EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 75/6

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προώθηση καινοτόμων επιχειρήσεων με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2017/C 075/02)

Εισηγητής: ο κ. Antonio GARCÍA DEL RIEGO

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 21.1.2016 Νομική βάση Άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή Υιοθετήθηκε από το τμήμα 29.11.2016 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 14.12.2016 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 521 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 220/1/8

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την εκπόνηση προτάσεων πολιτικής που αποσκοπούν στην προώθηση της ίδρυσης καινοτόμων επιχειρήσεων με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης και συνιστά αυτές οι πρωτοβουλίες να διενεργηθούν, να καθοδηγηθούν και να συντονιστούν από έναν ενιαίο φορέα, ο οποίος θα είναι αρμόδιος για την αξιολόγηση, την παρακολούθηση και την επίτευξη συνεργειών μεταξύ των καινοτόμων πολιτικών που θέτουν σε εφαρμογή οι διάφορες γενικές διευθύνσεις. Αυτές οι προτάσεις πολιτικής θα πρέπει να ενισχύσουν την ενιαία αγορά, να ενδυναμώσουν τους συνεργατικούς σχηματισμούς και τα οικοσυστήματα εντός των οποίων δημιουργούνται οι καινοτόμες νεοσύστατες επιχειρήσεις, να αναπτύξουν το στοιχείο των ιδίων κεφαλαίων των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, να ενθαρρύνουν την εστίαση των πανεπιστημιακών προγραμμάτων σπουδών σε μελλοντοστραφή επαγγέλματα και να ελαχιστοποιήσουν το κόστος και τις γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις που συνεπάγεται η σύσταση μιας νέας επιχείρησης.

1.1.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει το έργο της για την ενίσχυση των ισχυόντων κανόνων της ενιαίας αγοράς: μακροπρόθεσμα σχέδια εναρμόνισης, όπως π.χ. τα λογιστικά πρότυπα και τα πρότυπα αφερεγγυότητας, η αυτόματη αναγνώριση των επαγγελματικών και ακαδημαϊκών προσόντων, η ταχεία υλοποίηση της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά και η πλήρης εφαρμογή της πρωτοβουλίας για την ένωση κεφαλαιαγορών (1), θα συνδράμουν την ΕΕ να επωφεληθεί από το πλήρες δυναμικό μιας γνήσιας ενιαίας αγοράς. Η θέσπιση απλών και αποτελεσματικών κανόνων όσον αφορά τις διασυνοριακές συμβάσεις θα ωθήσουν το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο, θα μειώσουν τον νομικό κατακερματισμό του δικαίου των καταναλωτών, καθώς και το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις.

1.1.2. Η χρηματοδότηση μέσω ιδίων κεφαλαίων θα πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω προκειμένου να στηριχθούν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις στο στάδιο ανάπτυξής τους. Μεταξύ άλλων παραγόντων, αυτό προϋποθέτει τη θέσπιση ενός πιο ουδέτερου συστήματος φορολόγησης, το οποίο θα αντιμετωπίζει ισότιμα το χρέος και τη χρηματοδότηση μέσω ιδίων κεφαλαίων, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα φορολογικής έκπτωσης των πληρωμών τόκων αλλά και των μερισμάτων (2). Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούν ένα απόθεμα «δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών» με στόχο την προσέλκυση και τη διατήρηση των ταλέντων.

1.1.3. Κρίνεται σκόπιμο να διαμορφωθεί και να προωθηθεί μια νοοτροπία μετοχικού κεφαλαίου και μέσω εκπαιδευτικών και μη νομοθετικών πρωτοβουλιών. Το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα χρειάζεται να αναπτύξει ρευστά επενδυτικά προϊόντα πρόσφορα για τους ιδιώτες επενδυτές, προκειμένου να τους ενθαρρύνει να πραγματοποιούν επενδύσεις σε καινοτόμες μικρές επιχειρήσεις.

1.1.4. Η κατάργηση της περιττής γραφειοκρατίας και ο περιορισμός του «κανονιστικού υπερθεματισμού» είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την ελαχιστοποίηση των διοικητικών επιβαρύνσεων και την αποφυγή άσκοπων δαπανών και σπατάλης χρόνου για τους επιχειρηματίες.

1.1.5. Η ανάπτυξη νέων μορφών συνεργασίας μεταξύ των πανεπιστημίων και των επιχειρήσεων, τόσο των μεγάλων εταιρειών όσο και των μικρότερων επιχειρήσεων, πρέπει να ενισχυθεί και να επιταχυνθεί σε όλα τα κράτη μέλη με την ανάληψη καινοτόμων μέτρων πολιτικής που θα στοχεύουν να μετατρέψουν την ΕΕ σε έναν μαγνήτη προσέλκυσης ταλέντων.

1.1.5.1. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να καταργήσει κάθε νομικό εμπόδιο για τις ανταλλαγές σπουδαστών και νέων επιχειρηματιών (3), παραδείγματος χάρη με τη δημιουργία ενός προγράμματος Erasmus για νέους επιχειρηματίες.

1.1.5.2. Προκειμένου να αναδειχθούν οι πολλά υποσχόμενες επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης μιας βάσης δεδομένων πληροφοριών με τη μορφή πλατφόρμας, η οποία θα ενσωματώνεται στον ευρωπαϊκό κόμβο επενδυτικών συμβουλών (ΕΚΕΣ) [European Investment Advisory Hub (EIAH)] και στην ευρωπαϊκή πύλη επενδυτικών έργων (ΕΠΕΕ) [European Investment Project Portal (EIPP)] (4). Σε αυτή τη βάση δεδομένων θα συμπεριλαμβάνονται εταιρείες με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ σε διάφορους κλάδους, οι οποίες θα επιλέγονται βάσει αντικειμενικών και διαφανών κριτηρίων, και θα εξασφαλίζεται η διεπιχειρησιακή σύγκριση και η βαθμονόμηση των διαφόρων εταιρειών.

1.1.6. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανταλλαγή και η αξιολόγηση ορθών πρακτικών προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τον πειραματισμό με νέες πολιτικές (5).

1.2. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) καλούνται να υποστηρίξουν τις καινοτόμες επιχειρήσεις με ειδικά επιχειρηματικά κεφάλαια και κεφάλαια εκκίνησης προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα. Αυτό θα μπορούσε να διαρθρωθεί υπό τη μορφή αρχικών εγγυήσεων δανείων, οι οποίες θα συμβάλλουν στην υπέρβαση των αρχικών επιφυλάξεων για ιδιωτική χρηματοδότηση.

1.3. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), ένα ταμείο αξίας 21 δισεκατομμυρίων ευρώ συγκροτούμενο από εγγυήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κεφάλαια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, θα πρέπει να διαδραματίσει καίριο ρόλο ούτως ώστε τα καινοτόμα σχέδια να αποκτήσουν εμβέλεια και να κατορθώσουν να εδραιωθούν στην αγορά. Επιπλέον, το ΕΤΣΕ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο για τους μελλοντικούς ενωσιακούς προϋπολογισμούς: μετάβαση από μια παραδοσιακή μέθοδο χρηματοδότησης των σχεδίων μέσω επιδοτήσεων σε ένα αποδοτικότερο πρότυπο με γνώμονα τις επενδύσεις, το οποίο θα «συγκεντρώσει σωρευτικά» κεφάλαια για τα σχέδια. Το ΕΤΣΕ έχει χρηματοδοτήσει επιτυχώς τομείς που συνοδεύονταν από αρκετούς κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν εύκολα να είχαν παραβλεφθεί (6).

1.4. Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναπτυχθεί μια ευρύτερη επενδυτική εργαλειοθήκη προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις που βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των «ασύμμετρων κεφαλαίων» (asymmetric funds), τα οποία προσφέρουν διαφορετικές αποδόσεις σε διαφορετικές κατηγορίες επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων και εναλλακτικών χρηματοδοτικών διαύλων όπως η συμμετοχική χρηματοδότηση (crowdfunding) (7). Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η προοπτική δημιουργίας δευτερευουσών αγορών προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ευρωπαϊκών ΜΜΕ στις αγορές.

1.5. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναλύσει τις ρυθμιστικές ασυμμετρίες που υφίστανται μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των επενδύσεων σε λογισμικό και να καταργήσει τους κανονιστικούς περιορισμούς που παρεμποδίζουν τον ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό τομέα από τις επενδύσεις στην ψηφιακή ανάπτυξη.

2. Ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης

2.1. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αποτελούν καίριο στοιχείο της ευρωπαϊκής οικονομίας, συμβάλλοντας σημαντικά στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην οικονομική ανάπτυξη (8).

2.1.1. Το 2015 πάνω από 22,3 εκατ. ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούσαν το 99,8 % του συνόλου των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, απασχολούσαν 90 εκατ. άτομα (66,9 % της συνολικής απασχόλησης), παρήγαγαν το 57,8 % της συνολικής προστιθεμένης αξίας (9) και παρείχαν ποσοστό 85 % των νέων θέσεων εργασίας. Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει ότι θα δημιουργηθεί μια νέα γενιά ΜΜΕ που θα αντισταθμίσει τις 200 000 επιχειρήσεις που κηρύσσουν πτώχευση κάθε χρόνο (10), στοιχείο το οποίο επηρεάζει 1,7 εκατ. εργαζομένους. Εντούτοις, αυτό που έχει περισσότερη σημασία για τη μελλοντική οικονομική ανάπτυξη είναι οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να καινοτομήσουν, να αναπτυχθούν και να προβούν σε εξαγωγές.

2.2. Η δημιουργία νεοσύστατων επιχειρήσεων με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης είναι καίριας σημασίας λόγω της εστίασής τους στην καινοτομία σε ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αυτές είναι οι επιχειρήσεις που θα δημιουργούν θέσεις εργασίας στο μέλλον και θα καθοδηγήσουν την ανάπτυξη της παραγωγικότητας, η οποία είναι κρίσιμη για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Ενώ η Ευρώπη καταγράφει πρόοδο σε ορισμένους τομείς, υστερεί στο πεδίο της μετάβασης από το στάδιο της ίδρυσης στο στάδιο της επέκτασης, μιας παραμέτρου η οποία θα πρέπει εντέλει να οδηγήσει στην ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας που χρειάζεται η Ευρώπη (11).

2.3. Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας επικεντρώνεται στις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις: εταιρείες με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης και μέση ετήσια αύξηση του αριθμού εργαζομένων (ή του κύκλου εργασιών) άνω του 20 % για περίοδο τριών ετών, που απασχολούν τουλάχιστον 10 μισθωτούς κατά την έναρξη της περιόδου παρατήρησης (12). Βασικό χαρακτηριστικό των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων είναι ότι εφαρμόζουν επιχειρηματικά πρότυπα με μεγάλες δυνατότητες κλιμάκωσης. Κλιμακοθετησιμότητα είναι η ικανότητα ανάπτυξης από άποψη πρόσβασης στην αγορά, εσόδων και δομής η οποία ενεργοποιείται, παραδείγματος χάρη, από την ταχεία επανάληψη του επιχειρηματικού μοντέλου σε διαφορετικές αγορές ή από νέες πρακτικές διαχείρισης.

2.3.1. Μια μελέτη του ΟΟΣΑ σε 11 χώρες (13) εντόπισε ότι οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν ποσοστό 10 % του συνόλου των επιχειρήσεων σε όλες τις 11 χώρες που εξετάστηκαν, αλλά δημιουργούν τα δύο τρίτα του συνόλου των νέων θέσεων εργασίας (14).

2.4. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τείνουν να είναι λιγότερο επικερδείς βραχυπρόθεσμα και εξαρτώνται από εξωτερική χρηματοδότηση. Αν οι εν λόγω καινοτόμες επιχειρήσεις δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν τα σχέδια επέκτασής τους, αδυνατούν να επεκταθούν και, στην περίπτωση αυτή, το υποκείμενο δυναμικό ανάπτυξης της παραγωγικότητας και δημιουργίας θέσεων εργασίας μπλοκάρεται πιθανόν.

2.4.1. Σε μια ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας (15) εκτιμάται ότι το μέσο επιτόκιο των μη εξυπηρετούμενων δανείων ΜΜΕ σε αναπτυσσόμενες αγορές το 2007 ήταν 6,93 %, υπερδιπλάσιο του επιτοκίου για δάνεια μεγάλων επιχειρήσεων, που ανερχόταν σε 2,54 %. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια αυξήθηκαν ραγδαία κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Πορτογαλία, στην Ισπανία, στην Ιταλία και στην Ιρλανδία αγγίζοντας ποσοστά μεταξύ 10 % και 25 %.

2.4.1.1. Οι πολιτικές που ενθαρρύνουν τις τράπεζες να χορηγούν δάνεια σε πιο ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις, και δη σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο με περιορισμένες εγγυήσεις, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα σύνολο ριψοκίνδυνων τραπεζών, πιστωτική στενότητα και αύξηση της χρηματοπιστωτικής αστάθειας (16).

2.5. Η Ευρώπη θα πρέπει να εστιάσει στην ομαλή λειτουργία της «χρηματοδοτικής μετάβασης», η οποία έχει διακοπεί επί του παρόντος.

2.5.1. Η «χρηματοδοτική μετάβαση» αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια: στάδιο αρχικής σύστασης (χρηματοδότηση μέσω επιδοτήσεων, κεφαλαίων σποράς, πόρων από το οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον)· στάδιο αύξησης του επιχειρηματικού κεφαλαίου [συμμετοχική χρηματοδότηση (crowdfunding), μικροχρηματοδότηση, «επιχειρηματικοί άγγελοι» (business angels)]· σταθερή ανάπτυξη (τιτλοποίηση, ιδιωτικά κεφάλαια, επιχειρηματικά κεφάλαια, θεσμικοί επενδυτές, ιδιωτικές τοποθετήσεις του χρέους) και στάδιο εξόδου της επιχείρησης (απόκτηση, χρηματιστηριακές αγορές).

3. Δομικές μονάδες για την ανάπτυξη ενός φιλικού προς την επέκταση οικοσυστήματος καινοτομίας

3.1. Τα πετυχημένα οικοσυστήματα καινοτομίας που ενθαρρύνουν τις επεκτεινόμενες εταιρείες χαρακτηρίζονται από έντονα διασυνδεδεμένα δίκτυα ερευνητικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, μεγάλων βιομηχανιών, επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων και την παρουσία δημιουργικού και επιχειρηματικού ταλέντου (17).

3.1.1. Κατά κανόνα, οι νεοσύστατες επιχειρήσεις δημιουργούνται σε τεχνολογικούς κόμβους που συγκροτούνται γύρω από πρωτοκλασάτα πανεπιστήμια και οι οποίοι ενεργούν ως βασικός παράγοντας για την ανάπτυξη ενός δυναμικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, καθώς συνιστούν πηγή ταλέντων, τόσο από άποψη φοιτητών όσο και από άποψη ακαδημαϊκών. Οι ισχυροί και καλά συνδεδεμένοι συνεργατικοί σχηματισμοί βελτιώνουν την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, χαράσσουν την κατεύθυνση και τον ρυθμό της καινοτομίας και τονώνουν τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Οι ΗΠΑ και η Κίνα, καθώς και συγκεκριμένα επιχειρηματικά κέντρα στην Ευρώπη αγωνίζονται αυτή τη στιγμή για να προσελκύσουν ταλέντα και κεφάλαια και να προαγάγουν την καινοτομία.

3.1.2. Ωστόσο, ο κατακερματισμός των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας παρεμποδίζει τη μετάβαση από τις νεοφυείς στις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, είναι πρωταρχικής σημασίας να διευκολυνθεί η αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων εντός της ΕΕ, καθώς και η προσέλκυση ταλέντων από τρίτες χώρες, τα οποία θα λειτουργήσουν ως μαγνήτης, δημιουργώντας κατά αυτόν τον τρόπο έναν ενάρετο κύκλο.

3.1.3. Θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση ενός προγράμματος Erasmus για νέους επιχειρηματίες. Μια τέτοια πρωτοβουλία, η οποία είναι σύμφωνη με την κατευθυντήρια αρχή της ανάπτυξης και της απασχόλησης, θα μπορούσε να διευκολύνει την εργασιακή κινητικότητα και θα γινόταν εύκολα αποδεκτή από τις επιχειρήσεις.

3.1.3.1. Πρόσφατα εγκρίθηκαν μερικές πολιτικές για την προσέλκυση ταλέντων εκτός ΕΕ. Η μπλε κάρτα, που θεσπίστηκε το 2009, επιτάχυνε την είσοδο ειδικευμένων εργαζομένων για τους εργοδότες της ΕΕ (18). Σε εθνικό επίπεδο, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη δημιουργήσει ειδικές διαδικασίες θεώρησης για επιχειρηματίες, ενώ κι άλλες χώρες έχουν ξεκινήσει την καθιέρωσή τους (19).

3.1.4. Μια αξιόλογη πετυχημένη περίπτωση τεχνολογικού κόμβου είναι η Oxbridge, η οποία αναφέρεται στην περιφέρεια επιρροής που περιλαμβάνει τα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η εν λόγω κοινότητα υψηλής τεχνολογίας στο Ηνωμένο Βασίλειο συνέχισε να αναπτύσσεται και να καινοτομεί κατά τη διάρκεια της παρατεταμένης περιόδου οικονομικής ύφεσης και στασιμότητας μεταξύ 2008 και 2012 (20).

3.1.4.1. Εντούτοις, πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης δεν έχουν το καθεστώς, τη δομή ή την τάση να δημιουργήσουν τις συνθήκες που απαιτούνται για την ανάπτυξη επιχειρηματικών εγχειρημάτων στους κόλπους τους και για την προάσπιση της ατζέντας αυτής ενώπιον των κυβερνήσεων (21). Οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αναπτύξουν δεσμούς με τη βιομηχανία, επενδύοντας σε γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας στους κόλπους τους και στην εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα (22).

3.1.5. Οι επιχειρήσεις τεχνοβλαστών που δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα της μεταφοράς τεχνολογίας από τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν δυσκολίες να επεκταθούν λόγω έλλειψης χρηματοδοτικών πόρων και εξειδικευμένης διαχείρισης. Είναι επομένως ζωικής σημασίας να μπορούν να βασίζονται στη στήριξη εκ μέρους των θεσμών του δημόσιου τομέα προκειμένου να υπερκεράσουν τις αρχικές επιφυλάξεις των ιδιωτικών χρηματοοικονομικών φορέων να πραγματοποιήσουν επενδύσεις σε τεχνοβλαστούς με τεχνολογικό προφίλ, καθότι αυτού του τύπου οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζονται ως υπέρμετρα τεχνικού χαρακτήρα και επικίνδυνες, ενώ συχνά δεν γίνεται ορθά κατανοητό το περιεχόμενό τους.

3.2. Οι Ευρωπαίοι, παρ’ ότι έχουν παρεμφερές μορφωτικό επίπεδο, δημιουργούν νέες επιχειρήσεις εντυπωσιακά σπανιότερα από τους Αμερικανούς. Οι πολλαπλοί λόγοι αυτού του γεγονότος είναι τα υψηλά επίπεδα κινδύνων, οι διοικητικοί φραγμοί, μια υποανεπτυγμένη νοοτροπία των «δεύτερων ευκαιριών», η ελλιπής ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων με θέμα την επιχειρηματικότητα και η απουσία μιας αντίληψης του ιδιωτικού κεφαλαίου. Θα πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στην έγκαιρη ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής νοοτροπίας στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

3.2.1. Πράγματι, ο μεγαλύτερος φόβος των Ευρωπαίων σχετικά με τη σύσταση νέων επιχειρήσεων είναι ο κίνδυνος πτώχευσης: 43 % στην Ευρώπη έναντι 19 % στις ΗΠΑ. Στις ΗΠΑ (23) το αρκετά αποδοτικό και μη κατασταλτικό καθεστώς εταιρικής πτώχευσης, καθώς και η μεγαλύτερη γενικότερα αποδοχή της εταιρικής αποτυχίας συμβάλλουν στην προθυμία ανάληψης κινδύνων. Προτεραιότητα των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη μιας περισσότερο επιχειρηματικής νοοτροπίας.

3.2.1.1. Μια πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι εταιρείες που ιδρύονται από επιχειρηματίες που κάνουν ένα δεύτερο επιχειρηματικό ξεκίνημα έχουν υψηλότερο κύκλο εργασιών και ρυθμό αύξησης της απασχόλησης, καθώς και μεγαλύτερες πιθανότητες να λάβουν εξωτερική χρηματοδότηση (24). Στην Ισπανία, μόλις το 20 % των επιχειρηματιών που δημιουργούν μια πρώτη νεοσύστατη επιχείρηση πετυχαίνουν, ενώ για όσους δοκιμάζουν δεύτερη φορά το ποσοστό επιτυχίας ανεβαίνει στο εντυπωσιακό ποσοστό του 80 %.

3.3. Οι καινοτόμες επιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης είναι συχνά πιθανότερο να απορριφθούν από τις τράπεζες όταν ζητούν δανειακή χρηματοδότηση λόγω του γεγονότος ότι αντιμετωπίζουν έλλειψη κεφαλαίων, τα οποία αντιπροσωπεύουν σημαντικό κομμάτι της πιστοληπτικής αξιολόγησης των τραπεζών (25). Η χρηματοδότηση ιδίων κεφαλαίων είναι, συνεπώς, θεμελιώδους σημασίας για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις με σημαντικά σχέδια επέκτασης αλλά αβέβαιες ή αρνητικές προβλέψεις ρευστότητας. Ο τραπεζικός δανεισμός θα πρέπει, συνεπώς, να συμπληρώνεται από μεγαλύτερη ποικιλία και ευελιξία των πηγών χρηματοδότησης, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της χρηματοδότησης ιδίων κεφαλαίων.

3.4. Θα πρέπει να δημιουργηθεί και να προωθηθεί στην Ευρώπη μια νοοτροπία μετοχικού κεφαλαίου και τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά συστήματα θα πρέπει να αναπτύξουν επενδυτικά προϊόντα ενδεδειγμένα για τους ιδιώτες επενδυτές, εξασφαλίζοντάς τους συγχρόνως την αναγκαία ρευστότητα προκειμένου να πραγματοποιήσουν επενδύσεις σε καινοτόμες μικρές επιχειρήσεις.

3.4.1. Λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης σε μεταγενέστερα στάδια, οι ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις αδυνατούν να συμβαδίσουν με τις αντίστοιχες αμερικανικές, και είτε χρειάζεται να παραγάγουν εγκαίρως έσοδα ούτως ώστε να επιβιώσουν είτε καταλήγουν να πωληθούν σε πολύ πρώιμο στάδιο σε τιμή κάτω του κόστους. Για την ακρίβεια, μέχρι το 2009 μόνο το 5 % των ευρωπαϊκών εταιρειών που συστάθηκαν από το μηδέν μετά το 1980 συγκαταλέγονταν στις 1 000 κορυφαίες εταιρείες από άποψη χρηματιστηριακής κεφαλαιοποίησης. Το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ ήταν 22 % (26).

3.4.1.1. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι πάνω από το ήμισυ του συνόλου των επιχειρηματικών κεφαλαίων που χορηγούνται παγκοσμίως διοχετεύονται στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρώπη χορηγείται μόλις το 15 %. Πιο συγκεκριμένα, το 2013 χορηγήθηκαν επιχειρηματικά κεφάλαια ύψους 26 δισεκατ. ευρώ στις ΗΠΑ και 5 δισεκατ. ευρώ στην Ευρώπη, ενώ οι ιδιώτες επενδυτές (επιχειρηματικοί άγγελοι) παρείχαν 6 δισεκατ. ευρώ σε ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις και 20 δισεκατ. ευρώ στις ΗΠΑ.

3.4.1.2. Επομένως, η ΕΕ πλήττεται από ένα μεγάλο έλλειμμα κεφαλαίου στους τομείς των επιχειρηματικών αγγέλων και της χρηματοδότησης επιχειρηματικών κεφαλαίων, που είναι, αντιστοίχως, τρεις και πέντε φορές υψηλότερα στις ΗΠΑ. Πρόκειται για πολύ σημαντική διαφορά, καθώς αυτός ο τύπος κεφαλαίων χρειάζεται για τον μετασχηματισμό των εταιρειών σε μεγαλύτερες και πιο πετυχημένες επιχειρήσεις.

3.4.1.3. Αυτό οφείλεται στο υψηλό επίπεδο κατακερματισμού της ευρωπαϊκής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων λόγω των εθνικών συνόρων. Η μέση τιμή του ευρωπαϊκού κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου, το οποίο ανέρχεται σε 60 εκατ. ευρώ, αντιστοιχεί μόλις στο ήμισυ της μέσης τιμής του επιχειρηματικού κεφαλαίου στις ΗΠΑ, ενώ το 90 % των επενδύσεων κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου συγκεντρώνεται σε μόλις οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ (Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Ισπανία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο) (27). Λόγω της ποικιλομορφίας κανόνων που επικρατεί στα κράτη μέλη, οι εταιρείες επιχειρηματικών κεφαλαίων αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος προκειμένου να αντλήσουν κεφάλαια σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρώπης. Ως αποτέλεσμα, είναι μικρές σε μέγεθος και διαθέτουν λιγότερα κεφάλαια για να στηρίξουν τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι, εάν οι αγορές κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου της Ευρώπης είχαν το ίδιο βάθος με αυτές των ΗΠΑ, θα μπορούσαν να έχουν διατεθεί μέχρι και 90 δισεκατ. ευρώ πρόσθετα κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων μεταξύ 2008 και 2013 (28).

3.4.1.4. Πρόβλημα δημιουργεί και η ανεπαρκής συμμετοχής ιδιωτών επενδυτών. Την τελευταία δεκαετία ο ευρωπαϊκός τομέας κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα, οι οποίοι συμμετείχαν σε ποσοστό 31 % (29) στις συνολικές επενδύσεις κατά το 2015, σε σύγκριση με το ποσοστό συμμετοχής ύψους μόλις 15 % (30) κατά το 2007. Στόχος δεν θα πρέπει να είναι οι λιγότεροι δημόσιοι πόροι, αλλά η αύξηση των ιδιωτικών πηγών. Η βάση των επενδυτών πρέπει να διευρυνθεί και να διαφοροποιηθεί, εάν επιθυμεί ο επιχειρηματικός κλάδος να καταστεί μακροπρόθεσμα αυτοσυντηρούμενος.

3.4.1.5. Για να παρασχεθούν κίνητρα υπέρ των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, θα μπορούσε να εξεταστεί η επιλογή των ασύμμετρων κεφαλαίων. Πρόκειται για κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου στο πλαίσιο των οποίων εξασφαλίζονται στους επενδυτές διαφορετικοί όροι και αποδόσεις σε συνάρτηση με τους επενδυτικούς τους στόχους, ενώ συγχρόνως αναγνωρίζονται τα διαφορετικά συμφέροντα των εταίρων που συμμετέχουν σε διάφορες συμπράξεις. Τα ασύμμετρα κεφάλαια υπάρχουν ήδη στη Φινλανδία, στην Ελλάδα, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Κάτω Χώρες.

3.4.2. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η προοπτική δημιουργίας δευτερευουσών αγορών προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ευρωπαϊκών ΜΜΕ στις αγορές. Οι αγορές αυτές θα πρέπει να εξασφαλίζουν χαμηλά έξοδα εισαγωγής στο χρηματιστήριο, καθώς και μια ευέλικτη, ειδικά προσαρμοσμένη προσέγγιση στις ανάγκες των μικρότερων, δυναμικών επιχειρήσεων. Ικανοποιητικά σχετικά παραδείγματα αποτελούν η Εναλλακτική Αγορά Επενδύσεων του Λονδίνου (AIM — Alternative Investment Market), η Nouveau marché του Παρισιού ή η Mercado Alternativo Bursatil (MAB) της Μαδρίτης. Αυτό το σύστημα ευέλικτης ρύθμισης μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι. Οι μικρές εταιρείες έχουν ευκολότερη πρόσβαση στα χρηματιστήρια για τη διασπορά μερισμάτων, ωστόσο, από την άλλη πλευρά, οι άπειροι επενδυτές ενδεχομένως να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην ακριβή αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου μιας εταιρείας.

3.4.3. Μια εξειδικευμένη τομεακή ρύθμιση περιορίζει ορισμένες φορές την ικανότητα των επιχειρήσεων της ΕΕ να επενδύσουν στις τεχνολογικές εξελίξεις, σε σύγκριση με τις ομόλογές τους επιχειρήσεις των ΗΠΑ. Λόγου χάρη, διαπιστώνεται ρυθμιστική ασυμμετρία μεταξύ των ευρωπαϊκών, των αμερικανικών και των ελβετικών χρηματοπιστωτικών οντοτήτων σε ό,τι αφορά τις αναγκαίες επενδύσεις σε λογισμικό και σε άλλα άυλα στοιχεία ενεργητικού, τα οποία είναι καθοριστικής σημασίας για την ψηφιακή ανάπτυξη.

3.4.3.1. Ο τραπεζικός τομέας είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος τομέας ΤΠ παγκοσμίως: 700 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ δαπανώνται σε καινοτομίες στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών (ΤΠ) —δηλαδή, το 1 στα 5 ευρώ δαπανάται από τον χρηματοπιστωτικό τομέα, το οποίο αντιστοιχεί σε ποσοστό 5-10 % επί του συνόλου των επενδύσεων (31). Κατά συνέπεια, οι τράπεζες συνιστούν ταυτοχρόνως μείζονα παράγοντα στον ψηφιακό μετασχηματισμό και τον κύριο χρηματοδοτικό φορέα της ψηφιακής οικονομίας.

3.4.3.2. Εντούτοις, το ρυθμιστικό πλαίσιο πλήττει τις άκρως αναγκαίες επενδύσεις σε ΤΠ. Ο δημοσιονομικός κανονισμός θα πρέπει να μεταχειρίζεται το λογισμικό ως κοινό περιουσιακό στοιχείο και δεν θα πρέπει να αναγκάζει τις τράπεζες της ΕΕ να αφαιρούν την επένδυση αυτή για λόγους κεφαλαιακών απαιτήσεων.

3.5. Τα διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα των κρατών μελών και οι διαφορετικοί τύποι χρηματοδότησης αποτελούν εμπόδιο για την ανάπτυξη των πανευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, με αντίκτυπο τόσο στους επενδυτές όσο και στους εκδότες.

3.5.1. Τα περισσότερα εταιρικά φορολογικά συστήματα στην Ευρώπη ευνοούν τη δανειακή χρηματοδότηση έναντι της χρηματοδότησης ιδίων κεφαλαίων, επιτρέποντας την έκπτωση του κόστους των τόκων· δεν υπάρχει έκπτωση για τις καταβολές μερισμάτων στην περίπτωση των ιδίων κεφαλαίων. Αυτή η μεροληψία υπέρ των δανειακών κεφαλαίων θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με φορολογικές ελαφρύνσεις επί του κόστους της χρηματοδότησης τόσο των ιδίων όσο και των δανειακών κεφαλαίων (32).

3.5.1.1. Τα φορολογικά κίνητρα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή χρηματοδότησης σε εταιρείες με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και πολλές κυβερνήσεις ανά τον κόσμο επιτρέπουν την έκπτωση φόρου για φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που επενδύουν σε νεοσύστατες επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας ή σε εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου (33).

3.5.1.2. Ένα παραδοσιακά ελκυστικό πλεονέκτημα για τους εργαζομένους και τους επιχειρηματίες νεοσύστατων επιχειρήσεων είναι η εφαρμογή προγραμμάτων για τα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών, δεδομένου ότι πολλοί από αυτούς θα παραιτούνταν από μισθολογικές αυξήσεις προκειμένου να λάβουν περισσότερα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών. Στα περισσότερα κράτη μέλη η φορολογική μεταχείριση των δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών είναι πολύ κατασταλτική, καθώς αυτά αντιμετωπίζονται ως κανονικός μισθός και φορολογούνται με έναν ανώτατο φορολογικό συντελεστή. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η φορολογική μεταχείριση των δικαιωμάτων προαίρεσης μετοχών κατά παρόμοιο τρόπο με το καθεστώς Incentive Stock Options (ISOs — μετοχικά δικαιώματα προαίρεσης) (34) που ισχύει στις ΗΠΑ.

3.5.2. Είναι δαπανηρό για τις επιχειρήσεις να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις ΦΠΑ, ιδίως εάν προβαίνουν σε διασυνοριακές πωλήσεις αγαθών ή υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει αναγγείλει, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την ενιαία ψηφιακή αγορά, την υποβολή νομοθετικών προτάσεων μέχρι το τέλος του 2016 σχετικά με τη μείωση του διοικητικού φόρτου στις επιχειρήσεις λόγω των διαφορετικών καθεστώτων ΦΠΑ. Ανάμεσα στα μέτρα αυτά η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ενός ορίου απαλλαγής από τον ΦΠΑ για να βοηθήσει τις νεοσύστατες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις (35).

3.6. Η απελευθέρωση του πλήρους δυναμικού της ενιαίας αγοράς είναι ουσιώδους σημασίας προκειμένου να μπορούν να προσφέρουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους σε ολόκληρη την ΕΕ σε πρώιμο στάδιο, αλλά και να επεκτείνονται γρήγορα, ώστε να καθίστανται ανταγωνιστικές στις παγκόσμιες αγορές.

3.6.1. Η θέσπιση απλών και αποτελεσματικών κανόνων όσον αφορά τις διασυνοριακές συμβάσεις για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις αποτελούν προτεραιότητα της στρατηγικής για την ενιαία ψηφιακή αγορά. Μπορούν να ωθήσουν το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο στην επικράτεια της ΕΕ με την κατάργηση του νομικού κατακερματισμού στον τομέα του δικαίου για τις καταναλωτικές συμβάσεις. Η άρση των φραγμών λόγω διαφορών στο δίκαιο περί συμβάσεων θα αυξήσει την κατανάλωση στην ΕΕ κατά 18 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν θα αυξηθεί κατά 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε σύγκριση με τα τρέχοντα επίπεδα (36).

3.7. Οι περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις είναι επίσης μια αιτία πρόσθετων εξόδων και σπατάλης χρόνου για τους επιχειρηματίες.

3.7.1. Κατά την περίοδο 2013-2015 το μέσο κόστος σύστασης μιας επιχείρησης στην ΕΕ αντιστοιχούσε στο 4,1 % του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ, ενώ στις ΗΠΑ ανερχόταν στο 1,17 % (37).

3.7.2. Όσον αφορά τον χρόνο που απαιτείται για τη σύσταση μιας νέας επιχείρησης στην ΕΕ, κατά μέσο όρο η καταχώριση ολοκληρώνεται σε 11,6 ημέρες. Στις ΗΠΑ ο αναγκαίος χρόνος για τη σύσταση μιας επιχείρησης είναι μόλις 6 ημέρες.

3.8. Η ασυμμετρία πληροφόρησης συνιστά άλλον έναν από τους λόγους για τους οποίους στην Ευρώπη δεν ιδρύονται αρκετές επιχειρήσεις με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης. Οι επενδυτές δεν διαθέτουν μια συνολική εικόνα όλων των επενδυτικών δυνατοτήτων. Επιπλέον, οι μη ευρωπαίοι επενδυτές αντιμετωπίζουν πρόσθετους περιορισμούς στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν τα ειδικά χαρακτηριστικά των διαφόρων εθνικών αγορών. Η δημιουργία μιας ειδικά αφιερωμένης πύλης, η οποία θα ενσωματώνεται στον ευρωπαϊκό κόμβο επενδυτικών συμβουλών (European Investment Advisory Hub — EIAH) και στην ευρωπαϊκή πύλη επενδυτικών έργων (European Investment Project Portal — EIPP) (38), θα συμβάλλει στην καλύτερη προβολή των σχεδίων υψηλού δυναμικού ανάπτυξης και θα μειώσει την ασυμμετρία πληροφόρησης.

4. Παραδείγματα επιλεγμένων ορθών πρακτικών που εφαρμόζονται επί του παρόντος

4.1. Πολλές χώρες έχουν αναπτύξει ορθές πρακτικές προκειμένου να στηρίξουν τις νεοσύστατες και τις επεκτεινόμενες επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μελετήσει προσεκτικά τις δυνατότητες εφαρμογής τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

4.1.1. Στη Γερμανία, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να εγγραφούν σε ένα Γερμανικό Εμπορικό Επιμελητήριο (ΙΗΚ — Industrie- und Handelskammer), το οποίο με τη σειρά του τους παρέχει υποστήριξη και συμβουλές (39).

4.1.2. Θα πρέπει να διερευνηθούν κρατικά προγράμματα εγγύησης δανείων, όπως αυτά που εφαρμόζονται στην Ιταλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Πολωνία και στη Γαλλία, καθώς και προγράμματα κρατικής συγχρηματοδότησης, όπως αυτά της Γερμανίας και της Σουηδίας (40).

4.1.3. Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέχει φορολογικά κίνητρα για την αύξηση της ροής κεφαλαίων σε πιο ριψοκίνδυνα στοιχεία ενεργητικού με καθεστώτα όπως το EIS, το SEIS και το VCT (41).

4.1.4. Η περιφέρεια Piedmont στην Ιταλία έχει αναπτύξει δίκτυα σε 12 συνεργατικούς βιομηχανικούς σχηματισμούς οι οποίοι συγκεντρώνουν επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης (42).

4.1.5. Στη Χώρα των Βάσκων στην Ισπανία, ο συνεταιρισμός Elkar-lan προάγει τον σχηματισμό και άλλων συνεταιρισμών μέσω πλήρους ανάλυσης βιωσιμότητας του έργου, κατάρτισης και πρόσβασης σε επιδοτήσεις και σε χρηματοδοτική ενίσχυση (43).

4.1.6. Η ψηφιοποίηση των κυβερνητικών υπηρεσιών, όπως καταδεικνύεται στην περίπτωση της Εσθονίας, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρωτοποριακό βήμα για την προώθηση της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα είχε μαζικό αντίκτυπο.

4.1.7. Στην εποχή της οικονομίας των δεδομένων, τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού, τα οποία είναι δύσκολο να αξιολογηθούν και να εκτιμηθούν με τους παραδοσιακούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, μπορούν να εξασφαλίσουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου έχει αναπτύξει μεθόδους εντοπισμού και μέτρησης αυτών των στοιχείων του ενεργητικού σε όρους ταμειακών ροών (44).

4.1.8. Στο Ηνωμένο Βασίλειο μια ειδική ομάδα εντός της εταιρείας Tech City UK, η οποία ονομάζεται Future Fifty, παρέχει στήριξη στις 50 καλύτερες επεκτεινόμενες εταιρείες ψηφιακών τεχνολογιών της Βρετανίας. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα εξασφαλίζει πρόσβαση σε εμπειρογνωσία τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, αναπτύσσει δεσμούς με τη βάση των θεσμικών επενδυτών του Ηνωμένου Βασιλείου και προσφέρει εξατομικευμένη στήριξη στις επιχειρήσεις προκειμένου να συμβάλει στην ταχεία ανάπτυξή τους και να οικοδομήσει τα θεμέλια για την ετοιμότητά τους για ΑΔΠ (αρχική δημόσια προσφορά — IPO) (45), για συγχωνεύσεις και εξαγορές και για παγκόσμια επέκταση (46).

4.1.9. Το 2015 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ έθεσε σε εφαρμογή το σύστημα STEM (Science, Technology, Engineering and Maths), με στόχο να εμπνεύσει τα παιδιά να σπουδάσουν φυσική, τεχνολογία, μηχανολογία και μαθηματικά. Βασικός πυλώνας είναι η προετοιμασία των σπουδαστών για τις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας (47). Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται όλο και περισσότερο σε μεταβιβάσιμες δεξιότητες και στο STEAM, όπου το «Α» αντιστοιχεί το αρχικό γράμμα της λέξης Arts (τέχνες) στην αγγλική γλώσσα.

5. Πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση της δημιουργίας και της ανάπτυξης νεοσύστατων επιχειρήσεων

5.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέβαλε αξιοσημείωτες προσπάθειες για να στηρίξει τους επιχειρηματίες δρομολογώντας πολλές πρωτοβουλίες τα τελευταία χρόνια, με τη συμμετοχή πολλών και διαφορετικών γενικών διευθύνσεων στη διαδικασία, συγκεκριμένα της ΓΔ CNECT (48), της ΓΔ EAC (49), της ΓΔ GROW (50), της ΓΔ RTD (51) και της ΓΔ FISMA (52).

5.2. Πολλές από αυτές τις πρωτοβουλίες είναι πρόσφατες και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπός τους. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται στον σωστό δρόμο και την ενθαρρύνει να συνεχίσει να εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση, σε συνεχή διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους ευρωπαϊκούς και εθνικούς φορείς.

Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 2016. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Γιώργος ΝΤΆΣΗΣ

(1) Η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει τη στήριξή της για τις πρωτοβουλίες της ένωσης κεφαλαιαγορών στις γνωμοδοτήσεις της με τα εξής θέματα: «Σχέδιο δράσης για την οικοδόμηση ένωσης κεφαλαιαγορών» (ΕΕ C 133 της 14.4.2016, σ. 17), «Τιτλοποίηση» (ΕΕ C 82 της 3.3.2016, σ. 1) και «Ενημερωτικά δελτία» (ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 9).

(2) Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει επανειλημμένα να ληφθούν μέτρα για την κατάργηση της μεροληπτικής μεταχείρισης του χρέους στα φορολογικά συστήματα, για παράδειγμα στη γνωμοδότησή της με θέμα «Χρηματοδότηση των επιχειρήσεων: διερεύνηση εναλλακτικών μηχανισμών εφοδιασμού» (ΕΕ C 451 της 16.12.2014, σ. 20).

(3) Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πανεπιστήμια που συμμετέχουν στην οικοδόμηση της Ευρώπης» (ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 11).

(4) Ευρωπαϊκός κόμβος επενδυτικών συμβουλών: http://www.eib.org/eiah/index.htm

Πληροφορίες σχετικά με την ευρωπαϊκή πύλη επενδυτικών έργων: https://ec.europa.eu/eipp/desktop/en/index.html

(5) Βλέπε σημείο 4.

(6) Ευρωπαϊκό ψηφιακό φόρουμ, «From Start-up to Scale-up: Growing Europe’s Digital Economy» (Από τη σύσταση στην ανάπτυξη: μεγέθυνση της ψηφιακής οικονομίας της Ευρώπης), Sergey Filippov και Paul Hofheinz, 2016, σ. 3-5.

(7) ό.π. σ. 5.

(8) Ορισμός της ΕΕ για τις ΜΜΕ (ΕΕ L 124 της 20.5.2003, σ. 36).

(9) http://www.eif.org/news_centre/publications/eif_annual_report_2015.pdf

(10) «Bankruptcy and second chance for honest failed entrepreneurs» — Πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ημέρα Επιχειρηματιών, 12 Νοεμβρίου 2015.

(11) Ως νεοφυής επιχείρηση ορίζεται κοινώς μια νέα επιχείρηση η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να αναζητά ένα αναπαραγόμενο και εξελισσόμενο οικονομικό πρότυπο. Αυτές οι νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι συνήθως υψηλά καινοτόμες και στηρίζονται κατά κανόνα σε πρωτοποριακές ιδέες, τεχνολογίες ή πρωτοεμφανιζόμενα επιχειρηματικά πρότυπα. Αντιθέτως, μια «επεκτεινόμενη» (scale-up) εταιρεία αποτελεί μια ταχέως επεκτεινόμενη και αναπτυσσόμενη επιχείρηση σε όρους πρόσβασης στην αγορά, εσόδων ή αριθμού απασχολούμενων εργαζομένων. Βλέπε την έκθεση του 2015 «Octopus High Growth Small Business Report 2015» (Λονδίνο: Octopus, 2015).

(12) https://www.linkedin.com/pulse/20141201163113-4330901-understanding-scale-up-companies

(13) Ηνωμένο Βασίλειο, Φινλανδία, Ισπανία, Ιταλία, ΗΠΑ, Καναδάς, Νορβηγία, Κάτω Χώρες, Δανία, Νέα Ζηλανδία, Αυστρία.

(14) Supporting investors and growth firms — T. Aubrey, R. Thillaye και A. Reed, 2015, σ. 11.

(15) http://siteresources.worldbank.org/INTFR/Resources/BeckDemirgucKuntMartinezPeria.pdf

(16) Supporting investors and growth firms — T. Aubrey, R. Thillaye και A. Reed, 2015, σ. 21.

(17) Tataj, D. «Innovation and Entrepreneurship. A Growth Model for Europe beyond the Crisis» (Καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Ένα μοντέλο ανάπτυξης για την Ευρώπη πέρα από το όρια της κρίσης), Tataj Innovation Library, Νέα Υόρκη, 2015.

(18) https://www.apply.eu/directives/

(19) http://tech.eu/features/6500/European-start-up-visa

(20) www.cambridge.gov.uk/sites/default/files/documents/cnfe-aap-io-employment-sector-profile.pdf

(21) «Clustering for Growth, How to build dynamic innovation clusters in Europe», σ. 11.

(22) Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πανεπιστήμια που συμμετέχουν στην οικοδόμηση της Ευρώπης» (ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 11).

(23) «Bankruptcy and second chance for honest failed entrepreneurs» — Πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

(24) Έρευνα της καθηγήτριας της Μεταπτυχιακής Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του πανεπιστημίου του Στάνφορντ (Stanford Graduate School of Business) κ. Kathryn Shaw.

(25) Supporting investors and growth firms — T. Aubrey, R. Thillaye και A. Reed, 2015, σ. 40.

(26) http://eref.knowledge-economy.net/uploads/documents/Born%20to%20Grow.pdf

(27) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Building a Capital Market Union» (Οικοδόμηση μιας ένωσης κεφαλαιαγορών), πράσινη βίβλος.

(28) ό.π.

(29) http://www.investeurope.eu/media/476271/2015-european-private-equity-activity.pdf

(30) http://www.investeurope.eu/media/340371/141109_EVCA_FOF_scheme.pdf

(31) Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Τραπεζών, 16 Σεπτεμβρίου 2016.

(32) Serena Fatica, Thomas Hemmelgarn and Gaëtan Nicodème, «The Debt-Equity Tax Bias: Consequences and Solutions», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Έγγραφα φορολογίας/έγγραφο εργασίας 33-2012: http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/taxation/gen_info/economic_analysis/tax_papers/taxation_paper_33_en.pdf

(33) Βλέπε, για παράδειγμα, σημείο 4.3.

(34) https://www.law.cornell.edu/cfr/text/26/1.422-2

(35) http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-16-1024_en.htm

(36) http://europa.eu/rapid/press-release_IP-15-6264_el.htm

(37) www.theglobaleconomy.com/USA/Cost_of_starting_business

(38) Βλέπε υποσημείωση 4.

(39) http://www.dihk.de/en

(40) Supporting investors and growth firms (Υποστήριξη των επενδυτών και των επιχειρήσεων με δυναμικό ανάπτυξης) — T. Aubrey, R. Thillaye και A. Reed, 2015, σ. 36.

(41) Enterprise Investment Scheme (EIS — καθεστώς επενδύσεων σε επιχειρήσεις), Seed Enterprise Investment Scheme (SEIS — καθεστώς επενδύσεων σε νεοσύστατες επιχειρήσεις) and Venture Capital Trust (VCT — ταμείο επιχειρηματικών κεφαλαίων).

(42) cordis.europa.eu/piedmont/infra-science_technology_en.html

(43) www.elkarlan.coop

(44) https://www.gov.uk/government/publications/banking-on-ip

(45) Αρχική δημόσια προσφορά (Initial Public Offering — IPO) ή εισαγωγή στο χρηματιστήριο.

(46) http://futurefifty.com/

(47) https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2015/03/23/fact-sheet-president-obama-announces-over-240-million-new-stem-commitmen

(48) Πρόγραμμα δράσης «Επιχειρηματικότητα 2020».

(49) Πρόγραμμα Erasmus.

(50) Στρατηγική για την ενιαία αγορά.

(51) Πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζοντας 2020».

(52) Ένωση κεφαλαιαγορών.