Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Φορολογικοί μηχανισμοί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 364/03)

Εισηγητής: ο κ. Krister ANDERSSON

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 20.2.2020 Νομική βάση: Άρθρο 32, παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού Αρμόδιο τμήμα Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή Έγκριση από το τμήμα 24.6.2020 Έγκριση από την ολομέλεια 16.7.2020 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 553 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 209/1/6

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες εντός της ΕΕ για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και, με βάση τους εν λόγω κανόνες, να ξεκινήσουν διεθνείς συζητήσεις με άλλους εμπορικούς συνασπισμούς.

1.2. Μέχρι στιγμής, οι συζητήσεις έχουν επικεντρωθεί σε κανονισμούς και σε περιβαλλοντικούς φόρους, κυρίως δε σε φόρους με στόχο τη μείωση των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο και με ολοκληρωμένο και συμμετρικό τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου CO 2 στην ατμόσφαιρα.

1.3. Η Επιτροπή στο πλαίσιο των εργασιών της για τη μείωση του άνθρακα έχει εστιάσει την προσοχή της στο ΣΕΔΕ (σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών). Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μελλοντικά, θα μπορούσε επίσης να είναι χρήσιμη και αναγκαία η ανάπτυξη νέων φορολογικών μέτρων τα οποία θα μπορούν να συμπληρώνουν το ισχύον ΣΕΔΕ και τους ισχύοντες εθνικούς φόρους άνθρακα, με σκοπό την επίτευξη ενός αποτελεσματικού και συμμετρικού πλαισίου πολιτικής για την καταπολέμηση του αυξανόμενου όγκου εκπομπών CO 2 .

1.4. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής, καθώς φαίνεται να αποτελεί ένα καλό βήμα για την καθιέρωση αποτελεσματικότερης τιμολόγησης του άνθρακα στο σύνολο της οικονομίας. Ένα τέτοιο εργαλείο θα πρέπει να συντονιστεί με άλλα πρόσθετα μέσα, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας προσέγγισης για τη φορολογία εντός της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ σε ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής, καθώς και με άλλα παρόμοια εργαλεία σε άλλες δικαιοδοσίες παγκοσμίως.

1.5. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για αποτελεσματική μείωση του επιπέδου CO 2 . Ένα ιδανικό αποτέλεσμα θα πρέπει να δημιουργήσει ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για τον ίδιο αντίκτυπο στο επίπεδο CO 2 στην ατμόσφαιρα.

1.6. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ακόμα και αν εφαρμοστούν νέοι φόροι και πρόσθετα μέτρα, η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πιθανόν να συνεχιστεί εάν δεν απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα το ήδη υπάρχον CO 2 .

1.7. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη, μέσω ειδικών επενδύσεων, τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και δέσμευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα (CCU), τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι εν λόγω τεχνολογίες συμβάλλουν στον στόχο μείωσης του αντίκτυπου των εκπομπών CO 2 και, γενικότερα, στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που προωθεί ο ΟΗΕ, αλλά και στους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή.

1.8. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO 2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO 2 θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό τη χρηματοδότηση κινήτρων για τεχνικές μείωσης του CO 2 σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

1.9. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε άλλα μέσα πολιτικής για τη μείωση του άνθρακα. Αυτά τα μέσα πολιτικής ποικίλλουν από νέες τεχνολογίες μέχρι πρακτικές διαχείρισης της γης, οι οποίες θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρώτον και κύριον, τα δάση απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα με φυσικό τρόπο και τα δέντρα έχουν ιδιαίτερη ικανότητα να αποθηκεύουν τον άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης. Η επέκταση, η αποκατάσταση και η σωστή διαχείριση των δασών μπορεί να αξιοποιήσει τη δύναμη της φωτοσύνθεσης για την αντιμετώπιση του CO 2 .

1.10. Η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, ωστόσο θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη των δασών μειώνει το CO 2 στην ατμόσφαιρα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ενθαρρύνεται με αρνητικό φόρο CO 2 , στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα ήταν σημαντικό για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

1.11. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο για όλους.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί πηγή ανησυχίας για όλους και οι κυβερνήσεις αναζητούν αποτελεσματικές μεθόδους για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη. Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη, ωστόσο η εκπομπή CO 2 είναι ένας παράγοντας με ιδιαίτερη βαρύτητα.

2.2. 2 είναι το αέριο του θερμοκηπίου που παράγεται συχνότερα από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και συμβάλλει κατά 64 % στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη Το COείναι το αέριο του θερμοκηπίου που παράγεται συχνότερα από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και συμβάλλει κατά 64 % στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη ( 1 ) . Η συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα αυξήθηκε σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες και είναι επί του παρόντος 40 % υψηλότερη από ό,τι κατά την έναρξη της εκβιομηχάνισης.

2.3. Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας του πλανήτη Γη έχει αυξηθεί κατά 0,9 βαθμούς Κελσίου από τα τέλη του 19ου αιώνα ( 2 ) . Αυτή η αλλαγή οφείλεται στην αυξανόμενη εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και σε άλλες ανθρωπογενείς εκπομπές, οι οποίες, σύμφωνα με τους ερευνητές, ευθύνονται για τη συνολική αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη.

2.4. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταβάλλουν τον κύκλο του άνθρακα προσθέτοντας, αφενός, περισσότερο CO 2 στην ατμόσφαιρα —γεγονός που επηρεάζει την ικανότητα φυσικών καταβοθρών, όπως τα δάση, να απομακρύνουν το CO 2 από την ατμόσφαιρα— και επηρεάζοντας, αφετέρου, την ικανότητα των εδαφών να αποθηκεύουν άνθρακα. Η βασική ανθρώπινη δραστηριότητα που παράγει CO 2 είναι η καύση ορυκτών καυσίμων —άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου— για ενέργεια και μεταφορές, ενώ ακολουθούν ορισμένες βιομηχανικές διαδικασίες και πρακτικές χρήσης γης.

2.5. Η Ασία είναι επί του παρόντος ο μεγαλύτερος περιφερειακός παραγωγός εκπομπών παγκοσμίως, καθώς αντιπροσωπεύει το 53 % των παγκόσμιων εκπομπών, με την Κίνα να ευθύνεται για 10 δισεκατομμύρια τόνους (δηλαδή για ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου συνόλου), ενώ o δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός εκπομπών είναι η Βόρεια Αμερική (18 % των εκπομπών παγκοσμίως), ακολουθούμενη με μικρή διαφορά από την Ευρώπη με 17 % ( 3 )

2.6. Ο αντίκτυπος των εκπομπών CO 2 στη θερμοκρασία της Γης και στην κλιματική αλλαγή είναι ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την κοινή γνώμη και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και τα πολιτικά κόμματα, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

2.7. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τη σειρά της, ανήγαγε σε κορυφαία προτεραιότητα στο πολιτικό της θεματολόγιο την ανάπτυξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, π.χ. την Πράσινη Συμφωνία ( 4 ) , προτού αναγκαστεί να επικεντρωθεί στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της νόσου COVID-19 κατά τους πρώτους μήνες του 2020.

2.8. Η Πράσινη Συμφωνία ( 5 ) αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του νέου πολιτικού θεματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιδιώκει την εξεύρεση μιας αποτελεσματικής απάντησης στις συνεχείς περιβαλλοντικές προκλήσεις και αποτελεί μια στρατηγική ανάπτυξης που αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ έως το 2050.

2.9. Η Πράσινη Συμφωνία καλύπτει σημαντικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των τομέων των μεταφορών, της ενέργειας, της γεωργίας, των κτιρίων, καθώς και ειδικών βιομηχανιών όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, οι ΤΠΕ, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα χημικά προϊόντα. Η Επιτροπή εργάζεται για τη θέσπιση του πρώτου «ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα», καθώς και για τη χάραξη πρόσθετων ειδικών στρατηγικών και την πραγματοποίηση επενδύσεων για την προώθηση της πράσινης οικονομικής ανάπτυξης. Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης είναι σημαντικό, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί πρόσθετους πόρους ( 6 )

3. Μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του CO2 (7)

3.1. Πολλές δραστηριότητες μπορούν να προκαλέσουν ρύπανση σε άλλους παράγοντες της οικονομίας, πράγμα το οποίο ενδέχεται να μην λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάληψη των εν λόγω δραστηριοτήτων. Έτσι, μια δραστηριότητα αναλαμβάνεται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα εξωτερικά επακόλουθα που συνεπάγεται. Με άλλα λόγια, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κοινωνικό κόστος της δραστηριότητας. Κατά τη λήψη αποφάσεων είναι σημαντικό να εξετάζεται, μεταξύ άλλων, το κοινωνικό κόστος της ρύπανσης. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω της επιβολής φόρου στη δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο, το εξωτερικό επακόλουθο θα ενσωματωθεί στην απόφαση και η ρύπανση θα μειωθεί ανάλογα με το κόστος που δημιουργεί.

3.2. Ωστόσο, μια δραστηριότητα μπορεί επίσης να προκαλέσει μείωση των συνολικών επιπέδων ρύπανσης, δημιουργώντας ένα θετικό εξωτερικό επακόλουθο. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να ενθαρρύνονται προκειμένου να αυξηθούν σε τέτοιο βαθμό ώστε τα οφέλη να αντισταθμίζονται πλήρως. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί επιβάλλοντας επιδότηση ή αρνητικό φόρο.

3.3. 2 έχει παγκόσμιες διαστάσεις, το τίμημα για την πρόκληση ρύπανσης θα πρέπει να είναι ίδιο παντού για ισοδύναμες αρνητικές επιπτώσεις. Μόνο κατά αυτό τον τρόπο ο φόρος θα επιβάλλεται με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Απαιτείται, ως εκ τούτου, μια προσέγγιση σε παγκόσμιο επίπεδο Εφόσον ο αντίκτυπος των εκπομπών COέχει παγκόσμιες διαστάσεις, το τίμημα για την πρόκληση ρύπανσης θα πρέπει να είναι ίδιο παντού για ισοδύναμες αρνητικές επιπτώσεις. Μόνο κατά αυτό τον τρόπο ο φόρος θα επιβάλλεται με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Απαιτείται, ως εκ τούτου, μια προσέγγιση σε παγκόσμιο επίπεδο ( 8 )

3.4. Ωστόσο, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί με ακρίβεια η ποσότητα CO 2 που παράγει κάθε δραστηριότητα, ενώ παράλληλα δεν υφίσταται παγκόσμια αγορά στην οποία μπορεί να επιβληθεί ενιαίος φόρος σε δραστηριότητες που παράγουν CO 2 . Ως εκ τούτου, οι χώρες αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε αποσπασματικά μέτρα. Τα μέτρα που λαμβάνονται είναι σημαντικό να επεκταθούν σε ευρύτερες περιφέρειες και σε περισσότερες ρυπογόνες δραστηριότητες.

3.5. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες εντός της ΕΕ και, με βάση αυτούς τους κανόνες, να ξεκινήσουν διεθνείς συζητήσεις με άλλους εμπορικούς συνασπισμούς.

3.6. Η χρήση αδειών εμπορίας στην ΕΕ και αλλού αποτελεί έναν τρόπο αντιμετώπισης της ανάγκης να επιβληθεί ενιαία τιμή ανά τόνο εκλυόμενου CO 2 .

3.7. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι συζητήσεις έχουν επικεντρωθεί σε κανονισμούς και σε περιβαλλοντικούς φόρους, ιδίως σε φόρους για τη μείωση των εκπομπών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να αντιμετωπιστεί με ολοκληρωμένο και συμμετρικό τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του υφιστάμενου επιπέδου CO 2 στην ατμόσφαιρα.

3.8. Εφόσον η μείωση του επιπέδου CO 2 στην ατμόσφαιρα συμβάλλει στην καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, είναι εξίσου επωφελές να μειωθούν κατά συγκεκριμένη ποσότητα οι εκπομπές CO 2 ή να απομακρυνθεί η ίδια ποσότητα CO 2 από την ατμόσφαιρα. Συνεπώς, το ζήτημα της προσθήκης στο επίπεδο CO 2 ή της αφαίρεσης από αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με συμμετρικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι η προσθήκη CO 2 στην ατμόσφαιρα (ρύπανση) θα πρέπει να βαρύνεται με επιπλέον κόστος (φόρος), ενώ για τις δραστηριότητες που μειώνουν το επίπεδο CO 2 θα πρέπει να παρέχεται επιχορήγηση (αρνητικός φόρος).

3.9. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, έμφαση δίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην πρόληψη της δημιουργίας περαιτέρω εκπομπών. Ακόμα και αν εφαρμοστούν νέοι φόροι και πρόσθετα μέτρα, η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πιθανόν να συνεχιστεί εάν δεν απομακρυνθεί από την ατμόσφαιρα το ήδη υπάρχον CO 2 . Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν συμμετρικά μέτρα.

3.10. 2 στην ατμόσφαιρα είναι να επηρεαστεί η συμπεριφορά και να εσωτερικευθεί το εξωτερικό επακόλουθο της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ωστόσο, ο φόρος / η επιχορήγηση θα επηρεάσουν την παραγωγή και τις ευκαιρίες απασχόλησης σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Δεν είναι εκ των προτέρων προφανές ότι ο θετικός και ο αρνητικός φορολογικός συντελεστής πρέπει να είναι ίσου μεγέθους Στόχος της επιβολής φόρου στις εκπομπές άνθρακα και αρνητικού φόρου στις μειώσεις COστην ατμόσφαιρα είναι να επηρεαστεί η συμπεριφορά και να εσωτερικευθεί το εξωτερικό επακόλουθο της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ωστόσο, ο φόρος / η επιχορήγηση θα επηρεάσουν την παραγωγή και τις ευκαιρίες απασχόλησης σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Δεν είναι εκ των προτέρων προφανές ότι ο θετικός και ο αρνητικός φορολογικός συντελεστής πρέπει να είναι ίσου μεγέθους ( 9 )

3.11. Είναι ύψιστης σημασίας να εναρμονιστούν τα διάφορα κίνητρα με στόχο την τόνωση των βιώσιμων επενδύσεων, υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται υπόψη οι σχετικοί θετικοί εξωτερικοί παράγοντες. Μια εναρμονισμένη μεθοδολογία για τους δείκτες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα πρέπει να χρησιμεύσει ως οδηγός για τον υπολογισμό άλλων μορφών αντικτύπου.

3.12. Προκειμένου η μετάβαση σε μια οικονομία απαλλαγμένη από εκπομπές άνθρακα να συνοδεύεται από μεγαλύτερη οικονομική ευρωστία και να καταστεί πιο αξιόπιστη από πολιτική άποψη, θα πρέπει να ληφθούν το συντομότερο δυνατόν μέτρα για τη μείωση των άμεσων και έμμεσων επιχορηγήσεων στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, ο οποίος ευθύνεται για μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος.

3.13. Δεδομένου ότι οι ανάγκες χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας είναι τεράστιες και οι κοινοί δημοσιονομικοί πόροι της ΕΕ είναι αρκετά περιορισμένοι, ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα καθίσταται σημαντικός. Μια συμφωνία επί του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου θα πρέπει να λάβει υπόψη αυτό το γεγονός. Ωστόσο, οι φόροι CO 2 αποτελούν, πρωτίστως, απόρροια της ανάγκης να αλλάξει η συμπεριφορά των νοικοκυριών, των εταιρειών και των δημόσιων οντοτήτων, και όχι πηγή εσόδων. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων με κοινωνικά αποδεκτό τρόπο για όλους.

4. Συστήματα εμπορίας εκπομπών

4.1. 2 είναι το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) Ένα πιθανό μέσο πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών COείναι το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) ( 10 ) . Βασίζεται στην αρχή των «ανώτατων ορίων και δικαιωμάτων εμπορίας». Σύμφωνα με την αρχή αυτή, τίθεται ανώτατο όριο στην συνολική ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου που μπορούν να εκπέμπουν εγκαταστάσεις που υπάγονται στο σύστημα. Το ανώτατο όριο μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, ωθώντας σε μείωση των συνολικών εκπομπών. Στο πλαίσιο του ανώτατου ορίου, οι εταιρείες που υπάγονται στο σύστημα λαμβάνουν ή αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών, τα οποία είναι εμπορεύσιμα ανάλογα με τις ανάγκες ( 11 )

4.2. Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία —COM(2019) 640—, για να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η Επιτροπή θα επανεξετάσει ορισμένα συναφή μέσα πολιτικής που σχετίζονται με το κλίμα Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την—COM(2019) 640—, για να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η Επιτροπή θα επανεξετάσει ορισμένα συναφή μέσα πολιτικής που σχετίζονται με το κλίμα ( 12 ) , έως τον Ιούνιο του 2021. Σε αυτά συγκαταλέγεται το ισχύον ΣΕΔΕ, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής επέκτασης του υφιστάμενου συστήματος σε άλλους τομείς, καθώς και πρόσθετες παρεμβάσεις όσον αφορά: i) τους στόχους των κρατών μελών για τη μείωση των εκπομπών σε τομείς εκτός του ΣΕΔΕ· ii) τον κανονισμό για τις δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας.

4.3. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής, καθώς φαίνεται να αποτελεί ένα καλό βήμα για την καθιέρωση αποτελεσματικότερης τιμολόγησης του άνθρακα στο σύνολο της οικονομίας. Ένα τέτοιο εργαλείο θα πρέπει να συντονιστεί με άλλα πρόσθετα μέσα, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας προσέγγισης για τη φορολόγηση εντός της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ σε συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής, καθώς και με άλλα παρόμοια εργαλεία σε άλλες δικαιοδοσίες παγκοσμίως.

4.4. Σε διεθνές επίπεδο, ο αριθμός των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών παγκοσμίως έχει αυξηθεί. Εκτός από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ), λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης εθνικά ή υποεθνικά συστήματα στον Καναδά, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία, τη Νότια Κορέα, την Ελβετία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

4.5. Η ΕΟΚΕ επικροτεί περιφερειακές πρωτοβουλίες για την επίτευξη σημαντικής μείωσης του CO 2 , οι οποίες αποτελούν αναγκαία βήματα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που προκαλείται από τις εκπομπές CO 2 . Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσει και να βελτιώσει τις προσπάθειες που καταβάλλει προκειμένου η Ευρώπη να αναδειχθεί σε πρωτοπόρο περιφέρεια στον εν λόγω τομέα.

5. Φόροι εκπομπών άνθρακα

5.1. Ένα άλλο πιθανό μέσο πολιτικής είναι οι φόροι άνθρακα, οι οποίοι μειώνουν τις εκπομπές κυρίως με δύο τρόπους: i) αυξάνουν το κόστος των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τον άνθρακα· ii) παρέχουν, ως εκ τούτου, κίνητρα στις εταιρείες προκειμένου να στραφούν στην καθαρή ενέργεια, όπως, για παράδειγμα, την υδροηλεκτρική, την ηλιακή ή την αιολική ενέργεια.

5.2. περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας ( 14 ). Αν σχεδιαστούν σωστά, οι φόροι άνθρακα συμμορφώνονται με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», σύμφωνα με την οποία ο ρυπαίνων θα πρέπει να επωμίζεται το κόστος των μέτρων για τη μείωση της ρύπανσης ανάλογα με την έκταση της ζημίας που προκλήθηκε στην κοινωνία, όπως αναφέρεται στη Διακήρυξη του Ρίο των Ηνωμένων Εθνών ( 13 ) (1992) και στην οδηγία 2004/35/ΕΚ σχετικά με την

5.3. 2 . Ο συντονισμός της προσπάθειας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι υψίστης σημασίας, όπως εξηγεί δεόντως το ΔΝΤ Η Επιτροπή, στο πλαίσιο των εργασιών της για τη μείωση του άνθρακα, έχει εστιάσει την προσοχή της στο ΣΕΔΕ. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι, μελλοντικά, θα μπορούσε επίσης να είναι χρήσιμη και αναγκαία η ανάπτυξη νέων φορολογικών μέτρων τα οποία θα μπορούν να συμπληρώνουν το ισχύον ΣΕΔΕ και τους ισχύοντες εθνικούς φόρους άνθρακα, με σκοπό την επίτευξη ενός αποτελεσματικού και συμμετρικού πλαισίου πολιτικής για την καταπολέμηση του αυξανόμενου όγκου εκπομπών CO. Ο συντονισμός της προσπάθειας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι υψίστης σημασίας, όπως εξηγεί δεόντως το ΔΝΤ ( 15 )

5.4. Στην Ευρώπη, ορισμένες χώρες έχουν επιβάλει φόρο ενέργειας ή φόρο ενέργειας που βασίζεται εν μέρει στην περιεκτικότητα σε άνθρακα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Νορβηγία, η Σλοβενία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο ( 16 )

5.5. Η Σουηδία επιβάλλει τον υψηλότερο συντελεστή φορολογίας άνθρακα —112,08 ευρώ ανά τόνο εκπομπών άνθρακα—, ενώ έχει μειώσει τις εκπομπές της κατά 23 % τα τελευταία 25 έτη. Ο φόρος άνθρακα θεσπίστηκε στη Σουηδία το 1991, με συντελεστή που αντιστοιχούσε σε 250 σουηδικές κορόνες (23 ευρώ) ανά τόνο εκλυόμενου ορυκτού διοξειδίου του άνθρακα, και σταδιακά αυξήθηκε φτάνοντας τις 1 190 σουηδικές κορόνες (110 ευρώ) το 2020, εξακολουθώντας να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κλιματικής πολιτικής της Σουηδίας ( 17 )

5.6. Ο σουηδικός φόρος άνθρακα παρείχε κίνητρα για μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και αύξηση της χρήσης εναλλακτικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μέσω της σταδιακής αύξησης του επιπέδου φορολογίας, δόθηκε χρόνος στα ενδιαφερόμενα μέρη να προσαρμοστούν, γεγονός που βελτίωσε, με την πάροδο του χρόνου, την πολιτική αποδοχή των φορολογικών αυξήσεων.

5.7. Συνολικά, από τη σουηδική εμπειρία προκύπτει ότι είναι εφικτό να μειωθούν οι εκπομπές, ακόμη και αν απαιτείται σημαντικός μετασχηματισμός της οικονομίας. Κατά την περίοδο 1990-2017, το ΑΕγχΠ αυξήθηκε κατά 78 %, ενώ την ίδια χρονική περίοδο οι εγχώριες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μειώθηκαν κατά 26 %, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την κατάταξη της Σουηδίας στην 8η θέση όσον αφορά τον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας.

5.8. Το 1990, η Φινλανδία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που θέσπισε φόρο άνθρακα. Αρχικά, ο φόρος βασίστηκε μόνο στην περιεκτικότητα σε άνθρακα σε συνδυασμό με την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. Επεκτάθηκε ώστε να φορολογηθεί τόσο ο άνθρακας όσο και η ενέργεια και να συμπεριληφθούν επίσης τα καύσιμα μεταφορών.

5.9. Το 1992, η Δανία θέσπισε φόρο άνθρακα ο οποίος κάλυπτε το σύνολο της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων (φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και άνθρακα). Στη Νορβηγία έως και το 55 % όλων των εκπομπών καλύπτεται από τον φόρο άνθρακα, ενώ οι υπόλοιπες εκπομπές καλύπτονται από το εγχώριο σύστημα εμπορίας εκπομπών ( 18 )

5.10. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη θέσπιση παρόμοιων φόρων άνθρακα στα κράτη μέλη προκειμένου να εναρμονιστούν οι προσπάθειες για αποτελεσματική μείωση του επιπέδου CO 2 . Το ιδανικό αποτέλεσμα θα πρέπει να δημιουργήσει ομοιόμορφες συνθήκες σε ολόκληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ όσον αφορά τις φορολογούμενες εκπομπές/μειώσεις, καθώς και τις ειδικές μεθόδους και τους φορολογικούς συντελεστές για ίσο αντίκτυπο στο επίπεδο CO 2 στην ατμόσφαιρα. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα μπορεί, ωστόσο, να απαιτήσει χρόνο, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε χώρας.

5.11. Η θέσπιση παρόμοιων φόρων CO 2 μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ώστε οι εμπορικοί εταίροι να επηρεαστούν και να λάβουν παρόμοια μέτρα. Με τον τρόπο αυτό, οι προσπάθειες θα επεκταθούν σε παγκόσμιο επίπεδο και ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα θα περιοριστεί. Απαιτείται μια συνολική λύση για την πρόληψη περίπλοκων αντισταθμιστικών κανόνων.

5.12. Επιπλέον, αν οι φόροι άνθρακα σχεδιαστούν σωστά, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη μέσω της δημιουργίας, μεταξύ άλλων, παραγωγικών επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση της ανάπτυξης τεχνολογιών για τη μείωση των υφιστάμενων επιπέδων CO 2 στην ατμόσφαιρα.

6. Τεχνολογίες CCS και CCU

6.1. Ένα ακόμα πιθανό μέσο πολιτικής είναι η χρήση τεχνικών που μειώνουν τα υφιστάμενα επίπεδα CO 2 στην ατμόσφαιρα. Τέτοιου είδους τεχνικές πιθανόν να καταστούν αναγκαίες επιπλέον του ΣΕΔΕ και των φόρων CO 2 . Πρέπει να εφαρμοστεί μια συμμετρική προσέγγιση. Οι δραστηριότητες που μειώνουν το επίπεδο CO 2 που υπάρχει ήδη στην ατμόσφαιρα συμβάλλουν τόσο στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη όσο και στη μείωση των δραστηριοτήτων που εκπέμπουν CO 2 .

6.2. 2 είναι η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και η τεχνολογία δέσμευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα (CCU) 2 από την ατμόσφαιρα, το συμπιέζουν και το μεταφέρουν σε τοποθεσία αποθήκευσης. Αυτές οι τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής Οι δύο βασικές τεχνολογίες που αποσκοπούν στη μείωση των επιπέδων COείναι η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και η τεχνολογία δέσμευσης και χρήσης διοξειδίου του άνθρακα (CCU) ( 19 ) . Και οι δύο τεχνολογίες αφαιρούν το COαπό την ατμόσφαιρα, το συμπιέζουν και το μεταφέρουν σε τοποθεσία αποθήκευσης. Αυτές οι τεχνολογίες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής ( 20 ) . Υπάρχουν επίσης άλλες τεχνολογίες και πολλές άλλες ακόμη αναμένεται να αναπτυχθούν στο εγγύς μέλλον.

6.3. Η διαφορά μεταξύ των τεχνολογιών CCS και CCU έγκειται στον τελικό προορισμό του δεσμευμένου CO 2 . Στην τεχνολογία CCS, το δεσμευμένο CO 2 μεταφέρεται σε κατάλληλο χώρο για μακροχρόνια αποθήκευση, ενώ στην τεχνολογία CCU το CO 2 μετατρέπεται σε εμπορικά προϊόντα.

6.4. Η τεχνολογία CCU αφορά τη δέσμευση και τη χρήση του CO 2 ως πρώτης ύλης στην παραγωγή ορυκτών, χημικών δομικών στοιχείων, συνθετικών καυσίμων και δομικών υλικών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό των εκπομπών CO 2 μέσω της ανακύκλωσης του CO 2 στα προϊόντα, της μόνιμης δέσμευσης CO 2 σε δομικά υλικά όπως το σκυρόδεμα, καθώς και μέσω της επανακυκλοφορίας του CO 2 με άμεση δέσμευση του αέρα. Μπορεί επίσης να παράσχει επιλογές αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της παραγωγής συνθετικού μεθανίου.

6.5. Η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα κανονιστικό πλαίσιο για την εμπορευματοποίηση και επιδότηση της νέας αυτής τεχνολογίας, παρόλο που το κόστος δέσμευσης και αποθήκευσης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αρνητικό παράγοντα. Προς το παρόν, η συνιστώσα της δέσμευσης είναι το πλέον δαπανηρό μέρος της διαδικασίας.

6.6. Σήμερα, οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις CCS και CCU βρίσκονται στην Ηνωμένες Πολιτείες.

6.7. 2 από την παραγωγή φυσικού αερίου σε διάφορες ειδικές εγκαταστάσεις, γεγονός που αποτελεί την πιο επιτυχή, έως σήμερα, ευρωπαϊκή εμπειρία όσον αφορά τη χρήση τεχνολογίας CCS. Τα τελευταία έτη, έχουν αναπτυχθεί άλλες πρόσθετες μορφές τεχνολογίας CCS και CCU στη Σουηδία, τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ιρλανδία Στην Ευρώπη, η Νορβηγία χρησιμοποιεί τεχνικές CCS και CCU από το 1996 ( 21 ) . Κάθε χρόνο δεσμεύονται και αποθηκεύονται σε κατάλληλους χώρους εκατομμύρια τόνοι COαπό την παραγωγή φυσικού αερίου σε διάφορες ειδικές εγκαταστάσεις, γεγονός που αποτελεί την πιο επιτυχή, έως σήμερα, ευρωπαϊκή εμπειρία όσον αφορά τη χρήση τεχνολογίας CCS. Τα τελευταία έτη, έχουν αναπτυχθεί άλλες πρόσθετες μορφές τεχνολογίας CCS και CCU στη Σουηδία, τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ιρλανδία ( 22 )

6.8. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη, μέσω ειδικών επενδύσεων, τεχνολογιών CCS και CCU, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι εν λόγω τεχνολογίες συμβάλλουν στον στόχο της μείωσης του αντίκτυπου των εκπομπών CO 2 και, γενικότερα, στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που προωθεί ο ΟΗΕ, καθώς και στους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή.

6.9. Για να μειωθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη με αποτελεσματικό και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, πρέπει να προωθηθεί η χρήση τεχνολογιών CCS και CCU ( 23 ) . Συγκεκριμένα, οι εθνικοί προϋπολογισμοί θα πρέπει να διαδραματίσουν κρίσιμης σημασίας ρόλο στη βελτίωση της χρήσης των εν λόγω τεχνολογιών, μέσω της προώθησης δημόσιων επενδύσεων και της παροχής φορολογικών κινήτρων. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αναθεώρησης των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων των κατευθυντήριων γραμμών για το περιβάλλον και την ενέργεια, οι οποίες θα τροποποιηθούν έως το 2021 προκειμένου να παρασχεθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη.

6.10. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, ειδικότερα, να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη και συμμετρική περιβαλλοντική φορολογική πολιτική για τις επιπτώσεις του CO 2 στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Είναι αναγκαία η θέσπιση φόρων τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς συντελεστές. Τα έσοδα που θα προκύψουν από τους φόρους CO 2 θα μπορούσαν κατά προτίμηση να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών για τεχνικές μείωσης του CO 2 .

6.11. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια που διατίθενται για έρευνα στον τομέα των τεχνολογιών CCS και CCU θα μπορούσαν να ενισχυθούν και να διοχετευτούν στρατηγικά για την επίτευξη βελτιωμένων απτών αποτελεσμάτων όσον αφορά εναλλακτικές λύσεις για τη δυνατότητα δέσμευσης και αποθήκευσης CO 2 .

6.12. Ο ρόλος των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις δεν πρέπει να υποτιμάται ( 24 ) . Οι πράσινοι στόχοι και τα ειδικά περιβαλλοντικά εργαλεία που κατοχυρώνονται στην οδηγία 2014/24/ΕΕ ( 25 ) , στην οδηγία 2014/25/ΕΕ ( 26 ) και στην οδηγία 2014/23/ΕΕ ( 27 ) σχετικά με τις δημόσιες προμήθειες και τις συμβάσεις παραχώρησης θα πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω και καλύτερα από τις εθνικές κυβερνήσεις και τις τοπικές δημόσιες διοικήσεις. Κατά αυτό τον τρόπο, οι εθνικές επενδύσεις και οι δημόσιες δαπάνες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σε συνέργεια με τα μέτρα που προβλέπονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

7. Πρόσθετα εργαλεία για τη μείωση των εκπομπών

7.1. Τέλος, Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή σε άλλα μέσα πολιτικής για τη μείωση του άνθρακα. Αυτά τα μέσα πολιτικής ποικίλλουν από νέες τεχνολογίες μέχρι πρακτικές διαχείρισης της γης, οι οποίες θα πρέπει να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρώτον και κύριον, τα δάση απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα με φυσικό τρόπο και τα δέντρα έχουν ιδιαίτερη ικανότητα να αποθηκεύουν τον άνθρακα που εκλύεται στην ατμόσφαιρα μέσω της φωτοσύνθεσης. Η επέκταση, η αποκατάσταση και η ορθή διαχείριση των δασών μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση της δυνατότητας μείωσης του CO 2 μέσω της φωτοσύνθεσης.

7.2. Η πώληση δασικών προϊόντων φορολογείται ως εισόδημα για τον ιδιοκτήτη, ωστόσο θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η φύτευση δέντρων και η ανάπτυξη των δασών μειώνει το CO 2 στην ατμόσφαιρα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ενθαρρύνεται με αρνητικό φόρο CO 2 , στο πλαίσιο μιας συμμετρικής φορολογικής προσέγγισης όσον αφορά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Το εν λόγω μέτρο θα ήταν σημαντικό για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

7.3. Επιπλέον, τα εδάφη αποτελούν φυσικό μέσο αποθήκευσης άνθρακα. Στο πλαίσιο της τελευταίας ΚΓΠ θεσπίστηκαν ορισμένα οικολογικά μέτρα με στόχο την αύξηση της συμβολής της ευρωπαϊκής γεωργίας στην πράσινη ανάπτυξη στην Ευρώπη. Τέτοια μέτρα θα πρέπει να ενθαρρύνονται εφόσον είναι συμβατά με την αυξανόμενη ανάγκη παραγωγής τροφίμων και την εκπλήρωση περιβαλλοντικών στόχων. Η κυκλική οικονομία μπορεί επίσης να προσφέρει αυξημένες δυνατότητες όσον αφορά την επίτευξη περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων.

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2020. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Αίτια της κλιματικής αλλαγής, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ενέργεια, κλιματική αλλαγή, περιβάλλον) — https://ec.europa.eu/clima/change/causes_el

(2) Global Climate Change (Παγκόσμια κλιματική αλλαγή), NASA — https://climate.nasa.gov/evidence/

(3) Global Carbon Project, CO2 emissions (Παγκόσμιο πρόγραμμα άνθρακα, Εκπομπές CO2) — http://www.globalcarbonatlas.org/en/CO2-emissions

(4) Βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία — Ανάδειξή μας στην πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο

(5) Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Επενδυτικό Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας» (υπό κατάρτιση) και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 51).

(6) Βλ. γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με τίτλο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τροποποιήσεις στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 55).

(7) Βλ. Emissions Gap Report (Έκθεση σχετικά με το χάσμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου) 2019 από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) σχετικά με τις παγκόσμιες προσπάθειες.

(8) Εάν δεν βρεθεί μια πραγματικά παγκόσμια λύση, το ζήτημα του τρόπου χειρισμού προϊόντων από εξωτερικές χώρες γίνεται προβληματικό και καθιστά απαραίτητη την εφαρμογή μηχανισμού δημοσιονομικής προσαρμογής στα σύνορα, με τις συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.

(9) Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η επιχορήγηση ανά τόνο μείωσης του CO2 θα πρέπει να είναι υψηλότερη από τον φορολογικό συντελεστή των εκπομπών CO2, καθώς ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων μειωμένης παραγωγής CO2 στην απασχόληση είναι πιθανόν να προκαλέσει διαρκή ανεργία. Επιπλέον, είναι πιθανόν ευκολότερο να εξασφαλιστεί δημόσια στήριξη για μια διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία που θα οδηγεί στην ανάπτυξη νέας τεχνολογίας, παρά να περιοριστεί η χρήση υφιστάμενων μεθόδων παραγωγής.

(10) Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με τίτλο Αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ), (ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 57).

(11) Το ΣΕΔΕ και η τιμολόγηση των αδειών πυροδότησαν πολλές συζητήσεις. Ο αριθμός των αδειών και ο κύκλος οικονομικής δραστηριότητας τείνουν να επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την τιμή των αδειών. Η παρούσα οικονομική κατάσταση, μετά την κρίση της νόσου COVID-19, είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε νέες συζητήσεις για το ΣΕΔΕ.

(12) Βλ. γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με τίτλο Επενδυτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 63).

(13) Report of The United Nations Conference on Environment And Development (Έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με το περιβάλλον και την ανάπτυξη).

(14) ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 56.

(15) Fiscal Monitor του ΔΝΤ, How to Mitigate Climate Change (Πώς να μετριάσουμε την κλιματική αλλαγή), 2019, σύμφωνα με το οποίο «τα διάφορα εργαλεία πολιτικής έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, ωστόσο η κλιματική κρίση είναι μια επείγουσα κατάσταση και συνιστά υπαρξιακή απειλή, γεγονός που απαιτεί από τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη να αναπτύξουν όλα τα κατάλληλα μέτρα πολιτικής. Οι υπουργοί οικονομικών μπορούν να αντιμετωπίσουν την κρίση θεσπίζοντας καθεστώτα φορολόγησης του άνθρακα ή παρόμοιες πολιτικές, καθιστώντας τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής πιο αποδεκτό μέσω συμπληρωματικών μέτρων για τους φόρους και τις δαπάνες, εξασφαλίζοντας επαρκή κονδύλια από τον προϋπολογισμό για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και συντονίζοντας στρατηγικές σε διεθνές επίπεδο», σ. IX.

(16) Η εισαγωγή ή η αύξηση των φόρων για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα συχνά συνεπάγονται δύσκολους συμβιβασμούς. Οι φόροι επιφέρουν ανάγκη μεταρρύθμισης των τεχνικών παραγωγής και των μέσων μεταφοράς, με επακόλουθη ανεργία σε ορισμένους τομείς και αναγκαία μετάβαση σε άλλες μορφές εργασίας. Για τους πληγέντες, το κοινωνικό κόστος μπορεί να είναι υψηλό. Οι χώρες έχουν διαφορετικές δυνατότητες όσον αφορά την παροχή κοινωνικής προστασίας και αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη προκειμένου να καταστεί κοινωνικά αποδεκτή η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος.

(17) Φόρος άνθρακα της Σουηδίας, Κυβερνητικές υπηρεσίες της Σουηδίας — https://www.government.se/government-policy/taxes-and-tariffs/swedens-carbon-tax/

(18) Putting a Price on Carbon with a Tax (Καταβολή τιμήματος για τον άνθρακα μέσω της επιβολής φόρου), Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας — https://www.worldbank.org/content/dam/Worldbank/document/SDN/ background-note_carbon-tax.pdf

(19) The potential for CCS and CCU in Europe (Οι δυνατότητες για CCS και CCU στην Ευρώπη), Ευρωπαϊκή Επιτροπή https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/iogp_-_report_-_ccs_ccu.pdf

(20) Βλ. γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, (ΕΕ C 341 της 21.11.2013, σ. 82).

(21) CCS, Norwegian Petroleum — https://www.norskpetroleum.no/en/environment-and-technology/carbon-capture-and-storage/

(22) How European CO2 Transport and Storage Infrastructure can enable an Innovative Industrial Transition, (Πώς οι ευρωπαϊκές υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης CO2 μπορούν να καταστήσουν δυνατή μια καινοτόμο βιομηχανική μετάβαση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — https://zeroemissionsplatform.eu/wp-content/uploads/ZEP-Conference-Presentations.pdf

(23) Το 2020, μια σουηδική κυβερνητική επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία θα μπορούσε να επιτύχει ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2045 αν τα έσοδα από τους φόρους CO2 χρησιμοποιηθούν για την επιχορήγηση της απομάκρυνσης του CO2 από την ατμόσφαιρα. Οι θετικοί και αρνητικοί φορολογικοί συντελεστές θα πρέπει να είναι ίσου μεγέθους. Βλ. Δημόσιες έρευνες της σουηδικής κυβέρνησης, SOU 2020:4.

(24) Αυτό τονίστηκε στο φυλλάδιο Δημόσιες συμβάσεις για μια κυκλική οικονομία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Οκτώβριος 2017, https://ec.europa.eu/environment/gpp/circular_procurement_en.htm. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει επίσης τονίσει τον ρόλο των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις στις δικές της συμβάσεις· https://www.worldbank.org/en/about/corporate-procurement/vendors

(25) ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 65.

(26) ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 243.

(27) ΕΕ L 94 της 28.3.2014, σ. 1.