EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 256/51

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Σχέδιο Ενδεικτικού Πυρηνικού Προγράμματος Υποβάλλεται δυνάμει του άρθρου 40 της Συνθήκης Ευρατόμ για την έκδοση γνώμης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής»

COM(2006) 844 τελικό

(2007/C 256/11)

Στις 10 Ιανουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 40 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα «Μεταφορές, Ενέργεια, Υποδομές, Κοινωνία των Πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των προπαρασκευαστικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουνίου 2007, με βάση εισηγητική έκθεση της κυρίας Sirkeinen.

Κατά την 437η σύνοδο της ολομέλειάς της, της 11ης και 12ης Ιουλίου 2007 (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 81 ψήφους υπέρ, 28 κατά και 15 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Περίληψη

1.1 Το 2004, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε με τίτλο με τίτλο «Οι προκλήσεις του πυρηνικού τομέα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας», η ΕΟΚΕ συνιστά «να καταβληθούν προσπάθειες ενημέρωσης για τις πραγματικές προκλήσεις της πυρηνικής βιομηχανίας: ασφάλεια εφοδιασμού, μη εκπομπές του CO2, ανταγωνιστικές τιμές, ασφάλεια και διαχείριση των χρησιμοποιούμενων καυσίμων ούτως ώστε η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών να μπορέσει να αναλύσει με κριτικό πνεύμα το περιεχόμενο των συζητήσεων που της προτείνονται για τα θέματα αυτά». Το νέο ενδεικτικό πυρηνικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) παρέχει τέτοιες πληροφορίες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με την ανάλυση και την περιγραφή του παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, όπου και θεωρεί ότι συμπεριλαμβάνονται και περιγράφονται με ορθό τρόπο οι βασικές πτυχές του θέματος της πυρηνικής ενέργειας. Επιπλέον, υποδεικνύει ορισμένες πτυχές της πυρηνικής ενέργειας που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

1.2 Κατέχοντας ένα μερίδιο ίσο με το 31 % της παραγωγής ηλεκτρισμού και το 15 % της συνολικής βασικής ενέργειας στην Ε.Ε. σήμερα, η πυρηνική ενέργεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ενεργειακή αγορά. Επιπλέον, πληροί απόλυτα τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ε.Ε. Το κόστος της πυρηνικής ενέργειας είναι σήμερα σαφώς ανταγωνιστικό. Η εξωτερική εξάρτηση είναι περιορισμένη και οι πηγές καυσίμων είναι διαφοροποιημένες και εξασφαλισμένες, κατάσταση η οποία ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η πυρηνική ενέργεια είναι σήμερα η μεγαλύτερη πηγή ενέργειας στην Ευρώπη που δεν προκαλεί εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

1.3 Μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τους στόχους που έχουν τεθεί για την μετά το 2020 περίοδο σε σχέση με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, είναι σαφές ότι όλη η πρόσθετη ικανότητα παραγωγής ηλεκτρισμού με χαμηλή χρήση άνθρακα, είτε πρόκειται για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για πυρηνική ενέργεια ή για δυνητικά καθαρό άνθρακα, πρέπει να υποκαταστήσει την ικανότητα παραγωγής ενέργειας με εκπομπές CO2, συμβάλλοντας έτσι στο σύνολο της παραγωγής ηλεκτρισμού με χαμηλή χρήση άνθρακα. Από πρακτική άποψη, εάν τον σημερινό μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας δεν διατηρηθεί τουλάχιστον μέχρις ότου υπάρξουν εντελώς νέες ενεργειακές εναλλακτικές, δεν πρόκειται να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί για το κλίμα και γενικότερα στα πλαίσια της ενεργειακής πολιτικής.

1.4 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον πάντα σημαντικό ρόλο της Ε.Ε. για την περαιτέρω ανάπτυξη του πιο προηγμένου πλαισίου για την πυρηνική ενέργεια στα κράτη μέλη που επιλέγουν τη χρήση της, σε συμφωνία με τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας και ασφάλειας και με βάση την αρχή της μη διάδοσης, όπως απαιτείται από τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.

1.5 Το περισσότερο πιεστικό έργο είναι η εξεύρεση λύσης για το θέμα των ραδιενεργών αποβλήτων — ιδιαιτέρως για την οριστική διάθεση των καταλοίπων πυρηνικών καυσίμων — για την οποία υπάρχει μεν τεχνολογία, λείπουν όμως οι πολιτικές αποφάσεις. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί, επίσης, με την Επιτροπή σχετικά με τα άλλα θέματα στα οποία πρέπει να δοθεί προσοχή σε επίπεδο Ε.Ε.: Πυρηνική ασφάλεια και προστασία από τη ακτινοβολία, σημεία στα οποία οι ευρωπαϊκές επιδόσεις είναι καλές, καθώς και η εξασφάλιση της χρηματοδότησης του παροπλισμού μονάδων.

1.6 Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι υπάρχουν ορισμένες πρόσθετες πτυχές της πυρηνικής ενέργειας που δεν καλύπτονται από το σχέδιο ΕΠΠ. Πρόκειται για την απειλή της τρομοκρατίας και, σε ορισμένους πυρηνικούς σταθμούς, το θέμα της επάρκειας υδάτων ψύξης.

1.7 Ένα πρόβλημα για τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συνεχίσουν τις επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια μπορεί να είναι η έλλειψη ελκυστικότητας του κλάδου της πυρηνικής ενέργειας ως εργοδότη και αντικειμένου έρευνας, Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η εμπειρογνωμοσύνη στα θέματα της προστασίας από τη ραδιενέργεια και της πυρηνικής τεχνολογίας έχει καθοριστική σημασία για την Ε.Ε., πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την έρευνα στους τομείς αυτούς.

1.8 Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει το δικαίωμα κάθε κράτους μέλους να επιλέξει το ενεργειακό μείγμα που χρησιμοποιεί, συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης πυρηνικής ενέργειας, όπως αναφέρεται στο ΕΠΠ.

2. Εισαγωγή

2.1 Σύμφωνα με το άρθρο 40 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «… δημοσιεύει περιοδικώς προγράμματα ενδεικτικού χαρακτήρα κυρίως επί των στόχων της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και επί των παντός είδους επενδύσεων που συνεπάγεται η πραγματοποίησή τους. Η Επιτροπή ζητεί τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής επί των προγραμμάτων αυτών προ της δημοσιεύσεώς τους». Από το 1958 έχουν δημοσιευτεί τέσσερα ενδεικτικά προγράμματα αυτού του είδους, το τελευταίο το 1997.

2.2 Το παρόν σχέδιο ενδεικτικού προγράμματος (ΕΠΠ) δημοσιεύτηκε από την Επιτροπή στα πλαίσια της δέσμης μέτρων για την ανεργία και το κλίμα, μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη, στις 10 Ιανουαρίου 2007. Οι οριστική έκδοση θα ετοιμαστεί και θα δημοσιευτεί μόλις η Επιτροπή παραλάβει τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ.

2.3 Τα άλλα τμήματα της δέσμης καλύπτουν εν πρώτοις μια πρόταση η οποία αφορά το θέμα της κλιματικής αλλαγής και το στόχο της κατά 30 % μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις αναπτυγμένες χώρες έως το 2020 και σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, οπωσδήποτε κατά 20 % για την Ε.Ε. μόνο. Η δέσμη μέτρων αφορά, επίσης, την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού, τις διασυνδέσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, προτάσεις για την προαγωγή της βιώσιμης παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, οδικό χάρτη για την προαγωγή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου δεσμευτικού στόχου έτσι ώστε το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επί του συνολικού ενεργειακού μείγματος στην Ε.Ε. να ανέλθει στο 20 % έως το 2020, να εξοικονομηθεί ενέργεια με την αύξηση της αποδοτικότητας κατά 20 % έως το 2020, καθώς και ενός μελλοντικού Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Τεχνολογικού Σχεδίου για την Ενέργεια. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 9ης Μαρτίου 2007 προσυπέγραψε τους στόχους και το κύριο πολιτικό περιεχόμενο της δέσμης μέτρων.

2.4 Η ΕΟΚΕ γνωμοδότησε για κάθε ΕΠΠ, όπως προβλέπεται από τη συνθήκη. Ασχολήθηκε επίσης με το θέμα της πυρηνικής ενέργειας σε πολλές άλλες γνωμοδοτήσεις της, πρόσφατα μάλιστα στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας του 2004 για το ρόλο της πυρηνικής ενέργειας, στα συμπεράσματα της οποίας αναφέρεται ότι «η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει ένα από τα στοιχεία μίας ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ που να είναι διαφοροποιημένη, εξισορροπημένη, οικονομική και βιώσιμη. Λόγω των ερωτημάτων που δημιουργεί, δεν πρέπει να τεθούν όλες οι ελπίδες σ' αυτή, όμως η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η μερική ή ολική εγκατάλειψή της θα μειώσει τις ευκαιρίες να τηρηθούν οι δεσμεύσεις της ΕΕ έναντι του θέματος των αλλαγών του κλίματος».

3. Το έγγραφο της Επιτροπής

3.1 Στο έγγραφο της Επιτροπής επανεξετάζονται οι επενδύσεις που έγιναν στο χώρο της πυρηνικής ενέργειας την τελευταία δεκαετία και περιγράφονται η οικονομία της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, ο αντίκτυπος αυτής στο ενεργειακό μείγμα, καθώς και οι συνθήκες κοινωνικής αποδοχής. Κάπως λεπτομερέστερα, το περιεχόμενο του εγγράφου έχει ως εξής.

3.2 Η απόφαση της εξάρτησης από την πυρηνική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρισμού επαφίεται στα κράτη μέλη. Αποφάσεις για την επέκταση της χρήσης πυρηνικής ενέργειας ελήφθησαν πρόσφατα στη Φινλανδία και τη Γαλλία. Στις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, τη Σουηδία, τη Τσεχία, τη Λιθουανία, την Εσθονία, τη Λετονία, της Σλοβακία, το Ηνωμένα Βασίλειο, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία έχει ξαναρχίσει η συζήτηση για το θέμα της πυρηνικής ενεργειακής πολιτικής. Η Γερμανία, η Ισπανία και το Βέλγιο συνεχίζουν, παρόλο που οι συζητήσεις δεν έχουν λήξει, τις πολιτικές τους για τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης πυρηνικής ενέργειας. Σημειωτέον ότι 12 από τα 27 κράτη μέλη της Ε.Ε. δεν παράγουν πυρηνική ενέργεια.

3.3 Με 152 πυρηνικούς αντιδραστήρες διασκορπισμένους στην Ε.Ε. των 27, η πυρηνική ενέργεια αποφέρει σήμερα το 30 % του ηλεκτρισμού στην Ευρώπη. Όμως, εάν συνεχιστεί η πολιτική της σταδιακής κατάργησης σε ορισμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε., το ποσοστό αυτό θα μειωθεί σημαντικά. Για να καλυφθεί η αναμενόμενη ζήτηση ενέργειας και να περιοριστεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές, θα μπορούσαν να ληφθούν αποφάσεις για νέες επενδύσεις ή για την παράταση της λειτουργίας ορισμένων σταθμών.

3.4 Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ενίσχυση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας θα μπορούσε να αποτελέσει μια από τις πιθανές επιλογές για τον περιορισμό των εκπομπών CO2 και να διαδραματίσει, έτσι, ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της αλλαγής του παγκόσμιου κλίματος. Η πυρηνική ενέργεια δεν συνεπάγεται εκπομπές άνθρακα και εντάσσεται στο σενάριο της Επιτροπής για τον περιορισμό των εκπομπών άνθρακα, συμπεριλαμβανομένου και του στόχου της μείωσης των εκπομπών CO2. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικής σημασίας δεδομένο στη συζήτηση των μελλοντικών προγραμμάτων εμπορίου εκπομπών.

3.5 Ο παράγοντας που επηρεάζει καθοριστικά την προοπτική της ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας είναι τα υποκείμενα οικονομικά δεδομένα, επειδή ένα πυρηνικός σταθμός συνεπάγεται αρχικές επενδύσεις που κυμαίνονται από 2 μέχρι 3,5 δισ. EUR. Η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας συνεπάγεται υψηλότερο κόστος κατασκευής σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα, όμως το λειτουργικό κόστος είναι σημαντικά τα χαμηλότερο μετά τις αρχικές επενδύσεις. Λεπτομερώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι.

3.5.1 «Οι οικονομικοί κίνδυνοι ενός πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας συνδέονται με τη σημαντική επένδυση κεφαλαίου στα αρχικά στάδια και απαιτούν σχεδόν άψογη λειτουργία κατά τα πρώτα 15 έως 20 έτη του 40-60 ετούς χρόνου ζωής του προκειμένου να αποδώσει η αρχική επένδυση. Επιπλέον, ο παροπλισμός και η διαχείριση των αποβλήτων καθιστούν απαραίτητη τη διάθεση χρηματοδοτικών πόρων επί 50 έως 100 έτη μετά το κλείσιμο του αντιδραστήρα».

3.5.2 «Στην ΕΕ των 27 (1) λειτουργούν συνολικά 152 πυρηνικοί αντιδραστήρες σε 15 κράτη μέλη. Η μέση ηλικία των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας πλησιάζει τα 25 έτη (2). Στη Γαλλία, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο αριθμό πυρηνικών αντιδραστήρων (59) που παράγουν σχεδόν το 80 % της ηλεκτρικής ενέργειας, και στη Λιθουανία, η οποία διαθέτει ένα μόνο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ενέργειας που παράγει το 70 % της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η μέση ηλικία είναι περίπου 20 έτη. Η μέση ηλικία των 23 πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας του ΗΒ πλησιάζει τα 30 έτη, ενώ στη Γερμανία η μέση ηλικία των 17 σταθμών που λειτουργούν είναι 25 έτη».

3.5.3 «Παραδοσιακά η πυρηνική ενέργεια συνδυάζει υψηλότερο κόστος κατασκευής και χαμηλότερο κόστος λειτουργίας σε σχέση με την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, η οποία απαιτεί μικρότερο κεφαλαιουχικό κόστος, αλλά υψηλότερη και δυνητικά κυμαινόμενη τιμή καυσίμου, και συνεπώς λειτουργικό κόστος.»

3.6 Η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας δεν επηρεάζεται σχεδόν καθόλου από την μεταβολή του κόστους των πρώτων υλών, επειδή μια μικρή ποσότητα ουρανίου, που κατά κανόνα προέρχεται από σταθερές περιοχές του κόσμου, μπορεί να διατηρήσει σε λειτουργία έναν αντιδραστήρα για ολόκληρες δεκαετίες. Οι αρκετά εξασφαλισμένες και γνωστές πηγές προμήθειας ουρανίου σε ανταγωνιστικές τιμές μπορούν να καλύψουν τις απαιτήσεις της πυρηνικής βιομηχανίας τουλάχιστον για τα επόμενα 85 χρόνια με βάση τα σημερινά επίπεδα κατανάλωσης. Έτσι, στις περισσότερες βιομηχανικές χώρες, οι νέοι πυρηνικοί σταθμοί προσφέρουν έναν οικονομικό τρόπο παραγωγής βασικής ηλεκτρικής ενέργειας.

3.7 Η πυρηνική βιομηχανία έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις από το 1997 και μετά. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η διατήρηση της τεχνολογικής πρωτοπορίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και υποστηρίζει την περαιτέρω ανάπτυξη του περισσότερο προηγμένου πλαισίου για την πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων της μη διάδοσης, της διαχείρισης αποβλήτων και της παύσης της λειτουργίας σταθμών. Από τη θέσπιση της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, η πυρηνική ασφάλεια και η προστασία του κοινού από τη ραδιενέργεια συγκαταλέγονται στα βασικά ενδιαφέροντα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και η σημασία τους αυξήθηκε ακόμη περισσότερο στα πλαίσια των προηγούμενων και των πρόσφατων διευρύνσεων.

3.8 Ο ρόλος της Ε.Ε. πρέπει να είναι η περαιτέρω ανάπτυξη του πιο προηγμένου πλαισίου για την πυρηνική ενέργεια στα κράτη μέλη που επιλέγουν να τη χρησιμοποιήσουν, σε συμφωνία με τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας, ασφάλειας και μη διάδοσης, όπως απαιτείται από τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας. Στα στοιχεία αυτά πρέπει να συμπεριληφθούν η διαχείριση πυρηνικών αποβλήτων και η παύση της λειτουργίας πυρηνικών σταθμών.

3.9 Σύμφωνα με την Επιτροπή, η συζήτηση πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στις ακόλουθες πτυχές: — αναγνώριση κοινών επιπέδων αναφοράς πυρηνικής ασφάλειας που θα πρέπει να εφαρμόζονται στην ΕΕ, χρησιμοποιώντας την εκτεταμένη εμπειρογνωμοσύνη των εθνικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας των κρατών μελών· — συγκρότηση ομάδας υψηλού επιπέδου για την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία με εντολή τη σταδιακή ανάπτυξη της κοινής κατανόησης και ενδεχομένως, επιπλέον ευρωπαϊκών κανόνων για την πυρηνική ασφάλεια και προστασία· — εξασφάλιση της κατάρτισης από τα κράτη μέλη εθνικών σχεδίων για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων· — κατά την αρχική φάση του 7 °ΠΠ, δημιουργία τεχνολογικών πλατφορμών που θα διασφαλίσουν τον καλύτερο συντονισμό της έρευνας με εθνικά, βιομηχανικά και κοινοτικά προγράμματα στους τομείς της αειφόρου πυρηνικής σχάσης και της εναπόθεσης σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς· — παρακολούθηση της σύστασης για εναρμόνιση των εθνικών προσεγγίσεων όσον αφορά τη διαχείριση των ταμείων παροπλισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί η διάθεση επαρκών πόρων· — απλούστευση και εναρμόνιση των διαδικασιών αδειοδότησης στη βάση στενότερης συνεργασίας μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, με στόχο τη διατήρηση των υψηλότερων δυνατών προδιαγραφών ασφάλειας· — διασφάλιση μεγαλύτερης διαθεσιμότητας δανείων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, υπό την προϋπόθεση της αναθεώρησης των ανωτάτων ορίων σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς, όπως ήδη πρότεινε η Επιτροπή· — ανάπτυξη εναρμονισμένου καθεστώτος ευθύνης και μηχανισμών που θα διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα πόρων σε περίπτωση ζημιών από πυρηνικό ατύχημα· — νέα ώθηση στη διεθνή συνεργασία, ιδίως μέσω στενότερης συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ, τον NEA, διμερών συμφωνιών με χώρες μη μέλη της ΕΕ και νέας συνδρομής προς γειτονικές χώρες.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το νέο σχέδιο ενδεικτικού πυρηνικού προγράμματος. Το ενεργειακό περιβάλλον έχει εξελιχθεί πολύ στα δέκα χρόνια που έχουν παρέλθει από την τελευταία δημοσίευση. Ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια, προέκυψαν νέες και δραματικές εξελίξεις οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή και στις τρεις πτυχές της ενεργειακής πολιτικής — ασφάλεια του εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και προσιτές τιμές, περιβάλλον και κυρίως αλλαγή του κλίματος. Η Ε.Ε. αντέδρασε στα εμφανή προβλήματα και τις προκλήσεις με την υποβολή προτάσεων για μια ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται οπωσδήποτε να γίνει ανάλυση και ένα υποβληθούν προτάσεις για την πυρηνική ενέργεια. Έτσι, καθορίζεται η θέση αυτής στο σύνολο του ενεργειακού φάσματος και παρέχονται οι πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη συζήτηση και τον ορισμό μιας ενεργειακής πολιτικής για την Ευρώπη.

4.2 Το 2004, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε με τίτλο «Οι προκλήσεις του πυρηνικού τομέα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας», η ΕΟΚΕ συνιστά «να καταβληθούν προσπάθειες ενημέρωσης για τις πραγματικές προκλήσεις της πυρηνικής βιομηχανίας: ασφάλεια εφοδιασμού, μη εκπομπές του CO2, ανταγωνιστικές τιμές, ασφάλεια και διαχείριση των χρησιμοποιούμενων καυσίμων ούτως ώστε η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών να μπορέσει να αναλύσει με κριτικό πνεύμα το περιεχόμενο των συζητήσεων που της προτείνονται για τα θέματα αυτά». Το νέο ενδεικτικό πυρηνικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) παρέχει τέτοιες πληροφορίες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με την ανάλυση και την περιγραφή του παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, όπου και θεωρεί ότι συμπεριλαμβάνονται και περιγράφονται με ορθό τρόπο οι βασικές πτυχές του θέματος της πυρηνικής ενέργειας. Επιπλέον, υποδεικνύει ορισμένες πτυχές της πυρηνικής ενέργειας που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

4.3 Κατέχοντας μερίδιο που υπερβαίνει το 30 % της παραγωγής ηλεκτρισμού και το 15 % της συνολικής ενέργειας στην Ε.Ε. σήμερα, η πυρηνική ενέργεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ενεργειακή αγορά. Επιπλέον, πληροί απόλυτα τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ε.Ε. Το κόστος της πυρηνικής ενέργειας είναι σήμερα σαφώς ανταγωνιστικό, ιδιαιτέρως όταν χρησιμοποιείται για την παραγωγή βασικής ηλεκτρικής ενέργειας. Η εξωτερική εξάρτηση είναι περιορισμένη και οι πηγές καυσίμων είναι διαφοροποιημένες και εξασφαλισμένες, κατάσταση η οποία ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η πυρηνική ενέργεια είναι σήμερα η μεγαλύτερη πηγή ενέργειας στην Ευρώπη που δεν προκαλεί εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (βλ. σημείο 4.8).

4.4 Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και ο συνεπακόλουθος περιορισμός της ζήτησης είναι ο πρώτος και κύριος στόχος της ατζέντας της ενεργειακής πολιτικής. Χρειάζεται να γίνουν ακόμη μεγάλες επενδύσεις στην παραγωγή ενέργειας Ε.Ε. για την αντικατάσταση παλαιών μονάδων και για την κάλυψη μιας ενδεχόμενης τόνωσης της ζήτησης, δεδομένου ότι η αγορά και η τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση του ποσοστού του ηλεκτρισμού στη συνολική ζήτηση ενέργειας.

4.4.1 Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, υπάρχει περίπτωση οι νέες ενεργειακές τεχνολογίες, όπως η τεχνολογία του υδρογόνου, οι αντλίες θέρμανσης, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα κλπ., να οδηγήσουν ταχύτερα σε αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού ως μεριδίου της γενικής ζήτησης ενέργειας από ό,τι εκτιμάται σήμερα. Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε του να ενισχύσει πολύ περισσότερο από ό,τι σήμερα το ρόλο που διαδραματίζει η πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό μείγμα της Ε.Ε.

4.5 Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι σήμερα υφίστανται σχέδια παράτασης της δραστηριότητας των μονάδων που έχουν φθάσει στο τέλος της 30ετούς-40ετούς περιόδου εμπορικής τους εκμετάλλευσης. Τα προβλήματα γήρανσης των ευρωπαϊκών πυρηνικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής δεν εξετάστηκαν σε βάθος στο υλικό που προετοίμασε η Επιτροπή και απαιτούνται περισσότερες για το θέμα. Καθώς τονίζει η Επιτροπή ότι «συνεχίζουν να υπάρχουν ορισμένοι χρηματοπιστωτικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι σε κάποια από τα κράτη μέλη που έχουν να κάνουν με τις κυβερνήσεις, όπως η ευθύνη για τις εγκαταστάσεις μακροχρόνιας διάθεσης και διαχείρισης των αποβλήτων», στο μέλλον θα απαιτηθούν λύσεις για το θέμα αυτό.

4.6 Οι νέες αυτές επενδύσεις πρέπει στην ιδανική περίπτωση να συνάδουν με τους στόχους της ασφάλειας του εφοδιασμού, της ανταγωνιστικότητας και της καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος. Με δεδομένα τα χαρακτηριστικά και το δυναμικό άλλων μεθόδων παραγωγής ενέργειας, πρέπει να αναμένεται παράταση της λειτουργίας των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών και πραγματοποίηση νέων επενδύσεων. Επ' αυτού, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή.

4.7 Σύμφωνα με την Επιτροπή, με βάση τη σημερινή κατανάλωση, τα αποθέματα ουρανίου επαρκούν για 85 χρόνια. Διάφορες πηγές δίνουν ποικίλες πληροφορίες για το θέμα αυτό, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από 85 έως 500 χρόνια. Επειδή η διαθεσιμότητα καυσίμων έχει ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η Επιτροπή πρέπει να παράσχει λεπτομερέστερες πληροφορίες για το θέμα αυτό.

4.8 Με τη σύγκριση των επιπτώσεων που έχουν στο περιβάλλον διάφορες πηγές ενέργειας, πρέπει να γίνεται μια αξιολόγηση της συνολικής διαδικασίας από την προμήθεια πρώτων υλών, την παραγωγή, τη μεταφορά και την παραγωγή ενέργειας, έως τα στάδια της ανακύκλωσης και της τελικής διάθεσης. Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ενέργειας (ΠΣΕ) δημοσίευσε ανακεφαλαιωτική έκθεση με τίτλο (Comparison of Energy Systems Using Life Cycle Assessment, WEC, Ιούλιος 2004), στην οποία εντοπίζονται και επανεξετάζονται οι υφιστάμενες μελέτες εκτίμησης κύκλου ζωής. Η έκθεση δείχνει ότι οι εκπομπές CO2 ανά kWh ηλεκτρισμού που παράγεται από πυρηνική ενέργεια είναι χαμηλές και κυμαίνονται στο ίδιο επίπεδο με την παραγωγή ενέργειας από αιολικά πάρκα, βιομάζα και υδροηλεκτρικούς σταθμούς, δηλαδή σε 1-5 % των εκπομπών που παράγονται από σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού που λειτουργούν με άνθρακα.

4.9 Συνεπώς, είναι πολύ σημαντικό να ληφθεί υπόψη η αξιόλογη συμβολή της πυρηνικής ενέργειας στην προσπάθεια για την αποτροπή δημιουργίας των αερίων του θερμοκηπίου. Με δεδομένο το τρέχον ενεργειακό μείγμα, η χρήση πυρηνικής ενέργειας στην Ε.Ε. συμβάλλει σήμερα στην αποτροπή εκπομπών της τάξης περίπου 600 εκατομμυρίων τόνων CO2 κάθε χρόνο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αντίστοιχη ποσότητα ανέρχεται περίπου σε 2 δισ. τόνους CO2. Αυτό ισοδυναμεί με το σύνολο των εκπομπών CO2 στη Γαλλία, τη Γερμανία και το ΗΒ. Εάν διατηρηθεί το πρόγραμμα της σταδιακής κατάργησης σε ορισμένα κράτη μέλη, μεγάλο μέρος των σημερινών πυρηνικών σταθμών πρέπει να αντικατασταθεί από άλλες πηγές ενέργειας που δεν προξενούν εκπομπές. Εάν επιπλέον δεν αντικατασταθούν οι υφιστάμενες πυρηνικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού από νέες στο τέλος του κύκλου ζωής των, ολόκληρη η ποσότητα που παράγεται με πυρηνική ενέργεια πρέπει να υποκατασταθεί μεσοπρόθεσμα από άλλα είδη ενέργειας που δεν προκαλούν εκπομπές.

4.10 Μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τους στόχους που έχουν τεθεί για την μετά το 2020 περίοδο σε σχέση με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, είναι σαφές ότι όλη η πρόσθετη ικανότητα παραγωγής ηλεκτρισμού με χαμηλή χρήση άνθρακα, είτε πρόκειται για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, για πυρηνική ενέργεια ή για δυνητικά καθαρό άνθρακα, πρέπει να υποκαταστήσει την ικανότητα παραγωγής ενέργειας με εκπομπές CO2, συμβάλλοντας στο σύνολο της παραγωγής ηλεκτρισμού με χαμηλή χρήση άνθρακα. Από πρακτική άποψη, εάν τον σημερινό μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας δεν διατηρηθεί τουλάχιστον μέχρις ότου υπάρξουν εντελώς νέες ενεργειακές εναλλακτικές, δεν πρόκειται να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί για το κλίμα και γενικότερα στα πλαίσια της ενεργειακής πολιτικής με έναν οικονομικά αποδεκτό τρόπο. Από την άλλη πλευρά, είναι προφανές ότι το αυξανόμενο μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας, μαζί με τις ανανεώσιμες πηγές, σημαίνουν καλύτερη αποδοτικότητα από απόψεως κόστους για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος.

4.11 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για τον καταλογισμό του εξωτερικού κόστους στις τιμές όλων των ενεργειακών και λοιπών δραστηριοτήτων της αγοράς. Σύμφωνα με μελέτη που διενεργήθηκε από την Επιτροπή με αντικείμενο το εξωτερικό κόστος (3), στην περίπτωση της πυρηνικής ενέργειας, το κόστος αυτό ανέρχεται σε 0,4 λεπτά/kWh. Το αντίστοιχο εξωτερικό κόστος για την παραγωγή ενέργειας με τη χρήση άνθρακα είναι μεγαλύτερο από το δεκαπλάσιο αυτού, με τη χρήση βιομάζας λίγες φορές υψηλότερο, με τη χρήση αιολικής ενέργειας χαμηλότερο και με την υδροηλεκτρική ενέργεια περίπου στο ίδιο επίπεδο με την πυρηνική.

4.12 Η Επιτροπή σημειώνει ότι ένα καθοριστικής σημασίας ερώτημα είναι κατά πόσον απαιτούνται πολιτικές παρεμβάσεις στο χώρο της πυρηνικής ενέργειας. Όλες οι καθαρές τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Θα πρέπει να εξευρεθούν μηχανισμοί για την ενθάρρυνση της έρευνας στον τομέα των αντιδραστήρων της επόμενης γενιάς και το σχετικό με αυτούς κύκλο των πυρηνικών καυσίμων. Θα μπορούσε να προβλεφθεί η χορήγηση ενισχύσεων, αλλά μόνο για την περίπτωση πραγματικών καινοτομιών (πειραματικής μορφής). Ο κλάδος της σημαντικής πυρηνικής ενέργειας ούτε χρειάζεται και ούτε πρέπει να επιχορηγείται.

4.13 Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η υποστήριξη της κοινής γνώμης και ο τρόπος θεώρησης της πυρηνικής ενέργειας έχουν καθοριστική σημασία για το μέλλον της πυρηνικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με αυτή την άποψη, υπενθυμίζει, όμως, ότι ο βαθμός αποδοχής ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Η πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες και η διαφάνεια των διαδικασιών λήψης αποφάσεων πρέπει να βελτιωθούν, δεδομένου ότι οι έρευνες δείχνουν ότι το κοινό στην Ε.Ε. δεν είναι καλά πληροφορημένο για τα πυρηνικά θέματα. Στο χώρο αυτό, η Επιτροπή θα μπορούσε να διαδραματίσει χρήσιμο ρόλο. Χρειάζεται, όμως, να ληφθούν και μέτρα για να υπάρξει ανταπόκριση στις ανησυχίες του κοινού, όπως έχει υποδειχθεί επανειλημμένα από την ΕΟΚΕ στο παρελθόν.

4.14 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον πάντα σημαντικό ρόλο της Ε.Ε. για την περαιτέρω ανάπτυξη του πιο προηγμένου πλαισίου για την πυρηνική ενέργεια στα κράτη μέλη που επιλέγουν τη χρήση της, σε συμφωνία με τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας και ασφάλειας και με βάση την αρχή της μη διάδοσης, όπως απαιτείται από τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας.

4.15 Το περισσότερο πιεστικό έργο είναι η εξεύρεση λύσης για το θέμα των ραδιενεργών αποβλήτων — ιδιαιτέρως για την οριστική διάθεση των καταλοίπων πυρηνικών καυσίμων — για την οποία υπάρχει μεν τεχνολογία, λείπουν, όμως, οι πολιτικές αποφάσεις. Αυτό είναι το κύριο θέμα σε ό,τι αφορά στις επιπτώσεις για το περιβάλλον και την υγεία και στην αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας εκ μέρους του κοινού. Στο ΕΠΠ σημειώνεται ότι καμία χώρα δεν έχει εφαρμόσει ακόμη την οριστική λύση που προτείνει. Ωστόσο, πρόοδος σημειώνεται στην Φιλανδία, όπου έχει επιλεγεί ένας χώρος διάθεσης, καθώς και στη Σουηδία και τη Γαλλία, όπου έχουν ήδη γίνει σημαντικά βήματα προς την επιλογή ανάλογης τοποθεσίας.

4.16 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί, επίσης, με την Επιτροπή σχετικά με τα άλλα θέματα στα οποία πρέπει να δοθεί προσοχή σε επίπεδο Ε.Ε.: Πυρηνική ασφάλεια και προστασία από τη ακτινοβολία, σημεία για τα οποία οι ευρωπαϊκές επιδόσεις είναι καλές, καθώς και η εξασφάλιση της χρηματοδότησης του παροπλισμού μονάδων.

4.17 Στο ΕΠΠ δεν γίνεται αναφορά στην νέα απειλή της τρομοκρατίας. Πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική απειλή για τους πυρηνικούς σταθμούς και για άλλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και δημόσια κτίρια σε όλο τον κόσμο. Όλοι οι νέοι πυρηνικοί σταθμοί πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να μπορούν να αντέξουν σε πτώση μεγάλου επιβατικού αεροπλάνου χωρίς να προκληθεί έκλυση ραδιενέργειας στον περίγυρο. Επίσης, πρέπει να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν συστήματα για την τεχνική ασφάλεια και την ασφάλεια των ανθρώπων με τρόπο ώστε να προλαμβάνονται όλα τα ενδεχόμενα τρομοκρατικής επίθεσης σε πυρηνικούς σταθμούς. Η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και παράγοντες, για να εξασφαλίσει την ισχύ κατάλληλων μέτρων για την πρόληψη τρομοκρατικών ενεργειών σε κάθε πυρηνικό σταθμό.

4.18 Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων θερινών περιόδων ξηρασίας, εξετάστηκε επίσης το θέμα της επάρκειας ποτάμιων υδάτων για την ψύξη πυρηνικών αντιδραστήρων. Μέχρι στιγμής, το πρόβλημα είχε ιδιαίτερα τοπικό χαρακτήρα και δεν εμφανιζόταν συχνά ούτε διαρκούσε μεγάλο διάστημα· σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε όμως να προκύψει εν καιρώ σοβαρό πρόβλημα. Αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη στο σχεδιασμό και την επιλογή της θέσης πυρηνικών μονάδων.

4.19 Ένα πρόσθετο πρόβλημα είναι η ελκυστικότητα του κλάδου της πυρηνικής ενέργειας ως εργοδότη και αντικείμενου έρευνας, μετά από είκοσι περίπου χρόνια σχετικής απαγόρευσης στην Ευρώπη. Η επακόλουθη έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους σπουδαστών και επαγγελματιών εμπειρογνωμόνων καθηλώνει και τη γενικότερη ανάπτυξη του κλάδου της πυρηνικής ενέργειας και μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για την ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η εμπειρογνωμοσύνη στα θέματα της προστασίας από τη ραδιενέργεια και της πυρηνικής τεχνολογίας έχει καθοριστική σημασία για την Ε.Ε., πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την έρευνα στους τομείς αυτούς. Αυτό ισχύει επίσης και για τη διαφύλαξη και μεταφορά τεχνογνωσίας από την γενεά των επιστημόνων και μηχανικών που κατασκεύασε τις υφιστάμενες πυρηνικές μονάδες στην Ευρώπη, δεδομένου ότι σε πολλές χώρες εδώ και πολλά χρόνια δεν έχουν εισέλθει νέοι επιστήμονες στο κλάδο.

4.20 Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει εάν θα κάνει χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το δικαίωμα κάθε κράτους μέλους να επιλέγει το ενεργειακό μείγμα που χρησιμοποιεί. Αυτό ισχύει και για τη χρήση πυρηνικής ενέργειας. Το δικαίωμα αυτό πρέπει να γίνεται σεβαστό όχι μόνο από την Ε.Ε. αλλά και από άλλα κράτη μέλη. Όμως, οι αποφάσεις ενός κράτους μέλους επηρεάζουν με πολλούς τρόπους την κατάσταση σε άλλα και αυτή η αλληλεξάρτηση θα αυξηθεί με το περαιτέρω άνοιγμα της εσωτερικής αγοράς.

5. Παρατηρήσεις σχετικά με τα προτεινόμενα μέτρα

5.1 Στο κεφάλαιο 6.5 του εγγράφου της που φέρει τον τίτλο «Η μελλοντική πορεία», η Επιτροπή προτείνει διάφορα μέτρα προς συζήτηση (βλ. 2. 8) κυρίως σε επίπεδο Ε.Ε. Οι απόψεις της ΕΟΚΕ επί των προτάσεων αυτών είναι οι ακόλουθες.

5.1.1 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την σημερινή άποψη της Επιτροπής ότι τα κοινά επίπεδα αναφοράς για την πυρηνική ενέργεια και η ενδεδειγμένη μέθοδος για την εφαρμογή τους πρέπει να βασιστούν στη μεγάλη εμπειρία που διαθέτουν οι εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την πυρηνική ασφάλεια στα πλαίσια συνεργασίας στους κόλπους της WENRA (4). Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση θα μπορούσε να εκθέσει σε κίνδυνο τα σημερινά, υψηλά επίπεδα ασφάλειας σε ορισμένα κράτη μέλη.

5.1.2 Η συγκρότηση ομάδας υψηλού επιπέδου για την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία, που θα απαρτίζεται από εκπροσώπους των αρμόδιων εθνικών αρχών, θα μπορούσε να συμβάλει στη διαδικασία εναρμόνισης και να οδηγήσει στη βελτίωση της διασύνδεσης με τις διεθνείς συμβάσεις για την πυρηνική ασφάλεια.

5.1.3 Η ΕΟΚΕ θεωρεί επειγόντως απαραίτητη την κατάρτιση εθνικών σχεδίων για τη διαχείριση των πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων από τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν πυρηνική ενέργεια. Τα εθνικά σχέδια μπορεί να περιλαμβάνουν μία καθαρά εθνική προσέγγιση, μία πολυεθνική προσέγγιση, ή μία διττή προσέγγιση. Οποιαδήποτε άλλη ενεργεία πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά ανεύθυνη μεταβίβαση των υποχρεώσεων των σημερινών γενεών στις μελλοντικές.

5.1.4 Η σύσταση τεχνολογικών πλατφορμών έχει αποδειχθεί ότι συνιστά ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο για την επίτευξη συνεργασιών ιδιωτικού-δημόσιου τομέα, με στόχο την ανάπτυξη ευρωπαϊκών σχεδίων στρατηγικής έρευνας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της Επιτροπής να χρησιμοποιηθεί το μέσο αυτό στους τομείς της αειφόρου πυρηνικής σχάσης και της εναπόθεσης σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς, δεδομένου ότι θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι είναι το κατ' εξοχήν μέτρο για την προσέλκυση νέων επιστημόνων στον κλάδο αυτό.

5.1.5 Προκειμένου να διασφαλισθεί η πλήρης κάλυψη του λειτουργικού κόστους εφ' όρου ζωής, μαζί με μια συγκρίσιμη κατάσταση, είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί από τους αρμόδιους φορείς επάρκεια πόρων μέσω ταμείων παροπλισμού πυρηνικών σταθμών στην Ε.Ε. αλλά και παγκοσμίως. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη πλήρους εναρμόνισης της διαχείρισης των ταμείων, τουλάχιστον όσο τηρούνται οι αρχές της πλήρους και ασφαλούς κάλυψης καθώς και της διαφάνειας.

5.1.6 Είναι απαραίτητο να προωθηθεί η απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης καθώς και η σταδιακή τους εναρμόνιση με τη συνεργασία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, έτσι ώστε να περιορισθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το μακρό διάστημα που προηγείται της εκτέλεσης έργων, χωρίς να υπονομευθεί η τήρηση των υψηλότερων προδιαγραφών ασφαλείας.

5.1.7 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις προτάσεις της Επιτροπής για την αναθεώρηση των ορίων που ισχύουν για τα δάνεια Ευρατόμ και για τη βελτίωση της διαθεσιμότητάς τους. Για τις επενδύσεις σε όλα τα είδη ενέργειας, θα πρέπει καταρχήν να εξασφαλισθεί ίση πρόσβαση και με τους ίδιους όρους σε χρηματοδοτικά μέσα τα οποία παρέχονται από την ΕΤΕ.

5.1.8 Η ανάπτυξη εναρμονισμένου καθεστώτος ευθύνης και μηχανισμών που διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα πόρων σε περίπτωση ζημιών από πυρηνικό ατύχημα, χωρίς την επιβάρυνση του δημοσίου, είναι κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ μια πρόσθετη προϋπόθεση για την μεγαλύτερη αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας. Το σημερινό σύστημα (ποσό αποζημίωσης 700 εκατ. δολάρια) δεν ανταποκρίνεται σε αυτή την απαίτηση. Το πρόβλημα της ασφάλισης για μιαν εξαιρετικά αμυδρή πιθανότητα πυρηνικού ατυχήματος, σε συνδυασμό με τις δυνητικά πολύ σοβαρές και πολυδάπανες ζημιές, πρέπει να αντιμετωπισθεί με ανοικτό, εποικοδομητικό και πρακτικό τρόπο. Μία δυνατότητα θα μπορούσε να αποτελεί ένα σύστημα ασφαλιστικών συμπράξεων.

5.1.9 Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να δοθεί νέα ώθηση στη διεθνή συνεργασία με την IAEA και την NEA καθώς και στις διμερείς συμφωνίες. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή υποστήριξης σε γειτονικές χώρες.

5.2 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή, πέραν των προτάσεών της και προετοιμάζοντας τα νέα της βήματα, πρέπει να δώσει προσοχή στα ακόλουθα θέματα.

5.2.1 Την προαγωγή της επίγνωσης των κρατών μελών για το ενδεχόμενο νέας αύξησης των αναγκών στο χώρο της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης στον ευρύ τομέα της πυρηνικής ενέργειας και της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Η εκπαίδευση δεν αποτελεί μόνο έναν τρόπο για την κατάρτιση νέων επαγγελματιών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, αλλά και για την ενίσχυση της δημόσιας ευαισθητοποίησης στον εν λόγω τομέα, η οποία είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

5.2.2 Τη διερεύνηση πιθανών προβλημάτων σε σχέση με τις επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια σε μια ανοιχτή ενεργειακή αγορά, με δεδομένα το μέγεθος των επενδύσεων και το μακρόχρονο διάστημα που προηγείται της εκτέλεσης έργων, καθώς και την αναζήτηση πιθανών λύσεων για τα προβλήματα αυτά με βάση το σύστημα της αγοράς.

5.2.3 Η ευρωπαϊκή βιομηχανία πυρηνικής τεχνολογίας έχει κατακτήσει παγκοσμίως ηγετική θέση, προσφέροντας υψηλού επιπέδου έργο και ενισχύοντας την πυρηνική ασφάλεια στον παγκόσμιο χώρο, δεδομένων των άριστων επιδόσεών της στον τομέα της ασφάλειας. Για να διατηρηθεί αυτή η ηγετική θέση, τη στιγμή που αναμένεται παγκόσμια αύξηση των επενδύσεων στον πυρηνικό τομέα, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο κλάδος αυτός, συμπεριλαμβανομένης της συναφούς βιομηχανίας παραγωγής εξαρτημάτων, συνιστά στόχο της νέας τομεακής βιομηχανικής πολιτικής της Επιτροπής.

5.3 Τέλος, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης την πρόθεση της Επιτροπής να αυξήσει τη συχνότητα δημοσίευσης των ενδεικτικών πυρηνικών προγραμμάτων με την οποία θα προσφέρεται μια περισσότερο επίκαιρη εικόνα της κατάστασης στην Ε.Ε.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2007. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) Παράρτημα 2: Πληροφορίες ανά χώρα για τις τρέχουσες δραστηριότητες πυρηνικού κύκλου.

(2) Παράρτημα 1: Βλ. σχήματα 6 και 7 στα οποία εμφανίζονται οι σταθμοί παραγωγής πυρηνικής ενέργειας ανά χρονολογία κατασκευής και κατανομή ηλικίας ανά χώρα.

(3) External Costs — Reasearch results on socio-environmental damages due to electricity and transport, European Commission, 2003.

(4) Western European Nuclear Regulatory Authorities.