Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εγκαινίασε στα τέλη του 2011 πιλοτικό έργο με σκοπό να παρέχει επιχορηγήσεις που θα στηρίξουν την ανάπτυξη κέντρου χρηματοπιστωτικής εμπειρογνωμοσύνης προς όφελος των τελικών χρηστών και των ενδιαφερομένων εκτός του κλάδου και θα ενισχύσουν την ικανότητά τους να συμμετέχουν στη χάραξη ενωσιακής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Μετά από διαδοχικές ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, η Επιτροπή παρείχε επιχορηγήσεις λειτουργίας σε δύο μη κερδοσκοπικές οργανώσεις με έδρα στις Βρυξέλλες, τη Finance Watch και την Better Finance, μεταξύ των ετών 2012 και 2015.

•Αναλογικότητα

Η πρόταση συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως εκτιμάται στην εκ των προτέρων αξιολόγηση που συνοδεύει την πρόταση της Επιτροπής για τον χρηματοδοτικό κανονισμό, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο για τη διατήρηση των επιπτώσεων και των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα μέσω του προηγούμενου πιλοτικού έργου και της προπαρασκευαστικής δράσης. Προτείνεται ενωσιακή χρηματοδότηση για δύο συγκεκριμένους δικαιούχους των οποίων οι δραστηριότητες, τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις αξιολογήθηκαν το 2015. Στο τρέχον θεσμικό πλαίσιο, οι νέες ρυθμίσεις χρηματοδότησης θα εξασφαλίσουν σταθερή, υγιή και επαρκή χρηματοδότηση για την επίτευξη των στόχων πολιτικής. Η χρηματοδοτική στήριξη θα χορηγείται σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής, της 29ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012.

•Επιλογή του νομικού μέσου

Το πλέον ενδεδειγμένο νομικό μέσο που πρέπει να χρησιμοποιηθεί στην προκειμένη περίπτωση, βάσει του άρθρου 169 παράγραφος 2 στοιχείο β), προκειμένου να θεσπιστεί ενωσιακό πρόγραμμα για την υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων με σκοπό την ενίσχυση της συμμετοχής των καταναλωτών και άλλων τελικών χρηστών, καθώς και των ενδιαφερόμενων φορέων που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους, κατά τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, είναι ο κανονισμός.

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις ισχύουσας νομοθεσίας

Σύμφωνα με την εκ των υστέρων αξιολόγηση, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι στόχοι που έχουν καθοριστεί για το πιλοτικό έργο και την επακόλουθη προπαρασκευαστική δράση έχουν επιτευχθεί σε γενικές γραμμές. Ο γενικός στόχος της ανάπτυξης ενός ευρωπαϊκού κέντρου χρηματοπιστωτικής εμπειρογνωμοσύνης έχει επιτευχθεί με την ανάδειξη δύο συμπληρωματικών κέντρων εμπειρογνωμοσύνης. Οι δραστηριότητες που υλοποιήθηκαν από αμφότερους τους δικαιούχους παρείχαν στους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής στην Ευρώπη διαφορετικές απόψεις από εκείνες που εξέφρασε ο χρηματοπιστωτικός κλάδος κατά την ίδια περίοδο και πέτυχαν την κοινοποίηση των απόψεων αυτών στο ευρύ κοινό. Τόσο η Finance Watch όσο και η Better Finance είχαν στενή επικοινωνία με τους αρμόδιους για τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής από το 2012, όπως αποδεικνύεται από τη συμμετοχή τους σε διάφορες συνεδριάσεις και ακροάσεις των εθνικών κοινοβουλίων ή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η εμπειρογνωμοσύνη τους, που παρασχέθηκε σε διάφορες δημοσιεύσεις και απαντήσεις σε διαβουλεύσεις, τους έδωσε τη δυνατότητα να προσθέσουν μία επιπλέον φωνή στη δημόσια συζήτηση. Τέλος, αμφότερες ανέπτυξαν ικανότητα αποτελεσματικής επικοινωνίας που τους επέτρεψε να ενημερώνουν τα μέλη τους και ακόμη και το ευρύτερο κοινό σχετικά με τα ζητήματα που διακυβεύονταν στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Finance Watch και η Better Finance εργάζονται σε διαφορετικούς τομείς πολιτικής και έχουν ως στόχο διαφορετικό κοινό, αλλά από κοινού κάλυψαν, μέσω των δραστηριοτήτων τους, το μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού πολιτικού προγράμματος της Ένωσης από το 2012.

Η Finance Watch ιδρύθηκε χάρη σε αυτές τις ενωσιακές επιχορηγήσεις και έλαβε χρηματοδοτικές συνεισφορές ύψους 3,04 εκατ. EUR μεταξύ των ετών 2012 και 2014. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η οργάνωση, το προσωπικό και οι δραστηριότητές της συνέβαλαν ιδιαίτερα στην επίτευξη των στόχων του πιλοτικού έργου και της προπαρασκευαστικής δράσης. Η Finance Watch επικεντρώθηκε σαφώς στο πρόγραμμα για τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα μετά την κρίση και κάλυψε σημαντικό μέρος του πολιτικού προγράμματος της Ένωσης μεταξύ των ετών 2012 και 2014. Η εμπειρογνωμοσύνη που παρείχε κατά την περίοδο αυτή (ερευνητικές εκθέσεις, έγγραφα θέσης, απαντήσεις σε διαβουλεύσεις, δελτία Τύπου) έτυχε γενικά θετικής υποδοχής. Από την πλευρά της επικοινωνίας, η Finance Watch δημιούργησε ειδική ιστοσελίδα, κατόρθωσε να έχει σχετικά ισχυρή παρουσία στα μέσα ενημέρωσης και να διοργανώνει δύο διασκέψεις υψηλού επιπέδου ετησίως από το 2012. Η οργάνωση κρίθηκε λιγότερο αποτελεσματική όσον αφορά την ενίσχυση της ικανότητας των τελικών χρηστών και των καταναλωτών σε σχέση με τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, και αυτό θα μπορούσε να συνδέεται με την ετερογένεια των μελών της (περιορισμένη επιρροή εκτός Βρυξελλών). Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ανερχόταν σε 1,8 εκατ. EUR κατά μέσο όρο, με σχεδόν τα δύο τρίτα των πόρων της να διατίθενται για την πρόσληψη εξειδικευμένου προσωπικού (14 υπάλληλοι), ώστε να ασκεί τις δραστηριότητές της. Ο δείκτης του κόστους ανά αποτέλεσμα της οργάνωσης (δημοσιεύσεις, εκδηλώσεις και συνεδριάσεις, επικοινωνία) αξιολογήθηκε ως σταθερός μεταξύ του 2012 και του 2014.

Η Better Finance έλαβε επιχορηγήσεις λειτουργίας ύψους 0,90 εκατ. EUR σε τρία έτη. Η οργάνωση κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα κέντρο χρηματοπιστωτικής εμπειρογνωμοσύνης που εστιάζεται κυρίως στα συμφέροντα των ιδιωτών επενδυτών, των ιδιωτών μετόχων, των αποταμιευτών και άλλων τελικών χρηστών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, σύμφωνα με τη βάση των μελών της και τους περιορισμένους πόρους της. Η οργάνωση, τα μέλη και οι δραστηριότητες της Better Finance αξιολογήθηκαν ως ιδιαίτερα συναφείς σε σχέση με τους στόχους του πιλοτικού έργου σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Ωστόσο, η γραμματεία της αξιολογήθηκε ως σχετικά επισφαλής με περιορισμένο μέγεθος (5 υπάλληλοι), περιορισμένο αριθμό οικονομικών εμπειρογνωμόνων και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου για να διατηρήσει σταθερούς πόρους. Όσον αφορά τον πραγματικό της αντίκτυπο στη χάραξη ενωσιακής πολιτικής, η οργάνωση κρίθηκε αποτελεσματική όσον αφορά τους αρμόδιους για τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής με έδρα στις Βρυξέλλες σε μια σειρά συγκεκριμένων φακέλων, και ίσως ακόμη περισσότερο στο πεδίο της νομοθεσίας δεύτερου και τρίτου επιπέδου με τις ΕΕΑ. Χάρη στις ενωσιακές επιχορηγήσεις λειτουργίας, η Better Finance ήταν σε θέση να ενισχύσει τις επικοινωνιακές της δυνατότητες δημιουργώντας επαγγελματική ιστοσελίδα και προσλαμβάνοντας ειδικό προσωπικό. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στις συντάξεις κατά την περίοδο αυτή.

Από το 2012, αμφότεροι οι δικαιούχοι έχουν λάβει χρηματοδότηση έως και για το 60% των επιλέξιμων δαπανών τους μέσω ενωσιακών επιχορηγήσεων και εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδότηση της Ένωσης. Παρά τις τακτικές προσπάθειες, η Finance Watch κατόρθωσε να προσελκύσει μόνο έναν ακόμη σταθερό και σημαντικό χορηγό, το Adessium Foundation, η συνεισφορά του οποίου δεν είναι επιβεβαιωμένη μετά το 2016. Τα μέλη της Finance Watch δεν είναι πιθανό να αντισταθμίσουν την απώλεια αυτή. Η κατάσταση φαίνεται να είναι ακόμη χειρότερη για την Better Finance. Εκτός από την επιχορήγηση, η οργάνωση επωφελήθηκε κατά την περίοδο αξιολόγησης (2012-2014) από σημαντικές και επαναλαμβανόμενες συνεισφορές ενός από τα μέλη της. Η σημαντική μείωση της συνεισφοράς αυτής το 2015 ενδέχεται να αποδειχθεί απειλή για τη βιωσιμότητα της Better Finance.

Τέλος, όσον αφορά την ενωσιακή προστιθέμενη αξία που επιτυγχάνεται με αυτό το πιλοτικό έργο και την προπαρασκευαστική δράση, η αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αμφότερες οι οργανώσεις είχαν σαφώς προστιθέμενη αξία για τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Σε ενωσιακό επίπεδο, υπάρχουν ελάχιστες οργανώσεις που εκπροσωπούν το γενικό συμφέρον των καταναλωτών, ενώ δεν υπάρχουν καθόλου οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που να εστιάζονται ειδικά στον χρηματοπιστωτικό τομέα και τη ρύθμισή του. Μεταξύ των ετών 2012 και 2014, στο πλαίσιο των ετήσιων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, δεν κοινοποιήθηκε καμία πρωτοβουλία ως εναλλακτική της Finance Watch και της Better Finance. Από την αξιολόγηση διαπιστώθηκε ότι αμφότερες οι οργανώσεις, μέσω των δράσεών τους, είχαν προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις δραστηριότητες των εθνικών μελών τους και παρείχαν στους ευρωπαίους τελικούς χρήστες οφέλη που οι εθνικές ομάδες προστασίας των καταναλωτών δεν μπόρεσαν να επιτύχουν.

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η εκ των υστέρων αξιολόγηση περιλάμβανε στοχευμένη διαβούλευση με τη χρήση ευρείας διαδικτυακής έρευνας και στοχευμένων συνεντεύξεων όλων των ενδιαφερόμενων μερών:

–όλα τα μέλη των δικαιούχων (τόσο οργανώσεις όσο και ιδιώτες)

–διάφοροι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (κυρίως από την Επιτροπή ECON), υπαλλήλων της Επιτροπής (FISMA και JUST), εκπροσώπων των τριών ΕΕΑ και εκπροσώπων των εθνικών αρχών

–χορηγοί και άλλοι χρηματοδότες των δικαιούχων

–οργανώσεις καταναλωτών

–εκπρόσωποι του τραπεζικού κλάδου

–οικονομικοί εμπειρογνώμονες

–ομάδες προβληματισμού του χρηματοπιστωτικού τομέα.