ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 03.04.1996 
COM(96) 149 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩ-ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩ-ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
1. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1. Η Ευρω-μεσογειακή συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης της 27ης και 28ης 
Νοεμβρίου 1995, απετέλεσε την αφετηρία μιας νέας συνεργασίας, βασισμένης 
στη διαμόρφωση ενός χώρου ειρήνης και σταθερότητας, καθώς και 
οικονομικής ζώνης με βάση την ελευθερία των συναλλαγών και την ανάπτυξη 
της οικονομικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας. Οι πολιτικές, οικονομικές και 
κοινωνικές αρχές που θα διέπουν τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των μεσογειακών εταίρων της απορρέουν από την Διακήρυξη της 
Βαρκελώνης, που υιοθετήθηκε κατά την Συνδιάσκεψη1. 
Στο γενικό αυτό πλαίσιο, καθορίστηκαν οι εξής στόχοι της οικονομικής και 
χρηματοδοτικής συνεργασίας: 
η επιτάχυνση των ρυθμών μιας βιώσιμης κοινωνικοοικονομικής 
ανάπτυξης, 
η βελτίωση των συνθηκών ζωής των πληθυσμών, η αύξηση της 
απασχόλησης και η μείωση του αναπτυξιακού χάσματος στην περιοχή 
της Μεσογείου, 
η προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης. 
2. Αναγνωρίστηκε ο στρατηγικός ρόλος του ενεργειακού τομέα. Αποφασίστηκε 
λοιπόν να ενισχυθεί η συνεργασία, να εμβαθυνθει ο διάλογος για τις 
ενεργειακές πολιτικές και να ενθαρρυνθεί η διαμόρφωση κατάλληλων πλαισίων 
για τις επενδύσεις και τις δραστηριότητες των ενεργειακών εταιρειών. 
Η διαμόρφωση του γενικού αυτού πλαισίου πρέπει να ανταποκρίνεται στο 
αμοιβαίο συμφέρον του συνόλου των μερών. Κατά συνέπειαν, η συνεργασία 
στον τομέα της ενέργειας πρέπει να εγγραφεί στο πλαίσιο αυτό ακόμη και εάν 
εξυπηρετεί, από μόνη της, το αμοιβαίο συμφέρον, στον βαθμό που, 
συμβάλλοντας στην ασφάλεια εφοδιασμού της Κοινότητας και στις ανάγκες 
οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των μεσογειακών εταίρων, προάγει τα 
συμφέροντα του συνόλου της περιοχής: ευνοεί τις επενδύσεις για την 
διαχείριση της ενεργειακής κατανάλωσης και παραγωγής και συμβάλλει στην 
βιώσιμη ανάπτυξη, δεδομένου ότι η ενέργεια επηρεάζει αποφασιστικά τις 
βασικές παραμέτρους της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής που συνιστούν 
η οικονομική δραστηριότητα, το περιβάλλον και το βιωτικό επίπεδο. 
Αλλά το αμοιβαίο συμφέρον στον ενεργειακό τομέα ξεπερνά το αυστηρά 
περιφερειακό πλαίσιο της Μεσογείου· η περιοχή αυτή αποτελεί, πράγματι, μια 
σημαντική ζώνη διαμετακόμισης ενεργειακών προϊόντων και ως εκ τούτου 
συμβάλλει επίσης στην ασφάλεια εφοδιασμού της Κοινότητας. Κατά 
συνέπειαν, η πολιτική, οικονομική και κοινωνική σταθερότητα της περιοχής είναι 
επίσης αναγκαία για την ασφάλεια των διαμετακομιστικών αυτών μεταφορών. 
Αλγερία, Αίγυπτος, Κύπρος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανος, Μάλτα, Μαρόκο, Εθνική Παλαιστινιακή Αρχή, Συρία, 
Τυνησία, Τουρκία. 
Α&~ 
3. Η στρατηγική αυτή διάσταση της έχει ως συνέπεια ότι, στον ενεργειακό τομέα, 
μια δράση μεσογειακής συνεργασίας δεν μπορεί να αγνοήσει τα συμφέροντα 
των εκτός της ζώνης αυτής περιοχών, καθώς και τις δράσεις συνεργασίας με 
τις περιοχές αυτές, οι οποίες μπορούν να επηρεαστούν - ή τις οποίες, εν πάση 
περιπτώσει, εκείνη αφορά - από την μεσογειακή συνεργασία. Πρόκειται 
αφενός για τις χώρες του Κόλπου και αφετέρου για τις χώρες του Εύξεινου 
Πόντου και της Κασπίας Θάλασσας. Δεδομένου ότι η Κοινότητα είναι 
στρατευμένη σε μια πολιτική συνεργασίας με τις χώρες και τις οργανώσεις των 
εν λόγω περιοχών, καλείται να μεριμνήσει για την ισόρροπη ανάπτυξη της 
συνεργασίας της και για την κατάλληλη ενημέρωση καθενός των μερών. 
4. Παράλληλα με την Συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης, πραγματοποιήθηκε 
Κοινωνικοπολιτικό Ευρω-μεσογειακό Φόρουμ. Η εκδήλωση αυτή ανέδειξε, για 
άλλη μια φορά, τους στενούς δεσμούς μεταξύ των σχετικών με την ενέργεια 
ζητημάτων και της επίδρασης τους στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των 
χωρών. Η εν λόγω στράτευση των κοινωνικών ομάδων στην ευρω-μεσογειακή 
συνεργασία εκφράστηκε επίσης με την συνδιάσκεψη που οργανώθηκε στη 
Μαδρίτη στις 22 και 23 Φεβρουαρίου 1996, από την Διεθνή Ομοσπονδία των 
Σωματείων των Εργαζομένων στους κλάδους της Χημείας, της Ενέργειας, της 
Εξόρυξης και των διαφόρων Βιομηχανιών (ICMM), δηλαδή από τα 
ευρωμεσογειακά συνδικάτα με θέμα την "σημασία της ενέργειας για την 
κοινωνική ανάπτυξη". 
5. Η ανάπτυξη μιας συνεπούς πολιτικής ενεργειακής συνεργασίας με τις χώρες 
της Μεσογείου καλείται επίσης να εγγραφεί στο πλαίσιο της διαμόρφωσης μιας 
ενεργειακής πολιτικής της Κοινότητας, όπως ορίζεται στο Λευκό Βιβλίο της 
Επιτροπής2 με τον καθορισμό κοινών στόχων και την κινητοποίηση του συνόλου 
των μέσων της Κοινότητας: 
η ενεργειακή πολιτική της Κοινότητας που στηρίζεται στην ολοκλήρωση 
των ενεργειακών αγορών και των υποδομών μεταφορών των 
ενεργειακών προϊόντων καλείται αφενός να εξασφαλίσει, για 
λογαριασμό των καταναλωτών, μια καλύτερη ασφάλεια του εφοδιασμού 
της Κοινότητας, μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας με τις 
προμηθεύτριες χώρες, και αφετέρου να στηρίξει τις ενεργειακές 
επιχειρήσεις της Ένωσης στην επενδυτική πολιτική τους και στην 
μεταφορά τεχνολογιών στις χώρες της περιοχής, 
η εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής καλείται να κινητοποιήσει το 
σύνολο των κοινοτικών μέσων και ιδίως των μέσων οικονομικής 
συνεργασίας, έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και των χρηματοδοτικών 
μέσων γενικού ή περιφερειακού χαρακτήρα. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μία ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση, της 14ης 
Δεκεμβρίου 1995 - COM(95) 682 
? 
2. Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ 
6. Το ενεργειακό πλαίσιο της περιοχής χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη των 
σημαντικών ενεργειακών πόρων, που συνιστούν τα κοιτάσματα πετρελαίου και 
φυσικού αερίου, τα πλησιέστερα - εξαιρέσει των κοιτασμάτων της Βόρειας 
Θάλασσας - στην αγορά της Κοινότητας, καθώς και από τις προοπτικές 
αύξησης της ενεργειακής κατανάλωσης, που θέτουν ταυτόχρονα και μια 
οικονομική και περιβαλλοντική υποθήκη3. 
(i) Το ενεργειακό δυναμικό της περιοχής. 
7. Τα αποθέματα της περιοχής συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων του 
κόσμου, πλην όμως δεν έχει καταστεί δυνατή η πλήρης εκμετάλλευση τους, 
κυρίως λόγω των οικονομικών και πολιτικών συνθηκών των παραγωγών χωρών 
της περιοχής· η ευρω-μεσογειακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας 
αποβλέπει στην δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων άρσεως της 
υποθήκης αυτής. 
Τα αποθέματα της περιοχής σε αργό πετρέλαιο υπολογίζονταν το 1993 
σε 6.030 εκατομμύρια τόννους· μεταξύ των χωρών που κατέχουν τον 
πλούτο αυτόν, συγκαταλέγονται και οι συμμετέχουσες στην ευρω-
μεσογειακή συνεργασία χώρες της Αλγερίας, Αιγύπτου, Συρίας και 
Τυνησίας- από μόνη της, η Λιβύη κατέχει το 50%, 
τα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου είναι της ίδιας τάξεως 
μεγέθους: 5.650 δισ. m3 (5.085 εκατομμύρια ΤΙΠ). Τα αποθέματα αυτά 
κείνται στις ίδιες περιοχές με αυτές των αποθεμάτων πετρελαίου: η 
Αλγερία αποτελεί τον πρώτο παραγωγό φυσικού αερίου με 64% των 
αποθεμάτων, ακολουθούμενη από τη Λιβύη, την Αίγυπτο, την Συρία και 
την Τυνησία. 
Σύμφωνα με ορισμένους εμπειρογνώμονες, τα μη εντοπισθέντα ακόμη 
αποθέματα ενδέχεται να είναι μεγαλύτερα των 3.300 εκατομμυρίων 
τόννων πετρελαίου και συμπυκνωμάτων, και 3.400 δισεκατομμυρίων m3 
φυσικού αερίου: διανοίγονται σημαντικότατες προοπτικές 
κοιτασματολογικών ερευνών για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. 
8. Οι υφιστάμενες υποδομές επιτρέπουν την ετήσια εξαγωγή 162 εκατομμυρίων 
τόννων πετρελαίου και 37 δισεκατομμυρίων m3 φυσικού αερίου. Σημαντικό 
μέρος των εξαγωγών αλγερινού φυσικού αερίου στην Κοινότητα 
πραγματοποιείται υπό μορφήν υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). 
Κυριότερος αποδέκτης των ενεργειακών αυτών προϊόντων είναι η αγορά της 
Κοινότητας, η οποία απορροφά 92 εκατομμύρια τόννους πετρελαίου και 
προϊόντων πετρελαίου και 35 δισεκατομμύρια m3 φυσικού αερίου: 
οι μεσογειακές παραγωγοί χώρες καλύπτουν το εν τέταρτον περίπου 
των αναγκών της Κοινότητας σε πετρέλαιο· θα καταστούν επίσης, με 
την ανάπτυξη πετρελαιαγωγών, σημαντική διαμετακομιστική ζώνη, 
Περιέχεται εν μέρει στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής "Η Ευρωπαϊκή Ενέργεια μέχρι το 
2020: Τα διάφορα σενάρια" του Δεκεμβρίου 1995 - SEC(95) 2285. 
όσον αφορά το φυσικό αέριο, η Κοινότητα εισάγει το 10% των αναγκών 
της από μεσογειακούς εταίρους, και κυρίως από την Αλγερία. Η χώρα 
αυτή προσφέρει επίσης το σύνολο σχεδόν του GNL που εισάγει η 
Κοινότητα. Παρά την ανάπτυξη της υποδομής μεταφοράς του 
κοινοτικού αερίου, η αύξηση της κατανάλωσης της Κοινότητας θα 
συνοδευθεί από την αύξηση της εξωτερικής εξάρτησης της όσον αφορά 
το αέριο· ως εκ τούτου, η μεσογειακή παραγωγή καλείται, χάρις στην 
ανάπτυξη των εσωτερικών διασυνδέσεων, να βελτιώσει την ασφάλεια 
εφοδιασμού της Κοινότητας. 
Οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ των μεσογειακών εταίρων όσον αφορά τους 
ενεργειακούς πόρους, θα έπρεπε να οδηγήσουν στην ανάπτυξη διασυνδέσεων 
για τη μεταφορά αερίου, πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας. 
9. Η συνδιάσκεψη του Καΐρου του Σεπτεμβρίου 1995, υπολόγισε τις αναγκαίες 
επενδύσεις στις υποδομές ενεργειακής παραγωγής, μεταφοράς και διανομής, 
σε 192.300 εκατ. ECU για την προσεχή 25ετία. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 
12% του ΑΕΠ των μεσογειακών εταίρων επί 25ετία, αποκλειστικά και μόνο για 
τις ενεργειακές υποδομές. 
Η ύπαρξη ορυκτών ενεργειακών πόρων στην περιοχή αυτή δεν πρέπει να 
επισκιάσει το δυναμικό που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενεργείας. 
Στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Μεσογείου, η συμμετοχή των 
ανανεώσιμων πηγών ενεργείας στο πρωτογενές ενεργειακό ισοζύγιο είναι της 
τάξης του 9,5%. Το μεγαλύτερο ποσοστό ανππροσωπευει η ηλιακή και η 
αιολική ενέργεια. Σημαντική είναι και η συμμετοχή της βιομάζας, αν και είναι 
δύσκολο να εκτιμηθεί. 
(ϋ) Οι προοπτικές αύξησης της ζήτησης 
10. Οι κοινωνίες των μεσογειακών εταίρων χαρακτηρίζονται από προοπτικές 
σημαντικής δημογραφικής ανάπτυξης, μολονότι άνισες από τη μία χώρα στην 
άλλη: από τα 200 εκατομμύρια σήμερα, το 2020 ο πληθυσμός αναμένεται να 
υπερβεί τα 340 εκατομμύρια. Ο πληθυσμός αυτός επικεντρώνεται κυρίως στις 
αστικές ζώνες, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα: 
λύματα, ατμοσφαιρική ρύπανση, έλλειψη πόσιμου νερού, κλπ. Προκειμένου να 
ανταποκριθούν στις προοπτικές αυτές, οι ενδιαφερόμενες χώρες θα έπρεπε να 
δημιουργούν κάθε χρόνο, επί 15ετία, 2,4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, ενώ 
δημιουργούν σήμερα μόνο 1,7 εκατομμύρια, χωρίς μάλιστα να λαμβάνεται 
υπόψη η είσοδος, στην αγορά εργασίας, ενός συνεχώς αυξανόμενου 
γυναικείου δυναμικού. Η δημογραφική αυτή κατάσταση, από μόνη της, θα 
επηρεάσει τις προοπτικές αύξησης της κατανάλωσης και, ως εκ τούτου, τους 
περιβαλλοντικούς κινδύνους. 
11. (α) Στους περισσότερους μεσογειακούς εταίρους, η κατά κεφαλήν κατανάλωση 
ενεργείας είναι πολύ χαμηλή (0,9 ΤΙ Π, έναντι 3,0 στα κράτη μέλη της 
Κοινότητας της βόρειας ακτής της Μεσογείου). Η ύπαρξη τέτοιων 
επιπέδων δεν συμβιβάζεται με τις προοπτικές της οικονομικής ανάπτυξης 
στις οποίες αποβλέπει η ευρω-μεσογειακή συνεργασία. Βάσει των 
σημερινών τάσεων, η ενεργειακή ζήτηση, ιδίως στις μεταφορές και στην 
ηλεκτροπαραγωγή, ενδέχεται να περάσει από τα 155 εκατομμύρια ΤΙΠ το 
1992, στα 458 εκατομμύρια ΤΙΠ περίπου το 2020. Η αύξηση αυτή θα 
μπορούσε να συνεπάγεται μια μεγάλη αύξηση της παραγωγής 
υδρογονανθράκων για τη χρηματοδότηση της οικονομικής ανάπτυξης. 
Η ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος θα μπορούσε να αυξηθεί την ίδια περίοδο 
κατά 5% ετησίως (ενώ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1% μόνο στην Ένωση) 
και να φθάσει έτσι το επίπεδο των 920 J\Nh το 2020, έναντι των 194 TWh 
σήμερα· ωστόσο, λόγω της δημογραφικής ανάπτυξης, η κατά κεφαλήν 
κατανάλωση προβλέπεται να παραμείνει σε σχετικώς χαμηλά επίπεδα (2.650 
KWh), σε σύγκριση με την σημερινή κατάσταση στην Ένωση (6.000 KWh). 
12. (β) Η αύξηση της κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων προκαλεί αυτομάτως 
περιβαλλοντικές ανησυχίες οι οποίες ενισχύονται, οτην περίπτωση της 
μεσογειακής ζώνης, από τους κινδύνους ρυπάνσεως μιας θάλασσας σχεδόν 
κλειστής και - κυρίως - κοινής για όλες τις χώρες που συμμετέχουν στην εν 
λόγω συνεργασία. 
- Σύμφωνα με το σενάριο "συνεχίζουμε σαν να μη συμβαίνει τίποτε", οι 
εκπομπές C02 στην Κοινότητα αναμένεται να περάσουν από τα 3.150 
εκατομμύρια τόννους το 1990, στα 3.721 το 2020, δηλαδή μια αύξηση 
της τάξεως του 18% περίπου για το έτος 20204. Στους μεσογειακούς 
εταίρους, οι εκπομπές αυτές ενδέχεται να τριπλασιαστούν, από τα 287 
εκατομμύρια τόννους το 1990, στα 929 εκατομμύρια το 2020. 
- Λόγω της ιδιότητας της ως ζώνης διαμετακόμισης ενεργειακών υλών, 
ιδίως μέσω δεξαμενόπλοιων, και της ανάπτυξης, στον περίγυρο της, 
μεγαλουπόλεων και παρακτίων βιομηχανικών ζωνών, η Μεσόγειος είναι 
ιδιαίτερα εκτεθειμένη στην ρύπανση που συνδέεται με την μεταφορά και 
την χρήση ενεργείας. Οι μεταφορές πετρελαιοφόρων στη Μεσόγειο 
προκαλούν την απόρριψη 650.000 τόννων πετρελαίου ετησίως. Επιπλέον, 
τα επίπεδα ρύπανσης των ποταμών είναι πολύ υψηλά και η ισορροπία 
των κυριότερων μεσογειακών δέλτα ιδιαίτερα ευαίσθητη. 
- Οι μεσογειακοί εταίροι έχουν το υψηλότερο έλλειμμα νερού στον κόσμο: 
το 60% των ανανεώσιμων υδατικών πόρων τους υφίσταται 
υπερεκμετάλλευση και τα αποθέματα τους βαίνουν μεσοπροθέσμως 
εξαντλούμενα. Πέραν των δραστικών μέτρων προστασίας του 
περιβάλλοντος, για την προστασία των γλυκών υδάτων, η ενέργεια 
αποτελεί την μόνη απάντηση στην ανάγκη αφαλάτωσης του θαλασσίου 
νερού. 
- Η ικανοποίηση της αύξησης της κατανάλωσης δεν πρέπει να 
πραγματοποιηθεί μόνο μέσω των ορυκτών ενεργειακών πόρων. Στις 
χώρες της Μεσογείου, οι ανανεώσιμες πηγές ενεργείας θα συμβάλουν 
στην επίλυση του προβλήματος αυτού και, γενικότερα, των προβλημάτων 
προστασίας του περιβάλλοντος που θέτουν η παραγωγή και κατανάλωση 
ενεργείας. 
3. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΣ 
Οι εκπομπές C02 αποτελούντο αντικείμενο της Σύμβασης για την Μεταβολή του Κλίματος, που συνήφθη τον 
Δεκέμβριο του 1993. Καταρτίζεται διεθνές πρωτόκολλο για να συνεχιστεί ο περιορισμός των εκπομπών 
πέραν του έτους 2000. Η Κοινότητα υιοθέτησε, από πλευράς της, μία στρατηγική για την σταθερότητα των 
εκπομπών, το 2000, στο επίπεδο τους το 1990. 
13. Λόγω της στρατηγικής σημασίας του ενεργειακού τομέα και του διαρθρωτικού 
ρόλου της συνεργασίας εν προκειμένω, της συνδιασκέψεως της Βαρκελώνης 
προηγήθηκε σειρά προπαρασκευασηκών πρωτοβουλιών που κινητοποίησαν τα 
κοινοτικά όργανα, τους βιομηχανικούς φορείς και τους μεσογειακούς εταίρους: 
- κατά το Συμβούλιο Ενέργεια της 1ης Ιουνίου 1995, η Προεδρία κάλεσε την 
Επιτροπή να "αφιερώσει στους καθορισθέντες στόχους τα κατάλληλα 
χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών πόρων που θα 
διαθέσει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο πρόγραμμα-πλαίσιο συνεργασίας με 
τις χώρες της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου", 
- η συνάντηση των Αθηνών, της 6ης και 7ης Ιουλίου 1995, μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των μεσογειακών εταίρων, διαπίστωνε την 
ανάγκη καθορισμού ενός ευρω-μεσογειακού σχεδίου δράσεως στον τομέα 
της ενέργειας και της δημιουργίας ενός Φόρουμ για την παρακολούθηση 
του σχεδίου αυτού, 
κατά την συνεδρίαση τους της 19ης Οκτωβρίου 1995 με την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι εκπρόσωποι των 
χωρών της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου πρότειναν να αποτελεί ο 
τομέας της ενέργειας ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της ευρω-μεσογειακής 
συνεργασίας, 
κατά τη συνεδρίαση τους της 20ής Νοεμβρίου 1995 στη Μαδρίτη, οι 
Υπουργοί Ενεργείας της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, οι 
εκπρόσωποι των μεσογειακών εταίρων, ορισμένων κρατών μελών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσαν ότι: "Για την 
προαγωγή των ενεργειακών έργων χρειάζεται η δημιουργία κατάλληλων 
μέσων. Η θέσπιση ειδικού για την ενέργεια κεφαλαίου στο πρόγραμμα 
MEDA θα καταδεικνύει την σημασία που η Ευρώπη αποδίδει στον 
μεσογειακό ενεργειακό τομέα". 
14. Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα SYNERGY επέτρεψε τη δρομολόγηση 
πρότυπων δράσεων συνεργασίας κατά την τελευταία τριετία ορισμένες από τις 
δράσεις αυτές κατευθύνουν την ευρω-μεσογειακή ενεργειακή συνεργασία: 
- το σχέδιο δράσεως "Ενέργεια και Αστικό Περιβάλλον στην περιοχή της 
Μεσογείου", που υιοθετήθηκε στην Συνδιάσκεψη των Αθηνών του 
Νοεμβρίου 1993, εγκαινίασε τη συνεργασία με τις πόλεις της Νότιας 
Μεσογείου στους τομείς του περιορισμού της ενεργειακής κατανάλωσης 
και της προστασίας του περιβάλλοντος, 
- το Παλαιστινιακό Κέντρο Ενεργείας, το οποίο συνεστήθη στις 28 
Δεκεμβρίου 1993 με απόφαση του Προέδρου Αραφάτ, δέχεται, από την 
ημερομηνία αυτή και μετά, χρηματοδοτική ενίσχυση και τεχνική βοήθεια στο 
πλαίσιο του προγράμματος SYNERGY. Το Παλαιστινιακό Κέντρο Ενεργείας 
συνδράμει την Παλαιστινιακή Αρχή σε θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος, 
ιδίως για την διαμόρφωση ενός νομοθετικιού πλαισίου, για τον σχεδιασμό, 
τον συντονισμό και την παρακολούθηση έργων, 
η συνδιάσκεψη της Τύνιδας, τον Μάρτιο του 1995, συγκέντρωσε τους 
εκπροσώπους των μεσογειακών χωρών που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Στόχος της ήταν η αξιολόγηση της ενεργειακής κατάστασης 
στην περιοχή και η διαμόρφωση προτάσεων όσον αφορά τα θέματα και τις 
προτεραιότητες της περιφερειακής συνεργασίας, 
- η συνδιάσκεψη του Καΐρου, η οποία οργανώθηκε από κοινού τον 
Σεπτέμβριο του 1995 με την Παγκόσμια Τράπεζα και το Μεσογειακό 
Παρατηρητήριο Ενεργείας, έθεσε το πρόβλημα της χρηματοδότησης των 
ενεργειακών έργων στην περιοχή και διατύπωσε προτάσεις για μία 
αποτελεσματικότερη κινητοποίηση των αποταμιεύσεων προς την 
κατεύθυνση αυτή. 
15. Επίσης, το πρόγραμμα THERM ΙΕ επέτρεψε τη δρομολόγηση δράσεων με στόχο 
την ενίσχυση της βιομηχανικής συνεργασίας με τους μεσογειακούς εταίρους, 
στις περισσότερες δε περιπτώσεις με τη βοήθεια τοπικού παράγοντα: οι 
συνδιασκέψεις της Μαδρίτης (1995) και των Αθηνών (1996) για τις ανανεώσιμες 
μορφές ενεργείας στην περιοχή, που χρηματοδότησε το πρόγραμμα THERM Ι Ε, 
επέτρεψαν τη διατύπωση συστάσεων για την επιταχυση της διάδοσης των 
ανανεώσιμων μορφών ενεργείας. 
3.1. Οι Toueiç συνεργασίας 
16. Οι στόχοι της οικονομικής συνεργασίας που προβλέπει η Διακήρυξη της 
Βαρκελώνης, η οποία υιοθετήθηκε κατά την Συνδιάσκεψη, είναι η συμμετοχή 
στην: 
- ενίσχυση του οικονομικού μετασχηματισμού (θέσπιση ζώνης ελευθέρων 
συναλλαγών, τόνωση του ιδιωτικού τομέα και των ευρωπαϊκών ιδιωτικών 
επενδύσεων, εκσυγχρονισμός της οικονομικής υποδομής), 
προαγωγή μιας καλύτερης κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας (με τη 
βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών, την υποβοήθηση μιας αρμονικής και 
ολοκληρωμένης αγροτικής ανάπτυξης, την προστασία του περιβάλλοντος), 
- την ενίσχυση της περιφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας. 
17. Η επιδίωξη των τριών αυτών στόχων απαιτεί την ανάπτυξη της ενεργειακής 
συνεργασίας στους ακόλουθους τομείς: 
(ΐ) Στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, προκειμένου ιδίως: 
- να διαμορφωθεί ένα περιφερειακό πλαίσιο προβληματισμού, ούτως ώστε 
να αναπτυχθούν συνεπείς ενεργειακές πολιτικές. Προς τον σκοπό αυτόν, 
είναι σκόπιμη η διοργάνωση συχνότερων συναντήσεων μεταξύ οργάνων και 
εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων, 
σε ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο, 
- να αναπτυχθούν μέσα ενεργειακού προγραμματισμού στη βάση της 
μεγάλης συμπληρωματικότητας μεταξύ των δύο ακτών της Μεσογείου όσον 
αφορά τις αγορές και τα δίκτυα εφοδιασμού, 
να αυξηθούν οι ανταλλαγές ενεργειακών προϊόντων. Πρέπει να γίνει η 
επεξεργασία ενός κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου προκειμένου να 
ενθαρρυνθεί και να προαχθεί το περιφερειακό και διαπεριφερειακό εμπόριο, 
να προστατευθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις στους τομείς των ενεργειακών 
πόρων και των δικτύων για την δημιουργία κλίματος ευνοϊκού για την άρση 
των εμποδίων στις επενδύσεις, με στόχο την προώθηση των ιδιωτικών 
επενδύσεων, τον εκσυγχρονισμό και την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας και 
των υφιστάμενων υποδομών και την προαγωγή των ανανεώσιμων μορφών 
ενεργείας υπό ικανοποιητικούς οικονομικούς όρους. 
- να καταπολεμηθεί το φαινόμενο θερμοκηπίου και η μεταβολή του κλίματος 
μέσω της σταθεροποίησης, σε περιφερειακό επίπεδο, των εκπομπών. 
18. (ϋ) Στον τομέα των υποδομών και των δικτύων, προκειμένου ιδίως να 
αναπτυχθούν και να διασυνδεθούν τα ενεργειακά δίκτυα μεταξύ των γύρω 
από τη Μεσόγειο περιοχών. Η δράση που η Κοινότητα εγκαινιάζει στον 
τομέα των μεγάλων υποδομών μεταφοράς αερίου και ηλεκτρισμού, μέσω 
της επιλογής έργων κοινού ενδιαφέροντος, πρέπει επίσης να οδηγήσει στην 
εξασφάλιση, από οικονομικής πλευράς, των επενδύσεων στους 
μεσογειακούς εταίρους: όχι μόνο ο εφοδιασμός σε αέριο από την ύπαρξη 
δικτύων μεταφοράς στις χώρες αυτές, αλλά και η αποδοτικότητα των 
μεσογειακών ηλεκτρικών δικτύων εξαρτάται από την καταλληλότητα της 
διασύνδεσης και, μακροπρόθεσμα, από την δημιουργία ενός μεσογειακού 
δακτυλίου που να επιτρέπει την ορθολογική χρήση του παραγωγικού 
δυναμικού. 
19. Εφόσον έργα διασύνδεσης αναγνωρίζονται ως έργα κοινού ενδιαφέροντος από 
την Κοινότητα, είναι δυνατή η κοινοτική χρηματοδότηση τους, όπως προβλέπει 
ο κανονισμός σχετικά με τη χρηματοδοτική ενίσχυση στον τομέα των 
διευρωπαϊκών δικτύων, κυρίως δε η συγχρηματοδότηση μελετών σκοπιμότητας 
για τα ενεργειακά έργα5. Η Επιτροπή θα προτείνει στο Συμβούλιο, στη βάση 
της αναμενόμενης απόφασης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
σχετικά με τις κοινοτικές κατευθύνσεις στον τομέα των διευρωπαϊκών 
ενεργειακών δικτύων, να αναγνωριστεί από τους δώδεκα εταίρους που 
συμμετέχουν στην Συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης, στο πλαίσιο των συμφωνιών 
συνεργασίας, το αμοιβαίο ενδιαφέρον των εν λόγω έργων. 
Εν γένει, είναι σημαντικό να συντονίζονται οι ευρω-μεσογειακές 
δραστηριότητες και τα μέσα συνδρομής που χρησιμοποιούνται ήδη στο πλαίσιο 
του TACIS για τις χώρες της Κεντρικής Ασίας. 
Η Κοινότητα καθόρισε μια σειρά έργων στον τομέα των διευρωπαϊκών 
ενεργειακών δικτύων, θεωρούμενων ως έργων κοινού ενδιαφέροντος . 
20. Μεταξύ των εν λόγω έργων κοινού ενδιαφέροντος που έχουν καθοριστεί, πολλά 
αφορούν την περιοχή της Μεσογείου και αποβλέπουν στη δημιουργία ή στην 
ενίσχυση των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων: 
Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2236/95 της 18.09.1995 (ΕΕ αριθ. L 228 της 23.9.1995). 
Κοινή θέση του Συμβουλίου της 29.6.95 και γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε δεύτερη ανάγνωση της 
26.10.95 επί της προτάσεως αποφάσεως του ΕΚ και του Συμβουλίου περί συνόλου προσανατολισμών σχετικά 
με τα διευρωπαϊκά δίκτυα COM(93) 685 τελικό. 
- δίκτυα ηλεκτρικού : Ισπανία - Μαρόκο, Ελλάδα - Τουρκία 
ρεύματος 
- δίκτυα αερίου: Αλγερία-Ισπανία-Πορτογαλία-Γαλλία,Αλγερία -
Τυνησία-Ιταλία 
Ανάλογα με την εξέλιξη της ενεργειακής ζήτησης στην Ένωση και στους 
μεσογειακούς εταίρους καθώς και με τον ρυθμό ανάπτυξης της παραγωγής 
φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού και της γεωγραφικής κατανομής τους, άλλα 
έργα που ενδιαφέρουν τη μεσογειακή ζώνη θα μπορούσαν να φθάσουν, τα 
προσεχή έτη, στο στάδιο της ωρίμανσης7: 
- δίκτυα ηλεκτρικού Ιταλία-Τυνησία,Μαρόκο-Αλγερία-Τυνησία,Τουρκία 
ρεύματος: -Συρία 
- δίκτυα αερίου: ενίσχυση των υφιστάμενων αγωγών αερίου 
αγωγός αερίου από τα λιβυκά κοιτάσματα, 
διαμετακομιστικός αγωγός Κεντρικής 
Ασίας/Ιράν μέσω της Τουρκίας. 
21. Εξάλλου, οι μεσογειακές χώρες έχουν επίσης δρομολογήσει σειρά έργων που 
θα επιτρέψει την ενίσχυση του εφοδιασμού σε αέριο και ηλεκτρισμό: 
- δίκτυα ηλεκτρικού: Μαρόκο-Αλγερία-Τυνησΐα-Λιβύη, Λιβύη-Αίγυπτος, 
ρεύματος Αίγυπτος-Ιορδανία, Ιορδανία-Συρία-Τουρκία, 
Αίγυπτος-Ισραήλ-Εθνική Παλαιστινιακή Αρχή-
Ιορδανία. 
- δίκτυα αερίου: Μαρόκο, Αλγερία, Αίγυπτος-όμορες χώρες. 
Τα δίκτυα που συνδέουν τα κράτη μέλη και τις χώρες-εταίρους πρέπει να 
ανταποκρίνονται στα ιχύοντα κοινοτικά πρότυπα όσον αφορά τις μελέτες 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Προκειμένου περί των έργων που περιορίζονται 
στις χώρες-εταίρους, συνιστάται η υιοθέτηση ανάλογης προσέγγισης. 
22 (iii) Στον τομέα της βιομηχανικής συνεργασίας και της ET Α, προκειμένου 
ιδίως να προαχθούν η ΕΤΑ και οι επενδύσεις μέσω δράσεων 
συνεργασίας στους τομείς των ανανεώσιμων μορφών ενεργείας και της 
ενεργειακής αποδοτικότητας της επεξεργασίας και της διαχείρισης των 
υδάτων, των κοιτασματολογικών ερευνών, της παραγωγής, της διύλισης 
και της διανομής υδρογονανθράκων, καθώς και της παραγωγής, της 
μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος: 
οι χρηματοδοτικές ανάγκες για την ανάπτυξη του ηλεκτρικού 
δυναμικού αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πλευρές της 
συνεργασίας μεταξύ των δύο περιφερειών, κυρίως λόγω των 
αναγκών σε θέματα μεταφοράς τεχνολογιών, κυρίως για την 
εκμετάλλευση του άνθρακα υπό ικανοποιητικούς περιβαλλοντικούς 
Το Ιράν και η Λιβύη δεν αποτελούν αποδέκτες κοινοτικής χρηματοδότησης και δεν είναι επιλέξιμες για το 
πρόγραμμα MEDA 
όρους, καθώς και σε θέματα ενίσχυσης των υποδομών παραγωγής 
και μεταφοράς, 
η ανάπτυξη της συνεργασίας στο πλαίσιο της ΕΤΑ στον τομέα της 
ενέργειας αποτελεί έναν από τους σημαντικούς άξονες 
επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με τις μεσογειακές χώρες 
και, ως εκ τούτου, εξετάζεται προσεκτικά από την επιτροπή 
παρακολούθησης που συνεστήθη για να ενισχυθεί η πολιτική 
μεσογειακής συνεργασίας στον τομέα της έρευνας. Το Συμβούλιο 
Έρευνα της 25ης Μαρτίου 1996 υπεγράμμισε την σπουδαιότητα της 
πολιτικής αυτής και, στο πλαίσιο αυτό, την σημασία του ρόλου της 
επιτροπής παρακολούθησης. Δράσεις ενεργειακής ΕΤΑ μπορούν να 
αναληφθούν στο πλαίσιο των υφιστάμενων προγραμμάτων JOULE-
THERMIE (μη πυρηνική ενέργεια) και INCO (συνεργασία με τις 
τρίτες χώρες). Το πρόγραμμα THERMIE επιτρέπει, ειδικότερα την 
ανάληψη δράσεων διάδοσης για τη γενίκευση της χρήσης 
τεχνολογιών, με πρωτοβουλία των οργανισμών βιομηχανιών των 
κρατών μελών ή συνδεδεμένων κρατών. 
η συνεργασία στον τομέα της τυποποίησης προβλέπεται να 
διευκολύνει τις επενδύσεις στον τομέα των διασυνδέσεων και, όπως 
και στην Κοινότητα, στον τομέα των ανανεώσιμων μορφών 
ενεργείας. Από το 1990, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) 
συγκρότησε με την βοήθεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μια μονάδα 
της οποίας ο διττός ρόλος συνίσταται στην διαβίβαση, στις τρίτες 
χώρες, των πληροφοριών που εξυπηρετούν την ευρωπαϊκή 
τυποποίηση, και στην συνδρομή, στον τομέα των προτύπων, των 
χωρών που το επιθυμούν. Η Τυνησία, η Μάλτα και το Ισραήλ έχουν 
ήδη επωφεληθεί των δραστηριοτήτων της εν λόγω ομάδας. 
Παράλληλα με την τόνωση των δραστηριοτήτων τυποποίησης στον 
τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας και των ανανεώσιμων 
μορφών ενεργείας στο πλαίσιο της εφαρμογής κοινοτικής βίβλου 
ενεργειακής πολιτικής, η Επιτροπή θα εξετάσει τις δυνατότητες 
επέκτασης των δραστηριοτήτων της μονάδας αυτής στους δύο 
αυτούς τομείς. 
3.2. Η ασφάλεια των επενδύσεων 
23. Λόγω των μικρό- και μακρο-οικονομικών περιοριστικών παραγόντων που 
αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και τα κράτη της Νότιας και της Ανατολικής 
Μεσογείου, η κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών θα πρέπει, ολοένα και 
περισσότερο, να πραγματοποιείται από ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτό 
προϋποθέτει αφενός την ύπαρξη αρκετά αποδοτικών έργων, ικανών να 
προσελκύσουν τις ιδιωτικές - τοπικές ή διεθνείς - επενδύσεις, και αφετέρου ένα 
γενικό πλαίσιο που να εξασφαλίζει επαρκή προστασία από τους κινδύνους. 
24. Ως επί το πλείστον, οι επενδύσεις που συνδέονται με την ενέργεια έχουν 
στρατηγικό χαρακτήρα και επηρεάζουν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, 
ιδιαίτερα όταν προορίζονται για την κάλυψη των τοπικών αναγκών. Είναι λοιπόν 
αναγκαίο να δημιουργηθεί ευνοϊκό περιβάλλον για την προώθηση των 
επενδύσεων αυτών μέσω της συνέχισης ή της ανάληψης μεταρρυθμίσεων 
στους ενεργειακούς κλάδους των μεσογειακών χωρών - εταίρων. Στόχος των 
μεταρρυθμίσεων πρέπει να είναι η ενίσχυση της λειτουργίας των αγορών και 
η μακροπρόθεσμη εξασφάλιση της δυνατότητας προσέλκυσης των 
επενδύσεων. Ωστόσο, οι περισσότερες από τις εν λόγω χώρες δυσκολεύονται 
να ανταποκριθούν στις προσδοκίες αυτές και παραμένουν μεγάλες διαφορές 
μεταξύ τους. Αυτό απαιτεί την ανάληψη ειδικών πρωτοβουλιών, με την χρήση 
σειράς μέσων, οι οποίες δεν μοιάζουν με αυτές που αναλαμβάνονται σε άλλα 
μέρη του κόσμου. 
25. Ως σημαντικά εμπόδια στη χρηματοδότηση των ενεργειακών έργων στην 
περιοχή θεωρούνται τα εξής: 
- η απουσία αρκούντος επεξεργασμένου θεσμικού πλαισίου, 
οι πολιτικοί κίνδυνοι, 
οι κίνδυνοι μεταβολών, 
οι δυσκολίες κινητοποίησης της τοπικής αποταμίευσης, 
οι δυσκολίες υλοποίησης των έργων. 
26. Οι' υφιστάμενες σχέσεις σε θέματα τεχνικής συνεργασίας, ανταλλαγής 
τεχνογνωσίας και συμφωνιών εφοδιασμού μεταξύ των κυριότερων επιχειρήσεων 
των μεσογειακών εταίρων, συναντούν σήμερα πολλές δυσκολίες για να 
εξελιχθούν σε αληθινές σχέσεις συνεργασίας που θα ανέπτυσσαν τις κοινές 
επενδύσεις. Είναι λοιπόν αναγκαίο να καθορισθούν τόσο οι κανονιστικοί όσο 
και οι συμβατικοί όροι ομοιομορφίας προκειμένου να ευνοηθούν οι επενδύσεις 
των αλλοδαπών επιχειρήσεων: πρέπει όχι μόνο να ανοίξουν τις αγορές τους οι 
μεσογειακοί εταίροι αλλά και να θεσπίσουν τους πλέον ομοιόμορφους κανόνες 
προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων σε 
διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια σε κάθε χώρα. 
(ί) Ο Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης 
27. Η προσχώρηση μεσογειακών χωρών στην συνθήκη του Ευρωπαϊκού 
Ενεργειακού Χάρτη αναφέρεται στο πρόγραμμα εργασίας της Συνδιάσκεψης 
της Βαρκελώνης ως ένα από τα μέσα δημιουργίας περιβάλλοντος ευνοϊκού για 
τις επενδύσεις και για τις δραστηριότητες των εταιρειών παραγωγής ενέργειας. 
Η συνθήκη του Χάρτη αποβλέπει στην προαγωγή της πρόσβασης στους 
πόρους, του εμπορίου και των επενδύσεων, στον τομέα της ενέργειας. 
Συμβάλλει στην ασφάλεια της εκμετάλλευσης και του εφοδιασμού και αποδίδει 
μεγάλη σημασία στην προστασία του περιβάλλοντος, ιδίως μέσω του 
πρωτοκόλλου για την ενεργειακή αποδοτικότητα. 
Για τους ιδιώτες επενδυτές, η συνθήκη προσφέρει ένα σταθερό και μη 
διακριτικό νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την άρση των εμποδίων στη διενέργεια 
επενδύσεων, την διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων και την διάνοιξη νέων 
προοπτικών. Η βεβαιότητα ότι οι υπογράφουσες χώρες θα τιμήσουν τις 
υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν έναντι των ξένων επενδυτών δημιουργείται 
από την άνευ όρων αποδοχή της προσφυγής σε διεθνή διαιτησία, σε 
περίπτωση ανακύψεως διαφορών. Αυτό επιτρέπει στους ενεργειακούς κλάδους 
να είναι περισσότερο ανταγωνιστικοί και, κατά συνέπειαν, ελκυστικοί για τις 
επενδύσεις. 
28. Ο Χάρτης αποτελεί επομένως ένα κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση των 
κινδύνων που απειλούν τις επενδύσεις. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει 
να ληφθούν ορισμένες προφυλάξεις προτού προταθεί στους μεσογειακούς 
εταίρους που δεν αποτελούν ακόμη μέρη της συνθήκης, να προσχωρήσουν8: 
- η συνθήκη του Χάρτη συνετάγη έχοντας κατά νουν την πανευρωπαϊκή 
πραγματικότητα και ειδικότερα την κατάσταση των σε μεταβατική φάση 
ευρισκόμενων οικονομιών των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και 
τον διαμετακομιστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι περισσότερες χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης όσον αφορά την μεταφορά αερίου και 
πετρελαίου προς τις καταναλώτριες χώρες. Αντίθετα, οι περισσότεροι από 
τους μεσογειακούς εταίρους δεν βρίσκονται ακόμη στην κατάσταση της 
ενεργειακής αλληλεξάρτησης που υπάρχει στην Ευρώπη, 
- κατά τις διαπραγματεύσεις της συνθήκης του Χάρτη, η διαμετακόμιση των 
ενεργειακών προϊόντων απετέλεσε αντικείμενο προσεκτικών χειρισμών και 
αποτελεί ένα από τα βασικότερα στοιχεία της συνθήκης. Αντίθετα, στην 
περιοχή της Μεσογείου, η διαμετακόμιση ενεργειακών προϊόντων είναι 
περιορισμένη, λόγω της μικρής ανάπτυξης των δικτύων, 
- η διαπραγμάτευση της συνθήκης απέβλεπε στην αντιμετώπιση της έλλειψης 
πλαισίου συνεργασίας και κανόνων που να διέπουν το εμπόριο και την 
εγκατάσταση· στην ευρω-μεσογειακή ζώνη οι συμφωνίες συνδέσεως που 
η Κοινότητα συνάπτει ανταποκρίνονται στην ανάγκη αυτή- εξάλλου, 
ορισμένοι από τους μεσογειακούς εταίρους έχουν ενταχθεί στην Παγκόσμια 
Οργάνωση Εμπορίου9. Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσχώρηση τους στη 
συνθήκη του Χάρτη δεν θα επηρέαζε πολύ το υφιστάμενο νομικό 
περιβάλλον. 
29. Παρά ταύτα, θα ήταν ίσως λιγότερο αποτελεσματικό το να πολλαπλασιαστούν 
τα πλαίσια συνεργασίας, πόσο μάλλον αφού ορισμένοι μεσογειακοί εταίροι 
αποτελούν μέλη της συνθήκης του Χάρτη. Ωστόσο, μία τυχόν διεύρυνση της 
Συνδιάσκεψης του Χάρτη δεν θα άφηνε ανεπηρέαστη την αποτελεσματικότητα 
της οργάνωσης αυτής, η οποία άρχισε να δραστηριοποιείται το 1996. ΓΓαυτό, 
η Κοινότητα θα έπρεπε μάλλον να υιοθετήσει μια σταδιακή προσέγγιση, 
χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες ευελιξίας της συνθήκης που επιτρέπουν, 
διαδοχικά, την απόκτηση της ιδιότητας του παρατηρητή, του συνδεδεμένου 
μέλους και, στη συνέχεια, του πλήρους μέλους. 
Η ιδιότητα του παρατηρητή επιτρέπει, λόγου χάριν, στις 
πετρελαιοπαραγωγούς χώρες και στις χώρες που εξάγουν φυσικό αέριο, 
να ενημερώνονται πλήρως για το περιεχόμενο των συμφωνιών που 
συνάπτονται μεταξύ των χωρών που έχουν υπογράψει τη συνθήκη, σε 
τομείς σημαντικούς για τις εν λόγω χώρες. 
Οι χώρες που έχουν υπογράψει τον Χάρτη αλλά που δεν έχουν υπογράψει 
την συνθήκη, δύνανται να συμμετέχουν ενεργά στις συνεδριάσεις της 
Συνδιάσκεψης και των υπ 'αυτήν οργάνων, ως παρατηρητές χωρίς δικαίωμα 
ψήφου, με την καταβολή εισφοράς. 
Μεταξύ των μεσογειακών εταίρων, έχουν υπογράψει τη συνθήκη του Χάρτη η Κύπρος, η Μάλτα και η 
Τουρκία. Η Αλγερία, το Μαρόκο και η Τυνησία έχουν κληθεί να συμμετέχουν σε όλες τις εργασίες της 
συνδιάσκεψης, ως παρατηρητές. 
Κύπρος, Ισραήλ, Μάλτα, Μαρόκο, Τυνησία και Τουρκία 
12 
- Η ιδιότητα του συνδεδεμένου μέλους επιτρέπει στις χώρες και στις διεθνείς 
οργανώσεις που χαίρουν της ιδιότητας αυτής, να συμμετέχουν και να 
εφαρμόζουν ορισμένες διατάξεις της συνθήκης, διαπραγματευόμενες με τη 
Συνδιάσκεψη του Χάρτη τόσο την έκταση της συμμετοχής όσο και το βάθος 
της. Όπως και για τους παρατηρητές, η συνθήκη δεν διαθέτει ειδικές 
διατάξεις που υποχρεώνουν a priori τις συνδεδεμένες χώρες να 
υπογράψουν τον Χάρτη. Το περιεχόμενο της συμφωνίας συνδέσεως 
καθορίζεται κατά την διαπραγμάτευση και εγκρίνεται ομόφωνα από τη 
Συνδιάσκεψη. 
Αντίθετα, η προσχώρηση στη Συνθήκη επιβάλλει την προηγούμενη 
υπογραφή του Χάρτη. Οι όροι προσχωρήσεως εγκρίνονται ομόφωνα. 
30. Η Επιτροπή καλείται λοιπόν να στηρίξει τις διαβουλεύσεις με τους 
μεσογειακούς εταίρους με σκοπό την ενδεχόμενη συμμετοχή τους στις 
εργασίες της Συνδιάσκεψης του Χάρτη, προκειμένου περί αυτών που δεν είναι 
ήδη μέλη της. Η ενέργεια αυτή θα πρέπει να προετοιμαστεί για το σύνολο των 
ενδιαφερομένων μερών, και κατά πρώτον με τα μέλη της συνδιάσκεψης του 
Χάρτη. 
Η πείρα από την εφαρμογή του Χάρτη και της Συνθήκης που του 
επισυνάπτεται, καθώς και η ανάλυση, εκ μέρους των χωρών της μεσογειακής 
λεκάνης, των χαρακτηριστικών και των μέσων που χρησιμοποιούνται στον 
Χάρτη για να επιτευχθούν οι στόχοι του, ενδέχεται, στο μέλλον, να ωθήσουν τις 
χώρες αυτές στο να προσχωρήσουν ως συνδεδεμένα ή πλήρη μέλη, ανάλογα 
με τα αντίστοιχα συμφέροντα τους. 
Η στάση των μεσογειακών εταίρων έναντι της προσχωρήσεως τους στον Χάρτη 
εξαρτάται κατά πρώτον από την επιλογή τους· αυτή δεν μπορεί να διενεργηθεί 
παρά μόνον εφόσον γνωρίζουν τα πλεονεκτήματα που ο Χάρτης μπορεί να τους 
προσφέρει. Η Επιτροπή θα οργανώσει, με τη Γραμματεία του Χάρτη, 
ενημερωτικό σεμινάριο για τους μεσογειακούς εταίρους και τους βιομηχανικούς 
κύκλους. 
(ϋ) Ανάλυση των δυνατών επιλογών για τη διευκόλυνση των επενδύσεων 
31. Είναι προφανές ότι η διαμόρφωση νομοθετικού περιβάλλοντος σταθερού και 
ευνοούντος τους μηχανισμούς της αγοράς πρέπει να αποτελεί στόχο 
προτεραιότητας για την ανάπτυξη των επενδύσεων. Ωστόσο, η οικονομική και 
πολιτική κατάσταση ορισμένων χωρών - εταίρων, δεν διανοίγει 
βραχυπρόθεσμες προοπτικές ταχείας και ουσιαστικής προόδου προς την 
κατεύθυνση αυτή. 
Η Επιτροπή θα εκπονήσει μελέτη για τις υφιστάμενες ή τις λανθάνουσες 
δυνατότητες για τη διευκόλυνση των επενδύσεων στις μεσογειακές χώρες -
εταίρους. Η μελέτη αυτή θα διαλαμβάνει την εξέταση των κινδύνων και 
παραγόντων αβεβαιότητας που περιορίζουν σήμερα τις εν λόγω επενδύσεις, 
τις διαθέσιμες τεχνικές χρηματοδότησης και τις ενδεχόμενες δυνατότητες 
βελτίωσης της κάλυψης των επενδυτικών κινδύνων. Θα επιτρέψει επίσης τον 
καθορισμό των μέσων τα οποία, στο πλαίσιο της επιδίωξης των στόχων της 
ευρω-μεσογειακής συνεργασίας, θα προσφέρονται καλύτερα για την 
εξασφάλιση του τύπου των επενδύσεων που αφορούν ειδικά την ενέργεια. 
13 
3-3. Οργάνωση τηο συνεργασίας 
32. Η ευρω-μεσογειακή συνεργασία πρέπει να αναπτυχθεί με τη δημιουργία μιας 
ασφαλούς και αποτελεσματικής οργάνωσης, που θα επιτρέπει τον συγκερασμό 
των αμοιβαίων συμφερόντων. Πρέπει να τεθούν οι αναγκαίες βάσεις για τη 
μεταφορά πείρας και τεχνογνωσίας, καθώς και για τον διάλογο μεταξύ της 
Κοινότητας και των μεσογειακών εταίρων επί των θεμάτων των σχετικών ιδίως 
με τις πολιτικές και την ενεργειακή στρατηγική, με την ενεργειακή τιμολόγηση, 
με την κατάρτιση, με την χρηματοδότηση των έργων, με το θεσμικό πλαίσιο και 
με την διαχείριση των σχεδίων δράσεως, καθώς και με την προστασία του 
περιβάλλοντος. 
Η οργάνωση της συνεργασίας στηρίζεται στην ανάπτυξη των δύο μέσων 
παρακολούθησης της συνεργασίας: του Ευρω-Μεσογειακού Φόρουμ της 
Ενέργειας και των χρηματοδοτικών πόρων. 
(i) Ευρω-μεσογειακό Φόρουμ της Ενέργειας 
33. Κατά την συνάντηση των Αθηνών της 6ης και 7ης Ιουλίου 1995, οι 
συμμετέχοντες είχαν αποδεχθεί την αρχή της δημιουργίας ενός Φόρουμ για την 
ευρω-μεσογειακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας. Το Φόρουμ αυτό θα 
επιφορτιζόταν με την υλοποίηση δύο κύριων στόχων: 
δόμηση των σχέσεων συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
των μεσογειακών εταίρων, με άξονα, αφενός, την προώθηση δικτύων 
επαφών μεταξύ των διοικήσεων και, αφετέρου, την προώθηση της 
ανταλλαγής πληροφοριών και του διαλόγου με την βιομηχανία, 
λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την σχέση ενέργειας-περιβάλλοντος στην 
προοπτική μιας βιώσιμης ανάπτυξης, 
ανάπτυξη των μηχανισμών διαφάνειας που είναι αναγκαίοι για τα υπό 
σκέψιν έργα. 
34. Η δημιουργία ενός τέτοιου Φόρουμ δικαιολογείται από το γεγονός ότι το 
πλαίσιο που διαμορφώνει η συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης δεν δημιουργεί μια 
ειδική δομή για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που συνδέονται με την 
ενέργεια (μεταφορά τεχνογνωσίας, ανταλλαγές πληροφοριών, βελτίωση της 
χρήσης του πετρελαίου, του αερίου και του άνθρακα, ανάπτυξη ενεργειακών 
δικτύων, βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, προώθηση της χρήσεως 
των ανανεώσιμων μορφών ενεργείας και προστασία του περιβάλλοντος). Χωρίς 
να τίθεται επί τάπητος το γενικό πλαίσιο συνεργασίας που δημιούργησε η 
συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης ή οι διμερείς συμφωνίες, πρέπει να παρέχεται 
η δυνατότητα στις υπεύθυνες διοικήσεις να συναντώνται και να αναπτύσσουν 
κοινές στρατηγικές ή κοινά προγράμματα συνεργασίας υπό την ευθύνη της 
διυπουργικής συνδιασκέψεως. 
(α) η σύνθεση KŒ η λειτουργία του Φόρουμ 
35 Το Φόρουμ αποτελεί πλαίσιο πολιτικού διαλόγου των εταίρων της 
ευρωμεσογειακής συνεργασίας με τους υπεύθυνους του ενεργειακού τομέα σε 
υπουργικό και/ή διοικητικό επίπεδο. Η αποτελεσματικότητα της λειτουργίας 
του Φόρουμ εξαρτάται, όντως, από την συγκρότηση του από εκπροσώπους των 
συμμετεχόντων κρατών, οι οποίοι θα έχουν στη συνέχεια, στη χώρα τους, την 
14 
ευθύνη της υλοποίησης των δράσεων συνεργασίας, καθώς και την ευθύνη της 
προαγωγής, μεταξύ αυτών, των έργων κοινού ενδιαφέροντος. 
Το Φόρουμ καλείται να δραστηριοποιηθεί στο πλαίσιο των κατευθύνσεων που 
χάραξε η ευρω-μεσογειακή Διυπουργική Συνδιάσκεψη. Η Διυπουργική 
Συνδιάσκεψη που προβλέπεται από τη Συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης για την 
παρακολούθηση της ευρω-μεσογειακής συνεργασίας καλείται να εξασφαλίσει 
την συνάρθρωση της λειτουργίας του Φόρουμ με τα άλλα όργανα συνεργασίας 
που υφίστανται στο ευρω-μεσογειακό πλαίσιο, και οι αρμοδιότητες του πρέπει 
να μην επικαλύπτουν αρμοδιότητες που εκχωρήθηκαν στην ευρω-μεσογειακή 
επιτροπή παρακολούθησης για την ΕΤΑ. 
36. Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να παράσχει κάθε βοήθεια για να εξασφαλιστεί η 
αποτελεσματική λειτουργία του εν λόγω Φόρουμ. Θεωρεί ωστόσο ότι σε μία 
συνεργασία όλοι οι συμμετέχοντες πρέπει να αναλαμβάνουν μέρος της 
ευθύνης και ως εκ τούτου η Επιτροπή θα αναλάβει να καθορίσει, με τους 
εταίρους της, τις ρυθμίσεις συμμετοχής τους στο Φόρουμ υπό ικανοποιητικούς 
όρους. 
37. Δεδομένου ότι η ενεργειακή συνεργασία επιτάσσει την παρέμβαση εξωτερικών 
έναντι του Φόρουμ συνομιλητών, είτε πρόκειται για χρηματοδοτικούς 
οργανισμούς είτε για επιχειρήσεις και συνδικάτα, το Φόρουμ καλείται, κατά τη 
θέσπιση των εσωτερικών κανόνων λειτουργίας του, να επιτρέψει στους 
εξωτερικούς συνομιλητές του την έκφραση των απόψεων τους. Από πλευράς 
της, η Επιτροπή θα υποστηρίξει κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία για την 
διευκόλυνση της συνεργασίας των βιομηχανικών και συνδικαλιστικών κύκλων 
από τις δύο πλευρές της Μεσογείου στο πλαίσιο των εργασιών του Φόρουμ. 
(β) ο ρόλος του Φόρουμ 
38. Πρώτο καθήκον του Φόρουμ θα είναι η διαμόρφωση, για το σύνολο των 
συμμετεχόντων, ενός μονίμου πλαισίου διαλόγου και ανταλλαγής πληροφοριών. 
Προς την κατεύθυνση αυτή, του ανήκει σημαντικός ρόλος για μια καλύτερη 
αμοιβαία κατανόηση. 
Το Φόρουμ πρέπει επίσης να εισαγάγει μια δυναμική περιφερειακής 
συνεργασίας στην ανάπτυξη έργων, με την θέσπιση ενός "σήματος ευρω-
μεσογειακού ενδιαφέροντος" για τα έργα που προωθούν την συνεργασία αυτή. 
Γ ο ιν λόγω (ΐήμίΐ Ou χορηγπιπι πι ιό ΤΩ Φόρουμ βάση κριτηρίων που θα 
καϋορισιυυν Ια κριιήμιυ. iipoftAr'.iu.Mii vu ιιμουοώουυν μκι ii|H»u|Mnnii|Hi 
εξέτασης στα έργα που υποβάλλονται με τη συνεργασία τουλάχιστον δύο 
χωρών. Η χορήγηση ενός τέτοιου σήματος θα διευκόλυνε, τηρουμένων 
βεβαίως των κανόνων χρηματοδότησης και επιλογής, την πρόσβαση των έργων 
αυτών στις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. 
Τέλος, το Φόρουμ καλείται να καταρτίσει και να δημοσιεύσει πενταετές 
πρόγραμμα δράσεως. Το εν λόγω πρόγραμμα δράσεως θα πρέπει να εγκριθεί 
από όλα τα μέλη του Φόρουμ. Ανά διετία, το Φόρουμ θα συντάσσει και θα 
δημοσιεύει έκθεση αξιολόγησης της υλοποίησης του προγράμματος δράσεως 
για τα δύο προηγούμενα έτη. 
(ιι) Οι χρημαιοδοιικοι ιιόροι 
15 
39. Η ευρω-μεσογειακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας καλείται να 
εγγραφεί στο πλαίσιο των υφιστάμενων χρηματοδοτήσεων. Προκειμένου 
ωστόσο να βελτιωθεί η χρήση των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων, η 
Κοινότητα οφείλει να αναπτύξει μια στρατηγική ευέλικτης πολιτικής και 
οικονομικής συνεργασίας προκειμένου να συγκεράσει τα συμφέροντα της 
Κοινότητας με αυτά των εταίρων μας της λεκάνης της Μεσογείου. 
Είναι λοιπόν απαραίτητο να εξευρεθούν οι κατάλληλοι χρηματοδοτικοί 
μηχανισμοί για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων που θεσπίστηκαν στο 
πλαίσιο της συνεργασίας, και ακόμα παραλλήλως, για την υλοποίηση των 
γενικών στόχων της Κοινότητας. 
(α) Τα χρηματοδοτικά και τεχνικά συνοδευτικά μέτρα (MEDA) 
40. Η διάθεση χρηματοδοτικών μέσων προτάθηκε επανειλημμένως κατά την 
διαδικασία οριοθέτησης της ευρω-μεσογειακής συνεργασίας: 
κατά το Συμβούλιο Ενέργεια της 1ης Ιουνίου 1995, η Προεδρία κάλεσε την 
Επιτροπή να "αντιστοιχίσει στους καθορισθέντες στόχους τα κατάλληλα 
χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών πόρων που θα 
διατεθούν από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο πρόγραμμα-πλαίσιο 
συνεργασίας με τις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Μεσογείου". 
- κατά τη συνοδό τους της 20ής Νοεμβρίου 1995 στη Μαδρίτη, οι Υπουργοί 
Ενεργείας της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, οι εκπρόσωποι των 
μεσογειακών εταίρων, των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσαν ότι: "Προκειμένου να προωθηθούν τα 
ενεργειακά έργα, πρέπει να διαμορφωθούν κατάλληλα μέσα. Η δημιουργία 
ειδικού για την ενέργεια κεφαλαίου στο MEDA θα κατεδείκνυε τη σημασία 
που η Ευρώπη αποδίδει στον μεσογειακό ενεργειακό τομέα". 
To MEDA αποβλέπει στην στήριξη των προσπαθειών των μεσογειακών εταίρων 
για βελτίωση των οικονομικών και κοινωνικών δομών τους και για άμβλυνση των 
κοινωνικών και περιβαλλοντικών κραδασμών που επιφέρει η οικονομική 
ανάπτυξη τους. 
41. Τηρουμένων των στόχων και διαδικασιών του MEDA, η Επιτροπή θα διευκολύνει 
τον συντονισμό και την επεξεργασία των έργων στον τομέα της ενέργειας· σε 
συνεννόηση με τους μεσογειακούς εταίρους, θα καθορίσει τους στόχους της 
συνεργασίας στον τομέα αυτόν, καθώς και τα κριτήρια επιλογής των έργων. 
Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τον ρόλο του Φόρουμ στον καθορισμό των 
κατευθύνσεων δράσεως, σεβόμενη τις διαδικασίες που προβλέπει ο κανονισμός 
MEDA. Κατά συνέπειαν, η δικαιολόγηση μιας τέτοιας προσέγγισης στο MEDA 
θα εξαρτηθεί από την κατάδειξη της ενεργειακής σημασίας των εν λόγω χωρών 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση και από τα ενεργειακά προβλήματα που απορρέουν 
από τα αντίστοιχα δημογραφικά. 
42. Χωρίς να τίθεται εν αμφιβάλω ο διμερής χαρακτήρας σημαντικού μέρους των 
MEDA, μία τέτοια ολοκληρωμένη προσέγγιση θα επέτρεπε την ανάδειξη 
συνεργείων μεταξύ των διαφόρων διμερών τομέων συνεργασίας. Κατ'αυτόν 
τον τρόπο, το MEDA θα συμβάλει στην ανάπτυξη δράσεων σϋον ενεργειακό 
τομέα που υπερβαίνουν την απλή υλοποίηση των στόχων ενεργειακής πολιτικής 
(που περιγράφονται στο σημείο 3.1), οι οποίες όμως συμβάλλουν και στην 
16 
επίτευξη άλλων, γενικότερων, στόχων: προστασία του περιβάλλοντος, πολιτική 
σταθερότητα, κοινωνική ολοκλήρωση, ειρήνη και ευημερία. 
(β) το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ 
43. Οι συμμετέχοντες στη συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης θέλησαν να προαγάγουν 
την έρευνα και την ανάπτυξη στρεφόμενοι στο πρόβλημα του διευρυνόμενου 
χάσματος από πλευράς επιστημονικής προόδου, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή 
του αμοιβαίου συμφέροντος. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία θα προάγει 
ειδικότερα: 
- την ενίσχυση του ερευνητικού δυναμικού των χωρών του μεσογειακού 
περίγυρου καθώς και την κατάρτιση του επιστημονικού και τεχνικού 
προσωπικού, αυξάνοντας την συμμετοχή σε κοινά ερευνητικά έργα, 
- την συμμετοχή των ειδικευμένων ερευνητικών ιδρυμάτων και των ανώτατων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων των ευρωπαϊκών και των μεσογειακών χωρών σε 
κοινά ερευνητικά έργα· την δημιουργία επιστημονικών δικτύων σε αυστηρώς 
περιγεγραμμένα θέματα. 
44. Στο πλαίσιο αυτό, ας σημειωθεί ότι μεγάλος αριθμός ειδικών προγραμμάτων 
του τετάρτου Προγράμματος-Πλαισίου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, 
ιδίως δε αυτά των οποίων το αντικείμενο αφορά το περιβάλλον και την 
τεχνολογία, την υγεία και την κοινωνία, την έρευνα για τις ανανεώσιμες μορφές 
ενεργείας, την πολεοδομία, το πρόγραμμα "τεχνολογίες της πληροφορίας", το 
πρόγραμμα "τεχνολογίες των επικοινωνιών", επιτρέπουν τη συμμετοχή 
επιστημονικών και τεχνολογικών ερευνητικών ιδρυμάτων εγκατεστημένων στις 
μεσογειακές χώρες-εταίρους, σε ανά έργο βάση, και χωρίς τη χρηματοδοτική 
συμμετοχή των ενεχομένων ειδικών προγραμμάτων. 
45. Οι δώδεκα μεσογειακοί εταίροι μπορούν να συμμετάσχουν στα ειδικά 
προγράμματα για την μη πυρηνική ενέργεια και το INCO, εντός των ορίων που 
καθορίζονται από τα εν λόγω προγράμματα: 
- οι ερευνητικοί οργανισμοί των εν λόγω χωρών μπορούν να συμμετάσχουν 
σε έργα που υποβάλλουν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του 
προγράμματος JOULE, χωρίς χρηματοδότηση από το πρόγραμμα αυτό. Το 
τελευταίο αποτελεί λοιπόν μέσο υλοποίησης έργων ευρω-μεσογειακού 
ενδιαφέροντος, όπως το έργο INTERSUMED στο οποίο συμμετέχουν 
ενεργειακές εταιρείες από το σύνολο της μεσογειακής ζώνης για την 
ενσωμάτωση των ανανεώσιμων μορφών ενεργείας στο ηλεκτρικό σύστημα 
(κοινό έργο JOULE-INCO), 
- τα σχετικά με τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες έργα μπορούν να 
συνοδευθούν, βάσει του προγράμματος THERMIE, από δράσεις διάδοσης, 
τόνωσης των MME και από συντονισμένες δράσεις, προκειμένου να 
καταδειχθεί η βιομηχανική βιωσιμότητα τους στο στάδιο του τεχνολογικώς 
εφικτού (χωρίς να υπεισέρχονται εμπορικές παράμετροι). Οι εν λόγω 
δράσεις μπορούν να υλοποιηθούν στις χώρες αυτές, χωρίς οι τελευταίες 
να έχουν το δικαίωμα συμμετοχής, 
17 
- από το πρόγραμμα INCO-DC10 είναι δυνατή η χρηματοδότηση κοινών έργων 
επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας καθώς και συνοδευτικά μέτρα, που 
προωθούν τη χρήση των ανανεώσιμων μορφών ενεργείας, και ειδικότερα 
την βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων. Το πρόγραμμα αυτό διαθέτει 
ποσό ύψους 3 εκατομ. ECU για τον τομέα των μη πυρηνικών ενεργειών, εκ 
των οποίων 1,66 εκατομ. ECU για τις δράσεις επίδειξης και 1,34 εκατομ. 
ECU για τη χρηματοδότηση των τρίτων χωρών στο πρόγραμμα JOULE, 
στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών μπορούν επίσης να αναληφθούν 
ερευνητικές δράσεις για τις ενεργειακές και τεχνολογικές προοπτικές στην 
περιοχή της Μεσογείου και ειδικότερα, η ανάλυση των οικονομικών, 
δημοσιονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενεργειακών 
επιλογών. 
(γ) το πρόγραμμα SYNERGY 
46. Το πρόγραμμα SYNERGY, βοηθώντας τις εν λόγω χώρες στην χάραξη μιας 
συνολικής ενεργειακής πολιτικής, αναμένεται να επιτρέψει την ένταξη των 
διαφόρων δράσεων συνεργασίας σε ένα συνεκτικό πλαίσιο· κατ'αυτόν τον 
τρόπο, το πρόγραμμα αυτό αναμένεται να προωθήσει, αφενός, τις 
προπαρασκευαστικές φάσεις του καθορισμού των υποψήφιων για 
χρηματοδότηση MEDA έργων και αφετέρου να ενθαρρύνει τις χώρες-εταίρους 
στην δρομολόγηση των δράσεων. Το πρόγραμμα SYNERGY θα συμβάλει 
επίσης στη λειτουργία του Φόρουμ, σε συμπλήρωμα της συνδρομής του MEDA. 
Η κατανομή του βάρους μεταξύ των δύο προγραμμάτων δεν έχει ακόμη 
καθοριστεί. 
47. To SYNERGY έχει ήδη χρηματοδοτήσει δραστηριότητες κατάρτισης, 
προγραμματισμού και βοήθειας με τους μεσογειακούς εταίρους και διαθέτει 
για το 1996 προϋπολογισμό 9 εκατομ. ECU, το ένα τρίτο των οποίων 
προβλέπεται να χρηματοδοτήσει δραστηριότητες με τους μεσογειακούς 
εταίρους. 
Εάν το Συμβούλιο εγκρίνει το πρόγραμμα SYNERGY, θα είναι δυνατή η 
συνεργασία με τις χώρες αυτές σε πολυετή βάση, με τη συμμετοχή του 
συνόλου των κρατών μελών. 
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
48 Βάσει του καθορισμού, από τη συνδιάσκεψη της Βαρκελώνης, των τομέων 
ενεργειακής συνεργασίας, οι πρωτοβουλίες που η Επιτροπή προτίθεται να 
αναλάβει αφορούν: 
- τη δημιουργία ευρω-μεσογειακού ενεργειακού Φόρουμ που να επιτρέπει την 
κοινή διαχείριση της ενεργειακής συνεργασίας μέσω της διαμόρφωσης 
πλαισίου συνάντησης και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των μελών της 
συνεργασίας, 
ΙΟ Μέρος του προγράμματος INCO που απευθύνεται στις αναπτυσσόμενες χώρες 
την δρομολόγηση διαβουλεύσεων με τις μεσογειακές χώρες - εταίρους για 
την ενδεχόμενη συμμετοχή τους στις εργασίες της Συνδιάσκεψης του 
Ευρωπαϊκού Ενεργειακού Χάρτη, όταν δεν είναι ήδη μέλη της, 
την εκπόνηση μελέτης για τις υφιστάμενες ή τις λανθάνουσες δυνατότητες 
για την διευκόλυνση των επενδύσεων. Η Επιτροπή θα υποβάλει εντός 
έτους έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
συνοδευόμενη, ενδεχομένως, από κατάλληλες προτάσεις, 
την θέσπιση συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες χώρες στο πλαίσιο των 
συμφωνιών συνεργασίας για την πραγμάτωση έργων κοινού ενδιαφέροντος 
στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων, λαμβανομένων υπόψη των 
προσπαθειών για την αντιμετώπιση της μεταβολής του κλίματος, 
τη διευκόλυνση, τηρουμένων των στόχων και των διαδικασιών του MEDA, 
του συντονισμού και της επεξεργασίας των έργων στον τομέα της 
ενέργειας. 
mmmmmm 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 149 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 u 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-165-GR-C 
ISBN 92-78-02589-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο