Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις «Σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά»

(97/C 66/16)

Στις 23 Νοεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 23 εδάφιο 3 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις «Σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Oκτωβρίου 1996 (εισηγητής: ο κ. Rodrνguez Garcνa-Caro).

Κατά την 340ή σύνοδο ολομέλειας της 27ης και 28ης Νοεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 89 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 7 αποχές, την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν κοινή κληρονομιά σε πολλά επίπεδα (ιστορικό, πολιτιστικό, κ.λπ.) και διατηρούν εκ παραδόσεως καλές σχέσεις. Επίσης ο Καναδάς είναι μέλος της Ομάδας των 7 και του ΝΑΤΟ 7 για το λόγο αυτό διατηρούσε στρατεύματα στο ευρωπαϊκό έδαφος έως το 1994. Ο Καναδάς διαδραματίζει επίσης ενεργό ρόλο στις διάφορες αποστολές του ΟΗΕ για τη διατήρηση της ειρήνης, πρόσφατα δε στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

1.2. Στο πλαίσιο της εδραίωσης των συμφωνιών του κύκλου της Ουρουγουάης και της σύστασης της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου, οι υπερατλαντικές σχέσεις αναπτύχθηκαν σημαντικά το Δεκέμβριο του 1995 στη Μαδρίτη με την υιοθέτηση από την ΕΕ και τις ΗΠΑ Πολιτικής Δήλωσης και κοινού σχεδίου δράσης. Στη Διάσκεψη Κορυφής της Μαδρίτης, η οποία ακολούθησε αυτή τη διμερή συνάντηση, το Συμβούλιο εξέφρασε την ευχή και «άλλες δημοκρατίες του Ατλαντικού να ασπασθούν τους στόχους του νέου υπερατλαντικού προγράμματος».

1.3. Είναι ωστόσο ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι στον Καναδά οφείλεται η επανέναρξη του υπερατλαντικού διαλόγου λόγω της κατάρτισης, από το 1992, έκθεσης της υποεπιτροπής εξωτερικού εμπορίου της Μόνιμης Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Εξωτερικού Εμπορίου του Κοινοβουλίου για τις «σχέσεις του Καναδά με τη νέα Ευρώπη». Με την έκθεση αυτή γινόταν σύσταση για στενότερες οικονομικές σχέσεις με την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης μιας μορφής ελεύθερων ανταλλαγών. Εξάλλου, μετά από πολλές δηλώσεις υπέρ των ελεύθερων ανταλλαγών από τον τότε Υπουργό Διεθνούς Εμπορίου, Roy Mac Laren, ο Καναδός Πρωθυπουργός Jean Chrιtien, σε ομιλία του ενώπιον της Γερουσίας της Γαλλίας, την 1η Δεκεμβρίου 1994, πρότεινε μια συμφωνία απελεύθερωσης του εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ALENA (Συμφωνία Ελεύθερων Ανταλλαγών της Βορείου Αμερικής). Ωστόσο η κίνηση αυτή προσέκρουσε στη διαφωνία για την αλιεία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά η οποία σημειώθηκε την άνοιξη του 1995 7 διαφωνία η οποία προκάλεσε προσωρινό πάγωμα των διμερών σχέσεων.

1.4. Μετά τη διευθέτηση της κρίσης στην αλιεία, η Επιτροπή υιοθέτησε ανακοίνωση με την οποία προτείνει την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεών της με τον Καναδά, προκειμένου να διασφαλιστεί καλύτερη συνεργασία σε θέματα οικονομίας, πολιτικής και ασφάλειας. Στις 25 Μαρτίου 1996, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων καλούσε την προεδρία και την Επιτροπή να αρχίσουν συνομιλίες με την καναδική κυβέρνηση για την επεξεργασία Πολιτικής Δήλωσης ΕΕ-Καναδά και κοινού σχεδίου δράσης.

1.5. Παρά τις εντατικές και πολυάριθμες συνομιλίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς δεν επέτυχαν συμφωνία για μια πολιτική δήλωση και ένα σχέδιο δράσης κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής ΕΕ-Καναδά που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 27 Ιουνίου 1996. Το κύριο σημείο διαφωνίας αφορούσε την ερμηνεία της έννοιας της εξωεδαφικότητας που συνδέεται εν μέρει με το πρόβλημα της αλιείας.

2. Η πολιτική κατάσταση στον Καναδά

2.1. Ο Καναδάς είναι ένα ομόσπονδο κράτος που αποτελείται από δύο εδάφη και δέκα επαρχίες, από τις οποίες οι τρεις κυριότερες είναι το Οντάριο, το Κεμπέκ και η Βρεταννική Κολομβία. Οι επαρχίες έχουν σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, οι φόροι και οι διάφορες ρυθμίσεις.

2.2. Ο Καναδάς είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία (της οποίας αρχηγός κράτους παραμένει η Βασίλισσα της Αγγλίας) που διοικείται από ένα Κοινοβούλιο (που εκλέγεται για πέντε έτη) και μια Γερουσία τα μέλη της οποίας διορίζονται από τον πρωθυπουργό. Κάθε επαρχία διαθέτει κοινοβούλιο με πρωθυπουργό που προέρχεται από την πλειοψηφία του.

2.3. Από τις εκλογές του Νοεμβρίου 1993 στην εξουσία βρίσκεται ο κ. Jean Chrιtien, του Φιλελεύθερου Κόμματος του Καναδά, ο οποίος επανήλθε στην εξουσία μετά από δύο θητείες του Συντηρητικού Κόμματος του Καναδά (Πρωθυπουργός: ο κ. Brian Mulroney). Η αντιπολίτευση αποτελείται από την Ομάδα του Κεμπέκ (κόμμα που υποστηρίζει την ανεξαρτησία και του οποίου τα μέλη προέρχονται μόνο από την επαρχία του Κεμπέκ) και το Κόμμα της Μεταρρύθμισης (τα μέλη του οποίου εκλέγονται κυρίως στο δυτικό τμήμα της χώρας και είναι υπέρ της μείωσης του ρόλου του κράτους).

2.4. Στον πολιτικό τομέα, το κυριότερο γεγονός του τελευταίου έτους υπήρξε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία του Κεμπέκ, στις 30 Οκτωβρίου 1995, κατά το οποίο υπερίσχυσε το Όχι με μία ελάχιστη διαφορά 53 000 ψήφων επί 5 περίπου εκατομμυρίων ψηφισάντων (50,6 % έναντι 49,4 %). Επισημαίνεται ότι το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα αυτό ήταν ιδιαίτερα υψηλό (93,5 %) και ότι περίπου το 60 % των γαλλόφωνων κατοίκων του Κεμπέκ ψήφισαν Ναι. Δεκαπέντε χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 1980 (όταν το Όχι υπερίσχυσε κατά 60 %) και κατά τι περισσότερο από ένα έτος μετά την άνοδο στην εξουσία του Κόμματος του Κεμπέκ στο επαρχιακό επίπεδο, το αποτέλεσμα αυτό, όχι μόνο δεν δίνει τέλος στο θέμα, αλλά αφήνει την επαρχία του Κεμπέκ περισσότερο διχασμένη από ποτέ όσον αφορά το ζήτημα της ανεξαρτησίας.

2.4.1. Με το πέρας του δημοψηφίσματος αυτού, σημειώθηκαν δύο εξελίξεις. Πρώτον, ο Πρωθυπουργός, κ. Chrιtien, υπέβαλε πρόταση που υιοθετήθηκε από το Κοινοβούλιο, με την οποία το Κεμπέκ αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή κοινωνία, ενώ παρέχεται στο Κεμπέκ, το Οντάριο, τη Βρεταννική Κολομβία, τη δυτική περιφέρεια και τις παράκτιες επαρχίες το δικαίωμα αρνησικυρίας σε κάθε μελλοντική θεσμική αλλαγή και μεταβιβάζεται στις επαρχίες η δικαιοδοσία στον τομέα της κατάρτισης του εργατικού δυναμικού. Τα μέτρα αυτά επικρίθηκαν από τους οπαδούς της ανεξαρτησίας του Κεμπέκ οι οποίοι, αφενός, αμφισβητούν την εφαρμογή τους και, αφετέρου, θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνονται επ'ουδενί στις παραδοσιακές διεκδικήσεις του Κεμπέκ.

2.4.2. Δεύτερον, το δημοψήφισμα είχε ως συνέπεια την παραίτηση του πρωθυπουργού του Κεμπέκ, κ. Jacques Parizeau, και την αντικατάστασή του από τον χαρισματικό ηγέτη της Ομάδας του Κεμπέκ, κ. Lucien Bouchard. Ο τελευταίος εξέφρασε σαφώς τη βούλησή του να οδηγήσει το Κεμπέκ στην ανεξαρτησία και να προβεί συνεπώς στη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος στο μέλλον. Η κυβέρνηση του Κεμπέκ προτίθεται να ολοκληρώσει τη θητεία της (1999 το αργότερο) και να διοργανώσει, σε περίπτωση επανεκλογής της, νέο δημοψήφισμα τους αμέσως επόμενους μήνες.

3. Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση στον Καναδά

3.1. Με έκταση 10 εκατομμύρια περίπου τ.χλ., ο Καναδάς είναι η δεύτερη σε έκταση χώρα του κόσμου, αλλά ο πληθυσμός του, που είναι συγκεντρωμένος κατά μήκος των αμερικανικών συνόρων σε μια ευρεία ζώνη 250 περίπου χιλιομέτρων, είναι μόνο 26 εκατομμύρια. Ο Καναδάς είναι η έβδομη οικονομική δύναμη στον κόσμο (με ΑΕΠ 750 δις. καναδικά δολλάρια το 1994). Είναι πλούσιος σε φυσικούς πόρους, που ποικίλλουν ανάλογα με τις περιοχές, που καθόρισαν την ανάπτυξη της οικονομίας του. Η Αλμπέρτα είναι ο κυριότερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη στις δυτικές επαρχίες, η δασική εκμετάλλευση είναι σημαντική στην Αλμπέρτα και τη Βρεταννική Κολομβία, ενώ η γεωργία αποτελεί τη βασική δραστηριότητα στο Saskatchewan. Οι παράκτιες επαρχίες έχουν ως πόρους την αλιεία και την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου. Το Οντάριο και το Κεμπέκ είναι οι δύο πλουσιότερες και οι πλέον εκβιομηχανισμένες επαρχίες της χώρας. Ειδικεύονται στην κατασκευή μεταποιημένων προϊόντων (στο Οντάριο παράγεται περίπου το 40 % της συνολικής εθνικής παραγωγής) 7 η Βρεταννική Κολομβία είναι επίσης έντονα εκβιομηχανισμένη.

3.2. Τα τελευταία έτη ο Καναδάς αντιμετώπισε οικονομική κρίση με αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης (-1,2 % το 1992). Το 1994 ωστόσο παρουσίασε τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης των χωρών της Ομάδας των 7 (4,6 %). Το 1995, οι προσπάθειες που κατεβλήθησαν για τη μείωση του ελλείμματος, η επιβράδυνση της ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών και οι αβεβαιότητες που προέκυψαν από το δημοψήφισμα στο Κεμπέκ άσκησαν αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη, που ανήλθε σε ποσοστό 2 % περίπου.

3.3. Λόγω της κοινής δέσμευσης της Τράπεζας του Καναδά και της κυβέρνησης με στόχο τη σταθερότητα των τιμών, κυρίως μέσω της πολιτικής των επιτοκίων, ο πληθωρισμός παραμένει χαμηλός στον Καναδά, με ποσοστό 2,2 % το 1995.

3.4. Ένα από τα κυριότερα προβλήματα του Καναδά είναι το χρέος του και το ύψος του δημοσίου ελλείμματος. Το δημόσιο ομοσπονδιακό χρέος, ενώ το 1971 ανερχόταν σε 20 δισεκατομμύρια δολλάρια (19 % του ΑΕΠ), το Μάρτιο του 1995 ξεπέρασε τα 545 δισεκατομμύρια δολλάρια (73 % του ΑΕΠ) - εάν προστεθεί το χρέος των επαρχιών, το ποσό αυτό είναι ισοδύναμο του ΑΕΠ. Σήμερα το 30 % των ομοσπονδιακών δαπανών διατίθεται για την αποπληρωμή του χρέους.

3.4.1. Για να αντιμετωπιστεί η κάτασταση αυτή που απειλεί το μέλλον της χώρας, η κυβέρνηση προσπάθησε να λύσει το πρόβλημα του δημοσιονομικού ελλείμματος ιδιωτικοποιώντας πολλές δημόσιες επιχειρήσεις (Air Canada, Petro Canada), μειώνοντας ή καταργώντας ορισμένα προγράμματα επιχορηγήσεων, περιορίζοντας τις μεταφορές κονδυλίων στα άλλα επίπεδα διακυβέρνησης και μειώνοντας τον αριθμό των κρατικών υπαλλήλων. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές απέδωσαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα διότι το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε από το 5 % του ΑΕΠ το 1994-1995 στο 4,2 % το 1995-1996, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό δυνατή την υλοποίηση του στόχου του 3 % για το φορολογικό έτος 1996-1997 7 απώτερος στόχος είναι βέβαια η επίτευξη της εξισορρόπησης του προϋπολογισμού.

3.5. Δεδηλωμένη προτεραιότητα της κυβέρνησης παραμένει εντούτοις η καταπολέμηση της ανεργίας. Πράγματι, σε αντίθεση με το νότιο γείτονά του, ο Καναδάς αντιμετωπίζει εδώ και αρκετά χρόνια ποσοστό ανεργίας που προσεγγίζει το 10 % 7 10,4 % το 1994 και το 9,6 % το 1995. Η στρατηγική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στον τομέα αυτόν αποσκοπεί κυρίως στη διασφάλιση οικονομικών συνθηκών που να ευνοούν την ανάκαμψη των προσλήψεων στον ιδιωτικό τομέα, με μείωση του δημοσίου ελλείμματος και των επιτοκίων, στήριξη της καινοτομίας και των μικρών επιχειρήσεων και προώθηση της εξάπλωσης του εξωτερικού εμπορίου του Καναδά. Ο τέταρτος στυλοβάτης της κυβερνητικής δράσης είναι η αναθεώρηση των κοινωνικών προγραμμάτων και ειδικότερα του προγράμματος ασφάλισης κατά της ανεργίας που γίνεται πρόγραμμα ασφάλισης της απασχόλησης. Κέντρο βάρους του προγράμματος αυτού είναι η επανένταξη στην απασχόληση με παράλληλη διασφάλιση βελτιωμένης στήριξης των ατόμων και των οικογενειών με πενιχρά εισοδήματα.

3.6. Ο συνδυασμός των επιπτώσεων στον πληθυσμό από τη δημοσιονομική λιτότητα, τη οικονομική αβεβαιότητα που οφείλεται στην κακή κατάσταση της απασχόλησης και την απουσία συνεννόησης και θεσμοθετημένου κοινωνικού διαλόγου εξηγεί τη σχετική κοινωνική δυσαρέσκεια στον Καναδά. Μολονότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού υποστηρίζει τις προσπάθειες για τη μείωση των ελλειμμάτων, η πρόταση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για αναθεώρηση του συστήματος ασφάλισης κατά της ανεργίας, ώστε να τεθούν περισσότεροι περιορισμοί, προκάλεσε πολλές διαμαρτυρίες. Ακόμα πιο εύγλωττο είναι το κοινωνικό κίνημα που ακολούθησε την εφαρμογή της πολιτικής του νέου συντηρητικού πρωθυπουργού της επαρχίας του Οντάριο, κ. Mike Harris, η οποία συνίσταται, μεταξύ άλλων, στον περιορισμό της κοινωνικής αρωγής, των επιχορηγήσεων στην τοπική αυτοδιοίκηση και στον εξορθολογισμό του συστήματος υγείας.

3.7. Η κυβέρνηση του Κεμπέκ, αντιμετωπίζοντας τις ίδιες δημοσιονομικές δυσχέρειες και πριν να λάβει δύσκολες αποφάσεις, επέλεξε διαφορετική οδό. Άρχισε μια διαδικασία διαλόγου (που ονόμασε: Τολμάμε να επιλέγουμε μαζί) με το σύνολο των εκπροσώπων της κοινωνίας του Κεμπέκ προκειμένου να επιτευχθεί συναίνεση όσον αφορά τη φορολογική μεταρρύθμιση και την ανάκαμψη της απασχόλησης. Κατά την πρώτη διάσκεψη για το κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι του Κεμπέκ (Μάρτιος 1996), επιτεύχθηκε συμφωνία επί του στόχου της εξάλειψης του δημοσίου ελλείμματος το έτος 2000. Μία δεύτερη διάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο (Οκτώβριος 1996) θα έχει ως στόχο την επεξεργασία νέου κοινωνικού συμβολαίου. Στη συνέχεια, είναι πιθανόν τα όργανα που θα συσταθούν για τη διεξαγωγή του διαλόγου να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα κατά τρόπο που θα προσδιορισθεί.

3.8. Οι ομάδες οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων στον Καναδά

Οι επιχειρήσεις

3.8.1. Το καναδικό συμβούλιο των επιχειρηματιών είναι ο κύριος εκπρόσωπος των μεγάλων καναδικών επιχειρήσεων στον τομέα της κρατικής πολιτικής στον Καναδά και το εξωτερικό. Το συμβούλιο αυτό αποτελείται από τους διευθύνοντες των 150 κυριότερων καναδικών επιχειρήσεων. Αυτές αντιπροσωπεύουν όλους τους μεγάλους τομείς της οικονομίας και έχουν την ευθύνη του μεγαλύτερου μέρους των επενδύσεων, των εξαγωγών, της επαγγελματικής κατάρτισης και της έρευνας για την ανάπτυξη του καναδικού ιδιωτικού τομέα. Το συμβούλιο αυτό υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της συμφωνίας ελεύθερων ανταλλαγών με τις Ηνωμένες Πολιτείες και της επέκτασής της στο Μεξικό.

3.8.2. Το Εμπορικό Επιμελητήριο του Καναδά, ο Σύλλογος παραγωγών του Καναδά (με τις διάφορες αντιπροσωπείες τους στις επαρχίες) και η καναδική ομοσπονδία των ανεξάρτητων επιχειρήσεων εκπροσωπούν επίσης τους εργοδοτικούς κύκλους στον Καναδά. Εξάλλου, υπάρχουν ορισμένοι φορείς εκπροσώπησης στις επαρχίες όπως, για παράδειγμα, στο Κεμπέκ, το συμβούλιο εργοδοτών του Κεμπέκ.

Οι εργατικές ενώσεις

3.8.3. Η Oργάνωση Eργαζομένων του Καναδά (Congrθs du Travail du Canada - CTC), συμπεριλαμβανομένου και του σκέλους της στο Κεμπέκ με την επωνυμία Ομοσπονδία εργατών και εργατριών του Κεμπέκ (FTQ) είναι η μεγαλύτερη εργατική ένωση στον Καναδά (η καναδική ομοσπονδία εργαζομένων (Fιdιration canadienne du travail) είναι η δεύτερη σε μέγεθος εργατική ένωση). Αποτελείται από πολυάριθμες ομοσπονδίες σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Εξάλλου, η οργάνωση εργαζομένων του Καναδά διατηρεί στενότατες σχέσεις με το Νέο Δημοκρατικό Κόμμα του Καναδά και με πολλά συλλογικά κινήματα, όπως οι οργανώσεις γυναικών και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

3.8.4. Η CTC καταγγέλλει την επιδείνωση της κοινωνικής κατάστασης στον Καναδά και εξέφρασε έντονα την αντίθεσή της προς τη συμφωνία ελεύθερων ανταλλαγών με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ΑLENA (Συμφωνία Ελεύθερων Ανταλλαγών της Βορείου Αμερικής). Παρότι η CTC έχει παρουσία σε όλο τον Καναδά, και στο Κεμπέκ μέσω της FTQ, στην επαρχία του Κεμπέκ υπάρχει μία άλλη εργατική ένωση γενικής εμβέλειας: η Συνομοσπονδία των εθνικών εργατικών ενώσεων (Confιdιration des syndicats nationaux).

3.8.5. Στον Καναδά δεν υπάρχει η ίδια παράδοση κοινωνικού διαλόγου με την Ευρώπη. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις διεξάγονται εν γένει στο επίπεδο της επιχείρησης, με εξαίρεση ορισμένους τομείς όπως του αυτοκινήτου. Εντούτοις, για να περισωθεί ότι είναι δυνατόν, συστάθηκαν κατά τα τελευταία έτη ορισμένα τομεακά συμβούλια, που περιλαμβάνουν τους κοινωνικούς εταίρους.

Οι οργανώσεις γεωργών

3.8.6. Η καναδική ομοσπονδία των γεωργών (FCA) αποτελείται από επαρχιακές οργανώσεις των γεωργών και διάφορες ενώσεις εξειδικευμένων παραγωγών (σιτοπαραγωγών, πτηνοτρόφων, κτηνοτρόφων, γαλακτοκόμων, κ.λπ.). Η FCA οφείλει να δέχεται στους κόλπους της τη συνύπαρξη έντονα αντικρουόμενων συμφερόντων 7 από τη μία πλευρά, οι σιτοπαραγωγοί της δύσης, ανταγωνιστικότατοι και στραμμένοι προς τις εξαγωγές και, από την άλλη πλευρά, οι παραγωγοί αβγών, με μία πολύ προστατευμένη αγορά και ένα σύστημα διαχείρισης της προσφοράς.

Οι οργανώσεις καταναλωτών και οι άλλες ομάδες πολιτών

3.8.7. Η Ένωση καταναλωτών του Καναδά είναι η μόνη οργάνωση με παρουσία στο εθνικό επίπεδο. Μολονότι ασκεί αξιοσημείωτη επιρροή, λόγω του βαθμού ευαισθητοποίησης των καναδών καταναλωτών, η Ένωση πάσχει από έλλειψη μέσων.

3.8.8. Εκτός από το κίνημα των καταναλωτών, υπάρχουν εξάλλου πολλές άλλες ομάδες πολιτών, κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος, στον οποίο οι καναδοί είναι ιδιαίτερα δραστήριοι. Επίσης, ιδίως στο Κεμπέκ, έχει αναπτυχθεί ένας τομέας που αποκαλείται «κοινοτικός τομέας» με στόχο την αύξηση των χώρων συμμετοχής των πολιτών σε πολλούς τομείς της κοινωνικής οικονομίας (υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες, εκπαίδευση, κατάρτιση, πολιτισμός, κ.λπ.).

4. Το εξωτερικό εμπόριο του Καναδά

4.1. Επειδή το 30 % του ΑΕΠ συνδέεται με τις εξαγωγές, ο Καναδάς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εξωτερικό και το διεθνές εμπόριο για την ανάπτυξή του. Τούτο εξηγεί μεταξύ άλλων τον ιδιαίτερα ενεργό ρόλο που έχει ανέκαθεν διαδραματίσει η χώρα στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ και σήμερα του ΠΟΕ.

4.2. Ο Καναδάς, χάρη στους πλούσιους φυσικούς πόρους του, εξάγει κυρίως σιτάρι, αργό πετρέλαιο, ξυλεία, χαρτοπολτό και μεταλλεύματα. Χάρη σε μία παλαιά συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τα αυτοκίνητα (με την οποία απαλλασσόταν από δασμούς το διμερές εμπόριο αυτής της βιομηχανίας), εξάγει μεγάλη ποσότητα προϊόντων της αυτοκινητοβιομηχανίας. Εξάγει επίσης σημαντική ποσότητα τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, αεροσκαφών και σιδηροδρομικού υλικού. Εξάλλου, ο Καναδάς εισάγει κυρίως τελικά προϊόντα, μηχανήματα και αγαθά εξοπλισμού, ηλεκτρονικά προϊόντα και καταναλωτικά αγαθά. Το 1995, χάρη στην έντονη αύξηση των εξαγωγών, που επέφερε η οικονομική ανάκαμψη στις Ηνωμένες Πολιτείες, το εμπορικό πλεόνασμα του Καναδά ανήλθε πρωτοφανώς στα 28,3 δισεκατομμύρια δολλάρια.

4.3. Το εξωτερικό εμπόριο του Καναδά παρουσιάζει έντονη έλλειψη ισορροπίας επειδή διεξάγεται κατά κύριο λόγο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πράγματι, το 70 % των εισαγωγών του προέρχεται από τις ΗΠΑ και πλέον του 80 % των εξαγωγών του διοχετεύεται στη χώρα αυτή. Τα ποσοστά αυτά σημείωσαν αύξηση κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών διότι το 1989 τέθηκε σε ισχύ μια συμφωνία ελεύθερων ανταλλαγών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Βασική επιδίωξη τότε του Καναδά ήταν να διασφαλισθεί τρόπον τινα έναντι της ανόδου του αμερικανικού προστατευτισμού.

4.4. Την 1η Ιανουαρίου 1994 τέθηκε σε ισχύ η Συμφωνία Ελεύθερων Ανταλλαγών της Βορείου Αμερικής (ALENA) μεταξύ Καναδά, Ηνωμένων Πολιτειών και Μεξικού. Η συμφωνία αυτή αποσκοπεί κυρίως στην κατάργηση των τελωνειακών δασμών και των περισσότερων μη δασμολογικών φραγμών για μια δεκαετία, στην απελεύθερωση της κίνησης των επενδυτικών κεφαλαίων και στη θέσπιση μηχανισμού για τη ρύθμιση των διαφορών σε θέματα αντιντάμπιγκ και αντισταθμιστικών δασμών.

4.5. Εξάλλου, ο Καναδάς, προκειμένου να παρακάμψει την ολιγωρία των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με την ένταξη της Χιλής στην ALENA, άρχισε συνομιλίες στις αρχές του 1996 για τη σύναψη συμφωνίας ελεύθερων ανταλλαγών με τη χώρα αυτή. Επίσης, ως μέλος της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) και της Οργάνωσης των Αμερικανικών Κρατών, ο Καναδάς πρωτοστατεί στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την απελευθέρωση του εμπορίου στο πλαίσιο των δύο αυτών σχημάτων.

5. Οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά είναι καλές...

5.1. Με ενέργειες του τότε πρωθυπουργού κ. Pierre-Elliot Trudeau, ο Καναδάς συνήψε το 1976 συμφωνία πλαίσιο οικονομικής συνεργασίας με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η συμφωνία αυτή προέβλεπε δέσμευση των συμβαλλομένων μερών όσον αφορά την αύξηση και τη διαφοροποίηση των εμπορικών τους ανταλλαγών, την ανάπτυξη της οικονομικής συνεργασίας καθώς και την ενθάρρυνση και διευκόλυνση της δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων.

5.1.1. Μολονότι περί τα τέλη της δεκαετίας του '70 θεωρήθηκε σημαντικός σταθμός στην ανάπτυξη των σχέσεων του Καναδά με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, η συμφωνία αυτή δεν απέφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα στο εμπορικό επίπεδο και δεν εμπόδισε την πρόκληση διενέξεων. Κατέστησε όμως δυνατή την έναρξη διαρθρωμένου διαλόγου για τα οικονομικά και εμπορικά θέματα με τη μεσολάβηση της Μικτής Επιτροπής Συνεργασίας και πολλών ομάδων εργασίας (εμπόριο και επενδύσεις, τηλεπικοινωνίες και τεχνολογίες των πληροφοριών, ορυκτά και μεταλλεύματα, ξυλεία και χαρτί).

5.2. Οι εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ ΕΕ και Καναδά πραγματοποιούνται βάσει της ρήτρας του μάλλον ευνοουμένου κράτους. Ο Καναδάς βρίσκεται στην ένατη θέση των εμπορικών εταίρων της Ένωσης και η Ένωση είναι ο δεύτερος σε σπουδαιότητα εταίρος του Καναδά. Το 1994, οι καναδικής προελεύσεως εισαγωγές (εμπορεύματα και υπηρεσίες) των δεκαπέντε χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανήλθαν σε 12,1 δισεκατομμύρια Ecu και οι εξαγωγές σε 13,2 δισεκατομμύρια.

5.2.1. Τα τελευταία έτη, οι εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ ΕΕ και Καναδά βρίσκονται σε σχετική στασιμότητα (όσον αφορά τα εμπορεύματα και όχι τις υπηρεσίες) λόγω των γενικών οικονομικών συνθηκών και βέβαια λόγω της εκτροπής εμπορίου που προκάλεσε η σύναψη προτιμησιακών συμφωνιών. Το 1994, οι εξαγωγές των 12 προς τον Καναδά αντιπροσώπευσαν το 1,75 % του συνόλου των εξαγωγών (2,23 % το 1990) και οι εισαγωγές από τον Καναδά ανήλθαν στο 1,7 % του συνόλου (2,05 % το 1990).

5.2.2. Οι κυριότερες εξαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τον Καναδά είναι μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφορών, μεταποιημένα προϊόντα και χημικά προϊόντα. Οι κυριότερες εισαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολτός ξυλείας, αεροσκάφη, αλουμίνιο, δημοσιογραφικό χαρτί και οικοδομική ξυλεία. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία είναι τα κράτη μέλη που έχουν τις στενότερες εμπορικές σχέσεις με τον Καναδά.

5.3. Παρότι οι εμπορικές σχέσεις είναι μάλλον απογοητευτικές, οι συναλλαγές στο επίπεδο των εξωτερικών επενδύσεων είναι, αντιθέτως, περισσότερο ικανοποιητικές. Έτσι το απόθεμα των άμεσων επενδύσεων του Καναδά στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπερβαίνει τα 15 δισεκατομμύρια Ecu. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί τον δεύτερο κατά σειρά αποδέκτη των καναδικών επενδύσεων στο εξωτερικό (μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες) με ποσοστό 20 % το 1994 έναντι 12,5 % το 1985. Το απόθεμα των εξωτερικών επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον Καναδά ανέρχεται σε 20 δισεκατομμύρια Ecu περίπου. Η Ένωση αποτελεί για τον Καναδά το δεύτερο σημαντικότερο εξωτερικό επενδυτή, με ποσοστό 20 % περίπου επί του συνόλου.

5.4. Στο πολιτικό επίπεδο, οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά ακολουθούν το πλαίσιο της Υπερατλαντικής Δήλωσης του Νοεμβρίου του 1990. Κατά τρόπο ανάλογο προς τη δήλωση που είχε υπογραφεί λίγο νωρίτερα από την Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Υπερατλαντική αυτή Δήλωση αναφέρονται οι κοινοί στόχοι και προκλήσεις και η ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας στο επιστημονικό, οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο. Με τη Δήλωση του 1990 θεσπίζονται κυρίως τακτικές επαφές επιπέδου κορυφής, κυρίως μεταξύ του ασκούντος την προεδρία του Συμβουλίου, του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Πρωθυπουργού του Καναδά. Ο μηχανισμός που δημιουργήθηκε το 1990 έχει λειτουργήσει σχετικά καλά και έχει καταστήσει δυνατή την εδραίωση μόνιμου διαλόγου τόσο στο πολιτικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο της διοίκησης.

6. ... αλλά εντούτοις υπάρχουν ορισμένα προβλήματα

6.1. Ορισμένα προβλήματα που υπάρχουν από παλιά εξακολουθούν να διαταράσσουν την ατμόσφαιρα των διμερών σχέσεων οι οποίες χαρακτηρίζονται ενίοτε από μεγάλη ένταση.

6.2. Αναμφισβήτητα, το πρόβλημα της αλιείας είναι το πλέον γνωστό μετά την κρίση που προκλήθηκε προσφάτως, την άνοιξη του 1995, λόγω της αλίευσης του μελανού ιππόγλωσσου στα διεθνή ύδατα. Το ζήτημα αυτό υποσκάπτει τις διμερείς σχέσεις εδώ και αρκετά χρόνια. Το 1981 υπεγράφη συμφωνία μετά από τετραετείς διαπραγματεύσεις. Τον Δεκέμβριο του 1992 υπεγράφη νέα συμφωνία ώστε να εξευρεθεί ικανοποιητική λύση για τη διατήρηση, τη βέλτιστη χρήση και την ορθολογική διαχείριση των αλιευτικών πόρων στην περιοχή δικαιοδοσίας του NAFO (Οργανισμός Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού) και τα καναδικά ύδατα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Καναδάς δεν επικύρωσε το Μνημόνιο Συνεννόησης, προϊόν της εν λόγω Συμφωνίας, γεγονός που βλάπτει τον αλιευτικό τομέα της Κοινότητας, κυρίως όσον αφορά:

α) την παροχή αδείας στα αλιευτικά σκάφη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να εισέρχονται στους καναδικούς λιμένες και να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις τους 7

β) τη διάθεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση των αλιευτικών πλεονασμάτων που δηλώνει ο Καναδάς στην αποκλειστική οικονομική του ζώνη, λαμβανομένου υπόψη του ενδιαφέροντος που έχει ανέκαθεν εκδηλώσει η ΕΕ, στην περίπτωση πλεονασμάτων σε ορισμένα είδη 7

γ) την παροχή αδείας στα σκάφη της ΕΕ για να συμμετέχουν, με καναδικές επιχειρήσεις, σε εμπορικές συμφωνίες που συνάπτονται στο πλαίσιο αναπτυξιακών και άλλων αλιευτικών προγραμμάτων.

6.2.1. Κατά την κρίση του 1995, η Ένωση καταδίκασε τα παράνομα μέτρα που έλαβαν οι Καναδοί, και συγκεκριμένα την κατάσχεση, σε διεθνή ύδατα, ενός ισπανικού αλιευτικού σκάφους, διότι έτσι παραβιάστηκαν θεμελιώδεις και διεθνώς παραδεδεγμένοι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, καθώς και τη μονομερή εφαρμογή αναστολής της αλιείας του ιππόγλωσσου στην ζώνη του NAFO. Μετά από μια περίοδο μεγάλης κρίσης, επήλθε συμφωνία στις 16 Απριλίου του ιδίου έτους.

6.2.2. Η συμφωνία του Απριλίου του 1995, που έγινε δεκτή το Δεκέμβριο και από τα άλλα δώδεκα μέλη του NAFO, επιλύει το ζήτημα της κατανομής των αλιευτικών ποσοστώσεων για το 1996 και θεσπίζει νέα μέτρα διατήρησης και ελέγχου. Εξάλλου, τον Ιούνιο του 1996, οι καναδικοί λιμένες άνοιξαν και πάλι στα αλιευτικά σκάφη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6.2.3. Μολονότι η κρίση των αρχών του 1995 αποσοβήθηκε, το ζήτημα δεν ρυθμίστηκε οριστικά. Πράγματι, ο Καναδάς αντιμετωπίζει την έντονη μείωση των αλιευτικών του πόρων, με οικονομικές επιπτώσεις για τους κατοίκους της Νέας Γης και μία κατάσταση της εσωτερικής του πολιτικής που δυσχεραίνει οιαδήποτε μακροπρόθεσμη δέσμευση. Επιπλέον, η Ισπανία, μετά την κατάσχεση του αλιευτικού της σκάφους, κατέθεσε προσφυγή κατά του Καναδά στο Διεθνές Δικαστήριο. Η αναμονή της απόφασης αυτής (προβλέπεται περί τα τέλη του 1997) καθιστά αβέβαιη την οιαδήποτε δέσμευση του Καναδά που θα μπορούσε να αποβεί εις βάρος του.

6.3. Το ζήτημα των παγίδων με δαγκάνες δημιουργεί επίσης ορισμένα προβλήματα. Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 3254/91 απαγορεύει τη χρήση παγίδων με δαγκάνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση από 1ης Ιανουαρίου 1995. Από την ημερομηνία αυτή, απαγορεύει επίσης την εισαγωγή γουνοδερμάτων και παραγώγων προϊόντων που προέρχονται από χώρες όπου δεν απαγορεύεται η χρήση παγίδων με δαγκάνες ή όπου χρησιμοποιούνται τεχνικές παγίδευσης που δεν ανταποκρίνονται στα διεθνή κριτήρια προστασίας των ζώων.

6.3.1. Το 1995, δόθηκε στον Καναδά αναστολή για την εφαρμογή του κανονισμού αυτού. Πράγματι, ο Καναδάς αντιτίθεται στην εφαρμογή του με το επιχείρημα ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί του και ιδίως οι Inuits, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο γουνοδερμάτων. Το ζήτημα τίθεται εκ νέου ελλείψει ενός διεθνούς κανόνα που να έχει ορίσει ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης ή απτών αποτελεσμάτων από την ομάδα μελέτης που συνέστησαν η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία. Στη γνωμοδότησή της για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου με την οποία προτείνεται αναβολή για ένα ακόμη έτος της εφαρμογής του Κανονισμού του 1991, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν επιμένει αρκετά στον καθορισμό διαδικασιών ελέγχου που να διασφαλίζουν την παγίδευση χωρίς σκληρότητα. Εξάλλου, η ΟΚΕ ζητεί:

- να καταρτισθεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα διαπραγματεύσεων με τις τρίτες χώρες 7

- να μεριμνήσει η Επιτροπή για το ζήτημα της τεχνικής βοήθειας στους πληθυσμούς που χρησιμοποιούν παραδοσιακές μεθόδους κυνηγιού, προκειμένου να δεχθούν οι πληθυσμοί αυτοί να αναπτύξουν μη βάναυσες μεθόδους παγίδευσης 7

- να ενταχθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων μία ρήτρα διαφάνειας, δηλαδή μία δήλωση που να αναφέρει τις μεθόδους παγίδευσης και θανάτωσης καθώς και τον τόπο, η οποία να συνοδεύει τα εισαγόμενα προϊόντα 7

- γενικότερα, η Επιτροπή να αναλάβει να τροποποιήσει τις υφιστάμενες συμφωνίες με τις τρίτες χώρες και να διαπραγματευθεί τις μελλοντικές συμφωνίες προκειμένου να ενταχθεί μία ρήτρα κοινής δέσμευσης και συνεργασίας για την προστασία του περιβάλλοντος.

6.4. Ορισμένες νομικές διαφορές στο γεωργικό τομέα, όσον αφορά κυρίως το σίτο, το αποστεωμένο βοδινό και τα ζυμαρικά, επιλύθηκαν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που αποσκοπούσαν στην αντιστάθμιση των αρνητικών συνεπειών που υπέστη ο Καναδάς λόγω της διεύρυνσης της Ένωσης (Άρθρο 24.6 των κανόνων του ΠΟΕ).

6.5. Υφίστανται άλλα προβλήματα, όπως λόγου χάρη η παρουσία νηματώδους στο ξύλο πεύκης, οι αποψιλωτικές υλοτομήσεις στον καναδικό δρυμό που γίνονται αφορμή για διαμαρτυρίες της Ευρώπης ή ακόμη οι ονομασίες προελεύσεως οίνων και αλκοολούχων ποτών και οι εμπορικές πρακτικές των επαρχιακών οργανώσεων πωλήσεως αλκοολούχων προϊόντων.

7. Προσπάθεια για νέα ώθηση στις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά

7.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής σχετικά με τον Καναδά. Κατά την άποψή της, μία ολοκληρωμένη και ισορροπημένη υπερατλαντική σχέση δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την πλήρη συμμετοχή του Καναδά.

7.2. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την αναγνώριση της ιδιαιτερότητας του Καναδά, ο οποίος βρίσκεται τρόπον τινα στο μεταίχμιο αυτών που ορισμένοι αποκαλούν αμερικανικά και ευρωπαϊκά πρότυπα. Εξάλλου, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί επίσης απαραίτητο να ληφθεί υπόψη στις διμερείς σχέσεις η εσωτερική ποικιλομορφία του Καναδά και, κυρίως, η συνύπαρξη δύο κοινοτήτων, της αγγλόφωνης και της γαλλόφωνης.

7.3. Η ΟΚΕ ασπάζεται την άποψη της Επιτροπής και του Συμβουλίου σύμφωνα με την οποία η αναλογία των ζητημάτων αιχμής στη σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ηνωμένων Πολιτειών αφενός και στη σχέση Ευρωπαϊκής Ένωσης - Καναδά αφετέρου, οδηγεί στην υιοθέτηση της αυτής διαδικασίας ως προς την προσέγγιση των δύο θεμάτων. Τούτο σημαίνει ότι δεν απαιτείται νέο θεσμικό πλαίσιο. Αναγνωρίζει εντούτοις, όπως η Επιτροπή, ότι η προσέγγιση θα πρέπει να προσαρμοσθεί με βάση την κλίμακα και την ιδιαιτερότητα των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά. Ωστόσο, η ΟΚΕ η οποία έχει εκφράσει τη λύπη της διότι τα περισσότερα αμφισβητούμενα ζητήματα δεν ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση του προγράμματος δράσεως Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ηνωμένων Πολιτειών, πιστεύει ότι το πρόγραμμα δράσης με τον Καναδά δεν θα έπρεπε να αγνοήσει τις διμερείς διαφορές.

7.4. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες σχετικά με τον καθορισμό ενός σχεδίου δράσης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Καναδά κατά τη σύνοδο κορυφής της Ρώμης. Η ΟΚΕ ζητεί από την Προεδρία του Συμβουλίου και την Επιτροπή την επανέναρξη, το συντομότερο δυνατόν, των συνομιλιών με τον Καναδά σχετικά με το σχέδιο δράσης, προκειμένου να μην πέσουν στο κενό οι προσπάθειες που ξεκίνησαν στις αρχές του καλοκαιριού. Η ΟΚΕ συνιστά να τηρηθεί σταθερή στάση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει ο Καναδάς την έννοια της εξωεδαφικότητας. Η διαφοροποιημένη ερμηνεία της έννοιας αυτής από τον Καναδά, ανάλογα με το εάν αναφέρεται στα αποτελέσματα του νόμου Helms-Burton ή στη διενέργεια έρευνας σε ξένο σκάφος στα διεθνή ύδατα είναι πράγματι απαράδεκτη για προφανείς λόγους αρχής.

7.5. Εντούτοις, παρότι θα πρέπει να τηρηθεί σταθερή στάση όσον αφορά την τήρηση των αρχών και των διεθνών κανόνων, θα πρέπει να αποφευχθεί η εξάρτηση της συμφωνίας για το σχέδιο δράσης από το ζήτημα της οριστικής ρύθμισης της διαφοράς στο θέμα της αλιείας. Επίσης, η ΟΚΕ φρονεί ότι η έλλειψη σχεδίου δράσης δεν θα πρέπει να παρακωλύσει τη συνέχιση των τρεχουσών διαπραγματεύσεων επί ορισμένων θεμάτων ούτε την έναρξη συνομιλιών επί ορισμένων άλλων θεμάτων.

7.6. Με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής, το σχέδιο δράσης που συζητείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Καναδά περιλαμβάνει τέσσερα κύρια μέρη: εξωτερική πολιτική και ασφάλεια, διεθνή προβλήματα, εμπόριο, συνεργασία και επενδύσεις και ένα μέρος που αφορά την εμβάθυνση και τη διεύρυνση του διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Καναδά.

8. Εξωτερική πολιτική και ασφάλεια

8.1. Όπως παρατηρείται στην ανακοίνωση της Επιτροπής:

«ο ολοένα σημαντικότερος ρόλος που διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην υφήλιο και η θέση που κατέχει ο Καναδάς στο διεθνές προσκήνιο, καθώς και οι κοινές αξίες τις οποίες ασπάζονται, συνηγορούν υπέρ της ενίσχυσης του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ορισμένους τομείς της εξωτερικής πολιτικής.»

Αναφέρονται ορισμένοι πιθανοί τομείς στενότερης συνεργασίας, όπως η ευρω-ατλαντική ασφάλεια, τα δικαιώματα του ανθρώπου στα ΝΑΚ και η μεταρρύθμιση και ενίσχυση της οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών.

8.2. Προβλέπεται επίσης στενότερη συνεργασία σε ό,τι αφορά τους ανθρωπιστικούς στόχους. Σημειωτέον, επ'αυτού, ότι τα μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού επηρέασαν ιδιαίτερα, δυστυχώς, τα καναδικά προγράμματα κρατικής ενίσχυσης της ανάπτυξης, εφόσον το ποσόν τους μειώθηκε από 3 δισεκατομμύρια δολλάρια σε 2,2 δισεκατομμύρια δολλάρια κατά την τελευταία τριετία. Εντούτοις, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς εκφράζουν σε μεγάλο βαθμό τις ίδιες ανησυχίες στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας και συνεισφέρουν κατά σαφώς ισοδύναμο ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος τους (0,4 %) στην ενίσχυση της ανάπτυξης. Η ΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να αναπτύξει τη συνεργασία με τον Καναδά στους σημαντικούς αυτούς τομείς. Η σύσταση συντονιστικής δομής και οι ανταλλαγές προσωπικού μεταξύ της Επιτροπής και του καναδικού οργανισμού διεθνούς ανάπτυξης θα μπορούσαν επίσης να διευκολύνουν το συντονισμό των ενεργειών.

8.3. Η ΟΚΕ έχει κατ'επανάληψη εκφράσει την ανησυχία που της εμπνέει η επιδείνωση της φτώχειας στην Αφρική και η απομόνωση της ηπείρου αυτής. Ο Καναδάς συμμερίζεται την ανησυχία αυτή δεδομένου ότι η Αφρική (με 44 %) είναι ο βασικός προορισμός της καναδικής κρατικής ενίσχυσης της ανάπτυξης, και θα μπορούσαν να σχεδιασθούν κοινές ενέργειες στον τομέα αυτόν.

9. Υπερεθνικά προβλήματα

9.1. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις

9.1.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρει ότι μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα του Τίτλου της VI για τη συνεργασία στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, πολλές τρίτες χώρες και κυρίως ο Καναδάς εκδήλωσαν ενδιαφέρον για ενεργό συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση στους τομείς αυτούς. Μεταξύ των θεμάτων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το αντικείμενο συνεργασίας αναφέρονται τα σχετικά με τη μετανάστευση και το δικαίωμα ασύλου, τα προβλήματα του οργανωμένου διεθνούς εγκλήματος, της διακίνησης ναρκωτικών και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της καταπολέμησης της τρομοκρατίας καθώς και της διακίνησης παράνομων μεταναστών.

9.1.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται απόλυτα τις ανησυχίες αυτές. Εντούτοις, εκφράζει την πεποίθηση ότι δεν θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί μία αποτελεσματική υπερατλαντική συνεργασία, που είναι εξάλλου απαραίτητη για την αντιμετώπιση αυτών των διεθνών προκλήσεων, όσο δεν ενισχύεται η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παρουσιάζει ενιαία θέση για τα ζητήματα αυτά. Η πτυχή αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των θεμάτων που είναι σκόπιμο να μελετηθούν κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη.

9.2. Το περιβάλλον

Η ΟΚΕ διάκειται υπέρ της στενότερης συνεργασίας με τον Καναδά στον τομέα της πολιτικής για το περιβάλλον, τομέα στον οποίο διαθέτει αξιοσημείωτη εμπειρία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς θα μπορούσαν, με κοινή δράση, να προωθήσουν τις διεθνείς συμφωνίες στον τομέα του περιβάλλοντος. Ως παράδειγμα αναφέρεται η συναφής προσέγγιση του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στον τομέα της οικολογικής επισήμανσης, γεγονός στο οποίο θα μπορούσε να βασιστεί ένας ουσιαστικότερος διάλογος και η αναζήτηση κοινών λύσεων.

10. Εμπόριο, συνεργασία και επενδύσεις

10.1. Πολυμερής προσέγγιση

10.1.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τη δέσμευσή της υπέρ της πολυμερούς προσέγγισης και της εδραίωσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Επ'αυτού, εκφράζει την ικανοποίησή της για τις εύλογες συζητήσεις που προβλέπονται με τον Καναδά για τα θέματα που δεν ολοκληρώθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις του γύρου της Ουρουγουάης σχετικά με τις δημόσιες αγορές, τις διαπραγματεύσεις στον τομέα των άμεσων εξωτερικών επενδύσεων και τα νέα ζητήματα της εμπορικής πολιτικής.

10.2. Υπερατλαντικό πλαίσιο

10.2.1. Μέσω των ιθυνόντων του, ο Καναδάς έχει κατ'επανάληψη προτείνει να διεξαχθούν συζητήσεις επί ενός συμφώνου ελεύθερων υπερατλαντικών ανταλλαγών ή ακόμη ενός συμφώνου ελεύθερων ανταλλαγών Ευρωπαϊκής Ένωσης - Καναδά. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι προτάσεις αυτές υπήρξαν πολύτιμες διότι προκάλεσαν τον από κοινού προβληματισμό επί του θέματος. Εντούτοις, όπως και η Επιτροπή, φρονεί ότι μια τέτοια πρωτοβουλία είναι πρόωρη, υπό την έννοια ότι ενδέχεται, αφενός να αποδειχθεί ολέθρια για την εδραίωση των κεκτημένων από τις συμφωνίες του γύρου της Ουρουγουάης και, αφετέρου, να συναντήσει σημαντικές δυσκολίες στην υλοποίησή της. Εξάλλου, δεν μπορεί να αγνοηθεί το σχετικά χαμηλό και στάσιμο επίπεδο των εμπορικών ανταλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Καναδά καθώς και ο ισχυρός προσανατολισμός της καναδικής οικονομίας προς τη Βόρειο Αμερική ο οποίος δεν είναι δυνατόν να μεταβληθεί από καμία συμφωνία, ακόμα και ελεύθερων ανταλλαγών.

10.2.2. Έχει προταθεί ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση να πραγματοποιήσουν από κοινού μελέτη σχετικά με τη διευκόλυνση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και τη μείωση και δη την κατάργηση των δασμολογικών και των μη δασμολογικών φραγμών. Η ΟΚΕ απευθύνει έκκληση στην Επιτροπή να την κρατά ενήμερη για την εξέλιξη της μελέτης αυτής και των αποτελεσμάτων της και ζητεί ακόμη να μελετηθούν τα μέσα ανάπτυξης και διευκόλυνσης των επενδύσεων, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η ΟΚΕ διερωτάται εάν η μελέτη αυτή θα διεξαχθεί εκ παραλλήλου με τη μελέτη που ανέλαβε να συντάξει επί του θέματος η Ένωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ΟΚΕ εκφράζει ωστόσο την απορία της σχετικά με την απουσία του όρου «Νέα υπερατλαντική αγορά» από τον ορισμό της πολιτικής για τον Καναδά δεδομένου ότι ο όρος αυτός αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο της αποφασισθείσας συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για μια ακόμη φορά, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη για ενδελεχή προβληματισμό ως προς τη χάραξη μιας κοινής στρατηγικής έναντι των τριών κρατών μελών της Συμφωνίας Ελευθέρου Εμπορίου Βορείου Αμερικής (NAFTA).

10.3. Διμερές εμπόριο

10.3.1. Οι διμερείς εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Καναδά έχουν συχνά σηματοδοτηθεί από αντιδικίες, ορισμένες εκ των οποίων θα μπορούσαν εν δυνάμει να καταλήξουν σε σημαντικές συγκρούσεις. Καίτοι πολλά από τα προβλήματα αυτά διακανονίσθηκαν προσφάτως, παραμένει ωστόσο η δυνατότητα συγκρούσεως. Σημειωτέον ότι σημαντικός αριθμός των συγκρούσεων αυτών συνδέεται με τις αποκλίσεις των μεν από τους δε όσον αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Τούτο ισχύει ή ίσχυε για τα νεογνά της φώκιας, την αλιεία, το εμπόριο δασικών προϊόντων ή ακόμη τις παγίδες με δαγκάνες. Επ'αυτού, η ΟΚΕ ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στην εξεύρεση οδού για διάλογο επί των περιβαλλοντικών προβλημάτων και των σχέσεών τους με το εμπόριο.

10.3.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να βρει τρόπους ώστε να αποφευχθεί η εκ νέου εμφάνιση των προβλημάτων αυτών με αποτελεσματικότερη χρήση των μηχανισμών που επιτρέπουν να διαφανούν τα προειδοποιητικά σημεία των διαφορών. Εκφράζει ωστόσο τη λύπη της για το γεγονός ότι με την πρόταση αυτή φαίνεται ότι αποσκοπείται μόνον η ενίσχυση των υφισταμένων μηχανισμών οι οποίοι κάθε άλλο παρά αποτελεσματικοί έχουν αποδειχθεί κατά το παρελθόν. Η εφαρμογή ενός συστήματος «αποτροπής των συγκρούσεων» έχει πολλάκις αποτελέσει σύσταση της ΟΚΕ στο παρελθόν. Με τη διαπίστωση, εξάλλου, ότι οι περισσότερες διμερείς διαφορές είναι προϊόν ενεργειών των κύκλων συμφερόντων στην Ευρώπη ή στον Καναδά, η ΟΚΕ προτείνει διεύρυνση του υπερατλαντικού διαλόγου προς τους κύκλους αυτούς προκειμένου να ενταχθούν σε ένα μηχανισμό πρόληψης των διαφορών.

10.4. Συνεργασία σε θέματα κανονισμών

10.4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Επιτροπής με την οποία αποσκοπείται να δοθεί προτεραιότητα στη συνεργασία σε θέματα κανονισμών προκειμένου να προωθηθούν οι ανταλλαγές.

10.4.2. Η ΟΚΕ επικροτεί τη σύναψη, το συντομότερο δυνατόν, συμφωνίας για την αμοιβαία αναγνώριση των κανόνων και της αξιολόγησης της συμμόρφωσης προς αυτούς (στην οποία υπεισέρχονται οι διαδικασίες πιστοποίησης και δοκιμών). Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει εξάλλου ότι διάκειται υπέρ της όσο το δυνατόν συχνότερης εφαρμογής των διεθνών κανόνων. Είναι σημαντική η ένταξη όλων των εμπλεκόμενων κύκλων συμφερόντων στις διαδικασίες θέσπισης κανόνων.

10.4.3. Επί του παρόντος διεξάγονται διαπραγματεύσεις προκειμένου να συναφθούν συμφωνίες στους τομείς της πολιτικής για τον ανταγωνισμό και της τελωνειακής συνεργασίας. Επίσης, η ΟΚΕ ζητεί ενισχυμένη συνεργασία προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις αγορές στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

10.4.4. Η ενισχυμένη αυτή συνεργασία στον τομέα των διακανονισμών θα πρέπει να είναι επίσης ευρείας εμβέλειας, θα πρέπει, δηλαδή, να περιλαμβάνει τη διαβούλευση με τους κύκλους συμφερόντων τους οποίους αφορούν αυτές οι πολιτικές διακανονισμών. Στη διαβούλευση θα πρέπει να ενταχθούν όχι μόνο οι κύκλοι εμπορικών συμφερόντων αλλά και οι εργατικές ενώσεις, οι οργανώσεις καταναλωτών και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις.

10.5. Συνεργασία σε θέματα πολιτικής για την απασχόληση και κοινωνικής πολιτικής

10.5.1. Η προώθηση των τομέων κοινού ενδιαφέροντος που συνδέονται με την πολιτική για την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική εντάσσεται στους στόχους της αναθέρμανσης των σχέσεων με τον Καναδά. Η αντιπαραβολή εμπειριών και απόψεων στους τομείς της καταπολέμησης της ανεργίας, της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, της σχέσης μεταξύ απασχόλησης και νέων τεχνολογιών, της επαγγελματικής κατάρτισης και εκπαίδευσης και της διά βίου εκπαίδευσης, της υγείας ή της προστασίας των κοινωνικών συστημάτων μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα εποικοδομητική. Ειδικότερα, ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζουν σήμερα προβλήματα ιδιαίτερα συναφή.

10.5.2. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ συνιστά να μην περιορισθεί ο διάλογος μόνον στο επίπεδο των διοικήσεων αλλά να επεκταθεί και στους κοινωνικούς εταίρους. Η ίδια η ΟΚΕ, λόγω της μεγάλης εμπειρίας της στους τομείς αυτούς, θα μπορούσε να συμμετάσχει επωφελώς στις ανταλλαγές αυτές που αποσκοπούν στην καλύτερη αμοιβαία αναγνώριση και την αναζήτηση, ει δυνατόν, κοινών λύσεων.

11. Διεύρυνση και εμβάθυνση του διαλόγου

11.1. Το τελευταίο μέρος της στρατηγικής της Επιτροπής συνίσταται στη διεύρυνση του υπερατλαντικού διαλόγου προς νέους φορείς του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας των πολιτών καθώς και προς νέους τομείς όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και οι επιστήμες. Ευλόγως, η ΟΚΕ ασπάζεται απολύτως το στόχο αυτό. Ήδη, με τη γνωμοδότησή της για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είχε αποφανθεί ότι:

«Μία υπερατλαντική συνεργασία μεταξύ ομάδων οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων που να διευρύνει τον προωθούμενο σήμερα εμπορικό διάλογο θα είχε το πλεονέκτημα της εμβάθυνσης ενός διαλόγου ο οποίος, μέχρι σήμερα, διεξάγεται, ως επί το πλείστον, από έναν σχετικά μικρό αριθμό εμπειρογνωμόνων των πολιτικών κύκλων και των κύκλων που μεριμνούν για την ασφάλεια.»

11.2. Προτείνεται, κατ'αυτόν τον τρόπο, η έναρξη διαλόγου μεταξύ των επιχειρήσεων, κατά το πρότυπο του διαλόγου που διεξάγεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εξάλλου, στην ημερήσια διάταξη βρίσκεται επίσης η ανάπτυξη δραστηριοτήτων συνεργασίας στο πλαίσιο της προσφάτως συναφθείσης διμερούς συμφωνίας για τις επιστήμες και τις τεχνολογίες καθώς και η ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, κυρίως σε ό,τι αφορά τη χρήση των τεχνικών πολυμέσων στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, γεγονός που χαροποιεί την ΟΚΕ.

11.3. Η ΟΚΕ επικροτεί εξάλλου την πρόταση σχετικά με την από κοινού εξέταση των προβλημάτων της περιφερειακής πολιτικής διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς αντιμετωπίζουν παρεμφερείς προκλήσεις στον τομέα αυτόν.

11.4. Η ΟΚΕ συνιστά επίσης πλήρη και ολοκληρωτική χρήση των μηχανισμών συνεργασίας που παρέχει η προσφάτως συναφθείσα συμφωνία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, ενώ παράλληλα διερωτάται μήπως οι συνθήκες συμμετοχής (απαιτείται προέλευση από ιδρύματα δύο διαφορετικών κρατών μελών και δύο διαφορετικών περιφερειών) που ορίζει η συμφωνία αυτή είναι υπερβολικά περιοριστικές. Η ΟΚΕ εκφράζει εξάλλου την έντονη επιθυμία να θεσπισθεί συντόμως η αμοιβαία αναγνώριση των πανεπιστημιακών σπουδών και τίτλων.

11.5. Η ΟΚΕ ζητεί διεύρυνση του διαλόγου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά προς τις ομάδες συμφερόντων και των δύο πλευρών του Ατλαντικού. Πράγματι, για να είναι πλήρης η συμμετοχή στο διμερή διάλογο, θα πρέπει να διασφαλισθεί η συμμετοχή ομάδων που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους, τους γεωργούς, τους καταναλωτές και τις οικολογικές οργανώσεις. Θα μπορούσε να διεξαχθεί εποικοδομητικός διάλογος επί πολλών θεμάτων, όπως:

- τα προβλήματα οικονομικής και νομισματικής πολιτικής 7

- η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης, της κρατικής βοήθειας στην ανάπτυξη και η κατάσταση στην Αφρική 7

- η σύγκριση εμπειριών και πολιτικών στον τομέα της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, επαγγελματικής κατάρτισης, υγείας και κοινωνικών υπηρεσιών 7

- η πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος και οι σχέσεις μεταξύ εμπορίου και περιβάλλοντος 7

- η ενημέρωση και η προστασία των καταναλωτών 7

- οι διαφορές στις γεωργικές πολιτικές, οι αμοιβαίες μειώσεις των επιχορηγήσεων, η συμβολή της γεωργίας στην προστασία του περιβάλλοντος 7

- η σύγκριση των εμπειριών σε θέματα περιφερειακής πολιτικής 7

- οι καινοτόμες πρωτοβουλίες των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και οι τόποι και τρόποι συμμετοχής της αστικής κοινωνίας 7

- οι πολιτιστικές ανταλλαγές και οι επαφές μεταξύ των νέων.

11.6. Δεδομένου του δυναμισμού της καναδικής αστικής κοινωνίας και της ευνοϊκότατης αποδοχής της ιδέας του διευρυμένου διαλόγου από τον Καναδά, η ΟΚΕ συνιστά τη διοργάνωση ετήσιας συνάντησης προκειμένου να συζητούνται ορισμένα από τα προαναφερθέντα ζητήματα. Οι τακτικές αυτές συναντήσεις θα έχουν στόχο να βελτιώσουν την αμοιβαία κατανόηση, να αποτελέσουν το μηχανισμό πρόληψης των διενέξεων και, τέλος, να εντάξουν την κοινωνία των πολιτών και συνεπώς τους λαούς στον υπερατλαντικό διάλογο που αποτελεί τις περισσότερες φορές υπόθεση των ειδικών. Η ΟΚΕ επιθυμεί να ακολουθήσει την κατεύθυνση αυτή με το κοινό σχέδιο δράσης Ευρωπαϊκής Ένωσης-Καναδά.

Βρυξέλλες, 27 Νοεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία, που συγκέντρωσε τουλάχιστον το Ό των ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.

Σημείο 7.5

Να αντικατασταθεί από το ακόλουθο κείμενο.

«Πάντως, η απαιτούμενη σταθερή στάση όσον αφορά την τήρηση των διεθνών αρχών και κανόνων, σημαίνει ότι η επίτευξη συμφωνίας για ένα σχέδιο δράσης δεν θα επηρεάσει την απόλυτη ανάγκη να ξεπεραστεί η ανώμαλη κατάσταση που παρατηρείται σήμερα λόγω της μη κύρωσης από τον Καναδά της Συμφωνίας για την Αλιεία την οποία υπέγραψε το 1992 και στην οποία περιλαμβάνεται το άνοιγμα των καναδικών λιμένων στα αλιευτικά σκάφη της Ένωσης, η σύσταση κοινών επιχειρήσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης-Καναδά και η πρόσβαση στα πλεονάσματα αλιευμάτων. Κατ'αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην εξομάλυνση των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Καναδά, στις οποίες οι αλιευτικές πτυχές είναι θεμελιώδους σημασίας, και θα παραμεριστεί χωρίς για τούτο να υποτιμάται επ'ουδενί, η διαφορά για την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη η διεξαγωγή αποδείξεων στο Διεθνές Δικαστήριο, με την αμοιβαία κατανόηση.»

Αιτιολογία

Θεωρώ ότι η πρότασή μου, παρότι στην ουσία λέει το ίδιο, είναι πιο σαφής και περιεκτική.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 31, ψήφοι κατά: 50, αποχές: 19.