Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το "Υπόμνημα σχετικά με τη δια βίου μάθηση"

(2001/C 311/09)

Στις 26 Απριλίου 2001, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε την επεξεργασία γνωμοδότησης για το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη" στο οποίο ανατέθηκαν οι εργασίες της ΟΚΕ για το εν λόγω θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή τους στις 18 Ιουλίου 2001 (εισηγητής: ο κ. Κορυφίδης - συνεισηγητές: οι κκ. Rodríguez García Caro και Ρupp).

Κατά την 384η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 99 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα γνωμοδότηση έχει ως αντικείμενο τη δια βίου μάθηση και το σχετικό μ' αυτήν υπόμνημα(1) της Επιτροπής, ενώ εντάσσεται στα πλαίσια της προσπάθειας της ΟΚΕ να ανταποκριθεί έγκαιρα στην υποχρέωσή της για διενέργεια πρώιμων διαβουλεύσεων με τα πολιτικά όργανα της Ένωσης. Στη φάση αυτή, κεντρική φιλοδοξία της γνωμοδότησης είναι να επιδράσει στη διαμόρφωση της σχετικής με τα αποτελέσματα της διαβούλευσης έκθεσης(2) της Επιτροπής και του σχεδίου δράσης με το οποίο, πιθανόν, αυτή να συνοδεύεται.

2. Το Υπόμνημα

2.1. Με το υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση, μεταξύ των άλλων, η Επιτροπή:

- Καταθέτει την άποψή της σε σχέση με το θεσμό της δια βίου μάθησης επισημαίνοντας ότι: "Δεν αποτελεί πλέον μία πτυχή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Αποτελεί την αρχή η οποία διέπει και κατευθύνει όλες τις ενέργειες σε ολόκληρο το φάσμα εκπαίδευσης".

- Συνδέει τη δια βίου μάθηση με μια αναγκαιότητα και ένα όραμα: την αναγκαιότητα "για μια επιτυχή μετάβαση προς την οικονομία και την κοινωνία που θα βασίζεται στη γνώση" και το όραμα η μετάβαση αυτή να υλοποιηθεί "κατά την προσεχή δεκαετία" και να αφορά (από πλευράς ευκαιριών) "όλους όσους ζουν στην Ευρώπη ανεξαιρέτως".

- Επιχειρεί να προσδιορίσει το "πως" της μετάβασης προς την ως άνω οικονομία και κοινωνία που θα βασίζεται στη γνώση, καθώς και το ρόλο που έχει να παίξει, κατά τη μετάβαση αυτή, η δια βίου μάθηση.

- Στοχεύει στο "να προκαλέσει μια πανευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με μία ενιαία στρατηγική για την υλοποίηση της δια βίου μάθησης, τόσο σε ατομικό όσο και θεσμικό επίπεδο, καθώς και σε όλους τους τομείς της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής".

2.2. Το Υπόμνημα περιλαμβάνει έξι βασικά μηνύματα-στόχους, για προβληματισμό και διάλογο σε σχέση με την υλοποίηση και ανάπτυξη του θεσμού της δια βίου μάθησης. Τα μηνύματα αυτά καταλήγουν σε συγκεκριμένο προς συζήτηση θεματολόγιο και είναι τα εξής:

Πρώτο βασικό μήνυμα: Νέες βασικές γνώσεις για όλους

Δεύτερο βασικό μήνυμα: Περισσότερες επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους

Τρίτο βασικό μήνυμα: Καινοτομίες όσον αφορά τη διδασκαλία και τη μάθηση

Τέταρτο βασικό μήνυμα: Αξιολόγηση της εκπαίδευσης

Πέμπτο βασικό μήνυμα: Αναθεώρηση των τρόπων προσανατολισμού και παροχής συμβουλών

Έκτο βασικό μήνυμα: Να έλθει η εκπαίδευση πιο κοντά στο σπίτι

2.3. Το Υπόμνημα συνοδεύεται από δύο παραρτήματα. Το πρώτο εμπεριέχει πρακτικές δια βίου μάθησης, από τον ευρωπαϊκό και το διεθνή χώρο και το δεύτερο μια σημαντική ανάλυση για τα περιθώρια καθιέρωσης κοινών δεικτών και κριτηρίων σχετικών με τη δια βίου μάθηση.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Το υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση έχει μια ιδιαίτερη αξία και σημασία για την ΟΚΕ, και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Λειτουργεί ως υποβοηθητικό εργαλείο κατανόησης των αλλαγών που επέφεραν στη ζωή του ανθρώπου η ψηφιακή τεχνολογία και οι σύγχρονες μορφές οικονομικής και κοινωνικής λειτουργίας (αλλαγή μεγεθών, ρυθμών και ταχυτήτων, έντονη κινητικότητα και ανταγωνισμός για δημιουργία και καινοτομία, έντονη πίεση για ατομικές και κοινωνικές προσαρμογές στη νέα γνωστική, τεχνολογική και εργασιακή πραγματικότητα). Λειτουργεί, όμως, παράλληλα ως πηγή αναζήτησης διεξόδων στα μεγάλα και καθημερινά σύγχρονα προβλήματα, που αντιμετωπίζει ο νέος και ο ηλικιωμένος ευρωπαίος, ο εργαζόμενος και ο άνεργος, η οργανωμένη ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών, στο σύνολό της.

3.1.1. Στα προηγούμενα πλαίσια η ΟΚΕ συνιστά την όσο γίνεται μεγαλύτερη προβολή του θεσμού της δια βίου μάθησης και την όσο γίνεται ευρύτερη διακίνηση του Υπομνήματος, έτσι ώστε να διαδοθεί και να γίνει κατανοητή η όλη προσπάθεια από το σύνολο της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

3.2. Η ΟΚΕ δεν ασχολείται για πρώτη φορά με τη δια βίου μάθηση και το σχετικό υπόμνημα της Επιτροπής.

3.2.1. Θεωρεί ότι συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του Υπομνήματος με δύο τρόπους:

- με τη συμμετοχή της στα προκαταρκτικά σεμινάρια και τις συζητήσεις, που διοργάνωσε η Επιτροπή, κατά τη μακρόχρονη φάση της διαμόρφωσης των σχετικών θέσεών της και

- με τη συνολικότερη παρέμβασή της στα θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης μέσω των σχετικών γνωμοδοτήσεών της(3).

3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη γενική προσέγγιση της Επιτροπής στο όλο πρόβλημα (βλέπε εισαγωγή Υπομνήματος). Ειδικότερα η ΟΚΕ συμφωνεί με:

- την επισήμανση ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας (Μάρτιος 2000) επέφερε ουσιαστικές αλλαγές στην κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής και δράσης·

- την διαπίστωση ότι τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης της Ευρώπης απαιτούν αναπροσαρμογές για επιτυχή μετάβαση προς μια οικονομία και κοινωνία που θα βασίζεται στη γνώση(4)·

- την αναγκαιότητα ανάπτυξης ενός πανευρωπαϊκού διαλόγου, με τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των πολιτών και με στόχο την απόκτηση μιας ενιαίας στρατηγικής δια βίου μάθησης(5)·

- την προσέγγιση ότι η δια βίου μάθηση "δεν αποτελεί πλέον μια πτυχή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης αποτελεί την αρχή η οποία διέπει και κατευθύνει όλες τις ενέργειες, σε ολόκληρο το φάσμα της εκπαίδευσης"(6).

3.3.1. Ειδικότερα σ' ό,τι αφορά στον στόχο της απόκτησης "μιας εκτενούς και εναρμονισμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη δια βίου μάθηση" η ΟΚΕ επισημαίνει τα παρακάτω:

3.3.1.1. Τη θεωρεί αναγκαία γιατί πιστεύει:

- ότι μια καλά σχεδιασμένη και συνειδητή μετάβαση, συνολικά της Ευρώπης, στην ψηφιακή εποχή, την κοινωνία της πληροφορίας και την κοινωνία της γνώσης αποτελεί "εκ των ουκ άνευ" για την προοπτική της επιβίωσής της (με τη μορφή της Ένωσης, και πολύ περισσότερο, με τη μορφή των κρατών-εθνών)(7)·

- ότι τα προβλήματα της μετάβασης είναι, κατά κανόνα, κοινά και συνακόλουθα μια κοινή προσπάθεια καθιστά την επίλυσή τους ευκολότερη (έστω κι αν η προσπάθεια περιοριστεί, καταρχήν, στη διακίνηση και αξιοποίηση των καλών πρακτικών και σε μια ανοιχτή μέθοδο συντονισμού)·

- ότι εκπαιδευτικός είναι ο δρόμος της μετάβασης.

3.3.1.2. Τη θεωρεί εφικτή γιατί:

- εκτιμά ως ευνοϊκή την πολιτική συγκυρία, στο να προχωρήσει η Ένωση σε σχετικές στρατηγικού χαρακτήρα παρεμβάσεις στην εκπαίδευση(8)·

- εκτιμά, επίσης, ότι τα σύγχρονα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ευρωπαίος πολίτης στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και όχι μόνον, συνηγορούν στο να συμφωνηθούν στο πολιτικό επίπεδο και να γίνουν αποδεκτές στο κοινωνικό επίπεδο παρόμοιες πολιτικές·

- εκτιμά, τέλος, ως θετική την τεχνολογική συγκυρία, αφού μεγάλοι τομείς της εκπαιδευτικής δράσης μπορούν να αναπτυχθούν ενιαία, με την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας.

3.3.1.3. Τη θεωρεί απαραίτητη και πιθανόν αποτελεσματική στην προώθηση της επίλυσης των σύγχρονων ευρωπαϊκών προβλημάτων και ειδικότερα εκείνων που σχετίζονται με:

- την απασχόληση και την αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρει η νέα οικονομία·

- την εξοικείωση των ευρωπαίων πολιτών με την ψηφιακή τεχνολογία·

- την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τις νέες μορφές ευρωπαϊκής διακυβέρνησης και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, συνολικά.

3.4. Η ΟΚΕ έχει συνείδηση του ρόλου της και γενικότερα του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην όποια πορεία ανάπτυξης μιας ενιαίας στρατηγικής για τη δια βίου μάθηση. Γι αυτό και τοποθετείται στο θέμα με ιδιαίτερη ευαισθησία και προσοχή. Οι μέχρι τώρα καταγραμμένες σχετικές θέσεις της, αλλά και τωρινές επεξεργασίες της απαντούν σε πολλά ερωτήματα και σημεία του Υπομνήματος.

3.4.1. Οι μέχρι τώρα καταγραμμένες γενικές θέσεις της ΟΚΕ για τη δια βίου μάθηση συνοψίζονται ως εξής:

- "Τα υπάρχοντα εκπαιδευτικά συστήματα, της συγκεκριμένης χρονικής διάρκειας και ηλικιακής αναφοράς δεν επαρκούν πλέον να προσδώσουν στον ευρωπαίο ό,τι απαιτεί η κοινωνία της γνώσης και η (νέα) οικονομία. Καθίσταται, λοιπόν, επιτακτική η ανάγκη συνεχούς πρόσβασης του ατόμου στα αγαθά της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, κάτι που απαιτεί νέα προσέγγιση στο θέμα, μια προσέγγιση που προσφέρεται από την ιδέα της 'Δια βίου (μάθησης) εκπαίδευσης και κατάρτισης'"(9).

- Η δια βίου μάθηση προσδιορίζεται από τις παρακάτω βασικές αρχές(10):

- την αρχή της προσαρμοστικότητας: Σύμφωνα με την αρχή αυτή η δια βίου μάθηση στοχεύει στην προσαρμογή των πολιτών στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της σύγχρονης ζωής και στη δυνατότητα του κάθε ατόμου για απόκτηση, ανανέωση, αναβάθμιση και ολοκλήρωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων του·

- την αρχή της κινητικότητας: Η δυνατότητα κινητικότητας του πολίτη μεταξύ εκπαίδευσης, κατάρτισης και εργασίας, και αντίστροφα, καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, χωρίς περιορισμούς και όρια, είναι επίσης μια βασική αρχή της δια βίου μάθησης. Σ' αυτήν την αρχή ανήκει επίσης και η δυνατότητα του πολίτη να βρίσκει διεξόδους μεταξύ των βαθμίδων ή και των μορφών εκπαίδευσης για συνέχιση των σπουδών του όποτε και εάν το επιζητήσει·

- την αρχή της συνολικότητας: Με βάση την αρχή αυτή, η δια βίου μάθηση δεν περιορίζεται μόνον στην εκπαίδευση των ενηλίκων. Αντίθετα περιλαμβάνει και ενοποιεί όλα τα εκπαιδευτικά στάδια και όλες τις μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης.

- Η δια βίου μάθηση αποτελεί το βασικό κλειδί εξοικείωσης των ευρωπαίων πολιτών με τη λογική της κοινωνίας της πληροφορίας, των νέων τεχνολογιών και της νέας οικονομίας(11).

- Η ΟΚΕ αναζητά απ' αυτήν εξυπηρέτηση της αναγκαιότητας για προσαρμογή στο νέο επιχειρηματικό πνεύμα και καλλιέργεια των νέων κοινωνικών δεξιοτήτων(12).

- Τη θεωρεί, επίσης, ως την έξυπνη απάντηση στους νέους ρυθμούς, τις ταχύτητες και τις λογικές, που έχουν επιβάλλει οι σύγχρονες προκλήσεις. Μια απάντηση, στο πλαίσιο της οποίας, οι σύγχρονοι ευρωπαίοι ενεργοί πολίτες μπορούν να καταστούν συνδιαμορφωτές του νέου παγκόσμιου πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και τεχνολογικού γίγνεσθαι(13).

- Θεωρεί, τέλος, τη δια βίου μάθηση, όπως και τους εκπαιδευτικούς τομείς που σχετίζονται με την κοινωνία της πληροφορίας και τη νέα οικονομία ως αντικείμενο του ευρωπαϊκού χώρου μάθησης και παιδείας. Γι αυτό και συνιστά την προώθησή τους, στα πλαίσια μιας ανοιχτής μεθόδου συντονισμού και συγκριτικής αξιολόγησης(14).

3.4.2. Με τις ως άνω θέσεις της η ΟΚΕ επιβεβαιώνει την ορθότητα της θέσης της Επιτροπής να προωθήσει το θεσμό της δια βίου μάθησης, ενώ παράλληλα απαντά σε μια σειρά βασικών ερωτημάτων, που τίθενται στο σχετικό υπόμνημα:

- απαντά, μεταξύ των άλλων, θετικά στο ερώτημα για την καθιέρωση "ενός ατομικού δικαιώματος για όλους τους πολίτες ώστε να αποκτούν και να επικαιροποιούν γνώσεις/δεξιότητες μέσω της δια βίου μάθησης"·

- καθιστά σαφή την αναγκαιότητα για διασύνδεση και αξιοποίηση όλων των μορφών εκπαίδευσης και όχι μόνον αυτών, σε μια βάση διαλεκτική, κάτω από την ομπρέλα του θεσμού της δια βίου μάθησης·

- καθιστά, επίσης, σαφή την αναγκαιότητα συνεργασίας για την υλοποίηση του θεσμού· μια συνεργασία, που δεν αφορά μόνον στα κράτη μέλη, αλλά και στους κοινωνικούς εταίρους, την εκπαιδευτική κοινότητα όλων των βαθμίδων, και τις δημόσιες τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις.

3.4.3. Τα συγκεκριμένα θέματα προς συζήτηση που θέτει η Επιτροπή με το Υπόμνημα (θέματα προς συζήτηση για τα έξι βασικά μηνύματα) είναι όλα σημαντικά και για την ΟΚΕ. Στη φάση όμως αυτή της πρώιμης διαβούλευσης θα σταθεί ιδιαίτερα σ' εκείνα για τα οποία έχει ήδη διατυπωμένες θέσεις και που την αφορούν με τον άλφα ή βήτα τρόπο άμεσα(15).

3.4.3.1. Στα προηγούμενα πλαίσια ιδιαίτερα ενδιαφέρεται η ΟΚΕ για τη διευκρίνιση κάποιων σημείων του Υπομνήματος και την, με βάση την οπτική της, περαιτέρω εξειδίκευση κάποιων εννοιών, σχέσεων και διαδικασιών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Προσδιορισμός εννοιών

4.1.1. ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ: Μια προσπάθεια ορισμού

4.1.1.1. Με τον όρο δια βίου μάθηση η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται την εφόρου ζωής συστηματική και ενεργό μαθησιακή προσπάθεια των ευρωπαίων πολιτών να ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες ατομικής και συλλογικής επιβίωσης, καθώς και στις ανάγκες ατομικής και κοινωνικής ολοκλήρωσης (οι τελευταίες επισημαίνονται με τη διάσταση των προϋποθέσεων, για την στο έπακρο ανάπτυξη των ατομικών και κοινωνικών δυνατοτήτων).

4.1.1.2. Ως σύγχρονες ανάγκες ατομικής και συλλογικής επιβίωσης νοούνται:

- Η ενεργός προσαρμογή του πολίτη σ' ένα υπό συνεχή διαμόρφωση πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντολογικό, τεχνολογικό και επιστημονικό πλαίσιο λειτουργίας.

- Η συνεχής προσαρμογή του πολίτη στα νέα μέσα, τους νέους ρυθμούς και τις νέες ταχύτητες που απαιτεί και επιβάλλει κάθε νέο πλαίσιο λειτουργίας (συμφωνημένο ή μη).

- Η δυναμική και συνειδητή συμμετοχή του πολίτη στην αναζήτηση και τον προσδιορισμό των εκάστοτε μεγεθών του πλαισίου λειτουργίας και ο δημοκρατικός έλεγχος των μέσων, των ρυθμών και των ταχυτήτων που τείνουν να αναπτυχθούν μέσα σ' αυτό.

- Η βελτίωση της ατομικής πρόσβασης στην εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και στη δια βίου μάθηση, τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

4.1.2. Με βάση τον ως άνω ορισμό, η δια βίου μάθηση δεν αποτελεί απλά μια νέα μορφή, ή ένα νέο επίπεδο, ή μια νέα, επί μέρους διάσταση της εκπαίδευσης. Δεν αποτελεί, επίσης, διαδικασία που στοχεύει μόνον στη διασφάλιση της απασχολησιμότητας των ευρωπαίων πολιτών. Είναι μάλλον η σύγχρονη ολοκληρωμένη θεώρηση και αντίληψη αλληλοϋποστηριζόμενων εκπαιδευτικών μέτρων, η οποία καλύπτει όλες τις φάσεις και όλα τα επίπεδα της γενικής και της επαγγελματικής εκπαίδευσης, επιτέμνοντας τον ανθρώπινο βίο σε όλες του τις εκφάνσεις. Μόνο η δια βίου μάθηση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την υλοποίηση της δημοκρατικής κοινωνίας της γνώσης.

4.1.2.1. Σε κάθε περίπτωση η ΟΚΕ θεωρεί δεδομένο ότι μια στέρεη, ευρεία και ολοκληρωμένη πρώτη και βασική εκπαίδευση και κατάρτιση, πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος και θεμέλιο δια βίου μάθησης.

4.1.2.2. Ενόψει όλων αυτών, τα συστήματα γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης πρέπει να θεωρούνται ταυτόχρονα ως καθιερωμένοι κοινωνικοί θεσμοί με δεδομένες διαρθρώσεις και παραδόσεις και ως ως φορείς συγκρότησης σχέσεων διδασκαλίας και μάθησης οι οποίες εξυπηρετούν διαδικασίες προσωπικής και κοινωνικής διαμόρφωσης. Από κοινού διαμορφώνουν μια γνωστή "αρχιτεκτονική της εκπαίδευσης" η οποία με την εξέλιξη της σύγχρονης κοινωνίας μοιάζει πλέον αυτονόητη. Η αρχή της δια βίου μάθησης απαιτεί νέους τρόπους σκέψης και άλλες διδακτικές και μαθησιακές ρυθμίσεις. Η παρούσα γνωμοδότηση δεν είναι δυνατόν να καλύψει ολοκληρωτικά τις ερωτήσεις και τα προβλήματα που προκύπτουν από την κατάσταση αυτή. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι οι βασικές αρχές και οι ακρογωνιαίοι λίθοι της δέουσας, νέας αρχιτεκτονικής της εκπαίδευσης για την κοινωνία της γνώσης δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί. Η ΟΚΕ υποθέτει ότι κατ' αυτόν τον τρόπο θα προστεθεί μια κοινή ευρωπαϊκή διάσταση στα εκπαιδευτικά συστήματα της ΕΕ.

4.2. Προσδιορισμός σχέσεων

4.2.1. Δια βίου μάθηση και σχολική εκπαίδευση

4.2.1.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η σχέση μεταξύ δια βίου μάθησης και σχολικής εκπαίδευσης πρέπει να είναι σχέση όλου, προς επί μέρους. Αυτό σημαίνει εκτός άλλων ότι, στο μέτρο του δυνατού, πρέπει να πρόκειται για ένα σύστημα με μια ενιαία λογική το οποίο, από την άποψη της θεώρησης της εκπαίδευσης, πρέπει να χαρακτηρίζεται από συνοχή και συμπληρωματικότητα. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να επανεξεταστεί η μέχρι τούδε κατανομή καθηκόντων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το κράτος πρέπει κατά προτεραιότητα να παραμείνει υπεύθυνο για τη βασική εκπαίδευση, ενώ η ευθύνη της γενικής και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης πρέπει, όπως πάντα, να μοιραστεί με δίκαιο τρόπο μεταξύ κράτους, κοινωνικών εταίρων και πολιτών. Ωστόσο, για να υλοποιηθεί η έννοια της δια βίου μάθησης, χρειάζεται να θεσπιστούν από το κράτος μέτρα ενθάρρυνσης για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, όπως αναφέρεται και στο μνημόνιο, και να υπάρξει μεγαλύτερη δέσμευση των εργοδοτών και των εργαζομένων στο χώρο της επαγγελματικής κατάρτισης.

4.2.2. Δια βίου μάθηση και τριτοβάθμια εκπαίδευση

4.2.2.1. Στο βαθμό που η δια βίου μάθηση εξυπηρετεί ανάγκες που σχετίζονται με την παραγωγή και τη συνεχή ανάπτυξη, το περιβάλλον και την ολοκλήρωση των ατόμων και της κοινωνίας, η ανοιχτή σχέση της με την τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι επιτακτική. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η σχέση αυτή θα πρέπει να έχει, τελικά, την ίδια μορφή με εκείνη της σχέσης δια βίου μάθησης και σχολικής εκπαίδευσης και ότι στα σημερινά τεχνολογικά πλαίσια, με αξιοποίηση, μεταξύ των άλλων, της ψηφιακής τεχνολογίας, η σχέση αυτή μπορεί να προσδιοριστεί ως εξής:

- Ανάπτυξη σταθερού και συνεχούς διαύλου επικοινωνίας, αλληλοενημέρωσης και αλληλεξάρτησης, μεταξύ συγκεκριμένων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδρυμάτων(16) δια βίου μάθησης.

- Ανάπτυξη συνεργασιών για επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων που αφορούν τις παραγωγικές δυνάμεις και τις τοπικές κοινωνίες, τον σύγχρονο άνθρωπο και τον ενεργό πολίτη.

- Άνοιγμα των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις ανάγκες για συμπληρωματικές σπουδές ιδιαίτερα των πολιτών της περιοχής τους, για ειδικού χαρακτήρα επιμορφώσεις και για συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτών.

4.2.3. Δια βίου μάθηση, εξωσχολική εκπαίδευση και άτυπη εκπαίδευση

4.2.3.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει την προσφορά της εξωσχολικής και της άτυπης εκπαίδευσης και κατάρτισης, στη μέχρι σήμερα ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας και οικονομίας. Η οικογενειακή εκπαίδευση, η αυτομόρφωση, η εκπαίδευση και κατάρτιση που παρέχεται στους εργαζόμενους από τις επιχειρήσεις, ή τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, η εκπαίδευση που προσφέρεται στους πολίτες από τα μέσα της έντυπης και ηλεκτρονικής ενημέρωσης, την ίδια την αγορά, τη λογοτεχνία ή τις ΜΚΟ είναι ανυπολόγιστης αξίας και σημασίας. Το πρόβλημα με τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης εντοπίζεται στο ότι, κατά κανόνα, μένουν χωρίς πιστοποίηση. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι πρέπει να αναπτυχθούν μέσα και διαδικασίες για την αναγνώριση άτυπων μορφών εκπαίδευσης και γνώσεων και δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν στην πράξη, που να οδηγούν στη χορήγηση αναγνωρισμένων πτυχίων. Ανάλογα με την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος, στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συμμετάσχουν όλοι οι σχετικοί παράγοντες και ιδιαιτέρως οι κοινωνικοί εταίροι.

4.2.3.2. Στα προηγούμενα πλαίσια η ΟΚΕ συμφωνεί με τις προσπάθειες της Επιτροπής για αναζήτηση και καθιέρωση ενιαίων δεικτών και κριτηρίων σχετικά με τη δια βίου μάθηση. Καλεί, λοιπόν, το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή να προχωρήσουν στις απαιτούμενες πολιτικές επιλογές, για την όσο γίνεται γρηγορότερη έναρξη λειτουργίας ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης προσόντων και δεξιοτήτων.

4.2.4. Δια βίου μάθηση και οργανωμένη κοινωνία των πολιτών(17)

4.2.4.1. Η δια βίου μάθηση αφορά και απευθύνεται σε όλους τους πολίτες. Στα προηγούμενα πλαίσια η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών έχει να παίξει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της δια βίου μάθησης.

4.2.4.2. Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία από τις σχετικές δράσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και ειδικότερα των κοινωνικών εταίρων προκύπτει ότι ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στο συντονισμό, τον τελικό προσδιορισμό και την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος δια βίου μάθησης, πρέπει να είναι ουσιαστικός και πρωταγωνιστικός.

4.2.4.3. Διαδικαστικά, εκείνο που καταρχήν και κατά βάση απαιτείται είναι η αναζήτηση, αξιολόγηση και επεξεργασία των μορφών άτυπης και εξωσχολικής εκπαίδευσης, που αναπτύχθηκαν μέχρι σήμερα από τους κοινωνικούς εταίρους και άλλες ΜΚΟ. Έπεται, η διασύνδεση αυτών, των επεξεργασμένων πλέον μορφών εκπαίδευσης, με τα εκπαιδευτικά συστήματα σε μια, συνολικά αναδιαρθρωμένη, λειτουργική βάση. Μια λειτουργική βάση, που θα στηρίζεται στη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία, θα περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών δράσεων και θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές απαιτήσεις.

4.2.4.4. Σε κάθε περίπτωση, η επιτυχής ανάπτυξη του θεσμού της δια βίου μάθησης εξαρτάται, κατά βάση, από το αν και κατά πόσο συμμετάσχει σ' αυτήν ενεργά η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και ειδικότερα οι κοινωνικοί εταίροι. Μια συμμετοχή, που δεν περιορίζεται, μόνο, στο σχεδιασμό του θεσμού αλλά στην ανάπτυξη και στη λειτουργία του.

4.2.4.5. Προς την κατεύθυνση της αναζήτησης, αξιολόγησης και επεξεργασίας των μορφών άτυπης και εξωσχολικής εκπαίδευσης, καθώς και γενικότερα προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης του θεσμού της δια βίου μάθησης, σημαντικό μερίδιο ευθύνης, κατά την άποψη της ΟΚΕ, ανήκει στο Cedefop.

4.3. Προσδιορισμός διαδικασιών

4.3.1. Δια βίου μάθηση και ιδρύματα παροχής

4.3.1.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η δια βίου μάθηση, ως θεσμός, μπορεί να αναπτυχθεί με πολλούς τρόπους προσαρμοσμένους στις περιφερειακές συνθήκες και στις σχετικές εθνικές εμπειρίες. Στα πλαίσια της ως άνω θέσης της η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια ελάχιστα τροποποιημένη προσέγγιση των τοπικών πολυλειτουργικών κέντρων μάθησης, για τα οποία γίνεται λόγος στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας, μπορεί να τα αναδείξει στο καταλληλότερο ίδρυμα συντονισμού της ανάπτυξης του θεσμού. Και αυτό επειδή ένα νέο και σύγχρονο Τοπικό Πολυλειτουργικό Κέντρο Μάθησης και Παιδείας, ανεξάρτητο στη λειτουργία του από τις διοικήσεις:

- Μπορεί να αναδειχθεί ευκολότερα σε κόμβο διασύνδεσης και συνέργιας των συμβαλλόμενων παραγόντων. Δηλαδή, της σχολικής εκπαίδευσης και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, των κοινωνικών εταίρων και γενικότερα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, της αγοράς, των τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών διοικήσεων.

- Μπορεί να διαρθρωθεί ευκολότερα, με βάση τις συγκεκριμένες, κατά περίπτωση, τοπικές απαιτήσεις και συνθήκες (αξιοποίηση υπαρχόντων υποδομών του εκπαιδευτικού συστήματος, αξιοποίηση σχετικών τοπικών εμπειριών, αξιοποίηση τυχόν υπαρχόντων σχετικών συμπράξεων και συνεργασιών κλπ).

- Μπορεί, ακόμη, ως νέος θεσμός, απαλλαγμένος, καθώς θα είναι, από τις όποιες προκαταλήψεις και αρνητικές εμπειρίες, να γίνει ευκολότερα αποδεκτός από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

- Μπορεί, επίσης, να προχωρεί σε συμβάσεις έργου, για την ανάπτυξη επί μέρους προγραμμάτων δια βίου μάθησης, με διαφάνεια και με βάση την τοπική δυναμική που υπάρχει στην ανάπτυξη παρόμοιων υπηρεσιών.

- Μπορεί, τέλος, να στελεχωθεί ευκολότερα με νέο, ιδιαίτερων προσόντων και ικανοτήτων διοικητικό και εκπαιδευτικό προσωπικό από την υπάρχουσα τοπική και περιφερειακή εκπαιδευτική δεξαμενή.

Είναι σαφές ότι η διοίκηση ενός τέτοιου ιδρύματος πρέπει να εκφράζει σε τοπικό επίπεδο μια ισορροπία. Την ισορροπία που απαιτεί η αρμονική, αλλά και προοδευτική συνύπαρξη των παραγωγικών και κοινωνικών δυνάμεων, με εκείνες της εκπαίδευσης και της αναζήτησης της γνώσης.

4.3.2. Δια βίου μάθηση και χώρος παροχής

Για την ανάπτυξη του θεσμού της δια βίου μάθησης αξιοποιούνται κατά βάση και καταρχήν οι υπάρχουσες δομές. Συγκεκριμένα αξιοποιούνται:

- Υπάρχοντα διδακτήρια, που λόγω του δημογραφικού προβλήματος δεν αξιοποιούνται πλέον.

- Υπάρχοντα διδακτήρια σε ώρες μη λειτουργίας τους.

- Άλλα δημόσια οικήματα παροχής υπηρεσιών (πολιτιστικά κέντρα, κέντρα νεότητας κ.λπ.).

- Άλλα οικήματα σχετικών προδιαγραφών, που προτείνονται από τους φορείς οι οποίοι αναλαμβάνουν την ευθύνη ανάπτυξης συγκεκριμένων προγραμμάτων δια βίου μάθησης (βιομηχανικά εκπαιδευτικά κέντρα, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, μουσικά σχολεία, φροντιστήρια ξένων γλωσσών κ.λπ.).

4.3.3. Δια βίου μάθηση και τρόπος παροχής

4.3.3.1. Στα πλαίσια των όσων αναφέρθηκαν προηγούμενα η δια βίου μάθηση:

- Διαμορφώνεται από επιδράσεις που προέρχονται από τους κοινωνικούς εταίρους, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών γενικότερα, την αγορά, τον κόσμο και τους φορείς της εκπαίδευσης και της γνώσης, καθώς επίσης και τις διοικήσεις (κύρια τις τοπικές και περιφερειακές)·

- συντονίζεται από τα Τοπικά Πολυλειτουργικά Κέντρα Μάθησης και Παιδείας·

- παρέχεται απ' αυτά ή με ευθύνη τους, από άλλα ιδρύματα, δημόσια ή ιδιωτικά·

- παρέχεται με βάση συμπράξεις· συμπράξεις που έχουν συγκεκριμένη αφετηρία και αιτιολόγηση, συγκεκριμένο στόχο, συγκεκριμένο περιεχόμενο και σχέδιο δράσης, καθώς και συγκεκριμένο σύστημα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων·

- Παρέχεται, όσο γίνεται πιο εξατομικευμένα, με βάση και στα πλαίσια των μαθησιακών απαιτήσεων των πολιτών.

4.3.4. Δια βίου μάθηση και κόστος παροχής

4.3.4.1. Η κάλυψη του κόστους της δια βίου μάθησης είναι ένα πολυσύνθετο πρόβλημα, το οποίο δεν έχει μόνο οικονομική διάσταση. Το κόστος πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ όλων όσοι επωφελούνται από το σύστημα αυτό, συμπεριλαμβανομένων οπωσδήποτε και των επιχειρήσεων, οι οποίες έτσι αποκτούν καλά εκπαιδευμένο προσωπικό για τις αναδιαρθρωμένες αγορές καιπαραγωγικές διαδικασίες, με νέα επαγγελματικά προσόντα.

4.3.4.2. Μια από τις βασικές υποχρεώσεις του κράτους είναι να διαθέσει επαρκείς πόρους σε όλες τις διοικητικές βαθμίδες, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η ύπαρξη εκπαιδευτικών συστημάτων υψηλής ποιότητας σε όλη την Ευρώπη.

4.3.4.3. Ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, οι παράγοντες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, σε συνεργασία με τις τοπικές επιχειρήσεις, καλούνται να συμβάλουν στο κόστος της δια βίου μάθησης - και με τη διάθεση υποδομών (χώρων, υλικού) και ανθρώπινου δυναμικού (εμπειρογνωμοσύνης, δικτύων).

4.3.4.4. Όσον αφορά το θέμα της χρηματοδότησης, πρέπει να προβληθεί ιδιαιτέρως η ευθύνη του κράτους και των επιχειρήσεων: η βελτίωση και η διαρκής προσαρμογή των δεξιοτήτων του πληθυσμού οφελεί την κοινωνία και την οικονομία στο σύνολό τους.

4.3.4.5. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, θα ήταν σκόπιμο να πραγματοποιηθεί μια σύγχρονη επιστημονική εκτίμηση του κατά κεφαλή κόστους της δια βίου μάθησης, η οποία θα προσέφερε μια σταθερή βάση για τη διεξαγωγή ενός ανοικτού κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος θα μπορούσε με τη σειρά του να οδηγήσει στην επίτευξη συμφωνίας σχετικά με την αποτελεσματική και δίκαιη κατανομή του συνολικού κόστους, ανάλογα με το νόημα και το στόχο της εκπαίδευσης.

4.4. Δια βίου μάθηση και ο κίνδυνος των αποκλεισμών

4.4.1. Σε κάθε περίπτωση η ΟΚΕ κρίνει ότι το κόστος παροχής της δια βίου μάθησης δεν μπορεί να οδηγεί σε αποκλεισμούς πολιτών ή ομάδων πολιτών ή και περιοχών από την ως άνω διαδικασία και τα οφέλη της. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ αναμένει ότι το κράτος και άλλοι κοινωνικοί παράγοντες θα καταπολεμήσουν και ενδεχομένως θα εμποδίζουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και στο χώρο της δια βίου μάθησης. Ο στόχος αυτός πρέπει να παρακολουθείται ενεργά στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής στρατηγικής ανοικτού συντονισμού, ενώ παράλληλα το ενδιαφέρον πρέπει να επικεντρωθεί στην ενσωμάτωση ιδιαίτερα μειονεκτούντων ομάδων κάθε ηλικίας στα πλαίσια της σημερινής ευρωπαϊκής πολιτικής διαμόρφωσης.

5. Ειδικές προτάσεις στα έξι βασικά μηνύματα

5.1. Πρώτο βασικό μήνυμα: Νέες βασικές γνώσεις για όλους

Στόχος:

Εγγύηση της καθολικής και συνεχούς πρόσβασης στην εκπαίδευση για την απόκτηση και την ανανέωση των γνώσεων που απαιτούνται για τη διαρκή συμμετοχή στην κοινωνία της γνώσης.

5.1.1. Η θέσπιση της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης αποτελεί δικαίως ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικοπολιτικά επιτεύγματα των σύγχρονων βιομηχανικών κοινωνιών. Σε ορισμένα κράτη μέλη έχει επιτευχθεί ένας υψηλός βαθμός αποφοίτησης, ο οποίος δημιουργεί το αναγνωρισμένο δικαίωμα πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Η ΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της προσαρμογής αυτού του δικαιώματος των πολιτών στις σημερινές συνθήκες. Τούτο σημαίνει, αφενός, την εφαρμογή της έννοιας της ατομικής ελάχιστης απαίτησης για πρόσβαση στην εκπαίδευση και την απόκτηση προσόντων τόσο γενικών όσο και επαγγελματικών, η οποία δεν μειώνεται εφόσον (σε συνάρτηση με τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις) το λεπτομερώς προσδιορισμένο επίπεδο προσόντων δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Αφετέρου, θα πρέπει να επεκταθεί η μέχρι σήμερα πρακτική του αναγνωρισμένου δικαιώματος επιμόρφωσης και απόκτησης πρόσθετων επαγγελματικών προσόντων κάθε φορά που συνδυάζεται η δευτεροβάθμια με την τριτοβάθμια εκπαίδευση, προκειμένου να επιτευχθεί μια καλύτερη κάθετη και οριζόντια πρόσβαση στο συνολικό σύστημα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης αλλά και αμοιβαία πρόσβαση σε επίπεδο ΕΕ.

5.1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το βήμα αυτό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχημένη εφαρμογή των οδηγιών 3, 4 και 6 για την απασχόληση και περιλαμβάνει την επεξεργασία συγκεκριμένων κοινών προτάσεων από τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να εναρμονισθεί το πλαίσιο καθορισμού των νέων βασικών επαγγελματικών προσόντων, το οποίο χρειάζονται όλοι οι πολίτες προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά στην κοινωνία της γνώσης και στην οικονομία που βασίζεται στη γνώση.

5.1.2.1. Στα προηγούμενα πλαίσια επισημαίνεται ότι η προτεινόμενη στρατηγική θα πρέπει να προβλέπει:

- την ανάγκη εκπαίδευσης/κατάρτισης σε νέες βασικές δεξιότητες, χωρίς να παραβλέπει το σημαντικό πρόβλημα του αναλφαβητισμού που συνεχίζει να είναι υπαρκτό σε ορισμένα κράτη-μέλη·

- κίνητρα για την αύξηση του ενδιαφέροντος των ατόμων στη μάθηση και κυρίως αυτών με χαμηλού επιπέδου εκπαίδευση·

- μέτρα για την ευρύτερη πληροφόρηση σχετικά με τις ευκαιρίες που υπάρχουν στο χώρο της μάθησης.

5.2. Δεύτερο βασικό μήνυμα: Περισσότερες επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους

Στόχος:

αισθητή αύξηση των επενδύσεων σε ανθρώπινους πόρους προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στο πιο σημαντικό πλεονέκτημα της Ευρώπης - στο λαό της.

5.2.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση της πολυπλοκότητας και της ποικιλομορφίας των υφιστάμενων καταστάσεων στα κράτη μέλη όσον αφορά το ύψος και τη σύνθεση της συμβολής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και από τα άτομα. Η ΟΚΕ προτείνει να αναληφθεί μια συστηματική πρωτοβουλία για την λεπτομερή εκτίμηση και αξιολόγηση των σημερινών πρακτικών, οι οποίες υπό τον ενιαίο συντονισμό των ευρωπαϊκών αρχών (π.χ. του Cedefop, το οποίο δραστηριοποιείται στον τομέα των προπαρασκευαστικών δράσεων και στο οποίο εκπροσωπούνται ικανοποιητικά οι κοινωνικοί εταίροι) και σε συνεργασία με άλλες σχετικές διεθνείς οργανώσεις (και συγκεκριμένα τον ΟΟΣΑ), θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια ευρωπαϊκή έκθεση, η οποία να δίνει πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματα που μπορούν να προκύψουν από το Υπόμνημα για την δια βίου μάθηση.

5.3. Τρίτο βασικό μήνυμα: Καινοτομίες όσον αφορά τη διδασκαλία και τη μάθηση

Στόχος:

Ανάπτυξη αποτελεσματικών μεθόδων και πλαισίων διδασκαλίας και μάθησης για τη συνεχή εκπαίδευση καθόλη τη διάρκεια της ζωής

5.3.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει έντονα την ανάγκη θέσπισης ενός γενικού συστήματος εκπαίδευσης και επαγγελματικών προσόντων, την ανάγκη καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας και μάθησης, και βεβαίως την ανάγκη της ευρύτερης χρήσης των νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, όμως, υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ήδη υφιστάμενες πρακτικές σε παλαιότερα ανεπίσημα μαθησιακά πλαίσια, καθώς και στις τοπικές και περιφερειακές αρχές που αφορούν την εργασία και τις επιχειρήσεις, στην εξωσχολική μόρφωση των νέων και στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Η ΟΚΕ προτείνει μια ευρωπαϊκή προσέγγιση συνεργασίας μεταξύ του 6ου προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και των σχετικών ευρωπαϊκών αρχών (και ειδικότερα το Cedefop και το Εurydice). Προτείνει επίσης τη σύσταση μιας ευρωπαϊκής ομάδας εμπειρογνωμόνων, η οποία θα προβεί σε βασική εκτίμηση και αξιολόγηση των αποτελεσματικότερων και πλέον σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων με την κατάλληλη συνεκτίμηση των σημαντικότερων διαφοροποιήσεων των ομάδων στόχων (χωρισμός ομάδων ανά ηλικία, ανά φύλο, κοινωνική θέση, πολιτιστικό και εθνικό υπόβαθρο κ.τ.λ.). Η έκθεση της ως άνω μονάδας των εμπειρογνωμόνων, κατόπιν αξιολόγησης και επεξεργασίας των συστάσεων - συμπεριλαμβανομένων των συγκεκριμένων εξελίξεων από την ποιοτική συγκριτική αξιολόγηση - θα υποβληθεί στο Συμβούλιο υπουργών παιδείας. Αυτή η ομάδα εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να εκπροσωπεί επαρκώς και τους κοινωνικούς εταίρους.

5.4. Τέταρτο βασικό μήνυμα: αξιολόγηση της εκπαίδευσης

Στόχος:

Σημαντική βελτίωση των τρόπων κατανόησης και αξιολόγησης της συμμετοχής και των αποτελεσμάτων της εκπαίδευσης, ειδικά όσον αφορά την εξωσχολική και την άτυπη εκπαίδευση.

5.4.1. Μια ουσιαστική εφαρμογή των ιδεών που περιλαμβάνονται στα ερωτήματα για την αξιολόγηση της μάθησης στο Υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση, είναι σαφώς δυνατή μέσω μιας εντατικής επικοινωνίας και ενός βελτιωμένου διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο σύνολό τους, με τους αρμόδιους φορείς του τομέα της εκπαίδευσης για τη διαδικασία αξιολόγησης και το σύστημα απόκτησης επαγγελματικών προσόντων. Η ΟΚΕ εκφράζει την ετοιμότητά της να δραστηριοποιηθεί για την ανάπτυξη μιας κατάλληλης στρατηγικής με τους οργανωμένους εκπροσώπους του τομέα της γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

5.5. Πέμπτο βασικό μήνυμα: Αναθεώρηση των τρόπων προσανατολισμού και παροχής συμβουλών

Στόχος:

Εξασφάλιση στον καθένα της εύκολης πρόσβασης σε καλής ποιότητας πληροφορίες και παροχή συμβουλών σχετικά με τις δυνατότητες σπουδών σε ολόκληρη την Ευρώπη και καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής.

5.5.1. Η ανάγκη αξιοποίησης, διεύρυνσης και διαφοροποίησης της συνολικής προσφοράς συμβουλών έχει γίνει επαρκώς σαφής. Είναι, επίσης, σημαντική η επισήμανση ότι χρειάζεται νέα προσέγγιση του επαγγελματικού προσανατολισμού, η οποία πρέπει να εξασφαλίζει την δια βίου πρόσβαση όλων στις υπηρεσίες αυτές και πρέπει να συνδέεται με τη ζήτηση. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την σημασία που προσδίδει το Υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση στο ζήτημα αυτό, το οποίο παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν έχει λάβει την κατάλληλη προσοχή σε πολιτικό επίπεδο και δεν έχει αναληφθεί ανάλογη δράση. Η ΟΚΕ έχει ήδη καταστήσει σαφές, μέσω προσπαθειών ενημέρωσης στο τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ότι πρέπει να επιδιωχθεί μια καλύτερη χρηματοδότηση και δικτύωση των ποικίλων σημερινών και πιθανών μελλοντικών προσφορών παροχής υπηρεσιών (όπως περιγράφονται στο πλαίσιο των ερωτημάτων για το θέμα αυτό στο Υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση) και να αξιοποιηθεί η εμπειρογνωμοσύνη την οποία διαθέτουν αναμφίβολα οι κοινωνικοί εταίροι λόγω της καθημερινής εργασίας τους με τους πολίτες ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, ως εργαζόμενοι ή αναζητούντες εργασία.

5.6. Έκτο βασικό μήνυμα: Να έλθει η εκπαίδευση πιο κοντά στο σπίτι

Στόχος:

Παροχή δυνατοτήτων εκπαίδευσης καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής όσο πιο κοντά στον τόπο κατοικίας των εκπαιδευομένων με τη χρήση εν ανάγκη τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας.

5.6.1. Είναι ευχάριστο ότι το Υπόμνημα για τη δια βίου μάθηση αναγνωρίζει σαφώς το δυναμικό των ευρωπαϊκών οργάνων όπως η ΟΚΕ για την προώθηση και την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Σαφώς, προσφέρει πολλές δυνατότητες βέλτιστης χρήσης των δικτύων και των υποδομών των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανισμών της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου οι υλικοί και ανθρώπινοι πόροι να τεθούν εύστοχα στην υπηρεσία των πολιτών ως μαθητευόμενοι και διδάσκοντες (ακόμη και σε εναλλασσόμενους ρόλους). Η ΟΚΕ θα επεξεργαστεί σχετικά περαιτέρω προτάσεις και συστάσεις.

Βρυξέλλες, 12 Σεπτεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) SEC(2000) 1832 (εισαγωγή).

(2) Η Επιτροπή προτίθεται να συντάξει μια σχετική έκθεση το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους.

(3) Ιδιαίτερα μέσω της γνωμοδότησης για το Λευκό Βιβλίο, το σχετικό με την εκπαίδευση και την κατάρτιση (ΕΕ C 295 της 7.10.1996, σ. 25) και της ενημερωτικής έκθεσης, για την Ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης. Σημειώνεται ότι το υπόμνημα της Επιτροπής για τη δια βίου μάθηση παραπέμπει στην έκθεση αυτή (υποσημείωση 2, σ. 43).

(4) Βλέπε κεφάλαιο 3 & 5.

(5) Βλέπε σημεία 4.4 και σχετική έκθεση Cedefop με τίτλο: "Μια εποχή εκμάθησης".

(6) Ως ανωτέρω, σημείο 3.2 (6η παύλα)

(7) Βλέπε Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση COM(95) 590 (εισαγωγή).

(8) ΕΕ C 123 της 25.4.2001 (σημείο 4.2.1.2 - πρόταση 1η)

(9) Βλέπε ΕΕ C 295 της 7.10.1996, σ. 25 (σημείο 3.2.3).

(10) Βλέπε ΕΕ C 295 της 7.10.1996, σ. 25 (σημεία 3.2.4.1, 3.2.4.2 και 3.2.4.3).

(11) ΕΕ C 139 της 11.5.2001 (σημείο 4.4).

(12) ΕΕ C 139 της 11.5.2001 (σημείο 3.1.2.1).

(13) ΕΕ C 139 της 11.5.2001 (σημείο 3.1.2.1).

(14) ΕΕ C 139 της 11.5.2001 (σημείο 4.1).

(15) Για τα ερωτήματα της Επιτροπής, καθώς και τις αντίστοιχες θέσεις της ΟΚΕ βλέπε Σημείο 5.

(16) Βλέπε παρακάτω σημείο 4.3.1.

(17) Αναλυτικότερη προσέγγιση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη του θεσμού της δια βίου μάθησης θα γίνειστην επόμενη φάση διαβούλευσης, με βάση την τελική σχετική έκθεση της Επιτροπής.