Αριθ. C 25/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 1. 85 
Γνωμοδότηση για ένα σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου για την προώθηση της θετι­
κής δράσης υπέρ των γυναικών (') 
(85/C 25/12) 
Στις 8 Μαΐου 1984, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 
100 και 235 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, 
να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το σχέ­
διο σύστασης του Συμβουλίου για την προώθηση της θετικής δράσης υπέρ των 
γυναικών. 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετι­
κών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του, στις 8 Νοεμβρίου 1984, με βάση την 
εισηγητική έκθεση της κ. Weber. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, κατά τη σύνοδο ολομέλειας της, 
συνεδρίαση της 21ης Νοεμβρίου 1984, με 77 ψήφους υπέρ, 27 κατά και 6 αποχές, την 
ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή 
1.1. Το δικαίωμα στην ίση μεταχείριση εργαζόμε­
νων ανδρών και γυναικών βασίζεται σε κοινοτικό 
επίπεδο σε τρεις οδηγίες του Συμβουλίου σχετικά 
με την ίση αμοιβή (οδηγία 75/117/ΕΟΚ), την πρό­
σβαση στην απασχόληση, την επαγγελματική εκ­
παίδευση και εξέλιξη και τις συνθήκες εργασίας 
(οδηγία 76/207/ΕΟΚ) και την κοινωνική ασφάλεια 
(οδηγία 79/7/ΕΟΚ). Το πλαίσιο των τριών αυτών 
οδηγιών επεκτάθηκε με ένα ψήφισμα του Συμβου­
λίου της 12ης Ιουλίου 1982 σχετικά με ένα πρό­
γραμμα δράσης της Κοινότητας για την προώθηση 
της ισότητας ευκαιριών για τις γυναίκες. Με την 
προοπτική αυτή, η Επιτροπή πρότεινε τρεις ακόμη 
οδηγίες για την ίση μεταχείριση όσον αφορά τα 
επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, 
για την ίση μεταχείριση των εργαζομένων που πα­
ρέχουν ανεξάρτητες υπηρεσίες, και για τις άδειες 
γονέων και τις άδειες για οικογενειακούς λόγους, 
καθώς και μια απόφαση για την καταπολέμηση της 
ανεργίας των γυναικών. 
1.2. Οι εμπειρίες του παρελθόντος έχουν δείξει 
ότι οι νομικές διατάξεις για την ίση μεταχείριση 
και την ισότητα ευκαιριών δεν επαρκούν κατά κα­
νόνα για την εξάλειψη των πραγματικών ανισοτή­
των στις οποίες είναι εκτεθειμένες οι γυναίκες στην 
επαγγελματική τους ζωή. Για το λόγο αυτό, η Επι­
τροπή είχε υποστηρίξει ήδη προ δύο ετών στο πρό­
γραμμα δράσης της την προώθηση του θέματος της 
ισότητας ευκαιριών για τις γυναίκες με την λήψη 
θετικών μέτρων. Οι εμπειρίες από το σχέδιο αυτό, 
οι οποίες έχουν καταγραφεί σε μια προσωρινή έκ­
θεση για την εκτέλεση του προγράμματος δράσης 
για την προώθηση της ισότητας ευκαιριών, έδειξαν 
ότι αυτό το σχέδιο θετικών δράσεων αναγνωρίζε­
ται μεν ολοένα και περισσότερο, αλλά οι δραστη­
ριότητες των κρατών μελών στον τομέα αυτό είναι 
στο σύνολο τους δυστυχώς πολύ περιορισμένες. Ε­
πιπλέον διαπιστώνεται ότι στα κράτη μέλη μέχρι 
τώρα δεν έχουν αναπτυχθεί συστηματικά προγράμ­
ματα θετικών δράσεων ούτε στον ιδιωτικό ούτε 
στο δημόσιο τομέα. Έτσι, όχι μόνο λείπει από τα 
(') ΕΕ αρι3. C 143 της 30. 5. 1984, σ. 3. περισσότερα κράτη μια συνολική στρατηγική στον 
τομέα των θετικών μέτρων, αλλά σε πολλές περι­
πτώσεις η υλοποίηση των θετικών δράσεων προ­
σκρούει ακόμη και σε νομικά κωλύματα. 
1.3. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή 
θεωρεί σκόπιμο να θεσπίσουν οι χώρες μέλη μια 
νομοθεσία-πλαίσιο για την λήψη θετικών μέτρων 
στο εθνικό επίπεδο. Με την έννοια αυτή συνιστά­
ται μια στρατηγική ή ένα πρόγραμμα θετικών μέ­
τρων όσον αφορά την προώθηση των γυναικών 
στην επαγγελματική ζωή. 
1.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ως προς το 
ότι, σύμφωνα με τις εμπειρίες από τα προγράμματα 
δράσης του έτους 1982, θα ήταν σκόπιμο να προτα­
θεί στα κράτη μέλη ένα πρόγραμμα θετικών μέ­
τρων. Πιστεύει οπωσδήποτε ότι μια οδηγία θα 
εξυπηρετούσε καλύτερα τις προθέσεις απ' ό,τι μια 
σύσταση γιατί μόνο έτσι θα παροτρυνθούν τα κρά­
τη μέλη να αποδυθούν σύντομα σε έντονες δραστη­
ριότητες. Θεωρεί ότι όμως οι υποχρεωτικού χαρα­
κτήρα διατάξεις με βάση τη σημερινή κατάσταση 
των πραγμάτων δεν είναι κατάλληλες για την υλο­
ποίηση των προτεινόμενων δραστηριοτήτων. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η ανεργία των γυναι­
κών στην Κοινότητα είναι υψηλή, και στα περισ­
σότερα κράτη μέλη μάλιστα υψηλότερη απ' ό,τι η 
ανεργία των ανδρών και ότι οι γυναίκες σε πολ­
λούς επαγγελματικούς τομείς και δραστηριότητες, 
ιδίως σε ορισμένα επίπεδα υπευθυνότητας, δεν εκ­
προσωπούνται προς το παρόν επαρκώς. Βέβαια 
κατά το παρελθόν λήφθηκαν αρκετά μέτρα για την 
προώθηση της ίσης μεταχείρισης και των ίσων ευ­
καιριών για τις γυναίκες στον επαγγελματικό βίο· 
αυτό όμως δεν ακολουθήθηκε σε κάθε περίπτωση 
από την επιθυμητή επιτυχία. Σε μια περίοδο οικο­
νομικής κρίσης υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος να πε­
ριοριστεί πάλι η πρόσβαση των γυναικών στην α­
γορά εργασίας και η εκπροσώπηση τους σε επαγ­
γέλματα που ασκούν μέχρι τώρα παραδοσιακά άν­
δρες, να επιδεινωθεί η διακριτική μεταχείριση των 
28.1.85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 25/29 
γυναικών και να συνεχιστεί η παραδοσιακή κατα­
νομή ρόλων στην κοινωνία μεταξύ ανδρών και 
γυναικών. Ιδίως σε μια τέτοια οικονομική φάση 
- και η Ο Κ Ε συμφωνεί σ' αυτό με την Επιτροπή -, 
έχει ιδιαίτερη σημασία να συνεχιστούν και μάλι­
στα να ενισχυθούν οι δράσεις που έχουν αναλη­
φθεί για την ίση μεταχείριση των γυναικών. Εκτός 
από αυτό, θα ήταν φυσικά απαραίτητο να αρχί­
σουν και νέες δράσεις. 
2.2. Καθώς έχει αποδειχθεί ότι οι ισχύουσες νομι­
κές διατάξεις για την ίση μεταχείριση δεν επαρ­
κούν μόνες για την εξάλειψη των πραγματικών ανι­
σοτήτων, είναι απαραίτητο όλοι οι ενδιαφερόμενοι 
- κυβερνήσεις, εργοδότες, εργαζόμενοι και άλλοι -
να καταβαλουν προσπάθειες για την αντιμετώπιση 
της διακριτικής μεταχείρισης των εργαζόμενων 
γυναικών και των γυναικών που ζητούν να παρα­
κολουθήσουν ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ή να 
βρουν απασχόληση και να προωθήσουν τη συμμε­
τοχή τους σε όλους τους επαγγελματικούς τομείς 
και δραστηριότητες, σε όλα τα επίπεδα υπευθυνό­
τητας. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Σημείο Β 1 <χ) 
Η ΟΚΕ προτείνει το σημείο Β 1 α) να διατυπωθεί 
ως εξής: 
«α) να αντιμετωπισθεί ή αντισταθμισθεί η δια­
κριτική μεταχείριση των γυναικών που απα­
σχολούνται ή αναζητούν απασχόληση ή που 
ζητούν να παρακολουθήσουν ένα εκπαιδευ­
τικό πρόγραμμα, μεταχείριση που οφείλεται 
στις υφιστάμενες αντιλήψεις, διαρθρώσεις 
και τύπους κοινωνικής συμπεριφοράς οι ο­
ποίες βασίζονται σε μια κατανομή των ρό­
λων στην κοινωνία μεταξύ ανδρών και 
γυναικών». 
Σημείο Β 1 β) 
Η τεχνολογική μεταβολή θα οδηγήσει κατά τα επό­
μενα χρόνια σε σημαντικές αναδιαρθρώσεις της α­
γοράς εργασίας. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να 
ληφθεί υπόψη από σήμερα κιόλας. Για το λόγο 
αυτό, η ΟΚΕ προτείνει, στα πλαίσια των σημερι­
νών θετικών μέτρων, να προωθηθεί και η συμμετο­
χή των γυναικών σε όλους τους επαγγελματικούς 
τομείς και δραστηριότητες που έχουν σημασία για 
το μέλλον. 
Σημείο Β 4 α) 
Η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί το σημείο Β 4 α) 
ως εξής: 
«Μέτρα για να ενημερωθεί το ευρύ κοινό και να 
ενισχυθεί η συνείδηση για την ανάγκη προώθη­
σης της ισότητας ευκαιριών για τις γυναίκες 
στην εργασία* ιδιαίτερα για να ενημερωθούν οι 
νέες γυναίκες και οι άνεργες γυναίκες για τα 
εξειδικευμένα επαγγέλματα του τομέα των νέων 
τεχνολογιών και των «τυπικών ανδρικών επαγ­
γελμάτων», ώστε να αναπτυχθεί η προθυμία τους για αναζήτηση θέσεων εργασίας σε αυτούς 
τους τομείς· για να αυξηθεί ο σεβασμός των 
γυναικών ως εργαζομένων με ενημερωτικές εκ­
στρατείες στα μέσα ενημέρωσης και στον τόπο 
εργασίας και να θεσπισθούν σε κάθε δραστηριό­
τητα ανάλογα με τις δυνατότητες επαγγελματι­
κοί χαρακτηρισμοί για άνδρες και για γυναί­
κες». 
Σημείο Β 4 γ) 
Η ΟΚΕ συνιστά περαιτέρω να ληφθεί υπόψη ότι οι 
δυνατότητες εκλογής επαγγέλματος για τις γυναί­
κες πρέπει να διευρυνθούν π.χ. και με τη χρηματο­
δοτική υποστήριξη επιχειρήσεων, οι οποίες εκπαι­
δεύουν ή προσλαμβάνουν γυναίκες στα εμπορικά 
και τεχνικά επαγγέλματα που ασκούνταν μέχρι σή­
μερα σε μεγαλύτερο βαθμό από άνδρες. 
Σημείο Β 46) 
Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ειδικά προγράμματα 
εκπαίδευσης ή προκαταρκτικής εκπαίδευσης θα 
πρέπει να εκτελούνται μόνο, εφόσον δεν συνεπά­
γονται διάκριση εις βάρος των γυναικών, αλλά 
συμβάλουν πραγματικά στην προώθηση τους. 
Σημείο Β 4 ε) 
Η ΟΚΕ προτείνει να επιδιωχθεί στον τομέα της 
εκπαίδευσης, τόσο στις ιδιωτικές επιχειρήσεις όσο 
και στο δημόσιο τομέα, μετά από πρόταση των 
κοινωνικών εταίρων ο καθορισμός ποσοστών 
συμμετοχής των γυναικών. 
Τα μέτρα θα πρέπει να εφαρμόζονται οπωσδήποτε 
στο δημόσιο τομέα. 
Σημείο Β 4 στ) 
Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, κατά τη γνώμη της, ο 
καταμερισμός των επαγγελματικών και οικογενει­
ακών υποχρεώσεων θα μπορέσει να τροποποιηθεί 
μόνο αν υπάρξει όχι μόνο μεγαλύτερη ελαστικό­
τητα αλλά και μείωση του ατομικού χρόνου εργα­
σίας, και συγκεκριμένα ιδιαίτερα του ημερήσιου 
χρόνου εργασίας, για γυναίκες και άνδρες. 
Σημείο Β 4 ζ) 
Όσον αφορά τις συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στα 
πλαίσια των συλλογικών συμβάσεων για την προώ­
θηση των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρι­
σης ανδρών και γυναικών, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι 
θα πρέπει να είναι απλώς οικειοθελείς συμφωνίες 
μεταξύ εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώ­
σεων. 
Παράρτημα 
Η ΟΚΕ δεν παραγνωρίζει ότι τα προγράμματα που 
προτείνονται στο παράρτημα για θετικά μέτρα σε 
Αριθ. C 25/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 1. 85 
μια επιχείρηση συνεπάγονται έξοδα. Υποστηρίζει Παράρτημα, οελίδα. 1 φάοη 2) 
όμως τη γνώμη ότι τα έξοδα αυτά μεσοπρόθεσμα Η ΟΚΕ ίνει α συλλ η και 
ως μακροπρόθεσμα αποσβένονται και θα πρέπει αναλ στατ£τικών δεμένων ότι θα πρέπει να 
επιπλέον να γίνονται δεκτά προς το συμφέρον της χ ^ Ό%ό ανάγκες προστασίας των δεδο-
προώθησης των γυναικών. μένων. 
Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 1984. 
0 ΓΙρόεόρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογίες που απορρίφθηκαν: 
Η ακόλουθη τροπολογία που κατατέθηκε σύμφωνα με τον ΕΚ απορρίφθηκε από την ΟΚΕ 
κατά τη διάρκεια των συζητήσεων. 
Σημείο Β 4 ε) 
Το σημείο αυτό 9α πρέπει να διαγραφεί και να αντικατασταθεί με το εξής κείμενο: 
«Το τμήμα δεν απορρίπτει βέβαια σε κατάλληλες περιπτώσεις μέτρα για την προώθηση ενός 
μεγαλύτερου ποσοστού γυναικών στον τομέα εκπαίδευσης και πρόσβασης στα επαγγέλματα, 
στα οποία εκπροσωπούνται με μειωμένο ποσοστό, αντιτίθεται όμως σε οποιοδήποτε 
σύστημα ποσοστών, με το οποίο θα καθορίζεται εκ των προτέρων, ποιο ποσοστό γυναικών 
και ανδρών θα εκπροσωπείται στις διάφορες κατηγορίες ημερομισθίων και έμμισθων υπαλ­
λήλων, είτε στο σύνολο του προσωπικού. Θεωρεί λοιπόν ως κατάλληλο το αναφερόμενο 
παράδειγμα της «θέσπισης ενδεικτικών στόχων για την πρόσληψη». 
Αιτιολογία.: 
α) οι ποσοστιαίες ρυθμίσεις αντίκεινται στην ισότητα ευκαιριών 
β) κατά τη λήψη απόφασης για τους κανόνες που πρέπει να ισχύουν για τα ποσοστά, οι κοι­
νωνικοί εταίροι θα αντιμετωπίσουν αυξημένες δυσχέρειες. 
Αποτελέσματα, της ψηφοφορίας: 
Υπέρ: 41, κατά: 60, αποχές: 4.