Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71»

(1999/C 101/11)

Στις 29 Οκτωβρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων και δικαιωμάτων του πολίτη, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 7 Ιανουαρίου 1999 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Markku Lemmetty.

Κατά την 360ή σύνοδο ολομέλειάς της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 1999 (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 124 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

1.1. Η Επιτροπή υπέβαλε μια Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (Διάφορες τροποποιήσεις 1998). Η παρούσα πρόταση αποβλέπει στην ενημέρωση των κοινοτικών κανονισμών ώστε να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές που έγιναν στις εθνικές νομοθεσίες, καθώς και ορισμένες διμερείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών και στη δυνατότητα τροποποίησης των παραρτημάτων του κανονισμού εφαρμογής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

1.1.1. Σύμφωνα με την πρόταση οι συντάξεις ορφανών, οι οποίες σήμερα υπολογίζονται με βάση τις διατάξεις του κεφαλαίου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, μεταφέρονται στο κεφάλαιο 3 και διέπονται από τις διατάξεις που ισχύουν για τις συντάξεις. Κατά συνέπεια οι κανόνες που προβλέπονται στο κεφάλαιο αυτό να εφαρμόζονται μόνο για τα οικογενειακά επιδόματα ορφανών.

1.1.2. Στην πρόταση προτείνεται επίσης η τροποποίηση του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 ούτως ώστε τα παραρτήματα του κανονισμού εφαρμογής να τροποποιούνται με κανονισμό της Επιτροπής και όχι με την ισχύουσα διαδικασία.

1.1.3. Οι άλλες τροποποιήσεις που προτείνει η Επιτροπή αφορούν ορισμένες τεχνικές πτυχές καθώς και τα παραρτήματα που αφορούν τα κράτη μέλη.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί θετική την πρόταση αλλά διατηρεί κάποιες επιφυλάξεις. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψή της ότι η πρόταση θα πρέπει να ικανοποιεί την ανάγκη μεταρρύθμισης και ενημέρωσης των κανονισμών με στόχο τη διευκόλυνση του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης.

2.2. Ωστόσο η αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής έχει κενά και οι συνέπειες της πρότασης είναι ασαφείς. Οι πραγματικές συνέπειες των τροποποιήσεων δεν είναι εμφανείς.

2.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το στόχο του υπό εξέταση εγγράφου για την απλοποίηση και την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι έχει ήδη επανειλημμένα διατυπώσει παρόμοια πρόταση και ελπίζει ότι θα συνεχιστεί η προσπάθεια για την απλοποίηση του συνόλου της κοινοτικής νομοθεσίας. Η ΟΚΕ περιμένει επίσης πρόταση της Επιτροπής για το σύνολο των κανονισμών. Θεωρεί ωστόσο ότι η απλοποίηση δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε βάρος των δικαιούχων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις για τα άρθρα

3.1. Άρθρο 1

3.1.1. Τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (σημεία 1-3)

3.1.1.1. Οι υφιστάμενοι κοινοί κανόνες για τις συντάξεις ορφανών και τα οικογενειακά επιδόματα ορφανών περιλαμβάνονται στο ίδιο κεφάλαιο (κεφάλαιο 8). Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ερμηνεία αυτού του κεφαλαίου από το δικαστήριο έχει δημιουργήσει προβλήματα διοικητικού κυρίως χαρακτήρα, και προτείνει τη μεταφορά στο κεφάλαιο 3 των συντάξεων των ορφανών. Με τον τρόπο αυτό οι συντάξεις ορφανών θα διέπονται από τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για τα άλλα είδη συντάξεων, πράγμα που σημαίνει ότι οι συντάξεις ορφανών θα υπολογίζονται με βάση το συνταξιοδοτικό σύστημα pro rata (). Στους ορφανούς εφαρμόζονται οι διατάξεις για την ιατρική περίθαλψη που ισχύουν στους δικαιούχους σύνταξης.

3.1.1.2. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι από διοικητική άποψη η πρόταση είναι αιτιολογημένη, εφόσον οι συντάξεις των ορφανών θα εξετάζονται όπως εξετάζονται και οι άλλες συντάξεις. Όσον αφορά τους δικαιούχους σύνταξης, θα μπορούσαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να λαμβάνουν ταυτόχρονα σύνταξη από διάφορα κράτη μέλη, αντί μόνο μιας σύνταξης όπως ορίζουν οι υφιστάμενοι κανόνες.

3.1.1.3. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι στην πρόταση δεν προβλέπεται καμιά ειδική μεταβατική διάταξη για την προαναφερθείσα τροποποίηση. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η τροποποίηση των κανόνων υπολογισμού δεν πρέπει να ζημιώσει τους δικαιούχους. Ο δικαιούχος σύνταξης πρέπει να έχει το δικαίωμα επιλογής του ευνοϊκότερου συστήματος.

3.1.2. Προτάσεις τροποποίησης που αφορούν τα παραρτήματα (σημεία 4-5)

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις βασίζονται στις αλλαγές που σημειώθηκαν είτε στη νομοθεσία των κρατών μελών είτε σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών.

Στο παράρτημα ΙΙ Α αναφέρονται τα ειδικά μη ανταποδοτικά επιδόματα τα οποία καταβάλλονται μόνο στη χώρα διαβίωσης του δικαιούχου σύνταξης. Επειδή το παράρτημα ΙΙ είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τους δικαιούχους και για τα κράτη μέλη, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι θα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις συζητήσεις για τις τροποποιήσεις του παραρτήματος αυτού.

3.2. Άρθρο 2

3.2.1. Πρόταση τροποποίησης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 (σημείο 1)

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, αυτή θα πρέπει να μπορεί κατόπιν αιτήσεως των κρατών μελών ή των αρμόδιων αρχών να τροποποιεί τις διατάξεις των παραρτημάτων του κανονισμού. Όλα τα παραρτήματα μπορούν να τροποποιούνται με κανονισμό της Επιτροπής αφού θα έχει δώσει τη γνώμη της η διοικητική επιτροπή.

Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την πρόταση αυτή και την υποστηρίζει.

3.2.2. Τροποποιήσεις που αφορούν τα παραρτήματα (σημεία 2-3)

Οι τροποποιήσεις βασίζονται είτε σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών είτε σε διοικητική αναδιάρθρωση που έχει πραγματοποιηθεί στα κράτη μέλη και η ΟΚΕ δεν έχει να διατυπώσει καμιά σχετική παρατήρηση.

3.3. Άρθρο 3

3.3.1. Η θέση σε ισχύ της πρότασης της Επιτροπής είναι διαδικασία ρουτίνας αλλά η ΟΚΕ έχει εκφράσει ήδη τις αμφιβολίες της (3.1.1.3).

4. Συμπεράσματα

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει τις προτεινόμενες τροποποιήσεις με κάποιες επιφυλάξεις. Οι τροποποιήσεις διοικητικού χαρακτήρα είναι αιτιολογημένες. Οι τροποποιήσεις που αφορούν τους κανόνες υπολογισμού των συντάξεων των ορφανών δεν πρέπει να ζημιώνουν τους δικαιούχους. Εξάλλου η ΟΚΕ επισημαίνει την αναγκαιότητα διευκρίνισης και αποσαφήνισης της αιτιολογικής έκθεσης ώστε ο στόχος και συνέπειες της πρότασης να είναι ευκολότερα κατανοητές.

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1999.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() Το συνταξιοδοτικό σύστημα Pro rata σημαίνει τη χορήγηση σύνταξης η οποία υπολογίζεται με τη βοήθεια του λόγου σύγκρισης των περιόδων που απαιτούνται για τη συνταξιοδότηση σε ένα κράτος μέλος και των αντίστοιχων περιόδων σε όλα τα κράτη μέλη.