Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι σχέσεις ΕΕ-Κίνας»

(97/C 158/08)

Στις 30 Ιανουαρίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του εσωτερικού κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση () για τις «Σχέσεις ΕΕ-Κίνας».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο είχε ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Φεβρουαρίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Frerichs. Συνεισηγητής ήταν ο κ. Etty.

Κατά την 344η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 19ης Μαρτίου), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 56 ψήφους υπέρ, 3 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1995, η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανακοίνωση σχετικά με τη μακροπρόθεσμη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Κίνας.

Η εν λόγω ανακοίνωση αποτελεί μια προσπάθεια χάραξης της πορείας για την επίτευξη μακροπρόθεσμων σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Κίνας για τον 21ο αιώνα σύμφωνα με το πνεύμα της νέας στρατηγικής για την Ασία που αποφασίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν.

1.2. Τα τελικά συμπεράσματα του Συμβουλίου υιοθετήθηκαν στις 4 Δεκεμβρίου 1995 και αποτελούν τη βάση για τη μελλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Κίνας.

Το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής υποβλήθηκε στην κατάλληλη στιγμή, σε μια πολύ σημαντική περίοδο όπου η Κίνα αναπτύσσει το ρόλο της ως σημαντικός παγκόσμιος παράγων και οικονομική και πολιτική δύναμη και βρίσκεται σε μια διαδικασία ενσωμάτωσης στις γενικότερες διεθνείς δομές και στους τομείς της οικονομίας και της ασφάλειας.

1.3. Η Διάσκεψη Κορυφής της Μαδρίτης έλαβε υπόψη αυτά τα συμπεράσματα και τόνισε τη σημασία της ανάπτυξης των σχέσεων με τη χώρα αυτή.

1.4. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προσδίδει επίσης μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των σχέσεων με την Κίνα. Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας επιδιώκει να συμβάλει στην εμβάθυνση των σχέσεων αυτών και να στηρίξει μια μακροπρόθεσμη πολιτική έναντι στη χώρα αυτή.

2. Οι μέχρι σήμερα σχέσεις ΕΕ και Κίνας

2.1. Η Επιτροπή αναφέρει στην ανακοίνωσή της ότι η ΕΕ και η Κίνα συνήψαν διπλωματικές σχέσεις πριν από εικοσαετία. Πριν από 10 έτη, υπογράφηκε η παρούσα συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας. Η συνεχής και προοδευτική εξέλιξη των διμερών σχέσεων διακόπηκε το 1989 λόγω των γεγονότων στην πλατεία Τιενανμέν. Η Ευρώπη, όπως και άλλοι σημαντικοί διεθνείς εταίροι της Κίνας, αντέδρασε με σειρά κυρώσεων. Ωστόσο, η εξομάλυνση των σχέσεων, ιδίως κατά την τελευταία τετραετία, οδήγησε στην άνθηση των διμερών συναλλαγών και επενδύσεων. Από το 1994 σημειώθηκε μεγαλύτερη πρόοδος στη διμερή συνεργασία.

2.2. Τον Ιούνιο 1994, θεσπίστηκε ένα φιλόδοξο πλαίσιο διμερούς πολιτικού διαλόγου προκειμένου, για λόγους αμοιβαίου συμφέροντος, να προωθηθεί η πλήρης συμμετοχή της Κίνας στα διεθνή ζητήματα. Οι τακτικές συναντήσεις σε υπουργικό επίπεδο μεταξύ της κοινοτικής τρόικας και της Κίνας καθώς και οι υψηλού επιπέδου διαβουλεύσεις μεταξύ Επιτροπής και Κίνας θα συνεχιστούν. Επίσης, πρόκειται να συμπληρωθούν από συναντήσεις ad hoc των υπουργών Εξωτερικών και από δύο συναντήσεις ανά έτος τόσο μεταξύ του κινέζου υπουργού Εξωτερικών και των πρεσβευτών των κρατών μελών της ΕΕ στο Πεκίνο όσο και μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών του κράτους μέλους που ασκεί την προεδρία και του κινέζου πρεσβευτή στην αντίστοιχη πρωτεύουσα. Ακόμη, θα πραγματοποιούνται τακτικές συναντήσεις υψηλών αξιωματούχων αρμόδιων για διάφορους τομείς. Το φάσμα του διαλόγου θα διευρυνθεί προκειμένου να συμπεριλάβει όλα τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος και σφαιρικής σημασίας. Παράλληλα, χάρη στην άρση της απαγόρευσης των επαφών μεταξύ στρατιωτικών και λόγω της πολιτικής και οικονομικής επιρροής του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, φαίνεται ενδεδειγμένο να συμπεριληφθεί ο τελευταίος στους ενδεχόμενους συνομιλητές.

2.3. Το Χονγκ Κονγκ κατέχει πολύ σημαντική θέση μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ. Πέντε κράτη μέλη πραγματοποιούν εμπορικές συναλλαγές με το Χονγκ Κονγκ που υπερβαίνουν τα 2 δισ. ECU. Επίσης, αποτελεί σημαντικό προορισμό κοινοτικών επενδύσεων διότι 40 τράπεζες και 45 ασφαλιστικές εταιρείες από την ΕΕ διαθέτουν θυγατρικές εκεί. Τέλος, 60 000 και περισσότεροι πολίτες από την ΕΕ είναι μόνιμοι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ και απασχολούνται εκεί.

Το Γραφείο της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ υπεύθυνο για τις σχέσεις με το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο ιδρύθηκε το 1993. Η Κίνα συμφώνησε ότι το Γραφείο θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ανεξάρτητος οργανισμός και μετά τη μεταφορά της εδαφικής κυριαρχίας για το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο στην Κίνα. Καμία αλλαγή δεν θα υπάρξει στην εφαρμογή της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας που υπογράφηκε το 1992 με το Μακάο. Οι σχέσεις με τον ΠΟΕ θα συνεχίσουν να υφίστανται, δεδομένου ότι τόσο το Χονγκ Κονγκ όσο και το Μακάο συμμετέχουν αυτόνομα. Ήδη, η συνεργασία αναπτύσσεται διμερώς για θέματα σχετικά με τα τελωνεία, τα πρότυπα, τον πολιτισμό, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρηματικές σχέσεις.

2.4. Οι μεγάλες αλλαγές στην κινεζική οικονομία επηρέασαν σημαντικά τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ/Κίνας. Το 1993, οι εμπορικές συναλλαγές υπερέβησαν τα 30 δισεκατομμύρια ECU, το 1994, τα 35 και το 1995, τα 40 δισεκατομμύρια ECU (+18 %).

Από την έναρξη των μεταρρυθμίσεων στην Κίνα, οι εμπορικές συναλλαγές ΕΕ/Κίνας δεκατετραπλασιάστηκαν. Ωστόσο, οι κοινοτικές εξαγωγές δεν προοδεύουν με τον ίδιο ρυθμό όπως οι εισαγωγές. Το πλεόνασμα που σημείωνε η ΕΕ στα μέσα της δεκαετίας του '80 μετατράπηκε σε έλλειμμα και κατά την τελευταία τετραετία κυμαίνεται μεταξύ 8 και 10 δισεκατομμύρια ECU. Ωστόσο, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την Κίνα υπερβαίνει κατά πολύ τον αριθμό αυτό και η αναλογία των κοινοτικών εισαγωγών που καλύπτεται από τις εξαγωγές (55 %) είναι κατά πολύ υψηλότερη από την αντίστοιχη των ΗΠΑ (26 % το 1993). Επίσης, το μερίδιο της ΕΕ στις συνολικές κινεζικές εισαγωγές αυξήθηκε από το 11 % στο 15 % στο πρώτο μισό της παρούσας δεκαετίας. Και στο σημείο αυτό, η ΕΕ βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις ΗΠΑ, το μερίδιο των οποίων στην κινεζική αγορά αυξήθηκε αργά έως το 12 %. Την καλύτερη θέση κατέχει η Ιαπωνία με ποσοστό 42 %. Ωστόσο, το μερίδιο αγοράς της ΕΕ στην Κίνα είναι μεγαλύτερο από ό,τι σε άλλες περιοχές της Ασίας. Το 1995, η ΕΕ ήταν ο τρίτος κατά σειρά εμπορικός εταίρος της Κίνας μετά την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ.

2.5. Ωστόσο, στον τομέα των άμεσων επενδύσεων η κατάσταση είναι λιγότερο λαμπρή για την Ευρώπη. Το μερίδιο της ΕΕ στις αλλοδαπές άμεσες επενδύσεις στην Κίνα (γύρω στο 4 %) είναι κατά πολύ χαμηλότερο από το μερίδιό της σε άλλες αναπτυσσόμενες αγορές. Οι κοινοτικές επιχειρήσεις βρίσκονται πολύ πίσω από εκείνες του Χονγκ Κονγκ και της κινεζικής διασποράς, αλλά και τις ιαπωνικές.

Επιχειρήσεις από την ΕΕ των δεκαπέντε πραγματοποίησαν από το 1979 έως το 1996, επενδύσεις συνολικού ύψους 3,8 δισεκατομμύρια δολλαρίων ΗΠΑ για 3 900 περίπου σχέδια (το συνολικό ύψος των υποχρεώσεων ανέρχεται σε 10,4 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ). Τούτο αντιστοιχεί σε λιγότερο από το μισό του συνολικού ύψους των επενδύσεων που πραγματοποιήσαν ιαπωνικές ή αμερικανικές επιχειρήσεις. Αν και το μέσο μέγεθος των ευρωπαϊκών σχεδίων τείνει να είναι μεγαλύτερο από εκείνο των ανταγωνιστών της και ακόμη ορισμένα από τα σχέδια που αφορούν καθοριστικούς τομείς της κινεζικής οικονομίας είναι παραδειγματικά (αυτοκινητοβιομηχανία, τηλεπικοινωνίες, φαρμακοβιομηχανία) στους κινεζοευρωπαϊκούς και άλλους οικονομικούς κύκλους κυριαρχεί η σαφής αντίληψη ότι οι επιχειρήσεις από την ΕΕ είναι λιγότερο δυναμικές από τους ανταγωνιστές τους στην κινεζική αγορά και, συνεπώς, αφήνουν ευκαιρίες ανεκμετάλλευτες.

2.6. Οι διμερείς εμπορικές συνομιλίες που διεξάγονται από το 1992 επεδίωκαν τρεις στόχους:

- πρώτον, την προώθηση των οικονομικών και εμπορικών μεταρρυθμίσεων στην Κίνα,

- δεύτερον, την υποστήριξη της Κίνας στην είσοδό της στο πολυμερές σύστημα εμπορίου και

- τρίτον, τη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και υπηρεσίες.

Ο διάλογος επισημοποιήθηκε το 1993 με τη σύσταση μιας ομάδας εργασίας για εμπορικά και οικονομικά ζητήματα. Την περίοδο 1994-1996, πραγματοποιήθηκαν τομεακές συναντήσεις κατά τις οποίες εξετάσθηκαν θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, γεωργικά, οικονομικά και τεχνικά εμπόδια στις συναλλαγές. Το αντικείμενο ενός μελλοντικού διαλόγου ενδέχεται να είναι ο ανταγωνισμός, δεδομένου ότι η συνεργασία στον τομέα αυτό θα ενισχύσει την αποδοτικότητα του διεθνούς εμπορίου.

2.7. Κρατικά δάνεια

Έως τον Ιούνιο 1996, τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι επίσημοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί χορήγησαν συνολικά 11,9 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ. Το ποσό αυτό αποτελεί το 49,6 % του συνόλου των δανείων που χορηγήθηκαν στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας κατά την περίοδο αυτή.

Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας της Κίνας, οι πόροι που χορηγήθηκαν για τη συνεργασία με τη χώρα αυτή είναι περιορισμένοι. Με τη βελτίωση της συνεργασίας από το 1995 οι πόροι αυξήθηκαν κατά 50 εκατομμύρια ECU περίπου το χρόνο.

3. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

3.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μια μακροπρόθεσμη πολιτική της ΕΕ έναντι της Κίνας καλύπτει κυρίως τρεις σημαντικούς τομείς:

- πολιτικές σχέσεις (ενσωμάτωση της Κίνας στη διεθνή κοινότητα),

- οικονομικές και εμπορικές σχέσεις (άνοδος μιας νέας οικονομικής δύναμης),

- συνεργασία (νέες προτεραιότητες).

3.2. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής ο πολιτικός διάλογος πρέπει κυρίως να καλύψει όλες τις πτυχές της διασφάλισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η δέσμευση όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες αποτελεί το κεντρικό σημείο της ευρωπαϊκής πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο. Η τήρηση των διεθνών προτύπων στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η αποδοχή της πολιτικής φιλελευθεροποίησης αποτελούν αποφασιστικές προϋποθέσεις για μια μακροπρόθεσμη κοινωνική και πολιτική σταθερότητα.

3.3. Περαιτέρω η ΕΕ θα επιδιώξει τους εξής στόχους:

- καθιέρωση διαλόγου για θέματα περιφερειακής και παγκόσμιας ασφάλειας,

- πρακτική υποστήριξη των προσπαθειών προς την κατεύθυνση μιας μεταρρύθμισης της δημόσιας ζωής στην Κίνα και της οικοδόμησης μιας αστικής κοινωνίας βασιζόμενης στο κράτος δικαίου,

- ανάπτυξη ενός προγράμματος για κατάλληλη και συντονισμένη συνεργασία στους τομείς του δικαίου και της δικαιοσύνης,

- υποστήριξη των αρχών των κοινών δηλώσεων για τη ρύθμιση της μεταβίβασης της κυριαρχίας επί του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο στην Κίνα.

3.4. Όσον αφορά τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, είναι σαφές ότι η συμμετοχή της Κίνας ως μέλους του ΠΟΕ είναι προς το συμφέρον όλων των συναλλασσόμενων χωρών. Από τον Ιούλιο 1986, όταν η Κίνα υπέβαλε αίτημα να επανέλθει στην ΓΣΔΕ, η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες προκειμένου να επιταχυνθεί η λήψη της απόφασης για τη συμμετοχή της Κίνας.

Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις που τέθηκαν σε εφαρμογή τα τελευταία 18 χρόνια μετέβαλαν εντυπωσιακά τις οικονομικές και κοινωνικές δομές. Οι κινεζικές αρχές γνωρίζουν ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να εμβαθυνθούν και να επεκταθούν προκειμένου στις αρχές του προσεχούς αιώνα να υλοποιηθεί η «σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς», στόχος που περιλαμβάνεται στο κινεζικό σύνταγμα. Η Κίνα έχει ακόμη να διανύσει μακρά πορεία προκειμένου να φθάσει σε μια πραγματική οικονομία της αγοράς. Στην πορεία αυτή επιβάλλεται, αφού ληφθούν υπόψη οι προαναφερθείσες κοινωνικές φιλοδοξίες, να επιδιωχθεί και επεκταθεί η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων στα οποία περιλαμβάνεται η ελευθερία της ίδρυσης επαγγελματικών σωματείων (εργοδότες και εργαζόμενοι). Μεταξύ των μεγάλων προκλήσεων του μέλλοντος, συγκαταλέγονται η μεταρρύθμιση των κρατικών επιχειρήσεων και η θέσπιση ενός κοινωνικού δικτύου για την αντιμετώπιση των συνεπειών.

Τα τελευταία έτη, η Κίνα προέβη στη σταδιακή ελευθέρωση του εμπορικού καθεστώτος της. Οι δασμοί μειώθηκαν, ευρύτερα εμπορικά δικαιώματα χορηγήθηκαν σε επιχειρήσεις, θεσπίστηκε ενιαία συναλλαγματική ισοτιμία, διευκολύνθηκαν οι αλλοδαπές επενδύσεις στην χώρα, κτλ. Τα μέτρα αυτά αποτελούν σημαντική πρόοδο, αλλά δεν επαρκούν. Για παράδειγμα: το δικαίωμα εισαγωγής και εξαγωγής αποτελεί σε μεγάλο βαθμό μονοπώλιο του κινεζικού κράτους 7 απαγορευτικοί δασμοί σε πολυάριθμα καταναλωτικά αγαθά, μη δασμολογικά μέτρα, άδειες εκμετάλλευσης και ποσοστώσεις.

3.5. Η συνεργασία ΕΕ/Κίνας πρέπει να στηρίζεται σε τρεις κεντρικούς άξονες:

3.5.1. Η κινεζική κυβέρνηση γνωρίζει τις σοβαρές ελλείψεις στον τομέα της παιδείας. Κατά συνέπεια, η ΕΕ θα πρέπει να συμβάλει με συγκεκριμένο τρόπο στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση. Ήδη στη Σαγκάη υφίσταται Κινεζοευρωπαϊκή επιχειρηματική σχολή. Ενδεχομένως, θα μπορούσε να ιδρυθεί ένα μόνιμο κέντρο τεχνικής και επαγγελματικής κατάρτισης στο πρότυπο της Κινεζοευρωπαϊκής επιχειρηματικής σχολής, το οποίο θα είναι επιφορτισμένο να καλύψει τις ελλείψεις που παρουσιάζονται σε ορισμένους κλάδους, π.χ. μηχανικοί, λογιστές, κτλ.

3.5.2. Οι οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να υποστηριχθούν από ένα πιο εκτεταμένο πρόγραμμα, το οποίο θα πρέπει να απευθύνεται σε άτομα από διάφορους επαγγελματικούς ορίζοντες και κοινωνικές κατηγορίες. Συγκεκριμένα, η ανάπτυξη ενός δίκαιου και καλά λειτουργούντος συστήματος που να διασφαλίζει την ορθή διοίκηση (Δικαιοσύνη), θα πρέπει να υποστηριχθεί μέσω ενός προγράμματος για νέους δικηγόρους, δικαστές και υπαλλήλους αρμόδιους για την εφαρμογή του νόμου. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα περιλαμβάνει περιόδους άσκησης σε ευρωπαϊκά, πολιτικά, διοικητικά και ίσως και σε συνταγματικά δικαστήρια και σε επιλεγμένα νομικά γραφεία.

3.5.3. Στην επιχειρηματική συνεργασία συμπεριλαμβάνονται η υποστήριξη της γενικής ανάπτυξης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στην Κίνα (ανάπτυξη της σύγχρονης εμπειρογνωμοσύνης, απαραίτητης στη διαχείριση και διοίκηση της σύγχρονης κινεζικής οικονομίας), παροχή πληροφοριών και διευκόλυνση των άμεσων επαφών μεταξύ επιχειρηματιών.

3.6. Δύο τομείς με ιδιαίτερο δυναμικό για το μέλλον είναι το περιβάλλον και η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία:

Τα περιβαλλοντικά προβλήματα της Κίνας οφείλονται εν μέρει στο ίδιο το σύστημα (χαμηλός βαθμός συνειδητοποίησης των μακροπρόθεσμων συνεπειών της λειτουργίας του), εν μέρει στην τεχνολογία και εν μέρει στο ότι η Κίνα θεωρεί ότι δεν είναι σε θέση να αναλάβει το κόστος υψηλότερων περιβαλλοντικών προτύπων. Συνεπώς, η ΕΕ θα πρέπει να εφαρμόσει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, την εμπειρογνωμοσύνη της για θέματα λήψεως αποφάσεων και τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών αποκατάστασης του περιβάλλοντος. Είναι σημαντικό σε όλες τις πρωτοβουλίες να γίνει πλήρης χρήση της προθυμίας των ευρωπαϊκών επιχειρηματικών κύκλων να δεσμευθούν για μια μακροπρόθεσμη τεχνολογική εταιρική σχέση με την Κίνα. Η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία θα συμβάλει στην εξεύρεση επιστημονικών λύσεων για κοινά παγκόσμια προβλήματα.

4. Παρατηρήσεις της ΟΚΕ σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές των μελλοντικών σχέσεων της ΕΕ με την Κίνα

4.1. Ανθρώπινα δικαιώματα

4.1.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως «τη δέσμευση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, η οποία αποτελεί το επίκεντρο της παγκόσμιας πολιτικής της ΕΕ. Η Κίνα έχει ένα σοβαρό ιστορικό παραβίασης των πολιτικών, αστικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων. Ενώ είναι προφανές ότι η χώρα αντιμετωπίζει τεράστια προβλήματα οικονομικής ανάπτυξης τούτο δεν μπορεί να νομιμοποιήσει τις παρούσες παραβιάσεις των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΕΕ αντιδρά σε περίπτωση παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όχι μόνο με ανησυχία, επειδή πρόκειται για αδικία, αλλά και επειδή είναι πεπεισμένη ότι ο σεβασμός των διεθνών προτύπων που ισχύουν για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η πολιτική φιλελευθεροποίηση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις της διαρκούς κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας.

4.1.2. Στο χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ΕΕ έχει την πρόθεση να δραστηριοποιηθεί σε τρία επίπεδα: Πρώτον: επιθυμεί να υποστηρίξει ενδεχόμενες προσπάθειες της Κίνας που αποσκοπούν στο άνοιγμα και τη φιλελευθεροποίηση όλων των τομέων ζωής, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας και της οικονομίας. Είναι αναμφισβήτητο ότι μια τέτοια προσπάθεια θα επιταχύνει την ανάπτυξη μιας κοινωνίας των πολιτών που στηρίζεται στις αρχές του κράτους δικαίου. Δεύτερον: στο διμερή διάλογο που διεξάγει με την Κίνα θα επανέρχεται συστηματικά στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τρίτον: θα επιδιώξει να προσελκύσει στο διάλογο διεθνείς οργανισμούς, όπως τον ΟΗΕ. Με την αποδοχή της διακήρυξης και του προγράμματος δράσης της Παγκόσμιας Διάσκεψης της Βιέννης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, του Ιουνίου 1993 (1), έχει δημιουργηθεί ένα σαφές περίγραμμα για τις δράσεις αυτές (2).

(1) Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής της 5. 7. 1995 της έγγραφο COM(95) 279 τελικό, σ.7.

(2) Βλ. σχετικό ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.»4.1.3. Ενώ η Επιτροπή πιστεύει ότι στη συζήτηση με την Κίνα η ΕΕ οφείλει να επιδείξει ανοχή για ειδικά προβλήματα και συνθήκες που επικρατούν στην Κίνα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που υφίστανται στον πολιτιστικό τομέα, δεν μπορεί να γίνει δεκτό όπως οι κινεζικές αρχές χρησιμοποιήσουν τα προβλήματα αυτά σαν επιχείρημα για να δώσουν τη δική τους ερμηνεία στα πρότυπα που αφορούν τα παγκόσμια ανθρώπινα δικαιώματα. Παρόμοια πρότυπα είναι επιδεκτικά «ελαστικής» ερμηνείας τότε μόνο όταν η ελαστικότητα αυτή αναφέρεται ρητώς στα σχετικά κείμενα.

4.2. Οικονομική και κοινωνική συνεργασία

4.2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πολιτική του Συμβουλίου και της Επιτροπής της ΕΕ, η οποία αποσκοπεί στη μεσο/μακροπρόθεσμη υποστήριξη των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας - χώρας με πολιτισμό χιλιετηρίδων στην οποία κατοικούν 1,21 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε μια έκταση 9,6 εκατομμύρια τετραγωνικών χιλιομέτρων.

4.2.2. Αυτός ο δημιουργικός λαός ευρίσκεται στα πρόθυρα μιας σημαντικής και ταχείας εξέλιξης, οι επιπτώσεις της οποίας θα είναι ολοένα και περισσότερο σημαντικές όχι μόνο για την Ασία και τις ΗΠΑ, αλλά και για την Ευρώπη.

4.2.3. Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να υποστηρίξει με συνέπεια τη δύσκολη προσπάθεια που έχει αρχίσει με στόχο την οικονομική και την κοινωνική μεταρρύθμιση, προκειμένου να υπάρξει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ένα κλίμα εμπιστοσύνης που να προωθεί τη συνεργασία για την υλοποίηση κοινών καθηκόντων.

4.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι για το σκοπό αυτό χρειάζεται να ενισχυθεί εμπράκτως η συνεργασία και να διευρυνθεί περαιτέρω ένας φιλελεύθερος και ανοικτός διάλογος με αντικείμενο όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών οργανώσεων, οι οποίες σήμερα αλλάζουν υπό την επιρροή των μεταρρυθμίσεων, ακόμη και αν αυτές στηρίζονται σε διαφορετικά πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά καθεστώτα.

4.3.1. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι αυτός ο συνεχής διάλογος μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και των δύο πλευρών χρειάζεται ένα θεσμικό περίγραμμα, έτσι ώστε οι προσπάθειες που καταβάλλονται να μην περιοριστούν σε - εντυπωσιακές - διακηρύξεις, αλλά να προσλάβουν συγκεκριμένη μορφή στην πράξη.

Ως συνομιλητής σ' αυτή τη μεγάλη προσπάθεια προσφέρεται η «Εθνική Επιτροπή της Συμβουλευτικής Πολιτικής Διάσκεψης του Λαού της Κίνας (CPPCC)» ().

4.4. Προτάσεις για τη βελτίωση της συνεργασίας

4.4.1. Στόχος των παρατηρήσεων που ακολουθούν είναι η βελτίωση και η διεύρυνση της οικονομικής και της κοινωνικής συνεργασίας με τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών οργανώσεων με την ευρύτερη έννοια του όρου και τους διάφορους τομείς δραστηριοτήτων. Από το μεγάλο αριθμό προτάσεων που έχει υπόψη η ΟΚΕ δεν μπορούν να παρατεθούν παρά μόνο ορισμένες που έχουν ουσιαστικό χαρακτήρα. Συνεπώς, ο κατάλογος δεν είναι πλήρης.

Στις προτάσεις αυτές συμπεριλαμβάνονται:

4.4.2. Η εναρμόνιση των εκατέρωθεν εμπορικών σχέσεων, οι οποίες σήμερα παρεμποδίζονται από σημαντικές διαφορές απόψεων και των δύο πλευρών, και η θέσπιση μέτρων εμπιστοσύνης για την παγίωση των παραδοσιακών εμπορικών σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Κίνας.

4.4.3. Η σταδιακή ένταξη της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία και η προώθηση της ταχείας προσχώρησής της στον ΠΟΕ. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η Κίνα θα είναι σε θέση να πληρεί τις πολλές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα μέλη του ΠΟΕ, χωρίς να δημιουργηθούν ρήγματα στο αντίστοιχο σύστημα. Η συνεργασία και η τεχνική βοήθεια από την ΕΕ θα βοηθήσουν την Κίνα να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι του ΠΟΕ.

4.4.4. Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω της εφαρμογής από την Κίνα, από πλευράς δικαίου και πρακτικής, του Χάρτη του ΟΗΕ για τα πολιτικά και δημόσια δικαιώματα, για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα και των βασικών συμβάσεων της ΔΟΕ για την ελευθερία οργάνωσης και συνεταιρισμού, για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, για την αναγκαστική εργασία και για τις διακρίσεις στην εργασία και την απασχόληση.

4.4.5. Επαγγελματικά σωματεία εργαζομένων και εργοδοτών επιτρέπεται να λειτουργούν με τρόπο ανεξάρτητο βάσει των σχετικών Διεθνών Συμβάσεων Εργασίας.

4.4.6. Η βελτίωση των γενικών συνθηκών για την ταχεία αύξηση των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επενδύσεων στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και η προώθηση της δημιουργίας κοινοπραξιών, ιδιαιτέρως μικρομεσαίων, με τη συμμετοχή αγροτικών επαρχιών και περιθωριακών ζωνών.

4.4.7. Η διεύρυνση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας, μέσω πρωτοβουλιών εκπαίδευσης και κατάρτισης, με τα πανεπιστήμια, τα Πολυτεχνεία και τις σχολές ξένων γλωσσών, καθώς και με ανταλλαγές καθηγητών και φοιτητών, νέων τεχνικών και εργαζομένων.

4.4.8. Η προώθηση και παροχή βοήθειας για την επείγουσα ανάληψη των απαραίτητων δράσεων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, της επέκτασης των υποδομών και της βελτίωσης της παροχής ενέργειας.

4.4.9. Η ανάληψη στο πλαίσιο των οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων των απαραίτητων δράσεων για τη βελτίωση της θέσης των γυναικών, την προστασία των παιδιών και των νέων και για την καταπολέμηση της φτώχειας.

4.4.10. Μια γενική διεύρυνση των δυνατοτήτων πληροφόρησης προκειμένου να καταστεί η Κίνα πιο οικεία στους Ευρωπαίους και να βελτιωθεί η γνώμη του κινεζικού πληθυσμού σχετικά με την Ευρώπη.

5. Ειδικές παρατηρήσεις της ΟΚΕ σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές των μελλοντικών σχέσεων της ΕΕ με την Κίνα

5.1. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι η ταχεία προσχώρηση της Κίνας στον ΠΟΕ είναι αδύνατη. Ωστόσο, πρέπει ήδη να ληφθούν ορισμένα προπαρασκευαστικά μέτρα.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ επιθυμεί:

5.1.1. την όσο το δυνατόν ταχύτερη και μεγαλύτερη ελευθέρωση και από τις δύο πλευρές και την εξέταση των υφιστάμενων διαδικασιών ντάμπινγκ, προκειμένου να ελευθερωθούν οι εμπορικές συναλλαγές από περιοριστικές προστατευτικές διαδικασίες και να θεσπίσουν οι δύο εταίροι μια δασμολογική πολιτική που μακροπρόθεσμα να επιτρέπει τις ασφαλείς και χωρίς εμπόδια συναλλαγές 7

5.1.2. τη βελτίωση της πληροφόρησης σχετικά με το εμπόριο και τις συνθήκες του μέσω της σύστασης ενημερωμένης τράπεζας δεδομένων άμεσης επικοινωνίας 7

5.1.3. στο πλαίσιο της κατάργησης των εμπορικών δικαιωμάτων, τη θέσπιση των απαραίτητων διατάξεων που ρυθμίζουν το δικαίωμα ίδρυσης υποκαταστημάτων στην Κίνα, διασαφηνίζουν τους κανόνες πώλησης προϊόντων και διασφαλίζουν την ελευθερία εγκατάστασης των δικηγόρων, των τραπεζών, των ασφαλιστικών και μεταφορικών επιχειρήσεων και των οικονομικών ελεγκτών 7

5.1.4. ο νέος νόμος για τη νέα διαιτητική αρχή στην Κίνα, την China International Economic and Trade Arbitration Commission (CIETAC), του Σεπτεμβρίου 1995, να συμπληρωθεί χωρίς καθυστέρηση με διατάξεις για τον καθορισμό των προθεσμιών 7

5.1.5. όπως η Επιτροπή της ΕΕ επιμείνει στις διαπραγματεύσεις ώστε οι επιχειρήσεις με κεφάλαια από την αλλοδαπή (αμοιβαίων κεφαλαίων), προκειμένου να συμπληρώσουν το φάσμα των προϊόντων τους, να μπορούν να εισάγουν προϊόντα και να τα πωλούν στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας 7

5.1.6. για τις αυξανόμενες εμπορικές συναλλαγές είναι απαραίτητο να δημοσιεύει η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας σε μόνιμη βάση έναν ενημερωμένο κατάλογο που να περιλαμβάνει τους ισχύοντες εμπορικούς περιορισμούς (άδειες, ποσοστώσεις και ελέγχους εισαγωγών), τις διατάξεις που έχουν τεθεί εκτός ισχύος ή έχουν υιοθετηθεί αλλά δεν έχουν δημοσιευθεί. Παρά τις διαμαρτυρίες, η κατάσταση αυτή συνεχίζει να πλήττει τους εμπορικούς κύκλους 7

5.1.7. οι περιοριστικοί κανονισμοί για τις αλλοδαπές αντιπροσωπείες και τους συνεργάτες τους, απαιτούν, σύμφωνα με την αρχή της απόλυτης αμοιβαιότητας, μια ταχεία και ικανοποιητική ρύθμιση 7 το ίδιο ισχύει και για τις περιοριστικές διατάξεις σχετικά με την απασχόληση αλλοδαπών στις επιχειρήσεις αμοιβαίου κεφαλαίου.

5.1.8. Στο σημείο αυτό η ΟΚΕ επειδή είναι μια συνέλευση ομάδων με κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντα έχει ειδικό ενδιαφέρον για τα θεμελιώδη, διεθνή εργασιακά πρότυπα. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Κίνα είναι έτοιμη να κυρώσει τις Συμβάσεις της ΔΟΕ για την ελευθερία οργάνωσης (συνεταιρίζεσθαι), για την ελευθερία των συλλογικών διαπραγματεύσεων, για την αναγκαστική εργασία και την απαγόρευση διακρίσεων στην εργασία και την απασχόληση, και, ιδιαίτερα, ότι θα ληφθούν το ταχύτερο δυνατό μέτρα προς το σκοπό της επίλυσης των συμφερόντων δυσχερών προβλημάτων κατά την εφαρμογή των στοιχειωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων.

Η Κίνα ως το μεγαλύτερο μέρος της ΔΟΕ πρέπει να ενθαρρυνθεί να τηρήσει και εφαρμόσει τις Συμβάσεις 87 και 98 για την ελευθερία οργάνωσης και συνεταιρίζεσθαι όπως έχει ήδη πράξει η συντριπτική πλειοψηφία των μελών της ΔΟΕ, περιλαμβανομένων πολλών αναπτυσσόμενων χωρών.

5.2. Οι τροποποιήσεις στον τομέα του παγκόσμιου εμπορίου που τέθηκαν σε ισχύ την 1η Απριλίου 1996 και αποτελούν τη σημαντικότερη δέσμη μέτρων ελευθέρωσης από το 1979, δημιούργησαν νέες δυνατότητες για την ένταξη της Κίνας στο παγκόσμιο σύστημα εμπορίου. Πράγματι, οι εισαγωγικοί δασμοί μειώθηκαν κατά μέσο όρο άνω του 30 % για περισσότερα από 4 000 προϊόντα.

Κατά μέσο όρο, οι δασμοί μειώθηκαν από το 35,9 % στο 23 %, αλλά το αποτέλεσμα είναι περιορισμένο σε σύγκριση με όσα είχαν εξαγγείλει το 1994 οι κινεζικές αρχές όπου γινόταν λόγος για μείωση κατά 17 % περίπου. Η προσφορά για 17 % συνδέεται με την προσχώρηση στον ΠΟΕ και γι'αυτό δεν έχει εφαρμοσθεί ακόμη.

Στη Διάσκεψη της ΟΣΑΕ, που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1996, στη Μανίλα, η Κίνα γνωστοποίησε ότι θα προβεί σε μείωση του μέσου δασμολογικού συντελεστή κατά 15 % έως το 2000.

5.3. Μια δεύτερη τροποποίηση που τέθηκε επίσης σε εφαρμογή τον Απρίλιο 1996, αφορά τους αλλοδαπούς επενδυτές, οι οποίοι από την ημερομηνία αυτή είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν εισαγωγικούς δασμούς και φόρο προστιθέμενης αξίας για τις εισαγωγές εξοπλισμού και πρώτων υλών. Εξαιρέσεις παραχωρούνται μόνο στις επιχειρήσεις των οποίων η ίδρυση είχε εγκριθεί πριν από την 1η Απριλίου 1996. Η κατάργηση των δασμολογικών πλεονεκτημάτων για τις επιχειρήσεις αμοιβαίου κεφαλαίου είχε ήδη αιτιολογηθεί από την κινεζική κυβέρνηση στην πρόταση για το νέο πενταετές σχέδιο με την ισοτιμία αλλοδαπών και ημεδαπών.

Οι αλλοδαποί επενδυτές, εκτός από τους υπόλοιπους μη δασμολογικούς φραγμούς που τίθενται στις επενδύσεις και στο εμπόριο, ζημιώνονται από το γεγονός ότι οι κινεζικές επιχειρήσεις συχνά μπορούν να αποφεύγουν τη φορολογία.

5.4. Μια αποτελεσματική συνεργασία στον τομέα της πολιτικής περιβάλλοντος, η οποία επιδιώκει την εναρμόνιση των περιβαλλοντικών προτύπων, δεν απαιτεί μόνο το άνοιγμα της αγοράς, αλλά και το άνοιγμα της κινεζικής περιβαλλοντικής πολιτικής στην Ευρώπη.

Η ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να ενταθεί και να θεσμοθετηθεί. Η ευρωπαϊκή οικονομία και οι ειδικοί εμπειρογνώμονες πρέπει να ληφθούν υπόψη στον περιβαλλοντικό διάλογο. Η ευρωπαϊκή εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με την περιβαλλοντική πολιτική και τεχνολογία πρέπει να διαβιβαστεί και να επιτραπεί η πρακτική εφαρμογή της στην Κίνα, π.χ. στον τομέα της ενέργειας.

5.5. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η προώθηση της σχετικής οικονομικής ενημέρωσης προς τις δύο κατευθύνσεις μέσω της σύστασης κινεζικού δικτύου κέντρων πληροφόρησης των επιχειρήσεων στην Κίνα και την πραγματοποίηση άμεσων επαφών μεταξύ των επιχειρήσεων μέσω ενός συμφωνηθέντος προγράμματος συνεργασίας που να περιλαμβάνει εμπορικά και επενδυτικά σεμινάρια στην Ευρώπη και στην Κίνα. Τούτο θα μπορούσε να αποβεί κυρίως προς όφελος των ΜΜΕ.

5.6. Το πρόβλημα του δημοσιονομικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στις αλλοδαπές επιχειρήσεις είναι σοβαρότατο. Δεν φαίνεται να υπάρχει μια κωδικοποίηση όπου θεσπίζονται σαφώς οι όροι φορολογίας των κερδών και μάλιστα του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων.

Οι διαπραγματεύσεις με τις δημοσιονομικές αρχές είναι συχνά δυσχερείς και ενδέχεται να εμφανίζονται, ενίοτε, ως διακρατικές κατά το χαρακτήρα ανάλογα με την εθνικότητα ή την εκτιμώμενη χρησιμότητα της επένδυσης. Είναι απαραίτητη μια διασαφήνιση της κατάστασης.

5.7. Κατάρτιση

Η ΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων. Για το λόγο αυτό, πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια για την κατάρτιση. Οι προτάσεις της ΕΕ για συνέχιση των πρωτοβουλιών μετά την ίδρυση της Επιχειρηματικής Σχολής της Σαγκάης, είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικές. Στις πρωτοβουλίες αυτές περιλαμβάνεται πρόγραμμα σύστασης σχέσεων και δικτύων μεταξύ οργανισμών ανώτατης εκπαίδευσης στην Κίνα και την ΕΕ και παροχή σε κινέζους φοιτητές της δυνατότητας συμμετοχής στην ευρωπαϊκή γνώση και εμπειρία και ακόμη, για ειδικευμένη επαγγελματική κατάρτιση, που να ανταποκρίνεται συγκεκριμένα στις εξακριβωμένες ανάγκες των επιχειρήσεων που είναι παρούσες στην κινεζική αγορά.

Αντιστρόφως, είναι ασφαλώς απαραίτητο να εκπαιδευθεί καλύτερα η νέα γενιά ευρωπαίων μάνατζερ. Η κατάρτιση περισσότερων κινεζομαθών σε συνδυασμό με τις οικονομικές σπουδές και η κατανόηση των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων, αποτελούν τομείς όπου πρέπει να απαιτηθούν συγκεκριμένες ενέργειες.

Οι οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω με την παροχή δυνατοτήτων κατάρτισης και τεχνικής βοήθειας για καίριους τομείς της μεταρρύθμισης και να επεκταθεί και σε νέους τομείς όπως τα αποκλειστικά δικαιώματα, η διασφάλιση της ποιότητας, τα πρότυπα, οι δημόσιες προμήθειες καθώς και η προώθηση της ανάπτυξης των νομικών και δικαστικών λειτουργημάτων. Ενόψει της παρούσας έλλειψης ενός σύγχρονου νομικού συστήματος η δημιουργία δικαστικών λειτουργημάτων πρέπει να ενθαρρυνθεί.

5.8. Χονγκ Κονγκ και Μακάο

Η επάνοδος των δύο εδαφών υπό την κινεζική κυριαρχία παρακολουθείται με μεγάλο ενδιαφέρον από την ΕΕ. Τα διασφαλισμένα, σύμφωνα με τη Δήλωση, δικαιώματα ευρείας αυτονομίας των δύο ειδικών διοικητικών περιφερειών είναι ουσιώδη για την ευημερία τους. Και οι δύο επικράτειες έχουν καίρια σημασία διότι ως πύλες για διάφορες περιοχές της Κίνας, μπορούν να αποτελέσουν εξαιρετικούς μεσολαβητές για την ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων.

Συγκεκριμένα, το Χονγκ Κονγκ θα αποτελέσει χωρίς αμφιβολία δοκιμή για την πρόθεση της Κίνας να διατηρήσει στην ουσία ορισμένους δημοκρατικούς θεσμούς, στους οποίους στηρίζεται η τοπική κοινωνία των πολιτών, και να τηρήσει τις υποσχέσεις της σχετικά με την αυτονομία (μία χώρα, δύο συστήματα). Σχετικά, η ΟΚΕ εκφράζει ανησυχία για την αναγγελία της Κίνας το Μάρτιο 1996 ότι θα αντικαταστήσει το Νομοθετικό Συμβούλιο του Χονγκ Κονγκ με ένα προσωρινό Νομοθετικό Σώμα που θα εκλεγεί από ένα όργανο διορισμένο από την Κίνα. Η Κίνα κατέστησε σαφές ότι το Νομοθετικό Σώμα θα ανακαλέσει τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Χονγκ Κονγκ.

Έναντι αυτής της κατάστασης η ΟΚΕ υποδέχεται ευνοϊκά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δουβλίνου (13 και 14 Δεκεμβρίου 1996) όπου τονίζεται η πλήρης υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ιδιαίτερο Καθεστώς της Εθνικής Διοικητικής Περιφέρειας του Χονγκ Κονγκ και των πολιτών του από όλες τις απόψεις, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματός τους σε αντιπροσωπευτικούς δημοκρατικούς θεσμούς, όπως εκείνοι που έχουν ήδη εγκατασταθεί, και ζητείται η ομαλή μεταβίβαση της κυριαρχίας στο Μακάο το Δεκέμβριο του 1999. Η ΟΚΕ αναμένει με μεγάλο ενδιαφέρον την ανακοίνωση της Επιτροπής για την οικονομική συνεργασία με την ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ.

Η Κίνα ανακοίνωσε σαφώς ότι μετά την 1η Ιουλίου 1997 οι διπλωματικές αποστολές θα έχουν δικαιοδοσία για το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο μόνο. Προς το παρόν ορισμένες αποστολές έχουν προσωπικό διαπιστευμένο και στην Κίνα και επιτρέπεται να λειτουργούν εκεί. Η πολιτική της Κίνας ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ανοίξουν προξενεία στο Guangshou. Η πολιτική αυτή ενδέχεται να προκαλέσει ορισμένες δυσκολίες ιδίως για τα μικρά κράτη μέλη.

Σε συμφωνία με τις δηλώσεις σχετικά με τις πολιτικές σχέσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την «Μακροπρόθεσμη πολιτική της ΕΕ έναντι της Κίνας» (έγγραφο COM(95) 279 τελικό), η ΕΕ πρέπει να παρακολουθεί κατά πόδας τις μελλοντικές εξελίξεις στο Χονγκ Κονγκ και να αναφέρεται συνεχώς σ' αυτές στα πλαίσια του διαλόγου που διεξάγει με την Κίνα. Η ΟΚΕ θα παρακολουθήσει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις όσον αφορά την ελευθερία οργάνωσης και συνεταιρισμού για εργαζομένους και εργοδότες καθώς και την ελευθερία για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Θα περιλάβει το θέμα στον συνεχιζόμενο διάλογό της με την CPPCC της Κίνας.

5.9. ΜΚΟ

Στην Κίνα δεν υπάρχουν ΜΚΟ με την έννοια του δυτικού προτύπου.

Οι οργανώσεις όπως Save the children, Oxfam και Ιατροί χωρίς σύνορα, οι οποίες δραστηριοποιούνται στην Κίνα εδώ και χρόνια, ανέπτυξαν με επιτυχία αμοιβαία αισθήματα εμπιστοσύνης και κατανόησης. Έθεσαν επιτόπου σε δοκιμασία τη θέλησή τους να βοηθήσουν και ταυτόχρονα την αξιοπιστία τους, αρχίζοντας με την πραγματοποίηση μικρών σχεδίων, τα οποία έτυχαν χρηματικής υποστήριξης από την ΕΕ και την UNESCO.

Η οργάνωση Save the children, για παράδειγμα, υλοποίησε με πλήρη επιτυχία σχέδια σχετικά με παιδικούς σταθμούς και θεωρείται ως μέσο για την ανάπτυξη. Παρά το γεγονός ότι το κύρος των ΜΚΟ ενισχύθηκε κάπως κατ' αυτόν τον τρόπο, η Κίνα δεν εφαρμόζει μια εθνική πολιτική για την ίδρυση ΜΚΟ ή υποκαταστημάτων τους.

Για την εξασφάλιση ενός αναπτυσσόμενου και αμοιβαίου ανοίγματος, καθώς και μιας καλύτερης κατανόησης, η ΟΚΕ θα επικροτούσε την εκ μέρους της Κίνας θέσπιση νομοθεσίας για την ελευθερία οργάνωσης ώστε να διευκολύνει τη σύσταση πραγματικά ανεξάρτητων ΜΚΟ και το σχετικό έργο τους.

5.10. Οι γυναίκες

Η All China Womens Association είναι μια τεράστια ένωση που μοιάζει με κυβερνητική οργάνωση, έχει, από ό,τι φαίνεται, ευρείες αρμοδιότητες και πόρους και λαμβάνει χρηματική ενίσχυση εκ μέρους της κυβέρνησης. Ως κύρια οργάνωση, περιλαμβάνει500 ομάδες και το νεοσύστατο China Women's College (Σύλλογος Κινέζων Γυναικών), το οποίο αποσκοπεί στην κατάρτιση γυναικείου διοικητικού προσωπικού.

Δεδηλωμένος στόχος της οργάνωσης αυτής είναι η προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών και η προώθηση της ίσης μεταχείρισης. Προέβη, μεταξύ άλλων, στη δήλωση ότι η Διάσκεψη του ΟΗΕ του 1995 και οι 12 κρίσιμοι τομείς δράσης που προσδιορίσθηκαν στους κόλπους της τη βοήθησαν στις εργασίες της, και ότι η κυβέρνηση αφιερώνει μεγάλη προσοχή στο θέμα των γυναικών, μέσω ενός νέου προγράμματος για την περίοδο 1995-2000, το οποίο περιλαμβάνει 11 κύρια σημεία.

Υπάρχουν σχέδια για τη μείωση του αναλφαβητισμού που πλήττει το 14 % του κινεζικού πληθυσμού 7 το 70 % των αναλφάβητων ατόμων είναι γυναίκες. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο τη μείωση του αριθμού αναλφάβητων γυναικών κατά 3 εκατομμύρια ετησίως. Προς το σκοπό αυτό, οι γυναίκες που γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση παροτρύνονται, κατά τον ελεύθερο χρόνο τους, να εκτελούν καθήκοντα «διδασκάλου». Οι καινοτόμες εκπαιδευτικοί μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση του σχετικού σχεδίου, οι οποίες αποσκοπούν στη διδασκαλία ανάγνωσης και γραφής, σε συνδυασμό με την παροχή επαγγελματικής κατάρτισης, επιδοκιμάσθηκαν από τον ΟΗΕ.

Ο έλεγχος των γεννήσεων έχει καθιερωθεί στη νομοθεσία, με βάση την ποιότητα πληθυσμού και τους διαθέσιμους πόρους. Είναι γεγονός ότι οι μέθοδοι και οι φάσεις για την πρακτική εφαρμογή αυτής της πολιτικής είναι τόσες πολλές, όσες είναι και οι γυναίκες εθνικών μειονοτήτων που υφίστανται ποικίλες μορφές διακριτικής μεταχείρισης 7 ωστόσο, η πολιτική της κυβέρνησης είναι να επιδιώξει την ίση μεταχείριση των γυναικών και, προς το σκοπό αυτό, έχει αναθέσει σε μια επιτροπή την εξέταση θεμάτων που αφορούν γυναίκες και παιδιά.

Υπάρχει ένα δίκτυο 136 οργανώσεων γυναικών, εκ των οποίων ορισμένες ειδικεύονται σε τομείς όπως η επιστήμη και η οικογένεια 7 οι οργανώσεις αυτές εκφράζουν έντονες ανησυχίες για το πρόβλημα των κακομαθημένων μοναχοπαιδιών. Παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητές τους σε γυναίκες που γνωρίζουν ανάγνωση, μέσω 74 διαφορετικών περιοδικών.

Το πρόγραμμα για το 1995-2000, το πρώτο που αφορά την ανάπτυξη ζητημάτων σχετικά με γυναίκες σε ευρεία κλίμακα, περιλαμβάνει την προστασία των νομικών δικαιωμάτων των γυναικών, τη διευθέτηση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στους τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας, νέους τρόπους για την απασχόληση γυναικών, τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, τη θέσπιση ελάχιστης κοινωνικής ασφάλισης σε σχέση με δαπάνες που αφορούν τη μητρότητα, προγράμματα εμβολιασμού, καθώς μάλιστα και μια εκστρατεία για την κατανομή της οικιακής εργασίας μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας!

Πάντως, βασική προτεραιότητα αποτελεί η υποστήριξη 10 εκατομμυρίων γυναικών, σε περιοχές που πλήττονται από τη φτώχεια, και η εξασφάλιση, τουλάχιστον, της επαγγελματικής ειδίκευσής τους.

5.11. Εργατικά και συνδικαλιστικά προβλήματα

5.11.1. Η πορεία προς την οικονομική μεταρρύθμιση δημιούργησε, και εξακολουθεί να δημιουργεί, τεράστια κοινωνικά, εργατικά και εργασιακά προβλήματα. Μερικά από αυτά τα προβλήματα υπήρχαν πριν από το 1979 και εκδηλώθηκαν με τρόπο σαφέστερο ή χειροτέρευσαν.

5.11.2. Το κοινωνικό και ανθρώπινο κόστος που συνδέεται με τις προσπάθειες αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων είναι τεράστιο με τη σειρά του. Σοβαρά παραδείγματα είναι η μαζική ανεργία, η κινητικότητα των εργαζομένων και η έλλειψη κοινωνικής ασφάλειας.

5.11.3. Η τιθάσσευση των προβλημάτων αποτελεί ευθύνη της Κυβέρνησης και του Κόμματος. Δεν υπάρχουν ανεξάρτητα επαγγελματικά σωματεία για να διαδραματίσουν ένα ρόλο σχετικά. Από την πλευρά των εργοδοτών λίγα πράγματα άλλαξαν από την πρώτη φάση της οικονομικής μεταρρύθμισης. Οι συνδικαλιστικές ενώσεις τελούν ακόμη υπό τον έλεγχο της Κυβέρνησης και του Κόμματος. Η Κυβέρνηση έχει δημιουργήσει ένα συνδικαλιστικό μονοπώλιο υπέρ της Παγκινεζικής Ομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Ενώσεων (ΠΟΣΕ). Ενώσεις που συνιστώνται χωρίς την έγκρισή της είναι παράνομες. Τούτο αποτελεί κατάφωρη αντίθεση με τη Σύμβαση της ΔΟΕ για το δικαίωμα της οργάνωσης. Προσπάθειες εργαζομένων για τη σύσταση ανεξάρτητων συνδικαλιστικών ενώσεων καταπιέσθηκαν με βιαιότητα. Πρόσφατα η ΠΟΣΕ άρχισε εκστρατείες για την οργάνωση μεταξύ εργαζομένων αλλοδαπών (εν μέρει) επιχειρήσεων και επέδειξε αυξημένο ενδιαφέρον για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις σ'αυτές και σε κινέζικες επιχειρήσεις.

5.11.4. Όσον αφορά τις άλλες συμβάσεις της ΔΟΕ για θεμελιώδη δικαιώματα υπάρχει ένα πρόβλημα στην Κίνα που αφορά την αναγκαστική εργασία. Η πλειοψηφία εκείνων που καταδικάζονται σε φυλάκιση ή σε στρατόπεδα αναγκαστικής εργασίας, περιλαμβανομένων των πολιτικών κατάδικων, εργάζονται συνήθως για μικρή ή ανύπαρκτη αμοιβή. Υπάρχουν αξιόπιστες εκδόσεις οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που αναφέρουν περιστάσεις κρατουμένων, ενόψει δίκης, που είναι θύματα αναγκαστικής εργασίας.

Μερικά σωφρονιστικά ιδρύματα συμβάλλονται με κανονικές επιχειρήσεις και «παραχωρούν» φυλακισμένους για εργασίες μεταποίησης και συναρμολόγησης. Υπήρξαν συγκρούσεις μεταξύ Κίνας και μερικών από τους εμπορικούς εταίρους της για την εξαγωγή προϊόντων που παράγονται με την εργασία φυλακισμένων. Το 1991 η Κινέζικη Κυβέρνηση επανέλαβε την προγενέστερη απαγόρευση εξαγωγής παρόμοιων προϊόντων.

5.12. Στρατηγική συνεργασία

Ο ρόλος της Κίνας είναι και θα γίνεται αποφασιστικότερος στο σύστημα της παγκόσμιας ισορροπίας. Συνεπώς, η συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Κίνας πρέπει να έχει στρατηγικό χαρακτήρα και έκταση. Σκοπός της επιβάλλεται να είναι η διαμόρφωση μιας αποτελεσματικής και δημοκρατικής διεθνούς τάξης εντός του συστήματος του ΟΗΕ και των Διεθνών Οργανισμών.

Η ύπαρξη ενός θεσμοποιημένου πολιτιστικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και της Κίνας προσλαμβάνει μεγαλύτερη σημασία στην πορεία του χρόνου. Ενώπιον θεωριών πολιτιστικής διαμάχης στον ερχόμενο αιώνα οφείλομε να εργασθούμε για εναλλακτικές υποθέσεις και πραγματικότητες, βάσει των οποίων, παρόμοιες απαισιόδοξες προβλέψεις θα είναι αδύνατο να επαληθευθούν. Με στόχο ένα πολυμερές πολιτιστικό πρότυπο για την παγκόσμια πολιτιστική ανάπτυξη για τον επόμενο αιώνα, ένας διάλογος σχετικά με το θέμα επιβάλλεται να οργανωθεί με την Κίνα.

Βρυξέλλες, 19 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Ύστερα από τροποποίηση της από 22/23 Νοεμβρίου 1995 του αφορούσε μια ενημερωτική έκθεση.

() Η CPPCC ιδρύθηκε το 1949 και αποτελείται από εκπροσώπους του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας, δημοκρατικών κομμάτων, ακομμάτιστων, ομαδικών οργανώσεων, εθνικών μειονοτήτων και διαφόρων κοινωνικών τομέων. Επίσης από δημόσιες προσωπικότητες και κινέζους που επέστρεψαν στη χώρα. Η CPPCC έχει 2099 μέλη και μια μόνιμη επιτροπή από 315 μέλη. Η κύρια αποστολή της CPPCC βρίσκεται στην πολιτική συζήτηση, στο δημοκρατικό έλεχγο και στην οργάνωση της συμμετοχής στην κυβερνητική πολιτική καθώς και στην εξέταση πολιτικών, οικονομικών, πολιτιστικών και κοινωνικών θεμάτων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αρχών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η οικονομική κατάσταση της Κίνας

1.1. Το 9ο πενταετές σχέδιο (1996-2000)

Το 9ο πενταετές σχέδιο (1996-2000) προβλέπει ετήσιο ρυθμό αύξησης της τάξεως του 8-9 % κατά μέσον όρο, και ποσοστό πληθωρισμού ύψους 7-8 %. Οι επενδύσεις αναμένεται ότι θα αυξηθούν κατά 30 %.

Για τη σταθεροποίηση της οικονομίας και, ταυτόχρονα, τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης, είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι επενδύσεις, ιδίως στον τομέα της γεωργίας. Είναι ακόμη απαραίτητη η εγκατάσταση περισσότερων βιομηχανιών στις αγροτικές περιοχές, διότι οι βιομηχανίες αυτές θα αποτελέσουν πηγή απασχόλησης για το εργατικό δυναμικό του γεωργικού πληθυσμού που τίθεται σε διαθεσιμότητα. Η δημιουργία νέων πόλεων διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στον τομέα αυτό. Μόνο τα τελευταία 10 χρόνια, έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 300 πόλεις.

Οι κρατικές επιχειρήσεις μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, οι οποίες ανέρχονται σήμερα συνολικώς σε περίπου 100 000, αναμένεται ότι θα εξυγιανθούν μέσω της εισροής κεφαλαίων και μέτρων που αφορούν τα προϊόντα και τη διαχείριση.

Σύμφωνα με την άποψη οικονομολόγων του Πεκίνου, από τις 100 000 επιχειρήσεις μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, 1 000 μόνο θα διατηρηθούν σε μακροπρόθεσμη βάση. Οι υπόλοιπες είτε θα «επιπλεύσουν» στην αγορά, είτε θα εξαφανισθούν.

Δεδομένου ότι η διάθεση εργατικού δυναμικού είναι δυνατή μόνο στο μέτρο που δημιουργούνται νέες θέσεις απασχόλησης, θα χρειασθεί πολύς καιρός ακόμη για να επιτευχθεί η σχετική εξυγίανση των δομών. Σύμφωνα με τα πορίσματα μιας μελέτης της κυβέρνησης, θα χρειασθούν ακόμη 30 χρόνια.

Ένα πρόβλημα που εξακολουθεί ακόμη να υφίσταται, είναι ότι 48 % περίπου των κρατικών επιχειρήσεων υφίστανται ζημιές, και το φαινόμενο αυτό μάλλον τείνει να αυξάνεται.

Το εξωτερικό εμπόριο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, το οποίο αντιπροσώπευε 236,7 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ το 1994, αναμένεται ότι θα ανέρχεται σε 400 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ μέχρι το τέλος του επόμενου πενταετούς σχεδίου.

Αυτή η αύξηση θα επιτευχθεί, ιδίως, με τη συνέχιση του εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων και στο βιομηχανικό τομέα, ιδίως στους τομείς ηλεκτρονικών ειδών και μηχανημάτων, πράγμα που θα καταστήσει τις επιχειρήσεις ανταγωνιστικές σε διεθνή κλίμακα.

Κατ'αυτόν τον τρόπο, η Κίνα εξελίσσεται ραγδαίως σε προμηθευτή προϊόντων τα οποία, στην πραγματικότητα, οι Ευρωπαίοι θεωρούν ως συστατικό της δύναμής τους.

Η μόνη λύση είναι η διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής της Ευρώπης μέσω επενδύσεων και η συμμετοχή των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στη μελλοντική οικονομική πρόοδο της Κίνας, χάρη σε επενδύσεις τις οποίες οι τελευταίες πραγματοποιούν σήμερα.

1.2. Η οικονομική κατάσταση για το 1995/1996

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της κρατικής επιτροπής σχεδιασμού, κατά τα επόμενα πέντε έτη, ο πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας θα είναι 8-9 %, κατά ετήσιο μέσο όρο, σε σύγκριση με τον ετήσιο μέσο όρο του 11,7 % το 1991-1995. Το Πεκίνο επιδιώκει τη συρρίκνωση του ποσοστού πληθωρισμού στο 8-9 % - κατά το προηγούμενο πενταετές σχέδιο για το 1991-1995, το ποσοστό πληθωρισμού ανερχόταν ετησίως σε 11,6 % κατά μέσο όρο. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η πολιτική λιτότητας θα συνεχισθεί, έστω και αν οι ελπίδες και η πολιτική πίεση για μια λιγότερο αυστηρή νομισματική πολιτική αυξάνονται, και δεν αποκλείεται έστω και μια πολύ λίγο αισθητή χαλάρωση.

Παρά τα προβλήματα που απαιτούν μια άμεση λύση, όπως η ανεπαρκής ανάπτυξη της γεωργίας, οι αυξανόμενες ανισότητες μεταξύ του ταχύτατα αναπτυσσόμενου ανατολικού τμήματος και της λιγότερο ανεπτυγμένης ενδοχώρας και η δυσχερής κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο κρατικός τομέας, το Πεκίνο είναι αισιόδοξο ως προς την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας.

Η κρατική βιομηχανία αποτελεί μια από τις φροντίδες της πολιτικής μεταρρυθμίσεων. Ο αυξανόμενος πληθωρισμός και το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας οδηγούν την Κίνα σε αδιέξοδο. Στην πραγματικότητα, η πολιτική λιτότητας καθιστά απαραίτητες περισσότερες απολύσεις, οι οποίες όμως δεν είναι αποδεκτές από κοινωνικοπολιτική άποψη.

Αν η Κίνα επιθυμεί να θέσει ένα τέρμα στην αυξανόμενη μετανάστευση από την ενδοχώρα στις πλούσιες παράκτιες επαρχίες και να διασφαλίσει μια ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη, θα πρέπει να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες απ'ό,τι στο παρελθόν. Η μονομερής ευνοϊκή μεταχείριση των ανατολικών επαρχιών στο παρελθόν είχε ως αποτέλεσμα ότι στις 100 επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό στην περιοχή, οι 18 προέρχονταν από το εξωτερικό, ενώ 2 μόνο προορίζονταν για την ενδοχώρα.

Το 1995, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Κίνας αυξήθηκε κατά 10,2 % σε πραγματικούς όρους. Συνεπώς, η Κίνα εκπλήρωσε μια σημαντική προϋπόθεση για την «ομαλή προσγείωση» της συνολικής οικονομίας. Το 1994, το ΑΕγχΠ ανερχόταν ακόμη σε 11,8 % και το 1993 σε 13,4 %, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος υπερθέρμανσης της οικονομίας.

Η τρέχουσα πολιτική λιτότητας σημείωσε μια πρώτη επιτυχία όσον αφορά την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Το 1995, το ύψος του πληθωρισμού ανήλθε σε 14,8 %.

Οι ιδιωτικές καταθέσεις ταμιευτηρίου σε τράπεζες και γεωργικούς πιστωτικούς συνεταιρισμούς αυξήθηκαν επίσης αδιάκοπα κατά το 1995. Οι συνολικές καταθέσεις των ιδιωτικών προσώπων ανήλθαν σε 3 550 δισεκατομμύρια γιουάν το 1995 και αυξήθηκαν κατά 40 % στις αρχές του έτους.

Η περιφερειακή διάρθρωση των ξένων επενδύσεων με μονομερή στόχο την ανάπτυξη του πλούσιου ανατολικού τμήματος δεν άλλαξε ούτε το 1995 και 1996. Πάνω από 70 % των επενδύσεων πραγματοποιήθηκαν στις επαρχίες ή πόλεις Γκουανγκντούνγκ, Φουτζιάν, Σαγκάη, κλπ., ενώ το Θιβέτ και η Εσωτερική Μογγολία παραμελήθηκαν εντελώς.

Η δυσαρέσκεια των επαρχιών στο εσωτερικό τμήμα και την ενδοχώρα όσον αφορά αυτή τη διακριτική μεταχείριση θα καταστεί, συνεπώς, πιο έντονη. Μέχρι σήμερα, το Πεκίνο δεν έχει ξεπεράσει το στάδιο των ανειλικρινών υποσχέσεων σχετικά με το θέμα αυτό. Οι συνέπειες αυτής της μονομερούς αναπτυξιακής πολιτικής - υποαπασχόληση στις αγροτικές περιοχές και αυξανόμενη μετανάστευση στις πόλεις - θα θέσουν όλο και πιο εκρηκτικά προβλήματα.

Εκ πρώτης όψεως, η ανάπτυξη των ξένων επενδύσεων δεν αποτελεί προβληματικό τομέα. Το ξένο κεφάλαιο που επενδύθηκε σε υλοποιημένα σχέδια ανήλθε σε 37,7 δις δολλάρια ΗΠΑ το 1995, δηλαδή αυξήθηκε κατά 11,7 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτά τα οικονομικά μέσα, καθώς και το θετικό εμπορικό ισοζύγιο αύξησαν τα κινεζικά νομισματικά αποθέματα το 1995 σε 73,6 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ, και το συνολικό ξένο κεφάλαιο που είχε επενδυθεί μέχρι σήμερα σε 133,4 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ. Πάντως, το 1995, το ποσοστό αύξησης των νέων επενδύσεων, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο συμβατικής εγγύησης, σημείωσε πτώση κατά περίπου 20 %, σε 10,9 %.

Μια αιτία για τη μείωση των ξένων επενδυτικών σχεδίων είναι ότι, λόγω της αυστηρής νομισματικής πολιτικής της κυβέρνησης, οι τοπικές τράπεζες δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν στον Κινέζο εταίρο μιας κοινοπραξίας την καταβολή του μεριδίου του.

Πάντως, παρατηρείται μια βελτίωση στη διάρθρωση των σχεδίων. Στο παρελθόν, το μέρος των κερδοσκοπικών επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των ακινήτων, αντιπροσώπευε το ένα τρίτο περίπου των συνολικών ξένων επενδύσεων, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων προερχόταν από το Χονγκ Κονγκ, την Ταϊβάν και τη Σιγκαπούρη. Σήμερα πλέον, οι επενδύσεις αφορούν περισσότερο παραγωγικές επιχειρήσεις, όπου ο αριθμός κοινοπραξιών για την παραγωγή μεγάλων μηχανών, ηλεκτρονικών προϊόντων, καθώς και προϊόντων στους τομείς της υποδομής ή της ενίσχυσης και επεξεργασίας πρώτων υλών, αυξήθηκε αισθητά.

1.2.1. Το κινεζικό εξωτερικό εμπόριο αυξήθηκε το 1995 κατά 26,3 %. Το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου ανήλθε σε 1 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ: εισαγωγές: 106,3 δισεκατομμύρια δολλάρια ΗΠΑ.

Κατά τη διάρκεια του έτους, η ΕΕ έχασε έδαφος ως εμπορικός εταίρος υπέρ των παρόχθιων χωρών του Ειρηνικού. Το 1995, το μερίδιό της στις κινεζικές εισαγωγές μειώθηκε σε 15 %. Η Γαλλία (τώρα 13η στη σειρά των προμηθευτών) παραχώρησε τη θέση της στον Καναδά και στη Μαλαισία και η Μεγάλη Βρετανία (τώρα 15η) στην Ινδονησία. Από τα 10 σημαντικότερα κράτη εισαγωγής, εκτός από τη Γερμανία και την Ιταλία, δύο ακόμη μόνο προέρχονταν από την Ευρώπη.

Σε γενικές γραμμές, οι κινεζικές εμπορικές συναλλαγές με την Ανατολική Ασία σημείωσαν τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης. Έτσι οι συναλλαγές εμπορευμάτων με τα κράτη ASEAN αυξήθηκαν κατά 50,5 %, με την Κορέα κατά 47,1 %, με την Ιαπωνία κατά 26,9 %, με το Χονγκ Κονγκ κατά 20,1 % και με την Ταϊβάν κατά 16,8 %.

Κατά το 1995, οι εξαγωγές επεξεργασμένων εμπορευμάτων αυξήθηκαν περαιτέρω. Τα τελευταία αντιπροσώπευσαν 86,5 % των εξαγωγών. Οι εξαγωγές στους τομείς των μηχανημάτων και των οχημάτων γνώρισαν ιδιαίτερη ανάπτυξη. Ο εφοδιασμός στους σχετικούς τομείς αυξήθηκε κατά 61,3 %, ενώ η αύξηση στον εκ παραδόσεως σημαντικότερο τομέα των εξαγωγών, δηλαδή στα είδη ένδυσης, ήταν μόνο της τάξεως του 8 %.

Αντίθετα, η αύξηση κατά 8,1 % των εισαγωγών επεξεργασμένων προϊόντων ήταν χαμηλότερη από το μέσο όρο. Η τρέχουσα πολιτική λιτότητας της κινεζικής κυβέρνησης είχε μάλιστα ως αποτέλεσμα, ότι ο εκ παραδόσεως σημαντικότερος τομέας των εισαγωγών, δηλαδή τα μηχανήματα και τα οχήματα, παρουσίασε, για πρώτη φορά από την έναρξη των μεταρρυθμίσεων, αρνητικές τάσεις της τάξεως του -1,4 %.

Το 1995, αυξήθηκε ακόμη η ζήτηση στους κλάδους των ηλεκτροτεχνικών και ηλεκτρονικών ειδών (+34,9 %), καθώς και των χημικών προϊόντων (49,4 %). Η τάση αυτή συνεχίζεται και το 1996. Η ΕΕ είναι ο κύριος προμηθευτής των πιο σύγχρονων τεχνολογιών (π.χ. δίκτυα οπτικών ινών γυαλιού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών). Έως τον Ιούνιο 1996, η Κίνα υπέγραψε με την ΕΕ 3 297 συμβάσεις για την εισαγωγή τεχνολογιών, αξίας 26,5 δισεκατομμυρίων α δολλαρίων ΗΠΑ. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει 48,6 % των συνολικών εισαγωγών τεχνολογικών προϊόντων.

Οι συνολικές εισαγωγές από την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 7,3 %: οι εισαγωγές από την Ιταλία κατά 0,7 %, από τη Γαλλία κατά 10,6 %, από τη Μεγάλη Βρετανία κατά 7,6 % και από τη Γερμανία κατά 5,9 %. Τα ποσοστά αύξησης των εισαγωγών από τους σημαντικότερους ανταγωνιστές, +11,3 % για την Ιαπωνία, +14,3 % για τις ΗΠΑ, +11,0 % για την Ταϊβάν και +40,9 % για την Κορέα, ήταν πολύ υψηλότερα.

Η αναμενόμενη αδιάκοπη ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας, ενδέχεται να έχει μόνιμες συνέπειες για τις διεθνείς αγορές πρώτων υλών και τροφίμων.

Υπενθυμίζεται σχετικά ότι, στην Κίνα, ο πληθυσμός ανέρχεται σε 22 % του παγκόσμιου πληθυσμού, η έκταση που χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς αντιπροσωπεύει 7 %, οι πόροι σε πόσιμο νερό 7 % και τα αποθέματα πετρελαίου και κάρβουνου 2 % και 11 % αντίστοιχα. Παρόμοιες προοπτικές είναι ιδιαίτερης σημασίας για τις μακροπρόθεσμες οικονομικοπολιτικές σκέψεις της ΕΕ.

1.3. Πλέον πρόσφατα στοιχεία και εξελίξεις για το 1996 ()

Στις 19 Ιανουαρίου 1997, ο υπουργός της κρατικής επιτροπής σχεδιασμού της Κίνας, Chen Jinhua, γνωστοποίησε τα πλέον πρόσφατα στατιστικά στοιχεία για το 1996. Η κινεζική οικονομία, σύμφωνα με τις δηλώσεις του, επέτυχε μια «ομαλή προσγείωση». Αντί για το προβλεπόμενο ποσοστό ανάπτυξης του 8 % και μια αύξηση των τιμών της τάξεως του 10 %, το πρώτο ανήλθε το 1996 σε 9,7 % και το ποσοστό πληθωρισμού σε 6,1 % (το Δεκέμβριο 1996 το ποσοστό πληθωρισμού ήταν της τάξεως του 4,2 % μόνο).

Οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 18,9 %, σε ονομαστικούς όρους, και κατά 12.5 % σε πραγματικούς. Ο κύκλος εργασιών των ειδών κατανάλωσης αυξήθηκε κατά 19,3 % και σε πραγματικούς όρους κατά 12 %.

Οι εξαγωγές αντιπροσώπευσαν το 1996 151,1 δισεκατομμύρια δολλάρια, ως αποτέλεσμα μιας αύξησης της τάξεως του 1,5 %.

Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,1 % σε 138,3 δισεκατομμύρια δολλάρια.

Οι ξένες επενδύσεις ανήλθαν σε 40 δισεκατομμύρια δολλάρια και τα νομισματικά αποθέματα σε 105 δισεκατομμύρια δολλάρια.

Ο υπουργός Chen Jinhua δήλωσε ότι η Κίνα θα συνεχίσει την οικονομική ανάπτυξή της κατά το δεύτερο έτος του πενταετούς σχεδίου. Όσον αφορά την πολιτική σταθεροποίησης που άρχισε να εφαρμόζεται το 1993, επαίνεσε τη «θεωρία-Deng-Xiaoping» για την ανάπτυξη μιας «σοσιαλιστικής οικονομίας αγοράς σύμφωνα με το κινεζικό πρότυπο». Μελλοντικά είναι απαραίτητη η διεξαγωγή μακροοικονομικών ελέγχων για την αναχαίτιση των δυνάμεων της οικονομίας αγοράς που τείνουν να αποφέρουν βραχυπρόθεσμα κέρδη.

Ο υπουργός παραδέχθηκε επίσης την ύπαρξη οικονομικών δυσκολιών: μόνο το 70 % της ικανότητας των διϋλιστηρίων πετρελαίου της χώρας αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης. Υπάρχουν υπερβολικά πολλά εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας και πολυεστέρα. 45 % των κρατικών επιχειρήσεων υφίστανται ζημιές. Για το 1996, οι ζημιές των επιχειρήσεων υπολογίζονται επισήμως σε 69 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 8,32 δισεκατομμύρια δολλάρια), πράγμα που αντιπροσωπεύει αύξηση της τάξεως του 45 % σε σχέση με το 1995. Το συνολικό χρέος των κρατικών επιχειρήσεων υπολογίζεται σε 3,36 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 405 δισεκατομμύρια δολλάρια).

Στις 31 Δεκεμβρίου 1996, οι καταθέσεις ταμιευτηρίου των κινεζικών τραπεζών στο σύνολό τους ανέρχονταν σε 3,85 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 464 δισεκατομμύρια δολλάρια). Για να αποφευχθούν οι καταστάσεις αφερεγγυότητας, λόγω επικείμενης χρεωκοπίας των επιχειρήσεων, η κινεζική κυβέρνηση έχει θέσει σε διαθεσιμότητα 30 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 3,6 δισεκατομμύρια δολλάρια).

Για τη διάσωση των κρατικών επιχειρήσεων, που βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης, προβλέπονται ιδίως, εκτός από μαζικές απολύσεις, φοροαπαλλαγές και ένα δικαιοστάσιο όσον αφορά την πληρωμή των τόκων στις τράπεζες.

Συνολικά, η κινεζική ηγεσία εκφράζει αισιόδοξη άποψη για το 1997, την οποία φαίνεται να δικαιολογεί ιδίως η επανάκτηση της εδαφικής κυριαρχίας του Χονγκ Κονγκ.

() Πηγή: δημοσίευση στην «Frankfurter Allgemeine Zeitung» της 20ής Ιανουαρίου 1997 7 οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν επίσημα δεδομένα σχετικά με την Κίνα.