Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών του Συμβουλίου 78/660/ΕΟΚ, 83/349/ΕΟΚ και 91/674/ΕΟΚ σχετικά με τους ετήσιους και ενοποιημένους λογαριασμούς εταιρειών ορισμένων μορφών και ασφαλιστικών επιχειρήσεων"

(COM(2002) 259/2 τελικό - 2002/0112 (COD))

(2003/C 85/31)

Στις 19 Ιουλίου 2002, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 44, παράγραφος 1 της ΣΕΚ, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του γενικού εισηγητή κ. Ravoet.

Κατά την 396η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας Ιανουαρίου 2003), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 72 ψήφους υπέρ και μια ψήφο κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 13 Ιουνίου 2000, η οποία φέρει τον τίτλο "Στρατηγική χρηματοοικονομικής πληροφόρησης της ΕΕ: η μελλοντική πορεία", η Επιτροπή υποχρεώνει όλες τις εισηγμένες επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταρτίζουν τους ενοποιημένους λογαριασμούς τους σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα (ΔΛΠ). Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στη βελτίωση της αποδοτικότητας των αγορών και, συνεπώς, στον περιορισμό του κεφαλαιουχικού κόστους των επιχειρήσεων. Κατ' αυτό τον τρόπο, η ανακοίνωση εντάσσεται στο σχέδιο δράσης για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, την ολοκλήρωση του οποίου έως το 2005 ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας της 23ης και 24ης Μαρτίου 2000. Στην ανακοίνωση προτείνεται να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να επεκτείνουν την εφαρμογή των ΔΛΠ και σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ασφαλιστικές εταιρείες που δεν έχουν εισαχθεί στο χρηματιστήριο, προκειμένου να αυξηθεί η δυνατότητα σύγκρισης του συνολικού τομέα και να εξασφαλισθεί μία αποτελεσματική και αποδοτική εποπτεία.

1.2. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελείται από δύο μέρη: πρώτον, την καθιέρωση των ΔΛΠ και, δεύτερον, την προσαρμογή των υφιστάμενων οδηγιών της ΕΕ που αφορούν την τήρηση βιβλίων στα εν λόγω πρότυπα.

1.3. Η υλοποίηση του πρώτου σκέλους εγκρίθηκε στις 19 Ιουλίου 2002 με τον "Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή των διεθνών λογιστικών προτύπων". Ο κανονισμός αυτός προβλέπει ένα μηχανισμό έγκρισης για την αναγνώριση των ΔΛΠ στην ΕΕ.

1.4. Ο κανονισμός ορίζει ότι, από 1ης Ιανουαρίου 2005, όλες οι εισηγμένες επιχειρήσεις θα πρέπει να καταρτίζουν τους ενοποιημένους λογαριασμούς τους σύμφωνα με τα ΔΛΠ που έχουν εγκριθεί στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιτρέψουν ή να επιβάλουν την υποχρέωση στις προαναφερθείσες αλλά και σε άλλες επιχειρήσεις να καταρτίζουν και τους συνήθεις ετήσιους λογαριασμούς τους σύμφωνα με τα ΔΛΠ. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 17 Σεπτεμβρίου 2001, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στις κοινωνικές πληροφορίες που πρέπει να διατίθενται στους εργαζόμενους(1).

1.5. Για την υλοποίηση του δεύτερου σκέλους της ανακοίνωσης, οι υφιστάμενες οδηγίες της ΕΕ που αφορούν την τήρηση βιβλίων θα προσαρμοσθούν στα ΔΛΠ. Η εν λόγω προσαρμογή αποτελεί και το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης. Σημειώνεται ότι η οδηγία 86/635/ΕΟΚ σχετικά με τους ετήσιους και τους ενοποιημένους λογαριασμούς των τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων δεν προέβλεπε αρχικά τις προσαρμογές αυτές. Ωστόσο, μετά από συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στους κόλπους του Συμβουλίου, η οδηγία αυτή συμπεριελήφθη στην πρόταση. Αυτό σημαίνει ότι τελικά θα τροποποιηθούν οι ακόλουθες οδηγίες:

- η τέταρτη οδηγία του Συμβουλίου 78/660/EΟΚ της 25ης Ιουλίου 1978 για τους ετήσιους λογαριασμούς εταιρειών ορισμένων μορφών·

- η έβδομη οδηγία του Συμβουλίου 83/349/EΟΚ της 13ης Ιουνίου 1983 για τους ενοποιημένους λογαριασμούς·

- η οδηγία 86/635/EΟΚ του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 1986 για τους ετήσιους και ενοποιημένους λογαριασμούς των τραπεζών και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·

- η οδηγία 91/674/EΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1991 σχετικά με τους ετήσιους και ενοποιημένους λογαριασμούς των ασφαλιστικών επιχειρήσεων.

1.6. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι οδηγίες θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο μηχανισμό έγκρισης ΔΛΠ στο πλαίσιο του προταθέντος κανονισμού για τα ΔΛΠ. Επιπλέον, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι θα συνεχίσουν να αποτελούν το υπόβαθρο της λογιστικής νομοθεσίας για οντότητες που δεν καταρτίζουν τους ετήσιους ή τους ενοποιημένους λογαριασμούς τους σύμφωνα με τα εγκεκριμένα ΔΛΠ, κατ' εφαρμογή του κανονισμού για τα ΔΛΠ. Επίσης, οι οδηγίες αφορούν ζητήματα τα οποία δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο εφαρμογής του κανονισμού για τα ΔΛΠ (π.χ. την υποχρέωση διενέργειας λογιστικού ελέγχου και την κατάρτιση ετήσιας έκθεσης). Στους τομείς αυτούς, οι οδηγίες θα εξακολουθήσουν να ισχύουν.

1.7. Σε ορισμένους τομείς, οι διατάξεις των οδηγιών για τους ετήσιους λογαριασμούς, οι οποίες έχουν παραμείνει αμετάβλητες για περισσότερο από 20 χρόνια, δεν συμβιβάζονται με τα ΔΛΠ. Με την πρότασή της, η Επιτροπή επιδιώκει την άρση των αντιφάσεων αυτών. Η πρόταση καταργεί όλες τις αντιφάσεις που υφίστανται μεταξύ των οδηγιών 78/660/EΟΚ, 83/349/ΕΟΚ, 86/635/ΕΟΚ (επισυνάπτονται) και 91/674/ΕΟΚ και των ΔΛΠ που ισχύουν από 1ης Μαΐου 2002.

2. Κύρια σημεία της πρότασης οδηγίας

2.1. Τέταρτη οδηγία για τους ετήσιους λογαριασμούς ορισμένων μορφών επιχειρήσεων

2.1.1. Τα κράτη μέλη αποκτούν τη δυνατότητα να επιτρέψουν ή να επιβάλουν τη συμπερίληψη συμπληρωματικών στοιχείων, όπως π.χ. κατάστασης ταμειακών ροών.

2.1.2. Τα κράτη μέλη αποκτούν τη δυνατότητα, σύμφωνα με τα ΔΛΠ, να επιτρέψουν ή να επιβάλουν ότι η αναφορά ποσών στο λογαριασμό αποτελεσμάτων χρήσεως και στον ισολογισμό πρέπει να αντικατοπτρίζει περισσότερο την ουσία της συναλλαγής ή του διακανονισμού παρά τη νομική του μορφή. Η άδεια ή η υποχρέωση αυτού του είδους μπορεί να περιορισθεί.

2.1.3. Τα κράτη μέλη αποκτούν τη δυνατότητα να επιτρέψουν σε επιχειρήσεις να καταρτίζουν ισολογισμό σύμφωνα με τα ΔΛΠ. Επίσης, προβλέπεται μελλοντική τροποποίηση της παρουσίασης του λογαριασμού αποτελεσμάτων.

2.1.4. Σύμφωνα με τα ΔΛΠ, η καταχώριση προβλέψεων περιγράφεται ακριβέστερα από ότι στην τέταρτη οδηγία. Η πρόταση οδηγίας περιορίζει την κατάσταση προβλέψεων σύμφωνα με τις διατάξεις των ΔΛΠ για τις επιχειρήσεις που τις εφαρμόζουν, προβλέποντας ωστόσο ένα status quo για τον ετήσιο λογαριασμό των μη εισηγμένων επιχειρήσεων.

2.1.5. Σύμφωνα με το ΔΛΠ-38 προβλέπεται η αναπροσαρμογή της αξίας των άϋλων περιουσιακών στοιχείων.

2.1.6. Τα κράτη μέλη αποκτούν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν την αρχή της παρουσίασης "των χρηματοοικονομικών μέσων στην πραγματική τους αξία" ή "fair value", που καθιερώθηκε ήδη με την οδηγία 2001/65/ΕΟΚ, και να τη διευρύνουν σε άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων (ενδεχομένως μόνο στους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς) και να συμπεριλάβουν τις αλλαγές της αξίας αυτής στον ισολογισμό.

2.1.7. Η βασική υποχρέωση για την κατάρτιση ετήσιου ισολογισμού, ο οποίος οφείλει να προσφέρει μια πιστή εικόνα της κατάστασης και της θέσης της επιχείρησης διευρύνεται. Τώρα πλέον, πρέπει να δίνεται προσοχή και στις επιδόσεις της επιχείρησης καθώς και στους σημαντικότερους κινδύνους και αβεβαιότητες που αντιμετωπίζει. Εφόσον αυτό είναι αναγκαίο για την καλή κατανόηση της εξέλιξης, των επιδόσεων ή της θέσης της επιχείρησης, εκτός από τις χρηματοπιστωτικές πληροφορίες, πρέπει να προβλέπεται και η διενέργεια ανάλυσης των σχετικών οικολογικών, κοινωνικών και άλλων πτυχών.

2.1.8. Στην περίπτωση δημοσίευσης αποσπασμάτων από τους ετήσιους λογαριασμούς, στην πρόταση οδηγίας προβλέπεται ότι, εκτός από την αναφορά δήλωσης με ή χωρίς επιφύλαξη ή δήλωσης χωρίς αξιολόγηση, πρέπει να αναφέρεται αν οι εξωτερικοί λογιστές έδωσαν στην έκθεσή τους ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένα ζητήματα, χωρίς να εκδώσουν δήλωση υπό επιφύλαξη. Πέραν αυτού, με την πρόταση οδηγίας επιδιώκεται η περαιτέρω εναρμόνιση των εν λόγω λογιστικών εκθέσεων.

2.1.9. Προβλέπεται προσαρμογή στην εισαγωγή του ευρώ.

2.1.10. Οι εισηγμένες επιχειρήσεις δεν μπορούν πλέον να επικαλούνται την απαλλαγή τους από ορισμένες υποχρεώσεις.

2.2. Έβδομη οδηγία για τους ενοποιημένους λογαριασμούς

2.2.1. Σύμφωνα με τα ΔΛΠ, μία επιχείρηση θεωρείται θυγατρική όταν ελέγχεται από μία μητρική επιχείρηση, ανεξάρτητα από το αν αυτή συμμετέχει στο κεφάλαιο της πρώτης. Η υποχρέωση που αναφέρεται στη σημερινή οδηγία, σύμφωνα με την οποία η συμμετοχή είναι υποχρεωτική, διαγράφεται, με αποτέλεσμα την εναρμόνιση της οδηγίας αυτής με τα ΔΛΠ.

Επιπλέον, διαγράφονται από την οδηγία διατάξεις οι οποίες προέβλεπαν ότι στους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς μίας μητρικής επιχείρησης δεν μπορεί να συμπεριλαμβάνονται (θυγατρικές) επιχειρήσεις εφόσον ασκούν δραστηριότητες οι οποίες αποκλίνουν σε τέτοιο βαθμό από αυτές της μητρικής επιχείρησης, ώστε η συμπερίληψη των ενοποιημένων λογαριασμών να αντίκειται στην υποχρέωση της παρουσίασης μιας πιστής εικόνας του συνόλου των επιχειρήσεων οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στο λογαριασμό αυτό. Στο εξής θεωρείται ότι αυτό δεν συμβαίνει ποτέ.

2.2.2. Στην πρόταση για την αναθεώρηση της έβδομης οδηγίας συμπεριλαμβάνονται παρόμοιες διατάξεις όπως αυτές που προβλέπονται στα σημεία 2.1.1, 2.1.7, 2.1.8 και 2.1.10. Επίσης, προβλέπεται ότι, στην περίπτωση που απαιτείται υποβολή ετήσιας και ενοποιημένης έκθεσης, επιτρέπεται η ενοποίησή τους.

2.3. Οδηγία για τον ετήσιο και τον ενοποιημένο λογαριασμό τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων

2.3.1. Το μεγαλύτερο μέρος των τροποποιήσεων που προβλέπονται στην οδηγία 86/635/ΕΟΚ απορρέει από τις προαναφερθείσες προσαρμογές στην τέταρτη οδηγία.

2.3.2. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν ή να επιβάλουν την υποχρέωση στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή ορισμένες κατηγορίες αυτών να καταρτίζουν τον ισολογισμό τους σύμφωνα με το είδος των θέσεων και με βάση τη συγκριτική ρευστότητα αυτών.

2.3.3. Κατά παρέκκλιση από την 4η οδηγία, τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν ή να επιβάλουν την υποχρέωση στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή ορισμένες κατηγορίες αυτών να καταρτίζουν έκθεση επιδόσεων αντί αποτελεσμάτων, στο βαθμό που οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται σ' αυτές είναι ισοδύναμες.

2.3.4. Στη συνέχεια της κατάργησης της απαλλαγής για τους ενοποιημένους λογαριασμούς επιχειρήσεων οι οποίες ασκούν δραστηριότητες που αποκλίνουν έντονα από αυτές της κεντρικής επιχείρησης (παράγραφος 2.2.1), καταργείται και η υποχρέωση ενοποιημένων λογαριασμών για μία θυγατρική επιχείρηση χρηματοπιστωτικού χαρακτήρα όσον αφορά τις θυγατρικές της οι οποίες δεν αποτελούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αλλά ασκούν δραστηριότητες οι οποίες αποτελούν συνέχεια του τραπεζικού κλάδου. Όντως, η εξαίρεση αυτή έχει καταστεί περιττή με την τροποποίηση στην οδηγία 83/849/ΕΟΚ.

2.4. Οδηγία για τους ετήσιους και τους ενοποιημένους λογαριασμούς ασφαλιστικών επιχειρήσεων

2.4.1. H πλειονότητα των τροποποιήσεων που προβλέπονται στην οδηγία 91/674/ΕΟΚ απορρέει από τις προαναφερθείσες προσαρμογές στην 4η οδηγία.

2.4.2. Προβλέπονται πρόσθετες τροποποιήσεις σε συνδυασμό με την αξιολόγηση ορισμένων θέσεων έναντι της αξίας τους στις οικονομικές συναλλαγές (fair value) σύμφωνα με το ΔΛΠ 39.

3. Γενική αξιολόγηση

3.1. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η προσαρμογή των οδηγιών για την τήρηση βιβλίων στα ΔΛΠ είναι μία καλή πρωτοβουλία. Ωστόσο, παρατηρεί ότι τα πρότυπα ΔΛΠ εξελίσσονται. Η πρόταση οδηγίας καταργεί όλες τις αντιφάσεις με τα ΔΛΠ στη μορφή που είχαν ως την 1η Μαΐου 2002. Όμως, από τότε μέχρι σήμερα, έχουν επέλθει πολλές σημαντικές τροποποιήσεις στα ΔΛΠ. Σε περίπτωση που οι εν λόγω τροποποιήσεις δημιουργήσουν νέες αντιφάσεις με τις λογιστικές οδηγίες της ΕΕ, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι αντιφάσεις αυτές θα πρέπει να αρθούν το συντομότερο δυνατόν.

3.2. Στην ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία για την τήρηση βιβλίων και τον προληπτικό έλεγχο τραπεζών χρησιμοποιείται ακόμη ο όρος των επιμέρους ενοποιημένων λογαριασμών (στην περίπτωση που μία θυγατρική επιχείρηση οφείλει επίσης να παρουσιάσει ενοποιημένους λογαριασμούς). Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι δεν χρησιμοποιείται η δυνατότητα για την κατάργηση των επιμέρους ενοποιημένων λογαριασμών δεδομένου ότι αποτελούν κατάλοιπο των ισχυουσών εθνικών νομοθεσιών για την τήρηση βιβλίων. Στα πλαίσια μίας ενιαίας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τήρηση βιβλίων (στο χώρο των ενοποιημένων λογαριασμών) οι επιμέρους ενοποιημένοι λογαριασμοί, κυρίως όσον αφορά των προληπτικό έλεγχο τραπεζών, μοιάζουν να είναι περιττοί. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αρχίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύσεις με την Banking Advisory Committee προκειμένου να εξετασθεί αν ο προληπτικός έλεγχος τραπεζών μπορεί να διεξαχθεί χωρίς να απαιτείται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα η επιμέρους ενοποίηση των λογαριασμών. Αφ' ης στιγμής ένα ευρωπαϊκό συγκρότημα επιχειρήσεων επιλέξει την εφαρμογή του κανονισμού ΔΛΠ (είτε επειδή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής ΔΛΠ είτε οικειοθελώς) θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να καταρτίζει ένα μόνο ενοποιημένο λογαριασμό. Προκειμένου να καταστεί σαφές το γεγονός αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διατυπώσει διευκρινήσεις σχετικά με τη σχέση που υφίσταται μεταξύ του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού ΔΛΠ και του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας εκσυγχρονισμού.

3.3. Με τη θέσπιση ενός ειδικού καθεστώτος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η ΕΕ προέβη σε ένα σημαντικό βήμα για την εναρμόνιση του νομικού περιγράμματος εντός του οποίου δρουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Ο εν λόγω κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ στις 8 Οκτωβρίου 2004. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι πρέπει να προσαρμοσθούν οι εθνικές νομοθεσίες για την τήρηση βιβλίων, προκειμένου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να κάνουν μία ευοίωνη αρχή. Θεωρείται δε ευνόητο ότι μία παρόμοια ευρωπαϊκή επιχείρηση οφείλει να εφαρμόζει τα ΔΛΠ χωρίς να υπόκειται επιπλέον στα εθνικά πρότυπα για την τήρηση βιβλίων.

3.4. Η εξέλιξη των προδιαγραφών ΔΛΠ προκύπτει εκτός άλλων από την πρόσφατη εξέταση, εκ μέρους του προεδρείου ΔΛΠ, της προβληματικής των ενοποιημένων λογαριασμών επιχειρήσεων SPV (Special Purpose Vehicle) (θυγατρικές εταιρείες που ιδρύονται με στόχο τον περιορισμό των επιχειρηματικών κινδύνων και στην περίπτωση τραπεζών, με στόχο την τιτλοποίηση δανείων). Για τον τραπεζικό τομέα, αυτό που έχει σημασία είναι οι επιχειρήσεις αυτές να μην υποχρεούνται να εμφανίζουν σε ενοποιημένους λογαριασμούς τους μηχανισμούς τιτλοποίησης· μολονότι οφείλει να τους ενοποιεί για λογιστικούς λόγους, δεν θα πρέπει για προληπτικούς λόγους να οδηγούν σε προσαρμογή του κεφαλαίου. Το ίδιο ισχύει και για τον ασφαλιστικό κλάδο.

3.5. Η χρήση προτύπων για δίκαιες τιμές στον τραπεζικό τομέα σύμφωνα με τα ΔΛΠ δύσκολα συμβιβάζεται με τους κανόνες διαχείρισης κινδύνων όπως έχουν ορισθεί από την επιτροπή της Βασιλείας. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στο κείμενο της οδηγίας η υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταβάλει προσπάθειες στους κόλπους του προεδρείου του οργανισμού ΔΛΠ ώστε τα πρότυπα ΔΛΠ να λαμβάνουν σε μεγαλύτερο βαθμό υπόψη τις προδιαγραφές της επιτροπής της Βασιλείας.

3.6. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι, στον τομέα της πρόληψης, απαιτείται περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων που προβλέπονται στην οδηγία για την επάρκεια ιδίων κεφαλαίων στην περίπτωση των επενδυτικών υπηρεσιών με τα ΔΛΠ.

3.7. Πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι δεν υπάρχει ΔΛΠ για τις ασφαλιστικές συμβάσεις. Κατά πάσα πιθανότητα, το προεδρείο του οργανισμού ΔΛΠ δεν πρόκειται να υιοθετήσει παρόμοιο πρότυπο πριν το 2004. Έως ότου ολοκληρωθεί η θέσπιση προτύπου ΔΛΠ για τις ασφαλιστικές συμβάσεις, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν το κενό αυτό χρησιμοποιώντας "βέλτιστες πρακτικές".

3.8. Στο φορολογικό τομέα παρουσιάζονται επίσης σημαντικά προβλήματα. Όντως, η καθιέρωση των ΔΛΠ σε επίπεδο ενοποιημένων λογαριασμών συνιστά μία τεχνητή παρέμβαση. Για τις τράπεζες είναι σχεδόν αδύνατον να καταρτίσουν ενοποιημένο λογαριασμό σύμφωνα με τα ΔΛΠ χωρίς να καταρτίσουν προηγουμένως ετήσιο λογαριασμό σύμφωνα με τα ίδια πρότυπα. Η ίδια κατάσταση ισχύει και για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Σε αντίθεση με τις βιομηχανικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρίες επηρεάζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το ΔΛΠ-39 για την αξιολόγηση χρηματοπιστωτικών μέσων. Για να αποφευχθούν τυχόν περίπλοκες μετατροπές, οι φορείς αυτοί οφείλουν να καταρτίζουν και ένα απλό ετήσιο λογαριασμό με βάση τα ΔΛΠ. Η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το γεγονός αυτό οδηγεί σε διπλή χρήση των ετήσιων λογαριασμών.

3.9. Σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης, η διασύνδεση του συνήθους ετήσιου λογαριασμού και της φορολογίας καθιστά αδύνατη την άμεση ανεύρεση λύσης για το πρόβλημα που προαναφέρθηκε. Όντως, έχει ιδιαίτερη σημασία οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις να μην υπόκεινται πλέον σε διπλά πρότυπα τήρησης βιβλίων. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί στην πρόταση οδηγίας άρθρο με το οποίο θα επιτυγχάνεται η διασύνδεση με τη φορολογική εναρμόνιση στους κόλπους της ΕΕ. Όσο όμως δεν έχει επιτευχθεί ακόμα η φορολογική εναρμόνιση στους κόλπους της ΕΕ, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι εναλλακτικές λύσεις που προβλέπονται για τα κράτη μέλη στην οδηγία εκσυγχρονισμού πρέπει να διατηρηθούν προκειμένου να επιτραπεί μία φορολογικά ουδέτερη υλοποίηση των διατάξεων.

3.10. Στην Ευρώπη αρχίζει να εμφανίζεται μία τάση φορολογικής εναρμόνισης. Σύμφωνα με την άποψη της ΕΟΚΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να μελετήσει τα ΔΛΠ προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσον προσφέρουν μία κατάλληλη βάση για τον ορισμό των φορολογικών υποχρεώσεων.

3.11. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη γνωστοποιήσει ότι προτίθενται να θεσπίσουν νέους εθνικούς κανόνες οι οποίοι συγκλίνουν με τα ΔΛΠ. Συνεπώς, τα πρότυπα αυτά δεν είναι ταυτόσημα με τα ΔΛΠ. Στο σημείο αυτό η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι πρωτοβουλίες αυτού του είδους αντίκεινται στην τάση υπέρ της καθιέρωσης διεθνών λογιστικών προτύπων. Επιπλέον, υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο διεθνή χώρο σε πολυδάπανες ενέργειες. Όντως, για μία επιχείρηση η οποία δραστηριοποιείται σε πέντε κράτη μέλη δεν θα επαρκεί να εφαρμόζει μία φορά ένα συγκεκριμένο πρότυπο. Αντιθέτως, θα είναι υποχρεωμένη να προβαίνει στην εφαρμογή πέντε διαφορετικών προτύπων με την αντίστοιχη ανάλυση των διαφορών.

3.12. Παρόλο που η πρόθεση της πλήρους ταύτισης των νέων εθνικών λογιστικών κανόνων με τα ΔΛΠ εναρμονίζεται με την προσπάθεια της καθιέρωσης ενιαίων λογιστικών προτύπων για όλες τις επιχειρήσεις στην ΕΕ, η μέθοδος αυτή θα οδηγήσει στην πράξη σε προβλήματα όσο δεν θα έχουν εναρμονισθεί όλοι οι νομοθετικοί τομείς (όπως η φορολογία εν γένει και ιδιαίτερα η φορολόγηση μερισμάτων). Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταβάλει προσπάθειες για την περαιτέρω εναρμόνιση των τομέων αυτών. Έως ότου επιτευχθεί ο εν λόγω στόχος, η οδηγία περί εκσυγχρονισμού πρέπει να παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να θεσπίζουν ειδικά μέτρα, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ, για τις οποίες είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εφαρμόσουν τα ΔΛΠ.

3.13. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι δεν πρέπει να παραγνωρισθεί η σημασία που έχουν οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές και ότι οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στους ετήσιους λογαριασμούς.

3.14. Τέλος, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία που έχει η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων ελέγχου, όπως αυτοί ορίζονται για παράδειγμα από το διεθνές Συμβούλιο Ελέγχου και Ασφαλειών (ΔΣΕΑ).

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η προσαρμογή των οδηγιών για την τήρηση βιβλίων στα ΔΛΠ μέσω της οδηγίας εκσυγχρονισμού είναι ένα θετικό βήμα. Κατ' αυτό τον τρόπο, θα βελτιωθεί η δυνατότητα των επενδυτών να συγκρίνουν τους ετήσιους λογαριασμούς στους κόλπους της ΕΕ. Συνεπώς, θα επέλθει αύξηση της αποτελεσματικότητας στην αγορά και μείωση του κεφαλαιουχικού κόστους των επιχειρήσεων. Το συμπέρασμα αυτό συνάδει με προηγούμενα συμπεράσματα στα οποία έχει καταλήξει η ΕΟΚΕ για το θέμα αυτό(2).

4.2. Επίσης, πρέπει να υπάρχει επίγνωση του ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί τήρησης λογιστικών βιβλίων πρέπει να εξελιχθεί ταχέως προς την κατεύθυνση της περαιτέρω εναρμόνισης. Σε διαφορετική περίπτωση, είναι της άποψης ότι υπάρχει πραγματικά κίνδυνος το μέτρο που θεσπίζεται να οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση του διοικητικού φόρτου εργασίας των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων.

4.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι πρέπει να εξετασθούν περαιτέρω και οι φορολογικές συνέπειες της καθιέρωσης των ΔΛΠ. Συνεπώς, θεωρεί ότι και από αυτή την άποψη θα ήταν σκόπιμο να προωθηθεί περαιτέρω η φορολογική εναρμόνιση στην ΕΕ.

Βρυξέλλες, 22 Ιανουαρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, ΕΕ C 260 της 17.9.2001.

(2) Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την εφαρμογή διεθνών λογιστικών προτύπων.