ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002 (1998-2002)

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002 (1998-2002)

ΣΥΝΟΨΗ

Μέρος 1 : Έκθεση για την εφαρμογή των κοινών δράσεων του προγράμματος Τελωνείο 2002

1. εισαγωγη

1.1. Το πρόγραμμα

1.1.1. Ιστορικό του προγράμματος

1.1.2. Στόχοι του προγράμματος

1.1.3. Δομές οργάνωσης του προγράμματος.

2. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

3. Κοινες δρασεις

3.1. Τύποι κοινών δράσεων

3.1.1. Σεμινάρια

3.1.2. Ανταλλαγές

3.1.3. Ομάδες έργου

3.1.4. Κατάρτιση

3.1.5. Benchmarking

3.1.6. Παρακολούθηση

3.2. Διαχείριση του προγράμματος και αποδοτικότητα

3.3. Συμπεράσματα και προτάσεις σχετικά με την οργάνωση των κοινών δράσεων

3.3.1. Συμπεράσματα

3.3.2. Προτάσεις

3.4. Λεπτομερή αποτελέσματα των κοινών δράσεων

3.4.1. Βελτίωση της κατανόησης και της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας

3.4.2. Διαχείριση των κινδύνων: ένα συνεκτικό σύνολο αποτελεσμάτων

3.4.3. Λειτουργικές τεχνικές για την καταπολέμηση της απάτης : σημαντικές βελτιώσεις

3.4.4. Σχέσεις με τις επιχειρήσεις : ισχυρή βούληση και συγκεκριμένες εμπειρίες

3.4.5. Κατάρτιση: επεξεργασία και διάθεση υλικού

3.4.6. Δίκτυα, δομές, προσωπικές επαφές : σημαντικά αποτελέσματα

3.5. Επιπτώσεις των κοινών δράσεων

3.5.1. Χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της κατάρτισης σε εθνικό επίπεδο

3.5.2. Συνεργασία με τις επιχειρήσεις: καλύτερη επικοινωνία και αλλαγή προοπτικής.

3.5.3. Βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας

3.5.4. Βελτίωση των μεθόδων εργασίας

3.5.4.1. Γνώση της νομοθεσίας

3.5.4.2. Βελτίωση των μεθόδων εργασίας και κυρίως ελέγχου.

4. δρασεις χρηματοδοτουμενες aπο το εξωτερικο σκελος του προγραμματος τελωνεια 2002.

4.1. Baltic Sea Customs Conference.

4.2. Στήριξη στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων (ΠΟΤ/WCO)

4.3. Παροχή βοήθειας στον τομέα της πληροφορικής με χρηματοδότηση από τη γραμμή του προϋπολογισμού « Τελωνείο 2002 εξωτερικό »

4.4. Πρωτοβουλίες χρηματοδοτούμενες από άλλα κοινοτικά προγράμματα στον τομέα της πληροφορικής

5. ανοιγμα του προγραμματος στις υποψηφιες χωρες

6. συμπερασματα

6.1. Γενικά συμπεράσματα

6.2. Γενικές προτάσεις

Μέρος 2 : Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002 στον τομέα της πληροφορικής (1998-2002)

1. Εισαγωγη

1.1. Πλαίσιο

1.2. Πηγές των στοιχείων

1.3. Ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης

1.4. Διάρθρωση της ανάλυσης

2. Προϋπολογισμοσ

3. Κοινο Μεροσ των προγραμματων Τελωνειο 2002 και Fiscalis

3.1. CCN/CSI (Common Communication Network/ Common System Interface)

3.1.1. Περιγραφή

3.1.2. Αξιολόγηση της εγκατάστασης και ανάπτυξης CCN/CSI

3.1.3. Αποτελέσματα

3.1.4. Ποιοτική εκτίμηση των χρηστών

3.1.4.1. Ποσοτικά στοιχεία.

3.1.4.2. Η μελέτη του Gartner Group (2002).

3.1.5. Επιπτώσεις

3.2. Μέσα διαχείρισης του προγράμματος

3.2.1. Project Support Office (PSO)

3.2.2. TEMPO (Taxud Electronic Management of Projects Online)

3.2.2.1. Περιγραφή

3.2.2.2. Συμβολή του Tempo

4. τελωνειακες εφαρμογες

4.1. Εισαγωγή

4.2. Αξιολόγηση της ανάπτυξης, της εγκατάστασης και της λειτουργίας των τελωνειακών εφαρμογών στο σύνολο τους.

4.2.1. Ανάπτυξη και εγκατάσταση.

4.2.2. Λειτουργία .

4.2.3. Χρησιμότητα/ Βιωσιμότητα

4.3. NSTI (Νέο ηλεκτρονικό σύστημα διαμετακόμισης)

4.3.1. Περιγραφή

4.3.2. Αποτελέσματα

4.3.2.1. Ποιοτικές εκτιμήσεις των χρηστών.

4.3.2.2. Ποσοτικά στοιχεία

4.3.3. Επιπτώσεις

4.4. Η βάση δεδομένων TARIC (Ολοκληρωμένο κοινοτικό δασμολόγιο)

4.4.1. Περιγραφή

4.4.2. Αποτελέσματα

4.4.2.1. Ποιοτικές εκτιμήσεις των κρατών μελών

4.4.2.2. Ποσοτικά στοιχεία.

4.4.3. Επιπτώσεις

4.5. Η εφαρμογή TQS (Tariff Quota and Surveillance)

4.5.1. Περιγραφή

4.5.2. Αποτελέσματα

4.5.2.1. Ποιοτικές εκτιμήσεις των κρατών μελών

4.5.2.2. Ποσοτικά στοιχεία

4.5.3. Επιπτώσεις

4.6. Βάση δεδομένων RTCE (ευρωπαϊκές δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες)

4.6.1. Περιγραφή

4.6.2. Αποτελέσματα

4.6.3. Επιπτώσεις

4.7. DDS (Data Dissemination System)

4.7.1. Περιγραφή

4.7.2. Αποτελέσματα και επιπτώσεις

4.8. Η εφαρμογή SIGL (Σύστημα πληροφοριών για τη διαχείριση των αδειών)

4.8.1. Περιγραφή

4.8.2. Αποτελέσματα

4.8.3. Επιπτώσεις

4.9. Οι εφαρμογές AFIS (Anti Fraud Information System)/SID (Σύστημα τελωνειακών πληροφοριών)

4.9.1. Περιγραφή

4.9.1.1. AFIS

4.9.1.2. SID

4.9.2. Αποτελέσματα

4.9.2.1. AFIS

4.9.2.2. SID

4.9.3. Επιπτώσειςs

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

5.1. Κοινό μέρος των προγραμμάτων Τελωνείο 2002 και Fiscalis

5.2. Οι τελωνειακές εφαρμογές

ΑΚΡΩΝΥΜΑ - ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

παραρτηματα

παραρτημα 1. μεθοδοσ : εφαρμογη του μοντελου MEANS για τη διαρθρωση της αξιολογησησ

1. οριοθετηση του πεδιου αξιολογησησ

2. Διαρθρωση τησ αξιολογησησ

2.1. Κριτήρια και ερωτήσεις αξιολόγησης

2.2. Εξέλιξη των στόχων του προγράμματος

3. Το δεντρο των στοχων και η συνδεση των επιδρασεων με τους στοχουσ

Παραρτημα 2 σχημα των στοχων του προγραμματος Τελωνεια 2002 και των προσδοκωμενων επιδρασεων των κοινων δρασεων

Παραρτημα 3 Αξιολογησεισ από τα κρατη μελη των επιδρασεων των κοινων δρασεων

Παράρτημα 3.1 Σεμινάρια

Παράρτημα 3.2 Ανταλλαγές

Παράρτημα 3.3 Ομάδες έργου

Παράρτημα 3.4 Κατάρτιση

Παράρτημα 3.5 Γενική αξιολόγηση

Παραρτημα 4 συνοψη των ατομικων αξιολογησεων των συμμετεχοντων στα σεμιναρια 2000, 2001 και 2002 (αποτελεσματα 18 απο 29 σεμιναρια)

Παραρτημα 5 εξελιξη του αριθμου των ανταλλαγων

Παραρτημα 6 προϋπολογισμοσ πληροφορικησ τελωνειο 2002

Παραρτημα 7 αξιολογηση από τα κρατη μελη της αναπτυξησ, εγκαταστασησ και λειτουργιασ του συστηματοσ CCN/CSI

Παραρτημα 8 αξιολογηση από τα κρατη μελη της πληροτητασ των πληροφοριων που παρεχουν τα συστηματα του προγραμματοσ τελωνεια 2002

Παραρτημα 9 αξιολογηση από τα κρατη μελη της ποιοτητασ των πληροφοριων που παρεχουν τα συστηματα του προγραμματοσ τελωνειο 2002

Παραρτημα 10 αξιολογηση από τα κρατη μελη της εγκαταστασησ και λειτουργιασ των εθνικων συνιστωσων των συστηματων που αναπτυχθηκαν στο πλαισιο του προγραμματοσ τελωνεια 2002

Παραρτημα 11 αξιολογηση από τα κρατη μελη της συμβολησ στουσ στοχουσ του προγραμματοσ των συστηματων που αναπτυχθηκαν από το προγραμμα τελωνεια 2002

Παραρτημα 12 αξιολογηση από τα κρατη μελη της χρησιμοποιησησ των συστηματων που αναπτυχθηκαν στο πλαισιο του προγραμματοσ τελωνεια 2002

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002 (1998-2002)

ΣΥΝΟΨΗ

Το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 αποτελείται από δύο ειδών παρεμβάσεις : τις « κοινές » δράσεις και τις εφαρμογές πληροφορικής.

I) Το πρώτο μέρος της έκθεσης αφορά τις κοινές δράσεις, δηλαδή τα σκέλη της συνεργασίας που δεν συνδέονται άμεσα με την πληροφορική : ανταλλαγές υπαλλήλων, ομάδες έργου, σεμινάρια, benchmarking και κατάρτιση. Οι κοινές δράσεις που εξετάζονται είναι εκείνες που πραγματοποιήθηκαν έναντι συνολικού κόστους 6,75 εκατ. ευρώ στη διάρκεια των 3 τελευταίων ετών (2000, 2001, 2002) της εφαρμογής του προγράμματος Τελωνείο 2002, δεδομένου ότι εκείνες των προηγούμενων ετών έχουν εξεταστεί στην ενδιάμεση έκθεση του 2001.

Οι ανταλλαγές υπαλλήλων (2,55 εκατ. ευρώ, ήτοι 38 % του συνόλου) επιτρέπουν τη σύσφιξη των επαφών μεταξύ των εθνικών αλλά και της κοινοτικής υπηρεσίας. Την περίοδο 2000 με 2002, οργανώθηκαν περίπου 1400 ανταλλαγές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και κάποιες ιδιαίτερα σημαντικές όπως οι ανταλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες, στη Βιέννη και στη Λάρνακα. Σε γενικές γραμμές, κρίνονται αρκετά χρήσιμες, ωστόσο επιδέχονται κάποιες βελτιώσεις από πλευράς παρακολούθησης, επιλογής των θεμάτων και επιλογής των συμμετεχόντων. Πρόσφατα, στο μηχανισμό αυτό εντάχθηκαν και οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες .

Οι 38 ομάδες έργου, (2,02 εκατ. ευρώ, ήτοι το 30 % του συνόλου) ικανοποίησαν σε μεγάλο βαθμό τους συμμετασχόντες. Οι προτεινόμενες βελτιώσεις αφορούν την προετοιμασία των συναντήσεων, την επιλογή των θεμάτων και την ενίσχυση της διάχυσης των πληροφοριών.

Τα 29 σεμινάρια (1,52 εκατ. ευρώ, ήτοι το 23 % του συνόλου) που οργανώθηκαν στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου σε γενικές γραμμές ικανοποίησαν. Οι πιθανές βελτιώσεις αφορούν, και εδώ επίσης, την επιλογή των συμμετεχόντων, την προετοιμασία και την παρακολούθηση των σεμιναρίων.

Οι 18 δράσεις benchmarking, ενός σχετικά πρόσφατου μέσου, οργανώθηκαν από τα κράτη μέλη και κόστισαν 0,375 εκατ. ευρώ, ήτοι το 5,4 % του συνόλου. Οι συμμετασχόντες είναι σε γενικές γραμμές ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα και οι βελτιώσεις που πρότειναν αφορούν κυρίως την προετοιμασία.

Οι δράσεις κατάρτισης (0,251 εκατ. ευρώ, ήτοι το 3.7 % του συνόλου) θεωρήθηκαν χρήσιμες από την πλειονότητα των συμμετασχόντων. Για το μέλλον, ορισμένοι συμμετασχόντες εκτιμούν ότι ένα ειδικό θεσμικό πλαίσιο θα μπορούσε να δυναμώσει τα αποτελέσματα αυτών των δράσεων.

Τα διάφορα σκέλη του προγράμματος προκάλεσαν το ενδιαφέρον των εθνικών υπηρεσιών, οι οποίες, σε μεγάλο βαθμό, εξέφρασαν την ικανοποίηση τους για την εξέλιξη και τα αποτελέσματα των δράσεων.

Οι βελτιώσεις που πρέπει να γίνουν, σύμφωνα με τους συμμετασχόντες, αφορούν πρωτίστως την ακόμη πιο συγκεκριμένη επιλογή θεμάτων και συμμετεχόντων.

Η διάδοση των αποτελεσμάτων θα μπορούσε να ενισχυθεί.

II) Το δεύτερο μέρος παρουσιάζει τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις διαφόρων εφαρμογών πληροφορικής και τα μέσα οργάνωσης και διαχείρισης των έργων πληροφορικής.

Το συνολικό ποσό των δεσμευμένων πιστώσεων του προγράμματος Τελωνείο 2002 για την πληροφορική ανέρχεται σε 84 εκατ. ευρώ. Τα συστήματα πληροφορικής περιλαμβάνουν κοινοτική και εθνικές συνιστώσες, με τα κράτη μέλη να χρηματοδοτούν τις εθνικές συνιστώσες και το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 να χρηματοδοτεί μόνο την κοινοτική συνιστώσα.

Η ανάπτυξη και εγκατάσταση του δικτύου επικοινωνιών CCN/CSI [1] απαίτησε επένδυση 23 εκατ. ευρώ, τα μισά από τα οποία διέθεσε το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 και τα υπόλοιπα το πρόγραμμα Fiscalis.

[1] Common Communication Network/Common System Interface

Η εφαρμογή NSTI [2] αντιπροσωπεύει το 51 % του προϋπολογισμού του προγράμματος Τελωνείο 2002 για την πληροφορική (συμπεριλαμβανομένου του μισού του ποσού για το δίκτυο CCN/CSI και τα μέσα διαχείρισης). Η NSTI απαίτησε σημαντικές δαπάνες λόγω του ότι πρόκειται για δαπάνες σχετικές με ανάπτυξη και εγκατάσταση. Οι υπόλοιπες τελωνειακές εφαρμογές, στην πλειονότητα τους, λειτουργούσαν ήδη πριν από την έναρξη του προγράμματος. Οι λεγόμενες « δασμολογικές » εφαρμογές αντιπροσωπεύουν το 15 % του συνολικού προϋπολογισμού (αυτές που απαίτησαν τις περισσότερες δραστηριότητες είναι οι εφαρμογές TARIC [3], TQS [4], RTCE [5], ISPP [6] και SMS [7]).

[2] Νέο ηλεκτρονικό σύστημα διαμετακόμισης

[3] Ολοκληρωμένο κοινοτικό δασμολόγιο

[4] Tarif Quota and Surveillance

[5] Ευρωπαϊκές δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες

[6] Information System for Processing Procedures

[7] Specimen Management System

Οι εφαρμογές AFIS/SID [8] και SIGL [9] αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 13 και το 5 % του συνολικού προϋπολογισμού.

[8] Anti Fraud Information System/Systθme d'information Douanier/Σύστημα τελωνειακών πληροφοριών

[9] Σύστημα πληροφοριών για τη διαχείριση αδειών

- Κοινό μέρος των προγραμμάτων Τελωνείο 2002 και Fiscalis.

Το δίκτυο και η διεπαφή επικοινωνίας CCN/CSI παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες. Το δίκτυο λειτουργεί εύρυθμα και χρησιμοποιείται ιδιαίτερα. Το κόστος εγκατάστασης, ανάπτυξης και λειτουργίας προσδιορίστηκε από την ανάγκη να καταστεί το CCN/CSI συμβατό με τα διάφορα υπάρχοντα συστήματα. Η αποκεντρωμένη τεχνική αρχιτεκτονική του CCN/CSI έχει ως αποτέλεσμα κάθε νέα σύνδεση να απαιτεί τη δημιουργία ειδικής υποδομής και, ενδεχομένως, μια ανάπτυξη προκειμένου να προσαρμοστεί σε κάποια συμπληρωματική τοπική τεχνολογία.

Ο καθορισμός ρεαλιστικών χρονοδιαγραμμάτων προόδου των έργων ήταν δύσκολος λόγω του γεγονότος ότι οι εκπρόσωποι των κρατών μελών στις επιτροπές που είναι υπεύθυνες για την εκτέλεση των έργων δεν διαθέτουν όλες τις πληροφορίες για τους πόρους (δημοσιονομικούς και ανθρώπινους) που είναι διαθέσιμοι για την εκτέλεση των «εθνικών » τμημάτων των έργων.

- Οι τελωνειακές εφαρμογές.

-Δεν είναι ακόμη δυνατόν να μετρηθούν όλα τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις του συστήματος NSTI, το οποίο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της εγκατάστασης. Επιπλέον, δεν έχει φτάσει ακόμη στην πλήρη απόδοση του κυρίως λόγω του ότι οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την απλουστευμένη διαδικασία (το 80% των κινήσεων διαμετακόμισης) και είναι συνδεδεμένες με το σύστημα είναι λίγες. Ο αριθμός ωστόσο των διακινήσεων που επεξεργάζεται το NSTI αναμένεται να αυξηθεί ταχέως μετά τη σύνδεση όλων των υπηρεσιών διαμετακόμισης των κρατών μελών και των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν την απλουστευμένη διαδικασία, η οποία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως την 1η Ιουλίου 2003 και την 1η Μαρτίου 2004 αντίστοιχα.

Οι επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη εκτιμούν ότι το NSTI θα συμβάλει στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών, στην πρόληψη των απατών και τη διευκόλυνση των τελωνειακών ελέγχων. Όσον αφορά την αποδοτικότητα, το κόστος μηχανοργάνωσης του συστήματος διαμετακόμισης (43 εκατ. ευρώ) πρέπει να υπολογιστεί σε συνάρτηση με το ύψος του ποσού των απατών (εκτιμάται σε 1 δις. ευρώ για το διάστημα 1990 με 1996) κατά τις τελωνειακές διαμετακομίσεις.

-Στόχος των συστημάτων TARIC και DDS [10] είναι η διάχυση πληροφοριών από το κέντρο στις εθνικές υπηρεσίες και στο κοινό. Η χρησιμοποίηση της πληροφορικής επιτρέπει ταυτόχρονα ταχεία εκτέλεση αυτής της λειτουργίας και ανεύρεση των αποδεκτών, μειουμένου έτσι του κινδύνου αποκλίσεων κατά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη εκτιμούν ότι το TARIC συμβάλλει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διοικητικών διαδικασιών.

[10] Σύστημα διάδοσης δασμολογικών δεδομένων

-Η κεντρική και ηλεκτρονική διαχείριση των ποσοστώσεων (TQS) συμβάλει επίσης στην ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας στο βαθμό που η επεξεργασία των πληροφοριών γίνεται γρήγορα και ομοιόμορφα. Τα κράτη μέλη πρέπει ωστόσο να φροντίζουν να μη κάνουν λάθη στις αιτήσεις τους για ανάληψη ποσοστώσεων.

Τα κράτη μέλη, προκειμένου να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των δασμολογικών εφαρμογών, εξέφρασαν την επιθυμία εναρμόνισης και ολοκλήρωσης όλων των δασμολογικών εφαρμογών ώστε να αποφεύγονται ασυμφωνίες μεταξύ τους και να διευκολύνονται οι συνδέσεις και η συμβατότητα των συστημάτων: αυτός είναι ο στόχος του έργου ITE (Integrated Tariff Environment), το οποίο προβλέπεται να ξεκινήσει.

-Η εφαρμογή RTCE εγκαταστάθηκε χάρη στη χρηματοδότηση του προγράμματος (προμήθεια σαρωτών και καμερών από τις εθνικές υπηρεσίες). Η κεντρική και ηλεκτρονική διαχείριση των RTC (δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες) συμβάλλει κυρίως στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διοικητικών διαδικασιών και της διοικητικής συνεργασίας. Πρέπει, ωστόσο, να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένες περιπτώσεις αποκλίσεων που υφίστανται κατά την εφαρμογή της δασμολογικής νομοθεσίας και στη βελτίωση του κεντρικού λεξικού της βάσης δεδομένων.

-Το ποσοστό των ληφθέντων απαντήσεων κατά την έρευνα στα κράτη μέλη για την εφαρμογή SIGL ήταν μικρό. Πάντως, το SIGL επέτρεψε να περιοριστούν οι απάτες σχετικά με τις ποσοστώσεις εισαγωγής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και χαλύβων.

-Η εφαρμογή AFIS είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για την καταπολέμηση της απάτης στον τελωνειακό τομέα. Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι αποτελεί επίσης ένα καλό μέσο συνεργασίας που επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών. Η αξιολόγηση, ωστόσο, των αποτελεσμάτων και των επιπτώσεων δεν είναι δυνατή λόγω του ότι η λειτουργία της εφαρμογής SID δεν είχε ξεκινήσει ακόμη στη διάρκεια του προγράμματος.

III) Γενικό συμπέρασμα

Συνολικά, το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 συνέβαλε στην ενίσχυση της συνεργασίας, τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, προετοίμασε την ένταξη των υπηρεσιών των μελλοντικών κρατών μελών στη διαχείριση των κοινοτικών τελωνείων.

Πάντως, λόγω της άμεσης εμπλοκής της ευρωπαϊκής και των εθνικών υπηρεσιών στο εν λόγω πρόγραμμα, η αξιοπιστία των αξιολογήσεων θα ήταν μεγαλύτερη εάν μπορούσαν να στηριχθούν σε εργασίες ανεξάρτητων συμβούλων.

Τα θετικά αποτελέσματα του προγράμματος δεν μπορούν να κρύψουν το εύρος των στόχων και την ποικιλία των αντιλήψεων και εθνικών καταστάσεων στον τελωνειακό τομέα. Ο στόχος του να μπορούν «να λειτουργούν τα τελωνεία των κρατών μελών ως μια υπηρεσία» δικαιολογεί την εντατικοποίηση των καταβαλλόμενων προσπαθειών. Μάλιστα, το πρόγραμμα καθίσταται ακόμη πιο αναγκαίο λόγω της προσχώρησης των νέων κρατών μελών και των αλλαγών που θα προκύψουν στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.

Για να υπάρχει σωστή λειτουργία των κοινοτικών εξωτερικών συνόρων, πράγμα που διευκολύνει τις διασυνοριακές ροές με ταυτόχρονο έλεγχο των κινδύνων, μπορεί να απαιτηθεί αυξημένος συντονισμός των διαφόρων ενδιαφερόμενων υπηρεσιών και ανανεωμένη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συνεχιστές του προγράμματος Τελωνείο 2002 θα πρέπει να έχουν υπόψη τους αυτές τις εξελίξεις.

Μέρος 1 : Έκθεση για την εφαρμογή των κοινών δράσεων του προγράμματος Τελωνείο 2002

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Το πρόγραμμα

1.1.1. Ιστορικό του προγράμματος

Παίρνοντας τη σκυτάλη από το πρόγραμμα Matthaeus [11], το οποίο υπήρχε από το 1991 στον τομέα της κατάρτισης των τελωνειακών υπαλλήλων και της διοικητικής συνεργασίας, καθώς και από την 1η Ιανουαρίου 1998, από το πρόγραμμα IDA [12] , το πρόγραμμα Τελωνείο 2002, που εγκρίθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1999 [13], καλύπτει το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 1996 έως 31 Δεκεμβρίου 2002.

[11] Απόφαση αριθ. 1991/341/ΕΟΚ

[12] Απόφαση αριθ. 95/468/EK του Συμβουλίου. Το πρόγραμμα αυτό στήριξε, για το διάστημα 1995 με 1997, διάφορα έργα που συμβάλουν στην τηλεματική ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ υπηρεσιών της κοινότητας και κυρίως τις τελωνειακές εφαρμογές.

[13] Απόφαση αριθ. 105/2000/EK του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Περιλαμβάνει το πρόγραμμα Τελωνείο 2000 [14], το οποίο εγκρίθηκε το 1996 για το διάστημα 1996 με 2000, με αύξηση του προϋπολογισμού του από 50 σε 135 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων κατάρτισης, μηχανοργάνωσης και ετοιμασίας των υποψηφίων χωρών στον τελωνειακό τομέα. Θα το διαδεχθεί, από το 2003 έως το 2007, το πρόγραμμα Τελωνείο 2007 [15] (133 εκατ. ευρώ).

[14] Απόφαση 210/97/EK του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

[15] Απόφαση αριθ. 253/2003/EK του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

1.1.2. Στόχοι του προγράμματος

Η απόφαση αριθ. 210/97/ΕΟΚ για τη θέσπιση του προγράμματος Τελωνείο 2002 αναφέρεται σε πολλούς στόχους που πρέπει να επιδιώξει το πρόγραμμα: το άρθρο 4, που προβλέπει το "κοινό πλαίσιο στόχων", περιλαμβάνει επτά ομάδες. Οι υπόλοιποι στόχοι αναφέρονται στο σκεπτικό ή στο σώμα του κειμένου.

Παρότι ο μακροπρόθεσμος γενικός στόχος του προγράμματος είναι η διευκόλυνση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, η ενδιάμεση αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2001 [16] ανέδειξε τρεις βασικούς ενδιάμεσους στόχους:

[16] Ενδιάμεση έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002, Κείμενο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, SEC(2001) 1329 της 31.07.2001

- Συμβολή στη διευκόλυνση του εμπορίου

- Βελτίωση της καταπολέμησης της απάτης ώστε να διασφαλιστεί η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

- Βελτίωση της ομοιόμορφης εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου και των κοινοτικών πολιτικών σε κάθε σημείο του τελωνειακού εδάφους

Με την επίτευξη των τριών αυτών στόχων θα μπορούσε να διασφαλιστεί η λειτουργία των διαφόρων τελωνειακών υπηρεσιών σαν μια υπηρεσία.

Καθώς το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούν τα τελωνεία μεταβάλλεται, αυτά πρέπει να προσαρμόζονται σε νέους τρόπους λειτουργίας. Ο ρόλος τους ξεκινά από υπηρεσία είσπραξης φόρων και φθάνει μέχρι να είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή και άλλων μέτρων που συνδέονται με τη γεωργική πολιτική, την προστασία της δημόσιας υγείας, την προστασία του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της απάτης με την ευρεία έννοια.

1.1.3. Δομές οργάνωσης του προγράμματος.

Οι δομές οργάνωσης και διαχείρισης του προγράμματος, που παρουσιάζονται στην ενδιάμεση έκθεση, δεν έχουν τροποποιηθεί.

Η ομάδα τελωνειακής πολιτικής καθορίζει τους πολιτικούς και στρατηγικούς προσανατολισμούς και τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύονται από τους Γενικούς Διευθυντές των Τελωνείων.

Η επιτροπή διαχείρισης Τελωνείο 2002 λαμβάνει τις αποφάσεις σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος. Συνέρχεται δύο φορές το χρόνο. Δημιούργησε 5 ομάδες διαχείρισης, που η καθεμία είναι υπεύθυνη για ένα τομέα προτεραιότητας ταυτοποιημένο στο ετήσιο σχέδιο δράσης, το οποίο ενημερώνεται τακτικά και περιλαμβάνει αναλυτικά το σύνολο των αναλαμβανόμενων δράσεων.

2. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την εξέλιξη των δαπανών των κοινών δράσεων τα τελευταία χρόνια του προγράμματος. οι εν λόγω δαπάνες χρηματοδοτήθηκαν από το κονδύλιο Β5-303 του προϋπολογισμού.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η γραμμή του προϋπολογισμού « Τελωνείο 2002 εξωτερικό » (Β7-860) δέσμευσε συνολικό ποσό 2.596.089 ευρώ προκειμένου να συνδράμει τα υποψήφια κράτη στον τομέα της πληροφορικής.

3. ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

3.1. Τύποι κοινών δράσεων

Η ενδιάμεση αξιολόγηση είχε δείξει τη συμπληρωματικότητα των μέσων του προγράμματος, που χρησιμοποιούνται με συνδυασμένο τρόπο. Τα σχόλια των κρατών μελών επιβεβαιώνουν τη χρησιμότητα αυτής της χρήσης των δράσεων.

3.1.1. Σεμινάρια

Τα σεμινάρια συνίστανται σε συναντήσεις εμπειρογνωμόνων των υπηρεσιών και περιστασιακά των οικονομικών κύκλων, που διοργανώνουν τα κράτη μέλη. Στόχος τους είναι η εμβάθυνση σε ειδικά θέματα. Μετά το τέλος κάθε σεμιναρίου, το κράτος μέλος διοργανωτής συντάσσει τελική έκθεση με τα κύρια συμπεράσματα και προτάσεις.

Στο διάστημα 2000 με 2002, διοργανώθηκαν 29 σεμινάρια. Οι πίνακες που παρουσιάζονται σε παράρτημα [17] αποτελούν σύνθεση των ατομικών αξιολογήσεων των συμμετασχόντων.

[17] βλ. Παράρτημα 3.1 και Παράρτημα 4

Έξι κράτη μέλη θεωρούν τα σεμινάρια "πολύ χρήσιμα" ενώ 6 τα θεωρούν "χρήσιμα". Κατά μέσο όρο, τα σεμινάρια βαθμολογούνται, όσο αφορά τη χρησιμότητα τους, με 3,50 βαθμούς σε κλίμακα βαθμολογίας από το 1 έως το 4 (1 άχρηστα, 2 λίγο χρήσιμα, 3 χρήσιμα, 4 πολύ χρήσιμα).

Παράλληλα, ερωτηθέντα τα κράτη μέλη για προτάσεις σχετικά με τα μελλοντικά σεμινάρια, ζητούν να καταστεί η οργάνωση περισσότερο λειτουργική: για το λόγο αυτό προτάθηκε να υπάρξει καλύτερη επιλογή των στόχων (στοιχείο που αναφέρθηκε από 9 χώρες) και των συμμετεχόντων (5 αναφορές), να μειωθεί ο αριθμός τους (3), να δίνεται περισσότερος χρόνος στους συμμετέχοντες (4) για να ετοιμάσουν τη συνάντηση, και επί τόπου στο πλαίσιο εργαστηρίων, ώστε να οριστικοποιούν προτάσεις. Τέλος 6 χώρες προτείνουν την ενίσχυση της παρακολούθησης.

3.1.2. Ανταλλαγές

Οι ανταλλαγές συνίστανται σε βραχύβιες παραμονές ή σε πιο μακρόχρονες περιόδους πρακτικής άσκησης (έως και 6 μήνες) των τελωνειακών υπαλλήλων σε ένα άλλο κράτος μέλος.

Η διαχείριση και ο συντονισμός αυτού του μέσου ενισχύθηκαν στη διάρκεια του προγράμματος με στόχο την ανάπτυξη των ανταλλαγών και τη διασφάλιση καλύτερης παρακολούθησης. Καθορίστηκαν επίσης κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των ανταλλαγών ενώ θεσπίστηκαν εθνικά σημεία επαφών που επέτρεψαν την καλύτερη διοργάνωση των ανταλλαγών σύμφωνα με τους στόχους του προγράμματος. Το Bourse europιenne des ιchanges, που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες το 2000, επαναλήφθηκε στη Βιέννη (Αυστρία) τον Απρίλιο του 2001 και στη Λάρνακα (Κύπρος) το Μάρτιο του 2002.

Από το 2000 έως το 2001, σημειώθηκε μεγάλη αύξηση του αριθμού των ανταλλαγών που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των κρατών μελών, που έφτασαν από 258 σε 579, ενώ στη συνέχεια, το 2002, ο αριθμός τους μειώθηκε σε 470 [18]. Τα θέματα που προσέλκυσαν το μεγαλύτερο αριθμό συμμετεχόντων ήταν η ανταλλαγή επιμορφωτών και η διαμετακόμιση. (Βλ. πίνακα 0).

[18] βλ. Παράρτημα 5

Από το 2001, η συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στο πρόγραμμα ανταλλαγών είναι σημαντική, αφού πραγματοποιήθηκαν 78 ανταλλαγές το 2001 και 80 το 2002. Η καταπολέμηση των παραποιήσεων ήταν γι' αυτές το θέμα με τη μεγαλύτερη ζήτηση. Επιπλέον, διοργανώθηκαν για αυτές πολλές ειδικές ανταλλαγές (στους τομείς διαμετακόμισης και στον έλεγχο μέσω της πληροφορικής το 2001 και 2002).

Τα κράτη μέλη θεωρούν τις ανταλλαγές χρήσιμες ή πολύ χρήσιμες. Πράγματι, ο μέσος όρος της βαθμολογίας στις απαντήσεις τους, στην κλίμακα από το 1 έως το 4, είναι 3,54. Στα πλαίσια προτάσεων για βελτίωση της χρησιμότητας, τα κράτη μέλη αναφέρουν συχνότερα την ενίσχυση του πλαισίου των ανταλλαγών ανάντη (καθορισμός συγκεκριμένων στόχων, επιλογή συμμετεχόντων) και κατάντη (παρακολούθηση, κοινοποίηση των αποτελεσμάτων, αξιολόγηση) [19].

[19] βλ. Παράρτημα 3.2

Σχετικά με το περιεχόμενο των ανταλλαγών, τρία κράτη μέλη εκτιμούν ότι πρέπει να ενισχυθεί ο λειτουργικός χαρακτήρας τους. Πράγματι, στους υπαλλήλους που συμμετείχαν δεν δινόταν πάντα η άδεια να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες ελέγχου, με αποτέλεσμα να μειώνεται το ενδιαφέρον της ανταλλαγής. Δύο χώρες υπογραμμίζουν τη σημασία της συμμετοχής υπαλλήλων υψηλού επιπέδου στις ανταλλαγές. Έγιναν επίσης διάφορες προτάσεις για διαφοροποίηση των μορφών των ανταλλαγών (για παράδειγμα, μακροπρόθεσμες ανταλλαγές για κοινά έργα).

3.1.3. Ομάδες έργου

Οι ομάδες έργου συγκεντρώνουν έναν περιορισμένο αριθμό εθνικών εμπειρογνωμόνων που ενδιαφέρονται για ένα συγκεκριμένο θέμα, με στόχο να ενώσουν τις ατομικές τους εμπειρίες και να καταλήξουν σε ένα « εργαλείο » ή σε κοινούς προσανατολισμούς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Δημιουργούνται από την επιτροπή του προγράμματος Τελωνείο 2002 ή από μια ομάδα διαχείρισης στην οποία υποβάλουν τις προτάσεις τους.

Από το πρόγραμμα Τελωνείο 2002, στη διάρκεια του 2001 ή του 2002, δημιουργήθηκαν 38 ομάδες έργου, οι περισσότερες από τις οποίες ολοκλήρωσαν το έργο τους το 2002. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2002, στις υπό εξέλιξη εργασίες εντάχθηκαν και οι υποψήφιες χώρες .

Μετά την ολοκλήρωση του έργου κάθε ομάδας έργου, οι υπεύθυνοι υποχρεούνται να υποβάλλουν λεπτομερή έκθεση με συμπεράσματα και προτάσεις στην επιτροπή διαχείρισης Τελωνείο 2002 ή στην ομάδα διαχείρισης (βλ. παραπάνω, σημείο. 1 .1.3).

Τα κράτη μέλη αξιολόγησαν θετικά τη χρησιμότητα αυτού του μέσου, αφού η μέση βαθμολογία, βάσει των δώδεκα δοθεισών απαντήσεων, είναι 3,54 [20]. 8 χώρες υπογραμμίζουν την αποτελεσματικότητα της: ευελιξία χρησιμοποίησης, εξειδίκευση στο προσεγγιζόμενο θέμα, κοινή γλώσσα εργασίας

[20] βλ. Παράρτημα 3.3

Μεταξύ των οργανωτικών στοιχείων που μπορούν να βελτιώσουν περισσότερο την αποτελεσματικότητα αυτού του μέσου, αναφέρονται ο εκ των προτέρων καθορισμός των στόχων, η έγκαιρη αποστολή των κειμένων, η επιλογή και η σταθερότητα των συμμετεχόντων (και το ευρύτερο άνοιγμα των ομάδων σε εμπειρογνώμονες ή φορείς), ο περιορισμός του αριθμού τους, η κοινοποίηση των πληροφοριών κατά τη διάρκεια και μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στις χώρες που δεν συμμετέχουν (προτάθηκε ακόμη και ζητείται η συμμετοχή τους μέσω της ηλεκτρονικής οδού), η μεταγενέστερη παρακολούθηση και αξιολόγηση.

3.1.4. Κατάρτιση

Στόχος της κατάρτισης είναι η διεύρυνση των γνώσεων των διοικητικών υπαλλήλων, κυρίως των ανώτερων τελωνειακών υπαλλήλων.

Η ομάδα διαχείρισης που είναι υπεύθυνη για την κατάρτιση, και η οποία συνέρχεται δύο ή τρεις φορές το χρόνο, καθορίζει τους στόχους και συντονίζει την υλοποίηση τους με σεμινάρια, προγράμματα ανταλλαγών, ομάδες έργου και δημοσιεύσεις.

Η χρησιμότητα της κατάρτισης αξιολογήθηκε θετικά από τα κράτη μέλη, με μέσο όρο στην κλίμακα βαθμολογίας [21] το 3,09. Οι εκτιμήσεις ωστόσο ορισμένων χωρών έρχονται σε αντίθεση με τη βαθμολογία, που είναι της τάξεως του 1 ή 2 για κάποιες ερωτήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της κατάρτισης. Τα σχόλια για τη χρησιμότητα φανερώνουν διαφορετικές αντιλήψεις: ένα κράτος μέλος κρίνει τα επιτεύγματα ανεπαρκή ενώ ένα άλλο θεωρεί ότι ωφελήθηκε από την εργασία, η οποία του επέτρεψε να βελτιώσει το δικό του σύστημα κατάρτισης.

[21] βλ. Παράρτημα 3.4

4 κράτη μέλη υπογραμμίζουν, στον τομέα της οργάνωσης, την ανάγκη «καλύτερης επιλογής των στόχων» ή καλύτερης « διάρθρωσης της συνεργασίας » ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της. Πράγματι, η οργάνωση της κατάρτισης από το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 αποδείχθηκε δύσκολη υπόθεση και η ομάδα διαχείρισης αναγκάσθηκε να τοποθετηθεί λεπτομερέστερα σε ορισμένα σημεία. Για τη διατήρηση των κεκτημένων επιτευγμάτων προτάθηκε η δημιουργία ενός μόνιμου οργάνου (Κύκλος ειδικών ή Ακαδημία).

3.1.5. Benchmarking

Το benchmarking είναι ένα μέσο σύγκρισης μεταξύ μεθόδων εργασίας, με στόχο την ταυτοποίηση των βέλτιστων πρακτικών και την εν συνεχεία προσαρμογή τους από κάθε εθνική διοίκηση στο δικό της πλαίσιο.

Το benchmarking, αντίθετα με τις υπόλοιπες κοινές δράσεις και κυρίως την παρακολούθηση, επαφίεται στην πρωτοβουλία των συμμετεχόντων ενώ οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν ασκούν κανένα συντονιστικό και υποστηρικτικό ρόλο. Πρόκειται για μια άσκηση απαιτητική αφού απαιτεί από τις υπηρεσίες μεγάλες επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους (η συνολική διάρκεια της εκτέλεσης ενός benchmarking είναι περίπου 12,5 μήνες). Επιπλέον, είναι μια εργασία δύσκολη δεδομένου ότι οι συνήθειες και οι πρακτικές των υπηρεσιών σε αυτού του είδους την εργασία αξιολόγησης ποικίλουν. Ωστόσο, όπως δείχνουν οι εκθέσεις, επιτρέπει την πραγματοποίηση εμπεριστατωμένης συγκριτικής άσκησης των πρακτικών που εφαρμόζονται σε επιλεγμένους τομείς και ανοίγει πραγματικά το δρόμο για συγκεκριμένες βελτιώσεις. Φαίνεται μάλιστα ότι ανταποκρίνεται ιδιαίτερα στις ανάγκες των υποψηφίων χωρών.

Σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2000 στο Μπράιτον δρομολόγησε το benchmarking και οδήγησε στη σύσταση ομάδας έργου η οποία, το Φεβρουάριο του 2001, εκπόνησε ένα πρακτικό οδηγό [22]. Ο οδηγός αυτός περιγράφει με μεγάλη ακρίβεια τα στάδια του benchmarking και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει, μετά την ολοκλήρωση της έκθεσης, να πραγματοποιείται η παρακολούθηση της εφαρμογής των προτάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές πλαίσιο καθώς και η αναλυτική παρακολούθηση των επιπτώσεων. Παράλληλα, δημιουργήθηκε ένα δίκτυο σημείων εθνικών επαφών, που συνήλθε τον Ιανουάριο του 2001 και τον Οκτώβριο του 2002.

[22] Οδηγός των σχετικών με το benchmarking οδηγιών του προγράμματος Τελωνείο 2002, DOC TAXUD/728/2000, 13 Φεβρουαρίου 2001

Συνολικά, διατυπώθηκαν 30 προτάσεις σχετικά με το benchmarking και υλοποιήθηκαν 18.

Όλα τα κράτη μέλη πλην ενός έχουν συμμετάσχει τουλάχιστον μια φορά σε άσκηση αυτού του είδους ενώ ορισμένα συμμετέχουν τακτικά. Τρεις δράσεις benchmarking περιελάμβαναν και μια υποψήφια χώρα.

Υπηρεσίες που συμμετέσχον, ερωτηθείσες στο τέλος του 2002, υπογράμμισαν τη μεγάλη τους ικανοποίηση από την ευελιξία της οργάνωσης των benchmarking κατά τις επαφές που πραγματοποίησαν επ'ευκαιρία αυτών των δράσεων καθώς και για το λεπτομερειακό επίπεδο των εργασιών.

Όσο αφορά τις δυσκολίες, αναφέρονται τα γλωσσικά εμπόδια και η απαραίτητη διαθεσιμότητα εμπειρογνωμόνων. Υπογραμμίζεται επίσης η σημασία της επιλογής στόχων και συμμετεχόντων ενώ έγιναν προτάσεις (λεπτομερέστερες εκθέσεις, ενισχυμένη παρακολούθηση) για βελτίωση της διάδοσης των αποτελεσμάτων.

Παρότι η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση των τροποποιήσεων είναι της αρμοδιότητας των εθνικών υπηρεσιών, έχουν ήδη εντοπιστεί συγκεκριμένα αποτελέσματα. Αντίθετα, η εφαρμογή αυτού του μέσου είναι πολύ πρόσφατη για να μπορούν να εντοπιστούν επιπτώσεις.

3.1.6. Παρακολούθηση

Σε αντίθεση με τις δράσεις του benchmarking που βασίζονται στην πρωτοβουλία των κρατών μελών, η παρακολούθηση είναι ένα μέσο που συντονίζει και χρησιμοποιεί η Επιτροπή. Στόχος του είναι η βελτίωση των διοικητικών πρακτικών με την οργάνωση επισκέψεων εθνικών υπαλλήλων στις διάφορες χώρες με στόχο την ανάλυση και τη σύγκριση των διαδικασιών. Τα δύο τελευταία χρόνια του προγράμματος χρησιμοποιήθηκε μόνο για δύο έργα. Στην πραγματικότητα, δεδομένου ότι η παρακολούθηση αποτελεί μέσο δύσκολο από πλευράς διαχείρισης, το οποίο απορροφά σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό, οι συμμετέχουσες διοικήσεις προτιμούν συχνά να επιτύχουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα μέσω του benchmarking και των ομάδων έργου.

Πραγματοποιήθηκε ανάλυση της ικανότητας των υποψηφίων χωρών να ενσωματώσουν το κοινοτικό κεκτημένο και τα αποτελέσματα της εντάχθηκαν στις τακτικές εκθέσεις για τη διεύρυνση. [23]

[23] http://europa.eu.int/comm/enlargement/ report2002/

report2002)

Στο πλαίσιο της ομάδας επαφών RALFH, πραγματοποιήθηκε ακριβής σύγκριση των δομών (βλ. κατωτέρω, σημείο 3.4.6) των λιμανιών του βορρά.

Φαίνεται ότι ο κίνδυνος σύγχυσης μεταξύ παρακολούθησης και benchmarking αποφεύχθηκε, με την τελευταία φόρμουλα να είναι η πιο δημοφιλής.

3.2. Διαχείριση του προγράμματος και αποδοτικότητα

Η ενδιάμεση έκθεση υπογράμμιζε τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για τη βελτίωση της αποδοτικότητας του προγράμματος. Ως προέκταση αυτής της προσπάθειας, χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό τα μέσα διάρθρωσης του προγράμματος και συνοχής των διαφόρων δράσεων. Δύο σχέδια δράσεων, που περιλαμβάνουν το σύνολο των δράσεων, για το 2001 και το 2002, ενημερώνονταν σε τακτά διαστήματα. Κάθε τύπος δράσης πλαισιώνεται στο εξής από κατευθυντήριες γραμμές.

Παράλληλα, ενισχύθηκε η παρακολούθηση των δράσεων: ζητήθηκε από τους οργανωτές των κοινών δράσεων να ορίζουν καλύτερα τους αρχικούς στόχους και να διασφαλίζουν ότι τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις θα παρουσιάζονται αργότερα μέσω ενός εναρμονισμένου πίνακα παρακολούθησης.

3.3. Συμπεράσματα και προτάσεις σχετικά με την οργάνωση των κοινών δράσεων

3.3.1. Συμπεράσματα

- Η χρησιμότητα των κοινών δράσεων έχει αναγνωριστεί από τα κράτη μέλη. Η οργάνωση τους ενισχύθηκε από τις νέες δομές του προγράμματος Τελωνείο 2002 ενώ η προσπάθεια για βελτίωση της διαχείρισης υποστηρίχθηκε σταθερά ενισχύοντας την αποδοτικότητα του προγράμματος.

- Η ενίσχυση της παρακολούθησης είναι αναγκαία και από αυτή αναμένονται τριών ειδών αποτελέσματα:

- κοινοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τις πραγματοποιηθείσες εργασίες και στις χώρες που δεν συμμετέχουν στην υπόψη δράση

- ενημέρωση για τα αποτελέσματα τερματισθεισών δράσεων, οι οποίες χωρίς αυτή υπάρχει κίνδυνος να πάψουν να είναι πρόσφορες (π.χ. μέσα κατάρτισης)

- και κυρίως ενημέρωση για τις συγκεκριμένες βελτιώσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή των αποτελεσμάτων των κοινών δράσεων.

3.3.2. Προτάσεις

- Η αποτελεσματικότητα των κοινών δράσεων θα μπορούσε να ενισχυθεί μέσω της ενδυνάμωσης της προετοιμασίας τους, από την κοινοτική και τις εθνικές υπηρεσίες, κυρίως μέσω της καλύτερης επιλογής των συμμετεχόντων και της κατάρτισης ατζέντας που θα προβλέπει τον απαιτούμενο χρόνο για τη συγκεκριμενοποίηση του στόχου καθώς και της έγκαιρης διάθεσης των κειμένων.

- Το σύνολο των φορέων πρέπει να υποκινηθεί να βελτιώσει την ετοιμασία των δραστηριοτήτων. Παρότι οι κατευθυντήριες γραμμές κάθε δράσης περιέχουν ήδη προτάσεις, μπορεί να γίνει μια υπενθύμιση υπό μορφή βασικών κανόνων που πρέπει να εφαρμόζονται για κάθε δραστηριότητα.

- Η χρησιμοποίηση των μέσων παρακολούθησης στο πλαίσιο των υπηρεσιών της Επιτροπής πρέπει να συνεχιστεί και να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη της παρακολούθησης των επιπτώσεων σε εθνικό επίπεδο.

3.4. Λεπτομερή αποτελέσματα των κοινών δράσεων

3.4.1. Βελτίωση της κατανόησης και της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας

Η ενδιάμεση έκθεση είχε επισημάνει τις ανησυχίες που προκάλεσε στο Ελεγκτικό Συνέδριο και στα κράτη η περίπλοκη τελωνειακή νομοθεσία και η δυσκολία εφαρμογής της. Εκτός από την κατάρτιση, στη βελτίωση της γνώσης της νομοθεσίας και στην ενίσχυση της ομοιόμορφης εφαρμογής της συνέβαλαν επίσης τα σεμινάρια και οι ανταλλαγές.

Τα κράτη μέλη πιστεύουν ότι τα σεμινάρια συνέβαλαν αποτελεσματικά στην καλύτερη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας κυρίως επειδή κατέστησαν δυνατή τη σύγκριση του χειρισμού των ειδικών τελωνειακών ζητημάτων από τα κράτη μέλη (μέσος όρος βαθμολογίας 3,29). Τέσσερις απαντήσεις επιμένουν στον ολοκληρωμένο χαρακτήρα αυτής της σύγκρισης ενώ 2 στο ότι επιτρέπει να φανεί το μέγεθος των διαφορών. Δύο απαντήσεις υπογραμμίζουν ότι οι ανεπίσημες συνομιλίες που πραγματοποιούνται στο περιθώριο των σεμιναρίων συμβάλλουν επίσης σε αυτά τα αποτελέσματα. Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, ορισμένα σεμινάρια, όπως αυτά που αφορούσαν τις παραποιήσεις και τα τελωνειακά εργαστήρια, ήταν ιδιαιτέρως χρήσιμα.

Εξάλλου, οι ανταλλαγές επέτρεψαν τη βελτίωση της κατανόησης της τελωνειακής νομοθεσίας από τους συμμετέχοντες. Το 2001, το 12 % των ανταλλαγών είχε ως αποτέλεσμα την καλύτερη κατανόηση ειδικών σημείων της νομοθεσίας. Το 2002, τα κράτη μέλη αξιολόγησαν θετικά (μέσος όρος 2,96 στα 4) τη συμβολή των ανταλλαγών σε αυτό το αποτέλεσμα.

Οι κοινές δράσεις επέτρεψαν την επεξεργασία και τη διάδοση των προτάσεων και των κατευθυντήριων γραμμών διευκολύνοντας έτσι την κατανόηση και την εφαρμογή της νομοθεσίας. Ορισμένες από τις δράσεις προορίζονταν ειδικά για τις υποψήφιες χώρες. Για παράδειγμα, ένα σεμινάριο που διοργανώθηκε στις 13 και 14 Ιουνίου 2002 σχετικά με τη διαχείριση των δασμολογικών ποσοστώσεων, στο οποίο συμμετείχαν όλες οι υποψήφιες χώρες, ολοκληρώθηκε με προτάσεις για τα στάδια από τα οποία πρέπει να περάσει μια χώρα προκειμένου να ενταχθεί στο κοινοτικό σύστημα διαχείρισης των ποσοστώσεων.

3.4.2. Διαχείριση των κινδύνων: ένα συνεκτικό σύνολο αποτελεσμάτων

Οι έλεγχοι και οι κανόνες ελέγχου αποτελούσαν έναν από τους τομείς προτεραιότητας των σχεδίων δράσης 2001 και 2002. Για το λόγο αυτό, οι πραγματοποιηθείσες σε αυτό το πλαίσιο δράσεις ήταν και οι περισσότερες. Ο συνδυασμός διαφόρων ειδών δράσεων οδήγησε στην επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.

Στον τομέα της διαχείρισης των κινδύνων, αναπτύχθηκαν διάφοροι μηχανισμοί.

- Στο τέλος του 2002 εγκρίθηκε από την ομάδα διαχείρισης ελέγχων πρότυπο πλαίσιο ανάλυσης κινδύνων που προβλέπει μια κοινή θεωρητική προσέγγιση. Το κείμενο αυτό παρουσιάζει κοινούς ορισμούς και αρχές και περιλαμβάνει κοινά πρότυπα για τους τέσσερις τομείς (θέσπιση στρατηγικής, ανάλυση των κινδύνων, επεξεργασία των κινδύνων, παρακολούθηση και αναθεώρηση). Το αποτέλεσμα αυτό είναι σημαντικό, αν λάβουμε υπόψη τις σημαντικές διαφορές που χαρακτηρίζουν τις εθνικές αντιλήψεις για τον έλεγχο .

- Ομάδα έργου εργάστηκε, βάσει σχετικού λειτουργικού σχεδίου, για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών για τους κινδύνους. Στόχος της ήταν, βάσει ενός κοινού στοιχείου υποστήριξης, του εντύπου πληροφοριών για τους κινδύνους (Risk Information Form), η ανάπτυξη της ανεπίσημης και γρήγορης διαβίβασης μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών πληροφοριών που να μπορούν να διευκολύνουν στην καταπολέμηση της απάτης (για παράδειγμα, ένα φορτίο που μοιάζει ύποπτο στον κατάπλου του σε ένα λιμάνι αλλά δεν μπορεί να ελεγχθεί: η διαβίβαση αυτής της υπόνοιας επιτρέπει να τεθούν σε εγρήγορση οι αρχές του επόμενου λιμανιού στο οποίο θα καταπλεύσει). Το μέσο αυτό δοκιμάστηκε με επιτυχία από ορισμένα κράτη και στη συνέχεια από τα 15 κράτη μέλη. Αποτέλεσμα αυτής της πιλοτικής εφαρμογής ήταν, σύμφωνα με μια από τις συμμετέχουσες χώρες, η επίτευξη σημαντικών εισπράξεων. Ωστόσο, για να γενικευθεί η χρησιμοποίηση αυτού του μέσου πρέπει να λάβει επίσημη μορφή σε νόμιμη βάση και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών να αποτελέσει αντικείμενο μηχανοργάνωσης.

- Παράλληλα, η ομάδα διαχείρισης ελέγχων επικύρωσε την καταγραφή των τομέων προτεραιότητας ελέγχου. Πρόκειται για ένα κείμενο που καταγράφει το σύνολο της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας, διαρθρώνοντάς το βάσει προτεραιοτήτων. Η τελική εφαρμογή αυτού του κειμένου βρίσκεται υπό εξέλιξη.

- Τέλος, αναπτύχθηκε σταδιακά και εφαρμόστηκε ένα πρόγραμμα μέτρησης των αποτελεσμάτων που επιτρέπει, βάσει μιας σειράς απλών στατιστικών δεικτών, την κοινή παρακολούθηση της τελωνειακής δραστηριότητας των κρατών μελών, επιτρέποντας τη διεξαγωγή συγκρίσεων και ευνοώντας τη έκφραση γνωμών. Οι υποψήφιες χώρες συμμετέχουν σε αυτή τη δραστηριότητα από τον Ιούλιο του 2002.

3.4.3. Λειτουργικές τεχνικές για την καταπολέμηση της απάτης : σημαντικές βελτιώσεις

Δύο ειδικοί τομείς παρουσιάζουν συγκεκριμένα αποτελέσματα, τα οποία και αναφέρουν συχνά τα κράτη μέλη.

1. Στο πλαίσιο της καταπολέμησης των παραποιήσεων, οι κοινές δράσεις επέτρεψαν τη διάδοση τεχνικών και προτάσεων με σκοπό τη διευκόλυνση της καταπολέμησης της απάτης και τη συνεργασία για το σκοπό αυτό με τους κατόχους των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

2. Στο πλαίσιο του έργου των τελωνειακών εργαστηρίων, οι κοινές δράσεις οδήγησαν στη σύσταση ομάδας συνεργασίας που εργάζεται σε μόνιμη βάση για την εναρμόνιση των τεχνικών και των προτεραιοτήτων μεταξύ των εργαστηρίων των κρατών μελών.

3.4.4. Σχέσεις με τις επιχειρήσεις : ισχυρή βούληση και συγκεκριμένες εμπειρίες

Διάφορα είδη δράσεων αφιερώθηκαν στο διάλογο με τις επιχειρήσεις και στην επεξεργασία συνθηκών με στόχο την καλύτερη συνεργασία.

Στον τομέα αυτό, η Επιτροπή και οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών εξέφρασαν στο σεμινάριο EMPACT [24], που πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη τον Ιούνιο του 2002 και στο οποίο συμμετείχαν αντιπρόσωποι του εμπορικού τομέα, την έντονη πολιτική βούληση για συμμετοχή των επιχειρήσεων σε διάλογο και εταιρικές σχέσεις αμοιβαίου συμφέροντος.

[24] European Model for PArtnership between Customs and Trade

Μεταξύ των αποτελεσμάτων αυτού του σεμιναρίου πρέπει να υπογραμμίσουμε την αξιολόγηση του πιλοτικού προγράμματος για την ενιαία διοικητική άδεια, τη δημιουργία ηλεκτρονικής σελίδας για διάλογο με τις επιχειρήσεις (περιλαμβάνει κυρίως τα στοιχεία των σημείων εθνικών επαφών) και την επεξεργασία του μοντέλου COMPACT [25]. Το τελευταίο αυτό είναι το αποτέλεσμα εργασίας που πραγματοποίησαν από κοινού, κατά τη διάρκεια πολλών δράσεων, ορισμένες υπηρεσίες και δύο επιχειρήσεις και αποτελεί μοντέλο διαπίστευσης επιχειρήσεων, που βασίζεται στην άσκηση διεξοδικού λογιστικού ελέγχου. Ακόμη, δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να επιτύχουν σημαντικές οικονομίες μέσω απλούστευσης των διαδικασιών εκτελωνισμού.

[25] COMpliance and Partnership, Customs and Trade

Τα κράτη μέλη βαθμολογούν με 3,42 στα 4 τη συμβολή των σεμιναρίων στη βελτίωση των ανταλλαγών μεταξύ υπηρεσιών και επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα αυτό αναφέρεται ταυτόχρονα:

- Στη βελτίωση και την προσωποποίηση των επαφών (7)

- Στη λήψη υπόψη της συμβολής των επιχειρήσεων σε αυτές τις συναντήσεις (4).

Τα κράτη εκφράζουν την επιθυμία να συνεχιστούν αυτές οι επαφές (3 αναφορές) και να αυξηθεί η συμμετοχή των επιχειρήσεων.

3.4.5. Κατάρτιση: επεξεργασία και διάθεση υλικού

Στο ενεργητικό του προγράμματος εντάσσονται συγκεκριμένα αποτελέσματα, συγκεκριμένα πέντε μέσα κατάρτισης που αφορούν συγκεκριμένα θέματα (ορισμένα από τα οποία βρίσκονται στο στάδιο της μετάφρασης), υπό μορφή CD-ROM καθώς και μια βάση δεδομένων των προσβάσιμων υλικών κατάρτισης στις διάφορες χώρες, που θα είναι σύντομα προσβάσιμη και από το Διαδίκτυο.

Το γλωσσικό ζήτημα, το οποίο αναφέρεται ήδη ως παράγοντας δυσκολίας στην ενδιάμεση έκθεση, αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στα αποτελέσματα των δράσεων κατάρτισης. Η μετάφραση του υλικού των μαθημάτων, που συχνά είναι περίπλοκη (CD-ROM διαδραστικό), αποδεικνύεται δαπανηρή και μακρόχρονη. Το σημείο αυτό τονίζεται σε δύο ερωτηματολόγια ενώ στην αξιολόγηση δύο κράτη μέλη εκφράζουν τη λύπη τους που αυτό το υλικό δεν είναι ακόμη διαθέσιμο. Για το μέλλον, προβλέπεται ότι αυτά τα μέσα κατάρτισης θα υλοποιηθούν άμεσα στις τρεις γλώσσες εργασίας από τρίγλωσσες ομάδες. Εξάλλου, προβλέπεται η προώθηση της επεξεργασίας όχι του υλικού που χρησιμοποιείται άμεσα στις δράσεις κατάρτισης αλλά κοινοτικών προτύπων που θα ενταχθούν στις εθνικές καταρτίσεις.

3.4.6. Δίκτυα, δομές, προσωπικές επαφές : σημαντικά αποτελέσματα

Η οργάνωση δικτύων μεταξύ διαφόρων φορέων του ίδιου τομέα είναι ένα χαρακτηριστικό αποτέλεσμα του προγράμματος. Το πρώτο ήταν η ομάδα επαφών RALFH [26], ένα δίκτυο που, εκτός από τις τακτικές ανταλλαγές, επέτρεψε, μέσω παρακολούθησης, τη σύγκριση μεταξύ των διαφόρων λιμανιών της βόρειας Ευρώπης. Η σύγκριση αυτή είναι χρήσιμη για όλα αυτά τα λιμάνια όχι μόνο για την τοποθέτησή τους ως προς την πρακτική και οργάνωση τους αλλά και για τις σχέσεις τους με τους μεταφορείς, οι οποίοι τείνουν να εκμεταλλεύονται τις διαφορές όσον αφορά τις προσεγγίσεις στα διάφορα λιμάνια στα οποία καταπλέουν.

[26] για το Rotterdam Anvers Le Havre Felixstowe Hambourg.

Το εν λόγω σύστημα ομάδας επαφής αποτέλεσε πρότυπο για τη συνεργασία μεταξύ των αεροδρομίων (ICARIUS) και των λιμανιών του νότιου τμήματος (ODYSSUD).

Έμμεσο αποτέλεσμα διαφόρων κοινών δράσεων είναι επίσης ένα ανεπίσημο δίκτυο προσωπικών επαφών. Την πτυχή αυτή υπογραμμίζουν έντονα τα κράτη μέλη ως αποτέλεσμα κυρίως των σεμιναρίων και των ανταλλαγών. Πράγματι, οι απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο βαθμολογούν με μέσο όρο 3,42 στα 4 τη "συμβολή των σεμιναρίων στην ταυτοποίηση των σημείων επαφών σε άλλα κράτη μέλη και/ή κατά τρόπο που να βελτιώνεται η διοικητική συνεργασία και οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών". 8 κράτη, εξηγώντας τη θετική τους εκτίμηση, αναφέρουν ως θετικό στοιχείο τον προσωπικό χαρακτήρα των επαφών ενώ τρία από αυτά τον συνδέουν άμεσα με τη δυνατότητα βελτίωσης της συνεργασίας. Δύο χώρες πιστεύουν ότι το σεμινάριο είναι ένα μέσο ιδιαίτερα κατάλληλο για τη δημιουργία επαφών ενώ μια πιστεύει ότι μόνο ορισμένα ειδικά σεμινάρια συμβάλλουν σε αυτό το στόχο.

Το ίδιο αποτέλεσμα επετεύχθη και από τις ανταλλαγές όπως δείχνει ο μέσος όρος της "βαθμολογίας" που ήταν 3,79 στα 4. 7 χώρες τονίζουν ότι αποτελεί το κύριο αποτέλεσμα των ανταλλαγών ενώ 3 εκφράζονται θετικά για τον ανεπίσημο χαρακτήρα.

Τα σχόλια των κρατών μελών υπογραμμίζουν τη σημασία αυτού του αποτελέσματος. Πράγματι, οι αναπτυσσόμενες αυτές επαφές αποτελούν για τους συμμετέχοντες ένα πρακτικό μέσο που διευκολύνει τη δουλειά τους αργότερα. Επιπλέον, ενισχύουν τη συνειδητοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης του έργου τους. Οι απαντήσεις κάνουν λόγο για καλύτερη « αμοιβαία κατανόηση », πρόοδο των συμμετεχόντων στο γλωσσικό τομέα και απόκτηση μιας "προσέγγισης περισσότερο κοινοτικής", δηλ. απόκτηση "κοινοτικής ταυτότητας".

3.5. Επιπτώσεις των κοινών δράσεων

Τα άμεσα αποτελέσματα των κοινών δράσεων περιγράφηκαν παραπάνω. Ποιoί όμως είναι οι αντίκτυποι και με ποιο τρόπο συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων που έχει θέσει το πρόγραμμα;

Οι διαπιστωθείσες εδώ επιπτώσεις είναι κυρίως βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις που συνδέονται με την εθνική εφαρμογή των κοινοτικών αποτελεσμάτων. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αφορούν κυρίως τις δράσεις που αναλήφθηκαν τα τελευταία χρόνια του προγράμματος και η ανάλυσή τους είναι ακόμη πρόωρη ενώ η έλλειψη καθορισμού δεικτών τα πρώτα χρόνια του προγράμματος καθιστά αδύνατο τον υπολογισμό των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων των πρώτων χρόνων του προγράμματος. Όσον αφορά το πρόγραμμα Τελωνείο 2007, ο καθορισμός αυτών των δεικτών θα γίνει το 2003. Στο εξής, θα είναι δύσκολη η οριστική εκτίμηση της βιωσιμότητας των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων, πολλώ μάλλον που τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα μπορούν να εκτιμηθούν μόνο με βάση ποιοτικά και όχι ποσοτικά κριτήρια.

3.5.1. Χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της κατάρτισης σε εθνικό επίπεδο

Τα κράτη μέλη εκτιμούν τις επιπτώσεις των δράσεων κατάρτισης με τρόπο ασαφή. Θεωρούν ότι οι αναληφθείσες δράσεις κατάρτισης τους έδωσαν τη δυνατότητα να βελτιώσουν την κατάρτιση που παρέχεται σε εθνικό επίπεδο (μέσος όρος βαθμολογίας 3 στα 4). 6 χώρες επικαλούνται βελτιώσεις που εισήχθησαν σε εθνικό επίπεδο και που βασίστηκαν είτε στις ανταλλαγές, είτε στα μέσα κατάρτισης ή ακόμη και σε προτάσεις. Ο ίδιος μέσος όρος βαθμολογίας εξάγεται και για τη συμβολή των δράσεων κατάρτισης στη βελτίωση της γνώσης των ειδικών θεμάτων. Για παράδειγμα, αναφέρονται οι επιπτώσεις των δράσεων που αφορούν την έρευνα εμπορευματοκιβωτίων και οχημάτων.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε από το πρόγραμμα στην κατάρτιση του ανώτερου τελωνειακού προσωπικού. Στο σημείο αυτό, τα κράτη μέλη βαθμολογούν τη συμβολή του προγράμματος με 2,82 στα 4. Ο αριθμός αυτός ωστόσο δεν αποτελεί κατάλληλο δείκτη, αφού ορισμένες χώρες έχουν αξιολογήσει τις δράσεις που πραγματοποιήθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο και άλλες τις δράσεις που εφαρμόστηκαν σε εθνικό επίπεδο.

Στο σημείο αυτό, τα κράτη μέλη αναφέρονται στα οφέλη που αποκομίστηκαν από την κοινοτική δράση, δεν αναφέρουν όμως προεκτάσεις σε εθνικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του προγράμματος οργανώθηκε ένα σεμινάριο για το ανώτερο τελωνειακό προσωπικό το οποίο, σύμφωνα με 5 απαντήσεις, θεωρείται θετική εμπειρία. Δύο χώρες επισημαίνουν ότι αυτή η δράση πρέπει να προεκταθεί, ορισμένες διαπιστώνουν και την ανάγκη καλύτερης επιλογής των συμμετεχόντων. Από την άλλη μεριά, οι ανταλλαγές, όπως και η διατήρηση επαφών, αναφέρονται ως παράγοντας που συμβάλλει στην καλύτερη κατάρτιση αυτού του προσωπικού.

Συμπέρασμα

Γενικά, παρά το μεγάλο αριθμό των τρόπων κατάρτισης του προσωπικού στο πλαίσιο του προγράμματος, δεν στάθηκε δυνατό να ικανοποιηθεί το μεγάλο ενδιαφέρον το οποίο επιδεικνύουν οι φορείς και οι ανάγκες για κατάρτιση παραμένουν σημαντικές.

Πρόταση

Πρέπει να επιδιωχθεί η προώθηση μιας πιο ευέλικτης οργάνωσης της κατάρτισης που να ευνοεί ιδίως τη συνεργασία μεταξύ κέντρων κατάρτισης και την ανάπτυξη των δράσεων. Με βάση αυτά τα κριτήρια, η αποτελεσματικότητα της νέας οργάνωσης της κατάρτισης στα πλαίσια του προγράμματος Τελωνείο 2007 θα πρέπει, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, να αποτελέσει αντικείμενο αξιολόγησης και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να αναπροσαρμοστεί. Γενικά, ως απάντηση στο ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε, θα πρέπει να αυξηθούν τα χρηματοδοτικά μέσα για την κατάρτιση.

3.5.2. Συνεργασία με τις επιχειρήσεις: καλύτερη επικοινωνία και αλλαγή προοπτικής.

Από πλευράς επιπτώσεων των σεμιναρίων, τα οποία βαθμολογήθηκαν με μέσο όρο 2,50 όσον αφορά τη βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ των επιχειρήσεων και της εθνικής διοίκησης, 9 απαντήσεις επισημαίνουν σημαντικές προόδους (βοήθεια στη διάρθρωση και στον εξορθολογισμό του διαλόγου, βελτίωση της επικοινωνίας σε συγκεκριμένα θέματα...).

Οι επιπτώσεις των ομάδων έργου βαθμολογήθηκαν με μέσο όρο 2,92 στα 4 όσον αφορά τη συμβολή τους στην καλύτερη λήψη υπόψη των διαπιστουμένων αναγκών, στον τομέα:

- της συνοχής των ελέγχων (1 απάντηση)

- της ομοιόμορφης εφαρμογής της νομοθεσίας (2 απαντήσεις)

- μιας κοινοτικής προσέγγισης υποστηριζόμενης από τις τεχνολογίες της πληροφορίας και που λαμβάνει υπόψη την άποψη των επιχειρήσεων, (1 απάντηση).

Τα κράτη μέλη, ερωτηθέντα όσον αφορά τη συνολική συμβολή του προγράμματος στην προώθηση της επικοινωνίας και της διαβούλευσης με τις επιχειρήσεις, απάντησαν με ασαφή τρόπο και ο μέσος όρος της βαθμολογίας τους σε κλίμακα από το 1 έως το 4 ήταν 2,64. 5 χώρες πιστεύουν ότι δεν έχει συμβάλει "καθόλου" ή μόνον "λίγο" σε αυτό το στόχο, για πολύ διαφορετικού όμως λόγους. Σύμφωνα με ορισμένες χώρες, η προσπάθεια αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω π.χ. της "διαφοράς αντιλήψεων" ενώ για άλλες το πρόγραμμα είχε χαμηλή προστιθέμενη αξία αφού είχαν ήδη προωθήσει σχετικό διάλογο σε εθνικό επίπεδο.

Σε γενικές γραμμές, πρόοδοι αναγνωρίστηκαν κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας. Οι απαντήσεις αναφέρουν βελτιώσεις στον τομέα

- της επικοινωνίας (3)

- της έναρξης επαφών (3)

- της διαβούλευσης (3).

Αντίθετα, υπήρξε μια μόνο αναφορά στην ανάπτυξη κοινής προσέγγισης. Με άλλα λόγια, φαίνεται ότι το πρόγραμμα συνέβαλε περισσότερο ως καταλύτης στην ανάπτυξη μιας συνείδησης που οδήγησε σε συγκεκριμένες λύσεις και συγκλίσεις.

Συμπεράσματα

Η αξιολόγηση των επιπτώσεων των επιτευγμάτων επί του παρόντος είναι πρόωρη. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος είναι κυρίως σε τρία επίπεδα:

- Ενθάρρυνση ανοίγματος διαλόγου και εταιρικών σχέσεων

- Συνειδητοποίηση από τα κράτη μέλη των αναγκών των επιχειρήσεων, των διακυβευμάτων από πλευράς ανταγωνιστικότητας και των αμοιβαίων οφελών που θα προκύψουν από τη συνεργασία

- Παραδείγματα και συγκεκριμένες προτάσεις για βελτιώσεις.

Προτάσεις

- Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν απαιτούν να υπάρξει προέκταση στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνείο 2007, η οποία θα επιτρέψει κυρίως να περάσουμε από πιλοτικές εμπειρίες (όπως το μοντέλο COMPACT) σε κοινοτικά πρότυπα.

- Για να διατηρηθεί η αναπτυχθείσα δυναμική, ο στόχος της διευκόλυνσης του εμπορίου πρέπει να αποτελέσει πρωτεύον και σταθερό μέλημα του προγράμματος Τελωνείο 2007, ενταγμένο στη σύλληψη του συνόλου των κοινών δράσεων.

3.5.3. Βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας

Τα κράτη μέλη εμφανίζονται ικανοποιημένα (βαθμολογία 3,55) από τη συνολική συμβολή του προγράμματος στη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών, 6 δε από αυτά αποδίδουν το αποτέλεσμα αυτό κατά κύριο λόγο στις επαφές που αναπτύχθηκαν.

Οι επαφές που αναπτύσσονται με την ευκαιρία των σεμιναρίων χρησιμοποιούνται αργότερα (μέσος όρος βαθμολογίας 3,08).

Όσον αφορά τις ανταλλαγές, οι απαντήσεις βαθμολογούν με 2,92 στα 4 το βαθμό της διαπιστωθείσας βελτίωσης στις μεθόδους της διοικητικής συνεργασίας και/ή της βελτίωσης στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών. Για ορισμένες (2 χώρες), η επίπτωση αυτή συνδέεται κυρίως με τα ειδικά δίκτυα όπως το RALFH ενώ για άλλες συνδέεται με την ανεπίσημη πτυχή των αναπτυσσόμενων επαφών (3 απαντήσεις). Ειδικότερα, η αύξηση της συχνότητας των επαφών μεταξύ υπηρεσίας αποστολής και υπηρεσίας υποδοχής για τη λήψη κυρίως και ανταλλαγή τελωνειακών πληροφοριών βαθμολογείται με 3,05.

Ενώ η χρησιμότητα των επαφών είναι αναγνωρισμένη, ορισμένες απαντήσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη διατήρησης και ανάπτυξης αυτών των επαφών, προτείνοντας για ορισμένες την επισημοποίηση των δικτύων και της ανάληψής τους από τις εθνικές υπηρεσίες. Το ζήτημα που τίθεται είναι μήπως η επισημοποίησή τους, με δεδομένο ότι η βιωσιμότητα των επαφών δεν αποτελεί κεκτημένο, επισύρει τον κίνδυνο απώλειας μέρους της αποτελεσματικότητας τους.

Εξ άλλου, δύο σχόλια αναφέρονται στην πιθανότητα αντίθεσης μεταξύ των ανεπίσημων δικτύων και των κεντρικών διαδικασιών διαβίβασης πληροφοριών.

Συμπεράσματα

- Ο πολλαπλασιασμός των επαφών μεταξύ υπαλλήλων των διαφόρων εθνικών υπηρεσιών, η παράλληλη συνειδητοποίηση της διεθνούς διάστασης του έργου τους και το γεγονός ότι αυτές οι σχέσεις χρησιμοποιήθηκαν αργότερα με αποδοτικό τρόπο αποτελούν σημαντικό θετικό αποτέλεσμα του προγράμματος.

- Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχει κατοχυρωθεί απολύτως η βιωσιμότητα αυτών των ανεπίσημων επαφών

Προτάσεις

Χωρίς να θιγεί η ικανότητα των κοινών δράσεων στην προώθηση ανεπίσημων επαφών, φαίνεται να είναι σημαντικό, σε κοινοτικό μεν επίπεδο, να εξεταστεί ευνοϊκά η επισημοποίηση των δικτύων, σε εθνικό δε επίπεδο, να επιδιωχθεί η συνοχή των επίσημων δικτύων και των τρόπων διάχυσης των πληροφοριών στο εσωτερικό αυτών των δικτύων.

3.5.4. Βελτίωση των μεθόδων εργασίας

3.5.4.1. Γνώση της νομοθεσίας

Η συμβολή των σεμιναρίων στην καλύτερη κατανόηση και εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας από τις εθνικές υπηρεσίες βαθμολογήθηκε με μέσο όρο 2,58. Από 4 χώρες αναφέρεται άμεση ενσωμάτωση αυτών των αποτελεσμάτων, από άλλες αναμένεται εμμέσως από προόδους στο θέμα της κατάρτισης, καθώς σε ειδικούς τομείς όπως η συνεργασία μεταξύ εργαστηρίων. 2 απαντήσεις υπογραμμίζουν έτσι την ανάγκη προέκτασης των αποτελεσμάτων των σεμιναρίων με άλλες δράσεις για να υπάρξουν επιπτώσεις.

Οι ανταλλαγές θεωρείται ότι έχουν ορισμένες θετικές επιπτώσεις στον τομέα της ερμηνείας ή της εφαρμογής της νομοθεσίας στον ίδιο βαθμό με τα σεμινάρια (μέσος όρος βαθμολογίας 2,46). 5 κράτη κάνουν λόγο στα σχόλια τους για βελτίωση προς την κατεύθυνση αυτή. Σύμφωνα με 2 κράτη, τα αποτελέσματα ωφελούν κυρίως τα ενδιαφερόμενα άτομα και με έμμεσο τρόπο τις υπηρεσίες. Τέλος, για 2 κράτη, η μέτρηση των επιπτώσεων παραμένει δύσκολη.

Τα κράτη μέλη, ερωτηθέντα για τη συμβολή των ομάδων έργου στην καλύτερη κατανόηση ειδικών πτυχών της νομοθεσίας, δίνουν μέσο όρο βαθμολογίας 3,38 στα 4. Οι υπολογιζόμενες επιπτώσεις τοποθετούνται χρονικά σε διάφορα επίπεδα: ορισμένα κράτη διαπιστώνουν από τώρα την ύπαρξη κάποιων αποτελεσμάτων (για παράδειγμα, σύμφωνα με ένα από αυτά, η βελτίωση των γνώσεων), στην πλειονότητα τους ωστόσο περιμένουν να υπάρξουν επιπτώσεις ή από την εφαρμογή ορισμένων αποτελεσμάτων (κυρίως από τη χρησιμοποίηση των μέσων κατάρτισης), ή ακόμη και προσδοκούν επιπτώσεις εργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως π.χ. η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας e-customs.

Συμπέρασμα

Το πρόγραμμα συνέβαλε στην καλύτερη κατανόηση και εφαρμογή της νομοθεσίας χάρη στα διάφορα εργαλεία που αναπτύχθηκαν (μοντέλο ανάλυσης κινδύνων που παρουσιάζεται παρακάτω, εφαρμογές πληροφορικής ).

Προτάσεις

Λόγω της πολυπλοκότητας της κοινοτικής νομοθεσίας όπως επισημαίνεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο και ορισμένες εμπλεκόμενες χώρες, δεν μπορεί να ξεκινήσει μια συζήτηση για τις δυνατότητες απλούστευσης;

3.5.4.2. Βελτίωση των μεθόδων εργασίας και κυρίως ελέγχου.

Η ανάλυση των στόχων των κρατών μελών για τις ανταλλαγές το 2001 έδειξε ότι οι μισοί περίπου τεθέντες στόχοι αφορούσαν τη βελτίωση μιας ειδικής μεθόδου εργασίας, μέσω της απόκτησης εμπειρίας και ταυτοποίησης ορθών πρακτικών.

Μετά τις ανταλλαγές του 2001 και 2002, τα κράτη μέλη βαθμολογούν με μέσο όρο 2,46 στα 4 τις τροποποιήσεις και/ή τη βελτίωση των μεθόδων εργασίας των εθνικών υπηρεσιών τους. 3 κράτη αναφέρουν ήδη πραγματοποιηθείσες αλλαγές σε εθνικό επίπεδο, 2 προβλεπόμενες αλλαγές. Σύμφωνα με μια χώρα, οι βελτιώσεις είναι κυρίως αποτέλεσμα υπαλλήλων που συνδέονται άμεσα με τις ανταλλαγές. Τρεις χώρες σχετίζουν τη σπουδαιότητα των σχετικών επιπτώσεων με τη θέση του υπαλλήλου που συμμετέχει στην ανταλλαγή, τόσον από ιεραρχικής όσο και γεωγραφικής πλευράς, αναφέροντας ότι ορισμένες βελτιώσεις έχουν θέση μόνο σε τοπικό επίπεδο.

Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι οι ομάδες έργου (μέσος όρος βαθμολογίας 3) οδήγησαν σε βελτίωση ή προσαρμογή των μεθόδων και διαδικασιών ελέγχου που εφαρμόζουν οι εθνικές υπηρεσίες. Ορισμένα αναφέρουν ότι η πρακτική ιδιαίτερα πτυχή των εργασιών διευκολύνει την εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται οι μηχανισμοί σύγκλισης όπως η μέτρηση των αποτελεσμάτων και το μοντέλο ανάλυσης των κινδύνων.

Τρία κράτη μέλη προβλέπουν επιπτώσεις από ορισμένα έργα, π.χ. από τη συνεργασίας μεταξύ εργαστηρίων και μεταξύ αεροδρομίων, καθώς και από τις εργασίες για ένταξη των συστημάτων πληροφορικής.

Δύο χώρες αναφέρουν προβλήματα στα αποτελέσματα των ομάδων έργου. Σύμφωνα με μια χώρα, αυτό έχει σχέση με το γεγονός ότι, σε μερικές περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες δεν έχουν τη δυνατότητα να δρομολογήσουν αλλαγές σε εθνικό επίπεδο. Μια άλλη αμφισβητεί τη δυνατότητα ορισμένων αντιπροσώπων να δρομολογήσουν αλλαγές στη χώρα τους προς την κατεύθυνση της διαχείρισης των κινδύνων αφού η επικρατούσα νοοτροπία επιδιώκει τον εντατικό έλεγχο του εργατικού δυναμικού. Η παρατήρηση αυτή μπορεί να έχει σχέση με τη διαπίστωση για άνιση συμμετοχή των κρατών στις υπόψη ομάδες έργου.

Σε γενικές γραμμές, τα κράτη μέλη αξιολογούν πολύ θετικά τη συμβολή του προγράμματος στη βελτίωση των τελωνειακών ελέγχων, αφού ο μέσος όρος της βαθμολογίας τους σε αυτή την ερώτηση είναι 3,73 στα 4. Εκτός από τις εν εξελίξει ή προβλεπόμενες εφαρμογές των εξαχθέντων συμπερασμάτων, αναφέρονται επίσης και έμμεσες επιπτώσεις, όπως πχ. μια μεγαλύτερη δραστηριοποίηση μέσα στην υπηρεσία που συνδέεται με την προσαρμογή των όσων διδάχθηκαν.

Συμπέρασμα

Το πρόγραμμα συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση των μεθόδων εργασίας και ευνοεί τον εξορθολογισμό των μεθόδων ελέγχου, έστω κι αν η παρακολούθηση αυτής της πτυχής από τα διάφορα κράτη μέλη είναι άνιση.

Προτάσεις

- Στον τομέα των μεθόδων εργασίας, θα πρέπει να αναπτυχθούν μέσα διάχυσης σε εθνικό επίπεδο των εμπειριών που αποκτούν οι συμμετέχοντες στα σεμινάρια και στις ανταλλαγές. Η διάχυση αυτή έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν η συμμετοχή στο κοινοτικό πρόγραμμα εντάσσεται σε ένα ειδικό εθνικό πρόγραμμα.

- Στον τομέα της διαχείρισης κινδύνων, το προσεχές πρόγραμμα πρέπει να προβλέψει ώστε από τις πιλοτικές δράσεις να περάσουμε στην εκπόνηση κοινοτικών προτύπων αποδεκτών από όλους.

4. ΔΡΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΕΣ AΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑ 2002.

Λόγω του μέτριου προϋπολογισμού του εξωτερικού σκέλους του προγράμματος Τελωνείο 2002, ο αριθμός των δράσεων που οργανώνονται ετησίως από αυτή τη γραμμή του προϋπολογισμού είναι περιορισμένος. Το ίδιο ισχύει και για το μέγεθος και τη φύση αυτών των δράσεων που είναι περισσότερο μεμονωμένα και όχι ολοκληρωμένα έργα. Επιπλέον, πρέπει να σημειώσουμε ότι για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες στη Ευρωπαϊκή Ένωση, οι δράσεις αυτές δεν αποτελούν παρά μέρος της τεχνικής βοήθειας που παρέχεται στον τελωνειακό τομέα στις χώρες αυτές. Άλλες δράσεις που συνδέονται με τη ΓΔ TAXUD [27] οργανώνονται και υπό την αιγίδα του προγράμματος παροχής βοήθειας PHARE καθώς και σε συνεργασία με το TAIEX [28] ή στο πλαίσιο της διευκόλυνσης TAC [29]. Πάντως, το εξωτερικό σκέλος του προγράμματος Τελωνείο 2002 θεωρείται πολύ χρήσιμο.

[27] Γενική Διεύθυνση «Φορολογία και Τελωνειακή Ένωση» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

[28] Technical Assistance Information Exchange.

[29] Travel and Conference facility.

4.1. Baltic Sea Customs Conference.

Η τελωνειακή συνδιάσκεψη των χωρών της Βαλτικής Θάλασσας 'Baltic Sea Customs Conference' (BSCC) είναι μια πρωτοβουλία στο πλαίσιο του Συμβουλίου των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας 'Council of Baltic Sea States' (CBS). Η πρώτη συνάντηση στα πλαίσια αυτής της συνδιάσκεψης πραγματοποιήθηκε το 1995. Οι Γενικοί Διευθυντές Τελωνείων της περιοχής της Βαλτικής θάλασσας συναντώνται κάθε δύο χρόνια προκειμένου να συζητήσουν για τις προτεραιότητες του τομέα τους. Οι συμμετέχουσες χώρες είναι η Δανία, η Σουηδία, η Φιλανδία, η Ισλανδία, η Γερμανία, η Πολωνία, η Εσθονία, η Λιθουανία, η Λετονία και η Ρωσική Ομοσπονδία.

Μετά τη συνδιάσκεψη, με βάση τις προτεραιότητες που καθορίζονται από τους Γενικούς Διευθυντές, δημιουργούνται ομάδες εργασίας με στόχο να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των προτάσεων. Μέχρι το 2001, οι δράσεις αφορούσαν πρωτίστως τις υποψήφιες χώρες και συζητήθηκαν θέματα όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς (σχετικό σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στην Κρακοβία τον Οκτώβριο του 2000).

Λόγω της προόδου που σημείωσαν οι υποψήφιες χώρες, η προτεραιότητα μετατοπίστηκε στη Ρωσική Ομοσπονδία. Το 2001, η τέταρτη συνδιάσκεψη επικεντρώθηκε, μετά από αίτημα των υπουργών εμπορίου, στη μείωση του χρόνου αναμονής στα σύνορα. Η ομάδα εργασίας που είναι υπεύθυνη για τις 'διαδικασίες' ανέλαβε να μετρήσει τον αναγκαίο χρόνο για τον εκτελωνισμό και το συνολικό χρόνο αναμονής σε επιλεγμένους συνοριακούς σταθμούς της περιοχής ώστε να εντοπίσει τα προβλήματα που έχουν σχέση με δύσκολα σημεία διέλευσης.

Το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 συνέβαλε οικονομικά στη διοργάνωση διασκέψεων, σεμιναρίων και συναντήσεων των ομάδων εργασίας.

Η πέμπτη συνδιάσκεψη προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στη Ρίγα τον Οκτώβριο του 2003. Με την ευκαιρία αυτή θα γίνει καταγραφή της κατάστασης των τελωνειακών σταθμών. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στα ληφθέντα αποτελέσματα και θα συζητηθεί το μέλλον της συνδιάσκεψης μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.2. Στήριξη στον Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων (ΠΟΤ/WCO)

Στα τέλη του 1997, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων ζήτησε από την Επιτροπή να παράσχει χρηματοδοτική βοήθεια στο "WCO Fellowship programme", δηλαδή το πρόγραμμα υποτροφιών του. Στόχος του συστήματος είναι να βοηθά νέους τελωνειακούς των αναπτυσσόμενων χωρών να εργαστούν ή να κάνουν μελέτες σε ένα ειδικό τελωνειακό τομέα και να συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης για μεσαία στελέχη.

Η Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο, στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, να εντάξει στον τύπο αυτό προγράμματος συμμετέχοντες προερχομένους από τις υποψήφιες χώρες καθώς και από τα ΝΑΚ [30]. Ενέκρινε έτσι τη χρηματοδότηση της πρακτικής άσκησης 6 υπαλλήλων κάθε χρόνο για διάστημα 4 ετών (από το 1998 έως το 2001). Συμφωνήθηκε ακόμη να μπορεί να επιλέγει τους συμμετέχοντες η Επιτροπή βάσει των προσόντων τους και του βιογραφικού τους. Η επιχορήγηση αυτή ήταν συμπληρωματική των μέτρων κατάρτισης που στοχεύουν στην ανάπτυξη των τελωνειακών θεσμών των υποψήφιων χωρών και των NΑΚ, που λαμβάνουν βοήθεια στα πλαίσια των προγραμμάτων Phare και Tacis. Η σημασία διασφάλισης της συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα δικαιολογείται από το γεγονός ότι οι χώρες αυτές θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με τις υπό ένταξη χώρες, όταν στο μέλλον καταστούν χώρες γειτονιάζουσες με τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης .

[30] Νέα Ανεξάρτητα Κράτη.

Κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης που πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1997 στις Βρυξέλλες, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να διατυπώσουν τις απόψεις τους πάνω στην πρόταση αυτή της Επιτροπής. Η πρωτοβουλία αυτή κρίθηκε ομόφωνα χρήσιμη και τα κράτη μέλη δέχθηκαν πρόθυμα να δεχτούν τους υποτρόφους της Κοινότητας για εκπαιδευτική επίσκεψη δύο εβδομάδων σε μια υπηρεσία συνδεόμενη με το πρόγραμμα fellowship.

Στο τέλος κάθε πρακτικής άσκησης, οι συμμετέχοντες υποχρεούνταν να υποβάλουν έκθεση.

Ο ΠΟΤ ανανέωσε την αίτηση για χρηματοδοτική βοήθεια. Αυτή πρόκειται να εξεταστεί στα πλαίσια του προγράμματος Τελωνείο 2007.

4.3. Παροχή βοήθειας στον τομέα της πληροφορικής με χρηματοδότηση από τη γραμμή του προϋπολογισμού « Τελωνείο 2002 εξωτερικό »

Η γραμμή του προϋπολογισμού « Τελωνείο 2002 εξωτερικό » χρηματοδότησε ένα έργο με στόχο να υποστηρίξει τις υποψήφιες χώρες ώστε :

- να επιτύχουν την ανάπτυξη των εθνικών συστημάτων τους πληροφορικής που θα πρέπει να συνδεθούν με τα κοινοτικά συστήματα που χρησιμοποιούνται στον τελωνειακό τομέα,

- να βελτιώσουν την λειτουργική τους επάρκεια στον τομέα της πληροφορικής και να εξασφαλίσουν τη συνεχή λειτουργία των εθνικών συστημάτων σε ένα κατάλληλο επίπεδο από άποψη ποιότητας κατά την είσοδο τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από την πλευρά τους πάλι, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αναπτύξουν και να διασφαλίσουν τη συντήρηση της εθνικής συνιστώσας των κοινοτικών συστημάτων πληροφορικής που είναι αναγκαία για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς (στον φορολογικό τομέα) και της τελωνειακής ένωσης. Η τεχνική βοήθεια που παρέχεται στις υποψήφιες χώρες δεν μπορεί επομένως να διασφαλίσει ότι τα συστήματα πληροφορικής θα είναι απολύτως λειτουργικά κατά τη στιγμή της προσχώρησής τους.

Η παρασχεθείσα υποστήριξη έλαβε διάφορες μορφές :

- Η Επιτροπή έθεσε στη διάθεση των υποψήφιων χωρών την τεκμηρίωση των τελωνειακών συστημάτων πληροφορικής, ενημερούμενη τακτικά, σε μορφή CD-ROM και μια εσωτερική ηλεκτρονική διεύθυνση.

- Οργανώθηκαν επίσης πολυάριθμες επισκέψεις στις χώρες αυτές για παροχή εξηγήσεων σχετικά με το έργο τους, διασαφήνισης τεχνικών σημείων και παρακολούθησης της πορείας προόδου των έργων.

- Αναπτύχθηκαν και τέθηκαν στη διάθεση των τελωνειακών υπηρεσιών σχέδια 'μοντέλα' έργου για τη διασυνδετότητα γενικά και ειδικότερα για κάθε έργο. Στις υποψήφιες χώρες δόθηκε επίσης βοήθεια στον τομέα της ανάπτυξης σχεδίων έργων και σύνταξης προκαταρκτικών συγγραφών υποχρεώσεων για τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών.

4.4. Πρωτοβουλίες χρηματοδοτούμενες από άλλα κοινοτικά προγράμματα στον τομέα της πληροφορικής

Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, η Επιτροπή έχει εγκρίνει ένα έργο που στοχεύει στη σύνδεση κάθε υποψήφιας χώρας με το ασφαλές δίκτυο CCN/CSI. Η λειτουργική σύνδεση κάθε υποψήφιας χώρας του πρώτου κύματος προβλέπεται για τα μέσα του 2003.

Στο πλαίσιο του προγράμματος « Travel, Accomodation and Conference facility », διοργανώθηκαν το 2002 μια σειρά διασκέψεων με στόχο να επεξηγηθεί διεξοδικά η λειτουργία κάθε συστήματος πληροφορικής που καλύπτεται από τη διασυνδετότητα.

5. ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

Το 2002, αποφασίστηκε η συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στο πρόγραμμα Τελωνείο 2002. η απόφαση στηρίζεται στην προενταξιακή στρατηγική, η οποία προβλέπει την ετοιμασία των υπηρεσιών για την πλήρη συμμετοχή τους στις κοινοτικές διεργασίες, ώστε να διασφαλιστεί η διοικητική τους επάρκεια στην εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων

Το άνοιγμα πραγματοποιήθηκε την 1η Ιουλίου 2002 για 11 υποψήφιες χώρες [31], με βάση την υπογραφή μνημονίου συμφωνίας (MoU). Το μνημόνιο προβλέπει ότι οι υποψήφιες χώρες συμμετέχουν στα προγράμματα υπό τους ίδιους όρους με τα κράτη μέλη όσον αφορά τον αριθμό των συμμετεχόντων στα σεμινάρια, στις ομάδες έργου, στις ανταλλαγές και στις υπόλοιπες κοινές δράσεις. Η συμμετοχή αυτή δεν επηρεάζει τον προϋπολογισμό, αφού τη χρηματοδότηση την έχουν αναλάβει οι υποψήφιες χώρες. Οι δαπάνες, ωστόσο, που προκύπτουν από ορισμένα συμβάντα (σεμινάρια, ομάδες έργου) λόγω της αύξησης των συμμετεχόντων επιβαρύνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

[31] ΜΕ ΕΞΑΊΡΕΣΗ ΤΗ ΛΕΤΟΝΊΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΊΑ ΠΟΥ ΑΠΟΦΆΣΙΣΑΝ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΆΣΧΟΥΝ ΜΕΤΆ ΤΟ 2004.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

6.1. Γενικά συμπεράσματα

- Οι αναληφθείσες δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος συνέβαλαν ουσιαστικά στην επίτευξη των στόχων του. Και χωρίς ίσως το πρόγραμμα αυτό, τα κράτη μέλη μπορεί να είχαν σημειώσει προόδους στον εκσυγχρονισμό τους. Το πρόγραμμα όμως, πέραν του συντονισμού των προσπαθειών, επέτρεψε σε ορισμένες χώρες να σημειώσουν σημαντικές προόδους σε πτυχές στις οποίες είχαν αποφασίσει να επενδύσουν και σε άλλες να αρχίσουν να σκέπτονται πάνω σε πτυχές τις οποίες ελάχιστα είχαν προσεγγίσει σε εθνικό επίπεδο.

Τα θετικά αποτελέσματα του προγράμματος δεν μπορούν να συγκαλύψουν το εύρος των στόχων και την ποικιλία των εθνικών αντιλήψεων και καταστάσεων που επικρατούν στον τελωνειακό τομέα. Ο στόχος του να φθάσουν τα τελωνεία των κρατών μελών να λειτουργούν σαν να ήταν μια υπηρεσία δικαιολογεί την ενίσχυση των ανειλημμένων προσπαθειών. Μάλιστα, η προσχώρηση νέων κρατών μελών και οι αλλαγές που προκύπτουν στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης την καθιστούν περισσότερο αναγκαία.

- Φαίνεται ότι η διάδοση των σε κοινοτικό επίπεδο κεκτημένων αποτελεσμάτων σε εθνικό επίπεδο μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη. Πράγματι, ορισμένες παρατηρήσεις των κρατών μελών οδηγούν στην εκτίμηση ότι θα μπορούσε να βελτιωθεί η διάρθρωση μεταξύ εθνικής οργάνωσης και κοινοτικής συνεργασίας. Η απαίτηση αυτή αφορά όλα τα επίπεδα συμμετοχής: π.χ. οι αντιπρόσωποι στα σεμινάρια πρέπει να είναι σε θέση να μεταφέρουν τα κεκτημένα στη χώρα τους σε ικανό επίπεδο, οι αντιπρόσωποι στις διάφορες ομάδες διαχείρισης πρέπει να είναι σε θέση να δεσμεύουν τις υπηρεσίες τους πάνω σε θιγόμενα θέματα ενώ η ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δικτύων πρέπει να συνδέεται με τα επίσημα δίκτυα πληροφοριών.

- Το πρόγραμμα αναπτύσσεται και γίνεται πιο σύνθετο. Αυτό έχει σχέση όχι μόνο με τη διεργασία της διεύρυνσης, η οποία αυξάνει τον αριθμό των συμμετεχόντων αλλά και με την ποικιλότητα των προς συντονισμό απόψεων και την αύξηση του αριθμού των προτεινόμενων δράσεων. Μπορεί αρχικά η πρωτοβουλία για τις δράσεις να ανήκε στις υπηρεσίες της Επιτροπής, σήμερα όμως οι προτάσεις προέρχονται και από τα κράτη μέλη: η εφαρμογή όλων αυτών των προτάσεων δεν είναι πάντα εφικτή.

Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα εξελίσσεται ως προς τη μορφή του. Φαίνεται ότι, αντί των δράσεων "κλασσικού" τύπου όπως τα σεμινάρια και οι ανταλλαγές, που εμπλέκουν το σύνολο των χωρών που συμμετέχουν με τον ίδιο τρόπο, υπάρχει μια τάση να προτιμώνται δράσεις οι οποίες, όπως το benchmarking, οι ομάδες έργου και ορισμένες ειδικές ανταλλαγές, συνεπάγονται την ενεργό συμμετοχή ενός μικρού αριθμού χωρών που ενδιαφέρονται για ένα συγκεκριμένο θέμα. Οι ανταλλαγές αυτές είναι περισσότερο λειτουργικές και επιτρέπουν την ταχεία επίτευξη ενός αποτελέσματος.

Τέλος, η εμβάθυνση των διαφόρων εργασιών επέτρεψε να φανεί η συμπληρωματικότητά τους και η σύγκλιση των στόχων. Κάθε δράση οφείλει επομένως να είναι συνεπής με το σύνολο των στόχων του προγράμματος, το οποίο σχεδιάστηκε ως ένα ενιαίο σύνολο (για παράδειγμα, ο στόχος της διευκόλυνσης του εμπορίου αφορά τόσο τις διάφορες κοινές δράσεις όσο και τις εφαρμογές πληροφορικής).

- Οι εξελίξεις αυτές δικαιολογούν τη βελτίωση της παρακολούθησης και της αξιολόγησης : τα αποτελέσματα της παρακολούθησης θα μπορούσαν να είναι περισσότερο ορατά και προσβάσιμα από τους διάφορους εταίρους, μεταξύ των οποίων τα κράτη μέλη. Σχετικά με την αξιολόγηση, η αξιοπιστία της θα μπορούσε να αυξηθεί με την προσφυγή σε εξωτερικούς αξιολογητές, πιο ανεξάρτητους φυσικά απ' όσο μπορούν να είναι η ευρωπαϊκή ή οι εθνικές υπηρεσίες που συμμετέχουν οι ίδιες στα προγράμματα.

- Η γραμμή του προϋπολογισμού « Τελωνείο 2002 εξωτερικό » παρέσχε στα υποψήφια κράτη τεχνική βοήθεια με στόχο τη διασφάλιση της διασυνδετότητας των συστημάτων πληροφορικής των υποψηφίων χωρών και την αύξηση της λειτουργικής τους επάρκειας στον τομέα της πληροφορικής. Το πρόγραμμα Phare τις βοήθησε να συνδεθούν με το δίκτυο CCN/CSI και άλλες κοινοτικές εφαρμογές. Δεδομένου ότι οι υποψήφιες χώρες οφείλουν αυτές να αναπτύξουν και να διασφαλίσουν τη συντήρηση της εθνικής συνιστώσας των κοινοτικών συστημάτων πληροφορικής που είναι αναγκαία για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς (από πλευράς φορολογίας) και της τελωνειακής ένωσης, η τεχνική βοήθεια που δίνεται στις υποψήφιες χώρες δεν μπορεί να διασφαλίσει ότι τα συστήματα πληροφορικής θα είναι πλήρως λειτουργικά κατά την ένταξη τους .

6.2. Γενικές προτάσεις

Εκτός από τις προαναφερθείσες προτάσεις σχετικά με τους ειδικούς στόχους του προγράμματος, επιβάλλεται να διατυπωθούν και οι ακόλουθες προτάσεις προκειμένου να καταστούν πιο χρήσιμες οι κοινές δράσεις:

- Το πρόγραμμα θα μπορούσε να κερδίσει σε αποδοτικότητα με βάση τη μεγαλύτερη συμμετοχή των συμμετεχόντων κρατών, με ενίσχυση του συντονιστικού ρόλου των υπηρεσιών της Επιτροπής. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη ορισμένων εργαλείων. Καταρχήν, πρέπει να αναπτυχθεί η ορατότητα του προγράμματος, κυρίως όσον αφορά τις χρηματοδοτικές του συνιστώσες, ώστε οι συμμετέχοντες να διαθέτουν μια συνολική εικόνα του. Εξάλλου, θα μπορούσε να προωθηθεί η σύλληψη και ο σχεδιασμός κοινών δράσεων από τις εθνικές υπηρεσίες βάσει μεθοδολογικών προτάσεων (το benchmarking στηρίζεται ήδη σε μεγάλο βαθμό στα κράτη που συμμετέχουν βάσει κατευθυντήριων γραμμών). Όσο αφορά την αξιολόγηση, η θέσπιση ποσοτικών δεικτών από την αρχή ήδη του προγράμματος, θα μπορούσε να διευκολύνει την ταξινόμηση των προσδοκώμενων επιπτώσεων και τη διάγνωση των επιτευγμάτων.

- Η εξέλιξη του προγράμματος δείχνει να ευνοεί στο μέλλον την προώθηση δράσεων περιοριζομένων σε μικρό αριθμό συμμετεχόντων. Οι δράσεις αυτές, ωστόσο, πρέπει να αποτελέσουν εργαλείο προόδου που θα μοιράζεται το σύνολο των κρατών μελών. Ακόμη, πρέπει να ξεκινήσει μια συζήτηση προκειμένου να προωθηθεί και η αφομοίωση των αποτελεσμάτων, δηλαδή όχι μόνο η διάδοση τους αλλά και η εθνική προσαρμογή τους. Για το λόγο αυτό, καλόν θα ήτο να αναπτυχθούν ομάδες έργου στις οποίες θα εντάσσσονταν σε διαδοχικά στάδια όλο και μεγαλύτερος αριθμός υπηρεσιών.

ΜΈΡΟΣ 2 : ΈΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΤΕΛΩΝΕΊΟ 2002 ΣΤΟΝ ΤΟΜΈΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΉΣ (1998-2002)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Πλαίσιο

Η παρούσα έκθεση αναλύει τις δυνατότητες και τις αδυναμίες των συστημάτων πληροφορικής που χρηματοδοτεί το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 και συμπληρώνει την έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος (κοινές δράσεις).

Συντάχθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1, 10), β) της απόφασης αριθ.105/2000/ΕΚ της 17ης Δεκεμβρίου 1999 που προβλέπει ότι η τελική έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Τελωνείο 2002 θα συνοδεύεται από «συμπληρωματική έκθεση που θα αναλύει τα ισχυρά και αδύναμα σημεία των τελωνειακών συστημάτων πληροφορικής πάσης φύσεως, τα οποία συμβάλλουν στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς».

1.2. Πηγές των στοιχείων

Οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την πραγματοποίηση αυτής της αξιολόγησης είναι :

- Οι απόψεις των κρατών μελών μετά από έρευνα μέσω ερωτηματολογίου. Στόχος του ερωτηματολογίου ήταν να συλλέξει με τον πλέον αντικειμενικό τρόπο τις γνώμες των κρατών μελών για τις εφαρμογές πληροφορικής του προγράμματος. Το ποσοστό απαντήσεων στο αποσταλέν ερωτηματολόγιο φτάνει περίπου το 75%.

- Ελήφθησαν επίσης υπόψη και ποσοτικά στοιχεία σχετικά με τις εφαρμογές που χρηματοδοτεί το πρόγραμμα.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι, όταν η έρευνα αναφέρει την άποψη των κρατών μελών για τις εφαρμογές πληροφορικής, αυτή αφορά την τελική εφαρμογή, όπως τη βλέπει ο χρήστης, δηλαδή και με τις συνιστώσες που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση (κοινοτική συνιστώσα) και αυτές που χρηματοδοτούν τα ίδια τα κράτη μέλη (εθνική συνιστώσα).

1.3. Ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης

Η ενδιάμεση έκθεση του προγράμματος Τελωνείο 2002 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η μηχανοργάνωση θα οδηγήσει σε μια σύγχρονη και αποτελεσματική διαχείριση των τελωνείων :

- Μέσω της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των τελωνειακών διαδικασιών

- Μέσω της διασφάλισης ομοιόμορφης εφαρμογής της τελωνειακής νομοθεσίας σε κάθε σημείο του τελωνειακού εδάφους

- Μέσω της επίτευξης μεγαλύτερης ασφάλειας στις συναλλαγές.

Η επίτευξη αυτών των στόχων δικαιολογούσε την επένδυση στα συστήματα πληροφορικής.

1.4. Διάρθρωση της ανάλυσης

Τα συστήματα πληροφορικής είναι, κατά ένα μέρος, κοινά στα προγράμματα Τελωνείο 2002 και Fiscalis και, κατά ένα μέρος, ειδικά για καθένα από αυτά. Ως εκ τούτου, η χρηματοδότηση του κοινού μέρους υπολογίστηκε εξ ίσου στα δύο προγράμματα.

Ακολουθεί ανακεφαλαιωτικός πίνακας των εν λόγω διαφορετικών εφαρμογών.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

2. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Μετά από μία παρουσίαση των στοιχείων σχετικά με τον προϋπολογισμό, θα εξεταστεί καταρχήν το κοινό μέρος και στη συνέχεια οι εφαρμογές του προγράμματος Τελωνείο 2002.

Ο πίνακας στο Παράρτημα 6 περιλαμβάνει τα δεσμευμένα ποσά (σε ευρώ) για παροχές υπηρεσιών σχετικές με τα συστήματα πληροφορικής στο πλαίσιο των δύο προγραμμάτων. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων αντιστοιχούν στις πληρωμές, τουλάχιστον για τα έτη 1998 έως 2000. Πράγματι, οι πληρωμές σχετικά με μια ανάληψη υποχρέωσης κλιμακώνονται σε μια σειρά ετών ανάλογα με τις πραγματοποιηθείσες παροχές υπηρεσιών ενώ η ανάληψη υποχρέωσης γίνεται με την υπογραφή της σύμβασης παροχής υπηρεσιών.

Το συνολικό ύψος των ποσών που έχουν δεσμευτεί από το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 ανέρχεται σε 84.319.642 ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση του δικτύου CCN/CSI και των μέσων διαχείρισης του προγράμματος (κοινή χρηματοδότηση κατά 50 % από τα προγράμματα Τελωνείο 2002 και Fiscalis) και τη χρηματοδότηση των τελωνειακών εφαρμογών αυτών καθαυτών.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι, στο μέτρο που τα συστήματα πληροφορικής περιλαμβάνουν κοινοτική και εθνική συνιστώσα, τα συγκεκριμένα προγράμματα χρηματοδοτούν μόνο την κοινοτική συνιστώσα ενώ την εθνική συνιστώσα των εν λόγω προγραμμάτων υποχρεούνται να χρηματοδοτήσουν τα κράτη μέλη.

Για το δίκτυο επικοινωνίας CCN/CSI απαιτήθηκε επένδυση 23.801.472 ευρώ, τα μισά από τα οποία διέθεσε το πρόγραμμα Τελωνείο 2002. Τα σημαντικά ποσά που έχουν δεσμευτεί για το CCN/CSI οφείλονται στο ότι πρόκειται για δαπάνη που αφορά ανάπτυξη και εγκατάσταση. Το ποσοστό του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος Τελωνείο 2002 (συμπεριλαμβανομένης της μερικής χρηματοδότησης (50 %) του CCN/CSI και των μέσων διαχείρισης) που προορίζεται για το « Νέο ηλεκτρονικό σύστημα διαμετακόμισης » (NSTI) ανέρχεται σε 51 %. Τα συστήματα της στήλης « Δασμολογικές εφαρμογές » αντιπροσωπεύουν το 15 % του συνολικού προϋπολογισμού (οι εφαρμογές που απαίτησαν τις περισσότερες δραστηριότητες είναι οι TARIC, TQS, RTCE, ISPP και SMS).

Οι εφαρμογές AFIS/SID και SIGL αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 13 και το 5 % του συνολικού προϋπολογισμού.

Το NSTI απαίτησε πολύ σημαντικές δαπάνες λόγω του ότι αφορά κόστος για ανάπτυξη και εγκατάσταση. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες τελωνειακές εφαρμογές είχαν ήδη ξεκινήσει τη λειτουργία τους πριν από την έναρξη του προγράμματος

3. ΚΟΙΝΟ ΜΕΡΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΕΛΩΝΕΙΟ 2002 ΚΑΙ FISCALIS

3.1. CCN/CSI (Common Communication Network/ Common System Interface)

3.1.1. Περιγραφή

Η ανάπτυξη δικτύου επικοινωνίας και κοινού συστήματος διεπαφής, που αποφασίστηκε το Δεκέμβριο του 1992 από τους Γενικούς Διευθυντές τελωνείων και φορολογίας, αποσκοπεί στην εναρμόνιση της διακοινοτικής μεταφοράς ηλεκτρονικών στοιχείων. Στόχος είναι η δημιουργία πύλης διασύνδεσης μεταξύ των συστημάτων πληροφορικής των κρατών μελών και της Επιτροπής, που είναι όλα διαφορετικά, ώστε να δημιουργηθεί μια ενιαία υποδομή που να επιτρέπει τη διαλειτουργικότητα μεταξύ όλων αυτών των συστημάτων.

Το CCN/CSI ξεκίνησε να λειτουργεί στις 8 Μαΐου 1999. Οι αναληφθείσες για το δίκτυο δραστηριότητες στο πλαίσιο των προγραμμάτων Fiscalis και Τελωνείο 2002 αφορούν την ανάπτυξη και εγκατάσταση πριν από το 1999 και την συντήρηση για λόγους εξέλιξης και διορθώσεων καθώς και την επέκταση σε άλλες τοποθεσίες (κυρίως στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες) για την επόμενη περίοδο.

Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των υπολογιστών της και των πυλών διασύνδεσης μέχρι τα εθνικά σημεία εισόδου. Τα κράτη μέλη διαχειρίζονται την κατάρτιση των υπαλλήλων και την εγκατάσταση των μέσων πληροφορικής των εθνικών δικτύων.

3.1.2. Αξιολόγηση της εγκατάστασης και ανάπτυξης CCN/CSI

Η άποψη [32] που εξέφρασαν τα κράτη μέλη όσον αφορά την εγκατάσταση του CCN/CSI βαθμολογήθηκε σε κλίμακα από 1 έως 5 (1= πολύ θετική άποψη 5 = πολύ αρνητική άποψη). Από αυτήν προκύπτει ότι την άποψη αυτή, σε γενικές γραμμές θετική, συμμερίζονται τόσο οι τελωνειακές υπηρεσίες όσο και αυτές της έμμεσης φορολογίας.

[32] Βλ. Παράρτημα 7.

Οι δημοσιονομικοί πόροι και τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής για την εγκατάσταση και την ανάπτυξη του CCN/CSI κρίνονται ρεαλιστικά. Το ίδιο ισχύει και για την υποστήριξη που παρέσχε η Επιτροπή με τη μορφή τεχνικής βοήθειας, κατάρτισης ή τεκμηρίωσης. Τέλος, ο βαθμός ευκολίας σύνδεσης των τοπικών εφαρμογών με το CCN/CSI κρίνεται ικανοποιητικός.

Επιβεβαιώνονται έτσι τα αποτελέσματα μελέτης που διενήργησε το 2000 το Gartner Group στο πλαίσιο της σύμβασης «ATOS origin Integration» [33] σχετικά με την εγκατάσταση του συστήματος. Η μελέτη κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η τεχνολογία και η αρχιτεκτονική του CCN/CSI λειτουργούσαν σωστά και είχαν αποδείξει την ικανότητα τους να σηκώνουν μεγάλο αριθμό συνδέσεων. Επισήμαινε, ωστόσο, ότι η ένταξη των συστημάτων στο CCN/CSI συνεπάγεται επίσης, και από την πλευρά των κρατών μελών που επιθυμούν να συνδεθούν, την καταβολή σημαντικής προσπάθειας στον τομέα της οργάνωσης και υποστήριξης.

[33] Η σύμβαση μεταξύ της Επιτροπής και της εταιρίας ATOS επέτρεπε στην τελευταία να δώσει υπεργολαβικά τη μελέτη για το CCN/CSI στο Gartner Group.

3.1.3. Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα σχετικά με το CCN/CSI αξιολογούνται:

- ποιοτικά (ικανοποίηση των εθνικών υπηρεσιών που το χρησιμοποιούν όσον αφορά τη λειτουργία του συστήματος)

- ποσοτικά

- μέσω εξωτερικής μελέτης (Gartner Group 2002).

3.1.4. Ποιοτική εκτίμηση των χρηστών [34]

[34] Βλ. Παράρτημα 7

Οι εθνικές υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένες από την υποστήριξη που παρέσχε η Επιτροπή (γενική υποστήριξη), την ασφάλεια χρήσεως και τη διαθεσιμότητα του δικτύου.

Οι εθνικές υπηρεσίες είναι επίσης ικανοποιημένες και από την ευκολία χρήσης του CCN/CSI (ευκολία λειτουργίας και διασύνδεσης με τα εθνικά συστήματα).

Σε αντίθεση, ωστόσο, με τις τελωνειακές υπηρεσίες που εκτιμούν ότι το CCN/CSI καλύπτει τις ανάγκες σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών και επιτρέπει την εξοικονόμηση σημαντικών πόρων, οι υπηρεσίες της έμμεσης φορολογίας είναι περισσότερο επιφυλακτικές.

3.1.4.1. Ποσοτικά στοιχεία.

Η διαθεσιμότητα του δικτύου υπερβαίνει το 99 % (98 %, το έτος που τέθηκε σε λειτουργία).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Οι στατιστικές για τη χρησιμοποίηση του δικτύου CCN δείχνουν μεγάλη αύξηση. Μπορούμε να δούμε τον αριθμό των μηνυμάτων και τον όγκο των πληροφοριών που μεταφέρθηκαν.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Το παρακάτω γράφημα δίνει μια εικόνα της κατανομής του αριθμού των μηνυμάτων ανά εφαρμογή. Οι εφαρμογές VIES (VAT Information Exchange System), NSTI και AFIS παράγουν από τη φύση τους σημαντικό αριθμό μηνυμάτων λόγω του αντικειμένου τους, που είναι η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών. Η εφαρμογή NSTI, που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της εγκατάστασης, θα προκαλέσει αύξηση του αριθμού των μηνυμάτων στο μέλλον.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

3.1.4.2. Η μελέτη του Gartner Group [35] (2002).

[35] Η Επιτροπή συνήψε σύμβαση με την εταιρία ATOS που επιτρέπει στην εταιρία να δώσει υπεργολαβικά τη μελέτη για το CCN/CSI στο Gartner Group.

Από τη μελέτη προκύπτει ότι το δίκτυο CCN/CSI λειτουργεί σωστά, χρησιμοποιείται ευρέως και οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι ολοκληρωμένες, το κόστος του ωστόσο είναι σχετικά υψηλό και αυξάνεται πολύ με την επέκταση των λειτουργικών του δυνατοτήτων.

Η Επιτροπή, αδυνατώντας να επιβάλλει κοινό πρότυπο που να ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη, προσάρμοσε το CCN/CSI ώστε να το καταστήσει συμβατό με τα διάφορα εθνικά συστήματα, με αποτέλεσμα να προκύψει σημαντική κόστος για την ανάπτυξη για τα προγράμματα Fiscalis και Τελωνείο 2002.

Από τεχνικής πλευράς, το σύστημα μπορεί εύκολα να δεχτεί πολύ μεγάλο αριθμό πρόσθετων συνδέσεων, η αύξηση αυτή όμως θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις. Πράγματι, η αποκεντρωμένη τεχνική αρχιτεκτονική του CCN/CSI έχει ως αποτέλεσμα κάθε νέα σύνδεση να απαιτεί τη δημιουργία ειδικής υποδομής και, ενδεχομένως, ανάπτυξη προκειμένου να προσαρμοστεί σε τυχόν συμπληρωματική τοπική τεχνολογία.

Παράλληλα, η προσθήκη κάθε νέας λειτουργίας μπορεί να δημιουργήσει, στη συγκεκριμένη τεχνική αρχιτεκτονική, σημαντικές δαπάνες προκειμένου να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο ποιότητας, διαθεσιμότητας και ασφάλειας.

3.1.5. Επιπτώσεις

Επειδή η εγκατάσταση του δικτύου CCN/CSI αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη πολλών εφαρμογών πληροφορικής για ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών (κυρίως της NSTI), οι επιπτώσεις της στους στόχους των προγραμμάτων υπολογίζονται μέσω των επιπτώσεων των υπόλοιπων εφαρμογών. Υπό την έννοια αυτή, οι δαπάνες επένδυσης και διατήρησης της ποιότητας εξυπηρέτησης του CCN/CSI μπορούν να δικαιολογηθούν από τα οφέλη παραγωγικότητας που αναμένεται να προκύψουν από την ανάπτυξη των εφαρμογών.

3.2. Μέσα διαχείρισης του προγράμματος

3.2.1. Project Support Office (PSO)

Στόχος της δημιουργίας PSO είναι η αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας στη διαχείριση των έργων πληροφορικής μέσω της συγκέντρωσης των εργασιών που είναι κοινές στα έργα αυτά.

Το μελετητικό στάδιο ολοκληρώθηκε το 2002 ενώ για το 2003 προβλέπεται μια πιλοτική εφαρμογή.

3.2.2. TEMPO (Taxud Electronic Management of Projects Online)

3.2.2.1. Περιγραφή

Το TEMPO είναι μια μεθοδολογία ανάπτυξης και διαχείρισης έργων πληροφορικής που πληροί αναγνωρισμένα πρότυπα όπως τα PMI (Project Management Institute) και ISO (International Standards Organisation) και στοχεύει στη μείωση των κινδύνων για τα εν λόγω έργα από πλευράς ποιότητας και τήρησης των προθεσμιών και του προϋπολογισμού. Καλύπτει όλους τους κύκλους ζωής ενός έργου, από τις προκαταρκτικές μελέτες μέχρι τη συμβατική διαχείριση.

3.2.2.2. Συμβολή του Tempo

Τα έργα διαρθρώθηκαν γύρω από τρεις πόλους: την εφαρμογή NSTI, τις υπόλοιπες δασμολογικές τελωνειακές εφαρμογές και τις εφαρμογές Fiscalis. Για καθένα από αυτά, οι υπηρεσίες χωρίζονται σε δύο ομάδες : ανάπτυξη και συντήρηση αφενός και εργασίες, κατάρτιση και helpdesk, αφετέρου. Αποτέλεσμα του εξορθολογισμού αυτού ήταν η μείωση των ειδικών συμβάσεων (από 115 το 1999 σε 35 το 2003), η οικονομία στη διαχείριση και η παγίωση ορθών πρακτικών στον τομέα της διαχείρισης έργων.

Οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών διαμορφώνονται βάσει της προσφερόμενης υπηρεσίας (σταθερό κόστος ανά στοιχείο υπηρεσίας) με την υποχρέωση τα αποτελέσματα να προσδιορίζονται ποσοτικά και όχι βάσει της παρασχεθησόμενης εργασίας (κόστος ανά ανθρωποημέρα).

Το TEMPO, εισάγοντας μια κοινή προσέγγιση για την ανάπτυξη εφαρμογών πληροφορικής και για τη συμβατική διαχείριση, συνέβαλε στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας των προγραμμάτων.

4. ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

4.1. Εισαγωγή

Η αξιολόγηση των τελωνειακών εφαρμογών περιορίζεται στις εφαρμογές που απαίτησαν τις περισσότερες δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνείο 2002, δηλ.: NCTS/NSTI, TARIC, TQS, RTCE, SIGL και AFIS.

Σημειωτέον ότ, το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 χρηματοδότησε την ανάπτυξη των εφαρμογών SMS και ISPP. Κατά τη σύνταξη της έκθεσης, δεν ήταν ακόμη δυνατή η αξιολόγηση των βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων και επιπτώσεων των εφαρμογών αυτών στους χρήστες. Κατά την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Τελωνείο 2007 θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε αυτές τις δύο εφαρμογές.

Η εφαρμογή TCO/TCT πρόκειται να αντικατασταθεί από το σύστημα πληροφοριών SMS (Specimen Management System). Τέλος του 2002, ολοκληρώθηκε η ανάπτυξη του SMS και η λειτουργία του θα ξεκινήσει στις αρχές του 2003. Το SMS θα περιλαμβάνει περισσότερες πληροφορίες από εκείνες των σφραγίδων προέλευσης ή διαμετακόμισης.

Η εφαρμογή ISPP (παλιά έκδοση: IPR) λειτουργεί από τον Νοέμβριο του 2002. Διαχειρίζεται τις πληροφορίες που αφορούν τις άδειες ενεργητικής τελειοποίησης [36] που βρίσκονται σε μια κεντρική βάση δεδομένων και την οποία μπορούν να συμβουλευτούν τα κράτη μέλη. Το νέο σύστημα θα μπορεί ενδεχομένως στο μέλλον να συγκεντρώνει και άδειες σχετικές με άλλα τελωνειακά καθεστώτα αναστολών.

[36] Τελωνειακό καθεστώς που επιτρέπει κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις την αναστολή των δασμών κατά την εισαγωγή για αγαθά που εισάγονται με σκοπό να υποβληθούν σε επεξεργασία και στη συνέχεια να επανεξαχθούν

Οι δραστηριότητες και οι πόροι που διαθέτει το πρόγραμμα Τελωνείο 2002 για τις εφαρμογές ECICS, Unit Values και Αναστολές είναι ήσσονος σημασίας σε σχέση με τις υπόλοιπες εφαρμογές. Η άποψη των κρατών μελών για την ποιότητα και τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα των πληροφοριών που παρέχουν τα συστήματα καθώς και η συμβολή αυτών των εφαρμογών στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος περιλαμβάνονται αντίστοιχα στο 0, 0 και στο 0.

4.2. Αξιολόγηση της ανάπτυξης, της εγκατάστασης και της λειτουργίας των τελωνειακών εφαρμογών στο σύνολο τους.

Στο παρόν κεφάλαιο, πριν από την ξεχωριστή αξιολόγηση των εφαρμογών πληροφορικής, περιλαμβάνονται οι απόψεις των κρατών μελών για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την ανάπτυξη, εγκατάσταση και λειτουργία [37] των εφαρμογών σε οργανωτικό επίπεδο.

[37] Βλ Παράρτημα 10

4.2.1. Ανάπτυξη και εγκατάσταση.

Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι σημαντικότερες δραστηριότητες ανάπτυξης και εγκατάστασης αναλήφθηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής NSTI.

Η υποστήριξη που παρείχε η Επιτροπή (κατάρτιση, βοήθεια) κατά την εγκατάσταση κρίνεται ως πολύ ικανοποιητική. Οι προθεσμίες για την εγκατάσταση των συστημάτων κρίνονται όχι τόσο ρεαλιστικές (πολύ μικρές). Τα κράτη μέλη ζητούν τη βελτίωση της ποιότητας των προδιαγραφών των προς εγκατάσταση συστημάτων. Σε μικρότερο βαθμό, εκφράζεται η επιθυμία να υπάρχει σαφέστερη και ταχύτερη επικοινωνία μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών.

Οι απαντήσεις είναι πολύ θετικές στο θέμα της δέσμευσης των υπηρεσιών για εγκατάσταση των συστημάτων σύμφωνα με τις προδιαγραφές. Είναι, ωστόσο, πολύ πιο συγκρατημένες όσον αφορά τη διάθεση σε εθνικό επίπεδο δημοσιονομικών και κυρίως ανθρώπινων μέσων που είναι αναγκαία για τις εγκαταστάσεις αυτές.

Η ποιότητα και η έγκαιρη διαθεσιμότητα των τεχνολογικών και νομικών μέσων που υπάρχουν στα κράτη μέλη και είναι αναγκαία για τη λειτουργία των συστημάτων κρίνονται θετικά. Αντίθετα, η άποψη των κρατών μελών δεν είναι τόσο θετική όσον αφορά την ποιότητα και την διαθεσιμότητα των διοικητικών διατάξεων που απαιτούνται για τη λειτουργία των συστημάτων.

Στόχος της έρευνας που διενεργήθηκε στα κράτη μέλη ήταν ο προσδιορισμός των διαθέσιμων σε εθνικό επίπεδο ανθρώπινων και δημοσιονομικών πόρων για την ανάπτυξη συστημάτων πληροφορικής στο πλαίσιο του προγράμματος. Ωστόσο, από τις πληροφορίες που ελήφθησαν, δεν μπορεί να εξαχθεί κανένα συμπέρασμα λόγω του μικρού ποσοστού απαντήσεων αναφορικά με το σημείο αυτό.

Το πρόβλημα των διαθέσιμων δημοσιονομικών και ανθρώπινων πόρων από τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη και την εγκατάσταση δεν είναι ανεξάρτητο της σύνθεσης των επιτροπών που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση των έργων πληροφορικής στο πλαίσιο του προγράμματος. Πράγματι, οι αντιπρόσωποι των εθνικών υπηρεσιών σε αυτές τις επιτροπές δεν έχουν πάντα την εξουσιοδότηση να δεσμεύουν τα αναγκαία εθνικά ανθρώπινα ή δημοσιονομικά μέσα για την εκτέλεση των αποφάσεων που έχουν ληφθεί. Η κατάσταση αυτή μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα συντονισμού και καθυστερήσεις στην εκτέλεση των αποφάσεων, αφού η καθυστέρηση μιας χώρας μπορεί να επιβραδύνει ολόκληρο το έργο.

Οι καθυστερήσεις αυτές έχουν σχέση επίσης και με την εξάρτηση των έργων πληροφορικής από πολιτικές αποφάσεις που αναφύουν νέες προτεραιότητες κατά την εξέλιξη του προγράμματος. Η υλοποίηση τους απαιτεί συχνά εκ βάθρων αναθεώρηση των σχεδίων εργασίας, αφού η απόφαση σπάνια συνοδεύεται από τη διάθεση των αναγκαίων επιπλέον πόρων από τα κράτη μέλη.

Τέλος, τα κράτη μέλη είναι ικανοποιημένα από την ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται στις συνεδριάσεις των επιτροπών που είναι υπεύθυνες για τα έργα πληροφορικής, εκτιμούν όμως ότι θα μπορούσαν να δίδονται περισσότερες ευκαιρίες από την Επιτροπή για διάχυση των πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών.

4.2.2. Λειτουργία .

Οι χρήστες εμφανίζονται πολύ ικανοποιημένοι από τη βοήθεια που πρόσφερε η Επιτροπή κατά τη λειτουργία. Εξάλλου, τα δύο helpdesks (NSTI και υπόλοιπες τελωνειακές εφαρμογές) αξιολογούνται τακτικά σύμφωνα με συγκεκριμένα ποιοτικά κριτήρια.

Η ικανότητα των κρατών μελών στη διαχείριση των συστημάτων κρίνεται πολύ μέτρια.

4.2.3. Χρησιμότητα/ Βιωσιμότητα

Η έρευνα στα κράτη μέλη [38] δείχνει ότι τα δύο τρίτα των συστημάτων που χρηματοδοτεί το πρόγραμμα χαρακτηρίζονται ως απαραίτητα ή συχνά χρησιμοποιούμενα, το ένα τέταρτο χρησιμοποιείται ευκαιριακά και λιγότερο από το 10 % δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ ή βρίσκεται στο στάδιο της εισαγωγής. Λιγότερα από τα μισά κράτη μέλη (45 %) έχουν αναπτύξει ένα σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της χρησιμοποίησης των συστημάτων που δημιούργησε το πρόγραμμα. Περισσότερα από τα μισά συστήματα αποτελούν αντικείμενο υποχρεωτικής (νομοθετικής ή διοικητικής) χρησιμοποίησης από τα κράτη μέλη. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν μια ένδειξη της χρησιμότητας (κριτήριο χρησιμότητας) των συστημάτων όπως την αντιλαμβάνονται τα κράτη μέλη και της μακροπρόθεσμης, εφόσον συντρέχει περίπτωση, χρησιμοποίησής τους (κριτήριο βιωσιμότητας).

[38] Βλ Παράρτημα 12

4.3. NSTI (Νέο ηλεκτρονικό σύστημα διαμετακόμισης)

4.3.1. Περιγραφή

Η διαμετακόμιση είναι ένα τελωνειακό καθεστώς που επιτρέπει την κυκλοφορία εμπορευμάτων στο εσωτερικό της ΕΕ και στις χώρες που έχουν υπογράψει τη σύμβαση σχετικά με ένα κοινό καθεστώς διαμετακόμισης, με αναστολή των δασμών και των φόρων που ισχύουν κανονικά στα εισαγόμενα εμπορεύματα. Η διαμετακόμιση θεσπίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 60. Το σύστημα αυτό βασίζονταν στην ανταλλαγή εντύπων μεταξύ των τελωνειακών υπηρεσιών.

Η Επιτροπή, στις αρχές της δεκαετίας του 90, εντόπισε πολλές δυσλειτουργίες στο σύστημα διαμετακόμισης, κυρίως από πλευράς έλλειψης συντονισμού των εμπλεκόμενων διοικήσεων και υπηρεσιών, λόγω των πολύπλοκων συστημάτων, της βραδύτητας των υφιστάμενων συστημάτων και της ακαταλληλότητας του χαρτιού ως μέσου για την καταπολέμηση της απάτης (η διαδρομή των εγγράφων διαμετακόμισης είναι πολύ μεγαλύτερη από τη διάρκεια του ταξιδιού των εμπορευμάτων). Έτσι, διάφορες μελέτες κατέδειξαν την ανάγκη μεταρρύθμισης του συστήματος λόγω της αύξησης των εμπορικών εισροών.

Έτσι, το 1994, αποφασίστηκε η μηχανοργάνωση της διοικητικής διαχείρισης του διεθνούς συστήματος διαμετακόμισης και η δημιουργία ενός νέου ηλεκτρονικού συστήματος διαμετακόμισης (NSTI) : τα έντυπα αντικαταστάθηκαν από ηλεκτρονικά έγγραφα και η ανταλλαγή γίνεται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Το σύστημα θα επεκταθεί στα 15 κράτη μέλη, στις χώρες της ΕΖΕΣ (Ελβετία, Νορβηγία, Λιχτενστάϊν και Ισλανδία) και στις χώρες του Βίζεγκραντ (Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβακία, Πολωνία και Ουγγαρία), ήτοι 22 κράτη.

Η χρηματοδότηση του συστήματος βασίζεται στην απόφαση ΕΟΚ/105/2000 για την έγκριση του προγράμματος Τελωνείο 2002.

Σε τεχνικό επίπεδο, η Επιτροπή :

- Δημιούργησε βάση δεδομένων που περιλαμβάνει τα τελωνεία που έχουν λειτουργικό ρόλο στη διαδικασία της κοινής διαμετακόμισης. Ο κατάλογος των τελωνείων αυτών δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική σελίδα Europa

- Διασφάλισε το συντονισμό μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών

- Έθεσε στη διάθεση των συμμετεχόντων κρατών μια εφαρμογή MCC (Minimal Common Core) και

- Συνέδραμε τα συμμετέχοντα κράτη στην ανάπτυξη του έργου: οργανώθηκαν διάφορες συναντήσεις συντονισμού, λειτουργικά εργαστήρια και προγράμματα κατάρτισης ενώ η Επιτροπή ανέπτυξε κεντρικές εφαρμογές που επιτρέπουν τον έλεγχο των εθνικών εφαρμογών και την παροχή ημερήσιων στατιστικών στοιχείων.

Η εφαρμογή MCC χρησιμοποιείται από ορισμένα κράτη, εκ των οποίων ορισμένα έχουν προβεί σε επέκταση των λειτουργιών [39].

[39] Οι χώρες που χρησιμοποιούν την εφαρμογή MCC ή που προτίθενται να τη χρησιμοποιήσουν είναι η Νορβηγία, η Δανία, η Σουηδία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Ουγγαρία και η Πορτογαλία.

Η εφαρμογή NSTI/NCTS πρέπει να έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τις 30 Ιουνίου 2003 :μέχρι την ημερομηνία αυτή, όλα τα τελωνεία που διαχειρίζονται τη διαμετακόμιση οφείλουν να έχουν συνδεθεί με το σύστημα. Η Επιτροπή οφείλει να ενημερώσει το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για κάθε πιθανή καθυστέρηση [40]. Οι εγκεκριμένες επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την απλουστευμένη διαδικασία πρέπει να έχουν συνδεθεί έως τις 31/03/2004.

[40] Η Επιτροπή ενημέρωσε το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο στις 20/03/2003 : COM(2003) 125 τελικό.

Τον Ιούνιο του 2000 πραγματοποιήθηκε στο Κοινοβούλιο επίδειξη της λειτουργίας του συστήματος NSTI στους βουλευτές και στους Γενικούς Διευθυντές των ενδιαφερόμενων εθνικών διοικήσεων.

4.3.2. Αποτελέσματα

4.3.2.1. Ποιοτικές εκτιμήσεις των χρηστών [41].

[41] Βλ. Παράρτημα 8 και Παράρτημα 9

Τα κράτη μέλη εκτιμούν ότι η ενημέρωση που παρέχει το σύστημα NSTI είναι πλήρης και χρειάζονται πολύ λίγες βελτιώσεις. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για βελτιώσεις αλλά για το αίτημα ορισμένων χωρών να υπάρξει παρόμοια πρόοδος και στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, της ελεύθερης κυκλοφορίας αγαθών κατά την εξαγωγή και γενικότερα στην ολοκλήρωση όλων των συστημάτων παρακολούθησης της διακίνησης των αγαθών.

Παράλληλα, εκτιμούν ότι οι πληροφορίες ενημερώνονται και παρέχονται έγκαιρα και ότι είναι ορθές και επακριβείς με κάποιες επιφυλάξεις όσον αφορά την ενημέρωση του καταλόγου των σταθμών διαμετακόμισης που ορισμένα κράτη μέλη θα την επιθυμούσαν ταχύτερη.

Οι επιχειρήσεις που συμμετέσχον στις 18 Δεκεμβρίου 2002 στη διάσκεψη « Transit Contact Group » (επιχειρήσεις, τελωνειακές υπηρεσίες και η Επιτροπή) επιβεβαίωσαν ομόφωνα ότι οι λειτουργικές προδιαγραφές ανταποκρίνονται πλήρως στις ανάγκες τους [42].

[42] COM(2003) 125 τελικό Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την εφαρμογή του Νέου συστήματος ηλεκτρονικής διαμετακόμισης (NSTI).

4.3.2.2. Ποσοτικά στοιχεία

Όπως δείχνει ο παρακάτω πίνακας, που καταρτίστηκε στις 31/12/2002, η πρόοδος των εργασιών σύνδεσης διαφέρει κατά πολύ από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Η Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι όλα τα κράτη, πλην δύο, θα επιτύχουν το στόχο της 30ης Ιουνίου. [43]

[43] COM(2003) 125 τελικό

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ο αριθμός των εθνικών και διεθνών κινήσεων διαμετακόμισης στην ΕΕ εκτιμάται σε 20.000.000 ετησίως. Μετά τη σύνδεση των πρώτων τελωνείων το Δεκέμβριο του 2001 έως το τέλος του 2002, το σύστημα έχει επεξεργαστεί 170.000 διεθνείς κινήσεις. Το Δεκέμβριο του 2002, είχε συνδεθεί το 26 % των τελωνείων και ο μέσος εβδομαδιαίος όρος έφτασε τις 7.500, δηλαδή 375.000 ετησίως, αριθμός που παραμένει οριακός (5 %) σε σχέση με την εκτίμηση της Επιτροπής για το σύνολο των διεθνών διαμετακομιστικών κινήσεων.

Το σύστημα επεξεργάζεται μια πράξη διαμετακόμισης όταν :

- αποστέλλεται από μια επιχείρηση ή ένα συνδεδεμένο τελωνείο και όταν

- λαμβάνεται από ένα συνδεδεμένο τελωνείο.

Όσον αφορά τις κινήσεις NSTI με την απλουστευμένη διαδικασία, οι εγκεκριμένες επιχειρήσεις είναι συνδεδεμένες με το σύστημα και μπορούν να ξεκινήσουν μια πράξη μέσω της εφαρμογής NSTI χωρίς να προσέλθουν σε τελωνείο. Η πράξη ολοκληρώνεται με την αποστολή της σε ένα συνδεδεμένο τελωνείο. Στην κανονική διαδικασία, το σύστημα επεξεργάζεται την πράξη όταν η αποστολή και το κλείσιμο γίνεται από τελωνείο συνδεδεμένο με το σύστημα.

Ο αριθμός των πράξεων που επεξεργάζεται το σύστημα εξαρτάται επομένως από τον αριθμό των εγκεκριμένων επιχειρήσεων και τον αριθμό των συνδεδεμένων τελωνείων.

Ο παρακάτω πίνακας (λήψη στοιχείων στις 31/12/2002) δείχνει τις δυσκολίες έναρξης του NSTI : οι περισσότερες εγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν έχουν συνδεθεί ακόμη με το σύστημα. Επιπλέον, όλα τα συμμετέχοντα κράτη δεν έχουν αναπτύξει ακόμη διασυνδέσεις που να επιτρέπουν στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την κα