Δημοσίευση αιτήσεως καταχωρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων

(2004/C 58/06)

Η δημοσίευση αυτή παρέχει το δικαίωμα υποβολής ενστάσεως κατά την έννοια των άρθρων 7 και 12δ του εν λόγω κανονισμού. Οποιαδήποτε ένσταση στην αίτηση αυτή πρέπει να διαβιβάζεται μέσω της αρμοδίας αρχής ενός κράτους μέλους, ενός κράτους μέλους του ΠΟΕ ή μιας αναγνωρισμένης τρίτης χώρας σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την παρούσα δημοσίευση. Η δημοσίευση αιτιολογείται από τα στοιχεία που ακολουθούν, ιδίως το στοιχείο 4.6, με τα οποία θεωρείται ότι η αίτηση δικαιολογείται κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗΣ: ΑΡΘΡΟ 5

ΠΟΠ (x) ΠΓΕ ( )

Αριθμός φακέλλου που δίδεται από το κράτος μέλος: 14/2001

1. Αρμόδια υπηρεσία του κράτους μέλους: Όνομα: Ministero delle Politiche agricole e forestali (Υπουργείο Γεωργίας και Δασών)

Διεύθυνση: Via XX Settembre, 20 - I-00187 Roma

Τηλ. (39-06) 481 99 68

Φαξ (39-06) 42 01 31 26

E-mail: qualita@politicheagricole.it

2. Αιτούσα ομάδα 2.1. Όνομα: Associazione Produttori Olivicoli Messinesi - APOM

2.2. Διεύθυνση: Via Del Vespro, 6 is. 290, I-98122 Messina

2.3. Σύνθεση: παραγωγοί/μεταποιητές (x) άλλος ( )

3. Τύπος του προϊόντος: Κατηγορία 1.5 - Λιπαρές ουσίες -` Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο

4. Περιγραφή των προδιαγραφών (σύνοψη των όρων του άρθρου 4 παραπομπή 2)

4.1. Ονομασία: "Valdemone"

4.2. Περιγραφή: Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

- χρώμα: από κιτρινοπράσινο έως λαδί·

- εμφάνιση: από διαυγής έως ελαφρά θολερή·

- οσμή: ελιών οι οποίες μόλις συλλέχθηκαν (με διακύμανση έντασης) συνοδευόμενη πάντα από τη μυρωδιά βοτάνων, φύλλων, λουλουδιών των ελαιώνων της επαρχίας Messina·

- γεύση: στη γεύση το λάδι αντικατοπτρίζει τη μυρωδιά ελιών οι οποίες μόλις συλλέχθηκαν με ελαφριά αντίθεση πικρού. Σε κάποιο βαθμό η απόγευση που συνοδεύει την οσμή και τη γεύση του λαδιού Valdemone θυμίζει αμύγδαλα, φρέσκα φρούτα, ντομάτα και αγριαγκινάρα·

- βαθμολογία δοκιμής από ομήγυρη γευσιγνωστών: >= 7·

- μέγιστη οξύτητα: 0,7 %·

- δείκτης υπεροξειδίων: <= 12 meq O2/kg.

4.3. Γεωγραφική περιοχή: Η περιοχή παραγωγής και μεταποίησης ελαιοκάρπου που προορίζεται για την παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου "Valdemone", περιλαμβάνει εκτάσεις όλων των δήμων της επαρχίας Messina στην περιοχή της Σικελίας, με εξαίρεση τις περιοχές Floresta, Moio Alcantara και Malvagna.

4.4. Απόδειξη προέλευσης: Η ονομασία Valdθmone αντιστοιχεί στη διοικητική και οικονομική διαίρεση του εδάφους της βορειοανατολικής Σικελίας από το Μεσαίωνα μέχρι το 1812. Γνωστή παλαιότερα με την ονομασία "Vallis Nemorum", λόγω του δασικού πλούτου της περιοχής, η περιοχή επεκτεινόταν από το Τυρρηνικό πέλαγος έως τον ποταμό Grande και από το Ιόνιο πέλαγος έως την Taormina. Σύμφωνα με απογραφές του 16ου αιώνα, η έκταση ήταν σχεδόν 6500 km2 με πληθυσμό 250000 κατοίκους. Η περιοχή ορίζεται από τους πρόποδες του βουνού ανατολικά μέχρι την κοιλάδα Alcantara και δυτικά μέχρι τον ποταμό Pollina.

Στο παρελθόν γεωγράφοι, ιστορικοί, οικονομολόγοι και πολιτικοί αναφέρθηκαν στις περιοχές Valdθmone, Val di Mazara και Val di Noto.

Το ελαιόδενδρο, όπως και τα αμπέλια, η αμυγδαλιά και η χαρουπιά, θεωρούνται ενδημικά φυτά στη Σικελία. Αφού εισήχθη από τους Φοίνικες το ελαιόδενδρο, εξαπλώθηκε στην περίοδο της κυριαρχίας των Ελλήνων το 500 π.Χ και επεκτάθηκε σε άγονα εδάφη. Οι ίδιοι αυτοί λαοί ασχολήθηκαν με την εμπορία του λαδιού στη Μεσόγειο χρησιμοποιώντας πλοία εξοπλισμένα για τη μετακίνηση πήλινων αγγείων, τα οποία ήταν κατάλληλα για τη μεταφορά του πολύτιμου προϊόντος. Στη συνέχεια, οι Ρωμαίοι ενέτειναν την καλλιέργεια του ελαιοκάρπου καθώς και το εμπόριο λαδιού.

Η εξέλιξη της ελαιοκαλλιέργειας στην περιοχή Valdemone και η οικονομική και κοινωνική σημασία της αποδεικνύονται από την ύπαρξη 8 ελαιοτριβείων trappeti το έτος 1507 μόνο στο φέουδο Samperi. Εκείνη την εποχή οι φεουδάρχες παραχωρούσαν στους υπηκόους τους μικρή ποσότητα από το προϊόν που παρήγαν ή τη συνολική ποσότητα λαδιού δεύτερης συμπίεσης, πράγμα που αποδεικνύει τη σημασία της ελαιοκαλλιέργειας. Τα δεδομένα για την παραγωγή και τις εκτάσεις στην περιοχή τηρούνται με ιδιαίτερη ακρίβεια από το έτος 1853, για το οποίο το τοπικό εμπορικό επιμελητήριο ανέφερε 10891 εκτάρια. Για το 1891 το Επιμελητήριο ανέφερε έκταση ελαιοκαλλιέργειας 38565 εκτάρια, με μέση παραγωγή λαδιού 138935 εκατόλιτρα. Η αύξηση της ελαιοπαραγωγής ενίσχυσε και τις εξαγωγές του προϊόντος σε διεθνείς αγορές όπως των Η.Π.Α, της Μεγάλης Βρετανίας, της Ρωσίας και της Ολλανδίας, με τη συμβολή και του σημαντικού εμπορικού λιμανιού της Messina. Σήμερα οι εκτάσεις ελαιοκαλλιέργειας ανέρχονται περίπου σε 40000 εκτάρια, από τα οποία το 40 % βρίσκεται σε περιοχές με λόφους πάνω από 300 m από την επιφάνεια της θάλασσας, το 40 % σε μικρούς λόφους και το υπόλοιπο 20 % σε παράκτιες ζώνες. Η συνολική ετήσια παραγωγή λαδιού στην περιοχή Valdemone είναι σχεδόν 8000 εκατόκιλα.

Η παραγωγή, η μεταποίηση και η εμφιάλωση πραγματοποιούνται στην οριοθετημένη ζώνη. Η εμφιάλωση γίνεται εντός της οριοθετημένης ζώνης προκειμένου να διατηρούνται τα χαρακτηριστικά και η ποιότητα του λαδιού "Valdemone" και να διασφαλίζεται ότι οι παραγωγοί παρακολουθούν τους ελέγχους που πραγματοποιεί ο σχετικός ανεξάρτητος οργανισμός. Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης έχει ιδιαίτερη σημασία για τους εν λόγω παραγωγούς διότι, σύμφωνα με τους στόχους και τον προσανατολισμό του κανονισμού, τους δίνει τη δυνατότητα να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. Εξάλλου η εμφιάλωση γινόταν κατά παράδοση στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή. Προκειμένου να διασφαλίζεται η δυνατότητα διαπίστωσης της προέλευσης του προϊόντος, οι παραγωγοί καταχωρούν τους ελαιώνες τους και τις εγκαταστάσεις μεταποίησης και εμφιάλωσης σε ειδικά μητρώα τα οποία τηρούνται και ενημερώνονται από τον οργανισμό ελέγχου και δηλώνουν ετησίως τις ποσότητες ελαιοκάρπου και λαδιού που μεταποιούνται και εμφιαλώνονται.

4.5. Μέθοδος παραγωγής: Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο "Valdemone" παράγεται από τις ποικιλίες ελαιοκάρπου Santagatese, Ogliarola Messinese και Minuta, οι οποίες αντιπροσωπεύουν, η κάθε μια μόνη της ή όλες μαζί, το 70 % τουλάχιστον των δέντρων. Οι ποικιλίες ελαιόδενδρων Mandanici, Nocellara Messinese, Ottobratica, Brandofino, Verdello είναι δυνατόν να αντιπροσωπεύουν κατά ανώτατο όριο το 30 % των ελαιόδεντρων.

Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια του ελαιοκάρπου είναι παραδοσιακές ενώ στα ελαιόδεντρα ακολουθούνται γενικά οι μέθοδοι σφαιρικής κόμης, σφαιρόμορφου αγγείου ή ελεύθερης μορφής και το κλάδεμα πραγματοποιείται τουλάχιστον μια φορά κάθε δύο χρόνια.

Η εποχή της συγκομιδής του ελαιοκάρπου είναι από τον Οκτώβριο έως τον Ιανουάριο κάθε έτος και πραγματοποιείται απευθείας από τα δέντρα με το χέρι ή με τη βοήθεια μηχανικών μέσων. Απαγορεύεται η χρήση χημικών ουσιών οι οποίες επισπεύδουν την πτώση των ελιών από το δέντρο και άλλες μέθοδοι συγκομιδής που είναι δυνατόν να τις καταστρέψουν ή να έχουν ως αποτέλεσμα την επαφή τους με το έδαφος. Οι ελαιόκαρποι μόλις συλλεχθούν τοποθετούνται σε πλαστικά κοφίνια που επιτρέπουν τον καλό αερισμό. Για τη μεταφορά τους είναι δυνατό να χρησιμοποιούνται και πλαστικά κιβώτια μεγαλύτερης χωρητικότητας. Οι ελαιόκαρποι πρέπει να μην παρουσιάζουν ελαττώματα (προσβολή από έντομα όπως πυρηνοτρήτης) που θα ήταν δυνατό να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα λαδιού. Η μεταποίηση του ελαιοκάρπου πρέπει να πραγματοποιείται εντός δύο ημερών από τη συλλογή. Η παραγωγή στους παραδοσιακούς ελαιώνες δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 60 εκατόκιλα ανά εκτάριο και τα 100 εκατόκιλα στις πυκνές φυτείες. Η εξαγωγή του λαδιού γίνεται μόνο σε ελαιοτριβεία που βρίσκονται στην περιοχή αφού αφαιρεθούν τα φύλλα και πλυθεί ο ελαιόκαρπος: Κατά τη διαδικασία μεταποίησης η θερμοκρασία δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 28-30 °C. Τα παραδοσιακά ελαιοτριβεία είναι δυνατό να έχουν 2-4 μηχανήματα. Στα περιστροφικά ελαιοτριβεία ο χρόνος επεξεργασίας είναι 20-30 λεπτά ενώ στα ελαιοτριβεία με πιεστήριο είναι της τάξεως του 1 λεπτού. Ο χρόνος επεξεργασίας ποικίλλει ανάλογα με το βαθμό ωρίμανσης του ελαιοκάρπου. Η κατάλληλη θερμοκρασία για το διαχωρισμό είναι περίπου 28-30 °C ενώ ο χρόνος επεξεργασίας είναι κατά μέσο όρο 30 λεπτά. Η μέγιστη απόδοση του ελαιοκάρπου σε λάδι δεν πρέπει να είναι ανώτερη του 24 %.

4.6. Δεσμός: Οι ποικιλίες ελαιοκάρπου από το οποίο παράγεται το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Valdemone είναι χαρακτηριστικές ποικιλίες ιδιόμορφων μικρότερων περιοχών της Valdemone. Η διάδοση του εν λόγω ελαιοκάρπου προσιδιάζει σε μια ορισμένη περιοχή στο έδαφος της οποίας, οι δύο σημαντικότερες οροσειρές της Σικελίας, Peloritani και Nebrodi, προσδίδουν ορεινή και λοφώδη μορφή με άμεση κατάληξη στη θάλασσα. Η αφθονία ύδατος, η γονιμότης του εδάφους, η υπεροχή καστανόχρωμων εδαφών και εδαφικών επικαλυμμάτων, καθώς επίσης, αν και σε μικρότερο βαθμό, ερυθρόχωμα εδάφη και εδάφη προσχωσιγενή καθορίζουν τον φυσικό οικότοπο για το εξαιρετικό παρθένο Valdemone, και προσδίδουν σε αυτό μια ιδιαιτερότητα. Η υφή του εδάφους είναι, κατά κανόνα, ισορροπημένη με μια ελαφρά υπεροχή του αργιλώδους τμήματος και με υποαλκαλική αντίδραση. Επίσης και οι κλιματικές συνθήκες συντείνουν στην σαφή διάκριση της ΠΟΠ Valdemone από όλα τα άλλα παρθένα ελαιόλαδα της Σικελίας και της υπόλοιπης Ιταλίας. Τα κλιματολογικά στοιχεία διαφοροποιούνται ανάλογα με το υψόμετρο· στις παράκτιες περιοχές και σε εκείνες με χαμηλούς λόφους, η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι γύρω στους 18 βαθμούς ενώ στις ορεινές περιοχές καλλιέργειας καθώς και σε εκείνες με υψηλούς λόφους, η μέση ετήσια θερμοκρασία φθάνει τους 15 περίπου βαθμούς. Το κλίμα της περιοχής παραγωγής του εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου Valdemone είναι χαρακτηριστικά μεσογειακό με σπάνιες βροχοπτώσεις τους καλοκαιρινούς μήνες και άφθονες, το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Τα φυτά των ποικιλιών ελαιοκάρπου που συντείνουν στη διαμόρφωση για την οποία ζητείται η ΠΟΠ, παρουσιάζουν συγγενή χαρακτηριστικά του λοφώδους εδάφους της Μεσίνα. Και ο ανθρώπινος παράγοντας συνέβαλε στη βελτίωση των οργανοληπτικών ιδιοτήτων της ΠΟΠ Valdemone. Πράγματι, τα τελευταία χρόνια, η τελειοποίηση και η εισαγωγή καλλιεργητικών καθώς και βιολογικών τεχνικών και η συγκομιδή των ελαιοκάρπων η οποία γίνεται με το χέρι ή με μηχανές για το τίναγμα και το άπλωμα σεντονιών στο έδαφος γύρω από τους κορμούς των δένδρων, συνέβαλαν στο ποιοτικό άλμα παραγωγής ενός ελαίου, όπως το Valdemone με υψηλό κύρος για τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του που καθορίζονται από την ιδιομορφία των καλλιεργειών αυτής της κυρίως λοφώδους και κλιματικά ομοιογενούς περιοχής. Ζωτικής σημασίας πλευρές για τον καθορισμό της ποιότητας του ελαίου Valdemone είναι ο χρόνος ωρίμανσης, ο ρυθμός των βροχοπτώσεων και ο προσανατολισμός των φυτών που απολαμβάνουν συγχρόνως ήλιο και τον κατάλληλο εξαερισμό, συνθήκες χαρακτηριστικές της βόρειας Σικελικής ακτής. Το ελαιόλαδο αποτελεί την κύρια δενδρώδη καλλιέργεια στην οριοθετημένη περιοχή από αρχαιοτάτους χρόνους. Εισήχθη στο νησί από τους Φοίνικες και επεξετάθη στη συνέχεια στη διάρκεια της ελληνικής κατοχής. Οι Ρωμαίοι ενίσχυσαν τόσο την καλλιέργεια όσο και το εμπόριο και κατά τη διάρκεια της αραβικής κυριαρχίας, παρατηρείται ταχεία ανάπτυξη της παραγωγής γεωργικών προϊόντων. Αυτός ο συνεχής δεσμός του ελαιοκάρπου με την ιστορία του νησιού επιβεβαιώνει αφενός ότι από τη φύση της η περιοχή προσφέρεται για την καλλιέργεια των ελαιόδεντρων και αφετέρου την παραδοσιακή προσήλωση των τοπικών ελαιοπαραγωγών η οποία είναι έκδηλη από τις γεωργικές πρακτικές που αποβλέπουν στη διατήρηση της ελαιοκαλλιέργειας στην συγκεκριμένη αυτή περιοχή.

Η ελαιοκαλλιέργεια είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλη την περιοχή Valdemone και ιδιαίτερα στα εδάφη οροπεδίου της ενδοχώρας. Είναι σημαντική από οικονομική και κοινωνική άποψη αλλά και όσον αφορά το τοπίο και το περιβάλλον λόγω της ικανότητας προσαρμογής της σε περιοχές δυσχερείς από άποψη εδάφους και κλίματος. Στα εδάφη αυτά, το ελαιόδενδρο αποτελεί τη μόνη δυνατή καλλιέργεια μαζί με την αμπελοκαλλιέργεια, εφόσον καταλαμβάνει εδάφη που λόγω της υψηλής κλίσης τους είναι δύσκολο να καλλιεργηθούν, και έτσι αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο του αγροτικού τοπίου.

Το κλίμα της περιοχής χαρακτηρίζεται από την περιοδικότητα βροχών που επιτρέπουν στο ελαιόδεντρο να καλύπτει τις ανάγκες του σε νερό κατά τρόπο φυσικό κατά τις κρίσιμες περιόδους της καλλιέργειας του. Η μέση ετήσια βροχόπτωση κυμαίνεται γύρω στα 800 mm σε ολόκληρο το μήκος των οροσειρών Peloritani και Nebrodi. Το κλίμα επηρεάζεται ευνοϊκά από την εγγύτητα της θάλασσας και την παρουσία των ορεινών ανάγλυφων, πυκνά δασωμένων, τα οποία καλύπτονται με χιόνια κατά τη χειμερινή περίοδο.

Τα περιβαλλοντολογικά χαρακτηριστικά που ευνοούν την καλλιέργεια του ελαιόδενδρου μαζί με τη συμβολή του ανθρώπινου παράγοντα οδήγησαν στη δημιουργία διάφορων ποικιλιών που πήραν τα ονόματά τους από τις περιοχές στις οποίες εξαπλώθηκαν. Ειδικότερα η ποικιλία "Santagatese", ονομάστηκε από το δήμο Sant'Agata Militello και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην οριοθετημένη περιοχή, η ποικιλία "Ogliarola Messinese" είναι κυρίως διαδεδομένη στην παράκτια περιοχή του δήμου Messina, η ποικιλία "Minuta" στην περιοχή του ποταμού Naso. Τα παραπάνω αποτελούν απόδειξη για την παράδοση και για το ότι από τη φύση της η περιοχή προσφέρεται για την καλλιέργεια της ελιάς.

4.7. Δομή του ελέγχου Ονομασία: Suolo E Salute s.r.l.

Διεύθυνση: Via Abbazia, 17, I-61032 Fano (PU)

4.8. Σήμανση: Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο "Valdemone" πρέπει να διατίθεται στο εμπόριο σε δοχεία ή σε φιάλες με μέγιστη περιεκτικότητα 5 λίτρα.

Η προστατευόμενη ονομασία προέλευσης "Valdemone" πρέπει να αναγράφεται στην ετικέτα με ευανάγνωστους και ανεξίτηλους χαρακτήρες ώστε να διακρίνεται σαφώς από τις άλλες ενδείξεις της ετικέτας. Στην ετικέτα πρέπει υποχρεωτικά να αναγράφεται το έτος ελαιοπαραγωγής. Απαγορεύονται επιπρόσθετες γεωγραφικές ενδείξεις ή αναφορά σε διάφορες γεωγραφικές τοποθεσίες. Ωστόσο επιτρέπεται η χρησιμοποίηση ενδείξεων που αναφέρονται σε ονομασίες, εταιρικές επωνυμίες, ιδιωτικά σήματα, εφόσον αυτά δεν έχουν εγκωμιαστικό χαρακτήρα ώστε να είναι δυνατό να παραπλανήσουν τον καταναλωτή και οι διαστάσεις τους δεν υπερβαίνουν το μισό του μεγέθους των χαρακτήρων της ΠΟΠ.

Επίσης, πρέπει να υπάρχει και το γραφικό σύμβολο το σχετικό με την καλλιτεχνική εικόνα του συγκεκριμένου και μονοσήμαντου λογότυπου που πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τρόπο αναπόσπαστο σε συνδυασμό με την ονομασία "Valdemone". Το γραφικό σύμβολο αποτελείται από τρίγωνο χωρισμένο σε δύο μέρη. Ανάμεσα στα δύο αυτά μέρη υπάρχει κλαδί ελιάς και ένα αμφιθέατρο. Η ακριβής περιγραφή του λογότυπου με τις χρωματομετρικές αναφορές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των προδιαγραφών παραγωγής.

4.9. Εθνικές απαιτήσεις: -

Αριθμός ΕΚ: IT/00218/03.01.2002.

Ημερομηνία παραλαβής του πλήρους φακέλου: 5 Φεβρουαρίου 2004.