EL ECB -PUBLIC  
 
ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ  
της 22ας Νοεμβρίου  2021  
σχετικά με τ ον ορισμό της  Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου ως Υπηρεσίας Πολιτικής Σχεδίασης  
Εκτάκτων Αναγκών  
(CON/2021 /35) 
 
Εισαγωγή και νομική βάση  
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2021 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αίτημα του Yπουργ ού Άμυνας της 
Κυπριακής Δημοκρατίας για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με σχέδιο του περί της Κήρυξης της Κεντρικής 
Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) ως Υπηρεσίας Πολιτικής Σχεδίασης Ε κτάκτων Αναγκών (ΥΠΣΕΑ) 
Διατάγματος του 20211 (εφεξής το «σχέδιο διατάγματος»).  
Η γνωμοδοτική αρμοδιότητα της ΕΚΤ βασίζεται στ o άρθρo  127 παράγραφος 4 και στ o άρθρ o 282 
παράγραφος 5 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στο άρθρο 2 
παράγραφος 1 τρίτη περίπτωση  της απόφασης  98/415/ ΕΚ του Συμβουλίο υ2 , δεδομένου ότι το σχέδιο 
διατάγματος αφορά την ΚΤΚ.  Η παρούσα γνώμη εκδόθηκε από το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με το 
άρθρο 17.5 πρώτη πρόταση του εσωτερικού κανονισμού της Ευρ ωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.  
 
1. Σκοπός του σχεδίου διατάγματος  
1.1 Το σχέδιο διατάγματος ορίζει  την ΚΤΚ ως Υπηρεσία Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών 
(ΥΠΣΕΑ) και καλεί τον Διοικητή της ΚΤΚ να καταρτίσει  λεπτομερές σχέδιο έκτακτων αναγκών , σε 
συνεννόηση με τον Υπουργό Άμυνας ή την Κεντρική Υπηρεσία Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων 
Αναγκών (ΚΥΠΣΕΑ)  και σύμφωνα με τις αρχές που θα περιληφθούν στο Γενικό Σχέδιο Πολιτικής 
Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών.  
1.2 Το επεξηγηματ ικό σημείωμα που υπέβαλε το Υπουργείο Άμυνας αναφέρει ως βασικό σκοπό του 
σχεδίου διατάγματος την παροχή στην ΚΤΚ της δυνατότητας να αναπτύξει τους απαραίτητους 
μηχανισμούς για την απρόσκοπτη συνέχιση της επιχειρηματικής της λειτουργίας σε περίπτωση 
κήρυξης της  Κυπριακή ς Δημοκρατία ς σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καθιστώντας έτσι δυνατ ές 
για την Κυπριακή Δημοκρατία τόσο τη συνέχιση της εκτέλεσης των πληρωμών εσωτερικού και 
εξωτερικού της μέσω της ΚΤΚ, όσο και τη διατήρηση ή επαύξηση της αμυντική ς της δυνατότητα ς. 
Επιπλέον, για την επιτυχή εκπλήρωση των κατά τον νόμο αρμοδιοτήτων της η ΚΤΚ θα πρέπει να 
εξετάσει τις διαδικασίες σχετικά με τη διενέργεια κρίσιμων συναλλαγών3 ή πληρωμών και τη 
 
1  Το περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, ως Υπηρεσίας Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΥΠΣΕΑ) 
Διάταγμα του 2021.  
2  Απόφαση 98/415/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά µε τη διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής 
Τράπεζας με τις εθνικές αρχές για τα σχέδια νομοθετικών διατάξεων (ΕΕ L 189 της 3.7.1998, σ. 42).  
3  Αυτές δεν ορίζονται ειδικότερα στο επεξηγηματικό σημείωμα ή στο σχέδιο διατάγματος.  
ECB -PUBLIC  
2 διαφύλαξη των περιουσιακών στοιχείων της ίδιας και, κατ’ επέκταση , εκείνων  της Κυπριακής 
Δημοκρατίας . 
1.3 Το σχέδιο διατάγματος θα πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με τη συναφή  ισχύουσα 
νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων του περί Πολιτικής Σχεδίασης  Έκτα κτων Αναγκών Νόμου του 
20004 (εφεξής ο «Νόμος») και των περί Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτων Αναγκών (Γενικών) 
Κανονισμών του 20115 (εφεξής οι «Κα νονισμοί») . 
1.4 Σύμφωνα με τον Νόμο, το Υπουργικό Συμβούλιο πρέπει να λαμβάνει όλα τα μέτρα τα οποία κρίνει 
από καιρού εις καιρόν σκόπιμα για σκοπούς ενίσχυσης της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής 
Δημοκρατίας στην αντιμετώπιση οποιωνδήποτε εχθρικών ενεργειών  σε βάρος της. Μέσω της 
έκδοσης διατάγματος τ ο Υπουργικό Συμβούλιο έχει επίσης την εξουσία να ορίζει  ως ΥΠΣΕΑ 
οποιοδήποτε υπουργείο ή ανεξάρτητη υπηρεσία της Δημοκρατίας ή οποιοδήποτε τμήμα ή 
υπηρεσία  τους, και οποιον δήποτε οργανισμό δημ οσίου  ή ιδιωτικού δικαίου ή οποιοδήποτε τμήμα ή 
υπηρεσία του , καθώς και να καλεί κατά περίπτωση τον οικείο υπουργό, διευθυντή, πρ οϊστάμενο ή 
υπεύθυνο, μετά από  διαβούλευση με τον Υπουργό Άμυνας ή την Κ ΥΠΣΕΑ , να καταρτίσει 
λεπτομερές σχέδιο έκτακτων αναγκών και να αναλάβει την οργάνωση, αυτοπροστασία και 
εκπαίδευση του προσωπικού της εν λόγω ΥΠΣΕΑ, ώστε αυτή να είναι σε θέση  να εφαρμόσει το 
σχέδιο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Περαιτέρω, ο Νόμος ορίζει  ότι, ανεξάρτητα από τις 
διατάξεις οποιουδήποτε άλλου νόμου , κανονισμού ή σύμβασης εργασίας σχετικά με τους όρους 
υπηρεσίας υπαλλήλων, τα μέλη του προσωπικού οποιασδήποτε ΥΠΣΕΑ , καθώς  και οι εργοδότες, 
προϊστάμενοι ή διευθυντές τους,  οφείλουν να συμμορφώνονται με τις διατάξεις του διατάγματος 
που εκδίδε ι ο Υπουργό ς Άμυνας.  
1.5 Ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» ορίζεται από τον Νόμο η κατάσταση που κηρύσσεται από το 
Υπουργικό Συμβούλιο  σε περίπτωση πολέμου ή πολεμικής απειλής σύμφωνα με το άρθρο 183 
παράγραφος 1 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο , σε 
περίπτωση πολέμου ή άλλου δημόσιου κινδύνου που απειλεί την ύπαρξη της Δημοκρατίας ή 
οποιοδήποτε τμήμα της, με απόφασή του το Υπουργικό Συμβούλιο έχει την εξουσία να κηρύσσει 
κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με την επιφύλαξη της άσκησης του δικαιώματος αρνησ ικυρίας του 
Προέδρου και του Αντιπροέδρου  της Δημοκρατίας , μεμονωμένα ή από κοινού,  εντός σαράντα οκτώ 
ωρών από την ημερομηνία της εν λόγω απόφασης.  
1.6 Επιπλέον, ο Νόμος ορίζει ότι ο Υπουργός Άμυνας υποχρεούται να καταρτίζει  και να υποβάλλει στο 
Υπουργικό Συμ βούλιο για έγκριση γενικό σχέδιο σχεδίασης έκτακτων αναγκών, σκοπός του οποίου 
είναι ο καθορισμός των  βασικ ών αρχών σύμφωνα με  τις οποίες οι ΥΠΣΕΑ καταρτίζο υν τα 
λεπτομερή σχέδια έκτακτων αναγκών αναφορικά : α) με την οργάνωση και την εκπαίδευσή τους σε 
περίοδο ειρήνης· και β) με τη δράση και την αυτοπροστασία τους σε περίοδο κατά την οποία ισχύει 
κατάσταση έκτακτης ανάγκης.  
1.7 Κάθε  παράβαση διάταξη ς κανονισμού, διατάγματος ή οδηγίας που εκδόθηκε με βάση τον Νόμο ή 
κάθε μη συμμόρφωση με τέτοια διάταξη αποτελεί αδίκημα τιμωρ ούμενο με φυλάκιση που δεν 
 
4  Ο περί Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτων Αναγκών Νόμος του 2000 (Ν. 44(I)/2000).  
5  Οι περί Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτων Αναγκών (Γενικοί) Κανονισμοί του 2011.  
ECB -PUBLIC  
3 υπερβαίνει τους έξι μήνες ή με χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πεντακόσιες λίρες ή και με 
τις δύο αυτές ποινές.  
1.8 Οι Κανονισμοί  ορίζουν τις λεπτομέρειες που αφορούν την ίδρυση, λειτουργία και στελέχωση των 
ΥΠΣΕΑ και έχουν εφαρμογή σε όλες τις ΥΠΣΕΑ και στο προσωπικό τους. Οι Κανονισμοί αναθέτουν  
στον Υπουργό Άμυνας την ευθύνη άσκησης  γενική ς εποπτεία ς και ελέγχου  στις ΥΠΣΕΑ και την 
ευθύνη συντονισμού και παροχής σε αυτές κατευθύνσεων κατά τη ρύθμιση οποιωνδήποτε θεμάτων 
χρήζουν αποσαφήνισης όσον αφορά την εφαρμογή του Νόμου , των Κανονισμών και των οικείων 
αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου. Ο Υπουργός Άμυνας μπορεί επίσης να παρακολουθεί 
εάν οι ΥΠΣΕΑ : α) έχουν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την οργάνωση, στελέχωση, 
προπαρασκευή και ετοιμότητ ά τους , καθώς και για την εκπαίδευση του προσωπικού τους, 
προκειμένου να διεκπεραιώσουν την αποστολή τους · β) έχουν δημιουργήσει και θέσει σε λειτουργία 
κατάλληλες και εξοπλισμένες υποδομές·  γ) συντονίζο νται και συνεργάζονται με την ΚΥΠΣΕΑ · και 
δ) προμηθεύονται, αποθηκεύουν και διατηρούν τα αναγκαία υλικά, εφόδια ή άλλα μέσα για την 
εφαρμογή των οικείων σχεδίων έκτακτων αναγκών.  
1.9 Επιπλέον, κάθε ΥΠΣΕΑ υποχρε ούται : α) να συμμορφώνεται με τις οδηγίες του Υπουργού Άμυνας·  
β) να καταρτίζει εντός έξι μηνών  από τ ον ορισμό της  ως ΥΠΣΕΑ σχέδιο έκτακτων αναγκών μετά 
από διαβούλευση με την ΚΥΠΣΕΑ·  γ) να λαμβάνει οποιοδήποτε μέτρο θεωρεί σκόπιμο ή αναγκαίο 
για την εφαρμογή  των διατάξεων του Νόμου και των Κανονισμών , των σχετικών οδηγιών του 
Υπουργού Άμυνας και του οικείου σχεδίου έκτακτων  αναγκών. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει μέτρα 
σχετικά με: i) την οργάνωση, στελέχωση, προπαρασκευή και ετοιμότητά της · ii) την εκπαίδευση του 
προσωπικού της · και iii) την εξασφάλιση των αναγκαίων μέσων, εφοδίων, υλικών ή πόρων για 
επίτευξη της αποστολής της · δ) να συμμετέχει , όταν κληθεί προς τούτο,  σε ασκήσεις σχεδίασης 
έκτακτων αναγκών που ορίζει ο Υπ ουργός Άμυνας · και ε)  να γνωστοπο ιεί στην ΚΥΠΣΕΑ κάθε  
μεταβολή  στην υπηρεσιακή κατάσταση οποιουδήποτε μέλους του προσωπικού της και στα μέσα 
και τους υλικούς πόρους που έχει στη διάθεσή της, εφόσον επηρεάζεται άμεσα ή έμμεσα η 
εφαρμογή του οικείου σχεδίου έκτακτων αναγκών, καθώς επίσης και να λαμβάνει άμεσ α τα 
κατάλληλα μέτρα, περιλαμβανομένης της τροποποίησης ή αναθεώρησης του εν λόγω σχεδίου, σε 
συνεργασία με την ΚΥΠΣΕΑ . 
1.10 Περαιτέρω, οι Κανονισμοί προβλέπουν ότι κάθε ΥΠΣΕΑ οφείλει να ιδρύσει  ειδικό  τμήμα το οποίο 
θα είναι υπεύθυνο για τον συντονισμό του έργου κ αι τη διεκπεραίωση των θεμάτων που ανατίθεν ται 
στην ίδια  όταν συντρέχει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στον επικεφαλής του τμήματος ανατίθεται 
σειρά αρμοδιοτήτων, συμπεριλαμβανομέν ων της υποβολής στον υπεύθυνο της ΥΠΣΕΑ  κάθε 
μέτρου που κρίνεται αναγκαί ο για την καλύτερη εφαρμογή, μεταξύ άλλων, του Νόμου, των 
Κανονισμών, του γενικού σχεδίου πολιτικής σχεδίασης έκτακτων αναγκών και τ ου ειδικού σχεδί ου 
έκτακτων αναγκών, καθώς και της τήρησης μητρώου στο οποίο καταχωρίζ ονται τα ονόματα του  
προσωπικ ού της ΥΠΣ ΕΑ και κάθε άλλη σ υναφής  πληροφορία . 
1.11 Το προσωπικό της ΥΠΣΕΑ αποτελείται από μέλη προσωπικού της ΥΠΣΕΑ και άλλα πρόσωπα  που 
καλούνται σε υπηρεσία ή εκπαίδευση από τον Υπουργό Εσωτερικών , όπως  εφέδρους της Εθνικής 
Φρουράς ή πρόσωπα τα οποία έχουν υποχρέωση εφεδρείας στην Πολιτική Άμυνα,  ή άλλα 
πρόσωπα που κρίνονται  κατάλληλα με βάση την ειδική  εκπαίδευση, τα προσόντα  ή την εμπειρία 
τους. Το προσωπικό της ΥΠΣΕΑ υποχρεούται, μεταξύ άλλων: α) να συμμορφώνεται με τις διατάξεις 
ECB -PUBLIC  
4 του Νόμου, των Κανονισμών και τις οδηγίες που εκδίδονται βάσει αυτών, καθώς και με τις οικείες 
υποχρεώσεις που απορρέουν από το εφαρμοστέο σχέδιο έκτακτων αναγκών· β) να τηρούν το 
επαγγελματικό απόρρητο· γ) να γνωστοποιούν στο  ειδικό τμήμα οποιαδήποτε  προσωρινή ή μόνιμη 
αλλαγή της διεύθυνσης διαμονής τους· και δ) να φέρουν  μαζί τους  κάθε συσκευή ή εξοπλισμό που 
τους έχει παραχωρηθεί  για την άσκηση των καθηκόντων τους και να μην επιτρέπουν σε κανένα 
άλλο πρόσωπο την πρόσβαση σε αυτές.  Σε περίπτωση κήρυξης κατάσταση ς έκτακτης ανάγκης 
από την κυπριακή κυβέρνηση  το προσωπικό της ΥΠΣΕΑ μπορεί να κλη θεί σε υπηρεσία  από τον 
Υπουργό Εσωτερικών μετά από έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου. Η συνήθης απασχόληση 
κάθε προσώπου  που καλείται  σε υπηρεσία ή εκπαίδευση αναστέλλεται όσο διαρκεί η υπηρεσία ή 
η εκπαίδευση . 
1.12 Επιπλέον, αποζημίωση δικαιούνται οι εξαρτώμενοι κάθε μέλους  του προσωπικ ού ΥΠΣΕΑ που 
αποβιώνει  κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης ή της εκτέλεσης υπηρεσίας του, καθώς και κάθε μέλος 
του προσωπικού ΥΠΣΕΑ που καθίσταται ανίκανο για παροχή εργασίας λόγω τραυματισμού ή 
ασθένειας που προκ αλείται κ ατά την εκτέλεση της υπηρεσίας ή την εκπαίδευσή του. Τα μέλη του  
προσωπικ ού ΥΠΣΕΑ δεν θα πρέπει επίσης να ευθύνονται για ζημία προκ αλούμενη  από πράξη ή 
παράλειψη κατά την άσκηση  των καθηκόντων τους, εφόσον η εν λόγω βλάβη ή ζημία ήταν λογικά 
αναγκαία για την άσκησ ή τους, εκτός εάν αυτή οφείλεται σε αμέλεια ή υπαιτιότητά τους.  
 
2. Γενικές παρατηρήσεις  
2.1 Όπως έχει επισημάνει  παλαιότερα η ΕΚΤ6, σύμφωνα με τη Συνθήκη η Ένωση έχει αποκλειστική 
αρμοδιότητα στον τομέα της νομι σματικής πολιτικής για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ7. Ως εκ 
τούτου, κάθε κράτος μέλος με νόμισμα το ευρώ μεταβιβάζει στην Ένωση τις αρμοδιότητές του στο ν 
τομέα της νομισματικής πολιτικής και τα καθήκοντα του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικ ών 
Τραπεζών ( Ε Σ Κ Τ )  π ο υ  α π α ρ ι θ μ ο ύ ν τ α ι  σ τ η  Σ υ ν θ ή κ η  κ α ι  σ τ ο  κ α τ α σ τ α τ ι κ ό  τ ο υ  Ε υ ρ ω π α ϊ κ ο ύ  
Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (εφεξής το 
«καταστατικό του ΕΣΚΤ» ). Στους τομείς αυτούς δεν επιτρέπεται σ τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ 
να λαμβάνουν μονομερή μέτρα , δεδομένου ότι  τα όργανα λήψης αποφάσεων της ΕΚΤ είναι 
αποκλειστικά αρμόδια για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την εκπλήρωση των καθηκόντων 
που ανατίθενται  στο ΕΣΚΤ βάσει  της Συνθ ήκης  και το υ καταστατικ ού του  ΕΣΚΤ8, 
συμπεριλαμβανομέν ης της σχεδίασης έκτακτης ανάγκης όσον αφορά την απρόσκοπτη  εκτέλεση 
των εν λόγω καθηκόντων. Περαιτέρω, κατά την άσκηση των εξουσιών και την εκτέλεση των  
καθηκόντων  τους που σχετίζονται με το  ΕΣΚΤ  η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες (ΕθνΚΤ)  
ενεργούν ανεξάρτητα,  υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται  να ζητούν  ούτε να δέχονται υποδείξεις 
από την κυβέρνηση κράτους μέλου ς. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών έχουν αναλάβει να τηρούν 
την αρχή αυτή9. Επιπλ έον, βάσει του άρθρου 127 παράγραφος 6 της Συνθήκης και του κανονισμού 
 
6  Βλέπε παράγραφο 9 της γνώμης CON/2002/27, παράγραφο 8 της γνώμης CON/2006/6, παράγραφο 2.1 της γνώμης 
CON/2014/24 και παράγραφο 2.1 της γνώμης CON/2020/2, καθεμία από τις οποίες είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση 
www. eur-lex.europa .eu. 
7 Βλέπε άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της Συνθήκης.  
8  Βλέπε άρθρο 282 παράγραφοι 2 και 4 της Συνθήκης και άρθρα 8 και 12 του καταστατικού του ΕΣΚΤ.  
9  Βλέπε άρθρο 130 της Συνθήκης και άρθρο 7 του καταστατικού του ΕΣΚΤ.  
ECB -PUBLIC  
5 (ΕΕ) αριθ. 1024/2013 του Συμβουλίου10 έχουν επίσης ανατεθεί στην ΕΚΤ ειδικά καθήκοντα που 
αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων . Όπως έχει ήδη διευκρ ινίσει η ΕΚΤ,  
βάσει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας κατά το άρθρο 4 παράγραφος 3 της Συνθήκης  για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση , τα κράτη μέλη υποχρεούνται να επικουρούν  την ΕΚΤ κατά την εκτέλεση 
καθηκόντων που απορρέουν από τις Συνθήκες. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να 
απέχουν από τη λήψη μέτρων που θα μπορούσ αν να θέσ ουν σε κίνδυνο τους στόχους της ΕΚΤ ή 
του ΕΣΚΤ11. 
2.2 Το άρθρο 347 της Συνθήκης προβλέπει τη δυνατότητα κράτο υς μέλο υς να λαμβάνει μέτρα σε 
περίπτωση σοβαρής εσωτερικής διαταραχής της δη μοσίας τάξ ης, σε περίπτωση πολέμου ή 
σοβαρής διεθνούς έντασης  που αποτελεί απειλή πολέμου ή προς εκπλήρωση υποχρεώσεων που 
έχει αναλάβει με σκοπό τη διατήρηση της ειρήνης και της διεθνούς ασφ άλειας. Πάντ ως, η επίκληση 
του άρθρου 347 της Συνθήκης πρέπει να γίνεται αυστηρά στις εξαιρετικές περιπτώσεις που 
προβλέπονται στη Συνθήκη, όπως ερμηνεύθηκε από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(ΔΕΕ)12, κατά τρόπο περιοριστικό , και, ως εκ τούτου, μπορεί να γίνει αντιληπτ ή μόνο ως «ρήτρα 
αντιστάθμισης » και όχι ως έκφραση τυχόν υπολοίπου αρμοδιοτήτων κράτους μέλους13. Επιπλέον, 
το ΔΕΕ έχει κρίνει  ότι όταν τα κράτη μέλη ενεργούν συνεπεία έκτακτης ανάγκης σε τομείς 
αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης, δεν μπορούν  να ενεργούν παρά μόνο ως «διαχειριστές 
του κοινού συμφέροντος» και δεν μπορούν  να θέτουν σε ισχύ προσωρινά μέτρα παρά μόνο στο 
πλαίσιο συνεργασίας  με την Ένωση14. Συνεπώς, μόνο όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις του 
άρθρου 347 της Συνθήκης  μπορεί να δικαιολογηθεί η προσωριν ή και κατ’ εξαίρεση άσκηση  
εξουσιών που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του ΕΣΚΤ  από τις εθνικές αρχές15. Λόγω 
της εξαιρετικής φύσης του άρθρου 347 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να απέχουν από τη 
θέσπιση προληπτικής νομοθεσί ας εάν δεν συντρέχουν οι  προϋποθέσε ις που το ίδιο  προβλέπ ει16. 
Εάν ο εθνικός νομοθέτης επιθυμεί να επικαλεστεί τη διάταξη αυτή, εναπόκειται στο κράτος μέλος 
να διασφαλίσει ότι οι προϋποθέσεις εφαρμογής τ ης πληρούνται συγκεκριμένα κατά τον χρόνο της 
 
10  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1024/2013 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 2013, για την ανάθεση ειδικών καθηκόντων 
στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών 
ιδρυμάτων (ΕΕ L 287 της 29.10.2013, σ. 63).  
11 Βλέπε παράγραφο 2.1 των γνωμών CON/2018/46 και CON/2020/2, καθώς και παράγραφο 10.2.2 της γνώμης 
CON/2020/13.  
12 Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 19ης Δεκεμβρίου 1968, Salgoil, 13/68, ECLI :EU:C:1968:54· απόφαση του 
Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 1981, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου , C-804/79, ECLI :EU:C:1981:93· παράγραφο 
13 της γνώμης CON/2006/6· παράγραφο 2.3 της γνώμης CON /2020/2· Gilsdorfer  και Brandtner , «Vorbem . zu den 
Artikeln  296 bis 298 EG»,  Α ρ ι θ .  3  έ ω ς  5 ,  σ ε  Bardenhewer -Rating , Grill, Jakob και Woelker  (εκδ.), EG- und EU-
Kommentar , 6η έκδ. (2004), σ. 1534· Zilioli, C., «National Emergency Powers and Exclusive Community Competences 
– A Crack in the Dam? » Legal Aspects of the European System of Central Banks , ΕΚΤ, 2005, σ. 115 έως 133, στις σ. 
131 έως 132. 
13  Απόφαση  του Δικαστηρίου  της 19ης Δεκεμβρίου  1968, Salgoil , 13/68, ECLI:EU:C:1968:54· Gilsdorfer και  Brandtner, 
«Vorbem. zu den Artikeln 296 bis 298 EG», Αριθ. 3 έως 5, σε Bardenhew er-Rating, Grill, Jakob και Woelker ( εκδ.), 
EG- und EU -Kommentar , 6η έκδ. (2004), σ. 1534· παράγραφος 13 της γνώμης CON/2006/6· παράγραφος 2.3 της 
γνώμης CON/2020/2.  
14  Βλέπε π.χ. απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 1981, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου , C-804/79, 
ECLI :EU:C:1981:93, σκέψη  30· παράγραφο 13 της γνώμης CON /2006/6· παράγραφο 2.3 της γνώμης CON/2020/2.  
15 Βλέπε παράγραφο 2.2 της γνώμης CON/2014/24, παράγραφο 2.2 της γνώμης CON/2020/2 και παράγραφο 10.2.2 
της γνώμης CON/2020/13.  
16  Βλέπε  C. Zilioli, «National Emergency Powers and Exclusive Community Competences – A Crack in the Dam? » Legal 
Aspects of the European System of Central Banks, ΕΚΤ, 2005, σ . 115 έως 133, στις σ. 131 έως 132. 
ECB -PUBLIC  
6 λήψης του μέτρου το οποίο αντίκειται στις υποχρεώσεις που υπέχει το εν λόγω κράτος μέλος από 
τη Συνθήκη.  
2.3 Η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι ο Νόμος και οι Κανονισμοί υιοθετούν μια ολιστική προσέγγιση της εθνικής 
άμυνας, κατά την οποία η εθνική άμυνα δεν περιλαμβάνει μόνο τις ενέργει ες συγκεκριμένων αρχών 
άμυνας, όπως είναι το Υπουργικό Συμβούλιο, ο Υπουργός Άμυνας, η ΚΥΠΣΕΑ και άλλες ειδικ ά 
οριζόμενες  αρχές, αλλά και τις ενέργειες άλλων δημόσιων οργανισμών  και ιδιωτών εντός  των 
αντίστοιχων πεδίων αρμοδιότητάς τους. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής εθνικής άμυνας οι 
λειτουργίες τις οποίες  επιτελούν  οι δημόσιοι οργανισμοί  υπό κανονικές συνθήκες, 
συμπεριλαμβανομένων των λειτουργιών κεντρικής τράπεζας, ενισχύουν τη  διευθέτηση 
καταστάσεων  εθνικής άμυνας.  Η ΕΚΤ σημειώνει  ότι η προσέγγιση αυτή δεν πρέπει να οδηγεί σε 
παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει η Κυπριακή Δημοκρατία βάσει  της Συνθήκης και του 
καταστατικού του ΕΣΚΤ, όπως υπογραμμ ίζεται παραπάνω . 
2.4 Όπως σημειώ νεται  στην παράγραφο 1.8, ο Υπουργός Άμυνας έχει την εξουσία να εποπτεύει τις 
ΥΠΣΕΑ , συμπεριλαμβανομένης της ΚΤΚ, και να εκδίδει προς αυτές οδηγίες που απαιτούν 
συμμόρφωση . Το δικαίωμα κυβερνητικών αξιωματούχων να προβαίνουν σε υποδείξεις προς τις 
ΕθνΚΤ, προς τα όργανα λήψ ης αποφάσεών τους ή  προς τα μέλη των τελευταίων αναφορικά με 
καθήκοντα σχετικά με το ΕΣΚΤ δεν συνάδει με τη Συνθήκη και το καταστατικό  του ΕΣΚΤ17. Ως εκ 
τούτου, μολονότι η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι οι εξουσίες που ανατίθενται  στον Υπουργό Άμυνας 
αποσκοπούν στη διασφάλιση της συμμόρφωσης με το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο για την 
ετοιμότητα της εθνικής άμυνας, εντούτοις η ίδια συνιστά προς αποφυγή τυχόν αμφιβολιών να 
διευκρινιστεί ρητά  στο σχέδιο διατάγματος  ότι δεν θα πρέπει να υ πάρχ ει ανάμειξη στις υποχρεώσεις 
και στα καθήκοντα της ΚΤΚ  στο πλαίσιο του ΕΣΚΤ18. 
2.5 Τέλος, γίνεται αντιληπτό ότι τα ακριβή αμυντικά καθήκοντα που θα πρέπει να αναλάβει η ΚΤΚ 
πρόκειται να οριστούν ειδικότερα στο σχέδιο έκτακτων αναγκών που θα καταρτίσει η ίδ ια μετά από 
διαβούλευση με τον Υπουργό Άμυνας ή την ΚΥΠΣΕΑ , αφότου εκδοθεί το σχέδιο διατάγματος . 
 
3. Ειδικές παρατηρήσεις – ανάθεση νέ ων καθηκόντων  στην ΚΤΚ  
3.1 Νέα καθήκοντα  της ΚΤΚ 
3.1.1  Ορίζοντας  την ΚΤΚ ως ΥΠΣΕΑ και δυνάμει του Νόμου και των Κανονισμών, το σχέδιο διατάγματος 
αναθέτει στην ΚΤΚ σειρά καθηκόντων, όπως η κατάρτιση και εφαρμογή ειδικού σχεδίου έκτακτων 
αναγκών για την οργάνωση, προπαρασκευή και διάθεση των απαραίτητων μέσων και πόρων και 
για την εκπαίδευση του προσωπικού της19. Τα προτεινόμενα καθήκοντα της ΚΤΚ όσον αφορά  την 
ετοιμότητα  της εθνικής άμυνας πρόκειται να διαφέρουν από την εσωτερικ ή σχεδ ίαση έκτακτης 
ανάγκης  που αναλαμβάνουν  οι κεντρικές τράπεζες του ΕΣΚΤ, όπως η ΚΤΚ. Η σχεδία ση έκτακτ ης 
ανάγκης  για την εκτέλεση των καθηκόντων του ΕΣΚΤ και άλλων καθηκόντων κεντρικής τράπεζας 
μπορεί να λάβει τη μορφή εκ των έσω διαδικασίας μέσω της οποίας οι κεντρικές τράπεζες του ΕΣΚΤ 
αξιολογούν οι ίδιες τους πόρους που θα χρειαστούν και τον τρόπο της προπαρασκευής τους για 
 
17  Βλέπε Έκθεση για τη Σύγκλιση 2020 της ΕΚΤ, η οποία είναι διαθέσιμη στ oν δικτυακό τόπο της ΕΚΤ .  
18 Βλέπε παράγραφο 2.7 της γνώμης CON/2020/2.  
19  Βλέπε παράγραφο 3.1.1 της γνώμης CON/2020/2.  
ECB -PUBLIC  
7 διάφορες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με τους  στόχ ους και τις στρατηγικ ές τους, 
συμπεριλαμβανομένων των καταστάσεων που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως καταστάσεις 
άμυνας. Αντιθέτω ς, τα προτεινόμενα καθήκοντα της ΚΤΚ όσον αφορά  την ετοιμότητα  της εθνικής 
άμυνας θα πηγάζο υν από εξωτερικά στρατηγικά σχέδια και στόχους που θα καθορίζει η κυπριακή 
κυβέρνηση  και θα απαιτούν από την ΚΤΚ να λ αμβάνει  υπόψη εκτιμήσεις εξωγενείς προς την ίδια, 
ιδίως το γενικότερο πλαίσιο εθνικής άμυνας.  Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στην  απόκτηση από 
την ΚΤΚ πόρ ων τους οποίους  άλλως η ίδια ενδεχομένως να μη θεωρούσε απαραίτητ ους, στη 
συμμετοχή της  σε διαδικασίες σχεδίασης  στις οποίες  άλλως  δεν θα μετείχε και/ή στην ανάπτυξη  
διαδικασ ιών τις οποίες  άλλως δεν θα θέσπιζε . Αυτό κατ’ ουσίαν σημαίνει ότι τα νέα καθήκοντα 
θεσπίζουν, παράλληλα με οποιαδήποτε διαδικασία εσωτερικ ής σχεδίασης  έκτακτης ανάγκης, 
επιπρόσθετη διαδικασία η οποία πηγάζει από το πλαίσιο εθνικής άμυνας. Συνεπώς , τα 
προτεινόμενα νέα καθήκοντα ετοιμότητας της εθνικής άμυνας διακρίνονται  από την εσωτερικ ή 
σχεδίαση  έκτακτης ανάγκης που εφαρμόζε ι η ΚΤΚ μεταξύ άλλων στο πλαίσιο  του ΕΣΚΤ  και, 
συνακόλουθα , αφορούν την ανάθεση νέου καθήκοντος στην  ΚΤΚ20. 
3.1.2  Η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι κάθε  προτεινόμενη ανάθεση νέων καθηκόντων σε ΕθνΚΤ εντός  του ΕΣΚΤ 
πρέπει να αξιολογ είται υπό το πρίσμα της απαγόρευσης της νομισματικής χρηματοδότησης βάσει 
του άρθρου 123 της Συνθήκης. Για τους σκοπούς της εν λόγω απαγόρευσης το άρθρο 1 
παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο ii) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3603/93 του Συμβουλίου21 ορίζει 
τις «άλλου είδους πιστωτικές διευκολύνσεις», μεταξύ άλλων, ως «κάθε χρηματοδότηση 
υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα έναντι τρίτων» . 
3.1.3  Η διασφάλιση της υγιούς δημοσιονομικής πολιτικής των κρατών μελών συγκαταλέγεται στους 
βασικούς σκοπούς της απαγόρευσης της νομισματικής χρηματοδότησης22. Επομένως, δεν πρέπει 
να ανατίθεται στις ΕθνΚΤ το καθήκον χρηματοδότησης μέτρων για τα οποία είναι συνήθως αρμόδια 
τα κράτη μέλη και τα οποία , ως εκ τούτου, χρηματοδοτούνται από δημοσιονομικούς πόρους των 
τελευταίων και όχι από τις ΕθνΚΤ . Προκειμένου να καθοριστεί τι συνιστά χρηματοδότηση 
υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα έναντι τρίτων, δυνάμενη να μεταφραστεί ως χρηματοδότηση 
παρεχόμενη από  κεντρ ική τράπεζα εκτός του πεδίου καθηκόντων κεντρικής τράπεζας, θα πρέπει 
να αξιολογείται κατά περίπτωση εάν το υπό ανάληψη καθήκον ορισμένης ΕθνΚΤ είναι καθήκον 
κεντρικής τράπεζας ή κυβερνητικό καθήκον, δηλαδή καθήκον που εμπίπτει στην αρμοδιότητα των 
κρατών μελών . 
3.1.4  Στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει κατά την άσκηση των καθηκόντων  του να 
δ ι α σ φ α λ ί ζ ε ι  τ η  σ υ μ μ ό ρ φ ω σ η  τ ω ν  Ε θ ν Κ Τ  μ ε  τ ι ς  υ π ο χ ρ ε ώ σ ε ι ς  τ ο υ ς  α π ό  τ η  Σ υ ν θ ή κ η , βάσει του 
άρθρου 271 στοιχείο δ) της Συνθήκης και του άρθρου 35.6 του καταστατικού του ΕΣΚΤ,  το 
διοικητικό συμβούλιο έχει εγκρίνει τα ακόλουθα κριτήρια  βάσει των οποίων καθορίζεται  τι μπορεί να 
θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής υποχρέωσης του δημόσιου τομέα κατά την έννοια του 
 
20  Βλέπε παράγραφο 3.1.2 της γνώμης CON/2020/2.  
21  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3603/93 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1993, για τον προσδιορισμό των εννοιών που 
είναι αναγκαίες για την εφαρμογή των απαγορεύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 104 και στο άρθρο 104 Β , 
παράγραφος 1, της [Σ]υνθήκης (ΕΕ L 332 της 31.12.1993, σ. 1).  
22  Το άρθρο 123 της Συνθήκης εξυπηρετεί επίσης τον στόχο της διατήρησης της σταθερότητας των τιμών και ενισχύει 
την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών.  
ECB -PUBLIC  
8 άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχείο β) σημείο ii) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3603/93 ή, με άλλα λόγια, 
τι αποτελεί κυβερνητικό καθήκον : 
Πρώτον , τα καθήκοντα κεντρικής τράπεζας περιλαμβάνουν ιδίως όσα συνδέονται με τα καθήκοντα 
που έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ και στι ς ΕθνΚΤ από τη Συνθήκη και το καταστατικό του ΕΣΚΤ. 
Πρόκειται κυρίως για καθήκοντα που ορίζονται στο άρθρο 127 παράγραφοι 2, 5 και 6 και στο άρθρο 
128 παράγραφος 1 της Συνθήκης, καθώς και στα άρθρα 22 και 25.1 του καταστατικού του ΕΣΚΤ . 
Δεύτερον, δεδομένου ότι το άρθρο 14.4 του καταστατικού του ΕΣΚΤ επιτρέπει στις ΕθνΚΤ να 
εκτελούν και «λειτουργίες άλλες», δεν αποκλείονται αυτομάτως τυχόν νέα καθήκοντα, δηλ. 
καθήκοντα μη συνδεόμενα με όσα έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ και τις ΕθνΚΤ. Πάντως, νέα κ αθήκοντα 
τα οποία αναλαμβάνει ορισμένη ΕθνΚΤ χωρίς να αποτελούν τυπικά καθήκοντα ΕθνΚΤ ή τα οποία 
ασκούνται σαφώς εξ ονόματος και προς το αποκλειστικό συμφέρον της κυβέρνησης ή άλλων 
δημόσιων φορέων θα πρέπει να θεωρούνται κυβερνητικά.  
Τρίτον, ένα σημαντικ ό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό ενός νέου καθήκοντος ως μη τυπικού 
καθήκοντος ΕθνΚΤ ή ως καθήκοντος ασκούμενου σαφώς εξ ονόματος και προς το αποκλειστικό 
συμφέρον της κυβέρνησης ή άλλων οντοτήτων του δημόσιου τομέα είναι ο αντίκτυπός του στη 
θεσμική , οικον ομική και προσωπική ανεξαρτησία της οικείας ΕθνΚΤ . 
Ειδικότερα, θα πρέπει να λ αμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες  πτυχές : 
α)  εάν η άσκηση του νέου καθήκοντος δημιουργεί ανεπαρκώς διαχειρίσιμες συγκρούσεις 
συμφερόντων σε σχέση με υφιστάμενα καθήκοντα κεντρικής τρ άπεζας, χωρίς κατ’ ανάγκη 
να τα συμπληρώνει. Σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ υφιστάμενων και 
νέων καθηκόντων θα πρέπει να προβλέπονται ικανοποιητικές δικλείδες μετριασμού της. Η 
συμπληρωματικότητα μεταξύ νέων και υφιστάμενων καθηκόντων κεντρικής  τράπεζας δεν 
θα πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως, οδηγώντας στη δημιουργία μιας αλυσίδας παρεπόμενων 
καθηκόντων αόριστης διάρκειας. Η συμπληρωματικότητα θα πρέπει μάλιστα να εξετάζεται 
και από την άποψη της χρηματοδότησης των καθηκόντων αυτών · 
β) εάν η άσκηση του νέου καθήκοντος χωρίς τη διάθεση πρόσθετων οικονομικών πόρων είναι 
δυσανάλογη σε σχέση με τις οικονομικές και οργανωτικές δυνατότητες της ΕθνΚΤ και εάν 
μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητά της να ασκεί αποτελεσματικά τα υφιστάμενα 
καθήκοντα κεντρικής τράπεζας·  
γ)  εάν η άσκηση του νέου καθήκοντος συνάδει με το θεσμικό πλαίσιο της ΕθνΚΤ από την 
άποψη της ανεξαρτησίας και λογοδοσίας της κεντρικής τράπεζας·  
δ)  εάν η άσκηση του νέου καθήκοντος εγκυμονεί ουσιαστικούς οικονομικούς κινδύνου ς· 
ε)  εάν η άσκηση του νέου καθήκοντος εκθέτει τα μέλη των οργάνων λήψης αποφάσεων της 
ΕθνΚΤ σε δυσανάλογους πολιτικούς κινδύνους και ενδέχεται να έχει αντίκτυπο στην 
προσωπική τους ανεξαρτησία και, ιδίως, στο εχέγγυο της θητείας τους κατά το άρθρο 14.2 
του καταστατικού του ΕΣΚΤ . 
3.1.5  Με βάση τα ως άνω κριτήρια στις ακόλουθες παραγράφους αξιολογείται αν τα νέα καθήκοντα της 
ΚΤΚ για την ετοιμότητα τ ης εθνικής άμυνας συνάδουν με την απαγόρευση της νομισματικής 
χρηματοδότησης . 
ECB -PUBLIC  
9 3.2 Σύνδεση καθηκόντων με τα καθήκοντα πο υ έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ και τις ΕθνΚΤ βάσει της 
Συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ  
3.2.1  Σκοπός του Νόμου και, κατ ’ επέκταση , των Κανονισμών και του σχεδίου διατάγματος είναι η 
ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας να αντιμετωπίζει οποιεσδήποτε 
εχθρικ ές ενέργειες σε βάρος της. Στις λειτουργίες που επιτελούν οι ΕθνΚΤ βάσει της Συνθήκης και 
του καταστατικού του ΕΣΚΤ δεν περιλαμβάν εται ο σκοπό ς αυτός. Επομένως,  τα νέα καθήκοντα 
που ανατίθενται στην ΚΤΚ δεν σχετίζονται με τα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στην ΕΚΤ και στις 
ΕθνΚΤ από τη Συνθήκη και το καταστατικό του ΕΣΚΤ . 
3.3 Άτυπα καθήκοντα ΕθνΚΤ  
3.3.1  Μολονότι δεν φαίνεται να έχουν ανατεθεί καθήκοντα ετοιμότητας  της εθνικής άμυνας στην 
πλειονότητα των ΕθνΚΤ του ΕΣΚΤ , εντούτοις, στις ΕθνΚΤ αρκετ ών κρατών μελών έχουν ανατεθεί 
τέτοια καθήκοντα τα οποία είναι παρόμοια  με το νέο υπό ανάθεση καθήκον της  ΚΤΚ23. Ενόψει 
 
23  Σε 10 κράτη μέλη (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Φινλανδία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, 
Σλοβακία και Σλοβενία) έχουν ανατεθεί στις ΕθνΚΤ ορισμένες υποχρεώσεις προπαρασκευής της εθνικής άμυνας. Στη 
Βουλγαρία , σύμφωνα με το άρθρο 42 του Nόμου για την άμυνα και τις ένοπλες δυνάμεις της Δημοκρατίας της 
Βουλγαρίας, η Българска народна банка  (BNB, Εθνική Τράπεζα της Βουλγαρίας) υποχρεούται : i) να θεσπίζει κανόνες 
και πρότυπα για τη  ρύθμιση της δραστηριότητας του τραπεζικού συστήματος σε καιρό π ολέμου· ii) σε συντονισμό με 
τον Υπουργό Άμυνας να εκπονεί σχέδιο που θα καθιστά δυνατή τη λειτουργία της ίδιας σε καιρό πολέμου· και iii) να 
διαχειρίζεται τη διαδικασία σχεδίασης  που θα καθιστά δυνατή τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος σε καιρό 
πολέμ ου. Στην Τσεχική Δημοκρατία  η ετοιμότητα σε καταστάσεις κρίσης προβλέπεται στο άρθρο 13 του Νόμου για 
την κρίση (240/2000) και στο άρθρο 23 του Νόμου για οικονομικά μέτρα σε καταστάσεις κρίσης (241/2000) και 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, υποχρέωση της κεντρι κής τράπεζας να συνεργάζεται με την κυβέρνηση, να καταρτίζει 
κατάλληλο σχέδιο κρίσης και να συστήνει και να διευθύνει ομάδα διαχείρισης κρίσεων. Στη Φινλανδία  ο Νόμος για τις 
εξουσίες έκτακτης ανάγκης (2011/1552) εφαρμόζεται σε δημόσια όργανα και ιδρύματα,  όπως η Suomen  Pankki , αλλά 
μόνο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, και αναθέτει σε αυτά συγκεκριμένα καθήκοντα. Οι καταστάσεις έκτακτης 
ανάγκης ορίζονται ρητά στον Νόμο για τις εξουσίες έκτακτης ανάγκης , ο οποίος  θεσπίζει επίσης γενική υποχρέωση 
ετοιμότητας . Στην Ελλάδα  το 1975 συστήθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος Γραφείο Σχεδιάσεως Εκτάκτου Ανάγκης με 
την υπ’ αριθ. 670/5/222984/24.9.1975 απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας , η οποία εκδόθηκε δυνάμει του 
άρθρου 12 του Νομοθετικού Διατάγματος 17/1974 Περί Σχεδιά σεως Εκτάκτου Ανάγκης. Το Γραφείο Σχεδιάσεως 
Εκτάκτου Ανάγκης χειρίζεται θέματα πολιτικής σχεδίασης έκτακτων αναγκών, συμπεριλαμβανομένης της εκπόνησης 
της σχεδίασης έκτακτων αναγκών στον βαθμό που αυτή σχετίζεται με τις αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδ ος, τα 
μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε καιρό ειρήνης με σκοπό την εφαρμογή της πολιτικής σχεδίασης έκτακτων 
αναγκών και την παρακολούθηση της ετοιμότητας όσον αφορά την υλοποίηση της εν λόγω πολιτικής. Στην Ουγγαρία , 
σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 3 του Νόμου CXIII  του 2011 για την εθνική άμυνα, τις ουγγρικές ένοπλες 
δυνάμεις και τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν βάσει εξαιρετικού νομικού πλαισίου  (Νόμος για την εθνική άμυνα), η 
Magyar  Nemzeti  Bank  θα συμμετ έχει στην προπαρασκευή της εθνικής άμυνας κατά την άσκηση  όσων  καθηκόντων 
της εμπίπτουν στον τομέα των δραστηριοτήτων  της, αλλά θα εξαιρείται από την υποχρέωση παροχής υπηρεσιών 
οικονομικών και υλικών πόρων . Στη Λετονία οι λειτουργίες της Latvijas Banka αφορού ν επίσης καταστάσεις εθνικής 
άμυνας , με αποτέλεσμα η Latvijas Banka να σχεδιάζει την ετοιμότητα όταν συντρέχουν τέτοιες καταστάσεις, μεταξύ 
άλλων, στο πλαίσιο της σχεδίασης έκτακτων αναγκών. Η Latvijas Banka συμμετέχει εξάλλου  στη σχεδίαση της εθνικής 
άμυν ας σε εθνικό επίπεδο. Στη Λιθουανία , σύμφωνα με τον Νόμο για την επιστράτευση και τη στήριξη της θετής 
πατρίδας, η Lietuvos  bankas  συνιστά  ίδρυμα πολιτικής επιστράτευσης. Η παράγραφος 3.5 του κυβερνητικού 
ψηφίσματος σχετικά με τα κρατικά καθήκοντα επιστράτευσης  των κρατικ ών δημοτικών  ιδρυμάτων και των αρχών της 
Δημοκρατίας της Λιθουανίας καθορίζει τα καθήκοντα επιστράτευσης που υπέχει η  Lietuvos bankas ως εξής: αυτή 
διασφαλίζει: i) την εποπτεία των δραστηριοτήτων βασικών συμμετεχόντων στη χρηματοπιστωτική αγορά που τελούν 
υπό την εποπτε ία της · ii) τη διαχείριση και χρήση των χρηματοοικονομικών απαιτήσεων της Lietuvos bankas σε ξένο 
νόμισμα · iii) την παράδοση μετρητών αναφορικά με  φορείς του συστήματος επιστράτευσης που εκτελούν ζωτικές 
κρατικές λειτουργίες· iv) την εκτέλεση πιστοδοτικών και πιστοληπτικών πράξεων της Lietuvos bankas, καθώς και την 
αποτελεσματική λειτουργία των απαραίτητων πληροφοριακών συστημάτων και βάσεων δεδομένων· v) τη λειτουργία 
των αναγκαίων συστημάτων πληρωμών της Lietuvos  bankas· vi) το πλαίσιο διεθν ών σχέσε ων που αφορούν τη 
χρηματοδοτική στήριξη της Δημοκρατίας της Λιθουανίας και την εκπροσώπησ ή της σε διεθνή θεσμικά όργανα. Στην 
Πολωνία , σύμφωνα με το άρθρο  11 παράγραφος 5 σημείο 2) του Νόμου για τη Narodowy Bank Polski, ο Πρόεδρος 
της Narodowy Bank Polski (NBP) οφείλει να εκτελεί καθήκοντα που απορρέουν από το καθολικό καθήκον 
υπεράσπισης της Δημοκρατίας της Πολωνίας. Επιπλέον, βάσει του άρθρου 18 παράγραφος 3 και του άρθρου 22 
παράγραφος 1 του Νόμου για τη γενική υποχρέωση άμυνας, καθώς και βάσει του άρθρου 11 παράγραφος 5 σημείο 
2) του Νόμου για τη Narodowy Bank Polski (και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βάσει κανονισμών του Υπουργικού 
Συμβουλίου), ο Πρόεδρος της NBP έχει εκδώσει διάφορα διατάγματα που σχετίζονται με την άμυνα. Στη Σλοβακία , 
σύμφωνα με το άρθρο 23 του Νόμου 179/2011 για την οικονομική επιστράτευση, όπως τροποποιήθηκε, σε περιόδους 
κρίσης η Národná banka Slovenska (NBS) θα καταρτίσει και θα εφαρ μόσει μέτρα στον τομέα του συναλλάγματος, 
συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των συναλλαγματικών διαθεσίμων. Επίσης, η NBS: i) θα παρέχει τις 
τραπεζικές υπηρεσίες χρηματικού  που είναι αναγκαίες  για τις δραστηριότητες των ενόπλων δυνάμεων, των ενόπλων 
ECB -PUBLIC  
10 τούτου , το προτεινόμενο καθήκον της ΚΤΚ για ετοιμότη τα της εθνικής άμυνας θα μπορούσε και 
τυπικά να θεωρηθεί καθήκον ΕθνΚΤ. Σε αρκετά κράτη μέλη οι συναφείς δαπάνες των ΕθνΚΤ 
απαιτείται να αποδίδονται από την κεντρική κυβέρνηση24. 
3.4 Άσκηση καθηκόντων σαφώς εξ ονόματος και προς το αποκλειστικό συμφέρον της κυβέρνησης  
3.4.1  Όπως σημειώθηκε ανωτέρω, ο σκοπός του Νόμου και, κατ’ επέκταση, των Κανονισμών και του 
σχεδίου διατάγματος είναι η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας να 
αντιμετωπίζει οποιεσδήποτε εχθρικές ενέργειες σε βάρος της. Επομένω ς, το προτεινόμενο καθήκον 
της ΚΤΚ για ετοιμότητα  της εθνικής άμυνας θα ασκείται  σαφώς για λογαριασμό και αποκλειστικά 
προς το συμφέρον της κυπριακής κυβέρνησης25. 
3.5 Βαθμός στον οποίο η άσκηση των νέων καθηκόντων δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση 
με υφιστάμενα καθήκοντα κεντρικής τράπεζας  
3.5.1  Η άσκηση  του καθήκοντος ετοιμότητας  της εθνική ς άμυνα ς είναι απίθανο να προκαλέσει σύγκρουση  
συμφερόντων σε σχέση με άλλα καθήκοντα κεντρικής τράπεζας της ΚΤΚ. Πάντως, θα πρέπει να 
διασφαλιστεί ότι η ανάθεση  καθηκόντων εθνικής άμυνας στην ΚΤΚ δεν αντιβαίνει στο ενωσιακό 
δίκαιο (βλέπε παράγραφο  2.1)26.  
3.6 Βαθμός στον οποίο η άσκηση των νέων καθηκόντων είναι δυσανάλογη προς τις οικονομικές ή 
οργανωτικές δυνατότητες της ΚΤΚ  
3.6.1  Όπως διευκρίνισε ήδη η ΕΚΤ 27, Κατ’ επιταγή της αρχής της οικονομικής ανεξαρτησίας τα κράτη 
μέλη δεν επιτρέπεται να στερούν από τις ΕθνΚΤ τους οικονομικούς πόρους που είναι απαραίτητοι 
για την άσκηση των σχετικών με το ΕΣΚΤ και των εθνικών τους καθηκόντων, από άποψη 
λειτουργική και οικο νομική. Ακόμη, στο πλαίσιο της ανάθεσης συγκεκριμένων νέων καθηκόντων σε 
ορισμένη ΕθνΚΤ και προκειμένου να διασφαλίζεται η άσκησή τους κατά τρόπο που να μην 
επηρεάζει την επιχειρησιακή ή οικονομική της ικανότητα να ασκεί τα σχετικά με το ΕΣΚΤ καθήκοντά 
της, αυτή θα πρέπει να διαθέτει επαρκές προσωπικό και οικονομικούς πόρους.  Προκειμένου να 
 
σωμάτ ων ασφαλείας, της Υπηρεσίας Πληροφοριών και της Στρατιωτικής Αστυνομίας  της Σλοβακικής Δημοκρατίας , 
κατόπιν έγγραφης συμφωνίας με το Υπουργείο Οικονομικών και το Δημόσιο Ταμείο· ii) θα ελέγχει την υλοποίηση  των 
μέτρων οικονομικής επιστράτευσης  εντός του πε δίου αρμοδιότητάς της · iii) θα επεξεργάζεται και θα επικαιροποιεί τις 
αναγκαίες πληροφορίες για την υλοποίηση των μέτρων οικονομικής επιστράτευσης στο πλαίσιο του ειδικού 
προγράμματος εφαρμογής του ενοποιημένου πληροφοριακού λογισμικού· iv) θα επεξεργάζετα ι το σχέδιο έκτακτων 
αναγκών για την οικονομική επιστράτευση σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Οικονομικών και θα καθορίζει τα 
δικαιώματα πρόσβασης άλλων χρηστών εντός του ειδικού προγράμματος εφαρμογής του ενοποιημένου 
πληροφοριακού λογισμικού. Στη Σλοβενία  η Banka Slovenije ασκεί τη δραστηριότητα σχεδίασης  της εθνικής άμυνας 
σε καιρό ειρήνης. Σύμφωνα με τον Νόμο για την άμυνα, η κυβέρνηση, η οποία είναι αρμόδια για την κατάρτιση του 
εθνικού σχεδίου  άμυνας, καθορίζει λεπτομερώς τη διαδικασία κατάρτισ ης και το περιεχόμενο των σχεδίων άμυνας, 
καθώς και τη σχεδίαση της παραγωγής και των υπηρεσιών σε καιρό πολέμου. Ο καθορισμός αυτός πραγματοποιείται 
με διάταγμα για τη σχεδίαση της άμυνας, το οποίο καθορίζει τ ην εμβέλεια και το περιεχόμενο του σχεδίου άμυ νας, 
καθώς και την ευθύνη για τη σχεδίασή της (το πεδίο των καθηκόντων που σχετίζονται με τη λειτουργία του συστήματος 
άμυνας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, πόλεμο ή κρίσεις).  
24  Στη Βουλγαρία , το άρθρο 13 του Νόμου για την άμυνα και τις ένοπλες δυνάμεις  της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας ορίζει 
ότι η χρηματοδότηση των αμυντικών δραστηριοτήτων πρέπει να βαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό και άλλες πηγές 
που προβλέπονται σε νόμο ή πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου. Στη Λιθουανία  το άρθρο 31 του Νόμου για την 
επιστράτευση και τη στήριξη της θετής πατρίδας ορίζει ότι το Υπουργείο Άμυνας, το Τμήμα Επιστράτευσης, ο 
Λιθουανικός Στρατός και τα ιδρύματα πολιτικής επιστράτευσης θα χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό 
για την άσκηση  των καθηκόντων του συστήματος επιστράτευσης που θεσπίζει ο Νόμος. Στη Σλοβακία, σύμφωνα με 
το άρθρο 1 παράγραφος 2 της υπ’ αριθ. 552/2011 απόφασης του Υπουργείου Οικονομικών της Σλοβακικής 
Δημοκρατίας, όλες οι δαπάνες στις οποίες υποβ άλλεται η NBS λόγω οικονομικής επιστράτευσης θα επισ τρέφονται σε 
αυτήν από τον κρατικό προϋπολογισμό.  
25  Βλέπε παράγραφο 3.4.1 της γνώμης CON/2020/2.  
26  Βλέπε παράγραφο 3.5.1 της γνώμης CON/2020/2.  
27  Βλέπε, για παράδειγμα, παράγραφο 4.6.1 της γνώμης CON/2018/21.  
ECB -PUBLIC  
11 διασφαλιστεί ότι δεν παρακωλύεται η ικανότητα της ΚΤΚ να ασκεί  τα σχετικά με το ΕΣΚΤ καθήκοντά 
της, η ΚΤΚ πρέπει  επομένως να είναι σε θέση να αξιοποιεί τους αναγκαίους  πόρους για τη ν άσκησή 
τους βάσει του σχεδίου διατάγματος, του Νόμου και των Κανονισμών.  Στο στάδιο αυτό η ΕΚΤ  δεν 
μπορεί ν α αξιολογήσει  τους πρόσθετους πόρους που θα απαιτήσει η ΚΤΚ για την άσκηση  των νέων 
αυτών καθηκόντων της. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι  το σχέδιο διατάγματος δεν προβλέπει απόδοση  
στην ΚΤΚ των δαπανών για την άσκηση  αυτών των νέων καθηκόντων, όπως συμβαίνει σε 
τουλάχιστον τρία κράτη μέλη  στα οποία η οικεία εθνική νομοθεσία προβλέπει  μηχανισμ ούς 
απόδοσης για την άσκηση  παρόμοιων καθηκόντων (βλέπε παράγραφο  3.3.1). Μολονότι η ΕΚΤ δεν 
γνωρίζει  εάν η ενδεχόμενη οικονομική επιβάρυνση της ΚΤΚ θα είναι σημαντική, καλεί την αιτούσα 
αρχή να εξετάσει τον αντίκτυπο του σχεδίου διατάγματος, του Νόμου και των Κανονισμών στους 
πόρους της ΚΤΚ και συμπεριλάβει στ ην οικεία νομοθεσία  μηχανισμό απόδοσης δαπανών  προς 
αποτροπή οποιασδήποτε ενδεχόμενης παράβασης του άρθρου 123 της Συνθήκης28. 
3.7 Βαθμός στον οποίο η άσκηση των νέων καθηκόντων συνάδει με το θεσμικό πλαίσιο της ΚΤΚ υπό το 
φως της ανεξαρτησίας και λογοδοσίας της κεντρικής τράπεζας  
3.7.1  Ο ενδεχόμενος αντίκτυπος των νέων καθηκόντων στη θεσμική, οικονομική και προσωπική 
ανεξαρτησία της ΚΤΚ πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη. Ειδικότερα, συνεκτιμάται η εξουσία του 
Υπουργού Άμυνας να ασκεί γενική εποπτεία και έλεγχο της εκπλήρωσης των νέων καθηκόντων και 
να προβαίνει συναφώς σε υποδείξεις προς την ΚΤΚ. Μολονότι εξυπακούεται ότι η εξουσία αυτή 
αποσκοπεί στη συμμόρφωση με το πλαίσιο ετοιμότητας  της εθνικής άμυνας,  θα πρέπει να 
διασφαλιστεί ότι  ως προς την εκπλήρωση των καθηκόντων που σχετίζονται με το ΕΣΚΤ η εξουσία 
αυτή ασκείται σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο (βλέπε παράγραφο  2.2). 
3.8 Βαθμός στο οποίο η άσκηση  των νέων καθηκόντων εγκυμονεί ουσιαστικούς χρηματοπιστωτικούς 
κινδύνους  
3.8.1  Οι Κανονισμοί προβλέπουν ότι τα μέλη του π ροσωπικ ού ΥΠΣΕΑ δεν θα πρέπει να ευθύνονται για 
οποιαδήποτε ζημία προκ αλούμενη από πράξη ή παράλειψη κατά την άσκηση  των καθηκόντων 
τους, εφόσον η εν λόγω βλάβη ή ζημία ήταν λογικά αναγκαία για την άσκησ ή τους , εκτός εάν αυτή 
οφείλεται σε αμέλεια ή υπαιτιότητά τους. Εξάλλου , το εν λόγω καθήκον  φαίνεται να απαιτεί κατά 
κύριο λόγο σχεδίαση  και συντονισμό τόσο εντός της ΚΤΚ  όσο και με τις αρμόδιες εθνικές αρχές.  
Επομένως , η ΕΚΤ δεν γνωρίζει  κατά πόσο το συγκεκριμένο καθήκον συνεπάγεται σημαντικές 
χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις για την ΚΤΚ. Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ καλεί την α ιτούσα αρχή να 
εξετάσει τ η δυνατότητα εισαγωγής διάταξης περί ευθύνη ς της ΚΤΚ από τα καθήκοντα που 
αναλαμβάνει  όταν ενεργεί ως ΥΠΣΕΑ,  κατά τρόπο ώστε  η διάταξη αυτή να ευθυ γραμμ ίζεται με άλλ α 
υφιστάμεν α νομοθετήματα που απονέμουν καθήκοντα στην ΚΤΚ29. 
3.9 Βαθμός στον οποίο η άσκηση των νέων καθηκόντων εκθέτει τα μέλη των οργάνων λήψης 
αποφάσεων της ΚΤΚ σε δυσανάλογους πολιτικούς κινδύνους και έχει αντίκτυπο στην προσωπική 
τους ανεξαρτησία  
 
28  Βλέπε παράγραφο 3.6.1 της γνώμης CON/2020/2.  
29  Βλέπε άρθρο 32 του Περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμου του 1997 (66( I)/1997), άρθρο 47 A παράγραφος 6 
σημείο 3) του περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Νόμου του 2002 (138( I)/2002) και άρθρο 52 του περ ί 
Συμβάσεων Πίστωσης για Καταναλωτές σε σχέση με Ακίνητα που προορίζονται για Κατοικία Νόμου του 2017 
(41(I)/2017).  
ECB -PUBLIC  
12 3.9.1  Η ΕΚΤ δεν θεωρεί ότι τα νέα καθήκον τα θα εκθέσ ουν τα μέλη των οργάνων λήψης αποφάσεων της 
ΚΤΚ σε δυ σανάλογους πολιτικούς κινδύνους ή ότι θα επηρεάσουν  την προσωπική ανεξαρτησία 
τους. Επιπλέον, η προπαρασκευή και η σχεδίαση  της εθνικής άμυνας αποτελούν κατά κύριο λόγο  
καθήκον άλλων αρχών και η επιπρόσθετη ανάμειξη της ΚΤΚ στην προπαρασκευή της εθνικής 
άμυνας δεν μπορεί να είναι  σημαντική . Υπό τις περιστάσεις αυτές  θα πρέπει να περιορίζεται ο τυχόν 
αντίκτυπος στα μέλη των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΚΤΚ30. 
3.10 Συμπέρασμα  ως προς την ανάθεση των νέων καθηκόντων στην ΚΤΚ  
3.10.1  Μολονότι τα νέα καθήκοντα  της ΕΚΤΚ, περιλαμβ ανομένου του καθήκον τος ετοιμότητας  της εθνικής 
άμυνας, θα μπορούσαν να θεωρηθούν τυπικά καθήκοντα ΕθνΚΤ εντός του  ΕΣΚΤ, εντούτοις  αυτά 
θα ασκούνται σαφώς για λογαριασμό και αποκλειστικά προς το συμφέρον της κυπριακής 
κυβέρνησης  με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής 
Δημοκρατίας στην αντιμετώπιση οποιωνδήποτε εχθρικών ενεργειών σε βάρος της. Δεδομένου ότι 
τα εν λόγω καθήκοντα βαίνουν πέρα ν των καθ ηκόντων  κεντρικής τράπεζας που αφορούν τ ην 
εσωτερικ ή σχεδίαση  έκτακτ ης ανάγκης , αποτελούν κυβερνητικά καθήκοντα και όχι καθήκοντα 
κεντρικής τράπεζας. Επομένως , όπως συμβαίνει και με τις ισχύουσες ρυθμίσεις σε αρκετά κράτη 
μέλη τα οποία αναθέτουν  παρεμφερή  καθήκοντα  στις οικείες ΕθνΚΤ , θα πρέπει να θεσπιστεί στην 
οικεία νομοθεσία μηχανισμό ς απόδοσης  στην ΚΤΚ των δαπανών στις οποίες ενδεχομένως αυτή 
υποβάλλεται κατά την άσκηση  του εν λόγω κυβερνητικο ύ καθήκοντος . 
 
Η παρούσα γνώμη θα δημοσιευ τεί στο EUR -Lex. 
 
 
Φρανκφούρτη , 22 Νοεμβρίου 2021 . 
 
[υπογραφή]  
 
Η Πρόεδρος της ΕΚΤ  
Christine  LAGARDE  
 
30  Βλέπε παράγραφο 3.9.1 της γνώμης CON /2020/2.