ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2

Το πρόγραμμα 2

Είδη χρηματοδοτούμενων ενεργειών 3

Εφαρμογή του προγράμματος ΘΔΙ 4

Ενδιάμεση αξιολόγηση 8

Συνάφεια του προγράμματος ΘΔΙ 8

Αποτελεσματικότητα του προγράμματος ΘΔΙ 10

Αποδοτικότητα του προγράμματος ΘΔΙ 12

Διατηρησιμότητα του προγράμματος ΘΔΙ 13

Συστάσεις 14

Επανεστίαση στις πολιτικες προτεραιότητες της ΕΕ 14

Έμφαση σε σχέδια με ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση 14

Ισόρροπη συμμετοχή στο πρόγραμμα ΘΔΙ 15

Αποτελεσματικότερη διαχείριση του προγράμματος ΘΔΙ 15

Βελτίωση της διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων 15

Συμπεράσματα 16

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν έγγραφο παρουσιάζει τα κυριότερα πορίσματα και συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» 2007-2013, καθώς και τα συμπεράσματα που συνήγαγε η Επιτροπή.

Το πρόγραμμα

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» (στο εξής «το πρόγραμμα ΘΔΙ») θεσπίστηκε με την απόφαση 2007/252/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Απριλίου 2007 για την περίοδο 2007-2013 στο πλαίσιο του προγράμματος «Θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη».

Γενικοί στόχοι:

1. Το πρόγραμμα έχει τους ακόλουθους γενικούς στόχους:

α) να προωθήσει την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας που θα βασίζεται στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά αναγνωρίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης·

β) να ενισχύσει την κοινωνία των πολιτών και να ενθαρρύνει έναν ανοικτό, διαφανή και τακτικό διάλογο με αυτήν σε σχέση με τα θεμελιώδη δικαιώματα·

γ) να καταπολεμήσει τον ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό και να προωθήσει τη βαθύτερη διαθρησκειακή και διαπολιτισμική κατανόηση και μεγαλύτερη ανοχή σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση·

δ) να βελτιώσει τις επαφές, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη δικτύωση μεταξύ νομικών, δικαστικών και διοικητικών αρχών και των νομικών επαγγελμάτων, μεταξύ άλλων με τη στήριξη της δικαστικής κατάρτισης, με στόχο την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των αρχών και των επαγγελματιών αυτών.

2. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος είναι συμπληρωματικοί προς τους στόχους του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ιδρύθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 168/2007.

3. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος συμβάλλουν στην ανάπτυξη και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, σεβόμενοι παράλληλα τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Ειδικοί στόχοι:

4. Το πρόγραμμα έχει τους ακόλουθους ειδικούς στόχους:

α) να προωθήσει τα θεμελιώδη δικαιώματα όπως αναγνωρίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και να ενημερώσει όλους τους πολίτες σχετικά με τα δικαιώματά τους, περιλαμβανομένων και αυτών που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης, με σκοπό να ενθαρρύνει τους πολίτες της Ένωσης να συμμετάσχουν ενεργά στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης·

β) να εξετάζει, όταν απαιτείται, την τήρηση συγκεκριμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη της, κατά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, και να λαμβάνει γνώμες για συγκεκριμένα ζητήματα που συνδέονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα στον τομέα αυτόν·

γ) να υποστηρίζει μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό να ενισχυθεί η ικανότητα ενεργού συμμετοχής τους στην προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας·

δ) να δημιουργήσει τις συναφείς δομές προκειμένου να προωθήσει τον διαθρησκειακό και πολυπολιτισμικό διάλογο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είδη χρηματοδοτούμενων ενεργειών

Για την επίτευξη των γενικών και ειδικών στόχων, το πρόγραμμα υποστηρίζει τα ακόλουθα 4 είδη ενεργειών:

α) ειδικές ενέργειες που αναλαμβάνει η Επιτροπή, όπως μελέτες και έρευνα, δημοσκοπήσεις και έρευνες κοινής γνώμης, διαμόρφωση δεικτών και κοινών μεθοδολογιών, συλλογή, επεξεργασία και διάδοση δεδομένων και στατιστικών, σεμινάρια, συνέδρια, και συσκέψεις εμπειρογνωμόνων, διοργάνωση δημόσιων εκστρατειών και εκδηλώσεων· ανάπτυξη και επιμέλεια δικτυακών τόπων, επεξεργασία και διάδοση πληροφοριακού υλικού, υποστήριξη και διαχείριση δικτύων εθνικών εμπειρογνωμόνων, δραστηριότητες ανάλυσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης·

β) ειδικά διακρατικά σχέδια κοινοτικού ενδιαφέροντος, τα οποία υποβάλλονται από αρχή ή άλλο φορέα κράτους μέλους, από διεθνή ή μη κυβερνητική οργάνωση και στα οποία συμμετέχουν τουλάχιστον δύο κράτη μέλη, ή τουλάχιστον ένα κράτος μέλος και ένα άλλο κράτος το οποίο μπορεί να είναι υπό προσχώρηση ή υποψήφια χώρα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα ετήσια προγράμματα εργασίας·

γ) υποστήριξη των δραστηριοτήτων μη κυβερνητικών οργανώσεων ή άλλων φορέων οι οποίοι επιδιώκουν σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που συνάδουν με τους γενικούς στόχους του προγράμματος, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα ετήσια προγράμματα εργασίας·

δ) επιδοτήσεις λειτουργίας για τη συγχρηματοδότηση δαπανών που συνδέονται με το μόνιμο πρόγραμμα εργασιών της διάσκεψης των Ευρωπαϊκών Συνταγματικών Δικαστηρίων και της Ένωσης των Συμβουλίων Επικρατείας και των Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διατηρεί ορισμένες βάσεις δεδομένων για τη συγκέντρωση σε πανευρωπαϊκή κλίμακα εθνικών δικαστικών αποφάσεων που αφορούν την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, στο μέτρο που οι δαπάνες πραγματοποιούνται για την επίτευξη στόχου γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος με την προώθηση ανταλλαγών απόψεων και πείρας για θέματα που αφορούν τη νομολογία, την οργάνωση και τη λειτουργία των μελών τους κατά την εκτέλεση των δικαστικών και /ή συμβουλευτικών τους καθηκόντων όσον αφορά το κοινοτικό δίκαιο.

Εφαρμογή του προγράμματος ΘΔΙ

Το πρόγραμμα ΘΔΙ καλύπτει τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα επιτρέπει καταρχήν τη συμμετοχή σε τρίτες χώρες, όπως οι υπό προσχώρηση χώρες, οι υποψήφιες χώρες και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που περιλαμβάνονται στη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, οι χώρες αυτές δεν αξιοποίησαν αυτή την ευκαιρία.

Η διαχείριση του προγράμματος γίνεται εξ ολοκλήρου σε κεντρικό επίπεδο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 95,2 εκατ. EUR για την περίοδο 2007-2013, κατανεμημένος στις ακόλουθες ετήσιες πιστώσεις σε εκατομμύρια ευρώ:

ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2013: 95,2 εκατ. ευρώ 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 10,60 12,00 14,20 13,80 13,80 15,30 15,50 |

Όσον αφορά την κατανομή του προϋπολογισμού, κατά μέσο όρο το 70% των κεφαλαίων διατίθεται κάθε χρόνο για επιδοτήσεις δράσης, το 9% για επιδοτήσεις λειτουργίας και το 21% για τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής.

ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2010

[pic]

Από το 2007 και εντεύθεν η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει 3 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιδοτήσεις δράσης και 4 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιδοτήσεις λειτουργίας και έχει χρηματοδοτήσει 61 πρωτοβουλίες της Επιτροπής μέσω διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων.

ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΔΡΑΣΗΣ

Οι δημοσιευθείσες από την Επιτροπή προσκλήσεις υποβολής προσείλκυσαν μεγάλο αριθμό προτάσεων. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις δράσης η Επιτροπή έλαβε και αξιολόγησε συνολικά 415 προτάσεις που υποβλήθηκαν από τις εταιρικές σχέσεις κατά μέσο όρο 4,5 οργανώσεων από τουλάχιστον δύο κράτη μέλη της ΕΕ. Από τις προτάσεις αυτές, η Επιτροπή χρηματοδότησε συνολικά 93 πολυμερή σχέδια με μέση χρηματοδότηση ύψους 341.000 EUR ανά σχέδιο και με μέση διάρκεια 21 μηνών.

ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Δυνάμει του άρθρου 4 στοιχείο γ) της απόφασης για τη θέσπιση του προγράμματος, η Επιτροπή συγχρηματοδότησε το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας οκτώ μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) ή άλλων οντοτήτων οι οποίες επιδιώκουν σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που συνάδουν με τους γενικούς στόχους του προγράμματος, κυρίως:

Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών για τα Παιδιά (ENOC)

Fair Trials International (Διεθνής οργάνωση για Δίκαιες Δίκες)

Jesuit Refugee Service (Ιησουητική Υπηρεσία Προσφύγων) (Ευρώπη)

Ένωση Ευρωπαίων Διοικητικών Δικαστών (AEAJ)

Δύο ενώσεις αναφέρονται στη νομική βάση του προγράμματος και ενδέχεται να λάβουν επιχορηγήσεις λειτουργίας για τη συγχρηματοδότηση των δαπανών που συνδέονται με το μόνιμο πρόγραμμα εργασιών τους:

1. Η Ένωση των Συμβουλίων Επικρατείας και των Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σκοπός της ένωσης είναι η προώθηση ανταλλαγών απόψεων και πείρας για θέματα που αφορούν τη νομολογία, την οργάνωση και τη λειτουργία των μελών τους κατά την εκτέλεση των δικαστικών ή/και συμβουλευτικών τους καθηκόντων, ιδίως όσον αφορά το κοινοτικό δίκαιο. Η Ένωση έχει δημιουργήσει μια βάση δεδομένων, η οποία αποτελείται κυρίως από αποφάσεις, γνωμοδοτήσεις και μελέτες των μελών της συναφείς με τον σκοπό της Ένωσης, εκθέσεις και συμπεράσματα που συνάγονται στη διάρκεια των συμποσίων της Ένωσης, καθώς και άλλες χρήσιμες πληροφορίες.

2. Η Διάσκεψη των Ευρωπαϊκών Συνταγματικών Δικαστηρίων.

Μέχρι σήμερα (2011), η ένωση αυτή ουδέποτε υπέβαλε αίτηση για τη επιδότηση λειτουργίας που προβλέπεται στη νομική βάση του προγράμματος.

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Μεταξύ των ετών 2007 και 2010 η Επιτροπή δρομολόγησε 61 ενέργειες ιδίας πρωτοβουλίας χρηματοδοτούμενες από το πρόγραμμα μέσω διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων. Στις περιπτώσεις αυτές, σε αντίθεση με τις επιδοτήσεις, η δράση χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το πρόγραμμα και το προϊόν ή το αποτέλεσμα ανήκει στην Επιτροπή.

Οι χρηματοδοτούμενες ενέργειες καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, μεταξύ των οποίων:

- Εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης σχετικά με την προστασία των δεδομένων, τα δικαιώματα του παιδιού, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία

- Δημιουργία και συντήρηση δικτυακών τόπων: δικαιώματα του παιδιού, προξενική προστασία

- Μελέτες (12) και έρευνα, μεταξύ των οποίων:

- Μελέτη για ένα κοινό εκλογικό σύστημα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο· πολλαπλή υποψηφιότητα· αναγνώριση έκπτωσης δικαιωμάτων.

- Συγκριτική μελέτη σχετικά με τη νομοθεσία και τις πρακτικές των κρατών μελών στον τομέα της διπλωματικής και προξενικής προστασίας.

- Μελέτη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η νομοθεσία και οι πρακτικές των κρατών μελών αντιμετωπίζουν το θέμα των εγκλημάτων των ολοκληρωτικών καθεστώτων κατά το παρελθόν, ειδικότερα τις μεθόδους και τα μέσα που έχουν χρησιμοποιήσει τα συγκεκριμένα κράτη μέλη για τον σκοπό αυτό.

- Μελέτη σχετικά με τα πρακτικά εμπόδια που συναντούν τα ζευγάρια του ιδίου φύλου όταν μετακινούνται εντός της ΕΕ.

- Μελέτη σχετικά με την εθνική νομοθεσία για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας κ.λπ..

- 3 Ευρωβαρόμετρα (υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδομένων και πολίτες· ευαισθητοποίηση σε σχέση με την ιθαγένεια της Ένωσης· μνήμη των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα).

- Συνέδρια, σεμινάρια, εκδηλώσεις κ.λπ.

Ενδιάμεση αξιολόγηση

Η ενδιάμεση αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή με τη συνδρομή εξωτερικού εργολήπτη[1]. Ο εργολήπτης διενήργησε εκτεταμένη έρευνα ανάμεσα σε όλους τους άμεσους δικαιούχους χρηματοδότησης μέσω των επιδοτήσεων δράσης και λειτουργίας και πραγματοποίησε συνεντεύξεις με εσωτερικούς και εξωτερικούς ενδιαφερόμενους φορείς του προγράμματος.

Οι γενικοί σκοποί και στόχοι της αξιολόγησης ήταν:

α) Να παράσχει επισκόπηση των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν κατά τα τρία πρώτα έτη του προγράμματος·

β) να προβεί σε αποτίμηση των ποιοτικών και ποσοτικών πτυχών της υλοποίησης από άποψη συνάφειας, αποτελεσματικότητας και απόδοσης·

γ) να διατυπώσει συστάσεις και οδηγίες για τον τρόπο βελτίωσης του προγράμματος κατά το υπόλοιπα έτη εφαρμογής του.

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2010 και βασίζεται σε στοιχεία από το 2007 έως το 2010[2] και παρουσίασε εμπεριστατωμένη αναπαράσταση των επιδόσεων του προγράμματος και εκτενή στατιστικά στοιχεία σχετικά με τους δικαιούχους του.

ΒΑΣΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Συνάφεια του προ γράμματος ΘΔΙ

Το πρόγραμμα ΘΔΙ έχει μεγάλη συνάφεια με τις ανάγκες για την αντιμετώπιση των οποίων δημιουργήθηκε. Το πρόγραμμα ΘΔΙ έχει συμβάλει στην ανάπτυξη και την ενίσχυση ενεργειών της ΕΕ στους τομείς της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης και ειδικότερα ανταποκρίθηκε στην ανάγκη προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την προώθηση της ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι στόχοι του προγράμματος συνδέονται με τις ανάγκες, τα προβλήματα και τα θέματα για την αντιμετώπιση των οποίων σχεδιάστηκαν και, ως εκ τούτου εμφανίζουν συνοχή από εξωτερική άποψη, όπως καταδείχθηκε από την έρευνα που διενεργήθηκε μεταξύ των δικαιούχων. Εξάλλου, οι ετήσιες προτεραιότητες που καθορίζονται στο πρόγραμμα εργασίας του επιτρέπουν να είναι ευέλικτο και να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και τους μεταβαλλόμενους πολιτικούς προσανατολισμούς της Επιτροπής. Ενδεικτικά αναφέρεται η προσθήκη στις προτεραιότητες του προγράμματος της καταπολέμησης της ομοφοβίας, μια επιλογή που αποδείχθηκε επιτυχημένη. Το πρόγραμμα ΘΔΙ καλύπτει, ωστόσο, ένα ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής που περιλαμβάνονται επίσης εν μέρει και σε άλλα προγράμματα της ΕΕ, με συνέπεια ο αντίκτυπος των υλοποιούμενων δραστηριοτήτων να μην εστιάζεται όσο θα μπορούσε σε συγκεκριμένους τομείς.

Αποτέλεσμα αυτού είναι η σταθερή αύξηση των αιτούντων και ο διαρκώς αυξανόμενος ανταγωνισμός για την πενιχρή χρηματοδότηση που διατίθεται για τις επιδοτήσεις δράσης. Ο αριθμός των αιτήσεων υπερτριπλασιάστηκε σε τρία έτη και έφθασε από 66 το 2007 σε 215 την περίοδο 2009-2010. Αντιθέτως, το ενδιαφέρον για χρηματοδότηση μέσω επιδοτήσεων λειτουργίας έχει περιοριστεί και οι αιτήσεις δεν υπερέβησαν τις 20 κατά τα 4 έτη δημοσίευσης των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων.

[pic]

Όσον αφορά την εσωτερική συνοχή του προγράμματος, οι υλοποιηθείσες ενέργειες (σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν και ειδικές δραστηριότητες που δρομολογήθηκαν από την Επιτροπή) συνάδουν σε μεγάλο βαθμό με τους στόχους του προγράμματος και υπάρχει στενός συσχετισμός ανάμεσα στις δραστηριότητες που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή υλοποιούνται από τα σχέδια και τις ετήσιες προτεραιότητες που περιλαμβάνονται στα προγράμματα εργασίας, καθώς και τους ευρύτερους στόχους του προγράμματος.

Ωστόσο, οι χρηματοδοτούμενες μέσω διαφορετικών ενεργειών δραστηριότητες (άμεσες επιδοτήσεις ή πρωτοβουλίες της Επιτροπής) διαχωρίζονται τρόπον τινά μεταξύ τους. Αυτό οφείλεται εν μέρει στον οργανωτικό διαχωρισμό που υπάρχει εντός της Γενικής Διεύθυνσης, βάσει του οποίου οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής δρομολογούνται και υλοποιούνται από τρεις χωριστές μονάδες χάραξης πολιτικής, ενώ τις επιδοτήσεις δράσης και λειτουργίας διαχειρίζεται μια επιχειρησιακή/οικονομική μονάδα. Μια ακόμη διαφορά έγκειται στη ζήτηση χρηματοδότησης για επιδοτήσεις δράσης σύμφωνα με τους τομείς προτεραιότητας και τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής που χρηματοδοτούνται σε αυτούς τους τομείς. Ενώ οι πρωτοβουλίες φανερώνουν ισόρροπη κατανομή μεταξύ των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της προστασίας των δεδομένων και της ιθαγένειας, η ζήτηση χρηματοδότησης στους τομείς των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ρατσισμός, δικαιώματα του παιδιού και ομοφοβία) αποτελεί άνω του 82% των εισερχόμενων αιτήσεων, ενώ πολύ λιγότερο αντιπροσωπεύονται η ιθαγένεια, με 12%, και η προστασία των δεδομένων με 5%.

[pic]

Μολονότι ο συσχετισμός μεταξύ των προτεραιοτήτων και των χρηματοδοτούμενων σχεδίων είναι στενός, θα μπορούσε να βελτιωθεί η χρήση των αποτελεσμάτων και των επιτευγμάτων των υλοποιούμενων δραστηριοτήτων ώστε να υποστηριχθούν οι εξελίξεις της πολιτικής. Δεν υπάρχουν επίσημοι μηχανισμοί που να διασφαλίζουν την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων των επιδοτήσεων δράσης και λειτουργίας στις μονάδες χάραξης πολιτικής, ή σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετέχουν στη χάραξη της πολιτικής, ενώ η διάδοση των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται κατά τρόπο μάλλον αποσπασματικό και ανεπίσημο.

Πολλοί παράγοντες καταδεικνύουν επίσης την ενωσιακή προστιθέμενη αξία των χρηματοδοτούμενων στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ δράσεων. Ειδικότερα, η χρηματοδότηση ΕΕ θεωρείται υποβοηθητική δύναμη καθοριστικής σημασίας για τις υλοποιούμενες δραστηριότητες και η ευρωπαϊκή διάσταση των σχεδίων συμβάλλει εν γένει στη διάδοση των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, η συμμετοχή εταίρων από διαφορετικά κράτη μέλη παρέχει πλεονεκτήματα όσον αφορά την ενίσχυση της καινοτομίας, την ανταλλαγή ορθής πρακτικής και την επέκταση των συνεπειών. Οι αναπτυχθείσες προσεγγίσεις και τα αποτελέσματα πολλών σχεδίων μπορούν να εφαρμοστούν σε άλλες χώρες με ελάχιστες αλλαγές.

Απο τελεσματικότητα του προγράμματος ΘΔΙ

Στη φάση της ενδιάμεσης αξιολόγησης, θα ήταν κάπως πρόωρο να συναχθούν πιο εκτεταμένα συμπεράσματα σχετικά με το αν το πρόγραμμα επιτυγχάνει τους στόχους του. Εξάλλου, το πρόγραμμα, λόγω της διάρθρωσής του, των ετερόκλιτων προτεραιοτήτων και θεματικών πεδίων του, του φάσματος των ομάδων-στόχων και του εύρους των ενδιαφερομένων καθιστά περίπλοκο τον καθορισμό έγκυρων και χρησιμοποιήσιμων δεικτών και απατηλή την εξαγωγή αποκαλυπτικών πληροφοριακών στοιχείων.

Παρά ταύτα, από τη διενεργηθείσα αξιολόγηση καθίσταται σαφές ότι το είδος των σχεδίων που έχουν χρηματοδοτηθεί, καθώς και οι πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί από την Επιτροπή, εμπίπτουν στο σύνολό τους στους στόχους και τις προτεραιότητες του προγράμματος. Ωστόσο, ένας παράγοντας που σαφώς περιορίζει τη συμβολή τους στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος είναι η χρηματοδότηση που διατίθεται, ιδίως σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Με ανώτατο όριο το ποσό των 1000000 EUR ανά διετές πρόγραμμα με 4 κατά μέσο όρο εταίρους, η μέγιστη χρηματοδότηση που απομένει μόλις υπερβαίνει τα 125000 EUR ανά εταίρο ετησίως, και αυτό δεν επιτρέπει συνήθως στα σχέδια να υπερβούν τις ευρύτερες εταιρικές τους σχέσεις και να επιδείξουν πραγματική ευρωπαϊκή διάσταση και προστιθέμενη αξία.

Συνολικά, δεν εντοπίστηκαν από τους δικαιούχους σημαντικά εμπόδια που θα μπορούσαν να θεωρηθούν επιζήμια για την πρόοδο της υλοποίησης των δραστηριοτήτων. Το επίπεδο χρηματοδότησης έως το 80 % κατ’ανώτατο όριο κρίθηκε ικανοποιητικό, ενώ και η γενική οργάνωση, όπως η διάρκεια και οι απαιτήσεις εταιρικής σχέσης, κρίθηκαν ενδεδειγμένες όσον αφορά τις επιδοτήσεις δράσης. Στην περίπτωση των επιδοτήσεων λειτουργίας, ορισμένοι δικαιούχοι πρότειναν μακροχρόνια χρηματοδότηση που θα εκτείνεται πέραν του τρέχοντος ετήσιου πλαισίου, ώστε να διασφαλίζεται μεγαλύτερος αντίκτυπος.

Από την ίδια τη φύση των κριτηρίων επιλογής, τα σχέδια χρηματοδότησης αποδείχθηκαν αποτελεσματικά για την προώθηση της συνεργασίας ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες. Εξάλλου, η εστίαση στις ισόρροπες εταιρικές σχέσεις και την ισοκατανομή των καθηκόντων και ισότιμη συμμετοχή στο σχέδιο, χάρη κυρίως στην ισόρροπη κατανομή της χρηματοδότησης, οδήγησε σε υγιή συμμετοχική διαχείριση των σχεδίων και σε γόνιμο έδαφος για τη θέσπιση και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

Αυτές οι θετικές πτυχές επέτρεψαν την εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των υφιστάμενων εταίρων, καθώς και τη δημιουργία νέων εταιρικών σχέσεων. Εξάλλου, η δυσανάλογη συμμετοχή ορισμένων χωρών (οι ιταλικές αιτήσεις αντιστοιχούσαν στο ένα τρίτο και πλέον του συνόλου των αιτήσεων που ελήφθησαν κατά την πρόσκληση υποβολής προτάσεων για επιδοτήσεις δράσης την περίοδο 2009-2010) και σε ορισμένες περιπτώσεις η πλήρης απουσία άλλων θα πρέπει να θεωρηθεί αδυναμία που χρειάζεται να αντιμετωπιστεί.

[pic]

Αποδοτικότητα του προγράμματος ΘΔΙ

Το ποσοστό της χρηματοδότησης της Επιτροπής που διατίθεται στις επιδοτήσεις δράσης βρίσκεται πλησίον των ορίων που προβλέπει ο δημοσιονομικός κανονισμός. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις λειτουργίας, το ποσοστό είναι πολύ χαμηλότερο, ιδίως λόγω του ορίου χρηματοδότησης ύψους 300000 EUR ανά οργάνωση. Παρά ταύτα, σημαντικό ποσοστό των δικαιούχων είναι ΜΚΟ οι οποίες συναντούν όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες να λάβουν συγχρηματοδότηση από άλλες πηγές, εξαιτίας των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης όσον αφορά τη διαθεσιμότητα κρατικής χρηματοδότησης για αυτό το είδος δραστηριοτήτων και οργανώσεων.

Οι δικαιούχοι που συμμετείχαν στην έρευνα έκριναν κατάλληλη τη γενική ικανότητα της Επιτροπής στον τομέα της διαχείρισης, τόσο από την άποψη της γνωμοδότησης όσο και από τις λεπτομέρειες σχετικά με την υποβολή εκθέσεων. Ωστόσο, λόγω της ταχέως αυξανόμενης δημοτικότητας και επιτυχίας του προγράμματος (ο αριθμός των αιτήσεων υπερτριπλασιάστηκε μεταξύ των ετών 2007 και 2010) επιβαρύνονται πολύ οι ανθρώπινοι πόροι της Επιτροπής, και ορισμένες σημαντικές πτυχές, όπως π.χ. η στενή παρακολούθηση των σχεδίων σε ολόκληρο τον κύκλο της ζωής τους, καθίστανται όλο και λιγότερο εφικτοί. Το αποτέλεσμα είναι να μην έχουν αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι δυνατότητες κάθετης ενσωμάτωσης των χρηματοδοτούμενων στο πλαίσιο του ΘΔΙ δραστηριοτήτων, ούτε η διάδοση και χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων για την ενίσχυση της πολιτικής.

Η αποτελεσματικότητα της κοινοποίησης όσον αφορά τη διαδικασία επιλογής έχει υποστεί ριζικές αλλαγές και η μετάβαση από την έντυπη υποβολή των προτάσεων στο ηλεκτρονικό εργαλείο υποβολής αιτήσεων «Priamos» απλοποίησε σημαντικά τα πρώτα στάδια αυτής της διαδικασίας. Όμως οι δικαιούχοι θεωρούν σημαντικά εμπόδια τις πτυχές που συνδέονται με την πληθώρα των απαιτούμενων προς υποβολή εγγράφων και τη μακροχρόνια διαδικασία αξιολόγησης που ακολουθεί. Εξάλλου, η υποχρέωση διαβούλευσης με επιτροπή επιτροπολογίας σχετικά με την έκβαση των επιλογών χαρακτηρίστηκε ως ένα ακόμη εσωτερικό εμπόδιο για μείωση των καθυστερήσεων ανάμεσα στην υποβολή των προτάσεων και την τελική χορήγηση των επιδοτήσεων.

Οι περίπλοκες οικονομικές συνθήκες που διέπουν την τελευταία γενιά επιδοτήσεων πολλαπλών δικαιούχων και οι εκτενείς υποχρεώσεις χρηματοοικονομικής ενημέρωσης επισημάνθηκαν από τους δικαιούχους ως εμπόδια για την αποτελεσματική υλοποίηση των σχεδίων. Για ορισμένους ενδιαφερομένους εμπόδια συνιστούν επίσης οι απαιτήσεις συγχρηματοδότησης που ζητούνται από τους δικαιούχους, καθώς και οι απαιτούμενες εταιρικές σχέσεις και η ευρωπαϊκή διάσταση. Όπως υποδηλώνει η φύση των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού των επιδοτήσεων δράσης και λειτουργίας στο πλαίσιο του ΘΔΙ διατίθεται στα έξοδα προσωπικού, σε δαπάνες σχετικές με συνέδρια και σεμινάρια, στις δημοσιεύσεις και τη διάδοση των αποτελεσμάτων, καθώς και σε άλλες άμεσες δαπάνες. Οι δαπάνες αυτές επενδύονται απευθείας στην υλοποίηση δραστηριοτήτων που απευθύνονται στις ομάδες-στόχους. Το 88 % του συνολικού κόστους των επιδοτήσεων δράσης και το 86% του κόστους των επιδοτήσεων λειτουργίας διατίθενται σε αυτές τις κατηγορίες. Οι επιδοτήσεις δράσης διαθέτουν συνήθως περισσότερους πόρους στη διάδοση των αποτελεσμάτων, καθώς και σε συνέδρια και σεμινάρια, ενώ στις επιδοτήσεις λειτουργίας τα έξοδα προσωπικού είναι συγκριτικά υψηλότερα.

Διατηρησιμότητα του προγράμματος ΘΔΙ

Ο δικαιούχοι των επιδοτήσεων δράσης και λειτουργίας βασίζονται στη χρηματοδότηση της Επιτροπής για να υλοποιήσουν τις δραστηριότητες και να έχουν απτά αποτελέσματα. Η πλήρης επίτευξη των στόχων, ιδίως με μακροχρόνια προοπτική, εξαρτάται επίσης από τη συμπληρωματική χρηματοδότηση. Η χρηματοδότηση αυτή ελήφθη, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τις ίδιες τις οργανώσεις οι οποίες εξασφάλισαν τη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα ΘΔΙ μέσω διαδοχικών επιτυχημένων αιτήσεων, αν και αυτό δεν ισχύει για τη μεγάλη πλειονότητα των οργανώσεων.

Πολλοί δικαιούχοι καταβάλλουν προσπάθειες να λάβουν πρόσθετη χρηματοδότηση για τις δραστηριότητές τους, μολονότι μόνο λίγοι το έχουν κατορθώσει και, ως εκ τούτου, η συγχρηματοδότηση προέρχεται κυρίως από ιδίους πόρους.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ορισμένες από τις δραστηριότητες που έχουν ολοκληρωθεί είναι πιθανό να έχουν διατηρήσιμες επιδράσεις ακόμη και χωρίς πρόσθετη εισφορά κεφαλαίων λόγω του βεληνεκούς τους και πέραν του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος. Τούτο αντικατοπτρίζεται σε ορισμένα από τα επιτεύγματα όπως τα εγχειρίδια εκπαιδεύσεως, τα πακέτα εργαλείων και οι ορθές πρακτικές που χρησιμοποιούνται και μετά το πέρας των σχεδίων. Τη διατηρησιμότητα των επιτευγμάτων του προγράμματος αποδεικνύουν επίσης η ανθεκτικότητα και η σταθερότητα των εταιρικών σχέσεων που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο των επιδοτήσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εταιρικές αυτές σχέσεις έγιναν πιο βαθιές ή επισημοποιήθηκαν με τη δημιουργία επίσημων ή ανεπίσημων δικτύων και πιθανόν να συνεχίσουν να υλοποιούν κοινές δραστηριότητες.

Οι δραστηριότητες ενδέχεται να συνεχιστούν με νέα μορφή, αν και το επίπεδο φιλοδοξίας δεν είναι κατ'ανάγκη το ίδιο. Οι ανάγκες των ομάδων-στόχων εξελίσσονται και μπορεί να ενδείκνυνται πλέον άλλες προσεγγίσεις και όχι η συνέχιση δραστηριοτήτων του ίδιου είδους.

Συστάσεις

Ανταποκρινόμενη στα θέματα που επισημάνθηκαν κατά την αξιολόγηση του προγράμματος, η Επιτροπή σχεδιάζει να εφαρμόσει τα ακόλουθα μέτρα με σκοπό να ενισχύσει τον αντίκτυπο του προγράμματος και να βελτιώσει την εφαρμογή του.

Επανεστίαση στις πολιτικες προτεραιότητες της ΕΕ

Η συνάφεια του προγράμματος τονίστηκε από όλους τους ενδιαφερομένους που ρωτήθηκαν, όμως ο αντίκτυπός του περιορίστηκε εν μέρει από τη διάχυτη ιεράρχηση όσον αφορά την κατανομή της χρηματοδότησης. Προκειμένου συνεπώς να τονιστεί η συνάφεια του προγράμματος, ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής του μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του αντικτύπου του. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να απλοποιηθεί και να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των ετήσιων προτεραιοτήτων.

Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο, ιδίως ενόψει της νέας γενιάς προγραμμάτων, να εστιαστεί η χρηματοδότηση σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος στην ενίσχυση των τομέων πολιτικής των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της προστασίας των δεδομένων και της ιθαγένειας της Ένωσης. Σε συνδυασμό με την κατάλληλη στήριξη για την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών της Επιτροπής, θα μπορούσε με τον τρόπο αυτόν να αυξηθεί ο αντίκτυπος της ανάπτυξης πολιτικών και να αποφευχθούν οι επικαλύψεις με τα υφιστάμενα προγράμματα σε άλλες ΓΔ που διαθέτουν πολύ μεγαλύτερο προϋπολογισμό για αυτό το είδος άμεσης χρηματοδότησης.

Έμφαση σε σχέδια με ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση

Κατά τα πρώτα έτη χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ, προωθήθηκε με αξιοσημείωτη επιτυχία η συνιστώσα των πολυμερών εταιρικών σχέσεων και η συμμετοχή μεγάλου αριθμού φορέων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κρατών μελών. Η προσέγγιση αυτή έχει, ωστόσο, μια δυσμενή επίπτωση: περιορισμένη χρηματοδότηση διατίθεται σε πολλούς δικαιούχους με αποτέλεσμα να διαχέεται ο αντίκτυπος των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων.

Συνεπώς, για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος, η σημερινή περιορισμένη χρηματοδότηση θα πρέπει να επικεντρωθεί σε σχέδια με ισχυρότερη ευρωπαϊκή διάσταση. Τα σχέδια μεγαλύτερης κλίμακας που θα λαμβάνουν μεγαλύτερη χρηματοδότηση θα αυξήσουν την προβολή του προγράμματος και θα εξασφαλίσουν τον ευρύτερο αντίκτυπο των σχεδίων που δεν θα περιορίζεται μόνο σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, στο μέτρο που θα είναι ευρύτερα και καλύτερα επεξεργασμένα και θα έχουν με ισχυρότερη προστιθέμενη αξία σε επίπεδο Ένωσης και κατ’επέκταση μεγαλύτερη βιωσιμότητα.

Επιδιώκοντας τον ίδιο σκοπό, η Επιτροπή θα εξετάσει περαιτέρω αν ο αντίκτυπος που έχουν οι επιδοτήσεις λειτουργίας στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος αρκεί για να διατηρηθεί αυτό το είδος χρηματοδότησης, λαμβανομένου υπόψη του σταθερά περιορισμένου ενδιαφέροντος που επιδεικνύουν οι αιτούντες και της περιορισμένης προβολής του προγράμματος ΘΔΙ και των στόχων του στο πλαίσιο αυτού του είδους χρηματοδότησης.

Ισόρροπη συμμετοχή στο πρόγραμμα ΘΔΙ

Όσον αφορά τη συμμετοχή στο πρόγραμμα ΘΔΙ, εξακολουθούν να υπερτερούν δικαιούχοι από ορισμένα κράτη μέλη, ενώ παρατηρείται υποεκπροσώπηση δικαιούχων, άμεσων και έμμεσων, από τα 12 νεότερα κράτη μέλη.

Για την αντιμετώπιση αυτής της απόκλισης, η Επιτροπή θα επιδιώξει τη διοργάνωση στοχευμένων εκστρατειών ενημέρωσης προς τις οργανώσεις αυτών των κρατών μελών και θα αυξήσει τις επαφές της με τις αρμόδιες εθνικές και περιφερειακές αρχές, ώστε να υπάρξει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για τις εκστρατείες και να παρακαμφθούν τα όρια των διαθέσιμων για αυτές τις δράσεις πόρων.

Αποτελεσματικότερη διαχείρι ση του προγράμματος ΘΔΙ

Με την αυξανόμενη επιτυχία του προγράμματος και τον ανοδικό αριθμό των αιτήσεων για χρηματοδότηση και των χρηματοδοτούμενων τελικά σχεδίων, απαιτείται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την απλοποίηση των διαδικασιών που διέπουν τον κύκλο ζωής των σχεδίων.

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων, η οποία πρόσφατα συμπληρώθηκε με την καθιέρωση του ηλεκτρονικού συστήματος υποβολής αιτήσεων PRIAMOS, επέδειξε μεγάλες δυνατότητες όσον αφορά τη διευκόλυνση της εργασίας των αιτούντων και της Επιτροπής και επέτρεψε τη μείωση της ποσότητας χαρτιού που χρησιμοποιείται για την υποβολή των προτάσεων. Μπορούν ακόμη να αντληθούν πολλά δυνητικά πλεονεκτήματα από το σύστημα αυτό. Η Επιτροπή θα λάβει περαιτέρω μέτρα για να το καταστήσει πιο εύχρηστο, αποτελεσματικό και γρήγορο και για να αποβεί ένα ολοκληρωμένο εργαλείο που θα εξυπηρετεί αφενός του αιτούντες/δικαιούχους και αφετέρου την Επιτροπή κατά την αποτελεσματική διαχείριση των σχεδίων σε ολόκληρο τον κύκλο της ζωής τους.

Ένα άλλο ζήτημα θα είναι να μειωθούν οι εγγενείς καθυστερήσεις που προκαλούνται από την υποχρέωση διαβούλευσης με την επιτροπή του προγράμματος ΘΔΙ σχετικά με την έκβαση των επιλογών και να εκτιμηθεί αν η διοικητική επιβάρυνση της διαδικασίας αυτής δικαιολογείται από την πολύ περιορισμένη χρηματοδότηση.

Για να βελτιωθεί περισσότερο η αποτελεσματικότητα του προγράμματος θα καταβληθούν προσπάθειες ώστε να ενισχυθεί από μέρους της Επιτροπής η υποστήριξη των δικαιούχων και η ικανότητα παρακολούθησής τους σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των υλοποιούμενων δραστηριοτήτων. Αυτό θα συμβάλει στην καλύτερη εκτέλεση των δραστηριοτήτων, καθώς και στην καλύτερη κατανόηση και ενσωμάτωση των πολιτικών προτεραιοτήτων και των ορθών πρακτικών.

Βελτίωση της διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων

Κατά την αξιολόγηση διαπιστώθηκε ότι τα αποτελέσματα και τα επιτεύγματα των σχεδίων θα μπορούσαν να διαδίδονται με περισσότερο στοχευμένο τρόπο και να χρησιμοποιούνται ως πόροι για την ανάπτυξη πολιτικών.

Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει μια προσέγγιση που θα προσανατολίζεται περισσότερο στα αποτελέσματα τόσο κατά την επιλογή όσο και κατά τη διαχείριση των σχεδίων. Σε συνδυασμό με τον καθορισμό προτεραιοτήτων, η προσέγγιση αυτή θα εξασφαλίσει στενότερο συσχετισμό ανάμεσα στις πρωτοβουλίες πολιτικής που πραγματοποιεί απευθείας η Επιτροπή και εκείνες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των σχεδίων. Έτσι θα υπάρχει πιο γόνιμο έδαφος για τις συνέργειες μεταξύ των δύο μηχανισμών χρηματοδότησης του προγράμματος.

Παράλληλα με αυτή την προσανατολισμένη στα αποτελέσματα προσέγγιση, ενδέχεται να εξεταστεί και η λήψη άλλων μέτρων που θα τονίζουν τα αποτελέσματα του προγράμματος, μεταξύ των οποίων η καλύτερα επιμελημένη και δυναμική ηλεκτρονική διάδοση, καθώς και η οργάνωση ειδικών εκδηλώσεων με σκοπό την επισήμανση συγκεκριμένων επιτυχημένων σχεδίων ως μέσο για να καταδειχθεί περισσότερο η προστιθέμενη αξία του προγράμματος.

Συμπεράσματα

Η ενδιάμεση αξιολόγηση επιβεβαιώνει τη σημασία του προγράμματος «Θεμελιώδη Δικαιώματα και Ιθαγένεια» στην προώθηση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την ενθάρρυνση του διαλόγου και την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις ευκαιρίες χρηματοδότησης, αλλά και η αυξανόμενη προβολή των σχεδίων και η πρόσφατη προσθήκη ως άμεσων δικαιούχων γνωστών και έγκριτων διεθνών οργανώσεων αποτελούν ισχυρούς δείκτες της σημασίας και της προστιθέμενης αξίας του προγράμματος. Το γεγονός ότι κατά την τελευταία περίοδο επιλογής η ζήτηση για χρηματοδότηση ήταν 5 φορές μεγαλύτερη από τα διαθέσιμα κεφάλαια αποτελεί σαφή δείκτη των δυνατοτήτων περαιτέρω ανάπτυξης και επέκτασης του προγράμματος.

Μολονότι η αξιολόγηση τόνισε επίσης ορισμένα προβλήματα στην εφαρμογή του προγράμματος ΘΔΙ και επεσήμανε ορισμένες πιθανές βελτιώσεις, είναι αναμφισβήτητη η εγγενής ποιότητα του προγράμματος, η συνάφειά του με τις τρέχουσες προτεραιότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής και με τις ανάγκες των επιλεγμένων ομάδων-στόχων και των ενδιαφερόμενων φορέων, καθώς και η προστιθέμενη αξία του.

Ως εκ τούτου, για να βελτιωθεί περαιτέρω ο αντίκτυπος και η αποτελεσματικότητα του προγράμματος, η Επιτροπή θα εστιάσει περαιτέρω το πρόγραμμα, θα διασφαλίσει μεγαλύτερη συνεκτικότητα μεταξύ των προσανατολισμένων στα αποτελέσματα σχεδίων και των εξελίξεων της πολιτικής, θα επεκτείνει την εμβέλεια του προγράμματος στα 12 νέα κράτη μέλη, θα απλοποιήσει τις διαδικασίες διαχείρισης και θα δώσει έμφαση στη διάδοση των αποτελεσμάτων.

[1] EPEC διενεργηθείσα από την GHK Consulting, www.ghkint.com

[2] Επιδοτήσεις δράσης: 18 σχέδια που ξεκίνησαν το 2008 (ολοκληρωμένα), 26 σχέδια το 2009 (σε ενδιάμεσο στάδιο)

Επιδοτήσεις λειτουργίας: 3 το 2008, 7 το 2009 και 5 το 2010

Πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την περίοδο 2007-2009: 47, ενώ 12 προβλέπονται για το 2010.