Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Δείκτες που ανταποκρίνονται καλύτερα στην αξιολόγηση των ΣΒΑ και η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2018/C 440/03)

Εισηγήτρια: η κ. Brenda KING Συνεισηγητής: ο κ. Thierry LIBAERT

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 15.2.2018 Νομική βάση Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον Υιοθετήθηκε από το τμήμα 5.9.2018 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 19.9.2018 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 537 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 194/2/3

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Από το 2015, χρονιά κατά την οποία τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ενέκριναν το Θεματολόγιο του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030, η ΕΟΚΕ εκφράζει την προτροπή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαράξει μια συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη με συγκεκριμένες επιδιώξεις, σκοπούς και μέτρα στην προσπάθεια να επιτευχθούν οι 17 στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ). Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην έγκριση του Θεματολογίου με ορίζοντα το 2030 και οι ΣΒΑ αντικατοπτρίζουν θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ που αποσκοπούν στην προώθηση μεγαλύτερης κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής αρμονίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν κατόρθωσε να αναπτύξει μια συνολική στρατηγική. Το έγγραφο προβληματισμού με τίτλο «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη μέχρι το 2030» ( «Towards a Sustainable Europe by 2030» ) που θα δημοσιευτεί μέχρι τα τέλη του 2018 αποτελεί ευκαιρία να αναδειχθεί η σημασία της θέσπισης μιας συνολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής.

1.2. Η σημερινή έλλειψη ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη ενέχει κινδύνους για τη συνεπή εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030 σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Ενδέχεται να υπάρξουν αποκλίσεις στην προσέγγιση των ΣΒΑ, δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη προετοιμάζουν ήδη τις εθνικές στρατηγικές τους για την αειφόρο ανάπτυξη, ενώ δεν υπάρχει ευρωπαϊκό στρατηγικό πλαίσιο ή κοινές κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής.

1.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρώτη ετήσια έκθεση παρακολούθησης των ΣΒΑ από τη Eurostat το 2017 ( 1 ) , η οποία βασίζεται σε ένα σύνολο 100 δεικτών, χρησιμοποιώντας αυστηρά κριτήρια δεδομένων. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ διαπίστωσε ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά το σημερινό σύνολο δεικτών, οι οποίες θα πρέπει να εξεταστούν στις μελλοντικές εκδόσεις της ετήσιας έκθεσης παρακολούθησης των ΣΒΑ από τη Eurostat.

1.4. Η ΕΟΚΕ ζητεί την καθιέρωση δεικτών που θα μπορούν να αποτελέσουν βάση για τον προγραμματισμό και τη χάραξη πολιτικής. Το σημερινό σύνολο δεικτών δεν μετρά την απόσταση από την εκπλήρωση των ΣΒΑ, ούτε παρέχει κατάλληλη επισκόπηση της επιτευχθείσας προόδου. Πρέπει να θεσπιστούν συγκεκριμένοι στόχοι πολιτικής της ΕΕ για τους ΣΒΑ και οι δείκτες οφείλουν να παρέχουν τη δυνατότητα εποπτείας του βαθμού επίτευξής τους. Ελλείψει συγκεκριμένων στόχων πολιτικής της ΕΕ, η ΕΕ θα μπορούσε να αξιολογεί τις εθνικές επιδόσεις σε σύγκριση με τις καλύτερες και μέσες επιδόσεις.

1.5. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, εξάλλου, ορισμένους τεχνικούς περιορισμούς που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι χρησιμοποιούνται οι καλύτεροι δείκτες. Για παράδειγμα, η χρήση διαθεματικών δεικτών παραμένει ανεπαρκής για την παροχή πληροφοριών σχετικών με συνέργειες και διλήμματα μεταξύ των στόχων. Δεν ενσωματώνονται επίσης πλήρως οι δευτερογενείς επιδράσεις στη βιώσιμη ανάπτυξη των χωρών-εταίρων, ούτε η παρακολούθηση της συνάφειας των πολιτικών μεταξύ των σημαντικών στόχων της εξωτερικής και της εσωτερικής πολιτικής.

1.6. Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες πρέπει να μεριμνούν για την εφαρμογή ενός ορθολογικού πλαισίου δεικτών. Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλήρες και ολοκληρωμένο σύστημα δεικτών, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η αξιόπιστη παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο.

1.7. Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες έχουν περιορισμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για τη συλλογή νέων δεδομένων και, ως εκ τούτου, δεν είναι πάντοτε δυνατόν να παράγονται νέοι και περισσότερο ειδικοί δείκτες. Η ΕΟΚΕ ζητεί να εξασφαλιστούν επαρκείς πόροι ώστε να ξεπεραστεί αυτός ο σχετικός περιορισμός.

1.8. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στον καθορισμό των δεικτών και στην αξιολόγηση της προόδου της ΕΕ προς την κατεύθυνση των στόχων. Ο διαθεματικός χαρακτήρας των ΣΒΑ απαιτεί ολοκληρωμένη πολυμερή συνεργασία.

1.9. Η ΕΟΚΕ συνιστά το σύνολο των δεικτών να συμπληρώνεται με μια ποιοτική παράλληλη έκθεση, η οποία θα εκπονείται σε στενή συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, έτσι ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να ταυτίζονται περισσότερο με την προσπάθεια εκπλήρωσης των ΣΒΑ. Οι ποιοτικές πληροφορίες μπορούν να τονίσουν τάσεις που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές μόνο με ποσοτικές μετρήσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στον συντονισμό της προετοιμασίας της συμπληρωματικής ποιοτικής έκθεσης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να συνεργαστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διοργάνωση ευρωπαϊκής διάσκεψης κορυφής με θέμα τους ΣΒΑ υπό τη μορφή αποτίμησης της κατάστασης, με τη συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων.

1.10. Ένα ορθολογικό στρατηγικό πλαίσιο προϋποθέτει επίσης ότι και άλλοι δείκτες της ΕΕ (π.χ. οι δείκτες που περιλαμβάνονται στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων [ «Social Scoreboard» ] ή οι ευρωπαϊκοί δείκτες βιοποικιλότητας [ «European Biodiversity indicators» ]) θα είναι συνεκτικοί με το πλαίσιο του Θεματολογίου του 2030. Μια συνολική στρατηγική θα πρέπει να παρέχει την εν λόγω επισκόπηση της διασύνδεσης μεταξύ των ΣΒΑ, των πολιτικών της ΕΕ και των διαφόρων συνόλων δεικτών.

1.11. Η ΕΟΚΕ ζητεί το τρέχον σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ να προσαρμοστεί στην εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030. Μια συνολική και βιώσιμη αναπτυξιακή στρατηγική της ΕΕ, που ευθυγραμμίζεται πλήρως με το Θεματολόγιο του 2030, θα εγγυηθεί την ενσωμάτωση των ΣΒΑ σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ και θα παράσχει το πλαίσιο για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, μέσω του μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να παρακολουθείται και να ενισχύεται η υλοποίηση των ΣΒΑ. Επιπλέον, η διαμόρφωση και η αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ (π.χ. το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας) θα πρέπει να προσαρμόζονται ώστε να ενσωματώνουν πλήρως τους ΣΒΑ στον κύκλο πολιτικής. Θα πρέπει να πραγματοποιείται δοκιμή βιωσιμότητας σε όλες τις νομοθετικές προτάσεις και τις προτάσεις πολιτικής, προκειμένου να εκτιμάται ο αντίκτυπος επί των ΣΒΑ και να αποφασίζεται η καταλληλότητα της εκάστοτε πρότασης.

1.12. Η ΕΟΚΕ συνιστά να οριστεί, εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ένας αντιπρόεδρος αρμόδιος για την ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις πολιτικές της ΕΕ, ο οποίος θα συνεπικουρείται από μια ειδική ομάδα, θα έχει στη διάθεσή του έναν συγκεκριμένο προϋπολογισμό, καθώς και μία δομή εργασίας στην οποία θα συμμετέχουν όλοι οι Επίτροποι και οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να παρουσιάζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και να προβαίνει σε επισκόπηση των περαιτέρω ενεργειών που απαιτούνται για την εκπλήρωση των ΣΒΑ στην ετήσια ομιλία για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.13. Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί τη σύναψη συμφωνίας για έναν προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος θα θέτει στο επίκεντρο των στόχων του τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στο τελικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2021-2027 θα επισημαίνεται εάν η ΕΕ θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της βάσει του Θεματολογίου του 2030. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Μαΐου 2018 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν δράττεται ωστόσο της ευκαιρίας να αναδείξει το Θεματολόγιο του 2030 σε προτεραιότητα του ευρωπαϊκού θεματολογίου.

2. Έλλειψη μιας στρατηγικής της ΕΕ

2.1. Η ΕΕ θα πρέπει να δεσμευτεί σε μεγαλύτερο βαθμό ως προς τον ηγετικό της ρόλο στη διασφάλιση και την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Στην ουσία, το Θεματολόγιο του ΟΗΕ για το 2030 ευθυγραμμίζεται άμεσα με τον θεμελιώδη σκοπό της Ευρωπαϊκής Ένωσης , ο οποίος συνίσταται στην προώθηση μεγαλύτερης κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής αρμονίας τόσο εντός της Ευρώπης όσο και σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, μολονότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της υπέγραψαν το παγκόσμιο Θεματολόγιο, η Ευρώπη υστερεί. Μέχρι στιγμής, η ΕΕ και ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν κατορθώσει να δρομολογήσουν μια στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης προκειμένου να εξασφαλίσουν την επίτευξη των ΣΒΑ.

2.2. Το άρθρο 3 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά προς τη βιώσιμη ανάπτυξη δηλώνει τα εξής: «Στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ένωση […] [σ]υμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη του πλανήτη […]» . Ενώ υπάρχουν ορισμένα κλιμακούμενα στοιχεία βιωσιμότητας σε διάφορες πολιτικές της ΕΕ, όπως η βιομηχανική πολιτική, οι μεταφορές και η ενέργεια, εξακολουθεί να παρατηρείται έλλειψη τόσο φιλοδοξίας όσο και χρηματοδότησης. Συνολικά, η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει τη σαφή απουσία στρατηγικής, συνεκτικότητας των πολιτικών και ενσωμάτωσής τους στον γενικό συντονισμό των πολιτικών της ΕΕ.

2.3. «Multi-Stakeholder Platform for the implementation of the SDGs» ), στοιχείο το οποίο συνιστά βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς, ωστόσο, να καθίσταται σαφές κατά πόσο η εν λόγω πλατφόρμα θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά τη λήξη της σημερινής θητείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είχε κατά το παρελθόν ταχθεί υπέρ της δημιουργίας ενός πιο φιλόδοξου και ευρύτερου φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών από αυτό που τελικά συγκροτήθηκε Η ΕΟΚΕ είναι το μόνο θεσμικό όργανο σε ευρωπαϊκό επίπεδο που έχει καταστήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη βασική προτεραιότητά του. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν διαθέτει σχετική δομή για την εξέταση της βιώσιμης ανάπτυξης, αν και ορισμένες πολιτικές ομάδες συμπεριλαμβάνουν το Θεματολόγιο του 2030 στις πολιτικές τους προτεραιότητες ενόψει των ευρωεκλογών του Μαΐου 2019. Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συγκροτήσει την πολυσυμμετοχική πλατφόρμα για την εφαρμογή των ΣΒΑ (), στοιχείο το οποίο συνιστά βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς, ωστόσο, να καθίσταται σαφές κατά πόσο η εν λόγω πλατφόρμα θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά τη λήξη της σημερινής θητείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είχε κατά το παρελθόν ταχθεί υπέρ της δημιουργίας ενός πιο φιλόδοξου και ευρύτερου φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών από αυτό που τελικά συγκροτήθηκε ( 2 )

2.4. Σε εθνικό επίπεδο, ο βαθμός σχεδιασμού και υλοποίησης των ΣΒΑ ποικίλλει ( 3 ) . Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη υιοθετήσει ολοκληρωμένες εθνικές στρατηγικές για την αειφόρο ανάπτυξη, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές, καθώς και οι ενδιαφερόμενοι σχετικοί φορείς, αναπτύσσουν επίσης πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση των πολιτών υπέρ των ΣΒΑ. Υπάρχει κίνδυνος ασυνέπειας μεταξύ των εθνικών προσεγγίσεων, καθώς δεν υφίσταται ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενσωμάτωση της βιώσιμης ανάπτυξης στις εθνικές πολιτικές και την πλήρη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή σύμφωνα με μια συνολική στρατηγική της ΕΕ.

3. Μελλοντικές προοπτικές

3.1. Στις 13 Σεπτεμβρίου 2017, ο πρόεδρος κ. Juncker εξήγγειλε την εκπόνηση του εγγράφου προβληματισμού με θέμα «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030 σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή» , το οποίο θα δημοσιευτεί τον χειμώνα του 2018. Κατά τη φάση της προετοιμασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει τις απόψεις των μελών της πολυσυμμετοχικής πλατφόρμας για τους ΣΒΑ. Τα μέλη της πλατφόρμας υποβάλλουν προτάσεις σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της διοίκησης της ΕΕ σε σχέση με τους ΣΒΑ (π.χ. με την εφαρμογή μιας συνολικής στρατηγικής), προβαίνουν σε συστάσεις πολιτικής και αναλύουν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εξελιχθεί μια «εργαλειοθήκη» της ΕΕ για τον συντονισμό των πολιτικών, της παρακολούθησής τους και της λογοδοσίας.

3.2. Η εφαρμογή των ΣΒΑ περιλαμβάνει οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς και περιβαλλοντικούς στόχους που θα απαιτήσουν θεμελιώδεις αλλαγές στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

3.3. Οι συζητήσεις για το μέλλον της Ευρώπης πριν από τις ευρωεκλογές του 2019 είναι ζωτικής σημασίας για την ευαισθητοποίηση των πολιτών υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης. Τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα πρέπει να λάβουν θέση και να εξετάσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη στις προγραμματικές τους θέσεις ενόψει των εκλογών.

3.4. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μελλοντική Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα προκύψει από τις ευρωεκλογές του 2019 θα πρέπει να καταστήσουν προτεραιότητα την καλύτερη ενσωμάτωση των ΣΒΑ στις πολιτικές της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενισχύσει την ικανότητά του να παρακολουθεί και να εποπτεύει την πρόοδο των ΣΒΑ και να αναλάβει την ευθύνη για τους στόχους. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνιστάται επίσης ενίσχυση του ηγετικού ρόλου του αντιπροέδρου, ο οποίος θα είναι επιφορτισμένος με την αειφόρο ανάπτυξη και την αναδιάρθρωση των χαρτοφυλακίων των Γενικών της Διευθύνσεων ώστε να καταστεί σαφές ποια είναι υπεύθυνη για κάθε έναν από τους ΣΒΑ.

3.5. Από την τελική απόφαση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2021-2027 θα φανεί κατά πόσο η ΕΕ θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που ανέλαβε βάσει του Θεματολογίου του 2030. Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλίζεται στο ΠΔΠ η ενσωμάτωση των ΣΒΑ. Με την πρόταση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Μάιο του 2018 θεωρούμε ότι κινείται μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς, ωστόσο, να αξιοποιεί την ευκαιρία να παρουσιάσει το Θεματολόγιο του 2030 ως προτεραιότητα του ευρωπαϊκού θεματολογίου. Πέραν της προτεινόμενης περιορισμένης αύξησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την ενσωμάτωση της διάστασης του κλίματος, στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) θα πρέπει να διατίθενται οι σχετικοί οικονομικοί πόροι για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αλλά και να διασφαλίζεται ότι καμία χρηματοδότηση δεν θα υπονομεύει την εφαρμογή των ΣΒΑ. Πρέπει να χρηματοδοτηθούν οι υπεύθυνοι φορείς για την υλοποίηση των ΣΒΑ, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, των τοπικών αρχών, των επιχειρήσεων και των ΜΚΟ για την εκπόνηση καινοτόμων και κλιμακούμενων έργων.

3.6. Scenario of Europe ), ούτως ώστε η ΕΕ να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για τη βιωσιμότητα. Απαιτείται ενίσχυση του ηγετικού ρόλου των αρχηγών κρατών της ΕΕ ώστε να καταστούν οι ΣΒΑ κεντρικό μέρος του πολιτικού τους λόγου και οράματος για την Ευρώπη. Η ΕΕ υφίσταται σοβαρή πολιτική και θεσμική κρίση και αντιμετωπίζει προκλήσεις όπως οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, τα περιβαλλοντικά προβλήματα και η απώλεια εμπιστοσύνης προς τις κυβερνήσεις και την ΕΕ ( 4 ) . Για να ξεπεραστεί η κατάσταση αυτή, η ΕΕ πρέπει να προκρίνει ένα νέο αφήγημα που θα είναι ικανό να προσφέρει απτές λύσεις στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας. Οι εν εξελίξει συζητήσεις σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης θα πρέπει να συμβάλουν στη διαμόρφωση αυτού του νέου αφηγήματος με γνώμονα το Θεματολόγιο του 2030 και το 6ο Σενάριο της Ευρώπης ( 5 ) ), ούτως ώστε η ΕΕ να αποτελέσει κινητήριο μοχλό για τη βιωσιμότητα. Απαιτείται ενίσχυση του ηγετικού ρόλου των αρχηγών κρατών της ΕΕ ώστε να καταστούν οι ΣΒΑ κεντρικό μέρος του πολιτικού τους λόγου και οράματος για την Ευρώπη.

3.7. Το Θεματολόγιο του 2030 βασίζεται στις πρωταρχικές αξίες της Ευρώπης για δημοκρατία και συμμετοχή, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη και βιωσιμότητα, σεβασμό του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τόσο εντός της Ευρώπης όσο και σε όλο τον κόσμο. Το νέο αφήγημα για τη βιώσιμη ανάπτυξη θα πρέπει να παρέχει στους πολίτες απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες διοικήσεις και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σχεδιάζουν να λάβουν υπόψη τις προσδοκίες τους για οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ευημερία.

4. Το ζήτημα των δεικτών

4.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση με βάση τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ πρέπει να υπερβαίνει την απλή αξιολόγηση, να συμβάλλει στη διαμόρφωση και τη χάραξη πολιτικής και να μην είναι απλώς και μόνο ένα εργαλείο αναφοράς. Οι δείκτες θα πρέπει να βοηθούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ στον καθορισμό μελλοντικών πολιτικών και στον σχεδιασμό τρόπων για την καλύτερη επίτευξη των ΣΒΑ. Οι δείκτες πρέπει επίσης να βοηθούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εντοπίζουν τις αποκλίσεις στην πορεία προς την επίτευξη των ΣΒΑ και να προβαίνουν εγκαίρως στις αναγκαίες αλλαγές πολιτικής ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι μέχρι το 2030.

4.2. 2017 Monitoring Report of the Sustainable Development Goals in an EU context ) που κατάρτισε το 2017 η Eurostat συνιστά μια καλή αρχή, υπάρχουν όμως περιθώρια βελτίωσης. Αυτά πρέπει να οικοδομηθούν βελτιώνοντας τους δείκτες. Η τρέχουσα μέθοδος αξιολόγησης της προόδου (δηλαδή 1 % θετική αλλαγή) ελλείψει ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων της ΕΕ είναι δυνητικά παραπλανητική, δεδομένου ότι δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με την απόσταση από την εκπλήρωση των ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις. Για παράδειγμα, ενώ η Eurostat καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική πρόοδος στην Ευρώπη για τον ΣΒΑ 12 Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η «Έκθεση παρακολούθησης των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης στην ΕΕ» () που κατάρτισε το 2017 η Eurostat συνιστά μια καλή αρχή, υπάρχουν όμως περιθώρια βελτίωσης. Αυτά πρέπει να οικοδομηθούν βελτιώνοντας τους δείκτες. Η τρέχουσα μέθοδος αξιολόγησης της προόδου (δηλαδή 1 % θετική αλλαγή) ελλείψει ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων της ΕΕ είναι δυνητικά παραπλανητική, δεδομένου ότι δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με την απόσταση από την εκπλήρωση των ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες εκθέσεις. Για παράδειγμα, ενώ η Eurostat καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική πρόοδος στην Ευρώπη για τον ΣΒΑ 12 ( 6 ) , άλλες πηγές, όπως ο ΟΟΣΑ, καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα ( 7 ) . Στην έκθεση παρακολούθησης πρέπει να καθίσταται πιο σαφής ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας του Θεματολογίου, στο πλαίσιο του οποίου οι προσπάθειες θα πρέπει να ενισχύουν κάθε στόχο και όχι να υπονομεύουν οιονδήποτε εξ αυτών. Μολονότι είναι πολύτιμη, η χρήση διαθεματικών δεικτών παραμένει ανεπαρκής για την παροχή πληροφοριών σχετικών με τις συνέργειες και τα διλήμματα που εντοπίζονται μεταξύ των στόχων. Επιπλέον, η έκθεση θα πρέπει να αξιολογεί τις δευτερογενείς επιπτώσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη των χωρών-εταίρων και να παρακολουθεί τη συνάφεια των πολιτικών μεταξύ των σημαντικών στόχων της εξωτερικής και της εσωτερικής πολιτικής. Τέλος, οι δείκτες θα πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάζουν συγκρίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, να εντοπίζουν αποκλίσεις στην εφαρμογή των κρατών μελών και να ανανεώνονται συχνά, ώστε να βασίζονται στα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, γνώσεις και πληροφορίες.

4.3. Για να έχουμε ένα άρτιο σύνολο δεικτών που παρέχουν σαφή εικόνα της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ, είναι ζωτικής σημασίας να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα δεικτών που θα καλύπτει το ευρωπαϊκό, αλλά και το εθνικό επίπεδο. Πρώτον, οι σημερινοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για διάφορους τομείς πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να εναρμονιστούν ή, τουλάχιστον, να διασυνδεθούν με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ. Για παράδειγμα, τα σχετικά σύνολα δεικτών όπως ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων ( «Social Scoreboard» ) ή οι ευρωπαϊκοί δείκτες βιοποικιλότητας ( European Biodiversity indicators ) πρέπει να συνδεθούν με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ και να καθοριστεί σαφώς η σχέση τους. Δεύτερον, οι εθνικές στρατηγικές αειφόρου ανάπτυξης πρέπει να χρησιμοποιούν τους ίδιους δείκτες, ή τουλάχιστον δείκτες συγκρίσιμους με τους δείκτες ΣΒΑ της ΕΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρχει υψηλός κίνδυνος αναντιστοιχίας μεταξύ των διαφορετικών προσεγγίσεων που υιοθετούνται μεταξύ των κρατών μελών. Τρίτον, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει μια ολοκληρωμένη διαδικασία υποβολής εκθέσεων στο πολιτικό φόρουμ υψηλού επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη ( UN High-level Political Forum on Sustainable Development/HPFL ). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να παράσχει σαφή εικόνα της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε όλα τα κράτη μέλη.

4.4. Ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (ESGAB/European Statistical Governance Advisory Board) προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κόστος του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος ανέρχεται στο 0,02 % του ΑΕγχΠ· μετά δε τις περικοπές στο προσωπικό εξαιτίας της δημοσιονομικής λιτότητας, ο αριθμός των υπαλλήλων δεν έχει ανακάμψει στα προ οικονομικής κρίσης επίπεδα Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένοι περιορισμοί όσον αφορά τη διαδικασία καθορισμού των δεικτών. Η Eurostat και οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες έχουν περιορισμένο προσωπικό και οικονομικούς πόρους για τη συλλογή νέων δεδομένων και, ως εκ τούτου, δεν είναι πάντοτε δυνατόν να παράγονται νέοι και περισσότερο στοχοθετημένοι δείκτες. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2017 τουπρος το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κόστος του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος ανέρχεται στο 0,02 % του ΑΕγχΠ· μετά δε τις περικοπές στο προσωπικό εξαιτίας της δημοσιονομικής λιτότητας, ο αριθμός των υπαλλήλων δεν έχει ανακάμψει στα προ οικονομικής κρίσης επίπεδα ( 8 ) . Για να βελτιωθεί το σύνολο των δεικτών, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην ανάπτυξη δεικτών βιωσιμότητας και να διατεθεί στη Eurostat και στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες η κατάλληλη χρηματοδότηση για τους δείκτες βιωσιμότητας, σύμφωνα με τους επιμέρους στόχους του ΣΒΑ 17. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η προσθήκη νέων δεικτών που ενδεχομένως απαιτεί πρόσθετη συλλογή δεδομένων.

4.5. Για το ισχύον σύνολο δεικτών της Eurostat, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει μια σειρά από ελλείψεις οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν, ιδανικά, πριν από τη δημοσίευση της Έκθεσης παρακολούθησης της σημειωθείσας προόδου όσον αφορά τους ΣΒΑ 2018 (2018 Monitoring Report on progress towards the SDGs) που κατάρτισε η Eurostat. Οι τομείς βελτίωσης περιλαμβάνουν τα εξής: — μια πιο αντικειμενική οπτική απλουστευμένη παρουσίαση των συνολικών αποτελεσμάτων, ώστε να αποφεύγεται η εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ευρώπη είναι ως επί το πλείστον σε καλό δρόμο όσον αφορά τους ΣΒΑ, σε αντίθεση με άλλες ποιοτικές ή θεματικές έρευνες, αλλά και με τις αντιλήψεις των πολιτών· — μεγαλύτερη προσοχή στις δευτερογενείς επιπτώσεις του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης της Ευρώπης, π.χ. με βάση τις υφιστάμενες εργασίες της Eurostat σχετικά με τα αποτυπώματα, καθώς και στη συμβολή της Ευρώπης στην υποστήριξη της προσπάθειας των χωρών-εταίρων να επιτύχουν τους ΣΒΑ· — μια πιο καινοτόμο προσέγγιση λαμβανομένου υπόψη του αδιαιρέτου του Θεματολογίου των ΣΒΑ, που δεν περιορίζεται σε διαθεματικούς και μόνο δείκτες, οι οποίοι δεν προβάλλουν από μόνοι τους τις ανισορροπίες και αντιφάσεις μεταξύ των διαφόρων διαστάσεων της αειφορίας και δεν διαθέτουν το κατάλληλο πλαίσιο για την αξιολόγηση της αρτιότητας των πολιτικών· — περισσότερα στοιχεία σχετικά με τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, των τοπικών αρχών και των ΜΚΟ· — περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις των κρατών μελών ως προς τους ΣΒΑ, δεδομένου ότι οι μέσοι όροι παρέχουν ελλιπή εικόνα. Η παροχή πληροφοριών σε εθνικό επίπεδο είναι επίσης σημαντική δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα σε αρκετούς ΣΒΑ· — καλύτερους δείκτες λογοδοσίας ως προς την υλοποίηση των ΣΒΑ, σύμφωνα με τους ΣΒΑ 16 (9) και 17 (10), για παράδειγμα, όσον αφορά τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη (11) και τις καινοτόμες συμπράξεις· — Αρτιότερη μεθοδολογία για τη μέτρηση της προόδου ως προς τους ΣΒΑ, όπου δεν υπάρχει ευρωπαϊκός επιμέρους στόχος, για παράδειγμα συγκρίνοντας τις μέσες επιδόσεις με τις καλύτερες επιδόσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών ή με ενδεικτικούς στόχους που απορρέουν από άλλες διεθνείς δεσμεύσεις ή διαθέσιμη έρευνα.

4.6. Μολονότι οι μακροχρόνιες σειρές είναι χρήσιμες, οι δείκτες θα πρέπει να αναθεωρούνται και να βελτιώνονται με βάση τον εντοπισμό βασικών προκλήσεων και την πρόοδο της επιστημονικής γνώσης, συμπεριλαμβανομένων των νέων δεδομένων. Ενώ οι προσπάθειες της Eurostat να συμπεριλάβει νέους δείκτες το 2018 κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ζωτικής σημασίας είναι η σαφήνεια σχετικά με τη διαδικασία και τα χρονοδιαγράμματα για την ένταξη δεικτών που βρίσκονταν «σε αναμονή» ( «on hold» ). Για παράδειγμα, θα πρέπει να υπάρχει σχέδιο δράσης και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για τον προτεινόμενο δείκτη «Η έκταση του φαινομένου της έλλειψης στέγης στην ΕΕ» ( «Extent of homelessness in the EU» ) που συνιστάται από τη FEANTSA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανώσεων που εργάζονται με τους αστέγους/ Fédération européenne des associations nationales travaillant avec les sans-abri ), o οποίος, επί του παρόντος, αναφέρεται ότι τελεί «σε αναμονή».

4.7. Ο ρόλος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε σχέση με την ετήσια έκθεση της Eurostat πρέπει να ενισχυθεί. Η Eurostat θα πρέπει να συμβουλεύεται περισσότερο την κοινωνία των πολιτών όσον αφορά τη διαδικασία καθορισμού των δεικτών, καθώς και την αξιολόγηση της προόδου τους. Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ζητείται η γνώμη της κοινωνίας των πολιτών σε αρκετά πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, ούτως ώστε οι εισηγήσεις της να λαμβάνονται υπόψη, η δε Eurostat θα πρέπει να εξηγεί γιατί οι εν λόγω εισηγήσεις ελήφθησαν υπόψη ή όχι.

4.8. Το τι παρακολουθείται και τι δεν παρακολουθείται, ιδίως ο σχεδιασμός και η επιλογή των δεικτών, έχει σημαντικές πολιτικές προεκτάσεις ( 12 ) . Ως εκ τούτου, η διαδικασία με την οποία η Eurostat καταρτίζει την ετήσια έκθεση θα πρέπει να δίνει την ευκαιρία στην κοινωνία των πολιτών να συνεισφέρει με την ποιοτική ερμηνεία των δεικτών. Η διαδικασία θα πρέπει να συνοδεύεται από τακτικές έρευνες του Ευρωβαρομέτρου, προκειμένου να αξιολογούνται οι αντιλήψεις των πολιτών σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται.

4.9. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η κοινωνία των πολιτών έχει περιορισμένη στατιστική ικανότητα να προτείνει νέους δείκτες που να πληρούν τα κριτήρια στατιστικής αξιοπιστίας της Eurostat. Ωστόσο, η κοινωνία των πολιτών είναι σε θέση να καθορίζει χρήσιμους δείκτες που χρησιμοποιούν άλλες πηγές, εκτός των δεδομένων της Eurostat. Παράδειγμα αυτού είναι οι δείκτες που αναπτύσσονται από το Δίκτυο λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης (Sustainable Development Solutions Network) . Παρά ταύτα, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών με μέτρα ανάπτυξης ικανοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να συμβάλλουν καλύτερα στη συζήτηση με τη Eurostat.

4.10. Για να υπάρξει ένα νέο πειστικό αφήγημα με βάση τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η ΕΟΚΕ ζητεί βελτίωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Eurostat δημοσιοποιούν την πρόοδο των ΣΒΑ. Η έκθεση της Eurostat δεν είναι πλήρως φιλική προς τον αναγνώστη και δεν κοινοποιείται ευρέως και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξεταστούν νέοι τρόποι για την προβολή της στο μη εξειδικευμένο κοινό και στους πολίτες. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθούν και άλλα προϊόντα έρευνας και επικοινωνίας ως μέρος μιας φιλόδοξης στρατηγικής ευαισθητοποίησης. Για παράδειγμα, η προσθήκη τμήματος «εποπτείας της κοινωνίας των πολιτών» στον ιστότοπο της Eurostat για τους ΣΒΑ θα τονώσει το διαδραστικό ενδιαφέρον των πολιτών για την παρακολούθηση των στόχων.

4.11. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ετήσια έκθεση της Eurostat δεν ενσωματώνει και δεν μπορεί να ενσωματώνει ποιοτικές πληροφορίες. Για να καλυφθεί αυτό το κενό (καθώς και για να ενισχυθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών), η ΕΟΚΕ προτείνει η παρακολούθηση της υλοποίησης των ΣΒΑ να συμπληρώνεται με ξεχωριστή, ανεξάρτητη ποιοτική παράλληλη έκθεση, η οποία θα αναπτύσσεται σε στενή συνεργασία με ενδιαφερόμενους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών. Η παράλληλη αυτή έκθεση θα πρέπει να επικεντρώνεται στα εξής σημεία: α) διατύπωση των προβληματισμών και ανάλυση της έκθεσης της Eurostat, β) συμπλήρωση της έκθεσης της Eurostat με ποιοτικές πληροφορίες που προέρχονται από την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και γ) παρουσίαση της ερμηνείας της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ως προς την πρόοδο της υλοποίησης των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ διεξάγει επί του παρόντος μελέτη σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην παρακολούθηση των ΣΒΑ (αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Νοέμβριο του 2018), η οποία θα διερευνά συγκεκριμένα και θα προτείνει μια μεθοδολογική προσέγγιση για την προετοιμασία της εν λόγω συμπληρωματικής έκθεσης στην ετήσια έκθεση της Eurostat.

4.12. Η λογοδοσία βρίσκεται στο επίκεντρο του Θεματολογίου των ΣΒΑ. Μια φιλόδοξη στρατηγική για τους ΣΒΑ πρέπει να συμπληρώνεται από ένα ισχυρό πλαίσιο λογοδοσίας, όπου η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών θα διαδραματίζει βασικό ρόλο. Αυτό απαιτεί ευαισθητοποίηση των πολιτών σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και τη διεξαγωγή δημοσκοπήσεων και άλλους μηχανισμούς καταγραφής των απόψεων των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ) θα πρέπει να διοργανώσει διάσκεψη κορυφής με θέμα τους ΣΒΑ προκειμένου να πραγματοποιηθεί ετήσια εκδήλωση αποτίμησης της κατάστασης μαζί με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, αλλά και να δεσμευτεί για τη διεξαγωγή ευρέος και τακτικού διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τέλος, θα πρέπει να προωθηθεί η ανταλλαγή ορθών πρακτικών συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην αξιολόγηση των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατά την ανταλλαγή αυτού του είδους εμπειριών, δημιουργώντας συνέργειες, αυξάνοντας τις γνώσεις και την ευαισθητοποίηση και προάγοντας τη συνεργασία.

5. Ενσωμάτωση των ΣΒΑ στη διακυβέρνηση της ΕΕ

5.1. Το σημερινό σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ θα πρέπει να προσαρμοστεί έτσι ώστε να συμβάλλει στην εφαρμογή του Θεματολογίου του 2030. Για να επιτευχθεί αυτό, όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να λάβουν μέτρα για τον συντονισμό του έργου με σκοπό την εκπλήρωση των ΣΒΑ.

5.2. Παρά την ηγεσία του αντιπροέδρου της, είναι προφανές ότι υπάρχει χαμηλό επίπεδο αποδοχής μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γεγονός το οποίο παρεμποδίζει την πρόοδο. Το ίδιο ισχύει και για το Κοινοβούλιο, το οποίο πρέπει να καθιερώσει μια αξιόπιστη διαδικασία σε όλες τις επιτροπές για τη συζήτηση της εφαρμογής των ΣΒΑ. Τέλος, η ομάδα εργασίας για τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η οποία συνιστά μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη, πρέπει να διασφαλίσει την κατάλληλη ενσωμάτωση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης σε όλα τα θεματικά πεδία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, π.χ. το μέλλον της ΚΓΠ, την πολιτική συνοχής, την πολιτική μεταφορών ( 13 ) , τις εξωτερικές σχέσεις ( 14 ) και το επόμενο ΠΔΠ για την περίοδο 2021-2027.

5.3. «reference indicator framework» . Μια μελλοντική συνολική στρατηγική της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη θα πρέπει να συντείνει δραστικά στην ενσωμάτωση των ΣΒΑ σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ και να παρέχει το πλαίσιο για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Όπως προαναφέρθηκε, η στρατηγική θα πρέπει να καθορίζει στόχους, τα μέσα επίτευξής τους και ένα συνεκτικό σύνολο δεικτών που θα χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της προόδου. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το Συμβούλιο σχετικά με την ανάγκη ανάπτυξης «πλαισίου δεικτών αναφοράς» ( 15 )

5.4. Όπως αναφέρθηκε, το εν λόγω πλαίσιο δεικτών αναφοράς θα πρέπει να ενσωματώνει όλους τους σχετικούς ευρωπαϊκούς δείκτες που χρησιμοποιούνται σήμερα στους διάφορους τομείς πολιτικής και να καθορίζει τις διασυνδέσεις μεταξύ των υφιστάμενων δεικτών και των δεικτών ΣΒΑ. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη ευθυγράμμιση και συνοχή μεταξύ του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων και των δεικτών ΣΒΑ της ΕΕ. Επί του παρόντος, από τους 12 δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων , οκτώ περιλαμβάνονται πλήρως ή εν μέρει στο σύνολο των ΣΒΑ της ΕΕ.

5.5. Ο συντονισμός και η παρακολούθηση των ΣΒΑ θα πρέπει να ενσωματωθεί στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως έχει επανειλημμένα ζητήσει η ΕΟΚΕ (π.χ. γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ NAT/693 ( 16 ) , NAT/700 ( 17 ) , SC/047 ( 18 ) , SC/050 ( 19 ) ). Θα πρέπει να περιλαμβάνει διαδικασία ελέγχου για την επάρκεια των στρατηγικών εφαρμογής των ΣΒΑ σε επίπεδο κρατών μελών. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν κοινές κατευθυντήριες γραμμές και να παρακολουθούνται, έτσι ώστε όλες οι προσπάθειες να ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση. Επιπλέον, θα πρέπει να προωθηθεί η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα πρέπει να επεκτείνει πλήρως το πεδίο εφαρμογής του πέρα από την παραδοσιακή οικονομική διάσταση και να ενσωματώνει πλήρως την κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση στο ίδιο επίπεδο σπουδαιότητας, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συνολικής στρατηγικής αειφόρου ανάπτυξης. Συνεπώς, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις θα πρέπει να είναι συνεπείς με τους ΣΒΑ, το ίδιο και η ανάλυση που διεξάγεται στις εκθέσεις χωρών στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

5.6. Structural Reform Support Programme ) στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν θεσμικές, διαρθρωτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Αναμένεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τα επόμενα έτη τα επόμενα χρόνια. Όπως έχει ήδη τονιστεί από την ΕΟΚΕ Το πρόσφατα νεοσυσταθέν Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSP/) στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν θεσμικές, διαρθρωτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Αναμένεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τα επόμενα έτη τα επόμενα χρόνια. Όπως έχει ήδη τονιστεί από την ΕΟΚΕ ( 20 ) και την έκθεση Falkenberg ( 21 ) , στο πρόγραμμα θα πρέπει να καθοριστεί η προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε υποστηριζόμενη μεταρρύθμιση πρέπει να είναι συμβατή με το Θεματολόγιο του 2030 και τους ΣΒΑ.

5.7. Για να διασφαλιστεί ότι οι ΣΒΑ έχουν ενσωματωθεί σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως ώστε να διασφαλιστεί μια ολοκληρωμένη και ολιστική προσέγγιση των ΣΒΑ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αρχές των ΣΒΑ θα πρέπει να αναφέρονται ρητά στις κατευθυντήριες γραμμές και την εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Επιπλέον, θα πρέπει να αναθεωρηθούν οι μεθοδολογίες για τη βελτίωση της νομοθεσίας, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να αξιολογούν μακροπρόθεσμους στόχους και να μετρούν την απόσταση από την επίτευξη των ΣΒΑ. Τέλος, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή λογικό ειρμό της πολιτικής ως μέσου εφαρμογής των ΣΒΑ, με τη χρήση, για παράδειγμα, του πλαισίου του ΟΟΣΑ για τη συνοχή της πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη (PCSD/ policy coherence for sustainable development ).

5.8. Κατά την υποβολή προτάσεων νομοθετικού χαρακτήρα και πολιτικής για νέες πρωτοβουλίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δηλώνει με σαφήνεια σε ποιον ΣΒΑ στοχεύει και ποιον προτίθεται να υποβάλει σε έλεγχο βιωσιμότητας για να αξιολογήσει τον αναμενόμενο αντίκτυπο στους ΣΒΑ (στο πλαίσιο της διαδικασίας εκτίμησης επιπτώσεων, με στόχο την αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεων των προτάσεων). Πρέπει να εντοπίζονται τα βασικά προβλήματα κατά την εφαρμογή των ΣΒΑ που αποσκοπεί να αντιμετωπίσει η εκάστοτε προτεινόμενη πολιτική. Επίσης, η παρακολούθηση και αξιολόγηση των εν εξελίξει πολιτικών της ΕΕ πρέπει να προσαρμοστούν, ούτως ώστε να μετράται η πρόοδος προς την επίτευξη των ΣΒΑ και να προτείνονται τροποποιήσεις πολιτικής που έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην προώθηση των ΣΒΑ.

5.9. Το πρόγραμμα ελέγχου της καταλληλότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας (REFIT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει επίσης να ενσωματώνει την προοπτική της βιώσιμης ανάπτυξης. Μέσω του προγράμματος REFIT θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι κάθε προτεινόμενη απλούστευση και ανανέωση της νομοθεσίας της ΕΕ είναι ορθολογική και συμβάλλει στην υλοποίηση των ΣΒΑ.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) «Η βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: έκθεση παρακολούθησης της προόδου προς την επίτευξη των ΣΒΑ στην ΕΕ. Έκδοση 2017» («Sustainable development in the European Union: Monitoring report on progress towards the SDGs in an EU context. 2017 edition»

(2) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον» (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό φόρουμ της κοινωνίας πολιτών για τη βιώσιμη ανάπτυξη» (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 73).

(3) Η ΕΟΚΕ προβαίνει σε χαρτογράφηση των πρωτοβουλιών αειφόρου ανάπτυξης σε εθνικό επίπεδο. Μία σύνοψη ανά χώρα για κάθε κράτος μέλος θα διατίθεται στον ιστότοπο της ΕΟΚΕ.

(4) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», SC/047 (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 44).

(5) http://www.foeeurope.org/sites/default/files/other/2017/6th_scenario_future_of_europe.pdf

(6) ΣΒΑ 12. «Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή»

(7) Βλέπε, για παράδειγμα, ΟΟΣΑ. 2017. «Measuring Distance to the SDG Targets: an assessment of where OECD countries stand» (Μέτρηση της απόστασης από την εκπλήρωση των επιμέρους στόχων των ΣΒΑ: έκθεση προόδου των χωρών του ΟΟΣΑ).

(8) «Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής» (ESGAB Annual Report), 2017, σ. 25-26.

(9) ΣΒΑ 16. «Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί».

(10) ΣΒΑ 17. «Συνεργασία για τους στόχους».

(11) Με βάση υπάρχουσες μεθοδολογίες όπως η «CIVICUS monitor», https://civicus.org/index.php/what-we-do/innovate/civicus-monitor.

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», NAT/700 (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

(13) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος των μεταφορών στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και οι συνακόλουθες επιπτώσεις στη χάραξη των πολιτικών της ΕΕ» (ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 9).

(14) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Μια ανανεωμένη εταιρική σχέση με τις χώρες ΑΚΕ», REX/485 (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 76).

(15) https://www.consilium.europa.eu/media/23989/st10370-en17.pdf

(16) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βιώσιμη ανάπτυξη: Χαρτογράφηση των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ», NAT/693 (ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 41).

(17) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», NAT/700 (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91).

(18) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον», SC/047 (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 44).

(19) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2018», SC/50 (ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 95).

(20) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόγραμμα Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων», ECO/398 (ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 47).

(21) Βιωσιμότητα τώρα! Στρατηγικές σημειώσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πολιτικής Στρατηγικής. Τεύχος 18 (2016) https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/rapport_kff.pdf.