EL    EL EL 
 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 30.6.2009 
SEC(2009) 895 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ : 
Συνοδευτικό  έγγραφο  της πρότασης  σύστασης  του Συµβουλίου  για ένα περιβάλλον  
χωρίς  καπνό  
 
ΣΥΝΟΨΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ  
 
{COM(2008) 328 final} 
{SEC(2008) 894} {SEC(2008) 896} 
 
EL 2   EL 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Με το σχέδιο  δράσης  για το περιβάλλον  και την υγεία  (2004-2010 ) η Επιτροπή  ανέλαβε  τη 
δέσµευση  να δραστηριοποιηθεί  για τη βελτίωση  της ποιότητας  του αέρα  των εσωτερικών  
χώρων , ιδίως  µε την ενθάρρυνση  της απαγόρευσης  του καπνίσ µατος σε όλους  τους χώρους  
εργασίας . Οι διαβουλεύσεις  που προωθήθηκαν  µε την Πράσινη  Βίβλο  της Επιτροπής  «Για 
µια Ευρώπη  απαλλαγ µένη από το κάπνισ µα: στρατηγικές  επιλογές  σε επίπεδο  ΕΕ» είχαν  ως 
αποτέλεσ µα σθεναρή  υποστήριξη  τόσο  για τις ολοκληρω µένες πολιτικές  για την απαλλαγή  
από το κάπνισ µα όσο και για την περαιτέρω  δράση  της ΕΕ για να προάγει  το περιβάλλον  
χωρίς  καπνό . Η κοινοτική  στρατηγική  για την υγεία  και την ασφάλεια  στην  εργασία  (2007-
2012) πρότεινε  να καταβληθούν  µεγαλύτερες  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της προστασίας  
της υγείας  και της ασφάλειας  των εργαζο µένων . Σε διεθνές  επίπεδο , η σύµβαση -πλαίσιο  της 
Παγκόσ µιας Οργάνωσης  Υγείας  για τον έλεγχο  του καπνού  (FCTC) δεσµεύει τα 
συµβαλλό µενα µέρη της να αντιµετωπίσουν  την έκθεση  στον  καπνό  τσιγάρου  στους  
εσωτερικούς  χώρους  εργασίας  και τους δηµόσιους  χώρους . 
2. ΠΛΑΙΣΙΟ  ΚΑΙ  ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
2.1. Πλαίσιο  
2.1.1. Συνέπειες  της έκθεσης  στον καπνό  του περιβάλλοντος  για την υγεία  
Η έκθεση  στον  καπνό  τσιγάρου  του περιβάλλοντος  (ETS) – που είναι  επίσης  γνωστός  ως 
καπνός  από δεύτερο  χέρι ή παθητικός  καπνός  - είναι  αιτία  ευρέως  διαδεδο µένης 
θνησι µότητας , νοσηρότητας  και αναπηρίας  στην  ΕΕ. Ο ETS είναι  αιτία  καρκίνου  των 
πνευµόνων , νόσου  της στεφανιαίας , εγκεφαλικού  επεισοδίου , άσθµατος και χρόνιας  
αποφρακτικής  πνευµονοπάθειας  στους  ενηλίκους . Είναι  επίσης  επιβλαβής  για τα παιδιά , 
καθόσον  προξενεί  σύνδρο µο αιφνιδίου  θανάτου  βρεφών , οξείες  αναπνευστικές  λοιµώξεις , 
παθήσεις  του µέσου  ωτός  και άσθµα οξείας  µορφής . 
Σύµφωνα  µε προηγού µενες εκτιµήσεις , 7.300 ενήλικοι  µεταξύ  των οποίων  2.800 µ η 
καπνιστές  πέθαναν  συνεπεία  έκθεσης  σε ETS στο χώρο  εργασίας  τους στην  ΕΕ-25 το 2002. 
Οι θάνατοι  72.000 ακόµη ατόµων, µεταξύ  των οποίων  16.400 µ η καπνιστές , προξενήθηκαν  
από την έκθεση  σε ETS στο σπίτι1. Κατά  την παρούσα  εκτίµηση αντικτύπου  ο συνολικός  
αριθµός θανάτων  που µπορούν  να αποδοθούν  στο παθητικό  κάπνισ µα σε γραφεία  και σε 
µπαρ / εστιατόρια  υπολογίζεται  σε 6.000 στην  ΕΕ-27 το 2008, µεταξύ  των οποίων  2.500 
θάνατοι  µελών  του προσωπικού  µη καπνιστών . Η έκθεση  των ατόµων που δεν είναι  µέλη του 
προσωπικού , όπως  οι πελάτες  των µπαρ και των εστιατορίων , θα µπορούσε  να αναµένεται  ότι 
αποτελεί  ουσιαστικό  πρόσθετο  άχθος  επί της υγείας .  
                                                 
1 The Smoke Free Partnership ( Σύµπραξη  για την απαλλαγή  από τον καπνό ) (2006). Lifting the 
smokescreen ( άρση  του προπετάσ µατος καπνού ): 10 reasons for a smoke-free Europe (10 λόγοι  για 
µια Ευρώπη  απαλλαγ µένη από τον καπνό ), Βρυξέλλες , Βέλγιο , Ευρωπαϊκή  Πνευ µονολογική  Εταιρεία : 
146. 
 
EL 3   EL Εκτιµώµενη θνησι µότητα  σε όλη την ΕΕ λόγω  της έκθεσης  στον ETS καπνίζοντος  και µη καπνίζοντος  
προσωπικού  το 2008 
 Μη καπνιστές  Καπνιστές  Καπνιστές  και µη 
καπνιστές  
 Υπηρεσ
ίες Μπαρ  και 
εστιατόρια  Σύνολ
ο Υπηρεσί
ες Μπαρ  και 
εστιατόρια  Σύνο
λο Σύνολο  
Καρκίνος  των 
πνευ µόνων 387   156   542   600   161   761  1303 
Εγκεφαλικό  
επεισόδιο   378  160  538   601   197   798  1336 
Καρδιακές  
παθήσεις   384   138   522  612   159   771  1293 
Χρόνια   
πάθηση  του 
κατώτερου  
αναπνευστικού  
συστή µατος  565  332  897  881   296   1.176  2073 
Σύνολο   1.714   786   2.500  2.694   813   3.507  6.007  
Η σύγκριση  µε τα θανατηφόρα  περιστατικά  από άλλους  κινδύνους  για την υγεία  - τόσο  από 
κινδύνους  στους  χώρους  εργασίας  όσο και από κινδύνους  που απειλούν  το κοινό  – δείχνει  το 
σηµαντικό  άχθος  επί της υγείας  που συνεπάγεται  η έκθεση  στον  ETS. 
2.1.2. Οικονο µική επιβάρυνση  λόγω  της έκθεσης  στον ETS 
Η έκθεση  στον  ETS συνεπάγεται  σηµαντική  οικονο µική επιβάρυνση . Το µακροοικονο µικό 
κόστος  της έκθεσης  των χώρων  εργασίας  στον  ETS στην  ΕΕ-27 έχει υπολογιστεί  σε 2,46 
δισεκατο µµύρια ευρώ  ετησίως . Από αυτό  το κόστος  πάνω  από 1,3 δισεκατο µµύρια ευρώ  
αποτελούν  τις ιατρικές  δαπάνες  για τις ασθένειες  που έχουν  σχέση  µε τον καπνό  τσιγάρου  
(συµπεριλα µβανο µένων  560 εκατο µµυρίων  ευρώ  για ιατρικές  δαπάνες  µη καπνίζοντος  
προσωπικού ) και πάνω  από 1,1 δισεκατο µµύριο ευρώ  αποτελούν  τις µη ιατρικές  δαπάνες  και 
έχουν  σχέση  µε την απώλεια  παραγωγικότητας  (συµπεριλα µβανο µένων  480 εκατο µµυρίων  
ευρώ  που αντιστοιχούν  στο µη καπνίζον  προσωπικό ). Η µικροοικονο µική επιβάρυνση  εξ 
αιτίας  της έκθεσης  στον  ETS οφείλεται  στη χαµηλότερη  παραγωγικότητα  των εργαζο µένων , 
στις ζηµίες λόγω  πυρκαγιάς  που προκαλείται  από υλικά  καπνίσ µατος, καθώς  και στα 
επιπλέον  έξοδα  καθαρισ µού και νέας βαφής  των χώρων  λόγω  του καπνίσ µατος. 
2.2. Ορισ µός του προβλή µατος  
2.2.1. Ελλιπής  συµµόρφωση  προς  τις διεθνείς  υποχρεώσεις  που απορρέουν  από τη σύµβαση -
πλαίσιο  της ΠΟΥ  
Η σύµβαση -πλαίσιο  της ΠΟΥ  για τον έλεγχο  του καπνού  - που επικυρώθηκε  από την 
Κοινότητα  και 26 κράτη  µέλη της - δηµιουργεί  τη νοµική υποχρέωση  για τα συµβαλλό µενα 
µέρη της να προστατεύουν  τους πολίτες  από το παθητικό  κάπνισ µα σε όλους  τους 
εσωτερικούς  χώρους  εργασίας , τις δηµόσιες  συγκοινωνίες  και τους εσωτερικούς  δηµόσιους  
χώρους . Κατά  τη δεύτερη  διάσκεψη  των µερών  της σύµβασης  τον Ιούλιο  του 2007 
εκδόθηκαν  οι κατευθυντήριες  γραµµές που θέτουν  ένα «χρυσό  πρότυπο » το οποίο  κάθε  
συµβαλλό µενο µέρος πρέπει  να αποσκοπεί  να επιτύχει .  
Εντούτοις , όπως  έχουν  τα πράγ µατα µόλις πάνω  από το ένα τρίτο  των κρατών  µελών  έχει 
χαράξει  πολιτική  για τη συµµόρφωση  προς  τις υποχρεώσεις  που υπέχει  σύµφωνα  µε τη 
 
EL 4   EL σύµβαση  πλαίσιο  της ΠΟΥ . Ορισ µένες χώρες  συνάντησαν  σοβαρές  δυσκολίες  για την 
εισαγωγή  ή / και την επιβολή  πλήρους  νοµοθεσίας  για την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος. 
Τα µπαρ και τα εστιατόρια  έχουν  αποδειχθεί  ιδιαίτερα  δύσκολος  τοµέας ρύθµισης. Προς  το 
παρόν , φαίνεται  απίθανο  να είναι  όλα τα κράτη  µέλη σε θέση  να εκπληρώσουν  τις 
υποχρεώσεις  που υπέχουν  σύµφωνα  µε τη σύµβαση  πλαίσιο  της ΠΟΥ , αν δεν υπάρξει  
πολιτικό  ερέθισ µα και µηχανισ µός ελέγχου  σε επίπεδο  ΕΕ.  
Μέχρι  σήµερα, η Κοινότητα  έχει αναλάβει  µόνο µερική  δράση  για να προάγει  το περιβάλλον  
χωρίς  καπνό . Αυτό  το θέµα έχει αντιµετωπιστεί  µε µη δεσµευτικά  ψηφίσ µατα και συστάσεις , 
που δεν περιέχουν  λεπτο µερείς  κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε το πώς να επιτευχθεί  
περιβάλλον  εντελώς  απαλλαγ µένο από τον καπνό . Επιπλέον , ορισµένες οδηγίες  για την υγεία  
και την ασφάλεια  στην  εργασία  αντιµετωπίζουν  το θέµα σε µερικές  περιπτώσεις  µόνον  
έµµεσα ενώ σε άλλες  το επίπεδο  προστασίας  δεν είναι  πλήρες .  
2.2.2. Υψηλός  και άνισος  επιπολασ µός του ETS στην ΕΕ-27 
Στις χώρες  χωρίς  ολοκληρω µένη ρύθµιση για την απαγόρευση  του καπνίσ µατος, ο καπνός  
υπάρχει  στους  πλείστους  δηµόσιους  χώρους , οι περισσότεροι  από τους οποίους  είναι  επίσης  
χώροι  εργασίας . Με βάση  τα στοιχεία  του Ευρωβαρο µέτρου  από το τέλος  του 2006, 
υπολογίζεται  ότι 28% των εργαζο µένων  στην  ΕΕ εκτίθενται  στον  ETS καθη µερινά  στους  
εσωτερικούς  χώρους  εργασίας  και τα γραφεία , ενώ το αντίστοιχο  ποσοστό  για τα µπαρ και τα 
εστιατόρια  ανέρχεται  σε 39% από τα τέλη του 2008. Επιπλέον , οι πελάτες  δηµοσίων  χώρων  
ποτού  και φαγητού  διατρέχουν  κίνδυνο  ιδιαίτερα  υψηλών  επιπέδων  έκθεσης  στον  ETS µε 
όλους  τους συνεπαγό µενους  κινδύνους  για την υγεία .  
Υπάρχουν  τεράστιες  διαφορές  στον  επιπολασ µό της έκθεσης  στον  ETS µεταξύ  των κρατών  
µελών , ο οποίος  κυµαίνεται  από 3% στην  Ιρλανδία  ως 85% στην  Ελλάδα . Το πεδίο  
εφαρ µογής και η δύνα µη επιβολής  της εθνικής  νοµοθεσίας  για την καταπολέ µηση του 
καπνίσ µατος είναι  κρίσι µοι παράγοντες  στους  οποίους  οφείλονται  οι διαφορές  έκθεσης  στον  
ETS σε ολόκληρη  την ΕΕ.  
Επιπλέον , ο κίνδυνος  έκθεσης  στον  ETS είναι  σηµαντικά  υψηλότερος  για τις χαµηλότερες  
κοινωνικοοικονο µικές οµάδες, πράγ µα το οποίο  επιδεινώνει  τις υπάρχουσες  ανισότητες  στην  
υγεία . 
2.2.3. Ανεπαρκής  προστασία  των παιδιών  και των νέων  από τον καπνό  τσιγάρου  
Η έκθεση  των παιδιών  και των εφήβων  στον  καπνό  τσιγάρου  είναι  ιδιαίτερα  ανησυχητικό  
φαινό µενο όσον  αφορά  την υγεία  τους. Τα παιδιά  έχουν  ελάχιστο  ή δεν έχουν  καθόλου  
έλεγχο  της έκθεσής  τους στον  ETS που προέρχεται  από τους ενήλικους  καπνιστές . Τα παιδιά  
είναι  επίσης  ιδιαίτερα  τρωτά  στις επιπτώσεις  του ETS στην  υγεία . Εκτός  από τους κινδύνους  
για την υγεία  λόγω  του ETS, η έκθεση  στον  καπνό  τσιγάρου  καθιστά  πιθανότερο  για τα 
παιδιά  να θεωρήσουν  το κάπνισ µα ως συνήθη  ενήλικη  συµπεριφορά  και, κατά  συνέπεια , να 
αρχίσουν  να καπνίζουν  στην  εφηβεία .  
Το µεγαλύτερο  µέρος της έκθεσης  των παιδιών  στον  ETS προέρχεται  από τους γονείς  και 
λαµβάνει  χώρα  στο σπίτι . Στην  τελευταία  έρευνα  Ευρωβαρο µέτρου , πάνω  από ένα τρίτο  των 
καπνιστών  δήλωσε  ότι καπνίζει  µέσα στο σπίτι  παρουσία  των παιδιών . Κατά  την έρευνα  της 
ΠΟΥ  για το κάπνισ µα των νέων  (Global Youth Tobacco Study) διαπιστώθηκε  ότι το 40-90% 
των εφήβων  εκτίθενται  στον  ETS στο σπίτι  τους σε δώδεκα  κράτη  µέλη της ΕΕ. Εκτός  από το 
 
EL 5   EL κάπνισ µα στο σπίτι , το κάπνισ µα των γονέων  στο αυτοκίνητο  είναι  πηγή  έκθεσης  στον  ETS 
σε ιδιαίτερα  υψηλό  βαθµό.  
Τα παιδιά  εκτίθενται  ακόµη καθη µερινά  σε πρότυπα  ρόλου  ενηλίκων  που καπνίζουν  σε 
υπαίθριους  χώρους , όπως  οι δηµόσιες  παιδικές  χαρές , οι εξωτερικοί  χώροι  των σχολείων , τα 
νοσοκο µεία και άλλα  ιδρύµατα που παρέχουν  υπηρεσίες  στα παιδιά , καθώς  επίσης  και κατά  
τον υπαίθριο  αθλητισ µό ή τις πολιτιστικές  εκδηλώσεις .  
3. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ  ∆ΡΑΣΗΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Τα άρθρα  137 και 152 της συνθήκης  ΕΚ παρέχουν  σαφή  νοµική βάση  για ένα µέτρο της ΕΕ 
στον  τοµέα της προστασίας  από τον καπνό  του τσιγάρου . Μια τέτοια  υποστήριξη  σε επίπεδο  
ΕΕ θα βοηθούσε  την έγκαιρη  και συνεπή  εφαρ µογή των διατάξεων  της σύµβασης  - πλαισίου  
της ΠΟΥ  σύµφωνα  µε τις διεθνείς  υποχρεώσεις  των κρατών  µελών  και της ΕΕ. Θα συνέβαλε  
επίσης  στη µείωση  των διαφορών  στην  προστασία  από την έκθεση  στον  ETS, τόσο  µεταξύ  
των κρατών  µελών  όσο και εντός  αυτών , και των προκυπτουσών  ανισοτήτων  όσον  αφορά  την 
υγεία , καθώς  και των δυσµενών  συνεπειών  διασυνοριακά . Η κοινοτική  δράση  θα προσέδιδε  
σαφή  προστιθέ µενη αξία στις εθνικές  προσπάθειες  µε τον καθορισ µό µιας βάσης  
αποδεικτικών  στοιχείων , µε τη διευκόλυνση  της ανταλλαγής  εµπειριών  και βέλτιστης  
πρακτικής  µεταξύ  των κρατών  µελών , µε την παροχή  στα κράτη  µέλη που δεν έχουν  ακόµη 
εφαρ µόσει πλήρη  νοµοθεσία  για την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος καθοδήγησης  για να το 
πράξουν  (ενδεχο µένως  µαζί µε κατώτατα  επίπεδα  ΕΕ για την προστασία  εργαζο µένων ) και µε 
τον έλεγχο  της προόδου  σε όλη την ΕΕ.  
 
EL 6   EL 4. ΣΤΟΧΟΙ  
 
 
Γενικός  στόχος  
 
 
Ειδικοί  στόχοι   
 
 
Επιχειρησιακοί  στόχοι  
 
 
 
 Βελτίωση  της υγείας  των πολιτών  και των εργαζο µένων  
σύµφωνα  µε τα άρθρα  152 και 137 της συνθήκης  ΕΚ µε τη 
µείωση  της νοσηρότητας  και της θνησι µότητας  που 
σχετίζονται µετοκάπνισ µα
Μεταφορά  των διατάξεων  της 
σύµβασης  – πλαισίου  FCTC στην  
κοινοτική  νοµοθεσία  Παρακολούθηση  της προόδου  προς  
ένα περιβάλλον  χωρίς  καπνό   Βοήθεια  προς  τα κράτη  µέλη για να 
εξαλείψουν  την έκθεση  στον  ETS στους  
χώρους  εργασίας  / δηµοσίους  χώρους  
και να προωθήσουν  τα σπίτια  χωρίς  
καπνό  Συµµόρφωση  της ΕΕ και των 
κρατών  µελών  της προς  τις 
υποχρεώσεις  που υπέχουν  
σύµφωνα  µε τη σύµβαση  - 
πλαίσιο  FCTC  
 
5. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
1) Καµία αλλαγή  από το ισχύον  καθεστώς  (status quo) 
Αυτή  η επιλογή  δεν θα σήµαινε καµία νέα δράση  εκ µέρους  της ΕΕ, η οποία  θα συνέχιζε  τις 
τρέχουσες  ενέργειες  σχετικά  µε τον ETS στο πλαίσιο  διαφόρων  κοινοτικών  προγρα µµάτων , 
εκστρατειών  πληροφόρησης  και εκπαίδευσης  και πρωτοβουλιών  δικτύωσης . 
2) Ανοικτή  µέθοδος  συντονισ µού (ΑΜΣ )  
Με αυτή  την επιλογή  τα κράτη  µέλη θα ενθαρρύνονταν  να συνεργαστούν  για ένα περιβάλλον  
χωρίς  καπνό  µε σκοπό  την ανταλλαγή  πληροφοριών , τη συµφωνία  για κοινούς  στόχους  και 
δείκτες  και την περιοδική  επανεξέταση . Πρέπει  να συσταθεί  ένα συντονιστικό  όργανο  στο 
οποίο  να εκπροσωπούνται  τα κράτη  µέλη και η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή . Το περιεχό µενο αυτής  
της επιλογής  θα ρυθµίζεται  από συµφωνίες  µεταξύ  των κρατών  µελών , αλλά  θεωρητικά  θα 
µπορούσε  να έχει πλήρες  πεδίο  εφαρ µογής πέραν  εκείνου  των κατευθυντηρίων  γραµµών της 
σύµβασης  - πλαισίου  της ΠΟΥ  (που επικεντρώνονται  στην  προστασία  από τον ETS στους  
εσωτερικούς  δηµόσιους  χώρους  και στους  χώρους  εργασίας ). 
3) / 4) Σύσταση  της Επιτροπής  ή του Συµβουλίου   
Μια σύσταση  εκ µέρους  της Επιτροπής  ή του Συµβουλίου  βασισ µένη στο άρθρο  152 θα 
ενθάρρυνε  και θα βοηθούσε  τα κράτη  µέλη να εισαγάγουν  ολοκληρω µένες πολιτικές  για την 
καταπολέ µηση του καπνίσ µατος, σύµφωνα  µε την απαίτηση  της σύµβασης  - πλαισίου  της 
 
EL 7   EL ΠΟΥ  η οποία  τα αφορά , µε την καθιέρωση  µιας ενιαίας  προθεσ µίας για όλη την ΕΕ για την 
εφαρ µογή της σύστασης  και ενός µηχανισ µού υποβολής  σαφών  εκθέσεων  και ελέγχου . Εκτός  
από τις διατάξεις  των κατευθυντηρίων  γραµµών της σύµβασης  - πλαισίου  της ΠΟΥ , µια 
τέτοια  σύσταση  πρέπει  να περιλα µβάνει  µέτρα για την αντιµετώπιση  της έκθεσης  στον  ETS 
των παιδιών  και των εφήβων , καθώς  και συνοδευτικά  µέτρα, όπως  µέτρα υποστήριξης  για τη 
συνειδητοποίηση  και την παύση  του καπνίσ µατος. 
3 +/4 + Συνδυασ µός σύστασης  της Επιτροπής  ή του Συµβουλίου  και ανοικτής  µεθόδου  
συντονισ µού 
Μια σύσταση  της Επιτροπής  ή του Συµβουλίου  θα µπορούσε  να αποτελέσει  κίνητρο  για την 
ενίσχυση  της συνεργασίας  µεταξύ  των κρατών  µελών . Σ’ αυτό  το σενάριο , το κείµενο της 
σύστασης  θα χρησί µευε ως βάση  και ως σηµείο αναφοράς , ενώ τα κράτη  µέλη θα 
αντάλλασσαν  πληροφορίες  και βέλτιστη  πρακτική  σχετικά  µε την εφαρ µογή της, θα 
υιοθετούσαν  κοινούς  στόχους  και ορόση µα για να εκπληρώσουν  τις απαιτήσεις  της και, 
ενδεχο µένως , να εκδώσουν  αυστηρότερες , και θα ανέπτυσσαν  κοινούς  δείκτες  για την 
παρακολούθηση  της προόδου .  
5) ∆εσµευτική  νοµοθεσία   
Η θέσπιση  δεσµευτικών  νοµοθετικών  µέτρων  θα µπορούσε  να συνίσταται  στην  αναθεώρηση  
των υφιστα µένων  οδηγιών  για την υγεία  και την ασφάλεια  (ειδικότερα  της οδηγίας  
89/654/EOK για τις ελάχιστες  προδιαγραφές  υγείας  και ασφάλειας  στους  χώρους  εργασίας  
ή/και της οδηγίας  2004/37/ ΕΚ περί καρκινογόνων  ουσιών  και µεταλλαξιογόνων ) ή στη 
θέσπιση  χωριστής  οδηγίας  σχετικά  µε το κάπνισ µα στους  χώρους  εργασίας  βασισ µένης στο 
άρθρο  137. Το πεδίο  εφαρ µογής αυτής  της επιλογής  θα περιοριζόταν  στο περιβάλλον  
εργασίας  και δεν θα κάλυπτε  ούτε τους δηµόσιους  χώρους  που δεν είναι  χώροι  εργασίας  ούτε 
τους αυτοαπασχολου µένους .  
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Οι πολιτικές  επιλογές  που προσδιορίστηκαν  έχουν  αναλυθεί  σύµφωνα  µε πέντε  κύριες  
παρα µέτρους : την προστιθέ µενη αξία της συµµετοχής  της ΕΕ, την αναµενόµενη προθυ µία για 
την έκδοση  της δεδοµένης πράξης  πολιτικής , το πιθανό  περιεχό µενο της επιλογής  µιας 
πολιτικής , το επίπεδο  µιας πολιτικής  ή νοµικής υποχρέωσης  προς  συµµόρφωση  εκ µέρους  
των κρατών  µελών  και τις ενδεχό µενες µη ηθελη µένες συνέπειες . Με βάση  αυτήν  την 
ποιοτική  ανάλυση  και τις προβλεπό µενες εξελίξεις  στα κράτη  µέλη, έχουν  γίνει οι ακόλουθες  
υποθέσεις  για τη σχετική  αποτελεσ µατικότητα  της κάθε  επιλογής  πολιτικής  για τη µείωση  
του επιπολασ µού του ETS έως το 2013 (τελευταίο  έτος της ισχύουσας  στρατηγικής  για την 
υγεία ):  
Η πολιτική  αριθ. 1 (ισχύον  καθεστώς ) θα είχε ως αποτέλεσ µα τη µικρότερη  µείωση  των 
αναλογιών  επιπολασ µού του ETS, πράγ µα το οποίο  θα σήµαινε κατά  πάσα  πιθανότητα  ότι 
µόνον  οι χώρες  µε τις προχωρη µένες ή αρκετά  προχωρη µένες προτάσεις  νοµοθεσίας  για την 
καταπολέ µηση του καπνίσ µατος θα έθεταν  σε εφαρ µογή έως το 2013 τις πολιτικές  που 
προτείνουν . Η υπάρχουσα  τάση  για την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος θα µπορούσε  να 
συνεχιστεί , αλλά  µε πιο αργό  ρυθµό.  
Τα αποτελέσ µατα των πέντε  µη ρυθµιστικών  επιλογών  πιθανόν  να είναι  παρε µφερή  κατά  την 
έννοια  ότι θα πρόσφεραν  στήριγ µα για την ανάπτυξη  πολιτικής , αλλά  δεν θα µπορούσαν  να 
δηµιουργήσουν  υποχρέωση  για τα κράτη  µέλη να εκδώσουν  και να επιβάλουν  νοµοθεσία  για 
την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος. Αναµένεται  να έχουν  τη δυνατότητα  να επιφέρουν  
 
EL 8   EL διπλή  έως τετραπλή  µείωση  των αναλογιών  επιπολασ µού του ETS σε σύγκριση  µε το ισχύον  
καθεστώς . Η πολιτική  αριθ. 2 (ΑΜΣ ) και η πολιτική  αριθ. 3 (σύσταση  της Επιτροπής ) είναι  
πιθανό  να είναι  οι λιγότερο  αποτελεσ µατικές  από τις µη ρυθµιστικές  επιλογές . Η εφαρ µογή 
της ΑΜΣ  θα ήταν  σχετικά  µακροχρόνια  και δεν φαίνεται  κατάλληλα  προσαρ µοσµένη για την 
αντιµετώπιση  ενός «ώριµου» προβλή µατος, όπως  η καταπολέ µηση του ETS. Ο αντίκτυπος  
µιας σύστασης  της Επιτροπής , άλλωστε , θα περιοριζόταν  από το γεγονός  ότι δεν θα 
δηµιουργούσε  την αίσθηση  της δέσµευσης  µεταξύ  των κρατών  µελών . Η πολιτική  αριθ. 4 
(σύσταση  του Συµβουλίου ) θα ήταν  ενδεχο µένως  πιο αποτελεσ µατική , κυρίως  λόγω  της 
διαδικασίας  ενστερνισ µού που εµπεριέχει . Παρό µοια αποτελέσ µατα θα µπορούσαν  να 
συναχθούν  για την πολιτική  αριθ. 3 + (σύσταση  της Επιτροπής  µε ΑΜΣ ). Η πολιτική  αριθ. 4 
+ (σύσταση  του Συµβουλίου  µε ΑΜΣ ) αναµένεται  να είναι  η πλέον  αποτελεσ µατική  από τις 
µη ρυθµιστικές  επιλογές . Θα έδινε  την πλέον  έντονη  αίσθηση  ενστερνισ µού στα κράτη  µέλη, 
τα οποία  θα συµµετείχαν  τόσο  στη θέσπιση  του κειµένου της σύστασης  όσο και στην  
ανάπτυξη  των οροσή µων και των δεικτών  για την εφαρ µογή της. 
Η πολιτική  αριθ. 5 (δεσµευτική  νοµοθεσία ) είναι  πιθανό  να επιφέρει  τις µέγιστες  µειώσεις  
του επιπολασ µού του ETS. Στο σενάριο  «καλύτερης  περίπτωσης », θα µπορούσε  να 
αναµένεται  ότι θα εξαλειφόταν  ουσιαστικά  η έκθεση  στον  ETS στους  χώρους  εργασίας  σε 
όλη την ΕΕ. Εντούτοις , η εν λόγω  πολιτική  θα είχε στενότερο  πεδίο  εφαρ µογής από ό,τι οι µη 
ρυθµιστικές  επιλογές , δεδοµένου ότι οι αυτοαπασχολού µενοι καθώς  και τα συνοδευτικά  
µέτρα δεν θα καλύπτονταν  από τη νοµοθεσία . Επιπλέον , το χρονικό  πλαίσιο  που θα απαιτηθεί  
για να γίνει αισθητό  το όφελος  από µια νέα νοµική πράξη  πιθανόν  να είναι  σχετικά  
παρατετα µένο.  
6.1. Σύγκριση  των επιλογών  
Τα αναµενόµενα κοινωνικά , οικονο µικά και περιβαλλοντικά  αποτελέσ µατα από την κάθε  
επιλογή  πολιτικής  αξιολογούνται  αναλόγως  προς  το δυνα µικό τους να µειώσουν  την έκθεση  
στον  ETS. Η επιλογή  πολιτικής  αριθ. 5 (δεσµευτική  νοµοθεσία ) αναµένεται  εποµένως  να 
είναι  η πλέον  αποτελεσ µατική , ακολουθού µενη από την επιλογή  αριθ. 4 + (σύσταση  του 
Συµβουλίου  + ΑΜΣ ), την 4 / 3 + ( σύσταση  του Συµβουλίου  / σύσταση  της Επιτροπής  + 
ΑΜΣ ) + και 2 / 3 (ΑΜΣ  / σύσταση  της Επιτροπής ), ενώ η διατήρηση  του ισχύοντος  
καθεστώτος  θα συνεπαγόταν  ελάχιστη  αλλαγή .  
6.1.1. Κοινωνικός  αντίκτυπος  
Με τη µείωση  του επιπολασ µού της έκθεσης  στον  ETS, µια πρωτοβουλία  της ΕΕ αναµένεται  
να µειώσει  τη νοσηρότητα  και τη θνησι µότητα  από σηµαντικές  ασθένειες  που έχουν  σχέση  µε 
τον ETS (καρκίνος  των πνευµόνων , εγκεφαλικό  επεισόδιο , καρδιακές  παθήσεις  και χρόνιες  
παθήσεις  του κατώτερου  αναπνευστικού  συστή µατος). Αναµένεται  επίσης  να έχει έµµεση 
επίδραση  στη νοσηρότητα  και τη θνησι µότητα  που έχουν  σχέση  µε το ενεργητικό  κάπνισ µα 
µέσω της µείωσης  της κατανάλωσης  καπνού  και µέσω της ενθάρρυνσης  των καπνιστών  να 
κόψουν  το τσιγάρο . Μια πρωτοβουλία  της ΕΕ θα ήταν  πιθανώς  ιδιαίτερα  επωφελής  για τις 
µειονεκτούσες  κοινωνικές  οµάδες. Θα µπορούσε  ακόµη να συµβάλει  στην  αύξηση  της 
υποστήριξης  στις πολιτικές  για την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος, επίσης  και στο σπίτι . 
Μια πιθανή  µη ηθελη µένη συνέπεια  για τους καπνιστές  θα µπορούσε  να είναι  η αίσθηση  του 
στιγµατισµού και της αποξένωσης . 
 Γραµµή 
αναφορ
άς Πολιτικ
ή αριθ. 
1 Πολιτική  
αριθ. 2 / 
Πολιτική  
αριθ. 3 Πολιτική  
αριθ. 3 + 
/ Πολιτική  
αριθ. 4 Πολιτική  
αριθ. 4 + Πολιτικ
ή αριθ. 
5 
 
EL 9   EL Κοινωνικός  αντίκτυπος  
Μείωση  της ετήσιας  θνησι µότητας  εξ 
αιτίας  της έκθεσης  των εργαζο µένων  
στον ETS  6,007  -386 -774 -774 έως -
1.550 -1,550 -4,884 
Μείωση  της νοσηρότητας  εξ αιτίας  της 
έκθεσης  στον ETS  + ++ +++ ++++ +++++ 
Μείωση  της θνησι µότητας  µε τη 
µείωση  του ενεργητικού  καπνίσ µατος  + ++ +++ ++++ +++++ 
Μείωση  της νοσηρότητας  µε τη 
µείωση  του ενεργητικού  καπνίσ µατος  + ++ +++ ++++ +++++ 
Μείωση  του ETS στο σπίτι  + ++ ++ ++ +++ 
Μείωση  των κοινωνικοοικονο µικών 
ανισοτήτων   + ++ ++ ++ ++++ 
Μεγαλύτερη  υποστήριξη  στις 
πολιτικές  για την καταπολέ µηση του 
καπνίσ µατος  + ++ ++ ++ ++++ 
6.1.2. Οικονο µικός αντίκτυπος  
Σε µακροοικονο µικό επίπεδο , η βελτίωση  της υγείας  ως αποτέλεσ µα πρωτοβουλίας  της ΕΕ 
αναµένεται  να µειώσει  ουσιαστικά  τις ιατρικές  και µη ιατρικές  δαπάνες  που συνεπάγονται  οι 
σηµαντικότερες  ασθένειες  που συνδέονται  µε τον ETS. Η προσδοκώ µενη µείωση  των 
επιπέδων  ενεργητικού  καπνίσ µατος είναι  απίθανο  να ασκήσει  σηµαντική  επίδραση  στα 
εισοδή µατα των κρατών  µελών  από τη φορολογία  του καπνού . Ο οικονο µικός αντίκτυπος  σε 
µικροοικονο µικό επίπεδο  περιλα µβάνει  µείωση  των δαπανών  καθαρισ µού, συντήρησης  και 
εκ νέου χρωµατισµού των εσωτερικών  χώρων  και µείωση  των δαπανών  από τις ζηµίες λόγω  
πυρκαγιάς .  
Οι κύριοι  τοµείς τους οποίους  αφορά  ο οικονο µικός αντίκτυπος  είναι  ο κλάδος  της φιλοξενίας  
και η καπνοβιο µηχανία . Με βάση  τα στοιχεία  που αναφέρονται  στη σχετική  βιβλιογραφία , ο 
αντίκτυπος  στην  απασχόληση  και στο εισόδη µα του τοµέα της φιλοξενίας  κυµαίνεται  µεταξύ  
µείωσης  και αύξησης . Συνολικά , κανένας  σηµαντικός  οικονο µικός αντίκτυπος  δεν 
αναµένεται . Μπορεί  να υπάρξει  απώλεια  κέρδους  για την καπνοβιο µηχανία  και, συνεπώς , 
µείωση  της σχετικής  µε αυτήν  απασχόλησης .  
 Γραµµή 
αναφορά
ς Πολιτική  
αριθ. 1 Πολιτική  
αριθ. 2 / 
Πολιτική  
αριθ. 3 Πολιτική  
αριθ. 3 + 
/ Πολιτική  
αριθ. 4 Πολιτική  
αριθ. 4 + Πολιτική  
αριθ. 5 
 Οικονο µικός αντίκτυπος  
Μείωση  των ετήσιων  ιατρικών  
δαπανών  χάρη  στη µειωµένη 
έκθεση  των εργαζο µένων  στον 
ETS  €1336  
εκατ. 
ευρώ -85 εκατ. 
ευρώ -172 εκατ. 
ευρώ -172 εκατ. 
ευρώ  έως -
344 εκατ. 
ευρώ -344 εκατ. 
ευρώ -1073 εκατ. 
ευρώ 
Μείωση  των ετήσιων  µη 
ιατρικών  δαπανών  χάρη  στη 
µειωµένη έκθεση  των 
εργαζο µένων  στον ETS  €1124 
εκατ. 
ευρώ -73 εκατ. 
ευρώ -144 εκατ. 
ευρώ -144 εκατ. 
ευρώ  έως -
290 εκατ. 
ευρώ -290 εκατ. 
ευρώ -893 εκατ. 
ευρώ 
Μειω µένα εισοδή µατα από τους 
φόρους  καπνού   - -- --- ---- ----- 
Παραγωγικότητα  εργαζο µένων  
σε σχέση  µε τα διαλεί µµατα 
καπνίσ µατος   +/- ++/-- +++/--- ++++/---- ++++/----- 
 
Μειω µένες δαπάνες  λόγω  
ζηµιών πυρκαγιάς , καθαρισ µού 
και εκ νέου χρωµατισµού  + ++ +++ ++++ +++++ 
965 εκατ. 
ευρώ 
 
EL 10   EL εσωτερικών  χώρων  
Ετήσια  αλλαγή  στα εισοδή µατα 
στον τοµέα της φιλοξενίας   114 δισ. 
 +/- ++/-- +++/--- ++++/---- +++++/------ 
-11 δισ. έως 
+ 10 δισ. 
ευρώ 
Αλλαγή  στην απασχόληση  στον 
τοµέα της φιλοξενίας  6,887,912  +/- ++/-- +++/--- ++++/---- +++++/------ 
-265.000 έως 
+271.000 
ευρώ   
Ετήσια  απώλεια  εισοδή µατος 
στην καπνοβιο µηχανία  
 67 δισ. 
ευρώ - -- --- ---- ----- 
-3,3 δισ. 
ευρώ 
Απώλεια  θέσεων  εργασίας  στην 
καπνοβιο µηχανία  
 53.521 - -- --- ---- ----- 
-2.609 
∆απάνες  εφαρ µογής  και 
επιβολής  της νοµοθεσίας   - --- -- --- -- --- --- 
6.1.3. Περιβαλλοντικές  συνέπειες  
Η κύρια  περιβαλλοντική  συνέπεια  θα ήταν  µια σηµαντική  βελτίωση  της ποιότητας  του αέρα  
των εσωτερικών  χώρων . Οι πιθανές  αρνητικές  επιπτώσεις  περιλα µβάνουν  µεγαλύτερη  χρήση  
θερµαστρών  εξωτερικών  χώρων  και περισσότερα  απορρί µµατα από αποτσίγαρα  στους  
δρόµους. Όµως, αυτές  οι επιπτώσεις  θα πρέπει  να είναι  σχετικά  µικρές . 
 Γραµµή 
αναφορά
ς Πολιτική  
αριθ. 1 Πολιτική  
αριθ. 2 / 
Πολιτική  
αριθ. 3 Πολιτική  
αριθ. 3 + 
/ Πολιτική  
αριθ. 4 Πολιτική  
αριθ. 4 + Πολιτική  
αριθ. 5 
Περιβαλλοντικές  συνέπειες  
Μείωση  της ρύπανσης  του 
αέρα  των εσωτερικών  χώρων   + ++ ++ +++ ++++ 
Αύξηση  των απορρι µµάτων  
των οδών  και της χρήση  
θερµαστρών   - - - -- --- 
6.2. Η προτι µητέα  επιλογή  πολιτικής  
Ενώ η δεσµευτική  νοµοθεσία  θα συνεπαγόταν  τις µεγαλύτερες  µειώσεις  του επιπολασ µού του 
ETS και επακόλουθα  οφέλη  για την υγεία  και την οικονο µία, η εφαρ µογή της θα απαιτούσε  
περισσότερο  χρόνο  και το πεδίο  εφαρ µογής της θα ήταν  πιο περιορισ µένο από εκείνο  µιας 
σύστασης . Μια σύσταση  του Συµβουλίου  µε στοιχεία  ΑΜΣ  έχει προσδιοριστεί  ως η 
προτι µότερη  επιλογή  βραχυπρόθεσ µα, επειδή  φαίνεται  να είναι  το γρηγορότερο  και 
πληρέστερο  µέσο το οποίο  θα βοηθήσει  τα κράτη  µέλη να εφαρ µόζουν  αυστηρή  νοµοθεσία  
για την καταπολέ µηση του καπνίσ µατος σύµφωνα  µε την σύµβαση  – πλαίσιο  της ΠΟΥ , 
εξασφαλίζοντας  παράλληλα  µια αναλογική  προσέγγιση  του προβλή µατος. 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Οι δείκτες  που θα χρησι µοποιούνται  για την παρακολούθηση  των αποτελεσ µάτων  της 
πολιτικής  που θα έχει επιλεγεί  πρέπει  να περιλα µβάνουν  τον επιπολασ µό του ETS, την 
ποιότητα  των εθνικών  πολιτικών , την έκθεση  στον  ETS σε διαφόρους  χώρους , την χρήση  
καπνού , τις γνώσεις  σχετικά  µε το κάπνισ µα και τη στάση  απέναντι  σ’ αυτό , καθώς  επίσης  
και την επίπτωση  των ασθενειών  που συνδέονται  µε τον καπνό  και τη θνησι µότητα  από 
 
EL 11   EL αυτές . Προβλέπεται  να αξιολογηθεί  ο γενικός  αντίκτυπος  της πρωτοβουλίας  µε µια 
ανακοίνωση  σχετικά  µε τη στρατηγική  ελέγχου  του καπνού , που προγρα µµατίζεται  για το 
2010 ή το 2011.