[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 16.12.2008

COM(2008) 864 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ {SEC(2008) 3042}{SEC(2008) 3043}{SEC(2008) 3044}{SEC(2008) 3045}

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τον Μάιο του 2006, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Η ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας έως το 2010 – και μετέπειτα – η υποστήριξη των υπηρεσιών οικοσυστήματος με στόχο την ευημερία του ανθρώπου»[1]. Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται η σημασία της προστασίας της βιοποικιλότητας ως προϋπόθεσης για την αειφόρο ανάπτυξη και παρατίθεται λεπτομερές πρόγραμμα δράσης για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Η βιοποικιλότητα βρίσκεται σήμερα υψηλότερα παρά ποτέ στο πολιτικό θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2008 επανέλαβε τη δέσμευσή του για την ενίσχυση των προσπαθειών ανάσχεσης της απώλειας βιοποικιλότητας έως το 2010 και μετέπειτα, ενώ υπογράμμισε τον αναντικατάστατο ρόλο του δικτύου Natura 2000 για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Τίθεται όμως το ερώτημα εάν η εν λόγω υψηλού επιπέδου πολιτική δέσμευση για τη βιοποικιλότητα συνοδεύθηκε από πραγματικά μέτρα ανάσχεσης της απώλειάς της.

Στην παρούσα ενδιάμεση αξιολόγηση καταγράφεται η πρόοδος που επιτεύχθηκε από τον Ιούνιο του 2006 και εκτίθενται συνοπτικά οι σημαντικότερες πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ) και τα κράτη μέλη της για την εφαρμογή του προγράμματος δράσης για τη βιοποικιλότητα.

Η αξιολόγηση αποκαλύπτει επίσης τις ελάχιστες πιθανότητες που έχει η ΕΕ να επιτύχει τον στόχο που έχει θέσει για το 2010 όσον αφορά την ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας. Θα χρειαστούν εντατικές προσπάθειες την επόμενη διετία, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, απλώς και μόνο για να πλησιάσουμε τον εν λόγω στόχο.

Στην αξιολόγηση συνοψίζεται η τρέχουσα κατάσταση σε καθένα από τους τέσσερεις κύριους τομείς πολιτικής, δέκα στόχους και τέσσερα μέτρα υποστήριξης που καθορίζονται στη σχετική με τη βιοποικιλότητα ανακοίνωση του 2006 και προσδιορίζονται οι βασικές προτεραιότητες της περαιτέρω δράσης. Παρουσιάζονται συνοπτικά τα πιο πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση και τις τάσεις της βιοποικιλότητας, τόσο στην ΕΕ, όσο και παγκοσμίως.

ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΑΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

Από τα αρχικά αποτελέσματα του πρώτου «διαγνωστικού ελέγχου» των ειδών και των τύπων ενδιαιτημάτων που προστατεύονται βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους, το 50% περίπου των ειδών και, ενδεχομένως, μέχρι και το 80% των τύπων ενδιαιτημάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος από πλευράς διατήρησης βρίσκονται σε δυσμενή κατάσταση διατήρησης. Τα αποτελέσματα αυτά δεν εκπλήσσουν, δεδομένου ότι η φθίνουσα πορεία των ειδών και η καταστροφή των ενδιαιτημάτων συνεχίζονται στην Ευρώπη επί σειρά δεκαετιών και η τάση αυτή δεν μπορεί να αναστραφεί μέσα σε λίγα χρόνια. Σημειώνονται θετικές τάσεις για ορισμένα είδη και η ανάκαμψη μερικών από τα μεγάλα σαρκοβόρα είδη αποτελεί ενθαρρυντικό στοιχείο.

Περίπου το 40% των ευρωπαϊκών ειδών πτηνών βρίσκονται σε δυσμενή κατάσταση διατήρησης. Οι πληθυσμοί των πτηνών των γεωργικών γαιών μειώθηκαν δραστικά τις προηγούμενες δεκαετίες και τώρα μόλις αρχίζουν να σταθεροποιούνται, πλην όμως η ανάκαμψη θα απαιτήσει πολύ περισσότερο χρόνο. Τον Αύγουστο του 2007, το έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Science δημοσίευσε ανάλυση σύμφωνα με την οποία η οδηγία για τα πτηνά είχε σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά την ανάσχεση της φθίνουσας πορείας πολλών από τα πλέον απειλούμενα πτηνά της Ευρώπης[2]. Είναι σαφές ότι η οδηγία βοήθησε τα εν λόγω είδη, ιδίως μέσω του χαρακτηρισμού ζωνών ειδικής προστασίας.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις στο πλαίσιο του έργου με αντικείμενο την οργάνωση των ευρωπαϊκών δεικτών βιοποικιλότητας (SEBI 2010), του οποίου επικεφαλής είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), υποδηλώνουν, επίσης, θετικές τάσεις, όπως στην περίπτωση της ποιότητας των υδάτων. Ωστόσο, ο αριθμός χωροκατακτητικών ειδών στην Ευρώπη εξακολουθεί να αυξάνεται ραγδαία, με ολοένα περισσότερες αρνητικές οικονομικές και οικολογικές συνέπειες[3].

Η παγκόσμια κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική, δεδομένου ότι έχουν ενταθεί οι πιέσεις στη βιοποικιλότητα – ακόμη και βραχυπρόθεσμα, αφότου δημοσιεύθηκε, το 2005, η αξιολόγηση των οικοσυστημάτων επ’ ευκαιρία της χιλιετίας (Millenium Ecosystem Assesement/ΜΕΑ). Η διογκούμενη ζήτηση γεωργικής γης για την παραγωγή τροφίμων και ενέργειας και τη βόσκηση ζώων εντείνει την πίεση στα φυσικά συστήματα.

Μελέτη με τίτλο «Οικονομική των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας» (The economics of ecosystem and biodiversity - TEEB)[4] καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σε περίπτωση που διατηρηθεί η υφιστάμενη κατάσταση, η τρέχουσα μείωση της βιοποικιλότητας και η συνακόλουθη απώλεια υπηρεσιών οικοσυστήματος θα συνεχιστεί ή και θα επιταχυνθεί. Εκτιμάται ότι το 2050 θα βρεθούμε αντιμέτωποι με περαιτέρω απώλεια κατά 11% των φυσικών περιοχών που υπήρχαν το 2000. Περίπου το 40% της γης που σήμερα καλλιεργείται με μεθόδους χαμηλής επεμβατικότητας ενδέχεται να χρησιμοποιείται για εντατικές καλλιέργειες. Υπολογίζεται ότι το 60% των κοραλλιογενών υφάλων ενδέχεται να χαθεί μέχρι το 2030, λόγω αλίευσης, ρύπανσης, ασθενειών, χωροκατακτητικών ξένων ειδών και του αποχρωματισμού των κοραλλιών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Η εν λόγω απώλεια βιοποικιλότητας και οικοσυστημάτων απειλεί τη λειτουργία του πλανήτη, της οικονομίας μας και της ανθρώπινης κοινωνίας. Εάν διατηρηθεί η υφιστάμενη κατάσταση, η ετήσια απώλεια ευημερίας λόγω της απώλειας υπηρεσιών οικοσυστήματος μέχρι το 2050 εκτιμάται σε 6% του παγκοσμίου ΑΕΠ.

- Τα στοχοθετημένα μέτρα που προβλέπει η σχετική με τη φύση νομοθεσία της ΕΕ αποδείχθηκαν ικανά να αναστρέψουν τη φθίνουσα τάση που παρουσιάζουν απειλούμενα είδη και ενδιαιτήματα, χρειάζονται όμως πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες για να επαναληφθούν οι επιτυχίες αυτές σε μεγαλύτερη κλίμακα.

- Σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν έχει περιοριστεί σημαντικά η απώλεια βιοποικιλότητας, ενώ μείζονος σημασίας οικοσυστήματα, όπως τα δάση, οι υγρότοποι και οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, υφίστανται εντεινόμενες πιέσεις από την καταστροφή και την υποβάθμιση.

ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ

A. ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 1: Η βιοποικιλότητα στην ΕΕ

Στόχοι

1. Διαφύλαξη των σημαντικότερων ενδιαιτημάτων και ειδών της ΕΕ

Ακρογωνιαίος λίθος της σχετικής με τη βιοποικιλότητα πολιτικής της ΕΕ είναι οι οδηγίες για τα πτηνά και για τους οικοτόπους (ενδιαιτήματα), οι οποίες συνσιτούν τη νομική βάση του δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Από το 2006 και μετά, τα κράτη μέλη έχουν προτείνει προς προστασία, βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους, περιοχές συνολικής έκτασης μεγαλύτερης από αυτή της Πορτογαλίας, επεκτείνοντας για πρώτη φορά το δίκτυο στα νέα κράτη μέλη. Ομοίως, τα κράτη μέλη έχουν χαρακτηρίσει, βάσει της οδηγίας για τα πτηνά, περιοχή της οποίας η έκταση υπερβαίνει αυτή της Ιρλανδίας. Το συνδυασμένο δίκτυο Natura 2000 περιλαμβάνει τώρα περισσότερες από 25.000 περιοχές και καλύπτει περίπου το 17% της συνολικής χερσαίας επιφάνειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η σχετική με τη φύση νομοθεσία της ΕΚ δεν έχει εφαρμογή στο μεγαλύτερο μέρος των Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών (ΥΧΕ) και των εξόχως απόκεντρων περιοχών των κρατών μελών της ΕΕ, που φιλοξενούν ορισμένες από τις πλουσιότερες – υπό το πρίσμα της βιοποικιλότητας – περιοχές του πλανήτη.

- Τα σχέδια ολοκλήρωσης του χερσαίου τμήματος του Natura 2000 μέχρι το 2010 βρίσκονται σε καλό δρόμο. Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες, ιδίως για την ολοκλήρωση του θαλάσσιου δικτύου μέχρι το 2012.

- Η πρόκληση ως προς το δίκτυο Natura 2000 μετατίθεται όλο και περισσότερο στο πεδίο της αποτελεσματικής διαχείρισης και αποκατάστασης των περιοχών που το συγκροτούν.

- Σε συνεδρίαση που διοργάνωσε η γαλλική Προεδρία στη La Réunion τον Ιούλιο του 2008, οι εκπρόσωποι των ΥΧΕ, των εξόχως απόκεντρων περιοχών και των κρατών μελών δεσμεύθηκαν να αναπτύξουν, σε εθελοντική βάση, δίκτυα παρόμοια με το Natura 2000 στις ΥΧΕ και στις εξόχως απόκεντρες επριοχές.

2. Διατήρηση και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και των υπηρεσιών οικοσυστήματος στην ύπαιθρο της ΕΕ

Βάσει του άξονα 2 του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, υπολογίζεται ότι 20,3 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) έχουν διατεθεί για γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα την περίοδο 2007-2013, στηρίζοντας σημαντικά το δίκτυο Natura 2000 και τη βιοποικιλότητα. Επιπλέον, περίπου 577 εκατ. ευρώ από τους πόρους του ΕΓΤΑΑ διατέθηκαν ειδικά για γεωργικές και δασικές εκτάσεις του δικτύου Natura 2000· πρόκειται για νέα στοχοθετημένα μέτρα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πολιτικής. Παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών ως προς τη συνολική χρήση των εν λόγω πόρων.

Βάσει της πολλαπλής συμμόρφωσης, τέσσερα κύρια πρότυπα καλής γεωργικής και περιβαλλοντικής κατάστασης (ΚΓΠΚ), καθώς και οι κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης που σχετίζονται με τις οδηγίες που αφορούν τη φύση, μπορούν να εξασφαλίσουν σημαντικά οφέλη για τη βιοποικιλότητα. Οι περισσότερες χώρες εφαρμόζουν ήδη τα σχετικά μέτρα. Στο πλαίσιο του «διαγνωστικού ελέγχου» της μεταρρύθμισης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) του 2003[5], η Επιτροπή πρότεινε την αναβάθμιση του προτύπου της ΚΓΠΚ για τα χαρακτηριστικά τοπίου, το οποίο αποβλέπει στην προαγωγή της βιοποικιλότητας. Αυτό θα συμβάλει στη διατήρηση των περιβαλλοντικών οφελών από την αγρανάπαυση, της οποίας την κατάργηση προτείνει η Επιτροπή. Προτείνεται επίσης η διάθεση επιπλέον χρηματοδοτικών πόρων της αγροτικής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων για τη βιοποικιλότητα, μέσω της αύξησης της μεταφοράς κονδυλίων από τον πρώτο στον δεύτερο πυλώνα της ΚΓΠ (δηλαδή διαφοροποίηση).

Καθοριστική εξέλιξη στον τομέα της δασοκομίας ήταν η θέσπιση, τον Ιούνιο του 2006, σχεδίου δράσης της ΕΕ για τα δάση, για το οποίο εγκρίθηκε πρόγραμμα εργασίας από κοινού με τα κράτη μέλη, τον Φεβρουάριο του 2008. Σε διάφορα κράτη μέλη προχωρούν οι εργασίες για την κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής βάσει της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα. Έχει εκδοθεί συναφής οδηγία για την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας[6].

- Σε κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης για την αγροτική ανάπτυξη θα περιλαμβάνονται δείκτες σχετικοί με τη βιοποικιλότητα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εξακριβωθεί ο βαθμός στον οποίο τα μέτρα που εντάσσονται στην πολιτική αγροτικής ανάπτυξης αποδίδουν οφέλη για τη βιοποικιλότητα.

- Η προγραμματιζόμενη επέκταση των καλλιεργειών για την παραγωγή βιομάζας και βιοκαυσίμων, μολονότι υποκαθιστά τα ορυκτά καύσιμα και κατ’ επέκταση περιορίζει τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενδέχεται, ελλείψει επαρκών περιβαλλοντικών εγγυήσεων, να έχει αρνητικές συνέπειες για τη βιοποικιλότητα της ΕΕ. Προκειμένου να αποφευχθούν οι ενδεχόμενες αυτές αρνητικές επιπτώσεις, η Επιτροπή συμπεριέλαβε κριτήρια αειφορίας για τα βιοκαύσιμα στην προτεινόμενη οδηγία για την προώθηση και τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

- Μετά την απόρριψη της προταθείσας οδηγίας-πλαισίου για το έδαφος παραμένει ένα μείζον νομοθετικό κενό σε σχέση με τη διατήρηση της δομής και των λειτουργιών του εδάφους.

3. Διατήρηση και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και των υπηρεσιών οικοσυστήματος στο θαλάσσιο περιβάλλον της ΕΕ

Η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική, η οποία εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2008[7], αποτελεί τη βάση για την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης στο θαλάσσιο περιβάλλον και για τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης της θαλάσσιας βιοποικιλότητας στην ΕΕ. Τον Απρίλιο του 2008 εκδόθηκε ανακοίνωση με τίτλο «Ο ρόλος της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής στην εφαρμογή μιας προσέγγισης διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα[8].

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2008 εκδόθηκε κανονισμός του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας. Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης προτάσεις για τη μείωση των ανεπιθύμητων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και την εξάλειψη των απορρίψεων στην ευρωπαϊκή αλιεία[9]. Εξάλλου, λαμβάνεται σειρά ρυθμιστικών μέτρων για την αλιεία ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις της αλιείας στα μη αλιευόμενα είδη και στα ενδιαιτήματα.

- Πολλά εκμεταλλεύσιμα ιχθυοαποθέματα των ευρωπαϊκών υδάτων εξακολουθούν να υπερβαίνουν τα ασφαλή βιολογικά όρια – μια κατάσταση που απαιτεί σημαντική μείωση της συνολικής αλιευτικής πίεσης σε βιώσιμα επίπεδα, στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).

- Ένας νέος κανονισμός για τη συλλογή δεδομένων θα αποτελέσει τη βάση για την περιοδική αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά την ενσωμάτωση των σχετικών με την προστασία της βιοποικιλότητας απαιτήσεων στην ΚΑΠ[10].

4. Ενίσχυση της συμβατότητας της περιφερειακής και χωροταξικής ανάπτυξης με τη βιοποικιλότητα στην ΕΕ

Στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2013, που συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής, τα κράτη μέλη διαθέτουν 2.719 εκατ. ευρώ για την «Προαγωγή της βιοποικιλότητας και προστασία της φύσης». Άλλα 1.146 εκατ. ευρώ έχουν διατεθεί για την «Προστασία των φυσικών πόρων», όπου περιλαμβάνονται έργα για τη βιοποικιλότητα. Συνολικά 1.376 εκατ. ευρώ δεσμεύθηκαν για την «Προστασία και ανάπτυξη της φυσικής κληρονομιάς» στο πλαίσιο του τουρισμού, τα οποία θα περιλαμβάνουν και ορισμένα κονδύλια για τη βιοποικιλότητα.

Όλα τα κράτη μέλη ― πλην τριών ― διέθεσαν χρηματοδοτικούς πόρους για τη βιοποικιλότητα, αν και η αναλογία τους επί των συνολικών χρηματοδοτήσεων διαφέρει από τη μια χώρα στην άλλη. Δύο κράτη μέλη προτίθενται να διαθέσουν ποσοστό μεγαλύτερο του 3% των οικείων χρηματοδοτικών πόρων για κατηγορίες σχετιζόμενες με τη βιοποικιλότητα.

- Μολονότι δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο για την ένταξη ειδικών δεικτών βιοποικιλότητας στους βασικούς δείκτες των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2007-2013, ορισμένα κράτη μέλη διαμόρφωσαν τέτοιους δείκτες, εμπειρία που θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες χώρες.

- Είναι επίσης ανάγκη να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενες περιπτώσεις καλών πρακτικών που καταδεικνύουν ότι η πολιτική συνοχής έχει ευεργετικά αποτελέσματα στη βιοποικιλότητα.

- Δεδομένου ότι σημαντικό μερίδιο των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων διαττίθεται τώρα στα νέα κράτη μέλη, είναι αναπόφευκτο να ενταθούν οι πιέσεις στη βιοποικιλότητα. Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός ώστε να εξασφαλιστεί η συμβατότητα των αναγκών σε υποδομές με την προστασία της βιοποικιλότητας.

5. Ουσιαστική μείωση των επιπτώσεων των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών και ξενικών γονοτύπων στη βιοποικιλότητα της ΕΕ

Δεκατέσσερα κράτη μέλη δεν διαθέτουν ακόμη στρατηγική ή σχέδια σχετικά με τα χωροκατακτητικά είδη. Ωστόσο, αρκετά κράτη μέλη έχουν συμπεριλάβει στην εθνική τους στρατηγική για τη βιοποικιλότητα στόχους για την αντιμετώπιση των χωροκατακτητικών ειδών. Στις 11 Ιουνίου 2007 εκδόθηκε κανονισμός του Συμβουλίου που αφορά ειδικά τα χωροκατακτητικά είδη στις υδατοκαλλιέργειες[11].

- Δεδομένου ότι, εν προκειμένω, η πολιτική εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικό κενό, σε νέα ανακοίνωση με τίτλο «Προς τη χάραξη κοινοτικής στρατηγικής για τα χωροκατακτητικά είδη» εκτίθενται οι επιλογές πολιτικής για την αντιμετώπιση των χωροκατακτητικών ειδών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

B. ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 2: Η ΕΕ και η παγκόσμια βιοποικιλότητα

Στόχοι

6. Ουσιαστική ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διεθνούς διακυβέρνησης από πλευράς βιοποικιλότητας και υπηρεσιών οικοσυστήματος

Στην ένατη σύνοδο της διάσκεψης των μερών της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα (COP9) ενισχύθηκε η εφαρμογή σημαντικών προγραμμάτων εργασίας της εν λόγω σύμβασης σε θέματα όπως είναι η δασική βιοποικιλότητα και οι προστατευόμενες περιοχές. Για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο, διακηρύχθηκε ότι η παραγωγή και χρήση βιοκαυσίμων πρέπει να είναι συμβατή με τη βιοποικιλότητα. Υιοθετήθηκαν επιστημονικά κριτήρια για τον προσδιορισμό θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών στην ανοικτή θάλασσα. Επίσης, συμφωνήθηκε η υιοθέτηση διαδικασίας για την ενσωμάτωση του σχετικού με τη βιοποικιλότητα προβληματισμού στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα που διεξάγονται υπό τη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές (UNFCCC).

Ο στόχος του 2010 έχει συμπεριληφθεί στους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας. Το 2007, οι υπουργοί περιβάλλοντος της ομάδας G8 δρομολόγησαν τη λεγόμενη «πρωτοβουλία του Πότσνταμ», η οποία προβλέπει ειδικές δράσεις για την επίτευξη του στόχου του 2010 όσον αφορά τη βιοποικιλότητα, και υιοθέτησαν την «έκκληση του Kobe για δράση υπέρ της βιοποικιλότητας».

Η ΕΕ συνεχίζει να προωθεί την ανάληψη διεθνούς δράσης μέσω των Ηνωμένων Εθνών, των περιφερειακών οργανώσεων διαχείρισης της αλιείας και σχετικών διεθνών συμβάσεων για την προστασία των ευπαθών θαλάσσιων ενδιαιτημάτων. Συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία UNCLOS (Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θαλάσσης) που οδήγησε, τον Δεκέμβριο του 2006, στην έκδοση ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για την αειφόρο αλιεία, με σκοπό την προστασία των ευπαθών οικοσυστημάτων βαθέων υδάτων στην ανοικτή θάλασσα.

- Καθυστερούν ακόμη οι πρωτόγνωρες προσπάθειες που απαιτούσε να καταβληθούν η αξιολόγηση των οικοσυστημάτων επ’ ευκαιρία της χιλιετίας. Χρειάζεται ακόμα να ενταθεί σημαντικά η παγκόσμια δράση ώστε να επιβραδυνθούν ουσιαστικά μέχρι το 2010 οι τρέχοντες ρυθμοί απώλειας βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.

- Πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως η ανακήρυξη, από τα Ηνωμένα Έθνη, του 2010 ως Διεθνούς Έτους Βιοποικιλότητας ώστε να προωθηθεί η ευαισθητοποίηση και η παγκόσμια δράση υπέρ της βιοποικιλότητας.

7. Ουσιαστική ενίσχυση της στήριξης της βιοποικιλότητας και των υπηρεσιών οικοσυστήματος από την εξωτερική βοήθεια της ΕΕ

Η μέση ετήσια εξωτερική βοήθεια της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα ανήλθε σε 740 εκατ. ευρώ περίπου στο διάστημα 2003-2006, δηλαδή σε ποσοστό 48% της βοήθειας που σχετίζεται με την παγκόσμια βιοποικιλότητα. Επίσης, τα κράτη μέλη δώρισαν σημαντικά ποσά στο Παγκόσμιο Ταμείο για το Περιβάλλον. Τα ποσά αυτά αντιστοιχούν σε λιγότερο από 0,02% των συνολικών ετήσιων προϋπολογισμών της Κοινότητας και των κρατών μελών για αναπτυξιακή βοήθεια. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η σχετική με τη βιοποικιλότητα χρηματοδότηση έχει αυξηθεί αφ’ ότου εγκρίθηκε το πρόγραμμα δράσης για τη βιοποικιλότητα.

Η ενσωμάτωση της βιοποικιλότητας στους προϋπολογισμούς αναπτυξιακής συνεργασίας τόσο των χωρών δωρητών, όσο και των χωρών αποδεκτών, αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην τάση περιορισμού των τομέων παρέμβασης[12], γεγονός που έχει συχνά ως αποτέλεσμα την απόδοση χαμηλότερης προτεραιότητας στα περιβαλλοντικά ζητήματα, δεδομένης της ύπαρξης άλλων, επιτακτικών αναγκών. Ένας από τους άλλους παράγοντες είναι και η δυσκολία δέσμευσης πόρων.

Στα κοινοτικά έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα συνεκτιμάται δεόντως ο περιβαλλοντικός προβληματισμός κατά την εξέταση τομέων επικέντρωσης της συνεργασίας. Αυτό μπορεί να λάβει τη μορφή στρατηγικών περιβαλλοντικών εκτιμήσεων (ΣΕΠ) και εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων (EΠΕ) για περιβαλλοντικώς ευαίσθητα τομεακά προγράμματα και έργα.

- Η βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με τις οικονομικές πτυχές της βιοποικιλότητας και τη σχέση της με τη φτώχεια θα ωθούσε τους εκατέρωθεν υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων να προσέξουν περισσότερο το ζήτημα.

- Είναι ανάγκη να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος ως προς τη συστηματική διεξαγωγή των περιβαλλοντικών εκτιμήσεων (ΣΕΠ/EΠΕ) για τις περιβαλλοντικώς ευαίσθητες δράσεις παροχής βοήθειας που χρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη και την ΕΚ ώστε, κατά το δυνατόν, να αποτραπούν και να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και να ενισχυθούν τα περιβαλλοντικά οφέλη.

8. Ουσιαστική μείωση των επιπτώσεων του διεθνούς εμπορίου στην παγκόσμια βιοποικιλότητα και στις υπηρεσίες οικ οσυστήματος

Στη 14η συνδιάσκεψη των μερών της σύμβασης για το εμπόριο ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση, η ΕΕ υποστήριξε τη λήψη ορισμένων σημαντικών αποφάσεων, στις οποίες περιλαμβάνονται το εμπόριο ελεφαντοστού και το στρατηγικο σχεδίο CITES.

Η Επιτροπή συνεχίζει να ασχολείται με τις ενδεχόμενες επιπτώσεις του εμπορίου στη βιοποικιλότητα, μέσω των εκτιμήσεων των επιπτώσεων ορισμένων σημαντικών εμπορικών διαπραγματεύσεων στην αειφορία. Η Επιτροπή διενεργεί εκτιμήσεις επιπτώσεων στην αειφορία για όλες τις σχεδιαζόμενες οικείες περιφερειακές και διμερείς συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και εταιρικών σχέσεων.

Η ΕΕ συνέβαλε στην πρόοδο των τρεχουσών διαπραγματεύσεων για ένα διεθνές καθεστώς που θα διέπει την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τη δίκαιη και ισομερή στα οφέλη από τη χρήση τους στην 9η σύνοδο της διάσκεψης των μερών της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα που επέχει θέση συνόδου των μερών του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για τη βιοασφάλεια (COP9-MOP4).

Έχει επιτευχθεί πρόοδος στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την επιβολή της δασικής νομοθεσίας, τη διακυβέρνηση και το εμπόριο (FLEGT). Στις 3 Σεπτεμβρίου 2008, υπογράφηκε η τρίτη αυτοδεσμευτική συμφωνία εταιρικής σχέσης με τη Γκάνα. Βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις σχετικά με το FLEGT με τη Μαλαισία, την Ινδονησία, το Καμερούν και το Κογκό-Μπραζαβίλ, ενώ σύντομα αναμένεται η έναρξη νέων διαπραγματεύσεων με άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. Επίσης, η Επιτροπή πρότεινε την έκδοση κανονισμού για τη θέσπιση των υποχρεώσεων των φορέων εκμετάλλευσης που διαθέτουν ξυλεία και προϊόντα ξυλείας στην αγορά[13].

- Μεγάλη πρόκληση θα είναι η διασφάλιση της τήρησης των συστάσεων που περιέχονται στις εκτιμήσεις των επιπτώσεων στη βιωσιμότητα και η εκ μέρους μας πληρέστερη κατανόηση των επιπτώσεων της κατανάλωσης, στην ΕΕ, τροφίμων και μη εδώδιμων προϊόντων (π.χ. κρέατος, σπόρων σόγιας, φοινικελαίου, μεταλλευμάτων) που ενδέχεται να συμβάλλουν στην απώλεια βιοποικιλότητας. Αυτό θα οδηγούσε στην εξέταση επιλογών πολιτικής για τον περιορισμό των εν λόγω επιπτώσεων.

Γ. ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 3: Βιοποικιλότητα και κλιματική αλλαγή

Στόχος

9. Στήριξη της προσαρμογής της βιοποικιλότητας στην κλιματική αλλαγή

Μετά την Πράσινη Βίβλο του 2007 [14], η Επιτροπή συντάσσει Λευκή Βίβλο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η οποία θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τη σχέση μεταξύ βιοποικιλότητας και αλλαγής του κλίματος.

Σε ανακοίνωση της Επιτροπής για την αποψίλωση των δασών[15] προτείνεται να απευθύνει η ΕΕ, κατά τις διαπραγματεύσεις βάσει της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές που έχουν ως αντικείμενο το μελλοντικό καθεστώς όσον αφορά το κλίμα, έκκληση για ανάσχεση, το αργότερο έως το 2030, της παγκόσμιας απώλειας δασικών εκτάσεων και για μείωση, έως το 2020, της γενικής αποψίλωσης των τροπικών δασών κατά 50% τουλάχιστον σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα. Ο στόχος αυτός θα μπορούσε να αποφέρει μείζονα οφέλη μέχρι το 2020, όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και τη βιοποικιλότητα.

- Είναι αναγκαία η περαιτέρω αναγνώριση του καίριου ρόλου που διαδραματίζουν τα υγιή οικοσυστήματα στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις περιβαλλοντικές πιέσεις, η οποία, με τη σειρά της, θα περιορίσει την έκθεση στην απειλή που συνιστά η αλλαγή του κλίματος.

- Πρέπει να μεγιστοποιηθούν οι συνέργειες μεταξύ των μέτρων που αποβλέπουν στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτή και της διατήρησης και αειφόρου χρήσης της βιοποικιλότητας.

Δ. ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4: Η γνωστική βάση

Στόχος

10. Ουσιαστική ενίσχυση της γνωστικής βάσης για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας, τόσο στην ΕΕ, όσο και παγκοσμίως.

Η έρευνα που διεξήχθη υπό το 6ο κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας (2002-2006) τροφοδοτεί ήδη την εξέλιξη της κοινοτικής πολιτικής για τη βιοποικιλότητα. Η αναμενόμενη χρηματοδότηση οκτώ έργων με αντικείμενο τη βιοποικιλότητα μετά τις δύο πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων υπό το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ7) ισοδυναμεί με συνολική κοινοτική συνεισφορά 23 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 7% της συνολικής δαπάνης για περιβαλλοντικά έργα. Τουλάχιστον 14 κράτη μέλη διαθέτουν εθνικής ή κατώτερης κλίμακας ειδικό πρόγραμμα στήριξης της έρευνας που αφορά τη βιοποικιλότητα.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του Πότσνταμ, που εγκρίθηκε από την ομάδα G8 το 2007, δρομολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τη Γερμανία, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, η μελέτη «Οικονομική των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας» (TEEB). Τα αποτελέσματα της εκτίμησης που διενεργήθηκε κατά τη πρώτη φάση της μελέτης παρουσιάστηκαν στην COP9 της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα.

- Είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση της έρευνας από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα στηρίζει επαρκώς την πολιτική για τη βιοποικιλότητα.

- Το 2009 θα συναχθούν από τη δεύτερη φάση της μελέτης TEEB συμπεράσματα πολιτικής.

- Η ΕΚ συμμετέχει επίσης στην παγκόσμια στρατηγική για τη συνέχεια της αξιολόγησης των οικοσυστημάτων επ’ ευκαιρία της χιλιετίας (ΜΕΑ) και έχει δεσμευθεί να διενεργήσει περιφερειακή αξιολόγηση για την Ευρώπη. Έξι κράτη μέλη έχουν καταρτίσει σχέδια συνέχειας στη ΜΕΑ.

- Στην COP9 της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της υποστήριξαν την πρόταση του UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον) να συσταθεί διακυβερνητική πλατφόρμα επιστήμης-πολιτικής για τη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος (IPBES), ώστε να ενισχυθεί η παροχή ανεξάρτητων επιστημονικών συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη διαμόρφωση παγκόσμιας πολιτικής.

E. ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

1. Εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης

Δυνατότητες συγχρηματοδότησης του κόστους του Natura 2000 παρέχει κάθε κατάλληλος κοινοτικός χρηματοδοτικός κανονισμός για την περίοδο 2007-2013. Έχουν χαραχθεί κατευθυντήριες γραμμές και παρέχεται κατάρτιση βάσει σύμβασης της ΕΚ για να βοηθήσουν τα κράτη μέλη στην αξιοποίηση των εν λόγω πόρων. Εξάλλου αναπτυχθηκε εργαλείο της τεχνολογίας πληροφοριών για τη χρηματοδότηση του Natura 2000.

Για πολλές χώρες, ο άξονας 2 της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης δείχνει να αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή κοινοτικής χρηματοδότησης για το δίκτυο Natura 2000 και τη βιοποικιλότητα. Για άλλες χώρες, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης αποτελεί σημαντική πηγή κοινοτικής χρηματοδότησης. Ωστόσο, ένα πρόβλημα που ανακύπτει συστηματικά σε πολλούς τομείς κοινοτικής πολιτικής είναι η δυσκολία συγκέντρωσης αξιόπιστων αριθμητικών στοιχείων όσον αφορά τα ποσά που πραγματικά δαπανώνται για τη βιοποικιλότητα. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό οφείλεται απλώς σε ανεπάρκεια των διαδικασιών καταγραφής και αναφοράς.

- Είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν περαιτέρω προσεγγίσεις για να προσδιοριστεί το ύψος της κοινοτικής χρηματοδότησης που αξιοποιήθηκε από τα κράτη μέλη για σκοπούς που αφορούν τη φύση και για να εξακριβωθεί κατά πόσον αυτή αρκεί για να καλύψει τη διατήρηση και αποκατάσταση περιοχών του Natura 2000, καθώς και τις ευρύτερες ανάγκες σε σχέση με τη βιοποικιλότητα.

- Πρέπει να διαμορφωθούν περαιτέρω σχέδια διαχείρισης περιοχών. Η έλλειψη τέτοιων μέσων αποτελεί έναν δυνητικά σοβαρό περιορισμό στην εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης του δικτύου Natura 2000. Νέα μελέτη της Επιτροπής αποβλέπει στην περαιτέρω σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ της χρηματοδότησης και της διαχείρισης του Natura 2000.

2. Ενίσχυση της διαδικασίας λήψης και εφαρμογής αποφάσεων

Έχει αναθεωρηθεί η δομή της διακυβέρνησης στα ζητήματα που αφορούν τη φύση και τη βιοποικιλότητα στην ΕΕ. Η ημερήσια διάταξη των τακτικών συνεδριάσεων των αρμόδιων για τη φύση διευθυντών των κρατών μελών της ΕΕ περιλαμβάνει πλέον, κατά τρόπο συστηματικό, θέματα σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος δράσης για τη βιοποικιλότητα και της εφαρμογής των σχετικών με τη φύση οδηγιών. Μια νέα συντονιστική ομάδα για τη βιοποικιλότητα και τη φύση εποπτεύει κοινό πρόγραμμα τεχνικών εργασιών για θέματα φύσης και βιοποικιλότητας στην ΕΕ. Η εσωτερική διυπηρεσιακή ομάδα της Επιτροπής για τη βιοποικιλότητα συνεργάζεται στενά με την εν λόγω συντονιστική ομάδα.

Συγκροτήθηκε νέο δίκτυο της ΕΕ, το «GreenForce», αποτελούμενο από επαγγελματίες που ασχολούνται με τις πολιτικές και τη νομοθεσία για τη διατήρηση της φύσης και τη δασοκομία στα κράτη μέλη, με στόχο τη διευκόλυνση της επικοινωνίας και της ανταλλαγής πείρας όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή, τη συμμόρφωση και την επιβολή.

Σημαντική εξέλιξη ήταν η έκδοση, για πρώτη φορά, ασφαλιστικών μέτρων από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το 2007, για την αναστολή δυνητικά επιβλαβών δραστηριοτήτων σε περιοχή του δικτύου Natura 2000 στην Πολωνία. Στην αίτησή της προς το Δικαστήριο, η Επιτροπή χρησιμοποίησε το μέσο των ασφαλιστικών μέτρων προκειμένου να αποτρέψει μη αναστρέψιμες επικείμενες βλάβες σε προστατευόμενες περιοχές. Η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων αποσύρθηκε όταν η Πολωνία συμφώνησε να αναστείλει τις σχετικές εργασίες μέχρι να κριθεί η υπόθεση από το Δικαστήριο[16].

- Είναι αναγκαίο να ενισχυθούν περαιτέρω οι μηχανισμοί συνεργασίας στο εσωτερικό της Κοινότητας, όπως και μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών, για την υλοποίηση του προγράμματος δράσης, ιδίως όσον αφορά τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν τη βιοποικιλότητα.

3. Σύναψη εταιρικών σχέσεων

Τον Νοέμβριο του 2007, η πορτογαλική Προεδρία διοργάνωσε στη Λισαβόνα διάσκεψη με θέμα τις επιχειρήσεις και τη βιολογική ποικιλότητα, στην οποία δρομολογήθηκε πρωτοβουλία της ΕΕ για τις επιχειρήσεις και τη βιολογική ποικιλότητα. Είκοσι κράτη μέλη δήλωσαν ότι έχουν αναλάβει εθνικές πρωτοβουλίες με στόχο την προώθηση εταιρικών σχέσεων για τη βιοποικιλότητα.

- Η Επιτροπή συγκροτεί κοινοτική πλατφόρμα τεχνικής υποστήριξης της πρωτοβουλίας για τις επιχειρήσεις και τη βιολογική ποικιλότητα.

- Καθιερώνεται «θεσμός επιβράβευσης των εταίρων στο δίκτυο Natura 2000», με στόχο την προαγωγή της διαχείρισης και προβολής του Natura 2000.

4. Κατάρτιση, ευαισθητοποίηση και συμμετοχή του κοινού

Σε δημοσκόπηση του έκτακτου Ευρωβαρόμετρου του Δεκεμβρίου του 2007, διαπιστώθηκε ότι μόνο μια μειοψηφία των πολιτών της ΕΕ θεωρούσε ότι ήταν πλήρως ενημερωμένη για το θέμα της απώλειας βιοποικιλότητας. Οι συστάσεις που προέκυψαν από αναγνωριστική μελέτη για μια επικοινωνιακή εκστρατεία σε επίπεδο ΕΕ ενσωματώθηκαν στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2008 για το σκέλος «Ενημέρωση και επικοινωνία» του LIFE+. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη δρομολογήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με τη βιοποικιλότητα.

- Προκειμένου να πείσει το κοινό να υποστηρίξει τη δράση της ΕΕ για την ανάσχεση της απώλειας βιοποικιλότητας, η Επιτροπή εξετάζει δράσεις προτεραιότητας για την εκκίνηση δημόσιας επικοινωνιακής εκστρατείας που θα υποστηρίξει τις εθνικές και άλλες εκστρατείες.

- Είναι επίσης αναγκαία η πληρέστερη ενσωμάτωση της βιοποικιλότητας στις επικοινωνιακές εκστρατείες που προβάλλουν τον αειφορικό τρόπο ζωής και τη βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή.

ΣΤ. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

Η πρωτοβουλία για την οργάνωση των ευρωπαϊκών δεικτών βιοποικιλότητας (SEBI 2010) σημειώνει συνεχή πρόοδο. Μια σειρά 26 πανευρωπαϊκών δεικτών βιοποικιλότητας αποτελεί τη βάση της πρώτης, βασισμένης σε δείκτες, ευρωπαϊκής αξιολόγησης της προόδου προς τον στόχο του 2010 για τη βιοποικιλότητα, η οποία θα δημοσιευθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος το πρώτο εξάμηνο του 2009 . Η διαμόρφωση εθνικών δεικτών, εναρμονισμένων με το πλαίσιο της SEBI 2010, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στα κράτη μέλη.

- Η SEBI 2010 πρέπει να συμπληρωθεί με άλλες σειρές δεικτών, ιδιαίτερα δε με δείκτες που αποβλέπουν στην αξιολόγηση της προόδου σε τομείς πολιτικής.

- Η χρηματοδότηση της παρακολούθησης της βιοποικιλότητας υπολείπεται σημαντικά των εθνικών επενδύσεων σε άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα και πρέπει να αυξηθεί σημαντικά προκειμένου να καταστήσει δυνατές τις εμπεριστατωμένες εκτιμήσεις στο μέλλον.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Παρά τη θετική υποδοχή της ανακοίνωσης του 2006 για τη βιοποικιλότητα και το γεγονός ότι το πρόγραμμα δράσης της ΕΚ για τη βιοποικιλότητα έχει αποδώσει κάποια αποτελέσματα, είναι απίθανο να επιτευχθεί με τις σημερινές προσπάθειες ο γενικός στόχος της ανάσχεσης της απώλειας βιοποικιλότητας στην ΕΕ μέχρι το 2010. Θα απαιτηθούν σημαντικές επιπλέον δεσμεύσεις από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και από τα κράτη μέλη της ΕΕ την επόμενη διετία, απλώς και μόνο για να πλησιάσουμε τον στόχο μας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η απώλεια βιοποικιλότητας είναι καταστροφική: συχνά υποβαθμίζονται οικοσυστήματα σε σημείο που να διαταράσσονται φυσικές διεργασίες, με αποτέλεσμα σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Νέα ζητήματα, όπως η επέκταση του γεωργικού τομέα για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης τροφίμων και η ανάδυση εναλλακτικών αγορών, π.χ. βιοκαυσίμων, έχουν αναδειχθεί σε μείζονες προκλήσεις.

Το πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, δεδομένου ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά, όπως είναι η αντιμετώπιση των χωροκατακτητικών ειδών. Είναι επίσης αναγκαίο να θεσπιστεί αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο για τη διατήρηση της δομής και των λειτουργιών του εδάφους.

Η ενσωμάτωση του σχετικού με τη βιοποικιλότητα προβληματισμού σε άλλες τομεακές πολιτικές παραμένει βασική πρόκληση. Είναι επίσης αναγκαίο να αναπτυχθούν συστήματα χρηματικής αποτίμησης των υπηρεσιών οικοσυστήματος, κατάλληλα για διαφόρους τομείς πολιτικής.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή του προγράμματος δράσης για τη βιοποικιλότητα με την προοπτική να παρουσιάσει, το 2010, μια εμπεριστατωμένη αξιολόγηση σε επίπεδο Κοινότητας και κρατών μελών.

[1] COM(2006) 216.

[2] Science : Τόμος 317, αριθ. 5839, σσ. 810 – 813.

[3] www.europe-aliens.org

[4] http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity/economics/pdf/teeb_report.pdf

[5] COM(2008) 306.

[6] ΕΕ L 288 της 6.11.2007, σ. 27.

[7] ΕΕ L 164 της 25.6.2008, σ. 19.

[8] COM(2008) 187.

[9] COM(2007) 136.

[10] ΕΕ L 60 της 5.3.2008, σ. 1–12.

[11] Κανονισμός 708/2007 του Συμβουλίου.

[12] Δεν ισχύει για τις χώρες που ανήκουν στον «ευρωπαϊκό μηχανισμό γειτονίας και εταιρικής σχέσης».

[13] COM(2008) 644/3.

[14] COM(2007) 354.

[15] COM(2008) 645.

[16] Υπόθεση C-193/07.