Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Έκθεση 2000

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Συγκυριακή κατάσταση και γεωργικά εισοδήματα

1.1. Γενική επισκόπηση

1.2. Επίπεδα παραγωγής

1.3. Εξέλιξη των τιμών παραγωγού και των αγοραίων τιμών

1.4. Τιμές των μέσων παραγωγής

1.5. Εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων

1.6. Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ)

1.6.1. Εισοδήματα γεωργικών εκμεταλλεύσεων

1.6.2. Πραγματικό εισόδημα ανά τύπο εκμετάλλευσης

2. εξελιξεισ των πολιτικων και νομοθετικεσ πρωτοβουλιεσ κατα το 2000

2.1. Πολιτική για την ποιότητα

2.2. Βιολογική γεωργία

2.3. Μέτρα προώθησης

2.4. Απλούστευση της νομοθεσίας στο γεωργικό τομέα

2.4.1. Εισαγωγή

2.4.2. Διαφάνεια και δυνατότητα πρόσβασης στη γεωργική νομοθεσία

2.4.2.1. Ενοποίηση των νομοθετικών κειμένων

2.4.2.2. Ανασύνταξη των κανονισμών που αφορούν τα πιστοποιητικά εξαγωγών και εισαγωγών

2.4.2.3. Κωδικοί που αφορούν τον προορισμό των εξαγωγών

2.4.2.4. Προτάσεις των οργανισμών πληρωμής

2.4.2.5. Νέες γενικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις

2.4.3. Μέτρα απλούστευσης στους τομείς της αγοράς

2.4.3.1. Λίνος και κάνναβη

2.4.3.2. Κρέας

2.4.3.3. Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα

2.4.3.4. Οπωροκηπευτικά

2.4.3.5. Ρύζι

2.4.4. Το καθεστώς για τους παραγωγούς μικρής κλίμακας

2.5. Κρατικές ενισχύσεις

2.5.1. Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο

2.5.2. Γενική επισκόπηση του έτους

2.5.3. Εξαιρετικά γεγονότα και φυσικές καταστροφές

2.5.3.1. Η κρίση της διοξίνης - (B)

2.5.3.2. Ανάκαμψη του τομέα της δασοκομίας στη Γαλλία - (F)

2.5.4. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση

2.5.4.1. Ενίσχυση για την αγορά γαιών - (D)

2.5.4.2. Σχέδια αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης της EPAC και της SILOPOR - (P)

2.5.4.3. Centrale del Latte di Roma - (I)

2.5.5. Φορολογικά μέτρα

2.5.5.1. Απαλλαγή από το φόρο για το CO2 στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών σε θερμοκήπια - (NL)

2.5.5.2. Απαλλαγή από εισφορές για ανόργανες ουσίες - (NL)

2.5.6. Ενισχύσεις λειτουργίας: ελληνικοί συνεταιρισμοί - (EL)

2.5.7. RIBS: παρέμβαση του κράτους με όρους της αγοράς - (I)

2.5.8. Τομέας του χοιρείου κρέατος

2.5.8.1. Ενίσχυση στην παραγωγή χοιρείου κρέατος -'Stabiporc'- (F)

2.5.8.2. Κέντρα συγκέντρωσης χοίρων - (NL)

2.5.9. Κτηνοτροφικός τομέας : γενικά μέτρα

2.5.9.1. Εγκατάλειψη του δυναμικού παραγωγής : ισχύον καθεστώς εντατικής εκτροφής- (NL)

2.5.9.2. Μεταφορά ζώων : 'Gaelic Ferries'- (IRL)

2.5.9.3. Ενίσχυση σε κτηνοτρόφους που επλήγησαν από δυσμενείς καιρικές συνθήκες - (IRL)

2.5.10. Ο τομέας της ζάχαρης

2.5.11. Ο τομέας των εσπεριδοειδών

2.5.11.1. Ενισχύσεις για τον τομέα των εσπεριδοειδών στη Σικελία - (I)

2.5.11.2. Εθνικό σχέδιο δράσης για τον τομέα των εσπεριδοειδών - (I)

2.5.12. Ο τομέας του οίνου

2.6. Βοήθεια στους απόρους

2.7. Οι εξαιρετικά απομακρυσμένες περιφέρειες

2.8. Μέτρα πληροφόρησης σχετικά με την ΚΓΠ

2.9. Έκθεση επί των δραστηριοτήτων στον τομέα "ICT" (τεχνολογίες πληροφόρησης και ανακοίνωσης)

2.10. Συμβουλευτικές επιτροπές και σχέσεις με τις κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις

3. Γεωργικές αγορές

3.1. Δέσμη τιμών για το 2000/01

3.2. Φυτικά προϊόντα

3.2.1. Σιτηρά

3.2.1.1. Παγκόσμια αγορά

3.2.1.2. Κοινοτική αγορά

3.2.2. Ελαιούχοι σπόροι

3.2.3. Πίσσα, κουκιά, φούλια και γλυκά λούπινα

3.2.4. Ελαιούχος λίνος

3.2.5. Οσπριοειδή (ρεβίθια, λαθούρια και φακές)

3.2.6. Μη εδώδιμη παραγωγή

3.2.7. Ρύζι

3.2.7.1. Μεταρρύθμιση του τομέα του ρυζιού

3.2.8. Άμυλα

3.2.9. Ζάχαρη

3.2.9.1. Παγκόσμια αγορά

3.2.9.2. Κοινοτική αγορά

3.2.9.3. Κύριες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις

3.2.10. Γεώμηλα

3.2.11. Αποξηραμένες ζωοτροφές

3.2.12. Κλωστικό λίνο και κάνναβη

3.2.12.1. Κλωστικό λίνο

3.2.12.2. Κάνναβη

3.2.12.3. Μεταρρύθμιση στον τομέα του κλωστικού λίνου και της κάνναβης

3.2.13. Βαμβάκι

3.2.13.1. Μεταρρύθμιση του καθεστώτος ενίσχυσης στο βαμβάκι

3.2.14. Μεταξοσκώληκες

3.2.15. Ελαιόλαδο

3.2.16. Νωπά οπωροκηπευτικά

3.2.16.1. Κατάσταση της παγκόσμιας αγοράς

3.2.16.2. Διεθνείς συναλλαγές

3.2.16.3. Κοινοτική αγορά

3.2.16.4. Η μεταρρύθμιση του τομέα των οπωροκηπευτικών

3.2.17. Μπανάνες

3.2.17.1. Κοινοτική παραγωγή

3.2.17.2. Εισαγωγές των ΑΚΕ

3.2.17.3. Μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα της μπανάνας

3.2.18. Μεταποιημένα οπωροκηπευτικά

3.2.18.1. Παγκόσμια και κοινοτική αγορά

3.2.18.2. Κύριες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις (βλ. τμήμα 3.2.16.4)

3.2.19. Οίνος

3.2.20. Καπνός

3.2.20.1. Eξελίξεις της αγοράς

3.2.20.2. Κύριες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις

3.2.21. Σπόροι προς σπορά

3.2.21.1. Εξελίξεις της αγοράς

3.2.21.2. Κύριες πολιτικές και νομοθετικές εξελίξεις

3.2.22. Λυκίσκος

3.2.22.1. Παγκόσμια αγορά

3.2.22.2. Κοινοτική αγορά

3.2.22.3. Κύριες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις

3.2.23. Ζωντανά φυτά και προϊόντα ανθοκομίας

3.3. Ζωοτροφές

3.4. ζωικά προϊόντα

3.4.1. Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα

3.4.1.1. Παγκόσμια αγορά

3.4.1.2. Κοινοτική αγορά

3.4.2. Βόειο κρέας

3.4.2.1. Εφαρμογή της μεταρρύθμισης του τομέα του βοείου κρέατος

3.4.2.2. Σήμανση του βοείου κρέατος

3.4.2.3. Η παγκόσμια αγορά κατά το 1999

3.4.2.4. Κοινοτική αγορά

3.4.3. Πρόβειο και αίγειο κρέας

3.4.4. Χοίρειο κρέας

3.4.4.1. Κύριες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις (Ρυθμιστικό ταμείο για το χοίρειο κρέας)

3.4.5. Κρέας πουλερικών

3.4.6. Αυγά

3.4.7. Mέλι

4. γεωργονομισματικό καθεστώς

4.1. Εξελίξεις κατά το 2000

5. Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

5.1. Βέλγιο

5.1.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.1.1.1. Φλάνδρα

5.1.1.2. Βαλονία

5.1.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.1.2.1. Ομοσπονδιακό Βέλγιο

5.1.2.2. Βρυξέλλες-Πρωτεύουσα

5.1.2.3. Φλάνδρα

5.1.2.4. Βαλονία

5.2. Δανία

5.2.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.3. Γερμανία

5.3.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.3.1.1. Ιστορικό και πλαίσιο προγραμματισμού

5.3.1.2. Κατάρτιση προγραμμάτων και καθορισμός προτεραιοτήτων

5.3.1.2.1 Baden-Wόrttenberg

5.3.1.2.2 Bayern

5.3.1.2.3 Brandenburg

5.3.1.2.4 Bremen

5.3.1.2.5 Hamburg

5.3.1.2.6 Hessen

5.3.1.2.7 Mecklenburg-Vorpommern

5.3.1.2.8 Niedersachsen

5.3.1.2.9 Nordrhein-Westfalen

5.3.1.2.10 Rheinland-Pfalz

5.3.1.2.11 Saarland

5.3.1.2.12 Sachsen

5.3.1.2.13 Sachsen-Anhalt

5.3.1.2.14 Schleswig-Holstein

5.3.1.2.15 Thόringen

5.3.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.3.2.1. Στόχος 1

5.3.2.2. Στόχος 5β

5.3.2.3. Leader II

5.4. Ελλάδα

5.4.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.4.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.5. Ισπανία

5.5.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.5.1.1. Aragόn

5.5.1.2. Cataluρa

5.5.1.3. Βαλεαρίδες Νήσοι

5.5.1.4. La Rioja

5.5.1.5. Μαδρίτη

5.5.1.6. Navarrα

5.5.1.7. Χώρα των Βάσκων

5.5.2. Προγραμματισμός ΕΓΤΠΕ-τμήμα Προσανατολισμού

5.5.3. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.6. Γαλλία

5.6.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.6.1.1. Τα προγράμματα του στόχου 1

5.6.1.2. Τα προγράμματα του στόχου 2

5.6.1.3. Leader+

5.6.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.7. Ιρλανδία

5.7.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.7.1.1. Ιστορικό και πλαίσιο προγραμματισμού

5.7.1.2. Διάρθρωση των προγραμμάτων και προτεραιότητες

5.7.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.8. Ιταλία

5.8.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.8.1.1. Abruzzo

5.8.1.2. Bolzano

5.8.1.3. Emilia Romagna

5.8.1.4. Friouli - Venezia Giulia

5.8.1.5. Lazio

5.8.1.6. Liguria

5.8.1.7. Lombardia

5.8.1.8. Marche

5.8.1.9. Umbria

5.8.1.10. Piemonte

5.8.1.11. Toscana

5.8.1.12. Trento

5.8.1.13. Valle d'Aosta

5.8.1.14. Veneto

5.8.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.9. Λουξεμβούργο

5.9.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.9.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.10. Κάτω Χώρες

5.10.1. Κατάρτιση νέων προγραμμάτων

5.10.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.11. Αυστρία

5.11.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.11.1.1. Πρόγραμμα της περιφέρειας του Burgenland στο πλαίσιο του στόχου 1

5.11.1.1.1. Στρατηγική

5.11.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.12. Πορτογαλία

5.12.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.12.1.1. Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης και άλλα μέσα

5.12.1.2. Στόχοι

5.12.1.3. Προτεραιότητες και διάρθρωση των προγραμμάτων

5.12.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.13. Φινλανδία

5.13.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.13.1.1. Ηπειρωτική Φινλανδία

5.13.1.2. Νησιά Εland

5.13.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.14. Σουηδία

5.14.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.14.1.1. Στόχος 1

5.14.2. Αξιολόγηση των παλαιών προγραμμάτων

5.15. Ηνωμένο Βασίλειο

5.15.1. Έγκριση νέων προγραμμάτων

5.15.1.1. Αγγλία

5.15.1.2. Βόρειος Ιρλανδία

5.15.1.3. Σκοτία

5.15.1.4. Ουαλία

5.15.1.5. Στόχος 1

6. Περιβαλλον και Δαση

6.1. Λοιπά περιβαλλοντικά μέτρα

6.2. Μέτρα στο δασικό τομέα

7. Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΤΟ 2000

7.1. Συμφωνία της Διάσκεψης Κορυφής του Βερολίνου

7.2. Το τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ

7.2.1. Εξέλιξη της δημοσιονομικής διαδικασίας

7.2.1.1. Νομισματικό αποθεματικό

7.2.2. Θέση του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις στον γενικό προϋπολογισμό

7.2.3. Το ΕΓΤΠΕ και οι χρηματοδοτικοί του πόροι

7.2.4. Η φύση των δαπανών του «Τμήματος Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ»

7.2.4.1. Δημόσια αποθέματα

7.2.5. Εκκαθάριση των λογαριασμών

7.2.6. Εξέλιξη των δαπανών των γεωργικών αγορών το 2000

7.3. Τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ

7.3.1. Πραγματοποιηθείσες χρηματοδοτήσεις

7.3.2. Εκτέλεση του προϋπολογισμού

7.4. Η αξιολόγηση

7.4.1. Αξιολόγηση των μέτρων της αγοράς

7.4.2. Αξιολόγηση των διαρθρωτικών μέτρων και της αγροτικής ανάπτυξης

8. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ

8.1. Κύριες εξελίξεις

8.1.1. Διαπραγματεύσεις για την ένταξη

8.1.2. Προενταξιακή στρατηγική

8.1.3. ΕΠΠΓΑΠ (SAPARD)-Ειδικό πρόγραμμα προσχώρησης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη

8.1.4. Προοδευτική ελευθέρωση των διμερών εμπορικών συναλλαγών στον τομέα της γεωργίας στις ΧΚΑΕ

8.1.4.1. Κατάλογος 1:

8.1.4.2. Κατάλογος 2:

8.1.4.3. Κατάλογος 3:

8.1.5. Αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων

8.2. Βουλγαρία

8.3. Δημοκρατία της Τσεχίας

8.4. Εσθονία

8.5. Ουγγαρία

8.6. Λετονία

8.7. Λιθουανία

8.8. Πολωνία

8.9. Ρουμανία

8.10. Σλοβακία

8.11. Σλοβενία

9. Εξωτερικές σχέσεις

9.1. Διεθνείς οργανισμοί και συμφωνίες

9.1.1. Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ)

9.1.1.1. Διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ και διευθέτηση διαφορών

9.1.2. Oργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OΟΣΑ)

9.1.3. Το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ)

9.1.4. Oργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για τη διατροφή και τη γεωργία (FAO)

9.1.5. Η διεθνής συμφωνία για τα σιτηρά

9.1.5.1. Σύμβαση για τα σιτηρά

9.1.5.2. Σύμβαση για την επισιτιστική βοήθεια

9.1.6. Διεθνής οργάνωση για τη ζάχαρη

9.2. Διμερείς και περιφερειακές εμπορικές σχέσεις

9.2.1. Ηνωμένες Πολιτείες

9.2.2. Καναδάς

9.2.3. Mεξικό

9.2.4. Mercosur και Χιλή

9.2.5. Νότια Αφρική

9.2.6. Ιαπωνία και Νότια Κορέα

9.2.7. Nέα Ζηλανδία

9.2.8. Οι Μεσογειακές χώρες

1. Συγκυριακή κατάσταση και γεωργικά εισοδήματα

1.1. Γενική επισκόπηση

1. Το γεωργικό έτος 2000 χαρακτηρίστηκε κυρίως από τρεις παράγοντες: α) την ανάκαμψη των τιμών στον τομέα της χοιροτροφίας και της πτηνοτροφίας, μετά την πτώση που είχε σημειωθεί το 1999. β) την εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου, η οποία προκάλεσε αλματώδη αύξηση του κόστους της ενέργειας και, σε μικρότερο βέβαια βαθμό, επίσης των λιπασμάτων. γ) την κατάρρευση της κατανάλωσης και των τιμών βοείου κρέατος, αρχίζοντας από τον μήνα Οκτώβριο, λόγω της νέας κρίσης που εκδηλώθηκε ως επακόλουθο της ανακάλυψης νέων κρουσμάτων ΣΕΒ (σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών) σε πολλά κράτη μέλη. Στο σύνολό του, το γεωργικό έτος κύλισε υπό ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, με χαρακτηριστικά μια συγκομιδή-ρεκόρ στα σιτηρά και ένα οικονομικό, εσωτερικό και διεθνές περιβάλλον μάλλον ευνοϊκό τόσο από πλευράς οικονομικής ανάπτυξης όσο και ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εξαγωγών μας.

2. Συνολικώς, οι πρώτες εκτιμήσεις του γεωργικού εισοδήματος, που υπολογίστηκαν στα τέλη του έτους 2000, πριν να καταστεί δυνατή η αποτίμηση του αντίκτυπου από την κρίση της ΣΕΒ, σε όλη της τη βαρύτητα, αναφέρουν άνοδο των εισοδημάτων κατά 1,3%, σε πραγματικούς όρους, για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την ελαφρά άνοδο που είχε ήδη σημειωθεί το 1999 (+0,7% σύμφωνα με τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία). Πάντως, πιθανότατα η πρώτη αυτή εκτίμηση για το έτος 2000 θα πρέπει να αναθεωρηθεί προς τα κάτω, ως συνέπεια της πτώσης των τιμών στον τομέα του βοείου κρέατος στη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου του έτους. Παρόλ'αυτά, υπενθυμίζεται ότι σε συνδυασμό με αυτή την υποχώρηση, οι τιμές του χοιρινού και των πουλερικών επιτάχυναν τη βελτίωσή τους που σημειωνόταν ήδη στις αρχές της κρίσης.

3. Από πλευράς καιρικών συνθηκών, το γεωργικό έτος 2000 ξεκίνησε υπό γενικώς αρκετά ευνοϊκές συνθήκες κατά τη στιγμή της σποράς των χειμερινών σιτηρών (φθινόπωρο 1999). Αυτό προκάλεσε αύξηση των εκτάσεων σποράς μαλακού σίτου στη Γαλλία, στις χώρες του Μπενελούξ και ιδίως στη Γερμανία, μετά την πτώση του προηγουμένου έτους. Εξάλλου, άφθονες βροχές που έπεσαν στη Νότια Ευρώπη τις παραμονές της χειμερινής σποράς επέτρεψαν την αποκατάσταση των αποθεμάτων ύδατος, μετά από θέρος που χαρακτηρίστηκε από αρκετά υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένη ξηρασία στην Ισπανία. Τούτο επέτρεψε να εξουδετερωθεί σε μεγάλο βαθμό η λειψυδρία στις εν λόγω περιφέρειες και οι υψηλότερες από το σύνηθες επίπεδο θερμοκρασίες που σημειώθηκαν στη διάρκεια του χειμώνα. Το τελευταίο αυτό φαινόμενο αφορούσε επίσης το πλείστο των περιοχών της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης (όπου σημειώθηκαν δύο βαθμοί Κελσίου πάνω από το κανονικό), αλλά και οι καιρικές συνθήκες στη διάρκεια της ανοίξεως γενικώς υπήρξαν αρκετά ευνοϊκές, με σχετικά υψηλές θερμοκρασίες οι οποίες επετάχυναν τη βλάστηση των καλλιεργειών. Αντίθετα, στη διάρκεια του θέρους επιδεινώθηκαν κάπως οι καιρικές συνθήκες, με υπέρμετρες βροχές στις περιοχές της Βόρειας Ευρώπης και θερμοκρασίες ανώτερες πάντα από το κανονικό στις περιοχές του νότου. Οι άφθονες βροχές στις βόρειες περιοχές κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο καθυστέρησαν σοβαρά τη συγκομιδή των χειμερινών σιτηρών και επηρέασαν την ποιότητα της εσοδείας. Οι συνθήκες αυτές υπήρξαν ωστόσο αρκετά κατάλληλες για τις θερινές καλλιέργειες και ειδικότερα τα γεώμηλα και τα τεύτλα, μολονότι για την τελευταία καλλιέργεια οι αποδόσεις υπήρξαν γενικώς κατώτερες από τα ύψη-ρεκόρ που είχαν σημειωθεί το παρελθόν έτος. Οι δύο τελευταίες καλλιέργειες, αλλά ιδιαίτερα τα τεύτλα, επλήγησαν από τις υπερβολικές βροχές στη διάρκεια του φθινοπώρου στις βόρειες περιοχές, η δε συγκομιδή τους σε γενικές γραμμές καθυστέρησε.

4. Εκτιμάται ότι η εσωτερική ζήτηση σημείωσε άνοδο κατά περίπου 2,5% για τα σιτηρά, μετά τη συρρίκνωση του παρελθόντος έτους, ιδίως ως συνέπεια της ανάκαμψης της κατανάλωσης σιτηρών στη διατροφή των ζώων που ήταν αποτέλεσμα της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των σιτηρών σε σύγκριση με τις ζωοτροφές υποκατάστασης. Πριν από την κρίση της ΣΕΒ, η κατανάλωση βοείου κρέατος για το έτος 2000 θα ήταν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, στάσιμη, ή ίσως και να σημείωνε ελαφρά αύξηση έναντι του προηγουμένου έτους, οπότε θα εκινείτο ελαφρώς ανώτερα από την μακροχρόνια τάση η οποία ακολουθεί παρά ταύτα φθίνουσα πορεία (από 23 χιλιόγραμμα και πλέον κατά κεφαλή που ήταν το 1986, διαμορφώθηκε σε περίπου 20 χιλιόγραμμα το 1999). Η απώλεια εμπιστοσύνης των καταναλωτών, η οποία επετάθη σε μεγάλο βαθμό ως επακόλουθο της ανακάλυψης νέων κρουσμάτων « τρελών αγελάδων », συμπεριλαμβανομένων κρουσμάτων στα κράτη μέλη που μέχρι τώρα θεωρούσαν εαυτά άτρωτα από την ΣΕΒ, προκάλεσε κατακόρυφη πτώση της κατανάλωσης βοείου κρέατος στο πλείστο των κρατών μελών, με μειώσεις έως 60-70% σε ορισμένα κράτη μέλη. Συνολικώς, εκτιμάται ότι ο αντίκτυπος της κρίσης αυτής στην κατανάλωση βοείου κρέατος κατά το έτος 2000 θα πρέπει να επιφέρει μείωση της τάξης του 5%, οι επιπτώσεις όμως θα μπορούσαν να είναι σοβαρές και κατά το έτος 2001. Όπως και στο παρελθόν, η πτώση της κατανάλωσης βοδινού προκάλεσε σχετική αύξηση της κατανάλωσης κρέατος πουλερικών και χοιρινού, για τα οποία πριν από την κρίση της ΣΕΒ θα σημειωνόταν όμως, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ελαφρά υποχώρηση. Για το λόγο ακριβώς αυτό, η κατανάλωση του είδους αυτού κρεάτων κατά το έτος 2000 στο σύνολό του αναμενόταν να παραμείνει λίγο-πολύ στάσιμη έναντι του παρελθόντος έτους, να σημειώσει μάλιστα ελαφρά πτώση όσον αφορά το κρέας πουλερικών. Τέλος, ενώ η κατανάλωση βουτύρου σημείωσε εκ νέου κάμψη, μετά από ελαφρά ανάκαμψη το έτος 1999, η κατανάλωση τυριών εξακολούθησε να αυξάνει με ποσοστό περίπου 1,5% κατά το 2000.

5. Το γενικό οικονομικό κλίμα χαρακτηρίστηκε από σχετικώς ισχυρή ανάκαμψη τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, από μια πολύ σοβαρή υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, η οποία αύξησε την ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών εξαγωγών στις παγκόσμιες αγορές, και από θεαματική αύξηση της τιμής του πετρελαίου η οποία, συνδυαζόμενη με την αδυναμία του ευρώ, προκάλεσε αφύπνιση του πληθωρισμού στα περισσότερα κράτη μέλη.

6. Η κατάσταση των γεωργικών αγορών σε παγκόσμιο επίπεδο εξακολούθησε να βελτιώνεται κάπως έναντι του παρελθόντος έτους, ήταν όμως σχετικώς άτονη αν συγκριθεί με τα έτη πριν από το 1999. Όσον αφορά ειδικότερα το σίτο, είναι αλήθεια ότι κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους οι παγκόσμιες τιμές σημείωσαν άνοδο ως συνέπεια της αναμενόμενης για την περίοδο 2000/01 μείωσης των αποθεμάτων. Πάντως οι τιμές αυτές κινήθηκαν ελαφρώς χαμηλότερα από τα ύψη-ρεκόρ των ετών 1994-1996. Ως προς τον αραβόσιτο, παρά την παρατηρηθείσα ανάκαμψη κατά το δεύτερο εξάμηνο, οι παγκόσμιες τιμές ήσαν στα τέλη του 2000 σχεδόν στο ίδιο επίπεδο όπως και στις αρχές του έτους, ενώ οι παγκόσμιες τιμές υποχώρησαν κατά περίπου 20% μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου. Ομοίως, οι παγκόσμιες τιμές σόγιας κυμάνθηκαν, στη διάρκεια του έτους, σε ένα επίπεδο που ήταν ελαφρώς μόλις ανώτερο από εκείνο του παρελθόντος έτους, μολονότι, όπως ήδη αναφέρθηκε, η υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου κατέστησε ακριβότερες τις κοινοτικές εισαγωγές σόγιας σε κόκκους και πίτες. Οι παγκόσμιες τιμές βοείου κρέατος κινήθηκαν ανοδικά στη διάρκεια του 2000, υπό την επίδραση μιας αυξανόμενης ζήτησης, ιδιαίτερα στη Βόρεια Αμερική. Αντίθετα, οι παγκόσμιες τιμές κρέατος πουλερικών έμειναν σε επίπεδα αρκετά άτονα, υπό τη συνδυασμένη επίδραση αύξησης της προσφοράς και ύφεσης της ζήτησης. Ως προς τα γαλακτοκομικά προϊόντα, οι παγκόσμιες τιμές σημείωσαν ελαφρά αύξηση για το τυρί και το βούτυρο, σαφή δε βελτίωση για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη, μετά από την ισχυρή κάμψη των τελευταίων ετών, την οποία προξένησε η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση που έπληξε την Ασία, τη Λατινική Αμερική και τη Ρωσία.

7. Η βελτίωση του διεθνούς περιβάλλοντος, συνδυαζόμενη με την υποτίμηση του ευρώ η οποία αύξησε την ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών εξαγωγών, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τις καλές επιδόσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις παγκόσμιες γεωργικές αγορές στη διάρκεια του έτους 2000, με εξαίρεση πάντως κάποια προϊόντα, όπως το βοδινό και τα σπορέλαια. Στη διάρκεια των πρώτων δέκα μηνών του έτους 2000, οι κοινοτικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων αυξήθηκαν πράγματι με ποσοστό 13,6% κατ´αξία έναντι της αντίστοιχης περιόδου του παρελθόντος έτους. Συγκεκριμένα οι εξαγωγές σιτηρών αυξήθηκαν κατά περίπου 7% σε ποσότητα και 27% κατ´αξία, ενώ οι κοινοτικές εξαγωγές σίτου και κριθής κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθούν χωρίς επιστροφές κατά την εξαγωγή, το δεύτερο ήμισυ του έτους. Παρομοίως, οι εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων σημείωσαν ισχυρή άνοδο κατ´αξία (συνολικώς +22,6%) και ειδικότερα οι εξαγωγές γάλακτος σε σκόνη (+84,7%) και τυριών (+19,8%). Το ίδιο συνέβη και με τη ζάχαρη (+22,7), τα φρούτα (+25,7%), τα λαχανικά (+7,2%), το ελαιόλαδο (+46,9%) και το κρασί (+7,2%). Οι εξαγωγές χοιρινού, οι οποίες το 1999 είχαν φθάσει σε επίπεδο-ρεκόρ, κινήθηκαν σε αρκετά υψηλό επίπεδο το 2000 (+ 0,6% κατ´όγκο, στη διάρκεια του πρώτου δεκαμήνου του έτους έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 1999), βελτιώθηκαν μάλιστα σοβαρά κατ´αξία (+24,3%). Οι εξαγωγές κρέατος πουλερικών σημείωσαν ελαφρά άνοδο (+4,2% κατ´αξία), ενώ οι αντίστοιχες του βοδινού υποχώρησαν κατά ποσοστό άνω του 20%, τόσο σε ποσότητα όσο και σε αξία.

8. Συνολικά, η κατάσταση των δημόσιων αποθεμάτων για το πλείστο των γεωργικών προϊόντων τα οποία υπάγονται σε καθεστώς παρέμβασης στις αγορές βελτιώθηκε καθαρά στη διάρκεια του έτους. Τούτο συμβαίνει ιδιαίτερα στα σιτηρά για τα οποία οι ποσότητες που ευρίσκονται υλικώς στο δημόσιο απόθεμα από 14,9 εκατ. τόνους στα τέλη Ιανουαρίου 2000 διαμορφώθηκαν σε 7,8 εκατ. τόνους στα τέλη Σεπτεμβρίου. Ενώ κατέστη δυνατή η διάθεση μεγάλου μέρους των αποθεμάτων σίτου και κριθής, η κατάσταση για τη σίκαλη παραμένει πολύ ανησυχητική, επειδή τα αποθέματα παρέμβασης αντιπροσώπευαν ποσότητα πάνω από 3 εκατ. τόνους στη διάρκεια του έτους. Τα αποθέματα γάλακτος σε σκόνη πρακτικώς εξαφανίστηκαν στη διάρκεια του πρώτου οκταμήνου. Αντίθετα, τα αντίστοιχα του βουτύρου σημείωσαν αύξηση έως το μήνα Μάιο, ενώ στη συνέχεια υποχώρησαν ελαφρώς. Αξίζει επίσης να αναφερθεί η ισχυρή άνοδος των αποθεμάτων ρυζιού, τα οποία υπερέβησαν τους 700 000 τόνους τον Σεπτέμβριο του 2000, ως συνέπεια της αύξησης των εισαγωγών, όπως και της εσωτερικής παραγωγής.

1.2. Επίπεδα παραγωγής

9. Η παραγωγή σιτηρών σημείωσε νέο ρεκόρ το 2000 (πάνω από 211 εκατ. τόνους), μετά από εκείνο του έτους 1998, ως συνέπεια της αύξησης των καλλιεργούμενων εκτάσεων και των αποδόσεων. Αυξήθηκε πράγματι η έκταση σιτηρών κατά ποσοστό περίπου 3% το 2000, σε συνδυασμό με τη μείωση των εκτάσεων που καλλιεργήθηκαν με φυτά ελαιούχων σπόρων, πρωτεϊνούχων καρπών και μη κλωστικού λίνου. Η μετατόπιση αυτή των καλλιεργούμενων εκτάσεων από τους ελαιούχους σπόρους/πρωτεϊνούχους καρπούς προς τα σιτηρά εξηγείται από τα αρκετά χαμηλά επίπεδα τιμών για τα παραγόμενα αυτά προϊόντα κατά την περίοδο 1999/2000, οφείλεται όμως επίσης και στο γεγονός ότι κατά το προηγούμενο έτος είχε διαταραχθεί η σπορά χειμερινών σιτηρών λόγω της κακής κατάστασης των εδαφών σε ορισμένες περιοχές. Μεταξύ των σιτηρών, οι εκτάσεις με μαλακό σίτο αυξήθηκαν κατά 6%, οι αντίστοιχες με αραβόσιτο κατά 4,5% και οι εκτάσεις με σίκαλη κατά 7%.

10. Οι αποδόσεις των σιτηρών αυξήθηκαν κατά 3% έναντι του 1999, έφθασαν δε σε 5,7 τόνους ανά εκτάριο κατά μέσον όρο, δηλαδή επίπεδο περίπου 1% ανώτερο της μακροχρόνιας τάσης. Η εξέλιξη ήταν ωστόσο πολύ διαφορετική από ένα κράτος μέλος στο άλλο. Όντως, ενώ οι αποδόσεις σημείωσαν άλμα άνω του 30% στην Ισπανία και τη Φινλανδία, μετά τα καταστροφικά αποτελέσματα του προηγουμένου έτους, σημειώνουν κάμψη στην Αυστρία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο και στη Γαλλία, λόγω καιρικών συνθηκών λιγότερο ευνοϊκών απ´ότι κατά το παρελθόν έτος. Η επάνοδος σε κανονικές συνθήκες στην Ισπανία εξηγεί κατά μεγάλο μέρος την ισχυρή άνοδο των μέσων στρεμματικών αποδόσεων για το σκληρό σίτο (+ 17% για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της) και την κριθή (+ 7%). Οι αποδόσεις του μαλακού σίτου αυξήθηκαν ελαφρώς, ενώ οι αντίστοιχες του αραβοσίτου σημείωσαν ελαφρά κάμψη.

11. Συνολικά, η παραγωγή σιτηρών αυξήθηκε περισσότερο από 11 εκατ. τόνους έναντι του παρελθόντος έτους (δηλαδή ποσοστό 6%). Σχεδόν το ήμισυ της αύξησης αυτής οφείλεται στο μαλακό σίτο, ενώ το υπόλοιπο ήμισυ αντιπροσωπεύει αύξηση των σιτηρών χορτονομής (και κυρίως κριθής).

12. Μετά τη συγκομιδή-ρεκόρ του έτους 1999, η συνολική παραγωγή ελαιούχων σπόρων (ελαιοκράμβης, ηλίανθου και σόγιας) υποχώρησε κατά 15% το 2000, υπό τη συνδυασμένη επενέργεια της μείωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων (-8%) και των αποδόσεων (-7%). Η κάμψη της συνολικής παραγωγής ελαιούχων σπόρων οφείλεται ως επί το πλείστο στην πτώση της παραγωγής ελαιοκράμβης (-24%) συνεπεία της μείωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων (-13%) και των αποδόσεων (-11%). Αντίθετα, η παραγωγή ηλίανθου σημείωσε αύξηση κατά 11%, επηρεαζόμενη από τη σαφή βελτίωση των στρεμματικών αποδόσεων στην Ισπανία, μετά τα καταστροφικά αποτελέσματα του προηγούμενου έτους που οφείλονταν στην ξηρασία. Οι καλλιεργούμενες με ηλίανθο εκτάσεις παρέμειναν πρακτικώς οι ίδιες στο σύνολό τους. Όσο για τη σόγια, η παραγωγή υπεχώρησε κατά 5% έναντι του παρελθόντος έτους.

13. Η παραγωγή πρωτεϊνούχων καρπών επίσης υποχώρησε το 2000 (-15%), επηρεαζόμενη από τη μείωση των εκτάσεων και των αποδόσεων, φθάνοντας τοιουτοτρόπως στο χαμηλότερο επίπεδό της από το 1995. Εξάλλου, η παραγωγή μη κλωστικού λίνου πρακτικώς μειώθηκε στο ήμισυ έναντι του παρελθόντος έτους, λόγω της επιστροφής στα συνήθη επίπεδα των καλλιεργούμενων εκτάσεων, μετά τη θεαματική αύξησή τους κατά το προηγούμενο έτος στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γερμανία.

14. Μετά την ισχυρή άνοδο του παρελθόντος έτους, η παραγωγή ζάχαρης υποχώρησε κατά ποσοστό άνω του 5% το 2000 συνεπεία της αισθητής μείωσης των καλλιεργούμενων με τεύτλα εκτάσεων (-7,3% έναντι του 1999), εν αναμονή της μείωσης των ποσοστώσεων παραγωγής και λόγω των λιγότερο ευνοϊκών συνθηκών για τις εξαγωγές στην παγκόσμια αγορά. Παρά τη μείωση αυτή των εκτάσεων, οι αποδόσεις σε ζάχαρη κινήθηκαν κατά το 2000 σε σχετικώς υψηλά επίπεδα χάρη στις καιρικές συνθήκες που υπήρξαν σε γενικές γραμμές ευνοϊκές για την καλλιέργεια τεύτλων, τουλάχιστον έως την περίοδο της συγκομιδής. Πάντως η συγκομιδή διαταράχθηκε σε πολλές περιοχές λόγω των πλούσιων βροχών οι οποίες μετρίασαν κάπως τις αποδόσεις των τεύτλων σε ζάχαρη.

15. Οι πρώτες πληροφορίες που ήσαν διαθέσιμες στα μέσα Ιανουαρίου 2001 κάνουν πρόβλεψη παραγωγής ελαιολάδου γύρω στα 1,9 εκατ. τόνους, αυξημένης κατά περίπου 12% έναντι του παρελθόντος έτους.

16. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το 2000 χαρακτηρίστηκε από κάμψη της παραγωγής φρούτων (-2,5%, σε σύγκριση με το 1999) καθώς και των λαχανικών (-2,0%). Η παραγωγή γεωμήλων μάλλον παρέμεινε πρακτικώς στάσιμη έναντι του παρελθόντος έτους.

17. Μετά από εξαιρετική συγκομιδή το 1999, αυξημένη κατά περίπου 20 εκατ. εκατόλιτρα έναντι του 1998, η οινοπαραγωγή σημείωσε πάλι κάμψη το 2000 (περίπου -8%), κινούμενη στο επίπεδο των 165 εκατ. εκατόλιτρων. Σοβαρές μειώσεις σημειώθηκαν ιδιαίτερα στην Αυστρία και στην Πορτογαλία (περί το -25% στα δύο αυτά κράτη μέλη), στη Γερμανία (περίπου -13%), στη Γαλλία (-9%) και στην Ιταλία (-8%). Η οινοπαραγωγή μάλλον αυξήθηκε, αντίθετα, στην Ισπανία (+7%), μετά από τη μείωση του προηγουμένου έτους.

18. Ενώ πριν από την εκδήλωση της νέας κρίσης της ΣΕΒ η παραγωγή βοείου κρέατος κατά το έτος 2000 βρισκόταν ακόμη στην ανοδική φάση του συγκυριακού κύκλου, οπότε βελτιωνόταν ελαφρώς έναντι του προηγουμένου έτους, η κατάρρευση της κατανάλωσης κατά τους τελευταίους μήνες του έτους, παρά την υιοθέτηση ολόκληρης σειράς μέτρων με σκοπό την ενίσχυση του ήδη εγκατεστημένου μηχανισμού για τη διασφάλιση της προστασίας των καταναλωτών, είχε ως αποτέλεσμα αισθητή περιστολή της δραστηριότητας των σφαγείων, άρα και της παραγωγής, που εκτιμάτο σε ποσοστό περίπου 5% στο διάστημα του έτους 2000. Ομοίως, ενώ η κατά κεφαλή κατανάλωση βοδινού φαινόταν ότι είχε πλήρως ανακτήσει το έδαφος που είχε χάσει μετά το 1996, ως συνέπεια της πρώτης κρίσης της ΣΕΒ, στα τέλη του έτους υπέστη νέο πλήγμα, ιδίως στα κράτη μέλη που για πρώτη φορά ήλθαν αντιμέτωπα με την ανακάλυψη κάποιων κρουσμάτων ΣΕΒ στο ζωικό τους κεφάλαιο βοοειδών.

19. Η παραγωγή χοιρείου κρέατος σημείωσε σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κάμψη κατά 2,5%, μετά την ισχυρή άνοδο των τελευταίων ετών και την πτώση των τιμών που παρατηρήθηκε κατά τα έτη 1998 και 1999. Ωστόσο, ως επακόλουθο του δυναμισμού της κατανάλωσης λευκών κρεάτων που προκάλεσε η κρίση της ΣΕΒ, η κάμψη της παραγωγής χοιρινού μετριάστηκε στα τέλη του έτους (-1,8% σε ετήσια βάση).

20. Το 1999 ανεκόπη η αύξηση της παραγωγής κρέατος πουλερικών, που χαρακτηρίζει εδώ και πολύ καιρό τον υπόψη τομέα, ως συνέπεια αφενός μιας μικρότερης αύξησης των εξαγωγών και αφετέρου των αρνητικών επενεργειών που είχε στην κατανάλωση η κρίση της διοξίνης που ξέσπασε στο Βέλγιο την άνοιξη του 1999. Για το έτος 2000 προβλεπόταν μια νέα μείωση παραγωγής, μετά από την αντίστοιχη του προηγούμενου έτους. Όπως πάντως και για το χοιρινό, η μείωση της παραγωγής υπήρξε μικρότερη από την αρχικώς προβλεπόμενη (περίπου -1,1% σε ετήσια βάση) λόγω της ανόδου της κατανάλωσης κρέατος πουλερικών ως επακόλουθο της κρίσης της ΣΕΒ.

21. Μετά την παρατηρηθείσα το 1998 ανάκαμψη σε σύγκριση με την πτώση του προηγούμενου έτους, η παραγωγή κρέατος αιγοπροβάτων πρακτικώς σταθεροποιήθηκε κατά τα έτη 1999 και 2000 σε επίπεδο το οποίο είναι ωστόσο αισθητώς κατώτερο από εκείνο στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

22. Επειδή συνεχίζεται η μείωση του αριθμού αγελάδων γαλακτοπαραγωγής με ποσοστό περίπου 1,5% κατ´έτος, αναμένεται ότι η παραγωγή γάλακτος θα κινηθεί το 2000 στο επίπεδο των 122 εκατ. τόνων, δηλαδή σχεδόν στο ίδιο επίπεδο όπως και για το 1999, οπότε όμως είχε σημειωθεί αύξηση κατά ένα εκατομμύριο τόνους σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι αποδόσεις εξακολουθούν πράγματι να αυξάνονται και σε γενικές γραμμές αντισταθμίζουν την ελάττωση του ζωικού κεφαλαίου. Οι παραδόσεις στα γαλακτοκομεία υπήρξαν και αυτές στάσιμες, αν μη ελαφρώς μειωμένες, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι ποσότητες αναφοράς αυξήθηκαν για ορισμένα κράτη μέλη στο πλαίσιο των αποφάσεων σχετικά με το "Πρόγραμμα Δράσης 2000". Πιθανότατα όμως στις παραδόσεις του έτους 1999 να είχε ήδη αντανακλασθεί ο αντίκτυπος των ανωτέρω αποφάσεων.

23. Μετά την άνοδο του 1999, η παραγωγή βουτύρου αναμένεται να υποχωρήσει εκ νέου το 2000 (-1,2%, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις), παράλληλα με τη μείωση της εσωτερικής κατανάλωσης και παρά την ανάκαμψη των εξαγωγών ως επακόλουθο των δυσχερειών που ανέκυψαν στη ρωσική αγορά. Αντίθετα, η παραγωγή τυριών βελτιώθηκε κατά 2,3% υπό τη συνδυασμένη επίδραση ανόδου της εσωτερικής κατανάλωσης, καθώς και των εξαγωγών. Όσο για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη, η παραγωγή σημείωσε το 2000 ισχυρή κάμψη (-5%) μετά την άνοδο του προηγουμένου έτους.

1.3. Εξέλιξη των τιμών παραγωγού και των αγοραίων τιμών

24. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες στα τέλη Δεκεμβρίου 2000 εκτιμήσεις, ο δείκτης τιμών παραγωγού γεωργικών προϊόντων σημείωσε το 2000 μέση αύξηση κατά 2,9% σε ονομαστικούς όρους έναντι του παρελθόντος έτους, ως αποτέλεσμα μείωσης κατά 1,5% των τιμών των φυτικών προϊόντων και αύξηση κατά 7,7% των τιμών των ζωικών προϊόντων, μετά την κάμψη του 1999. Είναι πάντως σκόπιμο να επισημανθεί ότι κατά τα φαινόμενα η κάμψη των τιμών στον τομέα της βοοτροφίας λόγω της νέας κρίσης της ΣΕΒ δεν κατέστη δυνατό να ληφθεί πλήρως υπόψη κατά τις εκτιμήσεις αυτές. Μεταξύ των φυτικών προϊόντων, οι εντονότερες μειώσεις τιμών σημειώθηκαν για τα γεώμηλα (-19,5%), το κρασί (-5,3%), το ρύζι (-4,3%) και τα νωπά φρούτα (-2,0%). Οι τιμές ακολούθησαν επίσης φθίνουσα πορεία για τα σιτηρά (-1,5%), τα ζαχαρότευτλα (-1,7%) και τα όσπρια (-1,4%). Αντίθετα βελτιώθηκαν ελαφρώς οι τιμές των νωπών λαχανικών (+2,6%). Όσον αφορά τα προϊόντα ζωικής παραγωγής, όπως ήδη αναφέρθηκε, οι τιμές του χοιρινού σημείωσαν άλμα (+25,0%), μετά την κάμψη του 1999. Σημαντικές όμως αυξήσεις σημειώθηκαν επίσης και για τα βοοειδή (+2,0%), τους αμνούς και τα ερίφια (+5,1%), τα πουλερικά (+7,0%) και το γάλα (+2,6%). Τέλος, αισθητώς αυξήθηκαν επίσης και οι τιμές των αυγών (+20,0%).

25. Συνυπολογίζοντας την επενέργεια του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών παραγωγού αυξήθηκε κατά 0,6% έναντι του παρελθόντος έτους για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι σοβαρότερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στο Βέλγιο (+ 6,3%), στη Δανία (+ 7,2%), στη Γερμανία (+ 7,6%), και στις Κάτω Χώρες (+ 7,2%), δηλαδή στα κράτη μέλη όπου διαδραματίζει σοβαρότερο ρόλο η ανάκαμψη των τιμών του χοιρινού, μετά την κάμψη του 1999. Οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν επίσης ελαφρώς στην Ελλάδα (+ 1,0%), στην Ιρλανδία (+ 1,3%) και στην Αυστρία, ενώ στη Γαλλία παρέμειναν πρακτικώς σταθερές σε πραγματικούς όρους. Αντίθετα, οι τιμές παραγωγού σημείωσαν κάμψη, σε πραγματικούς όρους, στην Ισπανία (-2,4%), στην Ιταλία (-1,6%), στο Λουξεμβούργο (-3,5%), στην Πορτογαλία (-1,1%), στη Φινλανδία (-1,8%), στη Σουηδία (-2,9%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (-4,7%).

26. Αφού έφθασαν στο χαμηλότερο επίπεδό τους στις αρχές της περιόδου 1999/2000, οι αγοραίες τιμές σιτηρών βελτιώθηκαν ελαφρώς έως το Μάιο του 2000, παράλληλα με την ανάλωση των αποθεμάτων παρέμβασης (που από 18 εκατ. τόνους στις αρχές της περιόδου διαμορφώθηκαν σε περίπου 9 εκατ. τόνους στα τέλη της), ως αποτέλεσμα της ανόδου των εξαγωγών στην παγκόσμια αγορά, καθώς και της εσωτερικής ζήτησης, ιδιαίτερα στον τομέα των ζωοτροφών. Από το μήνα Ιούνιο και μετά πάντως, οι τιμές των κοινοτικών σιτηρών σημείωσαν αισθητή πτώση στο μέτρο που άρχισαν να επιβεβαιώνονται οι προοπτικές μιας συγκομιδής-ρεκόρ για τα σιτηρά. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός ότι από την 1η Ιουλίου 2000 άρχισε να ισχύει η μείωση των τιμών παρέμβασης που είχε αποφασιστεί στο πλαίσιο του "Προγράμματος Δράσης 2000" (-7,5%), μείωση η οποία εν μέρει αντισταθμίστηκε από αύξηση των ενισχύσεων (από 54,34 ευρώ ανά τόνο σε 58,67 ευρώ ανά τόνο).

27. Η μείωση των τιμών παρέμβασης αντανακλάστηκε πλήρως στις αγοραίες τιμές. Ωστόσο, η εικόνα ποικίλλει αισθητώς από ένα κράτος μέλος σε άλλο και από το ένα είδος σιτηρών στο άλλο. Τοιουτοτρόπως, ενώ στη Γαλλία οι τιμές μαλακού σίτου παρέμειναν σε αρκετά χαμηλά επίπεδα και πολύ πλησίον της τιμής παρέμβασης, λόγω της κακής ποιότητας του αρτοποιήσιμου σίτου, στην Ιταλία και στη Γερμανία οι αγοραίες τιμές σταδιακά ανέκαμψαν και έφθασαν, προς τα τέλη του έτους, σε επίπεδα σαφώς ανώτερα της τιμής παρέμβασης. Ομοίως, ενώ στη Γαλλία οι τιμές της κριθής αυξήθηκαν αισθητώς μετά την αρχή της περιόδου, λόγω σχετικώς περιορισμένης συγκομιδής της κριθής ζυθοποιίας, αντίθετα στην Ισπανία και στη Γερμανία η βελτίωση υπήρξε πολύ πιο συγκρατημένη. Τέλος, μολονότι είναι κατώτερες από τις αντίστοιχες του παρελθόντος έτους, οι τιμές του αραβοσίτου κινήθηκαν σαφώς σε ανώτερα επίπεδα από εκείνα της τιμής παρέμβασης στο πλείστο των παραγωγών κρατών μελών.

28. Οι τιμές ελαιολάδου παρέμειναν σε σχετικώς αρκετά χαμηλά επίπεδα σε όλη τη διάρκεια του 2000 και, για την ποιότητα εξαιρετικά παρθένο, σημείωσαν μάλιστα κάμψη κάτω από το όριο ενεργοποίησης της ιδιωτικής αποθεματοποίησης στην Ισπανία και στην Ελλάδα, με την άφιξη της νέας σοδειάς, η οποία είναι αυξημένη έναντι του παρελθόντος έτος. Ωστόσο στην Ιταλία, τόσο για την ποιότητα εξαιρετικά παρθένο όσο και για το μειονεκτικό ελαιόλαδο, οι τιμές παρέμειναν κάτω από το επίπεδο αυτό.

29. Οι τιμές του οίνου εξακολούθησαν να επιδεινώνονται έναντι του παρελθόντος έτους. Σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγουμένου έτους, στις αρχές Ιανουαρίου 2001, οι αγοραίες τιμές ερυθρών οίνων ήσαν κατώτερες κατά 4% στην Ιταλία, κατά 10% στη Γαλλία και κατά 37% στην Ισπανία, ενώ οι τιμές των λευκών οίνων είχαν υποχωρήσει κατά 3% στην Ιταλία, 7% στη Γαλλία και 27% στην Ισπανία.

30. Οι τιμές του βουτύρου κινήθηκαν σε αρκετά χαμηλά επίπεδα (ποσοστό μεταξύ 90 και 93% της τιμής παρέμβασης) στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του έτους. Από το μήνα Ιούνιο και μετά άρχισαν πάντως να αυξάνουν, όταν δε έκλεισε το έτος είχαν φθάσει σε επίπεδο εγγύς της τιμής παρέμβασης, αφού είχαν υπερβεί το επίπεδο αυτό στη διάρκεια του φθινοπώρου. Οι τιμές του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη βελτιώθηκαν αισθητώς στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου, παράλληλα με την ανάλωση των αποθεμάτων παρέμβασης και την εξάντλησή τους τον Αύγουστο 2000, υπό την επίδραση μιας έντονης ανόδου της ζήτησης, κυρίως στην παγκόσμια αγορά. Έπειτα οι τιμές παρέμειναν σχετικώς σταθερές σε αρκετά υψηλά επίπεδα. Επίσης και οι τιμές των τυριών ήσαν ανώτερες από τις αντίστοιχες του παρελθόντος έτους.

31. Πριν από την εμφάνιση της νέας κρίσης της ΣΕΒ, η αγορά βοείου κρέατος χαρακτηριζόταν από σχετική σταθερότητα αγοραίων τιμών σε επίπεδα σαφώς ανώτερα από εκείνα των παρελθόντων ετών, και μάλιστα πολύ αυξημένα για τις αγελάδες. Από το μήνα πάντως Οκτώβριο και μετά, ως επακόλουθο της ανακάλυψης νέων κρουσμάτων ΣΕΒ, κυρίως στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στην Ιταλία, η αγορά του βοδινού ταχέως κατέρρευσε, ως συνέπεια της κάμψης της εσωτερικής κατανάλωσης. Τοιουτοτρόπως, για παράδειγμα οι τιμές των βοοειδών ώριμης ηλικίας υποχώρησαν περίπου κατά 14% το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο 2000, οι αντίστοιχες των βοοειδών νεαρής ηλικίας κατά 14%, οι τιμές των αγελάδων κατά ποσοστό μεγαλύτερο από 20%, κλείνοντας το έτος σε επίπεδα κινούμενα, σε ορισμένα κράτη μέλη, σε επίπεδο πλησίον του « διχτυού ασφαλείας » (ποσοστό μεταξύ 60 και 70% της τιμής παρέμβασης).

32. Η αγορά του κρέατος πουλερικών ανέκαμψε αισθητώς στη διάρκεια του 2000, μετά την κατάρρευση που είχε υποστεί κατά το προηγούμενο έτος λόγω της πτώσης της κατανάλωσης ως επακόλουθο της κρίσης που οφειλόταν στην μόλυνση, από διοξίνη, των τροφίμων από κρέας πουλερικών. Η κρίση της ΣΕΒ και η συνεπακόλουθη αύξηση της ζήτησης λευκών κρεάτων προκάλεσαν μεθύστερη άνοδο των αγοραίων κρέατος πουλερικών. Συγκεκριμένα, οι αγοραίες τιμές κοτόπουλου αυξήθηκαν με ποσοστό πάνω από 8% κατά μέσον όρο στη διάρκεια των δύο τελευταίων μηνών του έτους.

33. Ωθούμενες από τη μείωση της παραγωγής και την αύξηση της ζήτησης, οι τιμές του χοιρείου κρέατος βελτιώθηκαν σαφώς σε όλη τη διάρκεια του 2000, μετά την επιδείνωση του προηγουμένου έτους. Στα τέλη 2000, οι τιμές του χοιρινού ήσαν κατά 30% ανώτερες από τις αντίστοιχες κατά την ίδια εποχή του προηγουμένου έτους.

34. Στο διάστημα του έτους 2000, οι αγοραίες τιμές στον τομέα του κρέατος αιγοπροβάτων κινήθηκαν αισθητώς ανώτερα από εκείνες του προηγουμένου έτους, οπότε επηρεάζονταν αρνητικώς από την αύξηση της παραγωγής στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία. Ιδιαίτερα έντονη υπήρξε η ανάκαμψη μετά το θέρος, οπότε σημειώθηκε άνοδος των τιμών κατά περίπου 25% μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου.

1.4. Τιμές των μέσων παραγωγής

35. Ο δείκτης αγοραίων τιμών αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης της γεωργίας αυξήθηκε το 2000 κατά μέσον όρο κατά 5,8%, σε ονομαστικούς όρους, σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι εντονότερες αυξήσεις σημειώθηκαν στους τομείς της ενέργειας (+25,4%), ως συνέπεια της εκτόξευσης των τιμών του πετρελαίου, των ζώων κτηνοτροφίας (+13,5%), των λιπασμάτων (+6,5%) και των ζωοτροφών (+3,4%).

36. Λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό, ο δείκτης τιμών αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης της γεωργίας αυξήθηκε, κατά μέσον όρο, κατά 3,7% έναντι του παρελθόντος έτους, για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυξήσεις ανώτερες από τον μέσο όρο σημειώθηκαν στο Βέλγιο (+5,6%), στη Γερμανία (+7,9%), στη Φινλανδία (+4,1%), στη Σουηδία (+4,1%) και στις Κάτω Χώρες (+3,9%). Ο δείκτης τιμών των γεωργικών εισροών αυξήθηκε επίσης στην Ελλάδα (+3,2%), στην Ισπανία (+2,0%), στη Γαλλία (+3,3%), στην Αυστρία (+2,6%), στην Πορτογαλία (+1,9%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (+2,2%), ενώ παρέμεινε πρακτικώς σταθερός στη Δανία και στην Ιταλία.

1.5. Εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων [1]

[1] Λεπτομερέστερη ανάλυση της εξέλιξης των γεωργικών εισοδημάτων κατά το 2000 δίνονται στο φυλλάδιο της Eurostat Στατιστικές εν συντομία, Θέμα - 22/2000.

37. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της Eurostat, οι οποίες καταρτίστηκαν με βάση τις πληροφορίες που ελήφθησαν από τα κράτη μέλη στα μέσα Δεκεμβρίου 2000 στο πλαίσιο της νέας μεθόδου οικονομικών γεωργικών λογαριασμών, τα γεωργικά εισοδήματα [2] αυξήθηκαν, κατά μέσον όρο, κατά ποσοστό 1,3% για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεωργικό εισόδημα αυξήθηκε συγκεκριμένα στο Βέλγιο (+12,2%), στη Δανία (+24,1%), στη Γερμανία (+6,9%), στην Ισπανία (+4,6%), στη Γαλλία (+1,3%), στην Ιρλανδία (+6,5%), στις Κάτω Χώρες (+3,7%), στη Φινλανδία (+22,0%) και στη Σουηδία (+4,9%). Μειώσεις γεωργικού εισοδήματος σημειώθηκαν αντίθετα στην Ιταλία (-4,3%), στην Αυστρία (-4,8%), στην Πορτογαλία (-7,5%) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (-10,8%), ενώ τα γεωργικά εισοδήματα παρέμειναν σταθερά στην Ελλάδα και στο Λουξεμβούργο.

[2] Μετρούμενα με την καθαρή προστιθέμενη αξία στο κόστος των συντελεστών ανά μονάδα εργασίας.

Μεταβολή των ονομαστικών τιμών παραγωγού γεωργικών προϊόντων κατά το 2000* και το 1999

(%)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Προβλέψεις 2000

Πηγή : Eurostat

Μεταβολή των ονομαστικών τιμών αγοράς των μέσων γεωργικής παραγωγής κατά το 2000* και το 1999

(%)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Προβλέψεις 2000

Πηγή : Eurostat

Αποπληθωρισμένοι δείκτες τιμών παραγωγού

(1990=100)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Προβλέψεις 2000

Πηγή : Eurostat

Αποπληθωρισμένοι δείκτες τιμών των αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης της γεωργίας

(1990=100)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Προβλέψεις 2000

Πηγή : Eurostat

1.6. Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ)

1.6.1. Εισοδήματα γεωργικών εκμεταλλεύσεων

38. Η μεικτή παραγωγή, το κόστος και τα εισοδήματα των εκμεταλλεύσεων που λειτουργούν σε εμπορική βάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζονται βάσει στοιχείων που συλλέγονται στο πλαίσιο έρευνας επί των εναρμονισμένων λογαριασμών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (βλ. κεφάλαιο VII, πίνακας 3.2.1). Η έρευνα αυτή παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο διακύμανσης των εισοδημάτων ανάλογα με τον τύπο της γεωργικής εκμετάλλευσης και τη γεωγραφική της θέση, που δεν είναι εμφανής από τους συγκεντρωτικούς μέσους όρους στα αποτελέσματα του συνόλου του γεωργικού τομέα. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται οι διακυμάνσεις ανά είδος παραγωγής και ανά χώρα. Τα διάφορα είδη παραγωγής επεξηγούνται στο κεφάλαιο VII, πίνακας 3.2.2.

39. Κατά τη στιγμή εκτύπωσης της παρούσας έκθεσης δεν ήσαν ακόμη διαθέσιμα ορισμένα αποτελέσματα για το 1998, ενώ όσα ήσαν διαθέσιμα παρέμεναν προσωρινά. Τα αναλυτικά αποτελέσματα για τα διάφορα είδη γεωργικών εκμεταλλεύσεων και τα διάφορα επίπεδα οικονομικών μεγεθών δίδονται στο παράρτημα στατιστικών στοιχείων, πίνακες 3.2.3 και 3.2.4.

1.6.2. Πραγματικό εισόδημα ανά τύπο εκμετάλλευσης

40. Οι μεγάλες διαφορές στο μέσο εισόδημα που υφίστανται μεταξύ κρατών μελών (βλ. 1, 2 και 3) είναι εγγενείς λόγω διάρθρωσης της γεωργίας στις εν λόγω χώρες.

41. Τα κράτη μέλη με τα υψηλότερα μέσα εισοδήματα σε γενικές γραμμές αντιστοιχούν σε εκείνα με πολλές γεωργικές εκμεταλλεύσεις μεγάλου μεγέθους, εξειδικευμένες στις αροτραίες καλλιέργειες ή δραστηριοποιούμενες στους πλέον ανταγωνιστικούς τομείς παραγωγής (χοιροτροφία ή/και πτηνοτροφία, φυτοκομία και γαλακτοκομία). Τα κράτη μέλη του ευρωπαϊκού νότου, με μεγάλο αριθμό μικρών εκμεταλλεύσεων που επιδίδονται σε μεικτές δραστηριότητες (φυτική καλλιέργεια και κτηνοτροφία) ή «λοιπές μόνιμες καλλιέργειες» (ανάμεικτες συνθέσεις διαφορετικών καλλιεργητικών επιχειρήσεων) έχουν μέσα εισοδήματα υπολειπόμενα του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

42. Ο πίνακας 3 δείχνει τη μεγάλη διαφορά εισοδημάτων ανάμεσα στα κράτη μέλη για κάθε τύπο γεωργικής εκμετάλλευσης. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα αρνητικά αριθμητικά στοιχεία εισοδήματος για πολλά κράτη μέλη για το 1998 στην χοιροτροφία και στην πτηνοτροφία και στο μικτό τύπο γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Το στοιχείο αυτό αντανακλά ουσιαστικά τη σοβαρότητα της κρίσης στον τομέα της χοιροτροφίας κατά το έτος αυτό.

43. Ο πίνακας 4 δείχνει τη συμβολή του ισοζυγίου των επιδοτήσεων και των φόρων στο οικογενειακό γεωργικό εισόδημα. Για την ΕΕ των 15, το 1997, η αναλογία των επιδοτήσεων χωρίς τους φόρους στο οικογενειακό γεωργικό εισόδημα ήταν 47% αλλά υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ των τύπων εκμετάλλευσης.

44. Το Λουξεμβούργο, η Φινλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν μέσο οικογενειακό γεωργικό εισόδημα που ήταν χαμηλότερο από το ισοζύγιο των επιδοτήσεων και των φόρων. Αυτό σημαίνει ότι το εισόδημα από την αγορά δεν επαρκούσε για να καλύψει το κόστος της παραγωγής. Εξάλλου, το χαμηλότερο μερίδιο των επιδοτήσεων στο εισόδημα παρατηρήθηκε στις Κάτω Χώρες, την Ιταλία, το Βέλγιο, την Ελλάδα και την Ισπανία.

45. Υπάρχουν επίσης σημαντικές διαφορές, όσον αφορά τους τύπους της γεωργικής εκμετάλλευσης. Το υψηλότερο ποσοστό των καθαρών επιδοτήσεων στο εισόδημα ήταν στις εκμεταλλεύσεις με ξηρές χορτονομές, μικτές δραστηριότητες και αροτραίες καλλιέργειες. Ο τομέας της φυτοκομίας και ο αμπελουργικός τομέας ήταν οι λιγότερο επιδοτούμενοι με μεγάλη διαφορά.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2. εξελιξεισ των πολιτικων και νομοθετικεσ πρωτοβουλιεσ κατα το 2000

2.1. Πολιτική για την ποιότητα

46. Επιβεβαιώνεται το γεγονός ότι η ποιότητα των τροφίμων αποτελεί το αντικείμενο αυξανόμενης ανησυχίας από μέρους των καταναλωτών, γεγονός που δεν δύναται να αγνοηθεί από τους παραγωγούς. Από τη στιγμή που θα διασφαλισθεί η υγειονομική ασφάλεια, ως βασική απαίτηση, η ποιότητα την οποία αποζητούν οι καταναλωτές πρέπει επίσης να εκφράζεται μέσω ποικίλων επιλογών τροφίμων που διαθέτουν αντικειμενικά και εγγυημένα χαρακτηριστικά. Η διατήρηση της εν λόγω επιλογής αποτελεί εξάλλου την εγγύηση για την παροχή δυνατοτήτων διαφοροποίησης της γεωργικής παραγωγής, γεγονός που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις περισσότερο μειονεκτικές αγροτικές περιοχές της Ένωσης. Με βάση τα στοιχεία αυτά εξακολούθησε να αναπτύσσεται μια κοινοτική πολιτική ταυτοποίησης με σήματα ποιοτικής εγγύησης. Στόχος της πολιτικής αυτής είναι να εγγυάται τόσο την καταγωγή των προϊόντων όσο και τις μεθόδους παραγωγής τους.

47. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 [3], η Επιτροπή ολοκλήρωσε την κατάρτιση του καταλόγου των καταχωρημένων ονομασιών ως Προστατευόμενες Ονομασίες Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενες Γεωγραφικές Ενδείξεις (ΠΓΕ), των οποίων ο αριθμός έφτασε σήμερα τις 544.

[3] ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 1.

48. Τόσο από άποψη ενδιαφερομένων κρατών μελών όσο και ειδών παραγωγής, οι νέες καταχωρήσεις αντικατοπτρίζουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την προστασία των προϊόντων, τα οποία οι καταναλωτές δύνανται να αναγνωρίζουν από τις μεθόδους παραγωγής τους, οι οποίες συνδέονται με τη γεωγραφική τους προέλευση.

49. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 [4] για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας, που φέρουν την ένδειξη « ειδικό παραδοσιακό προϊόν εγγυημένο » (ΕΠΠΕ), καταχωρήθηκαν δύο νέες ονομασίες. Εντούτοις, ο εν λόγω κανονισμός εξακολουθεί να βρίσκει ιδιαίτερα περιορισμένη εφαρμογή, καθώς μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί μόνο εννέα καταχωρήσεις ονομασιών. Σε συνέχεια της έκθεσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας ένας κανονισμός για την επίλυση των διαπιστωθέντων προβλημάτων. πρόκειται ιδίως για τη διευκρίνιση των αποδεκτών κριτηρίων ένστασης.

[4] ΕΕ L 208 της 24.7.1992, σ. 9.

50. Σε πολυμερές επίπεδο, βρίσκονται εν εξελίξει εργασίες με σκοπό τη διευκρίνιση ορισμένων στοιχείων του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 σε σχέση με τη συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (συμφωνία "TRIP"). Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταβάλλει προσπάθειες για να προωθήσει, μέσω της υποβολής προτάσεων, τις εργασίες για τη δημιουργία ενός συστήματος κοινοποίησης των καταχωρήσεων των γεωγραφικών ενδείξεων. τούτο αποτελεί στόχο προτεραιότητας που θα βοηθήσει τους κοινοτικούς παραγωγούς που επωφελούνται από καταχωρήσεις γεωγραφικών ενδείξεων, να προστατευθούν ικανοποιητικότερα και να βελτιώσουν τη θέση τους στη διεθνή αγορά.

Κατάλογος των καταχωρήσεων το 2000 σε ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΠΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.2. Βιολογική γεωργία

51. Στις 19 Μαΐου 2000 και στις 25 Σεπτεμβρίου 2000 η Επιτροπή εξέδωσε αντίστοιχα τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/2000 [5] και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2020/2000 [6] για την αναπροσαρμογή των τεχνικών παραρτημάτων II και VI του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 [7].

[5] ΕΕ L 119 της 20.5.2000, σ. 27.

[6] ΕΕ L 241 της 26.9.2000, σ. 39.

[7] ΕΕ L 198 της 22.7.1991, σ. 1.

52. Συνεπεία της έκδοσης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1804/1999 [8] που συμπεριλαμβάνει την ζωική παραγωγή στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91, η Επιτροπή ξεκίνησε ένα πρόγραμμα εργασίας, με σκοπό να διευκρινιστούν ορισμένα θέματα που αφορούν τις βιολογικές μεθόδους ζωικής παραγωγής, θέματα που εθίγησαν από το Συμβούλιο κατά την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1804/1999. Τα κύρια ζητήματα που καλύπτει επί του παρόντος το εν λόγω πρόγραμμα είναι τα ακόλουθα:

[8] ΕΕ L 222 της 24.8.1999, σ. 1.

- τροποποίηση του παραρτήματος III σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις επιθεώρησης και τα προληπτικά μέτρα.

- εκπόνηση ενός κανονισμού που θα θεσπίζει τις απαιτήσεις σήμανσης και επιθεώρησης για τις ζωοτροφές.

- ολοκλήρωση των τμημάτων A και B του παραρτήματος VI, όσον αφορά τα μη γεωργικά συστατικά και τις ενισχύσεις για τη μεταποίηση, που χρησιμοποιούνται στα μεταποιημένα ζωικά προϊόντα.

- εξέταση των όρων πρόσβασης σε βοσκοτόπους.

- μέτρα εφαρμογής για την απαγόρευση της χρησιμοποίησης γενετικά τροποποιημένων οργανισμών καθώς και των παραγώγων των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών.

53. Η αξιολόγηση της ισοδυναμίας που προβλέπεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2092/91, πραγματοποιείται επί του παρόντος για πολλές τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά την επέκταση της ισοδυναμίας για να καλυφθεί η ζωική παραγωγή. Στις 24 Ιουλίου του 2000 και στις 31 Οκτωβρίου του 2000, η Επιτροπή εξέδωσε τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1616/2000 [9] και 2426/2000] [10], με τους οποίους επεκτείνεται η αναγνώριση ισοδυναμίας και στη ζωική παραγωγή για την Αργεντινή και την Ελβετία και προστίθεται ένας νέος φορέας ελέγχου για την Αργεντινή.

[9] ΕΕ L 185 της 25.7.2000, σ. 62.

[10] ΕΕ L 279 της 1.11.2000, σ. 19.

2.3. Μέτρα προώθησης

54. Στο πλαίσιο ενός επαναπροσανατολισμού της πολιτικής για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό σχετικά με τη λήψη μέτρων ενημέρωσης και προώθησης των γεωργικών προϊόντων στις τρίτες χώρες [11]. Ο κανονισμός παρέχει τη δυνατότητα στήριξης ορισμένων ενεργειών προώθησης και ενημέρωσης για γεωργικά προϊόντα, σε όλες τις τρίτες χώρες. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2879/2000 [12] της Επιτροπής, της 28ης Δεκεμβρίου 2000, θέσπισε μόλις πρόσφατα τις λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος προώθησης στις τρίτες χώρες.

[11] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2702/1999 (ΕΕ L 327 της 14.12.1999, σ. 7).

[12] ΕΕ L 333 της 29.12.2000, σ. 63

55. Όσον αφορά τα προγράμματα προώθησης, τα οποία διαχειρίζεται άμεσα η Επιτροπή, κατά το 1999 εκπονήθηκε, με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της προηγούμενης εκστρατείας, μια νέα εκστρατεία τριετούς διάρκειας για το ελαιόλαδο. Επίσης, ξεκίνησε το Σεπτέμβριο μια νέα διετής εκστρατεία για τον κλωστικό λίνο. Όσον αφορά τα προγράμματα που υπάγονται σε ένα σύστημα έμμεσης διαχείρισης, οι εκστρατείες προώθησης συνεχίσθηκαν για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το βόειο κρέας ποιότητας, τα μήλα, τα εσπεριδοειδή και τους χυμούς σταφυλιών. Επίσης, για τους εν λόγω τομείς, τα αποτελέσματα των εκθέσεων αξιολόγησης είναι ενθαρρυντικά.

56. Επιπλέον, καταρτίστηκαν μέτρα ενημέρωσης, με δαπάνη 7 εκατ. ευρώ. σχετικά με το νέο καθεστώς σήμανσης του βοείου κρέατος.

57. Όσον αφορά τα άνθη και τα ζώντα φυτά, ξεκίνησε σε 14 κράτη μέλη η τελευταία δέσμη προγραμμάτων προώθησης των εν λόγω προϊόντων, με συνολική δαπάνη ύψους 15 εκατ. ευρώ.

58. Τέλος, για τα γεωργικά προϊόντα ποιότητας που προέρχονται από τις πλέον απομακρυσμένες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ολοκληρώθηκε η εκστρατεία προώθησης για τους λογότυπους που χρησιμοποιούνται από τις εν λόγω περιφέρειες.

59. Ο προϋπολογισμός διατέθηκε μεταξύ των διαφόρων τομέων, όπως εμφαίνεται κατωτέρω (σε εκατ. ευρώ):

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

60. Εξάλλου, η Επιτροπή εξέδωσε στις 8 Σεπτεμβρίου 2000 πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου [13] που αποσκοπεί στην εναρμόνιση των ενεργειών ενημέρωσης και προώθησης των γεωργικών προϊόντων στην εσωτερική αγορά. Το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2826/2000 [14] στις 19 Δεκεμβρίου 2000.

[13] COM(2000) 538 τελικό.

[14] ΕΕ L 328 της 23.12.2000, σ. 2

2.4. Απλούστευση της νομοθεσίας στο γεωργικό τομέα

2.4.1. Εισαγωγή

61. Κατά τα πρόσφατα έτη, η Επιτροπή έλαβε ορισμένες σημαντικές και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες με σκοπό την απλούστευση της νομοθεσίας στο γεωργικό τομέα. Το έργο της απλούστευσης που υλοποιήθηκε κατά το 2000, συνίστατο κυρίως στο να καταστεί η γεωργική νομοθεσία όσο το δυνατόν περισσότερο σαφής, διαφανής και με εύκολη πρόσβαση και να μειωθεί το διοικητικό έργο που επιβάλλει η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) στους γεωργούς και στις διοικητικές αρχές.

2.4.2. Διαφάνεια και δυνατότητα πρόσβασης στη γεωργική νομοθεσία

2.4.2.1. Ενοποίηση των νομοθετικών κειμένων

62. Στις αρχές του 1999 ξεκίνησε η εφαρμογή ενός προγράμματος για την ενοποίηση των νομοθετικών κειμένων στο γεωργικό τομέα, σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ και για να δύναται να έχει πρόσβαση το ευρύ κοινό στη νομοθεσία αυτή, μέσω του διαδικτύου (Internet). Οι τροποποιήσεις των νομοθετικών πράξεων στο γεωργικό τομέα ενσωματώθηκαν στα βασικά κείμενα, έτσι ώστε να δύναται κανείς να συμβουλευθεί μια ενιαία έκδοση του ενημερωμένου κειμένου. Παρά το γεγονός ότι δεν είναι δεσμευτικές από νομική άποψη, οι ενοποιημένες διατυπώσεις διευκολύνουν αισθητά την έρευνα των ισχυόντων κανόνων.

63. Κατά τα τέλη του 2000, ήταν ήδη διαθέσιμες στη θέση web EUR-LEX περί τις 500 γεωργικές νομοθετικές πράξεις.

2.4.2.2. Ανασύνταξη των κανονισμών που αφορούν τα πιστοποιητικά εξαγωγών και εισαγωγών

64. Οι οριζόντιοι κανονισμοί για τα πιστοποιητικά εισαγωγών και εξαγωγών, τροποποιήθηκαν πολλές φορές και σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικά. Για την επίτευξη διαφάνειας και διοικητικής αποτελεσματικότητας, οι εν λόγω κανόνες ενοποιήθηκαν σε ένα ενιαίο κείμενο, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1291/2000 της Επιτροπής [15]. Ο νέος κανονισμός επιφέρει μια ουσιαστική απλοποίηση - για παράδειγμα, τα κράτη μέλη δύνανται να εφαρμόζουν μια απλοποιημένη διαδικασία, με την οποία αποφεύγεται η φυσική διαβίβαση των πιστοποιητικών. επιπλέον, το ποσό κάτω από το οποίο δεν απαιτείται η έκδοση πιστοποιητικού, αυξήθηκε από 5 σε 60 ευρώ. Οι απλουστεύσεις αυτές θα ελαφρύνουν σημαντικά το φόρτο διοικητικής εργασίας, τόσο στον εμπορικό τομέα όσο και στις ενδιαφερόμενες εθνικές διοικήσεις.

[15] ΕΕ L 152 της 24.6.2000, σ. 1.

2.4.2.3. Κωδικοί που αφορούν τον προορισμό των εξαγωγών

65. Από το Σεπτέμβριο του 2000, έχει απλοποιηθεί το σύστημα που εφαρμόζεται για να αναφέρεται ο προορισμός κατά τον καθορισμό των επιστροφών στην εξαγωγή. Το νέο αυτό ενιαίο σύστημα, το οποίο αντικαθιστά τα διάφορα πολύπλοκα συστήματα που χρησιμοποιούνταν μέχρι σήμερα στους διαφόρους τομείς, θα μειώσει τους κινδύνους παρεξηγήσεων και λαθών. Εξάλλου, θα διευκολύνει την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.

2.4.2.4. Προτάσεις των οργανισμών πληρωμής

66. Κατά τα πρόσφατα έτη, οι εθνικοί οργανισμοί πληρωμής των κρατών μελών υπέβαλαν προς εξέταση 246 προτάσεις για νομοθετικές και/ή διοικητικές απλουστεύσεις. Η Επιτροπή έχει πλέον εξετάσει τις εν λόγω προτάσεις [16] και πολλές από αυτές έχουν εν μέρει υιοθετηθεί. Ορισμένες από τις εν λόγω προτάσεις εξακολουθούν να βρίσκονται υπό εξέταση και ενδέχεται να οδηγήσουν μελλοντικά σε περαιτέρω απλουστεύσεις.

[16] SEC(2000)1775

2.4.2.5. Νέες γενικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις

67. Οι νέες κοινοτικές γενικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα, εγκρίθηκαν τον Φεβρουάριο του 2000 και αντικαθιστούν και ενοποιούν μια μεγάλη ποικιλία άλλων πλαισίων, γενικών κατευθύνσεων, καθώς και πρακτικών και εγγράφων εργασίας της Επιτροπής. Η επανεξέταση αυτή οδηγεί σε μεγαλύτερο βαθμό διαφάνειας και διευκολύνει το έργο των αρμοδίων αρχών.

2.4.3. Μέτρα απλούστευσης στους τομείς της αγοράς

68. Οι μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν ή προτάθηκαν κατά το έτος 2000, έχουν απλουστεύσει ή πρόκειται να απλουστεύσουν τη γεωργική νομοθεσία σε ορισμένους τομείς της αγοράς.

2.4.3.1. Λίνος και κάνναβη

69. Η μεταρρύθμιση του τομέα του κλωστικού λίνου και της κάνναβης, που εγκρίθηκε τον Ιούλιο 2000, ενσωμάτωσε τις εν λόγω καλλιέργειες στο σύστημα των αροτραίων καλλιεργειών, όσον αφορά τις άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση έχει μειώσει τον αριθμό των κανονισμών.

2.4.3.2. Κρέας

70. Διάφορα μέτρα απλούστευσης έχουν ληφθεί στον τομέα των κρεάτων κατά το 2000, για παράδειγμα :

- οι πριμοδοτήσεις σφαγής στον τομέα του βοείου κρέατος, δύνανται, υπό ορισμένες συνθήκες, να καταβάλλονται αυτόματα στον ενδιαφερόμενους κτηνοτρόφους.

- τα κράτη μέλη δύνανται να επιτρέπουν στους γεωργούς να επιλέγουν την απλουστευμένη εφαρμογή της πριμοδότησης εκτατικοποίησης.

- η ονοματολογία των επιστροφών κατά την εξαγωγή μεταποιημένου βοείου κρέατος, έχει απλουστευθεί αισθητά : οι 47 ιδιαίτερα τεχνικές και πολύπλοκες κατηγορίες προϊόντων μειώθηκαν σε 8.

- με βάση την μέθοδο που ακολουθήθηκε για άλλους τομείς στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, οι τιμές βάσης του χοιρείου και του πρόβειου κρέατος δεν θα καθορίζονται πλέον σε ετήσια βάση, αλλά στους αντίστοιχους βασικούς κανονισμούς, χωρίς ειδικές προθεσμίες.

- οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για τα "άμεσα" πιστοποιητικά εξαγωγής για το χοίρειο κρέας, τα αυγά και το κρέας πουλερικών, απλουστεύθηκαν και ευθυγραμμίστηκαν με το σύστημα των πιστοποιητικών που εκδίδονται στον τομέα του βοείου κρέατος.

2.4.3.3. Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα

71. Μετά από την έκδοση του νέου βασικού κανονισμού στον γαλακτοκομικό τομέα, χρειάστηκε να πραγματοποιηθούν πολλές τροποποιήσεις στους κανονισμούς εφαρμογής της Επιτροπής. Αντί να τροποποιήσουν τους ισχύοντες κανονισμούς, οι αρμόδιοι επωφελήθηκαν από την ευκαιρία αυτή για να κωδικοποιήσουν μεγάλα τμήματα της νομοθεσίας στον γαλακτοκομικό τομέα. Η εν λόγω κωδικοποίηση επέτρεψε τη μείωση του αριθμού των κανονισμών, την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και την εναρμόνιση των διαδικασιών διοικητικής διαχείρισης και ελέγχου των διαφόρων συστημάτων.

2.4.3.4. Οπωροκηπευτικά

72. Η πρόταση για την τροποποίηση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, συμπεριλαμβανομένων των μεταποιημένων οπωροκηπευτικών, αποσκοπεί στην ορθολογική οργάνωση και την απλούστευση των διατάξεων, καθώς και στην προσαρμογή κατάλληλων ορίων παραγωγής. Θα απλουστεύσει και θα σταθεροποιήσει το καθεστώς στήριξης των οργανώσεων παραγωγών και θα βελτιώσει τη διαχείριση των επιστροφών κατά την εξαγωγή νωπών οπωροκηπευτικών.

2.4.3.5. Ρύζι

73. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής του Ιουνίου του 2000, το ρύζι θα ενταχθεί στο σύστημα των αροτραίων καλλιεργειών. Από το μέτρο αυτό θα προκύψουν σημαντικά πλεονεκτήματα από άποψη απλούστευσης.

2.4.4. Το καθεστώς για τους παραγωγούς μικρής κλίμακας

74. Τον Δεκέμβριο του 2000 [17], η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την απλούστευση του καθεστώτος πληρωμής μικρών ποσών άμεσων ενισχύσεων σε γεωργούς. Η πρόταση προβλέπει ότι οι γεωργοί που δικαιούνται μια άμεση μέγιστη ενίσχυση 1.000 ευρώ, θα πρέπει να υποβάλλουν ενιαία αίτηση και θα εισπράττουν ένα συνολικό ποσό ετησίως, αντί να τους καταβάλλονται πολλές μικρές πληρωμές.

[17] COM (2000) 841

2.5. Κρατικές ενισχύσεις

2.5.1. Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο

75. Από την 1η Ιανουαρίου 2000, η Επιτροπή εφάρμοσε τις 'γενικές κατευθύνσεις της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα [18]', που είχαν εγκριθεί στις 24 Νοεμβρίου 1999, για νέες κρατικές ενισχύσεις που υποβλήθηκαν μετά την εν λόγω ημερομηνία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν προσαρμόσει τα ισχύοντα καθεστώτα ενισχύσεων μέχρι το τέλος του 2000, έτσι ώστε να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες.

[18] ΕΕ C 28 της 1.2.2000, σ. 2. Τροποποιήθηκε με την ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ. 19.

76. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές κωδικοποιούν και απλουστεύουν τους κανόνες που εφάρμοζε κατά το παρελθόν η Επιτροπή. Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές σημαντικές μεταβολές για να διασφαλίσουν την συμφωνία των σχετικών με τις κρατικές ενισχύσεις κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη νέα πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, η οποία καθιερώθηκε στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων του 'Προγράμματος Δράσης 2000'.

77. Οι νέες γενικές κατευθύνσεις βασίζονται στην αρχή ότι κάθε κρατική ενίσχυση στον γεωργικό τομέα πρέπει να είναι συμβατή με την κοινή γεωργική πολιτική της ΕΕ (ΚΓΠ) και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο της συμφωνίας ΠΟΕ στον γεωργικό τομέα. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη απεφάσισαν να αποκλείσουν την πιθανότητα να μπορεί ένα μόνο κράτος μέλος να διαταράσσει την ευαίσθητη ισορροπία της κοινοτικής στήριξης των τιμών των προϊόντων ή των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, απαγορεύεται κάθε κρατική ενίσχυση που παρεμβαίνει στους μηχανισμούς της κοινής οργάνωσης αγορών.

78. Σύμφωνα με τις νέες γενικές κατευθύνσεις, οι χορηγούμενες από τα κράτη μέλη ενισχύσεις, οι οποίες, εφόσον τηρούνται διάφοροι όροι, είναι αποδεκτές από την ΕΕ, δύνανται να περιγραφούν περιληπτικά κατά τον ακόλουθο τρόπο :

- οι ενισχύσεις για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, δύνανται κατά κανόνα να επιτρέπονται μέχρι του 40% των επιλέξιμων δαπανών, ή του 50% στις πλέον μειονεκτικές περιοχές. δύνανται να επιτρέπονται υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης για επενδύσεις που συνδέονται με τη διατήρηση παραδοσιακών τοπίων, για την νέα διευθέτηση κτιρίων εκμετάλλευσης προς το γενικό συμφέρον, ή για τη βελτίωση του περιβάλλοντος, της καλής διαβίωσης των ζώων ή της υγιεινής.

- οι ενισχύσεις για επενδύσεις στη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών προϊόντων, δύνανται κατά κανόνα να επιτρέπονται σε ποσοστά που μπορούν να φθάσουν το 40% ή ακόμα και το 50% στις περιφέρειες του στόχου 1, υπό τον όρο ότι θα αποδεικνύεται ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δύνανται να διατεθούν μέσω των συνήθων διαύλων στην αγορά.

- οι ενισχύσεις που χορηγούνται σε αντάλλαγμα δεσμεύσεων των παραγωγών στο γεωργο-περιβαλλοντικό τομέα και άλλες ενισχύσεις που ευνοούν το περιβάλλον.

- οι ενισχύσεις που προορίζονται για την αντιστάθμιση μειονεκτημάτων στις μειονεκτικές περιοχές.

- οι ενισχύσεις για την εγκατάσταση νεαρών γεωργών.

- οι ενισχύσεις για την πρόωρη συνταξιοδότηση, της παύση γεωργικών δραστηριοτήτων ή τον περιορισμό του δυναμικού παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας.

- οι ενισχύσεις για την εγκατάσταση ομάδων παραγωγών.

- οι ενισχύσεις που προορίζονται για την αντιστάθμιση ζημιών που έχουν προκληθεί στη γεωργική παραγωγή ή στα μέσα παραγωγής, λόγω φυσικών καταστροφών ή εξαιρετικών περιστάσεων, δυσμενών καιρικών συνθηκών ή κρουσμάτων ασθενειών των ζώων ή των φυτών, καθώς και ενισχύσεις που χορηγούνται για την ενθάρρυνση της ασφάλισης κατά των εν λόγω κινδύνων.

- οι ενισχύσεις για την ενθάρρυνση της παραγωγής και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων ποιότητας, για την παροχή τεχνικής βοήθειας στους παραγωγούς και για τη βελτίωση της γενετικής ποιότητας του ζωικού κεφαλαίου.

- οι ενισχύσεις που προορίζονται για την χορήγηση ειδικής συνδρομής σε ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες και στα νησιά του Αιγαίου.

79. Εκτός από τις εν λόγω κατηγορίες, οι οποίες καλύπτονται ειδικά από τις γενικές κατευθύνσεις, δύνανται επίσης να χορηγούνται ενισχύσεις δυνάμει άλλων κοινοτικών διατάξεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, για την χορήγηση βραχυπρόθεσμων δανείων λειτουργίας, για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση γεωργικών εκμεταλλεύσεων που αντιμετωπίζουν προβλήματα, καθώς και για τη στήριξη της απασχόλησης.

80. Εξάλλου, η Επιτροπή καταρτίζει επί του παρόντος ένα νέο πλαίσιο για την προώθηση και τη διαφήμιση γεωργικών προϊόντων. Κατά συνέπεια, οι νέες γενικές κατευθύνσεις απλώς αναφέρονται στις υφιστάμενες γενικές κατευθύνσεις, που δημοσιεύθηκαν κατά το 1987.

2.5.2. Γενική επισκόπηση του έτους

81. Κατά το 2000, η Επιτροπή έλαβε 248 κοινοποιήσεις σχεδίων μέτρων για την χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στον γεωργικό και τον γεωργο-βιομηχανικό τομέα. Η Επιτροπή ξεκίνησε επίσης την εξέταση 26 μέτρων ενίσχυσης, που δεν είχαν κοινοποιηθεί προγενέστερα, δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ. Δεν ξεκίνησε ούτε ολοκλήρωσε οποιαδήποτε εξέταση υφισταμένων καθεστώτων ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Κατά κανόνα, η Επιτροπή δεν εξέφρασε αντιρρήσεις για 183 μέτρα. Πολλά από τα εν λόγω μέτρα εγκρίθηκαν αφού τα ενδιαφερόμενα μέρη είτε τα τροποποίησαν, είτε δεσμεύθηκαν να τα τροποποιήσουν, έτσι ώστε να ευθυγραμμιστούν με τους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ για 7 περιπτώσεις, στις οποίες τα συγκεκριμένα μέτρα δημιουργούσαν σοβαρές αμφιβολίες ως προς την συμβατότητά τους με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ σε 13 περιπτώσεις, λαμβάνοντας για 7 από αυτές τελική αρνητική απόφαση. Σε όλες τις περιπτώσεις που ελήφθη αρνητική απόφαση και οι κρατικές ενισχύσεις είχαν ήδη χορηγηθεί από τα συγκεκριμένα κράτη μέλη, η Επιτροπή ζήτησε την επιστροφή των καταβληθεισών ενισχύσεων.

82. Η επισκόπηση των περιπτώσεων που ακολουθούν περιλαμβάνει μια επιλογή των περιπτώσεων που θίγουν ενδιαφέροντα ζητήματα για τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό και τον γεωργο-βιομηχανικό τομέα. Για λόγους σαφήνειας, οι περιπτώσεις έχουν ταξινομηθεί ανά θέμα και ανά τομέα.

2.5.3. Εξαιρετικά γεγονότα και φυσικές καταστροφές

2.5.3.1. Η κρίση της διοξίνης - (B)

83. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για 'εξαιρετικά γεγονότα' που εμπίπτουν στο πλαίσιο του άρθρου 87 παράγραφος 2 σημείο β) της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή επέτρεψε κατά το 2000, όπως είχε ήδη πράξει κατά το 1999, τη χορήγηση ενισχύσεων για παραγωγούς και επιχειρήσεις που επλήγησαν από την κρίση που προκάλεσε η μόλυνση των ζωοτροφών από την διοξίνη. Κατά τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή επέτρεψε την χορήγηση αποζημίωσης για την αντιστάθμιση των οικονομικών ζημιών που υπέστησαν οι παραγωγοί συνεπεία της κρίσης [19]. Η ενίσχυση καλύπτει το σύνολο της ζωικής παραγωγής και δεν περιλαμβάνει την αξία των ζώων και των προϊόντων που κατεστράφησαν και ήδη καλύπτονται από άλλες εθνικές διατάξεις που επέτρεψε η Επιτροπή [20]. Οι ενισχύσεις που καταβλήθηκαν υπό μορφή ενιαίας πληρωμής και υπολογίστηκαν αποκλειστικά με βάση κατ´αποκοπή ποσά που προέκυψαν από μακροοικονομικούς υπολογισμούς, καταβάλλονται αποκλειστικά ανά μέσο παραγωγής ή ανά μονάδα που διατέθηκε στο εμπόριο. Κατά τον τρόπο αυτό αποφεύγεται ο κίνδυνος χορήγησης επιπλέον ενισχύσεων εκτός εκείνων που έχουν επιτραπεί κατά το παρελθόν υπό μορφή ιδίως αποζημιώσεων για την καταστροφή ζώων ή προϊόντων ζωικής προέλευσης ακατάλληλων για κατανάλωση και για εμπορία. Η Επιτροπή θεώρησε ότι μπόρεσε να αποδειχθεί η σχέση μεταξύ των απωλειών από άποψη κύκλου εργασιών και του εξαιρετικού γεγονότος που οφείλεται στην κρίση της διοξίνης. Κατά τον τρόπο αυτό, η απώλεια από άποψη κύκλου εργασιών οφείλεται, μεταξύ άλλων, στην απώλεια τμήματος της αγοράς και στην πτώση της κατανάλωσης που προκάλεσε ο συναγερμός σε κοινωνική κλίμακα, η χαοτική διαχείριση της κρίσης, καθώς και η λήψη έκτακτων μέτρων που εμποδίζουν τις συνήθεις εμπορικές συναλλαγές των συγκεκριμένων προϊόντων.

[19] Υπόθεση αριθ. N 770/1999. (εφόσον στο παρόν κείμενο δεν υπάρχει ειδική αναφορά στη δημοσίευση μιας απόφασης στην ΕΕ, η απόφαση δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί. Τα αυθεντικά κείμενα των αποφάσεων έγκρισης ενισχύσεων δύνανται κατά κανόνα να ευρεθούν στη θέση http://europa.eu.int/comm/sg/sgb/state_aids).

[20] Υποθέσεις αριθ. NN 87/1999, NN 88/1999 της NN 89/1999, N 380/1999 και N 386/1999.

2.5.3.2. Ανάκαμψη του τομέα της δασοκομίας στη Γαλλία - (F)

84. Όσον αφορά τα μέτρα που προορίζονται για την αντιστάθμιση των ζημιών που προκλήθηκαν από τις φυσικές καταστροφές κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 2 σημείο β) της Συνθήκης, η Επιτροπή επέτρεψε τη λήψη ενός μέτρου με σκοπό την ανάκαμψη του δασοκομικού τομέα της Γαλλίας, που επλήγη έντονα από την κακοκαιρία κατά τα τέλη του Δεκεμβρίου 1999, του οποίου ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται, συνολικά για όλες τις ενισχύσεις, σε 3 δισεκατ. ευρώ περίπου [21]. Στο πρόγραμμα χορήγησης ενισχύσεων συμπεριλαμβάνονταν κατεπείγοντα μέτρα, όπως είναι οι ενισχύσεις για τη νέα διάνοιξη δασικών αξόνων και δρόμων, οι ενισχύσεις για τη δημιουργία δασικών δρόμων και χώρων αποθήκευσης υγρής ξυλείας και για τη δημιουργία αποθηκευτικών χώρων, η χρηματοδότηση του κόστους απομάκρυνσης της ξυλείας, η ενίσχυση για την αποθήκευση ξυλείας, η ενίσχυση για την παραγωγή ξυλείας από σπασμένα κλαδιά, η αποκατάσταση δασών που επλήγησαν και η φορολογική έκπτωση των οφειλόμενων σε καταιγίδες δαπανών, από το κατ´αποκοπή δασικό εισόδημα των ιδιοκτητών που επλήγησαν. Επίσης, άλλα μέτρα παροχής κινήτρων, όπως είναι οι ενισχύσεις για τη μεταφορά ξυλείας, αποτελούσαν τμήμα του σχεδίου, όπως επίσης και οι ενισχύσεις για επενδύσεις, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση για την απόκτηση υλικού δασικής εκμετάλλευσης και η ταχεία απόσβεση του εν λόγω υλικού, καθώς και οι ενισχύσεις για την απασχόληση και την επιμόρφωση και, τέλος, οι ενισχύσεις για τα συνοδευτικά οργανωτικά και τεχνικά μέτρα. Παρά το γεγονός ότι όλα τα μέτρα που προβλέπονται από το σχέδιο εμφανίζονται να έχουν διαφορετικό χαρακτήρα, η Επιτροπή έκρινε ότι εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο λήψης μέτρων και ότι έχουν τον ίδιο στόχο, δηλαδή την αναζωογόνηση ολόκληρου του τομέα μετά από τις φυσικές καταστροφές, καθώς και ότι θα έπρεπε, επομένως, να θεωρηθούν ως μέτρα που προορίζονται για την αντιμετώπιση των ζημιών που προκλήθηκαν από τις φυσικές καταστροφές κατά την έννοια της Συνθήκης.

[21] Υπόθεση αριθ. N 92/2000.

85. Στον ίδιο αυτό τομέα, ανεξάρτητα όμως από τις ζημίες που προκλήθηκαν από την κακοκαιρία του Δεκεμβρίου 1999, η Επιτροπή επέτρεψε επίσης την χορήγηση ενισχύσεων στην Εθνική Υπηρεσία Δασών (ONF) [22], σε περιπτώσεις που κινδύνευε να δημιουργηθεί πρόβλημα χρησιμοποίησης κρατικών πόρων για την στήριξη ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων ενός δημόσιου φορέα. Η "ONF" είναι πράγματι, ένας δημόσιος εθνικός οργανισμός του οποίου οι δραστηριότητες έχουν διττό χαρακτήρα δεδομένου ότι, αφενός, διασφαλίζει μια αποκλειστική αποστολή δημόσιας υπηρεσίας και, αφετέρου, ασκεί μια εμπορική δραστηριότητα, ανταγωνιζόμενη άλλους τομείς της αγοράς. Η δημόσια δραστηριότητα συνίσταται στην διασφάλιση της διαχείρισης, για λογαριασμό του ιδιοκτήτη τους, των δασών που υπόκεινται στο γαλλικό δασοκομικό καθεστώς. Η ONF αντλεί πόρους από το κράτος υπό μορφή αντισταθμιστικών καταβολών, που προορίζονται για την κάλυψη των εξόδων διαχείρισης. Eξάλλου, χορηγείται δημόσια ή ακόμα και ιδιωτική χρηματοδότηση για γενικού ενδιαφέροντος κρατικές ενέργειες, οι οποίες υλοποιούνται από την ONF. Οι ενέργειες αυτές ενδέχεται να αφορούν ιδίως την προστασία και την επιτήρηση του δάσους, την πρόληψη των πυρκαγιών, την καταπολέμηση της διάβρωσης και των κατολισθήσεων, κλπ. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω δραστηριότητες αποτελούσαν μέτρα γενικού ενδιαφέροντος και ότι η μεταφορά κονδυλίων θα έπρεπε να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται από ένα κρατικό επίπεδο σε ένα άλλο. Εξάλλου, λόγω του γεγονότος ότι ορισμένες ενέργειες εκτελούνται σε κρατικό επίπεδο, στο πλαίσιο της παροχής δημοσίων υπηρεσιών, θα πρέπει να θεωρηθούν ότι δεν ευνοούν επιχειρήσεις ή συγκεκριμένη παραγωγή και ότι, κατά συνέπεια, δεν πληρούν όλα τα κριτήρια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Όσον αφορά την εμπορική δραστηριότητα, η ONF δύναται να συνάπτει συμβάσεις με φυσικά ή νομικά πρόσωπα, με σκοπό την υλοποίηση ενεργειών διαχείρισης, μελετών, ερευνών και εργασιών, καθώς και την προστασία, τη διευθέτηση και την ανάπτυξη των δασικών πόρων. Για το εν λόγω είδος δραστηριοτήτων, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε κανένα στοιχείο κρατικής ενίσχυσης λόγω της διασταύρωσης των πόρων προς όφελος των εν λόγω ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων. Πράγματι, οι τιμές που εφαρμόζει η ONF δεν είναι χαμηλότερες από εκείνες των ανταγωνιστών της και, οπωσδήποτε, η αντισταθμιστική καταβολή από το κράτος δεν καλύπτει καν όλες τις "δημόσιες" δαπάνες της ONF, γεγονός που, στην πράξη, εμποδίζει κάθε διασταύρωση των πόρων.

[22] Υπόθεση αριθ. NN 96/95.

2.5.4. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση

2.5.4.1. Ενίσχυση για την αγορά γαιών - (D)

86. Κατά το 1999, η Επιτροπή ανακοίνωσε στη Γερμανία μια τελική αρνητική απόφαση σχετικά με την χορηγηθείσα από τη γερμανική κυβέρνηση ενίσχυση δυνάμει του νόμου 'Entschδdigungs- und Ausgleichsleistungsgesetz' (EALG) [23]. Ο νόμος περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα αγοράς γαιών σε μειωμένες τιμές στην πρώην ανατολική Γερμανία, γεγονός που ισοδυναμεί με κρατική ενίσχυση για ορισμένους δικαιούχους.

[23] Έναρξη της διαδικασίας για την υπόθεση αριθ. C 17/98, ΕΕ C 215 της 10.7.1998, σ. 7. τελική αρνητική απόφαση της 20.1.1999, ΕΕ L 107 της 24.4.1999, σ. 21.

87. Το ποσοστό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε σε ορισμένους δικαιούχους εμφανίζεται ιδιαίτερα υψηλό σε σύγκριση με τα ποσοστά που θα μπορούσε να αποδεχθεί η Επιτροπή για την αγορά γεωργικών γαιών. Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις ότι η εν λόγω ενίσχυση επιβάλλει διακρίσεις και επομένως παραβαίνει τις διατάξεις των άρθρων 12, 34, παράγραφος 3 και του άρθρου 43 της Συνθήκης ΕΚ.

88. Κατά τη διάρκεια του 1999, κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή μια τροποποιημένη διατύπωση του προγράμματος αγοράς γαιών, το οποίο εγκρίθηκε με επιστολή της 19ης Ιανουαρίου 2000 [24]. Tα προβλήματα που είχαν οδηγήσει στη λήψη μερικώς αρνητικής απόφασης κατά το 1999 έχουν επιλυθεί :

[24] Υπόθεση αριθ. N 506/1999.

- η απόφαση της Επιτροπή της 20ής Ιανουαρίου 1999 σχετικά με τον παλαιό νόμο EALG, έκρινε ότι αποτελούσε διάκριση η υποχρέωση της μόνιμης κατοικίας σε συγκεκριμένη ημερομηνία, με σκοπό την επιλεξιμότητα στο πλαίσιο του προγράμματος : στην πράξη, τον όρο αυτό θα μπορούσαν να πληρούν μόνο οι γερμανοί (της ανατολικής Γερμανίας). Όλες οι ημερομηνίες αυτές διεγράφησαν στο νέο πρόγραμμα.

- εξάλλου, η Επιτροπή προέβαλε αντιρρήσεις σχετικά με το ύψος της ενίσχυσης για την αγορά γεωργικών γαιών εκτός μειονεκτικών ζωνών. Tο ποσοστό της ενίσχυσης συμφωνεί πλέον απολύτως με τα ποσοστά τα οποία η Επιτροπή δύναται κατά κανόνα να αποδεχθεί. Κάθε ενίσχυση που χορηγείται πέραν του ποσοστού αυτού, δυνάμει του παλαιού νόμου EALG, θα ανακτάται επαυξημένη κατά τους τόκους, όπως απαιτείται δυνάμει της απόφασης της Επιτροπής της 20ής Ιανουαρίου 1999.

89. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαβεβαιώσεις που παρέσχαν οι γερμανικές αρχές, η Επιτροπή έκρινε ότι υπήρχαν επαρκείς διαθέσιμες γαίες για να καταργηθεί κάθε δυνητική διάκριση, χωρίς να απαιτηθεί η λύση των ήδη συναφθεισών συμβάσεων με βάση τον παλαιό νόμο EALG. Στο μέτρο που τα εναπομένοντα στοιχεία στο νέο καθεστώς θα έδιναν προτεραιότητα στους ανατολικογερμανούς, στην περίπτωση που όλα τα λοιπά κριτήρια είναι τα ίδια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω προτίμηση, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο του στόχου της αναδιάρθρωσης του γεωργικού τομέα στα νέα γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια (Lδnder), διασφαλίζει παράλληλα την ενδεχόμενη συμμετοχή στις αγορές γαιών, των δυνητικών αγοραστών ή των οικογένειών τους, που έζησαν και εργάστηκαν στην πρώην ΛΔΓ για πολλές δεκαετίες, στόχος ο οποίος έγινε αποδεκτός ως δικαιολογημένος στην απόφαση της Επιτροπής της 20ής Ιανουαρίου 1999 και ο οποίος δεν αμφισβητήθηκε.

90. Η Επιτροπή κρίνει επομένως ότι το νέο καθεστώς, που προτάθηκε από τη γερμανική κυβέρνηση, θα διευκολύνει την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτόν. Tο μέτρο εμπίπτει επομένως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 3 σημείο γ) της Συνθήκης.

2.5.4.2. Σχέδια αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης της EPAC και της SILOPOR [25] - (P)

[25] Υπόθεση αριθ. C 51/98 (πρώην αριθ. N 852/97 και N 6/98).

91. Κατά το 1998, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ, όσον αφορά τα σχέδια αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης δύο δημοσίων εταιριών : της EPAC, που διαθέτει στο εμπόριο τα σιτηρά και της SILOPOR [26], που είναι μια εταιρία λιμενικής διαχείρισης. Εν τω μεταξύ, η Πορτογαλία απεφάσισε να προβεί στην εκκαθάριση των εν λόγω δύο εταιριών, δεν έχει όμως ακόμα λάβει επίσημη θέση επί του θέματος αυτού έναντι της Επιτροπής.

[26] ΕΕ C 363 της 25.11.1998, σ. 4.

92. Στις 27 Ιουνίου 2000, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε γνώμη σχετικά με την μη εφαρμογή από την Πορτογαλία της απόφασης της Επιτροπής του 1997, απόφαση που προβλέπει ότι η κρατική εγγύηση που παρασχέθηκε στην EPAC αποτελούσε μια κρατική ενίσχυση παράνομη και ασυμβίβαστη [27]. Ουσιαστικά, το Δικαστήριο επιβεβαίωση τη θέση της Επιτροπής σχετικά με τον χαρακτήρα της ενίσχυσης και την μη συμβατότητα της κρατικής εγγύησης που παρασχέθηκε στην EPAC.

[27] Υπόθεση αριθ. C 404/97.

2.5.4.3. Centrale del Latte di Roma [28] - (I)

[28] Υπόθεση αριθ. C 28/98 (πρώην αριθ. NN 185/97).

93. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να περατώσει τη διαδικασία για τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην "Centrale del Latte di Roma", με την έκδοση μερικώς αρνητικής απόφασης [29]. Εξάλλου, η Επιτροπή έκρινε ότι η συστηματική κάλυψη των απωλειών εκμετάλλευσης από την κοινότητα της Ρώμης κατά το 1992 και το 1997, αποτελούσε την χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας, που δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παροχή δημοσίων υπηρεσιών. Εξάλλου, η Επιτροπή θεώρησε ότι δεν χορηγήθηκε κρατική ενίσχυση στους γαλακτοπαραγωγούς του Lazio ή στον αγοραστή, στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης. Δεδομένου ότι η μεταφορά του εργοστασίου θα μπορούσε να θεωρηθεί ως συμφωνία παραχώρησης στοιχείων του ενεργητικού, η ανάκτηση των ενισχύσεων θα αφορά την προηγούμενη "Centrale del Latte" (σε διαδικασία εκκαθάρισης).

[29] ΕΕ L 265 της 19.10.2000,σ. 15.

2.5.5. Φορολογικά μέτρα

2.5.5.1. Απαλλαγή από το φόρο για το CO2 στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών σε θερμοκήπια [30] - (NL)

[30] Υπόθεση αριθ. N 589/B/98.

94. Στις 5 Ιανουαρίου του 2000 η Επιτροπή ενέκρινε μια μερική απαλλαγή στην Ολλανδία, από τον φόρο για το CO2 στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών σε θερμοκήπια.

95. Η Επιτροπή ενέκρινε την αρχική διατύπωση του νόμου για τους περιβαλλοντικούς φόρους 'Wet belastingen op milieugrondslag' στις 3 Δεκεμβρίου 1992. Στον εν λόγω νόμο επεβλήθησαν διάφορες τροποποιήσεις, ιδίως η θέσπιση ενός ρυθμιστικού φόρου για την ενέργεια. Στόχος του εν λόγω φόρου είναι η συμβολή στη μείωση των εκπομπών CO2 και η προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας. Η ολλανδική κυβέρνηση τροποποίησε τους φορολογικούς συντελεστές για την ενέργεια, με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1999. Οι εν λόγω συντελεστές αυξήθηκαν και οι φορολογικές κατηγορίες αναπροσαρμόστηκαν. Τα έσοδα από την εν λόγω αύξηση θα διατεθούν εκ νέου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις υπό μορφή μείωσης της φορολογίας επί των μισθών και εισοδημάτων. Η ολλανδική κυβέρνηση αναμένει ότι η εν λόγω αύξηση της φορολογίας για την κατανάλωση ενέργειας θα έχει θετικά αποτελέσματα στις εκπομπές του CO2.

96. Ο ρυθμιστικός ενεργειακός φόρος συμπεριλάμβανε επίσης έναν μηδενικό συντελεστή για το φυσικό αέριο που χρησιμοποιείται στις καλλιέργειες θερμοκηπίου. Οι ολλανδικές αρχές ζήτησαν να εφαρμοστεί μηδενικός συντελεστής για το φυσικό αέριο στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών σε θερμοκήπια, τουλάχιστον για ένα ακόμα συμπληρωματικό έτος. Σε περίπτωση που ένα θερμοκήπιο δεν είναι συνδεδεμένο με φυσικό αέριο, εφαρμόζεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής για το μέσο έλαιο, το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης και το υγροποιημένο αέριο πετρελαίου.

97. Μετά από επαφές με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, οι ολλανδικές αρχές τροποποίησαν το μέτρο: ο μηδενικός συντελεστής θα εφαρμόζεται μόνο κατά το 1999. Το 2000 και το 2001 ο τομέας αυτός θα φορολογείται σε ανάλογη (σταδιακά αυξανόμενη) βάση με άλλους τομείς υψηλής κατανάλωσης ενέργειας. Οι ολλανδικές αρχές δεσμεύτηκαν να κοινοποιήσουν εκ νέου το πρόγραμμα αυτό κατά το 2002.

98. Το μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των κοινοτικών γενικών κατευθύνσεων για τις κρατικές ενισχύσεις με σκοπό την περιβαλλοντική προστασία, δεδομένου ότι ο στόχος του είναι η περιβαλλοντική προστασία. Η πρόθεση είναι να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση μέσω της αύξησης των ενεργειακών φόρων. Η απαλλαγή από το φόρο θα ισοδυναμούσε με τη χορήγηση ενίσχυσης λειτουργίας. Οι γενικές κατευθύνσεις της Επιτροπής προβλέπουν αυστηρούς όρους για τη χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας σε σχέση με περιβαλλοντικά προβλήματα:

- η ενίσχυση πρέπει να είναι προσωρινή και, κατά κανόνα, σταδιακά μειούμενη: οι ολλανδικές αρχές έχουν προβλέψει σαφή ημερομηνία κατά την οποία ο μηδενικός συντελεστής θα παύσει να εφαρμόζεται και θα ενταχθεί προοδευτικά στο γενικό πλαίσιο. Το μέτρο είναι σταδιακά μειούμενο δεδομένου ότι ο μηδενικός συντελεστής εφαρμόζεται μόνο κατά το 1999, ενώ στη συνέχεια θα θεσπισθεί μια σταδιακά αυξανόμενη φορολογία.

- η ενίσχυση πρέπει να είναι απαραίτητη για την αντιστάθμιση ενός μειονεκτήματος από άποψη ανταγωνισμού: η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ο τομέας της παραγωγής οπωροκηπευτικών σε θερμοκήπια έχει έξοδα προσωπικού χαμηλότερα του μέσου όρου. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω επιχειρήσεις θα έχουν πολύ περιορισμένα πλεονεκτήματα από τις μειώσεις της φορολογίας για το προσωπικό. Το καθεστώς προτιμησιακών τιμών που ίσχυε προηγουμένως για το φυσικό αέριο στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών θερμοκηπίων, καταργήθηκε κατά τα τέλη του 1998.

- οι δικαιούχοι πρέπει να παρέχουν ανταλλάγματα: έχει συναφθεί μια συμφωνία με τον τομέα, σύμφωνα με την οποία καθορίζονται επίσης οι στόχοι για τη χρησιμοποίηση της ανανεώσιμης ενέργειας: το 4 % της ενέργειας που θα χρησιμοποιείται το 2010 θα πρέπει να προέρχεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Η ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να βελτιωθεί κατά 65 % σε σύγκριση με το 1980. Ένα επιπλέον αντιστάθμισμα συνίσταται στην αύξηση των συνολικών φορολογικών βαρών. Πράγματι, με την πρόβλεψη μιας προοδευτικά αυξανόμενης φορολογίας του αερίου (και της πλήρους φορολογίας της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας), το νέο μέτρο παρέχει σαφή κίνητρα στον τομέα της παραγωγής οπωροκηπευτικών θερμοκηπίων, για να χρησιμοποιεί ορθολογικά την ενέργεια και για να μειώσει τις εκπομπές CO2.

99. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται στον τομέα του περιβάλλοντος και το ενέκρινε.

2.5.5.2. Απαλλαγή από εισφορές για ανόργανες ουσίες [31] - (NL)

[31] Υπόθεση αριθ. C 14/2000 της ΕΕ C 190 της 8.7.2000, σ. 4.

100. Οι ολλανδικές αρχές προτίθενται να θεσπίσουν ορισμένες φορολογικές απαλλαγές για ανόργανες ουσίες, οι οποίες καθιερώθηκαν με το νόμο περί λιπασμάτων. Το σύστημα αυτό προβλέπει την υποχρεωτική καταγραφή των ανόργανων ουσιών σε κάθε μεμονωμένη εκμετάλλευση και θεσπίζει τις μέγιστες εκπομπές φωσφορικών ενώσεων και αζώτου στο περιβάλλον, ανά εκμετάλλευση. Εφόσον οι εκπομπές υπερβαίνουν τις εν λόγω μέγιστες ποσότητες, θα πρέπει να καταβάλλονται για τις σχετικές ποσότητες φόροι. Οι γεωργοί δύνανται να επιλέγουν τον τρόπο με τον οποίο θα μειώσουν τις εκπομπές τους εντός του ορίου των μέγιστων αποδεκτών ποσοτήτων. Οι απαγορευτικοί φόροι για τις ανόργανες ουσίες εισπράττονται μόνο εφόσον η συνολική ποσότητα φωσφορικών ενώσεων και αζώτου που εκπέμπεται από μια γεωργική εκμετάλλευση, μείον τη συνολική ποσότητα ανόργανων ουσιών που απομακρύνθηκαν κατά τη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους, υπερβαίνει τα πρότυπα αποδεκτής έκλυσης φωσφορικών ενώσεων και αζώτου στο περιβάλλον (που ονομάζονται "πρότυπα διαφυγής"). Σε περίπτωση που μια εκμετάλλευση λάβει αποτελεσματικά μέτρα, π.χ. εάν αποφασίσει να απομακρύνει τα λιπάσματα που απαγορεύεται να απορριφθούν στη γη, δεν θα καταβάλλει την εν λόγω εισφορά.

101. Σύμφωνα με το προταθέν μέτρο, οι εκμεταλλεύσεις μικρής κλίμακας (οι ονομαζόμενες "ερασιτεχνικές επιχειρήσεις") και οι ανθοκηπουρικές εκμεταλλεύσεις απαλλάσσονται πλήρως από τους φόρους για τις ανόργανες ουσίες, οι οποίοι προβλέπονται στο κεφάλαιο IV του νόμου περί λιπασμάτων. Οι εκμεταλλεύσεις παραγωγής κηπευτικών, οι οποίες καλλιεργούν σε θερμοκήπια ή σε υπόστρωμα, απαλλάσσονται εν μέρει.

102. Το σημείο 23 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των σχετικών με τις κρατικές ενισχύσεις κανόνων για μέτρα που αφορούν την άμεση φορολογία επιχειρήσεων [32], προβλέπει ότι ο διαφορετικός χαρακτήρας των φορολογικών μέτρων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να τα καθιστά κρατικές ενισχύσεις. Πρόκειται για μέτρα των οποίων η οικονομική λογική τα καθιστά απαραίτητα για την ορθή λειτουργία και αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος. Εντούτοις, εναπόκειται στα κράτη μέλη να παρέχουν την εν λόγω αιτιολόγηση.

[32] ΕΕ C 384 της 10.12.1998, σ.3.

103. Στο παρόν στάδιο της διαδικασίας, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ολλανδικές αρχές δεν έχουν αποδείξει ότι οι διάφορες φορολογικές απαλλαγές αιτιολογούνται από τη φύση και τα οικονομικά χαρακτηριστικά του συστήματος επιβολής εισφορών για τις ανόργανες ουσίες.

104. Ελλείψει της εν λόγω αιτιολόγησης, οι απαλλαγές πρέπει να θεωρηθούν ως κρατικές ενισχύσεις, δεδομένου ότι εμφανίζονται να πληρούν όλους τους όρους που αναφέρονται στα σημεία 9 έως 12 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις σε μέτρα που αφορούν την άμεση φορολογία επιχειρήσεων, και, κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθούν ως ενισχύσεις λειτουργίας. Η Επιτροπή απεφάσισε επομένως να κινήσει τη διαδικασία κατά των προταθέντων μέτρων.

105. Η Επιτροπή εκφράζει επίσης αμφιβολίες σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προταθεισών απαλλαγών και σχετικά με τη συμβατότητα με την οδηγία για τις νιτρικές ενώσεις. Δημοσίευσε προειδοποιητική επιστολή [33] στην οποία οι Κάτω Χώρες απέστειλαν απάντηση την οποία η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος.

[33] Επιστολή της 29.9.1998.

2.5.6. Ενισχύσεις λειτουργίας: ελληνικοί συνεταιρισμοί - (EL)

106. Κατ´εφαρμογή του γενικού κανόνα που απαγορεύει στα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις λειτουργίας στο γεωργικό τομέα, η Επιτροπή εξέδωσε κατά το 2000 μια τελική αρνητική απόφαση σχετικά με δύο παράνομα μέτρα ενίσχυσης που εφάρμοσε το ελληνικό κράτος για τη διαγραφή και την ενοποίηση δανείων για πολλούς γεωργικούς συνεταιρισμούς (116 για κάθε μέτρο) [34]. Τα χρέη προκύπτουν κυρίως από λειτουργικές απώλειες των συγκεκριμένων εκμεταλλεύσεων, οι οποίες οφείλονται στην παρέμβαση του ελληνικού κράτους στην παραγωγή και την εμπορία των σχετικών προϊόντων (καθορισμός των τιμών, αποθήκευση, παρέμβαση και εξαγωγή). Άλλα χρέη συνδέονται με επενδύσεις και φυσικές καταστροφές. Τα εν λόγω μέτρα είναι του ίδιου χαρακτήρα με εκείνα του νόμου του 1997, που προβλέπει τη διαγραφή χρεών των γεωργικών συνεταιρισμών, ύψους 450 εκατ. ευρώ, που επετράπη από το Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1998.

[34] Υποθέσεις αριθ. C 78/97 και αριθ. C 82/97 (ex NN 33/96 και NN 168/97).

107. Τα εξεταζόμενα μέτρα ελήφθησαν δυνάμει των δύο νόμων, του 1992 και του 1994. Η απόφαση της Επιτροπής ελήφθη συνεπεία καταγγελίας για παράνομες και μη συμβατές κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο γαλακτοκομικό συνεταιρισμό ΑΓΝΟ. Στην τελική αρνητική απόφαση η Επιτροπή κάλεσε επίσης την Ελλάδα να της παράσχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να ξεκινήσει μια έρευνα σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδας.

2.5.7. RIBS: παρέμβαση του κράτους με όρους της αγοράς - (I)

108. Κατά το 1999 και το 2000, η Ιταλία κοινοποίησε τρία σχέδια που υποβλήθηκαν από την εταιρία κρατικής χρηματοδότησης "Itainvest". Συγκεκριμένα, η εν λόγω εταιρία χορήγησε ενίσχυση υπό μορφή συμμετοχής στο κεφάλαιο του δικαιούχου, σύμφωνα με την αρχή του ιδιωτικού επενδυτή που ασκεί δραστηριότητες υπό συνήθεις συνθήκες οικονομίας της αγοράς, όπως ορίζεται στο έγγραφο "εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με τη συμμετοχή του δημοσίου σε εταιρικό κεφάλαιο" [35]. Η συμμετοχή στο εταιρικό κεφάλαιο επιστρέφεται μετά από ορισμένα έτη, με επιτόκιο υψηλότερο από το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται από την Επιτροπή, καθώς και εγγυήσεις που επιτρέπουν στην εταιρία χρηματοδότησης να αποκτήσει τον έλεγχο της δικαιούχου εταιρίας. Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί δύο σχέδια [36]. Το τρίτο βρίσκεται επί του παρόντος στη φάση της εξέτασης. Παράλληλα, η Ιταλία κοινοποίησε πέντε σχέδια παρέμβασης της εταιρίας δημόσιας χρηματοδότησης "RIBS". Από τα σχέδια αυτά έχει αποσύρει τα τέσσερα, μετά από αμφιβολίες που εκφράστηκαν από την Επιτροπή ως προς το ερώτημα εάν η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε με όρους της αγοράς. Κατά το 2000, οι εταιρίες "Itainvest" και "RIBS" συνενώθηκαν σε μία νέα εταιρία κρατικής χρηματοδότησης με την ονομασία "Sviluppo Italia". Όπως είχε πράξει και στην περίπτωση της εταιρίας "RIBS", η Ιταλία υπέβαλε ένα πρόγραμμα στο οποίο περιγράφονται οι παρεμβάσεις της νέας εταιρίας χρηματοδότησης. Η Επιτροπή εξετάζει το εν λόγω πρόγραμμα επί του παρόντος.

[35] Δελτίο των ΕΚ 9-1984.

[36] Υποθέσεις αριθ. N 652/1999 και N 164/2000.

2.5.8. Τομέας του χοιρείου κρέατος

2.5.8.1. Ενίσχυση στην παραγωγή χοιρείου κρέατος -'Stabiporc'- (F)

109. Η Επιτροπή εξέδωσε μια εν μέρει αρνητική τελική απόφαση σχετικά με ένα τρίπτυχο γαλλικό πρόγραμμα για την ενίσχυση της παραγωγής χοιρείου κρέατος [37], έναντι του οποίου είχε κινήσει τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 88, παράγραφος 2 της Συνθήκης [38]. Οι γαλλικές αρχές επιθυμούσαν καταρχήν να επανεργοποιήσουν το σύστημα επιστρεφόμενων προκαταβολών του επαγγελματικού ρυθμιστικού ταμείου για το χοίρειο κρέας ("Stabiporc"), που συνίσταται στην πληρωμή πλήρως επιστρεφόμενων ταμειακών προκαταβολών στις ενώσεις παραγωγών, για να παρέχεται στους κτηνοτρόφους που υπάγονται στο εν λόγω καθεστώς, η δυνατότητα να ρυθμίζουν τις τιμές των άπαχων χοίρων κρεατοπαραγωγής. Το σύστημα προορίζεται επομένως για τη ρύθμιση των εσόδων των εκτροφέων χοίρων που πλήττονται από τις κρίσεις στην παραγωγή χοιρείου κρέατος. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επανεργοποίηση του συστήματος "Stabiporc" δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση, λόγω του γεγονότος ότι η κρατική παρέμβαση περιορίζεται στη χορήγηση δανείου με επιτόκια της αγοράς. Επιπλέον, οι δημόσιοι οργανισμοί που συμμετέχουν στο εν λόγω καθεστώς ως δανειστές, διεκδικούν από τις ενώσεις παραγωγών τα οφειλόμενα ποσά, επαυξημένα κατά τους τόκους υπερημερίας, σε περίπτωση μη πληρωμής ή καθυστέρησης της πληρωμής κατά την αποπληρωμή των δανείων. Εντούτοις, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δύο άλλες πτυχές που αποτελούν το αντικείμενο εξέτασης ήταν μη συμβατές με τους όρους της συνθήκης. Πρόκειται ιδίως για ένα μέτρο τμηματικής καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο προτείνεται σε εκμεταλλεύσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, καθώς και για ένα μέτρο υπέρ των κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων, υπό μορφή μερικής ανάληψης των οφειλόμενων τόκων τραπεζικών δανείων για τις πρώτες επενδύσεις που πραγματοποιούν στον τομέα της παραγωγής χοιρείου κρέατος. Η αρνητική απόφαση βασίζεται στο γεγονός ότι δεν πληρούνται όλοι οι όροι που προβλέπονται στις γενικές κατευθύνσεις της Κοινότητας για τις κρατικές ενισχύσεις, σχετικά με τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Κατά τον τρόπο αυτό, δεν αποδείχθηκε επαρκώς ο "προβληματικός" χαρακτήρας της κατάστασης. Επίσης, δεν υπήρχε σχέδιο βιωσιμότητας των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και, κατά συνέπεια, δεν κατέστη δυνατό να εξασφαλισθεί η τήρηση της αρχής της εφάπαξ ενίσχυσης.

[37] Υπόθεση αριθ. C 74/98.

[38] Απόφαση που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 61 της 3.3.1999,σ. 7.

2.5.8.2. Κέντρα συγκέντρωσης χοίρων [39] - (NL)

[39] Υπόθεση αριθ. C 80/98, έναρξη της διαδικασίας που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 108 της 17.4.1999, σ. 5.

110. Όλα τα κέντρα συγκέντρωσης χοίρων στις Κάτω Χώρες έχουν κλείσει από την εποχή της εμφάνισης της κλασικής πανώλης των χοίρων, ενώ ανεστάλησαν όλες οι άδειες εκμετάλλευσης. Οι εκμεταλλεύσεις δύνανται να ανοίξουν εκ νέου μόνο εφόσον ζητήσουν νέα άδεια, η οποία εκδίδεται μόνο εφόσον τα κέντρα πληρούν νέα πρότυπα υγιεινής, τα οποία κρίνονται απαραίτητα για την αποφυγή της εξάπλωσης της κλασικής πανώλης των χοίρων. Στις εκμεταλλεύσεις που δεν επιθυμούν ή δεν δύνανται να συμμορφωθούν με τα νέα αυτά πρότυπα και οι οποίες εξακολουθούν επομένως να παραμένουν κλειστές, προσφέρονται επιχορηγήσεις για την μόνιμη παύση των δραστηριοτήτων τους. Οι δικαιούχοι (συμπεριλαμβανομένων των μετόχων τους) οφείλουν να δεσμευθούν ότι δεν θα συμμετάσχουν άμεσα ή έμμεσα στην εκμετάλλευση ενός κέντρου συγκέντρωσης χοίρων. Η επιχορήγηση που προσφέρεται περιλαμβάνει δύο μέρη: μία αντιστάθμιση της απώλειας εισοδήματος και μια αντιστάθμιση της απώλειας κεφαλαίου.

111. Κατά την έναρξη της διαδικασίας, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι οι εκμεταλλεύσεις που δεν δύνανται ή δεν επιθυμούν να συμμορφωθούν με τις νέες υγειονομικές απαιτήσεις, θα θεωρηθούν ότι έλαβαν την απόφαση να κλείσουν. Κατά κανόνα, η ενίσχυση για το κλείσιμο δεν θα είναι αποδεκτή υπό αυτές τις συνθήκες, δεδομένου ότι τα νέα πρότυπα υγιεινής αποτελούν ένα συνήθη επιχειρηματικό κίνδυνο.

112. Εντούτοις, είναι προφανές το γεγονός ότι το κλείσιμο αυτό, συνεπεία της εφαρμογής αυστηρότερων προτύπων υγιεινής, θα πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής, δεδομένου ότι ο στόχος είναι η μείωση των κτηνιατρικών κινδύνων μέσω της μείωσης του αριθμού των κέντρων συγκέντρωσης χοίρων, καθώς και η συμβολή, κατά τον τρόπο αυτό, στην ανάπτυξη του τομέα.

113. Χορηγείται ενίσχυση για επενδύσεις με σκοπό την αναβάθμιση του εξοπλισμού και την εφαρμογή των νέων υγειονομικών απαιτήσεων, η ενίσχυση όμως αυτή δεν θα επαρκούσε ασφαλώς για την επίτευξη του συμπληρωματικού στόχου της μείωσης του αριθμού των κέντρων συγκέντρωσης χοίρων, ενός στόχου που συμβάλλει περαιτέρω στη μείωση των κτηνιατρικών κινδύνων. Η σχέση αυτή με την υγεία των ζώων αιτιολογεί την ενίσχυση για την εγκατάλειψη της παραγωγής.

114. Το μέτρο ενίσχυσης πρέπει να εξετασθεί στο πλαίσιο μιας διττής πολιτικής, που συνίσταται στην επιχορήγηση τόσο του εκσυγχρονισμού όσο και της εγκατάλειψης της παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, τα κέντρα συγκέντρωσης χοίρων αναγκάστηκαν να επιλέξουν ανάμεσα στην αναβάθμιση και στο κλείσιμο, όπως ακριβώς θα επέλεγαν για άλλους λόγους εκτός της κρατικής παρέμβασης. Η ενίσχυση ωθεί σαφώς τις επιχειρήσεις να υιοθετήσουν μια συγκεκριμένη κατεύθυνση (δηλαδή να κλείσουν) την οποία δεν θα επέλεγαν υπό άλλες συνθήκες. Επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ότι η ενίσχυση δρα ως κίνητρο.

115. Στη συγκεκριμένη αυτή περίπτωση φαίνονται να πληρούνται όλες οι λοιπές προϋποθέσεις που απαιτούνται από την Επιτροπή για να γίνει αποδεκτή η ενίσχυση για την εγκατάλειψη του δυναμικού παραγωγής.

116. Η Επιτροπή δέχθηκε επομένως ότι τα προταθέντα από την ολλανδική κυβέρνηση μέτρα ενίσχυσης διευκολύνουν την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό. Κατά συνέπεια, το μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης.

2.5.9. Κτηνοτροφικός τομέας : γενικά μέτρα

2.5.9.1. Εγκατάλειψη του δυναμικού παραγωγής : ισχύον καθεστώς εντατικής εκτροφής [40]- (NL)

[40] Υπόθεση αριθ. N 177/2000.

117. Οι ολλανδικές αρχές πρότειναν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση του προβλήματος των κτηνοτροφικών αποβλήτων. Η εν λόγω προσέγγιση θα απαιτήσει ειδικές προσπάθειες από τον γεωργικό τομέα.

118. Στο πλαίσιο αυτό, οι κάτοχοι γεωργικών εκμεταλλεύσεων έχουν τη δυνατότητα να παύσουν τις δραστηριότητές τους ή να εγκαταλείψουν μία ή περισσότερες από τις δραστηριότητες εντατικής εκτροφής, τις οποίες ασκούν στην εκμετάλλευσή τους. Το πρόγραμμα αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε διαρκή μείωση των κτηνοτροφικών αποβλήτων. Συνδέεται επίσης με την αναμόρφωση τοπίων σε περιοχές που έχουν υψηλή πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου, όπου οι κτηνοτρόφοι που παύουν (ορισμένες) δραστηριότητές τους, δικαιούνται αποζημίωση για την κατεδάφιση των κτιριακών εγκαταστάσεων που δεν χρησιμοποιούν.

119. Για να επωφεληθούν από το πρόγραμμα αυτό, οι κτηνοτρόφοι πρέπει να πωλήσουν στο κράτος τα δικαιώματά τους για την παραγωγή χοίρων ή λιπασμάτων. Στις περιοχές με μεγάλη 'συγκέντρωση' (δηλαδή στις περιοχές εντατικής εκτροφής χοίρων, στην ανατολική και νότια Ολλανδία), μπορεί να εισπραχθεί αποζημίωση για την κατεδάφιση των κτιριακών εγκαταστάσεων της εκμετάλλευσης που έχουν καταστεί άχρηστες.

120. Η επιχορήγηση που παρέχεται στο πλαίσιο του καθεστώτος, περιλαμβάνει δύο στοιχεία. Tο πρώτο είναι ένα ποσό που καταβάλλεται για την ακύρωση μέρους των δικαιωμάτων εκτροφής χοίρων, τα οποία δεν συνδέονται με την γη ή των δικαιωμάτων παραγωγής λιπάσματος. Το δεύτερο είναι μια αποζημίωση που προορίζεται να καλύψει τα έξοδα κατεδάφιση των κτιριακών εγκαταστάσεων της γεωργικής εκμετάλλευσης, οι οποίες είναι άχρηστες για τους κτηνοτρόφους που είναι εγκατεστημένοι στις περιοχές συγκέντρωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τμήμα των κτιρίων της εκμετάλλευσης, τα οποία έχουν κατεδαφιστεί, δύναται να αντικατασταθεί από κατοικίες, στην περίπτωση όμως αυτή, δεν χορηγείται ουδεμία επιχορήγηση. Η μετατροπή αυτή συνεπάγεται συμπληρωματικά χρηματοδοτικά μέσα τα οποία δύναται να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της κατεδάφισης άλλων κτιρίων της εκμετάλλευσης.

121. Το σημείο 8 των γενικών κατευθύνσεων της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα, αναφέρεται στην ενίσχυση για την πρόωρη συνταξιοδότηση ή την παύση της γεωργικής δραστηριότητας, ενώ το σημείο 9 αναφέρεται στην ενίσχυση για την εγκατάλειψη του δυναμικού παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας. Είναι σαφές το γεγονός ότι το σημείο 8 δεν εφαρμόζεται δεδομένου ότι η εν λόγω ενίσχυση προϋποθέτει την διαρκή και οριστική παύση κάθε γεωργικής δραστηριότητας. Επομένως, υπάρχουν ενδείξεις ότι θα πρέπει να εξεταστεί το εν λόγω καθεστώς με βάση το σημείο 9 των γενικών κατευθύνσεων της Κοινότητας.

122. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το καθεστώς ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις που αναφέρονται στο σημείο 9 των γενικών κατευθύνσεων της Κοινότητας :

- η ενίσχυση αποβαίνει προς το γενικών συμφέρον του συγκεκριμένου τομέα. Το σχετικό πρόγραμμα είναι επωφελές για ολόκληρο τον τομέα, ο οποίος βρίσκεται υπό πίεση λόγω των περιορισμών που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος και την καλή διαβίωση των ζώων. Το πρόγραμμα θα είναι επίσης επωφελές για το περιβάλλον, λόγω της μείωσης της παραγωγής κτηνοτροφικών αποβλήτων. Οι λοιπές εκμεταλλεύσεις (που δεν συμμετέχουν στο πρόγραμμα) θα είναι σε θέση να εξακολουθήσουν τις κτηνοτροφικές δραστηριότητές τους στο πλαίσιο ενός ικανοποιητικότερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

- από μέρους του δικαιούχου παρέχονται αντισταθμίσεις. Οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα πρέπει να αποποιηθούν τα δικαιώματά τους για την παραγωγή χοίρων ή την παραγωγή λιπάσματος και να προβούν στην κατεδάφιση των κτιρίων της εκμετάλλευσής τους. Η συγκεκριμένη έκταση δεν δύναται πλέον να χρησιμοποιηθεί για συναφείς κτηνοτροφικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια περιόδου 10 ετών.

- αποκλείεται η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η ενίσχυση για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση της επιχείρησης. Παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ειδικά από κτηνοτρόφους που δεν έχουν μακροπρόθεσμα προοπτικές αν εξακολουθήσουν να ασκούν τις δραστηριότητές τους, η ενίσχυση δεν χορηγείται με βάση τα παρελθόντα ή τα τρέχοντα προβλήματα εμπορικής φύσης, αλλά είναι ανοικτή σε όλους τους κτηνοτρόφους.

- δεν θα υπάρξει υπερβολική αντιστάθμιση των απωλειών κεφαλαίου ή μελλοντικού εισοδήματος.

123. Όσον αφορά τις λοιπές απαιτήσεις που αναφέρονται στο σημείο 9 των γενικών κατευθύνσεων της Κοινότητας, το πρόγραμμα για την χορήγηση ενίσχυσης έχει περιορισμένη διάρκεια. Η ενίσχυση δεν φαίνεται να δημιουργεί εμπόδια στους μηχανισμούς των διαφόρων κοινών οργανώσεων αγορών. Στο πρόγραμμα έχουν πρόσβαση όλοι οι οικονομικοί φορείς στο συγκεκριμένο τομέα. Δεν απαιτείται οποιαδήποτε συμμετοχή από μέρους του τομέα, δεδομένου ότι το δυναμικό παραγωγής εγκαταλείπεται για περιβαλλοντικούς λόγους.

124. Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά οφέλη του προγράμματος, οι ολλανδικές αρχές διευκρίνισαν ότι η μη συνδεόμενη με τη γη ολλανδική παραγωγή λιπάσματος, υπόκειται πλήρως στην εφαρμογή ενός συστήματος ποσοστώσεων. Tα συνολικά δικαιώματα παραγωγής δεν δύνανται επομένως ποτέ να αυξηθούν, αλλά μόνο να μειωθούν. Κάθε εκμετάλλευση που συμμετέχει στο υφιστάμενο πρόγραμμα θα πρέπει να αποποιηθεί πλήρως ή εν μέρει των δικαιωμάτων παραγωγής που διαθέτει. Σε εθνική κλίμακα, το υφιστάμενο πρόγραμμα θα οδηγήσει σε σημαντική και μόνιμη μείωση της παραγωγής κτηνοτροφικών αποβλήτων και του αριθμού των εκτρεφόμενων ζώων.

125. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο πληροί τα κριτήρια για την εφαρμογή απαλλαγής σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεί γ) της Συνθήκης, δεδομένου ότι διευκολύνει την ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα, χωρίς να επηρεάζει τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό που να αντίκειται στο γενικό συμφέρον.

2.5.9.2. Μεταφορά ζώων : 'Gaelic Ferries' [41]- (IRL)

[41] Υπόθεση αριθ. C 7/90 (πρώην NN 1/98).

126. Η Επιτροπή απεφάσισε να εκδώσει τελική αρνητική απόφαση για μια ενίσχυση λειτουργίας που χορηγήθηκε από την Ιρλανδία και αφορούσε την χορήγηση ενίσχυσης που αφορά τόσο το γεωργικό τομέα όσο και τον τομέα των μεταφορών. Συγκεκριμένα, πρόκειται για την καταβολή κρατικής ενίσχυσης ύψους 1,58 εκατ. IEP στην ιρλανδική επιχείρηση "Gaelic Ferries" για την παροχή υπηρεσιών μεταφοράς ζώων από την Ιρλανδία στην ηπειρωτική Ευρώπη με οχηματαγωγά [42]. Η κρατική παρέμβαση ενεργοποιήθηκε με την απόφαση μιας ιδιωτικής εταιρίας οχηματαγωγών να διακόψει την παροχή των υπηρεσιών μεταφοράς ζώων, για εμπορικούς λόγους, που συνδέονται με τις πιέσεις που ασκούνται από ομάδες που προωθούν την καλή διαβίωση των ζώων. Η Επιτροπή έκρινε ότι ο δικαιούχος της ενίσχυσης ήταν ολόκληρος ο ιρλανδικός κτηνοτροφικές τομ