Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου για την προώθηση της μετατροπής των στόλων οι οποίοι εξαρτώντο, μέχρι το 1999, από την αλιευτική συμφωνία με το Μαρόκο"

(2002/C 36/08)

Στις 7 Σεπτεμβρίου 2001, και σύμφωνα με τα άρθρα 36 και 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

H Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ανέθεσε στον κ. Mupiz Guardado, με την ιδιότητα του γενικού εισηγητή, την προετοιμασία των εργασιών για το θέμα.

Κατά την 385η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Οκτωβρίου 2001 (συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 49 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 2 αποχές την παρούσα γνωμοδότηση.

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής και συγχρόνως διατυπώνει τις παρατηρήσεις που ακολουθούν:

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Στην αιτιολογική έκθεση περιλαμβάνονται οι λόγοι για τους οποίους υποβάλλεται πρόταση κανονισμού, αλλά δεν γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στις ακόλουθες πτυχές:

- Η μη ανανέωση της συμφωνίας "Ευρωπαϊκή Ένωση/Βασίλειο του Μαρόκου" που ήταν το πιο σοβαρό σύμφωνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισοδυναμεί με την απώλεια μιας "ιστορικής" περιοχής αλιείας για τον κοινοτικό στόλο, η οποία έχει όχι μόνο οικονομικές αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις.

- Θεωρείται πάρα πολύ σημαντικό να περιέχει η πρόταση κανονισμού μια ειδική παρέμβαση αφιερωμένη στη διαφοροποίηση σε όλες τις περιφέρειες και, ενώ αναφέρονται ειδικώς μόνο τρεις ισπανικές περιφέρειες ως θιγόμενες, υφίστανται άλλες που θίγονται εμμέσως: στην Πορτογαλία, οι περιφέρειες Αlentejo (λιμάνι της Sesimbra) και Αlgarve (λιμάνι του Olhão) και στην Ισπανία, η Αυτόνομη Κοινότητα της Valencia και η πόλη Ceuta.

- Δεδομένου ότι πρόκειται για μια διεργασία μετατροπής πολύ σημαντική και με τεράστιες συνέπειες τόσο για τους αλιείς όσο και για τους πλοιοκτήτες, καθώς και για όλους τους άμεσα και έμμεσα θιγόμενους τομείς (μεταταποιητικός τομέας, ναυπηγεία, κ.λπ.), η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα έπρεπε να είχε προβλεφθεί ειδική παρέμβαση προς τις θιγόμενες περιφέρειες.

- Στην αιτιολογική έκθεση, αναγνωρίζεται ότι σημαντικός αριθμός αλιέων δεν θα μπορέσει να επανεύρη εργασία· ωστόσο, δεν σημειώθηκε καμία τροποποίηση προς τα άνω των ειδικών ενισχύσεων που προορίζονται γι' αυτούς και προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) 2792/1999 (άρθρο 12), πράγμα που ισοδυναμεί με άσκηση διακρίσεων σε σχέση με τους πλοιοκτήτες η οποία δεν αναφέρεται στην ενημερωτική έκθεση αλλά σαφώς αναφέρεται στο κείμενο του κανονισμού (άρθρο 2).

- Τα ειδικά μέτρα για τη μετατροπή αυτή για τα πλοία και τους αλιείς επιβάλλεται να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για ενδεχόμενες καταστάσεις που μπορούν να παρουσιασθούν στο μέλλον στο πλαίσιο των αλιευτικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Εισαγωγή

2.1.1. Ο τρόπος με τον οποίο εκτίθεται το θέμα στις αρχικές αιτιολογικές σκέψεις είναι ορθός δεδομένου ότι επιτρέπει τη θεμελίωση της πρότασης κανονισμού, αλλά, στην αιτιολογική σκέψη 8, δεν αναφέρεται ότι, για τις περιπτώσεις πρόωρης συνταξιοδότησης ή επαγγελματικού αναπροσανατολισμού των αλιέων, θα έπρεπε να είχαν αυξηθεί τα οικονομικά κονδύλια σε συνάρτηση με τα ειδικά χαρακτηριστικά του εν λόγω επαγγελματικού αναπροσανατολισμού.

2.1.2. Επίσης, στην αιτιολογική σκέψη 11, θα ήταν προτιμότερη η δημιουργία μιας ειδικής δράσης που θα προορίζεται για τη διαφοροποίηση των παράκτιων περιοχών που θίγονται ιδιαίτερα από τη μη ανανέωση της συμφωνίας.

2.1.3. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τα σχόλια σχετικά με το θέμα αυτό που περιλαμβάνονται στην υπό προετοιμασία γνωμοδότηση όσον αφορά τη διαβούλευση για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ.

2.2. Τίτλος Ι - Γενικά θέματα

2.2.1. Άρθρο 1

Στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου, και για να μπορέσουν να γίνου δεκτά τα έκτακτα μέτρα, καθορίζεται χρονικό διάστημα εννέα μηνών προσωρινής διακοπής των δραστηριοτήτων, χωρίς να δικαιολογείται ο καθορισμός του εν λόγω διαστήματος, το οποίο κατά τη γνώμη μας αποτελεί άσκηση διακρίσεων προς τους πλοιοκτήτες και αλιείς οι οποίοι ξανάρχισαν να ασκούν τη δραστηριότητά τους (σε πολλές περιπτώσεις σε προσωρινή βάση ή λαμβάνοντας δάνεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα ενδιαφερόμενα κράτη δεδομένου ότι οι ίδιοι δεν έλαβαν ενισχύσεις), ενώ η κατάστασή τους μπορεί να είναι όμοια με την κατάσταση των υπόλοιπων αλιέων και πλοιοκτητών.

2.3. Τίτλος ΙΙ - Μέτρα παρέκκλισης

2.3.1. Άρθρο 2

2.3.1.1. Στο άρθρο 2, σημείο 1 α) i) ορίζεται ότι αυξάνονται οι κλίμακες που αναφέρονται στο άρθρο 7, παράγραφος 5 του κανονισμού (EK) αριθ. 2792/1999 κατά 20 %. Θα ήταν επιθυμητή μια αύξηση κατά 30 ή 40 %, λόγω των ειδικών περιστάσεων που συντρέχουν στη μετατροπή και με συνεκτίμηση του γεγονότος ότι, στο σημείο 1 γ) ii), προβλέπεται αύξηση κατά 30 %.

2.3.1.2. Στο σημείο 1 β) iii), ορίζεται ότι η ελάχιστη ηλικία των σκαφών που προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2 του κανονισμού (EK) αριθ. 2792/1999 μειώνεται στα πέντε έτη, ενώ στον εν λόγω κανονισμό ήταν δέκα έτη. Αν και η μείωση αυτή είναι θετική, θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί εξαιρέσεις για να εξαλειφθεί ή να μειωθεί ακόμη περισσότερο η εν λόγω περίοδος.

2.3.1.3. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι υπάρχουν σκάφη τα οποία κατασκευάστηκαν προσφάτως με στόχο να ασκήσουν αλιευτική δραστηριότητα στο Μαρόκο και τα οποία βρέθηκαν αντιμέτωπα με το κλείσιμο της αλιευτικής περιοχής. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος θα πρέπει να επανατοποθετήσει τις μονάδες αυτές αν δεν εξεύρει εύκολο τρόπο εξαγωγής.

2.3.1.4. Στην αιτιολογική έκθεση που προηγείται της πρότασης κανονισμού περιλαμβάνεται, στη δεύτερη σελίδα, κεφάλαιο με τίτλο "Μέτρα παρέκκλισης", στη δεύτερη παράγραφο του οποίου αναφέρεται ότι είναι αναγκαίο να διευκολυνθεί η οριστική διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων των σκαφών με τη μεταφορά τους σε τρίτη χώρα "ανεξάρτητα από την ηλικία του σκάφους", ενώ στο τέλος του κεφαλαίου "ειδικό μέτρο" της εν λόγω αιτιολογικής έκθεσης προτείνεται μια κατανομή των πόρων σε ποσοστά ανά μέτρο (μέχρι 28 % του ποσού μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξαγωγή των σκαφών).

2.3.1.5. Η κατανομή αυτή πρέπει να είναι αρκετά ελαστική ώστε να καταστεί δυνατό να δοθεί απάντηση στον κανονισμό γι' αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις εξαγωγής νέων πλοίων δεδομένου ότι, εκτός από την ηλικία του σκάφους, όπως προβλέπεται στην αιτιολογική έκθεση, δεν είναι βασικό κριτήριο γι' αυτά τα ειδικά μέτρα.

2.3.1.6. Στο σημείο 1 γ) αναφέρεται ότι, σε περίπτωση αλλαγής δραστηριότητας, μπορεί να αντικατασταθεί το αλιευτικό εργαλείο και να χορηγηθεί δημόσια ενίσχυση, με αύξηση των κλιμάκων και χωρίς να απαιτείται ελάχιστη περίοδος αναμονής μετά από την εκτέλεση των έργων εκσυγχρονισμού, πράγμα που αξιολογείται θετικά.

2.4. Τίτλος ΙΙΙ - Ειδικό μέτρο

2.4.1. Άρθρο 3

2.4.1.1. Στο σημείο 2 β) iii), δεν προβλέπονται αυξήσεις στα μέτρα κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα.

2.4.1.2. Στο σημείο 3, γίνεται μια "κατ' εκτίμηση" κατανομή και καθορίζονται τα εξής ποσοστά: 40 % για την οριστική χρησιμοποίηση σκαφών σε χρήσεις εκτός της αλιείας, 28 % για οριστική μεταφορά σκαφών σε τρίτες χώρες και εκσυγχρονισμό σκαφών και 32 % για κοινωνικοοικονομικά μέτρα.

2.4.1.3. Θα πρέπει να επιδιωχθεί, στα πλαίσια των υφισταμένων δυνατοτήτων, να διατεθούν οι περισσότεροι πόροι του προϋπολογισμού για τη διατήρηση της δραστηριότητας με τον εκσυγχρονισμό των σκαφών, για τούτο δε έχει σημασία να υπογραφούν εκ μέρους της ΕΕ νέες αλιευτικές συμφωνίες, να αναζητηθούν νέες περιοχές αλιείας, κ.λπ.

2.4.2. Άρθρο 4

2.4.2.1. Στο σημείο 1.δ, αναφέρεται ότι εφαρμόζονται, κατ' αναλογία, τα μέτρα του κανονισμού (EK) αριθ. 2792/1999 σε ό,τι αφορά το μέγιστο ποσό της πριμοδότησης για ένα συγκεκριμένο αλιέα ή σκάφος. Ωστόσο, οι αλιείς θα έπρεπε να δικαιούνται αύξηση των κλιμάκων των ενισχύσεων παράλληλα με τις αυξήσεις που προβλέπονται για τις επιχειρήσεις στο άρθρο 2.1, εδάφια α. i και β i.

2.4.2.2. Στο σημείο 2, ορίζεται ότι, σε περίπτωση χορήγησης πριμοδότησης για την ίδρυση κοινής επιχείρησης, ο αιτών πρέπει να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία σύστασης τραπεζικής εγγύησης ποσού ίσου προς το 40 % της πριμοδότησης, πράγμα που δεν ευνοεί την ίδρυση αυτού του τύπου επιχειρήσεων, δεδομένου ότι, ανεξάρτητα από το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η τραπεζική εγγύηση, δεν είναι η καλύτερη προϋπόθεση γι' αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις.

2.4.2.3. Στο σημείο 3, αναφέρεται ότι οι ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 9 του κανονισμού (EK) αριθ. 2792/1999. Στο άρθρο αυτό, στη διατύπωση της πρότασης κανονισμού που υποβάλλεται για τη μεταρρύθμισή του και η οποία αποτελεί αντικείμενο γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(1), προτείνεται, τα σκάφη οποιουδήποτε τμήματος, ακόμη και των κρατών στα οποία ένα μόνο τμήμα του στόλου δεν εκπληρώνει τους στόχους, να μην μπορούν να λάβουν ενισχύσεις.

2.4.2.4. Αν και δεν μπορεί να προβλεφθεί, αν παρουσιαστεί η περίπτωση να μην εκπληρώνει τους στόχους του πολυετούς προγράμματος προσανατολισμού και ένα άλλο τμήμα στις χώρες που επηρεάζονται από τη συμφωνία του Μαρόκου, τούτο δεν θα πρέπει να επηρεάσει το εν λόγω ειδικό μέτρο του Μαρόκου.

2.4.2.5. Στο σημείο 3, και σε ό,τι αφορά τους αλιείς, η πρόβλεψη των ενισχύσεών τους δεν γίνεται σε ισότιμη βάση σε σχέση με τις αυξήσεις που καθορίζονται για τους πλοιοκτήτες.

2.4.3. Άρθρο 5

2.4.3.1. Στο άρθρο 5, πρέπει να τονιστεί ότι η ρύθμιση της διαδικασίας καταβολής των ενισχύσεων πρέπει να είναι ταχεία και να συντομευθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι προθεσμίες δεδομένου ότι, σήμερα, η τεράστια πλειοψηφία των σκαφών έχει διακόψει τη δραστηριότητά της και οι ενισχύσεις που λαμβάνει λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2001. Για το λόγο αυτό έχει μεγάλη σημασία να προβλεφθεί ειδική διαδικασία προκειμένου να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις των πληρωμών.

Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) EE C 311 της 7.11.2001, σ. 3.