Βρυξέλλες, 29.9.2004

COM(2004) 628 τελικό

2004/0219 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τον καθορισμό γενικών διατάξεων σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

Η προτεινόμενη νέα διάρθρωση των μέσων χρηματοδότησης, που θα αρχίσει να λειτουργεί στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013, και οι λόγοι που την αιτιολογούν περιγράφονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο σχετικά με τις δημοσιονομικές προοπτικές[1]. Η εισαγωγική ανακοίνωση που παρουσιάζει τον κανονισμό σχετικά με το «Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης» (ENPI), καθώς και οι ανακοινώσεις σχετικά με τα υπόλοιπα τρία μέσα των εξωτερικών σχέσεων, παρέχουν συμπληρωματικές και πιο λεπτομερείς πληροφορίες για τον τρόπο καθορισμού των κυριότερων χαρακτηριστικών του μέσου. Επομένως, η παρούσα αιτιολογική έκθεση περιορίζεται στο να εξηγήσει τα κυριότερα άρθρα του κανονισμού.

Το ENPI θα αντικαταστήσει τα υφιστάμενα γεωγραφικά και θεματικά προγράμματα που καλύπτουν σήμερα τις ενδιαφερόμενες χώρες. Οι εξωτερικές πτυχές των εσωτερικών πολιτικών, οι οποίες καλύπτονται τη στιγμή αυτή από συγκεκριμένο μέσο, είτε θα ενταχθούν στα εθνικά ή πολυεθνικά προγράμματα είτε, ενδεχομένως, θα υπαχθούν σε ειδικό θεματικό πρόγραμμα.

Ένα ειδικό και καινοτόμο χαρακτηριστικό του ENPI είναι η συνιστώσα της διασυνοριακής συνεργασίας. Σύμφωνα με τη συνιστώσα αυτή, το ENPI θα χρηματοδοτεί «κοινά προγράμματα» μεταξύ των περιοχών των κρατών μελών και των χωρών εταίρων που έχουν κοινά σύνορα. Με τον τρόπο αυτό θα απλουστευθούν δραστικά οι διαδικασίες και θα αυξηθεί σημαντικά η αποδοτικότητα. Η συνιστώσα αυτή θα εφαρμοστεί κατά μέγα μέρος με γνώμονα τις αρχές των «διαρθρωτικών ταμείων», όπως του πολυετούς προγραμματισμού, της εταιρικής σχέσης και της συγχρηματοδότησης που θα προσαρμοστούν σε συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες των εξωτερικών σχέσεων. Η συνιστώσα της διασυνοριακής συνεργασίας του ENPI θα συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Ο τίτλος ΙΙΙ περιλαμβάνει σειρά διατάξεων ειδικά μελετημένων για τη συνιστώσα αυτή μόνο. Οι εν λόγω διατάξεις είναι ανάλογες με εκείνες που έχουν θεσπιστεί για τη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο των σχετικών κανονισμών για τα διαρθρωτικά ταμεία.

Παρατηρήσεις επί των ειδικών διατάξεων

Τίτλος Ι - Στόχοι και αρχές

Άρθρο 1 - Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Το άρθρο 1 καθορίζει το πεδίο εφαρμογής της βοήθειας και υπογραμμίζει τη σημασία που ενέχει η δημιουργία ζώνης ευημερίας και στενής συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών της χωρών, σύμφωνα με το σχέδιο του Συντάγματος.

Οι χώρες εταίροι που καλύπτονται από το μέσο παρατίθενται στο παράρτημα Ι. Ο κατάλογος περιλαμβάνει τις γειτονικές χώρες που δεν έχουν προοπτικές προσχώρησης προς το παρόν και στις οποίες απευθύνεται η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας. Ο κατάλογος αυτός που αρχικά περιοριζόταν στα τέσσερα Δυτικά ΝΑΚ και σε δέκα μεσογειακές χώρες, επεκτάθηκε, μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών της 17ης και 18ης Ιουνίου 2004, στις τρεις χώρες του Νότιου Καυκάσου (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία).

Το ENPI καλύπτει επίσης τη Ρωσία, η οποία αποφάσισε μαζί με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναπτύξει στρατηγική εταιρική σχέση με τη δημιουργία «τεσσάρων κοινών χώρων», όπως αποφασίστηκε στη διάσκεψη κορυφής της Αγίας Πετρούπολης, το Μάιο του 2003, αντί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας. Η μνεία της εταιρικής σχέσης στην ονομασία του μέσου δηλώνει την ιδιαιτερότητα αυτή. Η βοήθεια σε γειτονικές χώρες με προοπτικές προσχώρησης, όπως η Τουρκία ή οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, προβλέπεται στο πλαίσιο χωριστού προενταξιακού μέσου.

Για να δημιουργηθεί ζώνη καλής «γειτονίας» απαιτούνται πόροι για την προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των χωρών εταίρων και των κρατών μελών ώστε να ευνοηθεί η ολοκληρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη των μεθοριακών περιοχών και να αποτραπεί η δημιουργία νέων διαχωριστικών γραμμών. Για να εξασφαλιστεί αποδοτική και αποτελεσματική στήριξη της διασυνοριακής συνεργασίας και να χρηματοδοτηθούν κοινά έργα, το άρθρο 1 επιτρέπει να χρησιμοποιηθεί η βοήθεια προς το κοινό συμφέρον των κρατών μελών και των χωρών εταίρων, πράγμα που συμβαίνει για πρώτη φορά σε κανονισμό παροχής βοήθειας. Η διάταξη αυτή θα διευκολύνει σημαντικά τη διασυνοριακή συνεργασία κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, η οποία παρεμποδίζεται σήμερα από χρηματοδοτικά μέσα που διέπονται από διαφορετικούς κανόνες.

Τέλος, το άρθρο 1 αναφέρεται στις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης στις οποίες έχουν δεσμευθεί να προσχωρήσουν οι γείτονες της Ένωσης στις διμερείς συμφωνίες τους με την ΕΕ και σε σειρά πολυμερών συμβάσεων και άλλων πράξεων. Επειδή οι δεσμεύσεις αυτές δεν τηρούνται από τις γειτονικές χώρες στον ίδιο βαθμό, είναι σημαντικό η εξωτερική δράση της Ένωσης να επιδιώξει μεγαλύτερη συμμόρφωση με το διάλογο και τη συνεργασία. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η Ένωση μπορεί να προσφύγει στη συνολική ή μερική αναστολή της βοήθειας, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 28.

Άρθρο 2- Πεδίο εφαρμογής της βοήθειας

Το άρθρο 2 διευκρινίζει τους κυριότερους στόχους της βοήθειας και συνδέει τους στόχους αυτούς με τις υφιστάμενες συμφωνίες με τις γειτονικές χώρες, κατά τρόπο ώστε να εκφράζει τον πολιτικό προσανατολισμό του μέσου και τη σημασία που αποδίδεται στη στήριξη για την εφαρμογή των συμφωνιών αυτών. Ωστόσο, δεν αποκλείεται η δυνατότητα παροχής βοήθειας σε χώρες όπως η Λευκορωσία ή η Λιβύη, ακόμη και αν δεν υπάρχει συμβατικό πλαίσιο, όταν αυτό είναι επωφελές για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής της ΕΕ.

Το άρθρο 2 προβλέπει επίσης, κυρίως για λόγους σαφήνειας, κατάλογο των στόχων που μπορούν να επιδιωχθούν δυνάμει του παρόντος κανονισμού. Ο ενδεικτικός αυτός κατάλογος περιέχει στόχους που χαρακτηρίζουν την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας καθώς και άλλους πιο συμβατικούς αναπτυξιακούς στόχους. Εκφράζει την πραγματικότητα των γειτονικών χωρών, πολλές από τις οποίες είναι αναπτυσσόμενες. Οι στόχοι που επιδιώκονται σε μια δεδομένη χώρα καθορίζονται κατά τη χάραξη εθνικών στρατηγικών και πολυετών προγραμμάτων.

Άρθρο 3 – Πολιτικό πλαίσιο

Το άρθρο 3 υπογραμμίζει τον πολιτικό χαρακτήρα του μέσου ENPI. Το συνολικό πολιτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό της βοήθειας πρέπει να καθοριστεί σε συνάρτηση με τις υφιστάμενες συμφωνίες, τις ανακοινώσεις της Επιτροπής και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τον καθορισμό της συνολικής στρατηγικής της Ένωσης έναντι των γειτονικών χωρών. Σ'αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ανακοίνωση της Επιτροπής του Μαΐου 2004[2], μετά την οποία ακολούθησαν τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2004[3] και μετά την οποία ενδέχεται να εκδοθεί ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι προτεραιότητες της βοήθειας θα καθοριστούν με βάση τα ενδεχόμενα σχέδια δράσης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας (ΕΠΓ) που εκπονούνται από κοινού από το Συμβούλιο και εγκρίνονται στο πλαίσιο των μικτών συμβουλίων σύνδεσης/εταιρικής σχέσης και συμβουλίων συνεργασίας που έχουν συσταθεί με διμερείς συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και της χώρας εταίρου. Με την εφαρμογή των προτεραιοτήτων που ορίζουν τα σχέδια δράσης, οι χώρες εταίροι θα πλησιάσουν περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην περίπτωση της Ρωσίας, οι προτεραιότητες θα καθοριστούν με βάση χάρτες πορείας για τους τέσσερις κοινούς χώρους[4] που έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας.

Αν δεν υπάρχουν συμφωνίες και/ή σχέδια δράσης ΕΠΓ, μπορεί να παρασχεθεί βοήθεια, ιδίως για τη διασυνοριακή συνεργασία και, ενδεχομένως, την πραγματοποίηση των στόχων που καθορίζονται στον τομέα της κοινοτικής πολιτικής στις σχετικές ανακοινώσεις της Επιτροπής.

Άρθρο 4 - Συμπληρωματικότητα, εταιρική σχέση και συγχρηματοδότηση

Το άρθρο 4 καθορίζει τις ακόλουθες γενικές αρχές για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα ορίζει ότι:

- η βοήθεια συμπληρώνει τα εθνικά μέτρα για την προαγωγή της συνέργιας και τη βελτίωση του αντικτύπου·

- η βοήθεια καθορίζεται στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης μεταξύ της Επιτροπής και των δικαιούχων και ο προγραμματισμός της βοήθειας πραγματοποιείται, ενδεχομένως, από κοινού με τις κεντρικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, την κοινωνία των πολιτικών, τους οικονομικούς και τους κοινωνικούς εταίρους·

- η βοήθεια συγχρηματοδοτείται ώστε να προαχθεί η οικειοποίηση από την πλευρά των δικαιούχων και να μεγιστοποιηθεί το αποτέλεσμα μόχλευσης.

Οι αρχές αυτές, που εφαρμόζονται επίσης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, εκφράζουν το διττό χαρακτήρα του μέσου (εξωτερική πολιτική και κοινωνικοοικονομική συνοχή) όσον αφορά τη χρηματοδότηση της διασυνοριακής και διαπεριφερειακής συνεργασίας μεταξύ χωρών εταίρων και κρατών μελών.

Άρθρο 5- Συνοχή, συμπληρωματικότητα και συντονισμός

Το άρθρο 5 ορίζει ότι η βοήθεια πρέπει να είναι συνεκτική με τις κοινοτικές πολιτικές και με τις συμφωνίες που έχουν προσυπογράψει η Ένωση και οι χώρες εταίροι. Υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη συντονισμού μεταξύ της Κοινότητας, των κρατών μελών και των λοιπών χορηγών βοήθειας, σύμφωνα με το άρθρο 180 της συνθήκης ΕΚ και με τις θέσεις που έχουν επανειλημμένως διατυπωθεί στις ανακοινώσεις της Επιτροπής και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου.

Τίτλος ΙΙ - Προγραμματισμός και κατανομή των κεφαλαίων

Άρθρο 6 – Τύπος προγραμμάτων

Το άρθρο 6 περιγράφει τον τύπο των προγραμμάτων μέσω των οποίων θα παρασχεθεί η βοήθεια δυνάμει του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα των εθνικών/πολυεθνικών προγραμμάτων, των θεματικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας.

Τα εθνικά και πολυεθνικά προγράμματα καλύπτουν τη βοήθεια που παρέχεται δυνάμει του μέσου αυτού σε μία μόνο χώρα (εθνικό πρόγραμμα) ή σε ομάδα χωρών (περιφερειακά ή υποπεριφερειακά προγράμματα). Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν κατά κανόνα πολυάριθμες προτεραιότητες.

Συνήθως, τα θεματικά προγράμματα χρησιμοποιούνται για να αντιμετωπίσουν κατά τρόπο εμφανή και αναγνωρίσιμο τα πιθανά παγκόσμια προβλήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος ή, όταν αυτό θεωρείται σκόπιμο, την εξωτερική προβολή των εσωτερικών πολιτικών. Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου ότι με την απλούστευση των χρηματοδοτικών μέσων που συνδέονται με τον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, τα θεματικά μέσα όπως το LIFE για τις τρίτες χώρες και το TEMPUS, δεν θα έχουν πλέον χωριστή νομική βάση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα θεματικά προγράμματα θα απευθύνονται σε όλες τις χώρες εταίρους.

Οι επιλέξιμες μεθοριακές περιοχές των κρατών μελών της ΕΕ εντάσσονται στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού. Θα είναι επίσης δυνατό να συνδέονται τα κράτη μέλη με τα θεματικά και/ή πολυεθνικά προγράμματα μέσω της διαπεριφερειακής συνεργασίας. Επομένως, το ENPI θα αποτελέσει μοναδικό χρηματοδοτικό μέσο που θα μπορεί να χρηματοδοτεί κοινά έργα με τους δικαιούχους των χωρών εταίρων και των κρατών μελών.

Άρθρο 7 - Προγραμματισμός και κατανομή των κεφαλαίων

Με βάση το πολιτικό πλαίσιο του άρθρου 3, τα έγγραφα στρατηγικής που περιέχουν πολυετή ενδεικτικά προγράμματα θα καθορίσουν τις προτεραιότητες της βοήθειας και τα πολυετή χρηματοδοτικά πλαίσια των προγραμμάτων, τα οποία θα υιοθετηθούν από την Επιτροπή αφού διατυπώσει τη γνώμη της η συμβουλευτική επιτροπή σύμφωνα με διαδικασία διαχείρισης. Τα χρηματοδοτικά πλαίσια ανά χώρα και τα πολυεθνικά προγράμματα θα εκφράζουν τόσο τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητες διαχείρισης των ενδιαφερόμενων χωρών όσο και το επίπεδο της επιδιωκόμενης εταιρικής σχέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη συγκεκριμένη χώρα.

Το ή τα έγγραφα στρατηγικής για τη διασυνοριακή συνεργασία σκοπό έχουν κυρίως να καθορίσουν τον κατάλογο των «κοινών» διασυνοριακών προγραμμάτων, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής τους και τα χρηματοδοτικά πλαίσια. Κατά την κατάρτιση των εγγράφων, θα πρέπει να τηρηθεί μεσοπρόθεσμη προσέγγιση, εκ των κάτω προς τα άνω, βασιζόμενη στα προγράμματα, από την οποία απορρέουν τα «κοινά προγράμματα» που αναφέρονται στον τίτλο ΙΙΙ. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης θα συμβάλλει σε προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας δυνάμει των διατάξεων του παρόντος κανονισμού.

Τίτλος ΙΙΙ – Διασυνοριακή συνεργασία

Άρθρο 8 – Γεωγραφική επιλεξιμότητα

Το άρθρο 8 θεσπίζει τα κριτήρια με βάση τα οποία καθορίζονται οι εδαφικές ζώνες των κρατών μελών και των χωρών εταίρων που θα καλυφθούν από προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας. Περιλαμβάνονται όλες οι περιοχές του επιπέδου NUTS-III που βρίσκονται κατά μήκος των σημαντικών χερσαίων συνόρων και των θαλάσσιων διαβάσεων και όλων των θαλάσσιων περιοχών του επιπέδου NUTS-II που ανήκουν σε κοινά θαλάσσια ύδατα. Οι όμορες περιοχές μπορούν επίσης να συμμετάσχουν στη συνεργασία.

Άρθρο 9 - Προγραμματισμός

Το άρθρο 9 περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για τη θέσπιση κοινών προγραμμάτων στα οποία συμμετέχουν επιλέξιμες περιοχές των κρατών μελών και των χωρών εταίρων. Πρόκειται κατά κανόνα για διμερή προγράμματα που αφορούν χερσαία σύνορα ή θαλάσσιες διαβάσεις ιδιαίτερης σημασίας και πολυμερή προγράμματα για τις θαλάσσιες περιοχές. Στην παράγραφο 3 περιλαμβάνεται ειδική διάταξη που επιτρέπει στις χώρες που δεν καλύπτει ο παρών κανονισμός, ιδίως την Τουρκία, να συμμετέχουν σε πολυετή ναυτιλιακά προγράμματα.

Μετά τη θέσπιση των κοινών προγραμμάτων από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οι ενδιαφερόμενες χώρες εταίροι επιλέγουν τα έργα που θα τύχουν κοινοτικής βοήθειας.

Η παράγραφος 7 περιέχει ρήτρα διασφάλισης που επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, στις μεθοριακές περιοχές των κρατών μελών να τυγχάνουν βοήθειας ακόμη και αν δεν έχει καθοριστεί κοινό πρόγραμμα. Πρόκειται για μια δικλείδα ασφαλείας στην περίπτωση που είναι αδύνατο να καθοριστεί κοινό πρόγραμμα λόγω σοβαρής κρίσης στις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας εταίρου.

Άρθρο 10 - Διαχείριση

Το άρθρο 10 ορίζει ότι τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και οι χώρες εταίροι διαχειρίζονται από κοινού τα διασυνοριακά προγράμματα μέσω κοινής διαχειριστικής αρχής που έχει κατά κανόνα την έδρα της σε κράτος μέλος. Η μέθοδος αυτής διαχείρισης, που αναθέτει την εκτέλεση στο δικαιούχο κράτος μέλος, συμβιβάζεται με την πολυετή, εκ των κάτω προς τα άνω και βασιζόμενη στα προγράμματα προσέγγιση που χαρακτηρίζει τα διασυνοριακά προγράμματα συνεργασίας.

Το κράτος μέλος στο οποίο έχει την έδρα του η διαχειριστική αρχή λογοδοτεί στην Επιτροπή για την κανονικότητα των πράξεων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος, όπως συμβαίνει και με τα διαρθρωτικά ταμεία. Η διάταξη αυτή λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι τα κράτη μέλη έχουν μεγαλύτερη εμπειρία από τις χώρες εταίρους στη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ και ότι οι διαδικασίες τους στον τομέα των διαγωνισμών και του δημοσιονομικού ελέγχου έχουν εναρμονιστεί με τη νομοθεσία της ΕΕ.

Ωστόσο, δεν αποκλείεται η δυνατότητα εγκατάστασης της κοινής διαχειριστικής αρχής σε χώρες εταίρους μετά από απόφαση της Επιτροπής που επιβεβαιώνει την ικανότητα της διαχειριστικής αρχής που είναι εγκατεστημένη στη χώρα εταίρο να διαχειρίζεται τα κοινοτικά κεφάλαια με πλήρως αποκεντρωμένο τρόπο.

Άρθρο 11 – Κανόνες εφαρμογής

Το άρθρο 11 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να υιοθετεί κοινούς κανόνες εφαρμογής για τη συνιστώσα αυτή, αφού διατυπωθεί η γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας διαχείρισης.

Τίτλος ΙV – Εφαρμογή

Άρθρο 12 Υιοθέτηση των προγραμμάτων δράσης

Σύμφωνα με το άρθρο 12, οι αποφάσεις χρηματοδότησης της Επιτροπής συνίστανται σε ετήσια προγράμματα δράσης, ανά χώρα ή περιοχή, σύμφωνα με τις νέες αρχές που έχουν θεσπιστεί στους τελευταίους κανονισμούς της Επιτροπής[5]. Επειδή πρόκειται για αποφάσεις που λαμβάνει η Επιτροπή σύμφωνα με τα πολυετή έγγραφα προγραμματισμού που εγκρίνουν τα κράτη μέλη, τα εν λόγω προγράμματα δράσης δεν υπόκεινται στη διαδικασία επιτροπολογίας. Η Επιτροπή διαβιβάζει τα προγράμματα δράσης στα κράτη μέλη προς ενημέρωσή τους εντός ενός μηνός από τη λήψη της απόφασής της. Με βάση τα προγράμματα υπογράφονται συμφωνίες χρηματοδότησης με τις χώρες και, ενδεχομένως, με τις περιοχές εταίρους, ιδίως στο πλαίσιο των γεωγραφικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή έχει την εξουσία να προσαρμόζει τα προγράμματα δράσης, όταν αυτό είναι αναγκαίο. Κατ’εξαίρεση, το άρθρο 12 προβλέπει τη δυνατότητα λήψης μέτρων που δεν προβλέπονται από τα προγράμματα δράσης με βάση τους ίδιους κανόνες και διαδικασίες των προγραμμάτων δράσης. Η διάταξη αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη στην περίπτωση που επιθυμεί η Επιτροπή να προβεί γρήγορα σε χρηματοδότηση πριν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα δράσης.

Άρθρο 13 - Υιοθέτηση ειδικών μέτρων που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής και στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα

Το άρθρο 13 προβλέπει τη δυνατότητα υιοθέτησης ειδικών μέτρων που δεν καλύπτονται από τα έγγραφα στρατηγικής ή τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα σε περίπτωση απρόβλεπτων αναγκών ή γεγονότων. Η διάταξη αυτή αυξάνει την ικανότητα αντίδρασης της Κοινότητας και διασφαλίζει την απαιτούμενη ευελιξία για την αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής εξωτερικής βοήθειας, ιδίως σε επείγουσες περιπτώσεις. Δεδομένου ότι Επιτροπή λαμβάνει τις αποφάσεις αυτές εκτός της διαδικασίας έγκρισης του πολυετούς προγραμματισμού από τα κράτη μέλη, εφαρμόζεται η διαδικασία επιτροπολογίας όταν το ποσό χρηματοδότησης υπερβαίνει τα 15 εκατομμύρια EUR. Επομένως, η Επιτροπή λαμβάνει ειδικά μέτρα που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής ή στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 3 της απόφασης 1999/468/ΕΚ, δηλαδή αφού διατυπώσει τη γνώμη της συμβουλευτική επιτροπή, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής (η επιτροπή συνιστάται με το άρθρο 26 του παρόντος κανονισμού). Η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη τη γνώμη που διατυπώνει η επιτροπή για τα ειδικά μέτρα και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή. Η Επιτροπή μπορεί να προσαρμόσει τα ειδικά μέτρα σύμφωνα με την ίδια διαδικασία· ωστόσο, η γνώμη της επιτροπής δεν είναι απαραίτητη σε περίπτωση τροποποιήσεων που θεωρούνται αμελητέες σύμφωνα με το άρθρο 13 παράγραφος 4.

Άρθρο 14- Επιλεξιμότητα

Το άρθρο 14 διευκρινίζει το σύνολο των οντοτήτων, των οργανισμών και των ιδρυμάτων που είναι επιλέξιμα δυνάμει του κανονισμού. Σύμφωνα με την τρέχουσα πρακτική, προβλέπεται ευρεία επιλεξιμότητα. Επιλέξιμα είναι και τα θεσμικά όργανα και οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσον αφορά τη δυνατότητα υπαγωγής σε καθεστώς κοινοτικών επιχορηγήσεων, το άρθρο 14 πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με το άρθρο 21 που διευκρινίζει τους κανόνες συμμετοχής στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και επιχορηγήσεων.

Άρθρο 15 – Τύποι μέτρων, Άρθρο 16 – Μέτρα στήριξης

Με βάση την τρέχουσα πρακτική, το άρθρο 15 περιλαμβάνει ενδεικτικό κατάλογο του τύπου των μέτρων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν δυνάμει του κανονισμού.

Σύμφωνα με το άρθρο 16, η Κοινότητα μπορεί να χρηματοδοτεί όλα τα μέτρα στήριξης που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή του κανονισμού. Στις περιπτώσεις που τα μέτρα στήριξης δεν χρηματοδοτούνται απευθείας στο πλαίσιο των πολυετών προγραμματισμών και των προγραμμάτων δράσης, τα μέτρα αυτά υιοθετούνται, δυνάμει του άρθρου 16 παράγραφος 2, σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες που εφαρμόζονται στα μέτρα που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής και στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα (βλέπε άρθρο 13).

Άρθρο 17 – Συγχρηματοδότηση, Άρθρο 18 – Τρόπος διαχείρισης

Σύμφωνα με την τρέχουσα πρακτική και τη βούληση των χρηματοδοτών να ενθαρρύνουν τον εντατικότερο συντονισμό των μέτρων συνεργασίας, το άρθρο 17 επιβεβαιώνει ότι τα χρηματοδοτούμενα μέτρα μπορούν να αποτελούν αντικείμενο συγχρηματοδότησης (παράλληλης ή μικτής). Στην παράγραφο 3 διευκρινίζεται ότι, στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει και να διαχειρίζεται κεφάλαια των κρατών μελών (ιδίως των οργανισμών του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα), οποιασδήποτε άλλης τρίτης χρηματοδότριας χώρας ή των διεθνών και περιφερειακών οργανισμών. Η διάταξη αυτή επιτρέπει στην Επιτροπή να ενεργεί σε ισότιμη βάση με τους λοιπούς χρηματοδότες.

Το άρθρο 18 επιτρέπει στην Επιτροπή να διαχειρίζεται μέτρα δυνάμει του παρόντος κανονισμού σύμφωνα με τις μεθόδους διαχείρισης που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό. Σύμφωνα με το άρθρο 54 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού, καθορίζονται τα κριτήρια για την ανάθεση των καθηκόντων εκτέλεσης του προϋπολογισμού στους εθνικούς οργανισμούς των κρατών μελών. Καθορίζονται επίσης οι όροι βάσει των οποίων οι δικαιούχοι χώρες που λειτουργούν με αποκεντρωμένη διαχείριση μπορούν να χρησιμοποιούν τις δικές τους διαδικασίες σύναψης συμβάσεων.

Άρθρο 19 - Δημοσιονομικές δεσμεύσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 19, οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις αναλαμβάνονται με βάση τις αποφάσεις που λαμβάνει η Επιτροπή στο πλαίσιο των κοινών προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας (άρθρο 9), των προγραμμάτων δράσης (άρθρο 12), των ειδικών μέτρων που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής και στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα (άρθρο 13), και των μέτρων στήριξης (άρθρο 16). Η παράγραφος 2 του άρθρου επιτρέπει την κατανομή των δημοσιονομικών δεσμεύσεων σε ετήσιες δόσεις σε πολυετή περίοδο, σύμφωνα με το άρθρο 76 του δημοσιονομικού κανονισμού που επιτρέπει τη δυνατότητα αυτή, εφόσον προβλέπεται στη βασική πράξη. Η διάταξη αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τα πολυετή διασυνοριακά προγράμματα συνεργασίας.

Η δυνατότητα χρησιμοποίησης ανακατανεμημένων δεσμεύσεων (παράγραφος 2) προορίζεται για τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας. Τούτο είναι σημαντικό επειδή επιτρέπει να καθοριστεί εκ των προτέρων σαφές χρηματοδοτικό πλαίσιο για όλη την περίοδο 2007-13 και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή πολυετούς προσέγγισης, βασιζόμενης στα προγράμματα. Στο στάδιο αυτό, δεν προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν ανακατανεμημένες δεσμεύσεις για τα εθνικά, πολυεθνικά ή θεματικά προγράμματα.

Άρθρο 20 - Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

Το άρθρο 20 ορίζει τα μέτρα που σκοπό έχουν να προστατέψουν τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας και ιδίως να της επιτρέψουν να διενεργήσει όλους τους απαιτούμενους ελέγχους επί των διεξαγόμενων δραστηριοτήτων.

Άρθρο 21 - Συμμετοχή σε διαγωνισμούς και συμβάσεις

Το άρθρο 21 καθορίζει τους όρους πρόσβασης στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και επιχορηγήσεων στο πλαίσιο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού. Στο σημερινό στάδιο, οι διατάξεις που προβλέπονται είναι σύμφωνες με την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινοτική εξωτερική βοήθεια»[6], η οποία προβλέπει την τροποποίηση των βασικών κανονισμών των κυριότερων μέσων κοινοτικής βοήθειας για τη μεγαλύτερη αποδέσμευση της βοήθειας. Σημειωτέον ότι το άρθρο 21 επιτρέπει στα φυσικά και νομικά πρόσωπα των τρίτων χωρών που ανοίγουν τις διαδικασίες τους στους τομείς αυτούς στα κράτη μέλη της ΕΕ να συμμετέχουν στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και επιχορηγήσεων. Το άρθρο 21 μπορεί να τροποποιηθεί με βάση τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την εξέταση του εν λόγω κανονισμού.

Άρθρο 22 – Προχρηματοδοτήσεις, Άρθρο 23 - Κεφάλαια που διατίθενται στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή σε άλλους ενδιάμεσους χρηματοδότες

Το άρθρο 22 ορίζει ότι οι τόκοι που αποφέρουν οι προχρηματοδοτήσεις αφαιρούνται από την τελική πληρωμή.

Το άρθρο 23 διευκρινίζει τον τύπο των διατάξεων που πρέπει να υιοθετεί η Επιτροπή, κατά περίπτωση, όταν αποφασίζει να διαθέσει κεφάλαια στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή σε άλλους ενδιάμεσους χρηματοδότες.

Άρθρο 24 - Αξιολόγηση

Το άρθρο 24 αναθέτει στην Επιτροπή να αξιολογεί τακτικά τα αποτελέσματα των γεωγραφικών και θεματικών πολιτικών και προγραμμάτων, των τομεακών πολιτικών, καθώς και την αποτελεσματικότητα του προγραμματισμού.

Τίτλος V - Τελικές διατάξεις

Άρθρο 25 – Ετήσια έκθεση

Σύμφωνα με τις αποφάσεις που εφαρμόζονται από το 2001 και μετά με σκοπό την απλούστευση και μείωση του αριθμού των εκθέσεων που διαβιβάζονται στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το άρθρο 26 διατηρεί το status quo και αναθέτει στην Επιτροπή να υποβάλλει ετήσια έκθεση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη τη βοήθεια που έχει χορηγηθεί από τα διάφορα μέσα που υπάρχουν στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων. Η έκθεση καταρτίζεται με βάση τη συσσωρευθείσα πείρα από το 2001 και μετά και, ιδίως, με βάση τις ετήσιες παρατηρήσεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη μορφή και το περιεχόμενο της έκθεσης.

Άρθρο 26 – Επιτροπολογία

Το άρθρο 26 θεσπίζει την επιτροπή των αντιπροσώπων των κρατών μελών. Οι προνομίες της επιτροπής περιγράφονται στα άρθρα 7, 12 και 13.

Άρθρο 27 - Συμμετοχή τρίτης χώρας μη επιλέξιμης δυνάμει του παρόντος κανονισμού

Για να καταστεί αποτελεσματικότερη η κοινοτική βοήθεια και, ιδίως, να αποφευχθεί ο κατακερματισμός ορισμένων προγραμμάτων μεταξύ διαφόρων μέσων, το άρθρο 27 επεκτείνει την επιλεξιμότητα δυνάμει του παρόντος κανονισμού στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη, στις χώρες που μπορούν να τύχουν χρηματοδότησης από το προενταξιακό μέσο και το μέσο χρηματοδότησης της συνεργασίας για την ανάπτυξη και της οικονομικής συνεργασίας. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται όταν το έργο ή το πρόγραμμα που υιοθετείται έχει παγκόσμιο, περιφερειακό ή διασυνοριακό χαρακτήρα.

Άρθρο 28 – Αναστολή της βοήθειας

Το άρθρο 28 ορίζει τη διαδικασία που πρέπει να εφαρμόζεται σε περίπτωση μη τήρησης των αρχών που καθορίζονται στον τίτλο Ι. Εφαρμόζεται στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με χώρα εταίρο ή όταν η συμφωνία αυτή δεν προβλέπει διαδικασίες για την αναστολή της βοήθειας.

Άρθρο 29 - Ποσό δημοσιονομικής αναφοράς

Το άρθρο 29 καθορίζει το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 30 - Αναθεώρηση

Το άρθρο 30 προβλέπει τη δυνατότητα αναθεώρησης του κανονισμού με βάση πρόταση της Επιτροπής.

Άρθρο 31 – Κατάργηση των προηγούμενων κανονισμών

Το άρθρο 31 καταργεί τους κανονισμούς Tacis, MEDA και άλλους κανονισμούς κατά περίπτωση.

Άρθρο 32 - Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά θα εφαρμοστεί μόνο από 1ης Ιανουαρίου 2007. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι, αν και οι καταργηθέντες κανονισμοί είναι απαραίτητοι έως το τέλος των υφιστάμενων δημοσιονομικών προοπτικών, ο νέος κανονισμός μπορεί να λειτουργεί ήδη ως νομική βάση για την επεξεργασία και υιοθέτηση των κανόνων εφαρμογής, πράγμα που θα γίνει το συντομότερο δυνατό.

2004/0219 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τον καθορισμό γενικών διατάξεων σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 179 και 181 Α,

την πρόταση της Επιτροπής[7],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 251 της συνθήκης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Για να καταστεί αποτελεσματικότερη η κοινοτική εξωτερική βοήθεια, προτείνεται νέο κανονιστικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό και την παροχή της βοήθειας. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. […] του Συμβουλίου, της ...., θεσπίζει μέσο προενταξιακής βοήθειας (IPA) που καλύπτει την κοινοτική βοήθεια προς τις υποψήφιες και δυνητικά υποψήφιες για προσχώρηση χώρες[8]. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. […] του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της ..., θεσπίζει το μέσο χρηματοδότησης της συνεργασίας για την ανάπτυξη και της οικονομικής συνεργασίας[9]. Ο παρών κανονισμός αποτελεί το τρίτο γενικό μέσο για την άμεση στήριξη των ευρωπαϊκών εξωτερικών πολιτικών.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στην Κοπεγχάγη στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 2002 επιβεβαίωσε ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για να προωθηθούν οι σχέσεις με γειτονικές χώρες βάσει κοινών πολιτικών και οικονομικών αξιών. Η Ένωση παραμένει αποφασισμένη να αποφύγει την εμφάνιση νέων διαχωριστικών γραμμών στην Ευρώπη και να προωθήσει τη σταθερότητα και ευημερία εντός και πέραν των νέων συνόρων της Ένωσης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 17 και 18 Ιουνίου 2004 τόνισε και πάλι τη σηµασία που αποδίδει στην ενίσχυση της συνεργασίας µε τους γείτονες αυτούς, µε βάση την εταιρική σχέση, την κοινή ευθύνη και την περαιτέρω ανάπτυξη των κοινών αξιών της δηµοκρατίας και του σεβασµού των ανθρωπίνων δικαιωµάτων.

Οι προνομιακές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών της χωρών βασίζονται σε δεσμεύσεις ως προς τις κοινές αξίες, ιδίως τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τη χρηστή διακυβέρνηση και το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, καθώς και ως προς τις αρχές που διέπουν την οικονομία της αγοράς, το ελεύθερο εμπόριο, την αειφόρο ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φτώχειας.

Στην Ανατολική Ευρώπη και στο Νότιο Καύκασο, οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας αποτελούν τη βάση για συμβατικές σχέσεις. Στη Μεσόγειο, η ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση (η «Διαδικασία της Βαρκελώνης») χαράσσει το περιφερειακό πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο συμπληρώνεται με πλέγμα συμφωνιών εταιρικής σχέσης.

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες εταίροι καθορίζουν από κοινού σύνολο προτεραιοτήτων που πρέπει να ενσωματωθούν σε σειρά σχεδίων δράσης που αποφασίζονται με κοινή συμφωνία, και οι οποίες καλύπτουν ορισμένους συγκεκριμένους τομείς δράσης, και συγκεκριμένα τον πολιτικό διάλογο και την πολιτική μεταρρύθμιση, την εμπορική και οικονομική μεταρρύθμιση, τη δίκαιη κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις, την ενέργεια και τις μεταφορές, την κοινωνία των πληροφοριών, το περιβάλλον, την έρευνα και καινοτομία και τις διαπροσωπικές επαφές. Η πρόοδος για την επίτευξη των εν λόγω προτεραιοτήτων θα συμβάλει στην πλήρη αξιοποίηση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, καθώς και των συμφωνιών σύνδεσης.

Για να υποστηριχθούν οι χώρες εταίροι στη δέσμευση που έχουν αναλάβει υπέρ των κοινών αξιών και αρχών, καθώς και στις προσπάθειες που καταβάλλουν για την εφαρμογή των σχεδίων δράσης, η Κοινότητα πρέπει να είναι σε θέση να τους παρέχει βοήθεια και να προάγει διάφορες μορφές συνεργασίας τόσο στο πλαίσιο των εν λόγω χωρών εταίρων όσο και μεταξύ αυτών και των κρατών μελών, με σκοπό να δημιουργήσει κοινή ζώνη σταθερότητας, ασφάλειας και ευημερίας, βασιζόμενης σε υψηλό επίπεδο οικονομικής συνεργασίας και πολιτικής ολοκλήρωσης.

Είναι σημαντικό να ληφθεί μέριμνα ώστε η στήριξη που παρέχεται στις όμορες αναπτυσσόμενες χώρες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας να είναι συνεκτική με τους στόχους και τις αρχές της κοινοτικής αναπτυξιακής πολιτικής που αναφέρονται στην κοινή δήλωση της Επιτροπής και του Συμβουλίου, της 10ης Νοεμβρίου 2000, όσον αφορά την κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ρωσία αποφάσισαν να αναπτύξουν τη δική τους στρατηγική εταιρική σχέση με τη δημιουργία τεσσάρων κοινών χώρων· η κοινοτική βοήθεια θα εφαρμοστεί για τη στήριξη της ανάπτυξης της εν λόγω εταιρικής σχέσης και για την προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ της Ρωσίας και των χωρών της κοινοτικών χωρών.

Όσον αφορά τους μεσογειακούς εταίρους, η βοήθεια και η συνεργασία πρέπει να παρέχονται στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης που θεσπίστηκε με τη δήλωση της Βαρκελώνης της 28ης Νοεμβρίου 1995 και με βάση τη συμφωνία που συνήφθη στο ίδιο πλαίσιο σχετικά με τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών για τα εμπορεύματα και της έναρξη διαδικασίας ασύμμετρης ελευθεροποίησης.

Είναι σκόπιμο να προαχθεί η συνεργασία στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και στο πλαίσιο των χωρών εταίρων, ιδίως των γεωγραφικά εγγύτερων.

Για να αποτραπεί η δημιουργία νέων διαχωριστικών γραμμών, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αρθούν τα εμπόδια που παρακωλύουν την αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διασυνοριακή συνεργασία πρέπει να συμβάλλει στην ολοκληρωμένη και αειφόρο περιφερειακή ανάπτυξη μεταξύ των γειτονικών μεθοριακών περιοχών και στην αρμονική εδαφική ολοκλήρωση σε όλη την Κοινότητα και με τις όμορες χώρες. Ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί ο στόχος αυτός είναι να συνδεθούν οι στόχοι της εξωτερικής πολιτικής με τη διαρκή οικονομική και κοινωνική συνοχή από περιβαλλοντικής απόψεως.

Για να παρασχεθεί βοήθεια στις γειτονικές χώρες εταίρους με σκοπό την επίτευξη των στόχων τους και για να προαχθεί η συνεργασία μεταξύ αυτών και των κρατών μελών, είναι σκόπιμο να θεσπιστεί ενιαίο μέσο πολιτικής που θα αντικαταστήσει ορισμένα υφιστάμενα μέσα κατά τρόπο ώστε να διασφαλιστεί η συνοχή και να απλουστευθούν ο προγραμματισμός και η διαχείριση της βοήθειας.

Το μέσο αυτό θα υποστηρίξει επίσης τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των εταίρων χωρών και των κρατών μελών με την παροχή σημαντικών πλεονεκτημάτων ως προς την αποτελεσματικότητα, χάρη σε ενιαίο μηχανισμό διαχείρισης και σε ενιαία σειρά διαδικασιών. Θα βασίζεται στην πείρα που θα αποκτηθεί από την εφαρμογή των προγραμμάτων γειτονίας κατά την περίοδο 2004-2006 και θα λειτουργεί με βάση αρχές όπως ο πολυετής προγραμματισμός, η πολυετής εταιρική σχέση και συγχρηματοδότηση.

Ο παρών κανονισμός καθορίζει, για την περίοδο 2007-2013, χρηματοδοτικό πλαίσιο που αποτελεί, για την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, προνομιακή αναφορά σύμφωνα με το σημείο 33 της διοργανικής συμφωνίας της 6ης Μαΐου 1999 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη βελτίωση των διαδικασιών του προϋπολογισμού.

Τα μέτρα που απαιτούνται για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού λαμβάνονται σύμφωνα με την απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή[10].

Η προσφυγή στη διαδικασία διαχείρισης προβλέπεται για τον καθορισμό των κανόνων εφαρμογής που διέπουν την εκτέλεση της διασυνοριακής συνεργασίας και την υιοθέτηση εγγράφων που καθορίζουν τις στρατηγικές εκτιμήσεις και τους συνολικούς στόχους που διέπουν την παροχή της κοινοτικής βοήθειας σε μια χώρα, σε μια περιοχή ή σε έναν συγκεκριμένο θεματικό τομέα. Η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει με τη διαδικασία διαβουλεύσεων, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, συγκεκριμένα μέτρα που δεν βασίζονται στα έγγραφα στρατηγικής και το ποσό των οποίων υπερβαίνει το κατώτατο όριο που έχει καθοριστεί.

Οι στόχοι της προτεινόμενης δράσης είναι να προαχθούν η καλύτερη συνεργασία και η σταδιακή οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών της χωρών. Δεδομένου ότι οι στόχοι αυτοί είναι αδύνατο να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων της προβλεπόμενης δράσης να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα εξουσιοδοτείται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που θεσπίζει το άρθρο 5 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που καθορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

Με τον παρόντα κανονισμό καταργούνται οι ακόλουθοι κανονισμοί: ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1762/92 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1992, για την εφαρμογή των πρωτοκόλλων χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας που έχουν συναφθεί από την Κοινότητα με τις τρίτες μεσογειακές χώρες[11]· ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1488/96 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα (MEDA) για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στα πλαίσια της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης[12]· ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 99/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1999, για τη χορήγηση βοήθειας στα κράτη εταίρους της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας[13]· και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1734/94 του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδοτική και τεχνική συνεργασία με τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας[14],

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

ΤΙΤΛΟΣ I

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ

Άρθρο 1

Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

(1) Ο παρών κανονισμός θεσπίζει μέσο γειτονίας και εταιρικής σχέσης για την παροχή βοήθειας (εφεξής «η κοινοτική βοήθεια») για τη δημιουργία ζώνης ευημερίας και γειτονίας που καλύπτει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες που αναφέρονται στο παράρτημα 1 (εφεξής «χώρες εταίροι»).

(2) Η κοινοτική βοήθεια παρέχεται προς όφελος των χωρών εταίρων, εφαρμόζεται προς το κοινό συμφέρον των κρατών μελών και των χωρών εταίρων προκειμένου να προαχθεί η διασυνοριακή συνεργασία που καθορίζεται στο άρθρο 6.

(3) Η Ένωση θεμελιώνεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και επιδιώκει τον ενστερνισμό των αξιών αυτών από τις χώρες εταίρους μέσω του διαλόγου και της συνεργασίας.

Άρθρο 2

Πεδίο εφαρμογής της βοήθειας

(1) Στο πλαίσιο του μέσου γειτονίας και εταιρικής σχέσης, η κοινοτική βοήθεια ευνοεί την καλύτερη συνεργασία και τη σταδιακή οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών εταίρων και, ιδίως, την εφαρμογή συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, συμφωνιών σύνδεσης ή άλλων υφιστάμενων ή μελλοντικών συμφωνιών.

(2) Η κοινοτική βοήθεια εφαρμόζεται για τη στήριξη μέτρων που αποβλέπουν σε έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους στόχους:

α) την προώθηση του πολιτικού διαλόγου και μεταρρύθμισης·

β) την προώθηση της νομοθετικής και κανονιστικής προσέγγισης σε όλους τους σχετικούς τομείς και ιδίως την ενθάρρυνση της σταδιακής συμμετοχής των χωρών εταίρων στην εσωτερική αγορά και την εντατικοποίηση του εμπορίου·

γ) την εδραίωση των εθνικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών που αναλαμβάνουν την επεξεργασία και την έμπρακτη εφαρμογή των πολιτικών στους τομείς που καλύπτονται από τις συμφωνίες σύνδεσης, εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και άλλες παρόμοιες συμφωνίες που θα συναφθούν στο μέλλον·

δ) την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης·

ε) την προώθηση της προστασίας του περιβάλλοντος και την ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων·

στ) την υποστήριξη των πολιτικών που αποβλέπουν στη μείωση της φτώχειας·

ζ) την υποστήριξη των πολιτικών που αποβλέπουν στην προώθηση της κοινωνικής ανάπτυξης και της ισότητας των φύλων, στην απασχόληση και στην κοινωνική προστασία, καθώς και στον κοινωνικό διάλογο, το σεβασμό των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και των βασικών κανόνων εργασίας·

η) την υποστήριξη των πολιτικών υπέρ της υγείας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης·

θ) την προαγωγή και προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και την ενθάρρυνση της διαδικασίας εκδημοκρατισμού, ιδίως μέσω των εκλογικών παρατηρητών και της εκλογικής βοήθειας·

ι) την προώθηση της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών·

ια) την προαγωγή της ανάπτυξης οικονομίας της αγοράς, ιδίως μέτρων για τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα, την ενθάρρυνση των επενδύσεων και την προαγωγή του παγκόσμιου εμπορίου·

ιβ) την ενθάρρυνση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των διασυνδέσεων, των δικτύων και της λειτουργίας τους, της προστασίας και ασφάλειας στον τομέα των διεθνών μεταφορών και της εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ενεργειακής αποδοτικότητας και των καθαρών μεταφορών·

ιγ) την παροχή στήριξης στις δράσεις που αποβλέπουν στη μεγαλύτερη επισιτιστική ασφάλεια των πολιτών, ιδίως στον υγειονομικό και φυτοϋγειονομικό τομέα·

ιδ) τη διασφάλιση της αποτελεσματικής και ασφαλούς διαχείρισης των συνόρων·

ιε) την ενθάρρυνση της συνεργασίας στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων ασύλου και μετανάστευσης, των δράσεων για την καταπολέμηση και την πρόληψη της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και της χρηματοδότησής του, της νομιμοποίησης προσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της φοροδιαφυγής·

ιστ) την υποστήριξη της διοικητικής συνεργασίας για τη βελτίωση της διαφάνειας και της ανταλλαγής πληροφοριών στον τομέα της φορολογίας, για την καταπολέμηση με τον τρόπο αυτό της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής·

ιζ) την προώθηση της συμμετοχής σε κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας·

ιη) την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών εταίρων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της κινητικότητας των εκπαιδευτικών, των ερευνητών και των φοιτητών·

ιθ) την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης, της βελτίωσης των διαπροσωπικών επαφών, της συνεργασίας μεταξύ των κοινωνιών των πολιτών καθώς και των ανταλλαγών νέων·

κ) την υποστήριξη της συμμετοχής των χωρών εταίρων στα κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς·

κα) την υποστήριξη της διασυνοριακής συνεργασίας με σκοπό την προώθηση της αειφόρου οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης στις παραμεθόριες περιοχές·

κβ) την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης·

κγ) την παροχή στήριξης σε κατάστασεις που έπονται των κρίσεων, ιδίως όσον αφορά την παροχή βοήθειας στους πρόσφυγες και τους εκτοπισμένους, και συμβολή στην πρόληψη των συγκρούσεων και στην ετοιμότητα αντιμετώπισης των καταστροφών·

κδ) την ενθάρρυνση της επικοινωνίας και την προώθηση των ανταλλαγών μεταξύ των εταίρων σχετικά με τα μέτρα και τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων·

κε) την αντιμετώπιση κοινών θεματικών προβλημάτων στους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος και την υποστήριξη οποιουδήποτε άλλου στόχου που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 3

Πολιτικό πλαίσιο

Το γενικό πολιτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό της βοήθειας δυνάμει του παρόντος κανονισμού καθορίζεται από τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, από τις συμφωνίες σύνδεσης ή από οποιαδήποτε άλλη υφιστάμενη ή μελλοντική συμφωνία που καθορίζει τις σχέσεις με τις χώρες εταίρους, καθώς και από τις σχετικές ανακοινώσεις της Επιτροπής και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου που προσδιορίζουν τις κατευθύνσεις της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των ίδιων αυτών χωρών. Τα προγράμματα δράσης που καθορίζονται με κοινή συμφωνία ή τα διάφορα άλλα ισοδύναμα έγγραφα αποτελούν βασικό στοιχείο αναφοράς για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων της βοήθειας.

Άρθρο 4

Συμπληρωματικότητα, εταιρική σχέση και συγχρηματοδότηση

(1) Η κοινοτική βοήθεια που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού συμπληρώνει, κατ’αρχήν, ή αποτελεί συνεισφορά στα αντίστοιχα εθνικά, περιφερειακά ή τοπικά μέτρα.

(2) Η κοινοτική βοήθεια που προβλέπεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού εντάσσεται, κατά κανόνα, στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης μεταξύ της Επιτροπής και των δικαιούχων χωρών, στην οποία μπορούν να συμμετάσχουν, κατά περίπτωση, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, η κοινωνία των πολιτών και άλλοι αρμόδιοι οργανισμοί.

(3) Οι δικαιούχοι χώρες μεριμνούν για τη συμμετοχή, ενδεχομένως, των εταίρων, ιδίως στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, στην προετοιμασία, εφαρμογή και παρακολούθηση των προγραμμάτων και έργων.

(4) Η κοινοτική βοήθεια που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού συγχρηματοδοτείται, κατά κανόνα, από τις δικαιούχους χώρες μέσω δημόσιων κεφαλαίων, συνεισφορών των δικαιούχων ή άλλων πηγών.

Άρθρο 5

Συνοχή, συμβατότητα και συντονισμός

(1) Τα προγράμματα και τα έργα που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού είναι συνεκτικά με τις κοινοτικές πολιτικές, συμμορφώνονται με τις συμφωνίες που συνάπτουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της με τις χώρες εταίρους και τηρούν τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν αυτά στο πλαίσιο των πολυμερών συμφωνιών.

(2) Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διασφαλίζουν τη συνοχή μεταξύ της κοινοτικής βοήθειας που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού και της χρηματοδοτικής βοήθειας που παρέχουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη μέσω άλλων εσωτερικών και εξωτερικών χρηματοδοτικών μέσων, καθώς και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

(3) Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διασφαλίζουν το συντονισμό των κατ’ιδίαν προγραμμάτων παροχής βοήθειας με σκοπό τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της παρεχόμενης βοήθειας με τη σταδιακή εναρμόνιση των πολιτικών και διαδικασιών. Ο συντονισμός προϋποθέτει τη συχνή και τακτική ανταλλαγή πληροφοριών, ιδίως επιτόπου, και αποτελεί σημαντικό μέτρο στις διαδικασίες προγραμματισμού των κρατών μελών και της Κοινότητας.

(4) Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσει τον κατάλληλο συντονισμό και συνεργασία με τους πολυμερείς και περιφερειακούς οργανισμούς και φορείς, όπως τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τις οργανώσεις, τα ταμεία και προγράμματα των Ηνωμένων Εθνών και τους μη κοινοτικούς χορηγούς βοήθειας.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Άρθρο 6

Τύποι προγραμμάτων

(1) Κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού, η κοινοτική βοήθεια προβλέπεται στο πλαίσιο:

α) εθνικών ή πολυεθνικών προγραμμάτων, τα οποία καλύπτουν τη βοήθεια σε μία χώρα εταίρο ή εξετάζουν την περιφερειακή και υποπεριφερειακή συνεργασία μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών εταίρων στην οποία ενδέχεται να συμμετέχουν τα κράτη μέλη·

β) θεματικών προγραμμάτων, τα οποία εξετάζουν ένα ή περισσότερα ειδικά προβλήματα που είναι κοινά σε διάφορες χώρες εταίρους και που μπορούν να αφορούν ένα ή περισσότερα κράτη μέλη·

γ) προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας, τα οποία καλύπτουν τη συνεργασία μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών ή μιας ή περισσοτέρων χωρών εταίρων, σε περιοχές που συνορεύουν με το κοινό τμήμα των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(2) Δυνάμει του παρόντος κανονισμού, μπορεί να παρασχεθεί κοινοτική βοήθεια για τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των χωρών εταίρων και των κρατών μελών στο πλαίσιο θεματικών και πολυεθνικών προγραμμάτων που αφορούν την περιφερειακή και υποπεριφερειακή συνεργασία.

Άρθρο 7

Προγραμματισμός και κατανομή κεφαλαίων

(1) Για τα εθνικά ή πολυεθνικά και θεματικά προγράμματα, υιοθετούνται έγγραφα στρατηγικής σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 26 παράγραφος 2. Τα έγγραφα στρατηγικής εκφράζουν το πολιτικό πλαίσιο και τα σχέδια δράσης του άρθρου 3. Τα έγγραφα στρατηγικής καταρτίζονται για περίοδο συμβατή με τις προτεραιότητες που καθορίζονται στο πολιτικό πλαίσιο και προβλέπουν πολυετή ενδεικτικά προγράμματα με πολυετή ενδεικτικά χρηματοδοτικά πλαίσια. Τα εν λόγω έγγραφα επανεξετάζονται, ενδεχομένως, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 26 παράγραφος 2.

(2) Κατά την επεξεργασία των πολυεθνικών ή πολυεθνικών προγραμμάτων, η Επιτροπή καθορίζει το χρηματοδοτικό πλαίσιο κάθε προγράμματος σε συνάρτηση με τα ειδικά χαρακτηριστικά και τις ανάγκες της συγκεκριμένης χώρας ή περιοχής, το επίπεδο της επιδιωκόμενης εταιρικής σχέσης της Ένωσης με τη συγκεκριμένη χώρα, την ικανότητα διαχείρισης και τη δυνατότητα απορρόφησης κεφαλαίων.

(3) Προς το σκοπό της διασυνοριακής αποκλειστικά συνεργασίας και για να καθοριστούν ο κατάλογος των κοινών προγραμμάτων που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1, καθώς και το ενδεικτικό πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο και οι εδαφικές ζώνες που μπορούν να επωφεληθούν από κάθε πρόγραμμα, υιοθετούνται ένα ή, ενδεχομένως, περισσότερα έγγραφα στρατηγικής σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 26 παράγραφος 2. Το ή τα εν λόγω ειδικά έγγραφα στρατηγικής καλύπτουν, κατ’αρχήν, περίοδο επτά ετών, από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013.

(4) Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης συμβάλλει στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που καθορίζονται και εφαρμόζονται δυνάμει των διατάξεων του παρόντος κανονισμού. Ο συνολικός προϋπολογισμός που θα αφιερωθεί στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της συνεισφοράς του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, ισοδυναμεί τουλάχιστον με το διπλάσιο του ποσού που καθορίζεται στις σχετικές διαταξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. […] περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής με τις χώρες εταίρους.

(5) Σε περίπτωση κρίσης ή απειλής της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των ανθρώπινων δικαιωμάτων ή των θεμελιωδών ελευθεριών, τα έγγραφα στρατηγικής μπορούν να επανεξεταστούν ad hoc σύμφωνα με επείγουσα διαδικασία. Η επανεξέταση αυτή διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ της κοινοτικής βοήθειας που προβλέπει ο παρών κανονισμός και της βοήθειας που παρέχεται στο πλαίσιο άλλων πράξεων χρηματοδότησης της Κοινότητας, ιδίως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. […] για τη θέσπιση μέσου σταθερότητας.

ΤΙΤΛΟΣ III

ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Άρθρο 8

Γεωγραφική επιλεξιμότητα

(1) Τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) μπορούν να καλύπτουν όλα τα χερσαία σύνορα και όλες τις θαλάσσιες ζώνες που βρίσκονται στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων. Δύνανται να επωφεληθούν της βοήθειας που προβλέπεται στον παρόντα τίτλο οι ακόλουθες εδαφικές ζώνες:

α) όλες οι εδαφικές ζώνες επιπέδου NUTS III ή ισοδύναμου επιπέδου, που βρίσκονται κατά μήκος των εδαφικών συνόρων μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών εταίρων·

β) όλες οι εδαφικές ζώνες επιπέδου NUTS-III ή ισοδύναμου επιπέδου, που βρίσκονται κατά μήκος σημαντικών θαλάσσιων διαβάσεων·

γ) όλες οι παράκτιες εδαφικές ζώνες επιπέδου NUTS-II ή ισοδύναμου επιπέδου, που βρίσκονται στα όρια θαλάσσιων υδάτων, κοινών στα κράτη μέλη και στις χώρες εταίρους.

(2) Σε ειδικές περιπτώσεις, η επιλεξιμότητα μπορεί να επεκταθεί στις εδαφικές ζώνες που συνορεύουν με τις ζώνες της παραγράφου 1.

(3) Η Επιτροπή καθορίζει τον κατάλογο των σημαντικών θαλάσσιων διαβάσεων στο έγγραφο στρατηγικής που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 3 του παρόντος κανονισμού με βάση την απόσταση και άλλα σχετικά γεωγραφικά και οικονομικά κριτήρια.

Άρθρο 9

Προγραμματισμός

(1) Η διασυνοριακή συνεργασία που προβλέπεται από τον παρόντα κανονισμό διεξάγεται στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων που διέπουν τη συνεργασία στο επίπεδο ενός ή περισσότερων συνόρων και περιλαμβάνουν πολυετή μέτρα που σκοπό έχουν να ανταποκριθούν σε συνεκτική σειρά προτεραιοτήτων και μπορούν να εφαρμοστούν χάρη στην κοινοτική βοήθεια (εφεξής «κοινά προγράμματα»). Τα κοινά προγράμματα βασίζονται στο ή στα συγκεκριμένα έγγραφα στρατηγικής που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 3.

(2) Τα κοινά προγράμματα που καταρτίζονται για τα χερσαία σύνορα και τις θαλάσσιες διαβάσεις αφορούν συγκεκριμένα σύνορα και καλύπτουν σειρά επιλέξιμων χερσαίων ζωνών που υπάγονται στη δικαιοδοσία ενός ή περισσότερων κρατών μελών και μίας ή περισσότερων χωρών εταίρων. Τα κοινά προγράμματα για τις παράκτιες περιοχές έχουν πολυμερή χαρακτήρα και περιλαμβάνουν επιλέξιμες χερσαίες ζώνες που βρίσκονται στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που ανήκουν σε πολλές συμμετέχουσες χώρες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ένα τουλάχιστον κράτος μέλος και μία χώρα εταίρος.

(3) Οι μη συμμετέχουσες χώρες που βρίσκονται στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που αποτελούν αντικείμενο κοινού προγράμματος, μπορούν να συμμετέχουν στο κοινό αυτό πρόγραμμα και να τυγχάνουν της κοινοτικής βοήθειας υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται από τους κανόνες εφαρμογής του άρθρου 11.

(4) Εντός ενός έτους από την έγκριση του εγγράφου στρατηγικής που αναφέρεται στο άρθρο 7 παράγραφος 3, οι συμμετέχουσες χώρες υποβάλλουν από κοινού προτάσεις για κοινά προγράμματα στην Επιτροπή, η οποία υιοθετεί κάθε κοινό πρόγραμμα αφού ελέγξει πρώτα τη συνοχή του με τον παρόντα κανονισμό και τους κανόνες εφαρμογής.

(5) Τα κοινά προγράμματα μπορούν να επανεξετάζονται με πρωτοβουλία των συμμετεχουσών χωρών ή της Επιτροπής ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές των προτεραιοτήτων συνεργασίας, η κοινωνικοοικονομική εξέλιξη, τα αποτελέσματα εφαρμογής των εν λόγω μέτρων και της διαδικασίας παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και η ανάγκη προσαρμογής των ποσών της διαθέσιμης βοήθειας και ανακατανομής των πόρων.

(6) Μετά την υιοθέτηση των κοινών προγραμμάτων, η Επιτροπή συνάπτει συμφωνία χρηματοδότησης με τις συμμετέχουσες χώρες σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων[15].

(7) Με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης, οι συμμετέχουσες χώρες επιλέγουν από κοινού τις δράσεις που είναι σύμφωνες με τις προτεραιότητες και τα μέτρα του κοινού προγράμματος που θα τύχει κοινοτικής βοήθειας.

(8) Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν ένα κοινό πρόγραμμα δεν μπορεί να καταρτιστεί λόγω προβλημάτων που απορρέουν από τις σχέσεις των συμμετεχουσών χωρών, η Επιτροπή μπορεί να υιοθετήσει πρόγραμμα που δεν είναι κοινό κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, αλλά που επιτρέπει στη ή στις μεθοριακές περιοχές του συγκεκριμένου κράτους μέλους να επωφεληθούν από τη βοήθεια που προβλέπεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 10

Διαχείριση των προγραμμάτων

(1) Τα κοινά προγράμματα πρέπει, κατ’αρχήν, να εφαρμόζονται από κοινή διαχειριστική αρχή με έδρα σε ένα από τα κράτη μέλη.

(2) Οι συμμετέχουσες χώρες μπορούν, κατ’εξαίρεση, να προτείνουν στην Επιτροπή να εγκαταστήσει την κοινή διαχειριστική αρχή σε χώρα εταίρο, υπό την προϋπόθεση ότι ο φορέας που έχει οριστεί είναι σε θέση να εφαρμόσει πλήρως τα κριτήρια που καθορίζονται στις σχετικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002.

(3) Ως «κοινή διαχειριστική αρχή» νοείται κάθε δημόσια ή ιδιωτική αρχή ή οργανισμός, καθώς και το ίδιο το κράτος, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, που ορίζεται από κοινού από το κράτος ή τα κράτη μέλη και τη χώρα ή τις χώρες εταίρους που συμμετέχουν σε κοινό πρόγραμμα, έχει την απαιτούμενη χρηματοοικονομική και διοικητική ικανότητα διαχείρισης της κοινοτικής βοήθειας και τη δικαιοπρακτική ικανότητα να συνάπτει τις συμφωνίες που απαιτούνται για τον παρόντα κανονισμό.

(4) Η κοινή διαχειριστική αρχή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση και εφαρμογή του κοινού προγράμματος σύμφωνα με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και οφείλει να διασφαλίζει τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πράξεων. Προς το σκοπό αυτό, δημιουργεί κατάλληλα συστήματα και κανόνες διαχείρισης, ελέγχου και λογιστικής.

Άρθρο 11

Κανόνες εφαρμογής

(1) Οι κανόνες εφαρμογής για τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων εφαρμογής του παρόντος τίτλου υιοθετούνται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 26 παράγραφος 2.

(2) Οι κανόνες εφαρμογής αφορούν τα κριτήρια και τις διαδικασίες κατανομής των κεφαλαίων, το ποσοστό συγχρηματοδότησης, την προετοιμασία των κοινών προγραμμάτων, την επιλογή κοινών προγραμμάτων, την τεχνική και χρηματοοικονομική διαχείριση της βοήθειας, το χρηματοοικονομικό και λογιστικό έλεγχο, την παρακολούθηση και αξιολόγηση, την προβολή και δημοσιότητα των δραστηριοτήτων.

ΤΙΤΛΟΣ IV

ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Άρθρο 12

Υιοθέτηση των προγραμμάτων δράσης

(1) Η Επιτροπή υιοθετεί, κατά κανόνα ετησίως, προγράμματα δράσης που καταρτίζονται με βάση τα έγγραφα στρατηγικής που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1.

Κατ’εξαίρεση, ιδίως στις περιπτώσεις που ένα πρόγραμμα δράσης δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί, η Επιτροπή μπορεί να υιοθετήσει, με βάση τα έγγραφα στρατηγικής και τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα που αναφέρονται στο άρθρο 7, μέτρα που δεν προβλέπονται στα προγράμματα δράσης, σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες και διαδικασίες των προγραμμάτων δράσης.

(2) Τα προγράμματα δράσης προσδιορίζουν τους επιδιωκόμενους στόχους, τα πεδία παρέμβασης, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τους τρόπους διαχείρισης, καθώς και το συνολικό ποσό της προβλεπόμενης χρηματοδότησης. Περιέχουν περιγραφή των προς χρηματοδότηση δράσεων, ένδειξη του αντίστοιχου ποσού χρηματοδότησης και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή τους.

(3) Όσον αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία, η Επιτροπή υιοθετεί κοινά προγράμματα σύμφωνα με τις διαδικασίες του άρθρου 9.

(4) Η Επιστολή διαβιβάζει τα προγράμματα δράσης και τα κοινά προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας στα κράτη μέλη προς ενημέρωσή τους εντός ενός μηνός από τη λήψη της απόφασής της.

Άρθρο 13

Υιοθέτηση ειδικών μέτρων που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής και στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα

(1) Σε περίπτωση απρόβλεπτων αναγκών ή γεγονότων, η Επιτροπή υιοθετεί ειδικά μέτρα που δεν προβλέπονται στα έγγραφα στρατηγικής και στα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα, εφεξής «ειδικά μέτρα».

Τα ειδικά μέτρα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση δράσεων που σκοπό έχουν να διευκολύνουν τη μετάβαση από τη βοήθεια έκτακτης ανάγκης στις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων που σκοπό έχουν να προετοιμάσουν τους πληθυσμούς σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις.

(2) Όταν το κόστος υπερβαίνει τα 15 εκατομμύρια ευρώ, η Επιτροπή υιοθετεί τα ειδικά μέτρα σύμφωνα με τη διαδικασία διαβουλεύσεων που αναφέρεται στο άρθρο 26 παράγραφος 3.

Οι τροποποιήσεις των ειδικών μέτρων, όπως οι τεχνικές προσαρμογές, η παράταση της περιόδου εφαρμογής, η ανακατανομή των πιστώσεων στο πλαίσιο του προβλεπόμενου προϋπολογισμού, η αύξηση ή η μείωση του προϋπολογισμού κατά ποσό χαμηλότερο από το 20% του αρχικού προϋπολογισμού, επέρχονται χωρίς να είναι αναγκαίο να γίνει προσφυγή στη διαδικασία του άρθρου 26 παράγραφος 3, εφόσον οι τροποποιήσεις αυτές δεν θίγουν τους αρχικούς στόχους που καθορίζονται στην απόφαση της Επιτροπής.

(3) Τα ειδικά μέτρα ορίζουν τους επιδιωκόμενους στόχους, τους τομείς παρέμβασης, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τους τρόπους διαχείρισης, καθώς και το συνολικό ποσό της προβλεπόμενης χρηματοδότησης. Περιέχουν περιγραφή των προς χρηματοδότηση δράσεων, ένδειξη του αντίστοιχου ποσού χρηματοδότησης και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή τους.

(4) Η Επιτροπή διαβιβάζει τα ειδικά μέτρα στα κράτη μέλη προς ενημέρωσή τους εντός ενός μηνός από τη λήψη της απόφασής της.

Άρθρο 14

Eπιλεξιμότητα

Δύνανται να τύχουν χρηματοδότησης, δυνάμει του παρόντος κανονισμού για την εκτέλεση των προγραμμάτων δράσης, των κοινών προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας και των ειδικών μέτρων:

α) οι χώρες και περιοχές εταίροι, καθώς και τα θεσμικά όργανά τους·

β) οι αποκεντρωμένες οντότητες των χωρών εταίρων, όπως οι περιοχές, τα διαμερίσματα, οι επαρχίες και οι δημοτικές αρχές·

γ) οι μικτοί οργανισμοί που δημιουργούνται από τις χώρες και περιοχές εταίρους και από την Κοινότητα·

δ) οι διεθνείς οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών οργανισμών, των οργανώσεων, των υπηρεσιών ή αποστολών των Ηνωμένων Εθνών, των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των τραπεζών ανάπτυξης, εφόσον συμβάλλουν στους στόχους του παρόντος κανονισμού·

ε) τα θεσμικά όργανα και οργανισμοί της Κοινότητας μόνο στο πλαίσιο της εκτέλεσης των μέτρων στήριξης του άρθρου 16·

στ) οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

ζ) οι ακόλουθες οντότητες και οργανισμοί των κρατών μελών, των χωρών και περιοχών εταίρων ή οποιασδήποτε άλλης τρίτης χώρας που πληροί τους κανόνες πρόσβασης στην εξωτερική κοινοτική βοήθεια που αναφέρονται στο άρθρο 21, εφόσον συμβάλλουν στους στόχους του παρόντος κανονισμού:

i. οι οργανισμοί του δημόσιου ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι τοπικές αρχές ή οι διοικήσεις και οι σχετικές κοινοπραξίες·

ii. οι εταιρείες, οι επιχειρήσεις και άλλοι ιδιωτικοί οργανισμοί και οικονομικοί φορείς·

iii. τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που χορηγούν, προωθούν και χρηματοδοτούν ιδιωτικές επενδύσεις στις χώρες και περιοχές εταίρους·

iv. οι μη κρατικοί παράγοντες, όπως ορίζονται στο στοιχείο η)·

v. τα φυσικά πρόσωπα·

η) οι ακόλουθοι μη κρατικοί παράγοντες:

- οι μη κυβερνητικές οργανώσεις,

- οι οργανώσεις των αυτόχθονων πληθυσμών·

- οι τοπικές επαγγελματικές ομάδες και οι τοπικές ομάδες πολιτών· οι συνεταιρισμοί, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι αντιπροσωπευτικές ενώσεις οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων·

- οι τοπικές οργανώσεις (συμπεριλαμβανόμενων των δικτύων) που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αποκεντρωμένης περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης·

- οι οργανώσεις καταναλωτών, οι οργανώσεις γυναικών και νέων, οι εκπαιδευτικοί, πολιτιστικοί, ερευνητικοί και επιστημονικοί οργανισμοί·

- τα πανεπιστήμια·

- οι εκκλησίες και οι θρησκευτικές οργανώσεις ή κοινότητες·

- τα μέσα μαζικής ενημέρωσης·

- όλες οι μη κυβερνητικές ενώσεις και τα ανεξάρτητα ιδρύματα που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη·

θ) οι ενδεχόμενοι οργανισμοί, φορεις ή παράγοντες που είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 15

Τύποι μέτρων

(1) Η κοινοτική βοήθεια εφαρμόζεται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων, έργων και κάθε τύπου μέτρου που συμβάλλει στους στόχους του παρόντος κανονισμού. Χορηγείται υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

(2) Η κοινοτική βοήθεια μπορεί επίσης να αποβλέπει:

α) στη χρηματοδότηση στοχοθετημένων μέτρων διοικητικής συνεργασίας στα οποία συμμετέχουν εμπειρογνώμονες του δημόσιου τομέα που αποστέλλονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις που θεσπίζονται στον τομέα αυτό·

β) στην τομεακή ή γενική δημοσιονομική στήριξη, όταν η διαχείριση των δημόσιων δαπανών του κράτους εταίρου είναι αρκετά διαφανής, αξιόπιστη και αποτελεσματική και όταν το κράτος εταίρος έχει δημιουργήσει λεπτομερώς καθορισμένες τομεακές ή μακροοικονομικές πολιτικές που έχουν εγκριθεί από τους κυριότερους χρηματοδότες του, συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·

γ) στα προγράμματα ελάφρυνσης του χρέους·

δ) στις συνεισφορές στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή σε άλλους ενδιάμεσους χρηματοδότες, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23, για τη χρηματοδότηση δανείων, τις επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου, τα εγγυητικά κεφάλαια ή τα κεφάλαια επενδύσεων·

ε) στην παροχή επιχορηγήσεων επιτοκίου, ιδίως για δάνεια στον τομέα του περιβάλλοντος·

στ) στην παροχή ασφάλειας κατά των εμπορικών κινδύνων·

ζ) στη συνεισφορά σε ταμείο που έχει συσταθεί από διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, άλλους χορηγούς βοήθειας ή χώρες εταίρους·

η) στη συνεισφορά στο κεφάλαιο των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή των τραπεζών περιφερειακής ανάπτυξης·

θ) στη χρηματοδότηση του κόστους που απαιτείται για την αποτελεσματική διαχείριση και επίβλεψη των έργων και προγραμμάτων από τις χώρες που τυγχάνουν κοινοτικής βοήθειας·

ι) στην επισιτιστική βοήθεια·

ια) σε άλλους σκοπούς, κατά περίπτωση.

Άρθρο 16

Μέτρα στήριξης

(1) Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει τις δαπάνες που συνδέονται με τις δραστηριότητες προετοιμασίας, παρακολούθησης, εποπτείας, ελέγχου και αξιολόγησης που είναι άμεσα αναγκαίες για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και για την επίτευξη των στόχων του, ιδίως των μελετών, συνεδριάσεων, των δραστηριοτήτων πληροφόρησης, ευαισθητοποίησης, κατάρτισης και δημοσίευσης, των δαπανών που συνδέονται με τα δίκτυα υπολογιστών για την ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και οποιαδήποτε άλλη δαπάνη διοικητικής και τεχνικής βοήθειας που μπορεί να αναλάβει η Επιτροπή για τη διαχείριση του προγράμματος. Περιλαμβάνει επίσης τις δαπάνες διοικητικής στήριξης του προσωπικού των αντιπροσωπιών της Επιτροπής που απαιτούνται για τη διαχείριση των δράσεων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού.

(2) Όλα τα εν λόγω μέτρα στήριξης δεν καλύπτονται κατ'ανάγκη από πολυετή προγραμματισμό και μπορούν επομένως να χρηματοδοτηθούν εκτός του πλαισίου των εγγράφων στρατηγικής και των πολυετών ενδεικτικών προγραμμάτων. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά μπορούν επίσης να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο των πολυετών ενδεικτικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή υιοθετεί μέτρα στήριξης που δεν καλύπτονται από τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13.

Άρθρο 17

Συγχρηματοδότηση

(1) Τα μέτρα που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συγχρηματοδότησης, ιδίως με:

α) τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα·

β) τις τρίτες χρηματοδότριες χώρες και ιδίως τους οργανισμούς του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα·

γ) τους διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών οργανισμών, και ιδίως των διεθνών και περιφερειακών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·

δ) τις εταιρείες, τις επιχειρήσεις, άλλους οργανισμούς και ιδιωτικούς οικονομικούς παράγοντες, καθώς και τους λοιπούς μη κρατικούς παράγοντες·

ε) τις χρηματοδοτούμενες χώρες ή περιοχές εταίρους.

(2) Στην περίπτωση της παράλληλης συγχρηματοδότησης, το σχέδιο ή το πρόγραμμα υποδιαιρείται σε πολυάριθμα ταυτοποιήσιμα υποέργα, καθένα από τα οποία χρηματοδοτείται από τους διαφόρους εταίρους που εξασφαλίζουν τη συγχρηματοδότηση, κατά τρόπο ώστε να μπορεί πάντα να προσδιοριστεί ο τελικός προορισμός της χρηματοδότησης. Στην περίπτωση της μικτής συγχρηματοδότησης, το συνολικό κόστος του έργου ή του προγράμματος κατανέμεται μεταξύ των εταίρων που εξασφαλίζουν τη συγχρηματοδότηση και οι πόροι συγκεντρώνονται κατά τρόπο ώστε δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί η πηγή της χρηματοδότησης μιας συγκεκριμένης δραστηριότητας στο πλαίσιο του έργου ή του προγράμματος.

(3) Στην περίπτωση της μικτής συγχρηματοδότησης, για την εφαρμογή κοινών δράσεων, η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει και να διαχειρίζεται κεφάλαια για λογαριασμό των οργανισμών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 εδάφια α), β) και γ). Τα κεφάλαια αυτά εξομοιώνονται με έσοδα για ειδικό προορισμό, σύμφωνα με το άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002.

Άρθρο 18

Τρόποι διαχείρισης

(1) Η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή τις δραστηριότητες που προβλέπονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002.

(2) Σε περίπτωση συγχρηματοδότησης και σε άλλες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να αναθέσει την άσκηση δημόσιας εξουσίας, ιδίως εκτέλεσης του προϋπολογισμού, στους οργανισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 54 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002.

(3) Η Επιτροπή συνάπτει συμφωνίες-πλαίσια με τις χώρες εταίρους που παρέχουν όλα τα μέτρα που απαιτούνται για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της κοινοτικής βοήθειας και της προστασίας των χρηματοοικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

(4) Σε περίπτωση αποκεντρωμένης διαχείρισης, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να καταφύγει σε διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων ή παροχής επιχορηγήσεων της χώρας ή της περιοχής εταίρου που δικαιούται χρηματοδότησης, υπό την προϋπόθεση ότι:

- οι διαδικασίες της δικαιούχου χώρας ή περιοχής εταίρου πληρούν της αρχές της διαφάνειας, της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης και της μη εισαγωγής διακρίσεων και εμποδίζουν κάθε σύγκρουση συμφερόντων·

- η δικαιούχος χώρα ή περιοχή εταίρος αναλαμβάνει να ελέγχει τακτικά την ορθή εκτέλεση των δράσεων που χρηματοδοτούνται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη των παρατυπιών και της απάτης και να κινεί, ενδεχομένως, ποινικές διώξεις για την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων κεφαλαίων.

Article19

Δημοσιονομικές δεσμεύσεις

(1) Οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις πραγματοποιούνται με βάση τις αποφάσεις που λαμβάνει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 5, του άρθρου 12 παράγραφος 1, του άρθρου 13 παράγραφος 1 και του άρθρου 16 παράγραφος 3.

(2) Οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις για μέτρα των οποίων η εφαρμογή εκτείνεται σε πολλά οικονομικά έτη μπορούν να ανακατανεμηθούν σε ετήσιες δόσεις σε πολυετή περίοδο.

(3) Η κοινοτική χρηματοδότηση λαμβάνει μία από τις ακόλουθες νομικές μορφές:

- συμφωνίες χρηματοδότησης·

- συμφωνίες επιχορηγήσεων·

- δημόσιες συμβάσεις·

- συμβάσεις εργασίας.

Άρθρο 20

Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

(1) Κάθε συμφωνία που εντάσσεται στον παρόντα κανονισμό περιλαμβάνει διατάξεις που διασφαλίζουν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, ιδίως όσον αφορά την απάτη, τη δωροδοκία και άλλες παρατυπίες, σύμφωνα με τους κανονισμούς (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95, (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2185/96 και (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1073/1999 του Συμβουλίου.

(2) Οι συμφωνίες αυτές εξουσιοδοτούν ρητά την Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο να διενεργούν, βάσει εγγράφων και επί τόπου, έλεγχο όσον αφορά κάθε εργολάβο ή υπεργολάβο που έχει λάβει κοινοτικά κεφάλαια. Εξουσιοδοτούν επίσης ρητά την Επιτροπή να διενεργεί ελέγχους και επιθεωρήσεις επί τόπου, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2185/96.

(3) Κάθε συμβόλαιο που συνδέεται με την εφαρμογή της βοήθειας διασφαλίζει στην Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο την άσκηση των δικαιωμάτων που αναφέρεται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου κατά τη διάρκεια και μετά την εκτέλεση των συμβολαίων.

Άρθρο 21

Συμμετοχή σε διαγωνισμούς και συμβάσεις

(1) Δυνατότητα συμμετοχής στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων ή επιχορηγήσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού έχουν όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των συνθηκών.

(2) Δυνατότητα συμμετοχής στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων ή επιχορηγήσεων που χορηγούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού έχουν επίσης όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα από:

- οποιαδήποτε δικαιούχο χώρα δυνάμει του παρόντος κανονισμού,

- οποιαδήποτε δικαιούχο χώρα του προενταξιακού μέσου,

- οποιοδήποτε κράτος μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

(3) Δυνατότητα συμμετοχής στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων ή συμβάσεων επιχορηγήσεων που χρηματοδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού έχουν οι διεθνείς οργανισμοί.

(4) Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να επεκτείνει, εν όλω ή εν μέρει, τη συμμετοχή στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων ή συμβάσεων επιχορηγήσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού σε φυσικά και νομικά πρόσωπα ή σε οποιαδήποτε άλλη χώρα μόλις καθιερωθεί η αμοιβαία πρόσβαση στην εξωτερική βοήθεια.

(5) Οι προτεινόμενοι εμπειρογνώμονες στο πλαίσιο των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων δεν υποχρεούνται να πληρούν τα κριτήρια εθνικότητας που καθορίζονται παραπάνω.

(6) Όλες οι προμήθειες και όλα τα υλικά που αποκτώνται στο πλαίσιο συμβάσεων χρηματοδοτούμενων δυνάμει του παρόντος κανονισμού πρέπει να είναι κοινοτικής καταγωγής ή καταγωγής χώρας επιλέξιμης δυνάμει της παραγράφου 2.

(7) Η Επιτροπή δύναται, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, να επιτρέπει τη συμμετοχή φυσικών και νομικών προσώπων χωρών που έχουν παραδοσιακούς, οικονομικούς, εμπορικούς ή γεωγραφικούς δεσμούς με γειτονικές χώρες ή τρίτων χωρών, καθώς και τη χρησιμοποίηση προμηθειών και υλικών διαφορετικής καταγωγής.

(8) Στις περιπτώσεις που η βοήθεια που παρέχεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού υπόκειται στη διαχείριση μικτής διαχειριστικής αρχής, όπως αναφέρεται στο άρθρο 10, η οποία ανατίθεται σε εθνικούς οργανισμούς, όπως αναφέρεται στο άρθρο 18, ή υπόκειται σε κοινή διαχείριση με τους διεθνείς οργανισμούς, οι κανόνες σύναψης των συμβάσεων, ιδίως εκείνων που αφορούν τη συμμετοχή σε διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και συμβάσεων επιχορηγήσεων, καθώς και οι κανόνες καταγωγής, είναι εκείνοι που εφαρμόζονται από τον διαχειριστικό φορέα. Δυνατότητα συμμετοχής στις διαδικασίες των δημόσιων συμβάσεων και στις συμβάσεις επιχορηγήσεων έχουν τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που αναφέρονται στις παραγράφους 1 έως 4 και όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα οποιασδήποτε άλλης χώρας, σύμφωνα με τους κανόνες του διαχειριστικό φορέα.

Άρθρο 22

Προχρηματοδότηση

Όσον αφορά την προχρηματοδότηση, οι τόκοι που αποφέρουν τα ποσά που διατίθενται στους δικαιούχους αφαιρούνται από την τελική πληρωμή.

Άρθρο 23

Κεφάλαια που διατίθενται στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή σε άλλους ενδιάμεσους χρηματοδότες

(1) Τα κεφάλαια που αναφέρονται στο άρθρο 15 παράγραφος 2 στοιχείο γ) υπόκεινται στη διαχείριση των ενδιάμεσων χρηματοδοτών, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ή οποιασδήποτε άλλης τράπεζας ή οργανισμού ικανού να διαχειρίζεται τα κεφάλαια αυτά.

(2) Η Επιτροπή πρέπει να υιοθετήσει, κατά περίπτωση, τις διατάξεις εφαρμογής της παραγράφου 1 όσον αφορά την κατανομή των κινδύνων, την αμοιβή του διαμεσολαβητή που έχει αναλάβει την εφαρμογή, τη χρησιμοποίηση και την απόδοση των κερδών του κεφαλαίου, καθώς και τους όρους κλεισίματος της διαδικασίας.

Άρθρο 24

Αξιολόγηση

(1) Η Επιτροπή αξιολογεί τακτικά τα αποτελέσματα των γεωγραφικών και θεματικών πολιτικών και προγραμμάτων, των τομεακών πολιτικών, καθώς και την αποτελεσματικότητα του προγραμματισμού με σκοπό να ελέγξει κατά πόσο έχουν επιτευχθεί οι στόχοι και να διατυπώσει συστάσεις για τη βελτίωση των μελλοντικών ενεργειών.

(2) Η Επιτροπή διαβιβάζει, προς ενημέρωση, τις εκθέσεις αξιολόγησης στην επιτροπή του άρθρου 26.

ΤΙΤΛΟΣ V

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 25

Ετήσια έκθεση

Η Επιτροπή εξετάζει την πρόοδο που επιτυγχάνεται κατά την εφαρμογή των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού και υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ετήσια έκθεση για την εφαρμογή της βοήθειας. Διαβιβάζει επίσης την έκθεση αυτή στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Η έκθεση αυτή περιέχει πληροφορίες του προηγούμενου έτους για τα χρηματοδοτούμενα μέτρα, για τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης και αξιολόγησης και για την εκτέλεση του προϋπολογισμού ως προς τις αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμών ανά χώρα και περιοχή εταίρο και ανά τομέα συνεργασίας.

Άρθρο 26

Επιτροπή

(1) Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή.

(2) Όταν γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζονται τα άρθρα 4 και 7 της απόφασης 1999/468/ΕΚ. Η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της εν λόγω απόφασης καθορίζεται σε 30 ημέρες.

(3) Όταν γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζονται τα άρθρα 3 και 7 της απόφασης 1999/468/ΕΚ.

(4) Η επιτροπή υιοθετεί τον εσωτερικό κανονισμό της.

Άρθρο 27

Συμμετοχή τρίτης μη επιλέξιμης δυνάμει του παρόντος κανονισμού χώρας

Για να διασφαλιστούν η συνοχή και η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής βοήθειας, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει, κατά την υιοθέτηση των προγραμμάτων δράσης που αναφέρονται στο άρθρο 12 ή των ειδικών μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 13, ότι οι χώρες, τα εδάφη και οι περιοχές που είναι επιλέξιμα για κοινοτική βοήθεια δυνάμει του προενταξιακού μέσου ή του μέσου χρηματοδότησης της συνεργασίας για την ανάπτυξη και της οικονομικής συνεργασίας, καθώς και οι συνδεδεμένες με την Κοινότητα υπερπόντιες χώρες και εδάφη, δύνανται να επωφεληθούν των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, όταν το γεωγραφικό ή θεματικό έργο ή πρόγραμμα που εφαρμόζεται έχει παγκόσμιο, οριζόντιο, περιφερειακό ή διασυνοριακό χαρακτήρα.

Η δυνατότητα αυτή χρηματοδότησης μπορεί να προβλεφθεί στα έγγραφα στρατηγικής που αναφέρονται στο άρθρο 7.

Οι διατάξεις του άρθρου 14 σχετικά με την επιλεξιμότητα και οι διατάξεις του άρθρου 16 σχετικά με τη συμμετοχή στις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων προσαρμόζονται κατά τρόπο ώστε να επιτραπεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων χωρών, εδαφών και περιοχών.

Άρθρο 28

Αναστολή της βοήθειας

Με την επιφύλαξη των διατάξεων αναστολής της βοήθειας που καθορίζονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και στις συμφωνίες σύνδεσης που συνάπτονται με τις χώρες και περιοχές εταίρους, όταν μια χώρα εταίρος δεν τηρεί τις αρχές που αναφέρονται στον τίτλο Ι, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτάσει της Επιτροπής, μπορεί να λάβει τα κατάλληλα μέτρα έναντι των ενισχύσεων που χορηγούνται στην εν λόγω χώρα εταίρο δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 29

Ποσό δημοσιονομικής αναφοράς

Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού κατά την περίοδο 2007-2013 ανέρχεται σε 14 929 εκατομμύρια EUR. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εγκρίνει τις ετήσιες πιστώσεις εντός των ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών.

Άρθρο 30

Αναθεώρηση

Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2011, τις προτάσεις για το μέλλον του παρόντος κανονισμού και, ενδεχομένως, τις τροποποιήσεις που πρέπει να επέλθουν σ'αυτόν.

Άρθρο 31

Κατάργηση

(1) Από 1ης Ιανουαρίου 2007, καταργούνται οι ακόλουθοι κανονισμοί:

- Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1762/92 του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1992 για την εφαρμογή των πρωτοκόλλων χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας που έχουν συναφθεί από την Κοινότητα με τις τρίτες μεσογειακές χώρες·

- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1734/94 του Συμβουλίου της 11ης Ιουλίου 1994 σχετικά με τη χρηματοδοτική και τεχνική συνεργασία με τα Κατεχόμενα Εδάφη·

- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1488/96 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα (MEDA) για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στα πλαίσια της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης·

- Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 99/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Δεκεμβρίου 1999, για τη χορήγηση βοήθειας στα κράτη εταίρους της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας.

(2) Οι καταργηθέντες κανονισμοί εξακολουθούν να εφαρμόζονται για τις νομικές πράξεις και δεσμεύσεις των προγενέστερων του 2007 οικονομικών ετών.

Άρθρο 32

Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2007.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες, […]

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

[…] […]

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χώρες εταίροι που αναφέρονται στο άρθρο 1

Aλγερία

Αρμενία

Αζερμπαϊτζάν

Λευκορωσία

Aίγυπτος

Γεωργία

Ισραήλ

Ιορδανία

Λίβανος

Λιβύη

Μολδαβία

Μαρόκο

Παλαιστινιακή Αρχή της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας

Ρωσική Ομοσπονδία

Συρία

Τυνησία

Ουκρανία

LEGISLATIVE FINANCIAL STATEMENT

+++++ TABLE +++++

1. BUDGET LINES

Administrative Expenditures

External Aspects of internal policies

06 01 04 09 Intelligent energy – Expenditures on administrative management (partially)

07 01 04 05 LIFE European Financial Instrument for the Environment — 2000 to 2006) — Operations outside Community territory — Expenditure on administrative management (partially)

External Relations policy area

19 01 ADMINISTRATIVE EXPENDITURE OF POLICY AREA “EXTERNAL RELATIONS”

19 01 04 06 MEDA (measures to accompany the reforms of the economic and social structures in the Mediterranean non-member countries) – Expenditure on administrative management

19 01 04 07 Assistance to partner countries in eastern Europe and central Asia – Expenditure on administrative management (partially)

19 01 04 11 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

19 01 04 12 Promotion of Community investment in developing countries of Latin America, Asia, the Mediterranean and in South Africa by economic co-operation and trade agreements – Expenditure on administrative management (partially)

19 49 EXPENDITURE ON ADMINISTRATIVE MANAGEMENT OF PROGRAMMES COMMITTED IN ACCORDANCE WITH THE FORMERFINANCIAL REGULATION

19 49 04 06 Assistance to partner countries in eastern Europe and central Asia – Expenditure on administrative management (partially)

19 49 04 10 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms – Expenditure on administrative management (partially)

19 49 04 11 Promotion of Community investment in developing countries of Latin America, Asia, the Mediterranean and in South Africa by economic co-operation and trade agreements – Expenditure on administrativemanagement (partially)

19 49 04 12 MEDA (measures to accompany the reforms of the economic and social structures in the Mediterranean non-member countries) – Expenditure on administrative management

Operational expenditures

External Aspects of internal policies

06 04 02 Intelligent energy — Europe programme (2003 to 2006): external strand — Coopener (partially)

07 02 02 LIFE (European Financial Instrument for the Environment — 2000 to 2006 — Operations outside Community territory (partially)

14 03 02 Customs co-operation and international assistance (Customs 2007) (partially)

External Relations policy areas

19 02 MULTILATERAL RELATIONS AND GENERAL EXTERNAL RELATIONS MATTERS

19 02 02 Institutes specialising in relations between the European Union and third countries

19 02 03 Cooperation with third countries on migration (partially)

19 02 07 Promotion of Community investment in developing countries of Latin America, Asia, the Mediterranean and in South Africa by economic cooperation and trade agreements (partially)

19 02 11 North-South cooperation schemes in the campaign against drugs and drug addiction (partially)

19 04 EUROPEAN INITIATIVE FOR DEMOCRACY AND HUMAN RIGHTS (EIDHR)

19 04 02 Support for the victims of human rights’ abuses (partially)

19 04 03 Development and consolidation of democracy and the rule of law – Respect for human rights and fundamental freedoms (partially)

19 04 04 Support for the activities of international criminal tribunals and the International Criminal Court (partially)

19 06 RELATIONS WITH EASTERN EUROPE, THE CAUCASUS AND CENTRAL ASIAN REPUBLICS

19 06 01 Assistance to partner countries in Eastern Europe and central Asia (partially)

19 06 02 Cross-border cooperation in structural matters (partially)

19 06 04 Rehabilitation and reconstruction operations in the partner countries of Eastern Europe and central Asia (partially)

19 08 RELATIONS WITH THE MIDDLE EAST AND SOUTHERN MEDITERRANEAN

19 08 01 01 First and Second Financial Protocols with the southern Mediterranean countries

19 08 01 02 Third and Fourth Financial Protocols with the southern Mediterranean countries

19 08 02 01 MEDA (measures to accompany the reforms to the economic and social structures In the Mediterranean non-member countries)

19 08 02 02 Community contribution to the Euro-Mediterranean Investment Facility and Partnership

19 08 03 Community operations connected with the Israel / PLO peace agreement

19 08 04 Aid to the United Nations Relief and Works Agency for Palestinian Refugees in the Near East

19 08 05 Rehabilitation and reconstruction operations in the Mediterranean and Middle Eastern countries (partially)

19 08 06 Other operations in favour of Middle East developing countries (partially)

2. OVERALL FIGURES

2.1 Total allocation for action (Part B): € 14 929 million

2.2 Period of application: 2007-2013

2.3 Overall multiannual estimate of expenditure: (current prices)

(a) Schedule of commitment appropriations/payment appropriations (financial intervention) (see point 6.1.1)

€ million ( to three decimal places)

+++++ TABLE +++++

(b1) Technical and administrative assistance: of which staff ( see point 6.1.2):

+++++ TABLE +++++

(b2) Technical and administrative assistance of which support expenditure (see point 6.1.2):

+++++ TABLE +++++

+++++ TABLE +++++

(c) Overall financial impact of human resources and other administrative expenditures (see points 7.2 and 7.3)

€ million (to three decimal places)

+++++ TABLE +++++

+++++ TABLE +++++

2.4 Compatibility with financial programming and financial perspective

Proposal compatible with existing financial programming.

2.5 Financial impact on revenue

Proposal has no financial implications on revenue.

3. BUDGET CHRACTERISTICS

+++++ TABLE +++++

4. LEGAL BASE

Article 181a and Article 179 of the EC Treaty.

5. DESCRIPTION AND GROUNDS

5.1. Need for Community intervention

5.1.1. Objectives pursued

The European Council has repeatedly stated its determination that enlargement of the Union must not lead to new dividing lines at the external borders of the EU of 25. The European Neighbourhood Policy was conceived as a way to respond to this challenge and develop increasingly close relations with our neighbours to the East and South. The Commission has presented a “Strategy Paper on the European Neighbourhood Policy”[18] (ENP) which spells out how the Union will continue to promote stability, security and prosperity beyond its borders by deepening political cooperation and intensifying economic relations with Russia, the Western NIS, the Southern Caucasus and the Southern Mediterranean countries. Regional and cross-border cooperation should be intensified.

The ENP covers a wide range of areas: political dialogue and reform; trade; measures preparing partners for gradually obtaining a stake in the Internal Market; justice and home affairs; energy, transport, information society, environment, and research and innovation; social policy and people-to-people contacts, including the opening of certain Community programmes; and cross-border and regional co-operation.

The ENP is aimed at developing the full potential of the Association Agreements and Partnership and Cooperation Agreements which for the time being continue to constitute the contractual frameworks for relations between the EU and the neighbouring countries concerned.

The main operational tools of the ENP are the Action Plans drawn up jointly with partner countries. Action Plans identify priority measures for political and economic reform, and enhanced co-operation in all the relevant areas. They will be a key point of reference for the country-specific programming of Community assistance (see 5.2).

The development and consolidation of democracy and the rule of law, and respect for human rights and fundamental freedoms constitute key objectives of the European Union’s external policies. Within the framework of the present Regulation and its geographical scope, the European Community will contribute to the implementation of operations advancing respect for human rights and fundamental freedoms, promoting and strengthening democratic processes, including where appropriate through election observation and assistance, and developing and consolidating the rule of law and good governance.

The proposed European Neighbourhood and Partnership Instrument (ENPI) will be the main financial instrument to support the implementation of ENP and it will focus in particular on supporting the implementation of the ENP Action Plans. Its scope will go beyond promoting objectives such as sustainable development or fighting poverty to encompass for example considerable support for measures leading to progressive participation in the EU’s internal market. Legislative approximation, regulatory convergence and institution building will be supported through mechanisms such as the exchange of experience, long term twinning arrangements with Member States or participation in Community programmes and agencies.

The ENPI will improve the coherence and visibility of Community assistance and allow for simplified delivery mechanisms. A specific and innovative feature of the instrument is its cross border co-operation component. Under this component, the ENPI will finance ”joint programmes” bringing together regions from Members States and partner countries sharing a common border. The instrument will bring a radical simplification in procedures and substantial gains in efficiency. It will use a “Structural Funds” approach, based on multi-annual programming, partnership and co-financing. The cross border co-operation component of the ENPI will be co-financed by the European Regional Development Fund (ERDF).

The EU and Russia have decided to develop their relations in the framework of a Strategic Partnership based on four common spaces, rather than through the European Neighbourhood Policy. However, the issues discussed in this framework are largely similar to those dealt with in the ENP context. For this reason the ENPI will also cover Community assistance to Russia.

The partner countries’ ability to meet the commitments of the Action Plans and thus move to a more advanced stage of relations with the EU will constitute the main indicator of success for the proposed approach. Periodic reporting by the Commission on progress in the implementation of the Action Plans through the institutional framework already in place (sub-committees etc.) will provide a constant feedback.

5.1.2.and 5.1.3 Ex post and ex ante evaluation

a) The work of the Peace Group

The Commission carried out in the second half of 2003 an extensive high-level review of the whole range of European Community external instruments, in the context of the preparation of its proposals for the new financial perspectives. The Commission established the “Peace Group” which was tasked with leading the identification of the future priorities for external relations and the instruments needed to serve those priorities. This Group functioned at both the level of the external relations Commissioners and the services. It met regularly between April and December 2003 and developed the principles, which were set out in the Communication “Building our Common Future, Policy Challenges and Budgetary Means of the Enlarged Union 2007-2013”[19]. The need to align objectives and instruments more closely to European Union values and interests was identified as being fundamentally important.

In particular, the “Peace Group” underlined that the European Union’s values, reflected by its democratic tradition, social model and integration experience, include human dignity, the rule of law, human rights, solidarity, equality between the sexes, adherence to the multilateral system of the United Nations and support, within the multilateral economic system, for regionalism as a force for development and stability. It emphasised that its interests drive the European Union to promote stable international growth founded on sustainable development. In this way it guarantees itself increasing outlets and quality jobs on competitive, open and regulated markets. Finally, the “Peace Group” recommended that the European Union promotes its values and interests by operating simultaneously as a continental power, and as a global economic and political player.

As far as external community instruments are concerned, the “Peace Group” recognised that the European Union's co-operation and assistance policy is the result of 50 years of successive sedimentation, which results in a multiplication of assistance instruments and a fragmentation of aid management both in terms of programming and implementation functions (even if recent policy and structural reforms have helped to improve coherence and consistency of the European Union's co-operation and assistance policy).

The “Peace Group” put forward that the European Union’s framework for external assistance should be rationalised and simplified by a reduction in the number of legal bases, the number of budget lines, and the number of programmes. More precisely, it recommended that:

- the complex structure of existing aid programs (EDF, ALA, MEDA, TACIS, CARDS, etc…) covering a wide range of interventions (peacekeeping and post-crisis operations; rehabilitation; economic reforms; projects; human rights programs; budgetary support) should be significantly streamlined;

- European Community and Member States policies and implementation should be harmonised.

Furthermore, the “Peace Group” underlined the following points:

- Large geographic programmes based on the principles of ownership and partnership with partner countries and regions and thematic programmes allowing for policy initiatives by the Community should be maintained;

- Strategy papers, subject to regular reviews, are the right tool to ensure overall policy coherence and to respect external policy objectives in the different areas as well as in the external aspects of internal policies;

- Resources should be allocated to partner countries according to expected and measured performances and strategy papers process, backed up by stronger analytical capabilities, should confront goals and achievements;

- Performance-based allocations do not mean increased conditionality in the traditional sense and the issue of political conditionality should be approached cautiously, on the basis of lessons drawn from experience;

- Though this is not necessarily a solution in each and every case, such concerns for results, namely the political and economic reforms in the partner countries, leads the Commission to suggest, where possible, moving further financial and technical assistance from projects towards sector programmes, budget support and macro-economic financial assistance which facilitate both the absorption by the partner country since its own budgetary procedures are used, and donors’ co-ordination as well as quick disbursement subject to compliance though.

The current proposal also takes account of the vast literature of work on development, the practice of other international and bi-lateral donors, as well as of the principles and objectives of the reform of the management of external assistance launched by the Commission in May 2000.

b) Evaluation of existing instruments operating in neighbouring counries -introduction

The ENPI is a policy-driven instrument that will bring more coherence in the delivery of Community assistance to all countries covered by the ENP. It will replace TACIS, MEDA and a number of thematic programmes. It will also replace the cross-border cooperation programmes financed by TACIS and MEDA as well as by Interreg.

All these instruments have been in operation for some time, during which considerable evaluation work has been carried out.

Regarding MEDA II, this continuous evaluation and refinement process will culminate in a major overall evaluation to be reviewed by the Council in 2006. Its outcome will provide a major input to an ex ante evaluation for its successor instrument.

As far as TACIS is concerned, a proposal for a revision of the regulation currently in force has been elaborated for the period 2005-2006. This proposal is also based on a specific ex ante evaluation.

Cross border co-operation has been subject to considerable interim and ex post evaluation work outlining the difficulties that different budget lines and different programming and implementing structures have created to the financing of truly joint projects operating on both sides of the Union’s external borders.

A summary of the findings of this evaluation work is given below. Lessons learnt in this context have been used in the elaboration of the ENPI concept.

b) TACIS

A detailed ex ante evaluation has been carried out for a revised TACIS regulation for the period 2005-2006. It included detailed stakeholder consultation and ex post evaluation of lessons learnt.

The evaluation revealed that overall, the appropriateness of the TACIS approach has faded over time. At the time of initial design in the early 1990s, TACIS correctly identified the need to support to democratic and economic transition. More recently, partner countries display widely varying results in terms of growth, poverty reduction, democracy and credible reforms. In the face of this increased divergence, the focus on technical assistance is seen as far less appropriate.

While having achieved notable results, TACIS has consistently had difficulties in ensuring sufficient ownership by partner countries. It only had a moderate effect on overall reforms. The procedures have been criticised as heavy and slow, thereby putting obstacles in the way of responsiveness and flexibility, essential elements for technical assistance.

The evaluation has produced a list of recommendations including, inter alia: tailor assistance programmes better to country needs through greater differentiation; improve ability to support poverty reduction, pay more attention to capacity-building and the rule of law; conditionality should be linked to ongoing reform efforts; improve funding and coordination with Interreg and Phare CBC; improve the efficiency of the institutional set-up for implementation; and the strengthen ability to learn from experience and to disseminate lessons.

c) MEDA

The MEDA regulation currently in force provides for an evaluation to be done by 31 December 2005. This evaluation will provide further elements to improve programming and delivery of assistance under the ENPI.

Meanwhile, there is an ongoing programme of evaluations, whose recommendations prepare the ground for the ex ante evaluation. Most recently an evaluation was conducted in 2003/04 covering economic cooperation with seven MED partners: Algeria, Egypt, Jordan, Lebanon, Morocco, Syria and Tunisia. The main recommendations were:

- At strategic level : Continue and improve the practice of designing (and regularly updating) an explicit strategy at country level. Assist partner countries in identifying their strengths and weaknesses with respect to social and economic development, and in designing their own strategies and programmes to prepare the establishment of the Euro-Mediterranean Free-Trade-Area.

- At programming level : Link Structural Adjustment Facilities and technical assistance projects. Develop complementarities with regional programmes and with EIB lending activities. Adopt a comprehensive approach to the financing of SMEs. The newly created Facility for Euro-Mediterranean Investment and Partnership (FEMIP) is a very important step in this direction. Devote more attention to the enhancement of trade and external economic relations.

- At implementation level : Generally speaking the process of “deconcentration” should favour more efficient management of the projects. Project preparation and monitoring should be strengthened. Where conditions are met, full responsibility for the management should be given to local authorities. Support to the development of local consultancy capacities should be considered.

d) Cross-border cooperation (CBC)

The CBC component of the ENPI builds on the experience of promoting cross-border cooperation within the Phare, Tacis and Interreg programmes. Starting with the Communication on the “New Neighbourhood Instrument”, the reflection leading to the present proposal drew heavily upon the lessons learnt from these current programmes. Therefore, although a formal ex ante evaluation has not been made yet, all the points that should be covered by such an evaluation as specified in the Financial Regulation and its Implementing Rules have been addressed at the reflection stage. Meetings were held with evaluators and experts, and input received from NGOs.

Interreg II (1994 – 99) was recently subjected to an ex-post evaluation commissioned by DG Regio (December 2003). The results are in general satisfactory with an extensive added value generated by the programmes of all its strands. Among the shortcomings identified were Member States´ programme management and difficulties in establishing functioning cross-border partnerships. These issues deserve of course special attention when it comes to implementing a new instrument like the ENPI and fostering a “cooperation culture” in border regions where the new Member States have limited experience of CBC and the Partner Countries no previous direct experience at all.

CBC programmes have also been subject to audits in the past by the Court of Auditors. The CoA remarked the absence of strong co-ordination mechanisms for CBC projects which involved funding under different instruments such as Interreg, Phare and Tacis. This problem has also been identified in the Commission’s evaluations and addressing it is one of the primary objectives of the ENPI. As regards Phare CBC, the existence of different Phare and Structural Funds rules for project selection, tendering, contracting and monitoring proved to be a deterrent to joint projects across the borders. The ENPI, as a unified instrument stressing joint ownership, should overcome the obstacles to joint programmes and projects.

Other observations relevant for the ENPI included that the allocation of funds between countries did not adequately take into account their absorption capacities. The distribution of funds between larger and smaller projects and their cross-border impact was also questioned. Another observation concerned delays in the implementation of projects due to lengthy procurement procedures and problems with customs clearance in the beneficiary countries.

The observations and recommendations resulting from the various evaluation work referred to above have been taken into account for the drafting of the ENPI regulation here proposed.

e) Conclusions - Added value of Community intervention

Effective support is needed to underpin a policy of contributing to a peaceful, stable, democratic and prosperous neighbourhood. This new policy driven instrument is specifically designed for that purpose.

There is also a gap to be bridged between the level of ambition of the policy and the resources currently allocated to it by the Community and its Member States. Community assistance remains below the expectation of the beneficiaries