ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές του ΦΠΑ που εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 4 της έκτης οδηγίας του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα ΦΠΑ: ομοιόμορφη φορολογική βάση

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Οι συντελεστές του ΦΠΑ : εφαρμοζόμενες διατάξεις και εφαρμογή από τα κράτη μέλη

2.1. Κοινοτική νομοθεσία από το 1998

2.2. Διατάξεις σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές

2.3. Μειωμένος συντελεστής του ΦΠΑ για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού

2.4. Μεταβατικές διατάξεις που χορηγούνται στη Δημοκρατία της Αυστρίας και στην Πορτογαλική Δημοκρατία

2.5. Εξέλιξη των συντελεστών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη

3. Οι συντελεστές του ΦΠΑ και η λειτουργία της ενιαίας αγοράς

3.1. Εισαγωγή

3.2. Αιτήσεις για επέκταση του πεδίου εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών

3.3. Κατάλογος απογραφής των αιτήσεων ανά τομείς δραστηριότητας

3.3.1. Τροφοδοσία, γεωργία, ξενοδοχεία

3.3.2. Ανθοκομία

3.3.3. Υγεία

3.3.4. Περιβάλλον

3.3.5. Πολιτισμός

3.3.6. Ηλεκτρονικό εμπόριο

3.3.7. Υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού

4. Συμπέρασμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Εξέλιξη των συντελεστών του ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Φορολογία των παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών στα διάφορα κράτη μέλη ανάλογα με τις κατηγορίες του παραρτήματος H της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

Φορολογία των υπηρεσιών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού στα διάφορα κράτη μέλη ανάλογα με τις κατηγορίες του παραρτήματος ΙΑ της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ

1. Εισαγωγή

1. Το παρόν έγγραφο αποτελεί την έκθεση που υποχρεούται να υποβάλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 4 της έκτης οδηγίας για το ΦΠΑ του Συμβουλίου αριθ. 77/388/ΕΟΚ [1] ώστε να επανεξεταστεί το πεδίο εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών του ΦΠΑ, για να αποφασιστεί η σκοπιμότητα ενδεχόμενων τροποποιήσεων. Αυτή η επανεξέταση, όπως όλα τα θέματα που σχετίζονται με την εναρμόνιση των συντελεστών του ΦΠΑ, βασίζεται στο κριτήριο που αναφέρεται στο άρθρο 93 της συνθήκης ΕΚ, βάσει του οποίου πρέπει να θεσπιστούν διατάξεις στο μέτρο που είναι αναγκαία μια εναρμόνιση για να εξασφαλιστεί η καθιέρωση και η λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

[1] ΕΕ L 145 της 13.06.1977, σ. 1. Οδηγία που τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2001/4/ΕΚ (ΕΕ L 22 της 24.01.2001, σ. 17, και διορθωτικό ΕΕ L 26 της 27.01.2001, σ. 40).

2. Η τελευταία έκθεση της Επιτροπής που εκπονήθηκε κατ' εφαρμογή αυτών των διατάξεων, χρονολογείται από τις 13 Νοεμβρίου 1997 (COM(1997)559 τελικό( [2]. Από τότε, η προβληματική των μειωμένων συντελεστών είχε αναφερθεί ευρέως στο Συμβούλιο, ιδίως στο πλαίσιο των εργασιών για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού [3].

[2] Έπρεπε να συνταχθεί νέα έκθεση πριν από το τέλος του 1999. Ωστόσο, λόγω των εργασιών στο Συμβούλιο όσον αφορά τους συντελεστές, ιδίως για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, η σύνταξή της είχε διαφοροποιηθεί.

[3] Η παρούσα έκθεση δεν προσεγγίζει πλέον τις διαπιστώσεις που αναπτύχθηκαν στην προηγούμενη έκθεση COM(97) 559, επειδή η κατάστασή τους δεν έχει τροποποιηθεί από τη δημοσίευσή της. Έτσι, δεν θα εξεταστούν τα ιδιαίτερα καθεστώτα όπως οι συντελεστές που εφαρμόζονται στα έργα τέχνης, παλιά αντικείμενα αξίας ή αντικείμενα συλλογών ή η φορολογία προϊόντων γεωργίας άλλων από αυτά που εμπίπτουν στην κατηγορία 1 του παραρτήματος H (βασικά τα κομμένα άνθη, τα διακοσμητικά φυλλώματα, οι βολβοί, οι ρίζες και παρόμοια προϊόντα, τα καυσόξυλα), ούτε οι συντελεστές που εφαρμόζονται στον χρυσό, εφόσον η οδηγία 98/80/ΕΚ εγκρίθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1998 σχετικά με αυτό το θέμα. Εξάλλου, εφόσον η εμπεριστατωμένη εξέταση των διαφόρων κατηγοριών του παραρτήματος H αποτέλεσε αντικείμενο ενός κεφαλαίου της τελευταίας έκθεσης, δεν θα επιστρέψουμε ούτε και σε αυτή την ανάλυση.

3. Η παρούσα έκθεση περιγράφει την πρόσφατη εξέλιξη των μειωμένων συντελεστών και τις διαπιστώσεις οι οποίες έγιναν σχετικά για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της διάθρωσης των συντελεστών του ΦΠΑ στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

4. Οι εν λόγω διαπιστώσεις προκύπτουν από πληροφορίες, θέσεις, παρατηρήσεις, αιτήσεις για μειωμένο συντελεστή ή καταγγελίες που λαμβάνει τακτικά η Επιτροπή από τους φορείς ή τους αντιπροσώπους τους (εθνικές ενώσεις, ευρωπαϊκές ομοσπονδίες, μέλη του Κοινοβουλίου, κ.λπ.). Προκύπτουν επίσης μετά από πολλές ερωτήσεις των ευρωβουλευτών, στις οποίες καλείται να απαντήσει η Επιτροπή. Από τις ερωτήσεις που τέθηκαν στην αρμόδια για τον ΦΠΑ υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογία και Τελωνειακή Ένωση - περίπου εκατό για την περίοδο 1997 έως 2000 - το ήμισυ περίπου αφορά τους συντελεστές του ΦΠΑ.

2. Οι συντελεστές του ΦΠΑ : εφαρμοζόμενες διατάξεις και εφαρμογή από τα κράτη μέλη

2.1. Κοινοτική νομοθεσία από το 1998

5. Δυνάμει του άρθρου 12 παράγραφος 3 σημείο α), 1ο εδάφιο της έκτης οδηγίας για τον ΦΠΑ (εφεξής έκτη οδηγία), τα κράτη μέλη εφαρμόζουν κανονικό συντελεστή, τον οποίο καθορίζουν σε ποσοστό της φορολογικής βάσης, που είναι ο ίδιος για τις παραδόσεις αγαθών και για τις παροχές υπηρεσιών.

6. Η οδηγία που καθορίζει το επίπεδο του κανονικού συντελεστή του ΦΠΑ που εφαρμόζεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005 εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 19 Ιανουαρίου 2001 (2001/4/ΕΚ) [4]. Αυτή η οδηγία προβλέπει ελάχιστο ύψος 15% για τον κανονικό συντελεστή και εφαρμόζεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005 [5].

[4] Οδηγία 2001/4/ΕΚ, της 19ης Ιανουαρίου 2001, για την τροποποίηση της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας, όσον αφορά τη διάρκεια εφαρμογής του ελάχιστου ύψους του κανονικού συντελεστή. (ΕΕ L 22 της 24.01.2001 σ. 17 και διορθωτικό ΕΕ L 26 της 27.01.2001, σ. 40).

[5] Από την τελευταία έκθεση της Επιτροπής, το Συμβούλιο ενέκρινε στις 25 Μαΐου 1999 την οδηγία 1999/49/ΕΚ (ΕΕ L 139 της 2.6.1999, σ. 27) σχετικά με το επίπεδο του κανονικού συντελεστή του ΦΠΑ, η λήξη της οποίας καθορίστηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

2.2. Διατάξεις σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές

7. Το άρθρο 12 παράγραφος 3 σημείο α), 3ο εδάφιο της έκτης οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν έναν ή δύο μειωμένους συντελεστές. Αυτοί οι μειωμένοι συντελεστές δεν μπορούν να είναι κατώτεροι του 5% και μπορούν να εφαρμόζονται μόνο στις παραδόσεις αγαθών και στις παροχές υπηρεσιών των κατηγοριών που αναφέρονται στο παράρτημα H της εν λόγω οδηγίας.

8. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στις προμήθειες φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού, υπό τον διπλό όρο ότι θα ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή και ότι δεν προκύπτει κανένας κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού (άρθρο 12 παράγραφος 3 σημείο β) της έκτης οδηγίας). Η Ελλάδα μπόρεσε να επωφεληθεί από αυτήν τη δυνατότητα με την απόφαση της Επιτροπής της 26ης Φεβρουαρίου 1999 [6].

[6] Απόφαση της Επιτροπής της 26ης Φεβρουαρίου 1999 (ΕΕ L 69 της 16.03.1999, σ. 17)

9. Εξάλλου, κατά τη μεταβατική περίοδο που αναφέρεται στο άρθρο 28 ιβ) της έκτης οδηγίας, οι διατάξεις του άρθρου 28 παράγραφος 2 καθορίζουν τους όρους που επέτρεψαν σε ορισμένα κράτη μέλη να διατηρήσουν, κατά παρέκκλιση, διάφορα μέτρα σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές του ΦΠΑ. Αυτές οι ειδικές παρεκκλίσεις που θα εξαφανιστούν μεσοπρόθεσμα από τις κοινοτικές διατάξεις όσον αφορά το συντελεστή του ΦΠΑ, παραχωρήθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη, είτε κατά την έγκριση της οδηγίας για τους συντελεστές, είτε κατά τις διαπραγματεύσεις των πράξεων προσχώρησης. Οι εν λόγω παρεκκλίσεις αφορούν, είτε την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών κάτω από το ελάχιστο επιτρεπόμενο όριο του 5% (υπερμειωμένος συντελεστής), είτε τη διατήρηση των μειωμένων συντελεστών για αγαθά ή υπηρεσίες που δεν αναφέρονται στο παράρτημα H της έκτης οδηγίας, είτε ακόμη την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή μη κατώτερου από το 12% (συντελεστής "parking").

2.3. Μειωμένος συντελεστής του ΦΠΑ για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού

10. Τα συμπεράσματα του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την απασχόληση που έγινε στο Λουξεμβούργο τον Νοέμβριο του 1997 καθώς και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βιέννης, τον Δεκέμβριο του 1998, συνιστούσαν να προβλεφθεί η δυνατότητα μείωσης του συντελεστή του ΦΠΑ στις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού για να ευνοηθεί η δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το Συμβούλιο ενέκρινε σχετική οδηγία στις 22 Οκτωβρίου 1999 (1999/85/ΕΚ) [7].

[7] Οδηγία 1999/85/ΕΚ, της 22ας Οκτωβρίου 1999, για τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ, όσον αφορά τη δυνατότητα δοκιμαστικής εφαρμογής μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού. ΕΕ L 277 της 28.10.1999, σ. 34.

11. Στόχος αυτής της οδηγίας κύριος σκοπός της οποίας είναι η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης αλλά επίσης και η μείωση της αδήλωτης εργασίας, είναι να δημιουργήσει το νομικό πλαίσιο που θα επιτρέψει στα κράτη μέλη που το επιθυμούν να εξετάσουν δοκιμαστικά τη λειτουργία και τα αποτελέσματα μιας στοχοθετημένης ελάφρυνσης του ΦΠΑ στις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού που αναφέρονται στο νέο παράρτημα ΙΑ [8].

[8] Μικρές υπηρεσίες επισκευής σε ποδήλατα, υποδήματα και δερμάτινα είδη, ενδύματα και πανικά οικιακής χρήσης. ανανέωση και επισκευή ιδιωτικών κατοικιών. πλύσιμο υαλοπινάκων και καθαρισμός ιδιωτικών κατοικιών.υπηρεσίες φροντίδων κατ' οίκον, κομμωτική.

12. Κάθε κράτος μέλος που επιθυμούσε να εισαγάγει το μέτρο, έπρεπε να ενημερώσει σχετικά την Επιτροπή πριν από την 1η Νοεμβρίου 1999. Τα συμμετέχοντα κράτη έπρεπε να περιορίσουν τη δοκιμαστική εφαρμογή σε υπηρεσίες που ανήκουν σε τρεις κατηγορίες κατ' ανώτατο όριο μεταξύ των υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΑ. Αυτή η επιλεγμένη και χρονικά περιορισμένη πειραματική εφαρμογή προβλέπεται για μια περίοδο 3 ετών, από την 1η Ιανουαρίου 2000 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002.

13. Εννέα κράτη μέλη υπέβαλαν αίτηση σύμφωνα με τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας. Μεταξύ αυτών των κρατών μελών, επτά επέλεξαν τον τομέα των ακινήτων, τέσσερα τις μικρές υπηρεσίες επισκευής, τέσσερα τις υπηρεσίες φροντίδων στο σπίτι, τρία τον τομέα της κομμωτικής και δύο το πλύσιμο των υαλοπινάκων και τον καθαρισμό ιδιωτικών κατοικιών. Οι εν λόγω αιτήσεις αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου που εγκρίθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2000 [9].

[9] Απόφαση 2000/185/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Φεβρουαρίου, με την οποία επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ σε ορισμένες υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 28, παράγραφος 6, της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ. ΕΕ L 58 της 04.03.2000, σ.10.

2.4. Μεταβατικές διατάξεις που χορηγούνται στη Δημοκρατία της Αυστρίας και στην Πορτογαλική Δημοκρατία [10]

[10] Οδηγία 2000/17/ΕΚ του Συμβουλίου της 30ής Μαρτίου 2000 για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας - Μεταβατικές διατάξεις που χορηγούνται στη Δημοκρατία της Αυστρίας και στην Πορτογαλική Δημοκρατία (ΕΕ L 84 της 05.04.2000, σ.24).

14. Οι μεταβατικές διατάξεις όσον αφορά το συντελεστή ΦΠΑ που χορηγούνται στη Δημοκρατία της Αυστρίας και στην Πορτογαλική Δημοκρατία παρατάθηκαν.

15. Όσον αφορά τη Δημοκρατία της Αυστρίας, η διάταξη που περιλαμβάνεται στην πράξη της προσχώρησής της [11], της επέτρεψε να επωφεληθεί από παρέκκλιση για την εφαρμογή, έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998, μειωμένου συντελεστή στην ενοικίαση ακινήτων για χρήση κατοικίας.

[11] Πράξη προσχώρησης της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα - ΕΕ C 241 της 29.08.1994, σ. 335.

16. Η Αυστρία έκρινε ότι το μέτρο παρέκκλισης ήταν πάντοτε απαραίτητο, γιατί έκρινε ότι η μετάβαση στον κανονικό συντελεστή θα συνεπαγόταν ολέθριες συνέπειες αντίθετες με την πολιτική της όσον αφορά τη στέγαση.

17. Η Πορτογαλία εφήρμοζε, πριν από τον Ιανουάριο 1991, μειωμένο συντελεστή στις υπηρεσίες των εστιατορίων, που επετράπη το 1992. Η Πορτογαλία κατήργησε το εν λόγω μέτρο και το ζήτησε εκ νέου. Το 1996, η Πορτογαλία έκρινε πράγματι ότι η διατήρηση του κανονικού συντελεστή θα είχε αρνητικές συνέπειες. Για το λόγο αυτό της χορηγήθηκε νέα παρέκκλιση.

18. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι δεν κατατέθηκε καμία καταγγελία, και ότι πρόκειται για υπηρεσίες στις οποίες ο κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού πρέπει να θεωρηθεί ελάχιστος, το Συμβούλιο επέτρεψε, στις 30 Μαρτίου 2000, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, να χορηγηθούν οι παρεκκλίσεις εφόσον η εφαρμογή τους περιορίζεται στη μεταβατική περίοδο που αναφέρεται στο άρθρο 28 της έκτης οδηγίας για τον ΦΠΑ 77/388/ΕΟΚ.

2.5. Εξέλιξη των συντελεστών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη

19. Το παράρτημα 1 περιγράφει την εξέλιξη των συντελεστών του ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Συγκρίνοντας τους συντελεστές που ισχύουν σήμερα με αυτούς που εφαρμόζονταν το 1997, διαπιστώνουμε ότι τα επίπεδα των συντελεστών ποικίλλουν πάντοτε σημαντικά. Πράγματι, οι κανονικοί συντελεστές που ισχύουν στα κράτη μέλη τοποθετούνται σε ένα όριο από 15% έως 25% και οι μειωμένοι συντελεστές ποικίλλουν μεταξύ 5% και 17% [12]. Ο μέσος όρος του κανονικού συντελεστή που εφαρμόζεται στην Κοινότητα καθορίζεται γύρω στο 19,5%, και ο μέσος όρος του μειωμένου συντελεστή είναι λίγο μεγαλύτερος από το 8%.

[12] Ο συντελεστής του 17% εφαρμόζεται στη Φινλανδία σε ορισμένα είδη διατροφής, μόνον για μια μεταβατική περίοδο. Εάν δεν ληφθεί υπόψη αυτή η εξαίρεση, ο υψηλότερος μειωμένος συντελεστής στην Κοινότητα είναι 12,5%.

20. Επιπλέον, έξι κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία, Φινλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία και Λουξεμβούργο) εφαρμόζουν ακόμη μειωμένο συντελεστή κατώτερο από τον ελάχιστο συντελεστή που καθορίζεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3 («υπερμειωμένος» συντελεστής) και τρία κράτη μέλη (Βέλγιο, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο) εφαρμόζουν ακόμη μειωμένο συντελεστή που δεν είναι μικρότερος από το 12% (συντελεστής "parking"). Εξάλλου, πέντε κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Ιταλία, Φινλανδία και Σουηδία) παρέχουν απαλλαγές με επιστροφή του φόρου που καταβάλλεται στο προηγούμενο στάδιο («μηδενικός» συντελεστής) αλλά κατά περιθωριακό και περιορισμένο τρόπο. Μόνον η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ευρέως αυτήν την παρέκκλιση.

3. Οι συντελεστές του ΦΠΑ και η λειτουργία της ενιαίας αγοράς

3.1. Εισαγωγή

21. Η ανάλυση της παρούσας δομής των συντελεστών του ΦΠΑ και, ιδίως, του πεδίου εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών, εμφανίζει δύο εμπόδια που ενδέχεται να εμποδίσουν τη σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να δημιουργήσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, ήτοι: τον προαιρετικό ή επιλεγμένο χαρακτήρα της εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών και την απουσία κοινών καθορισμών των κατηγοριών που συνθέτουν το παράρτημα H. Αυτή η κατάτμηση της διάρθρωσης των συντελεστών ενισχύεται από τις παρεκκλίσεις και την οδηγία 1999/85/ΕΚ που αναφέρονται παραπάνω.

22. Ο δεσμός που υπάρχει μεταξύ της διάρθρωσης των συντελεστών του ΦΠΑ και της γενικής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς δεν απαιτεί υποχρεωτικά, τροποποίηση των συντελεστών, στο πλαίσιο του μεταβατικού καθεστώτος του ΦΠΑ που ισχύει σήμερα. Είναι σκόπιμο ωστόσο να αναφερθούν οι, αρκετές φορές κριτικές, θέσεις που διαβιβάσθηκαν στην Επιτροπή σχετικά με αυτό το θέμα.

23. Οι διάφορες αιτιάσεις που διατυπώθηκαν από τους φορείς αφορούν τα εξής στοιχεία:

α) τον προαιρετικό χαρακτήρα της εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών.

β) Το εύρος των διακυμάνσεων των μειωμένων συντελεστών που είναι από 5% έως 14% και των υπερμειωμένων συντελεστών.

γ) Την απουσία κοινοτικών καθορισμών των κατηγοριών αγαθών ή υπηρεσιών του παραρτήματος H, και τον περιοριστικό χαρακτήρα αυτού του τελευταίου.

δ) Τον ελλιπή χαρακτήρα της εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών δεδομένου ότι η επιλογή που γίνεται από ένα κράτος μέλος δεν το υποχρεώνει να εφαρμόσει τον μειωμένο συντελεστή σε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες της(των) επιλεγμένης(ων) κατηγορίας(ών).

ε) Το χάσμα μεταξύ της αρχής του ενιαίου χαρακτήρα των συντελεστών και της δυνατότητας να εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές. Οι παρεκκλίσεις από αυτή την αρχή πρέπει κατά συνέπεια να διατυπώνονται σαφώς και να εφαρμόζονται αυστηρά [13].

[13] Έτσι η Ελληνική Δημοκρατία και η Πορτογαλική Δημοκρατία, για να μπορέσουν να εφαρμόσουν διαφορετικούς συντελεστές για τα ίδια αγαθά και υπηρεσίες σε ορισμένες περιοχές της επικράτειάς τους, χρειάστηκαν ρητή άδεια αντίστοιχα με την οδηγία προσέγγισης των συντελεστών (92/77/ΕΟΚ) και με την πράξη προσχώρησης. Επίσης χρειάστηκε ειδική οδηγία για να μπορέσει να επωφεληθεί η ξυλεία από τον μειωμένο συντελεστή όταν χρησιμοποιείται ως καυσόξυλο (μεταβατικό μέτρο του άρθρου 28 παράγραφος 2, i)).

στ) Την πολυπλοκότητα που προκύπτει από τη μόνιμη ή μεταβατική βάση των παρεκκλίσεων.

3.2. Αιτήσεις για επέκταση του πεδίου εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών

24. Παρόλο που οι φορείς διατυπώνουν παρατηρήσεις για τον επιλεκτικό χαρακτήρα των μειωμένων συντελεστών, για την απουσία κοινού καθορισμού και για το μεγάλο εύρος των συντελεστών, εντούτοις απηύθυναν στην Επιτροπή μια σειρά αιτήσεων καλώντας την να προτείνει επεκτάσεις του παραρτήματος Η για μια σειρά αγαθών και υπηρεσιών.

25. Οι αιτήσεις για επέκταση του παραρτήματος Η βασίζονται γενικά στο γεγονός ότι μια μείωση των συντελεστών του ΦΠΑ θα είχε επίπτωση στην τιμή και θα αύξαινε την ανταγωνιστικότητα του τομέα. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο καθορισμός των τιμών είναι ελεύθερος και εξαρτάται από διάφορα στοιχεία (περιθώρια κέρδους, μάρκες, ποιότητα του προϊόντος, συσκευασίες, κ.λπ.).

26. Η φορολογία δεν είναι επομένως παρά μια άμεση επίπτωση στον καθορισμό αυτής της τιμής. Ωστόσο, αν η διαφορά μεταξύ του κανονικού συντελεστή και του μειωμένου συντελεστή είναι σημαντική, το πέρασμα από τον έναν στον άλλον θα μπορούσε να έχει επίπτωση στην τιμή. Αυτό εξαρτάται ωστόσο πλήρως από τη συμπεριφορά των φορέων, ανάλογα με το αν θα μεταβιβάσουν ή όχι αυτή τη διαφορά στην τιμή ή αν θα περιοριστούν στο να αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους τους.

27. Μια αρνητική επίπτωση είναι ωστόσο επίσης προβλέψιμη. Πράγματι, οι φορείς των κρατών μελών που δεν εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή, αντιλαμβάνονται τους μειωμένους συντελεστές που εφαρμόζονται σε άλλα κράτη μέλη ως πηγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

3.3. Κατάλογος απογραφής των αιτήσεων ανά τομείς δραστηριότητας

3.3.1. Τροφοδοσία, γεωργία, ξενοδοχεία

28. Οι τομείς της τροφοδοσίας [14], της γεωργίας [15] και των ξενοδοχείων περιλαμβάνονται στο παράρτημα H της έκτης οδηγίας και μπορούν επομένως να επωφεληθούν από μειωμένο συντελεστή. Δεδομένου ότι μόνον ορισμένα κράτη μέλη προέβλεψαν μειωμένους συντελεστές για αυτόν τον τύπο προϊόντων ή υπηρεσιών, προκύπτει μια διαφορά συντελεστή που μπορεί να ποικίλλει από 3% έως 25%, πράγμα που προκαλεί τη δυσαρέσκεια των φορέων που είναι εγκατεστημένοι στα κράτη μέλη και δεν έχουν προβλέψει μειωμένο συντελεστή. Σε περίπτωση διασυνοριακών αγορών, οι ανισότητες στην εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών μεταξύ όμορων κρατών μελών, η έλλειψη εναρμόνισης στους μειωμένους συντελεστές και ο επιλεκτικός χαρακτήρας των σχετικών διατάξεων μπορεί να αυξήσουν τους κινδύνους απάτης. Ωστόσο, επειδή αυτοί οι τομείς καλύπτονται αντίστοιχα από τις κατηγορίες 1, 10 και 11 του παραρτήματος Η, εναπόκειται στα κράτη μέλη να επιλέξουν ή όχι την εφαρμογή σ' αυτούς μειωμένου συντελεστή.

[14] Οι κριτικές που διατυπώθηκαν προέρχονταν βασικά από τους γάλλους αντιπροσώπους των κατασκευαστών μπισκότων, σοκολάτας και ζαχαρωτών. Υποστηρίζουν ότι τα προϊόντα τους υφίστανται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε σχέση με αυτά που βρίσκονται στις παραμεθόριες αγορές. Στο Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, τα ίδια αγαθά υπόκεινται σε υπερμειωμένο συντελεστή. Παρόμοια αίτηση όσον αφορά το γάλα διαβιβάστηκε επίσης στην Επιτροπή.

[15] Το πρόβλημα αφορά τις διασυνοριακές αγορές λιπασμάτων μεταξύ της Αυστρίας και Ιταλίας καθώς και τις αγορές φυτοφαρμακευτικών προϊόντων μεταξύ της Γερμανίας και του Λουξεμβούργου που πραγματοποιούνται από κατ'αποκοπήν φορολογούμενους γεωργούς που καταβάλλουν τον ΦΠΑ, γι' αυτές τις αγορές στο κράτος μέλος προέλευσης όπως τους επιτρέπει το ιδιαίτερο καθεστώς στο οποίο υπόκεινται εφόσον δεν υπερβαίνουν το όριο των αγορών που προβλέπεται στο άρθρο 28α, παράγραφος 1α, στοιχείο β) της έκτης οδηγίας (βλέπε ανάλυση αυτού του θέματος στην έκθεση COM(94)584 τελικό.

3.3.2. Ανθοκομία

29. Τα κομμένα άνθη αποτελούν αντικείμενο μεταβατικής παρέκκλισης που εφαρμόζεται σήμερα σε 11 από τα 15 κράτη μέλη. Αιτήσεις να συμπεριληφθεί η ανθοκομία στο παράρτημα H διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή για να εξασφαλιστεί, σύμφωνα με τους αντιπροσώπους αυτού του τομέα, μεγαλύτερη εναρμόνιση στην εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών.

3.3.3. Υγεία

30. Οι φορείς αυτού του τομέα υπέβαλαν ερωτήσεις στην Επιτροπή σχετικά με τον καθορισμό των προϊόντων που «χρησιμοποιούνται κανονικά για τις ιατρικές φροντίδες», και των εξοπλισμών που «προορίζονται κανονικά για να ανακουφίσουν ή να θεραπεύσουν μειονεκτήματα». Υποβλήθηκε αίτηση για συμπερίληψη των προϊόντων και υλικών που βοηθούν στη διάγνωση («ιατρικά βοηθήματα»). Τα εν λόγω προϊόντα, επειδή δεν είναι φάρμακα, δεν αναφέρονται στην κατηγορία 3 του παραρτήματος Η.

31. Όσον αφορά αυτή την κατηγορία, υποβλήθηκαν επίσης ερωτήσεις όσον αφορά τη σύνθεση αυτής της κατηγορίας που περιλαμβάνει τα προϊόντα προστασίας της γυναικείας υγιεινής αλλά όχι τις πάνες για βρέφη ή για την προστασία των ατόμων με ακράτεια ούρων. Στους φορείς ο κατάλογος φαίνεται ότι δεν είναι πλήρης.

32. Εξάλλου, τέθηκε επίσης η ερώτηση σχετικά με τη φορολογία του προϊόντος του επονομαζόμενου «πλήρες αίμα» σε σχέση με τα προϊόντα του αίματος. Η μεταχείριση του ΦΠΑ διαφέρει ανάλογα με τον τύπο προϊόντος. Το πλήρες αίμα επωφελείται από την απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 13, τίτλος A, παράγραφος 1, δ) της έκτης οδηγίας. Τα προϊόντα αίματος που θεωρούνται φάρμακα ή φαρμακευτικά προϊόντα μπορούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή. Αντίθετα, τα προϊόντα που δεν έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά (τα ασταθή παράγωγα του αίματος, όπως το πλάσμα και τα αιμοσφαίρια ανθρώπινης προέλευσης) δεν θεωρούνται φάρμακα και δεν υπόκεινται επομένως στον κανονικό συντελεστή. Αυτή η έλλειψη ομοιομορφίας μεταχείρισης των ενεργειών σχετικά με το αίμα όσον αφορά τον ΦΠΑ θέτει εκ νέου υπό αμφισβήτηση την αρχή της ουδετερότητας της φορολογίας.

33. Όσον αφορά τα μειονεκτούντα ή μειωμένης κινητικότητας άτομα, αιτήσεις για μείωση των συντελεστών, και μάλιστα για απαλλαγή όσον αφορά τα αγαθά και τις υπηρεσίες που προορίζονται γι' αυτά, φτάνουν τακτικά στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Ιδίως όσον αφορά τα αυτοκίνητα οχήματα που είναι ειδικώς διαμορφωμένα για αυτά τα άτομα. Αυτά τα αγαθά και οι υπηρεσίες δεν συμπεριλαμβάνονται στην κατηγορία 4 του παραρτήματος H, που καλύπτει μόνον τους ιατρικούς εξοπλισμούς, το βοηθητικό υλικό και άλλες συσκευές που προορίζονται για την ανακούφιση και τη θεραπεία των μειονεκτημάτων.

3.3.4. Περιβάλλον

34. Στο πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος, διατυπώθηκαν πολλά αιτήματα για να εφαρμοστεί μειωμένος συντελεστής σε διαφορετικά προϊόντα, που έχουν ωστόσο την ίδια λειτουργία. Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι να ευνοηθούν φορολογικά τα αγαθά που σέβονται το περιβάλλον ή τα αγαθά που εξοικονομούν ενέργεια. Πρόκειται βασικά για προϊόντα που επωφελούνται από το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα, ηλεκτρικά οχήματα, προϊόντα που επιτρέπουν ορθολογική χρήση της ενέργειας, καθώς και η πράσινη ενέργεια ή η βιομάζα.

35. Από αυτήν την άποψη, η Επιτροπή έκρινε, μέχρι σήμερα, ότι δεν ήταν δυνατόν να υπάρχει πρόσβαση σ' αυτόν τον τύπο αίτησης γιατί αυτό θα αντέκειτο στην αρχή της μοναδικότητας του φόρου σύμφωνα με την οποία παρόμοια αγαθά ή υπηρεσίες δεν μπορούν να έχουν διαφορετικούς συντελεστές.

36. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στις ενέργειες που προβλέπονται στην κατηγορία 9 του παραρτήματος H της έκτης οδηγίας που καλύπτει την παράδοση, την κατασκευή, την ανακαίνιση και τη μεταποίηση κατοικιών που παρέχονται στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής. Έτσι, κάθε παροχή συνολικής υπηρεσίας, που προσδιορίζεται από ένα κράτος μέλος ότι περιλαμβάνει τα υλικά κατασκευής καθώς και υλικά που προορίζονται για την εξοικονόμηση της ενέργειας, τα οποία χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτών των ενεργειών, μπορούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή του ΦΠΑ.

37. Όσον αφορά την ενέργεια, οι αιτήσεις αποβλέπουν στο να ευνοήσουν τις μη ρυπαντικές ενέργειες. Έτσι στον τομέα αυτό, βασικά, εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής. Ωστόσο, το αέριο και ο ηλεκτρισμός μπορούν να επωφεληθούν από μειωμένο συντελεστή, εφόσον δεν προκύπτει από αυτόν κανένας κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού και εφόσον το κράτος μέλος που επιθυμεί να κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας ενημερώσει προηγουμένως σχετικά την Επιτροπή. Εξάλλου, μια μεταβατική παρέκκλιση επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στις παραδόσεις καυσόξυλων.

38. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατέγραψαν καταγγελίες εκ μέρους γαλλικών επιχειρήσεων που διαχειρίζονται δίκτυα τηλεθέρμανσης, τα οποία παρέχουν θέρμανση από ανανεώσιμες ενέργειες ή ενέργειες ανάκτησης, οι οποίες οφείλονται στο ότι αυτό το είδος θέρμανσης δεν μπορεί να επωφεληθεί από τη διάταξη που προβλέπεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, στοιχείο β) της έκτης οδηγίας που αφορά μόνον το αέριο και τον ηλεκτρισμό.

39. Οι φιάλες αερίου (βουτάνιο και όχι φυσικό) δεν είναι επιλέξιμες επίσης για μειωμένο συντελεστή, ενώ ορισμένα κράτη μέλη θα ήθελαν να τις υποβάλουν σ' αυτόν τον συντελεστή κυρίως για κοινωνικούς λόγους. Αυτές οι περιπτώσεις δείχνουν μια σύγκρουση μεταξύ των διαφόρων στόχων όπου τίθεται το ερώτημα αν πρέπει να πριμοδοτηθεί η οικονομική και κοινωνική αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση όσον αφορά το περιβάλλον.

40. Επίσης υποβλήθηκαν άλλες αιτήσεις σχετικά με την καταπολέμηση της ρύπανσης. Πρόκειται ιδίως για την ανακύκλωση ορισμένων προϊόντων, όπως το αλουμίνιο, και γενικότερα την επεξεργασία και την ανακύκλωση των αποβλήτων. Το παράρτημα Η καλύπτει μόνο την απομάκρυνση των οικιακών απορριμμάτων και την επεξεργασία τους. Αντίθετα, η ανακύκλωση των αποβλήτων αφορά μάλλον ενέργειες μεσαζόντων που δεν προορίζονται άμεσα για τον τελικό καταναλωτή. Το επίπεδο του συντελεστή δεν είναι επομένως κατάλληλο εφόσον οι διάφοροι παρεμβαίνοντες έχουν, βασικά, δικαίωμα σε πλήρη μείωση επί του φόρου που τους χρεώνεται.

3.3.5. Πολιτισμός

41. Στον τομέα αυτό, υποβλήθηκαν κατ' επανάληψη αιτήσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή στα πολυμέσα, όπως CD, CD-ROM, DVD, και τις δραστηριότητες στον τομέα του πολιτισμού και των οπτικοακουστικών μέσων υπό την ευρύτερη έννοια [16] κ.λπ. Οι εν λόγω αιτήσεις βασίζονται στο επιχείρημα ότι αντίθετα με αυτά τα μέσα, τα βιβλία και οι εφημερίδες μπορούν να επωφεληθούν από μειωμένο συντελεστή.

[16] Πρόσφατα, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που διεξήχθη το 2001 για το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «ορισμένες νομικές πλευρές που συνδέονται με τα κινηματογραφικά έργα και με άλλα έργα του οπτικοακουστικού τομέα», πολλοί επαγγελματίες του οπτικοακουστικού τομέα ζήτησαν την εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή σε μια ποικιλία οπτικοακουστικών εμπορευμάτων, υπηρεσιών και δραστηριοτήτων.

42. Αν επρόκειτο να προβλεφθεί η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή, θα ετίθετο το ερώτημα αν πρέπει να συμπεριληφθεί επίσης ο εξοπλισμός στήριξης αυτών των προϊόντων. Θα ετίθετο επίσης το ερώτημα ποιά τύχη θα έχουν άλλα μέσα της πληροφορικής, όπως οι βιντεοκασέτες ή τα τέλη που καταβάλλονται για την πρόσβαση σε δίκτυα πληροφόρησης του τύπου Internet, κ.λπ. Κάθε επέκταση του μειωμένου συντελεστή θα προϋπέθετε, κατά συνέπεια, αιτιολόγηση που στηρίζεται σε μια νέα φιλοσοφία, και είναι πιθανόν ότι οι πολιτιστικές και εκπαιδευτικές εκτιμήσεις δεν θα αποτελούν, από μόνες τους, κριτήριο εφαρμόσιμο με άνεση.

43. Στον τομέα του πολιτισμού, υποβλήθηκαν επίσης αιτήσεις για μειωμένο συντελεστή στα μουσικά όργανα και στις μουσικές παρτιτούρες.

3.3.6. Ηλεκτρονικό εμπόριο

44. Το συμβούλιο ECOFIN ενέκρινε, κατά τη συνεδρίασή του της 6ης Ιουλίου 1998, την αρχή σύμφωνα με την οποία οι παραδόσεις προϊόντων σε ηλεκτρονική μορφή θα έπρεπε να θεωρηθούν, για τους σκοπούς του ΦΠΑ, όχι ως παραδόσεις αγαθών αλλά ως παροχές υπηρεσιών. Οι εν λόγω υπηρεσίες, και ιδιαίτερα η προμήθεια σε απευθείας σύνδεση ψηφιακών αγαθών προορισμένων για τους καταναλωτές που είναι εγκατεστημένοι εντός της Κοινότητας, υπόκεινται σήμερα σε κανονικό συντελεστή που εφαρμόζεται από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγγεγραμμένοι ο παροχέας της υπηρεσίας.

45. Τέθηκε ερώτημα στο πλαίσιο των εργασιών για την πρόταση της Επιτροπής [17] σχετικά με το καθεστώς ΦΠΑ που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες που παρέχονται ηλεκτρονικώς. Η ερώτηση αφορά τη δυνατότητα να εφαρμόζονται διαφορετικοί συντελεστές σε αγαθά και υπηρεσίες με ανάλογο περιεχόμενο, αλλά που παρέχονται με διαφορετική μορφή. Οι περιπτώσεις που αναφέρθηκαν συχνότερα είναι οι εφημερίδες και τα βιβλία που πωλούνται σε χαρτί σε σχέση με εκείνα που πωλούνται δια της ηλεκτρονικής οδού και που μπορούμε να τηλεφορτώσουμε.

[17] COM(2000) 349 τελικό της 07.06.2000.

3.3.7. Υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού

46. Αιτήσεις επέκτασης του παραρτήματος K διατυπώθηκαν από ορισμένους τομείς δεδομένου ότι έκριναν ότι πληρούσαν τις προϋποθέσεις για να μπορέσουν να επωφεληθούν από τον μειωμένο συντελεστή. Πρόκειται ιδίως για τους τομείς των μετακομίσεων, των υπηρεσιών φύλαξης και της μεταφοράς χρημάτων, της κηπευτικής και των φροντίδων αισθητικής.

47. Εξάλλου, στον τομέα της κατασκευής, υποβλήθηκαν επίσης αιτήσεις για επέκταση της εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή που προέρχονταν κυρίως από πολλούς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στη διατήρηση της πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι εν λόγω αιτήσεις αφορούν την αποκατάσταση και τη συντήρηση ιστορικών κατοικιών, και πιο συγκεκριμένα εκκλησιών. Οι εν λόγω οργανισμοί επιβεβαιώνουν ότι ένα τέτοιο μέτρο δικαιολογείται όχι μόνον από την κοινωνική και πολιτιστική σημασία αυτών των μνημείων, αλλά επίσης και από οικονομικές εκτιμήσεις. Ωστόσο, σ' αυτόν τον τομέα ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο στις υπηρεσίες που αφορούν τη στέγαση.

48. Η μεταχείριση των υπηρεσιών της οικοδομής όσον αφορά το συντελεστή του ΦΠΑ είναι πολύ αντιπροσωπευτική της πολυπλοκότητας των διατάξεων για τους μειωμένους συντελεστές. Βασικά, δυνάμει του άρθρου 12 παράγραφος 3, σημείο α), 1ο εδάφιο της έκτης οδηγίας, ο κανονικός συντελεστής εφαρμόζεται στις παραδόσεις αγαθών και στις παροχές υπηρεσιών που συνδέονται με τις οικοδομικές δραστηριότητες. Ωστόσο, όσον αφορά τη νομική βάση της εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή, εφαρμόζονται τρεις τύποι διατάξεων:

- Το 3ο εδάφιο αυτής της διάταξης επιτρέπει στα κράτη μέλη που το επιθυμούν να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στις ενέργειες που προβλέπονται στην κατηγορία 9 του παραρτήματος H, ήτοι: την παράδοση, την κατασκευή, την ανακαίνιση και τη μετατροπή κατοικιών που παρέχονται στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής.

- Το άρθρο 28 παράγραφος 2 της έκτης οδηγίας, προβλέπει στο πλαίσιο του μεταβατικού καθεστώτος και μέσω της τήρησης ορισμένων προϋποθέσεων, τη δυνατότητα για ορισμένα κράτη μέλη να μπορούν να εφαρμόζουν, στην κατοικία γενικά που δεν καθορίζεται διαφορετικά, είτε μειωμένο συντελεστή χαμηλότερο από το ελάχιστο όριο που καθορίζεται στο άρθρο 12 παράγραφος 3, σημείο α), 3ο εδάφιο, είτε έναν από τους δύο μειωμένους συντελεστές που προβλέπονται στο ίδιο άρθρο, είτε ακόμη μειωμένο συντελεστή αλλά που δεν είναι κατώτερος του 12%.

- Το άρθρο 28 παράγραφος 6 της έκτης οδηγίας (που εισήχθη με την οδηγία για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού) προβλέπει την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή για μια περίοδο τριών ετών αλλά που αντίθετα δεν περιορίζεται όμως όσον αφορά την κοινωνική κατοικία. Η εν λόγω οδηγία αφορά «την ανακαίνιση και επισκευή ιδιωτικών κατοικιών, με εξαίρεση τα υλικά που αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της αξίας της παρεχόμενης υπηρεσίας».

49. Τέλος, οι εκπρόσωποι του τομέα των εστιατορίων υπέβαλαν πολλές φορές αιτήσεις για να τύχουν μειωμένου συντελεστή, στο πλαίσιο των υπηρεσιών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, επειδή ο τομέας των εστιατορίων δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των υπηρεσιών που είναι επιλέξιμες για μειωμένο συντελεστή, δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από αυτή τη δυνατότητα. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αρχική πρόταση της Επιτροπής [18] είχε επινοηθεί κατά τρόπο ώστε να αφήσει στα κράτη μέλη, κατά την επιλογή των σχετικών τομέων, ένα ανώτατο όριο ευελιξίας εφόσον αυτοί οι τομείς ανταποκρίνονταν στους προβλεπόμενους όρους. Το Συμβούλιο προτίμησε ωστόσο έναν σύντομο και ακριβή κατάλογο.

[18] COM(1999)62 τελικό της 17.02.1999.

50. Άλλες αιτήσεις υποβλήθηκαν για να προστεθεί ο εν λόγω τομέας στο παράρτημα H, ιδίως λόγω της διαφοράς μεταχείρισης μεταξύ των εστιατορίων ταχείας εξυπηρέτησης και των υπηρεσιών που παρέχονται στα άλλα εστιατόρια. Στο πλαίσιο των εστιατορίων ταχείας εξυπηρέτησης, η πώληση γευμάτων σε πακέτο για το σπίτι θεωρείται ως πώληση τροφίμων που καλύπτεται από την κατηγορία 1 του παραρτήματος H, και μπορεί ως εκ τούτου να επωφεληθεί από μειωμένο συντελεστή. Το γεύμα στο εστιατόριο, αντίθετα, προσφέρει υπηρεσία που δεν καλύπτεται από αυτό το παράρτημα.

51. Οι αιτήσεις προέρχονται κυρίως από τον τομέα των γαλλικών εστιατορίων που παραπονείται επίσης για στρέβλωση του ανταγωνισμού που οφείλεται στην εφαρμογή στα άλλα κράτη μέλη - ιδίως στην Ισπανία - μειωμένου συντελεστή στις υπηρεσίες των εστιατορίων. Η Ισπανία εφαρμόζει μειωμένο συντελεστή δυνάμει της μεταβατικής παρέκκλισης που χορηγήθηκε από το άρθρο 28 παράγραφος 2 της έκτης οδηγίας για τον ΦΠΑ.

4. Συμπέρασμα

52. Ο επιλεκτικός χαρακτήρας των διατάξεων για τους μειωμένους συντελεστές και τις δυνατότητες επιλογής που αφήνονται στα κράτη μέλη ενδέχεται να οδηγήσουν σε καταστάσεις όπου υπάρχει κίνδυνος παράβασης της αρχής της ουδετερότητας του ΦΠΑ, και θεωρούνται από τους φορείς ότι εγκυμονούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Οι δυνατότητες δεν είναι όλες ίδιες, όπως έχει ήδη αναφερθεί στην παρούσα έκθεση: δυνατότητα εφαρμογής ή όχι μειωμένου συντελεστή, δυνατότητα εφαρμογής ενός ή δύο συντελεστών, δυνατότητα εφαρμογής μειωμένου συντελεστή σε μια ή σε όλες τις κατηγορίες του παραρτήματος H, κ.λπ.

53. Το περιεχόμενο των καταλόγων που αφορούν τα αγαθά και τις υπηρεσίες στις οποίες εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές εξηγείται με διάφορους τρόπους: οι κατηγορίες επιλέγονται σε συνάρτηση με τις ανάγκες που κρίνονται βασικές σε μια δεδομένη στιγμή ή με αυτές τις οποίες διατυπώνουν τα κράτη μέλη κατά τις διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο. Δεν ανταποκρίνονται υποχρεωτικά σε προκαθορισμένα αντικειμενικά κριτήρια. Ως εκ τούτου μπορεί να προκύψει μια κάποια ασυνέπεια.

54. Η έλλειψη συνέπειας μπορεί επίσης να αποδοθεί στις πολυάριθμες παρεκκλίσεις, οι οποίες είναι τόσο πιο πολύπλοκες όσο έχουν χαρακτήρα, είτε διαρκή, είτε μεταβατικό. Αυτή η έλλειψη ισότητας του πεδίου εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών μεταξύ κρατών μελών αποτελεί την κυριότερη αιτία των στρεβλώσεων για τις οποίες παραπονούνται οι φορείς. Επομένως η παρούσα διάρθρωση των μειωμένων συντελεστών που επιτρέπει αυτή την ανισότητα θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μιας προσεχούς αναθεώρησης των συντελεστών.

55. Συμπερασματικά, όπως προσδιορίζει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τη νέα στρατηγική του ΦΠΑ, η εσωτερική αγορά θα λειτουργεί καλύτερα με ένα σύστημα ΦΠΑ βασισμένο στη φορολόγηση στο κράτος μέλος καταγωγής, τόσο σε όρους διοικητικής απλοποίησης - και, κατά συνέπεια, μείωσης του κόστους για τις επιχειρήσεις - όσο και ελάχιστης ευπάθειας στην απάτη - πράγμα που θα παρείχε, κατά συνέπεια, μεγαλύτερη εγγύηση για τη σταθερότητα των φορολογικών εσόδων.

56. Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για να υπάρξει γρήγορη πρόοδος στην εντατική προσέγγιση των φορολογικών συντελεστών και των νομοθεσιών, και στην εφαρμογή ενός τελείως αξιόπιστου μηχανισμού εκ νέου κατανομής των εισοδημάτων. Επομένως δεν προβλέπεται τροποποίηση του επιπέδου των συντελεστών κατά την περίοδο εφαρμογής της νέας στρατηγικής.

57. Πράγματι, η Επιτροπή, μεριμνώντας για τη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς βραχυπρόθεσμα, συνέστησε να καθοριστεί μια βιώσιμη στρατηγική που θα επικεντρώνεται σε τέσσερις κύριους στόχους, δηλαδή την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων κανόνων, μια περισσότερο ομοιόμορφη εφαρμογή των ισχυουσών διατάξεων και μια νέα εφαρμογή της διοικητικής συνεργασίας.

58. Επομένως μια πιο σημαντική προσέγγιση των συντελεστών μπορεί να προβλεφθεί μόνον μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η αναθεώρηση σε βάθος των κανόνων που εφαρμόζονται στους μειωμένους συντελεστές προβλέπεται μεσοπρόθεσμα. Για να προετοιμαστεί αποτελεσματικά αυτή η αναθεώρηση, είναι σκόπιμο, να εξεταστεί η παρούσα διάρθρωση των μειωμένων συντελεστών στους οποίους οφείλεται η πλειονότητα των αιτήσεων που έχουν διαβιβαστεί στην Επιτροπή, να μην εισαχθούν νέες παρεκκλίσεις και να προληφθεί ενδεχομένως η μερική ή ολική κατάργηση των ισχυουσών παρεκκλίσεων κατά την αναθεώρηση των μειωμένων συντελεστών.

59. Ο προβληματισμός για την αναθεώρηση των μειωμένων συντελεστών θα δώσει την ευκαιρία να εξεταστούν τα αμφισβητούμενα σημεία που ανέφεραν οι φορείς. Παρόλο που οι παρατηρήσεις που προέβαλαν οι φορείς δεν είναι κατά βάση διαφορετικές από τις αιτιάσεις που περιγράφονται στις προηγούμενες εκθέσεις, το επιχείρημα του ότι δεν αποκομίζεται κέρδος από μια πραγματική εσωτερική αγορά παρουσιάζεται όλο και περισσότερο. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις διάφορες δυνατότητες και στη σκοπιμότητα να διατηρηθούν.

60. Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Ένωση πέτυχε ήδη έναν αρκετά υψηλό βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης και στον τομέα της φορολογίας σημειώθηκαν πρόοδοι που επέτρεψαν να βελτιωθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η σταθερή ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς είναι μια διαδικασία που καλείται να επιταχυνθεί στο μέλλον, ιδίως με την εισαγωγή του ευρώ. Από εδώ προκύπτει ότι οι δυσλειτουργίες της εσωτερικής αγοράς όπως γίνονται αντιληπτές από τους φορείς, ιδίως στον φορολογικό τομέα, και ειδικότερα λόγω της ανισότητας των συντελεστών του ΦΠΑ, είναι μια πραγματικότητα η οποία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη.

61. Παρόλο που οι πιέσεις για την εναρμόνιση των συντελεστών δεν θα είναι άμεσες, η εισαγωγή του ευρώ θα συνοδευτεί από έναν βαθμό διαφάνειας των τιμών χωρίς προηγούμενο στο σύνολο της ενιαίας αγοράς, γεγονός που θα επιβάλει μεγαλύτερο συντονισμό των συντελεστών του ΦΠΑ.

62. Σ' αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή δεν έχει την πρόθεση να αναθεωρήσει το παράρτημα H πριν από το τέλος της πειραματικής ενέργειας που τέθηκε σε εφαρμογή με την οδηγία για τις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού. Πράγματι, στο τέλος αυτής της πειραματική ενέργειας, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο συνολική έκθεση αξιολόγησης, που θα εκπονηθεί με βάση τις εκθέσεις των κρατών μελών και θα προτείνει, εφόσον είναι αναγκαίο, κατάλληλα μέτρα που θα επιτρέψουν να ληφθεί οριστικά απόφαση για τον συντελεστή του ΦΠΑ που θα εφαρμόζεται στις υπηρεσίες υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού. Δεδομένου ότι η προθεσμία που προβλέπεται για την εξέταση των αποτελεσμάτων αυτής της πειραματικής ενέργειας είναι αρκετά μικρή, αναμφισβήτητα θα προβλεφθεί χρονική παράταση ενός έτους της οδηγίας όπως εφαρμόζεται σήμερα για να επιτρέψει τη ρύθμιση αυτού του θέματος στο γενικότερο πλαίσιο της αναθεώρησης της δομής των μειωμένων συντελεστών που αναγγέλθηκε στην ανακοίνωση για τη νέα στρατηγική όσον αφορά τον ΦΠΑ [19].

[19] COM(2000) 348 τελικό της 07.06.2000.

63. Εξάλλου, αυτή η ανακοίνωση προβλέπει ότι θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα των συντελεστών που εφαρμόζονται στα δυνητικά προϊόντα σε σχέση με τα παραδοσιακά, καθώς και στο θέμα της χρησιμοποίησης των μειωμένων συντελεστών του ΦΠΑ στην επιδίωξη των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. για να ευνοηθεί η προστασία του περιβάλλοντος [20], η προώθηση της απασχόλησης, του πολιτισμού, των μεταφορών [21] ...).

[20] Βλέπε επίσης Πράσινη Βίβλο σχετικά με την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων COM(2001) 68 τελικό.

[21] Βλέπε σελ. 87 του Λευκού Βιβλίου «Η ευρωπαϊκή πολιτική των μεταφορών στον ορίζοντα του 2010: η ώρα των επιλογών» COM(2001)370 τελικό.

64. Η παρούσα έκθεση θα πρέπει να αποτελέσει την έναρξη μιας διαδικασίας προβληματισμού εκ μέρους των οικονομικών κύκλων και των κρατών μελών για τον ρόλο των μειωμένων συντελεστών, την αποτελεσματικότητά τους στη συνέχιση των διάφορων κοινοτικών ή εθνικών πολιτικών και για τις βελτιώσεις και τις εξυγιάνσεις που πρέπει να προβλεφθούν.

65. Με την ευκαιρία αυτή, μια δυνατότητα, που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, συνίσταται στην καθιέρωση μιας διάρθρωσης με δύο μειωμένους συντελεστές (με ενδεχομένως μια κλίμακα ειδικών συντελεστών που θα ανταποκρίνονται σε κάθε κατηγορία) που θα εφαρμόζονται σε ξεχωριστούς καταλόγους αγαθών και υπηρεσιών:

- έναν μειωμένο συντελεστή που θα πλησιάζει το ελάχιστο ισχύον σήμερα όριο του 5% ο οποίος θα εφαρμόζεται σε έναν περιορισμένο κατάλογο αγαθών και υπηρεσιών πρώτης ανάγκης ή θα ανταποκρίνεται σε έναν κοινωνικό στόχο (ενδεχομένως υποχρεωτικό επειδή η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών εφαρμόζει ήδη μειωμένο συντελεστή σε αγαθά και υπηρεσίες αυτού του τύπου).

- και έναν μειωμένο συντελεστή υψηλότερης εκατοστιαίας αναλογίας ο οποίος θα εφαρμόζεται σε έναν κατάλογο αγαθών και υπηρεσιών που για ιστορικούς λόγους ή λόγους συγκυριακής σκοπιμότητας πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαφοροποιημένης μεταχείρισης σε σχέση με τα αγαθά και τις υπηρεσίες που υπόκεινται στον κανονικό συντελεστή ή που ανταποκρίνονται σε άλλους στόχους.

66. Σ' αυτό το πλαίσιο, θα είναι σκόπιμο να έχουμε κατά νου ιδίως τα εξής στοιχεία:

α) τα χαρακτηριστικά του ΦΠΑ, κυρίως την υποχρέωση να υπάρχει εγγύηση για την ουδετερότητά του.

β) την ανάγκη να καθοριστούν σαφή κριτήρια εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών.

γ) τον μακροπρόθεσμο στόχο μιας μεγαλύτερης εναρμόνισης των συντελεστών που θα συνδυάζεται με ορθολογική οργάνωση των παρεκκλίσεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Εξέλιξη των συντελεστών του ΦΠΑ που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 Φορολογία των παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών στα διάφορα κράτη μέλη ανάλογα με τις κατηγορίες του παραρτήματος H της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(1) πραγματοποιούνται από οργανισμούς δημοσίου δικαίου που αναγνωρίζονται από το σχετικό κράτος μέλος ότι έχουν κοινωνικό χαρακτήρα

.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 Φορολογία των υπηρεσιών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού στα διάφορα κράτη μέλη ανάλογα με τις κατηγορίες του παραρτήματος ΙΑ της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>