ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ κατ' εφαρμογή της δεύτερης υποπαραγράφου του άρθρου 251 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις

2002/0090 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ κατ' εφαρμογή της δεύτερης υποπαραγράφου του άρθρου 251 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2002)159 Τελικό - 2002/0090 (COD): // 18.04.2002.

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: // 11.12.2002.

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώτη ανάγνωση: // 08.04.2003.

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: // 12.06.2003

Ημερομηνία θέσπισης της κοινής θέσης: // 06.02.2004.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στο να επιτρέπει στους πιστωτές οι οποίοι έχουν επιτύχει την έκδοση εκτελεστής δικαστικής απόφασης σε σχέση με χρηματική αξίωση η οποία δεν έχει αμφισβητηθεί από τον οφειλέτη να εξασφαλίζουν την απευθείας εκτέλεση της απόφασης σε άλλο κράτος μέλος, κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των δικαστικών αποφάσεων. Στο πεδίο των αποφάσεων σχετικά με μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, η παρούσα πρόταση αποβλέπει στην κατάργηση των ενδιάμεσων ενεργειών που είναι σήμερα απαραίτητες για την εκτέλεση σε κάποιο άλλο κράτος μέλος (πρόκειται για την καλουμένη «διαδικασία exequatur»), καθώς επίσης στην εξάλειψη της δυνατότητας εναντίωσης στην αναγνώριση. Συνεπώς, με την πρόταση της Επιτροπής εφαρμόζεται για πρώτη φορά η αρχή σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αντιμετωπίζουν τις αποφάσεις δικαστηρίων άλλων κρατών μελών όπως ακριβώς θα τις αντιμετώπιζαν εάν αυτές είχαν εκδοθεί από ημεδαπά δικαστήρια και παρέχεται στους πιστωτές μία πρόσθετη δυνατότητα για την ευχερέστερη εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων, της οποίας, όμως, η αξιοποίηση δεν είναι υποχρεωτική για τους πιστωτές.

Η πρόταση περιλαμβάνει ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά την επίδοση ή κοινοποίηση εγγράφων. αυτές αφορούν τους παραδεκτούς τρόπους επίδοσης ή κοινοποίησης και την προσήκουσα ενημέρωση του οφειλέτη, ούτως ώστε να μπορεί αυτός να προετοιμάσει την άμυνά του και να διασφαλίζεται, κατ' επέκταση, ο δίκαιος χαρακτήρας της όλης διαδικασίας. Η συμμόρφωση με τις εν λόγω ελάχιστες απαιτήσεις, η οποία εξακριβώνεται από τα δικαστήρια του κράτους μέλους προέλευσης με τη διαδικασία που οδηγεί στην πιστοποίηση της εκάστοτε απόφασης ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, είναι ικανή, μόνη αυτή, να δικαιολογήσει την κατάργηση του ελέγχου της τήρησης των δικαιωμάτων υπεράσπισης στο κράτος μέλος στο οποίο πρόκειται να εκτελεσθεί η δικαστική απόφαση.

3. ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενική παρατήρηση

Η γενική τακτική, για την οποία επετεύχθη ομοφωνία στο Συμβούλιο στις 27 Νοεμβρίου 2003, οδήγησε στη θέσπιση κοινής θέσης με έγγραφη διαδικασία στις 6 Φεβρουαρίου 2004.

Η κοινή θέση του Συμβουλίου διαφυλάσσει τα ουσιώδη στοιχεία της αρχικής πρότασης της Επιτροπής, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την τροποποιηθείσα πρόταση.

Οι βασικές μεταβολές που επήλθαν στην κοινή θέση αφορούν τα ακόλουθα ζητήματα:

- Σύμφωνα με την κοινή θέση, ο τελεσίδικος χαρακτήρας της εκάστοτε απόφασης δεν αποτελεί πλέον προϋπόθεση για την πιστοποίησή της ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, αλλά γίνεται δεκτό ότι αρκεί το γεγονός ότι η δικαστική απόφαση είναι εκτελεστή, παρά το γεγονός ότι αυτή υπόκειται σε έφεση. Εάν πράγματι ασκηθεί έφεση ή άλλο ένδικο μέσο, η απόφαση που έπεται της άσκησης του ένδικου μέσου είναι εκτελεστή σε άλλα κράτη μέλη υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, δηλαδή χωρίς exequatur, καίτοι η υποκείμενη αξίωση έχει παύσει να είναι μη αμφισβητούμενη. Ο λόγος είναι ότι θα ήταν απαράδεκτο να ακυρωθεί ο ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος και να υποχρεωθεί ο πιστωτής να ξαναρχίσει τη διαδικασία exequatur από την αρχή σε μια τέτοια περίπτωση. Ειδικότερα, εάν προκριθεί η συγκεκριμένη λύση, κάθε οφειλέτης κατά του οποίου έχει εκδοθεί πιστοποιητικό θα μπορεί να καθυστερεί την εκτέλεση της δικαστικής απόφασης με την άσκηση έφεσης, ενίοτε δε προδήλως αβάσιμης, στη χώρα προέλευσης, ακυρώνοντας με τον τρόπο αυτό το ευεργετικό αποτέλεσμα της χρήσης του ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου. Κάτι τέτοιο θα υπονόμευε αυτόν τούτον τον σκοπό του κανονισμού, που είναι η απλούστευση και επιτάχυνση της διασυνοριακής εκτέλεσης, σε σημείο να καθίστανται οι σχετικές ρυθμίσεις μη εποικοδομητικές. Τα νόμιμα συμφέροντα του οφειλέτη σε περίπτωση άσκησης ένδικου μέσου μετά την έκδοση πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου κατοχυρώνονται επαρκώς με τα άρθρα 8Y και 23, που αναφέρονται στην αναστολή ή τον περιορισμό της εκτέλεσης.

- Η κοινή θέση υιοθετεί την αρχή ότι δεν χωρούν ένδικα μέσα κατά της έκδοσης πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου. Πλην όμως, προβλέπει για πρώτη φορά την ευχέρεια του οφειλέτη να ζητήσει την αποκατάσταση ουσιωδών σφαλμάτων του πιστοποιητικού (π.χ. δακτυλογραφικών λαθών) και την ανάκληση του πιστοποιητικού εάν είναι σαφές ότι η έκδοσή του έγινε κατά παράβαση του νόμου.

- Στους καταναλωτές, όταν έχουν την ιδιότητα του οφειλέτη στο πλαίσιο δικαστικής απόφασης, αναγνωρίζεται ιδιαίτερη προστασία, η οποία υπερβαίνει τον έλεγχο της τήρησης των περί δικαιοδοσίας κανόνων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου ("Βρυξέλλες I"). Μία δικαστική απόφαση η οποία έχει εκδοθεί εις βάρος καταναλωτή χωρίς την ύπαρξη ρητής αποδοχής της επίδικης αξίωσης μπορεί να πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος μόνο εφόσον ο καταναλωτής έχει τη νόμιμη κατοικία του στο κράτος μέλος προέλευσης.

- Αντί της ιεραρχικής διάρθρωσης των τρόπων επίδοσης ή κοινοποίησης, η οποία θα επέβαλλε να επιχειρηθεί αρχικά η επίδοση ή κοινοποίηση στον οφειλέτη αυτοπροσώπως και εν συνεχεία μόνο να εφαρμοσθούν οι άλλοι τρόποι επίδοσης ή κοινοποίησης, το Συμβούλιο συμφώνησε να γίνει δεκτή η άνευ περιορισμού δυνατότητα επιλογής οποιουδήποτε εκ των παραδεκτών τρόπων επίδοσης ή κοινοποίησης, οι οποίοι απαριθμούνται εξαντλητικά στην πρόταση, και πρόσθεσε την υπό ορισμένες προϋποθέσεις δυνατότητα ταχυδρομικής επίδοσης ή κοινοποίησης, χωρίς αποδεικτικό παραλαβής ή παράδοσης.

- Από την άλλη πλευρά, όλοι εκείνοι οι τρόποι επίδοσης ή κοινοποίησης που παρέχουν υψηλό βαθμό πιθανότητας χωρίς όμως να αποδεικνύουν απολύτως ότι το προς επίδοση ή κοινοποίηση έγγραφο περιήλθε πράγματι στον αποδέκτη του είναι παραδεκτοί μόνο υπό την προϋπόθεση ότι, σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους μέλους προέλευσης, ο οφειλέτης νομιμοποιείται να ζητήσει την πλήρη επανεξέταση της εκδοθείσας δικαστικής απόφασης στην εξαιρετική περίπτωση κατά την οποία, παρά την επίδοση ή κοινοποίηση σύμφωνα με τις διατάξεις του υπόψη κανονισμού, ο οφειλέτης δεν έλαβε εγκαίρως γνώση του περιεχομένου του εγγράφου ώστε να μπορεί να προετοιμάσει την υπεράσπιση των συμφερόντων του.

Η Επιτροπή δύναται να δεχθεί την κοινή θέση, η οποία, καίτοι επιφέρει τροποποιήσεις σε ορισμένα επιμέρους στοιχεία της αρχικής πρότασης της Επιτροπής όπως αυτή τροποποιήθηκε με βάση τη γνώμη του Κοινοβουλίου, παραμένει πιστή στον φιλόδοξο στόχο της κατάργησης του exequatur, περιλαμβανομένου του τυχόν ελέγχου προς χάριν του δημόσιου συμφέροντος, και επιτυγχάνει την ακριβοδίκαιη ισορροπία μεταξύ της σημαντικής απλούστευσης της διασυνοριακής εκτέλεσης για τους πιστωτές και της επαρκούς προστασίας των δικαιωμάτων των οφειλετών.

3.2. Ενσωμάτωση των τροπολογιών του Κοινοβουλίου στην τροποποιημένη πρόταση και την κοινή θέση

3.2.1. Τροπολογίες που ενσωματώθηκαν εν όλω ή εν μέρει στην τροποποιημένη πρόταση και στην κοινή θέση

3.2.1.1 Αιτιολογικές σκέψεις

Η τροπολογία 1 (αιτιολογική σκέψη 3α), στην οποία επισημαίνεται ότι, μετά την έναρξη της ισχύος της συνθήκης της Νίκαιας, είναι εφαρμοστέα η διαδικασία συναπόφασης, έχει γίνει δεκτή με ελαφρώς συντομευμένη διατύπωση, αλλά χωρίς καμία ουσιαστική αλλαγή.

3.2.1.2 Άρθρα

Η τροπολογία 2 (άρθρο 3(4)(β) της αρχικής πρότασης, νυν άρθρο 2α(1)(β)) συνδύαζε δύο τροποποιήσεις του ορισμού μιας υποκατηγορίας του όρου "μη αμφισβητούμενες αξιώσεις". Η πρώτη από αυτές αποσκοπούσε στο να διευκρινισθεί ότι η συμπεριφορά του οφειλέτη, για να γίνει δεκτό ότι αποτελεί βάσιμο λόγο αμφισβήτησης μιας αξίωσης, πρέπει να συνάδει με τις δικονομικές προϋποθέσεις του κράτους μέλους προέλευσης. Η Επιτροπή συντάχθηκε μεν με την επιδίωξη αυτή, αλλά προέκρινε μία διατύπωση η οποία παρακάμπτει την αναφορά σε "επίσημη αίτηση", η οποία ενδεχομένως δεν ενδείκνυται για όλα τα κράτη μέλη και για όλα τα είδη διαδικασιών και δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις που πρέπει να καλυφθούν (π.χ. την περίπτωση του οφειλέτη ο οποίος ζητά ρητά ο ίδιος την απόρριψη της αξίωσης ενώ είναι υποχρεωτική η εκπροσώπηση από δικηγόρο). Η αναφορά στη "συμμόρφωση με τις συναφείς δικονομικές προϋποθέσεις του κράτους μέλους προέλευσης", η οποία υπάρχει στην τροποποιημένη πρόταση, έχει ενταχθεί στην κοινή θέση. Ωστόσο, το Συμβούλιο αποφάσισε να απαλειφθεί το μέρος εκείνο της υποπαραγράφου το οποίο ορίζει ότι η δήλωση που βασίζεται σε αντικειμενικές δυσκολίες εξόφλησης δεν μπορεί να θεωρηθεί εναντίωση.

Η δεύτερη τροποποίηση, βάσει της οποίας δεν θα ήταν παραδεκτή ως έγκυρη ένσταση σε αξίωση "η δήλωση υποβολής ενστάσεων σε προκαταρκτικές εξωδικαστικές διαδικασίες, εάν οδηγεί αυτόματα σε κίνηση διαδικασίας ενώπιον του δικαστηρίου", απερρίφθη από την Επιτροπή και δεν υιοθετήθηκε ούτε από το Συμβούλιο. Η τροποποίηση αυτή είναι περιττή και παραπλανητική. Σε ό,τι αφορά το στάδιο προ της δίκης, η τρέχουσα διατύπωση ορίζει ήδη με σαφήνεια ότι η ένσταση πρέπει να προβληθεί «κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του δικαστηρίου». Ο σκοπός της τροπολογίας φαίνεται, ωστόσο, ότι αφορά πρωτίστως τις δηλώσεις υποβολής ενστάσεων σε συνοπτικές διαδικασίες για τις διαταγές πληρωμής (injonction de payer, Mahnverfahren), καθώς μόνο αυτές οδηγούν αυτόματα σε διαδικασίες αντιδικίας. Για αυτές τις διαδικασίες, ο όρος «προκαταρκτικές εξωδικαστικές διαδικασίες» δεν είναι κατάλληλος, διότι αποτελούν ήδη διαδικασίες ενώπιον του δικαστηρίου. Πέραν αυτού, η περίπτωση της αρχικής υποβολής ενστάσεων αλλά μεταγενέστερης αποχής από τη συμμετοχή ρυθμίζεται ήδη ειδικά από την επόμενη υποπαράγραφο του ίδιου άρθρου.

Η τροπολογία 5 (άρθρο 4) αφορούσε την αναδιατύπωση της περιγραφής των έννομων αποτελεσμάτων της πιστοποίησης δικαστικής απόφασης ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου και την κατάργηση του exequatur, εξομοιώνοντάς το ρητά με «εθνικό εκτελεστό τίτλο». Η Επιτροπή έκρινε ότι είναι προτιμότερη η αμεσότερη αναφορά στις συνέπειες της εν λόγω εξομοίωσης, μέσω της ευθυγράμμισης της διατύπωσης με το κείμενο που έχει συμφωνηθεί από το Συμβούλιο σε σχέση με την κατάργηση του exequatur για ορισμένες αποφάσεις περί γονικής μέριμνας και με την πρόνοια ότι μία πιστοποιηθείσα δικαστική απόφαση «αναγνωρίζεται και εκτελείται στα άλλα κράτη μέλη, χωρίς να απαιτείται κήρυξη της εκτελεστότητας και χωρίς δυνατότητα προσβολής της αναγνώρισής της». Το Συμβούλιο δεν επέφερε καμία αλλαγή στην τροποποιημένη πρόταση προκειμένου για το συγκεκριμένο σημείο.

Η τροπολογία 9 (άρθρο 11(1)(β)) αποσκοπούσε στην εξομοίωση της άρνησης του οφειλέτη να παραλάβει το εκάστοτε έγγραφο, που επιβεβαιώνεται από το αρμόδιο πρόσωπο που διενεργεί την επίδοση ή κοινοποίηση, με τη λυσιτελή προσωπική επίδοση ή κοινοποίηση στον οφειλέτη. Έγινε δεκτή από την Επιτροπή και ενσωματώθηκε στην κοινή θέση, με την πρόσθετη διευκρίνιση ότι η άρνηση μπορεί να θεωρηθεί ισοδύναμη με την επίδοση ή κοινοποίηση μόνο εφόσον ο οφειλέτης δεν είναι σε θέση να δικαιολογήσει νομικώς τη συμπεριφορά του, πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παραδείγματος χάρη εκείνες που καθορίζονται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 2000 περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις.

Σκοπός της τροπολογίας 14 (άρθρο 16(δ) της πρότασης) ήταν να διευκρινισθεί ότι η πολύ σύντομη περιγραφή της αιτιολόγησης της επίδικης αξίωσης, που συχνά επαρκεί στις συνοπτικές διαδικασίες διαταγής πληρωμής (injonction de payer, Mahnverfahren), πληροί επίσης τις προϋποθέσεις πιστοποίησης ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου. Η Επιτροπή μπορεί να συμφωνήσει πλήρως με τη λογική της τροπολογίας. Η Επιτροπή, αντί να προσθέσει συμπληρωματική νομική ορολογία στην υφιστάμενη φρασεολογία και να καταστήσει μάλλον περισσότερο δυσνόητη τη διάταξη, εισηγήθηκε τη συντόμευση, απλούστευση και διεύρυνση της διατύπωσης, κατά τρόπον ώστε να αίρεται κάθε πιθανή αμφιβολία για το συγκεκριμένο θέμα. Η τροποποιημένη πρόταση, η οποία επιτάσσει τη «δήλωση των λόγων της αξίωσης», έχει ενσωματωθεί στην κοινή θέση χωρίς περαιτέρω αλλαγές.

3.2.2. Τροπολογίες οι οποίες συμπεριελήφθησαν στην τροποποιημένη πρόταση αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Η τροπολογία 4 αφορούσε την αποσαφήνιση του όρου "τακτικό ένδικο μέσο", που χρησιμοποιείται στο άρθρο 3 παράγραφος 6. Ο ορισμός έχει πλέον καταστεί άνευ αντικειμένου λόγω της κατάργησης της προϋπόθεσης του τελεσίδικου χαρακτήρα της απόφασης, ο οποίος ισχύει εφόσον δεν χωρεί η άσκηση τακτικού ένδικου μέσου κατά της απόφασης. Κατά συνέπεια, το άρθρο 3 παράγραφος 6 διεγράφη παντελώς.

Η τροπολογία 6 (άρθρο 7 παράγραφος 1) σχετικά με τη χορήγηση πιστοποιητικού μόνο μετά την τελεσιδικία της απόφασης επί της αίτησης, η τροπολογία 7 (άρθρο 7 παράγραφος 4) σχετικά με την επίδοση ή κοινοποίηση στον οφειλέτη της απόφασης σχετικά με το πιστοποιητικό, η τροπολογία 8 (άρθρο 8) σχετικά με το ένδικο μέσο κατά του πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου και η τροπολογία 16 (με σκοπό την προσαρμογή του έντυπου υποδείγματος του πιστοποιητικού στις τροπολογίες 6, 7 και 8) είναι σκόπιμο να εξετασθούν όλες μαζί, δεδομένου ότι στο σύνολό τους αποσκοπούν και αναφέρονται στην καθιέρωση της δυνατότητας άσκησης ένδικου μέσου κατά της χορήγησης ή της άρνησης χορήγησης πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου. Η Επιτροπή, χωρίς να φθάσει στο σημείο να θεσπίσει δικαίωμα άσκησης ένδικου μέσου, αλλά αποβλέποντας στην ενίσχυση των δικαιωμάτων του μέρους κατά του οποίου στρέφεται η διαδικασία πιστοποίησης, παρενέβαλε στην τροποποιημένη της πρόταση ένα νέο άρθρο 6α, σύμφωνα με το οποίο κάθε αίτηση για τη χορήγηση πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου πρέπει υποχρεωτικά να επιδίδεται ή να κοινοποιείται στον οφειλέτη, ούτως ώστε αυτός να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει τις απόψεις του σχετικά με τη συνδρομή των προϋποθέσεων πιστοποίησης στο δικαστήριο προέλευσης προτού αυτό αποφανθεί επί της αίτησης. Η κοινή θέση υιοθετεί διαφορετική προσέγγιση εν προκειμένω, με την οποία επιτυγχάνονται μεν οι στόχοι των τροπολογιών, αλλά με ελαφρώς διαφορετικό τρόπο. Στο άρθρο 8 παράγραφος 4 γίνεται δεκτή η αρχή σύμφωνα με την οποία δεν είναι δυνατή η άσκηση ένδικου μέσου κατά της χορήγησης πιστοποιητικού, ενώ δεν υπάρχει πλέον καμία πρόβλεψη για το θέμα των ενδίκων μέσων κατά της άρνησης χορήγησης πιστοποιητικού, με αποτέλεσμα το θέμα αυτό να αφήνεται προς ρύθμιση στους εθνικούς νομοθέτες. Οι νεοθεσπιζόμενες προτασσόμενες παράγραφοι του άρθρου 8 παρέχουν στον οφειλέτη επαρκή μέσα ούτως ώστε να μπορεί αυτός να ζητήσει την αποκατάσταση ουσιωδών σφαλμάτων του πιστοποιητικού, καθώς και την ανάκλησή του εάν είναι πρόδηλο ότι η χορήγησή του δεν είναι σύννομη με γνώμονα τις απαιτήσεις που καθορίζονται στον κανονισμό. Η Επιτροπή δύναται να ταχθεί υπέρ της θέσης του Συμβουλίου, η οποία κατοχυρώνει πλήρως τα δικαιώματα του οφειλέτη, χωρίς να παρεμποδίζει την αυξημένη αποτελεσματικότητα της διασυνοριακής εκτέλεσης.

Με την τροπολογία 10 (άρθρο 11 παράγραφος 2) καθιερώθηκε αναπομπή στην εθνική νομοθεσία όσον αφορά το παραδεκτό της επίδοσης ή κοινοποίησης εγγράφων στον νόμιμο αντιπρόσωπο του οφειλέτη και όχι στον ίδιο τον οφειλέτη. Οι σχετικές διαβουλεύσεις στο Συμβούλιο αποκάλυψαν την περιπλοκότητα του προσδιορισμού της εφαρμοστέας νομοθεσίας (νομοθεσία του κράτους μέλους προέλευσης ή νομοθεσία του τόπου πραγματοποίησης της επίδοσης ή κοινοποίησης) ως προς μια πλειάδα ζητημάτων που συνδέονται με την εκπροσώπηση του οφειλέτη. Επομένως, η κοινή θέση αποκατέστησε τη διατύπωση της αρχικής πρότασης της Επιτροπής, με μία ήσσονος σημασίας αλλαγή στο νέο άρθρο 12A, ενώ απαλείφθηκε κάθε παραπομπή στην εθνική νομοθεσία. Η Επιτροπή δύναται να αποδεχθεί την αλλαγή αυτή, ιδίως λόγω του γεγονότος ότι τα δικαστήρια των κρατών μελών θα ελέγχουν αυτοδικαίως τη συμμόρφωση με την εθνική τους νομοθεσία (περιλαμβανομένων των διατάξεων του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και, κατ' επέκταση, της νομοθεσίας του τόπου πραγματοποίησης της επίδοσης ή κοινοποίησης, οσάκις είναι αυτή εφαρμοστέα) κατά τη διαδικασία που οδηγεί σε έκδοση δικαστικής απόφασης.

Η τροπολογία 11 (άρθρο 12 παράγραφος 1 της πρότασης) απέβλεπε στο να διευκρινισθεί ότι μία και μοναδική αλυσιτελής προσπάθεια προσωπικής επίδοσης ή κοινοποίησης στον οφειλέτη είναι αρκετή για να δικαιολογείται η προσφυγή στους τρόπους εναλλακτικής επίδοσης ή κοινοποίησης. Η διευκρίνιση αυτή έχει παύσει να είναι ενδεδειγμένη, διότι η κοινή θέση έχει καταργήσει την ιεράρχηση μεταξύ των άρθρων 11 και 12.

Η ίδια τροπολογία περιείχε επίσης διατύπωση σύμφωνα με την οποία είναι δυνατό να υποκατασταθεί η επίδοση ή κοινοποίηση "ιδίως" από έναν από τους ακόλουθους τρόπους. Η συγκεκριμένη διατύπωση θα είχε ως αποτέλεσμα τη μετατροπή του καταλόγου που ακολουθεί σε μη εξαντλητικό κατάλογο. Το υπό εξέταση άρθρο, υπό αυτή τη μορφή, δεν θα προέβλεπε πλέον κανέναν περιορισμό για τους παραδεκτούς τρόπους επίδοσης ή κοινοποίησης και θα υπονόμευε, κατά συνέπεια, τον στόχο της θεσμοθέτησης αξιόπιστων ελάχιστων απαιτήσεων. Συνεπώς, το συγκεκριμένο σκέλος της τροπολογίας δεν ενσωματώθηκε ούτε στην τροποποιημένη πρόταση ούτε στην κοινή θέση.

Με την τροπολογία 15 (άρθρο 19 παράγραφος 2 της πρότασης) καταργήθηκε η δυνατότητα πιστοποίησης μιας δικαστικής απόφασης ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου παρά τη μη συμμόρφωση με τα ελάχιστα πρότυπα επίδοσης ή κοινοποίησης εάν αποδειχθεί ότι ο οφειλέτης παρέλαβε το κρίσιμο έγγραφο προσωπικά και εντός της αναγκαίας για την υπεράσπισή του προθεσμίας. Το Συμβούλιο υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διάταξη παρουσιάζει πρακτική χρησιμότητα αλλά επιπλέον έλαβε υπόψη την κριτική που διατυπώθηκε αναφορικά με τους κινδύνους τους οποίους συνεπάγεται η αοριστία της, επιβάλλοντας τον επιπλέον σαφή όρο ότι η τήρηση των σχετικών απαιτήσεων πρέπει να έχει επιβεβαιωθεί, ρητώς ή εμμέσως, από τον ίδιο τον οφειλέτη διαμέσου της συμπεριφοράς του στο πλαίσιο της ενώπιον του δικαστηρίου διαδικασίας. Η Επιτροπή δύναται να αποδεχθεί τη μεταβολή αυτή.

3.2.3. Τροπολογίες οι οποίες απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Σκοπός της τροπολογίας 3 (άρθρο 3 παράγραφος 4 στοιχείο γ) της πρότασης) ήταν η θέσπιση της προϋπόθεσης της υπαιτιότητας του οφειλέτη προκειμένου να θεωρηθεί η μη παράστασή του στη σχετική ακροαματική διαδικασία ως μία περίπτωση μη αμφισβήτησης της αξίωσης, Η προϋπόθεση αυτή, σε σχεδόν όλες τις περιπτώσεις, θα εμπόδιζε τη χορήγηση πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, και τούτο διότι, υπό κανονικές συνθήκες, το δικαστήριο προέλευσης δύναται απλώς να ελέγξει κατά πόσον ο οφειλέτης κλητεύθηκε ή όχι νομότυπα στην ακροαματική διαδικασία. Ακόμα και εάν κλητεύθηκε και δεν παραστάθηκε, το δικαστήριο δεν μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα να μην μπόρεσε να παρευρεθεί στην ακροαματική διαδικασία χωρίς υπαιτιότητά του (π.χ. λόγω αυτοκινητιστικού ατυχήματος που του συνέβη καθ' οδόν προς το δικαστήριο). Πέραν αυτού, στις προβληματικές περιπτώσεις για τις οποίες έχει σημασία, το κριτήριο της έλλειψης υπαιτιότητας από την πλευρά του οφειλέτη συνιστά προϋπόθεση για την επανεξέταση της υπόθεσης σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατ' εφαρμογή του άρθρου 19A.

Με την τροπολογία 12 (άρθρο 12 παράγραφος 3 της πρότασης) προσετέθη η συμμόρφωση με το εγχώριο δίκαιο του κράτους μέλους προέλευσης στις προϋποθέσεις παραδεκτού της χρήσης όλων των τρόπων καθ' υποκατάσταση επίδοσης ή κοινοποίησης. Η εισαγωγή ανάλογης απαίτησης θα ήταν νέα και ξένη προς την πρόταση. Ούτως ή άλλως, τα δικαστήρια του κράτους μέλους προέλευσης πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τη συμμόρφωση με τους κανόνες περί επίδοσης ή κοινοποίησης εγγράφων κατά την κύρια διαδικασία. Η επανάληψη της απαίτησης συμμόρφωσης με το δίκαιο του κράτους μέλους προέλευσης στο πλαίσιο της πιστοποίησης θα συνεπαγόταν άσκοπη επανάληψη της εργασίας για τα δικαστήρια του κράτους μέλους προέλευσης. Επίσης, θα συνιστούσε οπισθοδρόμηση σε σχέση με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001, ο οποίος στο άρθρο 34 παράγραφος 2 προέβλεπε την κατάργηση της απαίτησης αυτής, που ίσχυε βάσει του άρθρου 27 παράγραφος 2 της σύμβασης των Βρυξελλών του 1968.

Η τροπολογία 13 (νέο άρθρο 14α) κατατείνει στο να ενσωματωθεί μια νέα διάταξη σύμφωνα με την οποία κάθε αναφορά σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου στην πρόταση πρέπει να νοείται ως αναφορά σε άλλη διαδικασία που υποκαθιστά αυτή την ακροαματική διαδικασία, προκειμένου να ληφθούν υπόψη δεόντως οι διαδικασίες που δεν περιλαμβάνουν ακροαματική διαδικασία. Αυτό το νέο άρθρο είναι περιττό, διότι, εάν δεν υφίσταται ακροαματική διαδικασία, οι διατάξεις που αναφέρονται σε ακροαματική διαδικασία δεν είναι σχετικές και επομένως δεν εφαρμόζονται. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζονται μόνο οι ελάχιστοι δικονομικοί κανόνες που δεν προϋποθέτουν ακροαματική διαδικασία. Παραμένει ασαφές τι πρέπει να αντικαταστήσει την ακροαματική διαδικασία ως σημείο αναφοράς και ποιος είναι ο σκοπός που εξυπηρετείται στην πράξη από την τροποποιημένη αναφορά.

3.3. Νέες διατάξεις που προστίθενται και διατάξεις που διαγράφονται ή τροποποιούνται πέραν των ήσσονος σημασίας τροποποιήσεων του Συμβουλίου

3.3.1 Αιτιολογικές σκέψεις

Η αιτιολογική σκέψη 5α έχει προστεθεί με σκοπό την καλύτερη επεξήγηση των δύο περιπτώσεων έλλειψης συμμετοχής σε διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου οι οποίες γίνεται δεκτό ότι ισοδυναμούν με έλλειψη αντιρρήσεων. η μία είναι η μη προσέλευση σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου και η άλλη είναι η μη συμμόρφωση με πρόσκληση με την οποία ο διάδικος καλείται να δηλώσει εάν προτίθεται να υπερασπισθεί τον εαυτό του στο πλαίσιο έγγραφης διαδικασίας.

Η αιτιολογική σκέψη 5β αποβλέπει στο να διευκρινισθεί ότι ο υπό εξέταση κανονισμός, ως συμπλήρωμα του γεγονότος ότι η εκτελεστότητα μιας δικαστικής απόφασης αντικαθιστά την τελεσιδικία της ως ικανή προϋπόθεση για την πιστοποίησή της ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου (βλ. το σημείο 3.1 ανωτέρω), εφαρμόζεται όχι μόνο στις κατ' ακριβολογία δικαστικές αποφάσεις σχετικά με μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, αλλά επίσης στις αποφάσεις που εκδίδονται κατόπιν προσβολής τέτοιων δικαστικών αποφάσεων, έστω και αν η επίδικη αξίωση έχει καταστεί αμφισβητούμενη.

Η αιτιολογική σκέψη 6 περιλαμβάνει πλέον πρόσθετη διευκρίνιση των συνεπειών της κατάργησης του exequatur για το Ηνωμένο Βασίλειο και για την καταχώρηση των αλλοδαπών αποφάσεων, η οποία θα εξακολουθήσει μεν να είναι υποχρεωτική, αλλά χωρίς να αφήνει περιθώρια επανεξέτασης της ουσίας της υπόθεσης όπως συμβαίνει στη διαδικασία του exequatur.

Στην αιτιολογική σκέψη 11α εξηγείται ο συσχετισμός μεταξύ, αφενός, του παραδεκτού της χρήσης τρόπων επίδοσης ή κοινοποίησης κατ' εφαρμογή του άρθρου 12, οι οποίοι, παρά τον υψηλό βαθμό αξιοπιστίας τους, δεν συνιστούν πλήρη απόδειξη του ότι ο οφειλέτης έλαβε προσωπικά γνώση του εγγράφου που του έχει επιδοθεί ή κοινοποιηθεί, και, αφετέρου, της ύπαρξης διαδικασίας επανεξέτασης κατ' εφαρμογή του άρθρου 19A στις ελάχιστες εκείνες περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν μεν τηρηθεί οι ελάχιστες απαιτήσεις του άρθρου 12, αλλά το κρίσιμο έγγραφο δεν έχει περιέλθει παρόλα αυτά σε γνώση του οφειλέτη.

Η αιτιολογική σκέψη 11β καθιστά σαφές ότι, σε αντίθεση με το άρθρο 11 παράγραφος 1 στοιχείο β), όπου η συγκεκριμένη περίπτωση ρυθμίζεται ρητώς, η άρνηση του συγκατοίκου ή του εργοδότη του οφειλέτη να παραλάβει ένα έγγραφο που προορίζεται για επίδοση ή κοινοποίηση δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ισοδύναμη με τη λυσιτελή επίδοση ή κοινοποίηση.

Στην αιτιολογική σκέψη 11γ ορίζεται ότι ο όρος «αντιπρόσωπος», όπως αυτός χρησιμοποιείται στο άρθρο 12A καλύπτει τόσο τον νόμιμο αντιπρόσωπο ενός οφειλέτη που αδυνατεί να εκπροσωπήσει ο ίδιος τον εαυτό του στο δικαστήριο όσο και τον πληρεξούσιο που έχει επιλεγεί από τον οφειλέτη.

Στην αιτιολογική σκέψη 15α διευκρινίζεται ότι, προκειμένου για τη διασυνοριακή επίδοση ή κοινοποίηση εγγράφων, ο υπό εξέταση κανονισμός δεν υποκαθιστά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις. Αντ' αυτού, οι δύο κανονισμοί εφαρμόζονται σωρευτικώς. Ενώ ο κανονισμός αριθ. 1348/2000 καθορίζει τον τρόπο πραγματοποίησης της επίδοσης ή κοινοποίησης οσάκις πρόκειται για διασυνοριακή διαφορά, η δικαστική απόφαση που προκύπτει από τη σχετική διαδικασία είναι δυνατό να πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος μόνον εφόσον έχουν επιπλέον τηρηθεί οι ελάχιστες απαιτήσεις του κεφαλαίου III, στις περιπτώσεις που είναι εφαρμοστέες.

3.3.2 Άρθρα

Το άρθρο 2 έχει τροποποιηθεί κατά τρόπον ώστε να διευκρινίζεται ότι η ευθύνη του Δημοσίου για πράξεις και παραλείψεις κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας («acta iure imperii») δεν αποτελεί ζήτημα αστικού ή εμπορικού χαρακτήρα και, κατά συνέπεια, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του υπό εξέταση κανονισμού.

Το άρθρο 2A έχει προστεθεί προκειμένου να υπογραμμισθεί η ιδιαίτερη σημασία του ορισμού της έννοιας της «μη αμφισβητούμενης» αξίωσης, που προηγουμένως ρυθμιζόταν στο άρθρο 3 παράγραφος 4, καθώς επίσης για να επισημανθεί με σαφήνεια στην παράγραφο 2 ότι, αφ' ης στιγμής μια δικαστική απόφαση έχει πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος λόγω του μη αμφισβητούμενου χαρακτήρα της υποκείμενης αξίωσης, ο υπό εξέταση κανονισμός εξακολουθεί να ισχύει για τις τυχόν επακόλουθες δικαστικές αποφάσεις, ακόμη και αν η αξίωση έχει εν τω μεταξύ καταστεί αμφισβητούμενη.

Στην παράγραφο 1 στοιχείο γ) έχει παρεμβληθεί μία επιπλέον αναφορά στην εθνική νομοθεσία, και τούτο για να καταστεί σαφές ότι, στις ειδικές περιπτώσεις που καθορίζονται εκεί, το εκάστοτε εθνικό δικαστήριο δεν υποχρεούται να πιστοποιήσει μια δικαστική απόφαση ως ευρωπαϊκό εκτελεστό τίτλο οσάκις, παρά τη μη προσέλευση του οφειλέτη, η αξίωση εξακολουθεί να θεωρείται αμφισβητούμενη βάσει των εθνικών δικονομικών διατάξεων του δικαστηρίου.

Στο άρθρο 3, οι παράγραφοι 5 και 6 έχουν πλέον χάσει το νόημά τους λόγω του αποκλεισμού της προϋπόθεσης της τελεσίδικης απόφασης. Η παράγραφος 3 έχει τροποποιηθεί, ούτως ώστε να είναι δυνατή η πιστοποίηση δικαστικών αποφάσεων που αφορούν αξιώσεις οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταστεί ληξιπρόθεσμες αλλά των οποίων η μελλοντική ημερομηνία λήξεως αναφέρεται στη δικαστική απόφαση, περιλαμβανομένων των επαναλαμβανόμενων περιοδικών πληρωμών, όπως είναι αυτές που απορρέουν από αξιώσεις διατροφής.

Το άρθρο 5 απηχεί μια γενικής ισχύος αλλαγή, η οποία διατρέχει τον κανονισμό στο σύνολό του. Αντί του δικαστηρίου στη δικαιοδοσία του οποίου υπάγεται η πράξη της πιστοποίησης και για το οποίο γίνεται λόγος στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, η κοινή θέση αναφέρεται στο δικαστήριο στο οποίο πρέπει να υποβληθεί η αίτηση. Με τον τρόπο αυτό παραχωρείται κάποια ευελιξία στα κράτη μέλη για το θέμα της απονομής δικαιοδοσίας.

Η νέα παράγραφος 1(γ1) περικλείει την ειδική προστασία που παρέχεται στους καταναλωτές και η οποία έχει ήδη εξηγηθεί παραπάνω (σημείο 3.1). Λόγω της θέσπισης ειδικής διάταξης για τις υποθέσεις καταναλωτικού χαρακτήρα, έχει πλέον απαλειφθεί στην παράγραφο 1 στοιχείο β) η απαίτηση της συμμόρφωσης με το μέρος 4 του κεφαλαίου II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001, όπου ρυθμίζονται τα συναφή θέματα.

Στις παραγράφους 2 και 3 προβλέπεται η καθιέρωση δύο νέων ομοιόμορφων εντύπων που χρησιμοποιούνται, αφενός, για τη βεβαίωση της απώλειας ή της συρρίκνωσης της εκτελεστότητας μιας δικαστικής απόφασης η οποία έχει κατά το παρελθόν πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος και, αφετέρου, για την αντικατάσταση του αρχικού πιστοποιητικού από νέο το οποίο να βασίζεται στην απόφαση που έχει ενδεχομένως εκδοθεί μετά την προσβολή δικαστικής απόφασης η οποία έχει πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος.

Το άρθρο 5A ορίζει ότι, όταν δικαστική απόφαση σχετικά με μη αμφισβητούμενη αξίωση περιλαμβάνει εκτελεστή απόφαση για συγκεκριμένο ποσό εξόδων, η απόφαση περί των εξόδων είναι ομοίως πλήρως εκτελεστέα χωρίς exequatur, εκτός εάν ο οφειλέτης έχει ρητώς αμφισβητήσει την ευθύνη που του αποδίδεται για το συγκεκριμένο θέμα.

Το άρθρο 6 έχει απλουστευθεί και συντομευθεί σε μεγάλο βαθμό, χωρίς ουσιαστική τροποποίηση.

Προκειμένου για το άρθρο 7 παράγραφος 3 (όπου καθοριζόταν ο αριθμός των επικυρωμένων αντιγράφων του ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου που πρέπει να παρέχονται στον πιστωτή), η διάταξη αυτή κρίθηκε περιττή και απαλείφθηκε.

Το άρθρο 8 έχει τροποποιηθεί κατά τρόπον ώστε να θεσπίζεται η δυνατότητα διόρθωσης και ανάκλησης του πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, η οποία έχει ήδη περιγραφεί στα ανωτέρω σημεία 3.1 και 3.2.2. Οι λεπτομέρειες των σχετικών διαδικασιών διέπονται από την εθνική νομοθεσία.

Στο άρθρο 8Y είναι διατυπωμένη η απλή αρχή σύμφωνα με την οποία η κατάργηση του exequatur, η οποία έγινε με σκοπό να εξομοιωθεί η αντιμετώπιση των αλλοδαπών δικαστικών αποφάσεων στο κράτος μέλος εκτέλεσης με εκείνη των δικαστικών αποφάσεων που εκδίδονται στο εν λόγω κράτος μέλος, δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα να είναι ευκολότερη η εκτέλεση στην αλλοδαπή μιας πιστοποιηθείσας δικαστικής απόφασης από ό,τι είναι στο κράτος μέλος προέλευσης. Αντίστοιχη διάταξη με την ίδια διατύπωση έχει επίσης συμφωνηθεί από το Συμβούλιο σε σχέση με την κατάργηση του exequatur για ορισμένες αποφάσεις περί γονικής μέριμνας. Σε περίπτωση που μία δικαστική απόφαση έχει παύσει να είναι εκτελεστή ή είναι εκτελεστή μεν αλλά μόνο υπό ορισμένους όρους στο κράτος μέλος προέλευσης, η ύπαρξη ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου δεν πρέπει να δίδει την εσφαλμένη εντύπωση ότι προσπορίζει στον πιστωτή το δικαίωμα να συνεχίσει (άνευ περιορισμού) την εκτέλεση σε άλλα κράτη μέλη. Οσάκις είναι αναγκαίο, ο οφειλέτης δύναται να ζητήσει να του χορηγηθεί πιστοποιητικό που να βεβαιώνει την έλλειψη εκτελεστότητας ή την ύπαρξη περιορισμένης εκτελεστότητας σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2.

Το άρθρο 9, το οποίο αναφερόταν στην ειδική περίπτωση των δικαστικών αποφάσεων για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις οι οποίες είναι εκτελεστές αλλά εξακολουθούν να υπόκεινται σε ένδικα μέσα, έχει καταστεί άνευ αντικειμένου λόγω της κατάργησης του τελεσίδικου χαρακτήρα της απόφασης ως προϋπόθεσης για την πιστοποίηση. Κατά συνέπεια, το συγκεκριμένο άρθρο διεγράφη.

Το άρθρο 10 περιλαμβάνει μια νέα παράγραφο 2, στην οποία καθορίζονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες ισχύουν οι ελάχιστες απαιτήσεις του κεφαλαίου III για την πιστοποίηση, δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 3, απόφασης έπειτα από την προσβολή δικαστικής απόφασης που έχει πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος. Εάν η διαδικασία που ακολούθησε την προσβολή της απόφασης χαρακτηριζόταν από το στοιχείο της αντιδικίας, δεν είναι αναγκαία η ειδική προστασία του οφειλέτη με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στο κεφάλαιο III. Εάν, όμως, η απόφαση που εκδόθηκε μετά την προσβολή βασίζεται και η ίδια σε μη προσέλευση σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου ή σε μη συμμετοχή στη δίκη η οποία ερμηνεύεται ως σιωπηρή αποδοχή της αξίωσης και πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 2A παράγραφος 1 στοιχείο β) ή γ), τότε είναι εφαρμοστέες, κατ' αναλογία, οι διατάξεις του κεφαλαίου III στη διαδικασία που έπεται της προσβολής.

Το άρθρο 11 παραμένει αμετάβλητο, με εξαίρεση τις τροποποιήσεις που έχουν ήδη εξηγηθεί στα ανωτέρω σημεία 3.2.1.2 και 3.2.2.

Το άρθρο 12 χαρακτηρίζεται από την απλούστευση και αποσαφήνιση της περιγραφής των παραδεκτών τρόπων επίδοσης ή κοινοποίησης οι οποίοι περιλαμβάνονταν ήδη στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, χωρίς όμως να επιφέρονται αξιόλογες ουσιαστικές αλλαγές. Δύο νέοι τρόποι επίδοσης ή κοινοποίησης (δια του ταχυδρομείου χωρίς απόδειξη παραλαβής και ηλεκτρονική επίδοση ή κοινοποίηση με αυτόματη επιβεβαίωση παράδοσης) έχουν προστεθεί υπό προϋποθέσεις οι οποίες διασφαλίζουν υψηλότατο βαθμό πιθανότητας να έχει περιέλθει πράγματι το κρίσιμο έγγραφο στον αποδέκτη του. Ακόμη, είναι δυνατό να γίνει αναφορά στις παρατηρήσεις για το συγκεκριμένο άρθρο και τη σχέση του με το άρθρο 11 στα ανωτέρω σημεία 3.1 και 3.2.2.

Το άρθρο 12A έχει ήδη εξετασθεί στο ανωτέρω σημείο 3.2.2 (τροπολογία 10).

Το άρθρο 13 έχει διαγραφεί ως αυτοτελής διάταξη, διότι οι διατάξεις σχετικά με τους παραδεκτούς τρόπους απόδειξης της επίδοσης ή κοινοποίησης έχουν ενσωματωθεί στα άρθρα 11 και 12.

Το ίδιο σκεπτικό οδήγησε στη διαγραφή του άρθρου 14, μετά την απόφαση του Συμβουλίου να καθορίζονται με πληρότητα οι ελάχιστες απαιτήσεις για τους τρόπους επίδοσης ή κοινοποίησης στα άρθρα 11 και 12, τόσο για το έγγραφο με το οποίο κινείται η διαδικασία όσο και, εφόσον ισχύει, για την κλήτευση σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου.

Το άρθρο 15 διεγράφη μετά τη γενική συμφωνία που υπήρξε στο Συμβούλιο ότι είναι δυνατό να υπάρξει πλήρης και αμοιβαία εμπιστοσύνη σχετικά με το ότι η εγχώρια νομοθεσία των κρατών μελών προβλέπει επαρκείς προθεσμίες για την προετοιμασία της υπεράσπισης μετά την επίδοση ή κοινοποίηση εγγράφου με το οποίο κινείται δικαστική διαδικασία ή θεσπίσματος κλήτευσης σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου. Τούτο σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο να θεσπισθεί ελάχιστη απαίτηση για το συγκεκριμένο θέμα.

Το άρθρο 17 και το πρώην άρθρο 18 έχουν συγχωνευθεί σε ένα άρθρο κατά τρόπον ώστε να προκύπτει ένας κανόνας πλήρους εμβέλειας σχετικά με την προσήκουσα ενημέρωση του οφειλέτη, ο οποίος καλύπτει τόσο την κλήτευση σε ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου όσο και την απάντηση στο έγγραφο με το οποίο κινείται έγγραφη διαδικασία. Το περιεχόμενο της διάταξης έχει καταστεί σημαντικά απλούστερο και πιο ευεφάρμοστο.

Το άρθρο 19 παράγραφος 1 έχει τροποποιηθεί με σκοπό να καταστεί συνεκτικότερη η διατύπωσή του και να απαλειφθεί η ελάχιστη απαίτηση που αφορούσε την προθεσμία για την άσκηση έφεσης ή άλλου ένδικου μέσου, και τούτο για λόγους ίδιους με αυτούς που υπαγόρευσαν τη διαγραφή του άρθρου 15. Η εκ νέου συμπερίληψη της τροποποιημένης παραγράφου 2 έχει ήδη σχολιασθεί (βλ. το ανωτέρω σημείο 3.2.2).

Το άρθρο 19A αντικαθιστά το άρθρο 20 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής και αποτελεί τη διάταξη που ρυθμίζει δύο διαφορετικές εξαιρετικές περιπτώσεις. Η πρώτη είναι η περίπτωση κατά την οποία η επίδοση ή κοινοποίηση δεν παρέχει στον οφειλέτη τη δυνατότητα να προετοιμάσει δεόντως την άμυνά του παρά το γεγονός ότι έχει τηρηθεί το άρθρο 12 (το οποίο, σε αντίθεση με το άρθρο 11, δεν συνεπάγεται πλήρη απόδειξη του ότι ο οφειλέτης έλαβε πράγματι γνώση του κρίσιμου εγγράφου). Η δεύτερη περίπτωση συνίσταται στην αδυναμία αμφισβήτησης της αξίωσης λόγω ανωτέρας βίας ή για κάποιον άλλο εξαιρετικό λόγο που δεν υπόκειται στον έλεγχο του οφειλέτη, ανεξαρτήτως της επίδοσης ή κοινοποίησης εγγράφων. Το πρώην άρθρο 20 κάλυπτε και τις δύο αυτές περιπτώσεις, αλλά το άρθρο 19A τις ρυθμίζει πιο συγκεκριμένα στην παράγραφο 1 στοιχεία α) και β), αντιστοίχως. Η νέα διάταξη ορίζει επιπλέον με μεγαλύτερη σαφήνεια ότι έχει χαρακτήρα ελάχιστου κανόνα, υπό την έννοια ότι δεν προβλέπει απαιτήσεις για κατ' εξαίρεση αναθεώρηση αλλά προνοεί ότι, για να μπορεί μια δικαστική απόφαση να πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος, τίθεται ως προϋπόθεση η ύπαρξη δικονομικών κανόνων που να συμβαδίζουν με το υπό εξέταση άρθρο.

Το άρθρο 21 έχει τροποποιηθεί με βάση την κοινή θέση σε αρκετά σημεία. Η παράγραφος 1 περιλαμβάνει τώρα μια περίοδο με την οποία καθιερώνεται αδιαμφισβήτητα η αρχή ότι, σε ό,τι αφορά την εκτέλεση, μια δικαστική απόφαση που έχει πιστοποιηθεί ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως ακριβώς και μια δικαστική απόφαση που έχει εκδοθεί στο κράτος μέλος εκτέλεσης, όπως εισηγείται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην τροπολογία του υπ' αριθ. 5, καίτοι αναφέρεται σε διαφορετικό άρθρο. Η παράγραφος 2 στοιχείο γ) καλύπτει ρητώς, επιπλέον της μετάφρασης, τη μεταγραφή από το ελληνικό στο λατινικό αλφάβητο και αντιστρόφως και ορίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια, αλλά δεν υποχρεούνται, να διευκρινίζουν τη γλώσσα ή τις γλώσσες εκείνες, πλην της επίσημης ή των επίσημων γλωσσών τους, τις οποίες δύνανται να κάνουν δεκτές για τη συμπλήρωση του πιστοποιητικού. Η παράγραφος 4 διεγράφη λόγω της εναντίωσης των περισσοτέρων κρατών μελών σε μια τέτοια διάταξη.

Το άρθρο 22 υπέστη περιορισμένη μεταβολή της διατύπωσής του και κατέστη σαφέστερο σε ορισμένα σημεία, χωρίς μεταβολή της ουσίας του.

Το άρθρο 22A προσετέθη για πρώτη φορά λόγω των υφιστάμενων υποχρεώσεων ορισμένων κρατών μελών βάσει του διεθνούς δικαίου να μην αναγνωρίζουν ούτε να εκτελούν δικαστικές αποφάσεις κατά εναγομένων που έχουν τη νόμιμη ή συνήθη κατοικία τους σε ορισμένες τρίτες χώρες υπό τις συνθήκες που καθορίζονται στη διάταξη. Η υπόψη διάταξη αναπαράγει το άρθρο 72 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001 με κάποιες φραστικές προσαρμογές.

Η διατύπωση του άρθρου 23 έπρεπε να ευθυγραμμισθεί με τις τροπολογίες τις σχετικές με το περιεχόμενο και την ορολογία που χρησιμοποιείται, ιδίως, για τα έκτακτα ένδικα μέσα κατά του πιστοποιητικού ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου (άρθρο 8) και κατά της πιστοποιηθείσας δικαστικής απόφασης (άρθρο 19A). Επιπλέον, μολονότι δεν θίγεται το στοιχείο της διακριτικής ευχέρειας που χαρακτηρίζει την εξουσία των δικαστηρίων του κράτους μέλους εκτέλεσης βάσει του συγκεκριμένου άρθρου γενικά, το βαρύτερο μέτρο της αναστολής της εκτέλεσης, αντί της περιστολής της, μπορεί να γίνει δεκτό μόνο κατ' εξαίρεση.

Το άρθρο 25, με τον συνδυασμό της αγγλικής («approved by a court») και της γαλλικής («conclues devant le juge») γλωσσικής εκδοχής του άρθρου 58 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001, περιλαμβάνει ρητώς τους εξώδικους συμβιβασμούς που έχουν καταστεί εκτελεστοί δυνάμει απόφασης δικαστηρίου που στα γαλλικά καλείται "homologation". Ήταν αναγκαία η προσθήκη νέας παραγράφου 2α, όπως και στην περίπτωση του άρθρου 26, λόγω της εννοιολογικής διαφοράς μεταξύ, αφενός, των δικαστικών αποφάσεων και, αφετέρου, των δικαστικών συμβιβασμών και δημοσίων εγγράφων, που δεν επιτρέπουν να γίνει λόγος για «αναγνώριση» αυτών των τελευταίων.

Το άρθρο 26 δεν προβλέπει πλέον, όπως συνέβαινε με τη διαγραφείσα πρώην παράγραφο 3 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής, ειδική απαίτηση για την πιστοποίηση δημόσιου εγγράφου υπό τη μορφή της ενημέρωσης του οφειλέτη για την άμεση εκτελεστότητα στο σύνολο των κρατών μελών, η οποία βεβαιούται με την υπογραφή του. Το Συμβούλιο έκρινε ότι μια τέτοια πρόβλεψη θα ήταν περιττή και υπερβολικά επαχθής.

Το άρθρο 26 A αντιστοιχεί στο άρθρο 24 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής, με ελαφρώς παραλλαγμένη διατύπωση αλλά χωρίς μεταβολή επί της ουσίας.

Το άρθρο 27 και το άρθρο 28, που περιείχαν τους κανόνες για τον καθορισμό της κατοικίας του οφειλέτη, έχουν πλέον χάσει τη χρησιμότητά τους, λόγω της αντικατάστασης της έννοιας της «κατοικίας» από την έννοια της «διεύθυνσης» ή της «εταιρικής έδρας» του οφειλέτη στο σύνολο των διατάξεων του κανονισμού, με μόνη εξαίρεση το άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο γ1), όπου, ωστόσο, προσετέθη ειδική παραπομπή στο άρθρο 59 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 44/2001, που είχε αναπαραχθεί στο άρθρο 27.

Το άρθρο 29 έχει απλουστευθεί και ορίζει πλέον ότι το αν είναι εφαρμοστέος ο υπό εξέταση κανονισμός εξαρτάται από την ημερομηνία έκδοσης της δικαστικής απόφασης, του δικαστικού συμβιβασμού ή του δημόσιου εγγράφου του οποίου επιδιώκεται η πιστοποίηση ως ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, χωρίς να χρειάζονται πρόσθετοι ορισμοί.

Τα άρθρα 30 και 31, που αναφέρονται στη σχέση με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001 και με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1348/2000, έχουν απλουστευθεί και συρρικνωθεί στο ουσιώδες περιεχόμενό τους, το οποίο είναι ότι ο κανονισμός δεν υποχρεώνει τον πιστωτή να επιλέξει τον ευρωπαϊκό εκτελεστό τίτλο, αλλά του παρέχει τη δυνατότητα να αποφασίσει κατά βούληση εάν θα καταφύγει στη διαδικασία του exequatur, οσάκις την κρίνει πιο συμφέρουσα. Ακόμη, ότι ο υπό εξέταση κανονισμός δεν επηρεάζει επ' ουδενί την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 όταν ένα έγγραφο πρέπει να διαβιβασθεί από ένα κράτος μέλος σε άλλο προκειμένου να επιδοθεί ή να κοινοποιηθεί. Εάν, στην τελευταία αυτή περίπτωση, ο πιστωτής επιζητεί την έκδοση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου, πρέπει επιπλέον να τηρούνται οι απαιτήσεις του υπό εξέταση κανονισμού. Οι λεπτομερέστεροι κανόνες που περιλαμβάνονταν στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής δεν κρίθηκαν απαραίτητοι από το Συμβούλιο.

Το άρθρο 31A ακολουθεί το παράδειγμα του άρθρου 22 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1206/2001 του Συμβουλίου, κατά το ότι ορίζει πως τα κράτη μέλη οφείλουν να διαβιβάζουν στην Επιτροπή στοιχεία σχετικά με την προσήκουσα εφαρμογή του κανονισμού. Τα στοιχεία αυτά δημοσιοποιούνται στη συνέχεια από την Επιτροπή. Η μέθοδος αυτή παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία σε περιπτώσεις μεταβολών σε σύγκριση με τη διάθεση των ίδιων πληροφοριών σε παράρτημα του κανονισμού, δεδομένου ότι δεν προϋποθέτει την τροποποίηση του ίδιου του κανονισμού, η οποία είναι επαχθής διαδικασία.

Τα άρθρα 32 και 33 έχουν τροποποιηθεί ελαφρώς, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ότι είναι εφαρμοστέα εν προκειμένω η διαδικασία συναπόφασης, πράγμα που κατέστησε αναγκαία μια πρόσθετη παραπομπή στο άρθρο 8 της απόφασης 1999/468/ΕΚ.

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή κάνει δεκτή την κοινή θέση με βάση το γεγονός ότι περιέχει τα βασικά στοιχεία τα οποία περιλαμβάνονταν στην αρχική πρόταση της Επιτροπής και στις τροπολογίες του Κοινοβουλίου, όπως αυτές έχουν ενσωματωθεί στην τροποποιημένη της πρόταση.

Το κείμενο αποτελεί έναν ακριβοδίκαιο και ισόρροπο συμβιβασμό και σηματοδοτεί ένα μείζον βήμα προόδου όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, καθώς επιτρέπει σε σημαντικό ποσοστό των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών αξιώσεων να κυκλοφορεί ελεύθερα και χωρίς ενδιάμεσες ενέργειες σε άλλα κράτη μέλη πλην του κράτους μέλους στο οποίο εξεδόθη η εκάστοτε απόφαση ως προϋπόθεση της εκτέλεσης σε αυτά.