο πικρές μπύρες,

· η διφορούμενη συμπεριφορά της βιομηχανίας η οποία υφίσταται όλο και πιο έντονο ανταγωνισμό εκφράζεται με την υποχρέωση μείωσης των δαπανών. Λόγω του ότι υπάρχουν πολύ σημαντικά αποθέματα σε επίπεδο ζυθοποιείων- που κανένας δεν γνωρίζει τον όγκο - η πολιτική αγορών σε επίπεδο ελεύθερης αγοράς είναι εντελώς απρόβλεπτη και δεν προσανατολίζεται αναγκαστικά προς τους παραδοσιακούς προμηθευτές.

Σύμφωνα με τον βασικό κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71 (άρθρο 18), η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει έκθεση αξιολόγησης του τομέα στο Συμβούλιο πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 2000.