Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον 2001-2010"

(2001/C 221/12)

Στις 21 Φεβρουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 175 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το Τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 10 Μαΐου 2001 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Braghin.

Κατά την 382η σύνοδο ολομέλειας της 30ής και 31ης Μαΐου 2001, (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ, μία κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το 6ο Πρόγραμμα Δράσης για το περιβάλλον, "Περιβάλλον 2010 - Το μέλλον μας, η επιλογή μας" αποσκοπεί στον εντοπισμό των γενικών στόχων που πρέπει να επιτευχθούν και των δράσεων προτεραιότητας της μελλοντικής πολιτικής για το περιβάλλον της ΕΕ. Ξεκινά από μία διαβούλευση που άρχισε από την Επιτροπή το Νοέμβριο 1999 με τη γενική αξιολόγηση του 5ου Περιβαλλοντικού Προγράμματος Δράσης ("Το περιβάλλον της Ευρώπης: ποιες θα είναι οι κατευθύνσεις για το μέλλον;") και βασίζεται επίσης στα πορίσματα της έκθεσης για την κατάσταση του περιβάλλοντος που εκπονήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος ("Το περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην αλλαγή του αιώνα") και αναπτύχθηκε με μια σειρά ευρύτατων σεμιναρίων και διαβουλεύσεων. Η ΟΚΕ συμμετείχε ενεργώς στο προκαταρκτικό αυτό στάδιο, καταρτίζοντας μια επικριτική γνωμοδότηση(1) που συζητήθηκε στα πλαίσια του σεμιναρίου από ακαδημαϊκούς εμπειρογνώμονες και σχολιάστηκε προσεκτικά από τις υπηρεσίες της Επιτροπής(2).

1.2. Η συνετή χρήση των παγκόσμιων φυσικών πόρων και η προστασία του παγκόσμιου οικοσυστήματος αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις της αειφόρου ανάπτυξης. Το νέο πρόγραμμα εντοπίζει τις πτυχές αυτές του περιβάλλοντος που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να υπάρξει αειφόρος ανάπτυξη, καθότι υφίστανται ακόμα πολλά προβλήματα. Μεταξύ των σημαντικότερων προβλημάτων είναι οι κλιματικές μεταβολές, η απώλεια βιοποικιλότητας και βιοτόπων, η διάβρωση και χειροτέρευση του εδάφους, οι αυξανόμενοι όγκοι αποβλήτων, η συσσώρευση χημικών ουσιών στο περιβάλλον, η τοξική ρύπανση καθώς και ορισμένα είδη ρυπάνσεως της ατμόσφαιρας και των υδάτων.

1.3. Η αειφόρος ανάπτυξη δεν σημαίνει μόνο ότι χρειάζεται ένα πιο καθαρό περιβάλλον, αλλά ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, με στόχο την καλύτερη ποιότητα της ζωής γενικότερα για τους πολίτες της ΕΕ. Συνεπάγεται επίσης ότι η Κοινότητα θα μεταρρυθμίσει το ίδιο σύστημα διακυβέρνησης κατά τρόπο ώστε να επιτύχει τη συμφιλίωση όχι μόνο των κοινωνικοοικονομικών στόχων με τους περιβαλλοντικούς αλλά επίσης τους διάφορους τρόπους που υφίστανται για την επίτευξή τους(3).

1.4. Το νέο πρόγραμμα προσδιορίζει τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν, περιγράφει πως θα χρησιμοποιηθούν τα μέσα της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας για να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα αυτά, και υπογραμμίζει τις παρεμβάσεις αυτές που είναι απαραίτητες σε άλλους τομείς πολιτικής. Συγκεκριμένα καταδεικνύει ότι είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών σε πολιτικές όπως των μεταφορών, της ενέργειας και της γεωργίας καθώς και τη σημασία που έχει ο εδαφικός σχεδιασμός και οι παρεμβάσεις σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης.

1.5. Από την γενική αξιολόγηση προέκυπτε ένα πολυποίκιλο πλαίσιο της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, στην οποία καταγγέλλονταν η ελλειμματική εφαρμογή των περιβαλλοντικών οδηγιών της ΕΚ από πλευράς κρατών μελών καθώς και η ελλιπής ανάθεση ευθυνών στα ενδιαφερόμενα μέλη όσον αφορά τις περιβαλλοντικές οδηγίες. Το νέο πρόγραμμα εμμένει συγκεκριμένα σε δύο πτυχές: βελτίωση της εφαρμογής των περιβαλλοντικών κανόνων και δημιουργία αειφόρων προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης μέσω της συμμετοχής και τόνωσης της καινοτομίας των επιχειρήσεων και της ευρύτερης ενημέρωσης των πολιτών επί επιστημονικών βάσεων.

1.6. Οι τομείς δράσεων προτεραιότητας που εντοπίζονται και προσδιορίζονται από την Επιτροπή ως τομείς μείζονος σημασίας είναι οι εξής:

- η κλιματική αλλαγή με στόχο τη σταθεροποίηση των ατμοσφαιρικών συγκεντρώσεων αερίων του θερμοκηπίου σε ένα επίπεδο που δεν θα προξενεί αφύσικες διακυμάνσεις του κλίματος μέσω μιας προσέγγισης παγκόσμιου χαρακτήρα και χάρη στη στενή συνεργασία σε διεθνές επίπεδο·

- φύση και βιοποικιλότητα με στόχο την προστασία και την αποκατάσταση της λειτουργίας των φυσικών συστημάτων και αναχαίτιση της απώλειας βιοποικιλότητας τόσο στην ΕΕ όσο και σε παγκόσμια κλίμακα. Προστασία των εδαφών από τη διάβρωση και τη ρύπανση·

- περιβάλλον και υγεία με στόχο την επίτευξη ποιότητας περιβάλλοντος έτσι ώστε τα επίπεδα των ανθρωπογενών ρυπαντών συμπεριλαμβανομένων και των διάφορων ειδών ακτινοβολίας, να μην προκαλούν σημαντικές επιπτώσεις και κινδύνους στην ανθρώπινη υγεία·

- αειφόρος χρήση των φυσικών πόρων και διαχείριση των αποβλήτων με στόχο να διασφαλιστεί ότι η κατανάλωση ανανεώσιμων και μη ανανεώσιμων πόρων δεν υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος, να επιτευχθεί δε η αποσύνδεση της χρήσης πόρων από την οικονομική ανάπτυξη μέσω σημαντικής βελτίωσης της αποδοτικότητας των πόρων, απεξάρτησης της οικονομίας από τους υλικούς πόρους και πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων.

1.7. Σκοπός της στρατηγικής προσέγγισης είναι συνεπώς να υπερσκελισθεί η αυστηρώς νομοθετική προσέγγιση για να προωθηθούν οι απαραίτητες αλλαγές στα μοντέλα παραγωγής και κατανάλωσης, καθώς και να τονωθεί η συνεπής συμπεριφορά των υπεύθυνων των περιβαλλοντικών πολιτικών και των άλλων συναφών τομέων. Το πρόγραμμα προτείνει πέντε οδούς προτεραιότητας στρατηγικής δράσης που θα βοηθήσουν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων:

- βελτίωση της εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας·

- ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών προβληματικών στις αποφάσεις που λαμβάνονται σε άλλες πολιτικές·

- ενθάρρυνση για μια στενότερη συνεργασία με την αγορά μέσω της συμμετοχής επιχειρήσεων και καταναλωτών·

- ευαισθητοποίηση του ιδιώτη και υποβοήθησή του για να αλλάξει συμπεριφορά·

- ενθάρρυνση ενός καλύτερου σχεδιασμού και διαχείρισης ως προς τη χρήση της γης.

1.8. Η εφαρμογή του 6ου προγράμματος θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της διευρυμένης ΕΕ, και γι' αυτό οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να προβούν στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ, επωφελούμενες από τη βοήθεια των κοινοτικών προγραμμάτων χρηματοδότησης και τα συναφή μέτρα και θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτή την ευρύτερη προοπτική. Σε διεθνές επίπεδο έχει σημασία οι περιβαλλοντικές προβληματικές να ενσωματωθούν καταλλήλως και πλήρως σε όλες τις πτυχές των εξωτερικών σχέσεων της Κοινότητας.

1.9. Ένα κεφάλαιο της εισαγωγικής έκθεσης του προγράμματος τιτλοφορείται "Χάραξη πολιτικής με βάση τη συμμετοχή και την ορθή γνώση": σ' αυτό η επιτυχία της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον συνδέεται με τη θέσπιση κανόνων που παρέχουν κίνητρα στις επιχειρήσεις για να προβούν επωφελώς σε έργα καινοτομίας τόσο από την άποψη της αγοράς όσο και του περιβάλλοντος· με τη διεξαγωγή διαλόγου με βάση την σταθερή επιστημονική και οικονομική αξιολόγηση βασισμένη σε στοιχεία και πληροφορίες για την κατάσταση του περιβάλλοντος, τις πιέσεις και τα αίτια των περιβαλλοντικών προβλημάτων· με το ρόλο της έρευνας που μπορεί να συμβάλλει στη διαφώτιση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ ανθρώπων και περιβάλλοντος και των αντίστοιχων σχέσεων· με μια διαδικασία συστηματικής αξιολόγησης για να βελτιωθούν οι μελλοντικές στρατηγικές και η υλοποίησή τους. Υπογραμμίζεται επίσης η σημασία που έχει ο διάλογος μεταξύ δημοσίων αρχών σε όλα τα επίπεδα των κοινωνικοοικονομικών φορέων και των ενώσεων για την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής και συμφωνεί με τα καίρια σημεία που επισημαίνονται, όπως:

- η σημασία που δίνεται στην περιβαλλοντική προβληματική ως αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη·

- ότι είναι σκόπιμο η περιβαλλοντική πολιτική να καταστεί όντως αναπόσπαστο τμήμα όλων των κοινωνικών πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα το περιβάλλον·

- η επείγουσα ανάγκη πιο οικολογικού σχεδιασμού και διαχείρισης του εδάφους·

- η ανάγκη μιας αυστηρότερης τήρησης των περιβαλλοντικών προτύπων από πλευράς κρατών μελών και από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές·

- η σκοπιμότητα συμμετοχής και συνεργασίας με τον επιχειρησιακό κόσμο και η σκοπιμότητα επιδράσεως επί των επιλογών των καταναλωτών προς την κατεύθυνση οικολογικών προϊόντων και συμπεριφορών στο πλαίσιο ενός πιο συστηματικού και μακρόχρονου προγράμματος.

2.2. Σύμφωνα με την προσέγγιση που επέλεξε η Επιτροπή το πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης περιορίζεται ως επί το πλείστον στον προσδιορισμό γενικών σκοπών και όχι ποσοτικών στόχων και για κάθε έναν από τους τέσσερις τομείς προτεραιότητας στην επανατοποθέτηση των προβλημάτων, στον προσδιορισμό των στόχων και στην έκθεση των δράσεων προτεραιότητας που πρέπει να αναληφθούν. Προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος πολλές από τις επισημανθείσες δράσεις να παραμείνουν στο επίπεδο των καλών προθέσεων και να καθηλωθούν από τις αδράνειες, τις τεχνικές ανεπάρκειες και τις πολιτικές αντιδράσεις, χρειάζεται να προσδιοριστούν οι προθεσμίες υλοποίησης των εντοπισθέντων στόχων, οι πρακτικές λεπτομέρειες που απαιτούνται για την επίλυσή τους, οι διασυνδέσεις/συνέργειες μεταξύ των διαφόρων δράσεων και οι τρόποι αλληλεπίδρασης και συντονισμού μεταξύ κοινοτικών, εθνικών, τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της πληρέστερης ολοκλήρωσης της προστασίας του περιβάλλοντος στις λοιπές πολιτικές της Κοινότητας και επικροτεί τις προσπάθειες που ανελήφθησαν πρόσφατα για την κατάρτιση μιας στρατηγικής για βιώσιμη ανάπτυξη που θα επιτρέψει την περιοδική επαλήθευση των συνολικών αποτελεσμάτων. Συνιστά δε η εν λόγω ολοκλήρωση να καταστεί προτεραιότης σε όλα τα επίπεδα των οργάνων, δεδομένου ότι εξακολουθούν να υφίστανται κενά και συμφυρμοί παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται, και κάθε τομεακή πολιτική να επιμένει στην κατάρτιση δεικτών και στην παρακολούθηση των αποτελεσμάτων, όπως ζητήθηκε από τη διάσκεψη κορυφής του Κάρντιφ.

2.4. Ο ανοιχτός διάλογος με όλες τις ενδιαφερόμενες ομάδες, που αναπτύχθηκε τόσο εποικοδομητικά κατά το προπαρασκευαστικό στάδιο του προγράμματος, χάρη στην σταθερή επιστημονική και οικονομική αξιολόγηση που βασίζεται σε πληροφορίες και δεδομένα σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος και με τις πιέσεις και τις αιτίες των περιβαλλοντικών προβλημάτων, πρέπει να καταστεί όχι μόνον η μέθοδος εργασίας για την προσεκτική επεξεργασία των προβλεπόμενων προτύπων εφαρμογής, αλλά επίσης μια στιγμή επαλήθευσης της εφαρμογής των διαφόρων δράσεων που αναλαμβάνονται από τους υπεύθυνους είτε πρόκειται για την Κοινότητα είτε για τις εθνικές ή τοπικές αρχές ή για τους οικονομικούς τομείς ή για τους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας του πολίτη. Η ΟΚΕ εκπλήσσεται που δεν έχει προβλεφθεί ένα οργανικό πλαίσιο όπου θα εμφαίνονται οι προθεσμίες όλων των προβλεπόμενων μέτρων και ο χρόνος υλοποίησής τους, ούτε μια πρώτη σειρά δεικτών που να παρακολουθούνται ήδη από τώρα με βάση την αξιολόγηση του 5ου προγράμματος. Η ΟΚΕ προτείνει οι ετήσιες εκθέσεις για τους βασικούς περιβαλλοντικούς δείκτες να ολοκληρωθούν με στοιχεία όσον αφορά την πρόοδο των προβλεπόμενων πρωτοβουλιών, ώστε να αξιολογείται καλύτερα η αποτελεσματικότητά τους.

2.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι επείγει η βελτίωση της εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας και με την πρόταση της Επιτροπής να επιδείξει μεγαλύτερη αυστηρότητα σε όσους δεν τηρούν τη νομοθεσία. Όσον αφορά τα θέματα της εφαρμογής και των μέσων ελέγχου και επίβλεψης, έχει ήδη εκφραστεί ειδικώς(4) και εκτιμά τις πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής όσον αφορά την επίπληξη των κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται. Η ΟΚΕ επιδεικνύει επίσης πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για την πρόταση σχετικά με την εναρμόνιση των διατάξεων για τα ποινικά αδικήματα κατά του περιβάλλοντος(5), επί της οποίας θα αποφανθεί με ειδική γνωμοδότηση. Παράλληλα με την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση παράβασης ή αθέτησης, θεωρεί εξίσου απαραίτητη την υιοθέτηση ενός συνεκτικού συνόλου κινήτρων για την τήρηση, τη διάδοση των ορθών πρακτικών, τη μεταβίβαση των τεχνολογιών που σέβονται το περιβάλλον (που θα πρέπει να ενθαρρύνεται οπωσδήποτε με την εκμετάλλευση επίσης της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί από τα κοινοτικά προγράμματα έρευνας), με συστήματα εντοπισμού και επιβραβεύσεων των καλών περιβαλλοντικών επιδόσεων από πλευράς επιχειρήσεων και τοπικών αρχών.

2.6. Πρέπει να εφαρμοστεί ακόμα η νομοθεσία που ισχύει για την απόδοση οικολογικής επισήμανσης των προϊόντων και για την υιοθέτηση συστημάτων οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου (ΣΟΔΕ)(6), πλην όμως η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για να προηγηθεί μεγαλύτερος και σφαιρικότερος σεβασμός της οικολογίας. Πρέπει να καταβληθεί μια περαιτέρω δημιουργική προσπάθεια για να διασφαλιστούν οι συνθήκες προκειμένου οι μηχανισμοί της αγοράς να μπορούν να αναγνωρίζουν την προστιθέμενη οικολογική αξία και προκειμένου οι δημόσιες αρχές να απλοποιήσουν το διοικητικό πλαίσιο, να αναπτύξουν μια πράσινη πολιτική κατά τον εφοδιασμό τους, να ενθαρρύνουν έναν πιο οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων, προβλέποντας νέους τύπους υποβοήθησης ειδικότερα για τις ΜΜΕ. Η ΟΚΕ θα εγκύψει στα θέματα αυτά με τη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο "Ολοκληρωμένη πολιτική για τα προϊόντα" που βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας.

2.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής ότι οι επιχορηγήσεις δεν πρέπει να ενθαρρύνουν έμμεσα τις αντιοικολογικές πρακτικές αλλά αντιθέτως να προαγάγουν την ανάπτυξη σχεδιασμού και παραγωγής οικολογικών προϊόντων, όπως ακριβώς πρέπει να γίνεται και με τις δραστηριότητες του χρηματοπιστωτικού τομέα. Πιστεύει όμως ότι είναι πολύ αδύναμες οι σχετικές προτάσεις δράσεως και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει πιο εμπεριστατωμένα τους πιθανούς κανόνες εφαρμογής, κατόπιν διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους τομείς, εντοπίζοντας τα μέσα που ευνοούν και επιβραβεύουν την καινοτομία και την τεχνολογική μεταφορά διεργασιών και προϊόντων πιο οικολογικών, τόσο στο πλαίσιο της "ολοκληρωμένης πολιτικής των προϊόντων" όσο και στο πλαίσιο των κάθετων κανόνων.

2.8. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τη στρατηγική προσέγγιση για την ενθάρρυνση της συμμετοχής όλων των κοινωνικών εταίρων, για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων, ειδικότερα με προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης συμπεριλαμβανομένης της συνεχούς κατάρτισης στις επιχειρήσεις και στις συνδικαλιστικές οργανώσεις προσωπικού. Η Κοινότητα δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στις διαπιστώσεις αυτές και να πιστεύει ότι η απλή και μόνο διάδοση των πληροφοριών επαρκεί αλλά θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργώς στη διαδικασία αυτή, διαφορετικά ελλοχεύει ο κίνδυνος να υπάρξει μια ακόμα πιο κατακερματισμένη Ευρώπη από την άποψη αυτή, ανάλογα με τις διαφορετικές περιβαλλοντικές ευαισθησίες των κρατών μελών.

2.9. Ο σχεδιασμός και η διαχείριση του εδάφους αποτελεί βεβαίως ένα στρατηγικό μέσο που πρέπει να αντιμετωπιστεί όμως βάσει μιας σφαιρικότερης προσεγγίσεως που θα αρχίζει από την αστική ανάπτυξη μεταφορικών δικτύων και θα φτάνει στα κοινωνική ήθη (π.χ. ο αθλητισμός, ο ελεύθερος χρόνος) και στις δραστηριότητες με άμεση επίπτωση όπως η οικοδομική, η γεωργία, ο τουρισμός, κ.λπ. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση εφαρμογής ειδικού προγράμματος προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι ορθές αστικές πρακτικές και η ανάπτυξη αειφόρων πόλεων, θα προβεί όμως σε συγκεκριμένη αξιολόγηση όσον αφορά την καταλληλότητα του μέσου αυτού όταν η πρόταση θα έχει καταστεί λειτουργική.

2.10. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί επανειλημμένως για την κλιματική αλλαγή και θεωρεί υπερβολικά γενικούς τους προτεινόμενους στόχους και δράσεις. Συγκεκριμένα πιστεύει ότι πρέπει να επιδειχθεί μεγαλύτερη προσοχή όπου είναι σημαντικότερο το πρόβλημα του όγκου εκπομπών (ηλεκτρική ενέργεια) με την προβλεπόμενη αύξηση (μεταφορές, υπηρεσίες), και όπου παρέχονται μικρές εγγυήσεις για την επίτευξη αποτελεσμάτων λόγω της ανεπάρκειας των ρυθμιστικών μηχανισμών με την λήψη ειδικών μέτρων που πρέπει να προταθούν επειγόντως για να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις τους σε μεγάλη χρονική περίοδο. Θεωρεί επίσης ότι πρέπει να ευνοηθούν καινοτομικές προσεγγίσεις όσον αφορά την ενεργειακή αποταμίευση σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς καθώς επίσης και στο πλαίσιο του 6ου ερευνητικού προγράμματος πλαίσιο που βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας.

2.11. Η επιβολή ενεργειακής φορολογίας, που ως αρχή είναι δεκτή, πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά όσον αφορά τις επιπτώσεις επί του περιβάλλοντος, της οικονομικής αποτελεσματικότητας, της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς (λαμβανομένων υπόψη επίσης των σημαντικών ενδοκοινοτικών συναλλαγών που συνεπάγονται την εναρμόνιση των σχετικών φορολογικών πολιτικών) και επί της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, δεδομένου ότι οι πιθανές δυστονίες μεταξύ των κρατών μελών ή έναντι άλλων περιοχών του κόσμου ενδέχεται να δημιουργήσουν σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και της ανάπτυξης. Σκοπός της φορολογίας και των λοιπών εισφορών πρέπει να είναι η βελτίωση του περιβάλλοντος, με την παροχή κινήτρων για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη χρήση καθαρών μορφών ενέργειας.

2.12. Η αρχή της προστασίας της φύσης και της βιοποικιλότητας γίνεται δεκτή από την ΟΚΕ, η οποία λυπάται όμως για τον γενικό χαρακτήρα των προτεινόμενων δράσεων (με εξαίρεση το δίκτυο ΝΑTURA 2000) και για το γεγονός ότι δεν λαμβάνονται υπόψη οι προτάσεις που έχουν διατυπωθεί σε προγενέστερες γνωμοδοτήσεις, ειδικότερα στην αξιολόγηση του 5ου περιβαλλοντικού προγράμματος καθώς και στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με τη δασική στρατηγική(7). Η ΟΚΕ επιφυλάσσεται εξάλλου να παρέμβει με πιο ειδικό τρόπο όσον αφορά τα πρότυπα εφαρμογής της εν λόγω πολιτικής προστασίας. Η ΟΚΕ βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας μιας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για την "Κατάσταση της φύσεως και της προστασίας της στην Ευρώπη" στην οποία εξετάζεται ιδιαιτέρως το θέμα της ολοκλήρωσης μεταξύ γεωργίας και προστασίας των φυσικών πόρων, με την άρση της καθαρά ποσοτικής λογικής της ΚΓΠ και με την καλύτερη διαβούλευση μεταξύ γεωργών, περιβαλλοντικών οργανώσεων, καταναλωτών και τουρισμού, ώστε να τεθεί σε λειτουργία ένας δημιουργικός κύκλος προστασίας των πόρων.

2.13. Η ΟΚΕ χαίρει για την σπουδαιότητα που αποδίδεται στην προβληματική του περιβάλλοντος και της υγείας και συμφωνεί με τις ανησυχίες που εκφράζει η Επιτροπή, όπως έχει κάνει άλλωστε σε πολλές προγενέστερες γνωμοδοτήσεις για το θέμα αυτό. Θεωρεί ότι έχει θεμελιώδη σημασία να εντοπισθούν οι κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία κάθε τύπου ή ομάδας μολυντικών ουσιών που θα εδραιώνεται σε σταθερή επιστημονική βάση ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις ειδικές ομάδες του πληθυσμού και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των επικίνδυνων δυνητικώς ουσιών. Θεωρεί εξίσου θεμελιώδους σημασίας να κατανοηθούν οι μηχανισμοί της δράσεώς τους και των τρόπων διεισδύσεως στο ανθρώπινο σώμα προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν τα επίπεδα εκθέσεως και να αξιολογηθεί σε κάθε περίπτωση η σχέση κινδύνου/ωφέλειας. H OKE επισύρει εξίσου την προσοχή στα δίκτυα μεταξύ υγείας, ασφάλειας της διατροφής, ποιότητας ζωής και περιβάλλοντος και επισημαίνει τα όσα διατυπώνονται στο σημείο 3.18 της γνωμοδότησης για τη νομοθεσία των τροφίμων και τη θέσπιση ευρωπαϊκής αρχής για τα τρόφιμα όσον αφορά τις συνέπειες της ρύπανσης στην αλυσίδα παραγωγής τροφίμων.

2.14. Η ΟΚΕ επικροτεί τη μείζονα έμφαση που δίνεται στην πρόληψη και την προφύλαξη, ειδικότερα όταν πρόκειται για την ενθάρρυνση και προαγωγή της υποκατάστασης των επικίνδυνων ουσιών από άλλες μειωμένου κινδύνου. Συνιστά η αρχή της προφύλαξης να εφαρμόζεται με μέτρο και σύνεση και παραπέμπει στο έγγραφο της Επιτροπής, στη σχετική γνωμοδότηση της ΟΚΕ και στο σχετικό ψήφισμα του Συμβουλίου της Νίκαιας, στο οποίο υιοθετούνται αρκετά σημεία της γνωμοδότησης της ΟΚΕ(8). Συνιστά επίσης την υιοθέτηση της προσέγγισης αυτής με σκοπό την αποφυγή στρεβλώσεων του διεθνούς ανταγωνισμού υπέρ οικονομικών δραστηριοτήτων σε χώρες που είναι λιγότερο ευαίσθητες στα περιβαλλοντικά προβλήματα, και ζητά ειδικότερα από την Επιτροπή να παρέμβει σε κάθε σχετικό διεθνές πλαίσιο προκειμένου τα αυτά περιβαλλοντικά πρότυπα να καταστούν η νομοθετική παράμετρος σε όλες τις περιοχές του κόσμου.

2.15. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής για τη βαθμιαία αξιολόγηση των χημικών ουσιών που παράγονται σε υψηλές ποσότητες με μια προσέγγιση βήμα προς βήμα καθώς και το γεγονός ότι είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθούν πρακτικές μειώσεως του περιεχόμενου των γεωργικών φαρμάκων που συνεπάγονται σημαντικούς κινδύνους ή επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία, ευχόμενη την προγραμματισμένη μείωση της χρήσεώς τους και της χρήσεως τεχνικών βιολογικής καλλιέργειας και ολοκληρωμένης διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών (ΟΔΕΟ). Εύχεται επίσης την ταχεία τελειοποίηση της σύμβασης για τους ανθεκτικούς οργανικούς ρύπους (ΑΟΡ) και της σύμβασης του Rotterdam. Υποστηρίζει εξάλλου την ανάπτυξη ενός ενιαίου συστήματος δοκιμών αξιολόγησης και διαχείρισης του κινδύνου όσον αφορά τις νέες υπάρχουσες παραγόμενες ή εισαγόμενες χημικές ουσίες. Επισημαίνει ακόμη ότι εκ παραλλήλου θα πρέπει να αναληφθεί και μια δράση για τη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων που συνδέονται με τη χρήση μετάλλων, ορυκτών και υδρογονανθράκων. Επί των θεμάτων αυτών, η ΟΚΕ σκοπεύει να αποφανθεί πιο εμπεριστατωμένα, κατά την εξέταση του Λευκού βιβλίου για τη μελλοντική στρατηγική στον τομέα των χημικών ουσιών(9) που αποτελεί βασική συνιστώσα του προγράμματος.

2.16. Ο στόχος που αποβλέπει στη διασφάλιση της κατανάλωσης ανανεώσιμων και μη ανανεώσιμων πόρων ώστε οι σχετικές επιπτώσεις να μην υπερβαίνουν τη φέρουσα ικανότητα του περιβάλλοντος μεταφράζεται σε μια βασική προσέγγιση που εδραιώνεται κατ' ουσίαν στην ανάλυση που είναι απαραίτητη για να εντοπιστούν τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων, τον εντοπισμό και την υλοποίηση ειδικών στρατηγικών μέτρων για τη μείωση της κατανάλωσης παρόμοιων πόρων. Τα προτεινόμενα μέτρα φαίνονται εξαιρετικά θεωρητικά και εκπλήσσει το γεγονός ότι η αξιολόγηση του προηγούμενου προγράμματος δεν οδήγησε στην υποβολή προτάσεως παρεμβάσεων πιο στοχοθετημένων και καλύτερα προσδιορισμένων προκειμένου οι έννοιες αυτές να υλοποιηθούν αποτελεσματικά εντός λογικών χρονικών ορίων. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι κάθε μέτρο πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά για να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και ότι πρέπει να υπάρξει μια ορισμένη εξισορρόπηση των παρεμβάσεων όσον αφορά την προσφορά και των παρεμβάσεων όσον αφορά τη ζήτηση. Η οικονομία της αγοράς πράγματι έχει ουσιαστική σημασία, ο καταναλωτής κατανοεί τα χαρακτηριστικά της προσφοράς και για το λόγο αυτό η ΟΚΕ θεωρεί ως προτεραιότητα την ενημέρωση και τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στην καθοδήγηση της συμπεριφοράς των καταναλωτών προς προϊόντα και προμηθευτές που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον.

2.17. Η πρόσκληση σχετικά με την αποσύνδεση της χρήσης πόρων από την οικονομική ανάπτυξη μέσω σημαντικής βελτίωσης της αποδοτικότητας των πόρων, απεξάρτησης της οικονομίας από τους υλικούς πόρους και πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων είναι πλήρως αποδεκτή, φαίνεται όμως αδύναμη στα πλαίσια της συγκεκριμένης προσεγγίσεως ειδικότερα σε ό,τι αφορά την πρόληψη και τους τρόπους ενθαρρύνσεως μιας προβολικής προσέγγισης που να αφορά καθ' όλον τον κύκλο της ζωής ενός προϊόντος, την μείωση των αποβλήτων και κάθε μορφής περιβαλλοντικής ρύπανσης.

2.18. Η ΟΚΕ τονίζει ότι έχει μεγάλη σημασία να εφαρμοσθεί από τα κράτη μέλη η οδηγία-πλαίσιο σχετικά με την ιεραρχική διαχείριση των αποβλήτων και τονίζει ειδικότερα ότι πρέπει να αποδοθεί η δέουσα βαρύτητα στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η ΟΚΕ εύχεται επιπλέον ο τονισμός των ποσοτικών στόχων να παράσχει μια κατευθυντήρια γραμμή τόσο στους ευρωπαίους πολίτες όσο και στις αρμόδιες αρχές.

2.19. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι μόνο οριακώς γίνεται αναφορά στην εξοικονόμηση και ανάπτυξη ενέργειας, που αποτελεί έναν στόχο από την επίτευξη του οποίου μπορούν να προκύψουν σημαντικά αποτελέσματα τόσο στο πεδίο της βιομηχανίας, όσο και όσον αφορά τα νοικοκυριά, τόσο όσον αφορά την προσέγγιση της διαχείρισης των αποβλήτων όσο και τον εδαφικό και αστικό προγραμματισμό. Ο δείκτης αυτός θα έπρεπε να λαμβάνεται πάντοτε υπόψη στην ανάλυση της αποτελεσματικότητας του κόστους και θα έπρεπε να εξεταστεί σε βάθος στα πλαίσια της εισαγωγής συστημάτων ανταμοιβής για τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των επιχειρήσεων.

2.20. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το υπό εξέταση πρόγραμμα αποτελεί ουσιαστική συνιστώσα της προκλήσεως της "αειφορίας"(10), κατά την οποία επιδιώκεται ο συνδυασμός μιας δυναμικής οικονομίας με μια κοινωνία που προσφέρει ευκαιρίες σε όλους καθώς και τις πρακτικές δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης κατά τρόπον ώστε να αποφεύγεται η περιβαλλοντική υποβάθμιση.

2.21. Τόσο σε σφαιρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο είναι πλέον προφανές ότι πρόκειται για την εκκίνηση μιας ισόνομης και αειφόρου ανάπτυξης που θα σέβεται τη συμφωνία με τις μελλοντικές γενεές όσον αφορά τη συμφωνία για τη διατήρηση των πόρων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται με τον τρόπο αυτό για τη διάσκεψη κορυφής του RIO+10 που θα πραγματοποιηθεί στην Νότια Αφρική το 2002 και ταυτόχρονα εξετάζει τις τομεάκες πολιτικές υποδεικνύοντας μια δέσμη προτεραιοτήτων που βασίζεται στη σοβαρότητα των προβλημάτων ή καλύτερα των απειλών, στην χρονική διάσταση και στους κινδύνους της μη αναστρεψιμότητας.

3. Συμπερασματικές συστάσεις

3.1. Η στρατηγική προσέγγιση που προτείνεται από την Ανακοίνωση θα πρέπει να ενισχυθεί με την υπόδειξη των βασικών στόχων επί των οποίων πρέπει να συγκεντρωθεί η δραστηριότητα της Επιτροπής και των άλλων αρμόδιων αρχών, των ενδιαφερόμενων φορέων, καθώς επίσης και των ολοκληρωμένων μέτρων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επίτευξή τους. Ο προτεινόμενος κατάλογος δράσεων, που αναφέρονται ανάκατα χωρίς σειρά προτεραιότητας ή πραγματοποίησης, καθιστά το έγγραφο αδύναμο. Για την υπέρβαση αυτών των δυσκολιών, η ΟΚΕ προτείνει:

- να καταρτισθεί ένα συνοπτικό πλαίσιο των δραστηριοτήτων, νομοθετικών και μη, που προβλέπονται για τις τέσσερις περιοχές προτεραιότητας με βάση το υπόδειγμα του παραρτήματος του Λευκού βιβλίου για την ασφάλεια των τροφίμων·

- να προβληθούν σε ειδικό παράρτημα και κατά τρόπο συστηματικό τα προβλήματα που συναντώνται στα πλαίσια της διαχείρισης του 5ου προγράμματος και τα όρια που υπάρχουν για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής στις άλλες κοινοτικές πολιτικές, καθώς και στον τρόπο συμπεριφοράς των διαφόρων αρμοδίων αρχών·

- να καταστούν σαφείς οι ήδη από τώρα χρησιμοποιούμενοι δείκτες επιδόσεων, ή που θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν μακροπρόθεσμα, οι οργανισμοί που θα αναλάβουν την υλοποίησή τους και την εφαρμογή τους, οι χρόνοι επαλήθευσης και αξιολόγησης και οι προτάσεις όσον αφορά την ανάληψη δράσεως·

- να υποδειχθούν μεσοπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι ποσοτικοί στόχοι, όπου είναι δυνατόν, τουλάχιστον για την διευκόλυνση των στόχων που μπορούν όντως να επιτευχθούν και επί των ολοκληρωμένων δράσεων που θα καταστήσουν δυνατή την προσέγγιση των αναμενόμενων αποτελεσμάτων σε προγραμματισμένες προθεσμίες·

- να επισημανθούν στόχοι προς επίτευξη σε κοινοτικό επίπεδο σε ένα προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα και η διάρθρωσή τους σε εθνικούς στόχους, για την επίτευξη των οποίων θα πρέπει να αναλάβουν ευθύνες οι τοπικές αρχές·

- να καταστούν εμφανή τα υψηλότερα πρότυπα αναφοράς που προτείνονται, με ανάλυση των επιπτώσεών τους ως προς το κόστος και της κατανομής τους που επιβαρύνουν τους διάφορους τομείς, καθώς και οι συνέπειες ως προς την ανταγωνιστικότητα.

3.2. Η συνεχής και συστηματική συνεργασία των ενδιαφερόμενων φορέων αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την πραγματοποίηση οιουδήποτε περιβαλλοντικού στόχου. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή αυτή θα πρέπει να εννοηθεί στην πιο ευρεία της έννοια, και να αφορά όλους όσοι λαμβάνουν αποφάσεις από την αρχή της διαδικασίας μέχρι τη λήξη της, και όλες τις μορφές και τα πιθανά όργανα για την κατάρτιση και εκπαίδευση των αρχών, των επιχειρήσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των επαγγελματικών οργανώσεων και των οργανώσεων καταναλωτών καθώς και των εμπλεκόμενων πολιτών, διότι μόνο εάν ληφθεί η περιβαλλοντική διάσταση ως εγγενής αξία και υποστηριχθούν οι δράσεις περιβαλλοντικής προστασίας θα οδηγηθεί ο τρόπος συμπεριφοράς προς πιο οικολογικά υποδείγματα. Η ΟΚΕ εύχεται να υπάρξει μεγαλύτερη κοινοτική υποστήριξη για την πραγματοποίηση εθελοντικών συμφωνιών και σε τοπικό επίπεδο, στα πλαίσια του προαναγγελθέντος κανονισμού πλαίσιο για τις εκούσιες συμφωνίες στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.3. Η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες, που βασίζεται στις νέες καθαρές τεχνολογίες και στην καλύτερη διαχείριση του περιβάλλοντος έχει ζωτική σημασία για τη διαφύλαξη των θετικών περιβαλλοντικών πτυχών που υφίστανται σε αυτές λόγω χαμηλής ανάπτυξης και όχι λόγω συνειδητής επιλογής. Η ευαισθητοποίηση των πολιτών και των αρχών και η συστηματική συμμετοχή τους στην ορθή οικονομική αναδιάρθρωση και στο σχεδιασμό της ανάπτυξης των αστικών κέντρων και των συστημάτων μεταφορών, κατά κανόνα δημόσιων, συνεπάγονται μια συνεκτική παρέμβαση τόσο για την πλήρη εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου της Κοινότητας όσο και για τις αναγκαίες χρηματοδοτήσεις. Η ΟΚΕ συνιστά μεγαλύτερη σαφήνεια στον εντοπισμό των μέσων που είναι απαραίτητα για να ξεπερασθεί η προφανής ανακολουθία μεταξύ του στόχου της διάδοσης υψηλών περιβαλλοντικών προδιαγραφών και της περιορισμένης διαθεσιμότητας πόρων που να αντιστοιχούν στο κόστος του έργου.

3.4. Η επιβράβευση των ορθότερων και καλύτερων συμπεριφορών ως προς το περιβάλλον, μέσω της παροχής επίσης μη οικονομικών (με βάση την οικολογική σήμανση) κινήτρων στην αγορά, αποτελεί πιο αποτελεσματικό μέσο σε σφαιρικό επίπεδο από τα μέσα επιβολής κυρώσεων, που κυοφορούν τον κίνδυνο να μεταφέρουν το πρόβλημα σε άλλα πεδία, χωρίς να ικανοποιούν την ανάγκη για μια συνεπή περιβαλλοντική προστασία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάπτυξη παραγωγικών συστημάτων, διαδικασιών, τεχνολογιών και προϊόντων που σέβονται την περιβαλλοντική διάσταση θα πρέπει να θεωρείται ως καινοτομία που πρέπει να αξιοποιηθεί και να επιβραβευτεί με την εφαρμογή όλων των υφισταμένων μηχανισμών για την παρότρυνση καινοτομίας. Η διάδοση των καλών πρακτικών και η μεταφορά καθαρών τεχνολογιών στους διάφορους βιομηχανικούς τομείς θα πρέπει να καταστεί μια συντονισμένη και συνεχής προσπάθεια της Κοινότητας και των κρατών μελών.

3.5. Τα μέσα αγοράς, όπως οι "πράσινοι φόροι" και οι περιβαλλοντικές φορολογικές μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εξετασθούν πιο εμπεριστατωμένα για να αξιολογηθεί πιο είναι το πραγματικό όφελος για το περιβάλλον και να ανταποκρίνονται στην ανάγκη αρμονικής προσέγγισης σε κοινοτικό επίπεδο, χωρίς να στρεβλώνουν τον ενδοκοινοτικό ανταγωνισμό ή να αποβαίνουν σε βάρος της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι ανάγκη οι μορφές αυτές φορολόγησης, συνεπείς προς την ονομασία τους, να αποβλέπουν στην ενθάρρυνση της παραγωγής πιο οικολογικών προϊόντων, τεχνολογιών και μεθόδων, που να συμβάλλουν στη βελτίωση του περιβάλλοντος.

3.6. Είναι επίσης σκόπιμο να δοθούν φορολογικά κίνητρα για την προαγωγή της τεχνολογικής καινοτομίας και τον προσανατολισμό βιομηχανικών διαδικασιών σε μεγαλύτερη περιβαλλοντική μέριμνα κατά τρόπον ώστε να μην υπάρχουν στρεβλώσεις της αγοράς. Βεβαίως η επίτευξη βιοτικών προτύπων υψηλότερης ποιότητας μπορεί να έχει επιπτώσεις ως προς την αύξηση του κόστους, που θα απορροφηθεί από τη βιομηχανία και/ή από τα δημόσια οικονομικά. Η διαδικασία αυτή δεν πρέπει συνεπώς να υλοποιηθεί κατά τρόπο ανομοιογενή στο εσωτερικό της ΕΕ ούτε να αποβεί σε βάρος της ανάπτυξης της Ευρώπης.

3.7. Η Επιτροπή θα πρέπει να καταβάλει ταχέως έντονες προσπάθειες για να επιτύχει την ομοφωνία των κρατών μελών στο θέμα αυτό, αξιολογώντας σε βάθος τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της φύσεως αυτών των μέσων μέχρις ότου επιτύχει να πείσει τα κράτη μέλη για τη σκοπιμότητα και τη χρησιμότητά τους. Θα πρέπει εξάλλου να αναπτύξει πιο ενεργό ρόλο στις διεθνείς έδρες, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την αλλαγή του κλίματος, θέτοντας ως υπόδειγμα και αναλαμβάνοντας τη δέσμευση να επιτύχει την προσχώρηση στα πιο υψηλά ισχύοντα πρότυπα και άλλων μελών και διεθνών οργανώσεων, όχι μόνο εκείνων που είναι αφιερωμένες στο περιβάλλον, προκειμένου να εξασφαλιστεί δίκαιος ανταγωνισμός και η πλήρης μέριμνα για τις απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος σε κάθε περιφέρεια του κόσμου.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ C 204 της 18.07.2000.

(2) Βλέπε το δελτίο CES 2001-2002 (διατίθεται στα Γαλλικά, Αγγλικά και Γερμανικά) στο οποίο αναφέρονται τα σχόλια της Επιτροπής σχετικά με τις συστάσεις της ΟΚΕ.

(3) Επί των θεμάτων αυτών (αειφόρος ανάπτυξη και διακυβέρνηση) η ΟΚΕ βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας ειδικών γνωμοδοτήσεων. Βλ. έγγρ. ΕΕ C 123 της 25.4.2001.

(4) Βλ. τις γνωμοδοτήσεις στην ΕΕ της 7.7.97 και στην ΕΕ 138 της 18.5.99.

(5) Πρόταση οδηγίας του ΕΚ και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου (έγγρ. COM(2001) 139 τελικό).

(6) Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ: ΕΕ C 209 της 22.7.99. Ο κανονισμός δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 114 της 24.4.2001.

(7) Βλ. ΕΕ C 51 της 23.2.2000.

(8) Βλ. ΕΕ C 268 της 19.9.2000.

(9) Έγγρ. COM(2001) 88 τελικό.

(10) ΕΕ C 123 της 25.4.2001.