[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.6.2008

COM(2008) 206 τελικό

2005/0240 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ κατ’ εφαρμογή του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου ενόψει της έγκρισης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τη διερεύνηση των ατυχημάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και για την τροποποίηση των οδηγιών 1999/35/ΕΚ και 2002/59

2005/0240 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ κατ’ εφαρμογή του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου ενόψει της έγκρισης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τη διερεύνηση των ατυχημάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και για την τροποποίηση των οδηγιών 1999/35/ΕΚ και 2002/59

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2005) 590 τελικό – 2005/0240 (COD): | 13.02.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: | 15.06.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 13.09.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | 25.04.2007 |

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: | 06.06.2008 |

2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Λαμβανομένων υπόψη των ανεπαρκειών των σχετικών προτύπων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) και δεδομένης της σημασίας που έχει ο προσδιορισμός των αιτιών των θαλασσίων καταστροφών για την πρόληψη μελλοντικών ατυχημάτων, η πρόταση αποσκοπεί στην προώθηση της υποχρέωσης διενέργειας συστηματικών ερευνών μετά από πολύ σοβαρά θαλάσσια ατυχήματα, βάσει εναρμονισμένων προτύπων ανώτερης ποιότητας.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

Πέραν των συντακτικής κυρίως φύσεως τροποποιήσεων οι οποίες δεν τροποποιούν το πεδίο εφαρμογής του κειμένου, αλλά το διευκρινίζουν και το διασαφηνίζουν (βλ. ιδίως τα άρθρα 1, 3, 6, 10, 11, 12, 14, 16 και 19), πρέπει να υπογραμμιστούν οι ακόλουθες διαφορές μεταξύ της κοινής θέσης και της αρχικής πρότασης:

- στο άρθρο 2, μείωση από 24 σε 15 μέτρα του ορίου κάτω από το οποίο τα αλιευτικά σκάφη εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας·

- στο άρθρο 4, νέα διατύπωση των διατάξεων που αφορούν την ανεξαρτησία της έρευνας, προκειμένου να διαφυλαχθούν οι ενδεχόμενες αρμοδιότητες των δικαστικών αρχών χωρίς όμως να θίγεται η θεμελιώδης αρχή της ανεξαρτησίας της έρευνας·

- στο άρθρο 5, άρση του υποχρεωτικού χαρακτήρα των ερευνών για τα σοβαρά θαλάσσια ατυχήματα· μόνο τα πολύ σοβαρά ατυχήματα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συστηματικής διερεύνησης, όπως ορίζει ο υπό έγκριση νέος κώδικας του IMO για τις έρευνες μετά από θαλάσσιο ατύχημα.

Όλα τα άλλα θαλάσσια ατυχήματα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαδικασίας εξέτασης κατά την οποία θα κρίνεται η σκοπιμότητα ή όχι διενέργειας σχετικής έρευνας· αντιθέτως, οι συναγερμοί κινδύνου εξαιρέθηκαν από την εν λόγω διαδικασία εξέτασης η οποία, δεδομένου του μεγάλου αριθμού των εν λόγω συναγερμών, θα συνιστούσε πολύ μεγάλο φόρτο για τις εθνικές διοικήσεις, χωρίς να παρέχει αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία όσον αφορά την ασφάλεια στη θάλασσα.

Το Συμβούλιο περιόρισε επίσης το αντικείμενο της μεθοδολογίας διερεύνησης που προβλέπεται στο σημείο 4 στην παρουσίαση των υποχρεωτικών αρχών που πρέπει να τηρούνται κατά την εκάστοτε διερεύνηση και προσέθεσε μια αναφορά στις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να εκπονήσουν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την εφαρμογή των αρχών που περιλαμβάνονται στη μεθοδολογία.

- στο άρθρο 7, διευκρινίστηκαν τα δικαιώματα των κρατών μελών που συμμετέχουν στην εκάστοτε διερεύνηση με την ιδιότητα του ουσιαστικώς ενδιαφερόμενου κράτους μέλους·

- στο άρθρο 8 παράγραφος 1, αφενός αναδιατυπώθηκαν οι διατάξεις που έχουν σκοπό να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία του οργανισμού διερευνήσεων, χωρίς να τίθεται εν αμφιβόλω η ανεξαρτησία του και, αφετέρου, εισήχθησαν συγκεκριμένες διατάξεις υπέρ των μεσόγειων κρατών μελών που δεν διαθέτουν στόλο, των οποίων η συνεργασία στην εκάστοτε διερεύνηση μπορεί να περιορίζεται στον διορισμό τοπικού σημείου επαφής·

- οι διατάξεις του άρθρου 9 αναδιατυπώθηκαν με σκοπό τη διευθέτηση της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των αρχών ορισμένων κρατών μελών, χωρίς να τίθενται εν αμφιβόλω οι εγγυήσεις που παρέχονται από τις εν λόγω διατάξεις·

- στο άρθρο 14 παράγραφος 1 παρέχεται η δυνατότητα στους οργανισμούς διερευνήσεων να εκπονούν απλοποιημένη έκθεση για τις διερευνήσεις εκείνες που δεν αφορούν πολύ σοβαρά ατυχήματα και των οποίων τα πορίσματα δεν θα χρησιμεύσουν στην πρόληψη μελλοντικών ατυχημάτων.

4. Διεξοδικές παρατηρήσεις της Επιτροπής

4.1. Τροπολογίες που γίνονται δεκτές από την Επιτροπή και συμπεριλαμβάνονται εν όλω ή εν μέρει στην κοινή θέση

Η τροπολογία 5 γίνεται δεκτή διότι δίνει έμφαση στο γεγονός ότι οι διερευνήσεις που προβλέπονται από την πρόταση δεν αποσκοπούν στον καθορισμό της υπαιτιότητας ή στην απόδοση ευθυνών. Η Επιτροπή θεωρεί ωστόσο ότι η υπόψη διάταξη χρειάζεται να αναδιατυπωθεί κατά τρόπο ώστε να διασφαλισθεί ότι η αρχή που είναι επιφορτισμένη με τη διερεύνηση δεν αρνείται να αποκαλύψει όλες τις αιτίες με το πρόσχημα ότι από αυτές θα μπορούσε να προκύψει υπαιτιότητα. Αυτή ακριβώς είναι και η έννοια της νέας διατύπωσης που πρότεινε το Συμβούλιο.

4.2. Τροπολογίες που γίνονται δεκτές από την Επιτροπή, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται στην κοινή θέση

Οι τροπολογίες 3 και 22, οι οποίες αποσκοπούν στην τήρηση των κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τη δίκαιη μεταχείριση των ναυτικών που εγκρίθηκαν στις 27/04/2006 από τη Νομική Επιτροπή του IMO, γίνονται δεκτές μόνο ως προς το σκέλος που αφορά τις διερευνήσεις μετά από ατύχημα.

Η τροπολογία 9 αποσκοπεί στην περαιτέρω κατοχύρωση της εμπιστευτικότητας των καταθέσεων μαρτύρων οι οποίες λαμβάνονται στα πλαίσια διερευνήσεων, μέσω συνεργασίας με άλλα κράτη μέλη. Η διασφάλιση τέτοιας προστασίας μπορεί να γίνει δεκτή, υπό τον όρο ωστόσο ότι δεν θα είναι πιο περιοριστική από την προστασία η οποία διασφαλίζεται για τις εν λόγω καταθέσεις στο κράτος στο οποίο ελήφθησαν όπου, δυνάμει του άρθρου 9 της πρότασης, η δικαστική αρχή ενδέχεται να απαιτήσει την αποκάλυψή τους.

Η τροπολογία 12, η οποία διευκρινίζει την προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να ξεκινήσει η διερεύνηση και η τροπολογία 15, η οποία αποσκοπεί να διασφαλίσει την ανεξαρτησία των οργανισμών διερεύνησης έναντι των οργάνων που είναι επιφορτισμένα με δικαστικές έρευνες, συνιστούν κατά την άποψη της Επιτροπής χρήσιμες διευκρινίσεις στην αρχική της πρόταση.

4.3. Τροπολογίες που απορρίπτονται από την Επιτροπή και δεν συμπεριλαμβάνονται στην κοινή θέση

Με τις τροπολογίες 1 και 14 δίνεται έμφαση στους πόρους των οργανισμών διερεύνησης, αλλά αίρεται ο μόνιμος χαρακτήρας αυτών και αποδυναμώνονται οι διατάξεις σχετικά με την ανεξαρτησία και την αμεροληψία τους.

Με τις τροπολογίες 2 και 19 επιδιώκεται η ενσωμάτωση στην κοινή μεθοδολογία συστάσεων για την πρόληψη νέων ατυχημάτων. Η εν λόγω μεθοδολογία πρέπει να αποφασισθεί στο πλαίσιο επιτροπολογίας και δεν είναι το κατάλληλο μέσο για τη διατύπωση τέτοιων συστάσεων.

Οι τροπολογίες 7 και 20, μολονότι διευκρινίζουν το ιστορικό των συστάσεων τις οποίες ενδέχεται να υποβάλλει η Επιτροπή, αναθέτουν εν προκειμένω βοηθητικό ρόλο στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα, στον οποίο δεν πρέπει να ανατίθενται αρμοδιότητες παρά μόνο μέσω του ιδρυτικού του κανονισμού.

Η τροπολογία 13 εισάγει έναν περιττό και δυσεφάρμοστο μηχανισμό για την επίλυση των διαφωνιών μεταξύ κρατών μελών σε περιπτώσεις που αυτά δεν μπορούν να συμφωνήσουν στον ορισμό του κράτους μέλους που θα είναι το κύριο κράτος μέλος διερεύνησης.

Με την τροπολογία 16 διαγράφεται η προβλεπόμενη στην πρόταση δυνατότητα των δικαστικών αρχών των κρατών μελών να αποφασίζουν την αποκάλυψη ορισμένων -κατ’αρχήν άκρως απόρρητων- πληροφοριών (κυρίως από ακροάσεις μαρτύρων) που συλλέγονται κατά τη διάρκεια διερεύνησης. Με την τροπολογία αυτή δεν αναγνωρίζονται επομένως οι αρμοδιότητες των δικαστικών αρχών σε πολλά κράτη μέλη.

Η τροπολογία 18 επιβάλλει στην Επιτροπή υπερβολικά μεγάλο φόρτο, υποχρεώνοντάς την να υποβάλλει κάθε 3 χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκθεση σχετικά με τον βαθμό εφαρμογής της οδηγίας.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η κοινή θέση η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα δεν επιφέρει στην αρχική πρόταση αλλαγές που να μην μπορούν να γίνουν δεκτές από την Επιτροπή.

Η Επιτροπή εξέφρασε μεν τη λύπη της σχετικά με την προσθήκη στο άρθρο 8 παράγραφος 1 των διατάξεων υπέρ των μεσόγειων κρατών μελών που δεν διαθέτουν στόλο, αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι το τοπικό σημείο επαφής που πρέπει να ορισθεί στα εν λόγω κράτη μέλη οφείλει να είναι ανεξάρτητο.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει επομένως ότι η κοινή θέση του Συμβουλίου δεν τροποποιεί ούτε τους στόχους ούτε το πνεύμα της πρότασής της και μπορεί συνεπώς να δεχτεί την κοινή αυτή θέση.