ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 06.06.1997 
COM(97) 241 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 b 
IL ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ lb 
III. Ο ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ/ΕΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 3 
IV. Η ΣΥΙΕΡΓΑΟΕΑ ΟΙΥ ΤΙΙΕΑ OUI EIUOEUI ΙΕ ΟΑ ΕΥΡϋΠΑϋΕΑ ΘΕΟΙΕΕΑ ΟΡΓΑΙΑ 7 
V. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ 10 
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 13 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Η ΕΡΕΥΝΑ 19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΩΝ 
ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ/ΕΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 30 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΙ. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ/ΕΝΩΣΕΩΝ 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 36 
4«t 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΣΤΟΧΟΙ 
1 Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει έναν 
τομέα της κοιν<ονικής οικονομίας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας - τον τομέα τ<.ον 
σο>ματείων και των ιδρυμάτων. Οι 
οργανώσεις (χυτές διαδραματίζουν 
σημαντικό ρόλο αε όλους σχεδόν τους 
τομείς κοινωνικής δραστηριότητας. 
Συμβάλλουν στη δημιουργία απασχόλησης, 
στη δραστήρια άσκηση ίων δικαιωμάτων του 
πολίτη, στη δημοκρατία, παρέχουν ευρύ 
φάσμα υπηρεσιών, διαδραματίζουν 
σημαντικό φόλα σε αθλητικές 
δραστηριότητες και εκπροσωπούν τα 
συμφέροντα των πολιτών σε διάφορες 
δημόσιες αρχές. Διαδραματίζουν επίσης 
ζωτικό ρόλο στην προώθηση και τη 
διαφύλαξη των ανθρώπινων δικαιωμάτων, 
καθώς και στις αναπτυξιακές πολιτικές. 
14 Όλα αυτά τα χρόνια οι εν λόγω 
οργανώσεις έχουν συμβάλει σημαντικά στην 
ανάπτυξη της Ευρώπης και αυτό είναι κάτι 
που θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να 
αναπτ\ΐχθεί περαιτέρω. 
1.2 Δεδομένης της σημασίας τους, η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξήγαγε μια 
εκτεταμένη έρευνα για την καλύτερη γνώση 
του τομέα και για τον εντοπισμό των 
ζητημάτων που πρέπει να εξεταστούν. Τα 
αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται 
στο παράρτημα 1, 
1.3 Στόχος του παρόντος εγγρά(ρου είναι 
να περιγράψει την αυξανόμενη σημασία του 
τομέα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να 
παρουσιάσει τα προβλήματα και τις 
προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εν λόγω 
οργανώσεις και να ανοίξει ένα διάλογο 
βάσει ενός συνόλου ιδεών, προκειμένου να 
ευνοηθεί η ανάπτυξη τους σε ευρωπαϊκό και 
εθνικό επίπεδο, να βελτιωθεί η ικανότητα 
τους να αντιμετο>πίζουν μελλοντικές 
ανάγκες και να μεγιστοποιηθεί η συμβολή 
τους στην Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. 
1.4 Το έγγραφο (αϊτό παρουσιάζει μια 
σειρά μέτρων τα οποία μπορούν να ληφθούν σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά δεν 
επιδιώκει να επιβάλει στα κράτη μέλη 
συγκεκριμένες λύσεις ή δράσεις. Επαφίεται 
σε κάδε κράτος μέλος ξεχωριστά να 
επιληφθεί των διαφόρων Οεμάτο>ν που 
προκύπτουν. Ωστόσο, σύμφορα με την αρχή 
της επικουρικότητας και την αρχή της 
αναλογικότητας υπάρχουν ορισμένοι στόχοι 
που μπορούν να τεθούν σε κοινοτικό 
επίπεδο. Οι ιδέες αυτές περιγράφονται-στα 
"Συμπεράσματα". 
II. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 
Σωματεία 
2 Από τους τρεις τομείς της κοινωνικής 
οικονομίας - συνεταιρισμοί, ταμεία 
αλληλασφάλισης και σωματεία - ο τομέας 
των σωματείων είναι ο πλέον δύσκολος να 
οριοθετηθεί και να προσδιορισθεί. 
2.1 Πολύ σχηματικά, τα σο)ματεία 
μπορούν να ορισθούν ως ομάδες ανθρο')πο)ν 
που συνεργάζονται για τον ένα ή τον άλλο 
σκοπό. 
2.2 Στη μια άκρη του φάσματος 
βρίσκονται τα σωματεία που 
ενσωματώνονται στον ιστό της καθημερινής 
κοινωνικής, τοπικής και οικογενειακής 
ζωής, ενώ στην άλλη άκρη βρίσκονται 
μεγάλοι οργανισμοί τεράστιας εθνικής (Αλλά 
ακόμα και διεθνούς σημασίας όπως 
πανεπιστήμια, νοσοκομεία, ερευνητικά και 
πολιτιστικά ιδρύματα, τα οποία πολύς 
κόσμος συνηθίζει να τα θεωρεί (λανθασμένα) 
ως καθαρά "δημόσιους" (ρορείς. Αλλα 
σωματεία, (Αντίθετα, απασχολούν 
επαγγελματικά εκατοντάδες άτομα, (χουν 
χιλιάδες εθελοντές και ο κύκλος εργασιοΥν 
τους ανέρχεται σε πολλά εκατομμύρια Ecu. 
ΙΙάρα πολλά (κηματεία συνεργάζονται στενά 
με δημόσιες αρχές σε παραδοσιακούς τομείς 
όπως η κοινωνική εργασία· άλλα πάλι 
σωματεία εμμένουν στην αρχή της απόλυτης 
ανεξαρτησίας και ασχολούνται με 
ριζοσπαστικά κοινωνικά προγράμματα ή 
"εναλλακτικούς" τρόπους ζωής. 
2.3 Υπάρχει, πάντως, σχετική συναίνεση 
(ος προς το ότι τα σωματεία έχουν, σε 
μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, τα εξής 
κ()ινά χ(*ρ< /.κτηρκιτικά: 
α 
(α) διορίζονται από τις άτυπες *} M hoo, 
αμιγώς κοινωνικές ή οι&ογεν&ακές, ομΜ&; 
στο άτι διαθέσουν κάποια, èetto scott 
^totvrtéôn, srti<Wij tj 8£σ|Ηκή ôvtotii*tt< 
(β) είναι μη κερδοσκοπικές, πράγμα που 
σημαίνει ότι στόχος τους δεν είναι να 
αποκομίζουν κέρδη για τα διοικητικά 
στελέχη ή τα μέλη τους. 
(γ) είναι αν€|α§τητε$, κυρίως, από 
κυβερνήσεις mu άλλες δημόσιες <*$££$., 
δηλαδή mm ÛMOQ&Z να διο^ο4νται, 
χωρίς καμία έ|ω&ν ΛΟφέμβαση, σύμφωνα μ* 
τους δικούς τουτ; κανόνας και διαδικασίες, 
(δ) η διοίκηση τους πρέπει να ασκείται 
κατά "ανιδιοτελή", όπως συχνά 
αποκαλείται, τρόπο. Η χρήση του όρου 
αυτού σημαίνει όχι μόνο ότι τα σωματεία 
δεν πρέπει αυτές καθαυτές να είναι 
κερδοσκοπικές αλλά επίσης ότι εκείνοι που 
τις διοικούν δεν θα πρέπει να ενεργούν με 
την προοπτική του προσωπικού κέρδους. 
(ε) πρέπει να σ«μ$ΜΒΤ€χουν μ& κάποιο 
%çom στη 3ημόσι« ξ<αη m% η $QCÉCrtngi»ottita 
τους να στοχεύω, τουλάχιστον çv μ^, ατ^ν 
προώθηση του dtgtàww <Η>μφ4ό0νΐ#$, . 
2.4 Το κατά πόσο ορισμένα σωματεία 
συγκεντρώνουν και τα πέντε παραπάνω 
χαρακτηριστικά ποικίλλει έντονα. Ο 
καθορισμός, για παράδειγμα, του κατά πόσο 
ένα σωματείο είναι πράγματι ανεξάρτητη 
είναι εξαιρετικά δύσκολος, ενώ η έννοια του 
"δημόσιου συμφέροντος" είναι 
αμφιλεγόμενη. Ο ορισμός προσφέρει, 
παρόλα αυτά, ένα βαθμό συνοχής σ' ένα 
πολύπλοκο χώρο. 
2.5 Το παρόν έγγραφο ασχολείται με όλες 
τις οργανώσεις που έχουν, σε κάποιο βαθμό, 
τα παραπάνω πέντε κοινά χαρακτηριστικά. 
Ωστόσο, αποκλείστηκαν συνειδητά τρία 
πολύ συγκεκριμένα είδη οργανώσεων. 
Πρόκειται για τα πολιτικά κόμματα, που 
μπορεί μεν να είναι σωματεία, αλλά 
αποτελούν ειδική περίπτωση, τις 
θρησκευτικές κοινότητες (με την αυστηρή 
έννοια του όρου χωρίς να αποκλείονται οι 
οργανώσεις με θρησκευτικό χαρακτήρα που 
ενεργούν για το γενικό δημόσιο συμφέρον), 
καθώς και τα συνδικάτα και τις οργανώσεις 
των εργοδοτών. Ιδρύματα 
3 Όπως τα σωματεία έτσι και τα 
ιδρύματα ασκούν ένα ευρύ φάσμα 
δραστηριοτήτων. Σε ορισμένες χώρες το 
ίδρυμα αποτελεί συχνά το πλέον 
χρησιμοποιούμενο μέσο για την επιδίωξη 
στόχων που μπορεί να είναι ταυτόσημοι με 
τους στόχους που συνήθως επιδιο')κουν σε 
άλλες χώρες τα σωματεία. Από νομική 
πλευρά όμως, τα ιδρύματα αποτελούν πιο 
ομοιογενή ομάδα από τα σωματεία και η 
μόνη σημαντική διάκριση που γίνεται είναι 
ανάμεσα στα ιδρύματα που κατά κύριο λόγο 
επιδιώκουν ιδιωτικά οφέλη και στα 
ιδρύματα που επιδιώκουν δημόσια οφέλη. Η 
παρούσα Ανακοίνωση εστιάζεται κυρίους 
στα ιδρύματα τα οποία προωθούν το 
δημόσιο συμφέρον (ακόμα και αν 
παραμένουν ιδιωτικοί φορείς). 
3.1 Στο παρόν, επομένως, πλαίσιο, τα 
ιδρύματα είναι φορείς με τις δικές τους 
πηγές χρηματοδότησης που διαθέτουν τους 
οικονομικούς τους πόρους κατά βούληση 
για σχέδια ή δραστηριότητες κοινωφελούς 
χαρακτήρα. Είναι εντελώς ανεξάρτητα από 
κυβερνήσεις ή άλλες δημόσιες αρχές και 
διοικούνται από ανεξάρτητα διοικητικά 
συμβούλια. 
Είδη σωματείων 
4 Η διατύπωση ορισμών για τα σωματεία 
και τα ιδρύματα είναι τόσο δύσκολη όσο και 
η ταξινόμηση τους σε κατηγορίες. Η 
δυσκολία που υπάρχει σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο οφείλεται εν μέρει στις 
διαφορετικές εθνικές παραδόσεις που 
υπάρχουν και στην έντονη τάση τους να 
συνδυάζουν ταυτόχρονα διαφορετικούς 
στόχους. Τα περισσότερα σωματεία και 
ιδρύματα μπορούν, πάντως, να θεωρηθούν 
ότι υπάγονται σε ένα ή περισσότερους από 
τους ακόλουθους τομείς δραστηριοτήτων: 
(a) ïlatym* υπηρεσιών: στην κατηγορία 
αυτή ^ιλαμ|3άνονταί όλ^ς οι οργανώσεις 
που παρέχουν στα μέλη ή στους πελάτες 
τους κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες 
υγειονομικής περίθαλψης, κατάρτισης, 
ενημέρωσης, παροχής συμβουλών ή άλλα 
είδη υποστήριξης. 
(β) Ασκησα mtecmc πρόκειται για 
οφγανώσεχς που προβάλλοΐΐν και 
υποστηρίξουν éva σκοπό ή μια ομάδα, μ& 
απ#ϊ£ρα στόχο τον δπ*ιρ$αα|χό rt\ç «οιν^ς 
γνΕμης % τη μεταβολή της υφίίίτάμβνης 
(V) 
όμΛς ατόμων μβ κοινά ev$ia$éoovm, ή 
ανάγκη «mi ανμμ$τ&σΛίν & wck 
ΑφΗβφ&ον να tfçotfféçow qotfcte 
{krtjft&o» Ενημ^ωοη* υπο^τι|ρι<|τ| m 
0Ρυν^#β4& 
Φ) y.^fflS^M κ,^ι mrmmliiSn 
^éneitoi για τους «œwoi; 
^δνΟ^μεσους ^ùgètç" Wi>> te uwtwifc&w 
τις §Qqm%Qtôvf\%&; μεμονωμένων 
Qmrnétmm %m «3ΐασχολοιΟνται tf έναν 
*οι*ό ταμ&Ε, ή *ις 5^{^ρι#τήτ$£ w> 
TopâaT^vo«^4aTeiwvm^4ei^ îçagé^ow 
ενημέρωση και υ^οοϋτίρφι. Οι OQvav<&(M$ 
αυτές «jat&orôv το σημαντ^ ig^o τη£ 
6uxotv5^cJnç του τομέα των σωματείου ;& 
*ι0ημόΜ£<*ρχ&;, 
4.1 Πολλά σωματεία και ιδρύματα έχουν, 
φυσικά, εθνική ή και διεθνή διάσταση. Στη 
μεγάλη πλειοψηφία τους, όμως, η διάσταση 
τους είναι περιφερειακή ή τοπική. Γενικά, 
όσο πιο περιορισμένη είναι η γεωγραφική 
διάσταση μιας οργάνωσης τόσο μεγαλύτερο 
είναι το φάσμα των δραστηριοτήτων της και 
ακόμα δυσχερέστερος ο διαχωρισμός της 
μιας δραστηριότητας από την άλλη. Σε όλη 
την Ευρώπη υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες 
αυτόνομων τοπικών ομάδων που εργάζονται 
σε επίπεδο γειτονιάς, συνοικίας, χωριού ή 
μικρής αγροτικής ζώνης, με στόχο τη 
βελτίωση της ποιότητας ζωής της τοπικής 
κοινότητας. Αυτές οι οργανώσεις, πράγματι, 
ασκούν, ταυτόχρονα και συνήθως άτυπα, 
όλες τις παραπάνω δραστηριότητες -
παρέχουν υπηρεσίες και αμοιβαία βοήθεια, 
εφιστούν την προσοχή στις ανάγκες της 
κοινότητας ή συγκεκριμένων ομάδων που 
ζουν σ* αυτήν και προσφέρουν τον 
κατάλληλο μηχανισμό μέσω του οποίου η 
κοινότητα μπορεί να γνωστοποιήσει τα 
αιτήματα της στις δημόσιες αρχές. 
Το νομικό και φορολογικό πλαίσιο των 
σωματείων και των ιδρυμάτων 
5 Η σημασία ύπαρξης σαφούς, θετικού 
νομικού και φορολογικού πλαισίου για την 
άσκηση των δραστηριοτήτων των σωματείων 
και των ιδρυμάτων δεν μπορεί να υποτιμάται. Οι οργανώσεις δυσκολεύονται 
να αναπτύξουν τις δραστηριότητες τους αν 
δεν υπάρχει τέτοιο πλαίσιο εθνικό ή 
ευρωπαϊκό. Στο παράρτημα II 
παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο 
καθορίζεται η νομική και φορολογική βάση 
του εν λόγω τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
III. Ο ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ 
ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ/ΕΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ 
ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 
6 Από τα αποτελέσματα της κοινοτικής 
έρευνας προκύπτει, σαφώς, ότι τα σωματεία 
και τα ιδρύματα, παρόλο που στην μεγάλη 
τους πλειοψηφία είναι οργανώσεις μικρού 
μεγέθους, διαθέτουν σαν σύνολο σημαντικά 
περιουσιακά στοιχεία και κινητοποιούν 
μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού 
τόσο σε έμμισθη όσο και σε εθελοντική βάση. 
Όπως συμβαίνει και με άλλες μορφές 
επιχειρήσεων, και συγκεκριμένα τις μικρές 
και μεσαίες επιχειρήσεις, πολλά σωματεία 
και ιδρύματα ασκούν επίσης οικονομική 
δραστηριότητα - πωλούν προϊόντα, 
παρέχουν υπηρεσίες έναντι αμοιβής και 
εμφανίζουν κέρδη τα οποία στη συνέχεια 
επανεπενδύουν. 
6.1 Επομένως, η συμβολή του εν λόγω 
τομέα στην οικονομία είναι, πράγματι, 
σημαντική. Η ακριβής σημασία του φάνηκε 
πρόσφατα από τα αποτελέσματα της πρώτης 
συστηματικής συγκριτικής έρευνας που 
διεξάχθηκε για τον τομέα σε 4 κράτη μέλη 
(Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία και 
Ιταλία) υπό τη διεύθυνση του 
Πανεπιστημίου Johns Hopkins της 
Βαλτιμόρης.1 Τα αποτελέσματα αυτά είναι 
εξαιρετικά σημαντικά. 
6.2 Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι τα 
εξής: 
<*TIJ Γερμανία ο τομέας αυτός 
αντκΕρ^ωπευετ το 3,7% της συνολικής 
απασχόλησης χαι το 10% της συνολικής 
απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών. Ο 
αριθμός αυτός ισοδυναμεί με ένα 
εκατομμύριο άτομα περίπου. Ο μη 
Δημοσιεύτηκε το 1994. 
κερδοσκοπικός τομέας είναι ιδιαίτερα 
σημαντικός όσον αφορά την υγεία: το 40% 
των ημερών νοσηλείας και το 60% των 
υπηρεσιών κατ' οίκον αναλαμβάνονται από 
τον τομέα των σωματείων,* 
στη Γαλλία το 4,2% του συνολικού ενεργού 
πληθυσμού απασχολείται στον εν λόγω 
τομέα και πάνω από το 10% των 
εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών. 
Συνολικά, απασχολούνται περίπου 800.000 
άτομα. Οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις 
αναλαμβάνουν την παροχή κατ' οίκον 
υπηρεσιών σε περισσότερους από τους 
μισούς ασθενείς που χρειάζονται παρόμοιες 
υπηρεσίες καθώς και τη μέριμνα του 20% 
περίπου των μαθητών της πρωτοβάθμιας και 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η παρουσία 
των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων είναι 
ιδιαίτερα αισθητή στις κοινωνικές υπηρεσίες 
και στον αθλητισμό μια και το 80% των 
ατόμων που έχουν αθλητικά ενδιαφέροντα 
ανήκουν σε μη κερδοσκοπικούς αθλητικούς 
ομίλους· 
στην Ιταλία σχεδόν το 2% του συνολικού 
ενεργού πληθυσμού απασχολείται στον εν 
λόγω τομέα και πάνω από το 5% των 
εργαζομένων στον τομέα των υπηρεσιών. 
Συνολικά, ο τομέας, η παρουσία του οποίου 
είναι ιδιαίτερα έντονη στις κοινωνικές 
υπηρεσίες, απασχολεί περίπου 400.000 
άτομα. Μη κερδοσκοπικά σωματεία 
διαχειρίζονται το 20% των παιδικών 
σταθμών και διασφαλίζουν την παροχή 
πάνω από το 40% των νοσοκομειακών 
υπηρεσιών κατ' οίκον· 
στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 4% του ενεργού 
πληθυσμού ή πάνω από το 9% των 
εργαζόμενων στον τομέα των υπηρεσιών 
απασχολούνται στον εν λόγω τομέα. 
Συνολικά, περίπου 900.000 άτομα 
απασχολούνται στον τομέα αυτό ο οποίος 
διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο 
στην παροχή έρευνας και εκπαίδευσης: - οι 
μη κερδοσκοπικά σωματεία διαχειρίζονται 
το σύνολο των γυμνασίων καθώς και το 22% 
των νηπιαγωγείων και των δημοτικών. 
6.3 Τέλος, το σύνολο των δαπανών του 
τομέα στις χώρες αυτές έφθασε το ποσό των 
127 δια. Ècu (17 δια. στην Ιταλία, 31,3 δισ. 
στη Γαλλία, 36,6 δισ. στο Ηνωμένο Βασίλειο 
και 42,2 δισ. στη Γερμανία). Οι δαπάνες των μη κερδοσκοπικών 
σωματείων σαν ποσοστό του ακαθάριστου 
εγχώριου προϊόντος είναι εξίσου 
εντυπωσιακές: 2% στην Ιταλία, 3,3% στη 
Γαλλία, 3,6% στη Γερμανία, και 4,8% στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. 
6.4 Τα εντυπωσιακότερα όμως στοιχεία 
προκύπτουν από την εξέταση της αύξησης 
της απασχόλησης. Από την έρευνα προέκυψε 
- μόνο βέβαια για δύο χώρες για τις οποίες 
υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, δηλαδή τη 
Γερμανία και τη Γαλλία - ότι από το 1980 
έως το 1990 ο τομέας των σωματείων 
αποτέλεσε μια αστείρευτη πηγή 
απασχόλησης. 2τη Γαλλία, η μια στις επτά 
véeç êimtç εργασίας που δημιουργήθηκαν 
κατά τη δεκαετία αυτή οφείλεται στον εν 
λόγω τομέα καν στη ορμάνια η μια στις 
οκτώ ή εννιά véeç θέσεις εογααίας. Αυτό το 
συμπέρασμα είναι πράγματι εξαιρετικά 
σημαντικό. 
6.5 Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δεν θα 
πρέπει, ίσως, να εκπλήσσουν εάν ληφθεί 
υπόψη η ανάπτυξη του τομέα στο πρόσφατο 
παρελθόν και οι λόγοι που οδήγησαν σ' 
αυτήν (βλέπε παραγράφους 1.4 και 1.5 του 
Παραρτήματος Ι). Ορισμένοι από τους 
λόγους αυτούς ενδέχεται να έχουν ιστορικό 
χαρακτήρα ή συνδέονται στενά με την 
ιδιαίτερη περίπτωση των διαφόρων κρατών 
μελών. Φαίνεται, πάντως, ότι και άλλοι 
παράγοντες - η εμφάνιση νέων αναγκών και 
η ανάπτυξη νέων κοινωνικών 
προβληματισμών και, πάνω (χπό όλα, η τάση 
των κυβερνήσεων να αναθέτουν στα 
σωματεία και τα ιδρύματα την παροχή 
υπηρεσιών τις οποίες στο παρελθόν 
προγραμμάτιζαν και παρείχαν οι ίδιες -
διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο σ' ολόκληρη 
την Κοινότητα. 
6.6 Αλλά, οι πολιτικές αυτές εξελίξεις δεν 
ήταν ομοιόμορφες σε όλα τα κράτη μέλη. Ο 
βαθμός στον οποίο συνοδεύτηκαν από 
σαφείς συνταγματικές ή διοικητικές 
αλλαγές, προκειμένου να διευκολυνθεί η 
συμμετοχή των σωματείων και ιδρυμάτων, 
ποικίλλει σημαντικά. 
6.7 Τα στοιχεία αυτά δείχνουν σαφώς ότι ο 
τομέας στάθηκε ικανός να δημιουργήσει 
νέ*ς ευκαιρίες συμβάλλοντας όχι μόνο στη 
βελτίωση της ποιότητας ζωής, αλλά επίσης 
στην αύ|ηση %χ\ς απασχόλησης και στην 
οικονομική ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό, ο 
τομέας θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να 
διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στην 
εκστρατεία για δημιουργία θέσεων 
εργασίας όπως αναφέρεται στο "Σύμφωνο 
Απασχόλησης", για παράδειγμα, στο 
πλαίσιο των Τοπικών Πρωτοβουλιών 
Απασχόλησης. 
6.8 Σε ολόκληρη την Κοινότητα, πάρα 
πολλά σωματεία και ιδρύματα ασχολήθηκαν 
με την κατάρτιση και την εκ νέου κατάρτιση 
των ανέργων, μερικές φορές στο πλαίσιο 
κυβερνητικών προγραμμάτων, αλλά 
συχνότερα για δικό τους λογαριασμό, καθώς 
και με την παροχή υπηρεσιών στα λιγότερο 
ευνοημένα άτομα -σε άτομα με ειδικές 
ανάγκες, σε νέους που έχουν 
περιθωριοποιηθεί, σε εκείνους που για τον 
ένα ή τον άλλο λόγο επανειλημμένα 
απέτυχαν να ενταχθούν στην αγορά 
εργασίας. 
6.9 Τα σωματεία και τα ιδρύματα 
παρέχουν επίσης αποτελεσματική κατάρτιση 
σε διάφορους εθελοντές, πολλοί από τους 
οποίους βρίσκουν στη συνέχεια εργασία 
στην παραδοσιακή αγορά στηριζόμενοι στην 
εμπειρία και τις γνώσεις που απέκτησαν 
στον τομέα των σωματείων. Η εθελοντική 
εργασία αποτελεί για πολλούς ανθρώπους 
έναν τρόπο για να διατηρήσουν τις 
εργασιακές τους συνήθειες σε μια περίοδο 
κατά την οποία, ιδιαίτερα για όσους είναι 
μακροχρόνια άνεργοι, το να 
εξακολουθήσουν vex έχουν μια οργανωμένη 
ζωή μπορεί να είναι πολύ δύσκολο. Ο 
τομέας των σωματείων και των ιδρυμάτων 
προσφέρεται για παροχή ευκαιριών 
εμπλουτισμού εμπειριών που στοχεύουν 
στην απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων οι 
οποίες θα βελτιώσουν την ικανότητα 
απασχόλησης και, ακόμη περισσότερο, το 
αίσθημα του μέλους μιας κοινότητας και του 
ευρωπαίου πολίτη μεταξύ των νέων. Η 
Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία 
(Ασχολείται με το ζήτημα αυτό και προσφέρει 
εκπαιδευτική εμπειρία βασισμένη στην 
ενεργό συμμετοχή των νέων α' ένα τοπικό 
σχέδιο. Η εθελοντική εργασία είναι επίσης 
πολύ σημαντική για τους συνταξιούχους 
που επιθυμούν να συνεχίσουν να 
(αξιοποιούν τα προσόντα τους και να έχουν 
ενεργό ρόλο στην κοινο>νία. Κοινωνική σημασία 
7 Δεν υπάρχουν ακριβή αριθμητικά 
στοιχεία για τον υπολογισμό του αριθμού 
των ατόμων που ανήκουν σε σωματεία αλλά, 
με βάση τις εκτιμήσεις ορισμένων κρατών 
μελίόν εκτιμάται γενικά ότι ανάμεσα στο ένα 
τρίτο και το μισό περίπου του πληθυσμού 
ανήκει σε σωματεία, δηλ. σε 100 
εκατομμύρια περίπου. 
7.1 Ιστορικά, είναι ανεκτίμητη η επίδραση 
και τα επιτεύγματα των σωματείων και των 
αδελφών τους οργανώσεων, των ιδρυμάτων. 
Στα σο)ματεία και στα ιδρύματα οφείλουμε 
τη δημιουργία πολυάριθμων υπηρεσκόν, 
όπως η εκπαίδευση, η υγεία και οι 
κοινωνικές υπηρεσίες, που σήμερα 
θεωρούνται δεδομένες Η συμμετοχή τους 
στην ανάπτυξη των κοινωνικοί και 
πολιτικών ιδεών και στο πνευματικό κλίμα 
στο οποίο ζούμε σήμερα είναι, επίσης. 
τεράστια. Τα σωματεία και τα ιδρύματα 
έχουν διαδραματίσει καίριο ρόλο στη 
διάδοση των επιστημονικών ιδεών και πον 
τεχνολογικών εξελίξεων και έχουν 
προσφέρει το κατάλληλο πλαίσιο για την 
ανταλλαγή απόψεων πάνα) σε όλα τα θέματα 
που απασχολούν τον άνθρο)πο. 
Πρωτοστάτησαν στον αγώνα για την 
αναγνώριση των ανθρουιινων δικαιωμάτο>ν 
και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και για τη 
διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς 
μας και του φυσικού περιβάλλοντος. 
Πολυάριθμα σωματεία προβάλλουν το 
πνεύμα αλληλεγγύης υπέρ των λιγότερο 
ευνοημένων ατόμων, των ασθενούν ή των 
ατόμων με ειδικές ανάγκες, των φτο)χών και 
των αποκλεισμένων, τονν ηλικκυμένων και 
των νέων, κα()(ός και μεταξύ εκείνίον που 
έχουν εργασία και των ανέργονν, μεταξύ 
ανόρίόν και γυναικών, μεταξύ γενεών, 
μεταξύ των περιοχονν που ευημερούν και 
των (ρτωχοΥν ή των δοκιμαζόμενων 
περιοχοΥν. Τα σωματεία συμβάλλουν 
(τημαντικά στην καταπολέμηση του 
κοινωνικού αποκλεισμού, της σεξουαλικής 
εκμετάλλευσης γυναικών και παιδιών, 
καθίός και τα>ν φυλετικοϊν διακρίσεων και 
της ξενοφοβίας. Έχουν διαδραματίσει 
σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση της 
κοινής γνώμης υπέρ της ανάπτυξης και 
έχουν δημιουργήσει προνομιακού:; δεσμούς 
6 με εκπροσώπους κοινωνικών φορέων στις 
αναπτυσσόμενες χώρες. Επίσης παρέχουν 
υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και 
επισιτιστική βοήθεια που είναι τόσο 
απαραίτητες σε περιόδους κρίσης, συχνά δε 
επιδεικνύουν ηρωισμό δουλεύοντας σε 
περιοχές όπου έχουν προκληθεί ταραχές. 
7.2 Σήμερα, τα σωματεία και τα ιδρύματα 
συμμετέχουν σε όλους ανεξαιρέτως τους 
τομείς που μπορούν να ενδιαφέρουν την 
ανθρωπότητα και η συμμετοχή τους στην 
ευημερία και την ανάπτυξη της κοινωνίας 
μας και των διαφόρων πολιτισμών μας 
παραμένει όπως πάντα σημαντική, ιδίως 
ενόψει της διαδικασίας της ευρωπαϊκής 
ολοκλήρωσης. Παράλληλα, τα σωματεία 
εξακολουθούν να καινοτομούν, να 
επισημαίνουν νέες ανάγκες και να 
πειραματίζονται με νέους τρόπους 
αντιμετώπισης τους. σωματεία και τα ιδρύματα έχουν από καιρό 
ενθαρρύνει τις διεθνείς επαφές και την 
κατανόηση μεταξύ των λαών και δείχνουν 
τώρα έντονο ενδιαφέρον για το ρόλο που 
έχουν να διαδραματίσουν οι πολίτες στη 
σφυρηλάτηση της Ευρωπαϊκής Ένοχτης και 
στο να αποκτήσει ουσία η Ευρο')πη των 
πολιτών. Η εμπειρία τους και η βασική 
φιλοσοφία τους, σε συνδυασμό με την 
αυξανόμενη οργάνωση τους σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο, τις καθιστούν τις πλέον αρμόδιες 
για το ρόλο αυτό. 
8.1 Ο ρόλος που διαδραματίζουν τα 
σωματεία στην ενίσχυση του αισθήματος του 
πολίτη και στην προσφορά ενός τρόπου για 
να εκφρασθεί το αίσθημα αυτό, αποκτά όλο 
και μεγαλύτερη σημασία σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Πράγματι πρέπει να 
διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη 
δημιουργία του αισθήματος του ευρωπαίου 
πολίτη όπως αναφέρεται στο άρθρο 8 της 
Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα 9.1 Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι τα 
σωματεία και τα ιδρύματα συμβάλλουν εις 
βάθος στη δημοκρατική ζωή της Ευρώπης 
και η συμβολή τους αυτή είναι απαραίτητη. 
Πράγματι, η ύπαρξη ενός καλά 
οργανωμένου τομέα σωματείων και 
ιδρυμάτων μπορεί να εκληφθεί ως μια 
βέβαιη ένδειξη ότι η δημοκρατία έχει 
ωριμάσει αρκετά. Για πολλούς ανθρώπους η 
συμμετοχή σε ένα σωματείο μπορεί να είναι 
η μοναδική εμπειρία δημοκρατικής 
διαδικασίας πέραν της συνήθους εκλογικής 
διαδικασίας. 
9.2 Η συμβολή τους στην 
αποτελεσματικότητα με την οποία 
λειτουργεί η αντιπροσωπευτική δημοκρατία 
δεν θα πρέπει, εντούτοις, να υποτιμάται. 
Πάνω από όλα, διαδραματίζουν σημαντικό 
ρόλο ως ενδιάμεσοι φορείς στην ανταλλαγή 
πληροφοριών και απόψεων μεταξύ 
κυβερνήσεων και πολιτών, παρέχοντας, 
αφενός, στους πολίτες τη δυνατότητα να 
εξετάσουν κριτικά τις ενέργειες ή τις 
προτάσεις της κυβέρνησης και, αφετέρου, Πολιτική σημασία: Ιδιότητα τον 
πολίτη Πολιτική σημασία: Προώθηση 
της Λ ημοκρατίας 
στις δημόσιες αρχές έμπειρες συμβουλές 
σχετικά με τις απόψεις που ασπάζεται η 
κοινή γνώμη και σημαντικές πληροφορίες 
για τον αντίκτυπο που έχουν οι πολιτικές 
τους. 
9.3 Το γεγονός ότι τα σωματεία και τα 
ιδρύματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
στη δημοκρατική διαδικασία δεν σημαίνει 
ότι μπορούν να αναλάβουν και το ρόλο που 
έχουν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι. 
Διαφαίνονται, πράγματι, κάποιοι κίνδυνοι 
όσον αφορά το ρόλο άσκησης πίεσης για ένα 
και μοναδικό θέμα που τείνουν να υιοθετούν 
ορισμένες σωματεία. Η ενασχόληση τους με 
συγκεκριμένα ζητήματα ή συγκεκριμένα 
άτομα ή ομάδες μπορεί να τις οδηγήσει να 
επιδιώξουν την ανατροπή της ισορροπίας 
ανάμεσα στα ανταγωνιστικά συμφέροντα 
που όλες οι δημοκρατικά εκλεγμένες 
κυβερνήσεις προσπαθούν να διαφυλάξουν. 
Υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη κατανόηση 
των δυσχερειών όσον αφορά τη λήψη 
πολιτικών αποφάσεων. 
IV. Η ΣΥΙΕΡΓΑΟΕΑ ΟΙΥ ΤΙΙΕΑ OUI EIUOEUI 
IE ΟΑ EYPUIIAUEA ΘΕΟΙΕΕΑ ΟΡΓΑΙΑ 
9.4 Τα Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έχουν 
μακρά παράδοση επαφών και ανεπίσημων 
διαβουλεύσεων με τον τομέα των 
σωματείων. Αυτό ισχύει για πολλές 
υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
όπως, για παράδειγμα, η ΓΔ IB, η ΓΔ VIII με 
τις Υπηρεσίες Αναπτυξιακής Βοήθειας και 
το ECHO (Υπηρεσία ανθρωπιστικής 
βοήθειας της ΕΚ) που απέκτησαν σημαντική 
εμπειρία από τη συνεργασία τους με Μη 
Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ) 
ανθρωπιστικής βοήθειας, η ΓΔ V και η 
πλατφόρμα Ευρωπαϊκών Κοινωνικών 
ΜΚΟ που προκύπτουν από το Κοινωνικό 
Φόρουμ, η ΓΔ XI και περιβαλλοντικές 
οργανώσεις, η ΓΔ XXIII και η 
Συμβουλευτική Επιτροπή για τους 
συνεταιρισμούς, τα Ταμεία 
Αλληλασφάλισης, τα Σωματεία και τα 
Ιδρύματα. Η ΓΔ Χ ιδίως προσβλέπει στον 
τομέα των σωματείων για τη διάδοση 
πληροφοριών, στους πολίτες, σχετικά με 
ευραυταϊκά ζητήματα. Οι ΜΚΟ συμμετέχουν σε σημαντικό αριθμό 
ερευνητικών έργο)ν που χρηματοδοτούνται 
στο πλαίσιο του 4ου Προγράμματος 
Πλαισίου (1994-1998). Το στοχοθετημένο 
Κοινωνικο-Οικονομικό Ερευνητικό 
Πρόγραμμα καλύπτει εκτενώς το ρόλο του 
εν λόγω τομέα στην οικονομία και τη 
σημασία του για την κοινωνική συνοχή. Το 
5ο Πρόγραμμα ΙΙλαίσιο (1999-2002) 
αναμένεται να δώσει ακόμη μεγαλύτερη 
έμφαση στο ζήτημα αυτό. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζεται 
επίσης σε πολυάριθμα σωματεία 
προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες και 
απόψεις για μια σειρά θεμάτων. Η 
ετερογένεια του τομέα εκτιμάται ιδιαίτερα 
λόγω της γνώσης και της εμπειρίας του σε 
θέματα κοινωνικής πολιτικής, 
περιβάλλοντος, βοήθειας και ανάπτυξης και 
διότι εξασφαλίζει ζωτικό σύνδεσμο με τους 
πολίτες στο χώρο τους και ιδίως τη σύνδεση 
με τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές 
κατηγορίες. 
9.5 Ο ολοένα σημαντικότερος ρόλος που 
διαδραματίζει ο τομέας των σωματείων σε 
ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που είναι βασικά 
για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση, και ιδίοος 
στη διαχείριση και υλοποίηση βασικών 
πτυχών υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας σε 
πολλά κράτη μέλη, έχει αναγνωριστεί και 
αντικατοπτρίζεται στις κυριότερες δηλώσεις 
της Επιτροπής για την κοινωνική πολιτική 
και την πολιτική απασχόλησης, όπως η 
Πράσινη και η Αευκή Βίβλος για την 
Κοινωνική Πολιτική και η Λευκή Βίβλος για 
την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και 
την Απασχόληση. 
9.6 Ωστόσο, επί σειρά ετών, οι επαφές 
μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων 
και του τομέα των σωματείων ήταν εντελώς 
σε βάση adhoc και μόνο το 1992, με τη 
Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, 
τονίστηκε για πρώτη φορά επισήμως η 
σημασία των δεσμών με τον εν λόγω τομέα 
στη Δήλωση 23 που επισυνάπτεται στη 
Συνθήκη.2 
9.7 Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει έντονη 
πολιτική βούληση για εξασφάλιση 
συστηματικότερων διαβουλεύσεων με τον 
τομέα των σωματείων, τόσο στο στάδιο της 
χάραξης όσο και στο στάδιο της υλοποίησης 
των πολιτικών, δεδομένου του όλο και 
σημαντικότερου ρόλου που αποκτά στα 
κράτη μέλη, ιδίως στην κοινωνική πολιτική3. 
Μετά την έκδοση της Δήλωσης 23, 
σημειώθηκαν διάφορες εξελίξεις οι οποίες 
ενεργοποίησαν τη διαδικασία ενίσχυσης της 
συνεργασίας με τις ΜΚΟ και άλλες 
οργανώσεις του τομέα των σωματείων και 
παρότρυνσης της συστηματικότερης 
διαβούλευσης με τις εν λόγω οργανώσεις. Οι 
κυριότερες από αυτές τις εξελίξεις ήταν: 
• η πραγματοποίηση του πρώτου 
Ευρωπαϊκού Φόρουμ Κοινωνικής 
Πολιτικής το Μάρτιο του 1996, που 
συγκέντρωσε πάνω από 1000 συμμετέχοντες 
κυρίως από ΜΚΟ, μόλις πριν από την 
έναρξη της Διακυβερνητικής Διάσκεψης. 
Αυτή ήταν η απαρχή ενός νέου πολιτικού 
στόχου: η οικοδόμηση, με το πέρασμα του 
χρόνου, ενός πραγματικού διαλόγου των 
πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα 
συμπληρώνει τον πολιτικό διάλογο με τις 
εθνικές αρχές και τον κοινωνικό διάλογο με 
τους κοινωνικούς εταίρους. Προβλέπεται 
Η Δήλωση 23 ορίζει: "Η Συνδιάσκεψη) τονίζει τη 
σημασία που έχει, στην επιδίωξη των στόχων τον 
άρθρον 117 της συνθήκης για την ίδρυση της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η συνεργασία μεταξύ 
της Κοινότητας και των διαφόρίον 
φιλανθριοπικών οργανώσεων και ιδρυμάτων, ως 
φορέων υπεύθυνων για κοινωνικές υπηρεσίες και 
για μονάδες παροχής κοινωνικών υπηρεσιών". 
Θα πρέπει επίοης να σημειωθεί ότι η Επιτροπή 
είχε μακροχρόνιο διάλογο με τις ενώσεις και τα 
ιδρύματα σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα 
στο πλαίοιο των επαφών της με ΜΚΟ που 
ασχολούνται με την Ανάπτυξη, μέσω της 
επιτροπής σύνδεσης ΕΚ-ΜΚΟ που 
χρηματοδοτείται κατά 90% από την Επιτροπή. ότι το Φόρουμ θα πραγματοποιείται κάθε 
δύο χρόνια. 
Ο νέος αυτός διάλογος των πολιτών έχει 
δύο βασικούς στόχους: 
-να εξασφαλιστεί ότι οι απόψεις των 
σωματείων και των ιδρυμάτων και η 
εμπειρία που αποκτούν από την άσκηση των 
δραστηριοτήτων τους μπορούν να 
λαμβάνονται συστηματικά υπόψη από τους 
υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε οι πολιτικές να 
μπορούν να προσαρμόζονται στις 
πραγματικές ανάγκες, και 
-να διαβιβάζονται οι πληροφορίες από 
το ευρωπαϊκό επίπεδο στο τοπικό επίπεδο 
ώστε οι πολίτες να ενημερώνονται για τις 
εξελίξεις, να αισθάνονται ότι συμμετέχουν 
στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση και να 
μπορούν να συνειδητοποιήσουν το 
ενδιαφέρον που παρουσιάζει γι' αυτούς, 
συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της 
διαφάνειας και στην ενίσχυση του 
αισθήματος του πολίτη. 
• η δημιουργία, το 1995, μιας πλατφόρμας 
ευρωπαϊκών κοινωνικών ΜΚΟ, που 
εκπροσωπεί μεγάλο αριθμό οργανώσεων, 
προκειμένου να βοηθήσει στην προετοιμασία 
του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Κοινωνικής 
Πολιτικής και να διευκολύνει την ανάπτυξη 
του διαλόγου των πολιτών· 
• η σύσταση μιας "Επιτροπής σοφών" 
(Comité des Sages), το 1995, επιφορτισμένης 
με την εκπόνηση έκθεσης για τα θεμελιώδη 
δικαιώματα προς μετέπειτα συζήτηση στο 
Φόρουμ Κοινωνικής Πολιτικής προκειμένου 
να τροφοδοτηθούν οι διαβουλεύσεις της 
Διακυβερνητικής σχετικά με την αναθεώρηση 
της συνθήκης ΕΕ. 
Η έκθεση αυτή η οποία υποστηρίζει μια 
Ευρώπη των πολιτικών και κοινωνικών 
δικαιωμάτων προκάλεσε επίσης ένα διάλογο 
σε ευρωπαϊκή κλίμακα μέσω μιας σειράς 
εθνικών σεμιναρίων στα οποία συμμετείχαν, 
ιδίως, τα σωματεία και οι κοινωνικοί 
εταίροι. 
• η δημιουργία, το 1997, μιας νέας γραμμής 
του προϋπολογισμού, με αριθμό Β3-4101, 
με στόχο αφενός μεν την προώθηση της 
συνεργασίας με ΜΚΟ και άλλες 
οργανώσεις του τομέα των σωματείων, 
αφετέρου δε την ενίσχυση της ικανότητας 
των εν λόγω οργανώσεων να συμμετέχουν 
στο διάλογο των πολιτών σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα· 
%$ Στο πλαίσιο των προπαρασκευαστών 
εργασιών για tt) ΑιαΗυ|&$ντ|τική Διάσ^Εψη 
αναπτύχθηκε συνεχής διάλογος μ^ξι) του 
ev λόγω τομέα* της Επ^οπής mi του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
Επίσης, στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής 
συζητήθηκαν σημαντικά θέματα σχετικά με 
τον τομέα των σωματείων. Μεταξύ αυτών 
περ ιλαμβάνονται : 
η δημιουργία νομικού υπόβαθρου για 
κανονιστικές διατάξεις σχετικά με τα 
σωματεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
η δημιουργία νομικού υπόβαθρου για 
τη λήψη μέτρων παροχής κινήτρων τόσο 
στον τομέα της απασχόλησης όσο και στον 
κοινωνικό τομέα 
η ενσωμάτωση της Δήλωσης 23 στη 
Συνθήκη και η συμπερίληψη ειδικών 
διατάξεων για τη διαβούλευση και το 
διάλογο με τα φιλανθρωπικά σωματεία και 
ιδρύματα σχετικά με όλα τα πολιτικά 
ζητήματα που τα αφορούν 
τροποποίηση του άρθρου 8α 
προκειμένου να επιτραπεί η λήψη (με τη 
διαδικασία της συναπόφασης) μέτρων για τη 
διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας. 
Η Επιτροπή σκοπεύει να διατυπώσει 
συγκεκριμένες προτάσεις ανάλογα με τα 
αποτελέσματα της Διακυβερνητικής. 
Όσον αφορά τις μελλοντικές εξελίξεις, και 
προκειμένου να διαφυλαχθεί στο μέγιστο η 
δημιουργικότητα και η ελευθερία έκφρασης, 
είναι σημαντικό να μην παρεμποδίζεται η 
διαβούλευση με τον τομέα των σωματείων 
λόγα) υπερβολικής γραφειοκρατίας ή 
προσήλωσης στους τύπους αλλά, αντίθετα, να καταβληθούν προσπάθειες υιοθέτησης 
μιας ευέλικτης πλην όμως συστηματικής 
προσέγγισης για την ανάπτυξη του διαλόγου 
των πολιτών και σχέσεων μεταξύ των 
σωματείων και των Ευρο)παϊκο')ν θεσμικυ')ν 
οργάνων και να ληφθούν πλήρως υπόψη η 
αρχή της επικο\>ρικότητας και οι 
ιδιαιτερότητες κάθε κράτους μέλους. 
9.9 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης 
προσπαθήσει να επιτρέψει τη συμμετοχή του 
εν λόγω τομέα σε ένα ευρύ φάσμα 
προγραμμάτων χρηματοδότησης. Μεταξύ 
αυτών περιλαμβάνονται τα Διαρθρωτικά 
Ταμεία, τα προγράμματα PHARE και TAC ΙS 
για την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, το 
πρόγραμμα Leonardo da Vinci, η Δήλο)ση 23 
και οι νέες γραμμές του προϋπολογισμού 
για τον Τρίτο τομέα και την Απασχόληση, οι 
γραμμές του προϋπολογισμού για τις MME 
και την Κοινωνική Οικονομία, καθώς και το 
Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εθελοντικής 
Υπηρεσίας, που ενθαρρύνει τη διεθνική 
εθελοντική εργασία, το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Ανάπτυξης (ETΑ) για τη συνεργασία και την 
ανάπτυξη με τις χώρες της σύμβασης του 
LOME και οι ειδικές γραμμές του 
προϋπολογισμού για εξωτερικές δράσεις και 
κυρίως τη συνεργασία με τις χώρες 
ALAMED· ο κατάλογος αυτός οπωσδήποτε 
δεν είναι εξαντλητικός. 
Εκτιμάται ότι, συνολικά, περίπου 800 εκατ. 
ECU (εκ των οποίων 196 εκατ. ECU με τη 
μορφή της συγχρηματοδότησης) διατίθενται 
ετησίως από την ΕΕ ως αναπτυξιακή 
βοήθεια μέσω ΜΚΟ και η Επιτροπή 
συνεργάζεται με τον τομέα των σωματείων 
σε αρκετά ζητήματα πολιτικής που έχουν 
σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται 
επίσης στενά με τους ΜΚΟ για την 
καταπολέμηση της σεξουαλικής 
εκμετάλλευσης των παιδιών και των 
γυναικών. 
Η Επιτροπή θα επιθυμούσε την περαιτέρω 
ανάπτυξη της συνεργασίας της με τον τομέα 
των σωματείων για την εμβάθυνση της 
Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Προς την 
κατεύθυνση αυτή διατυπώνονται προτάσεις 
στο κεφάλαιο "Συμπεράσματα". 
V. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 
ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ Ο ΤΟΜΕΑΣ 
ΤΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ 
10. Τα σωματεία και τα ιδρύματα 
εργάζονται κάτω από τεράστια πίεση και σ' 
ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Σε 
ορισμένες περιπτώσεις οι οργανώσεις αυτές 
αναλαμβάνουν την παροχή υπηρεσιών τις 
οποίες παρείχαν μέχρι πρότινος οι δημόσιες 
αρχές. Ωστόσο, ο τομέας αντιμετωπίζει 
πραγματικά προβλήματα και προκλήσεις 
στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να 
ανταποκριθεί στην παροχή αυτών των νέων 
υπηρεσιών. Οργανώσεις των οποίων ο 
ρόλος ήταν συνήθως να παρέχουν 
υποστήριξη στο πλαίσιο υπηρεσιών 
παρεχόμενων από δημόσιες αρχές 
βρίσκονται ξαφνικά υποχρεωμένες να 
πρέπει να διαχειριστούν τις υπηρεσίες αυτές 
μόνες τους. Αυτό σημαίνει, ενδεχομένως νέα 
μέτρα για το προσωπικό, νέες ανάγκες και 
δομές διαχείρισης, ολοκληρωτική αλλαγή 
του τρόπου χρηματοδότησης της οργάνωσης, 
καθώς και αλλαγή στον τρόπο συνεργασίας 
με τις δημόσιες αρχές και, φυσικά, με άλλα 
σωματεία και ιδρύματα. Πώς θα 
προμηθευτεί η οργάνωση τους απαραίτητους 
πόρους; Η χρηματοδότηση θα προέλθει από 
τις δημόσιες αρχές με τη μορφή 
μακροπρόθεσμων επιδοτήσεων ή 
βραχυπρόθεσμων συμβάσεων και θα είναι, 
πράγματι, επαρκής; Μια οργάνωση μπορεί 
να υπολογίζει στην αυξανόμενη υποστήριξη 
του λαού (μεμονωμένοι πολίτες) ή των 
επιχειρήσεων; Μια τέτοια αλλαγή μπορεί να 
συνεπάγεται επίσης εις βάθος επανεξέταση 
του λόγου ύπαρξης μιας οργάνωσης. Μια 
οργάνωση, η οποία δημιουργήθηκε για να 
ανταποκριθεί στις ανάγκες ορισμένων 
τμημάτων του πληθυσμού (άτομα με ειδικές 
ανάγκες, κοινωνικά αποκλεισμένοι, εθνικές 
μειονότητες, κτλ.,) και για να παρέχει 
ορισμένες υπηρεσίες υποστήριξης, μπορεί να 
κληθεί ξαφνικά να αναλάβει τη διαχείριση 
αυτής καθεαυτής της υπηρεσίας; 10.1 Όλα αυτά τα ζητήματα έχουν σοβαρές 
επιπτώσεις για τις οργανο'χτεις όσον αφορά 
την εξεύρεση πόρων και την κατάρτιση και 
οι δημόσιες αρχές πρέπει να 
συνειδητοποιήσουν τη σημασία της διάθεσης 
στα σωματεία και στα ιδρύματα τοιν πόρων 
και του χρόνου που χρειάζονται για να 
μπορέσουν να προσαρμοστούν στις νέες 
ανάγκες. 
10*2 Οι δημόσιες αρχές, παρά to γεγονός 
ότι αναθέτουν όλο και περισσότερο σε 
σωματεία και ιδρύματα την παροχή μιας 
σειράς υπηρεσιών, δεν έχουν ακόμα 
συνολικά αναγνωρίσει την υποχρέωση τους 
να «^ασφαλίσουν στον τομέα των 
σωματείων to καλύτερο δυνατό πλαίσιο 
προκειμένου να συμβάλουν αποτελεσματικά 
στην προώθηση κοινωφελών σκοπών. Το 
αποτέλεσμα είναι ότι σε πολλά κράτη μέλη 
ο εν λόγω τομέας λειτουργεί σε ουσιαστικά 
ανύπαρκτο πλαίιηο πολιτικής, τουλάχιστον 
από στ^ατηγιχή απόψη. Αυτή η έλλειψη 
ενός αυνεκτικού πλαισίου δημόσιας 
πολιτικής τον εμποδίζει να συμβάλλει* όσο 
το δυνατόν περισσότερο, στην επίλυση των 
προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Είναι 
καιρός το πρόβλημα αυτό να λυθεί 
αποτελεσματικά. 
10.3 Ένα από τα σημαντικότερα 
προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι 
υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι η 
σοβαρή έλλειψη ενημέρωσης που υπάρχει για 
τον τομέα. Η δυνατότητα χάραξης πολιτικής 
έχει επίσης εμποδιστεί, σ' ένα βαθμό, από 
την ίδια τη διάρθρωση του δημόσιου τομέα 
και συγκεκριμένα από τη συνήθεια το)ν 
δημόσιων αρχών να θεωρούν ότι τα 
σωματεία και τα ιδρύματα παρέχουν 
υπηρεσίες σε συγκεκριμένες ομάδες 
πελατών, ή ότι αποτελούν συνομιλητές σε 
συγκεκριμένους τομείς. Οι διευθύνσεις 
κοινωνικών υπηρεσιών έχουν επαφές με τις 
οργανώσεις που παρέχουν κοινοηακές 
υπηρεσίες, οι διευθύνσεις περιβάλλοντος με 
τις οργανώσεις που ασχολούνται με θέματα 
περιβάλλοντος κ.ο.κ. Με το πέρασμα του 
χρόνου, οι συγκεκριμένες διευθύνσεις και οι 
υπάλληλοι τους μπορούν να έχουν 
αναλυτικές πληροφορίες για τις οργανοκιεις 
με τις οποίες συνεργάζονται. Σε επίπεδο 
κυβέρνησης όμως, οι γνο>σεις που μπορούν 
10 
11 να συγκεντρώσουν οι αρμόδιες διευθύνσεις, 
παραμένουν αποσπασματικές. Ως επί το 
πλείστον, είναι μάλλον σπάνιο οι δημόσιες 
αρχές να έχουν μια συνολική εικόνα του 
τομέα, ή των αναγκών του ή των σημαντικών 
εξελίξεων που συμβαίνουν σ' αυτόν. Το ίδιο 
φαινόμενο χωρίς αμφιβολία έχει αποτελέσει 
έναν από τους λόγους που σε ορισμένα 
κράτη μέλη, τα σωματεία και τα ιδρύματα 
δεν έχουν αποκτήσει συνείδηση ότι 
αποτελούν "τομέα". 
10.4 Εκείνο που προέχει είναι να 
συμπληρώσουν οι δημόσιες αρχές την 
"κάθετη" προσέγγιση τους και να αρχίσουν 
να εξετάζουν με σοβαρότητα τομεακά ή 
"οριζόντια" θέματα που αφορούν τον τομέα 
συνολικά προκειμένου να ανα&τύξουν 
κατάλληλες πολιτικές. Ταυτόχρονα, πρέπει 
να αναγνωρισθεί ο δημόσιος ρόλος των 
σωματείων και των ιδρυμάτων και να 
ενθαρρυνθεί πλήρως η αποδοχή του τομέα 
σε όλα τα επίπεδα ως ισότιμου κοινωνικού 
εταίρου στο διάλογο για όλα τα ζητήματα 
πολιτικής και εφαρμογής που τον αφορούν. 
10.6 Υπάρχει επίσης ένας σημαντικός και 
συνεχώς αυξανόμενος αριθμός 
ομοσπονδιών ή δικτύων σωματείων και 
ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα. Ορισμένες, όπως η 
Συντονιστική Επιτροπή (Liaison Committee) 
Ερυθρού Σταυρού για την Ευρώπη, δρουν 
ως συντονιστικά όργανα για τις διάφορες 
εθνικές οργανώσεις που ασπάζονται τους 
ίδιους σκοπούς και στόχους και φέρουν το 
ίδιο όνομα. Άλλες, όπως το Ευρωπαϊκό 
Κέντρο για τα Ιδρύματα ή το CEDAG (το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τα Σωματεία) 
δρουν ως κέντρο για την άσκηση πίεσης στις δημόσιες αρχές εξ ονόματος του τομέα των 
σωματείων και για να διαδίδουν καλά 
παραδείγματα λειτουργίας στα - συχνά πολύ 
ετερογενή - μέλη τους. 
10.7 Υπάρχουν επίσης πολλοί οργανισμοί 
αναπτυξιακής βοήθειας και παροχής 
υπηρεσιών επείγουσας ανάγκης με μακρά 
παράδοση ανάπτυξης δραστηριοτήτων στην 
αλλοδαπή, αλλά οι οποίοι συνεργάζονται 
όλο και περισσότερο σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Έτσι, η 
επιτροπή σύνδεσης της ΕΚ με τις ΜΚΟ 
Αναπτυξιακής Βοήθειας συνεργάζεται στενά 
με τη ΓΔ VIII (Ανάπτυξη), με τον ECHO, τη 
ΓΔ IB και άλλες ΓΔ της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. 
10.8 Η ικανότητα των σωματείων να 
συμβάλλουν πλήρως σε διεθνικές 
δραστηριότητες στον κοινωνικό τομέα και 
στον τομέα της απασχόλησης περιορίστηκε 
από τη διακοπή ορισμένων ευρωπαϊκών 
προγραμμάτων, από το 1995 και μετά, εν 
αναμονή απόφασης του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου σχετικά με τη νομική βάση 
τέτοιων μέτρων. Στις προτάσεις της προς τη 
Διακυβερνητική, η Επιτροπή προσπάθησε να 
διορθώσει την κατάσταση αυτή 
προτείνοντας μια νομική βάση για τη 
μεταφορά βέλτιστων πρακτικών, την 
ανταλλαγή εμπειριών μέσω διεθνικών 
δικτύων σε τομείς όπως η καταπολέμηση του 
κοινωνικού αποκλεισμού και η προώθηση 
ίσων ευκαιριών ή η καταπολέμηση 
διακρίσεων λόγω φύλου, μειονεξίας, φυλής 
ή ηλικίας. Αυτό αναμένεται να επιτρέψει 
στην Επιτροπή τη έγκριση μέτρων παροχής 
κινήτρων όπως αυτά που έχουν ήδη 
θεσπιστεί για την εκπαίδευση, την κατάρτιση 
και τη δημόσια υγεία. 
10.9 Υπάρχουν, ωστόσο, πολλά άλλα 
προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν οι 
οργανώσεις που προσπαθούν να αναπτύξουν 
τις διεθνικές ευρωπαϊκές δραστηριότητες 
τους: Αυτά περιλαμβάνουν: 
Αν και στα χαρτιά μια οργάνωση μπορεί να 
φαίνεται ότι έχει τους ίδιους σκοπούς και 
στόχους, στην πραγματικότητα αυτό 
ενδέχεται να μην ισχύει. Ο ρόλος μιας 
οργάνωσης που ασχολείται με μια 
συγκεκριμένη κατηγορία πελατών μπορεί να 
διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Οι 
οργανώσεις που συνεργάζονται συναντούν, 
επίσης, δυσκολίες οι οποίες οφείλονται 
συχνά σε πολιτισμικές και γλωσσικές 
διαφορές. 
* αδυναμία ιφόζφααης των οργανώσεων 
στ^^ρωπα'υίή^ψ^τοΜτηση4 
Πολλές οργανώσεις δυσκολεύονται να 
αποκτήσουν έγκυρες και ενημερωμένες 
πληροφορίες σχετικά με την ευρωπαϊκή 
χρηματοδότηση. Ενδέχεται, επίσης, να έχουν 
δυσκολίες με ορισμένα κράτη μέλη που είναι 
απρόθυμα να επιτρέψουν στα Σωματεία και 
στα ιδρύματα την πρόσβαση σε 
συγκεκριμένα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά 
προγράμματα για τα οποία είναι αρμόδια να 
λαμβάνουν αποφάσεις. 
* δυσκολίες εξεύρεσης συμπληρφμαηκής 
χρηματοδότησης ym σχέδια m οποία 
συγχρηματοσοζοΰνται 
πρόγράμμβνα από ευρωπαϊκά 
H συμπληρωματική χρηματοδότηση για 
σχέδια προέρχεται συχνά από δημόσιες 
αρχές οι οποίες ενδέχεται να υποβάλλουν 
δικές τους ανταγωνιστικές προτάσεις, ή να 
μην ενδιαφέρονται για την υποστήριξη ενός 
τέτοιου σχεδίου. 
* υπερβολική εξάρτηση από ευρωπαϊκά 
nmvmwû κεφάλαια, mm δημιουργεί 
δυσκολίας m mfàeôù μακροπρόθεσμου 
προγραμματισμού και συνέπειας της 
άΐϋ^είρισηςλογ^ ασυμβατότητας pma%é wv 
βξΧφΜρόθωμον χαρακτήρα της 
χρηματοδότησης αυτής και των 
μακροπρόθεσμων βασικών αναγκών 
χρηματοδότησης των σωματείων 
Οι αποφάσεις για πολλά ευρωπαϊκά 
χρηματοδοτικά προγράμματα λαμβάνονται ουχνά 
οε εθνικό και όχι οε ευραυταϊκύ επίπεδο. Οι δυσκολίες εξεύρεσης κεφαλαίων σε 
εθνικό επίπεδο οδήγησαν ορισμένες 
οργανώσεις στην αναζήτηση ευρωπαϊκής 
χρηματοδότησης η οποία μπορεί να είναι 
ασυμβίβαστη με τους κύριους σκοπούς και 
στόχους τους. Η διακοπή αυτής της πηγής 
χρηματοδότησης μπορεί να υπονομεύσει την 
ύπαρξη τους. 
* δυσκολίες λόγω καθυστερημένης 
καταβολής τηςευρωπαϊκήςχρηματοδότησης 
Όταν οι χρηματικές καταβολές 
καθυστερούν, για διάφορους λόγους, σε 
ευρωπαϊκό ή εθνικό επίπεδο, οι οργανώσεις 
αντιμετωπίζουν συχνά προβλήματα στην 
εκτέλεση των διεθνικών σχεδίων τους. 
* έλλειψη vopuiïïlç αναγνώρισης των 
οργανώσεων σε αλλεςχώρες 
Αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβαρά 
προβλήματα σε οργανώσεις που επιθυμούν 
να ανοίξουν γραφεία σε άλλα κράτη μέλη, ή 
να παρέχουν υπηρεσίες οι οποίες 
χρηματοδοτούνται από τις δημόσιες αρχές 
ενός άλλου κράτους μέλους. Η Επιτροπή 
έχει ήδη προτείνει ορισμένα μέτρα (κυρίως 
όσον αφορά το Καταστατικό του 
Ευρωπαϊκού Σωματείου) που έχουν ως 
στόχο να αποκτήσουν οι οργανώσεις νομική 
προσωπικότητα σε άλλες χώρες της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
* μ&ψή εκπροσώπηση των οργανώσεων 
που ονμμετ&αυνσεοιαβονλεϋσης 
Σε ορισμένες περιπτώσεις τα 
ευρωπαϊκά δίκτυα δεν έχουν δομή και 
επαρκή αριθμό μελών ώστε να 
εξασφαλίσουν ότι λαμβάνονται υπόψη οι 
απόψεις ενός ευρέος φάσματος οργανώσεων 
που ασκούν δραστηριότητες σε τοπικό, 
περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. 
* έλλειψη κατανόησης εκ μέρους 
ορισμένων δημόσιων αρχών όσον αφορά το 
ευρωπαϊκό é^yonoti θέλουν va επιτελέσουν 
ta Σωματεία και τα ιδρύματα 
Πολλές οργανώσεις παραπονούνται 
ότι οι δημόσιες αρχές δεν είναι ενήμερες για 
το διεθνικό έργο που προσπαθούν να 
12 
επιτελέσουν, ή ότι δεν τις υποστηρίζουν. 
Αυτό, συχνά, δυσχεραίνει την 
πραγματοποίηση διεθνικών σχεδίων. 
* έλλειψη επαρκούς κατάρτισης 
Η ανεπαρκής κατάρτιση μπορεί να έχει ως 
αποτέλεσμα την κακή διαχείριση και την 
αδυναμία των οργανώσεων να 
ανταποκριθούν στις προκλήσεις και στις 
νέες ανάγκες. 
* έλλειψη πρόσβασης σης τεχνικές 
διασύνδεσης 
Λόγω της ανεπαρκούς κατάρτισης, 
ορισμένες οργανώσεις δεν είναι σε θέση να 
αναπτύξουν δεσμούς με άλλες οργανώσεις 
που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. 
10.10 Όλα αυτά τα προβλήματα δεν είναι 
αξεπέραστα και μάλιστα με κάποια από 
αυτά ασχολούνται ήδη η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή και ορισμένα κράτη μέλη. Ωστόσο, 
θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα προβλήματα 
αυτά αντιμετωπίζονται, συχνά, σε βάση ad 
hoc και όχι ως τμήμα μιας συνεκτικής 
στρατηγικής και πολιτικής απέναντι στον εν 
λόγω τομέα. Το κεφάλαιο που ακολουθεί 
παρουσιάζει ορισμένες ιδέες που μπορούν 
να εξεταστούν από τον ίδιο τον τομέα, 
καθώς και σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. 
VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
Η Επιτροπή πιστεύει ότι κατά το μεγαλύτερο 
τους μέρος οι ενέργειες θα πρέπει να 
αναληφθούν, σε συνδυασμό με την αρχή της 
επικουρικότητας, σε επίπεδο κράτους 
μέλους ή, όπου ενδείκνυται, σε επίπεδο 
περιφέρειας ή τοπικής αρχής.. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα 
πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στους 
ακόλουθους τομείς: 
* απόκτηση βαθύτερης γνώμης και 
κατανόηση του τομέα σε όλα τα mimàa 
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η χάραξη 
πολιτικής εμποδίζεται προς το παρόν από 
την έλλειψη συστηματικών και αξιόπιστων στοιχείων για τον τομέα. ΙΙράγματι, 
υπάρχουν μέρη στην Κοινότητα, όπου ο 
τομέας έχει τόσο μικρή παρουσία σε δημόσιο 
επίπεδο, ώστε οι υπεύθυνοι χάραξης 
πολιτικής φαίνεται μάλλον να αγνοούν αυτή 
καθεαυτή την ύπαρξη του. Όλοι οι 
ενδιαφερόμενοι - ευρωπαϊκές, εθνικές, 
περιφερειακές, τοπικές αρχές και ο ίδιος ο 
τομέας των σωματεία;>ν - θα πρέπει, ως εκ 
τούτου, να εξετάσουν ποιες ενέργειες μπορεί 
να αναλάβει ο καθένας για την καταγραφή 
της διάστασης και της συμβολής του. 
• σχέση ("συνεργασία") μεταξύ 
δημόσιων αρχών και του τομέα 
Οι δημόσιες αρχές σε ολόκληρη την 
Κοινότητα και η ίδια η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή ζητούν από τα Σωματεία να 
διαδραματίζουν όλο και μεγαλύτερο ρόλο. 
Για το λόγο αυτό, προέχει να δοθεί η 
δυνατότητα στα Σωματεία να συμμετέχουν 
με τις δημόσιες αρχές στο σχεδιασμό των 
υπηρεσιών και στη χάραξη πολιτικής σε όλα 
τα επίπεδα. Με τον τρόπο αυτό, θα γίνει 
σαφέστερη η σχέση μεταξύ σωματείων και 
δημόσιων αρχών και θα αναπτυχθεί η 
μεταξύ τους συνεργασία. Η συνεργασία 
μεταξύ σωματείων και κυβερνήσεων 
συνεπάγεται συμβατικές υποχρεώσεις 
μεταξύ των μεμονωμένων σωματείων και 
των δημόσιων αρχών, υποχρεώσεις που 
επιβάλλουν τους δικούς τους περιορισμούς. 
Αλλά οποιαδήποτε και αν είναι η σχέση τους 
με τις κυβερνήσεις, τα σωματεία και τα 
ιδρύματα είναι και πρέπει να παραμείνουν 
ανεξάρτητες από κυβερνήσεις. Οι δημόσιες 
αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν τη 
δημόσια πολιτική και να υποβάλλουν 
προτάσεις σχετικά με το τι πρέπει να γίνει 
σε πολιτικό επίπεδο για την υποστήριξη του 
τομέα ώστε να αναπτύξει τις ικανότητες του 
και, όπου είναι απαραίτητο, να βελτιώσει 
τις ικανότητες του προκειμένου να μπορέσει 
να εκπληρώσει καλύτερα το νέο του ρόλο. 
* νομοθεσία που διέπει τα σωματεία και 
%α ιδρύματα 
Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εξετάσουν 
τα περιθώρια που υπάρχουν για τη 
διασαφήνιση και την προσαρμογή των 
νομικών πλαισίων ώστε να συμβάλλουν 
στην πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού του 
τομέα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό 
επίπεδο. 
13 
• φορολογική βάση και κανόνες 
ανταγωνισμού που διέπουν τη 
δραστηριότητα του τομέα 
Οι κανόνες φορολογίας που εφαρμόζονται 
στον τομέα πρέπει να είναι σαφείς και απλοί 
και τα κίνητρα, καθώς και οι απαλλαγές, 
πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά. Κάθε 
ξεχωριστή φορολογική μεταχείριση πρέπει 
να δικαιολογείται από τους ειδικούς 
περιορισμούς του εν λόγω τομέα και τις 
μεθόδους εσωτερικής οργάνωσης του που 
τον διαφοροποιούν από τους 
παραδοσιακούς οικονομικούς φορείς. 
« τρόποι διασφάλισης της σταθερής 
οικονομικής ευεξίας του τομέα 
Θετικά νομικά και φορολογικά συστήματα 
είναι σημαντικά για την ανάπτυξη του τομέα 
σε όλες τις χώρες, καθώς και για τη 
διασφάλιση της δημόσιας αξιοπιστίας. 
Παρόλα αυτά, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει 
να διασφαλίσουν ότι η κοινωνία βλέπει 
θετικά τον τομέα των σωματείων και να 
ενθαρρύνουν τη χρηματοδότηση από 
δημόσιες αρχές και επιχειρήσεις, καθώς και 
ιδιωτικές δωρεές. 
• κατάρτιση 
Η ανάπτυξη του τομέα δεν έχει συνοδευτεί 
από την αντίστοιχη κατάρτιση που θα 
βοηθούσε τα σωματεία να αναπτύξουν τις 
δεξιότητες τους και την ειδίκευση τους 
προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις νέες 
ανάγκες. Πολύ συχνά συμβαίνει οι 
προϋπολογισμοί που προορίζονται για την 
κατάρτιση να είναι οι πρώτοι που 
περικόπτονται όταν υπάρχει στενότητα 
χρηματοδότησης και ζητείται από τα 
σωματεία να περικόψουν τις δαπάνες τους. 
Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να 
διασφαλίζουν ότι τα σωματεία αποκτούν την 
απαραίτητη κατάρτιση προκειμένου να είναι 
σε θέση να παρέχουν τις υπηρεσίες και να 
εκτελούν τις εργασίες που όλο και 
περισσότερο τους ζητούνται. 
• επιτεύγματα της κοινωνίας των 
πληροφοριών 
Τα σωματεία και τα ιδρύματα έχουν 
προφανές συμς)έρον να συμμετέχουν από 
κοντά στις εξελίξεις της κοινωνίας των 
πληροφορκόν. Η συμμετοχή τοον σωματείων 
και των ιδρυμάτων σε πιλοτικά σχέδια, ειδικότερα στον τομέα των εφαρμογοΥν, θα 
πρέπει να ενθαρρυνθεί. 
* καλύτερη πρόσβαση σε προγράμματα 
που συγχρηματοδοτούνται από τα 
Διαρθρωτικά Ταμεία 
Πολλά σωματεία ανησυχούν για την 
πρόσβαση στη χρηματοδότηση από τα 
Διαρθρωτικά Ταμεία. Οταν η εφαρμογή των 
Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης και των 
λειτουργικών προγραμμάτων εμπίπτει στην 
αρμοδιότητα των κρατούν μελών, 
προτρέπονται τα κράτη μέλη να εξετάσουν 
και να αναθεωρήσουν την ισχύουσα 
διοικητική πρακτική ώστε να διευκολύνουν 
την πρόσβαση στην πληροφόρηση και την 
ευρύτερη συμμετοχή του τομέα. Το ίδιο 
ισχύει και όσον αφορά τον ορισμό των 
δικαιούχων για συνολικές επιχορηγήσεις. 
ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 
Τα σωματεία και τα ιδρύματα πρέπει να 
καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για 
την προβολή τους μέσω της χρήσης των 
μέσων μαζικής επικοινωνίας και της νέας 
τεχνολογίας των πληροφοριών. Θα πρέπει 
να προσπαθήσουν να είναι ανοικτές και 
προσπελάσιμες ώστε το κοινό και οι 
δημόσιες αρχές να κατανοήσουν τους 
σκοπούς και τους στόχους τους και τον 
τρόπο με τον οποίο δουλεύουν. Οι 
οργανώσεις θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη 
σχετική κατάρτιση του προσωπικού και των 
εθελοντών τους και, όπου ενδείκνυται, θα 
πρέπει να προσπαθήσουν να αναπτύξουν 
καλούς δεσμούς με τις δημόσιες αρχές και 
τις επιχειρήσεις. 
Ο τομέας θα πρέπει να επιόκύξει τη 
διαφοροποίηση της χρηματοδοτικής του 
βάσης ώστε να μην είναι εντελώς 
εξαρτημένος από μία μόνο πηγή 
χρηματοδότησης. Τα δίκτυα οργανώσεων θα 
πρέπει επίσης να προσπαθήσουν να 
διασφαλίσουν ότι τα μέλη τους απαρτίζουν 
μια όσο το δυνατόν πληρέστερη βάση 
προκειμένου να είναι πράγματι 
αντιπροσωπευτικά. 
ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
14 
Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει τα 
ακόλουθα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας: 
• Τα σωματεία διαδραματίζουν ένα 
εξαιρετικά σημαντικό ρόλο ως μέσο 
διασύνδεσης μεταξύ των πολιτών και των 
δημόσιων αρχών, ο οποίος όμως ρόλος δεν 
έχει αναγνωρισθεί στο βαθμό που θα έπρεπε. 
Τα σωματεία ζητούν να αναγνωρισθεί η 
συνεισφορά τους σ' αυτόν τον τομέα· δεν 
αρκούνται πλέον στο να ασκούν απλά και 
μόνο πιέσεις αλλά ζητούν από τα κοινοτικά 
όργανα να τις συμβουλεύονται, σε 
συστηματική και μόνιμη βάση, για όλα τα 
θέματα και για όλες τις αποφάσεις οι οποίες 
μπορούν να επηρεάσουν τη δραστηριότητα 
τους, τη λειτουργία τους και την υλοποίηση 
των στόχων τους. 
Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει και θα 
αναπτύξει περαιτέρω τη συνεχή ανταλλαγή 
πληροφοριών και απόψεων θεσπίζοντας ένα 
συστηματικό και τακτικό διάλογο και μια 
σταθερή διαδικασία διαβουλεύσεων με τους 
εκπροσώπους του τομέα5. Για το σκοπό 
αυτό, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση 
της για την πρόσφατη δημιουργία, από τον 
εν λόγω τομέα, της Συμβουλευτικής 
Επιτροπής Συνεταιρισμών, Ταμείων 
αλληλασφάλισης, Σωματείων και 
Ιδρυμάτων, η οποία έχει ως καθήκον να 
εξασφαλίζει τις διαβουλεύσεις και τον 
οριζόντιο συντονισμό του τομέα. Η 
Επιτροπή θα επιδιώξει επίσης να αναπτύξει 
το διάλογο της με τον τομέα μέσω του 
Ευρωπαϊκού Φόρουμ Κοινωνικής 
Πολιτικής και μέσω της νέας γραμμής του 
προϋπολογισμού για την προώθηση της 
συνεργασίας με τις φιλανθρωπικές 
οργανώσεις και θα εξετάσει τον τρόπο με 
τον οποίο μπορεί να οργανωθεί, όπου 
ενδείκνυται, η εκπροσώπηση των σωματείων 
σε άλλες υφιστάμενες συμβουλευτικές 
επιτροπές. Η ανάπτυξη αυτού του διαλόγου 
και της συνεργασίας θα συμβάλει στην 
καλύτερη κατανόηση και στην οικοδόμηση 
Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να υπενθυμίσουμε 
ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκοίόσει ένα 
κατάλογο των Ευρωπαϊκών Μη Κερδοσκοπικοί 
Οργανώσεων προκειμένου να επιτρέψει στους 
υπεύθυνους να έχουν συστηματικότερες και όσο 
το ουνατόν ευρύτερες διαβουλεύσεις. της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε όλα τα 
επίπεδα. 
• Η αναγνώριση του ρόλου που 
διαδραματίζουν τα σωματεία στην σημερινή 
κοινωνία δεν μπορεί να γίνει χωρίς "την 
καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας, των 
αναγκών και των προσδοκιών του τομέα. 
Επειδή η κατανόηση αυτή δεν έχει ακόμα 
ολοκληρωθεί και, κυρίως, δεν έχει διαδοθεί 
σε όλα τα κράτη μέλη ούτε σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο, πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες 
προσπάθειες στην κατεύθυνση αυτή. Ένας 
από τους τρόπους για να υπάρξει κάποια 
πρόοδος στο θέμα αυτό είναι η καλύτερη 
προβολή των σωματείων και των 
πρωτοβουλιών τους. Για τους λόγους 
αυτούς, και προκειμένου να ενισχυθεί η 
προσπάθεια κατανόησης του τομέα, η 
Επιτροπή θα μελετήσει πρόταση για την 
καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού έτους για τα 
σωματεία και τη συμμετοχή του πολίτη. 
• Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη 
σπουδαιότητα του ρόλου που μπορούν να 
διαδραματίσουν τα σωματεία για τη διάδοση 
των πληροφοριών και ως οργανώσεις που 
βρίσκονται κοντά στους πολίτες και για το 
λόγο αυτό προτίθεται να τις συμπεριλάβει 
περισσότερο στις δράσεις της που αφορούν 
την διάδοση των πληροφοριών. Τα σωματεία 
διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη 
διοργάνωση των προηγούμενων 
"Ευρωπαϊκών ετών". Ο ρόλος τους όμως 
αυτός δεν έτυχε πάντα αναγνώρισης. Η 
Επιτροπή θα επιδιώξει, ως εκ τούτου, να 
διασφαλισθεί η αναγνώριση και προβολή 
του ρόλου των σωματείων στα επόμενα 
"Ευρωπαϊκά έτη". 
• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε 
την εκπόνηση μελετών σχετικά με την 
ανάπτυξη του τομέα της κοινωνικής 
οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 
ιδιαίτερα με τη δημιουργία ενός 
παρατηρητηρίου που θα παρακολουθεί την 
εξέλιξη του τομέα στην ενιαία αγορά. Η 
Επιτροπή πιστεύει ότι το έργο αυτό θα 
μπορούσε να συμπεριληφθεί στο ρόλο που 
διαδραματίζει το Ευρωπαϊκό 
Παρατηρητήριο των MME. Προτείνει επίσης 
η απογραφή και η ανάλυση, στο πλαίσιο των 
υφιστάμενων δομών, να εστιάζονται σε ό,τι 
κάνουν τα σωματεία και ό,τι επιθυμούν να 
κάνουν σε διεθνικό επίπεδο και κυρίως στα 
προβλήματα που αντιμετωπίζουν: 
15 
προβλήματα που συνδέονται με τις διαφορές 
νομικής φύσης που υπάρχουν στα διάφορα 
κράτη, με τη μεταφορά χρημάτων, την 
ενοικίαση ή αγορά ακινήτων σε άλλα κράτη 
μέλη, την είσπραξη επιχορηγήσεων, την 
αποτελεσματικότητα της αμοιβαίας 
αναγνώρισης των επαγγελματικών 
προσόντων, τα εμπόδια που υπάρχουν στα 
κράτη μέλη όσον αφορά τις χορηγίες κτλ. Θα 
προσπαθήσει επίσης να εντοπίσει διάφορα 
παραδείγματα πετυχημένης πρακτικής που 
θα μπορούσαν να προωθηθούν και να 
διαδοθούν. 
• Τα σωματεία, προκειμένου να αναλάβουν 
διεθνικές δραστηριότητες, χρειάζονται μέσα 
που δεν είναι ακόμα αρκετά διαδεδομένα 
αλλά είναι εντελώς απαραίτητα για κάθε 
συναφή δραστηριότητα. Τα μέσα αυτά 
αφορούν την γνώση ξένων γλωσσών, τη 
γνώση των διαφορών που υπάρχουν στα 
διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά τη 
φορολογία, τις μεθόδους εργασίας, τις 
διοικητικές διαδικασίες κτλ. Τα σωματεία 
που ενδιαφέρονται για την ανάπτυξη 
διεθνικών δραστηριοτήτων έχουν μεγάλες 
ανάγκες κατάρτισης. Η Επιτροπή πρέπει, 
επομένως, να προωθήσει την καλύτερη 
πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα 
κατάρτισης που θα απευθύνονται ειδικά 
στους υπεύθυνους των σωματείων που 
επιθυμούν να αναπτύξουν δραστηριότητες 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Από την άλλη πλευρά η συμμετοχή του 
τομέα στο "Ευρωπαϊκό έτος της δια βίου 
εκμάθησης" αποδεικνύει την πραγματική και 
δυνατή συνεισφορά του εν λόγω τομέα στη 
δια βίου εκμάθηση, συμπεριλαμβανομένης 
της εκπαίδευσης των ενηλίκων την οποία 
διαχειρίζεται σε μεγάλο βαθμό ο τομέας των 
σωματείων. Τα επόμενα έτη, η συνεισφορά 
αυτή ενδέχεται να αποκτήσει ζωτική 
σημασία για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας 
της γνώσης για όλους. 
• Τα σωματεία συχνά αντιμετωπίζουν 
ιδιαίτερες δυσκολίες στην εξεύρεση εταίρων 
ή συνεργατών εκτός της χώρας καταγωγής 
τους που να μπορούν να διευκολύνουν τις 
διεθνικές δραστηριότητες τους, καθώς και 
στην πρόσβαση σε ορισμένα κοινοτικά 
ταμεία για τα οποία το στοιχείο αυτό 
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. Η όλη 
κατάσταση δυσχεραίνεται ακόμη 
περισσότερο από το γεγονός ότι τα πολυάριθμα μέσα και οι κοινοτικές 
πολιτικές που έχουν στη διάθεση τους οι 
επιχειρήσεις για την εξεύρεση εταίρων σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο (BC-Net, Europaricnarial, 
BRE, κτλ) δεν είναι πάντα προσαρμοσμένα 
στις ανάγκες των σωματείων.1 Για το λόγο 
αυτό, η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε να 
ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των 
σωματείων και να είναι εύκολη η πρόσβαση 
των σωματείων σ' αυτά. 
• Τα σωματεία και τα ιδρύματα, έχουν 
πρόδηλο συμφέρον να συμμετέχουν από 
κοντά στις εξελίξεις της κοινωνίας των 
πληροφοριών. Χρειάζονται προσπάθειες για 
να συνειδητοποιήσουν καλύτερα τις 
ευκαιρίες και τα οφέλη που μπορούν να 
τους προσφέρουν οι τεχνολογίες, οι 
υπηρεσίες και οι εφαρμογές των 
πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών. Η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δημιουργήσει 
την Υπηρεσία Σχεδίου της Κοινωνίας των 
Πληροφοριών (Information Society Project 
Office - ISPO) ως ένα "πολυκατάστημα" στο 
πλαίσιο της Επιτροπής για να επιτρέψει 
ευκολότερη πληροφόρηση για τον εν λόγω 
τομέα. Το Φόρουμ της Κοινωνίας των 
Πληροφοριών θα επιδιώξει τη συμμετοχή 
όλων των ενδιαφερόμενων μερών, 
συμπεριλαμβανομένων των σωματείων και 
των ιδρυμάτων, στη σχετική με την πολιτική 
συζήτηση. Η συμμετοχή των σωματείων και 
των ιδρυμάτων σε δοκιμαστικά σχέδια, 
ειδικότερα στον τομέα των εφαρμογο')ν, θα 
πρέπει να ενθαρρυνθεί. 
• Πολλές από τα σωματεία αξιώνουν 
ευκολότερη πρόσβαση στις πηγές 
χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου 
των διαρθρωτικών ταμείων και άλλων 
πηγών χρηματοδότησης. Η πολυπλοκότητα 
των συστημάτων αίτησης και τα>ν 
διοικητικών διαδικασιών, η οποία οδηγεί 
συχνά σε καθυστερήσεις πληρο)μοΥν, 
ενδέχεται να εμποδίσει τις οργανώσεις 
μικρού μεγέθους που διαθέτουν 
περιορισμένους πόρους να συμβάλλουν όσο 
Τα προγράμματα RECITE και 
ECOS/OUVERTURE, καθο>ς και το πρόγραμμα 
PACTE μπορούν να οιευκολΰνουν τη 
διεθνοποίηση τονν ενοκτεοιν και τοιν ιδρυμάτων. 
16 
μπορούν στην εφαρμογή των διαφόρων 
χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ. 
Όσον αφορά τα Διαρθρωτικά Ταμεία, η 
Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, 
θα συνεχίσει την έντονη διερεύνηση τρόπων 
διευκόλυνσης της πρόσβασης στην κοινοτική 
χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένης της 
δυνατότητας προχρηματοδότησης εκ μέρους 
των κρατών μελών και της αυξημένης 
χρήσης συνολικών επιχορηγήσεων. Γενικά, 
θα προτείνει τρόπους εξορθολογισμού και 
απλούστευσης των διαδικασιών στο πλαίσιο 
της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών 
ταμείων που πρόκειται να τεθεί σε ισχύ από 
το έτος 2000. Επίσης θα συνεχίσει να 
ενθαρρύνει την ευρύτερη ερμηνεία της 
έννοιας της εταιρικής σχέσης που 
επεκτείνεται στους οικονομικούς και 
κοινωνικούς εταίρους7, η οποία θα 
συμβιβάζεται με την ανάγκη για κατάλληλα 
και αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου της 
διαχείρισης των δημόσιων κεφαλαίων. 
Η Επιτροπή θα μελετήσει επίσης μέσα για 
την ευρύτερη δημοσίευση πληροφοριών 
σχετικά με τους κοινοτικούς πόρους 
χρηματοδότησης που διατίθενται σε 
σωματεία και ιδρύματα. 
Τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων που 
χρηματοδοτούνται δυνάμει της νέας 
γραμμής Β3-4013 του προϋπολογισμού 
αναμένεται να φωτίσουν κάπως τη διάσταση 
της απασχόλησης στον τρίτο τομέα 
(σωματείων και ιδρυμάτων). Ειδικότερα, θα 
εξεταστεί ο τωρινός και δυνατός ρόλος του 
τομέα των σωματείων και των ιδρυμάτων 
στη διαδικασία ανάπτυξης της απασχόλησης 
και η ικανότητα τους για δημιουργία θέσεων 
εργασίας και θα εντοπιστούν παραδείγματα 
βέλτιστης πρακτικής. Η Επιτροπή θα 
7 Αρθρο 4 του κανονισμού-πλαισίου αριθ. 2081/93 
για τα διαρθρωτικά ταμεία. 
8 Η ΓΔνΐΙΙ (Ανάπτυξη) διαθέτει ήδη ένα έγγραφο 
με τίτλο "Συλλογή των διαθέσιμων κοινοτικών 
πόρων για τη χρηματοδότηση των 
δραστηριοτήτων των ΜΚΟ και άλλων 
κυβερνητικών ή/και αποκεντρωμένων φορέων 
που εκπροσωπούν την Κοινωνία των Πολιτών 
στους τομείς της Συνεργασίας για την Ανάπτυξη 
και της Ανθρ(οπιστικής Βοήθειας". εξασφαλίσει ευρεία διάδοση και των 
συμπερασμάτων. 
Η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
μέσω της κατάρτισης και της χρήσης 
τεχνολογιών πληροφοριών θα βελτιώσει την 
ικανότητα τους για δικτύωση προκειμένου 
να συμμετάσχουν πλήρως σε Ευρίοπαϊκά 
Κοινοτικά Προγράμματα. 
• Η έρευνα κατέδειξε ότι αυξάνεται 
σταθερά το ενδιαφέρον των σωματείων για 
την ανάπτυξη διεθνικών δραστηριοτήτων. 
Τα σωματεία είναι πρόθυμες να μάθουν 
διαφορετικούς τρόπους εργασίας από 
οργανώσεις που βρίσκονται σε άλλες χώρες. 
Πολλές οργανώσεις όμως αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες στο να κάνουν κάτι τέτοιο 
εξαιτίας της έλλειψης πόρων. Η Επιτροπή 
θα μπορούσε να βοηθήσει οργανώσεις όπως 
είναι τα ιδρύματα, να εξετάσουν τη 
δυνατότητα ίδρυσης ενός ειδικού ταμείου 
προκειμένου να διευκολυνθεί η διεθνική 
εργασία των σωματείων. Συγκεκριμένα, το 
ταμείο θα επιτρέπει στα σωματεία να 
προχρηματοδοτούν ορισμένα σχέδια για τα 
οποία έχουν ζητήσει επιχορηγήσεις από τις 
δημόσιες αρχές και, επίσης, θα επιτρέπει την 
πραγματοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων 
και την παρακολούθηση διασκέψεων, 
σεμιναρίων και επιμορφωτικών εκδηλώσεων 
για οργανώσεις που υπό κανονικές συνθήκες 
δεν θα είχαν παρόμοια δυνατότητα. 
• Οι πολυάριθμες δυσκολίες που 
αντιμετωπίζουν τα σωματεία κατά την 
εφαρμογή διεθνικών δράσεων οφείλονται 
συχνά στις εθνικές νομοθεσίες που δεν είναι 
κατάλληλα προσαρμοσμένες στις νέες 
ανάγκες αλλά μπορούν επίσης να 
οφείλονται και σε μέτρα που έχουν ληφθεί 
σε κοινοτικό επίπεδο τα οποία, επειδή 
ακριβώς είχαν σχεδιασθεί με βάση άλλους 
στόχους, ενδέχεται να δημιουργούν εμπόδια 
στα σωματεία και τα ιδρύματα. Για το λόγο 
αυτό, η Επιτροπή προτείνει τη μελέτη και τη 
στενή παρακολούθηση των επιπτώσεων που 
έχουν οι πολιτικές, οι δράσεις και η 
κοινοτική νομοθεσία στον τομέα των 
σωματείων. Αυτή η παρακολούθηση και 
ανάλυση θα πρέπει να πραγματοποιείται 
συστηματικά μέσα) ενός καλύτερου 
συντονισμού μεταξύ των διαΐ|>όρων 
αρμόδιων υπηρεσιών, με στόχο τόσο τον 
έλεγχο της εφαρμογής των κοινοτικοί 
κανόνατν στον τομέα των σωματείων όσο και 
17 
την προώθηση των εταιρικών διαρθρώσεων 
και της πρόσβασης τους στην ενιαία αγορά. 
Η Επιτροπή σκοπεύει να ξεκινήσει ευρύ 
διάλογο στον οποίο θα συμμετάσχουν ο 
τομέας των σωματείων και των ιδρυμάτων, 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των 
Περιφερειών, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να 
συζητηθούν διεξοδικά τα ' θέματα που 
περιέχονται στο παρόν έγγραφο. Η 
Επιτροπή πρόκειται να πραγματοποιήσει 
μια σειρά διασκέψεων και σεμιναρίων για 
τη συζήτηση της Ανακοίνωσης και των 
θεμάτων που θα προκύψουν από αυτή. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I. Η ΕΡΕΥΝΑ αυτά, ενδιαφέροντα και αναλύονται 
παρακάτω. 
Ι Πόσα σωματεία και ιδρύματα 
υπάρχουν; Πώς χρηματοδοτούνται; Πόσοι 
ανήκουν σε σωματεία; Πόσα άτομα 
απασχολούν; Πόσοι απασχολούνται 
εθελοντικά σε σωματεία ή ιδρύματα; Πόσο 
μεγάλος είναι ο τομέας και άραγε 
αναπτύσσεται; Πώς εξελίσσεται σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο; Ποιες είναι οι ανάγκες 
του και οι επιδιώξεις του για το μέλλον; 
1.1 Δυστυχώς, όπως έχει ήδη γίνει σαφές, 
υπάρχει μεγάλη έλλειψη πληροφοριών για 
τον τομέα των σωματείων στα κράτη μέλη 
και ακόμα περισσότερο σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Αυτή η απουσία σημαντικών 
στοιχείων δεν αντικατοπτρίζει μόνο το 
γεγονός ότι, μέχρι σχετικά πρόσφατα, δεν 
υπήρχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον εκ μέρους των 
πανεπιστημιακών και των υπεύθυνων λήψης 
αποφάσεων για τα σωματεία αλλά και ότι 
δεν υπάρχει ένα κατάλληλο πλαίσιο 
δειγματοληπτικής έρευνας. 
1.2 Η Επιτροπή, προκειμένου να 
διαφωτίσει την όλη κατάσταση, αποφάσισε 
να διεξαγάγει σε όλα τα κράτη μέλη έρευνα 
για τα σωματεία βάσει ερωτηματολογίου. 
Σύμφωνα με τη μέθοδο που εφαρμόστηκε, 
στάλθηκαν ερωτηματολόγια στα σωματεία 
σε όλη την Ευρώπη μέσω των οργανισμών 
εκπροσώπησης τους στις Βρυξέλλες και σε 
εθνικό επίπεδο. Η έρευνα διεξάχθηκε από 
τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο του 1993 και 
συγκεντρώθηκαν περίπου 2.300 απαντήσεις. 
Ο αριθμός απαντήσεων είναι εντυπωσιακά 
υψηλός και η Επιτροπή εκφράζει τις 
ευχαριστίες της σε όλους όσοι συμμετείχαν 
στην έρευνα. Ο βαθμός αυτός ανταπόκρισης 
μπορεί να εκληφθεί και ως μια ένδειξη για 
το πόσο πολύ ενδιαφέρονται τα σωματεία 
των διαφόρων κρατών μελών για τις 
εξελίξεις που σημειώνονται σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
1.3 Με δεδομένη τη μέθοδο που 
χρησιμοποιήθηκε, που ήταν και η μόνη 
δυνατή για την Επιτροπή, η έρευνα πρέπει 
να θεωρηθεί ως αυστηρά αναγνωριστική και 
τα αποτελέσματα της, που σε καμία 
περίπτωση δεν είναι επιστημονικά, θα 
πρέπει να ερμηνευθούν με ιδιαίτερη 
προσοχή. Τα συμπεράσματα είναι, παρόλα"' Ανάπτυξη τον τομέα 
1.4 Όλα τα στοιχεία συγκλίνουν στο 
γεγονός ότι ο τομέας των σωματείων 
γνώρισε από το τέλος του τελευταίου 
πολέμου και ύστερα ταχύτατη ανάπτυξη και 
η έρευνα αντικατοπτρίζει αυτό ακριβώς το 
φαινόμενο και ιδιαίτερα τη σημαντική 
αύξηση του αριθμού των σωματείων τα 
τελευταία είκοσι περίπου χρόνια. Η 
ανάπτυξη του τομέα στην τελευταία δεκαετία 
θα μπορούσε με μια λέξη να χαρακτηρισθεί 
εκρηκτική. Το 75% των σωματείων, που 
συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, 
ιδρύθηκαν μετά το 1961, ενώ περίπου το 
65% μετά το 1971 και περίπου το 45% μετά 
το 1981. Δεν συντρέχει κανένας λόγος για να 
πιστέψουμε ότι το δείγμα ήταν αφύσικα 
"νέο" ή ότι η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Ο 
τομέας παρουσιάζει κάποιες ελάσσονος 
σημασίας διαφορές στα διάφορα κράτη μέλη 
- για παράδειγμα, για προφανείς λόγους, ο 
τομέας φαίνεται να είναι κατά μέσο όρο 
νεώτερος στην Ισπανία και την Πορτογαλία 
από ό,τι στα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης 
(το 84% του ισπανικού δείγματος και το 
85% του πορτογαλικού δείγματος ιδρύθηκαν 
μετά το 1971 και το 63% και 62% αντίστοιχα 
μετά το 1981) - αλλά το ίδιο βασικό 
φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί και 
οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη. 
1.5 Υπάρχο\>ν χωρίς αμφιβολία πολλοί 
λόγοι που συνέβαλαν <f αυτή την πολύ 
έντονη ανάπτυξη αλλά oi ακόλουθοι 
παράγοντες έπαίξαν χωρ£ς αμφιβολία 
καθοριστικό ρόλο: 
* η αύξηση της $υτ|μ£$ία£ μετά %ο τέλος 
του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου mi η 
επακόλουθη αύξηση του ελ^ύθ^οου χρόνου 
(εβδομάδα πέντε ημερών, μεγαλύτερη 
διακοπές και aqyia σαββατοκύριακα) 
* τ| προφανής στροφή προς. τον τομέα 
παροχής υπηρεσιών που στ[μειώ$ηκ£ στις 
περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κατά τη 
διάρκεια %%ζ δεκαετίας του W 
* η αυξανόμενη ανάθεση υπ-ηο^σιών $m 
σωματεία (ιδιαίτερα κοινωνικών 
υπηρεσιών) οι οποίες προηγουμένως 
αποτελούσαν αρμοδιότητα των δημόσιων 
αρχών ("κοινωνική ιδιωτικοποίηση") 
19 
* οι αλλαγές στις προτιμήσεις του 
κοινού από τις ομοιόμορφες και απρόσωπες 
υ^ηρ^σιες που προσφέρονταν παραδοσιακά 
από τις σημόοιβς αρχές προς τις 
φηχφίΜΗρέΜζ mi #β0αανατ<>λ«ιμέν$£ 
πφος τον πελάτη ΐΜηρεαίες που παρέχουν ta 
σωματεία 
* η e^avtOTj μιας ολόκληρης aeigaç 
νέων αναγκών χαι η ανάπτυξη νέων 
κοινωνικών προβληματισμών (π.χ. ισότητα 
των φύλων* ^ιβάλλον και διατήρηση της 
β^αφαορα^ βοήθεια οτις wtwmmôv mi 
χωρ^ς ύστερα αιπό την ανεξαρτησία ~ων 
π$φην arcomév 4ta$& τη οε^αετία του *<50, 
4 η ^ίση της ανεργίας στα τέλη της 
&$παετίας τον 70 m στις αρχές της 
σ&ίαδτΧας του '80 πον οδήγησε <πη 
ôf|#tm>ôvw* π^γ#α#μάτφν απαο£δλη<*η£ 
οτα οποία συμμετέχουν τα σωματεία 
ιστ<»ρικοί λόγοι που συνδέονται άμεσα 
μ$ ορισμένα κράτη μέλη ά&ως για 
&€^άδ&γμα η εκρηκτι&ή αύ|ηση τ$ν 
£ϊα>ματεί6?ν άτην ϊσ&ανια ^αι την 
ϊϊοοτογαλία που, πριν mé τις 3ϊολ*«ές 
αλ^εγέ^. ήταν απαγορευμένες ή το &£νημα 
γ*α. τη οτριονρ,γία δομών ανεξάρτητων από 
το κράτος ύστέοα από τις κοινωνικές και 
πολιτικές αναταραχές του 1968 
* dtpoywifcég αλλαγή που 
πραγματοποιούνται στην Ευρώπη όπως ο 
αυξανόμενος αριθμός των 
συνταίιού^ων/ανέργων mv αοηνοιδν. τα 
«οάτη μέλη να με# aféoow &ολλ£ς νπη^ίδς 
από το οημόσιο στον ίοΐ^τικό τομέα nai τον 
τομέα TÊÔV <5Cô^atekov &ρο&&μένου. να 
π^ι^ψουν τις οημ$αιες δαπάνες 
Αριθμός μελών 
1.6 Ένα από τα πλέον γνωστά σωματεία 
της Κοινότητας έχει περισσότερα από 13 
εκατομμύρια μέλη. Πολλά σωματεία, 
παρόλα' αυτά, είναι μικρά, και τα δραστήρια 
μέλη τους είναι συχνά πολύ λίγα. Λόγω της 
μεθόδου που χρησιμοποίησε η Επιτροπή, το 
δείγμα περιλαμβάνει ένα δυσανάλογα 
μεγάλο αριθμό (30%) "ενδιάμεσων 
οργανώσεων" με την έννοια που 
περιγράφεται στην παράγρας^ο 4 και 
εθνικών οργανώσεων. Επομένως, είναι 
αναπόφευκτο στα αποτελέσματα να 
διογκώνεται το μέσο μέγεθος των σωματείων 
20 της Κοινότητας. Η πλειοψηφία των 
ενδιάμεσων οργανώσεων που απάντησαν 
στην έρευνα ήταν ομοσπονδίες - δηλαδή 
συλλογικοί φορείς που παρέχουν ορισμένες 
υπηρεσίες, που είναι οργανωμένες, σε 
κεντρικό επίπεδο, (όπως για παράδειγμα 
παροχή πληροφοριών και δράσεις άσκησης 
πίεσης) σε μια σειρά ανεξάρτητων 
σωματείων ή κλάδων (συνήθως με ίδια 
νομική προσωπικότητα) που ασκούν 
δραστηριότητα στον ίδιο τομέα. Παρόλα 
αυτά τα στοιχεία είναι εξαιρετικά 
ενδιαφέροντα. 
1.7 Στο δείγμα, περίπου το 40% των 
σωματείων είχαν λιγότερα από 100 μέλη και 
περισσότερες από τις μισές είχαν λιγότερα 
από 200. Το φάσμα ήταν, πάντως, πολύ 
ευρύ. Γι' αυτό, το 13% του δείγματος είχαν 
από 1.000 έως 5.000 μέλη και το 15% είχαν 
πάνω από 5.000 μέλη. Όπως ήταν 
αναμενόμενο, οι εθνικές οργανώσεις έτειναν 
να έχουν περισσότερα μέλη από τις 
περιφερειακές - σε γενικές γραμμές φαίνεται 
να έχουν το διπλάσιο αριθμό μελών από τις 
περιφερειακές οργανώσεις. 
1.8 Από τις ομοσπονδίες που απάντησαν 
στην έρευνα σχεδόν οι μισές εκπροσωπούν 
περισσότερες από 50 οργανώσεις, ενώ το 9% 
εκπροσωπεί πάνω από 500. Οι ομοσπονδίες, 
φυσικά, εκπροσωπούν, έμμεσα, μεγάλο 
αριθμό μελών μεμονωμένων σωματείων: στο 
δείγμα, περισσότερες από τις μισές 
ομοσπονδίες (55%) εκπροσωπούν έμμεσα 
πάνω από 10.000 μέλη ενώ το 32% 
εκπροσωπούν πάνω από 100.000 μέλη. Ο 
μέσος αριθμός μελών που εκπροσωπούνται 
έμμεσα ανέρχεται πάνω από 1.300.000 
1.9 Το μέγεθος των σωματείων και των 
ομοσπονδιών φαίνεται ότι επηρεάζεται από 
διάφορους παράγοντες. Οι μεγάλες 
οργανώσεις τείνουν να είναι και οι 
αρχαιότερες όπως συμβαίνει με τις 
οργανώσεις που απασχολούνται σε 
κοινωφελείς τομείς που παρουσιάζουν 
μεγάλο και διαρκές ενδιαφέρον όπως είναι 
οι κοινωνικές υπηρεσίες και η εκπαίδευση. 
Όπως έχει ήδη σημειωθεί, τα σωματεία με 
μεγάλη γεωγραφική εμβέλεια τείνουν να 
είναι μεγαλύτερες από εκείνες που έχουν 
τοπική ακτίνα δράσης. Ο αριθμός των μελοτν 
αντικατοπτρίζει επίσης, κατά ένα τρόπο, το 
μέγεθος και τη σχετική ευημερία του 
κράτους μέλους καθώς και τη σχετική 
ωριμότητα του τομέα. 
Απασχόληση 
1.10 Ο αριθμός των υπαλλήλων που 
απασχολούν τα σωματεία κυμαίνεται από 
κανέναν έως πολλές χιλιάδες. Στην μεγάλη 
τους πλειοψηφία, πράγματι, τα σωματεία 
είναι μικρές επιχειρήσεις και όπως 
συμβαίνει με τους ομόλογους τους στην 
παραδοσιακή οικονομία, οι περισσότερες 
από αυτές απασχολούν ελάχιστο 
προσωπικό. Υπάρχουν βεβαίως και 
ορισμένα σωματεία εξαιρετικά μεγάλα που 
απασχολούν μεγάλο αριθμό υπαλλήλων με 
καθεστώς πλήρους απασχόλησης ή μερικής 
απασχόλησης. 
1.11 Το μέσο σωματείο στο δείγμα της 
έρευνας απασχολεί 40 υπαλλήλους με πλήρη 
απασχόληση και 10 με μερική απασχόληση. 
Ο αντίστοιχος μέσος όρος για τις ενδιάμεσες 
οργανώσεις είναι λίγο υψηλότερος. Αυτοί οι 
μέσοι όροι, όμως, κρύβουν πολύ μεγάλες 
διακυμάνσεις: περίπου το 14% του 
δείγματος δεν απασχολεί καθόλου έμμισθο 
προσωπικό, το 17% απασχολεί πάνω από 50 
άτομα (με πλήρη και μερική απασχόληση), το 
6% από 101 έως 500 υπαλλήλους και το 4% 
πάνω από 501 υπαλλήλους. Ο συνηθέστερος 
αριθμός υπαλλήλων κυμαίνεται μεταξύ του 
ενός και των πέντε υπαλλήλων. Το πλήρως 
απασχολούμενο προσωπικό εργάζεται κατά 
μέσο όρο 36 ώρες την εβδομάδα και το 
μερικώς απασχολούμενο προσωπικό 20 
ώρες την εβδομάδα. Οι αριθμοί αυτοί 
παρουσιάζουν μικρότερες διακυμάνσεις από 
χώρα σε χώρα και μεγαλύτερες ανάλογα με 
τον τομέα δραστηριότητας του σωματείου: 
για παράδειγμα, όπως άλλωστε ήταν 
αναμενόμενο, τα σωματεία με 
δραστηριότητες στον τομέα της υγείας ή των 
κοινωνικών υπηρεσιών τείνουν να 
απασχολούν πολύ περισσότερο έμμισθο 
προσωπικό από εκείνες που, για 
παράδειγμα, ασχολούνται με τα πολιτικά 
δικαιώματα. 
Εθελοντική εργασία 
1.12 Μια άλλη πολύ σημαντική πηγή 
υποστήριξης για τα σωματεία είναι, φυσικά, η εθελοντική εργασία. Το 81% του δείγματος 
δήλωσε ότι απασχολεί εθελοντές. Τα 
σωματεία, σε ορισμένες χώρες, εμφανίζονται 
να απασχολούν περισσότερους εθελοντές 
απ' ό,τι σε άλλες χώρες αλλά σε καμία χώρα 
το ποσοστό των σωματείων που 
απασχολούν εθελοντές δεν ήταν κάτω από 
60%. Και πάλι, οι αριθμοί το>ν 
απασχολούμενων εθελοντών παρουσιάζουν 
μεγάλες διακυμάνσεις: το 30% των 
σωματείων (συμπεριλαμβανομένων των 
ομοσπονδιών και άλλων ενδιάμεσίον 
οργανώσεων) δήλωσε ότι απασχολεί από ένα 
έως πέντε εθελοντές· περίπου το 18% δήλωσε 
ότι έχει την υποστήριξη 6 έως 10 εθελοντιόν· 
το 60% απασχολεί πάνω από 51 εθελοντές, 
το 10% από 101 έως 500 εθελοντές και το 7% 
πάνω από 500 εθελοντές. Ελάχιστα 
σωματεία (το 3%) έχουν την υποστήριξη άνο) 
των 2.000 εθελοντών. Κατά μέσο όρο κάθε 
εθελοντής αφιερώνει περίπου 9 ώρες την 
εβδομάδα στην οργάνωση που υποστηρίζει. 
1.13 Παρόλο που δεν φαίνεται να υπάρχουν 
σημαντικές διαφορές ανάμεσα στον αριθμό 
των οργανώσεων που χρησιμοποιούν 
εθελοντές στα διάφορα κράτη μέλη, η 
αναλογία έμμισθου προσωπικού και 
εθελοντών παρουσιάζει μεγάλες 
διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα - από 
περίπου ένα προς ένα έως περίπου ένα προς 
οκτώ. Οι διαφορές αυτές δεν φαίνεται να 
οφείλονται στο μέγεθος ή τον πλούτο των 
κρατών μελών ή σε κάποιον άλλο 
συγκεκριμένο παράγοντα. Μπορεί απλά και 
μόνο να αντικατοπτρίζουν διαφορετικές 
παραδόσεις ή το βαθμό στον οποίο είναι ή 
δεν είναι οργανωμένη η εθελοντική εργασία. 
1.14 Ο αριθμός των απασχολούμενων 
εθελοντών παρουσιάζει επίσης διακυμάνσεις 
ανάλογα με το βασικό τομέα δραστηριότητας 
του σωματείου. Για παράδειγμα, τα 
σωματεία που ασκούν τις βασικές τους 
δραστηριότητες στον τομέα του πολιτισμού 
και της ψυχαγωγίας ή των ανθρωπίνου 
δικαιωμάτων προφανώς εξαρτώνται σε 
πολύ μεγαλύτερο βαθμό από την εθελοντική 
εργασία απ' ό,τι τα σωματεία που ασκούν 
τις κύριες δραστηριότητες τους στον τομέα 
της υγείας, της εκπαίδευσης ή των 
κοινωνικών υπηρεσιών. Εντούτοις, παρόλο 
που σε κάποιο βαθμό υπάρχει η τάση να 
εξαρτώνται τα σωματεία είτε από έμμισθο 
προσωπικό είτε από εθελοντές αυτό δεν 
21 
σημαίνει απαραίτητα ότι τα σωματεία που 
απασχολούν λίγους έμμισθους υπαλλήλους 
έχουν και λίγους εθελοντές ή το αντίθετο -
μια και υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία στη 
σχέση μεταξύ των δύο. 
Περιουσιακά στοιχεία 
1.15 Τα σωματεία και οι ομοσπονδίες στο 
δείγμα της εν λόγω έρευνας έχουν τα εξής 
περιουσιακά στοιχεία: 
οιαΒέαιμα ύψους 2-208-ÔÔÔ Ecu· 
ακίνητη $6ιοκτηα£α αξίας 702, ν 00 
Bern-
εξοπλισμό αξίας ΙΛ 02*000 Bc«< 
άλλα aœototwsHa ατο %χφα «|£ας 
835.000 Ecu< 
συνολικά περιουσιακά στο^εία 
αξίας IOxO#&Q908c«< 
Αυτές οι μέσες τιμές κρύβουν μεγάλες 
διακυμάνσεις ανάμεσα στα σωματεία και 
στις χώρες. Κατά γενικό κανόνα, και όπως 
είναι λογικό να συμβαίνει, τα σωματεία στα 
πλουσιότερα κράτη μέλη έχουν κατά μέσο 
όρο και τα περισσότερα περιουσιακά 
στοιχεία παρόλο που οι διακυμάνσεις ακόμα 
και σε αυτές τις χώρες είναι το ίδιο μεγάλες 
όσο και οπουδήποτε αλλού. Στα κράτη μέλη 
στα οποία υπάρχουν ακόμα κατάλοιπα από 
τις παλιές νομοθετικές ρυθμίσεις για τα 
αναπαλλοτρίωτα περιουσιακά στοιχεία ή 
στα οποία το κληρονομικό δίκαιο έχει 
ιδιαίτερα αυστηρές ρυθμίσεις, τα σωματεία 
έχουν πολύ μικρότερη ακίνητη περιουσία 
από τα σωματεία άλλων κρατών μελών. 
Δαπάνες 
1.16 Τα στοιχεία για τις ετήσιες δαπάνες 
των οργανώσεων κατανεμήθηκαν σε μισθούς 
και ημερομίσθια, διοικητικές δαπάνες και 
λοιπές δαπάνες. Οι δαπάνες που 
πραγματοποίησαν κατά μέσο όρο τα 
σωματεία που συμμετείχαν στη 
δειγματοληπτική έρευνα είναι οι ακόλουθες: 
μισθοί κο& ημερομίσθια! 
διοικητικές δαπάνες: 
λοιπές δαπάνες: 27.743.000 
Ecu 
465.000 Ecu 
1.044,000 
Ecu συν<^κές δαπάνες 51.149.000 
Ecu 
Υπάρχουν μικρότερης σημασίας διαφορές 
μεταξύ των χωρών: γενικά οι δαπάνες για 
μισθούς και ημερομίσθια των σωματείων 
που προέρχονται από τα πλουσιότερα κράτη 
μέλη υπερβαίνουν το μέσο όρο. ΣυνήΟίος, οι 
μεγαλύτερες οργανώσεις έχουν και τις 
μεγαλύτερες διοικητικές δαπάνες όπως για 
παράδειγμα οι ομοσπονδίες, των οποίων η 
διοίκηση συνήθως είναι πιο δαπανηρή από 
των απλών σωματείων. 
Πηγές εσόδων 
1.17 Πάρα πολλά σωματεία εξαρτώνται έως 
ένα βαθμό από εξωτερικές επιχορηγήσεις 
του ενός ή του άλλου τύπου, που συνήθως 
προέρχονται από τις δημόσιες αρχές αλλά 
αρκετά συχνά και από απλούς ιδιώτες ή 
άλλους δωρητές. Αρκετά σωματεία είναι 
ουσιαστικά οικονομικά αυτοδύναμα και τα 
έσοδα τους προέρχονται από τις συνδρομές 
των μελών ή από την παροχή υπηρεσιών ή 
την πώληση άλλων προϊόντων. Προκειμένου 
να καταστεί σαφής ο τρόπος με τον οποίο 
χρηματοδοτούν τις δαπάνες τους τα 
σωματεία, ζητήθηκε από τα σωματεία που 
συμμετείχαν στη δειγματοληπτική έρευνα να 
δηλώσουν το ποσοστό των εσόδων τους που 
προέρχεται από ίδιους πόρους καθώς και το 
ποσοστό που προέρχεται από εξωτερικές 
πηγές όπως δωρεές και επιχορηγήσεις. 
1.18 Για τους σκοπούς της παρούσας 
έρευνας, τα έσοδα από την παροχή 
υπηρεσιών (σε μέλη ή σε μη μέλη), την 
πώληση προϊόντων (π.χ. έντυπα), τις 
συνδρομές των μελών, τα έσοδα από 
επενδύσεις και συμβάσεις, υπολογίσθηκαν 
όλα ως "ίδιοι πόροι". Ως "εξωτερικοί πόροι" 
θεωρήθηκαν οι επιχορηγήσεις από 
κυβερνητικούς φορείς και άλλες δημόσιες 
αρχές καθώς και οι ενισχύσεις από ιδιώτες, 
διεθνείς φορείς, ιδρύματα και εταιρείες. 
1.19 Κατά μέσο όρο, οι συνδρομές των 
μελών (30%) και η παροχή υπηρεσιών (30% 
εκ των οποίων 20% σε μέλη και 10% σε μη 
μέλη) αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των 
"ίδιων πόρων" των σο>ματείων, και 
ακολουθούν οι συμβάσεις (17%), οι 
πωλήσεις προϊόντων (15%) και τα έσοδα 
από επενδύσεις (8%). Με άλλα λόγια, κατά 
μέσο όρο ένα τυπικό ευρωπαϊκό σωματείο 
22 
συγκεντρώνει περίπου το 62% των "ίδιων 
πόρων" της από οικονομικές 
δραστηριότητες του ενός ή του άλλου τύπου 
π.χ. από την παροχή υπηρεσιών που γίνεται 
απευθείας ή βάσει σύμβασης, ή από την 
πώληση προϊόντων όπως για παράδειγμα 
έντυπα. Και πάλι όμως αυτές οι μέσες τιμές 
κρύβουν σημαντικές διακυμάνσεις όσον 
αφορά τα ποσά τα οποία κερδίζουν τα 
σωματεία από διάφορες πηγές και όσον 
αφορά τη σχετική σπουδαιότητα τους. Για 
παράδειγμα, σε δύο κράτη μέλη η 
σπουδαιότερη πηγή εσόδων στην κατηγορία 
των "ίδιων πόρων" ήταν πωλήσεις σε μη 
μέλη· και σε ένα άλλο κράτος μέλος 
παρατηρήθηκε ότι οι συνδρομές των μελών 
συνέβαλαν σε πολύ μικρό βαθμό στους 
ίδιους πόρους συγκριτικά με τις συμβάσεις 
με δημόσιες αρχές. 
1.20 Στους "εξωτερικούς πόρους" 
παρατηρήθηκαν μικρότερες διακυμάνσεις. Η 
σημαντικότερη πηγή εξωτερικών εσόδων για τα σωματεία σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από 
ένα είναι οι επιχορηγήσεις από τις δημόσιες 
αρχές (52%). Στη συνέχεια ακολουθεί η 
οικονομική ενίσχυση από ιδιώτες (22%), οι 
ενισχύσεις από διεθνείς φορείς (10%), οι 
επιχορηγήσεις από ιδρύματα (9%) και τέλος 
οι ενισχύσεις από εταιρείες (7%). Για να 
τοποθετηθούν οι μέσοι αυτοί όροι στο 
σωστό πλαίσιο, οι επιχορηγήσεις από 
ιδρύματα, γενικά, δεν αποτελούν σημαντική 
πηγή εσόδων (από 3% έως 6%) σε όλα τα 
κράτη μέλη εκτός από δύο, ενώ οι ενισχύσεις 
από επιχειρήσεις αποτελούν πολύ σημαντική 
πηγή εσόδων. 
Ϊ.21 Από όλες τις πηγές ίδιων και 
εξωτερικών πόρων, οι επιχορηγήσεις είναι 
σαφώς η σπουδαιότερη και στη συνέχεια 
ακολουθούν οι συνδρομές των μελών. Στο 
διάγραμμα που ακολουθεί συγκρίνονται 
όλες οι πηγές ίδιων και εξωτερικών πόρων 
και παρουσιάζεται το μέσο ποσοστό επί του 
συνόλου. 
'Ιδιοι και εξωτερικοί πόροι 
ΕΤΒχορηγήοεις 
Συνδρομές μελών 
Ενισχύσας από ιδιώτες 
Παροχή υπηρεσιών σε μέλη 
Έσοδα από συμβάσεις 
Πωλήσεις προϋονταν 
Δωρεές 
Ενισχύσεις από διεθνείς οργανισμούς 
Παροχή υπηρεσιών σε μη μέλη 
Ενισχύσεις από εταιρείες 
Έσοδα από επενδύσεις 
ποσοστό επί τας εκατό (%) 
1.22 Ζητήθηκε επίσης από τα σωματεία και 
τις ομοσπονδίες να υποβάλουν πρόσθετες 
πληροφορίες σχετικά με το ισοζύγιο "ίδιων" 
και "εξωτερικών" πόρων για τα τρία 
τελευταία οικονομικά έτη. Η αναλογία των 
ίδιων πόρων προς τους εξωτερικούς πόρους ήταν κατά μέσο όρο περίπου 45 προς 55, 
χωρίς σημαντικές διακυμάνσεις και στα τρία 
οικονομικά έτη. Κάθε χρόνο, όμως, υπήρχαν 
κάποια σωματεία/ομοσπονδίες που 
ισχυρίζονταν ότι το 100% των εσόδων τους 
προερχόταν αποκλειστικά και μόνο είτε από 
23 
ίδιους πόρους είτε από εξωτερικούς πόρους. 
Με άλλα λόγια τα περισσότερα σωματεία 
συγκεντρώνουν σχεδόν τα μισά από τα 
έσοδα τους μόνα τους, ενώ για τα υπόλοιπα 
εξαρτώνται κυρίως από διάφορες 
επιχορηγήσεις· αλλά υπάρχουν και ορισμένα 
σωματεία τα οποία είτε είναι απολύτως 
αυτάρκη οικονομικά ή, αντίθετα, εξαρτώνται 
εξ ολοκλήρου από εξωτερική βοήθεια. 
Πεδίο δραστηριότητας 
1.23 Στο ερωτηματολόγιο 
χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθοι δέκα κύριοι 
τομείς δραστηριότητας για την ταξινόμηση 
των σωματείων/ομοσπονδιών: 1.24 Οι αριθμοί μέσα στις παρενθέσεις 
αντιστοιχούν στο ποσοστό των οργανώσεων 
που απάντησαν στην έρευνα και δήλωσαν 
τον τομέα της κύριας δραστηριότητας τους. 
Στους εν λόγω αριθμούς λαμβάνεται υπόψη 
ότι, όπως έχει ήδη διευκρινισθεί, πολλά 
σωματεία ασχολούνται ταυτόχρονα με 
διάφορους τομείς. Αυτό φαίνεται σαφώς στο 
διάγραμμα που ακολουθεί, στο οποίο 
παρουσιάζονται τα ποσοστά των σωματείων 
των οποίων η κύρια δραστηριότητα αφορά 
ένα τομέα αλλά ασχολούνται ταυτόχρονα 
και με άλλους τομείς. Παρατηρήθηκαν, όπως 
ήταν αναμενόμενο, αποκλίσεις από χιόρα σε 
χώρα, παρόλο που αξίζει να σημειωθεί ότι ο 
τομέας των κοινωνικών υπηρεσιών 
Εκπαίδευση και έρευνα 
Αν«πτυ|ηι wax «FtevcwFtj 
êmlfauç δραστηριότητες 
ΙΙολιτικά δικαιώματα και άσκηση πίεσης 
Υγεία 
Φιλανθρωπία mt «oetovtwifj $$γα#& 
Περιβάλλον 
Επιχειρηματικές και επαγγελματικά σωματεία {57%) 
<40%) 
06%) 
($$%) 
(26%) 
<23%) 
W%) 
ίΒ%) 
Τομείς δραστηριότητας χαι νομείς χύριας δραστηριότητας - συχνότητα σε % 
KiHViiivixtç νπιιρπιίκς 
Πολιτιομός χαι ψυχαγωγία 
ΛνάπτνΕη/οτργαοη 
Ρ.χπαίότνηη χαι ίρηινα 
AIFHVHÇ δραοτηριότητρς 
Υγρύι 
Ιίολιτιχά (Hxuiii>|umi 
Ιίρριβάλλον 
Φιλανθρωπία 
Ιίηιχπριιιιατιχή άραιιτηριότητα 
Ευχνότητιι or % 
αναφέρεται με τη μεγαλύτερη συχνότητα σε μάλλον απίθανο το αποτέλεσμα αυτό να 
όλες τις χώρες εκτός από δύο (και είναι οφείλεται μόνο στη σύνθεση του 
24 
συγκεκριμένου δείγματος). Εάν όμως 
εξετασθεί ο τύπος των παρεχομένων 
κοινωνικών υπηρεσιών με μεγαλύτερη 
προσοχή, τότε θα διαπιστωθούν σημαντικές 
αποκλίσεις, για το λόγο ότι τα σωματεία των 
διαφόρων χωρών τείνουν να ειδικεύονται σε 
διαφορετικούς τομείς όπως είναι, για 
παράδειγμα, η οικογενειακή μέριμνα, η 
εργασία με τους νέους ή η παροχή 
υπηρεσιών σε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με 
ειδικές ανάγκες. Οι τελευταίες τρεις ομάδες 
αναφέρονται, πράγματι, με τη μεγαλύτερη 
συχνότητα. Το γεγονός αυτό ίσως να 
οφείλεται στο ότι οι κυβερνήσεις 
απευθύνονται συχνά στα σωματεία 
προκειμένου να τους αναθέσουν την παροχή 
υπηρεσιών σε αυτές τις συγκεκριμένες 
ομάδες. 
1.25 Μια προσεκτική εξέταση των αριθμών, 
που αφορούν, για παράδειγμα, τον τομέα 
"πολιτισμός και ψυχαγωγία", δείχνει ότι το 
41% των σωματείων των οποίων η κύρια 
δραστηριότητα αφορά τον εν λόγω τομέα 
ασχολούνται επίσης και με άλλες 
πολιτιστικές και καλλιτεχνικές 
δραστηριότητες - 37% με τον αθλητισμό, 
29% με -ψυχαγωγικούς ομίλους και 27% με 
τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Υπάρχουν 
επίσης και σωματεία που ενώ δηλώνουν 
έναν άλλο τομέα ως τον τομέα της κύριας 
δραστηριότητας τους ασχολούνται επίσης 
και με τον τομέα του πολιτισμού και της 
ψυχαγωγίας. 
1.26 Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί ο 
τομέας "υγεία". Το 36% των σωματείων που 
δηλώνουν ότι η υγεία αποτελεί τον κύριο 
τομέα δραστηριότητας τους ασχολούνται 
και με την αποκατάσταση ασθενών, το 35% 
με δημόσιες υπηρεσίες υγείας και το 26% με 
οίκους ευγηρίας. Το 29% των σωματείων 
των οποίων ο κύριος τομέας 
δραστηριότητας είναι η "φιλανθρωπία και 
εθελοντική εργασία" δήλωσαν ότι 
ασχολούνται επίσης και με οίκους ευγηρίας· 
και το 17% των σωματείων που κατά κύριο 
λόγο ασχολούνται με "κοινωνικές 
υπηρεσίες" ασχολούνται επίσης και με την 
"αποκατάσταση ασθενών". 
1.27 Αυτή η "πολυλειτουργικότητα" είναι 
τυπική της φιλοσοφίας των σωματείων και 
αντικατοπτρίζει συχνά το ρόλο που 
διαδραματίζουν ως βασική πηγή 
υποστήριξης και ενημέρωσης σε μια συγκεκριμένη περιφέρεια. Τα σωματεία 
αυτού του τύπου σπάνια προσανατολίζονται 
προς ένα και μόνο αντικείμενο: 
ενδιαφέρονται πάνω από όλα για τους 
ανθρώπους και τα προβλήματα τους. Στο 
πλαίσιο αυτό, πολλά σωματεία προσφέρουν 
μια "ολοκληρωμένη υπηρεσία" είτε στους 
κατοίκους μιας συγκεκριμένης περιοχής είτε 
σε μια ομάδα που αποτελεί το επίκεντρο του 
ενδιαφέροντος του σωματείου. Επομένως, 
ένα σωματείο που ασχολείται, για 
παράδειγμα, με άτομα με ειδικές ανάγκες, 
δεν απασχολείται απλά και μόνο με τα 
άμεσα αποτελέσματα μιας συγκεκριμένης 
αναπηρίας αλλά θα ασχοληθεί επίσης και με 
τις ανάγκες των πελατών της σε 
πληροφορίες και συμβουλές καθώς και με 
ολόκληρο το φάσμα των θεμάτων που τους 
ενδιαφέρουν και κατά κύριο λόγο με τα 
δικαιώματα τους ως πολίτες. Το τελευταίο 
αυτό θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό: μια 
απλή ματιά στο διάγραμμα το επιβεβαιώνει: 
ενώ μόνο το 6% των σωματείων που 
συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει ότι ο 
τομέας των πολιτικών δικαιωμάτων 
αποτελεί τον κύριο τομέα δραστηριότητας 
τους, το 35% δηλώνει ότι ασχολείται με τον 
τομέα αυτό. Η πολυλειτουργικότητα αυτή 
φαίνεται σε ολόκληρο το διάγραμμα. 
1.28 Από τη σύγκριση των δαπανών και των 
περιουσιακών στοιχείων των σωματείων 
που ασχολούνται με διαφορετικούς τομείς, 
προκύπτει ότι οι οργανώσεις που 
ασχολούνται με κοινωνικές υπηρεσίες και με 
την υγεία έχουν τις μεγαλύτερες δαπάνες. Τα 
σωματεία και οι ομοσπονδίες των οποίων 
κύρια απασχόληση αποτελούν τα πολιτικά 
δικαιώματα έχουν τις χαμηλότερες δαπάνες 
και τα λιγότερα περιουσιακά στοιχεία. Οι 
σωματεία/ομοσπονδίες που ασχολούνται με 
το περιβάλλον, την εκπαίδε\>ση και την 
έρευνα βρίσκονται στην καλύτερη θέση όσον 
αφορά τα περιουσιακά τους στοιχεία. 
1.29 Όσον αφορά τους "ίδιους πόρους" των 
σωματείων, η σημαντικότερη πηγή εσόδων 
για τις οργανώσεις που ασχολούνται με τον 
πολιτισμό και την ψυχαγωγία είναι η 
παροχή υπηρεσιών σε μέλη και οι συνδρομές 
μελών, που αντιστοιχούν στο 29% των 
εσόδων. Στους τομείς της εκπαίδευσης και 
της έρευνας και των διεθνών 
δραστηριοτήτων, οι συμβάσεις (25% και 27% 
αντίστοιχα) αποτελούν τη σημαντικότερη 
25 
πηγή ίδιων πόρων, και στον τομέα της 
υγείας η σημαντικότερη πηγή είναι οι 
συνδρομές των μελών (36%). Τα σωματεία 
που προσφέρουν κοινωνικές υπηρεσίες 
δήλωσαν ως κύρια πηγή των "ίδιων πόρων" 
τους τις συνδρομές των μελών (33%)· το ίδιο 
"δήλωσαν και τα σωματεία που ασχολούνται 
με τα πολιτικά δικαιώματα (38%), την 
ανάπτυξη και την στέγαση (31%) και το 
περιβάλλον (35%). Αντίθετα, οι 
φιλανθρωπικοί οργανισμοί συγκεντρώνουν 
το μεγαλύτερο μέρος των πόρων τους από 
την παροχή υπηρεσιών σε μέλη (28%) και σε 
μη μέλη (26%). Όσον αφορά τις εμπορικές 
και επαγγελματικές οργανώσεις, οι 
συνδρομές μελών αποτελούν με μεγάλη 
διαφορά την κυριότερη πηγή τροφοδότησης 
των ίδιων πόρων τους. 
L30 Όσον αφορά τις εξωτερικές πηγές 
εσόδων, όλες οι οργανώσεις, ανεξαρτήτως 
του τομέα δραστηριότητας τους, 
υποστηρίζονται σε μεγάλο βαθμό από 
επιχορηγήσεις διαφόρων τύπων. Οι 
επιχορηγήσεις κυμαίνονται από το 31% των 
συνολικών εξωτερικών εσόδων των 
φιλανθρωπικών σωματείων/ομοσπονδιών 
έως το 73% των εξωτερικών εσόδων των 
εμπορικών και επαγγελματικών 
οργανώσεων. Όπως έχει ήδη σημειωθεί, άλλη 
σημαντική μορφή εσόδων αποτελεί η 
ενίσχυση από ιδιώτες. Τα φιλανθρωπικά 
σωματεία και οι ομοσπονδίες, για 
παράδειγμα, δήλωσαν ότι η ενίσχυση από 
ιδιώτες αντιπροσωπεύει το 37% των 
εξωτερικών εσόδων τους. τα περιβαλλοντικά 
σωματεία δήλωσαν ότι στην περίπτωση τους 
το ποσοστό ήταν 29% και στους τομείς των 
κοινωνικών υπηρεσιών, της εκπαίδευσης και 
της έρευνας και των διεθνών 
δραστηριοτήτων, η ενίσχυση από ιδιώτες 
αντιπροσωπεύει το ένα πέμπτο των 
εξωτερικών πόρων. Τη μεγαλύτερη εξαίρεση 
σ' αυτήν την εικόνα αποτελούν οι εμπορικές 
και επαγγελματικές οργανώσεις που 
συγκεντρώνουν μόνο το 2% των εξωτερικών 
εσόδων τους από ιδιώτες. 
Γεωγραφική διάσταση 
1.31 Σκοπός της ερώτησης που αφορούσε τη 
γεωγραφική διάσταση των σωματείων ήταν 
να γίνει σαφές πόσες από τα σωματεία που 
απάντησαν στην έρευνα θεωρούν την 
Ευρώπη ως σημαντικό στόχο, εάν όχι το μόνο, της οργάνωσης τους. Τα 
αποτελέσματα παρουσίασαν εντυπωσιακά 
μεγάλες διακυμάνσεις: σε μια χώρα μόνο το 
4% απάντησε ότι οι στόχοι τους αφορούσαν 
και την Ευρώπη ενώ σε άλλη χώρα η 
απάντηση αυτή συγκέντρωσε το 35%. Τα 
αποτελέσματα αυτά θα πρέπει να 
εξετασθούν από κοινού με τα αποτελέσματα 
(αναφέρονται παρακάτω) που αφορούν τον 
αριθμό των εταιρικών σχέσεων που έχουν 
ήδη συναφθεί ή που πρόκειται να 
συναφθούν ή άλλες δραστηριότητες που 
αναλαμβάνονται από σωματεία σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι εξαιρετικά 
ενδιαφέρουσα η διαπίστωση ότι δεν 
φαίνεται να υπάρχει μεγάλη σχέση ανάμεσα 
στο πόσο σημαντική θεωρεί ένα σωματείο 
την Ευρώπη και την τάση των σωματείων να 
σχηματίζουν ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις. 
1.32 Το πεδίο ενδιαφέροντος ενός 
σωματείου, φυσικά, δεν συνδέεται 
απαραίτητα με την οργανωτική της 
διάρθρωση. Για παράδειγμα, ένα σωματείο 
που είναι δραστήρια σε διεθνές επίπεδο 
μπορεί να έχει τοπική διάρθρωση ενώ ένα 
σωματείο η οποία είναι δραστήρια σε εθνικό 
επίπεδο σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος 
μπορεί να μην ενδιαφέρεται καθόλου να 
επεκτείνει τις δραστηριότητες της στην 
Ευρώπη. Βέβαια, κατά γενικό κανόνα, όσο 
μεγαλύτερη είναι η γεωγραφική διάσταση 
ενός σωματείου τόσο πιο δραστήριος είναι ο 
ρόλος που διαδραματίζει σε όλα τα επίπεδα. 
Έτσι, οι περισσότερες εθνικές οργανώσεις 
δήλωσαν ότι ήταν δραστήριες επίσης σε 
τοπικό και περιφερειακό επίπεδο ενώ ήταν 
λίγες οι τοπικές οργανώσεις που δήλωσαν 
ότι η εμβέλεια τους επεκτεινόταν και σε 
εθνικό επίπεδο. Με βάση την αρχή αυτή, οι 
περισσότερες από τα σωματεία που είναι 
δραστήριες σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν 
εθνική οργανωτική διάρθρωση. 
Ομάδες στόχοι και αποδέκτες 
των υπηρεσιών 
1.33 Ζητήθηκε από τα σωματεία να 
δηλώσουν με ποιες ομάδες ατόμων 
συνεργάζεται η οργάνωση τους ή για ποιες 
ομάδες ατόμων ενδιαφέρεται καθώς και να 
δηλώσουν σε ποιόν ή σε ποιους φορείς 
προσφέρουν υπηρεσίες και σε ποια βάση. Η 
μεγάλη πλειοψηφία των σωματείων και των 
ομοσπονδιών έδωσε ένα ευρύ ορισμό της 
26 
πελατείας τους - το 46% των σωματείων 
δήλωσαν ότι εξυπηρετούν το "ευρύ κοινό" ή 
τους "νέους" (37%) ή τους "ενήλικες" (35%). 
Αντίθετα, πολύ λίγες ήταν τα σωματεία 
εκείνες που ανέφεραν πιο περιορισμένες 
ομάδες ως αντικείμενο του ενδιαφέροντος 
τους. Η σημασία του αποτελέσματος αυτού 
είναι αμφιλεγόμενη. Είναι πολύ πιθανό τα 
περισσότερα σωματεία των οποίων η 
δραστηριότητα απευθύνεται, αφενός, σε μια 
ειδική ομάδα ατόμων π.χ. "ναρκομανείς" ή 
"παλαίμαχοι" και, αφετέρου, στο σύνολο του 
πληθυσμού (προκειμένου να προβάλουν τις 
δραστηριότητες τους ή να λάβουν κάποια 
υποστήριξη) να δήλωσαν τόσο την ειδική 
ομάδα όσο και το "ευρύ κοινό" επειδή 
ακριβώς δεν ήταν υποχρεωμένες να 
περιοριστούν σε μια και μόνη απάντηση από 
τον κατάλογο απαντήσεων που 
περιελάμβανε το ερωτηματολόγιο. 
1.34 Στο ερώτημα που αφορούσε τους 
αποδέκτες των υπηρεσιών τα σωματεία 
απάντησαν και πάλι, τις περισσότερες 
φορές, ότι ήταν το "ευρύ κοινό" (39%), και 
στη συνέχεια οι απαντήσεις με τη μεγαλύτερη 
συχνότητα ήταν "ομάδα στόχος" (38%), μέλη 
(36%), κυβερνήσεις ή άλλοι δημόσιοι φορείς 
(22%). Ο βαθμός στον οποίο οι υπηρεσίες 
αυτές προσφέρονται δωρεάν ή έναντι 
αμοιβής παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα 
με τη χώρα και τον αποδέκτη της υπηρεσίας. 
Δωρεάν υπηρεσίες παρέχονται τις 
περισσότερες φορές στο ευρύ κοινό και στα 
μέλη ενώ υπηρεσίες έναντι αμοιβής 
παρέχονται στη συγκεκριμένη ομάδα στόχο 
του σωματείου ή σε πελάτες ή στις δημόσιες 
αρχές. 
Ϊ.35 Σε γενικές γραμμές οι υπηρεσίες ή τα 
αγαθά που προσφέρονται δωρεάν από τις 
σωματεία/ομοσπονδίες υπερβαίνουν τις 
υπηρεσίες και τα αγαθά που προσφέρονται 
έναντι αμοιβής. Είναι προφανές ότι τα 
σωματεία και οι ομοσπονδίες που κατά 
κύριο λόγο προσφέρουν τις υπηρεσίες τους 
δωρεάν εξαρτώνται περισσότερο από την 
εξωτερική οικονομική υποστήριξη απ' ό,τι 
οι οργανώσεις που προσφέρουν τις 
υπηρεσίες τους έναντι αμοιβής. Ο βαθμός 
στον οποίο οι υπηρεσίες προσφέρονται 
δωρεάν ή, αντίθετα, έναντι αμοιβής, 
εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τον τομέα 
δραστηριότητας του σωματείου. Για 
παράδειγμα, η υποστήριξη των αστέγων είναι πιθανότερο να συνοδεύεται από την 
παροχή δωρεάν (ή τουλάχιστον σε πολύ 
χαμηλές τιμές) αγαθών ή υπηρεσκόν ενώ 
είναι λογικό οι υπηρεσίες που αφορούν την 
εκπαίδευση ενηλίκων να παρέχονται έναντι 
αμοιβής. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι αθλητικές 
σωματεία που χρειάζονται εξοπλισμό 
σχετικά δαπανηρό παρέχουν με μικρότερη 
συχνότητα δωρεάν υπηρεσίες απ' ό,τι τα 
σωματεία κοινωνικών υπηρεσιαΥν που 
λειτουργούν τις περισσότερες φορές σε 
άτυπη βάση. 
Tot συμπεράσματα ftvw, as <τυν5υασμο με 
wt>iv& για t*$ 3**ϊγέ$ «oréôtov mv οχ^ματεύον, 
«jïotefarôv σαφή ένδειξη γι& τυ <*τΐμαντική 
αναδιανομή %®v mgw πο« επ«ελούν τα 
σωματεία. 
Εταιρικές σχέσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας μεταξύ σωματείων και ιδρυμάτων 
1.36 Λόγω της μεθόδου που 
χρησιμοποιήθηκε, το δείγμα, περιλάμβανε, 
αναμφίβολα, μεγαλύτερη αναλογία 
σωματείων δραστήριων σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο απ' ό,τι θα περιλάμβανε αν ήταν 
περισσότερο επιστημονικό. Τα αριθμητικά 
στοιχεία αποτελούν, εντούτοις, εντυπωσιακή 
απόδειξη του βαθμού στον οποίο ο τομέας 
τείνει να δημιουργεί εταιρικές σχέσεις σε 
ολόκληρη την Κοινότητα: το 50% των 
σωματείων που απάντησαν στη σχετική 
ερώτηση, ή σχεδόν το 1/4 του συνολικού 
δείγματος, δήλωσαν ότι ασκούν ήδη 
διασυνοριακές δραστηριότητες με κάποια 
μορφή εταιρικής σχέσης με υπηκόους ή 
οργανώσεις άλλων κοινοτικών χωρών. 
1.37 Δεδομένου ότι η πλειοψηφία των 
γνωστότερων δικτύων που λειτουργούν σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο προέρχονται από τις 
βόρειες χώρες της Κοινότητας θα περίμενε 
κανείς η τάση δημιουργίας εταιρικών 
σχέσεων να είναι λιγότερο έντονη στο Νότο. 
Τα συμπεράσματα όμως της έρευνας 
δείχνουν το αντίθετο: υπάρχουν πράγματι 
αποκλίσεις ανάμεσα στις διάφορες χώρες, 
για τις οποίες δεν μπορεί να βρεθεί εύκολα 
μια εξήγηση, αλλά δεν υπάρχει κάποια 
σαφής διάκριση ανάμεσα στη συνολική 
εικόνα που παρουσιάζει ο Βορράς και ο 
Νότος. 
1.38 Όσον αφορά τις μελλοντικές εξελίξεις, 
το 46% των σωματείων δήλωσαν ότι 
προτίθενται, κάποια στιγμή στο μέλλον, να 
27 
συνάψουν διασυνοριακές εταιρικές σχέσεις. 
Αξίζει να σημειωθεί, ότι από την ανάλυση 
που έγινε ανά χο>ρα, προέκυψε, πράγματι, 
ότι τα σωματεία που έχουν τις ισχυρότερες 
μελλοντικές προθέσεις προέρχονται από 
χώρες στις οποίες ο μέχρι τώρα αριθμός 
εταιρικοΥν σχέσεων δεν υπερβαίνει το μέσο 
όρο. Με άλλα λόγια, διαπιστώνεται ότι, 
όσον αφορά την απόκτηση ευρωπαϊκής 
διάστασης, πιο αποφασισμένες να κερδίσουν 
το χαμένο χρόνο είναι τα σωματεία που 
προέρχονται από χο>ρες που μέχρι τώρα 
είχαν σημειοχτει καθυστέρηση στον τομέα 
αυτό. 
1.39 Από τα σωματεία που έχουν ήδη 
συνάψει εταιρικές σχέσεις, το 27% 
απασχολείται στον τομέα των "κοινωνικών 
υπηρεσιών", το 14% στον τομέα "πολιτισμός 
και ψυχαγωγία", το 13% σε "διεθνείς 
δραστηριότητες", το 11% στην "εκπαίδευση 
και έρευνα" και το 10% στην "ανάπτυξη και 
στέγαση". Και πάλι, τη μεγαλύτερη προθυμία 
για τη μελλοντική ανάληψη διασυνοριακών 
δραστηριοτήτων την εκδήλωσαν τα 
σωματεία που απασχολούνται σε τομείς 
στους οποίους μέχρι στιγμής υπάρχουν 
λίγες εταιρικές σχέσεις: για παράδειγμα, το 
75% των σωματείων του δείγματος, οι 
οποίες ασχολούνται στον τομέα της 
ανάπτυξης και στέγασης, δήλωσαν ότι 
προγραμματίζουν εταιρικές σχέσεις για το 
μέλλον. Από την άλλη πλευρά, μόνο το 22% 
των σωματείων που είναι δραστήριες στον 
τομέα της υγείας δήλωσαν ότι 
προγραμματίζουν τη σύναψη εταιρικών 
σχέσεων. Η διαπίστωση αυτή μπορεί να 
αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι για πολλά 
σωματεία που παρέχουν δημόσιες υπηρεσίες 
και κινούνται σε τομείς που διέπονται από 
κανονισμούς, η διεθνής συνεργασία 
παρουσιάζει λιγότερα πλεονεκτήματα και 
προκαλεί μικρότερο ενδιαφέρον. 
Δυσχέρειες στη σύναψη 
εταιρικών σχέσεων 
1.40 Σχεδόν πάνα) από τα μισά σωματεία 
που έχουν δημιουργήσει εταιρικές σχέσεις 
δηλώνουν ότι αντιμετώπισαν προβλήματα 
στη σύναψη ή στη λειτουργία των εταιρικοΥν 
σχέσεο')ν τους. Τα κυριότερα προβλήματα 
που συνάντησαν ήταν τα ακόλουθα: νομικχχ 
διαιχτίτικά 
άλλα 19% 
29% 
51% 
35% 
Οι αριθμοί στις παρενθέσεις αντιστοιχούν 
στο ποσοστό των σωματείων που 
αντιμετώπισαν το συγκεκριμένο πρόβλημα. 
Μικρές είναι οι διαφορές ανάμεσα στις 
εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές 
οργανοκτεις, παρόλο που διαπιστώθηκε η 
τάση οι μικρότερες οργανοκτεις να 
ανησυχούν λιγότερο με τα προβλήματα. Ένα 
πολύ σημαντικό συμπέρασμα, φναικά, 
αφορά το βαθμό στον οποίο η επικοινιυνία 
δημιούργησε προβλήματα, παρόλο που και 
τα νομικά και φορολογικά προβλήματα ήταν 
επίσης σημαντικά. Φαίνεται όμως, ότι 
τουλάχιστον οι νομικές δυσκολίες θα 
ξεπερασθούν όταν ισχύσει το προτεινόμενο 
καταστατικό του ευρωπαϊκού σιυματείου. Η 
γλώσσα αποτελεί το βασικότερο εμπόδιο 
στην επικοινοΜα αλλά είναι πιθανό να 
υπάρχουν επίσης και άλλοι περίπλοκοι 
πολιτιστικοί παράγοντες όπως η 
δκκρορετική αξιολόγηση του ρόλου και της 
σημασίας του τομέα στις διάφορες χώρες, 
του τρόπου εργασίας των οργανώσεων, της 
έλλειψης κατανόησης του πολιτιστικού, 
νομικού και φορολογικού πλαισίου, της 
ύπαρξης διαφορετικών τρόπων εργασίας 
κτλ. 
Βασικές ανάγκες των σωματείων 
για το μέλλον 
1.41 Ζητήθηκε από τα σωματεία να 
δηλώσουν ποιες θεωρούσαν ότι είναι OL 
βασικές ανάγκες του σωματείου τους για το 
μέλλον. Τα αποτελέσματα δίνονται στη 
συνέχεια. 
ιΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ mm 
28 
Κύοιις ανάγκες των ινιιιαπαϊχών σωματιίιον 
||ΐ(ΐκι<ι<>ηρι| /πΐ||ΐατοΛότΐ|ΐιΐ| 
1Ιν(ΐι<ιοάτι\«> π^ΜΜΚιίπιχά 
11 fj)ii)ooin>iii rtlfλονιίς 
Κκ(άλαιο 
/ Kullll>TlD1| 
livi||ir(i(iiiii| 
Σι·|φ(ΐολίς up <)ρ|ΐατ« Λκιιχηιιης 
Λλλρς ανάγχρς 
Συχνότητα or % 
Από τα αποτελέσματα προκύπτει, ότι 
η ανάγκη για μεγαλύτερη 
χρηματοδότηση και περισσότερο 
προσωπικό, και κυρίως η πρώτη, 
είναι λίγο πολύ γενική. Το ίδιο αίτημα 
προβάλλεται από τον εν λόγω τομέα 
σε όλα τα κράτη μέλη, παρόλο που 
όπως είναι φυσικό στις φτωχότερες 
χώρες, στις οποίες ο τομέας είναι 
λιγότερο ανεπτυγμένος, είναι 
περισσότερο αισθητή η σχετική 
έλλειψη κεφαλαίων. Η ένταση 
κεφαλαίου στον τομέα των 
σωματείων είναι μάλλον χαμηλή και 
για το λόγο αυτό θα περίμενε κανείς 
να μην υπάρχει έντονη επιθυμία για 
περισσότερα χρήματα. Παρόλα' αυτά 
το 1/4 των σωματείων θεωρούν την 
ύπαρξη κεφαλαίων βασική ανάγκη. 
1.42 Η επιθυμία για περισσότερο 
έμμισθο προσωπικό φαίνεται να είναι 
περισσότερο έντονη από τα 
αρχαιότερα σωματεία (εκείνα που 
ιδρύθηκαν από το 1945 έως το 1950): 
τα νεώτερα σωματεία, αντίθετα, 
φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ανάγκη 
για ενημέρωση και παροχή 
συμβουλών σε διοικητικά θέματα. Η 
επιθυμία για περισσότερους εθελοντές 
είναι κοινή σε όλους αλλά ιδιαίτερα 
έντονη, για προφανείς λόγους, στα 
σωματεία που απασχολούνται στους 
τομείς της υγείας, της ς)ΐλανθρωπίας 
και της εθελοντικής εργασίας. 
Περισσότερο από το 1/4 το)ν 
σωματείων δήλωσαν την ανάγκη για περισσότερη κατάρτιση και φαίνεται 
ότι η ανάγκη αυτή είναι κοινή για 
όλες τα σωματεία ανεξαρτήτως τομέα 
δραστηριότητας και ηλικίας του 
σωματείου. 
Αιτήματα προς την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: 
ανάπτυξη του τομέα σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο 
1.43 Τέλος, ζητήθηκε από τα 
σωματεία να δηλώσουν τα θέματα στα 
οποία θα ήθελαν να επιστήσουν την 
προσοχή της Επιτροπής και να 
κάνουν προτάσεις σχετικά με τον 
τρόπο που θα πρέπει η Επιτροπή να 
συμβάλλει στην ανάπτυξη του τομέα 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι απαντήσεις 
κυμάνθηκαν από απλά αιτήματα για 
μια γενική "αναγνοόριση" (είτε του μη 
κερδοσκοπικού τομέα είτε κάποιας 
συγκεκριμένης οργάνωσης) έ(ος 
περίπλοκες προτάσεις για αλλαγές 
στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας ή για διεύρυνση 
ορισμένων πολιτικών της. 
29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 
ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΩΝ 
ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ 
ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 
ΙΙ.1 Στη συνέχεια παρουσιάζεται 
επισκόπηση της νομικής και 
φορολογικής βάσης των εν λόγω 
ιδρυμάτων και σωματείων σε όλα τα 
κράτη μέλη. Σύμφωνα με τον ορισμό 
που αναφέρεται στην παράγραφο 2.3 
δεν εξετάζονται τα επονομαζόμενα 
"οικονομικά" σωματεία που 
υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη και 
που ασχολούνται με εμπορικές ή 
άλλες κερδοσκοπικές δραστηριότητες 
ούτε τα διάφορα ιδρύματα ιδιωτικού 
χαρακτήρα. 
Νομική βάση 
ΙΙ.2 Η ελευθερία σύστασης ή 
προσχώρησης σε ένα σωματείο ή 
ακόμα και αποχώρησης από αυτήν 
αποτελεί σήμερα αναφαίρετο 
δικαίωμα (συνταγματικά 
κατοχυρωμένο) σε όλα τα κράτη μέλη 
της Κοινότητας. Το δικαίωμα του 
συνεταιρίζεσθαι κατοχυρώνεται, 
φυσικά, και από την Ευρωπαϊκή 
Σύμβαση για τα Δικαιώματα του 
Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).9 Γενικά, οι 
υπήκοοι οποιουδήποτε κράτους 
μέλους έχουν τη δυνατότητα να 
συστήσουν σωματείο ή ίδρυμα σε 
οποιοδήποτε σημείο της Κοινότητας, 
παρόλο που ορισμένα κράτη μέλη 
απαιτούν την υποχρεωτική συμμετοχή 
ενός ελάχιστου αριθμού μελών που 
έχουν την ιθαγένεια του κράτους 
μέλους ή διαμένουν στο κράτος μέλος 
στο οποίο συστήνεται το σωματείο1 . 
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει 
9 Το άρθρο 16 της ΕΣΔΑ επιτρέπει 
παρεκκλίσεις όσον αφορά το δικαίωμα 
του συνεταιρίζεσθαι στο πλαίσιο 
πολιτικής δραστηριότητας αλλοδαπών 
πολιτών. 
10 Αυτό στην πράξη είναι αντίθετο προς τα 
άρθρα 6 και 52 της Συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις 
προκειμένου να επιτρέπουν σε 
αλλοδαπούς πολίτες να ιδρύουν 
σωματεία τα οποία, παρόλο που 
υπόκεινται στις ίδιες εθνικές 
υποχρεώσεις εγγραφής ή δημοσίευσης 
που ισχύουν για οποιαδήποτε άλλο 
σωματείο, διοικούνται σύμφωνα με 
ένα εσοπερικό κανονισμό που 
θεσπίζεται από τη χώρα καταγο)γής 
των ιδρυτικών μελών του σωματείου. 
ΙΙ.3 Γενικά, στην περίπτωση που η 
νομοθεσία κάνει διάκριση μεταξύ 
δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, τα 
σωματεία και τα ιδρύματα υπάγονται 
στο ιδιωτικό δίκαιο. Ορισμένα κράτη 
μέλη δεν παρέχουν σαφή ορισμό των 
σωματείων ή των ιδρυμάτων ενώ 
άλλα κράτη μέλη δεν κάνουν καν 
διάκριση ανάμεσα στα δύο. Πάντως, 
στο παρόν πλαίσιο, ως σωματεία 
θεωρούνται οι ομάδες προσώπων που 
συνεργάζονται για κάποιο μη 
κερδοσκοπικό κοινωφελή σκοπό. 
Αντίθετα, τα ιδρύματα είναι 
οργανώσεις υπεύθυνες για τη 
διαχείριση κεφαλαίων που 
προορίζονται για κοινωφελείς 
σκοπούς και προέρχονται από δωρεές 
ή από κάποια σταθερή πηγή 
εισοδήματος. 
IL4 Το τμήμα αυτό του τομ£α που 
μας βνδι&φέφδΐ Εδώ δεν είναι, 
επομένως trim &μρ(ώς ιδιωτικό ούτε 
αμιγώς δημ$αι& £tfvs#êg, eivai 
amgctlxw®, ακόμα Hm tm& νομική 
άποψ% va $gfc8$i Ù κατάλληλος 
τρόπος μ* τον omio 6α διαχωρίζεται 
το œ&U> &QtmqQiévt\mç αυτών των 
ogwvtoe®v από το πεδίο 
àçomt^inw^ w® αμιγώς 
tôtoùmoâ tofjtlot* t(»v κυ^νήσεων, 
vm WNOQW&V ^πιχ^ιρήσεχαν ή άλλων 
tteQÔooftcamatâw ^^ιρήσεων* 2το 
Ε3ϊί&$δθ της Βτ^παϊκής Κοινότητας 
ή διάκριση αΐίϊή γίνεται dx& χνπιχα, 
lie τον wtôoçtagtâ τοαν βασικών 
χαρακτηριατ^ών τικ εαωτερικής 
οργάνωσης και διοίκησης τα οποία 
ngtat να διαιρούν τα μη 
κ^δοακοπικά σωματεία και 
ιδρύματα* ζίχζ #£ β&στ| to <*ντικ€ΐμενσ 
6#ta*ifê^tnT<*& με τον καθορισμό 
των πεδίων κοινωφελούς 
δραστηριότητας και με τη θέσπιση 
30 
άλλων κανόνων atou καθορίζουν τον 
τρόπο με τον οποίο 0α διασφαλίζεται 
ο μη κερδα<&ο&ικο£ χαρακτήρας της 
οο^ανίοοτις. 
ΙΙ.5 Γενικά, η πρώτη από τις δύο 
αυτές προσεγγίσεις - δηλαδή ο 
καθορισμός των μη κερδοσκοπικών 
σωματείων και ιδρυμάτων με βάση τα 
τυπικά χαρακτηριστικά τους 
συνηθίζεται σε χώρες με παράδοση 
στο γραπτό δίκαιο ενώ η δεύτερη -
δηλαδή ο καθορισμός του πεδίου της 
μη κερδοσκοπικής δραστηριότητας 
για κοινωφελείς σκοπούς 
("φιλανθρωπία") - συνηθίζεται σε 
χώρες με παράδοση στο εθιμικό 
δίκαιο. 
ΙΙ.6 Πολλοί παρατηρητές κάνουν 
σαφή διάκριση ανάμεσα στις δύο 
αυτές προσεγγίσεις και αληθεύει 
πράγματι το γεγονός ότι η νομική 
παράδοση από την οποία προέρχεται 
κάθε μια από τις προσεγγίσεις αυτές 
είναι πολύ διαφορετική. Οι πρακτικές 
όμως επιπτώσεις που συνεπάγεται η 
διαφορά αυτή δεν πρέπει να 
διογκώνονται. Σε πολλές χώρες 
υπάρχουν ειδικές νομικές διατάξεις 
για τα σωματεία με κοινωφελείς 
σκοπούς οι οποίες, σε συνδυασμό με 
διάφορα επίπεδα φορολογικών 
ελαφρύνσεων, σημαίνουν στην πράξη 
ότι σε πολλά κράτη μέλη οι 
οργανώσεις προσδιορίζονται τόσο 
στη βάση της τυπικής διάρθρωσης 
τους όσο και στη βάση των 
δραστηριοτήτων τους. Είναι επίσης 
αλήθεια ότι στην πράξη, οι βασικές 
διατάξεις της νομοθεσίας για τα 
ιδρύματα (και, ιδιαίτερα, η έμφαση 
που δίνεται στη διατήρηση των 
περιουσιακών στοιχείων τους με όλα 
τα συνεπακόλουθα) των χωρών με 
γραπτό δίκαιο είναι παρόμοιες με τη 
νομολογία που ισχύει στις χώρες με 
εθιμικό δίκαιο. Η ομοιότητα αυτή 
μπορεί να εξηγηθεί ιστορικά. Το 
εθιμικό δίκαιο για τη φιλανθρωπία, 
του οποίου η παράδοση δεν 
διακόπηκε ποτέ, δεν έκανε ποτέ 
διάκριση ανάμεσα σε σωματεία και 
ιδρύματα μια και τα δύο είχαν 
σκοπούς φιλανθρωπικούς. Εφόσον τα 
ιδρύματα αποτελούν την παλαιότερη 
μορφή φιλανθρωπικών οργανώσεων 
είναι πιθανόν η σχετική νομοθεσία απλά και μόνο να μεταφέρθηκε 
αργότερα στα σωματεία χωρίς 
ιδιαίτερες τροποποιήσεις. Αντίθετα 
πολλές χώρες στις οποίες ισχύει το 
γραπτό δίκαιο δεν γνώρισαν την ίδια 
συνέχεια και αυτός είναι ακριβώς ο 
λόγος για τον οποίο η νομοθεσία 
διαφέρει ανάλογα με το αν πρόκειται 
για ιδρύματα ή σωματεία. 
ΙΙ.7 Τα σωματεία μπορούν να έχουν 
ή να μην έχουν εταιρική μορφή, 
άλλωστε ^ρορλέπονται και οι δύο 
δυνατότητες οτις διάφορες 
νομοθέτες. Φαίνεται, πάντως, ότι τα 
περισσότερα αωματεία της 
Κοινότητας δεν έχουν εταιρική μορφή 
και επομένως δεν διαθέτουν νομική 
προσωπικότητα Το να μην έχει ένα 
σωματείο εταιρική μορφή 
συνε&άγεται οριαμένα μειονεκτήματα; 
δεν efcvai ϊΐάντα εύκολο για το 
σωμαΐείΟ να ανευρίσκει τα 
απαιτού^να κεφάλαια κα*> τα μέλη 
tot) διοικητικού της ουμβοτίλίου, στα 
ονόματα των όποίίον δι^άγονται οι 
δραστηριότητες του <κ»ματείου> 
διατρέχουν τον κίνδυνο να βρεθούν 
σε δυόχερή θέση λόγ& τα>ν 
υποχρεώσεων του αωματεδου* Οι 
περσότερες όμ^ς νομοθεσίες 
προβλέπουν τρόπους για την 
άμβλυνοη των δυσκολιών αυτών - με 
την εφαρμογή, για παράδειγμα, του 
"law of agency* (στο Ηνωμένο 
Βασίλειο) ή με την ίορυση κοινού 
αποθεματικού το οποίο τροφοδοτούν 
τα μέλη του σωματείου και 
προορίζεται κατά προτ^αιότητα γιο 
την αποζημΙ^αη των οανειατών. Κατά. 
τον ίδιο τρα&ο* ot ^ερίααότερες 
νομοθεσίες οεν φαίνεται να 
απαγορεύουν στα σωματεία που Οεν 
έχουν εταιρική ΐίορφή να παρίστανται 
στο δικαστήριο ως σωματεία (οηλαδή 
με την ε&ωνυμία του α/ωματε&ου και 
όχι με to όνομα του υπεύθυνου 
μέλους του διοικητικού συμβουλίου). 
ΙΙ.8 Στις χώρες με γραπτό δίκαιο, η 
απόκτηση της εταιρικής μορφής 
επιτυγχάνεται με τη δημοσίευση στην 
εφημερίδα της κυβέρνησης του 
σύννομου καταστατικού του 
σο>ματείου καθώς και ενός καταλόγου 
των μελών του διοικητικού 
συμβουλίου του. Η απόκτηση 
εταιρικής μορφής (ή ακριβέστερα, η 
31 
εγγραφή στο βιβλίο που αποτελεί και 
την προϋπόθεση για την απόκτηση 
εταιρικής μορφής) μπορεί να μη γίνει 
δεκτή με την αιτιολογία ότι το 
καταστατικό της οργάνωσης δεν είναι 
σύννομο. Τυχόν άρνηση εγγραφής 
ενός σωματείου υπ' αυτές τις 
συνθήκες έχει καθαρά διοικητικό 
χαρακτήρα και δεν ενέχει καμία 
πολιτική κρίση ως προς τη φύση της 
οργάνωσης. Θα πρέπει, επομένως, να 
διαχωρίζεται η περίπτωση αυτή από 
την περίπτωση κατά την οποία 
απορρίπτεται το αίτημα μιας 
οργάνωσης να υπαχθεί σε κάποιο 
ειδικό φορολογικό καθεστώς (βλ. 
παραγράφους 5.14 και 5.16 
παρακάτω). Το καταστατικό (που 
συχνά συνοδεύεται από πλήρη ή 
μερικό κατάλογο των μελών) είναι 
απαραίτητο για την εγγραφή, είτε από 
το τοπικό δικαστήριο, είτε το αρμόδιο 
υπουργείο, ή τέλος από την αρμόδια 
περιφερειακή ή τοπική αρχή. Όλα τα 
ιδρύματα έχουν νομική 
προσωπικότητα, που την αποκτούν 
μέσω της δημοσίευσης του 
καταστατικού τους κτλ. Αντίθετα με 
τα σωματεία, όμως, τα ιδρύματα, 
γενικά, υπόκεινται σε κάποιο 
προκαταρκτικό έλεγχο ούτως ώστε να 
διασφαλίζεται ότι το καταστατικό 
τους βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία 
με την ισχύουσα νομοθεσία και ότι 
(εφόσον συχνά η ύπαρξη τους 
συνεχίζεται "στο διηνεκές") υπάρχουν 
οι κατάλληλοι μηχανισμοί που 
εγγυώνται τη διαδοχή σε επίπεδο 
διοίκησης και ότι τέλος η περιουσία 
τους επαρκεί για την επίτευξη των 
στόχων τους. 
Π.9 Στις χώρες με εθιμικό δίκαιο, 
δεν προβλέπεται κάποια ειδική μορφή 
εταιρείας ούτε για τα σωματεία ούτε 
για τα ιδρύματα. Αντίθετα, οι 
οργανώσεις που επιδιώκουν την 
ευκολία ή την προστασία που 
προσφέρει η εταιρική μορφή μπορούν 
να επιλέξουν ανάμεσα σε διάφορες 
μορφές εταιρείας ανάλογα με τον 
τομέα δραστηριότητας τους. Η 
συνηθέστερη μορφή είναι η 
επονομαζόμενη εταιρεία 
περιορισμένης ευθύνης με εγγύηση 
(company limited by guarantee) -
πρόκειται για μη κερδοσκοπική εταιρεία - αλλά υπάρχουν και άλλες 
δυνατές μορφές όπως η στεγαστικό 
σωματείο (housing association) ή η 
ένωση αλληλοβοήθειας (friendly 
society). Υπάρχουν επίσης (αν και 
σχετικά σπάνια) παραδείγματα 
φιλανθρωπικών ιδρυμάτων και 
σωματείων που απόκτησαν εταιρική 
μορφή με ειδική πράξη του 
κοινοβουλίου ή με βασιλικό διάταγμα. 
11.10 Η απόκτηση εταιρικής μορφής 
είναι δυνατή οπουδήποτε, με τον ένα 
ή με τον άλλο τρόπο, αλλά η νομική 
ικανότητα δεν είναι πάντα η ίδια. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη η νομική 
ικανότητα των σωματείων είναι 
πράγματι απεριόριστη (εφόσον βέβαια 
η σχετική οργάνωση ενεργεί σύμφωνα 
με το καταστατικό της). Σε άλλα 
κράτη μέλη, όμως, ούτε τα σωματεία 
ούτε τα ιδρύματα μπορούν να λάβουν 
δωρεές και κληροδοτήματα ή να 
αποκτήσουν ακίνητη περιουσία χωρίς 
τη ρητή άδεια της αρμόδιας δημόσιας 
αρχής. 
ïhll Αποκλίνεις υπάρχουν χαι στο 
δύσκολα ζήτημα του βαθμού στον 
οποίο τα σωματεία και τα ίδρύματα 
(άλλα, ιδιαίτερα τα σωματεία) 
μπορούν να συμμετέχουν στην 
οικονομική δραστηριότητα χωρίς 
αυτό να συνεπάγεται απώλεια των 
φορολογικών προνομίων τους. Σε 
όλα τα κράτη μέλη, επιτρέπεται 
κάποιος βαθμός οικονομικής 
δραστηριότητας και ο κανόνας που 
ισχύ£ΐ γενικά: είναι ότι η 
δραστηριότητα αυτή οεν πρέπει να 
αποτελεί frçv κύοια δραοτηριότητα 
του σωματίου με την έννοια ότι δεν 
πρέπει να διεξάγεται ανεξάρτητα 
αλλά πίάντα Os αυν&υαομό με κάποιο 
μη κερδοσκοπικό σκοπό και πρέπει να 
είναι ουμΑλκοωματίκι! των ατόχων 
του δηλαδή πρέπει να συνδέεται 
άμεοΆ μετους οτόχους του σωματείου 
και όχι απλά και μόνο να προορίζεται 
για τη βελτίωση της γενικής 
οικονομικής θέσης της οργάνωσης. 
Με βάση πάντα το μη κερδοσκοπικό 
χαρακτήρα, σύμφωνα με τον οποίο 
λειτουργούν όλα τα σωματεία, 
οποιαδήποτε κέρδη προκύπτουν από 
την οικονομική δραστηριότητα 
πρέπει, ψυσικά* να επενδύονται για 
32 
την επίτευξη των στόχων του 
σωματείου, Ζε ορισμένες νομοθεσίες, 
Êtvot δυνατό ένα σωματείο ή ένα 
ίδρυμα να συμπληρώνει το εισόδημα 
του δημιουργώντας ή αποκτώντας μια 
εξ' ολοκλήρου αυτόνομη εμ&ορική 
ε^χ^ρηση* η οποία στη συνέχεια 
διαρι£Εξ£* *<* έοοδά της στο αωματείο 
στην οποία ανήκει, 
Όσον αφορά τους κανόνες του 
ανταγωνισμού, θα εφαρμοστούν όλοι 
λαμβανομένων υπόψη των 
ιδιαιτεροτήτων του τομέα. 
Φορολογία 
UA1 Όλα m κράτη μέλη επιτρέπουν 
cte ορισμένα σωματεία - και γενικά σε 
έκανες που θεωρούνται ότι 
προωθούν κοινωφελείς σκοπούς -
κάποιες ελαφρυνθείς από την άμεαη 
φορολογία ete με την απαλλαγή τους 
από φόρους που επιβάλλονται αε 
εταίρας και άλλες μορφέας 
κερσοοκο3τικών επιχειρήσεων ή με την 
$ϊ$ολή χαμηλότερου θυνιελ$θτή mé 
ώΐνον που ισχύει για τις εταιράες ή 
iê&$ με τη θέαπιαη ενός ελάχιστου 
δίΟόοήματος κάτω του οποίου δεν 
ε3ϊ4$άλλονται φόρο^ Αυτές οι μορφές 
«φορολογικής ελάφρυνσης δεν 
αναιρούν ύ^χρεωτικά η μία την 
άλλη* Είναι atiBovov τα σωματεία &ου 
απαλΜασονται από τη φορολογία 
&αυ επψάλλεται στις εταέρ&ες να 
&ρεπ&ι> αντ'αυτού* να καταβάλλουν 
φόρο εισοδήματος, Οριομένα κράτη 
μέλη επιτρέπουν τη μερική ή #λήρη 
απαλλαγή mté φόρους ακίνητες 
περιουσίας &ου ανφίει ατα α^ματεία 
ή τα ιδρύματα ή κατέχεται tmù αυτ4 
Επιπλέον, m σπάνιες περιπτώοει^, 
μΐίορ^ί να υπάρχει δυνατότητα για 
μερική φορολογική ελάφρυνση όσον 
αφορά το φόρο μισθωτών υπηρεσιών. 
11.13 Παρόλο που η αρχή της 
φορολογικής ελάφρυνσης υπέρ των 
σωματείων και των ιδρυμάτων 
αναγνωρίζεται γενικώς, δεν συμβαίνει 
το ίδιο και με τον τρόπο που 
εφαρμόζεται στα διάφορα κράτη μέλη, 
ο οποίος παρουσιάζει μεγάλες 
αποκλίσεις, όπως άλλωστε και ο 
βαθμός φορολογικής ελάφρυνσης που 
παραχωρείται σε οργανώσεις με 
διαφορετικές δραστηριότητες. Σε ορισμένες νομοθεσίες, τα σωματεία 
και τα ιδρύματα υπόκεινται, κατ' 
αρχήν, στο ίδιο φορολογικό καθεστώς 
που ισχύει για τις εταιρείες και δεν 
έχουν καμία ελάφρυνση από την 
άμεση φορολογία εκτός και αν τους 
αναγνωρίζεται ειδικό φορολογικό 
καθεστώς (είτε από το νόμο, για τις 
ιδιαίτερες δραστηριότητες της 
οργάνωσης, είτε μεμονωμένα από την 
αρμόδια αρχή). Σε άλλες νομοθεσίες 
(και ιδιαίτερα σε αυτές που ορίζουν 
ότι τα σωματεία και τα ιδρύματα 
εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον) οι 
φορολογικές ελαφρύνσεις 
παραχωρούνται αυτοδικαίως αλλά το 
δικαίωμα αυτό μπορεί να χαθεί στην 
περίπτωση που το σωματείο θεωρηθεί 
ότι διεξάγει εμπορική ή κερδοσκοπική 
δραστηριότητα πέραν των ορίων που 
επιτρέπει η νομοθεσία ή η νομολογία. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, το 
προνομιακό φορολογικό καθεστώς 
της οργάνωσης μπορεί να καταργηθεί 
εντελώς. Σε άλλες περιπτώσεις, η 
φορολογική ελάφρυνση μπορεί να 
καταργηθεί μόνο όσον αφορά τις 
δραστηριότητες που θεωρούνται 
κερδοσκοπικές. 
11.14 Εκτός από αυτές τις διαφορές 
όσον αφορά την ακολουθούμενη 
προσέγγιση, υπάρχουν σημαντικές 
παραλλαγές στον τρόπο με τον οποίο 
τα κράτη μέλη καθορίζουν το πεδίο 
δραστηριότητας που θεωρούν ότι 
εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. 
Υπάρχουν, επομένως, σημαντικές 
αποκλίσεις ως προς την έκταση της 
φορολογικής ελάφρυνσης για την 
οποία τα σωματεία και τα ιδρύματα 
που εργάζονται σε διαφορετικούς 
τομείς είναι επιλέξιμα. Ορισμένες 
νομοθεσίες δίνουν πολύ γενικούς και 
ευρείς ορισμούς όσον αφορά το πεδίο 
της κοινωφελούς δραστηριότητας 
βάσει του οποίου καθορίζεται η 
φορολογική ελάφρυνση και 
περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, όλες 
τις δραστηριότητες που εξυπηρετούν 
το δημόσιο συμφέρον. Οι νομοθεσίες 
αυτές συνήθως παραχωρούν πλήρη 
απαλλαγή σε όλες τις οργανώσεις που 
καλύπτουν αυτό το ευρύ κριτήριο. 
Αλλα κράτη μέλη υιοθετούν μια πολύ 
πιο περιοριστική προσέγγιση. Σε 
κάποιο κράτος μέλος, για 
33 
παράδειγμα, ελαφρύνσεις 
παραχωρούνται μόνο σ' ένα 
περιορισμένο αριθμό μεμονωμένων 
οργανώσεων που ορίζονται από το 
νόμο. Εξάλλου, άλλα κράτη μέλη 
εφαρμόζουν μια περιοριστική 
προσέγγιση σε συνδυασμό με μια άλλη 
προσέγγιση που συνιστά διακριτική 
μεταχείριση για ορισμένα είδη 
οργανώσεων. Στα κράτη αυτά 
επομένως, μόνο μια πολύ 
περιορισμένη ελάφρυνση μπορεί να 
χορηγηθεί σε όλες τις μη 
κερδοσκοπικές οργανώσεις ενώ 
πληρέστερη φορολογική απαλλαγή 
παραχωρείται μόνο σε οργανώσεις 
που δραστηριοποιούνται σ' ένα 
περιορισμένο αριθμό τομέων - όπως, 
ο τομέας της υγείας, του πολιτισμού, 
ή των κοινωνικών υπηρεσιών - και 
υπόκεινται σε αυστηρές διοικητικές 
και λογιστικές απαιτήσεις. Αυτού του 
είδους το φορολογικό καθεστώς 
υπόκειται επίσης στη διακριτική 
ευχέρεια των διοικητικών και 
πολιτικών αρχών και σε ορισμένα 
κράτη μέλη παραχωρείται όλο και 
σπανιότερα. 
Φορολογικές ελαφρύνσεις 
υπέρ των δωρητών 
11.15 Όλα τα κράτη μέλη παραχωρούν 
κάποιες φορολογικές ελαφρύνσεις σε 
όσους κάνουν δωρεές σε σωματεία ή 
ιδρύματα είτε πρόκειται για ιδιώτες ή 
για εταιρείες ή άλλους οργανισμούς. 
Οι ελαφρύνσεις παραχωρούνται έως 
ένα ανώτατο όριο για ένα φορολογικό 
έτος ή, διαφορετικά, έως ένα ανώτατο 
ποσοστό του ακαθάριστου ή καθαρού 
εισοδήματος του δωρητή. Οι 
διατάξεις που ισχύουν για τις 
εταιρείες, είναι συνήθως παρόμοιες: 
φορολογικές ελαφρύνσεις έως ένα 
ανώτατο ποσό ή έως ένα ανώτατο 
ποσοστό του ακαθάριστου ή καθαρού 
εισοδήματος της επιχείρησης. 
Μπορούν επίσης να επιβληθούν 
κατώτατα ποσά ή ποσοστά και, όσον 
αφορά τις επιχειρήσεις, η 
επιτρεπόμενη βάση για τον 
υπολογισμό του ανώτατου ορίου 
δωρεάς μπορεί να είναι ο κύκλος 
εργασιών και όχι τα κέρδη. 11.16 Ορισμένα κράτη μέλη 
παραχωρούν φορολογικές 
ελαφρύνσεις σε όσους κάνουν δωρεές 
σε κάποιο σωματείο ή ίδρυμα με 
κοινωφελή σκοπό γενικά. Σε άλλα 
κράτη μέλη, αντίθετα, εφαρμόζονται 
αυστηρότερα κριτήρια: οι 
φορολογικές ελαφρύνσεις, συνήθως, 
παραχωρούνται μόνο για δωρεές που 
γίνονται σε οργανώσεις που 
απολαμβάνουν ειδικό φορολογικό 
καθεστώς. Πράγματι, στα εν λόγω 
κράτη μέλη, τα σωματεία που δεν 
έχουν ειδικό φορολογικό καθεστώς 
κανονικά δεν μπορούν να λαμβάνουν 
δωρεές (βλέπε παράγραφο 5.10). Στις 
νομοθεσίες στις οποίες τα σωματεία ή 
τα ιδρύματα έχουν συνήθως 
περιορισμένη νομική ικανότητα, τα 
σωματεία που έχουν το δικαίωμα να 
λαμβάνουν δωρεές μπορεί, παρόλ" 
αυτά, να πρέπει να διαθέσουν ή 
πουλήσουν τη δωρεά ή την ιδιοκτησία 
μέσα σε μια καθορισμένη χρονική 
περίοδο. Σε ορισμένα κράτη μέλη το 
σωματείο ή το ίδρυμα μπορεί να 
φορολογηθεί για τη συγκεκριμένη 
δωρεά. 
11.17 Τα κράτη μέλη έχουν 
διαφορετικούς κανονισμούς όσον 
αφορά τα κληροδοτήματα. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη οι πολίτες είναι 
ελεύθεροι να κληροδοτήσουν 
ολόκληρη την περιουσία τους ή μέρος 
της σε ένα σωματείο ή ίδρυμα της 
επιλογής τους και, παρόλο που δεν 
συμβαίνει τόσο συχνά όσο 
παλαιότερα, πολλοί εξακολουθούν να 
το κάνουν. Μπορούν επίσης να 
δημιουργήσουν ένα νέο φορέα -
συνήθως ίδρυμα - με κάποιο 
φιλανθρωπικό σκοπό. Συνήθως, 
αυτές οι εκ διαθήκης δωρεές υπέρ 
σωματείου ή ιδρύματος 
απαλλάσσονται από όλους τους 
φόρους τόσο όσον αφορά το δωρητή 
όσο και τον αποδέκτη της δωρεάς. 
Πάντως, στις χώρες στις οποίες τα 
σωματεία και τα ιδρύματα έχουν 
περιορισμένη νομική ικανότητα, 
μπορούν να αποδεχθούν ένα 
κληροδότημα που αποτελεί σημαντικό 
μέρος ακίνητης περιουσίας μόνον 
εφόσον λάβουν ειδική άδεια από τις 
αρχές. Η κληροδοσία ακίνητης 
περιουσίας μπορεί να αποβεί ακόμα 
34 
πιο περίπλοκη λόγω των αυστηρών 
διατάξεων που διέπουν τις 
κληρονομικές σχέσεις ή της 
απαίτησης αποθεματοποίησης 
σημαντικών κεφαλαίων προκειμένου 
να γίνει δυνατή η σύσταση ιδρύματος. 
Έμμεσοι φόροι 
11.18 Σύμφωνα με το άρθρο 13(A)(1) 
της Έκτης Οδηγίας 77/388/ΕΟΚ της 
17ης Μαΐου 1977 , τα κράτη μέλη 
απαλλάσσουν από την υποχρέωση 
καταβολής ΦΠΑ τις οργανώσεις που 
ασκούν "ορισμένες δραστηριότητες 
γενικού συμφέροντος". Οι 
δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν 
υπηρεσίες νοσοκομειακής και 
ιατρικής περίθαλψης, αγαθά και 
υπηρεσίες που συνδέονται στενά με 
την κοινωνική πρόνοια και την 
κοινωνική ασφάλιση, την προστασία 
των παιδιών ή των νέων, την 
εκπαίδευση και τηννκατάρτιση νέων 
κ.ο.κ.12 Πολλά σωματεία και ιδρύματα 
ασχολούνται, φυσικά, αποκλειστικά 
και μόνο με την παροχή παρόμοιων 
υπηρεσιών και οι δραστηριότητες 
τους απαλλάσσονται του ΦΠΑ μέσω 
προηγούμενης αναγνώρισης του 
κράτους στο οποίο εδρεύει η εν λόγω 
οργάνωση, δηλαδή απαλλάσσονται 
από την υποχρέωση υποβολής 
δηλώσεων ΦΠΑ, επιβολής ΦΠΑ στους 
πελάτες τους ή πληρωμής ΦΠΑ από 
τους ίδιους. Επιπλέον, σΣύμφωνα με 
το άρθρο 13(A)(2) τα κράτη μέλη 
μπορούν να παραχωρήσουν 
οποιαδήποτε από τις 
προαναφερόμενες απαλλαγές σε 
οποιαδήποτε οργάνωση (εκτός από 
τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου) 
εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις που διασφαλίζουν ότι 
οι απαλλασσόμενες οργανώσεις είναι 
καλή τη πίστη μη κερδοσκοπικές και 
οι δραστηριότητες τους δεν 
επηρεάζουν την ανταγωνιστική θέση 
των φορολογούμενων εμπορικών 
επιχειρήσεων. Προφανώς, η 
δυνατότητα να επιβάλουν τα κράτη 
μέλη τους όρους χορήγησης των 
απαλλαγών θα μπορούσε να 
δημιουργήσει την εντύπωση ότι 
υπάρχει ευρύ φάσμα παραλλαγών 
στον τρόπο αντιμετώπισης των 
σωματείων αλλά στην πράξη, με 
ελάχιστες εξαιρέσεις, όλα τα κράτη 
μέλη φαίνεται ότι έχουν εφαρμόσει 
τις απαλλαγές που καθορίζονται στο 
άρθρο 13. 
11.19 Εκτός από τις απαλλαγές που 
αναφέρονται παραπάνω, ορισμένα 
κράτη μέλη επιβάλουν μηδενικό 
συντελεστή για ορισμένες υπηρεσίες. 
Μια τέτοια δυνατότητα μπορεί να 
ωφελήσει τις μη κερδοσκοπικές 
οργανώσεις εφόσον τους επιτρέπει να 
ζητήσουν την επιστροφή του φόρου 
που πληρώθηκε κατά το προηγούμενο 
στάδιο. 
Είναι γναχιτή ως η "Έκτη Οδηγία", η 
οποία διέπει την εναρμόνιση των 
νομοθεσιών των κρατών μελών όσον 
αφορά τους φόρους κύκλου εργασιών και 
θεσπίζει ένα κοινό σύστημα ΦΠΑ και μια 
ομοιόμορφη βάση για τον υπολογισμό 
του. 
Οι απαλλαγές αυτές υπόκεινται σε 
κάποιους περιορισμούς (βλέπε άρθρα 
13.Α.1β), η), θ),ι)) και δεν χορηγούνται 
αυτομάτίυς. 
35 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ 
ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ/ΕΝΩΣΕΩΝ 
ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση του 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι: 
Υπάρχει - Αρθρο 27 του 
Αναθεωρημένου Συντάγματος του 
1994. 
2.0ρισμός 
Σωματείο υπό τη στενή έννοια είναι 
μια κοινοπραξία ορισμένων 
ανθρώπων που δρουν μαζί 
διαθέτοντας από κοινού κάποια υλικά 
μέσα με σκοπό άλλο από την 
παραγωγή ή διανομή κέρδους. (Το 
σωματείο εμπεριέχει την έννοια μιας 
κάποιας μονιμότητας της κοινής ζωής 
και δράσης). 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Τρεις (για τις ASBL). 
Δύο (για τα Διεθνή Σωματεία 
βελγικού ή αλλοδαπού δικαίου) 
4.Κυριότερα είδη σωματείων 
Εν τοις πράγμασι σωματείο (που δεν 
εμπίπτει σε κανένα από τα είδη που 
προβλέπει ο νομοθέτης, χωρίς νομική 
προσωπικότητα) 
ASBL - Association sans but lucratif 
(Μη κερδοσκοπικό Σωματείο) που 
ορίζεται από τον νόμο της 27ης 
Ιουνίου 1921 ως οργανισμός που δεν 
επιδίδεται σε βιομηχανικές ή εμπορικές δραστηριότητες, ή δεν 
επιδιώκει να εξασφαλίσει υλικό 
κέρδος στα μέλη του. 
Διεθνής Ένωση δυνάμει του Βελγικού 
δικαίου (Association Internationale de 
droit belge) που περιορίζεται σε 
σωματεία με φιλανθρωπικό, 
θρησκευτικό, επιστημονικό, 
καλλιτεχνικό ή εκπαιδευτικό σκοπό 
(νόμος της 25ης Οκτωβρίου 1919). 
Διεθνής Ένωση δυνάμει αλλοδαπού 
δικαίου (Association Internationale de 
droit étranger) με τους ίδιους σκοπούς 
όπως και τα Διεθνή Σωματεία 
Βελγικού δικαίου (πρβλ. άρθρο 8 του 
νόμου της 25ης Οκτωβρίου 1919 που 
επιτρέπει σε Διεθνές Σωματείο με 
έδρα στο εξωτερικό να ανοίξει 
γραφείο στο Βέλγιο). 
5.Απαιτήσεις σχετικά με την ιθαγένεια 
των μελών 
ASBL: τα 3/5 πρέπει να είναι Βέλγοι 
υπήκοοι ή κάτοικοι (εγκατεστημένοι 
και εγγεγραμμένοι στο Βέλγιο) 
διαφορετικά, το σωματείο δεν μπορεί 
να επικαλεστεί την νομική του 
προσωπικότητα έναντι τρίτων, οι 
οποίοι όμως έχουν το δικαίωμα να 
την επικαλεστούν εναντίον του· 
Διεθνής Ένωση (Βελγικού δικαίου): 
τουλάχιστον ένα μέλος της διοίκησης 
πρέπει να είναι βέλγος υπήκοος, 
κανένας όρος δεν υπάρχει για τα 
μέλη· 
Διεθνής Ένωση (αλλοδαπού δικαίου): 
καμία. 
6.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
ASBL: με δημοσίευση του 
καταστατικού, καθώς και των 
ονομάτων και διευθύνσεων το>ν 
μελών της διοίκησης του σωματείου 
στα παραρτήματα του "Moniteur" 
(Βελγική Εφημερίδα Κυβερνήσεως). 
36 
Διεθνής Ένωση (Βελγικού δικαίου): 
με Βασιλικό διάταγμα (απόσπασμα 
του οποίου δημοσιεύεται στο 
"Moniteur")· επίκληση της νομικής 
προσωπικότητας έναντι τρίτων δέκα 
ημέρες μετά τη δημοσίευση του 
καταστατικού καθώς και των 
ονομάτων, των επαγγελμάτων και των 
διευθύνσεων των μελών της διοίκησης 
στα παραρτήματα του "Moniteur". 
Διεθνής Ένωση (αλλοδαπού δικαίου): 
επίκληση της νομικής 
προσωπικότητας έναντι τρίτων δέκα 
ημέρες μετά τη δημοσίευση του 
καταστατικού στα παραρτήματα του 
"Moniteur", καθώς και στοιχείων 
παρόμοιων με αυτά που απαιτούνται 
για τα Διεθνή Σωματεία Βελγικού 
Δικαίου (συμπεριλαμβανομένης της 
διεύθυνσης του γραφείου στο Βέλγιο). 
Για τη δημοσίευση αυτή απαιτείται 
προηγούμενη "αναγνώριση" από την 
κυβέρνηση. 
7.Νομική ικανότητα 
-Ακίνητη περιουσία: 
Όλα τα είδη των σωματείων 
περιορίζονται στην μόνιμη ιδιοκτησία 
μόνο της ακίνητης περιουσίας που 
είναι εντελώς αναγκαία για την 
εκπλήρωση των σκοπών τους 
(επέκταση της νομικής ικανότητας για 
τις πανεπιστημιακές σχολές Notre-
Dame de la Paix της Namur και Saint 
Louis των Βρυξελλών). 
ι 
-Δωρεές: 
ASBL: οι δωρεές κινητών αξιών 
(συμπεριλαμβανομένων χρημάτων) 
ύψους μεγαλύτερου των 400.000 
Βελγικών φράγκων και οι δωρεές 
ακινήτων πρέπει να εγκρίνονται με 
Βασιλικό διάταγμα. 
Διεθνής Ένωση: η αποδοχή κάθε 
δωρεάς (οποιασδήποτε αξίας) πρέπει 
να εγκρίνεται με Βασιλικό διάταγμα. 
Δεν υπόκεινται σε έγκριση: αγαθά που 
μεταβιβάζονται σε μια ASBL από 
άλλη ASBL για τη διευκόλυνση της 
άσκησης παρόμοιας δραστηριότητας με αυτή του σωματείου που κάνει τη 
δωρεά, δωρεές που χορηγούνται από 
δημόσιους οργανισμούς σε μια ASBL, 
έσοδα εράνων,κτλ. 
8. Καταστατικό 
ASBL: απαίτηση γραπτής πράξης 
(επίσημο ή ιδιωτικό έγγραφο), η 
οποία πρέπει να περιλαμβάνει 
ορισμένες υποχρεωτικές αναφορές, 
όπως ο σκοπός σύστασης του 
σωματείου(άρθρο 2 του νόμου 1919). 
Διεθνής Ένωση (Βελγικού δικαίου): 
ισχύει ό,τι και για τις ASBL (πρέπει 
να αναφέρεται το καταστατικό που 
περιγράφεται στο άρθρο 2 του νόμου 
1919). 
Διεθνής Ένωση (αλλοδαπού δικαίου): 
όπως και για τη Διεθνή Ένωση 
(Βελγικού δικαίου) καθώς και 
διεύθυνση του γραφείου στο Βέλγιο· 
κατά τα άλλα μπορεί να ασκεί στο 
Βέλγιο όλα τα δικαιώματα που της 
παρέχει η εθνική της νομοθεσία. 
9.Απαιτήσεις εγγραφής 
Καμία, αλλά βλέπε απαιτήσεις 
δημοσίευσης παραπάνω (παράγραφος 
6). Το Υπουργείο Δικαιοσύνης τηρεί 
κατάλογο διεθνών σωματείων. 
ΙΟ.Εμπορική δραστηριότητα 
Ασαφές. Στη θεωρία δεν επιτρέπεται, 
αλλά στην πράξη είναι αποδεκτή 
εφόσον δεν αποτελεί την κύρια 
δραστηριότητα του 
σωματείου(δηλαδή δεν εκτελείται 
προς το δικό του συμφέρον αλλά για 
μη κερδοσκοπικό σκοπό) και είναι 
επικουρική ως προς το βασικό στόχο 
της. (Επικουρική σημαίνει ότι 
συνδέεται άμεσα με τους στόχους του 
σωματείου και δεν προορίζεται 
απλώς για τη βελτίωση της 
οικονομικής θέσης του σωματείου και 
τα τυχόν κέρδη διατίθενται για τους 
σκοπούς του σωματείου.) 
37 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Σε περίπτωση διάλυσης η περιουσία 
πρέπει να διατεθεί για ανιδιοτελείς 
σκοπούς τους οποίους προβλέπει 
συνήθως το καταστατικό. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.Αρθρο 13 της 6ης Οδηγίας Φ.Π.Α. 
Όλες οι απαλλαγές που ισχύουν για 
τα σωματεία κατ'εφαρμογήν του 
άρθρου 13 έχουν τεθεί σε εφαρμογή. 
Οι οργανώσεις πρέπει να πληρούν τα 
κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 
13(A)(2)(a). 
13.Αλλες ειδικές απαλλαγές 
Όχι. Ένας χαμηλότερος συντελεστής 
(6%) εφαρμόζεται στα οχήματα για τη 
μεταφορά ατόμων με ειδικές ανάγκες, 
ασθενών, τραυματιών ή τυφλών, στις 
ημερήσιες ή εβδομαδιαίες εκδόσεις 
γενικής ενημέρωσης και στα 
".προϊόντα ανάκτησης". 
14. Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Α. Φόρος εισοδήματος 
Κατά κανόνα, τα σωματεία δεν 
υπόκεινται στο φόρο εισοδήματος 
εταιρειών εκτός αν θεωρείται ότι 
ασκούν εμπορική/κερδοσκοπική 
δραστηριότητα εκτός των ορίων που 
καθορίζονται από το νόμο (άρθρο 182 
του Κώδικα Φορολογίας 
Εισοδήματος - Code des Impots sur les Revenus - CIR) ή τη νομολογία. Ta 
σωματεία υπόκεινται στον, 
ευνοϊκότερο, φόρο των νομικών 
προσώπων (CIR άρθρα 220 έως 226), 
συμπεριλαμβανομένου κυρίως του 
φόρου εισοδήματος, του φόρου 
υπεραξίας προερχομένης από 
εκχώρηση, καθώς και του φόρου 
περιουσίας εκτός αν το κτίριο 
χρησιμοποιείται για θρησκευτικό, 
εκπαιδευτικό, ιατρικό, κοινωνικό ή 
φιλανθρωπικό σκοπό. 
Β. Αλλοι φόροι 
Καταβάλλεται ένας 
"αντισταθμιστικός φόρος 
κληρονομιάς" ύψους 0,17% επί της 
συνολικής περιουσίας του σωματείου 
στο Βέλγιο. Ο φόρος επί δωρεάς σε 
βελγικό σωματείο μειώνεται σε 8% (ή 
1,1% αν ο δωρητής είναι μια άλλη 
ASBL ή Διεθνές Σωματείο, ένα 
αναγνωρισμένο ταμείο 
αλληλασφάλισης, ένα ίδρυμα κοινής 
ωφελείας ή ένα επαγγελματικό 
σωματείο). Τα δικαιώματα 
κληρονομιάς επί των 
κληροδοτημάτων υπέρ των 
σωματείων μειώνονται σε 8,8%. 
16. Αναγνώριση σωματείων 
φορολογικούς σκοπούς για 
Ο Κώδικας για το φόρο εισοδήματος 
(CIR άρθρο 104, εδάφια 1, 3 έως 5) 
επιτρέπει τη φορολογική έκπτωση των 
δωρεών που γίνονται σε ορισμένους 
φορείς και οργανισμούς - που έχουν 
συσταθεί κυρίως με τη μορφή 
σωματείων ή ιδρυμάτων - στους 
οποίους έχει χορηγηθεί αναγνώριση 
δια νόμου ή με Υπουργικό ή Βασιλικό 
διάταγμα. Η αναγνώριση με διάταγμα 
ισχύει για τρία έτη (το πολύ) με 
δυνατότητα ανανέωσης. Οι 
αναγνωρισμένοι φορείς κατά κανόνα 
απαλλάσσονται από φόρους 
υπεραξίας προερχομένης από 
εκχώρηση και φόρους περιουσίας. Σε 
μερικές περιπτώσεις απαιτούνται 
ρητές εγκρίσεις για την αποδοχή 
εκπτώσιμων δωρεών από 
αναγνωρισμένους φορείς που έχουν 
συσταθεί με τη μορφή σωματείων ή 
38 
ιδρυμάτων (πρβλ σημείο 7 
παραπάνω). 
17.Κριτήρια αναγνώρισης 
Για να αναγνωριστεί ένας φορέας 
πρέπει να διαθέτει νομική 
προσωπικότητα, να μην επιδιώκει την 
κερδοσκοπία ούτε σε επίπεδο 
διοίκησης ούτε στο επίπεδο των 
μελών του, να καταθέσει 
λογαριασμούς, να ασκεί 
δραστηριότητες σε ολόκληρη τη χώρα 
ή σε μια πολιτισμική κοινότητα, να 
θέσει τον κατάλογο δωρητών στη 
διάθεση της εφορίας για έλεγχο και οι 
διοικητικές δαπάνες να μην 
υπερβαίνουν το 20% του 
προϋπολογισμού του. 
18.Κατάλληλοι σκοποί για την 
αναγνώριση 
Εκτός από τους φορείς που 
αναγνωρίζονται δια νόμου, οι 
αναγνωρισμένοι οργανισμοί πρέπει 
να ασκούν τις δραστηριότητες τους 
στον τομέα της πολιτιστικής 
προώθησης (βιβλιοθήκες, μη κρατικό 
ραδιόφωνο και τηλεόραση, μουσεία, 
αθλητικά σωματεία και οργανισμοί 
τουρισμού και αναψυχής), της 
επιστημονικής έρευνας, της 
υποστήριξης της ανάπτυξης ή της 
κοινωνικής δράσης. 
19.1διωτικές δωρεές 
Το καθεστώς της φορολογικής 
έκπτωσης αφορά μόνο τις δωρεές 
υπέρ αναγνωρισμένων φορέων 
(συμπεριλαμβανομένων των 
σωματείων και των ιδρυμάτων). 
Φορολογική έκπτωση έως 10% του 
συνολικού φορολογητέου 
εισοδήματος μέχρι του ορίου των 10 
εκατομμυρίων Βελγικών Φράγκων (με 
τιμαριθμική αναπροσαρμογή). Δωρεές 
σημαντικών έργων τέχνης σε μουσεία 
μπορούν να εκπέσουν έπειτα από 
Κρατική εκτίμηση. 20.Δωρεές από εταιρείες 
Το καθεστώς της φορολογικής 
έκπτωσης αφορά μόνο τις δωρεές 
υπέρ αναγνωρισμένων φορέων 
(συμπεριλαμβανομένων των 
σωματείων και των ιδρυμάτων). 
Φορολογική έκπτωση έως 5% του 
καθαρού κέρδους εκμετάλλευσης 
μέχρι του ορίου των 20 εκατομ. 
Βελγικών Φράγκων (χωρίς 
τιμαριθμική αναπροσαρμογή). 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
21.Βλέπε παράγραφο 17 παραπάνω 
για τα αναγνωρισμένα σωματεία. Οι 
άλλες μορφές σωματείων δεν 
υποχρεούνται να παρουσιάζουν 
λογαριασμούς. Γενικά, ασκείται 
εσωτερικός έλεγχος από τα μέλη και 
εξωτερικός από τις εφοριακές αρχές. 
Για να λάβουν έγκριση δωρεάς με 
Βασιλικό διάταγμα, οι ASBL πρέπει 
ωστόσο να έχουν καταθέσει τους 
ετήσιους λογαριασμούς τους από την 
ημερομηνία σύστασης τους ή 
τουλάχιστον κατά τα τελευταία 10 έτη 
στη γραμματεία του αστικού 
δικαστηρίου όπου μπορεί να τους 
συμβουλεύεται κάθε ενδιαφερόμενος. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Ελευθερία σύστασης 
Δεν υπάρχει: απαιτείται έγκριση των 
δημόσιων αρχών για τη σύσταση και 
το καταστατικό και Βασιλικό 
διάταγμα. Το καταστατικό καθώς και 
τα ονόματα και οι διευθύνσεις των 
μελών της διοίκησης πρέπει να 
δημοσιευτούν στα παραρτήματα του 
"Moniteur". Κάθε αλλαγή του 
καταστατικού πρέπει επίσης να 
εγκρίνεται και να δημοσιεύεται. 
23.Ορισμός 
39 
Αμετάκλητη διάθεση περιουσίας για 
έναν από τους ακόλουθους 
κοινωφελείς σκοπούς: 
φιλανθρωπικός, θρησκευτικός, 
επιστημονικός, καλλιτεχνικός ή 
εκπαιδευτικός. Δεν υπάρχουν μέλη 
(άρθρα 27 και επόμ. του νόμου της 
27ης Ιουνίου 1921). 
24.Απαιτήσεις σχετικά 
ιθαγένεια με την 
Δεν υπάρχουν για τα μέλη της 
διοίκησης αλλά η έδρα και η κεντρική 
διοίκηση πρέπει να είναι στο Βέλγιο. 
25.Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 29.Το Κράτος έχει καθήκον να 
διασφαλίσει ότι τα κεφάλαια του 
ιδρύματος διατίθενται προς τους 
σκοπούς για τους οποίους 
δημιουργήθηκε. Όλα τα ιδρύματα 
πρέπει να συντάσσουν λογαριασμούς 
και προϋπολογισμό ετησίως και να 
τους παρουσιάζουν στην αρμόδια 
αρχή εντός δύο μηνών από τη 
σύνταξη τους. Και οι δύο 
δημοσιεύονται στα παραρτήματα του 
"Moniteur". Με αίτημα της 
εισαγγελίας το δικαστήριο μπορεί να 
απαλλάξει από τα καθήκοντα τους τα 
μέλη της διοίκησης που είναι ένοχα 
για απάτη ή κακή διαχείριση. Νέα 
μέλη διοίκησης διορίζονται σύμφωνα 
με το καταστατικό ή με αίτημα του 
δικαστηρίου από την αρμόδια αρχή. 
Με Βασιλικό διάταγμα έγκρισης του 
καταστατικού (απόσπασμα του 
οποίου δημοσιεύεται στο "Moniteur") 
και δημοσίευση του καταστατικού στα 
παραρτήματα του "Moniteur" (μπορεί 
να γίνει αναδρομικά στη συστατική 
πράξη). 
26.Νομική ικανότητα 
Πρβλ ASBL (σημείο 7 παραπάνω). 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Σε περίπτωση διάλυσης, η περιουσία 
πρέπει να διατεθεί από τους 
εκκαθαριστές που διορίζει το 
δικαστήριο όπως προβλέπει το 
καταστατικό του ιδρύματος, ή για 
σκοπούς όσο το δυνατόν 
πλησιέστερους του σκοπού σύστασης. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
28.Όπως και για τα αναγνωρισμένα 
σωματεία. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
40 
ΔΑΝΙΑ 
ΣΩΜΑ Τ ΕΙ Α / ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι 8. Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
του 
Υπάρχει - δυνάμει του Συντάγματος 
2.0ρισμός 
Δεν υπάρχει: τα σωματεία δεν είναι 
απαραίτητα "μη κερδοσκοπικές" 
οργανώσεις. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δεν ορίζεται 
4.Είδη σωματείων 
Ένα μόνο 
5.Απαιτήσεις σχετικά με την ιθαγένεια 
των μελών 
Καμία - οποιοσδήποτε (νομικό ή 
φυσικό πρόσωπο) κατοικεί μονίμως 
στη Δανία μπορεί να συστήσει 
σωματείο. 
6.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
Ναι - με απόφαση των μελών. Η 
νομική προσωπικότητα αποκτάται 
μόλις τα μέλη υπογράψουν το 
καταστατικό και ορίσουν επιτροπή 
διαχείρισης. (Για τις απαιτήσεις βλέπε 
παρακάτω.) 
7.Νομική ικανότητα 
Απεριόριστη Δεν υπάρχουν. Αλλά το καταστατικό 
των μη εγγεγραμμένων σωματείων 
πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει 
κανόνες που διέπουν τις σχέσεις 
μεταξύ των μελών και τις μεθόδους 
για το διορισμό των οργάνο)ν 
διαχείρισης τους. Το καταστατικό των 
εγγεγραμμένων φορέων πρέπει να 
περιλαμβάνει τις απαιτούμενες από 
το νόμο διατάξεις - δηλαδή την 
επωνυμία, την έδρα, τον αριθμό των 
μελών που είναι επιφορτισμένα με τη 
διοίκηση του σωματείου και πώς 
ορίζονται, τους όρους της εισόδου 
των μελών και τις σχέσεις μεταξύ των 
μελών, τη λογιστική περίοδο και τη 
μέθοδο παρουσίασης λογαριασμών 
κτλ. Κάθε αλλαγή πρέπει να 
καταχωρείται στο μητρώο. 
9.Απαιτήσεις για την εγγραφή 
Οι ακόλουθες κατηγορίες σωματείων 
πρέπει να δηλώνονται στο "Μητρώο 
των Ιδρυμάτων" εντός τριών μηνών 
από τη δημιουργία τους: σωματεία 
εργοδοτών· εργατικά συνδικάτα και 
επαγγελματικά σωματεία που έχουν 
ως κύριο στόχο τους την προστασία 
των οικονομικών συμφερόντων της 
επαγγελματικής ομάδας στην οποία 
ανήκουν τα μέλη τους· όλες τα 
σωματεία ιδιωτικού δικαίου με 
ενεργητικό μεγαλύτερο των 250.000 
DKR (περίπου 31.000 ECU) εκτός 
από: - εκείνους που έχουν συνάψει 
σύμβαση για την εκπλήρωση νομικών 
υποχρεώσεων κοινωνικής βοήθειας εκ 
μέρους κοινοτήτων ή νομών· φορείς 
που είναι κάτοχοι περιουσίας 
συνδεδεμένης με την επίσημη 
Εκκλησία του Κράτους· νομικά 
αναγνωρισμένα θρησκευτικά 
σωματεία · ή εκπαιδευτικά ιδρύματα 
αναγνωρισμένα από το Κράτος υπό 
την προϋπόθεση ότι οι φορείς αυτοί 
δεν έχουν άλλες εξουσίες ή στόχους. 
10. Εμπορική δραστηριότητα 
41 
Τα σωματεία, όπως και τα ιδρύματα 
(βλέπε παρακάτω) μπορούν να 
ασκούν οικονομική δραστηριότητα 
αλλά τα έσοδα από την 
δραστηριότητα αυτή υπόκεινται 
στους ίδιους φόρους με εκείνους που 
επιβάλλονται στις εμπορικές 
εταιρείες. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Ορίζεται στο καταστατικό του 
σωματείου (βλέπε και παράγραφο 17 
παρακάτω). οικονομικών συμφερόντων των 
επαγγελματικών κατηγοριών στις 
οποίες ανήκουν τα μέλη τους 
(σωματεία κοινωνικών εταίρων) 
φορολογούνται δυνάμει του νόμου 
για το φόρο εισοδήματος. Το ίδιο 
ισχύει και για τα σωματεία που 
υπερασπίζονται τα επαγγελματικά και 
οικονομικά συμφέροντα των μελαΥν 
τους τα οποία ασκούν δραστηριότητα 
σχετική με το εμπόριο αγαθών και 
υπηρεσιών (εμπορικά σωματεία). Η 
βασική αρχή του νόμου αυτού 
έγκειται στο ότι τα ιδρύματα και τα 
σωματεία πρέπει να υπόκεινται στους 
ίδιους κανόνες με τις ανώνυμες 
εταιρείες. Ο φορολογικός 
συντελεστής είναι αυτός που ισχύει 
και για τις επιχειρήσεις, δηλαδή 34%. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.Άρθρο 13 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ 
Όλες οι απαλλαγές που ισχύουν για 
τα σωματεία δυνάμει του άρθρου 13 
έχουν τεθεί σε εφαρμογή. 
13.Αλλες ειδικές απαλλαγές 
Πωλήσεις μεταχειρισμένων ειδών σε 
καταστήματα ιδιοκτησίας 
αναγνωρισμένων σωματείων και 
ειδικές εκδηλώσεις που οργανώνονται 
από αυτές. 
14. Μηδενικός συντελεστής 
Εφημερίδες. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Τα σωματεία εργοδοτών, τα 
συνδικάτα και άλλες επαγγελματικές 
οργανώσεις των οποίων βασικός 
σκοπός είναι η υπεράσπιση των Στη φορολογική τους δήλωση, τα 
σωματεία κοινωνικών εταίρων πρέπει 
να αναφέρουν μόνο τα εισοδήματα 
από εργασία, τα έσοδα κεφαλαίου και 
τα κέρδη τους, ενώ οι συνδρομές των 
μελών δεν θεωρούνται ως 
φορολογητέο εισόδημα. Τα σωματεία 
αυτές έχουν δικαίωμα να αφαιρούν 
στη φορολογική τους δήλωση μόνο 
τις δαπάνες που έχουν σχέση με το 
φορολογητέο εισόδημα. 
Τα εμπορικά σωματεία 
φορολογούνται πλήρως όσον αφορά 
το εισόδημα από εργασία, αλλά τα 
άλλα εισοδήματα φορολογούνται 
μόνο αν υπερβαίνουν το ποσό των 
200.000 DKR. 
Τα εμπορικά σωματεία και τα 
σωματεία κοινωνικών εταίρων έχουν 
δικαίωμα να αφαιρούν τα ποσά που 
έχουν διαθέσει για φιλανθρωπικούς ή 
ανιδιοτελείς σκοπούς. Επίσης έχουν 
δικαίωμα να αφαιρούν αποθεματικά 
τα οποία προορίζουν για τέτοιους 
σκοπούς. 
Τα εμπορικά σωματεία δικαιούνται 
επίσης να αφαιρούν τα ποσά που 
καταβάλλονται για σκοπούς οι οποίοι 
συμφωνούν με το κοινωνικό τους 
αντικείμενο εφόσον ο παραλήπτης 
των ποσών αυτών υποχρεούται να 
42 
καταβάλλει τον αντίστοιχο φόρο στη 
Δανία. Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Αλλα σωματεία, εταιρείες και 
ιδρύματα (stiftelser ), που δεν 
καλύπτονται από το νόμο για το φόρο 
εισοδήματος, φορολογούνται δυνάμει 
του νόμου για το φόρο εισοδήματος 
εταιρειών, άρθρο 1, παράγραφος 1, 
σημείο 6. Τα σωματεία υποχρεούνται 
να καταβάλλουν φόρο μόνο για τα 
επαγγελματικά τους εισοδήματα. 
Ομοίως, τα σωματεία δικαιούνται να 
αφαιρούν μόνο τα λειτουργικά έξοδα 
που συνδέονται με το φορολογητέο 
τους επαγγελματικό εισόδημα. 
Επίσης, τα σωματεία δικαιούνται να 
αφαιρούν ποσά που προορίζονται για 
την εκπλήρωση σκοπών οι οποίοι 
συμφωνούν με το κοινωνικό τους 
αντικείμενο, εφόσον οι σκοποί αυτοί 
μπορούν να θεωρηθούν ως 
φιλανθρωπικοί ή ανιδιοτελείς. 
Τα σωματεία μπορούν να 
δημιουργούν αποθεματικά για 
μεταγενέστερη πραγματοποίηση 
φιλανθρωπικών ή μη κερδοσκοπικών 
δραστηριοτήτων. 
Ιό.Αναγνώριση σωματείων 
φορολογικούς σκοπούς για 
Δια νόμου ή για τους σκοπούς της 
λήψης δωρεών ή χορηγιών που 
μπορούν να εκπέσουν από το φόρο, 
κατά την κρίση των εφοριακών 
αρχών. Ξεχωριστοί κατάλογοι των 
επιλέξιμων φορέων για τη λήψη 
δωρεών ή χορηγιών εκδίδονται κάθε 
χρόνο από τις εφοριακές αρχές. Για 
την καταχώρηση στον έναν ή και 
στους δύο καταλόγους πρέπει να 
υποβληθεί αίτηση. Η φοροαπαλλαγή 
όσον αφορά τα κληροδοτήματα 
ανήκει στη διακριτική ευχέρεια των 
εφοριακών αρχών. Για τους σκοπούς 
αυτούς, στην πράξη, αναγνωρίζονται 
οι φορείς που απαριθμούνται ως 
επιλέξιμοι για να λάβουν δωρεές που 
μπορούν να εκπέσουν από το φόρο. Οι φορείς που διαθέτουν τα 
προσόντα για να απολαύουν 
φορολογικών προνομίων 
συγκροτούνται ως μη κερδοσκοπικά 
σωματεία ή ιδρύματα. Οι φορείς που 
αποκλείονται περιλαμβάνουν 
εκείνους που εκτελούν μόνο πολιτικό 
έργο. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι 
να χρησιμοποιούνται οι δωρεές (και 
τα κληροδοτήματα) μόνο για 
φιλανθρωπικούς ή ανιδιοτελείς 
σκοπούς προς όφελος μιας αρκετά 
μεγάλης ομάδας ατόμων και 
οποιοδήποτε πλεόνασμα κατά την 
εκκαθάριση να διατίθεται σύμφωνα με 
τις αρχές αυτές. Επιπλέον, ο φορέας 
πρέπει να εδρεύει στη Δανία (δηλαδή 
η διοίκηση πρέπει να έχει την έδρα της 
στη Δανία και οι περισσότερες 
εργασίες διαχείρισης πρέπει να 
εκτελούνται εκεί). Φαίνεται ότι οι 
κανόνες σχετικά με τη λήψη χορηγιών 
που απαλλάσσονται του φόρου είναι 
αυστηρότεροι. 
19.1διωτικές δωρεές 
Δωρεές που απαλλάσσονται του 
ενιαίου φόρου μπορούν να γίνουν 
μόνο σε φορείς που περιλαμβάνονται 
στον κατάλογο τον οποίο εκδίδουν οι 
εφοριακές αρχές (βλέπε παραπάνω, 
παράγραφος 16). Κάθε δωρεά πρέπει 
να κυμαίνεται από 500 DKR έως 5.000 
DKR το χρόνο. Οι πρώτες 500 DKR 
δεν εκπίπτουν. Επιπλέον εκπτώσιμες 
δωρεές μπορούν να γίνουν μέσω 
συμβολαίων ( συμβατικές χορηγίες) 
μέχρις ενός ορίου το οποίο είναι ίσο 
με το 15% του εισοδήματος εργασίας 
συν των κερδών κεφαλαίου πριν από 
το φόρο, ή μέχρις ενός μέγιστου 
ποσού ίσου με 15.000 DKR (όποιο 
είναι μεγαλύτερο). Τα συμβόλαια 
πρέπει κατά κανόνα να έχουν 
τουλάχιστον δεκαετή διάρκεια. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Όπως και για τις ιδιωτικές δωρεές 
εκτός του ότι οι δωρεές εκπίπτουν 
43 
από το φορολογητέο εισόδημα και τα 
συμβόλαια επιτρέπονται έως ενός 
μέγιστου ποσού ίσου με το 15% του 
φορολογητέου κέρδους (ή 15.000 
DKR). 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21. Για τα μη εγγεγραμμένα σωματεία 
δεν προβλέπεται τίποτε. Τα 
εγγεγραμμένα σωματεία πρέπει να 
συντάσσουν λογαριασμούς, σύμφωνα 
με την ορθή πρακτική, οι οποίοι 
εξετάζονται και υπογράφονται από 
ένα ή περισσότερους ελεγκτές. Οι 
λογαριασμοί αυτοί πρέπει να 
αποστέλλονται στο Μητρώο 
Ιδρυμάτων εντός έξι μηνών από το 
τέλος της λογιστικής περιόδου. Εάν 
κατά την κατάρτιση των λογαριασμών 
της το σωματείο έχει ενεργητικό 
μεγαλύτερο (κατά προσέγγιση) από 
380.000 ECU τουλάχιστον ένας από 
τους ελεγκτές πρέπει να έχει τα 
απαιτούμενα επαγγελματικά 
προσόντα. Στην περίπτωση αυτή ο 
έλεγχος πρέπει να είναι πλήρης και το 
σωματείο πρέπει να παρέχει κάθε 
διευκόλυνση στον ελεγκτή. Η 
παράλειψη συμμόρφωσης με τις 
απαιτήσεις εγγραφής ή λογιστικής 
διαχείρισης τιμωρείται με πρόστιμο. 
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης (ο οποίος 
είναι αρμόδιος για το Μητρώο) 
μπορεί να απαιτήσει από ένα 
σωματείο να συμπεριλάβει στο 
καταστατικό του κάποια διάταξη την 
οποία θεωρεί αναγκαία και μπορεί να 
ζητήσει οποιαδήποτε πληροφορία 
θεωρεί απαραίτητη για να 
διαπιστώσει αν τηρείται η νομοθεσία. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Ελευθερία σύστασης 
Υπάρχει, αλλά το κεφάλαιο που 
διατίθεται πρέπει να είναι 
τουλάχιστον 250.000 DKR (περίπου 
25.000 ECU). Ιδρύματα με μικρότερο 
ποσό αρχικού κεφαλαίου μπορούν να δημιουργηθούν, με έγκριση του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, εφόσον το 
ποσό επαρκεί για τον επιδιωκόμενο 
σκοπό. 
Για τα ιδρύματα με εταιρική μορφή το 
προαναφερθέν κεφάλαιο πρέπει να 
είναι τουλάχιστον 300.000 DKR. 
23.Ορισμός 
Δεν υπάρχει σε νομοθετική πράξη. 
Βασικά, διάθεση αγαθών ή κεφαλαίου 
για την εξυπηρέτηση κάποιου σκοπού 
ιδρύοντας ένα φορέα με τη δική του 
νομική προσωπικότητα ο οποίος 
διοικείται σύμφωνα με το 
καταστατικό του από ένα ανεξάρτητο 
συμβούλιο. Δεν υπάρχουν μέλη. 
Ένα ίδρυμα θεωρείται ότι έχει 
εταιρική μορφή αν ασχολείται με την 
πώληση αγαθών ή υπηρεσιών, 
εκμεταλλεύεται δικαιώματα ή ασκεί 
δραστηριότητα σχετική με την πώληση 
ή τη μίσθωση ακινήτων ή αν έχει 
μετοχές σε εταιρείες. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Ιδρύματα μπορούν να δημιουργηθούν 
από αλλοδαπούς αλλά πρέπει να είναι 
εγκατεστημένοι στην Δανία. Ακόμη, 
τουλάχιστον τα μισά μέλη του 
διοικητικού συμβουλίου και όλα τα 
μέλη της διοίκησης του ιδρύματος 
πρέπει να είναι μόνιμοι κάτοικοι 
Δανίας. Η αρμόδια για τα ιδρύματα 
αρχή μπορεί, ωστόσο, να χορηγήσει 
απαλλαγή όσον αφορά την 
υποχρέωση μόνιμης κατοικίας. Σε 
κάθε περίπτωση, η υποχρέωση αυτή 
παραμερίζεται εφόσον δεν 
συμβιβάζεται με τις διεθνείς 
υποχρεώσεις. 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
44 
Τα νεοσύστατα ιδρύματα πρέπει να 
δηλώνονται στο Υπουργείο 
Δικαιοσύνης (Διεύθυνση αστικού 
δικαίου) και στις φορολογικές αρχές 
(Τοπική εφορία), εντός τριών μηνών 
από τη δημιουργία τους. Πρόκειται 
για μια καθαρά τυπική διαδικασία η 
οποία δεν επηρεάζει τη νομική 
κατάσταση του ιδρύματος. Τα 
ιδρύματα με εταιρική μορφή 
αποκτούν τη νομική τους 
προσωπικότητα με την εγγραφή τους 
στο αντίστοιχο μητρώο της Δανικής 
Υπηρεσίας Εμπορίου και Εταιρειών 
για την οποία αρμόδιο είναι το 
Υπουργείο Βιομηχανίας, Εμπορίου 
και Ναυτιλίας. κατά κανόνα η Δανική Υπηρεσία 
Εμπορίου και Εταιρειών, με τη 
συναίνεση του υπουργείου 
δικαιοσύνης. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
28.Τα ιδρύματα με ή χωρίς εταιρική 
μορφή φορολογούνται σύμφωνα με το 
νόμο για το φόρο εισοδήματος. Η 
βασική αρχή του νόμου αυτού 
έγκειται στο ότι τα ιδρύματα και τα 
σωματεία πρέπει να υπόκεινται στους 
ίδιους κανόνες με τις ανώνυμες 
εταιρείες. Ο φορολογικός 
συντελεστής είναι αυτός που ισχύει 
και για τις επιχειρήσεις, δηλαδή 34%. 
26.Νομική ικανότητα 
Απεριόριστη 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Ιδρύματα μπορούν να συγχωνευτούν 
ή να διαλυθούν αν η περιουσία τους 
δεν επαρκεί πλέον για την εκπλήρωση 
του σκοπού τους. Η συγχώνευση ή 
διάλυση -με διανομή του κεφαλαίου -
μπορεί να πραγματοποιηθεί ύστερα 
από αίτηση των μελών της διοίκησης 
του ιδρύματος και με την έγκριση του 
υπουργείου δικαιοσύνης, ή μπορεί να 
επιβληθεί από τον υπουργό. Οι 
φορείς που είναι εγκεκριμένοι να 
λαμβάνουν δωρεές πρέπει να 
συμφωνήσουν να διαθέσουν 
οποιοδήποτε πλεόνασμα, σε 
περίπτωση διάλυσης, σε παρόμοιο 
ίδρυμα. 
Ιδρύματα με εταιρική μορφή μπορούν 
να συγχωνευτούν ή να διαλυθούν αν η 
περιουσία τους δεν επαρκεί πλέον για 
την εκπλήρωση του σκοπού τους ή αν 
ο σκοπός τους είναι ξεπερασμένος. Η 
συγχώνευση ή διάλυση - με διανομή 
του κεφαλαίου - μπορεί να 
πραγματοποιηθεί ύστερα από αίτηση 
του διοικητικού συμβουλίου του εν 
λόγω ιδρύματος και με την έγκριση 
της αρμόδιας αρχής, η οποία είναι Στη φορολογική δήλωση πρέπει να 
αναφέρονται όλα τα εισοδήματα από 
εργασία. Για τα άλλα είδη 
εισοδημάτων οι πρώτες 25.000DKR 
είναι αφορολόγητες. 
Τα ιδρύματα έχουν δικαίωμα να 
αφαιρούν τα ποσά που διαθέτουν για 
φιλανθρωπικούς ή ανιδιοτελείς 
σκοπούς. Επίσης, δικαιούνται να 
αφαιρούν τα ποσά που 
καταβάλλονται για σκοπούς οι οποίοι 
συμφωνούν με το κοινωνικό τους 
αντικείμενο εφόσον ο παραλήπτης 
των ποσών αυτών υποχρεούται να 
καταβάλλει τον αντίστοιχο φόρο στη 
Δανία. Ακόμη, έχουν δικαίωμα να 
αφαιρούν αποθεματικά τα οποία 
προορίζουν για τέτοιους σκοπούς. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
Σε μεγάλο βαθμό ισχύει ό,τι και για τα 
εγγεγραμμένα σωματεία(βλέπε 
παράγραφο 21 παραπάνω). Επιπλέον, 
η αρμόδια διοικητική αρχή μπορεί να 
απαλλάξει μέλη του συμβουλίου από 
τα καθήκοντα τους τα οποία 
διαπράττουν ενέργειες που τα 
καθιστούν ανάξια της θέσης τους, δεν 
πληρούν τις απαιτήσεις σχετικά με 
την ιθαγένεια ή την κατοικία, δεν 
ενεργούν σύμφωνα με το 
καταστατικό, ή είναι καταφανώς 
ανίκανα να εκπληρώσουν το ρόλο 
τους· επίσης η διοικητική αρχή μπορεί 
45 
να διορίσει μέλη του συμβουλίου 
(ακόμη και εάν αυτό δεν συμφωνεί με 
το καταστατικό)· 
τα μέλη του συμβουλίου που έχουν 
κηρυχθεί σε πτώχευση οφείλουν να 
παραιτηθούν· 
οι ιδρυτές και οι συγγενείς τους δε 
μπορούν να αποτελούν την 
πλειοψηφία του συμβουλίου χωρίς 
την έγκριση της διοικητικής αρχής. 
Ακόμη, στην περίπτωση ιδρύματος 
που έχει συσταθεί από εταιρεία, δεν 
μπορεί κάποιος ο οποίος κατέχει 
πάνω από το 50% των μετοχών με 
δικαίωμα ψήφου να αποτελεί, μαζί με 
τον ιδρυτή και τους συγγενείς του, 
την πλειοψηφία του συμβουλίου 
χωρίς την έγκριση της διοικητικής 
αρχής· να παρέχεται κάθε ευκολία από το 
ιδρύμα­
τα μέλη του συμβουλίου είναι 
υπεύθυνα για τυχόν ζημία στο ίδρυμα 
εξαιτίας της διαχείρισης τους όπο)ς 
επίσης, όπου ισχύει, οι ελεγκτές του 
ιδρύματος και οι τυχόν εταιρείες στις 
οποίες ανήκουν-
τα ιδρύματα μπορούν να μεταφέρουν 
λογικά ποσά στο αποθεματικό τους, 
αλλά πέραν τούτου τα κεφάλαια τους 
πρέπει να διατίθενται για το σκοπό 
τους. Τα ποσά που μεταφέρονται σε 
αποθεματικά ή δαπανώνται μπορεί να 
μεταβάλλονται από την αρμόδια 
αρχή. 
τα μέλη του συμβουλίου δεν μπορούν 
να λαμβάνουν μεγαλύτερη αμοιβή για 
τις υπηρεσίες τους από αυτή που 
θεωρείται κανονική για το είδος της 
εκτελούμενης εργασίας· 
τα μέλη του συμβουλίου δεν μπορούν 
να λαμβάνουν μέρος σε συζητήσεις 
στις οποίες έχουν συμφέρον· 
βασικά, πρέπει να ελέγχονται οι 
ετήσιοι λογαριασμοί όλων των 
ιδρυμάτων και αν το ίδιο κεφάλαιο 
τους κατά τη διάρκεια του 
προηγούμενου οικονομικού έτους είχε 
υπερβεί τα 3 εκατομμύρια DKR ο 
έλεγχος πρέπει να διενεργηθεί από 
ορκωτό λογιστή. Ο ελεγκτής πρέπει 
κατά κανόνα να είναι κάτοικος της 
Δανίας και πρέπει οπωσδήποτε να 
είναι ανεξάρτητος από το ίδρυμα, από 
τα μέλη του συμβουλίου του και από 
οποιοδήποτε εργαζόμενο του που 
ασχολείται με τη λογιστική ή τη 
διαχείριση της περιουσίας του. Ο 
έλεγχος πρέπει να είναι λεπτομερής 
και αυστηρός και ο ελεγκτής πρέπει 
να συμμορφώνεται προς τις 
απαιτήσεις που επιβάλλονται από την 
αρμόδια αρχή. Στον ελεγκτή πρέπει 
46 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ (VEREINE) 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1 .Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει: Σύνταγμα, άρθρο 9 
παράγραφος 1: αναγνωρίζεται στους 
γερμανούς το γενικό δικαίωμα του 
συνεταιρίζεσθαι.Η νομική κατάσταση 
του σωματείου διέπεται από τα άρθρα 
21 και επόμ του Αστικού Κώδικα 
(BGB) και από τις αντίστοιχες 
διατάξεις του Νόμου περί Σωματείων 
(VereinsG). 
2. Ορισμός 
Δεν υπάρχει νομικός ορισμός. Η 
θεωρία και η νομολογία ορίζουν το 
σωματείο ως διαρκή και διαρθρωμένη 
ομάδα προσώπων (φυσικών ή 
νομικών) που αποτελούν ένα φορέα 
σε εθελοντική βάση με στόχο την 
επιδίωξη ενός κοινού σκοπού. Η 
έννοια της συλλογικότητας των μελών 
πρέπει να εκφράζεται τουλάχιστον σε 
μια κοινή ονομασία και σε ένα όργανο 
εκπροσώπησης των μελών. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δύο ιδρυτικά μέλη. Ωστόσο, ο 
αριθμός αυτός πρέπει να είναι 
τουλάχιστον επτά κατά την εγγραφή 
του καταστατικού σε ειδικό δημόσιο 
βιβλίο, για την απόκτηση της νομικής 
προσωπικότητας. 
4.Είδη σωματείων 
Ο αστικός κώδικας διέπει τα μη 
κερδοσκοπικά οωματύα^άβαΐνετβίηβ, 
άρθρο 21 BGB) και τα οικονομικά 
σωματεία που έχουν κερδοσκοπικό 
χαρακτήρα (wirtschaftliche Vereine, 
άρθρο 22 BGB). Ωστόσο τα τελευταία 
αυτές έχουν μόνο δευτερεύουσα σημασία και χρειάζονται την έγκριση 
της αρμόδιας αρχής. Εκ των 
πραγμάτων, το αποτέλεσμα είναι ότι 
στη Γερμανία η έννοια του σωματείου 
περιορίζεται, λίγο ως πολύ, στις μη 
κερδοσκοπικές οργανώσεις, 
ανεξάρτητα από το αν έχουν νομική 
κατάσταση. 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Δεν υπάρχουν περιορισμοί. 
ό.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
Με την εγγραφή στο βιβλίο των 
σωματείων που τηρείται στο 
πρωτοδικείο της έδρας τους (Αρθρο 
21 BGB). 
7.Νομική ικανότητα 
Απεριόριστη. 
8. Ελάχιστες 
καταστατικό αναφορές στο 
Για τα εγγεγραμμένα σωματεία(ΒΟΒ 
57 και 58). 
9.Απαίτηση εγγραφής 
Για τα σωματεία που επιθυμούν να 
αποκτήσουν πλήρη νομική 
προσωπικότητα 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο 
μπορεί να ασκεί οικονομικές 
δραστηριότητες αν είναι καθαρά 
δευτερεύουσες και διαδραματίζουν 
υποδεέστερο ρόλο σε σχέση με την 
κύρια μη κερδοσκοπική 
δραστηριότητα της. Αν οι οικονομικές 
αυτές δραστηριότητες δεν είναι 
καθαρά δευτερεύουσες, δεν μπορούν 
να αποτελούν την κύρια ή την 
προβλεπόμενη από το καταστατικό 
47 
δραστηριότητα του σωματείου. Κατά 
κανόνα, δεν νοείται δευτερεύουσα 
δραστηριότητα παρά μόνο αν η εν 
λόγω δραστηριότητα προορίζεται για 
την πραγματοποίηση δραστηριοτήτων 
που απολαύουν φορολογικών 
προνομίων (όχι μόνο για τη συλλογή 
χρημάτων) και αν ο σκοπός δεν 
μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο μέσω 
της δραστηριότητας αυτής (άρθρα 65 
έως 68 του φορολογικού κώδυκα). 
Όσον αφορά τα έσοδα, τα κέρδη και 
το ενεργητικό που προέρχονται από 
άλλες οικονομικές δραστηριότητες, το 
αναγνωρισμένο σωματείο κοινής 
ωφελείας υπόκειται στη συνήθη 
φορολογία. 
11.Τύχη των περιουσιακών στοιχείων 
σε περίπτωση διάλυσης 
Η περιουσία περιέρχεται στους μη 
κερδοσκοπικούς οργανισμούς που 
αναφέρονται στο καταστατικό. Το 
καταστατικό μπορεί να προβλέπει ότι 
η γενική συνέλευση υποδεικνύει τους 
οργανισμούς στους οποίους θα 
αποδοθεί η περιουσία, αλλά στην 
περίπτωση αυτή απαιτείται η έγκριση 
των φορολογικών αρχών. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.Αρθρο 13 της 6ης Οδηγίας ΦΠΑ 
Όλες οι απαλλαγές που ισχύουν για 
τα σωματεία δυνάμει του άρθρου 13 
έχουν τεθεί σε εφαρμογή. 
13.Αλλες ειδικές απαλλαγές 15. Γενικά 
Τα σωματεία υπόκεινται στο φόρο 
εισοδήματος εταιρειών. Αν το 
εισόδημα τους δεν υπερβαίνει τα 7500 
DM, απαλλάσσονται του φόρου 
εισοδήματος εταιρειών (έκπτωση). 
16. Αναγνωρισμένα σωματεία ή 
σωματεία που απολαύουν 
φορολογικών προνομίων 
Φοροαπαλλαγές χορηγούνται στα 
σωματεία των οποίων το καταστατικό 
και η αποτελεσματική διαχείριση 
εμπνέονται αποκλειστικά από τον 
αλτρουισμό και το γενικό συμφέρον 
και οι οποίες ασκούν άμεσα 
φιλανθρωπική ή θρησκευτική 
δραστηριότητα (άρθρα 51 έως 68 του 
φορολογικού κώδικα). Οι 
φοροαπαλλαγές δεν περιορίζονται 
στα σωματεία, αλλά χορηγούνται υπό 
τους ίδιους όρους σε κάθε νομικό 
πρόσωπο κατά την έννοια του άρθρου 
1 του νόμου σχετικά με το φόρο 
εισοδήματος εταιρειών. 
17.Κριτήρια αναγνώρισης 
Πρέπει να προκύπτει σαφώς από το 
καταστατικό και τη διοίκηση του 
σωματείου ότι επιδιώκει πράγματι 
σκοπό γενικού συμφέροντος. Το 
καταστατικό πρέπει να αναφέρει με 
μεγάλη ακρίβεια: 
- το σκοπό του σωματείου · 
- τον τρόπο επίτευξης του εν λόγω 
σκοπού· 
Καμία. 
14.Μηδενικός συντελεστής - τη μη κερδοσκοπική δραστηριότητα 
η οποία προορίζεται αποκλειστικά 
και άμεσα για την επιδίωξη του 
σκοπού αυτού· 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ - ότι η περιουσία διατίθεται για 
σκοπούς κοινής ωφελείας, αν το 
48 
σωματείο πρέπει να διαλυθεί ή χάσει 
το χαρακτήρα της κοινής ωφελείας. 
- ότι η αποτελεσματική διαχείριση 
πρέπει να συμφωνεί με το 
καταστατικό. 
18.Αναγνωρισμένοι φορείς 
Δυνάμει των άρθρων 52-54 του 
Φορολογικού Κώδικα, κάθε σωματείο 
του οποίου το καταστατικό και η 
αποτελεσματική διαχείριση 
εμπνέονται αποκλειστικά από τον 
αλτρουισμό και το γενικό συμφέρον 
και το οποίο ασκεί άμεσα 
φιλανθρωπική ή θρησκευτική 
δραστηριότητα αναγνωρίζεται ως 
σωματείο κοινής ωφελείας για 
φορολογικούς σκοπούς. 
Στο φορολογικό δίκαιο γίνεται 
διάκριση, όσον αφορά τις 
οικονομικές δραστηριότητες ενός 
σωματείου κοινής ωφελείας, μεταξύ 
δραστηριοτήτων που συνδέονται 
στενά με το δηλωμένο σκοπό για την 
απολαβή φοροαπαλλαγών και 
οικονομικών δραστηριοτήτων που 
δεν έχουν σχέση με το σκοπό αυτό και 
επομένως φορολογούνται. 
Οι δραστηριότητες που συνδέονται 
στενά με το δηλωμένο σκοπό είναι 
εκείνες των οποίων τα έσοδα 
διατίθενται εξ' ολοκλήρου για το 
σκοπό τον οποίο έχει δηλώσει το 
σωματείο προκειμένου να δικαιούται 
φοροαπαλλαγές. Δεν υπάρχουν 
περιορισμοί για τις δραστηριότητες 
αυτές οι οποίες θεωρούνται ως μη 
κερδοσκοπικές και απολαύουν 
φοροαπαλλαγών. 
Από την άλλη πλευρά, οι 
δραστηριότητες που δεν συνδέονται 
άμεσα με το δηλωμένο σκοπό 
υπόκεινται σε φόρο. Αυτές είναι 
κυρίως εμπορικές δραστηριότητες τις 
οποίες ασκεί το σωματείο μέσω 
επιχειρήσεων επιφορτισμένων με τη 
συλλογή κεφαλαίων που πρόκειται να 
χρησιμοποιηθούν για την επιδίωξη 
του σκοπού για τον οποίο το 
σωματείο έχει ζητήσει φοροαπαλλαγή. 
Οι δραστηριότητες αυτές 
φορολογούνται ακριβώς όπως και κάθε άλλη εμπορική δραστηριότητα, 
αλλά δεν συνεπάγονται την απώλεια 
του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα 
υπό την προϋπόθεση ότι δεν 
υποσκελίζουν την κύρια 
δραστηριότητα του σωματείου (πρώτη 
παράγραφος του άρθρου 55 του 
Φορολογικού Κώδικα). 
19.Ιδιωτικές δωρεές 
Οι δωρεές που γίνονται από φυσικό ή 
νομικό πρόσωπο το οποίο υπόκειται 
στη γερμανική φορολογία και που 
προορίζονται για την προώθηση 
φιλανθρωπικών, εκκλησιαστικών και 
θρησκευτικών δραστηριοτήτων, 
καθώς και αναγνωρισμένων 
δραστηριοτήτων γενικού 
συμφέροντος, υπέρ αναγνωρισμένης, 
από την εφορία, σωματείου κοινής 
ωφελείας, εκπίπτουν έως ορισμένου 
ανώτατου ορίου από το εισόδημα του 
δωρητή. Τα ανώτατα όρια 
ποικίλλουν, ανάλογα με τον 
προορισμό της δωρεάς, από 5 έως 
10% του συνόλου των φορολογητέων 
εισοδημάτων του δωρητή. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Οι εταιρείες μπορούν, από την 
πλευρά τους, να αφαιρούν τις δωρεές 
ύψους έως 0,2% του συνολικού 
κύκλου εργασιών και των 
καταβληθέντων μισθών και 
ημερομισθίων. 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
Οι δωρεές αυτές δεν εκπίπτουν. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Το σωματείο πρέπει να συντάσσει 
ετησίως λογαριασμό κερδών και 
ζημιών. Η υποχρέωση αυτή έναντι 
των μελών καθορίζεται στα άρθρα 27 
(3) και 666 του Αστικού Κώδικα και 
49 
έναντι των εφοριακών αρχών (για 
τους σκοπούς της θέσπισης του μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα του 
κοινωνικού αντικειμένου) στο άρθρο 
63 (3) του Φορολογικού Κώδικα. 
Αν το σωματείο ασκεί οικονομική 
δραστηριότητα, πρέπει να τηρεί 
λογιστικά βιβλία όπως οι 
επιχειρήσεις, κατ'εφαρμογή του 
εμπορικού δικαίου. 
Σε όλες τις περιπτώσεις, πρέπει να 
παρουσιάζονται δύο πρωτότυπα 
λογαριασμών, ένα για τις 
φορολογήσιμες δραστηριότητες και 
ένα άλλο για τις μη φορολογήσιμες 
δραστηριότητες. 
Εποπτεία 
Τα μέλη της διοίκησης είναι υπεύθυνα 
για την ορθή τήρηση των 
λογαριασμών απέναντι στη γενική 
συνέλευση. Το καταστατικό μπορεί να 
προβλέπει ένα εποπτικό όργανο 
καθώς και τις αρμοδιότητες του. Εάν 
υπάρχει εποπτικό συμβούλιο ( 
Aufsichtsrat), οι διατάξεις που 
ισχύουν για τις εταιρείες 
περιορισμένης ευθύνης (GmbH) και 
ανώνυμες εταιρείες (AG) δεν 
εφαρμόζονται· οι αρμοδιότητες ενός 
τέτοιου συμβουλίου καθορίζονται 
από το καταστατικό. 
Η φορολογική εποπτεία των 
σωματείων έχει ανατεθεί στην 
εφορεία. Περιλαμβάνει τη διαδικασία 
τακτικής αναγνώρισης και 
επαλήθευσης του μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα. Μόλις διαπιστωθεί μη 
φορολογική παράβαση, ο φάκελος 
διαβιβάζεται είτε στο Υπουργείο 
Εσωτερικών, το οποίο είναι αρμόδιο 
για τη διάλυση σωματείου του οποίου 
οι δραστηριότητες επεκτείνονται πέρα 
από την επικράτεια ενός μόνο Land, 
είτε, αν οι δραστηριότητες του 
σωματείου περιορίζονται σ' ένα μόνο 
Land, στην ανώτατη κρατική αρχή του 
εν λόγω Land. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ (STIFTUNGEN) 22.Σύσταση 
Με ιδρυτική πράξη που γίνεται από 
οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο με δικαιοπραξία εν ζωή 
(στην περίπτωση αυτή μπορεί να 
ανακληθεί μέχρι την ημερομηνία 
έγκρισης) ή με διάταξη τελευταίας 
βούλησης. Στην ιδρυτική πράξη 
πρέπει να καθορίζεται ο σκοπός του 
ιδρύματος, η περιουσία που 
αφιερώνεται για την επιδίωξη του 
σκοπού αυτού και το αρμόδιο ή τα 
αρμόδια όργανα. Η προβλεπόμενη 
περιουσία πρέπει να επαρκεί για την 
επιδίωξη του σκοπού του ιδρύματος. 
Πρέπει να ζητηθεί έγκριση από το 
Land στο οποίο έχει την έδρα του το 
ίδρυμα ( σε συνάρτηση με τους 
νόμους των κρατιδίων). Σε περίπτωση 
που δεν δοθεί έγκριση μπορεί να 
ασκηθεί έφεση μόνο βάσει της μη 
εφαρμογής από τη διοίκηση των 
δικών της κριτηρίων. 
23.Ορισμός 
Περιουσία που διαθέτει δική της 
νομική προσωπικότητα. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Ιδρυτής μπορεί να είναι οποιοδήποτε 
πρόσωπο. 
25.Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Με έγκριση από την αρμόδια αρχή. 
26.Νομική ικανότητα 
Η ευρύτερη δυνατή ικανότητα για την 
επίτευξη του σκοπού του ιδρύματος. 
Το ίδρυμα μπορεί να κάνει ότι είναι 
αναγκαίο ή απλώς χρήσιμο για την 
επιδίωξη του σκοπού του. 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
50 
27.Τύχη της περιουσίας μετά τη 
διάλυση 
Εφόσον η εκπλήρωση του σκοπού 
καταστεί αδύνατη ή αν το ίδρυμα 
θέτει σε κίνδυνο το δημόσιο 
συμφέρον, η διοικητική αρχή μπορεί 
να τροποποιήσει το σκοπό σεβόμενη 
όσο γίνεται περισσότερο τις 
προθέσεις του ιδρυτή· το διοικητικό 
συμβούλιο πρέπει να εισακουστεί. Η 
διοικητική αρχή μπορεί επίσης να 
διαγράψει και να διαλύσει το ίδρυμα 
(άρθρο 87 BGB). Στην περίπτωση 
αυτή τα περιουσιακά στοιχεία 
περιέρχονται στα πρόσωπα που 
ορίζονται στο καταστατικό. 
Διαφορετικά, περιέρχονται στο 
Δημόσιο. Η διαδικασία εκκαθάρισης 
είναι η ίδια με αυτή που ισχύει για τα 
σωματεία. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
28.Βλέπε σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
Βλέπε σωματεία 
30. Εποπτεία 
Το όργανο διοίκησης του ιδρύματος 
βρίσκεται υπό την κηδεμονία της 
αρμόδιας διοικητικής αρχής. Ο 
έλεγχος αυτός αφορά μόνο τη 
συμμόρφωση με τους κανόνες 
δημόσιας τάξης. Το όργανο διοίκησης 
δρα μόνο προς το αποκλειστικό 
συμφέρον του ιδρύματος. Η εποπτεία 
των λογαριασμών διέπεται από το 
καταστατικό. 
51 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΣΩΜΑ Τ ΕΙ Α/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι 
εκτείνεται στους αλλοδαπούς κατ' 
εφαρμογή του άρθρου 11 της 
ευρωπαϊκής σύμβασης διαφύλαξης 
των θεμελιωδών δικαιωμάτων του 
ανθρώπου και των ελευθεριών. 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει. Το άρθρο 12 του 
Συντάγματος του 1975 προστατεύει 
τα σωματεία και τα σωματεία μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα υπό την 
επιφύλαξη της τήρησης των νόμων 
του κράτους που δεν μπορούν να 
εξαρτήσουν την άσκηση του 
δικαιώματος αυτού από προηγούμενη 
άδεια. 
2Όρισμός 
Αρθρο 61 του αστικού κώδικα: ένωση 
προσώπων, για την επιδίωξη 
ορισμένου σκοπού, καθώς επίσης 
σύνολο περιουσίας που έχει ταχθεί 
στην εξυπηρέτηση ορισμένου σκοπού, 
μπορούν να αποκτήσουν νομική 
προσωπικότητα. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Είκοσι. 
4.Είδη σωματείων 
Σωματεία αστικού δικαίου 
Ειδικά σωματεία 6.Νομική προσωπικότητα 
Μετά την υποβολή της αίτησης στο 
πρωτοδικείο της έδρας του (στην 
οποία επισυνάπτονται η συστατική 
πράξη και το καταστατικό), η 
δικαστική αρχή ελέγχει αν συντρέχουν 
οι νόμιμοι όροι (έλεγχος 
νομιμότητας). Το σωματείο αποκτά 
νομική προσωπικότητα από τη στιγμή 
που η απόφαση του πρωτοδικείου 
γίνει τελεσίδικη και μόλις εγγραφεί 
στο βιβλίο που τηρείται στο 
πρωτοδικείο. 
7.Νομική ικανότητα 
Πλήρης νομική ικανότητα εκτός από 
πράξεις οι οποίες είναι εγγενείς του 
φυσικού προσώπου. 
8. Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
Το καταστατικό πρέπει να συνταχθεί 
γραπτώς και υπόκειται στους κανόνες 
δημοσίευσης. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Η εγγραφή είναι υποχρεωτική και έχει 
συστατικό χαρακτήρα της νομικής 
προσωπικότητας. 
Σωματεία προσώπων (χωρίς νομική 
προσωπικότητα και οι οποίες 
διέπονται από τις διατάξεις για την 
εταιρεία, εφόσον δεν ορίζεται 
διαφορετικά). 
5.Ιθαγένεια των μελών ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Η ευκαιριακή πραγματοποίηση 
κέρδους με στόχο την εξεύρεση πόρων 
για το σωματείο επιτρέπεται. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
52 
Αρθρο 77 του αστικού κώδικα: η 
περιουσία νομικού προσώπου που 
διαλύθηκε, αν ο νόμος ή η συστατική 
πράξη ή το καταστατικό δεν ορίζει 
διαφορετικά, ή το αρμόδιο όργανο 
δεν αποφάσισε διαφορετικά, 
περιέρχεται στο δημόσιο. Το δημόσιο 
έχει υποχρέωση να εκπληρώσει το 
σκοπό του νομικού προσώπου με την 
περιουσία αυτή. Η περιουσία 
σωματείου που διαλύθηκε δεν 
διανέμεται ποτέ στα μέλη του. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.6η οδηγία ΦΠΑ: εφαρμογή των 
απαλλαγών που προβλέπονται στο 
άρθρο 13 
13.Αλλες απαλλαγές 
Ειδικό καθεστώς φορολογικού 
συντελεστή (4 %) για τα σωματεία που 
επιδιώκουν σκοπό γενικού 
συμφέροντος αναγκαίες για την επιδίωξη του 
σκοπού του σωματείου δεν 
φορολογούνται. 
16.Αναγνώριση των σωματείων για 
φορολογικούς σκοπούς 
Τα σωματεία που επιδιώκουν σκοπό 
δημόσιου συμφέροντος απολαύουν 
απαλλαγής του φόρου επί του 
εισοδήματος που προέρχεται από 
μίσθωση εδαφών και κτιρίων και του 
φόρου επί των εισοδημάτων που 
προέρχονται από κινητές αξίες. 
Επίσης υπάρχει απαλλαγή πληρωμής 
των φόρων κληρονομιάς και των 
φόρων δωρεών υπέρ των νομικών 
προσώπων των οποίων ο στόχος δεν 
είναι η αποκόμιση κέρδους και που 
έχουν συσταθεί νόμιμα στην Ελλάδα 
και επιδιώκουν εθνικό, θρησκευτικό, 
φιλανθρωπικό, παιδαγωγικό και 
καλλιτεχνικό σκοπό ή σκοπό κοινής 
ωφελείας. Η απαλλαγή εκτείνεται σε 
όλα τα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα 
που έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά 
όσον αφορά την περιουσία που θα 
μπορούσαν να κληρονομήσουν στην 
Ελλάδα, με την επιφύλαξη της αρχής 
της αμοιβαιότητας. 
14.Μηδενικός συντελεστής Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Όχι 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Φόρος εισοδήματος. Η φορολογική 
βάση για τα νομικά πρόσωπα που δεν 
επιδιώκουν σκοπό με στόχο την 
αποκόμιση κέρδους αποτελείται από 
το καθαρό φορολογητέο εισόδημα 
από τη μίσθωση κτιρίων ή εδαφών και 
κινητές αξίες. Ο φόρος δεν αφορά τα 
υπόλοιπα εισοδήματα ούτε τις 
αναγκαίες προσόδους για την 
επιδίωξη του σκοπού του σωματείου 
όπως οι εισφορές που καταβάλλονται 
από τα μέλη. Για τα αλλοδαπά 
σωματεία μόνο οι πρόσοδοι που είναι Πολύ ευρεία έννοια του σκοπού 
γενικού συμφέροντος: περικλείει κάθε 
σκοπό που δεν είναι αυστηρά 
ιδιωτικού συμφέροντος και αφορά τα 
συμφέροντα μεγάλων ομάδων 
προσώπων (φιλανθρωπικές, 
θρησκευτικές, κοινωνικές, 
καλλιτεχνικές, εκπαιδευτικές). 
18.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
Το αρμόδιο όργανο για τη χορήγηση 
της απαλλαγής είναι ο ελεγκτής των 
φόρων της περιφέρειας της έδρας του 
σωματείου. 
19.Ιδιωτικές δωρεές 
53 
Εκπίπτουν από το φορολογητέο 
εισόδημα, αλλά απαιτείται να έχει ο 
δωρητής ελληνική ιθαγένεια. Εάν το 
ποσό υπερβαίνει τις 100.000 δραχμές 
εντός του έτους, οι δωρεές πρέπει να 
κατατίθενται στο ταμείο 
παρακαταθηκών και δανείων. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Εκπίπτουν υπό τον όρο ότι οι δωρεές 
αυτές έχουν κατατεθεί στο ταμείο 
παρακαταθηκών και δανείων. 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
Δεν εκπίπτουν. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Η εποπτική αρχή είναι ο νομάρχης. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Σύστημα εκχώρησης. Η νομική 
προσωπικότητα αποκτάται την ημέρα 
της δημοσίευσης στην Εφημερίδα της 
Κυβέρνησης του διατάγματος που 
εγκρίνει το ίδρυμα. 
26.Νομική ικανότητα 
Πλήρης. Η κτήση της νομικής 
προσωπικότητας δεν συνεπάγεται 
αυτομάτως την κτήση της περιουσίας 
που έχει ταχθεί υπέρ του ιδρύματος. 
27.Τύχη της περιουσίας μετά τη 
διάλυση 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
28.Ισχύει ό,τι και για τα σωματεία 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
22.Σύσταση 
Σύστημα εκχώρησης: ιδρυτική πράξη 
(με δικαιοπραξία εν ζωή ενώπιον 
συμβολαιογράφου ή διάταξη 
τελευταίας βούλησης - μονομερής 
δικαιοπραξία του ιδρυτή) και 
προεδρικό διάταγμα που εγκρίνει τη 
θέληση του ιδρυτή και το οποίο 
εκδίδεται από τον αρμόδιο υπουργό 
ανάλογα με τους σκοπούς του 
ιδρύματος. 29.Λογαριασμοί 
Επιτροπή ελέγχου των λογαριασμών 
30.Εποπτεία 
Η εποπτεία για τη λειτουργία του 
ιδρύματος ασκείται από το κράτος. 
23.Ορισμός 
Περιουσία που ορίστηκε για την 
πραγματοποίηση έργου γενικού 
συμφέροντος (κατά κανόνα) και μη 
κερδοσκοπικού. 
54 
ΙΣΠΑΝΙΑ 4.Είδη σωματείων 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Αρθρα 22 (σωματεία) και 34 
(ιδρύματα) του Συντάγματος. 
Νόμος 191/1964, της 24ης 
Δεκεμβρίου, για τα σωματεία και 
συμπληρωματικό διάταγμα, της 20ής 
Μαΐου 1965. 
Νόμος 30/1994, της 24ης 
Νοεμβρίου 1994, για τα Ιδρύματα και 
τα Φορολογικά Προνόμια σε 
περίπτωση Ιδιωτικής Συμμετοχής σε 
Δραστηριότητες Γενικού 
Συμφέροντος. 
Διάφοροι νόμοι των Αυτόνομων 
Κοινοτήτων 
2.0ρισμός 
Οργάνωση ή ένωση πολλών φυσικών 
προσώπων με νομική ικανότητα που 
εκφράζει τη θέληση της ένωσης αυτής 
για σταθερή επιδίωξη καθορισμένου 
και νόμιμου σκοπού που ορίζεται από 
το καταστατικό του σωματείου 
(ορισμός με τη στενή έννοια). 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Ο νόμος του 1964 αναφέρεται σε 
συνάθροιση κατά τη διάρκεια της 
οποίας "πολλά πρόσωπα" 
συγκατατίθενται, χωρίς να 
διευκρινίζεται πουθενά ο 
απαιτούμενος αριθμός προσώπων ή 
ιδρυτικών μελών. Εντούτοις, η 
πλειοψηφούσα τάση είναι να θεωρηθεί 
αναγκαίος ο ελάχιστος αριθμός τριών 
προσώπων. 1 - Σωματεία που διέπονται από το 
νόμο της 24ης Δεκεμβρίου 1964 (που 
αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής 
του τα δημόσια ή ιδιωτικά ιδρύματα, 
τις αστικές και εμπορικές εταιρείες 
και τα επαγγελματικά σωματεία). 
2 - Σωματεία που διέπονται κυρίως 
από ειδικούς κανονισμούς (σωματεία 
κανονικού (εκκλησιαστικού) δικαίου, 
σωματεία που δημιουργούνται από το 
κράτος για την εκπλήρωση 
καθορισμένων σκοπών, σωματεία 
συνδικαλιστικού χαρακτήρα, 
σωματεία δημοσίων υπαλλήλων και 
στρατιωτικών, σωματεία ιδιοκτητών, 
πολιτικά κόμματα, αθλητικά 
σωματεία, φοιτητικές ενώσεις, κ.τ.λ.) 
Εξάλλου, τα σωματεία που 
επιδιώκουν κάποιο κοινωνικό, 
εκπαιδευτικό, πολιτιστικό ή αθλητικό 
σκοπό ή που αποσκοπούν ευρύτερα 
στην προώθηση του γενικού 
συμφέροντος, μπορούν να 
αναγνωριστούν ως "σωματεία κοινής 
ωφελείας" από το συμβούλιο 
υπουργών, βάσει πρότασης του 
Υπουργού Εσωτερικών, αναγνώριση 
η οποία τους επιτρέπει να απολαύουν 
διαφόρων προνομίων και κυρίως 
φορολογικών. 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Οι αλλοδαποί που κατοικούν νόμιμα 
στην Ισπανία έχουν το δικαίωμα να 
συνιστούν σωματεία και μπορούν να 
το ασκήσουν σύμφωνα με τους 
νόμους και τους κανονισμούς. 
(Οργανικός νόμος 7/1985 σχετικά με 
τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των 
αλλοδαπών στην Ισπανία). 
6.Νομική προσωπικότητα 
Ο αστικός κώδικας στο άρθρο 35 
αναγνωρίζει το καθεστώς του 
νομικού προσώπου στα σωματεία, τα 
σωματεία και τα ιδρύματα γενικού 
συμφέροντος που αναγνωρίζονται 
από το νόμο, καθώς και στα σωματεία 
55 
στενά εννοουμένου συμφέροντος είτε 
είναι αστικές ή εμπορικές, είτε 
βιομηχανικές στις οποίες ο νόμος 
αναγνωρίζει ίδια προσωπικότητα 
ανεξάρτητη από αυτή των εταίρων 
τους. 
Σύμφωνα με τη σταθερή νομολογία 
του Ανώτατου Δικαστηρίου, η νομική 
προσωπικότητα προκύπτει από τη 
συστατική πράξη. Πράγματι, το 
Σύνταγμα στο άρθρο του 22 
παράγραφος 3, αναφέρει ότι η 
εγγραφή των σωματείων στο ειδικό 
βιβλίο γίνεται "μόνο για τους 
σκοπούς της δημοσιοποίησης". 
7.Νομική ικανότητα 
Το άρθρο 38 του αστικού κώδικα 
αναγνωρίζει τη νομική ικανότητα στα 
νομικά πρόσωπα των οποίων τα 
σωματεία αναγνωρίζονται από το 
νόμο. Ως εκ τούτου, δύνανται να 
αποκτούν ή να διαθέτουν περιουσία, 
να αναλαμβάνουν υποχρεώσεις ή να 
εγείρουν πολιτική ή ποινική αγωγή. Για τα σωματεία που καλύπτονται 
από το νόμο του 1964, υπάρχει ένα 
βιβλίο εγγραφών για κάθε επαρχία και 
ένα εθνικό βιβλίο εγγραφών. 
Επίσης, υπάρχουν ειδικά βιβλία 
εγγραφών για ορισμένα σωματεία που 
υπόκεινται σε ειδικά καθεστώτα. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Επιτρέπεται. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Οι τρόποι διάθεσης της περιούσιας σε 
περίπτωση διάλυσης πρέπει να 
προσδιορίζονται οπωσδήποτε στο 
καταστατικό. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
Εντούτοις τα σωματεία που δεν είναι 
αναγνωρισμένα ως σωματεία κοινής 
ωφελείας μπορούν να αποκτήσουν 
μόνο κτίρια τα οποία είναι απολύτως 
αναγκαία για την επίτευξη του 
σκοπού τους και πρέπει να λάβουν 
έγκριση για ορισμένες ιδιωτικές 
δωρεές. 
8.Ελάχιστες 
καταστατικό αναφορές στο 
Το άρθρο 3.2 του νόμου του 1964 
απαριθμεί τα στοιχεία που πρέπει 
οπωσδήποτε να αναφέρονται στο 
καταστατικό. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Η εγγραφή σε ένα ειδικό βιβλίο είναι 
υποχρεωτική. Οι τρόποι της εγγραφής 
αυτής ποικίλλουν ανάλογα με τις 
ισχύουσες διατάξεις στην αυτόνομη 
περιφέρεια της έδρας του σωματείου. 12.6η οδηγία ΦΠΑ: απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13 
Ο νόμος 37/1992 της 28ης Δεκεμβρίου 
1992 σχετικά με το ΦΠΑ δεν 
απαλλάσσει απευθείας τις ενώσεις, σε 
βαθμό που οι διάφοροι 
εφαρμοζόμενοι συντελεστές δεν 
εξαρτώνται από τη νομική μορφή του 
φορέα αλλά από τη φύση της 
δραστηριότητας τους. Ωστόσο, 
προβλέπει πολυάριθμες κοινές 
δραστηριότητες των ενώσεων, οι 
οποίες απαλλάσσονται ή απολαύουν 
του δικαιώματος προς έκπτωση. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Βλέπε σημείο 12 
14. Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
56 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ_ 
15. Γενικά 
Τα δηλωμένα σωματεία κοινής 
ωφελείας που πληρούν τους 
απαιτούμενους όρους από το άρθρο 
42 του νόμου περί ιδρυμάτων και 
φορολογικών προνομίων για την 
ιδιωτική συμμετοχή σε 
δραστηριότητες γενικού συμφέροντος 
απολαύουν πολυάριθμων 
φορολογικών πλεονεκτημάτων. 
1 - Απαλλάσσονται του φόρου των 
εταιρειών σε ό,τι αφορά την άσκηση 
των δραστηριοτήτων που αποτελούν 
τον κοινωνικό τους στόχο ή τον 
ειδικό τους σκοπό, 
συμπεριλαμβανομένων των 
περιουσιακών αυξήσεων που 
προέρχονται από την κτήση ή τη 
μεταβίβαση επικερδών τίτλων. Επίσης 
απαλλάσσονται του φόρου σε ό,τι 
αφορά τον ισολογισμό μιας 
οικονομικής εκμετάλλευσης αν αυτή 
συμπίπτει με το στόχο ή τον ειδικό 
σκοπό του σωματείου. 
Σε ό,τι αφορά τα εισοδήματα από 
οικονομικές δραστηριότητες ή 
κεφάλαια, δεν απαλλάσσονται αλλά 
απολαύουν επίσης ορισμένων 
προνομίων, κυρίως στον καθορισμό 
της φορολογητέας βάσης, η οποία 
υπολογίζεται με βάση ένα σταθερό 
ποσοστό ίσο με 10 %. 
2 - Απαλλάσσονται των 
περισσότερων τοπικών φόρων. 
Ιό.Σωματεία αναγνωρισμένα ή 
ευνοημένα φορολογικά 
Τα δηλωμένα σωματεία κοινής 
ωφελείας που πληρούν τους 
απαιτούμενους όρους από το άρθρο 
42 του νόμου περί ιδρυμάτων και 
φορολογικών προνομίων για την 
ιδιωτική συμμετοχή σε 
δραστηριότητες γενικού συμφέροντος 
και κυρίως: 
Επιδιώκουν σκοπούς γενικού 
συμφέροντος (κοινωνική αρωγή, 
αγωγή του πολίτη, εκπαιδευτική, πολιτιστική, 
υγειονομική 
συνεργασίας 
προστασία 
προώθηση 
οικονομίας, 
έρευνα, κτλ.) αθλητική υποστήριξη, 
πρόνοια, ενίσχυση της 
για την ανάπτυξη, 
του περιβάλλοντος, 
της κοινωνικής 
φιλανθρωπικό έργο ή 
- Διαθέτουν για τους σκοπούς αυτούς 
τουλάχιστον το 70 % του καθαρού 
εισοδήματος. 
- Υποβάλλουν κανονικά κάθε χρόνο 
τους λογαριασμούς του σωματείου 
στο αρμόδιο όργανο. 
- Διαθέτουν την περιουσία τους, σε 
περίπτωση διάλυσης, για την 
εκπλήρωση σκοπών γενικού 
συμφέροντος. 
- Οι νόμιμοι εκπρόσωποι των 
σωματείων πρέπει να εκτελούν τα 
καθήκοντα τους αμισθί. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης της κοινής 
ωφελείας 
Απαριθμούνται στο άρθρο 4 του 
νόμου περί ενώσεων του 1964, που 
τροποποιήθηκε από το νόμο περί 
ιδρυμάτων και φορολογικών 
προνομίων για την ιδιωτική 
συμμετοχή σε δραστηριότητες γενικού 
συμφέροντος. Πρόκειται κυρίως για: 
Νόμιμους σκοπούς γενικού 
συμφέροντος. 
- Ανοικτή δραστηριότητα και όχι 
περιορισμένη στους εταίρους. 
- Έλλειψη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, 
χωρίς κατανομή του ενδεχόμενου 
κέρδους και αμισθία του διοικητικού 
συμβουλίου για την άσκηση των 
καθηκόντων του. 
- Διάθεση προσωπικών και υλικών 
μέσων που είναι αναγκαία για την 
επιδίωξη των νόμιμων σκοπών. 
- Αδιάκοπη λειτουργία επί δύο έτη 
πριν από την αίτηση. 
18.Είδη αναγνωρισμένων σωματείων 
Βλέπε αριθ. 16 και 17. 
57 
19.1διωτικές δωρεές 
Οι δωρητές-φυσικά πρόσωπα 
μπορούν να αφαιρέσουν από το 
φορολογητέο εισόδημα τις δωρεές 
που έχουν κάνει σε φορείς οι οποίοι 
απολαύουν φορολογικών προνομίων, 
με κάποιους όρους ή περιορισμούς. 
Κατά κανόνα η μείωση αυτή είναι ίση 
με το 20 % της αξίας των αγαθών που 
έχουν αποτελέσει αντικείμενο της 
δωρεάς. Ωστόσο, το σύνολο των 
εκπτώσιμων δαπανών δεν μπορεί να 
υπερβαίνει το 30 % του φορολογητέου 
εισοδήματος. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Οι οργανώσεις με νομική 
προσωπικότητα μπορούν υπό 
ορισμένες συνθήκες να εκπέσουν τις 
δωρεές που έχουν κάνει σε φορείς οι 
οποίοι απολαύουν φορολογικών 
προνομίων. Η έκπτωση αυτή δεν 
μπορεί να υπερβαίνει το 10% της 
φορολογητέας βάσης στις 
περισσότερες περιπτώσεις. 
Εξάλλου, η συνεργασία επιχειρήσεων 
σε δραστηριότητες γενικού 
συμφέροντος και, κυρίως, η απόκτηση 
έργων τέχνης προκειμένου να 
δωριθούν και οι δαπάνες για την 
προώθηση και την ανάπτυξη 
ορισμένων τεχνών απολαύουν επίσης 
φορολογικών προνομίων. τηρούν λογιστικά βιβλία στα οποία 
πρέπει να αναγράφονται όλα τα 
έσοδα και τα έξοδα. Οι λογαριασμοί 
αυτοί πρέπει να διαβιβάζονται σε όλα 
τα μέλη του σωματείου και στη 
συνέχεια να υποβάλλονται ετησίως 
στην τακτική γενική συνέλευση μαζί 
με προϋπολογισμό για το επόμενο 
έτος. 
Τέλος, πρέπει να αποστέλλονται στη 
νομαρχία της περιφέρειας (για τα 
σωματεία που έχουν την έδρα τους σε 
αυτόνομη κοινότητα η οποία δεν έχει 
εκδώσει σχετικούς νόμους) και στο 
Υπουργείο Δικαιοσύνης (για τα 
δηλωμένα σωματεία κοινής 
ωφελείας). 
Εποπτεία 
Ο νόμος του 1964 προέβλεπε έλεγχο 
των σωματείων από τη δημόσια αρχή 
ο οποίος καταργήθηκε ρητά από το 
Σύνταγμα το 1978. 
Τα δηλωμένα σωματεία κοινής 
ωφελείας πρέπει να υποβάλλουν 
ετησίως αναλυτικό υπόμνημα των 
δραστηριοτήτων που 
πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια 
της προηγούμενης χρήσης στο 
Υπουργείο Δικαιοσύνης. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπές ενώσεις 
Υπάρχει νομικό κενό σε ό,τι αφορά 
τα σωματεία (Για τα ιδρύματα βλέπε 
σημείο 24). 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Το διάταγμα της 20ής Μαΐου 1965 
προβλέπει στο άρθρο του 11 την 
υποχρέωση για τα σωματεία να ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22. Σύσταση 
Ένα ίδρυμα μπορεί να συσταθεί είτε 
με δικαιοπραξία εν ζωή είτε με 
διάταξη τελευταίας βούλησης: στην 
πρώτη περίπτωση απαιτείται 
συμβολαιογραφική πράξη, ενώ στη 
δεύτερη η σύσταση πρέπει να 
προβλέπεται στη διαθήκη. 
Η εγγραφή σε μητρώο ιδρυμάτων, που 
υπάγεται στη δικαιοδοσία του 
58 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, είναι 
υποχρεωτική και βάσει αυτής αποκτά 
νομική υπόσταση. 
23.Ορισμός 
Το άρθρο 1 του νόμου περί 
ιδρυμάτων του 1994 ορίζει ως 
ιδρύματα τις μη κερδοσκοπικές 
οργανώσεις οι οποίες, με βούληση 
των δημιουργών τους, διαθέτουν την 
περιουσία τους διαρκώς για σκοπό 
δημοσίου συμφέροντος. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Οι αλλοδαποί μπορούν να συστήνουν 
ιδρύματα στην Ισπανία. 
Εξάλλου, πέρα από τα ισπανικά 
ιδρύματα, τα αλλοδαπά ιδρύματα 
μπορούν να ασκούν στην Ισπανία 
δραστηριότητες στο πλαίσιο του 
στόχου τους και να απολαύουν των 
προνομίων που χορηγούνται στα 
ισπανικά ιδρύματα υπό τον όρο ότι 
έχουν αντιπροσωπεία σε ισπανικό 
έδαφος και έχουν εγγραφεί στο 
μητρώο των ιδρυμάτων. 
Η αίτηση εγγραφής μπορεί να 
απορριφθεί εάν ο σκοπός των 
ιδρυμάτων δεν είναι προς το γενικό 
συμφέρον ή εφόσον δεν έχουν 
συσταθεί νόμιμα σύμφωνα με το 
εθνικό τους δίκαιο (άρθρο 5 του 
νόμου). 
25.Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Τα ιδρύματα αποκτούν νομική 
προσωπικότητα από τη στιγμή της 
εγγραφής στο μητρώο της συστατικής 
πράξης. Η αίτηση εγγραφής μπορεί να 
απορριφθεί εάν η πράξη αυτή δεν 
τηρεί τις διατάξεις του νόμου. 
26.Νομική ικανότητα Η περιουσία του ιδρύματος μπορεί να 
αποτελείται από κάθε είδους 
περιουσιακά στοιχεία και δικαιώματα 
που έχουν οικονομική αξία, των 
οποίων δικαιούχος είναι το ίδρυμα 
και των οποίων ο κατάλογος πρέπει 
να εμφανίζεται στο μητρώο. 
Η διαχείριση και διάθεση της 
περιουσίας εμπίπτει στην 
αρμοδιότητα της διοίκησης του 
ιδρύματος, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του καταστατικού. Ωστόσο, το άρθρο 
19 του νόμου θεσπίζει περιορισμούς 
στη διάθεση των περιουσιακών 
στοιχείων του ιδρύματος και απαιτεί 
για αρκετές ενέργειες την προέγκριση 
της αρμόδιας εποπτικής αρχής. 
Εξάλλου, τα ιδρύματα δεν μπορούν 
να συμμετέχουν σε εμπορικές 
εταιρείες στις οποίες μπορούν να 
εγγυηθούν προσωπικά για εταιρικά 
δάνεια. Ωστόσο, μπορούν να 
συμμετέχουν σε εταιρείες κεφαλαίου. 
27 .Τύχη της περιουσίας μετά τη 
διάλυση 
Τα περιουσιακά στοιχεία και τα 
δικαιώματα που προκύπτουν από τη 
διάλυση διατίθενται σε ιδρύματα και 
ιδιωτικούς μη κερδοσκοπικούς 
φορείς που επιδιώκουν σκοπούς 
γενικού συμφέροντος, που ορίζονται 
στη συστατική πράξη ή στο 
καταστατικό του ιδρύματος. Σε 
αντίθετη περίπτωση αποφασίζει η 
διοίκηση του ιδρύματος ή η αρμόδια 
εποπτική αρχή σε ποιους από τους 
φορείς αυτούς θα περιέλθουν τα εν 
λόγω δικαιώματα. 
Ωστόσο, κατά παρέκκλιση των 
διατάξεων αυτών, η συστατική πράξη 
ή το καταστατικό μπορούν να 
προβλέπουν τη διάθεση των 
περιουσιακών αυτών στοιχείων σε 
άλλους δημόσιους φορείς που 
επιδιώκουν σκοπούς γενικού 
συμφέροντος (άρθρο 31 του 
παραπάνω νόμου). 
59 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
28 .Τα ιδρύματα που έχουν εγγραφεί 
νομίμως στο μητρώο και τα οποία 
πληρούν τους απαιτούμενους όρους 
από το άρθρο 42 του νόμου περί 
ιδρυμάτων και φορολογικών 
προνομίων για την ιδιωτική 
συμμετοχή σε δραστηριότητες γενικού 
συμφέροντος απολαύουν των ίδιων 
φορολογικών πλεονεκτημάτων όπως 
και τα σωματεία (βλέπε αριθ. 15 έως 
20). Για να γίνει αυτό, τα ιδρύματα 
πρέπει να διαπιστευτούν στο 
Υπουργείο Οικονομικών και να 
ζητήσουν ρητώς τις απαλλαγές. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ να 
του 
να 
της 
του Μια εποπτική αρχή πρέπει 
διευκολύνει την άσκηση 
δικαιώματος ίδρυσης και 
διασφαλίζει τη νομιμότητα 
σύστασης και λειτουργίας 
ιδρύματος. Η εποπτεία ασκείται από 
την κρατική διοίκηση για τα ιδρύματα 
αρμοδιότητας του κράτους. 
Η εποπτική αυτή αρχή είναι υπεύθυνη 
για την επαλήθευση των 
λογαριασμών, μπορεί να ζητήσει από 
τις δικαστικές αρχές την προσωρινή 
παρέμβαση στο ίδρυμα και να ασκεί 
τις αρμοδιότητες της διοίκησης κατά 
τη διάρκεια της περιόδου που 
καθορίζεται από το δικαστή. 
29.Λογαριασμοί 
Η διοίκηση του ιδρύματος πρέπει να 
καταρτίζει κάθε χρόνο απογραφή, 
ισολογισμό και λογαριασμό 
αποτελεσμάτων, καθώς και υπόμνημα 
με τις δραστηριότητες του ιδρύματος 
και την οικονομική διαχείριση. 
Πρέπει επίσης να πραγματοποιεί 
εκκαθάριση του προϋπολογισμού 
εσόδων και εξόδων του 
προηγούμενου έτους. Όλα τα 
προαναφερθέντα πρέπει να 
διαβιβάζονται στην αρμόδια εποπτική 
αρχή. 
Εξάλλου, υπό ορισμένες συνθήκες 
είναι υποχρεωτικός ένας εξωτερικός 
έλεγχος. 
Τέλος, η διοίκηση πρέπει επίσης να 
καταρτίζει και να υποβάλλει στην 
αρμόδια εποπτική αρχή εντός τριών 
μηνών πριν από το τέλος κάθε 
χρήσης, τον προϋπολογισμό που 
αντιστοιχεί στο ερχόμενο έτος (άρθρο 
23 του νόμου). 
30. Εποπτεία 
60 
ΓΑΛΛΙΑ Δεν υπάρχουν ειδικές προϋποθέσεις 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ ό.Νομική προσωπικότητα 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι Μη δηλωθέν σωματείο 
εφαρμογή. χωρίς 
του 
Υπάρχει από το Σύνταγμα (προοίμιο 
του Συντάγματος του 1958 που 
περιλαμβάνει τις αρχές που 
καθορίζονται στη διακήρυξη των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου και του 
πολίτη του 1789) και από το 
Συνταγματικό συμβούλιο (απόφαση 
της 16ης Ιουλίου 1971, Εφημερίδα της 
κυβέρνησης της 18ης Ιουλίου 1971). 
2.0ρισμός 
"Ένωση είναι η σύμβαση με την οποία 
δύο η περισσότερα άτομα 
συγκεντρώνουν, σε μόνιμη βάση, τις 
γνώσεις τους ή τη δραστηριότητα 
τους με σκοπό άλλο από τη 
συμμετοχή σε κέρδη" (άρθρο 1 του 
νόμου του 1901). 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δύο 
4.Είδη ενώσεων 
Μη δηλωθέν σωματείο ή εν τοις 
πράγμασι σωματείο 
Δηλωθέν σωματείο 
Αναγνωρισμένο σωματείο κοινής 
ωφελείας (δεν υπάρχει νομικός 
ορισμός, η αναγνώριση αυτή αποτελεί 
πράξη διακριτικής ευχέρειας του 
κράτους). 
5.Ιθαγένεια των μελών Δηλωθέν σωματείο - με δήλωση στη 
νομαρχία η οποία αναφέρει την 
επωνυμία του σωματείου, το σκοπό 
του, την έδρα του καθώς και τα 
ονόματα, το επάγγελμα, τον τόπο 
κατοικίας και την ιθαγένεια των 
μελών της διοίκησης του και στην 
οποία επισυνάπτονται δύο αντίτυπα 
του καταστατικού και με δημοσίευση 
της δήλωσης αυτής στην εφημερίδα 
της κυβέρνησης. 
7.Νομική ικανότητα 
Ένα δηλωθέν σωματείο δεν μπορεί να 
αποκτά, να κατέχει και να 
διαχειρίζεται παρά μόνο "το χώρο 
που προορίζεται για τη του 
σωματείου και για τη συνεδρίαση των 
μελών του και τα κτίρια που είναι 
εντελώς απαραίτητα για την 
εκπλήρωση του σκοπού του". (Αρθρο 
6 του νόμου του 1901). Δεν μπορεί να 
λαμβάνει δωρεές και κληροδοτήματα 
παρά μόνο αν έχει αποκλειστικό 
σκοπό την αρωγή, τη φιλανθρωπία, 
την επιστημονική ή ιατρική έρευνα, 
εάν είναι πολιτιστικό σωματείο, 
οικογενειακό σωματείο ή σωματείο 
που αποτελεί μέλος αναγνωρισμένης 
ομοσπονδίας κοινής ωφελείας. 
Το αναγνωρισμένο σωματείο κοινής 
ωφελείας έχει λίγο ευρύτερη 
ικανότητα διότι γι' αυτήν δεν ισχύει ο 
όρος "εντελώς"· ακόμη, μπορεί να 
αποκτά δασωμένες εκτάσεις και 
εδάφη προς αναδάσωση και μπορεί να 
λαμβάνει δωρεές και κληροδοτήματα. 
Εάν λάβει με δωρεά ή κληροδότημα 
βάσει διαθήκης ένα κτίριο το οποίο 
δεν είναι απαραίτητο για τη 
λειτουργία της, πρέπει να προβεί στην 
πώληση του και να κρατήσει το 
αντίτιμο. Η προβλεπόμενη δωρεά 
61 
υπόκειται σε προηγουμένη και ακρι( 
έγκριση της διοικητικής αρχής. 
8.Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
Το καταστατικό δεν περιλαμβάνει 
υποχρεωτικές αναφορές και αποτελεί 
νόμο για τα μέλη. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Η εγγραφή δεν είναι υποχρεωτική, 
βλέπε σημείο 6 σχετικά με τη 
διαδικασία δήλωσης. 14. Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Όταν είναι απαλλαγμένες του ΦΠΑ 
και έχουν μη κερδοσκοπικό 
χαρακτήρα τα σωματεία δεν 
υπόκεινται στους φόρους που 
επιβάλλονται στις εταιρείες (φόρος 
εισοδήματος εταιρειών, φόρος 
μαθητείας, επαγγελματικός φόρος). 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Δεν απαγορεύεται, ούτε από το νόμο 
του 1091 ούτε από τη νομολογία· 
υπάρχει δυνατότητα 
πραγματοποίησης κέρδους. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Το υπόλοιπο του ενεργητικού δεν 
διανέμεται στα μέλη. Σύμφωνα με το 
καταστατικό και/ή τη γενική 
συνέλευση περιέρχεται, κατά κανόνα, 
σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό που 
επιδιώκει παραπλήσιο σκοπό. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.Αρθρο 13 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ 
Όλες οι απαλλαγές που προβλέπονται 
από το άρθρο 13 έχουν μεταφερθεί 
στο γενικό κώδικα των φόρων. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Ορισμένες απαλλαγές όσον αφορά τα 
τέλη πρωτοκόλλου. Όταν δεν υπόκεινται στο φόρο 
εισοδήματος εταιρειών με συντελεστή 
που καθορίζεται στα πλαίσια του 
κοινού ποινικού δικαίου υπόκεινται 
στο φόρο περιουσίας. 
Όλες τα σωματεία υποχρεούνται να 
υποβάλλουν δημοτικά τέλη: τέλος 
κατοικίας εκτός από τους μη 
επιπλωμένους χώρους και αυτούς 
που είναι ανοικτοί στο κοινό και 
έγγειος φόρος που καταβάλλεται από 
όλους τους ιδιοκτήτες κτιρίων με 
εξαίρεση τις κοινωνικές κατοικίες. 
Όταν είναι απαλλαγμένες του ΦΠΑ 
υπόκεινται στο φόρο μισθών. Εφόσον 
απασχολούν περισσότερους από 10 
μισθωτούς, υποχρεούνται να 
εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των 
εργαζομένων στη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση και να 
συμμετέχουν στη δαπάνη κατασκευής. 
Υπόκεινται στο φόρο εισοδήματος 
περιουσίας. 
16. Αναγνωρισμένα 
(εγκεκριμένα) σωματεία 
Η άσκηση ορισμένων ειδικών 
δραστηριοτήτων από ένα σωματείο 
απαιτεί τη χορήγηση διοικητικής 
έγκρισης (τουριστικές και 
ψυχαγωγικές δραστηριότητες, 
62 
ορισμένες "αναγνωρισμένες 
ενέργειες στον υγειονομικό και 
κοινωνικό ή ιατροκοινωνικό τομέα, 
δραστηριότητες στις οποίες 
αναγνωρίζεται ο χαρακτήρας κοινής 
ωφελείας, δηλαδή δραστηριότητα των 
σωματείων κυνηγών ή αλιέων, 
οργάνωση επίσημων αθλητικών 
αγώνων κτλ.). 
Αναγνωρισμένα 
ωφελείας σωματεία κοινής 
Η αναγνώριση ζητείται από το 
Υπουργείο Εσωτερικών και 
χορηγείται, υπό όρους, με διάταγμα 
από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Η 
αναγνώριση αυτή επιβάλει ορισμένες 
υποχρεώσεις αλλά παρέχει 
μεγαλύτερη ικανότητα παροχής 
δωρεών και απόκτησης και κατοχής 
κτιρίων. 
17.Απαραίτητες προϋποθέσεις για την 
αναγνώριση της κοινής ωφελείας 
Ένα αναγνωρισμένο σωματείο πρέπει 
να είναι δηλωμένο, να λειτουργεί 
κανονικά ως δηλωμένο σωματείο επί 
τρία έτη, να επιδιώκει σκοπό γενικής 
ωφελείας, να έχει ευρεία απήχηση 
πέρα από το τοπικό πλαίσιο, να 
απαριθμεί τουλάχιστον 200 μέλη και 
να έχει υιοθετήσει το υπόδειγμα 
καταστατικού που έχει εκπονηθεί από 
το Συμβούλιο της Επικρατείας. 
Ιδ.Κριτήρια έγκρισης 
Η έγκριση χορηγείται από το κράτος 
που αναθέτει στα σωματεία 
αποστολές κοινής ωφελείας. Μέσω 
διοικητικών περιορισμών και 
αυστηρού ελέγχου τα σωματεία αυτές 
επωφελούνται διαφόρων ενισχύσεων 
(για παράδειγμα το διάταγμα της 8ης 
Αυγούστου 1945 μεταβιβάζει στις 
αθλητικές ομοσπονδίες το μονοπώλιο 
της διοργάνωσης των αγώνων). 
19.1διωτικές δωρεές Οι ιδιωτικές δωρεές εκπίπτουν έως 
ενός ποσού το οποίο ισούται με το 
1,25 % του φορολογητέου 
εισοδήματος για τα δηλωθέντα 
σωματεία και το 5 % του 
φορολογητέου εισοδήματος για τα 
ιδρύματα και τα αναγνωρισμένα 
σωματεία κοινής ωφέλειας. Οι δωρεές 
αυτές δημιουργούν δικαίωμα σε 
μείωση του φόρου ίση με το 40 % της 
αξίας της δα>ρεάς (50% όταν 
προορίζονται για την παροχή δωρεάν 
φαγητού ή στέγης σε άτομα που έχουν 
ανάγκη). Δεν εκπίπτουν παρά μόνο οι 
δωρεές που γίνονται σε γαλλικό ή 
αλλοδαπό σωματείο που ασκεί 
δραστηριότητα στη Γαλλία. 
20.Δωρεές εταιρειών 
Οι δωρεές εταιρειών εκπίπτουν έως 
ενός ποσού το οποίο ισούται με το 
37 % ή το 42 % του φορολογητέου 
κέρδους έως του ορίου του 2D του 
κύκλου εργασιών για τα δηλωθέντα 
σωματεία και του 3D για τα 
αναγνωρισμένα σωματεία κοινής 
ωφελείας και τα ιδρύματα. 
Δεν εκπίπτουν παρά μόνο οι δωρεές 
που γίνονται σε γαλλικό ή αλλοδαπό 
σωματείο που ασκεί δραστηριότητα 
στη Γαλλία. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Μόνο τα αναγνωρισμένα σωματεία 
κοινής ωφελείας, τα σωματεία που 
επιδοτούνται από τη δημόσια 
διοίκηση και τα σωματεία που έχουν 
οικονομική δραστηριότητα η οποία 
υπερβαίνει ορισμένα ανώτατα όρια 
(προϋπολογισμός, ισολογισμός, 
αριθμός υπαλλήλων) έχουν νομική 
υποχρέωση να παράσχουν 
λογαριασμούς σε κανονική μορφή. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
63 
22.Σύσταση 
Ίδρυμα κοινής ωφελείας: Το σχέδιο 
πρέπει να υποβληθεί στο Υπουργείο 
Εσωτερικών και στη συνέχεια στο 
Συμβούλιο Επικρατείας το οποίο, 
χορηγώντας την αναγνώριση της 
κοινής ωφελείας επιτρέπει στο ίδρυμα 
να λάβει τη δωρεά. Το καταστατικό 
πρέπει να συνταχθεί σύμφωνα με το 
υπόδειγμα καταστατικού που 
προτείνεται από το Συμβούλιο 
Επικρατείας το οποίο προβλέπει: τον 
καθορισμό των μελών του 
διοικητικού συμβουλίου το οποίο 
υπακούει συνήθως στον κανόνα των 
τριών τρίτων, δηλαδή ένα τρίτο 
αποτελείται από μέλη που έχουν 
οριστεί από τους ιδρυτές, ένα τρίτο 
από μέλη - όπως ορίζει ο νόμος - που 
εκπροσωπούν τις δημόσιες αρχές και 
ένα τρίτο από μέλη που διορίζονται 
από το διοικητικό συμβούλιο. Εξ ορισμού, το ένα τρίτο των μελών 
του διοικητικού συμβουλίου 
αποτελείται από αυτοδίκαια μέλη που 
εκπροσωπούν τις δημόσιες αρχές και 
άτομα που ορίζονται λόγω της 
ιδιότητας τους. Για να ασκεί μόνιμη 
δράση στη Γαλλία ή να έχει τις ίδιες 
ικανότητες με ένα γαλλικό ίδρυμα, 
ένα αλλοδαπό ίδρυμα πρέπει να 
αποκτήσει την αναγνώριση της κοινής 
ωφελείας. 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Ένα ίδρυμα αποκτά νομική 
προσωπικότητα μόλις χορηγηθεί με 
διάταγμα η αναγνώριση κοινής 
ωφελείας από το Συμβούλιο 
Επικρατείας και δημοσιευθεί στην 
εφημερίδα της κυβέρνησης. 
26.Νομική ικανότητα 
Στεγασμένο ίδρυμα (Fondation abritie): 
δημιουργείται στους κόλπους ενός 
ιδρύματος κοινής ωφελείας χωρίς να 
δημιουργηθεί μια νέα νομική 
οντότητα (σπάνια περίπτωση). 
Επιχειρησιακό ίδρυμα (Fondation 
d'entreprise) (νόμος της 04.07.1990): 
δεν αναγνωρίζονται ως ιδρύματα 
κοινής ωφελείας· δημιουργούνται για 
συγκεκριμένη διάρκεια (κατά κανόνα 
5 έτη, με δυνατότητα ανανέωσης) και 
το πρόγραμμα δράσης τους 
εγκρίνεται από τη διοικητική αρχή. Για την αποδοχή των δωρεών ισχύουν 
οι ίδιοι όροι με τα αναγνωρισμένα 
σωματεία κοινής ωφελείας αλλά 
έχουν ευρύτερη ικανότητα όσον 
αφορά την κτήση περιουσίας 
συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων. 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Ισχύει ό,τι και για τα αναγνωρισμένα 
σωματεία κοινής ωφελείας (πρβλ. 11), 
αλλά είναι υποχρεωτική η σύμφωνη 
γνώμη της διοικητικής αρχής. 
23Όρισμός ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
"...αμετάκλητη διάθεση περιουσίας, 
δικαιωμάτων ή πόρων για την 
εκπλήρωση σκοπού γενικού 
συμφέροντος και μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα..." 28.Ίδιο καθεστώς όπως και για τις 
ενώσεις. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια Για τους ελέγχους και την υποχρέωση 
κατάρτισης λογαριασμών ισχύουν 
ό,τι και για τα αναγνωρισμένα 
σωματεία κοινής ωφελείας. 
64 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Το άρθρο 40.6 του Ιρλανδικού 
Συντάγματος εγγυάται το γενικό 
δικαίωμα δημιουργίας σωματείου. Το 
ειδικότερο δικαίωμα της δημιουργίας 
μη κυβερνητικών ενώσεων διέπεται 
από το καθεστώς των εταιρειών 
(νόμος περί εταιρειών) και τη 
νομοθεσία σχετικά με τις 
βιομηχανικές εταιρείες πρόνοιας 
(Industrial and Provident Societies 
legislation). προσπαθούν να επιτύχουν το σκοπό 
που καθορίζεται στο καταστατικό, να 
εκτελούν τις δραστηριότητες τους 
σύμφωνα με το καταστατικό κτλ. 
Ωστόσο, αν και το καταστατικό είναι 
δεσμευτικό από νομική άποψη όσον 
αφορά τα μέλη της ομάδας, αυτό δεν 
ισχύει για τα μη μέλη. Ως εκ τούτου η 
ομάδα δεν έχει δική της νομική 
προσωπικότητα. 
(β) A company limited by guarantee. 
Πρόκειται για παραλλαγή της 
συνήθους μορφής νομικής 
προσωπικότητας για επιχειρηματικές 
εταιρείες στην Ιρλανδία. Σ' αυτό το 
είδος εταιρείας δεν υπάρχουν μετοχές 
και τα μέλη της απλώς εγγυώνται την 
καταβολή ενός συγκεκριμένου 
(συνήθους ονομαστικού) ποσού για 
τα χρέη της εταιρείας σε περίπτωση 
διάλυσης. 
2.0ρισμός 
Στην ιρλανδική νομοθεσία δεν 
υπάρχει συγκεκριμένος ορισμός του 
"σωματείου" ή παρόμοιου όρου. Η 
ειδική μορφή την οποία λαμβάνει ένα 
σωματείο καθορίζεται από τον τύπο 
της νομικής διάρθρωσης την οποία 
επιλέγει το σωματείο. Το σημείο αυτό 
εξετάζεται παρακάτω. 
3.Είδη ενώσεων 
Υπάρχουν τρία βασικά είδη 
διάρθρωσης για τις μη κυβερνητικές 
οργανώσεις: 
(α) Unincorporated bodies. Οργανώσεις 
χωρίς νομική υπόσταση. Οι φορείς 
αυτοί μπορούν να έχουν γραπτό 
καταστατικό το οποίο ορίζει τη φύση 
και το σκοπό της οργάνωσης και 
ενδεχομένως λεπτομέρειες σχετικά με 
τα μέλη και τη σύνθεση του 
διοικητικού συμβουλίου. Σε νομικό 
επίπεδο, το καταστατικό αυτό 
αποτελεί μια σύμβαση ή συμφωνία 
μεταξύ των μελών μιας ομάδας τα 
οποία δεσμεύονται να τηρούν τους 
όρους της συμφωνίας, δηλαδή να (γ) Industrial and provident society 
(IPS). Αυτό το είδος διάρθρωσης 
χρησιμοποιείται συχνά από 
συνεταιρισμούς. Στην πράξη, οι 
περισσότερες διατάξεις που 
εφαρμόζονται στην industrial and 
provident society και στην company 
limited by guarantee είναι ίδιες. 
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική 
διαφορά στο ότι ενώ μια ομάδα 
μπορεί να γίνει εταιρεία 
περιορισμένης ευθύνης για 
οποιοδήποτε νόμιμο σκοπό, μια 
εταιρεία προκειμένου να καταχωρηθεί 
ως IPS πρέπει να δημιουργηθεί "για 
την εκτέλεση βιομηχανικών, 
επιχειρηματικών ή εμπορικών 
δραστηριοτήτων". 
Υπάρχουν και διάφορα άλλα είδη 
διάρθρωσης όσον αφορά τα μη 
κυβερνητικές σωματεία που 
περιλαμβάνουν Trusts, Ενώσεις 
αλληλοβοήθειας (Friendly Societies), 
κτλ. Ωστόσο, τα παραπάνω τρία είδη 
είναι τα πλέον διαδεδομένα στην 
Ιρλανδία. 
4.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
65 
H company limited by guarantee και η 
industrial and provident society πρέπει 
να έχουν τουλάχιστον 7 μέλη. Για τις 
unincorporated bodies δεν υπάρχει 
κατώτατο όριο. 
5.Απαιτήσεις σχετικά με την ιθαγένεια 
των μελών 
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες 
απαιτήσεις σχετικά με την ιθαγένεια 
για κανένα από τα βασικά τρία είδη 
νομικής διάρθρωσης. 
ό.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
Ο οργανισμός unincorporated body δεν 
έχει ξεχωριστή νομική 
προσωπικότητα, ενώ η company 
limited by guarantee και η industrial and 
provident society έχουν ξεχωριστή 
νομική προσωπικότητα. Αυτή 
αποκτάται με την υποβολή του 
καταστατικού στην αρμόδια δημόσια 
αρχή η οποία είναι επιφορτισμένη να 
επικυρώσει τη σύσταση του φορέα. 
Στη συνέχεια το καταστατικό πρέπει 
να είναι στη διάθεση των μελών και 
του κοινού γενικά προς εξέταση. 
7.Νομική ικανότητα 
Η νομική ικανότητα ενός οργανισμού 
απορρέει από το καταστατικό του. 
Στην περίπτωση της company limited 
by guarantee περιλαμβάνεται στη 
συστατική πράξη της εταιρείας 
(Memorandum and Articles) και στην 
περίπτωση της industrial and provident 
society περιλαμβάνεται στον 
κανονισμό (Rules). Δεν υπάρχουν 
ειδικοί περιορισμοί όσον αφορά τη 
νομική ικανότητα των μη 
κυβερνητικών σωματείων εκτός 
εκείνων που καθορίζονται γενικά από 
το νόμο όσον αφορά το νομικό 
πλαίσιο. 
8. Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο Στην περίπτωση της company limited 
by guarantee, το καταστατικό πρέπει 
να έχει μορφή η οποία να είναι 
αποδεκτή από το γραφείο εταιρειών 
που είναι ο αρμόδιος φορέας για την 
εγγραφή. Υπόδειγμα καταστατικού 
δημοσιεύεται στο νόμο περί εταιρειών 
και οι εταιρείες αυτές πρέπει κατά 
κανόνα να χρησιμοποιούν το 
υπόδειγμα αυτό ή κάποια παραλλαγή 
του. Στην περίπτωση της industrial and 
provident society, επίσης, το 
καταστατικό πρέπει να είναι 
αποδεκτό από το Registrar of Friendly 
Societies που είναι ο αρμόδιος φορέας 
για την εγγραφή. Δεν υπάρχει επίσημο 
υπόδειγμα καταστατικού αλλά το 
Registrar έχει εγκρίνει καταστατικά 
που έχουν καταρτίσει διάφορες μη 
κυβερνητικές οργανώσεις και κατά 
κανόνα χρησιμοποιούνται αυτά ή 
κάποια παραλλαγή τους. 
9.Απαιτήσεις σχετικά με την εγγραφή 
Πέρα των όρων που αναφέρονται 
παραπάνω για τα δύο είδη φορέων 
δεν υπάρχουν άλλες ειδικές 
απαιτήσεις σχετικά με την εγγραφή 
τους. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Δεν υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί 
όσον αφορά την ικανότητα των 
φορέων αυτών να ασκούν οικονομική 
δραστηριότητα. Ωστόσο, όταν ένας 
φορέας επιθυμεί να επιτύχει 
απαλλαγή όσον αφορά ορισμένους 
φόρους από την εφορεία με βάση τις 
φιλανθρωπικές του δραστηριότητες, 
πρέπει να αποδείξει ότι "έχει 
συσταθεί μόνο για φιλανθρωπικούς 
σκοπούς", δηλαδή το καταστατικό ή ο 
κανονισμός του σωματείου πρέπει να 
περιλαμβάνει ασφαλιστική ρήτρα με 
την οποία εξασφαλίζεται ότι 
οποιοδήποτε ποσό καταβάλλεται στο 
σωματείο θα χρησιμοποιείται μόνο 
για φιλανθρωπικούς σκοπούς. 
Επιπλέον, είναι απίθανο ένα 
σωματείο του οποίου το καταστατικό 
περιλαμβάνει στοιχεία εμπορικής 
66 
φύσης να θεωρηθεί ως φιλανθρωπική 
από την εφορεία. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Ο νόμος περί εταιρειών (Companies 
Acts) και η νομοθεσία σχετικά με τις 
βιομηχανικές εταιρείες πρόνοιας 
(Industrial and Provident Societies 
legislation) δεν περιλαμβάνουν 
γενικούς περιορισμούς σχετικά με την 
τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης. Αν μια εταιρεία επιθυμεί να 
αναγνωριστεί ως φιλανθρωπική από 
την εφορεία, οι εφοριακοί επιμένουν 
κατά κανόνα ώστε σε περίπτωση 
διάλυσης, η περιουσία να περιέλθει σε 
άλλο σωματείο φιλανθρωπικού 
χαρακτήρα. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.Αρθρο 13 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ 
Το άρθρο 13 έχει μεταφερθεί στην 
ιρλανδική νομοθεσία. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Οι ειδικές απαλλαγές για τις ΜΚΟ 
(συμπεριλαμβανομένων και εκείνων 
που παραχωρούνται από την 6η 
οδηγία ΦΠΑ) περιλαμβάνουν: 
(α) σχολική ή πανεπιστημιακή 
εκπαίδευση και επαγγελματική 
κατάρτιση ή επανεκπαίδευση· 
(β) νοσοκομειακή και ιατρική 
φροντίδα ή θεραπεία που παρέχεται 
από νοσοκομείο, ιδιωτική ή άλλη 
κλινική ή παρόμοιο ίδρυμα· 
(γ) υπηρεσίες για την προστασία των 
παιδιών και των νέων· (δ) παροχή αγαθών και υπηρεσιών 
στο πλαίσιο της κοινωνικής πρόνοιας 
και ασφάλισης από μη κερδοσκοπικές 
οργανώσεις· 
(ε) παροχή υπηρεσιών και αγαθών στα 
μέλη τους από μη κερδοσκοπικές 
οργανώσεις των οποίων ο σκοπός 
είναι κυρίως πολιτικής, 
συνδικαλιστικής, θρησκευτικής, 
πατριωτικής, φιλοσοφικής, 
φιλανθρωπικής ή κοινωνικής φύσης. 
14.Μηδενικός συντελεστής 
Ο μηδενικός συντελεστής 
εφαρμόζεται στον ιατρικό εξοπλισμό 
και σε είδη όπως αναπηρικές 
κυλιόμενες πολυθρόνες και άλλα 
μέσα μεταφοράς ατόμων με ειδικές 
ανάγκες, ορθοπεδικές προθέσεις, 
πλαίσια στήριξης για βάδισμα, 
δεκανίκια και παρόμοια είδη. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Ο νόμος περί εταιρειών (Companies 
Acts) και η νομοθεσία σχετικά με τις 
βιομηχανικές εταιρείες πρόνοιας 
(Industrial and Provident Societies 
legislation) δεν περιλαμβάνουν κάποια 
γενική φοροαπαλλαγή όσον αφορά τις 
μη κυβερνητικές οργανώσεις. 
16.Αναγνωρισμένα σωματεία 
Είναι δυνατόν για την company 
limited by guarantee ή ειδικότερα για 
την industrial and provident society, να 
ζητήσουν φοροαπαλλαγή από την 
εφορεία βάσει του φιλανθρωπικού 
σκοπού που επιδιώκουν. 
Προκειμένου να χαρακτηριστούν ως 
φιλανθρωπικοί οι σκοποί και οι 
αρμοδιότητες τους πρέπει να έχουν 
τέτοια συγκρότηση ώστε κάθε σκοπός 
για τον οποίο μπορούν να διατεθούν 
εισοδήματα ή ιδιοκτησία να είναι 
φιλανθρωπικός και, όπως ορίζεται 
παραπάνω οι κύριοι σκοποί τους και 
67 
η χρησιμοποίηση του εισοδήματος ή 
της ιδιοκτησίας τους πρέπει να 
διαφυλάσσονται με εγγυητική ρήτρα. 
Αυτό σημαίνει ότι είναι υποχρεωτικό 
από το νόμο να επιδιώκονται μόνο οι 
βασικοί σκοποί που καθορίζονται στο 
καταστατικό και να διατίθενται τα 
εισοδήματα και η ιδιοκτησία τους 
αποκλειστικά γι' αυτούς τους 
σκοπούς. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Προκειμένου να χαρακτηριστεί ως 
φιλανθρωπικός ο σκοπός της 
εταιρείας πρέπει να εμπίπτει σε μία 
από τις ακόλουθες κατηγορίες: 
(α) προαγωγή της εκπαίδευσης· 
(β) προαγωγή της θρησκείας· 
(γ) καταπολέμηση της φτώχειας, ή για έγγειες 
εκχωρήσεις. μεταβιβάσεις ή 
Δεν προβλέπεται απαλλαγή όσον 
αφορά το φόρο προστιθέμενης αξίας 
και οι απασχολούμενοι σε 
φιλανθρωπικό έργο υπόκεινται στο 
φόρο εισοδήματος στο πλαίσιο του 
συστήματος κρατήσεων και 
υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής 
ασφάλισης. 
18.Δωρεές από ιδιώτες και εταιρείες 
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι δωρεές 
από ιδιώτες και εταιρείες υπόκεινται 
σε φοροαπαλλαγή. Μία από τις 
κυριότερες εξαιρέσεις όσον αφορά 
τον μη κερδοσκοπικό τομέα είναι ότι 
οι δωρεές από 100£ έως 10.000£ σε 
ορισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
υπόκεινται σε φοροαπαλλαγή. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
(δ) άλλες φιλανθρωπικές ενέργειες 
κοινής ωφελείας. 
Εκτός από την ικανοποίηση των 
προαναφερθέντων όρων, η εταιρεία 
πρέπει να τηρεί ετήσιους ελεγμένους 
λογαριασμούς και να τους θέτει στη 
διάθεση της εφορείας κατόπιν 
αιτήσεως, πρέπει να απαγορεύει την 
καταβολή αμοιβής και/ή μισθών 
(εκτός από τα τρέχοντα έξοδα) σε 
υπαλλήλους και μέλη της διοίκησης 
για παρεχόμενες υπηρεσίες και επίσης 
πρέπει να ικανοποιεί τα άλλα 
κριτήρια που έχουν ήδη συζητηθεί 
συμπεριλαμβανομένων και εκείνων 
που αφορούν την εκκαθάριση της 
οργάνωσης. 
Οι φόροι από τους οποίους μπορεί να 
απαλλαγεί μια οργάνωση 
περιλαμβάνουν το φόρο εισοδήματος, 
το φόρο εισοδήματος εταιρειών (σε 
περίπτωση εταιρειών), το φόρο επί 
των κερδών κεφαλαίου, το φόρο επί 
των τόκων καταθέσεων, το φόρο 
περιουσίας και τα τέλη χαρτοσήμου 19.Δεν υπάρχει ειδική εποπτεία των 
unincorporated bodies. Οι εταιρείες 
υπόκεινται στην υποχρέωση 
υποβολής έκθεσης και λογιστικού 
ελέγχου απέναντι στο γραφείο 
εταιρειών Πρέπει να υποβάλλονται 
ετήσιοι ισολογισμοί και λογαριασμοί 
και πρέπει να τηρούνται πρακτικά σε 
σχέση με τις αλλαγές των μελών, της 
διοίκησης κτλ. Παρόμοιες 
υποχρεώσεις ισχύουν και για τις 
industrial and provident societies 
(έναντι του Registrar of Friendly 
Societies). Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, 
μπορούν να οριστούν ελεγκτές για να 
ερευνήσουν τις δραστηριότητες των 
φορέων αυτών. Σε περίπτωση 
επανειλημμένων παραλήψεων ένα 
σωματείο μπορεί να διαγραφεί από το 
μητρώο. Ωστόσο, κατά κανόνα, οι 
απαιτήσεις όσον αφορά τους 
λογαριασμούς και την εποπτεία δεν 
είναι πολύ αυστηρές. Στην περίπτωση 
φιλανθρωπικού έργου οι εφοριακοί 
έχουν εποπτικά καθήκοντα αλλά και 
εδώ, στην πράξη, υπάρχει 
ελαστικότητα. 
68 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
Στην Ιρλανδία δεν υπάρχει ειδική 
νομοθεσία για τα "ιδρύματα". Ένας 
φορέας ο οποίος έχει αναγνωριστεί 
από την εφορεία ότι έχει 
φιλανθρωπικό χαρακτήρα μπορεί να 
υποβάλει αίτηση στους Commissioners 
of Charitable Donations and Bequests 
για να υπαχθεί στο νόμο περί 
φιλανθρωπικού έργου (Charities Acts) 
του 1973. Επί του παρόντος 
υπάρχουν μόνο 25 περίπου τέτοιοι 
φορείς στην Ιρλανδία. 
69 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΕΝΩΣΕΙΣ/ΣΩΜΑΤΕΙΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Αρθρα 2 και 18 του Συντάγματος. 
Αρθρα 14 έως 42 του αστικού κώδικα. 
Νόμος της 27ης Φεβρουαρίου 1985, 
νόμος της 11ης Αυγούστου 1991 αριθ. 
266 σχετικά με τις οργανώσεις 
εθελοντών. 
2,Ορισμός 
Ο νόμος δεν δίδει ορισμό. Σύμφωνα 
με τη θεωρία είναι κάθε σταθερή 
οργάνωση πολλών ατόμων για την 
εκπλήρωση σκοπών κοινού 
συμφέροντος, μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δεν προβλέπεται 
4.Είδη σωματείων 
Αναγνωρισμένα σωματεία 
Μη αναγνωρισμένα σωματεία 
Επιτροπές 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Δεν υπάρχουν περιορισμοί 
ό.Νομική προσωπικότητα 
Μόνο για τις αναγνωρισμένα 
σωματεία, μετά το διάταγμα 
αναγνώρισης της αρμόδιας 
διοικητικής αρχής. Απαραίτητος όρος για την αναγνώριση είναι να έχει η 
σωματείο επαρκή περιουσία για την 
επιδίωξη των σκοπών του. Το 
δικαίωμα αναγνώρισης των νομικών 
προσώπων μπορεί να ανατεθεί στον 
Πρόεδρο του Συμβουλίου Υπουργών, 
στην περιφέρεια ή τους νομάρχες 
λόγω της εδαφικής εξάπλωσης της 
δραστηριότητας τους. 
Τα μη αναγνωρισμένα σωματεία 
έχουν κάποια υποκειμενικότητα 
(βλέπε σημείο 7). 
7.Νομική ικανότητα 
Το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού 
δικαίου δεν μπορεί να αποκτά 
ακίνητα, ούτε να αποδέχεται δωρεές ή 
κληρονομιές, ούτε να λαμβάνει 
κληροδοτήματα χωρίς την έγκριση της 
αρμόδιας αρχής. Η έγκριση θεωρείται 
απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να 
μπορεί η κτήση να παράγει τα 
αποτελέσματα της. 
Η υποκειμενικότητα των μη 
αναγνωρισμένων σωματείων 
συνίσταται σε μια ατελή κληρονομική 
αυτονομία, υπό την έννοια ότι για τις 
υποχρεώσεις του σωματείου είναι 
υπεύθυνα και τα άτομα τα οποία 
ενήργησαν εξ ονόματος και για 
λογαριασμό του σωματείου. Ο νόμος 
αριθ. 52 της 27ης Φεβρουαρίου 1985 
επιτρέπει τώρα στα μη 
αναγνωρισμένα σωματεία να 
αποκτούν ακίνητα. Τα μη 
αναγνωρισμένα σωματεία και οι 
επιτροπές μπορούν να παρίστανται 
στο δικαστήριο ως διάδικοι. 
Οι οργανώσεις εθελοντών που είναι 
εγγεγραμμένες στο μητρώο, ακόμη και 
αν έχουν τη μορφή μη 
αναγνωρισμένων σωματείων, 
μπορούν να αποκτούν τα 
περιουσιακά στοιχεία που είναι 
αναγκαία για την άσκηση της 
δραστηριότητας τους και να 
λαμβάνουν δωρεές και 
κληροδοτήματα. 
70 
δ.Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
Η συστατική πράξη πρέπει να έχει τη 
μορφή επίσημης πράξης για να 
εγκριθεί η αναγνώριση. Επιβάλλονται 
κάποιες ελάχιστες αναφορές. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Δεν υπάρχει υποχρέωση εγγραφής, 
αλλά αν το σωματείο δεν είναι 
εγγεγραμμένο τα μέλη της διοίκησης 
είναι υπεύθυνα προσωπικά και από 
κοινού, με το νομικό πρόσωπο, για 
τις υποχρεώσεις (άρθρο 33 του 
αστικού κώδικα). 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Τα σωματεία μπορούν να ασκούν 
οικονομική δραστηριότητα. Η 
ενδεχόμενη οικονομική 
δραστηριότητα του σωματείου δεν 
αφορά την πραγματοποίηση 
χρηματικού κέρδους αλλά 
αποκλειστικά την επίτευξη των 
σκοπών της. Αντίθετα, αν η 
οικονομική δραστηριότητα είναι 
αυτόνομη σε σχέση με το σκοπό του, 
το σωματείο μπορεί να θεωρηθεί ως 
εν τοις πράγμασι εταιρεία, με 
σημαντικές κοινωνικές και 
φορολογικές συνέπειες. Το άρθρο 24 
του αστικού κώδικα προβλέπει ότι τα 
μέλη του σωματείου δεν έχουν 
δικαίωμα στη διανομή κέρδους. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Τα εναπομένοντα περιουσιακά 
στοιχεία διατίθενται σύμφωνα με τα 
προβλεπόμενα στη συστατική πράξη ή 
το καταστατικό. Ελλείψει ειδικών 
διατάξεων εφαρμόζεται η απόφαση 
της γενικής συνέλευσης η οποία 
αποφάσισε τη διάλυση, διαφορετικά 
αποφασίζει η αρμόδια δημόσια αρχή. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 12.6η οδηγία ΦΠΑ 
Ισχύουν οι απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Η παραχώρηση περιουσίας και η 
παροχή υπηρεσιών από τις 
φιλανθρωπικές οργανώσεις 
απαλλάσσονται του ΦΠΑ. Απαλλαγή 
από το φόρο εγγραφής και τα 
φορολογικά τέλη για την ιδρυτική 
πράξη και για όλες τις πράξεις που 
συνδέονται με την εκτέλεση των 
δραστηριοτήτων των σωματείων 
εθελοντών. 
Απαλλαγή του φόρου δωρεάς, 
μεταγραφής, καταχώρισης στο 
κτηματολόγιο και το φόρο επί της 
αύξησης της αξίας των ακινήτων για 
τα σωματεία που λαμβάνουν τη 
δωρεά. Το ίδιο ισχύει και για τα 
κληροδοτήματα και τις κληρονομιές. 
14.Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Τα αναγνωρισμένα και μη 
αναγνωρισμένα σωματεία υπόκεινται 
στο φόρο εισοδήματος των νομικών 
προσώπων (IRPEG) που είναι 
ανάλογος του ποσού των 
εισοδημάτων που εισπράττονται ως 
έγγεια εισοδήματα, εισοδήματα 
έγγειας φύσης, εισοδήματα κεφαλαίου 
ή που απορρέουν από την άσκηση -
ευκαιριακή ή μη - εμπορικής 
δραστηριότητας. Τα ποσά που 
καταβάλλονται από τα μέλη ως 
εισφορές ή συνδρομές δεν 
71 
λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό 
της φορολογικής βάσης. 
16. Αναγνώριση σωματείων 
φορολογικούς σκοπούς για 
Ο IRPEG μειώνεται κατά 50 % για τα 
σωματεία ιστορικού, φιλολογικού, 
επιστημονικού, πειραματικού και 
ερευνητικού χαρακτήρα που 
επιδιώκουν σκοπούς κυρίως 
πολιτιστικούς. 
Τα κέρδη που προέρχονται από 
εμπορικές και παραγωγικές 
περιθωριακές δραστηριότητες και 
εισπράττονται από φιλανθρωπικές 
οργανώσεις δεν φορολογούνται 
εφόσον χρησιμοποιούνται για τους 
σκοπούς της οργάνωσης που 
καθορίζονται στο καταστατικό. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Στην πρώτη περίπτωση πρέπει να έχει 
νομική προσωπικότητα και να είναι 
οργάνωση εθελοντών σύμφωνα με το 
νόμο 266/91. 
Ιδ.Κριτήρια απόκτησης των 
φορολογικών προνομίων 
Όσον αφορά τις οργανώσεις 
εθελοντών η απαλλαγή πρέπει να 
προβλέπεται από τα κριτήρια που 
θεσπίζονται με διυπουργικό διάταγμα 
(Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων 
και Υπουργείο Οικονομικών) το 
οποίο βρίσκεται στο στάδιο της 
προετοιμασίας. Υπέρβαση του ορίου αυτού 
επιτρέπεται όταν η δωρεά γίνεται σε 
οργανώσεις που προορίζονται να 
προωθήσουν τη μελέτη, την έρευνα, τη 
διάδοση της πληροφορίας, την κτήση, 
τη συντήρηση ή την αποκατάσταση 
της πολιτιστικής κληρονομιάς ή σε 
φορείς που είναι επιφορτισμένοι να 
διοργανώνουν πανηγύρεις ή εκθέσεις 
που έχουν ιδιαίτερο πολιτιστικό ή 
επιστημονικό ενδιαφέρον ύστερα από 
έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού. 
Οι δωρεές που προορίζονται για το 
Κεντρικό Ινστιτούτο υποστήριξης του 
κλήρου της ιταλικής καθολικής 
εκκλησίας και αυτές που 
προορίζονται για την αρωγή του 
πληθυσμού των αναπτυσσόμενων 
χωρών μπορούν να εκπέσουν εντός 
του ορίου των 2 εκατ. λιρών. 
Οι δωρεές σε οργανώσεις εθελοντών 
που είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο 
δεν μπορούν πλέον να εκπέσουν. Η 
μόνη πιθανή μείωση σήμερα είναι 
αυτή που μπορεί να γίνει στην 
περίπτωση που από τη μία πλευρά 
υπάρχει μια υποκείμενη στο φόρο 
επιχειρήσεων οργάνωση και από την 
άλλη μια ένωση εθελοντών με νομική 
προσωπικότητα. Η εγγραφή στο 
περιφερειακό μητρώο εθελοντών δεν 
είναι ως εκ τούτου επαρκής. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Όπως και για τους ιδιώτες, οι δωρεές 
που προορίζονται για κοινωφελείς, 
ανθρωπιστικούς, πολιτιστικούς, 
θρησκευτικούς ή πολιτικούς σκοπούς 
μπορούν να εκπέσουν εντός του 
ορίου του 2 %. 
19.1διωτικές δωρεές 20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
Οι δωρεές που προορίζονται για 
κοινωφελείς, ανθρωπιστικούς, 
πολιτιστικούς, θρησκευτικούς ή 
πολιτικούς σκοπούς μπορούν να 
εκπέσουν μέσα στο όριο του 2 %. Για τα σωματεία που έχουν την έδρα 
τους στην Ιταλία το καθεστώς είναι το 
ίδιο, υπό τον όρο ότι είναι 
εγγεγραμμένες σε περιφερειακό 
μητρώο της ιταλικής επικράτειας. 
72 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Η αρμόδια διοικητική αρχή είναι 
υπεύθυνη για την εποπτεία και τον 
έλεγχο. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Σύσταση 
Ιδρυτική πράξη (μονομερής 
δικαιοπραξία εν ζωή με τη μορφή 
επίσημου εγγράφου ή διαθήκη). 
23.Ορισμός 
Νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου 
με περιουσία που έχει οριστεί για 
συγκεκριμένο σκοπό. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Καμία. 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Η νομική προσωπικότητα αποκτάται 
αμέσως μετά την έγκριση από το 
κράτος με διάταγμα του Προέδρου 
του Συμβουλίου των Υπουργών. 
26.Νομική ικανότητα 
Όπως και για τα αναγνωρισμένα 
σωματεία. 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Αν το καταστατικό δεν ορίζει 
διαφορετικά, η αρμόδια δημόσια αρχή 
διαθέτει την περιουσία σε άλλους 
οργανισμούς που έχουν 
παραπλήσιους σκοπούς. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
Τα ιστορικά, φιλολογικά, 
επιστημονικά, πειραματικά και 
ερευνητικά ιδρύματα που έχουν 
αποκλειστικά πολιτιστικούς σκοπούς 
κατά την έννοια του άρθρου 6 του 
προεδρικού διατάγματος 601/73 
υπόκεινται στο φόρο για τα νομικά 
πρόσωπα μόνο για το 50 % των 
εισοδημάτων τους. Όσον αφορά το 
ΦΠΑ οι εισαγωγές αγαθών που 
προσφέρονται σε ιδρύματα που έχουν 
ως σκοπό την αρωγή, τη 
φιλανθρωπία, την εκπαίδευση, τη 
μόρφωση, τη μελέτη και την έρευνα 
απαλλάσσονται του ΦΠΑ. 
Εξάλλου, κατά γενικό κανόνα, τα 
ιδρύματα που δεν ασκούν γεωργικές 
εμπορικές δραστηριότητες, ούτε 
επαγγελματικές δραστηριότητες δεν 
υπόκεινται σε ΦΠΑ κατά την έννοια 
του άρθρου 4 του προεδρικού 
διατάγματος 633/72. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
Όχι 
30.Εποπτεία 
Η διοικητική αρχή έχει αρμοδιότητες 
ελέγχου των ιδρυμάτων που 
συνίστανται κυρίως στην 
αρμοδιότητα τροποποίησης των 
σκοπών του ιδρύματος αν έχουν 
εκπληρωθεί ή έχουν γίνει 
απραγματοποίητοι, στην αρμοδιότητα 
συντονισμού των ιδρυμάτων και στην 
αρμοδιότητα ένωσης πολλών 
ιδρυμάτων αν η περιουσία τους 
καταστεί ανεπαρκής. 
73 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1 .Νομική αναγνώριση του 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι 7.Νομική ικανότητα 
Η ASBL δεν μπορεί να έχει στην 
κατοχή της, με ιδιοκτησία ή άλλο 
τρόπο, παρά μόνο τα ακίνητα που 
είναι απαραίτητα για την επίτευξη 
των σκοπών της. Δεν υπάρχει 
περιορισμός για τα κινητά. 
Υπάρχει. Αρθρο 26 του Συντάγματος 
της 17ης Οκτωβρίου 1868 όπως 
τροποποιήθηκε, τροποποιημένος 
νόμος της 21ης Απριλίου 1928 
σχετικά με τα σωματεία και τα 
ιδρύματα μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα, νόμος της 11ης Μαΐου 
1936 που εγγυάται την ελευθερία του 
συνεταιρίζεσθαι. 
2Όρισμός 
Το άρθρο 1 του νόμου της 21ης 
Απριλίου 1928 ορίζει: μη 
κερδοσκοπικό σωματείο είναι αυτή 
που δεν επιδίδεται σε βιομηχανικές ή 
εμπορικές εργασίες, ή το οποίο δεν 
επιδιώκει την εξασφάλιση υλικού 
κέρδους στα μέλη της. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Τρεις 
4.Είδη σωματείων 
Μη κερδοσκοπικό σωματείο (ASBL) 
Εν τοις πράγμασι σωματείο 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Δεν υπάρχουν περιορισμοί. 
ό.Νομική προσωπικότητα 
Αποκτάται από την ημέρα 
δημοσίευσης του καταστατικού στην 
εφημερίδα της κυβέρνησης. Οι δωρεές θα πρέπει πάντα να 
εγκρίνονται με διάταγμα του 
Μεγάλου Δουκάτου, εκτός αν 
πρόκειται για δωρεές κινητών αξιών 
που δεν υπερβαίνουν τα 500.000 LUF. 
δ.Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
Επίσημο ή ιδιωτικό έγγραφο. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Η ιδρυτική πράξη πρέπει να 
καταχωρηθεί. Το καταστατικό καθώς 
και το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα 
και η διεύθυνση κάθε μέλους της 
διοίκησης και η εταιρική έδρα πρέπει 
να κατατεθούν στο μητρώο των 
εμπορικών εταιρειών. Πρέπει επίσης 
να κατατίθεται κάθε τροποποίηση. Ο 
αλφαβητικός κατάλογος των μελών 
πρέπει να κατατεθεί στη γραμματεία 
του πολιτικού δικαστηρίου του τόπου 
της έδρας του σωματείου μέσα σε ένα 
μήνα από τη δημοσίευση του 
καταστατικού. Ετήσια ενημέρωση. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Η κερδοσκοπική δραστηριότητα δεν 
απαγορεύεται αλλά ωστόσο πρέπει να 
έχει ευκαιριακό και συμπληρωματικό 
χαρακτήρα σε σχέση με την κύρια 
δραστηριότητα. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπποση 
διάλυσης 
74 
Αν το καταστατικό δεν ορίζει 
διαφορετικά, η απόφαση λαμβάνεται 
από τη γενική συνέλευση. Αν η γενική 
συνέλευση δεν μπορεί να λάβει 
απόφαση οι εκκαθαριστές 
αποφασίζουν τη διάθεση της 
περιουσίας για άλλο παραπλήσιο 
κοινωνικό σκοπό. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ Λουξεμβούργου, περιλαμβάνονται 
μεταξύ των φορολογούμενων όσον 
αφορά το φόρο εισοδήματος των 
οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης 
(IRC). Φόρος περιουσίας για κάθε 
πρόσωπο που υπόκειται στο IRC. Το 
άρθρο 25 του νόμου της 29ης 
Δεκεμβρίου 1971 προβλέπει τέλη 
εγγραφής και φόρο κληρονομιάς και 
μεταβίβασης λόγω θανάτου. Για τις 
δωρεές εν ζωή και με διάταξη 
τελευταίας βούλησης το ποσοστό 
είναι 6 %. 
12.6η οδηγία ΦΠΑ 
Οι απαλλαγές που προβλέπονται στο 
άρθρο 13. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Δραστηριότητες με σχολικό ή 
εκπαιδευτικό σκοπό που 
οργανώνονται από δημόσια ή 
ιδιωτικά ιδρύματα, ενέργειες που 
πραγματοποιούνται από ξενώνες 
νεότητας, από οργανωτές αθλητικών 
οργανώσεων ή επιστημονικού, 
πολιτιστικού, εκπαιδευτικού, 
οικονομικού ή επαγγελματικού 
χαρακτήρα όταν τα έσοδα 
προορίζονται κυρίως για την κάλυψη 
των εξόδων οργάνωσης, των 
θεατρικών παραστάσεων, των 
ομιλιών, των ιατρικών και 
νοσοκομειακών υπηρεσιών, υπό τον 
όρο ότι οι προαναφερθείσες 
απαλλαγές δεν ενδέχεται να 
προκαλέσουν στρέβλωση του 
ανταγωνισμού. 
Η.Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Οι ASBL, σύμφωνα με το άρθρο 159 
του φορολογικού κώδικα του Ιό.Αναγνώριση των σωματείων για 
φορολογικούς σκοπούς 
Το άρθρο 161 του φορολογικού 
κώδικα προβλέπει απαλλαγή από το 
IRC για τους οργανισμούς που 
επιδιώκουν απευθείας και μόνο 
πολιτιστικούς φιλανθρωπικούς 
σκοπούς ή σκοπούς γενικού 
συμφέροντος. Ωστόσο υπόκεινται σε 
φόρο στο μέτρο που ασκούν 
δραστηριότητα εμπορικού ή 
βιομηχανικού χαρακτήρα. Μόνο οι 
ανιδιοτελείς δραστηριότητες των 
ASBL απαλλάσσονται του φόρου και 
όχι ενδεχόμενες βοηθητικές ή 
ευκαιριακές κερδοσκοπικές 
δραστηριότητες. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Μη κερδοσκοπικά σωματεία που 
επιδιώκουν σκοπό γενικού 
συμφέροντος φιλανθρωπικού, 
θρησκευτικού, επιστημονικού, 
καλλιτεχνικού, παιδαγωγικού, 
κοινωνικού, αθλητικού ή τουριστικού 
χαρακτήρα μπορούν να 
αναγνωριστούν ως σωματεία κοινής 
ωφελείας. 
18.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
Υποβολή αίτησης στο Υπουργείο 
Δικαιοσύνης, απουσία 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα και 
παρουσίαση σύμφωνα με το 
καταστατικό αναγνωρισμένων 
σκοπών κοινής ωφελείας. Η μορφή 
75 
καθορίζεται με απόφαση του 
Μεγάλου Δουκάτου, που λαμβάνεται 
με βάση τη γνώμη του Συμβουλίου 
Επικρατείας. Τα φορολογικά 
προνόμια παραχωρούνται βάσει της 
φορολογικής νομοθεσίας. 
19.1διωτικές δωρεές 
Συνολικές δωρεές μεγαλύτερες των 
5.000 LUF το έτος εκπίπτουν έως του 
ορίου του 10 % του συνολικού 
καθαρού εισοδήματος και των 
10.000.000 LUF. Οι δωρεές πρέπει να 
γίνονται σε αναγνωρισμένους 
οργανισμούς κοινής ωφελείας και σε 
άλλους οργανισμούς που 
αναγνωρίζονται ως τέτοιοι από νόμο. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Οι ίδιοι κανόνες εφαρμόζονται σε 
εταιρείες που εδρεύουν στο 
Λουξεμβούργο. Ορισμός περιουσιακών στοιχείων με 
δημόσιο έγγραφο ή διαθήκη, μέσω 
έγκρισης με απόφαση του Μεγάλου 
Δουκάτου. 
23.Ορισμός 
Ο τομέας του ιδρύματος περιορίζεται 
από το νόμο, διότι θεωρούνται ως 
ιδρύματα οι οργανισμοί οι οποίοι, 
κυρίως με τη βοήθεια εσόδων 
κεφαλαίων που προορίζονται για τη 
δημιουργία τους ή συλλέγονται στη 
συνέχεια και αποκλείοντας την 
επίτευξη υλικού κέρδους, επιδιώκουν 
σκοπό φιλανθρωπικού, θρησκευτικού, 
επιστημονικού, καλλιτεχνικού, 
παιδαγωγικού, κοινωνικού, 
τουριστικού ή αθλητικού χαρακτήρα. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Καμία 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
Δεν εκπίπτουν. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 25.Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Με την έγκριση του καταστατικού με 
απόφαση του Μεγάλου Δουκάτου. 
21.Λογαριασμοί 
Οι ετήσιοι λογαριασμοί από τη 
δημιουργία του σωματείου ή 
τουλάχιστον οι λογαριασμοί των 
τελευταίων 10 ετήσιων χρήσεων 
πρέπει να κατατεθούν στη γραμματεία 
του πολιτικού δικαστηρίου για την 
απόκτηση της έγκρισης σχετικά με την 
αποδοχή των δωρεών. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 26.Νομική ικανότητα 
Όπως και για τα σωματεία. 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Η διάθεση της περιουσίας 
προβλέπεται από το καταστατικό ή ο 
υπουργός δικαιοσύνης διαθέτει την 
περιουσία για άλλο παραπλήσιο 
σκοπό. 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
22.Σύσταση 28.Βλέπε σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
76 
29.Λογαριασμοί 
Κάθε έτος, μέσα σε δύο μήνες από το 
κλείσιμο του οικονομικού έτους οι 
λογαριασμοί και ο προϋπολογισμός 
πρέπει να κοινοποιηθούν στο 
υπουργείο δικαιοσύνης. Τα έγγραφα 
αυτά δημοσιεύονται στην εφημερίδα 
της κυβέρνησης. 
30. Εποπτεία 
Το άρθρο 40 του νόμου του 1928 
προβλέπει ότι ο υπουργός 
δικαιοσύνης επαγρυπνά ώστε η 
περιουσία ενός ιδρύματος να διατεθεί 
στο σκοπό για τον οποίο 
δημιουργήθηκε το ίδρυμα. 
77 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 5.Ιθαγένεια των μελών 
ΣΩΜΑ ΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ Δεν υπάρχουν περιορισμοί. 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ό.Νομική προσωπικότητα 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει - το δικαίωμα του 
συνεταιρίζεσθαι σε κάθε πρόσωπο 
που κατοικεί στο έδαφος των Κάτω 
Χωρών (άρθρα 1 και 8 του 
Συντάγματος) 
2Όρισμός 
Σύμφωνα με το άρθρο 2:26 BW, το 
σωματείο είναι νομικό πρόσωπο που 
αποτελείται από μέλη και έχει 
συσταθεί για συγκεκριμένο σκοπό 
άλλον από αυτόν που προβλέπεται 
για τους συνεταιρισμούς και τα 
ταμεία αλληλασφάλισης13. Ιδρύεται με 
πολυμερή νομική πράξη. Δεν μπορεί 
να διανέμει κέρδη στα μέλη της. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δύο 
4.Είδη σωματείων 
Ιδιωτικό σωματείο 
Σωματείο 
πράξη με συμβολαιογραφική 
Απατρι" σωματείο (διεθνές σωματείο 
χωρίς συγκεκριμένη νομική εξάρτηση, 
η οποία δεν προβλέπεται από το νόμο 
αλλά αναγνωρίζεται από τη 
νομολογία.) 
13 Οι οργανισμοί αυτοί είναι είδη ενακιεων 
ολλανδικού δικαίου. Πλήρης νομική προσωπικότητα: τα 
σωματεία των οποίων το καταστατικό 
υπάρχει σε συμβολαιογραφική πράξη 
(η ενσωμάτωση του καταστατικού σε 
συμβολαιογραφική πράξη μπορεί 
επίσης να γίνει καθόλη τη διάρκεια 
ύπαρξης της ένωσης). Ένα τέτοιο 
σωματείο μπορεί να εγγραφεί στο 
βιβλίο των σωματείων· 
περιορισμένη νομική προσωπικότητα: 
τα σωματεία των οποίων το 
καταστατικό δεν έχει ενσωματωθεί σε 
συμβολαιογραφική πράξη. Η εγγραφή 
μιας τέτοιας ένωσης στο βιβλίο των 
σωματείων έχει σκοπό τον 
περιορισμό της ευθύνης των μελών 
της διοίκησης, της οποίας ευθύνης 
γίνεται επίκληση μόνο στο μέτρο που 
ο αντίδικος αποδείξει ότι το 
σωματείο δεν εκπληρώνει τις 
υποχρεώσεις του· 
αλλοδαπή ένωση: οι Κάτω Χώρες 
ακολουθούν τη θεωρία της 
ενσωμάτωσης. Αυτό έχει ως συνέπεια 
ότι ένα σωματείο που ιδρύεται στο 
εξωτερικό αναγνωρίζεται στην 
επικράτεια των Κάτω Χωρών και ότι 
ο εφαρμοστέος αλλοδαπός νόμος 
(που καθορίζει αν μπορεί να 
χορηγηθεί η νομική προσωπικότητα) 
διέπει το σωματείο αυτό κατ' 
εφαρμογή του ολλανδικού δικαίου. 
7.Νομική ικανότητα 
Το σωματείο του οποίου το 
καταστατικό υπάρχει σε 
συμβολαιογραφική πράξη έχει πλήρη 
νομική ικανότητα. Μπορεί να 
αναλαμβάνει υποχρεώσεις, να 
λαμβάνει δωρεές ή κληροδοτήματα, να 
αποκτά ακίνητα χωρίς περιορισμούς. 
Το σωματείο του οποίου το 
καταστατικό δεν υπάρχει σε 
78 
συμβολαιογραφική πράξη (με 
περιορισμένη προσωπικότητα) δεν 
μπορεί να αποκτά ακίνητα ούτε να 
κληρονομεί. που τη διαθέτει, στο μέτρο του 
δυνατού, σύμφωνα με το σκοπό του 
νομικού προσώπου (BW άρθρο 2: 
23b, 1). 
δ.Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
Όχι. Μόνο για το καταστατικό το 
οποίο περιλαμβάνεται σε 
συμβολαιογραφική πράξη υπάρχει 
υποχρεωτικό περιεχόμενο. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Καμία. Μόνο τα σωματεία ιδρύονται 
με συμβολαιογραφική πράξη ή είναι 
ενσωματωμένες σε συμβολαιογραφική 
πράξη. Η πράξη πρέπει να εγγραφεί 
στο μητρώο που τηρείται για το 
σκοπό αυτό από το Εμπορικό και 
Βιομηχανικό Επιμελητήριο του τόπου 
της έδρας. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Ένα σωματείο μπορεί να έχει 
οικονομική δραστηριότητα, αλλά η 
διανομή των κερδών στα μέλη του 
απαγορεύεται. Σκοπός ενός 
σωματείου δεν μπορεί να είναι η 
επίτευξη κέρδους και η κατανομή του 
στα μέλη του. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Το καταστατικό ενός σωματείου που 
έχει συσταθεί με συμβολαιογραφική 
πράξη πρέπει να αναφέρει πού 
διατίθεται το πλεόνασμα σε 
περίπτωση εκκαθάρισης ή τον τρόπο 
καθορισμού της διάθεσης (BW άρθρο 
2: 27, f). Μετά την εξόφληση των 
πιστωτών, τα εναπομένοντα 
περιουσιακά στοιχεία περιέρχονται σε 
εκείνους που μπορούν να τα 
διεκδικήσουν δυνάμει του 
καταστατικού, ανάλογα με τα 
δικαιώματα τους, ή στα μέλη. Αν 
κανένας δεν διεκδικεί την υπόλοιπη 
περιουσία, περιέρχεται στο δημόσιο 12.6η οδηγία ΦΠΑ: Απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13 
Έχουν τεθεί σε εφαρμογή όλες οι 
εξαιρέσεις σχετικά με τα σωματεία. 
13.Αλλες απαλλαγές 
Για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που 
προβλέπονται από τα σωματεία 
ισχύουν διάφορες απαλλαγές· ειδικές 
απαλλαγές υπάρχουν για την παροχή 
υπηρεσιών και αγαθών από τα 
σωματεία στα μέλη τους υπό τον όρο 
ότι οι απαλλαγές δεν προκαλούν 
περιορισμούς στον ανταγωνισμό και 
ότι η οργάνωση δεν επιδιώκει τη 
διανομή κέρδους στα μέλη της. 
14.Μηδενικός συντελεστής 
Όχι. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Φόρος εισοδήματος: κατά κανόνα, τα 
σωματεία υπάγονται στο κοινό 
ποινικό δίκαιο όσον αφορά τους 
φόρους. Δεν υπάρχει ειδικός φόρος 
για τα σωματεία (νομικά πρόσωπα). 
Ένα σωματείο μπορεί να υποχρεωθεί 
να καταβάλλει φόρο εισοδήματος 
εταιρειών (Vpb) στο βαθμό που ασκεί 
δραστηριότητα η οποία το καθιστά 
ανταγωνιστικό με επιχειρήσεις οι 
οποίες υπόκεινται στο φόρο 
εισοδήματος εταιρειών, για τα κέρδη 
που εισπράττει από τη δραστηριότητα 
αυτή. 
79 
Φόρος ακίνητης περιουσίας: Τα 
σωματεία κάτοχοι δικαιώματος 
ιδιοκτησίας ακινήτου ή οι χρήστες 
ενός τέτοιου ακινήτου πρέπει να 
καταβάλλουν δημοτικά τέλη. 
Ιό.Αναγνώριση των σωματείων για 
φορολογικούς σκοπούς 
Απουσία ακριβούς ορισμού. Το άρθρο 
24, εδάφιο 4 του νόμου σχετικά με το 
φόρο κληρονομιάς επιτρέπει 
φοροαπαλλαγές υπέρ των 
αναγνωρισμένων σωματείων γενικού 
συμφέροντος. 
Ένα σωματείο γενικού συμφέροντος 
απαλλάσσεται πλήρως του φόρου αν 
τα κέρδη ενός έτους είναι λιγότερα 
από 13.000 HFL ή αν τα κέρδη των 4 
τελευταίων ετών είναι λιγότερα από 
65.000 HFL υπό τον όρο ότι δεν 
επιδιώκεται κέρδος ή ότι η επιδίωξη 
κέρδους είναι δευτερεύουσας 
σημασίας και το κέρδος πρόκειται να 
χρησιμοποιηθεί μόνο για σκοπό 
γενικού συμφέροντος (άρθρο 5 του 
νόμου σχετικά με το φόρο επί του 
εισοδήματος των εταιρειών και 
απόφαση της 20.8.1971). 
Απαλλάσσονται πλήρως του φόρου 
επί του εισοδήματος των εταιρειών τα 
φιλανθρωπικά ιδρύματα, οι 
βιβλιοθήκες, τα συνταξιοδοτικά 
ταμεία, τα ιδρύματα για τη διατήρηση 
και τη διαχείριση των εδαφικών 
εκτάσεων στο πλαίσιο της διατήρησης 
της φύσης και ορισμένα άλλα 
ιδρύματα σχετικά με ειδικούς τομείς. 
Φόρος επί του εισοδήματος από 
κινητές αξίες: Τα σωματεία που δεν 
υπόκεινται στο φόρο εισοδήματος 
εταιρειών μπορούν να ζητήσουν την 
επιστροφή του φόρου που 
παρακρατείται στην πηγή επί των 
μερισμάτων. 
Προβλέπονται απαλλαγές (μεταξύ 
άλλων για τα κτίρια που 
προορίζονται για θρησκευτικούς σκοπούς) για τους φόρους επί των 
ακινήτων. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Οι σχετικοί νόμοι δεν δίνουν ορισμό 
του γενικού συμφέροντος. Ο νόμος 
σχετικά με την κληρονομιά ορίζει ότι 
μια σαφής εντολή συνοδευόμενη από 
κληροδότημα ή δο>ρεά αποκλείει το 
χαρακτήρα του γενικού συμφέροντος 
του κληροδοτήματος ή της δωρεάς. 
Σύμφωνα με τη νομολογία το γενικό 
συμφέρον αντιτίθεται στο ιδιωτικό 
συμφέρον ή στο συμφέρον μιας 
περιορισμένης ομάδας. 
18.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
Αναγνώριση από τον επιθεωρητή 
τελών εγγραφής και φόρων 
κληρονομιάς. 
19.1διωτικές δωρεές 
Οι δωρεές σε εγκεκριμένα ολλανδικά 
σωματεία εκπίπτουν όσον αφορά το 
ποσό άνω των 120 HFL ανά έτος και 
ανά δωρητή, με ελάχιστο ποσό που 
ισούται με 1 % του φορολογητέου 
εισοδήματος και μέγιστο ποσό που 
ισούται με 10 %. Οι δωρεές δυνάμει 
συμβάσεων με επίσημη μορφή που 
γίνονται για πέντε έτη τουλάχιστον 
εκπίπτουν εξ' ολοκλήρου στις 
περιπτώσεις όπου της δωρεάς 
επωφελείται ολλανδικό σωματείο 
τουλάχιστον 25 μελών (στην 
περίπτωση αυτή το γενικό συμφέρον 
δεν αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση) εφόσον πρόκειται για 
δωρεές με τη μορφή ισόβιας 
προσόδου και το σωματείο έχει πλήρη 
νομική προσωπικότητα και δεν 
υπόκειται στο φόρο εισοδήματος 
εταιρειών. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Οι δωρεές σε σωματεία ή ιδρύματα με 
έδρα στις Κάτω Χώρες που έχουν 
εκπαιδευτικό, θρησκευτικό, 
80 
φιλανθρωπικό, πολιτιστικό ή 
κοινωφελή σκοπό 
(συμπεριλαμβανομένων των 
πολιτικών κομμάτων) εκπίπτουν για 
το ποσό που υπερβαίνει συνολικά τα 
500 HFL με μέγιστο ποσό ίσο με το 
6 % του φορολογητέου εισοδήματος. 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
Το ίδιο καθεστώς ισχύει για σωματεία 
που έχουν την έδρα τους στο 
εξωτερικό τα οποία στηρίζονται 
ειδικά από τον υπουργό οικονομικών. ΙΔΡΥΜΑΤΑ (STICHTINGEN) 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22. Σύσταση 
Με δημόσιο έγγραφο που 
περιλαμβάνει το καταστατικό. Το 
καταστατικό πρέπει να κατατεθεί στο 
ειδικό μητρώο ιδρυμάτων του 
Εμπορικού και Βιομηχανικού 
Επιμελητηρίου του τόπου της έδρας. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 23.Ορισμός 
21.Λογαριασμοί 
Μέσα σε έξι μήνες μετά το κλείσιμο 
του οικονομικού έτους, το διοικητικό 
συμβούλιο απευθύνει στη γενική 
συνέλευση ετήσια έκθεση σχετικά με 
την κατάσταση του σωματείου και τη 
διαχείριση του. Υποβάλει στην 
έγκριση της συνέλευσης τον 
ισολογισμό και το λογαριασμό 
κερδών και ζημιών συνοδευόμενους 
από παρατηρήσεις. Τα έγγραφα αυτά 
υπογράφονται από τα μέλη της 
διοίκησης και τους ελεγκτές. 
Εποπτεία 
Εσωτερική: Το καταστατικό μπορεί 
να προβλέπει ότι το σωματείο έχει 
επιτροπή λογιστών. Ελλείψει τέτοιας 
επιτροπής και ελλείψει λογιστή κατά 
την έννοια του άρθρου BWZ-.393 
σημείο 1, ο οποίος βεβαιώνει την 
εγκυρότητα των εγγράφων, η γενική 
συνέλευση ορίζει κάθε έτος μια 
επιτροπή από δύο μέλη τουλάχιστον 
που δεν συμμετέχουν στο διοικητικό 
συμβούλιο. 
Εξωτερική: Με δήλωση ενός ορκωτού 
λογιστή που βεβαιώνει την ακρίβεια 
των εγγράφων. Δεν υπάρχει 
υποχρέωση δημοσίευσης των 
λογαριασμών. Νομικό πρόσωπο που ιδρύεται με 
νομική πράξη, δεν έχει μέλη και 
επιδιώκει το σκοπό που προβλέπεται 
στο καταστατικό χρησιμοποιώντας 
την περιουσία που έχει οριστεί για το 
σκοπό αυτό. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Η έδρα πρέπει να βρίσκεται στις 
Κάτω Χώρες, ενώ μπορεί να έχει 
γραφεία στο εξωτερικό. 
25. Κτήση της νομικής 
προσωπικότητας 
Με συμβολαιογραφική πράξη. 
26.Νομική ικανότητα 
Τα ιδρύματα έχουν πλήρη νομική 
ικανότητα. 
27 .Τύχη της περιουσίας σε περίπτο)ση 
διάλυσης 
Ανάλογα με τους όρους διάθεσης που 
προβλέπονται στο καταστατικό. Αν 
κανένας δεν μπορεί να διεκδικήσει 
την υπόλοιπη περιουσία, περιέρχεται 
81 
στο δημόσιο που τη διαθέτει, στο 
μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με το 
σκοπό του νομικού προσώπου. 
28.Φορολογικό καθεστώς 
Βλέπε σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
Σύμφωνα με το άρθρο DW 2: 10 
σημείο 2, τα μέλη της διοίκησης του 
ιδρύματος υποχρεούνται να 
συντάσσουν ισολογισμό και 
λογαριασμό κερδών και ζημιών του 
νομικού προσώπου εντός 6 μηνών 
μετά το κλείσιμο του οικονομικού 
έτους και να τους διατηρούν επί 10 
έτη. 
30.Εποπτεία 
Εσωτερική: Σύμφωνα με το 
καταστατικό. 
Εξωτερική: Η Εισαγγελική Αρχή 
μπορεί να ζητήσει πληροφορίες από 
τα μέλη της διοίκησης. Ελλείψει 
συνεργασίας, ο Πρόεδρος του 
Δικαστηρίου μπορεί να διατάξει την 
κατάθεση των εγγράφων στην 
Εισαγγελική Αρχή. Το Δικαστήριο 
μπορεί κατόπιν αιτήσεως της 
Εισαγγελικής Αρχής ή κάθε 
ενδιαφερομένου να ανακαλέσει ή να 
απολύσει τα μέλη της διοίκησης και 
να διορίσει αναπληρωτές. 
82 
ΑΥΣΤΡΙΑ 
ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1 .Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει· Αρθρο 12 του συντάγματος: 
Δικαίωμα των αυστριακών πολιτών 
να συνιστούν σωματεία. Τα σωματεία 
και τα σωματεία πνευματικού σκοπού 
υπόκεινται ειδικότερα στο νόμο του 
1951 περί σωματείων. 
2.0ρισμός 
Δεν υπάρχει νομικός ορισμός. Ο 
παρακάτω ορισμός δόθηκε από τη 
νομική θεωρία και τη νομολογία: ως 
σωματείο νοείται μια (1) εθελοντική, 
(2) καθορισμένης διάρκειας, (3) 
οργανωμένη ένωση ατόμων (4) για την 
επίτευξη ενός συγκεκριμένου, 
νόμιμου και κοινού στόχου (5) μέσω 
συνεχούς κοινής δράσης. σωματεία, ακόμη και σε περίπτωση 
που διαμένουν στο εξωτερικό. 
6.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
Κάθε σωματείο που ιδρύθηκε 
σύμφωνα με το νόμο του 1951 περί 
σωματείων διαθέτει νομική 
προσωπικότητα. Η πρόθεση ίδρυσης 
σωματείου πρέπει να κοινοποιείται 
στις αρμόδιες για τα σωματεία αρχές 
και να συνοδεύεται από σχέδιο 
καταστατικού. Εάν δεν απαγορευτεί η 
ίδρυση του σε χρονικό διάστημα 6 
εβδομάδων ή εάν οι αρχές έχουν ήδη 
δηλώσει ότι δεν απαγορεύουν την 
ίδρυση του, το σωματείο μπορεί να 
αρχίσει τις δραστηριότητες του. Κατά 
την "ιδρυτική" γενική συνέλευση τρία 
τουλάχιστον μέλη αποφασίζουν να 
ιδρύσουν σωματείο με βάση το 
καταστατικό που δεν απέρριψαν οι 
αρχές. Με αυτήν ακριβώς την 
απόφαση αποκτά νομική 
προσωπικότητα το σωματείο. Με την 
εκλογή των αντιπροσώπων που 
προβλέπονται από το καταστατικό το 
σωματείο αποκτά τη νομική του 
ικανότητα. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 7.Νομική ικανότητα 
Αρκεί ένας ιδρυτής (άτομο που 
δηλώνει ότι επιθυμεί να ιδρύσει 
σωματείο). Στη συνέχεια το σωματείο 
πρέπει να έχει τουλάχιστον τρία μέλη 
(βλ. επίσης σημείο 6). Η πλήρης νομική ικανότητα 
αποκτάται μετά την ίδρυση. 
δ.Υποχρεωτική μορφή του 
καταστατικού 
4.Είδη σωματείων 
Η αυστριακή έννομη τάξη διακρίνει 
τα σωματεία σε μη κερδοσκοπικού 
(διέπονται από το νόμο VereinsG 
1951) και σε κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα (Vereinspatent 1852). Υποχρεωτικές αναφορές στο 
καταστατικό προβλέπονται από το 
νόμο του 1951. Γνωστοποίηση στις 
αρχές που είναι αρμόδιες για τα 
σωματεία (μητρώο σωματείων) 
σύμφωνα με το άρθρο 12 του νόμου 
του 1951. 
5.Ιθαγένεια των μελών ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
Στην Αυστρία μπορούν να 
συμμετέχουν αλλοδαποί ως μέλη σε ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
83 
12.Αρθρο 13 της 6ης οδηγίας για τον 
ΦΠΑ σωματεία 
επιχειρήσεις. για μικρομεσαίες 
Για τα σωματεία ισχύουν, στην 
Αυστρία, οι ίδιες απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13 της 6ης 
οδηγίας για τον ΦΠΑ. 
13 .Αλλες ειδικές απαλλαγές 
Δεν ισχύουν ειδικές απαλλαγές που 
να αφορούν ευρύτερο πεδίο 
εφαρμογής όπως προβλέπεται στο 
άρθρο 13. 
14.Μηδενικός συντελεστής 
Στην Αυστρία δεν εφαρμόζεται 
μηδενικός συντελεστής. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Υπόκεινται στο φόρο σωματείων 
(Kqprperschaftssteuer) τόσο σύλλογοι 
φυσικών προσώπων, οργανισμοί και 
ιδρύματα που στερούνται νομικής 
προσωπικότητας ("nichtrechtsfôhige 
Personenvereinigungen, Anstalten, 
Stiftungen"), όσο και άλλοι φορείς 
ειδικού σκοπού ("ondere 
Zweckvermcpgen" ). 
Ιό.Σωματεία που απολαύουν 
φορολογικών προνομίων 
Οργανισμοί μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα για την κοινή ωφέλεια, την 
κοινωνική πρόνοια, την εκκλησία (§§ 
34-47 του ομοσπονδιακού 
φορολογικού κώδικα 
("Bundesabgabenordnung" )), μικρά 
ασφαλιστικά σωματεία (60.000 ATS), 
σωματεία που δραστηριοποιούνται 
στο γεωργικό τομέα με σκοπό την 
κοινή χρήση εξοπλισμού ("Weidw und 
Maschinengenossenschaften") κ.τ.λ., 
ιδιωτικά ιδρύματα, σωματεία που 
είναι νόμιμοι επαγγελματικοί 
εκπρόσωποι και χρηματοοικονομικά Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Κυριότερο κριτήριο αναγνώρισης 
είναι ο σκοπός που καθορίζεται στο 
καταστατικό του σωματείου, εάν 
δηλαδή πρόκειται για φιλανθρωπικό 
ίδρυμα, ίδρυμα μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα, κοινωνικής πρόνοιας ή 
για τη χορήγηση πιστώσεων γ ut 
ειδικούς σκοπούς. 
18.Αναγνωρισμένοι φορείς 
Θρησκευτικές κοινότητες 
αναγνωρισμένες από το νόμο, καθώς 
και, υπό ειδικές προϋποθέσεις (§ 6 
KSTG), ταμεία συντάξεων και 
αρωγής. 
Οι απαλλαγές αυτές δεν ισχύουν για 
τους υποκείμενους σε μειωμένο φόρο. 
19.Ιδιωτικές δωρεές 
Οι δωρεές ιδιωτών σε θρησκευτικά 
ιδρύματα (μέχρι ποσού 1 000 ATS ανά 
έτος), ιδρύματα δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης, σωματεία που 
δραστηριοποιούνται στον τομέα της 
έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης, μπορούν να εκπίπτουν 
από το φορολογητέο εισόδημα. Το 
ποσό των δωρεών που μπορεί να 
εκπίπτει περιορίζεται στο 10% των 
συνολικών εσόδων του προηγούμενου 
έτους. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Ελευθερία σύστασης 
Υπάρχει. 
23Όρισμός 
84 
Διακρίνονται δύο μορφές ιδρυμάτων: 
1) Ιδρύματα σύμφωνα με τον 
ομοσπονδιακό νόμο για τα ιδρύματα 
και τα ταμεία ή σύμφωνα με 
σχετικούς νόμους ομόσπονδων 
κρατιδίων: τα ιδρύματα αυτά 
διαθέτουν, σε μόνιμη βάση, κονδύλια 
για την εκπλήρωση κοινωφελών ή 
φιλανθρωπικών σκοπών. 2) Ιδιωτικά 
ιδρύματα, με νομική προσωπικότητα 
στα οποία έχουν διατεθεί κονδύλια 
από δωρητή με στόχο να 
χρησιμοποιούνται, να υπόκεινται σε 
διαχείριση και να αξιοποιούνται για 
την εκπλήρωση νόμιμου σκοπού που 
έχει ορίσει ο ιδρυτής. περιέρχεται στον τελικό δικαιούχο 
που ορίζεται στην ιδρυτική πράξη ή, 
σε περίπτωση ανάκλησης, στον ιδρυτή 
ή στη Δημοκρατία της Αυστρίας. 
24.Απαιτήσεις σχετικά 
ιθαγένεια με την 
Καμία 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
1) Ιδρύματα σύμφωνα με τον 
ομοσπονδιακό νόμο για ιδρύματα και 
ταμεία: διαθέτουν νομική 
προσωπικότητα η οποία προσδίδεται 
με απόφαση των αρμόδιων για τα 
ιδρύματα αρχών που επιτρέπει τη 
συγκρότηση του ιδρύματος. 2) Τα 
ιδιωτικά ιδρύματα διαθέτουν νομική 
προσωπικότητα που προσδίδεται με 
την εγγραφή στο μητρώο 
("Firmenbuch"). 
26.Νομική ικανότητα 
Και οι δύο μορφές ιδρυμάτων 
διαθέτουν νομική προσωπικότητα, 
μπορούν δηλαδή να δικαιοπρακτούν, 
να ενάγουν και να ενάγονται. 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
1) Ιδρύματα σύμφωνα με τον 
ομοσπονδιακό νόμο για τα ιδρύματα 
και τα ταμεία: με απόφαση των αρχών 
που είναι αρμόδιες για τα ιδρύματα. 
2) Ιδιωτικά ιδρύματα: η περιουσία 
85 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΣΩΜΑ ΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Αρθρο 46 του Συντάγματος του 1976, 
αστικός κώδικας άρθρα 158 έως 166 
και 167 έως 184, νομοθετικό διάταγμα 
αριθ. 594/74 της 7ης Νοεμβρίου 1974. 
2Όρισμός 
Ο νόμος δεν δίδει ορισμό. Σύμφωνα 
με τη θεωρία: ένωση πολλών ατόμων, 
που θέτουν ορισμένα αγαθά ή 
υπηρεσίες στην υπηρεσία σκοπού που 
αποκλείει την επιδίωξη προσωπικού 
κέρδους. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δεν υπάρχει. καταστατικού 
Κυβέρνησης Αναγνώριση κανονιστικού τύπου, 
που εγκρίνεται υπό τον όρο ότι η 
ιδρυτική πράξη είναι επικυρωμένη 
από συμβολαιογράφο και ότι το 
περιεχόμενο της είναι σύμφωνο με το 
άρθρο 167-1 του αστικού κώδικα. Οι 
δημοσιεύσεις περίληψης της 
συστατικής πράξης και του 
στην Εφημερίδα της 
παρέχει νομική 
υπόσταση στο σωματείο και το 
καθιστά φορέα δικαιωμάτων και 
υποχρεώσεων έναντι τρίτων. 
7.Νομική ικανότητα 
Τα σωματεία απολαύουν νομικής 
ικανότητας που υπόκειται στην αρχή 
της ειδικότητας. Σύμφωνα με την 
αρχή αυτή στα σωματεία 
αναγνωρίζονται όχι μόνο τα 
δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που 
απαιτούνται αλλά και τα δικαιώματα 
και οι υποχρεώσεις που ενδείκνυνται 
για την επίτευξη του σκοπού τους. 
Αποκλείονται μόνο τα δικαιώματα 
και οι υποχρεώσεις που είναι εγγενή 
του φυσικού προσώπου. 
4.Είδη σωματείων 
Ιδιωτικά σωματεία που υπάγονται 
στο γενικό καθεστώς 
Ιδιωτικά σωματεία που υπάγονται σε 
ειδικό καθεστώς (π.χ. συνεταιρισμοί 
και σωματεία κοινωνικής 
αλληλεγγύης) δ.Υποχρεωτικές 
καταστατικό αναφορές στο 
Ισχύει ό,τι και για την ιδρυτική 
πράξη, δηλαδή συμβολαιογραφική 
πράξη. Είναι υποχρεωτικές κάποιες 
ελάχιστες αναφορές. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Σωματεία χωρίς νομική 
προσωπικότητα (μη αναγνωρισμένα 
σωματεία και ειδικές επιτροπές). 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Αν δεν υπάρχει αντίθετη διάταξη στο 
καταστατικό, οι αλλοδαποί μπορούν 
να αποτελούν μέλη ενός σωματείου. 
ό.Νομική προσωπικότητα Για τα σωματεία που υπάγονται στο 
γενικό καθεστώς η εγγραφή έχει μόνο 
διαφημιστικό χαρακτήρα για τους 
τρίτους και δεν αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για την ίδρυση. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Τα σωματεία μπορούν να επιδιώκουν 
οικονομικό σκοπό που δεν αποκλείει 
περιουσιακά πλεονεκτήματα για τα 
86 
μέλη, εφόσον τα πλ£ονεκτήματα αυτά 
δεν μεταφράζονται σε καθαρό κέρδος. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Στην περίπτωση αυτή τα 
κληροδοτήματα, οι δωρεές με 
συγκεκριμένη υποχρέωση ή η 
περιουσία που προορίζεται για 
ορισμένο σκοπό, πρέπει να διατεθούν 
σε άλλο νομικό πρόσωπο που έχει την 
ίδια υποχρέωση ή προορισμό. Για τα 
άλλα περιουσιακά στοιχεία, το άρθρο 
162-2 του αστικού κώδικα 
εξουσιοδοτεί τα μέλη να 
αποφασίσουν για τη διάθεση 
σύμφωνα με το καταστατικό ή με 
απόφαση της γενικής συνέλευσης. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.6η οδηγία ΦΠΑ 
Ισχύουν οι απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13. Φόρος επί του εισοδήματος των 
νομικών προσώπων - IRC - (20 % του 
φορολογητέου εισοδήματος) που 
αφορά το ποσό του συνολικού 
εισοδήματος αφαιρώντας ορισμένα 
έξοδα. Δεν θεωρούνται ως έσοδα οι 
εισφορές των μελών καθώς και οι 
επιδοτήσεις που προορίζονται για τη 
χρηματοδότηση της εκπλήρωσης των 
σκοπών του σωματείου. 
Φόρος περιουσίας. 
16.Αναγνώριση των σωματείων για 
φορολογικούς σκοπούς 
Απαλλάσσονται του IRC τα νομικά 
πρόσωπα κοινής ωφέλειας 
διοικητικής φύσης (θρησκευτικοί 
φορείς, σωματεία εθελοντών 
πυροσβεστών κτλ) καθώς και τα 
νομικά πρόσωπα απλής κοινής 
ωφέλειας, που επιδιώκουν 
αποκλειστικά επιστημονικούς ή 
πολιτιστικούς σκοπούς, 
φιλανθρωπικούς σκοπούς, σκοπούς 
αρωγής ή αγαθοεργίας· οι ειδικοί 
φορείς κοινωνικής αλληλεγγύης 
(IPSS) και τα πρόσωπα που 
εξομοιώνονται δια νόμου με αυτούς. 
13.Αλλες απαλλαγές Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη, 
εκπαιδευτικά ιδρύματα, καλλιτεχνικές 
δραστηριότητες, υπηρεσίες 
κοινωνικής ασφάλισης και αρωγής. 
14.Μηδενικός συντελεστής 
Είδη διατροφής, εφημερίδες, 
περιοδικά και βιβλία πολιτιστικού 
χαρακτήρα, φαρμακευτικά και 
παρόμοια προϊόντα, μεταφορά 
επιβατών, ιατρικές υπηρεσίες, 
θεάματα. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, οι 
οργανώσεις πρέπει να συνεργάζονται 
με τις δημόσιες υπηρεσίες, σε εθνική, 
περιφερειακή ή τοπική κλίμακα. Οι 
IPSS και οι εξομοιωμένοι με αυτούς 
φορείς πρέπει να εγγραφούν στην 
περιφερειακή υπηρεσία κοινωνικής 
ασφάλισης. Ωστόσο η απόφαση 
βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια της 
διοικητικής αρχής. Η έκταση της 
απαλλαγής ποικίλλει ανάλογα με τους 
επιδιωκόμενους σκοπούς. 
Ιδ.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
Απαλλαγές χορηγούνται από τον 
Υπουργό Οικονομικών ύστερα από 
αίτηση των ενδιαφερομένων μέσω 
απόφασης (διάταγμα) που 
87 
δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβέρνησης. λογαριασμούς τους στη διάθεση των 
εφοριακών αρχών. 
19.1διωτικές δωρεές ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
Τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να 
αφαιρέσουν τις δωρεές υπέρ των 
οργανισμών που ορίζονται στο άρθρο 
56 του νόμου σχετικά με το 1RS, έως 
ποσού το οποίο ισούται με το 15 % 
του καθαρού φορολογητέου τους 
εισοδήματος. Αυτό ισχύει και για τα 
νομικά πρόσωπα με ανιδιοτελείς 
σκοπούς που ανήκουν ή έχουν 
δημιουργηθεί από θρησκευτικές 
οργανώσεις, σωματεία διδασκαλίας ή 
εκπαίδευσης, έρευνας ή 
επιστημονικού, φιλολογικού, 
καλλιτεχνικού χαρακτήρα κτλ. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Τα νομικά πρόσωπα μπορούν να 
αφαιρέσουν από το φορολογητέο 
κέρδος τους τις δωρεές που 
πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της 
προστασίας της πολιτιστικής 
κληρονομιάς ή σε οργανώσεις όπως 
σωματεία διδασκαλίας ή εκπαίδευσης, 
έρευνας ή επιστημονικού, 
φιλολογικού ή καλλιτεχνικού 
χαρακτήρα, έως του ορίου του 0,2 % 
του κύκλου εργασιών και για το 50 % 
του ύψους τους πέρα του ορίου 
αυτού. 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Σύσταση 
Με δικαιοπραξία εν ζωή ή με διάταξη 
τελευταίας βούλησης. Η δικαιοπραξία 
εν ζωή απαιτείται να γίνει με 
συμβολαιογραφικό έγγραφο εκτός 
από την περίπτωση μυστικής 
διαθήκης. Η ιδρυτική πράξη πρέπει 
να αναφέρει το σκοπό του ιδρύματος 
και να ορίζει την περιουσία που έχει 
ταχθεί για το σκοπό αυτό. Το 
καταστατικό πρέπει πάντα να έχει τη 
μορφή δημόσιου εγγράφου. 
23.Ορισμός 
Δεν υπάρχει νομικός ορισμός. 
Σύμφωνα με τη θεωρία, ίδρυμα είναι 
η οργάνωση που προορίζεται για την 
επιδίωξη διαρκούς σκοπού για τον 
οποίο έχει οριστεί κάποια περιουσία. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Δεν υπάρχουν, αλλά η έδρα πρέπει να 
είναι στην Πορτογαλία. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Το όργανο το επιφορτισμένο με τον 
έλεγχο της δραστηριότητας του 
διοικητικού συμβουλίου είναι το 
εποπτικό συμβούλιο. Εξασφαλίζει την 
τακτική τήρηση των λογαριασμών του 
σωματείου. 
Τα σωματεία που δικαιούνται 
φοροαπαλλαγή πρέπει να θέτουν τους 25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Τα ιδρύματα αποκτούν νομική 
προσωπικότητα με την αναγνώριση 
που εμπίπτει στην αρμοδιότητα της 
διοικητικής αρχής. 
26.Νομική ικανότητα 
Ισχύουν οι κανόνες που 
εφαρμόζονται και για τα σωματεία. 
88 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Η περιουσία του ιδρύματος που έχει 
διαλυθεί διατίθεται σύμφωνα με το 
κοινό σύστημα για τα σωματεία και 
τα σωματεία. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
2δ.Ισχύει ό,τι και για τα σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
30.Εποπτεία 
Το ίδρυμα βρίσκεται υπό τη μόνιμη 
εποπτεία της αρμόδιας αρχής για την 
αναγνώριση. Το ίδρυμα πρέπει να έχει 
συμβούλιο φορολογικού ελέγχου. 
Μπορεί να διαλυθεί από την αρχή που 
το αναγνώρισε αν ο σκοπός του 
εκπληρώθηκε ή έγινε 
απραγματοποίητος, αε περίπτωση 
χρησιμοποίησης παράνομων μέσων, 
σε περίπτωση που θίγεται η δημόσια 
τάξη ή αν ο σκοπός που επιδιώκεται 
δεν αντιστοιχεί στο σκοπό που 
καθορίζει το καταστατικό. 
89 
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 
ΕΝΩΣΕΙΣ/ΣΩΜΑΤΕΙΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Β. Μη εγγεγραμμένα σωματεία τα 
οποία δεν έχουν νομική ικανότητα. 
5.Απαιτήσεις σχετικά με την ιθαγένεια 
των μελών 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει. Αρθρο 10α του 
Συντάγματος όπως τροποποιήθηκε το 
1995 και άρθρο 1 του νόμου περί 
σωματείων του 1989. 
2Όρισμός 
Σύμβαση βάσει της οποίας ορισμένοι 
άνθρωποι δρουν από κοινού για την 
επιδίωξη ανιδιοτελούς σκοπού. (Το 
σωματείο είναι ένας μόνιμος φορέας 
υπό την έννοια ότι δεν είναι 
στιγμιαίος). 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Τρεις. 
4.Είδη σωματείων 
Α. Εγγεγραμμένα σωματεία: 
μη κερδοσκοπικά σωματεία 
οικονομικά σωματεία (για 
παράδειγμα συνεταιρισμοί που 
ιδρύθηκαν πριν τεθεί σε ισχύ ο νόμος 
περί συνεταιρισμών του 1954) 
σωματεία υποκείμενα σε έγκριση 
(προβλέπεται από το νόμο περί 
σωματείων) 
σωματεία που έχουν συσταθεί με 
νομική πράξη/καταστατικό (για 
παράδειγμα η Φινλανδική Ένωση 
Δικηγόρων) Νόμος περί σωματείων: καμία 
Εξαιρέσεις: αν πρωταρχικός σκοπός 
του σωματείου είναι η άσκηση 
επιρροής σε κρατικές υποθέσεις, 
μπορεί να έχει ως μέλη μόνο 
φινλανδούς υπηκόους, αλλοδαπούς 
που κατοικούν στη Φινλανδία και 
σωματεία που έχουν μέλη ή των 
οποίων άμεσα ή έμμεσα μέλη 
σωματεία έχουν μέλη φινλανδούς 
πολίτες ή αλλοδαπούς που κατοικούν 
στη Φινλανδία, ή σωματεία που έχουν 
μέλη σωματεία που αποτελούνται από 
φινλανδούς πολίτες ή αλλοδαπούς 
που κατοικούν στη Φινλανδία. 
Μύλη του συμβουλίου: Ο πρόεδρος 
και τουλάχιστον τα μισά μέλη του 
συμβουλίου πρέπει να είναι κάτοικοι 
Φινλανδίας εφόσον το Υπουργείο 
Εμπορίου και Βιομηχανίας δεν έχει 
χορηγήσει απαλλαγή. 
ό.Νομική προσωπικότητα 
Σύμφωνα με το νόμο περί σωματείων 
η νομική προσωπικότητα αποκτάται 
με την εγγραφή. Μόνο τα 
εγγεγραμμένα σωματεία μπορούν να 
έχουν νομική προσωπικότητα. Τα 
μέλη ενός εγγεγραμμένου σωματείου 
δεν είναι προσωπικά υπεύθυνα για τις 
αναλήψεις υποχρεώσεων του 
σωματείου. 
7.Νομική ικανότητα 
Ένα εγγεγραμμένο σωματείο έχει 
πλήρη νομική ικανότητα ως νομικό 
πρόσωπο. Ένα εγγεγραμμένο 
σωματείο μπορεί να αποκτά 
δικαιώματα, να αναλαμβάνει 
υποχρεώσεις και να εμφανίζεται 
ενώπιον δικαστηρίου και άλλης αρχής 
ως διάδικος. Τα μη εγγεγραμμένα 
90 
σωματεία δεν έχουν νομική 
ικανότητα. 
δ.Υποχρεωτικές αναφορές στο 
καταστατικό 
Το καταστατικό πρέπει να έχει 
καθορισμένη μορφή. στο καταστατικό οι εκκαθαριστές 
πρέπει να θέσουν τα εναπομένοντα 
περιουσιακά στοιχεία στη διάθεση του 
δημοσίου ώστε να χρησιμοποιηθούν 
για την προώθηση του ίδιου ή 
παρόμοιου σκοπού με αυτόν του 
διαλυθέντος σωματείου. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
9.Υποχρέωση εγγραφής ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
Η εγγραφή αυτή καθεαυτή δεν είναι 
υποχρεωτική. Εάν υπάρχει 
υποχρέωση εγγραφής, οι απαιτήσεις 
προβλέπονται στο νόμο περί 
σωματείων. 
Η συστατική πράξη καταχωρείται στο 
καταστατικό το οποίο περιλαμβάνει 
τους κανόνες λειτουργίας του 
σωματείου καθώς και τα ονόματα και 
τις διευθύνσεις του πρόεδρου του 
συμβουλίου και των προσώπων που 
έχουν δικαίωμα υπογραφής για το 
σωματείο. Η συστατική πράξη 
υπογράφεται από τον πρόεδρο του 
συμβουλίου. 12. Άρθρο 13 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ 
Τα σωματεία κοινής ωφελείας 
(φιλανθρωπικές οργανώσεις, 
αθλητικά σωματεία κ.τ.λ.) υπόκεινται 
σε φόρο εάν το εισόδημα τους 
θεωρείται ότι είναι εισόδημα από 
επιχειρηματικές δραστηριότητες 
σύμφωνα με το νόμο περί του φόρου 
εισοδήματος. Αυτό σημαίνει ότι στην 
πράξη όλες οι απαλλαγές που ισχύουν 
για τα σωματεία κατ' εφαρμογή του 
άρθρου 13 έχουν τεθεί σε εφαρμογή. 
13.Αλλες απαλλαγές 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα Καμία 
Ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο 
μπορεί μόνο να ασκεί εμπορική ή 
άλλη οικονομική δραστηριότητα που 
προβλέπεται στο καταστατικό του 
σωματείου ή που συνδέεται κάπως με 
την εκπλήρωση του σκοπού του ή η 
οποία θεωρείται οικονομικά 
ασήμαντη. 
Για τα οικονομικά σωματεία δεν 
υπάρχουν γενικοί κανόνες (βλέπε είδη 
σωματείων, σημείο 4) 
11 .Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Μετά τη διάλυση τα εναπομένοντα 
περιουσιακά στοιχεία πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν όπως απαιτεί το 
καταστατικό του σωματείου. Στην 
περίπτωση που δεν υπάρχει πρόβλεψη 14.Μηδενικός συντελεστής 
Οι υπηρεσίες εκτύπωσης για εκδόσεις 
μελών των σωματείων προς το 
δημόσιο συμφέρον υπόκεινται σε 
μηδενικό συντελεστή. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Κατά κανόνα υπόκεινται στο φόρο 
εταιρειών (28 % του φορολογητέου 
εισοδήματος) για όλο το εισόδημα 
τους· υπόκεινται στο φόρο ακίνητης 
περιουσίας όσον αφορά τη 
φορολογική αξία γης και κτιρίων. 
91 
Ιό.Αναγνώριση των σωματείων για 
φορολογικούς σκοπούς εκδόσεων που εξυπηρετούν άμεσα το 
σκοπό των σωματείων. 
Σύμφωνα με το νόμο περί του φόρου 
εισοδήματος τα μη κερδοσκοπικά 
σωματεία (σωματεία για το δημόσιο 
συμφέρον) υπόκεινται στο φόρο 
εταιρειών μόνο όσον αφορά το 
εισόδημα τους για επιχειρηματικές 
δραστηριότητες και στον κοινοτικό 
φόρο (12,04% του φορολογητέου 
εισοδήματος) όσον αφορά το 
εισόδημα τους από ακίνητη περιουσία 
που χρησιμοποιείται για άλλους 
σκοπούς πέραν των μη 
κερδοσκοπικών. 
Το Εθνικό Συμβούλιο Φορολογίας 
μπορεί να χορηγήσει απαλλαγή από 
την καταβολή του φόρου όσον αφορά 
το εισόδημα από επιχειρήσεις ή 
ακίνητη περιουσία εάν το του 
σωματείου είναι σημαντικό από 
κοινωνική άποψη. 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Τα σωματεία επιδιώκουν 
αποκλειστικά και άμεσα σκοπό 
γενικού συμφέροντος από υλική, 
πνευματική και κοινωνική άποψη· οι 
δραστηριότητες τους δεν αφορούν 
μόνο μια περιορισμένη ομάδα 
προσώπων· τα μέλη τους δεν πρέπει 
να έχουν οικονομικά οφέλη 
(συμμετοχή στα κέρδη κτλ). 
Ιδ.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
Τα μερίσματα, οι τόκοι και τα κέρδη 
κεφαλαίου δεν υπόκεινται στο φόρο 
εισοδήματος εκτός εάν προέρχονται 
από κοινωνική δραστηριότητα. Το 
επιχειρηματικό εισόδημα δεν 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων: 
- τα προϊόντα πωλήσεων και άλλα 
κέρδη που προέρχονται από 
εκδηλώσεις για τη χρηματοδότηση 
των σωματείων · τις προσόδους από 
την πώληση δελτίων και άλλων 19.1διωτικές δωρεές 
Οι ιδιωτικές δωρεές σε μη 
κερδοσκοπικά σωματεία εκπίπτουν 
από το φορολογητέο εισόδημα των 
σωματείων αλλά δεν εκπίπτουν από 
το φορολογητέο εισόδημα το>ν 
δωρητών. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Οι δωρεές από εταιρείες εκπίπτουν 
από το φορολογητέο εισόδημα των μη 
κερδοσκοπικών σωματείων. Επίσης, 
μέχρι ενός ορίου (5.000 έως 150.000 
FM) εκπίπτουν από το φορολογητέο 
εισόδημα των εταιρειών εάν δίδονται 
για επιστημονικό ή καλλιτεχνικό 
σκοπό σε σωματεία που είναι 
αναγνωρισμένα από το Εθνικό 
Συμβούλιο Φορολογίας. 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Σύσταση 
Σύμφωνα με το νόμο περί ιδρυμάτων, 
όπως τροποποιήθηκε το 1995, η 
σύσταση ενός ιδρύματος υπόκειται 
στην έγκριση του Εθνικού 
Συμβουλίου Διπλωμάτων 
Ευρεσιτεχνίας και Εγγραφών 
23.Ορισμός 
Ίδρυμα είναι ένας φορέας που 
δημιουργείται με ιδρυτική πράξη η 
92 
οποία καθορίζει το σκοπό του και την 
περιουσία του. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
Τη διαχείριση του ιδρύματος ασκεί 
ένα ανεξάρτητο διοικητικό συμβούλιο 
το οποίο διορίζεται σύμφωνα με το 
καταστατικό του ιδρύματος. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 2δ.Πρβλ αντίστοιχο σημείο σχετικά με 
τα σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου 
και τα πρόσωπα που είναι 
εξουσιοδοτημένα να υπογράφουν εξ 
ονόματος του ιδρύματος πρέπει να 
κατοικούν σε ένα κράτος μέλος της 
Συμφωνίας ΕΟΧ. Ωστόσο, 
τουλάχιστον ένα από τα εν λόγω 
πρόσωπα πρέπει να κατοικεί στη 
Φινλανδία, εκτός αν το Υπουργείο 
Εμπορίου και Βιομηχανίας έχει 
χορηγήσει απαλλαγή. 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής Το ίδρυμα πρέπει να έχει τουλάχιστον 
δύο ελεγκτές και δύο βοηθούς 
ελεγκτές για τον έλεγχο των 
λογαριασμών του και της διαχείρισης. 
30.Εποπτεία 
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης επιβλέπει 
αν η διοίκηση του ιδρύματος τηρεί το 
νόμο και το καταστατικό του 
ιδρύματος. 
Η νομική προσωπικότητα αποκτάται 
με την εγγραφή η οποία είναι 
υποχρεωτική για τα ιδρύματα. 
26.Νομική ικανότητα 
Ένα εγγεγραμμένο ίδρυμα έχει πλήρη 
νομική ικανότητα ως νομικό 
πρόσωπο· έτσι μπορεί να ασκεί τα 
δικαιώματα του και να αναλαμβάνει 
υποχρεώσεις καθώς και να 
παρίσταται στο δικαστήριο ως 
ενάγων και εναγόμενος. 
27.Τύχη της περιουσίας μετά τη 
διάλυση 
Σε περίπτωση διάλυσης, μετά την 
πληρωμή των χρεών, η περιουσία του 
ιδρύματος, αν το καταστατικό δεν 
ορίζει διαφορετικά, περιέρχεται στο 
δημόσιο, το οποίο έχει την υποχρέωση 
να διαθέσει την περιουσία αυτή για 
την εκπλήρωση παρόμοιου σκοπού με 
αυτόν του ιδρύματος. 
93 
ΣΟΥΗΔΙΑ 
ΣΩΜΑ ΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ενάγων κτλ. χωρίς ιδιαίτερους 
περιορισμούς. 
δ.Υποχρεωτικές αναφορές στο 
καταστατικό 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Υπάρχει. Κεφάλαιο 2, άρθρα 2 και 20 
του Συντάγματος του 1974. 
2.0ρισμός 
Ένωση ("odeell f(prening") είναι ένα 
νομικό πρόσωπο στο πλαίσιο του 
οποίου ορισμένα άτομα συμβάλλουν 
στην εκπλήρωση συγκεκριμένου 
σκοπού. Το σωματείο δεν μπορεί να 
έχει οικονομικό σκοπό ή τουλάχιστον 
καμία εμπορική δραστηριότητα. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Δεν ορίζεται. 
4.Είδη σωματείων 
"Ideell fcprening" που δεν διέπεται από 
το γραπτό δίκαιο. 
5.Ιθαγένεια των μελών 
Δεν υπάρχουν ειδικές απαιτήσεις. 
6.Νομική προσωπικότητα 
Το σωματείο έχει νομική 
προσωπικότητα εάν υπάρχει 
καταστατικό και διοικητικό 
συμβούλιο. 
7.Νομική ικανότητα 
Το σωματείο μπορεί να αποκτήσει 
δικαιώματα και υποχρεώσεις, να 
παρίσταται στο δικαστήριο ως Το καταστατικό πρέπει να είναι τόσο 
αναλυτικό όσο χρειάζεται για το 
σκοπό του σωματείου. 
9.Υποχρέωση εγγραφής 
Δεν υπάρχουν γενικές απαιτήσεις. 
Ένα σωματείο με οικονομική 
δραστηριότητα πρέπει μερικές φορές 
να εγγραφεί στο μητρώο των 
εταιρειών. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Κατά κανόνα δεν επιτρέπεται. 
Ωστόσο το σωματείο μπορεί να ασκεί 
επιχειρηματική δραστηριότητα 
εφόσον δεν έχει εμπορικό σκοπό. 
11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Η περιουσία διατίθεται σύμφωνα με 
το καταστατικό. Αν το καταστατικό 
δεν ρυθμίζει το θέμα αυτό, η 
περιουσία διανέμεται στα μέλη. 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12-14.Γενικά 
Τα σωματεία με φιλανθρωπικούς 
σκοπούς κατά κανόνα δεν υπόκεινται 
σε έμμεσους φόρους. Τα σωματεία με 
άλλο κοινωνικό σκοπό υπόκεινται 
στην έμμεση φορολογία υπό τους 
ίδιους όρους με τα άλλα νομικά 
πρόσωπα. 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
94 
15. Γενικά 
Τα σωματεία κανονικά δεν υπόκεινται 
στο φόρο εισοδήματος ή στο φόρο 
περιουσίας. Τα μη κερδοσκοπικά 
σωματεία δεν καταβάλλουν φόρο 
εισοδήματος για τις δραστηριότητες 
που έχουν άμεση σχέση με τον 
κοινωνικό σκοπό τους. Το εισόδημα 
για άλλες επιχειρηματικές 
δραστηριότητες φορολογείται. 
19.1διωτικές δωρεές 
Οι δωρεές πάνω από 10.000 SEK 
υπόκεινται συνήθως στο φόρο 
δωρεάς. Για το δωρητή αφαιρούνται 
μόνο οι δωρεές που γίνονται σε 
θρησκευτικές κοινότητες και 
σωματεία των οποίων οι σκοποί 
εξυπηρετούν την εκπαίδευση, την 
ιατρική, την εθνική άμυνα, την 
έρευνα, το κοινωνικό έργο και τη 
φιλανθρωπία. 
20.Δωρεές από εταιρείες 
Ισχύει ό,τι και για τις ιδιωτικές 
δωρεές. 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Δεν υπάρχουν ειδικές διατάξεις για 
την εποπτεία όσον αφορά τα 
σωματεία. 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
22.Σύσταση 
Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο 
μπορεί να συστήσει ίδρυμα. 
23.Ορισμός Περιουσία η οποία έχει οριστεί από 
τον ιδρυτή (με δωρεά ή διαθήκη), για 
τη μόνιμη επιδίωξη συγκεκριμένου 
σκοπού. 
24.Απαιτήσεις σχετικά με την 
ιθαγένεια 
Καμία. 
25. Κτήση της 
προσωπικότητας νομικής 
Ένα ίδρυμα αποκτά νομική 
προσωπικότητα μόλις συσταθεί, 
δηλαδή μόλις οριστεί η περιουσία και 
τεθεί υπό ξεχωριστή διαχείριση. 
26.Νομική ικανότητα 
27.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Κατά κανόνα, ένα ίδρυμα δεν μπορεί 
να διαλυθεί εφόσον έχει περιουσία. 
Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις η 
περιουσία μπορεί να χρησιμοποιηθεί 
για παραπλήσιο σκοπό. Για τη 
διαδικασία αυτή απαιτείται ειδική 
έγκριση της αρμόδιας δημόσιας 
αρχής-
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
2δ.Τα ιδρύματα των οποίων ο σκοπός 
εξυπηρετεί την εθνική άμυνα, την 
εκπαίδευση, την ιατρική, το 
κοινωνικό έργο, την έρευνα ή τη 
φιλανθρωπία φορολογούνται μόνο 
για το εισόδημα από εμπορική 
δραστηριότητα. 
Τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα δεν 
υπόκεινται στο φόρο δωρεάς. Οι 
δωρεές δεν εκπίπτουν για το δωρητή. 
Τα ιδρύματα υπόκεινται σε έμμεση 
φορολογία υπό τους ίδιους όρους 
όπως και τα άλλα νομικά πρόσωπα. 
95 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
29.Λογαριασμοί 
30.Εποπτεία 
Η εποπτεία των ιδρυμάτων ασκείται 
κατά κανόνα από τις τοπικές αρχές. 
96 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΣΩΜΑ ΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ 
ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.Νομική αναγνώριση 
δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι του 
Το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι δεν 
υπάρχει γραπτώς αν και υπάρχει 
ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι. 
Επίσης υπάρχει η ελευθερία 
δημιουργίας trust αν και σε ορισμένες 
περιπτώσεις τα trust μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα μπορεί να 
είναι άκυρα. 
2Όρισμός 
Δεν υπάρχει ενιαίος νομικός ορισμός 
γενικά αποδεκτός για τους 
κοινωφελείς οργανισμούς. Υπό την 
ευρεία του έννοια ένας κοινωφελής 
οργανισμός είναι μια εθελοντική 
ένωση τουλάχιστον δύο ατόμων για 
την εκπλήρωση κοινού σκοπού άλλου 
από την παραγωγή οικονομικού 
κέρδους. 
3.Ελάχιστος αριθμός ιδρυτών 
Πρακτικά δύο. 
4.Είδη σωματείων 
Unincorporated association 5.Ιθαγένεια των μελών 
Δεν υπάρχουν ειδικοί όροι για τους 
κοινωφελείς οργανισμούς. Σε 
περίπτωση φιλανθρωπικής 
οργάνωσης στην Αγγλία και την 
Ουαλία, η οργάνωση μπορεί να 
εγγραφεί μόνο εάν βρίσκεται υπό τη 
δικαιοδοσία της επιτροπής 
φιλανθρωπικών έργων. Αυτό 
σημαίνει ότι για την εγγραφή ενός 
φιλανθρωπικού σωματείου 
(unincorporated charity) η πλειοψηφία 
των μελών του διοικητικού 
συμβουλίου πρέπει να είναι κάτοικοι 
Αγγλίας και Ουαλίας ενώ στην 
περίπτωση μιας εταιρείας (company 
limited by guarantee, Industrial and 
Provident society) μόνο η έδρα πρέπει 
να βρίσκεται στην περιοχή 
δικαιοδοσίας. 
6.Κτήση της νομικής προσωπικότητας 
Company limited by guarantee: 
Αποκτάται με την εγγραφή στο 
μητρώο εταιρειών. 
Industrial and Provident society: 
Αποκτάται με την εγγραφή στο 
Registrar of Friendly Societies. 
Incorporated by Royal Charter: 
Αποκτάται με Βασιλική Απόφαση. 
Incorporated by Act of Parliament: 
Αποκτάται με απόφαση του 
Κοινοβουλίου. 
Trust 
Company limited by guarantee 
Industrial and Provident society 
Incorporated by Royal Charter 
Incorporated by Act of Parliament. Unincorporated association: Δεν έχει 
νομική προσωπικότητα. 
Το φιλανθρωπικό trust δεν έχει 
ξεχωριστή νομική προσωπικότητα. 
Αλλά είναι δυνατό να αποκτήσει 
νομική προσωπικότητα μέσω 
πιστοποιητικού σύστασης εταιρείας 
που εκδίδεται από την Επιτροπή 
Φιλανθρωπικού έργου. 
97 
7.Νομική ικανότητα 
Δεν υπάρχουν περιορισμοί στο 
καταστατικό, ωστόσο, σε ορισμένους 
τομείς η νομική ικανότητα απορρέει 
από τους σκοπούς και τις εξουσίες 
που περιλαμβάνονται στην ιδρυτική 
πράξη. 
δ.Υποχρεωτικές 
καταστατικό. 
Καμία. αναφορές στο 11.Τύχη της περιουσίας σε περίπτωση 
διάλυσης 
Όσον αφορά τους κοινωφελείς 
οργανισμούς η περιουσία διατίθεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του 
καταστατικού. Στην περίπτωση 
φιλανθρωπικών οργανώσεων, σε 
άλλες φιλανθρωπικές οργανώσεις με 
παραπλήσιο σκοπό. Αν το 
καταστατικό δεν περιλαμβάνει 
σχετικές διατάξεις η επιτροπή 
φιλανθρωπικού έργου αποφασίζει με 
ένταλμα. 
9.Υποχρέωση εγγραφής ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ 
Εγγραφή από την επιτροπή 
φιλανθρωπικού έργου για τις 
φιλανθρωπικές οργανώσεις στην 
Αγγλία και την Ουαλία. Για τους 
άλλους κοινωφελείς οργανισμούς η 
εγγραφή εξαρτάται από τη νομική 
διάρθρωση. Οι Industrial and Provident 
societies πρέπει να εγγραφούν στο 
Registrar of Friendly Societies και οι 
Companies limited by guarantee πρέπει 
να εγγραφούν στο Registrar of 
Companies. 
ΙΟ.Οικονομική δραστηριότητα 
Υπάρχει περιορισμός σχετικά με τις 
εμπορικές δραστηριότητες των 
φιλανθρωπικών οργανώσεων. 
Μπορούν να ασκούν ευκαιριακή 
εμπορική δραστηριότητα σε άμεση 
σχέση με το σκοπό τους και εφόσον 
δεν αποτελεί μονίμως τη μοναδική 
πηγή χρηματοδότησης τους. Οι 
φιλανθρωπικές οργανώσεις που 
επιθυμούν να ασκούν πιο εκτεταμένη 
κερδοσκοπική δραστηριότητα πρέπει 
να δημιουργήσουν ξεχωριστή 
εμπορική εταιρεία η οποία θα εκχωρεί 
βάσει συμβολαίου τα κέρδη της στη 
μητρική φιλανθρωπική οργάνωση 
αφού έχει καταβάλλει το φόρο 
εισοδήματος εταιρειών. ΕΜΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
12.6η οδηγία ΦΠΑ: Απαλλαγές που 
προβλέπονται στο άρθρο 13. 
Δεν εφαρμόζονται όλες οι απαλλαγές 
σχετικά με τις φιλανθρωπικές 
οργανώσεις. 
13.Αλλες απαλλαγές 
(α) Παροχή εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης δωρεάν. 
(β) Παροχή νοσοκομειακής και 
ιατρικής περίθαλψης σε εγκεκριμένο 
ίδρυμα. 
(γ) Παροχή κοινωνικών υπηρεσιών 
δωρεάν. 
(δ) Εκδηλώσεις για τη συγκέντρωση 
κεφαλαίου. 
14. Μηδενικός συντελεστής 
Αφορά την πώληση αγαθών που έχουν 
δωριθεί, τη διαφήμιση εκδηλώσεων 
για τη συγκέντρωση κεφαλαίου ή για 
εκπαιδευτικούς σκοπούς, ορισμένα 
βοηθήματα για άτομα με ειδικές 
ανάγκες, οχήματα και ασθενοφόρα 
για άτομα με ειδικές ανάγκες, την 
πώληση ορισμένων φαρμάκων σε 
φιλανθρωπικές οργανώσεις καθώς 
και την ανέγερση νέων κτιρίων που 
προορίζονται να χρησιμοποιηθούν 
για φιλανθρωπικό σκοπό. 
98 
ΑΜΕΣΟΙ ΦΟΡΟΙ 
15. Γενικά 
Δεν υπάρχουν ειδικές απαλλαγές γι' 
αυτούς καθαυτούς τους κοινωφελείς 
οργανισμούς. συντελεστή επωφελείται ευνοϊκότερης 
φορολογικής κατάταξης. Μια 
εταιρεία μπορεί να ζητήσει αφαίρεση 
της δωρεάς από τα κέρδη της και να 
ζητήσει φοροαπαλλαγή. 
Από το 1990 οι ιδιώτες μπορούν να 
κάνουν εφάπαξ πληρωμές βάσει του 
νόμου περί δωρεών· αυτή τη στιγμή η 
ελάχιστη δωρεά είναι 250 £. 
16.Σωματεία γενικού συμφέροντος 
και φορολογικά προνόμια 
Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις 
απαλλάσσονται από τους 
περισσότερους άμεσους φόρους 
(φόρος εισοδήματος, φόρος 
εισοδήματος εταιρειών, φόρος επί του 
κέρδους κεφαλαίου, φόρος 
κληρονομιάς). 20.Δωρεές από εταιρείες 
20(α)Δωρεές σε αλλοδαπά σωματεία 
ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 
21.Λογαριασμοί 
Π.Κριτήρια αναγνώρισης 
Για να παραχωρηθεί το δικαίωμα 
απαλλαγής, το εισόδημα ή τα κέρδη 
πρέπει να διατίθενται μόνο για 
φιλανθρωπικούς σκοπούς. Το 
εισόδημα από εμπορική 
δραστηριότητα που δεν συνδέεται 
άμεσα με το σκοπό υπόκειται συχνά 
στο φόρο εισοδήματος εταιρειών. 
Ιδ.Κριτήρια απόκτησης της έγκρισης 
19.1διωτικές δωρεές 
Όταν ένας ιδιώτης ή μια επιχείρηση 
εκτελεί συμβόλαιο το οποίο 
υπόσχεται την καταβολή 
συγκεκριμένου ποσού σε 
φιλανθρωπική οργάνωση για περίοδο 
που υπερβαίνει τα τρία έτη, ένα ποσό 
που αντιπροσωπεύει το φόρο 
υπολογισμένο με το βασικό 
συντελεστή εκπίπτει και η εφορεία 
επιστρέφει στη φιλανθρωπική 
οργάνωση το φόρο εισοδήματος ή το 
φόρο εισοδήματος εταιρειών επί του 
ποσού αυτού υπολογισμένο με το 
βασικό συντελεστή. Επιπλέον, αν ο 
δωρητής φορολογείται με μεγαλύτερο 
99 
Ατηιοσιονοαικό Δελτίο 
1. ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Ανακοίνωση της Επιτροπής για την προώθηση του ρόλου των (κηματείων/ενώσεων 
και ιδρυμάτων στην Ευρώπη. 
2. ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ : Β5-3202 
3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 
Απόφαση του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για το τρίτο πολυετές 
πρόγραμμα για τις MME στην Ευρωπαϊκή Ένωση 1997 - 2000. 
4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Δαπάνες που προκύπτουν αναφορικά με τις συνεδριάσεις εμπειρογνώμονος και 
τις εκστρατείες ενημέρωσης με στόχο τον καθορισμό τοχν μελλοντικοί 
προσεγγίσεων του ρόλου των ενώσεοον της Ευρουιαϊκής Ένωσης. 
4.1 Καλυπτόμενη περίοδος και συμςκονίες για ανανέωση 
Οι συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων και οι εκστρατείες ενημέρο)σης αφορούν μόνο 
την περίοδο 1997. 
5. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Η ΕΣΟΔΩΝ 
5.1 Μη υποχρεωτικές δαπάνες 
5.2 Διαφοροποιημένες πιστο')σεις 
6. ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Η ΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 
Ένα μικρό ποσοστό (συνεδριάσεις εμπειρογνώμονος και πληροφόρηση) 
χρηματοδοτείται μέχρι ποσοστού 100%. 
Οι άλλες επιδοτήσεις για συγχρηματοδότηση από κοινού με άλλες πηγές τον 
δημοσίου και/ή ιδιωτικού τομέα θα προσαρμοστούν ανάλογα με τα κοινοτικά 
συμφέροντα. 
Οι συνήθεις επιδοτήσεις για συσκέψεις, σεμινάρια και συζητήσεις στρογγυλής 
τραπέζης, θα χορηγηθούν σε ειδικά ποσοστά, ανάλογα με τις ανάγκες το>ν 
οργανωτών και τη σπουδαιότητα της δραστηριότητας όσον αφορά τον τομέα της 
κοινωνικής οικονομίας (économie sociale). 
At i' 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
Το 1997 θα πραγματοποιηθεί μια σειρά συνεδριάσεων και όιασκέψεο>ν. Το 
συνολικό κόστος θα ανέρχεται σε 100.000 ECU. 
8. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ 
Λαμβάνοντας υπόψη τις συμβατικές υποχρεώσεις και τις αρχές της οικονομίας και 
της υγιούς δημοσιονομικής διαχείρισης, όλες οι συμφωνίες και οι συμβάσεις 
μεταξύ της Επιτροπής και των παραληπτών το)ν πληρο)μο')ν περιλαμβάνουν 
προβλέψεις για την καταπολέμηση της απάτης (παρακολούθηση, εκθέσεις που θα 
υποβληθούν, κ.τ.λ.) για τον έλεγχο των επιδοτήσεα)ν και αποδοχή των υπηρεσιοον 
και μελετών που έχουν παραγγελθεί από την Επιτροπή πριν από την καταβολή της 
πληρωμής. 
9. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΣΩΜΑΤΕΙΑ/ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ 
ΙΔΡΥΜΑΤΑ 
9.1 Ειδικοί και ποσοτικοί στόχοι· πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται η 
δράση: 
Ο καθορισμός μιας συντονισμένης πολιτικής για δίκτυα ευρωπαϊκ«>ν 
σωματείων/ενώσεων και ιδρυμάτων. 
Δημιουργήθηκε δίκτυο πληροφοριών για την κοινωνική οικονομία 
(économie sociale) (γραφεία παροχής συμβουλών σε ευρωπαίους πολίτες) 
(European citizens' advice bureaus) από τα ακόλουθα ιδρύματα: την 
European Committee of Workers Cooperative Productive Societies, την 
Euro-Citizen Action Service, την Comité Européen des Associations d'intérêt 
Général και το European Foundation Centre, με στόχο να αντιμετουιισθεί η 
ανάγκη των επιχειρήσεων στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας 
(économie sociale), να έρθουν σε επαφή με τις επιχειρήσεις της Κοινότητας 
μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου Euro-Info Centres (του δικτύου για τη 
δικτύωση)· 
9.2 Αιτιολόγηση: 
Είναι απαραίτητο, να συζητηθεί με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και 
τα σωματεία/ενώσεις και ιδρύματα, με ποιο τρόπο είναι δυνατόν να εφαρμοστεί 
καλύτερα η πολιτική των συστάσεων που περιλαμβάνονται στο έγγραφο. 
9.3 Έλεγχος και αξιολόγηση 
st&.-i 
Ο τομέας των σωματείων/ενώσεων και των ιδρυμάτων ποικίλλει σε μεγάλο 
βαθμό. 
Πρέπει λοιπόν να δοθεί μεγάλη προσοχή όσον αφορά το 
προπαρασκευαστικό στάδιο το)ν προτεινομένων ενεργειών, οκπε να 
υπάρξει η σωστή ισορροπία ανάμεσα στις υφιστάμενες απαιτήσεις και 
τους χρησιμοποιούμενους πόρους. 
Με την έναρξη των ενεργειών, θα πρέπει να προταθούν οι δείκτες 
σύμφωνα με τα ειδικά χαρακτηριστικά της ενέργειας, με βάση τυποποιημένο 
έγγραφο που θα συνταχθεί από τις διάφορες υπηρεσίες. Στο έγγραφο αυτό θα 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τα διάφορα ταμεία 
και πηγές χρηματοδότησης. 
Εκτίμηση των αποτελεσμάτων που θα επιτευχθούν 
Οι προγραμματισμένες ενέργειες είναι μεγάλης σημασίας, εφόσον πρέπει 
να καταστήσουν δυνατό για τις ενώσεις και τα ιδρύματα να εποχρεληΟούν 
των οφελών της ενιαίας αγοράς χωρίς σύνορα, τηρώντας τους κανόνες 
του ανταγωνισμού και χωρίς να θυσιάσουν την ταυτότητα τους (ος 
εταιρικά σύνολα. Τα αποτελέσματα θα εκτιμηθούν, π.χ., με βάση τους 
στόχους για κάθε δράση υπό το φως των ευρο)παϊκο')ν πλευριυν που 
εντοπίζονται στον τομέα, και το>ν δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο τομέας 
της κοινωνικής οικονομίας (économie sociale) λόγω της συμμετοχής τους 
στις τοπικές εξελίξεις, κατά την ορθή και πλήρη χρησιμοποίηση των 
Διορθωτικών Ταμείων. 
10 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ (ΤΜΗΜΑ III, ΜΕΡΟΣ Α ΤΟΥ 
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ) 
Η πραγματική κινητοποίηση των απαιτούμενων διοικητικών πόρο)ν θα 
εξαρτάται από την ετήσια απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τη διάθεση 
των πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό του προσουιικού και τα 
πρόσθετα ποσά που εξουσιοδοτούνται από την αρμόδια για τον 
προϋπολογισμό αρχή. 
-3 
SL* ί 
10.1 Επιπτώσεις στον αριθμό των θέσεων 
Τύπος θέσης 
Μόνιμοι ή 
έκτακτοι 
υπάλληλοι Α 
Β 
C 
Αλλοι πόροι 
Σύνολο Προσωπικό που θα 
διατεθεί για τη 
διαχείριση της 
ενέργειας 
Μόνιμες 
θέσεις 
1 
1 χΑ 
1 Έκτακτες 
θέσεις ΙΙηγή 
Υπάρχοντες 
πόροι στην 
ΓΔ ή στο 
ενόκ^ερόμε 
νο τμήμα 
1 
1 Πρόσθετοι 
πόροι 
όχι Διάρκεια 
12 μήνες 
Το κόστος ενός μέλους προσωπικού (επιπέδου ΑΙ έο>ς Α5) εκτιμάται at 100.000 
ECU. 
Α. Ο- S 
10.2 Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις των πρόσθετων ανθρώπινων 
πόρων 
ECU 
Ποσά Μέθοδος υπολογισμού 
Μόνιμοι υπάλληλοι 
Έκτακτο προσωπικό 
Αλλοι πόροι (να υποδείξετε το ουδέν 
κονδύλιο του 
προϋπολογισμού) 
Σύνολο ουδέν 
10.3 Αύξηση στις λοιπές διοικητικές δαπάνες ως αποτέλεσμα της 
ενέργειας 
ECU 
Κονδύλια του Ποσά Μέθοδος υπολογισμού 
προϋπολογισμού 
Σύνολο ουδέν στα πλαίσια του υφιστάμενου 
προϋπολογισμού 
-5-
lc ί, 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 241 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 06 10 16 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-282-GR-C 
ISBN 92-78-21230-Χ 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο