Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Λευκό Βιβλίο για την Εκπαίδευση και Κατάρτιση - Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης»

(96/C 182/04)

Κατά τη 12η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Μαρτίου 1996 (συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου 1996), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε γνωμοδότηση με θέμα «Λευκό Βιβλίο για την Εκπαίδευση και Κατάρτιση - Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης».

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ:

- Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1995 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών 7

- Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής των Περιφερειών της 18ης Ιουλίου 1995 να αναθέσει την κατάρτιση της εν λόγω γνωμοδότησης στην επιτροπή 6 - Εκπαίδευση και Κατάρτιση 7

- Λαμβάνοντας υπόψη το Λευκό Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (έγγρ. COM(95) 590 τελικό) 7

- Λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της επιτροπής 6, η οποία υιοθετήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση της κυρίας Irma Peiponen και της κυρίας Wallin-Johansson (CdR 439/95/fin),

υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδιαίτερα τα άρθρα 126 και 127 7

1.2. Έχοντας υπόψη το Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση και τη σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ (έγγρ. CdR 171/94) () 7

1.3. Έχοντας υπόψη την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης () και την σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ (έγγρ. CdR 244/94) () 7

1.4. Έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής «Η εκπαίδευση και η κατάρτιση ενόψει των τεχνολογικών, βιομηχανικών και κοινωνικών προκλήσεων: πρώτες σκέψεις», καθώς και την σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ (έγγρ. CdR 299/95) () 7

1.5. Έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ με τίτλο: «Ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εκπαίδευση και κατάρτιση που παρέχεται μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη» (έγγρ. CdR 298/95) () 7

1.6. Εκτιμώντας ότι τα άρθρα 126 και 127 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ορίζουν ότι η Κοινότητα υποστηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών «σεβόμενη ταυτόχρονα πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος», αποκλείοντας συνεπώς την εναρμόνιση των νόμων και κανονισμών των κρατών μελών 7

1.7. Εκτιμώντας ότι η Κοινότητα οφείλει να δρα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που της έχουν ανατεθεί ρητώς από τη Συνθήκη και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, σεβόμενη τις αρμοδιότητες και τις εξουσίες που έχουν εκχωρηθεί στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης σε ολόκληρη την επικράτεια της Ένωσης, όπως υπογραμμίστηκε στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για την αναθεώρηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (έγγρ. CdR 136/95) () 7

1.8. Εκτιμώντας ότι στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση τονίζεται ότι οι ανθρώπινοι πόροι αποτελούν τον κύριο συντελεστή οικονομικής επιτυχίας της ΕΕ και ότι η ανάπτυξη της εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για τη θέσπιση νέου προτύπου ανάπτυξης μεγαλύτερης έντασης απασχόλησης 7

1.9. Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο 1994, έκρινε ότι η προώθηση των επενδύσεων στην επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τομείς προτεραιότητας για την αύξηση των δυνατοτήτων απασχόλησης 7

1.10. Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών (Ιούνιος 1995) και της Μαδρίτης (Δεκέμβριος 1995) επιβεβαίωσαν τη σημασία της θέσπισης μέτρων στον εν λόγω τομέα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι το Λευκό Βιβλίο δίδει λαβή για προβληματισμό. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη σημασία της ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών σχετικά με κοινά προβλήματα στο πλαίσιο των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης των κρατών μελών. Μια τέτοιου είδους συνεργασία δύναται να συμβάλει στη βελτίωση των βάσεων για τη λήψη αποφάσεων επί θεμάτων που άπτονται της πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης στα κράτη μέλη. Επιπλέον, δύναται να συμβάλει σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και κατάρτιση στα κράτη μέλη. Σε μία ταχέως μεταβαλλόμενη κοινωνία των πληροφοριών και της τεχνολογίας, υπάρχει ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση, η οποία πρέπει να τεθεί στη διάθεση όλων των πολιτών - τόσο των ανδρών, όσο και των γυναικών - ανεξάρτητα από γεωγραφικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει όντως ότι οι επενδύσεις σε γνώσεις και δεξιότητες έχουν ζωτική σημασία για τις ενέργειες με στόχο την καταπολέμηση της ανεργίας, την τόνωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν συνεπώς το «παράθυρο» της κοινωνίας προς το μέλλον.

2.2. Μολονότι η ευθύνη για την εκπαίδευση και κατάρτιση ανήκει πρωτίστως στις εθνικές περιφερειακές και τοπικές αρχές και παρά το γεγονός ότι στόχος της ΕΕ δεν είναι η σύσταση Ευρωπαϊκής Αρχής Σχεδιασμού, η ΕΤΠ εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δύναται να ενθαρρύνει και να στηρίξει την προτεινόμενη ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών. Το Λευκό Βιβλίο παρέχει εξαιρετικές βάσεις για τη διεξαγωγή ευρείας συζήτησης στα κράτη μέλη - μιας συζήτησης που η Επιτροπή σκοπεύει να αρχίσει φέτος, δηλαδή το 1996, που αποτελεί το Ευρωπαϊκό Έτος δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης - σχετικά με τα μέσα και τους στόχους της πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης και σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής της, βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, στα διάφορα επίπεδα της κοινωνίας.

2.3. Η θέση που υιοθέτησε η ΕΤΠ και οι παρατηρήσεις που διατύπωσε ως προς την ανάλυση και τις υποδείξεις που περιέχει το Λευκό Βιβλίο βασίζονται στη συμβολή των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης στην οργάνωση των συστημάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη.

Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι ο όρος «Κοινωνία της γνώσης» δεν έχει αποδοθεί επιτυχώς σε ορισμένες από τις γλώσσες στις οποίες έχει διατυπωθεί το Λευκό Βιβλίο, με αποτέλεσμα να μην γίνεται αντιληπτό το πολύ ευρύτερο αίτημα πέραν της εκπαιδευτικής πολιτικής που υφίσταται και που θα πρέπει να διαμορφωθεί σε επίπεδο κρατών μελών, τοπικών αρχών και περιφερειών. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, η έννοια της εκπαίδευσης εμπεριέχει πολύ περισσότερες συνιστώσες πέραν της γνώσης ή της ικανότητας χειρισμού των νέων τεχνολογιών της πληροφορικής: πρέπει να συμβάλει στην πλήρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου. Τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης ανταποκρίνονται σε αυτό το ρόλο μεταδίδοντας γνώση, ικανότητες, αξίες, αίσθηση ευθύνης, δημιουργικότητα, κρίση και κοινωνικές ικανότητες.

2.4. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της που δίδεται έμφαση στην αρχή της επικουρικότητας και ιδιαίτερα που το Λευκό Βιβλίο αναγνωρίζει ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, αρμόδιες για την ανάληψη δράσης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης είναι οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία της τοπικής αυτονομίας καθώς και το γεγονός ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως σε οιαδήποτε συζήτηση πρόκειται να διεξαχθεί στον τομέα αυτόν. Η ΕΤΠ ζητεί συνεπώς να καθιερωθεί αδιάλειπτος διάλογος με την Επιτροπή σχετικά με τις μελλοντικές πρωτοβουλίες και προτάσεις της στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης.

2.5. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει επίσης την έμφαση που δίδεται στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών δικτύων 7 η Επιτροπή αναγνωρίζει στο Λευκό Βιβλίο ότι η ανάπτυξη των εν λόγω δικτύων αποτελεί μία από τις κύριες μεθόδους με τις οποιες μπορεί να παρέχεται η κατάρτιση σε ολόκληρη την ΕΕ και να ενισχυθεί η συνοχή στην ΕΕ. Ζητεί ωστόσο να αναγνωρισθεί ο σημαντικός ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη σύναψη και το συντονισμό εταιρικών σχέσεων σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα. Η πολυδιάστατη προσέγγιση που έχουν υιοθετήσει οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η οποία προϋποθέτει τη συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων σε τοπική κλίμακα - εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σχολείων, πανεπιστημίων, επιχειρήσεων, ΜΜΕ, εργαζομένων, εκπαιδευτικών, ερευνητών, φοιτητών, κ.λπ. - μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που θέτει η ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός, μέσω της τόνωσης της καινοτομίας και της δημιουργικότητας σε τοπικό επίπεδο, καθώς και μέσω της συμμετοχής και κινητοποίησης των τοπικών φορέων.

2.6. Σε πολλά κράτη μέλη, οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης διαδραματίζουν σύνθετο και πολύπλοκο ρόλο εξαιτίας της μοναδικότητας της θέσης τους. Ενεργούν ως εργοδότες του Δημοσίου, ενώ παράλληλα παρέχουν εκπαίδευση και κατάρτιση, και συνεπώς ενδιαφέρονται τόσο για την προσφορά, όσο και για τη ζήτηση. Ταυτόχρονα, είναι κύριοι συντελεστές της πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης και επιδιώκουν την ενίσχυση και διευκόλυνση της βιομηχανικής ανάπτυξης μέσω της δημιουργίας ευνοϊκών οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών που να προσελκύουν την εγκατάσταση επιχειρήσεων, καθώς και την ανάπτυξη και διατήρησή τους σε μια δεδομένη περιφέρεια. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν επίσης να διαδραματίσουν έναν ρόλο όσον αφορά την ενθάρρυνση της εγκατάστασης και ανάπτυξης λεωφόρων των πληροφοριών στα κράτη μέλη. Μολονότι είναι ευάλωτες έναντι του οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου των εκτεταμένων απολύσεων και της ανεργίας, οι εν λόγω αρχές βρίσκονται ωστόσο σε ισχυρή θέση, που τους επιτρέπει να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ιδιαίτερες ανάγκες της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, λαμβάνοντας υπόψη το φάσμα των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων. Επιπλέον, η αρμοδιότητά τους στον τομέα των δημόσιων υπηρεσιών και ιδιαίτερα στην παροχή κοινωνικής πρόνοιας αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ευθύνης τους έναντι των πολιτών τους οποίους εκπροσωπούν, δηλαδή των ψηφοφόρων τους. Η σημαντική δημοκρατική διάσταση του ρόλου τους και η άμεση επαφή που έχουν με τους πολίτες τούς δίνουν τη δυνατότητα να έχουν σημαντική συμβολή στην επεξεργασία του θέματος.

2.7. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι, πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση, απαιτείται να υπολογισθούν επακριβώς οι δαπάνες που συνεπάγονται οι προτάσεις στις οποίες προβαίνει το Λευκό Βιβλίο.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

3. Σε σχέση με το πρώτο μέρος, Κεφάλαιο 1: οι τρεις παράγοντες στους οποίους οφείλεται η κρίση: ο αντίκτυπος της κοινωνίας των πληροφοριών, η διεθνοποίηση και οι επιστημονικές και τεχνολογικές γνώσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών:

3.1. τονίζει ότι η τεχνολογία της πληροφορικής πρέπει να ωφελεί όλους. Έχει σημασία να μη διευρυνθεί το χάσμα μεταξύ εκείνων που έχουν πρόσβαση στην τεχνολογία της πληροφορικής, καθώς και σχετικές γνώσεις, και εκείνων που δεν έχουν. Εκφράζει την ικανοποίησή της διότι το αίτημα της ΕΤΠ να αναληφθεί ειδική δράση προκειμένου να προωθηθεί το ζήτημα της ισότητας των ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση και κατάρτιση - ιδιαίτερα μεταξύ ανδρών και γυναικών - και να διασφαλισθεί ότι οι μειονεκτικές ομάδες δεν θα αποκλείονται από τις νέες τεχνολογίες και τις ευκαιρίες εκπαίδευσης και κατάρτισης, αναφέρθηκε ρητά στο Λευκό Βιβλίο και υποστηρίχθηκε από την Επιτροπή. Επιπλέον, η ΕΤΠ ζητεί να υποστηριχθεί το έργο που επιτελεί η οργάνωση ATD - Τέταρτος Κόσμος για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, ιδιαίτερα όσον αφορά την πρόσβαση στη νέα τεχνολογία των πλέον μειονεκτικών πληθυσμιακών ομάδων 7

3.2. υπογραμμίζει ωστόσο ότι ο εν λόγω στόχος δεν θα έχει νόημα εάν δεν συνοδευτεί από προσπάθειες κάθε είδους για την αντιμετώπιση της απαιδευσίας. Η απαιδευσία καθίσταται ολοένα και πιο σοβαρό πρόβλημα επειδή η βιομηχανία και η τεχνολογία αναπτύσσονται με πιο ταχείς ρυθμούς από τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης 7

3.3. εξαίρει το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι βιβλιοθήκες και τα τοπικά κέντρα ενημέρωσης, κ.λπ., στην παροχή πρόσβασης στα δεδομένα, ιδιαίτερα μέσω των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και την αξία των δικτύων μεταξύ σχολείων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και βιβλιοθηκών, κοινοτικών και δημοτικών κέντρων κλπ., όσον αφορά την αποτελεσματική διάδοση των πληροφοριών 7

3.4. επισημαίνει ότι πρέπει να γίνει χρήση σε διαρκώς αυξανόμενο βαθμό των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας, με στόχο την ανάπτυξη αλληλεπιδράσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και τη διάδοση γνώσεων. Επίσης, πρέπει να εξετασθεί ο παιδευτικός ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά την παροχή εμπορικής μαζικής ψυχαγωγίας 7

3.5. παρατηρεί ότι τόσο η τηλεεργασία όσο και η ανοικτή και εξ αποστάσεως εκμάθηση διανοίγουν νέες ευκαιρίες για τις απομακρυσμένες περιοχές και τονίζει ότι η κοινωνία των πληροφοριών μπορεί να βοηθήσει τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, δεδομένου ότι χάρη στις ευκαιρίες αυτές μειώνεται η σημασία της γεωγραφικής θέσης και του κοινωνικού περίγυρου 7

3.6. υποστηρίζει την παροχή πρόσβασης σε δίκτυα στα σχολεία. Παρατηρεί ωστόσο ότι τα σχολεία και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν ανάγκη οικονομικής ενίσχυσης προκειμένου να υλοποιήσουν την κοινωνία των πληροφοριών. Υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία αποτελεί απλώς ένα μέσο που υποβοηθά την εκμάθηση και διδασκαλία και το οποίο μπορεί να βελτιώσει τις αλληλεπιδράσεις που αναπτύσσονται σε προσωπικό επίπεδο μεταξύ διδάσκοντος και μαθητή/φοιτητή 7

3.7. ζητεί να υποστηριχθούν οι επενδύσεις σε προϊόντα πολυμέσων εκπαιδευτικού χαρακτήρα που πραγματοποιούν οι επιχειρήσεις και αναμένει τα αποτελέσματα της Task Force όσον αφορά τα λογισμικά πολυμέσων εκπαιδευτικού χαρακτήρα και την περαιτέρω διάδοση της χρήσης τους.

4. Σε σχέση με το πρώτο μέρος, Κεφάλαιο 2 «Μία πρώτη προσέγγιση: Στόχος ένα ευρύ υπόβαθρο γνώσεων»

4.1. επισημαίνει ότι τα άτομα χρειάζονται ευρύ φάσμα γνώσεων προκειμένου να είναι σε θέση να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις σε ό,τι αφορά την επιλογή διδακτικού υλικού, τη διαχείριση της ροής των πληροφοριών και την εποικοδομητική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου τους. Ένα ευρύ υπόβαθρο γνώσεων θα τα βοηθήσει να σκέπτονται με βάση τις ηθικές αξίες 7

4.2. ζητεί να δοθεί περισσότερη έμφαση στις τέχνες, τις ανθρωπιστικές σπουδές και τις πολιτισμικές δραστηριότητες, ούτως ώστε να τεθούν ισχυρότερες βάσεις για την ανάπτυξη της προσωπικότητας, καθώς και να προαχθεί ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν οι πολιτισμικές δραστηριότητες στην ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και τη σύσφιγξη των δεσμών ανάμεσα στα κοινωνικά σύνολα 7

4.3. τονίζει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διαθέτουν ευρύ υπόβαθρο γνώσεων οι ενήλικες που είναι αναγκασμένοι να υπεραναπληρώσουν μια ελλιπή βασική εκπαίδευση και/ή να προσαρμοσθούν στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του περιβάλλοντος εργασίας.

5. Σε σχέση με το πρώτο μέρος, Κεφάλαιο 3: «Δεύτερος τρόπος αντιμετώπισης: ανάπτυξη των δυνατοτήτων απασχόλησης κάθε ατόμου και των ικανοτήτων του να συμμετέχει ενεργά στον οικονομικό βίο»

5.1. τονίζει ότι πρέπει να αντιμετωπισθεί επειγόντως το ζήτημα της παροχής κινήτρων. Όπως υπογραμμίστηκε στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το Ευρωπαϊκό Έτος δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης, ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα οι νέοι είναι η απουσία κινήτρων. Η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι ο συσχετισμός της εκπαίδευσης και κατάρτισης με ουσιαστικές επαγγελματικές προοπτικές θα μπορούσε να παράσχει κίνητρα στους νέους. Συνεπώς εκφράζει ικανοποίηση για το γεγονός ότι η Επιτροπή υποστηρίζει την ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ επιχειρήσεων και σχολείων - ιδιαίτερα μέσω προγραμμάτων μαθητείας και άσκησης - με αποτέλεσμα τα προγράμματα κατάρτισης να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ευκαιρίες απασχόλησης 7

5.2. μολονότι αναγνωρίζει ότι ο τομέας των υπηρεσιών, της βιοτεχνίας και των μικρών επιχιερήσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης (γεγονός που τονίζεται στο Λευκό Βιβλίο), η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι θα πρέπει ταυτόχρονα να εντοπισθούν νέοι τομείς με δυνατότητες ανάπτυξης στον τομέα της απασχόλησης, ούτως ώστε να καταστεί δυνατό να συσχετισθούν αποτελεσματικά η εκπαίδευση και η κατάρτιση με τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται σε νέους τομείς όπως το περιβάλλον, η παροχή υπηρεσιών στον τομέα της υγείας, οι βιοτεχνολογίες, οι τεχνολογίες των πληροφοριών, οι δραστηριότητες πολυμέσων (όπως τονίζεται στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση) και ιδιαίτερα σε τομείς, που αφορούν πρωτοβουλίες σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα όπως οι 17 τομείς που, σύμφωνα με Ανακοίνωση της Επιτροπής, προσφέρουν ουσιαστικές προοπτικές απασχόλησης: η αναζωογόνηση δημόσιων αστικών περιοχών, ο τουρισμός, η πολιτισμική κληρονομιά, οι τοπικές υπηρεσίες, η προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και ο έλεγχος της ρύπανσης, κ.λπ. (Ανακοίνωση σχετικά με την χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενθάρρυνση της τοπικής ανάπτυξης και των πρωτοβουλιών απασχόλησης (έγγρ. COM(95) 273). Η ΕΤΠ παρατηρεί ότι, από πλευράς κόστους/οφέλους, οι τοπικές πρωτοβουλίες αποτελούν μία από τις πλέον υποσχόμενες δυνατότητες επιλογής μεταξύ των διαφόρων πολιτικών για την απασχόληση 7

5.3. τονίζει ότι, δεδομένου ότι η οργάνωση και τα συστήματα εργασίας έχουν αλλάξει, απαιτούνται νέες δεξιότητες οι οποίες θα πρέπει συγκεκριμένα να επισημανθούν: οι νέες αποκεντρωμένες, οριζόντιες διαρθρώσεις των επιχειρήσεων, η τηλεεργασία, κ.λπ., απαιτούν την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα της τεχνολογίας, δεξιοτήτων που να άπτονται πολλών τομέων και να είναι μεταβιβάσιμες, δεξιοτήτων διαπροσωπικής επικοινωνίας, και κυρίως συνεχή κατάρτιση με στόχο την προσαρμογή των εν λόγω δεξιοτήτων στα σύγχρονα δεδομένα 7

5.4. υποστηρίζει την προσέγγιση της δια βίου εκμάθησης ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την εξακολούθηση της κατάρτισης: είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση όχι μόνον στους τρόπους ανάπτυξης των δυνατοτήτων απασχόλησης, αλλά και στους τρόπους διατήρησης των εν λόγω δυνατοτήτων. Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις ανάγκες των ενηλίκων για συνεχή κατάρτιση και στις στάσεις που υιοθετούν έναντι της κατάρτισης, στην κτηθείσα εμπειρία τους στον εν λόγω τομέα και στους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να παρακινηθούν προκειμένου να συμμετάσχουν σε προγράμματα κατάρτισης 7

5.5. τονίζει ότι οι δεξιότητες που σχετίζονται με την απόκτηση κοινωνικότητας και την επικοινωνία, καθώς και οι γνώσεις όσον αφορά τον ηθικό κώδικα αξιών και τις ανθρωπιστικές σπουδές είναι εξαιρετικά σημαντικές προϋποθέσεις οι οποίες απαιτούνται στην κοινωνία των πληροφοριών. Επιπλέον, τονίζει ότι ένας σημαντικός τρόπος για να ενισχυθεί η αυτοπεποίθηση και η ευελιξία που απαιτείται να έχει το άτομο για την προσαρμογή του στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες είναι να βελτιωθεί η κατάρτιση σε κοινωνικές δεξιότητες. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες απασχόλησης, θα πρέπει - στο πλαίσιο της κατάρτισης - να επιδιωχθεί μία καλύτερη ισορροπία μεταξύ των δεξιοτήτων τεχνικού χαρακτήρα και των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την επικοινωνία και την κοινωνικότητα 7

5.6. ζητεί να επισημανθούν οι δεξιότητες που πρέπει να αναπτυχθούν και να διασφαλισθούν, καθώς και να εξετασθούν οι διαφορετικοί ρόλοι των φορέων παροχής κατάρτισης και των εργοδοτών του τομέα 7

5.7. ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην καθοδήγηση των ατόμων όσον αφορά την επιλογή σπουδών και επαγγέλματος που να μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητες τους. Οι σχετικές υπηρεσίες θα πρέπει να παρέχονται χωρίς διακοπή στους νέους και τους ενήλικες, προκειμένου κυρίως να αποφεύγεται το φαινόμενο της διαμόφωσης τυποποιημένων ρόλων ανάλογα με το φύλο. Επίσης, η χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών όσον αφορά τον επαγγελματικό προσανατολισμό, κυρίως μέσω ανταλλαγών πληροφοριών και μέσω δικτύων μεταξύ των κρατών μελών.

6. Σε σχέση με το πρώτο μέρος, Κεφάλαιο 4 «Κατευθύνσεις για το μέλλον»

6.1. επισημαίνει ότι πρέπει να επικεντρωθεί το ενδιαφέρον στη γενική εκπαίδευση κατά τρόπο ώστε οι ευρείες γνώσεις να καταστούν προσιτές στον καθένα, με παράλληλη διατήρηση υψηλής ποιότητας στο εκπαιδευτικό σύστημα. Συνεπώς, οι φορείς παροχής εκπαίδευσης στο σχολικό σύστημα έχουν σημαντική ευθύνη. Επιπλέον, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι τα σχολεία, ως τμήμα της κοινωνίας, αντικατοπτρίζουν τις αξίες της και, επομένως, εάν επιθυμούμε την ενίσχυση της δημοκρατίας στην κοινωνία, πρέπει και τα σχολεία να λειτουργούν με δημοκρατικό τρόπο 7

6.2. τονίζει ότι, αφενός, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εκπαίδευση των εκπαιδευτών και του διδακτικού προσωπικού, κυρίως στις περιπτώσεις στις οποίες απαιτούνται νέες δεξιότητες, και, αφετέρου, να εισαχθούν τα δίκτυα στα προγράμματα διδασκαλίας. Η τεχνολογία των πληροφοριών πρέπει, επιπλέον, να αποτελεί βασικό συστατικό των διδακτικών προγραμμάτων από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και μετά 7

6.3. ζητεί να αποτελέσει η διενέργεια περαιτέρω έρευνας στους τομείς που αφορούν τη στάση έναντι της γνώσης, την επιμόρφωση ενηλίκων και τις κοινωνικές επιπτώσεις της τεχνολογίας των πληροφοριών, έναν από τους στόχους του μελλοντικού προγράμματος-πλαίσιο της ΕΕ για την Ε& ΤΑ 7

6.4. υπογραμμίζει τη σημασία της διασφάλισης συμπληρωματικότητας μεταξύ των προγραμμάτων Socrates, Leonardo και Youth for Europe, των δραστηριοτήτων του στόχου 4 των διαρθρωτικών ταμείων, των κοινοτικών πρωτοβουλιών (ιδίως των πρωτοβουλιών Employment, ADAPT, κ.λπ.) και των προγραμμάτων-πλαίσιο για την Έρευνα και Ανάπτυξη. Επίσης, με τη γεφύρωση του χάσματος που υφίσταται μεταξύ των προγραμμάτων, οι διάφορες ομάδες - στόχος θα έχουν κάθε δυνατότητα πρόσβασης σε ολόκληρο το φάσμα των προγραμμάτων.

7. Σε σχέση με το Δεύτερο μέρος: «Οικοδομώντας την κοινωνία της γνώσης», Πρώτος στόχος: «Ενθάρρυνση της απόκτησης νέων γνώσεων»

7.1. επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής περί αναγνώρισης άτυπων δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν εκτός του καθιερωμένου συστήματος τυπικών προσόντων 7

7.2. φρονεί ότι, μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αναγνωριθεί εντός της ΕΕ η πιστοποίηση δεξιοτήτων/άτυπης επαγγελματικής κατάρτισης. Αρχικά, τούτο θα ήταν μάλλον προτιμότερο να γίνει σε εθελούσια βάση, μέσω της ανταλλαγής εμπειριών και της δημιουργίας δικτύων, παρά λόγω επιβεβλημένης εναρμόνισης και τυποποίησης. Επ`αυτού, τονίζει τη σημασία της προώθησης δικτύων συνεργασίας σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα, συντονιζόμενων από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες είναι σε θέση να δώσουν δείγματα μη συμβατικών και πρωτότυπων λύσεων ακόμη και εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος, εντός του πλαισίου εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης της ΕΕ. Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, παραδείγματος χάρη, τρόπους τόσο για την παροχή δυνατότητας πρόσβασης στην ενδεδειγμένη επαγγελματική κατάρτιση σε μεγαλύτερο αριθμό ατόμων όσο και για την προσαρμογή της μεθοδολογίας στις διαφορετικές απαιτήσεις των ατόμων και στις ιδιαιτερότητες του χώρου εργασίας 7

7.3. ζητεί τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στο ευρωπαϊκό δίκτυο για τη δημιουργία συστήματος πιστοποίησης και, ιδιαίτερα, όσον αφορά την αξιολόγηση της ποιότητας 7

7.4. τονίζει ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, ιδιαίτερα όσον αφορά τα επαγγέλματα που δεν υπόκεινται σε ρυθμίσεις. Η απουσία αμοιβαίας αναγνώρισης αποτελεί πραγματικό εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 7

7.5. εξαίρει τη σημασία της προαγωγής της αμοιβαίας αναγνώρισης των ενοτήτων μαθημάτων των προγραμμάτων μαθητείας που διοργανώνονται τόσο σε ακαδημαϊκό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης, μέσω του Ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα, ούτως ώστε να μπορούν οι φοιτητές να ολοκληρώνουν τον κύκλο μαθημάτων τους σε άλλα κράτη μέλη 7

7.6. υπογραμμίζει ότι απαιτείται η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών για τον καθορισμό των «βασικών δεξιοτήτων», όπως επισημάνθηκε στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση ενόψει των βιομηχανικών και τεχνολογικών μεταβολών 7

7.7. ζητεί την εξάλειψη των οικονομικών και διοικητικών φραγμών που παρακωλύουν την κινητικότητα των σπουδαστών και του διδακτικού προσωπικού, χωρίς την επιβολή εναρμόνισης ή τυποποίησης. Την κινητικότητα των σπουδαστών μπορούν επίσης να δυσχεράνουν τα προβλήματα στέγασης. Η σύσταση κοινής ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων σχετικής με τη στέγαση των σπουδαστών θα μπορούσε να βοηθήσει τους σπουδαστές που ενδιαφέρονται για τα προγράμματα ανταλλαγής να διερευνούν εκ των προτέρων την κατάσταση της στέγασης ευρισκόμενοι σε άλλο κράτος μέλος.

8. Δεύτερος στόχος: «Μεγαλύτερη προσέγγιση μεταξύ σχολείων και επιχειρήσεων»

8.1. τονίζει ότι απαιτείται να υπάρξει συνεργασία όχι μόνον μεταξύ σχολείων και επιχειρήσεων, αλλά και μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, βιβλιοθηκών, κέντρων τεκμηρίωσης, κ.λπ. και επιχειρήσεων 7

8.2. δίδει έμφαση στον κεντρικό ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών κατά την ανάπτυξη δικτύων και τον συντονισμό συμπράξεων σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα, ιδιαίτερα δε όσον αφορά ιδρύματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και επιχειρήσεις. Τα δίκτυα αυτά είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης και απασχόλησης και έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για τη διάδοση ορθών πρακτικών 7

8.3. επισημαίνει ότι τα σχέδια μαθητείας/άσκησης θα πρέπει να αντιμετωπίζονται είτε ως αναπόσπαστο τμήμα είτε ως συμπλήρωμα του εκπαιδευτικού συστήματος, ανάλογα με το εθνικό σύστημα. Επιπλέον, θα πρέπει να προβλεφθεί και να αναγνωρισθεί η άσκηση στα πλαίσια της απασχόλησης σε εταιρεία 7

8.4. τονίζει ότι τα σχέδια μαθητείας πρέπει να μπορούν να αποδεικνύουν ότι δίδουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων, ούτως ώστε να είναι δυνατό να αξιοποιούνται σε άλλους τομείς με στόχο τη βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης 7

8.5. ζητεί να ενθαρρυνθεί τόσο η επαγγελματική κατάρτιση σχετικά με τους τρόπους σύστασης μιας επιχείρησης όσο και η καθιέρωση νέων επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Τούτο πρέπει να σχεδιασθεί και να οργανωθεί έπειτα από συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και τοπικών/περιφερειακών αρχών. Κάθε δραστηριότητα πρέπει να αναγνωρίζει και να στηρίζει την τοπική και περιφερειακή διάρθρωση της οικονομικής ανάπτυξης μέσω του σεβασμού κοινών αξιών, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη 7

8.6. υπογραμμίζει την ανάγκη να επωμισθούν οι επιχειρήσεις περισσότερες ευθύνες στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και του επαγγελματικού επαναπροσανατολισμού, αλλά και να τους παρασχεθεί ανάλογη δυνατότητα 7 επισημαίνει ότι πολλές ΜΜΕ χρειάζονται στήριξη στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, ιδίως όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες. Τονίζει, επίσης, ότι είναι απαραίτητο να αναβαθμισθούν οι προδιαγραφές ποιότητας όσον αφορά την άσκηση εντός των επιχειρήσεων 7

8.7. ζητεί να ενσωματωθεί στην επαγγελματική εκπαίδευση μια βασική ενότητα γλωσσικής κατάρτισης.

9. Τρίτος στόχος: «Καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού»

9.1. παρότι επικροτεί τη στήριξη εκ μέρους της Επιτροπής τόσο των σχεδίων για την «παροχή δεύτερης ευκαιρίας» στο σχολείο όσο και της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι εν λόγω προτάσεις αφορούν αποκλειστικά τους νέους. Η ΕΤΠ ζητεί να δοθεί ανάλογη προσοχή στις ανάγκες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των κοινωνικά αποκλεισμένων ενηλίκων και ιδίως στις αντίστοιχες ανάγκες των ομάδων μειονεκτούντων ατόμων. Συνιστά ένα «σύστημα διαρκούς παροχής ευκαιριών» για όλους, ως τμήμα μιας προσέγγισης προσανατολισμένης στη δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση 7

9.2. τονίζει ότι τα κέντρα επιμόρφωσης ενηλίκων και άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως μηχανισμοί για σχέδια «παροχής δεύτερης ευκαιρίας» για μάθηση και ζητεί, επίσης, να υποστηριχθεί η εξωσχολική εκπαίδευση, προκειμένου να διευκολυνθεί ιδιαίτερα η επανένταξη των γυναικών στην αγορά εργασίας 7

9.3. υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης όλοι οι άνεργοι νέοι 7

9.4. ζητεί την ταχύτερη δυνατή στήριξη, εντός του συστήματος, των προληπτικών μέτρων για μαθητές με ειδικές ανάγκες. Επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να εξαλειφθούν οι περιπτώσεις σχολικής αποτυχίας και περιθωριοποίησης από την πρωτοβάθμια ήδη εκπαίδευση και υπογραμμίζει τη σημασία της ανταλλαγής εμπειριών στον τομέα 7

9.5. ζητεί να παρασχεθούν τα δέοντα μέσα στήριξης και να προβλεφθούν σχετικές διευκολύνσεις όσον αφορά την εκπαίδευση, ιδιαίτερα μέσω των βιβλιοθηκών και των κοινοτικών και δημοτικών κέντρων, προκειμένου να μπορέσουν τα άτομα με δυσκολίες εκμάθησης να ενταχθούν στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η ΕΤΠ ζητεί επίσης να χρηματοδοτηθούν αντίστοιχα πρότυπα σχέδια για την κατάρτιση εκπαιδευτικών. Εξάλλου, η ΕΤΠ τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλισθεί η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις των ατόμων με σωματική αναπηρία και επισημαίνει τη χρησιμότητα τόσο της ανταλλαγής εμπειριών στο θέμα αυτό, όσο και της εξέτασης πιθανών ευρωπαϊκών προδιαγραφών που θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν στο μέλλον 7

9.6. υποστηρίζει την πρόταση περί δημιουργίας νομικού και χρηματοδοτικού πλαισίου για την Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία 7

9.7. ζητεί να υποστηριχθούν σχέδια που αφορούν πολιτισμικές δραστηριότητες, οι οποίες θα μπορούσαν να παράσχουν στους νέους κίνητρο για μελέτη και να αυξήσουν τη δίψα τους για μάθηση. Επιπλέον, η ΕΤΠ συνιστά ενθέρμως τη στήριξη σχεδίων που αφορούν πρωτοβουλίες των ίδιων των νέων που μπορούν να τονώσουν το αίσθημα της αυτοεκτίμησης και την αίσθηση της ευθύνης και, ταυτόχρονα, να ενθαρρύνουν τη δημιουργικότητά τους 7

9.8. επισημαίνει ότι οι εθελοντικές οργανώσεις πολιτών μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο καθοριστικής σημασίας για την αρωγή των ατόμων που έχουν περιέλθει σε κατάσταση απελπισίας ή που φοβούνται να επιστρέψουν στην εκπαίδευση και κατάρτιση και, συνεπώς, θα πρέπει να υποστηριχθούν.

10. Τέταρτος στόχος: «Επαρκής γνώση τριών κοινοτικών γλωσσών»

10.1. η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η διδασκαλία των μειονοτικών και των περιφερειακών γλωσσών 7

10.2. στηρίζει την ιδέα περί έναρξης της εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας σε όσο το δυνατό μικρότερη ηλικία 7

10.3. ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ενηλίκων όσον αφορά την απόκτηση βασικών γλωσσικών γνώσεων και κατάρτισης και, κυρίως, στις ανάγκες των γονέων που δεν διαθέτουν γνώσεις ξένων γλωσσών, κατά τρόπο ώστε να μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Επιπλέον, πρέπει να προωθηθούν προγράμματα που προϋποθέτουν τη συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας 7

10.4. τονίζει ότι τα άτομα θα πρέπει να έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε προγράμματα γλωσσικής κατάρτισης σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, προκειμένου να ενθαρρύνονται με τον τρόπο αυτό όσοι επιθυμούν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους.

11. Πέμπτος στόχος: «Αντιμετώπιση των επενδύσεων κεφαλαίου και των επενδύσεων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης σε ίση βάση»

11.1. επικροτεί μεν την ιδέα περί ενθάρρυνσης της πραγματοποίησης περισσότερων επενδύσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, τονίζει όμως ότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει κατά ποιόν τρόπο θα γίνει αυτό. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η παροχή ευκαιριών εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης σε όσους βρίσκονται εκτός του ενεργού επαγγελματικού βίου εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών.

12. Συμπέρασμα

12.1. Το Λευκό Βιβλίο εστιάζει κατά κύριο λόγο την προσοχή στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στη βελτίωση των προοπτικών ευρέσεως εργασίας. Η ΕΤΠ, παρότι αναγνωρίζει τη σημασία του εν λόγω στόχου, εκτιμά ότι η Νέα Κοινωνία της Γνώσης δεν μπορεί να οικοδομηθεί με βάση κυρίως την ανάπτυξη της ικανότητας των ατόμων για ενεργό συμμετοχή στον οικονομικό βίο. Τονίζει ότι είναι απολύτως αναγκαίο να δοθεί ανάλογη προσοχή στο στόχο που αφορά την προαγωγή της ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους και της ικανότητάς τους να συμμετέχουν ως πολίτες στη ζωή του κοινωνικού συνόλου, με τη βοήθεια της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

12.2. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας, μέσω της ενθάρρυνσης της δημιουργικότητας και της δίψας για μάθηση, οι οποίες μπορούν να δώσουν νόημα στη ζωή και να δημιουργήσουν αίσθημα αυτοεκτίμησης και κοινωνικές δεξιότητες: είναι σαφές ότι οι μορφωμένοι άνεργοι όχι μόνον παραμένουν για μικρότερο χρονικό διάστημα στην ανεργία, αλλά μπορούν και να χειρισθούν πολύ πιο εποικοδομητικά την κατάστασή τους, από ψυχολογική άποψη.

12.3. Επιπλέον, η εκπαίδευση και η κατάρτιση μπορούν να συμβάλουν δραστικά στην καταπολέμηση της αλλοτρίωσης και της βίας, μέσω της προαγωγής της ανεκτικότητας, της αλληλεγγύης και της συμμετοχής στη δημοκρατική διαδικασία λήψεως αποφάσεων.

12.4. Ιδιαίτερα η πολιτισμική πολυφωνία στην εκπαίδευση μπορεί να συμβάλει στην καταπολέμηση της ξενοφοβίας και του ρατσισμού, όπως επισημάνθηκε στο Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με την ανταπόκριση των εκπαιδευτικών συστημάτων στα προβλήματα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας (Οκτώβριος 1995). Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η εκπαίδευση και κατάρτιση των προσφύγων και των μεταναστών εξασφαλίζει κοινωνική συνοχή, γεγονός το οποίο έχει σημαντική προληπτική επίδραση καθώς συμβάλλει στη μείωση των μακροπρόθεσμων κοινωνικών δαπανών.

12.5. Η ΕΤΠ εξαίρει τη σημασία τόσο της συνεργασίας για την ανάπτυξη στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις ΧΚΑΕ και τις χώρες της Βαλτικής όσο και του σταδιακού ανοίγματος των προγραμμάτων Leonardo και Socrates στις προαναφερθείσες χώρες, με στόχο τη στήριξη των δημοκρατικών, οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεών τους, όπως επισημάνθηκε στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σχετικά με το ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εκπαίδευση και κατάρτιση που παρέχεται μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

12.6. Η ΕΤΠ οραματίζεται μια νέα Κοινωνία της Γνώσης στην οποία οι ανθρώπινες αξίες θα έχουν το προβάδισμα έναντι της απόκτησης γνώσεων ως αυτοσκοπού, έτσι ώστε οι άνθρωποι να έχουν τη δυνατότητα να αξιολογούν στα πλαίσια του ηθικού κώδικα αξιών τις γνώσεις που τους παρέχονται και, συνεπώς, να διασφαλισθεί ότι θα είναι ο άνθρωπος κύριος της κοινωνίας των πληροφοριών και ότι δεν θα κυριαρχηθεί από αυτήν.

12.7. Η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι πρέπει να παρασχεθούν στους ενήλικες ίσες δυνατότητες με τους νέους όσον αφορά την επένδυση σε γνώσεις και βελτιωμένες δεξιότητες, όπως προτείνεται στο Λευκό Βιβλίο. Ενώ υποστηρίζει τα σχέδια για την «παροχή δεύτερης ευκαιρίας στο σχολείο», συνιστά ένα «σύστημα διαρκούς παροχής ευκαιριών» στα πλαίσια της επιφόρφωσης ενηλίκων, ιδιαίτερα για τα μειονεκτούντα άτομα. Ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μια προσέγγιση δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης η οποία να μην στηρίζεται απλώς και μόνο στην απόκτηση δεξιοτήτων αλλά και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας τόσο των μεγαλύτερων σε ηλικία γενεών όσο και των νέων.

12.8. Εν κατακλείδι, η ΕΤΠ εκτιμά ότι, για την ευόδωση των προτεινόμενων αλλαγών στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης, απαιτείται αυξημένη ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης. Επομένως, στην επεξεργασία του θέματος πρέπει να συμμετάσχει και το ευρύ κοινό, η υποστήριξη του οποίου κρίνεται αναγκαία. Η ΕΤΠ, η οποία εκπροσωπεί το επίπεδο διοίκησης που βρίσκεται πλησιέστερα στον πολίτη, είναι κατά συνέπεια το κατ`εξοχήν όργανο που μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην επεξεργασία του θέματος αυτού εντός της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 256 της 26. 10. 1995, σ. 45.

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 74.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 106.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 98.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 1.