ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με την εφαρμογή, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013 /* COM/2014/0687 final - 2014/ () */





1. Εισαγωγή Η παρούσα έκθεση αποτελεί μια επισκόπηση της εφαρμογής, των αποτελεσμάτων και των συνολικών επιτευγμάτων του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013, [1] σύμφωνα με την απόφαση για την καθιέρωσή του. Η έκθεση βασίζεται, μεταξύ άλλων, στα πορίσματα της εκ των υστέρων αξιολόγησης του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών που διενεργήθηκε από εξωτερικό ανάδοχο για λογαριασμό της Επιτροπής.[2] 1.1. Πλαίσιο Η έννοια της «ιθαγένειας της Ένωσης» διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1993 στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Στη συνέχεια, η Συνθήκη του Άμστερνταμ (1999) και η Συνθήκη της Λισαβόνας (2009) ενίσχυσαν περαιτέρω τα δικαιώματα που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής έχει πλέον εδραιωθεί τόσο στο πρωτογενές δίκαιο όσο και στο παράγωγο δίκαιο της Ένωσης, εξακολουθεί να υφίσταται χάσμα μεταξύ των ισχυόντων νομικών κανόνων και της πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες κατά την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών στην καθημερινή ζωή. Συγκεκριμένα, οι πολίτες της Ένωσης έρχονται αντιμέτωποι με υπερβολικά πολλά πρακτικά εμπόδια όταν αποφασίζουν να ζήσουν και να εργαστούν σε άλλο κράτος μέλος. Στην έκθεση του 2010 για την ιθαγένεια της ΕΕ,[3] η Επιτροπή εξέτασε τα εν λόγω εμπόδια, ιδίως στο πλαίσιο διασυνοριακών καταστάσεων, και παρουσίασε 25 συγκεκριμένα μέτρα για την εξάλειψή τους. Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ανεπαρκής πληροφόρηση εμποδίζει τους πολίτες της Ένωσης να κάνουν χρήση των δικαιωμάτων τους, και ιδίως του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας. Στο ψήφισμά του της 15ης Δεκεμβρίου 2010,[4] το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να ανακηρύξει το 2013 ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, «προκειμένου να προωθηθεί ο διάλογος σχετικά με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια και να ενημερωθούν οι ευρωπαίοι πολίτες για τα δικαιώματά τους, ειδικότερα δε για τα νέα τους δικαιώματα που απορρέουν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας». Επομένως, κρίθηκε σκόπιμο, 20 χρόνια μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, να ανακηρυχθεί το 2013 ευρωπαϊκό έτος των πολιτών, για να ενισχυθεί «η ευαισθητοποίηση […] σχετικά με τα δικαιώματα […] που συνδέονται με την ιθαγένεια της Ένωσης, ώστε να βοηθηθούν οι πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός του εδάφους των κρατών μελών».[5] Ο εν λόγω στόχος απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014, στο πλαίσιο των οποίων όλοι οι πολίτες της ΕΕ είχαν τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι. Σύμφωνα με τη «Σύμπραξη για την επικοινωνιακή προβολή των ευρωπαϊκών θεμάτων»[6], το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβαν το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών 2013 στις διοργανικές επικοινωνιακές τους προτεραιότητες για το 2013/2014. 1.2. Στόχοι του ευρωπαϊκού έτους Για το ευρωπαϊκό έτος των πολιτών 2013 (εφεξής «ΕΕΠ2013») τέθηκαν οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι: · η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης ως προς τα δικαιώματά τους ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γενικότερα ως προς τα δικαιώματά τους σε διασυνοριακές καταστάσεις, περιλαμβανομένου του δικαιώματος συμμετοχής στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης· · η ευαισθητοποίηση των πολιτών της Ένωσης για το πώς μπορούν να έχουν απτά οφέλη από τα δικαιώματα και τις πολιτικές της Ένωσης ενώ ζουν σε άλλο κράτος μέλος, και η παροχή κινήτρων για την ενεργό συμμετοχή τους σε πολιτικά φόρουμ σχετικά με πολιτικές και ζητήματα της Ένωσης· και · η ενθάρρυνση συζήτησης σχετικά με τον αντίκτυπο και τις δυνατότητες του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, ως αναπόσπαστης πτυχής της ιθαγένειας της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών της Ένωσης, καθώς και του δεσμού μεταξύ πολιτών και Ένωσης. Σκοπός του ΕΕΠ2013 ήταν να καταδείξει ότι η ιθαγένεια της Ένωσης δεν είναι μια κενή έννοια αλλά αποτελεί τη θεμελιώδη ιδιότητα των υπηκόων των κρατών μελών και συνεπάγεται απτά δικαιώματα και οφέλη για τους ίδιους (ως ιδιώτες, καταναλωτές, εργαζομένους, φοιτητές, εθελοντές, πολιτικούς παράγοντες, κ.ά.). Κατ' επέκταση, με το ΕΕΠ2013 τονίστηκε επίσης ότι οι ίδιοι οι πολίτες της Ένωσης οφείλουν να διαδραματίσουν έναν καθοριστικής σημασίας ρόλο στην ενίσχυση των εν λόγω δικαιωμάτων μέσω της συμμετοχής τους στην κοινωνία των πολιτών και στον δημοκρατικό βίο. 1.3. Πόροι του ΕΕΠ2013 Στην απόφαση της Επιτροπής[7] για την έγκριση του ετήσιου προγράμματος εργασίας του 2013 για το ΕΕΠ2013, εγκρίθηκε προϋπολογισμός ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων που συνδέονταν με τους συγκεκριμένους στόχους του ευρωπαϊκού έτους. Μετά την έγκριση του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 2013, χορηγήθηκε μέσω της τροποποίησης του προγράμματος εργασίας[8] πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ με σκοπό τη διεύρυνση του πεδίου των δραστηριοτήτων. Το 2012, εν αναμονή του ΕΕΠ2013, διατέθηκε προϋπολογισμός ύψους 750 000 ευρώ για τους σκοπούς προπαρασκευαστικής δράσης του ΕΕΠ. Η Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (ΓΔ COMM) κατόρθωσε να κινητοποιήσει πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 1,2 εκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες». Από τα δεσμευμένα κεφάλαια ύψους 3 842 849,92 ευρώ, το 79 % διατέθηκε σε δραστηριότητες για την πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενημέρωσης και επικοινωνίας ενώ το υπόλοιπο 21 % μοιράστηκε σε επιχορηγήσεις δράσεων για τη στήριξη της Συμμαχίας για το Ευρωπαϊκό Έτος Πολιτών (Alliance for the European Year of Citizens, EYCA), στην οποία συμμετείχαν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, στο εναρκτήριο και το καταληκτικό συνέδριο του ΕΕΠ2013 που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της ιρλανδικής και της λιθουανικής Προεδρίας της ΕΕ, αντίστοιχα, καθώς και σε μία σύμβαση για την εξωτερική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του ΕΕΠ2013. 1.4. Οι κυριότεροι ενδιαφερόμενοι φορείς και εταίροι της εκστρατείας για το ΕΕΠ2013 1.4.1. Εθνικά σημεία επαφής Όπως και κατά τα προηγούμενα ευρωπαϊκά έτη, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να ορίσουν εθνικά σημεία επαφής για να διευκολύνουν τον συντονισμό των ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά τις δραστηριότητες του ΕΕΠ2013 σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω των περιορισμένων δημοσιονομικών πόρων, δεν ήταν δυνατή η χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης στις εθνικές αρχές για την υλοποίηση της εκστρατείας σε εθνικό επίπεδο. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από δύο[9] όρισαν εθνικά σημεία επαφής. Σε πολλές χώρες τα σημεία επαφής είχαν ενεργή συμμετοχή και στις περισσότερες περιπτώσεις ανέπτυξαν στενή συνεργασία με τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και τα γραφεία πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και με τους εθνικούς οργανισμούς-εταίρους του βασικού παρόχου υπηρεσιών επικοινωνίας της Επιτροπής.[10] Σε ορισμένα κράτη μέλη (όπως στην Αυστρία και την Ιταλία), τα εθνικά σημεία επαφής δημιούργησαν ειδικά φυλλάδια για την ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματά τους, ενώ σε άλλα (όπως στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία) διοργανώθηκε σειρά εθνικών διαλόγων με τους πολίτες, οι οποίοι βασίστηκαν στους αντίστοιχους διαλόγους που διοργανώνει η Επιτροπή σε ενωσιακό επίπεδο. 1.4.2. Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών Πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δραστηριοποιούνται στους τομείς της ενασχόλησης των πολιτών με τα κοινά και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η δημιουργία της EYCA, της μεγαλύτερης στα χρονικά συγκέντρωσης τέτοιου είδους οργανώσεων, αποτέλεσε βασική πτυχή του ΕΕΠ2013. Η EYCA έφερε σε επαφή 62 ενωσιακές οργανώσεις-μέλη και εθνικά και ενωσιακά δίκτυα[11] που αντιπροσωπεύουν περισσότερες από 4 500 οργανώσεις σε 50 χώρες σε όλη την Ευρώπη. Η EYCA, ενεργώντας με βάση τους δύο άξονες του προγράμματος εργασίας της («αύξηση της συμμετοχής παρέχοντας ενημέρωση στους πολίτες μέσω της κοινωνίας των πολιτών» και «ανάπτυξη θεματολογίου πολιτικής για τους πολίτες της Ευρώπης από τους ίδιους τους πολίτες και παροχή σε αυτούς της δυνατότητας να εκφραστούν») και σε συνεργασία με όλα τα μέλη της σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, αποτέλεσε πολύτιμο στρατηγικό εταίρο της Επιτροπής όσον αφορά την υλοποίηση του ΕΕΠ2013, παρέχοντας πληροφορίες κρίσιμης σημασίας σχετικά με τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών. 1.4.3. Υπηρεσίες και αντιπροσωπείες της Επιτροπής Η Επιτροπή διοργάνωσε σειρά συνεδριάσεων, με τη συμμετοχή πολλών εκ των εσωτερικών υπηρεσιών της, για την προετοιμασία και την παροχή βοήθειας όσον αφορά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του ΕΕΠ2013, καθώς και για τη διερεύνηση ευκαιριών συνεργασίας σε θέματα συναφή προς το ΕΕΠ2013. Οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής διαδραμάτισαν καίριο στρατηγικό ρόλο τόσο στην εξασφάλιση της προβολής του ΕΕΠ2013 σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, όσο και στον απρόσκοπτο συντονισμό με τους εθνικούς παράγοντες όσον αφορά το περιεχόμενο, την υλικοτεχνική υποστήριξη, την κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης (περιλαμβανομένων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης), την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων. Διαδραμάτισαν επίσης καίριο ρόλο στη διοργάνωση σειράς «διαλόγων με τους πολίτες», ενός νέου μέσου επικοινωνίας το οποίο οι αντιπροσωπείες προώθησαν με συνοδευτικές ενέργειες ώστε να ενθαρρύνουν την ενεργή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων πολιτών στις συζητήσεις. Σε πολλά κράτη μέλη, οι αντιπροσωπείες επωφελήθηκαν της ενεργούς στήριξης του εθνικού τους δικτύου κέντρων πληροφόρησης Europe Direct (Europe Direct Information Centre-EDIC). 1.4.4. Άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμμετείχαν στις εκδηλώσεις που συνδέονταν με το ΕΕΠ2013, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, και ιδίως στους διαλόγους με τους πολίτες. Τα γραφεία πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συνέβαλαν με τη σειρά τους στην υλοποίηση της εκστρατείας για το ΕΕΠ2013. Η Επιτροπή των Περιφερειών ξεκίνησε πρώτη τις επίσημες δραστηριότητες για το ΕΕΠ2013, με τη διοργάνωση φόρουμ με τίτλο Regions and cities ready for the European Year 2013: Citizens’ Agenda going local (Περιφέρειες και πόλεις που είναι έτοιμες για το Ευρωπαϊκό έτος 2013: Το θεματολόγιο των πολιτών σε τοπικό επίπεδο) στις 28 Νοεμβρίου 2012.[12] Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστήριξε ενεργά την εκστρατεία καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ξεκινώντας με τη διοργάνωση εκδήλωσης ανοιχτού χώρου, με τίτλο Your Europe 2013 (Η Ευρώπη σου 2013), στις 23-24 Ιανουαρίου 2013.[13] Επίσης, διοργάνωσε άλλη μία εκδήλωση μεγάλης εμβέλειας στο πλαίσιο της ημέρας της κοινωνίας των πολιτών 2013 (As European as we can get! Bringing economy, solidarity and democracy together- (Ας γίνουμε όσο το δυνατόν περισσότερο Ευρωπαίοι! Συνενώνοντας την οικονομία, την αλληλεγγύη και τη δημοκρατία)).[14] 1.5. Η σημασία των εταιρικών σχέσεων, των δωρεάν δραστηριοτήτων και της εθελοντικής προσπάθειας για την επιτυχία του ΕΕΠ2013 Σύμφωνα με τον εξωτερικό αξιολογητή, στο ΕΕΠ2013 συμμετείχαν πολλοί διαφορετικοί φορείς με ποικίλους τρόπους, γεγονός που συνέβαλε στον μετριασμό των περιορισμών που συνεπάγονταν ο σχετικά μικρός προϋπολογισμός που προβλέφθηκε για τη διοργάνωση εκστρατείας ευαισθητοποίησης που απευθυνόταν σε περισσότερα από 507 εκατομμύρια άτομα σε 28 κράτη μέλη (έπειτα από την προσχώρηση της Κροατίας την 1η Ιουλίου 2013). Η ανάπτυξη μιας στρατηγικής συμμαχιών, βασισμένης στη δέσμευση πολλών ενδιαφερόμενων μερών για συνεργασία και συμβολή σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, παρείχε καθοριστικής σημασίας μόχλευση μέσω της οποίας κατέστη δυνατή η διεξαγωγή της εκστρατείας παρά τους περιορισμένους πόρους. Σύμφωνα με τους εξωτερικούς αξιολογητές, χωρίς τις εν λόγω εταιρικές σχέσεις το εγχείρημα αυτό δεν θα είχε πετύχει. Τοπική διάσταση: η σημασία των εταιρικών σχέσεων Η ισπανική δράση «19 πρόσωπα για την Ευρώπη» ήταν μία από τις σημαντικότερες δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης κατά τη διάρκεια του ΕΕΠ2013. Η δράση δρομολογήθηκε από την αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη Μαδρίτη και από το εθνικό σημείο επαφής της Ισπανίας, σε στενή συνεργασία με τα ισπανικά κέντρα πληροφόρησης Europe Direct και με τη στήριξη του βασικού παρόχου υπηρεσιών επικοινωνίας της Επιτροπής (μέσω του ισπανικού οργανισμού-εταίρου του). Στο πλαίσιο της δράσης, επιλέχθηκε ένα άτομο ανά ισπανική περιφέρεια (συνολικά 19 άτομα) το οποίο παρουσίασε μια δική του ιστορία σχετικά με το τι σημαίνει «είμαι πολίτης της Ευρώπης». Οι ιστορίες αυτών των 19 προσώπων παρουσιάστηκαν σε ειδικό φυλλάδιο το οποίο διανεμήθηκε σε όλα τα ισπανικά κέντρα πληροφόρησης Europe Direct. Οι φωτογραφίες των 19 προσώπων αναρτήθηκαν στην πρόσοψη του κοινού κτιρίου των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, το οποίο βρίσκεται σε κεντρικό δρόμο της Μαδρίτης, σε τελετή αποκαλυπτηρίων που πραγματοποιήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2013 παρουσία σημαντικών μέσων ενημέρωσης, αξιωματούχων του δήμου, περαστικών, και βασικών εκπροσώπων της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και των Πρέσβεων, Προσώπων του Έτους και Εκπροσώπων της Ισπανίας για το ΕΕΠ2013. Ταυτόχρονα, διανεμήθηκαν 19 δελτία τύπου (ένα για κάθε περιφέρεια) στα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης καθώς και ένα γενικό δελτίο τύπου στα εθνικά μέσα. Αποτέλεσμα της δραστηριότητας αυτής ήταν να γίνουν περισσότερες από 40 αναφορές στην τηλεόραση, στο ραδιόφωνο και στον διαδικτυακό Τύπο. Το κτίριο με τις αναρτημένες σε αυτό φωτογραφίες, καθώς και συνεντεύξεις ορισμένων εκπροσώπων μαγνητοσκοπήθηκαν και στη συνέχεια προβλήθηκαν σε επίσημες εκδηλώσεις. Ο αξιολογητής επισήμανε ότι η συμβολή των ενδιαφερόμενων μερών, κυρίως μέσω της εθελοντικής εργασίας ή της χορήγησης ιδίων χρηματοδοτικών πόρων, ήταν πολύ σημαντική. Αυτό ίσχυσε ιδίως στην περίπτωση των εθνικών μελών της EYCA, τα οποία προσάρμοσαν τις δραστηριότητές τους (εκδηλώσεις, σεμινάρια, εργαστήρια) στις προτεραιότητες του ΕΕΠ2013. Ο βασικός πάροχος υπηρεσιών επικοινωνίας της Επιτροπής επίσης επιδίωξε να αξιοποιήσει διάφορες ευκαιρίες για δωρεάν διοργάνωση δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης μέσω του δικτύου των εθνικών οργανισμών-εταίρων του. Διάφορες εταιρείες σε ολόκληρη την Ένωση πρόσφεραν δωρεάν ραδιοφωνικό χρόνο, δωρεάν ή με μεγάλη έκπτωση καταχωρίσεις σε διαφημιστικές πινακίδες σε κεντρικά σημεία, και άλλες παρόμοιες κινήσεις υποστήριξης. 1.6. Συμπληρωματικότητα του ΕΕΠ2013 με άλλα προγράμματα και πρωτοβουλίες της ΕΕ Σύμφωνα με την εξωτερική αξιολόγηση, λόγω του επιπέδου φιλοδοξίας σε συνδυασμό με τον εν γένει πολύ περιορισμένο προϋπολογισμό[15], ήταν αναγκαία η δημιουργικότητα όλων των εμπλεκόμενων μερών, τα οποία αναζητούσαν σε συστηματική βάση συμπληρωματικότητες με τα προγράμματα/πρωτοβουλίες της ΕΕ και τις σχετικές ομάδες. Μία από τις ιδιαιτερότητες του ΕΕΠ2013 ήταν το πλήθος και η ένταση των συνεργειών που επιτεύχθηκαν. Αυτό ήταν ιδιαιτέρως εμφανές στην περίπτωση της εκστρατείας «Νεολαία σε κίνηση». Αναπτύχθηκε κοινή οπτική ταυτότητα, και δημιουργήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τον προϋπολογισμό του ΕΕΠ2013 ειδικό δημιουργικό υλικό για το ΕΕΠ2013, με σκοπό τη στήριξη 16 εκδηλώσεων σε διάφορα κράτη μέλη,[16] στο πλαίσιο των οποίων οι Πρέσβεις ή τα Πρόσωπα του ΕΕΠ2013 συμμετείχαν ενεργά σε συζητήσεις για θέματα σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος. Οι εν λόγω εκδηλώσεις αποτέλεσαν επίσης μια ευκαιρία για τη διάδοση δημοσιεύσεων σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Νεολαίας 2013 ήταν αφιερωμένη στην ενεργό συμμετοχή των νέων στα κοινά και στη δραστηριοποίησή τους στην κοινωνία. Απονεμήθηκαν βραβεία σε έργα του προγράμματος «Νεολαία σε δράση» που προωθούν με υποδειγματικό τρόπο τη συμμετοχή των νέων στη δημόσια ζωή. Οι εθνικοί οργανισμοί του προγράμματος «Νεολαία σε δράση» διοργάνωσαν εκατοντάδες εθνικές και περιφερειακές δραστηριότητες σε όλη την ΕΕ, σε συνεργασία με τα σημεία επαφής του ΕΕΠ2013, τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και το δίκτυο Eurodesk[17]. Την περίοδο 2013-2014 η Επιτροπή δρομολόγησε διάφορες δράσεις συμμετοχής των πολιτών προς υποστήριξη της «υπεύθυνης έρευνας και καινοτομίας»,[18] με σκοπό την προώθηση αμφίδρομου διαλόγου με πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη, προκειμένου να παρασχεθεί βοήθεια στην ΕΕ κατά την ανάπτυξη του θεματολογίου πολιτικής για την έρευνα και την καινοτομία στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Η πρωτοβουλία VOICES,[19] η οποία χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα της ΕΕ «Ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό» και δρομολογήθηκε στο πλαίσιο του ΕΕΠ2013, έλαβε στήριξη από την προηγούμενη δέσμευση της Επιτροπής για αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των πολιτών[20] μέσω της δημιουργίας έγκαιρης, συμμετοχικής, διαφανούς και ανιχνεύσιμης διαδικασίας. Generations@school Η πρωτοβουλία Generations@school, η οποία ξεκίνησε το 2012 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού έτους ενεργού γήρανσης και αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, έδωσε σε δασκάλους τη δυνατότητα να διοργανώσουν μια δραστηριότητα με τη συμμετοχή μαθητών και ηλικιωμένων από τις κοινότητες τους, και να λάβουν μέρος σε διαγωνισμό μαζί με άλλα σχολεία της ΕΕ. Το έργο συνεχίστηκε και στο πλαίσιο του ΕΕΠ2013 και επικεντρώθηκε στη διοργάνωση συζητήσεων με θέμα την Ευρώπη, την παρούσα κατάσταση καθώς και τα όσα μπορούν να κάνουν από κοινού νέοι και ηλικιωμένοι προκειμένου να χτίσουν την Ευρώπη του αύριο (Τι σημαίνει είμαι ευρωπαίος πολίτης; Ποια δικαιώματα της ΕΕ έχουμε αποκτήσει χάρη στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης; Πώς αντιλαμβάνονται τα δικαιώματά τους οι ευρωπαίοι πολίτες του αύριο και πώς προσπαθούν να τα εξασκήσουν; Ποια Ευρώπη θα πρέπει να κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές;). Ορισμένες από τις δαπάνες του διαγωνισμού (μεταφράσεις, συγκρότηση της κριτικής επιτροπής) καλύφθηκαν από τον προϋπολογισμό του ΕΕΠ2013 ενώ τα μέλη της ομάδας ΕΕΠ2013 συνέβαλαν στην επιλογή των νικητών. 2. Οι δύο πτυχές του ευρωπαϊκού έτους Τον Σεπτέμβριο του 2012, ο πρόεδρος Barroso στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης τόνισε ότι «… η εποχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τη διαδικασία της σιωπηρής συναίνεσης αποτελεί πλέον παρελθόν…». Το ΕΕΠ2013 παρείχε μια εξαιρετική ευκαιρία για την υλοποίηση της πολιτικής επιταγής για εξασφάλιση της συμμετοχής του κοινού στη διαδικασία ολοκλήρωσης της ΕΕ, καθώς και για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ. Συνεπώς, οι δραστηριότητες στο πλαίσιο του ΕΕΠ2013 είχαν διττό χαρακτήρα: ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σε συνδυασμό με τον διάλογο και παροχή διαφόρων ευκαιριών για τη συμμετοχή ευρέος φάσματος ενδιαφερομένων. 2.1. Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης: εκστρατεία ενημέρωσης και επικοινωνίας σε επίπεδο ΕΕ Για την ανάδειξη των δύο αυτών χαρακτηριστικών της εκστρατείας δημιουργήθηκε το εξής σύνθημα: «Το θέμα είναι η Ευρώπη. Το θέμα είστε εσείς. Ελάτε να το συζητήσουμε». Το σύνθημα αυτό μεταφράστηκε και στις 24 γλώσσες της ΕΕ και αποτέλεσε βασικό στοιχείο της οπτικής ταυτότητας του ΕΕΠ2013. Ήδη από την αρχή, η οπτική ταυτότητα του ΕΕΠ2013 είχε διοργανικό χαρακτήρα και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης ενθαρρύνθηκαν να τη χρησιμοποιούν στο πλαίσιο των επικοινωνιακών δραστηριοτήτων τους σχετικά με το ΕΕΠ2013. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ενσωμάτωσε στη δική του ταυτότητα και χρώματα (μέσω της προσθήκης ετικέτας), ενώ τόσο η ΕΟΚΕ όσο και η Επιτροπή των Περιφερειών την υιοθέτησαν και τη χρησιμοποιούσαν συστηματικά. Η κεντρική ενημερωτική εκστρατεία του ΕΕΠ2013, τη διεξαγωγή της οποίας ανέλαβε ο βασικός πάροχος της Επιτροπής, είχε ως στόχο να ενημερώσει το ευρύ κοινό για τα δικαιώματα και τις ευκαιρίες που παρέχονται σε επίπεδο ΕΕ. Συνέβαλε επίσης στην ευαισθητοποίηση του κοινού και στην προώθηση της χρήσης των πολυγλωσσικών ενημερωτικών και συμμετοχικών εργαλείων που υπάρχουν για να βοηθούν τους πολίτες να αξιοποιούν πλήρως τα δικαιώματα και τις ευκαιρίες που τους παρέχονται σε επίπεδο ΕΕ για συμμετοχή στις διαδικασίες χάραξης ενωσιακών πολιτικών (όπως το δίκτυο Europe Direct, η πύλη «Η Ευρώπη σου», το SOLVIT, η Διαδραστική Χάραξη Πολιτικών (IPM), η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, οι αναφορές προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι καταγγελίες στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή). Σκοπός της εκστρατείας ήταν να αξιοποιηθούν πλήρως όλες οι δυνατότητες που προσφέρουν τα υφιστάμενα εργαλεία και το υπάρχον υλικό των θεσμικών οργάνων της ΕΕ (ιστότοποι, δικτυακές πύλες, βίντεο, φυλλάδια, εκδηλώσεις, κ.ά.) για την ενημέρωση των πολιτών και την ενθάρρυνση της συμμετοχής τους στην ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό απαιτήθηκε η στενή συνεργασία μεταξύ όλων των παραγόντων του ΕΕΠ2013, περιλαμβανομένων πολλών υπηρεσιών της Επιτροπής (ιδίως των αντιπροσωπειών), των κέντρων του δικτύου πληροφόρησης Europe Direct (EDIC), των γραφείων πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΡΙΟ) και άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών (σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο) και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο). Η Επιτροπή αξιοποίησε επίσης το υπάρχον οπτικοακουστικό και έντυπο υλικό της σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών, τις διασυνοριακές δραστηριότητες και την ενιαία αγορά. Οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής και τα αντίστοιχα κέντρα του δικτύου Europe Direct διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ανάληψη δράσης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με τη διοργάνωση εκατοντάδων σεμιναρίων, συζητήσεων και συνεδρίων σε όλη τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους. Το 50 % των «συνοδευτικών ενεργειών» που σχεδιάστηκαν ειδικά για να προετοιμάσουν, να πλαισιώσουν και να δώσουν συνέχεια στην πρωτοβουλία «Διάλογοι με τους πολίτες» (βλέπε κατωτέρω) επικεντρώθηκαν σε θέματα σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος και, ως εκ τούτου, μπορούν να θεωρηθούν αναπόσπαστο μέρος της εκστρατείας του ΕΕΠ2013. Στα βασικά χαρακτηριστικά[21] της κεντρικής ενημερωτικής εκστρατείας περιλαμβάνονταν τα εξής: · δημιουργία κεντρικού διοργανικού ιστότοπου ειδικά για το ΕΕΠ2013 (www.europa.eu/citizens-2013 και στη συνέχεια http://europa.eu/citizens-2013/el/home), με περιεχόμενο υψηλού επιπέδου στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ, περιλαμβανομένης της κροατικής και γαελικής γλώσσας. Σκοπός του εν λόγω ιστότοπου ήταν να αντιμετωπίσει τις ανάγκες διαφόρων τύπων επισκεπτών, στους οποίους συγκαταλέγονται ακαδημαϊκοί, νέοι, αναζητούντες εργασία και ψηφοφόροι. Ζητήθηκε ενεργά η συμβολή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, τα οποία ενθαρρύνονταν να μοιράζονται πληροφορίες σχετικά με εκδηλώσεις προς δημοσίευση στο πανευρωπαϊκό ημερολόγιο εκδηλώσεων του ιστότοπου. Ο ιστότοπος περιλάμβανε επίσης τα προφίλ των Πρέσβεων, των Προσώπων του Έτους και των Εκπροσώπων του ΕΕΠ2013 (βλέπε κατωτέρω), οι οποίοι επίσης ενθαρρύνονταν να υποβάλλουν αναφορές σχετικά με τις δραστηριότητές τους προς δημοσίευση στον ιστότοπο. Στον ιστότοπο δημοσιεύονταν επίσης γενικότερες πληροφορίες για τα δικαιώματα στην ΕΕ, ορισμένα αποσπάσματα από τα μέσα ενημέρωσης, αναφορές και φωτογραφίες από τις εκδηλώσεις του ΕΕΠ2013· · οπτικοακουστικό και ραδιοφωνικό υλικό: πανευρωπαϊκή μετάδοση μαγνητοσκοπημένης ανακοίνωσης τύπου για το ΕΕΠ2013, εικόνων, και διαφημιστικού viral βίντεο για το ΕΕΠ2013 καθώς και παραγωγή και μετάδοση (ως επί το πλείστον δωρεάν) σε ολόκληρη την ΕΕ ενός ραδιοφωνικού σποτ 30 δευτερολέπτων για τα δικαιώματα στην ΕΕ και το ευρωπαϊκό έτος· · δραστηριότητες σχετικά με τα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων συνεντεύξεων Τύπου, ηλεκτρονικών μηνυμάτων για τον Τύπο και ανάπτυξης προορατικών σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο· · διαφήμιση: ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων με οργανισμούς που έρχονται σε επαφή με το κοινό, όπως δημόσια μέσα μεταφοράς, δημοτικά κέντρα ή βιβλιοθήκες, με σκοπό τη δωρεάν τοποθέτηση προωθητικού υλικού σχετικά με το ΕΕΠ2013· Δωρεάν καταχώριση υλικού της εκστρατείας του ΕΕΠ2013: το παράδειγμα της Σλοβακίας Εφαρμόζοντας μια προσέγγιση άμεσης επαφής με τους πολίτες, η Σλοβακία χρησιμοποίησε τα δημόσια μέσα μεταφοράς για να απευθύνει τα μηνύματα της εκστρατείας στο ευρύτερο κοινό, και εξασφάλισε εκπτώσεις έως και 90 % για την προβολή του οπτικού και μαγνητοσκοπημένου υλικού του ΕΕΠ2013 σε όλα τα λεωφορεία της Μπρατισλάβα, σε συνεργασία με τον βασικό πάροχο δημόσιων μεταφορών (Dopravný podnik) της σλοβακικής πρωτεύουσας. Ως αποτέλεσμα, τον Δεκέμβριο του 2013, τοποθετήθηκαν αφίσες του ΕΕΠ2013 και στα 500 λεωφορεία του στόλου, προσεγγίζοντας με αυτό τον τρόπο 650 000 επιβάτες επί δύο εβδομάδες. Παράλληλα, στη διάρκεια της μίας από τις δύο εβδομάδες, προβάλλονταν επίσης στις οθόνες των λεωφορείων το viral βίντεο του ΕΕΠ2013 διάρκειας 30 δευτερολέπτων, επιτυγχάνοντας με τον συνδυασμό του διαφημιστικού συνθήματος και του οπτικού υλικού του ΕΕΠ2013 τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο. · Πρέσβεις, Πρόσωπα του Έτους και Εκπρόσωποι του ΕΕΠ2013: ζητήθηκε από γνωστές προσωπικότητες των κρατών μελών να συμμετάσχουν εθελοντικά ως «Πρέσβεις» στο ευρωπαϊκό έτος. Ομοίως, πολίτες που χρησιμοποίησαν τα ευρωπαϊκά τους δικαιώματα με θετικό τρόπο επιλέχθηκαν ως «Πρόσωπα του Έτους», δίνοντας με τις αληθινές και ενδιαφέρουσες ιστορίες τους μια ανθρώπινη διάσταση στην εκστρατεία. Σε αυτούς ήρθαν να προστεθούν και οι «Εκπρόσωποι», δηλαδή ειδικοί σε θέματα συναφή με το ΕΕΠ2013 (ιδίως όσον αφορά την ιθαγένεια, τις πολιτικές και τις εσωτερικές υποθέσεις της ΕΕ), που συμμετείχαν στην εκστρατεία ως δεινοί γνώστες των μέσων ενημέρωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τους ανωτέρω ρόλους αναλάμβανε το εθνικό σημείο επαφής ή η αντιπροσωπεία της Επιτροπής. Ανάλογα με τις εθνικές ιδιαιτερότητες, ορισμένες χώρες αποφάσισαν να μην ορίσουν Πρέσβη, Πρόσωπο ή Εκπρόσωπο, αλλά αντ' αυτού να κάνουν χρήση των λοιπών δυνατοτήτων της εκστρατείας (π.χ. στήριξη κατά τη διοργάνωση εκδηλώσεων, προωθητικό υλικό, κ.ά.)· · παροχή στήριξης στον τομέα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως με τη χρήση των κεντρικών λογαριασμών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης της Επιτροπής: σειρά δημοσκοπήσεων μέσω Facebook και συνοδευτική εφαρμογή στο Facebook, παρακολούθηση μέσω διαδικτύου, διαδικτυακός διαγωνισμός φωτογραφίας για το ΕΕΠ2013 μέσω Facebook, από τον οποίο δημιουργήθηκε ένα 12μηνο ημερολόγιο για το 2014, και άλλο διαδικτυακό περιεχόμενο. Στο Facebook προβλήθηκαν επίσης ορισμένες διαφημίσεις. Οι δίαυλοι κοινωνικής δικτύωσης της Επιτροπής χρησιμοποιήθηκαν για τη διοργάνωση «θεματικών εβδομάδων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», μια νέα πρακτική που εστιάζει σε ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (συνήθως μία εβδομάδα). Αυτές οι θεματικές εβδομάδες ώθησαν τις σχετικές υπηρεσίες της Επιτροπής να συνεργαστούν και πέραν της καθημερινής τους εργασίας και να υιοθετήσουν μια προσέγγιση με γνώμονα τον πολίτη. Οι εξωτερικοί αξιολογητές έκριναν ότι αυτές οι πρωτότυπες, προσανατολισμένες στον πελάτη ασκήσεις διυπηρεσιακής συνεργασίας συγκαταλέγονται στα θετικά, βιώσιμα αποτελέσματα του ΕΕΠ2013· · έντυπο επικοινωνιακό και προωθητικό υλικό του ΕΕΠ2013, όπως υλικό εκστρατείας για το αναγνωστικό κοινό διαφόρων κατηγοριών (σε 23 επίσημες γλώσσες), καρτ ποστάλ, αφίσες, εκτυλισσόμενα διαφημιστικά, πανό και ποικίλο δωρεάν υλικό. Η Επιτροπή διέθεσε για λήψη τα ψηφιακά αρχεία της οπτικής ταυτότητας της εκστρατείας, μαζί με έναν οδηγό χρήσης, ούτως ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορούν να παραγγέλνουν εύκολα το προωθητικό υλικό της επιλογής τους (με δικά τους έξοδα), χωρίς να χρειάζεται να το σχεδιάσουν οι ίδιοι· · η Επιτροπή κινητοποίησε επίσης τις εταιρικές υπηρεσίες και εργαλεία επικοινωνίας της ώστε να συμβάλουν στο ΕΕΠ2013, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία βίντεο κλιπ για τους διαλόγους με τους πολίτες, με την παροχή διαδικτυακών πληροφοριών σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ, έργα της κοινωνίας των πολιτών χρηματοδοτούμενα από το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες», εκδηλώσεις των EDIC και της Ομάδας Ευρώπη (Team Europe)[22], με την προώθηση των υπηρεσιών «μίας στάσης» για πολίτες μέσω της πύλης «Η Ευρώπη σου», και με ομάδες ειδικά προσκεκλημένες από την Επιτροπή για την προετοιμασία και την παρακολούθηση των διαλόγων με τους πολίτες που διοργανώνονταν καθ' όλη τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους· και · τέλος, η πρωτοβουλία «Επιστροφή στα θρανία»[23] ενθάρρυνε την πλήρη συμμετοχή των υπαλλήλων της Επιτροπής, με τη χρήση εκπαιδευτικού και άλλου υλικού σχετικού με το ΕΕΠ2013. Διάδοση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ: Πρέσβεις του ΕΕΠ2013 Η Ουγγαρέζα Judit Polgár, παγκόσμια πρωταθλήτρια στο σκάκι, είναι αναμφισβήτητα η καλύτερη σκακίστρια όλων των εποχών. Ήταν επίσης μία από τις Πρέσβειρες του ΕΕΠ2013. Σε δήλωσή της η Judit ανέφερε τα εξής: ως Πρέσβειρα του ΕΕΠ2013, θα ήθελα να βοηθήσω περισσότερους ανθρώπους να καταλάβουν ότι η συνεργασία δεν πρέπει να επιδιώκεται μόνο σε επίπεδο κρατών μελών. Είναι σημαντικό να καταλάβουν όλοι οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν ανθρώπους άλλων χωρών, και να μοιραστούν μαζί τους τις απόψεις και τις γνώμες τους σε θέματα που τους απασχολούν. Ως σκακίστρια, ως Ουγγαρέζα και ως Ευρωπαία, προσπαθώ να συμβάλω στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του αθλητισμού, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού. 2.2. Ενίσχυση του διαλόγου 2.2.1. Προσέγγιση του ευρύτερου κοινού: Διάλογοι με τους πολίτες Από τον Σεπτέμβριο του 2012 έως τον Μάρτιο του 2014, η Επιτροπή διεξήγαγε συνολικά 51 διαλόγους με τους πολίτες σε όλα τα κράτη μέλη, διαθέτοντας συνολικό προϋπολογισμό (χωριστά από τον προϋπολογισμό του ΕΕΠ2013) ύψους 3,56 εκατομμυρίων ευρώ. Σε αυτούς τους διαλόγους συμμετείχε ο πρόεδρος καθώς και η πλειονότητα των μελών της Επιτροπής. Οι διάλογοι με τους πολίτες αναπτύχθηκαν και δοκιμάστηκαν από την Επιτροπή ως ένα νέο εργαλείο άμεσης επικοινωνίας με το ευρύ κοινό σε πολιτικά θέματα. Βασίστηκαν σε ένα μοντέλο «συνεδριάσεων του δημαρχείου», στο πλαίσιο των οποίων ένας Επίτροπος, μαζί με ένα μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή με έναν πολιτικό εθνικού ή περιφερειακού επιπέδου, ακούν τις απόψεις των πολιτών και συζητούν μαζί τους θέματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Σκοπός των διαλόγων ήταν να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους φορείς χάραξης πολιτικής και στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση. Βοήθησαν την Ευρώπη να αποκτήσει ένα ανθρώπινο πρόσωπο και έδωσαν στους πολίτες την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους και να λάβουν συγκεκριμένες πληροφορίες. Οι διάλογοι με τους πολίτες έφερναν σε επαφή κατά μέσο όρο περισσότερους από 300 πολίτες ανά εκδήλωση· έως τα τέλη Μαρτίου 2014 είχαν συμμετάσχει σχεδόν 17 000 πολίτες ενώ περίπου 105 000 πολίτες παρακολούθησαν τους διαλόγους μέσω της απευθείας διαδικτυακής μετάδοσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Τα έντυπα και ηλεκτρονικά ένθετα περιφερειακών εφημερίδων έφτασαν στα χέρια έως και 43 και 51 εκατομμυρίων ευρωπαίων αναγνωστών, αντίστοιχα, την εβδομάδα κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν οι διάλογοι με τους πολίτες. Κατά μέσο όρο, υπήρξαν 39 αναφορές στα μέσα ενημέρωσης ανά εκδήλωση (ζωντανή τηλεοπτική κάλυψη, αφιερώματα στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο καθώς και άρθρα στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο). Όλοι οι διάλογοι μεταδόθηκαν ζωντανά μέσω του διαδικτύου και δημοσιεύτηκαν στον κεντρικό ενημερωτικό ιστότοπο (http://ec.europa.eu/debate-future-europe/index_el.htm). Στο τέλος της σειράς διαλόγων, το Σώμα των Επιτρόπων εξέδωσε έκθεση[24] σχετικά με τα βασικά διδάγματα που αντλήθηκαν από την εν λόγω άσκηση. Σπάζοντας τον πάγο: Διάλογοι με τους πολίτες Στις 27 Μαρτίου 2014 η Επιτροπή ολοκλήρωσε την πρώτη σειρά 50 διαλόγων με τη διοργάνωση πανευρωπαϊκής συζήτησης στις Βρυξέλλες. Στην εν λόγω εκδήλωση συμμετείχαν 150 πολίτες από όλη την Ευρώπη οι οποίοι μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους ως Ευρωπαίοι και εξέφρασαν τις ανησυχίες και τις φιλοδοξίες τους όσον αφορά τόσο το μέλλον της Ευρώπης όσο και το δικό τους μέλλον ως ευρωπαίων πολιτών. Στο πλαίσιο του διαλόγου με τον πρόεδρο Barroso, μια νεαρή γυναίκα από την Πολωνία, η Καμίλα, μίλησε με ενθουσιασμό για τις πολυάριθμες συζητήσεις που είχε με τους συμμαθητές της για την Ευρώπη: «Είναι σημαντικό για τους νέους να γνωρίζουν ότι είναι πολίτες της ΕΕ και να ξέρουν ποιες δυνατότητες μπορεί να τους προσφέρει αυτό. Η ΕΕ θα πρέπει να αποτελέσει μέρος του σχολικού προγράμματος και των 28 κρατών μελών». 2.2.2. Κινητοποίηση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών Οι διάλογοι με τους πολίτες επικεντρώθηκαν στο να προσεγγίσουν τους μεμονωμένους πολίτες, παράλληλα όμως οι οργανώσεις-μέλη της EYCA, τα ενωσιακά δίκτυα και οι Εθνικές Συμμαχίες/Πρωτοβουλίες τους σε 23 κράτη μέλη[25] διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο όσον αφορά τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών από ολόκληρη την ΕΕ στις δραστηριότητες του ΕΕΠ2013. Ήδη από την αρχή, οι Εθνικές Συμμαχίες της EYCA συμμετείχαν ενεργά, αναπτύσσοντας συνεργασία με τα εθνικά σημεία επαφής, τα γραφεία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και τους οργανισμούς-εταίρους του βασικού παρόχου υπηρεσιών επικοινωνίας, με σκοπό την κατάρτιση κοινών σχεδίων δράσης προς υλοποίηση στο πλαίσιο του ΕΕΠ2013. Κινητοποίηση σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο: παραδείγματα Εθνικών Συμμαχιών EYCA Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της EYCA ήταν ο βαθμός στον οποίο ενθάρρυνε τη συμμετοχή και την κινητοποίηση των Εθνικών Συμμαχιών της στα περισσότερα κράτη μέλη, καθώς και το πόσο δημιουργικές ήταν οι εν λόγω συμμαχίες. Η Εθνική Συμμαχία στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένα από τα δύο κράτη μέλη που δεν ορίστηκε σημείο επαφής, συνεργάστηκε στενά με τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και τα γραφεία πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Λονδίνο, στη Γλασκόβη και στο Κάρντιφ. Από κοινού, διοργάνωσαν σειρά σεμιναρίων για την εξέταση ζητημάτων όπως η κοινωνική ένταξη, ο εθελοντισμός και τα μέσα για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Η Εθνική Συμμαχία της Βουλγαρίας συνεργάστηκε με τα γραφεία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για να διοργανώσει τον διαγωνισμό που οδήγησε στην κατασκήνωση We are citizens of Europe (Είμαστε πολίτες της Ευρώπης),[26] στο πλαίσιο του οποίου μαθητές από ολόκληρη τη χώρα είχαν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν τα σχέδιά τους για τη βελτίωση της συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική ζωή της ΕΕ και να ενημερωθούν για τις διαθέσιμες ευκαιρίες χρηματοδότησης. Η EYCA και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών δημοσίευσαν 12σέλιδο έγγραφο, στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ΕΕΠ2013 και στην ανάγκη ενίσχυσης της επικοινωνιακής προσπάθειας. Παρόμοιες δημοσιεύσεις και άρθρα συντάχθηκαν και από άλλα μέλη της EYCA με σκοπό την αύξηση της ευαισθητοποίησης για το ΕΕΠ2013, την αλληλεπίδραση με τους πολίτες και την ενθάρρυνση της συμμετοχής τους σε συγκεκριμένες συζητήσεις σχετικά με την πολιτική για την ιθαγένεια της Ένωσης. Η προσχώρηση της Κροατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρείχε στην EYCA την ευκαιρία να διοργανώσει ένα πανευρωπαϊκό συνέδριο στο Ζάγκρεμπ, στις 8 Ιουλίου, με τίτλο «EU Citizenship: crossing perspectives» (Ιθαγένεια της ΕΕ: διασταυρούμενες προοπτικές), στο πλαίσιο του οποίου οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών από τα Δυτικά Βαλκάνια μπόρεσαν να αποκτήσουν μια καλύτερη εικόνα του τρέχοντος προβληματισμού στην Ευρώπη σχετικά με το θέμα της ιθαγένειας. Η εκδήλωση έφερε σε επαφή περισσότερους από 150 συμμετέχοντες, επιτυγχάνοντας καλή ισορροπία μεταξύ εκπροσώπων των βαλκανικών χωρών και των λοιπών ευρωπαϊκών χωρών. Το πλήθος των δημοσιογράφων που παρέστησαν κάλυψε όλες τις συζητήσεις. Στην εκδήλωση συζητήθηκαν καίρια ζητήματα σχετικά με το ΕΕΠ2013 και διατυπώθηκαν συστάσεις που στη συνέχεια προστέθηκαν στις γενικές συστάσεις πολιτικής της EYCA (βλέπε κατωτέρω). Στη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους, η EYCA και τα μέλη της σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο συμμετείχαν σε πανευρωπαϊκή συζήτηση για την πολιτική ιθαγένειας (σχετικά με τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ, τα εμπόδια που παρακωλύουν την άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων και τον τρόπο αντιμετώπισής τους, κ.ά.) σε συνάρτηση με τους στόχους του ΕΕΠ2013. Παράλληλα, συγκροτήθηκαν τρεις ομάδες εργασίας, αποτελούμενες από 100 εκπροσώπους 80 εθνικών και ευρωπαϊκών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, από την πλειονότητα των κρατών μελών, που επικεντρώθηκαν στα εξής: 1. συμμετοχική άσκηση της ιδιότητας του πολίτη και διάλογος με τους πολίτες· 2. οικονομική, κοινωνική, πολιτική ιθαγένεια: ενιαίο σύνολο· και 3. ιθαγένεια για όλους τους κατοίκους της ΕΕ, χωρίς αποκλεισμούς. Το αποτέλεσμα αυτής της απαιτητικής και συμμετοχικής άσκησης ήταν η έκδοση 98 συστάσεων πολιτικής με τίτλο It’s about US, it’s about Europe! Towards Democratic European Citizenship (Το θέμα είμαστε εμείς, το θέμα είναι η Ευρώπη! Με στόχο τη δημοκρατική ευρωπαϊκή ιθαγένεια),[27] οι οποίες απευθύνονταν στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, στις εθνικές αρχές και στις ίδιες τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Συστάσεις πολιτικής της EYCA: οι απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών Ένας από τους βασικότερους στόχους του εκτεταμένου διατομεακού και διακρατικού δικτύου της EYCA κατά τη διατύπωση των συστάσεων πολιτικής ήταν να εξασφαλίσει ότι η ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα κοινά θα αποτελέσει οριζόντιο θέμα μακροπρόθεσμου χαρακτήρα της δημόσιας πολιτικής της ΕΕ. Στις συστάσεις της, η EYCA υιοθετεί μια ευρεία θεώρηση σύμφωνα με την οποία η ιθαγένεια της ΕΕ δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε μια προσέγγιση βασισμένη στα ατομικά δικαιώματα, αλλά να έχει μια ισχυρή διάσταση που βασίζεται στις αξίες ώστε να ενισχυθεί μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών το αίσθημα του ανήκειν σε ένα κοινό ευρωπαϊκό εγχείρημα. Οι συστάσεις αυτές συμπληρώνουν και ενισχύουν τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στην Έκθεση 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ της Επιτροπής, και στηρίζονται, ειδικότερα, σε δύο συμπληρωματικούς άξονες που αποσκοπούν στην ενίσχυση: (1) του αισθήματος ιδίας ευθύνης των πολιτών για το ευρωπαϊκό σχέδιο· και (2) του πλαισίου συμμετοχής στην ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων. 3. Δημιουργία σημαντικής παρακαταθήκης στον τομέα της ανάπτυξης πολιτικών 3.1. Τα συνέδρια του ΕΕΠ2013 σε επίπεδο ΕΕ Όπως και κατά τα προηγούμενα ευρωπαϊκά έτη, τόσο η τελετή έναρξης όσο και η τελετή λήξης πραγματοποιήθηκαν στα δύο κράτη μέλη που ασκούσαν την προεδρία της ΕΕ στη διάρκεια του έτους – εν προκειμένω, στην Ιρλανδία και τη Λιθουανία. Ο πρόεδρος Barroso, ο Taoiseach Enda Kenny (πρωθυπουργός της Ιρλανδίας), και ο Tánaiste Eamon Gilmore (αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών), εγκαινίασαν επισήμως το ευρωπαϊκό έτος στο δημαρχείο του Δουβλίνου στις 10 Ιανουαρίου 2013. Ο πρώτος διάλογος με τους πολίτες του ΕΕΠ2013 πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά στον ίδιο χώρο, με τη συμμετοχή της αντιπροέδρου της Επιτροπής Viviane Reding και της υφυπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας Lucinda Creighton. Η τελετή λήξης πραγματοποιήθηκε στις 12‑13 Δεκεμβρίου 2013 στο λιθουανικό κοινοβούλιο (Seimas) στο Βίλνιους. Στην αρχική εκδήλωση της τελετής εκφώνησαν ομιλίες η αντιπρόεδρος Reding, ο πρωθυπουργός της Λιθουανίας, Algirdas Butkevičius, η πρόεδρος του Seimas, Loreta Graužinienė, και η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια, Emily O’Reilly. Επίσης, οι συστάσεις πολιτικής της EYCA (βλέπε ανωτέρω) παραδόθηκαν επισήμως στην κα Reding, η οποία συμμετείχε σε έναν ακόμη διάλογο με τους πολίτες, τον τελευταίο για το ΕΕΠ2013, που πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο του Βίλνιους. 3.2. Βασικά έγγραφα του ΕΕΠ2013 Κατά γενικό κανόνα, κάθε ευρωπαϊκό έτος έχει ως στόχο: (1) να αποτελέσει μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης όσον αφορά ένα επιλεγμένο θέμα· και (2) να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη πολιτικής στον συγκεκριμένο τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΕΠ2013 δεν αποτέλεσε εξαίρεση και, όσον αφορά την ανάπτυξη πολιτικών, τα βασικότερα προϊόντα του ήταν τα εξής: · Europeans have their say (Ο λόγος στους Ευρωπαίους!) – έκθεση ανάλυσης της δημόσιας διαβούλευσης Πολίτες της ΕΕ – Τα δικαιώματά σας, το μέλλον σας[28], σχετικά με την ευρωπαϊκή ιθαγένεια, που διεξήγαγε η Επιτροπή από τις 9 Μαΐου έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2012 και στην οποία ανταποκρίθηκαν σχεδόν 12 000 πολίτες και οργανώσεις, επιτυγχάνοντας έτσι το υψηλότερο επίπεδο συμμετοχής που έχει σημειωθεί ποτέ σε δημόσια διαβούλευση της Επιτροπής· · η Έκθεση 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ – Πολίτες της ΕΕ – Τα δικαιώματά σας, το μέλλον σας:[29] βασικό παραδοτέο που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 8 Μαΐου 2013 και στο οποίο προτείνονται δώδεκα δράσεις για την εξάλειψη των φραγμών που παρεμποδίζουν τους πολίτες κατά την άσκηση των ενωσιακών τους δικαιωμάτων, όπως άρση των εμποδίων για τους εργαζομένους, τους σπουδαστές και τους ασκούμενους στην ΕΕ, μείωση της γραφειοκρατίας στα κράτη μέλη και προώθηση της συμμετοχής των πολιτών της ΕΕ στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης· · η έκθεση της Επιτροπής για τους διαλόγους με τους πολίτες – Οι διάλογοι με τους πολίτες ως συμβολή στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου,:[30] εμπειρίες και διδάγματα που αποκομίστηκαν από τη σειρά διαλόγων τύπου «δημαρχείου» που διεξήχθησαν σε όλη την ΕΕ από τον Σεπτέμβριο του 2012 έως τα τέλη Μαρτίου του 2014· και · τα συμπεράσματα του Συμβουλίου[31] που διατυπώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2013 (στη διάρκεια της λιθουανικής προεδρίας), στο πλαίσιο των οποίων το Συμβούλιο επικροτεί την Έκθεση 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ και ζητεί την υλοποίηση των σχετικών συστάσεων. 4. Παρακολούθηση του ΕΕΠ2013 4.1. Συνέχιση των δραστηριοτήτων το 2014 Δεδομένου του ότι το 2014 ήταν έτος ευρωπαϊκών εκλογών και θεσμικής μετάβασης, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να συνεχίσει τις δράσεις του ΕΕΠ2013 και το 2014. Πολλές από τις δράσεις εξακολούθησαν να σχετίζονται με τη συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο και τη χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή στη διαμόρφωση των πολιτικών της ΕΕ. Δεν δεσμεύτηκαν συγκεκριμένοι πόροι για τις δραστηριότητες που πρόκειται να υλοποιηθούν το 2014. Ως εκ τούτου, διοργανώθηκαν σε επίπεδο ΕΕ και σε στενή συνεργασία με την EYCA, την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή, οι εξής δύο εκδηλώσεις: - Regaining the European project together (Ανακτώντας μαζί το ευρωπαϊκό σχέδιο) – συζήτηση στρογγυλής τράπεζας που πραγματοποιήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2014· και - Beyond agendas and manifestos: What Europe is for us? (Πέρα από θεματολόγια και μανιφέστο: Τι σημαίνει η Ευρώπη για εμάς;) – ημερίδα για την κοινωνία των πολιτών που πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαρτίου 2014. Και στις δύο εκδηλώσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις εγκαταστάσεις της ΕΟΚΕ στις Βρυξέλλες, αξιοποιήθηκαν οι συστάσεις πολιτικής της EYCA στις διάφορες συζητήσεις στις οποίες συμμετείχαν εκπρόσωποι της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΕΟΚΕ. 4.2. Δημιουργία ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου Οι διάλογοι με τους πολίτες, ως εργαλείο σχεδιασμένο κατά τρόπο που να παρέχει τη δυνατότητα σε αυτούς να εκφράζονται ανεξάρτητα (και όχι μέσω εκπροσώπων ειδικών ομάδων συμφερόντων), και να κοινοποιούν τις ανησυχίες, τους φόβους, τις ελπίδες και τις προσδοκίες τους απευθείας στους ανώτατους φορείς χάραξης πολιτικής, συνέβαλαν ουσιαστικά στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου στο πλαίσιο του οποίου είναι δυνατή η διεξαγωγή συζητήσεων σχετικά με τις ευρωπαϊκές πολιτικές. Οι διάλογοι αυτοί ήταν κάτι παραπάνω από απλές συνεδρίες ερωτήσεων-απαντήσεων και, από την πείρα που αποκομίστηκε, ιδίως από τον πανευρωπαϊκό διάλογο της 27ης Μαρτίου 2014, με τον οποίο ολοκληρώθηκε η πρώτη σειρά διαλόγων, προέκυψε ότι συμβάλλουν σημαντικά στη συγκέντρωση ιδεών και λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις συζητήσεις που επί του παρόντος είτε περιορίζονται σε μικρό αριθμό ενδιαφερόμενων οργανώσεων είτε πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό εκτός θεσμικού πλαισίου. Παράλληλα, με τη στενή εμπλοκή των οργανώσεων-μελών της EYCA, καθώς δικτύων ενωσιακού και εθνικού επιπέδου εξασφαλίστηκε ότι οι πολίτες της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε όλη την ΕΕ είχαν επίσης τη δυνατότητα να αφομοιώσουν τα θέματα του ΕΕΠ2013 και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ενωσιακής πολιτικής στον τομέα της ιθαγένειας και της δημοκρατίας. Το ΕΕΠ2013 και η συνέχισή του το 2014 αποτέλεσαν εξαιρετική ευκαιρία για την εξέταση του τρόπου προσέγγισης των – μέχρι πρότινος μεμονωμένων – διαύλων προσέγγισης, καθώς και του τρόπου περαιτέρω ανάπτυξης ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου. Τα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών εκλογών υπογράμμισαν την ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής και της εμπλοκής των πολιτών στις διαδικασίες ολοκλήρωσης της Ένωσης, είτε στο επίπεδο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είτε σε μεμονωμένο επίπεδο. Η Επιτροπή προτίθεται να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης ενός δημόσιου χώρου συζήτησης, διαλόγου και ανταλλαγής απόψεων για τα ευρωπαϊκά θέματα από ευρωπαϊκή προοπτική, με τη συμμετοχή των οργανώσεων των πολιτών και του ευρέος κοινού. 4.3. Συμπεράσματα Η Επιτροπή επιδοκιμάζει τα συμπεράσματα των εξωτερικών αξιολογητών[32] ως προς τη συνάφεια του φάσματος δραστηριοτήτων που επιλέχθηκαν για το ΕΕΠ2013, οι οποίοι αναγνώρισαν ότι εν λόγω δραστηριότητες κάλυψαν πλήρως τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους χωρίς να δημιουργηθούν σημαντικά κενά ή αλληλοεπικαλύψεις. Επισήμαναν επίσης ότι το εύρος του θέματος είχε ως συνέπεια τη συμμετοχή πολλών και διαφόρων φορέων και παραγόντων με πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, οι οποίοι κατ' επέκταση συνέβαλαν στη διάδοση των μηνυμάτων του ΕΕΠ2013. Οι δραστηριότητες επικοινωνίας θεωρήθηκαν ότι ανταποκρίνονταν στις συγκεκριμένες ανάγκες των στοχευόμενων ομάδων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τα (αλληλοσυνδεόμενα) συμπεράσματα όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα, δηλαδή ότι η καθυστερημένη έκδοση της απόφασης δυσχέρανε την έγκαιρη δραστηριοποίηση των δυνητικών εταίρων προκειμένου να συνεισφέρουν στις δραστηριότητες, ιδίως σε εθνικό επίπεδο, ενώ οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατέθηκαν δεν ανταποκρίνονταν στη φιλοδοξία για ενημέρωση όλων των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους στην ΕΕ. Ωστόσο, σύμφωνα με τους αξιολογητές, οι συμμετοχικές δραστηριότητες και εκδηλώσεις αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικές από την πληροφόρηση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Επιπλέον, επισήμαναν τη σημαντική κινητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών (βλέπε ανωτέρω) τα οποία διέθεσαν ανθρώπινους και χρηματοδοτικούς πόρους ή/και συμμετείχαν εθελοντικά, και υπογράμμισαν ότι οι κατηγορίες δραστηριοτήτων παρουσίαζαν διαφορές ως προς την αποδοτικότητα. Η Επιτροπή συμφωνεί επίσης με τα συμπεράσματα των αξιολογητών σχετικά με τη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του ΕΕΠ2013. Από τη μία πλευρά, είναι όντως πιθανόν τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής εκστρατείας ενημέρωσης και επικοινωνίας να μην διατηρηθούν, λόγω του χαμηλού προϋπολογισμού, γεγονός που εμποδίζει τη συνολική βιωσιμότητα του εγχειρήματος. Από την άλλη πλευρά, οι συμμετοχικές μορφές επικοινωνίας που προωθήθηκαν, με γνώμονα τις ανάγκες των πολιτών, αναμένεται να έχουν μακροπρόθεσμη επίδραση στα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετείχαν, υπό τον όρο ότι θα ικανοποιηθούν οι προσδοκίες από άποψη παρακολούθησης· σε διαφορετική περίπτωση, ορισμένοι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορεί να μην είναι εξίσου διατεθειμένοι να συμμετάσχουν εκ νέου στο μέλλον. Όσον αφορά τον αντίκτυπό του στη γενικότερη ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών ως προς τα δικαιώματά τους και την ικανότητα συμμετοχής τους στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, το ΕΕΠ2013 δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ως μια συγκεκριμένη συμβολή στις γενικές προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή στο πλαίσιο της εταιρικής επικοινωνιακής στρατηγικής και των ενωσιακών προγραμμάτων και πολιτικών προβολής. Το ΕΕΠ2013 σχεδιάστηκε ως μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ και ως καταλύτης για την ανάπτυξη πολιτικών στον τομέα της ιθαγένειας της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου. Η τελευταία αυτή πτυχή απέκτησε μεγαλύτερη σημασία στην πορεία του ευρωπαϊκού έτους, ιδίως με αφορμή τη συνέχιση των δραστηριοτήτων του ΕΕΠ2013 και κατά το 2014, ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών. Ο σχετικά μικρός προϋπολογισμός περιόρισε το πεδίο εφαρμογής και τον αντίκτυπο της ενημερωτικής εκστρατείας, γεγονός το οποίο μετριάστηκε αποτελεσματικά χάρη στη δημιουργικότητα, τη δέσμευση και τις εθελοντικές προσπάθειες και ενέργειες όλων των ενδιαφερόμενων μερών τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η EYCA και τα μέλη της από την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, που δημιούργησαν βιώσιμα δίκτυα με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα τα οποία αναμένεται να συμβάλουν στην προώθηση της ανάπτυξης ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου. Όλες αυτές οι συνδυασμένες προσπάθειες και δραστηριότητες συνέβαλαν στο να καταστεί το ΕΕΠ2013 «ένα έτος για, από και με τους πολίτες», είτε συλλογικά (μέσω της EYCA) είτε μεμονωμένα (μέσω των διαλόγων με τους πολίτες). Εξωτερική αξιολόγηση του ΕΕΠ2013: οι προκλήσεις για τα μελλοντικά ευρωπαϊκά έτη ü Για να προσεγγίσει ένα ευρύ κοινό, απευθυνόμενη και στα 28 κράτη μέλη, μια εκστρατεία ενημέρωσης θα πρέπει να διαθέτει έναν προϋπολογισμό αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, παραδείγματος χάριν για τις καταχωρίσεις στα μέσα ενημέρωσης και μόνο. Θα πρέπει επίσης να μεταφέρει έξυπνα και πρωτότυπα μηνύματα ώστε να προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού και να έχει δυνητικό αντίκτυπο. ü Όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι, προτεραιότητα έχει η ανάπτυξη μιας ενημερωτικής εκστρατείας που λειτουργεί υποστηρικτικά προς τις εκδηλώσεις. Στην προκειμένω περίπτωση, οι εκδηλώσεις αποτελούν τους βασικούς άξονες της διάδοσης πληροφοριών και η εκστρατεία συνιστά ένα μέσο που αποσκοπεί κυρίως στην προσέλκυση συμμετεχόντων και του ενδιαφέροντος των μέσων ενημέρωσης ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή διάδοση. ü Η απόπειρα υλοποίησης μιας συμβατικής εκστρατείας και επίτευξης επικοινωνίας βάσει εκδηλώσεων θα είναι αναποτελεσματική εάν οι πόροι είναι περιορισμένοι. Τέλος, η επικοινωνιακή στρατηγική πρέπει να αποφασίζεται κατά τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού. Παράρτημα: Συνοπτική επισκόπηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013 [1] Απόφαση αριθ. 1093/2012/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 2012, για το Ευρωπαϊκό έτος των πολιτών (2013), ΕΕ L 325 της 23.11.2012, σ. 1. [2] Evaluation of the European Year of Citizens 2013 («Αξιολόγηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013»), PPMI, Euréval και Occurence, Ιούνιος 2014. [3] «Άρση των εμποδίων στα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM(2010) 603 τελικό, 27 Οκτωβρίου 2010. [4] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 2010 σχετικά με την κατάσταση όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2009) – ουσιαστική εφαρμογή μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας (2009/2161(INI)), ΕΕ C 169 E της 15.6.2012, σ. 49. [5] Άρθρο 2 – Στόχοι της ανωτέρω απόφασης. [6] Πολιτική δήλωση που υπεγράφη από τα τρία θεσμικά όργανα στις 22.10.2008– ΕΕ C 13 της 20.1.2009. [7] C(2012)8607 της 29ης Νοεμβρίου 2012. [8] Απόφαση της Επιτροπής C(2013)1409 final της 5ης Μαρτίου 2013. [9] Σλοβακία και Ηνωμένο Βασίλειο. [10] Ένας εξωτερικός ανάδοχος, η εταιρεία Media Consulta, με έδρα το Βερολίνο, στήριξε την Επιτροπή στη συνολική επικοινωνιακή στρατηγική για το ΕΕΠ2013 καθώς και στον συντονισμό και στην παρακολούθηση ορισμένων εθνικών εκστρατειών επικοινωνίας, δραστηριοτήτων της κοινωνίας των πολιτών και εκδηλώσεων ευρείας προβολής. [11] Πλήρης κατάλογος των μελών της EYCA σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο διατίθεται στην εξής διεύθυνση: http://ey2013-alliance.eu/. [12] http://cor.europa.eu/en/events/forums/Pages/citizens-agenda-local.aspx. [13] http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-youreurope2013. [14] http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.events-and-activities-civil-society-day-2013. [15] Σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό προηγούμενων ευρωπαϊκών ετών: Ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών για όλους 2007 (22,5 εκατομμύρια ευρώ) – Ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου 2008 (10 εκατομμύρια ευρώ) – Ευρωπαϊκό έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού 2010 (17,25 εκατομμύρια ευρώ) – Ευρωπαϊκό έτος εθελοντισμού 2011 (10,75 εκατομμύρια ευρώ) ή Ευρωπαϊκό έτος ενεργού γήρανσης και αλληλεγγύης 2012 (5 εκατομμύρια ευρώ). [16] Μαγιόρκα (ES), 26-28 Μαρτίου· Βόλος (EL), 18-20 Απριλίου· Παρίσι (FR), 9-10 Μαΐου· Βρυξέλλες (BE), 28-30 Ιουνίου· Σπα (BE), 17-21 Ιουλίου· Μπουργκάς (BG), 25-28 Ιουλίου· Σβεντόζι (LT), 8-11 Αυγούστου· Μασσαλία (FR), 27-29 Σεπτεμβρίου· Κόσιτσε (SK), 3-5 Οκτωβρίου· Λιέγη (BE), 17-19 Οκτωβρίου· Μπούργκος (ES), 20-21 Νοεμβρίου· Λευκωσία (CY), 22-23 Νοεμβρίου· Βαλέτα (MT), 6-7 Δεκεμβρίου· και, το 2014, Ρίγα (LV) 28 Φεβρουαρίου-2 Μαρτίου· Πράγα (CZ) 29-30 Απριλίου· και Λισαβόνα (PT) 9-‑11 Μαΐου. [17] Ο βασικός πάροχος πληροφοριών όσον αφορά τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τις ευκαιρίες που δίδονται στους νέους και σε όσους εργάζονται με αυτούς: http://www.eurodesk.org. [18] http://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/h2020-section/public-engagement-responsible-research-and-innovation. [19] Views, Opinions and Ideas of Citizens in Europe on Science: www.voicesforinnovation.eu. [20] Η διαδικασία είχε ως αποτέλεσμα την κατάρτιση προσκλήσεων υποβολής ερευνητικών προτάσεων για τον τομέα προτεραιότητας του προγράμματος Ορίζοντας 2020 «Waste: A Resource to Recycle, Reuse and Recover Raw Materials» (Απόβλητα: Πόροι για ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση και ανάκτηση πρώτων υλών), που αναμένεται να λάβει χρηματοδότηση από την ΕΕ ύψους 116 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2014-2015. [21] Στο παράρτημα («Συνοπτική επισκόπηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013») περιλαμβάνονται ορισμένα ποσοτικά δεδομένα σχετικά με την εκστρατεία και τις δραστηριότητες του ΕΕΠ2013. [22] Ομιλητές που ειδικεύονται σε θέματα της ΕΕ και μπορούν να προσκληθούν ως εισηγητές σε παρουσιάσεις, εργαστήρια ή συζητήσεις (σχολεία, ΜΚΟ, επιχειρήσεις, κ.ά.). [23] http://ec.europa.eu/news/eu_explained/110117_el.htm. [24] Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Οι διάλογοι με τους πολίτες ως συμβολή στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου, COM(2014) 173 final, 24 Μαρτίου 2014. [25] Δεν δημιουργήθηκαν Εθνικές Συμμαχίες/Πρωτοβουλίες EYCA στην Αυστρία, την Εσθονία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία και τη Σουηδία. [26] http://ey2013-alliance.eu/events/youth-camp-we-are-citizens-of-europe-koprivshtitsa-bulgaria/. [27] http://ey2013-alliance.eu/itsabouteuropeitsaboutus/. [28] http://ec.europa.eu/justice/citizen/files/report_eucitizenship_consultation_en.pdf. [29] Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Έκθεση 2013 για την ιθαγένεια της ΕΕ – Πολίτες της ΕΕ: Τα δικαιώματά σας, το μέλλον σας – (COM(2013) 269 final της 8.5.2013) http://ec.europa.eu/justice/citizen/files/2013eucitizenshipreport_en.pdf. [30] Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Οι διάλογοι με τους πολίτες ως συμβολή στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου – COM(2014) 173 final, 24.3.2014. http://ec.europa.eu/debate-future-europe/citizens-dialogues/belgium/brussels3/dialogue_en.pdf. [31] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/jha/139959.pdf. [32] Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα συμπεράσματα και τις συστάσεις, βλέπε: http://europa.eu/citizens-2013/sites/default/files/content/document/EYC2013 %20evaluation%20final%20report%202014_07_25.pdf. Συνοπτική επισκόπηση του ευρωπαϊκού έτους των πολιτών 2013 · Προϋπολογισμός που δεσμεύθηκε: 3 842 849,92 ευρώ · Πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενημέρωσης & επικοινωνίας o 59 Πρέσβεις ΕΕΠ2013 από 22 κράτη μέλη o 56 Πρόσωπα του Έτους ΕΕΠ2013 από 21 κράτη μέλη o 39 Εκπρόσωποι ΕΕΠ2013 από 14 κράτη μέλη o Περισσότερες από 230 εταιρικές σχέσεις σε 27 κράτη μέλη o 149 διαφημιστικά μπάνερ σε δικτυακούς τόπους των κρατών μελών o 686 000 τεμάχια προωθητικού υλικού του ΕΕΠ2013 τα οποία διανεμήθηκαν μέσω 33 αντιπροσωπειών της Επιτροπής o Δικτυακός τόπος ΕΕΠ2013 (01/01/2013- 31/012/2013): § 338 590 επισκέψεις § 259 377 μοναδικοί επισκέπτες § 867 807 προβολές σελίδας o 350 προβολές στο YouTube, χωρίς διαφημίσεις, της μαγνητοσκοπημένης ανακοίνωσης τύπου (VNR-video news release) του ΕΕΠ2013 o 973 368 προβολές του διαφημιστικού viral βίντεο του ΕΕΠ2013 o 3 100 δωρεάν μεταδόσεις του ραδιοφωνικού σποτ του ΕΕΠ2013 o 5 976 ερωτηθέντες σε 11 δημοσκοπήσεις μέσω της εφαρμογής του ΕΕΠ2013 στο Facebook o 80 568 επισκέψεις χρηστών του Facebook στον διαγωνισμό φωτογραφίας του ΕΕΠ2013 στον οποίον υποβλήθηκαν 894 συμμετοχές · Συμμετοχικές εκδηλώσεις o 51 διάλογοι με τους πολίτες σε όλα τα κράτη μέλη – περίπου 17 000 συμμετέχοντες & 105 000 ακόλουθοι (followers) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης o 363 συνοδευτικές ενέργειες που διοργανώθηκαν από τα γραφεία αντιπροσωπείας της Επιτροπής για τη στήριξη της προετοιμασίας και της παρακολούθησης των διαλόγων με τους πολίτες o 91 εκδηλώσεις της Συμμαχίας για το Ευρωπαϊκό Έτος Πολιτών (EYCA) – περίπου 24 000 συμμετέχοντες o 13 εκδηλώσεις της πρωτοβουλίας «Νεολαία σε κίνηση» – περίπου 98 000 συμμετέχοντες o 612 καταχωρίσεις εκδηλώσεων στον δικτυακό τόπο του ΕΕΠ2013 – περίπου 122 000 συμμετέχοντες o περισσότερες από 800 εκδηλώσεις της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Νεολαίας 2013 σε εθνικό επίπεδο, μικρότερης ή μεγαλύτερης κλίμακας (άνω των 1 000 συμμετεχόντων)