Σύνοψη

I. Τα υποπρογράμματα στήριξης "Προπαρασκευαστικές μελέτες" (ΠΜ) και "Κατασκευή νέων υποδομών" (ΚΝΥ) αποτελούν τμήμα της πολιτικής της ΕΕ για την ανάπτυξη υποδομών έρευνας υψηλού επιπέδου με ευρωπαϊκή διάσταση. Η συνεισφορά τους σε έργα στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος-πλαισίου (6ου ΠΠ) για την έρευνα (2002-2006) ανήλθε σε 140 εκατομμύρια ευρώ.

II. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε κατά πόσο τα δύο υποπρογράμματα προώθησαν την ανάπτυξη ενός ιστού εγκαταστάσεων έρευνας ανώτατης ποιότητας και απόδοσης στην Ευρώπη, καθώς και τη βέλτιστη χρήση τους σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, βάσει των αναγκών που διατύπωσε η ερευνητική κοινότητα. Αναλύθηκε ιδίως εάν το υποπρόγραμμα ΠΜ υπήρξε πράγματι χρήσιμο για τους φορείς λήψης αποφάσεων και εάν το υποπρόγραμμα ΚΝΥ είχε ως αποτέλεσμα την κατασκευή νέων υποδομών. Επίσης, προσοχή δόθηκε σε ενέργειες προς ενθάρρυνση της χρήσης συμπληρωματικής χρηματοδότησης για εγκαταστάσεις έρευνας.

III. Το Συνέδριο κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

- Οι εκπρόσωποι της ερευνητικής κοινότητας που ερωτήθηκαν είχαν θετική άποψη για το υποπρόγραμμα "Προπαρασκευαστικές μελέτες", το οποίο, κατά την άποψή τους, παρείχε χρηματοδότηση στο κρίσιμο αρχικό στάδιο για την ανάπτυξη υποδομών και ενθάρρυνε τη συνεργασία μεταξύ δυνητικών ανταγωνιστών στο πεδίο της έρευνας στην Ευρώπη.

- Η κοινοτική στήριξη για την κατασκευή νέων υποδομών είχε περιορισμένο αντίκτυπο στην ανάδυση ενός ιστού εγκαταστάσεων έρευνας στην Ευρώπη. Η καταλυτική επίδραση του υποπρογράμματος ΚΝΥ ήταν ελάχιστη και, μολονότι η χορήγηση της στήριξης ΚΝΥ είχε ως αποτέλεσμα μια ορισμένη, τεχνικής φύσης, αναβάθμιση των σχετικών επενδυτικών έργων, τα περισσότερα από τα έργα που έτυχαν κοινοτικής στήριξης θα είχαν υλοποιηθεί ακόμη και ελλείψει αυτής.

- Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν ενθάρρυναν ενεργά τη χρήση διαφορετικών πηγών χρηματοδότησης, οι οποίες είναι διαθέσιμες για τις υποδομές έρευνας στην Ευρώπη, μολονότι τάχθηκαν υπέρ της συμπληρωματικής χρήσης τους σε διάφορα επίσημα έγγραφα.

IV. Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει το ζήτημα της χρηματοδότησης έργων ΚΝΥ από τον προϋπολογισμό για την έρευνα, δεδομένων των διαπιστώσεων σχετικά με την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Επιπλέον, οι στόχοι του υποπρογράμματος πρέπει να είναι σαφείς και ρεαλιστικοί. Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τι επιδιώκει να επιτύχει μέσω της χρήσης συμπληρωματικών πηγών χρηματοδότησης και, εφόσον θεωρεί ότι μπορούν να επιτευχθούν συνεργίες για την καλύτερη αξιοποίηση των κονδυλίων της ΕΕ, να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες.

Εισαγωγη

1. Η παρούσα έκθεση καλύπτει τις δαπάνες της ΕΕ για τα υποπρογράμματα στήριξης "Προπαρασκευαστικές μελέτες" (ΠΜ) και "Κατασκευή νέων υποδομών" (ΚΝΥ) στο πλαίσιο του τομέα δραστηριότητας "Υποδομές έρευνας" (ΥΕ) του έκτου προγράμματος-πλαισίου (6ο ΠΠ) για την έρευνα (2002-2006).

2. Ο όρος "υποδομές έρευνας" αναφέρεται σε εγκαταστάσεις και πόρους που παρέχουν ουσιώδεις υπηρεσίες στην ερευνητική κοινότητα, σε τομείς ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος ή/και βιομηχανικών εφαρμογών. Οι υποδομές μπορεί να έχουν τη μορφή πόρου ενιαίας θέσης, δικτύου κατανεμημένων πόρων ή ακόμη να είναι "εικονικές", με ηλεκτρονική παροχή της υπηρεσίας [1].

Συγχρηματοδότηση των υποδομών έρευνας από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την έρευνα

3. Οι κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε & ΤΑ) χρηματοδοτούνται από το 1984 μέσω πολυετών προγραμμάτων-πλαισίων, στα οποία καθορίζονται οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι που πρέπει να επιδιωχθούν κατά την εκάστοτε περίοδο προγραμματισμού. Η ειδική στήριξη για εγκαταστάσεις έρευνας άρχισε με το δεύτερο πρόγραμμα-πλαίσιο (2ο ΠΠ) (1987-1991). Αρχικός στόχος ήταν να βελτιωθεί η πρόσβαση της επιστημονικής κοινότητας σε εθνικές υποδομές έρευνας. Στη συνέχεια, ο στόχος αυτός διευρύνθηκε ώστε να συμπεριλάβει επίσης τη στήριξη δικτύων συνεργασίας και δραστηριοτήτων έρευνας με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και την αύξηση της ποσότητας των υπηρεσιών που παρέχουν οι υποδομές, καθώς και τη στήριξη της ανάπτυξης νέου επιστημονικού εξοπλισμού [2]. Από την εποχή του 2ου ΠΠ, η χρηματοδοτική στήριξη έχει αυξηθεί σημαντικά (βλέπε γράφημα 1).

Γράφημα 1

Δαπάνες για τα προγράμματα υποδομών έρευνας

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

4. Ο γενικός στόχος του τομέα δραστηριότητας ΥΕ του 6ου ΠΠ ήταν να προωθήσει την ανάπτυξη "ενός ιστού ερευνητικών υποδομών ανώτατης ποιότητας και επίδοσης" στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη αυτή επρόκειτο να βασιστεί στις ανάγκες που διατύπωσε η ερευνητική κοινότητα και στη δημιουργία "ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας" μέσω της επέκτασης της χρήσης τέτοιων υποδομών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

5. Σύμφωνα με ανάλυση που πραγματοποίησε η Επιτροπή το 2000, τροχοπέδη για την ανάπτυξη εγκαταστάσεων έρευνας τεχνολογίας αιχμής στην Ευρώπη αποτελούσαν:

- η έλλειψη συντονισμένων μηχανισμών εκτίμησης των αναγκών και καθορισμού προτεραιοτήτων μεταξύ χωρών και επιστημονικών κλάδων,

- η έλλειψη συνεκτικής ευρωπαϊκής θέσης σχετικά με τη συμμετοχή σε εγχειρήματα παγκόσμιας κλίμακας,

- η δυσχέρεια σύναψης πολυεθνικών συμφωνιών χρηματοδότησης,

- εμπόδια στη διακρατική πρόσβαση σε εγκαταστάσεις και

- το χαμηλό επίπεδο συντονισμού μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης υποδομών και η επακόλουθη έλλειψη κρίσιμης μάζας στη σχετική με τις υποδομές τεχνολογική ανάπτυξη [3].

6. Η Επιτροπή, προκειμένου να συμβάλει στην αντιμετώπιση γνωστών δυσχερειών στη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων έρευνας, πρότεινε για το 6o ΠΠ έναν τρόπο προσέγγισης που επικεντρώνεται στη χορήγηση στήριξης για εγκαταστάσεις έρευνας μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη. Καθορίστηκαν πέντε υποπρογράμματα στήριξης, τα οποία καλύπτουν:

- τη διακρατική πρόσβαση,

- τις δραστηριότητες ολοκλήρωσης,

- την ανάπτυξη δικτύου επικοινωνίας,

- τις προπαρασκευαστικές μελέτες,

- την κατασκευή νέων υποδομών.

7. Στο πλαίσιο του 6ου ΠΠ, χορηγήθηκε στα καθεστώτα στήριξης ΠΜ και ΚΝΥ προϋπολογισμός ύψους 140 εκατομμυρίων ευρώ, επί συνόλου 715 εκατομμυρίων ευρώ που ήταν διαθέσιμα για την υποστήριξη των υποδομών (βλέπε επισκόπηση στο γράφημα 2).

Γράφημα 2

Υποπρογράμματα "Προπαρασκευαστικές μελέτες" και "Κατασκευή νέων υποδομών" του 6ου ΠΠ

+++++ TIFF +++++

Προπαρασκευαστικές μελέτες

8. Σκοπός των έργων του υποπρογράμματος "Προπαρασκευαστικές μελέτες" είναι να ελεγχθεί η σκοπιμότητα σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων έρευνας (συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέου εξοπλισμού). Το υποπρόγραμμα ΠΜ αποσκοπούσε στη χορήγηση στήριξης για την εκπόνηση μελετών σκοπιμότητας και τη διενέργεια τεχνικών προπαρασκευαστικών εργασιών για νέες υποδομές με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και ευρωπαϊκό ενδιαφέρον. Επίσης, ήταν δυνατή η υποστήριξη εγκαταστάσεων παγκοσμίου ενδιαφέροντος εκτός Ευρώπης, εφόσον υπήρχε πρόθεση συμμετοχής ευρωπαϊκών οργανισμών.

9. Τα έργα στο πλαίσιο του υποπρογράμματος ΠΜ που έλεγξε το Συνέδριο (βλέπε παράρτημα Ι) έχουν αντικείμενα όπως οι φωτεινές πηγές από λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων, οι επιταχυντές ηλεκτρονίων και ποζιτρονίων, τα μεγάλα οπτικά τηλεσκόπια και τα τηλεσκόπια υπερύθρων ακτίνων, καθώς και η κατασκευή κέντρων υδατοκαλλιέργειας. Ένα παράδειγμα προπαρασκευαστικής μελέτης παρουσιάζεται στο πλαίσιο 1.

Πλαίσιο 1

Το έργο SKADS

Ένας από τους στόχους του έργου SKADS (Square Kilometre Array Design Study, Προπαρασκευαστική μελέτη κεραιοστοιχίας ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου) ήταν η ανάπτυξη τεχνολογίας για τη ραδιοαστρονομία του μέλλοντος με βέλτιστη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας. Το συνολικό ύψος της χρηματοδοτικής στήριξης της ΕΕ ανήλθε σε 10,4 εκατομμύρια ευρώ, περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού κόστους του έργου. Η κοινοπραξία SKADS, ανάδοχος της επιχορήγησης, απαρτίζεται από 26 συμμετέχοντες από εννέα κράτη μέλη της ΕΕ, τη Νότια Αφρική, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Ρωσία.

Η εν λόγω προπαρασκευαστική μελέτη επιβεβαίωσε ότι η κεραιοστοιχία ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου (SKA), ένα γιγαντιαίο ραδιοτηλεσκόπιο κατανεμημένο σε διάφορες ηπείρους, θα μπορούσε να κατασκευαστεί με τη χρήση απλούστερων και χαμηλότερου κόστους διατάξεων, σε σχέση με τις εκατοντάδες συμβατικές παραβολικές κεραίες που προβλέπονταν αρχικά.

Στη συνέχεια, το έργο SKA περιλήφθηκε στον ευρωπαϊκό χάρτη πορείας για τις υποδομές έρευνας (βλέπε σημεία 16 και 17). Η κατασκευή της πρώτης φάσης του προγραμματίζεται για την περίοδο 2012-2016.

Κατασκευή νέων υποδομών

10. Στόχος του υποπρογράμματος ΚΝΥ ήταν η υποστήριξη της ανάπτυξης νέων ή βελτιωμένων υποδομών. Όπως και στην περίπτωση των προπαρασκευαστικών μελετών, ήταν δυνατή επίσης η υποστήριξη εγκαταστάσεων παγκοσμίου ενδιαφέροντος εκτός Ευρώπης, εφόσον υπήρχε πρόθεση συμμετοχής ευρωπαϊκών οργανισμών. Τα επιλέξιμα έργα μπορούσαν να αφορούν παραδοσιακά κτίρια αλλά, παραδείγματος χάρη, και ένα σύστημα κεραιών στην έρημο Atacama της Χιλής, ή εικονικές υποδομές, όπως ένα κατανεμημένο ψηφιοποιημένο αρχείο για τη βελτίωση της γλωσσικής έρευνας (βλέπε παράρτημα ΙΙ για τα έργα ΚΝΥ που ελέγχθηκαν). Ένα παράδειγμα έργου ΚΝΥ παρουσιάζεται στο πλαίσιο 2.

Πλαίσιο 2

Το έργο CeMaCE

Το Εργαστήριο Θαλάσσιας Βιολογίας του Tjärnö (Tjärnö Marine Biological Laboratory — TMBL) είναι ένας σταθμός μελέτης της θαλάσσιας βιολογίας στη Σουηδία. Το TMBL, από κοινού με την Akademiska Hus, τον κύριο ιδιοκτήτη πανεπιστημιακών περιουσιακών στοιχείων στη Σουηδία, κατασκευάζει το "Centre for Marine Chemical Ecology" (Κέντρο Θαλάσσιας Χημικής Οικολογίας — CeMaCE). Αυτή η πολυεπιστημονική εγκατάσταση θα παρέχει στους ευρωπαίους ερευνητές πρόσβαση σε εργαστήρια, εξοπλισμό και επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη. Το Κέντρο, το οποίο θα διαθέτει άμεση πρόσβαση στη θάλασσα από τις όχθες του φιορδ Koster και συνδυάζει τη μοριακή βιολογία, την οικολογία και την εξελικτική βιολογία, αναμένεται να παράσχει έναν καινοτόμο τρόπο προσέγγισης της θαλάσσιας οικολογικής χημείας.

Η χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ για το έργο αυτό, που υπερβαίνει τα 900000 ευρώ, χρησιμοποιήθηκε κυρίως για την κατασκευή ενός θαλάσσιου ecotron —μιας εγκατάστασης που προσφέρει οικολογικά ορθές πειραματικές συνθήκες, με έλεγχο διαφόρων περιβαλλοντικών παραγόντων— και συνεισφέρει στη δημιουργία εργαστηρίων θαλάσσιας οικολογίας. Το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε σε 9 εκατομμύρια ευρώ.

Επιλογή έργων

11. Τα έργα ΠΜ και ΚΝΥ στο πλαίσιο του 6ου ΠΠ επελέγησαν μετά από πρόσκληση υποβολής προτάσεων που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2003 [4]. Το μέγιστο ποσοστό χρηματοδότησης για έργα ΠΜ και ΚΝΥ στο πλαίσιο του 6ου ΠΠ ήταν 50 % και 10 % αντίστοιχα. Η πρόσκληση ήταν ανοικτή σε έργα που αφορούσαν οποιοδήποτε επιστημονικό και τεχνολογικό πεδίο, και η Επιτροπή έλαβε 121 προτάσεις, που ανέρχονταν συνολικά σε 387 εκατομμύρια ευρώ. Η Επιτροπή, σε συμφωνία με την επιτροπή προγράμματος, που απαρτιζόταν από εκπροσώπους των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών, θεώρησε ότι πολλές καλές προτάσεις θα αποκλείονταν εάν διατηρούσε τον ενδεικτικό προϋπολογισμό της πρόσκλησης στα 70 εκατομμύρια ευρώ [5], και, επομένως, αύξησε τον προϋπολογισμό για την πρόσκληση αυτή σε 140 εκατομμύρια ευρώ.

12. Οι προτάσεις έργων αξιολογήθηκαν από πολυεπιστημονική επιτροπή, αποτελούμενη από 62 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, βάσει τεσσάρων κριτηρίων:

- ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία,

- επιστημονική και τεχνολογική αριστεία,

- συνάφεια προς τους στόχους του υποπρογράμματος και

- ποιότητα της διαχείρισης.

13. Η επιτροπή έκρινε ότι εβδομήντα επτά έργα πληρούσαν τα κριτήρια και χορήγησε χρηματοδοτική στήριξη σε τριάντα έργα. Διατέθηκαν 92 εκατομμύρια ευρώ για 19 προπαρασκευαστικές μελέτες και 48 εκατομμύρια ευρώ για εννέα έργα ΚΝΥ [6].

Δυνατότητα συγχρηματοδότησης των εγκαταστάσεων έρευνας και από τα διαρθρωτικά ταμεία

14. Επιπλέον της χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό για την έρευνα που διαχειρίζεται η Επιτροπή, στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων-πλαισίων, η ανάπτυξη εγκαταστάσεων έρευνας μπορεί να χρηματοδοτηθεί και μέσω των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ, τα οποία χρηματοδοτούνται μεν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ αλλά τελούν υπό τη διαχείριση των κρατών μελών. Ως πηγή δυνητικής χρηματοδότησης, τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ που ήταν διαθέσιμα στο πλαίσιο του τομέα "Υποδομές έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας (ΕΤΑΚ)" (Research, Technological Development and Innovation (RTDI) Infrastructure) των διαρθρωτικών ταμείων, για την περίοδο 2000-2006 ήταν πολύ σημαντικότερη από τα 715 εκατομμύρια ευρώ που χορηγήθηκαν για τις υποδομές έρευνας στο πλαίσιο του 6ου ΠΠ. Στο γράφημα 3 παρουσιάζονται τα σχετικά ποσά, καθώς και τα μέγιστα ποσοστά συγχρηματοδότησης για τις διάφορες πηγές χρηματοδότησης.

Γράφημα 3

Σύγκριση διαρθρωτικών ταμείων και προγραμμάτων-πλαισίων Ε & ΤΑ

| 6ο ΠΠ | ΔΤ 2000-2006 | 7ο ΠΠ | ΔΤ 2007-2013 |

Περίοδος προγραμματισμού | 2002-2006 | 2000-2006 | 2007-2013 | 2007-2013 |

Προϋπολογισμός ΕΤΑΚ (εκατομμύρια ευρώ) | 17883 | 38815 | 53272 | 49744 |

Προϋπολογισμός για τις υποδομές ΕΤΑΚ (εκατομμύρια ευρώ) | 715 | 3128 | 1715 | 9758 |

Επιλεξιμότητα | ΕΕ και συνδεδεμένες χώρες | Στόχος 1: 2412 Στόχος 2: 681 Πρωτοβουλία της ΕΕ: 35 | ΕΕ και συνδεδεμένες χώρες | Περιφέρειες του στόχου "Σύγκλιση": 7363 Περιφέρειες του στόχου "Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση": 2247 Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία: 148 |

Μέγιστα ποσοστά συγχρηματοδότησης | ΠΜ: 50 % ΚΝΥ: 10 % | Στόχος 1: 75 %-85 % Άλλοι στόχοι: 50 % | ΠΜ: 50 % ΚΝΥ: 3-6 εκατομμύρια ευρώ ανά έργο | Περιφέρειες του στόχου "Σύγκλιση": 75 %-85 % Περιφέρειες του στόχου "Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση": 50 %-85 % Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία: 75 %-85 % |

Αλλαγές στον τρόπο προσέγγισης της Επιτροπής για το 7ο ΠΠ

15. Το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο (7ο ΠΠ) [7] (2007-2013) εισάγει ορισμένες αλλαγές στον τομέα των υποδομών έρευνας σε σχέση με το 6ο ΠΠ. Ο τρόπος προσέγγισης που είχε υιοθετηθεί για το υποπρόγραμμα ΠΜ σε γενικές γραμμές δεν τροποποιήθηκε, αλλά στο υποπρόγραμμα ΚΝΥ έγιναν αλλαγές στον τομέα της επιλογής έργων, με την έμφαση στη χρηματοδότηση να μετατοπίζεται από το στάδιο της κατασκευής στο στάδιο της προπαρασκευής.

16. Όσον αφορά την επιλογή των έργων, ο τρόπος προσέγγισης του 7ου ΠΠ είναι μάλλον εκ των άνω προς τα κάτω, και τα έργα που επιλέγονται για στήριξη είναι κυρίως όσα περιλαμβάνονται στον "ευρωπαϊκό χάρτη πορείας για τις νέες υποδομές έρευνας", μια κατάσταση που κατάρτισε το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ για τις Υποδομές Έρευνας (European Strategy Forum on Research Infrastructures — ESFRI).

17. Το ESFRI είναι ένα φόρουμ που επιδιώκει να αναπτύξει έναν συνεκτικό τρόπο προσέγγισης της χάραξης πολιτικών στον τομέα της έρευνας στην Ευρώπη. Αποτελείται από εντεταλμένους των αρμόδιων για θέματα έρευνας υπουργών των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών, καθώς και από έναν εκπρόσωπο της Επιτροπής. Στον "χάρτη πορείας" προσδιορίζονται οι επιστημονικές ανάγκες στον τομέα των υποδομών έρευνας στην Ευρώπη για τα επόμενα 10-20 έτη και εντοπίζονται έργα που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της επιστήμης και της καινοτομίας στην Ευρώπη.

Εμβελεια και τροποσ προσεγγισησ του ελεγχου

18. Στόχος του ελέγχου ήταν να αξιολογηθούν τα υποπρογράμματα χρηματοδότησης ΠΜ και ΚΝΥ, καθώς και η συμβολή τους στην επίτευξη των στόχων του τομέα δραστηριότητας ΥΕ κατά τη διάρκεια του 6ου ΠΠ (2002-2006).

19. Κατά τον έλεγχο τέθηκαν τα ακόλουθα ερωτήματα:

α) Το υποπρόγραμμα "Προπαρασκευαστικές μελέτες" είχε ως αποτέλεσμα την εκπόνηση μελετών σκοπιμότητας και τη διενέργεια προπαρασκευαστικών εργασιών, χρήσιμων για τους φορείς λήψης αποφάσεων όσον αφορά τη δημιουργία νέων υποδομών έρευνας;

β) Το υποπρόγραμμα ΚΝΥ διαδραμάτισε πράγματι καταλυτικό ρόλο στην κατασκευή νέων υποδομών;

γ) Προέβη η Επιτροπή σε ενέργειες προς ενθάρρυνση της χρήσης συμπληρωματικής χρηματοδότησης, όπως προβλέπει η απόφαση για το 6ο ΠΠ, στο πλαίσιο των υποπρογραμμάτων ΠΜ και ΚΝΥ;

20. Ο έλεγχος συνίστατο σε:

- ανάλυση της νομικής βάσης του τομέα των ΥΕ και, πιο συγκεκριμένα, της θέσπισης των υποπρογραμμάτων ΠΜ και ΚΝΥ,

- εξέταση των διαδικασιών επιλογής και παρακολούθησης των έργων (συμπεριλαμβανομένων όλων των σχετικών εκθέσεων αξιολόγησης),

- συνομιλίες με υπαλλήλους της Επιτροπής και εκπροσώπους των κύριων ευρωπαϊκών οργανισμών έρευνας και των αρμόδιων για θέματα έρευνας υπουργείων σε οκτώ κράτη μέλη (Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο),

- επιτόπιους ελέγχους για δείγμα εννέα επί συνόλου 19 έργων ΠΜ και για το σύνολο των εννέα έργων ΚΝΥ,

- έρευνα μέσω Διαδικτύου απευθυνόμενη σε όλους τους απορριφθέντες υποψηφίους.

Ο έλεγχος αφορούσε το χρονικό διάστημα του 6ου ΠΠ (2002 έως 2006). Καταστάσεις των έργων που ελέγχθηκαν περιλαμβάνονται σταπαραρτήματα IκαιII.

Παρατηρησεισ

Το υποπρόγραμμα "Προπαρασκευαστικές μελέτες"

Οι στόχοι ως επί το πλείστον επιτεύχθηκαν

21. Στόχος του υποπρογράμματος "Προπαρασκευαστικές μελέτες" ήταν να συνεισφέρει σε μελέτες σκοπιμότητας και τεχνικές προπαρασκευαστικές εργασίες για νέες υποδομές με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση. Κατά το Συνέδριο, το υποπρόγραμμα κρίνεται επιτυχημένο εάν:

- αφενός, η χρηματοδότηση της ΕΕ διευκόλυνε την εκπόνηση μελετών που οδήγησαν, μεσο-μακροπρόθεσμα, στην ενίσχυση του ιστού εγκαταστάσεων έρευνας με ευρωπαϊκή διάσταση και,

- αφετέρου, οι συγχρηματοδοτηθείσες μελέτες παρουσίαζαν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

22. Κατόπιν των διαφόρων συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου, το Συνέδριο σημείωσε ότι, κατά γενικό κανόνα, οι συμμετέχοντες είχαν θετική άποψη για το υποπρόγραμμα "Προπαρασκευαστικές μελέτες" και θεωρούσαν ότι η ύπαρξη "προπαρασκευαστικής μελέτης" είχε ως αποτέλεσμα αυξημένο βαθμό ευαισθητοποίησης και στήριξης από την πλευρά των εθνικών φορέων λήψης αποφάσεων. Η πλειονότητα των έργων περιλήφθηκε στη συνέχεια στην κατάσταση του ESFRI (βλέπε σημεία 16 και 17), γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα κατασκευής τους (βλέπε γράφημα 4).

Γράφημα 4

Εξέλιξη των εννέα έργων ΠΜ που έλεγξε το Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

23. Στο πλαίσιο των συνομιλιών, συντονιστές έργων και εκπρόσωποι κρατών μελών δήλωσαν επίσης ότι η κοινοτική στήριξη για τις προπαρασκευαστικές μελέτες συνέβαλε σημαντικά στη γεφύρωση του χάσματος που διαπιστώνεται μεταξύ της επεξεργασίας μιας ιδέας και της υλοποίησης του έργου. Η στήριξη έδωσε στους επιστήμονες την ευκαιρία να παρουσιάσουν και να επεξεργαστούν τις προτάσεις τους με δομημένο τρόπο. Επίσης, η πλειονότητα των συντονιστών έργων ήταν της άποψης ότι η δυνατότητα συνεργασίας που δόθηκε σε ιδρύματα στο πλαίσιο κοινών επιχειρήσεων ήταν μια πολύτιμη και άξια λόγου πτυχή του εν λόγω υποπρογράμματος στήριξης. Στο πλαίσιο 3 παρουσιάζεται ένα παράδειγμα συνεργασίας μεταξύ σημαντικών ευρωπαϊκών ερευνητικών ιδρυμάτων, τα οποία υπό άλλες συνθήκες θα ήταν ανταγωνιστές.

24. Δικαιούχοι και εκπρόσωποι ερευνητικών οργανισμών δήλωσαν ότι, όσον αφορά την εξασφάλιση χρηματοδότησης, το στάδιο της προπαρασκευής ενός έργου υποδομής παρουσιάζει τις μεγαλύτερες δυσχέρειες. Αυτό ισχύει ιδίως όταν είναι αναγκαία διεθνής συνεργασία. Συνεπώς, το υποπρόγραμμα ΠΜ, με χρηματοδότηση έως και του 50 % του συνολικού κόστους από την Επιτροπή, θεωρήθηκε σημαντικό από τους ερωτώμενους, από την άποψη ότι παρείχε ένα πλαίσιο ανάπτυξης ευρωπαϊκών έργων μεγάλης κλίμακας. Οι ερωτώμενοι έκριναν ότι είναι δύσκολο να οργανωθεί συνεργασία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μέσω μηχανισμών που δίνουν έμφαση μάλλον σε εθνικά ή περιφερειακά προγράμματα.

Πλαίσιο 3

Το έργο EUROFEL

Η προπαρασκευαστική μελέτη EUROFEL αποτέλεσε την κοινή προσπάθεια 16 ευρωπαϊκών ερευνητικών ιδρυμάτων να προετοιμαστούν για την κατασκευή της επόμενης γενιάς φωτεινών πηγών από λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων, έργο που πρόκειται να κατασκευαστεί ως κατανεμημένη υποδομή σε επτά ευρωπαϊκά κέντρα.

Αρχικά υπήρχαν επτά διαφορετικά, ανταγωνιστικά μεταξύ τους έργα για την κατασκευή λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, η Επιτροπή συμβούλευσε τα εμπλεκόμενα ιδρύματα να υποβάλουν κοινή πρόταση, ενισχύοντας έτσι την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα αυτό. Για ορισμένους συμμετέχοντες, το κύριο όφελος του έργου ήταν η συνεργασία διαφόρων ιδρυμάτων, τα οποία, υπό άλλες συνθήκες, θα ανταγωνίζονταν μεταξύ τους.

Την επιτυχία της προπαρασκευαστικής μελέτης αποδεικνύει η συμπερίληψη του έργου κατασκευής της υποδομής στον "ευρωπαϊκό χάρτη πορείας για τις υποδομές έρευνας". Η υποδομή προγραμματίζεται να κατασκευαστεί εντός των επόμενων 8 έως 12 ετών.

Το υποπρόγραμμα "Κατασκευή νέων υποδομών" (ΚΝΥ)

"Καταλυτική επίδραση" και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

25. Τα κριτήρια για την καταβολή κονδυλίων της ΕΕ στο πλαίσιο του υποπρογράμματος "Κατασκευή νέων υποδομών" (ΚΝΥ) δεν είναι αρκετά συγκεκριμένα. Η απόφαση 2002/835/ΕΚ [8] του Συμβουλίου ορίζει ότι το υποπρόγραμμα παρέχει την ελάχιστη αναγκαία χρηματοδότηση "ώστε να λειτουργήσει ως καταλύτης" για την δραστηριότητα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κόστους κατασκευής και λειτουργίας εξασφαλίζεται από εθνικές ή άλλες πηγές χρηματοδότησης. Καταλύτης είναι ένας παράγοντας που επιταχύνει ή προωθεί μια αντίδραση ή διεργασία. Κατά την ερμηνεία του Συνεδρίου, αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του υποπρογράμματος ΚΝΥ πρέπει να καταλήγει στην υλοποίηση έργων τα οποία, χωρίς τη χρηματοδότηση αυτή, θα είχαν εγκαταλειφθεί.

26. Η απόφαση 2002/835/ΕΚ αναφέρει στη συνέχεια ότι τέτοια χρηματοδότηση μπορεί να χορηγείται με βάση λεπτομερή τεκμηρίωση "της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας". Σύμφωνα με την ερμηνεία των κριτηρίων επιλεξιμότητας του ΚΝΥ στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για την χρονική περίοδο 2002-2003 του 6ου ΠΠ, διατίθεται στήριξη στο πλαίσιο του ΚΝΥ "όπου αυτή θα μπορούσε να έχει κρίσιμη, καταλυτική επίδραση από την άποψη της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας". Αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί, όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα εργασίας, βάσει της αυξημένης προσέλκυσης της ερευνητικής κοινότητας στην Ευρώπη ή/και της βελτίωσης των παρεχόμενων σε αυτή υπηρεσιών, μέσω:

- ευρύτερης δυνατότητας πρόσβασης στην προτεινόμενη υποδομή,

- πιο προηγμένης τεχνολογίας,

- μεγαλύτερης προσαρμοστικότητας σε διεπιστημονικές μελέτες,

- βελτίωσης της συνδεσιμότητας στους κόλπους της ερευνητικής κοινότητας.

27. Το Συνέδριο εξέτασε όλα τα έργα ΚΝΥ και μελέτησε με ποιον τρόπο εφάρμοσε η Επιτροπή τα προαναφερθέντα κριτήρια επιλεξιμότητας, τα οποία ορίζονται στην απόφαση 2002/835/ΕΚ και αναλύονται στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για τη χρονική περίοδο 2002-2003.

28. Όσον αφορά το σημαντικό ζήτημα της πρόσβασης των ευρωπαίων ερευνητών στις υποδομές, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η χρηματοδοτική στήριξη εκ μέρους της Επιτροπής επικεντρώθηκε στη χρηματοδότηση της κατασκευής ή της προμήθειας εξοπλισμού, χωρίς να διασφαλίζεται επαρκώς η πρόσβαση των ερευνητών.

Η "καταλυτική επίδραση" ήταν ελάχιστη…

29. Προκειμένου να αξιολογηθεί εάν η στήριξη στο πλαίσιο του υποπρογράμματος "Κατασκευή νέων υποδομών" (ΚΝΥ) είχε "καταλυτική επίδραση", το Συνέδριο εξέτασε:

- τη σχέση μεταξύ της ημερομηνίας έναρξης των έργων και της ημερομηνίας υπογραφής των συμβάσεων με την ΕΕ, από την οποία θα προέκυπτε η σημασία της χρηματοδότησης για την υλοποίηση του έργου,

- εάν η απόφαση για την έγκριση ή την απόρριψη της αίτησης χρηματοδότησης των έργων υπήρξε καθοριστική για τη δρομολόγηση ή τη συνέχιση του έργου, και

- τις εντυπώσεις των κύριων ενδιαφερομένων σχετικά με το κατά πόσον οι επενδύσεις της ΕΕ διαδραμάτισαν καταλυτικό ρόλο για άλλες επενδύσεις σε έργα.

Γράφημα 5

Χρονολόγιο της έναρξης των έργων και της υπογραφής των συμβάσεων

+++++ TIFF +++++

30. Με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι οι ημερομηνίες έναρξης επτά επί συνόλου εννέα έργων ΚΝΥ ήταν προγενέστερες των σχετικών αποφάσεων της Επιτροπής και της υπογραφής των συμβάσεων (βλέπε γράφημα 5). Το όγδοο έργο ξεκίνησε μετά την απόφαση της Επιτροπής, αλλά πριν από την υπογραφή της σύμβασης.

31. Δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις τα έργα λειτουργούσαν ήδη πριν από την υπογραφή των συμβάσεων και ότι η κοινοτική στήριξη για τα έργα ΚΝΥ περιοριζόταν κατ’ ανώτατο όριο στο 10 % του συνολικού κόστους του έργου [9], δεν υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για τη λήψη της απόφασης να δρομολογηθεί ή όχι το εκάστοτε έργο (βλέπε παράδειγμα στο πλαίσιο 4).

32. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών ερευνητικών οργανισμών και των υπουργείων των κρατών μελών δήλωσαν ότι το υποπρόγραμμα ΚΝΥ δεν είχε καταλυτική επίδραση στις δραστηριότητες που έτυχαν στήριξης, λόγω του χαμηλού επιπέδου της διαθέσιμης χρηματοδότησης και του γεγονότος ότι, εξ ορισμού, η εξασφάλιση μόλις του 10 % του συνολικού κόστους του έργου δεν αρκεί για την πρόκληση "καταλυτικής επίδρασης".

Πλαίσιο 4

Στάδιο 1 του έργου DIRAC

Στόχος της κατασκευής της διεθνούς εγκατάστασης επιταχυντή στο Darmstadt Ion Research and Antiproton Centre (Κέντρο έρευνας ιόντων και αντιπρωτονίων στο Darmstadt — DIRAC) είναι η αναβάθμιση των υπαρχόντων επιταχυντών για τη μελλοντική έρευνα σχετικά με την προέλευση του σύμπαντος. Το έργο αυτό, που πρόκειται να συγχρηματοδοτηθεί από 14 εταίρους (11 κράτη μέλη της ΕΕ, την Κίνα, την Ινδία και τη Ρωσία), περιλαμβάνει τόσο νέες υποδομές (μαγνήτης) όσο και αναβαθμίσεις υπαρχουσών υποδομών (επιταχυντής συγχρότρου και φασματόμετρο).

Η χρηματοδότηση της ΕΕ, που ανέρχεται σε 10,4 εκατομμύρια ευρώ, αποσκοπούσε στη στήριξη του πρώτου σταδίου του έργου, το κατ’ εκτίμηση κόστος του οποίου ανερχόταν σε 104 εκατομμύρια ευρώ. Η συνολική επένδυση αναμένεται να ανέλθει σε 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου. Όταν υπεγράφη η σύμβαση με την Επιτροπή, η υλοποίηση του έργου είχε ήδη ξεκινήσει.

33. Παρόμοια ήταν η παρατήρηση που διατυπώθηκε στην έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης: "(…) οι εμπειρογνώμονες διαπίστωσαν ότι η κοινοτική χρηματοδότηση είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο στην περίπτωση των έργων "Προπαρασκευαστικής μελέτης" σε σύγκριση με τα έργα "Κατασκευής", καθώς η κατασκευή θα υλοποιούνταν ανεξαρτήτως της χορήγησης της χρηματοδότησης και το όφελος της στήριξης σε ποσοστό 10 % από την ΕΕ δεν ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις ιδιαίτερα σαφές" [10].

34. Στις απαντήσεις τους στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ελέγχου, εννέα στους δέκα απορριφθέντες υποψήφιους επιβεβαίωσαν ότι η απόφαση της Επιτροπής περί μη χρηματοδότησης δεν είχε ουσιαστική επίδραση στην υλοποίηση των έργων. Η πλειονότητα των αιτούντων προχώρησε στην υλοποίηση των έργων τους παρά την απόρριψη της αίτησής τους, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις περιόρισαν την κλίμακα του έργου (βλέπε γράφημα 6).

35. Όταν το Συνέδριο έθεσε παρεμφερές ερώτημα στους συντονιστές έργων ΚΝΥ που πέτυχαν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, τρεις στους τέσσερις απάντησαν ότι τυχόν απορριπτική απόφαση της Επιτροπής δεν θα είχε εμποδίσει την υλοποίηση των έργων τους (βλέπε επίσης γράφημα 6).

Γράφημα 6

Υλοποίηση εγκριθεισών και απορριφθεισών προτάσεων

Προχωρήσατε στην υλοποίηση του έργου παρά την απορριπτική απόφαση σχετικά με την κοινοτική χρηματοδότηση; | Τυχόν απορριπτική απόφαση σχετικά με την κοινοτική χρηματοδότηση θα είχε εμποδίσει την υλοποίηση του έργου; |

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

| |

Έρευνα απευθυνόμενη στους απορριφθέντες υποψηφίους | Συνομιλίες με συντονιστές έργων |

…ωστόσο, η στήριξη στο πλαίσιο του ΚΝΥ είχε ως αποτέλεσμα την προμήθεια πρόσθετου Ή καλύτερου εξοπλισμού

36. Μολονότι η χρηματοδότηση της ΕΕ, η οποία πρόσθεσε 10 % στις δαπάνες των έργων που είχαν συμφωνηθεί σε εθνικό επίπεδο, είχε ελάχιστη "καταλυτική επίδραση" όσον αφορά τα έργα στο σύνολό τους, κατέστησε δυνατή την προμήθεια ή την ανάπτυξη πρόσθετου εξοπλισμού, που δεν προβλεπόταν στην αρχική πρόταση του έργου. Επομένως, η χρηματοδότηση αυτή ήταν συμπληρωματική της εθνικής χρηματοδότησης και, υπό την έννοια αυτή, η χρηματοδότηση της ΕΕ κατέστησε δυνατό τον εμπλουτισμό των υποδομών με περισσότερο ή καλύτερο τεχνολογικό εξοπλισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διευκόλυνε επίσης τη διεπιστημονική χρήση εγκαταστάσεων.

Συμπληρωματικότητα της χρηματοδότησης

Η Επιτροπή τάχθηκε υπέρ της συμπληρωματικής χρηματοδότησης, αλλά προέβη σε ελάχιστες σχετικές ενέργειες

37. Όπως αναφέρθηκε ήδη στο σημείο 14, επιπλέον της χρηματοδότησης υποδομών μέσω του προϋπολογισμού για την έρευνα, κοινοτική στήριξη μπορεί επίσης να προέλθει από τα διαρθρωτικά ταμεία, στο πλαίσιο της στήριξης της περιφερειακής πολιτικής ή της πολιτικής συνοχής. Επίσης, η ΕΤΕπ μπορεί να χρηματοδοτεί έργα υποδομών έρευνας με ευρωπαϊκή διάσταση.

38. Απαγορεύεται η διπλή χρηματοδότηση ή η υποβολή αίτησης για ενίσχυση της ίδιας δαπάνης από διαφορετικά καθεστώτα. Η συγχρηματοδότηση ενός έργου από διαφορετικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης της ΕΕ σπανίως είναι δυνατή, λόγω των ειδικών κανόνων περί συγχρηματοδότησης κάθε μηχανισμού. Ωστόσο, επιτρέπεται η συμπληρωματική χρήση πηγών χρηματοδότησης. Συμπληρωματικότητα της χρηματοδότησης σημαίνει χρησιμοποίηση διαφόρων πηγών χρηματοδότησης για τις διάφορες συναφείς ή διαδοχικές δραστηριότητες του έργου [11].

39. Σε διάφορα κοινοτικά έγγραφα έχει υποστηριχθεί η δυνατότητα χρησιμοποίησης συμπληρωματικής χρηματοδότησης από διαφορετικές πηγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην έκθεσή του που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2000 [12], το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενθάρρυνε ιδιαίτερα τη συμπληρωματική χρήση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και άλλων κοινοτικών πολιτικών, ιδίως δε στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Στην ανακοίνωσή της "Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας" [13] η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι, στον τομέα των υποδομών έρευνας, πρέπει να αξιοποιηθεί η δυνατότητα συνδυασμού των διαρθρωτικών ταμείων, των δανείων της ΕΤΕπ και της χρηματοδότησης από το 6ο ΠΠ.

40. Το θέμα της χρησιμοποίησης συμπληρωματικής χρηματοδότησης όσον αφορά τα υποπρογράμματα ΠΜ και ΚΝΥ εξετάστηκε επίσης στις αποφάσεις για τη θέσπιση του 6ου ΠΠ [14] και του ειδικού προγράμματος "Δόμηση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας" [15]. Προπαρασκευαστικές μελέτες διενεργούνται επί τη βάσει της συστηματικής διερεύνησης "των δυνατοτήτων χρηματοδοτικής συμμετοχής της ΕΤΕπ ή των διαρθρωτικών ταμείων στην ανάπτυξη αυτών των υποδομών". Η υποστήριξη από το υποπρόγραμμα ΚΝΥ "είναι δυνατό να συμπληρώνεται από χρηματοδοτική συμμετοχή της ΕΤΕπ ή των διαρθρωτικών ταμείων στην υλοποίηση αυτών των υποδομών". Η χρήση συμπληρωματικής χρηματοδότησης αναφέρεται επίσης στο πρόγραμμα εργασίας για τις υποδομές έρευνας [16].

41. Ο συνδυασμός της χρήσης χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία, την πολιτική συνοχής και άλλες πηγές, με χρηματοδότηση για την έρευνα, αποσκοπεί συγκεκριμένα στην πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού των περιφερειών του στόχου "Σύγκλιση" της ΕΕ, όσον αφορά την ανάπτυξη της βιομηχανίας και της έρευνας.

42. Μολονότι η Επιτροπή συνηγορεί υπέρ της χρήσης συμπληρωματικών πηγών χρηματοδότησης στις αποφάσεις και τα λοιπά έγγραφα που αναφέρθηκαν ανωτέρω, δεν ασχολήθηκε ενεργά με το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια του 6ου ΠΠ. Δεν εκπονήθηκε υλικό καθοδήγησης ώστε να βοηθηθούν οι συντονιστές έργων στην αναζήτηση πιθανών συνεργιών χρηματοδότησης και, πράγματι, κανένα έργο ΚΝΥ δεν έτυχε ούτε χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία ούτε δανείου από την ΕΤΕπ κατά τη διάρκεια του 6ου ΠΠ. Οι περισσότεροι από τους απορριφθέντες υποψηφίους που ερωτήθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας δήλωσαν ότι δεν είχαν ενημερωθεί σχετικά με τη δυνατότητα χρήσης συμπληρωματικών πηγών χρηματοδότησης (βλέπε γράφημα 7).

43. Επίσης, είναι αναγκαίο να προβεί η Επιτροπή σε ορισμένες πρακτικές ενέργειες για την κατάλληλη διαχείριση της πτυχής της συμπληρωματικότητας, π.χ. διενέργεια ελέγχων σχετικά με τη διπλή χρηματοδότηση ή τη μη επιλεξιμότητα για συγχρηματοδότηση. Ωστόσο, σημειώθηκε ότι:

i) οι αρμόδιες ΓΔ (Έρευνας και Περιφερειακής Πολιτικής) δεν διατύπωσαν κοινό ορισμό της "υποδομής έρευνας",

ii) οι δύο ΓΔ δεν διέθεταν μέσα διασύνδεσης των πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με έργα επιλέξιμα για χρηματοδότηση τόσο από το 6ο ΠΠ όσο και από τα διαρθρωτικά ταμεία, και

iii) στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, δεν αναπτύχθηκαν ειδικά εργαλεία και βάσεις δεδομένων για τη διαχείριση και τον συντονισμό της συμπληρωματικότητας της χρηματοδότησης.

Γράφημα 7

Πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τη συμπληρωματικότητα της χρηματοδότησης — αποτελέσματα της έρευνας του ΕΕΣ που απευθυνόταν στους απορριφθέντες υποψηφίους

Ενημερωθήκατε από την Επιτροπή ή το εθνικό σημείο επαφής σχετικά με τη δυνατότητα συμπλήρωσης της χρηματοδότησης από το πρόγραμμα υποδομών έρευνας με χρηματοδότηση από άλλες πηγές της ΕΕ;

+++++ TIFF +++++

Συμπερασματα και συστασεισ

44. Το Συνέδριο έκρινε ότι το υποπρόγραμμα ΠΜ ως επί το πλείστον πέτυχε τους στόχους του, ενώ το υποπρόγραμμα ΚΝΥ προσέδωσε χαμηλή προστιθέμενη αξία.

Αποτέλεσε το υποπρόγραμμα ΠΜ χρήσιμο εργαλείο για τους φορείς λήψης αποφάσεων;

45. Οι εκπρόσωποι της ερευνητικής κοινότητας ήταν σε γενικές γραμμές θετικά διακείμενοι έναντι του υποπρογράμματος "Προπαρασκευαστικές μελέτες". Έκριναν ότι παρείχε την ευκαιρία ανάπτυξης επιστημονικών ιδεών με δομημένο τρόπο, ελέγχοντας δοκιμαστικά τη σκοπιμότητα σχεδιαζόμενων μελλοντικών υποδομών έρευνας. Ιδιαίτερα θερμής υποδοχής έτυχε η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ιδρυμάτων που παρείχε το υποπρόγραμμα ΠΜ. Η διαδικασία βοήθησε τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων να προσδιορίσουν ποια έργα άξιζαν στήριξη, και η πλειονότητα των έργων ΠΜ περιλήφθηκε στην κατάσταση του ESFRI.

Είχε καταλυτική επίδραση το υποπρόγραμμα ΚΝΥ στην κατασκευή νέων υποδομών;

46. Η χρηματοδότηση μέσω του υποπρογράμματος ΚΝΥ δεν είχε καθοριστική επίδραση στην υλοποίηση των έργων. Η καταβολή της ενίσχυσης ΚΝΥ κατέστησε δυνατή την τεχνική αναβάθμιση, σε ορισμένο βαθμό, των επενδυτικών έργων που χρηματοδοτήθηκαν, με την προμήθεια νέου ή καλύτερου εξοπλισμού. Ωστόσο, το υποπρόγραμμα ΚΝΥ δεν είχε ως αποτέλεσμα την κατασκευή νέων υποδομών, αλλά μάλλον την παροχή πρόσθετης χρηματοδότησης σε έργα τα οποία θα είχαν υλοποιηθεί ανεξαρτήτως της ύπαρξης του υποπρογράμματος.

Σύσταση 1

Η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσει εάν, στο πλαίσιο μελλοντικών προγραμμάτων-πλαισίων, τα έργα ΚΝΥ πρέπει να χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό για την έρευνα, δεδομένων των διαπιστώσεων του Συνεδρίου όσον αφορά την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και την καταλυτική επίδραση.

Η Επιτροπή πρέπει να μεριμνήσει ώστε οι στόχοι των υποπρογραμμάτων, αφενός, να διατυπώνονται με σαφή και κατανοητό σε όλους τρόπο και, αφετέρου, να είναι ρεαλιστικοί, δεδομένου του προβλεπόμενου επιπέδου χρηματοδότησης των έργων.

Προέβη η Επιτροπή σε ενέργειες σχετικές με τη συμπληρωματική χρηματοδότηση;

47. Παρά τη συμπερίληψη στην απόφαση για το 6ο ΠΠ της δυνατότητας χρηματοδότησης έργων ΠΜ και ΚΝΥ από συμπληρωματικές δημοσιονομικές πηγές της ΕΕ, η Επιτροπή δεν προώθησε ενεργά τη δυνατότητα αυτή, η οποία, συνεπώς, δεν χρησιμοποιήθηκε.

Σύσταση 2

Η Επιτροπή πρέπει να διευκρινίσει τι αποσκοπεί να επιτύχει με τη συμπερίληψη στην κανονιστική ρύθμιση της δυνατότητας συμπληρωματικής χρήσης κονδυλίων χρηματοδότησης. Πρέπει να εξετάσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της χρηματοδότησης αυτού του είδους, καθώς και το κόστος και τα οφέλη που αυτή συνεπάγεται. Εάν κρίνει ότι μπορούν να επιτευχθούν χρήσιμες συνεργίες μέσω του συνδυασμού κονδυλίων της ΕΕ με ειδικό προορισμό, δανείων της ΕΤΕπ και εθνικής χρηματοδότησης, πρέπει να προωθήσει ενεργά τη χρήση συμπληρωματικών πηγών χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη θέσπιση κατάλληλων ελέγχων για την αποτροπή και τον εντοπισμό τυχόν περιπτώσεων κατάχρησης της δυνατότητας αυτής.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 5ης Μαΐου 2010.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Πρόγραμμα εργασίας 2002-2003, Στήριξη για υποδομές έρευνας στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος του 6ου ΠΠ "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", σ. 1.

[2] Απόφαση 1999/173/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Ιανουαρίου 1999 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα "Βελτίωση του ερευνητικού ανθρώπινου δυναμικού και της κοινωνικοοικονομικής βάσης γνώσεων" (1998-2002) (ΕΕ L 64 της 12.3.1999, σ. 105).

[3] Βλέπε το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής "Για έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας στον τομέα των υποδομών", SEC(2001) 356 της 27.2.2001.

[4] Πρόσκληση υποβολής προτάσεων FP6-2003-Infrastructures-4.

[5] Οι αξιολογητές σημείωσαν ότι "η μεγάλη εκδήλωση ενδιαφέροντος για την εν λόγω πρόσκληση ήταν περίπου εξαπλάσια του ενδεικτικού προϋπολογισμού (70 εκατομμύρια ευρώ). Ακόμη και σε επίπεδο ιδιαίτερα αξιόλογων προτάσεων, σύμφωνα με τη συναινετική βαθμολογία, οι προτάσεις είναι διπλάσιες έως τριπλάσιες του ενδεικτικού προϋπολογισμού". Έκθεση της επιτροπής για την πρόσκληση FP6-2003-Infrastructures-4 της 7ης Μαΐου 2004.

[6] Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων ήταν επιλέξιμη για μία ακόμη κατηγορία έργων ("συνοδευτικά μέτρα"), που δεν αποτελεί αντικείμενο του παρόντος ελέγχου. Στην κατηγορία αυτή επελέγησαν δύο έργα.

[7] Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 412 της 30.12.2006, σ. 1).

[8] ΕΕ L 294 της 29.10.2002, σ. 44.

[9] Ειδική ρήτρα αριθ. 34 για το ΚΝΥ: "Η απόδοση των δαπανών τις οποίες πραγματοποίησαν ανάδοχοι που εφαρμόζουν τα μοντέλα δήλωσης δαπανών ΣΔ, ΣΔΚΑ ή ΠΔ για άλλες συγκεκριμένες δραστηριότητες στήριξης, δεν υπερβαίνει το 10 % των συνολικών επιλέξιμων δαπανών."

[10] Research Infrastructures Action — Call FP6-2003-Infrastructures-4: Panel Report, p. 4.

[11] Ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές περιφέρειες μέσω της έρευνας και της καινοτομίας. Πρακτικός οδηγός ευκαιριών χρηματοδότησης από την ΕΕ για δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας, αναθ. 2 02/12/2008, σ. 12-13.

[12] Έκθεση σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής "Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας" (COM(2000) 6 – C5-0115/2000 – 2000/2075(COS)).

[13] "…Θα έπρεπε να αξιοποιηθεί η ευκαιρία της διαπραγμάτευσης των διαρθρωτικών παρεμβάσεων που προβλέπονται για την περίοδο 2000 έως 2006, για να εξεταστεί με αυξημένη προσοχή ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να συνδυαστούν αποτελεσματικότερα τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο αυτό (ήτοι στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων) με τα σχέδια που εκτελούνται δυνάμει των ευρωπαϊκών προγραμμάτων". COM(2000) 6, σ. 18.

[14] Απόφαση αριθ. 1513/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 232 της 29.8.2002, σ. 1).

[15] Απόφαση 2002/835/ΕΚ του Συμβουλίου της 30ής Σεπτεμβρίου 2002 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης: "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας" (2002-2006).

[16] Πρόγραμμα εργασίας (20022003): Στήριξη για υποδομές έρευνας στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος του 6ου ΠΠ "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας", πρώτη ενημέρωση, Ιούνιος 2003.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ "ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ"

Κατηγορία | Ακρωνύμιο του έργου | Τίτλος του έργου | Κύρια επιτεύγματα του έργου [1] | Κύριος αντίκτυπος της χρηματοδότησης της ΕΕ [1] | Προοπτικές για κατασκευή [1] |

Λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων | EUROFEL | European FEL Design Study (Ευρωπαϊκή προπαρασκευαστική μελέτη "Λέιζερ Ελεύθερων Ηλεκτρονίων") | Προετοιμασία της κατασκευής της επόμενης γενιάς φωτεινών πηγών από λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων. Το έργο είχε αντίκτυπο κυρίως σε τεχνικό επίπεδο, από την άποψη της επίλυσης μηχανικών προβλημάτων (σχεδιασμός καίριων συνιστωσών). | Συνεργασία επί τεχνικών πτυχών μεταξύ διαφόρων ιδρυμάτων που βρίσκονται στο στάδιο της προπαρασκευής παρεμφερών υποδομών. | Δίκτυο κατανεμημένων υποδομών, που περιλαμβάνεται στον χάρτη πορείας του ESFRI. |

Λοιπά - Επιταχυντές | EUROTeV | European Design Study Towards a Global Linear Collider (Ευρωπαϊκή προπαρασκευαστική μελέτη "Για έναν Παγκόσμιο Γραμμικό Επιταχυντή Σωματιδίων") | Συμμετοχή σε ένα διεθνές έργο (ILC Global Effort — Παγκόσμια Προσπάθεια για έναν Διεθνή Γραμμικό Επιταχυντή). Οι εργασίες συνίστανται πρωταρχικά σε έρευνα σχετικά με υποσυστήματα επιταχυντών και άλλα καίρια ζητήματα που καθόρισε διεθνής ομάδα αξιολόγησης. | Συμμετοχή αρκετών ευρωπαϊκών οργανισμών στην κοινοπραξία (ο συντονιστής θα συμμετείχε στο παγκόσμιο έργο ILC και χωρίς χρηματοδότηση της ΕΕ, αν και σε μικρότερη κλίμακα). | Η τεχνική προπαρασκευαστική έκθεση για το έργο αναμένεται το 2012, με πιθανότητα κατασκευής του στα τέλη της δεκαετίας του 2010. |

Αστροφυσική | ELT DESIGN STUDY | Extremely Large Telescope Design Study (Προπαρασκευαστική μελέτη "Εξαιρετικά μεγάλο τηλεσκόπιο") | Ανάπτυξη τεχνολογιών και εννοιών γενικής εφαρμογής, αναγκαίων για την πιθανή κατασκευή ενός ευρωπαϊκού οπτικού τηλεσκοπίου και τηλεσκοπίου υπερύθρων ακτίνων μεγάλης κλίμακας. | Στην ΠΜ συμμετέχουν σχεδόν όλα τα μεγάλα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Το έργο αποτελεί προϊόν συναίνεσης ολόκληρης της ευρωπαϊκής αστρονομικής κοινότητας. | Υπάρχουν αρκετά παρεμφερή ανταγωνιστικά έργα παγκοσμίως. Μόνον ένα από αυτά θα ολοκληρωθεί. Επομένως, παραμένει αβέβαιη η κατασκευή του τηλεσκοπίου. Προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για την κατασκευή χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του 7ου ΠΠ. |

Πυρηνική φυσική | EURISOL DS | European Isotope Separation On-Line Radioactive Ion Beam Facility (Ευρωπαϊκή εγκατάσταση για την παραγωγή δεσμών ραδιενεργών ιόντων βάσει της μεθόδου ISOL) | Επίλυση σημαντικών τεχνικών προβλημάτων που αναμένεται να ανακύψουν κατά την κατασκευή της νέας εγκατάστασης, μελέτη σκοπιμότητας, ζητήματα τοποθεσίας και χρηστών. | Το έργο δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς χρηματοδότηση της ΕΕ. Συνεργίες με άλλα ευρωπαϊκά έργα. | Δεν έχει περιληφθεί ακόμη στην κατάσταση του ESFRI. |

Τεχνολογία κατασκευών | L-SURF | Large Scale Underground Research Facility on Safety and Security (Μεγάλης κλίμακας υπόγεια εγκατάσταση έρευνας στους τομείς της ασφάλειας και της προστασίας) | Μελέτη σκοπιμότητας, τεχνικές προδιαγραφές, επιχειρησιακό σχέδιο με επιλογές χρηματοδότησης για διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια, αξιολόγηση της ίδρυσης του νομικού προσώπου. | Επισκόπηση των δραστηριοτήτων στους τομείς της ασφάλειας και της προστασίας στην Ευρώπη. | Έως τη χρονική στιγμή της επίσκεψης δεν είχε συσταθεί το νομικό πρόσωπο. Δεν έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για ενδεχόμενη κατασκευή. |

Περιβάλλον | DesignACT | Designing the Aquaculture Centre of Technology — facing the unmet needs in European aquaculture (Σχεδιασμός του Κέντρου Τεχνολογίας Υδατοκαλλιέργειας — αντιμετώπιση των ακάλυπτων αναγκών της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας) | Απογραφή των υποδομών και προσδιορισμός των αναγκών στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, προδιαγραφές περιεχομένου, υπολογισμοί κόστους, περιβαλλοντική έρευνα, σχέδια διαχείρισης, λειτουργίας και χρηματοδότησης, σχέδιο κατασκευής και στρατηγική ανάπτυξης, χρηματοδότηση νέου νομικού προσώπου. | Τέθηκαν τα θεμέλια για μια μοναδική στο είδος της, μεγάλης κλίμακας πειραματική εγκατάσταση θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, ανοικτής σε ερευνητές από το εξωτερικό, με σημαντική συνιστώσα ΤΠΕ και δυνατότητες επιμόρφωσης φοιτητών. | Δεν περιλαμβάνεται στην κατάσταση του ESFRI, υπάρχουν όμως προοπτικές για εθνική χρηματοδότηση. |

Πυρηνική φυσική | DIRAC secondary-Beams | Internal Target experiments with highly energetic stored and cooled secondary beams at the International Accelerator Facility, Darmstadt Ion Research and Antiproton Center (DIRAC) (Πειράματα εσωτερικού στόχου με δευτερεύουσες ακτίνες υψηλής ενέργειας που έχουν αποθηκευθεί και ψυχθεί, Κέντρο έρευνας ιόντων και αντιπρωτονίων στο Darmstadt — DIRAC) | Ανάπτυξη τεχνολογιών, πρωτοτύπων και συνιστωσών του επιταχυντή, δοκιμές και απόδειξη της σκοπιμότητας του έργου. | Το έργο κινητοποίησε τη συμμετοχή πολλών ιδρυμάτων παγκοσμίως. Καθώς το προπαρασκευαστικό στάδιο δεν είχε λάβει επαρκή χρηματοδότηση από εθνικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης, δεν θα είχε καταστεί δυνατό να προχωρήσουν σε τέτοιο βαθμό οι προπαρασκευαστικές εργασίες για την κατασκευή της εγκατάστασης. | Η κατασκευή έχει ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2016. |

Αστροφυσική | SKADS | Square Kilometre Array Design Study (Προπαρασκευαστική μελέτη "Κεραιοστοιχία ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου") | Ανάπτυξη τεχνολογίας και συστήματος με βέλτιστη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας. | Το έργο κινητοποίησε πολλές νέες ομάδες ραδιοαστρονομίας σε ολόκληρη την Ευρώπη ώστε να συμβάλουν και να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη της SKA. | Το έργο περιλαμβάνεται στην κατάσταση του ESFRI. |

Λοιπά — Αστροσωματίδια | KM3NeT | Design Study for a Deep Sea Facility in the Mediterranean for Neutrino Astronomy and Associated Sciences (Προπαρασκευαστική μελέτη για μια εγκατάσταση βαθέων υδάτων στη Μεσόγειο για την αστρονομία νετρίνων και τις συναφείς επιστήμες) | Το κύριο παραδοτέο είναι μια τεχνική προπαρασκευαστική έκθεση για ένα τηλεσκόπιο νετρίνων βαθέων υδάτων και μια πλατφόρμα για τις επιστήμες της θάλασσας. Επίσης, αναλύθηκαν ζητήματα σχετικά με την τοποθεσία κατασκευής του έργου. | Σημαντικός αντίκτυπος της χρηματοδότησης της ΕΕ: άλλος τρόπος προσέγγισης της κατασκευής της εγκατάστασης θα ήταν πιο αδύναμος και δεν θα παρείχε πειστική προοπτική. | Το έργο περιλαμβάνεται στην κατάσταση του ESFRI και υπάρχει προοπτική πρόσθετης χρηματοδότησης σε εθνικό επίπεδο. |

[*] Συμπεράσματα που εξήχθησαν από συνομιλίες στο πλαίσιο του ελέγχου.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΕ ΣΕ ΕΡΓΑ ΚΝΥ

Ακρωνύμιο του έργου | Ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας επιχορήγησης (Επιτροπή) | Ημερομηνία έναρξης του έργου (και διάρκεια) | Συνολικός προϋπολογισμός κατόπιν διαπραγμά-τευσης (ευρώ) | Συνεισφορά της ΕΕ (ευρώ) | Συνεισφορά της ΕΕ/Συνολική χρηματοδότηση (%) | Περιγραφή του έργου | Χορήγηση της συνεισφοράς της ΕΕ |

ALMA Enhancement | 19.10.2005 | 1.1.2006 (60 μήνες) | 284015100 | 8518360 | 3,00 % | Το έργο Alma Enhancement αποτελεί τμήμα του ευρύτερου έργου ALMA (Atacama Large Millimeter Array — Μεγάλη διάταξη ραδιοτηλεσκοπίων χιλιοστομετρικών κυμάτων της Ατακάμα), ενός κοινού Ευρωπαϊκού-Βορειοαμερικανικού έργου. Το έργο ALMA είναι σήμερα το μεγαλύτερο έργο επίγειας αστρονομίας παγκοσμίως. Η κατασκευή της υποδομής του ALMA στη Χιλή ξεκίνησε ήδη το 2003 και προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2012. Το έργο ΑLMA Enhancement της ΕΕ (Ενίσχυση της ALMA) παρέχει τη δυνατότητα κατασκευής πρόσθετων συνιστωσών —υλικού και λογισμικού— της ALMA, προσθέτοντας ένα πέμπτο μήκος κύματος στο χιλιοστομετρικό και υπο-χιλιοστομετρικό φάσμα, που καθιστά δυνατή την πρόσβαση σε εικόνες υψηλότερης πιστότητας και μετρήσεις οριζόντιας γραμμής υψηλής ανάλυσης. | Η συνεισφορά της ΕΕ στοχοθετεί το σύνολο των δεσμών εργασιών. Οι περισσότερες δέσμες εργασιών αφορούν τον σχεδιασμό, την παραγωγή, τη συναρμολόγηση και την δοκιμή δεκτών του πέμπτου μήκους κύματος. |

BINASP | 27.9.2005 | 15.3.2004 (60 μήνες) | 20869204 | 1912120 | 9,16 % | Το έργο BINASP συνίσταται στην κατασκευή συστήματος υποδομών έρευνας και εγκαταστάσεων βιο-νανοτεχνολογίας στο επιστημονικό πάρκο AREA της Τεργέστης. Η ολοκλήρωση του συστήματος θα επιτευχθεί μέσω επτά επιμέρους εργασιών (μεταξύ άλλων, θα κατασκευαστούν χώρος ζώων, μονάδα προηγμένης μικροσκοπίας και νανοσκοπίας, εργαστήριο οπτικής μοριακής απεικόνισης κ.λπ.), που συνίστανται κυρίως στην ανάπτυξη νέων τεχνικών και την προμήθεια του αναγκαίου εξοπλισμού. | Η συνεισφορά της ΕΕ, της τάξης του 7 % περίπου, στοχοθετεί όλες τις εργασίες προς υλοποίηση στο πλαίσιο του έργου αυτού. Ζητήθηκε συνεισφορά της ΕΕ κατά 20 % μόνο για την εργασία 1 (διαχείριση) και την εργασία 10 (δημιουργία νανοβιοφωτονικής εγκατάστασης). |

CeMaCE | 18.4.2005 | 5.3.2004 (36 μήνες) | 8996302 | 937432 | 10,42 % | Το έργο CeMaCE αποσκοπεί στην επέκταση των υφιστάμενων επενδύσεων σε εργαστηριακές εγκαταστάσεις και εξειδικευμένο εξοπλισμό, ώστε να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο επιστημονικό κέντρο στον τομέα της θαλάσσιας χημικής οικολογίας. Οι κύριες εργασίες είναι η κατασκευή θαλάσσιου ecotron και εργαστηρίου θαλάσσιας χημικής οικολογίας, καθώς και η αναβάθμιση του εργαστηρίου μοριακής βιολογίας και των εγκαταστάσεων υποδοχής. | Ζητείται συνεισφορά της ΕΕ για το σύνολο των εργασιών, με εξαίρεση την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων υποδοχής. Για την εργασία 1 (κατασκευή θαλάσσιου ecotron), η αιτηθείσα συνεισφορά αφορούσε το 100 % του κόστους, ενώ η χρηματοδότηση που ζητήθηκε για τα δύο εργαστήρια ήταν μικρότερη του 10 %. |

CISB | 21.3.2005 | 5.3.2004 (48 μήνες) | 18866474 | 1730000 | 9,17 % | Το έργο αυτό αποσκοπεί στην κατασκευή μιας νέας υποδομής, του Centre for Integrated Structural Biology (Κέντρο ολοκληρωμένης δομικής βιολογίας - CISB), που θα συνδυάζει πόρους τριών κορυφαίων διεθνών ινστιτούτων (EMBL, ESRF και ILL) καθώς και του Université Joseph Fourier. Εκτός από την κατασκευή και τον εξοπλισμό ενός νέου εργαστηρίου (εργασίες 1 και 2), το έργο αποσκοπεί στην παροχή νέων ή βελτιωμένων τεχνικών πλατφορμών για την προαγωγή της μεταγονιδιωματικής δομικής βιολογίας (εργασίες 3 έως 9). | Δεν ζητήθηκε συνεισφορά της ΕΕ για τις εργασίες 1 και 2 (κατασκευή και εξοπλισμός). Ζητήθηκε συνεισφορά άνω του 60 % και του 68 % (425 000 ευρώ και 200000 ευρώ) αντίστοιχα για την κατασκευή περιθλασίμετρου για νετρονική κρυσταλλογραφία πρωτεϊνών LADI III και για τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ηλεκτρονικής μικροσκοπίας υψηλής απόδοσης. |

DAM-LR | 11.4.2005 | 1.1.2005 (36 μήνες) | 3596000 | 382000 | 10,62 % | Το έργο DAM-LR είναι μια πλήρως κατανεμημένη και εικονική υποδομή. Συνίσταται στην ανάπτυξη και την κατασκευή υποδομής απευθυνόμενης στην ερευνητική κοινότητα της Ευρώπης που ενδιαφέρεται για την εύκολη πρόσβαση σε γλωσσικούς πόρους κάθε είδους, καθώς και για την εύκολη διαχείρισή τους, όπως μεγάλες (πολυμεσικές) συλλογές, λεξικά, εγχειρίδια γραμματικής κ.α. Το DAM-LR συνενώνει τα αρχεία γλωσσικών πόρων (Language Resource Archives, LRA) των ιδρυμάτων εταίρων, ώστε να παρουσιάζονται στους χρήστες ως ενιαίο μεγάλο αρχείο. | Το έργο αποτελείται από δώδεκα επιμέρους εργασίες. Οι πρώτες επτά εργασίες αφορούν κυρίως τοπικές υποδομές και δεν ζητείται χρηματοδότηση της ΕΕ. Οι λοιπές πέντε εργασίες αφορούν τη δημιουργία της κατανεμημένης υποδομής και σε αυτές αντιστοιχεί η συνεισφορά της ΕΕ (σε ποσοστό που κυμαίνεται από 35 έως 55 %). |

DIRAC-PHASE-1 | 9.12.2005 | 1.10.2005 (48 μήνες) | 100951660 | 10405360 | 10,31 % | Πρόκειται για το πρώτο στάδιο της κατασκευής της International Facility for Antiproton and Ion Research (Διεθνής εγκατάσταση έρευνας ιόντων και αντιπρωτονίων — FAIR), συνολικού κόστους περίπου 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το DIRAC PHASE-1 στοχεύει στην επίτευξη σημαντικής προόδου στην απόδοση και την ερευνητική ικανότητα της εγκατάστασης στο σύστημα επιταχυντή UNILAC/SIS18 που βρίσκεται στο εργαστήριο GSI στο Darmstadt, με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης έντασης και ενέργειας δέσμης. Αυτό επιτυγχάνεται με δύο αναβαθμίσεις του συγχρότρου βαρέων ιόντων SIS18, με την προσαρμογή της υποδομής στον μαγνήτη R3B και με την αναβάθμιση του φασματόμετρου HADES. | Η συνεισφορά της ΕΕ κατανέμεται σε ίση αναλογία σε όλες τις εργασίες, με την εξαίρεση μιας (που περιγράφεται ως εξής: "συνολική κατασκευή: κάθε άλλη κατασκευαστική εργασία κατά τη διάρκεια του έργου"), για την οποία δεν ζητήθηκε χρηματοδότηση. |

EUTRICOD | 19.10.2005 | 1.11.2004 (48 μήνες) | 21814400 | 2060000 | 9,44 % | Στόχος του έργου αυτού είναι η διατήρηση και η επέκταση των ικανοτήτων έρευνας και η επίτευξη διεθνούς αναγνώρισης ως Ευρωπαϊκού κέντρου επιμόρφωσης και έρευνας για εισαγόμενες και άκρως μολυσματικές νόσους. | Το μεγαλύτερο μέρος της συνεισφοράς της ΕΕ ζητείται για τρεις ειδικές δέσμες εργασιών: την κατασκευή της μονάδας μελέτης εντόμων επιπέδου βιοασφάλειας 3 και της μονάδας επιπέδου βιοασφάλειας 4, καθώς και την αναβάθμιση ενός εκπαιδευτικού χώρου έρευνας στην Γκάνα. |

ISIS TS2 | 21.4.2005 | 1.3.2005 (48 μήνες) | 165015111 | 11000000 | 6,67 % | Το ISIS TS 2 αποτελεί αναβάθμιση της πηγής νετρονίων παραγόμενων κατά τη διάσπαση ISIS, που προσφέρει τη δυνατότητα 18 νέων οργάνων σκέδασης νετρονίων με βελτιωμένη και βελτιστοποιημένη απόδοση. Στόχος του έργου είναι η ανάπτυξη των πρώτων επτά οργάνων. | Συνεισφορά της ΕΕ ζητείται κυρίως για τρεις εργασίες που αφορούν τον σχεδιασμό και την κατασκευή τριών οργάνων (εργασία 1. LET, εργασία 5. NIMROD και εργασία 7. WISH). Επίσης, χρηματοδότηση σε κάποιο βαθμό ζητείται για τα λοιπά όργανα. Για μία μόνον εργασία (Στόχος: Σχεδιασμός και κατασκευή "Εξαγόμενη δέσμη πρωτονίων, Κτίρια και υπηρεσίες") δεν ζητήθηκε συνεισφορά της ΕΕ. |

STAR | 18.4.2005 | 1.10.2004 (36 μήνες) | 103925000 | 11000000 | 10,58 % | Στόχος του έργου είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας παγκόσμια αναγνωρισμένης και μοναδικής στο είδος της πλατφόρμας έρευνας με έδρα την Ευρώπη, για την προηγμένη έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα του πυριτίου. Αυτό θα επιτευχθεί με την επέκταση των υποδομών επεξεργασίας δίσκων πυριτίου διαμέτρου 300 mm που κατασκευάζονται στα IMEC, CEA/LETI και FhG με συμπληρωματικό κυρίως εξοπλισμό, και με τη διασύνδεση των τριών νέων εγκαταστάσεων έρευνας, με σκοπό τη βελτιστοποίηση της ανταλλαγής δίσκων πυριτίου, καθιστώντας έτσι δυνατή τη λειτουργία μιας "εικονικής εγκατάστασης επεξεργασίας", όπως αποκαλείται. | Χρηματοδότηση της ΕΕ ζητείται για όλες τις δέσμες εργασιών: 10 % για τις πρώτες τρεις (που αφορούν την επέκταση των υποδομών των 300 mm στις τρεις εγκαταστάσεις) και 100 % για τις δραστηριότητες διαχείρισης και διάδοσης. |

--------------------------------------------------