Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών () (94/C 393/19)

Στις 28 Μαρτίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 1994, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Wick.

Κατά τη 318η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με πλειοψηφία (6 ψήφοι κατά και 5 αποχές) την εξής γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Σύμφωνα με την οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (), τα κράτη μέλη υποχρεούνται να θεσπίσουν ειδικό σύστημα για την προστασία όλων των ειδών των πτηνών που ζουν στη φύση, σε άγρια κατάσταση, στην επικράτεια των κρατών μελών στα οποία εφαρμόζεται η συνθήκη (άρθρο 5) και να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διαφύλαξη, τη διατήρηση ή την αποκατάσταση οικότοπων επαρκούς ποικιλομορφίας και έκτασης για όλα αυτά τα είδη.

Τα είδη των πτηνών που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας μπορούν, εντούτοις, να αποτελούν στόχο θήρας, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι αυτή η θηρευτική δραστηριότητα συνάδει με τις αρχές της ορθολογικής χρήσης και της οικολογικής ισορροπίας των άγριων πτηνών που αφορά. Ιδιαίτερα μεριμνούν ώστε να μη θηρεύονται τα αποδημητικά πτηνά κατά την επιστροφή τους στον τόπο φωλεοποιήσεως (άρθρο 7, παράγραφος 4).

1.2. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της δήλωσης της Επιτροπής ότι, στα περισσότερα κράτη μέλη, η θήρα των αποδημητικών πτηνών λήγει, κατ`αρχήν, στις 31 Ιανουαρίου. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ωστόσο, η θήρα λήγει στις 28 Φεβρουαρίου ή στις 10 Μαρτίου. Ορισμένα άλλα κράτη μέλη, πάλι, έχουν καθορίσει διαφορετικές ημερομηνίες ανάλογα με την περιοχή.

1.3. Σε μία απόφασή του της 19ης Ιανουαρίου 1994, το Δικαστήριο έδωσε μία στενή ερμηνεία της έννοιας « επιστροφή στον τόπο φωλεοποιήσεως », ορίζοντας ότι η ημερομηνία παύσεως της θήρας αποδημητικών πτηνών πρέπει να εξασφαλίζει την πλήρη προστασία των πτηνών αυτών κατά την προαναπαραγωγική αποδημητική περίοδο, έστω και αν ορισμένα πτηνά ενός συγκεκριμένου είδους αρχίσουν την επιστροφή τους μια ημερομηνία ενωρίτερη σε σύγκριση με τις μέσες αποδημητικές ροές.

Κατ`εφαρμογή αυτής της αποφάσεως, τα κράτη μέλη θα ήταν δυνατόν να υποχρεώνονται στην πράξη να παύουν τη θήρα πολλών ειδών αποδημητικών πτηνών ως τις 31 Ιανουαρίου το αργότερο, θεωρητικά ακόμη και το Δεκέμβριο, εφόσον από βιολογικά δεδομένα (και ιδιαίτερα από την τράπεζα δεδομένων ORNIS) προκύπτει ότι ορισμένα πτηνά ενδέχεται να αρχίσουν την προαναπαραγωγική τους αποδήμηση πριν από αυτήν την ημερομηνία, έστω και αν η κύρια αποδημητική περίοδος αρχίζει πολύ αργότερα.

Δεδομένου ότι η οδηγία 79/409/ΕΟΚ αναγνωρίζει ρητώς ότι η θήρα « αποτελεί αποδεκτή δραστηριότητα » (11η αιτιολογική σκέψη) και ότι το άρθρο 2 της αναφέρεται στις οικολογικές, επιστημονικές και πολιτιστικές, καθώς και στις οικονομικές και ψυχαγωγικές απαιτήσεις, η ανωτέρω ερμηνεία του Δικαστηρίου φαίνεται να υπερβαίνει τις προθέσεις της πλειοψηφίας των κρατών μελών και υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί κατάσταση νομικής αμφιβολίας σε ορισμένα κράτη μέλη.

1.4. Με την πρόταση οδηγίας COM(94) 39 τελικό, η Επιτροπή επιδιώκει, για λόγους νομικής σαφήνειας, να προσδιορίσει τα όρια εκτιμήσης των κρατών μελών, πλαισιώνοντάς τα παράλληλα με κριτήρια τα οποία είναι ικανά να εγγυηθούν την πλήρη τήρηση της αρχής της ορθολογικής χρήσης.

1.5. Η ομάδα μελέτης επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής με την επιφύλαξη των κατωτέρω παρατηρήσεων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Στη γνωμοδότησή της 25ης/26ης Μαΐου 1977 (), η ΟΚΕ αποδέχεται πολύ ευμενώς τις γενικές αρχές, στις οποίες στηρίζεται η πρόταση οδηγίας για τη διατήρηση των άγριων πτηνών, αλλά εφιστούσε, επίσης, από τότε ήδη την προσοχή στην ανάγκη συμβιβασμού των διάφορων ενεχομένων συμφερόντων, ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις που ενδεχομένως να επηρέαζαν την εφαρμογή της οδηγίας.

2.2. Πιο πρόσφατα, στις 29 Μαΐου 1991, η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα γνωμοδότηση () για την πρώτη πρόταση περί τροποποιήσεως της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, αναγνωρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι, επειδή τα φυσικά φαινόμενα δεν είναι στατικά και οι κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις είναι εκ φύσεως ασταθείς, είναι σκόπιμο να εισαχθεί κάποια ευελιξία στη νομοθεσία και, συγκεκριμένα, να ελέγχονται περιοδικά (για παράδειγμα, κάθε 5 χρόνια) τα διάφορα παραρτήματα της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων.

2.3. Η πρόταση της Επιτροπής διευκρινίζει την έννοια της « επιστροφής στον τόπο φωλεοποιήσεως » στο άρθρο 7, παράγραφος 4, της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, με την προσθήκη ενός αριθμού κριτηρίων, τα οποία παρατίθενται αναλυτικά στο νέο παράρτημα VI της οδηγίας. Εν συνεχεία, η Επιτροπή προτείνει να προβλεφθεί από το άρθρο 15 της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ ότι αυτό το νέο παράρτημα VI θα μπορεί (όπως τα παραρτήματα Ι και V) να προσαρμόζεται στην τεχνική και επιστημονική πρόοδο από την επιτροπή « ORNIS » που συνίσταται για το σκοπό αυτό βάσει του άρθρου 16 της ανωτέρω οδηγίας.

2.3.1. Τα κριτήρια του νέου παραρτήματος VI, που αποσκοπούν στον καθορισμό της λήξεως της θηρευτικής περιόδου, περιλαμβάνονται ήδη στη Δεύτερη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ (έγγρ. COM(93) 572 τελικό, 24 Νοεμβρίου 1993, παράρτημα 4, σ. 156-161), και είναι αποτέλεσμα των εργασιών της επιτροπής « ORNIS », η οποία αποτελείται από εκπροσώπους όλων των κρατών μελών, για την προσαρμογή της οδηγίας στην τεχνική και επιστημονική πρόοδο. Η επιτροπή « ORNIS » επικουρείται, εξάλλου, στις εργασίες της από επιστημονική ομάδα μελέτης, η οποία αποτελείται από εμπειρογνώμονες των 12 χωρών της Κοινότητας.

Η ΟΚΕ σημειώνει τη δήλωση της Επιτροπής ότι το περιεχόμενο της παρούσας πρότασης στηρίζεται στα πορίσματα της ανωτέρω επιτροπής. Η ΟΚΕ εκφράζει, εντούτοις, τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν είχε πρόσβαση στα πορίσματα αυτά εγκαίρως. Φρονεί ότι τα εν λόγω πορίσματα θα πρέπει να τίθενται στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου, κατόπιν υποβολής σχετικής αιτήσεως.

2.3.2. Βασικό στοιχείο των κριτηρίων που καθορίζει η πρόταση είναι η έννοια των « επιπέδων διατηρήσεως », η οποία διευκρινίζεται επίσης στην προαναφερθείσα έκθεση. Είδη με μη ικανοποιητικά επίπεδα διατηρήσεως είναι εκείνα που ορισμένοι πληθυσμοί τους στην Κοινότητα μειώνονται ή εκείνα που έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα πληθυσμού. Δυστυχώς, στην πρόταση οδηγίας δεν δίδεται ο ορισμός της έννοιας αυτής. Θα πρέπει να υποδειχθεί η επίσημη προέλευση του όρου.

2.3.3. Δεύτερο μεταβλητό στοιχείο είναι το δεκαήμερο έναρξης της διέλευσης για κάθε είδος και κάθε περιφέρεια, ένα σύνθετο βιολογικό φαινόμενο, που επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και απαιτεί επιστημονικές μελέτες και αναλύσεις.

2.3.4. Η Επιτροπή ανακοίνωσε στην ΟΚΕ ότι οι επιστημονικές και τεχνικές πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, και ιδιαίτερα για την εφαρμογή των υπό εξέταση κριτηρίων, θα υπάρχουν στο μέλλον κυρίως στην τράπεζα δεδομένων ORNIS.

2.3.5. Η ΟΚΕ σημειώνει, εξάλλου, ένα συμπέρασμα της έκθεσης που αναφέρεται στο σημείο 2.3.1, σύμφωνα με το οποίο « αυτό που θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση των άγριων πτηνών στην Ευρώπη είναι περισσότερο η αλλοίωση και η καταστροφή των οικότοπων παρά αυτή καθεαυτή η θήρα ».

Για τον λόγο αυτό, η ΟΚΕ εμμένει στο γεγονός ότι η οδηγία, εάν υιοθετηθεί, θα πρέπει να συνοδεύεται από την παροχή αυξημένων κεφαλαίων για τη διαφύλαξη και διατήρηση του οικότοπου των πτηνών, που απαιτούνται για την αποκατάσταση των ειδών.

2.4. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση της Επιτροπής, στην οποία προβλέπονται διαφορετικές ημερομηνίες λήξεως για την θηρευτική περίοδο των διάφορων πτηνών, είναι πολύ δύσχρηστη και ασαφής για να εφαρμόζεται αποτελεσματικά από τους κυνηγούς, τους οικολόγους, τους κτηματίες την αστυνομία και τα δικαστήρια. Η πρόταση της Επιτροπής θα αυξήσει επίσης τις ευκαιρίες για την θήρα των αγρίων πτηνών διότι θα επιτρέψει στα περισσότερα κράτη μέλη να επιλέξουν την επέκταση της θηρευτικής περιόδου κατά ένα μήνα. Ο νέος μήνας της θηρευτικής περιόδου - ο Φεβρουάριος - είναι ο μήνας κατά τον οποίον αποδημούν πολλά πτηνά και ο αριθμός τους είναι χαμηλός λόγω του χειμώνα.

Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ προτιμά μία ημερομηνία λήξεως της θηρευτικής περιόδου, την 31η Ιανουαρίου που χρησιμοποιείται από την μεγάλη πλειοψηφία των κρατών μελών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.

Τελευταία αιτιολογική σκέψη

[Δεν αφορά το ελληνικό κείμενο.]

Ενώ το αγγλικό και το γαλλικό κείμενο αναφέρουν σαφώς ότι τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν τα προτεινόμενα κριτήρια για τον καθορισμό της λήξεως των θηρευτικών περιόδων, το γερμανικό κείμενο αναφέρεται π.χ. μόνο στον καθορισμό των θηρευτικών περιόδων. Η ΟΚΕ προτείνει την κατάλληλη προσαρμογή όλων των κειμένων.

3.2.

Άρθρο 1, παράγραφος 1

Η παρούσα πρόταση προβλέπει ότι τα είδη πρέπει « να προστατεύονται κατά τη διάρκεια της επιστροφής τους στον τόπο φωλεοποιήσεως ». Δεδομένου ότι η οδηγία 79/409/ΕΟΚ προβλέπει γενικό σύστημα προστασίας για όλα τα είδη πτηνών, περιλαμβανομένων και εκείνων του παραρτήματος II, και προκειμένου να διευκρινιστεί σαφώς ότι πρόκειται για την έγκαιρη λήξη της θηρευτικής περιόδου, η ΟΚΕ προτείνει να αντικασταθούν οι λέξεις « να προστατεύονται » με τη φράση « να μη θηρεύονται ».

3.3.

Άρθρο 1, παράγραφος 2

[Δεν αφορά το ελληνικό κείμενο.]

Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, ενώ το αγγλικό και το γαλλικό κείμενο της πρότασης αναφέρονται στην προσαρμογή των παραρτημάτων « στην τεχνική και επιστημονική πρόοδο », το γερμανικό κείμενο αναφέρεται π.χ. μόνο στην « τεχνική πρόοδο ». Η προσαρμογή όλων των κειμένων είναι απαραίτητη και ως προς αυτό το σημείο.

3.4.

Άρθρο 2

Η ΟΚΕ αναμένει ότι τα κράτη μέλη δεν θα λάβουν μόνο τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, αλλά και ότι θα ελέγχουν την ορθή εφαρμογή τους. Εννοείται, επίσης, ότι η κανονική θήρα δεν θα οδηγήσει σε σύγχυση μεταξύ των ειδών με μη ικανοποιητικά επίπεδα διατηρήσεως και άλλων ειδών πτηνών, ούτε στην υπερβολική όχληση των πρώτων.

Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() ΕΕ αριθ. C 100 της 9. 4. 1994, σ. 12.

() ΕΕ αριθ. L 103 της 25. 4. 1979, σ. 1 κ.ε.

() ΕΕ αριθ. C 152 της 29. 6. 1977.

() ΕΕ αριθ. C 191 της 22. 7. 1991.