C 41/41

P8_TA(2018)0201

Η προστασία των παιδιών-μεταναστών

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 3ης Μαΐου 2018 σχετικά με την προστασία των παιδιών-μεταναστών (2018/2666(RSP))

(2020/C 41/07)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 12ης Απριλίου 2017, με τίτλο «Η προστασία των παιδιών-μεταναστών»(COM(2017)0211),

— έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2017 σχετικά με την προστασία των παιδιών-μεταναστών,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμα που ενέκρινε η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 19 Σεπτεμβρίου 2016, ήτοι τη «Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες» (1),

— έχοντας υπόψη την παράγραφο 44 της Γενικής Παρατήρησης αριθ. 21 (2017) της 21ης Ιουνίου 2017 της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, σχετικά με τα παιδιά που βρίσκονται στο δρόμο (2),

— έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ της 6ης Μαρτίου 2017 για την προαγωγή και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού: Να μην εγκαταλείψουμε ούτε ένα παιδί,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 27ης Νοεμβρίου 2014 σχετικά με την 25η επέτειο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (3),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 2016 σχετικά με την κατάσταση στη Μεσόγειο και την ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά τη μετανάστευση (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (5),

— έχοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 12ης Απριλίου 2018 στην υπόθεση C-550/16, A και S κατά Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (6),

— έχοντας υπόψη την ερώτηση προς την Επιτροπή σχετικά με την προστασία των παιδιών-μεταναστών (O-000031/2018 – B8-0016/2018),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 128 παράγραφος 5 και το άρθρο 123 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την UNICEF, κάπου 5,4 εκατομμύρια παιδιά-μετανάστες εκτιμάται ότι ζουν στην Ευρώπη (7)· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), 32 039 παιδιά έφθασαν στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και τη Βουλγαρία το 2017· λαμβάνοντας υπόψη ότι εξ αυτών το 46 % ήταν ασυνόδευτα ή αποχωρισμένα από την οικογένειά τους παιδιά (UASC) και 54 % συνοδεύονταν από τους γονείς τους ή άλλα άτομα που τους παρείχαν φροντίδα· λαμβάνοντας υπόψη ότι μέχρι και την 1 Σεπτεμβρίου 2016, 821 παιδιά αναφέρθηκαν ως υπό κράτηση σε εννέα κράτη μέλη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλειοψηφία των κρατών μελών δεν παρέχει ούτε συστηματικά συλλέγει δεδομένα για την κράτηση παιδιών-μεταναστών (8)·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα έτος μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής της 12 Απριλίου 2017 σχετικά με την προστασία των παιδιών-μεταναστών, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην υλοποίηση των συστάσεων που περιέχει η ανακοίνωση·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη αξιόπιστων πληροφοριών, οι χρονοβόρες διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης και διορισμού επιτρόπου, και ο φόβος της κράτησης, της επιστροφής ή της μεταφοράς έχουν ως αποτέλεσμα τη φυγή παιδιών, πράγμα που τα αφήνει έκθετα στην εμπορία ανθρώπων, τη βία και την εκμετάλλευση·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη υπηρεσιών προστασίας του παιδιού και δραστηριοτήτων για παιδιά στους χώρους υποδοχής έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των παιδιών·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού απαιτούν «το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού»να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα σε όλες τις ενέργειες που αφορούν παιδιά·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με πρόσφατη συγκριτική έρευνα (9), τα κράτη μέλη εντάσσουν τα παιδιά που ζητούν άσυλο σε σχολεία με διαφορετικές ταχύτητες, και σε ορισμένες περιπτώσεις τρεις και πλέον μήνες μετά την υποβολή της αίτησης ασύλου, με παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τις εκθέσεις του 2016 της Βάσης Δεδομένων Ασύλου (AIDA), η πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου συχνά είναι προβληματική και μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω σημαντικές καθυστερήσεις (10)·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα ως προς την εκτίμηση της ηλικίας και την προστασία των παιδιών που δεν ζητούν άσυλο·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΙΟΜ/ΔΟΜ) σχετικά με τις αφίξεις μεταναστών που υφίστανται σεξουαλική εκμετάλλευση, εκτιμά ότι το 80 % των κοριτσιών που έρχονται από τη Νιγηρία μέσω της διαδρομής της Κεντρικής Μεσογείου — των οποίων ο αριθμός αυξήθηκε από 1 454 το 2014 σε 11 009 το 2016 — είναι δυνητικά θύματα εμπορίας ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον εντοπισμό και τη στήριξη των κοριτσιών που έχουν πέσει θύματα εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης·

Ι. εκτιμώντας ότι η ανιθαγένεια των παιδιών θέτει σοβαρά προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, συνεπώς, καθυστερεί τη διαδικασία προσδιορισμού του καθεστώτος των παιδιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τους στερεί την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και δικαιώματα·

1. υπογραμμίζει ότι όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως καθεστώτος μετανάστη ή πρόσφυγα, δικαιούνται πρωτίστως όλα τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού·

2. πιστεύει θερμά ότι η Επιτροπή θα πρέπει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν σωστά, σε όλες τις σχετικές με τα παιδιά πολιτικές, μια ολιστική προσέγγιση που θα έχει ως γνώμονα τα δικαιώματα του παιδιού·

3. τονίζει τη σημασία της κατάρτισης εξατομικευμένων σχεδίων βασισμένων στις ανάγκες και άλλες συγκεκριμένες αδυναμίες του κάθε παιδιού, δεδομένου ότι η ποιότητα ζωής και η ευημερία του παιδιού απαιτούν επίσης την έγκαιρη ένταξη, ένα κοινοτικό σύστημα στήριξης και τη δυνατότητα πλήρους ανάπτυξης του δυναμικού του παιδιού· εκτιμά ότι μία τέτοια προσέγγιση έχει επίσης αποδειχθεί αποτελεσματική για την πρόληψη των περιπτώσεων αγνοούμενων παιδιών·

4. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν την αρχή του υπέρτατου συμφέροντος του παιδιού σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν παιδιά, ανεξάρτητα από το καθεστώς τους·

5. υπενθυμίζει ότι όλες οι απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των παιδιών, τις διαδικασίες και τις ευκαιρίες προστασίας, πρέπει να παρέχονται στα παιδιά κατά τρόπο φιλικό για αυτά και ευαίσθητο από άποψη φύλου, και σε γλώσσα που κατανοούν· καλεί την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο να συνδράμει τα κράτη μέλη στην παραγωγή κατάλληλου υλικού υποδοχής για την ενημέρωση των παιδιών·

6. καλεί τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις διαδικασίες διορισμού επιτρόπου ή προσωρινού επιτρόπου για τα ασυνόδευτα παιδιά αμέσως μετά την άφιξή τους·

7. καλεί τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε αρμόδιους προστασίας παιδιών αμέσως μετά την άφιξή τους, ακόμη και μέσα στα κέντρα πρώτης υποδοχής, στις εγκαταστάσεις φιλοξενίας παιδιών και στα μεθοριακά σημεία εισόδου·

8. καλεί τα κράτη μέλη να εγγυηθούν ότι όλα τα παιδιά, και ειδικότερα τα ασυνόδευτα, θα έχουν πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση και υγειονομική περίθαλψη και πλήρη πρόσβαση στην επίσημη και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση υπό τις ίδιες συνθήκες με τα παιδιά του κράτους μέλους υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων των προπαρασκευαστικών μέτρων όπως τα μαθήματα γλώσσας, προκειμένου να είναι εντεταγμένα τα παιδιά στις κοινωνίες υποδοχής καθ’ όλη τη διάρκεια της παρουσίας τους στο έδαφος του κράτους μέλους·

9. υπενθυμίζει ότι τα ασυνόδευτα παιδιά θα πρέπει να φιλοξενούνται σε χωριστές εγκαταστάσεις από των ενηλίκων, ώστε να αποφεύγεται κάθε κίνδυνος βίας και σεξουαλικής κακοποίησης·

10. ζητεί να δοθεί προτεραιότητα στη μετεγκατάσταση από την Ελλάδα και την Ιταλία των υπόλοιπων επιλέξιμων, βάσει των ενωσιακών αποφάσεων μετεγκατάστασης, ασυνόδευτων παιδιών· ζητεί να δημιουργηθούν δομές για να συνεχιστεί η μετεγκατάσταση παιδιών από τα κράτη μέλη άφιξης, όταν τούτο είναι προς το υπέρτατο συμφέρον τους·

11. αναγνωρίζει τον ουσιαστικό ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών, ως «πρώτης γραμμής»στην υποδοχή και ένταξη των παιδιών-μεταναστών, παρά τους περιορισμένους πόρους· καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν ικανότητες και να διαθέσουν επαρκείς πόρους για την υποδοχή των παιδιών-μεταναστών, ιδίως των ασυνόδευτων παιδιών·

12. καλεί τα κράτη μέλη να διαθέσουν επαρκή και συνεχή χρηματοδότηση και στήριξη στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και να εξασφαλίσουν πρόσβασή τους σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, όπως το Ταμείο ασύλου, μετανάστευσης και ένταξης (AMIF)·

13. καλεί τα κράτη μέλη να διεκπεραιώσουν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση όλες τις εκκρεμείς διαδικασίες οικογενειακής επανένωσης·

14. υπογραμμίζει ότι τα παιδιά δεν τίθενται υπό κράτηση για το σκοπό της μετανάστευσης και καλεί τα κράτη μέλη, όσο εξετάζεται το καθεστώς τους, να στεγάζουν όλα τα παιδιά και τις οικογένειες με παιδιά σε μη φρουρούμενους χώρους εντός κοινοτήτων·

15. εκτιμά ότι η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει διαδικασίες επί παραβάσει κατά των κρατών μελών για περιπτώσεις παρατεταμένης και συστηματικής κράτησης παιδιών και των οικογενειών τους, ώστε να εξασφαλίζεται ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων των παιδιών·

16. τονίζει την ανάγκη να επενδύσουν τα κράτη μέλη επειγόντως σε ψυχολογική και ψυχιατρική υποστήριξη και αποκατάσταση, για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ψυχικής υγείας των παιδιών·

17. υπογραμμίζει τη σημασία της θέσπισης ενός αξιόπιστου συστήματος αναγνώρισης και καταγραφής με βάση το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού, ώστε τα παιδιά να εγγράφονται και να παραμένουν στα εθνικά συστήματα προστασίας, μέσα από μια προσέγγιση που θα έχει ως γνώμονα το παιδί, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, σε πλήρη συμμόρφωση με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού· τονίζει ότι τα κράτη μέλη δεν θα χρησιμοποιούν εξαναγκασμό για να πετύχουν τη λήψη των βιομετρικών δεδομένων των παιδιών·

18. καλεί τα κράτη μέλη να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τις διαδικασίες εκτίμησης της ηλικίας, ενόψει της θέσπισης υψηλών προτύπων για τη διαδικασία εκτίμησης της ηλικίας σε όλη την ΕΕ· τονίζει ότι οι ιατρικές εξετάσεις σε παιδιά θα πρέπει να διενεργούνται κατά τρόπο μη φορτικό και με σεβασμό της αξιοπρέπειας του παιδιού·

19. καλεί επίσης τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειες και τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου και προστασίας της παιδικής ηλικίας, για να εντοπίζουν αγνοούμενα παιδιά και να τα προστατεύουν, μεριμνώντας ώστε το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού να είναι πάντα το πρωταρχικό κριτήριο·

20. θεωρεί λυπηρό το συνεχιζόμενο και διαδεδομένο φαινόμενο της ανιθαγένειας των παιδιών· καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να μεριμνήσουν ώστε το πρόβλημα των ανιθαγενών παιδιών να καλυφθεί επαρκώς στα εθνικά δίκαια σε πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 7 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού·

21. αναγνωρίζει την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη και η Επιτροπή σχετικά με το Δίκτυο Ιδρυμάτων Κηδεμονίας της ΕΕ και καλεί τα κράτη μέλη να το στηρίξουν·

22. τονίζει ότι όλοι όσοι ασχολούνται με παιδιά δεν πρέπει να έχουν επαληθευμένο ποινικό μητρώο, ιδίως για εγκλήματα ή αδικήματα που αφορούν παιδιά· καλεί τα κράτη μέλη να παρέχουν συνεχή και κατάλληλη κατάρτιση σχετικά με τα δικαιώματα και τις ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν ισχυόντων προτύπων προστασίας του παιδιού·

23. καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής συνεργασίας, προκειμένου να εντοπίζουν παιδιά θύματα εμπορίας ανθρώπων, κακοποίησης και κάθε μορφής εκμετάλλευσης και να εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση όλων των παιδιών που υπήρξαν θύματα σε υπηρεσίες υποστήριξης θυμάτων· αναγνωρίζει ότι υφίσταται ένα ιδιαίτερο πρόβλημα όσον αφορά την εκμετάλλευση των κοριτσιών για πορνεία·

24. τονίζει ότι η δημιουργία νέων, ασφαλών και νόμιμων, διαδρομών θα επέτρεπε στην Ένωση και στα κράτη μέλη να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες προστασίας, ειδικότερα για τα παιδιά, και να κλονίσουν το επιχειρηματικό μοντέλο των παράνομων διακινητών·

25. αναγνωρίζει την ανθρωπιστική συμβολή ορισμένων εθνικών και ευρωπαϊκών ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούν επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, σε ό,τι αφορά τη διασφάλιση του υπέρτατου συμφέροντος των παιδιών·

26. καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν επειγόντως τις προσπάθειες για την από κοινού αντιμετώπιση των διαφόρων μορφών οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένης της εμπορίας παιδιών, την καταπολέμηση της ατιμωρησίας και την εξασφάλιση ταχείας άσκησης δίωξης κατά των αυτουργών, είτε είναι πολίτες της ΕΕ είτε είναι πολίτες τρίτων χωρών·

27. εκτιμά ότι τα δικαιώματα των παιδιών-μεταναστών πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα στον προϋπολογισμό της μετά το 2020 περιόδου, στο πνεύμα της ανακοίνωσης της Επιτροπής του 2017 σχετικά με προστασία των παιδιών-μεταναστών, των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, και της «εργαλειοθήκης»της Επιτροπής για τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ που αφορούν την ένταξη ατόμων με ιστορικό μετανάστη·

28. καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη διασυνοριακή συνεργασία, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών εντός των κρατών μελών, προκειμένου να καλυφθούν τα κενά και να καταστούν τα συστήματα προστασίας των παιδιών επαρκή και μη κατακερματισμένα·

29. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στην Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφαλείας.

(1) UN Resolution A/RES/71/1, http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/71/1

(2) https://www.streetchildrenresources.org/resources/general-comment-no-21-2017-on-children-in-street-situations/

(3) ΕΕ C 289 της 9.8.2016, σ. 57.

(4) ΕΕ C 58 της 15.2.2018, σ. 9.

(5) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2017)0329.

(6) ECLI:EU:C:2018:248.

(7) https://www.unicef.org/publications/files/Uprooted_growing_crisis_for_refugee_and_migrant_children.pdf

(8) http://fra.europa.eu/en/publication/2017/child-migrant-detention

(9) ‘#Backtoschool’by the Global Progressive Forum, Migration Policy Group and the SIRIUS European Policy network, www.globalprogressiveforum.org/backtoschool

(10) Έκθεση AIDA του 2016 (σ. 3).