Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ/Ρωσίας: το επόμενο βήμα"

(2002/C 125/10)

Την 28η Φεβρουαρίου και την 1η Μαρτίου 2001 η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23 του Εσωτερικού της Κανονισμού, να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης με το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε την γνωμοδότησή του στις 28 Φεβρουαρίου 2002, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Filip Hamro-Drotz.

Κατά την 389η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 2002 (συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 86 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Η συνεργασία καλύπτει ευρέως όλους τους σημαντικούς τομείς πολιτικής που παρουσιάζουν αμοιβαίο ενδιαφέρον. Μία καλή σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο ενός μέλλοντος ευημερίας στην Ευρώπη.

1.2. Η ΕΕ θα πρέπει να προαγάγει την καλλιέργεια διαφανών και ανοικτών σχέσεων γειτονίας με τη Ρωσία, τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο. Η επικείμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθιστά ακόμη πιο εμφανή την ανάγκη σύναψης μιας ισχυρής εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας, η οποία να βασίζεται στις καλές σχέσεις και την συνεννόηση σε δημόσιο επίπεδο. Αυτό αφορά την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τη Ρωσία, αλλά και τις υποψήφιες χώρες, τις χώρες του ΕΟΧ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

1.3. Στόχος της γνωμοδότησης είναι να διατυπωθούν συμπεράσματα και συστάσεις που να καταδείξουν κυρίως ότι εάν οι οργανωμένοι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες συμμετάσχουν στη συνεργασία ΕΕ-Ρωσίας, αυτό όχι μόνον θα ευαισθητοποιούσε το κοινό απέναντι στην εν λόγω συνεργασία, αλλά θα συνέβαλλε επίσης στην επιτυχή έκβαση των προσπαθειών βελτίωσης της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας.

2. Σημαντικά στοιχεία του θεσμικού πλαισίου

2.1. Η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) υπογράφηκε το 1994 και τέθηκε σε ισχύ το 1997. Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συνεργασίας σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, μεταξύ άλλων τους τομείς του εμπορίου, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, του περιβάλλοντος και της ενέργειας, καθώς και τη μετάβαση σε μία οικονομία αγοράς. Ο μηχανισμός συνεργασίας περιγράφεται στη ΣΕΣΣ: οι εταίροι πραγματοποιούν συνόδους κορυφής δύο φορές τον χρόνο· το βασικό βήμα συζητήσεων είναι το Συμβούλιο Συνεργασίας, το οποίο συνεδριάζει άπαξ τον χρόνο, ενώ η Επιτροπή Συνεργασίας έχει την ευθύνη της λειτουργίας, έχουν δε συσταθεί πολλές υποεπιτροπές (διάλογοι). Επίσης, έχει συσταθεί και μία Κοινοβουλευτική Επιτροπή Συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας. Το άρθρο 93 αναφέρει ότι "το Συμβούλιο Συνεργασίας μπορεί να αποφασίσει τη σύσταση κάθε άλλης ειδικής επιτροπής ή οργάνου τα οποία το επικουρούν κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του (...)". Η αρχική διάρκεια της ΣΕΣΣ είναι δέκα χρόνια και μπορεί να ανανεωθεί με σιωπηρή παράταση.

2.2. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ως προς την Κοινή Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Ρωσία το 1999(1). Στη στρατηγική σκιαγραφούνται οι αρχές και τα μέσα με βάση τα οποία η ΕΕ και τα κράτη μέλη μπορούν να αναλαμβάνουν δράσεις σύμφωνα με την ΣΕΣΣ. Βασικοί τομείς δράσης είναι η ενίσχυση του κράτους δικαίου και των δημόσιων οργάνων, η παγίωση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στη Ρωσία, η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και η ασφάλεια και η σταθερότητα. Η Κοινή Στρατηγική ισχύει μέχρι τον Ιούνιο του 2003.

2.3. Η σύσταση "Κοινού Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου" αναφέρεται τόσο στη ΣΕΣΣ όσο και στην Κοινή Στρατηγική.

2.4. Το άρθρο 1 της ΣΕΣΣ αναφέρει: "[Ένας από τους στόχους της εταιρικής σχέσης είναι] να παράσχει το κατάλληλο πλαίσιο για τη σταδιακή προσέγγιση μεταξύ της Ρωσίας και ενός ευρύτερου χώρου συνεργασίας στην Ευρώπη".

2.5. Το κεφάλαιο "Κυριότεροι στόχοι" της Κοινής Στρατηγικής της ΕΕ παραθέτει στην 2η παράγραφο τις κύριες γραμμές για την "ένταξη της Ρωσίας σε έναν κοινό ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό χώρο". Στο πλαίσιο αυτό, σημαντικά θέματα είναι η προετοιμασία της ένταξης της Ρωσίας στον ΠΟΕ, η "οικοδόμηση θεσμών" και η αντιμετώπιση των κοινωνικών πτυχών της μετάβασης σε μία οικονομία της αγοράς.

2.6. Η Σύνοδος Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα τον Μάιο του 2001, αποφάσισε ότι τα μέρη θα εξετάσουν από κοινού την δυνατότητα σύστασης Κοινού Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Η δε Σύνοδος Κορυφής που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2001 στις Βρυξέλλες συμφώνησε ως προς το καταστατικό μιας Ομάδας Εργασίας Υψηλού Επιπέδου, στην οποία ανατίθεται η επεξεργασία της έννοιας του Κοινού Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και των μέτρων που χρειάζονται για την υλοποίησή του. Η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου, η οποία άρχισε τις εργασίες της τον Δεκέμβριο του 2001, πρέπει να υποβάλει έκθεση στην Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Ρωσίας το αργότερο το 2003. Σε μία πρώτη φάση, τα συμβαλλόμενα μέρη θα εξετάσουν τη δομή και την υπόσταση ενός Κοινού Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, που εν μέρει θα βασίζεται στην ενίσχυση της συμβατότητας μεταξύ των νομοθεσιών της Ρωσίας και της ΕΕ με προοπτική την εναρμόνισή τους.

2.7. Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ ανέπτυξε, σε συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες χώρες-εταίρους, τη Βόρεια Διάσταση της ΕΕ. Η συνεργασία ΕΕ-Ρωσίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη πολυμερούς συνεργασίας στην περιοχή κατά την περίοδο 2000-2003. Η Σύνοδος Υπουργών για τη Βόρεια Διάσταση, που πραγματοποιήθηκε στο Ελσίνκι τον Νοέμβριο του 1999, έθεσε τις βάσεις της Βόρειας Διάστασης. Η Σύνοδος Υπουργών που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο τον Απρίλιο του 2001, καθώς και η Σύνοδος Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Γκέτεμποργκ τον Ιούνιο του 2001, έθεσαν σε λειτουργία το σχέδιο δράσης. Η ΟΚΕ επηρέασε τα συμπεράσματα τόσο της Συνόδου Υπουργών στο Λουξεμβούργο και της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στο Γκέτεμποργκ όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη Βόρεια Διάσταση της ΕΕ. Το ζήτημα της Βόρειας Διάστασης θα εξεταστεί σε υπουργικό επίπεδο κατά τη Δανική Προεδρία της ΕΕ, το δεύτερο ήμισυ του 2002.

2.8. Από το 1999 και μετά, το Tacis αποτελεί το κυριότερο πρόγραμμα παροχής τεχνικής βοήθειας στη διαδικασία μετάβασης της Ρωσίας. Κεντρικοί οργανισμοί της ΕΕ και της Ρωσίας συνεργάζονται στα πλαίσια του εν λόγω προγράμματος. Μέχρι σήμερα, έχουν διατεθεί πάνω από 2,4 δισ. EUR για περισσότερα από 1500 προγράμματα σε ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής.

3. Σύνδεσμοι που πρέπει να ενισχυθούν

3.1. Η ΕΕ αναγνωρίζει γενικά την ανάγκη συμμετοχής των οικονομικών και κοινωνικών φορέων στις προσπάθειες που καταβάλλει η ΕΕ προκειμένου να επιτευχθούν οι γενικοί στόχοι που σχετίζονται με την καθιέρωση και βελτίωση των σχέσεών της με τρίτες χώρες. Αυτό αφορά όλες τις σχετικές πτυχές των εξωτερικών σχέσεων: τις Ευρωμεσογειακές Συνόδους Κορυφής των Οικονομικών και Κοινωνικών Συμβουλίων και παρεμφερών οργανισμών, τις συνεδριάσεις των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών από την ΕΕ, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, τις διμερείς Μικτές Συμβουλευτικές Επιτροπές με τις υποψήφιες χώρες, τον επιχειρηματικό τομέα, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τον διάλογο με τους καταναλωτές στο πλαίσιο της Διατλαντικής Συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον διάλογο σε επίπεδο επιχειρήσεων στο πλαίσιο των σχέσεων με την Ασία, τη Στρογγυλή Τράπεζα ΕΕ-Ινδίας, τη Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ, τη Συμφωνία του Κοτονού και τα περιφερειακά σεμινάρια με θέμα τις σχέσεις με τις χώρες ΑΚΕ, την έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2001, στην οποία διατυπώνεται, μεταξύ άλλων, η επιθυμία να καθιερωθεί διάλογος και πολυμερής συνεργασία μεταξύ των φορέων της Βόρειας Διάστασης, καθώς και την προαγωγή του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Σε πολλές από τις ανωτέρω περιπτώσεις η σχέση θεσμοθετήθηκε μετά από παρέμβαση της ΟΚΕ.

3.2. Τη διαχείριση της συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας την έχουν αναλάβει τα όργανα της ΕΕ και η ρωσική κυβέρνηση. Η Στρογγυλή Τράπεζα των Βιομηχάνων ΕΕ-Ρωσίας έχει αναγνωριστεί ως ένα χρήσιμο συμβουλευτικό όργανο, ωστόσο οι οικονομικοί και κοινωνικοί εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών έχουν διαδραματίσει περιθωριακό μόνον ρόλο στη συνεργασία. Τόσο η ΣΕΣΣ όσο και η Κοινή Στρατηγική τονίζουν ότι είναι αναγκαίο τα μέρη να συνεργάζονται έτσι ώστε να ενισχυθεί η κοινωνία των πολιτών και οι δύο κοινωνίες να προσεγγίσουν περισσότερο η μία την άλλη.

3.3. Οι κυριότερες οικονομικές και κοινωνικές ομάδες συμφερόντων της Ρωσίας έχουν ενισχύσει, τα τελευταία χρόνια, την οργάνωσή τους και την ικανότητά τους να ενεργούν ως ανεξάρτητες και αξιόπιστες ομάδες συμφερόντων. Αυτό ισχύει κυρίως στην περίπτωση των επιχειρηματιών/εργοδοτών και των συνδικαλιστικών ενώσεων, αλλά και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως για παράδειγμα οι καταναλωτές, ενισχύουν τον ρόλο τους και την επίσημη δικτύωσή τους. Εντούτοις, οι επαφές με τις "αδελφές" οργανώσεις στην ΕΕ εξακολουθούν, σε πολλές περιπτώσεις, να είναι περιορισμένες. Οι εργασίες της προαναφερθείσας Στρογγυλής Τράπεζας των Βιομηχάνων ΕΕ-Ρωσίας συνοδεύτηκαν, πρόσφατα, με την ανάπτυξη ευρωπαϊκής συνεργασίας των συνδικαλιστικών οργανώσεων (ETUC-FNPR) καθώς και άλλων φορέων, τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συνέστησαν στη Μόσχα την Ευρωπαϊκή Λέσχη Επιχειρηματιών (European Business Club). Στη διεθνή συνεργασία συμμετέχουν παράγοντες από τη Ρωσία, όχι όμως το ίδιο συστηματικά: οι κυριότερες οργανώσεις των Ρώσων εργοδοτών και εργαζομένων συμμετέχουν στις εργασίες της ΔΟΕ, τα εμπορικά επιμελητήρια της Ρωσίας συμμετέχουν στο διεθνές δίκτυο επιμελητηρίων, ενώ οι κυριότερες συνδικαλιστικές οργανώσεις της Ρωσίας είναι μέλη της Διεθνούς Συνομοσπονδίας των Ελεύθερων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΔΣΕΣΟ) και άλλοι φορείς της Ρωσίας συμμετέχουν στη συνεργασία της Βαλτικής θάλασσας. Οι κυριότερες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της Ρωσίας έχουν εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους να καθιερωθούν και να βελτιωθούν οι επαφές τους και η συνεργασία τους με τους φορείς της ΕΕ.

3.4. Τόσο στη Ρωσία όσο και στην ΕΕ το κοινό δεν έχει ευαισθητοποιηθεί επαρκώς απέναντι στο θέμα της εν λόγω εταιρικής σχέσης. Το ενδιαφέρον για τις αναπτυσσόμενες σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας και για το μέλλον τους είναι περιορισμένο και εξίσου περιορισμένος είναι και ο σχετικός διάλογος. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να διαδραματίσουν ρόλο "διαπαιδαγώγησης", προκειμένου να κινηθεί το ενδιαφέρον του κοινού. Το γεγονός ωστόσο ότι η διαδικασία ολοκλήρωσης ΕΕ/Ρωσίας δεν στηρίζεται με σταθερότητα στην κοινωνία επηρεάζει αρνητικά την εναρμόνιση της νομοθεσίας της Ρωσίας με αυτήν της ΕΕ, η οποία είναι απαραίτητη για μία στενότερη συνύπαρξη.

3.5. Τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα υφίστανται θεσμοποιημένες σχέσεις μεταξύ της ρωσικής κυβέρνησης και των αντίστοιχων φορέων. Τουλάχιστον το Υπουργείο Εργασίας και το Υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης και Εμπορίου έχουν προβεί στη σύσταση τριμερών επιτροπών και ομάδων εργασίας. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι και η ρωσική Τριμερής Επιτροπή Ρύθμισης των Κοινωνικών και Εργασιακών Σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, 10 εκπρόσωποι των κύριων εταίρων (εργοδότες - συνδικαλιστικές ενώσεις - κυβέρνηση) συνεδριάζουν κάθε μήνα. Η εν λόγω επιτροπή έχει συστήσει επτά μόνιμες ομάδες εργασίας. Τα θέματα της ημερήσιας διάταξης είναι π.χ. η επικύρωση και εφαρμογή του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, η εφαρμογή του νέου Εργατικού Κώδικα, η μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης. Οι φορείς θεωρούν ότι η συμβολή τους είναι έγκυρη και λαμβάνεται κατάλληλα υπόψη από την κυβέρνηση. Το σύστημα λειτουργεί καλύτερα σε ομοσπονδιακή κλίμακα και στις κυριότερες περιφέρειες.

3.6. Ο νέος Εργατικός Κώδικας τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2002. Πιστεύεται ότι θα οδηγήσει σε ριζοσπαστικές βελτιώσεις της αγοράς εργασίας και των εργατικών δικαιωμάτων. Θεσμοθετεί τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων και περιλαμβάνει ξεχωριστό άρθρο για τον κοινωνικό διάλογο. Οι συμφωνίες μεταξύ των ενδιαφερομένων εταίρων θα αποτελούν, στο μέλλον, την κύρια βάση για την ανάληψη δράσεων στην αγορά εργασίας. Στα προσεχή χρόνια, η εφαρμογή του Εργατικού Κώδικα σε όλα τα επίπεδα θα αποτελεί ένα απαιτητικό καθήκον για τους εταίρους. Αυτόν τον καιρό καταρτίζεται ένας νέος κώδικας με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συνδικαλιστικών ενώσεων και των εργοδοτών.

3.7. Το τριμερές "Κέντρο για την Κοινωνική Εταιρική Σχέση" και το "Πρότυπο Εργατικό Διαιτητικό Δικαστήριο" θα αποτελέσουν καίρια στοιχεία για την αγορά εργασίας. Η σύστασή τους ανάγεται στον Σεπτέμβριο του 2001 και χρηματοδοτήθηκαν, και τα δύο, από το Tacis. Αναμένεται ότι θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην εφαρμογή του νέου Εργατικού Κώδικα.

3.8. Η ρωσική κυβέρνηση αναγνωρίζει ολοένα και περισσότερο τον ρόλο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Καταβάλλονται προσπάθειες να καθιερωθεί διάλογος με τις μείζονες οργανώσεις, καθώς και μεταξύ τους. Ο Ρώσος Πρόεδρος συνάντησε πρόσφατα ένα ευρύ φάσμα οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της χώρας του και αυτή τη στιγμή διαμορφώνονται νέοι τύποι επαφών με το αναδυόμενο δίκτυο των εν λόγω οργανώσεων. Θετικό σημάδι αποτελεί, επίσης η πρόσφατη πρωτοβουλία ενός μέλους του Ρωσικού Κοινοβουλίου να συσταθεί επιτροπή για μία "Ρωσία με διεθνές πρόσωπο σε μία Ευρώπη υπό ολοκλήρωση".

3.9. Εντούτοις, η "οικοδόμηση θεσμών" και η εφαρμογή νέας νομοθεσίας στη Ρωσία χρειάζεται να βελτιωθούν περαιτέρω. Εξίσου, πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω και ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, καθώς και να βελτιωθούν οι σχέσεις με τους κοινωνικούς εταίρους στη Ρωσία, στο πλαίσιο της αγοράς εργασίας. Οι οργανώσεις της ρωσικής κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι είναι, από την πλευρά τους, αντιμέτωποι με την πρόκληση να συμβάλουν θετικά στις εξελίξεις, δείχνοντας μεγαλύτερη προθυμία για συμμετοχή στον εποικοδομητικό διάλογο, στις διαβουλεύσεις και στις διαδικασίες των διαπραγματεύσεων.

3.10. Το πρόγραμμα Tacis για τη Ρωσία, τόσο το εθνικό όσο και το οριζόντιο, είναι εκτενές. Το κυριότερο μέρος των έργων αποσκοπεί στην στήριξη του εκσυγχρονισμού της οικονομίας και στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και του κοινωνικού τομέα. Υπάρχει ένα στρατηγικό έγγραφο για τη χώρα για το 2002-2006 και ένα εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα για το 2002-2003. Το Tacis μοιάζει να εστιάζεται με πραγματιστικό πνεύμα στα πλέον σημαντικά θέματα και η μεταβίβαση της διαχείρισής του από τις Βρυξέλλες στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη Μόσχα φαίνεται πως βελτίωσε την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Οι Ρώσοι εταίροι, ωστόσο, επικρίνουν τη γραφειοκρατία και τις χρονοβόρες προπαρασκευαστικές διαδικασίες. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να βελτιωθεί ο συντονισμός των έργων των διάφορων προγραμμάτων (π.χ. του Ιnterreg III και των μικρών έργων του Tacis). Κατά την πρακτική υλοποίηση των έργων της Βόρειας Διάστασης, συχνά ανακύπτουν δυσκολίες σε σχέση με τον συντονισμό της χρηματοδότησης που λαμβάνεται από τα διάφορα προγράμματα (Tacis, Phare κ.λπ.). Πρέπει επίσης να βελτιωθεί ο συντονισμός της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση της Βόρειας Διάστασης.

4. Συμπεράσματα και συστάσεις

4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά όλες τις προσπάθειες που αποβλέπουν στη βελτίωση της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας. Η εταιρική σχέση θα πρέπει να ενθαρρύνει την ολοκλήρωση της Ευρώπης, δίνοντας κυρίως έμφαση στην οικονομική και κοινωνική μεταρρύθμιση της Ρωσίας, στο εμπόριο και την ένταξη της Ρωσίας στον ΠΟΕ, στην οικονομική συνεργασία και ανάπτυξη, στην απασχόληση, στην αύξηση της ευημερίας και τη βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης, στο περιβάλλον, στις εργασιακές υποδομές και τις διασυνοριακές σχέσεις, καθώς και στις επενδύσεις και τη συνεργασία τόσο μεταξύ των επιχειρήσεων όσο και των πολιτών.

4.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της ΕΕ, όπως αυτή σκιαγραφείται στην Κοινή Στρατηγική, ότι ένας Κοινός Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος θα πρέπει να περιλαμβάνει τόσο οικονομικές όσο και κοινωνικές πτυχές. Εκτός από την οικονομία, την τεχνολογική συνεργασία, το εμπόριο, τις συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων κ.λπ., θα πρέπει να δοθεί προσοχή και σε τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση και οι ανταλλαγές μεταξύ πανεπιστημίων, η κοινωνική ασφάλιση, οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, η καταπολέμηση της διαφθοράς, η δημόσια υγεία και ο ρόλος των ανεξάρτητων ΜΜΕ. Η ΟΚΕ σκοπεύει να καταρτίσει λεπτομερή γνωμοδότηση για το θέμα.

4.3. Θα πρέπει να πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις με αντικείμενο τα κυριότερα θέματα ενδιαφέροντος, οι οποίες να οδηγήσουν σε καινοτόμους και αμοιβαία επωφελείς λύσεις. Μία από τις προϋποθέσεις για την ένταξη της Ρωσίας στον ΠΟΕ είναι η κατάργηση των φραγμών στο εμπόριο και τις επενδύσεις. Η ελευθέρωση της αγοράς των τραπεζών, των ασφαλίσεων, των υπηρεσιών και της ενέργειας στη Ρωσία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με ευρύτητα πνεύματος. Θέματα που σχετίζονται με τον αντίκτυπο της διεύρυνσης της ΕΕ στις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας, μεταξύ των οποίων η περιφέρεια του Καλίνινγκραντ και η κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, θα πρέπει να διασαφηνιστούν από τους εταίρους όσο το δυνατόν καλύτερα πριν από την διεύρυνση.

4.4. Όσον αφορά την εγγύηση της ασφάλειας των πολιτών και τον σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία, η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να προωθηθούν ειδικότερα στις περιοχές που βρίσκονται σε κρίση. Τα κοινοτικά προγράμματα στήριξης και, κυρίως, η "Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα" και το "Βασικό Πρόγραμμα Δράσης Tacis" θα πρέπει να υλοποιηθούν με αποφασιστικότητα. Η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τις προσπάθειες αντιμετώπισης των εν λόγω ζητημάτων στο πλαίσιο του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (OΑΣΕ) και του ΟΗΕ. Η ΟΚΕ θα παρακολουθεί τις εξελίξεις σε διάφορες περιοχές που βρίσκονται σε κρίση, συμπεριλαμβανομένης της Τσετσενίας. Ενδέχεται να τις εξετάσει σε μεταγενέστερο στάδιο. λαμβάνοντας ως σημείο αφετηρίας τις ιδιαίτερες ευθύνες και την εμπειρογνωμοσύνη της.

4.5. Η ανάπτυξη στη Ρωσία έχει φθάσει σε ένα στάδιο στο οποίο θα ήταν χρήσιμο οι κυριότεροι φορείς της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν στις κοινές προσπάθειες βελτίωσης της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας και να καθιερωθεί τακτικός διάλογος μεταξύ των παραγόντων της Ρωσίας και της ΕΕ ως στοιχείο της εν λόγω συνεργασίας. Οι οικονομικές και κοινωνικές ομάδες συμφερόντων θα μπορούσαν να συμβάλουν με την πείρα και τις γνώσεις τους στους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής που καλύπτονται από την ΣΕΣΣ.

4.6. Η ΟΚΕ δίνει έμφαση, στην παρούσα γνωμοδότηση, στις ακόλουθες συστάσεις για την επίτευξη μιας λειτουργικής εταιρικής σχέσης: να αξιοποιηθεί η πείρα των οργανωμένων φορέων της κοινωνίας των πολιτών μέσω της συμμετοχής τους στην συνεργασία ΕΕ-Ρωσίας, να αποκτήσει η εταιρική σχέση έρεισμα στην κοινωνία μέσω της προώθησης της ενημέρωσης του κοινού και του διαλόγου και να υποστηριχθούν οι προσπάθειες της Ρωσίας να βελτιώσει περισσότερο το θεσμικό πλαίσιο και τον διάλογο, καθώς και οι προσπάθειες των οργανώσεων της ρωσικής κοινωνίας των πολιτών της να ενισχύσουν τη συμβολή τους.

α) Η ΟΚΕ υποστηρίζει την απόφαση να εξεταστεί το θέμα της θέσπισης ενός Κοινού Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ΕΕ-Ρωσίας. Συνιστά, με αναφορά στην παράγραφο 4.2, η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου που έχει αναλάβει να καταρτίσει την έκθεση που θα υποβληθεί στην Σύνοδο Κορυφής του 2003 να διοργανώσει ακροάσεις ή παρόμοιες εκδηλώσεις ώστε να παράσχει στους κυριότερους φορείς τόσο της ΕΕ όσο και της Ρωσίας την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τον Κοινό Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

β) Βάσει της πείρας που θα αποκτηθεί από τις προαναφερθείσες ακροάσεις, το Συμβούλιο Συνεργασίας θα πρέπει να συστήσει ένα μόνιμο συμβουλευτικό φόρουμ, το οποίο θα απαρτίζεται από τις βασικές συνιστώσες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Αποστολή αυτού του φόρουμ θα είναι να παρέχει συμβουλές στα όργανα συνεργασίας στα διάφορα επίπεδα (Συνόδους Κορυφής, Συμβούλιο και Επιτροπή Συνεργασίας, υποεπιτροπές κ.λπ). Η σύσταση του συμβουλευτικού αυτού φόρουμ θα βασίζεται στο άρθρο 93 της ΣΕΣΣ(2). Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να αναγνωριστεί επίσης στην Κοινή Στρατηγική. Η ΟΚΕ έχει συστήσει και σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της τη δημιουργία ενός συμβουλευτικού φόρουμ(3).

γ) Η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει δράση για την ενίσχυση της πληροφόρησης του κοινού και της προβολής της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας. Αποκτώντας η εταιρική σχέση έρεισμα στην κοινωνία, θα ενισχυθεί η βάση για την εναρμόνιση της νομοθεσίας. Πρέπει να προαχθεί και να τονωθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού, η κατανόηση του θέματος και ο δημόσιος διάλογος σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας στη Ρωσία, στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες, καθώς και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρέπει να προγραμματιστούν δημοσιεύσεις, σεμινάρια και ενημερωτικές εκστρατείες. Στις προσπάθειες αυτές θα πρέπει να συμμετάσχουν τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ, τα ΜΜΕ και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

H EE θα πρέπει, ακόμη, να βελτιώσει την διαφάνεια στο εσωτερικό της, όσον αφορά τις τρέχουσες δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας. Η ενημέρωση και οι εκθέσεις προόδου των Συνόδων Κορυφής θα πρέπει να βελτιωθούν, όπως και οι διάφοροι διάλογοι και οι εκθέσεις σχετικά με τα προγράμματα και τα αποτελέσματα της Προεδρίας της ΕΕ.

δ) Η ΟΚΕ επικροτεί τις προσπάθειες των ρωσικών αρχών να προωθήσουν τον διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των κυριότερων φορέων στην επεξεργασία, εφαρμογή και επιβολή της νέας νομοθεσίας. Τα έργα του Tacis θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να υποστηρίζουν την εφαρμογή του Εργατικού Κώδικα, ενώ θα πρέπει να προβλέπουν και τη βελτίωση των μηχανισμών που συμβάλλουν στην ανάπτυξη σχέσεων σε τοπική, τομεακή και περιφερειακή κλίμακα (τόσο μεταξύ των φορέων όσο και μεταξύ αυτών και των αρχών). Πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την εξομάλυνση της διαχείρισης του Tacis και να χρησιμοποιηθεί η βέλτιστη εμπειρογνωμοσύνη.

Επίσης, οι οργανώσεις της ρωσικής κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να ενθαρρυνθούν κατάλληλα έτσι ώστε να αυξηθεί η προθυμία τους να συμμετάσχουν σε αυτά ως αξιόπιστοι εταίροι. Η δραστηριότητα αυτή θα πρέπει να καλύψει όλες τις περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Οι οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς στην ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να βοηθήσουν σ' αυτό το έργο.

ε) Η Βόρεια Διάσταση της ΕΕ θα πρέπει να θέσει συγκεκριμένους στόχους και να αναπτυχθεί περαιτέρω κατά τα προσεχή έτη, επειδή αποτελεί χρήσιμο εργαλείο και για τη βελτίωση των σχέσεων ΕΕ-Ρωσίας. Η ΟΚΕ συνιστά στην ΕΕ να προετοιμάσει το 2002 μια συνέχεια του προγράμματος δράσης και να λάβει μέτρα που να εξασφαλίζουν την καλύτερη στοχοθέτηση και συντονισμό τόσο της χρηματοδότησης όσο και της διαχείρισης της Βόρειας Διάστασης, έτσι ώστε στο μέλλον να μπορέσει το πρόγραμμα δράσης να εφαρμοσθεί αποτελεσματικότερα.

Η ΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση να διοργανώνεται τακτικά ένα φόρουμ υψηλού επιπέδου με ευρεία συμμετοχή όλων των τμημάτων της κοινωνίας. Ένα τέτοιο φόρουμ θα μπορούσε ιδανικά να προγραμματιστεί για το 2002, ως προετοιμασία για τη Σύνοδο Υπουργών που θα πραγματοποιηθεί στη διάρκεια της δανικής Προεδρίας της ΕΕ, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2001. Επίσης σημαντική είναι η σύσταση να αναληφθεί κατάλληλη δράση προκειμένου να καθιερωθούν τακτικές πολυμερείς επαφές μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών φορέων στις ενδιαφερόμενες χώρες. Τον Φεβρουάριο του 2001, η ΟΚΕ διοργάνωσε στην Umea μία πολυμερή συνάντηση, σύμφωνα με τη σύσταση της Συνόδου Υπουργών της Βόρειας Διάστασης του Νοεμβρίου 1999, ενώ κατά την Σύνοδο Υπουργών που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο εκδόθηκε σχετικό ψήφισμα. Τώρα, ιδανικά, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια πολυμερής συνάντηση στο πλαίσιο του προαναφερθέντος φόρουμ υψηλού επιπέδου, σε συνεργασία με το Συμβούλιο των Χωρών της Βαλτικής. Η ΕΕ μπορεί να βασίζεται στη συμβολή της ΟΚΕ σε αυτού του είδους τις ενέργειες.

στ) Η ΟΚΕ δηλώνει διατεθειμένη να συμμετάσχει και να παράσχει τη βοήθειά της στις επικείμενες δράσεις της ΕΕ για την ανάπτυξη μιας δυναμικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Ρωσίας. Οι σχέσεις μεταξύ των οργανώσεων της ρωσικής και της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών πρέπει να βελτιωθούν. Η ΟΚΕ θα εξεύρει, επομένως, τους κατάλληλους τρόπους για να καθιερώσει και να ενθαρρύνει τις τακτικές επαφές και τον διάλογο με τους κυριότερους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

Βρυξέλλες, 20 Μαρτίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) (1999/414/ΚΕΠΠΑ), EE L 157 της 24ης Ιουνίου 1999, σ. 1.

(2) Βλέπε παράγραφο 2.1.

(3) Γνωμοδότηση για τις "Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας", ΕΕ C 102 της 24.4.1994, σ. 40, γνωμοδότηση για τις "Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Βαλτικής", ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 57, γνωμοδότηση "Η Βόρεια Διάσταση: σχέδιο δράσης για τη Βόρεια Διάσταση της εξωτερικής και διασυνοριακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2000-2003", ΕΕ C 139 της 11.5.2001, σ. 42-50.