Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τις ειδικές διατάξεις που εφαρμόζονται στα οχήματα που προορίζονται για τη μεταφορά επιβατών και αριθμούν, εκτός από τη θέση του οδηγού, άνω των οκτώ θέσεων καθημένων, και που τροποποιεί την οδηγία 70/156/ΕΟΚ»

(98/C 129/02)

Στις 13 Νοεμβρίου 1997, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Φεβρουαρίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bagliano.

Kατά την 352η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 25ης Φεβρουαρίου 1998) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 81 ψήφους υπέρ και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα «πρόταση» οδηγίας έχει ως αντικείμενο ειδικές διατάξεις έγκρισης τύπου των «λεωφορείων» (Μ2 και Μ3) () και ολοκληρώνει με την έννοια αυτή (ενσωματώνοντας ακριβώς τα λεωφορεία) την οδηγία 70/156/ΕΟΚ που είναι η οδηγία πλαίσιο με στόχο την έγκριση τύπου των οχημάτων με κινητήρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η «κοινοτική έγκριση» επιτρέπει, όπως είναι γνωστό την πώληση και την κυκλοφορία σε όλα τα κράτη μέλη ενός οχήματος που έχει εγκριθεί σε ένα μόνο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ισχύει σήμερα μόνο για τα οχήματα Μ1 για τα οποία πράγματι έχουν υιοθετηθεί πολλές ή αναγκαίες ειδικές οδηγίες (που είναι 45).

Όσον αφορά τα λεωφορεία, αντιθέτως, πρέπει να υιοθετηθεί η οδηγία για τα τεχνικά χαρακτηριστικά κατασκευής και προετοιμασίας.

Η πρόταση οδηγίας που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης (τεχνικά χαρακτηριστικά και προετοιμασία) απορρέει από τους κανονισμούς ΗΕ/OΕΕ (R36 και R66) (), που έχουν υιοθετηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη, και σε άλλα πολυάριθμα ευρωπαϊκά και μη ευρωπαϊκά κράτη όπως επίσης και από το σχέδιο κανονισμού που βρίσκεται στη διαδικασία κατάρτισης στα πλαίσια των ΗΕ/ΟΕΕ για τα διώροφα οχήματα.

1.2. Η πρόταση της Επιτροπής έχει ως στόχο «να καθορίσει» τις οριακές προδιαγραφές για την ασφάλεια των επιβατών, όπως επίσης να διευκολύνει τη μεταφορά επιβατών περιορισμένης κινητικότητας.

Οι «προδιαγραφές» αφορούν:

- την κατάταξη σε «κλάσεις» 7

- τον καθορισμό του οχήματος χαμηλού δαπέδου 7

- την κατανομή της μάζας των ατόμων και των αποσκευών στους άξονες 7

- την ελάχιστη επιφάνεια για όρθιους επιβάτες και το μέγιστο αριθμό μεταφερόμενων επιβατών 7

- τη σταθερότητα 7

- την προστασία από πυρκαγιά 7

- τις εξόδους (έξοδοι υπηρεσίας και ασφάλειας, καταπακτές οροφής): αριθμός, τοποθέτηση, πρόσβαση και τεχνικά χαρακτηριστικά 7

- δίοδοι πρόσβασης στα οχήματα 7

- καθίσματα επιβατών και χώρος για καθήμενους 7

- χειρολιστήρες και χειρολαβές επιβατών 7

- αντοχή της υπερκατασκευής 7

- μεταφορά επιβατών περιορισμένης κινητικότητας και διατάξεις για χρήστες αναπηρικής πολυθρόνας 7

- διώροφα οχήματα.

2. Παρατηρήσεις

2.1. «Κλάσεις» οχημάτων

2.1.1. Πρόλογος

Η ταξινόμηση ανά «κλάσεις», που αντιστοιχεί στην αντίστοιχη των κανονισμών ΗΕ/OΕΕ έχει ως στόχο να δώσει διάφορες προδιαγραφές και συνεπώς διαφορετικές εξαρτήσεις, ανάλογα με το αν το όχημα μεταφέρει κυρίως όρθιους επιβάτες ή καθήμενους επιβάτες (κλάσεις Ι, ΙΙ) ή μόνο καθήμενους (κλάση ΙΙΙ). Ανάλογα για τα οχήματα μικρής χωρητικότητας έως 22 επιβατών (κλάση Α για μεταφορά καθημένων και ορθίων επιβατών και κλάση Β μόνο καθήμενοι επιβάτες).

Ειδικότερα προσδιορίζονται (Παράρτημα Ι):

- ως οχήματα κλάσης Ι και Α τα οχήματα που προσφέρονται για τη μεταφορά ορθίων κυρίως επιβατών, και συνεπώς, για χρήση με συχνές και κοντινές στάσεις 7

- τα οχήματα της κλάσης Β είναι αυτά που προσφέρονται για τη μεταφορά κυρίως καθήμενων επιβατών, και, συνεπώς, για χρήση μεγάλων διαδρομών με μακρινές στάσεις 7

- τα οχήματα κλάσεως ΙΙΙ και Β που δεν προσφέρονται για τη μεταφορά ορθίων επιβατών.

2.1.2. Τα «τεχνικά παραρτήματα» έχουν διαχωρισθεί όλα σε κλάσεις σε συνάρτηση ακριβώς με τη διαφορετική αποστολή του οχήματος, αλλά με ισοδύναμο βαθμό ασφάλειας. «Βασικός στόχος της οδηγίας είναι πράγματι η ασφάλεια των επιβατών», όπως δηλώνεται στην αιτιολογική σκέψη του άρθρου.

Ο στόχος της ασφάλειας για παράδειγμα είναι να μεταφέρεται ο ελάχιστος αριθμός ορθίων επιβατών εάν το όχημα χρησιμοποιείται για μεγάλες διαδρομές. Άλλη σημαντική παράμετρος ασφάλειας είναι ο χρόνος απομάκρυνσης από το όχημα, πράγμα που επιβάλλει ένα ελάχιστο όριο χώρου που προορίζεται για τον καθήμενο και τον όρθιο επιβάτη ανάλογα με την κλάση.

2.1.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις διατάξεις αυτές που λαμβάνουν υπόψη μια ορθολογική σχέση μεταξύ κόστους και στόχων, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο το αποτέλεσμα «ισοδύναμης ασφάλειας» δηλαδή που είναι σε αρμονία με τους κανονισμούς ΗE/OΕE και εξελίσσονται συνεχώς.

2.2. Πυρασφάλεια

Οι επιταγές που περιέχονται στην πρόταση οδηγίας (Παράρτημα Ι, 7.5) συμπληρώνουν τις επιταγές της ad hoc οδηγίας για το κίνδυνο ανάφλεξης (95/28/ΕΚ), και για το λόγο αυτό ενδεχομένως θα έπρεπε να συμπεριληφθούν στην οδηγία αυτή λόγω ομοιογένειας του περιεχομένου. Αυτό, εξάλλου ισχύει για την υποχρέωση ζωνών ασφαλείας στα οχήματα των τάξεων Ι και ΙΙΙ καθώς και για την αντίσταση των καθισμάτων.

2.3. Βαθμίδες

Η πρόταση οδηγίας επιτάσσει (Παράρτημα Ι 7.7.7.1) ένα μέγιστο ύψος της πρώτης βαθμίδας από το έδαφος 320 χιλιοστών για τα οχήματα της κλάσεως Ι, ΙΙ και Α.

Σχετικά παρατηρείται ότι για τα οχήματα όλων των κλάσεων που χρησιμοποιούνται για διαδρομές με διαφορετικές κλίσεις του εδάφους (που υπάρχουν και στις αστικές περιοχές) και, ειδικότερα, για τα οχήματα των κλάσεων ΙΙ, που σχεδιάζονται για χρήσεις σε μεγάλες διαδρομές (με σχετικά μεγάλη ταχύτητα) δεν είναι δυνατόν να μειωθεί το ύψος της πρώτης βαθμίδας από το έδαφος, πέρα από ένα ορισμένο όριο.

Κατά συνέπεια, το μέγιστο ύψος της πρώτης βαθμίδας από το έδαφος θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τις διατάξεις των κανονισμών ΗΕ/ΟΕΕ R36 και R52 οι οποίες προβλέπουν ύψος 36 εκατοστά για τις κατηγορίες Ι και Α και 40 εκατοστά για τις κλάσεις ΙΙ, ΙΙΙ και Β

2.4. Αντοχή της υπερκατασκευής (Παράρτημα IV)

Η πρόταση οδηγίας προβλέπει την ύπαρξη ενός «χώρου επιβίωσης» (εναπομένων χώρος) σε περίπτωση ανατροπής του οχήματος, για το «διαμέρισμα επιβατών».

Εκφράζεται η ευχή ο εναπομένων χώρος να επεκτείνεται και στο «διαμέρισμα οδηγού» και ότι το πρόβλημα της συνολικής ασφάλειας του οδηγού θα αντιμετωπιστεί το συντομότερο δυνατό με ειδική οδηγία.

2.5. Η ΟΚΕ θα ήθελε να καθορίσει η Οδηγία επαρκείς εξόδους κινδύνου παρά να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες σχετικά με λειτουργικά θέματα όπως ο αριθμός των θυρών υπηρεσίας.

2.6. Μεταφορά επιβατών με μειωμένη κινητική ικανότητα (Παράρτημα Ι, 7.12) και διατάξεις για χρήστες αναπηρικής πολυθρόνας (Παράρτημα VII)

Η πρόταση οδηγίας αντιμετωπίζει λεπτομερώς και συνολικώς τα προβλήματα που συνδέονται με τη μεταφορά επιβατών περιορισμένης κινητικότητας, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι επιβάτες που χρησιμοποιούν αναπηρική πολυθρόνα.

Η ΟΚΕ δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει και να εκφράσει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει την πρόθεση να αναλάβει συμπληρωματικές μελέτες για την εξεύρεση συνεχώς πιο βελτιωμένων λύσεων πρόσβασης στα οχήματα των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα. Η ΟΚΕ ζητεί να προβλέπει η Οδηγία την ανάληψη δέσμευσης για πλήρη δυνατότητα πρόσβασης όπως ζητούν οι οργανώσεις των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

Σχετικά, η ΟΚΕ κρίνει ωστόσο σκόπιμο να αντιμετωπισθεί ρεαλιστικά το πρόβλημα κυρίως με την προοπτική της επίτευξης πραγματικών αποτελεσμάτων σε λογικό διάστημα. Προς το σκοπό αυτό, σεβόμενα την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη μπορούν να αναλάβουν τη δέσμευση του καθορισμού, σε συνάρτηση με τις αντίστοιχες εθνικές και τοπικές συνθήκες, ενός ελάχιστου ποσοστού λεωφορείων που θα διαθέτουν βοηθητικά μέσα για χρήστες αναπηρικής πολυθρόνας.

Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος για τις διάφορες κλάσεις εκτός εκείνων της κλάσεως Ι η Επιτροπή, επιφυλάσσεται στις αιτιολογικές σκέψεις να αξιολογήσει τις «κατάλληλες τεχνικές λύσεις» σε ένα δεύτερο στάδιο, «σε συνάρτηση με την αναγκαιότητα και βάσει έκθεσης της ίδιας της Επιτροπής».

2.7. Άρθρο 3 της πρότασης οδηγίας - Έγκριση τύπου «βάσης» και έγκριση τύπου σύμφωνα με «εξαιρέσεις»

Η πρόταση οδηγίας προβλέπει δύο επίπεδα έγκρισης τύπου - μία βασική έγκριση τύπου και μία έγκριση τύπου κατόπιν παρεκκλίσεως (άρθρο 3) που αναφέρονται ως «Α» σε ορισμένα σημεία των παραρτημάτων Ι και VIII. Η έγκριση τύπου «Α» - που διαφέρει από τη βασική ακόμη και για τις θεμελιώδεις επιταγές - προβλέπεται προκειμένου να επιτραπεί η κοινοτική έγκριση τύπου σε οχήματα με ειδικά χαρακτηριστικά που υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα άλλα κράτη μέλη έχουν ωστόσο τη δυνατότητα να την αρνηθούν. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση των λόγων που έχουν οδηγήσει στην πρόβλεψη αυτού του διπλού επιπέδου έγκρισης τύπου και συμφωνεί με τον προσωρινό χαρακτήρα της, όπως αναφέρεται στο άρθρο 3.3, όπου διευκρινίζεται ότι η ενδεχόμενη επανεξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί το 2003.

2.8. Άρθρο 4.1 της πρότασης οδηγίας

2.8.1. Το άρθρο 4, σημείο 1, αναφέρεται στα οχήματα της κλάσεως Ι που προορίζονται για αστική και υπεραστική τακτική υπηρεσία και τα οποία οφείλουν:

α) να ικανοποιούν τις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι, τμήμα Β και Γ 7

β) να διαθέτουν τουλάχιστον έναν από τους εξοπλισμούς (βοηθητικά μέσα για την αναπηρική πολυθρόνα επιβατών με μειωμένη κινητικότητα) που αναφέρονται στο Παράρτημα VII.

2.8.1.1. Μολονότι είναι ορθό να γίνεται αναφορά στις τεχνικές προδιαγραφές του εδαφίου α) για τα οχήματα της κλάσεως Ι που προορίζονται για αστική υπηρεσία, είναι αντιθέτως, αντιφατικό, ακριβώς με βάση το διαχωρισμό σε κλάσεις, να συνδυαστεί μ'αυτό και ο «προορισμός» - των οχημάτων της κλάσεως Ι - για τακτική υπεραστική υπηρεσία. Πράγματι, τα οχήματα της κλάσεως Ι έχουν προδιαγραφές ασφαλείας που δεν είναι κατάλληλες για υπηρεσία σε μεγάλες διαδρομές (βλ. 2.1.1).

Ο «προορισμός για τακτική υπεραστική υπηρεσία» των οχημάτων της κλάσεως Ι δεν γίνεται συνεπώς αποδεκτός για λόγους ασφαλείας (μεγαλύτερος αριθμός ορθίων επιβατών και λιγότερος χώρος καθισμένων) 7 για το λόγο αυτό το άρθρο 4.1 πρέπει να τροποποιηθεί σχετικά και να διαγραφεί τουλάχιστον η έκφραση «και τακτική υπεραστική».

2.8.1.2. Όσον αφορά την προδιαγραφή του εδαφίου β) - δηλαδή την υποχρέωση να διαθέτουν όλα τα οχήματα της κλάσεως Ι βοηθητικά μέσα για την αναπηρική πολυθρόνα των επιβατών μειωμένης κινητικότητας - επαναλαμβάνονται συνεπώς οι σκέψεις που έγιναν στο προηγούμενο σημείο 2.5.

Για λόγους συνοχής, οι προδιαγραφές που αναφέρονται στις παραγράφους 7.12 και 7.13 του Παραρτήματος Ι πρέπει να μεταφερθούν στο Παράρτημα 7 - που αφορά ακριβώς τις τεχνικές διατάξεις για τη διευκόλυνση της δυνατότητας πρόσβασης - και συνεπώς δεν θα πρέπει να θεωρούνται υποχρεωτικές για όλα τα οχήματα.

2.9. Άρθρο 7 - Συμβουλευτική επιτροπή για την τεχνική προσαρμογή

Kαι άλλες φορές η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει εκφρασθεί υπέρ της διατήρησης της δυνατότητας λήψεως αποφάσεων της επιτροπής προσαρμογής στην τεχνική πρόοδο, σύμφωνα με τα άρθρα 12 και 13 της οδηγίας πλαίσιο 70/156/ΕΟΚ.

Μολονότι αναγνωρίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της διαδικασίας προσαρμογής των οδηγιών στην τεχνική πρόοδο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δεν μπορεί ωστόσο να συμφωνήσει με όσα αναφέρονται στο άρθρο 7, όπου ο ρόλος της επιτροπής προσαρμογής στην τεχνική πρόοδο είναι μόνο συμβουλευτικός.

3. Συμπεράσματα

Η ΟΚΕ συμφωνεί και υποστηρίζει τους στόχους της οδηγίας τόσο για τη μεγαλύτερη ασφάλεια των επιβατών όσο και για τη βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης των ατόμων περιορισμένης κινητικότητας. Υποδεικνύει ωστόσο:

- σε συνδυασμό με όλη την αντίληψη που διέπει τα «Παραρτήματα» και βασίζεται στο διαχωρισμό σε κλάσεις, να ληφθούν υπόψη οι επικριτικές παρατηρήσεις των σημείων 2.7 έως 2.8 7

- καθώς επίσης και σε συνδυασμό ειδικότερα με τα κριτήρια για την ευελιξία και το συγκεκριμένο χαρακτήρα, που υπενθυμίζονται από την Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις και με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, να ληφθεί υπόψη η παρατήρηση με τη μορφή σύστασης του σημείου 2.5.

Βρυξέλλες, 25 Φεβρουαρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Μ2: οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά επιβατών, τα οποία διαθέτουν άνω των 8 θέσεων εκτός από τη θέση του οδηγού, και των οποίων η μέγιστη μάζα δεν υπερβαίνει τους 5 τόνους. Μ3: οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά επιβατών, τα οποία διαθέτουν άνω των 8 θέσεων εκτός από τη θέση του οδηγού και των οποίων η μέγιστη μάζα υπερβαίνει του 5 τόνους.

() Καν. 36 λεωφορεία μεγάλης χωρητικότητας (πάνω από 22 επιβάτες). Καν. 52 «μίνι λεωφορεία» (έως 22 επιβάτες). Καν. 66 αντίσταση του εποικοδομήματος.