ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ, ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟ 2013 - Συμβολή στην Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2013 /* COM/2012/0752 final */





Εισαγωγή Μια ολοκληρωμένη ενιαία αγορά είναι το κλειδί για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση και προσφέρει πρόσθετες ευκαιρίες για τους ευρωπαίους πολίτες. Συνεπώς, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Όπως εξαγγέλθηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουνίου 2012 σχετικά με τη βελτίωση της διακυβέρνησης της ενιαίας αγοράς[1], η παρούσα έκθεση αποσκοπεί στην παρακολούθηση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Παρουσιάζει ανάλυση της κατάστασης της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς σε βασικούς τομείς με το μεγαλύτερο δυναμικό ανάπτυξης, δηλαδή στους τομείς των δικτύων, των υπηρεσιών και της ψηφιακής οικονομίας[2]. Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να προσδιορίσει τις πολιτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης 2013, οι οποίες, εάν υλοποιούνταν από τα κράτη μέλη, θα συνέβαλαν στην πλήρη αξιοποίηση του αναπτυξιακού δυναμικού της ενιαίας αγοράς, καθώς και στην εξάλειψη των εμποδίων που απομένουν για τη συνέχιση της ολοκλήρωσης. Με την παρούσα έκθεση γίνεται επίσης έκκληση να ενταθούν οι προσπάθειες για βελτίωση της εφαρμογής και της επιβολής των κανόνων που είναι ήδη σε ισχύ. 1. Διαγνωστικός έλεγχος της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς Η ενιαία αγορά, με την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, παρέχει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να λειτουργούν σε μεγαλύτερη κλίμακα, αυξάνοντας έτσι την ικανότητά τους να καινοτομούν, να επενδύουν, να καταστούν παραγωγικότερες και να δημιουργούν θέσεις εργασίας. Ο αυξημένος ανταγωνισμός που προκύπτει από τη διαδικασία ολοκλήρωσης λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για την προσφορά ευρύτερης ποικιλίας φθηνότερων και υψηλότερης ποιότητας προϊόντων στους ευρωπαίους καταναλωτές, όπως αναφέρεται στον πίνακα αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές. Η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού έχει ουσιαστική συμβολή στη δημιουργία μιας πραγματικής ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας, η οποία επιτρέπει ικανοποιητική αντιστοιχία μεταξύ των αναγκών των εργοδοτών και των δεξιοτήτων όσων αναζητούν εργασία, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα των εταιρειών της ΕΕ και ως εκ τούτου την ανάπτυξη και την απασχόληση, αλλά και βοηθώντας στην εξάλειψη της συνύπαρξης επίμονα υψηλών επιπέδων ανεργίας σε διάφορους τομείς με ελλείψεις εργατικού δυναμικού στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιφέρειες της ΕΕ. 1.1. Οι τέσσερις ελευθερίες 1.1.1. Εμπορεύματα · Αν και με βραδύτερο ρυθμό, η ολοκλήρωση της αγοράς εμπορευμάτων εξακολουθεί να εξελίσσεται 20 έτη μετά την έναρξη λειτουργίας της ενιαίας αγοράς: το ενδοενωσιακό εμπόριο αντιπροσώπευε περίπου 17% του ΑΕΠ της ΕΕ το 1999 και σχεδόν 22% το 2011. Η αύξηση των εξαγωγών εκτός ΕΕ έχει μεγαλύτερο δυναμισμό, αλλά η αξία τους ισούται μόλις με το 12% του ΑΕΠ της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι η εσωτερική αγορά εξακολουθεί να έχει μεγάλη σημασία για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης προκειμένου να τονωθεί η ανάπτυξη του εμπορίου στο εσωτερικό της ΕΕ. · Η θετική γενική τάση όσον αφορά την ολοκλήρωση υποκρύπτει καταστάσεις με μάλλον έντονες αντιθέσεις μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Υπάρχουν θετικές τάσεις όσον αφορά την ολοκλήρωση της αγοράς εμπορευμάτων, όπως υποδηλώνεται από την εξέλιξη του λόγου ενδοενωσιακών εισαγωγών και εξαγωγών προς ΑΕΠ κατά την περίοδο 1999–2011, στις CZ, DE, HU, LT, LV, NL, PL, SI, SK, ενώ παρατηρούνται ορισμένες αρνητικές τάσεις ή στασιμότητα σε EL, ES, FI, FR, IE, LU και UK. Στις περισσότερες χώρες από την πρώτη ομάδα, η εμβάθυνση της ολοκλήρωσης εντασσόταν στη διαδικασία κάλυψης της υστέρησης, δεδομένου ότι εκκινούσαν από χαμηλό επίπεδο ανοίγματος, πολύ κάτω από τις δυνατότητές τους. Όσον αφορά το επιτευχθέν επίπεδο ολοκλήρωσης (με βάση τον λόγο ενδοενωσιακών συναλλαγών εμπορευμάτων προς ΑΕΠ), τα μικρότερα κράτη μέλη της ΕΕ είναι φύσει πιο ανοιχτά, εκτός των EL, CY οποίες ήταν σχετικά κλειστές, ακολουθούμενες από την PT και τις σκανδιναβικές χώρες. · Αν εξεταστεί η ομάδα χωρών με αυξανόμενη ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά, οι περισσότερες χώρες (PL και, σε κάποιο βαθμό, CZ, SI, DE, SK και NL) γνώρισαν βελτίωση της θέσης τους ως προς την ανταγωνιστικότητα των τιμών από τα τέλη της δεκαετίας του 1990[3]. Η LT και η LV ήταν ιδιαίτερα επιτυχείς όσον αφορά τη στόχευση αγορών με υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ κατά την περίοδο αυτή. Η HU φαίνεται να έχει επωφεληθεί κυρίως από μη τιμολογιακή ανταγωνιστικότητα[4]. Για σχεδόν όλες αυτές τις χώρες, ο υψηλότερος βαθμός ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά οδήγησε επίσης σε βελτίωση του εμπορικού τους ισοζυγίου με τους εταίρους τους στην ΕΕ. Διάγραμμα 1. Εξέλιξη των ενδοενωσιακών συναλλαγών εμπορευμάτων Πηγή: Eurostat · Όσον αφορά τις ομάδες με φθίνουσα ή στάσιμη ολοκλήρωση (με βάση τον λόγο ενδοενωσιακών εισαγωγών και εξαγωγών εμπορευμάτων προς ΑΕΠ), η ES και το LU επλήγησαν τόσο από τη σχετικά χαμηλή αύξηση της ζήτησης στις οικονομίες των εταίρων τους όσο και από ορισμένες απώλειες ανταγωνιστικότητας κόστους. Η EL αντιμετώπισε επίσης επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας κόστους. FI και UK αντιμετώπισαν προβλήματα με τη μη σχετιζόμενη με το κόστος ανταγωνιστικότητα. Αυτοί είναι οι παράγοντες που εξηγούν την εξέλιξη της ολοκλήρωσης από πλευράς εξαγωγών, αλλά οι εισαγωγές εμφανίζουν ισχυρή συσχέτιση με τις εξαγωγές[5]. Ωστόσο, για πολλές από τις χώρες αυτές η αρνητική τάση ως προς την ολοκλήρωση συνδέθηκε με επιδείνωση του εμπορικού τους ισοζυγίου με τους εταίρους τους στην ΕΕ[6]. · Η ολοκλήρωση της ΕΕ προχωρεί τώρα ταχύτερα με τρίτες χώρες παρά στο εσωτερικό, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης και την ταχύτερη αύξηση της ζήτησης σε πολλές αναδυόμενες αγορές. Αυτό δεν αποτελεί αναγκαστικά αρνητικό σημάδι, δεδομένου ότι δεν υπάρχει υποκατάσταση μεταξύ ενδοενωσιακού εμπορίου και παγκόσμιου εμπορίου. Τα κράτη μέλη που αύξησαν την ενσωμάτωσή τους στην παγκόσμια οικονομία έχουν επίσης επιδείξει τη μεγαλύτερη δυναμική ολοκλήρωσης στο εσωτερικό της ΕΕ[7]. Διάγραμμα 2. Σύγκριση μεταξύ ενδοενωσιακού και εξωενωσιακού εμπορίου στον τομέα των εμπορευμάτων Πηγή: Eurostat 1.1.2. Υπηρεσίες · Το ενδοενωσιακό εμπόριο υπηρεσιών ακολούθησε γενικά παρόμοια πρότυπα όπως το εμπόριο εμπορευμάτων (διάγραμμα 3). Ωστόσο, το επίπεδο ολοκλήρωσης στον τομέα αυτό που αντιπροσωπεύει ποσοστό μεγαλύτερο του 70% της οικονομίας εξακολουθεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο από αυτό της αγοράς εμπορευμάτων. Και επί του παρόντος δεν υπάρχουν ενδείξεις για την κάλυψη της διαφοράς. Ωστόσο, οι ανοδικές τάσεις που εμφανίζει η διασπορά τιμών μάλλον υποδηλώνουν πιθανή συνέχιση της ύπαρξης ενδοενωσιακών εμποδίων στο εμπόριο υπηρεσιών. Ενώ οι διαφορές ως προς τον βαθμό διασποράς είναι σε μεγάλη έκταση φυσικές και προκύπτουν από την πολύ χαμηλότερη δυνατότητα μεταφοράς και εμπορευσιμότητα[8], αλλά και από την ανομοιογένεια των υπηρεσιών, οι διαφορές στις τάσεις μεταξύ υπηρεσιών και εμπορευμάτων, για τα οποία η διασπορά μειώθηκε, μπορεί να σημαίνει ανεπαρκές επίπεδο ανταγωνισμού στον εν λόγω τομέα (διάγραμμα 4). Οι σημαντικότερες τάσεις ως προς τη διασπορά τιμών παρατηρήθηκαν στα παλαιότερα κράτη μέλη της ΕΕ. Διάγραμμα 3. Εξέλιξη των ενδοενωσιακών συναλλαγών υπηρεσιών Πηγή: Eurostat Διάγραμμα 4. Διασπορά τιμών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ Πηγή: Eurostat · Λόγω της αναφερθείσας μη εμπορευσιμότητας πολλών υπηρεσιών, η ολοκλήρωση της αγοράς υπηρεσιών γίνεται κυρίως με την εγκατάσταση επιχειρήσεων. Από τα στοιχεία για τον έλεγχο των επιχειρήσεων από αλλοδαπούς[9] προκύπτει ότι ο βαθμός ολοκλήρωσης των υπηρεσιών σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη ήταν χαμηλότερος από εκείνον άλλων τομέων (διάγραμμα 5). Παρομοίως με τους δείκτες ανοίγματος του εμπορίου, οι μικρότερες οικονομίες ήταν πιο ανοιχτές, με εξαίρεση τις CY, SI και PT, οι οποίες είναι οι πλέον κλειστές συνολικά παρά το μέγεθός τους. Η IT εμφανίζει τη μικρότερη ολοκλήρωση μεταξύ των μεγάλων οικονομιών από τη σκοπιά των δεδομένων σχετικά με τον έλεγχο των επιχειρήσεων από αλλοδαπούς. Διάγραμμα 5: Επίπεδα εγκατάστασης εντός της ΕΕ στον τομέα των υπηρεσιών και σε άλλους τομείς Πηγή: Eurostat · Οι ετήσιοι Πίνακες Αποτελεσμάτων για τους Καταναλωτές που εκδίδει η Επιτροπή δείχνουν ότι η αξιολόγηση των επιδόσεων της αγοράς από τους ευρωπαίους καταναλωτές είναι συνήθως υψηλότερη για τις αγορές που είναι πιο ολοκληρωμένες[10]. Το παρακάτω γράφημα δείχνει ότι η αξιολόγηση των καταναλωτών είναι χαμηλότερη στις λιγότερο ολοκληρωμένες αγορές υπηρεσιών απ’ ό,τι στην αγορά εμπορευμάτων, σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Διάγραμμα 6. Επιδόσεις των αγορών εμπορευμάτων και υπηρεσιών, όπως αξιολογούνται από τους καταναλωτές Πηγή: Έρευνα παρακολούθησης της αγοράς 2012 (Επιτροπή, ΓΔ SANCO) 1.1.3. Κεφάλαιο · Οι επενδύσεις εντός της ΕΕ αποτελούν βασικό παράγοντα ολοκλήρωσης, μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις ξεκινούν τις δραστηριότητές τους σε άλλα κράτη μέλη. Οι διασυνοριακές επενδύσεις αποτελούν επίσης έναν από τους βασικούς τρόπους με τον οποίο οι καινοτομίες διαδίδονται σε ολόκληρη την ενιαία αγορά. · Μετά από μια μακρά περίοδο αύξησης, οι διασυνοριακές επενδύσεις έχουν καταρρεύσει με την οικονομική κρίση και, σε αντίθεση με το διασυνοριακό εμπόριο, δεν έχουν πλήρως ανακάμψει έκτοτε. Διάγραμμα 7. Εξέλιξη των ενδοενωσιακών άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) Πηγή: Eurostat · Παρόμοια αρνητική δυναμική ολοκλήρωσης είναι αισθητή στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η κρίση έχει αυξήσει σημαντικά την αστάθεια της αγοράς και οι δείκτες χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης αντικατοπτρίζουν την αστάθεια αυτή από το 2007. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα και ο τραπεζικός τομέας, ειδικότερα, έχουν αρχίσει να υφίστανται διαδικασία αναδιάρθρωσης σε πολλές χώρες. Η πιθανότητα εθνικών λύσεων που συνεπάγονται οπισθοχώρηση των τραπεζών πίσω από τα εθνικά σύνορα δεν μπορεί να αποκλειστεί. Αυτό, εντούτοις, θα εξουδετέρωνε εν μέρει τα σημαντικά οφέλη της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης και θα έθετε σε κίνδυνο τη γενικότερη οικονομική ολοκλήρωση. Το κέρδος μπορεί να είναι μεγάλο, εάν οι αλλαγές συντονίζονται κατάλληλα και εντάσσονται στα νέα εποπτικά και κανονιστικά πλαίσια που αναπτύσσονται σε επίπεδο ΕΕ. 1.1.4. Εργασία · Αν και ο αριθμός υπηκόων της ΕΕ που εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος αυξάνεται, η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι πολύ χαμηλή σε σύγκριση με το δυναμικό της ΕΕ και δυσανάλογη με το τί θα μπορούσε να αναμένεται σε μια γνήσια ενιαία αγορά εργασίας. Οι πολίτες της ΕΕ που ασκούν οικονομική δραστηριότητα σε άλλη χώρα της ΕΕ αντιπροσωπεύουν μόλις το 3,1% του εργατικού δυναμικού της ΕΕ και το μέγεθος των ετήσιων αυξήσεων είναι μόλις περίπου 0,1%. · Διεθνείς συγκρίσεις[11] καταδεικνύουν επίσης ότι η διασυνοριακή κινητικότητα μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ είναι περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες περιοχές (όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς ή η Αυστραλία). Μολονότι αυτό μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από την πολύ μεγάλη γλωσσική πολυμορφία και τα διαφορετικά θεσμικά πλαίσια, οι συγκρίσεις αυτές ακόμη υποδηλώνουν ότι υπάρχει περιθώριο για μεγαλύτερη γεωγραφική κινητικότητα στην ΕΕ. · Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωβαρομέτρου[12], το 28% των πολιτών της ΕΕ σε ηλικία εργασίας θα εξέταζε το ενδεχόμενο να εργαστεί σε άλλη χώρα της ΕΕ, ενώ το 15% δεν σκόπευε να μετακινηθεί λόγω των υπερβολικά πολλών εμποδίων. Περισσότεροι από τους μισούς Ευρωπαίους θεωρούν γλώσσα και οικογενειακούς λόγους ως τα βασικά εμπόδια για την κινητικότητα των ευρωπαίων πολιτών. Εντούτοις, τα διοικητικά εμπόδια, όπως η γραφειοκρατία, η αναγνώριση των προσόντων και η κοινωνική ασφάλιση αναφέρονται επίσης ως λόγοι για τα άτομα που επιλέγουν να μην εργαστούν σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Εμπόδια στην κινητικότητα της εργασίας μπορεί επίσης να προκληθούν από ορισμένους κανόνες των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, από τα φορολογικά εμπόδια κατά τη μετακίνηση σε άλλα κράτη μέλη (λήψη επιδομάτων, φορολογικές ελαφρύνσεις, διπλή φορολόγηση ή υψηλότερους προοδευτικούς φορολογικούς συντελεστές που εφαρμόζονται στους μη κατοίκους) και από την έλλειψη γνώσεων πολλών μετακινούμενων εργαζομένων σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους. · Πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής[13] υπογράμμισε επίσης τη σημασία των μακροοικονομικών κινητήριων δυνάμεων της κινητικότητας όπως οι σχετικές διαφορές στο επίπεδο του εισοδήματος, γεγονός που αποδεικνύεται από τα φτωχότερα κράτη μέλη, όπου παρατηρήθηκαν οι μεγαλύτερες καθαρές εκροές μεταναστών· ο ρόλος του παράγοντα αυτού αναμένεται ότι θα μειωθεί παράλληλα με την πρόοδο στην κάλυψη της υστέρησης. Οι μακροπρόθεσμες διαφορές στα επίπεδα ανεργίας είναι άλλες, αν και λιγότερο προφανείς, μακροοικονομικές κινητήριες δυνάμεις. Εξάλλου, η έκθεση πρόβαλε επίσης κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες π.χ. δίκτυα κοινοτήτων μεταναστών που επηρεάζουν τις μεταναστευτικές ροές. 2. Μηχανισμοί ενεργοποίησης της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην ενιαία αγορά · Στην ανακοίνωσή της με τίτλο καλύτερη διακυβέρνηση για την ενιαία αγορά, που εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2012[14], η Επιτροπή συνιστά τη λήψη μέτρων για την αξιοποίηση του δυναμικού της ενιαίας αγοράς σε τομείς όπου το εν λόγω δυναμικό είναι το υψηλότερο. Βάσει μιας σειράς οικονομικών δεικτών, οι υπηρεσίες, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες[15], οι μεταφορές, η ψηφιακή αγορά και η ενέργεια έχουν προσδιορισθεί ως τομείς καίριας σημασίας για κατά προτεραιότητα πολιτική δράση και αναβαθμισμένη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς[16]. · Παράλληλα, είναι επίσης σημαντικό να βελτιωθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς βιομηχανικών προϊόντων, μεταξύ άλλων με τον προσδιορισμό των κενών και των εμποδίων που εξακολουθούν να εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων και με τη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας σχετικά με τα προϊόντα. Επιπλέον, η εφαρμογή της «αμοιβαίας αναγνώρισης» στην ενιαία αγορά εμπορευμάτων πρέπει να παρακολουθείται στενά[17]. · Στην ανακοίνωση του Ιουνίου σχετικά με την καλύτερη διακυβέρνηση για την ενιαία αγορά επισημαίνεται η ανάγκη οι κανόνες της ενιαίας αγοράς να μεταφέρονται ορθά στο εθνικό δίκαιο, να εφαρμόζονται και να επιβάλλεται η τήρησή τους προκειμένου να αξιοποιηθούν όλες οι δυνατότητές της. Επομένως, η ανακοίνωση θέτει φιλόδοξους στόχους για τη μεταφορά και τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, στους ανωτέρω τομείς καίριας σημασίας. Ο πρόσφατος Πίνακας Αποτελεσμάτων της Εσωτερικής Αγοράς εμφανίζει κάποια πρόοδο, ιδίως όσον αφορά το έλλειμμα συμμόρφωσης[18]. Ωστόσο, αυξήθηκε ο αριθμός των οδηγιών των οποίων η μεταφορά έχει καθυστερήσει κατά δύο ή περισσότερα έτη. · Όσον αφορά τους τομείς καίριας σημασίας, η ανακοίνωση του Ιουνίου ζητεί προσέγγιση μηδενικής ανοχής όσον αφορά τη μεταφορά και την εφαρμογή της νομοθεσίας. Συνηγορεί για την εφαρμογή ταχείας διαδικασίας επί παραβάσει όταν εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα. Όπως φαίνεται από τον πίνακα του παραρτήματος, δεν έχουμε ακόμη φθάσει στο σημείο αυτό. Μόνο ένα κράτος μέλος (DK) ήδη τηρεί όλους τους στόχους που τέθηκαν στην ανακοίνωση του Ιουνίου 2012, ενώ περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επιτύχει περισσότερους από τρεις στόχους. Οι σημαντικότερες καθυστερήσεις όσον αφορά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο σημειώνονται στον τομέα της ενέργειας, ενώ οι μεταφορές είναι ένας τομέας όπου οι στόχοι δεν επιτυγχάνονται σχεδόν συστηματικά από τα περισσότερα κράτη μέλη. · Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να διασφαλίσουν ότι άτομα και επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους στην ενιαία αγορά, εγγυώμενα τη αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή της σχετικής με την ενιαία αγορά νομοθεσίας από τα εθνικά δικαστήρια και προσφέροντας καλής ποιότητας πληροφορίες, εργαλεία και διαδικασίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και επενδύοντας σε μηχανισμούς για την ταχεία επίλυση των προβλημάτων. Πολλά μένουν ακόμη να γίνουν σε αυτόν τον τομέα[19]. Για παράδειγμα, το δυναμικό του SOLVIT παραμένει αναξιοποίητο ως βασικό εργαλείο επίλυσης προβλημάτων σε εθνικό επίπεδο (περίπου 1300 περιπτώσεις ετησίως), εν μέρει λόγω ελλείψεων προσωπικού στα διάφορα κέντρα SOLVIT. · Η ανακοίνωση του Ιουνίου, επίσης, κάνει έκκληση για ταχεία υλοποίηση των βασικών δράσεων που περιλαμβάνονται στην Πράξη για την ενιαία αγορά με σκοπό την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης[20]. 1.2. Οι αγορές υπηρεσιών Επιδόσεις της αγοράς και εμπόδια στην ολοκλήρωση της ΕΕ · Η οδηγία για τις υπηρεσίες αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των υπηρεσιών. Μια πρόσφατη μελέτη[21] εκτιμά ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν πρόσθετα κέρδη από την οδηγία για τις υπηρεσίες, εάν τα κράτη μέλη αυξήσουν τις φιλοδοξίες τους όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας. Πράγματι, με βάση ένα φιλόδοξο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο όλα τα κράτη μέλη προσεγγίζουν το μέσο επίπεδο των πέντε καλύτερων χωρών[22] με γνώμονα τα εμπόδια ανά τομέα (επίπεδο που προσεγγίζει την κατάργηση όλων των περιορισμών που καλύπτονται από την οδηγία για τις υπηρεσίες), η οικονομική επίπτωση θα μπορούσε να ανέλθει σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,6%[23]. Για να αξιοποιηθούν μέχρι το 2015 οι δυνατότητες ανάπτυξης που αναφέρονται στην οδηγία για τις υπηρεσίες, η Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο δράσης τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους[24]. Η οδηγία για τις υπηρεσίες περιέχει ορισμένες σημαντικές και σαφείς υποχρεώσεις[25], προς τις οποίες περίπου το ήμισυ των κρατών μελών εξακολουθεί να μη συμμορφώνεται. Για παράδειγμα, ορισμένα από αυτά επιβάλλουν ακόμη περιορισμούς βάσει της εθνικότητας ή του τόπου διαμονής του παρόχου υπηρεσιών (π.χ. MT και SE για τους πράκτορες διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, IT, CY και PL για ορισμένες υπηρεσίες στον τομέα του τουρισμού). Σχετικά με την εφαρμογή της ρήτρας για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών που προβλέπεται στην οδηγία για τις υπηρεσίες, τα κράτη μέλη έχουν ως επί το πλείστον ακολουθήσει συντηρητική προσέγγιση και εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τους παρόχους διασυνοριακών υπηρεσιών και τους εγκατεστημένους στη χώρα με τον ίδιο τρόπο, υποβάλλοντάς τους κατά συνέπεια σε αδικαιολόγητη διπλή ρύθμιση, καθόσον χρειάζεται να συμμορφωθούν με τους κανόνες της χώρας τόσο καταγωγής όσο και υποδοχής, για παράδειγμα σε σχέση με τα συστήματα επαγγελματικής ασφάλισης. Επιπλέον, σε πολλά κράτη μέλη, υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με το ποιοι κανόνες ισχύουν για τους παρόχους υπηρεσιών που επιθυμούν να παρέχουν διασυνοριακές υπηρεσίες σε προσωρινή βάση σε αντίθεση με τους παρόχους υπηρεσιών που επιθυμούν να εγκατασταθούν (π.χ. BG, FI, IE, IT, LV, PL, RO, SI, SE). Η αβεβαιότητα αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται η προσωρινή παροχή υπηρεσιών σαν να ήταν εγκατάσταση, επιβάλλοντας τοιουτοτρόπως στους παρόχους διπλό ρυθμιστικό βάρος, το οποίο επίσης παρεμποδίζει τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. · Οι τομείς των υπηρεσιών περιλαμβάνουν πολλά επαγγέλματα που είναι νομοθετικώς κατοχυρωμένα σε εθνικό επίπεδο. Οι σχετικοί κανονισμοί λαμβάνουν τη μορφή φραγμών εισόδου (π.χ. απαιτήσεις που επιφυλάσσουν την άσκηση ορισμένων δραστηριοτήτων στους κατόχους ειδικών προσόντων) ή/και φραγμών άσκησης (δηλ. περιορισμοί στην άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, όπως απαιτήσεις για τις νομικές μορφές των εταιρειών και το ιδιοκτησιακό καθεστώς του κεφαλαίου). Σε ορισμένα κράτη μέλη (BG, CY, DE, PL, SK, SI, SE), υπάρχουν και εναπομένουσες απαιτήσεις διατίμησης για ορισμένα επαγγέλματα (π.χ. μηχανικούς/αρχιτέκτονες, λογιστές, φορολογικούς συμβούλους και συμβούλους για διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή κτηνίατρους). Ενώ η νομοθετική κατοχύρωση των επαγγελμάτων μπορεί να δικαιολογηθεί για λόγους δημοσίου συμφέροντος, είναι εξαιρετικά ανομοιογενής σε ολόκληρη την ΕΕ: ο αριθμός των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων σε κάθε κράτος μέλος κυμαίνεται από 47 έως 368. Επιπλέον, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο εύρος των δραστηριοτήτων περιορισμένης πρόσβασης[26] και στο επίπεδο των απαιτούμενων προσόντων. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν ήδη απευθυνθεί ειδικές ανά χώρα συστάσεις (ΑΧΣ) σε οκτώ κράτη μέλη το 2012 (AT, CY, FR, DE, IT, PL, SI, ES) σχετικά με την ανάγκη μείωσης των κανονιστικών φραγμών στον τομέα των επαγγελματικών υπηρεσιών. Ορισμένα κράτη μέλη (κυρίως PL, PT, IT, ES, CZ) άρχισαν μεταρρυθμίσεις στον τομέα αυτό, με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη μείωση της ανεργίας, ιδίως μεταξύ των νέων. · Τα αποτελεσματικά εργαλεία διακυβέρνησης είναι ζωτικής σημασίας για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων ολοκλήρωσης που προσφέρει η νομοθεσία για την ενιαία αγορά, γενικά, και η οδηγία για τις υπηρεσίες ειδικότερα. Τα Κέντρα Ενιαίας Εξυπηρέτησης (ΚΕΕ) και το σύστημα πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI) συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικών αυτών εργαλείων. Η κατάσταση όσον αφορά τα ΚΕΕ είναι πολύ διαφορετική μεταξύ των κρατών μελών. Οι DK, EE, ES, LU, NL, SE, UK και LT έχουν τα πιο προηγμένα ΚΕΕ, ενώ στις BG, EL, IE, RO και SI η ανάπτυξή τους παρουσιάζει ουσιαστική υστέρηση. Ειδικότερα, υπάρχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά το επίπεδο λεπτομέρειας και την ευκολία κατανόησης των πληροφοριών που παρέχονται από τα ΚΕΕ σχετικά με τους εθνικούς κανόνες για τους κύριους τομείς υπηρεσιών. Επιπλέον, πολλές διοικητικές διαδικασίες δεν μπορούν ακόμη να ολοκληρωθούν σε απευθείας σύνδεση ή από διασυνοριακούς χρήστες. Ο συνολικός αριθμός των περιπτώσεων ανταλλαγής πληροφοριών μέσω του ΙΜΙ για τις υπηρεσίες εξακολουθεί να είναι περιορισμένος. Σχεδόν το ήμισυ όλων των ανταλλαγών κινήθηκαν από την DE, η οποία έχει επίσης τον υψηλότερο αριθμό αρχών που έχουν εγγραφεί στο ΙΜΙ για τις υπηρεσίες. Οι BE, DK, EE, FI, IE, NL, RO και UK δεν έχουν ακόμη διαβιβάσει αιτήματα το 2012. Από την πλευρά των παραληπτών, οι PL, HU και UK έχουν χειριστεί τις περισσότερες εισερχόμενες αιτήσεις για πληροφορίες. · Μεταξύ των αγορών υπηρεσιών οι τομείς που έχουν τη σημαντικότερη οικονομική βαρύτητα όσον αφορά το ΑΕΠ και την απασχόληση, καθώς και αναπτυξιακό δυναμικό άνω του μέσου όρου είναι: επιχειρηματικές υπηρεσίες (11,7% της προστιθέμενης αξίας στην ΕΕ το 2009), λιανικό και χονδρικό εμπόριο (11,1%) και ο κλάδος των κατασκευών (6,3%). · Σε πολλά κράτη μέλη, ο τομέας των επιχειρηματικών υπηρεσιών εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονη ρυθμιστική παρέμβαση. Για παράδειγμα, απαιτήσεις που περιορίζουν την ελεύθερη επιλογή της εταιρικής μορφής και επιβάλλουν συγκεκριμένο είδος ιδιοκτησιακής δομής του μετοχικού κεφαλαίου μπορεί να αποτελέσουν εμπόδιο στην ανάπτυξη διασυνοριακών επαγγελματικών υπηρεσιών. Ορισμένα από τα εμπόδια αυτά έχουν καταστεί λιγότερο αυστηρά από την έναρξη ισχύος της οδηγίας για τις υπηρεσίες (στις PL, DE, FR, CY και IT), άλλα όμως δεν επηρεάστηκαν (κυρίως στις AT, BE, BG, CZ, DK, FR, DE, IT, MT, PL, PT, RO, SK, SI και UK το νομικό επάγγελμα φαίνεται να επηρεάζεται περισσότερο). · Οι ευρωπαϊκοί τομείς του λιανικού και χονδρικού εμπορίου χαρακτηρίζονται από άνισα επίπεδα οικονομικής ωριμότητας και κορεσμού πολλών αγορών. Ο ανταγωνισμός στο λιανικό εμπόριο παρεμποδίζεται από τους εναπομένοντες φραγμούς, όπως επαχθής νομοθεσία, η οποία μπορεί να έχει προστατευτικά κίνητρα, ή δυσανάλογοι περιορισμοί που επιβάλλονται στη μορφή των καταστημάτων. Στις συστάσεις ανά χώρα για το 2012 τονίστηκε η ανάγκη να αρθούν οι περιορισμοί στον τομέα του λιανικού εμπορίου (BE, FR, HU, ES). Ορισμένα κράτη μέλη (ES) έχουν ήδη αρχίσει μεταρρυθμίσεις στον τομέα αυτό. Στις ΑΧΣ του 2012 τονίστηκε επίσης γενικότερα η ανάγκη να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα του λιανικού εμπορίου (BE, DK, FI). Ορισμένα κράτη μέλη απαιτούν από τις επιχειρήσεις να επιτυγχάνουν σε «εξέταση οικονομικών αναγκών». Πρόκειται για εξετάσεις που εξαρτούν τη χορήγηση άδειας από 1) αποδεδειγμένη ύπαρξη οικονομικής ανάγκης ή ζήτησης στην αγορά, 2) αξιολόγηση του πιθανού ή πραγματικού οικονομικού αντίκτυπου της δραστηριότητας (για παράδειγμα στους εγκατεστημένους παρόχους υπηρεσιών), ή 3) εκτίμηση της καταλληλότητας της δραστηριότητας για τους στόχους προγραμματισμού που καθορίστηκαν από την αρμόδια αρχή ως προϋπόθεση για την εγκατάσταση. Οι εξετάσεις αυτές αφήνουν περιθώρια για λήψη αυθαίρετων αποφάσεων και για αδικαιολόγητους περιορισμούς, προκαλούν δε σημαντικές δαπάνες για τις επιχειρήσεις. Οι απαιτήσεις αυτές απαγορεύονται βάσει της οδηγίας για τις υπηρεσίες, διατηρούνται ωστόσο ακόμη στις RO, AT, EL, NL, HU και σε ορισμένες περιοχές των DE και ES. Οι επιδόσεις του λιανικού εμπορίου ενδέχεται επίσης να επηρεαστούν από τα εμπόδια στις διασυνοριακές παραδόσεις εμπορευμάτων. Οι λιανοπωλητές δεν είναι πάντοτε ελεύθεροι να προμηθεύονται τα προϊόντα τους στις καλύτερες τιμές από ολόκληρη την Ευρώπη. Υπάρχουν ενδείξεις εδαφικών περιορισμών εφοδιασμού που αποκλείουν τις χαμηλότερες τιμές σε ορισμένες εθνικές αγορές (LU και BE), ιδίως στην περίπτωση των επώνυμων προϊόντων. · Η ανάπτυξη ενός δυναμικού κατασκευαστικού τομέα εντός των συνόρων της ΕΕ επηρεάζεται από τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και επαγγελματίες λόγω της έλλειψης αμοιβαίας αναγνώρισης των συστημάτων χορήγησης άδειας ή της πιστοποίησης εμπειρογνωμόνων που παρέχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες, π.χ. στον τομέα της περιβαλλοντικής πιστοποίησης των κτιρίων. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες χορήγησης άδειας για παρόχους υπηρεσιών πιστοποίησης ενεργειακής απόδοσης, η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών δεν φαίνεται δυνατή σε BE, CY, LV, LT και MT. · Οι δημόσιες συμβάσεις είναι μια σημαντική αγορά για τον τομέα των υπηρεσιών – το 2010, οι επιχειρηματικές ευκαιρίες για συμβάσεις που καλύπτονται από τους κανόνες της ΕΕ ανήλθαν σε περίπου 447 δισ. ευρώ[27] (3,7% του ΑΕΠ της ΕΕ), οι δε συμβάσεις υπηρεσιών αντιπροσωπεύουν περίπου το 42% του συνόλου αυτού. Ωστόσο, μόνο το 3,5% των συμβάσεων που υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια της ΕΕ ανατίθεται διασυνοριακά[28] (στον τομέα των υπηρεσιών το ποσοστό αυτό είναι ακόμη χαμηλότερο, δηλαδή 2%) και τα εμπόδια στην ολοκληρωμένη αγορά δημοσίων συμβάσεων παραμένουν. Η καλύτερη εφαρμογή των κανόνων που αφορούν τις συμβάσεις στα κράτη μέλη θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά κέρδη αποδοτικότητας. Απευθύνθηκαν ΑΧΣ σε 5 κράτη μέλη το 2012 (BG, CZ, DK, HU και SK). · Λόγω της μεγάλης σπουδαιότητας των δημοσίων συμβάσεων, έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι οι δημόσιες αρχές παραμένουν οι χειρότεροι πληρωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ποσό των οφειλών που διεγράφησαν στην Ευρώπη αυξήθηκε το 2012 στο 2,8% των συνολικών απαιτήσεων, στο πρωτοφανές επίπεδο των 340 δισ. ευρώ. Η διαφορά μεταξύ βορείων και νοτίων κρατών μελών παρακωλύει ιδιαίτερα την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ[29]. Η οδηγία για τις καθυστερημένες πληρωμές του 2011[30], εάν εφαρμοστεί ορθά, θα απελευθερώσει 180 δις ευρώ ετησίως, λόγω της υποχρέωσης των δημοσίων αρχών να πραγματοποιούν την πληρωμή εντός 30 ημερών, βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτό σημαντικά την ταμειακή ροή των επιχειρήσεων και βοηθώντας τις να υπερβούν την οικονομική κρίση. · Από τη σκοπιά του καταναλωτή, οι υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής παραμένουν η ομάδα αγορών με τις χειρότερες επιδόσεις, ιδίως όσον αφορά τη δυνατότητα σύγκρισης των αμοιβών και όρων που προσφέρονται, την επιλογή της καλύτερης δυνατής συμφωνίας ή την αλλαγή παρόχου υπηρεσιών[31]. Ένα άρτιο ενωσιακό πλαίσιο[32] που θα εξασφαλίζει στον καταναλωτή πληροφόρηση, δικαιώματα, ένδικα βοηθήματα και θα διευκολύνει την πρόσβαση στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες, θα καταστήσει δυνατή τη μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των καταναλωτών, και ιδίως των ευπαθών, στον τομέα της λιανικής τραπεζικής. Προτεραιότητες πολιτικής · Τα κράτη μέλη πρέπει να επικεντρωθούν στις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες o να καταστήσουν τη νομοθεσία τους πλήρως συμβατή με την οδηγία για τις υπηρεσίες, ιδίως μέσω της συμμόρφωσης με όλες τις σαφείς υποχρεώσεις. o να υιοθετήσουν μια πιο φιλόδοξη προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες μέσω: - επανεξέτασης της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας των εναπομενουσών απαιτήσεων, ιδίως εκείνων που αφορούν τη διατίμηση για ορισμένα επαγγέλματα και όσων περιορίζουν τις εταιρικές δομές και το ιδιοκτησιακό καθεστώς του κεφαλαίου. - διενέργειας ανασκόπησης ως προς την εφαρμογή της ρήτρας ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στους βασικούς τομείς ήτοι κατασκευές, επιχειρηματικές υπηρεσίες και τουρισμό. Η ανασκόπηση αυτή θα πρέπει να λάβει τη μορφή συστηματικής διαδικασίας εξέτασης από ομότιμους κριτές με τη βοήθεια και της Επιτροπής και με στόχο την κατάργηση των υπολειπόμενων άσκοπων, αδικαιολόγητων και δυσανάλογων περιορισμών. o να αξιολογήσουν την αιτιολογία των απαιτήσεων που περιορίζουν τόσο την πρόσβαση όσο και την άσκηση των νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των επαγγελματικών οργάνων, και να εξαλείψουν ή να μετριάσουν αυτές τις απαιτήσεις όταν είναι αδικαιολόγητες. Οι αξιολογήσεις αυτές θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν επανεξέταση των κριτηρίων για την εισαγωγή νέων νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων. o να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό στον τομέα του λιανικού εμπορίου με μείωση των εμποδίων και των λειτουργικών περιορισμών. Ειδικότερα, οι εναπομένουσες εξετάσεις οικονομικών αναγκών θα πρέπει να καταργηθούν συστηματικά. o να βελτιώσουν τα κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης ώστε να καταστούν πλήρως ανεπτυγμένα εργαλεία ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που θα ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στις ανάγκες των παρόχων υπηρεσιών και των αποδεκτών. Ειδικότερα, προκειμένου να βελτιωθεί η χρηστικότητα, θα πρέπει να τεθεί ο στόχος τα κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης να καλύπτουν όλες τις διαδικασίες κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των επιχειρήσεων και να είναι πολύγλωσσα. o να μεταφέρουν το συντομότερο δυνατόν στο εθνικό δίκαιο την οδηγία για τις καθυστερημένες πληρωμές (η προθεσμία μεταφοράς για τα κράτη μέλη λήγει στις 16 Μαρτίου 2013). 1.3. Οι αγορές ενέργειας Επιδόσεις της αγοράς και εμπόδια στην ολοκλήρωση της ΕΕ · Το μερίδιο στο ΑΕΠ του τομέα της ενέργειας της ΕΕ έχει αυξηθεί από το 2000 και υπερέβη το 2 ½% κατά τα τελευταία έτη[33]. Ωστόσο, ο δείκτης αυτός δεν αντικατοπτρίζει πλήρως τη σημασία για την οικονομία αυτού του τομέα, ο οποίος παρέχει κρίσιμες εισροές παραγωγής για όλους τους άλλους τομείς, με τον τρόπο αυτό συμβάλλοντας σημαντικά στην ανταγωνιστικότητα κόστους αυτών. · Η εσωτερική αγορά ενέργειας αρχίζει, με βραδύ ρυθμό αλλά σταθερά, να αποφέρει καρπούς[34]. Οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ αυξήθηκαν λιγότερο από τις παγκόσμιες τιμές πηγών πρωτογενούς ενέργειας και λιγότερο από τον πληθωρισμό. Οι τιμές χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου ήταν αισθητά χαμηλότερες σε εκείνα τα κράτη μέλη όπου οι αγορές λειτουργούν καλύτερα. Οι προμήθειες φυσικού αερίου σε ιδιώτες καταναλωτές ήταν πιο ανθεκτικές σε προσωρινή μείωση του όγκου τους από τις χώρες που πραγματοποιούν εξαγωγές χάρη στην πιο ευέλικτη υποδομή και τα σαφή μηνύματα για τις τιμές στο εσωτερικό της ΕΕ. · Εντούτοις, δεν έχουμε ακόμη επιτύχει τον στόχο μας. Οι ενεργειακές υπηρεσίες (αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας) εμφάνισαν επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο του πλέον πρόσφατου πίνακα αποτελεσμάτων των καταναλωτικών αγορών, καθώς η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνεται μεταξύ των 5 τομέων με τις χειρότερες επιδόσεις (από 30)[35]. Επιπλέον, για τις αγορές ενέργειας υπάρχει γενικά η αντίληψη ότι δεν είναι διαφανείς ή επαρκώς ανοικτές για τους νεοεισερχόμενους[36]. · Η έλλειψη ολοκλήρωσης της αγοράς ενέργειας καταδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι δεν υπάρχει μεγάλη σύγκλιση των τιμών λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς η τιμή που καταβάλλεται στο ακριβότερο κράτος μέλος είναι πολλαπλάσια της τιμής που καταβάλλεται στο φθηνότερο. Αυτό οφείλεται σε μια σειρά από λόγους: ρύθμιση των τιμών σε αρκετά κράτη μέλη (BG, CY, DK, EE, FR, EL, HU, LT, MT, PL, PT, RO, SK, ES), έλλειψη διαφοροποίησης του εφοδιασμού, περιορισμένη διασυνοριακή διασύνδεση, διαφορές στο κόστος δικτύου, τη φορολογία και το κόστος εργασίας. Οι ρυθμιζόμενες τιμές αδυνατούν να δημιουργήσουν ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, στο οποίο πραγματοποιείται το κατάλληλο είδος επενδύσεων. Αντίθετα, αυτές γίνονται αντιληπτές από τους επενδυτές ως δείκτης πολιτικών παρεμβάσεων που καταπνίγουν τις επενδύσεις. Επιπλέον, οι τιμές που ρυθμίζονται σε επίπεδο χαμηλότερο της αγοραίας τιμής μπορούν να οδηγήσουν σε τιμολόγια που δεν είναι οικονομικά βιώσιμα για τους προμηθευτές, το κόστος των οποίων τελικά βαρύνει τους καταναλωτές στο σύνολό τους. Επιπλέον, οι ρυθμιζόμενες τιμές δεν παρέχουν κίνητρα για ενεργειακή απόδοση. Τα κράτη μέλη εμφανίζουν αποκλίσεις στο επίπεδο ανταγωνισμού στον τομέα του λιανικού εμπορίου, ο κύριος δείκτης συγκέντρωσης της αγοράς (HHI[37]) είναι πολύ υψηλός (πάνω από 5000) σε EL, PT, EE, LT, LV, IT και FR. Στις νότιες και ανατολικές χώρες τα ποσοστά αλλαγής προμηθευτή είναι πολύ χαμηλά. Σε γενικές γραμμές, η εκτίμηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας από τους καταναλωτές είναι χαμηλή, ακόμη και στα κράτη μέλη που έχουν αρκετά απελευθερωμένες αγορές ενέργειας, λόγω της έλλειψης διαφάνειας και της μικρής ικανοποίησης από την εξυπηρέτηση των πελατών[38]. · Όσον αφορά τις αγορές χονδρικής πώλησης, η σύγκλιση των τιμών είναι μεγαλύτερη απ' ό,τι στις αγορές λιανικής. Η ρευστότητα της αγοράς ενέργειας έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, γεγονός που έχει θετικό αντίκτυπο στη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και στον ανταγωνισμό. Η ολοκλήρωση της αγοράς έχει επίσης ενισχυθεί χάρη στην αύξηση της ζεύξης των αγορών[39] (17 κράτη μέλη εφαρμόζουν το σύστημα). Η έλλειψη ζεύξης των αγορών εμποδίζει τις τιμές να λειτουργούν ως αποτελεσματικά σήματα για την κατεύθυνση των ροών ενέργειας μεταξύ των αγορών. Η αυξημένη αυτή ολοκλήρωση θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ δεν ακολούθησαν την απότομη αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων κατά τα τελευταία έτη. · Σημαντικές επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, όπως αγωγούς μεταφοράς και δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, έργα αποθήκευσης και ΥΦΑ, απαιτούνται ακόμη για την ολοκλήρωση των εσωτερικών αγορών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και για την αντιμετώπιση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Για τον σκοπό αυτό, το 2012 απευθύνθηκαν ΑΧΣ σε 11 κράτη μέλη (BG, DE, EE, ES, FR, HU, IT, LT, LV, MT και PL) σχετικά με την ανάγκη να αυξηθούν οι διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας και/ή φυσικού αερίου. Στην περίπτωση της ηλεκτρικής ενέργειας, οι ανάγκες σε επενδύσεις στην παραγωγή αντικατοπτρίζουν την αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια και τους δεσμευτικούς στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για το 2020. Η βέλτιστη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απαιτεί επαρκή διασύνδεση και πιο έξυπνα ηλεκτρικά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και εφεδρικής υποδομής παραγωγής. Τα εμπόδια για τις επενδύσεις σχετίζονται με τις διαδικασίες χορήγησης αδειών στα κράτη μέλη, τη χρηματοδότηση και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Η Επιτροπή έχει δρομολογήσει δημόσια διαβούλευση τον Νοέμβριο για την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια και την επάρκεια της παραγωγής. · Η τρίτη δέσμη μέτρων στον ενεργειακό τομέα[40] είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ολοκλήρωσης της αγοράς αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, υπάρχουν καθυστερήσεις στη μεταφορά στο εθνικό δίκτυο και την εφαρμογή της. Στις 25 Οκτωβρίου 2012, πολλά κράτη μέλη δεν είχαν ακόμη κοινοποιήσει την πλήρη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της μίας ή και των δύο οδηγιών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια. Πραγματοποιήθηκε επίσης εξέταση των μέτρων που έχουν γνωστοποιηθεί από τα κράτη μέλη τα οποία έχουν κοινοποιήσει την πλήρη μεταφορά στο εθνικό δίκτυο και θα ληφθούν μέτρα σε περίπτωση που η μεταφορά θεωρηθεί ελλιπής. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στο παράρτημα. Η ομαλή εφαρμογή της νομοθεσίας αντιμετωπίζει δυσκολίες σε ορισμένους ευαίσθητους τομείς, δηλαδή: (i) τον διαχωρισμό των δικτύων μεταφοράς, (ii) τα θέματα προστασίας των καταναλωτών (περιλαμβανομένης της αποτελεσματικής προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών) και (iii) την ανεξαρτησία και τις αρμοδιότητες των εθνικών ρυθμιστικών αρχών (ΕΡΑ), δεδομένου ότι οι απαιτήσεις ανεξαρτησίας των οδηγιών είναι πολύ αυστηρές. · Η ταχεία έγκριση και εφαρμογή της δέσμης μέτρων για τις ενεργειακές υποδομές[41] και η έγκριση του πρώτου ενωσιακού καταλόγου έργων ενεργειακής υποδομής κοινού ενδιαφέροντος είναι καθοριστικής σημασίας για τον μελλοντικό ασφαλή και προσιτό ενεργειακό εφοδιασμό. · Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, το μεγαλύτερο δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας υπάρχει στα κτίρια, τα οποία κατέχουν μερίδιο 40% στη συνολική κατανάλωση ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στον εν λόγω τομέα αποτελεί συνεπώς προτεραιότητα στο πλαίσιο του μέρους των ενεργειακών και κλιματικών στόχων «20-20-20» που αφορά την ενεργειακή απόδοση, καθώς και βάσει του ορόσημου για τα κτίρια του χάρτη πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη[42]. Η έγκαιρη και επαρκής μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και η ταχεία υλοποίηση επί του πεδίου της βασικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό είναι σημαντική για την πραγμάτωση των εν λόγω στόχων. Ο κατασκευαστικός τομέας έχει επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων αυτών. Οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες, όχι μόνο για τα νέα οικήματα, αλλά και για την ανακαίνιση εκατομμυρίων υφιστάμενων κτιρίων, ώστε να καταστούν υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Προτεραιότητες πολιτικής · Για να επιτευχθεί η ολοκλήρωση και η εύρυθμη λειτουργία των ενεργειακών αγορών, τα κράτη μέλη πρέπει να επικεντρωθούν στις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες: o Έγκαιρη και πλήρης μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια και ορθή εφαρμογή των κανονισμών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, εάν δεν το έχουν πράξει ακόμη, ώστε να αξιοποιηθούν στο έπακρο τα οφέλη για τους ευρωπαίους καταναλωτές και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογή της βασικής νομοθεσίας στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, και ιδίως της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση. o Διενέργεια ανάλυσης του κατά πόσον υπάρχει έλλειψη επενδύσεων στην παραγωγή, και γιατί παραγωγή και καταναλωτικά πρότυπα αλλάζουν ριζικά. Τα κράτη μέλη πρέπει να επιδιώξουν διασυνοριακές λύσεις σε προβλήματα που διαπιστώνουν, πριν προγραμματίσουν να παρέμβουν για να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. o Ενδυνάμωση των καταναλωτών, με την παροχή σε αυτούς της δυνατότητας να κάνουν συνειδητές επιλογές και αύξησης των κινήτρων για ενεργειακά αποδοτική συμπεριφορά. o Σταδιακή κατάργηση των ρυθμιζόμενων τιμών, με παράλληλη διασφάλιση ισχυρού ανταγωνισμού και ενίσχυση της προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών. Η σταδιακή κατάργηση των ρυθμιζόμενων τιμών θα αποστείλει τα ορθά μηνύματα σχετικά με τις τιμές, τα οποία είναι απαραίτητα για να διασφαλιστούν επαρκείς επενδύσεις και να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. Μακροπρόθεσμα, αυτό θα παράσχει στους καταναλωτές μεγαλύτερες δυνατότητες επιλογής και διατηρήσιμες αγοραίες τιμές. o Η ειδική τομεακή νομοθεσία και οι κανονιστικές ρυθμίσεις πρέπει να συμπληρωθούν με συνέχιση της επιβολής των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα της ενέργειας, προκειμένου να δημιουργηθούν πιο ανταγωνιστικές και αποδοτικές ενεργειακές αγορές. 1.4. Οι αγορές μεταφορών Επιδόσεις της αγοράς και εμπόδια στην ολοκλήρωση της ΕΕ · Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί βασικό τομέα για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, όχι μόνο λόγω του μεγέθους του (περίπου το 5% της συνολικής προστιθέμενης αξίας της ΕΕ), αλλά και λόγω της λειτουργίας που επιτελεί, να εξυπηρετεί δηλ. τους λοιπούς τομείς της οικονομίας. Οι αποτελεσματικές και βιώσιμες υπηρεσίες μεταφορών, οι επαρκείς υποδομές και οι σύγχρονες τεχνολογίες αποτελούν προϋπόθεση για μια ομαλά λειτουργούσα εσωτερική αγορά και κλειδί για την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων όλων των περιφερειών. · Ως αποτέλεσμα καθυστερημένης αντίδρασης, οι μεταφορές, και πιο συγκεκριμένα ορισμένοι τρόποι μεταφοράς, υστερούν έναντι άλλων τομέων όσον αφορά το άνοιγμα της αγοράς και τις συνολικές επιδόσεις. Όχι μόνο είναι ο βαθμός ανοίγματος της αγοράς ανομοιογενής μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς (αεροπορικές, σιδηροδρομικές, οδικές και θαλάσσιες μεταφορές), αλλά και η υλοποίηση μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς για τις υπηρεσίες μεταφορών εξακολουθεί να είναι ελλιπής και ανεπαρκής για να αντιμετωπίσει την εξελισσόμενη ζήτηση. · Η έλλειψη ολοκλήρωσης οφείλεται εν μέρει σε δυσκολίες όσον αφορά την κατάλληλη και έγκαιρη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογή της βασικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό (βλ. παράρτημα), ιδίως στον τομέα των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών και της ναυτικής ασφάλειας. Η εφαρμογή των αρχών της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των λιμένων, και ιδίως οι περιορισμοί της ελευθερίας εγκατάστασης στους λιμένες, αποτελεί επίσης αντικείμενο μεγάλης προσοχής. Στις αερομεταφορές, η πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα σε πολλά κράτη μέλη. Οι παραβάσεις αφορούν ιδίως τις δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά για τους νεοεισερχόμενους και τις διαδικασίες υποβολής προσφορών για την επιλογή των παρόχων, οι οποίες δεν θεωρούνται σύμφωνες με τη νομοθεσία της ΕΕ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ανομοιογενείς εκτιμήσεις από τους καταναλωτές της ΕΕ[43], καθώς οι αεροπορικές υπηρεσίες λαμβάνουν την 5η (από 30) θέση στην κατάταξη των αγορών υπηρεσιών το 2012, ενώ οι σιδηροδρομικές υπηρεσίες καταλαμβάνουν μόλις την 27η θέση. · Η ανομοιογενής κατάσταση όσον αφορά το άνοιγμα των αγορών και τον ανταγωνισμό αντικατοπτρίζεται στις ΑΧΣ του 2012, και συγκεκριμένα συστάσεις για την τόνωση του ανταγωνισμού και τη διευκόλυνση της εισόδου νέων επιχειρήσεων στην αγορά έχουν απευθυνθεί στα κράτη μέλη που είναι βασικοί παράγοντες του δικτύου μεταφορών της ΕΕ (AT, BE, FR, DE και IT), ενώ συστάσεις για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και της ρύθμισης της αγοράς στον τομέα των μεταφορών έχουν απευθυνθεί στις BG και PL. Γενικότερα, σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να υπάρχουν φραγμοί για την είσοδο στην αγορά και ρυθμιστικό βάρος στις αγορές μεταφορών, ιδίως στις μεγάλες χώρες και/ή χώρες διαμετακόμισης (DE, FR, IT, ES και AT), γεγονός που αποτελεί τροχοπέδη στην οικονομία της ΕΕ, στο σύνολό της. · Ο χώρος όπου οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να είναι σε μεγάλο βαθμό εμφανείς είναι η εσωτερική αγορά σιδηροδρομικών υπηρεσιών. Ενώ οι αγορές των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών έχουν ανοίξει πλήρως στον ανταγωνισμό από το 2007 και οι αγορές διεθνών επιβατικών μεταφορών από το 2010, οι εγχώριες μεταφορές επιβατών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστές στον ανταγωνισμό. Εξάλλου, η έλλειψη ανταγωνισμού με τις κατεστημένες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά κατέχουν de facto μονοπωλιακή θέση στην εθνική αγορά, είναι ένας από τους λόγους που εξηγούν την χαμηλή ποιότητα και αποτελεσματικότητα των σιδηροδρομικών υπηρεσιών, γεγονός που αντικατοπτρίζεται επίσης στην πολύ χαμηλή αξιολόγηση της αγοράς από τους καταναλωτές. · Παρά την ενωσιακή νομοθεσία για τη χορήγηση πρόσβασης στις αγορές σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και διεθνών επιβατικών μεταφορών, εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες για την είσοδο νέων επιχειρήσεων, ιδίως στις FR και IT, ενώ στη DE το θεσμικό πλαίσιο δεν εγγυάται αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Η διαδικασία ανοίγματος της αγοράς έχει προχωρήσει περισσότερο στα ακόλουθα κράτη μέλη: DK, SE, UK, στα οποία σημειώθηκε αύξηση του μεριδίου αγοράς για τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Η SE και το ΗΒ είναι επίσης τα μόνα κράτη μέλη, μαζί με την DE, που αναθέτουν όλες τις συμβάσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας βάσει διαγωνισμού. · Η παροχή λιμενικών υπηρεσιών είναι ακόμη κατακερματισμένη. Για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, το κόστος λιμένων και τερματικών σταθμών μπορεί να αντιπροσωπεύει μέχρι και το 25% του συνολικού κόστους διακίνησης από πόρτα σε πόρτα. Σε χώρες όπως DE, NL, FI ή DK, οι λιμένες συμβάλουν σημαντικά στη συνολική εφοδιαστική επίδοση της χώρας από την άποψη χρόνου, κόστους και αξιοπιστίας[44]. Από την άλλη πλευρά, κακή συνδεσιμότητα, γραφειοκρατία και φραγμοί εισόδου στην αγορά για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα – οι τεχνικές-ναυτικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες διακίνησης φορτίου συχνά περιορίζονται σε μονοπώλια ή σε λίγους καθιερωμένους φορείς – λειτουργούν ως εμπορικοί φραγμοί σε άλλους λιμένες της Ευρώπης, ιδίως στην περιοχή της Μεσογείου, του Ευξείνου Πόντου και της Βαλτικής Θάλασσας. · Σε αντίθεση με άλλους τρόπους μεταφοράς, οι θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων μεταξύ λιμένων κρατών μελών συχνά ακόμη θεωρούνται ως εξερχόμενες από τα εξωτερικά σύνορα της εσωτερικής αγοράς και, ως εκ τούτου, απαιτούν εκτενείς διοικητικές διαδικασίες. Επίσης, για τον θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ λιμένων απαιτείται η θέσπιση ισότιμων όρων: οι πληροφορίες σχετικά με τα κονδύλια που διαθέτουν οι δημόσιες αρχές σε οποιοδήποτε λιμένα πρέπει να είναι διαφανείς, καθώς και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι λιμενικές αρχές χορηγούν πρόσβαση στην αγορά για τους παρόχους υπηρεσιών. · Μέχρι στιγμής, το άνοιγμα της αγοράς ήταν πολύ επιτυχές στις αεροπορικές μεταφορές, όπου η απελευθέρωση της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε άνευ προηγουμένου αύξηση τόσο του αριθμού των επιβατών όσο και του αριθμού των εξυπηρετούμενων γραμμών στο εσωτερικό της ΕΕ, σε συνδυασμό με σημαντική μείωση των αεροπορικών ναύλων. Ωστόσο, ο εναέριος χώρος της Ευρώπης εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένος, γεγονός που επιβαρύνει με πρόσθετες δαπάνες τόσο τις αεροπορικές εταιρείες όσο και τους πελάτες τους και αποτελεί πηγή οικονομικής αναποτελεσματικότητας. Εν προκειμένω, η ολοκλήρωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού είναι ένα από τα βασικά στοιχεία για την επίτευξη ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μεταφορών. Ιδιαίτερα, η δημιουργία γνήσιων λειτουργικών τμημάτων εναέριου χώρου θα άρει τον κατακερματισμό του εναέριου χώρου της Ευρώπης και θα βελτιστοποιήσει σημαντικότατα την παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας. Εξάλλου, η ενοποίηση της προσφοράς, εάν συμμορφώνεται πλήρως με τους κανόνες ανταγωνισμού και τις αρχές που εφαρμόζονται στις συγχωνεύσεις και στις συμμαχίες, μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της οικονομικής αποδοτικότητας του κλάδου των αερομεταφορών. · Το άνοιγμα της αγοράς ήταν πολύ επιτυχές στις διεθνείς οδικές μεταφορές. Οι διεθνείς οδικές μεταφορές εμπορευμάτων αυξήθηκαν κατά 35% την περίοδο 2000–2010 (σε σύγκριση με αύξηση 8% στην εθνική αγορά εμπορευματικών μεταφορών). Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι σημαντικοί περιορισμοί στις ενδομεταφορές[45] και αποτρέπουν τη βέλτιστη αντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης μεταφορών. · Η αγορά εσωτερικών πλωτών μεταφορών έχει ελευθερωθεί από τη δεκαετία του 1990. Ο ανταγωνισμός στις εσωτερικές πλωτές οδούς έχει ενταθεί και οι ναύλοι μειώθηκαν. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση στο επάγγελμα. Προτεραιότητες πολιτικής · Για την άρση αυτών των εμποδίων που εμποδίζουν την ολοκλήρωση μιας γνήσιας εσωτερικής αγοράς μεταφορών, τα κράτη μέλη πρέπει να επικεντρωθούν στις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες: o Διασφάλιση της έγκαιρης και ποιοτικής μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο του κεκτημένου στον τομέα των μεταφορών, ιδίως στον τομέα των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών και της ναυτικής ασφάλειας. o Άνοιγμα των εγχώριων επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών στον ανταγωνισμό και φροντίδα ώστε το θεσμικό πλαίσιο να επιτρέπει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις αγορές σιδηροδρομικών μεταφορών εξασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση στις υποδομές. o Εξάλειψη των γραφειοκρατικών εμποδίων και των φραγμών εισόδου στην αγορά στον τομέα των λιμενικών υπηρεσιών (ιδίως στην περίπτωση της Μεσογείου, του Ευξείνου Πόντου και της Βαλτικής Θάλασσας). o Επιτάχυνση της υλοποίησης του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού (π.χ. προχωρώντας στην εφαρμογή λειτουργικών τμημάτων εναέριου χώρου) για βελτίωση της ασφάλειας πτήσεων, της χωρητικότητας, της αποτελεσματικότητας και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αεροπορίας. o Παροχή περισσότερων ευκαιριών στις ενδομεταφορές για τους αλλοδαπούς οδικούς μεταφορείς. 2.4. Οι ψηφιακές αγορές Επιδόσεις της αγοράς και εμπόδια στην ολοκλήρωση της ΕΕ · Το Διαδίκτυο, και ιδίως το ευρυζωνικό Διαδίκτυο, προσφέρει το υπόβαθρο για το τεράστιο δυναμικό ανάπτυξης εφαρμογών όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο και το υπολογιστικό νέφος: αύξηση κατά 10 εκατοστιαίες μονάδες στο Διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας εκτιμάται ότι θα επιφέρει ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 1-1,5 εκατοστιαίες μονάδες[46]. · Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη των ευρυζωνικών συνδέσεων κατέστη δυνατή χάρη ιδίως στα αυξανόμενα επίπεδα ανταγωνισμού που προκλήθηκε από την εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, με αντίστοιχη μείωση των λιανικών τιμών των υπηρεσιών. Οι νέες επιχειρήσεις πώλησαν τα δύο τρίτα όλων των νέων σταθερών γραμμών το 2011. Παρά ταύτα, η συνεχιζόμενη ύπαρξη διαφορικών τιμών μεταξύ κρατών μελών υποδηλώνει ότι η εσωτερική αγορά στον τομέα αυτό είναι ακόμη ατελής. · Η ύπαρξη υποδομών για το ευρυζωνικό Διαδίκτυο είναι ένας άλλος σημαντικός παράγων για την ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας. Το ευρυζωνικό χάσμα, μέτρο της διασποράς της διείσδυσης και των ποσοστών αξιοποίησης μεταξύ των χωρών της ΕΕ, συνέχισε να μειώνεται. Η κάλυψη των αγροτικών περιοχών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, ιδίως στις PL, BG, DE[47] και SI. Ενώ η αύξηση του συνολικού αριθμού των ευρυζωνικών συνδέσεων επιβραδύνεται, η τάση για υψηλότερες ταχύτητες είναι σαφής και οι ταχύτητες έχουν αυξηθεί σημαντικά. · Εκτός από την εξασφάλιση της πλήρους κάλυψης, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να συνεχίσουν την προώθηση αποτελεσματικών επενδύσεων σε ταχείες και υπερταχείες ευρυζωνικές συνδέσεις σύμφωνα με τους στόχους επιδόσεων που τίθενται στο ψηφιακό θεματολόγιο. Αυτό απαιτεί την παροχή κατάλληλων κινήτρων για επενδύσεις, και ιδίως ένα προβλέψιμο και αποτελεσματικό κανονιστικό πλαίσιο βασιζόμενο σε ισχυρές και ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές, καθώς και στοχευμένη δημόσια στήριξη, όπου ενδείκνυται. · Ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών αποτελεί το πλέον ανταγωνιστικό τμήμα της συνολικής αγοράς τηλεπικοινωνιών. Οι κινητές ευρυζωνικές υπηρεσίες αυξήθηκαν το 2011 με διείσδυση στο 43% του πληθυσμού τον Ιανουάριο του 2012 από 26,8% τον Ιανουάριο του 2011, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών[48]. Τα μερίδια αγοράς και του πρώτου και του δεύτερου φορέα σημειώνουν μικρή πτώση. Υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης ωστόσο εξακολουθούν να παρατηρούνται στην CY (μόνο δύο φορείς εκμετάλλευσης), ακολουθούμενη από LU και SI. Επιπλέον, ορισμένα τμήματα της αγοράς κινητών επικοινωνιών (δηλαδή η περιαγωγή) ήταν σε μεγάλο βαθμό στεγανά στον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί νομοθετική παρέμβαση για την εξασφάλιση διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. · Ωστόσο, η αναμενόμενη εκθετική ανάπτυξη θα καταστεί δυνατή μόνον εφόσον είναι διαθέσιμο επαρκές φάσμα. Με τα σημερινά ποσοστά ανάπτυξης υπηρεσιών και κατά συνέπεια χρήσης του φάσματος, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέσουν ολόκληρο το εναρμονισμένο φάσμα και να εξασφαλίσουν την αποδοτική του χρήση. Όσον αφορά τη ζώνη των 800 MHz, αυτό αφορά BE, BG, CZ, EE, EL, ES, CY, LV, LT, HU, MT, AT, PL, RO, SI, SK, FI και UK. Ενώ ορισμένα από αυτά τα κράτη μέλη έχουν υποβάλει αιτήσεις για παρεκκλίσεις, πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να εκκαθαριστεί η ζώνη και να καταστεί διαθέσιμη για ασύρματες ευρυζωνικές επικοινωνίες το ταχύτερο δυνατό. · Ενώ η «οικονομία του Διαδικτύου» στην ΕΕ-27 αναμένεται να αυξηθεί από 3,8% του ΑΕΠ το 2010 σε 5,7% το 2016[49], η πρόοδος στο διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο παραμένει πολύ μικρή. Το 2011, μόνο το 10% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ παρήγγειλε προϊόντα ή υπηρεσίες από πωλητές άλλων χωρών της ΕΕ[50]. Επιπλέον, οι περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες στο διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο προχωρούν πολύ ταχύτερα από τις λιγότερο ανεπτυγμένες, διευρύνοντας διαρκώς το χάσμα. · Η μικρή χρήση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου από ιδιώτες συνοδεύεται από τον περιορισμένο αριθμό των επιχειρήσεων που πραγματοποιούν διασυνοριακές πωλήσεις ηλεκτρονικά. Το 2010, μόνο το 6% των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου πραγματοποίησε ηλεκτρονικές πωλήσεις σε άλλες χώρες της ΕΕ, ακόμη και στις χώρες με το μεγαλύτερο μερίδιο εταιρειών που εμπλέκονται στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Τα μεγάλα πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου εξακολουθούν να διαφεύγουν για την ΕΕ[51]. Αυτό οδηγεί σε συνολική απώλεια δυνητικών διασυνοριακών συναλλαγών ύψους 26 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Κατά συνέπεια, η αυξημένη ολοκλήρωση του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά κέρδη ευημερίας των ευρωπαίων καταναλωτών χάρη στις χαμηλότερες τιμές και τις αυξημένες δυνατότητες επιλογής σε απευθείας σύνδεση στο Διαδίκτυο. · Παρόλο που οι καταναλωτές εκτιμούν την ευκολία πραγματοποίησης αγορών ανά πάσα στιγμή και οπουδήποτε μέσω του διαύλου πωλήσεων του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και την πρόσβαση σε πληροφορίες και σε ευρύτερη επιλογή προϊόντων, τελικά δεν αγοράζουν τα προϊόντα μέσω του Διαδικτύου όλοι οι χρήστες που αξιοποιούν το πλεονέκτημα να ενημερωθούν μέσω του Διαδικτύου σχετικά με τα διαθέσιμα προϊόντα ή υπηρεσίες. Οι λόγοι περιλαμβάνουν έλλειψη εμπιστοσύνης ή πληροφόρησης, προβλήματα ιδιωτικής ζωής και/ή ασφάλειας και προβληματισμούς σχετικά με επανόρθωση σε περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά[52]. Η Επιτροπή έχει αναλάβει σειρά πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών. Για παράδειγμα, η νέα οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών[53], που θα αρχίσει να εφαρμόζεται το αργότερο από τις 13 Ιουνίου 2014, θα ενισχύσει τα δικαιώματα των καταναλωτών όταν αγοράζουν στο Διαδίκτυο, ενθαρρύνοντας παράλληλα το θεμιτό ηλεκτρονικό εμπόριο. Η πρόταση νομοθεσίας για εναλλακτική επίλυση διαφορών - ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών (ΕΕΔ-ΗΕΚΔ)[54] αποσκοπεί να εξασφαλίσει ότι υπάρχουν πράγματι ποιοτικά εργαλεία εναλλακτικής επίλυσης διαφορών τα οποία λειτουργούν στην πράξη και ότι δημιουργείται διαδικτυακό υπόβαθρο σε ολόκληρη την ΕΕ για τις διασυνοριακές καταγγελίες στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Έχει υποβληθεί πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού δικαίου των πωλήσεων[55] με στόχο να δοθεί στους εμπορευόμενους η επιλογή να πωλούν τα προϊόντα τους στους πολίτες άλλων κρατών μελών με βάση ενιαίο σύνολο κανόνων του δικαίου των συμβάσεων, που θα βασίζεται σε υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. · Ένα άλλο καίριο εμπόδιο για το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί η παράδοση. Αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ πωλητών και αγοραστών. Για την αντιμετώπιση του εμποδίου αυτού, μια Πράσινη Βίβλος για μια ολοκληρωμένη αγορά παράδοσης δεμάτων θα δρομολογήσει ευρεία διαβούλευση, την οποία θα ακολουθήσει μια σειρά δράσεων με σκοπό την υποστήριξη της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ. · Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από λιτότητα, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται οι δημόσιες υπηρεσίες και να αποφέρει σημαντική εξοικονόμηση δημοσίων πόρων και ταυτόχρονα να μειώσει το κόστος για τις επιχειρήσεις. Η πλήρης μετάβαση στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ θα μπορούσε να αποδώσει εξοικονόμηση δημοσίων δαπανών μέχρι 100 δις ευρώ[56]. Οι ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις μπορούν επίσης να αυξήσουν το μερίδιο των διασυνοριακών συμβάσεων. Ωστόσο, η χρήση ηλεκτρονικών διαδικασιών για τις δημόσιες συμβάσεις παραμένει περιορισμένη σε ποσοστό 5% έως 10%[57]. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ωστόσο σημειώσει σημαντική πρόοδο προς την κατεύθυνση της πλήρους χρήσης των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων, ήτοι PT (υποχρεωτική για τις περισσότερες διαδικασίες) και LT (75% το 2011). Αντιθέτως, η ηλεκτρονική υποβολή προσφορών δεν εφαρμόζεται επί του παρόντος στις BG και SI. Γενικά για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, AT, DK, EE, SE έχουν προχωρήσει ικανοποιητικά, ενώ άλλα κράτη μέλη υστερούν επί του παρόντος στον εν λόγω τομέα, δηλαδή SI, BG, RO, IT, PL HU. · Οι δεξιότητες ΤΠΕ αποτελούν προϋπόθεση για να αξιοποιήσουν πλήρως επιχειρήσεις και πολίτες τις ευκαιρίες ανάπτυξης και απασχόλησης που προσφέρει η ψηφιακή οικονομία. Η ΕΕ αντιμετωπίζει έλλειψη επαγγελματιών των ΤΠΕ[58]: εκτιμάται ότι θα υπάρξουν μέχρι 700 000 ακάλυπτες κενές θέσεις εργασίας των επαγγελματιών των ΤΠΕ στην ΕΕ μέχρι το έτος 2015. Παρά την οικονομική επιβράδυνση, η ζήτηση ειδικών των ΤΠΕ αυξάνεται κατά 3% ετησίως. Επιπλέον, οι δεξιότητες ΤΠΕ χρειάζονται στο σύνολο της οικονομίας και έχουν καταστεί προϋπόθεση για την επιχειρηματική απόδοση και την απασχολησιμότητα. Η πρόκληση αυτή έχει αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά στις SE, LV, DK, LU και FI. Προτεραιότητες πολιτικής · Τα κράτη μέλη πρέπει να επικεντρωθούν στις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες: o Ένταση των προσπαθειών για την ανάπτυξη σταθερών και ασύρματων ευρυζωνικών υπηρεσιών και για τη βελτίωση της ποιότητάς τους. Η επένδυση αυτή απαιτεί τη θέσπιση κατάλληλων κινήτρων, τόσο σε σχέση με την αποδοτική ρύθμιση και, αν χρειάζεται, τη στοχευμένη δημόσια στήριξη (π.χ. μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και, στο προσεχές ΠΔΠ, της ΔΣΕ), την αύξηση του διαθέσιμου ραδιοφάσματος για ασύρματες ευρυζωνικές επικοινωνίες στα 1200 MHz εύρους ζώνης και την αποτελεσματική αδειοδότηση των ζωνών ραδιοφάσματος που έχουν ήδη εναρμονιστεί, συμπεριλαμβανομένης της ζώνης των 800 MHz. o Εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η εφαρμογή εναρμονισμένων κανόνων για ζητήματα όπως η διαφάνεια, οι απαιτήσεις πληροφόρησης και οι ηλεκτρονικές συμβάσεις θα συμβάλει στην αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. o Εξασφάλιση της έγκαιρης και ορθής μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο (μέχρι τις 13 Δεκεμβρίου 2013) και της μετέπειτα εφαρμογής της οδηγίας για τα δικαιώματα των καταναλωτών[59] με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας του καταναλωτή και, κατά συνέπεια, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στον δίαυλο πωλήσεων του ηλεκτρονικού εμπορίου. o Αύξηση της διαθεσιμότητας φιλικών προς τον χρήστη επιγραμμικών δημόσιων υπηρεσιών, μεταξύ άλλων και μέσω διασυνοριακής διασύνδεσης και διασυνοριακών υποδομών (ιδίως με τη στήριξη της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη»[60]), καθιστώντας τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις διαλειτουργικές και υποχρεωτικές και ενισχύοντας την εισαγωγή της ηλεκτρονικής υγείας (eHealth) για πιο αποτελεσματικά συστήματα δημόσιας υγείας. o Επένδυση στην κατάρτιση ΤΠΕ, κυρίως με τη χρήση του ΕΚΤ, και θέσπιση πλαισίου ηλεκτρονικών ικανοτήτων προς εξασφάλιση επαρκών προσόντων στο εργατικό δυναμικό για σύγχρονες επιχειρηματικές πρακτικές. Παράρτημα: [1] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Καλύτερη διακυβέρνηση για την ενιαία αγορά», COM (2011) 259 τελικό [2] Οι εν λόγω τομείς εντοπίστηκαν επίσης μεταξύ των πιο προβληματικών για τους καταναλωτές και με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών στο πρόσφατο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τους καταναλωτές. [3] Μετρούμενη ως υποτίμηση της πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας με το μοναδιαίο κόστος εργασίας στη μεταποίηση ως αποπληθωριστή. Βλ. σχετικά: http://ec.europa.eu/economy_finance/db_indicators/competitiveness/data_section_en.htm [4] Δεδομένου ότι ούτε η ανταγωνιστικότητα τιμών ούτε η εξωτερική ζήτηση εξηγούν την εξέλιξη των εμπορικών συναλλαγών της, μολονότι η μη τιμολογιακή ανταγωνιστικότητα είναι δυσκολότερο να μετρηθεί. [5] Οι εξαγωγές επιτρέπουν τη χρηματοδότηση των εισαγωγών και υπάρχει σημαντική εισροή των εισαγωγών στις εξαγωγές, ιδίως με τον ταχέως αυξανόμενο ρόλο των διεθνών αλυσίδων παραγωγής. [6] Ολοκλήρωση και ανταγωνιστικότητα φαίνεται να αλληλοϋποστηρίζονται, δημιουργώντας ενάρετους κύκλους, μέσω π.χ. της μεγαλύτερης ανταγωνιστικής πίεσης και της πρόσβασης σε καλύτερες ή φθηνότερες εισροές παραγωγής. [7] Όντως υπάρχει υψηλή θετική συσχέτιση (0,8) μεταξύ του εμπορίου εντός της ΕΕ και του εμπορίου εκτός ΕΕ (που μετράται ως ετήσια μέση μεταβολή σε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ) σε όλα τα κράτη μέλη. [8] Ωστόσο, η εμπορευσιμότητα των υπηρεσιών αυξάνεται χάρη στην ταχεία ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας (ΤΠΕ). [9] Eurostat, στατιστικές για τις αλλοδαπές συνδεόμενες επιχειρήσεις (FATS). Δεδομένα είναι επί του παρόντος διαθέσιμα μέχρι το 2009. [10] 8ος πίνακας αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές, 2012, Επιτροπή, ΓΔ SANCO. Αυτή η αξιολόγηση υποστηρίζεται από την υψηλή αρνητική συσχέτιση μεταξύ των μέσων επιπέδων αξιολόγησης των επιδόσεων της αγοράς από τους καταναλωτές και της διασποράς του δείκτη αυτού σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. Η διασπορά αποτελεί υποκατάστατη μεταβλητή για την ολοκλήρωση, δεδομένου ότι οι πιο ολοκληρωμένες αγορές αναμένεται να παρουσιάζουν σε μεγαλύτερο βαθμό παρόμοια επίπεδα αξιολόγησης από τον καταναλωτή. Το μέσο επίπεδο και η διασπορά (διακύμανση) υπολογίζονται για πολλούς τομείς εμπορευμάτων και υπηρεσιών (δηλ. σε όλα τα κράτη μέλη). Στη συνέχεια παρατηρείται η αρνητική συσχέτιση μεταξύ τιμών διασποράς και μέσων επιπέδων σε όλους τους τομείς. [11] Βλ., για παράδειγμα, ΟΟΣΑ, Economic survey of the EU, 2012 [12] Ειδικό Ευρωβαρόμετρο αριθ. 363, http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_363_en.pdf. [13] Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ EMPL), «Απασχόληση και κοινωνικές εξελίξεις στην Ευρώπη 2011», Δεκέμβριος 2011. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=6176&type=2&furtherPubs=no [14] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Καλύτερη διακυβέρνηση για την ενιαία αγορά», COM (2011) 259 τελικό [15] Ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δεν εξετάζεται στην παρούσα έκθεση. Ωστόσο, μέρος της σχετικής νομοθεσίας που έχει επιλεγεί στον εν λόγω τομέα ο οποίος περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση του Ιουνίου λαμβάνεται υπόψη στο παράρτημα. [16] Η μεθοδολογία και τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των τομέων καίριας σημασίας εκτίθενται στο παράρτημα της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Καλύτερη διακυβέρνηση για την ενιαία αγορά», COM (2012) 259 τελικό [17] Πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού για την αμοιβαία αναγνώριση http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/economic_paper/2012/ecp456_en.htm [18] Το έλλειμμα μεταφοράς (ποσοστό των οδηγιών για την εσωτερική αγορά που δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των οδηγιών που θα έπρεπε να είχαν κοινοποιηθεί μέχρι τη λήξη της προθεσμίας) μειώθηκε από 1,2% τον Νοέμβριο του 2011 στο 0,9% τον Μάιο του 2012· το έλλειμμα συμμόρφωσης (αριθμός των οδηγιών που έχουν μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, για τις οποίες έχει κινηθεί από την Επιτροπή διαδικασία επί παραβάσει για μη συμμόρφωση) μειώθηκε από 0,8% τον Νοέμβριο του 2011 σε 0,7% τον Μάιο του 2012 (πηγή: Πίνακας Αποτελεσμάτων της Εσωτερικής Αγοράς αριθ. 25, Σεπτέμβριος 2012, http://ec.europa.eu/internal_market/score/docs/score25_en.pdf). [19] Ετήσιος απολογισμός διακυβέρνησης για το 2011 «Ενίσχυση της απόδοσης της ενιαίας αγοράς», Φεβρουάριος 2012, http://ec.europa.eu/internal_market/score/docs/relateddocs/single_market_governance_report_2011_en.pdf [20] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: «Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά. Δώδεκα δράσεις για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης. Μαζί για μια νέα ανάπτυξη», COM(2011) 206 τελικό. [21] http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/economic_paper/2012/ecp456_en.htm [22] Οι χώρες που επανεμφανίζονται συχνότερα στις ομάδες των «καλύτερων πέντε» χωρών κατά συγκεκριμένους τομείς που καλύπτει η ανάλυση είναι: Σλοβακία, UK, DK, IE, FI και ES [23] Υπολογίζεται ως πρόσθετο 1,8% του ΑΕΠ επιπλέον των επιπτώσεων των ήδη εφαρμοζόμενων μειώσεων εμποδίων, που εκτιμώνται σε 0,8% του ΑΕΠ [24] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες «Η εταιρική σχέση για τη νέα ανάπτυξη στον τομέα των υπηρεσιών 2012-2015», COM (2012) 261 τελικό [25] Οι εν λόγω σαφείς υποχρεώσεις απαριθμούνται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες. «Η εταιρική σχέση για τη νέα ανάπτυξη στον τομέα των υπηρεσιών 2012-2015», COM(2012)261 τελικό [26] «Δραστηριότητες περιορισμένης πρόσβασης» είναι οικονομικές δραστηριότητες που επιφυλάσσονται μόνον στους κατόχους ειδικών επαγγελματικών προσόντων, οι οποίοι επωφελούνται από αποκλειστικά δικαιώματα άσκησης αυτών των δραστηριοτήτων και προσφοράς των σχετικών υπηρεσιών. [27] http://ec.europa.eu/internal_market/publicprocurement/docs/indicators2010_en.pdf [28] Μελέτη με θέμα «Διασυνοριακές συμβάσεις που υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια της ΕΕ» http://ec.europa.eu/internal_market/publicprocurement/docs/modernising_rules/cross-border-procurement_en.pdf [29] Χρειάζονται κατά μέσο όρο 91 ημέρες για να εξοφληθούν πράξεις μεταξύ επιχειρήσεων στο Νότο, σε σύγκριση με κατά μέσο όρο 31 ημέρες στο Βορρά. [30] Οδηγία 2011/7/ΕΕ, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές [31] 8ος πίνακας αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές, 2012, Επιτροπή, ΓΔ SANCO. [32] Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η ορθή εφαρμογή της οδηγίας για την καταναλωτική πίστη του 2008 και η προσεχής νομοθετική πρωτοβουλία για τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα των τελών τήρησης τραπεζικών λογαριασμών, την αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού και την πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών. [33] Εδώ ο τομέας είναι κατά προσέγγιση όπως ο NACE αναθ. 1 "E - Παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, αερίου και νερού». [34] Στις 15 Νοεμβρίου 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια ανακοίνωση για την αξιολόγηση της κατάστασης προόδου της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, «Για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας», COM (2012) 663 [35]8ος πίνακας αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές, 2012, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ SANCO. [36] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας», COM (2012) 663 [37] Ο δείκτης «ΗΗΙ» (Herfindahl-Hirschman Index) αποτελεί γενικά αποδεκτό δείκτη για τη μέτρηση των επιπέδων συγκέντρωσης της αγοράς. Υπολογίζεται με την ύψωση στο τετράγωνο του μεριδίου αγοράς κάθε επιχείρησης που ανταγωνίζεται στην αγορά και στη συνέχεια την άθροιση των αριθμών που προκύπτουν (όσο υψηλότερος ο δείκτης, τόσο μεγαλύτερη η συγκέντρωση της αγοράς). Μέτρια συγκέντρωση: 750 – 1800· υψηλή συγκέντρωση: 1800 – 5000· πολύ υψηλή συγκέντρωση: άνω του 5000. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να ανατρέξετε στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Ενεργειακές αγορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2011», SWD (2012) 368, μέρος 2 [38] “Η λειτουργία των λιανικών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση”, μελέτη για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ΓΔ SANCO, 2010. [39] Η ζεύξη των αγορών βελτιστοποιεί τη δυναμικότητα διασύνδεσης και εξασφαλίζει ότι η ροή ηλεκτρικής ενέργειας βαίνει από τις περιοχές χαμηλών τιμών προς τις περιοχές υψηλών τιμών μέσω της αυτόματης σύνδεσης προσφοράς και ζήτησης στις δύο πλευρές των συνόρων. [40] Οδηγίες 2009/72/ΕΚ και 2009/73/ΕΚ. [41] Πρόταση κανονισμού σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές COM/2011/658, και πρόταση κανονισμού για τη σύσταση της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», που καλύπτει την υποδομή ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών (2014-2020), COM (2011) 665 [42] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη», COM (2011) 571 τελικό [43] 8ος πίνακας αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές, 2012, Επιτροπή, ΓΔ SANCO. Οι διαπιστώσεις αυτές επιβεβαιώνονται επίσης από τον δείκτη της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις επιδόσεις στον τομέα της εφοδιαστικής. [44] Παγκόσμια Τράπεζα - Logistic Performance Index, Connecting to Compete (2012). [45] Μεταφορά εμπορευμάτων και επιβατών μεταξύ δύο σημείων στην ίδια χώρα με όχημα ταξινομημένο σε άλλη χώρα. [46] Czernich, N., Falck, O., kretschmer, T., και Woessman, L. (2009) Broadband infrastructure and economic growth (CESinfo Working Paper no. 2861. Η εκτίμηση βασίζεται σε μια ομάδα χωρών του ΟΟΣΑ κατά την περίοδο 1996-2007. [47] Παρόλο που η Γερμανία έχει χαμηλή κάλυψη της υπαίθρου με σταθερές ευρυζωνικές συνδέσεις, έχει την υψηλότερη κάλυψη της υπαίθρου με τέταρτης γενεάς κινητές ευρυζωνικές συνδέσεις (LTE), σε ποσοστό 41% τον Δεκέμβριο του 2011. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις βάσει της άδειας φάσματος LTE θέτουν ως στόχο την κάλυψη 90% του πληθυσμού που κατοικεί στα "λευκά κενά» (δηλαδή τις περιοχές όπου η ταχύτητα τηλεφόρτωσης ευρυζωνικών υπηρεσιών είναι μικρότερη από 1Mbps). [48] Οι κινητές ευρυζωνικές υπηρεσίες είναι περισσότερο δημοφιλείς στις σκανδιναβικές χώρες, όπου η διείσδυση είναι άνω του 80%. Τέσσερα κράτη μέλη (RO, BU, HU, BE) διαθέτουν ποσοστό κινητής ευρυζωνικής διείσδυσης χαμηλότερο του 20% [49]https://www.bcgperspectives.com/content/articles/media_entertainment_strategic_planning_4_2_trillion_opportunity_internet_economy_g20/ [50] Προκαταρκτικά πορίσματα πολύ πρόσφατων ερευνών δείχνουν σημαντική βελτίωση στον τομέα αυτόν τον τελευταίο καιρό. [51] Civic Consulting (2011) [52] Ευρωβαρόμετρο (299/2011) [53] Οδηγία 2011/83/ΕΕ, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [54] Πρόταση οδηγίας για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών, COM(2011)793 τελικό της 29ης Νοεμβρίου 2011· πρόταση οδηγίας για την ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών, COM(2011)794 τελικό της 29ης Νοεμβρίου 2011. [55] Πρόταση κανονισμού σχετικά με τη θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού δικαίου των πωλήσεων, COM(2011) 635 τελικό [56] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: «Στρατηγική για τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις» COM (2012) 179 τελικό [57] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: «Στρατηγική για τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις» COM (2012) 179 τελικό [58] Έκθεση για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «Πρόβλεψη της εξέλιξης προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρονικών δεξιοτήτων στην Ευρώπη (2010-2015)» Empirica και IDC Ευρώπη, Δεκέμβριος 2009. [59] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τους καταναλωτές - Προώθηση της εμπιστοσύνης και της ανάπτυξης», COM (2012) 225 τελικό [60] Πρόταση κανονισμού για τη σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», COM(2011) 665 τελικό