Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής και την πρόταση απόφασης για «Κοινοτική δράση στον τομέα της τοξικομανίας»

(95/C 210/14)

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1994 και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο των Υπουργών απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για τα ανωτέρω έγγραφα.

Η επιτροπή για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, την Κοινωνική Πολιτική και τη Δημόσια Υγεία, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΤΠ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 12 Οκτωβρίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Eurig Wyn.

Κατά την 5η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 16ης Νοεμβρίου 1994), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει την Ανακοίνωση της Επιτροπής που προτείνει μια στρατηγική με στόχο την ανάπτυξη κοινοτικής δράσης για την πρόληψη της τοξικομανίας. Η δράση αυτή θα εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος δημόσιας υγείας. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει:

- την αύξηση της θνησιμότητας και της νοσηρότητας που συνδέεται με τη χρήση ναρκωτικών 7

- την αύξηση του αριθμού αιτήσεων για θεραπεία 7

- την αύξηση του αριθμού των πρώτων εμπειριών στα ναρκωτικά 7

- το αυξημένο ποσοστό κρατούμενων τοξικομανών 7

- την αύξηση των κρουσμάτων aids που συνδέονται με τη χρήση ναρκωτικών 7

- την αυξανόμενη ανησυχία των χρηστών ναρκωτικών για τους κινδύνους μόλυνσης με τον HIV.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι κοινωνικοπολιτιστικοί, νομικοί, ιατρικοί, οικονομικοί και γεωγραφικοί παράγοντες στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες οι οποίοι έχουν ως αποτέλεσμα να καθορίζονται διαφορετικά οι ειδικές πολιτικές από τα διάφορα κράτη μέλη και περιφέρειες. Η Κοινότητα πρέπει να αξιολογήσει τις δυσχέρειες που απορρέουν από αυτές τις διαφορές, για να στηρίξει δράσεις στον τομέα της τοξικομανίας. Ορισμένες πτυχές συγκλίνουν και ανταποκρίνονται σε συλλογικές προσεγγίσεις.

2.2. H Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επιδοκιμάσει τους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πιστεύει όμως, ότι μολονότι ο απώτερος στόχος είναι η παύση της χρήσης, πρέπει να τεθεί ως αρχικός στόχος η μείωση της χρήσης ναρκωτικών.

2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι πρέπει να διατεθούν αυξημένοι πόροι στον τομέα της εκπαίδευσης όσον αφορά τα ναρκωτικά και της μείωσης της ζήτησης. Η μείωση οποιασδήποτε μορφής εξάρτησης μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικά με την έγκαιρη παρέμβαση.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Σημείο 41

Η Επιτροπή των Περιφερειών διαβεβαιώνει ότι μεγάλο ποσοστό χρηστών ναρκωτικών διάγουν κανονικό βίο χωρίς να εξωθούνται στο περιθώριο της ζωής. Συνεπώς, ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει ότι οι περιθωριοποιημένοι χρήστες ναρκωτικών αποτελούν μειοψηφία που έχουν μεγάλη ανάγκη από υπηρεσίες. Ελάχιστες υπηρεσίες προσφέρουν ενίσχυση σε εθνικές ομάδες μειονοτήτων.

3.2. Σημεία 42-43

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί σε γενικές γραμμές με τις προτεινόμενες δραστηριότητες. Τάσσεται συγκεκριμένα υπέρ της παροχής τηλεφωνικής βοήθειας. Επιπλέον, προτείνεται να συμπεριληφθεί στην απαρίθμηση των περιπτώσεων του σημείου 43 και η εργασία για τον εντοπισμό τρόπων για την προσέγγιση δυσπρόσιτων ομάδων. Οι άνεργοι πρέπει να χαρακτηρισθούν ως ομάδα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.

3.3. Σημεία 44-48

Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει έντονα την άποψη ότι η πρόληψη της τοξικομανίας μέσω εκπαίδευσης γίνεται καλύτερα στο γενικό πλαίσιο της προώθησης πιο θετικών στάσεων έναντι της υγείας. Πιστεύει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση βρίσκονται στην καλύτερη θέση για να εκπονήσουν παρόμοια προγράμματα. Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά την προσοχή στη στρατηγική θέση που καταλαμβάνει το προσωπικό που παρέχει υπηρεσίες σε νέους, και το κοινοτικό εκπαιδευτικό προσωπικό, καθώς επίσης και στις επαφές που έχει με νέους οι οποίοι έχουν αποκοπεί από οποιεσδήποτε άλλες κρατικές υπηρεσίες.

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η κατάρτιση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο οποιασδήποτε μελλοντικής δράσης για την παροχή σωστών υπηρεσιών στον τομέα αυτό. Υποστηρίζει συγκεκριμένα τη θέσπιση πολυκλαδικών προτύπων εκπαίδευσης για την πρόληψη των ναρκωτικών. Η πείρα έχει δείξει ότι τα πρότυπα αυτά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά για τη δημιουργία τοπικών εταιρικών σχέσεων στον εν λόγω τομέα εργασιών. Οι στενές σχέσεις μεταξύ των τοπικών αρχών και των αστυνομικών υπηρεσιών παρουσιάζουν μεγάλο πλεονέκτημα.

3.4. Σημεία 50-52

3.4.1. Στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του υψηλού επιπέδου δαπανών στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε ορισμένες άλλες χώρες στα πλαίσια προγραμμάτων ανταλλαγής συρίγγων, δείχνουν με ποιό τρόπο οι κίνδυνοι για την υγεία από την πολλαπλή χρήση συρίγγων/εργαλείων μπορεί να περιορισθούν και να τεθούν υπό έλεγχο.

3.4.2. Η ΕΤΠ επιθυμεί να επισημάνει εν προκειμένω το γεγονός ότι για να αλλάξει η συμπεριφορά των ευάλωτων ομάδων όσον αφορά τους κινδύνους, πρέπει να παρασχεθούν υπηρεσίες. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ενημέρωση των τοξικομανών για τους κινδύνους που εγκυμονεί η από κοινού χρήση συρρίγγων. Μία από τις βασικές υπηρεσίες είναι η χορήγηση καθαρών συρίγγων. Η εφαρμογή προγραμμάτων βάσης θα πρέπει να ανατίθεται σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς λόγω των πλεονεκτημάτων που παρουσιάζουν σε σχέση με τους επίσημους οργανισμούς. Η παροχή πληροφοριών ως προς τη συμπεριφορά που είναι επικίνδυνη είναι ανώφελη εάν δεν συνοδεύεται από την παροχή συγκεκριμένων μέσων για την εφαρμογή των συμβουλών.

3.5. Σημεία 53-56

Η κατηγορία των παιδιών και των νέων που προσελκύονται από τη χρήση ναρκωτικών σε πρώιμο στάδιο της ηλικίας τους ταυτίζεται με την ομάδα ατόμων που έχουν πληγεί από διάλυση της οικογένειας, φτώχεια, στεγαστικά και άλλα κοινωνικά ή οικονομικά προβλήματα. Οι άνεργοι νέοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι. Η ΕΤΠ πιστεύει, συνεπώς, ότι ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί έγκαιρη διάγνωση της τοξικομανίας είναι η καθιέρωση μεθόδων παρατήρησης των νέων και ακόμη και των παιδιών, με την υποστήριξη τεχνικών αναλύσεων. Θα πρέπει, επίσης, να προωθηθεί η δημιουργία κέντρων παροχής βοήθειας με ολοκληρωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε η έγκαιρη αυτή διάγνωση να συνεχίζεται με τα προγράμματα παροχής βοήθειας.

3.6. Σημεία 57-58

Η ΕΤΠ συμφωνεί με τις προτάσεις που εκτίθενται στο σημείο 58 σχετικά με την επανένταξη στο χώρο εργασίας, τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και τα αθλητικά και πολιτιστικά προγράμματα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναπτυχθούν προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης που οδηγούν σε πραγματικές ευκαιρίες εργασίας, παρέχοντας στους χρήστες ναρκωτικών τη δυνατότητα να αναμορφώσουν τη ζωή τους. Παράλληλα, η Κοινότητα θα πρέπει να προωθήσει τη δημιουργία κατάλληλων εργασιακών δομών για τοξικομανείς με επαρκή ικανότητα προς εργασία, που όμως, λόγω της τοξικομανίας τους, πολύ δύσκολα θα είχαν πρόσβαση στο κανονικό δίκτυο εργασίας. Η Κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει τη διάθεση θέσεων εργασίας για όσους τοξικομανείς βρίσκονται σε τέτοια σχετικά ευνοϊκή κατάσταση.

3.7. Σημεία 59-61

Η ανάπτυξη υπηρεσιών για τους φυλακισμένους ναρκομανείς έχει ζωτική σημασία. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι εάν δεν παρέχονται στους φυλακισμένους ναρκομανείς θεραπεία και υπηρεσίες επανένταξης, η συμπεριφορά τους στην ευρύτερη κοινωνία μετά την αποφυλάκισή τους, θα εντείνει τα προβλήματα τοξικομανίας. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις δραστηριότητες που παρατίθενται στο σημείο 60, ειδικότερα, και πιστεύει ότι χρειάζεται να ενισχυθούν οι δεσμοί μεταξύ των διαθέσιμων υπηρεσιών στην κοινωνία και των προγραμμάτων στις φυλακές.

3.8. Σημεία 62-63

Η ΕΤΠ υποστηρίζει έντονα τις προτάσεις που εκτίθενται εν προκειμένω για όσους χρησιμοποιούν νόμιμες ουσίες, και την πρόταση να αναληφθούν προσπάθειες πρόληψης στους τομείς της εκπαίδευσης, της πληροφόρησης και της κατάρτισης. Υποστηρίζει την έρευνα που αναπτύσσει διαδικασίες οι οποίες δεν εισάγουν διακρίσεις ως προς την αντιμετώπιση των χρηστών ναρκωτικών.

3.9. Σημεία 64-67

Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι είναι απόλυτα αναγκαία η συλλογή πληροφοριών για την έκταση των προβλημάτων που σχετίζονται με την κατάχρηση ναρκωτικών και τις δομές, τάσεις και συνέπειες της κατάχρησης ναρκωτικών. Υποστηρίζει ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες θα έπρεπε να είναι εύχρηστες από όλους τους εργαζόμενους στον τομέα αυτό, ιδίως από εκείνους που εργάζονται στις υπηρεσίες ναρκωτικών που απαιτούν πληροφορίες οι οποίες τους βοηθούν να προγραμματίσουν τις στρατηγικές τους για την παροχή υπηρεσιών από ενημερωμένη θέση.

3.10. Σημεία 68-69

Η ΕΤΠ ελπίζει ότι η έρευνα που έχει ανατεθεί από την Επιτροπή θα επικεντρωθεί σε δραστηριότητες που εξυπηρετούν τις ανάγκες εκείνων που εργάζονται στον τομέα της πρόληψης των ναρκωτικών και δεν είναι ιδιαίτερα εξειδικευμένα. Η έρευνα στον τομέα της πρόληψης της τοξικομανίας είναι ελλιπής και διεξάγονται λίγες εργασίες για την εκτίμηση των συνεπειών των προγραμμάτων πρόληψης των ναρκωτικών. Η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει το στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν περαιτέρω την πτυχή αυτή.

4. Το προτεινόμενο πρόγραμμα δράσης

4.1. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις προτάσεις για ένα πρόγραμμα δράσης. Ειδικότερα, υποστηρίζει την πρωτοβουλία να βοηθηθούν οι νέοι που βρίσκονται σε σχολική ηλικία στο σχετικό περιβάλλον, καθώς επίσης και την προώθηση των καλύτερων σχετικών πρακτικών. Πρέπει να τονισθεί ότι πολλοί νέοι που ανήκουν σε αυτή την ομάδα-στόχο δεν θα είναι σε θέση να αποτελέσουν το αντικείμενο ενεργειών μέσω του σχολικού περιβάλλοντος, και ως εκ τούτου η εμβέλεια των διαθέσιμων δραστηριοτήτων θα έχει ζωτική σημασία. Ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξασφαλίσει τη χορήγηση επαρκών πόρων.

4.2. Η ΕΤΠ χαιρετίζει τη σύσταση μιας συμβουλευτικής επιτροπής για την εξάρτηση από τα ναρκωτικά, και την πρόταση να θεσπισθούν εθνικές συντονιστικές επιτροπές για την εξάρτηση από τα ναρκωτικά. Θα επιθυμούσε να υποστηρίξει τις επιτροπές αυτές, συμπεριλαμβανόμενων και των αιρετών αντιπροσώπων. Εκτός αυτού, θα πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή των περιφερειών/οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ώστε να γίνει δυνατό να επιτευχθεί ένας καλύτερος συντονισμός των μέτρων αυτών με τοπικά προγράμματα. Για να πραγματοποιηθεί αυτό είναι απαραίτητη η έγκαιρη ενημέρωση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης σχετικά με τα προβλεπόμενα μέτρα σε όλες τις φάσεις του προγράμματος.

4.3. Η ΕΤΠ ζητεί, κατά την κατάρτιση του προγράμματος δράσης, να λάβει υπόψη η Επιτροπή τις παρατηρήσεις αυτές σχετικά με την Ανακοίνωσή της. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα δεχόταν με ικανοποίηση περαιτέρω δυνατότητες να διατυπώσει σχόλια για το πρόγραμμα δράσης, καθώς αυτό αναπτύσσεται, και να κοινοποιήσει την εμπειρία των τοπικών αρχών στο ζωτικό αυτό τομέα.

5. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι πεπεισμένη ότι όταν αναπτυχθεί μια σφαιρική στρατηγική για την πρόληψη της τοξικομανίας θα υπάρξουν ενδείξεις ότι προστατεύεται η ποιότητα της ζωής των Ευρωπαίων, και θα βελτιωθεί η υγεία και η ευημερία ορισμένων πολιτών.

Βρυξέλλες, 16 Νοεμβρίου 1994.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC