P6_TA(2005)0135

Πολυμορφία του πολιτιστικού περιεχομένου

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με μια σύμβαση για την προστασία της πολυμορφίας του πολιτιστικού περιεχομένου και της καλλιτεχνικής έκφρασης

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την από 14 Ιανουαρίου 2004 έκθεσή του σχετικά με τη διατήρηση και την προαγωγή της πολιτιστικής πολυμορφίας: ο ρόλος των ευρωπαϊκών περιφερειών και των διεθνών οργανισμών όπως της Unesco και του Συμβουλίου της Ευρώπης [1],

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Για μια διεθνή νομική πράξη σχετικά με την πολιτιστική πολυμορφία" (COM(2003)0520),

- έχοντας υπόψη το από 12 Μαρτίου 2003 ψήφισμά του σχετικά με τη Γενική Συμφωνία για τις υπηρεσίες στον τομέα του εμπορίου (GATS) στο πλαίσιο του ΠΟΕ, λαμβανομένης υπόψη της πολιτιστικής πολυμορφίας [2],

- έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη της Unesco της 2ας Νοεμβρίου 2001,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 149, παράγραφος 1, και 151 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη το Προοίμιο και το άρθρο 22 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- έχοντας υπόψη το άρθρο I-3, παράγραφος 3, τέταρτο εδάφιο, της Συνθήκης για την θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, που επιβεβαιώνει ότι η Ένωση σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής της πολυμορφίας και μεριμνά για την προστασία και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς· το άρθρο III-315, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, που επιβεβαιώνει τον κανόνα της ομοφωνίας στο Συμβούλιο όταν αυτό διαπραγματεύεται και συνάπτει συμφωνίες στον τομέα του εμπορίου των πολιτιστικών και οπτικοακουστικών υπηρεσιών, εφόσον οι συμφωνίες αυτές ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία της Ένωσης,

- έχοντας υπόψη την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της Unesco στις 17 Οκτωβρίου 2003 για την έναρξη προσπάθειας για την κατάρτιση σχεδίου σύμβασης για την πολιτιστική πολυμορφία ενόψει της προσεχούς συνόδου της Γενικής Συνέλευσης το 2005,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 108, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μεταξύ Δεκεμβρίου 2003 και Μαΐου 2004, πραγματοποιήθηκαν συνεδριάσεις ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων με σκοπό την κατάρτιση προκαταρκτικού σχεδίου σύμβασης,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τον Σεπτέμβριο του 2004, έχει πραγματοποιηθεί σειρά διακυβερνητικών συναντήσεων με σκοπό την ολοκλήρωση του προκαταρκτικού σχεδίου σύμβασης και την υποβολή εκθέσεως,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μολονότι η Οικουμενική Διακήρυξη της Unesco του Νοεμβρίου 2001 για την πολιτιστική πολυμορφία, αποτέλεσε θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της διεθνούς συνεργασίας, απεδείχθη ανεπαρκής απόκριση στις απειλές που αντιμετωπίζει η πολιτιστική πολυμορφία ενόψει της παγκοσμιοποίησης,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το σχέδιο σύμβασης της Unesco έχει ως στόχο να διασφαλίσει και προασπίσει την πολυμορφία του πολιτιστικού περιεχομένου και της καλλιτεχνικής έκφρασης και αποσκοπεί στη διευκολύνση της ανάπτυξης και εφαρμογής μορφών πολιτιστικής πολιτικής και στη λήψη κατάλληλων μέτρων για την προστασία και προαγωγή της πολυμορφίας της καλλιτεχνικής έκφρασης, καθώς επίσης και στην ενθάρρυνση ευρύτερων διεθνών πολιτιστικών ανταλλαγών,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σκοπός της σύμβασης σχετίζεται με πολιτιστικά ζητήματα —τομέας στον οποίο, υπό το πρίσμα του άρθρου 151 της Συνθήκης, η Κοινότητα δεν διαθέτει εξουσίες εναρμόνισης—, τα μέτρα με τα οποία επιτυγχάνονται οι στόχοι αυτοί ενδέχεται να περιλαμβάνουν και διατάξεις που επηρεάζουν το κοινοτικό κεκτημένο· με άλλα λόγια, το σχέδιο σύμβασης της Unesco αποτελεί μικτή συμφωνία και περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις που εμπίπτουν στο πεδίο των κοινοτικών αρμοδιοτήτων,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, το Συμβούλιο συμφώνησε στις 16 Νοεμβρίου 2004 να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να διαπραγματευτεί εξ ονόματος της Κοινότητας, τα μέρη του σχεδίου κειμένου της Unesco που εμπίπτουν στο πεδίο των κοινοτικών αρμοδιοτήτων,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συνεργάζονται στενά στο πλαίσιο της Κοινότητας προκειμένου να εξασφαλισθεί ενότητα στις διαπραγματεύσεις και στην κατάληξη κάθε κειμένου,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 300 της Συνθήκης θεσπίζει διαδικαστικούς κανόνες όσον αφορά τις κοινοτικές συμφωνίες και προβλέπει διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επί της πρότασης για τη σύναψη τέτοιας συμφωνίας,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, για τις μικτές συμφωνίες, είναι σημαντικό να υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και όλων των κοινοτικών θεσμικών οργάνων,

1. επισημαίνει ότι η σύμβαση πρέπει να αποτελέσει εργαλείο διεθνούς συνεργασίας προς όφελος της πολιτιστικής ανάπτυξης και θεωρεί ότι το σχέδιο σύμβασης αποτελεί σημαντική προσπάθεια για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η πολιτιστική πολυμορφία από την παγκοσμιοποίηση και τη διεθνή εμπορική πολιτική και χαιρετίζει τη διαδικασία θέσπισης ενός δεσμευτικού κειμένου με το οποίο καθορίζονται προδιαγραφές για την προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας·

2. πιστεύει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να συντονίσουν τις θέσεις τους, τόσο μεταξύ τους, όσο και με την Κοινότητα·

3. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι κάθε έλλειψη ενότητας θα υπονομεύσει τη θέση και την αξιοπιστία της Κοινότητας στις διαπραγματεύσεις και επισημαίνει τη σημασία της ενότητας της ΕΕ και την ανάγκη το Κοινοβούλιο να εμπλακεί πλήρως στον καθορισμό σαφούς εντολής καθώς και ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απόψεις που διατυπώνει η κοινωνία των πολιτών·

4. επιμένει ότι η Επιτροπή δεν πρέπει απλώς να ενημερώνει το Συμβούλιο σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της Unesco, αλλά να εξασφαλίζει και την πλήρη ενημέρωση του Κοινοβουλίου·

5. πιστεύει ότι η προτεινόμενη σύμβαση της Unesco πρέπει να επισημαίνει σαφώς το δικαίωμα των συμβαλλομένων κρατών μερών να αναπτύσσουν, να διατηρούν και να εφαρμόζουν πολιτική και νόμους που αποσκοπούν στην προαγωγή και προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης· θεωρεί ότι πρέπει να ενισχυθούν τα δικαιώματα της Σύμβασης και να αντιμετωπιστούν όλες οι προσπάθειες ακύρωσης ή αποδυνάμωσης, με οποιοδήποτε τρόπο, των δικαιωμάτων αυτών μέσω της εν λόγω σύμβασης·

6. πιστεύει ότι η σύμβαση πρέπει να αναγνωρίζει τον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο των δημοσίων υπηρεσιών, και ιδίως των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών μέσων, στην προσπάθεια προάσπισης, υποστήριξης και ανάπτυξης της πολιτιστικής πολυμορφίας και ταυτότητας καθώς και της πρόσβασης όλων των πολιτών σε περιεχόμενο και γνώση υψηλού επιπέδου·

7. τονίζει ότι, καθόσον οι πολιτιστικές υπηρεσίες και προϊόντα είναι διττής φύσεως, αφενός οικονομικά και, αφετέρου, πολιτιστικά αγαθά, δεν είναι δυνατόν να εξομοιωθούν με τα συνήθη εμπορεύματα·

8. υπογραμμίζει επίσης ότι η πρόσβαση στη διαφοροποιημένη προσφορά εθνικού αλλά και περιφερειακού πολιτιστικού περιεχομένου, απ' όλες τις περιοχές του κόσμου, αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα·

9. επιμένει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, στη διαδικασία διαπραγμάτευσης και σύναψης της εν λόγω σύμβασης, δεν πρέπει να προβούν σε ενέργειες που πλήττουν την πολιτιστική πολυμορφία ή υπονομεύουν την ικανότητα των κυβερνήσεων να στηρίζουν την πολιτιστική πολυμορφία και ταυτότητα·

10. καλεί τη Γενική Συνέλευση της Unesco και τα μέρη που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις να εξασφαλίσουν ότι η σύμβαση θα αφορά όλες τις μορφές πολιτιστικής έκφρασης·

11. καλεί όλα τα μέρη που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις να καταβάλουν κάθε προσπάθεια με στόχο να καταστεί οριστικό το σχέδιο, ώστε η επόμενη Γενική Συνέλευση της Unesco, που θα διεξαχθεί τον Οκτώβριο του 2005 στο Παρίσι, να είναι σε θέση να το κάνει δεκτό·

12. πιστεύει ότι θεμελιώδες στοιχείο της Σύμβασης πρέπει να είναι η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης·

13. επιμένει ότι η σύμβαση εγγυάται τη διαφάνεια, την αρχή της αναλογικότητας και τις δημοκρατικές αρχές·

14. επιμένει ότι η σύμβαση πρέπει να εδραιώνεται στις αρχές των ατομικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως αυτές θεσπίζονται σε διεθνείς συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος της ελεύθερης ενημέρωσης και της ελευθερίας της έκφρασης, και της πνευματικής ιδιοκτησίας·

15. πιστεύει ότι το θέμα της σχέσης μεταξύ του διεθνούς εμπορικού δικαίου και της μελλοντικής Σύμβασης της Unesco αποτελεί κεντρικό ζήτημα, η προσέγγιση του οποίου θα πρέπει, ιδανικώς, να εξασφαλίζει ότι η προστασία της πολιτιστικής ποικιλομορφίας θα έχει την ίδια τουλάχιστον, και καθόλου μικρότερη, προτεραιότητα με τις άλλες πολιτικές·

16. φρονεί ότι η συμφωνία πρέπει να προβλέπει έναν απλό, μοναδικό και δεσμευτικό μηχανισμό διευθέτησης διαφορών, ώστε να αναπτυχθεί στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου νομολογία σχετικά με την πολιτιστική πολυμορφία·

17. πιστεύει ότι ο ορισμός των πολιτιστικών βιομηχανιών που θα περιληφθεί στη σύμβαση πρέπει να περιλαμβάνει όχι απλώς την παραγωγή αλλά και τη δημιουργία, τη δημοσίευση, την προαγωγή, τη διανομή, την έκθεση, την παροχή, την πώληση, τη συλλογή, την αποθήκευση και τη διατήρηση των πολιστικών αγαθών και υπηρεσιών·

18. πιστεύει ότι η σύμβαση πρέπει να αναγνωρίζει τη σημασία τόσο της άμεσης όσο και της έμμεσης οικονομικής ενίσχυσης και τα συμβαλλόμενα κράτη πρέπει να καθορίζουν τη φύση, το ποσό και τους δικαιούχους της εν λόγω ενίσχυσης·

19. πιστεύει ότι τα κράτη πρέπει να διατηρήσουν το δικαίωμα να οργανώνουν, να χρηματοδοτούν και να καθορίζουν το πλαίσιο των δημοσίων φορέων που ασχολούνται αποκλειστικά με την προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας και της πολυφωνίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ιδίως των ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών, προκειμένου να εξασφαλίζουν τη δημοκρατική και κοινωνική συνοχή των κοινωνιών τους, και ότι το ίδιο πρέπει να ισχύει και στην εποχή της ψηφιακής γνώσης·

20. πιστεύει, ως εκ τούτου, ότι η σύμβαση πρέπει να προστατεύει τα δικαιώματα των συμβαλλομένων κρατών για επέκταση της πολιτιστικής τους πολιτικής στο περιεχόμενο νέων μέσων επικοινωνίας και σε νέες μεθόδους διανομής και ότι στη σύμβαση πρέπει να περιληφθεί ρητή μνεία της αρχής της τεχνολογικής ουδετερότητας·

21. χαιρετίζει την πρόταση για σύσταση, στο πλαίσιο της Unesco, Παρατηρητηρίου Πολιτιστικής Πολυμορφίας, το οποίο πρέπει να λειτουργεί σε συνεργασία με τις επαγγελματικές οργανώσεις·

22. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη, στις κυβερνήσεις των υποψηφίων χωρών, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, στην Επιτροπή των Περιφερειών, στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στην Unesco.

[1] ΕΕ C 92 Ε της 16.4.2004, σ. 322.

[2] ΕΕ C 61 E της 10.3.2004, σ. 289.

--------------------------------------------------