ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς

(2022/C 248/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

1.1. Σκοπός και δομή των κατευθυντήριων γραμμών 3

1.2. Εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης στις κάθετες συμφωνίες 4

2. Αποτελέσματα των κάθετων συμφωνιών 6

2.1. Θετικά αποτελέσματα 6

2.2. Αρνητικά αποτελέσματα 9

3. Κάθετες συμφωνίες που κατά κανόνα δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης 10

3.1. Απουσία επηρεασμού του εμπορίου, συμφωνίες ήσσονος σημασίας και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 10

3.2. Συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας 11

3.2.1. Συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης 11

3.2.2. Εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης στις συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας 15

3.2.3. Εμπορική αντιπροσωπεία και η οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών 16

3.3. Συμφωνίες υπεργολαβίας 17

4. Πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 17

4.1. Περιοχή ασφαλείας δημιουργούμενη από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 17

4.2. Ορισμός των κάθετων συμφωνιών 18

4.2.1. Η μονομερής συμπεριφορά δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 18

4.2.2. Οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής 19

4.2.3. Συμφωνία που αφορά την αγορά, την πώληση ή τη μεταπώληση αγαθών ή υπηρεσιών 19

4.3. Κάθετες συμφωνίες στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών 20

4.4. Όρια στην εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 21

4.4.1. Ενώσεις λιανοπωλητών 21

4.4.2. Κάθετες συμφωνίες που περιέχουν διατάξεις περί δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ) 22

4.4.3. Κάθετες συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών 25

4.4.4. Κάθετες συμφωνίες με παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης που έχουν υβριδική λειτουργία 28

4.5. Σχέση με άλλους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία 30

4.6. Συγκεκριμένα είδη συστημάτων διανομής 30

4.6.1. Συστήματα αποκλειστικής διανομής 31

4.6.2. Συστήματα επιλεκτικής διανομής 35

4.6.3. Δικαιόχρηση 40

5. Ορισμός της σχετικής αγοράς και υπολογισμός των μεριδίων αγοράς 42

5.1. Ανακοίνωση για τον ορισμό της σχετικής αγοράς 42

5.2. Υπολογισμός των μεριδίων αγοράς βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 42

5.3. Υπολογισμός των μεριδίων αγοράς βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 43

6. Εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 43

6.1. Περιορισμοί ιδιαίτερης σοβαρότητας βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 43

6.1.1. Καθορισμός των τιμών μεταπώλησης 45

6.1.2. Περιορισμοί ιδιαίτερης σοβαρότητας σύμφωνα με το άρθρο 4 στοιχεία β), γ), δ) και ε) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 49

6.1.3. Περιορισμοί στις πωλήσεις ανταλλακτικών 57

6.2. Περιορισμοί που εξαιρούνται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 57

6.2.1. Υποχρεώσεις μη άσκησης ανταγωνισμού που υπερβαίνουν σε διάρκεια τα πέντε έτη 58

6.2.2. Υποχρεώσεις μη άσκησης ανταγωνισμού μετά τη λύση της συμφωνίας 58

6.2.3. Υποχρεώσεις μη άσκησης ανταγωνισμού που επιβάλλονται στα μέλη συστήματος επιλεκτικής διανομής 59

6.2.4. Υποχρεώσεις ισοτιμίας σε επίπεδο λιανικής σε όλες τις πλατφόρμες 59

7. Ανάκληση και μη εφαρμογή 59

7.1. Ανάκληση του ευεργετήματος εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 59

7.2. Μη εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 62

8. Πολιτική εφαρμογής των κανόνων σε ατομικές περιπτώσεις 63

8.1. Το πλαίσιο της ανάλυσης 63

8.1.1. Σχετικοί παράγοντες για την αξιολόγηση βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης 64

8.1.2. Σχετικοί παράγοντες για την αξιολόγηση βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης 66

8.2. Ανάλυση συγκεκριμένων κάθετων περιορισμών 67

8.2.1. Προώθηση συγκεκριμένου σήματος 68

8.2.2. Αποκλειστική προμήθεια 72

8.2.3. Περιορισμοί στη χρήση διαδικτυακών αγορών 74

8.2.4. Περιορισμοί στη χρήση υπηρεσιών σύγκρισης τιμών 75

8.2.5. Υποχρεώσεις ισοτιμίας 77

8.2.6. Τέλη αρχικής πρόσβασης 82

8.2.7. Συμφωνίες διαχείρισης κατά κατηγορία 83

8.2.8. Δεσμευμένη πώληση 83

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Σκοπός και δομή των κατευθυντήριων γραμμών

(1) Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάζουν τις αρχές αξιολόγησης των κάθετων συμφωνιών και των εναρμονισμένων πρακτικών με βάση το άρθρο 101 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( 1 ) και τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 της Επιτροπής ( 2 ) . Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, ο όρος «συμφωνία» στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές καλύπτει και τις εναρμονισμένες πρακτικές ( 3 )

(2) Σκοπός της Επιτροπής, με την έκδοση των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών, είναι να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προβαίνουν οι ίδιες σε αξιολόγηση των κάθετων συμφωνιών βάσει των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης και να διευκολύνει την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης. Ωστόσο, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά, δεδομένου ότι κάθε συμφωνία πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα των δικών της πραγματικών δεδομένων ( 4 ) . Επίσης, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν με την επιφύλαξη της νομολογίας του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

(3) Κάθετες συμφωνίες μπορεί να συνάπτονται για ενδιάμεσα ή τελικά αγαθά και υπηρεσίες. Εφόσον δεν αναφέρεται το αντίθετο, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν για όλα τα είδη αγαθών και υπηρεσιών και για όλα τα επίπεδα των εμπορικών συναλλαγών. Επιπλέον, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, ο όρος «τελικός χρήστης» περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις και τους τελικούς καταναλωτές, δηλαδή τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για σκοπούς που δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα.

(4) Η δομή των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών είναι η ακόλουθη: — το πρώτο εισαγωγικό τμήμα εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή παρέχει κατευθύνσεις σχετικά με τις κάθετες συμφωνίες και την εμβέλεια των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών. Εξηγεί επίσης τους σκοπούς του άρθρου 101 της Συνθήκης, τον τρόπο με τον οποίο το άρθρο 101 της Συνθήκης εφαρμόζεται στις κάθετες συμφωνίες, καθώς και τα κύρια στάδια αξιολόγησης των κάθετων συμφωνιών βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης — στο δεύτερο τμήμα παρέχεται επισκόπηση των θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων των κάθετων συμφωνιών. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές και η πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων σε ατομικές περιπτώσεις βασίζονται στην εξέταση των εν λόγω αποτελεσμάτων — το τρίτο τμήμα αφορά τις κάθετες συμφωνίες που δεν εμπίπτουν κατά κανόνα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Παρότι ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται στις εν λόγω συμφωνίες, είναι αναγκαία η παροχή κατευθύνσεων σχετικά με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι κάθετες συμφωνίες ενδέχεται να μην εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης — στο τέταρτο τμήμα παρέχονται περαιτέρω κατευθύνσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, συμπεριλαμβανομένων επεξηγήσεων ως προς τη δημιουργούμενη από τον κανονισμό περιοχή ασφαλείας και τον ορισμό της κάθετης συμφωνίας. Το εν λόγω τμήμα περιέχει επίσης κατευθύνσεις σχετικά με τις κάθετες συμφωνίες στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών, η οποία διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο στη διανομή αγαθών και υπηρεσιών. Στο ίδιο τμήμα επεξηγούνται επιπλέον τα όρια της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 2, 3 και 4 του κανονισμού. Εδώ περιλαμβάνονται και τα ειδικά όρια που ισχύουν για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ προμηθευτή και αγοραστή σε περιπτώσεις διττής διανομής, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 5 του κανονισμού, και τα όρια που ισχύουν για τις συμφωνίες παροχής επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης όταν ο πάροχος των εν λόγω υπηρεσιών έχει υβριδική λειτουργία, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 6 του κανονισμού. Στο τέταρτο τμήμα επεξηγείται επίσης ο τρόπος με τον οποίο ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται σε περιπτώσεις στις οποίες μια κάθετη συμφωνία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής άλλου κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 7 του κανονισμού. Τέλος, το τέταρτο τμήμα περιέχει περιγραφή ορισμένων κοινών τύπων συστημάτων διανομής, ιδίως εκείνων που αποτελούν αντικείμενο ειδικών διατάξεων του άρθρου 4 του κανονισμού, το οποίο αφορά τους περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας — το πέμπτο τμήμα διαλαμβάνει τον ορισμό των σχετικών αγορών και τον υπολογισμό των μεριδίων αγοράς παραπέμποντας στην ανακοίνωση για τον ορισμό της αγοράς (5). Αυτό είναι σημαντικό επειδή οι κάθετες συμφωνίες μπορούν να επωφεληθούν από την απαλλαγή κατά κατηγορία που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 μόνον αν τα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων που μετέχουν στη συμφωνία δεν υπερβαίνουν τα όρια που καθορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 — το έκτο τμήμα πραγματεύεται τους περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας που ορίζονται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 και τους αποκλειόμενους περιορισμούς που προβλέπονται στο άρθρο 5 του κανονισμού, ενώ επεξηγεί και γιατί είναι σημαντικός ο χαρακτηρισμός ενός περιορισμού ως ιδιαίτερης σοβαρότητας ή ως αποκλειόμενου περιορισμού — το έβδομο τμήμα περιέχει κατευθύνσεις σχετικά με τις εξουσίες της Επιτροπής και των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών (στο εξής: ΕΑΑ) να ανακαλούν το ευεργέτημα εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 σε ατομικές περιπτώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 29 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου (6), και το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, καθώς και κατευθύνσεις σχετικά με την εξουσία της Επιτροπής να εκδίδει, δυνάμει του άρθρου 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, κανονισμούς που ορίζουν ότι ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται — το όγδοο τμήμα περιγράφει την πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων σε ατομικές περιπτώσεις. Για τον σκοπό αυτόν, επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο οι κάθετες συμφωνίες που δεν καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 αξιολογούνται βάσει του άρθρου 101 παράγραφοι 1 και 3 της Συνθήκης και παρέχει κατευθύνσεις σχετικά με διάφορους κοινούς τύπους κάθετων περιορισμών.

1.2. Εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης στις κάθετες συμφωνίες

(5) Σκοπός του άρθρου 101 της Συνθήκης είναι να εξασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν τις συμφωνίες, οριζόντιες ή κάθετες ( 7 ) , για την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στην αγορά σε βάρος των καταναλωτών ( 8 ) . Το άρθρο 101 της Συνθήκης επιδιώκει επίσης τον ευρύτερο στόχο της επίτευξης μιας ενοποιημένης εσωτερικής αγοράς, η οποία προωθεί τον ανταγωνισμό στην Ένωση. Δεν επιτρέπεται στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν τις κάθετες συμφωνίες για να δημιουργούν εκ νέου φραγμούς ιδιωτικού χαρακτήρα μεταξύ των κρατών μελών όπου έχει επιτευχθεί η κατάργηση των κρατικών φραγμών.

(6) Το άρθρο 101 της Συνθήκης εφαρμόζεται στις κάθετες συμφωνίες και στους περιορισμούς στο πλαίσιο κάθετων συμφωνιών που επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και που παρεμποδίζουν, περιορίζουν ή νοθεύουν τον ανταγωνισμό ( 9 ) . Παρέχει το νομικό πλαίσιο για την αξιολόγηση των κάθετων περιορισμών ( 10 ) , στο οποίο λαμβάνεται υπόψη η διάκριση μεταξύ αρνητικών και θετικών για τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων. Το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης απαγορεύει τις συμφωνίες που περιορίζουν ή νοθεύουν αισθητά τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, η εν λόγω απαγόρευση δεν εφαρμόζεται σε συμφωνίες που πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης, ιδίως όταν η συμφωνία παρέχει επαρκή οφέλη ώστε να υπερκαλύπτει τα αρνητικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματά της, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 3 ( 11 )

(7) Μολονότι δεν υπάρχει υποχρεωτική ακολουθία για την αξιολόγηση των κάθετων συμφωνιών, η αξιολόγηση περιλαμβάνει κατά γενικό κανόνα τα ακόλουθα στάδια: — πρώτον, οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις πρέπει να καθορίσουν τα μερίδια του προμηθευτή και του αγοραστή στις σχετικές αγορές όπου, αντιστοίχως, πωλούν και αγοράζουν τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή τις υπηρεσίες — αν ούτε το μερίδιο αγοράς του προμηθευτή ούτε εκείνο του αγοραστή υπερβαίνει το όριο μεριδίου αγοράς του 30 % το οποίο ορίζεται στο άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, η κάθετη συμφωνία καλύπτεται από τη δημιουργούμενη από τον κανονισμό περιοχή ασφαλείας, υπό την προϋπόθεση ότι η συμφωνία δεν περιέχει ούτε περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας κατά την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού, ούτε αποκλειόμενους περιορισμούς κατά την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού που δεν μπορούν να διαχωριστούν από το υπόλοιπο κείμενο της συμφωνίας — αν το σχετικό μερίδιο αγοράς του προμηθευτή ή του αγοραστή υπερβαίνει το όριο του 30 % ή αν η συμφωνία περιέχει έναν ή περισσότερους περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας ή μη διαχωρίσιμους αποκλειόμενους περιορισμούς, είναι αναγκαίο να αξιολογηθεί αν η κάθετη συμφωνία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης — αν η κάθετη συμφωνία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, πρέπει να εξεταστεί αν πληροί τις προϋποθέσεις για την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

(8) Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί βασική αρχή της Συνθήκης και στόχο προτεραιότητας για τις πολιτικές της Ένωσης ( 12 ) , σε συνδυασμό με την ψηφιοποίηση και μια ανθεκτική ενιαία αγορά ( 13 ) . Η έννοια της βιωσιμότητας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (για παράδειγμα, μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου), τον περιορισμό της χρήσης των φυσικών πόρων, τη μείωση των αποβλήτων και την προώθηση της καλής μεταχείρισης των ζώων ( 14 ) . Η επίτευξη των στόχων της Ένωσης για τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα και την ψηφιοποίηση προωθείται από αποτελεσματικές συμφωνίες προμήθειας και διανομής μεταξύ επιχειρήσεων. Οι κάθετες συμφωνίες που επιδιώκουν στόχους βιωσιμότητας ή που συμβάλλουν σε μια ψηφιακή και ανθεκτική ενιαία αγορά δεν αποτελούν χωριστή κατηγορία κάθετων συμφωνιών βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό. Συνεπώς, οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να αξιολογούνται με βάση τις αρχές που διατυπώνονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τον ειδικό στόχο που επιδιώκουν. Επομένως, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται στις κάθετες συμφωνίες που επιδιώκουν στόχους βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και ψηφιοποίησης, υπό τον όρο ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του κανονισμού. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν παραδείγματα σχετικά με την αξιολόγηση κάθετων συμφωνιών που επιδιώκουν στόχους βιωσιμότητας ( 15 )

(9) Όταν μια κάθετη συμφωνία περιορίζει τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης και δεν εφαρμόζεται ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720, η συμφωνία μπορεί ωστόσο να πληροί τις προϋποθέσεις της εξαίρεσης του άρθρου 101 παράγραφος 3 ( 16 ) . Αυτό ισχύει επίσης για τις κάθετες συμφωνίες που επιδιώκουν στόχους βιωσιμότητας ή συμβάλλουν σε μια ψηφιακή και ανθεκτική ενιαία αγορά. Ενώ το τμήμα 8 περιλαμβάνει κατευθύνσεις σχετικά με την αξιολόγηση των εν λόγω κάθετων συμφωνιών σε ατομικές περιπτώσεις, ενδέχεται να ασκούν επιρροή και άλλες κατευθυντήριες γραμμές που έχει εκδώσει η Επιτροπή. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 3, οι οριζόντιες κατευθυντήριες γραμμές ( 17 ) και τυχόν κατευθύνσεις που ενδέχεται να παρασχεθούν σε μελλοντικές εκδόσεις των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών. Οι αναφερθείσες κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται, ειδικότερα, να παρέχουν κατευθύνσεις σχετικά με τις περιστάσεις υπό τις οποίες τα οφέλη για τη βιωσιμότητα, την ψηφιοποίηση ή την ανθεκτικότητα μπορούν να λαμβάνονται υπόψη ως ποιοτικές ή ποσοτικές βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΘΕΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ

(10) Για τους σκοπούς της αξιολόγησης των κάθετων συμφωνιών βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης και εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, είναι απαραίτητο να λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές παράμετροι του ανταγωνισμού, όπως οι τιμές, η παραγωγή από άποψη ποσοτήτων, ποιότητας και ποικιλίας των προϊόντων και η καινοτομία. Η αξιολόγηση πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη ότι οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής είναι κατά γενικό κανόνα λιγότερο επιζήμιες απ’ ό,τι οι οριζόντιες συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιζόμενων επιχειρήσεων που παρέχουν αγαθά ή υπηρεσίες δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους ( 18 ) . Καταρχήν, αυτό οφείλεται στον συμπληρωματικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων που ασκούν τα μετέχοντα σε κάθετη συμφωνία μέρη, πράγμα το οποίο σημαίνει συνήθως ότι οι θετικές για τον ανταγωνισμό ενέργειες του ενός μέρους θα ωφελήσουν το έτερο μέρος της συμφωνίας και, εντέλει, τους καταναλωτές. Συνεπώς, σε αντίθεση με τις οριζόντιες συμφωνίες, τα μετέχοντα σε κάθετη συμφωνία μέρη τείνουν να έχουν κίνητρο να συμφωνήσουν χαμηλότερες τιμές και υψηλότερα επίπεδα υπηρεσιών, δημιουργώντας με τον τρόπο αυτόν οφέλη και για τους καταναλωτές. Ομοίως, ένα μετέχον σε κάθετη συμφωνία μέρος συνήθως έχει κίνητρο να αντιταχθεί σε ενέργειες του άλλου μέρους οι οποίες ενδέχεται να βλάψουν τους καταναλωτές, καθώς οι εν λόγω ενέργειες κατά κανόνα μειώνουν επίσης τη ζήτηση για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που παρέχονται από το πρώτο μέρος. Επιπλέον, ο συμπληρωματικός χαρακτήρας των δραστηριοτήτων των μετεχόντων σε κάθετη συμφωνία μερών όσον αφορά τη διάθεση αγαθών ή υπηρεσιών στην αγορά σημαίνει επίσης ότι οι κάθετοι περιορισμοί εξασφαλίζουν μεγαλύτερα περιθώρια για βελτίωση της αποτελεσματικότητας, μέσω της βελτιστοποίησης, για παράδειγμα, των μεθόδων και υπηρεσιών παραγωγής και διανομής. Παραδείγματα θετικών αποτελεσμάτων τέτοιου είδους παρατίθενται στο τμήμα 2.1.

(11) Ωστόσο, οι επιχειρήσεις με ισχύ στην αγορά ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν κάθετους περιορισμούς για να επιδιώξουν αντιανταγωνιστικούς σκοπούς, οι οποίοι βλάπτουν εντέλει τους καταναλωτές. Όπως εξηγείται περαιτέρω στο τμήμα 2.2, οι κάθετοι περιορισμοί μπορούν ιδίως να οδηγήσουν σε αποκλεισμό, άμβλυνση του ανταγωνισμού ή αθέμιτη σύμπραξη. Ισχύς στην αγορά είναι η ικανότητα διατήρησης των τιμών πάνω από ανταγωνιστικά επίπεδα ή η ικανότητα διατήρησης της παραγωγής κάτω από ανταγωνιστικά επίπεδα όσον αφορά τις ποσότητες, την ποιότητα και την ποικιλία των προϊόντων ή την καινοτομία, για μη αμελητέο χρονικό διάστημα ( 19 ) . Ο βαθμός ισχύος στην αγορά που απαιτείται για τη διαπίστωση περιορισμού του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης είναι μικρότερος από τον βαθμό ισχύος στην αγορά που απαιτείται για τη διαπίστωση δεσπόζουσας θέσης βάσει του άρθρου 102 της Συνθήκης.

2.1. Θετικά αποτελέσματα

(12) Οι κάθετες συμφωνίες είναι δυνατόν να παράγουν θετικά αποτελέσματα, μεταξύ άλλων χαμηλότερες τιμές, προαγωγή του ανταγωνισμού σε επίπεδα άλλα πλην εκείνου των τιμών και βελτιωμένη ποιότητα των υπηρεσιών. Οι απλές συμβατικές σχέσεις μεταξύ προμηθευτή και αγοραστή, οι οποίες καθορίζουν μόνο την τιμή και την ποσότητα μιας συναλλαγής, μπορεί να οδηγούν συχνά σε επίπεδα επενδύσεων και πωλήσεων τα οποία να μην είναι τα καλύτερα δυνατά, δεδομένου ότι δεν λαμβάνουν υπόψη εξωτερικά επακόλουθα που προκύπτουν από τον συμπληρωματικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων του προμηθευτή και των διανομέων του. Αυτά τα εξωτερικά επακόλουθα εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες: τα κάθετα εξωτερικά επακόλουθα και τα οριζόντια εξωτερικά επακόλουθα.

(13) Κάθετα εξωτερικά επακόλουθα προκύπτουν επειδή οι αποφάσεις που λαμβάνονται και οι ενέργειες που πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής καθορίζουν πτυχές της πώλησης αγαθών ή υπηρεσιών, όπως η τιμή, η ποιότητα, οι συναφείς υπηρεσίες και η εμπορία, οι οποίες επηρεάζουν όχι μόνο την επιχείρηση που λαμβάνει τις αποφάσεις, αλλά και άλλες επιχειρήσεις που βρίσκονται σε άλλα επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής. Για παράδειγμα, ένας διανομέας μπορεί να μην αποκομίσει όλα τα οφέλη από τις προσπάθειές του να αυξήσει τις πωλήσεις, διότι ορισμένα από τα εν λόγω οφέλη ενδέχεται να περιέλθουν στον προμηθευτή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, για κάθε επιπλέον μονάδα προϊόντος που πωλεί ο διανομέας μειώνοντας τις τιμές μεταπώλησής του ή αυξάνοντας τις προσπάθειες πωλήσεων, ο προμηθευτής επωφελείται, αν η εφαρμοζόμενη από αυτόν τιμή χονδρικής πώλησης υπερβαίνει το οριακό κόστος παραγωγής του. Αυτό σημαίνει ότι ο προμηθευτής επωφελείται από ένα θετικό εξωτερικό επακόλουθο των ενεργειών του διανομέα για τη βελτίωση των πωλήσεων. Αντιστρόφως, είναι πιθανό να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες, από τη σκοπιά του προμηθευτή, ο διανομέας εφαρμόζει ενδεχομένως πολύ υψηλές τιμές ( 20 ) , καταβάλλει ανεπαρκείς προσπάθειες για την πώληση των προϊόντων του ή και τα δύο.

(14) Οριζόντια εξωτερικά επακόλουθα μπορεί να προκύπτουν ιδίως μεταξύ διανομέων των ίδιων αγαθών ή υπηρεσιών, όταν ο διανομέας δεν είναι σε θέση να οικειοποιηθεί πλήρως τα οφέλη των προσπαθειών πωλήσεων. Για παράδειγμα, όταν υπηρεσίες αύξησης της ζήτησης προ της πώλησης παρέχονται από έναν διανομέα, όπως η παροχή εξατομικευμένων συμβουλών σε σχέση με συγκεκριμένα αγαθά ή υπηρεσίες, μπορεί να πραγματοποιηθούν υψηλότερες πωλήσεις από ανταγωνιζόμενους διανομείς που προσφέρουν τα ίδια αγαθά ή υπηρεσίες και, ως εκ τούτου, μπορεί να δημιουργηθούν κίνητρα στους διανομείς να επωφελούνται ανέξοδα από δαπανηρές υπηρεσίες που παρέχονται από άλλους. Σε ένα περιβάλλον διανομής πολλαπλών διαύλων, παρασιτική συμπεριφορά μπορεί να προκύψει μεταξύ των διαδικτυακών και των μη διαδικτυακών διαύλων πωλήσεων, τούτο δε και προς τις δύο κατευθύνσεις ( 21 ) . Για παράδειγμα, οι πελάτες μπορούν να επισκεφθούν ένα μη ψηφιακό κατάστημα για να δοκιμάσουν αγαθά ή υπηρεσίες ή να λάβουν άλλες χρήσιμες πληροφορίες στις οποίες βασίζουν την απόφαση αγοράς τους, αλλά στη συνέχεια να παραγγείλουν το προϊόν μέσω διαδικτύου από διαφορετικό διανομέα. Αντιθέτως, οι πελάτες μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες κατά το στάδιο που προηγείται της αγοράς από ένα διαδικτυακό κατάστημα και στη συνέχεια να επισκέπτονται ένα μη ψηφιακό κατάστημα, να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που έχουν συλλέξει μέσω διαδικτύου για να επιλέξουν και να δοκιμάσουν συγκεκριμένα αγαθά ή υπηρεσίες και, τέλος, να αγοράζουν εκτός διαδικτύου σε μη ψηφιακό κατάστημα. Σε περίπτωση που είναι δυνατή μια τέτοια παρασιτική συμπεριφορά και ο διανομέας που παρέχει υπηρεσίες προ της πώλησης δεν είναι σε θέση να οικειοποιηθεί πλήρως τα οφέλη, η κατάσταση αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μη βέλτιστη παροχή των εν λόγω υπηρεσιών προ της πώλησης από πλευράς ποσότητας ή ποιότητας.

(15) Όταν υπάρχουν εξωτερικά επακόλουθα τέτοιου είδους, οι προμηθευτές ενδέχεται να έχουν λόγους να ελέγχουν ορισμένες πτυχές των δραστηριοτήτων των διανομέων τους και αντίστροφα. Ειδικότερα, οι κάθετες συμφωνίες μπορούν να χρησιμοποιούνται προκειμένου να εσωτερικεύονται τα εν λόγω εξωτερικά επακόλουθα, να αυξάνεται το κοινό κέρδος της κάθετης αλυσίδας εφοδιασμού και διανομής και, υπό ορισμένες συνθήκες, να βελτιώνεται η ευημερία των καταναλωτών.

(16) Παρότι οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές επιδιώκουν να δώσουν μια επισκόπηση των διαφόρων στοιχείων που θα δικαιολογούσαν τους κάθετους περιορισμούς, δεν φιλοδοξούν να είναι πλήρεις ούτε να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις. Στους λόγους που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την εφαρμογή συγκεκριμένων κάθετων περιορισμών περιλαμβάνονται οι ακόλουθοι: α) η αντιμετώπιση του προβλήματος των κάθετων εξωτερικών επακόλουθων. Ο καθορισμός υπερβολικά υψηλών τιμών από τον διανομέα, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις των αποφάσεών του για τον προμηθευτή, μπορεί να αποφευχθεί με την επιβολή μέγιστης τιμής μεταπώλησης στον διανομέα. Ομοίως, για την αύξηση των προσπαθειών πωλήσεων του διανομέα, ο προμηθευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα σύστημα επιλεκτικής ή αποκλειστικής διανομής β) η αντιμετώπιση του προβλήματος του παρασιτισμού. Παρασιτική συμπεριφορά μεταξύ αγοραστών μπορεί να προκύψει σε επίπεδο χονδρικής ή λιανικής πώλησης, ιδίως όταν ο προμηθευτής δεν μπορεί να επιβάλει αποτελεσματικές προδιαγραφές προώθησης ή εξυπηρέτησης σε όλους τους αγοραστές. Φαινόμενα παρασιτικής συμπεριφοράς μεταξύ αγοραστών παρατηρούνται μόνο στις υπηρεσίες που προηγούνται των πωλήσεων και άλλες ενέργειες προώθησης και όχι στην εξυπηρέτηση μετά την πώληση, για την οποία ο διανομέας μπορεί να χρεώνει ατομικά τους πελάτες του. Οι προσπάθειες προ της πώλησης στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να παρατηρηθεί παρασιτική συμπεριφορά μπορεί να είναι σημαντικές, για παράδειγμα, όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες είναι σχετικά νέα, τεχνικώς πολύπλοκα ή υψηλής αξίας ή όταν η φήμη των αγαθών ή των υπηρεσιών αποτελεί όλως καθοριστικό παράγοντα της ζήτησής τους (22). Οι περιορισμοί στο πλαίσιο συστημάτων αποκλειστικής ή επιλεκτικής διανομής ή παρόμοιοι περιορισμοί μπορεί να συμβάλουν στην αποφυγή ή στη μείωση της εν λόγω παρασιτικής συμπεριφοράς. Παρασιτική συμπεριφορά μπορεί επίσης να προκύψει μεταξύ προμηθευτών, π.χ. όταν ένας παραγωγός επενδύει στην εμπορική προώθηση στις εγκαταστάσεις του αγοραστή, η οποία επίσης προσελκύει πελάτες για τους ανταγωνιστές του εν λόγω παραγωγού. Οι περιορισμοί που έχουν τη μορφή υποχρεώσεων μη άσκησης ανταγωνισμού μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της παρασιτικής συμπεριφοράς μεταξύ προμηθευτών (23) γ) το άνοιγμα ή η διείσδυση σε νέες αγορές. Όταν ένας προμηθευτής επιθυμεί να εισέλθει σε μια νέα γεωγραφική αγορά, π.χ. πραγματοποιώντας εξαγωγές σε άλλη χώρα, αυτό μπορεί να απαιτεί ιδιαίτερες μη ανακτήσιμες επενδύσεις από τον διανομέα, προκειμένου να καθιερώσει το σήμα στην αγορά. Για να πειστεί ένας τοπικός διανομέας να πραγματοποιήσει τις επενδύσεις αυτές, μπορεί να χρειάζεται γεωγραφική προστασία, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει το κόστος των επενδύσεών του. Για τον σκοπό αυτόν, μπορεί να δικαιολογείται η επιβολή περιορισμών στους διανομείς που είναι εγκατεστημένοι σε άλλες γεωγραφικές αγορές ώστε να μην πραγματοποιούν πωλήσεις στη νέα αγορά (βλ. επίσης παραγράφους (118), (136) και (137)). Πρόκειται για ειδική περίπτωση που συνδέεται με το πρόβλημα του παρασιτισμού που περιγράφεται στο στοιχείο β) δ) η αντιμετώπιση του παρασιτισμού πιστοποίησης. Σε μερικούς κλάδους, ορισμένοι διανομείς φημίζονται ότι εμπορεύονται μόνο προϊόντα ποιότητας ή ότι παρέχουν μόνο υπηρεσίες ποιότητας (πρόκειται για τους λεγόμενους «διανομείς αυξημένου κύρους»). Σε τέτοιες περιπτώσεις, η διάθεση ενός προϊόντος μέσω αυτών των διανομέων μπορεί να έχει καίρια σημασία, ιδίως για την επιτυχή είσοδο νέων προϊόντων στην αγορά. Αν ο προμηθευτής δεν μπορεί να διασφαλίσει ότι η διανομή των προϊόντων του περιορίζεται στους εν λόγω διανομείς αυξημένου κύρους, διατρέχει τον κίνδυνο να μην περιληφθεί στον κατάλογο των εν λόγω διανομέων. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να δικαιολογείται η χρήση αποκλειστικής ή επιλεκτικής διανομής ε) η αντιμετώπιση του προβλήματος της ομηρίας. Είτε ο προμηθευτής είτε ο αγοραστής μπορεί να χρειαστεί να πραγματοποιήσει επενδύσεις συναρτώμενες με συγκεκριμένη εμπορική σχέση (για παράδειγμα για ειδικό εξοπλισμό ή κατάρτιση), οι οποίες είναι μη ανακτήσιμες επενδύσεις και έχουν μικρή ή μηδενική αξία εκτός της συγκεκριμένης κάθετης σχέσης. Για παράδειγμα, ένας κατασκευαστής εξαρτημάτων ενδεχομένως να πρέπει να κατασκευάσει ειδικά μηχανήματα για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις ενός από τους πελάτες του, αλλά τα μηχανήματα μπορεί να είναι ακατάλληλα για χρήση σε άλλους πελάτες και μπορεί να είναι αδύνατη η μεταπώλησή τους. Ελλείψει συμφωνίας, το μέρος που πραγματοποιεί την επένδυση θα βρεθεί σε αδύναμη διαπραγματευτική θέση μόλις πραγματοποιήσει την επένδυση που συναρτάται με τη συγκεκριμένη σχέση, καθώς κινδυνεύει να «βρεθεί όμηρος» κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τον εμπορικό εταίρο του. Η απειλή μιας τέτοιας καιροσκοπικής ομηρίας μπορεί να οδηγήσει σε μη βέλτιστες επενδύσεις από το μέρος που πραγματοποιεί την επένδυση. Οι κάθετες συμφωνίες μπορούν να εξαλείψουν το περιθώριο ομηρίας (ιδίως όταν η επένδυση μπορεί να ανατεθεί πλήρως βάσει σύμβασης και μπορούν να προβλεφθούν όλες οι μελλοντικές έκτακτες δαπάνες) ή μπορούν να μειώσουν το περιθώριο ομηρίας. Για παράδειγμα, οι υποχρεώσεις μη άσκησης ανταγωνισμού, η επιβολή όρων ως προς τις ποσότητες ή ο αποκλειστικός εφοδιασμός μπορούν να αμβλύνουν το πρόβλημα της ομηρίας όταν η επένδυση που συναρτάται με τη συγκεκριμένη σχέση πραγματοποιείται από τον προμηθευτή, ενώ η αποκλειστική διανομή, η αποκλειστική κατανομή πελατείας ή η αποκλειστική προμήθεια μπορούν να αμβλύνουν το πρόβλημα της ομηρίας όταν η επένδυση πραγματοποιείται από τον αγοραστή στ) η αντιμετώπιση του ειδικού προβλήματος ομηρίας που μπορεί να ανακύψει σε περίπτωση μεταφοράς ουσιώδους τεχνογνωσίας. Ο πάροχος τεχνογνωσίας ενδέχεται να μην επιθυμεί τη χρήση της τεχνογνωσίας από τους ανταγωνιστές του ή προς όφελός τους, για παράδειγμα στο πλαίσιο δικαιόχρησης. Εφόσον η τεχνογνωσία δεν ήταν άμεσα διαθέσιμη στον αγοραστή και είναι ουσιώδης και απαραίτητη για την εφαρμογή της συμφωνίας, η μεταφορά της μπορεί να δικαιολογεί την επιβολή περιορισμού με τη μορφή της υποχρέωσης μη άσκησης ανταγωνισμού. Ο περιορισμός αυτός κατά κανόνα δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ζ) η επίτευξη οικονομιών κλίμακας στη διανομή. Για να αξιοποιηθούν οι οικονομίες κλίμακας και να μειωθεί, συνεπώς, η τιμή λιανικής πώλησης των αγαθών ή των υπηρεσιών του, ο παραγωγός μπορεί να επιθυμεί να συγκεντρώσει τη μεταπώληση των αγαθών ή των υπηρεσιών του σε περιορισμένο αριθμό διανομέων. Για τον σκοπό αυτόν, ο παραγωγός μπορεί να καταφύγει σε αποκλειστική διανομή, σε επιβολή όρων ως προς τις ποσότητες με τη μορφή της υποχρέωσης αγοράς ελάχιστης ποσότητας, σε επιλεκτική διανομή που περιλαμβάνει την υποχρέωση αγοράς ελάχιστης ποσότητας ή σε αποκλειστικό εφοδιασμό η) η διασφάλιση ομοιομορφίας και τυποποίησης της ποιότητας. Ένας κάθετος περιορισμός μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ή στην προώθηση της εικόνας σήματος επιβάλλοντας κάποιου βαθμού ομοιομορφία και τυποποίηση της ποιότητας στους διανομείς. Αυτό μπορεί να προστατεύσει τη φήμη του σήματος, να αυξήσει την ελκυστικότητα των αντίστοιχων αγαθών ή υπηρεσιών για τους τελικούς χρήστες και να αυξήσει τις πωλήσεις. Η εν λόγω τυποποίηση μπορεί, για παράδειγμα, να επιτευχθεί με την επιλεκτική διανομή ή τη δικαιόχρηση θ) η αντιμετώπιση των ατελειών της κεφαλαιαγοράς. Οι φορείς παροχής κεφαλαίων, όπως οι τράπεζες και οι κεφαλαιαγορές, μπορεί να μην παρέχουν κεφάλαια υπό τους καλύτερους δυνατούς όρους όταν έχουν ελλιπείς πληροφορίες για τη φερεγγυότητα του δανειολήπτη ή όταν δεν υπάρχει επαρκής εξασφάλιση του δανείου. Ο αγοραστής ή ο προμηθευτής μπορεί να διαθέτει καλύτερη πληροφόρηση και να είναι σε θέση, μέσω μιας αποκλειστικής σχέσης, να εξασφαλίσει πρόσθετες εγγυήσεις για την επένδυσή του. Όταν ο προμηθευτής χορηγεί δάνειο στον αγοραστή, είναι πιθανό να επιβληθεί στον τελευταίο υποχρέωση μη άσκησης ανταγωνισμού ή αγοράς συγκεκριμένων ποσοτήτων. Η χορήγηση δανείου από τον αγοραστή στον προμηθευτή πιθανόν να δικαιολογεί την επιβολή στον προμηθευτή υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας ή όρων ως προς τις ποσότητες προμήθειας.

(17) Υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των διαφόρων κάθετων περιορισμών, πράγμα που σημαίνει ότι το ίδιο πρόβλημα αναποτελεσματικότητας μπορεί να επιλυθεί με τη χρήση διαφορετικών κάθετων περιορισμών. Για παράδειγμα, οικονομίες κλίμακας στη διανομή είναι ενδεχομένως δυνατόν να επιτευχθούν με τη μέθοδο της αποκλειστικής διανομής, της επιλεκτικής διανομής, της επιβολής όρων ως προς τις ποσότητες ή του αποκλειστικού εφοδιασμού. Ωστόσο, τα αρνητικά αποτελέσματα για τον ανταγωνισμό μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή του εκάστοτε κάθετου περιορισμού. Αυτό λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της αναγκαιότητας βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

2.2. Αρνητικά αποτελέσματα

(18) Τα αρνητικά αποτελέσματα στην αγορά που μπορούν να προκληθούν από κάθετους περιορισμούς και στων οποίων την αποτροπή αποβλέπει η νομοθεσία ανταγωνισμού της Ένωσης είναι ιδίως τα εξής: α) ο αντιανταγωνιστικός αποκλεισμός άλλων προμηθευτών ή άλλων αγοραστών μέσω της ύψωσης φραγμών στην είσοδο ή την επέκταση β) η άμβλυνση του ανταγωνισμού μεταξύ του προμηθευτή και των ανταγωνιστών του ή/και διευκόλυνση ρητών ή σιωπηρών αθέμιτων συμπράξεων μεταξύ ανταγωνιζόμενων προμηθευτών, συχνά αναφερόμενη ως περιορισμός του διασηματικού ανταγωνισμού γ) η άμβλυνση του ανταγωνισμού μεταξύ του αγοραστή και των ανταγωνιστών του ή διευκόλυνση ρητών ή σιωπηρών αθέμιτων συμπράξεων μεταξύ ανταγωνιζόμενων αγοραστών, συχνά αναφερόμενη ως περιορισμός του ενδοσηματικού ανταγωνισμού, όταν αφορά τους διανομείς των αγαθών ή των υπηρεσιών του ίδιου προμηθευτή (24) δ) η δημιουργία εμποδίων στην ενοποίηση των αγορών, ιδίως περιορισμών της ελευθερίας των καταναλωτών να αγοράζουν αγαθά ή υπηρεσίες στο κράτος μέλος της επιλογής τους.

(19) Ο αποκλεισμός, η άμβλυνση του ανταγωνισμού και η αθέμιτη σύμπραξη σε επίπεδο προμηθευτών μπορεί να είναι επιζήμια για τους καταναλωτές, ιδιαίτερα με: α) την αύξηση των τιμών που χρεώνονται στους αγοραστές αγαθών ή υπηρεσιών, η οποία μπορεί να οδηγήσει, με τη σειρά της, σε υψηλότερες τιμές λιανικής πώλησης β) τον περιορισμό στην επιλογή των αγαθών ή υπηρεσιών γ) την υποβάθμιση της ποιότητας των αγαθών ή υπηρεσιών δ) τη μείωση της καινοτομίας ή των υπηρεσιών σε επίπεδο προμηθευτών

(20) Ο αποκλεισμός, η άμβλυνση του ανταγωνισμού και η αθέμιτη σύμπραξη σε επίπεδο διανομέων μπορεί να είναι επιζήμια για τους καταναλωτές, ιδιαίτερα με: α) την αύξηση των τιμών λιανικής πώλησης των αγαθών ή υπηρεσιών β) τον περιορισμό της επιλογής συνδυασμών τιμής-εξυπηρέτησης και τρόπων διανομής γ) τη μείωση της διαθεσιμότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών λιανικής δ) τη μείωση της καινοτομίας σε επίπεδο διανομής.

(21) Ο περιορισμός του ενδοσηματικού ανταγωνισμού (δηλαδή του ανταγωνισμού μεταξύ των διανομέων των αγαθών ή των υπηρεσιών του ιδίου προμηθευτή), είναι απίθανο να έχει, από μόνος του, αρνητικές συνέπειες για τους καταναλωτές αν ο διασηματικός ανταγωνισμός (δηλαδή ο ανταγωνισμός μεταξύ των διανομέων αγαθών ή υπηρεσιών διαφορετικών προμηθευτών) είναι ισχυρός ( 25 ) . Ειδικότερα, στις αγορές όπου οι μεμονωμένοι λιανοπωλητές διανέμουν αγαθά ή υπηρεσίες που φέρουν το σήμα ή τα σήματα ενός μόνο προμηθευτή, ο περιορισμός του ανταγωνισμού μεταξύ των διανομέων αγαθών ή υπηρεσιών του ίδιου σήματος θα οδηγήσει σε μείωση του ενδοσηματικού ανταγωνισμού μεταξύ των εν λόγω διανομέων, αλλά ενδέχεται να μην έχει αρνητικές συνέπειες στον ανταγωνισμό μεταξύ των διανομέων γενικά.

(22) Τα ενδεχόμενα αρνητικά αποτελέσματα των κάθετων περιορισμών ενισχύονται σε περίπτωση που διάφοροι προμηθευτές και οι αγοραστές τους οργανώνουν τις συναλλαγές τους κατά παρόμοιο τρόπο, πράγμα που οδηγεί στα λεγόμενα σωρευτικά αποτελέσματα ( 26 )

3. ΚΑΘΕΤΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑ ΚΑΝΟΝΑ ΔΕΝ ΕΜΠΙΠΤΟΥΝ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 101 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

3.1. Απουσία επηρεασμού του εμπορίου, συμφωνίες ήσσονος σημασίας και μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις

(23) Προτού εξεταστεί το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, η εφαρμογή του και, γενικότερα, η αξιολόγηση των κάθετων συμφωνιών βάσει του άρθρου 101 παράγραφοι 1 και 3 της Συνθήκης, είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται μόνο στις συμφωνίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

(24) Συμφωνίες που δεν μπορούν να επηρεάσουν αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών (απουσία επηρεασμού του εμπορίου) ή που δεν περιορίζουν αισθητά τον ανταγωνισμό (συμφωνίες ήσσονος σημασίας) δεν εμπίπτουν στο άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ( 27 ) . Η Επιτροπή έχει παράσχει κατευθύνσεις όσον αφορά τον επηρεασμό του εμπορίου με τις κατευθυντήριες γραμμές για τον επηρεασμό του εμπορίου ( 28 ) και όσον αφορά τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας με την ανακοίνωση de minimis ( 29 ) . Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν με την επιφύλαξη της εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών για τον επηρεασμό του εμπορίου και της ανακοίνωσης de minimis ή τυχόν μελλοντικών κατευθύνσεων της Επιτροπής.

(25) Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον επηρεασμό του εμπορίου παρουσιάζουν τις αρχές που έχουν αναπτύξει τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης για την ερμηνεία της έννοιας του επηρεασμού του εμπορίου και διευκρινίζουν πότε δεν είναι πιθανό οι συμφωνίες να μπορούν να επηρεάσουν αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Περιλαμβάνουν μαχητό αρνητικό τεκμήριο που εφαρμόζεται σε όλες τις συμφωνίες κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ανεξάρτητα από τη φύση των περιορισμών που περιέχουν συμφωνίες αυτού του είδους, και, ως εκ τούτου, εφαρμόζονται επίσης σε συμφωνίες που περιέχουν περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας ( 30 ) . Σύμφωνα με το εν λόγω τεκμήριο, οι κάθετες συμφωνίες δεν είναι καταρχήν ικανές να επηρεάσουν αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών όταν: α) το συνολικό μερίδιο αγοράς των μερών σε οποιαδήποτε σχετική αγορά της Ένωσης που επηρεάζεται από τη συμφωνία δεν υπερβαίνει το 5 %· και β) ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών του προμηθευτή στην Ένωση από τα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία δεν υπερβαίνει τα 40 εκατ. EUR ή, σε περιπτώσεις συμφωνιών που έχουν συναφθεί μεταξύ ενός αγοραστή και περισσότερων προμηθευτών, οι συνδυασμένες αγορές από τον αγοραστή των προϊόντων που καλύπτουν οι συμφωνίες δεν υπερβαίνουν τα 40 εκατ. EUR (31). Η Επιτροπή μπορεί να ανατρέψει αυτό το τεκμήριο μόνον αν η ανάλυση των χαρακτηριστικών της συμφωνίας και του οικονομικού της πλαισίου αποδεικνύει το αντίθετο.

(26) Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση de minimis, θεωρείται κατά γενικό κανόνα ότι οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται από μη ανταγωνιστές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης αν το μερίδιο αγοράς που κατέχει το καθένα από τα μετέχοντα στη συμφωνία μέρη δεν υπερβαίνει το 15 % σε καμία από τις σχετικές αγορές που επηρεάζονται από τη συμφωνία ( 32 ) . Αυτός ο γενικός κανόνας υπόκειται σε δύο εξαιρέσεις. Πρώτον, όσον αφορά τους εξ αντικειμένου περιορισμούς του ανταγωνισμού, το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης εφαρμόζεται ακόμη και αν το μερίδιο αγοράς που κατέχει καθένα από τα μέρη δεν υπερβαίνει το 15 % ( 33 ) . Και τούτο διότι συμφωνία η οποία ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και η οποία έχει αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αντικείμενο συνιστά από τη φύση της, και ανεξάρτητα από τυχόν συγκεκριμένες επιπτώσεις που μπορεί να έχει, αισθητό περιορισμό του ανταγωνισμού ( 34 ) . Δεύτερον, το όριο μεριδίου αγοράς του 15 % μειώνεται στο 5 % όταν, σε μια σχετική αγορά, ο ανταγωνισμός περιορίζεται από το σωρευτικό αποτέλεσμα παράλληλων δικτύων συμφωνιών. Στις παραγράφους (257) έως (261) εξετάζονται τα σωρευτικά αποτελέσματα στο πλαίσιο της ανάκλησης του ευεργετήματος εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720. Στην ανακοίνωση de minimis διευκρινίζεται ότι μεμονωμένοι προμηθευτές ή διανομείς, των οποίων το μερίδιο αγοράς δεν υπερβαίνει το 5 %, θεωρείται κατά κανόνα ότι δεν συντελούν σημαντικά στο σωρευτικό αποτέλεσμα αποκλεισμού του ανταγωνισμού ( 35 )

(27) Επιπλέον, δεν υπάρχει τεκμήριο ότι οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται από επιχειρήσεις των οποίων το ατομικό μερίδιο αγοράς υπερβαίνει το 15 % εμπίπτουν αυτόματα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Ωστόσο, οι συμφωνίες αυτές μπορεί να μην έχουν καμία αισθητή επίπτωση στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών ή να μην συνιστούν αισθητό περιορισμό του ανταγωνισμού ( 36 ) . Επομένως, τέτοιου είδους συμφωνίες πρέπει να εξετάζονται στο νομικό και οικονομικό τους πλαίσιο. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν κριτήρια για την επιμέρους αξιολόγηση συμφωνιών αυτού του είδους, όπως εκτίθενται στο τμήμα 8.

(28) Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (στο εξής: ΜΜΕ) ( 37 ) σπανίως είναι ικανές να επηρεάσουν αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι συμφωνίες αυτού του είδους σπανίως περιορίζουν αισθητά τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός αν περιλαμβάνουν εξ αντικειμένου περιορισμούς του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Επομένως, οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ ΜΜΕ δεν εμπίπτουν κατά γενικό κανόνα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στις περιπτώσεις στις οποίες οι συμφωνίες αυτές πληρούν παρ’ όλα αυτά τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Επιτροπή κατά γενικό κανόνα αποφεύγει να κινήσει διαδικασία, λόγω έλλειψης επαρκούς συμφέροντος της Ένωσης, εκτός αν οι επιχειρήσεις κατέχουν, ατομικά ή συλλογικά, δεσπόζουσα θέση σε σημαντικό τμήμα της εσωτερικής αγοράς.

3.2. Συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας

3.2.1. Συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης

(29) Εμπορικός αντιπρόσωπος είναι ένα νομικό ή φυσικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται η εξουσία να διαπραγματεύεται ή/και να συνάπτει συμβάσεις για λογαριασμό άλλου προσώπου («αντιπροσωπευόμενος»), είτε στο όνομα του ίδιου του αντιπροσώπου είτε στο όνομα του αντιπροσωπευόμενου, για την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών από τον αντιπροσωπευόμενο ή για την πώληση αγαθών ή υπηρεσιών που προμηθεύει ο αντιπροσωπευόμενος.

(30) Το άρθρο 101 της Συνθήκης εφαρμόζεται στις συμφωνίες μεταξύ δύο ή περισσότερων επιχειρήσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σχέση μεταξύ ενός αντιπροσώπου και του αντιπροσωπευόμενου μπορεί να χαρακτηριστεί ως σχέση στην οποία ο αντιπρόσωπος παύει πλέον να ενεργεί ως ανεξάρτητος οικονομικός φορέας. Αυτό ισχύει όταν ο αντιπρόσωπος δεν επωμίζεται κανέναν σημαντικό χρηματοοικονομικό ή εμπορικό κίνδυνο που συνδέεται με τις συμβάσεις που συνάπτονται ή αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου, όπως εξηγείται περαιτέρω στις παραγράφους (31) έως (34) ( 38 ) . Στην περίπτωση αυτή, η συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας δεν εμπίπτει, ούτε συνολικά ούτε εν μέρει, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ( 39 ) . Δεδομένου ότι αυτό συνιστά εξαίρεση από τη γενική εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης στις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, οι προϋποθέσεις όσον αφορά τον χαρακτηρισμό μιας συμφωνίας ως συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης θα πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά. Για παράδειγμα, είναι λιγότερο πιθανό μια συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας να κατηγοριοποιηθεί ως μη εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, όταν ο αντιπρόσωπος διαπραγματεύεται ή/και συνάπτει συμβάσεις για λογαριασμό μεγάλου αριθμού αντιπροσωπευόμενων ( 40 ) . Ο χαρακτηρισμός που δίνεται στη συμφωνία από τα συμβαλλόμενα μέρη της ή από την εθνική νομοθεσία δεν έχει σημασία γι’ αυτή την κατηγοριοποίηση.

(31) Υπάρχουν τρία είδη χρηματοοικονομικών ή εμπορικών κινδύνων που είναι ουσιώδη για τον χαρακτηρισμό μιας συμφωνίας ως συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ήτοι: α) οι ειδικοί κίνδυνοι της σύμβασης που συνδέονται άμεσα με τις συμβάσεις που συνάπτει ή/και διαπραγματεύεται ο αντιπρόσωπος για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου, όπως η χρηματοδότηση των αποθεμάτων β) οι κίνδυνοι που σχετίζονται με επενδύσεις που αφορούν ορισμένη αγορά. Πρόκειται για επενδύσεις που απαιτούνται για τη συγκεκριμένη μορφή δραστηριότητας για την οποία ο αντιπροσωπευόμενος έχει ορίσει τον αντιπρόσωπο, δηλαδή επενδύσεις που απαιτούνται για να είναι σε θέση ο αντιπρόσωπος να συνάπτει ή/και να διαπραγματεύεται το συγκεκριμένο είδος σύμβασης. Οι εν λόγω επενδύσεις είναι συνήθως μη ανακτήσιμες, πράγμα που σημαίνει ότι, κατά την εγκατάλειψη του συγκεκριμένου τομέα δραστηριοτήτων που αφορά η επένδυση, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλες δραστηριότητες ούτε να πωληθούν παρά μόνο με σημαντική ζημία γ) οι κίνδυνοι που σχετίζονται με άλλες δραστηριότητες που ασκούνται στην ίδια αγορά προϊόντος, στον βαθμό που ο αντιπροσωπευόμενος απαιτεί από τον αντιπρόσωπο, στο πλαίσιο της σχέσης αντιπροσωπείας, να ασκεί τις εν λόγω δραστηριότητες όχι ως αντιπρόσωπος για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου, αλλά με ίδιο κίνδυνο του αντιπροσώπου.

(32) Μια συμφωνία θα χαρακτηρίζεται ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, όταν ο αντιπρόσωπος δεν επωμίζεται κανένα από τα είδη κινδύνου που απαριθμούνται στην παράγραφο (31) ή όταν επωμίζεται τους εν λόγω κινδύνους μόνο σε αμελητέο βαθμό. Η σημασία των κινδύνων αυτών που αναλαμβάνει ενδεχομένως ο αντιπρόσωπος πρέπει κατά γενικό κανόνα να εκτιμάται σε σχέση με την αμοιβή που λαμβάνει ο αντιπρόσωπος για την παροχή των υπηρεσιών εμπορικής αντιπροσωπείας, για παράδειγμα την προμήθειά του, και όχι σε σχέση με τα έσοδα που παράγονται από την πώληση των αγαθών ή των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας. Ωστόσο, οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη δραστηριότητα της παροχής υπηρεσιών εμπορικής αντιπροσωπείας γενικά, όπως ο κίνδυνος να εξαρτάται το εισόδημα του αντιπροσώπου από την επιτυχία του ως αντιπροσώπου ή από γενικές επενδύσεις πραγματοποιούμενες, για παράδειγμα, σε εγκαταστάσεις ή προσωπικό που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για οποιοδήποτε είδος δραστηριότητας, δεν είναι ουσιώδεις στο πλαίσιο της σχετικής εκτίμησης.

(33) Με βάση τα ανωτέρω, μια συμφωνία θα χαρακτηρίζεται κατά κανόνα ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, όταν συντρέχουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) ο αντιπρόσωπος δεν αποκτά την κυριότητα των αγαθών που αγοράζονται ή πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας και δεν παρέχει ο ίδιος τις υπηρεσίες που αγοράζονται ή πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας. Το γεγονός ότι ο αντιπρόσωπος μπορεί προσωρινά, για πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, να αποκτήσει την κυριότητα των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών κατά την πώλησή τους για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου δεν αποκλείει την ύπαρξη συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, υπό τον όρο ότι ο αντιπρόσωπος δεν επιβαρύνεται με δαπάνες ή κινδύνους που σχετίζονται με τη μεταβίβαση κυριότητας β) ο αντιπρόσωπος δεν συμβάλλει στις δαπάνες για την προμήθεια ή την αγορά των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών ή υπηρεσιών , συμπεριλαμβανομένου του κόστους μεταφοράς των αγαθών. Αυτό δεν αφαιρεί από τον αντιπρόσωπο τη δυνατότητα να παρέχει την υπηρεσία μεταφοράς, υπό τον όρο ότι τα σχετικά έξοδα καλύπτονται από τον αντιπροσωπευόμενο γ) ο αντιπρόσωπος δεν διατηρεί με δικό του κόστος ή κίνδυνο αποθέματα των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών , συμπεριλαμβανομένου του κόστους χρηματοδότησης και απώλειας των αποθεμάτων. Ο αντιπρόσωπος θα πρέπει να μπορεί να επιστρέφει τα μη πωληθέντα αγαθά στον αντιπροσωπευόμενο χωρίς επιβάρυνση, εκτός αν υπάρχει υπαιτιότητα του αντιπροσώπου, για παράδειγμα, επειδή δεν έλαβε εύλογα μέτρα ασφάλειας ή μέτρα προστασίας κατά της κλοπής για να αποφύγει την απώλεια των αποθεμάτων δ) ο αντιπρόσωπος δεν αναλαμβάνει ευθύνη για τη μη εκτέλεση της σύμβασης από τον εκάστοτε πελάτη, με εξαίρεση την απώλεια της προμήθειας του αντιπροσώπου, εκτός αν υπάρχει υπαιτιότητα του τελευταίου (για παράδειγμα, διότι παρέλειψε να λάβει εύλογα μέτρα ασφάλειας ή μέτρα προστασίας κατά της κλοπής ή παρέλειψε να λάβει εύλογα μέτρα για την αναφορά της κλοπής στον αντιπροσωπευόμενο ή στην αστυνομία ή δεν γνωστοποίησε στον αντιπροσωπευόμενο όλες τις αναγκαίες πληροφορίες που είχε στη διάθεσή του σχετικά με την οικονομική φερεγγυότητα του πελάτη) ε) ο αντιπρόσωπος δεν αναλαμβάνει ευθύνη έναντι πελατών ή τρίτων για απώλεια ή ζημίες που προκύπτουν από την προμήθεια των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών ή υπηρεσιών, εκτός αν υπάρχει υπαιτιότητα του αντιπροσώπου στ) ο αντιπρόσωπος δεν έχει, άμεσα ή έμμεσα, υποχρέωση να επενδύσει στην προώθηση των πωλήσεων, μεταξύ άλλων συμμετέχοντας στις διαφημιστικές δαπάνες του αντιπροσωπευόμενου ή σε δραστηριότητες διαφήμισης ή προώθησης οι οποίες αφορούν ειδικά τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες , εκτός αν οι εν λόγω δαπάνες επιστρέφονται πλήρως από τον αντιπροσωπευόμενο ζ) ο αντιπρόσωπος δεν πραγματοποιεί συναρτώμενες με τη συγκεκριμένη αγορά επενδύσεις σε εξοπλισμό, εγκαταστάσεις, εκπαίδευση του προσωπικού ή διαφήμιση, όπως, παραδείγματος χάρη, επενδύσεις για δεξαμενή αποθήκευσης καυσίμων σε περίπτωση πρατηρίου καυσίμων, για ειδικό λογισμικό για την πώληση ασφαλιστικών συμβολαίων σε περίπτωση ασφαλιστικών πρακτόρων ή για διαφήμιση σχετικά με διαδρομές ή προορισμούς σε περίπτωση πρακτορείων ταξιδιών που πωλούν πτήσεις ή κρατήσεις ξενοδοχείων, εκτός αν οι σχετικές δαπάνες επιστρέφονται πλήρως από τον αντιπροσωπευόμενο η) ο αντιπρόσωπος δεν ασκεί εντός της ίδιας αγοράς προϊόντος άλλες δραστηριότητες που απαιτεί ο αντιπροσωπευόμενος στο πλαίσιο της σχέσης αντιπροσωπείας (για παράδειγμα, την παράδοση των αγαθών), εκτός αν οι δαπάνες για τις εν λόγω δραστηριότητες επιστρέφονται πλήρως από τον αντιπροσωπευόμενο.

(34) Ενώ η απαρίθμηση που παρατίθεται στην παράγραφο (33) δεν είναι εξαντλητική, όταν ο αντιπρόσωπος αναλαμβάνει έναν ή περισσότερους από τους κινδύνους ή τις δαπάνες που αναφέρονται στις παραγράφους (31) έως (33), η συμφωνία μεταξύ αντιπροσώπου και αντιπροσωπευόμενου δεν θα χαρακτηρίζεται ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ( 41 ) . Το ζήτημα του κινδύνου πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση και με βάση τα οικονομικά δεδομένα της συμφωνίας παρά με βάση τη νομική μορφή της. Για πρακτικούς λόγους, η ανάλυση κινδύνου μπορεί να ξεκινήσει από την εκτίμηση των κινδύνων που παρουσιάζει η συγκεκριμένη σύμβαση. Αν ο αντιπρόσωπος αναλαμβάνει συνδεόμενους με τη συγκεκριμένη σύμβαση κινδύνους οι οποίοι δεν είναι αμελητέοι, τούτο είναι αρκετό για να συναχθεί ότι αυτός αποτελεί ανεξάρτητο διανομέα. Αντιθέτως, αν ο αντιπρόσωπος δεν αναλαμβάνει συνδεόμενους με τη συγκεκριμένη σύμβαση κινδύνους, τότε θα πρέπει να συνεχιστεί περαιτέρω η ανάλυση, με αξιολόγηση των κινδύνων από τις επενδύσεις που απαιτούνται στις συγκεκριμένες αγορές. Τέλος, αν ο αντιπρόσωπος δεν αναλαμβάνει κανέναν κίνδυνο που συνδέεται με τη συγκεκριμένη σύμβαση ούτε κάποιον από τους κινδύνους που αφορούν τις επενδύσεις που απαιτούνται στις συγκεκριμένες αγορές, τότε θα πρέπει ενδεχομένως να εξεταστούν οι κίνδυνοι που σχετίζονται με άλλες απαιτούμενες δραστηριότητες στο πλαίσιο της σχέσης αντιπροσωπείας εντός της ίδιας αγοράς προϊόντος.

(35) Ο αντιπροσωπευόμενος μπορεί να χρησιμοποιεί διάφορες μεθόδους για την κάλυψη των σχετικών κινδύνων και δαπανών, υπό τον όρο ότι οι μέθοδοι αυτές διασφαλίζουν ότι ο αντιπρόσωπος δεν επωμίζεται κανέναν σημαντικό κίνδυνο των ειδών που αναφέρονται στις παραγράφους (31) έως (33). Για παράδειγμα, ο αντιπροσωπευόμενος μπορεί να επιλέξει να επιστρέψει τις ακριβείς δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν ή να καλύψει τις δαπάνες με τη μορφή κατ’ αποκοπή ποσού ή μπορεί να καταβάλει στον αντιπρόσωπο ένα σταθερό ποσοστό των εσόδων που παράγονται από την πώληση αγαθών ή υπηρεσιών στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας. Για να εξασφαλιστεί ότι καλύπτεται το σύνολο των σχετικών κινδύνων και δαπανών, η μέθοδος που χρησιμοποιεί ο αντιπροσωπευόμενος πρέπει να επιτρέπει στον αντιπρόσωπο την εύκολη διάκριση μεταξύ του ποσού ή των ποσών που προορίζονται για την κάλυψη των σχετικών κινδύνων και δαπανών και τυχόν άλλου ποσού ή άλλων ποσών που καταβάλλονται στον αντιπρόσωπο, για παράδειγμα με σκοπό την αμοιβή του αντιπροσώπου για την παροχή των υπηρεσιών αντιπροσωπείας. Διαφορετικά, ο αντιπρόσωπος ενδέχεται να μην είναι σε θέση να ελέγξει αν η μέθοδος που επέλεξε ο αντιπροσωπευόμενος καλύπτει τις δαπάνες του. Ενδέχεται επίσης να είναι αναγκαίο να προβλεφθεί μια απλή μέθοδος προκειμένου ο αντιπρόσωπος να δηλώνει και να αιτείται την επιστροφή τυχόν δαπανών που υπερβαίνουν το συμφωνηθέν κατ’ αποκοπή ποσό ή σταθερό ποσοστό. Μπορεί επίσης να είναι αναγκαίο ο αντιπροσωπευόμενος να παρακολουθεί συστηματικά τυχόν αλλαγές στις σχετικές δαπάνες και να προσαρμόζει αναλόγως το κατ’ αποκοπή ποσό ή το σταθερό ποσοστό. Όταν οι σχετικές δαπάνες επιστρέφονται με τη μορφή ποσοστού επί της τιμής των προϊόντων που πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, ο αντιπροσωπευόμενος θα πρέπει να λαμβάνει επίσης υπόψη το γεγονός ότι ο αντιπρόσωπος μπορεί να επιβαρυνθεί με σχετική επενδυτική δαπάνη που αφορά τη συγκεκριμένη αγορά, ακόμη και όταν πραγματοποιεί περιορισμένες ή μηδενικές πωλήσεις για ορισμένο χρονικό διάστημα. Ο αντιπροσωπευόμενος πρέπει να επιστρέφει αυτές τις δαπάνες.

(36) Ένας ανεξάρτητος διανομέας ορισμένων αγαθών ή υπηρεσιών ενός προμηθευτή μπορεί επίσης να ενεργεί ως αντιπρόσωπος για άλλα αγαθά ή υπηρεσίες του ιδίου προμηθευτή, υπό τον όρο ότι οι δραστηριότητες και οι κίνδυνοι που καλύπτονται από τη συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας μπορούν να οριοθετηθούν με αποτελεσματικό τρόπο, επειδή αφορούν, για παράδειγμα, αγαθά ή υπηρεσίες που παρουσιάζουν πρόσθετες λειτουργικές δυνατότητες ή νέα χαρακτηριστικά. Για να χαρακτηριστεί η συμφωνία ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ο ανεξάρτητος διανομέας πρέπει να είναι πραγματικά ελεύθερος να συνάψει τη συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας (για παράδειγμα, η σχέση αντιπροσωπείας δεν πρέπει να επιβάλλεται de facto από τον αντιπροσωπευόμενο μέσω απειλής καταγγελίας της σύμβασης ή επιδείνωσης των όρων της σχέσης διανομής). Ομοίως, ο αντιπροσωπευόμενος δεν πρέπει να επιβάλλει άμεσα ή έμμεσα στον αντιπρόσωπο δραστηριότητα ανεξάρτητου διανομέα, εκτός αν οι δαπάνες για την εν λόγω δραστηριότητα επιστρέφονται πλήρως από τον αντιπροσωπευόμενο, όπως ορίζεται στην παράγραφο (33) σημείο η). Επιπλέον, όπως αναφέρεται στις παραγράφους (31) έως (33), ο αντιπροσωπευόμενος πρέπει να αναλαμβάνει όλους τους σχετικούς κινδύνους που συνδέονται με την πώληση των αγαθών ή των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων που αφορούν συγκεκριμένη αγορά.

(37) Στην περίπτωση που ένας αντιπρόσωπος αναλαμβάνει με δικό του κίνδυνο άλλες δραστηριότητες για τον ίδιο προμηθευτή, χωρίς να το ζητήσει ο εν λόγω προμηθευτής, υπάρχει πιθανότητα οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται στον αντιπρόσωπο όσον αφορά τη δραστηριότητα εμπορικής αντιπροσωπείας που ασκεί να επηρεάσουν τα κίνητρά του και να περιορίσουν την ανεξαρτησία του όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων όταν πραγματοποιεί πωλήσεις προϊόντων ως ανεξάρτητη δραστηριότητα. Ειδικότερα, υπάρχει πιθανότητα η πολιτική τιμολόγησης του αντιπροσωπευόμενου για τα προϊόντα που πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας να επηρεάσει τα κίνητρα του αντιπροσώπου/διανομέα να τιμολογεί ανεξάρτητα τα προϊόντα που πωλεί ως ανεξάρτητος διανομέας. Επιπλέον, ο συνδυασμός της εμπορικής αντιπροσωπείας και της ανεξάρτητης διανομής για τον ίδιο προμηθευτή δημιουργεί δυσκολίες ως προς τη διάκριση μεταξύ των επενδύσεων και των δαπανών που σχετίζονται με τη λειτουργία της εμπορικής αντιπροσωπείας, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων που αφορούν συγκεκριμένη αγορά, και των επενδύσεων και των δαπανών που σχετίζονται αποκλειστικά με την ανεξάρτητη δραστηριότητα. Στις περιπτώσεις αυτές, η εκτίμηση του αν μια σχέση αντιπροσωπείας πληροί τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στις παραγράφους (30) έως (33) μπορεί να είναι, συνεπώς, ιδιαίτερα πολύπλοκη ( 42 )

(38) Οι ανησυχίες που περιγράφονται στην παράγραφο (37) είναι πιο πιθανό να ανακύψουν όταν ο αντιπρόσωπος αναλαμβάνει άλλες δραστηριότητες ως ανεξάρτητος διανομέας για τον ίδιο αντιπροσωπευόμενο στην ίδια σχετική αγορά. Αντιθέτως, οι ανησυχίες αυτές είναι λιγότερο πιθανό να ανακύψουν αν οι λοιπές δραστηριότητες που ασκεί ο αντιπρόσωπος ως ανεξάρτητος διανομέας αφορούν διαφορετική σχετική αγορά ( 43 ) . Γενικότερα, όσο λιγότερο εναλλάξιμα είναι τα προϊόντα που πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας και τα προϊόντα που πωλούνται αυτοτελώς από τον αντιπρόσωπο, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα να ανακύψουν αυτές οι ανησυχίες. Όταν τυχόν αντικειμενικές διαφορές μεταξύ των χαρακτηριστικών των προϊόντων (για παράδειγμα, υψηλότερη ποιότητα, καινοτόμα χαρακτηριστικά ή πρόσθετες λειτουργίες) είναι αμελητέες, ενδέχεται να είναι δυσκολότερη η οριοθέτηση των δύο κατηγοριών δραστηριοτήτων του αντιπροσώπου και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να υπάρχει σημαντικός κίνδυνος ο αντιπρόσωπος να επηρεαστεί από τους όρους της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, ιδίως όσον αφορά τον καθορισμό των τιμών, για τα προϊόντα που διανέμει ως ανεξάρτητος διανομέας.

(39) Για τον προσδιορισμό των συναρτώμενων με συγκεκριμένη αγορά επενδύσεων που πρέπει να επιστρέφονται κατά τη σύναψη συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας με έναν από τους ανεξάρτητους διανομείς του αντιπροσωπευόμενου, ο οποίος δραστηριοποιείται ήδη στη σχετική αγορά, ο αντιπροσωπευόμενος θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την υποθετική περίπτωση ενός αντιπροσώπου ο οποίος δεν δραστηριοποιείται ακόμη στη σχετική αγορά προκειμένου να διαπιστώσει ποιες επενδύσεις είναι σχετικές με το είδος της δραστηριότητας για την οποία έχει οριστεί αντιπρόσωπος. Ο αντιπροσωπευόμενος θα πρέπει να καλύπτει τις συναρτώμενες με τη συγκεκριμένη αγορά επενδύσεις που απαιτούνται για τη δραστηριοποίηση στη σχετική αγορά, μεταξύ άλλων και όταν οι εν λόγω επενδύσεις αφορούν επίσης διαφοροποιημένα προϊόντα που διανέμονται εκτός του πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, αλλά δεν σχετίζονται αποκλειστικά με την πώληση των εν λόγω διαφοροποιημένων προϊόντων. Η μοναδική περίπτωση στην οποία ο αντιπροσωπευόμενος δεν θα ήταν υποχρεωμένος να καλύψει επενδύσεις που αφορούν τη συγκεκριμένη σχετική αγορά θα ήταν όταν οι εν λόγω επενδύσεις αφορούν αποκλειστικά την πώληση διαφοροποιημένων προϊόντων τα οποία δεν πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, αλλά διανέμονται ανεξάρτητα. Και τούτο διότι ο αντιπρόσωπος θα επιβαρυνόταν με όλες τις συναρτώμενες με τη συγκεκριμένη αγορά δαπάνες που αφορούν τη δραστηριοποίηση στην αγορά αυτή, αλλά δεν θα επιβαρυνόταν με τις συναρτώμενες με τη συγκεκριμένη αγορά δαπάνες που σχετίζονται αποκλειστικά με την πώληση των διαφοροποιημένων προϊόντων, αν δεν ενεργούσε επίσης ως ανεξάρτητος διανομέας για τα εν λόγω προϊόντα (υπό την προϋπόθεση ότι ο αντιπρόσωπος μπορεί να δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά χωρίς να πωλεί τα εν λόγω διαφοροποιημένα προϊόντα). Στον βαθμό που οι σχετικές επενδύσεις (για παράδειγμα, επενδύσεις σε εξοπλισμό που αφορά συγκεκριμένες δραστηριότητες) έχουν ήδη αποσβεστεί, η επιστροφή μπορεί να αναπροσαρμόζεται αναλογικά. Ομοίως, η επιστροφή μπορεί επίσης να αναπροσαρμόζεται αν οι επενδύσεις για συγκεκριμένη αγορά τις οποίες πραγματοποιούν οι ανεξάρτητοι διανομείς υπερβαίνουν σημαντικά τις συναρτώμενες με τη συγκεκριμένη αγορά επενδύσεις που είναι απαραίτητες για να αρχίσει να δραστηριοποιείται ένας αντιπρόσωπος στη σχετική αγορά, ως αποτέλεσμα της δραστηριότητάς του ως ανεξάρτητου διανομέα.

(40) Παράδειγμα του τρόπου κατανομής των δαπανών στην περίπτωση διανομέα που ενεργεί επίσης ως αντιπρόσωπος για ορισμένα προϊόντα για τον ίδιο προμηθευτή. Τα προϊόντα Α, Β και Γ πωλούνται γενικά από τον ίδιο διανομέα ή τους ίδιους διανομείς. Τα προϊόντα Α και Β ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντος και στην ίδια γεωγραφική αγορά, αλλά είναι διαφοροποιημένα και παρουσιάζουν αντικειμενικά διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το προϊόν Γ ανήκει σε διαφορετική αγορά προϊόντος. Ένας προμηθευτής που γενικά διανέμει τα προϊόντα του χρησιμοποιώντας ανεξάρτητους διανομείς επιθυμεί να χρησιμοποιήσει μια συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας για τη διανομή του προϊόντος του Α, το οποίο διαθέτει νέα λειτουργική δυνατότητα. Προσφέρει αυτή τη συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας στους ανεξάρτητους διανομείς του (που διανέμουν το προϊόν Β), οι οποίοι ήδη δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά προϊόντος και στην ίδια γεωγραφική αγορά, χωρίς να τους υποχρεώνει βάσει νομικών ή πραγματικών περιστάσεων να συνάψουν την εν λόγω συμφωνία. Για να μην εμπίπτει η συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης και να πληροί τις προϋποθέσεις των παραγράφων (30) έως (33), ο αντιπροσωπευόμενος πρέπει να καλύπτει όλες τις επενδύσεις που συνδέονται με τη δραστηριότητα πώλησης καθενός από τα προϊόντα Α και Β (και όχι μόνο των προϊόντων Α), δεδομένου ότι τα δύο προϊόντα ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντος και στην ίδια γεωγραφική αγορά. Για παράδειγμα, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την προσαρμογή ή τον εξοπλισμό ενός καταστήματος για την έκθεση και την πώληση των προϊόντων Α και Β είναι πιθανό να αφορούν ειδικά τη συγκεκριμένη αγορά. Ομοίως, οι δαπάνες εκπαίδευσης του προσωπικού για την πώληση των προϊόντων Α και Β και οι δαπάνες που σχετίζονται με συγκεκριμένο εξοπλισμό αποθήκευσης, οι οποίες είναι αναγκαίες για τα προϊόντα Α και Β, είναι επίσης πιθανό να αφορούν ειδικά τη συγκεκριμένη αγορά. Οι εν λόγω σχετικές επενδύσεις, οι οποίες θα απαιτούνταν κατά κανόνα για την είσοδο ενός αντιπροσώπου στην αγορά και την έναρξη της πώλησης των προϊόντων Α και Β, θα πρέπει να βαρύνουν τον αντιπροσωπευόμενο, ακόμη και αν ο συγκεκριμένος αντιπρόσωπος είναι ήδη εγκατεστημένος στη σχετική αγορά ως ανεξάρτητος διανομέας. Ωστόσο, ο αντιπροσωπευόμενος δεν θα ήταν υποχρεωμένος να καλύψει τις επενδύσεις σε σχέση με την πώληση του προϊόντος Γ, το οποίο δεν ανήκει στην ίδια αγορά προϊόντος με τα προϊόντα Α και Β. Επιπλέον, όταν η πώληση του προϊόντος Β απαιτεί συγκεκριμένες επενδύσεις που δεν είναι αναγκαίες για την πώληση του προϊόντος Α, για παράδειγμα επενδύσεις σε ειδικό εξοπλισμό ή εκπαίδευση προσωπικού, οι επενδύσεις αυτές δεν θα ήταν σχετικές και, κατά συνέπεια, δεν θα έπρεπε να καλύπτονται από τον αντιπροσωπευόμενο, υπό την προϋπόθεση ότι ένας διανομέας μπορεί να δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά που περιλαμβάνει τα προϊόντα Α και Β πωλώντας μόνο το προϊόν Α. Όσον αφορά τη διαφήμιση, οι επενδύσεις στη διαφήμιση για το κατάστημα του αντιπροσώπου αυτό καθαυτό, σε αντίθεση με τη διαφήμιση που αφορά ειδικά το προϊόν Α, θα ήταν επωφελείς τόσο για το κατάστημα του αντιπροσώπου εν γένει όσο και για τις πωλήσεις των προϊόντων Α, Β και Γ, ενώ στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας πωλείται μόνο το προϊόν Α. Επομένως, οι δαπάνες αυτές θα είχαν εν μέρει σημασία για την αξιολόγηση της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, στον βαθμό που αφορούν την πώληση του προϊόντος Α, το οποίο πωλείται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας. Ωστόσο, οι δαπάνες μιας διαφημιστικής εκστρατείας που αφορά αποκλειστικά τα προϊόντα Β ή Γ δεν θα είχαν σημασία και, κατά συνέπεια, δεν θα έπρεπε να καλύπτονται από τον αντιπροσωπευόμενο, υπό την προϋπόθεση ότι ένας διανομέας μπορεί να δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά πωλώντας μόνο το προϊόν Α. Οι ίδιες αρχές ισχύουν και για τις επενδύσεις σε ιστότοπο ή σε διαδικτυακό κατάστημα, δεδομένου ότι μέρος των εν λόγω επενδύσεων δεν θα ήταν σχετικό, διότι θα έπρεπε να υλοποιηθούν ανεξάρτητα από τα προϊόντα που πωλούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας. Ως εκ τούτου, ο αντιπροσωπευόμενος δεν θα πρέπει να επιστρέφει τις γενικές επενδύσεις στον σχεδιασμό του ιστοτόπου του αντιπροσώπου, εφόσον ο ίδιος ο ιστότοπος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την πώληση άλλων προϊόντων εκτός των προϊόντων που ανήκουν στη σχετική αγορά προϊόντων, για παράδειγμα του προϊόντος Γ ή, γενικότερα, άλλων προϊόντων εκτός των προϊόντων Α και Β. Ωστόσο, σημασία θα είχαν οι επενδύσεις που σχετίζονται με τη δραστηριότητα διαφήμισης ή πώλησης στον ιστότοπο προϊόντων που ανήκουν στη σχετική αγορά προϊόντος, δηλαδή τόσο των προϊόντων Α όσο και των προϊόντων Β. Επομένως, ανάλογα με το επίπεδο των επενδύσεων που απαιτούνται για τη διαφήμιση και την πώληση προϊόντων Α και Β στον ιστότοπο, ο αντιπροσωπευόμενος θα πρέπει να καλύψει μέρος των δαπανών για τη δημιουργία ή/και τη λειτουργία του ιστοτόπου ή του διαδικτυακού καταστήματος. Δεν θα πρέπει να καλύπτονται επενδύσεις που αφορούν ειδικά τη διαφήμιση ή την πώληση του προϊόντος Β, υπό την προϋπόθεση ότι ο διανομέας μπορεί να δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά πωλώντας μόνο το προϊόν Α.

3.2.2. Εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης στις συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας

(41) Όταν μια συμφωνία πληροί τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η λειτουργία πώλησης ή αγοράς του αντιπροσώπου αποτελεί μέρος των δραστηριοτήτων του αντιπροσωπευόμενου. Δεδομένου ότι ο αντιπροσωπευόμενος επωμίζεται τους εμπορικούς και χρηματοοικονομικούς κινδύνους που σχετίζονται με την πώληση και αγορά των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών ή υπηρεσιών, καμία από τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στον αντιπρόσωπο σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτει ή/και διαπραγματεύεται για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η ανάληψη, εκ μέρους του αντιπροσώπου, των υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παρούσα παράγραφο θεωρείται ότι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας, δεδομένου ότι οι εν λόγω υποχρεώσεις αφορούν την ικανότητα του αντιπροσωπευόμενου να καθορίζει το πεδίο της δραστηριότητας του αντιπροσώπου σε σχέση με τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες . Αυτό είναι ουσιώδες στην περίπτωση που ο αντιπροσωπευόμενος πρόκειται να αναλάβει τους κινδύνους σε σχέση με τις συμβάσεις που συνάπτει ή/και διαπραγματεύεται ο αντιπρόσωπος για λογαριασμό του αντιπροσωπευόμενου. Συνεπώς, ο αντιπροσωπευόμενος είναι σε θέση να καθορίζει την εμπορική στρατηγική σε σχέση με τα ακόλουθα: α) περιορισμούς όσον αφορά τη γεωγραφική περιοχή εντός της οποίας ο αντιπρόσωπος μπορεί να πωλεί τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες · β) περιορισμούς σχετικά με την πελατεία προς την οποία ο αντιπρόσωπος μπορεί να πωλεί τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες · γ) τιμές και όρους πώλησης ή αγοράς των αναφερόμενων στη σύμβαση αγαθών ή υπηρεσιών από τον αντιπρόσωπο.

(42) Αντιθέτως, όταν ο αντιπρόσωπος επωμίζεται έναν ή περισσότερους από τους σχετικούς κινδύνους που περιγράφονται στις παραγράφους (31) έως (33), η συμφωνία μεταξύ αντιπροσώπου και αντιπροσωπευόμενου δεν συνιστά συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην περίπτωση αυτή, ο αντιπρόσωπος αντιμετωπίζεται ως ανεξάρτητη επιχείρηση, η δε συμφωνία μεταξύ αντιπροσώπου και αντιπροσωπευόμενου υπάγεται στο άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, όπως οποιαδήποτε άλλη κάθετη συμφωνία. Για τον λόγο αυτόν, το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ια) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 αποσαφηνίζει ότι μια επιχείρηση η οποία, βάσει συμφωνίας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, πωλεί αγαθά ή υπηρεσίες για λογαριασμό άλλης επιχείρησης, είναι αγοραστής.

(43) Ακόμη και αν ο αντιπρόσωπος δεν επωμίζεται κανέναν σημαντικό κίνδυνο της μορφής που περιγράφεται στις παραγράφους (31) έως (33), εξακολουθεί να αποτελεί χωριστή επιχείρηση από τον αντιπροσωπευόμενο και, κατά συνέπεια, οι διατάξεις που διέπουν τη σχέση μεταξύ του αντιπροσώπου και του αντιπροσωπευόμενου ενδέχεται να εμπίπτουν στο άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ανεξάρτητα από το αν αποτελούν μέρος της συμφωνίας που διέπει την πώληση ή την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών ή χωριστής συμφωνίας. Οι εν λόγω διατάξεις μπορούν να τυγχάνουν της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του κανονισμού αυτού. Εκτός του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, οι εν λόγω διατάξεις απαιτούν ατομική αξιολόγηση βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης, όπως περιγράφεται στο τμήμα 8.1, ιδίως για να διαπιστωθεί αν παράγουν περιοριστικά αποτελέσματα κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, αν ναι, κατά πόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Για παράδειγμα, οι συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας μπορεί να περιέχουν διάταξη με την οποία απαγορεύεται στον αντιπροσωπευόμενο να ορίσει άλλους αντιπροσώπους για συγκεκριμένο είδος συναλλαγής ή πελατείας ή συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή (διατάξεις αποκλειστικής εμπορικής αντιπροσωπείας) ή διάταξη με την οποία απαγορεύεται στον αντιπρόσωπο να ενεργεί ως αντιπρόσωπος ή διανομέας επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται τον αντιπροσωπευόμενο (διατάξεις προώθησης ενός και μόνου σήματος). Οι διατάξεις αποκλειστικής αντιπροσωπείας κατά κανόνα δεν συνεπάγονται δυσμενή για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα. Ωστόσο, οι διατάξεις προώθησης ενός και μόνου σήματος και οι διατάξεις που προβλέπουν υποχρέωση μη άσκησης ανταγωνισμού μετά τη λύση της συμφωνίας, οι οποίες αφορούν τον διασηματικό ανταγωνισμό, μπορεί να περιορίζουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης εφόσον, μεμονωμένα ή υπό τη μορφή σωρευτικών αποτελεσμάτων, οδηγούν σε αποκλεισμό από τη σχετική αγορά όπου πωλούνται ή αγοράζονται τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες (βλ. ιδίως τμήματα 6.2.2 και 8.2.1).

(44) Μια συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας μπορεί επίσης να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, ακόμη και αν ο αντιπροσωπευόμενος επωμίζεται όλους τους σχετικούς χρηματοοικονομικούς και εμπορικούς κινδύνους, στις περιπτώσεις που η συμφωνία διευκολύνει αθέμιτες συμπράξεις. Αυτό, για παράδειγμα, συμβαίνει στις περιπτώσεις στις οποίες περισσότεροι αντιπροσωπευόμενοι χρησιμοποιούν τους ίδιους αντιπροσώπους, ενώ εμποδίζουν συλλογικά άλλους αντιπροσωπευόμενους να χρησιμοποιούν τους αντιπροσώπους αυτούς ή όταν οι αντιπροσωπευόμενοι χρησιμοποιούν τους αντιπροσώπους για την εφαρμογή μιας αθέμιτης εμπορικής στρατηγικής ή για την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών σχετικά με την αγορά.

(45) Στην περίπτωση ανεξάρτητου διανομέα που ενεργεί επίσης ως αντιπρόσωπος για ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες του ιδίου προμηθευτή, πρέπει να αξιολογείται αυστηρά η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που καθορίζονται στις παραγράφους (36) έως (39). Η αξιολόγηση αυτή είναι αναγκαία ώστε να αποφεύγεται η κατάχρηση του προτύπου της εμπορικής αντιπροσωπείας σε περιπτώσεις στις οποίες ο προμηθευτής δεν δραστηριοποιείται πραγματικά σε επίπεδο λιανικής πώλησης μέσω της συμφωνίας εμπορικής αντιπροσωπείας και δεν λαμβάνει όλες τις σχετικές εμπορικές αποφάσεις ούτε αναλαμβάνει όλους τους σχετικούς κινδύνους σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στις παραγράφους (30) έως (33), αλλά χρησιμοποιεί το πρότυπο εμπορικής αντιπροσωπείας ως μέσο ελέγχου των τιμών λιανικής πώλησης για τα προϊόντα που παρέχουν τη δυνατότητα υψηλών περιθωρίων μεταπώλησης. Δεδομένου ότι ο καθορισμός τιμών μεταπώλησης (στο εξής: ΚΤΜ) συνιστά περιορισμό ιδιαίτερης σοβαρότητας βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, όπως ορίζεται στο τμήμα 6.1.1, και εξ αντικειμένου περιορισμό βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, οι προμηθευτές δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν καταχρηστικά τη σχέση της εμπορικής αντιπροσωπείας για να παρακάμπτουν την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

3.2.3. Εμπορική αντιπροσωπεία και η οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών

(46) Οι συμφωνίες που συνάπτονται από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών κατά κανόνα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν ως συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Οι επιχειρήσεις αυτές ενεργούν κατά κανόνα ως ανεξάρτητοι οικονομικοί φορείς και όχι ως μέρος των επιχειρήσεων για τις οποίες παρέχουν υπηρεσίες. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών συχνά εξυπηρετούν πολύ μεγάλο αριθμό πωλητών, γεγονός που τις εμποδίζει να καταστούν ουσιαστικά μέρος των επιχειρήσεων των πωλητών. Επιπλέον, τα ισχυρά αποτελέσματα δικτύου και άλλα χαρακτηριστικά της οικονομίας των επιγραμμικών πλατφορμών μπορούν να συντελέσουν σε σημαντική ανισορροπία ως προς το μέγεθος και τη διαπραγματευτική ισχύ των συμβαλλόμενων μερών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση στην οποία οι όροι πώλησης των αγαθών ή των υπηρεσιών και η εμπορική στρατηγική καθορίζονται από την επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών και όχι από τους πωλητές των αγαθών ή των υπηρεσιών. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών υλοποιούν συνήθως σημαντικές επενδύσεις που συναρτώνται με τη συγκεκριμένη αγορά, για παράδειγμα, σε υπηρεσίες λογισμικού, διαφήμισης και εξυπηρέτησης μετά την πώληση, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις επωμίζονται σημαντικούς χρηματοοικονομικούς ή εμπορικούς κινδύνους που συνδέονται με τις συναλλαγές για τις οποίες παρέχουν υπηρεσίες διαμεσολάβησης.

3.3. Συμφωνίες υπεργολαβίας

(47) Οι συμφωνίες υπεργολαβίας ορίζονται στην ανακοίνωση για την υπεργολαβία ( 44 ) ως συμφωνίες στο πλαίσιο των οποίων μια εταιρεία, που καλείται «ανάδοχος», αναθέτει —είτε ως επακόλουθο προηγούμενης εντολής τρίτου είτε όχι— σε κάποια άλλη εταιρεία, που καλείται «υπεργολάβος», την παραγωγή αγαθών, την παροχή υπηρεσιών ή την εκτέλεση εργασιών υπό τις οδηγίες του αναδόχου, με σκοπό την παράδοσή τους στον ανάδοχο ή την εκτέλεσή τους για λογαριασμό του. Κατά γενικό κανόνα, οι συμφωνίες υπεργολαβίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η ανακοίνωση για την υπεργολαβία περιλαμβάνει περαιτέρω κατευθύνσεις σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω γενικού κανόνα. Ειδικότερα, στην ανακοίνωση για την υπεργολαβία αναφέρεται ότι το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης δεν εφαρμόζεται σε ρήτρες που περιορίζουν τη χρήση τεχνολογίας ή εξοπλισμού που ο ανάδοχος παρέχει σε υπεργολάβο, υπό τον όρο ότι η τεχνολογία ή ο εξοπλισμός αποτελούν αναγκαίο στοιχείο για να μπορεί ο υπεργολάβος να παράγει τα σχετικά προϊόντα ( 45 ) . Στην ανακοίνωση για την υπεργολαβία αποσαφηνίζεται επίσης το πεδίο εφαρμογής του εν λόγω γενικού κανόνα και ιδίως ότι άλλοι περιορισμοί που επιβάλλονται στον υπεργολάβο μπορούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 της Συνθήκης, όπως η υποχρέωση μη διεξαγωγής ή εκμετάλλευσης της έρευνας και ανάπτυξης του υπεργολάβου ή γενικά μη παραγωγής για λογαριασμό τρίτων ( 46 )

4. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2022/720

4.1. Περιοχή ασφαλείας δημιουργούμενη από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720

(48) Η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 δημιουργεί περιοχή ασφαλείας για τις κάθετες συμφωνίες κατά την έννοια του κανονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι τα μερίδια αγοράς που κατέχουν ο προμηθευτής και ο αγοραστής στις σχετικές αγορές δεν υπερβαίνουν έκαστο τα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 3 του κανονισμού (βλ. τμήμα 5.2) και η συμφωνία δεν περιλαμβάνει κανέναν από τους περιορισμούς ιδιαίτερης σοβαρότητας που αναφέρονται στο άρθρο 4 του κανονισμού (βλ. τμήμα 6.1) ( 47 ) . Η περιοχή ασφαλείας εφαρμόζεται εφόσον το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία δεν έχει ανακληθεί σε συγκεκριμένη περίπτωση από την Επιτροπή ή από ΕΑΑ σύμφωνα με το άρθρο 29 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 (βλ. τμήμα 7.1). Το γεγονός ότι μια κάθετη συμφωνία δεν εμπίπτει στην περιοχή ασφαλείας δεν σημαίνει ότι η συμφωνία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ή ότι δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

(49) Όταν ένας προμηθευτής χρησιμοποιεί την ίδια κάθετη συμφωνία για τη διανομή διαφόρων ειδών αγαθών ή υπηρεσιών, η εφαρμογή των ορίων μεριδίου αγοράς που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εφαρμογή της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού μόνο για ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες. Όσον αφορά τα αγαθά ή τις υπηρεσίες για τα οποία δεν εφαρμόζεται το άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού, απαιτείται ατομική αξιολόγηση βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης.

4.2. Ορισμός των κάθετων συμφωνιών

(50) Το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης αφορά συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων. Δεν κάνει διάκριση ως προς το αν οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο ή σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής. Επομένως, το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης εφαρμόζεται τόσο στις οριζόντιες όσο και στις κάθετες συμφωνίες ( 48 )

(51) Σύμφωνα με την εξουσία που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ να κηρύσσει, διά κανονισμού, ότι το άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης δεν εφαρμόζεται σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 ορίζει μια κάθετη συμφωνία ως τη «συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ δύο ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, καθεμία εκ των οποίων δραστηριοποιείται, για τους σκοπούς της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής, σε διαφορετικό επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, που αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μετέχοντα μέρη δύνανται να αγοράζουν, να πωλούν ή να μεταπωλούν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες» ( 49 )

4.2.1. Η μονομερής συμπεριφορά δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720

(52) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται σε μονομερείς συμπεριφορές επιχειρήσεων. Ωστόσο, η μονομερής συμπεριφορά μπορεί να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 102 της Συνθήκης, το οποίο απαγορεύει την καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης ( 50 )

(53) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται στις κάθετες συμφωνίες. Για να υπάρχει συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 101 της Συνθήκης, αρκεί τα μέρη να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά κατά ορισμένο τρόπο (πρόκειται για τη λεγόμενη σύμπτωση των βουλήσεων). Η μορφή με την οποία εκφράζεται η βούληση αυτή δεν έχει σημασία, εφόσον αποτελεί πιστή έκφραση της βούλησης των μερών ( 51 )

(54) Σε περίπτωση που δεν υφίσταται ρητή συμφωνία με την οποία να εκφράζεται η σύμπτωση των βουλήσεων των μετεχόντων μερών, το μέρος ή η αρχή που προβάλλει παραβίαση του άρθρου 101 της Συνθήκης πρέπει να αποδείξει ότι η μονομερής πολιτική του ενός μέρους έχει τη συναίνεση του έτερου μέρους. Όσον αφορά τις κάθετες συμφωνίες, η συναίνεση σε συγκεκριμένη μονομερή πολιτική μπορεί να είναι είτε ρητή είτε σιωπηρή: α) η ρητή συναίνεση μπορεί να συναχθεί από τις εξουσίες που παρέχονται στα μέρη με προϋφιστάμενη γενική συμφωνία. Αν οι όροι της εν λόγω συμφωνίας προβλέπουν ή επιτρέπουν σε ένα μετέχον μέρος να υιοθετήσει στη συνέχεια συγκεκριμένη μονομερή πολιτική που είναι δεσμευτική για το άλλο μέρος, η συναίνεση του έτερου μέρους μπορεί να αποδειχτεί σε αυτή τη βάση (52)· β) για τη ρητή συναίνεση είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι το ένα από τα μετέχοντα μέρη ζητεί ρητά ή σιωπηρά τη συνεργασία του έτερου μετέχοντος μέρους για την εφαρμογή της μονομερούς του πολιτικής και ότι το έτερο μέρος έχει συμμορφωθεί με την απαίτηση αυτή εφαρμόζοντας την εν λόγω μονομερή πολιτική στην πράξη (53). Για παράδειγμα, αν, μετά την εκ μέρους του προμηθευτή αναγγελία μονομερούς μείωσης των προμηθειών για την αποτροπή του παράλληλου εμπορίου, οι διανομείς μειώσουν αμέσως τις παραγγελίες τους και παύσουν την άσκηση παράλληλου εμπορίου, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι τελευταίοι συναινούν σιωπηρά στη μονομερή πολιτική του προμηθευτή. Ωστόσο, δεν μπορεί να συναχθεί αυτό το συμπέρασμα αν οι διανομείς συνεχίζουν την άσκηση παράλληλου εμπορίου ή προσπαθούν να βρουν νέους τρόπους για την άσκηση παράλληλου εμπορίου.

(55) Με βάση τα ανωτέρω, η επιβολή γενικών όρων και προϋποθέσεων από το ένα μέρος ισοδυναμεί με συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, εφόσον οι εν λόγω όροι και προϋποθέσεις έχουν γίνει αποδεκτοί, ρητά ή σιωπηρά, από το έτερο μέρος ( 54 )

4.2.2. Οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής

(56) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται σε συμφωνίες μεταξύ δύο ή περισσότερων επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό τους μοντέλο. Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε συμφωνίες που συνάπτονται με φυσικά πρόσωπα τα οποία ενεργούν για σκοπούς που δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα, δεδομένου ότι τα πρόσωπα αυτά δεν είναι επιχειρήσεις.

(57) Για να χαρακτηριστεί ως κάθετη συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, η συμφωνία πρέπει να έχει συναφθεί μεταξύ επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται, για τους σκοπούς της συμφωνίας, σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής. Για παράδειγμα, κάθετη συμφωνία υφίσταται όταν μια επιχείρηση παράγει πρώτη ύλη ή παρέχει υπηρεσία και την πωλεί σε άλλη επιχείρηση, η οποία τη χρησιμοποιεί ως εισροή, ή όταν ένας παραγωγός πωλεί προϊόν σε χονδρέμπορο, ο οποίος το μεταπωλεί σε λιανοπωλητή. Ομοίως, κάθετη συμφωνία υφίσταται όταν μία επιχείρηση πωλεί αγαθά ή υπηρεσίες σε άλλη επιχείρηση η οποία είναι ο τελικός χρήστης των αγαθών ή των υπηρεσιών.

(58) Δεδομένου ότι ο ορισμός στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 αναφέρεται στον σκοπό της συγκεκριμένης συμφωνίας, το γεγονός ότι μία επιχείρηση που συμμετέχει στη συμφωνία δραστηριοποιείται σε περισσότερα του ενός επίπεδα της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής δεν αποκλείει την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720. Ωστόσο, όταν συνάπτεται κάθετη συμφωνία μεταξύ ανταγωνιζόμενων επιχειρήσεων, ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται, εκτός αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 2022/720 (βλ. τμήματα 4.4.3. και 4.4.4.).

4.2.3. Συμφωνία που αφορά την αγορά, την πώληση ή τη μεταπώληση αγαθών ή υπηρεσιών

(59) Για να χαρακτηριστεί ως κάθετη συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, η συμφωνία πρέπει να αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μετέχοντα μέρη «δύνανται να αγοράζουν, να πωλούν ή να μεταπωλούν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες». Σύμφωνα με τον σκοπό των κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία, ο οποίος συνίσταται στην παροχή ασφάλειας δικαίου, το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως, υπό την έννοια ότι εφαρμόζεται σε όλες τις κάθετες συμφωνίες ανεξάρτητα από το αν αφορούν ενδιάμεσα ή τελικά αγαθά ή υπηρεσίες. Για τους σκοπούς της εφαρμογής του κανονισμού σε συγκεκριμένη συμφωνία, τόσο τα αγαθά ή οι υπηρεσίες που παρέχονται όσο και, στην περίπτωση ενδιάμεσων αγαθών ή υπηρεσιών, τα προκύπτοντα τελικά αγαθά ή υπηρεσίες, λογίζονται ως αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες.

(60) Οι κάθετες συμφωνίες στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνάπτονται από παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, όπως αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, καλύπτονται από το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720. Στην περίπτωση κάθετων συμφωνιών που αφορούν την παροχή επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, τόσο οι επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης όσο και τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής μέσω των επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης λογίζονται ως αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες για τους σκοπούς της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 στη συμφωνία.

(61) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται σε κάθετους περιορισμούς που δεν αφορούν τους όρους υπό τους οποίους τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μπορούν να αγοραστούν, να πωληθούν ή να μεταπωληθούν. Συνεπώς, οι εν λόγω περιορισμοί πρέπει να υποβάλλονται σε ατομική αξιολόγηση, δηλαδή είναι απαραίτητο να διαπιστώνεται αν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, αν ναι, κατά πόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 101 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Για παράδειγμα, ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται σε υποχρέωση που εμποδίζει τα μετέχοντα μέρη να διεξάγουν ανεξάρτητη έρευνα και ανάπτυξη, ακόμα και αν τα μέρη την έχουν ενδεχομένως συμπεριλάβει στην κάθετη συμφωνία τους. Ένα άλλο παράδειγμα αφορά τις συμφωνίες μίσθωσης και χρηματοδοτικής μίσθωσης. Μολονότι ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται σε συμφωνίες για την πώληση και την αγορά αγαθών με σκοπό τη μίσθωσή τους προς τρίτους, οι συμφωνίες μίσθωσης και χρηματοδοτικής μίσθωσης καθαυτές δεν καλύπτονται από τον κανονισμό, διότι στην περίπτωση αυτή δεν υφίσταται πώληση ή αγορά αγαθών.

4.3. Κάθετες συμφωνίες στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών

(62) Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών διαδραματίζουν ολοένα σημαντικότερο ρόλο στη διανομή αγαθών και υπηρεσιών. Καθιστούν δυνατές νέες μορφές επιχειρηματικής δραστηριότητας, ορισμένες από τις οποίες δεν είναι εύκολο να κατηγοριοποιηθούν με τη χρήση εννοιών που εφαρμόζονται στις κάθετες συμφωνίες στο μη ψηφιακό περιβάλλον.

(63) Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών συχνά χαρακτηρίζονται ως αντιπρόσωποι στο δίκαιο των συμβάσεων ή στο εμπορικό δίκαιο. Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός αυτός δεν ασκεί επιρροή στον χαρακτηρισμό των συμφωνιών τους βάσει του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης ( 55 ) . Οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών θα κατηγοριοποιούνται ως συμφωνίες εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης μόνον εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο τμήμα 3.2. Λόγω των παραγόντων που αναφέρονται στο τμήμα 3.2.3, οι εν λόγω προϋποθέσεις δεν πληρούνται γενικά στην περίπτωση συμφωνιών που συνάπτονται από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών.

(64) Όταν μια κάθετη συμφωνία που συνάπτεται από επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί ως συμφωνία εμπορικής αντιπροσωπείας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης, είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν η συμφωνία αφορά την παροχή επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης. Το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 ορίζει τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης ως υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών ( 56 ) οι οποίες παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να προσφέρουν αγαθά ή υπηρεσίες σε άλλες επιχειρήσεις ή σε τελικούς καταναλωτές, με σκοπό τη διευκόλυνση της έναρξης άμεσων συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχείρησης και τελικού καταναλωτή, ανεξάρτητα από το αν και πού πραγματοποιούνται τελικά οι συναλλαγές ( 57 ) . Παραδείγματα επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης μπορεί να είναι οι αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου, τα καταστήματα εφαρμογών, τα εργαλεία σύγκρισης τιμών και οι υπηρεσίες μέσων κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούνται από επιχειρήσεις.

(65) Για να χαρακτηριστεί πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, μια επιχείρηση πρέπει να διευκολύνει την έναρξη άμεσων συναλλαγών μεταξύ δύο άλλων μερών. Καταρχήν, οι λειτουργίες που ασκεί η επιχείρηση πρέπει να αξιολογούνται χωριστά για κάθε κάθετη συμφωνία που συνάπτει η επιχείρηση, κυρίως επειδή οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών συχνά εφαρμόζουν διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα σε διαφορετικούς τομείς ή ακόμη και στον ίδιο τομέα. Για παράδειγμα, εκτός από την παροχή επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορεί να αγοράζουν και να μεταπωλούν αγαθά ή υπηρεσίες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εκτελούν και τις δύο λειτουργίες έναντι ενός μόνο αντισυμβαλλόμενου.

(66) Το γεγονός ότι μια επιχείρηση εισπράττει πληρωμές για συναλλαγές για τις οποίες διαμεσολαβεί ή προσφέρει παρεπόμενες υπηρεσίες πλέον των υπηρεσιών διαμεσολάβησης, για παράδειγμα, διαφημιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες αξιολόγησης, ασφάλιση ή εγγύηση έναντι ζημίας, δεν εμποδίζει τον χαρακτηρισμό της επιχείρησης ως παρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης ( 58 )

(67) Για τους σκοπούς της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720, οι επιχειρήσεις που μετέχουν σε κάθετες συμφωνίες κατηγοριοποιούνται είτε ως προμηθευτές είτε ως αγοραστές. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού, μια επιχείρηση που παρέχει επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) του κανονισμού χαρακτηρίζεται ως προμηθευτής των εν λόγω υπηρεσιών, ενώ μια επιχείρηση που προσφέρει ή πωλεί προϊόντα ή υπηρεσίες μέσω επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης χαρακτηρίζεται ως αγοραστής των εν λόγω επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, ανεξάρτητα από το αν πληρώνει για τη χρήση των επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης ( 59 ) . Αυτό έχει τις ακόλουθες συνέπειες για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720: α) η επιχείρηση που παρέχει τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως αγοραστής κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο ια) του κανονισμού όσον αφορά αγαθά ή υπηρεσίες που παρέχονται από τρίτους οι οποίοι χρησιμοποιούν τις εν λόγω επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης β) για τους σκοπούς της εφαρμογής των ορίων μεριδίου αγοράς που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού, το μερίδιο αγοράς της επιχείρησης που παρέχει τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης υπολογίζεται στη σχετική αγορά για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών. Το πεδίο της σχετικής αγοράς εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά της συγκεκριμένης περίπτωσης, ιδίως από τον βαθμό δυνατότητας υποκατάστασης μεταξύ επιγραμμικών και μη επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, μεταξύ υπηρεσιών διαμεσολάβησης που χρησιμοποιούνται για διαφορετικές κατηγορίες αγαθών ή υπηρεσιών και μεταξύ υπηρεσιών διαμεσολάβησης και διαύλων άμεσης πώλησης γ) οι περιορισμοί που επιβάλλονται από την επιχείρηση που παρέχει τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης στους αγοραστές των εν λόγω υπηρεσιών όσον αφορά την τιμή, τις γεωγραφικές περιοχές ή τους πελάτες στους οποίους μπορούν να πωληθούν τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο διαμεσολάβησης, συμπεριλαμβανομένων των περιορισμών που αφορούν την επιγραμμική διαφήμιση και τις διαδικτυακές πωλήσεις, υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 4 του κανονισμού (περιορισμοί ιδιαίτερης σοβαρότητας). Για παράδειγμα, σύμφωνα με το άρθρο 4 στοιχείο α) του κανονισμού, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού δεν εφαρμόζεται σε συμφωνία βάσει της οποίας ένας πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης επιβάλλει καθορισμένη ή ελάχιστη τιμή πώλησης για μια συναλλαγή που διευκολύνει δ) σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού δεν εφαρμόζεται στις υποχρεώσεις ισοτιμίας σε επίπεδο λιανικής μεταξύ πλατφορμών, οι οποίες επιβάλλονται από την επιχείρηση που παρέχει τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης σε αγοραστές των εν λόγω υπηρεσιών ε) σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 6 του κανονισμού, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού δεν εφαρμόζεται σε συμφωνίες που αφορούν την παροχή επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης, όταν ο πάροχος των υπηρεσιών είναι ανταγωνιζόμενη επιχείρηση στη σχετική αγορά για την πώληση των αγαθών ή υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο διαμεσολάβησης (υβριδική λειτουργία). Όπως ορίζεται στο τμήμα 4.4.4, οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να αξιολογούνται βάσει των οριζόντιων κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τα πιθανά αθέμιτα αποτελέσματα και σύμφωνα με το τμήμα 8 των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τους κάθετους περιορισμούς.

(68) Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην οικονομία των επιγραμμικών πλατφορμών και δεν παρέχουν επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 μπορούν να χαρακτηριστούν είτε ως προμηθευτές είτε ως αγοραστές για τους σκοπούς της εφαρμογής του κανονισμού. Για παράδειγμα, οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως προμηθευτές υπηρεσιών εισροών προηγούμενου σταδίου ή ως (μετα)πωλητές αγαθών ή υπηρεσιών επόμενου σταδίου. Αυτή ο χαρακτηρισμός μπορεί να επηρεάσει, ιδίως, τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς της εφαρμογής των ορίων μεριδίου αγοράς που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού, τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 4 του κανονισμού (περιορισμοί ιδιαίτερης σοβαρότητας) και τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 5 του κανονισμού (αποκλειόμενοι περιορισμοί).

4.4. Όρια στην εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720

4.4.1. Ενώσεις λιανοπωλητών

(69) Το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 προβλέπει ότι οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται από ένωση επιχειρήσεων που πληροί ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν να επωφεληθούν από την περιοχή ασφαλείας, αποκλείοντας έτσι από την περιοχή ασφαλείας τις κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται από όλες τις άλλες ενώσεις. Ειδικότερα, οι κάθετες συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ μιας ένωσης και των επιμέρους μελών της, ή μεταξύ μιας ένωσης και των επιμέρους προμηθευτών της, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 μόνον αν όλα τα μέλη της είναι λιανοπωλητές που πωλούν αγαθά (και όχι υπηρεσίες) στους τελικούς καταναλωτές και εφόσον κάθε μέλος της ένωσης πραγματοποιεί ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 50 εκατ. EUR ( 60 ) . Ωστόσο, η αξιολόγηση μιας περίπτωσης βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης δεν μεταβάλλεται κατά κανόνα όταν μόνον ένας περιορισμένος αριθμός μελών της ένωσης έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που υπερβαίνει το όριο των 50 εκατ. EUR και στην περίπτωση που τα εν λόγω μέλη από κοινού αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 15 % του συλλογικού κύκλου εργασιών όλων των μελών.

(70) Στο πλαίσιο μιας ένωσης επιχειρήσεων μπορεί να συνάπτονται τόσο οριζόντιες όσο και κάθετες συμφωνίες. Οι οριζόντιες συμφωνίες πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με τις αρχές που διατυπώνονται στις οριζόντιες κατευθυντήριες γραμμές. Αν το συμπέρασμα της εν λόγω αξιολόγησης είναι ότι η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων στον τομέα των αγορών ή των πωλήσεων δεν δημιουργεί ανησυχίες, ιδίως διότι πληροί τους όρους που καθορίζονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις συμφωνίες αγοράς ή/και εμπορίας, θα χρειαστεί περαιτέρω αξιολόγηση για την εξέταση των κάθετων συμφωνιών που συνάπτονται από την ένωση με μεμονωμένους προμηθευτές ή με μεμονωμένα μέλη. Η εν λόγω περαιτέρω αξιολόγηση πρέπει να διενεργείται σύμφωνα με τους κανόνες του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 και ιδίως βάσει των όρων που καθορίζονται στα άρθρα 3, 4 και 5, καθώς και σύμφωνα με τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Για παράδειγμα, οριζόντιες συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ των μελών μιας ένωσης ή αποφάσεις που λήφθηκαν από την ένωση, όπως η απόφαση που επιβάλλει στα μέλη να αγοράζουν από την ένωση ή η απόφαση παραχώρησης αποκλειστικών γεωγραφικών περιοχών στα μέλη της ένωσης, πρέπει να αξιολογούνται πρώτα ως οριζόντια συμφωνία. Μόνον αν η αξιολόγηση αυτή οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η οριζόντια συμφωνία ή απόφαση δεν είναι αντιανταγωνιστική θα χρειαστεί να αξιολογηθούν οι κάθετες συμφωνίες μεταξύ της ένωσης και των μεμονωμένων μελών της ή μεταξύ της ένωσης και των μεμονωμένων προμηθευτών.

4.4.2. Κάθετες συμφωνίες που περιέχουν διατάξεις περί δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ)

(71) Το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 προβλέπει ότι οι κάθετες συμφωνίες που περιέχουν ορισμένες διατάξεις σχετικά με την παραχώρηση ή τη χρήση ΔΔΙ μπορούν να επωφεληθούν από την απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού, με την τήρηση ορισμένων προϋποθέσεων. Κατά συνέπεια, ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται σε άλλες κάθετες συμφωνίες που περιέχουν διατάξεις περί ΔΔΙ.

(72) Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 εφαρμόζεται στις κάθετες συμφωνίες που περιέχουν διατάξεις περί ΔΔΙ, αν πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) οι διατάξεις περί ΔΔΙ πρέπει να αποτελούν μέρος κάθετης συμφωνίας, δηλαδή μιας συμφωνίας που περιέχει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μέρη δύνανται να αγοράζουν, να πωλούν ή να μεταπωλούν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες· β) τα ΔΔΙ πρέπει να παραχωρούνται στον αγοραστή ή να του παρέχεται άδεια χρήσης τους· γ) οι διατάξεις περί ΔΔΙ δεν πρέπει να αποτελούν το κύριο αντικείμενο της συμφωνίας· δ) οι διατάξεις περί ΔΔΙ πρέπει να συνδέονται άμεσα με τη χρήση, την πώληση ή τη μεταπώληση αγαθών ή υπηρεσιών από τον αγοραστή ή τους πελάτες του. Σε περίπτωση δικαιόχρησης, όπου η εμπορία αποτελεί αντικείμενο της εκμετάλλευσης των ΔΔΙ, τα αγαθά ή οι υπηρεσίες διανέμονται από τον κύριο δικαιοδόχο ή τους δικαιοδόχους· ε) οι διατάξεις περί ΔΔΙ αναφορικά με τα αναφερόμενα στη σύμβαση αγαθά ή υπηρεσίες δεν πρέπει να περιέχουν περιορισμούς του ανταγωνισμού οι οποίοι έχουν το ίδιο αντικείμενο με κάθετους περιορισμούς μη απαλλασσόμενους από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720.

(73) Με τις προϋποθέσεις αυτές εξασφαλίζεται η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/720 στις κάθετες συμφωνίες στο πλαίσιο των οποίων η χρήση, η πώληση ή η μεταπώληση των αγαθών ή υπηρεσιών μπορεί να γίνεται αποτελεσματικότερα λόγω του ότι παραχωρούνται στον αγοραστή ΔΔΙ ή του παρέχεται άδεια χρήσης τους. Αυτό σημαίνει ότι οι περιορισμοί που αφορούν την παραχώρηση ή τη χρήση των ΔΔΙ επωφελούνται από την απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού, όταν κύριο αντικείμενο της συμφωνίας είναι η αγορά ή διανομή αγαθών ή υπηρεσιών.

(74) Από την πρώτη προϋπόθεση που εκτίθεται στην παράγραφο (72) στοιχείο α) καθίσταται σαφές ότι τα ΔΔΙ πρέπει να παραχωρούνται στο πλαίσιο συμφωνίας για την αγορά ή διανομή αγαθών ή συμφωνίας για την αγορά ή παροχή υπηρεσιών και όχι συμφωνίας που αφορά την παραχώρηση ή την παροχή άδειας εκμετάλλευσης ΔΔΙ με σκοπό την παραγωγή αγαθών ούτε συμφωνίας που αφορά αμιγώς τη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν καλύπτει, για παράδειγμα: α) συμφωνίες δυνάμει των οποίων ο ένας συμβαλλόμενος χορηγεί στον άλλο μια συνταγή και του παρέχει άδεια για την παραγωγή ενός ποτού με βάση την εν λόγω συνταγή β) άδειες που έχουν αμιγώς ως αντικείμενο την εκμετάλλευση εμπορικού σήματος ή διακριτικού γνωρίσματος με σκοπό την εμπορία παράγωγων προϊόντων (merchandising) γ) συμβάσεις χορηγίας με τις οποίες παρέχεται σε κάποιον το δικαίωμα να αυτοδιαφημίζεται ως επίσημος χορηγός μιας εκδήλωσης δ) άδεια εκμετάλλευσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως, π.χ., συμβάσεις ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης που αφορούν το δικαίωμα μαγνητοφώνησης ή μαγνητοσκόπησης ή το δικαίωμα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης μιας εκδήλωσης.

(75) Από τη δεύτερη προϋπόθεση που εκτίθεται στην παράγραφο (72) στοιχείο β) προκύπτει ότι ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/720 δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που τα ΔΔΙ χορηγούνται από τον αγοραστή στον προμηθευτή, ανεξάρτητα από το αν τα ΔΔΙ αφορούν τον τρόπο παραγωγής ή διανομής. Μια συμφωνία που αφορά τη μεταβίβαση ΔΔΙ στον προμηθευτή και περιέχει πιθανούς περιορισμούς στις πωλήσεις του προμηθευτή δεν καλύπτεται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720. Αυτό σημαίνει ότι η υπεργολαβία που συνεπάγεται τη μεταβίβαση τεχνογνωσίας σε υπεργολάβο δεν καλύπτεται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720 (βλ. επίσης τμήμα 3.3). Ωστόσο, οι κάθετες συμφωνίες βάσει των οποίων ο αγοραστής απλά παρέχει στον προμηθευτή τις προδιαγραφές με την περιγραφή των αγαθών ή υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/720.

(76) Η τρίτη προϋπόθεση που εκτίθεται στην παράγραφο (72) στοιχείο γ) απαιτεί το κύριο αντικείμενο της συμφωνίας να μην είναι η μεταβίβαση ή η άδεια εκμετάλλευσης ΔΔΙ. Το κύριο αντικείμενο πρέπει να είναι η αγορά, η πώληση ή η μεταπώληση αγαθών ή υπηρεσιών, και οι διατάξεις περί ΔΔΙ πρέπει να εξυπηρετούν την εφαρμογή της κάθετης συμφωνίας.

(77) Η τέταρτη προϋπόθεση που εκτίθεται στην παράγραφο (72) στοιχείο δ) απαιτεί οι διατάξεις περί ΔΔΙ να διευκολύνουν τη χρήση, την πώληση ή τη μεταπώληση αγαθών ή υπηρεσιών από τον αγοραστή ή τους πελάτες του. Τα αγαθά ή οι υπηρεσίες προς χρήση ή μεταπώληση παρέχονται συνήθως από τον δικαιοπάροχο, αλλά μπορεί να τα αγοράσει και ο δικαιοδόχος από κάποιον τρίτο προμηθευτή. Οι διατάξεις περί ΔΔΙ κατά γενικό κανόνα αφορούν την εμπορία αγαθών ή υπηρεσιών. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στην περίπτωση μιας συμφωνίας δικαιόχρησης βάσει της οποίας ο δικαιοπάροχος πωλεί στον δικαιοδόχο αγαθά προς μεταπώληση και επιπλέον του χορηγεί άδεια για να χρησιμοποιεί το εμπορικό του σήμα και την τεχνογνωσία του για την εμπορί