Βρυξέλλες, 27.8.2004

COM(2004) 574 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

σε απάντηση παρατηρήσεων και συστάσεων της ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου αναφορικά με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των νέων μέσων του 6ου προγράμματος πλαισίου{SEC(2004) 1057}

Ιστορικό

Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την έγκριση του 6ου προγράμματος πλαισίου, καθώς και του ειδικού προγράμματος «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας», τον Οκτώβριο του 2003 συγκροτήθηκε ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των νέων μέσων του 6ου προγράμματος πλαισίου.

Η ομάδα υψηλού επιπέδου είχε επιφορτιστεί με την ενδιάμεση αξιολόγηση του αντίκτυπου των νέων μέσων και της συμβολής τους στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος πλαισίου, ειδικότερα όσον αφορά:

- την προστιθέμενη αξία της κοινοτικής έρευνας σε σύγκριση με εθνικές παρεμβάσεις·

- την κρίσιμη μάζα·

- την ολοκλήρωση μέσων και μηχανισμών για την έρευνα·

- την απλούστευση της διαχείρισης.

Στο πλαίσιο αυτό, την 1η Ιουλίου 2004, η ομάδα υψηλού επιπέδου διαβίβασε, στην Επιτροπή την έκθεσή της που εκτός από μια συνοπτική παρουσίαση, περιλαμβάνει εισαγωγή και εποπτική παρουσίαση των πληροφοριών που συνελέγησαν και των κύριων μηνυμάτων που απεστάλησαν από την κοινότητα των χρηστών του 6ου προγράμματος πλαισίου, καθώς και συμπεράσματα και συστάσεις που αναφέρονται τόσο στην εναπομένουσα χρονική περίοδο εφαρμογής του 6ου προγράμματος πλαισίου όσο και στις προοπτικές εκπόνησης του 7ου προγράμματος πλαισίου.

Θέση της Επιτροπής ως προς τις εργασίες της ομάδας και υφιστάμενοι νομικοί περιορισμοί

Η Επιτροπή χαιρετίζει την καλή ποιότητα της υποβληθείσας έκθεσης, η οποία βασίζεται σε μεθοδολογία ενδελεχούς προβληματισμού και διερεύνησης στην επιστημονική κοινότητα. Υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι η πλειονότητα των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε η ομάδα συμπίπτουν, σε μεγάλο βαθμό, με τις διαπιστώσεις της Επιτροπής, οι οποίες ήδη την οδήγησαν, όπως προκύπτει και από το συνημμένο υπηρεσιακό έγγραφο, σε «διορθωτικά μέτρα» ώστε το 6ο πρόγραμμα πλαίσιο να γίνει περισσότερο ευέλικτο και εύχρηστο. Τα εν λόγω «διορθωτικά μέτρα» πρόκειται άλλωστε να ενισχυθούν στη διάρκεια της εναπομένουσας χρονικής περιόδου ισχύος του 6ου προγράμματος πλαισίου. Τα μέτρα, πάντως, των οποίων η εφαρμογή θα συνεπαγόταν τροποποίηση του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου (απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση του προγράμματος πλαισίου, ειδικά προγράμματα, κανόνες συμμετοχής, απόφαση της Επιτροπής για την έγκριση του υποδείγματος σύμβασης) δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν παρά μόνο στο πλαίσιο της εκπόνησης του 7ου προγράμματος πλαισίου και του νομοθετικού συστήματός του.

Θέση της Επιτροπής αναφορικά με τα συμπεράσματα της έκθεσης της ομάδας

Η Επιτροπή χαιρετίζει το πρώτο από τα κύρια μηνύματα της ομάδας, το οποίο επιβεβαιώνει τις αναλύσεις της Επιτροπής κατά τη διάρκεια της εκπόνησης του 6ου προγράμματος πλαισίου: Οι στόχοι των νέων μέσων είναι έγκυροι και θεμιτοί, ιδίως στην προοπτική της αναμενόμενης συμβολής τους στην επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, ενώ ο σχεδιασμός των μέσων είναι καλά προσαρμοσμένος στους στόχους αυτούς.

Προσυπογράφει επίσης πλήρως το συμπέρασμα της ομάδας ότι η επιστημονική κοινότητα έχει ανάγκη συνέχειας όσον αφορά τα μέσα που τίθενται στη διάθεσή της. Τούτο ισχύει τόσο όσον αφορά την ανάγκη διατήρησης των λεγόμενων «παραδοσιακών» μέσων, όπως είναι ιδίως τα ειδικά στοχοθετημένα ερευνητικά προγράμματα και άλλες δράσεις συντονισμού, όπως και σχετικά με την συνέχιση των «νέων μέσων», που είναι τα ολοκληρωμένα έργα και τα δίκτυα αριστείας, στο 7ο πρόγραμμα πλαίσιο.

Τα παραπάνω αντιστοιχούν άλλωστε πλήρως με τις κατευθύνσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 16 Ιουνίου 2004 με τίτλο «Η επιστήμη και η τεχνολογία, κλειδιά του μέλλοντος της Ευρώπης - Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της Ένωσης υπέρ της έρευνας»[1].

Το τρίτο από τα βασικά μηνύματα της ομάδας αφορά την εφαρμογή των νέων μέσων, στις διάφορες φάσεις τους, από την υποβολή μιας πρότασης έως τη σύναψη της σχετικής σύμβασης. Η Επιτροπή έχει επίγνωση της ανάγκης να επέλθουν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά την εφαρμογή των νέων μέσων και, εξάλλου, έχει ήδη εγκρίνει και εφαρμόσει σειρά σχετικών «διορθωτικών μέτρων», ορισμένα από τα οποία θα ενισχυθούν περαιτέρω, στην πορεία εφαρμογής του 6ου προγράμματος πλαισίου. Ωστόσο, δεν συμφωνεί με όλες τις δηλώσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση, ιδίως όσες αφορούν την πλήρη ελευθερία των συμμετεχόντων στην επιλογή στόχων και μέσων, ή ακόμη ορισμένες δηλώσεις των συμμετεχόντων σχετικά με την ποιότητα της διαδικασίας αξιολόγησης των προτάσεων.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει εξάλλου ότι το σύνολο της εν λόγω αξιολόγησης εγγράφεται και στην προοπτική της κατάρτισης του 7ου προγράμματος πλαισίου. Υπενθυμίζει σχετικά επίσης τη δέσμευση που ανέλαβε με την ανακοίνωσή της της 16ης Ιουνίου 2004 με τίτλο «Η επιστήμη και η τεχνολογία, κλειδιά του μέλλοντος της Ευρώπης - Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της Ένωσης υπέρ της έρευνας»: «Οι χρηματοοικονομικές και διοικητικές διατάξεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν και να απλοποιηθούν, με βάση την εμπειρία που έχει αποκομιστεί από τις τρέχουσες πρακτικές. Προς την κατεύθυνση αυτή θα αναληφθεί διαδικασία, στην οποία θα συμμετέχουν οι χρήστες των προγραμμάτων και οι εθνικές δομές έρευνας. Οι χρηματοοικονομικοί κανόνες θα επανεξεταστούν και θα υποβληθούν προτάσεις στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο των προτάσεων της Επιτροπής για την έκδοση των αποφάσεων θέσπισης του επόμενου προγράμματος πλαισίου έρευνας και των αντίστοιχων κανόνων συμμετοχής. »

Προς τούτο η Επιτροπή δρομολόγησε μεταξύ άλλων μελέτη για το θέμα των μηχανισμών χρηματοδότησης, ώστε να διερευνηθούν τα μέσα που, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη διαφάνεια ως προς τη χρησιμοποίηση δημοσίων πόρων, θα καταστήσουν δυνατό τον περαιτέρω περιορισμό των υποχρεώσεων των συμμετεχόντων.

Στο συνημμένο έγγραφο περιλαμβάνεται λεπτομερώς, για καθεμία από τις συστάσεις που αναφέρονται στην εφαρμογή των μέσων, ανάλυση της κατάστασης και η θέση της Επιτροπής καθώς και, κατά περίπτωση, τα διορθωτικά μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί, που προβλέπονται ή των οποίων προτείνεται η εισαγωγή στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαισίου, εφόσον προς τούτο απαιτείται τροποποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου.

[1] COM(2004) 353