Βρυξέλλες, 10.12.2004

COM(2004) 801 tτελικό

2002/0259 COD

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ΄ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ δυνάμει του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερη υποπαράγραφος της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με

κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/32/ΕΚ όσον αφορά την περιεκτικότητα των καυσίμων πλοίων σε θείο

2002/0259 COD

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ΄ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ δυνάμει του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερη υποπαράγραφος της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με

κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/32/ΕΚ όσον αφορά την περιεκτικότητα των καυσίμων πλοίων σε θείο (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1- Ιστορικό

+++++ TABLE +++++

2- Στόχος της πρότασης της Επιτροπής

Στόχος της πρότασης είναι ο περιορισμός των επιπτώσεων από τις εκπομπές διοξειδίου του θείου (SO2 ή SOx) και αιωρούμενων σωματιδίων (particulate matter/PM) από τα πλοία, στην οξίνιση του περιβάλλοντος και στην υγεία του ανθρώπου. Οι εκπομπές SOx και PM συναρτώνται άμεσα με το περιεχόμενο των καυσίμων σε θείο. Το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης για πλοία έχει σήμερα μέση περιεκτικότητα σε θείο (S) 2,7% ή 27.000 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm), σε σύγκριση με τα καύσιμα των οδικών μεταφορών τα οποία έχουν νέο όριο 10 ppm για το θείο. Η πρόταση περιελάμβανε νέα όρια για τη μέγιστη περιεκτικότητα των καυσίμων πλοίου σε θείο, ειδικότερα δε:

- όριο των καυσίμων 1,5% για όλα τα πλοία στη Βόρειο Θάλασσα, στη Μάγχη και στη Βαλτική Θάλασσα, σύμφωνα με τις Περιοχές Ελέγχου των Εκπομπών SOx που υιοθετήθηκαν στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Αυτό θα συμβάλει στη μείωση της οξίνισης και στη βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα·

- όριο θείου καυσίμων 1,5% για τα επιβατηγά πλοία που εκτελούν τακτικά δρομολόγια προς και από οιοδήποτε λιμένα της ΕΕ, σύμφωνα με τη θεσπισθείσα πολιτική της ΕΕ για τα υψηλά πρότυπα σε ό,τι αφορά τα επιβατηγά πλοία. Αυτό θα βελτιώσει την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα γύρω από τις παραλίες και θα συμβάλει στην εξασφάλιση μιας – σε επίπεδο ΕΕ - προμήθειας καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε S·

- όριο καυσίμων σε S 0,2% για τα πλοία τα ελλιμενισμένα σε λιμένες της ΕΕ και για όλα τα σκάφη εσωτερικής ναυσιπλοΐας, ούτως ώστε να περιοριστούν οι τοπικές εκπομπές SOx και PM, και να βελτιωθεί η ποιότητα του τοπικού ατμοσφαιρικού αέρα.

3 Σχόλια επί της κοινής θέσεως

3.1 Γενικά σχόλια

Στην τροποποιημένη πρότασή της, η Επιτροπή απεδέχθη πλήρως, εν μέρει ή κατ’ αρχήν, 30 από τις 36 τροπολογίες που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση. Εξ αυτών, 21 τροπολογίες έχουν ενσωματωθεί, είτε αυτολεξεί είτε εν πνεύματι, στην κοινή θέση.

Η Επιτροπή έκανε δεκτές όλες τις τροπολογίες με τις οποίες επιδιωκόταν η αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής της πρότασης και των περιβαλλοντικών ωφελειών, τις τροπολογίες που θέσπιζαν σαφέστερες ρυθμίσεις για τις δοκιμές εναλλακτικών τεχνολογιών μείωσης των καυσαερίων, καθώς και τις περισσότερες τροπολογίες που προέβλεπαν ημερομηνίες εφαρμογής. Δεν έκανε δεκτές τις τροπολογίες που θέσπιζαν δεύτερη φάση χαμηλότερων ορίων θείου για τα καύσιμα πλοίων, σε όλα τα κοινοτικά ύδατα, επειδή πιστεύει ότι επί του παρόντος αυτό είναι πρόωρο.

Το Συμβούλιο συμφώνησε να ενσωματώσει τις περισσότερες τροπολογίες του Κοινοβουλίου που συνιστούσαν αποσαφηνίσεις, και αυτές που πρότειναν δοκιμές για τον καθαρισμό των καυσαερίων. Εις ό,τι αφορά τις ημερομηνίες εφαρμογής, υπήρξε μία σημαντική εξέλιξη αφ’ ότου ολοκληρώθηκε η πρώτη ανάγνωση του Κοινοβουλίου. Η σύμβαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για τη Ρύπανση του Ατμοσφαιρικού Αέρα, MARPOL, Παράρτημα VI, έγινε αντικείμενο επαρκών επικυρώσεων ούτως ώστε να τεθεί σε ισχύ. Οι ημερομηνίες εφαρμογής στην Κοινή Θέση προσαρμόστηκαν ανάλογα, ούτως ώστε να αντιστοιχούν με τις ημερομηνίες εφαρμογής που προβλέπονται στο Παράρτημα VI της MARPOL. Εις ό,τι αφορά τα όρια της δεύτερης φάσης, το Συμβούλιο συμφώνησε στη σύνταξη πιο συγκεκριμένου κειμένου στη ρήτρα αναθεώρησης (άρθρο 7), προτείνοντας αυστηρότερα όρια στον ΔΝΟ στο πλαίσιο μιας αναθεώρησης του παραρτήματος VI της MARPOL, καθώς και την συντομότερη υποβολή της έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με τα χρηματοοικονομικά μέσα, ως πιθανού συμπληρωματικού μέτρου.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Κοινή Θέση που εγκρίθηκε με ειδική πλειοψηφία στις 09.12.2004 δεν αλλάζει την προσέγγιση, ούτε στοχεύει στην πρόταση και, ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι σε θέση να την υποστηρίξει ως έχει.

3.2 Επιμέρους σχόλια

3.2.1 Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έκανε δεκτές η Επιτροπή και ενσωμάτωσε πλήρως εν μέρει ή κατ’ αρχήν στην Κοινή Θέση

Οι τροπολογίες 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 18, 23, 27, 29, 30, 31, 33, 38, 39, 40, 43 και 44 ενσωματώθηκαν στον ένα ή στον άλλο βαθμό. Οι τροπολογίες αυτές εξασφάλισαν αποσαφηνίσεις, μετέβαλαν διατάξεις παρεκκλίσεων και καθόρισαν διατάξεις για τις δοκιμές και τη χρήση εις ό,τι αφορά τον καθορισμό των καυσαερίων.

3.2.2 Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που απέρριψε η Επιτροπή, οι οποίες όμως ενσωματώθηκαν πλήρως, εν μέρει ή κατ’ αρχήν, στην Κοινή Θέση

Η τροπολογία 13 απερρίφθη από την Επιτροπή, πλην όμως ενσωματώθηκε εν μέρει στην Κοινή Θέση. Στην τροπολογία αυτή προτεινόταν η συντόμευση της θέσεως σε ισχύ της διάταξης για τα επιβατηγά πλοία. Το Συμβούλιο αποφάσισε ότι ήταν λογική η ενωρίτερη εφαρμογή, ούτως ώστε να συμβαδίσει με τη θέση σε ισχύ του παραρτήματος VI της MARPOL.

3.2.3 Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που απέρριψε η Επιτροπή και το Συμβούλιο και δεν ενσωματώθηκαν στην Κοινή Θέση

Οι τροπολογίες 22, 25, 26, 32 και 42 απερρίφθησαν και από τα δύο θεσμικά όργανα και δεν ενσωματώθηκαν. Στις εν λόγω τροπολογίες προτείνονταν όρια δεύτερης φάσης και άλλες προσθήκες οι οποίες κρίθηκαν περιττές.

3.2.4 Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές πλήρως, εν μέρει ή κατ΄αρχήν, από την Επιτροπή, οι οποίες όμως δεν ενσωματώθηκαν στην Κοινή Θέση

Οι τροπολογίες 2, 14, 15, 16, 17, 21, 24, 28, 37 και 41 έγιναν δεκτές εν μέρει ή κατ’ αρχήν από την Επιτροπή, πλην όμως δεν ενσωματώθηκαν. Οι περισσότερες από αυτές πρότειναν πι σφιχτά χρονοδιαγράμματα, τα οποία δεν αντιστοιχούν με το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής που καταρτίστηκε τώρα συνεκτιμώντας το παράρτημα VI της MARPOL.

3.2.5 Πρόσθετες αλλαγές που επέφερε στην πρόταση το Συμβούλιο

Στο άρθρο 1 παράγραφος 1, προσετέθησαν τέσσερις νέες εξαιρέσεις για τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται από πλοία τα οποία ενέχονται σε στρατιωτικές δραστηριότητες, συμβάλλουν στην ασφάλεια στη θάλασσα, σε πλοία που εμπλέκονται στην αποκατάσταση βλαβών ή στη χρήση εγκεκριμένων τεχνολογιών μείωσης των ρυπογόνων εκπομπών.

Στο άρθρο 1 παράγραφος 2, προσετέθησαν νέοι ορισμοί, για την MARPOL, το παράρτημα VI, τα πολεμικά πλοία, την «διάθεση στην αγορά», «τις εξόχως απόκεντρες περιοχές» και τις «τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών».

Στο άρθρο 1 παράγραφος 4, η κατάργηση των υφιστάμενων διατάξεων που αφορούν το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης πλοίων αναβάλλεται μέχρι το 2010 (συμπεριλαμβανομένης της παρέκκλισης για την Ελλάδα και για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, που θα εξακολουθήσει να ισχύει μέχρι τότε).

Στο άρθρο 1 παράγραφος 5 που αφορά τις Περιοχές Ελέγχου των Εκπομπών SOx και τα επιβατηγά πλοία, αποσαφηνίζονται οι ευθύνες των κρατών μελών εις ό,τι αφορά την εφαρμογή των διατάξεων, ενώ διαγράφεται η διάταξη που απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν τη διάθεση σύμμορφου καυσίμου και οι ημερομηνίες εφαρμογής μεταβάλλονται γενικώς, ούτως ώστε να ευθυγραμμιστούν με το παράρτημα VI της MARPOL, ή ισχύει το όριο των 12 μηνών μετά τη θέση της οδηγίας σε ισχύ, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι μεταγενέστερη.

Στο άρθρο 1 παράγραφος 6, η εφαρμογή της απαίτησης για χαμηλή περιεκτικότητα των καυσίμων σε θείο για τα ελλιμενισμένα πλοία και για τα σκάφη εσωτερικής ναυσιπλοΐας μετατίθεται για την 1η Ιανουαρίου 2010. Για τα ελλιμενισμένα πλοία, υιοθετείται ευέλικτη στάση εις ό,τι αφορά τον «επαρκή χρόνο» για αλλαγή του τύπου καυσίμου, εξαιρούνται τα σκάφη βραχέος ελλιμενισμού (short-stay vessels), και επιτρέπεται διετής παρέκκλιση για 16 ελληνικά επιβατηγά πλοία. Τα σκάφη εσωτερικής ναυσιπλοΐας εξαιρούνται καθ’ ον χρόνον πλέουν στη θάλασσα.

Στο άρθρο 1 παράγραφος 7, περιλαμβάνεται πολύ πληρέστερο κείμενο σχετικά με τις δοκιμές και τη χρήση των νέων τεχνολογιών μείωσης των ρυπογόνων εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων των αναθεωρημένων διαδικασιών επιτροπολογίας για την έγκρισή τους.

Το άρθρο 1 παράγραφος 8 σχετικά με τη δειγματοληψία και τις αναλύσεις είναι ελαφρώς συντομευμένο και αποσαφηνίζεται η σύνταξη.

Στο άρθρο 1 παράγραφος 9, η έκθεση της Επιτροπής συντομεύεται για το 2008, και η βάση της αναθεωρείται ούτως ώστε να περιλαμβάνονται οι τάσεις σχετικά με το κόστος των καυσίμων, τη στροφή σε άλλους τρόπους μεταφοράς, τις εξελίξεις στον ΔΝΟ και μία νέα ανάλυση κόστους/οφέλους εις ό,τι αφορά την προσφορά επιβατηγών πλοίων. Η έκθεση μπορεί να συνοδεύεται από προτάσεις για οριακές τιμές της δεύτερης φάσης εις ό,τι αφορά το θείον. Διατυπώνεται αίτημα για την υποβολή χωριστής έκθεσης σχετικής με τα χρηματοοικονομικά μέσα μέχρι το 2005. Περιορίζεται το πεδίο εφαρμογής της διαδικασίας επιτροπολογίας.

Το άρθρο 1 παράγραφος 10, το οποίο προβλέπει τη σύσταση ρυθμιστικής επιτροπής, υφίσταται ελαφρές αλλαγές στη διατύπωση.

4- Συμπέρασμα

Οι αλλαγές που εισήγαγε το Συμβούλιο συμβάλλουν στην αποσαφήνιση της πρότασης και την ευθυγράμμιση της εφαρμογής της με το παράρτημα VI της σύμβασης MARPOL του ΔΝΟ Επίσης, προάγουν την ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών και χρηματοοικονομικών μέσων, καθώς και την θεώρηση στενότερων ορίων στον ΔΝΟ και στην ΕΕ εις ό,τι αφορά την δεύτερη φάση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή στηρίζει την Κοινή Θέση που εγκρίθηκε με ειδική πλειοψηφία στις 09.12.2004.