A4-0042/97

Ψήφισμα επί της έκθεσης της Επιτροπής για τη δημογραφική κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1995) (COM(96)0060 - C4-0143/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη δημογραφική κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1995) (COM(96)0060 - C4-0143/96),

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής για το μέλλον της κοινωνικής προστασίας : πλαίσιο συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο (COM(95)0466 - C4- 0524/95),

- έχοντας υπόψη τη Λευκή Βίβλο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση (COM(93)0700 - C3-0509/93)

- έχοντας υπόψη την έκθεση του 1996 του ΟΗΕ για τον παγκόσμιο πληθυσμό,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (A4- 0042/97),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προβλεπόμενες μεταβολές της δημογραφικής διάρθρωσης του πληθυσμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις κυρίως για την κατάσταση της αγοράς εργασίας, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την οικονομία γενικότερα,

Β. εκφράζοντας την ανησυχία του για την αυξανόμενη δημογραφική περιφερειακή ανισορροπία, καθώς και την συνδυασμένη αστικοποίηση και μείωση του πληθυσμού της υπαίθρου, παρά τις προσπάθειες που καταναλώνονται στο πλαίσιο του Διαρθρωτικού Ταμείου και του Ταμείου Συνοχής για να μειωθεί το κενό,

Γ. έχοντας επίγνωση της φθίνουσας δημογραφικής σημασίας της Ένωσης σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και της παράλληλης ταχείας οικονομικής ανάπτυξης πολλών μη δυτικών χωρών, ιδίως των χωρών της Ασίας και της Κεντρικής Ευρώπης,

Δ. διαπιστώνοντας με λύπη ότι, παρά την έκδηλη σημασία του, ο δημογραφικός παράγοντας δεν έχει αποτελέσει θέμα υψηλής προτεραιότητας στην ημερήσια διάταξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της,

Ε. εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διοργάνωση της ανταλλαγής πληροφοριών και στο συντονισμό εθνικών πολιτικών; εκτιμώντας επίσης ότι η Ένωση πρέπει να ενσωματώσει τον δημογραφικό παράγοντα στις πολιτικές της,

ΣΤ. εκφράζοντας την ανησυχία του για τις επικίνδυνες συνέπειες που ενδέχεται να έχει η δημογραφική γήρανση για τις ίσες ευκαιρίες και για την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών, καθώς το βάρος της ευθύνης της μέριμνας και της συντήρησης των παιδιών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες, κινδυνεύει να κατανεμηθεί άνισα μεταξύ των φύλων και των γενεών,

Ζ. εκτιμώντας ότι το αυξανόμενο κόστος των ισχυόντων συστημάτων κοινωνικής προστασίας, το διευρυνόμενο κενό μεταξύ της ζήτησης νέων προσόντων και της προσφοράς των προσόντων αυτών εκ μέρους των νέων, η μεγαλύτερη αναμενόμενη διάρκεια ζωής και η καλύτερη υγεία απαιτούν αυξημένες επενδύσεις στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων, την ανάπτυξη τεχνολογίας προσαρμοσμένης στις ανάγκες των ηλικιωμένων ατόμων και την επαναθεώρηση του προτύπου εργασίας και συνταξιοδότησης,

Η. γνωρίζοντας τις σοβαρές επιπτώσεις των αλλαγών στη δημογραφική διάρθρωση για την οικογενειακή ζωή, καθώς και για την οργάνωση του χρόνου εργασίας και του ελεύθερου χρόνου,

Θ. συνειδητοποιώντας ότι, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, το ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα θα διαθέτει μικρό ποσοστό του πληθυσμού σε ενεργό ηλικία σε σχέση με το ποσοστό των συνταξιούχων; τούτο σημαίνει ότι, εάν δεν υπάρξει μια άνευ προηγουμένου (όσο και απίθανη) αύξηση της παραγωγικότητας ή αύξηση του αριθμού των μεταναστών, η κατά κεφαλήν άνοδος του βιοτικού επιπέδου στην Ευρώπη αναγκαστικά θα είναι χαμηλότερη από αυτήν άλλων βιομηχανοποιημένων χωρών,

Ι. εκτιμώντας ότι η μετανάστευση μπορεί να βελτιώσει τη δομή του πληθυσμού, αλλά απαιτείται να καταβληθεί εξαιρετική προσπάθεια στον τομέα της στοχοθετημένης εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να υπάρξουν ουσιαστικά αποτελέσματα για την αγορά εργασίας,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι ένας πληθυσμός που γηράσκει θα οδηγήσει σε αυξημένη ζήτηση υπηρεσιών και δεδομένης, συγχρόνως, της πιθανής αύξησης του αριθμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες, απαιτείται αναθεώρηση της χωροταξίας του αστικού και αγροτικού χώρου,

ΙΒ. αντιμετωπίζοντας την έλλειψη κατάλληλων, συγκρίσιμων, αξιόπιστων και ασφαλών στατιστικών δεδομένων σχετικά με τα αίτια και τις συνέπειες της δημογραφικής κατάστασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και των δημογραφικών τάσεων στον υπόλοιπο κόσμο;

ΙΓ. εφιστώντας την προσοχή στο γεγονός ότι ο υψηλός συντελεστής φορολόγησης στις περισσότερες χώρες της ΕΕ είναι πιθανό να αυξηθεί περαιτέρω λόγω της σχετικής μείωσης του ενεργού πληθυσμού,

1. επιδοκιμάζει την έκθεση της Επιτροπής ως πολύτιμη συμβολή στη συζήτηση για το κοινωνικό και οικονομικό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

2. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει νέο όραμα του ρόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον κόσμο σε τομείς όπως το εμπόριο, η βιομηχανία, η κοινωνική προστασία, το περιβάλλον και η διεθνής πολιτική, δεδομένης της φθίνουσας δημογραφικής σημασίας της Ένωσης σε παγκόσμιο επίπεδο;

3. συνιστά στα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τον δημογραφικό παράγοντα στις ετήσιες εκθέσεις για την απασχόληση που υποβάλλουν στο Συμβούλιο;

Όσον αφορά τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας

4. προειδοποιεί για τους κινδύνους που υπάρχουν αν αγνοηθούν οι ανωτέρω ριζικές αλλαγές στη δομή των κοινωνιών μας και καλεί κατεπειγόντως το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να επανακαθορίσουν τις οικονομικές και κοινωνικές τους πολιτικές υπό το πρίσμα της επίπτωσης των δημογραφικών εξελίξεων;

5. πιστεύει ότι ο ανωτέρω επανακαθορισμός των πολιτικών οφείλει να αποσκοπεί στην αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, την επέκταση της απασχόλησης μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στην αγορά εργασίας και την βελτίωση της πρόσβασης των μεταναστών στην αγορά εργασίας; είναι της γνώμης ότι οι ανωτέρω στόχοι μπορούν να επιτευχθούν, μεταξύ άλλων, με τη βελτίωση της μόνιμης εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλα τα στάδια της ζωής του ατόμου, με την δυνατότητα λήψης εκπαιδευτικής άδειας για όλους, με την εξασφάλιση επαρκών δομών για την μέριμνα των παιδιών ή άλλων εξαρτημένων ατόμων, με την ανάπτυξη συνθηκών εργασίας κατάλληλων για τους μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους και με την προαγωγή περισσότερο ευέλικτων προτύπων εργασίας και συνταξιοδότησης;

6. υπογραμμίζει το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των ηλικιωμένων είναι υγιές και αποτελεί ένα δυναμικό που μπορεί να εκτελέσει σημαντικές εργασίες οι οποίες δεν εκτελούνται σήμερα από τον δημόσιο τομέα ή τη βιομηχανία και ενίοτε αναφέρονται ως «τριτογενής τομέας»;

7. ζητεί από την Επιτροπή να καταρτίσει πρόγραμμα έρευνας, ανάπτυξης και εφαρμογής σχετικά με την τεχνολογία και το γήρας (γεροντοτεχνολογία) που θα εξασφαλίζει ότι οι ηλικιωμένοι θα εξακολουθήσουν να προσφέρουν στην κοινωνία και όχι να αποτελούν βάρος γι' αυτήν και, με τον τρόπο αυτό, θα αυξάνεται η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

8. καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τις δημόσιες αρχές και τους κοινωνικούς εταίρους να ενισχύσουν την πολιτική ίσων ευκαιριών, ούτως ώστε να δοθεί σε όλους η δυνατότητα συμμετοχής στην αγορά εργασίας υπό ίσους όρους και ταυτόχρονα να δημιουργήσουν τις συνθήκες υπό τις οποίες οι άνδρες και οι γυναίκες μπορούν να συνδυάσουν τον επαγγελματικό με τον οικογενειακό βίο;

9. επισημαίνει τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει η καθιέρωση ενιαίου νομίσματος στην αυξημένη ανάγκη για σύγκλιση της κοινωνικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο; ως εκ τούτου, καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Επιτροπή να εφαρμόσουν το άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΚ και να προωθήσουν μια υψηλού επιπέδου απασχόληση και κοινωνική προστασία; επισημαίνει ότι αυτή είναι η καλύτερη μέθοδος ώστε η γήρανση του πληθυσμού να αντιμετωπίζεται μάλλον ως πρόκληση, παρά ως απειλή;

10. καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη και να υποβάλει προτάσεις όσον αφορά τις επιπτώσεις των φορολογικών μεταρρυθμίσεων στην απασχόληση, ιδίως τη μετάβαση από την απασχόληση σε άλλες φορολογικές βάσεις, όπως η παραγωγή ή η κατανάλωση ενέργειας, ιδιαιτέρως δε τα πρότυπα μη βιώσιμης κατανάλωσης;

Όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση και τις συντάξεις

11. επιβεβαιώνει ότι πρέπει να διατηρηθούν οι αρχές του ευρωπαϊκού προτύπου κοινωνικής προστασίας και ότι η κοινωνική αλληλεγγύη πρέπει να ληφθεί υπόψη στις συζητήσεις και τις μελέτες που θα πραγματοποιηθούν για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στην Ευρώπη;

12. καλεί, κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη να επανακαθορίσουν τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι δημογραφικές μεταβολές, διασφαλίζοντας παράλληλα την αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών; είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να παραιτηθούν από την ευθύνη τους να παρέχουν βασική συνταξιοδοτική κάλυψη για όλους σε όλες τις περιστάσεις και οφείλουν να εξασφαλίσουν ότι οι γυναίκες δεν θα τυγχάνουν μειονεκτικής μεταχείρισης όσον αφορά το επίπεδο και τη διάρκεια των απολαβών λόγω της μεγαλύτερης αναμενόμενης διάρκειας ζωής τους;

13. καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί τις εξελίξεις όσον αφορά την πολιτική για τους ηλικιωμένους και τη γήρανση του πληθυσμού προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αποκτήσει επακριβείς πληροφορίες σχετικά με την επίπτωση των δημογραφικών τάσεων στην οικονομική ισορροπία των διαφόρων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης;

14. καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει συζήτηση για το μέλλον των συντάξεων γήρατος στην Ευρώπη και να συλλέξει δημιουργικές λύσεις και νέους τρόπους χρηματοδότησης των συστημάτων;

15. υποστηρίζει τα πορίσματα της Ανώτερης Επιτροπής υπό την Προεδρία της κ. Veil στην έκθεσή της για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων (συμπληρωματικές συντάξεις), με την οποία η Επιτροπή καλείται να επικεντρώσει τη δράση της στην προστασία των κεκτημένων δικαιωμάτων, των διασυνοριακών πληρωμών και της βραχυπρόθεσμης απασχόλησης σε άλλα κράτη μέλη;

16. καλεί τους κοινωνικούς εταίρους να στηρίξουν τις συλλογικές τους διαπραγματεύσεις σε νέες βάσεις συλλογισμού, λαμβάνοντας υπόψη νέους τύπους σταδιοδρομίας, μία διαφορετική σχέση μεταξύ παραγωγικότητας και αμοιβής, νέες μεθόδους πρόσληψης και επιλογής με στόχο την είσοδο νέων ομάδων στην αγορά εργασίας, το γηράσκον εργατικό δυναμικό και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών;

17. καλεί τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε οι ρυθμίσεις για την πρόωρη συνταξιοδότηση και την πρόωρη αποχώρηση από την εργασία να μη χρησιμοποιούνται κατάνεπίτρεπτο τρόπο προς όφελος των επιχειρήσεων, ώστε να διευκολύνουν την απόλυση ηλικιωμένων εργαζομένων που βρίσκονται ακόμη σε ηλικία εργασίας και συνεπώς να επιβαρύνουν πρόωρα το συνταξιοδοτικό σύστημα χωρίς πραγματικά να προσλαμβάνονται νέοι στη θέση των απολυθέντων;

Όσον αφορά την περίθαλψη

18. καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει συγκριτική μελέτη ειδικών εφαρμοσμένων προτύπων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της νοσηλείας των ηλικιωμένων, λαμβάνοντας υπόψη την σημασία της προληπτικής ιατρικής και τα αποτελέσματα που είχαν ενδιαφέρουσες και επιτυχημένες πρωτοβουλίες και πειράματα, καθώς και αυτόνομες δραστηριότητες ψυχαγωγίας που προάγουν οι οργανώσεις για τους ηλικιωμένους, χάρη στις οποίες οι ηλικιωμένοι διατηρούν την υγεία και την καλή σωματική τους κατάσταση για μακρύτερο χρονικό διάστημα;

19. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν την ανάπτυξη νέων, καινοτόμων και οικονομικών μορφών περίθαλψης υψηλής ποιότητας και να διασφαλίσουν το αναφαίρετο δικαίωμα όλων των πολιτών στην υγεία, διότι η κατάσταση της υγείας ενός ατόμου ή μιας οικογένειας δεν πρέπει επ'ουδενί να εξαρτάται από την οικονομική τους κατάσταση;

20. καλεί τα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις δημογραφικές τάσεις, να διευρύνουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας για τους ηλικιωμένους, πράγμα το οποίο είναι απαραίτητο προκειμένου μεταξύ άλλων να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των γυναικών στην απασχόληση

Όσον αφορά τις περιφερειακές ανισορροπίες

21. καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις δημογραφικές τάσεις στην άσκηση της χωροταξικής τους πολιτικής για τον αστικό και αγροτικό χώρο, καθότι τα ηλικιωμένα άτομα έχουν συχνά προβλήματα αναπηρίας; οι κατοικίες, οι δημόσιοι χώροι, καθώς και τα μαζικά μέσα μεταφοράς πρέπει να προσαρμοσθούν καταλλήλως ώστε να εξασφαλισθεί εύκολη πρόσβαση σε άτομα με ειδικές ανάγκες;

22. καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Επιτροπή των Περιφερειών, να εκπονήσει εκτενή μελέτη της δημογραφικής κατάστασης των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την αστικοποίηση και την μείωση του πληθυσμού της υπαίθρου, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις για την απασχόληση, την οικονομική ανάπτυξη, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία;

23. παρακινεί την Επιτροπή, κατά την αναθεώρηση του Διαρθρωτικού Ταμείου, να δώσει τη δέουσα προσοχή στις αυξανόμενες περιφερειακές ανισορροπίες, καθώς και να ενσωματώσει τη δημογραφική πτυχή στο πλαίσιο που προβλέπεται για τα ταμεία μετά το 1999.

24. υπογραμμίζει την αυξανόμενη σημασία που έχει η άσκηση συντονισμένης πολιτικής για τα αστικά κέντρα όπως περιγράφεται στην Χάρτα των Ευρωπαϊκών Πόλεων (Eurocities), και για την επίτευξη του στόχου αυτού προτείνει η συνολική ευθύνη της πολιτικής για τα αστικά κέντρα να ανατεθεί σε έναν Ευρωπαίο Επίτροπο;

25. εγκρίνει το περιεχόμενο της Ευρωπαϊκής Χάρτας της Υπαίθρου του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Δήλωσης του Cork «Μία ζωντανή ύπαιθρος» που εγκρίθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1996 από την Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για την Ανάπτυξη της Υπαίθρου, όπου τονίζεται η ανάγκη για νέα ευρωπαϊκή πολιτική ανάπτυξης της υπαίθρου, στο πλαίσιο της γεωργικής και περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας, και την ενσωμάτωση άλλων τομέων πολιτικής όπως ΜΜΕ, αναψυχή, τεχνολογία και έρευνα, εκπαίδευση και κατάρτιση, χωροταξία του αστικού και αγροτικού χώρου, υποδομές και μεταφορές;

Όσον αφορά τον δείκτη γεννήσεων

26. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν δράσεις για τον συνδυασμό του οικογενειακού και του επαγγελματικού βίου, π.χ. υπό μορφή γενικής μείωσης των ωρών εργασίας, παροχής γονικής άδειας για άνδρες και γυναίκες, κατάλληλης οικονομικής στήριξης των οικογενειών με παιδιά, και υψηλής ποιότητας αλλά προσιτής, από οικονομική άποψη, μέριμνας του παιδιού; θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση των μονογονικών οικογενειών; και ότι θα πρέπει να προωθηθούν οι προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν την πλήρη συμμετοχή της γυναίκας σε θέσεις αποφασιστικής σημασίας στην κοινωνία;

Τελικές παρατηρήσεις

27. καλεί τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για τις ανάγκες των ηλικιωμένων όσον αφορά την εκπαίδευση, τα πολιτιστικά θέματα και τις δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου;

28. καλεί την Επιτροπή να ενημερώσει τα δημογραφικά δεδομένα της ΕΕ σε τακτά χρονικά διαστήματα και να τα τίθενται στη διάθεση του κοινού μέσω των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας κατά τρόπον ώστε να είναι εύκολες οι συγκρίσεις με άλλα μέρη του κόσμου;

29. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο, την Επιτροπή Περιφερειών και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.