ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚΟΜ(90) 389 τελικό - ΣΥΝ 209 
Βρυξέλλες, 6 Αυγούστου 1990 
Τροποποίηση στην πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με ενα δεύτερο γενικό σνστημα αναγνώρισηβ 
τηβ επαγγελματική εκπαίδευσηβ η οποία συμπληρώνει την 
οδηγία 89/48/ΕΟΚ 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή 
σύμφωνα με το άρθρο 149, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ) 

Αιτιολογική εκθεοιπ 
Η πρόταση οδηγίαβ σχετικά με ενα δεύτερο γενικό σύστημα αναγνωρισηβ τηβ 
επαγγελματικήβ εκπαιδευσηΒ, η οποία συμπληρώνει την οδηγία 89/48/BCK, 
υποβλήθηκε στο Συμβούλιο cms 26 Ιουλίου 1989 (Ο0Μ(8θ) 372 τελικό - SYN 
209). (1). 
Η Οικονομική και Κοινωνική Ετητροπή διατύπωσε τη γνώμη τηβ σχετικά με την 
πρόταση αυτή cms 31 Ιανουαρίου 1990 (CES 66/90 SYN 209 οσ) (2) και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρώτη α\χτγνωση τηβ διαδικασίας συνεργασίας, στ ι s 
17 Μαΐου 1990 (ΡΕ Α3-88/90) (3). 
Η παρούσα τροποποιημένη πρόταση οδηγίας αποσκοπεί να δώσει συνέχεια cms 
γνωμεε αυτέβ- επαναλαμβάνει κατ'ουσίαν, και σε πολλά μάλιστα σημεία κατά 
γράμμα, J is τροπολογίεβ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λαμβάνοντας υπόψη και 
τιβ προτάσειβ τηβ CKE. Λαμβάνονται επίσης υπόψη ορισμένεβ τροποποιήσειβ που 
κρίθηκαν σκόπιμεβ κατά τ is πρωτεβ ανταλλαγέε απόψεων που έγιναν με τη 
δημοσίευση τηβ αρχικήβ πρότασηβ. 
Η Επιτροπή επέφερε^ επίσης στο αρχικός κείμενο κάποιεβ μεταφραστικέβ 
μετατροπέβ σε ορισμένεβ γλωσσεβ, οι σποίεβ κρίθηκαν ανάγκαtes κατά τis 
πρωτεβ ανταλλαγέβ απόψεων. 
Οι κυριότερεβ τροποποίησεis που επέφερε η Επιτροπή στην αρχική ms πρόταση 
είναι οι ακόλουθεβ : 
(1) ΕΕ C 263 τηβ 16ηβ Οκτωβρίου 1989. 
(2) ΕΕ C ... τηβ 
(3) ΕΕ C ... τηβ 
2 -
Αρθρο 1 
- σημείο g) (ορισμόβ του διπλώματοβ) 
'Εγινε μια μικρή τροποποίηση στη δεύτερη περίπτωση γιανα προσδιοριστεί η 
έννοια του "μεταδευτεροβάθμιου" κύκλου όσον αφορά την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση βράχεias διάρκειαβ. Πρόκειται για ένα κύκλο εκπαίδευσηβ που 
προϋποθέτει την κατοχή τίτλου ή συνόλου τίτλων που απαιτούνται για την 
είσοδο στο πανεπιστήμιο, στα ιδρύματα τριτοβάθμιος εκπαίδευοτς και τα 
εξομοιούμενα με αυτά. 
Με τη νέα 3η και 4η περίπτωση διευρύνεται ο ορισμόβ. Ετην αρχική πρόταση 
της Επιτροπήβ το δίπλωμα πιστοποιούσε μόνο τριτοβάθμια εκπαίδευση 
βραχείαβ διάρκειαβ. Αποδείχθηκε ότι σε ορισμένα κράτη μέλη (ιδιαίτερα 
στη Γερμανία και το Λουξεμβούργο) η επαγγελματική εκπαίδευση στον τομέα 
των παραϊατρικών επαγγελμάτων και των "βιοτεχνών του τομέα τηβ υγείος", 
το πραγματικό επίπεδο τηβ οποίος είναι ανάλογο με την αντίστοιχη 
τριτοβάθμια εκπαίδευση βραχείες / διάρκειαβ, αποτελεί επαγγελματική 
εκπαίδευση μακράβ διάρκειαβ (τουλάχιστον τρία έτηί για τα παραϊατρικά 
επαγγέλματα και τουλάχιστον 5 έτη για τουβ "βιοτέχνεβ του τομέα τηβ 
υγειαβ", αλλά δεν αποτελούν "τριτοβάθμια εκπαίδευση" σύμφωνα με τη 
νομοθεσία αυτών των κρατών μελών. Επομένωβ, θα έπρεπε να ταξινομηθούν, 
ενώ έχουν ανάλογο επίπεδο, στο επίπεδο 1, το χαμηλότερο, με αποτέλεσμα 
να μην μπορούν οι κάτοχοι τουβ να ασκήσουν το επάγγελμα τουβ στα κράτη 
μέλη που προβλέπουν για τιβ ίδιεβ δραστηριότητεβ επίπεδο τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσηβ μακράβ διάρκειαβ (επίπεδο 3). 
- στηιείο Β) (ορισμόβ του πιστοποιητικού) 
Με τη νέα διατύπωση γίνεται προσπάθεια να προσδιοριστεί η έννοια του 
κύκλου σπουδών "δευτεροβάθμιας" εκπαίδευσηβ, η οποία μπορεί να 
αντιστοιχεί σε μακράβ ή σε βράχείαβ διάρκειαβ κύκλο σπουδών, 
γπενθυμίζεται ότι η εν λόγω εκπαίδευση μπορεί επίσηβ να αποτελεί 
εκπαίδευση κατ'εναλλαγή, δηλαδή εκπαίδευση που πραγματοποιείται εν 
μέρει σε επαγγελματιή σχολή και εν μέρει σε επιχείρηση. 
- στηιείο ε) (ορισμόβ τηβ έννοιας τηβ νομοθετικά κατοχυρωμένηβ 
επαγγελματικήβ 
δραστηριότηταβ). 
Στον ορισμό αυτό, στον οποίο επαναλαμβάνεται το άρθρο 1 δ) τηβ οδηγίας 
89/48/ECK, θεωρείται σαν νομοθετικά κατοχυρωμένη^ δραστηριότητα εκείνη 
στην οποία η πρόσβαση ή τηβ οποίας η άσκηση ή έναβ απο τουβ τρόπουβ 
άσκτιοηβ σε ένα κράτοβ μέλοβ εξαρτάται άαεσα ή έιηιεσα από την κατοχή ενόβ 
τίτλου. 
Στο τελευταίο αυτό στηιείο, και συγκεκριμένα, τηβ έμμεσηβ εξάρτησηβ από 
την κατοχή ευόβ τίτλου, t φάνηκε ότι στ is δύο νπάρχουσεβ περιπτώσειβ 
μπορούσαν να προστεθούν ορισμένεβ διευκρινίσειβ υπό τύπον 
παραδείγματοβ. Οι διευκρινίσειβ αυτέβ αφορούν την άσκηση δραστηριότητας 
στα πλαίσια των δημόσιωνt υπηρεσιών και την^ άσκηση δραστηριότητας στα 
πλαίσια μιαβ συλλογικήβ σύμβασηβ. Δεδομένου ότι υπάρχει μεγάλη ποικιλία 
μορ<))ών συλλογικών συμβάσεων, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να προσδιοριστούν 
εκεινεβ οι οποίεβ εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογήβ τηβ παρούσας οδηγίας, 
δηλαδή εκεινεβ των οποίων την εφαρμογή εγγυώνται οι δημόσιεβ αρχέβ. 
- οτηιείο Ο (ορισμόβ τηβ πρακτικήβ άσκησηβ προσαρμογήβ) 
Η αρχική πρόταση συμπληρώνεται προκειμένου να καταστεί σαφέστερο, 
ανάλογα με την πλησιέστερη εθνική κατάσταση και σύμφωνα με το κοινοτικό 
δίκαιο, το καθεστώβ του ασκούμενου ο οποίos θα υποβληθεί στο κράτοβ 
μέλοβ υποδοχήβ σε πρακτική εξάσκηση προσαρμογήβ. 
'Αρθρο 3 (κυκλοφορία μεταξύ κρατών μελών στα πλαίσια του επιπέδου "2" και 
μεταξύ των επιπέδων "2" και "3") 
- Στην αρχική τηβ πρόταση η Εττιτροπή προέβλεπε μία απεριόριστη μετακίνηση 
(ενδεχομένωβ με λειτουργία των εξισωτικών μηχανισμών), μεταξύ των 
επιπέδων "2" και "3" και επομένωβ μεταξύ τηβ τριτοβάθμιος εκπαίδευσηβ 
βραχείαβ διάρκειαβ που καλύπτεται από την παρούσα οδηγία και τηβ 
τριτοβάθμιαβ μακράβ διάρκειαβ που καλύπτεται απο την οδηγία 89/48/ΒΟΚ. 
Παρά την ύπαρξη τηβ βασικήβ αρχήβ, η οποία αποτελεί μια εγγύηση, σύμφωνα 
με την οποία η αναγνώριση ισχύει μόνο^εφόσον το επάγγελμα για το οποίο 
έχει προετοιμαστεί ο υποψηφιοβ διακινούμενοβ πρέπει να είναι το ίδιο με 
το επάγγελμα το οποίο θέλει να ασκήσει σε άλλο κράτοβ μέλοβ, κρίνεται 
αναγκαίο να αποφευχθούν οι στρέβλωσε is στην εφαρμογή του συστήματοβ και 
επομένωβ να αξιοποιηθούν όσο γίνεται περισσότερο οι εν λόγω δυνατότητεβ 
κυκλοφορίας. Για το λόγο αυτό, προβλέπεται τώρα ότι η αναγνώριση 
διπλωμάτων του επιπέδου "2" από κράτοβ μέλοβ όπου η άσκηση του ίδιου 
επαγγέλματοβ εξαρτάται από την κατοχή διπλώματοβ επιπέδου "3", 
πραγματοποιείται υπό τον όρο ότι η διάρκεια τηβ εκπαίδευσηβ δεν 
υπερβαίνει στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ τα 4 έτη. 
Αυτό δεν σημαίνει εντούτοιβ ότι αποκλείεται κάθε δυνατότητα αναγνώρισης, 
δεδομένου ότι το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ έχει πράγματι υποχρέωση να τηρεί 
τα άρθρα 48, 52 και 59 τηβ Συνθήκηβ BCK. 
Σύμφωνα με την αρχή "ειβ το μείζον και το έλασσον", το σύστημα 
λειτουργεί αντίθετα χωρίβ περιορισμό για τιβ μετακίνησειβ μεταξύ του 
επιπέδου "3" και του επιπέδου "2" και του επιπέδου "1", με ενδεχόμενη 
εφαρμογή οπωσδήποτε των εξισωτικών μηχανισμών. 
- Οι διευκρινίσειβ που γίνονται στο σημείο β) αποτελούν συνέχεια των 
διευκρινίσεων που γίνονται στο άρθρο 1 α) δεύτερη περίπτωση. Δεν 
απαιτείται επομένωβ ιδιαίτερο σχόλιο. 
'Αρθρο 4 ( εξίσωση στα πλαίσια του επιπέδου "2") 
Ο περιορισμοβ που επέρχεται στην εξίσωση λόγω επαγγελματικήβ πείραβ, η 
οποία συνδέεται εκ φύσεωβ με τη διάρκεια τηβ εκπαίδευσηβ, προκύπτει από το 
γεγονόβ ότι η επέκταση του επιπέδου "2" σε ορισμένεβ κατηγορίεβ 
επαγγελματικήβ εκπαίδευσηβ μακράβ διάρκειαβ, οι οποίεβ όμωβ δεν θεωρούνται 
σαν τριτοβάθμια εκπαίδευση στα κράτη μέλη όπου παρέχονται, και δεν θα 
έπρεπε να έχει σαν αποτέλεσμα να τίθενται σε μειονεκτική θέση οι 
ενδιαφερόμενοι που έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση βραχείαβ διάρκειαβ και 
επιθυμούν να ασκήσουν ένα επάγγελμα σε κράτοβ μέλοβ που εξαρτά την άσκηση 
του από μια επαγγελματική εκπαίδευση μακράβ διάρκειαβ. 
Γ 
- 4 -
Πράγματι, οι τελευταίοι επωφελούνται συστηματικά από τη σύγκριση μεταξύ των 
δαρκειών εκπαίδευσηβ. 
Προ<|)ανώβ, οι διαταξειβ οι σχετικέβ με τουβ εξίσωτικούβ μηχανισμούβ σε 
περίπτωση ουσιαστικών διαφορών εξακολουθούν να έχουν εφαρμογή ('Αρθρο 4 β). 
'Αρθρο 5 (κυκλοφορία μεταξύ κρατών μελών στα πλαίσια του επιπέδου Μ1") 
Οι διευκρινίσειβ που αναφέρονται στο σημείο β) αποτελούν συνέχεια (όπωβ και 
για το άρθρο 3 β) των διευκρινίσεων που γίνονται στο άρθρο 1 α) και β) και 
δεν χρειάζονται επομένωβ ιδιαίτερο σχολιασμό. 
'Αρθρο 6 (εξίσωση στα πλαίσια του επιπέδου "1") 
Κρίθηκε σκόπιμο για τον αιτούντα την διακίνηση, κάτι το οποίο δεν 
προβλεπόταν στην αρχική πρόταση: να έχει τη δυνατότητα να επιλέγει, σε 
περίπτωση ουσιαστικών διαφορών μεταξύ τηβ απαιτούμενηβ και τηβ αποκτηθείσαβ 
εκπαίδευσηβ, την πρακτική εξάσκηση προσαρμογήβ ή την δοκιμασία επάρκειαβ. 
Ηλύση αυτή φαίνεται ενδεδειγμένη στο βαθμό που η δοκιμασία επάρκειαβ εκ 
φύσεωβ δεν περιορίζεται μόνο στον έλεγχο των θεωρητικών ελλείψεων, αλλά 
μπορεί να αφορά και τιβ πρακτικέβ ελλείψειβ. 
Κατ'αναλογία με την κατάσταση η οποία καλύπτεται στο άρθρο 4 (εξίσωση στα 
πλαίσια του επιπέδου "2"), η Ετητροπή έχει επεκτείνει στην κατάσταση που 
καλύπτει το άρθρο 5 την ^ εξαιρετική διαδικασία παρέκκλισηβ από την 
διαδικασία επιλογηβ του αιτούντοβ, όπωβ προβλέπεται στο άρθρο 15. 
Άρθρο 7 (ειδικά καθεστώτα αχκτγνώρισηβ) 
Σε ορισμένα κράτη/ μέλη # η άσκηση/ επαγγγελμάτων § ή επαγγελματικών 
δραστηριοτήτων εξαρτάται από την προσκόμιση αποδεικτικών εκπαίδευσηβ πολύ 
βραχείαβ διάρκειαβ (που δεν υπερβαίνει τουβ έξι μήνεβ) ή από την αξιολόγηση 
εκ μέρουβ μιαβ^ διοικητικήβ αρχήβ. 
Η σύντομη διάρκεια τηβ εν λόγω εκπαίδευσηβ, ο εμπειρικόβ χαρακτήραβ 
απόκτησηβ ορισμένων t γνώσεων καθιστούν ακατάλληλουβ τουβ μηχανισμούβ 
αχκιγνώρισηβ τηβ οδηγίας. Πράγματι, το σύνολο των εξισωτικών μηχανισμών, 
και ιδίωβ η αξιολόγηση των ενδεχόμενων ουσιαστικών διαφορών, ενδέχεται να 
είναι υπερβολικά δύσκαμπτοι σε τέτοιεβ περιπτώσειβ, ενώ η απλή εφαρμογή των 
εθνικών συστημάτων θα εξασφάλιζε συνήθωβ για τον διακινούμενο ταχύτερα 
αποτελέσματα από τουβ κοινοτικούβ μηχανισμούβ. 
Προβλέφθηκε λοιπόν να ισχύουν για τον ενδιαφερόμενο οι ίδιοι όροι με τουβ 
υπηκόουβ του κράτουβ, εκτόβ βέβαια από την περίπτωση που διαθέτει τίτλουβ 
που απέκτησε σε άλλο κράτοβ μέλοβ και οι οποίοι, λαμβανόμενοι σαν σύνολο, 
παρέχουν ισοδύναμεβ εγγυήσειβ όσου αφορά την υγεία, την ασφάλεια, την 
προστασία του περιβάλλοντοβ και των καταναλωτών. 
- 5 -
Άρθρο 9 (κυκλοφορία μεταξύ κρατών μελών από το επίπεδο "1" προβ το 
επίπεδο "2") 
Οι τροποποίησε ι β που έγιναν στο^ άρθρο αυτό, αποτελούν συνέπεια των 
τροποποιήσεων που έγιναν στα προηγούμενα άρθρα,t η νέα διατύπωση τηβ έννοιας 
του "πιστοποιητικού" (βλ. άρθρο 1 β) επαναλαμβάνεταιt για λόγουβ αναλογίαβ, 
όπωβ και η αναφορά στο άρθρο 15 σε περίπτωση δυνατότητας περιορισμού τηβ 
επιλογήβ του διακινούμενου μεταξύ( πρακτικήβ άσκησηβ εφαρμογήβ και 
δοκιμασίας επάρκειαβ (βλ. άρθρο 4 παράγραφοβ 1 σημείο β) in fine και άρθρο 
6). 
Άρθρο 14 (Συντονιστέβ και ομάδα συντονισμού) 
Κατ'αρχήν, η Επιτροπή επαναλαμβάνει την ιδέα που είχε ήδη διατυπώσει κατά 
την επεξεργασία τηβ οδηγίας 8Θ/48/Β0Κ, σύμφωνα με την οποία πρέπει να 
συμμετέχουν στην εφαρμογή τηβ οδηγίαβ οι επαγγελματ ίεβ και οι 
εκπαιδευτικοί. 
Επισηβ, αντί να διευρύνει το ρόλο του συντονιστή που ορίζεται σύμφωνα με το 
άρθρο 9 παράγραφοβ 2 τηβ οδηγίαβ 8Θ/48/Β0Κ, η Επιτροπή υιοθετεί την ιδέα ο 
συντονιστήβ που ορίζεται βάσει τηβ παρούσας οδηγίας να μπορεί να είναι 
διαφορετικόβ από αυτόν που ορίζεται βάσει τηβ οδηγίαβ 8Θ/48/Ε0Κ, δεδομένου 
ότι το βασικό για να διατηρηθεί η αναγκαία ενότητα των δύο συστημάτων, 
είναι οι εθνικοί συντονιστέβ των δύο συστημάτων να συμμετέχουν σε μία και 
την αυτή ομάδα συντονισμού η οποία συνιστάται στα πλαίσια τηβ Βττιτροπήβ. 
Τέλοβ, γίνονται ορισμένεβ διευκρινίσειβ ωβ προβ την αποστολή τηβ ομάδος 
συντονισμού· η έκταση του πεδίου εφαρμογήβ / του συστήματοβ και τα 
διαφορετικά είδη εκπαίδευσηβ που υπάρχουν στα κράτη μέλη απαιτούν πράγματι 
να καταβληθούν ιδιαίτερεβ προσπάθειεβ όσον άφορα τη διαφάνεια. 
- 1 -
ΑΡΧΙΚΌ TTpCOBKffl 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου 
σχετικά με ένα δεύτερο γενικό σύστημα 
αυαγνώρισηβ τηβ επαγγελματικήβ εκπαί­
δευσηβ η οποία συμπληρώνει την οδηγία 
89/48/ECK # ι Ίγ>οποποιτιιέντι πρόταση 
Αμετάβλητο 
αιτιολογική ανσ,Φορα 
σπαεια τηβ αιτιολοΎΐκηβ σκεψηβ 
αριθ. 1 ωβ 4 Αμετάβλητη 
Αμετάβλητα 
σημείο τηβ, αιτιολογικά σκέψΤΒ αριθ.δ 
ότι το συμπληρωματικό αυτό σύστημα πρέπει 
να καλύπτει τιβ δύο βαθμίδεβ εκπαίδευσηβ, 
οι οποίεβ δεν έχουν καλυφθεί από το γενικό 
αρχικό σύστημα, δηλαδή τη βαθμίδα τηβ 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώβ και 
εκείνη τηβ μετα-δευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσηβ 
που παρέχεται από ιδρύματα # ανωτατηβ 
εκπαίδευσηβ ή ισοδύναμα προβ αυτά ιδρύματα 
και καλύπτουν εκπαίδευση διάρκειαβ 
τουλάχιστον τριών ετών· 
σημεία ττβ αιτιολογικής σκεψηβ, αριθ. 6 και 7 ότι το συμπληρωματικό αυτό σύστημα πρέπει να 
καλύπτει τιβ δύο βαθμίδεβ εκπαίδευσης οι 
οποίεβ δεν έχουν καλυφθεί από το γενικό 
αρχικό σύστημα, και συΥκεκριιιενα εκείνην n 
οποία ,αντιστο^ί , στη gpqxgtffs διάρκειαβ 
τριτοβάθμια εκπαίδευση καθωβ και σε 
0P IQuéves κατηγορ ] εβ εποΎνελιιατικήβ 
εκπαίδευσηβ υακράβ διάρκειαβ Ό οποία άρχισε 
πριν από το τέλοβ του πλήρουβ κύκλου σπουδών 
δευτεροΒαθιιιαβ εκπαίδευσηβ και^ εκείνη που 
αντιστοιχεί στην υακράβ ή βρανείαβ διάρκειαβ 
δευτεροΒαθιιια εκπαίδευση και t συμπληρώνεται 
ενδεχοιιενωβ από επαγγελματική κατάρτιση η 
πρακτική άσκηση· 
Αμετάβλητα 
- 2 -
σημείο τηβ αιτιολογικήβ σκεΜατβ αοιθ. 8 
σημεία τηβ αιτιολογικηβ σκεψηβ 
αριθ, 9 έως 12 αμετάβλητο 
νέα αιτιολογική σκέψη 8α 
ότ^ το παρόν γενικό σύστημα, καθώβ και το 
πρώτο γενίΚΟ σύστημα t αποσκοπούν στην 
εξάλειψη των εμποδίων κατά την πρόσΒαση στα 
νομικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα και κατά την 
άσκηση τους- ,ότι ςμ εργασιεβ που έχουν 
πραγματοποιηθεί κατ ' εφαρμογή τηβ απόώασηβ 
του Συμβουλίου αριθ. 85/368/BCK (1) για την 
αντιστοιχία των > τίτλων επαγγελματι05. 
εκπαίδευσηβ μεταξύ των κρατών μελών τηβ 
Ευρωπαϊκήβ Κοινότητας, αν και δεν αποσκοπούν 
οτηγ κατάργηση των νομικών εμποδίων στην 
ελεύθερη κυκλο<)>ορία αλλά ανταποκρίνονται σε 
ένα , άλλο στοχο; κ&ι σνγκεκριμένα ,στη 
βελτίωση τηβ διαφάνειας της αγοράς εργασίας, 
πρέπει να μπορούν w χρησιμοποιηθούν κατά 
την εφαρμογή τηβ παρούσας οδηγίας ιδιαίτερα 
εφόσον ενδέχεται / να παράσχουν t χρήσιμεδ 
πληροφορίες σχετικά με το αντικείμενο, το 
περιεχόμενο, τη διάρκεια τηβ επαγγελματι<ns 
εκπαίδευση· 
αμετάβλητα 
(1) L 199 της 21.7.1985. 
Αρχιο πρόταση 3α -
Τροποποιημένη πρόταση 
Για τουβ σκοπουβ τηβ παρούσας οδηγίαβ αμετάβλητο 
νοείται : 
α) ωβ δίπλωμα, οποιοδήποτε δίπλωμα, 
πιστοποιητικό ή άλλοβ τίτλοβ ή 
οποιοδήποτε σύνολο τέτοιων διπλωμάτων, 
πιστοποιητικών ή άλλων τίτλων : 
- που έχει χορηγηθεί από αρμόδια αρχή 
κράτουβ μελουβ, η οποία έχ,ει 
οριστεί σύμφωνα με τιβ νομοθετικεβ, 
κανονιστικέβ ή διοικητικέβ 
διάταξε ι β του ευ λόγω κράτουβ 
μέλουβ, 
απο το οποίο προκύπτει οτι ο 
κάτοχόβ του παρακολούθησε t με 
επιτυχία κύκλο σπουδών μετά τη 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση, διάρκειαβ 
μικρότερης των τριών ετών f ή 
ισοδύναμης διάρκειαβ με μειωμένο 
ωράριο, σε πανεπιστήμιο ή ανώτατο 
εκπαιδευτικό ίδρυμα ή άλλο ίδρυμα 
του αυτού εκπαιδευτικού επιπέδου 
και, ενδεχομένωβ, ότι παρακολούθησε 
με επιτυχία την επαγγελματική 
εκπαίδευση που απαιτείται επιπλέον 
του κύκλου σπουδών μετα-
δευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσηβ, και -απο το οποίο προκύπτει οτι ο κατοχοβ του, 
αφού Ολοκλήρωσε. κατά κανόνα. φοίτηση 
πιστοποιούμενη με. τίτλο n τίτλουβ που 
εξασφαλίζουν πρόσβαση στην πανεπιστημιακή 
τριτοΒάθιιια η άλλη εκπαίδευση του ίδιου 
επιπέδου, παρακολούθησε με επιτυχία κύκλο 
σπουδών μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσης 
διάρκειαβ μικρότερης των τριών ετών ή 
ισοδύναμης διάρκειας με μειωμένο ωράριο, σε 
πανεπιστήμιο ή ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή 
άλλο ίδρυμα του αυτού εκπαιδευτικού επιπέδου 
και, ενδεχομένωβ, ότι παρακολούθησε με 
επιτυχία την επαγγελματική εκπαίδευση που 
απαιτείται επιπλέον του κύκλου σπουδών 
μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσηβ, 
-η απο το οποίο προκύπτει οτι ο κατοχοβ του 
έλαβε. t ύστερα ΟΉΩ τουλάχιστον δεκαετή 
σχολική Φοίτηση. επαγγελματική εκπαίδευση 
πον προετοιμάζει για την άσκηση παραϊατρικού 
επαΥΎέλματοβ. πιστοποιούμενη uet εξέταση σε 
ειδικευμένη επαγγελματική σχολή. Φοίτησης 
τουλάχιστον τριετούβ ή< τουλάχιστον διετούβ 
σνμπληρονμενης με κατάλληλη t εξάσκηση τον 
επαΥΎέλματοβ σε αναγνωρισμένο ίδρυμα. 
-η απο το οποίο προκύπτει οτι ο κατοχοβ τον 
έλαβε. t ύστερα από τουλάχιστον δεκαετή 
σχολική Φοίτηση σε διαρθρωμένο εκπαιδευτικό 
πλαίσιο. t εκπαίδευση τουλάχιστον 5 ετών 
κατανεμημένη εν μέρει σε επιχείρηση και εν 
μέρει σε ,ίδρνμα επαγγελματικής εκπαίδευσης, 
πιστοποιούμενη με επιτυχή εξέταση απαραίτητη 
για την άσκηση ανεξάρτητης δραστηριότητας 
πο,ν θεωρείται βιοτεχνική, και 
- se - "Ο 
από το οποίο προκύπτει ότι ο κάτοχόβ αμετάβλητο 
του διαθέτει τα απαιτούμενα 
επαγγελματικά προσόντα για να αναλάβει 
ή να ασκήσει επάγγελμα που είναι 
νομοθετικά κατοχυρωμένο στο εν λόγω 
κράτοβ μέλοβ, 
εφόσον n εκπαίδευση που πιστοποιείται από 
το εν λόγω δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο 
τίτλο έχει πραγματοποιηθεί κατά το 
μεγαλύτερο της μέροβ στην Κοινότητα, ή 
εφόσον ο κατοχοβ του έχει τριετή 
επαγγελματική πείρα που βεβαιούται από το 
κράτοβ μέλοβ το οποίο έχει αναγνωρίσει ένα 
ε^ωκοινοτικό δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο 
τίτλο. 
Εξομοιώνεται προβ δίπλωμα κατά την έννοια 
του πρώτου εδαφίου, οποιοδήποτε δίπλωμα, 
πιστοποιητικό ή άλλοβ τίτλοβ ή οποιοδήποτε 
σύνολο τέτοιων διπλωμάτων, πιστοποιητικών 
ή άλλων τίτλων έχει χορηγηθεί από αρμόδια 
αρχή σε κράτοβ μέλοβ εφόσον πιστοποιεί 
εκπαίδευση που έχει πραγματοποιηθεί εντόβ 
τηβ Κοινότητος και που αναγνωρίζεται από 
αρμόδια αρχή του εν λόγω κράτουβ μέλουβ ωβ 
ισοτίμου επιπέδου και εφόσον παρέχει τα 
ίδια δικαιώματα πρόσβασης ή άσκησης ενόβ 
νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματοβ· 
Β) ωβ πιστοποιητικό, t κάθε 
πιστοποιητικός ή άλλοβ τίτλοβ ή 
οποιοδήποτε σύνολο τέτοιων διπλωμάτων, 
πιστοποιητικών ή άλλων τίτλων: 
- που έχει χορηγηθεί από αρμόδια αρχή 
κράτουβ μελουβ, η οποία έχει 
οριστεί σύμφωνα με τιβ νομοθετικεβ, 
κανονιστικέβ ή t διοικητικέβ 
διάταξε ιβ του εν λόγω κράτουβ 
μελουβ, - 4α 
δίπλωμα, αμετάβλητο ΑΛ 
απο το οποίο προκύπτει οτι ο 
κάτοχόβ του παρακολούθησε με 
επιτυχία κύκλο σπουδών τηβ 
δευτεροβάθμιας 
ίδρυμα γενικής 
εκπαίδευσηβ και, εκπαίδευσης σε 
ή επαγγγελματικήβ -απο το οποίο προκύπτει οτι ο^ κατοχοβ του 
παρακολούθησε U£ επιτυχία κύκλο σπουδών 
^εντεροβάθαιας εκπαίδευσης σε ίδρνυα γενικήβ 
n τεχνικήβ εκπαίδευσηβ. που συμπληρώνεται, 
ενδεχομένως, 
είτε με κύκλο σπονδών επαγγελματ ι κήβ 
εκπαίδευσης εκτόβ από τουβ αναΦερομένουβ στο 
σημείο α), σε εκπαιδευτικό ίδρυμα ή εναλλάξ 
σε εκπαιδευτικό ίδρνυα και σε επιχείρηση. 
καιt συμπληρώνεται, ενδεχομένωβ^ με χην„ 
περίοδο πρακτικά άσκησηβ ή την εξάσκηση του 
επαγγέλματος πρν απαιτείται επιπλέον σ'αντό 
τον κύκλο εκπαίδευσηβ. 
είτε με την άσκηση ή την , επαγγελματική 
πρακτική που απαιτείται επιπλέον σ'αυτό τον 
κύκΧο 6ei/tEpoBaftua« ΕίπιαίθευοτίΒ. και 
απο το οποίο προκύπτει οτι ο κατοχοβ 
του διαθέτει τα απαιτούμενα 
επαγγελματικά προσόντα για να αναλάβει 
ή να ασκήσει επάγγελμα που είναι 
νομοθετικά κατοχυρωμένο στο εν λόγω 
κράτοβ μέλοβ, 
εφόσον η εκπαίδευση που πιστοποιείται από 
το εν λόγω δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο 
τίτλο έχει πραγματοποιηθεί κατά το 
μεγαλύτερο τηβ μεροβ στην Κοινότητα ή 
εφόσον ο κατοχοβ του έχει διετή 
επαγγελματική πείρα που βεβαιούται από το 
κράτοβ μέλοβ το οποίο έχει αναγνωρίσει ένα 
εΡωκοινοτικό δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο 
τίτλο. 
Εξομοιώνεται προβ δίπλωμα κατά την έννοια 
του πρώτου εδαφίου, οποιοδήποτε δίπλωμα, 
πιστοποιητικό ή άλλοβ τίτλοβ ή οποιοδήποτε 
σύνολο τέτοιων διπλωμάτων, πιστοποιητικών 
ή άλλων τίτλων έχει χορηγηθεί από αρμόδια 
αρχή σε κράτοβ μέλοβ, εφόσον πιστοποιεί 
εκπαίδευση που έχει πραγματοποιηθεί εντόβ 
τηβ Κοινότητος και που αναγνωρίζεται από 
αρμόδια αρχή του ευ λόγω κράτουβ μελουβ ωβ 
ισότιμου επιπέδου και εφόσον^ παρέχει τα 
ίδια δικαιώματα πρόσβασης ή άσκησηβ ενόβ 
νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματοβ· αμετάβλητο 
- 4β - 4* 
γ) ωβ κράτοβ μέλοβ υποδοχή, το κράτοβ 
μέλοβ στο οποίο ο υπήκοοβ κράτουβ 
μελουβ ζητεί να ασκήσει ένα επάγγελμα 
το οποίο είναι νομοθετικά κατοχυρωμένο 
ενώ δεν έχ,ει αποκτήσει στο εν λόγω 
κράτοβ μελοβ το δίπλωμα ή το 
πιστοποιητικό το οποίο διαθέτει ή δεν 
έχει ασκήσει στο εν λόγω κράτοβ μέλοβ 
για πρώτη φορά το περί ου ο λόγοβ 
επάγγελμα· αμετάβλητο 
ωβ νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα, 
η δραστηριότητα ή το σύνολο νομοθετικά 
κατοχυρωμένων επαγγελματικών 
δραστηριοτήτων που αποτελούν το 
επάγγελμα αυτό σε ένα κράτοβ μέλοβ· αμετάβλητο 
- Β - 1J 
ε) ωβ νομοθετικά κατοχυρωμένη 
επαγγελματική δραστηρ ιότητα, η 
επαγγελματική δραστηρ ι ότητα, για, την 
πρόσβαση στην οποία, την/ εξάσκηση τηβ 
ή για ένα τρόπο εξασκήσεώβ τηβ σε ένα 
κράτοβ μέλοβ απαιτείται, αμέσωβ, ή 
εμμέσωβ βάσει νομοθετικών, 
κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων τ\ 
κατοχή διπλωματοβ ή πιστοποιητικού. 
Τρόπουβ εξασκήσεώβ μιας νομοθετικά 
κατοχυρωμένης , επαγγελματικής 
δραστηριότητας συνιστούν ιδίωβ : 
-η εξάσκηση t δραστηριότητας υπό 
επαγγελματικό τίτλο, εφόσον η χρήση 
αυτού του τίτλου επιτρέπεται μόνο 
στουβ έχοντεβ δίπλωμα ή πιστοποιητικό 
που καθορίζεται από / νομοθετικές, 
κανονιστικέβ ή διοικητικέβ διατά^ειβ, 
-στον τομέα , τηβ νγείαβ, η εξάσκηση 
επαγγελματικής δραστηριότητος, εφόσον 
για την επαμοιβη εξάσκησης αυτής τηβ 
δραστηριότητας ή/και την επιστρο<]>ή των 
ιατρικών δαπανών, απαιτείται συμφωνά 
με το εθνικό σύστημα κοινωνικής 
ασφάλισης η, κατοχή διπλωματοβ ή 
πιστοποιητικού. ε) ωβ νομοθετικά κατοχυρωμένη 
επαγγελματική δραστηριότητα ή 
επαγγελματική δραστηριότητα για την 
πρόσβαση στην οποία, την εξάσκηση της ή 
για ένα τρόπο εξασκήσεώβ τηβ, σε ένα 
κράτοβ μελοβ απαιτείται αμέσωβ ή 
εμμέσωβ βάσει^ νομοθετικών, κανονιστικών 
ή διοικητικών διατάξεων, η κατοχή 
διπλωματοβ t ή πιστοποιητικού ή άλλου 
τίτλου. Τροπουβ εξασκήσεώβ μιας νομικά 
κατοχυρωμένης επαγγελματικής 
δραστηριότηταβ συνιστούν ιδίωβ : 
-η εξάσκηση δραστηρ ιότηταβ υπό επαγγελματικό 
τίτλο, εφόσον η χρήση αυτού του τίτλου 
επιτρέπεται μόνον στουβ έχοντεβ δίπλωμα. 
πιστοποιητικό^ άλλο τίτλο.,που καθορίζεται 
από νομοθετικέβ, κανονιστικέβ ή διοικητικέβ 
διάταξεis, 
-στον τομέα τηβ υγείαβ, η εξάσκηση 
επαγγελματικής δραστηριότητας, εφόσον για 
την επ'αμοιβή εξάσκηση αυτής της 
δραστηριότητος, ή/και την επιστροφή των 
ιατρικών δαπανών, απαιτείται σύμφωνα με το 
εθνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης η κατοχή 
διπλωματοβ. πιστοποιηρικού η άλλου τίτλου. 
-η άσκηση δρασττριότηταδ στον τομέα των 
δημοσίων υπηρεσιών. εΦοσον απο τιβ σχετικεβ 
νομο^τικές. κανονιστικές ή, διοικητικέβ 
διαταξειβ απαιτείται n t κατοχή διπλωματοβ. 
πιστοποιητικού ή άλλον τίτλον, 
-η, άσκηση επαγγελματικής δραστηρ ι ότηταβ 
εφόσον. κατ'εΦαρμοΥην συλλΟΥΐκηβ σύιιΒασηβ ή 
άλληβ επαγγελματικά συμ^νίαβ , που 
συνάπτεται μεταξύ κοινωνικών εταίρων. 
απαιτείται. JL κάτοψη διπλωματοβ. 
πιστοποιητικού η άλλου τίτλου με< Βάση τα 
οποία προσδιορίζεται ιδίωβ το επίπεδο τηβ 
κατώτατης αμοιβή8. 
-η περίπτωση αυτή αφορά : 
*τις συλλογικές συμβάσεις j] αλλε5 
επαγγελματ ι κες_ σνμφων ι es πρν σνναπτοντα ι αιτο 
τιβ δημόσιες , αρχέβ t ή τιβ δτηιάσιεβ 
επιχειρήσειβ vro την ιδιότητα του εργοδότη. 
*τΐς συλλογικέβ συιιβάσειβ ή άλλες 
επαγγελματικέβ συμώωνίεβ t οι οποίεβ 
κυρησσονται t υποχρεωτικέβ από τιβ δτιιιόσιεβ 
αρχές για όλονς τονς εργοδότες τον ή των 
σχετικών κλάδων,t 
*τις σνλλογικές σνμβασεις η αλλε;3 
επαγγελματικές συμφωνίες στις οποίες n 
προσχώρηση συνεπάγεται την παροχή στον 
εργοδότη, πλεονεκτημάτων όπως δημόσ^ 
επιχορηγήσεις, 
- β - 4 V 
Εφόσον το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται, αμετάβλητο 
εξομοιώνεται προβ νομοθετικά κατοχυρωμένη 
επαγγελματική δραστηριότητα, ,η 
επαγγελματική δραστηριότητα των μελών 
ένωσης ή οργάνωσης κύριος στόχοβ, των 
οποίων είναι η προαγωγή και η# διατήρηση 
της στάθμης του οικείου επαγγέλματοβ σε 
υψηλά επίπεδα,/ και οι οποίεβ, για/ την 
επίτευξη αυτού του στόχου,( τυγχάνουν 
αναγνωρίσεωβ υπό ειδική μορφή σε κράτοβ 
μέλοβ και 
χορηγούν στα μέλη τουβ δίπλωμα, 
υποβάλλουν τα μέλη τουβ , σε 
επαγγελματικούβ κανονεβ τουβ οποίουβ 
θεσπίζουν οι ίδιεβ, και 
παρέχουν σ'αυτά το δικαίωμα να κάνουν 
χρήση τίτλου ή συντσμογραφιαβ, ή 
ιδιότητας που αντιστοιχεί προβ αυτό το 
δίπλωμα. 
'Οταν ένα κράτοβ μέλοβ αναγνωρίζει, όπωβ 
αναφέρεται στο δεύτερο εδάφιο, μια ένωση ή 
οργανισμόβ που πληροί τουβ ορουβ του εν 
λόγω εδαφίου, ενημερώνει σχετικά την 
Επιτροπή· 
στ) ωβ επαγγελματική πείρα, η πραγματική αμετάβλητο 
και νόμιμη άσκηση του^ σχετικού 
επαγγέλματοβ σ'ένα κράτοβ μέλοβ--χορηγούν ,^Ρ, νιελη 
πιστοποιητικό ή άλλο τίτλο, 
αμετάβλητο τουβ δίπλωμα, 
- παρέχουν σ'αυτα το δικαίωμα να κάνουν 
χρήση τ ί τλου ή / συντομογραφ ί αβ ή ιδιότηταβ 
που αντιστοιχεί προβ αυτό το δ ίπλωμα. 
πιστοποιητικό ή άλλο τίτλο. 
αμετάβλητο 
ζ) ωβ πρακτική άσκηση προσαρμογής^ η 
άσκηση νομοθετικά κατοχυρωμένου 
επαγγέλματοβ που πραγματοποιείται στο 
κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ υπό^ την ευθύνη 
αναγνωρισμένου επαγγελματία και που 
συνοδεύεται, ενδεχομένωβ, από 
συμπληρωματική εκπαίδευση. Η πρακτική 
άσκηση υπόκειται^ σε αξιολόγηση. Οι 
λεπτομερείβ κανόνεβ τηβ πρακτικήβ 
άσκησηβ και τηβ αξιολόγησήβ τηβκαθώβ 
και το νομικό καθεστώβ του ασκούμενου 
μετανάστη καθορίζονται από την αρμόδια 
αρχή του κράτουβ μελουβ υποδοχής-αμετάβλητο 
Όσον αΦορά ιδίωβ τιβ υποχρεώσειβ. τα 
κοινωνικά δικαιώματα και πλεονεκτήματα, τιβ 
αποζημιώσεις και τις αμοιβές. το σχετικό 
καθεστώς θεσπίζεται απο το ,κράτος μέλοβ 
υποδοχής σύμφωνα με το ισχύον κοινοτικό 
δίκαιο και με βάση το καθεστώς τον οποίον 
απολαύουν οι πολίτες τον κράτους μελονβ 
υποδοχήβ που παρακολουθούν ανάλογα τμήματα 
πρακτικής άσκησηβ η επαγγελματ ι κήβ 
εκπαίδενσης· 
- 7 -
η) ωβ δοκιμασία επάρκειαβ, έλεγχοβ που αμετάβλητο 
φορά αποκλειστικά τιβ επαγγελματικέβ 
γνώσειβ του αιτούντοβ, ασκείται δε από 
τιβ αρμόδιεβ αρχέβ του κράτουβ μελουβ 
υποδοχήβ με σκοπό να εκτιμηθεί η 
ικανότητα του αιτούντοβ να εξασκήσει 
νομοθετικά^ κατοχυρωμένο επάγγελμα στο 
εν λόγω κράτοβ μελοβ. 
Για τη διενέργεια του ελέγχου αυτού, οι 
αρμόδιεβ αρχέβ, με βάση τη σύγκριση της 
εκπαίδευσηβ που απαιτεί το κράτοβ μέλοβ 
υποδοχήβ με την εκπαίδευση του 
αιτούντοβ, καταρτίζουν κατάλογο των 
τομέων οι οποίοι δεν καλύπτονται από το 
δίπλωμα ή το πιστοποιητικό, ή τον(τουβ) 
τίτλο(ουβ) που επικαλείται ο αιτών. 
Στη / δοκιμασία επάρκειας πρέπει γα 
λαμβάνεται υπόψη το γεγονόβ ότι ο αιτών 
είναι αναγνωρισμένος επαγγελματίαβ στο 
κράτοβ μέλοβ καταγωγήβ ή προέλευσήβ 
του. Η δοκιμασία αυτή καλύπτει τόμείβ 
γνώσεων που επιλέγονται μεταξύ εκείνων 
που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και 
των οποίων η γνώση αποτελεί βασική 
προϋπόθεση για την εξάσκηση του 
επαγγέλματοβ στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής. 
Η εν λόγω δοικιμασία μπορεί επίσης να 
καλύπτει τη γνώση τητί δεοντολογίας που 
ισχύει για τιβ οικείεβ δραστηριότητεβ 
στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ. Οι 
λεπτομερείβ κανόνεβ τηβ δοκιμασίας 
επάρκειαβ καθορίζονται από τιβ αρμόδιεβ 
αρχέβ του εν λόγω κράτουβ μελουβ, 
τηρουμένων των κανόνων του κοινοτικού 
δικαίου. 
Το νομικό καθεστώβ, στο οποίο υπάγεται 
το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ ο αιτών που 
επιθυμεί να δοκιμαστεί για τη δοκιμασία 
επάρκειαβ στο^ ίδιο κράτοβ, καθορίζεται 
από τιβ αρμόδιεβ αρχέβ του κράτουβ 
αυτού. 
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στουβ υπηκόουβ αιιεταβλητο 
KPUÎOU.S μόλοun οι οποίοι επιθυμούν να 
ασκήσουν ωβ ελεύθεροι επαγγελματίεβ ή 
μισθωτοί, νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα 
σε κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ. AS 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται ουτε στα 
επαγγέλματα τα οποία διέπει ειδική οδηγία 
που καθιερώνει αμοιβαία αναγνώριση 
διπλωμάτων μεταξύ των κρατών μελών, ούτε 
giis .^.δραστηρ ι ότητεβ, wu διέπονται ςεώ. 
.Q4X' ι α που περιλαμβάνεται στο παράρτημα Α. 
8α -Ai* 
Άρθρο g 
'Οταν, στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής, η πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή η 
εξάσκηση του προϋποθέτει την κατοχή 
διπλωματοβ, όπωβ αυτό ορίζεται στην παρούσα 
οδηγία ή στην οδηγία 89/48/ΕΟΚ, η αρμόδια 
αρχή δεν μπορεί να αρνείται σε υπήκοο 
κράτουβ μελουβ την πρόσβαση στο επάγγελμα 
αυτό ή την εξάσκηση του, υπό τουβ ιδιουβ 
όρουβ με τουβ ημεδαπούβ, επικαλούμενη την 
έλλειψη προσόντων : Αρθρο g 
Με την επιφύλαξη της ^Φαρμογήδ της οδηγίας 
89/48/ΒΠΚ. οταν στο κράτοβ μελοβ υποδοχήβ η 
πρόσβαση , σε νομοθετικά κατοχυρωμένο 
επάγγελμα ή η εξάσκηση του προϋποθέτει την 
κατοχτι διπλωματοβ, όπωβ αυτό ορίζεται στην 
παρούσα( οδηγία ή στην^ οδηγία 89/48/BCK, JQ. 
οποίο 91ΜΤ πιστοποιείς ένα κύκλο σπουδών 
μεταδευτεροΒαθαιαβ εκπαίδευσηβ διάρκειαβ που 
δεν υπερβαίνει τα , 4 έΐη η ισοδύναμης 
διάοκειας με μειωμένο ωράριο σπονδών. η 
αρμοδία αρχή δεν, μπορεί να αρνείται σε 
υπήκοο κράτουβ μελουβ την πρόσβαση στο 
επάγγελμα αυτό ή την εξάσκηση του υπό τουβ 
ιδιουβ όρουβ με τουβ ημιδαπούβ, επικαλούμενη 
την έλλειψη προσόντων : 
α) αν ο αιτών κατέχει το δίπλωμα όπωβ αυτό αμετάβλητο 
ορίζεται στην παρούσα οδηγία ή στην 
οδηγία 8Θ/48/Β0Κ, και το# οποίο 
επιβάλλεται από άλλο κράτοβ μέλοβ για 
την πρόσβαση στο εν λόγω επάγγελμα ή 
την εξάσκηση του στο έδαφόβ του και το 
οποίο έχει ληφθεί σε ένα κράτοβ μέλοβ, 
η 
β) αν ο αιτών έχει εξασκήσει το επάγγελμα 
αυτό με πλήρη απασχόληση επί δύο έτη 
κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων 
ετών σε άλλο κράτοβ μέλοβ που δεν 
κατοχυρώνει νομοθετικά αυτό το 
επάγγελμα, κατά την έννοια του άρθρου 1 
στοιχείο δ) και του άρθρου 1 στοιχείο 
ε) εδάφιο πρώτο, και έχει αποκτήσει 
έναν ή περισσότερουβ τίτλουβ 
εκπαίδευσηβ : β) αν ο αιτών έχει εξασκήσει το επάγγελμα 
αυτό με πλήρη απασχόληση επί δύο έτη 
κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων 
ετών σε άλλο κράτοβ μέλοβ που δεν 
κατοχυρώνει νομοθετικά αυτό το 
επάγγελμα ούτε κατά την έννοια του 
άρθρου 1 σημείο ε) πρώτο εδάφιο της 
παρούσας οδηγίας ,ούτε κατά την; ivvg.kfl 
του άρθρου 1 σημείο γ) και του άρθρον 1 
σημείο δ) πρώτο εδάφιο της οδηγίας 
που έχουν χορηγηθεί από αρμόδια αρχή 
κράτουβ μελουβ, η οποία έχει οριστεί 
σύμφωνα με τιβ νομοθετικέβ, αμετάβλητο 
κανονιστικέβ ή διοικητικέβ διατάξειβ 
του κράτουβ αυτού, 89/48/ΒΟΚ και έχει αποκτήσει έναν 
περισσότερουβ τίτλουβ εκπαίδευσης: η 
απο τουβ οποιουβ προκύπτει οτι ο 
κάτοχόβ τουβ παρακολούθησε με 
επιτυχία κύκλο σπουδών μετά τη 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση με πλήρεβ ή 
μειωμένο ωράριο, σε πανεπιστήμιο ή 
ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή άλλο 
ίδρυμα του αυτού εκπαιδευτικού 
επιπέδου ενόβ κράτουβ μέλρυβ και, 
ενδεχομένωβ, ότι παρακολούθησε με 
επιτυχία την επαγγελματική 
εκπαίδευση που απαιτείται επιπλέον 
του κύκλου σπουδών μετά τη 
δευτεροβάθμια, και -απο τουβ οποιουβ προκύπτει οτι ο κατοχοβ 
τουβ αΦού ολοκλήρωσε. t κατά κανόνα. Φοίτηση 
πιστοποιούμενη με τίτλο ή τίτλουβ που 
εξασφαλίζουν πρόσβαση στην πανεπιστημιακή 
τριτοβάθμια ή άλλη εκπαίδευση τον Lfiov 
επιπέδου, παρακολούθησε με επιτυχία κύκλο 
σπουδών μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσης σε 
πανεπιστήμιο ή ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή 
άλλο ίδρυμα του αυτού εκπαιδευτικού επιπέδου 
και, ενδεχομένωβ, ότι παρακολούθησε με 
επιτυχία την επαγγελματική εκπαίδευση που 
απαιτείται επιπλέον του κύκλου σπουδών 
μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσηβ, 
- 8β -
- που προετοίμασαν τον αιτούντα για 
την εξάσκηση του εν λόγω 
επαγγέλματοβ. 
Εξομοιώνεται προβ τον τίτλο εκπαίδευσης που αμετάβλητο 
αναφέρεται ,στο πρ^ο εδάφιο, οποιοσδήποτε 
τίτλοβ ή σύνολο τίτλων έχει χορηγηθεί από 
αρμόδια αρχή σε κράτοβ μέλοβ, εφόσον 
πιστοποιεί εκπαίδευση που έχει αποκτηθεί 
εντόβ τηβ Κοινότητας και αναγνωρίζεται από 
αυτό^ το κράτοβ, μέλοβ ωβ ισοδύναμου 
επιπέδου, υπο τον όρο ότι η αναγνώριση αυτή 
έχει κοινοποιηθεί στα άλλα κράτη μέλη και 
στην Επιτροπή. 1} 
-9α- ^ 
'Αρθρο 4 αμετάβλητο 
1. Το άρθρο 3 δεν θίγει την ευχέρεια του 
κράτουβ μελουβ υποδοχήβ να απαιτεί από τον 
αιτούντα : 
α) να αποδεικνύει ότι διαθέτει 
επαγγελματική πείρα, όταν η διάρκεια 
τηβ εκπαίδευσηβ την οποία επικαλείται, 
σύμφωνα με το άρθρο 3 στοιχεία α) και 
β), είναι κατά ενα τουλάχιστον έτοβ 
κατώτερη από τη διάρκεια που απαιτείται 
στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ. Στην 
περίπτωση αυτή, η διάρκεια τηβ 
απαιτούμενης επαγγελματικής πείραβ : 
- δεν μπορεί να υπερβαίνει το διπλάσιο 
της ελλείπουσας περιόδου 
εκπαίδευσης, εφόσον η ελλείπουσα 
περίοδοβ αφορά τιβ 
μεταδευτεροβάθμιεβ οπουδέβ ή περίοδο 
επαγγελματικής άσκησηβ 
πραγματοποιούμενη υπό την#καθοδήγηση 
υπευθύνου επαγγελματία και 
ολοκληρώνεται με εξέτασειβ· 
- δεν μπορεί να υπερβαίνει την 
ελλείπουσα περίοδο εκπαίδευσης, 
εφόσον αυτή αφορά περίοδο άσκησηβ 
του επαγγέλματοβ που διεξάγεται με 
τη βοήθεια αναγνωρισμένου 
επαγγελματία. 
Όσον αφορά τα διπλώματα, κατά την έννοια 
του άρθρου 1 στοιχείο α) τελευταίο εδάφιο, 
η διάρκεια τηβ εκπαίδευσης που 
αναγνωρίζεται ωβ ισοδύναμη υπολογίζεται σε 
συνάρτηση με την εκπαίδευση η οποία 
καθορίζεται στο άρθρο 1 στοιχείο α) πρώτο 
εδάφιο. 
Κατά την εφαρμογή του παρόντοβ στοιχείου, 
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επαγγελματική 
πείρα που αναφέρεται στο άρθρο 3 στοιχείο 
3). 
Παντωβ, η διάρκεια της απαιτουμένης 
επαγγελματικήβ πείρας δεν μπορεί να 
υπερβαίνει τα τέσσερα έτη. 
- 9β - 19 
Εντουτοιβ. t δεν , μπορςι va απαιτηθεί 
επαγγελματική πείρα απο τον ,αΐτονντα ο 
οποιοβ εινομ KOIQXÇS διπλώματος, usai 
πιστοποιεί κύκλο σπουδών μεταδευτεροΒαριιιαβ 
εκπαίδευσηβ συμφωνά με το άρθρο 1 σημείο αϊ 
δεύτερη περίπτωση n διπλωματοβ οπωβ ορίζεται 
στο άρθρο 1 σημειοα^) τηβ οδηγίας 89/48/ΒΟΚ 
και οποίοβ επιθυμεί να ασκήσει το επάγγελμα 
1031 ÇIQ ΚβάΐΩδ U£ÀQS υποδοχήβ όπου 
απαιτείται η , κατοχή διπλωματοβ που 
πιστοποιεί κύκλο , εκπαίδευσης ,πον 
προετοιμάζει για την άσκηση παραϊατρικών ή 
Βιοτεχνικών επαγγελμάτων t σύμφωνα με. ίο. άρθρο ι σημείο où τρίτη mi τέταρτη 
περίπτωση. 
- 10α - 2& 
β)να πραγματοποιήσει πρατικη άσκηση αμετάβλητο 
προσαρμογήβ, επί τρία έτη κατ'ανώτατο όριο, 
ή να υποβληθεί σε δοκιμασία επάρκειαβ : 
όταν η εκπαίδευση την οποία έχ^ει λάβει, 
σύμφωνα με το άρθρο 3 στοιχεία α) και 
β), αφορά τομείβ γνώσεων ουσιωδώβ 
δια<|)ορετικού8 , από ( εκείνουβ που 
καλύπτονται από το δίπλωμα όπωβ αυτό 
ορίζεται στην παρούσα οδηγία ή στην 
οδηγία 89/48/ΕΟΚ, που απαιτείται στο 
κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ, ή 
όταν, στην περίπτωση που προβλέπεται 
στο άρθρο 3 στοιχείο α), το νομοθετικά 
κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτοβ μέλοβ 
υποδοχήβ περιλαμβάνει μία ή 
περισσότερεβ νομοθετικά κατοχυρωμένεβ 
επαγγελματικέβ δραστηριότητεβ οι οποίεβ 
δεν υφίστανται στο νομοθετικά 
κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτοβ μέλοβ 
καταγωγής ή προέλευσης του αιτούντοβ 
και χαρακτηριστικό τηβ διαφοράς αυτής 
είναι ειδική εκπαίδευση που απαιτείται 
στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ, και που 
αφορά τομείβ γνώσεων ουσιωδώβ 
δια^ρετικούβ από t εκείνουβ που 
καλύπτονται από το δίπλωμα όπωβ αυτό 
ορίζεται στην παρούσα οδηγία ή στην 
οδηγία 89/48/ECK, που προσκομίζει ο 
αιτών, ή 
όταν,^ στην περίπτωση που προβλέπεται αμετάβλητο 
στο άρθρο^3 στοιχείο β), το νομοθετικά 
κατοχυρωμένο επάγγελμα στο κράτοβ μέλοβ 
υποδοχήβ περιλαμβάνει μία ή 
περισσότερεβ, νομοθετικά κατοχυρωμένεβ 
επαγγελματ ι κ έβ δραστηρ ι ότητεβ που δεν 
υφίστανται στο επάγγελμα που ασκεί ο 
αιτών στον κράτοβ μέλοβ καταγωγής ή 
προέλευσης και χαρακτηριστικό τηβ 
διαφοράς είναι ειδική εκπαίδευση που 
απαιτείται στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ 
και που αφορά τομείβ γνώσεων ουσιωδώβ 
δια^ρετικούβ από εκείνουβ που 
καλύπτονται από τον ή τουβ τίτλουβ που 
προσκομίζει ο αιτών. 
- ιοβ - ε Λ 
Εάν το κράτοβ μέλοβ υποδοχ^ήβ κάνει χρήση Βάν# το κράτοβ μέλοβ υποδοχ^ήβ κάνει χρήση 
αυτής της δυνατότητας, οφείλει να παρέχει αυτής τηβ δυνατότηταβ, οφείλει να παρέχει 
στον αιτούνται την επιλογή μεταξύ πρακτικής στον αιτούνται την επιλογή μεταξύ πρακτικής 
άσκησης προσαρμογήβ και δοκιμασίας άσκησηβ προ>σ:(ρμογήβ και δοκιμασίας 
επάρκειαβ. Εάν το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ που επάρκειαβ. Βαν το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ που 
απαιτεί δίπλωμα όπωβ αυτό ορίζεται στην απαιτεί δίπλωμα όπωβ αυτό ορίζεται στην 
οδηγία 89/48/BCK προτίθεται να προβλέπει οδηγία 89/48/BGK η στην παρούσα οδηγία. 
παρεκκλισειβ από την ευχέρεια επιλογής του προτίθεται να προβλέπει παρεκκλισειβ από την 
αιτούντοβ εφαρμόζεται η διαδικασία του ευχέρεια επιλογής του αιτούντοβ εφαρμόζεται 
άρθρου 15. η διαδικασία του άρθρου 15. 
2. Πάντωβ το κράτοβ μέλοβ, υποδοχήβ, δεν αμετάβλητο, 
μπορεί να εφαρμόζει σωρευτικά τιβ διατάξειβ 
τηβ παραγράφου 1 στοιχεία α) και β). 
11α -iuL 
'Αρθρο g 
'Οταν, στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής, η πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή η 
εξάσκηση του προϋποθέτει την κατοχή 
πιστοποιητικού, η αρμόδια αρχή δεν μπορεί 
να αρνείται σε υπήκοο κράτουβ μελουβ την 
πρόσβαση στο επάγγελμα αυτό ή την εξάσκηση 
του, υπό τουβ ίδιουβ όρουβ με# τουβ 
ημεδαπούβ επικαλούμενη την έλλειψη 
προσόντων : 
α) αν ο αιτών κατέχει το δίπλωμα όπωβ 
ορίζεται στην παρούσα οδηγία ή στην 
οδηγία 89/48/BCK η το πιστοποιητικό που 
επιβάλλεται από άλλο κράτοβ μέλοβ για 
την πρόσβαση στο εν λόγω επάγγελμα ή 
την εξάσκηση του στο έδαφόβ του και το 
οποίο έχει ληφθεί σε ένα κράτοβ μέλοβ ή 
β) αν ο αιτών έχει εξασκήσει το επάγγελμα 
αυτό με πλήρη απασχόληση επί δύο έτη 
κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων 
ετών σε άλλο κράτοβ μέλοβ που δεν 
κατοχυρώνει νομοθετικά αυτό το 
επάγγελμα, κατά την έννοια του άρθρου Ι 
στοιχείο δ) και του άρθρου 1 στοιχείο 
ε) εδάφιο πρώτο και έχει αποκτήσει έναν 
ή περισσότερουβ τίτλουβ εκπαίδευσης : 
- που έχουν χορηγηθεί από αρμόδια αρχή 
κράτουβ μελουβ η οποία έχει οριστεί 
σύμφωνα με τιβ νομοθετικέβ, 
κανονιστικέβ, ή διοικητικέβ 
διάταξειβ του κράτουβ αυτού, και 
- από τουβ οποιουβ προκύπτει ότι, ο κάτρχόβ 
τουβ παρακολούθησε με επιτυχία, κύκλο 
σπουδών μετά την δευτεροβάθμια εκπαίδευση 
σε πανεπιστήμιο, ή ίδρυμα ανώτερηβ 
εκπαίδευσης ή σε άλλο ίδρυμα του ιδίου 
επιπέδου εκπαίδευσηβ σε κράτοβ μέλοβ, και 
τέλοβ, ότι παρακολούθησε με επιτυχία την 
επαγγελματική εκπαίδευση που απαιτείται 
επιπλέον του κύκλου σπουδών μετά την 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή από τουβ οποιουβ 
προκύπτει ότι ο κάτοχόβ τουβ παρακολούθησε 
με επιτυχία κύκλο σπουδών δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσηβ ή επαγγελματικής κατάρτισης και αμετάβλητο 
-απο τουβ οποιουβ προκύπτει οτι ο κατοχοβ 
τουβ, αΦού ολοκλήρωσε% κατά κανόνα. Φοίτηση 
πιστοποιούμενη με τίτλο à τίτλουβ soy. 
εξασφαλίζουν πρόσβαση στην πανεπιστημιακή 
τριτοβάθμια ή άλλη εκπαίδενση τον ιδίου 
επίπεδου, παρακολούθησε με επιτυχία κύκλο 
σπουδών μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσηβ σε 
πανεπιστήμιο ή ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή 
άλλο ίδρυμα του αυτού εκπαιδευτικού 
επιπέδου, και ενδεχομένωβ, ότι παρακολούθησε 
με επιτυχία την επαγγελματική εκπαίδευση που 
απαιτείται επιπλέον του κύκλου σπουδών 
μεταδευτεροβάθμιαβ εκπαίδευσης, ή 
- 11β -
που προετοίμασαν τον αιτούντα για 
την εξάσκηση του εν λόγω 
επαγγέλματοβ 23 
απο. ;EQIZS ρποιονβ, ηροκνπτει οτι ,ο 
κατοχοβ τουβ παρακολούθησε με επιτυχία 
κύκλο σπουδών f δευτεροΒαθμιαβ 
εκπαΐδενΟΤΒ CÇ ίδρυμα f Ύενικηβ ή 
τεχνικηβ εκπαίδευσηβ^ ίδρυμα. που 
συμπληρώνεται, ενδεχομένωβ. 
είτε^ με κύκλο σπογδών επαγγελματ ι κήβ 
εκτταΐδευσηβ, ÊJKIQS απο τουβ αναφερόμενος ,στο σημείο α}- σε 
εκπαιδευτική f ιδρυυα η εναλλάξ σε 
εκπαιδευτικό, ιδρνμα και σε, επιχείρηση, πον, συμπληρώνεται, ενδ,εχομενωΒ με την περίοδο πρακτικτΒ ασ,κησηβ, η ιην_ 
εξάσκηση του f επαγγέλματοβ JSQH 
απαιτείται επιπλέον σ'αντο τον κύκλο 
σπονδών 
είτε μεt την άσκηση η την επαγγελματική 
πρακτική που απαιτείται επιπλέον σ'αυτό 
τον κύκλο σπουδών δευτεροΒάθιιιαβ 
εκπαίδενσης, και 
- 12 -
Εξομοιώνεται προβ τον τίτλο εκπαίδευσηβ που αμετάβλητο 
αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο, οποιοσδήποτε 
τίτλοβ ή σύνολο τίτλων έχει χορηγηθεί από 
αρμόδια αρχή σε κράτοβ μέλοβ εφόσον 
πιστοποιεί εκπαίδευση που έχει αποκτηθεί 
ευτόβ τηβ Κοινότητας και αναγνωρίζεται από 
αυτό το κράτοβ, μέλοβ ωβ ισοδύναμου 
επιπέδου, υπο τον όρο ότι η αναγνώριση αυτή 
έχει κοινοποιηθεί στα άλλα κράτη μέλη και 
στην Εττιτροπή. 4*4 
'Αρθρο 6 
Το άρθρο 5 δεν θίγει την ευχέρεια του 
κράτουβ μελουβ υποδοχής να απαιτεί επίσης 
από τον αιτούντα την πραγματοποίηση 
πρακτικής άσκησηβ προσαρμογήβ επί δύο έτη 
κατ'ανώτατο όριο, όταν η εκπαίδευση την 
οποία επικαλείται, σύμφωνα με το άρθρο 5 
στοιχεία α) και β), αφορά τομείβ γνώσεων 
ουσιωδώβ διαφορετικούβ από αυτούβ , που 
καλύπτει το πιστοποιητικό που απαιτεί το 
κράτοβ μέλοβ υποδοχής. Αρθρο 6 
Το^ άρθρο 15 δεν θίγει την ευχέρεια του 
κράτουβ μελουβ υποδοχής να απαιτεί επίσης 
από τον αιτούντα την πραγματοποίηση 
πρακτικηβ άσκησηβ προσαρμογήβ επί δύο έτη 
κατ'ανώτατο όριο ή την υπρΒολή σε δοκιμασία 
επάρκειας,, όταν η εκπαίδευση την οποία 
επικαλείται σύμφωνα με το άρθρο 5 σημεία α) 
και β) αφορά τομείβ ουσιωδώβ διαφορετικούβ 
από αυτούβ που καλύπτει το πιστοποιητικό που 
απαιτεί το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ ή, όταν 
υπάρχουν διαΦορέβ στα πεδία δραστηρ ι ότηταβ 
οι οπρίεβ συνίστανται στο κράτοβ μέλοβ 
υποδοχήβ σε CIÔIKTÎ κατάρτιση που αφορά 
τομείβ ουσιωδώβ διαφορετικούβ από εκείνουβ 
που καλύπτει το πιστοποιητικό του αιτούντοβ. 
Η δοκιμασία επάρκειαβ μπορεί να αΦαρά. κατά 
περίπτωση, θεωρητικά και/η πρακτικά θέματα. 
Εάν το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ κάνει χρήση τηβ 
δυνατότητας αυτήβ. οφείλει να παρέχει στον 
αιτούντα την επιλογή μεταξύ πρακτικής 
άσκησηβ προσαρμογήβ και δοκιμασίας 
επάρκε^.,Εαν το ,κράτοβ με,λοβ, υποδοχήβ__πο.ν 
απαιτεί δίπλωμα οπωβ αυτό ορίζεται σιχιν. 
οδηγία 89/48/ΒΟΚ. προτίθεται να καθιερώσει 
παρεκκλισειβ από την ευχέρεια επιλογής τον 
αιτούντοβ. εφαρμόζεται η διαδικασία ιοί/ 
άρθρον 15.4-
- 13 - Zs 
Αρθρο 7 
'Οταν στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής, η πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή η 
εξάσκηση του προϋποθέτει μόνο την κατοχή 
γενικών γνώσεων επιπέδου πρωτοβάθμιας η 
δευτεροβάθμιος εκπαίδευσης, η αρμόδια,αρχή 
δεν μπορεί να αρνείται σε υπήκοο κράτουβ 
μελουβ την πρόσβαση στο επάγγελμα^ αυτό ή 
την εξάσκηση του, υπό τουβ ιδιουβ όρουβ με 
τουβ ημεδαπούβ, επικαλούμενη την έλλειψη 
προσόντων αν ο αιτών κατέβει τίτλο 
εκπαίδευσηβ ισοδύναμου επίπεδου που 
χορηγήθηκε σε άλλο κράτοβ μέλοβ, και ,που 
επιτρέπει αντίστοιχα σ'αυτό το κράτοβ μέλοβ 
την πρόσβαση σε εκπαίδευση δευτεροβάθμια ή 
ανώτερη. 
Αυτόβ ο τίτλοβ εκπαίδευσηβ πρέπει, στο 
κράτοβ μέλοβ που χορηγείται, να χορηγείται 
από αρμόδια αρχή η οποία έχει οριστεί 
σύμφωνα με τιβ νομοθετικέβ, κανονιστικέβ ή 
διοικητικέβ διατάξειβ του κράτουβ αυτού. Αρθρο 7 
^ αμετάβλητο 
2. 'Οταν στο κράτοβ μέλρβ υποδοχήβ η πρόσβαση 
σε^ νομικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή η 
εξάσκηση του προϋποθέτει: 
- δίπλωμα, πιστοποιητικό ή άλλο τίτλο που 
πιστοποιεί εκπαίδευση η διάρκεια τηβ οποίαβ 
δεν υπερβαίνει τουβ εξ ι μήνε8 mi δ£ν_ 
αποτελεί μέροβ ενόβ συνόλου που αποτελεί 
δίπλωμα με,την έννοια ττ6 οδηγίας,e9/46/BCK 
ή δίπλωμα ή πιστοποιητικό με την έννοια της 
παρούσας οδηγίας, είτε 
-αξιολόγηση των επαγγελματικών γνώσεων και/ή 
ικανοτήτων του αιτούντοβ από αρχή η οποία 
ορίζεται ,σύμΦωνα πε , τιβ νομοθετικέβ. 
κανονιστικέβ n διοικητικές διατάξειβ τον εν 
λόγω κράτουβ μελουβ χωρίβ να απαιτείται 
απόδειξη προηΎούιιενηβ εκπαίδευσηβ. 
εφαρμόζονται οι νομοθετικέβ^ κανονιστικέβ ή 
διοικητικέβ. διατάξειβ τον κράτονβ αντού.. 
Οι , διάταξε is αντέβ δεν εφαρμόζονται 
εντοντοΐβ στουβ, νπηκόονβ κρατών μελών οι 
οποίοι προσκομίζονν τίτλονδ,πον αποκτήθηκαν 
σε άλλα κράτη μέλη και παρέχουν ισοδύναμεβ 
εγγνήσειβ όσον αΦορά την νγεία. ιην 
ασφάλεια. την προστασία του περιΒάλλοντοβ 
και των καταναλωτών με εκείνεβ που απαιτούν 
οι νομοθετικέβ. κανονιστικέβ και διοικητικέβ 
διατάξει τον κράτονβ μέλονβ νποδοχήβτ 
- 14 -<?ς 
'Αρθρο S 
Όταν, στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής, t η 
πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο 
επάγγελμα ή η εξάσκηση του προϋποθέτει την 
κατοχή πιστοποιητικού επαγγελματικής 
εκπαίδευσηβ, η αρμόδια αρχή δεν μπορεί να 
αρνείται σε υπήκοο κράτουβ μελουβ την 
πρόσβαση στο επάγγελμα αυτό ή την εξάσκηση 
του, υπό τουβ ιδιουβ όρουβ με τουβ 
ημεδαπούβ, επικαλούμενη την έλλειψη 
προσόντων : 
α) αν ο αιτών, ο οποιοβ δεν έ^ει ούτε 
δίπλωμα, ούτε πιστοποιητικό, ουτε τίτλο 
επαγγελματικής κατάρτισης, έχει ασκήσει 
το επάγγελμα αυτό με πλήρη απασχόληση 
σε άλλο κράτοβ μέλοβ το οποίο δεν 
κατοχυρώνει νομοθετικά το επάγγελμα 
αυτό κατά την έννοια του άρθρου 1 
στοιχείο δ) και του άρθρου 1 στοιχείο 
ε) πρώτο εδάφιο, επί διάστημα τριών 
ετών χωρίβ διακοπή κατά τα προηγούμενα 
δέκα έτη, και 
β) εάν ο αιτών έχει πραγματοποιήσει 
πρακτική άσκηση προσαρμογής επί δύο έτη 
κατ'ανώτατο όριο. 'ΑΡΘΡΟ 8 
Όταν, στο κράτοβ μέλοβ υποδοχής, η πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα η η 
εξάσκηση του προϋποθέτει την κατοχή 
πιστοποιητικού, η^αρμόδια αρχή δεν μπορεί να 
αρνείται σε υπήκοο κράτουβ μελουβ την 
πρόσβαση στο επάγγελμα αυτό ή την εξάσκηση 
του υπό,τουβ ιδιουβ όρουβ με τουβ ημεδαπούβ, 
επι καλούμε νη# την έλλειψη προσόντων, εάν ο 
αιτών ο οποιοβ δεν έχει ουτε δίπλωμα ούτε 
πιστοποιητικός ούτε τίτλο επαγγελματικής 
εκπαίδευσηβ, έχ,ει ασκήσει το επάγγελμα αυτό 
με πλήρη απασχόληση σε άλλο κράτοβ μέλοβ το 
οποίο δεν t κατοχυρώνει νομοθετικά το 
επάγγελμα αυτό κατά^ την έννοια του άρθρου 1 
σημείο δ) και του άρθρου 1 σημείο ε) πρώτο 
εδάφιο, επί τρία συνεχή έτη κατά την 
προηγούμενη δεκαετία. 
Εντούτοιβ. το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ μπορεί 
να simLTvps ι__ _απο Γτο;ν -jiLXQvvia VA 
πραγματοποιήσει πρακτικη/ άσκηση προσαρμογής 
επί δύο έτη κατ'ανώτατο όριο. 
Αρθρο 9 
Όταν στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ, η πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα ή η αμετάβλητο 
εξάσκηση του προϋποθέτει την κατοχή 
διπλωματοβ η αρμοδία apxji δεν μπορεί να 
αρνείται σε υπήκοο κράτουβ μελουβ την 
πρόσβαση στο επάγγελμα αυτό ή την εξάσκηση 
του υπό τουβ ιδιουβ όρουβ με τουβ ημεδαπούβ 
επικαλούμενη την έλλειψη προσόντων : 
α) αν ο αιτών κατέχει το πιστοποιητικό που -εάν ο αιτών κατέχει το πιστοποιητικό που 
επιβάλλεται από άλλο κράτοβ μέλοβ για επιβάλλεται από άλλο κράτοβ μέλοβ για την 
την πρόσβαση στο εν λόγω επάγγελμα ή πρόσβαση στο ίδιο αυτό επάγγελμα ή την 
την εξάσκηση του στο έδαφόβ του και το εξάσκηση του στο έδαφόβ του και το οποίο 
οποίο έχει ληφθεί σε ένα κράτοβ μέλοβ, έχει ληφθεί σε ένα άλλο κράτοβ μέλοβ, ή 
ή 
αν ο αιτων έχει εξασκήσει το επάγγελμα 
αυτό με πλήρη απασχόληση επί δύο έτη 
κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων 
ετών σε άλλο κράτοβ μέλοβ που δεν 
κατοχυρώνει νομοθετικά αυτό το 
επάγγελμα, κατά την έννοια του άρθρου 1 
στοιχείο γ) και του άρθρου 1 στοιχείο 
δ) εδάφιο πρώτο, και έχει αποκτήσει 
έναν ή περισσότερουβ τίτλουβ 
κατάρτισης: -αν ο αιτων έχει εξασκήσει το επάγγελμα αυτό 
με πλήρη απασχόληση επί δύο έτη στη διάρκεια 
της τελευταίος δεκαετίαβ σε άλλο κράτοβ 
μέλοβ που δεν κατοχυρώνει νομοθετικά αυτό το 
επάγγελμα κατά την έννοια του άρθρου 1 
σημείο δ) και του άρθρου 1 σημείο ε) πρώτο 
εδάφιο, και έχει αποκτήσει έναν ή 
περισσότερουβ τίτλουβ εκπαίδευσηβ 
- 14β - 2} 
που έχουν χορηγηθεί από αρμόδια αρχή *που έχουν χορηγηθεί t από αρμόδια t αρχή 
κράτουβ μελουβ η οποία έχει οριστεί κράτουβ μελουβ η οποία έχει οριστεί σύμφωνα 
σύμφωνα με τιβ νομοθετικέβ, με τιβ , νομοθετικέβ, κανονιστικέβ ή 
κανονιστικέβ ή διοικητικέβ διαταξειβ διοικητικέβ διαταξειβ του κράτουβ αυτού, και 
του κράτουβ αυτού, και 
απο τουβ οποιουβ προκύπτει οτι ο 
κάτοχόβ τουβ παρακολούθησε με 
επιτυχία κύκλο σπουδών 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε ίδρυμα 
γενικήβ εκπαίδευσηβ j ή ίδρυμα 
επαγγελματικήβ εκπα ί δευσηβ που 
προετοίμασε τον αιτούντα για την 
άσκηση του εν λόγω επαγγέλματοβ, «απο τουβ οποιουβ προκύπτει οτι ρ κατοχοκ 
τονδ παρακολούθησε με επιτυχία πλήρη κύκλο 
σπουδών δευτεροβάθαιαβ εκπαίδευσηβ σε ίδρυυα 
γενικήβ^ ή τεχνικής εκπαίδενσηβ, πον. 
συμπληρώνεται, ενδεχομένωβ. 
είτε, με κύκλο σπονδών επαγγελματ ι κήβ 
£κπα}δενσ^ εκτ06 αϊτό τονβ, αναΦερ^ενονί σρ 
σημείο ά). σε εκπαιδευτικό ίδρυμα η εναλλάξ 
σε εκπαιδευτικό ίδρυμα και σε επιχείρηση, 
που συμπληρώνεται, ενδεχομένωβ. ,με περίοδο 
πρακτικηβ άσκησης ή τον, εξάσκηση ίου. 
επαγγέλματοβ που απαιτούνται ξτηΐίλέον 
γι'αυτόν τον κύκλο εκπαίδευσηβ 
- 15 -2 J 
είτε με περίοδο πρακτικηβ άσκησηβ η 
εξάσκησηβ του επαγγέλματοβ που απαιτούνται 
επιπλέον f γι 'αντον, τον ΚνΚλΟ σπονδών 
δευτεροΒαθμιαβ εκπαίδευσηβ. 
•και με βάση τουβ οποιουβ έχει προετοιμαστεί 
για την άσκηση αυτού του επαγγέλματοβ. 
β) και αν ο αιτων έχει πραγματοποιήσει 
πρακτική άσκηση προσαρμογήβ επί ,τρία 
έτη κατ'ανώτατο όριο ή έχει υποστεί στη 
δοκιμασία επάρκειαβ. Το κράτοβ μέλοβ 
υποδοχήβ οφείλει να αφήνει στον 
αιτούντα την επιλογή μεταξύ πρακτικής 
άσκησης προσαρμογής και δοκιμασίας 
επάρκειαβ. Εντουτοιβ. το κρατρβ μέλοβ υποδοχήβ μπορεί 
να απαΐΙ£ί ςεώ. τον αιτούντα να 
πραγματοποιήσει πρακτική άσκηση προσαρμογήβ 
επι τρία ετη κατ'ανώτατο όριο η να υποστεί 
δοκιμασία επάρκειαβ. Το κράτοβ, μέλοβ 
υποδοχής οφείλει να αφήνει στον αιτούντα την 
επιλογή μεταξύ πρακτικής άσκησηβ προσαρμογήβ 
και δοκιμασίας επάρκειας. 
Εάν το κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ προτίθεται να 
θεσπίσει παρεκκλισειβ αιό την t ευχέρεια 
επιλογτβ, τον , αιτούντοβ. εφαρμόζεται η 
διαδικασία τον άρθρον 15^ 
Άρθρο 10 
Με την επιφύλαξη των άρθρων 3 έωβ 9 το 
κράτοβ μέλοβ υποδοχής, έχει την ευχέρεια να 
en ιτρέπει στον αιτούντα, προκειμένου να 
βελτιωθούν οι δυνατότητεβ προσαρμογήβ του 
στο επαγγελματικό περιβάλλον, στο εν λόγω 
κράτοβ, να πραγματοποιεί εκεί, βάσει 
ισοτιμίας, το μέροβ εκείνοt τηβ 
επαγγελματικήβ εκπαίδευσηβ που συνίσταται 
στην άσκηση του επαγγέλματοβ που διεξάγεται 
με τη βοήθεια αναγνωρισμένου επαγγελματία, 
το οποίο δεν είχε πραγματοποιήσει στο 
κράτοβ μέλοβ προέλευσης ή καταγωγής. 'Αρθρο 10 
αμετάβλητο 
- 16α 
'Αρθρο 11 ΑΡΘΡΟ 11 
1. Η αρμόδια αρχή του κράτουβ μελουβ αμετάβλητο 
υποδοχής που θέτει ωβ όρο για την πρόσβαση 
σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα την 
προσκόμιση αποδείξεων σχετικά με την 
εντιμότητα, το ήθοβ ή τη μη κήρυξη σε 
πτώχευση ή που αναστέλλει ή απαγορεύει την 
εξάσκηση ενόβ νομοθετικά κατοχυρωμένου 
επαγγέλματοβ σε περίπτωση^ σοβαρού 
επαγγελματικού παραπτώματοβ ή ποινικού 
αδικήματοβ, δέχεται ωβ επαρκή απόδειξη για 
τουβ υπηκόουβ των κρατών μελών οι οποίοι 
επιθυμούν να εξασκήσουν το επάγγελμα αυτό 
στο έδαφόβ του, την προσκόμιση εγγρά^ν που 
έχουν εκδοθεί από τιβ αρμόδιεβ αρχέβ του 
κράτουβ μελουβ καταγωγής ή προέλευσης και 
από τα οποία προκύπτει ότι πληρούνται οι 
όροι αυτοί. 
Όταν τα έγγραφα που αναφέρονται στο πρώτο 
εδάφιο δεν χορηγούνται από τιβ αρμόδιεβ 
αρχεβ του κράτουβ μελουβ καταγωγής ή 
προέλευσης, αντικαθίστανται από ένορκη 
δήλωση ή, στα κράτη μέλη όπου δεν υπάρχει 
όρκοβ αυτού του είδουβ από επίσημη δήλωση 
στην οποία προβαίνει ο ενδιαφερόμενοβ 
ενώπιον αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής 
αρχήβ, ή ενδεχομένωβ, ενώπιον 
συμβολαιογράφου ή ενόβ αναγνωρισμένου 
επαγγελματικού οργανισμού του κράτουβ 
μελουβ καταγωγής η προέλευσης ο οποιοβ 
χορηγεί βεβαίωση που αποδεικνύει αυτόν τον 
όρκο ή την επίσημη δήλωση. 
2. Όταν η αρμόδια αρχή του κράτουβ μελουβ 
υποδοχήβ απαιτεί από τουβ υπηκόουβ του 
ίδιου κράτουβ μελουβ, ωβ προϋπόθεση για την 
πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο 
επάγγελμα ή την εξάσκηση του, έγγραφο 
σχετικό με τη σωματική ή -ψυχική υγεία, η 
αρχή αυτή δέχεται ωβ επαρκή απόδειξη την 
προσκόμιση του εγγράφου που απαιτείται για 
το σκοπό αυτό στο κράτοβ μέλοβ καταγωγής ή 
προέλευσης. 
Όταν το κράτοβ μέλοβ καταγωγής ή 
προέλευσης δεν απαιτεί τέτοιο έγγραφο για 
την πρόσβαση στο σχετικό επάγγελμα ή την 
ενάσκηση του, το κράτοβ μέλοβ υποδοχής 
δέχεται από τουβ υπηκόουβ του κράτουβ 
μελουβ καταγωγής ή προελευσηβ βεβαίωση 
χορηγούμενη από την αρμόδια αρχή του 
κράτουβ μελουβ υποδοχής. ^9 
- 16β - ~ 
ίο 3. Η αρμοδία αρχή του κράτουβ μελουβ 
υποδοχήβ μπορεί να απαιτεί να μην είναι 
παλιότερα των τριών μηνών κατά την υποβολή 
τουβ, τα έγγραφα ή οι βεβαίωσειβ που 
αναφέρονται στιβ παραγράφουβ 1 και 2. 
4. Όταν η αρμόδια αρχή του κράτουβ μελουβ 
υποδοχήβ απαιτεί απο τουβ υπηκόουβ αυτού 
του κράτουβ μελουβ όρκο ή επίσημη δήλωση 
για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο 
επάγγελμα ή για την εξάσκηση του, και σε 
περίπτωση που ο τυποβ του όρκου η τηβ 
δήλωσης αυτής δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί 
από τουβ υπηκόουβ των άλλων κρατών μελών, η 
εν λόγω αρχή μεριμνά ώστε να προτείνεται 
στουβ ενδιαφερομενουβ, κατάλληλοβ και 
ισοδύναμοβ τύποβ όρκου ή δήλωσης. 
- 17α -3ι 
Αρθρο 12 Αρθρο 12 
1. Η αρμοδία αρχή του κράτουβ μελουβ αμετάβλητο 
υποδοχής αναγνωρίζει, στουβ υπηκόουβ των 
κρατών μελών που πληρούν τουβ όρουβ για την 
πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο 
επάγγελμα και για την εξάσκηση του στο 
έδαφόβ του, το δικαίωμα να φέρουν τον 
επαγγελματικό τίτλο του κράτουβ μελουβ 
υποδοχής που αντιστοιχεί στο εν λόγω 
επάγγελμα. 
2. Η αρμόδια αρχή του κράτουβ μελουβ 
υποδοχήβ αναγνωρίζει στουβ υπηκόουβ των 
κρατών μελών, που πληρούν τουβ όρουβ για 
την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένη 
επαγγελματική δραστηριότητα και για την 
άσκηση της στο έδαφόβ του; το δικαίωμα να 
κάνουν χρήση του νόμιμου τίτλου κατάρτισης, 
τον οποίο απέκτησαν στο κράτοβ μέλοβ 
καταγωγής ή προέλευσης και, ενδεχομένωβ, 
τηβ σύντμησης του, στη γλώσσα του κράτουβ 
αυτού. Το κράτοβ μέλοβ υποδοχής μπορεί να 
επιβάλλει να συνοδεύεται ο τίτλοβ αυτόβ από 
το όνομα και τον τόπο, όπου βρίσκεται το 
κπαιδευτικό ίδρυμα, ή να αναφέρεται η 
εξεταστική επιτροπή που τον έχει χορηγήσει. 
3. Εφόσον ένα επάγγελμα κατοχυρώνεται 
νομοθετικά στο κράτοβ μέλοβ υποδοχήβ από 
ένωση ή οργάνωση κατά την έννοια του άρθρου 
1 στοιχείο ε), οι υπήκοοι των κρατών μελών 
δικαιούνται να φέρουν τον επαγγελματικό 
τίτλο ή τη σχετική σύντμηση που απονέμει η 
ένωση ή οργάνωση αυτή, μόνο εφόσον 
αποδεικνύουν ότι είναι μέλη τηβ. 
Όταν η ένωση η t η οργάνωση εξαρτά την 
ιδιότητα του μελουβ από την ύπαρξη 
ορισμένων προσόντων, μπορεί να εφαρμόσει 
την απαίτηση αυτή σε υπηκόουβ άλλων κρατών 
μελών κατοχουβ διπλωματοβ κατά την έννοια 
του άρθρου 1 στοιχείο α), ή πιστοποιητικού 
κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο β), ή 
τίτλου κατάρτισηβ κατά την έννοια του 
άρθρου 3 στοιχείο β) ή του άρθρου 7 ή του 
άρθρου 9 στοιχείο α), μόνον εφόσον 
πληρούνται οι όροι τηβ παρούσας οδηγίαβ, 
και ιδίωβ των άρθρων 3, 4, και 9. 
- 17β - , 
Αρθρο lg Αρθρο 13 
1. Το κράτοβ, μέλοβ υποδοχήβ δέχεται ωβ αμετάβλητο 
απόδειξη του ότι πληρούνται οι προϋπόθεσειβ 
που αναφέρονται στα άρθρα 3 εωβ 9, τιβ 
βεβαίωσειβ και τα έγγραφα τα οποία έχουν 
εκδώσει οι αρμόδιεβ,αρχέβ των κρατών μελών 
και τα οποία πρέπει να υποβάλλει ο 
ενδιαφερόμενοβ, προβ υποστήριξη τηβ αίτησης 
του για την εξάσκηση του σχετικού 
επαγγέλματοβ. 
2. Η διαδικασία εξετασηβ #τηβ αίτησης ,για 
την εξάσκηση νομοθετικά κατοχυρωμένου 
επαγγέλματοβ πρέπε^ να ολοκληρώνεται το 
συντομότερο δυνατό με την έκδοση 
αιτιολογημένης , απόφασης τηβ, αρμόδιας αρχής 
του κράτουβ μελουβ υποδοχής, το αργότερο 
τέσσεριβ μήνεβ από την υποβολή του πλήρουβ 
φακέλου του ενδιαφερόμενου. Κατά της 
απόφασης αυτής ή ελλείψει απόφασης μπορούν 
να ασκούνται ένδικα μέσα εσωτερικού 
δικαίου. 
- 18α - 33 
'ΑΡΘΡΟ 14 
1. Τα κράτη μέλη ορίζουν,t μέσα στην 
προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 18, τιβ αμετάβλητο 
αρχέβ που είναι αρμόδιεβ να δέχονται τιβ 
αιτήσειβ και να λαμβάνουν τιβ αποφάσειβ που 
αναφέρονται την παρούσα οδηγία. Τα, κράτη 
μέλη ενημερώνουν τα υπόλοιπα κράτη μέλη και Θεσπίζουν τουβ όρουβ σύμφωνα με τουβ οποιουβ 
την Επιτροπή. σνμμετέχονν οΐΏ διαδικασία \rwve των 
αποφάσεων Qi εκπρόσωποι των σνετικών 
επαγγελμα/ΐω^ mi , ίων ιδρυμάτων 
επαγγελματικηβ εκπαίδευσηβ η κατάρτισηβ. 
2. Στο ρόλο του συντονιστή που ορίζεται από 
κάθε κράτοβ μέλοβ σύμφωνα με το άρθρο 9, 
παράγραφοβ 2 τηβ οδηγίαβ 89/48/ΒΟΚ 
περιλαμβάνεται και η προώθηση της ενιαίαβ 
εφαρμογής της παρούσας οδηγίαβ σε όλα τα 
σχετικά επαγγέλματα. 
Η ομάδα συντονισμού που συνιστάται βάσει 
του ίδιου αυτού άρθρου τηβ οδηγίαβ 
89/48/ΒΟΚ έχει επίσης ωβ αποστολή ' 2. Κάθε κράτοβ μελοβ ορίζει ενα συντονιστή 
των δραστηριοτήτων των αρχών που αναφέρονται 
στην παράγραφο 1 και ενημερώνει σνετικά τα 
άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή, ?ολοβ τον 
ονντονιοτή είναι να προωθεί,την ομοιόμορφη 
ε^ρμογή τι* ταροΐοαεΓΤδηΥίαβ αεΤχατα 
σγετι^ επαγγέλματα. Q ΟνντονισττΒ αντόβ. 
είναι μελοβ τηβ συάδαβ συντονισμού που ένει 
συσταθεί στην Βιτιτροπή από το άρθρο 9 
ιταράγραΦΟβ 2 της οδηγίας 6θ/467Ε0Κ» 
να διευκολύνει την 
παρούσας οδηγίαβ, 
να συγκεντρώνει όλεβ 
πληροφορ ί εβ για την 
οδηγίαβ στα κράτη μέλη. εφαρμογή τηβ 
τιβ χρησιμεβ 
εφαρμογή τηβ Η ομάδα σνντονισμον που συνίσταται βάσει του 
ίδιου αυτού άρθρου της οδηγίας 89/48/BCK 
έχει επίσης ωβ αποστολή 
να διευκολύνει 
παρούσας οδηγίαβ, την εφαρμογή τηβ 
να συγκεντρώνει ολεβ τιβ χρησιμεβ 
πληροφορίεβ για την εφαρμογή της στα 
κράτη μέλη, και Ιδίωβ τιβ, σχετικέβ με 
την κατάρτιση ενδεικτικού καταλόγον,των 
νομοθετικά κατοχνρωμένων επαγγελμάτων 
καθώβ,και εκεινεβ πον αναφέρονται, στ ι s 
αποκλίσειβ μεταξύ τωνν τίτλων που έχονν 
χορηγηθεί στα κράτη μέλη προκειμένον να 
διενκολύνονν ιπν_ αξιολόγηση, ίων. 
ενδεχομένων ουσιαστικών διαφορών από 
τιβ αρμόδιεβ αρχέδ των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή μπορεί να ζήτα τη γνώμη τηβ 
ομάδαβ αυτήβ σχετικά με τιβ τυχόν 
τροποποίησειβ του ισχύουτοβ συστήματοβ. 
- les - 3y 
3. Ία κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για, την 3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για την 
παροχή των αναγκαίων πληροφοριών σχετικά με παροχή των αναγκαίων πληροφοριών σχετικά με 
την αναγνώριση των διπλωμάτων και την αναγνώριση ( των διπλωμάτων και 
πιστοποιητικών στα πλαίσια της παρούσας πιστοποιητικών καθώβ και σχετικά με τουβ 
οδηγίαβ. Στο έργο αυτό, τα κράτη ,μέλη άλλους. QpOvS πρόσβασης, στα , νομικά 
μπορούν να επικουρουνται από το κέντρο κατοχυρωμένα επαγγέλματα στα πλαίσια τηβ 
ενημέρωσης σχετικά με την ακαδημαϊκή παρουσαβ οδηγίαβ. Στο έργο αυτό, τα κράτη 
αναγνώριση των διπλωμάτων και των περιόδων μέλη,μπορούν να επικουρουνται από το κέντρο 
σπουδών το οποίο έχει συσταθεί από τα κράτη ενημέρωσης σχετικά με την ακαδημαϊκή 
μέλη βάσει του ψηφισματοβ του Συμβουλίου αναγνώριση των διπλωμάτων και των περιόδων 
και των γπουργών Παιδείαβ που συνήλθαν στα σπουδών το οποίο έ^ει συσταθεί από τα κράτη 
πλαίσια του Συμβουλίου τηβ 9ηβ Φεβρουαρίου μέλη βάσει του ψηφισματοβ του Συμβουλίου και 
1976 (1), και, ενδεχομένωβ, από τιβ των^ ϊπουργώυ Παιδείαβ που συνήλθε στα 
κατάλληλεβ επαγγελματικέβ ενώσειβ ή πλαίσια του Συμβουλίου της ,9ης Φεβρουαρίου 
οργάνωσε is. Η Βιτιτρση αναλαμβάνει τιβ 1976 (1), και ενδεχομένωβ από τιβ κατάλληλεβ 
ανάγκαίεβ πρωτοβουλίεβ για να εξασφαλίσει επαγγελματικέβ ενώσειβ ή οργάνωσειβ. , Η 
την προώθηση και το συντονισμό τηβ παροχής Βιτιτροπή , αναλαμβάνει τιβ αναγκαίεβ 
των αναγκαίων πληροφοριών. πρωτοβουλίεβ για να εξασφαλίσει την προώθηση 
και το συντονισμό τηβ παροχής των αναγκαίων 
πληροφοριών. 
ΕΕ L 38, 19.2.1976, σ. 1. αμετάβλητο 
- 19α - 3 J" 
'Αρθρο 15 
1. Εάν , κράτοβt μέλοβ προτίθεται, 
κατ*εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφοβ 1 
στοιχείο β) δεύτερο εδάφιο δεύτερη φράση ή 
του άρθρου 9 στοιχείο β), δεύτερη φράση, να 
μην παραχωρήσει στον αιτούντα την επιλογή 
μεταξύ πρακτικής άσκησηβ, προσαρμογής και 
δοκιμασίας επάρκειαβ για έναtεπάγγελμα κατά 
την έννοια τηβ παρούσας οδηγίαβ, διαβιβάζει 
αμέσωβ στην Επιτροπή το σχέδιο της^σχετικής 
διάταξης. Ταυτόχρονα, το κράτοβ μέλοβ αυτό 
ενημερώνει την Err ι τροπή για τουβ,λόγουβ που 
καθιστούν αναγκαία μια τέτοια διάταξη. 
Η Ειτιτροπή ενημερώνει αμέσωβ τα άλλα κράτη 
μέλη σχετικά με το σχέδιο· η Επιτροπή 
μπορεί ακόμη να ζήτα τη γνώμη τηβ 
συντονιστικής ομάδας, που αναφέρεται στο 
άρθρο 14 παράγραφοβ 2 σχετικά με το σχέδιο 
αυτό. 
2. Ανεξάρτητα από τη δυνατότητα τηβ 
Επιτροπής και των λοιπών κρατών μελών να 
διατυπώνουν παρατήρησειβ σχετικά με το 
σχέδιο, το κράτοβ μέλοβ μπορεί να θεσπίσει 
τη διάταξη μόνον εφόσον παρέλθει τρίμηνο 
χωρίβ η Επιτροπή να εκφράσει αντιρρήσειβ με 
σχετική απόφαση. 
3. Μετά από αίτηση κράτουβ μελουβ ή τηβ 
Επιτροπής, τα κράτη μέλη τουβ γνωστοποιούν 
αμελλητί το τελικό κείμενο τηβ διάταξης που 
θεσπίζεται κατ*εφαρμογή του παρόντοβ 
άρθρου. 
'Αρθρο 16 
Οι οδηγίεβ που περιλαμβάνονται στο 
παράρτημα Β εφαρμόζονται και για τουβ 
υπηκόουβ των κρατών μελών που θέλουν, 
σύμφωνα με τον κανονισμό (ΒΟΚ) αριθ. 
1612/68/ του Συμβουλίου (1) να ασκήσουν ωβ 
μισθωτοί τιβ δραστηριότητεβ που καλύπτουν 
οι οδηγίεβ αυτέβ. 1. Εάν κράτοβ μέλοβ προτ ί θετά ι, / κατ · εφαρμογή 
του άρθρου 4, παράγραφοβ 1 σημείο β) δεύτερο 
εδάφιο δεύτερη φράση, ή του άρθρου βΓ ή του 
άρθρου 9 σημείο β) δεύτερη φράση, να μην 
παραχωρήσει στον αιτούντα την επιλογή μεταξύ 
πρακτικής άσκησης προσαρμογής και δοκιμασίας 
επάρκειαβ, διαβιβάζει αμέσωβ στην Επιτροπή 
το σχέδιο της σχετικής διάταξης. Ταυτόχρονα, 
το κράτοβ μελοβ αυτό ενημερώνει την Ειτιτροπή 
για τουβ ,λόγουβ που καθιστούν αναγκαία μια 
τέτοια διάταξη. 
αμετάβλητο 
αμετάβλητο 
(1) ΕΕ L 257 τηβ 19.10.1968, σ. 2. 
- 196 - 3ς 
Αρθρο 17 
Μετά τη λήξη τηβ προθεσμίας που προβλέπεται 
στο άρθρο 18; τα f κράτη/ μέλη διαβιβάζουν 
στην Επιτροπή, κάθε δύο χρόνια έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντοβ 
συστήματοβ. 
Εκτόβ από τα γενικά σχόλια, η έκθεση αυτή 
περιλαμβάνει στατιστικό πίνακα των 
αποφάσεων που έχουν ληφθεί καθώβ και 
περιγραφή των κυριοτέρων προβλημάτων που 
προκύπτουν από την εφαρμογή της οδηγίαβ. αμετάβλητο 
Αρθρο 18 Αρθρο 16 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι 
αναγκαία για να συμμορφωθούν με την παρούσα αναγκαία για να συμμορφωθούν με την παρούσα 
οδηγία/ το αργότερο την 1η Ιουλίου 1991. οδηγία το αργότερο την 1η Ιουλίου 12QS και 
Ενημερώνουν αμέσωβ την Επιτροπή. ενημερώνουν αμέσωβ σχετικά την Επιτροπή. 
Οι διαταξειβ που θεσπίζονται συμφωνά με την 
πρώτη παράγραφο παραπέμπουν ρητά στην 
παρούσα οδηγία. 
Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το 
κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού 
δικαίου που θεσπίζουν στον τομέα που διέπει 
η παρούσα οδηγία. αμετάβλητο 
- 20 - 39 
'Αρθρο 19 
Το αργότερο πέντε χρόνια μετά την 
ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 18, η 
Επιτροπή υποβάλλει στο^ Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας 
οδηγίαβ. 
Αφού προβεί σε όλεβ / τιβ αναγκαίεβ 
διαβουλεύσειβ, η Εττιτροπή γνωστοποιεί, με 
την ευκαιρία αυτή τα συμπεράσματα τηβ όσον 
αφορά τιβ τροποποίησε is που πρέπει 
ενδεχομένωβ να γίνουν στην παρούσα οδηγία. 
Η Επιτροπή υποβάλλει, ενδεχομένωβ 
ταυτόχρονα, προτάσειβ για τη βελτίωση των 
υφισταμένων ρυθμίσεων με σκοπό τη 
διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας, του 
δικαιώματος εγκατάστασης και της ελεύθερης 
παροχής υπηρεσιών. 'Αρθρο 19 
Εντόβ πέντε ετών το αργότερο από την 
ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 18, η 
Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην 
Οικονομική και Κοινωνική , Επιτροπή έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας 
οδηγίας. 
αμετάβλητο 
Άρθρο 20 Αρθρο 20 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη αμετάβλητο 
μέλη. 
Βρυξελλεβ, 
Για το Συμβούλιο 
Παράρτημα Α Κατάλογοβ των οδηγιών που Παραρτήματα Α και Β : 
αναφέρονται το άρθρο 2 εδάφιο 2 
αμετάβλητα 
Παράρτημα Β Κατάλογοβ των οδηγιών που 
αναφέρονται στο άρθρο 16 

ISSN 0254-1483 
COM(90)389 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 17 05 
Αριβ. καταλόγου : CB-CO90-405-GR-C 
ISBN 92-77-63425-1 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30σελίδες: 3,50ECU γιακάάε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25ECU 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg