Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το «Πράσινο Βιβλίο - Η μελλοντική πολιτική για την καταπολέμηση του θορύβου»

(97/C 215/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Η μελλοντική πολιτική για την καταπολέμηση του θορύβου» (COM(96) 540 τελικό) 7

έχοντας υπόψη τη σχετική απόφαση της 8ης Μαρτίου 1996, η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, προβλέπει την κατάρτιση γνωμοδότησης για το εν λόγω θέμα και την ανάθεση των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 5 «Χωροταξία, περιβάλλον, ενέργεια» 7

Έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 436/96 rev.) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 5, στις 6 Φεβρουαρίου 1997 (εισηγητής: ο Λόρδος ΤΟΡΕ) 7

υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότηση κατά τη 17η σύνοδο ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 1997, (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου).

1. Εισαγωγή

1.1. Στόχος του Πράσινου Βιβλίου είναι η ανάπτυξη προγράμματος για την καταπολέμηση του θορύβου στα πλαίσια της αναθεώρησης του Πέμπτου προγράμματος δράσης (COM(95) 647 τελικό) (). Αποσκοπεί επίσης στην τόνωση της συζητήσεως σχετικά με την μελλοντική προσέγγιση της πολιτικής κατά του θορύβου.

1.2. Η ΕΤΠ επικροτεί το Πράσινο Βιβλίο και συμφωνεί τόσο με την προσέγγιση όσο και την ουσία του. Επικροτούνται επίσης πολλές από τις λεπτομερείς προτάσεις. Η ΕΤΠ συμμερίζεται την άποψη ότι ο περιβαλλοντικός θόρυβος αποτελεί ένα είδος ρυπάνσεως που ανησυχεί ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της ΕΕ.

1.3. Η ΕΤΠ επικροτεί ιδίως την έμφαση στο γεγονός ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει επιμερισμένη αρμοδιότητα μεταξύ όλων των κυβερνητικών επιπέδων και ταυτοχρόνως να υιοθετηθεί μία εταιρική προσέγγιση με σκοπό την επίτευξη κοινού στόχου. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι οι τοπικές επιπτώσεις του θορύβου σημαίνουν ότι η εξεύρεση λύσεων αποτελεί βασικά τοπική ευθύνη αλλά, ταυτοχρόνως, ότι ορισμένες από τις απαντήσεις συνεπάγονται κατ'ανάγκη τη συμμετοχή των εθνικών και κοινοτικών αρχών.

1.4. Η ΕΤΠ παραδέχεται, όπως λέχθηκε, ότι η τοπική ευελιξία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του θορύβου θα εξακολουθήσει να αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Το κατά πόσο γίνεται αποδεκτός ένας συγκεκριμένος θόρυβος εξαρτάται όχι μόνο από τον θόρυβο αυτόν καθεαυτό, αλλά συχνά και από τη σχέση του με τα επίπεδα περιβαλλοντικού θορύβου. Μολονότι μη ακουστικοί παράγοντες όπως οι οικονομικοί δεσμοί μεταξύ μιας τοπικής κοινότητας και της πηγής, καθώς και μεταξύ των γενικότερων προσδοκιών της κοινότητας αυτής, διαδραματίζουν επίσης συγκεκριμένο ρόλο, ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην ποιότητα του τοπικού περιβάλλοντος, καθώς και στην υγεία του τοπικού πληθυσμού.

1.5. Η ΕΤΠ πιστεύει επίσης ότι οι έλεγχοι του θορύβου δεν μπορούν πάντοτε να αντιμετωπίζονται μεμονωμένα και ανεξάρτητα από άλλες περιβαλλοντικές και υγειονομικές επιπτώσεις. Είναι απαραίτητο να επιδειχθεί προσοχή προκειμένου να αποφευχθούν λύσεις οι οποίες αντιμετωπίζουν μια πηγή ρύπανσης, προκαλώντας ταυτοχρόνως άλλες αρνητικές επιπτώσεις.

2. Η περιβαλλοντική επίπτωση του θορύβου

2.1. Το Πράσινο Βιβλίο εκλαμβάνει το θόρυβο ως κυρίως αστικό πρόβλημα, ενώ ταυτοχρόνως αναγνωρίζει ότι μπορεί να αποτελέσει πηγή οχλήσεως στις αγροτικές περιοχές. Η ΕΤΠ δέχεται ότι οι αγροτικές περιοχές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα. Εντούτοις όμως, λόγω του μειωμένου θορύβου που χαρακτηρίζει τις αγροτικές περιοχές κάθε νέα πηγή θορύβου εντοπίζεται ευκολότερα και καθίσταται πιο δυσάρεστη. Η ΕΤΠ αντιμετωπίζει με ανησυχία την ολοένα και αυξανόμενη απώλεια ήσυχων περιοχών και πιστεύει ότι ένα από τα αντικείμενα της μελλοντικής πολιτικής πρέπει να είναι η λήψη των κατάλληλων μέτρων προκειμένου να παρεμποδισθεί περισσότερο η εξαφάνιση τέτοιων περιοχών. Η ΕΤΠ πιστεύει ακόμη ότι πρέπει να εξετασθούν οι επιπτώσεις του θορύβου στα ευαίσθητα οικοσυστήματα, ειδικότερα δε στις περιοχές οι οποίες αποτελούν ιδιαίτερο αντικείμενο διατήρησης της φύσεως.

2.2. Το Πράσινο Βιβλίο αναφέρεται σε ένα φάσμα επιπτώσεων επί της υγείας που προκαλεί ο θόρυβος κάτω των επιπέδων που επιφέρουν κώφωση. Η ΕΤΠ επικροτεί τη λεπτομερή και περιεκτική έκθεση της ΠΟΥ («Ο θόρυβος στην Κοινότητα») και πιστεύει ότι πρέπει να τύχουν πλήρους αναγνωρίσεως τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της για την ανάπτυξη ενός προγράμματος σχετικά με την καταπολέμηση του θορύβου.

2.3. Όπως αναφέρεται στο Πράσινο Βιβλίο, είναι σαφές ότι μεγάλα τμήματα του πληθυσμού της ΕΕ είναι ήδη εκτεθειμένα σε επίπεδα θορύβου που υπερβαίνουν τα θεωρούμενα ως αποδεκτά όρια. Το Πράσινο Βιβλίο εντοπίζει επίσης τις τάσεις που είναι πιθανόν να προκαλέσουν αύξηση του αριθμού των εκτεθειμένων στο θόρυβο. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την άποψη ότι, άνευ αποτελεσματικού προγράμματος, τα προβλήματα που προκαλούνται από τον περιβαλλοντικό θόρυβο θα σημειώσουν αύξηση. Πιστεύει επίσης ότι η αναμενόμενη αύξηση της οδικής και εναέριας κυκλοφορίας είναι πιθανόν να εξουδετερώσουν οιαδήποτε βελτίωση στην παραγωγή οχημάτων και αεροσκαφών μειωμένου θορύβου.

2.4. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει ότι ορισμένοι θόρυβοι γίνονται αισθητοί ως λιγότερο οχληροί ή περισσότερο αποδεκτοί από άλλους. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την άποψη αυτή, αλλά συνιστά προσοχή όσον αφορά τον καταρτισμό προδιαγραφών σε αυτή τη βάση. Το κοινό αίσθημα μεταβάλλεται και πολλές φορές γρήγορα. Ως παράδειγμα θα μπορούσε να αναφερθεί η ανεκτικότητα που επιδεικνύεται σήμερα έναντι των σιδηροδρόμων σε αντίθεση με το θόρυβο της οδικής κυκλοφορίας. Σημαντικά προγράμματα σιδηδροδρομικών κατασκευών μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των πολιτών, ειδικότερα στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. Παρομοίως, οι αυξημένες νυκτερινές σιδηροδρομικές μεταφορές θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν αιτία μεταβολής της συμπεριφοράς.

2.5. Το Πράσινο Βιβλίο δεν αναφέρει τη διαφορά μεταξύ του θορύβου που προκαλείται από τα ελικόπτερα και από τα αεροπλάνα. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι οι οδηγίες όσον αφορά το θόρυβο που προέρχεται από τα αεροσκάφη είναι ακατάλληλες για τα ελικόπτερα. Τα πιστοποιημένα επίπεδα θορύβου μπορεί να είναι ιδιαιτέρως παραπλανητικά όσον αφορά τις σημερινές επιπτώσεις του θορύβου, διότι οι εκπομπές εξαρτώνται περισσότερο από τους ελιγμούς των αεροσκαφών. Τα ελικόπτερα μπορούν επίσης να πετούν επί παρατεταμένες περιόδους πλησίον κατοικημένων περιοχών και, συνεπώς, η αύξηση της κυκλοφορίας τους θα προκαλέσει οπωσδήποτε μεγαλύτερο αριθμό προβλημάτων.

3. Οι υφιστάμενες πολιτικές

3.1. Το κεφάλαιο 3 του Πράσινου Βιβλίου εκθέτει τα μέσα των υφιστάμενων πολιτικών με αξιολόγηση των επιπτώσεων της ισχύουσας νομοθεσίας.

3.2. Σε ό,τι αφορά τις οδικές μεταφορές, ετέθηκαν προσφάτως σε εφαρμογή πιο αυστηρά όρια για το θόρυβο που προκαλείται από τα νέα οχήματα με κινητήρα και το ίδιο αναμένεται να ισχύσει για τα δίτροχα και τρίτροχα. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει ορισμένες ελλείψεις στην προσέγγισή του:

- άνετα όρια τα πρώτα χρόνια 7

- αργή αντικατάσταση των παλαιότερων θορυβοδέστερων οχημάτων 7

- αύξηση της οδικής κυκλοφορίας 7

- αύξηση της σημασίας του θορύβου εκ των ελαστικών 7

- ελεγκτική διαδικασία που δεν αντιπροσωπεύει τις πραγματικές συνθήκες οδήγησης 7

- έλλειψη ελέγχου μετά την αγορά και έλλειψη καθεστώτος για τη θέση σε εφαρμογή.

3.3. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την ανάλυση αυτή και συμπεραίνει ότι οι έλεγχοι θορύβου των νέων οχημάτων διαδραματίζουν χρησιμότατο ρόλο, αλλ' ότι είναι απαραίτητο να ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση των υπόλοιπων προβλημάτων.

Δεν πρέπει εξάλλου να λησμονείται η επίδραση που ασκεί ο τρόπος οδήγησης των οδηγών βαρέων οχημάτων στο θόρυβο που προκαλεί η κυκλοφορία.

3.4. Το Πράσινο Βιβλίο αναφέρει ότι στην Ιαπωνία και Αυστραλία πραγματοποιούνται επιθεωρήσεις όσον αφορά τη στάθμη του θορύβου των οχημάτων μετά την πώληση. Και μολονότι οι επιπτώσεις του καθεστώτος αυτού πρέπει να μελετηθούν, εντούτοις, η ολοφάνερη επιτυχία της προσέγγισης αυτής στην Νέα Νότια Ουαλία αξίζει λεπτομερούς μελέτης.

3.5. Όσον αφορά τις σιδηροδρομικές μεταφορές, η ΕΤΠ σημειώνει με ανησυχία τη σημερινή έλλειψη ελέγχων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η έλλειψη κοινών προτύπων εκπομπής θορύβου μπορεί να προκαλέσει στρεβλώσεις της ενιαίας αγοράς. Η ύπαρξη διαφορετικών προτύπων εκπομπής στα κράτη μέλη είναι επίσης δύσκολο να δικαιολογηθεί και αντιβαίνει προς το κοινό πρόγραμμα που βρίσκεται σήμερα υπό συζήτηση.

3.6. Αναφορικά με τις εναέριες μεταφορές, το Πράσινο Βιβλίο αναφέρεται στην πρόοδο που επετεύχθη με τον ευρωπαϊκό και διεθνή καταρτισμό ελέγχων θορύβου μεμονωμένων αεροσκαφών. Ωστόσο, το Πράσινο Βιβλίο αναφέρεται επίσης και σε προβλήματα που οφείλονται στην συνεχή σημαντική αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας, καθώς επίσης και στο συνεχώς αυξανόμενο μέγεθος του μεμονωμένου αεροσκάφους. Το Πράσινο Βιβλίο αναγνωρίζει ότι οι παράγοντες αυτοί καταδεικνύουν ότι συνολικώς οι εκπομπές θορύβου θα αυξηθούν μετά το 2002. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι αυτό αποτελεί σημαντικό ζήτημα, ιδιαιτέρως για τις κοινότητες εκείνες που βρίσκονται κοντά σε αεροδρόμια.

Η ΕΤΠ υποδεικνύει σχετικά ότι μία επαρκής προστασία κατά του θορύβου στα πέριξ των αεροδρομίων μπορεί να διασφαλισθεί μέσω αυτόνομου χωροταξικού σχεδιασμού για τα οποία φέρουν τη σχετική νομική ευθύνη.

3.7. Όσον αφορά τα εργοτάξια, κ.λπ., το Πράσινο Βιβλίο αναφέρεται στις έξι ειδικές οδηγίες, καθώς και στην οδηγία για τα μηχανήματα. Το Πράσινο Βιβλίο τονίζει το γεγονός ότι καλύπτεται μικρό μόνο φάσμα του θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού εξωτερικού χώρου ενώ ορισμένα κράτη μέλη υιοθετούν μεμονωμένα εθνικά μέτρα. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι είναι πράγματι δυνατόν να εξορθολογηθεί η χρήση ειδικών οδηγιών και επικροτεί την τάση για μια νέα οδηγία πλαίσιο. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η εφαρμογή νέων ελέγχων θα πρέπει να είναι επαρκώς ελαστική για να αντιμετωπίσει την ανάπτυξη των νέων εργοταξίων, καθώς και του θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού εξωτερικού χώρου που συνδέεται με οικιακές χρήσεις ή με την αναψυχή. Η ΕΤΠ πιστεύει επίσης ότι ο πιθανός κίνδυνος μετατοπισμού της ηχορρύπανσης ως συνέπειας των ελέγχων στον τόπο εργασίας πρέπει να ληφθεί υπόψη όταν θα διαμορφωθούν ή διατυπωθούν οι έλεγχοι αυτοί από κοινού με άλλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Συνιστά παράλειψη το γεγονός ότι το Πράσινο Βιβλίο δεν θίγει το θέμα του θορύβου που προκαλούν εγκαταστάσεις σε οικίες, εστιατόρια, διάφορα καταστήματα. Τα σημαντικότερα παραδείγματα είναι οι εγκαταστάσεις εξαερισμού και οι ψυκτικές εγκαταστάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι θόρυβοι από παρόμοιες εγκαταστάσεις αποτελούν πολύ σοβαρό πρόβλημα που πρέπει να υπογραμμισθεί.

3.8. Το Πράσινο Βιβλίο δεν εξετάζει, εντούτοις, τα ζητήματα που συνδέονται με το θόρυβο που προκαλείται από τη χρήση ορισμένων εργοταξίων (π.χ., θραυστήρες σκυροδέρματος ή πασσαλοπήκτες) σε αντίθεση με το θόρυβο που εκπέμπεται από την ίδια τη μηχανή. Επιπροσθέτως, ορισμένα προβλήματα που εντοπίσθηκαν στο σημείο 3.2 προηγουμένως, συνδέονται επίσης με τα εργοτάξια. Σε ορισμένα εργοτάξια παρατηρείται συνήθως η αφαίρεση καλυμμάτων και άλλων διατάξεων για τον έλεγχο του θορύβου, ιδιαιτέρως για να αποφευχθεί η υπερθέρμανση. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι ελεγκτικές διαδικασίες πρέπει να είναι επαρκώς ισχυρές ώστε να εξασφαλίζεται ότι όλα τα παρόμοια εργοτάξια μπορούν να λειτουργούν με τις συγκεκριμένες διατάξεις για τον έλεγχο του θορύβου υπό οιεσδήποτε συνθήκες λειτουργίας. Η ΕΤΠ πιστεύει επίσης ότι και τα υπόλοιπα μέτρα της πολιτικής πρέπει να εξετασθούν κατά τον ίδιο τρόπο όσον αφορά τα οχήματα για να διασφαλισθεί ότι υλοποιήθηκαν οι αναμενόμενες βελτιώσεις και εξακολουθούν να ισχύουν.

3.9. Το Πράσινο Βιβλίο δεν εξετάζει ούτε τα προβλήματα του θορύβου από τα έργα κατασκευής που εκτελούνται σε ακατάλληλες ώρες. Το είδος του θορύβου αυτού δύναται να προκαλέσει σημαντική ενόχληση, ειδικότερα στις αστικές περιοχές. Και, μολονότι οι απαραίτητοι έλεγχοι είναι ορθότερο να διενεργούνται σε τοπικό επίπεδο, εντούτοις παραμένει γεγονός αναντίρρητο ότι ο θόρυβος από τα έργα κατασκευής δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί απλώς και μόνο με την επιβολή ορίων εκπομπής στους ειδικούς τύπους μηχανημάτων.

3.10. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει την τρέχουσα έλλειψη κοινής νομοθεσίας σε ό,τι αφορά το βιομηχανικό θόρυβο και τονίζει τη σημασία της προτεινόμενης οδηγίας για την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC-OΠΕΡ). Η ΕΤΠ επικροτεί την προτεινόμενη εισαγωγή του σχεδίου ΟΠΕΡ και τη σημασία του για τον έλεγχο του θορύβου. Μολαταύτα, η ΕΤΠ παραδέχεται ότι η κατάλληλη λειτουργία των σχεδίων που θα βασίζονται στην άδεια θα απαιτήσει κατάλληλους πόρους για τη σύσταση του κατάλληλου ρυθμιστικού οργάνου.

3.11. Αναφορικά με τα πρότυπα οχλήσεως, κ.λπ., το Πράσινο Βιβλίο εντοπίζει τα σχετικά όρια που χρησιμοποιούνται από τον ΟΟΣΑ, την ΠΟΥ και από το 5ο Πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι τιμές προσανατολισμού της ΠΟΥ θα πρέπει να τύχουν σημαντικής θέσεως σε οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με τα πρότυπα. Η ΕΤΠ πιστεύει επίσης ότι ο προσδιορισμός των κατωφλίων για τις ώρες της ημέρας (και τις νυκτερικές ώρες) LAeq είναι χρήσιμος, αλλά δεν προχωρεί αρκετά. Η όχληση και η αναταραχή προκαλούνται επίσης και από αυξήσεις που γίνονται αισθητές άνω των βασικών επιπέδων θορύβου. Τα χαμηλότερα απόλυτα επίπεδα μπορούν, συνεπώς, να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα κατά τις νυκτερινές ώρες και σε τοποθεσίες χαμηλού θορύβου. Μία αύξηση κατά 10dB (A) άνω της βάσης - που σημαίνει διπλασιασμό των επιπέδων θορύβου - θα είναι συνήθως σημαντική. Επιπροσθέτως, οι ξαφνικοί θόρυβοι, ιδιαιτέρως τις νυκτερινές ώρες, μπορούν να προκαλέσουν όχληση και διαταραχή του ύπνου που ίσως να μην αντικατοπτρίζεται πλήρως σε ένα πρότυπο που βασίζεται στο LAeq. Συνεπώς, η ΕΤΠ πιστεύει ότι τα πρότυπα που βασίζονται στο LAeq σε τέτοιες ώρες όπως προτείνει η ΠΟΥ είναι ιδιαιτέρως σημαντικά.

3.12. Σε ό,τι αφορά τα κριτήρια ποιότητας θορύβου, το Πράσινο Βιβλίο επιμένει στη σχεδόν καθολική υιοθέτηση του LAeq για την μέτρηση του οδικού θορύβου, του σιδηροδρομικού θορύβου και του θορύβου των κατοικιών. Όπως σημειώνεται στο Πράσινο Βιβλίο, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της εκθέσεως στο θόρυβο πρέπει να εναρμονισθούν.

3.13. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει τη συνεχώς αυξανόμενη σημασία των μέτρων υποδομής όπως η χρήση των χαμηλοθόρυβων πορωδών οδοστρωμάτων. Λαμβανομένης υπόψη της αυξανόμενης συμβολής του θορύβου των ελαστικών στα συνολικά επίπεδα θορύβου που προκαλούνται από τα οδικά οχήματα, η ΕΤΠ θεωρεί ότι ο τομέας αυτός είναι σημαντικός για περαιτέρω ανάπτυξη.

3.14. Το Πράσινο Βιβλίο καταγράφει την περιορισμένη χρησιμοποίηση οικονομικών μέτρων που έχει σημειωθεί έως σήμερα. Όπως ελέχθη προηγουμένως, η ΕΤΠ πιστεύει ότι τα μέτρα αυτά μπορούν να διαδραματίσουν ευρύτερο ρόλο για να ενθαρρυνθεί η έγκαιρη χρησιμοποίηση οχημάτων και εργοταξίων χαμηλότερου θορύβου, καθώς και η επακόλουθη ορθή συντήρηση και χρήση αυτών.

3.15. Το Πράσινο Βιβλίο σχολιάζει επίσης τις λειτουργικές διαδικασίες, την κοινοτική υποστήριξη στην έρευνα, την ενημέρωση και εκπαίδευση. Η ΕΤΠ επικροτεί τα σχετικά συμπεράσματα του Πράσινου Βιβλίου.

3.16. Το Πράσινο Βιβλίο δεν εξετάζει το θόρυβο που συνδέεται με τις αθλητικές δραστηριότητες και την αναψυχή. Σε ορισμένες περιοχές αποτελεί όμως μία ολοένα και μεγαλύτερη πηγή περιβαλλοντικού θορύβου, οι δε μεγάλες υπαίθριες δραστηριότητες δύνανται να προκαλέσουν σημαντική ενόχληση. Το Πράσινο Βιβλίο δεν εξετάζει ούτε τους οικιακούς θορύβους που αποτελούν, ίσως, σημαντικό κεφάλαιο της γενικότερης ανησυχίας του κοινού σχετικά με τα ζητήματα του θορύβου. Το κατά πόσον είναι αποδεκτός ο θόρυβος που προέρχεται από τέτοιου είδους πηγές εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβανόνται οι κοινωνικές και πολιτιστικές αξίες. Συνεπώς, η λήψη μέτρων πρέπει να αποφασίζεται σε τοπικό επίπεδο. Η προσέγγιση που βασίζεται στις επιπτώσεις επί της υγείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη την επίδραση που ασκεί ο θόρυβος που προκαλείται από αυτές τις πηγές. Επιπροσθέτως, η ΕΤΠ πιστεύει ότι κάθε είδος προσέγγισης που βασίζεται στις επιπτώσεις επί της υγείας πρέπει να αντιμετωπίζει και τα εσωτερικά πρότυπα θορύβου σε οικήματα (όπως τα νυκτερινά κέντρα διασκεδάσεως, «disco»...) όπου υφίστανται πραγματικοί κίνδυνοι για την ακοή.

4. Πρός ένα νέο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για το θόρυβο

4.1. Στο κεφάλαιο 4 του Πράσινου Βιβλίου εκτίθεται ο μελλοντικός ρόλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η έμφαση που δίδεται στην επιμερισμένη αρμοδιότητα αναφέρθηκε προηγουμένως στο σημείο 1.3. Έμφαση δίδεται επίσης και στο γεγονός ότι είναι απαραίτητη η χάραξη συνολικού προγράμματος για την καταπολέμηση του θορύβου, καθώς επίσης και στο γεγονός ότι είναι αναγκαίος ο συντονισμός των διάσπαρτων αρμοδιοτήτων της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με το θόρυβο. Η έλλειψη αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων για την παρακολούθηση των σχετικών προόδων και η έλλειψη επαρκούς ολοκλήρωσης σε όλα τα επίπεδα αναγνωρίζεται πλήρως. Το Πράσινο Βιβλίο εντοπίζει ως ρόλο κλειδί της Κοινότητας τη μείωση του θορύβου από διάφορες πηγές. Η ΕΤΠ συμμερίζεται την άποψη και υποστηρίζει την ανάπτυξη άλλων μέσων πολιτικής, καθώς επίσης και τη θέσπιση σχετικής νομοθεσίας για τα όρια εκπομπών. Η ΕΤΠ επικροτεί το γεγονός ότι η Κοινότητα ενθαρρύνει τις ανταλλαγές εμπειρίας στον τομέα της καταπολέμησης του θορύβου μεταξύ κρατών μελών και τοπικών αρχών.

4.2. Το Πράσινο Βιβλίο προτείνει ένα πλαίσιο για την εκτίμηση της έκθεσης στο θόρυβο και δίδει έμφαση στο γεγονός ότι είναι απαραίτητη η συλλογή καλύτερων και περισσότερο συγκρίσιμων στοιχείων. Το Πράσινο Βιβλίο προτείνει διάφορα μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε σχετική πρόταση οδηγίας:

- Καθορισμός κοινού για όλη την ΕΚ δείκτη έκθεσης στο θόρυβο.

Η ΕΤΠ δέχεται την πρόταση να χρησιμοποιείται ως κύριος δείκτης η Α-ισοδύναμη συνεχής στάθμη ηχητικής πίεσης LAeq σε dB(A). Εντούτοις όμως, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η χρησιμοποίηση του LAmax προσιδιάζει σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικότερα για το θόρυβο κατά τις νυκτερινές ώρες. Πρέπει επίσης να εξετασθεί η χρήση των αυξήσεων άνω της στάθμης (LA90) όπου είναι αναγκαίο. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι κανείς δείκτης δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση όλων των πτυχών του ελέγχου θορύβου. Οποιαδήποτε και αν είναι τα πρότυπα που θα υιοθετηθούν, η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχουν κοινές διαδικασίες μετρήσεως και κοινά πρότυπα μέτρων θορύβου με κοινές διαβαθμίσεις.

- Διατάξεις για την ανάπτυξη και χρησιμοποίηση εναρμονισμένων μεθόδων προβλέψεως και μετρήσεως, κ.λπ.

Η ΕΤΠ υποστηρίζει την εν λόγω πρόταση.

- Αξιολόγηση της έκθεσης σε περιβαλλοντικό θόρυβο και διατάξεις σχετικά με την πληροφόρηση του κοινού.

Η ΕΤΠ συμφωνεί καταρχήν με τη χαρτογράφηση του θορύβου, εκφράζει όμως ορισμένες ανησυχίες σχετικά με το σκοπό της και τους πιθανούς περιορισμούς. Επειδή εξαρτάται από τις χρησιμοποιούμενες τιμές (π.χ. LA90, LA50) και τη χρονική περίοδο, τα περιγράμματα του θορύβου δύνανται να υποστούν σημαντικές αλλαγές. Τα αποτέλεσματα της τοπικής επόπτευσης σημαίνουν ότι θα υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις εντός μικρών αποστάσεων. Η τοποθέτηση τέτοιων ελεγκτών και ο χρόνος πραγματοποίησης του ελέγχου θα έχουν επίδραση στα αποτελέσματα. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η χαρτογράφηση θορύβου έχει να διαδραματίσει ένα ρόλο για την αξιολόγηση σε βασικά επίπεδα, καθώς και στο γενικότερο κλίμα θορύβου. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η χαρτογράφηση έχει ιδιαίτερη σημασία στα σημεία όπου χρειάζεται επόπτευση σημαντικών πηγών θορύβου.

Η ΕΤΠ πιστεύει επίσης ότι ο σχεδιασμός των Η/Υ μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην εκτίμηση του θορύβου που προκαλείται από ορισμένες συγκεκριμένες αιτίες.

4.3. Το Πράσινο Βιβλίο εκθέτει τις δράσεις με αντικείμενο τις διάφορες πηγές θορύβου και προβαίνει σε σχετικές προτάσεις. Όσον αφορά το θόρυβο οδικής κυκλοφορίας οι απόψεις της ΕΤΠ είναι οι εξής:

- Μεγαλύτερη διαφοροποίηση της ετήσιας φορολογίας οχήματος και καυσίμων.

Η ΕΤΠ ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη παρόμοιων προτάσεων, τονίζει όμως ότι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι φόροι αυτοί δεν θα βαρύνουν αδικαιολόγητα τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα ή άτομα τα οποία κατοικούν σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές στις οποίες το κόστος μεταφορών είναι υψηλό και οι δημόσιες συγκοινωνίες συχνά είναι αραιές.

- Μία τεχνική αναθεώρηση της διαδικασίας δοκιμής.

Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση.

- Τροποποίηση της κοινοτικής νομοθεσίας για τις δοκιμές τεχνικού ελέγχου προκειμένου να περιληφθούν δοκιμασίες για το θόρυβο.

Η ΕΤΠ υποστήριζει την πρόταση, τονίζει όμως ότι είναι απαραίτητο να διατεθούν οι κατάλληλοι πόροι για τους ρυθμιστικούς φορείς. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι τοπικές αρχές ενδείκνυνται για το ρόλο αυτό.

- Ενέργειες για την προώθηση της χρήσης ολιγοθόρυβων επιφανειών.

Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις προτάσεις αυτές.

4.4. Σε ό,τι αφορά το σιδηροδρομικό θόρυβο, το Πράσινο Βιβλίο θεωρεί ότι απαιτούνται αυξημένες προσπάθειες για την καταπολέμηση του θορύβου, ώστε να καταστεί ευρυτέρα αποδεκτή η επέκταση του μέσου αυτού. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την άποψη αυτή και τονίζει τη σημασία του διευρυμένου ρόλου του σιδηροδρόμου για την επίτευξη πολλών περιβαλλοντικών ωφελημάτων. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τα προτεινόμενα μέτρα όσον αφορά το σιδηρόδρομο υψηλής ταχύτητας και τα φορτηγά σιδηροδρομικά οχήματα.

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην έρευνα για τη μείωση των εκπομπών θορύβου από τις σιδηροδρομικές γραμμές. Πρέπει να εξετασθούν πλήρως οι πιθανές εναλλακτικές λύσεις αντί της χρησιμοποιήσεως μεταλλικών τροχών σε μεταλλικές σιδηροδρομικές γραμμές.

4.5. Σε ό,τι αφορά το θόρυβο αεροσκαφών, το Πράσινο Βιβλίο προτείνει την κατάρτιση ενός εγγράφου διαβουλεύσεων για την επεξεργασία αυστηρότερων προτύπων εκπομπής και την ανάπτυξη ενός κοινού πλαισίου κανόνων για τη χρήση γης. Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης να υποβάλει πρόταση για την πραγματοποίηση αλλαγών στα αεροδρόμια. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τα μέτρα αυτά, διερωτάται όμως κατά πόσον αυτά καθ'εαυτά είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα θορύβου που προκαλούνται από τη συνεχόμενη αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας. Το ιδιαίτερο θέμα του θορύβου των ελικοπτέρων σχολιάστηκε προηγουμένως στο σημείο 2.5. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η κατάρτιση ενός παρόμοιου πλαισίου πρέπει να διαθέτει την απαιτούμενη ελαστικότητα, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές ανάγκες, αρκεί μόνο να μην υπονομεύεται η συνολική προσέγγιση.

4.6. Σε ό,τι αφορά τα μηχανήματα εξωτερικού χώρου, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει οδηγία-πλαίσιο που θα καλύπτει όχι μόνο τις εταιρείες κατασκευής, αλλά και τους κηπουρικούς εξοπλισμούς που χρησιμοποιούνται σε ειδικά οχήματα. Η οδηγία θα περιλαμβάνει και τη σήμανση εκ μέρους των κατασκευαστών. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την προσέγγιση αυτή και επαναλαμβάνει την άποψη που διατύπωσε προηγουμένως ότι οι εγγυήσεις αυτές πρέπει να είναι και αποτελεσματικές όσον αφορά τις λειτουργικές συνθήκες. Όσον αφορά τις διατάξεις περί σημάνσεως, η πληροφόρηση πρέπει να είναι σαφής και ευανάγνωστη και να δίδει τη δυνατότητα στους αγοραστές να προβαίνουν σε λελογισμένες επιλογές. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η ΕΤΠ πιστεύει ότι τα οικονομικά μέσα έχουν να διαδραματίσουν εδώ ιδιαίτερο ρόλο για την εξασφάλιση της έγκαιρης χρησιμοποίησης λιγότερο θορυβωδών μηχανημάτων. Ενώ στο Πράσινο Βιβλίο δηλώνεται ότι η νέα οδηγία-πλαίσιο πρέπει να διαθέτει μεγαλύτερη ελαστικότητα και να καλύπτει μεγαλύτερο φάσμα μηχανημάτων εξωτερικού χώρου, δεν διευκρινίζεται τί είδους μηχανήματα θα συμπεριλαμβάνονται στην πράξη. Ο θόρυβος που προκαλείται από τους αντικλεπτικούς μηχανισμούς κατοικιών και αυτοκινήτων μπορεί να καταστεί αξιόλογη αιτία οχλήσεως, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές. Ο έλεγχος παρόμοιων θορύβων μπορεί να εξασφαλισθεί με την επιβολή μηχανισμών παύσεως του αντικλεπτικού συστήματος (συναγερμού), μετά από τη λειτουργία του για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Τούτο θα μπορούσε να επιβληθεί σε όλη την Κοινότητα μέσω νέων αγορών του εν λόγω εξοπλισμού, η δε ΕΤΠ πιστεύει ότι αξίζει να εξετασθεί περαιτέρω η δυνατότητα συμπεριλήψεως, παρόμοιων πηγών θορύβου στο πλαίσιο της προτεινόμενης οδηγίας-πλαίσιο.

4.7. Το Πράσινο Βιβλίο προτείνει διάφορους τρόπους για την προώθηση ανταλλαγών εμπειρίας. Η Επιτροπή σκοπεύει να καταρτίσει έναν οδηγό για την εφαρμογή του 5ου περιβαλλοντικού προγράμματος δράσης στο οποίο θα περιλαμβάνεται και η καταπολέμηση του θορύβου. Ο οδηγός αυτός θα καταρτισθεί σήμερα από κοινού με τα κράτη μέλη και τους φορείς των τοπικών αρχών. Η ΕΤΠ επικροτεί τις προτάσεις αυτές και πιστεύει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη παρόμοιων πρωτοβουλιών.

4.8. Στο Πράσινο Βιβλίο δεν εξετάζεται το θέμα της ευθύνης όσον αφορά τη συντήρηση των δικτύων μεταφορών (δρόμοι, σιδηρόδρομοι και αεροδρόμια) για την καταπολέμηση του θορύβου. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι εκτός από τους κατασκευαστές των μέσων μεταφορών, οι αρμόδιες για τη συντήρηση των δικτύων υπηρεσίες είναι και αυτές υπεύθυνες για την καταπολέμηση του θορύβου και για τις δαπάνες που συνεπάγεται.

5. Συμπέρασμα

5.1. Το Πράσινο Βιβλίο εντοπίζει την ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για το θόρυβο και τονίζει επίσης τη σημασία που έχει ο θόρυβος ως είδος περιβαλλοντικής ρυπάνσεως με αρνητικές επιπτώσεις επί των πολιτών. Κατά την ΕΤΠ, προκειμένου να επιτύχει το νέο πλαίσιο, θα πρέπει να καλύπτει όλες τις σχετικές πτυχές της εργασίας της Επιτροπής. Και ενώ οι διάφορες οδηγίες που ασχολούνται με διαφορετικές πτυχές του θορύβου, εξακολουθούν να είναι απαραίτητες, χρειάζεται εντούτοις να είναι συνεπείς με τους γενικότερους στόχους της συνολικής πολιτικής. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι το Πράσινο Βιβλίο αποτελεί μια καλή ευκαιρία για τη χάραξη μιας θετικότερης και πιο συνεκτικής προσέγγισης.

5.2. Το Πράσινο Βιβλίο αναγνωρίζει το σύνθετο χαρακτήρα του προβλήματος του θορύβου και το σημαντικό ρόλο των κρατών μελών και των τοπικών αρχών, καθώς και τη σημασία της συμμετοχής της Κοινότητας.

5.3. Η ΕΤΠ επικροτεί το Πράσινο Βιβλίο και επιθυμεί να αναλάβει ενεργό ρόλο στη μελλοντική ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για το θόρυβο.

5.4. Στο Πράσινο Βιβλίο περιέχονται ορισμένες προτάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν αντίκτυπο στα μέσα των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Αυτές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη όταν η ΕΕ αναπτύξει στο μέλλον μία πολιτική για το θόρυβο.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 140 της 11. 5. 1996, σ. 5.