Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Τέταρτη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 89/553/ΕΟΚ 'Τηλεόραση χωρίς σύνορα'"

(2003/C 256/13)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Τέταρτη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "Τηλεόραση χωρίς σύνορα" (COM(2002) 778 τελικό της 6.1.2003)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 6ης Ιανουαρίου 2003 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το εν λόγω θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 265 παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ της 6ης Φεβρουαρίου 2002 να αναθέσει την κατάρτιση του σχεδίου αυτής της γνωμοδότησης στην επιτροπή "Πολιτισμός και Παιδεία"·

έχοντας υπόψη την οδηγία 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997·

έχοντας υπόψη την Τρίτη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "Τηλεόραση χωρίς σύνορα"·

έχοντας υπόψη το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την τρίτη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την εφαρμογή της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "Τηλεόραση χωρίς σύνορα"·

έχοντας υπόψη την Πέμπτη ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "Τηλεόραση χωρίς σύνορα", όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/ΕΚ, για την περίοδο 1999 και 2000 (COM(2002) 612 τελικό της 8.11.2002)·

έχοντας υπόψη τη Σύσταση (98/560/ΕΚ) του Συμβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1998 για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης μέσω της προώθησης εθνικών πλαισίων με σκοπό την επίτευξη συγκρίσιμου και αποτελεσματικού επιπέδου προστασίας των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας·

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με ορισμένες νομικές πτυχές που αφορούν τα κινηματογραφικά και τα άλλα οπτικοακουστικά έργα (COM(2001) 534 τελικό της 26.9.2001)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 90/2003 rev.) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή "Πολιτισμός και Παιδεία" στις 12 Μαΐου 2003 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. José Munoa Ganuza, Επιτετραμμένου του Προέδρου της Βασκικής Κυβέρνησης για τις Εξωτερικές Σχέσεις (ES/EA).

Εκτιμώντας:

1) ότι ο εν λόγω τομέας διέρχεται μία κρίσιμη στιγμή ανάπτυξης και μετάβασης στο νέο σκηνικό πλαίσιο της ψηφιακής τεχνολογίας, η οποία επιβάλλει στους τηλεοπτικούς οργανισμούς σημαντικές τεχνολογικές επενδύσεις και απαιτεί επίσης επενδύσεις στην προσαρμογή και την κατάρτιση των ανθρώπινων πόρων,

2) ότι αυτή η διαδικασία ψηφιοποίησης οδηγεί τον οπτικοακουστικό τομέα στη διεθνοποίηση και την παγκοσμιοποίησή του, διαδικασίες που ευνοούν επίσης τη διεύρυνση της συμμετοχής του τοπικού και του περιφερειακού επιπέδου στον οπτικοακουστικό και τον πολιτιστικό τομέα·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 50ή σύνοδο ολομέλειάς της, της 2ας και 3ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Παρατηρήσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Το νέο σκηνικό πλαίσιο

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να αναθεωρήσει την οδηγία και να ξεκινήσει συζήτηση σχετικά με την ενδεχόμενη ανάγκη προσαρμογής του κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου στις πρόσφατες εξελίξεις των αγορών και στις νέες τεχνολογίες.

1.2. φρονεί ότι η ευρωπαϊκή οδηγία "Τηλεόραση χωρίς σύνορα" (89/552/ΕΟΚ) έχει συμβάλει όλα αυτά τα χρόνια σταθερά και αποφασιστικά στην προώθηση του οπτικοακουστικού τομέα στην Ευρώπη.

1.3. υποστηρίζει την ανάγκη να συνεχίσει η Επιτροπή να ενθαρρύνει και να ενισχύει την ελεύθερη παροχή τηλεοπτικών υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά, διασφαλίζοντας τις θεμελιώδεις αρχές του γενικού συμφέροντος, όπως είναι η πολυφωνία, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η προστασία των ανηλίκων, η προστασία των καταναλωτών, η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και η πολιτιστική πολυμορφία.

1.4. πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μέσω των δράσεων και των πολιτικών της τη διαδικασία μετάβασης σε μια επιτυχή καθιέρωση της ψηφιακής τηλεόρασης στην Ευρώπη, ούτως ώστε τόσο οι πολίτες όσο και οι τηλεοπτικοί οργανισμοί να μπορούν να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής τεχνολογίας.

Περιφερειακοί και τοπικοί τηλεοπτικοί οργανισμοί

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.5. παρατηρεί ότι η σχετική σημασία των περιφερειακών και τοπικών τηλεοπτικών οργανισμών στην Ευρώπη αυξάνεται. Οι οργανισμοί αυτοί έχουν σαφείς κοινωνικούς και πολιτιστικούς στόχους και αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση των πολιτών.

1.6. διαπιστώνει ότι, από την άποψη της προαγωγής της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας, οι περιφερειακοί και τοπικοί τηλεοπτικοί οργανισμοί έχουν συνήθως πιο "σημαντική ίδια παραγωγή", οπότε η συμβολή τους στην ανάπτυξη του τομέα και στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας είναι αμεσότερη και αποτελεσματικότερη.

1.7. υπογραμμίζει ότι μια πρωτοβουλία που προωθεί και ενθαρρύνει την πρόσβαση όλων των δημόσιων τηλεοπτικών επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το αν είναι εθνικής ή περιφερειακής εμβέλειας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεοπτικών Οργανισμών (UER) θα συμβάλει στη μεγαλύτερη διάδοση των εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για την κοινωνία.

Οι δημόσιες διαβουλεύσεις που έχει ξεκινήσει η Επιτροπή

Θέμα 1: Πρόσβαση στις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για την κοινωνία

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.8. παρατηρεί ότι η εξασφάλιση της πρόσβασης όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού πολιτών στις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για την κοινωνία είναι θεμελιώδης, διότι το δικαίωμα στην ενημέρωση και η ελευθερία έκφρασης δεν είναι δυνατά χωρίς την ελεύθερη κυκλοφορία των πληροφοριών.

Θέμα 2: Προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών προγραμμάτων

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.9. παρατηρεί ότι τα μελλοντικά νομοθετικά μέτρα για την προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών μέσων πρέπει να σέβονται τις αρμοδιότητες των κρατών μελών και να εγγυώνται την τήρηση της παραγράφου 4 του άρθρου 151 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία ορίζει ότι οι πολιτικές και οι δράσεις της Κοινότητας πρέπει να αποβλέπουν στον σεβασμό και στην προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών της.

1.10. φρονεί ότι, όσον αφορά την προαγωγή των ευρωπαϊκών έργων και τη δημιουργία των ανεξάρτητων παραγωγών, η οδηγία έχει επιτύχει τους συγκεκριμένους στόχους που προτείνονται, δεδομένου ότι παρατηρείται θετική τάση στη διάδοση των ευρωπαϊκών έργων γενικά και εκείνων που έχουν δημιουργηθεί από ανεξάρτητους παραγωγούς ειδικότερα.

1.11. θεωρεί ότι πρέπει να επιτραπεί ή να ενθαρρυνθεί η διάδοση των τηλεοπτικών υπηρεσιών περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας προκειμένου να διασφαλιστεί στη μελλοντική ψηφιακή τηλεόραση η πολιτιστική και περιφερειακή πολυφωνία λαμβανομένων υπόψη των επενδύσεων που απαιτούνται για την μετάβαση στην ψηφιακή παραγωγή και διάδοση και του γεγονότος ότι η τοπική και περιφερειακή τηλοψία χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση ιδίας παραγωγής.

1.12. συμφωνεί πλήρως με την ανάγκη να αναπτύξει η Επιτροπή μια ολοκληρωμένη "οπτικοακουστική χρηματοδοτική δέσμη", η οποία θα συμπληρώνει τη νέα οδηγία με μέτρα στήριξης του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού τομέα, όπως το πρόγραμμα Media Plus ή η πρωτοβουλία i2i.

Θέμα 3: Προστασία του γενικού συμφέροντος στο πλαίσιο της τηλεοπτικής διαφήμισης, της χορηγίας, της τηλεαγοράς και της αυτοπροβολής

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.13. φρονεί ότι έχουν διαπιστωθεί ανισορροπίες στον βαθμό τήρησης των ποσοστών για τις διαφημίσεις τόσο μεταξύ των διαφόρων κρατών όσο και μεταξύ των διαφόρων τηλεοπτικών οργανισμών του ίδιου κράτους.

1.14. επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να θεσπίσει ρυθμίσεις που διέπουν τις διαφημίσεις όπως π.χ. τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ του κειμένου και της διαφήμισης αυτής καθαυτής και να προβλέψει έλεγχο και παρακολούθηση των εν λόγω ρυθμίσεων.

1.15. συμμερίζεται τη φροντίδα της Επιτροπής να προβλέψει ρυθμιστικά μέτρα για τις νέες τεχνικές δυνατότητες που ανοίγουν οι νέες τεχνολογίες στην τηλεοπτική διαφήμιση, τόσο την εικονική όσο και την αμφίδρομη.

1.16. εμμένει ότι η εμπορική χρηματοδότηση αποτελεί επίσης βασική υποστήριξη για την ανάπτυξη της οπτικοακουστικής βιομηχανίας στην Ευρώπη και ότι, γι' αυτό, η χρηματοδότηση αυτή πρέπει να γίνεται σε συνθήκες ισότητας για όλα τα κράτη.

1.17. θποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να καταρτίσει μια οδηγία-πλαίσιο για τις θεμιτές εμπορικές πρακτικές, καθώς και κώδικες δεοντολογίας για όλη την ΕΕ, ή να δημιουργήσει ένα νομικό μέσο για τη συνεργασία των αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της ρύθμισης.

Θέμα 4: Προστασία των ανηλίκων και δημόσια τάξη - Δικαίωμα απάντησης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.18. υποστηρίζει τη διαδικασία που θεσπίζει η οδηγία για την προστασία των ανηλίκων, διότι επιτρέπει τον συνδυασμό μιας σειράς ειδικών κριτηρίων απαγόρευσης με την ελευθερία της λήψης.

1.19. υποστηρίζει πλήρως τον στόχο της προστασίας των ανηλίκων από προγράμματα που ενδέχεται να βλάψουν σοβαρά τη σωματική, πνευματική ή ηθική ανάπτυξή τους, με εξασφάλιση παράλληλα ότι οι εκπομπές δεν περιέχουν καμία παρότρυνση σε μίσος για λόγους φυλής, φύλου, θρησκείας ή ιθαγένειας, όπως και τη δυνατότητα που παρέχεται κατ' εξαίρεση στο κράτος μέλος λήψης να λαμβάνει μέτρα σ' αυτόν τον τομέα στις περιπτώσεις όπου η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση γίνεται υπό τη δικαιοδοσία άλλου κράτους.

1.20. συμφωνεί με τη σκοπιμότητα της μελέτης των πρακτικών κατάταξης των περιεχομένων στα διάφορα κράτη και ανάλογα με τα διάφορα μέσα ή διαύλους διανομής, προκειμένου να μειωθεί η σύγχυση που ενδέχεται να προξενούν οι διαφορετικές πρακτικές κατάταξης.

1.21. υποστηρίζει τη βούληση να επεκταθεί η διάταξη που αφορά το δικαίωμα απάντησης και σε άλλα μέσα επικοινωνίας και να μην περιοριστεί αποκλειστικά στην τηλεόραση.

Θέμα 5: Εφαρμογή

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.22. θεωρεί ορθό τον κανόνα να έχει την ευθύνη και τη δικαιοδοσία το κράτος μέλος από το οποίο προέρχονται οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, όπως ορίζει η οδηγία μετά την αναθεώρησή της το 1997, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να έχουν δικαιοδοσία περισσότερα του ενός κράτη μέλη.

Θέμα 6: Δικαίωμα στην ενημέρωση μέσω "σύντομων αποσπασμάτων" και άλλα στοιχεία που δεν προβλέπονται στην οδηγία

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.23. θεωρεί θετική την εισαγωγή του δικαιώματος ενημέρωσης ("δικαίωμα μετάδοσης σύντομων αποσπασμάτων") στη νέα οδηγία, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη, αφενός, το νέο σκηνικό των πολλαπλών συστημάτων και πολλαπλών διαύλων μετάδοσης που επιτρέπει η ψηφιακή τεχνολογία και, αφετέρου, την ανάγκη να προαχθεί η πρόσβαση σ' αυτό το δικαίωμα των τηλεθεατών των περιφερειακών και των τοπικών τηλεοπτικών οργανισμών, ιδίως εκείνων που χρησιμοποιούν μειονοτικές ή/και περιφερειακές γλώσσες.

1.24. συνιστά να συνεχίσει και στο μέλλον η ελαστικότητα των ρυθμίσεων για τη μετάδοση εκδηλώσεων μείζονος σημασίας από ατελείς τηλεοπτικές υπηρεσίες που σέβονται τις ιδιαιτερότητες των διαφόρων χωρών. Πρέπει να εξεταστεί η χρησιμότητα της κατάρτισης ενός ευρωπαϊκού καταλόγου γεγονότων μείζονος σημασίας.

1.25. ζητά μεγαλύτερο συντονισμό της μελλοντικής οδηγίας "Τηλεόραση χωρίς σύνορα" με την οδηγία 3/83/ΕΟΚ περί "δορυφορικής μετάδοσης και καλωδιακής αναμετάδοσης", που αποσκοπεί στον μεγαλύτερο συντονισμό των δικαιωμάτων του δημιουργού.

1.26. συνιστά να μετατραπεί η οδηγία "Τηλεόραση χωρίς σύνορα" σε ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τη μετάδοση οπτικοακουστικών υπηρεσιών με διαβαθμισμένες ρυθμίσεις για τις επιμέρους υπηρεσίες, διατηρώντας στις ρυθμίσεις της την τεχνολογική ουδετερότητα.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. ζητά από την Επιτροπή να συνεχίσει να ακολουθεί στο μέλλον τους προσανατολισμούς που έχει θέσει η οδηγία.

2.2. καλεί τα κράτη, κατά την αναμετάδοση των μεγάλων εκδηλώσεων μείζονος κοινωνικής σημασίας (ιδίως των αθλητικών) που προβλέπονται στο άρθρο 3α της οδηγίας, να δείχνουν ευαισθησία απέναντι στις περιφερειακές ή μειονοτικές γλώσσες της επικράτειάς τους και να εκπέμπουν τις εν λόγω εκδηλώσεις, ει δυνατόν, και σε αυτές τις γλώσσες στις ενδιαφερόμενες περιοχές.

2.3. συνιστά να διατηρηθεί το σύστημα των ποσοστώσεων που έχει θεσπιστεί από την οδηγία για την προαγωγή των ευρωπαϊκών έργων και της δημιουργίας από ανεξάρτητους παραγωγούς.

2.4. συνιστά να ενθαρρυνθεί από τη μελλοντική οδηγία η διάδοση των τηλεοπτικών υπηρεσιών περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών περιεχομένου σε περιφερειακές ή/και μειονοτικές γλώσσες, οι οποίες συμβάλλουν στην προώθηση της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας στο σύνολό της.

2.5. προτείνει οι μηχανισμοί και τα μέσα προώθησης των ευρωπαϊκών έργων να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή σε εκείνες τις παραγωγές που έχουν γίνει σε περιφερειακές ή/και μειονοτικές γλώσσες, προκειμένου να προαχθεί η πολιτιστική πολυμορφία που υπάρχει στην Ευρώπη.

2.6. προτείνει να ενισχυθεί στη νέα οδηγία για την τηλεόραση το μέσο της αυτορρύθμισης της αγοράς. Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρχει παράλληλα και κρατικός έλεγχος.

2.7. συνιστά, επίσης, να αναζητηθούν λύσεις προκειμένου να μειωθεί η προβολή διαφημίσεων και να προστατευθούν, έτσι, τα δικαιώματα των καταναλωτών και τηλεθεατών.

2.8. υποστηρίζει το έργο που έχει επιτελέσει η Επιτροπή όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων και είναι υπέρ της ιδέας να μελετηθούν οι πρακτικές κατάταξης των περιεχομένων στα διάφορα κράτη μέλη.

2.9. προτείνει να ρυθμιστεί από την οδηγία το δικαίωμα ενημέρωσης ("δικαίωμα μετάδοσης σύντομων αποσπασμάτων") και να εξασφαλιστεί μεγαλύτερος συντονισμός με την οδηγία 3/83/ΕΟΚ περί "δορυφορικής μετάδοσης και καλωδιακής αναμετάδοσης".

2.10. υποστηρίζει, επίσης, τον προσανατολισμό της ραδιοτηλεοπτικής πολιτικής προς την εντονότερη προώθηση των ιδιαίτερων κοινωνικών, πολιτιστικών και ανθρώπινων αξιών της Ένωσης, ούτως ώστε να ενισχυθεί και να διαδοθεί η ευρωπαϊκή ταυτότητα τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων της ΕΕ.

2.11. προτείνει να χορηγείται ειδική και πραγματική ενίσχυση στους περιφερειακούς και τοπικούς τηλεοπτικούς οργανισμούς που εκπέμπουν περιεχόμενα σε μειονοτικές γλώσσες, μέσω προγραμμάτων και πρωτοβουλιών, όπως το πρόγραμμα Media Plus ή η πρωτοβουλία i2i που ενισχύει τις δυνατότητές του, τα οποία ενθαρρύνουν τις διασυνοριακές συμφωνίες συνεργασίας σε αυτό το περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore