ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 20.11.1996 
COM(96) 595 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
«Προς το 5ο Πρόγραμμα-πλοασιο: 
τροσθβτα στοιχεία yια τη δ ιαβοϋλβυση 
προσανατολισμού» 

Ε ι aotyuyrj 
Υπό τον τίτλο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον», η Επιτροπή υπέβαλλε στις 10 
Ιουλίου 1996 τους -προσανατολισμούς τους οποίους -προτείνει για το το 5ο 
Πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Οι -προσανατολισμοί 
αυτοΐ υποβλήθηκαν στο Συ μβο ϋλ ι ο Ερ ε υ νας της Της Οκτωβρίου και προς το 
παρόν εξετάζονται από το Ευρωπαϊκό Koινοβοϋλιο. 
Προκείμενου να δοθεΐ στις διαβουλεύσεις οι οποίες ξεκίνησαν κατ' αυτόν τον 
τρόπο στο πλαίσιο των θεσμικών opyάvωv η δυνατότητα να συνεχιστούν και να 
εμβαθυνθούν, είναι σκόπιμο αυτή τη στιγμή να γίνε ι ενα συμπληρωματικό βήμα. 
Αυτός είναι ο στόχος του παρόντος εyypάφoυ, το οποίο θεωρείται ως πρώτο 
έγγραφο εργασίας. 
Ο ακριβής στόχος του παρόντος εyypάφoυ εργασίας είναι να επέλθουν 
αποσαφηνίσεις και διευκρινίσεις όσον αφορά τις απόψεις της Επιτροπής από 
πλευράς διάρθρωσης, στόχων και μέσων εφapμoyής. 
Στην παρούσαφάση, εν αναμονή των συμπερασμάτων της εκθέσεως aξιoλόyησης 
μετά από πέντε ετη ερευνητικών δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
της εκθέσεως πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊ κούΚο ινοβουλίου, ε ι ναι κατά βάση 
σκόπιμο να διευκρινιστούν οι προτε ι νόμε ν ο ι προσανατολισμοί, πριν από το 
Συμβούλιο Ερευνας της 5ης Δεκεμβρίου. 
Η περ ιγραφτ) του λεπτομερούς περιεχομένου που προτε ίνεται για το 5ο 
Πρόγραμμα-πλαί σι ο προ κ ε ι τα ι νααπο τέλεσε ι το αντί κείμενο δευτέρου 
εyypάφoυ εγασίας, το οποίο η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει στις αρχές του 
1997.Το δεύτερο αυτό έγγραφο 0απαρουσιά$*ε ι την επίσημη πρόταση, η οποία 
π ρέπε ι να υποβληθε ί από την Επιτροπή τον Μάρτιο 1997. 
Είναι ytv ι κάαποδεκτδ or ι η προετοιμασία του 5oυ'Π.poypάμμaτoς-πλaισΐoυ 
π ρίπε ι νααποτελεσε ι την ευ και ρ ία €παν€^€τάσης ορι σ μένων ζητημάτων της 
ερευνητικής πολιτ ι κής της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η y ενική πpoσεyyιση που 
προτείνεται στο εyypaφo «Για να διαπλάσουμε το μέλλον», το οποΐο 
χαρακτηρίζεται από εντονότερο προσανατολισμό προς τις κοινώνικες και 
ο ι κονομι κες ανάγκες,αποτελεΐ το αντί κείμενο y εν ι κής συμφωνίας ακριβώς όπως 
rç σκέψη ότι πρίπει να δοθοϋν στην ερευνητική δράση της Ευρωπαϊκής Ενωσης τα 
μ€σα ανταπόκρισης κατά κατάλληλο τρόπο και σε εϋθετο χρόνο στις εξέλιξε ις 
μιας κατάστασης υπό συνεχή και ταχεία μεταβολή. 
Υπό μορφή βοηθήματος προς τον ορισμό του τρόπου με τον οποίο η σχετική 
προσέγγιση προ κ ε ι τα ι νατεθεί σε εφapμoyή, το κείμενο που ακολουθεί 
αναφέρεται διαδοχικά σταακόλουθα Γηττ?ματα: στη διάοθοωση· στουο στόνουο-
στα μέσα εώaoμoyήc (πεο ιλauβavouLεv'nç της διάγει ρ ισηc)^ στα-χρηματοδοτικά 
μέσα και στο γρονοδ laypaua. 
L Η διάρθρωση 
Προκείμενου διευκολυνθεί η επίτευξη των επιδιωκομένων μεγάλων κοινωνικών 
και οικονομικών στόχων και με σκοπό την παροχή εγγυήσεων όσον αφορά τόσο 
την αποτελεσματ ι κή λε ι του py ία όσο και τη δ ιαφάνε ι α, το 5 ο Πρόγραμμα-
πλαίσιο πρέπει να έχει απλή διάρθρωση. Η ποιότητα αυτή απλότητας πρέπει να 
διατηρείται στο νομι κό τμήμα της απόφασης που θεσπί ζεται στην τ υπ ι κη 
πρόταση της Επιτροπής (εντός των ορίων που σχετίζονται με την απαραίτητη 
χρήση δύο διακεκριμένων νομικών βάσεων, τη Συνθήκη ΕΚ και τη Συνθήκη ΕΚΑΧ). 
Πιθανή έννοια απλής διάρθρωσης μπορεί να πρόκυψε ι από το σχήμα παρουσίασης 
που χρησιμοποιείται στο έγγραφο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον». Σύμφωνα με 
το σχήμα αυτό, η Επιτροπή προτείνε ι τη δ ι άρθρωση του 5ου Προγράμματος-
πλαισίου σε εξ ι προγράμματα, τα οποία αντιστοιχούν στις εξ ι προτεραιότητες 
που καθορίζονται στο έγγραφο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον». 
Τα πρ ογράμματα αυτά συντίθενται κατά τρόπο ο οποίος να δ ιασφαλί ζ ε ι την 
ένταξη στον προβληματισμό του δημοσίου συμφέροντος και των οικονομικών 
και κοινών ι κών αναγκών της Ευρώπης σε γενική προοπτική- την ενσωμάτωση, 
προς το σκοπό αυτό, των νέων γνώσεων και των τεχνολογιών υπό ανάπτυξη- τη 
συγκέντρωση των προσπαθειών σε ορισμένο αριθμό συγκεκριμένων στόχων και 
την κινητοποίηση, προς το σκοπό αυτό, των διαφόρων κλάδων και αρμοδιοτήτων. 
Τα πρoyράμματα 
Φεματ ι κά .ζητήματα 
Τα π poy ράμματα αυτά μπορούν νααναφερονται αντιστοίχως σταακόλουθα 
αίματα: 
• «Ανακάλυψη των πηyώv της ζωής και του οικοσυστήματος»· 
• Μ&νάπτνξη φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας των πληροφοριών»-
• «ΊΙροώθηση avτayωv ιστικής και αειφόρου ανάπτυξης». 
Τα θέματα αυτά, τα οποία καθορίζονται ως προτεραιότητες και περιγράφονται 
με γενικούς όρους στην ανακοίνωση COM (96) 332 «Γ ι α να διαπλάσουμε το 
μέλλον», αποτελούν το αντικείμενο μελέτης στο πλαίσιο των υπηρεσιών της 
Επιτροπής, προκείμενου να διευκρινιστεί το περιεχόμενο τους]. 
Καθένα απ' αυτά περ ι λαμβάνε ι: 
• Πολυάρ ιθμες δράστη ρ ιότητες έρευνας και ανάπτυξης με στόχο τη 
συνιστώσα συντονισμού και ολοκλήρωσης καθώς και τις δραστηριότητες 
Οι δραστηριόττ?τ€ς που συνδέονται με τη χρήση της πυρηνικής ενεργέιας -πρόκειται να τεθούν, τελικά, σε 
πλαΐσιο ανάλογα με τις νομικές δ ιατάξε ι ς του προβλέπονται στο άρθρο 7 της Συνθήκης ΕΚΑΧ. 
επί δ ε ιξης που αποδε ικνΟουν την τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα 
των τεχνολογιών 
• Δραστηριότητες ανάπτυξης γενικών τεχνολογιών και πιο βασικής 
έρευνας, κατηγορία η οποία πρεπε ι να διατηρηθεί σε επαρκώς υψηλό 
επίπεδο στο 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο· 
• Τις ειδικές δραστηριότητες y ta τα προγράμματα αυτά που αντιστοιχούν 
στους y εν ι κούς στόχους της πολιτ ι κής στον τομέα της διεθνούς 
συνεργασίας, της καινοτομίας και της διάδοσηςΙεκμετάλλευσης των 
αποτελεσμάτων, στήριξης προς τιςΜΜΕ, κατάρτισης και κινητικότητας, 
μελέτης και παρακολούθησης των κοινωνικοοικονομικών ζητημάτων και 
αξιολόγησης των γνώσεων και των τεχνολογιών που έχουν ως αποτέλεσμα 
χρηματοδοτούμενα έργα. 
Η εφαρμογή δράσεων στήριξης στις MME στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
που αφορούν τα θεματικά ζητήματα (τα οποία πρόκειται να βοηθήσουν τη 
δημιουργία μιας «ενιαίας θυρίδας» και τον εξopθoλoyισμό των δικτύων 
πληροφοριών), θα δώσε ι τη δυνατότητα εξάλλου στις επιχειρήσεις αυτές 
να επωφεληθούν των δεσμών που δημιουργούνται με τις μεγάλες 
εταιρείες, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια στο πλαίσιο των 
έργων. 
Οριζδντια ζητήματα 
Τα προγράμματα αυτά μπορούν να αναφέρονται στα έξης θέματα: 
• «Επιβεβαίωση του διεθνούς ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας»· 
• «Καινοτομία και ενθάρρυνση προς συμμετοχή των MME»· 
• «Βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού». 
ΤΙρεπει να συνεισφέρουν στην εφapμoyή συνεκτικών και δομημένων πολιτικών 
στους τρεις τομείς της επιστημον ι κής συνεργασίας και της διεθνούς 
τεχνολογίας, της καινοτομίας και της προώθησης των ανθρωπίνων πόρων. Κατά 
τον ίδιο τρόπο όπως και με τα τρία προαναφερόμενα θέματα, η μελέτη 
συνεχίζεται στο πλαίσιο των υπηρεσιών της Επιτροπής, προκείμενου να 
διευκρινιστεί το περιεχόμενο των τομέων τους. 
Προς το σκοπό αυτό,τα εν λόγω προγράμματα προ κ ε ι τα ι να ενθαρρύνουν: 
• Προσπάθειες και δράσεις συντονισμού και υποστήριξης των 
δραστηριοτήτων που διεξάγονται στους ίδιους τομείς, στο πλαίσιο 
προγραμμάτων που αφορούν τα θεματικά ζητήματα. -
• Πρωτοβουλίες γεν ι κότερου εύρους επί εκάστου των τριών θεμάτων. 
Η δ ι άρθρωση του είδους αυτού, η οποία πρεπε ι να επιτρεψε ι τη σημαντική 
αύξηση τηςγενι κήςαποτελεσματ ι κότητας τουΠρογράμματος-πλαισί ου, 
αντιστοιχεί στον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένες οι δραστηριότητες 
ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον Τίτλο XV της Συνθήκης. 
Ίο Κοινό Κέντρο Ερευνών 
Οπως έγινε με ταπροηγουμενα,Προγράμματα-πλαίσια το κοινό κέντρο ερευνών 
ηρόκε ι ται να συνε ισφερε ι στην εφαρμογή του 5ου Προγράμματος-πλαι σί eu. 
Στηριζόμενο στους μοναδικούς του πόρους σε πολυάριθμους τομείς και στις 
ικανότητες που αναπτύχθηκαν και δ ιατηρήθηκαν χάρη στις ερευνητ ι κ ες 
δραστηριότητες του, το κέντρο πρόκειται να θέσει την ουδέτερη και 
ανεξάρτητη εμπειρογνωμοσύνη του στις υπηρεσίες της εφαρμογής των 
πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συνεχίζοντας νααναπτύσσε ι τους δεσμούς 
του με τη βιομηχανία. 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ βάσει του 5ου Προγράμματος-πλαισίου πρεπε ι να 
ανταποκρίνονται στα κριτήρια σαφώς καθορισμένων αναγκών,αναγνωρισμένων 
αρμοδιοτήτων και απόδοσης ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Εξαλλο υ, ε να 
μέρος των δραστηριοτήτων του πρόκειται να συνέχισε ι να διεξάγεται στο 
πλαίσιο της α ν ταγών ι στ ι κής προσέγγισης, εφαρμόζοντας νέες μορφές 
παρέμβασης στην αγορά, ιδίως νέους τρόπους σύνδεσης με τη βιομηχανία. 
ÏÏ Ot στδγοι 
Η αναγκαιότητα συγκεντρώσης της ερευνητικής προσπαθε ι ας της Ενωσης 
υπογραμμίζεται στο έγγραφο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον». Τονίζεται 
επίσης σε διάφορες συνεισφορές στις συζητήσεις όσον αφορά το 5ο Πρόγραμμα-
πλαίσιο, που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη ή από ερευνητ ι κούς και 
βιομηχανικούς οργανισμούς. 
Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι είναι σκόπιμο να επικεντρωθούν δράσεις σε 
περιορισμένο αρ ι θμό θεμάτων που αν τ ιστό ι χουν στις κο ινω νίκες και 
οικονομικές ευρωπαϊκές ανάγκες.Οπως βλέπουμε,αυτό ακριβώς είναι το 
περιεχόμενο των προτάσεων. 
Ωστόσο, επικέντρωση των προσπαθειών συνεπάγεται επίσης την κατάληξη σε 
επιλογές στο πλαίσιο εκάστου μεγάλου θέματος και επιλογή μεταξύ των 
πιθανών επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων. 
Σε ποια βάση μπορεί να γίνε ι η επιλογή αυτή; Η Επιτροπή προτείνε ι y εν ική 
προσέγγιση και σε ιρά κριτηρίων που πρεπε ι να εφαρμόζονται συστηματικά. 
Οι επιστημονικοί και τεχvoλoyικoί στόχοι που επιλέγονται πρέπει σε όλες 
τις περιπτώσεις να αντί στο ιχούν σε δράσεις υψηλήc ευοωπαϊκηο 
προστιθέμενης a£iac σε συνάρτηση προς το δημόσιο συμφέρον και την 
κο ινών ι κή αποδοχή. 
Οι επιδιωκόμενο ι στόχοι,πριν εξεταστούν υπό το φως της βασικής αυτής 
απαίτησης, πρέπει, ωστόσο, να έχουν ικανοποιήσει δύο άλλα κριτήρια: 
• Τις μπάλες πολιτικές επιλογές που περιλαμβάνονται στο έγγραφο 
<<Γ ια να διαπλάσουμε το μέλλον». Ο ι επιδιωκόμενοι επιστημονικοί και 
τεχvoλoyικoί στόχοι πρέπει καταρχάς να συνεισφέρουν σαφώς στην 
επίτευξη των κοινωνικών και οικονομικών στόχων που διατυπώνονται 
στο έγγραφο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον»: ποιότητα ζωής, υγείας και 
περ ι βάλλοντος (στόχο ι, των οποίων η κο ι νων ική σημασία πρεπε ι να 
οδηγεί στην αντιμετώπιση τους με ε ι δ ική προσοχή)· ανάπτυξη της 
κοινωνίας της πληροφορίας· βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, αειφόρος 
ανάπτυξη και ανάπτυξη που δημιουργέ ί απασχόληση· δ ιατήρηση και 
ενίσχυση της Ευρώπης ως τόπου επιστημονικής αριστείας και 
ελκυστ ι κής τοποθεσίας γιατις επενδύσεις και την και νότο μία (η 
αναβάθμιση των ανθρώπι νων πόρων και της κι νητ ικότητας αξίζουν 
ιδιαίτερης προσπαθε ι ας)· συ ν ε ισφοράστην εφαρμογή των κύριων 
πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
• Η κατάσταση προόδου τωvyvώσεωv και των τεχνολογιών, καθώς και η 
θ ίση της Ευρώπης στους σχετ ι κοϋς τόμε ΐς. θα επιλέγουν μόνο οι 
στόχοι που αντιστοιχούν σε τομείς για τους οποίους ανοίγονται νέες 
οδοί έρευνας προς διερεύνηση ή για τους οποίους οι γνώσεις μας έχουν 
μεγάλα κενά- επίσης πρεπε ι να εξετασθούν τομείς όπου η Ευρώπη 
διαθέτει πραγματικές δυνάμεις επί των οποίων μπορεί να οικοδομήσει 
ή,αντίθετα, έχει αδυναμίες οι οποίες μπορούν να καλυφθούν από 
δράσε ι ς σε ευρωπαϊκό επίπεδο.Ο κεντρικός άξονας της ερευνητικής 
πολιτικής της Ενώσεως, η στήριξη της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, 
πρέπει εδώ να εξυπηρέτησε ι ως οδηγός. 
Οσον αφορά τους στόχους που αντιστοιχούν σε θέματα που εγουν ήδη καλυώθεΐ 
από το 4ο Πρόγραμμα-πλαίσιο, πριν προταθεί η επανεπιλογη τους, θα 
εξετασθούν με προσοχή τα αποτελέσματα των δράσεων που αφορούν τα θέματα 
αυτά (βάσει, ιδίως, εκθέσεων αξιολόγησης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες)· 
πρόκειται επίσης να επαληθευθεί ότι οι λόγοι για τους οποίους 
δικαιολογούνται οι δράσεις αυτές τον καιρό που εγκρίθηκαν εξακολουθούν να 
ισχύουν. 
Πρέπει να προσθέσουμε ότι οι στόχοι πρεπε ι να είναι επαληθευσιμοι και, 
οπού είναι δυνατόν, να προσδιορίζονται ποσοτικά, και ότι η επίτευξη τους 
πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. 
III. Tot μέσα 
Η επιτυχία του 5ου Προγράμματος-πλαισίου θα εξαρτηθεί πολύ από τον τρόπο 
με τον οποίο θα τεθεί πρακτικά σε εφαρμογή, δεδομένου ότι το ίδιο συνδέεται 
στενά με την ποιότητα των μέσων που χρησιμοποιούνται προς το σκοπό αυτό. 
Μετά τους προσανατολισμούς που διατυπώνονται στο έγγραφο «Για να 
διαπλάσουμε το μέλλον» και τις πολυάριθμες συζήτησε ι ς και μελέτες που 
έλαβαν χώρα επί του θέματος αυτού, έχουν προκύψει τέσσερα κύρια θέματα, επί 
των οποίων πρέπει να συyκεvτpωθεί η προσπαθεια: 
• Η βελτίωση του συντονισμού· 
• Η βελτίωση της ευελιξίας και της ικανότητας ανταπόκρισης· 
6 
• Η βελτίωση των επιπτώσεων της έρευνας στην α ν ταγών ι στ ι κότητα-
• Η δ ιαχε ίρ ι ση. 
Η βελίωση του συντονισμού 
Το ζήτημα του συντονισμού παρουσιάζεται υπό τρεις μορφές: συν τον ισμός 
εντός των ερευνητικών προγραμμάτων και μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων 
συντονισμός μεταξύ των ερευνητικών προγραμμάτων και άλλων δράσεων της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης· συντον ισμός μεταξύ των εθνικών και ευρωπαϊκών 
πρωτοβουλιών. 
• Συντονισμός εντός των ερευνητικών προγραμμάτων και μεταξύ των 
διαφόρων προγραμμάτων 
Ο περιορισμός του αριθμού των προγραμμάτων δημιουργεί ευνοϊκές 
προϋποθέσεις για τη βελτίωση του συντονισμού εντός εκάστου προγράμματος 
αλλά επίσης μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων, λόγω του μειωμένου αριθμού 
δι επιφανε ιών. 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες συνδέονται στενά με διάφορους 
τομείς ενός ήπερισσοτερων προγραμμάτων, συντονίζονται με μηχανισμούς 
τέτοιους ώστε να διασφαλίζονται η συμπληρωματ ι κότητα και η συνεκτικότητα. 
Στο διπλό αυτό επίπεδο, ιδιαίτερο ρόλο μπορεί να διαδραματίσουν οι ομάδες 
επιτελικών καθηκόντων εοευνα<:/βιομηγανίαο 
Η δημιουργία ομάδων επιτελικών καθηκόντων αποτέλεσε σημαντική καινοτομία 
(που επικυρώθηκε κατά τη διαβούλευση σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για την 
καινοτομία) στην εφαρμογή του 4ου Προγράμματος-πλαισίου. 
Οι ομάδες επιτελικών καθηκόντων, που αποτελούν όργανα δράσεως της 
Επ ι τ ροπής, π ρίπε ι να σχεδ ιάζονται ως εργαλεία εμπε ι ρ ογ νώμο συ ν ης, 
συντονισμοί), διαβούλευσης και καθορισμού των ερευνητικών κατευθύνσεων που 
πρέπει να ακολουθούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκείμενου να αναπτύσσονται 
οι απαραίτητες καίριες τεχvoλoyίες για την ευημερία των πολιτών. 
Η εμπειρία της χρησιμοποίησης των ομάδων επιτελικών καθηκόντων 
αποδεικνύεται θετική και μπορεί να αξιοποιηθεί στο 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Οι ομάδες αυτές προκε ιται να δράσουν ως «καταλύτες», προκε ιμενου να 
διασφαλίσουν την εκκίνηση των επικεντρωμένων δράσεων. Προκε ι ται να 
εξυπηρετήσουν ως εργαλε ία συ ν τον ισμού των δ ι άφορων προγραμμάτων και 
σχετικών υπηρεσιών. 
Η δ ι άρθρωση που εξασφαλι ζ ε τα ι μεταξύ των προγραμμάτων που αφορούν τα 
θεματικά ζητήματα και των προγραμμάτων που αφορούν τα οριζόντια ζητήματα 
πρεπε ι εξάλλου να επίτρεπε ι την περαιτέρω ενίσχυση του συντον ισμού στο 
επίπεδο του Προγράμματος-πλαι σι ου, θεωρουμένου στο σύνολο του. 
• Συντονισμός μεταξύ των ερευνητικών πpoyραμμάτων και συμβστδτητ^Αβ 
άλλες δράσε ic ή πολιτικίς τηç Ευρωπαϊ κής Ενωση ς 
Η συμπληρωματικό τη τα και η συνεκτικότητα με τους στόχους άλλων κοινοτικών 
πολιτικών πρόκειται να διασφαλίζονται καταλλήλως. 
Ίο ζήτημα του συντον ισμού μεταξύ των ερευνητικών δράσεων και των άλλων 
δράσεων της Ευρωπαϊκές Ενωσης αφορά ιδίως τις σχέσεις μεταξύ του 
Προγράμματος-πλαισίου και των διαρθρωτικών ταμείων αφ'ενός- των μεγάλων 
προγραμμάτων και πλαισίων οικονομικής και τεχνικής βοηθείας προς τις 
τρίτες χώρες (PHARE, TACIS, MEDA, FED και δράση PVD- ALA) αφ' έτερο υ: 
Οι συνεργειες που έχουν δημιουργηθεί κατά την διάρκεια των 
τελευταίων ετών μεταξύ της πολιτ ι κής ΕΤΑκαι της περιφερειακής 
πολ ιτικής αναπτύσσο ν τα ι.Ία δ ιαρθρωτ ι κά ταμ ε Γα χρησ ι μοπο ιού ν τα ι 
αρκετά συ στη ματ ι Kay ια την ενίσχυση των δυνατοτήτων έρευνας στ ι ς 
επωφελούμενες χώρες, υπό την μορφή ερευνητικών υποδομών και 
ανθρωπίνων πόρων (δράσεις κατάρτισης). Βάσε ι εις βάθος αναλύσεως, η 
Επιτροπή προτίθεται να υποβάλλει προσεχώς ανακοίνωση σχετικά με το 
θ ε μα «ε ρ ευ να και συνεκτι κότητα». Αυτή πρεπε ι, μεταξύ άλλων, να 
οδηγήσει σε περαιτέρω ανάπτυξη των συν ε py ε ιών μεταξύ των δύο τομέων. 
Τα μέσα τεχν ικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας και οικονομικής 
συνεργασίας με τις τρίτες χώρες συνε ισφερουν ήδη κατά σημαντικό 
τρόπο στην αε ιφόρο ανάπτυξη στις επωφελούμενες χώρες και στην 
οικονομική τους συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ενωση, 
συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας, της 
μεταφοράς και της προσαρμογές της τεχνολογίας. Οι χώρες αυτές πρέπει 
να ενθαρρυνθούν μέσω δυνατοτήτων που προσφέρουν τα μέσα αυτά, να 
αναπτύξουν εντονότερη συνεργειαμε τις ειδικές δραστηριότητες του 
Προγράμματος-πλαισίου που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. 
Πρέπει va yiv ε ι σαφής διάκριση μεταξύ της πολιτικής βοήθειας στην 
χρηματοδότηση της συμμετοχής των τρίτων χωρών στο Tipoyράμμα-
πλαίσι ο, που μπορ ε ι, π.χ., να δ ιασφαλί ζ ε τα ι από τα μέσα δ ι έθνους 
συνεργασίας τηςΕυρωπαϊ κής Ενωσης και της χρηματοδότησης που 
προκείπτε ι από την δ ιαπραγμάτευση δ ι εθνών συμφων ιών έρευνας, των 
οποίων οι λεπτό με ρ ε ι ες πρεπε ι να καθορί ζονται ανά περίπτωση. 
Ενισχύεται επίσης ο συντον ισμός μεταξύ του Προγράμματος-πλαισίου και 
άλλων δράσεων και προγραμμάτων, όπως εκείνα που αφορούν την εκπαίδευση και 
την επαγγελματική κατάρτιση. 
• Συντονισμός των εθνικών και ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών 
Ως γνωστόν, το Πρόγραμμα-πλαίσιο αποτελεί απλώς μέρος της συνολικής 
ευρωπαϊκής ερευνητικής προσπαθε ιας.Ίο ευρωπαϊκό δυναμικό έρευνας δεν 
μπορεί κατά συνέπεια να τύχει πλήρους εκμετάλλευσης, παρά μόνο 
διασφαλίζοντας αποτελεσματικό συντονισμό των προσπαθειών που διεξάγονται 
σε διάφορα πλαίσια. Υπό την έννοια αυτή, είναι δυνατόν να υπάρξει πρόοδος, 
καταρχάς με βάση συγκεκριμένους στόχους,που μπορούν να υλοπο ιηθούν 
στη ρ ι ζόμενοι συγχρόνως στα υπάρχοντα μέσα και στους νέους μηχαν ισμού ς: 
Υπάρχοντα μέσα. Τα πλαίσια δράσεως EUREKA (για τη φιλική προς την 
αγορά έρευνα) και COST (για την στοχοθ ετημενη βασική έρευνα) 
προσφέρονται ιδιαίτερα καλά για τον συντονισμό μεταξύ των εθνικών 
πρωτοβουλιών και εκείνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι ανταλλαγές 
πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων πλαισίων πρεπε ι να ενισχυθούν και 
τα κράτη μέλη να ενθαρρυνθούν να βελτιώσουν τον συντονισμό σε εθνικό 
επίπεδο.Οι υπάρχοντες δεσμοί πρέπει επίσης να εν ισχυθούν προς την 
κατεύθυνση μεγαλύτερης λ ε ιτουργικότητας: πρεπε ι να εφαρμοστούν 
απλοί μηχανισμοί διάρθρωσης. 
ΝΙοι μηχανισμοί. Τα άρθρα 130Κ(συμπληρωματι κάπρογράμματα),Λ 
(συμμετοχή σε εθνικές πρωτοβουλίες) και Ν(κοινες επιχείρησε ις) της 
Συνθήκης εξασφαλίζουν συμπληρωματικά μέσα στα πpoy ράμματα υπό την 
κλασσική μορφή τους (που πρεπε ι να εξακολουθήσουν να αποτελούν τη 
βάση της δράσεως της Ευρωπαϊκής Ενωσης). Ία μέσα αυτά μπορούν να 
χρησιμοποιούνται υπό ιδιαίτερες περιστάσεις όπου η εφαρμογή τους 
μπορεί να επιφέρει συμπληρωματική προστιθέμενη αξία. 
Τα άρθρα 130 Κ και 130Λ δημιουργούν τις δυνατότητες δράσεων σχετικά 
με τα θέματα έρευνας που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για 
ορισμένα κράτη μέλη. Οι δράσεις που αναλαμβάνονται στη βάση αυτή 
πρεπε ι να συμπληρώνουν εκείνες που αποτελούν το υπόλοιπο του 
Προγράμματος-πλαισίου, η y εν ική ισορροπία του οποίου πρέπει να 
διατηρηθε ι. Οι δράσε ι ς αυτές πρέπει να επικεντρωθούν σε ε ιδικές 
πρωτοβουλίες που παρουσιάζουν σαφές ενδιαφέρον για το σύνολο της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
Ή. βελτίωση τηα ευελιξίας και TI?C ικανδτηταο ανταπδκοισηζ 
Ηανάγκη βελτίωσης της ευελιξίας των προγραμμάτων και της ι κανότητας 
ανταπόκρισης της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε απρόβλεπτες επιστημον ι κ ες και 
τεχνολογικές εξέλιξε ις ή σε περίπτωση απροσδόκητων προβλημάτων είναι 
προφανής και έχει τονισθεί συχνά. Η πρόβλεψη, ήδη από την αρχή ενός 
προγράμματος πλαισίου διαρκείας πέντε ετών, όλων των σημαντικών αναγκών 
που πρόκειται να παρουσιαστούν η των εξελίξεων που πρόκειται να προκύψουν 
κατά τη διάρκεια της περιόδου η οποία καλύπτεται, είναι αδύνατη 
Το πρόβλημα της συνεχούς προσαρμογές των ευρωπαϊκών ερευνητ ι κών 
προσπαθειών εμφανίζεται υπό δύο μορφές: την παρακολούθηση σε πραγματικό 
χρόνο των εξελίξεων και γεγονότων τους μηχανισμούς προσαρμογής της 
ανταπόκρισης και αντίδρασης: 
Η παρακολούθηση σε πραγματικό ypovo των επιστημονικών και 
τεχνολογικών γεγονότων και της εξέλιξης των κοινών ικών και 
βιομηχαν ι κών αναγκών μπορεί να διασφαλισθεί με την ενίσχυση των 
δράστη ρ ιοτήτων «τ εχν oλoy ι κής παρακολούθησης» και στενότερο 
σύνδεσμο αυτών με τις δραστηριότητες των προγραμμάτων. Οι ανάγκες, 
ιδίως όσο ν αφορά συμπληρωματικές επικεντρωμένες δραστηριότητες, 
μπορεί να αναλύεται συνεχώς βάσει εκθέσεων αποτίμησης και 
παρακολούθησης, καθώς και τακτικών διαβουλεύσεων με την βιομηχανία, 
την επιστημονική κοινότητα και τους χρήστες. 
• Τανεία και ευέλικτη ανταπόκριση μπορεί να διασφαλίζεται με διάφορα 
μέσα, ιδίως: 
την τακτική προσαρμογή των προγραμμάτων εργασίας, στην 
ιδανική περίπτωση σε ετήσια βάση-
τη δημιoυoyίa«ελευθεpoυ νώρου» περιορισμένων διαστάσεων, 
αυστηρά πλαισιωμένου στο επίπεδο λήψεως αποφάσεων, σαφώς 
σχεδιασμένου ώστε να δίδε ι τη δυνατότητα ταχείας ανταπόκρισης 
σε ανάγκες που αρχικά δεν είχαν προβλεφθεί. 
Πρέπει να προστεθεί ότι ο περιορισμένος αριθμός προγραμμάτων αποτελεί από 
μόνος τους σημαντικό παράγοντα μεγαλύτερης ευελιξίας. Υπογραμμίζεται ότι 
η ύπαρξη επαρκών μηχανισμών δεν αρκεί ως εγγύηση αποτελεσματικές 
ευελιξίας.Πρέπει επίσης να είναι προφανής η πολιτική θέληση χρήσεως των 
μηχανισμών αυτών. 
Η βελτίωση τηο επΐπτωσηα τηο epevvac στην ανταγωνιστικότητα 
Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να ευνοήσει την ανάπτυξη ερευνητικών 
δραστηριοτήτων με θετική επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα, ιδίως με 
ενδιάμεσες δραστηριότητες επίδειξης, χαρακτηριζόμενες από μεγαλύτερες 
δυνατότητες ιδιωτικής χρηματοδότησης σε σχέση με τα κλασσικά έργα κοινής 
δαπάνης, καθώς και κατάλληλες διατάξεις πνευματικής ιδιοκτησίας,ώστε να 
διασφαλίζεται μεγαλύτερη ενθάρρυνση εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. 
Η διάνε ίρτιση 
Η υγιής και αποτελεσματική διαχείρηση αναγνωρίζεται από όλους τους 
παρατηρητές ώς καθοριστική y ι α την επιτυχία των προγραμμάτων ΕΤΑτης 
Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στις προσπάθειες της για να βελτίωσε ι ακόμη περισσότερο 
τη δ ιαχείρ ι ση των έργων και των προγραμμάτων, η Επι τροπή προκε ιται να 
συνέχισε ι να στηρίζεται στις βασικές αρχές που τηρούνται σήμερα: 
αποτελεσματικότητα,ποιότητα, ισότητα ευκαιριών και υγιής διαχείριση των 
δημοσίων πόρων. 
Βάσε ι της προόδου που έχει επιτευχθεί με το 4ο Πρόγραμμα-πλαίσι ο, η 
Επιτροπή προκειται ναπροσπαθήσε ι ναβελτιώσει τησυνεπειακαι την 
ποιότητα της διαχείρισης των προγραμμάτων. Ο κύριος στόχος πρέπει σαφώς 
να είναι η διόρθωση της ισχύουσας κατάστασης «υπερσυνδρομης» των 
προγραμμάτων, η οποία συνεισφέρει στην σημαντική επιβάρυνση της 
δ ιαχείρ ίσης. 
Ίο φαινόμενο αυτό προκε ιται να καταπολεμηθεί με μέτρα σε τρία επίπεδα: 
• Επικέντρωση: ο περιορισμός των προγραμμάτων εργασίας σε μικρό 
αριθμό σαφώς καθορισμένων στόχων κατά προτεραιότητα πρεπε ι να έχει 
10 
ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του αριθμού των υποβαλλομένων 
προτάσεων 
• Αιαώάνε ι α: τ? Επι τροπή θα επιδ ιώξε ι ναπαράσχε ι επαρκώς σαφε ίς 
πληροφορίες, προκε ιμενου να αποθαρρύνε ι τις προτάσεις που 
υποβάλλονται χωρίς επαρκή κίνητρα και αιτιολόγηση και μη 
εμπίπτουσες στην προοπτική των προγραμμάτων στο έργο αυτό πρέπει 
να μπορέσει να βοηθηθεί από τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς που 
δραστηριοποιούνται σε εθνικό επίπεδο προκε ιμενου να διαδοθούν οι 
πληροφορίες σχετικά με τα προγράμματα-
• <<Πίοοηγοΰμενη €^6ταση τηο ποοσαομογήο των προτάσεων»', παροχή 
πληροφοριών στους ενδεχόμενους συμμετέχοντες εγκαίρως, ιδίως, στις 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, σχετικά με τη προσαρμογή και τον 
προσανατολισμό των προτάσεων τους σε σχέση με τους τυπικούς όρους 
συμμετοχής και τους στόχους του προγράμματος. 
Η οργάνωση του Προγράμματος-πλαισίου σε περιορισμένο αριθμό προγραμμάτων 
πολυκλαδικού χαρακτήρα που καλύπτουν πολυάριθμους τομείς, επιβάλλε ι 
εξάλλου την εφαρμογή μεθόδου διαχείρισης η οποία βασίζεται σε περισσότερο 
συλλογική διαχείριση και οχι επικεντρωμένης στα προγράμματα. 
IV. Το πλαίσιο του προϋπολογισμού και το χρονοδιάγραμμα 
Το 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο πρόκειται να χρηματοδοτηθεί εντός των ορίων ενός 
«μεγίστου γενικού ποσού», το οποίο καθορίζεται από τη νομοθετική αρχή. "Κατά 
το χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου πρόκειται να υλοποιηθούν 
ο ι αναληι/'ε ις υποχρεώσεων (1999-2002), το ποσό αυτό πρεπε ι να ευρίσκεται 
εντός των πλαισίων ανωτάτου ορίου που καθορίζεται ετησίως στις 
χρηματοδοτικές προοπτικες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
Προς το παρόν, οι δαπάνες έρευνας εμφανίζονται στο κεφάλαιο 3 (εσωτερικές 
πολιτικές) των χρηματοδοτικών προοπτικών. Αποτελούν κατά πολύ την πλέον 
σημαντική συνιστώσα,δεδομένου ότι αντιστοιχούν στο60% των διαθεσίμων 
κονδυλίων υπό τον τίτλο αυτό, τηρώντας το πνεύμα των συμφων ιών του 
Εδ ιμβούργου (μεταξύ του μισού και των δύο τρίτων του κεφαλαίου 3 των 
χρηματοδοτικών προοπτικών). Η προσέγγιση αυτή μπορεί να συνεχιστεί όσον 
αφορά το 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Σύμφωνα με τις πρόβλεψε ις του επίπεδου που θα μπορούσε να ήταν κατάλληλο 
για τις δαπάνες έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, προκε ιται να ληφθεί υπόψη η 
προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ. 
Προκε ι τα ι επίσης ναληφθε ί υπόψη ο τ ι η προσπαθε ι α των άλλων μεγάλων 
τεχνολογικών δυνάμεων, δηλαδή των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, δεν 
με ιώνεται. Οσον αφορά την Ιαπωνία, δαπανά3% του ΑΕΠ της στην έρευνα, και 
οι Ηνωμένες Πολιτείες 2,5%, ενώ η προσπαθε ι α στην Ευρωπαϊ κή Ενωση 
περιορίζεται εδώ και αρκετά ετη στο 2% κατά μέσο όρο. 
Οαμερικανικός δημόσιος προϋπολογισμός έρευνας, ο οποίος είχε μειωθεΐ κατά 
τη διάρκεια των τελευταίων ετών πρόκειται να αυξηθεί το 1997 επιπλέον κατά 
11 
περίπου 3 δισεκατομμύρια δολλάρια (για παράδε ιγμα, ο προϋπολογισμός του 
Εθνικού Ινστ ιτούτου Υγείας αυξάνεται κατά 6,9%), και ο αντίστοιχος των 
Ιαπωνικών δημοσίων οργανισμών έρευνας εξακολουθεί τη σημαντική πρόοδο την 
οποίαγνωρίζε ι εδώ και αρκετά ε τη (+8,3%για τον Οργαν ισμό Επιστήμης και 
Τεχνολογίας·+16,4% για το υπουργείο Διεθνούς Εμπορίου και Βιομηχανίας). 
Εναντι της προσπάθειας αυτής των αν ταγών ι στων/εταίρων μας είναι βασικό να 
διασφαλισθεί σημαντικός ρυθμός επενδύσεων όσον αφορά τις δαπάνες έρευνας, 
δημόσιες και ιδιωτικές, στην Ευρώπη. 
12 
Συμπέρασμα 
Συνολικά, είναι επείγον και επιτακτικό να τεθεί σε εφαρμογή το 5ο 
Πρόγραμμα-πλαίσιο εντός των προβλεπομένων προθεσμιών. Εφόσον υπάρχει 
επιθυμία να ξεκινήσει, όπως είχε προβλευθεί, το 1999, λαμβάνοντας υπόψη την 
πιθανή διάρκεια της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων, πρέπει να τηρηθεί αρκετά 
υψηλός ρυθμός. 
Όπως αναφέρεται στην αρχή της παρούσας ανακοίνωσης, η Επιτροπή προτίθεται 
να υποβάλε ι λεπτομερές έγγραφο εργασίας στιςαρχές του 1997 και να 
υποβάλε ι τυπική ποόταστι τον Μάρτιο 1997. η οποία δεν μπορεί να προδίκασε ι, 
ωστόσο, τη μορφή που θα λάβουν οι τελικές προτάσε ι ς τηςΕπιτροπής όσον 
αφορά το μελλοντικό χρηματοδοτικό πλαίσιο της Κοινότητας και ο ι οποίες 
προκειται να υποβληθούν αμέσως μετά τη λήξη της διακυβερνητικής 
συνδιάσκεψης.Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι τυπική εγγριση στις αρχές του 
1998. 
Για την επεξεργασία του 5ου Προγράμματος- πλαισίου, η Επιτροπή επέλεξε 
σκόπιμα σταδιακή πρόοδο, η οποία επιτρέπει ανά πάσα στιγμή την διαβεβαίωση 
ότι οι προτεινόμενο ι προσανατολι σμοί ε ίνα ι επαρκώς κατανοητοί και 
θεμελε ιωμενοι. 
Υπό το πνεύμα αυτό, το παρόν έγγραφο σχεδιάστηκε προκείμενου να βοηθήσει 
τις δ ι άβουλε υ σε ι ς να διαρθρωθούν γύρω από σαφείς προσανατολισμούς. 
Η Επιτροπή έλπιζε ι, βάσει των συμπερασμάτων των διαβουλεύσεων αυτών, να 
είναι σε θέση να επεξεργαστεί και στη συνεχε ι α να υποβάλε ι εντός της 
συντομότερης δυνατής προθεσμίας, το προβλεπόμενο λεπτομερές έγγραφο 
εργασίας και στη συνεχε ια την τυπική της πρόταση. Ία δύο αυτά έγγραφα θα 
δώσουν τη δυνατότητα διαμόρφωσης ακόμη περισσότερο σαφούς ιδέας του 
συγκεκριμένου τρόπου με τον οποίο οι κοινωνικοί και οικονομικοί στόχοι που 
παρουσιάζονται στο έγγραφο «Για να διαπλάσουμε το μέλλον», που αποτέλεσε 
ήδη το αν τ ι κείμενο ευρείας συμφωνίας, θα μπορέσουν να επιτευχθούν. 
13 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 595 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-613-GR-C 
ISBN 92-78-11891-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
Μ