Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση (96/C 100/26)

Στις 19 Ιουλίου 1995, και βάσει του άρθρου 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να εκδώσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για την ανωτέρω πρόταση.

Οι σχετικές εργασίες της Επιτροπής των Περιφερειών ανατέθηκαν στην επιτροπή 5 «Χωροταξία, Περιβάλλον και Ενέργεια» και η οποία όρισε ως εισηγητή τον κ. Henning Tellerup.

Κατά την 9η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 1995), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Ιστορικό της πρότασης

Στόχος της πρότασης οδηγίας είναι η απλούστευση, η κωδικοποίηση και η ενημέρωση της ισχύουσας οδηγίας 80/778/ΕΟΚ σχετικά με την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Συνεπώς, υπάρχει πρόθεση προσαρμογής της οδηγίας στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

Ταυτόχρονα, η οδηγία πρέπει να συμφωνεί με τις διατάξεις της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και συγκεκριμένα την αρχή της επικουρικότητας στα πλαίσια των διατάξεων του άρθρου 3 Β της Συνθήκης, σύμφωνα με τις οποίες η Κοινότητα δρα μόνο στο βαθμό που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της Συνθήκης, δίδοντας ιδιαίτερα σημασία στην τήρηση των βασικών παραμέτρων ποιότητας και υγείας, τα δε κράτη μέλη έχουν τη διακριτική ευχέρεια να προσθέσουν τις συμπληρωματικές παραμέτρους που ενδέχεται να θεωρούν σκόπιμες.

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι διαφορές των φυσικών και κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών των διάφορων περιφερειών της Ένωσης απαιτούν τη λήψη σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο των περισσότερων αποφάσεων για τον έλεγχο, την ανάλυση και τα μέτρα που λαμβάνονται για την άμβλυνση των ανισοτήτων.

Κύριος σκοπός της οδηγίας είναι η προστασία της υγείας των ανθρώπων και, για το λόγο αυτό, η νομική βάση είναι το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης.

Ιστορικό

Η παροχή πόσιμου ύδατος αποτελεί βασικό τομέα ενδιαφέροντος και αρμοδιότητας των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

Συνεπώς, ο καθορισμός κατευθυντήριων γραμμών για την παροχή ύδατος που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση έχει προτεραιότητα για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές έχουν σημασία για να μπορούν οι αρχές να ασκούν τις δραστηριότητές τους ως περιβαλλοντικές αρχές και, σε ορισμένες χώρες, ως υπεύθυνες για την παροχή ύδατος, ενώ επηρεάζουν επίσης και την οικονομία των κατά τόπους κοινωνιών.

Παρατηρήσεις

1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση αναθεωρείται με κύριο στόχο να συμμορφωθεί η οδηγία με τις αρχές της επικουρικότητας και της φρόνησης που περιέχονται στη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι με την οδηγία τίθενται απαιτήσεις μόνο για την εκπλήρωση των παραμέτρων που θεωρούνται απαραίτητες για την προστασία της υγείας των καταναλωτών σε ολόκληρη την Κοινότητα, ενώ αυστηρότερες προδιαγραφές και πρότυπα για συμπληρωματικές παραμέτρους μπορούν να καθοριστούν σε αποκεντρωμένο επίπεδο ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Επίσης, η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι με την οδηγία χαράσσεται ένα πιο ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο, στα πλαίσια του οποίου οι εκτελεστικές αρχές μπορούν να λαμβάνουν επανορθωτικά μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας.

2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι η πρόταση οδηγίας πρέπει να έχει ως νομική βάση το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης, επειδή κύριος στόχος είναι η προστασία της δημόσιας υγείας. Άσχετα από αυτό, το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση θεωρείται ως αγαθό που πρέπει να διακινείται ελεύθερα πέραν των συνόρων.

Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σημαντικό να τονισθεί ότι κύριος στόχος της οδηγίας είναι η ανθρώπινη υγεία, η προστασία των καταναλωτών και η προστασία του περιβάλλοντος.

Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η εισαγωγή μιας διάταξης στην οδηγία περί ελεύθερου εμπορίου θα ισοδυναμεί με αποδυνάμωση της αρχής ότι η νομική βάση της οδηγίας είναι το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης.

3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την ευελιξία που παρέχεται στα κράτη μέλη να θεσπίζουν προδιαγραφές αυστηρότερες από τις προτεινόμενες, όπως και τη δυνατότητα να προσθέτουν συμπληρωματικές παραμέτρους, αν επιβάλλεται κάτι τέτοιο από τις τοπικές συνθήκες. Η ΕΤΠ θεωρεί λογικό να απαιτείται από τις αρμόδιες αρχές να διαβιβάζουν στην Επιτροπή κοινοποίηση σχετικά με τη φύση και την έκταση της συμμόρφωσης με τις αυστηρότερες προδιαγραφές ή την προσθήκη συμπληρωματικών παραμέτρων. Θεωρεί, όμως, παράλογο να απαιτείται έγκριση της Επιτροπής για να μπορέσουν να εφαρμοσθούν αυτές οι ιδιαίτερες ρυθμίσεις.

4. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σημαντικό να επιλέγονται οι απαιτούμενες και οι κατάλληλες παράμετροι που διασφαλίζουν τη γενική ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση σε ολόκληρη την Κοινότητα.

Οι παράμετροι πρέπει να μετρώνται με μεθόδους που διασφαλίζουν την ίδια απόδοση σε όλα τα κράτη μέλη και σύμφωνα με τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές. Έτσι στο Παράρτημα ΙΙΙ δεν πρέπει να αναφέρονται μόνον οι αποδόσεις αλλά και να παρατίθεται με τρόπο ενδεικτικό μια μέθοδος, που να έχει αποτελέσει, ει δυνατό, αντικείμενο τροποποίησης από την CEN, και η οποία επιτρέπει να τηρηθούν οι αποδόσεις του πίνακα 2.1.

Επίσης η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι μέθοδοι της παρ. 3 για την εκτίμηση των μικροβιολογικών παραμέτρων δεν αντιστοιχούν στις καλύτερες τεχνικές που διατίθενται σήμερα και δεν λαμβάνουν υπόψη τις εργασίες της CEN.

5. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει μια απλούστευση που μπορεί μεταξύ άλλων να έχει ως αποτέλεσμα την αποφυγή περιττών εξόδων για την εφαρμογή του σχεδίου οδηγίας, αλλά εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι δεν πρέπει να παραλείπονται σημαντικές πληροφορίες για την ποιότητα του νερού.

Επομένως, η επιλογή των παραμέτρων στην οδηγία πρέπει να διευρυνθεί με αίτημα να αναλύονται και να τελούν υπό συνεχή έλεγχο οι ευρέως γνωστές μικροβιολογικές παράμετροι, που γενικά θεωρούνται ότι μπορούν να αποδείξουν κατά πόσο το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση μπορεί να περιέχει βακτήρια.

6. Το νερό με μετρήσιμο περιεχόμενο φυτοφαρμάκων πρέπει κανονικά να μη χρησιμοποιείται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει να διατηρηθεί στο σχέδιο οδηγίας, χωρίς καμία εξαίρεση, η ισχύουσα παραμετρική τιμή όσον αφορά την περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Επιπλέον, η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι τα κατάλοιπα των φυτοφαρμάκων θεωρούνται ότι έχουν τις ίδιες επιδράσεις στην υγεία των ανθρώπων όπως και τα ίδια τα φυτοφάρμακα.

Στο σχέδιο οδηγίας δεν αναφέρεται μια παραμετρική τιμή για τη συνολική περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Δεδομένου ότι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκείς επιστημονικές έρευνες όσον αφορά τις επενέργειες των φυτοφαρμάκων στην υγεία του ανθρώπου, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να διατηρηθεί η μέχρι σήμερα ισχύουσα παραμετρική τιμή για το συνολικό περιεχόμενο σε φυτοφάρμακα, εφόσον σε παρόμοιες περιπτώσεις πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της φρόνησης.

7. Όσον αφορά το μόλυβδο, η Επιτροπή των Περιφερειών δέχεται πως από την άποψη της ανθρώπινης υγείας, και ιδιαίτερα της υγείας των παιδιών, η πρόταση να μειωθεί η παραμετρική τιμή είναι επικροτούμενη και ορθώς κατέχει εξέχουσα θέση ως καίριο ζήτημα. Αναγνωρίζεται ότι η πρόταση της συγκεκριμένης τιμής έγινε με στόχο την επίτευξη εντελώς αμόλυβδου νερού μακροπρόθεσμα. Οι συγκεντρώσεις μολύβδου στις βρύσες ποικίλλουν ευρέως ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες.

Εξάλλου, η ΕΤΠ αναγνωρίζει, επίσης, ότι ένα ποσοστό μολύβδου στο πόσιμο νερό οφείλεται στις οικιακές υδραυλικές εγκαταστάσεις και ότι η μαζική αντικατάσταση των μολύβδινων σωληνώσεων θα έχει υψηλό κόστος για τους ιδιώτες. Μεσοπρόθεσμα, μπορούν να επιτευχθούν κάποιες μειώσεις των συγκεντρώσεων μολύβδου, εάν γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις στην επεξεργασία του νερού και, ταυτόχρονα, αντικαταστάσεις των μολύβδινων σωληνώσεων.

Η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν για την αντικατάσταση των μολύβδινων σωληνώσεων πρέπει, ανεξαιρέτως, να επιλεγούν προσεκτικά. Τα υλικά αντικατάστασης που θα έρχονται σε επαφή με το πόσιμο νερό πρέπει να επιλεγούν με βάση τον όρο ότι δεν συμβάλλουν στις συγκεντρώσεις μολύβδου.

Η ΕΤΠ εφιστά, επίσης, ιδιαίτερα την προσοχή στο γεγονός ότι οι προτάσεις της Επιτροπής αφορούν το δημόσιο σύστημα υδροδότησης και δεν υπάρχει απαίτηση επιβολής της παραμετρικής τιμής του μολύβδου για το νερό που παρέχεται από βρύσες οι οποίες ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων, π.χ. ιδιωτών, σχολείων, νοσοκομείων, εστιατορίων, εγκαταστάσεων παρασκευής τροφίμων κλπ. Για να αντικατασταθούν ΟΛΕΣ οι μολύβδινες σωληνώσεις το συντομότερο εφικτό, η ΕΤΠ ζητεί να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι από την ΕΕ για την ενθάρρυνση της αντικατάστασης αυτών των σωληνώσεων.

8. Το τετραχλωριθυλένιο και το τριχλωριθυλένιο είναι γνωστές πηγές μόλυνσης από βιομηχανικές δραστηριότητες και συναντώνται συχνά στα ύδατα που δεν έχουν υποστεί καθαρισμό σε αστικές περιοχές. Υπάρχουν υπόνοιες ότι οι ουσίες αυτές είναι καρκινογόνες.

Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να καθοριστούν αυστηρότερες παραμετρικές τιμές.

9. Δεν είναι επιθυμητή η πρόσμιξη απολυμαντικών προϊόντων στο νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση, αλλά είναι αναγκαία ενόσω δεν έχουν αναπτυχθεί και εφαρμοσθεί εναλλακτικοί τρόποι απολύμανσης.

Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να συμπληρωθεί το παράρτημα με ενδεικτικές τιμές για τις ουσίες που να καθοριστούν σύμφωνα με την πραγματική τοξικολογική τους επίδραση. Με τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί ο στόχος που προαναφέρθηκε.

10. Η εξασφάλιση καλού και υγιεινού νερού για ανθρώπινη κατανάλωση στην Ευρώπη αποτελεί σημαντικό θέμα που το κοινό θεωρεί ότι έχει προτεραιότητα, η δε Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η ενημέρωση και η παροχή συμβολών στον τομέα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Επομένως, η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση που περιέχεται στην οδηγία να βελτιωθεί η ενημέρωση των πολιτών όσον αφορά την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Συμπέρασμα

Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση (έγγρ. COM(94) 612 τελικό) με τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

1. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να περιορισθεί απλώς σε υποχρέωση ενημέρωσης της Επιτροπής η διαδικασία που αφορά τον καθορισμό αυστηρότερων και συμπληρωματικών απαιτήσεων για την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να εξασφαλισθεί με την επιλογή των παραμέτρων η απαιτούμενη μικροβιολογική ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.

3. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να διατηρηθεί η αναλυτική παράμετρος για τη συνολική περιεκτικότητα σε φυτοφάρμακα και να περιληφθούν στην οδηγία τα προϊόντα αποσύνθεσης των φυτοφαρμάκων.

4. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί θετικό τον καθορισμό αυστηρότερων παραμετρικών τιμών του μολύβδου για λόγους δημόσιας υγείας, αλλά εφιστά ταυτόχρονα την προσοχή στο ότι οι σημαντικές δαπάνες που συνεπάγεται η εκπλήρωση της απαίτησης αυτής προϋποθέτουν μια μορφή κοινοτικής χρηματοδότησης.

5. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να περιφρουρηθεί προσεκτικά η αρχή της φρόνησης στα πλαίσια του καθορισμού των παραμετρικών τιμών για το τριχλωριθυλένιο και το τετραχλωριθυλένιο.

6. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η οδηγία πρέπει να δώσει ώθηση για την ανάπτυξη και τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών μεθόδων απολύμανσης.

7. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι σε περίπτωση αλλοίωσης της ποιότητας του πόσιμου ύδατος θα πρέπει και το μη επεξεργασμένο ύδωρ να συμπεριληφθεί στη διεύρυνση των αιτιών.

8. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι τα κλωστρίδια αναπαραγωγής θειωδών είναι ένας οργανισμός χρήσιμος ως δείκτης, αλλά θεωρείται αναξιόπιστος ως πρωταρχικός δείκτης της μόλυνσης. Γι'αυτό το λόγο, η ΠΟΥ δεν συνιστά τη χρήση του στους ελέγχους ρουτίνας. Συνιστάται, επομένως, να αφαιρεθεί αυτή η παράμετρος από το Μέρος Α του Παραρτήματος Ι, να εισαχθεί στο Μέρος Γ του ίδιου Παραρτήματος και να διατηρηθεί η υπάρχουσα παραμετρική τιμή <1/20 ml.

9. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την αναθεώρηση της παραμετρικής τιμής για τα νιτρώδη άλατα όπου εφαρμόζεται χλωραμίνωση, καθότι αυτό θα συντελέσει στην ελαχιστοποίηση του σχηματισμού χλωροφορμίου και βρωμοδιχλωρομεθανίου (υποπροϊόντων της απολύμανσης).

10. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση για μεγαλύτερη διαφάνεια κατά την εφαρμογή της οδηγίας.

11. Η ΕΤΠ θεωρεί αναγκαίο προς το συμφέρον μίας επιμελούς προστασίας του πόσιμου ύδατος όπως όλες οι οδηγίες που αφορούν την προστασία των υδάτων, ιδιαίτερα οι οδηγίες για τα υπόγεια, τα επίγεια και τα πόσιμα ύδατα καθώς και η οδηγία για τη «διείσδυση» φυτοφαρμάκων προσαρμοσθούν και καταστούν συμβατές προς το ανώτατο επίπεδο προστασίας.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC