ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Σχέδιο κοινής έκθεσης για το 2012 του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του ανανεωμένου πλαισίου ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία 2010-2018) /* COM/2012/0495 final */





ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Σχέδιο κοινής έκθεσης για το 2012 του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του ανανεωμένου πλαισίου ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία 2010-2018) 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου για ένα ανανεωμένο πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (2010-2018)[1] πρέπει να καταρτίζεται έκθεση της ΕΕ για την νεολαία στο τέλος κάθε τριετούς κύκλου, η οποία θα έχει διττό σκοπό: συγκεκριμένα, την αξιολόγηση της προόδου για την επίτευξη των γενικών στόχων της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία και την παροχή της βάσης για τον καθορισμό ενός συνόλου προτεραιοτήτων για τον επόμενο κύκλο εργασίας. Στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζεται το σχέδιο έκθεσης της ΕΕ για τη νεολαία το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο. Συνοδεύεται από δύο έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: ένα στο οποίο εξετάζεται η κατάσταση των νέων στην ΕΕ και ένα στο οποίο αναλύονται οι ενέργειες που υλοποιούνται βάσει της στρατηγικής. 2. ΕΥΡΩΠΗ 2020- ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Η Ευρώπη διέρχεται μια κρίση η οποία πλήττει τους νέους Ευρωπαίους με πρωτοφανή επίπεδα ανεργίας και κινδύνου κοινωνικού αποκλεισμού και φτώχειας. Η «Ευρώπη 2020», η στρατηγική της ΕΕ για ευφυή, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, καθορίζει το πλαίσιο για μια συντονισμένη απάντηση της Ευρώπης με σκοπό να εξέλθει ισχυρότερη από την κρίση και να βελτιώσει την μακροπρόθεσμη ευημερία των ευρωπαίων πολιτών. Η «Ευρώπη 2020» εστιάζεται σε μεγάλο βαθμό στους νέους, με πρωταρχικό στόχο τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και την αύξηση της φοίτησης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δύο άλλοι πρωταρχικοί στόχοι έχουν επίσης μια σαφή διάσταση που αφορά τη νεολαία - τη μείωση του κινδύνου φτώχειας και την αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού στην απασχόληση. Επιπλέον, η εμβληματική πρωτοβουλία με τίτλο «Νεολαία σε κίνηση»[2] προάγει την κινητικότητα των νέων, ενώ, παράλληλα, οι νέοι έχουν ενταχθεί στην «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας»[3] και στην «Πλατφόρμα κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού»[4]. Κατά το δεύτερο ευρωπαϊκό εξάμηνο συντονισμού της οικονομικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογράμμισε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα για τη μείωση του απαράδεκτα υψηλού ποσοστού νέων ανέργων. Η ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης για το έτος 2012, στην οποία καθορίζονται οι προτεραιότητες δράσης σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο για την τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν την απασχόληση των νέων. Συγκεκριμένες συστάσεις περιλαμβάνουν την προώθηση ποιοτικών κύκλων μαθητείας και κατάρτισης, καθώς και των επιχειρηματικών δεξιοτήτων. Ζητείται επίσης να γίνουν μεταρρυθμίσεις στην εργασιακή νομοθεσία και στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Η Επιτροπή, εκφράζοντας ανησυχίες σχετικά με τη δοκιμασία στην οποία υποβάλλεται ο κοινωνικός ιστός της ΕΕ, κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να προστατεύσουν τις ευπαθείς ομάδες, όσον αφορά την κοινωνική προστασία, τις στρατηγικές ενσωμάτωσης και την πρόσβασης σε υπηρεσίες που διασφαλίζουν την ένταξη στην αγορά εργασίας και την κοινωνία.[5] Εγκρίθηκαν συγκεκριμένες για κάθε χώρα συστάσεις[6] ανάλογα με την ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια ειδική πρωτοβουλία με τίτλο «Ευκαιρίες για τους νέους»[7], στόχος της οποίας είναι να κινητοποιήσει πόρους και να αυξήσει τις προσπάθειες για τη μείωση της ανεργίας των νέων και την αύξηση της απασχολησιμότητάς τους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν καλύτερα το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για την υποστήριξη των νέων. Ομάδες δράσης της Επιτροπής βοηθούν οκτώ κράτη μέλη[8] τα οποία έχουν ποσοστά ανεργίας των νέων υψηλότερα από τον μέσο όρο. Επιπλέον, η πρόσφατη «Δέσμη μέτρων για την απασχόληση»[9] περιλαμβάνει μια πρώτη έκθεση προόδου σχετικά με την πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους» και μια διαβούλευση σχετικά με ένα νέο ποιοτικό πλαίσιο για τις περιόδους πρακτικής άσκησης. Η Επιτροπή επιχειρεί επίσης να άρει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των νέων, ασκούν τα δικαιώματά τους ως πολίτες της ΕΕ, κυρίως το δικαίωμά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ, μεταξύ άλλων, για εθελοντισμό, σπουδές ή εργασία. Οι προσπάθειες για την τόνωση της απασχολησιμότητας, της μαθησιακής κινητικότητας και της συμμετοχής των νέων υποστηρίζονται από το πρόγραμμα διά βίου μάθησης και το πρόγραμμα «Νεολαία σε δράση», τα οποία βρίσκονται εξέλιξη και τα οποία - από το 2014 και μετά– πρόκειται να αντικατασταθούν από ένα νέο πρόγραμμα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη νεολαία. 3. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ – ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΚΑΙ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ Το 2009 το Συμβούλιο ενέκρινε ανανεωμένο πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (2010-2018), το οποίο βασίζεται στην ανακοίνωση «Μια στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία: Επένδυση και Ενδυνάμωση»[10]. Ενισχύοντας τη συνεργασία και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών, η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία έχει δύο πρωταρχικούς στόχους: i) τη δημιουργία περισσότερων και ίσων ευκαιριών για όλους τους νέους στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας και ii) την προώθηση της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, της κοινωνικής ένταξης και της αλληλεγγύης μεταξύ όλων των νέων. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία βασίζεται στην υλοποίηση μιας σειράς ενεργειών. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα, η εν λόγω στρατηγική απαρτίζεται από οκτώ τομείς πολιτικής («τομείς δράσης»). εκπαίδευση και κατάρτιση· απασχόληση και επιχειρηματικότητα· κοινωνική ένταξη· υγεία και ευεξία· συμμετοχή, δημιουργικότητα και πολιτισμός· εθελοντικές δραστηριότητες και οι νέοι και ο κόσμος. Η στρατηγική βασίζεται στα ακόλουθα εργαλεία: τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής· αμοιβαία μάθηση· τακτική υποβολή εκθέσεων προόδου, διάδοση αποτελεσμάτων και παρακολούθηση· διαρθρωμένο διάλογο με τους νέους και τις οργανώσεις νέων και κινητοποίηση των προγραμμάτων και των κονδυλίων της ΕΕ. Η στρατηγική θεωρεί τις δραστηριότητες που διοργανώνονται για τους νέους[11] ως μέσο στήριξης όλων των τομέων δράσης και τη διατομεακή συνεργασία ως βασική αρχή. 4. Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ (2010-2012) Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία έχει ενισχύσει τις υπάρχουσες προτεραιότητες σε εθνικό επίπεδο, ενώ αρκετά κράτη μέλη υπογραμμίζουν ότι είχε άμεσο αντίκτυπο. Η Λιθουανία, για παράδειγμα, αναφέρει ότι η στρατηγική αποτέλεσε καθοδηγητικό έγγραφο για τη χάραξη του εθνικού της προγράμματος για την πολιτική στον τομέα της νεολαίας, η Αυστρία αναφέρει επίσης ότι έχει ενισχυθεί η σχέση μεταξύ πολιτικής για τη νεολαία και πολιτικών για την αγορά εργασίας, ενώ στης Φλαμανδική Κοινότηα του Βελγίου. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία υποστηρίζει μια διατομεακή προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα κατά την υλοποίηση του πλαισίου πολιτικής για τη νεολαία. Τα περισσότερα κράτη μέλη αναφέρουν ότι έχουν εθνική στρατηγική για τη νεολαία ή διατομεακό πρόγραμμα που αφορά τη νεολαία. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από δύο έχουν διυπουργική ομάδα εργασίας για τη νεολαία ή κάποιον άλλο θεσμοθετημένο μηχανισμό. Ενώ ορισμένες εθνικές εκθέσεις για τη νεολαία δίνουν ένα καλό παράδειγμα, τέτοιες ομάδες συχνά αποτελούνται από διάφορους συντελεστές και ενδιαφερόμενα μέρη από τον πυρήνα του τομέα πολιτικής για τη νεολαία, με μικρή ή καθόλου συμμετοχή από άλλα υπουργεία, γεγονός που περιορίζει τον διατομεακό τους χαρακτήρα. Οι δραστηριότητες που διοργανώνονται για τους νέους υποστηρίζουν πολλούς τομείς δράσης. Τα περισσότερα κράτη μέλη αναφέρουν ότι έχουν λάβει μέτρα για την υποστήριξη τέτοιων δραστηριοτήτων σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με τις δραστηριότητες για τους νέους.[12] Τον Ιούλιο του 2010 το Ευρωπαϊκό Συνέδριο σχετικά με τις δραστηριότητες για νέους που πραγματοποιήθηκε κατά τη βελγική προεδρία, στο οποίο συμμετείχαν υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής και ενδιαφερόμενοι φορείς για θέματα νεολαίας από όλη την Ευρώπη και κατέληξαν στην έκδοση δήλωσης η οποία εξετάζει τις προτεραιότητες και τις δράσεις στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων για νέους για τα επόμενα έτη. 4.1. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΟΜΕΩΝ ΔΡΑΣΗΣ Σε κάθε έναν από τους τομείς δράσης, η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία προτείνει πρωτοβουλίες για τα κράτη μέλη και/ή την Επιτροπή. Πιο κάτω παρατίθεται μια επισκόπηση των μέτρων που έχουν ληφθεί σε επίπεδο ΕΕ και των μέτρων που αναφέρονται από τα κράτη μέλη για τον κύκλο εργασίας 2010-2012[13]. Εκπαίδευση & Κατάρτιση Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συνεργάζονται για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης μέσω του στρατηγικού πλαισίου «ΕΚ 2020»[14]. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υπέβαλε στρατηγική για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης το 2011[15] και εκπονεί πρωτοβουλία σχετικά με την «Επανεξέταση των δεξιοτήτων», η οποία αναμένεται να δρομολογηθεί αργότερα μέσα στο 2012 για να υποστηρίξει την ανάπτυξη πολιτικής σχετικά με τις δεξιότητες και τις ικανότητες. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στη μη τυπική μάθηση ως συμπληρωματικό εργαλείο, για την απόκτηση οριζόντων δεξιοτήτων[16] που θεωρούνται πολύ χρήσιμες στην αγορά εργασίας[17]. Η Επιτροπή θα υποβάλει το 2012 σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την αναγνώριση και την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, ενώ ασχολείται επίσης με την κατάρτιση εργαλείων που θα διευκολύνουν την καταγραφή των δεξιοτήτων που αποκτώνται μέσω μη τυπικής μάθησης. Τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη υποστηρίζουν ενεργά τις οργανώσεις νέων καθώς αυτές αποτελούν σημαντικό φορέα παροχής ευκαιριών μη τυπικής μάθησης. Πολλά κράτη μέλη υπογραμμίζουν τη σημασία που έχουν οι δραστηριότητες που διοργανώνονται για νέους, καθώς επιτρέπουν την επικοινωνία με νέους που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και τους βοηθούν να επιστρέψουν στην εκπαίδευση ή την εργασία. Στο πλαίσιο αυτό, τα εν λόγω κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την μη τυπική μάθηση και την αναγνώριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε εθνικό επίπεδο. Απασχόληση & επιχειρηματικότητα Η απασχόληση των νέων αποτέλεσε πρωταρχική θεματική προτεραιότητα των πρώτων τριών προεδριών ύστερα από την έναρξη ισχύος της στρατηγικής για τη νεολαία στην ΕΕ. Κατά την περίοδο αυτή, το Συμβούλιο εξέδωσε ψηφίσματα σχετικά με την ενεργό ένταξη των νέων[18] και τον ρόλο των δραστηριοτήτων για τους νέους στην προώθηση της απασχολησιμότητας των νέων. Ο πρώτος κύκλος διαρθρωμένου διαλόγου επικεντρώθηκε επίσης στην απασχόληση των νέων. Οι νέοι πρότειναν συγκεκριμένες δράσεις, οι οποίες ενσωματώθηκαν σε ψήφισμα του Συμβουλίου[19], στο οποίο υπογραμμίζεται η ανάγκη για πρόσβαση στην ενημέρωση για την αγορά εργασίας, για μη τυπική μάθηση, για ένα ποιοτικό πλαίσιο μαθητείας, για επικέντρωση στον συνδυασμό ευελιξίας και ασφάλειας στην απασχόληση και για ισότιμη πρόσβαση στην κινητικότητα. Οι συστάσεις ελήφθησαν υπόψη σε πρωτοβουλίες της Επιτροπής που ακολούθησαν, όπως το σχέδιο σύστασης για τη μη τυπική και την άτυπη μάθηση και το ευρύτερο πλαίσιο για την πρωτοβουλία «ευκαιρίες για τους νέους». Σύμφωνα με τις εθνικές εκθέσεις για την νεολαία, αρκετά κράτη μέλη έχουν αλλάξει την εργασιακή τους νομοθεσία ή παρέχουν φορολογικά κίνητρα για να βελτιώσουν την πρόσβαση των νέων στην αγορά εργασίας. Τα μέτρα αυτά συνδυάζονται συχνά με προγράμματα που επιτρέπουν στους νέους να αποκτούν επαγγελματική πείρα ή να επωφελούνται από την παροχή συμβουλών. Προωθείται όλο και περισσότερο στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η εκπαίδευση που καλλιεργεί την επιχειρηματικότητα. Μέχρι σήμερα, οκτώ χώρες έχουν θέσει σε εφαρμογή συγκεκριμένες στρατηγικές, ενώ άλλες 13 συμπεριλαμβάνουν την εκπαίδευση αυτή στις εθνικές στρατηγικές τους για τη διά βίου μάθηση, την νεολαία ή την ανάπτυξη[20]. Σε επίπεδο ΕΕ, η επιχειρηματικότητα των νέων προβλήθηκε περισσότερο κατά την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Νεολαίας, μέσω της ευαισθητοποίησης σχετικά με την αξία των επιχειρηματικών δεξιοτήτων και της δημιουργίας μιας επιχείρησης ως επαγγελματικής επιλογής. Επιπλέον, λαμβάνονται επί του παρόντος σειρά μέτρων για την υποστήριξη της επιχειρηματικής μάθησης σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης. Υγεία & ευεξία Σε επίπεδο ΕΕ, οι νέοι αποτελούν ειδική ομάδα-στόχο των πρωτοβουλιών της ΕΕ για την υγεία που έχουν θεσπιστεί για την αντιμετώπιση του καπνίσματος και της βλάβης που προκαλεί το αλκοόλ, για τη διατροφή, την παχυσαρκία και τη χρήση ναρκωτικών. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από δύο αναφέρουν ότι έχουν λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να δώσουν συνέχεια στο ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με την υγεία και την ευημερία των νέων[21]. Πολλά κράτη μέλη αναφέρουν πρωτοβουλίες που επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα θέματα, όπως το αλκοόλ, το κάπνισμα ή η υγιεινή διατροφή ή υπογραμμίζουν την αξία της διαπαιδαγώγησης από συνομήλικους όσον αφορά την προαγωγή υγιεινών τρόπων ζωής. Κοινωνική ένταξη Οι πρωτοβουλίες της ΕΕ για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων συμβάλλουν επίσης σημαντικά στην κοινωνική ένταξη των νέων. Τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τους νέους ως ειδική ομάδα-στόχο κατά το 2010- Ευρωπαϊκό Έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Οι πρωτοβουλίες αυτές υπογραμμίζουν ότι είναι αναγκαίο η φτώχεια να αντιμετωπίζεται σε νεαρή ηλικία ώστε να σπάσει ο κύκλος της φτώχειας που διαβιβάζεται από τη μία γενιά στην άλλη. Πολλά κράτη μέλη επιβεβαιώνουν τη σημασία μιας διατομεακής προσέγγισης του κοινωνικού αποκλεισμού, που να συνδυάζει, για παράδειγμα, τις πολιτικές εκπαίδευσης, απασχόλησης ή υγείας. Πολλά από αυτά τα κράτη αναφέρουν εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης για άτομα που διοργανώνουν δραστηριότητες για νέους, για εμψυχωτές νεολαίας και για νέους με σκοπό την ανάπτυξη της διαπολιτιστικής συνείδησης και την καταπολέμηση των προκαταλήψεων. Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν παραδείγματα μέτρων υποστήριξης που απευθύνονται στους νέους στον τομέα της στέγασης. Συμμετοχή Τα τελευταία χρόνια συμμετοχή των νέων κατέχει εξέχουσα θέση στην ατζέντα της πολιτικής της ΕΕ για τη νεολαία. Το Συμβούλιο επιβεβαίωσε την αφοσίωσή του σε αυτόν το τομέα πολιτικής ανάγοντας τη «συμμετοχή των νέων στον δημοκρατικό βίο» σε πρωταρχική προτεραιότητα της δεύτερης τριάδας προεδριών στον τομέα της νεολαίας (μέσα 2011-2012), σε συμμόρφωση με το άρθρο 165 της ΣΛΕΕ. Ο διαρθρωμένος διάλογος έχει αναδειχθεί σε ένα όλο και πιο αποτελεσματικό εργαλείο για τη συμμετοχή των νέων στη λήψη αποφάσεων. Όλα τα κράτη μέλη έχουν συγκροτήσει εθνικές ομάδες εργασίας για τη διοργάνωση διαβουλεύσεων με τους νέους στις χώρες τους και για την τροφοδότηση των συζητήσεων σε επίπεδο ΕΕ. Η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση της βάσης στοιχείων σχετικά με τη συμμετοχή των νέων μέσω του ευρωβαρομέτρου «Νεολαία σε κίνηση»[22] και μιας επικείμενης μελέτης για τις μεταβαλλόμενες μορφές συμμετοχής των νέων. Επιπλέον, η Επιτροπή δρομολόγησε δύο διαδικασίες που θα αποδώσουν καρπούς κατά τον επόμενο τριετή κύκλο: συγκεκριμένα, τον επανασχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Πύλης για τη Νεολαία»[23] ως διαδραστικής πλατφόρμας ηλεκτρονικής συμμετοχής, και μια «Κάρτα Νεολαίας σε κίνηση» η οποία θα παρέχει περαιτέρω δυνατότητας κινητικότητας και συμμετοχής στους νέους μέσω υπηρεσιών παροχής κινήτρων, ενημέρωσης και υποστήριξης. Η συμμετοχή κατέχει κεντρική θέση στην πολιτική για τη νεολαία σε όλα τα κράτη μέλη και έχουν υλοποιηθεί πολλές δραστηριότητες, όπως, μεταξύ άλλων, η δημιουργία δομών για τη συμμετοχή των νέων στη λήψη αποφάσεων, με δυνατότητες ηλεκτρονικού διαλόγου. Εθελοντικές δραστηριότητες Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή συνεργάστηκαν στο πλαίσιο ομάδας εμπειρογνωμόνων για την υλοποίηση της σύστασης για την κινητικότητα των νέων εθελοντών στην ΕΕ[24]. Περίπου το μισά από τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι έχουν προβεί σε δραστηριότητες ενημέρωσης σχετικά με τις ευκαιρίες για κινητικότητα των νέων εθελοντών πέραν της εν λόγω σύστασης. Παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία, αρκετά κράτη μέλη αναφέρουν ότι συμμετέχουν σε διμερή ή πολυμερή προγράμματα ανταλλαγών. Αρκετά κράτη μέλη αναφέρουν ότι έχουν αναπτύξει εθνικά συστήματα εθελοντισμού ή έχουν θεσπίσει νέα πολιτική υπηρεσία. Το Ευρωπαϊκό Έτος Εθελοντισμού (2011) υπογράμμισε τη «νεανική» διάστασή του με τη συμμετοχή νέων και οργανώσεων νέων. Δημιουργικότητα & πολιτισμός Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή συνεργάζονται στενά στον τομέα αυτό μέσω της Ευρωπαϊκής Ατζέντας για τον Πολιτισμό[25]. Το Συμβούλιο τόνισε τη σημασία της δημιουργικότητας, του πολιτισμού και του ρόλου των νέων σε μια σειρά συμπερασμάτων του[26]. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, μια μελέτη από το 2007 σχετικά με την πρόσβαση των νέων στον πολιτισμό στην Ευρώπη[27] περιέλαβε ορθές πρακτικές και προτάσεις για την αντιμετώπιση εμποδίων όπως το κόστος και η απόσταση. Αν και τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τις σχέσεις μεταξύ του πολιτισμού και της δημιουργικότητας και της πολιτικής για τη νεολαία, οι εθνικές εκθέσεις για τη νεολαία δεν αναφέρουν πολλές δραστηριότητες στον εν λόγω «τομέα δράσης». Οι νέοι & ο κόσμος Μέσω της εταιρικής σχέσης για τη νεολαία με το Συμβούλιο της Ευρώπης, η Επιτροπή διοργάνωσε και συνέβαλε σε υψηλού επιπέδου συμπόσια πολιτικής για τη νεολαία στις γειτονικές χώρες στα ανατολικά και νότια της Ευρώπης[28]. Το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με την ανατολική διάσταση της συμμετοχής και κινητικότητας των νέων[29], με σκοπό να καλύψει και άλλες περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου. Επιπλέον, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί ένα «Παράθυρο για τη Νεολαία της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης» για την εξεύρεση ευκαιριών για εταιρικές σχέσεις και συνεργασία νέων στο πλαίσιο του προγράμματος «νεολαία σε δράση». Κατά το έτος νεολαίας ΕΕ - Κίνας 2011 διοργανώθηκαν δραστηριότητες στην Ευρώπη και την Κίνα. Η Επιτροπή συνέβαλε επίσης στο Έτος Νεολαίας των Ηνωμένων Εθνών και στη σύνοδο κορυφής του για την νεολαία που πραγματοποιήθηκε στο Μεξικό το 2011· συνδιοργάνωσε επίσης δύο συνέδρια πολιτικής στο πλαίσιο της διμερούς συμφωνίας συνεργασίας με τον Καναδά. «Οι νέοι & ο κόσμος» είναι ένας νέος «τομέας δράσης». Παρά ταύτα, τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι είχαν ήδη αναπτύξει δράση πριν από το 2010 και εξακολουθούν να υπογραμμίζουν τη σημασία του τομέα. Τα μισά περίπου από τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι ασχολούνται με το θέμα αυτό στα εκπαιδευτικά τους προγράμματα ή στο πλαίσιο των στρατηγικών τους για την πολιτική νεολαίας. Τα περισσότερα κράτη μέλη παρέχουν στους νέους δυνατότητας για ανταλλαγή απόψεων με υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής σε παγκόσμια ζητήματα. 4.2. ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία χρησιμοποιεί ένα σύνολο ειδικών εργαλείων για την υλοποίηση δραστηριοτήτων στους οκτώ τομείς δράσεις που περιγράφονται ανωτέρω. Στη συνέχεια αξιολογείται σε ποιο βαθμό έχουν χρησιμοποιηθεί επιτυχώς τα εργαλεία αυτά για την επίτευξη των γενικών στόχων της στρατηγικής. Τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής Η Επιτροπή, δίνοντας συνέχεια στη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, - από κοινού με τους εμπειρογνώμονες που διόρισαν τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη απο το χώρο της νεολαίας - ανέπτυξαν ένα πίνακα δεικτών της ΕΕ για τη νεολαία, ο οποίος ανακοινώθηκε το 2011[30]. Ο πίνακας αυτός περιέχει 40 δείκτες που καλύπτουν και τους οκτώ τομείς δράσης. Μια μελέτη αποδεικνύει ότι η ανάπτυξη των δεικτών της ΕΕ για τη νεολαία όχι μόνον συνέβαλε στην καλύτερη αναγνώριση και προβολή της πολιτικής για την νεολαία, αλλά επίσης πυροδότησε θετικές εξελίξεις στα κράτη μέλη, τόσο στην προώθηση της διατομεακής συνεργασίας όσο και στην εφαρμογή μιας τεκμηριωμένης προσέγγισης. Κατά τον πρώτο κύκλο εργασιών της στρατηγικής, η Επιτροπή εκπόνησε δύο μελέτες[31] και διενήργησε μία έρευνα του Έκτακτου Ευρωβαρόμετρου (Flash Eurobarometer) για τη νεολαία (Fl319α και 319β). Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Γνώσεων σχετικά με την Πολιτική για τη Νεολαία (EKCYP) στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης νεολαίας ΕΕ- Συμβούλιο της Ευρώπης συνέβαλε επίσης στην ενίσχυση της τεκμηρίωσης της πολιτικής για τη νεολαία μέσω της δικτυακής του πύλης. Αμοιβαία μάθηση Η ανοικτή μέθοδος συντονισμού αποτελεί ένα καλό πλαίσιο μάθησης από ομοτίμους και ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής στον τομέα των νέων. Κάθε έξι μήνες διοργανώνονται διασκέψεις νεολαίας στην ΕΕ από τη χώρα που ασκεί την προεδρία, με την υποστήριξη της Επιτροπής, σε συνδυασμό με της συνεδριάσεις των Γενικών διευθυντών που είναι αρμόδιοι για τη νεολαία. Στις διασκέψεις αυτές συμμετέχουν νέοι και υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής από όλη την ΕΕ για να συζητήσουν τα αποτελέσματα του διαρθρωμένου διαλόγου και να προετοιμάσουν κοινές συστάσεις οι οποίες ενσωματώνονται στα ψηφίσματα ή τα συμπεράσματα του Συμβουλίου[32]. Η αμοιβαία μάθηση επιτεύχθηκε επίσης μέσω μιας ειδικής δραστηριότητας μάθησης από ομοτίμους σχετικά με τη διατομεακή συνεργασία[33]. Τακτική υποβολή εκθέσεων προόδου, διάδοση αποτελεσμάτων και παρακολούθηση Για τον σκοπό της υποβολής αυτής, η Επιτροπή κατήρτισε ένα ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο το οποίο εξετάζει συγκεκριμένες γραμμές δράσης που μνημονεύονται στη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία. Αυτό κατέστησε δυνατή τη συγκριτική αξιολόγηση των εθνικών εκθέσεων νεολαίας που υπέβαλαν όλα τα κράτη μέλη, η Νορβηγία, η Ελβετία, το Μαυροβούνιο και η Κροατία[34]. Υποβλήθηκαν επίσης απόψεις από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας, την αντιπροσωπευτική πλατφόρμα των διεθνών μη κυβερνητικών οργανώσεων νέων και των εθνικών συμβουλίων νεολαίας. Στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής δημοσιεύθηκαν όλες οι εθνικές εκθέσεις για τη νεολαία, πέρα του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της στο οποίο βασίστηκε η έκθεση της ΕΕ για τη νεολαία. Αυτό συνάδει με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, βάσει της οποίας ζητείται η ευρεία διάδοση των αποτελεσμάτων της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων. Διαρθρωμένος διάλογος με νέους και με οργανώσεις νέων Όλα τα κράτη μέλη συγκρότησαν εθνικές ομάδες εργασίας για διαρθρωμένο διάλογο με νέους στα αρχικά στάδια του πρώτου κύκλου. Ο διαρθρωμένος διάλογος – που αποτελεί μια πολύπλοκη και επίσημη μέθοδο διαβούλευσης με τους νέους – έχει εξελιχθεί σε ένα δυναμικό και ολοκληρωμένο τμήμα της διαδικασίας χάραξης πολιτικής για τη νεολαία. Οι διαβουλεύσεις κατά τις πρώτες τρεις προεδρίες (2010-11) οδήγησαν σε πολύτιμες κοινές συστάσεις των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής για τη νεολαία και των νέων σχετικά με τα πλέον επιτακτικά ζητήματα απασχόλησης. Όλο και περισσότερα άτομα συμμετέχουν στον εξελισσόμενο και συνεχιζόμενο διάλογο - περισσότεροι από 20000 εμψυχωτές νέων και νέοι συμμετείχαν άμεσα στον τελευταίο κύκλο των διαβουλεύσεων. Κινητοποίηση των προγραμμάτων της ΕΕ Το πρόγραμμα Νεολαία σε δράση αποτελεί βασικό εργαλείο για την υποστήριξη της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία. Παράλληλα με το πρόγραμμα για τη διά βίου μάθηση, το πρόγραμμα Νεολαία συνέβαλε στη μαθησιακή κινητικότητα των νέων. Το εν λόγω πρόγραμμα επικεντρώνεται σε μη τυπικές μαθησιακές δραστηριότητες των νέων, των εργαζόμενων με νέους και των οργανώσεων νέων. Στο πνεύμα της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, προωθεί την έννοια της ιδιότητας του πολίτη και της αλληλεγγύης μεταξύ των νέων και δίνει έμφαση στις δραστηριότητες για νέους, στον εθελοντισμό και σε δραστηριότητες που διενεργούνται με τη συμμετοχή των πολιτών καθώς αποτελούν το κατάλληλο περιβάλλον για την απόκτηση οριζόντιων δεξιοτήτων. Στο εν λόγω πρόγραμμα συμμετείχαν περίπου 150.000 και 185.000 άτομα το 2010 και το 2011 αντιστοίχως, γεγονός που αποτελεί εντυπωσιακή αύξηση σε σχέση με την αρχή του προγράμματος (111.000 συμμετέχοντες το 2007). Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι έχουν χρησιμοποιήσει άλλες πηγές χρηματοδότησης της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και/ή το πρόγραμμα PROGRESS για την ενσωμάτωση των νέων στην αγορά εργασίας. 5. Ο ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΚΥΚΛΟΣ (2013-2015) Ενίσχυση της σχέσης μεταξύ της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία και της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» Σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, θα καθοριστεί μια σειρά προτεραιοτήτων ευρωπαϊκής συνεργασίας για κάθε κύκλο εργασίας με σκοπό την υποστήριξη των τομέων δράσης που προσδιορίστηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής. Οι προτεραιότητες για τον επόμενο κύκλο εργασίας πρόκειται να εγκριθούν βάσει της τρέχουσας έκθεσης της ΕΕ για τη νεολαία. Οι προεδρίες της ΕΕ επικεντρώθηκαν, κατά τον πρώτο κύκλο, στην «απασχόληση και την επιχειρηματικότητα» και στη «συμμετοχή». Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία και οι τομείς δράσης της καλύπτουν ολόκληρο των φάσμα των θεμάτων που απασχολούν, αν και σε διαφορετικό βαθμό, τους νέους που βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης. Το πιο σημαντικό είναι ότι η στρατηγική αναγνωρίζει και ενισχύει την αλληλεπίδραση μεταξύ των τομέων αυτών και μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, με σκοπό το σχεδιασμό αποτελεσματικών εργαλείων για να επιτευχθεί συντονισμός και συνέργεια των πολιτικών. Οι εκθέσεις της ΕΕ και των κρατών μελών για τη νεολαία επιβεβαιώνουν τη δυναμικότητα και την καταλληλότητα της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία και των δύο πρωταρχικών στόχων της, που είναι οι εξής: i) δημιουργία περισσότερων και ίσων ευκαιριών για όλους τους νέους στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας και ii) προώθηση της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, της κοινωνικής ένταξης και της αλληλεγγύης μεταξύ όλων των νέων. Και οι δύο αυτοί στόχοι είναι εναρμονισμένοι με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης του 2012, το πρόγραμμα «Νεολαία σε κίνηση» και την πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους». Οι προτεραιότητες για τον επόμενο κύκλο εργασιών αναμένεται να αντανακλούν τις γενικές προτεραιότητες και τις δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η απασχόληση των νέων θα εξακολουθήσει να κατέχει σημαντική θέση στην ατζέντα της ΕΕ. Τα κράτη μέλη, αξιοποιώντας την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης του 2012 και πιθανές αναθεωρήσεις των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο της επικείμενης ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης για το 2013 καθώς και την πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους», αναμένεται να επικεντρωθούν κυρίως στους νέους εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης και να κάνουν πλήρη χρήση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΕΕ για τον σκοπό αυτό. Θα πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για την αύξηση της πρόσβασης των νέων σε συμβάσεις εργασίας, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης και να βελτιώσουν τη απασχολησιμότητά τους. Η Επιτροπή υποστηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών με νέες πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως η πρωτοβουλία «πρώτη σας θέση εργασίας μέσω του EURES», η οποία βοηθάει τους νέους να βρουν εργασία στο εξωτερικό, η υποστήριξη της ανάπτυξης «Εγγυήσεων για τη νεολαία»[35] και ένα ποιοτικό πλαίσιο για τις περιόδους πρακτικής άσκησης. Η Επιτροπή έχει επίσης αυξήσει τις δυνατότητες μαθησιακής κινητικότητας μέσω του προγράμματος για τη διά βίου μάθηση[36] και του προγράμματος «Νεολαία σε δράση»[37]. Επιπλέον, τα οριζόντια εργαλεία που σχεδιάστηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία μπορούν να συμβάλουν στην προώθηση εταιρικών σχέσεων μεταξύ διαφόρων φορέων που παρέχουν υποστήριξη στους νέους που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, όπως, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες απασχόλησης, φορείς παροχής εκπαίδευσης, διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους, κοινωνικές υπηρεσίες, εργοδότες και οι ίδιοι οι νέοι. Η στενότερη επιτόπια συνεργασία μπορεί να είναι επωφελής στην παροχή εξατομικευμένων προσεγγίσεων, οι οποίες θα απευθύνονται κυρίως σε νέους που αντιμετωπίζουν πιο δύσκολες καταστάσεις στη ζωή τους ή σε νέους στους οποίους δεν έχουν εύκολα απήχηση οι συμβατικές μέθοδοι. Η στρατηγική μπορεί επίσης να συμβάλει στην προώθηση και την αναγνώριση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης μέσω των δραστηριοτήτων που διοργανώνονται για τους νέους καθώς και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής σε οργανώσεις νέων ως μέσων για την απόκτηση οριζόντιων δεξιοτήτων. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση συνεργειών μεταξύ διαφόρων μορφών τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης. Η κατάσταση που επικρατεί στην αγορά εργασίας και η ανεργία έχουν συναφείς κοινωνικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης για το έτος 2012, υπάρχουν σαφή σημάδια αύξησης του αριθμού ατόμων που απειλούνται από εισοδηματική φτώχεια, ιδίως παιδική φτώχεια, και κοινωνικό αποκλεισμό, με σοβαρά προβλήματα υγείας και έλλειψη στέγης στις πιο ακραίες περιπτώσεις. Ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός νέων αντιμετωπίζει κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία μπορεί να συμβάλει στην προσέγγιση ευπαθών ομάδων της νεολαίας. Δεδομένης της εγκάρσιας προοπτικής της και της έμφασης που δίνει στη συμμετοχή όλων των νέων σε διάφορες πτυχές της κοινωνίας, η εν λόγω στρατηγική αντιμετωπίζει ένα πλήθος προκλήσεων που συνδέονται με τον αποκλεισμό, την αποξένωση και τις προσπάθειες των νέων να ζήσουν ανεξάρτητοι. Τα επόμενα χρόνια, η στρατηγική θα επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στις συνέπειες της τρέχουσας κρίσης και στις επιπτώσεις της στην κοινωνική ένταξη και την υγεία και ευεξία των νέων. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να ενισχυθεί η έμφαση που δίνει στη συμμετοχή σε δημοκρατικές και κοινωνικές δραστηριότητες, και να αξιοποιήσει τις δραστηριότητες που διοργανώνονται για νέους για την ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής για τους νέους, για τη συνολική τους ανάπτυξη και για την καλλιέργεια του αισθήματος ότι ανήκουν την κοινωνία στην οποία ζουν. Προώθηση της υλοποίησης Η διατομεακή συνεργασία μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω σε όλους τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν τους νέους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσπαθήσουν να ενισχύσουν περαιτέρω τη διυπουργική συνεργασία σε εθνικό επίπεδο. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενδυνάμωση της βάσης τεκμηρίωσης της πολιτικής για τη νεολαία και για την ανταλλαγή παραδειγμάτων ορθής πρακτικής μέσω της αμοιβαίας μάθησης. Η πολιτική για τη νεολαία θα πρέπει να συνεχίσει το διάλογο με τους νέους, για να κατανοηθούν πλήρως οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι και οι προσδοκίες τους από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους φορείς υποστήριξης. Ο διαρθρωμένος διάλογος με τους νέους μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω εάν διευρυνθεί περαιτέρω η συμμετοχή σε εθνικές ομάδες εργασίας και εάν διασφαλιστεί ότι οι υπεύθυνοι για τη λήψη αποφάσεων λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις συστάσεις των νέων. Η Επιτροπή θα προωθήσει την πρωτοβουλία «Κάρτα της Νεολαίας σε Κίνηση» με σκοπό να διευκολύνει τη μετακίνηση των νέων στην Ευρώπη. Επίσης, θα απευθυνθεί σε όλους τους νέους και θα διευκολύνει το διάλογο μαζί τους, ιδιαίτερα τους νέους με λιγότερες ευκαιρίες, μέσω των νέων διαδραστικών εργαλείων της ευρωπαϊκής πύλης για τη νεολαία. Η πολιτική για τη νεολαία θα διερευνήσει επίσης την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση του δυναμικού δημιουργικότητας και καινοτομίας των νέων στην προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που συνδέονται με την απασχόληση, την απασχολησιμότητα και την ένταξη[38]. Το πρόγραμμα «Νεολαία σε δράση» και το μελλοντικό πρόγραμμα της ΕΕ για τη νεολαία θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των πρωτοβουλιών αυτών. 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η υλοποίηση του πρώτου τριετούς κύκλου εργασίας της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, που καλύπτει την περίοδο 2010-2012, έδειξε ότι το εν λόγω πρόγραμμα είναι ανθεκτικό στο χρόνο και ευέλικτο ως πλαίσιο για ένα ευρύ φάσμα δράσεων - της Επιτροπής, των κρατών μελών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών. Η στρατηγική, με τη διατομεακή και ολοκληρωμένη προοπτική της, έγινε δεκτή με ενδιαφέρον και ενέπνευσε όχι μόνο τα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά και χώρες της ευρύτερης Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου. Η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία έχει αποτελέσει το μέσο για τη διασύνδεση διαφόρων τομέων δράσης, όπως απασχόληση & επιχειρηματικότητα, εκπαίδευση & κατάρτιση και κοινωνική ένταξη, ώστε να αναπτυχθούν πολυσχιδείς λύσεις για την υποστήριξη των νέων. Αυτό έχει αποδειχθεί σημαντικό όσον αφορά τις λύσεις που παρέχονται για την αντιμετώπιση των σημερινών υψηλών επιπέδων ανεργίας των νέων και για την υποστήριξη του όλο και μεγαλύτερου αριθμού νέων που βρίσκονται εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι δραστηριότητες που διοργανώνονται για τους νέους έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη των νέων και έχουν το δυναμικό να συμβάλουν ακόμα περισσότερο σε όλους τους τομείς δράσης. Η συμμετοχή των νέων στον δημοκρατικό βίο βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής για τη νεολαία. Η εμβάθυνση και τη διεύρυνση του διαλόγου με τους νέους όχι μόνο ενισχύει την ποιότητα και τη νομιμότητα της πολιτικής για τη νεολαία, αλλά επίσης αυξάνει τις προσδοκίες για επίτευξη αποτελεσμάτων εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών μελών της. Η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενθαρρύνει όλους τους νέους να συμμετέχουν στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ΕΕ, ιδιαίτερα σε θέματα τα οποία – όπως φαίνεται από διαδοχικές διαβουλεύσεις και δημοσκοπήσεις –είναι για αυτούς τα πλέον σημαντικά. Για να ενισχυθεί η συμβολή της στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», ο δεύτερος τριετής κύκλος εργασίας της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία (2013-2015) αναμένεται να έχει ως αντικείμενο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι εξαιτίας της κρίσης. Θα εξακολουθήσει να δίνεται έμφαση στην απασχόληση και την επιχειρηματικότητα, την αύξηση της πρόσβασης στην εργασία, καθώς και στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων καινοτομίας και δημιουργικότητας των νέων. Αναμένεται να επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην κοινωνική ένταξη, την υγεία και την ευεξία. Το μελλοντικό πρόγραμμα της ΕΕ για τη νεολαία θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων αυτών της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία. [1] ΕΕ C 311 της 19.12.2009, σ. 1-11 [2] COM (2010) 477 [3] COM (2010) 682 [4] COM (2010) 758 [5] COM (2011) 815 [6] COM (2012) 299 [7] COM (2011) 933 [8] Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πορτογαλία. Σλοβακία και Ισπανία. [9] COM(2012)173, SWD(2012)98, SWD(2012)99. [10] Εφεξής «στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία». [11] Οι δραστηριότητες που διοργανώνονται για τους νέους καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών, πολιτιστικών, εκπαιδευτικών ή πολιτικών δραστηριοτήτων από νέους, με τη συμμετοχή νέων και για νέους. Πρόκειται για «εξωσχολικές» εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες που διαχειρίζονται οι επαγγελματίες ή οι εθελοντές που εργάζονται με νέους ή οι εμψυχωτές νεολαίας. Βασίζονται στη μη τυπική μάθηση και την εθελοντική συμμετοχή. [12] ΕΕ C 327 της 4.12.2010, σ. 1-5 [13] Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στους τομείς δράσης της στρατηγικής περιγράφονται περαιτέρω στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση. [14] ΕΕ C 119 της 28.5.2009, σ. 2-10 [15] COM (2011) 567 [16] Βλ. επίσης το πλαίσιο για τις βασικές ικανότητες διά βίου μάθησης, ΕΕ L 394 της 30.12.2006. [17] Έρευνα του Ευρωβαρόμετρου «στάση των εργοδοτών ως προς τις δεξιότητες» [18] ΕΕ C 137 της 27.5.2010, σ. 1-6 [19] ΕΕ C 164 της 2.6.2011, σ. 1-4 [20] Η σχολική εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2012 [21] ΕΕ C 319 της 13.12.2008, σ. 1-3 [22] Νεολαία σε κίνηση – Αναλυτικές εκθέσεις (Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 319α και 319β Μάιος 2011), ηλικιακή ομάδα-στόχος 15-30. [23] http://europa.eu/youth [24] ΕΕ C 319 της 13.12.2008, σ. 8-10 [25] ΕΕ C 287 της 29.11.2007, σ. 1-4 [26] ΕΕ C 326 της 3.12.2010 σ. 2-3. ΕΕ C 372 της 20.12.2011, σ. 19-23. ΕΕ C 169 της 15.06.2012, σ. 1-4 [27] Interarts, EACEA/2008/01 [28] Sharm-al-Sheikh (2010), Οδησσός (2011), Τιφλίδα (2012), Τύνιδα (2012). [29] ΕΕ C 372 της 20.12.2011, σ. 10-14 [30] SEC (2011) 401. [31] Μελέτες σχετικά με την πρόσβαση των νέων στον πολιτισμό (InterARTS, 2010) και τη συμμετοχή των νέων στον δημοκρατικό βίο (London School of Economics, 2012). [32] Βλ. το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση. [33] Διοργανώθηκε από την ισπανική προεδρία. [34] Οι τέσσερις αυτές χώρες εκτός ΕΕ ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της Επιτροπής στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες και στα κράτη ΕΖΕΣ να υποβάλουν εθνικές εκθέσεις για τη νεολαία σε εθελοντική βάση. Οι τρεις γλωσσικές κοινότητες του Βελγίου υπέβαλαν χωριστές εκθέσεις. [35] Η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει πριν από το τέλος του 2012 σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με κατευθυντήριες γραμμές για τη θέσπιση «Εγγυήσεων για τη νεολαία», δηλαδή συστήματα που θα θεσπίσουν τα κράτη μέλη για να διασφαλίσουν ότι όλοι οι νέοι λαμβάνουν μια καλής ποιότητας προσφορά απασχόλησης, συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης μέσα σε τέσσερις μήνες από τη στιγμή που θα μείνουν άνεργοι (ή ύστερα από την τυπική εκπαίδευση). [36] 130 000 τοποθετήσεις σε επιχειρήσεις το 2012 σε άλλες χώρες της ΕΕ για φοιτητές πανεπιστημιακής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. [37] Σε 10 000 νέους δόθηκαν ευκαιρίες μέσω της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας [38] Σχέδιο συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση του δυναμικού δημιουργικότητας και καινοτομίας των νέων, ΕΕ C 169 της 15.6.2012, σ. 1-4.