Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής» () (98/C 407/37)

Στις 4 Ιουνίου 1998 και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 9 Ιουλίου 1998, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Bastian.

Κατά την 357η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Σεπτεμβρίου 1998 (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 105 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, που περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα δράσης 2000, προβλέπει την τροποποίηση των ΚΟΑ σιτηρών, ελαιούχων σπόρων, πρωτεϊνούχων προϊόντων, βοείου κρέατος, γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, την καθιέρωση οριζοντίων μέτρων για το σύνολο των τομέων και το σχεδιασμό μιας πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη. Η εν λόγω μεταρρύθμιση συμπληρώνεται από μια επανεξέταση του τρόπου χρηματοδότησης της ΚΓΠ εκ μέρους του ΕΓΤΠΕ, τμήματα Εγγυήσεων και Προσανατολισμού.

1.2. Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης που προτείνει η Επιτροπή καθιστά απαραίτητη τη διατύπωση νέων υποθέσεων όσον αφορά τον προϋπολογισμό, λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, το κόστος που συνεπάγεται η μεταρρύθμιση των ΚΟΑ και, αφετέρου, την ενσωμάτωση στο ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, «νέων συνοδευτικών μέτρων για την αγροτική ανάπτυξη», οριζοντίων μέτρων για τον τομέα της αλιείας και προενταξιακών ενισχύσεων για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

1.3. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει τη μεταφορά της χρηματοδότησης μέτρων διαρθρωτικού χαρακτήρα από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού στο ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, τη δημιουργία νέων θέσεων του προϋπολογισμού στους κόλπους του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων και την αύξηση των δαπανών σε σχέση με την αγορά, οι οποίες καλύπτονται κατά παράδοση από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων.

1.4. Το πρόσθετο κόστος που θα καλύψει το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων θα ανέλθει συνολικά σε περίπου 4 δισεκατ. Ecu το 2006 και θα περιλαμβάνει μια αύξηση των δαπανών σε σταθερές τιμές, ύψους 3,15 δισεκατ. Ecu για τη μεταρρύθμιση της τρέχουσας ΚΓΠ, 2,2 δισεκατ. Ecu για τα νέα συνοδευτικά μέτρα και 500 εκατομμυρίων Ecu για την προενταξιακή υποστήριξη των νέων κρατών μελών 7 στα ποσά αυτά θα προστεθούν και 3,9 δισεκατ. Ecu για την ένταξη των υποψήφιων χωρών στην ΚΓΠ. Το συνολικό κόστος της μεταρρύθμισης θα χρηματοδοτηθεί βάσει της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής, της οποίας ο τρόπος υπολογισμού δεν έχει τροποποιηθεί.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ βάσει του Προγράμματος δράσης 2000, υπενθυμίζοντας, ταυτόχρονα, ότι εκφράζει ορισμένες κριτικές όσον αφορά την προσέγγιση της εν λόγω μεταρρύθμισης, σύμφωνα με τη γνωμοδότησή της για τις γεωργικές πτυχές της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Πρόγραμμα δράσης 2000».

2.2. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή προτείνει την αρχή μιας μεταρρύθμισης της χρηματοδότησης στον τομέα της ΚΓΠ, ως συνοδευτικό μέτρο για την καθιέρωση μιας πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον πολύπλοκο χαρακτήρα του νέου τρόπου χρηματοδότησης, καθώς και αμφιβολίες ως προς την ισορροπία μεταξύ των διαφόρων τύπων μέτρων, των οποίων η χρηματοδότηση θα εξασφαλίζεται αποκλειστικά από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων.

2.3. Υπενθυμίζει ότι το ΕΓΤΠΕ αποσκοπεί στη χρηματοδότηση μέτρων που συνδέονται με τη γεωργική παραγωγή και ότι η χρηματοδότηση της πολιτικής των αγορών πρέπει να γίνεται καθ'ολοκληρία από την Κοινότητα.

3. Γεωργική κατευθυντήρια γραμμή

3.1. Η Επιτροπή προτείνει τη διατήρηση του τρόπου υπολογισμού της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής, και όπως το ποσοστό αύξησης της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής παραμείνει συνάρτηση του ποσοστού οικονομικής αύξησης, το οποίο η Επιτροπή υπολογίζει σε 2,5 % ετησίως. Προβλέπει ότι, μετά από τη συνεκτίμηση των δαπανών σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, θα υπάρχει το 2006 ένα δημοσιονομικό περιθώριο μεταξύ της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής και των εκτιμώμενων δαπανών στο πλαίσιό της, της τάξεως των 4 δισεκατ. Ecu.

3.2. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη διατήρηση της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής, η οποία είναι βασική για τη διασφάλιση της μόνιμης χρηματοδότησης της ΚΓΠ, που, με τη σειρά της, αποτελεί την εγγύηση για την επιβίωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της ευρωπαϊκής επικράτειας στο σύνολό της. Εκτιμά ότι το δημοσιονομικό περιθώριο που προβλέπεται στο εσωτερικό της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής χρειάζεται να διατηρηθεί ενόψει της σημασίας των τρεχουσών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της ΚΓΠ.

4. Χρηματοδότηση της μεταρρύθμισης των ΚΟΑ

4.1. Η Επιτροπή προτείνει μια μεταρρύθμιση των ΚΟΑ με σκοπό την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών γεωργικών τιμών και, ως αντιστάθμιση της μείωσης των τιμών, μια αύξηση των άμεσων ενισχύσεων. Το κόστος της σχετικής μεταρρύθμισης της πολιτικής για τις αγορές θα ανέλθει σε 4,3 δισεκατ. Ecu το 2006 και θα καλυφθεί στο πλαίσιο της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής.

4.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι η αύξηση των δαπανών που συνδέονται με την αγορά μπορεί προφανώς να καλυφθεί από τη γεωργική κατευθυντήρια γραμμή, στο μέτρο που το ποσοστό αύξησης της τελευταίας δεν θα μεταβληθεί.

4.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οποιαδήποτε τροποποίηση των ΚΟΑ είναι σημαντικό να χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων. Ωστόσο, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση για τις γεωργικές πτυχές της ανακοίνωσης με τίτλο «Πρόγραμμα δράσης 2000», εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή σχεδιάζει μόνο μια μερική αντιστάθμιση σε σχέση με τη μείωση των τιμών που προβλέπεται στους διάφορους τομείς της παραγωγής και ότι δεν προτείνει κανένα μέτρο για τις μεσογειακές παραγωγές. Υπενθυμίζει ότι υποστηρίζει μια πλήρη αντιστάθμιση της πτώσης των τιμών και θεωρεί ότι, κατά τη χάραξη των δημοσιονομικών προοπτικών για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, πρέπει να ληφθεί υπόψη, στο τμήμα που αφορά την πολιτική για τις αγορές, αυτή η αύξηση των δαπανών.

5. Ενσωμάτωση των νέων συνοδευτικών μέτρων για την αγροτική ανάπτυξη

5.1. Η πρόταση για τη μεταρρύθμιση περιλαμβάνει ακόμη τη μεταφορά των δαπανών διαρθρωτικού χαρακτήρα από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, στο ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, με εξαίρεση τα μέτρα που προβλέπονται βάσει των προγραμμάτων για τις περιφέρειες του στόχου 1. Στην ουσία, σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, τα μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα που υπάγονται κατά παράδοση στα διαρθρωτικά ταμεία, θα χρηματοδοτούνται από τη γεωργική γραμμή.

5.2. Κατά την Επιτροπή, αυτή η μεταφορά καθίσταται δυνατή ιδίως λόγω της ύπαρξης ενός δημοσιονομικού περιθωρίου στο εσωτερικό της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής.

5.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι προτείνεται η συγχώνευση, στο εσωτερικό ενός ιδίου κονδυλίου του προϋπολογισμού, των γεωργικών μέτρων για την υποστήριξη της αγοράς και των μέτρων διαρθρωτικού χαρακτήρα.

5.4. Στο σημείο αυτό, τονίζει ότι όλα τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων, είτε πρόκειται για μέτρα με αντικείμενο την αγορά, είτε για διαρθρωτικά μέτρα, πρέπει να συνδέονται άμεσα με τη γεωργική παραγωγή.

5.5. Ωστόσο, η ΟΚΕ προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος να επέλθει σύγχυση μεταξύ των δύο ειδών μέτρων, των οποίων η λογική και οι στόχοι είναι συμπληρωματικοί αλλά εντελώς διαφορετικοί.

5.6. Η ΟΚΕ τονίζει ότι, στο εσωτερικό του προϋπολογισμού, η διάκριση μεταξύ των δύο τύπων πολιτικής πρέπει να είναι σαφής, και να διατηρείται η διαφοροποίηση μεταξύ υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών δαπανών.

5.7. Προσθέτει ότι η συγχώνευση αυτή δεν πρέπει κατά κανένα τρόπο να έχει ως συνέπεια την υποβάθμιση μιας πολιτικής υπέρ της άλλης. Συνεπώς, η ΟΚΕ θα μεριμνήσει ώστε η εν λόγω συγχώνευση να μην αποτελέσει ευκαιρία για μια συρρίκνωση της θέσης και των πιστώσεων της γεωργικής γραμμής που είναι αφιερωμένη στην πολιτική για τις αγορές και αποτελεί, αφενός, το μοναδικό τρόπο για τη διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών και, αφετέρου, το κύριο μέσο για την προστασία του εισοδήματος των παραγωγών.

5.8. Η ΟΚΕ εξηγεί ότι η πολιτική για την αγροτική ανάπτυξη πρέπει να είναι συμπληρωματική της πολιτικής για τις αγορές, η οποία διατηρεί τους λόγους της ύπαρξής της.

6. Χρηματοδότηση των μέτρων για την προενταξιακή ενίσχυση

6.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ένταξη νέων μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναγνωρίζει ότι η ένταξη αυτή χρειάζεται να αποτελέσει αντικείμενο σταδιακής προετοιμασίας, μέσω του προσδιορισμού προενταξιακών μέτρων και, ενδεχομένως, μεταβατικών περιόδων.

6.2. Η ΟΚΕ, αντιλαμβανόμενη τη σημασία που έχει η γεωργία για την οικονομία των υποψήφιων κρατών, κρίνει ότι είναι απαραίτητο να εξετασθούν ήδη από τώρα οι τρόποι συμμετοχής των εν λόγω κρατών στην ΚΓΠ. Η καθιέρωση μέτρων προενταξιακού χαρακτήρα σε σχέση με την ΚΓΠ είναι, κατά τη γνώμη του, ένα πρώτο, αναγκαίο βήμα.

6.3. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι τα μέτρα για την παροχή υποστήριξης πριν και μετά από την ένταξη θα χρηματοδοτηθούν από τη γεωργική κατευθυντήρια γραμμή που έχει προβλεφθεί για δεκαπέντε κράτη μέλη.

6.4. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η δημοσιονομική επίπτωση των μέτρων προενταξιακής ενίσχυσης θα είναι περιορισμένη και θα σταθεροποιηθεί σε περίπου 0,5 δισεκατομμύρια Ecu ανά έτος μεταξύ του 2000 και του 2006.

6.5. Η Επιτροπή προβλέπει ακόμη την ενσωμάτωση δαπανών σχετικά με τη συμμετοχή των νέων μελών στην ΚΓΠ ήδη από το 2002 (μέτρα που αφορούν την περίοδο μετά την ένταξη). Ο προϋπολογισμός που προβλέπεται για τα νέα μέλη θα ανέλθει συνολικά σε 3,9 δισεκατομμύρια Ecu το 2006, δηλαδή θα διατεθούν 1,4 δισεκατομμύρια Ecu για την πολιτική για τις αγορές και 2,5 δισεκατομμύρια Ecu για τα συνοδευτικά μέτρα σε σχέση με την αγροτική ανάπτυξη.

6.6. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει ανησυχία για τις περιορισμένες δαπάνες που προβλέπονται σε σχέση με τα συνοδευτικά μέτρα για την αγροτική ανάπτυξη, τα οποία όμως θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή των γεωργικών διαρθρώσεων των νέων κρατών μελών. Ως εκ τούτου, κρίνει ότι οι πιστώσεις που προτείνει η Επιτροπή για τη χρηματοδότηση των μέτρων διαρθρωτικού χαρακτήρα είναι ανεπαρκείς.

6.7. Οποιοδήποτε και να είναι το ύψος των πόρων που θα διατεθούν για την προενταξιακή ενίσχυση ή τη συμμετοχή των νέων κρατών μελών στην ΚΓΠ, η ΟΚΕ επιμένει ότι είναι σημαντικό να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των δαπανών για την ΚΓΠ, που έχει προσδιορισθεί για τα δεκαπέντε κράτη μέλη, και εκείνων που αφορούν τα νέα κράτη μέλη. Η διάκριση αυτή θα πρέπει να διατηρηθεί καθ'όλη τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου.

6.8. Προς τούτο, η ΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός ξεχωριστού ταμείου προένταξης το οποίο θα χρηματοδοτείται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

6.9. Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες μετά την ένταξη, η ΟΚΕ προσθέτει ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει κατά κανένα τρόπο να συμπεριλάβει τις δαπάνες που σχετίζονται με τα νέα κράτη μέλη στη γεωργική κατευθυντήρια γραμμή με σκοπό να προβεί σε μια ανακατανομή των πόρων, που προβλέπονται για την ΚΓΠ των δεκαπέντε κρατών μελών, για τη χρηματοδότηση των μέτρων υπέρ των νέων κρατών μελών. Οποιαδήποτε πρόσθετη δαπάνη σε σχέση με τα νέα μέλη θα πρέπει να καλύπτεται μέσω μιας αύξησης των πιστώσεων της γεωργικής κατευθυντήριας γραμμής. Η ΟΚΕ δηλώνει ότι η γεωργική κατευθυντήρια γραμμή που προβλέπεται σήμερα για τα 15 κράτη μέλη δεν προορίζεται για τη χρηματοδότηση μιας ΚΓΠ για είκοσι ή περισσότερα κράτη μέλη και ότι θα πρέπει να αυξηθεί σε συνάρτηση με το ΑΕγχΠ των νέων χωρών που θα ενταχθούν.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 170 της 4.6.1998, σ. 85.