[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.12.2007

COM(2007) 781 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

σχετικά με την έκθεση 2007 για την κατάσταση προόδου της εφαρμογής του σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ναρκωτικά (2005-2008)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

σχετικά με την έκθεση 2007 για την κατάσταση προόδου της εφαρμογής του σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ναρκωτικά (2005-2008)

I. Εισαγωγή

Ο ΟΗΕ υπολογίζει ότι 200 εκατομμύρια άτομα περίπου έκαναν χρήση ναρκωτικών κατά το προηγούμενο έτος[1]. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, υπολογίζεται ότι περίπου 25 έως 30 εκατομμύρια ενηλίκων – ηλικίας 15 έως 64 ετών—κατανάλωσαν κάποιο είδος παράνομων ναρκωτικών κατά το προηγούμενο έτος[2]. Αυτό αποτελεί ένα ιστορικά υψηλό επίπεδο για την Ευρώπη, αν και σταθεροποιήθηκε κατά τα τελευταία έτη. Τα παράνομα ναρκωτικά θεωρείται ότι αντιπροσωπεύουν την τρίτη μεγαλύτερη βιομηχανία στον κόσμο, μετά το πετρέλαιο και τα όπλα.

Οι τάσεις και οι τρόποι χρήσης ναρκωτικών εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου. Η ηρωίνη παραμένει ο κύριος λόγος τοξικομανίας και βλαβερών επιπτώσεων για την υγεία λόγω της χρήσης ναρκωτικών. Η κάνναβις συνεχίζει να αποτελεί την πλέον δημοφιλή παράνομη ουσία, ενώ οι πρόσφατες τάσεις δείχνουν αύξηση της χρήσης κοκαΐνης σε διάφορα κράτη μέλη. Η χρήση έκστασης και αμφεταμινών φαίνεται να έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της και να σταθεροποιείται τώρα ή να μειώνεται σταδιακά. Η πολυτοξικομανία – η συνδυασμένη χρήση νομίμων και παράνομων ουσιών – αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερη πρόκληση από προληπτική και θεραπευτική άποψη.

Ο παγκόσμιος χαρακτήρας του φαινομένου επιβάλει συντονισμένη δράση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για να αναχαιτισθεί η σταθερή αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης και παραγωγής.

Για την επίλυση του προβλήματος αυτού δεν υπάρχουν απλές λύσεις. Η χρήση και διακίνηση ναρκωτικών αποσταθεροποιούν τις κοινωνίες μέσω του εγκλήματος και της διαφθοράς που δημιουργούν, ενώ αποτελούν εξίσου καθοριστικό παράγοντα για την υγεία των πολιτών της ΕΕ δεδομένου ότι οι οφειλόμενες στα ναρκωτικά λοιμώδεις παθήσεις (AIDS, ηπατίτιδα) αποτελούν σοβαρότατες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η θλιβερή πραγματικότητα συνετέλεσε ώστε να γίνει εδώ και καιρό αποδεκτή στην Ευρώπη η ιδέα ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση πρέπει να υπερβαίνει τις απόλυτα δικαιολογημένες ανησυχίες που προκαλεί στον κόσμο η χρήση ναρκωτικών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύθηκε ως εκ τούτου να υιοθετήσει προσέγγιση βασισμένη σε συγκεκριμένα στοιχεία, που θα επικεντρώνεται σε συνεχή ανάλυση του προβλήματος και σε αντικειμενική αξιολόγηση της απάντησης που πρέπει να δοθεί σε αυτό υπό τη μορφή δημόσιας δράσης. Στόχος είναι να υπάρξει καλύτερη κατανόηση εκείνων των πολιτικών που παράγουν τα καλύτερα αποτελέσματα.

Αυτή η συνολική προσέγγιση αντικατοπτρίζεται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ναρκωτικά για την περίοδο 2005-2012[3] – που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 2004 ως μέρος του Προγράμματος της Χάγης για την ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση[4] – και στο σχέδιο δράσης για τα ναρκωτικά 2005-2008[5] – που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 8 Ιουλίου 2005.

Η στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά 2005-2012 προσδιορίζει δύο γενικούς στόχους:

1. Η ΕΕ επιδιώκει είναι να συμβάλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, ευζωίας και κοινωνικής συνοχής, συμπληρώνοντας τη δράση των κρατών μελών για την πρόληψη και τη μείωση της χρήσης ναρκωτικών, της εξάρτησης και της βλάβης της υγείας και της κοινωνίας εξαιτίας της χρήσης ναρκωτικών.

2. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της επιδιώκουν να εξασφαλίσουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας για το ευρύ κοινό, αναλαμβάνοντας δράση κατά της παραγωγής ναρκωτικών, της διασυνοριακής διακίνησης ναρκωτικών και εκτροπής πρόδρομων ουσιών, και εντείνοντας την προληπτική δράση κατά του εγκλήματος που σχετίζεται με τα ναρκωτικά, μέσω αποτελεσματικής συνεργασίας ενσωματωμένης σε κοινή προσέγγιση.

Η στρατηγική ορίζει ότι "Μέχρι τα τέλη του 2012, θα πρέπει να έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά όλες τις προτεραιότητες στους τομείς που προσδιορίζει η στρατηγική"

Το σχέδιο δράσης για τα ναρκωτικά αποτελεί την πρακτική εφαρμογή της στρατηγικής, ουσιαστικά στοιχεία της οποίας είναι ο έλεγχος και η αξιολόγηση. Η στρατηγική ορίζει ότι " Η Επιτροπή θα είναι αρμόδια για τη συνεχή και συνολική αξιολόγηση της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης με τη στήριξη των κρατών μελών, του EMCDDA (Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας) και της Europol ".

Σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά (2005-2008)

Πρόκειται για το πρώτο εκ των δύο σχεδίων δράσης που προορίζονται να μετατρέψουν τους συνολικούς στόχους και προτεραιότητες της στρατηγικής σε ειδικά μέτρα με προσδιορίσιμους δείκτες για την αξιολόγηση της προόδου.

Τελικός στόχος του σχεδίου δράσης είναι "να μειώσει σημαντικά τη διάδοση της χρήσης των ναρκωτικών στον πληθυσμό και να περιορίσει την κοινωνική ζημία και τις βλάβες στην υγεία που προκαλεί η χρήση και το εμπόριο παράνομων ναρκωτικών ". Στόχος του είναι να προτείνει ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης και ισορροπημένης προσέγγισης για τη μείωση της προσφοράς και της ζήτησης μέσω συγκεκριμένων ενεργειών. Οι ενέργειες αυτές πρέπει να πληρούν τα ακόλουθα κριτήρια:

- Οι ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να παρέχουν σαφή προστιθέμενη αξία και τα αποτελέσματα πρέπει να είναι ρεαλιστικά και μετρήσιμα.

- Οι ενέργειες πρέπει να είναι οικονομικά αποδοτικές και να συμβάλλουν άμεσα στην επίτευξη ενός τουλάχιστον από τους στόχους ή τις προτεραιότητες που τίθενται στη στρατηγική.

- Ο αριθμός των ενεργειών που αναλαμβάνονται σε κάθε τομέα πρέπει να είναι ρεαλιστικός και να έχει ένα συγκεκριμένο στόχο.

Η Επιτροπή καλείται να υποβάλει εκθέσεις στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την κατάσταση προόδου της εφαρμογής του σχεδίου δράσης και προτάσεις για την αντιμετώπιση διαπιστωθέντων κενών και ενδεχόμενων νέων προκλήσεων

Μια πρώτη έκθεση προόδου για το διάστημα 2005-2006 συντάχθηκε από την Επιτροπή υπό τη μορφή εγγράφου εργασίας[6] και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 4ης Ιουνίου 2007[7].

Η ανακοίνωση περιλαμβάνει τα συμπεράσματα της έκθεσης προόδου 2007, με λεπτομερή αναφορά όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης στο παράρτημα.

Η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει τελική αξιολόγηση το 2008 και θα προτείνει νέο σχέδιο δράσης. Το νέο σχέδιο δράσης θα καθοδηγείται από τα διδάγματα της εμπειρίας των προηγούμενων τριών ετών.

II. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Κατά την προετοιμασία της έκθεσης προόδου, η Επιτροπή έτυχε της συνδρομής των κρατών μελών, του ΕΚΠΝΤ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας ) και της Europol. Η αξιολόγηση για το 2007, η οποία καλύπτει την περίοδο μεταξύ δεύτερου εξαμήνου του 2006 και πρώτου εξαμήνου 2007, ακολουθεί τη δομή ανά κεφάλαιο του σχεδίου δράσης.

Στο σχέδιο ορίζεται με σαφήνεια η ευθύνη για την υλοποίηση των ενεργειών και την τήρηση των προθεσμιών. Για την παρακολούθηση της υλοποίησης, οι στόχοι που έχουν καταστεί υπερήμεροι ή που θεωρείται απίθανη η εμπρόθεσμη υλοποίησή τους θα αποτελούν το αντικείμενο συστάσεων για την υλοποίησή τους ή επισήμανσης ότι πρόκειται για στόχους που δεν έχουν υλοποιηθεί. Το σχέδιο δράσης προβλέπει σειρά δεικτών [8] και/ή εργαλείων [9] αξιολόγησης για κάθε στόχο και ενέργεια.

Αναλύθηκαν τα αποτελέσματα των στόχων και των ενεργειών των οποίων οι προθεσμίες εφαρμογής εξέπνευσαν. Έγινε απολογισμός των συνεχιζόμενων δράσεων. Παρατίθεται ένα συμπέρασμα για κάθε στόχο του σχεδίου δράσης. Όσον αφορά έντεκα στόχους και δράσεις ορίσθηκε ως προθεσμία υλοποίησης το 2008 και θα αξιολογηθούν κατά την τελική αξιολόγηση του επομένου έτους.

III. Κυριεσ διαπιστωσεισ της εκθεσησ 2007 σχετικα με την κατασταση προοδου

Παρά το γεγονός ότι η έκθεση 2007 σχετικά με την κατάσταση προόδου καταδεικνύει ότι οι περισσότεροι εκ των στόχων είναι υπό υλοποίηση, πολλές ενέργειες χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για να συμμορφωθούν με το σχέδιο δράσης. Σύνοψη των βασικών συμπερασμάτων της λεπτομερούς έκθεσης επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση.

3.1 Συντονισμός

Οι προεδρίες της ΕΕ προσαρμόζουν ολοένα και περισσότερο τα προγράμματά τους κατά των ναρκωτικών στις προτεραιότητες του σχεδίου δράσης και υπάρχει συντονισμός μεταξύ προηγούμενων, παρουσών και μελλοντικών προεδριών. Ο συντονισμός μεταξύ της οριζόντιας ομάδας εργασίας για τα ναρκωτικά (HDG) και άλλων σχετικών ομάδων εργασίας του Συμβουλίου βελτιώθηκε.

Οι απαντήσεις των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης πρέπει να βελτιωθούν. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό μία ενδεχόμενη λύση θα ήταν ο διορισμός ενός « ανταποκριτή του σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά» επιφορτισμένου, στο εσωτερικό κάθε αντιπροσωπείας της οριζόντιας ομάδας εργασίας για τα ναρκωτικά (HDG) με το συντονισμό της ροής των πληροφοριών που αφορούν την εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

Οι ετήσιες εκθέσεις για την κατάσταση προόδου μαρτυρούν ορισμένο βαθμό σύγκλησης μεταξύ των πολιτικών και των προσεγγίσεων των κρατών μελών όσον αφορά την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Αυτό επιτρέπει κυρίως στην ΕΕ να εκφράζεται συχνότερα με ενιαία φωνή όταν πρόκειται για θέματα που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά στο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων.

Εικοσιπέντε κράτη μέλη διαθέτουν έναν τουλάχιστον συντονιστή ή όργανο συντονισμού στον τομέα των ναρκωτικών σε εθνικό επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι είναι δύσκολο να αξιολογηθεί το κατά πόσον αυτοί οι μηχανισμοί συντονισμού στον τομέα των ναρκωτικών είναι «πλήρως λειτουργικοί», η ύπαρξη μιας οντότητας συντονισμού σε εθνικό επίπεδο αποτελεί από μόνη της αναγνώριση του διατομεακού χαρακτήρα των ναρκωτικών ως τομέα πολιτικής και της ανάγκης να υιοθετηθεί ισορροπημένη προσέγγιση σχετικά με το ζήτημα. Όλες οι προεδρίες της HDG συνεκάλεσαν συνεδριάσεις των εθνικών συντονιστών στον τομέα των ναρκωτικών και οι ημερήσιες διατάξεις τους αντικατοπτρίζουν το σχέδιο δράσης για τα ναρκωτικά της ΕΕ 2005-2008.

Η ανάγκη της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην επεξεργασία πολιτικής κατά των ναρκωτικών της ΕΕ κατέστη σαφής στην στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά 2005-2012. Η δημιουργία ενός φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών για τα ναρκωτικά πριν από τα τέλη του 2007 αποτελεί το συγκεκριμένο αποτέλεσμα της συμβουλευτικής διαδικασίας που ξεκίνησε το 2006. Η Επιτροπή δεν αμφιβάλλει ότι αυτό το φόρουμ θα διευκολύνει την επικοινωνία με την κοινωνία των πολιτών.

Όσον αφορά το συνυπολογισμό της πολιτικής για τα ναρκωτικά στις εξωτερικές σχέσεις, όλες οι υπό διαπραγμάτευση ή συναφθείσες το 2006 συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών περιλαμβάνουν σημαντικές διατάξεις για τη συνεργασία στον τομέα των ναρκωτικών. Οι τρίτες χώρες πρέπει να οικειοποιηθούν τις δραστηριότητες συνεργασίας αναλαμβάνοντας την ευθύνη των δικών τους πολιτικών και την εφαρμογή των σχεδίων συνεργασίας. Πρόκειται για σημαντική προϋπόθεση για την ορθή εφαρμογή αυτών των συμφωνιών.

3.2 Μείωση της ζήτησης

Η ΕΕ προχωρά προς την κατεύθυνση της επεξεργασίας συνολικής και ρεαλιστικής απάντησης στις κοινωνικές ζημιές και στις βλάβες της υγείας που οφείλονται στη χρήση των ναρκωτικών. Συνεχίζει να επεκτείνει τις βάσει συγκεκριμένων στοιχείων βέλτιστες πρακτικές, όσον αφορά την πρόληψη της τοξικομανίας, την έγκαιρη παρέμβαση, την θεραπεία, την αποκατάσταση, την κοινωνική επανένταξη και τη μείωση των επιβλαβών αποτελεσμάτων. Όλα τα κράτη μέλη προσυπογράφουν την πολιτική παρακολούθησης και αξιολόγησης των δραστηριοτήτων τους στον τομέα των ναρκωτικών, παρά το γεγονός ότι υπάρχει ακόμα ανάγκη ανάπτυξης από την άποψη των μεθοδολογιών και του αριθμού των διεξαγόμενων αξιολογήσεων.

Μία έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με «πρόληψη και τη μείωση των προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά» [10] καταδεικνύει ότι η μείωση των επιβλαβών συνεπειών αποτελεί στο εξής εγγενές μέρος της πολιτικής κατά των ναρκωτικών σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Εξάλλου, ολοένα και πιο σημαντικός αριθμός αποδεικτικών στοιχείων συνηγορεί υπέρ των μέτρων μείωσης των επιβλαβών συνεπειών. Τα μέτρα αυτού του είδους απέχουν εντούτοις από το εφαρμόζονται με ομοιόμορφο τρόπο σε όλες τις χώρες της Ένωσης.

Η θεραπεία μέσω υποκατάστασης οπιούχων αποτελεί ένα από τα βασικά θεραπευτικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη της ΕΕ και υποστηρίζεται από σημαντικό και αυξανόμενο αριθμό ερευνητικών πορισμάτων, τα οποία αποδεικνύουν ότι μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την κατανάλωση οπιούχων και τις επικίνδυνες συμπεριφορές. Αυτά τα προγράμματα παρέχουν επίσης τη δυνατότητα να ενισχυθεί αποτελεσματικά η συνέχιση της θεραπείας τοξικομανών και μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση και στη βελτίωση της υγείας και της κοινωνικής κατάστασης των χρόνιων χρηστών ηρωίνης. Δεδομένου ότι υπάρχουν νέες τάσεις και τρόποι όσον αφορά τη χρήση ναρκωτικών στην ΕΕ, οι διάφορες δραστηριότητες πρόληψης και μείωσης των επιβλαβών συνεπειών καθώς και τα κέντρα θεραπείας και αποκατάστασης πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες των χρηστών. Ανεξάρτητα από τη βαρύτητα αυτών των στοιχείων στις διάφορες εθνικές πολιτικές, υπάρχει σαφής συμφωνία ότι η συντονισμένη και εμπεριστατωμένη προσέγγιση της δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των επιβλαβών συνεπειών, είναι ζωτικής σημασίας για την μείωση της εξάπλωσης λοιμωδών νόσων μεταξύ των τοξικομανών.

Οι θάνατοι που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά αποτελούν σαφώς την πιο σοβαρή μορφή κοινωνικής ζημίας προκαλούμενης από τα ναρκωτικά. Το γεγονός αυτό επιβάλλει συνεχή έλεγχο και δράση καθώς και τη λήψη και ενίσχυση μέτρων μείωσης των επιβλαβών αποτελεσμάτων και επανένταξης.

Έχουν πραγματοποιηθεί σαφείς πρόοδοι σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την πρόσβαση στις υπηρεσίες που ασχολούνται με τα ναρκωτικά και την εμβέλειά τους. Πρέπει να συνεχισθεί η ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών και να τεθούν σε εφαρμογή δείκτες για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων θεραπείας και μείωσης των επιβλαβών συνεπειών.

Υπάρχει ανάγκη ποιοτικών κανόνων για τις υπηρεσίες και μέτρων που να καλύπτουν την πρόληψη, την θεραπεία από τα ναρκωτικά και την μείωση των επιβλαβών συνεπειών· εντούτοις, οι πληροφορίες που υπάρχουν σχετικά με την ύπαρξη, στα κράτη μέλη, μηχανισμών που να κατοχυρώνουν την ασφάλεια στον τομέα της μείωσης της ζήτησης είναι περιορισμένες. Εξάλλου, η αντίληψη του τι πράγματι αποτελεί «κανόνα» ή «κατευθυντήρια γραμμή» διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Η λεπτομερής έκθεση που επισυνάπτεται στο παράρτημα καταδεικνύει ότι πολλά θέματα που αφορούν τη μείωση της ζήτησης, τα οποία προβλέπονται στο σχέδιο δράσης, πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο συμπληρωματικών προσπαθειών και ότι ορισμένες ενέργειες και ορισμένοι δείκτες πρέπει να αποσαφηνισθούν για να καταστεί δυνατόν να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ενεργειών.

Υπάρχει ήδη μεγάλη ποικιλία εναλλακτικών λύσεων αντί της φυλάκισης για τους τοξικομανείς εγκληματίες, αλλά η χρήση τους και/ή αποτελεσματικότητά τους δεν είναι ακόμα δυνατό να αξιολογηθούν. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν θεσπίσει μέτρα με σκοπό να εμποδίσουν τη διάδοση λοιμωδών ασθενειών, αλλά υπάρχουν διαφορές μεταξύ των υπηρεσιών μείωσης των επιβλαβών συνεπειών που προσφέρονται εντός και εκτός του σωφρονιστικού περιβάλλοντος. Το συγκεκριμένο ζήτημα χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη.

Η ανάγκη να ενισχυθούν τα μέτρα μείωσης των επιβλαβών συνεπειών στις φυλακές επιβεβαιώθηκε από την προεδρία στα συμπεράσματά της για τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στη σύσταση του Συμβουλίου του 2003 σχετικά με την πρόληψη και τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών για την υγεία που συνδέονται με την τοξικομανία. Η Επιτροπή κλήθηκε να « υποβάλει πρόταση σύστασης για την τοξικομανία στις φυλακές όπως προβλέπεται στη δράση 13.2 του σχεδίου δράσης της ΕΕ 2005-2008 [11] » .

Προκειμένου να συμπληρωθούν οι δραστηριότητες των κρατών μελών στον συγκεκριμένο τομέα, το Πρόγραμμα Κοινοτικής Δράσης στον τομέα της Δημόσιας Υγείας (2003-2008)[12] συνεχίζει να υποστηρίζει διάφορα σχέδια στον τομέα της μείωσης της ζήτησης ναρκωτικών, κυρίως σχετικά με την πρόληψη, τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών και τη θεραπεία. Οι χρηματοδοτήσεις δραστηριοτήτων αυτού του είδους θα συνεχιστούν στο πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (2008-2012) και θα ενισχυθούν από το ειδικό πρόγραμμα «Πρόληψη των ναρκωτικών και σχετική ενημέρωση (2007-2013)»[13] και μέσω του 7 ου Προγράμματος Πλαισίου Δραστηριοτήτων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας[14] (2007-2013).

3.3 Μείωση της προσφοράς

Οι αρχές επιβολής του νόμου της ΕΕ συνεχίζουν να ασχολούνται ενεργά με την ανίχνευση και την πρόληψη του λαθρεμπορίου ναρκωτικών και προδρόμων προϊόντων. Το 2006, ο αριθμός των υποθέσεων αυξήθηκε. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, συνέταξε ένα έγγραφο προσανατολισμού προς τους παράγοντες που αναπτύσσουν δραστηριότητες στο νόμιμο εμπόριο προδρόμων ουσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή παράνομων ναρκωτικών. Αυτό το έγγραφο διατυπώνει συστάσεις προκειμένου να βοηθηθούν οι νόμιμοι έμποροι έτσι ώστε να ανιχνεύουν και να καταγγέλλουν τις ύποπτες συναλλαγές.

Τα κράτη μέλη συμμετέχουν στα αρχεία δεδομένων εργασίας προς ανάλυση που διαχειρίζεται η Europol για τα τρέχοντα σχέδιά της COLA (κοκαΐνη), MUSTARD (ηρωίνη) και SYNERGY (συνθετικά ναρκωτικά). Από την πλευρά της, η Europol παρέχει πληροφορίες χρήσιμες για τις έρευνες και τις ενέργειες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή δεν μπόρεσε να επαληθεύσει την εφαρμογή, στα κράτη μέλη, της σ ύστασης του Συμβουλίου για την ευθυγράμμιση των στατιστικών σχετικά με τις κατασχέσεις ναρκωτικών και εκτραπεισών προδρόμων ουσιών [15], που εκδόθηκε το 2001. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για την εφαρμογή της σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, Europol και Eurojust, θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω κάνοντας χρήση υφιστάμενων μέσων. Προς το παρόν, η προσφυγή σε μέσα όπως οι κοινές ομάδες έρευνας και οι κοινές τελωνειακές επιχειρήσεις φαίνεται να είναι περιορισμένη. Το 2005 και το 2006 υπήρξαν μόνο δύο κοινές ομάδες έρευνας και πραγματοποιήθηκαν μόνο τέσσερις κοινές τελωνειακές επιχειρήσεις. Η Europol και η Eurojust προετοιμάζουν ειδική κατάρτιση και εγχειρίδιο σχετικά με την επεξεργασία και τη χρήση σχεδίων κοινών ομάδων έρευνας.

Μέχρι σήμερα, δεν έχει σταθεί δυνατό να εντοπισθεί κάποιο σημαντικό σχέδιο στο επίπεδο των κρατών μελών ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης που να στοχεύει ειδικά τους χρηματοδοτικούς πόρους του λαθρεμπορίου ναρκωτικών. Η Επιτροπή συστήνει στα κράτη μέλη να κάνουν πλήρη χρήση του δικτύου των Μονάδων Οικονομικών Πληροφοριών. Η Επιτροπή προετοιμάζει τώρα μία έκθεση για την απόφαση του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 2000, σχετικά με τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη συνεργασία μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών των κρατών μελών όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών[16]. Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να χρησιμοποιούν περισσότερο τα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα « Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας (2007-2013)[17] , προκειμένου να ερευνούν τις σχέσεις μεταξύ παραγωγής ναρκωτικών και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Σε λειτουργικό επίπεδο, επτά κράτη μέλη συμμετέχουν σήμερα στο MAOC-N ( Maritime Analysis and Operational Centre on Narcotics) που έχει την έδρα του στη Λισσαβόνα. Αυτές οι δραστηριότητες συνεπάγονται στενή συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών καταστολής, των δικαστικών αρχών και των ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων των συγκεκριμένων κρατών μελών, για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου κοκαΐνης μέσω του Ατλαντικού και της Δυτικής Αφρικής. Το MAOC-N συνεργάζεται με παρόμοιες υπηρεσίες των ΗΠΑ όπως η «Joint Interagency Task Force South», που έχει την έδρα της στη Φλώριδα. Η συνεργασία στηρίζεται στη λογική ότι ο παγκόσμιος και ευέλικτος χαρακτήρας των δραστηριοτήτων των λαθρεμπόρων ναρκωτικών επιβάλλει καταστολή σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η μείωση της προσφοράς αποτελεί τομέα στον οποίο παραμένει δυσχερής η αξιολόγηση της σημειωθείσας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης προόδου. Οι περισσότερες ενέργειες στο συγκεκριμένο τομέα αξιολογούνται με τη χρήση περισσότερο ποσοτικών παρά ποιοτικών δεικτών και τα δεδομένα που διατίθενται στο επίπεδο της ΕΕ είναι συχνά αποσπασματικά και δύσκολα συγκρίσιμα. Αυτή η κατάσταση εξηγείται εν μέρει από την απουσία κοινών κανόνων όσον αφορά την καταχώρηση και τη συγκέντρωση δεδομένων, αλλά εξίσου από την αλληλεπικάλυψη μεταξύ των δραστηριοτήτων των διαρθρώσεων υποβολής εκθέσεων.

Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τη Europol και το ΕΚΠΝΤ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας), προτίθεται να εξετάσει το ζήτημα των δεδομένων που αφορούν τη μείωση της προσφοράς στην τελική αξιολόγηση του 2008 του ισχύοντος σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι να προσδιοριστούν οι υπάρχουσες πολιτικές ανάγκες όσον αφορά τους ορισμούς και τις στατιστικές που αφορούν το ζήτημα της επιβολής του νόμου , καθώς επίσης ο βαθμός στον οποίο τα συγκεκριμένα δεδομένα είναι ήδη τυποποιημένα ή μπορούν να τυποποιηθούν και να διατεθούν σε επίπεδο ΕΕ.

Τέλος, η απόφαση του Συμβουλίου για την ανταλλαγή πληροφοριών, την αξιολόγηση των κινδύνων και τον έλεγχο νέων ψυχοτρόπων ουσιών[18] εφαρμόστηκε το 2007. Για πρώτη φορά από την θέσπιση της απόφασης το 2005, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση κινδύνων για μία νέα ψυχότροπη ουσία, που είναι η διεγερτική ουσία 1-Benzylpiperazine (BZP). Η διαδικασία αξιολόγησης κατέληξε σε μια πρόταση της Επιτροπής με σκοπό να συμπεριληφθεί το BZP στην ταξινόμηση που προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία. Το Συμβούλιο θα αποφανθεί σχετικά με την πρόταση μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

3.4 Διεθνής συνεργασία

Η στρατηγική για την εξωτερική διάσταση του χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης τονίζει ότι η συνεργασία με τις τρίτες χώρες στους συγκεκριμένους τομείς αντιπροσωπεύει μακροπρόθεσμη προσπάθεια που θεμελιώνεται στην ενίσχυση των θεσμικών οργάνων και ικανοτήτων και προϋποθέτει μόνιμη δέσμευση αμφοτέρων των μερών. Η πρώτη έκθεση προόδου 2006 σχετικά με τη στρατηγική συμπεραίνει ότι έχει σημειωθεί θετική και σταθερή πρόοδος, εξίσου σε θέματα που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά.[19]

Η ΕΕ αποτελεί σημαντικό παράγοντα διεθνούς συνεργασίας στον τομέα των παράνομων ναρκωτικών. Αναπτύσσει ενεργό διάλογο με τις περισσότερες από τις πλέον θιγόμενες από την παραγωγή και το εμπόριο ναρκωτικών χώρες και τις βοηθά στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος με την παροχή σημαντικής οικονομικής και τεχνικής βοήθειας. Η δέσμευση που έχει αναληφθεί από την ΕΕ να προωθήσει ισορροπημένη προσέγγιση , βασισμένη στην από κοινού αντιμετώπιση της ζήτησης ναρκωτικών και της μείωσης της προσφοράς, αντιπροσωπεύει τις θεμελιώδεις αξίες και αρχές της Ένωσης και αποτελεί παράδειγμα για τις άλλες χώρες του κόσμου. Αυτή η ισορροπημένη προσέγγιση ενσωματώνεται ολοένα και συχνότερα στις σχετικές με τα ναρκωτικά διατάξεις συμφωνιών συνεργασίας, σύνδεσης και εταιρικής σχέσης που συνάπτονται με τρίτες χώρες.

Η καταπολέμηση των ναρκωτικών αποτελεί τακτικά το αντικείμενο συζητήσεων κατά τις συσκέψεις με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες καθώς και με τους εταίρους της Επιτροπής στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας. Η συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στις εργασίες του ΕΚΠΝΤ, της Europol και της Eurojust είναι ολοένα και πιο σημαντική. Τα διάφορα σχέδια και οι υφιστάμενες διαρθρώσεις επιτρέπουν στην ΕΕ να υποστηρίξει τις συγκεκριμένες χώρες ενισχύοντας την ικανότητά τους να θέσουν σε εφαρμογή το κεκτημένο και τα συναφή μέτρα, αναπτύσσοντας, για παράδειγμα, εθνικές στρατηγικές και σχέδια δράσης κατά των ναρκωτικών.

Η πρώτη συνεδρίαση εμπειρογνωμόνων στον τομέα της μείωσης της προσφοράς και της ζήτησης, στο πλαίσιο της διαδικασίας του «Συμφώνου των Παρισίων» σχετικά με το εμπόριο ηρωίνης αποτέλεσε ένα από τα σημαντικά γεγονότα της διεθνούς συνεργασίας κατά το 2007. Συνάφθηκε επίσης συμφωνία σχετικά με τον απολογισμό του σχεδίου δράσης του Παναμά του 1999 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Λατινικής Αμερικής και των χωρών της Καραϊβικής. Η δήλωση του Port of Spain του Μαΐου 2007 προσδιόρισε νέες προτεραιότητες για τη συνεργασία στους τομείς της μείωσης της προσφοράς και της ζήτησης και σε άλλα θέματα που έχουν σχέση με τα ναρκωτικά, όπως το ξέπλυμα χρήματος και η τελωνειακή, αστυνομική και δικαστική συνεργασία.

Εξάλλου, ανακύπτει τώρα ειδική εταιρική σχέση με το Πράσινο ακρωτήριο, στο πλαίσιο της οποίας η συνεργασία κατά των ναρκωτικών καταλαμβάνει σημαντική θέση. Η συνεργασία ΕΕ-Ρωσίας στον τομέα των ναρκωτικών σημειώνει πρόοδο σε λειτουργικό επίπεδο. Ένα πρωτόκολλο συμφωνίας για την ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά την καταπολέμηση της τοξικομανίας υπεγράφη τον Οκτώβριο του 2007 μεταξύ της ομοσπονδιακής υπηρεσίας της Ρωσίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών και του ΕΚΠΝΤ. Πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις μεταξύ της τρόικα της ΕΕ στον τομέα των ναρκωτικών και των Δυτικών Βαλκανίων, της Ρωσίας, του Αφγανιστάν, των ΗΠΑ και για πρώτη φορά, της Ουκρανίας.

Η ομάδα του Δουβλίνου των κυριότερων χωρών χορηγών παραμένει πολύτιμο μέσο που επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή να αναλύουν και να ανταλλάσσουν γνώμες σχετικά με την προβληματική των ναρκωτικών σε διεθνές επίπεδο. Οι περιφερειακοί πρόεδροι της ομάδας του Δουβλίνου θα πρέπει εντούτοις να αναφέρουν σε ποιο βαθμό εφαρμόστηκαν οι συστάσεις. Το 2007, η ομάδα του Δουβλίνου κάλεσε για πρώτη φορά έναν τρίτο, επ' ευκαιρία το Ιράν, να συμμετάσχει σε μία από τις συσκέψεις της.

Η ενίσχυση δραστηριοτήτων σχετικών με τα ναρκωτικά και τα ποσά που διατίθενται γι' αυτές γνωρίζουν αυξητική τάση.

Κατά τα τέλη του 2005, τα σχέδια διεθνούς συνεργασίας της ΕΕ στον τομέα των ναρκωτικών υπολογίστηκαν περίπου σε 760 εκατ. ευρώ, γεγονός που καθιστά την ΕΕ τον ισχυρότερο παράγοντα στη συνολική προσπάθεια κατά των ναρκωτικών .

Μέχρι σήμερα, τουλάχιστον το ήμισυ των κρατών μελών της ΕΕ εφαρμόζουν σχέδια ενίσχυσης με τρίτες χώρες, και η Επιτροπή, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο του 80% από άποψη αξίας των τρεχόντων σχεδίων.

Η χρηματοδοτική ενίσχυση που χορηγείται από την Ένωση για την καταπολέμηση των ναρκωτικών συγκεντρώνεται στο Αφγανιστάν, στο οποίο απευθύνονται περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής εξωτερικής βοήθειας της ΕΕ (452 εκατ. ευρώ). Η κοινοτική ενίσχυση σε στρατηγικές κατά των ναρκωτικών αφορά την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των επαρχιών βόρεια και βορειανατολικά της χώρας μέσω της αγροτικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των εναλλακτικών τρόπων διαβίωσης και της βοήθειας στον τομέα της υγείας. Η Κοινότητα αποτελεί έναν από τους κύριους χορηγούς του Law and Order Trust Fund (Ταμείο υπέρ του νόμου και της τάξης), του Afghan Reconstruction Trust Fund (Αφγανικό Ταμείο ανοικοδόμησης) και ενός νέου σχεδίου ύψους 200 εκατ. ευρώ υπέρ του κράτους δικαίου, που ξεκίνησε το 2007.

Η χορηγούμενη ενίσχυση σε τρεις χώρες παραγωγούς κοκαΐνης στην περιοχή των Άνδεων αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής κοινοτικής χρηματοδότησης (220 εκατ. ευρώ). Το υπόλοιπο διατίθεται σε άλλα μέρη του κόσμου, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου και των Βαλκανίων, στην Νοτιοανατολική Ασία, στο Νότιο Καύκασο και στην Κεντρική Ασία, και συντελεί κυρίως στην υποστήριξη της εναλλακτικής ανάπτυξης στην οποία διατίθενται τα δύο τρίτα του συνολικού ποσού των ενισχύσεων) και των σχεδίων που αφορούν την θεσμική ανάπτυξη, τα μέτρα καταστολής και τη μείωση της ζήτησης .

Το 2006, το κονδύλιο του προϋπολογισμού που διατέθηκε στην καταπολέμηση των ναρκωτικών βορρά-νότου, το οποίο διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επέτρεψε τη διάθεση ποσού άνω των 7,5 εκατ. Ευρώ για να υποστηριχθεί η συνεργασία κατά μήκος των διαδρομών που ακολουθούνται για το λαθρεμπόριο της κοκαΐνης, ξεκινώντας από την Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (ΛΑΚ) μέσω της Αφρικής, μια πρωτοβουλία εταιρικής σχέσης μεταξύ πόλεων της ΕΕ και της ΛΑΚ στον τομέα της μείωσης της ζήτησης ναρκωτικών, ένα σχέδιο ΕΕ-ΛΑΚ για την ανταλλαγή πληροφοριών, μια άλλη πρωτοβουλία μείωσης της ζήτησης στην Νότιο Μεσόγειο, στην Μέση Ανατολή και στη Νοτιοδυτική Ασία, καθώς και μία μελέτη για τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Υπάρχουν ορισμένες άλλες παγκόσμιες πρωτοβουλίες, χρηματοδοτούμενες εξίσου από το κονδύλιο του προϋπολογισμού 2006, οι οποίες τέθηκαν όλες σε εφαρμογή με τη μεσολάβηση του γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο των ναρκωτικών και την πρόληψη του εγκλήματος (UNODC), που στοχεύουν κυρίως να υποστηρίξουν το παγκόσμιο σύστημα εποπτείας της γεωργικής παραγωγής, τη διαδικασία του συμφώνου των Παρισίων και το φόρουμ για τα ναρκωτικά των ΜΚΟ των Ηνωμένων Εθνών, καθώς επίσης να χρηματοδοτήσουν ομάδα εμπειρογνωμόνων επιφορτισμένη με το καθήκον να παγιώσει την δεκαετή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ του 1998. Χορηγήθηκε επίσης ενίσχυση σε ένα σχέδιο της UNESCO, που ξεκίνησε το 2005, με σκοπό να ενισχυθούν οι ικανότητες και να βελτιωθούν οι υπηρεσίες που παρέχουν οι ΜΚΟ στις αναπτυσσόμενες χώρες στον τομέα της μείωσης των επιβλαβών συνεπειών.

Η ΕΕ υιοθετεί ολοένα και συχνότερα κοινή θέση στο πλαίσιο της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά (CND) . Ένα τέτοιο παράδειγμα υπήρξε κυρίως το σχέδιο ψηφίσματος της ΕΕ για τον εντοπισμό των πηγών προδρόμων ουσιών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή παράνομων ναρκωτικών, που εγκρίθηκε κατά την 50ή σύνοδο της CND. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενεργώντας ως ενιαία οντότητα, υποστήριξε δέκα άλλα ψηφίσματα της CND στον τομέα των ναρκωτικών.

Η ΕΕ προτίθεται να εξακολουθήσει αυτό τον επωφελή συντονισμό συνεχίζοντας να υιοθετεί κοινή θέση όσον αφορά την αξιολόγηση για το 2008 της έκτακτης γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ ( UNGASS), και την παρακολούθησή της κατά το 2009.

Η χρηματοδότηση που χορηγήθηκε στο γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο των ναρκωτικών και την πρόληψη του εγκλήματος (UNODC) με σκοπό τη συγκρότηση ομάδας εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση της εφαρμογής της δήλωσης του 1998 της έκτακτης γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ (UNGASS) επιβεβαιώνει τη δέσμευση που ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναπτύξει και να εφαρμόσει, στο επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών, πολιτικές κατά των ναρκωτικών ολοένα και πιο ενημερωμένες επιστημονικά και βασισμένες στα καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα.

3.5 Πληροφόρηση, έρευνα και αξιολόγηση

Είναι περισσότερο από ποτέ απαραίτητο, όσον αφορά τις πολιτικές κατά των ναρκωτικών, να θεμελιώνονται σε αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία. Αυτή η ανάγκη αντικατοπτρίζεται στη βούληση των κρατών μελών να εντατικοποιήσουν τη συνεργασία, στο επίπεδο της ΕΕ, στον τομέα των ερευνών για τα ναρκωτικά.

Η συμβολή της Europol και του EΚΠΝΤ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης ναρκωτικών και τοξικομανίας) στη γνώση την οποία διαθέτει η ΕΕ για το φαινόμενο των ναρκωτικών συνεχίζει να έχει ιδιαίτερη αξία για τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής και τους επαγγελματίες. Το 2006 και το 2007, το ΕΚΠΝΤ και η Europol δημοσίευσαν πολλές εκθέσεις για την προσφορά και τη ζήτηση ναρκωτικών στην Ευρώπη, γεγονός που παρέχει στους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής και στα όργανα εφαρμογής ενημερωμένες πληροφορίες για την κατάσταση του φαινομένου των ναρκωτικών και τις απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στο φαινόμενο αυτό.

Εντούτοις, η συνολική εικόνα της έρευνας που σχετίζεται με τα ναρκωτικά στα 27 κράτη μέλη παραμένει πολύπλοκη και αποσπασματική· δεν υπάρχει συνολική άποψη των δικτύων επιστημονικής έρευνας και συνεργασίας, ούτε υφιστάμενοι ή δυνάμει τομείς που να καλύπτονται από την σχετική με τα ναρκωτικά έρευνα. Η Επιτροπή θα προβεί σε εμπεριστατωμένη συγκριτική ανάλυση της έρευνας στον τομέα των παράνομων ναρκωτικών, της οποίας η δημοσίευση προβλέπεται για το 2008.

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) της Επιτροπής παραχωρεί σημαντική θέση στις έρευνες που αφορούν την ασφάλεια στο πρόγραμμα εργασίας για την περίοδο 2007-2013. Το 2007, συνάφθηκε συμφωνία στο επίπεδο της Επιτροπής προκειμένου το ΚΚΕρ να τεθεί στη διάθεση των κρατών μελών ως βάση γνώσεων για ένα ενδεχόμενο ευρωπαϊκό δίκτυο στον τομέα της εγκληματολογικής ανάλυσης των παράνομων ναρκωτικών. Η συγκεκριμένη δράση θα μπορούσε να βασισθεί σε τρέχοντα και προηγούμενα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από την Επιτροπή στο συγκεκριμένο τομέα.

Μεταξύ των πρωτοβουλιών της Επιτροπής, μπορεί εξίσου να αναφερθεί το σχέδιο DRUID, το οποίο στοχεύει να αναπτύξει αξιόπιστους εξοπλισμούς και οδικούς ελέγχους της οδήγησης υπό την επήρεια ναρκωτικών και το σχέδιο EURITRACK («European Illicit Trafficking Countermeasure Kit»), που έχει σαν στόχο την επεξεργασία ασφαλούς και μη επεμβατικής μεθόδου ανίχνευσης παράνομων ουσιών που κρύβονται σε εμπορευματοκιβώτια.

Το Πρόγραμμα «πρόληψη των ναρκωτικών και σχετική ενημέρωση» [20] (2007-2013) , θα επιτρέψει τη χορήγηση συμπληρωματικών πιστώσεων σε σχέδια και μελέτες στον τομέα της μείωσης της ζήτησης των ναρκωτικών και της ανάλυσης των πολιτικών.

IV. Συμπερασματα

Είναι αναμφίβολο ότι η στρατηγική και τα σχέδια δράσης κατά των ναρκωτικών της ΕΕ, ως διαδικασίες επεξεργασίας πολιτικών και εκτέλεσής τους, δημιουργούν δυναμική που συμβάλλει στη προσέγγιση των διαφόρων κρατών μελών.

Η έκθεση 2007 για την κατάσταση προόδου καταλήγει σε δύο σημαντικές διαπιστώσεις.

3. Παρατηρείται αυξημένη σύγκληση των πολιτικών κατά των ναρκωτικών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τηρουμένων των επιμέρους πολιτιστικών και πολιτικών προτύπων κάθε κράτους μέλους.

4. Η βασιζόμενη σε συγκεκριμένα στοιχεία προσέγγιση που υιοθετήθηκε για το σχέδιο δράσης μας παρέχει τη δυνατότητα εντοπισμού των τομέων που χρειάζονται βελτιώσεις.

Παρά το γεγονός ότι δεν μπορούμε να προεξοφλήσουμε την αξιολόγηση του 2008, μπορούν ήδη να διαπιστωθούν οι ακόλουθες τάσεις:

- πρέπει να βελτιωθεί η συλλογή ή η ανταλλαγή εθνικών δεδομένων, κυρίως εκείνων που αφορούν τη μείωση της προσφοράς και τα κατασταλτικά μέτρα (όπως προέκυψε ήδη στην πρώτη ετήσια έκθεση του 2006)·

- πρέπει να αναπτυχθεί μια μέθοδος που να επιτρέπει το θετικό συσχετισμό μεταξύ των ειδικών ενεργειών που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης με τα επίπεδα και τις τάσεις που αφορούν την παραγωγή, το εμπόριο και την κατανάλωση ναρκωτικών·

- οι δείκτες που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης πρέπει να προσαρμοστούν καλύτερα: ορισμένοι εξ' αυτών δεν παρέχουν πληροφορίες για τις ενέργειες στις οποίες αναφέρονται·

- επιπλέον, η απουσία πληροφοριών και δεδομένων για την επίπτωση των ενεργειών στην εξέλιξη του φαινομένου των ναρκωτικών αντικατοπτρίζει το ευρύτερο πρόβλημα που συνίσταται στην αξιολόγηση της επίπτωσης της δημόσιας πολιτικής σε ειδικά και πολύπλοκα κοινωνικά προβλήματα. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν πάντα να διαπιστωθεί το κατά πόσον τα αποτελέσματα του σχεδίου δράσης έχουν πράγματι ασκήσει επίδραση στο πρόβλημα το οποίο καλούνται να αντιμετωπίσουν.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει την εξέταση των συγκεκριμένων ζητημάτων στην τελική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά της ΕΕ 2005-2008. Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το επόμενο σχέδιο δράσης για τα ναρκωτικά της ΕΕ 2009-2012 θα χορηγήσει εντελώς ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να υπάρχει πιο αυστηρή αντιστοιχία μεταξύ των ειδικών ενεργειών και των σχετικών με αυτές δεικτών και εργαλείων αξιολόγησης.

Οι ετήσιες εκθέσεις σχετικά με το σχέδιο δράσης για τα ναρκωτικά της ΕΕ για την περίοδο 2006-2007 ενίσχυσαν την πεποίθηση της Επιτροπής ότι: οι πολιτικές κατά των ναρκωτικών πρέπει να θεμελιώνονται στα βέλτιστα διαθέσιμα αντικειμενικά δεδομένα προκειμένου να είναι αποτελεσματικές και αποδοτικές από πλευράς κόστους· οι πολιτικές κατά των ναρκωτικών πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις θεμελιώδεις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση· τέλος, αυτές οι πολιτικές πρέπει να συνδυάζουν ανάλογη αλλά αποφασιστική κατασταλτική δράση κατά του εμπορίου και της παραγωγής παράνομων ναρκωτικών και έντονη δραστηριότητα πρόληψης, μείωσης των επιβλαβών συνεπειών, θεραπείας και επανένταξης. Αυτό είναι το καθήκον που έχουμε απέναντι στους ευρωπαίους πολίτες.

Η Επιτροπή συστήνει στο Συμβούλιο να εγκρίνει την παρούσα έκθεση σχετικά με την κατάσταση προόδου.

[1] Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και την Εγκληματικότητα, 2007.

[2] Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας.

[3] CORDROGUE 77 της 22.11.2004.

[4] COM (2005) 184 τελικό της 10.5.2005.

[5] ΕΕ C168 της 8.7.2005.

[6] SEC (2006) 1803.

[7] CORDROGUE 32, 4.6.2007.

[8] Ένας δείκτης είναι εργαλείο με το οποίο μπορεί να μετρηθεί η πρόοδος ή η υλοποίηση ενός μέτρου.

[9] Ένα εργαλείο αξιολόγησης είναι μέσο με το οποίο μπορεί να ελεγχθεί η πρόοδος ή η ολοκλήρωση της εφαρμογής ενός μέτρου.

[10] COM (2007) 199 τελικό.

[11] CORDROGUE 43 της 2.7.2007.

[12] ΕΕ L 271 της 09.10.2002.

[13] ΕΕ L 257 της 03.10.2007.

[14] ΕΕ L 412/1 της 30.12.2006.

[15] 13618/01 STUP 29.

[16] ΕΕ L 271 της 24.10.2000.

[17] ΕΕ L 58 της 24.2.2007.

[18] 2005/387/JHA της 10.5.2005.

[19] Έγγραφο του Συμβουλίου 14366/3/05 REV 3 της 30.11.2005.

[20] ΕΕ L 257 της 03.10.07.