ΑΝΑΚΟΊΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ - Συμπληρωματικό έγγραφο της Επιτροπής προς τη Διακυβερνητική Διάσκεψη για τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις - Ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία όσον αφορά θέματα που συνδέονται με την ενιαία αγορά στους τομείς της φορολογίας και της κοινωνικής ασφάλισης

1. Εισαγωγή

H προοπτική της διεύρυνσης σε 28 κράτη μέλη αποτελεί σημαντική αύξηση τόσο του αριθμού όσο και της ποικιλίας εθνικών οικονομιών και νομικών συστημάτων. Ο αριθμός των συντελεστών στην ενιαία αγορά, κρατικών και ιδιωτών, θα διπλασιαστεί. Επιπλέον, το χάσμα ως προς την αποτελεσματικότητα των οικονομιών των κρατών μελών θα διευρύνει την ποικιλία στην ενιαία αγορά. Το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός των νέων κρατών μελών θα υπόκειται σε μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές αλλαγές σημαίνει ότι η Ένωση θα ευρεθεί ενώπιον ενός διαρκώς εξελισσόμενου περιβάλλοντος. Ο συνδυασμός αυτών των τριών παραμέτρων θα δημιουργήσει την τάση προβολής και όξυνσης των ατελειών που εναπομένουν στην ενιαία αγορά, ειδικότερα στους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης και της φορολογίας. Διαφορετικά επίπεδα εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, μη συμβιβάσιμοι εθνικοί κανόνες και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μπορεί να επηρεάσουν την ενιαία αγορά κατά τέτοιο τρόπο ώστε να απαιτηθούν συντονισμένες αντιδράσεις εκ μέρους της Κοινότητας.

Με την Οικονομική και Νομισματική Ένωση, εντάθηκε η ανάγκη για μεγαλύτερο συντονισμό της φορολογικής και της διαρθρωτικής πολιτικής. Επιπλέον, η παγκοσμιοποίηση έχει ενισχύσει τις δυνατότητες επιπτώσεων στα άλλα κράτη μέλη, γεγονός που θα μπορούσε να διαταράξει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Πρέπει να αναγνωριστεί ωστόσο ότι διαφορετικά επίπεδα και διαφορετικές δομές φορολογίας και κοινωνικής προστασίας θα μπορούσαν επίσης να αντικατοπτρίζουν διαφορετικά επίπεδα κατά κεφαλήν εισοδήματος και παραγωγικότητας, και ως εκ τούτου δεν παραβλάπτουν αναγκαστικά τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά.

Ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίσει η Ένωση αυτή την πρόκληση είναι να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού της για τη λήψη αποφάσεων. Για τον λόγο αυτό είναι ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη προσφυγή σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, στο βαθμό που είναι αναγκαίος για τη σύσταση και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η μεταβολή του τρόπου λήψης αποφάσεων δεν θα θίξει τον σημερινό καταμερισμό των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται στη συνθήκη. Η μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία απλώς και μόνο θα ενισχύσει την ικανότητα λήψης αποφάσεων των οργάνων.

Στη γνώμη της 26ης Ιανουαρίου 2000 « Προσαρμογή των οργάνων για την επιτυχία της διεύρυνσης », η Επιτροπή είχε αναγγείλει ότι θα υπέβαλε ένα ακόμα κείμενο σχετικά με τη χρήση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης και της φορολογίας. Η προσέγγιση που προτείνει η Επιτροπή προϋποθέτει λεπτομερή εξέταση των σχετικών άρθρων της συνθήκης προκειμένου να επισημανθούν οι αποφάσεις που θα πρέπει να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία έναντι εκείνων που θα παραμείνουν υποκείμενες στην ομοφωνία.

2. Οι κατευθύνσεις της λήψης αποφάσεων στον τομέα της φορολογίας και της κοινωνικής ασφάλισης

Οι εθνικές διατάξεις που αφορούν τη φορολογία και την κοινωνική ασφάλιση αντικατοπτρίζουν τις θεμελιώδεις τάσεις των εθνικών νομοθετών στις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές. Το επίπεδο κοινωνικής προστασίας και των επιδομάτων κοινωνικής πρόνοιας, καθώς επίσης και οι τρόποι με τους οποίους αυξάνονται τα έσοδα που χρηματοδοτούν αυτά τα επιδόματα μέσω της φορολογίας αποτελούν την ουσία της κυριαρχίας που ασκείται από τα εθνικά κοινοβούλια. Γενικά, οι διατάξεις αυτές εκφράζουν τις εθνικές επιλογές ως προς το βαθμό αλληλεγγύης και στήριξης μεταξύ δημόσιων φορέων και πολιτών. Αυτές οι επιλογές είναι συνήθως "ουδέτερες" όσον αφορά την ευρωπαϊκή διάσταση.

Ωστόσο, υπάρχουν λίγες σαφώς καθορισμένες κατηγορίες εθνικών διατάξεων στους τομείς της φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης που δεν μπορούν να θεωρηθούν "ουδέτερες" ως προς τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Οι διατάξεις αυτές μπορούν να επηρεάσουν την ενιαία αγορά είτε λόγω του περιεχομένου τους είτε λόγω της φύσης τους. Οι επιπτώσεις τους μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο ευρείες κατηγορίες: διατάξεις ασυμβίβαστες προς τους στόχους της ενιαίας αγοράς, και διατάξεις που προκαλούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά.

α. Το ασυμβίβαστο των εθνικών κανόνων προς τους στόχους της ενιαίας αγοράς

Συνήθως, οι εθνικοί κανόνες στους τομείς της φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης ισχύουν εντός ενός αυστηρά εθνικού πλαισίου. Ως εξ ορισμού, δεν λαμβάνουν υπόψη διαστάσεις διασυνοριακού χαρακτήρα. Αν όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, αυτοί οι εθνικοί κανόνες μπορεί να παρεμποδίζουν την άσκηση των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών της συνθήκης (ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων). Παρά την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, η πρόοδος που σημειώθηκε στην άρση των διασυνοριακών εμποδίων υπήρξε αργή. Πολλά από τα εμπόδια εξακολουθούν να υφίστανται. Το κενό που προκύπτει καλύπτεται όλο και συχνότερα από τις αποφάσεις του Δικαστηρίου που αποφαίνεται, σε πολλές περιπτώσεις, ότι ορισμένες πλευρές των εθνικών κανόνων είναι ασυμβίβαστες με τις διατάξεις της συνθήκης για τις τέσσερις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς. Στις περιπτώσεις αυτές, τα κράτη μέλη πρέπει να τροποποιήσουν τη νομοθεσία τους προκειμένου να εξαλειφθεί η δυνατότητα διακρίσεων λόγω εθνικότητας που αντίκειται στη συνθήκη. Εντούτοις, αυτές οι μονομερείς ή διμερείς τροποποιήσεις δεν είναι επαρκείς και συχνά δεν καλύπτουν καταστάσεις στις οποίες εμπλέκονται περισσότερες από δύο χώρες. Δεν είναι ευχάριστο για τον πολίτη να χρειάζεται να προσφύγει σε νομικά μέσα προκειμένου να επιτύχει την αναγνώριση δικαιωμάτων που εξασφαλίζονται από τις συνθήκες. Ταυτόχρονα, δεν είναι ιδανικό για τα κράτη μέλη να ρυθμίζεται η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα αυτό σε μεμονωμένη βάση με αποφάσεις του Δικαστηρίου μάλλον παρά μέσω της πολιτικής διαδικασίας. Επιπλέον, προκαλούν αβεβαιότητες και μπορεί να οδηγήσουν σε ασυμβίβαστη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων εκτός των συνόρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το διοικητικό κόστος και η νομική αβεβαιότητα να εμποδίζουν πολίτες και επιχειρήσεις να απολαύουν πλήρως των δικαιωμάτων τους και να κυκλοφορούν ή να επενδύουν σε άλλο κράτος μέλος.

Μια κοινοτική λύση θα σήμαινε συχνά ότι η συνεπής εφαρμογή της νομοθεσίας της ενιαίας αγοράς δεν θα εξαρτάται από την ιδιωτική πρωτοβουλία ενός οικονομικού συντελεστή, ο οποίος, πιθανότατα βάσει αποφάσεως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, θα έπειθε τις αρχές ενός κράτους μέλους να τροποποιήσουν κάποια συγκεκριμένη διάταξη της εθνικής νομοθεσίας. Οι λύσεις σε κοινοτικό επίπεδο έχουν το πλεονέκτημα ότι συνιστούν μεθοδικές πολιτικές πράξεις σε αντίθεση με μια προσέγγιση κατά περίπτωση.

β. Στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά

Ήδη στην ενιαία αγορά σήμερα οι εθνικοί κανόνες στους τομείς της φορολογίας και κοινωνικής ασφάλισης έχουν την τάση να επηρεάζονται από τις επιλογές πολιτικής σε άλλα κράτη μέλη. Όσο μεγαλώνει ο αριθμός των κρατών μελών θα μεγαλώνουν και οι αναπτυξιακές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και της Ένωσης. Οι αποκλίσεις αυτές αναμένεται ότι θα διευρύνουν το χάσμα μεταξύ των διαφόρων εθνικών οικονομιών. Πρόσφατα στοιχεία [1] καταδεικνύουν ότι το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ για τις δέκα υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, προσαρμοσμένο με βάση τις διαφορές αγοραστικής δύναμης, ανέρχεται στο 1/3 του μέσου ΑΕΠ της ΕΕ. Όπως διαφέρει η κατάσταση της ανάπτυξης των εθνικών οικονομιών, έτσι θα διαφέρουν και οι προβληματισμοί της πολιτικής που διέπει τις επιλογές των εθνικών νομοθετών όσον αφορά το επίπεδο κοινωνικής προστασίας και το αντίστοιχο επίπεδο δημιουργίας εσόδων μέσω των φορολογικών πολιτικών. Μέσα σε τόσο διαφορετικά συμφραζόμενα, οι επιλογές πολιτικής μπορεί να παρεμβαίνουν στον γενικότερο στόχο της προαγωγής μιας αρμονικής και ισόρροπης ανάπτυξης των οικονομικών δραστηριοτήτων καθώς και της αειφόρου ανάπτυξης και τον υψηλό βαθμό σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων (άρθρο 2 ΕΚ). Έτσι, θα είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι θα παραμείνόυν δυνατές οι συντονισμένες αντιδράσεις σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά.

[1] Βλ. Αλλαγές και επιλογές στην κοινωνική προστασία. Η εμπειρία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, Consensus 1999.

γ. Συμπέρασμα

Συμπερασματικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο διπλασιασμός σχεδόν του αριθμού των κρατών μελών της Ένωσης στο προσεχές μέλλον θα τείνει στην προβολή και την όξυνση των ατελειών που εναπομένουν στην ενιαία αγορά, ειδικότερα στους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης και της φορολογίας. Διαφορετικά επίπεδα και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού απαιτούν αντιδράσεις εκ μέρους της Κοινότητας. Αν η Κοινότητα δεν κάνει χρήση αποτελεσματικών μέσων για να αντιμετωπίσει αυτά τα θέματα σε κοινοτικό επίπεδο, αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις θα δημιουργήσουν προσκόμματα στην αρμονική ανάπτυξη της Ένωσης.

3. Διαθέσιμα μέσα

Για τον προσδιορισμό αυτών των μέσων, η Επιτροπή προτείνει να αντληθεί πείρα από την ολοκλήρωση που έχει επιτευχθεί στους τομείς της κοινωνικής προστασίας και της φορολογίας μέχρι σήμερα.

α. Ο τύπος της παρέμβασης

Η κοινοτική παρέμβαση για τη σύσταση της ενιαίας αγοράς μπορεί να απαιτεί διαφορετικούς βαθμούς ρυθμιστικής δραστηριότητας. Γενικά μπορεί να λεχθεί ότι η συνθήκη ΕΚ κάνει διάκριση μεταξύ συντονισμού των νομοθεσιών, θέσπισης ελαχίστων κανόνων και εναρμόνισης κανόνων.

Ο συντονισμός εθνικών κανόνων μέσω κοινοτικής νομοθεσίας δεν θίγει τα ίδια τα εθνικά συστήματα, αλλά προσδιορίζει τα κοινά σημεία των εθνικών συστημάτων σε σχέση με διασυνοριακά στοιχεία. Παραδείγματα τέτοιου συντονισμού είναι, στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, ο κανονισμός αριθ. 1408/71 [2] και στον τομέα της άμεσης φορολογίας, οι οδηγίες του Συμβουλίου για τις μητρικές/θυγατρικές εταιρίες και για τις συγχωνεύσεις [3]. Οι οδηγίες αφήνουν άθικτους τους εθνικούς κανόνες για ομίλους εταιριών και αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων, και καθορίζουν απλώς τους κανόνες που αφορούν μόνο συναλλαγές μεταξύ εταιριών σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη.

[2] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1971 περί της εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, μη μισθωτούς και μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας.

[3] ΕΕ 1990, L225/6 και ΕΕ 1990, L225/1.

Άλλη μορφή παρέμβασης είναι η θέσπιση ελαχίστων προδιαγραφών. Τέτοιες προδιαγραφές περιορίζονται στη σύσταση κοινής ελάχιστης βάσης κανόνων στις διάφορες εθνικές νομοθεσίες. Κατ' αρχήν, οι ελάχιστες προδιαγραφές, όπως και ο συντονισμός, λύνουν το πρόβλημα των κοινών σημείων μεταξύ των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών. Ως παράδειγμα ελάχιστων προδιαγραφών μπορεί να αναφερθεί η οδηγία αριθ. 92/77 EEC [4] για τους συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας. Η οδηγία καθορίζει τους ελάχιστους συντελεστές αλλά δεν επιβάλλει συγκεκριμένο συντελεστή. Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, το άρθρο 137 παρ. 3 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει τη θέσπιση ελαχίστων προδιαγραφών. Ο πρώτος στόχος αυτών των ελαχίστων προδιαγραφών είναι, φυσικά, η εξασφάλιση του κατάλληλου επίπεδου κοινωνικής προστασίας, αλλά δευτερευόντως αυτοί οι

[4] Οδηγία του Συμβουλίου 92/77/EΟΚ της 19ης Οκτωβρίου 1992 για τη συμπλήρωση του κοινού συστήματος ΦΠΑ και την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/EΟΚEC (προσέγγιση των συντελεστών ΦΠΑ), ΕΕ, L 316, 31.10.1992, σελ. 1-4.

Η πλήρης εναρμόνιση, τέλος, μπορεί να είναι αναγκαία σε περιπτώσεις όπου ο συντονισμός των εθνικών διατάξεων ή οι ελάχιστες προδιαγραφές δεν επιτρέπουν την επίτευξη του στόχου της καθιέρωσης της ενιαίας αγοράς. Η 6η οδηγία ΦΠΑ αποτελεί παράδειγμα τέτοιας εναρμόνισης, παρά το γεγονός ότι η οδηγία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και πλήθος παρεκκλίσεων και εξαιρέσεων.

β. Λήψη αποφάσεων

Λόγω της απαίτησης ομοφωνίας, ήταν δύσκολο κατά τα τελευταία έτη να επιτευχθεί πρόοδος σε διάφορους τομείς όπου απαιτείται άμεση δράση για να εξασφαλιστεί η κανονική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η απρόσκοπτη άσκηση των ελευθεριών που προβλέπονται από τη συνθήκη. Από την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, δεν έχουν γίνει περαιτέρω βήματα για την εξάλειψη των φορολογικών εμποδίων στις διασυνοριακές δραστηριότητες. Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, τα κράτη μέλη δεν έχουν συμφωνήσει ακόμα για τη λήψη μέτρων βάσει του άρθρου 137 παρ. 3 πρώτη περίπτωση, που προβλέπει μέτρα στον χώρο της κοινωνικής ασφάλειας και της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να περιοριστεί σήμερα, για λόγους αποτελεσματικότητας, το πεδίο ψηφοφορίας με ομοφωνία που περιλαμβάνεται επί του παρόντος στη συνθήκη.

γ. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή προτείνει να εισαχθεί η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία για τα μέσα που επιτρέπουν συντονισμό εθνικών κανόνων ή τη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών στους τομείς της φορολογίας και της κοινωνικής ασφάλισης όπως περιγράφεται λεπτομερώς πιο κάτω. Όσον αφορά την έμμεση φορολογία, όπου έχει ήδη επιτευχθεί σημαντική εναρμόνιση, ισχύουν άλλες ειδικές παράμετροι.

4. Πρακτικές εφαρμογές αυτής της προσέγγισης για τη φορολογία:

α. Συντονισμός των εθνικών κανόνων με σκοπό την άρση των άμεσων εμποδίων στην άσκηση των τεσσάρων ελευθεριών (εξασφάλιση της συμβατότητας των εθνικών κανόνων με τους στόχους της εσωτερικής αγοράς)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα κοινοτικά μέτρα που είναι αναγκαία για την άρση άμεσων εμποδίων στην άσκηση των τεσσάρων ελευθεριών πρέπει να λαμβάνονται στο μέλλον με ειδική πλειοψηφία. Τα μέτρα αυτά θα έχουν στόχο τον προσδιορισμό των κοινών σημείων μεταξύ των εθνικών συστημάτων και με τον τρόπο αυτό την άρση των πρόσθετων εμποδίων που αντιμετωπίζει ο φορολογούμενος λόγω της διασυνοριακής του θέσης, ειδικότερα των διακρίσεων και της διπλής φορολογίας. Η κοινοτική νομοθεσία θα πάρει συνεπώς τη μορφή συντονιστικών μέτρων. Τα μέτρα αυτά δεν θα αντιμετωπίζουν εμπόδια που προκύπτουν απλώς από την ανάγκη συμμόρφωσης προς περισσότερα του ενός φορολογικά συστήματα ή την έλλειψη ομοιομορφίας των φορολογικών συστημάτων. Ως εκ τούτου π.χ. θα εξακολουθήσει να απαιτείται ομοφωνία για την εναρμόνιση των φορολογικών συντελεστών για εταιρίες. Επιπλέον το πεδίο των μέτρων που θεσπίζονται με ειδική πλειοψηφία θα περιοριστεί σε καταστάσεις όπου εμπλέκονται περισσότερα του ενός κράτη μέλη. Κοινοτικά μέτρα που είναι αναγκαία για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και έχουν επίπτωση και σε καθαρά εσωτερικές καταστάσεις θα εξακολουθήσουν να απαιτούν ομοφωνία.

Παράδειγμα θέματος που θα έπρεπε να υπόκειται σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία είναι ένα μέτρο που προβλέπει δυνατότητα φορολογικής έκπτωσης, στη χώρα υποδοχής, των συνταξιοδοτικών εισφορών που καταβάλλουν διακινούμενοι εργαζόμενοι σε σύστημα επικουρικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης στη χώρα καταγωγής τους. Οι διμερείς λύσεις ίσως να μην επαρκούν για την αντιμετώπιση όλων των πλευρών των προβλημάτων που προκύπτουν για μεμονωμένα άτομα που κατά τον ενεργό τους βίο έχουν εργαστεί σε δύο χώρες. Άλλο παράδειγμα αποτελεί η πρόταση οδηγίας για τη σύσταση κοινού συστήματος φορολόγησης των τόκων και δικαιωμάτων που καταβάλλονται μεταξύ συνδεδεμένων εταιριών διαφορετικών κρατών μελών. Η πρόταση αποσκοπεί στην κατάργηση των φόρων που εισπράττονται στην πηγή επί τόκων και δικαιωμάτων μεταξύ συνδεδεμένων εταιριών σε διαφορετικά κράτη μέλη, με σκοπό την αποφυγή της διπλής φορολογίας. Στην περίπτωση αυτή, μια λύση σε κοινοτικό επίπεδο θα είχε το διπλό πλεονέκτημα της κατάργησης αυτών των παρακρατούμενων φόρων, που επί του παρόντος δεν καταργούνται με βάση ορισμένες διμερείς φορολογικές συνθήκες, και της αντιμετώπισης της ατελούς απαλλαγής της διπλής φορολογίας σε τριγωνικές καταστάσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν διμερείς συνθήκες λόγω της ίδιας τους της φύσης. Αντίθετα, διατάξεις για την εναρμόνιση της φορολογίας επί τόκων και δικαιωμάτων θα εξακολουθήσουν να απαιτούν ομοφωνία.

β. Η ειδική κατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών και υπηρεσιών

Φόρος προστιθέμενης αξίας

Η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών αποτελεί ειδική περίπτωση διότι τα θέματα που συνδέονται με την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών έχουν αντιμετωπιστεί λεπτομερώς, ειδικότερα με την 6η οδηγία για τον ΦΠΑ [5] που δημιούργησε κοινή βάση για την είσπραξη του φόρου προστιθέμενης αξίας. Εντούτοις, από τη θέσπισή του το 1977 και με εξαίρεση τις τροποποιήσεις του 1992 για την κατάργηση των φυσικών ελέγχων στα σύνορα, το σύστημα ΦΠΑ δεν έχει σημειώσει σημαντικές αλλαγές. Το σύστημα εκπονήθηκε κατά τα πρώτα έτη της δεκαετίας του '70, πριν από την επίτευξη της ενιαίας αγοράς και την έξαρση του κλάδου των υπηρεσιών. Το σύστημα αυτό δεν είναι πλέον κατάλληλο για τη σημερινή οικονομική κατάσταση. Από τη σύσταση της ενιαίας αγοράς έχει προκύψει ευρύτατη ελευθέρωση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Για παράδειγμα, οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας είτε απαλλάσσονταν από το καθεστώς ΦΠΑ είτε εξαιρούνταν ως παροχές από δημόσιους φορείς. Η κατάσταση αυτή σήμερα προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε ένα περιβάλλον χωρίς ρυθμιστικές παρεμβάσεις (η μεταφορά επιστολών από ιδιωτική επιχείρηση επίδοσης ταχυδρομείου υπόκειται στην καταβολή ΦΠΑ, ενώ δεν υπόκειται σε αυτήν το "γραμματόσημο" που εκδίδεται από τον δημόσιο φορέα και αποτελεί πληρωμή για την ίδια υπηρεσία). Επί πλέον, είναι δύσκολο να αντιμετωπίσει κανείς με τους υφιστάμενους κανόνες τις νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο, πράγμα το οποίο με τη σειρά του προκαλεί αφορμή φοροδιαφυγής που οδηγεί στη διάβρωση της φορολογικής βάσης. Η οδηγία δεν ανταποκρίνεται πλέον στις ανάγκες των συντελεστών που χρειάζονται απλούς, σύγχρονους και πιο ομοιόμορφους κανόνες εντός της εσωτερικής αγοράς. Οι ανεπαρκείς κανόνες μπορεί να θίξουν την ενιαία αγορά με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να τη θίξει η παντελής απουσία τους.

[5] Οδηγία 77/388 της 17ης Μαΐου 1977, ΕΕ αριθ. L 145/1.

Δεδομένης της σημαντικής εναρμόνισης που έχει επιτευχθεί στον τομέα του ΦΠΑ, θα πρέπει να εκπονηθούν νέα μέσα για την προσαρμογή των υφιστάμενων κανόνων προκειμένου να διατηρηθεί το κεκτημένο.

Η Επιτροπή προτείνει να προσδιοριστεί λεπτομερώς ποιές πλευρές των κανόνων περί ΦΠΑ θα πρέπει πλέον να υπόκεινται σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία. Η ειδική πλειοψηφία θα πρέπει να εφαρμόζεται για αποφάσεις οι οποίες:

- Εκσυγχρονίζουν και απλουστεύουν υφιστάμενους κοινοτικούς κανόνες προκειμένου να καταργηθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού,

- Εξασφαλίζουν ενιαία εφαρμογή των υφιστάμενων φορολογικών κανόνων και εγγυώνται την απλή και διάφανη εφαρμογή των εν λόγω κανόνων.

Η ριζική αλλαγή προς ένα νέο κοινό σύστημα ΦΠΑ, που θα περιλαμβάνει θεμελιώδεις μεταβολές σχετικά με τον τόπο των δραστηριοτήτων και την ανακατανομή των εσόδων από ΦΠΑ μεταξύ των κρατών μελών, είναι σαφές ότι θα πρέπει να αποφασιστεί με ομοφωνία. Το ίδιο ισχύει για κανόνες που αφορούν τον καθορισμό των συντελεστών (κανονικός συντελεστής, μειωμένος συντελεστής, μη υποχρεωτικός χαρακτήρας του μειωμένου συντελεστή) ή για κανόνες που διαφέρουν μεν στα κράτη μέλη αλλά δεν αποτελούν οι ίδιοι εμπόδιο στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς (για παράδειγμα, το καθεστώς φοροαπαλλαγής για δραστηριότητες σε ακίνητα ή στον κοινωνικό τομέα και τον τομέα της κατάρτισης).

Ειδικός φόρος κατανάλωσης

Τα προβλήματα που εκτίθενται πιο πάνω σχετικά με τον ΦΠΑ αντικατοπτρίζονται και στους κοινοτικούς κανόνες για τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Λόγω της ταχείας εξέλιξης των προϊόντων επί των οποίων επιβάλλεται ο κοινοτικός ειδικός φόρος κατανάλωσης, ο φόρος αυτός απαιτεί συνεχείς προσαρμογές, πράγμα που δεν προβλέπεται από τις σημερινές απαιτήσεις για ομοφωνία. Συγκεκριμένα, τα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης είχαν καθοριστεί μια δεκαετία πριν και ο κατάλογος δεν αντιστοιχεί πλέον στην εξέλιξη των απαιτήσεων της αγοράς (προτιμήσεις, συρμός). Στον χώρο του οινοπνεύματος και των οινοπνευματωδών ποτών, πολλά νέα προϊόντα δεν εμπίπτουν στις κατηγορίες προϊόντων που ορίζονται στην οδηγία. Το θέμα του κατά πόσον ένα νέο προϊόν εμπίπτει στη μία ή την άλλη κατηγορία είναι συνεπώς σημαντικό για τη φορολόγησή του. Όσο ελλείπουν σαφείς κανόνες μπορεί να προκύψουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και ενδεχομένως περιπτώσεις απάτης. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται στα προϊόντα καπνού και τα ορυκτέλαια.

Η Επιτροπή προτείνει να εφαρμόζεται ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε αποφάσεις που αποσκοπούν στα εξής:

- Εκσυγχρονισμό και απλούστευση υφιστάμενων κοινοτικών κανόνων προκειμένου να καταργηθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού,

- Εξασφάλιση ενιαίας εφαρμογής των υφιστάμενων φορολογικών κανόνων και εγγύηση απλής και διάφανης εφαρμογής των εν λόγω κανόνων.

Προφανώς, κανόνες που αφορούν τον τόπο φορολογίας ή τον καθορισμό των συντελεστών για προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης θα παραμείνουν υποκείμενα σε ομοφωνία.

Φορολογικά μέτρα κυρίως περιβαλλοντικού χαρακτήρα

Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες της Ένωσης (άρθρα 2 και 6 της συνθήκης). Κατά τα τελευταία έτη, τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν φορολογικά μέτρα ως μέσο αντιμετώπισης περιβαλλοντικών ανησυχιών, επιδιώκοντας να μεταβάλλουν τη συμπεριφορά των οικονομικών συντελεστών προς κατεύθυνση ευνοϊκότερη για την προστασία του περιβάλλοντος. Ενώ η εφαρμογή τέτοιων μέτρων αποτελεί μέσο για την αντιμετώπιση του γενικότερου στόχου που συνίσταται στη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος, η νομοθεσία αυτή μπορεί να έχει ως παρενέργεια την δημιουργία εμποδίων στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η προσχώρηση νέων κρατών μελών με οικονομίες που υπόκεινται σε σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές θα απαιτήσει αυξημένη προσφυγή σε αποτελεσματικά μέτρα, μεταξύ άλλων και φορολογικά, για να εξασφαλιστεί η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της συνθήκης, που αφήνει περιθώρια για την αειφόρο ανάπτυξη (άρθρο 6 ΕΚ) και τη διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος (άρθρο 174 ΕΚ). Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι φορολογικά μέτρα που έχουν ως κύριο στόχο τους την προστασία του περιβάλλοντος και έχουν άμεση και σοβαρή επίπτωση στο περιβάλλον απαιτούν επίσης ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία.

Για παράδειγμα, φόρος στηριζόμενος στο περιεχόμενο θείο σε ορισμένα καύσιμα έχει σαφώς περιβαλλοντικό στόχο, δεδομένου ότι οι εκπομπές θείου είναι μία από τις κύριες αιτίες οξίνισης του εδάφους. Η φορολόγηση προϊόντων που περιέχουν θείο θα αποθάρρυνε τη χρήση και διάδοση τέτοιων προϊόντων. Μια διαφοροποίηση των φορολογικών συντελεστών για να λαμβάνεται υπόψη το περιεχόμενο θείο θα μπορούσε, ως εκ τούτου, να θεσπίζεται με ειδική πλειοψηφία. Αντίθετα, η ενιαία αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα ορυκτέλαια δεν αποβλέπει σε καθαρά περιβαλλοντικό στόχο, έστω και αν ένα τέτοιο μέτρο θα είχε δευτερεύοντα αντίκτυπο στο περιβάλλον. Μια τέτοια απόφαση συνεπώς θα μπορούσε να εξακολουθήσει να υπόκειται σε ομοφωνία.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι μια τέτοιου είδους αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων δεν θίγει τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται στη συνθήκη. Συγκεκριμένα, η αλλαγή αυτή δεν είναι δυνατόν να εκληφθεί ως επιτρέπουσα την εισαγωγή κοινοτικών φορολογικών μέτρων προς όφελος του προϋπολογισμού της Κοινότητας. Το άρθρο 269 (2) της συνθήκης ΕΚ ορίζει σαφώς ότι οι αποφάσεις για τους ιδίους πόρους λαμβάνονται με ομοφωνία.

γ. Κανόνες για την καταπολέμηση της απάτης, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής

Διατάξεις που διέπουν άμεσα την επιβολή άμεσης και έμμεσης φορολογίας και αποβλέπουν στην πρόληψη της απάτης, της φοροδιαφυγής [6] ή της φοροαποφυγής [7] είναι αναγκαίες για την εξάλειψη περιπτώσεων διπλής φορολογίας σε διασυνοριακές καταστάσεις και την πρόληψη καταστρατήγησης των υφιστάμενων διατάξεων, ειδικότερα στον τομέα ΦΠΑ. Τέτοιες ενέργειες μπορεί να οδηγήσουν στη διάβρωση των φορολογικών βάσεων στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Υπάρχει ήδη η πρόβλεψη, για μεμονωμένα κράτη μέλη, να παρεκκλίνουν από τους κοινοτικούς κανόνες για να καταπολεμούν την φοροδιαφυγή ή τη φοροαποφυγή, και αυτό, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, έχει χρησιμοποιηθεί ως μηχανισμός που επιτρέπει σε διάφορα κράτη μέλη να εφαρμόζουν την ιδία παρέκκλιση. Θα ήταν προτιμότερο, στις περιπτώσεις αυτές, να τροποποιούνται οι διατάξεις της ίδιας της 6ης οδηγίας ΦΠΑ [8] με ειδική πλειοψηφία.

[6] Ως φοροδιαφυγή νοείται η πράξη παράνομης αποφυγής καταβολής φόρων στις φορολογικές αρχές. Ως εξορισμού, η φοροδιαφυγή είναι παράνομη σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη φορολογική περίπτωση.

[7] Φοροαποφυγή είναι η διάρθρωση μιας οικονομικής δραστηριότητας με τέτοιο τρόπο ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο φορολογικός αντίκτυπος της δραστηριότητας αυτής με την εκμετάλλευση των υφιστάμενων κενών στη φορολογική νομοθεσία. Ως εξ ορισμού, η φοροαποφυγή είναι νόμιμη.

[8] Οδηγία 77/388 της 17ης Μαΐου 1977, ΕΕ αριθ. L 145/1.

Στον τομέα της άμεσης φορολογίας, στόχος μιας νέας διάταξης στη συνθήκη θα ήταν να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση περιπτώσεων μη φορολόγησης από κανένα κράτος, ειδικότερα επιτρέποντας τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων συντονισμού με ειδική πλειοψηφία. Η πρόταση της Επιτροπής για τη φορολόγηση των εισοδημάτων από καταθέσεις αποβλέπει στην απόκρουση της φοροδιαφυγής στον τομέα της άμεσης φορολογία [9]. Τέτοια μέτρα δεν αποβλέπουν στον περιορισμό της ελευθερίας των επιχειρήσεων και των πολιτών να επωφελούνται από τις διαφορές των εθνικών φορολογικών συντελεστών για να περιορίζουν τα φορολογικά τους βάρη.

[9] COM (98) 295, ΕΕ, C 150, 28.5.1999, 184.

δ. Αμοιβαία συνδρομή και συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών

Τα μέτρα αμοιβαίας συνδρομής και συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών αρχών εμπίπτουν σήμερα στη γενική νομική βάση του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ και ως εκ τούτου υπόκεινται σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία. Παράδειγμα αυτού του μέτρου αποτελεί το πρόγραμμα Fiscalis, που θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 95 της συνθήκης ΕΚ. Άλλο παράδειγμα θα ήταν η πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή για την είσπραξη απαιτήσεων που προκύπτουν από ορισμένες εισφορές, δασμούς, φόρους και άλλα μέτρα, που προτάθηκε με βάση το άρθρο 95. Εντούτοις, σε μια προσπάθεια βελτίωσης της ασφάλειας του δικαίου και κατανόησης των εν λόγω διατάξεων, η Επιτροπή προτιμά να συγκεντρώσει αυτά τα μέτρα σε ένα κεφάλαιο της συνθήκης που θα αφορά τόσο φορολογικά μέτρα όσο και μέτρα για τη βοήθεια και τη συνεργασία μεταξύ φορολογικών αρχών.

5. Πρακτικές επιπτώσεις της προσέγγισης της Επιτροπής στο θέμα της κοινωνικής ασφάλισης

α. Η άρση των άμεσων εμποδίων στην ενιαία αγορά (εξασφάλιση της συμβατότητας των εθνικών κανόνων με τους στόχους της ενιαίας αγοράς)

Ήδη με το άρθρο 42, στη διαδικασία συναπόφασης προβλέπεται η θέσπιση μέτρων αναγκαίων για την καθιέρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Το σπουδαιότερο νομικό μέσο που έχει θεσπιστεί με αυτή τη βάση είναι ο κανονισμός αριθ. 1408/71. Ο κανονισμός αυτός προβλέπει ουσιαστικά τον συντονισμό των εθνικών διατάξεων για την κοινωνική ασφάλιση προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη στοιχεία διασυνοριακής φύσεως. Καθώς εξελίσσονται οι εθνικές διατάξεις πρέπει να εξελίσσεται και το κοινοτικό μέσο έτσι ώστε να διατηρούνται τα ευεργετικά αποτελέσματα για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Oι διάφορες προσαρμογές του κανονισμού 1408/71 δεν επέτυχαν πάντοτε τον επιθυμητό στόχο, λόγω της απαίτησης ομοφωνίας που προβλέπεται στο άρθρο 42. Επιπλέον, το μέσο αυτό χρειάζεται να απλουστευθεί και να εκσυγχρονιστεί. Ήδη από το 1992 είχε αναγνωριστεί η ανάγκη γενικής και λεπτομερούς επανεξέτασης της νομοθεσίας, όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου ζήτησε την απλούστευση των κανόνων συντονισμού. Στην ανακοίνωση του 1997 "Πρόγραμμα δράσης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων" [10], η Επιτροπή αναγνώρισε επίσης ότι ο εκσυγχρονισμός και η απλούστευση των συντονιστικών κανόνων των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης ήταν αναγκαία προκειμένου να καταστούν αυτά αποτελεσματικότερα και φιλικά προς τον χρήστη. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 21 Δεκεμβρίου 1998, πρόταση για ένα νέο απλουστευμένο συντονιστικό κανονισμό [11]. Η θέσπιση με ομοφωνία, που προβλέπεται στο άρθρο 42, καθιστά πολύ δύσκολες τις διαπραγματεύσεις επ' αυτής της πρότασης στο Συμβούλιο.

[10] COM (97) 586 τελικό.

[11] COM (98) 779 τελικό.

Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή προτείνει να θεσπίζεται στο μέλλον με ειδική πλειοψηφία ο κοινοτικός συντονισμός προκειμένου να διευκολύνεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων [12].

[12] Βλ. επίσης ρητή αναφορά στον κανονισμό αριθ. 1408/71 στην ανακοίνωση της 26.1.2000 COM (2000) 34 σημείο 10 (iii).

Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο να διευρυνθεί το πεδίο των αποδεκτών πέρα και υπεράνω των εργαζομένων. Τα νομικά μέσα που θεσπίστηκαν με βάση το άρθρο 42 (κανονισμός 1408/71, κανονισμός 574/72 και οδηγία 98/49) έχουν ως δεύτερη νομική βάση το άρθρο 308. Η βάση αυτή προστέθηκε ειδικότερα για να επιτρέψει την επέκταση του κανονισμού αριθ. 1408/71 στους μη μισθωτούς εργαζόμενους (με τον κανονισμό 1390/81). Δεν υπάρχει πράγματι ανάγκη ειδικής νομικής βάσης για τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλειας για πρόσωπα άλλα εκτός από τους εργαζόμενους. Αργότερα, το άρθρο 308 επέτρεψε την επέκταση και στους σπουδαστές (με τον κανονισμό 307/99). Ελλείψει μιας τέτοιας ευρύτερης επέκτασης του πεδίου του άρθρου 42, η εφαρμογή της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία θα ήταν θεωρητική. Η θέσπιση διατάξεων κοινωνικής ασφάλισης για άτομα άλλα από τους εργαζόμενους στο πλαίσιο ενός ενιαίου κοινοτικού μέσου θα εξακολουθούσε να απαιτεί προσφυγή στο άρθρο 308 και συνεπώς ομοφωνία.

Ως εκ τούτου, το εν λόγω άρθρο πρέπει να επαναδιατυπωθεί για να καλύψει όχι μόνο τους διακινούμενους εργαζόμενους αλλά όλα τα άτομα που ασκούν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός της Ένωσης [13].

[13] Βλ. υποσημείωση ** του παραρτήματος 2 της ανακοίνωσης της 26.1.2000.

Τέλος, θα πρέπει να δοθεί στο Συμβούλιο η δυνατότητα να επεκτείνει στο σύνολο ή εν μέρει τα μέσα που θεσπίζονται υπό το αναδιατυπωμένο άρθρο σε υπηκόους χωρών εκτός ΕΚ που διαμένουν νόμιμα εντός του εδάφους κράτους μέλους. Αυτό συμβαδίζει με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε που ζήτησε τη θέσπιση γενικού νομικού καθεστώτος για τους υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στα κράτη μέλη. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε υπογράμμισε επίσης ότι κανόνες σαν αυτούς πρέπει να ευθυγραμμιστούν όσο γίνεται περισσότερο με τους κανόνες που ισχύουν για τους πολίτες της Ένωσης.

Η επίτευξη αυτών των στόχων παρεμποδίζεται από την απουσία σαφώς καθορισμένης νομικής βάσης. Το άρθρο 63 ΕΚ δεν μπορεί να εφαρμοστεί υπό τις συνθήκες αυτές δεδομένου ότι η διάταξη αφορά μόνο την αποδοχή και την παραμονή υπηκόων τρίτων χωρών. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο μόνος τρόπος για να σημειωθεί πρόοδος θα ήταν η επέκταση του άρθρου 42 ως της κατάλληλης νομικής βάσης για τη θέσπιση κανόνων παρόμοιων, στον αναγκαίο βαθμό, προς τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί για τους πολίτες της Ένωσης [14].

[14] Η σημερινή συνθήκη προβλέπει ήδη αυτόν τον μηχανισμό επέκτασης με ειδική πλειοψηφία στην περίπτωση των παροχών υπηρεσιών που είναι υπήκοοι τρίτης χώρας και είναι εγκατεστημένοι στην Κοινότητα ("Το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής, δύναται με ειδική πλειοψηφία να επεκτείνει το ευεργέτημα των διατάξεων του παρόντος κεφαλαίου και σε υπηκόους τρίτου κράτους που παρέχουν υπηρεσίες και είναι εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της Κοινότητας").

β. Πρόληψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

Το άρθρο 137 παρ. 3 πρώτη περίπτωση αποτελεί τη νομική βάση για τη θέσπιση μέτρων στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Μέτρα που βασίζονται στο άρθρο 137 πρέπει να περιορίζονται στις ελάχιστες προδιαγραφές που εφαρμόζονται σταδιακά και δεν επιτρέπουν την πλήρη εναρμόνιση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αναγκαίο οι ελάχιστες αυτές προδιαγραφές να θεσπίζονται με ειδική πλειοψηφία για να επιτρέπουν την αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας ή την πρόληψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

Η επέκταση με αυτόν τον τρόπο της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στην κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική προστασία των εργαζομένων συμβαδίζει απόλυτα με τους στόχους που καθορίζονται στο άρθρο 136. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι στη γνώμη της 26ης Ιανουαρίου 2000 πρότεινε να εφαρμόζεται η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία ως γενικός κανόνας κατά τη λήψη αποφάσεων βάσει της συνθήκης ΕΚ. Κατά συνέπεια, αποφάσεις βάσει του άρθρου 137 παρ. 3 δεύτερη έως πέμπτη περίπτωση θα πρέπει να υπόκεινται σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, δεδομένου ότι τέτοιες αποφάσεις δεν συμβιβάζονται με τα κριτήρια που σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής της 26ης Ιανουαρίου 2000 θα δικαιολογούσαν τη διατήρηση της απαίτησης ομοφωνίας. Το εναπομένον θέμα θα ήταν το άρθρο 137 παρ. 3 πρώτη περίπτωση. Η κοινωνική ασφάλιση και η κοινωνική προστασία συνδέονται στενά και άρρηκτα με τους περισσότερους από τους στόχους του τομέα της κοινωνικής πολιτικής (π.χ. βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, κατάλληλη κοινωνική προστασία, ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων και καταπολέμηση του αποκλεισμού), και έτσι υπάρχει ισχυρή βάση για την επέκταση στον τομέα αυτό του μηχανισμού λήψεως αποφάσεων που χρησιμοποιείται ήδη για την εγγύηση βελτιωμένων προδιαγραφών σε άλλους τομείς που έχουν σχέση με την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά, όπως οι τομείς της υγείας και της ασφάλειας, των συνθηκών εργασίας, της ένταξης ατόμων που ευρίσκονται αποκλεισμένα από την αγορά εργασίας, καθώς και σε θέματα ισότητας ανδρών και γυναικών. Η κοινοτική παρέμβαση στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης και της κοινωνικής προστασίας θα περιορίζεται φυσικά από την επιταγή της τήρησης των εθνικών πρακτικών και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας που αναφέρονται στο άρθρο 136, καθώς και από τα σαφή όρια που καθορίζονται από το άρθρο 137 παρ. 2 για τη φύση και τα αποτελέσματα κάθε θεσπιζόμενου μέτρου.

6. Συμπέρασμα

Ως συμπέρασμα, η Επιτροπή προτείνει στη Διάσκεψη να καθιερωθεί ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία για τα ακόλουθα:

- Θέσπιση συντονιστικών διατάξεων που αποβλέπουν στην κατάργηση άμεσων εμποδίων στην άσκηση των τεσσάρων ελευθεριών, και ειδικότερα στην πρόληψη διακρίσεων και διπλής φορολογίας,

- Μέτρα που εκσυγχρονίζουν και απλουστεύουν υφιστάμενους κοινοτικούς κανόνες στον τομέα της έμμεσης φορολογίας προκειμένου να εξαλειφθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού,

- Μέτρα που εξασφαλίζουν την ενιαία εφαρμογή υφιστάμενων κανόνων έμμεσης φορολογίας και εγγυώνται την απλή και διάφανη εφαρμογή των εν λόγω κανόνων,

- Φορολογικά μέτρα που έχουν ως κύριο στόχο την προστασία του περιβάλλοντος και έχουν άμεσο και σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον,

- Θέσπιση διατάξεων που διέπουν την είσπραξη φόρων και αποσκοπούν στην πρόληψη της απάτης, της φοροδιαφυγής ή της φοροαποφυγής προκειμένου να εξαλειφθούν περιπτώσεις μη φορολόγησης από κανένα κράτος σε διασυνοριακές περιπτώσεις και να προληφθεί η καταστρατήγηση των υφιστάμενων διατάξεων, ειδικότερα στον τομέα του ΦΠΑ,

- Μέτρα για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων,

- Μέτρα που αποβλέπουν σε ελάχιστες προδιαγραφές και απαιτούνται για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων ή να προληφθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού με την τεχνητή μείωση του επιπέδου των προδιαγραφών κοινωνικής ασφάλισης.

Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει, με σκοπό την ενοποίηση της συνθήκης και την παροχή διατάξεων πιο κατανοητών

- Να διευρυνθεί το πεδίο των αποδεκτών του άρθρου 42 ΕΚ πέρα και υπεράνω των εργαζομένων ώστε να περιλαμβάνει όλα τα πρόσωπα που ασκούν δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, και να δοθεί στο Συμβούλιο η δυνατότητα να επεκτείνει στο σύνολό του ή εν μέρει τα υφιστάμενα μέσα σε υπηκόους κρατών εκτός ΕΚ,

- Να συμπεριληφθούν στο κεφάλαιο περί φορολογίας μέτρα για την αμοιβαία συνδρομή και συνεργασία μεταξύ φορολογικών αρχών, τα οποία θα μπορούσαν υπό τις παρούσες συνθήκες να θεσπιστούν με βάση διάταξη σε άλλο κεφάλαιο της συνθήκης.

Παράρτημα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>