EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 18/1

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση της πρόσβασης των νέων στα δικαιώματα, προκειμένου να ενθαρρυνθούν η αυτονομία και η συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή

(2015/C 18/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ,

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΟΤΙ:

1. Το Συμβούλιο, στο πλαίσιο του προγράμματος εργασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία για την περίοδο 2014-2015 (1), όρισε το θέμα της ενίσχυσης της θέσης των νέων ως τη γενική προτεραιότητα των τριών Προεδριών (ΙΤ, ΛΕ, ΛΞ), με έμφαση στην πρόσβαση στα δικαιώματα, την αυτονομία, την πολιτική συμμετοχή και την ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα κοινά.

2. Οι νέοι εξακολουθούν να επηρεάζονται αρνητικά από την οικονομική και κοινωνική κρίση που χαρακτηρίζει τα τελευταία χρόνια. Οι δημογραφικές αλλαγές, η ανεργία των νέων και η απασχόληση υπό επισφαλείς συνθήκες έχουν συνεπώς καταστήσει δυσχερέστερη για αυτούς την επίτευξη αυτονομίας και την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων τους.

3. Τα υψηλά επίπεδα ανεργίας των νέων έχουν συμβάλει στην εξάπλωση της φτώχειας, της περιθωριοποίησης και του κοινωνικού αποκλεισμού, των προβλημάτων υγείας καθώς και στην απώλεια της εμπιστοσύνης στο μέλλον. Η έρευνα καταδεικνύει επίσης ότι σε ορισμένα κράτη μέλη όλο και περισσότεροι νέοι βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) (2) και ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ της κοινωνικοοικονομικής θέσης και της πολιτικής συμμετοχής: Οι ΕΑΕΚ είναι λιγότερο πιθανό να ψηφίσουν (3), εμπιστεύονται λιγότερο τις πολιτικές οργανώσεις και συμμετέχουν λιγότερο στα κοινά, σε σύγκριση με την υπόλοιπη νεολαία.

4. Ωστόσο, οι νέοι αποτελούν πολύτιμη πηγή για την κοινωνία. Οι δεξιότητες, οι ικανότητες, η δημιουργικότητα και η ικανότητα καινοτομίας τους θα πρέπει διαρκώς να λαμβάνονται υπόψη κατά την εφαρμογή των στρατηγικών για τις πολιτικές για τη νεολαία σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

ΕΧΟΝΤΑΣ ΕΠΙΓΝΩΣΗ:

5. Ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι οι νέοι αναπτύσσουν αυτονομία (4) σε μεγαλύτερη ηλικία από ό, τι στο παρελθόν.

6. Ότι η οικονομική ύφεση επιδείνωσε τις ανισότητες μεταξύ των γενεών και ενδέχεται να επιφέρει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή και στην αλληλεγγύη των κοινωνιών μας.

7. Ότι η αυξανόμενη κινητικότητα των νέων στην Ευρώπη, λόγω και της αναζήτησης απασχόλησης σε άλλες χώρες, χρειάζεται κατάλληλη προσοχή, προκειμένου να καταστεί μια πραγματική ευκαιρία για την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη των νέων. Εν προκειμένω, το πρόγραμμα Erasmus+ μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση τόσο μεγαλύτερης αυτονομίας και συμμετοχής στην κοινωνική ζωή για τους νέους μέσω της κινητικότητας, καθώς και στη βελτίωση ικανοτήτων και δεξιοτήτων σημαντικών για την απασχολησιμότητα και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

8. Των κοινών συμπερασμάτων (5) της διάσκεψης της ΕΕ για τη νεολαία, η οποία διεξήχθη στις 13-15 Οκτωβρίου 2014 στη Ρώμη (6).

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ:

9. Η συνδυασμένη δράση των παραγόντων που προκλήθηκαν από την οικονομική και κοινωνική κρίση, όπως η μείωση του εισοδήματος, η έλλειψη θέσεων εργασίας και η μεγαλύτερη εργασιακή αστάθεια έχουν μειώσει την ικανότητα των νέων να καθίστανται αυτόνομοι (7).

10. Ως εκ τούτου, είναι πλέον απαραίτητο να αναπτυχθούν πρόσφορα μέτρα και πολιτικές για τη στήριξη της αυτονομίας των νέων και της μετάβασής τους στην ενηλικίωση. Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο πρωτοβουλίες ως προς πολιτικές που ευνοούν τη μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση αλλά και σε συναφείς τομείς, όπως η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την υγεία και την ευημερία και την πολιτική συμμετοχή και συμμετοχή στα κοινά, ώστε να παρέχονται τα αναγκαία εργαλεία για να βοηθήσουν τους νέους να καθίστανται αυτόνομοι και να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή.

11. Με στόχο την εξασφάλιση της πρόσβασης των νέων στα δικαιώματα, η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί μεταξύ άλλων στη καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, στην ενθάρρυνση της ενεργής συμμετοχής στα κοινά και στη μείωση της αναντιστοιχίας μεταξύ των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτούν οι νέοι και εκείνων που απαιτούνται από την αγορά εργασίας, επιτρέποντάς τους να συμβάλουν στη βιώσιμη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, προάγοντας την εκπαίδευση υψηλού επιπέδου και βελτιώνοντας τη γνωστοποίηση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των πτυχιούχων στους εργοδότες.

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΘΕΩΡΕΙ ΟΤΙ:

12. Στο πλαίσιο της διατομεακής συνεργασίας στην πολιτική για τη νεολαία, η ΕΕ και τα κράτη μέλη, εντός των ορίων των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, θα μπορούσαν να προαγάγουν μέτρα, κατά περίπτωση, για την αντιμετώπιση των ακόλουθων ζητημάτων: — στήριξη της αυτονομίας και της ευημερίας των νέων, αντιμετώπιση και πρόληψη όλων των μορφών διακρίσεων που αντιμετωπίζουν πολλοί νέοι, — επένδυση στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης των νέων όσον αφορά τα δικαιώματά τους και τον τρόπο διεκδίκησής τους, — υποστήριξη της συμμετοχής των νέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα και μέσω της αναγνώρισης των οργανώσεων νεολαίας ως σημαντικού διαύλου για τη συμμετοχή και την ανάπτυξη της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, — συνέχιση της πορείας προς την κατεύθυνση της αναγνώρισης των δραστηριοτήτων για τους νέους ως μέσου για την ενθάρρυνση της συμμετοχής και την απόκτηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων για την επίτευξη αυτονομίας, — ενίσχυση των ευκαιριών για συμμετοχή και συμβολή στη ζωή της τοπικής κοινωνίας, και μέσω των μέσων μαζικής επικοινωνίας και της τεχνολογίας των πληροφοριών, ιδίως σχετικά με τις αποφάσεις που αφορούν άμεσα τους νέους, — υποστήριξη της εκπαίδευσης στα ψηφιακά μέσα και τα μέσα επικοινωνίας ως μέσου καλλιέργειας του κριτικού πνεύματος των νέων και της συμμετοχής τους στα κοινά, — υποστήριξη της αναγνώρισης και της επικύρωσης των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων που αποκτώνται μέσω της άτυπης και της μη τυπικής μάθησης, όπως των εθελοντικών δράσεων και ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων στην κοινωνική και πολιτική ζωή και στα κοινά,

ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ, ΤΗΡΟΥΜΕΝΗΣ ΔΕΟΝΤΩΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ:

13. Να προβούν σε ενέργειες για τον προσδιορισμό των εμποδίων στη συμμετοχή των νέων στην κοινωνική και πολιτική ζωή, εξετάζοντας επίσης το ενδεχόμενο εφαρμογής μέτρων για την αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων.

14. Να καταβάλουν προσπάθειες για την προώθηση της πρόσβασης των νέων σε ποιοτικές θέσεις εργασίας με δίκαιο μισθό και κοινωνική προστασία, επιτρέποντάς τους να είναι αυτόνομοι και να έχουν μια ασφαλή και αξιοπρεπή ζωή.

15. Να προαγάγουν ίσες ευκαιρίες και την ισότητα των φύλων για τους νέους, μεταξύ άλλων, στους τομείς του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού βίου. Να μελετήσουν ενέργειες ώστε να εξασφαλισθεί ότι οι νέοι μπορούν να συνδυάσουν τον εργασιακό και τον ιδιωτικό βίο.

16. Να επενδύσουν σε μέτρα πρόληψης και παρέμβασης για τον περιορισμό της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ιδίως μέσω της χάραξης πολιτικών με στόχο την παροχή ίσης πρόσβασης σε ποιοτική εκπαίδευση και την προσφορά στοχευμένης στήριξης για τη βελτίωση του σχολικού περιβάλλοντος. Πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στην άρση των εμποδίων ώστε οι νέοι να αξιοποιήσουν όλες τις δυνατότητές τους για εκπαίδευση.

17. Να προωθήσουν την εργασία των νέων, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της μελέτης σχετικά με την αξία των δραστηριοτήτων για τους νέους (8), ως θεμελιώδους εργαλείου που επιτρέπει στους νέους να αναπτύξουν τις δικές τους πρωτοβουλίες και στηρίζει τη μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή.

18. Να εξετάσουν την προαγωγή της ανάπτυξης των προγραμμάτων κοινωνικής στέγασης (9), με ιδιαίτερη προσοχή στους νέους με χαμηλά εισοδήματα, όπως οι σπουδαστές και οι ασκούμενοι και οι άνεργοι νέοι.

19. Να εξετάσουν τρόπους προώθησης της δημιουργίας μηχανισμών για νέους με σκοπό την υποστήριξη των επιχειρηματικών τους σχεδίων.

20. Να στηρίξουν την ανάπτυξη υπηρεσιών ενημέρωσης φιλικές προς τους νέους που μπορούν να συμβάλουν στην ενημέρωσή τους σχετικά με την πρόσβασή τους στα δικαιώματα.

21. Να στηρίξουν την πρόσβαση των νέων στον πολιτιστικό βίο, προκειμένου να τους βοηθήσουν να συμβάλουν στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας με μεγαλύτερη συνοχή.

ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΡΟΥΜΕΝΗΣ ΔΕΟΝΤΩΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ:

22. Να συνεχίσουν να επενδύουν στην προώθηση της αυτονομίας των νέων μέσω της ανάπτυξης και της στήριξης των πολιτικών για τους νέους και την απασχόληση των νέων και, κατά περίπτωση, με την κατάλληλη στήριξη και χρηματοδότηση για ανεξάρτητες οργανώσεις (υπό την ηγεσία) νέων.

23. Να προαγάγουν την αρχή σύμφωνα με την οποία η αυτονομία και η συμμετοχή των νέων θεωρείται σημαντικός παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάπτυξη κοινωνικών και οικονομικών στρατηγικών στην ΕΕ.

24. Να στηρίξουν τις εκστρατείες και τα εκπαιδευτικά προγράμματα με στόχο την ευαισθητοποίηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των ατομικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών) και τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι μπορούν να απολαύουν πλήρως αυτών των δικαιωμάτων, χρησιμοποιώντας επίσης τα υπάρχοντα δίκτυα. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στους νέους με λιγότερες ευκαιρίες.

25. Να προωθήσουν τη χρήση των υπαρχουσών δυνατοτήτων στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν την κατάρτιση των εκπαιδευτικών και νέων εργαζομένων σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των ατομικών, πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών), ούτως ώστε να μπορούν να ενεργούν ως πολλαπλασιαστές στο πλαίσιο των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

26. Να διασφαλίσουν ότι το πρόγραμμα εργασιών της ΕΕ για τη νεολαία εφαρμόζεται ταχέως μέσω πραγματικής διατομεακής συνεργασίας.

27. Να χρησιμοποιήσουν την «εγγύηση για τη νεολαία» ως μέσο προώθησης της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, ειδικά για την παρακολούθηση της υλοποίησης σε σχέση με τη μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση.

28. Να καθιερώσουν ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών στο πλαίσιο των ισχυουσών δομών για την ανάλυση και συζήτηση της κατάστασης των νέων όσον αφορά την αυτονομία τους, τη συμμετοχή τους στην κοινωνία των πολιτών και την ευημερία τους και την ανάπτυξη των αναγκαίων βελτιώσεων σε όλα τα επίπεδα.

ΚΑΛΕΙ ΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ:

29. Να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις ευκαιρίες που προσφέρει το πρόγραμμα Erasmus+ και να προωθήσουν το πρόγραμμα για να αποκτήσουν οι νέοι χρήσιμες δεξιότητες και ικανότητες, που θα στηρίζουν την αυτονομία τους και θα τους ενθαρρύνουν να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία.

30. Να ενημερώσουν τους νέους σχετικά με την πρόσβασή τους στα δικαιώματα γενικά, και ειδικότερα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους και να θεσπίσουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, όπως υπηρεσίες ενημέρωσης, προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με τα ζητήματα που αφορούν την αυτονομία τους και την άσκηση των δικαιωμάτων.

ΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

31. Να αναλύσει, με τα μέσα του ανανεωμένου πλαισίου, την κατάσταση και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι νέοι όσον αφορά την πρόσβαση στα δικαιώματά τους βάσει των εθελοντικών προσφορών των κρατών μελών και με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων, υπεύθυνων χάραξης πολιτικής, εκπροσώπων της νεολαίας και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Επιπλέον, η ανάλυση αυτή θα πρέπει να επανεξετάζεται τακτικά, ούτως ώστε να μπορέσει επίσης να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν εμπειρίες και ορθές πρακτικές.

32. Να ενισχύσει τη διατομεακή προσέγγιση της πολιτικής για τη νεολαία και να διασφαλίσει ότι η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την πρόσβαση των νέων στα δικαιώματα κατά τη χάραξη πολιτικών και προγραμμάτων, ανάλογα με την περίπτωση.

33. Να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση για τα θέματα που σχετίζονται με τη συμμετοχή των νέων, συμπεριλαμβανομένων της αυτονομίας και της πρόσβασης σε δικαιώματα, μέσω της ευρωπαϊκής δικτυακής πύλης της νεολαίας.

34. Να προτείνει ενδεχόμενα μέτρα με στόχο να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των νέων στο δημοκρατικό βίο της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι εργασίες που διεξάγονται από το Συμβούλιο της Ευρώπης και στην «εταιρική σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρώπης στον τομέα της νεολαίας».

35. Να λάβει υπόψη τις εργασίες για την κοινωνική ένταξη —με προσοχή στην προβολή, στην πρόσβαση στα κοινωνικά δικαιώματα και την καταπολέμηση νέων μορφών ξενοφοβίας και διακρίσεων— που βρίσκονται σε εξέλιξη εντός του συμφωνημένου πλαισίου για την «εταιρική σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρώπης στον τομέα της νεολαίας».

(1) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου, σχετικά με πρόγραμμα εργασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία (2014/C 183/02).

(2) Μελέτη του EUROFOUND – «NEETs - Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe» — http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm

(3) «Περιγραφικές στατιστικές για ανθρώπους ηλικίας 15-29 ετών καταδεικνύουν ότι οι ΕΑΕΚ συμμετέχουν πολύ λιγότερο στην πολιτική από όσο η υπόλοιπη νεολαία» (Μελέτη του EUROFOUND — «ΝΕΕΤ - Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe», σ. 95) — http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1254.htm

(4) Ως προϋπόθεση για την αυτονομία των νέων συνεπάγεται ότι οι νέοι έχουν την αναγκαία στήριξη, πόρους και δυνατότητες να επιλέγουν να ζουν ανεξάρτητα, να ζουν τη ζωή τους, να έχουν πλήρη κοινωνική και πολιτική συμμετοχή σε όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής και να είναι σε θέση να λαμβάνουν αυτόνομες αποφάσεις. Η ικανότητα των νέων να καθίστανται αυτόνομοι δεν αφορά μόνο την ενσωμάτωσή τους στον χώρο της εργασίας, αλλά καλύπτει επίσης την ικανότητα των νέων να αναπτύσσουν το δυναμικό τους, να κάνουν τις δικές τους επιλογές και να ζουν με ανεξάρτητο τρόπο διαθέτοντας τα μέσα για να συμμετέχουν με κρίσιμο και ενεργό τρόπο στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή των κοινοτήτων τους.

(5) Έγγρ. 14429/14.

(6) Αυτά τα κοινά συμπεράσματα εγκρίθηκαν από τη διάσκεψη της ΕΕ για τη νεολαία στη Ρώμη, μια άτυπη εκδήλωση που διοργανώνεται συχνά από τις χώρες της Ομάδας των Προεδριών με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ως αναπόσπαστο μέρος του διαρθρωμένου διαλόγου, όπως εγκρίθηκε από το Συμβούλιο με το ψήφισμα (2009/C 311/01) για το ανανεωμένο πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας και το ψήφισμα (2014/C 183/01) σχετικά με την επισκόπηση της διαδικασίας του διαρθρωμένου διαλόγου όπου συμπεριλαμβάνεται η κοινωνική ενσωμάτωση των νέων.

(7) http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef1404.htm

(8) «Εργασία με νέους: η αξία των δραστηριοτήτων για τους νέους στην ΕΕ (Working with young people: the value of youth work in the EU)» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2014, http://ec.europa.eu/youth/library/study/youth-work-report_en.pdf).

(9) Δυνατότητες τις οποίες προσφέρουν οι τοπικές αρχές για στέγαση, η οποία μπορεί να παρέχεται έναντι χαμηλού μισθώματος.