ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93)148 τελικό 
Βρυξέλλες, 7 Απριλίου 1993 
Πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΟ 1992 
I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Ι.Α. ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Η ευρωπαϊκή δράση για τον αντικαρκινικό αγώνα βρίσκεται στα μέσα της 
εφαρμογής του δευτέρου προγράμματος δράσης 1990-1994, το οποίο εγκρίθηκε από 
το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας το Μάιο του 1990 (ΕΕ L 137 της 30.05.90). 
Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 3 της απόφασης αυτής, "Η Επιτροπή θα 
ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο καθώς και την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σχετικά με την πρόοδο των εργασιών της". Η 
παρούσα έκθεση συνοψίζει την εφαρμογή του προγράμματος " Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου" το 1992 και είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας των διαφόρων υπηρεσιών 
και προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή 
δράση κατά του καρκίνου. 
Η ετήσια αυτή ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συμπληρώνει τις πληροφορίες 
που διανεμήθηκαν στους εταίρους του προγράμματος κατά τη διάρκεια του 
περασμένου έτους, και συγκεκριμένα τις ενημερωτικές επιστολές που διανέμονται 
κάθε δίμηνο σε 17 500 περίπου αντίτυπα, στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, 
σε συνεργασία με τους παίκτες του προγράμματος στα κράτη μέλη. 
Ι.Β. ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ 1992 
Ο απολογισμός των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1992 
επιτρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η ευρωπαϊκή δράση κατά του καρκίνου 
συνέχισε να αναπτύσσεται, τόσο σε νομοθετικό επίπεδο όσο και με συγκεκριμένα 
επιτεύγματα, τα οποία υποστήριξε από διοικητική και οικονομική πλευρά η 
Επιτροπή σε σύμπραζτ\ με τους φορείς των κρατών μελών. 
Ι.Β.1. Οι νομοθετικές δραστηριότητες με αντίκτυπο στην πρόληψη των καρκίνων 
επικεντρώθηκαν στη μεταφορά στα κράτη μέλη των οδηγιών που έχουν ήδη εκδοθεί, 
ιδίως σε θέματα καταπολέμησης του καπνίσματος και προστασίας από τους 
καρκινογόνους παράγοντες. 
Ι.Β.2. 'Οσον αφορά τις δραστηριότητες που επιδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, υποβλήθηκαν 598 σχέδια στο πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
(με εξαίρεση την βιοϊατρική έρευνα), 263 από τα οποία εγκρίθηκαν το 1992 (276 
το 1991). Η εξέλιξη αυτή συνοδεύεται από αύξηση του ποσού των επιδοτήσεων που 
διατέθηκαν: -10.763.449 ECU το 1992, για το 1991 το αντίστοιχο ποσό ήταν 
-9.025.090 ECU (βλ. πίνακα 1 - σελ. 23). 
Σε θέματα πρόληψης, οι ενέργειες ευαισθητοποίησης του κοινού για τον 
ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου το 1992 επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στο 
εργασιακό περιβάλλον, επ· ευκαιρία του ευρωπαϊκού έτους για την ασφάλεια, την 
υγιεινή και την υγεία στο χώρο εργασίας. 
Στο πλαίσιο αυτό, το θέμα που επελέγη για την ευρωπαϊκή εβδομάδα κατά του 
καρκίνου (12 - 18 Οκτωβρίου) ήταν "η πρόληψη του καρκίνου και η προαγωγή της 
υγείας στο χώρο εργασίας". Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο 
αυτό προέβλεπαν ιδίως την πρόληψη του καπνίσματος, τη βελτίωση τον συνηθειών 
διατροφής και την πρόληψη των κινδύνων πρόκλησης καρκίνου που συνδέονται με 
το περιβάλλον εργασίας. Το 1992 διεξήχθησαν δύο ευρωπαϊκές δημοσκοπήσεις για 
την πρόληψη του καπνίσματος, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού της 
Κοινότητας, και έδειξαν ιδίως ότι η πλειοψηφία των ευρωπαίων θα αποδεχόταν 
περιορισμούς της ελευθερίας καπνίσματος στους δημόσιους χώρους ή στο χώρο 
εργασίας. 
Με πρωτοβουλία των αντικαρκινικών εταιρειών και ενώσεων των κρατών μελών, 
ξεκίνησε το 1992 μία μεθοδολογική μελέτη με τους εθνικούς εταίρους για τη 
βελτίωση της επιστημονικής αξιολόγησης του αντίκτυπου των δραστηριοτήτων 
ενημέρωσης που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια των ευρωπαϊκών εβδομάδων κατά του 
καρκ ίνου. 
Σε κάθε περίπτωση, οι γνώσεις του κοινού στην Ευρώπη σχετικά με τον ευρωπαϊκό 
κώδικα το 1992 αυξήθηκαν ή σταθεροποιήθηκαν σε οκτώ κράτη μέλη το 1992 σε 
σύγκριση με τα προηγούμενα έτη (1988-1992). (πρβλ. πίνακα σελ. 24). 
Αναπτύχθηκε εξάλλου μια δράση ευαισθητοποίησης του κοινού στους κινδύνους που 
συνδέονται με την υπερβολική έκθεση του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, με 
την ευκαιρία της διάδοσης στα κράτη μέλη των αποτελεσμάτων μιας ευρωπαϊκής 
δημοσκόπησης που έγινε το 1992 με θέμα "Οι ευρωπαίοι και ο ήλιος -
αναπαραστάσεις - στάσεις - συμπεριφορές". 
Το 1992, οι μελέτες πρόληψης επικεντρώθηκαν κυρίως στην ανάπτυξη και την 
παγίωση της μελέτης προοπτικών "διατροφή, υγεία και καρκίνος" που καλύπτει 
επτά κοινοτικές χώρες. 
Οι ειδικές ενέργειες αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία, το 1992 
προσανατολίστηκαν προς την ανάπτυξη και επέκταση των δικτύων εμπειριών -
πιλότων που άρχισαν να δημιουργούνται το 1991 και αφορούν κυρίως την 
καταπολέμηση του καπνίσματος, την εκπαίδευση σε θέματα διατροφής και το 
σύνολο των θεμάτων που αναφέρονται στον ευρωπαϊκό κώδικα. 
Οι ενέργειες που αφορούν τη διάγνωση των διαφόρων μορφών καρκίνου, το 1992 
οδήγησαν σε παγίωση των προγραμμάτων που υποστηρίζει το Πρόγραμμα στο πλαίσιο 
ευρωπαϊκών δικτύων, ιδίως σε θέματα διάγνωσης του καρκίνου του μαστού (με τη 
συμμετοχή εννέα κρατών μελών). Για το σκοπό αυτό, δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή 
των ευρωπαϊκών συστάσεων σχετικά με τον ποιοτικό έλεγχο της διάγνωσης με 
μαστογραφίες, που εκπόνησε ομάδα διεθνών εμπειρογνωμόνων, οι οποίες το 1993 
θα δημοσιευθούν επίσημα από την Επιτροπή. 
Οι ενέργειες επιμόρφωσης του υγειονομικού προσωπικού σε θέματα καρκίνου που 
υποστηρίζονται από το πρόγραμμα προασανατολίζονται προς την εφαρμογή 
προγραμμάτων επιμόρφωσης για τον καρκίνο των ιατρών, νοσοκόμων και 
οδοντογιατρών· το 1990 και 1991 υπήρξε κοινή συναίνεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
σχετικά με τις ενέργειες αυτές. Στο πλαίσιο αυτό συστάθηκε δοκιμαστικό δίκτυο 
μαθημάτων συνεχούς επιμόρφωσης σε θέματα καρκίνου για νοσοκόμους, στο οποίο 
συμμετέχουν επτά κράτη μέλη. Ένα ανάλογο μέτρο εφαρμόζεται για την βασική 
κατάρτιση των οδοντογιατρών και για την ειδική κατάρτιση των ιατρών γενικής 
ιατρικής. 
Διεξήχθησαν επίσης 18 συντονισμένες ενέργειες σε θέματα ιατρικής έρευνας κατά 
του καρκίνου, στο πλαίσιο του προγράμματος ιατρικής έρευνας. Στο πεδίο αυτό 
οι αρμόδιες συμβουλευτικές επιτροπές εκτιμούν ότι η «θνησιμότητα και η 
νοσηρότητα που οφείλονται στον καρκίνο μπορούν να μειωθούν σημαντικά με μία 
καλύτερη εφαρμογή των γνώσεων και της υπάρχουσας τεχνολογίας»· για το λόγο 
αυτό υπάρχει «μία επείγουσα ανάγκη να αναζητηθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες 
οι σημερινές γνώσεις και η τεχνολογία μπορούν να τεθούν στη διάθεση των 
καρκινοπαθών κατά τον πλέον γενικό και άμεσο τρόπο, μέσα στα όρια του 
διαθέσιμου προϋπολογισμού των τομέων της έρευνας και της υγείας» (πρβλ. 
Ευρωπαϊκή στρατηγική για την έρευνα, CAN-MED 3/8.1 σελ.15, 26-27 Μαρτίου 
1992). 
Η τηλεπληροφορική (τηλεματική) μπορεί να συνεισφέρει στη βελτίωση της 
ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της ανάλυσης της σχέσης 
κόστους/οφέλους των ιατρικών παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων 
στον τομέα του καρκίνου. Από τα 36 προγράμματα που τέθηκαν σε εφαρμογή το 
1992, στα πλαίσια του υπο-προγράμματος AIM (Advanced Informatics in 
Medicine), 6 αφορούσαν άμεσα τον καρκίνο και 8 είχαν δυνατότητα εφαρμογής 
στον τομέα αυτό. Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν στην προώθηση της 
αποτελεσματικής συνεργασίας όλων των συμμετεχόντων στη φροντίδα των 
καρκινοπαθών στην ανάπτυξη εργαλείων, τεχνικών και πρακτικών που ενισχύουν 
μια κοινή προσέγγιση όσον αφορά τη χρήση πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών στη 
φροντίδα των καρκινοπαθών και στην προώθηση της υιοθέτησης των εργαλείων, 
των τεχνικών και των πρακτικών αυτών. 
Η Επιτροπή προχώρησε σε σύσταση επιτροπής ανεξάρτητων διεθνών εμπειρογνωμόνων 
ανωτέρου επιπέδου, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης του 
Συμβουλίου για το δεύτερο πρόγραμμα δράσης, σύμφωνα με το οποίο "το Συμβούλιο 
και οι υπουργοί υγείας θα προβούν σε επιστημονική αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας των ενεργειών που αναλήφθηκαν. Η Επιτροπή θα υποβάλει 
σχετική έκθεση στη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 1992". Η επιτροπή 
εμπειρογνωμόνων υπέβαλε την έκθεση της στην Επιτροπή τον Ιούνιο του 1992. 
Στις 15 Μαρτίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε μια έκθεση της Επιτροπής προς το 
Συμβούλιο, που καταρτίστηκε με βάση την έκθεση της παραπάνω επιτροπής. Η 
έγκριση της έκθεσης αυτής από το Συμβούλιο θα επιτρέψει την απόδοση 
συμπληρωματικού ποσού 5 εκ. ECU για τα δύο τελευταία έτη του προγράμματος. 
Η παρουσίαση που ακολουθεί ανακεφαλαιώνει τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες και 
ενέργειες που διεξήχθησαν το 1992 σε καθέναν από τους 38 τομείς δράσης που 
συνδέονται με την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου, καθώς 
και με το θέμα της βιοϊατρικής έρευνας για τον καρκίνο. 
II. ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
II.Α. Οι τρέχουσες νομοθετικές δραστηριότητες 
1. Νομοθεσία σχετικά με το κάπνισμα 
α. Απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους 
Στις 18 Ιουλίου 1989 εκδόθηκε ψήφισμα σχετικά με την απαγόρευση του 
καπνίσματος στους δημόσιους χώρους (ΕΕ C 189 της 26.07.89). Το ψήφισμα 
προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θα ενημερώνουν την Επιτροπή κάθε δύο χρόνια για 
τα μέτρα που έλαβαν για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους 
ή σε δημόσιους χώρους ορισμένων κτιρίων, και στα μεταφορικά μέσα. 
Στις 30 Οκτωβρίου 1992, η Επιτροπή δημοσίευσε ενδιάμεση έκθεση αναφορικά με 
τη συνέχεια που δόθηκε στο ψήφισμα αυτό (έγγραφο SEC (92) 1979). Η έκθεση 
αυτή, που συντάχθηκε με βάση πληροφορίες που έδωσαν οι υγειονομικές αρχές και 
δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί των κρατών μελών, παρουσιάζει τα κύρια 
χαρακτηριστικά της κατάστασης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ενώ στο παράρτημα 
παρουσιάζει μια συνοπτική περιγραφή των νομοθεσιών που εφαρμόζονται στα 
διάφορα κράτη μέλη. 
β. Σήμανση των προϊόντων καπνού 
Το 1992, τα δώδεκα κράτη μέλη θέσπισαν διατάξεις εσωτερικού δικαίου για να 
συμορφωθούν με την οδηγία 89/622/ΕΟΚ σχετικά με τη σήμανση των προϊόντων 
καπνού που εκδόθηκε το Νοέμβριο του 1989 (ΕΕ L 359 της 08.12.89). 
Η οδηγία αυτή προβλέπει ότι όλες οι μονάδες συσκευασίας κάθε προϊόντος καπνού 
πρέπει να φέρουν στο εμφανέστερο σημείο τη γενική προειδοποίηση "βλάπτει 
σοβαρά την υγεία". Εξάλλου, τα πακέτα των τσιγάρων πρέπει να φέρουν μια 
ειδική προειδοποίηση που μπορεί να επιλέγεται από τον κατάλογο που 
επισυνάπτεται στην οδηγία. Με βάση τα παραπάνω, σε κάθε κράτος μέλος 
καταρτίστηκε κατάλογος προειδοποιήσεων που υποχρεωτικά περιλαμβάνει τα 
ακόλουθα δύο ειδικά μηνύμαται "το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο", " το κάπνισμα 
προκαλ ε ί καρδιαγγε ιακέ ς παθ ήσεις". 
Στις 15 Μαίου 1992, το Συμβούλιο εξέδωσε μία οδηγία (92/41/ΕΟΚ - ΕΕ L 158 της 
11.06.1992) που τροποποιεί την οδηγία 89/622/ΕΟΚ. Η οδηγία αυτή προβλέπει 
ειδικές προειδοποιήσεις για τα προϊόντα καπνού εκτός των τσιγάρων (καπνός για 
στρίψιμο, άλλα προϊόντα καπνού για κάπνισμα, προϊόντα καπνού χωρίς καύση). 
Προβλέπει επίσης την απαγόρευση διάθεσης στην αγορά ορισμένων προϊόντων 
καπνού που λαμβάνονται από το στόμα, που εμφανίστηκαν πρόσφατα στην αγορά και 
θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα για τους νέους. Ορίστηκαν δύο διαφορετικές 
προθεσμίες για την εφαρμογή της οδηγίας αυτής: η 1η Ιουλίου 1992 για την 
απαγόρευση ορισμένων ειδών καπνού που λαμβάνονται από το στόμα και η 1η 
Ιανουαρίου 1994 για τις διατάξεις που αφορούν τη σήμανση. Πρέπει να σημειωθεί 
ότι το προσωρινό χρονοδιάγραμμα για τη θέσπιση και την ανακοίνωση των εθνικών 
μέτρων μεταφοράς της οδηγίας δεν έγινε σεβαστό, προφανώς λόγω των ιδιαίτερα 
σύντομων προθεσμιών που όρισε το Συμβούλιο. 
γ. Μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα 
Όλα τα κράτη μέλη εκτός από τις Κάτω Χώρες έχουν ήδη θεσπίσει νομοθετικές 
και κανονιστικές διατάξεις για τη μεταφορά στο εθνικό τους δίκαιο της οδηγίας 
90/239/ΕΟΚ που εκδόθηκε το Μάιο του 1990 σχετικά με τη μέγιστη περιεκτικότητα 
των τσιγάρων σε πίσσα. Στις 31 Δεκεμβρίου 1992, η μέγιστη περιεκτικότητα σε 
πίσσα των τσιγάρων που πωλούνται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν θα μπορεί να 
υπερβαίνει τα 15 mg ανά τσιγάρο και τα 12 mg από την 31η Δεκεμβρίου 1997. Για 
την Ελλάδα, εγκρίθηκε μια ειδική προσωρινή παρέκκλιση μέχρι το 2006. 
δ. Διαφήμιση των προϊόντων καπνού 
Το Μάιο του 1991 εκδόθηκε μια νέα τροποποιημένη πρόταση οδηγίας σχετικά με τη 
διαφήμιση των προϊόντων καπνού (ΕΕ C 167 της 27.06.91) που προβλέπει την 
πλήρη εναρμόνιση της διαφήμισης αυτής και περιορίζει τη διαφήμιση μόνο στο 
εσωτερικό των καταστημάτων πώλησης καπνού. Στις 11 Φεβρουαρίου 1992, το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη για την πρόταση αυτή. Στη 
συνέχεια, η Επιτροπή τροποποίησε την πρόταση της (ΕΕ C 129 της 21.05.92) ώστε 
να λάβει υπόψη τη γνώμη αυτή. 
Η συζήτηση συνεχίστηκε στα δύο Συμβούλια Υπουργών Υγείας της 15ης Μαΐου και 
13ης Νοεμβρίου 1992, αλλά η αντίθεση μιας μειοψηφίας τεσσάρων κρατών μελών 
εμποδίζει την επίτευξη οριστικής συμφωνίας για το κείμενο. Συνεχίζονται ακόμη 
οι συζητήσεις για βασικά προβλήματα όπως π.χ. η αναλογικότητα του μέτρου ή η 
συμφωνία του με τα θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και για τις λεπτομέρειες 
εφαρμογής (αποδοχή των εθελοντικών συμφωνιών μεταφοράς της οδηγίας ή εφαρμογή 
σε έντυπα που προέρχονται από τρίτες χώρες). Η Επιτροπή διατήρησε την πρόταση 
της, η οποία θα αποτελέσει αντικείμενο νέων συζητήσεων στα πλαίσια του 
Συμβουλίου το 1993. 
ε. Φορολογία των προϊόντων καπνού 
Στις 19 Οκτωβρίου 1992, το Συμβούλιο εξέδωσε τρεις οδηγίες σχετικά με τη 
φορολογία των προϊόντων καπνού (ΕΕ L 316 της 31.10.92). Οι οδηγίες αυτές, που 
περιλαμβάνουν την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στις 24 Ιουνίου 1991, 
καθορίζουν τη δομή των ειδικών φόρων κατανάλωσης που βαρύνουν τα προϊόντα 
καπνού (92/78/ΕΟΚ) και θεσπίζουν τους ελάχιστους φόρους των τσιγάρων 
(92/79/ΕΟΚ) και των άλλων βιομηχανοποιημένων καπνών (92/80/ΕΟΚ). 
Αυτοί οι ελάχιστοι φόροι κατανάλωσης, εκτός ΦΠΑ, πρέπει να ανέρχονται 
τουλάχιστον στο 57% της τιμής λιανικής πώλησης των τσιγάρων που ανήκουν στην 
πλέον ζητούμενη κατηγορία τιμής. Για τα άλλα βιομηχανοποιημένα καπνά, οι 
φόροι πρέπει να ανέρχονται στις ακόλουθες ελάχιστες τιμές: 
πούρα και σιγαρίλος: 5% της τιμής λιανικής πώλησης ή 7 ECU ανά 
1.000 τεμάχια ή ανά χιλιόγραμμο 
για τον λεπτοκομμένο καπνό που προορίζεται για την κατασκευή 
χειροποίητων (στριφτών) τσιγάρων: 30% επί της τιμής λιανικής 
πώλησης ή 20 ECU ανά χιλιόγραμμο 
για τα άλλα καπνά για κάπνισμα: 20% επί της λιανικής τιμής 
πώλησης ή 15 ECU ανά χιλιόγραμμο. 
Οι διατάξεις αυτές συμπληρώνονται με την οδηγία περί προσέγγισης των 
συντελεστών ΦΠΑ (77/92/ΕΟΚ - ΕΕ L 316 της 31.10.92) που προβλέπει γενικά ότι 
ο γενικός συντελεστής του φόρου αυτού πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 15% 
της τελικής τιμής των σχετικών προϊόντων. Προβλέπονται ωστόσο αρκετές 
προσωρινές παρεκκλίσεις για τις χώρες που προηγουμένως εφάρμοζαν μειωμένους 
συντελεστές. 
στ. Αναδιάρθρωση της κοινής αγροτικής πολιτικής στον κλάδο του καπνού 
Στις 30 Ιουνίου 1992, το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας εξέδωσε τον κανονισμό 
(ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση αγοράς του 
ακατέργαστου καπνού. Ο κανονισμός τροποποιεί τα κριτήρια του καθεστώτος 
πριμοδοτήσεων της Κοινότητας και την έγκριση ενός συστήματος ελέγχου της 
παραγωγής. Προβλέπει τη σύσταση κοινοτικού ταμείου έρευνας και ενημέρωσης με 
στόχο να γίνουν γνωστότερες οι βλαβερές συνέπειες του καπνού και τα κατάλληλα 
προληπτικά και θεραπευτικά μέσα, καθώς και να προσανατολιστεί η κοινοτική 
παραγωγή προς όσο το δυνατόν λιγότερο βλαβερές ποικιλίες και ποιότητες 
καπνού. 
Το άρθρο 14 προβλέπει την εφαρμογή ενός τριετούς προγράμματος μετατροπής των 
ποικιλιών Μαύρα, Τσεμπέλια, Forchheimer, Havana Ile και των υβριδίων 
Geudertheimer προς άλλες ποικιλίες περισσότερο προσαρμοσμένες στην αγορά ή 
προς άλλες γεωργικές καλλιέργειες. Το πρόγραμμα αυτό θα εφαρμοστεί ήδη από 
την αρχή της συγκομιδής του 1993. Το πρόγραμμα θα εκτελεστεί σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3616/92 της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 1992. 
Τα μέτρα αυτά, μολονότι δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο στα προβλήματα υγείας, 
αντικατοπτρίζουν τον συνυπολογισμό του παράγοντα "υγεία" στις αποφάσεις που 
λαμβάνονται στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής. 
2. Νομοθεσία σχετικά με τη διατροφή 
α. Επισήμανση των τροφίμων 
Σε συνέχεια της οδηγίας 90/496 ΕΟΚ για την εναρμόνιση της επισήμανσης των 
τροφίμων όσον αφορά τις τροφικές τους ιδιότητες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, που 
εκδόθηκε από το Συμβούλιο το 1990 (ΕΕ L 276 της 06.10.90), η "επιστημονική 
επιτροπή για την ανθρώπινη διατροφή" ενέκρινε το 1992 μία έκθεση για την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα, σχετικά με τις συνιστώμενες ημερήσιες δόσεις σε θέματα 
διατροφής. Το έγγραφο αυτό θα διανεμηθεί το 1993. 
β. Κατάλοιπα φυτοφαρμάκων μέσα σε οπωροκηπευτικά 
Τον Απρίλιο 1992, η Επιτροπή ενέκρινε δύο προτάσεις τροποποίησης των οδηγιών 
76/895/ΕΟΚ, 90/642/ΕΟΚ, 86/362/ΕΟΚ, 86/363/ΕΟΚ, σχετικά με τις ανώτατες 
περιεκτικότητες των καταλοίπων φυτοφαρμάκων πάνω και μέσα στα οπωροκηπευτικά, 
σε ορισμένα προϊόντα φυτικής προέλευσης, στα δημητριακά και στα τρόφιμα 
ζωικής προέλευσης. Οι προτάσεις αυτές αποσκοπούν στη θέσπιση νέων ποσοστών 
μέγιστης περιεκτικότητας και στην τροποποίηση των επιτρεπόμενων ποσοστών 
καταλοίπων για 60 φυτοφάρμακα. Οι προτάσεις αυτές σήμερα εξετάζονται από το 
Συμβούλιο. 
3. Νομοθεσία σχετικά με τους καρκινογόνους παράγοντες 
Πρβλ. τομείς δράσης 7-10 παρακάτω. 
II.Β. Ενέργειες πρόληψης που επιχορηγούνται από το πρόγραμμα 
II.Β.1. Ενέργειες πρόληψης του καπνίσματος 
Τομέας δράσης 1. Ενθάρρυνση προγραμμάτων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για 
την πρόληψη του καπνίσματος, και ειδικότερα μεταξύ 
συγκεκριμένων ομάδων όπως οι νέοι, οι γυναίκες και το 
εκπαιδευτικό και υγειονομικό προσωπικό. 
Οι ενέργειες πρόληψης του καπνίσματος, που υποστηρίχθηκαν χρηματοδοτικά από 
την Επιτροπή, το 1992 προσανατολίστηκαν προς την εκτ 
έλεση δοκιμαστικών ενεργειών και την ανταλλαγή εμπειριών, στο πλαίσιο των 
ευρωπαϊκών δικτύων που δημιουργήθηκαν το 1990 και 1991. 
Δίκτυο πόλεων χωρίς καπνιστές (Empoli, Besançon, Τολέδο, Namur), που 
εγκαινιάστηκε το 1990, Μια ανάλογη εμπειρία ξεκίνησε το 1992 στο 
Royan (Γαλλία). Το δίκτυο ενδέχεται να επεκταθεί στο Λουξεμβούργο το 
1993. 
Ευρωπαϊκό δίκτυο αντικαπνιστικών ομίλων νέων "smokebusters" που 
εγκαινιάστηκε το 1991 (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία, 
Πορτογαλία). Το 1993 προβλέπεται η διοργάνωση ευρωπαϊκής διάσκεψης 
για την αξιολόγηση της αποκτηθείσας εμπειρίας. 
Παγίωση δοκιμαστικών εμπειριών υγειονομικής εκπαίδευσης και πρόληψης 
του καπνίσματος στα σχολεία, που ξεκίνησαν το 1991, ιδίως στη Γαλλία, 
την Ισπανία, το Βέλγιο και την Πορτογαλία. Το 1992 δημιουργήθηκε ένα 
δίκτυο που συνδέει τις τέσσερις αυτές χώρες για την εφαρμογή κοινών 
εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ο συντονισμός του οποίου εξασφαλίζεται 
από το κέντρο πρόληψης "Επίδαυρος" του Montpellier (Γαλλία). Το 1992 
ξεκίνησαν νέες δοκιμαστικές ενέργειες στη Γερμανία, τη Δανία, την 
Ελλάδα και την Ιρλανδία. 
Συντονισμός της δράσης ενημέρωσης και διάδοσης ενημερωτικού υλικού 
για την πρόληψη του καπνίσματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τη βοήθεια 
του γραφείου δράσης και ενημέρωσης για την πρόληψη του καπνίσματος 
(BASP). Το 1992, το γραφείο αυτό εξέδωσε και διένειμε στα κράτη μέλη 
τέσσερα τριμηνιαία ενημερωτικά δελτία και τρεις μονογραφίες σχετικά 
με το κάπνισμα στο χώρο εργασίας, το κάπνισμα και τις ασφάλειες, και 
τη φορολογία των βιομηχανοποιημένων καπνών. 
Προπαρασκευή διεθνών συναντήσεων, και συγκεκριμένα της 9ης παγκόσμιας 
διάσκεψης για τον καπνό και την υγεία που θα πραγματοποιηθεί στο 
Παρίσι το 1994. Το Νοέμβριο του 1992, ένα ευρωπαϊκό σεμινάριο που 
έγινε στο Λονδίνο κατέδειξε, μεταξύ άλλων μέσων, το ρόλο μιας 
πολιτικής τιμών μέσω φορολογικών διατάξεων για τη μείωση της ζήτησης 
και ίσως της κατανάλωσης προϊόντων καπνού σε μακροχρόνια βάση. 
Εξάλλου, στη Γαλλία και την Ισπανία χρηματοδοτήθηκαν ειδικές ενέργειες που 
στοχεύουν σε ομάδες στόχους όπως π.χ. οι έγκυοι γυναίκες. 
Τομέας δράσης 2. Ενθάρρυνση δοκιμαστικών ενεργειών για την προώθηση της 
διδασκαλίας μεθόδων διακοπής του καπνίσματος στο 
υγειονομικό και εκπαιδευτικό προσωπικό. 
Στό Βέλγιο, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο 
χρηματοδοτήθηκαν ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης των κέντρων παροχής 
βοήθειας για διακοπή του καπνίσματος. 
Εξάλλου, η ομάδα αντιπροσώπων των ενώσεων ιατρών γενικής ιατρικής της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας αφιέρωσε μέρος των εργασιών της στη διοργάνωση και το 
περιεχόμενο ενός ευρωπαϊκού σεμιναρίου που θα διεξαχθεί το 1993 με θέμα "οι 
ιατροί γενικής ιατρικής και η πρόληψη του καπνίσματος". 
Το 1993, θα διανεμηθούν στο υγειονομικό προσωπικό των κρατών μελών τα 
αποτελέσματα μιας συγκριτικής μελέτης σχετικά με την αποτελεσματικότητα των 
διαφόρων μεθόδων διακοπής του καπνίσματος, η οποία εκπονήθηκε το 1992 από 
ομάδα ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Σχολής 
Ογκολογίας (ESO). 
Πολλά από τα προγράμματα πρόληψης του καπνίσματος στο περιβάλλον του 
σχολείου, που έλαβαν ενίσχυση το 1992, διαθέτουν μια συγκεκριμένη πτυχή που 
απευθύνεται στο εκπαιδευτικό προσωπικό με σκοπό την επιμόρφωση του για την 
πρόληψη και τη διακοπή του καπνίσματος (Γερμανία, Δανία, Ισπανία και 
Πορτογαλία). 
Τομέας δράσης 3. Ενθάρρυνση καινοτόμων ενημερωτικών εστρατειών 
προκειμένου να προληφθεί το κάπνισμα τόσο στο ευρύ 
κοινό όσο και στους χώρους εργασίας. 
Το 1992 έγιναν δύο ευρωπαϊκές δημοσκοπήσεις με θέμα "αξιολόγηση των συνεπειών 
των ενημερωτικών εκστρατειών στο κοινό στην Ευρώπη". Τα αποτελέσματα τους 
διανεμήθηκαν στα κράτη μέλη. Τα αποτελέσματα αυτά - με διακυμάνσεις από χώρα 
σε χώρα - δείχνουν ιδίως ότι οι ερωτηθέντες είναι κατά μεγάλο μέρος 
διατεθειμένοι να αποδεχθούν περιορισμούς της ελευθερίας του καπνίσματος, είτε 
σε δημόσιους χώρους, είτε στους χώρους εργασίας. 
Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους για την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία 
στο χώρο εργασίας, αναπτύχθηκαν ενημερωτικές ενέργειες ιδίως για τη 
διευθέτηση χώρων μη καπνιστών στο χώρο εργασίας: πράγματι, το 1992 
χρηματοδοτήθηκαν 14 ενέργειες πρόληψης του καπνίσματος στο εργασιακό 
περιβάλλον στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Δανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την 
Ελλάδα την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Η Επιτροπή και οι εταίροι του προγράμματος συμμετείχαν ενεργά στην παγκόσμια 
ημέρα κατά του καπνίσματος της ΠΟΥ στις 31 Μαΐου. Στα κράτη μέλη και στο 
περίπτερο της Κοινότητας στην παγκόσμια έκθεση της Σεβίλλης οργανώθηκαν 
ενημερωτικές ενέργειες (διανομή φυλλαδίων, συντεντεύξεις τύπου, κοινές 
δηλώσεις, κτλ.). 
Τομέας δράσης 4. χρηματοδότηση μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες 
μετατροπής της καπνοκαλλιέργειας 
Στο πλαίσιο της κοινής αγροτικής πολιτικής στον κλάδο του καπνού, ελήφθησαν 
το 1992 μέτρα που αποβλέπουν στην αναδιάρθρωση της πολιτικής αυτής (βλ. 
II.Α.1.στ.). 
Το πρόγραμμα "η Ευρώπη κατά του καρκίνου", από κοινού με τη γενική διεύθυνση 
γεωργίας, θα παράσχουν το 1993 χρηματοδοτική υποστήριξη για τη διενέργεια 
μελέτης σχετικά με τις δυνατότητες μετατροπής της καπνοκαλλιέργειας. 
II.Β.2. Μελέτες και ενέργειες σχετικά με τη διατροφή (συμπεριλαμβανομένου του 
οινοπνεύματος) 
Τομέας δράσης 5. Ενθάρρυνση μελετών σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες 
και τον καρκίνο, σε πλήρη συντονισμό με το κοινοτικό 
πρόγραμμα ιατρικής έρευνας (μετα-αναλυσεις, μελέτες 
αντιπροσωπευτικών περιστατικών, μελέτες προοπτικών, 
μελέτες επέμβασης σε ανταγωνιστικούς παράγοντες). 
- Η μελέτη προοπτικών "διατροφή, υγεία και καρκίνος" (δίκτυο EPIC), που 
ξεκίνησε το 1987 και καλύπτει επτά χώρες της Κοινότητας (Γερμανία, Γαλλία, 
Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο), το 1992 προχώρησε 
στη φάση εφαρμογής για τέσσερες χώρες (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ηνωμένο 
Βασίλειο) και σε δοκιμαστική φάση για τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και την 
Ελλάδα. Η μελέτη αυτή, στην οποία σήμερα συμμετέχουν 399 000 άτομα που 
παρακολουθούνται επί μια δεκαετία, αποσκοπεί στη συσχέτιση των διατροφικών 
συνηθειών με τον τρόπο ζωής και την κατάσταση της υγείας. Η μελέτη 
συντονίζεται από το διεθνές κέντρο έρευνας για το καρκίνο (CIRC) και την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το 1992 συστάθηκε μια επιτροπή για τη διαχείριση του 
δικτύου αυτού, και η επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο συνέστησε να 
διοριστεί ένας ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας που από το 1993 και μετά θα 
αξιολογεί την πρόοδο του δικτύου σε ετήσια βάση. 
- Η μελέτη επέμβασης που ξεκίνησε το 1991 για την πρόληψη της εμφάνισης και 
της αύξησης των καλοηθών όγκων του παχέος εντέρου, προχώρησε το 1992 στη φάση 
ανάπτυξης (συγκέντρωση 1000 ασθενών)· συνδέει εννέα κοινοτικές χώρες και 
συντονίζεται από την ευρωπαϊκή ένωση πρόληψης του καρκίνου (ECP) και την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η μελέτη αυτή αποσκοπεί στην αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας του ασβεστίου και των τροφικών ινών για τη δημιουργία, 
την ανάπτυξη και την πρόληψη αυτών των όγκων. 
- Το 1992 ξεκίνησαν τέσσερις μελέτες (Κάτω Χώρες, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο) 
για την παρατήρηση της σχέσης μεταξύ διατροφής και καρκίνου του μαστού. Τα 
αποτελέσματα αναμένονται μέσα στο 1993. 
Τομέας δράσης 6. Εκπόνηση και διάδοση συστάσεων στον τομέα της διατροφής 
με σκοπό τη βελτίωση της πρόληψης των καρκίνων. 
Τα συμπεράσματα των ερευνών που έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα "η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου" καθώς και τα πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία δεν 
επιτρέπουν την τροποποίηση των συστάσεων του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του 
καρκίνου που αφορούν τη διατροφή. 
II.Β.3. Ενέργειες πρόληψης κατά των καρκινογόνων παραγόντων 
Τομείς δράσης 7 Συνέχιση όλων των κοινοτικών δράσεων για την προστασία 
από τις ιοντίζούσες 
και 8. ακτινοβολίες. Ενίσχυση των συγκριτικών μελετών 
κοινοτικού ενδιαφέροντος για τη βελτίωση της προστασίας 
από τις υπεριώδεις ακτίνες. 
Σε νομοθετικό επίπεδο, στις 3.2.92 εκδόθηκε η οδηγία 92/3/ΕΥΡΑΤΟΜ για την 
επιτήρηση και τον έλεγχο των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων μεταξύ κρατών 
μελών καθώς και προς και από την Κοινότητα (ΕΕ L 35 της 12.02.92). 
Οι κοινοτικές ενέργειες που δεν έχουν νομοθετικό χαρακτήρα και αποσκοπούν 
κυρίως στην ενημέρωση του κοινού για την προστασία από τις ιοντίζουσες 
ακτινοβολίες και στη βελτίωση της επιμόρφωσης του υγειονομικού προσωπικού 
στον τομέα αυτό, άρχισαν να εφαρμόζονται το 1991 και συνεχίστηκαν το 1992. 
Στις 23 Δεκεμβρίου 1992, η Επιτροπή ενέκρινε μια πρόταση οδηγίας του 
Συμβουλίου με βάση το άρθρο 118-Α της Συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με τις ελάχιστες 
προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που αφορούν την έκθεση των εργαζομένων σε 
κινδύνους που οφείλονται σε φυσικούς παράγοντες. Το πεδίο εφαρμογής αυτής της 
πρότασης οδηγίας καλύπτει ιδίως τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία και τους 
συνδυασμούς τους με συχνότητα μικρότερη ή ίση με S.IO1^ Hertz (με μήκος 
κύματος τουλάχιστον 100 νανόμετρα). Αυτή η πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στην 
αύξηση της προστασίας από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες. 
Το 1992, το πρόγραμμα έδωσε χρηματοδοτική υποστήριξη σε δύο μελέτες για την 
προστασία από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες (U.V): μία πολυκεντρική έρευνα 
αντιπροσωπευτικών περιστατικών για την αιτιολογία των επιθηλιωμάτων (Ιταλία) 
και μία μελέτη για το ρόλο του μονοξειδίου του αζώτου και των ελεύθερων ριζών 
οξυγόνου στις βλάβες που οφείλονται στην υπεριώδη ακτινοβολία. 
Τομέας δράσης 9. Ενίσχυση των ευρωπαϊκών μελετών για τον πιθανό κίνδυνο 
καρκινογένεσης εξ ορισμένων χημικών ουσιών 
Στον τομέα αυτό, το 1992 η Επιτροπή έδωσε χρηματοδοτική υποστήριξη σε 
πολυάριθμες μελέτες: 
- ζητήθηκε από τη ΔΚΕΚ αξιολόγηση των κινδύνων που ενέχει η εκτέλεση 
ορισμένων εργασιών στους κλάδους της βιομηχανίας ξύλου, δέρματος και της 
παραγωγής χαρτιού· μία μελέτη ασχολείται με τους κινδύνους στα βιολογικά 
εργαστήρια. 
μία μελέτη σε ελληνικό πανεπιστήμιο σχετικά με τους κινδύνους που 
συνδέονται με την χρήση φυτοφαρμάκων στα θερμοκήπια. 
- μία μελέτη σε 3 βιομηχανίες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στη Γαλλία, 
Ιταλία και Ισπανία για να αξιολογηθούν οι ειδικοί κίνδυνοι που συνδέονται με 
τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία. 
- συνεχίστηκε η παροχή τεχνικής υποστήριξης στη γραμματεία της ευρωπαϊκής 
ομάδας μ εσοθ η λ ιωμάτων. 
Η Επιτροπή χρηματοδότησε εξάλλου τρεις μελέτες το 1992· αυτές ασχολούνται με 
τους ενδεχόμενους κινδύνους καρκινογένεσης από αντισυλληπτικά που λαμβάνονται 
10 
από το στόμα, από την έκθεση στη διοξίνη, από οργανικούς διαλύτες και 
φυτοφάρμακα και με τις συνέπειες τους για τους καρκίνους του λεμφο-
αιματοποιητικού συστήματος. 
Χρηματοδοτήθηκαν ακόμη τρεις επιδημιολογικές μελέτες με θέμα τον καρκίνο των 
νεφρών, τα επιθηλιώματα, τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων στο εργασιακό 
περιβάλλον, που μπορούν να συνδέονται έμμεσα με παράγοντες κινδύνου από την 
έκθεση σε χημικές ουσίες. 
Εξάλλου, στο πλαίσιο του πέμπτου ιατρικού προγράμματος ΕΚΑΧ, διεξάγονται 13 
έρευνες στον τομέα της διάγνωσης και της πρόληψης των επαγγελματικών καρκίνων 
στη βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα· οι έρευνες αυτές αφορούν ιδιαίτερα τους 
κινδύνους από γενοτοξικές χημικές ουσίες και αρωματικούς υδρογονάνθρακες, 
συμπεριλαμβανομένου του βενζολίου και του πυριτίου. 
Τομέας δράσης 10. Συνέχιση της κατάταξης και της επισήμανσης σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο των καρκινογόνων ουσιών, καθώς και της 
ενημερωτικής εκστρατείας με εξειδικευμένες ετήσιες 
δημοσιεύσεις. 
Η οδηγία για την κατάταξη και την επισήμανση των επικίνδυνων ουσιών 
(67/148/ΕΟΚ) τροποποιήθηκε το 1992, στο πλαίσιο της 19ης προσαρμογής στην 
τεχνολογική πρόοδο (παράρτημα 1 της οδηγίας) που περιλαμβάνει 20 νέες ουσίες: 
μία νέα ουσία στην κατηγορία 1· 14 νέες ουσίες στην κατηγορία 2· 5 νέες 
ουσίες στην κατηγορία 3. 
Ισχύουν οι ακόλουθες προειδοποιήσεις: R 45 "μπορεί να προκαλέσει καρκίνο" για 
την πρώτη και δεύτερη κατηγορία· R 40 "δυνατότητα πρόκλησης αμετάκλητων 
συνεπειών", στην τρίτη κατηγορία. 
II.Β.4. Ενέργειες πρόληψης μέσω της ενημέρωσης του κοινού 
Τομέας δράσης 11. Ενδεχόμενη προσαρμογή στα νεότερα δεδομένα του 
ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου. 
Το 1992, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον καρκίνο εξέτασε την περίπτωση 
προσαρμογής του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου στα νεότερα δεδομένα. Η 
επιτροπή έκρινε ότι οι δέκα συστάσεις του ευρωπαϊκού κώδικα συνεχίζουν να 
είναι επίκαιρες από επιστημονική άποψη και πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν 
αναφορά του προγράμματος για όλες τις ενέργειες ενημέρωσης του κοινού. 
Τομέας δράσης 12. Επανάληψη των ευρωπαϊκών δράσεων ενημέρωσης του κοινού 
σε θέματα καρκίνου κατά τη δεύτερη, εάν είναι δυνατόν, 
εβδομάδα του Οκτωβρίου· εν προκειμένω, προτροπή των 
κρατικών και ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών να 
μεταδίδουν δωρεάν σύντομες διαφημιστικές προβολές με 
θέμα τον αντικαρκινικό αγώνα. 
Η πέμπτη ευρωπαϊκή ομάδα κατά του καρκίνου (12-18 Οκτωβρίου 1992) είχε ως 
θέμα την πρόληψη του καρκίνου και την προαγωγή της υγείας στο χώρο εργασίας. 
Η εβδομάδα αυτή αποτέλεσε συμπλήρωμα των ενεργειών του ευρωπαϊκού έτους για 
την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία στο χώρο εργασίας. Το μήνυμα της: "να 
εργαστούμε και για την υγεία μας" διαδόθηκε σε μεγάλο βαθμό στα κράτη μέλη 
από τους εταίρους του προγράμματος, με αφίσες (32.000) και φυλλάδια 
(2.700.000) που εκδόθηκαν με την υποστήριξη του προγράμματος. Συνολικά 
πραγματοποιήθηκαν 27 ενέργειες σε επίπεδο κρατών μελών με χρηματοδοτική 
συνδρομή του προγράμματος, σχετικά με την προστασία των μισθωτών υπαλλήλων 
επιχειρήσεων από τους κινδύνους που συνδέονται με τους κύριους καρκινογόνους 
11 
παράγοντες, στο πλαίσιο μιας προσέγγισης για την προαγωγή της υγείας 
(συντεντεύξεις τύπου, σεμινάρια, κ.ο.κ.). 
Οι συνήθεις εταίροι του προγράμματος (ενώσεις, σύνδεσμοι) στους οποίους 
πρόσκεινται οι βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις και τα συνδικάτα 
συνδέθηκαν στενά με τις ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
καθώς και σε επίπεδο κρατών μελών. 
Με στόχο τη βελτίωση των μέσων επιστημονικής αξιολόγησης του αντίκτυπου των 
ενημερωτικών ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια της ευρωπαϊκής 
εβδομάδας κατά του καρκίνου, οι σύνδεσμοι και οι ενώσεις αντικαρκινικού αγώνα 
ανέλαβαν τη διεξαγωγή μεθοδολογικής μελέτης που συνδέει το σύνολο των 
εθνικών εταίρων. Τα συμπεράσματα θα γνωστοποιηθούν το 1993. 
Το 1992, πραγματοποιήθηκε μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με τις ενδεχόμενες 
συνέπειες μιας ευρωπαϊκής ενημερωτικής εκστρατείας σε συνεργασία με τους 
κρατικούς και ιδωτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς που θα στηρίζεται στη δωρεάν 
μετάδοση συντόμων διαφημιστικών προβολών με θέμα τον αντικαρκινικό αγώνα. Τα 
αποτελέσματα της μελέτης αυτής δείχνουν ότι μια τέτοια ενέργεια θα είχε μικρό 
αντίκτυπο και υπερβολικό κόστος λόγω των διαφορών στη γλώσσα και το 
πολιτιστικό επίπεδο των χωρών της Κοινότητας. 
Τα αποτελέσματα έδειξαν επίσης ότι θα ήταν αποτελεσματικότερη η δημιουργία 
ενός ευρωπαϊκού ενημερωτικού δελτίου με μορφή βιντεοταινίας, που θα 
συνοδεύεται από δελτίο τύπου και θα απευθύνεται στους δημοσιογράφους των 
κρατών μελών. Η δράση αυτή μελετάται για το 1993. 
Τομέας δράσης 13. Παραγωγή ευρωπαϊκών προτύπων πληροφόρησης για την 
πρόληψη, τις διαγνωστικές εξετάσεις και τη θεραπεία των 
καρκίνων, τα οποία μπορούν να προσαρμόζονται στις 
εθνικές ανάγκες. 
Τα κύρια ενημερωτικά έγγραφα σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου και την 
προαγωγή της υγείας στο χώρο εργασίας που δημιουργήθηκαν από το πρόγραμμα στο 
πλαίσιο της ευρωπαϊκής ομάδας το 1992 χρησίμευσαν ως κείμενα αναφοράς για τη 
δημιουργία, από τους εθνικούς εταίρους, ενημερωτικών προγραμμάτων με 
υποστήριξη της Επιτροπής· τα προγράμματα αυτά απευθύνονται στους ενήλικες στο 
χώρο εργασίας σε επίπεδο κρατών μελών. 
Τομέας δράσης 14. Διάδοση του ευρωπαϊκού κώδικα στο ευρύ κοινό με τη 
βοήθεια των παικτών του σχεδίου δράσης. 
Οι εθνικοί εταίροι του προγράμματος συνέχισαν, όπως και τα προηγούμενα 
χρόνια, να συμμετέχουν στη διάδοση του ευρωπαϊκού κώδικα στο ευρύ κοινό. Στο 
πλαίσιο αυτό, το 1992 αναπτύχθηκε μια δράση ευαισθητοποίησης του ευρωπαϊκού 
κοινού σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με την υπερβολική έκθεση του 
δέρματος στον ήλιο. Η δράση αυτή υποστηρίχθηκε από τα αποτελέσματα μιας 
ευρωπαϊκής δημοσκόπησης που έγινε το 1992 με θέμα "Οι Ευρωπαίοι και ο ήλιος -
αναπαραστάσεις - στάσεις και συμπεριφορές", και διανεμήθηκε τον Ιούνιο του 
1992 στα κράτη μέλη (ντοσιέ τύπου, συνεντεύξεις τύπου). Από την ίδια 
δημοσκόπηση προκύπτει ότι οι γνώσεις των Ευρωπαίων γύρω από τον κώδικα αυτόν 
αυξήθηκαν σε πολλές χώρες ένω αλλού σταθεροποιήθηκαν (1988-1992) (πρβλ. 
πίνακα σελ. 24). 
Τομέας δράσης 15. Ενίσχυση καινοτόμων δράσεων για την ενημέρωση 
συγκεκριμένων κατηγοριών πληθυσμού σε ό,τι αφορά την 
πρόληψη του καρκίνου. 
•Εχει δοθεί προτεραιότητα στη χρηματοδότηση των ενεργειών που αποσκοπούν στην 
12 
ευαισθητοποίηση και την επιμόρφωση ενδιαμέσων ομάδων με σκοπό να βελτιωθεί η 
αποτελεσματικότητα της μετάδοσης των μηνυμάτων πρόληψης σε ορισμένες 
συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού των κρατών μελών. Οι ενδιάμεσες αυτές 
ομάδες συμπεριλαμβάνουν εκπροσώπους του υγειονομικού προσωπικού, των 
γυναικών, των σπουδαστών και αθλητικών ομάδων που, αφού ευαισθητοποιηθούν για 
το πρόβλημα, συμμετέχουν σε ενέργειες διάδοσης των μηνυμάτων πρόληψης στο 
ευρύ κοινό και στο χώρο εργασίας (Βέλγιο, Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, 
Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο). 
Το 1992, η ομάδα αντιπροσώπων των ενώσεων ιατρών γενικής ιατρικής της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας εξέδωσε επεξηγηματικό φυλλάδιο με την επιστημονική 
τεκμηρίωση κάθε σύστασης του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου. Το έγγραφο 
αυτό, που απευθύνεται στους ιατρούς γενικής ιατρικής των κρατών μελών, 
επιδιώκει να κάνει αποτελεσματικότερη τη διάδοση των μηνυμάτων πρόληψης του 
καρκίνου στο κοινό. Στην Ιταλία και τη Γαλλία το έγγραφο διανεμήθηκε στο 
σύνολο των ιατρών γενικής ιατρικής, ενώ το 1993 προβλέπεται η διανομή του 
ιδίως στο σύνολο των ιατρών γενικής ιατρικής της Γερμανίας, της Ελλάδας, της 
Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. 
Τομέας δράσης 16. Ενημέρωση των εργαζομένων, και ιδίως των διακινούμενων 
εργαζομένων, στα πλαίσια των ήδη υπαρχουσών κοινοτικών 
οδηγιών, σχετικά με την καταπολέμηση των επαγγελματικών 
καρκ ίνων. 
Δέκα τέτοιες ενέργειες πραγματοποιήθηκαν σε επτά κράτη μέλη, με πρωτοβουλία 
των εθνικών εταίρων του προγράμματος. Οι ενέργειες αυτές αποσκοπούσαν στη 
διεξαγωγή εκστρατειών όχι μόνο σχετικά με τους συγκεκριμένους κινδύνους 
καρκινογένεσης στο χώρο εργασίας, αλλά και με τους κινδύνους που συνδέονται 
με το κάπνισμα, με τη μη ισορροπημένη διατροφή και με την υπερβολική έκθεση 
του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία. Οι ενέργειες αυτές διεξήχθησαν στο 
πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους για την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία στο 
χώρο εργασίας. 
II.Β.5. Ενέργειες πρόληψης μέσω της αγωγής σε θέματα υγείας 
Στις 13 Νοεμβρίου 1992 το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας ενέκρινε τα συμπεράσματα 
περί της αγωγής σε θέματα υγείας (92/C 326/02) με βάση την έκθεση της 
Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου Υπουργών 
Παιδείας της 23ης Νοεμβρίου 1988 περί της αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία 
(ΕΕ αριθ. C3 της 5.1.1989). Μέσω των συμπερασμάτων αυτών, το Συμβούλιο καλεί 
την Επιτροπή να αναπτύξει δραστηριότητες που απευθύνονται σε άλλες ειδικές 
ομάδες-στόχους και σε διαφορετικό περιβάλλον, σε στενή συνεργασία με τις 
υγειονομικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες των κρατών μελών. Τα συμπεράσματα 
περί της αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία (92/C 336/07) εγκρίθηκαν από το 
Συμβούλιο Υπουργών Παιδείας στις 27 Νοεμβρίου 1992, βάσει της προαναφερόμενης 
έκθεσης της Επιτροπής. Μέσω των συμπερασμάτων αυτών, το Συμβούλιο καλεί την 
Επιτροπή να συνεχίσει να εφαρμόζει το ψήφισμα της 23ης Νοεμβρίου 1918. 
Τομέας δράσης 17. Ενίσχυση της πληροφόρησης και της ευαισθητοποίησης του 
προσωπικού των σχολείων για τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά 
του καρκίνου. 
Το 1992, με υποστήριξη της Επιτροπής, πραγματοποιήθηκαν εθνικές διασκέψεις 
για τη μετάδοση των συστάσεων της πρώτης ευρωπαϊκής διάσκεψης για την αγωγή 
σε θέματα υγείας και την πρόληψη του καρκίνου στα σχολεία (Δουβλίνο, 
Φεβρουάριος 1990). Οι διασκέψεις αυτές έγιναν σε πολλές χώρες (Βέλγιο, 
Ισπανία, Λουξεμβούργο) με στόχο την ευαισθητοποίηση του προσωπικού των 
σχολείων στις ενέργειες πρόληψης του καρκίνου και τη διάδοση αποτελεσματικών 
13 
μηνυμάτων με βάση τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου. 
Ύστερα από τη διάσκεψη του Δουβλίνου, 10 συνολικά κοινοτικές χώρες 
διοργάνωσαν διεθνείς διασκέψεις. Οι ενέργειες αυτές ολοκληρώθηκαν στην 
Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία με σεμινάρια κατάρτισης 
(αρχικής ή συνεχούς) των εκπαιδευτικών για την πρόληψη του καρκίνου. 
Τα συμπεράσματα των ομάδων εργασίας εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών σχετικά 
με την αγωγή σε θέματα υγείας στα σχολεία, που εφαρμόζει το πρόγραμμα κατ' 
εφαρμογή των συστάσεων της διάσκεψης του Δουβλίνου, εγκρίθηκαν από την 
υποεπιτροπή "αγωγή σε θέματα υγείας". Τα συμπεράσματα αυτά περιλαμβάνουν 
κατευθυντήριες γραμμές για την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη του 
καρκίνου στα δημοτικά σχολεία, που απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς. Αυτές οι 
κατευθυντήριες γραμμές διανεμήθηκαν στα κράτη μέλη τον Ιανουάριο του 1993 και 
συμπεριλαμβάνουν την έκδοση αφίσας και φυλλαδίου για το εκπαιδευτικό 
προσωπικό των γυμνασίων και λυκείων. Πολλά κράτη μέλη έκαναν γνωστή την 
πρόθεση τους να διανείμουν το υλικό αυτό μέσα στο 1993, στο πλαίσιο 
εκστρατειών ευαισθητοποίησης (Βέλγιο, Δανία, Ισπανία, Κάτω Χώρες, 
Πορτογαλ ία). 
Τομέας δράσης 18. Διάδοση ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού υλικού για την αγωγή 
σε θέματα υγείας. 
Η ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών σε θέματα κατάρτισης των 
εκπαιδευτικών στην αγωγή σε θέματα υγείας στα σχολεία εκπόνησε, το 1992, ένα 
χάρτη σχετικά με το ελάχιστο περιεχόμενο των προγραμμάτων κατάρτισης των 
εκπαιδευτικών σχετικά με την αγωγή σε θέματα υγείας και την πρόληψη του 
καρκίνου. Το έγγραφο αυτό διανεμήθηκε στους αρμόδιους για την κατάρτιση των 
εκπαιδευτικών στα δώδεκα κράτη μέλη, με την ευκαιρία ευρωπαϊκού σεμιναρίου 
που οργανώθηκε το Νοέμβριο του 1992 στο Ρότερνταμ. 
Η Γερμανία, η Δανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο το 
1992 ανέλαβαν από κοινού την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για την πρόληψη 
του καρκίνου του δέρματος που συνδέεται με την υπερβολική έκθεση στην ηλιακή 
ακτινοβολία, που απευθύνεται στους μαθητές του δημοτικού της Βόρειας Ευρώπης. 
Τον Οκτώβριο του 1992 οργανώθηκε το πρώτο ευρωπαϊκό φεστιβάλ αγωγής σε θέματα 
υγείας με χρήση οπτικοακουστικών βοηθημάτων στο Royan (Γαλλία), με την 
υποστήριξη και συμμετοχή της Επιτροπής. Ανάμεσα στα κύρια θέματα 
περιλαμβάνονταν το κάπνισμα, η διατροφή και τα οινοπνευματώδη. Εγκρίθηκαν 
συστάσεις απευθυνόμενες στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη, οι οποίες 
αναφέρονται κυρίως στα μέσα που καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της ποιότητας 
και την αποτελεσματική χρήση των οπτικοακουστικών βοηθημάτων. Οι συστάσεις 
αυτές διανεμήθηκαν στους εταίρους του προγράμματος στα κράτη μέλη. 
Το εκπαιδευτικό πακέτο "εσύ και το κάπνισμα" (εκπαιδευτική βιντεοταινία και 
οδηγός) που δημιουργήθηκε το 1991 σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διανεμήθηκε στα κράτη 
μέλη το 1992, στο πλαίσιο μιας δοκιμαστικής εμπειρίας για την αξιολόγηση του 
αντίκτυπου σε ένα δείγμα γυμνασίων και λυκείων. Τα συμπεράσματα της 
εμπειρίας αυτής θα συγκεντρωθούν το 1993. 
Τομέας δράσης 19. Προώθηση δοκιμαστικών ενεργειών προκειμένου να 
ευαισθητοποιηθούν οι νέοι όσον αφορά τον ευρωπαϊκό 
κώδικα. 
Το 1992 υποστηρίχθηκαν δοκιμαστικά έργα αγωγής σε θέματα υγείας στα σχολεία, 
με στόχο την προώθηση των συστάσεων του ευρωπαϊκού κώδικα κατά του καρκίνου 
στους νέους στη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ισπανία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο. 
14 
To 1992 ξεκίνησε ένα σχέδιο στο οποίο συμμετέχουν η Γαλλία, η Πορτογαλία, η 
Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία, με σκοπό να προταθεί μια πορεία αξιολόγησης 
των ενεργειών ευαισθητοποίησης των νέων στα θέματα του ευρωπαϊκού κώδικα* τα 
αποτελέσματα αναμένονται μέσα στο 1993. 
Τομέας δράσης 20. Διαφημιστική εκστρατεία στα σχολεία για την αλλαγή της 
διατροφής και την ενθάρρυνση της κατανάλωσης φρούτων 
και λαχανικών, κατά τα διαλείμματα και τα γεύματα. 
Το 1992 καταβλήθηκαν ιδιαίτερες προσπάθειες εξάλειψης των ανεπαρκειών που 
συνδέονται με την εφαρμογή αυτής της δράσης προτεραιότητας και επισημαίνονται 
στην έκθεση περί της εκτέλεσης του προγράμματος το 1991. Το Απρίλιο του 1992 
διανεμήθηκε ενημερωτικό σημείωμα στους εκπροσώπους των κρατών μελών που 
συνεδρίασαν στο πλαίσιο της υποεπιτροπής "αγωγή σε θέματα υγείας" και στους 
άλλους εταίρους που συνεδρίασαν στα πλαίσια των εθνικών επιτροπών 
συντονισμού, για την ενίσχυση των ενεργειών εκπαίδευσης σε θέματα διατροφής. 
Τα κράτη μέλη ενημερώθηκαν εξάλλου για τις προβλεπόμενες διατάξεις σε 
κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τα πλεονάζοντα φρούτα και λαχανικά τα οποία 
αποσύρονται από τις αγορές και μπορούν να διανέμονται δωρεάν στα σχολεία 
(κανονισμός του Συμβουλίου της 18.05.72-ΕΕ αριθ. 1035/72). 
Η ενημερωτική αυτή δράση συγκεκριμένα οδήγησε σε σημαντική αύξηση των 
αιτήσεων επιδότησης που υποβλήθηκαν στο πρόγραμμα στα τέλη του 1992, στο 
πλαίσιο της πρώτης φάσης 1993: υποβλήθηκαν 17 αιτήσεις έναντι 13 που είχαν 
υποβληθεί για το σύνολο της δημοσιονομικής χρήσης 1992. 
Τον Οκτώβριο 1992 διοργανώθηκε ευρωπαϊκό σεμινάριο αγωγής σε θέματα διατροφής 
(Λαγονήσι, Ελλάδα). Το σεμινάριο αυτό κατέστησε δυνατή την προώθηση μιας 
ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των υπευθύνων για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών 
στα κράτη μέλη, που ενδιαφέρονται για την πραγματοποίηση δοκιμαστικών 
εμπειριών στον τομέα της εκπαίδευσης σε θέματα διατροφής. Εξάλλου, 
δοκιμαστικά έργα εκπαίδευσης σε θέματα διατροφής έλαβαν ενίσχυση το 1992 στη 
Γερμανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία. 
III. ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΙΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ 
ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
Τομέας δράσης 23. Υποστήριξη της διοργάνωσης εθνικών ή περιφερειακών 
συνεδρίων για την προώθηση των ευρωπαϊκών συστάσεων του 
1989 όσον αφορά την προσθήκη της καρκινολογίας στο 
περιεχόμενο των προγραμμάτων βασικής κατάρτισης του 
υγειονομικού προσωπικού. 
Στο πλαίσιο της προώθησης των ευρωπαϊκών συστάσεων του 1989, το 1992 
διοργανώθηκαν, με την υποστήριξη του προγράμματος, διασκέψεις για την 
επιμόρφωση των νοσοκόμων ογκολογίας στο Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη 
Γαλλία και την Ισπανία. Στην Ιταλία και την Ελλάδα προβλέπεται η διοργάνωση 
παρόμοιων διασκέψεων το 1993. 
Στην Ιταλία τον Οκτώβριο του 1992 διοργανώθηκε εθνική διάσκεψη για την 
επιμόρφωση των οδοντογιατρών σε θέματα καρκίνου. 
15 
Τομέας δράσης 22. Παροχή βοήθειας για τη δημιουργία τριών ευρωπαϊκών 
δοκιμαστικών δικτύων ιατρικών σχολών, σχολών νοσοκόμων 
και οδοντοϊατρικών σχολών, στις οποίες θα εφαρμοστούν 
οι συστάσεις περί καρκινολογικού περιεχομένου στην 
κατάρτιση, που διατυπώθηκαν το 1988 από τις τρεις 
ευρωπαϊκές συμβουλευτικές επιτροπές για την κατάρτιση 
του υγειονομικού προσωπικού. 
- Επιμόρφωση των νοσοκόμων 
Το 1992, το πρόγραμμα υποστήριξε το ευρωπαϊκό δοκιμαστικό δίκτυο κύκλων 
μαθημάτων διαρκούς επιμόρφωσης των νοσοκόμων σε θέματα καρκίνου, που 
δημιουργήθηκε το 1991. Αυτοί οι κύκλοι μαθημάτων βασίζονται στις συστάσεις 
που εγκρίθηκαν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής διάσκεψης για τη συνεχή επιμόρφωση 
των νοσοκόμων σε θέματα καρκίνου, που διοργανώθηκε τον Ιανουάριο του 1991 στο 
Λονδίνο (έγγραφο V-604/91/9EK). Στο πλαίσιο αυτό, το 1992 υλοποιήθηκαν 
δοκιμαστικά έργα επιμόρφωσης στο Βέλγιο, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, 
την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, ενώ και η Σουηδία υλοποίησε ένα παρόμοιο 
έργο. Η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία μελετούν σήμερα μια κοινή 
πρωτοβουλία με στόχο τον καθορισμό ενός ελάχιστου κοινού προγράμματος σε 
θέματα συνεχούς επιμόρφωσης των νοσοκόμων. 
- Επιμόρφωση των ιατρών γενικής ιατρικής 
Το Σεπτέμβριο του 1992 οργανώθηκε ευρωπαϊκό σεμινάριο για την ειδική 
επιμόρφωση των ιατρών γενικής ιατρικής σε θέματα καρκίνου. Το σεμινάριο 
οργανώθηκε στην Αμβέρσα (Βέλγιο) σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Σχολή 
Ογκολογίας (ESO) για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών 
κύκλων μαθημάτων επιμόρφωσης στα δώδεκα κράτη μέλη και στη Σουηδία. Το δίκτυο 
αυτό θα στηριχθεί στις συστάσεις της ευρωπαϊκής διάσκεψης για την επιμόρφωση 
των ιατρών γενικής ιατρικής στην καρκινολογία, που οργανώθηκε στην Κοπεγχάγη 
τον Ιούνιο του 1991. Οι συστάσεις αυτές (έγγραφο V-1310/91/9EK) απεστάλησαν 
στις κυβερνήσεις και στους κύριους ιατρικούς συλλόγους γενικής ιατρικής των 
κρατών μελών, το Σεπτέμβριο του 1992. 
Επιμόρφωση των οδοντογιατρών 
Το 1992, δύο δοκιμαστικά προγράμματα 
για την επιμόρφωση των οδοντογιατρών στη ογκολογία έλαβαν χρηματοδοτική 
υποστήριξη στην Ιταλία και την Πορτογαλία. Εξάλλου διοργανώθηκε μια πρώτη 
συνάντηση στα πλαίσια του προγράμματος τον Ιούνιο του 1992 με τη συμμετοχή 
αντιπροσώπων οδοντοϊατρικών σχολών του Βελγίου, της Δανίας, της Ελλάδας, της 
Ιταλίας, της Ισπανίας, τη Ιρλανδίας και της Γαλλίας, για να μελετηθεί η 
ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δικτύου οδοντοϊατρικών σχολών. Πραγματοποιήθηκε 
έρευνα του συνόλου των οδοντοϊατρικών σχολών της Κοινότητας· 64 σχολές 
γνωστοποίησαν το ενδιαφέρον τους για εφαρμογή των ενεργειών επιμόρφωσης που 
βασίζονται στις συστάσεις που ψηφίστηκαν το Οκτώβριο του 1991 στην Κοπεγχάγη, 
στα πλαίσια της ευρωπαϊκής διάσκεψης για την επίτευξη συναίνεσης σε θέματα 
επιμόρφωσης στην ογκολογία των φοιτητών οδοντιατρικής (έγγραφο V-241/91/9EK). 
Το έγγραφο αυτό διανεμήθηκε στα κράτη μέλη το 1992. 
Τομέας δράσης 23. Προώθηση των δράσεων κατάρτισης σε θέματα καρκίνου 
Το 1992 επελέγησαν στον τομέα αυτό 12 έργα. 
- Τρία έργα επιμόρφωσης των νοσοκόμων έλαβαν οικονομική ενίσχυση της 
Επιτροπής στον τομέα αυτό στην Ελλάδα. 
- Πολλά έργα επιμόρφωσης των ιατρών γενικής ιατρικής επελέγησαν στον τομέα 
16 
αυτό: η επιμόρφωση των ιατρών γενικής ιατρικής στη γενική ογκολογία 
(Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα, Βέλγιο)· επιμόρφωση για τον καρκίνο του 
τραχήλου της μήτρας στην Πορτογαλία και η επιμόρφωση των εκπαιδευτών των 
ιατρών γενικής ιατρικής σε θέματα ογκολογίας στην Ιταλία και την Πορτογαλία. 
Τομέας δράσης 24. Υποστήριξη των μετακινήσεων του υγειοομίκού προσωπικού 
μεταξύ κρατών μελών με σκοπό τη βελτίωση της ειδικής 
κατάρτισης τους στην καρκινολογία. 
Το 1992 χρηματοδοτήθηκαν από το Πρόγραμμα 150 υποτροφίες για επιμόρφωση σε 
θέματα ογκολογίας (50 για τις νοσοκόμες και 100 για τους ιατρούς). 
- Κινητικότητα των νοσοκόμων: η σχολή νοσοκόμων του ULB (Βρυξέλλες) χορήγησε 
20 εκπαιδευτικές υποτροφίες στα ειδικευμένα κέντρα ογκολογίας, ιδίως στο 
Παρίσι, το Λονδίνο, το Άμστερνταμ και το Μιλάνο. Από την άλλη πλευρά, η 
European Oncology Nursing Society (EONS) χορήγησε 30 υποτροφίες για 
επιμόρφωση στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και τις Κάτω Χώρες σε 
νοσοκόμους (ες) των κρατών μελών ΕΚ (2 ή 3 συμμετέχοντες ανά χώρα). 
- Κινητικότητα των ιατρών: η ευρωπαϊκή σχολή ογκολογίας του Μιλάνου (ESO) 
χορήγησε 40 υποτροφίες για τους ειδικούς ιατρούς εκπαιδευτές των κρατών μελών 
ώστε να μπορέσουν να συμμετάσχουν σε ευρωπαϊκά σεμινάρια με θέμα τη 
λευχαιμία, τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού και τον καρκίνο του 
μαστού. 
Η ευρωπαϊκή σχολή αιματολογίας (ΕΕΗ) χορήγησε κατά τη διάρκεια του έτους 1992 
35 υποτροφίες σε ειδικευμένους ιατρούς και ερευνητές για επιμόρφωση με 
διαμονή. 
Η ευρωπαϊκή εταιρεία ακτινοθεραπείας και ογκολογίας (ESTRO) χορήγησε 25 
υποτροφίες που επέτρεψαν σε ειδικούς στον τομέα της ακτινοθεραπείας να 
συμμετάσχουν στον πρώτο ευρωπαϊκό κύκλο μαθημάτων εντατικής επιμόρφωσης στην 
ακτινοθεραπεία. 
Τομέας δράσης 25. Συλλογή και ανταλλαγή εκπαιδευτικού υλικού ευρωπαϊκού 
ενδιαφέροντος για την κατάρτιση του υγειονομικού 
προσωπικού. 
Για το 1992 επελέγησαν στον τομέα αυτό από το Πρόγραμμα δύο δράσεις. Η μία 
από αυτές τις δράσεις αποσκοπεί στη αξιολόγηση σε 4 κράτη μέλη (Ηνωμένο 
Βασίλειο, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία) ενός προγράμματος επιμόρφωσης με 
βιντεοδίσκο σε κοινό αποτελούμενο από γιατρούς και νοσοκόμους, του οποίου η 
υλοποίηση λαμβάνει οικονομική ενίσχυση από το Πρόγραμμα από το 1990. Υπεύθυνο 
για το έργο αυτό ήταν το Medical College και το νοσοκομείο Saint Bartholomew 
του Λονδίνου. 
To Open University (Ηνωμένο Βασίλειο) ανέλαβε τη διοργάνωση στην Ευρώπη το 
1992 δύο κύκλων επαγγελματικής επιμόρφωσης με πολυμέσα από απόσταση "Μείωση 
των κινδύνων του καρκίνου" που απευθύνονται από την μία πλευρά στους 
εργαζομένους στον τομέα της υγείας, από την άλλη πλευρά στους διδάσκοντες και 
στο κοινό γενικά. 
Τομέας δράσης 26. Ανταλλαγή εμπειριών και υποστήριξη για τη διοργάνωση 
ευρωπαϊκών σεμιναρίων σχετικά με τη συνεχή επιμόρφωση 
του υγειονομικού προσωπικού. 
Το 1992, στον τομέα αυτό, έλαβαν οικονομική υποστήριξη του Προγράμματος 8 
17 
δράσεις, 6 από τις οποίες είναι ευρωπαϊκής διάστασης. 
Το ευρωπαϊκό κέντρο παιδικής ογκολογίας (Ιταλία) διοργάνωσε ένα μάθημα 
παιδιατρικής ογκοαιματολογίας για νοσοκόμους, στο πλαίσιο της οργάνωσης ενός 
ευρωπαϊκού δικτύου. 
Στον τομέα της επιμόρφωσης ειδικών ιατρών, το πρόγραμμα συνέβαλε στη 
διοργάνωση τριών επιστημονικών συναντήσεων για τους ειδικούς γιατρούς: δύο 
για την Ελλάδα (μαστολογία και καρκίνος του πνεύμονα) και μία στη Γαλλία 
(γαλλική εταιρεία μαστολογίας για τις μη ψηλαφούμενες ανωμαλίες του στήθους). 
Το 1992 ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα συνεχούς επιμόρφωση των ιατρών και των 
τεχνικών εργαστηρίων στο θέμα της διαγνωστικής κυτταρολογίας καρκίνων του 
τραχήλου της μήτρας, που λαμβάνει ενίσχυση από το 1990, εκπονήθηκε και 
δοκιμάστηκε σε πολλά σεμινάρια (Δανία, Γερμανία) υπό το συντονισμό του St 
Mary's Hospital (Λονδίνο). Το πρόγραμμα αυτό αποβλέπει στη βελτίωση του 
τρόπου εργασίας αυτού του προσωπικού στο πλαίσιο της διάγνωσης του καρκίνου 
του τραχήλου της μήτρας, θα διανεμηθεί με την ευκαιρία μιας ευρωπαϊκή 
διάσκεψης το 1993. 
To EORTC ξεκίνησε συζητήσεις με εμπειρογνώμονες από το Βέλγιο, την Ιταλία, τη 
Γαλλία, τις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Σουηδία, για την εκπόνηση 
ενός κοινού προγράμματος επιμόρφωσης στην Ευρώπη για τους ειδικούς γιατρούς 
ακτινοθεραπείας και τους τεχνικούς και τους νοσοκόμους που εργάζονται στις 
υπηρεσίες ακτινοθεραπείας. 
Τομέας δράσης 27. Ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ κρατών μελών στον τομέα της 
καταπράυνσης των πόνων, της κατευναστικής και συνεχούς 
αγωγής καθώς και του ρόλου του υγειονομικού προσωπικού. 
Μία "ad hoc" ευρωπαϊκή ομάδα εμπειρογνωμόνων παρουσίασε τα συμπεράσματα των 
εργασιών της σχετικά με την καταπραϋντική φροντίδα στην επιτροπή καρκινολόγων 
εμπειρογνωμόνων που τα ενέκρινε στο Λονδίνο τον Οκτώβριο του 1992. Τα 
συμπεράσματα της δίνουν έμφαση στην ανάγκη βελτίωσης της επιμόρφωσης του 
υγειονομικού προσωπικού στο θέμα της κατευναστικής αγωγής. 
Τα συμπεράσματα μιας ευρωπαϊκής έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 
προγράμματος, παρουσιάστηκαν με την ευκαιρία μιας ευρωπαϊκής διάσκεψης στο 
Λονδίνο (Νοέμβριος 1992). Καταδείχνουν την ανάγκη προώθησης της κατευναστικής 
αγωγής υπέρ των ατόμων που πάσχουν από καρκίνο. 
Το 1992 διοργανώθηκαν δύο ευρωπαϊκές συναντήσεις με την οικονομική υποστήριξη 
του προγράμματος οι οποίες επέτρεψαν την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών 
μεταξύ κρατών μελών στον τομέα της κατευναστικής αγωγής (Βρυξέλλες) και την 
καταπράυνση των χρόνιων πόνων των καρκίνων προχωρημένου σταδίου (Montpellier-
Γαλλία). 
Εξάλλου, το 1992 ξεκίνησαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για μία συνάντηση, 
που προβλέπεται για το Μάρτιο 1993, σχετικά με τη δυνατότητα υλοποίησης ενός 
ευρωπαϊκού προγράμματος επιμόρφωσης σε θέματα κατευναστικής αγωγής για τους 
ιατρούς στην Ευρώπη. 
IV. ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΜΗΤΡΩΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
ΠΟΥ ΕΠΙΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
Τομέας δράσης 28. Συνέχιση των συγκριτικών μελετών που αποβλέπουν στη 
βελτίωση της διοργάνωσης εκστρατειών διάγνωσης του 
καρκ ίνου. 
Το 1992 τρεις μελέτες έλαβαν οικονομική ενίσχυση από το πρόγραμμα και είχαν 
ως στόχο τη βελτίωση του ποσοστού συμμετοχής στην διάγνωση του καρκίνου του 
18 
μαστού, την ποιότητα της διάγνωσης και τη σχετική εκτίμηση της σχέσης 
κόστους/αποτελεσματικότητας στο πλαίσιο των περιφερειακών προγραμμάτων στην 
Ελλάδα και τη Γαλλία. 
Μια ανάλογη δράση υλοποιήθηκε στην Ιταλία με στόχο τη διάγνωση του καρκίνου 
του τραχήλου της μήτρας. Τα αποτελέσματα των μελετών θα είναι διαθέσιμα το 
1993. 
Οι ευρωπαϊκές συστάσεις σχετικά με την εξασφάλιση της ποιότητας της 
μαστογραφικής διάγνωσης που εκπονήθηκαν το 1991, σε κλινικό επίπεδο, από μια 
ομάδα διεθνών εμπειρογνωμόνων, συμπληρώθηκαν το 1992 σε τεχνικό επίπεδο για 
να ληφθεί υπόψη η ανάγκη προώθησης της εξασφάλισης της ποιότητας του 
ακτινολογικού εξοπλισμού. Οι συστάσεις αυτές θα αποτελέσουν αντικείμενο 
έκδοσης της Επιτροπής για τη διάδοση τους στα κράτη μέλη το 1993. Τον 
Οκτώβριο του 1992 έλαβε χώρα στο Δουβλίνο μία ευρωπαϊκή συνάντηση για να 
εξετάσει την ποιότητα ερμηνείας των μαστογραφιών για τους ακτινολόγους που 
συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων διάγνωσης των καρκίνων 
του μαστού. Ύστερα από τη συνάντηση μπόρεσε να γίνει η διαπίστωση ότι δεν 
υπάρχει αισθητή διαφορά ικανότητας ερμηνείας των μαστογραφιών - των οποίων το 
επίπεδο κρίθηκε ότι είναι πολύ υψηλής ποιότητας - μεταξύ των ακτινολόγων των 
δοκιμαστικών κέντρων. 
Το Νοέμβριο του 1992, πραγματοποιήθηκε από το πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης (ΚΧ) 
ένας κύκλος επιμορφωτικών μαθημάτων για την εξασφάλιση και τον έλεγχο της 
ποιότητας της διάγνωσης με μαστογραφία που απευθυνόταν σε 16 ακτινολόγους 
γιατρούς και τεχνικούς ακτινολόγους (8 χώρες της Κοινότητας). 
Τομέας δράσης 29. Επέκταση και παρακολούθηση του ευρωπαϊκού δικτύου 
δοκιμαστικών προγραμμάτων διάγνωσης του καρκίνου του 
μαστού για την παροχή υποστήριξης στα κράτη μέλη κατά 
τη χάραξη μιας γενικευμένης πολιτικής διάγνωσης. 
Η δυναμική του ευρωπαϊκού δικτύου δοκιμαστικών προγραμμάτων διάγνωσης του 
καρκίνου του μαστού, που ξεκίνησε το 1989 και περιλαμβάνει 9 κράτη μέλη, 
συνεχίστηκε το 1992. Τον Οκτώβριο 1992 έγινε στο Δουβλίνο μία ευρωπαϊκή 
συνάντηση των υπεύθυνων των δοκιμαστικών σχεδίων. Με τη συνάντηση αυτή έγινε 
φανερή η ανάγκη βελτίωσης της εξασφάλισης της ποιότητας της ανίχνευσης, πριν 
από τη διάδοση των εμπειριών σε εθνικό επίπεδο. Οι συμμετέχοντες συμφωνήθηκε 
να συμμορφωθούν, πριν από το τέλος του 1994, με τις ευρωπαϊκές συστάσεις στο 
θέμα της εξασφάλισης της ποιότητας της μαστογραφικής διάγνωσης (βλ. δράση 28) 
ώστε να φθάσουν στο επιθυμητό επίπεδο ποιότητας. 
Το 1992 ανελήφθη μία προκαταρκτική μελέτη σχετικά με τη μετα-ανάλυση των 
αποτελεσμάτων των επτά δοκιμαστικών κέντρων που ασχολούνται με τη διάγνωση 
επί περισσότερο από δύο χρόνια (Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, 
Ιταλία, Πορτογαλία). Τα συμπεράσματα της θα δημοσιευθούν το 1993. 
Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση του δικτύου συμπληρώθηκε εξάλλου με 
λεπτομερείς επί τόπου επισκέψεις από ένα εμπειρογνώμονα σύμβουλο του 
προγράμματος. 
Τομέας δράσης 30. Αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων διαγνωστικών 
εξετάσεων για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και 
σύσταση ευρωπαϊκού δικτύου περιφερειακών ή τοπικών 
δοκιμαστικών προγραμμάτων. 
Τα δοκιμαστικά προγράμματα διάγνωσης του καρκίνου του τραχήλου που ξεκίνησαν 
το 1991 στην Ελλάδα, τη Γαλλία και την Ιρλανδία συνεχίστηκαν το 1992. 
Εξάλλου, το 1992 διανεμήθηκε στα κράτη μέλη ένα σημείωμα για την επέκταση του 
δικτύου το 1993 στις άλλες χώρες της Κοινότητας. Συνοδευόταν από τα κριτήρια 
19 
αποδοχής των αιτήσεων που περιλαμβάνουν ιδιαίτερα τη συμμόρφωση των 
δοκιμαστικών προγραμμάτων με τις "ευρωπαϊκές συστάσεις στο θέμα της 
εξασφάλισης της ποιότητας της διάγνωσης των καρκίνων του τραχήλου". Οι 
συστάσεις αυτές εκπονήθηκαν το 1992, από μία ομάδα ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων, 
και θα διανεμηθούν στα κράτη μέλη το 1993. 
Τομέας δράσης 31. Συνέχιση των μελετών αξιολόγησης των προγραμμάτων 
διαγνωστικών εξετάσεων για τον καρκίνο του παχέος 
εντέρου και του ορθού και ενδεχόμενη σύσταση ενός 
ευρωπαϊκού δικτύου. 
Τα αποτελέσματα των μελετών αξιολόγησης (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) των 
προγραμμάτων διάγνωσης του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού με την 
τεχνική της αναζήτησης μικροσκοπικού αίματος στα κόπρανα - που ενισχύονται 
από το Πρόγραμμα από το 1988 - υποβλήθηκαν για γνωμοδότηση στην επιτροπή 
ειδικών καρκινολόγων η οποία εξέφρασε σε μία σύσταση, το 1992, τις 
επιφυλάξεις της σχετικά με την χρήση αυτής της τεχνικής για τη μαζική 
διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού. 
Το 1992 ξεκίνησε μια συμπληρωματική μελέτη αξιολόγησης. Στηρίζεται στην 
αναζήτηση μικροσκοπικού αίματος στα κόπρανα με ή χωρίς σιγμοειδοσκόπηση. Τα 
αποτελέσματα αναμένονται το 1994. 
Τομέας δράσης 32. Προώθηση μελετών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σχετικά με 
την αποτελεσματικότητα και τη δυνατότητα έγκαιρης 
διάγνωσης άλλων μορφών καρκίνου. 
Το 1992 ξεκίνησε μια μελέτη σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διάγνωσης 
του καρκίνου του ενδομήτριου της μήτρας (Σουηδία). Τα αποτελέσματα της 
αναμένονται το 1994. 
Τα αποτελέσματα της μελέτης σκοπιμότητας με κατανομή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 
σχετικά με την διάγνωση του καρκίνου του προστάτη για την οποία, από το 1991, 
συνεργάζονται τα πανεπιστήμια της Αμβέρσας και του Ρότερνταμ, ελήφθησαν το 
1992. Στη βάση αυτή, θα ξεκινήσει το 1993 μία μελέτη σε ευρωπαϊκή κλίμακα, σε 
συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Ρότερνταμ, με την οικονομική ενίσχυση της 
Επιτροπής. 
Τομέας δράσης 33. Προώθηση και υποστήριξη των προγραμμάτων διαγνωστικών 
εξετάσεων σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος των 
διερευνητικών μελετών σε πλήρη συντονισμό με τα 
προγράμματα AIM και RACE. 
Η διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας με τραχηλογραφία αποτέλεσε 
αντικείμενο μιας μελέτης σκοπιμότητας που εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Bordet 
των Βρυξελλών, το 1992. Τα αποτελέσματα θα υποβληθούν για γνωμοδότηση στην 
επιτροπή ειδικών καρκινολόγων το 1993. 
Τομέας δράσης 34. Ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών όσον αφορά την 
κατάρτιση μητρώων καρκίνου στην Κοινότητα και την 
υποστήριξη της συγκρότησης ευρωπαϊκού δικτύου σε 
συνεργασία με το διεθνές κέντρο ερευνών για τον καρκίνο 
και σε στενή συνεργασία με τα προγράμματα AIM και RACE. 
Το 1990 δημιουργήθηκε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο μητρώων του καρκίνου με 
πρωτοβουλία του προγράμματος "η Ευρώπη κατά του καρκίνου" με τη βοήθεια του 
διεθνούς κέντρου ερευνών για τον καρκίνο (CIRC). Αποσκοπεί στη διευκόλυνση 
της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των διαφόρων μητρώων και ιδίως στη βελτίωση 
' ι Ί , γ î * · j! ι 
20 
της συγκρισιμότητας των συλλεγόμενων στοιχείων. Το 1992 συστήθηκε μία 
επιτροπή παρακολούθησης, για τον καθορισμό των επερχόμενων προτεραιοτήτων και 
την αξιολόγηση της προόδου που επιτεύχθηκε. Το 1992 δημιουργήθηκε ένα 
ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης ηλεκτρονικών δεδομένων (πρόγραμμα EUROCIM). Το 
1992 πραγματοποιήθηκε μια δειγματοληπτική μελέτη στα υφιστάμενα μητρώα 
καρκίνου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με τη λειτουργική κατάσταση αυτών 
των μητρώων της οποίας τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν το 1993. 
ν. ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 
Τομείς δράσης 35 και 36, Αξιολόγηση της λειτουργίας των 
διαφόρων τραπεζών μυελού των οστών. 
Μελέτη σκοπιμότητας για τη συνεργασία 
μεταξύ αυτών των τραπεζών και, εφόσον 
πρέπει, ενίσχυση της υφιστάμενης 
ευρωπαϊκής συνεργασίας στο θέμα αυτό. 
Με την υποστήριξη του προγράμματος AIM δημιουργήθηκε μια ευρωπαϊκή τράπεζα 
ηλεκτρονικών στοιχείων δοτών και ληπτών μυελού (European Marrow Donor 
Informatics System "EMDIS"). Συνεργάζονται η Γερμανία, η Γαλλία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο. Στο πλαίσιο της δοκιμαστικής φάσης, επετεύχθη το 1992 
συναίνεση μεταξύ των εταίρων του σχεδίου όσον αφορά τον ορισμό και τις 
συνθήκες του προγράμματος μεταβίβασης δεδομένων (SRD) ύστερα από αξιολόγηση 
της λειτουργίας του κάθε κέντρου συλλογής. 
Η φάση λειτουργίας θα αρχίσει το 1993. 
Τομείς δράσης 37 και 38, Ανταλλαγή εμπειριών στο θέμα του 
ελέγχου της ποιότητας της παρεχόμενης 
αγωγής. Κατάρτιση καταλόγου, 
ενημέρωση, με τις μεθόδους αγωγής που 
αναγνωρίζονται ως έγκυρες από τη 
διεθνή επιστημονική κοινότητα. 
Η επιτροπή ειδικών καρκινολόγων συγκρότησε μία ομάδα εργασίας για την 
ανάπτυξη του θέματος της αγωγής και τον έλεγχο της ποιότητας της παρεχόμενης 
αγωγής. Έχει στόχο να εξετάσει τη σκοπιμότητα ενδεχόμενης διοργάνωσης 
διασκέψεων συναίνεσης στον τομέα αυτό, την πραγματοποίηση προγραμμάτων 
ελέγχου της ποιότητας και τους τρόπους εφαρμογής αυτών των δράσεων, ιδίως με 
την επιμόρφωση του υγειονομικού προσωπικού. 
Τα πρώτα συμπεράσματα των εργασιών αυτής της ομάδας θα είναι διαθέσιμα στις 
αρχές του 1993. 
Το 1992 ξεκίνησαν δύο μελέτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο που αφορούν την τυποποίηση 
της διάγνωσης και της παροχής αγωγής στο θέμα του καρκίνου του μαστού, και 
την εφαρμογή προγραμμάτων εξασφάλισης της ποιότητας στην ακτινοθεραπεία. 
Τέλος, μία ομάδα ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων που συγκροτήθηκε από την European 
School of Oncology συνέταξε, το 1992, έκθεση σχετικά με την εξασφάλιση της 
ποιότητας στο θέμα της θεραπείας του καρκίνου η οποία δημοσιεύθηκε στο 
European Journal of Cancer (Vol. 29A, αριθ. 2). 
VI. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 
Οι ερευνητικές ενέργειες για τον καρκίνο, που πραγματοποιήθηκαν το 1992, 
έχουν για πλαίσιο το πρόγραμμα BIOMED 1. Το 1992 χορηγήθηκαν 20 υποτροφίες 
επιμόρφωσης που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της κινητικότητας των ερευνητών 
21 
στον τομέα του καρκίνου, μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος επιμόρφωσης στην 
έρευνα που έχει τεθεί σε εφαρμογή από το 1988. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε, το 1992, 18 συντονισμένες ενέργειες στον 
τομέα της έρευνας για τον καρκίνο (μεταξύ των οποίων 14 νέα σχέδια) από τις 
περισσότερες από τις 500 προτάσεις που υποβλήθηκαν στο Πρόγραμμα BIOMED 1. 10 
συντονισμένες ενέργειες εμπίπτουν στην θεμελιώδη έρευνα. Στον τομέα της 
κλινικής έρευνας, ο συντονισμός των κλινικών δοκιμών στην ογκολογία που αφορά 
328 ιδρύματα συνεχίστηκε το 1992 με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. Στο θέμα της εφαρμοσμένης κλινικής έρευνας στις μεθόδους αγωγής: 
δύο μελέτες στον τομέα της ακτινοθεραπείας έλαβαν οικονομική υποστήριξη το 
1992 (εκτίμηση των συνεπειών της βελτίωσης του τοπικού ελέγχου με 
ακτινοθεραπεία στην επιβίωση των καρκινοπαθών κλινικές δοκιμές για τη 
θεραπεία με δέσμευση νετρονίων). Δύο μελέτες, στον τομέα της χημιοθεραπείας, 
έλαβαν ενίσχυση το 1992, η μία χρησιμοποιεί κατευθυνόμενα μόρια κατά την 
διάρκεια της ανάπτυξης της λευχαιμίας, η άλλη χρησιμοποιεί νέες χημικές 
ουσίες σε συνδυασμό με ραδιενεργές ουσίες. Το 1992 ξεκίνησε από κοινού μια 
ευρωπαϊκή μελέτη για το σάρκωμα του Ewing. 
Στο πλαίσιο του υπο-προγράμματος AIM, το 1992 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
υποστήριξε 14 προγράμματα συστημάτων τηλεπληροφορικής για να βελτιωθεί η 
ποιότητα της φροντίδας των καρκινοπαθών, η αποτελεσματικότητα της και η 
ανάλυση της σχέσης κόστους/οφέλους. 
Εξι προγράμματα έχουν άμεση σχέση με τον καρκίνο και αφορούν π.χ. τη βελτίωση 
της νευρολογικής διάγνωσης· το διαχωρισμό της ακτινοβόλησης στην 
ακτινοθεραπεία· ένα σύστημα ελέγχου για να εξασφαλίζεται η ποιότητα των 
αποφάσεων που αφορούν τη θεραπεία· μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών (βλ. 
τομείς δράσης 35 και 36)· την αυτοματοποίηση των μικροσκοπικών διαγνώσεων· τη 
βελτίωση της διάγνωσης στη γαστρεντερολογία· και τη βελτιστοποίηση της 
επιλογής ιατρικής αγωγής. 
Οκτώ άλλα προγράμματα έχουν δυνατότητα εφαρμογής στον τομέα του καρκίνου. 
VII. ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Κατά τη διάρκεια του έτους 1992, το Πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
επέκτεινε και παγίωσε τα επιτεύγματα των προηγούμενων ετών στους κύριους 
τομείς που καλύπτονται από το δεύτερο στάδιο δράσης, δηλαδή, πρόληψη με την 
ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, αγωγή σε θέματα υγείας στα 
σχολεία, διάγνωση και επιμόρφωση του υγειονομικού προσωπικού. 
Η δράση αυτή μπόρεσε να εκπληρωθεί χάρη στη σταθερότητα, την ποιότητα και την 
παρακολούθηση των εργασιών της επιτροπής ειδικών καρκινολόγων που 
εξασφαλίζουν στο πρόγραμμα την επιστημονική στήριξη και αξιοπιστία για το 
σύνολο των σχετικών τομέων. Ενισχύθηκε επίσης με τη συνεργασία όλων των 
εταίρων του προγράμματος (αντικαρκινικές ενώσεις και εταιρείες, εκπρόσωποι 
των ιατρών γενικής ιατρικής, ενώσεις καταπολέμησης του καπνίσματος, εθνικοί 
αρμόδιοι εκπαίδευσης και υγείας, κλπ.) που συγκεντρώθηκαν σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Διευκολύνθηκε τέλος με την εξασφαλισμένη υποστήριξη σε κάθε χώρα των 
εθνικών επιτροπών συντονισμού που πρόσφεραν αποτελεσματική βοήθεια όχι μόνο 
κατά την επιλογή των προς χρηματοδότηση σχεδίων αλλά και με την συμμετοχή 
τους στους προσανατολισμούς και την αξιολόγηση των ενεργειών. 
Η επιτροπή ειδικών καρκινολόγων διατύπωσε το Νοέμβριο του 1992 συστάσεις προς 
την Επιτροπή για ένα τρίτο σχέδιο δράσης μετά το 1994. Οι συστάσεις αυτές 
στηρίζονται στα συμπεράσματα της έκθεσης αξιολόγησης του προγράμματος που 
22 
εκπονήθηκαν από την επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Στηρίζονται επίσης 
στις κατευθύνσεις που διατυπώθηκαν από την Επιτροπή στο έγγραφο "Από την 
Ενιαία Πράξη στη μετά το Μάαστριχτ περίοδο - τα μέσα για την επίτευξη των 
προσδοκιών μας" ((COM 92) 2000 τελικό της 11.09.92 σελ. 28 "Η δράση "Η Ευρώπη 
κατά του καρκίνου" θα πρέπει να συνεχιστεί τόσο στον τομέα της έρευνας όσο 
και για την ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ κρατών, μεταξύ υγειονομικών 
ιδρυμάτων..."). Το κείμενο με τις αναλυτικές συστάσεις θα είναι διαθέσιμο το 
1993. 
Πίνακας 1 Η ΕΤΡΩΠΗ ΚΑΤΑ TOT ΚΑΡΚΙΝΟΤ: ΣΤΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΠΟΤ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΑΝ ΤΟ 1991 ΚΑΙ 1992 
ECU Αριθ. 
έργων που 
εγκρί­
θηκαν 
1991 (α) Σύνολο 
επιδοτήσεων 
που 
χορηγήθηκαν 
1991 % Αρ. έργων που 
υποβλήθηκαν 
το 1992 Ολικό κόστος 
των έργων πσυ 
υποβλήθηκαν 
το 1992 Σύνολο 
αιτήσεων 
επιδότησης 
1992 Αρ.έργων 
που 
εγκρίθηκαν 
1992 (β) Ολικός 
αριθμός έργων 
που 
διεξήχθησαν 
το 1992 (α+β) Ολικό κόστος 
των έργων 
πσυ 
εγκρίθηκαν 
1992 Σύνολο 
επιδοτήσεων 
που 
χορηγήθηκαν 
1992 % 
1. ΠΡΟΛΗΨΗ: ηέργηβς με ptoq τον ThyuariaC w&èat* «cet τα· «prifvo·" 
1.1. ΚΑΠΝΙΣΜΑ 
Ενημέρωση και 
αγωγή σε θέματα 
υγείας 62 1,410,391 16% 129 7,731,024 4,185,834 56 118 3,956,488 1,782,589 17% 
1.2. ΔΙΑΤΡΟΦΗ - ΔΙΑΓΝΩΣΗ (και παράγοντες κινδύνου που αναφέρονται στον Ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου 
Ενημέρωση του 
κοινού 
Αγωγή σε θέματα 
υγείας S3 
56 1,479,265 
1,247,863 16% 
14% 115 
78 9,724,151 
8,993,022 4,580,812 
4.957,333 49 
32 102 
88 3,090,269 
3,617,067 1,221,278 
1,293,660 11% 
12% 
2. ΠΡΟΛΗΨΗ: εκιοτημσηκές μελέτες 
2.1. ΔΙΑΤΡΟΦΗ 
2.2. 
ΚΑΡΚΕΝΟΓΟΝΕΣ 
ΟΤΣΙΕΣ 18 
11 1,213,800 
376,000 13% 
4% 30 
25 7,886,175 
4,118,036 3,295,666 
2,298,974 15 
7 33 
18 6,638.748 
1,272,232 2,481,552 
271,000 23% 
3% 
3. AIAITÎQŒKAieEPAIIEIA:rv£frrncçKrci|monc,MC^ 
3.1. ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
3.2. ΜΗΤΡΩΑ 
3.3.ΔΙΑΓΝΩΣΗ 
3.4. ΘΕΡΑΠΕΙΑ 
ΣΤΝΟΛΟ 47 
4 
21 
4 
276 1,815,049 
239,739 
1,123,500 
119,483 
9,025,090 20% 
3% 
12% 
1% 
100% 110 
24 
56 
31 
598 13,395,660 
3,225,730 
10,513,688 
3,269,433 
68,856,919 7,904,595 
1,567,521 
3,746,382 
1,926,358 
34,463,476 55 
12 
29 
8 
263 102 
16 
50 
12 
539 5,164,963 
1,825.398 
5,950,497 
1,154.110 
32,669,799 1,948,309 
460,900 
1,011,161 
293,000 
10,763,449 18% 
4% 
9% 
3% 
100% 
: 24 
Εξέλιξη των γνώσεων του πληθυσμού άνω των 15 ετών, των 12 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, σχετικά με τον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του καρκίνου (1988-1992) 
(% ατόμων που γνωρίζουν την ύπαρξη του κώβικα) 
80 -
60 -
50 • 
30 -
20 -
10 -
0 -.....Μ Ε 
= n = Ξ .... n 
1988-89 Η 1990 1991-92 
Εξέλιξη του ποσοστού μη καπνιστών μεταξύ του πληθυσμού άνω των 15 ετών, των 12 κρατών μελών της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, από το 1987 έως το 1992 
Μ 
1987 Μ 1990 ϋ 1992 
Πηγές: Δημοσκοπήσεις του Ευρωβαρόμετρου και έρευνα "European Omnibus 
Survey" για το πρόγραμμα "η Ευρώπη κατά του καρκίνου- (ΕΚ) 

, _ : KSN0254-1483 
2-S 
COM(93)148 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-93-172-GR-C 
ISBN 92-77-54509-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg