ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1 NΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

2 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

2.1 Συνδυασμός πολιτικής, εμπορίου και ανάπτυξης

2.2 Eξασφάλιση συνοχής και συντονισμού

2.2.1 Συνοχή των εξωτερικών πολιτικών

2.2.2 Αποφυγή της μη θελημένης έλλειψης συνοχής

2.2.3 Συντονισμός και συμπληρωματικότητα

2.3 Τα προβλήματα εφαρμογής είναι γνωστά

2.4 Η Κοινότητα πρέπει να επικεντρωθεί στην προστιθέμενη αξία της

3 ΜΙΑ ΣΥΝΕΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΕΙΑΣ

3.1 Ορισμός της ένδειας

3.2 Ενισχυμένη εστίαση στη μείωση της ένδειας

3.3 Σύνδεση μεταξύ της ένδειας, της οικονομικής μεγέθυνσης και του εμπορίου

3.4 Προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα

3.5 Σύνδεση της ανακούφισης, της αποκατάστασης και της ανάπτυξης

4 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

4.1 Ολοκληρωμένο πλαίσιο για κοινοτικές δράσεις

4.2 Η ανάγκη διαφοροποίησης

4.3 Δράσεις προτεραιότητας για την κοινοτική αναπτυξιακή βοήθεια

5 ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

5.1 Κυριότητα και συμμετοχή

5.2 Η κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο των εργασιών

5.3 Αύξηση της συμπληρωματικότητας μέσω της τομεακής προσέγγισης

6 ΕΦΑΡΜΟΓΗ

6.1 Βελτίωση της αποτελεσματικότητας μέσω διοικητικών μεταρρυθμίσεων

6.2 Η ανάγκη για βελτιωμένες δομές προσανατολισμού πολιτικής και επιτροπολογία

6.3 Βελτίωση του αντικτύπου της αναπτυξιακής βοήθειας

6.4 Βελτίωση του εσωτερικού ελέγχου

6.5 Ενίσχυση και παρακολούθηση, της αξιολόγησης και της ανάδρασης

7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

1. Tάσεις στην ολοκλήρωση των αναπτυσσομένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία

2. Η ενίσχυση της ΕΚ σε αριθμούς - Περιφερειακή κατανομή της ενίσχυσης

3. Επίσημη Αναπτυξιακή Ενίσχυση κατά κατηγορία δικαιούχου χώρας

4. Ενίσχυση ΕΚ - τομεακή χορήγηση

5. Προσωπικό στις Υπηρεσίες Διμερούς Βοήθειας της ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη Διεθνή Τράπεζα

6. Aκρωνύμια

7. Κατάλογος δικαιούχων βοήθειας της DAC - Τμήμα Ι: Αναπτυσσόμενες χώρες και εδάφη.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η αναπτυξιακή πολιτική είναι σήμερα μία από τις τρεις κύριες συνιστώσες της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, παράλληλα με την εμπορική πολιτική και την πολιτική διάσταση. Εκτός από τους συγκεκριμένους στόχους της αναπτυξιακής πολιτικής, άλλοι παράγοντες - όπως η γεωπολιτική, το εμπόριο και τα παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα - έχουν επίσης επιπτώσεις στις εξωτερικές επιλογές της ΕΕ. Αυτό εξηγεί την ποικιλία των διαπεριφερειακών συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που έχουν συναφθεί με χώρες σε διάφορες περιοχές του κόσμου (Eυρωμεσογειακές χώρες, Ανατολική Ευρώπη, ASEAN, Mercosur, κλπ). Στο πλαίσιο αυτό, τα αντικειμενικά συμφέροντα της ΕΕ την έχουν οδηγήσει να δώσει προτεραιότητα στη σταθερότητα και την ανάπτυξη των γειτονικών χωρών και στην ενίσχυση των χωρών που διέρχονται κρίση στις παρακείμενες περιοχές της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, η Ευρώπη δεν έχει παραμελήσει τις προκλήσεις για αναπτυξιακή πολιτική που προκύπτουν παγκοσμίως. Η περιθωριοποίηση πολλών οικονομιών, η αύξηση της ένδειας στον κόσμο, η ανάγκη για καλύτερη διαχείριση των περιβαλλοντικών αλληλεπιδράσεων και της προκύπτουσας πρόκλησης για το ίδιο το περιβάλλον της Ευρώπης, τα αποσταθεροποιητικά αποτελέσματα της μετανάστευσης, οι συνέπειες των ενόπλων συγκρούσεων και οι πανδημίες είναι σημαντικές ανησυχίες για όλους. Οι ευρωπαίοι πολίτες αναμένουν από την Κοινότητα να καταστεί αλληλέγγυος εταίρος των αναπτυσσομένων χωρών και να επανεστιάσει τις δραστηριότητές της στην καταπολέμηση της ένδειας. Η συνολική προβολή των θεμελιωδών αρχών μας και η επιδίωξη του στόχου της αειφόρου ανάπτυξης θα πρέπει να εκδηλωθούν με δυνατή αλληλεγγύη, στηριζόμενη από εμπορική πολιτική που δεικνύει ανησυχία για κοινά συμφέροντα. Πέραν από την αναπτυξιακή συνεργασία, ο στόχος μας θα πρέπει να είναι η ολοκλήρωση των εν λόγω χωρών στην παγκόσμια οικονομία και η ενθάρρυνση ορθών εγχωρίων στρατηγικών. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ όλου του φάσματος των πολιτικών μας που έχουν επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτή η μεγαλύτερη συνοχή εξαρτάται επίσης από το μεγαλύτερο συντονισμό και τη συμπληρωματικότητα με τις δράσεις των κρατών μελών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας από τους κύριους συντελεστές της διεθνούς συνεργασίας και της αναπτυξιακής βοήθειας. Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη παρέχουν περίπου 55 τοις εκατό της συνολικής διεθνούς επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ODA) και πάνω από τα δύο τρίτα των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Το μερίδιο της ευρωπαϊκής βοήθειας το οποίο διαχειρίζεται η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) αυξήθηκε βαθμιαία από 7 τοις εκατό πριν από τριάντα χρόνια σε 17 τοις εκατό σήμερα. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει την πολιτική και δημοσιονομική ευθύνη για πάνω από 10 τοις εκατό της συνολικής παγκοσμίου ODA που αποτελεί αύξηση από το 5 τοις εκατό το 1985. Είναι επίσης ο μεγαλύτερος χορηγός ανθρωπιστικής βοήθειας στον κόσμο.

Με την εξέλιξη των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ, η περιφερειακή κατανομή της κοινοτικής βοήθειας έχει αλλάξει σημαντικά απεικονίζοντας κατά ένα μεγάλο μέρος τους πολιτικούς παράγοντες που ενυπάρχουν στην κοινοτική πολιτική και στην ικανότητά της να προσαρμοστεί στις νέες καταστάσεις. Αυτές οι νέες περιφερειακές συμφωνίες συνεργασίας έχουν πραγματοποιηθεί με την αύξηση των συνολικών οικονομικών πόρων που διατίθενται από την Κοινότητα για την εξωτερική βοήθεια, και όχι με επαναπροσανατολισμό υπαρχουσών χρηματικών ροών. Η συνολική εξωτερική βοήθεια (σε αναλήψεις υποχρεώσεων) αυξήθηκε από 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 1990 σε 8,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 1999 - εκ των οποίων 6,8 δισεκατομμύρια αντιστοιχούν στην "αναπτυξιακή βοήθεια" σύμφωνα με τους ορισμούς που έχουν συμφωνηθεί από κοινού (DAC).

Η κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική είναι μέρος μιας διεθνούς στρατηγικής όπου αναδύεται μία συνεκτική άποψη. Η στρατηγική που έχει υιοθετηθεί από την επιτροπή αναπτυξιακής βοήθειας του ΟΟΣΑ [1], στην οποία συμμετέχει η Κοινότητα, έχει βασικό ρόλο στις διεθνείς προσπάθειες συντονισμού. Άλλες πρωτοβουλίες ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση όπως το συνεκτικό πλαίσιο ανάπτυξης της Διεθνούς Τραπέζης [2], ή τα έγγραφα στρατηγικής μείωσης της ένδειας του ΔΝΤ - της Διεθνούς Τραπέζης [3]. Οι κατευθυντήριες αρχές πίσω από αυτές τις πρωτοβουλίες είναι η κυριότητα από τις αναπτυσσόμενες χώρες της διαδικασίας ανάπτυξης και η αυξημένη προσοχή στην κοινωνική διάσταση της μεγέθυνσης και της ανάπτυξης. Η κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική είναι ήδη σε μεγάλο βαθμό πλήρως συνεκτική προς αυτές τις γραμμές στρατηγικής, ιδίως στη νέα συμφωνίας που συνήφθη με τις χώρες ΑΚΕ [4]. Εντούτοις, πρέπει να εξεταστούν ορισμένες προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά τη διευκόλυνση της συμπληρωματικότητας με τις διμερείς πολιτικές των κρατών μελών.

[1] Σκιαγραφώντας τον 21ο αιώνα: η συμβολή της αναπτυξιακής συνεργασίας, Μάιος 1996.

[2] James D. Wolfensohn, Πρόταση για συνεκτικό πλαίσιο ανάπτυξης, Διεθνής Τράπεζα, Washington D.C., Ιανουάριος 1999

[3] Διεθνής Τράπεζα: Χαράζοντας στρατηγικές μείωσης της ένδειας στις αναπτυσσόμενές χώρες, Washington D.C., Σεπτέμβριος 1999

[4] Συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ κρατών της ΑΚΕ και της ΕΚ και των κρατών μελών της, που θα υπογραφεί τον Ιούλιο του 2000.

Το πλαίσιο που προτείνεται στην παρούσα ανακοίνωση έχει σχέση με την κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική όσον αφορά όλες τις χώρες που μπορούν να θεωρηθούν αναπτυσσόμενες χώρες από οικονομική, κοινωνική και διαρθρωτική άποψη. Αυτό περιλαμβάνει ιδίως χώρες οι οποίες στο παρελθόν καλύπτονται από μέσα όπως η Σύμβαση της Λομέ, οι κανονισμοί AΛΑ ή MEDA, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτές. Για παράδειγμα, γίνεται αναφορά στον κατάλογο των αναπτυσσομένων χωρών που έχει καταρτίσει η Επιτροπή αναπτυξιακής βοήθειας του ΟΟΣΑ (βλέπε κατάλογο στο παράρτημα 7).

Όπως και άλλοι διεθνείς χορηγοί, η Κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της περαιτέρω αύξησης της ποιότητας και του αντικτύπου της συμβολής της στις προσπάθειες ανάπτυξης σε όλο τον κόσμο. Έχει ασκηθεί κάποια κριτική από την DAC ή από άλλους φορείς, ιδίως όσον αφορά την έλλειψη συνολικής κοινοτικής στρατηγικής και το γεγονός ότι οι στόχοι της κοινοτικής αναπτυξιακής πολιτικής είναι πολυάριθμοι, ασαφείς και μη διαβαθμισμένοι. Μία συνεκτική συνολική στρατηγική που επικεντρώνεται σε βασικές δραστηριότητες πρέπει να βασίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τα ειδικά χαρακτηριστικά της Κοινότητας. τις ικανότητές της να εξασφαλίζει συνοχή και συνέργια μεταξύ εμπορίου, ενίσχυσης, οικονομικής συνεργασίας και πολιτικού διαλόγου. την ουδετερότητά της και την επιδίωξη των συνολικών συμφερόντων της Κοινότητας. την κρίσιμη μάζα της σε οικονομικούς όρους αλλά επίσης και σε όρους οικονομικής και πολιτικής βαρύτητας και επιρροής σε διεθνές επίπεδο. την παγκόσμια διάσταση της αναπτυξιακής πολιτικής της, την παρουσία της επί τόπου και σε πολυμερείς φορείς. την εμπειρία της στην περιφερειακή ολοκλήρωση και τέλος,τον ρόλο της ως συνδέσμου για συντονισμό και συνοχή των προσπαθειών ανάπτυξης.

Ο απώτερος στόχος είναι η επανεστίαση της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας για τη μείωση της ένδειας και την ευθυγράμμιση του πλαισίου πολιτικής στις διάφορες περιοχές. Η μέθοδος θα ήταν η στήριξη δράσεων που διευκολύνουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να καταπολεμήσουν οι ίδιες την ένδεια.

Για να είναι αποτελεσματικό το ανωτέρω θα πρέπει να εφαρμοστεί διαφοροποίηση της αναπτυξιακής συνεργασίας. Η διαφοροποίηση αυτή θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το επίπεδο ανάπτυξης κάθε χώρας εταίρου, λαμβάνοντας υπόψη τα θέματα της ισότητας και των οικονομικών, κοινωνικών δεικτών και των δεικτών ένδειας. Η διαφοροποίησή τους θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στο μείγμα αναπτυξιακής πολιτικής και στα μέσα που χρησιμοποιούνται στις επιμέρους χώρες εταίρους. Το ανωτέρω σημαίνει, για παράδειγμα, ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες μεσαίου εισοδήματος θα συνεχίσουν να τυγχάνουν της κοινοτικής στήριξης για τη μακροοοικονομική σταθερότητα στο πλαίσιο των καταλλήλων κοινωνικών προϋποθέσεων.

Είναι επίσης σαφές, ότι το εμπόριο και η ανάπτυξη, η περιφερειακή ολοκλήρωση, οι μεταφορές και η θεσμική ανάπτυξη και η ανάπτυξη ικανοτήτων παραμένουν σχετικοί τομείς συνεργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες ακόμα και εκεί όπου η ένδεια μειώνεται. Επιπροσθέτως, η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΚ θα συνεχίσει να αντικατοπτρίζει την ποικιλία των εταιρικών σχέσεων, που διέπουν τις σχέσεις της ΕΚ με τις αναπτυσσόμενες χώρες παγκοσμίως. Οι εν λόγω σχέσεις επεκτείνονται από την αναπτυξιακή συνεργασία και αντικατοπτρίζουν πολιτικές, οικονομικές και πολιτιστικές και εμπορικές σχέσεις.

Η κοινοτική αναπτυξιακή στήριξη θα πρέπει να επικεντρωθεί σε πιο περιορισμένο αριθμό κυρίων τομέων. Το ανωτέρω σημαίνει να δοθεί επαρκές προσωπικό στους βασικούς αυτούς τομείς για την εκτέλεση των προγραμμάτων, εστιάζοντας στη συγχρηματοδότηση και επαφίοντας την ηγεσία τα κράτη μέλη και άλλους χορηγούς για προγράμματος εκτός των τομέων αυτών. Άλλες δραστηριότητες σημαντικού ενδιαφέροντος για τις αναπτυσσόμενες χώρες όπως ο τομέας της έρευνας, της τεχνολογίας και του περιβάλλοντος, που αποτελούν προεκτάσεις των εσωτερικών πολιτικών, θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για τη στήριξη του κυρίου στόχου.

Και άλλες σημαντικές αποφάσεις θα καθοδηγήσουν επίσης την αναπτυξιακή πολιτική. Η Επιτροπή υπέβαλε ανακοίνωση σχετικά με την ολοκλήρωση των περιβαλλοντικών ανησυχιών στην ανάπτυξη, προς το Συμβούλιο του Ελσίνκι [5], που θα βελτιώσει τη στρατηγική μας σχετικά με το πώς θα πρέπει να εξετάζεται το περιβάλλον στην κατάρτιση και την εφαρμογή αναπτυξιακής πολιτικής.

[5] Ανακοίνωση (COM/99/499)

Το Συμβούλιο του Ελσίνκι ζήτησε από την Επιτροπή να ετοιμάσει συνεκτική μακροπρόθεσμη στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης, συνδυάζοντας την οικονομική, την κοινωνική και περιβαλλοντική πολιτική, προς υποβολή στο Gothenburg τον Ιούνιο του 2001. Η αναπτυξιακή πολιτική θα αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα αυτής της συνολικής στρατηγικής αειφόρου ανάπτυξης. Η πρόοδος που θα σημειωθεί στην εφαρμογή των ιδεών που καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση, θα αποτελέσει σημαντικό στοιχείο κατά την προετοιμασία της συνολικής στρατηγικής.

Απαιτείται επίσης προσαρμογή στην εφαρμογή της αναπτυξιακής πολιτικής σε επιχειρησιακό επίπεδο προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της βοήθειας. Το ανωτέρω θα επιτευχθεί με την ολοκλήρωση των μέσων βοήθειας, την προώθηση διατομεακών προσεγγίσεων, την αύξηση της αποκέντρωσης και της μεταβίβασης αρμοδιοτήτων, και επιδιώκοντας τη συμπληρωματικότητα με τα κράτη μέλη και άλλους χορηγούς. Για να επιτύχει το ανωτέρω, η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει περαιτέρω τις προσπάθειές της για το συντονισμό των δραστηριοτήτων της με τα κράτη μέλη.

Η παρούσα ανακοίνωση για την κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική συμφωνεί με πολλά έγγραφα πολιτικής που έχουν σχέση με την κοινοτική εξωτερική βοήθεια και που η Επιτροπή σχεδιάζει να υποβάλει το πρώτο εξάμηνο του 2000. Θα καλύψουν τη μεταρρύθμιση των προγραμμάτων εξωτερικής βοήθειας της Επιτροπής για τη βελτίωση της παράδοσης, της συνοχής μεταξύ αναπτυξιακής και άλλων πολιτικών της ΕΕ και τις προοπτικές για τις εξωτερικές δαπάνες της ΕΚ. Το τελευταίο αυτό έγγραφο θα αναλύσει την εστίαση στην ένδεια της κοινοτικής αναπτυξιακής βοήθειας. Θα αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι χορηγήσεις για την κατηγορία 4 εκφράζουν τόσο τους αναπτυξιακούς στόχους όσο και τις πολιτικές και στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα πρέπει να καταρτιστεί μια νέα στρατηγική για την κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική η οποία βασίζεται στα θετικά επιτεύγματα του παρελθόντος, ανταποκρίνονται στις αδυναμίες των επιδόσεων της ΕΚ, και αντικατοπτρίζει την εξελισσόμενη διεθνή συζήτηση για τα αναπτυξιακά θέματα. Θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της μεταρρυθμιστικής στρατηγικής της Επιτροπής και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που υπογραμμίστηκαν σε αρκετές εξωτερικές αξιολογήσεις, καθώς και με το Συμβούλιο [6].

[6] Στη Σύνοδο του Μαΐου του 1999, στα συμπεράσματά του για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης των κοινοτικών αναπτυξιακών μέσων και προγραμμάτων, το Συμβούλιο "Ανάπτυξης" ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για δήλωση μιας γενικής πολιτικής περί αναπτυξιακής βοήθειας.

Για την κατάρτιση της παρούσας δήλωσης, η Επιτροπή στηρίχθηκε σε σχόλια και προτάσεις που έγιναν από φορείς της κοινωνίας των πολιτών, πολυμερείς υπηρεσίες ανάπτυξης, ΜΚΟ, και τον ιδιωτικό τομέα, κατά τη διάρκεια προκαταρκτικής διαδικασίας διαβουλεύσεων.

1 NΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Αειφόρος ανάπτυξη, μία νέα προσέγγιση

Οι σχέσεις "Βορρά-Νότου" έχουν αλλάξει ριζικά τα τελευταία δέκα χρόνια και οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση τις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας. Οι σημαντικότερες διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών [7] και οι δεσμεύσεις που περιελήφθησαν, μεταξύ άλλων από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα, αποτελούν ένα νέο πλαίσιο για μία προσέγγιση ανάπτυξης που επικεντρώνεται στις κοινωνικές και ανθρώπινες πτυχές και την αειφόρο διαχείριση και χρήση των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος. Η ανάγκη για καλύτερη ολοκλήρωση των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων της ανάπτυξης αναγνωρίζεται ευρέως. Η Κοινότητα θεωρεί την αναπτυξιακή πολιτική ως μία πολυδιάστατη διαδικασία που καλύπτει την ευρεία και δικαία μεγέθυνση, τις κοινωνικές υπηρεσίες, το περιβάλλον, τα θέματα φύλου, την ανάπτυξη ικανοτήτων και τη θεσμική ανάπτυξη, την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη χρηστή διακυβέρνηση.... Η έννοια της "αειφόρου ανάπτυξης" καλύπτει αυτές τις νέες προτεραιότητες.

[7] Αναφέρεται στις πολιτικές δηλώσεις και τα σχέδια δράσης που εγκρίθηκαν στις ακόλουθες διασκέψεις: Ρίο 1992 (περιβάλλον και ανάπτυξη), Βιέννη 1993 (ανθρώπινα δικαιώματα.), Κάιρο 1994 (πληθυσμός και ανάπτυξη), Κοπεγχάγη 1995 (κοινωνική ανάπτυξη), Πεκίνο 1995 (γυναίκες και ανάπτυξη), Ρώμη 1996 (τρόφιμα), Κωνσταντινούπολη 1996 (Οικοσύστημα II).

Δημιουργώντας ευκαιρίες από την παγκοσμιοποίηση

Οι διαδικασίες παγκοσμιοποίησης, που προκύπτουν από τις πολιτικές ελευθέρωσης και την τεχνολογική πρόοδο, έχουν παράσχει νέες ευκαιρίες για την ανάπτυξη του εμπορίου, τις επενδύσεις και την πρόσβαση στην τεχνογνωσία.

Έχουν επίσης υπογραμμίσει τη σημασία του εμπορίου για την αναπτυξιακή διαδικασία. Το εμπόριο είναι το αποτελεσματικότερο μέσο δημιουργίας των απαιτούμενων πόρων για μία αυτάρκη ανάπτυξη. Η άνθηση της οικονομικής ανάπτυξης σε αναδυόμενους τομείς (Ασία, Λατινική Αμερική) έχει προέλθει περισσότερο από την άνοδο των εξαγωγών και των ιδιωτικών ροών επενδύσεων παρά από την αναπτυξιακή βοήθεια.

Εκτός από τις θετικές της πτυχές, η παγκοσμιοποίηση εμπεριέχει αυξημένους κινδύνους περιθωριοποίησης, εάν η χώρα δεν είναι προετοιμασμένη να χειριστεί αυτές τις νέες ευκαιρίες. Αυτό μπορεί να συμβεί ιδιαίτερα στην περίπτωση των φτωχότερων χωρών . Η οικονομική κρίση που έπληξε τις ασιατικές χώρες το 1998 καθώς και τα μεταβατικά της αποτελέσματα έφεραν στο φως νέους ευάλωτους τομείς. Η αυξανόμενη φτώχεια σε πολλές χώρες και περιοχές, η οποία σήμερα πλήττει 1,5 δισεκατομμύρια ανθρώπων παγκοσμίως, καθώς και η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού (2 δισεκατομμύρια περισσότερα κατά τα επόμενα 20 χρόνια) ιδίως στις αναπτυσσόμενες περιοχές θα ασκήσει αυξανόμενη πίεση στους πόρους που διατίθενται για ανάπτυξη. Επιπλέον, η εμφάνιση παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων έχει οδηγήσει σε ένα νέο επίπεδο αλληλεπίδρασης μεταξύ των βιομηχανικών και των αναπτυσσομένων χωρών.

Η παγκοσμιοποίηση οδηγείται σε μεγάλο βαθμό από την τεχνολογική πρόοδο. Αλλά όπως οι οικονομίες των αναπτυγμένων χωρών βιώνουν μία θεμελιώδη αλλαγή προς την κοινωνία των πολιτών βάσει των διεθνών ανταλλαγών γνώσης, έμπνευσης, έρευνας και πληροφοριών, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν ένα διευρυνόμενο ψηφιακό κενό. Εάν δεν επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προκύπτουν από αυτές τις νέες τεχνολογίες, το ανωτέρω εμπεριέχει κίνδυνο για μία νέα μορφή περιθωριοποίησης καθώς η πρόσβαση στα παγκόσμια δίκτυα και οι εξελιγμένες υπηρεσίες καθίστανται απαραίτητα στοιχεία ολοκλήρωσης στην παγκόσμια οικονομία. Η σύνοδος κορυγής του G/7-G/8 στην Okinawa θα επικεντρωθεί στο θέμα αυτό. Υπάρχει μία σημαντική ευκαιρία τόσο στις αναπτυγμένες όσο και τις αναπτυσσόμενες χώρες να χρησιμοποιήσουν την έρευνα και την τεχνολογία των πληροφοριών σε εφαρμογές που στηρίζουν την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, την επισιτιστική ασφάλεια, κλπ. Αυτό βεβαίως απαιτεί τη δημιουργία του κατάλληλου οικονομικού και ρυθμιστικού περιβάλλοντος, ιδίως προκειμένου να κινητοποιηθεί ο ιδιωτικός τομέας στις χώρες αυτές. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος δεδομένου ότι εισερχόμεθα σε μια παγκόσμια κοινωνία γνώσης. Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα και η ανάπτυξη έχουν ένα στρατηγικό ρόλο να διαδραματίσουν για την ενίσχυση της τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη της απαιτούμενης εξειδικευμένης γωνστικής βάσης. Η επιστημονική και τεχνολογική γνώση αποτελεί στρατηγικό στοιχείο για την προώθηση της αειφόρου και της δικαίας ανάπτυξης και κατά συνέπεια για τη μείωση της ένδειας.

Η βοήθεια παραμένει απαραίτητη.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, σημειώθηκε σημαντική μείωση της βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες [8]. Εντούτοις υπάρχουν σημάδια ότι αυτή η πτωτική τάση στον όγκο της βοήθειας μπορεί να έχει τελειώσει πλέον.

[8] Tο ανωτέρω επέφερε μείωση της προσπάθειας βοήθειας των χωρών ΟΟΣΑ σε σχέση με το ΑΕΠ, που έπεσε το 1997 έως 1998 στο χαμηλότερο επίπεδο, 0,22% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με έναν μέσο όρο 0,33% το 1980, και με ένα συνολικό στόχο 0,0%.

Επίσημη βοήθεια για την Ανάπτυξη των μελών ΟΟΣΑ/DAC το 1998

Σύνολο DAC (OΟΣΑ) 0,23% του ΑΕΠ των χορηγών

Εκ των οποίων ΕΕ 0,34 % του ΑΕΠ

Εκ των οποίων εκτός ΕE 0,18 % του ΑΕΠ

Στόχος ΗΕ: 0,70% του ΑΕΠ

Πηγή: Εκτιμήσεις DAC και της Επιτροπής, 1999.

Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για περαιτέρω αύξηση. Λόγω των υψηλά ανταγωνιστικών και απαιτητικών κεφαλαιαγορών, υπάρχει ανάγκη να παρασχεθεί βοήθεια και πρόσβαση σε κεφάλαια, για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες.

Ροές άμεσων ξένων επενδύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες

Οι ξένες άμεσες επενδύσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, έχουν αναδυθεί ως το μεγαλύτερο και ταχύτερα αναπτυσσόμενο ενιαίο τμήμα εξωτερικής χρηματοδότησης για αυτή την ομάδα χωρών, λογιζομένων συνολικά. Οι ξένες άμεσες επενδύσεις για τις αναπτυσσόμενες χώρες αυξήθηκαν από μόνον 25 δισεκατομμύρια δολάρια το 1990 σε 170 δισεκατομμύρια δολάρια το 1998. Την ίδια περίοδο, οι επίσημες ροές αναπτυξιακής βοήθειας μειώθηκαν από 59 δισεκατομμύρια δολάρια σε 52 δισεκατομμύρια.

Η Ασία και οι χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν επιτύχει τη μεγαλύτερη προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων.

Εντούτοις, η διαφορά μεταξύ των αναπτυσσομένων χωρών διευρύνεται, με τις πέντε κορυφαίες χώρες να λαμβάνουν το 55% των εισροών όλων των αναπτυσσομένων χωρών και τις 48 λιγότερο αναπτυγμένες χώρες να λαμβάνουν λιγότερο από το 10%. Ορισμένες περιοχές, ιδίως η Αφρική, παραμένουν ιδιαίτερα περιθωριοποιημένες.

Πηγή: Έκθεση Παγκοσμίων Επενδύσεων, UNCTAD.

Η ανησυχία για τις κρίσεις και τις συγκρούσεις αυξάνεται

Ο συνδυασμός της αύξησης του πληθυσμού, των μεγάλων χρεών, της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των φυσικών καταστροφών καθώς επίσης και των νέων ασθενειών έχει οδηγήσει ορισμένες χώρες σε σύγκρουση και σε μεγάλες στερήσεις. Η αύξηση στις ασταθείς πολιτικές καταστάσεις, στον αριθμό και την έκταση των βιαίων συγκρούσεων μπορεί να ανατρέψει μέσα σε εβδομάδες τις αναπτυξιακές προσπάθειες αρκετών ετών. Στην Αφρική, η ένδεια έχει αντικαταστήσει την εξωτερική προσπάθεια για επιρροή κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου ως κύρια αιτία των ενόπλων συγκρούσεων. Το ανωτέρω καθιστά την αναπτυξιακή συνεργασία περισσότερο απαραίτητη, και ενδεχομένως αποτελεσματικότερη.

Πληθυσμός που ζει με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα, 1987 έως 98

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή : Διεθνής Τράπεζα, Ιανουάριος 2000.

Εκ νέου επικέντρωση της διεθνούς συνεργασίας

Η συνεκτικότερη δράση μεταξύ των διάφορων οργανώσεων και χορηγών που εργάζονται στον τομέα της ανάπτυξης είναι ουσιαστικής σημασίας ώστε να αυξηθεί ο αντίκτυπος της συνεργασίας. Η αναζήτηση για αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα προϋποθέτει συναίνεση στους θεμελιώδεις στόχους της αναπτυξιακής συνεργασίας. Η Διεθνής Κοινότητα συζητά ενεργά αυτά τα ζητήματα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών και διάφορες πρωτοβουλίες επιδιώκουν την εκ νέου επικέντρωση της συνεργασίας σε κοινούς στόχους.

Η στρατηγική που έχει υιοθετήσει η επιτροπή αναπτυξιακής βοήθειας του ΟΟΣΑ έχει επισημάνει, μεταξύ των βασικών δεσμεύσεων που έχουν γίνει στις διασκέψεις των ΗΕ, μία σειρά ποσοτικών στόχων για την ανακούφιση από τη φτώχεια, την καλύτερη εκπαίδευση και την παροχή υγειονομικής περίθαλψης, τη μείωση των διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών, και την αειφόρο διαχείριση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Η ομάδα του G7 έχει υιοθετήσει κατευθυντήριες γραμμές για τη διευκόλυνση της ολοκλήρωσης των αναπτυσσομένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία και τη μείωση του εξωτερικού χρέους [9] Οι Διεθνείς (ΔΝΤ, Διεθνής Τράπεζα, UNDP) και περιφερειακοί φορείς (π.χ. τράπεζες ανάπτυξης) άρχισαν προσφάτως αναθεώρηση των στρατηγικών τους προκειμένου να στρέψουν τις προσπάθειές τους στην καταπολέμηση της ένδειας.

[9] Το ανακοινωθέν της ομάδας του G8 στην Κολωνία το 1999, εμβαθύνοντας την εταιρική σχέση ανάπτυξης και ξεκινώντας την πρωτοβουλία της Κολωνίας για το Χρέος.

Η ανάγκη για συνεργατικές προσπάθειες για την επίλυση των προβλημάτων σημαίνει ότι υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών των οποίων αποτελούν μέρη τόσο η Κοινότητα όσο και τα κράτη μέλη της. Οι υποχρεώσεις που προκύπτουν από αυτές τις συμφωνίες θα πρέπει επίσης να θεωρηθούν ως τμήμα του Διεθνούς Προγράμματος Δράσης για την Ανάπτυξη. Η ισχυρή εστίαση στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών ανησυχιών σε όλες τις αναπτυξιακές δραστηριότητες της Επιτροπής πρέπει να εξεταστεί ως δέσμευσή μας για την εφαρμογή των εν λόγω υποχρεώσεων. Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να συμμετέχει επίσης σε όλες τις σχετικές πολιτικές συζητήσεις, ιδίως για τη σύνδεση μεταξύ πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών και ανάπτυξης..

Σταδιακά εμφανίζονται προσπάθειες για την κατάρτιση συνεκτικών πλαισίων για τον αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ των χορηγών βοήθειας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα διεθνή χρηματοδοτικά ιδρύματα. Υπάρχουν εν εξελίξει εργασίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την κατάρτιση εγγράφων στρατηγικής προκειμένου να ενθαρρυνθεί η καλύτερη συμπληρωματικότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και της Κοινότητας.

Στόχοι που έχουν συμφωνηθεί από την επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΟΟΣΑ, 1996) Στρατηγική για τον 21ο αιώνα

*Οικονομική ευημερία: μείωση κατά το ήμισυ, μέχρι το έτος 2015, του ποσοστού του πληθυσμού που ζει σε απόλυτη φτώχεια στις αναπτυσσόμενες χώρες

*Κοινωνική ανάπτυξη: πρωτοβάθμια εκπαίδευση για όλους μέχρι το 2015, ισότητα των φύλων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέχρι το 2005, μείωση κατά τα δύο τρίτα του ποσοστού θνησιμότητας των νεογέννητων και των μικρών παιδιών μέχρι το 2015, πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αναπαραγωγής για όλους αυτούς που βρίσκονται σε ηλικία τεκνοποίησης μέχρι το 2015

*Περιβάλλον: εφαρμογή εθνικών στρατηγικών αειφόρου ανάπτυξης μέχρι το 2005, προκειμένου να αναστραφεί μέχρι το 2015 η τρέχουσα τάση υποβάθμισης των περιβαλλοντικών πόρων.

*Λοιπές ποιοτικές πτυχές: κυβερνητική ολοκλήρωση, χρηστή διακυβέρνηση κ.λπ.

2 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Η σφαιρική προβολή των ευρωπαϊκών αξιών δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και αειφόρου ανάπτυξης απαιτεί μία πολιτική αλληλεγγύης της ΕΕ. Η πολιτική αυτή θα πρέπει να στηρίζεται από μία εμπορική και μία γεωργική πολιτική που λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τα συμφέροντα των αναπτυσσομένων χωρών. Οι αποκλειστικές αρμοδιότητες της Κοινότητας στους τομείς αυτούς ενισχύουν την ευθύνη της Κοινότητας να υιοθετήσει ένα συνεκτικό συνδυασμό πολιτικών.

2.1 Συνδυασμός πολιτικής, εμπορίου και ανάπτυξης

Η Κοινότητα έχει τρία κύρια μέσα δράσης για την επίτευξη των στόχων της στον τομέα της ανάπτυξης - πολιτικό διάλογο, αναπτυξιακή συνεργασία και εμπόριο. Οι τρεις αυτές διαστάσεις θα πρέπει να ενισχύονται αμοιβαία.

Η Κοινότητα επίσης δρα μέσω της εξωτερικής διάστασης άλλων κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στους τομείς του περιβάλλοντος, της έρευνας και της τεχνολογίας, και της κοινωνίας των πληροφοριών. Για παράδειγμα, οι κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες στην αειφόρο ανάπτυξη (βελτίωση των εσοδειών, υγεία των ζώων κ.λπ.) συμπληρώνουν σαφώς τους στόχους της αναπτυξιακής πολιτικής. Παρομοίως, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα φέρει νέες χώρες-χορηγούς και θα διευρύνει το μέγεθος της ευρωπαϊκής χώρας κατά την οποία οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν να επωφεληθούν. Όλες αυτές οι πολιτικές έχουν συνιστώσες που θα στηρίξουν τους αναπτυξιακούς στόχους, και έτσι θα πρέπει να θεωρηθούν ως σημαντικές θετικές συμπληρωματικές συνιστώσες του ρόλου της Κοινότητας έναντι των αναπτυσσομένων χωρών.

Διάλογος και η πολιτική διάσταση

Ο πολιτικός διάλογος που έχει πραγματοποιηθεί σε επίπεδο επί μέρους χωρών ή περιφερειακών ομάδων (Ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση, ASEAN, ASEM, SAARC, Ομάδα του Rio, Mercosur) καθιστά πιθανή την αντιμετώπιση πολλών θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος, περιλαμβανομένων αυτών όπου η πολυμερής συζήτηση μπορεί να είναι δυσκολότερη. Πραγματοποιείται επίσης διάλογος στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας καθώς και στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης και συνεργασίας ή εταιρικών σχέσεων (συμβούλια AΚΕ, μικτές συνελεύσεις ΑΚΕ-ΕΚ. μικτό συμβούλιο Νοτίου Αφρικής-ΕΚ).

Εμπορική πολιτική.

Η εμπορική πολιτική αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης: σε πολυμερές επίπεδο, συμβάλλοντας σε ένα δίκαιο και ισόνομο πολυμερές σύστημα εμπορικών συναλλαγών και διευκολύνοντας κατά συνέπεια την ένταξη των αναπτυσσομένων χωρών στο παγκόσμιο σύστημα εμπορικών συναλλαγών. σε διμερές επίπεδο, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην αγορά των ανεπτυγμένων χωρών.

Tο ανωτέρω σημαίνει να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των αναπτυσσόμενων χωρών και των οικονομιών σε μετάβαση (και των οικονομικών και κοινωνικών περιορισμών τους) στους διεθνείς οργανισμούς που ρυθμίζουν το πλαίσιο του εμπορίου και των επενδύσεων, ιδίως στον ΠΟΕ. Η προσέγγιση της Κοινότητας σε σχέση με τον επερχόμενο γύρο διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ αντικατοπτρίζει αυτές τις προθέσεις.

Σε διμερές επίπεδο, η εμπορική πολιτική της Κοινότητας μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη διευκολύνοντας την πρόσβαση στην αγορά της. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚ παρέχει σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες μη αμοιβαίες εμπορικές προτιμήσεις, με περισσότερο ευνοϊκές ρυθμίσεις για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή: Eurostat - * Quad = EΕ+ΗΠΑ+Ιαπωνία+Καναδάς

Η εμπορική πολιτική της Κοινότητας μπορεί επίσης να συμβάλει στην ενσωμάτωση και την παγίωση των εμπορικών πολιτικών των ιδίων των αναπτυσσομένων χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚ έχει συνάψει συμφωνίες οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας με διάφορες χώρες ή περιφερειακές ομάδες χωρών της Μεσογείου, της Λατινικής Αμερικής και των περιοχών ΑΚΕ, προβλέποντας την προοδευτική κατάργηση των φραγμών στο εμπόριο μεταξύ των μερών.

Η ΕΚ μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω, μέσω της συνεργασίας σε όλους τους σχετικούς με το εμπόριο τομείς (υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, υγειονομικά πρότυπα, κλπ), την ικανότητα των αναπτυσσομένων χωρών να χειριστούν όλα αυτά τα θέματα και κατά συνέπεια να καταργήσουν τα μη ηθελημένα εμπόδια στις εξαγωγές των αναπτυσσομένων χωρών. Οι πτυχές αυτές γίνονται όλο και σημαντικότερες για την ανάπτυξη του εμπορίου και τη βελτίωση της δυνατότητας μιας χώρας να προσελκύει ιδιωτικές επενδύσεις.

Αναπτυξιακή συνεργασία

Η ΕΚ παρέχει στήριξη για γενικές και τομεακές πολιτικές, προγράμματα και έργα στις χώρες εταίρους σύμφωνα με τις προτεραιότητες που καθορίζονται από κοινού. Ένα σχετικό στοιχείο για διάδραση και συνέργια μεταξύ εμπορίου και ανάπτυξης είναι η ανάγκη για τεχνική βοήθεια σχετική με το εμπόριο, για την ανάπτυξη ικανοτήτων προκειμένου να ολοκληρωθούν οι χώρες τους στο εμπορικό σύστημα και να γίνει χρήση των παρεχομένων ευκαιριών για μεγέθυνση και αειφόρο ανάπτυξη. Περαιτέρω, η Κοινότητα έχοντας στη διάθεσή της τόσο ανθρωπιστική όσο και αναπτυξιακή βοήθεια, βρίσκεται στην κατάλληλη θέση να εξασφαλίσει χρηστή διαχείριση της δύσκολης μετάβασης μεταξύ βοήθειας έκτακτης ανάγκης, αποκατάστασης και ανάπτυξης.

Η νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ

Οι προσφάτως ολοκληρωθείσες διαπραγματεύσεις μετά τη Λομέ παρέχουν ένα παράδειγμα για το πώς αυτές οι τρεις πτυχές - πολιτική, εμπόριο και ανάπτυξη - μπορούν να συνδυαστούν. Η νέα συμφωνία μεταξύ ΕΕ και χωρών ΑΚΕ συνδυάζει τον ουσιαστικό πολιτικό διάλογο μεταξύ των εταίρων με μία καινοτομική συνεργασία στον τομέα του εμπορίου και νέους μηχανισμούς για την αναπτυξιακή συνεργασία. Η εμπορική συνεργασία βασίζεται σε περιφερειακές πρωτοβουλίες ολοκλήρωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες θα διαπραγματευθούν τελικά εμπορικές συμφωνίες με την Κοινότητα. Οι προκύπτουσες συμφωνίες περιφερειακής οικονομικής εταιρικής σχέσης θα πρέπει να διευκολύνουν την ολοκλήρωση των αναπτυσσομένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία, παρακολουθώντας ταυτόχρονα τα αποτελέσματα της ελευθέρωσης. Η αναπτυξιακή συνεργασία θα στηρίξει το σύνολο της διαδικασίας. Εκτός από το σχεδιασμό πολιτικής, ανάπτυξης και εμπορίου, η νέα συμφωνία είναι μοναδική και λόγω των συγκεκριμένων μηχανισμών της για εταιρική σχέση Βορρά-Νότου και Νότου-Νότου, του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα της και της συμβατικής φύσης της.

2.2 Eξασφάλιση συνοχής και συντονισμού

Το άρθρο 3 παράγραφος 2 της ΣΕΕ απαιτεί να εξασφαλίζεται η συνοχή των εξωτερικών δραστηριοτήτων της Ένωσης. Το άρθρο 178 της ΣΕΚ [10] απαιτεί περαιτέρω να λαμβάνονται υπόψη από την Κοινότητα οι στόχοι της στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας όταν αυτή εφαρμόζει άλλες πολιτικές που είναι πιθανόν να έχουν επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ψήφισμα του Συμβουλίου Ανάπτυξης το Μάιο του 1997 ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση της συνοχής, περιλαμβανομένων των πρακτικών διαδικασιών και της τακτικής υποβολής εκθέσεων.

[10] Αντιστοίχως, Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

2.2.1 Συνοχή των εξωτερικών πολιτικών

Η συνοχή έχει πολλές διαστάσεις. Μια είναι η γενική συνοχή των εξωτερικών μας πολιτικών. Η σταδιακή και αρμονική ολοκλήρωση των αναπτυσσομένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία (άρθρο 177 παράγραφος 1) απαιτεί, αφενός, σημαντική βελτίωση των εσωτερικών πολιτικών των εν λόγω χωρών, και, αφετέρου, εντονότερη και συνεκτικότερη διεθνή στήριξη στις εν λόγω πολιτικές. Η ΕΕ είναι ο πρώτος χορηγός και ο πρώτος εμπορικός εταίρος των αναπτυσσομένων χωρών. Το διεθνές της βάρος αυξήθηκε με την είσοδο του ευρώ. Έχει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το περιβάλλον και την προστασία του καταναλωτή. Γι' αυτό, πρέπει να μεγιστοποιήσει την ικανότητά της να δρα εντός των διαφόρων αξόνων του διεθνούς οικονομικού συστήματος, προκειμένου να εξασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ της ελευθέρωσης του εμπορίου (ΠΟΕ) της βοήθειας και της χρηματοδοτικής συνεργασίας (θεσμικά όργανα του Bretton Woods) καθώς και την τυποποίηση που έχει στόχο την αειφόρο ανάπτυξη (περιβάλλον, ΔΟΕ, διατροφικός κώδικας, κλπ.). Η Επιτροπή θα προωθήσει σύντομα πρόγραμμα δράσης για τη χρήση των εξωτερικών πολιτικών της προκειμένου να βελτιωθεί η συνοχή και η διεθνής οικονομική διακυβέρνηση, προκειμένου να προωθηθεί η σταδιακή και αρμονική ολοκλήρωση των αναπτυσσομένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία.

2.2.2 Αποφυγή της μη θελημένης έλλειψης συνοχής

Το άρθρο 178 της συνθήκης και η κοινή λογική υποχρεώνουν την ΕΕ να ελέγχει ότι οι στόχοι της αναπτυξιακής της πολιτικής λαμβάνονται υπόψη όταν η εφαρμογή άλλων πολιτικών μπορεί να επηρεάσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτός ο έλεγχος συνοχής αφορά πολλούς τομείς της κοινοτικής πολιτικής περιλαμβανομένων, π.χ., του εμπορίου, της γεωργίας, του περιβάλλοντος, της ενέργειας, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, της αλιείας, της μετανάστευσης, του ασύλου, της πρόληψης των συγκρούσεων, της υγείας, του ανταγωνισμού, της προστασίας των καταναλωτών και της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Οι αναπτυξιακοί στόχοι θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζονται στις γενικές κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής σε τομείς όπως οι επενδύσεις, η διαχείριση του χρέους, τα δίκτυα μεταφορών και επικοινωνιών, η εκπαίδευση και η κατάρτιση.

Κατά την εφαρμογή των εν λόγω λοιπών πολιτικών, η ΕΕ μπορεί πράγματι να επηρεάσει, θετικά ή αρνητικά, τις αναπτυσσόμενες χώρες. Το λιγότερο που μπορεί να αναμένεται είναι ότι αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις έχουν πλήρη επίγνωση των εν λόγω εμμέσων επιπτώσεων των πολιτικών. Θα προωθηθεί η επισταμένη ανάλυση και η ποσοτικοποίηση των εν λόγω επιπτώσεων.

Είναι ακόμα πιθανό ότι η ΕΕ προβαίνει στην πολιτική επιλογή να προχωρήσει με κάποια πολιτική παρά τις δυνητικές αρνητικές, έμμεσες και μη ηθελημένες επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στις περιπτώσεις αυτές, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι η εν λόγω απόφαση λαμβάνεται με πλήρη γνώση των εμμέσων επιπτώσεών της. Όταν υπάρχουν διάφορες εναλλακτικές λύσεις, οι εν λόγω πολιτικές θα πρέπει να εφαρμόζονται με τον λιγότερο ζημιογόνο τρόπο για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Εάν είναι αναγκαίο και δυνατό, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ή προγράμματα ώστε οι αναπτυσσόμενες χώρες να είναι σε θέση να αντισταθμίσουν ή να αντιμετωπίσουν τα αρνητικά, αναπόφευκτα αποτελέσματα των λοιπών πολιτικών της ΕΕ.

Η εν λόγω επιδίωξη βελτιωμένης συνοχής αποτελεί ευθύνη όλων των οργάνων, του Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Συμβουλίου για παράδειγμα. Από την πλευρά της, η Επιτροπή θα προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να εξασφαλίσει ότι η αρχή της συνοχής εφαρμόζεται ολοένα και περισσότερο στις προτάσεις της. ταυτόχρονα, θα πρέπει να αποφευχθούν ή να αντιμετωπίζονται οι συγκρουόμενες απαιτήσεις, ή όταν είναι το ίδιο δικαιολογημένες, η σύγκρουση θα πρέπει να έρχεται στην επιφάνεια και να επιλύεται. Θα υπογραμμίζονται οι μη συνεκτικές αποφάσεις και προσανατολισμού. Οι μηχανισμοί συντονισμού όλων των οργάνων έχουν χρησιμοποιηθεί στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

2.2.3 Συντονισμός και συμπληρωματικότητα

Είναι η ΕΚ που πρέπει να προωθήσει το συντονισμό και να εξασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο. Μία από τις κρισιμότερες πτυχές του συντονισμού εντός της ΕΕ είναι η ενίσχυση της δυνατότητας της ΕΕ να παρουσιάζει κοινές θέσεις στους διεθνείς οργανισμούς, υλοποιώντας έτσι το δυναμικό για αυξημένη ευρωπαϊκή επιρροή. Αυτή η προσπάθεια συντονισμού πρέπει να ενισχυθεί σε επίπεδο στρατηγικών χώρας, κατευθυντηρίων γραμμών τομεακής πολιτικής, καθώς και σε λειτουργικό επίπεδο στις χώρες εταίρους. Το ανωτέρω είναι σημαντικό για τις αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες διαθέτουν περιορισμένο εργατικό δυναμικό και πρέπει να έχουν επαφή με πολλούς χορηγούς.

Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος σε θέματα συντονισμού, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προχωρήσει και να συστήσει ένα τμήμα εργασίας για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί από κοινού. Η πρόοδος στον καθορισμό των κατευθυντηρίων γραμμών της ευρωπαϊκής πολιτικής, ενσωματώνοντας τις πολιτικές των κρατών μελών, είναι ουσιαστικής σημασίας, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζεται ο συντονισμός στα διάφορα υπάρχοντα φόρουμ. Υπάρχει σαφής ανάγκη να μην περιοριστεί η Κοινότητα στο ρόλο του δέκατου έκτου φορέα υλοποίησης στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας, αλλά να θεωρηθεί ως φορέας προώθησης και διευκόλυνσης στην αναζήτηση νέων μορφών ευρωπαϊκής διακυβέρνησης.

2.3 Τα προβλήματα εφαρμογής είναι γνωστά

Οι αξιολογήσεις των πολιτικών κοινοτικής βοήθειας [11] έχουν υπογραμμίσει ορισμένα προβλήματα. Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει τη συνάφειά τους και θεωρεί ότι τα προβλήματα αυτά είναι κυρίως σημάδια αναπτυξιακής κρίσης, όπου οι πολιτικές και οι δομές δεν έχουν προσαρμοστεί αρκετά γρήγορα για να καλύψουν τις αυξανόμενες αρμοδιότητες της Κοινότητας στον ολοένα και πιο περίπλοκο τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας.

[11] Γενικές εκθέσεις αξιολόγησης: AΚΕ (951338), AΛA (951401), MED (951405).

Tα κύρια αποτελέσματα της αξιολόγησης μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως:

*Tο σύστημα βοήθειας της Κοινότητας είναι πολύ περίπλοκο και αποσπασματικό όσον αφορά τους στόχους, τα μέσα, τις διαδικασίες και τους θεσμικούς μηχανισμούς. Η ίδια η ενσωμάτωση θα πρέπει να αποτελεί στόχο.

*Οι πολιτικές κατευθύνονται από τα μέσα παρά από τους στόχους πολιτικής και από σαφώς καθορισμένες προτεραιότητες. Η Επιτροπή πρέπει να χαράξει σαφέστερες τομεακές στρατηγικές ώστε να καταστούν λειτουργικοί οι στόχοι.

*Το ανθρώπινο δυναμικό είναι χαμηλό τόσο επί τόπου όσο και στις Βρυξέλλες σε σχέση με τον όγκο της βοήθειας υπό διαχείριση. Κατά μέσον όρο, για τη διαχείριση 10 εκατομμυρίων δολαρίων βοηθείας, διατίθεται προσωπικό ύψους 2,9 στην Επιτροπή, σε σύγκριση με 4,3 στη Διεθνή Τράπεζα και από 4 έως 9 στα μεγάλα κράτη μέλη.

*Η ανησυχία να καταβάλλονται σημαντικά κεφάλαια ταχέως, πολλές φορές είναι ασύμβατη με την ανησυχία να εξασφαλίζεται η ποιότητα των παρεμβάσεων, που επικεντρώνονται στις εισροές παρά στις εκροές και τον αντίκτυπο.

*Οι δημοσιονομικοί έλεγχοι θα πρέπει να αποποιηθούν, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στους εκ των υστέρων ελέγχους βάσει επαληθεύσιμων δεικτών απόδοσης.

*Θα πρέπει να ενισχυθεί η παρακολούθηση, η αξιολόγηση και η θεσμική εκμάθηση.

*Τα συστήματα εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου θα πρέπει να αποφεύγουν την αλληλεπικάλυψη, να ενισχύονται αμοιβαία και να σχεδιάζονται λαμβάνοντας υπόψη τη συμπληρωματικότητα.

*Τέλος, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι εκταμιεύσεις μεγάλης κλίμακας της ΕΕ δεν συνεπάγονται και ανάλογη επιρροή. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό μερίδιο της πολυμερούς χρηματοδότησης. Η παρουσία της πρέπει να ενισχυθεί στις συζητήσεις για τις πολιτικές οικονομικής μεταρρύθμισης ή άλλα σημαντικά θέματα που αποτελούν σημαντικά ζητήματα για την ανάπτυξη [12]

[12] Η ΕΕ, στο σύνολό της, χρηματοδότησε για παράδειγμα το 64% του κόστους των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής στην Αφρική, ενώ το σταθμισμένο δικαίωμα ψήφου των κρατών μελών στο ΔΝΤ είναι μόνον 27%.

Η Επιτροπή ανέλαβε την ευθύνη να αντιμετωπίσει τα προβλήματα αυτά, μέσω των διοικητικών μεταρρυθμίσεων. Έχουν αποφασιστεί επίσης στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας ΑΚΕ-ΕΚ πολλά καινοτομικά μέσα και μεταρρυθμίσεις. Η Επιτροπή επίσης εφιστά την προσοχή του Κοινοβουλίου και των κρατών μελών στο γεγονός ότι μερικά από τα προβλήματα δεν μπορούν να επιλυθούν χωρίς τη στήριξή τους. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην περίπτωση της συμπληρωματικότητας, των μέσων δημοσιονομικού ελέγχου και των διαδικασιών εποπτείας του Συμβουλίου.

2.4 Η Κοινότητα πρέπει να επικεντρωθεί στην προστιθέμενη αξία της

Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη αλλά το δυναμικό τους για αντίκτυπο και δράση είναι ανεπαρκώς αξιοποιημένο. Αποτελεσματικότεροι σύνδεσμοι μεταξύ όλων των συμμετεχόντων θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τα ανωτέρω. Εντούτοις, αν και έχει βελτιωθεί, ο συντονισμός δεν είναι αρκετός. Υπάρχει ανάγκη να προχωρήσει περαιτέρω και να προβλεφθεί κατανομή της εργασίας. Αυτό σημαίνει προσδιορισμό των τομέων όπου η κοινοτική δράση προσφέρει προστιθέμενη αξία.

Tα ειδικά χαρακτηριστικά και η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής πολιτικής μπορούν να προσδιοριστούν ως εξής:

Σε σχέση με τα κράτη μέλη

-Η κοινοτική πολιτική ακολουθεί κοινούς στόχους και συμφέροντα της ΕΕ. Σε γενικές γραμμές, η πολιτική αυτή υπαγορεύεται από πολιτικά, οικονομικά και εμπορικά συμφέροντα τα οποία είναι κοινώς αποδεκτά από όλα ή από την πλειοψηφία των κρατών μελών.

-Η Κοινότητα έχει παρουσία σε ουσιαστικά όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες μέσω συμφωνιών εμπορίου και συνεργασίας, και ένα ευρύ δίκτυο αντιπροσωπειών επί τόπου.

-Tα έργα και τα προγράμματα της ΕΚ είναι συνήθως μεγαλύτερα από αυτά των περισσοτέρων κρατών μελών. Η Κοινότητα είναι ένα φυσικό σημείο εστίασης για την κινητοποίηση του οικονομικού και πολιτικού βάρους της Ένωσης, των υφιστάμενων τεχνικών πόρων της, και της εμπειρίας της στους τομείς όπου η απαιτούμενη κρίσιμη μάζα είναι υψηλή.

-Η Κοινότητα ενσωματώνει τη συλλογική εμπειρία της Ευρώπης στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

-Η ικανότητα της Κοινότητας να διατυπώνει τομεακές πολιτικές μπορεί να επωφεληθεί από τη συσσωρευμένη εμπειρία δεκαπέντε κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των κύριων χορηγών, και χωρών με αρκετά διαφορετικές εμπειρίες και προσεγγίσεις.

-Η κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική μεταφέρει μία ορισμένη εικόνα της Ευρώπης στον κόσμο. Η παιδεία και οι αξίες της συνεργασίας και των συλλογικών δράσεων μεταφέρει ένα σημαντικό και θετικό μήνυμα στους εταίρους στις αναπτυσσόμενες χώρες.

-Οι ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες, η ποικιλομορφία των υπαρχόντων κοινωνικών συστημάτων και η σημασία που δίδεται στις περιβαλλοντικές εκτιμήσεις, προσδίδουν στην πολιτική της ΕΕ ένα σαφές προφίλ όσον αφορά την ποιότητα της αειφόρου ανάπτυξης.

Σε σχέση με τους ΔΧΟ [13] και άλλους πολυμερείς φορείς

[13] Ιδίως το ΔΝΤ και τη Διεθνή Τράπεζα.

-Η αρμοδιότητα της Κοινότητας δεν αφορά μόνο την οικονομική και τεχνική βοήθεια, αλλά επεκτείνεται σε εμπορικά, οικονομικά και νομισματικά θέματα καθώς και σε πολιτικά ζητήματα. Το ανωτέρω της επιτρέπει να ενσωματώνει αυτές τις διαφορετικές πτυχές στις διαδικασίες αναπτυξιακής συνεργασίας.

-Η Κοινότητα είναι κύριος χορηγός και ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των αναπτυσσομένων χωρών.

-Η κοινοτική βοήθεια δίδεται σχεδόν αποκλειστικά υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων (εκτός από τα δάνεια της ΕΤΕ και ορισμένα είδη στήριξης ισοζυγίου πληρωμών).

3 ΜΙΑ ΣΥΝΕΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΕΙΑΣ

3.1 Ορισμός της ένδειας

Ο ορισμός της ένδειας εξελίχθηκε σημαντικά με το πέρασμα του χρόνου. Σήμερα, υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι η ένδεια δεν μπορεί να οριστεί πάντα ως η έλλειψη εισοδήματος και οικονομικών πόρων αλλά θα πρέπει να αναγνωριστεί ως μία πολυδιάστατη έννοια. Αυτός ο νέος ορισμός περιλαμβάνει τη στέρηση των βασικών δυνατοτήτων και περιέχει μη νομισματικούς συντελεστές όπως η έλλειψη πρόσβασης στην παιδεία, την υγεία, την απασχόληση, τη γη και τις πιστώσεις, την πολιτική συμμετοχή, τις υπηρεσίες και την υποδομή. Καλύπτει επίσης τη διάσταση κινδύνου και την έννοια του ευάλωτου. Η μείωση της ένδειας κατά συνέπεια εμπεριέχει την αντιμετώπιση αυτών των οικονομικών, πολιτικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και θεσμικών διαστάσεων.

*86% της παγκόσμιας κατανάλωσης συγκεντρώνεται στο 20% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το 1960, το 20% των πλουσιοτέρων ανθρώπων του πλανήτη είχε εισόδημα 30 φορές υψηλότερο από το 20% των φτωχότερων, φθάνοντας τις 82 φορές το 1995 (Έκθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη, UNDP 1998).

*Μία σημαντική ομάδα αναπτυσσομένων χωρών έχουν εξωτερικό χρέος το οποίο μπορεί, σε όρους πληρωμής, να αντιπροσωπεύει έως έξι έτη του ΑΕΠ τους. Οι χώρες αυτές είναι γνωστές ως υπερχρεωμένες φτωχές χώρες (HIPC) και αυτή τη στιγμή φθάνουν τις 41, εκ των οποίων οι 29 είναι επιλέξιμες για πολυμερή πρωτοβουλία ανακούφισης από το χρέος.

*Η ροή των ιδιωτικών επενδύσεων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία δέκα χρόνια, αλλά το 80% αυτών πηγαίνει μόνον σε δώδεκα χώρες.

*Σε σύνολο πληθυσμού 6 δισεκατομμυρίων, το 1,5 δισεκατομμύρια ζει με λιγότερο από 1 δολάριο την ημέρα. Οι περισσότεροι από αυτούς που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας κατοικούν στη Νότια και Ανατολική Ασία (800 εκατομμύρια). στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας και στην Νότια Ασία, πάνω από 40% του πληθυσμού υποφέρει από τη φτώχεια (Διεθνής Τράπεζα, 1999).

3.2 Ενισχυμένη εστίαση στη μείωση της ένδειας

Ο γενικός στόχος της αναπτυξιακής συνεργασίας είναι να ενθαρρύνει την αειφόρο ανάπτυξη που οδηγεί στη μείωση της φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Εντούτοις, οι εμπειρίες του παρελθόντος αποκάλυψαν ότι ορισμένες μορφές βοήθειας και οικονομικής ανάπτυξης δεν οδηγούν πάντα σε μείωση των επιπέδων φτώχειας. Πράγματι, κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο αριθμός των φτωχών αυξήθηκε. Επιπλέον, ορισμένες μελέτες απέδειξαν ότι κάποιες αναπτυξιακές πολιτικές είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην ένδεια και συνέβαλαν έμμεσα στην περαιτέρω περιθωριοποίηση των ευάλωτων ομάδων. Είναι κατά συνέπεια απαραίτητη μία μεγαλύτερη εστίαση στη φύση της ένδειας και στις περίπλοκες αιτίες που ενυπάρχουν. Είναι θεμελιώδους σημασίας να εξασφαλιστεί ότι οι κοινοτικές πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας συμβάλλουν στους βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους ή μακροπρόθεσμους στόχους της μείωσης της ένδειας και ότι οι εν λόγω πολιτικές δεν έχουν αρνητικά αποτελέσματα σε ορισμένες ομάδες του πληθυσμού.

Κατά συνέπεια, η Κοινότητα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στη μείωση της φτώχειας σε όλες τις αναπτυξιακές της δραστηριότητες. Το ανωτέρω αφορά τόσο τη διανομή της κοινοτικής βοήθειας μεταξύ των χωρών όσο και τη διανομή εντός των χωρών. Στις χώρες όπου η ένδεια μειώνεται, η Κοινότητα θα πρέπει να κατευθύνει τη συνεργασία της περισσότερο προς την ενθάρρυνση του εμπορίου και των οικονομικών συνδέσμων μεταξύ των φορέων του ιδιωτικού τομέα (εμπορικές συμφωνίες, προστασία των επενδύσεων, επιστημονική συνεργασία κλπ).

Τα προβλήματα σχετικά με τη φτώχεια στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι πολύπλοκα και πολυδιάστατα. Κατά συνέπεια, μία αναπτυξιακή πολιτική που στοχεύει τη μείωση της ένδειας απαιτεί μία ολοκληρωμένη προσέγγιση.

*Η θεσμική στήριξη και η ανάπτυξη ικανοτήτων θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας τέτοιας προσέγγισης που πρέπει να έχει μακροπρόθεσμη προοπτική με σταδιακό και συνεχή χαρακτήρα.

*Η πολιτική ευθύνη των κυβερνήσεων αποτελεί βασικό συντελεστή και η αποτελεσματικότητα των στρατηγικών εξαρτάται καταρχάς και ως επί το πλείστον από την προτεραιότητα που δίνουν στη μείωση της ένδειας στις εγχώριες πολιτικές τους. Προκειμένου να είναι πράγματι αποτελεσματικές οι στρατηγικές αυτές πρέπει να βρίσκονται στην πλήρη κυριότητα των κυβερνήσεων και της κοινωνίας των πολιτών και να βασίζονται στη δέσμευση για χρηστή διακυβέρνηση.

*Η κυριότητα μπορεί να προωθηθεί μόνο στο πλαίσιο ισορροπημένων εταιρικών σχέσεων, σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου του πολιτικού διαλόγου, της ανάπτυξης ικανοτήτων και των κατάλληλων συστημάτων υλοποίησης. Η κυριότητα προϋποθέτει επίσης τοπική διαθεσιμότητα γνώσεων και ικανοτήτων ανάλυσης των περίπλοκων προβλημάτων της κοινωνίας καθώς και σχεδιασμού κατάλληλων πολιτικών και στρατηγικών. Κατά συνέπεια η πολιτική έρευνας και η ανάπτυξη ικανοτήτων απαιτούν συνεχή προσοχή.

*Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι τα προγράμματα μακροοικονομικής μεταρρύθμισης κατευθύνονται προς την ολοκλήρωση των κοινωνικών, των οικονομικών και περιβαλλοντικών στόχων. Η μακροοικονομική πολιτική πρέπει να δώσει προτεραιότητα στη δημιουργία απαραίτητων όρων για βιώσιμη και δικαία μεγέθυνση, η οποία δημιουργεί θέσεις απασχόλησης, μειώνει την ανισότητα, ανακατανέμει τον πλούτο και διασφαλίζει το περιβάλλον. Οποιαδήποτε αύξηση στην ανισότητα μειώνει τα ενδεχομένως θετικά αποτελέσματα της οικονομικής ανάπτυξης. Το ίδιο ισχύει για τις στρατηγικές προώθησης της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα που είναι ουσιαστικές για την ολοκλήρωση στην παγκόσμια οικονομία και μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό μέσο για τη μείωση της ένδειας.

*Τα ζητήματα φύλου είναι ιδιαίτερα σημαντικά στο πλαίσιο αυτό. Η ανισότητα των φύλων εμποδίζει την ανάπτυξη, τη μείωση της ένδειας και την πρόοδο στην υγεία και την εκπαίδευση. Τα ζητήματα αυτά είναι ακόμα σημαντικότερα εάν αναλογιστούμε ότι σε πολλές περιοχές οι γυναίκες και τα παιδιά αποτελούν όλο και περισσότερο και όλο και πιο δυσανάλογα, τα θύματα της φτώχειας.

*Η έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό και σε υπηρεσίες υγείας και παιδείας είναι ιδιαίτερα σοβαρή στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας (UNDP 1998).

*Περίπου το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού είναι κάτω των 25. Οι περισσότεροι εξ αυτών βρίσκονται στις αναπτυσσόμενες χώρες.

*Ο μέσος όρος ζωής είναι 62 έτη στις αναπτυσσόμενες χώρες (51 στις λιγότερο αναπτυγμένες) έναντι 74 ετών στις βιομηχανικές χώρες. Το ποσοστό φοίτησης στα σχολεία είναι 57% (36% στις ΛΑΧ) έναντι 83% στις βιομηχανικές χώρες.

*Το AIDS έχει 2 εκατομμύρια θύματα ανά έτος στην Αφρική. Ο μέσος όρος ζωής μειώνεται σε ορισμένες χώρες.

*800 εκατομμύρια πληθυσμού (1 στους 5 στις αναπτυσσόμενες χώρες), 200 εκατομμύρια εκ των οποίων είναι παιδιά, υποφέρουν από χρόνιο υποσιτισμό.

*Η ανάπτυξη κοινωνικών πολιτικών όπως η υγεία, η επισιτιστική ασφάλεια, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, καθώς και η πρόσβαση και η αειφόρος διαχείριση των υδάτινων πόρων, είναι υψίστης σημασίας. Οι κοινωνικές τομεακές πολιτικές πρέπει να στοχεύουν στη διεύρυνση της πρόσβασης σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες και την κοινωνική πρόνοια. Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αναπαραγωγής, ιδίως την πρόληψη του AIDS, περιλαμβανομένης της έρευνας για τα εμβόλια και τα διαγνωστικά συστήματα, αποτελούν ουσιαστική συνιστώσα. Οι πόροι πρέπει επίσης να στοχεύουν σωστά προς τα περισσότερο φτωχά τμήματα του πληθυσμού.

*Η καταπολέμηση της ένδειας πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των πολιτικών για το περιβάλλον, την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων, την επισιτιστική ασφάλεια και την αστική και αγροτική ανάπτυξη. Θα πρέπει να αναληφθεί μία προσπάθεια υπέρ της συνοχής των στόχων κοινωνικής ανάπτυξης και των στόχων των περιβαλλοντικών πολιτικών και της αειφόρου χρήσης των περιβαλλοντικών πόρων, δεδομένου ότι η ανεπαρκής ανταπόκριση στα περιβαλλοντικά ζητήματα έχει αρνητικό αντίκτυπο στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και τη μείωση της ένδειας.

*Η πρόσβαση σε βιώσιμες ενεργειακές υπηρεσίες έχει να διαδραματίσει ένα βασικό ρόλο στη στήριξη της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Η παροχή υπηρεσιών ενέργειας, ιδίως μέσω αποκεντρωμένων δράσεων και προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο θέμα.

*Ο αριθμός των μεγαλουπόλεων (με πάνω από 8 εκατομμύρια κατοίκους) αυξήθηκε από 2 σε 23 το 1995, εκ των οποίων οι 17 βρίσκονταν σε αναπτυσσόμενες χώρες. Το 2015 θα φθάσουν τις 36. Η Αφρική και η Ασία είναι οι περιοχές με την ταχύτερη αστικοποίηση (Παγκόσμιοι Πόροι, 1998-99).

*Tο φαινόμενο της απερήμωσης των δασών επικεντρώνεται στις αναπτυσσόμενες χώρες (200 εκατομμύρια χαμένα εκτάρια μεταξύ 1980 και 1995) (Παγκόσμιοι Πόροι, 1998-99).

*Tο πρόβλημα του ύδατος φαίνεται να καθίσταται ένα από τα πιεστικότερα του 21ου αιώνα. Το 1997, το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε χώρες που αντιμετωπίζουν έλλειψη πόρων σε σχέση με τις ανάγκες της κατανάλωσης. Το μέγεθος αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί στα δύο τρίτα μέχρι το 2025 (Παγκόσμιοι Πόροι, 1998-1999).

*Οι τρέχουσες τάσεις δείχνουν ότι το 2010 οι εκπομπές άνθρακα στις αναπτυσσόμενες χώρες θα ξεπεράσουν αυτές των ανεπτυγμένων χωρών συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ευρώπης (EΚ, Ενεργειακό Μοντέλο Poles, 1999).

*Το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι) δεν έχει πρόσβαση σε επαρκείς ενεργειακές υπηρεσίες.

*Το 1990-98, οι αναπτυσσόμενες χώρες υπέφεραν σε ποσοστό πάνω από 97% από θανάτους σχετιζόμενους με φυσικές καταστροφές (Σχέδιο Έκθεσης της Διεθνούς Τραπέζης 2000-2001).

*Η καταπολέμηση της ένδειας και η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης απαιτούν ειρηνικό και σταθερό πολιτικό περιβάλλον. Η πρόληψη των συγκρούσεων και η διαχείρισή τους είναι κατά συνέπεια ιδιαίτερα σημαντική.

*Οι φυσικές καταστροφές αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών, και επηρεάζουν κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο περιορισμός των καταστροφών και η ετοιμότητα αποτελεί κατά συνέπεια ένα άλλο ουσιαστικό στοιχείο των στρατηγικών μείωσης της ένδειας.

Σχετικά, η έμφαση της κοινοτικής βοήθειας στα φτωχότερα έθνη έχει μειωθεί. Αυτό οφείλεται στην παγκοσμιοποίηση της κοινοτικής πολιτικής και στις νέες εξωτερικές προτεραιότητες. Υπάρχει εντούτοις ένας σαφής περιορισμός σε μία ανάλυση εστίασης στην ένδεια λόγω μόνον της κατηγοριοποίησης της δικαιούχου χώρας ανά επίπεδο εισοδήματος. Ορισμένες χώρες, ιδίως μεσαίου εισοδήματος, έχουν υψηλά ποσοστά του πληθυσμού τους κάτω του επιπέδου φτώχειας (Bραζιλία, Μποτσουάνα, Κόστα Ρίκα, Δομινικανή Δημοκρατία, Ισημερινός, Σαλβαδόρ, Παραγουάη, Περού, Φιλιππίνες, Τρινινταντ & Toμπάγκο, Νότιος Αφρική).

Μερίδιο της Επίσημης Αναπτυξιακής Βοήθειας 1986/87 1996/97στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες

Κράτη μέλη ΕΕ 44.3 % 34.2 %

Κοινοτική βοήθεια 51.3 % 33.6 %

Σύνολο DAC 38.1 % 31.5 %

(βλέπε παράρτημα 3 για λεπτομερέστερη εικόνα)

Βάσει αυτής της προσέγγισης, μπορούν να προσδιοριστούν τρεις τρόποι βελτίωσης και μέτρησης της εστίασης στην ένδεια της κοινοτικής βοήθειας:

(α) Βελτίωση της πρωτογενούς εστίασης στην ένδεια: σημαίνει μεγαλύτερη επικέντρωση των προσπαθειών στις ΛΑΧ και άλλες χώρες της κατηγορίας MIC.

(β) Βελτίωση της δευτερογενούς εστίασης στην ένδεια: σημαίνει περισσότερο εστιασμένα στην ένδεια προγράμματα συνεργασίας στις χώρες μεσαίου εισοδήματος (MIC) όπου πάνω από 20% ζει κάτω από το όριο της φτώχειας του ενός δολαρίου ανά ημέρα κατά κεφαλή.

(γ) Βελτίωση της τριτογενούς εστίασης στην ένδεια: σημαίνει μεγαλύτερη εστίαση στη μείωση της ένδειας στα προγράμματα συνεργασίας σε όλες τις άλλες αναπτυσσόμενες χώρες.

Η βελτίωση της πρωτογενούς εστίασης στην ένδεια περιορίζεται σαφώς από τη χάραξη των πολιτικών προτεραιοτήτων και τις επιπτώσεις της κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων στις περιοχές.

Η βελτίωση της δευτερογενούς και τριτογενούς εστίασης στην ένδεια είναι μία διαδικασία η οποία ξεκινά στο επίπεδο καθορισμού των συνολικών αναπτυξιακών προτεραιοτήτων και οδηγεί μέσω των στρατηγικών στήριξης της Κοινότητας σε επί μέρους χώρες και περιοχές, σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Η μεθοδολογία αυτή θα πρέπει να τελειοποιηθεί προκειμένου να ενσωματωθεί η εστίαση στην ένδεια σε όλα τα κοινοτικά προγράμματα συνεργασίας. Η Επιτροπή θα καταρτίσει συγκεκριμένες προτάσεις για το σκοπό αυτό. Μία περισσότερο εστιασμένη στην ένδεια, χάραξη των στρατηγικών στήριξης χώρας που βρίσκονται στη βάση των προγραμμάτων συνεργασίας της Κοινότητας είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διαδικασία αυτή.

3.3 Σύνδεση μεταξύ της ένδειας, της οικονομικής μεγέθυνσης και του εμπορίου

Η μείωση της ένδειας δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς συνεχή ανάπτυξη. Η ολοκλήρωση των αναπτυσσομένων χωρών, και ειδικά των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών στην παγκόσμια οικονομία αποτελεί αναγκαία, αν και μη ικανή, προϋπόθεση για τη μεγέθυνσή τους και τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Είναι σημαντικό επίσης να αποφευχθεί η περαιτέρω περιθωριοποίηση των αναπτυσσομένων χωρών λόγω μη συμμετοχής τους στην αναδυόμενη παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών.

Η προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές των αναπτυγμένων χωρών συμβάλλει στην ανάπτυξή τους καθώς και στην ολοκλήρωσή τους στην παγκόσμια οικονομία. Η βασισμένη στο ΜΕΚ ελευθέρωση, σε τομείς ενδιαφέροντος για τις αναπτυσσόμενες χώρες είναι εξίσου σημαντική για την ανάπτυξη. Μία προβλέψιμη και διαφανής εμπορική πολιτική των ιδίων των αναπτυσσομένων χωρών αποτελεί μία ακόμη προϋπόθεση για την ανάπτυξή τους. Στο πλαίσιο αυτό, η εμπορική πολιτική της Κοινότητας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αειφόρο ανάπτυξη. Το ανωτέρω συμβαίνει ιδίως στην περίπτωση του πλαισίου συμφωνιών οικονομικής ολοκλήρωσης, οι οποίες θα επιτρέψουν, μέσω της εισαγωγής της ελευθέρωσης του εμπορίου, καλύτερη κατανομή των πόρων και κατά συνέπεια αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Θα συμβάλουν περαιτέρω στη μεγαλύτερη διαφάνεια και προβλεψιμότητα στις εμπορικές πολιτικές των αναπτυσσομένων χωρών και θα συμβάλουν στην κινητοποίηση οικονομικών φορέων και δυνητικών επενδυτών.

Οι μεταρρυθμίσεις εμπορικής πολιτικής και οι εγχώριες αναπτυξιακές στρατηγικές που πραγματοποιούν οι αναπτυσσόμενες χώρες, πρέπει να συμφωνούν με τους αναπτυξιακούς τους στόχους και θα πρέπει να στηρίζονται από αναπτυξιακή βοήθεια. Η ελευθέρωση του εμπορίου δεν είναι αυτοσκοπός, και δεν θα πρέπει να επιβάλει υπερβολικό βάρος στις αναπτυσσόμενες χώρες. Υπάρχει ανάγκη να τεθεί ένας ρυθμός ελευθέρωσης που δεν θα έχει αντιπαραγωγικά αποτελέσματα, προκειμένου να επιτευχθεί ένα ισορροπημένο αποτέλεσμα που μεγιστοποιεί τα μακροπρόθεσμα δυναμικά αποτελέσματα ευημερίας ενώ ταυτόχρονα ελαχιστοποιεί τις δαπάνες προσαρμογής.

Η βελτιωμένη πρόσβαση της αγοράς και το βελτιωμένο εμπορικό περιβάλλον δεν είναι αρκετά. Η εμπειρία έχει δείξει ότι πολλές χώρες αδυνατούν να ωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προσφέρονται, λόγω περιορισμένων ικανοτήτων σε επίπεδο κυβέρνησης, υποδομής ή ανθρωπίνου δυναμικού. Είναι κατά συνέπεια ουσιαστικής σημασίας να στηριχθούν τα κεντρικά στοιχεία της εμπορικής πολιτικής από συγκεκριμένη τεχνική βοήθεια σε σχέση με το εμπόριο, για ανάπτυξη ικανοτήτων. Έτσι, εκτός από τα ζητήματα πρόσβασης στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων των μη δασμολογικών πτυχών της, η Κοινότητα πρέπει επίσης να εξετάσει τα εμπόδια και την ανταγωνιστικότητα από την πλευρά της προσφοράς, τους τομείς τους σχετικούς με το εμπόριο, τα μέτρα ανάπτυξης του εμπορίου, τη μεταφορά τεχνολογίας, την πρόσβαση στις πληροφορίες και τα παγκόσμια δίκτυα, τις στρατηγικές για την προώθηση των επενδύσεων και την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Προκειμένου να ωφεληθούν πραγματικά από το δυναμικό της παγκοσμιοποίησης, οι αναπτυσσόμενες χώρες και ιδίως οι ΛΑΧ θα πρέπει να συστήσουν επίσης κατάλληλα περιβάλλοντα εγχώριας πολιτικής που προωθούν επίσης την αειφόρο ανάπτυξη. Οι συνεκτικές στρατηγικές ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα έχουν ουσιαστική σημασία από την άποψη αυτή.

Η Κοινότητα πρέπει να στοχεύει στην αμοιβαία ενίσχυση και συμπληρωματικότητα των πολιτικών ανάπτυξης καθώς και των πολιτικών εμπορίου και επενδύσεων. Το ανωτέρω θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση για την επόμενη δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι η αναπτυξιακή βοήθεια θα πρέπει να βοηθάει και να ενθαρρύνει τις αναπτυσσόμενες χώρες να ενσωματώσουν διεθνείς ορθές πρακτικές που βασίζονται σε πολυμερώς διαπραγματευθέντα πρότυπα, σε τομείς όπως τα βασικά εργασιακά πρότυπα, η προστασία του καταναλωτή, η προστασία του περιβάλλοντος και των επενδύσεων και οι δημοσιονομικοί κανονισμοί.

Η σημασία των ορθών εγχωρίων πολιτικών και της διεθνούς διακυβέρνησης όπως υπογραμμίζεται από την παγκοσμιοποίηση

Από το 1948, υποβοηθούμενο από την ταχεία μεγέθυνση στο εμπόριο (6% ετησίως) και τις άμεσες ξένες επενδύσεις (12% ετησίως από το 1973), το παγκόσμιο ΑΕΠ αυξήθηκε με ρυθμό 3,7% ετησίως. Αυτό σημαίνει τετραπλασιασμό του πραγματικού παγκοσμίου ΑΕΠ και διπλασιασμό συνολικά του ΑΕΠ κατά κεφαλή από το 1960. Εντούτοις, το ανωτέρω δεν οδήγησε σε πραγματική σύγκλιση (ήτοι ΑΕΠ/κεφαλή) μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών χωρών. Το μερίδιο των αναπτυσσομένων χωρών στο παγκόσμιο ΑΕΠ, ύψους 20%, είναι ακόμη μικρότερο από το επίπεδό του το 1960 (21%) και ο λόγος ΑΕΠ/κεφαλή μεταξύ αναπτυσσομένων χωρών και βιομηχανικών χωρών παρέμεινε στο περίπου 1 προς 20 σε όρους δολαρίου.

Η ανάλυση της περιόδου αυτής υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο της χρηστής εγχώριας διακυβέρνησης. Εάν η παγκοσμιοποίηση προσθέτει κάτι, αυτό είναι η περαιτέρω σημασία της ανάγκης για την προώθηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι καλύτερες εγχώριες στρατηγικές απαιτούν επίσης αποτελεσματικότερη διεθνή στήριξη. Το ανωτέρω υπογραμμίζει την ανάγκη για ενισχυμένη συνοχή πολιτικής μεταξύ των διεθνών οικονομικών πολιτικών στους τομείς του εμπορίου, των οικονομικών, καθώς και προώθηση κανόνων πολυμερούς διαπραγμάτευσης στο περιβάλλον, την προστασία των καταναλωτών και τα βασικά εργασιακά πρότυπα. Η ΕΕ, ως κύριος εμπορικός εταίρος για τις αναπτυσσόμενες χώρες και ως ο μεγαλύτερος χορηγός βοήθειας, έχει να διαδραματίσει βασικό ρόλο στη βελτίωση της συνοχής τόσο σε διεθνές όσο και κοινοτικό επίπεδο στους τομείς αυτούς.

3.4 Προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα

Ο ιδιωτικός τομέας αποτελεί μοχλό για την ανάπτυξη, πηγή απασχόλησης και εισοδήματος. Είναι επίσης βασικός συντελεστής και εταίρος στην αναπτυξιακή διαδικασία. Η στρατηγική της Επιτροπής συνδυάζει στήριξη μεγάλου μεγέθους - με στόχο τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και του κλίματος επενδύσεων - μεσαίου - οικονομικού και μη οικονομικού - ή ενδιάμεσου μεγέθους, και μικρού μεγέθους προκειμένου να βοηθήσει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Οι διαβουλεύσεις με τις οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και η ενίσχυση των ικανοτήτων τους αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα αυτής της στρατηγικής.

Για την εφαρμογή της στρατηγικής της, η Επιτροπή βοηθά στο σχεδιασμό στρατηγικών χώρας ή περιφερειακού επιπέδου με έμφαση στις οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβάνοντας επίσης στήριξη ενδιαμέσου και μικρού μεγέθους. Παρέχει διευκολύνσεις προσανατολισμένες στη ζήτηση και καταμερισμένου κόστους με στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και την ενίσχυση των ικανοτήτων του ιδιωτικού τομέα και των μη οικονομικών ενδιαμέσων. Προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι εσωτερικές επενδύσεις και η οικονομική συνεργασία, η Επιτροπή στηρίζει τη διασυνοριακή συνεργασία επενδύσεων ενθαρρύνοντας τη συνέχεια και τη βιωσιμότητα της προώθησης των επενδύσεων και της εταιρικής σχέσης ως καταλύτη για την διεπιχειρηματική συνεργασία.

Η στήριξη της Κοινότητας στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα πρέπει να ενισχυθεί και να δώσει επιπλέον έμφαση στη μείωση της ένδειας, ιδίως δίνοντας περισσότερη προσοχή στην τοπική ανάπτυξη και την ανάπτυξη υπηρεσιών που είναι περισσότερο προσαρμοσμένες στις ανάγκες των φτωχών. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ιδιαίτερες ανάγκες των επιχειρήσεων πολύ μικρού, μικρού και μεσαίου μεγέθους και στην ανάπτυξη ενός βιώσιμου οικονομικού τομέα.

3.5 Σύνδεση της ανακούφισης, της αποκατάστασης και της ανάπτυξης

Όλο και περισσότερο, οι πολιτικές κρίσεις και οι φυσικές καταστροφές καθιστούν ανέφικτες την αειφόρο ανάπτυξη και τις τομεακές πολιτικές. Υπό αυτές τις συνθήκες συχνά η ανθρωπιστική βοήθεια καθίσταται η μόνη ουσιαστική πηγή χρηματοδότησης από την Κοινότητα και άλλους χορηγούς στις σχετικές περιοχές. Η υπηρεσία ανθρωπιστικής βοήθειας της Κοινότητας (ECHO) καλείται όλο και περισσότερο να χρηματοδοτήσει προγράμματα για περιόδους μετά από συγκρούσεις εκτός του πεδίου εφαρμογής της βοήθειας έκτακτης ανάγκης, λόγω απουσίας άλλων μέσων αρκετά ευέλικτων και ταχέων.

Η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα ανακοίνωση σχετικά με τη σύνδεση ανακούφισης και ανάπτυξης. Οι στόχοι αυτής της διαδικασίας είναι: (1) να καταρτιστούν στρατηγικές σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που να λαμβάνουν υπόψη τη δυναμική φύση των κρίσεων και των μεταπολεμικών καταστάσεων. (2) να εξασφαλιστεί ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη κάνουν την καλύτερη χρήση των υφιστάμενων αναλυτικών ικανοτήτων και μέσων. (3) να οργανωθούν οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής με τρόπο που να επιτρέπει την ταχεία αντίδραση, τον έγκαιρο προγραμματισμό και την ομαλή εφαρμογή.

Η ECHO θα επικεντρώσει εκ νέου τις δράσεις της στη βασική εντολή της, και η Επιτροπή θα εξετάσει πώς μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τις καταστάσεις μετά από περίοδο κρίσης. Σε σχέση με τα ανωτέρω έχουν καθοριστεί ειδικές χρηματοδοτικές διατάξεις στη νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, προκειμένου επίσης να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες δυσκολίες των χωρών που εξέρχονται από περίοδο συγκρούσεων στο πλαίσιο της αξιολόγησης των χρηματοδοτικών αναγκών των χωρών [14].

[14] Η νέα συμφωνία ΑΚΕ-ΕΚ περιλαμβάνει την ακόλουθη διάταξη: Οι δράσεις μετά από καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, με τη χρήση αποτελεσματικών και ευέλικτων μηχανισμών, πρέπει να διευκολύνουν τη μετάβαση από τη φάση έκτακτης ανάγκης στη φάση ανάπτυξης, να προωθούν την κοινωνικο-οικονομική επανένταξη των τμημάτων του πληθυσμού που έχουν υποστεί τις συνέπειες, να απαλείφουν στο μέτρο του δυνατού τις αιτίες της κρίσης και να ενισχύουν τους θεσμούς και την κυριότητα από τους τοπικούς και εθνικούς συντελεστές, του ρόλου τους στη χάραξη αειφόρου αναπτυξιακής πολιτικής.

4 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

4.1 Ολοκληρωμένο πλαίσιο για κοινοτικές δράσεις

Σεβόμενη ταυτόχρονα τις ιδιαίτερες περιστάσεις στις διάφορες χώρες και περιοχές, η αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΚ θα κέρδιζε σε ορατότητα και συνοχή με την υιοθέτηση ενός κοινού ολοκληρωμένου πλαισίου για τα αναπτυξιακά προγράμματα και τις πολιτικές για όλες τις γεωγραφικές περιοχές. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι άριστες πρακτικές, όπως καθορίζονται στην DAC, θα πρέπει να προωθηθούν.

Ολοκληρωμένο πλαίσιο για κοινοτικές δράσεις

Κεντρικός στόχος: μείωση της ένδειας

Στρατηγικοί τομείς που προκύπτουν από τη Συνθήκη

A Αειφόρος ανάπτυξη, ιδίως μέσω της προώθησης της δικαίας μεγέθυνσης, των επενδύσεων, της απασχόλησης, της κοινωνικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και της προστασίας του περιβάλλοντος

B Ολοκλήρωση στην παγκόσμια οικονομία, μέσω και της στήριξης της περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης

Γ Καταπολέμηση της ένδειας

Δ Δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κράτος δικαίου, και όταν είναι απαραίτητο, προαγωγή ειρήνης και πρόληψης των συγκρούσεων.

Κατευθυντήριες αρχές (ενσωμάτωση)

1 Αντίκτυπο στη μείωση της ένδειας 2 Στήριξη για θεσμική ανάπτυξη και ενίσχυση ικανοτήτων Ισότητα φύλων

4 Αειφόρος διαχείριση και χρήση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων

5 Αναβάθμιση των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων

Επίπεδα δράσης

* Παγκόσμια, περιφερειακά, εθνικά, τοπικά

* Εταίροι και συντελεστές (δημόσιος τομέας, ιδιωτικός τομέας, κοινωνία των πολιτών)

Tο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως οδηγός για τη στρατηγική και τον προγραμματισμό των χωρών. Η εφαρμογή του θα πρέπει να προσαρμοστεί στις επί μέρους περιστάσεις και τις ιδιαίτερες συνθήκες των χωρών εταίρων και μπορεί να εξελίσσεται. Ο διάλογος στρατηγικής κατά χώρα θα είναι αποφασιστικός στην επιλογή της κατάλληλης εφαρμογής των συνιστωσών του. Θα χρησιμεύσει επίσης για να υπάρξει απόφαση σχετικά με την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών.

4.2 Η ανάγκη διαφοροποίησης

Η περιφερειακή προσέγγιση και η ύπαρξη διαφόρων εταιρικών σχέσεων με ομάδες χωρών θα πρέπει να ευνοήσει παρά να αποθαρρύνει τη μετάβαση προς μεγαλύτερη συνοχή στις δραστηριότητες αναπτυξιακής συνεργασίας. Αυτές οι εταιρικές σχέσεις αποτελούν ένα χρήσιμο πλαίσιο για πολιτικό διάλογο και διάλογο οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής πολιτικής. Κατ´αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι η ποικιλότητα των χωρών εταίρων μπορεί να ληφθεί υπόψη και ότι η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής δράσης μπορεί να προσδιοριστεί κατά περίπτωση.

Μέσα σε αυτό το γενικό πλαίσιο, οι κοινοτικές στρατηγικές ανάπτυξης θα πρέπει απαραιτήτως να διαφοροποιηθούν σύμφωνα με το επίπεδο ανάπτυξης κάθε χώρας εταίρου - βάσει ενός ευρέως φάσματος κοινωνικο-οικονομικών δεικτών - και σύμφωνα με το βαθμό ολοκλήρωσής της στην παγκόσμια οικονομία, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών και κοινωνικών δεικτών και των δεικτών ένδειας.

Επιπλέον, ο καθορισμός των τομέων στους οποίους η Κοινότητα μπορεί να επικεντρωθεί, πρέπει να βασιστεί στο διάλογο με άλλους χορηγούς σχετικά με τις πολιτικές τους και τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις τους. Στο διάλογο αυτό η Κοινότητα θα πρέπει να δηλώσει σαφώς ότι δεν μπορεί να είναι ενεργός σε όλους τους τομείς.

4.3 Δράσεις προτεραιότητας για την κοινοτική αναπτυξιακή βοήθεια

Η εκ νέου επικέντρωση των προτεραιοτήτων της κοινοτικής αναπτυξιακής βοήθειας αποτελεί αναγκαιότητα, όπως υπογραμμίστηκε στις αξιολογήσεις που αναφέρονται στο σημείο 2.3. Η κοινοτική αναπτυξιακή συνεργασία πρέπει να προβαίνει σε λιγότερες αλλά καλύτερα υλοποιούμενες ενέργειες προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερος αντίκτυπος. Συγκεκριμένα η Κοινότητα πρέπει να αποφασίσει σε ποιους τομείς αναπτυξιακής συνεργασίας χρειάζεται να επικεντρώσει το ανθρώπινο δυναμικό της στις κεντρικές υπηρεσίες και τις αντιπροσωπείες. Μία τέτοια εκ νέου επικέντρωση θα πρέπει να βασίζεται στον συνδυασμό δύο βασικών κριτηρίων: πρώτον οι επιλεγέντες τομείς θα πρέπει να συμβάλουν στο στόχο της εξάλειψης της φτώχειας και της αειφόρου ανάπτυξης. δεύτερον, στους επιλεγέντες τομείς η κοινοτική δράση θα πρέπει να έχει προστιθέμενη αξία όπως καθορίζεται στο σημείο 2.4.

Επίσης, οι επιλεγέντες τομείς θα πρέπει να διασυνδέονται και να ενισχύονται αμοιβαίως προκειμένου να διατηρείται η εσωτερική συνοχή της κοινοτικής αναπτυξιακής πολιτικής και να αυξάνεται ο αντίκτυπός της. Ταυτόχρονα, το εύρος των τομέων θα πρέπει να παραμένει αρκετά μεγάλο για να επιτρέπει παρεμβάσεις που είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε χώρας και στην αναπτυξιακή στρατηγική της. Εντούτοις, αυτό μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την άμεση συμμετοχή της ίδιας της Κοινότητας σε κάποιο συγκεκριμένο τομέα. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί ο συντονισμός, η συγχρηματοδότηση και η αποκέντρωση ενώ θα πρέπει να υπάρξει κατανομή της εργασίας σε επίπεδο χώρας.

Το ανθρώπινο δυναμικό της Επιτροπής για την αναπτυξιακή συνεργασία θα επικεντρωθεί στους απαριθμούμενους τομείς και σε αυτούς που χρειάζεται να εφαρμοστούν οι θεμελιώδεις αρχές. Σε άλλους τομείς η Κοινότητα θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί σχέδια, αλλά κυρίως μέσω πρωτοβουλίας στήριξης στις οποίες επικεφαλής είναι χορηγοί και ιδρύματα εταίροι. Αυτή είναι και η έννοια του αποτελεσματικού συντονισμού και της συμπληρωματικότητας.

Λαμβανομένου υπόψη του χρόνου που απαιτείται για την προετοιμασία των προγραμμάτων, η εν λόγω τομεακή επικέντρωση θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται πλήρως στα κοινοτικά προγράμματα εντός προθεσμίας τεσσάρων ετών. Σε τομείς εκτός της επικέντρωσης αυτής, η Κοινότητα θα πρέπει να βελτιώσει την ικανότητά της να συνεισφέρει σε προγράμματα άλλων χορηγών.

Οι ακόλουθοι τομείς προτεραιότητας προτείνονται ως τομείς στους οποίους θα πρέπει να επικεντρωθούν οι δραστηριότητες της κοινοτικής αναπτυξιακής συνεργασίας. Η σειρά με την οποία απαριθμούνται δεν αντικατοπτρίζει κάποιου είδους διαβάθμιση. Συγκεκριμένα, οι τομείς προτεραιότητας θα πρέπει να εξεταστούν ως διασυνδεόμενοι.

1. Εμπόριο και ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των εμπορικών και επενδυτικών πολιτικών, της βοήθειας με ολοκλήρωση στο πολυμερές εμπορικό σύστημα και στην παγκόσμια αγορά, μέσω και τεχνικής βοήθειας σχετικής με το εμπόριο και στήριξης για αύξηση των ικανοτήτων στο εμπόριο και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ιδιωτικού τομέα.

Χωρίς ολοκλήρωση στην παγκόσμια οικονομία, είτε απευθείας είτε μέσω περιφερειακών συμφωνιών εμπορίου, η ανάπτυξη δεν θα είναι αειφόρος. Το εμπόριο αποτελεί κύριο παράγοντα μεγέθυνσης και δημιουργίας πλούτου για όλες τις χώρες. Παρόλο που αυτό δεν είναι από μόνο του αρκετό για να προωθήσει την ανάπτυξη, που εξαρτάται επίσης από την κατανομή του πλούτου, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μακροπρόθεσμη σταθερή εξάλειψη της φτώχειας.

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για την εμπορική πολιτική. Αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο των αναπτυσσομένων χωρών. Με βάση αυτές τις αρμοδιότητες, η Κοινότητα είναι σε θέση να περιλάβει μία εμπορική διάσταση στην αναπτυξιακή της πολιτική. Προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να συνδυάσει επιτυχώς εμπόριο και βοήθεια, αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε κοινοτικό επίπεδο.

2. Περιφερειακή ολοκλήρωση και συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των διασυνοριακών οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων

Η περιφερειακή ολοκλήρωση αποτελεί βασικό στοιχείο της αειφόρου ανάπτυξης σε όλες τις περιοχές. Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες έχουν διαλέξει την περιφερειακή ολοκλήρωση ως μηχανισμό ενσωμάτωσης της οικονομίας τους στην παγκόσμια οικονομία.

Εντούτοις, η περιφερειακή ολοκλήρωση έχει άλλες πτυχές που σχετίζονται άμεσα με την εξάλειψη της φτώχειας και την αειφορία. Περιλαμβάνει μία σημαντική συνιστώσα θεσμικής ανάπτυξης και ανάπτυξης ικανοτήτων και αποτελεί τον μόνο αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης των διασυνοριακών προβλημάτων. Τέλος, η περιφερειακή ολοκλήρωση έχει καταστεί σε πολλές περιοχές του κόσμου ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης και επίλυσης των συγκρούσεων.

Η εμπειρία της Κοινότητας της επιτρέπει να έχει έναν ενεργό και ηγετικό ρόλο στον τομέα αυτό. Αυτό δεν σημαίνει ότι η κοινοτική εμπειρία μπορεί ή θα έπρεπε απλά να αντιγραφεί σε άλλες περιοχές του κόσμου. Εντούτοις, κανένας άλλος θεσμικός φορέας δεν έχει στη διάθεσή του τόσα μέσα στήριξης και προώθησης της περιφερειακής ολοκλήρωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες όπως έχει η Κοινότητα. Ο πολιτικός διάλογος, οι εμπορικές σχέσεις και η αναπτυξιακή συνεργασία της Κοινότητας έχουν στο σύνολό τους μία ολοένα μεγαλύτερη περιφερειακή διάσταση. Αυτό ισχύει για όλους τους τομείς προτεραιότητας της κοινοτικής αναπτυξιακής συνεργασίας που παρουσιάζονται στο παρόν έγγραφο.

3. Στήριξη των μακροοικονομικών πολιτικών με σαφή σύνδεση με τις στρατηγικές μείωσης της ένδειας, και ιδίως τα τομεακά προγράμματα σε κοινωνικούς τομείς (υγεία και εκπαίδευση)

Η οικονομική ανάπτυξη μέσω του εμπορίου πρέπει να αποτελεί τμήμα της εξάλειψης της ένδειας. Το ανωτέρω μπορεί να γίνει μόνον εξασφαλίζοντας ότι τα κέρδη από το εμπόριο κατανέμονται ισομερώς. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, μόνο ένα μικρό μέρος του πληθυσμού επωφελείται από την οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, η σε μεγάλο βαθμό ανισομερής κατανομή του εισοδήματος αποτελεί εμπόδιο για την εγχώρια οικονομική ανάπτυξη διότι μειώνει την εγχώρια ζήτηση.

Εκτός από τη σημασία της κατανομής του εισοδήματος, η μακροοικονομική πολιτική αποτελεί βασικό στοιχείο για την εξασφάλιση βιώσιμων και προσπελάσιμων κοινωνικών υπηρεσιών. Τα τομεακά προγράμματα στην υγεία και την εκπαίδευση, που αποτελούν βασικό στοιχείο κάθε στρατηγικής εξάλειψης της φτώχειας, δεν μπορούν να είναι βιώσιμα εάν αγνοήσουν το μακροοικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργούν. Κατά συνέπεια, είναι τόσο απαιτητικό όσο και αποτελεσματικό να ενσωματωθούν ευθύς εξαρχής στη μακροοικονομική πολιτική, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες που σχεδιάζουν ή διέρχονται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στις χώρες αυτές όπου η μακροοικονομική μεταρύθμιηση ήταν επιτυχής, η χρηματοδότηση τομεακών προγραμμάτων στην υγεία και την παιδεία θα πρέπει να συνεχισθεί αν υπάρξει ανάγκη. Η μακροοικονομική σταθερότητα διευκολύνεται εάν η χάραξη της πολιτικής λαμβάνει χώρα σε ένα περιφερειακό πλαίσιο που εξασφαλίζει τη νομισματική σταθερότητα, τις σταθερές εμπορικές σχέσεις και αξιόπιστα δίκτυα επικοινωνιών και μεταφορών.

Η Κοινότητα έχει κινητοποιήσει τα τελευταία χρόνια σημαντικούς οικονομικούς όρους και έχει αποκτήσει σημαντική πραγματογνωμοσύνη όσον αφορά τη στήριξη των μακροοικονομικών πολιτικών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Επιτροπή ευρίσκετο στην πρώτη γραμμή της συζήτησης για τις σχέσεις μεταξύ μακροοικονομικών και τομεακών πολιτικών στην υγεία και την εκπαίδευση, τομείς που βρίσκονται στον πυρήνα της αειφόρου ανάπτυξης. Οι προσπάθειές της να ολοκληρώσει τις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές και να αναπτύξει προϋποθέσεις κοινωνικού τομέα που προσανατολίζονται στα αποτελέσματα εκτιμήθηκαν από τους χορηγούς εταίρους της. Χρηματοδότησε διασυνοριακά μακροοικονομικά προγράμματα προκειμένου να διευκολυνθεί η περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα. Το ΔΝΤ και η Διεθνής Τράπεζα θεωρούν την Επιτροπή επίλεκτο εταίρο για συζητήσεις προσαρμογής στις αναπτυσσόμενες χώρες.

4. Μεταφορές

Οι αξιόπιστες και βιώσιμες μεταφορές διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην πρόσβαση στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Όχι μόνον η επίσημη αλλά και η ανεπίσημη οικονομία σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες πραγματοποιείται κατά μήκος των μεταφορικών οδών. Απαιτούνται τομεακές πολιτικές στις μεταφορές προκειμένου αυτές να είναι βιώσιμες, ισορροπημένες σε όρους κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Σε πολλά μέρη του κόσμου τα δίκτυα μεταφορών αντικατοπτρίζουν ακόμα ιστορικές εμπορικές πρακτικές. Η περιφερειακή ολοκλήρωση εξαρτάται κατά συνέπεια σε μεγάλο βαθμό από τη δημιουργία και τη διατήρηση αξιόπιστων μεταφορών.

Οι μεταφορές είναι ένας τομέας στον οποίο το συγκριτικό πλεονέκτημα της Επιτροπής προκύπτει από το γεγονός ότι απετέλεσε τον κύριο χορηγό στον τομέα για πολλά έτη και στη βάση αυτή απέκτησε σημαντική εμπειρία και πραγματογνωμοσύνη. Οι πρόσφατες εκθέσεις αξιολόγησης αναγνώρισαν επίσης την ποιότητα και την προστιθέμενη αξία της στήριξης της Επιτροπής για τις μεταφορές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, η Κοινότητα μπορεί να κινητοποιήσει τις ουσιαστικές αρχικές επενδύσεις που απαιτούνται για τη δημιουργία των δικτύων μεταφορών. Ταυτόχρονα, στηρίζοντας την ολοκλήρωση των τομεακών πολιτικών μεταφορών με τη μακροοικονομική και δημοσιονομική μεταρρύθμιση, η Κοινότητα μπορεί να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες να εξασφαλίσουν την τακτική συντήρηση που απαιτείται ώστε να καταστούν βιώσιμα τα δίκτυα μεταφορών.

5. Στρατηγικές επισιτιστικής ασφάλειας και αειφόρου αγροτικής ανάπτυξης

Μαζί με την υγεία και την εκπαίδευση, η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο κάθε στρατηγικής μείωσης της ένδειας. Η επισιτιστική ασφάλεια απευθύνεται κατευθείαν στη μεγάλη πλειοψηφία φτωχών στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίοι ζουν σε αγροτικές περιοχές. Μία συνεκτική πολιτική επισιτιστικής ασφάλειας μειώνει την ανάγκη για επισιτιστική βοήθεια και εξασφαλίζει ότι οι σημαντικές περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται από τη μάχη για ένα αγρόκτημα, ελαχιστοποιούνται. Σε αντίθεση με την επισιτιστική βοήθεια, η επισιτιστική ασφάλεια πρέπει να αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου πλαισίου αειφόρου αγροτικής ανάπτυξης. Μόνον μέσω ενός τέτοιου πλαισίου, που ενσωματώνει οικονομικές και κοινωνικές πτυχές, πτυχές φύλου και περιβάλλοντος, μπορεί να εξασφαλιστεί η επισιτιστική ασφάλεια. Η επισιτιστική ασφάλεια περιλαμβάνει επίσης ένα σημαντικό περιφερειακό στοιχείο που συχνά μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο μέσω ενός περιφερειακού παρά ενός εθνικού πλαισίου παραγωγής και διανομής. Τέλος, η επισιτιστική ασφάλεια είναι ένα από τα πρώτα ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν κατά τη μετάβαση από την ανθρωπιστική βοήθεια και τη βοήθεια ανακούφισης προς την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

Στον τομέα αυτό, η Κοινότητα έχει τα ακόλουθα συγκριτικά πλεονεκτήματα: την κρίσιμη μάζα της από χρηματική άποψη τη σημασία της επισιτιστικής ασφάλειας κατά τη σύνδεση ανθρωπιστικής βοήθειας, αποκατάστασης και ανάπτυξης. την εμπειρία της στον τομέα αυτό και την μακροπρόθεσμη ερευνητική και αναπτυξιακή συνεργασία στον χώρο αυτό. Σ' αυτόν τον τομέα, η Κοινότητα ήταν στην πρώτη γραμμή των χορηγών που επιθυμούν να διευκολύνουν την επισιτιστική ασφάλεια μέσω της περιφερειακής προσέγγισης, περιλαμβανομένης της αγοραστικής δραστηριότητας σε περιφερειακές αγορές στις αναπτυσσόμενες χώρες.

6. Θεσμική ανάπτυξη ικανοτήτων, χρηστή διακυβέρνηση και κράτος δικαίου

Αναγνωρίζεται ευρέως ότι η έλλειψη θεσμικής ικανότητας και θεσμικού ελέγχου της χρήσης των δημοσίων πόρων αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την αειφόρο ανάπτυξη. Σε όλους τους προαναφερόμενους τομείς απαιτούνται θεσμοί που λειτουργούν σωστά με ικανότητες για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό προκειμένου να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα βοήθειας. Χωρίς θεσμούς που είναι ικανοί να αναλύσουν την ένδεια σε όλες τις πτυχές της, ο αντίκτυπος δεν μπορεί να μετρηθεί. Κατά συνέπεια η θεσμική ανάπτυξη ικανοτήτων πρέπει να αποτελεί βασικό στοιχείο για την καταπολέμηση της ένδειας. Στο πλαίσιο αυτό, η χρηστή διακυβέρνηση και το κράτος δικαίου αποτελούν βασικά στοιχεία ώστε να εξασφαλιστεί η κοινωνική ειρήνη και σταθερότητα καθώς και η οικονομική ανάπτυξη. Tέλος, οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει επίσης να αναπτύξουν τις διαπραγματευτικές τους ικανότητες στα διεθνή φόρουμ που ασχολούνται, για παράδειγμα, με την οικονομική πολιτική, το εμπόριο, τα κοινωνικά ζητήματα και την προστασία του περιβάλλοντος.

Η συνεργασία στον τομέα αυτό αντικατοπτρίζεται στο περιεχόμενο της συμφωνίας ΑΚΕ-ΕΕ της οποίας η διαπραγμάτευση έγινε προσφάτως, τους κανονισμούς ΑΛΑ και MEDA στην τρέχουσα συνεργασία του TACIS και του OBNOVA, καθώς και σε μέσα όπως ο κανονισμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο εν λόγω τομέας προτεραιότητας αντικατοπτρίζει επίσης τις αξίες της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ. Η Επιτροπή κατά συνέπεια προτείνει την ενίσχυση των ικανοτήτων της να διαχειρίζεται τα προγράμματα στον τομέα αυτό ενώ παράλληλα εντείνεται η συνεργασία με άλλους χορηγούς.

Σε όλους αυτούς τους τομείς, θα ισχύουν και θα ενσωματωθούν θεμελιώδεις αρχές (χρηστή διακυβέρνηση, ανθρώπινα δικαιώματα και κράτος δικαίου, αντίκτυπος στη μείωση της ένδειας, θεσμική ανάπτυξη και ανάπτυξη ικανοτήτων, ισότητα φύλων, περιβάλλον [15]).

[15] Για παράδειγμα, ο τρόπος με τον οποίο τα περιβαλλοντικά θέματα θα ενσωματωθούν περιεγράφησαν προσφάτως στην ανακοίνωση (COM/99/499).

Επιπλέον, η ανθρωπιστική βοήθεια θα παραμείνει ένα κρίσιμο στοιχείο των προσπαθειών της Επιτροπής να ανταποκρίνεται ταχέως στις ανθρωπιστικές κρίσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

5 ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

5.1 Κυριότητα και συμμετοχή

Η ποιότητα του διαλόγου με τις χώρες εταίρους αποτελεί το κλειδί μιας επιτυχούς αναπτυξιακής πολιτικής. Η εταιρική σχέση, η κυριότητα των αναπτυξιακών διαδικασιών από τον πληθυσμό, η ενίσχυση της θεσμικής και της διοικητικής ικανότητας καθώς και του ανθρώπινου δυναμικού, η μείωση της εξάρτησης από την εξωτερική βοήθεια, η συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών συντελεστών και η εκπροσώπηση της κοινωνίας των πολιτών, ο συντονισμός των χορηγών, αποτελούν στο σύνολό τους αρχές τις οποίες συμμερίζονται πλέον σε ευρεία κλίμακα οι χορηγοί.

Οι αρχές αυτές απαιτούν νέες μεταρρυθμίσεις και θεμελιώδεις αλλαγές των διαδικασιών και των πρακτικών. Σε πολιτικό επίπεδο, βασίζονται στο σεβασμό των ουσιαστικών στοιχείων που έχουν εισαχθεί συστηματικά σε όλες τις συμφωνίες με τις τρίτες χώρες από το 1995 (σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοκρατικές αρχές και κράτος δικαίου). Θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί η χρηστή διακυβέρνηση, περιλαμβανομένης ιδίως της αμοιβαίας δέσμευσης να εξασφαλιστεί η διαφανής και υπεύθυνη διαχείριση των δημοσιονομικών πόρων που προορίζονται για την ανάπτυξη, και να προληφθεί και να καταπολεμηθεί η διαφθορά [16].

[16] Η νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ θα έχει ένα καλό παράδειγμα καινοτομικών προσεγγίσεων σε σχέση με τα ανωτέρω.

5.2 Η κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο των εργασιών

Η Επιτροπή θεωρεί την κοινωνία των πολιτών έναν από τους κύριους άξονες της αναπτυξιακής πολιτικής της. Η στενή συνεργασία και η προώθηση της κοινωνίας των πολιτών είναι ουσιαστικής σημασίας ώστε να εξασφαλιστεί η ευρύτερη πιθανή συμμετοχή όλων των τομέων της κοινωνίας στην παροχή συνθηκών για μεγαλύτερη ισότητα, συμμετοχή των φτωχών στα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης και ενίσχυση του δημοκρατικού ιστού της κοινωνίας. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να εφαρμοστεί σεβόμενη ταυτόχρονα τους κύριους και σημαντικούς ρόλους του κράτους, των αποκεντρωμένων τοπικών αρχών και του ιδιωτικού τομέα.

Η Επιτροπή συνεργάζεται με ένα ευρύ φάσμα φορέων της κοινωνίας των πολιτών, περιλαμβανομένων των ομάδων και των υπηρεσιών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των οργανισμών βάσης, των ενώσεων γυναικών, των οργανώσεων νεολαίας, των οργανώσεων προστασίας του παιδιού, των περιβαλλοντικών κινημάτων, των οργανώσεων των αγροτών, των εμπορικών συνδικάτων, των ενώσεων καταναλωτού, των θρησκευτικών οργανώσεων, των φορέων αναπτυξιακής στήριξης (ΜΚΟ, ιδρύματα διδασκαλίας και έρευνας), των πολιτικών ενώσεων και των μέσων ενημέρωσης. Η επιλογή των εταίρων της κοινωνίας των πολιτών βασίζεται στον τρόπο με τον οποίον ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων, στις σχετικές ικανότητές τους, στο δημοκρατικό χαρακτήρα τους, στη διαφάνεια της λειτουργίας και διαχείρισής τους, και στην ικανότητά τους να ενισχύσουν την κοινωνία των πολιτών στις χώρες εταίρους.

Η μελλοντική πολιτική της ΕΚ θα έχει στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και την περαιτέρω συμμετοχή των φορέων κοινωνίας των πολιτών στην κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική. Τα ανωτέρω θα περιλαμβάνουν τον καθορισμό των μεθοδολογιών και του πλαισίου για τα ακόλουθα:

*Πληροφόρηση, διαβουλεύσεις και διάλογο με τους συντελεστές της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τη χάραξη αναπτυξιακών πολιτικών και στρατηγικών.

*Ενίσχυση των ικανοτήτων των συντελεστών της κοινωνίας των πολιτών.

*Tη συμμετοχή των συντελεστών της κοινωνίας των πολιτών στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των προγραμμάτων συνεργασίας.

*Αποκεντρωμένη συνεργασία όπου συντελεστές σε τοπικό επίπεδο αναλαμβάνουν άμεση αρμοδιότητα για την κατάρτιση και την εφαρμογή προγραμμάτων συνεργασίας.

5.3 Αύξηση της συμπληρωματικότητας μέσω της τομεακής προσέγγισης

Θα ενθαρρυνθεί ο καθορισμός των τομεακών πολιτικών της ΕΕ για τη στήριξη για εθνικές τομεακές πολιτικές. Στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών και σε συμφωνία με τις προσεγγίσεις της ΕΕ, η μετάβαση σε "τομεακά προγράμματα" αντικαθιστώντας τη στήριξη για "έργα" θα πρέπει να επιταχυνθεί. Η προσέγγιση αυτή διευκολύνει την κυριότητα από τις χώρες εταίρους, το συντονισμό των χορηγών, την εναρμόνιση των διαδικασιών, τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της χρηματοδοτικής στήριξης και παρέχει μία γενική άποψη των προβλημάτων ενός τομέα. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να προχωρήσει προσεκτικά προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική προσθετικότητα των πόρων για τους στηριζόμενους τομείς, η χρηστή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, και ο σεβασμός της εθνικής κυριαρχίας. Διευκολύνει τη χρήση άμεσης δημοσιονομικής βοήθειας όπου η εταιρική σχέση και οι ικανότητες σε ένα δεδομένο τομέα είναι αρκετά ώριμες, και αντιπροσωπεύει μία στήριξη πιο προσανατολισμένη στα αποτελέσματα. Απαιτεί συνεκτικό διάλογο πολιτικής σε συγκεκριμένους τομείς, την ανάπτυξη ικανοτήτων, τη συνοχή και τη σύνδεση με τη μακροοικονομική στήριξη.

Επιπλέον, η επικέντρωση των προσπαθειών της ΕΚ σε επίπεδο ανάπτυξης τομεακών πολιτικών και προγραμμάτων θα διευκόλυνε τη συμπληρωματικότητα, το συντονισμό και τη συγχρηματοδότηση δράσεων με άλλους χορηγούς. Μία τέτοια κίνηση θα είχε διάφορες επιπτώσεις, ιδίως όσον αφορά τα θέματα σχετικά με την αποσύνδεση της βοήθειας.

Tο συνεκτικό πλαίσιο ανάπτυξης και, πρόσφατα, τα έγγραφα στρατηγικής μείωσης της ένδειας, που προώθησε η Διεθνής Τράπεζα ώστε να παρασχεθεί ένα πλαίσιο για την ενσωμάτωση της μείωσης της ένδειας στις εθνικές στρατηγικές αειφόρου ανάπτυξης και στις πολιτικών των χορηγών, αποτελούν τα κατάλληλα πλαίσια για την παροχή αποτελεσματικής συμπληρωματικότητας και κατανομής των καθηκόντων.

Στους τομείς όπου έχει συγκριτικό πλεονέκτημα και στους τομείς προτεραιότητας που αναφέρονται στο τμήμα 4.3., η Επιτροπή θα αναλάβει την πρωτοβουλία να συντονίσει τις προσπάθειες των κρατών μελών, ιδίως στο πλαίσιο εφαρμογής της προσέγγισης τομεακού προγραμματισμού.

6 ΕΦΑΡΜΟΓΗ

6.1 Βελτίωση της αποτελεσματικότητας μέσω διοικητικών μεταρρυθμίσεων

Αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται αναθεώρηση της διαχείρισης της κοινοτικής βοήθειας σύμφωνα με τις αρχές που ετέθησαν στο Λευκό Βιβλίο για τη μεταρρύθμιση το οποίο ενεκρίθη την 1η Μαρτίου. Οι υπό συζήτηση μεταρρυθμίσεις προβλέπουν τα ακόλουθα:

*Επανενοποίηση της διαχείρισης του κύκλου έργου εντός μιας νέας δομής παράδοσης της οποίας η ικανότητα θα ενισχυθεί, εξασφαλίζοντας μία σαφή διασύνδεση μεταξύ του προγραμματισμού, των διαδικασιών του προϋπολογισμού, της αξιολόγησης και της ανάδρασης στον επόμενο κύκλο προγραμματισμού.

*Ριζική εξέταση της προσέγγισης του προγραμματισμού της βοήθειας ώστε να αντικατοπτρίζονται οι στόχοι και οι προτεραιότητες της πολιτικής. Θα δοθεί μεγαλύτερη ουσία στον πολυετή προγραμματισμό της βοήθειας ώστε να εξασφαλιστεί το κατάλληλο "μείγμα πολιτικής" για κάθε χώρα ή περιοχή όσον αφορά και τα μέσα της Κοινότητας. Θα ληφθεί υπόψη ο διάλογος πολιτικής με τις δικαιούχους χώρες. Θα παρακολουθείται η συνοχή και η ποιότητα των κύκλων προγραμματισμού από μία διϋπηρεσιακή ομάδα στήριξης της ποιότητας.

*Εκτενέστερη ανάθεση της διαχείρισης έργων στις εξωτερικές αντιπροσωπείες της Επιτροπής και όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες, στις αρχές των δικαιούχων χωρών. Ο ρόλος των αντιπροσωπειών της Επιτροπής στις χώρες-εταίρους θα προσαρμοστεί προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η χρήση αυτού του πολύ μεγάλου δικτύου και να επωφεληθούν από την εμπειρία τους επί τόπου.

6.2 Η ανάγκη για βελτιωμένες δομές προσανατολισμού πολιτικής και επιτροπολογία

Ο πολιτικός έλεγχος και η καθοδήγηση που παρέχουν το Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη στα κοινοτικά αναπτυξιακά προγράμματα θα πρέπει να βελτιωθεί. Η επικέντρωση των καθηκόντων αυτών σε θέματα στρατηγικής και συνοχής θα μπορούσε να καταστήσει πιο αποτελεσματική και "απλή" τη διαχείριση και ταυτόχρονα να βοηθήσει στην επικέντρωση των αναπτυξιακών προγραμμάτων σε στόχους προτεραιότητας.

Ο ρόλος των ομάδων εργασίας και των επιτροπών του Συμβουλίου θα πρέπει να οδηγηθεί ιδίως προς την εστίαση σε κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής, την περιοδική αναθεώρηση των επί μέρους στρατηγικών χώρας, των τομεακών στρατηγικών και των θεμάτων που απαιτούν ευρωπαϊκό συντονισμό εξαρχής στο πλαίσιο των διεθνών συζητήσεων. Το ανωτέρω προϋποθέτει, στο πλαίσιο ενός κυλιόμενου συστήματος προγραμματισμού, ότι οι διοικητικοί κανόνες θα προσαρμοστούν προκειμένου να τηρούνται τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί για την ολοκλήρωση των στρατηγικών αναθεωρήσεων [17].

[17] Tο θέμα αυτό εξετάστηκε σε μία δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με τη διαδικασία προγραμματισμού, που επισυνάπτεται στη νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ.

Tο ανωτέρω επίσης προϋποθέτει ότι θα πρέπει να αφιερώνεται λιγότερος χρόνος για την έγκριση των επί μέρους έργων, διατηρώντας ταυτόχρονα ένα πλήρως διαφανές σύστημα διαβουλεύσεων για θέματα πολιτικής και για την τακτική υποβολή εκ των υστέρων, εκθέσεων όσον αφορά την πρόοδο της υλοποίησης των προγραμμάτων.

Τέλος, ως τμήμα της συνέχειας της παρούσας ανακοίνωσης, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο πλαίσιο για έγγραφα στρατηγικής χώρας τα οποία θα καταστούν τα βασικά μέσα καθοδήγησης, διαχείρισης και αναθεώρησης των προγραμμάτων βοήθειας της ΕΚ.

6.3 Βελτίωση του αντικτύπου της αναπτυξιακής βοήθειας

Η φύση των μέσων συνεργασίας της ΕΚ θα πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες και την ικανότητα των χωρών εταίρων. Η πρόσφατη αύξηση στον αριθμό των χωρών που βρίσκονται σε "εμπόλεμη κατάσταση" ή χωρών με "εύθραυστη πολιτική κατάσταση" απαιτεί την ανάπτυξη κατάλληλων μεθόδων παρέμβασης. Αυτό σημαίνει, αφενός, εξασφάλιση της απαραίτητης συνοχής μεταξύ βοήθειας έκτακτης ανάγκης, αποκατάστασης και δράσεων ανάπτυξης. και, αφετέρου, ανάπτυξη μεθόδων άμεσης στήριξης των ενδιαφερομένων πληθυσμών δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Θα πρέπει να εφαρμοστεί αυξημένη επιλεκτικότητα στην εφαρμογή των προγραμμάτων και στην κατανομή των πόρων μεταξύ χωρών εντός κάθε μεγάλου περιφερειακού χρηματοδοτικού κονδυλίου. Το ανωτέρω σημαίνει ότι, ξεκινώντας από το γενικό προγραμματισμό χρηματοδότησης, οι πόροι χορηγούνται όχι μόνο σύμφωνα με τις ανάγκες αλλά και σύμφωνα με τις επιδόσεις των χωρών από την άποψη των πολιτικών μεταρρυθμίσεων και των αποτελεσμάτων. Οι προσπάθειες που έχουν αναληφθεί στον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης ικανοτήτων θα πρέπει να προωθούν έναν υψηλό βαθμό δημοσιονομικής απόδοσης ευθυνών στις χώρες εταίρους.

Η ΕΚ πρέπει να συνεχίσει την αναθεώρηση της πολιτικής της σχετικά με τις προϋποθέσεις χορήγησης βοήθειας, που δεν ισχύει πλέον μόνο για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών, αλλά και για άλλες μεθόδους παρέμβασης. Στο πλαίσιο αυτό, οι προϋποθέσεις εκταμίευσης δεν θα συνδέονται πλέον μόνο με τα μέτρα που έχουν λάβει οι κυβερνήσεις, αλλά περισσότερο με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα, βάσει δεικτών επιπτώσεων που έχουν εγκριθεί εκ των προτέρων. Το ανωτέρω θα δώσει τη δυνατότητα στις χώρες να έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια σχετικά με τους τρόπους και τα μέσα που χρησιμοποιούν για να επιτύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα και να δώσουν πραγματικό νόημα στην έννοια της κυριότητας. Σε πλήρη συμβατότητα με την εισαγωγή ενός νέου συστήματος κατανομής των πόρων, το ανωτέρω θα περιελάμβανε τη μετάβαση από ένα σύστημα εκταμίευσης τύπου ("ναι/όχι"), προς ένα σύστημα συνεχούς τύπου ("περισσότερο/λιγότερο"), συνδέοντας το επίπεδο εκταμίευσης, και όχι το σύνολό της, με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα.

Ο κατακερματισμός των μέσων αναπτυξιακής βοήθειας είναι ένα θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί. Κάθε πρόγραμμα έχει τη δική του νομική βάση και τις δικές του διαδικασίες και κριτήρια κατανομής (τα κεφάλαια που βρίσκονται στη διάθεση της Κοινότητας κατανέμονται μεταξύ άνω των 60 διαφορετικών κονδυλίων του προϋπολογισμού, εκτός από τους πόρους ΕΤΑ, οι οποίοι παραμένουν εκτός προϋπολογισμού). Ο κατακερματισμός αυτός δεν διευκολύνει ούτε τη χρηστή διαχείριση ούτε τη συνοχή των προγραμμάτων ανάπτυξης. Κατά συνέπεια, θα ήταν επιθυμητό να εναρμονιστεί η λειτουργία των μέσων χρηματοδότησης, αρχίζοντας με την εγγραφή του ΕΤΑ στον προϋπολογισμό σε συνδυασμό με μία μείωση και μία εκ νέου ομαδοποίηση των υφιστάμενων γραμμών του προϋπολογισμού γύρω από ορισμένα κεντρικά θέματα.

Η δυνατότητα να υπάρχει χρηματοδότηση μέρους των διαχειριστικών δαπανών από λειτουργικές πιστώσεις που χορηγούνται σε προγράμματα συνεργασίας - όπως συμβαίνει με άλλους χορηγούς - θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης του δημοσιονομικού κανονισμού.

Με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που εξέτασε το Συμβούλιο Υπουργών το 1998, οι σχέσεις μεταξύ της ΕΚ και των εκπροσώπων των κρατών μελών στις χώρες εταίρους θα πρέπει να επανεξεταστούν προκειμένου να εξασφαλιστεί η στενότερη σύνδεση και η σύσταση αποτελεσματικότερων και τακτικών μηχανισμών συντονισμού και συνεργασίας.

6.4 Βελτίωση του εσωτερικού ελέγχου

Η ακαταλληλότητα των τρεχουσών μεθόδων εσωτερικού ελέγχου, που είναι και ενοχλητικές και λίγο αποτελεσματικές, αναφέρεται στις περισσότερες εκθέσεις αξιολόγησης. Ο πολλαπλασιασμός των ελέγχων και ο αριθμός των απαιτούμενων εκ των προτέρων εγκρίσεων, μειώνει την αρμοδιότητα των σχετικών υπηρεσιών και οδηγεί στην αποδυνάμωσή τους.

Όπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο για τη μεταρρύθμιση, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου μέχρι να αρχίσει να ισχύει ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός, η εκ των προτέρων έγκριση θα πραγματοποιείται από ελεγκτές οι οποίοι σταδιακά θα μετατεθούν σε επιχειρησιακές γενικές διευθύνσεις. Μετά από την περίοδο αυτή, η εκ των προτέρων έγκριση θα καταργηθεί και ο έλεγχος θα ενσωματωθεί στις σχετικές μονάδες των επιχειρησιακών γενικών διευθύνσεων. Η εγγύτητα των ελεγκτών στις ελεγχόμενες δράσεις, που θα επιφέρει η αποκέντρωση, θα αυξήσει τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την αποδοτικότητα της δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου, ενώ ταυτόχρονα θα εξασφαλίζει μία σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων.

6.5 Ενίσχυση και παρακολούθηση, της αξιολόγησης και της ανάδρασης

Στο πλαίσιο του συστήματος διαχείρισης με βάση τις δραστηριότητες (ABM) που συστήνεται στο Λευκό Βιβλίο για τη Μεταρρύθμιση, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση για τη σωστή εκτίμηση της αποτελεσματικότητας και της δαπάνης των δραστηριοτήτων θα παράσχει ουσιαστική ανάδραση στη διαδικασία προκειμένου να καθοριστούν καλύτερα οι δραστηριότητες.

Θα καθιερωθούν συστήματα παρακολούθησης περιλαμβανομένων των δεικτών ποσοτικής και ποιοτικής απόδοσης που επικεντρώνονται στα αποτελέσματα. Αυτό θα βοηθήσει να υπάρχει πραγματική ανάδραση από τις δραστηριότητες επί τόπου. Η χρήση δεικτών παρακολούθησης θα γενικευθεί, βάσει της αποκτηθείσας εμπειρίας και των εργασιών που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της DAC προκειμένου να εξασφαλιστεί ένας σύνδεσμος με τους διεθνείς στόχους.

Tο καθήκον της αξιολόγησης θα ενισχυθεί προκειμένου να βελτιωθεί η απόδοση ευθυνών, να στηριχθεί η διαχείριση και να ενισχυθεί η εκμάθηση. Για όλες τις γεωγραφικές περιοχές όπου παρεμβαίνει η ΕΚ, η σύνδεση μεταξύ των αξιολογήσεων και των μαθημάτων που προκύπτουν από αυτές για την κατάρτιση αναπτυξιακών έργων και προγραμμάτων θα πρέπει να γίνεται με συστηματικότερο και εναρμονισμένο τρόπο. Προϋποθέτει απευθείας ανάδραση από το διάλογο πολιτικής με τους δικαιούχους και από τις αντιπροσωπείες, ενσωματούμενη στη χάραξη πολιτικής και στον προγραμματισμό στις κοινοτικές υπηρεσίες. Προϋποθέτει επίσης ότι η εκ των προτέρων αξιολόγηση, τόσο σε επίπεδο προγράμματος όσο και έργου, θα πρέπει να καταστεί συστηματική, προκειμένου να ενισχυθεί η εκτίμηση και ο προγραμματισμός.

7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να βελτιώσει περαιτέρω την ποιότητα και τον αντίκτυπο της αναπτυξιακής της πολιτικής προσαρμόζοντας την προσέγγισή της. Σε επίπεδο πολιτικής και στρατηγικής θα πρέπει να προβεί στα εξής:

*Καλύτερη ενσωμάτωση των οικονομικών, εμπορικών και πολιτικών πτυχών της αναπτυξιακής της συνεργασίας μέσω:

-Ενίσχυσης των συνδέσμων μεταξύ εμπορίου και ανάπτυξης, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις φτωχότερες χώρες με σκοπό την ενθάρρυνση της ομαλής, βαθμιαίας και επωφελούς ολοκλήρωσής τους στην παγκόσμια οικονομία.

-Επικέντρωση της αναπτυξιακής της πολιτικής στον στόχο της μείωσης της ένδειας εντός του γενικού πλαισίου των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης.

-Της συνέχισης της πλήρους χρήσης του μέσου εξωτερικής πολιτικής που βρίσκεται στη διάθεση της Κοινότητας, και στο πλαίσιο αυτό της επιδίωξης κατά συστηματικό τρόπο του υψηλότερο δυνατόν βαθμού συνοχής μεταξύ της αναπτυξιακής πολιτικής και άλλων κοινωνικών πολιτικών με αντίκτυπο στις αναπτυσσόμενες χώρες όπως στους τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, της αλιείας, της μετανάστευσης, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και του περιβάλλοντος.

*Αύξηση των συνδέσμων μεταξύ ανακούφισης, αποκατάστασης και ανάπτυξης, ειδικότερα στους κοινωνικούς τομείς που είναι ουσιαστικής σημασίας για τους ευάλωτους πληθυσμούς.

*Υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου αναπτυξιακού πλαισίου και εφαρμογή κοινών κατευθυντηρίων γραμμών τομεακής αναπτυξιακής πολιτικής, βάσει των τομέων προτεραιότητας που έχουν καθοριστεί στο παρόν έγγραφο.

*Στο πλαίσιο της γενικής στρατηγικής, επικέντρωση των παρεμβάσεων της Κοινότητας σε ένα πιο περιορισμένο αριθμό τομέων προτεραιότητας, περιλαμβανομένης της αυξημένης έμφασης στη δημοσιονομική στήριξη και τον τομεακό προγραμματισμό.

*Eξασφάλιση καλύτερου συντονισμού μεταξύ των διμερών αναπτυξιακών προγραμμάτων των κρατών μελών, στο πλαίσιο τομεακών προγραμμάτων και, στον υψηλότερο δυνατό βαθμό, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες των δικαιούχων χωρών.

*Eξασφάλιση καλύτερης συνοχής μεταξύ των κοινοτικών θέσεων πολιτικής έναντι των αναπτυγμένων χωρών στο πλαίσιο των οργάνων του Bretton Woods, του ΠΟΕ και των ποικίλων υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών και άλλων υπηρεσιών θέσπισης κανόνων και προτύπων.

*Βελτίωση της παρουσίας και της επιρροής της ΕΕ στα διεθνή φόρουμ όπου συζητούνται οι αναπτυξιακές πολιτικές.

Σε επίπεδο υλοποίησης, η Κοινότητα θα πρέπει να εφαρμόεσι τις βασικές αρχές και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα μέσω των εξής:

*Συνάγοντας πρακτικά συμπεράσματα από τις αρχές της εταιρικής σχέσης, της συμμετοχής και της κυριότητας και εφαρμόζοντας διεθνείς άριστες πρακτικές

*Τελειοποιώντας τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τη χορήγηση χρηματοδοτικών πόρων ώστε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα αποτελέσματα και να περιληφθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.

*Προβαίνοντας σε αποκέντρωση και μεταβίβαση καθηκόντων,

*Επανενοποιώντας τη διαχείριση κύκλου έργου, εξασφαλίζοντας μία σαφή σύνδεση μεταξύ του προγραμματισμού, τω