Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για την υλοποίηση των περιφερειακών πολιτικών της ΕΕ στην Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία»

(97/C 116/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για την υλοποίηση των περιφερειακών πολιτικών της ΕΕ στην Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία» (COM(96) 316 τελικό) 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 5ης Ιουλίου 1996, να ζητήσει τη γνωμοδότησή της σχετικά με το θέμα αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, πρώτη παράγραφος, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της, της 8ης Μαρτίου 1996, να αναθέσει τη γνωμοδότηση αυτή στην επιτροπή 1 «Περιφερειακή Ανάπτυξη, Οικονομική Ανάπτυξη, Τοπικά και Περιφερειακά Οικονομικά» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 354/96) που υιοθέτησε η επιτροπή 1 στις 22 Νοεμβρίου 1996 (εισηγητές: οι κκ. Ollιn και Virtanen) 7

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 16η σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Ιανουαρίου 1997 (συνεδρίαση της 15ης Ιανουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Σύνοψη της Ανακοίνωσης της Επιτροπής

1.1.1. Στις 3 Ιουλίου 1996, η Επιτροπή εξέδωσε Ανακοίνωση με τίτλο «Ανακοίνωση της Επιτροπής για την υλοποίηση των περιφερειακών πολιτικών της ΕΕ στην Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία», και κάλεσε την Επιτροπή των Περιφερειών να εκφέρει γνώμη. Η Ανακοίνωση αναφέρεται στην έναρξη των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων και την εφαρμογή της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης στα τρία νέα κράτη μέλη, όσον αφορά τους Στόχους 1, 2 και 6 των Διαρθρωτικών Ταμείων και τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, από τον Ιανουάριο του 1995 έως το Μάϊο του 1996. Συμπληρώνει την Ανακοίνωση COM(95) 111 τελικό, της 29ης Μαρτίου 1995, για τα δώδεκα άλλα κράτη μέλη.

1.2. Έναρξη των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων

1.2.1. Οι επιλέξιμες περιοχές των Στόχων 1, 2 και 6 των Διαρθρωτικών Ταμείων αφορούν συνολικό πληθυσμό 4 σχεδόν εκατομμυρίων ή το 18 % του πληθυσμού των τριών νέων κρατών μελών (στην Ανακοίνωση CΟM(95) 111 τελικό, οι περιοχές των Στόχων 1 και 2 αφορούσαν πληθυσμό 150 εκατομμυρίων ή το 40 % του πληθυσμού των 12 κρατών μελών). Το συνολικό κόστος κατά την περίοδο 1995-1999 για τους Στόχους 1, 2 και 6 στα τρία νέα κράτη μέλη ανέρχεται σε 4695 εκατομμύρια Ecu και για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες σε 427,4 εκατομμύρια Ecu, τα δε δύο αυτά ποσά κατανέμονται ίσα μεταξύ των τριών χωρών.

1.2.2. Τα περισσότερα Ενιαία Έγγραφα Προγραμματισμού (ΕΕΠ) είχαν υποβληθεί πριν από τον Απρίλιο 1995, εγκρίθηκαν δε τον Ιούλιο του 1995 (Φινλανδία) και το Νοέμβριο του 1995 (Αυστρία και Σουηδία). Οι Κοινοτικές Πρωτοβουλίες είχαν προταθεί τον Ιούλιο του 1995 από την Αυστρία και κατά τη διάρκεια του Φθινοπώρου του 1995 από τη Φινλανδία και τη Σουηδία, ορισμένες δε από τις αυστριακές πρωτοβουλίες είχαν εγκριθεί το Δεκέμβριο του 1995 7 στη Φινλανδία και τη Σουηδία, την εποχή που εκδόθηκε η οδηγία, οι πρωτοβουλίες αυτές αναμενόταν να εγκριθούν τον Ιούνιο του 1996.

1.3. Υλοποίηση της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης

1.3.1. Η έγκριση των προτάσεων χρηματοδότησης χρειάσθηκε σχετικά χρονοβόρες συζητήσεις και συνομιλίες για θέματα πολιτικής με καθένα από τα τρία κράτη μέλη. Η Επιτροπή πραγματοποίησε διεξοδικές συζητήσεις με τις εθνικές και περιφερειακές διοικήσεις των κρατών μελών για την αναθεώρηση των ρυθμίσεων εφαρμογής. Ενθαρρύνθηκε η πλήρης συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών εταίρων - των εκλεγμένων εκπροσώπων και των κοινωνικών εταίρων. Η προβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων στις ΜΜΕ είχε ιδιαίτερη σημασία, λόγω του ρόλου που αυτά διαδραματίζουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας 7 ωστόσο, είναι πολύ ενωρίς, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, να συναχθούν συμπεράσματα ως προς το κατά πόσο οι ΜΜΕ είναι ενημερωμένες για τις ενισχύσεις που χορηγεί η ΕΕ.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής στα ακόλουθα θέματα:

- ότι η διαδικασία υλοποίησης της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης ήταν χρονοβόρα 7

- ότι πρέπει να επέλθουν διοικητικές απλουστεύσεις, να διασαφηνισθούν οι κανόνες επιλεξιμότητας και να βελτιωθεί ο εσωτερικός συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής 7

- ότι η περιφερειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε στην προώθηση της συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών, καθώς και των εκπροσώπων του κοινωνικού τομέα, στον προγραμματισμό και την υλοποίηση της περιφερειακής ανάπτυξης 7

- ότι είναι σημαντικό να συμμετέχουν οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο τόσο στην κατάρτιση των προγραμμάτων όσο και στο στρατηγικό προσανατολισμό της εφαρμογής των προγραμμάτων 7

- ότι οι ΜΜΕ πρέπει να συμβάλουν σημαντικά στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και, κατά συνέπεια, διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην υλοποίηση των δραστηριοτήτων των Διαρθρωτικών Ταμείων.

2.2. Η παρούσα γνωμοδότηση θα έχει ως επίκεντρο τα θέματα για τα οποία οι απόψεις της Επιτροπής δεν συμπίπτουν με τις απόψεις των τοπικών ή περιφερειακών αντιπροσώπων, καθώς επίσης και τα θέματα ειδικού ενδιαφέροντος για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, τα οποία η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να διασαφηνισθούν.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Έναρξη των δραστηριοτήτων των Διαρθρωτικών Ταμείων

3.1.1. Η εντύπωση που αποκομίσθηκε για τη διαδικασία σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στα τρία κράτη μέλη

3.1.1.1. Οι αρχικές συζητήσεις για τα προγράμματα των Διαρθρωτικών Ταμείων, την Άνοιξη του 1995, φαίνεται ότι αναζωπύρωσαν τη συζήτηση στις τρεις εν λόγω χώρες όσον αφορά την περιφερειακή ανάπτυξη, την περιφερειακή εσωτερική συνεργασία και τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο. Η έννοια της εταιρικής σχέσης που καθιέρωσαν τα Διαρθρωτικά Ταμεία έγινε πλήρως κατανοητή από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

3.1.1.2. Στην Αυστρία, οι πρώτες εμπειρίες από την περιφερειακή πολιτική της ΕΕ έδειξαν ότι τα υφιστάμενα διοικητικά όργανα αντιμετώπιζαν συχνά σοβαρά προβλήματα για τη δημιουργία των απαραίτητων υποδομών υλοποίησης και ανάληψης των σχετικών καθηκόντων. Αντιμετωπίσθηκαν προβλήματα με την κατάρτιση και τη διαχείριση των προγραμμάτων. Οι περίπλοκες συμπληρωματικές διαδικασίες και ο ανεπαρκής συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών της ΕΕ προκάλεσαν περαιτέρω προβλήματα.

Η διαχείριση του προγράμματος Interreg στα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ, εκεί όπου η ενίσχυση της ΕΕ διοχετεύεται άμεσα στις περιφέρειες, πρέπει κατά την άποψη της ΕΤΠ να χρησιμεύσει ως υπόδειγμα και για την εφαρμογή του προγράμματος αυτού στα εξωτερικά σύνορα.

3.1.1.3. Στη Φινλανδία, η διαδικασία σύνταξης εγγράφων ήταν ταχεία, επειδή όλες οι αρχές είχαν ήδη συμμετάσχει σε αναπτυξιακά προγράμματα για μεμονωμένες περιοχές. Ωστόσο, προέκυψαν πρακτικά προβλήματα όσον αφορά τη διοίκηση και τη διαχείριση των κεφαλαίων: μολονότι η επιλογή των προγραμμάτων πραγματοποιείται σε επίπεδο κοινή περιφερειακής ομάδας εργασίας, όλα τα κεφάλαια της ΕΕ διατίθενται μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα περίπλοκες διατυπώσεις, ελέγχους και ρυθμίσεις για τη διάθεση των κεφαλαίων, με κίνδυνο να δίδεται υπερβολικά μεγάλη σημασία στους στόχους των κεντρικών υπουργείων και των περιφερειακών τους συμβουλίων. Μολονότι είναι ακόμη πολύ ενωρίς για διαπιστώσεις, το πρόγραμμα Interreg για τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ υπάρχει κίνδυνος να αντιμετωπίσει τις ίδιες δυσκίνητες διοικητικές και χρηματοδοτικές διαδικασίες όπως στο πρόγραμμα για το Στόχο 6, παρόλο που ο προϋπολογισμός είναι κατά δέκα φορές μικρότερος 7 από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα Interreg για τα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ πιθανόν να είναι προσφορότερο σε περιφερειακό επίπεδο, επειδή η ενίσχυση της ΕΕ διοχετεύεται άμεσα στις περιφέρειες.

3.1.1.4. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι στη Σουηδία, η κεντρική κυβέρνηση ανέλαβε ευθύς εξ αρχής ένα πολύ κυρίαρχο ρόλο μέσω των τοπικών διοικητικών συμβουλίων (Lansstyrelse, που εκπροσωπεί την τοπική κυβέρνηση σε περιφερειακό επίπεδο). Αυτό οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη χρόνου και στον ασαφή καταμερισμό των ρόλων. Η αρνητική κοινή γνώμη που επικρατεί στη Σουηδία όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση πιθανόν να μείωσε τον ενθουσιασμό μεταξύ ορισμένων κατηγοριών και πολιτών, αλλά δεν απεθάρρυνε τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών (kommuner: εκλεγμένες τοπικές αρχές που λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο, landsting: εκλεγμένα περιφερειακά συμβούλια που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο).

3.1.1.5. Μια κριτική που διατυπώνεται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στη Σουηδία και τη Φινλανδία είναι ότι στην αρχή της διαδικασίας αφιερώθηκε πάρα πολύς χρόνος για την καθιέρωση διοικητικών διαδικασιών, χρόνος που θα έπρεπε μάλλον να χρησιμοποιηθεί για την έναρξη της εφαρμογής της διαδικασίας και τη συζήτηση των στόχων και των μέσων σε πολιτικό επίπεδο.

3.1.2. Χρηματικές χορηγήσεις

3.1.2.1. Στην Αυστρία, τα Διαρθρωτικά Ταμεία της ΕΕ διέθεσαν κατ'αρχήν σημαντικά κεφάλαια για τους Στόχους 1,2 και 5β. Από την άλλη πλευρά, χορηγήθηκαν αυξημένοι πόροι για ορισμένες περιοχές της Αυστρίας (Lδnder) με ανεπαρκείς υποδομές. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το εθνικό όριο λόγω της απαιτούμενης εθνικής συγχρηματοδότησης (αρχή της προσθετικότητας).

3.1.2.2. Στη Φινλανδία, η χρηματοδότηση των Διαρθρωτικών Ταμείων της ΕΕ έχει στενή σχέση με τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να αποτελεί μέρος των εθνικών πιστώσεων. Oι τοπικές και περιφερειακές αρχές (kunta: τοπικές αρχές 7 maakunnan liitto: περιφερειακά συμβούλια) που επιθυμούν να χρηματοδοτηθούν από την ΕΕ θα μπορούσαν να διαχωρισθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να έχουν οι περιφέρειες μεγαλύτερη συμμετοχή στην επιλογή των προγραμμάτων. Τα εγκρινόμενα ΕΕΠ δεν περιέχουν ανάλυση της κατανομής των κεφαλαίων ανά περιοχή και μέτρο, αντίθετα με τα όσα αναφέρονται στο έγγραφο της Επιτροπής.

3.1.2.3. Στη Σουηδία, η διαδικασία κατανομής των πιστώσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων καθιερώθηκε από ένα στενό κύκλο κυβερνητικών υπαλλήλων, διαπραγματευτών και εμπειρογνωμόνων, αποκλείοντας τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η έλλειψη πληροφοριών για το επίπεδο συμβολής της ΕΕ και τα κριτήρια επιλεξιμότητας ενέτειναν τα προβλήματα. Όσον αφορά τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν συμμετείχαν καθόλου στις συζητήσεις για την επιλογή των πρωτοβουλιών στη Σουηδία, ούτε στην κατανομή των πόρων μεταξύ των πρωτοβουλιών αυτών. Το θέμα διαπραγματεύθηκαν απλώς η Κεντρική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η κατανομή των πόρων για τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες αποτέλεσε το αντικείμενο αμφισβητήσεων σε διάφορες περιφέρειες.

3.1.3. Ορισμός των επιλέξιμων περιοχών

3.1.3.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Αυστρία εκτιμούν την ευελιξία της ΕΕ κατά τον καθορισμό των χρονικών περιθωρίων για τις διάφορες περιοχές των Στόχων, ιδίως του Στόχου 2. Η διάρκεια των προγραμμάτων πρέπει να είναι οπωσδήποτε, τουλάχιστον πενταετής. Τα κριτήρια για τον καθορισμό των περιφερειών των Στόχων που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, εκτός από το ποσοστό ανεργίας και το ακαθάριστο περιφερειακό προϊόν των μεμονωμένων περιοχών, τα συγκεκριμένα περιφερειακά προβλήματα ενός κράτους μέλους (στην Αυστρία: δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες, υψόμετρο, απότομοι λόφοι, περιφερειακή γεωγραφική θέση, υψηλά επίπεδα καθημερινής μετακίνησης στον τόπο εργασίας με δημόσια μέσα κ.λπ.). Στο μέλλον, θα πρέπει να είναι δυνατή η επιλογή περιοχών, για όλες τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, που να μην εντάσσονται στις περιφέρειες των Στόχων (αυτό θα ήταν σημαντικό και για τα πλέον ευημερούντα κράτη μέλη). Οι κρατικές και περιφερειακές αρχές επέκριναν δριμύτατα το μεγάλο χρονικό διάστημα που χρειάσθηκε η Επιτροπή για να ορίσει τις περιοχές της Αυστρίας για τα προγράμματα Rechar και Resider.

3.1.3.2. Στη Φινλανδία, ο ορισμός των επιλέξιμων περιοχών ήταν κάπως δύσκολος, επειδή ο αριθμός των περιοχών που πληρούσαν τις προϋποθέσεις ήταν μεγαλύτερος από το σύνολο των περιοχών που μπορούσαν να συμπεριληθούν στα προγράμματα. Ωστόσο, η επιλογή των περιοχών έγινε με επιτυχία. Ειδικότερα, για τις περιοχές του Στόχου 6, αντιμετωπίσθηκαν προβλήματα στην περίπτωση που μια περιοχή αποτελούσε απλώς μέρος μιας περιφέρειας. Στις περιοχές αυτές, όταν μια επιδότηση για λιγότερο ευνοούμενες περιοχές (LFA) περιλαμβάνεται στο χρηματοδοτικό πλαίσιο, εναπομένουν ελάχιστα κεφάλαια για την περιφερειακή ανάπτυξη. Ο ορισμός ενός μέρους μιας περιφέρειας ως περιοχής του Στόχου 6 συνεπαγόταν επίσης την υποχρέωση κατάρτισης ενός συμπληρωματικού περιφερειακού σχεδίου και, ως εκ τούτου, περαιτέρω εργασίες διαχείρισης και ελέγχου του προγράμματος, που θα αποφεύγονταν π.χ. εάν η εν λόγω περιοχή εθεωρείτο ως μέρος των γειτονικών περιοχών του Στόχου 5β.

3.1.3.3. Στη Σουηδία, οι συζητήσεις για τον ορισμό των επιλέξιμων περιοχών των Στόχων 2, 5β και 6 πραγματοποιήθηκαν μεταξύ υπαλλήλων της κεντρικής κυβέρνησης, κρατικών διαπραγματευτών και εμπειρογνωμόνων. Μόνο ελάχιστες τοπικές και περιφερειακές αρχές είχαν κάποια συμμετοχή στον ορισμό των επιλέξιμων περιοχών.

3.1.4. Υποβολή και έγκριση ΕΕΠ και Κοινοτικές Πρωτοβουλίες

3.1.4.1. Η Αυστρία υπέβαλε έγκαιρα τα πλήρη προγράμματά της για τις περιοχές των Στόχων και τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες. Χρειάσθηκε δυστυχώς περισσότερο από ένας χρόνος μετά από την υποβολή των προγραμμάτων αυτών στην Επιτροπή (ΓΔ VI) για την έγκριση των αυστριακών προγραμμάτων του Leader, με εξαίρεση τη Bourgeland (περιοχή του Στόχου 1).

3.1.4.2. Στη Φινλανδία συνετάγη ένα εθνικό ΕΕΠ για το Στόχο 1, καθώς επίσης και ένα άλλο για το Στόχο 6. Τα εν λόγω ΕΕΠ αφορούσαν σε γενικές γραμμές όλους τους στόχους και τις δράσεις των προγραμμάτων των περιοχών. Η Επιτροπή ενέκρινε τα ΕΕΠ σε χρόνο ρεκόρ. Όσον αφορά τα προγράμματα Interreg σε συγκεκριμένες περιφέρειες (επτά), μετά από μια μακρά φάση κατάρτισης και έγκρισης, η φάση διαχείρισης ολοκληρώθηκε με ταχύ ρυθμό. Ωστόσο, η διαχείριση του προγράμματος Interreg για τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ δεν είναι ικανοποιητική, επειδή αναπτύχθηκε κατά το πρότυπο των περιοχών των Στόχων 2 και 6, και είναι υπερβολικά γραφειοκρατική.

3.1.4.3. Η Σουηδική κυβέρνηση άρχισε τον προγραμματισμό των ΕΕΠ μόλις μετά το δημοψήφισμα για την ΕΕ, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να είναι πολύ σύντομη η περίοδος προγραμματισμού. Λόγω έλλειψης χρόνου, δεν αντιμετωπίσθηκαν με κατάλληλο τρόπο, από τοπική και περιφερειακή σκοπιά, ούτε μια «από τη βάση προς τα άνω» προσέγγιση, ούτε η αρχή της εταιρικής σχέσης. Η έγκριση ορισμένων προγραμμάτων για κοινοτικές πρωτοβουλίες χρειάσθηκε πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως π.χ. το πρόγραμμα της Σουηδίας για τις ΜΜΕ που υπεβλήθη στις 22 Νοεμβρίου 1995 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή 11 μήνες αργότερα. Έχοντας υπόψη τη σημασία που αποδίδεται στις ΜΜΕ σε πολλά προγράμματα των Διαρθρωτικών Ταμείων, πρέπει να δοθεί μεγάλη προτεραιότητα στο πρόγραμμα αυτό.

3.2. Η υλοποίηση της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης

3.2.1. Έγκριση προγραμμάτων

3.2.1.1. Στις τρεις αυτές χώρες, η έγκριση από την Επιτροπή χρηματοδοτικών προτάσεων στα πλαίσια προγραμμάτων για κοινοτικές πρωτοβουλίες ήταν ιδιαίτερα χρονοβόρα.

3.2.1.2. Στην Αυστρία, ο χρόνος μέχρι την έγκριση των προγραμμάτων χρησιμοποιήθηκε για μια εμπεριστατωμένη συζήτηση μεταξύ όλων όσων έχουν σχέση με τους Στόχους για μια μελλοντική περιφερειακή πολιτική της Αυστρίας. Ο διάλογος αυτός ήταν ιδιαίτερα σημαντικός για τον καθορισμό αναπτυξιακών στόχων και σκοπών, για την επικέντρωση των προσπαθειών στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, για τη στροφή του ενδιαφέροντος στις περιφερειακές διαρθρώσεις διαχείρισης και για τη διασαφήνιση του περίπλοκου χαρακτήρα των αυστριακών ρυθμίσεων παροχής ενισχύσεων.

3.2.1.3. Στη Φινλανδία, η φάση εφαρμογής άρχισε με βραδύ ρυθμό μετά από την έγκριση των προγραμμάτων, λόγω της ανάγκης τροποποίησης των εθνικών ρυθμίσεων για την αποδέσμευση των κεφαλαίων της ΕΕ. Διάφορες κεντρικές αρχές συμμετείχαν στη διάθεση των πιστώσεων της ΕΕ, καθεμία από τις οποίες εφήρμοσε διαφορετικές ρυθμίσεις για τη διάθεση των κεφαλαίων. Αυτό προκάλεσε καθυστερήσεις στην εφαρμογή των σχεδίων.

3.2.1.4. Στη Σουηδία, η κεντρική κυβέρνηση και η Επιτροπή ασχολήθηκαν αποκλειστικά με τις συνεπαγόμενες τροποποιήσεις των ΕΕΠ για τη διευκρίνιση των προτεραιοτήτων ανάπτυξης κ.λπ., χωρίς να ενημερωθούν καθόλου οι εταίροι σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η ιδιαίτερα θετική αντίληψη της Επιτροπής ότι στη Σουηδία «οι προτάσεις που προέρχονται από τη βάση χρειάζονται ορισμένη προσαρμογή για να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις μεταβολές των προσανατολισμών της εθνικής πολιτικής», δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές. Δείχνει μόνο τον κυρίαρχο ρόλο που διαδραματίζει η κεντρική κυβέρνηση.

3.2.2. Οργάνωση της διαδικασίας υλοποίησης

3.2.2.1. Στην Αυστρία, οι υφιστάμενες διοικητικές υπηρεσίες ανέλαβαν την οργάνωση της υλοποίησης της διαδικασίας των Διαρθρωτικών Ταμείων, χωρίς ουσιαστικές μεταβολές στο προσωπικό τους. Συνεπώς, επί μεγάλο χρονικό διάστημα, το προσωπικό των υπηρεσιών αυτών, εκτός από τα συνήθη καθήκοντά τους σε εθνικό επίπεδο, ασχολείτο επίσης και με θέματα που είχαν σχέση με τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Η υλοποίηση της διαδικασίας αυτής στην Αυστρία οργανώνεται κυρίως από τη Σύσκεψη Περιφερειακού Προγραμματισμού Αυστρίας (OROK), που ενεργεί για λογαριασμό των οργάνων που είναι αρμόδια για τα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης και τις κοινοτικές πρωτοβουλίες. Οι περιφέρειες (Lδnder) είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση των προγραμμάτων στις περιοχές των Στόχων 1, 2 και 5β.

3.2.2.2. Στη Φινλανδία, καθώς τα δύο προγράμματα ΕΕΠ (ένα για το Στόχο 2 και ένα για το Στόχο 6) καταρτίσθηκαν σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, δεν ήταν αναγκαίο να συστήσει η κεντρική κυβέρνηση διάφορες επιτροπές παρακολούθησης 7 αποκλίσεις όσον αφορά την ερμηνεία προέκυψαν κατά τη μετάβαση από τους εθνικούς στόχους στην εφαρμογή μέτρων σε περιφερειακό/τοπικό επίπεδο. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές επιθυμούν να μεταβιβασθεί στα περιφερειακά τους συμβούλια η αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τα κεφάλαια της ΕΕ. Επιθυμούν επίσης ένα λιγότερο περίπλοκο σύστημα χρηματοδότησης, καθώς επίσης και ένα απλούστερο τρόπο εκτέλεσης των εργασιών του προγράμματος για τις περιοχές που μπορούν να συμμετέχουν σε περισσότερα του ενός προγράμματα στα πλαίσια των Στόχων. Οι περιφέρειες της Φινλανδίας υπεστήριξαν τις προσπάθειες της Επιτροπής για την καταβολή μικρών χρηματοδοτικών δόσεων απευθείας σε περιφερειακό επίπεδο 7 όσον αφορά το πρόγραμμα Interreg, θεωρούν σκόπιμο να εφαρμοσθεί για τα σχέδια που αφορούν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ (με τη Ρωσία και την Εσθονία) η ίδια διαδικασία που ισχύει για τα προγράμματα του Interreg σχετικά με τα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ - δηλαδή η άμεση χρηματοδότηση των περιφερειών από την ΕΕ.

3.2.2.3. Στις περιοχές της Σουηδίας που υπάγονται στους Στόχους 2 και 6, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είχαν τη μεγάλη φιλοδοξία να διασφαλίσουν μία δημοκρατική επίδραση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, η φιλοδοξία αυτή δεν κατέστη δυνατό να υλοποιηθεί. Μολονότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν την πλειοψηφία στις διαχειριστικές επιτροπές, η γραμματεία και η προεδρία των εν λόγω διαχειριστικών επιτροπών βρίσκεται στα χέρια των περιφερειακών διοικητικών συμβουλίων (που αντιπροσωπεύουν την κεντρική κυβέρνηση σε περιφερειακό επίπεδο). Μια καινοτόμος αντίδραση στην κατάσταση αυτή ήταν, στην περιοχή Bergslagen του Στόχου 2, η χρηματοδότηση από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης, της Bergslagen. Σε ορισμένες περιοχές, οι τοπικές αρχές ζήτησαν και επέτυχαν περαιτέρω επιρροή μέσω των γενικών κανόνων ενισχύσεων, μιας έννοιας που δεν είναι πάντα αποδεκτή από τα περιφερειακά διοικητικά συμβούλια. Η έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τον κανονισμό της ΕΕ για την υλοποίηση των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων και οι δυσκολίες και ασάφειες όσον αφορά την ερμηνεία των κανονισμών της ΕΕ, είχαν ως αποτέλεσμα να είναι ορισμένες διαχειριστικές επιτροπές διστακτικές στις εργασίες τους. Χρειάζεται διευκρίνιση των θεμάτων αυτών και απλούστευση των διαπιστώσεων, ώστε να εξασφαλισθεί η εύρρυθμη λειτουργία των εταιρικών σχέσεων.

3.2.3. Συνάφεια και ευκρίνεια των δράσεων

3.2.3.1. Η συνάφεια και η ευκρίνεια των δράσεων είναι πολύ πρόωρο να αξιολογηθεί. Όσον αφορά την ευκρίνεια των δράσεων, η Αυστρία είναι της γνώμης ότι μετά από την ενδιάμεση αναθεώρηση των σχετικών προγραμμάτων της Αυστρίας θα ακολουθήσει διεξοδική συζήτηση όσον αφορά τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων. Οι πληροφορίες για τη συγχρηματοδότηση με πόρους των Διαρθρωτικών Ταμείων παρέχονται από τα αρμόδια γραφεία χορήγησης ενισχύσεων, όταν δοθεί ανάλογη υπόσχεση. Οι διαδικασίες κατανομής των πόρων δεν έχουν τροποποιηθεί σημαντικά, με εξαίρεση την καθιέρωση ορισμένων νέων οργάνων.

3.2.3.2. Στη Φινλανδία, η συνάφεια των δράσεων διαφέρει ανάλογα με την αρμόδια για τις δράσεις αρχή. Ωστόσο, οι κοινές περιφερειακές ομάδες εργασίας, των οποίων την προεδρία ασκούν τα περιφερειακά συμβούλια, έχουν τη δυνατότητα να ορίσουν τα προς εφαρμογή σχέδια. Η κατάσταση διαφέρει από τη μία περιφέρεια στην άλλη. Μέ την πάροδο του χρόνου, ελπίζεται επίσης ότι οι δράσεις θα καταστούν πιο συναφείς και σχετικές με τα προγράμματα.

3.2.3.3. Στη Σουηδία, οι δράσεις στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων ήταν ως επί το πλείστον πιο ευκρινείς από εκείνες που έχουν σχέση με τη σύναψη εταιρικών σχέσεων, πράγμα που επιτεύχθηκε μεταξύ άλλων με την παροχή πληροφοριών για τα προγράμματα από τις αρμόδιες αρχές και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εξακολουθεί να είναι ελλιπής η ενημέρωση, ιδίως του ευρέως κοινού και των ΜΜΕ, για τις δυνατότητες χρηματοδοτικής υποστήριξης που θα έπρεπε να αποτελούν έναν από τους κυριότερους στόχους. Τα κοινά προγράμματα των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην ευκρίνεια των προγραμμάτων παρά τα μικρά σχέδια που προωθούνται από μεμονωμένες τοπικές αρχές. Η συνάφεια και η ευκρίνεια των επιμέρους προγραμμάτων είναι πολύ πρόωρο να αξιολογηθεί.

3.2.4. Εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί μέχρι σήμερα

3.2.4.1. Στην Αυστρία, υπάρχουν σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο υπεράριθμοι αναπτυξιακοί στόχοι, υπεράριθμα όργανα, μερικοί αντιφάσκοντες στόχοι, υπερβολική γραφειοκρατία, έλλειψη εσωτερικού συντονισμού από την Επιτροπή της ΕΕ, και δυσχερής συντονισμός μεταξύ των κοινοτικών πρωτοβουλιών, του προγράμματος Interreg για τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και του προγράμματος Phare. Το σχετικά υψηλό επίπεδο των πιστώσεων που προέρχονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της ΕΕ οδηγεί σε συγκέντρωση των πόρων σε περιοχές με ανεπαρκείς υποδομές, πράγμα που ενδέχεται να μειώσει το εθνικό όριο, λόγω της απαιτούμενης κυβερνητικής συγχρηματοδότησης. Οι γεωργικές ενισχύσεις αποκλείονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις περιοχές του Στόχου 2. Οι περιφερειακές διαφορές μεταξύ των περιοχών των Στόχων και των περιοχών εθνικού ανταγωνισμού (άρθρα 92 και επόμενα της Συνθήκης για την ΕΕ) παρακωλύουν τις προσπάθειες σε περιφερειακό επίπεδο: για να ενισχυθούν οι προσπάθειες αυτές, οι περιοχές των Στόχων πρέπει επίσης να αναγνωρισθούν ως περιοχές εθνικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για τον ανταγωνισμό.

3.2.4.2. Κατόπιν των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση της Φινλανδίας στην ΕΕ, οι επιδοτήσεις του τύπου 5α συμπεριελήφθηκαν στο χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις περιοχές του Στόχου 6. Ειδικότερα, οι περιοχές του Στόχου 6 που καλύπτουν μόνο μέρη περιφερειών, απορροφούν υπερβολικά μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης που απαιτείται για τη γενική αγροτική ανάπτυξη. Το επίπεδο έντασης των μέτρων τύπου 3, που ήταν απαραίτητο για την προώθηση της απασχόλησης, μειώθηκε επίσης λόγω της σπανιότητας των χρηματοδοτικών πόρων στο όλο πλαίσιο των περιοχών του Στόχου 6. Αν και οι εν λόγω περιοχές έχουν τα υψηλότερα επίπεδα ανεργίας, αυτό δεν αντανακλάται στη χρηματοδότηση που τους χορηγείται. Όσον αφορά τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες, θα ήταν σημαντικό να συντονισθούν καλύτερα τα προγράμματα Interreg II με τα προγράμματα Tacis και Phare, ώστε να προωθηθεί η εύρρυθμη διασυνοριακή συνεργασία. Θα πρέπει να είναι δυνατή η χορήγηση αντισταθμιστικών κεφαλαίων στα προγράμματα του Interreg, καθώς επίσης και η χρηματοδότηση έργων υποδομών στη Ρωσία και την Εσθονία για την εξάλειψη των συμφορήσεων.

3.2.4.3. Στη Σουηδία, η εφαρμογή προγραμμάτων των Στόχων 2 και 6 έχει φθάσει σε στάδιο όπου η οργάνωση της εφαρμογής έχει προωθηθεί ενώ εφαρμόζεται μια πρακτική εξέτασης των προτάσεων προγραμμάτων. Παρά τη μεγάλη εκπροσώπησή τους στις διαχειριστικές επιτροπές, οι τοπικές και περιφερειακές περιοχές επικρίνουν έντονα την κυρίαρχη θέση των περιφερειακών διοικητικών συμβουλίων (εκπροσωπούν την κεντρική κυβέρνηση σε περιφερειακό επίπεδο), που έχουν την προεδρία των διαχειριστικών επιτροπών και είναι αρμόδιες για τη γραμματεία. Αυτό περιορίζει τη δυνατότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών να επηρεάσουν τις εργασίες των επιτροπών διαχείρισης και τις γενικές πολιτικές. Όσον αφορά την έλλειψη εμπιστοσύνης για την κατανομή των πόρων και τους σχετικούς κανονισμούς της ΕΕ, αναπτύχθηκαν διάφορες πρακτικές στις επιμέρους περιφέρειες, όπως π.χ. για τις γενικές ενισχύσεις και τη δυνατότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών να περιλαμβάνουν δαπάνες προσωπικού στην εθνική συγχρηματοδότηση. Η καθυστερημένη καταβολή ενισχύσεων της ΕΕ προκάλεσε σοβαρά προβλήματα έναρξης των εργασιών προγραμμάτων στων οποίων τη χρηματοδότηση οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ή ιδιωτικοί οργανισμοί ήταν υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν.

3.2.4.4. Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα στη Σουηδία είναι η αβεβαιότητα όσον αφορά τη συμμετοχή και την άμεση χρηματοδοτική υποστήριξη των ΜΜΕ σε τοπικές εταιρικές σχέσεις. Το θέμα αυτό χρειάζεται να διασαφηνισθεί το συντομότερο δυνατό, ώστε να συμμετέχουν οι ΜΜΕ στα διάφορα προγράμματα. Τα περισσότερα ΕΕΠ έχουν ως στόχο τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και την προώθηση διαρθρωτικών μεταβολών. Η δημιουργία θέσεων εργασίας προσδιορίζεται σε αριθμό νέων θέσεων, ενώ οι διαρθρωτικές μεταβολές παρουσιάζουν ποσοτική διάσταση (αύξηση αρμοδιοτήτων). Είναι σαφές ότι οι δύο αυτοί στόχοι είναι κάπως αντιφατικοί, δεδομένου ότι οι διαρθρωτικές μεταβολές συνεπάγονται μερικές φορές την απώλεια θέσεων εργασίας.

3.3. Η προστιθέμενη αξία που προκύπτει από τη δημιουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων

3.3.1. Στα τρία νέα κράτη μέλη, η ευρύτερη συνεργασία μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών και ένας τρόπος σκέψης που να προσανατολίζεται περισσότερο στα προγράμματα για τα σχέδια, πρέπει να θεωρείται ότι αποτελεί μέρος της προστιθέμενης αξίας η οποία προκύπτει από τη δημιουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων. Επίσης, η αποδοχή της προσέγγισης από τη «βάση προς τα άνω» στα αναπτυξιακά προγράμματα φαίνεται να έχει αυξηθεί μεταξύ των κρατικών αρχών, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης στον τομέα αυτό. Η διεθνοποίηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών είναι κατά πάσα πιθανότητα ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα των Διαρθρωτικών Ταμείων στις τρεις αυτές χώρες 7 η συμμετοχή σε διάφορα πρότυπα σχέδια βάσει του άρθρου 10 έχει επίσης παράσχει νέες δυνατότητες διεύρυνσης της διεθνούς συνεργασίας, τόσο για τα τρία νέα κράτη μέλη όσο και για τα παλαιότερα δώδεκα

3.3.2. Στην Αυστρία, η δημιουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων έδωσε νέα ώθηση, κυρίως στο γεωργικό τομέα (Στόχος 5β και Leader) και είχε ως αποτέλεσμα μια «νέα ποιότητα των σχεδίων» και θετικές καινοτομίες στους εν λόγω τομείς. Στους τομείς της διασυνοριακής καινοτομίας (Interreg) και των αστικών περιοχών (Urban), σημειώνονται επίσης θετικές εξελίξεις. Στον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα, οι μεταβολές δεν είχαν την ίδια εμβέλεια, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις τηρήθηκαν ως επί το πλείστον οι κανόνες της αρχικής χορήγησης ενίσχυσης. Η σημαντικότερη προστιθέμενη αξία της διαρθρωτικής πολιτικής της ΕΕ θεωρείται ότι προέρχεται από την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων οργάνων. Η διαρθρωτική πολιτική της ΕΕ έδωσε επίσης μια σημαντική καινοτόμο ώθηση στις περιφέρειες με ανεπαρκείς υποδομές.

3.3.3. Στη Φινλανδία, η συμμετοχή στην ΕΕ και η δημιουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων είχαν ως αποτέλεσμα μια νέα στάση όσον αφορά την ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο. Όλοι οι παράγοντες έχουν μεγαλύτερη επίγνωση της σημασίας και των οφελών της συνεργασίας και των κοινών δράσεων. Οι δράσεις των Περιφερειακών Ταμείων έδωσαν ώθηση στην αλλαγή των παλαιών μεθόδων εργασίας 7 συνέβαλαν επίσης στη μεγαλύτερη αποδοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περιοχές όπου η κοινή γνώμη ήταν παλαιότερα αρνητική. Ένας λόγος μπορεί να είναι η έντονη συμμετοχή των περιφερειακών συμβουλίων στο σχεδιασμό και τον προγραμματισμό της φάσης ανάπτυξης των προγραμμάτων. Τα προγράμματα του Interreg ελπίζεται ότι θα δώσουν νέα ώθηση στη διασυνοριακή συνεργασία. Η αυξανόμενη επίγνωση για την κοινωνία των πληροφοριών και η συμβολή των εφαρμογών στον τομέα των τεχνολογιών πληροφόρησης σε αραιοκατοικημένες περιοχές θεωρούνται ως συγκεκριμένα παραδείγματα της προστιθέμενης αξίας που δημιούργησαν τα Διαρθρωτικά Ταμεία στη Φινλανδία.

3.3.4. Οι διάφορες περιοχές που έχουν οριοθετηθεί για τους στόχους της ενίσχυσης της ΕΕ στο πλαίσιο της διαρθρωτικής πολιτικής υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα και τα όρια αρμοδιοτήτων των τοπικών αρχών στη Σουηδία και έχουν οδηγήσει σε νέες εταιρικές σχέσεις. Η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις διαχειριστικές επιτροπές είναι σημαντική.

4. Συμπεράσματα

4.1. Έναρξη των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων και υλοποίηση της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης - σε ποιό βαθμό έχουν γίνει αντιληπτές

4.1.1. Στα τρία νέα κράτη μέλη ο ρόλος των περιφερειακών και τοπικών αρχών στην κατάρτιση και την εφαρμογή προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων δεν είναι επαρκής. Η κεντρική κυβέρνηση εξακολουθεί να έχει υπερβολικά πολλές εξουσίες, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό την εφαρμογή μιας «από τη βάση προς τα άνω» προσέγγισης. Οι περιφέρειες δεν είναι βέβαιες ότι τα οικεία προγράμματα ανάπτυξης θα εφαρμοσθούν πλήρως και με κατάλληλο τρόπο.

4.1.2. Επίσης, για να διευκολυνθούν και να ενθαρρυνθούν οι περαιτέρω εργασίες των Διαρθρωτικών Ταμείων, είναι απαραίτητο να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες και να βελτιωθεί ο συντονισμός των υπηρεσιών της Επιτροπής. Επίσης, οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την υλοποίηση των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων πρέπει να επισπεύσουν τις δραστηριότητές τους και να αναλάβουν τις ευθύνες τους όσον αφορά την παροχή πληροφοριών για τα προγράμματα στις τοπικές και περιφερειακές αρχές καθώς επίσης και στο ευρύ κοινό και στις ΜΜΕ.

4.1.3. Χάρις στην τεχνογνωσία τους σε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης και χάρις στην πρόσφατη συμμετοχή τους στις διαδικασίες της ΕΕ, οι ιδέες των τριών νέων κρατών μελών ενδέχεται να δώσουν νέα και σημαντική ώθηση στη διαδικασία των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η Επιτροπή των Περιφερειών ελπίζει ότι η παρούσα γνωμοδότηση μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της εφαρμογής των διαδικασιών των Διαρθρωτικών Ταμείων κατά την τρέχουσα περίοδο, καθώς επίσης και να προβάλει ορισμένες ιδέες για τον προγραμματισμό της επόμενης περιόδου.

4.1.4. Στην Αυστρία, τα Διαρθρωτικά Ταμεία της ΕΕ συνέβαλαν σημαντικά, σε γενικές γραμμές, σε μια μεταρύθμιση των συστημάτων περιφερειακής ανάπτυξης και στη συνεργασία μεταξύ όλων των αυστριακών παραγόντων στην περιφερειακή πολιτική της ΕΕ. Κατέστη επίσης δυνατό να ικανοποιηθούν οι ανάγκες μεμονωμένων περιφερειών. Είναι δυστυχώς πολύ πρόωρο να αξιολογηθούν οι επιδράσεις στις εθνικές πολιτικές, αλλά είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ενισχυθεί ο ρόλος του τοπικού πολιτικού επιπέδου τόσο στον προγραμματισμό όσο και στην υλοποίηση των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων.

4.1.5. Στη Φινλανδία τα περιφερειακά συμβούλια διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην κατάρτιση αναπτυξιακών προγραμμάτων, και οι πολιτικοί σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο έχουν αποδεχθεί τις προτάσεις προγραμμάτων. Επειδή η κυβέρνηση της Φινλανδίας αποφάσισε να καταρτίσει ένα μόνο ΕΕΠ για το Στόχο 2 και ένα άλλο ΕΕΠ για το Στόχο 6, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έκριναν ότι οι περιφερειακές πτυχές δεν λήφθηκαν επαρκώς υπόψη στα εθνικά προγράμματα. Όσον αφορά την εφαρμογή, οι εμπειρίες είναι ακόμη περιορισμένες. Ο ρόλος των κρατκών αρχών είναι και θα είναι πιο σημαντικός από εκείνον των περιφερειακών συμβουλίων, εφόσον οι κρατικές αρχές, που χορηγούν τα περισσότερα κεφάλαια, έχουν την επίσημη αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων. Για να εξισορροπηθεί καλύτερα η διαδικασία λήψης αποφάσεων κατά το στάδιο της εφαρμογής, θεωρήθηκε ότι τα περιφερειακά συμβούλια ή οι κοινές περιφερειακές ομάδες εργασίας πρέπει να έχουν πλήρη αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τη χρηματοδότηση σχεδίων από την ΕΕ. Είναι επίσης σημαντική η ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην εφαρμογή των προγραμμάτων. Για να απλουστευθεί το σύστημα χρηματοδότησης, προτείνεται η κατάρτιση ενός μόνο προγράμματος για κάθε περιοχή στα πλαίσια των διάφορων στόχων.

4.1.6. Κατά τη φάση προετοιμασίας και προγραμματισμού, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στη Σουηδία συμμετείχαν μόνο σε περιορισμένο βαθμό στις συζητήσεις. Κατά τον προγραμματισμό, η κεντρική κυβέρνηση και τα κρατικά περιφερειακά διοικητικά συμβούλια (Lansstyrelse) διαδραμάτισαν ιδιαίτερα κυρίαρχο ρόλο. Είναι σαφές από τοπική και περιφερειακή σκοπιά ότι δεν δόθηκε στην περιφερειακή και τοπική πολιτική διάσταση η έμφαση και η προσοχή που θα έπρεπε, εάν ληφθεί υπόψη ο σημαντικός ρόλος τον οποίο τα Διαρθρωτικά Ταμεία διαδραματίζουν στη χάραξη των πολιτικών για την περιφερειακή ανάπτυξη. Στο στάδιο των τελικών διαπραγματεύσεων με την Επιτροπή και της έγκρισης των προγραμμάτων, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποκλείσθηκαν και μόνο η κεντρική κυβέρνηση και τα περιφερειακά διοικητικά συμβούλια έλαβαν μέρος στις σχετικές εργασίες. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν την πλειοψηφία στις διαχειριστικές επιτροπές. Ωστόσο, η προεδρία και η γραμματεία στις περισσότερες περιφέρειες ασκούνται από τα περιφερειακά διοικητικά συμβούλια, πράγμα που στην πράξη μειώνει την επιρροή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ωστόσο, η έναρξη των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων και η υλοποίηση της περιφερειακής πολιτικής της Ένωσης στη Σουηδία ενέτειναν τις συζητήσεις για την κατανομή των αρμοδιοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο. Δόθηκε έμφαση στο ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών και στις δυνατότητές τους να ενθαρρύνουν μια εποικοδομητική περιφερειακή ανάπτυξη. Η έναρξη των δραστηριοτήτων των Διαρθρωτικών Ταμείων προώθησε επίσης τη διασυνοριακή συνεργασία και την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων.

4.1.7. Τόσο στη Φινλανδία όσο και στη Σουηδία πιστεύεται ότι είναι αναγκαία η καλύτερη ενημέρωση των Οργάνων της ΕΕ για τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά των βόρειων περιοχών της Φινλανδίας και της Σουηδίας που υπάγονται στο Στόχο 6 - λόγω της περιφερειακής γεωγραφικής τους θέσης, της μεγάλης έκτασής τους, του αραιού πληθυσμού και των ιδιαίτερων κλιματολογικών συνθηκών - όπως ανέφερε η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή της με θέμα «Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Βορρά και η διαμεθοριακή συνεργασία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσικής Ομοσπονδίας και περιοχής της θάλασσας των Μπάρεντς» ().

4.2. Συστάσεις

4.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι το πρόγραμμα εφαρμογής των Διαρθρωτικών Ταμείων και των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών, καθώς επίσης και τα πρότυπα προγράμματα που προβλέπει το άρθρο 10, ενδέχεται να επηρεάσουν με θετικό τρόπο τον καθορισμό περιοχών-στόχων στα νέα κράτη μέλη. Οι δραστηριότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών διεθνοποιήθηκαν με αυξημένη επίγνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διασυνοριακή συνεργασία απέκτησε νέα διάσταση με την υποστήριξη των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων.

4.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να ενισχυθεί η δημοκρατική επιρροή στη διαδικασία των Διαρθρωτικών Ταμείων.

4.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί τη συμμετοχή και τη συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών ως απαραίτητη και κρίσιμη σε κάθε φάση της διαδικασίας των Διαρθρωτικών Ταμείων, όπως τόνισε ήδη στη γνωμοδότησή της «Ο ρόλος των περιφερειακών και τοπικών αρχών σε σχέση με την αρχή της εταιρικής σχέσης στα Διαρθρωτικά Ταμεία» (). Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά στην Επιτροπή να λάβει στο μέλλον μέτρα ώστε να παραχωρηθούν στις περιφερειακές και τοπικές αρχές καθοριστικές αρμοδιότητες κατά την έγκριση και την εφαρμογή των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η ΕΤΠ τονίζει ότι μόνο με ένα γενικό πολιτικό διάλογο σε τοπικό, περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο, καθώς επίσης και σε επίπεδο ΕΕ, μπορεί να υλοποιηθεί η αρχή της εταιρικής σχέσης και να προκύψουν όσο το δυνατόν καλύτερες δημοκρατικές εξελίξεις.

4.2.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή και τις κεντρικές κυβερνήσεις να θεσπίσουν σαφέστερους κανόνες παιχνιδιού, και να προσαρμοστεί η ερμηνεία των κανονισμών της ΕΕ στην κατάσταση των διάφορων κρατών μελών.

4.2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα επιθυμούσε ειδικότερα να επισημάνει τα διάφορα προβλήματα που έχουν σχέση με τη χρηματοδότηση και τη γραφειοκρατία. Οι διοικητικές και χρηματοδοτικές πρακτικές πρέπει να είναι λιγότερο γραφειοκρατικές (π.χ. είναι αναγκαίο να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες και να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ των διάφορων γραφείων της Επιτροπής - οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται και να ερμηνεύονται ομοιόμορφα από όλες τις αρμόδιες ΓΔ), πρέπει δε να δοθεί περισσότερη σημασία στα όργανα που είναι αρμόδια για τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο περιφερειών.

4.2.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί επίσης να τονίσει τη σημασία που έχει η καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας κατά την επιλογή των οργανώσεων εφαρμογής.

4.2.7. Δεδομένου ότι όλοι συμφωνούν για το βασικό ρόλο που οι ΜΜΕ μπορούν να διαδραματίσουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, οι κεντρικές κυβερνήσεις πρέπει να κοινοποιήσουν τάχιστα τη σαφή πρόθεσή τους να υποστηρίξουν τις ΜΜΕ και να διευκρινίσουν τον τρόπο με τον οποίο η κρατική ενίσχυση μπορεί να παρέχεται σε κοινά προγράμματα ΜΜΕ στο πλαίσιο των Διαθρωτικών Ταμείων.

Βρυξέλλες, 15 Ιανουαρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 337 της 11. 11. 1996, σ. 7.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 72.