ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Αιτούσα ομάδα : Ένωση παραγωγών και μεταποιητών οι οποίοι ασχολούνται με το ίδιο γεωργικό προϊόν ή τρόφιμο, ανεξαρτήτως της νομικής μορφής ή της σύνθεσής της. Υποβάλλει αίτηση για την καταχώριση ονομασίας προϊόντος ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ στην αρμόδια για την εξέταση των αιτήσεων εθνική αρχή.

Αρμόδια αρχή : Κεντρική αρχή κράτους μέλους, αρμόδια για την οργάνωση επίσημων ελέγχων για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης προϊόντος ΠΟΠ ή ΠΓΕ με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν, καθώς και για την εποπτεία της χρήσης της ονομασίας στην αγορά.

Έλεγχοι εξακρίβωσης του άρθρου 11 : Οι έλεγχοι που διενεργούν τα κράτη μέλη προκειμένου να εξακριβώσουν τη συμμόρφωση ενός προϊόντος ΠΟΠ ή ΠΓΕ με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν, πριν από τη διάθεσή του στην αγορά. Οι εν λόγω έλεγχοι εξακρίβωσης προβλέπονται στο άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006 της 20ής Μαρτίου 2006 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων.

Ενιαίο έγγραφο : Έγγραφο που περιέχεται στην αίτηση καταχώρισης ονομασίας προϊόντος ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ και εξετάζεται από την Επιτροπή. Αναφέρει τα κύρια χαρακτηριστικά των προδιαγραφών του προϊόντος και περιγράφει τον δεσμό μεταξύ του προϊόντος και συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής.

Καθεστώς γεωγραφικών ενδείξεων (ΓΕ) : Καθεστώς που αποσκοπεί στην προστασία ονομασιών που προσδιορίζουν προϊόντα των οποίων η δεδομένη ποιότητα, φήμη ή άλλα χαρακτηριστικά μπορούν να αποδοθούν, κατά κύριο λόγο, στη γεωγραφική καταγωγή τους. Υπάρχουν δύο είδη προστατευόμενων ονομασιών, ΠΟΠ και ΠΓΕ, που διακρίνονται ανάλογα με τον βαθμό και το είδος σύνδεσης με συγκεκριμένη περιφέρεια.

Κοινή γεωργική πολιτική : Σύστημα γεωργικών ενισχύσεων και καθεστώτων της ΕΕ.

Μέτρο αριθ. 132 του ΕΓΤΑΑ : Χρηματοδοτική στήριξη παρεχόμενη σε γεωργούς για την κάλυψη των δαπανών που συνδέονται με τη συμμετοχή τους σε καθεστώτα ποιότητας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος ΓΕ.

Μέτρο αριθ. 133 του ΕΓΤΑΑ : Χρηματοδοτική στήριξη παρεχόμενη σε ομάδες παραγωγών με σκοπό την ενημέρωση των καταναλωτών και την προώθηση προϊόντων ενταγμένων σε καθεστώτα ποιότητας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος ΓΕ.

Μη επιτρεπόμενες πρακτικές : Η χρήση χωρίς άδεια, η αντιποίηση, η απομίμηση ή η επίκληση προστατευόμενης ονομασίας, ή άλλες πρακτικές που παραπλανούν τον καταναλωτή ως προς την πραγματική καταγωγή ενός προϊόντος.

Πολιτική της ΕΕ για την ποιότητα των γεωργικών προϊόντων : Σύνολο καθεστώτων της ΕΕ που αποσκοπούν στην ανάδειξη των ιδιοτήτων επιμέρους προϊόντων, οι οποίες οφείλονται σε συγκεκριμένη καταγωγή ή/και μέθοδο παραγωγής.

Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης : Βασικό έγγραφο προγραμματισμού, το οποίο καταρτίζεται από ένα κράτος μέλος και εγκρίνεται από την Επιτροπή, για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ. Τα τρέχοντα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης καλύπτουν την περίοδο 2007-2013.

Προδιαγραφές προϊόντος : Έγγραφο που περιέχεται στην αίτηση καταχώρισης ονομασίας προϊόντος ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Αναφέρει σημαντικά χαρακτηριστικά του προϊόντος, όπως η προστατευόμενη ονομασία, η περιγραφή του προϊόντος, η οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής, η μέθοδος παραγωγής του προϊόντος και τα λεπτομερή στοιχεία από τα οποία συνάγεται ο δεσμός μεταξύ του προϊόντος και της γεωγραφικής περιοχής. Κάθε προϊόν που διατίθεται στην αγορά υπό προστατευόμενη ονομασία πρέπει να συμμορφώνεται με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν.

Προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη (ΠΓΕ) : Οι ονομασίες που καταχωρίζονται ως προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις περιγράφουν προϊόντα τα οποία διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ή φήμη που τα συνδέουν με δεδομένη γεωγραφική περιοχή, όπου λαμβάνει χώρα τουλάχιστον ένα στάδιο της διαδικασίας παραγωγής. Εάν πρόκειται για μεταποιημένα προϊόντα, οι πρώτες ύλες είναι δυνατό να κατάγονται από άλλη γεωγραφική περιοχή.

Προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) : Οι ονομασίες που καταχωρίζονται ως προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης περιγράφουν προϊόντα τα οποία διαθέτουν χαρακτηριστικά που οφείλονται κατά κύριο λόγο στη γεωγραφική περιοχή από την οποία κατάγονται και στις ικανότητες των παραγωγών στην περιοχή παραγωγής. Όλα τα στάδια της παραγωγής λαμβάνουν χώρα στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Πρέπει να υφίσταται στενός δεσμός μεταξύ των χαρακτηριστικών των προϊόντων και της γεωγραφικής καταγωγής τους.

ΣΥΝΟΨΗ

I. Σκοπός του ευρωπαϊκού καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων είναι η προστασία των ονομασιών προϊόντων των οποίων τα χαρακτηριστικά συνδέονται με τη γεωγραφική περιοχή στην οποία παράγονται. Υπάρχουν δύο είδη προστατευόμενων ονομασιών, ΠΟΠ και ΠΓΕ, τα οποία διακρίνονται ανάλογα με τον βαθμό και το είδος σύνδεσης με συγκεκριμένη περιφέρεια.

II. Το καθεστώς γεωγραφικών ενδείξεων μπορεί να προσφέρει οικονομικές ευκαιρίες σε γεωργούς και παραγωγούς τροφίμων και να έχει θετικό αντίκτυπο στην αγροτική οικονομία. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός και να παρασχεθεί η επιδιωκόμενη προστασία, είναι αναγκαία η θέσπιση κατάλληλου πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ. Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσο ο σχεδιασμός του συστήματος ελέγχου του καθεστώτος είναι ορθός, κατά πόσο οι διαδικασίες και τα μέτρα που εφαρμόζονται καθιστούν το καθεστώς ελκυστικό για τους δυνητικούς συμμετέχοντες, καθώς και εάν τα διαθέσιμα μέτρα και οι δράσεις της Επιτροπής συνέβαλαν στην αύξηση του βαθμού ενημέρωσης των καταναλωτών.

III. Οι έλεγχοι εξακρίβωσης στο πλαίσιο του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων αποσκοπούν, αφενός, στην εξακρίβωση της συμμόρφωσης ενός προϊόντος ΠΟΠ ή ΠΓΕ με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν και, αφετέρου, στον εντοπισμό κρουσμάτων μη επιτρεπόμενης χρήσης προστατευόμενης ονομασίας. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι απαιτούνται περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με τον σχεδιασμό του εν λόγω συστήματος ελέγχου. Οι νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ για τους ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, καθώς και με τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων, δεν ορίζουν ελάχιστες απαιτήσεις για τους ελέγχους εξακρίβωσης των κρατών μελών στο πλαίσιο του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων.

IV. Όσον αφορά την εποπτεία που ασκεί η Επιτροπή επί των ελέγχων εξακρίβωσης των κρατών μελών στο πλαίσιο του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων, καμία υπηρεσία στους κόλπους της Επιτροπής δεν έχει την αποκλειστική ευθύνη της διενέργειας ελέγχων επί του καθεστώτος και, μέχρι στιγμής, κανένας τέτοιος έλεγχος δεν έχει διενεργηθεί. Πρόσφατα άρχισε μια συστηματική εξέταση βάσει εγγράφων, η οποία αποκάλυψε ότι οι εκθέσεις των κρατών μελών περιέχουν ελλιπή πληροφοριακά στοιχεία.

V. Η αποτελεσματικότητα του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων εξαρτάται από τον βαθμό στον οποίο χρησιμοποιείται από τους παραγωγούς και από τον βαθμό ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με αυτό. Υπάρχει δυνατότητα προσέλκυσης επιπλέον παραγωγών για ένταξη στο καθεστώς, ιδίως στα κράτη μέλη όπου η συμμετοχή είναι μικρή. Ωστόσο, η διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων είναι χρονοβόρα και τους αποθαρρύνει. Εξάλλου, οι παραγωγοί συχνά δεν είναι ενήμεροι για την ύπαρξη του καθεστώτος. Τα αποτελέσματα μελέτης που διενεργήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής έδειξαν χαμηλά επίπεδα αναγνώρισης των συμβόλων και της έννοιας του καθεστώτος από τους καταναλωτές. Επομένως, μολονότι απαιτείται η λήψη μέτρων για την αύξηση του βαθμού ενημέρωσης για το καθεστώς γεωγραφικών ενδείξεων, δεν υφίσταται σε επίπεδο ΕΕ συνολική στρατηγική αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού. Υφίστανται αρκετά μέτρα και δράσεις που, ωστόσο, εμφανίζονται κατακερματισμένα.

VI. Το Συνέδριο συνιστά τα εξής:

- ενσωμάτωση στις νομοθετικές διατάξεις για το καθεστώς γεωγραφικών ενδείξεων ελάχιστων απαιτήσεων σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές που ισχύουν για τα εκάστοτε προϊόντα,

- παροχή περαιτέρω διευκρινίσεων σχετικά με την εμβέλεια των τακτικών ελέγχων για τον εντοπισμό μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Οι κανόνες σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι στις ανάγκες των εθνικών αρχών,

- ενσωμάτωση, στο πρόγραμμα της Επιτροπής για την πραγματοποίηση τακτικών ελέγχων στα κράτη μέλη, ελέγχου των εξακριβώσεων που διενεργούν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ,

- ανάπτυξη σαφούς στρατηγικής για την προώθηση του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων σε παραγωγούς και καταναλωτές, προκειμένου να αυξηθεί ο βαθμός ενημέρωσης για το καθεστώς. Η Επιτροπή πρέπει να αναζητήσει αποτελεσματικότερα μέσα για την προώθηση του καθεστώτος, όπως η διοργάνωση εκστρατείας ενημέρωσης με δική της πρωτοβουλία.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

1. Η πολιτική της ΕΕ για την ποιότητα των γεωργικών προϊόντων αποσκοπεί στην ανάδειξη των ιδιοτήτων επιμέρους προϊόντων, οι οποίες οφείλονται σε συγκεκριμένη καταγωγή ή/και μέθοδο παραγωγής. Ένα από τα καθεστώτα, το οποίο αποτελεί μέρος της εν λόγω πολιτικής και αντικείμενο της παρούσας έκθεσης, είναι το καθεστώς γεωγραφικών ενδείξεων (εφεξής "καθεστώς ΓΕ") για γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα.

2. Το καθεστώς ΓΕ αποσκοπεί στην προστασία ονομασιών που προσδιορίζουν προϊόντα των οποίων η ποιότητα, η φήμη ή άλλα χαρακτηριστικά μπορούν να αποδοθούν, κατά κύριο λόγο, στη γεωγραφική καταγωγή τους. Οι ονομασίες αυτές θεωρούνται δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Το καθεστώς εκπορεύεται από εθνικά συστήματα, όπως το γαλλικό "Appellation d’Origine Contrôlée" (AOC) ή το ιταλικό "Denominazione di Origine Controllata" (DOC), τα οποία εξασφάλιζαν προστασία σε εθνικό επίπεδο.

3. Το καθεστώς ΓΕ θεσπίστηκε το 1992 με σκοπό τη δημιουργία ενός πλαισίου κοινοτικών κανόνων που θα καθιστούσαν δυνατή την υιοθέτηση ενιαίου και εναρμονισμένου τρόπου προσέγγισης σε επίπεδο ΕΕ της προστασίας των καταχωρισμένων ονομασιών προϊόντων [1]. Επί του παρόντος διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 510/2006 του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 2006, για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων (εφεξής "ο Κανονισμός") [2].

4. Το καθεστώς ΓΕ διακρίνει μεταξύ προστατευόμενων ονομασιών δύο ειδών, ανάλογα με τον βαθμό και το είδος της σύνδεσης με μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή:

α) Οι ονομασίες που καταχωρίζονται ως προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (ΠΟΠ) περιγράφουν προϊόντα τα οποία διαθέτουν χαρακτηριστικά που οφείλονται, κατά κύριο λόγο, στη γεωγραφική περιοχή όπου έχουν παραχθεί και στην τεχνογνωσία των παραγωγών στην περιοχή παραγωγής [3]. Όλα τα στάδια της παραγωγής λαμβάνουν χώρα στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Πρέπει να υφίσταται στενός δεσμός μεταξύ των χαρακτηριστικών των προϊόντων και της γεωγραφικής καταγωγής τους. Ορισμένα παραδείγματα γνωστών προϊόντων ΠΟΠ είναι τα εξής: "Queso Manchego", "Prosciutto di Parma", "Grana Padano" και "Comté".

β) Οι ονομασίες που καταχωρίζονται ως προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ) περιγράφουν προϊόντα τα οποία διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ή φήμη που τα συνδέουν με δεδομένη γεωγραφική περιοχή, όπου λαμβάνει χώρα τουλάχιστον ένα στάδιο της διαδικασίας παραγωγής. Εάν πρόκειται για μεταποιημένα προϊόντα, οι πρώτες ύλες είναι δυνατό να προέρχονται από άλλες γεωγραφικές περιοχές [4]. Ορισμένα παραδείγματα γνωστών προϊόντων ΠΓΕ είναι τα εξής: "Bayerisches Bier", "Scotch Beef" και "Pruneaux d’Agen".

5. Είναι δυνατή η καταχώριση ονομασίας προϊόντος υπό οποιοδήποτε από τα δύο είδη ονομασιών του καθεστώτος ΓΕ για προϊόντα συνδεόμενα με γεωγραφική περιοχή τόσο εντός της ΕΕ όσο και σε τρίτη χώρα όπου προστατεύονται οι ονομασίες προϊόντων (π.χ. Κίνα και Κολομβία).

6. Στο τέλος του 2010, είχαν καταχωριστεί βάσει του Κανονισμού 964 ονομασίες προϊόντων, εκ των οποίων 502 ως ΠΟΠ και 462 ως ΠΓΕ. Αφότου θεσπίστηκε το καθεστώς, ο αριθμός των καταχωριζόμενων ονομασιών προϊόντων αυξάνεται με σταθερό ρυθμό. Η ίδια η Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο την καταχώριση 1100 ονομασιών προϊόντων έως το τέλος του 2012 [5].

7. Τα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ αναγνωρίζονται μέσω ειδικών συμβόλων της ΕΕ, σκοπός των οποίων είναι η παροχή εγγυήσεων ότι τα προϊόντα αυτά συνδέονται με συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Ο λογότυπος (ή οι ενδείξεις "προστατευόμενη ονομασία προέλευσης" ή "προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη") πρέπει να εμφανίζεται στην επισήμανση των προϊόντων που καλύπτονται από το καθεστώς ΓΕ.

Λογότυποι ΠΟΠ και ΠΓΕ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Παράρτημα V του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1898/2006 της Επιτροπής (ΕΕ L 369 της 23.12.2006, σ. 1) όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 628/2008 (ΕΕ L 173 της 3.7.2008, σ. 3).

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

8. Η συνολική αξία του χονδρικού εμπορίου προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ καταχωρισθέντων βάσει του Κανονισμού εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 15 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου, ποσό που αντιστοιχεί στο 2,5 % περίπου των δαπανών για κατανάλωση τροφίμων στην ΕΕ [6]. Σε αντίστοιχο επίπεδο κυμαίνεται η αξία του χονδρικού εμπορίου βιολογικών προϊόντων. Στο γράφημα που ακολουθεί απεικονίζεται το ποσοστό της συνολικής αξίας του χονδρικού εμπορίου που αντιστοιχεί στις σημαντικότερες κατηγορίες προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ [7].

9. Βάσει των αποτελεσμάτων μελετών, τα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ έχουν συνήθως υψηλότερη τιμή παραγωγού σε σύγκριση με προϊόντα της ίδιας κατηγορίας χωρίς προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη. Η παρατηρηθείσα διαφορά στην τιμή κυμαινόταν μεταξύ 5 % και 300 %. Οι μελέτες αποδίδουν την εν λόγω διαφορά, κατά κύριο λόγο, στον έλεγχο της ποιότητας, ο οποίος επιτυγχάνεται μέσω της προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων [8].

ΓΡΑΦΗΜΑ 1

ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΙ ΣΕ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΟΠ ΚΑΙ ΠΓΕ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

10. Ο Κανονισμός αναγνωρίζει τις οικονομικές προοπτικές που προσφέρει το καθεστώς ΓΕ και θεωρεί ότι μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα για την αγροτική οικονομία, εξασφαλίζοντας, αφενός, τη βελτίωση του γεωργικού εισοδήματος και, αφετέρου, τη συγκράτηση του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές [9]. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της σχετικά με το μέλλον της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), τόνισε ότι η πολιτική για την ποιότητα των γεωργικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος ΓΕ, συνιστά μέρος της ΚΓΠ [10]. Συμβάλλει στη διατήρηση της ποικιλομορφίας των γεωργικών δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα.

11. Υφίστανται χρηματοδοτικά μέτρα, σχετιζόμενα με το καθεστώς ΓΕ, τα οποία δεν συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Τα εν λόγω μέτρα αποσκοπούν στην προαγωγή καθεστώτων ποιότητας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος ΓΕ, και στη στήριξη των γεωργών που συμμετέχουν σε αυτά.

ΣΤΟΧΟΣ, ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

12. Στον Κανονισμό αναφέρεται ότι η προώθηση προϊόντων που παρουσιάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα για την αγροτική οικονομία. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός και να παρασχεθεί η επιδιωκόμενη προστασία, απαιτείται η θέσπιση κατάλληλου πλαισίου της ΕΕ. Επομένως, σκοπός του ελέγχου ήταν να δοθεί απάντηση στο εξής ερώτημα: "Εξασφαλίζουν ο σχεδιασμός και η διαχείριση του καθεστώτος γεωγραφικών ενδείξεων την αποτελεσματικότητά του;"

13. Προκειμένου να απαντηθεί το ερώτημα αυτό χρησιμοποιήθηκαν τα εξής κριτήρια:

α) Η αξιοπιστία του συστήματος που θεσπίστηκε για τους ελέγχους εξακρίβωσης που σχετίζονται με το καθεστώς ΓΕ: Ο παραγωγός που εντάσσεται στο καθεστώς ΓΕ προσδοκά ότι η ονομασία του προϊόντος του προστατεύεται επαρκώς έναντι της καταχρηστικής ή της χωρίς άδεια χρήσης της, που αποτελεί πιθανό επακόλουθο της υψηλότερης τιμής πώλησης των καταχωρισμένων προϊόντων. Ο καταναλωτής ο οποίος αγοράζει ένα προϊόν ΠΟΠ ή ΠΓΕ προσδοκά ότι αυτό κατάγεται από τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή και ότι συμμορφώνεται με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν [11]. Επομένως, είναι αναγκαία η θέσπιση ενός αξιόπιστου συστήματος για τη διενέργεια των ελέγχων εξακρίβωσης στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ, ώστε να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες αμφότερων των πλευρών.

β) Η ελκυστικότητα του καθεστώτος ΓΕ: Ο βαθμός επιτυχίας του καθεστώτος ΓΕ εξαρτάται από την ικανότητά του να προσελκύει παραγωγούς. Εάν το ενδιαφέρον των τελευταίων για το καθεστώς είναι περιορισμένο ή ανύπαρκτο, το καθεστώς δεν είναι δυνατό να επιτύχει τον επιδιωκόμενο αντίκτυπο.

γ) Ο βαθμός ενημέρωσης των καταναλωτών για το καθεστώς ΓΕ: Προκειμένου οι καταναλωτές να προτιμήσουν ένα προϊόν ΠΟΠ ή ΠΓΕ, πρέπει να είναι ενήμεροι για την ύπαρξη και τις αρχές του καθεστώτος ΓΕ, οι οποίες παρέχουν εγγυήσεις ότι το προϊόν κατάγεται από συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή και ότι παρήχθη σύμφωνα με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν.

14. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στο κανονιστικό πλαίσιο και τις δραστηριότητες της Επιτροπής. Το κλιμάκιο ελέγχου του Συνεδρίου πραγματοποίησε επισκέψεις στις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (ΓΔ AGRI) της Επιτροπής, όπου πραγματοποίησε συνεντεύξεις και εξέτασε έγγραφα. Επικοινώνησε επίσης με τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτών (ΓΔ SANCO) της Επιτροπής, προκειμένου να λάβει πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τον ρόλο της στο πλαίσιο της εποπτείας που ασκεί η Επιτροπή επί των ελέγχων εξακρίβωσης των κρατών μελών στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ.

15. Πραγματοποιήθηκαν επαφές με τις αρμόδιες υπηρεσίες στο σύνολο των κρατών μελών, προκειμένου να συγκεντρωθούν περαιτέρω στοιχεία σχετικά με τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στο επίπεδο της Επιτροπής, καθώς και πρόσθετα πληροφοριακά στοιχεία, όπου ήταν δυνατό. Τα πληροφοριακά στοιχεία συγκεντρώθηκαν μέσω διαδικτυακής έρευνας, καθώς και στο πλαίσιο επισκέψεων σε αρχές των κρατών μελών [12]. Στη διαδικτυακή έρευνα, η οποία περιλάμβανε τρία ερωτηματολόγια [13], συμπεριλήφθηκαν όλα τα κράτη μέλη. Το ποσοστό απάντησης στα τρία ερωτηματολόγια κυμάνθηκε περίπου στο 90 %.

16. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε η κατάσταση ως είχε στο τέλος του 2009 και, όπου κρίθηκε σκόπιμο, ελήφθησαν υπόψη μεταγενέστερες εξελίξεις. Επομένως, στο τμήμα της έκθεσης όπου παρουσιάζονται τα συμπεράσματα και οι συστάσεις, ελήφθη υπόψη η πρόταση νέου κανονισμού για τα "συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων". Η πρόταση αφορά το καθεστώς ΓΕ και άλλα καθεστώτα ποιότητας, τα οποία θα περιληφθούν σε ενιαίο κανονισμό [14].

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

17. Σκοπός του καθεστώτος ΓΕ είναι η προστασία των ονομασιών προϊόντων που έχουν καταχωριστεί ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι ουσιαστικής σημασίας η θέσπιση ενός αξιόπιστου συστήματος για τους ελέγχους εξακρίβωσης των κρατών μελών στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ και η κατάλληλη εποπτεία των εν λόγω ελέγχων. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ δύο ειδών ελέγχων εξακρίβωσης:

α) Το άρθρο 11 του Κανονισμού αναφέρεται στην υποχρέωση των κρατών μελών να εξακριβώνουν τη συμμόρφωση των προϊόντων με τις προδιαγραφές που ισχύουν για τα οικεία προϊόντα πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά (εφεξής "έλεγχοι εξακρίβωσης του άρθρου 11"). Ο Κανονισμός προβλέπει ότι αρμόδια για τους εν λόγω ελέγχους εξακρίβωσης στα κράτη μέλη είναι μια "αρμόδια αρχή". Προβλέπει επίσης τη δυνατότητα πραγματοποίησης των ελέγχων αυτών από ανεξάρτητο "φορέα ελέγχου", πιστοποιημένο βάσει του ευρωπαϊκού προτύπου EN 45011 [15]. Το κόστος των εν λόγω ελέγχων εξακρίβωσης βαρύνει συνήθως τους εμπορευόμενους.

β) Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών έχουν επίσης την ευθύνη της διενέργειας ελέγχων εξακρίβωσης που αποσκοπούν τον εντοπισμό και την πάταξη κρουσμάτων αντιποίησης, απομίμησης ή επίκλησης προστατευόμενης ονομασίας ή άλλων πρακτικών που παραπλανούν τον καταναλωτή ως προς την πραγματική καταγωγή ενός προϊόντος (εφεξής "μη επιτρεπόμενες πρακτικές") [16].

ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΟΠ ΚΑΙ ΠΓΕ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΟΥ ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΕΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΔΕΝ ΟΡΙΖΟΥΝ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

18. Ο Κανονισμός δεν προβλέπει ελάχιστες απαιτήσεις με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται οι αρμόδιες αρχές και οι φορείς ελέγχου σε σχέση με ζητήματα όπως η εμβέλεια των ελέγχων εξακρίβωσης του άρθρου 11, η συχνότητά τους, η μέθοδος επιλογής τους και οι φορείς που εμπλέκονται στα διάφορα στάδια των υποκειμένων σε ελέγχους διαδικασιών παραγωγής και διανομής. Αντί της παροχής συγκεκριμένων οδηγιών όσον αφορά το σύστημα ελέγχου, το άρθρο 10 του Κανονισμού [17] αναφέρεται στους ελέγχους βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 για τους επίσημους ελέγχους της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων [18].

19. Ωστόσο, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 δεν αφορά συγκεκριμένα ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης με προδιαγραφές προϊόντων (ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11). Η πλειονότητα των διατάξεών του, οι οποίες αφορούν ελέγχους, είναι γενικού χαρακτήρα και σχετίζονται με την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων, καθώς και με την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων. Στο πλαίσιο των ελέγχων αυτών εξετάζονται ζητήματα όπως οι μέθοδοι δειγματοληψίας και ανάλυσης, ο ορισμός εργαστηρίων αναφοράς ή οι επίσημοι έλεγχοι σχετικά με την είσοδο ζωοτροφών και τροφίμων από τρίτες χώρες. Επομένως, δεν σχετίζονται με τον καθορισμό ελάχιστων απαιτήσεων για τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11.

20. Η σχεδόν παντελής έλλειψη τέτοιων πληροφοριακών στοιχείων, ειδικά για τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11, στις νομοθετικές διατάξεις που σχετίζονται με το καθεστώς ΓΕ, έχει ως αποτέλεσμα αποκλίσεις μεταξύ των συστημάτων ελέγχου που έχουν θεσπίσει τα διάφορα κράτη μέλη. Ένα παράδειγμα διαφορετικών πρακτικών που διαπιστώθηκαν στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις παρουσιάζεται στον πίνακα 1.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΔΥΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 11

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Χαρακτηριστικά του συστήματος ελέγχου | Φορέας ελέγχου (κράτος μέλος 1) | Αρμόδια αρχή (κράτος μέλος 2) |

Κύκλος ελέγχων εξακρίβωσης (εμπορευόμενοι) | Ποικίλλει: ετήσιος ή πολυετής (ανάλογα με το προϊόν) | Ετήσιοι έλεγχοι εξακρίβωσης σε κάθε εμπορευόμενο |

Εμβέλεια του ελέγχου εξακρίβωσης | Παραγωγός | Παραγωγός, εταιρείες συσκευασίας, εταιρείες που παράγουν προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας |

Έλεγχος εξακρίβωσης πριν από τη διάθεση στην αγορά [9999] | Μη υποχρεωτικός· ο πρώτος έλεγχος εξακρίβωσης μπορεί να πραγματοποιείται αρκετά έτη μετά την ένταξη στο καθεστώς ΓΕ | Υποχρεωτικός για την έγκριση του παραγωγού |

Μητρώο εμπορευομένων που χρησιμοποιούν συγκεκριμένη προστατευόμενη ονομασία (ο πληθυσμός που υπόκειται σε έλεγχο) | Δεν προβλέπεται υποχρέωση εγγραφής των εμπορευομένων | Προβλέπεται υποχρέωση εγγραφής των εμπορευομένων |

Δειγματοληψία (επιλογή των εμπορευομένων που θα ελεγχθούν) | Βάσει ανάλυσης των κινδύνων | Όλοι οι εμπορευόμενοι ελέγχονται σε ετήσια βάση |

Εποπτεία των αρμόδιων περιφερειακών αρχών από εθνική αρχή | Παρά την ύπαρξη χωριστών αρμόδιων αρχών σε περιφερειακό επίπεδο, δεν διενεργούνται δραστηριότητες εποπτείας | Υπάρχει μία μόνον αρμόδια αρχή, η οποία διενεργεί όλους τους ελέγχους εξακρίβωσης |

21. Από τον πίνακα προκύπτουν διαφορές των δύο συστημάτων ελέγχου σε σχέση με διάφορες σημαντικές πτυχές τους, όπως ο κύκλος των ελέγχων, η εμβέλειά τους και η υποχρέωση διενέργειας ελέγχων εξακρίβωσης πριν από τη διάθεση στην αγορά. Διαφορές στα συστήματα ελέγχου διαπιστώθηκαν επίσης ως αποτέλεσμα της ανάλυσης των απαντήσεων στη διαδικτυακή έρευνα. Η ύπαρξη τέτοιων διαφορών υπονομεύει τον στόχο της ανάπτυξης μιας "πιο ενιαίας θεώρησης" όπως απαιτεί ο Κανονισμός, προκειμένου να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών προϊόντων που φέρουν τις εν λόγω ενδείξεις και να ενισχυθεί η αξιοπιστία αυτών των προϊόντων στα μάτια των καταναλωτών [19].

22. Αντιθέτως, περισσότερα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης των κρατών μελών είναι διαθέσιμα όσον αφορά ελέγχους στο πλαίσιο άλλων καθεστώτων ποιότητας της ΕΕ. Ο κανονισμός που διέπει το καθεστώς ΓΕ για τα αμπελοοινικά προϊόντα ρυθμίζει ζητήματα όπως η επιλογή των παραγωγών που θα ελεγχθούν και τα στάδια της διαδικασίας παραγωγής που πρέπει καλύπτουν οι έλεγχοι εξακρίβωσης [20]. Περισσότερα πληροφοριακά στοιχεία είναι επίσης διαθέσιμα όσον αφορά τους ελέγχους των κρατών μελών σε σχέση με τη βιολογική γεωργία, ένα από τα καθεστώτα ποιότητας της ΕΕ. Οι διατάξεις του κανονισμού για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004. Ρυθμίζουν ζητήματα όπως η συχνότητα των ελέγχων, τα στάδια της διαδικασίας παραγωγής που πρέπει να καλύπτονται, οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων των φορέων ελέγχου και η ανταλλαγή πληροφοριών με τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών μελών [21].

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΛΛΕΙΨΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Σε δύο από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις διαπιστώθηκαν ελλείψεις στους ελέγχους εξακρίβωσης της καταγωγής της πρώτης ύλης μεταποιημένου προϊόντος ΠΟΠ, τους οποίους διενήργησαν οι φορείς ελέγχου.

Ο έλεγχος εξακρίβωσης της συμμόρφωσης ενός ελαιολάδου καταχωρισμένου ως ΠΟΠ με τις ισχύουσες προδιαγραφές δεν περιλάμβανε δοκιμαστικό έλεγχο ευλογοφάνειας όσον αφορά τη μέση απόδοση σε ελαιόλαδο των ελιών που συλλέγουν οι ελαιοκαλλιεργητές στα αγροτεμάχιά τους. Η πραγματοποίηση δοκιμαστικού ελέγχου αυτού του είδους είναι σημαντική προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσο η ποσότητα ελιών που παραδόθηκε σε ελαιοτριβεία και μεταποιήθηκε είναι δυνατό να κατάγεται πράγματι από τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

Ελλείψεις διαπιστώθηκαν στις εργασίες φορέα ελέγχου ο οποίος έλεγξε τη συμμόρφωση τυριού καταχωρισμένου ως ΠΟΠ με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το οικείο προϊόν, όσον αφορά την καταγωγή του γάλακτος που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του τυριού. Ο φορέας ελέγχου δεν συμπεριέλαβε στον έλεγχό του εξακρίβωση βάσει της οποίας θα αποκλειόταν ο κίνδυνος το γάλα που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του τυριού να προήλθε από γεωργικές εκμεταλλεύσεις και από αγελάδες εκτός της γεωγραφικής περιοχής που προβλέπουν οι προδιαγραφές του προϊόντος.

ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΑΦΟΥΣ ΝΟΜΙΚΟΥ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΟΥΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΤΑΞΗ ΜΗ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

23. Το άρθρο 13 του Κανονισμού αναφέρεται στην υποχρέωση προστασίας των καταχωρισμένων ονομασιών έναντι διαφόρων μορφών μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε να αναλάβουν οι αρχές όλων των κρατών μελών τη δέσμευση της ενδελεχούς αυτεπάγγελτης προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων [22].

24. Παρά τη σημασία της προστασίας των καταχωρισμένων ονομασιών έναντι της μη επιτρεπόμενης χρήσης τους, οι διατάξεις του Κανονισμού δεν προβλέπουν τι είδους ελέγχους εξακρίβωσης οφείλουν να διενεργούν (και κατά πόσο) τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζεται η εν λόγω προστασία. Η μοναδική πληροφορία που παρέχει η Επιτροπή σχετικά με τους ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται για τον εντοπισμό και την πάταξη μη επιτρεπόμενων πρακτικών είναι ότι οι έλεγχοι εξακρίβωσης επί προϊόντων ΓΕ εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (EΚ) αριθ. 882/2004 και, συνεπώς, τα κράτη μέλη πρέπει να τους λαμβάνουν υπόψη στο πλαίσιο των πολυετών εθνικών σχεδίων ελέγχου τους, τα οποία αναφέρονται στον κανονισμό αυτό [23]. Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να διενεργούν τακτικά ελέγχους εξακρίβωσης για τον εντοπισμό και την πάταξη κρουσμάτων μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Δεν υφίστανται οδηγίες ως προς τον τρόπο διενέργειας (τυχόν) ελέγχων εξακρίβωσης αυτού του είδους.

25. Αρκετά από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις τόνισαν την ανάγκη ενσωμάτωσης στον Κανονισμό διαδικασίας για την αμοιβαία συνδρομή, η οποία θα προέβλεπε τον τρόπο αντίδρασης σε περίπτωση καταγγελιών σχετικά με μη επιτρεπόμενη χρήση προστατευόμενης ονομασίας σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος παραγωγής. Τίθεται υπό αμφισβήτηση η καταλληλότητα των διατάξεων των άρθρων 35 και 36 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 σχετικά με τους φορείς-συνδέσμους και τη συνδρομή κατόπιν αιτήσεως.

26. Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν διενεργούν τακτικά ελέγχους εξακρίβωσης για τον εντοπισμό και την πάταξη κρουσμάτων μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Συνήθως διενεργούν ελέγχους για τον εντοπισμό και την πάταξη κρουσμάτων μη επιτρεπόμενων πρακτικών σε σχέση με προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ μόνον σε περιπτώσεις καταγγελιών ή ως δευτερεύον μέρος ελέγχων που σχετίζονται με την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων. Στις περιπτώσεις που διενεργούνται τέτοιοι έλεγχοι, από τις επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν σε κράτη μέλη και από τη διαδικτυακή έρευνα διαπιστώθηκε διαφορά στην κάλυψη των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ που προέρχονταν από άλλες χώρες. Σε αρκετά κράτη μέλη τα προϊόντα αυτά αποκλείονται από τους ελέγχους εξακρίβωσης, οι οποίοι καλύπτουν μόνον εθνικά προϊόντα.

27. Στο πλαίσιο που ακολουθεί παρατίθενται παραδείγματα μη επιτρεπόμενων πρακτικών που διαπίστωσαν κράτη μέλη στο πλαίσιο των ελέγχων που διενήργησαν για την ασφάλεια των τροφίμων ή κατόπιν υποψίας ή καταγγελίας και αποδεικνύεται ότι είναι αυξημένος ο κίνδυνος μη εντοπισμού κρουσμάτων μη επιτρεπόμενων πρακτικών, λόγω της έλλειψης τακτικών ελέγχων.

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΗ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΑΝ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Οι γαλλικές αρχές διαπίστωσαν ότι ένας κρεοπώλης είχε διαθέσει αρνίσιο κρέας σε εστιατόρια, αναφέροντας στα τιμολόγια που εξέδιδε ονομασία προστατευόμενη ως ΠΓΕ, ενώ το κρέας που παρέδωσε δεν του παρείχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την ονομασία αυτή. Εν συνεχεία, τα εστιατόρια ανέφεραν αδικαιολόγητα την προστατευόμενη ονομασία στους καταλόγους των εδεσμάτων τους.

Οι βαυαρικές αρχές διαπίστωσαν αρκετές περιπτώσεις μη επιτρεπόμενης χρήσης της ονομασίας συγκεκριμένου είδους τυριού, λαμβάνοντας δείγματα από καταστήματα που διέθεταν το τυρί αυτό. Τα περισσότερα από τα εν λόγω τυριά δεν προέρχονταν από την προβλεπόμενη γεωγραφική περιοχή και σε μία περίπτωση είχε χρησιμοποιηθεί αγελαδινό αντί για πρόβειο γάλα, όπως προβλέπουν οι προδιαγραφές του προϊόντος.

Εταιρεία μεταποίησης και συσκευασίας διέθεσε στην αγορά επιτραπέζιες ελιές χρησιμοποιώντας παρανόμως ονομασία προστατευόμενη ως ΠΟΠ. Από τα έγγραφα που εξέτασαν οι ιταλικές αρχές προέκυψε ότι οι ελιές που συσκεύαζε η εν λόγω εταιρεία δεν ήταν της ποικιλίας που απαιτούν οι προδιαγραφές του προϊόντος.

Κατά τη διάρκεια ελέγχου εξακρίβωσης που διενήργησαν οι ελληνικές αρχές σε υπεραγορά, εντοπίστηκε η ονομασία τυριού ΠΟΠ σε επιγραφή που υπήρχε σε ψυγείο-βιτρίνα. Η ίδια ονομασία εμφανιζόταν στην ετικέτα ζυγαριάς του προϊόντος, καθώς και στην απόδειξη αγοράς. Η υπεραγορά δεν θα έπρεπε να είχε χρησιμοποιήσει στην επισήμανση του προϊόντος την προστατευόμενη ονομασία, δεδομένου ότι ο παραγωγός δεν ήταν πιστοποιημένος και, επομένως, δεν υπέκειτο σε ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσής του με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το συγκεκριμένο προϊόν.

Η ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΠΟΥ ΑΣΚΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΟΥΣ ΣΧΕΤΙΚΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

28. Προκειμένου η εποπτεία των συστημάτων ελέγχου των κρατών μελών να είναι επαρκής, πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο των εξακριβώσεων που διενεργούν τα κράτη μέλη, καθώς και ανάλυση σε τακτική βάση των στοιχείων που υποβάλλουν σχετικά με τις δραστηριότητες ελέγχου τους.

ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

29. Ο Κανονισμός δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες διατάξεις όσον αφορά την εποπτεία που ασκεί η Επιτροπή επί των ελέγχων εξακρίβωσης στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ. Ωστόσο, στην εποπτεία αναφέρεται το άρθρο 45 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004, το οποίο προβλέπει τη διενέργεια γενικών και ειδικών εξετάσεων στα κράτη μέλη από εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (FVO) της ΓΔ SANCO, μολονότι ελέγχει συστηματικά τους επίσημους ελέγχους των κρατών μελών, δεν αναλαμβάνει την αποκλειστική ευθύνη για τους ελέγχους επί του καθεστώτος ΓΕ. Θεωρεί ότι η νομοθεσία αναφέρεται σε "εμπειρογνώμονες της Επιτροπής" και, ως εκ τούτου, από πουθενά δεν προκύπτει ότι οι κοινοτικοί έλεγχοι περιορίζονται στις δραστηριότητες του FVO ούτε ότι το FVO έχει την αποκλειστική ευθύνη για τη διενέργεια ελέγχων στον τομέα αυτό.

30. Το Συνέδριο επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν διενεργηθεί έλεγχοι. Το FVO εξήγησε ότι αυτό οφείλεται, αφενός, στο γεγονός ότι οι διαθέσιμοι πόροι του είναι περιορισμένοι και, αφετέρου, στο ότι δίνει προτεραιότητα στους κινδύνους για την ασφάλεια των τροφίμων, την υγεία των ζώων και των φυτών και την καλή διαβίωση των ζώων. Συνεπώς, επί του παρόντος η Επιτροπή δεν παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του καθεστώτος ΓΕ στα κράτη μέλη.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΠΟΥ ΔΙΕΝΕΡΓΟΥΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΙΠΗ

31. Τα στοιχεία που υποβάλλουν τα κράτη μέλη σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης που διενεργούν στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ εντάσσονται στο πλαίσιο των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων βάσει των άρθρων 41 και 44 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004, τα οποία προβλέπουν την κατάρτιση πολυετών εθνικών σχεδίων ελέγχου, καθώς και ετήσιων εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή τους. Η ΓΔ AGRI διενήργησε ανάλυση των πολυετών εθνικών σχεδίων ελέγχου και των ετήσιων εκθέσεων για πρώτη φορά το 2009. Στο πλαίσιο της εν λόγω ανάλυσης, η οποία κάλυψε τέσσερα κράτη μέλη, εξετάστηκε η ύπαρξη και ο όγκος των πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης και την προστασία ονομασιών προϊόντων καταχωρισμένων ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Η ανάλυση της ΓΔ AGRI κατέστησε σαφή την έλλειψη πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με τους εν λόγω ελέγχους εξακρίβωσης, τα οποία είτε απουσίαζαν είτε ήταν ελλιπή.

32. Επομένως, τα πληροφοριακά στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή σχετικά με τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Η Επιτροπή, βάσει των εν λόγω πληροφοριακών στοιχείων, αδυνατεί να σχηματίσει σαφή εικόνα όσον αφορά τις αρχές που διενεργούν ελέγχους εξακρίβωσης σε κάθε κράτος μέλος και τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗΣ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ, Η ΟΠΟΙΑ ΟΜΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΧΡΟΝΟΒΟΡΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗΣ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΣΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

33. Ο βαθμός επιτυχίας του καθεστώτος ΓΕ εξαρτάται από την ικανότητά του να προσελκύει παραγωγούς. Από τις απαντήσεις στη διαδικτυακή έρευνα προκύπτει ότι, κατά το ήμισυ, οι αρχές των κρατών μελών αξιολογούν τον βαθμό συμμετοχής των παραγωγών στη χώρα τους είτε ως "χαμηλό" είτε ως "πολύ χαμηλό", λαμβάνοντας υπόψη τις προοπτικές των προς καταχώριση προϊόντων στη χώρα τους [24]. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους ο βαθμός συμμετοχής χαρακτηρίστηκε "χαμηλός" ή "πολύ χαμηλός" είναι οι εξής:

α) Οι εμπορευόμενοι θεωρούν τις διαδικασίες της αίτησης υπερβολικά χρονοβόρες.

β) Δεν υπάρχει παράδοση σε σχέση με το καθεστώς ΓΕ στο οικείο κράτος μέλος.

γ) Οι καταναλωτές δεν ήταν επαρκώς ενημερωμένοι σχετικά με την ύπαρξη του καθεστώτος ΓΕ.

δ) Οι παραγωγοί δεν ήταν επαρκώς ενημερωμένοι σχετικά με την ύπαρξη του καθεστώτος ΓΕ.

34. Η κατανομή των καταχωρισμένων ονομασιών στα κράτη μέλη στο τέλος του 2010, όπως παρουσιάζεται στο γράφημα 2, επιβεβαιώνει την αξιολόγηση ορισμένων κρατών μελών ότι ο βαθμός συμμετοχής στη χώρα τους είναι χαμηλός/πολύ χαμηλός.

35. Από το γράφημα προκύπτει συγκέντρωση καταχωρισμένων ονομασιών προϊόντων σε περιορισμένο αριθμό κρατών μελών: το 77 % των καταχωρισμένων ονομασιών προϊόντων προέρχεται από πέντε μόλις κράτη μέλη, ενώ σε 14 κράτη μέλη είχαν καταχωριστεί, έως το τέλος του 2010, λιγότερες από πέντε ονομασίες προϊόντων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται έξι κράτη μέλη στα οποία δεν είχε καταχωριστεί καμία ονομασία προϊόντος [25]. Η ανισομερής αυτή κατανομή καθιστά σαφή τον διαφορετικό βαθμό ελκυστικότητας του καθεστώτος ΓΕ μεταξύ των παραγωγών στα κράτη μέλη. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Γαλλία, η Ιταλία ή η Ισπανία, διέθεταν παρεμφερή εθνικά καθεστώτα πριν από τη θέσπιση του καθεστώτος της ΕΕ και, επομένως, οι παραγωγοί στις χώρες αυτές διέθεταν μεγαλύτερη εμπειρία και ενδιαφέρον και ήταν περισσότερο ενημερωμένοι σχετικά με το καθεστώς.

ΓΡΑΦΗΜΑ 2

ΟΝΟΜΑΣΊΕΣ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΜΈΝΕΣ ΩΣ ΠΟΠ 'Ή ΠΓΕ ΑΝΆ ΚΡΆΤΟΣ ΜΈΛΟΣ [26]

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

ΟΙ ΧΡΟΝΟΒΟΡΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΑΠΟΘΑΡΡΥΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΔΥΝΗΤΙΚΟΥΣ ΑΙΤΟΥΝΤΕΣ

36. Ένας από τους κύριους λόγους που προβλήθηκαν για να εξηγήσουν τον χαμηλό/πολύ χαμηλό βαθμό συμμετοχής στο καθεστώς ΓΕ είναι ότι οι εμπορευόμενοι θεωρούν ιδιαιτέρως χρονοβόρες τις διαδικασίες υποβολής αίτησης. Για τον λόγο αυτό, το Συνέδριο εξέτασε τη διαδικασία και τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωσή της. Στο γράφημα 3 παρουσιάζονται τα διάφορα στάδια της διαδικασίας.

ΓΡΑΦΗΜΑ 3

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

37. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τόσο η εξέταση σε εθνικό επίπεδο όσο και η εξέταση στο επίπεδο της Επιτροπής είναι χρονοβόρες, η δε τελευταία διαρκεί κατά μέσο όσο τέσσερα έτη [27]. Οι κύριοι λόγοι που καθιστούν τις εν λόγω διαδικασίες χρονοβόρες, βάσει των διαπιστώσεων του Συνεδρίου, ήταν η ενδελεχής εξέταση σε εθνικό επίπεδο, η υποβολή ελλιπών αιτήσεων από τις αιτούσες ομάδες και ο χρόνος που χρειάζονται οι εθνικές αρχές για να παράσχουν πρόσθετα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με το ενιαίο έγγραφο, κατόπιν αιτήματος της ΓΔ AGRI. Η ΓΔ AGRI επιχείρησε να λύσει το τελευταίο αυτό πρόβλημα καταρτίζοντας δύο σχέδια οδηγών το 2010, εκ των οποίων ο ένας αφορούσε τα κύρια στοιχεία που πρέπει να ελέγχουν οι εθνικές αρχές και ο άλλος απευθυνόταν στους αιτούντες, παρέχοντας λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη συμπλήρωση του ενιαίου εγγράφου. Ο αντίκτυπος των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών στη διάρκεια της διαδικασίας εξέτασης δεν θα καταστεί δυνατό να εκτιμηθεί παρά μόνο μελλοντικά.

ΤΟ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΜΕΤΡΟ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΕΜΜΕΣΩΣ ΜΟΝΟΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

38. Το κύριο διαθέσιμο μέσο για την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στους συμμετέχοντες στο καθεστώς ΓΕ είναι το μέτρο αριθ. 132 του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) "Συμμετοχή γεωργών σε προγράμματα για την ποιότητα τροφίμων". Το μέτρο αυτό ενισχύει γεωργούς προκειμένου να ανταποκριθούν στις δαπάνες που συνεπάγεται η συμμετοχή τους σε εθνικά ή ευρωπαϊκά καθεστώτα ποιότητας τροφίμων [28]. Η ενίσχυση διατίθεται για προϊόντα που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο και το ύψος της δεν μπορεί να υπερβεί τα 3000 ευρώ ανά εκμετάλλευση (για μέγιστο χρονικό διάστημα πέντε ετών). Ωστόσο, το μέτρο αυτό χρησιμοποιείται μόλις από 16 κράτη μέλη. Επιπλέον, δεν επιλύει το πρόβλημα της ελλιπούς ενημέρωσης των παραγωγών σχετικά με το καθεστώς ΓΕ, έναν ακόμη κύριο λόγο που προβάλλουν οι εθνικές αρχές ως εξήγηση για τον χαμηλό/πολύ χαμηλό βαθμό συμμετοχής στο καθεστώς (βλέπε σημείο 33) [29]. Το τελευταίο αυτό ζήτημα εξετάζεται στην επόμενη ενότητα της παρούσας ειδικής έκθεσης, η οποία αφορά την ενημέρωση των καταναλωτών για το καθεστώς ΓΕ.

Ο ΒΑΘΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΧΑΜΗΛΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΟΥΝ ΣΕ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ

Ο ΒΑΘΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΧΑΜΗΛΟΣ

39. Το ζήτημα του βαθμού ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με το καθεστώς ΓΕ εξετάστηκε στο πλαίσιο μελέτης που διενεργήθηκε πρόσφατα για λογαριασμό της Επιτροπής [30]. Η εν λόγω μελέτη περιλάμβανε ανάλυση μιας έρευνας σχετικά με τον βαθμό αναγνώρισης των συμβόλων της ΠΟΠ και της ΠΓΕ. Στους καταναλωτές που συμμετείχαν στην έρευνα παρουσιάστηκε μια σελίδα με τυπωμένα τα δύο αυτά σύμβολα, καθώς και τρία άλλα διεθνή σύμβολα που εμφανίζονται στην επισήμανση τροφίμων [31]. Τα αποτελέσματα της έρευνας, η οποία συμπεριέλαβε τις απαντήσεις 16718 συμμετεχόντων, έδειξαν ότι ο βαθμός αναγνώρισης των συμβόλων της ΠΟΠ και ΠΓΕ είναι χαμηλός. Μόλις το 8 % των συμμετεχόντων αναγνώρισε τα σύμβολα της ΠΟΠ ή της ΠΓΕ. Με την εξαίρεση της Ελλάδας, που εμφανίζει ακραία τιμή, ο μέσος βαθμός αναγνώρισης στην ΕΕ είναι μόλις 5,6 % [32]. Για λόγους σύγκρισης, η ίδια έρευνα προσδιόρισε τον βαθμό αναγνώρισης του λογότυπου των βιολογικών προϊόντων στο 16 % και του λογότυπου του δίκαιου εμπορίου (Fairtrade) στο 22 %. Λεπτομερή στοιχεία παρουσιάζονται στο γράφημα 4.

ΓΡΑΦΗΜΑ 4

ΒΑΘΜΌΣ ΑΝΑΓΝΏΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΟΓΌΤΥΠΩΝ ΠΟΠ ΚΑΙ ΠΓΕ ΑΝΆ ΚΡΆΤΟΣ ΜΈΛΟΣ [33]

+++++ TIFF +++++

Πηγή: London Economics.

40. Από την έρευνα προέκυψε ακόμη ότι η ενημέρωση ως προς το νόημα του καθεστώτος είναι ελλιπής. Μόνον το ήμισυ εκείνων που αναγνώρισαν τους λογότυπους κατανοούσε ότι το νόημά τους είναι πως το προϊόν έχει παραχθεί σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΙΘΑΝΟ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΟΥΝ ΣΕ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

41. Αρκετές διαφορετικές επιλογές είναι διαθέσιμες προκειμένου να αυξηθεί ο βαθμός ενημέρωσης για το καθεστώς ΓΕ, όπως η παροχή χρηματοδοτικής ενίσχυσης για τη λήψη σχετικών μέτρων ή η ανάληψη πρωτοβουλιών στον τομέα αυτό από την ίδια την Επιτροπή.

42. Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσο είναι πιθανό να οδηγήσουν σε αύξηση του βαθμού ενημέρωσης για το καθεστώς ΓΕ τα ακόλουθα χρηματοδοτικά μέτρα της ΕΕ [34]:

α) το μέτρο αριθ. 133 του ΕΓΤΑΑ — Δραστηριότητες ενημέρωσης και προώθησης,

β) τα μέτρα που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3/2008, της 17ης Δεκεμβρίου 2007, σχετικά με ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης υπέρ των γεωργικών προϊόντων στην εσωτερική αγορά και στις τρίτες χώρες [35].

ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΒΑΘΜΟ ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΑΡΙΘ. 133

43. Το μέτρο αριθ. 133 του ΕΓΤΑΑ προβλέπει χρηματοδοτική στήριξη προς ομάδες παραγωγών, με σκοπό την ενημέρωση των καταναλωτών και την προώθηση προϊόντων ενταγμένων σε εθνικά ή ευρωπαϊκά καθεστώτα ποιότητας τροφίμων. Οι επιλέξιμες για στήριξη στο πλαίσιο του μέτρου αριθ. 133 δραστηριότητες πρέπει να σχεδιάζονται με σκοπό να παρακινούν τους καταναλωτές να αγοράζουν τα γεωργικά προϊόντα ή τα τρόφιμα που καλύπτονται από τα καθεστώτα ποιότητας τροφίμων. Πρέπει να προσελκύουν την προσοχή στα ειδικά χαρακτηριστικά ή πλεονεκτήματα του προωθούμενου προϊόντος. Επομένως, οι νομοθετικές διατάξεις πρέπει να αποδίδουν μεγαλύτερη έμφαση στο ίδιο το προϊόν από ό,τι στο καθεστώς ΓΕ. Η ενίσχυση στο πλαίσιο του μέτρου αυτού καλύπτει το 70 % των επιλέξιμων δαπανών και περιορίζεται σε δραστηριότητες που απευθύνονται στην εσωτερική αγορά.

44. Η ΓΔ AGRI αδυνατούσε να παράσχει στοιχεία από τα οποία θα ήταν δυνατό να συναχθεί σαφές συμπέρασμα όσον αφορά τον βαθμό επιτυχίας του μέτρου αριθ. 133 σε σχέση με το καθεστώς ΓΕ και, πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την αύξηση του βαθμού ενημέρωσης των καταναλωτών για το καθεστώς αυτό. Τέτοια ανάλυση ενδεχομένως δεν είναι καν εφικτό να διενεργηθεί, λόγω σειράς εξωγενών παραγόντων συναφών με το ερώτημα αυτό. Ωστόσο, ο βαθμός εφαρμογής του μέτρου στα κράτη μέλη, καθώς και ο βαθμός χρησιμοποίησης των διαθέσιμων κεφαλαίων, αντικατοπτρίζουν την ελκυστικότητά του για τις ομάδες παραγωγών και δείχνουν κατά πόσο είναι κατάλληλη επιλογή για την αύξηση του βαθμού ενημέρωσης των καταναλωτών.

45. Στο τέλος του 2010, το μέτρο αριθ. 133 συμπεριλήφθηκε στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης 14 κρατών μελών για την περίοδο 2007-2013, με συνολικό χορηγούμενο ποσό ύψους 206 εκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό αυτό, το οποίο καλύπτει διάφορα καθεστώτα ποιότητας τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων του καθεστώτος ΓΕ, της βιολογικής γεωργίας και εθνικών καθεστώτων ποιότητας τροφίμων, αντιστοιχεί στο 0,6 % του συνολικού ποσού που προβλέπεται στο πλαίσιο του άξονα 1 στα χρηματοδοτικά σχέδια των κρατών μελών (32362 εκατομμύρια ευρώ). Λεπτομερή στοιχεία ανά κράτος μέλος παρουσιάζονται στο γράφημα 5.

46. Με την εξαίρεση του Ηνωμένου Βασιλείου, τα 13 κράτη μέλη τα οποία δεν περιέλαβαν το μέτρο αριθ. 133 στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξής τους δεν διέθεταν ή διέθεταν μικρό μόνον αριθμό ονομασιών προϊόντων καταχωρισμένων ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ (βλέπε γράφημα 2). Όσον αφορά το καθεστώς ΓΕ, μια προφανής αιτία είναι ότι στα εν λόγω κράτη μέλη δεν υπάρχουν, ή υπάρχουν ελάχιστες, ομάδες παραγωγών που προωθούν προϊόντα ΠΟΠ ή ΠΓΕ και οι οποίες μπορούν να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του μέτρου αριθ. 133.

ΓΡΑΦΗΜΑ 5

ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΑΡΙΘ. 133

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

47. Οι συνολικές δηλωθείσες δαπάνες (χρησιμοποίηση από ομάδες παραγωγών) για το σύνολο των επιλέξιμων καθεστώτων ποιότητας έως το τέλος του 2010 ανέρχονται σε 16,2 εκατομμύρια ευρώ και αντιστοιχούν στο 7,8 % του συνολικού ποσού που προβλέπεται στα χρηματοδοτικά σχέδια των κρατών μελών για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Το Συνέδριο εκτιμά, βάσει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν στο πλαίσιο της διαδικτυακής έρευνας σχετικά με τις δαπάνες για το καθεστώς ΓΕ κατά την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, ότι το συνολικό ποσό που πρόκειται να δαπανηθεί για το καθεστώς ΓΕ της ΕΕ κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού θα ανέλθει σε 2 εκατομμύρια ευρώ περίπου (0,3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο).

ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΕΙΧΑΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΣΤΟΝ ΒΑΘΜΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

48. Τα προγράμματα προώθησης που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3/2008 υλοποιούνται συνήθως με πρωτοβουλία επαγγελματικών ή διεπαγγελματικών οργανώσεων με σκοπό την οργάνωση εκστρατειών ενημέρωσης απευθυνόμενων σε παραγωγούς και μεταποιητές, και είναι αναγκαίο να εγκρίνονται από τη ΓΔ AGRI. Όσον αφορά το καθεστώς ΓΕ, πρέπει να επικεντρώνονται στα χαρακτηριστικά του και να αποσκοπούν στην αύξηση του βαθμού ενημέρωσης των ομάδων-στόχων, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών και των παραγωγών.

49. Όσον αφορά τη διαθεσιμότητα στοιχείων που θα καθιστούσαν δυνατή την εξαγωγή σαφούς συμπεράσματος σχετικά με την επιτυχία (ή την αποτυχία) των προγραμμάτων προώθησης του καθεστώτος ΓΕ και, πιο συγκεκριμένα, σχετικά με το κατά πόσο οδήγησαν σε αύξηση του βαθμού ενημέρωσης σχετικά με αυτό, ισχύουν οι περιορισμοί που αναφέρθηκαν για το μέτρο αριθ. 133 (βλέπε σημείο 44). Ωστόσο, η χρήση του μέτρου προώθησης στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3/2008 από επαγγελματικές οργανώσεις αποτελεί ένδειξη της καταλληλότητάς του για την προώθηση του καθεστώτος ΓΕ και για την αύξηση του βαθμού ενημέρωσης για το καθεστώς ΓΕ.

50. Κατά την περίοδο 2005-2009, η ΓΔ AGRI ενέκρινε 25 προγράμματα που αφορούσαν προϊόντα ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2010 είχαν δηλωθεί οι ακόλουθες αναλήψεις υποχρεώσεων και συνολικές δαπάνες.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI.

Κράτος μέλος | Αριθμός προγραμμάτων | Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων σε εκατομμύρια ευρώ | Δηλωθείσες δαπάνες σε εκατομμύρια ευρώ |

Ιταλία | 12 | 11,7 | 7,8 |

Ελλάδα | 5 | 6,2 | 3,3 |

Γαλλία | 2 | 4,8 | 4,2 |

Ισπανία | 2 | 3,6 | 2,8 |

Ιταλία-Πορτογαλία | 1 | 1,8 | 1,3 |

Πολωνία | 1 | 0,8 | 0,7 |

Πορτογαλία | 1 | 0,5 | 0,0 |

Γερμανία | 1 | 0,4 | 0,4 |

ΣΥΝΟΛΟ | 25 | 29,7 | 20,6 |

51. Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι η συμμετοχή κατά την περίοδο που εξετάστηκε ήταν σχετικά χαμηλή, με 25 προγράμματα (5 ετησίως κατά μέσο όρο) και συνολικές δαπάνες ύψους περίπου 21 εκατομμυρίων ευρώ έως το τέλος Σεπτεμβρίου του 2010 (συγχρηματοδότηση της ΕΕ ύψους περίπου 4 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο) [36].

52. Ο μικρός αριθμός προγραμμάτων οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι τα προγράμματα προώθησης που αφορούν προϊόντα μικρής οικονομικής αξίας συνήθως δεν πληρούν την προϋπόθεση της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας που αναφέρεται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 501/2008 της Επιτροπής, της 5ης Ιουνίου 2008, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3/2008 του Συμβουλίου [37]. Επομένως, τα εγκριθέντα προγράμματα προώθησης είναι κατά κύριο λόγο εκείνα που προτείνονται από οργανώσεις που εκπροσωπούν προϊόντα υψηλής οικονομικής αξίας.

53. Τα δώδεκα προγράμματα που αφορούσαν την εσωτερική αγορά της ΕΕ ήταν συγκεντρωμένα σε μικρό αριθμό κρατών μελών, και συγκεκριμένα στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Η προφανής αιτία είναι ότι οι εκστρατείες των επαγγελματικών οργανώσεων απευθύνονται στις μεγαλύτερες αγορές. Κατά συνέπεια, προσπάθεια αύξησης του βαθμού ενημέρωσης γίνεται σε μικρό μόνον αριθμό κρατών μελών.

54. Το Συνέδριο διαπίστωσε, όσον αφορά τις αιτήσεις που προέρχονται από τα κράτη μέλη με τον μεγαλύτερο αριθμό εγκριθέντων προγραμμάτων προώθησης ΠΟΠ και ΠΓΕ, έντονη επικέντρωση στην προώθηση σε τρίτες χώρες [38]. Σε σχέση με το ζήτημα της επιτυχίας του εν λόγω μέτρου προώθησης, η ΓΔ AGRI υπέβαλε σειρά μελετών αξιολόγησης, σχετικών με την προώθηση σε τρίτες χώρες [39]. Από τις μελέτες αυτές προκύπτει ότι ο βαθμός ενημέρωσης είναι χαμηλός σχεδόν σε όλες τις χώρες που καλύφθηκαν. Ορισμένες από τις μελέτες επισημαίνουν τον εξαιρετικά περιορισμένο αντίκτυπο των εκστρατειών της ΕΕ σε τρίτες χώρες (βλέπε πλαίσιο 3).

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ

55. Η Επιτροπή αναλαμβάνει συχνά πρωτοβουλίες για την προβολή της ΚΓΠ, π.χ. μέσω της συμμετοχής της σε εμπορικές εκθέσεις ή της διοργάνωσης σεμιναρίων. Το καθεστώς ΓΕ περιλαμβάνεται στις πρωτοβουλίες αυτές, χωρίς ωστόσο να του δίνεται ιδιαίτερη έμφαση. Τα τελευταία έτη δεν υπήρξε καμία εκστρατεία προώθησης και ενημέρωσης αποκλειστικά για το καθεστώς αυτό [40]. Πέντε κράτη μέλη, όταν τους ζητήθηκε στο πλαίσιο της διαδικτυακής έρευνας να υποβάλουν τυχόν πρόσθετες παρατηρήσεις σχετικά με το καθεστώς ΓΕ, τόνισαν την ανάγκη για περαιτέρω προώθησή του.

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ

"… οι ευρωπαϊκές εκστρατείες προώθησης είχαν σχεδόν μηδενικό αντίκτυπο στον βαθμό αναγνώρισης των ευρωπαϊκών ονομασιών και λογοτύπων ... Ακόμη και οι επαγγελματίες του χώρου σπανίως αναγνωρίζουν τους λογότυπους όταν αυτό τους ζητείται στο πλαίσιο της έρευνας … Στην πλειονότητά τους, τα προγράμματα δεν κατόρθωσαν να αυξήσουν τον βαθμό αναγνώρισης των ευρωπαϊκών ονομασιών και των συναφών λογότυπων στην Ελβετία και τη Νορβηγία" (Ελβετία και Νορβηγία).

"Οι εκστρατείες δεν επιτυγχάνουν επαρκή κρίσιμη μάζα ώστε να έχουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα" (ΗΠΑ και Καναδάς).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

56. Σκοπός του καθεστώτος ΓΕ είναι η προστασία των καταχωρισμένων ονομασιών προϊόντων. Επιπλέον, έχει στόχο να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας της ΕΕ, δεδομένου ότι οι οικονομικές προοπτικές που προσφέρουν τα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ μπορούν να ωφελήσουν την αγροτική οικονομία. Ο αντίκτυπος του καθεστώτος ΓΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον σχεδιασμό του πλαισίου, από τη διαχείρισή του από την Επιτροπή και από την υλοποίησή του από τα κράτη μέλη.

57. Το γενικό συμπέρασμα του Συνεδρίου είναι ότι απαιτούνται διευκρινίσεις για σειρά ζητημάτων σχετικών με το σύστημα ελέγχου στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ και ότι απουσιάζει μια σαφής στρατηγική σχετικά με την ενημέρωση τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών. Στη συνέχεια παρουσιάζονται λεπτομερέστερα συμπεράσματα και συστάσεις, που λαμβάνουν υπόψη την πρόταση της Επιτροπής για νέο κανονισμό σχετικά με τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων (εφεξής "η πρόταση κανονισμού").

58. Οι ισχύουσες διατάξεις δεν ορίζουν ελάχιστες απαιτήσεις με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται οι αρμόδιες αρχές και οι φορείς ελέγχου σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης της συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές που ισχύουν για το εκάστοτε προϊόν. Η Επιτροπή αναφέρει, στο προοίμιο της πρότασης κανονισμού, ότι περιλαμβάνονται παραπομπές στα πλέον συναφή άρθρα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004, προκειμένου να βοηθηθούν τα κράτη μέλη στην καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού. Ωστόσο, οι εν λόγω παραπομπές δεν αρκούν για να σχηματιστεί σαφής εικόνα του τρόπου οργάνωσης του συστήματος ελέγχου όσον αφορά τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11. Επιπλέον, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 επικεντρώνεται στις πτυχές των ελέγχων που αφορούν συγκεκριμένα την ασφάλεια των ζωοτροφών και των τροφίμων, καθώς και την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων, οι οποίες έχουν περιορισμένη σχέση με τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11.

ΣΥΣΤΑΣΗ 1

Οι σχετικές με το καθεστώς ΓΕ νομοθετικές διατάξεις πρέπει να ορίζουν ελάχιστες απαιτήσεις για τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11. Πρέπει να ρυθμίζουν ζητήματα όπως η ελάχιστη εμβέλεια των ελέγχων εξακρίβωσης, η συχνότητά τους, η μέθοδος επιλογής τους, καθώς και οι φορείς που εμπλέκονται στα διάφορα στάδια των υποκείμενων σε ελέγχους διαδικασιών παραγωγής και διανομής. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο συγκρότησης ομάδων εργασίας για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών.

59. Ο Κανονισμός δεν ρυθμίζει τα ζητήματα του υποχρεωτικού χαρακτήρα και της φύσης των ελέγχων εξακρίβωσης που πρέπει να διενεργούν τα κράτη μέλη προκειμένου να αποτρέπουν και να εντοπίζουν κρούσματα μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι περισσότερες εθνικές αρχές να μην διενεργούν τακτικούς ελέγχους εξακρίβωσης για τον εντοπισμό και την πάταξη κρουσμάτων τέτοιων πρακτικών. Η Επιτροπή προβλέπει στην πρόταση κανονισμού ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα διοικητικά και δικαστικά μέτρα για την πάταξη μη επιτρεπόμενων πρακτικών, καθώς και ότι οι σχετικοί έλεγχοι εξακρίβωσης αποτελούν τμήμα των επίσημων ελέγχων που διενεργούν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των καθεστώτων ποιότητας. Δεν παρέχονται πρόσθετα λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το σύστημα ελέγχου που πρέπει να χρησιμοποιείται για τους εν λόγω ελέγχους εξακρίβωσης. Γίνεται εκ νέου παραπομπή στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004, ο οποίος, ωστόσο, υπόκειται στους περιορισμούς που ισχύουν για τους ελέγχους εξακρίβωσης του άρθρου 11.

ΣΥΣΤΑΣΗ 2

Οι σχετικές με το καθεστώς ΓΕ νομοθετικές διατάξεις πρέπει να ορίζουν σαφείς κανόνες σχετικά με ένα σύστημα ελέγχου το οποίο θα προβλέπει τακτικούς ελέγχους εξακρίβωσης για τον εντοπισμό και την πάταξη μη επιτρεπόμενων πρακτικών. Οι εν λόγω έλεγχοι πρέπει να συμπληρώνονται από ένα σύστημα αμοιβαίας συνδρομής, προσαρμοσμένο στις ειδικές ανάγκες των εθνικών αρχών που ασχολούνται με το καθεστώς ΓΕ.

60. Επί του παρόντος η Επιτροπή δεν παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του καθεστώτος ΓΕ στα κράτη μέλη. Μέχρι στιγμής δεν έχουν πραγματοποιηθεί έλεγχοι σχετικοί με το καθεστώς ΓΕ. Μια συστηματική εξέταση βάσει εγγράφων, η οποία άρχισε πρόσφατα, αποκάλυψε ότι οι εκθέσεις των κρατών μελών περιέχουν ελλιπή πληροφοριακά στοιχεία. Η πρόταση κανονισμού ρυθμίζει το τελευταίο αυτό ζήτημα, προβλέποντας ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να ενσωματώνουν στα πολυετή εθνικά σχέδια ελέγχου και στις ετήσιες εκθέσεις που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 χωριστή ενότητα σχετικά με τους ελέγχους εξακρίβωσης στο πλαίσιο των καθεστώτων ποιότητας των γεωργικών προϊόντων. Μολονότι η διάταξη αυτή συνιστά βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, μένει να αποδειχθεί εάν θα παρείχε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να έχει πλήρη ενημέρωση σχετικά με τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών και τους διενεργούμενους ελέγχους.

ΣΥΣΤΑΣΗ 3

Η Επιτροπή πρέπει να ενσωματώσει στο πρόγραμμα τακτικών ελέγχων στα κράτη μέλη έλεγχο των εξακριβώσεων που διενεργούν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ.

61. Η επιτυχία του καθεστώτος ΓΕ εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τον βαθμό συμμετοχής των παραγωγών. Υπάρχει δυνατότητα προσέλκυσης πρόσθετων παραγωγών στο καθεστώς ΓΕ, ιδίως σε κράτη μέλη όπου η συμμετοχή είναι μικρή. Ωστόσο, τα διαθέσιμα μέτρα δεν είναι κατάλληλα ώστε να ενθαρρύνουν τους παραγωγούς να συμμετάσχουν. Επιπλέον, οι χρονοβόρες διαδικασίες που εφαρμόζονται μέχρι στιγμής αποθαρρύνουν τους δυνητικούς αιτούντες. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή κατήρτισε το 2010 δύο σχέδια οδηγών σχετικά με τη διαδικασία της αίτησης και μείωσε από δώδεκα σε έξι μήνες στην πρόταση κανονισμού της την ενδεικτική προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να ολοκληρώνεται η εξέταση των αιτήσεων.

62. Ο βαθμός αναγνώρισης του καθεστώτος και των συμβόλων του από τους καταναλωτές είναι ιδιαιτέρως χαμηλός. Τα διαθέσιμα μέσα προώθησης του καθεστώτος ΓΕ και ενημέρωσης σχετικά με αυτό δεν είναι πιθανό να οδηγήσουν σε αύξηση του βαθμού αναγνώρισης. Χρησιμοποιούνται σε περιορισμένο βαθμό μόνο και δεν βασίζονται σε μια σαφή στρατηγική για την αύξηση του βαθμού ενημέρωσης για το καθεστώς ΓΕ. Η επιτυχία των διαφόρων διαθέσιμων μέτρων είναι περιορισμένη.

ΣΥΣΤΑΣΗ 4

Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να αναπτύξει ενιαία στρατηγική για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ελλιπούς ενημέρωσης για το καθεστώς ΓΕ. Πρέπει να αναζητήσει αποτελεσματικότερα μέσα προώθησης του καθεστώτος ΓΕ, όπως η διοργάνωση εκστρατείας ενημέρωσης με δική της πρωτοβουλία.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Olavi ALA-NISSILÄ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 20ής Ιουλίου 2011.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Το καθεστώς ΓΕ θεσπίστηκε αρχικά με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 1992, για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων (ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 1).

[2] ΕΕ L 93 της 31.3.2006, σ. 12.

[3] Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο α), του Κανονισμού.

[4] Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), του Κανονισμού.

[5] Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Επιτροπής: Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων για το 2010, πίνακας 1.2, σ. 6.

[6] AND International: "Valeur de la production agricole sous AOP et IGP" ("Η αξία της γεωργικής παραγωγής υπό ΠΟΠ και ΠΓΕ") — Τελική έκθεση (Αύγουστος 2009).

[7] Ενημερωτικό δελτίο της ΓΔ AGRI σχετικά με τα γεωργικά προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ (2010).

[8] London Economics: Αξιολόγηση της πολιτικής για τις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (ΠΟΠ) και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ) στο πλαίσιο της ΚΓΠ (2008).

[9] Αιτιολογική σκέψη 2 του προοιμίου του Κανονισμού.

[10] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών "Η ΚΓΠ με χρονικό ορίζοντα το 2020: η αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων όσον αφορά τη διατροφή, τους φυσικούς πόρους και το έδαφος", COM(2010) 672 τελικό της 18ης Νοεμβρίου 2010.

[11] Οι προδιαγραφές του προϊόντος καλύπτουν σημαντικές πτυχές, όπως η ονομασία του προϊόντος, η περιγραφή του, η οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής, η μέθοδος παραγωγής του προϊόντος και τα λεπτομερή στοιχεία από τα οποία συνάγεται ο δεσμός μεταξύ του προϊόντος και της γεωγραφικής περιοχής.

[12] Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κύπρος, Πολωνία και Πορτογαλία.

[13] "Εξέταση και αξιολόγηση από τα κράτη μέλη", "Έλεγχοι των κρατών μελών" και "Χρηματοδοτική στήριξη/προώθηση".

[14] "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων", COM(2010) 733 τελικό της 10ης Δεκεμβρίου 2010.

[15] Το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 45011 ορίζει τις γενικές απαιτήσεις που πρέπει να πληροί τρίτος φορέας, υπεύθυνος συστήματος πιστοποίησης προϊόντων, προκειμένου να αναγνωρίζεται ως ικανός και αξιόπιστος.

[16] Διάφορες μορφές μη επιτρεπόμενων πρακτικών αναφέρονται στο άρθρο 13, παράγραφος 1, του Κανονισμού.

[17] Άρθρο 10, παράγραφος 1, του Κανονισμού. "Τα κράτη μέλη ορίζουν την ή τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για ελέγχους όσον αφορά τις υποχρεώσεις που θεσπίζονται με τον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004".

[18] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων (ΕΕ L 191 της 28.5.2004, σ. 1).

[9999] Ο "έλεγχος εξακρίβωσης πριν από τη διάθεση στην αγορά" αφορά παραγωγό που πρόκειται να διαθέσει στην αγορά προϊόν του οποίου η ονομασία προστατεύεται ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ και αποσκοπεί στην εξακρίβωση της συμμόρφωσης του προϊόντος με τις ισχύουσες προδιαγραφές.

[19] Αιτιολογική σκέψη 6 του προοιμίου του Κανονισμού.

[20] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 607/2009 της Επιτροπής, της 14ης Ιουλίου 2009, για τον καθορισμό ορισμένων λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (EK) αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου όσον αφορά τις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις, τις παραδοσιακές ενδείξεις, την επισήμανση και την παρουσίαση ορισμένων προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα (ΕΕ L 193 της 24.7.2009, σ. 60).

[21] Τίτλος V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2007, για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων (ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1).

[22] "Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 25ης Μαρτίου 2010, σχετικά με την πολιτική ποιότητας των γεωργικών προϊόντων: ποια στρατηγική πρέπει να ακολουθήσουμε;" (ΕΕ C 4 E της 7.1.2011, σ. 25).

[23] Ερμηνευτικό σημείωμα αριθ. 2009-01.

[24] Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Σλοβακία, Φινλανδία, Σουηδία.

[25] Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Ρουμανία.

[26] Δύο τρίτες χώρες (η Κολομβία και η Κίνα) διέθεταν έκαστη ένα καταχωρισμένο προϊόν στο τέλος του 2010.

[27] Το μέσο χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε από την παραλαβή της αίτησης έως την καταχώριση της ονομασίας προϊόντος ήταν 47 μήνες για τις ονομασίες που καταχωρίστηκαν το 2008 και 46 μήνες για τις ονομασίες που καταχωρίστηκαν το 2009. Αποκλείστηκαν από τους υπολογισμούς οι αιτήσεις τροποποίησης.

[28] Άρθρο 20, στοιχείο γ), σημείο ii), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 της 21.10.2005, σ. 1).

[29] Στο τέλος του 2010, το μέτρο αριθ. 132 είχε συμπεριληφθεί στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης 16 κρατών μελών για την περίοδο 2007-2013, με συνολικό χορηγούμενο ποσό ανερχόμενο σε 294 εκατομμύρια ευρώ. Οι συνολικές δηλωθείσες δαπάνες (χρησιμοποίηση από τους γεωργούς) για το σύνολο των επιλέξιμων καθεστώτων ποιότητας έως το τέλος του 2010 ανέρχονται σε 18,6 εκατομμύρια ευρώ.

[30] London Economics: "Αξιολόγηση της πολιτικής για τις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (ΠΟΠ) και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ) στο πλαίσιο της ΚΓΠ" (2008).

[31] Η έρευνα κάλυψε αντιπροσωπευτικό δείγμα καταναλωτών σε κάθε κράτος μέλος και απευθυνόταν στον κυρίως υπεύθυνο για τις αγορές σε κάθε νοικοκυριό που συμμετείχε.

[32] Μια εξήγηση που παρέσχε η London Economics για τον υψηλό βαθμό αναγνώρισης στην Ελλάδα είναι το γεγονός ότι η καταχώριση της ονομασίας προϊόντος "φέτα" ως ΠΟΠ και οι συναφείς δικαστικές υποθέσεις ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-465/02 και C-466/02 για την ακύρωση της καταχώρισης) έτυχαν ευρείας κάλυψης από τον ελληνικό Τύπο.

[33] Στο πλαίσιο της έρευνας στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμπεριλήφθηκε η Βόρεια Ιρλανδία.

[34] Οι δράσεις ενημέρωσης που προβλέπονται στον κανονισμό (EΚ) αριθ. 814/2000, της 17ης Απριλίου 2000, περί δράσεων ενημέρωσης στον τομέα της Κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 100 της 20.4.2000, σ. 7), θεωρούνται άνευ χρησιμότητας λόγω των χαμηλών δαπανών στο πλαίσιο του καθεστώτος ΓΕ.

[35] ΕΕ L 3 της 5.1.2008, σ. 1.

[36] Κατά την ίδια περίοδο απορρίφθηκαν άλλα 27 προγράμματα σχετικά με ΠΟΠ και ΠΓΕ.

[37] ΕΕ L 147 της 6.6.2008, σ. 3.

[38] Επτά επί συνόλου δώδεκα ιταλικών προγραμμάτων και τέσσερα επί συνόλου πέντε ελληνικών προγραμμάτων.

[39] Η Euréval εκπόνησε σειρά μελετών αξιολόγησης μέτρων προώθησης σε τρίτες χώρες, συγκεκριμένα στην Ελβετία και τη Νορβηγία, την Κίνα, την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία, τη Ρωσία, την Ιαπωνία, καθώς και τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

[40] Στο παρελθόν υπήρξε ένα μόνον πρόγραμμα ενημέρωσης και προώθησης, το οποίο είχε δρομολογήσει και χρηματοδοτήσει σε ποσοστό 100 % η ΓΔ AGRI. Το πρόγραμμα European Authentic Tastes (Αυθεντικές ευρωπαϊκές γεύσεις) ήταν ένα τριετές πρόγραμμα (2004-2007) με προϋπολογισμό 6 εκατομμυρίων ευρώ. Στόχος του ήταν η ενημέρωση του κοινού στη Βόρεια Αμερική και την Ασία σχετικά με τα καθεστώτα ποιότητας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος ΓΕ.

--------------------------------------------------