12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/29 
ετήσιο ποσοστό ίσο με το 25% των διαφορών μεταξύ των 
σημερινών επιπέδων και εκείνων που θα εφαρμόζονται 
την 1η Ιανουαρίου 1993. Η πρώτη μείωση πρέπει να 
πραγματοποιηθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1989.» 
3.3. Σύμφωνα με το σημείο 2.7, όσον αφορά την υποχρεω­
τική σύγκλιση, η ημερομηνία 1ης Ιανουαρίου 1993 που προ­
βλέπεται για την πλήρη εναρμόνιση των έμμεσων φόρων θα 
μπορούσε να μετατεθεί σε μεταγενέστερο χρόνο (π.χ. 1995). 
Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 1988. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Στα πλαίσια της κατάργησης των ελέγχων στα σύνορα 
το 1992, η προσέγγιση των φόρων που επιβάλλονται στα 
προϊόντα καπνού έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω των ειδικών 
χαρακτηριστικών τους: είναι προϊόντα μεγάλης αξίας, μικρού 
όγκου και ευρείας κατανάλωσης και μπορούν να μεταφέρο­
νται διαμέσου των συνόρων με ευκολία. 
1.2. Η Επιτροπή έχει υποβάλει δύο διαφορετικές προ­
τάσεις: η πρώτη αφορά τα τσιγάρα τα οποία αντιπροσωπεύουν 
περισσότερο από το 90 % της αγοράς και η δεύτερη τα βιομη­
χανοποιημένα καπνά εκτός από τα τσιγάρα. Οι προτάσεις 
αυτές αντικαθιστούν προηγούμενες προτάσεις για τη 
σταδιακή εναρμόνιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης που 
επιβάλλονται στα καπνά. 
(') ΕΕ αριθ. C 251 της 19. 9. 1987, σ. 3 και 4. Στην περίπτωση αυτή το ποσοστό 25% που προβλέπεται στα 
σημεία 3.1 και 3.2 θα πρέπει να μεταβληθεί αναλόγως. 
Η Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει στα κράτη μέλη κατάλ­
ληλα αντισταθμιστικά μέτρα όταν οι απώλειες εσόδων από 
τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης σε ένα κράτος μέλος 
είναι τόσο σημαντικές που να δημιουργούν σοβαρές ανάγκες 
εισοδήματος ως άμεσο αποτέλεσμα της φορολογικής εναρμό­
νισης, καθώς και κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες που 
θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερες ανισότητες 
μεταξύ των περιφερειών της Κοινότητας. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
1.3. Η πρόταση της Επιτροπής για τα τσιγάρα περιορίζεται 
στη διάρθρωση ενός μικτού φόρου κατανάλωσης (μερικώς 
ειδικού και μερικώς κατ' αξίαν) όπως ορίζεται από την οδηγία 
72/464/ΕΟΚ. Ορίζει επίσης ένα κοινό ειδικό φόρο και μια 
ζώνη αποκλίσεων κατ' αξίαν που καλύπτουν τον αναλογικό 
φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ. 
1.4. Στην περίπτωση των βιομηχανοποιημένων καπνών 
εκτός των τσιγάρων, όπου δεν υπάρχουν ισχύουσες κοινο­
τικές ρυθμίσεις, εκτός από ένα κοινό σύστημα ταξινόμησης 
των προϊόντων, η Επιτροπή προτείνει μια κοινή διάρθρωση 
κατ' αξίαν και ορίζει ζώνες αποκλίσεων για τα διάφορα προϊ­
όντα που καλύπτουν τόσο το φόρο κατανάλωσης όσο και τον 
ΦΠΑ. 
1.5. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη καταρτίσει σαφείς προ­
τάσεις για τους μηχανισμούς αυτών των φόρων — πως θα 
υπολογίζονται και θα εισπράττονται στα νέα πλαίσια μιας 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας χωρίς σύνορα. Εντούτοις, φαίνεται Γνωμοδότηση για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την 
προσέγγιση των φόρων που επιβάλλονται στα τσιγάρα, και πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την 
προσέγγιση των φόρων που επιβάλλονται στα βιομηχανικά καπνά εκτός από τα τσιγάρα(') 
(88/C 237/10) 
Στις 11 Σεπτεμβρίου 1987, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει με βάση το άρθρο 198 της Συνθήκης 
για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για τις παραπάνω προτάσεις. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε αρχικά η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 22 Ιουνίου 1988. Εισηγήτρια 
ήταν η κ. Robinson. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 257η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση 
της 7ης Ιουλίου 1988) την ακόλουθη γνωμοδότηση με τη μεγάλη πλειοψηφία των ψήφων, 2 κατά και 
καμία αποχή. 
Αριθ. C 237/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 9. 88 
ότι εξετάζεται ως πιθανό ένα σύστημα συνδεδεμένων γενικών 
αποθηκών. 
2. Γενικές παρατηρήσεις επί των προτάσεων της Επιτροπής 
2.1. Η μετάβαση από την Τελωνειακή Ένωση στην Εσωτε­
ρική Αγορά 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκτιμά την επιθυμία 
της Επιτροπής να υποβάλει μια ρεαλιστική σειρά προτάσεων 
για την εναρμόνιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα 
καπνά έτσι ώστε κατά τη μετάβαση της Κοινότητας από την 
τελωνειακή ένωση στην εσωτερική αγορά οι αλλαγές που θα 
επιβληθούν στα κράτη μέλη να είναι οι μικρότερες δυνατές. 
Οι προτάσεις της Επιτροπής στηρίζονται στην εναρμόνιση 
των ισχυουσών διαρθρώσεων και συντελεστών των φόρων 
κατανάλωσης που επιβάλλονται στα καπνά οι οποίοι είχαν 
εισαχθεί ώστε να τεθεί η βάση για την προοδευτική μετάβαση, 
κατά φάσεις, σ' ένα φορολογικό καθεστώς που θα εξασφαλίζει 
τον ελεύθερο ανταγωνισμό σε μια τελωνειακή ένωση στην 
οποία διατηρούνται οι έλεγχοι των συνόρων. Στην πράξη 
όμως, η προοδευτική εξέλιξη προς την τελική φάση της 
εναρμόνισης των διαρθρώσεων για τους φόρους κατανάλωσης 
που επιβάλλονται στα καπνά ήταν πολύ περιορισμένη. 
Επίσης σημειώθηκε περιορισμένη πρόοδος στην προσπάθεια 
προσέγγισης των συντελεστών των φόρων κατανάλωσης στα 
καπνά. Στο μέτρο που οι έλεγχοι των συνόρων ισχύουν τόσο 
για τους εμπόρους όσο και για τους ιδιώτες ορισμένες διαφο­
ρές στους συντελεστές των φόρων κατανάλωσης είναι ανεκτές 
στα πλαίσια μιας εναρμονισμένης διάρθρωσης δεδομένου ότι 
είναι δυνατό να προβλεφθούν μέσα που θα εξασφαλίζουν ότι 
όλα τα προϊόντα καπνού υπόκεινται στο φορολογικό συντε­
λεστή της χώρας κατανάλωσης. Οι ισχύουσες διαρθρώσεις 
και οι ισχύοντες συντελεστές που αντικατοπτρίζουν τις 
ανάγκες και συνθήκες μιας τελωνειακής ένωσης, δεν εξασφα­
λίζουν οπωσδήποτε μια υγιή βάση για τους φόρους κατανάλω­
σης στα καπνά σε μια ενιαία, χωρίς σύνορα, εσωτερική αγορά. 
Οι συνθήκες όμως μιας εσωτερικής αγοράς χωρίς ελέγχους 
στα σύνορα είναι τόσο διαφορετικές και οδηγούν σε τόσο 
διαφορετικά προβλήματα είσπραξης και ελέγχου των φόρων 
κατανάλωσης ώστε ίσως να ενδείκνυτο μια περισσότερο ριζο­
σπαστική προσέγγιση. Η προσέγγιση των συντελεστών, όπως 
προτείνεται από την Επιτροπή, δεν έχει τόση σημασία για 
τους εγγεγραμμένους εμπόρους (ανεξάρτητα από τη μέθοδο 
είσπραξης και ελέγχου που θα υιοθετηθεί) δεδομένου ότι για 
την πώληση των προϊόντων τους θα ισχύουν οι φορολογικοί 
συντελεστές της χώρας κατανάλωσης. Η φύση και αξία των 
προϊόντων καπνού, και το γεγονός ότι ο φόρος κατανάλωσης 
αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος της τιμής, σημαίνει ότι οι 
διαμεθοριακές αγορές των ιδιωτών θα ενθαρρυνθούν με την 
έλλειψη ελέγχων στα σύνορα. Έτσι δημιουργείται ένα νέο 
πρόβλημα ελέγχου. Η Επιτροπή δεν έχει προτείνει εναλλα­
κτικά συστήματα για την επιβολή φόρων κατανάλωσης στα 
προϊόντα καπνού, ούτε και εναλλακτικές μεθόδους για την 
είσπραξη των φόρων. 
2.2. Έλλει ψη στοιχείων και ανάλυσης των επιπτώσεων στον 
ανταγωνισμό των φόρων κατανάλωσης και άλλων παρα­
γόντων που επηρεάζουν την επεξεργασία και αγορά των 
προϊόντων καπνού 
Η Επιτροπή παρουσιάζει πολύ λίγα ενημερωμένα στοιχεία 
και προβαίνει σε πολύ περιορισμένη ανάλυση σχετικά με τις επιπτώσεις των προτάσεων της στις τιμές και τη συνακόλουθη 
επίδραση στην καπνοκαλλιέργεια, την επεξεργασία καπνού, 
την απασχόληση και τις εισαγωγές από χώρες εκτός της 
Κοινότητας. Επίσης δεν έχουν αναλυθεί οι σχετικές 
επιπτώσεις των φόρων κατανάλωσης και άλλων παραγόντων 
επί του ανταγωνισμού στην καπνοβιομηχανία. Η Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός 
ότι η Επιτροπή δεν έχει εκπονήσει και δημοσιεύσει μια 
ολοκληρωμένη οικονομική και κοινωνική μελέτη όσον 
αφορά τις επιπτώσεις των διάφορων δυνατών εναρμονισμένων 
φορολογικών διαρθρώσεων και άλλων παραγόντων που 
επηρεάζουν τον ανταγωνισμό στις κοινοτικές αγορές, την 
οποία συνιστούσε στη γνωμοδότηση της σχετικά με την πρό­
ταση της Επιτροπής για οδηγία του Συμβουλίου περί τρο­
ποποίησης της οδηγίας 72/464/ΕΟΚ περί των φόρων, πλην 
των φόρων κύκλου εργασιών, οι οποίοι επιβαρύνουν την 
κατανάλωση των βιομηχανοποιημένων καπνών('). Το αίτημα 
αυτό αποτελούσε μια ακόμη επανάληψη του αιτήματος που 
είχε διατυπωθεί σε προηγούμενη γνωμοδότηση του 1976(2). 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επανέρχεται στα 
προηγούμενα αιτήματα της για τα στοιχεία αυτά και τις 
αναλύσεις. 
2.3. Δυσκολίες για την κατάρτιση μιας σαφούς γνωμοδό­
τησης 
Η έλλειψη εναλλακτικών συστημάτων, η έλλειψη στοιχείων 
και αναλύσεων όσον αφορά τις επιπτώσεις των διάφορων 
φορολογικών καθεστώτων και άλλων παραγόντων στην 
καπνοβιομηχανία και η μη υποβολή προτάσεων για τις μεθό­
δους υπολογισμού και είσπραξης, σημαίνουν ότι η Οικονο­
μική και Κοινωνική Επιτροπή αντιμετωπίζει δυσκολίες στην 
προσπάθεια της να καταλήξει σε σαφείς γνωμοδοτήσεις όσον 
αφορά τις παρούσες προτάσεις της Επιτροπής. Στο μέτρο του 
δυνατού οι προτάσεις θα κριθούν με βάση τα κριτήρια για 
την επιβολή φόρου κατανάλωσης στα προϊόντα καπνού σε 
μια εσωτερική αγορά. 
2.4. Κριτήρια για την επιβολή φόρου κατανάλωσης στα 
προϊόντα καπνού σε μια εσωτερική αγορά 
Υπάρχουν δύο σειρές κριτηρίων βάσει των οποίων πρέπει να 
κριθούν οι προτάσεις για τις διαρθρώσεις και τους συντε­
λεστές των φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα καπνά 
σε μία εσωτερική αγορά δηλαδή, (1) οι παράγοντες που συν­
δέονται με τον ανταγωνισμό και (2) η είσπραξη και ο έλεγχος 
των φόρων. Κάθε φορολογικό σύστημα που θεσπίζεται για 
την εσωτερική αγορά πρέπει να ενισχύει τον ελεύθερο αντα­
γωνισμό, να εξασφαλίζει πόρους εφοδιασμού καθώς και ποι­
κιλία εφοδιασμού και τιμών, και ταυτόχρονα να μην επιβα­
ρύνει υπερβολικά καμιά χώρα. Η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της για τους 
φόρους κατανάλωσης στα καπνά έχει τονίσει: 
«Ότι πρωταρχικός σκοπός της εναρμόνισης, όπως προβλέπει 
η Συνθήκη της Ρώμης, είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων 
που θα επιτρέψουν την επικράτηση ανόθευτου ανταγωνισμού 
στην Κοινότητα θεωρούμενη ως ενιαία εσωτερική αγορά και 
ότι ως συνέπεια της επίτευξης ενός ανταγωνισμού χωρίς στρε­
βλώσεις στο σύνολο της κοινοτικής αγοράς μπορεί να 
εξασφαλισθεί η δυνατότητα μεγαλύτερης αλληλοδιείσδυσης 
των εθνικών αγορών των κρατών μελών.» 
Σ' αυτό το σκοπό πρέπει να προστεθεί ο στόχος της ελεύθερης 
κυκλοφορίας αγαθών χωρίς ελέγχους στα σύνορα. 
(') ΕΕ αριθ. C 138 της 9. 6. 1981, σ. 47. 
(2) ΕΕ αριθ. C 204 της 30. 8. 1976. 
12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/31 
3. Τσιγάρο 
3.1. Το ισχύον σύστημα 
3.1.1. Στα πλαίσια του ισχύοντος συστήματος, όπως απαι­
τείται από την οδηγία του Συμβουλίου για τους φόρους κατα­
νάλωσης (εκτός από τους φόρους κύκλου εργασιών) που 
επιβαρύνουν τα βιομηχανοποιημένα καπνά, όλα τα κράτη 
μέλη επιβάλλουν στα τσιγάρα μικτή φορολογία η οποία περι­
λαμβάνει (1) ένα ειδικό φόρο — που εκφράζεται ως ένα πάγιο 
ποσό ανά 1 000 τσιγάρα — και (2) ένα αναλογικό φόρο που 
αποτελείται από δύο στοιχεία: ένα κατ' αξίαν φόρο κατανάλω­
σης και τον ΦΠΑ, που αμφότεροι εκφράζονται ως ποσοστά 
της τιμής λιανικής πώλησης. 
3.1.2. Όπως ορίζεται στην οδηγία 77/805/ΕΟΚ το ποσό 
του ειδικού φόρου κατανάλωσης θα πρέπει να κυμαίνεται 
μεταξύ 5 και 55 % της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης 
που υπολογίζεται με βάση την τιμή των τσιγάρων της πιο 
δημοφιλούς κατηγορίας τιμών. Ο κατ' αξίαν φόρος κατανάλω­
σης υπολογίζεται με βάση τη μέγιστη τιμή λιανικής πώλησης 
που περιλαμβάνει όλους τους φόρους (τον ειδικό φόρο κατα­
νάλωσης, τον ΦΠΑ καθώς και τον κατ' αξίαν φόρο κατανάλω­
σης). Ο ΦΠΑ υπολογίζεται με ανάλογο τρόπο. Οι αναλογικοί 
ή κατ' αξίαν φόροι που έχουν ως βάση την τελική τιμή 
πώλησης έχουν ως αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζουν τις δια­
φορές στις τιμές της καπνοβιομηχανίας πριν από την επιβολή 
φόρων σε μεγαλύτερες διαφορές στις τιμές λιανικής πώλησης. 
Τα εμπορικά περιθώρια τα οποία εκφράζονται ως ποσοστό 
της ανώτατης τιμής λιανικής πώλησης συμβάλλουν περαι­
τέρω στο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Έτσι οι διαφορές 
μεταξύ των τιμών των καπνοβιομηχανιών για τις διάφορες 
μάρκες μεγεθύνονται στην τελική τιμή. 
3.1.3. Τα κράτη μέλη είχαν ως τώρα μεγάλη ευχέρεια στον 
καθορισμό των επιπέδων φορολογίας. Ωστόσο, κάθε κράτος 
πρέπει να επιφυλάσσει την ίδια μεταχείριση τόσο στα εγχω-
ρίως παραγόμενα όσο και στα εισαγόμενα τσιγάρα. 
3.1.4. Ως συνέπεια του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος 
της κατ' αξίαν φορολογίας παρατηρούνται σημαντικές διαφο­
ρές στις τιμές ανάμεσα στις μάρκες τσιγάρων σε κάθε κράτος 
μέλος. Ωστόσο, οι διαφορές αυτές δεν είναι τόσο μεγάλες 
όσο οι αποκλίσεις τιμών στα τσιγάρα μεταξύ των κρατών 
μελών. 
3.1.5. Σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμίσεις οι καπνό βιομη -
χανίες και οι αναγνωρισμένοι έμποροι υποχρεώνονται να 
καταβάλλουν τον οφειλόμενο φόρο κατανάλωσης στη χώρα 
κατανάλωσης (είτε αμέσως είτε όταν τα εμπορεύματα παραδο­
θούν από τη γενική αποθήκη). Υπάρχουν σημαντικές διαφο­
ρές όσον αφορά τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους είσπραξης 
και ελέγχου καθώς και τις ρυθμίσεις (συμπεριλαμβανομένου 
του χρονικού διαστήματος που μπορεί να μεσολαβήσει προ­
τού καταβληθεί ο φόρος) για την είσπραξη των φόρων. Οι 
ιδιώτες υποβάλλονται σε έλεγχο στα σύνορα για να εξασφα­
λισθεί ότι οι φόροι καταβάλλονται με βάση το συντελεστή 
που ισχύει στη χώρα κατανάλωσης. Επιτρέπεται η εισαγωγή 
ορισμένης ποσότητας αφορολόγητων αγαθών. 3.2. Η προσέγγιση της Επιτροπής 
3.2.1. Η Επιτροπή ζητά λοιπόν να εναρμονισθεί το επίπεδο 
φορολογίας των τσιγάρων μέσα στο ισχύον πλαίσιο μικτής 
φορολογικής διάρθρωσης. Οι τιμές των τσιγάρων στα κράτη 
μέλη πρέπει να συγκλίνουν περισσότερο ώστε να εξασφαλι­
σθεί ο ελεύθερος ανταγωνισμός και να καταστεί δυνατή η 
ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων καπνού. Λόγω του πολ­
λαπλασιαστικού αποτελέσματος ο κατ' αξίαν φόρος κατανά­
λωσης και ο ΦΠΑ πρέπει να ορίζονται από κοινού ενώ δεν 
μπορεί να υπάρχει δυνατότητα αποκλίσεων στην περίπτωση 
του ειδικού φόρου κατανάλωσης. 
3.2.2. Για τον καθορισμό του συνολικού φόρου που επιβάλ­
λεται στα τσιγάρα, η Επιτροπή έχει υπολογίσει τον αριθμη­
τικό μέσο όρο των ισχυόντων ειδικών και κατ' αξίαν φόρων 
στα 12 κράτη μέλη. Αυτό οδηγεί σε μια γενικά μεγαλύτερη 
επιβάρυνση της φορολογίας των τσιγάρων για το σύνολο της 
Κοινότητας απ' ό,τι ισχύει τώρα-, και συμβιβάζεται με την 
κοινοτική πολιτική στον τομέα της υγείας. 
3.3. Πρόταση 
3.3.1. Ένας ειδικός φόρος κατανάλωσης 19,5 ECU ανά 
1 000 τσιγάρα (που θα αναπροσαρμόζεται περιοδικά ανάλογα 
με το δείκτη τιμών καταναλωτή στην Κοινότητα). Ένας κατ' 
αξίαν φόρος (φόρος κατανάλωσης και ΦΠΑ) μεταξύ 52 % και 
54% της τιμής λιανικής πώλησης στην οποία περιλαμβά­
νονται όλοι οι φόροι. 
3.3.2. Οι συντελεστές αυτοί πρέπει να εφαρμοστούν ώς 
τις 31 Δεκεμβρίου 1992 ανεξάρτητα από την οδό που θα 
ακολουθήσουν τα κράτη μέλη με την προϋπόθεση ότι δεν θα 
αποκλίνουν από τους συμφωνημένους συντελεστές. 
4. Ειδικές παρατηρήσεις 
4.1. Η επιλογή του φορολογικού μέσου 
4.1.1. Η επιλογή του φορολογικού μέσου έδωσε λαβή σε 
σημαντικές διαφορές απόψεων στην ΟΚΕ, οι οποίες αντι­
κατοπτρίζουν τα διαμετρικά αντίθετα συμφέροντα αρκετών 
κρατών μελών. Οι χώρες που παράγουν σκούρα καπνά και 
είναι ειθισμένες σε φθηνότερα τσιγάρα προτιμούν να 
ελαχιστοποιήσουν το ειδικό στοιχείο του φόρου, ενώ οι 
χώρες που παράγουν τσιγάρα από ξανθό καπνό και είναι 
ειθισμένες σε ακριβότερα τσιγάρα θα προτιμούσαν ο ειδικός 
φόρος να είναι ειδικός μόνο ως προς τη μορφή. Οι πρώτες 
υποστηρίζουν ότι ένα κατ' αξίαν σύστημα είναι απλό και 
αντικατοπτρίζει απευθείας τις διαφορές στην «τιμή του προϊό­
ντος». Οι τελευταίες υποστηρίζουν ότι ένας ειδικός φόρος δεν 
θα επηρεάσει αρνητικά τα προϊόντα ποιότητας. Διερωτώνται 
επίσης γιατί ο φόρος κατανάλωσης για τα προϊόντα καπνού 
πρέπει να είναι ο μόνος φόρος που δεν βασίζεται σε ειδικά 
κριτήρια. Στην πράξη η πρόταση της Επιτροπής να διατη­
ρηθεί ένα μικτό σύστημα φαίνεται να αποτελεί τη μόνη βάση 
για το συμβιβασμό που θα οδηγήσει στην απόφαση για ένα 
Αριθ. C 237/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 9. 88 
κοινό σύστημα στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς. Απομέ­
νει επίσης να διαπιστωθεί κατά πόσο είναι ορθότερη η κατα­
νομή που προτείνει η Επιτροπή μεταξύ των δύο τύπων φόρου 
κατανάλωσης του ειδικού και κατ' αξίαν. 
4.1.2. Δεν είναι σίγουρο ότι η αριθμητική προσέγγιση της 
Επιτροπής είναι όντως η δικαιότερη. Με την άθροιση των 
ειδικών και των κατ'αξίαν φόρων δεν αποφεύγεται μια κάποια 
στάθμιση στο μέτρο που το ύψος των εν λόγω φόρων εξαρτά­
ται εν μέρει από τις ισχύουσες στα κράτη μέλη τιμές. 
4.2. Επιπτώσεις των προτάσεων στην ευρωπαϊκή καπνοβιο­
μηχανία και την απασχόληση 
4.2.1. Διάρθρωση της ευρωπαϊκής καπνοβιο­
μηχανίας. Η σημερινή διάρθρωση της ευρωπαϊκής 
καπνοβιομηχανίας στα 12 κράτη μέλη θα μπορούσε να χαρα­
κτηρισθεί ως «κατακερματισμένη». Αρκετές χώρες είναι 
παραγωγοί καπνών ενώ όλες τα επεξεργάζονται και διαθέτουν 
δίκτυο διανομής τους. Ορισμένες χώρες έχουν κρατικά μονο­
πώλια καπνού, ενώ το είδος προτιμήσεων, η κατανάλωση και 
τα προϊόντα διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό. Οι προτάσεις της 
Επιτροπής δεν εξετάζουν άλλα εμπόδια στον ελεύθερο αντα­
γωνισμό εκτός από τις διαφορές στους ειδικούς φόρους κατα­
νάλωσης. Είναι επομένως δύσκολο να καθορισθεί η ακριβής 
επίπτωση της διαφοράς ύψους των ειδικών φόρων κατανάλω­
σης έναντι άλλων παραγόντων που διαστρεβλώνουν τον αντα­
γωνισμό. 
4.2.2. Καθορισμός της τιμής λιανικής πώλη­
σης για την εκτίμηση του φ ό ρ ο υ. Σύμφωνα με τις 
προτάσεις της Επιτροπής, η καπνοβιομηχανία πρέπει να 
καθορίζει την ανώτατη τιμή λιανικής πώλησης των τσιγάρων 
ώστε με βάση αυτή την τιμή να υπολογίζεται το ορθό ποσό 
του φόρου. Έχει παραταχθεί ως επιχείρημα ότι οποιοδήποτε 
σύστημα που απαιτεί από τον κατασκευαστή ενός προϊόντος 
να καθορίζει τη μέγιστη λιανική τιμή πώλησης του προϊόντος 
(ακόμη και αν η τρέχουσα τιμή πώλησης είναι κατώτερη 
αυτής) μπορεί να μη συμβιβάζεται με τις αρχές της εσωτε­
ρικής αγοράς και τους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης 
της Ρώμης και ότι γι'αυτή τη ρύθμιση θα μπορούσε να γίνει 
προσφυγή στα δικαστήρια. Η ΟΚΕ είναι αδύνατο να αποφαν­
θεί για το θέμα όσο δεν είναι γνωστές οι προτάσεις σχετικά 
με την είσπραξη και τον έλεγχο. 
4.2.3. Κρατικά μονοπώλια. Δεν έχει προταθεί 
ειδική δράση για τα μονοπώλια που ελέγχουν την παραγωγή 
και/ή τη διανομή. Όταν υπάρχουν μονοπώλια δεν μπορεί να 
αναπτυχθεί ελεύθερος ανταγωνισμός μεταξύ των τσιγάρων 
του κράτους μέλους προέλευσης και των τσιγάρων που παρά­
γονται και διανέμονται από ένα άλλο κράτος μέλος όπως 
απαιτείται στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς. 
4.2.4. Επιπτώσεις στη βιομηχανία και τις 
θέσεις απασχόλησης. Στις χώρες όπου οι τοπικά 
παραγόμενες δημοφιλείς μάρκες έχουν σήμερα χαμηλή τιμή 
και επομένως η τιμή αυτή θα αυξηθεί όταν εφαρμοσθούν οι 
προτάσεις της Επιτροπής το αποτέλεσμα θα είναι σημαντικές 
μειώσεις στην εγχώρια παραγωγή και υπεροχή των τσιγάρων 
άλλων κρατών μελών. Οι σημαντικές μειώσεις στην εγχώρια 
παραγωγή θα συνεπιφέρουν την απώλεια θέσεων απασχό­
λησης στις ενδιαφερόμενες χώρες. Το γενικό αποτέλεσμα θα είναι η ανακατανομή όσον αφορά τον τόπο εγκατάστασης 
της βιομηχανικής δραστηριότητας με τις συνακόλουθες 
επιπτώσεις για τις θέσεις απασχόλησης στις φτωχότερες πε­
ριοχές. 
4.3. Επιπτώσεις στις τιμές και τα κρατικά έσοδα 
4.3.1. Επιπτώσεις από τις διαφορετικού 
ύψους τιμές. Στα κράτη μέλη όπου σήμερα υπερισχύει 
ο ειδικός φόρος και τα οποία σύμφωνα με τις προτάσεις θα 
υποστούν μειώσεις στη φορολογία (Δανία, Ιρλανδία, 
Ηνωμένο Βασίλειο) η πτώση της τιμής θα είναι μικρότερη για 
τις πιο ακριβές μάρκες. Στα κράτη μέλη όπου θα σημειωθεί 
αύξηση της φορολογίας, η αύξηση στις τιμές θα είναι μεγαλύ­
τερη για τις πιο δημοφιλείς μάρκες. Έτσι η πρόταση θα 
διευρύνει το σημερινό φάσμα τιμών μεταξύ των φθηνότερων 
και ακριβότερων τσιγάρων στη Δανία, Ιρλανδία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο καθώς και στη Γερμανία και Ολλανδία 
ενώ θα περιορίσει το φάσμα τιμών σε άλλα κράτη μέλη, 
κυρίως στην Ελλάδα και Πορτογαλία. 
4.3.2. Επιπτώσεις στη διανομή. Η χρησιμο­
ποίηση του αριθμητικού μέσου από την Επιτροπή σημαίνει 
ότι οι επιπτώσεις θα επηρεάσουν περισσότερο τα φτωχότερα 
άτομα στις φτωχότερες χώρες όπου τα πιο φθηνά τσιγάρα θα 
κοστίζουν περισσότερο. Στην Πορτογαλία και Ελλάδα οι 
αυξήσεις τιμών θα είναι μάλλον της τάξης του 200% και 
300%. Η αύξηση τιμών θα είναι μεγαλύτερη στις χώρες με 
το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα. 
4.3.3. Λαθρεμπόριο. Αυτές οι μεγάλες αυξήσεις τιμών 
στις χώρες όπου θα επιβληθεί μεγαλύτερη φορολογία μπορεί 
να οδηγήσουν σε αύξηση του λαθρεμπορίου από τρίτες χώρες. 
4.3.4. Διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές 
ισοτιμίες. Δεδομένου ότι το ειδικό στοιχείο του φόρου 
κατανάλωσης εκφράζεται σε ECU, οι διακυμάνσεις στις συ­
ναλλαγματικές ισοτιμίες μπορεί να επιφέρουν την ανάγκη για 
αλλαγές στους φορολογικούς συντελεστές. 
4.3.5. Επιπτώσεις στα έσοδα. Οι επιπτώσεις στα 
έσοδα θα είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τη Δανία και Ιρλανδία 
οι οποίες θα χάσουν έσοδα και από τις προτάσεις της Επιτρο­
πής για τον ΦΠΑ. Αντίθετα, το Λουξεμβούργο ανησυχεί για 
τη μεγάλη αύξηση στη φορολογία που συνεπάγεται αυτή η 
πρόταση. 
4.4. Γεωργία. Η Επιτροπή δεν αναφέρει τίποτα για τις 
επιπτώσεις στην παραγωγή καπνών μέσα στην Κοινότητα. 
Τα καπνά που παράγονται στην Ευρώπη είναι τα φθηνότερα 
καπνά και το συνολικό αποτέλεσμα θα είναι μάλλον αρνητικό 
για τα φθηνά προϊόντα. Μπορεί επίσης να σημειωθεί αύξηση 
στις εισαγωγές ελαφρών καπνών από χώρες εκτός της Κοινό­
τητας. 
12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/33 
5. Βιομηχανοποιημένα καπνά εκτός από τα τσιγάρα 
5.1. Ισχύον σύστημα 
Προς το παρόν δεν υπάρχει κοινή βάση για την επιβολή 
φόρων κατανάλωσης στα βιομηχανοποιημένα καπνά εκτός 
των τσιγάρων στα κράτη μέλη. Οι χώρες διαφέρουν ως προς 
τις πρακτικές τους, άλλες χρησιμοποιούν ένα αναλογικό 
συντελεστή επί της τιμής πώλησης η οποία περιλαμβάνει 
όλους τους φόρους, άλλες ένα ειδικό φόρο και άλλες συνδυα­
σμό των δύο. Εφόσον η Κοινότητα παραμένει μία τελωνειακή 
ένωση με ελέγχους στα σύνορα, οι διαφορές αυτές είναι 
ανεκτές δεδομένου ότι όλες οι τιμές πώλησης εμπεριέχουν τον 
οφειλόμενο φόρο στο σημείο κατανάλωσης (με την εξαίρεση 
περιορισμένων ποσοτήτων αφορολόγητου καπνού για τους 
ταξιδιώτες). Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι να 
καθιερωθεί μία διάρθρωση και να εναρμονισθούν τα φορολο­
γικά επίπεδα έτσι ώστε να μην υπάρξουν στρεβλώσεις του 
εμπορίου και ανταγωνισμού όταν εκλείψουν οι έλεγχοι στα 
σύνορα. 
5.2. Πρόταση 
5.2.1. Η Επιτροπή προτείνει όπως ο φόρος κατανάλωσης 
αποτελεί ένα αναλογικό φόρο υπολογιζόμενο επί της ανώτα­
της τιμής λιανικής πώλησης η οποία περιλαμβάνει όλους 
τους φόρους (ειδικό φόρο κατανάλωσης και ΦΠΑ). Αυτό το 
κατ' αξίαν σύστημα εφαρμόζεται σήμερα στις περισσότερες 
χώρες. Εννέα χώρες το εφαρμόζουν όσον αφορά τα πούρα και 
πουράκια και επτά όσον αφορά τον καπνό για κάπνισμα και 
τον καπνό για εισπνοή και μάσημα. Η Επιτροπή ισχυρίζεται 
ότι αυτό το σύστημα έχει το πλεονέκτημα ότι είναι απλό. Δεν 
απαιτεί διαφορετικούς συντελεστές ή τη διατύπωση συμπλη­
ρωματικών ορισμών. 
5.2.2. Η Επιτροπή προτείνει όπως το σύνολο των φόρων 
αυτών καθορίζεται με βάση τον αριθμητικό μέσο όρο των 
συντελεστών που προκύπτουν από το άθροισμα των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης και του ΦΠΑ ως εξής: πούρα και πουρά­
κια 35%· καπνός για κάπνισμα 55%· καπνός για εισπνοή ή 
μάσημα 42%. 
5.2.3. Επειδή ο ΦΠΑ υπολογίζεται επί της τιμής η οποία 
περιλαμβάνει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης δεν είναι δυνατό 
να προβλεφθεί μία επιπρόσθετη δυνατότητα αποκλίσεων για 
τον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Η δυνατότητα αποκλίσεων 
εκφράζεται ως μία ποσοστιαία μονάδα εκατέρωθεν του μέσου 
όρου του συνδυασμού του ειδικού φόρου κατανάλωσης και 
του ΦΠΑ. 
5.3. Επιπτώσεις 
5.3.1. Η επίδραση του φόρου στα καπνά θα είναι πολύ 
μικρότερη απ'ο,τι στα τσιγάρα. Όσον αφορά τα πούρα και 
πουράκια, οι τιμές και φόροι θα αυξηθούν στο Βέλγιο, Λου­
ξεμβούργο, Ολλανδία, Ισπανία, Γερμανία και Ελλάδα (όπου 
θα υπερδιπλασιασθούν) και θα μειωθούν στα άλλα κράτη 
μέλη. Στην περίπτωση του καπνού για κάπνισμα, οι αλλαγές 
θα είναι μικρές στην Ολλανδία και Γερμανία, θα σημειωθεί 
αύξηση στο Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ισπανία, Πορτογαλία 
και μείωση στις άλλες χώρες. Ο καπνός για εισπνοή, ο οποίος 
δεν υπόκειται για την ώρα σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης 
στο Ηνωμένο Βασίλειο θα επιβαρυνθεί για μία ακόμη φορά 
με ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Το σύνολο των εσόδων, με την προϋπόθεση ότι η κατανάλωση θα παραμείνει αμετά­
βλητη, θα πρέπει να αυξηθεί. 
5.4. Παρατηρήσεις 
5.4.1. Βάση προσέγγισης. Στην περίπτωση του 
καπνού για κάπνισμα, δεν ισχύει ο ισχυρισμός ότι το κατ' 
αξίαν σύστημα χρησιμοποιείται από την πλειοψηφία των 
χωρών. Το 80% της κατανάλωσης του καπνού για κάπνισμα 
σημειώνεται σε τρεις μόνο χώρες, δύο από τις οποίες έχουν 
ένα μικτό σύστημα ειδικών και κατ'αξίαν φόρων και αντιπρο­
σωπεύουν το 70% της συνολικής κατανάλωσης. Στα πλαίσια 
αυτά θα ήταν ίσως καλύτερο να επιλεγεί ένα μικτό σύστημα. 
5.4.2. Τιμή για τα πούρα και πουράκια. 
Λαμβανομένης υπόψη της διαρθρωτικής κρίσης την οποία 
διέρχεται η βιομηχανία που παρασκευάζει πούρα και πουρά­
κια οι προτεινόμενοι φορολογικοί συντελεστές φαίνονται 
πολύ υψηλοί και θα οδηγούσαν στην απώλεια θέσεων 
απασχόλησης με αποτέλεσμα να θιγούν μερικές από τις λιγό­
τερο ευνοημένες περιοχές. 
5.4.3. Υποκατάσταση. Ο συνδυασμός των προτάσεων 
για τα τσιγάρα και των προτάσεων για τα καπνά θα μεταβάλει 
τη σχέση τιμών μεταξύ των δύο προϊόντων με αποτέλεσμα 
την υποκατάσταση των τσιγάρων από τα «στριφτά τσιγάρα» 
ιδίως στις χώρες εκείνες όπου θα σημειωθεί θεαματική 
αύξηση της τιμής για τις φθηνότερες μάρκες τσιγάρων. Θα 
ήταν λογικό λοιπόν να ληφθεί υπόψη η σχέση τιμών στα 
κράτη μέλη όπου και τα δύο προϊόντα κατέχουν ένα σημα­
ντικό μερίδιο αγοράς. 
5.4.4. Καπνός για εισπνοή. Ενόψει της προτεινόμε­
νης κατάργησης άλλων ελάσσονος σημασίας ειδικών φόρων 
κατανάλωσης η ΟΚΕ συνιστά την κατάργηση των φόρων 
στον καπνό για εισπνοή επειδή είναι ασήμαντοι. 
6. Υγεία 
Οι προτάσεις της Επιτροπής έχουν λάβει υπόψη τους την 
πολιτική στον τομέα της υγείας κατά την επιλογή συντε­
λεστών που συνεπάγονται μια γενικά μεγαλύτερη φορολογική 
επιβάρυνση στα προϊόντα καπνού. Εντούτοις, οι χώρες όπου 
θα μειωθεί η τιμή των τσιγάρων ως αποτέλεσμα των προ­
τάσεων της Επιτροπής εκφράζουν την ανησυχία ότι αυτό 
αντίκειται στις πολιτικές των κυβερνήσεων τους στον τομέα 
της υγείας και των ομάδων που ενδιαφέρονται για την προα­
γωγή της υγείας. Παρόλο που δεν υπάρχουν πειστικά στοιχεία 
ότι οι υψηλές τιμές αποθαρρύνουν τα άτομα από το κάπνισμα 
πρόσφατες μελέτες έχουν καταδείξει ότι οι υψηλές τιμές 
μπορούν να ωθήσουν τους καταναλωτές σε μικρότερη κατανά­
λωση. 
7. Συμπέρασμα 
Βασικό σημείο οποιασδήποτε εκτίμησης όσον αφορά τις 
επιπτώσεις στον ανταγωνισμό ή άλλες επιπτώσεις οποιουδή­
ποτε συγκεκριμένου είδους φόρου στα καπνά είναι η εκτίμηση 
των επιπτώσεων των συγκεκριμένων μορφών είσπραξης και 
ελέγχου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό τώρα που η Κοινό­
τητα βρίσκεται στο σημείο μετάβασης από μία τελωνειακή 
Αριθ. C 237/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 9. 88 
ένωση σε μία εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή έχει προτείνει 
ένα σύστημα καπνοσημάτων ή ένα σύστημα συνδεδεμένων 
γενικών αποθηκών ως μέθοδο είσπραξης και ελέγχου και 
φαίνεται να ευνοεί το τελευταίο. Δεν έχει όμως υποβληθεί 
μία πρόταση που θα παρείχε τη βάση για να κριθεί η καταλλη­
λότητα της μίας ή άλλης σειράς συντελεστών. Από την άλλη 
πλευρά στα πλαίσια της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα 
της υγείας έχουν καταρτισθεί προτάσεις για την επισήμανση 
που θα είναι προσαρμοσμένες στην κάθε γλώσσα (και κατά 
συνέπεια μερικώς κατά χώρα). Λόγω της έλλειψης σαφών 
προτάσεων όσον αφορά τις μεθόδους υπολογισμού και 
είσπραξης καθώς και της έλλειψης στοιχείων από την Επι­
τροπή για τις επιπτώσεις των προτάσεων της στη διάρθρωση 
της καπνοβιομηχανίας, την απασχόληση σ'αυτή τη βιομη­
χανία, τη γεωργία, τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τις 
ατομικές δαπάνες, η ΟΚΕ δεν μπορεί να καταλήξει σε μία 
κατηγορηματική γνωμοδότηση για τις προτάσεις οι οποίες 
της έχουν υποβληθεί. Η παρούσα σειρά προτάσεων ασχολεί­
ται μόνο με τη βασική διάρθρωση και τους συντελεστές των 
ειδικών φόρων κατανάλωσης για τα καπνά. Έως ότου όμως 
γίνει γνωστή η μέθοδος υπολογισμού και είσπραξης δεν είναι δυνατό να γίνουν οριστικές παρατηρήσεις όσον αφορά τις 
προτάσεις για τους συντελεστές. Στην περίπτωση των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης φαίνεται ότι έχει αντιστραφεί η φυσική 
σειρά των πραγμάτων. Αν δεν γίνει γνωστό ποιες μέθοδοι 
είσπραξης και ελέγχου του ειδικού φόρου κατανάλωσης για 
τα καπνά προτείνονται για την εσωτερική αγορά δεν είναι 
δυνατό να διατυπωθεί μία σαφής άποψη σχετικά με το κατά 
πόσο έχει επιλεγεί η ορθή διάρθρωση ή το μίγμα διαρ­
θρώσεων και κατά πόσο οι συντελεστές είναι ορθοί. Ειδικό­
τερα δεν είναι δυνατό να διατυπωθεί άποψη σχετικά με το 
κατά πόσο πρέπει να υπάρχει· πλήρης προσέγγιση των συντε­
λεστών ή να υπάρχει δυνατότητα για μεγαλύτερη απόκλιση 
απ'ο,τι προτείνεται από την Επιτροπή. Εφόσον όλο το εισό­
δημα από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καπνά 
ανήκει στα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέπεται η δυνατό­
τητα για απόκλιση που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και 
την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το 
αντίστροφο αυτής την ανάλυσης είναι ότι θα πρέπει να 
εξασφαλισθεί τόσος βαθμός εναρμόνισης των ειδικών φόρων 
κατανάλωσης όσον απαιτείται για τη λειτουργία της εσωτε­
ρικής αγοράς. 
Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 1988. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την προσέγγιση των συντελεστών των 
ειδικών φόρων κατανάλωσης στα ορυκτέλαια (') 
(88/C 237/11) 
Στις Π Σεπτεμβρίου 1987, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει με βάση το άρθρο 198 της Συνθήκης 
ΕΟΚ τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 21 Ιουνίου 1988. Εισηγητής ήταν 
ο κ. Broicher. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά τη 257η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 7ης Ιουλίου 1988) με καμία ψήφο 
κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η πρόταση της Επιτροπής για την εναρμόνιση των 
φόρων που επιβάλλονται στα ορυκτέλαια αποτελεί μέρος του 
γενικού σχεδίου για την εναρμόνιση των έμμεσων φόρων, 
την κατάργηση των φορολογικών συνόρων και την ολοκλή­
ρωση της εσωτερικής αγοράς. Επειδή η κατάργηση των φορο­λογικών συνόρων απαιτεί, εκτός από την προσέγγιση των 
φόρων κύκλου εργασιών, και, την προσέγγιση των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης, επιδοκιμάζεται η πρόταση της Επιτρο­
πής όσον αφορά τους στόχους της. Η προτεινόμενη εφαρμογή 
εγείρει όσον αφορά τις λεπτομέρειες που περιλαμβάνει προ­
βλήματα, τα οποία δεν λύονται με την εξεταζόμενη πρόταση 
οδηγίας, ή θα μπορούσαν να επιλυθούν με διαφορετικό τρόπο. 
(') ΕΕ αριθ. C 262 της !. 10. 1987, σ. 8. 2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1.1. Οι συντελεστές των φόρων, που προτείνει η Επι­
τροπή θα έχουν, εάν εγκριθούν, σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί