Γνωμοδότηση για την συμβόλαιο γεωργίας και κοινωνίας (94/C 393/18)

Στις 23 Μαρτίου 1993, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα το συμβόλαιο γεωργίας και κοινωνίας.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιουλίου 1994 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. de Paul de Barchifontaine).

Κατά την 318η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Σεπτεμβρίου 1994 (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 1 ψήφο κατά και 13 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Κατά τα τελευταία χρόνια η γεωργία χαρακτηρίσθηκε από ανακατατάξεις των οποίων όλες οι συνέπειες δεν είναι γνωστές. Πρόκειται για :

- τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής που αποφασίσθηκε στις 22 Μαΐου 1992 και τον εγκαινιασμό μίας ευρωπαϊκής πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης 7

- την περάτωση, στις 15 Δεκεμβρίου 1993, των εμπορικών πολυμερών διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης, που θα επηρεάσει την άσκηση και την ίδια τη σύλληψη της ΚΓΠ 7

- την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και, μετά, στην πρώην Σοβιετική Ένωση 7

- την προσεχή διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ένταξη πολλών χωρών των Άλπεων και της Σκανδιναβίας και ήδη μελών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Πρέπει, επίσης, να θεωρηθούν οι προοπτικές εξέλιξης των παγκόσμιων αγορών γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής που έχουν αποσταθεροποιηθεί από την υπερβάλλουσα προσφορά και τον ανταγωνισμό των χωρών στη διεθνή σκηνή.

Σε ένα κόσμο που υφίσταται ριζικές μεταβολές, η παρούσα γνωμοδότηση, που εκφράζει το πνεύμα του εγγράφου της Γρανάδας, προσπαθεί να αναλύσει τη θέση και τις πολλαπλές λειτουργίες της γεωργίας στην κοινωνία.

Προσπαθεί να επιτύχει τη συγκέντρωση των στοιχείων ενός « συμβολαίου » μεταξύ γεωργίας και αγροτικού κόσμου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προς το σκοπό αυτό, δίδει έμφαση στη συμπληρωματικότητα τόσο των αγροτικών δραστηριοτήτων όσο και της πόλεως και της υπαίθρου, στον κατάλληλο προσανατολισμό της γεωργικής παραγωγής, στην προαγωγή του ατόμου, της οικογενείας και της κοινωνίας, με την καλύτερη αμοιβαία γνώση μεταξύ γεωργών και άλλων πολιτών.

Τέλος, η γνωμοδότηση καταλήγει με την έκκληση για μια Ευρωπαϊκή Ένωση πιο αλληλέγγυα και ανοιχτή από ό,τι μέχρι σήμερα.

ΓΕΩΡΓΙΑ, ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα γνωμοδότηση έχει ως βάση « το έγγραφο της Γρανάδας » (που επισυνάπτεται στην παρούσα γνωμοδότηση και της οποίας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος), και διάφορα άλλα έγγραφα σχετικά με την προβληματική του τομέα, και συγκεκριμένα τα εξής :

- έγγρ. COM(88) 501 τελικό « Το μέλλον του αγροτικού κόσμου » () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το σχετικό έγγραφο της Επιτροπής () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το περιβάλλον και τη γεωργία () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις μειονεκτικές νησιωτικές περιοχές () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για μια πολιτική σχετικά με τις ορεινές ζώνες () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τη συμβολή του συνεταιριστικού τομέα στην περιφερειακή ανάπτυξη () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την πρωτοβουλία Leader () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τους νέους γεωργούς και την αντικατάσταση των γενεών στον αγροτικό κόσμο () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το Γύρο Ουρουγουάης της ΓΣΔΕ () 7

- γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις επιπτώσεις της ΚΓΠ στην κοινωνική κατάσταση των εργαζόμενων μισθωτών στην ΕΟΚ ().

1.2. Σε όλα τα έγγραφα αυτά για την προβληματική όσον αφορά τον αγροτικό κόσμο, η ΟΚΕ προσπάθησε να αναλύσει τα προβλήματα που υπήρχαν τότε και να προτείνει μέτρα για την αποτροπή άλλων προβλημάτων, ενθαρρύνοντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη.

1.3. Δυστυχώς, αν ληφθούν υπόψη οι επιδιωκόμενοι στόχοι, που ήταν άλλωστε ενδεδειγμένοι από πολιτική άποψη, τα μέτρα που ελήφθησαν και τα μέσα που διατέθηκαν ήταν πολύ περιορισμένα, και δεν ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες των πληθυσμών μεγάλων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.4. Για μια ακόμη φορά, η ΟΚΕ αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να επισύρει την προσοχή στην κατάσταση του αγροτικού κόσμου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητεί τη δημιουργία συγκεκριμένων προϋποθέσεων για την υποστήριξη των πληθυσμών αυτών.

1.5. Η αναχαίτιση της επιδείνωσης, εκεί όπου συνεχίζεται, είναι καθήκον της κοινωνίας έναντι των κατοίκων των αγροτικών ζωνών.

2. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

2.1. Η γεωργία είναι τομέας στρατηγικής σημασίας για όλες τις χώρες. Πράγματι :

- παράγει ποιοτικά είδη διατροφής και μη, καθώς και υπηρεσίες που συνδέονται με την εκμετάλλευση (αγροτικός τουρισμός, αναψυχή ...) 7

- προστατεύει το περιβάλλον και συμβάλλει στη χωροταξία. Η λειτουργία αυτή είναι επίσης σημαντική στις περιαστικές ζώνες 7

- διαδραματίζει αντικατάστατο ρόλο στον τομέα της εποίκησης της υπαίθρου, της αξιοποίησής της και της αγροτικής ανάπτυξης 7

- αποτελεί, στη σύγχρονη οικονομία, την κινητήρια δύναμη ενός περίπλοκου και εκτεταμένου συστήματος (γεωργικών προϊόντων διατροφής) και συνιστά, συνεπώς, σημαντική πηγή εσόδων και απασχόλησης στις αγροτικές ζώνες. Επίσης, η γεωργία δημιουργεί, αφενός μεν, απασχόληση σε πολλές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών καθώς, και στο εμπόριο και τη βιομηχανία που προμηθεύει μέσα παραγωγής, αφετέρου δε, στη βιομηχανία μεταποίησης και την διανομή 7

- η γεωργία συμβάλλει στη διατήρηση των ζωτικών ισορροπιών : ανακύκλωση διοξειδίου του άνθρακα και σχηματισμός άνθρακα, παραγωγή ανανεώσιμων πρώτων υλών, διαχείριση και προστασία γαιών, προώθηση βιοενεργειών κ.λ.π. 7

- είναι πηγή άμεσης απασχόλησης, ιδίως όταν πρόκειται για παραγωγή έντασης εργασίας 7

- εγγυάται και ευνοεί την ευρεία κατανομή των εσόδων ιδίως όσον αφορά την έγγεια ιδιοκτησία, πράγμα που είναι κοινωνικά και οικονομικά ιδιαίτερα επιθυμητό 7

- συμβάλλει στην ποικιλομορφία των χρήσεων και των καλλιεργειών.

2.2. Ο αγροτικός κόσμος εκπληρώνει πολλαπλές και απαραίτητες λειτουργίες για την οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων του, αφενός, και για το σύνολο της κοινωνίας, αφετέρου.

2.2.1. Ο αγροτικός κόσμος αποτελεί ζωτικό και οικονομικό χώρο καθώς και τόπο προέλευσης μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Πάνω από το 50 % του πληθυσμού ολόκληρης της Ευρώπης ζει σε αγροτικές ζώνες που αντιπροσωπεύουν το 80 % περίπου της επιφάνειας των 12 εταίρων χωρών.

2.2.2. Αποδίδεται μεγάλη σημασία, κατά τα τελευταία χρόνια, στο ζωτικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η γεωργία για να κατοχυρωθεί η προστασία της φύσεως (ύδαταέδαφος-ατμόσφαιρα-πανίδα-χλωρίδα) και, ως εκ τούτου, ένα υγιές περιβάλλον προς όφελος του συνόλου.

2.2.3. Η ύπαιθρος αποτελεί μία από τις βάσεις της παραγωγής τροφίμων και φυσικών και υγιών πρώτων υλών. Είναι σημαντικό οι παρα-γεωργικές δραστηριότητες να εγκατασταθούν, στο μέτρο του δυνατού, στην ύπαιθρο για να βελτιωθεί η απασχόληση.

2.3. Η υπερβολική αγροτική έξοδος και η αστική συγκέντρωση του πληθυσμού προκαλεί δυσχέρειες δημογραφικού χαρακτήρα (ανισορροπία στην κατανομή του πληθυσμού, στο σύνολό του και ανά κατηγορία ηλικίας), οικονομικού χαρακτήρα (επιπρόσθετα έξοδα λόγω συγκέντρωσης του πληθυσμού) και κοινωνικού χαρακτήρα (εξαφάνιση των παραδόσεων και της αγροτικής πολιτιστικής κληρονομιάς, πολλαπλά προβλήματα σε σχέση με τη ζωή στις μεγάλες αστικές συγκεντρώσεις).

2.4. Η γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ετερογενής. Παράλληλα με τις αποδοτικές, έντασης κεφαλαίου και κερδοφόρες επιχειρήσεις, υπάρχουν αγροτικές εκμεταλλεύσεις μικρού μεγέθους που βρίσκονται κυρίως σε ορεινές και μειονεκτικές ζώνες των οποίων η οικονομική κατάσταση χρειάζεται να βελτιωθεί. Οι εκμεταλλεύσεις αυτές αξιοποιούν το 55 % της ωφέλιμης γεωργικής επιφάνειας της Κοινότητας. Ο ρόλος τους όσον αφορά την εποίκηση, τη διατήρηση της απασχόλησης, την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι απαραίτητος και αναντικατάστατος.

2.5. Η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ), μετά από διαδοχικούς κύκλους διαπραγματεύσεων (« ΓΥΡΟΥΣ »), ευνοεί την καθιέρωση ενός καθεστώτος προοδευτικής ελεύθερωσης των συναλλαγών. Δέον να υπενθυμισθεί ότι το σύστημα των μεταβλητών εισφορών που εφαρμόζονται κατά την εισαγωγή γεωργικών προϊόντων στην ΕΟΚ δεν ήταν αποδεκτό στους ΓΥΡΟΥΣ « Dillon » (1961-1962), « Kennedy » (1964-1967) και « Tokyo » παρά μόνο μέσω ορισμένων παραχωρήσεων που αποδυναμώνουν την κοινοτική προτίμηση που είναι μια από τις βασικές αρχές της ΚΓΠ, μαζί με την ομοιομορφία των αγορών και την οικονομική αλληλεγγύη.

2.5.1. Η ΟΚΕ, ενώ λαμβάνει υπό σημείωση τις δεσμεύσεις που ανέλαβε πρόσφατα η ΕΕ στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ, εφιστά την προσοχή του Συμβουλίου και της Επιτροπής στις σοβαρές αρνητικές συνέπειες της νέας συμφωνίας για την παραγωγή και τα έσοδα των ευρωπαίων γεωργών.

2.5.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, που πρόκειται να αντικαταστήσει τη ΓΣΔΕ, να δώσει όλη την απαιτούμενη προσοχή στο πρόβλημα του κοινωνικού και οικολογικού κόστους, του οποίου το επίπεδο διαφέρει σημαντικά σε διεθνή κλίμακα.

2.5.3. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη του για την αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτιμιών που αποτελεί συχνά αιτία αθέμιτου ανταγωνισμού.

2.6. Εξάλλου, η ελευθέρωση των γεωργικών συναλλαγών, που αποφασίσθηκε το Δεκέμβριο του 1993, μετά από μακρές, δύσκολες, και περίπλοκες διαπραγματεύσεις στα πλαίσια του « Γύρου της Ουρουγουάης », θα συμβάλει στην καθιέρωση μιας ορθότερης σχέσης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

2.7. Παράλληλα, η αναδιοργάνωση και ανδιάρθρωση της γεωργίας καθίστανται αναπόφευκτες για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, πρέπει να μειώσει ουσιαστικά τις επιδοτούμενες εξαγωγές της και να βελτιώσει την πρόσβαση στην αγορά τόσο μέσω διατάξεων σχετικά με τις ποσοστώσεις εισαγωγής που χορηγούνται σε τρίτες χώρες όσο και μέσω της μείωσης των τελωνειακών δασμών.

2.8. Παρόμοια μέτρα δεν θα είναι άμοιρα αρνητικών επιπτώσεων για τον αγροτικό κόσμο που θα υποστεί απώλεια γεωργικών θέσεων απασχόλησης που εκτιμώνται σε 750 000 θέσεις κατά πλήρη απασχόληση, συμπληρωματικό « πάγωμα » των ωφέλιμων γεωργικών εκτάσεων που υπολογίζονται σε 10 εκατομμύρια εκτάρια, αύξηση της εξόδου του πληθυσμού, αύξηση της φτώχειας λόγω της μείωσης της τρέχουσας αξίας των γαιών, των κατασκευών, των δασών, κ.λ.π.

3. Τα στοιχεία ενός συμβολαίου μεταξύ γεωργίας, αγροτικού κόσμου και κοινωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ

Από νομική άποψη, το συμβόλαιο είναι μια συμφωνία με την οποία ένα ή περισσότερα άτομα υποχρεούνται έναντι ενός ή περισσότερων άλλων ατόμων να πράξουν ή να μην πράξουν κάτι. Στην παρούσα γνωμοδότηση, ο ρόλος συμβόλαιο έχει πολιτική και κοινωνική έννοια. Υποδηλοί τη συναίνεση μεταξύ των μελών της κοινωνίας.

3.1.

Το έγγραφο της Γρανάδας

3.1.1.

Στο πνεύμα του εγγράφου της Γρανάδας

3.1.1.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι κάθε νομοθετική δράση στον τομέα της γεωργίας πρέπει να αφορά την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου για όλον τον πληθυσμό, την προστασία της υγείας των ατόμων, τη διατήρηση και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, την προσεκτική και ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων και την ορθολογική εφαρμογή της τεχνικής και βιολογικής προόδου (επιστημονική πρόκληση).

3.1.1.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να ενσωματωθεί στη γεωργική πολιτική, όπως και στις άλλες πολιτικές.

3.1.1.3.

Η ΟΚΕ πρέπει :

- να ενισχύσει τη συνεργία της γεωργίας, του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης 7

- να διασφαλίσει τη συνοχή της οικονομικής ανάπτυξης και της αειφόρου ανάπτυξης με στόχο την προστασία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της αγοραστικής δύναμης του συνόλου του πληθυσμού 7

- να εξασφαλίσει την ισορροπία μεταξύ οικονομικής, κοινωνικής και περιφερειακής ανάπτυξης.

3.1.1.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να προωθηθούν οι στόχοι της διεθνούς συνεργασίας και της αλληλεγγύης των λαών, λαμβανομένων υπόψη των προβλημάτων της πείνας στον κόσμο και της ανάπτυξης της γεωργίας των χωρών που μαστίζονται από τη φτώχεια, την ένδεια και τις στερήσεις.

3.2.

Η αλληλεξάρτηση των αγροτικών δραστηριοτήτων και η συμπληρωματικότητα πόλεων και υπαίθρου

3.2.1. Η γεωργία βάσει οικογενειακών εκμεταλλεύσεων ιδιωτικής ευθύνης αποτέλεσε χαρακτηριστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Συνέβαλε στην οικονομική και κοινωνική εξέλιξη προσαρμόζοντας τις δομές της, τους τρόπους παραγωγής και διαχείρισης. Εντάσσεται πάντα στο κοινωνικό πρότυπο της ελευθερίας, του σεβασμού της κληρονομιάς και των κοινοτήτων που ζουν και εργάζονται στηριζόμενες στην οικογένεια. Τα χαρακτηριστικά αυτά πρέπει να διατηρηθούν.

3.2.2. Η γεωργία δεν μπορεί να θεωρείται ανεξάρτητα από τους τομείς που προηγούνται (βιομηχανία εφοδιασμού του γεωργικού τομέα) και που έπονται (εμπόριο γεωργικών προϊόντων και υπηρεσιών, τομέας γεωργικών προϊόντων διατροφής και διανομή). Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής. Αντιπροσωπεύει ένα ζωτικό παράγοντα της αγροτικής ζωής και, ακόμη περισσότερο, παραμένει καθοριστικό στοιχείο για τη βάση κάθε πολιτισμού και κοινωνίας.

3.2.3. Τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου δεν θα βρούν λύση παρά μόνο με ενεργό και ισορροπημένη συνεργασία όλων όσοι συμμετέχουν στην αγροτική ζωή. Αυτό συνεπάγεται το διάλογο των κοινωνικοεπαγγελματικών αγροτικών τομέων, την άσκηση πολλαπλών δραστηριοτήτων από ορισμένους εργαζόμενους υπό ισότιμους όρους ανταγωνισμού και μια ενδογενή ανάπτυξη της υπαίθρου με εξωτερική υποστήριξη με τη μορφή κεφαλαίων, υποδομών, με την εγκατάσταση οικονομικών δραστηριοτήτων, υπηρεσιών προσανατολισμού, συμβουλών και μελετών παράλληλα με τη συχνά αναγκαία παρέμβαση των κρατικών αρχών στην οικονομική ζωή, η οποία όμως δεν πρέπει να δημιουργεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

3.2.4. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι πρέπει να ενισχυθεί η αλληλεγγύη και η συνέργια των πόλεων και της υπαίθρου.

3.2.4.1. Η ύπαιθρος αντιμετώπισε πολλά προβλήματα λόγω της εξόδου ενώ η διαχείριση της υπερβολικής αστικής συγκέντρωσης έχει καταστεί δύσκολη - και μάλιστα αδύνατη - και δημιουργεί μεγάλα βάρη χωρίς να προκαλεί αναγκαστικά πρόσθετη ωφέλεια.

3.2.4.2. Η χωροταξία πρέπει να συμβάλει στην ενίσχυση ή στη δημιουργία πόλων ανάπτυξης για την άριστη αξιοποίηση του χώρου και μία ισορροπημένη, ολοκληρωμένη και συνεκτική, διαχείριση των τοπικών πόρων.

3.3.

Ο προσανατολισμός της γεωργικής παραγωγής και τα εισοδήματα αγροτικής προέλευσης

3.3.1. Η γεωργία που παράγει για τις μεγάλες αγορές πρέπει να προσανατολίζει ποσοτικά και ποιοτικά την παραγωγή της ανάλογα με τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς και τις δυνατότητες εξαγωγής.

3.3.1.1. Τα τρόφιμα και οι γεωργικές υπηρεσίες πρέπει να έχουν την ποιότητα που επιθυμούν οι χρήστες, σύμφωνα με τα δικά τους κριτήρια και παραμέτρους. Έτσι, ο καταναλωτής απαιτεί τρόφιμα τα οποία έχουν, ταυτόχρονα, θρεπτικές και διαιτητικές και οργανοληπτικές ιδιότητες, είναι εύγευστα και υγιεινά και συμμορφώνονται στους εν ισχύι κανονισμούς 7 παράλληλα, ενδιαφέρεται για την οικολογική συμβατότητα των χρησιμοποιούμενων μεθόδων παραγωγής.

3.3.1.2. Η εξέλιξη της ζήτησης εξαρτάται από τη διαφήμιση, τις μεταβολές της διανομής και των βιομηχανιών γεωργικών προϊόντων διατροφής, καλύτερη γνώση των κανόνων της διαιτητικής και της υγιεινής των τροφίμων. Παράλληλα με τη μαζική κατανάλωση, παρατηρείται αυξανόμενη ζήτηση προϊόντων ποιότητας.

3.3.1.3. Το παγκόσμιο εμπόριο γεωργικών προϊόντων επηρεάζεται από τη σχέση προσφοράς και ζήτησης αλλά και από παράγοντες διαφορετικής φύσεως, όπως ο υψηλός πληθωρισμός στις διάφορες χώρες, η αστάθεια των συναλλαγματικών ιοτιμιών, η ύπαρξη περιορισμών στην εισαγωγή ή εξαγωγή, η προσφυγή σε πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού. Ρυθμίζεται όλο και πιο πολύ από τη ΓΣΔΕ και, μετά την ίδρυσή του, θα εξαρτάται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (OMC).

3.3.2. Η γεωργία θα έπρεπε, στα πλαίσια της Συνθήκης της Ρώμης, να εγγυάται την ασφάλεια του εφοδιασμού των επιχειρήσεων μεταποίησης και των καταναλωτών σε λογικές τιμές.

3.3.2.1. Η αντίφαση την οποία η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερον έγκειται στο γεγονός ότι υποστηρίζεται ότι υπάρχει μια γεωργία που να εγγυάται τα εξής :

- λογικές τιμές για τα προϊόντα μαζικής παραγωγής και ασφάλειας του εφοδιασμού, όσον αφορά τα προϊόντα αυτά, για τις επιχειρήσεις, μεταποίησης και τους καταναλωτές 7

- προϊόντα ποιότητας και εγγυήσεις οικολογικού χαρακτήρα 7

- προστασία του αγροτικού χώρου και συμβολή στην προστασία, τόσο ποσοτική όσο και ποιοτική, των καλλιεργουμένων εκτάσεων.

Το κόστος της πολιτικής αυτής πρέπει να εκτιμηθεί προσεκτικά ιδίως από άποψης διαρθρωτικών πολιτικών παρέμβασης για τις εσωτερικές και περιφερειακές ζώνες.

3.3.3. Η γεωργία πρέπει να προστατεύει τον αγροτικό χώρο. Είναι πολύ ευαίσθητη στην ποιοτική και ποσοτική διατήρηση των γαιών που αξιοποιεί. Ειδικότερα, κρίνει ότι οι απαλλοτριώσεις για λόγους δημοσίου συμφέροντος, πρέπει να δικαιολογούνται πλήρως από τεχνικής, οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής απόψεως 7 επίσης, πρέπει να συνοδεύονται από δίκαιες και σωστές αποζημιώσεις. Επίσης, η χωροταξία και οι απαλλοτριώσεις για λόγους δημοσίου συμφέροντος πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να διασφαλίζεται μια άριστη χρήσης της γης από πλευράς χώρου και από κοινωνικοοικονομικής πλευράς.

3.3.4. Το μέλλον της γεωργίας και της υπαίθρου εξαρτάται κυρίως από την πρόσβαση των νέων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Αυτό απαιτεί τη θέσπιση και την εφαρμογή των μέτρων που αναφέρονται στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που υιοθέτησε η ΟΚΕ με θέμα « Οι νέοι γεωργοί και η αντικατάσταση των γενεών στο γεωργικό κόσμο » (έγγρ. CES 573/94 της 27ης Απριλίου 1994).

3.3.5. Το μέλλον αυτό καθορίζεται, επίσης, από τη δυνατότητα του γεωργικού τομέα να είναι ελκυστικός στην αγορά εργασίας.

3.3.6. Η εναρμόνιση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μιας δίκαιης φορολογίας θα μπορούσε να επιτρέψει στη γεωργία να διαδραματίσει όλους τους ρόλους που της αναθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.3.7. Οι δραστηριότητες αγρονομικής έρευνας και ανάπτυξης δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζονται σύμφωνα με εμπορικά και μόνο κριτήρια, αλλά θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους περιορισμούς που συνδέονται με τον πολυλειτουργικό χαρακτήρα που πρέπει οπωσδήποτε να έχουν η γεωργία και ο αγροτικός κόσμος. Πρέπει να καλύπτουν τους παραγεωργικούς τομείς : βιομηχανίες τροφίμων, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προστασία του περιβάλλοντος. Η βιοτεχνολογία και η γενετική μηχανική πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής και δεν μπορούν να αγνοηθούν τα τελικά αποτελέσματα της εισαγωγής γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στα οικοσυστήματα. Οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να εμπεριέχουν εκτιμήσεις πολιτισμικής και δεοντολογικής φύσεως.

3.3.8. Στον γεωργικό πληθυσμό, πρέπει να διασφαλισθεί πρόσβαση σε ένα αποδεκτό βιοτικό επίπεδο.

3.3.8.1. Υπάρχουν δυνατότητες χάρη στην προσφυγή σε τεχνικά μέσα και μέσω της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και των συνοδευτικών της μέτρων, της αντισταθμιστικής αποζημίωσης για τα μόνιμα φυσικά μειονεκτήματα, της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων, των δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων, που αποτελούν σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης των φτωχών περιοχών. Πρέπει να εξασφαλισθούν τα απαραίτητα οικονομικά μέσα σε μόνιμη βάση.

3.3.8.2. Είναι αναγκαίο να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη των προϋποθέσεων που ευνοούν την ανάληψη εγχώριων παραγωγικών δραστηριοτήτων, για να διασφαλισθεί ιδίως η πρόσβαση του γεωργικού πληθυσμού σε λογικά εισοδήματα. Ειδικότερα, η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να αναλάβει την αμοιβή των περιβαλλοντικών υπηρεσιών που παρέχονται στην κοινωνία από τους γεωργούς.

3.3.8.3. Σήμερα, υπάρχουν λύσεις που στο παρελθόν ήταν αδιανόητες, επειδή είναι πιθανόν να παύσει ο αποκλεισμός των γεωργικών κέντρων, που προκάλεσε την επιτάχυνση της ερήμωσης και της υπανάπτυξής τους.

3.3.8.4. Είναι επιτακτική ανάγκη, για να διασφαλισθεί η τοπική ανάπτυξη, να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που απορρέουν από τις καινοτομίες και τις βελτιώσεις των τεχνολογιών όσον αφορά τα διάφορα δίκτυα (μεταφορές, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες).

3.4.

Η προστασία και η προώθηση του ατόμου, της οικογένειας και της κοινωνίας

3.4.1. Η ανάπτυξη που προσιδιάζει στον αγροτικό κόσμο απαιτεί τη δημιουργία και τη βελτίωση των τεχνικών υποδομών (οδών, δικτύων μαζικών μεταφορών, τηλεπικοινωνιών, ενέργειας, ηλεκτρισμού, υδροδότησης με πόσιμο ύδωρ, συλλογή και κατεργασία των αποβλήτων), κατάλληλη χωροταξία και αποδοτική δημόσια διοίκηση.

3.4.2. Παράλληλα, πρέπει να ενισχυθεί η γενική τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση των ιδιοκτητών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των μισθωτών σε διάφορα επίπεδα. Η κατάρτιση αυτή πρέπει να έχει μόνιμο και συνεχή χαρακτήρα.

3.4.2.1. Όλο το φάσμα της προόδου (έρευνα μεταφοράς των αποτελεσμάτων και καινοτομική έρευνα, διδασκαλία, ανάπτυξη και διάδοση γνώσεων) μπορεί να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο.

3.4.3. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης της κοινωνικής πολιτικής, από την οποία δεν μπορούν να παραλειφθούν τα πολιτισμικά μελήματα, η κοινωνική, οικογενειακή και οικονομική προστασία των εργαζομένων, και ιδίως των ιδιοκυητών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των μισθωτών του γεωργικού τομέα.

3.4.4. Η ΟΚΕ παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τα προβλήματα της αγροτικής κατοικίας που πρέπει να ανακαινισθεί, να εκσυγχρονισθεί, να ανοικοδομηθεί, και από την οποία εξαρτάται η συμβίωση των γενεών, που μερικές φορές είναι δύσκολη.

3.4.5. Κρίνει σκόπιμο να τονισθούν όσον αφορά το γεωργικό τομέα και τους ανεξάρτητους επαγγελματίες γενικότερα, τα εξής προβλήματα :

- το κοινωνικό καθεστώς της συμμετέχουσας στην εκμετάλλευση ή τη διαχείριση συζύγου και των συνεταίρων της εκμετάλλευσης (υιών και θυγατέρων των επιχειρηματιών),

- το καθεστώς αδειών και δημιουργίας υπηρεσιών αντικατάστασης στην εκμετάλλευση.

3.4.6. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των μισθωτών του γεωργικού τομέα και την κατοχύρωση της επαρκούς κοινωνικής ασφάλειας για τους εποχικούς και προσωρινούς εργαζόμενους.

3.4.7. Οι συλλογικές δράσεις στη γεωργία (ομαδική γεωργία 7 συνεργασία 7 ενώσεις παραγωγής, αγοράς, πώλησης, μεταποίησης, υπηρεσιών) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη βελτίωση του επιπέδου και της ποιότητας ζωής.

3.4.8. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η κοινωνική, οικογενειακή και οικονομική προστασία αποτελεί παράγοντα αλληλεγγύης μεταξύ ανθρώπων, επαγγελμάτων, μεταξύ πόλεων και υπαίθρου.

3.4.9. Οι οργανώσεις και οι τοπικές περιφερειακές αρχές πρέπει να παροτρύνουν προς μία μεγαλύτερη συνεργασία των πόλεων και της υπαίθρου.

3.5.

Η καλύτερη προβολή της γεωργίας στο κοινό

3.5.1. Ο ρόλος και τα καθήκοντα της γεωργίας δεν είναι επαρκώς γνωστά στο κοινό, αν και έχουν πρωταρχική σημασία και είναι αναντικατάστατα για τον άνθρωπο.

Εκτός από τις λειτουργίες που έχουν ήδη απαριθμηθεί στο σημείο 2.1, πρέπει να διευκρινισθεί ότι :

- προσφεύγοντας όλο και πιο συχνά σε άφθονα κεφάλαια, η γεωργία απασχολεί πάντα πολυπληθές εργατικό δυναμικό 7 διοχετεύει απασχόληση στο βιομηχανικό τομέα πριν και μετά από αυτή, καθώς και στον τομέα των υπηρεσιών (τουρισμό, ασφάλειες, πιστώσεις, συνεργασία, εμπόριο, έρευνα, παροχή συμβουλών, παροχή ιδιωτικών και δημόσιων υπηρεσιών) 7

- η γεωργία δημιουργεί προστιθέμενη αξία και συμβάλλει στην εξισορρόπηση του εμπορικού ισοζυγίου και του ισοζυγίου πληρωμών 7

- η γεωργία είναι βασική δραστηριότητα που συμβάλλει στη διατήρηση και στην προώθηση της βιολογικής, οικολογικής, κοινωνικής και ανθρώπινης ισορροπίας του πλανήτη μας.

3.5.2. Σε τεχνικό επίπεδο, η γεωργική παραγωγή εξαρτάται από τις εκτάσεις, το κλίμα, τα ύδατα και το ατμοσφαιρικό περιβάλλον 7 είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος τομέας δραστηριότητας δεδομένου ότι συνεπάγεται τη χρήση φυτών και ζώων.

3.5.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να καταβληθεί αντικειμενική και μόνιμη προσπάθεια ενημέρωσης του κοινού.

3.5.3.1. Η προσπάθεια αυτή αφορά ιδιαίτερα το γεωργικό κόσμο που πρέπει να οργανώσει δραστηριότητες δημόσιων σχέσεων για τα διάφορα επαγγέλματα ( αμφίδρομη ενημέρωση) τις κρατικές αρχές, αλλά και τα ευρωπαΐκά όργανα, τις επαγγελματικές οργανώσεις, τη γενική, τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, τα συνεταιριστικά κινήματα, τον Τύπο (εφημερίδες επαγγελματικού και γενικού περιεχομένου), τα άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ραδιόφωνο, τηλεόραση...).

3.5.3.2. Η ΟΚΕ επιμένει να συμπεριληφθούν το συντομότερο δυνατό στα σχολικά προγράμματα οι εν λόγω προσπάθειες ενημέρωσης για τη γεωργία, τη σημασία της στην κοινωνία και την καθημερινή ζωή. Γιατί όχι από τον παιδικό σταθμό;

3.5.3.3. Η πληροφόρηση σε σχέση με τη γεωργία πρέπει να αφορά την παραγωγή, τα προβλήματα που αντιμετώπιζει ο τομέας και τα χαρακτηριστικά του, τις γεωργικές εργασίες και τεχνολογίες, τη διατροφή (υγεία, διαιτητική, κόστος διατροφής).

Ο αγροτικός τουρισμός επιτρέπει γόνιμες ανταλλαγές. Τα εκπαιδευτικά αγροκτήματα, οι αγορές προϊόντων αγροκτημάτων, είναι προνομιούχοι τόποι συναντήσεων.

3.5.3.4. Η ενημέρωση πρέπει να είναι γενική και αμφίδρομη. Ειδικότερα, ο γεωργός πρέπει να συνειδητοποιήσει τα προβλήματα της αστικής κοινωνίας 7 δεν μπορεί να αγνοεί τις απαιτήσεις και την εξέλιξη της ζήτησης των καταναλωτών ούτε τα χαρακτηριστικά των άλλων επαγγελμάτων, ούτε τους κινδύνους και τις δεσμεύσεις που είναι εγγενείς σε πολλές δραστηριότητες.

3.5.3.5. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι εμπειρίες που απέκτησαν τα κράτη μέλη πρέπει να ανταλλάσσονται.

3.6.

Για μια πιο ανοικτή Ευρωπαϊκή Ένωση με μεγάλυτερους δεσμούς αλληλεγγύης

3.6.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι, για να αντιμετωπισθούν οι σημερινές δυσκολίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καταρτίσει και να υλοποιήσει ένα κοινό σχέδιο που να αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, σχέδιο που η επιτυχία του εξαρτάται κυρίως από το βαθμό αλληλεγγύης των λαών της.

3.6.2. Η γεωργική πολιτική περιλαμβάνει στοιχεία της αλληλεγγύης των γεωργών και των καταναλωτών. Στο πλαίσιο της εξέλιξής της πρέπει να διασφαλίζει μία ορθολογική ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής που να σέβεται το περιβάλλον, την τεχνική πρόοδο, καθώς και την άριστη χρησιμοποίηση των συντελεστών της παραγωγής, εγγυώμενη δίκαιο βιοτικό επίπεδο στους γεωργούς, τη σταθερότητα των αγορών, την ασφάλεια του εφοδιασμού και λογικές τιμές στους καταναλωτές.

3.6.3. Ενόψει της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ΟΚΕ κρίνει ότι η πολιτική εξουσία πρέπει να εξετάσει εμπεριστατωμένα το ρόλο που θα διαδραματίσει η γεωργία ο οποίος, κατά τη γνώμη της, πρέπει να είναι η ενεργός συμβολή της στην εδραίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.6.4. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη για το στρατηγικό και δεσπόζοντα ρόλο που θα συνεχίσει να διαδραματίζει η δυναμική γεωργία, που διαθέτει πόρους οι οποίοι της είναι απαραίτητοι για να αντιμετωπίσει τις τεχνικές, οικονομικές και άλλες προκλήσεις. Ο ρόλος αυτός καλύπτει την ασφάλεια των τροφίμων του πληθυσμού, την προστασία του περιβάλλοντος, τη χωροταξία στις αγροτικές περιοχές, την κοινωνική και ανθρώπινη ισορροπία.

3.6.4.1. Στην προκειμένη περίπτωση, η άριστη κοινωνική και περιβαλλοντική κατάσταση δεν αντιστοιχεί αναγκαστικά στην άριστη άμεση ή βραχυπρόθεσμη κατάσταση.

3.6.5. Πρέπει να συσφιχθούν οι δεσμοί, και να ενισχυθεί η αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης των πόλεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης της υπαίθρου, καθώς και η συνεργασία των περιοχών ιδίως στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας (ανταλλαγές γεωργών, για παράδειγμα), της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, του πολιτισμού, του περιβάλλοντος.

3.6.6. Ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού ζεί σήμερα χωρίς πρόσβαση σε κατάλληλη διατροφή. Συνεπώς, η γεωργία έχει μεγάλη σημασία στην Ευρώπη, όπως και αλλού στον κόσμο.

Η γεωργία είναι ζωή και δεν υπάρχει μέλλον χωρίς τη γεωργία.

Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Το μέλλον του αγροτικού κόσμου. Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, της 29. 7. 1988, δελτίο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, συμπλήρωμα 4/88.

() ΕΕ αριθ. C 298 της 27. 11. 1989.

() ΕΕ αριθ. C 232 της 31. 8. 1987.

() ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988.

() ΕΕ αριθ. C 31 της 6. 2. 1991.

() ΕΕ αριθ. C 195 της 18. 7. 1994, σ. 64.

() ΕΕ αριθ. C 40 της 17. 2. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 207 της 18. 8. 1986.