Βρυξέλλες, 22.12.2004

SEC(2004) 1622 τελικό

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

με την οποία διαπιστώνεται, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 8, κατά πόσον ανελήφθη αποτελεσματική δράση από την Ελλάδα σε εφαρμογή των συστάσεων που της απηύθυνε το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και από τον κανονισμό (EΚ) αριθ.1467/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, ο οποίος αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Οι διατάξεις αυτές ενισχύθηκαν από τις πολιτικές δεσμεύσεις που ενσωματώθηκαν στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ της 17ης Ιουνίου 1997 σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν στις 4 Μαΐου μια αναθεωρημένη κοινοποίηση στην οποία το έλλειμμα εκτιμάται στο 3,2% του ΑΕΠ για το 2003. Παρόλο που είχε επίγνωση του προσωρινού χαρακτήρα του στοιχείου αυτού, το οποίο δεν είχε ακόμα πιστοποιηθεί από την Eurostat, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις της τής άνοιξης 2004, έκρινε ότι αυτή η κοινοποίηση παρείχε μια πρώτη ένδειξη για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα κατά την έννοια του άρθρου 104 της Συνθήκης. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα στις 19 Μαΐου 2004, με την κατάρτιση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους σχετικούς παράγοντες που λήφθηκαν υπόψη στην έκθεσή της και έχοντας υπόψη τη γνώμη που διατύπωσε η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) στις 2 Ιουνίου 2004, εξέδωσε στις 24 Ιουνίου 2004 γνώμη στην οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο εξέδωσε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 6 απόφαση βασιζόμενη στη γνώμη αυτή. Απηύθυνε ταυτόχρονα σύσταση στην Ελλάδα προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

Το Συμβούλιο συνέστησε στις ελληνικές αρχές να «να θέσουν τέρμα στη σημερινή κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος όσο το δυνατόν ταχύτερα και το αργότερο το 2005» . Το Συμβούλιο όρισε την «την προθεσμία της 5ης Νοεμβρίου 2004 για τη λήψη από την ελληνική κυβέρνηση αποτελεσματικών μέτρων για το σκοπό αυτό» . Συνέστησε επίσης στις ελληνικές αρχές να λάβουν «διορθωτικά μέτρα που πρέπει να έχουν διαρθρωτικό κυρίως χαρακτήρα και να ισοδυναμούν τουλάχιστον με 1% του ΑΕΠ σωρευτικά στην περίοδο 2004-2005, κατά προτίμηση κατανεμημένα σε ίσα μέρη μεταξύ των δύο ετών» . Επιπλέον, το Συμβούλιο κάλεσε τις ελληνικές αρχές «να εξασφαλίσουν ότι ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει με ικανοποιητικό ρυθμό την τιμή αναφοράς» και να δώσουν «ιδιαίτερη προσοχή στους άλλους παράγοντες εκτός του καθαρού δανεισμού που επηρεάζουν το επίπεδο του χρέους» . Συνέστησε τέλος στις ελληνικές αρχές «να εξασφαλίσουν επειγόντως ότι οι σοβαρές ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στις δηµοσιονοµικές στατιστικές θα διορθωθούν µέσω της καλύτερης συγκέντρωσης και επεξεργασίας των στοιχείων για τα δηµόσια οικονοµικά» .

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο, προκειμένου να εκτιμήσει εάν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα κατ' εφαρμογή των συστάσεών του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, βασίζεται στις αποφάσεις που έχει ανακοινώσει δημόσια η κυβέρνηση του σχετικού κράτους μέλους.

1. Οι αναθεωρήσεις των δημοσιονομικών στατιστικών στοιχείων του Σεπτεμβρίου 2004

Για την εκτίμηση των μέτρων που έλαβαν οι ελληνικές αρχές σε εφαρμογή των συστάσεων του Συμβουλίου πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πολύ σημαντικές αναθεωρήσεις των στατιστικών στοιχείων για το έλλειμμα και το χρέος των προηγούμενων ετών στην κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου 2004[1]. Διαπιστώνεται ιδίως (Πίνακας 1) ότι τα στοιχεία για το ονομαστικό έλλειμμα αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω κατά 1,5 έως 2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ ετησίως για τα έτη 2000-2003, ενώ τα στοιχεία για το δημόσιο χρέος αναθεωρήθηκαν επίσης προς τα πάνω κατά 7 έως 9 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η μεταβολή στα στοιχεία για το έλλειμμα που κοινοποιήθηκαν το Σεπτέμβριο σε σχέση με εκείνα του Μαΐου οφειλόταν κυρίως σε αναθεωρήσεις των αμυντικών δαπανών και των πληρωμών τόκων, που δεν είχαν καταχωρηθεί πλήρως, καθώς και τα πλεονάσματα των ασφαλιστικών οργανισμών, τα οποία είχαν υπερεκτιμηθεί. Η αναθεώρηση των στοιχείων για το χρέος αφορά κεφαλαιοποιημένους τόκων ομολογιών, οι οποίοι δεν είχαν καταγραφεί πλήρως, και συμψηφιστικές πράξεις μεταξύ στοιχείων ενεργητικού ασφαλιστικών οργανισμών, οι οποίες είχαν υπερεκτιμηθεί. Στην πραγματικότητα, η κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της ΔΥΕ, κατέδειξε ότι η Ελλάδα βρισκόταν σε κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος τουλάχιστον από το 2000. Τα θέματα αυτά αναλύθηκαν και συζητήθηκαν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο.[2]

Πίνακας 1. Στατιστικές αναθεωρήσεις που δημοσίευσε η Eurostat για την περίοδο 2000-2003

Έλλειμμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | Χρέος γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) |

Έκθεση 104(3) | Κοινοποίηση ΔΥΕ Σεπτεμβρίου 2004 | Έκθεση 104(3) | Κοινοποίηση ΔΥΕ Σεπτεμβρίου 2004 |

2000 | -2,0 | -4,1 | 106,2 | 114 |

2001 | -1,4 | -3,7 | 106,9 | 114,7 |

2002 | -1,5 | -3,7 | 104,7 | 112,5 |

2003 | -3,2 | -4,6 | 103,0 | 109,9 |

Σύμφωνα με την κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της ΔΥΕ, η επίπτωση των στατιστικών αναθεωρήσεων για το 2004 ανέρχεται στο 1,1% του ΑΕΠ και αντιστοιχεί στη μείωση των πλεονασμάτων των ασφαλιστικών οργανισμών (0,3% του ΑΕΠ) και στην ορθή καταγραφή των αμυντικών δαπανών (0,8% του ΑΕΠ). Οι ελληνικές αρχές αναμένουν για το 2004 έλλειμμα της τάξης του 5,3% του ΑΕΠ. Το αναμενόμενο επίπεδο του δείκτη δημόσιου χρέους (112,1% του ΑΕΠ) είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο του 2003 (109,9% του ΑΕΠ).

2. Μέτρα που ανακοινώθηκαν σε εφαρμογή των συστάσεων βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 7

Μέτρα που ανακοινώθηκαν το 2004

Πριν από την εκπνοή της προθεσμίας της 5ης Νοεμβρίου που ορίστηκε στη σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν ότι το 2004 θα λάμβαναν ιδίως τα ακόλουθα μέτρα: (i) φορολογική αμνηστία για τις εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις των οικονομικών ετών 1999-2002· (ii) οδηγίες προς όλα τα υπουργεία να μειώσουν τις διακριτικές δαπάνες τους κατά 3%· (iii) μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους στο δημόσιο τομέα και για τη μείωση των κρατικών επιχορηγήσεων και εγγυήσεων[3].

Η φύση των μέτρων αυτών δυσχεραίνει τον προσδιορισμό και τη ποσοτικοποίηση της δημοσιονομικής επίπτωσής τους. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στα σημεία (ii) και (iii) δεν συνδέονται με συγκεκριμένα κονδύλια του προϋπολογισμού και έχουν γενικές επιπτώσεις. Όσον αφορά το μέτρο (i), σε επιστολή της 5ης Νοεμβρίου προς τον Επίτροπο Almunia, ο Έλληνας υπουργός οικονομικών κ. Αλογοσκούφης διευκρίνισε ότι η αναμενόμενη επίπτωση το 2004 αντιστοιχούσε στο 0,2% του ΑΕΠ. Ωστόσο, παρόλο που αυτή η αναμενόμενη επίπτωση ενδέχεται να έχει συνυπολογιστεί στα στοιχεία για τα προϋπολογισθέντα συνολικά φορολογικά έσοδα που κοινοποιήθηκαν το Σεπτέμβριο, η πραγματική επίπτωση θα γίνει γνωστή μόνο κατά το χρόνο της κοινοποίησης ΔΥΕ του Μαρτίου 2005, το νωρίτερο.

Επιπλέον αυτών των αβεβαιοτήτων, για να εκτιμηθεί η δημοσιονομική προσπάθεια που κατέβαλαν οι ελληνικές αρχές σύμφωνα με τη σύσταση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, πρέπει να ληφθεί υπόψη η επίπτωση των στατιστικών αναθεωρήσεων. Το τελικό έλλειμμα για το 2004 θα είναι υψηλότερο από εκείνο που αναμενόταν κατά το χρόνο της έκδοσης της σύστασης βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, εν μέρει λόγω των στατιστικών διορθώσεων που συμφωνήθηκαν με την Eurostat το Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους, οι οποίες αντιστοιχούν στο 1,1% του ΑΕΠ (Πίνακας 2). Μπορεί να θεωρηθεί ότι ο παράγοντας αυτός, ο οποίος δεν ήταν γνωστός όταν διατυπώθηκε η σύσταση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, δεν τελούσε πλήρως υπό τον έλεγχο της ελληνικής κυβέρνησης κατά τον προγραμματισμό της δημοσιονομικής προσαρμογής για το 2004. Συνεπώς, η αποτελεσματικότητα της δράσης που ανελήφθη από την ελληνική κυβέρνηση σε εφαρμογή των συστάσεων της Επιτροπής πρέπει να εκτιμηθεί χωρίς να συνυπολογιστεί η επίπτωση αυτών των στατιστικών αναθεωρήσεων και χωρίς να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις από πιθανές εκπλήξεις όσον αφορά το ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ άνοιξης και φθινοπώρου 2004.

Πίνακας 2. Κυριότεροι προσδιοριστικοί παράγοντες του τελικού ελλείμματος για το 2004 (*) |

Επίπτωση στο έλλειμμα (°) | Έλλειμμα το 2004 |

Αρχικός προϋπολογισμός που παρουσίασε η προηγούμενη κυβέρνηση | 1,2 |

Κυριότερες διορθώσεις που επέφερε η νέα κυβέρνηση πριν από τα τέλη Μαρτίου 2004 |

Έμμεσοι φόροι | +0,4 |

Κοινωνικές εισφορές | -1,1 |

Εισροές ΕΕ και λοιπές εισροές | +1,4 |

Δημόσια κατανάλωση (από την οποία μισθολογικές δαπάνες δημόσιου τομέα) | +0,8 (+0,5) |

Κοινωνικές μεταβιβάσεις | +0,4 |

Κοινοποίηση της νέας κυβέρνησης στα τέλη Μαρτίου (1) | 3,0 |

Στατιστικές αναθεωρήσεις (2)+(3) |

Ασφαλιστικοί οργανισμοί (2) | +0,3 |

Αμυντικές δαπάνες (3) | +0,8 |

Ενδιάμεσο αποτέλεσμα (4)=(1)+(2)+(3) | 4,1 |

Κοινοποίηση Σεπτεμβρίου 2004 (5) | 5,3 |

Υπερβάσεις (6)=(5)-(4) | 1.2 |

Αποκλίσεις στις πληρωμές τόκων (7) | +0,2 |

Φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής (5)+(7) | 5.5 |

(*) Ο πίνακας συνοψίζει, σε % του ΑΕΠ, τις κυριότερες αναθεωρήσεις, διορθώσεις και αποκλίσεις στον προϋπολογισμό 2004 μετά την έγκρισή του από την (προηγούμενη) ελληνική κυβέρνηση στα τέλη του 2003, καθώς και τις προβλέψεις της Επιτροπής. (°) ‘+’: σημαίνει αύξηση ελλείμματος και ‘–‘ μείωση ελλείμματος. |

Σύμφωνα με την κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου, οι ελληνικές αρχές προβλέπουν ότι το έλλειμμα θα διαμορφωθεί τελικά στο 5,3% του ΑΕΠ το 2004 (5,5% σύμφωνα με την Επιτροπή, βλέπε Πίνακα 2)[4], ενώ μεταξύ των δύο κοινοποιήσεων των τελών Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου το έλλειμμα αυξήθηκε από ένα εκτιμώμενο επίπεδο 3,0%[5] σε 5,3% (από 3,2% σε 5,5% σύμφωνα με τις εαρινές και τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής). Συνεπώς, οι στατιστικές αναθεωρήσεις (1,1% του ΑΕΠ) δεν εξηγούν πλήρως τη δημοσιονομική επιδείνωση κατά 2,3% του ΑΕΠ. Επιπλέον, το υπόλοιπο 1,2% της επιδείνωσης αυτής δεν μπορεί να αποδοθεί στην επίπτωση μιας βραδύτερης οικονομικής ανάπτυξης. Όσον αφορά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, η διαφορά μεταξύ των προβλέψεων της άνοιξης (4,0%) και του φθινοπώρου (3,8%) είναι μόνο 0,2% και ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση του ελλείμματος, αλλά κατά λιγότερο από 0,1% του ΑΕΠ. Συνολικά, η δημοσιονομική προσπάθεια είναι, σε ονομαστικούς όρους, αρνητική κατά περισσότερο από 1% του ΑΕΠ.

Η δημοσιονομική προσπάθεια το 2004 σε σχέση με το 2003, έτος κατά το οποίο έγινε για πρώτη φορά εμφανές ότι η χώρα υπερέβη την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, πρέπει να υπολογιστεί συγκρίνοντας τα κυκλικά προσαρμοσμένα δημοσιονομικά αποτελέσματα (ΚΠΔΑ) στα δύο αυτά έτη, μη συνυπολογιζομένων των επιπτώσεων των στατιστικών αναθεωρήσεων. Η προσέγγιση αυτή δείχνει επίσης ότι η δημοσιονομική προσπάθεια είναι αρνητική σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους. Εάν δεν λαμβάνονταν υπόψη οι μη αναμενόμενες στατιστικές αναθεωρήσεις, το ΚΠΔΑ για το 2003 θα είχε διαμορφωθεί στο -3,7% του ΑΕΠ (το πραγματικό ΚΠΔΑ ήταν -5,1%), ενώ εκείνο του 2004 στο -5,1% του ΑΕΠ (το πραγματικό ΚΠΔΑ ήταν -6,2%). Αυτό καταδεικνύει ότι η δημοσιονομική προσπάθεια το 2004 είναι -1,4%. Η δημοσιονομική προσπάθεια είναι επίσης αρνητική (-1,6%) και στο επίπεδο του πρωτογενούς δημοσιονομικού αποτελέσματος.

Πίνακας 3. Δημοσιονομική προσπάθεια το 2004 χωρίς την επίπτωση των στατιστικών αναθεωρήσεων (% του ΑΕΠ) |

2003 | 2004 | ‘Προσπάθεια’(*) |

Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα (ΚΠΔΑ) | -5,1 | -6,2 | -1,1 |

ΚΠΔΑ μη συνυπολογιζομένων των αναθεωρήσεων | -3,7 | -5,1 | -1,4 |

Κυκλικά προσαρμοσμένο πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα (ΚΠΠΔΑ) | 0,7 | -0,6 | -1,3 |

ΚΠΠΔΑ μη συνυπολογιζομένων των αναθεωρήσεων | 2,0 | 0,4 | -1,6 |

(*) Η δημοσιονομική προσπάθεια είναι το ποσοστό της στήλης ‘2004’ μείον το αντίστοιχο ποσοστό στη στήλη ‘2003’, με στρογγύλευση στο πρώτο δεκαδικό.

Κατά κανόνα, οι υπερβάσεις σε ένα ή περισσότερα κεφάλαια του προϋπολογισμού πρέπει να εξουδετερώνονται με αντισταθμιστικά μέτρα. Αυτό ισχύει επίσης για γεγονότα όπως η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα. Επιπλέον, ακόμα και εάν αυτές οι υπερβάσεις δεν ληφθούν υπόψη, η δημοσιονομική προσπάθεια θα ήταν αρνητική στο τρέχον έτος. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχαν οι ελληνικές αρχές[6], οι υπερβάσεις που συνδέονται με τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων ανέρχονται στο 0,7% του ΑΕΠ και οφείλονται στα προγράμματα δημόσιων επενδύσεων (0,5% του ΑΕΠ) και στη δημόσια κατανάλωση (0,2%).

Εάν δεν λαμβάνονταν υπόψη οι επιπτώσεις των στατιστικών αναθεωρήσεων και οι υπερβάσεις που συνδέονται με τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το ΚΠΔΑ για το 2004 θα ανερχόταν στο -4,4% του ΑΕΠ (το πραγματικό ΚΠΔΑ ήταν -6,2%), επίπεδο το οποίο, σε σύγκριση με το ΚΠΔΑ του 2003 και μη συνυπολογιζομένων των επιπτώσεων των στατιστικών αναθεωρήσεων (-3,7%), αντιστοιχεί σε δημοσιονομική προσπάθεια -0,7%. Η δημοσιονομική προσπάθεια θα ήταν επίσης αρνητική (-0,9%) και στο επίπεδο του πρωτογενούς δημοσιονομικού αποτελέσματος.

Συνολικά, τα μέτρα που εφαρμόστηκαν το 2004 δεν ήταν αποτελεσματικά και δεν οδήγησαν στη μείωση του ελλείμματος το 2004. Ανεξάρτητα από τις στατιστικές αναθεωρήσεις, η πορεία της δημοσιονομικής πολιτικής συνέχισε να επιδεινώνεται υπό συνθήκες υψηλής οικονομικής δραστηριότητας και μεγάλων, θετικών κενών παραγωγής[7].

Το σχέδιο προϋπολογισμού 2005

Τα ειδικά μέτρα που θα εφαρμοστούν το 2005 ανακοινώθηκαν στο σχέδιο προϋπολογισμού που υποβλήθηκε το Σεπτέμβριο, στο οποίο τέθηκε ως στόχος έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της τάξης του 2,8% του ΑΕΠ για το 2005. Σε ονομαστικούς όρους, αυτό αντιπροσωπεύει μια προσαρμογή ίση με το 2,5% του ΑΕΠ σε σχέση με το έλλειμμα 5,3% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι ελληνικές αρχές για το 2004.

Πίνακας 4. Εκτίμηση της προσαρμογής στον προϋπολογισμό 2005

% του ΑΕΠ | Επίσημο (1) | Επιτροπή (2) | Διαφορά (3)=(1)-(2) |

Φόροι | 23,20 | 23,19 | 0,01 |

Εισφορές | 16,33 | 16,26 | 0,07 |

Δημόσια κατανάλωση (από την οποία μισθολογικές δαπάνες δημόσιου τομέα) | 16,18 (12,10) | 16,44 (12,34) | 0,26 (0,24) |

Κοινωνικές μεταβιβάσεις | 18,43 | 18,55 | 0,12 |

Πληρωμές τόκων | 5,07 | 5,27 | 0,20 |

Εισροές ΕΕ και λοιπές εισροές | 2,62 | 2,54 | 0,08 |

Καθαρές δανειακές ανάγκες | -2,8 | -3,6 | 0,8 |

Δείκτης δημόσιου χρέους | 109,5 | 111,9 | 2,4 |

Προς υπόμνηση Αύξηση πραγματικού ΑΕΠ (%) Αύξηση ονομαστικού ΑΕΠ (%) | 3,9 7,3 | 3,3 6,5 | 0,6 0,8 |

Στις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004 το ονομαστικό έλλειμμα εκτιμάται στο 3,6% του ΑΕΠ. Η διαφορά μεταξύ του επίσημου στόχου στο σχέδιο προϋπολογισμού και της πρόβλεψης της Επιτροπής οφείλεται σε τρεις παράγοντες (Πίνακας 4): Πρώτον , σύμφωνα με την Επιτροπή, το αρχικό επίπεδο των πληρωμών τόκων το 2004 είναι κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ υψηλότερο από εκείνο που προβλέπουν οι ελληνικές αρχές. Δεύτερον , ενώ το σχέδιο προϋπολογισμού βασίζεται σε ένα μακροοικονομικό σενάριο που προβλέπει αύξηση πραγματικού ΑΕΠ με ρυθμό 3,9% το 2005, η Επιτροπή προβλέπει έναν πολύ λιγότερο αισιόδοξο ρυθμό ανάπτυξης 3,3%. Τρίτον , φαίνεται ότι έχει υπερεκτιμηθεί η αναμενόμενη δημοσιονομική επίπτωση ορισμένων από τα μέτρα που ανήγγειλαν οι ελληνικές αρχές. Από την πλευρά των εσόδων, αυτό ισχύει ιδίως για τις κοινωνικές εισφορές λόγω των υπερβολικά αισιόδοξων προβλέψεων για την αύξηση της απασχόλησης (2% έναντι 1% στις προβλέψεις της Επιτροπής) και για τις εισροές ΕΕ και τις λοιπές εισροές, οι οποίες σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, ενώ η σημαντική μείωση των δημόσιων επενδύσεων θα περιορίσει επίσης ακόμα περισσότερο την ήδη χαμηλή ικανότητα απορρόφησης των κοινοτικών πόρων από την Ελλάδα. Από την πλευρά των δαπανών, το σχέδιο προϋπολογισμού προβλέπει σημαντική μείωση των συνολικών μισθολογικών δαπανών και των κοινωνικών μεταβιβάσεων, σε σαφή αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, η προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής το 2005, όπως μετράται από τη μεταβολή στο κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, ανέρχεται στο 1,9% (2,5% στο σχέδιο του προϋπολογισμού 2005). Κατά συνέπεια, η σωρευτική δημοσιονομική προσαρμογή το 2004 και το 2005 ανέρχεται, σύμφωνα με την Επιτροπή, σε μόλις 0,8% (1,6% στο σχέδιο προϋπολογισμού 2005)[8].

Συνολικά, τα μέτρα που περιλήφθηκαν στο σχέδιο προϋπολογισμού φαίνονται ανεπαρκή για να μειωθεί το ονομαστικό έλλειμμα κάτω από το όριο του 3% το 2005, όπως συνέστησε το Συμβούλιο τον Ιούλιο 2004.

Εξέλιξη του δημόσιου χρέους

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τις αναθεωρήσεις του επιπέδων του δημόσιου χρέους στην κοινοποίηση ΔΥΕ του Σεπτεμβρίου, δεν θα υπάρξει σημαντική μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ 2005. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 109,9% του ΑΕΠ το 2003 και αναμένεται ότι το 2004 θα αυξηθεί στο 112,2%, ενώ το 2005 θα μειωθεί οριακά μόνο στο 111,9%. Εάν δεν ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της στατιστικής αναθεώρησης, η εξέλιξη του χρέους το 2004 και το 2005 δεν αντικατοπτρίζει μόνο τα χαμηλά επίπεδα των πρωτογενών πλεονασμάτων, αλλά επίσης και άλλους παράγοντες. Παρόλο που αυτά τα χαμηλά πρωτογενή πλεονάσματα, σε συνδυασμό με την ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, θα έπρεπε να οδηγήσουν σε αισθητή μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους, οι προβλέψεις για το 2004 και το 2005 δείχνουν ότι τα επίπεδα του δημόσιου χρέους επηρεάζονται επίσης από σημαντικές προσαρμογές αποθεμάτων-ροών. Αυτό καταδεικνύει ότι η κυβέρνηση δεν έλαβε αποτελεσματικά μέτρα όσον αφορά τις συναλλαγές που καταχωρούνται «κάτω από τη γραμμή» (below-the-line operations).

Συγκέντρωση και επεξεργασία των δημοσιονομικών στατιστικών στοιχείων

Οι αναθεωρήσεις στατιστικών στοιχείων από το Μάιο έως το Σεπτέμβριο 2004 οφείλονται κυρίως σε διορθώσεις σχετικές με συναλλαγές που, όπως διαπίστωσε η Eurostat, δεν ήταν απόλυτα σύμφωνες με τους σχετικούς λογιστικούς κανόνες. Η Ελλάδα αντιμετώπισε επιτυχώς ορισμένα από τα θέματα που επεσήμανε η Eurostat. Ωστόσο, όπως εξήγησε η Επιτροπή στην προειδοποιητική επιστολή με την οποία η Ελλάδα ενημερώθηκε επίσημα για την κίνηση, την 1η Δεκεμβρίου, της διαδικασίας παράβασης αριθ. 2004/2234, υπάρχει ακόμα μια σειρά προβλημάτων τα οποία, κατά την άποψη της Επιτροπής, θέτουν σε αμφισβήτηση την επάρκεια των μηχανισμών που αποσκοπούν στην εξασφάλιση άμεσης και ορθής παροχής των πληροφοριών που απαιτούνται από την ισχύουσα νομοθεσία.

* * *

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 104 παράγραφος 8 της Συνθήκης και του άρθρου 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, εάν το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι δεν λήφθηκαν αποτελεσματικά μέτρα σε εφαρμογή των συστάσεων που απηύθυνε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 εντός της προθεσμίας της 5ης Νοεμβρίου 2004, αποφασίζει σχετικά αμέσως μετά την παρέλευση της προθεσμίας.

Υπό το φως αυτών των διαπιστώσεων, η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν λήφθηκαν αποτελεσματικά μέτρα σε εφαρμογή των συστάσεων που απηύθυνε το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 εντός του χρονικού διαστήματος που καθορίζεται στη σύσταση και συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση.

Το άρθρο 104 παράγραφος 8 ορίζει ότι εάν το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή των συστάσεών του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, τότε μπορεί να τις ανακοινώσει δημοσία. Ωστόσο, η Ελλάδα ανακοίνωσε ήδη δημόσια τη σύσταση αυτή τον Ιούλιο, σύμφωνα με το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 1997 σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης[9].

Όσον αφορά τα επόμενα στάδια της διαδικασίας, εάν το Συμβούλιο εκτιμήσει ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή των συστάσεών του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, μπορεί σύμφωνα με το άρθρο 109 παράγραφος 9 να αποφασίσει, μετά από σύσταση της Επιτροπής, να ειδοποιήσει την Ελλάδα να λάβει εντός συγκεκριμένης προθεσμίας μέτρα για να εξασφαλίσει τη μείωση του ελλείμματος την οποία το Συμβούλιο κρίνει αναγκαία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή. Η απόφαση του Συμβουλίου να απευθύνει παρόμοια ειδοποίηση στην Ελλάδα πρέπει να ληφθεί εντός ενός μηνός από την απόφασή του με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 8.

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

με την οποία διαπιστώνεται, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 8, κατά πόσον ανελήφθη αποτελεσματική δράση από την Ελλάδα σε εφαρμογή των συστάσεων που της απηύθυνε το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΊΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Έχοντας υπόψη:

τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 8,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα στο τρίτο στάδιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης βασίζεται στο στόχο των υγιών δημοσίων οικονομικών ως μέσου για την ενίσχυση των συνθηκών σταθερότητας των τιμών και για την επίτευξη ισχυρής και διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης που ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης περιλαμβάνει τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1467/97[10] του Συμβουλίου για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος που προβλέπεται το άρθρο 104 προκειμένου να προωθηθεί η ταχεία διόρθωση των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ της 17ης Ιουνίου 1997[11] σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης καλεί επίσημα όλα τα μέρη, και συγκεκριμένα τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, να εφαρμόσουν αυστηρά και έγκαιρα τη Συνθήκη και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Με την απόφαση 2004/xxx/EΚ της 5ης Ιουλίου 2004[12], το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης και το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση στην οποία ορίζεται η προθεσμία της 5ης Νοεμβρίου 2005 για τη λήψη από τις ελληνικές αρχές μέτρων για να τεθεί τέρμα στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος μέχρι το τέλος του 2005 το αργότερο. Στο ίδιο έγγραφο, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να θέσει τέρµα στη σηµερινή κατάσταση υπερβολικού ελλείµµατος όσο το δυνατόν ταχύτερα και το αργότερο το 2005 και να λάβει διορθωτικά μέτρα τα οποία πρέπει να έχουν διαρθρωτικό κυρίως χαρακτήρα και να ισοδυναμούν τουλάχιστον με 1% του ΑΕΠ σωρευτικά στην περίοδο 2004-2005, κατά προτίμηση κατανεμημένα σε ίσα μέρη μεταξύ των δύο ετών. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να εξασφαλίσει ότι ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει με ικανοποιητικό ρυθμό την τιμή αναφοράς, και να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στους άλλους παράγοντες εκτός του καθαρού δανεισμού που επηρεάζουν το επίπεδο του χρέους. Τέλος, το Συμβούλιο συνέστησε στις ελληνικές αρχές να εξασφαλίσουν επειγόντως ότι οι σοβαρές ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στις δηµοσιονοµικές στατιστικές θα διορθωθούν µέσω της καλύτερης συγκέντρωσης και επεξεργασίας των στοιχείων για τα δηµόσια οικονοµικά .

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο, προκειμένου να εκτιμήσει εάν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα σε εφαρμογή των συστάσεών του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, βασίζεται στις αποφάσεις που έχει ανακοινώσει δημόσια η κυβέρνηση του σχετικού κράτους μέλους.

Η αξιολόγηση των αποφάσεων που έχουν ανακοινώσει δημόσια οι ελληνικές αρχές μετά την έκδοση της σύστασης του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 και μέχρι τη λήξη της προθεσμίας που ορίστηκε στη σύσταση αυτή, οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα:

παρά τα μέτρα συγκράτησης των δαπανών που ανακοινώθηκαν για το 2004, η δημοσιονομική πολιτική ήταν σαφώς επεκτατική, εν μέρει λόγω των υπερβάσεων δαπανών που συνδέονται με τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, σε αντίθεση με τις συστάσεις του Συμβουλίου·

τα δημοσιονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν για το 2005 υπεραντισταθμίζουν μεν τη δημοσιονομική διολίσθηση του 2004, αλλά δεν εξασφαλίζουν τη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005·

όχι μόνον ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ δεν μειώνεται με ικανοποιητικό βαθμό, αλλά οι σημαντικές προσαρμογές αποθεμάτων-ροών που προβλέπονται για το 2004 καταδεικνύουν επίσης ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει λάβει αποτελεσματικά μέτρα όσον αφορά τις συναλλαγές που καταχωρούνται «κάτω από τη γραμμή» (below-the-line operations), πράγμα που συμβάλλει στην περαιτέρω αύξηση του χρέους.

η Ελλάδα βελτίωσε τη συγκέντρωση και την επεξεργασία των δημοσιονομικών στοιχείων, ιδίως όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, τις πληρωμές τόκων και τους λογαριασμούς της κοινωνικής ασφάλισης. Απαιτείται ωστόσο περαιτέρω βελτίωση των μηχανισμών προκειμένου να εξασφαλιστεί η άμεση και ορθή παροχή των δημοσιονομικών στατιστικών στοιχείων που απαιτούνται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Το άρθρο 104 παράγραφος 8 ορίζει ότι εάν το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή των συστάσεών του βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, τότε μπορεί να τις ανακοινώσει δημοσία. Ωστόσο, η Ελλάδα ανακοίνωσε ήδη δημόσια τη σύσταση αυτή τον Ιούλιο, σύμφωνα με το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή της σύστασης που απηύθυνε το Συμβούλιο στην Ελλάδα στις 5 Ιουλίου 2004 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 εντός της προθεσμίας που ορίστηκε στη σύσταση αυτή.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, .

Για το Συμβούλιο

[1] Βλέπε ανακοίνωση τύπου «Ευρωδείκτες» 117/2004 της 23ης Σεπτεμβρίου 2004.

[2] Σύμφωνα με τον κανονισμό (EK) αριθ. 3605/93, ο οποίος διέπει τη διαβίβαση των στατιστικών στοιχείων στο πλαίσιο της ΔΥΕ, τα κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάζουν στοιχεία για τα έτη t, t-1, t-2, t-3 και t-4. Ωστόσο, ανταποκρινόμενη σε σχετικό αίτημα του Συμβουλίου, η Eurostat αναθεώρησε επίσης τους λογαριασμούς για τα έτη 1997, 1998 και 1999. Στην έκθεσή της τής 22ας Νοεμβρίου σχετικά με την αναθεώρηση ελληνικών στατιστικών στοιχείων για το έλλειμμα και το χρέος, η Eurostat συμπέρανε ότι τα πραγματικά ελλείμματα στα έτη αυτά υπερέβαιναν επίσης αισθητά το 3% (βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής «Έκθεση σχετικά με το ζήτημα της απόδοσης ευθυνών για την αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων στην Ελλάδα» - COM(2004) 784 της 1ης Δεκεμβρίου 2004).

[3] Τα μέτρα αυτά ανακοινώθηκαν στην επιστολή του Έλληνα υπουργού οικονομικών, κ. Αλογοσκούφη, στον Επίτροπο Almunia στις 23 Ιουνίου 2004. Κανένα άλλο μέτρο για το 2004 δεν ανακοινώθηκε στην Επιτροπή μετά την ημερομηνία αυτή.

[4] Το ποσοστό είναι κατά 0,2% του ΑΕΠ χαμηλότερο από την πρόβλεψη της Επιτροπής (5,5%), στην οποία γίνεται μια πιο ρεαλιστική εκτίμηση των πληρωμών τόκων.

[5] Το ακριβές ποσοστό ήταν 2,95% και στρογγυλεύεται εδώ σε 3%. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το ποσοστό 2,95% προέκυψε από τη σημαντική αναθεώρηση του σχεδίου προϋπολογισμού 2004 στην οποία προέβη η νέα κυβέρνηση το Μάρτιο. Η αναθεώρηση αυτή εισήγαγε πιο ρεαλιστικές προβλέψεις για τα τρέχοντα έσοδα (χαμηλότεροι άμεσοι φόροι και μεταβιβάσεις της ΕΕ, αλλά υψηλότερες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης) και τις τρέχουσες δαπάνες (υψηλότερες συνολικές μισθολογικές δαπάνες δημόσιου τομέα και κοινωνικές μεταβιβάσεις), οι οποίες είναι πολύ πιο σύμφωνες με την πρόβλεψη της Επιτροπής για έλλειμμα 2,4% στις προβλέψεις του φθινοπώρου 2003. Η αναθεώρηση περιλήφθηκε στην κοινοποίηση που υποβλήθηκε στα τέλη Μαρτίου, η οποία δεν πιστοποιήθηκε από την Eurostat.

[6] Οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν τις πληροφορίες αυτές στο σχέδιο προϋπολογισμού 2005. Ενώ οι προγραμματισθείσες δαπάνες για τους Ολυμπιακούς Αγώνες ανέρχονταν σε 0,94% του ΑΕΠ το 2004, οι πραγματικές δαπάνες θα ανέλθουν τελικά στο 1,6% του ΑΕΠ.

[7] Μεταξύ των δύο προβλέψεων του 2004, το κενό παραγωγής διευρύνθηκε στην πραγματικότητα από 1,2% την άνοιξη σε 1,5% το φθινόπωρο, ενώ ο ρυθμός αύξησης της δυνητικής παραγωγής παρέμεινε υψηλός στο 3,4%.

[8] Η λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων έχει αυτόματη επίπτωση στη δημοσιονομική θέση, εφόσον συνεπάγεται οικονομίες της τάξης του 1,2% του ΑΕΠ (από τις οποίες το 0,7% αντιστοιχεί σε υπερβάσεις που σημειώθηκαν το 2004). Για το 2005, η αντίστοιχη επίπτωση είναι μόνο 600 εκατ. ευρώ (περίπου 0,5% του ΑΕΠ).

[9] Έγγραφο του Συμβουλίου 11216/04 της 5ης Ιουλίου 2004, διαθέσιμο στο δημόσιο μητρώο εγγράφων του Συμβουλίου, με τίτλο «Σύσταση του Συμβουλίου προς την Ελλάδα προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος – Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης».

[10] ΕΕ αριθ. L 209 της 2.8.1997, σ. 6.

[11] ΕΕ αριθ. C 236 της 2.8.1997, σ.1.

[12] Δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.