Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με πολυετές πρόγραμμα προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα - ALTENER II (97/C 192/07) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 87 τελικό - 97/0106(SYN)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 22 Μαΐου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130Σ παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

τη γνώμη της Επιτροπής Περιφερειών,

Ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189Γ της Συνθήκης, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Εκτιμώντας:

(1) ότι το άρθρο 130Ρ της συνθήκης ορίζει ότι ένας από τους στόχους της κοινοτικής δράσης είναι να εξασφαλισθεί συνετή και ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων 7

(2) ότι το άρθρο 129 της συνθήκης ορίζει ότι οι απαιτήσεις στον τομέα της προστασίας της υγείας αποτελούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας και ότι τα προγράμματα ALTENER συμβάλλουν στην προστασία της υγείας 7

(3) ότι, κατά τη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1990, το Συμβούλιο ανήγγειλε το στόχο του να σταθεροποιηθούν έως το έτος 2000 οι συνολικές εκπομπές CO2 στα επίπεδα του 1990 σε όλη την Κοινότητα 7

(4) ότι με την απόφαση 93/389/ΕΟΚ του Συμβουλίου (1), θεσπίσθηκε μηχανισμός για την παρακολούθηση των εκπομπών CO2, καθώς και των υπολοίπων αερίων εκπομπών που συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου 7

(5) ότι οι εκπομπές CO2 από την κατανάλωση ενέργειας στην Κοινότητα είναι πιθανό να αυξηθούν κατά 3 % περίπου από το 1995 έως το 2000, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει φυσιολογική οικονομική ανάπτυξη 7 ότι επομένως είναι ουσιώδες να ληφθούν πρόσθετα μέτρα 7

(6) ότι, στη συνεδρίασή του στις 25 και 26 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο επεσήμανε ότι στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για ένα πρωτόκολλο σύμφωνα με την εντολή του Βερολίνου, η δεύετερη έκθεση αξιολόγησης της διακυβερνητικής ομάδας για την αλλαγή του Κλίματος (SAR IPCC) κατέληξε ότι, σύμφωνα με τα διάφορα στοιχεία, η επιρροή του ανθρώπου στην αλλαγή του κλίματος του πλανήτη είναι αισθητή και επεσήμανε την ανάγκη να αναληφθεί επειγόντως δράση όσο το δυνατόν ευρύτερα, καθώς και ότι υπάρχουν μεγάλες «άνευ λύπης» ευκαιρίες και ζήτησε από την Επιτροπή να προσδιορίσει ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν σε κοινοτική κλίμακα 7

(7) ότι με το Πράσινο Βιβλίο της 11ης Ιανουαρίου 1995 (2) και το Λευκό Βιβλίο της 13ης Δεκεμβρίου 1995 (3), η Επιτροπή ανακοίνωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τις απόψεις της για τη μελλοντική ενεργειακή πολιτική στην Κοινότητα και το ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 7

(8) ότι στο ψήφισμά του της 4ης Ιουλίου 1996 (4) το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει κοινοτικό σχέδιο δράσης για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 7

(9) ότι με το Πράσινο Βιβλίο της 20ής Νοεμβρίου 1996 «Ενέργεια για το μελλον: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» (5) η Επιτροπή κίνησε μια διαδικασία για να αναπτύξει και να εφαρμόσει περαιτέρω μια κοινοτική στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) 7

(10) ότι στο ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 1996 (6) για το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση», το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει οικονομικό πρόγραμμα, με σκοπό να προωθηθεί η αειφόρος ενέργεια 7

(11) ότι το άρθρο 130Α της συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα πρέπει να αναπτύξει και να συνεχίσει τη δράση που οδηγεί σε ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής συνοχής της και, να επιδιώξει, ιδιαίτερα, να μειωθούν οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και συγκεκριμένα η καθυστέρηση των λιγότερο ευνοημένων περιοχών 7 ότι οι δράσει αυτές καλύπτουν, μεταξύ άλλων, και τον ενεργειακό τομέα 7

(12) ότι με την απόφαση 93/500/ΕΟΚ (7), το Συμβούλιο ενέκρινε κοινοτικό πρόγραμμα για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ALTENER) με σκοπό να μειωθούν οι εκπομπές CO2 με την αύξηση του μεριδίου αγοράς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της συμβολής τους στη συνολική παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας στην Κοινότητα 7 ότι το πρόγραμμα αυτό λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1997 7

(13) ότι η Κοινότητα αναγνώρισε ότι ο πρόγραμμα ALTENER αντιπροσωπεύει σημαντικό στοιχείο της κοινοτικής στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών CO2 7

(14) ότι με την απόφαση 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 616/96/ΕΚ (9) θεσπίσθηκε τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τα έργα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 7 ότι η πολιτική στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελούν σημαντικό μέσο χρήσης και προώθησης των νέων ενεργειακών τεχνολογιών που θα αναπτύξει το πρόγραμμα-πλαίσιο 7 ότι το πρόγραμμα ALTENER II είναι ένα μέσο με το οποίο συμπληρώνεται το πρόγραμμα αυτό 7

(15) ότι η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα έχει θετική επίπτωση τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού 7 ότι, για να επιτευχθούν άριστα αποτελέσματα, επιθυμείται υψηλός βαθμός συνεργασίας διεθνώς 7

(16) ότι ένα ενισχυμένο πρόγραμμα ALTENER II αντιπροσωπεύει ουσιαστικό μέσο ανάπτυξης του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 7

(17) ότι, στην εφαρμογή του προγράμματος, πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία με άλλες κοινοτικές δράσεις και προγράμματα που επίσης αφορούν την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 7

(18) ότι είναι πολιτικά και οικονομικά σκόπιμο να ανοίξει το πρόγραμμα ALTENER II για τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κοπεγχάγη της 21ης και 22ας Ιουνίου 1993 και, όπως σημειώνει στην ανακοίνωσή της επί του θέματος αυτού προς το Συμβούλιο η Επιτροπή το Μάιο του 1994, καθώς επίσης να ανοίξει το πρόγραμμα ALTENER II για την Κύπρο,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ

Άρθρο 1

1. Θεσπίζεται πενταετές πρόγραμμα μέτρων και δράσεων αποκαλούμενο ALTENER II για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Κοινότητα, ονομαζόμενο στο εξής «το πρόγραμμα».

Στόχοι του προγράμματος είναι:

α) να δημιουργηθούν οι αναγκαίες συνθήκες για την εφαρμογή ενός κοινοτικού σχεδίου δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και συγκεκριμένα οι νομικοί, κοινωνικοοικονομικοί και διοικητικοί όροι 7

β) να ενθαρρυνθούν οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην παραγωγή και χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Οι στόχοι συμβάλλουν στην επίτευξη των ακόλουθων γενικών κοινοτικών στόχων και θεμάτων: στον περιορισμό των εκπομπών CO2, στην αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο, στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας, στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, στην οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνικοοικονομική συνοχή και την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη.

2. Χορηγείται κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος για δράσεις που ανταποκρίνονται στους στόχους που παρατίθενται στην παράγραφο 1.

3. Οι ετήσιες πιστώσεις κονδυλίων για την εφαρμογή του προγράμματος θα επιτραπούν από την αρχή που είναι αρμόδια για τον προϋπολογισμό εντός των ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών.

Άρθρο 2

1. Χρηματοδοτούνται οι ακόλουθες δράσεις και μέτρα του προγράμματος που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας:

α) μελέτες και άλλες δράσεις, με σκοπό να εφαρμοσθούν και να συμπληρωθούν κοινοτικά μέτρα που έχουν ληφθεί για να αναπτυχθεί το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η ανάπτυξη τομεακών στρατηγικών και στρατηγικών αγοράς, η ανάπτυξη τεχνικών κανονισμών και προτύπων, ομαδοποιημένες προμήθειες και ανάλυση των νομικών, κοινωνικοοικονομικών και διοικητικών όρων που είναι οι πλέον ευνοϊκοί για την διείσδυση των ανανεώσιμων ενεργειών στην αγορά και την εκπόνηση κατάλληλης νομοθεσίας 7

β) δράσεις πειραματικής εφαρμογής, με σκοπό να δημιουργηθούν ή να επεκταθούν οι υποδομές και τα μέσα για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας:

- στον τοπικό και περιφερειακό προγραμματισμό,

- στα μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού και αξιολόγησης,

- στα νέα δημοσιονομικά μέσα και στα μέσα της αγοράς,

- στην πληροφόρηση,

- στην εκπαίδευση και κατάρτιση 7

γ) μέτρα που θα προτείνει η Επιτροπή για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας, με σκοπό να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ διεθνών, κοινοτικών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δραστηριοτήτων 7 δημιουργία συγκεντρωτικού συστήματος για τη συλλογή, ιεράρχηση και κυκλοφορία πληροφοριών και τεχνογνωσίας σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 7

δ) μέτρα για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας που θα προταθούν από φορέα άλλον από την Επιτροπή 7

ε) στοχοθετημένες δράσεις για να διευκολυνθεί η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά, με σκοπό να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις με την προετοιμασία και υποβολή έργων εφαρμογής 7

στ) δράσεις με σκοπό:

- να παρακολουθείται η εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,

- πρωτοβουλίες στήριξης που θα αναληφθούν κατ' εφαρμογήν του σχεδίου δράσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί ο συντονισμός και η ευρύτερη συνέργεια μεταξύ δράσεων, συμπεριλαμβανομένων όλων των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα,

- να παρακολουθείται η πρόοδος που επιτυγχάνεται στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη της όσον αφορά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,

- να αξιολογούνται οι επιπτώσεις και η οικονομική απόδοση των μέτρων που θα ληφθούν με βάση το παρόν πρόγραμμα. Στην αξιολόγηση αυτή θα συνυπολογισθούν επίσης περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα.

2. Στόχος των στοχοθετημένων δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο ε) είναι να διευκολυνθούν και να επισπευσθούν οι επενδύσεις σε νέες μονάδες παραγωγής ισχύος από ανανεώσιμες πηγές με την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης έτσι ώστε να μειωθεί το έμμεσο κόστος και το κόστος παροχής υπηρεσιών των έργων ανανεώσιμης ενέργειας και να υπερβληθούν κατά τον τρόπο αυτό τα μη τεχνικής φύσεως εμπόδια.

Η δράση θα βοηθήσει μεταξύ άλλων: στην πρόσβαση σε ειδικευμένες συμβουλές, στην ανάλυση των προοπτικών αγοράς, στην επιλογή χωροθέτησης των έργων, στην υποβολή αιτήσεων για άδειας κατασκευής και λειτουργίας, στην κατάρτιση χρηματοδοτικού σχεδίου, στην προετοιμασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών, στην κατάρτιση των φορέων εκμετάλλευσης, στην παραγγελία σταθμών, κ.λπ.

Οι στοχοθετημένες δράσεις θα αφορούν έργα που θα εκτελεσθούν στα ακόλουθα πεδία:

- βιομάζα, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι ενεργειακές καλλιέργειες, τα καυσόξυλα, τα υπολείμματα της δασοκομίας και της γεωργίας, τα αστικά απόβλητα, τα υγρά βιοκαύσιμα και το βιοαέριο,

- τα ηλιακά συστήματα θερμικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας,

- τα παθητικά και ενεργητικά ηλιακά συστήματα στα κτίρια,

- τα μικρού μεγέθους (< 10 MW) υδροηλεκτρικά έργα,

- η αιολική ενέργεια,

- η γεωθερμική ενέργεια.

Άρθρο 3

1. Όλα τα έξοδα που συνδέονται με τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχειά α), γ), και στ) αναλαμβάνονται από την Κοινότητα.

2. Το ύψος της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος για τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχεία β) και δ) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50 % του συνολικού κόστους, το δε υπόλοιπο θα καλυφθεί είτε από δημόσιους ή ιδιωτικούς πόρους ή από συνδυασμό και των δύο.

3. Το ύψος της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος για τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο ε) καθορίζεται ετησίως για καθεμία από τις στοχοθετημένες δράσεις σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2.

Άρθρο 4

1. Υπεύθυνη για την εφαρμογή του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Οι όροι και οι κατευθύνσεις που ισχύουν για τη χρηματοδότηση των δράσεων και των μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 καθορίζονται ετησίως, με βάση:

α) τις προτεραιότητες που ορίζουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη στα προγράμματά τους για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 7

β) τα κριτήρια που συνδέονται με τη δυνατότητα εκμετάλλευσης και ανάπτυξης του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των αποτελεσμάτων τους στην απασχόληση και το περιβάλλον, ιδιαίτερα στη μείωση των εκπομπών CO2 7

γ) για τη δράση που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο ε), το σχετικό κόστος της συνδρομής και της νέας παραγωγικής ικανότητας των έργων που αναμένεται να προκύψει και το μέγεθος του διαπεριφερειακού ή και διεθνικού οφέλους 7

δ) τις αρχές που ορίζει το άρθρο 92 της συνθήκης και τις σχετικές κοινοτικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος.

Η επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 5 θα επικουρεί την Επιτροπή στον καθορισμό αυτών των όρων και κατευθύνσεων.

Άρθρο 5

Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία.

Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη της τη γνώμη αυτή.

Άρθρο 6

1. Κατά τη διάρκεια του δευτέρου έτους του προγράμματος, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε κλίμακα Κοινότητας και κρατών μελών, αναφερόμενη ιδιαίτερα στους στόχους που ορίζει το άρθρο 1. Η έκθεση αυτή συνοδεύεται από προτάσεις τροποποιήσεων του προγράμματος, οι οποίες θα είναι ίσως αναγκαίες με βάση τα αποτελέσματα.

2. Μετά τη λήξη του προγράμματος, η Επιτροπή αξιολογεί τα αποτελέσματα που είχε η εφαρμογή της παρούσας απόφασης και τη συνοχή εθνικών και κοινοτικών δράσεων. Υποβάλλει σχετικά έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών.

Άρθρο 7

Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) σύμφωνα με τους όρους, και τις δημοσιονομικές διατάξεις που ορίζουν τα πρόσθετα πρωτόκολλα των συμφωνιών σύνδεσης ή οι ίδιες οι συμφωνίες σύνδεσης σχετικά με τη συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα. Στο πρόγραμμα μπορεί να συμμετέχει η Κύπρος, με βάση πρόσθετα κανδύλια και με τους ίδιους όρους με εκείνους που ισχύουν για τις χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ, σύμφωνα με τις διαδικασίες που θα συμφωνηθούν με τις χώρες αυτές.

Άρθρο 8

Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 1988 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ αριθ. L 167 της 9. 7. 1993, σ. 31.

(2) COM(94) 659 της 11. 1. 1995.

(3) COM(95) 682 της 13. 12. 1995.

(4) ΕΕ αριθ. C 211 της 22. 7. 1996, σ. 27.

(5) COM(96) 576 τελικό της 20. 11. 1996.

(6) ΕΕ αριθ. C 362 της 2. 12. 1996, σ. 279.

(7) ΕΕ αριθ. L 235 της 18. 9. 1993, σ. 41

(8) ΕΕ αριθ. L 126 της 18. 5. 1994, σ. 1.

(9) ΕΕ αριθ. L 86 της 4. 4. 1996, σ. 69.