Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών (Leader+)"

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με το Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας για το οποίο τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν προτάσεις ενίσχυσης στα πλαίσια της πρωτοβουλίας Equal", και

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών της κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικά με τη διευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την ενθάρρυνση της αρμονικής και ισορροπημένης ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου (Interreg)"

(2000/C 156/04)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών της κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικά με τη διευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την ενθάρρυνση της αρμονικής και ισορροπημένης ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου (Interreg)" (COM(1999) 479 τελικό)·

έχοντας υπόψη την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών (Leader+)" (COM(1999) 475 τελικό)·

έχοντας υπόψη την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με το Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας για το οποίο τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν προτάσεις ενίσχυσης στα πλαίσια της πρωτοβουλίας Equal" (COM(1999) 476 τελικό)·

έχοντας υπόψη την Απόφαση της Επιτροπής, της 25ης Οκτωβρίου 1999 να ζητήσει τη σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ σύμφωνα με το άρθρο 265γ (1) της Συνθήκης για την ίδρυση της ΕΚ·

έχοντας υπόψη την Απόφαση του Προεδρείου της στις 2 Ιουνίου 1999 να αναθέσει την κατάρτιση γνωμοδότησης στην επιτροπή 1 "Περιφερειακή Πολιτική, Διαρθρωτικά Ταμεία, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Διασυνοριακή και Διαπεριφερειακή Συνεργασία"·

έχοντας υπόψη τη συμβολή της επιτροπής 5 "Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία, Προστασία των Καταναλωτών, Έρευνα και Τουρισμός" (εισηγήτρια η κα Sexton, μέλος του Κομητειακού Συμβουλίου του Longford - IRL/ΦΙΛ)·

έχοντας υπόψη τη συμβολή της επιτροπής 2 "Γεωργία, Ανάπτυξη της Υπαίθρου και Αλιεία" (εισηγητής ο κ. Correia, Πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου της Tavira - P/ΕΛΚ)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 219/99 rev.3) που υιοθέτησε η επιτροπή 1 την 1η Δεκεμβρίου 1999 (εισηγήτρια η κα Storm Rasmussen, Νομάρχης Κοπεγχάγης - DK/ΕΣΚ)·

υιοθέτησε κατά την 32η σύνοδο ολομέλειάς της 16ης και 17ης Φεβρουαρίου 2000 (συνεδρίαση της 17ης Φεβρουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις πρωτοβουλίες της Κοινότητας για την περίοδο 2000-2006 (πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής αριθ. 97/020) και την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών της κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικά με τη διευρωπαϊκή συνεργασία με στόχο την ενθάρρυνση της αρμονικής και ισορροπημένης ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου (Interreg)" (COM(1999) 479 τελικό), η ΕΤΠ καταρτίζει γνωμοδότηση για το θέμα αυτό. Η εν λόγω γνωμοδότηση αποτελεί τη συμβολή της ΕΤΠ στην εξέταση των πρωτοβουλιών της Κοινότητας Interreg, Leader+ και Equal για την προσεχή περίοδο των Διαρθρωτικών Ταμείων. Στη γνωμοδότηση αυτή δεν εξετάζεται η πρωτοβουλία Urban.

1.2. Η ΕΤΠ ζητεί από την Επιτροπή και τους εκπροσώπους των κρατών μελών που συμμετέχουν στις διαχειριστικές επιτροπές, στις οποίες υπάγονται οι πρωτοβουλίες της Κοινότητας, να ληφθούν υπόψη τα περιφερειακά και τοπικά συμφέροντα με βάση την παρούσα γνωμοδότηση.

2. Γενικές παρατηρήσεις για τις πρωτοβουλίες της Κοινότητας

2.1. Οι πρωτοβουλίες της Κοινότητας είναι πολύ σημαντικές και ενδιαφέρουσες για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της ΕΕ. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι πολύ συχνά αυτές που είτε διαχειρίζονται τα προγράμματα είτε προβαίνουν στην εφαρμογή των σχεδίων. Γι' αυτό η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στις πρωτοβουλίες της Κοινότητας κατά τη διάρκεια της νέας περιόδου των Διαρθρωτικών Ταμείων.

2.2. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας τόσο η κατάστρωση όσο και η υλοποίηση σχεδίων και προγραμμάτων εμπίπτει κατά κύριο λόγο στους τομείς αρμοδιότητας των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.3. Η ΕΤΠ μπορεί κατ' αρχήν να συμφωνήσει με την προτεινόμενη συγκέντρωση της βοήθειας των πρωτοβουλιών της Κοινότητας σύμφωνα με την οποία οι 13 υφιστάμενες πρωτοβουλίες μειώνονται σε 4. Στις πρωτοβουλίες λαμβάνονται ευρέως υπόψη τόσο η αρχή της συνέχειας όσο και οι σημερινές τάσεις ανάπτυξης.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

2.4. Η δυνατότητα χρηματοδότησης κάθε κοινοτικής πρωτοβουλίας από ένα μόνο διαρθρωτικό ταμείο αποτελεί ευπρόσδεκτη απλούστευση. Οι πρωτοβουλίες Interreg και Urban χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), η πρωτοβουλία Leader+ χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), και η Equal από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ). Συνεπώς, κάθε κοινοτική πρωτοβουλία μπορεί να λάβει μέτρα τα οποία καλύπτονται από τα άλλα ταμεία. Τούτο σημαίνει π.χ. ότι η Interreg μπορεί να υποστηρίξει και δραστηριότητες οι οποίες κανονικά υπάγονται στο Κοινωνικό ή στο Γεωργικό Ταμείο. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι η δράση που υπάγεται σε κάθε κοινοτική πρωτοβουλία έχει ως στόχο να επιλύσει τα προβλήματα και να καλύψει τις ανάγκες των αρχών που χρησιμοποιούν τους πόρους. Έτσι, μειώνεται και ο διοικητικός φόρτος αλλά απαιτείται η καταβολή ιδιαίτερης προσπάθειας από τις αρμόδιες αρχές των Διαρθρωτικών Ταμείων.

2.5. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες συμπληρώνουν τις λοιπές πρωτοβουλίες των Διαρθρωτικών Ταμείων με βάση τα προγράμματα των Στόχων 1, 2 και 3. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να συντονιστούν τα προγράμματα των κοινοτικών πρωτοβουλιών με τον προγραμματισμό των εγγράφων των κρατών μελών και με τα επιχειρησιακά προγράμματα.

2.6. Η ΕΤΠ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι μία από τις σημαντικότερες αρχές για τις νέες κοινοτικές πρωτοβουλίες είναι η προσέγγιση "από τη βάση προς τα άνω" καθώς και η περιφερειακή και τοπική αρμοδιότητα και συμμετοχή (αρχή της εταιρικής σχέσης). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές οφείλουν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο όσον αφορά τα προγράμματα τόσο στην κατάρτιση και εφαρμογή όσο και στην αξιολόγησή τους. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται πλησιέστερα προς τους πολίτες και γι' αυτό γνωρίζουν καλύτερα το πως πρέπει να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις. Σχετικά με αυτό είναι σκόπιμο να τονισθεί ότι ακόμη και η ενεργοποίηση των προγραμμάτων από το κράτος μέλος απαιτεί μία στενή συνεργασία με τους αντιπροσωπευτικούς οργανισμούς και ενώσεις των περιφερειακών και τοπικών οργάνων που εφαρμόζουν τα προγράμματα.

2.7. Οι διοικητικές δομές και διαρθρώσεις αξιολόγησης πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο απλές και όχι γραφειοκρατικές, οι δε διαδικασίες έγκρισης πρέπει να είναι ταχείες, και για το λόγο αυτό πρέπει να βελτιωθούν οι διοικητικές δομές.

2.8. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες αποσκοπούν στην υποστήριξη των πρωτοβουλιών που έχουν ιδιαίτερα κοινό ευρωπαϊκό χαρακτήρα. Για το λόγο αυτό η ενίσχυση μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας δεν πρέπει να εξαρτάται από το κατά πόσον το πρόγραμμα θα εκτελεστεί ή όχι σε μια περιοχή Στόχου της Κοινότητας. Αντίθετα αποτελεί πρόβλημα της διαρθρωτικής πολιτικής το να συμβάλει στην εξίσωση των εισοδημάτων μεταξύ των περιφερειών, εφόσον η Κοινότητα ορίσει τις περιοχές Στόχους και τα περιφερειακά προγράμματα.

2.9. Η ΕΤΠ φρονεί ότι είναι σημαντικό όπως οι παράγοντες της εταιρικής σχέσης είναι ισότιμοι και απολαμβάνουν τους ίδιους όρους σχετικά με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες.

2.10. Την 1η Ιουλίου 1999, το Συμβούλιο αποφάσισε να διαθέσει το ποσό των 10,4 δισ. ευρώ περίπου (τιμές 1999) για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, από το οποίο τα 4875 εκατ. ευρώ προορίζονται για την πρωτοβουλία Interreg, τα 700 εκατ. ευρώ για την πρωτοβουλία Urban, τα 2020 εκατ. ευρώ για τη Leader+ και τα 2847 εκατ. ευρώ για την Equal.

2.11. Η ΕΤΠ λαμβάνει υπόψη ότι η ενίσχυση των κοινοτικών πρωτοβουλιών θα μειωθεί κατά την προσεχή περίοδο 2000-2006.

Interreg

3. Παρατηρήσεις σχετικά με την Interreg

3.1. Ο στόχος της νέας πρωτοβουλίας Interreg είναι η προώθηση της διασυνοριακής, διεθνικής και διαπεριφερειακής συνεργασίας προκειμένου να διασφαλισθεί μια εξισορροπημένη ανάπτυξη στην Ευρώπη.

3.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι αναγνωρίζεται ο αυξημένος ρόλος των περιφερειακών και τοπικών αρχών εντός των πλαισίων της Interreg ΙΙΙ.

3.3. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η πρωτοβουλία στηρίζεται στις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί από τα προηγούμενα προγράμματα της Interreg και ότι στην Interreg συμπεριλαμβάνονται οι εμπειρίες από τις καινοτόμες δράσεις του άρθρου 10 του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.

3.4.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

3.5. Για την ΕΤΠ είναι σημαντικό να μην επικαλύπτονται μεταξύ τους τα προγράμματα Α, Β και Γ, αλλά να αλληλοσυμπληρώνονται ώστε να καθιστούν δυνατή την καθιέρωση ευρέων μορφών συνεργασίας και σχέσεων. Συνεπώς, και οι δύο αρχές, τόσο εκείνες που είχαν συμμετάσχει μόνο σε περιορισμένη έκταση στη διαπεριφερειακή συνεργασία όσο και εκείνες που είχαν μεγαλύτερη εμπειρία και οι πόλεις πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη συνεργασία της Interreg.

3.6. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η διαχείριση των πόρων Interreg πρέπει να απλουστευθεί σημαντικά, αποκεντρώνοντας στην πράξη τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων μεταξύ των συμμετεχόντων μερών και επιτυγχάνοντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ απλούστευσης και ευελιξίας προκειμένου να διασφαλισθεί η ταχεία και αποτελεσματική διάθεση των πόρων. Γι' αυτό, απαιτείται να διευκρινισθεί η κατανομή των αρμοδιοτήτων της οριζόντιας και κάθετης εταιρικής σχέσης, να μειωθεί η γραφειοκρατία και να αυξηθούν η εποπτεία, η αξιολόγηση και ο έλεγχος προκειμένου μέσω αυτών να διασφαλισθεί μία βελτιωμένη και υγιής οικονομική διαχείριση.

3.7. Η Επιτροπή δίνει σημασία στην καθιέρωση γνήσιων διαπεριφερειακών και διεθνικών δράσεων και διοικητικών μονάδων. Μία γνήσια διαπεριφερειακή συνεργασία αποτελεί μεταξύ άλλων χαρακτηριστικό της κοινής δομής για τη λήψη αποφάσεων η οποία περιλαμβάνει τόσο την ανάπτυξη των προγραμμάτων, την επιλογή των σχεδίων και τη χρηματοδότηση όσο και τις κοινές διοικητικές δομές.

3.8. Η ΕΤΠ παρατηρεί με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή σκέπτεται να προβεί σε μία άμεση οικονομική επιδότηση ("global grants" - συνολικές επιδοτήσεις) για κάθε πρόγραμμα Α και Β της Interreg ΙΙΙ. Τα προγράμματα λειτουργούν καλύτερα όταν χρησιμοποιείται η προσέγγιση από τη βάση προς τα άνω, δηλ. όταν οι περιφερειακοί και τοπικοί εταίροι λαμβάνουν μόνοι τους την πρωτοβουλία και όταν η επιλογή των σχεδίων γίνεται από κοινού μεταξύ των περιφερειακών, τοπικών και κοινωνικών εταίρων. Οι αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού όσον αφορά τις δραστηριότητες οι οποίες ενισχύουν τα προγράμματα και, ως εκ τούτου, πρέπει να υποστηριχθούν.

3.9. Η ΕΤΠ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι η χρηματοδότηση για την καθιέρωση και ανάπτυξη των διαρθρώσεων για τα κοινά προγράμματα, η παρακολούθηση και η διαχείριση των προγραμμάτων (τεχνική βοήθεια) μπορεί να φθάσει και μέχρι το 100 %.

3.10. Στην Ευρώπη, ο δημόσιος τομέας είναι διαρθρωμένος διαφορετικά και διαφέρει ο ορισμός των δημόσιων ζητημάτων και πόρων. Με αφετηρία τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί από τα υπό εφαρμογήν προγράμματα Interreg, η ΕΤΠ συνιστά να εξεταστεί το ενδεχόμενο - λαμβάνοντας υπόψη τους ισχύοντες κανόνες ανταγωνισμού - να επιτραπούν ορισμένες μορφές ιδιωτικών πόρων ως συγχρηματοδότηση της βοήθειας της ΕΕ προκειμένου να εξομοιωθούν οι πόροι με την κρατική συγχρηματοδότηση. Οι πόροι μπορούν να προέρχονται π.χ. από επαγγελματικές οργανώσεις, μη κυβερνητικούς οργανισμούς ή από σωματεία και ενώσεις τα οποία έχουν κοινούς σκοπούς. Συνεπώς, η συγχρηματοδότηση πρέπει να εκτιμηθεί με βάση το σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιούνται οι πόροι και όχι με βάση την προέλευσή τους.

3.11. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι η κατάσταση της Επιτροπής για τις δικαιούχες παραμεθόριες περιοχές οι οποίες υπάγονται στην Interreg ΙΙ Α και η γεωγραφική οριοθέτηση των ευρύτερων περιοχών που υπάγονται στην Interreg ΙΙ Β πρέπει να αναπροσαρμοστούν στις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Interreg.

3.12. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να συσταθεί ένα Παρατηρητήριο για τη διασυνοριακή, διεθνική και διαπεριφερειακή συνεργασία, υπό τον όρο ότι η χρηματοδότηση δεν θα αποβεί εις βάρος της διάθεσης πόρων στα προγράμματα Interreg. Χρειάζεται ένα σύστημα για το συντονισμό, την ανταλλαγή και τη διάδοση των εμπειριών από τη διαπεριφερειακή συνεργασία.

4. Πτυχή Α - Η διασυνοριακή συνεργασία (Interreg ΙΙΙ Α)

4.1. Τα σύνορα πολλών χωρών της Ευρώπης οριοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια του τρέχοντα αιώνα. Οι συγκρούσεις και η έλλειψη εμπιστοσύνης οι οποίες δημιουργούνται εξαιτίας της μεταβολής των συνόρων αντικαθίστανται μόνον με την πάροδο του χρόνου από την ειρηνική συνύπαρξη και την εποικοδομητική συνεργασία. Ακόμη και οι περιοχές οι οποίες συνορεύουν με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης διαπιστώνουν ότι τα σύνορα περισσότερο χωρίζουν δύο χώρες αντί να αποτελούν τον τόπο όπου αυτές συναντώνται. Γι' αυτό έχει μεγάλη σημασία να δοθεί υψίστη προτεραιότητα στη βοήθεια για τη συνεργασία πέραν των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.

4.2. Η διασυνοριακή συνεργασία έχει μία πολύ σημαντική λειτουργία να επιτελέσει όσον αφορά τη βελτίωση της ιστορικής, πολιτιστικής και πολιτικής αμοιβαίας κατανόησης των λαών και μέσω αυτών πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια για να αρθούν π.χ. γλωσσικά, πολιτισμικά και πολιτικά όπως και διοικητικά εμπόδια στη διασυνοριακή συνεργασία.

4.3. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι περιφέρειες που υπάγονται στην Interreg ΙΙ Α αποτελούν την αφετηρία για τον καθορισμό των μελλοντικών προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας. H ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι στις κατευθυντήριες γραμμές τονίζονται τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Το Interreg III A είναι ένα πρόγραμμα που έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξισορρόπηση των διαφορών του βιοτικού επιπέδου των περιφερειών κυρίως κατά μήκος των συνόρων της ΕΕ με τη Ρωσία. Το πρόγραμμα Interreg III A συμβάλλει ώστε οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες της Βαλτικής να υιοθετήσουν την αναπτυξιακή πολιτική της Ένωσης.

4.4. Για τις περιοχές οι οποίες αποτελούν νησιωτικές κοινωνίες ή βρέχονται από τη θάλασσα, η επικοινωνία και οι επαφές γίνονται μέσω θαλάσσης. Είναι σημαντικό να βελτιωθούν οι θαλάσσιες οδοί επικοινωνίας και να αναπτυχθούν περαιτέρω με σκοπό όπως η διασυνοριακή αγορά εργασίας της ενιαίας αγοράς, η οικονομική ζωή, ο τομέας της εκπαίδευσης και η πνευματική ζωή αποτελούν ένα πιο συνεκτικό σύνολο. Είναι συνεπώς σκόπιμο να εισαχθούν στοιχεία ευελιξίας τα οποία να επιτρέψουν στις νησιωτικές περιοχές να αξιοποιήσουν το σκέλος Α, ιδιαίτερα δε οι εξόχως απόκεντρες περιοχές που έχουν να αντιμετωπίσουν την κατάργηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Regis.

4.5. Η ΕΤΠ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι Α ορισμένα θαλάσσια σύνορα συνεχίζουν να υπάγονται στην πρωτοβουλία Interreg ΙΙΙ. Αυτό θα ωφελήσει κυρίως τις νησιωτικές κοινωνίες καθώς και τις απομονωμένες και εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, ενώ οι υπάρχουσες περιφέρειες οι οποίες λειτουργούν ορθώς και συνεργάζονται κανονικά θα συνεχίσουν να δικαιούνται ενίσχυσης.

4.6. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα γνήσιων διασυνοριακών διοικητικών διαρθρώσεων της Interreg, όπως οι Ευρωπεριφέρειες. Μολονότι οι Ευρωπεριφέρειες βασίζονται σε αποκεντρωμένες, διεθνικές, πολιτικές και διοικητικές διαρθρώσεις, η ΕΤΠ φρονεί ότι η έννοια της Ευρωπεριφέρειας δεν πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση προκειμένου να της ανατεθεί η διοίκηση προγραμμάτων και πόρων της Interreg ΙΙΙ Α, αν και πρέπει βέβαια να συνιστά θετικό στοιχείο.

4.7. Η Επιτροπή προτείνει να καταρτισθεί ένα μόνο πρόγραμμα για κάθε εθνικό σύνορο με ειδικά υποπρογράμματα για μικρότερους διασυνοριακούς τομείς συνεργασίας. Η ΕΤΠ φρονεί ότι ακριβώς οι περιφέρειες της Interreg ΙΙΙ θέτουν τις δικές τους πολιτικές προτεραιότητες οι οποίες δεν μπορούν να συμπεριληφθούν σε ένα κύριο πρόγραμμα για κάθε εθνικό σύνορο. Η αφαίρεση από την οριζόντια εταιρική σχέση, που έχει δημιουργηθεί μεταξύ των περιφερειακών, τοπικών και κοινωνικών εταίρων των παραμεθόριων περιοχών, της διοικητικής και οικονομικής διαδικασίας για τη λήψη αποφάσεων είναι συγχρόνως αντίθετη με την προσέγγιση "από τη βάση προς τα άνω". Γι' αυτό, η ΕΤΠ προτρέπει να διατηρηθεί η ανεξαρτησία για κάθε πρόγραμμα το οποίο αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των ίδιων εθνικών συνόρων.

4.8. Η ΕΤΠ επισημαίνει επίσης με ικανοποίηση την ευρεία ποικιλία των τομέων συνεργασίας τους οποίους προτείνει η Επιτροπή με σκοπό τη θέσπιση διασυνοριακών στρατηγικών ανάπτυξης. Τα διασυνοριακά προγράμματα αντανακλούν τις ειδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε παραμεθόριος περιοχή. Ως εκ τούτου, ο κατάλογος με τους τομείς συνεργασίας πρέπει να είναι αρκετά ευρύς, π.χ. πρέπει να προστεθεί η συνεργασία των μαζικών μέσων ενημέρωσης.

4.9. Η ΕΤΠ φρονεί ότι τα προγράμματα της Interreg ΙΙΙ Α πρέπει να είναι περισσότερο ευέλικτα ούτως ώστε η συνεργασία μεταξύ των προγραμμάτων να ενισχυθεί στα εξής τέσσερα επίπεδα: σε επίπεδο προγράμματος, σε πολιτικό και διοικητικό επίπεδο και σε επίπεδο σχεδιασμού. Πρέπει να είναι δυνατόν όπως δύο ή περισσότερα προγράμματα συνεργάζονται για κοινούς στόχους, συντονίζουν δραστηριότητες και υποστηρίζουν κοινά σχέδια. Σε εύλογες περιπτώσεις, στην ευελιξία πρέπει να συμπεριλαμβάνεται επιπλέον η δυνατότητα όπως στα προγράμματα Interreg ΙΙΙ Α να περιλαμβάνονται περιοχές που ανήκουν σε περισσότερες από δύο χώρες, όπως π.χ. τις παραμεθόριες περιοχές μεταξύ Βελγίου, Γαλλίας και Λουξεμβούργου.

4.10. Η ΕΤΠ συμφωνεί με τον υπάρχοντα κανόνα ότι μπορεί να διατίθεται μέχρι το 20 % των πόρων που ανήκουν στα διασυνοριακά προγράμματα για την ενίσχυση των σχεδίων και δραστηριοτήτων στις περιοχές που ανήκουν στις παραμεθόριες περιφέρειες. Προϋπόθεση για την παροχή βοήθειας είναι να ωφεληθεί ολόκληρη η παραμεθόριος περιοχή από τους πόρους, π.χ. υπό τη μορφή αυξημένης κινητικότητας.

5. Πτυχή Β - Διεθνική συνεργασία (Interreg ΙΙΙ Β)

5.1. Η συνεργασία της πτυχής Β διακρίνεται από την αντίστοιχη της πτυχής Α μεταξύ άλλων διότι οι γεωγραφικές περιοχές (ευρύτερες) και ο αριθμός των εταίρων είναι μεγαλύτερος. Στις δράσεις περιλαμβάνεται η συνεργασία των περιφερειών στους τομείς του φυσικού σχεδιασμού και της περιφερειακής ανάπτυξης. Σύμφωνα με την πτυχή Β, δίνεται η δυνατότητα στις γειτονικές περιοχές των τρίτων χωρών να συνεργαστούν για προγράμματα τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη και υποστήριξη κοινών στρατηγικών για τις ευρύτερες περιφέρειες.

5.2. Οι επιλέξιμες δράσεις βάσει της Interreg ΙΙΙ Β πρέπει να διευρυνθούν σύμφωνα με το υπάρχον πρόγραμμα της Interreg ΙΙ Γ. Εκτός των αναλύσεων και μελετών, τα προγράμματα πρέπει επίσης να επιτύχουν πιο απτά αποτελέσματα βάσει των οποίων θα μπορούσαν να υποστηριχθούν μικρότερες επενδύσεις (υποδομής) και πρότυπων προγραμμάτων. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η δυνατότητα συγκριτικού υπολογισμού των δραστηριοτήτων και του οφέλους. Συγχρόνως, η έννοια της χωροταξίας πρέπει να διευρυνθεί ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η υποστήριξη της πραγματικά περιφερειακής και επαγγελματικής ανάπτυξης, όπως της τεχνολογικής ανάπτυξης και έρευνας, και της προώθησης της απασχόλησης και της κατάρτισης.

5.3. Εφόσον η Interreg θα συμβάλει θετικά στη μελλοντική πολιτική της ΕΕ για την ανάπτυξη των περιφερειών, η ΕΤΠ φρονεί ότι τα επιχειρησιακά προγράμματα της πρωτοβουλίας πρέπει, όταν είναι δυνατόν, να συμφωνούν με τους στόχους που έχουν τεθεί για την ευρωπαϊκή φυσική και λειτουργική προοπτική ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Η Interreg ΙΙΙ Β και το ΕΤΠΑ πρέπει να υποστηρίζονται αμοιβαία, έτσι ώστε να υλοποιηθούν οι συστάσεις του ΕΤΠΑ για πολυκεντρικές περιφέρειες με μεγαλύτερη ισορροπία, αειφόρο ανάπτυξη, υποδομές μεταφορών πιο ισορροπημένες και σεβασμό για τη φύση και την πνευματική κληρονομιά.

5.4. Η ΕΤΠ φρονεί ότι οι ευρύτερες περιφέρειες της πτυχής Β πρέπει να είναι ανοιχτές για τις περιφέρειες οι οποίες μπορούν να συμβάλουν θετικά σε μία αειφόρο, αρμονική και εξισορροπημένη ανάπτυξη. Περιφέρειες οι οποίες λειτουργούν ως μία φυσική λεκάνη και έχουν συνοχή με τις ευρύτερες περιφέρειες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην Interreg ΙΙΙ Β.

5.5. Το υπάρχον πρόγραμμα της Interreg ΙΙ Γ παρουσιάζεται ως ένα πρόγραμμα το οποίο δίνει έμφαση στο εθνικό στοιχείο το οποίο όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από τις περιφερειακές αρχές. Πρόκειται όμως για ένα πρόγραμμα το οποίο δεν βασίζεται στις προτεραιότητες των περιφερειακών και τοπικών αρχών όσον αφορά την ανάπτυξη των γεωγραφικών περιοχών τις οποίες καλύπτουν τα προγράμματα. Γι' αυτό πρέπει να εξετασθεί επακριβώς κατά πόσον τα υπάρχοντα προγράμματα και οι διοικητικές δομές της Interreg ΙΙ Γ θα πρέπει να συνεχίσουν να υφίστανται στα νέα προγράμματα της Interreg ΙΙΙ Β.

5.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της άποψης ότι ο καθορισμός των τομέων συνεργασίας με βάση το Interreg III B πρέπει να γίνει σε πλήρη συμφωνία με τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες και ομάδες περιφερειών, μετά την αξιολόγηση της συνάφειας των τομέων του Interreg II Γ. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί με το ρυθμό εφαρμογής των λειτουργικών προγραμμάτων σε ορισμένες περιοχές του Interreg II Γ.

6. Πτυχή Γ - Διαπεριφερειακή συνεργασία (Interreg ΙΙΙ Γ)

6.1. Η Interreg ΙΙΙ Γ στοχεύει στη συνεργασία μεταξύ των περιφερειών όλης της Ευρώπης. Συνεπώς, δεν διαθέτουν όλες οι περιφερειακές και τοπικές αρχές γεωγραφικές γνώσεις, εμπειρία, δυνατότητα ή μέγεθος για να συμμετάσχουν στη διασυνοριακή ή διεθνική συνεργασία των πτυχών Α ή Β. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει επομένως τη νέα πρωτοβουλία και επιβεβαιώνει ότι χρειάζονται πόροι για την υποστήριξη της δημιουργίας δικτύων και μικρότερων διαπεριφερειακών σχεδίων ανταλλαγής εμπειριών.

6.2. Η ΕΤΠ διαφωνεί με την ιδέα ότι οι διοικητικές μονάδες της πτυχής Β θα καταρτίσουν και θα διαχειριστούν προγράμματα της πτυχής Γ. Τα προγράμματα της πτυχής Β καθορίζονται βάσει της γεωγραφικής θέσης των ευρύτερων περιφερειών και αφορούν τη χωροταξία και την περιφερειακή ανάπτυξη. Τα διεθνικά προγράμματα της πτυχής Γ πρέπει να εξετασθούν από άλλες οπτικές γωνίες και οι διοικητικές μονάδες της πτυχής Β δεν διαθέτουν εξορισμού τις αναγκαίες και απαιτούμενες προϋποθέσεις για να επεξεργαστούν προγράμματα τα οποία μπορούν να προορίζονται για όλη την επικράτεια της ΕΕ και είναι θεματικά ευρύτερα σε σχέση με τα προγράμματα της πτυχής Β.

6.3. Η εσωτερική διαμόρφωση του τομέα δράσης Γ πρέπει να είναι τέτοια ώστε η διαπεριφερειακή συνεργασία:

- να αποκτήσει μια αυτούσια ποιοτική υπόσταση στους κόλπους της κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg III·

- να συμπληρώνει τους άλλους τομείς δράσης ως οριζόντιο μέσο για την προαγωγή του πανευρωπαϊκού διαλόγου και για την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην προσπάθεια για την υλοποίηση των κοινοτικών πολιτικών·

- να αναληφθεί από μια αυτόνομη και αποκεντρωμένη μονάδα διαχείρισης προγράμματος στην Ευρώπη η προαγωγή της διαπεριφερειακής συνεργασίας.

6.4. Τα προγράμματα της Interreg ΙΙΙ Γ πρέπει να έχουν γεωγραφική και θεματική συνάφεια ή/και να διαθέτουν άλλα κοινά χαρακτηριστικά. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η πτυχή Β πρέπει να έχει ένα περισσότερο καινοτόμο και ειδικό χαρακτήρα και να ενισχύει τα πρότυπα συνεργασίας τα οποία δεν μπορούν να υποστηριχθούν μέσω των πτυχών Α ή Β.

6.5. Ενόψει της διεύρυνσης της ΕΕ, θα μπορούσαν να καταρτιστούν ορισμένα γεωγραφικά προγράμματα αποκλειστικά για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, τα οποία από κοινού με τους πόρους των Phare, Tacis και MEDA, να βασίζονται σε κοινές πολιτικές προτεραιότητες για την ανάπτυξη της περιοχής. Ένα παρόμοιο κοινό πλαίσιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά την ενίσχυση των προγραμμάτων τα οποία έχουν εταίρους τόσο από την ΕΕ όσο και από τις τρίτες χώρες, προκειμένου να λαμβάνουν οι πρωτοβουλίες υπόψη τις πραγματικές ανάγκες και τις προτεραιότητες των περιφερειακών και τοπικών αρχών.

6.6. Η ΕΤΠ αισθάνεται ικανοποίηση διότι οι αρχές στις μειονεκτούσες περιφέρειες, τα νησιά και ιδιαίτερα στις απομονωμένες και απόκεντρες περιοχές θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην πτυχή Γ.

7. Συντονισμός της βοήθειας προς τρίτες χώρες

7.1. Απαιτούνται απλουστευμένες και συνεκτικές διαδικασίες προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τις χώρες της Μεσογείου, και να συμπεριληφθούν οι χώρες αυτές στις πολιτικές της ΕΕ. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να συντονιστούν καλύτερα τα προγράμματα Phare, Tacis και MEDA καθώς επίσης και τα μέσα της ΕΕ για την ενίσχυση των βαλκανικών χωρών που δεν συμμετέχουν στο Phare, με την πρωτοβουλία Interreg ΙΙΙ Γ.

7.2. Η διαπεριφερειακή συνεργασία έχει τους δικούς της λόγους όσον αφορά τη διεύρυνση της ΕΕ. Η συνεργασία και η ανταλλαγή εμπειριών αποτελούν σημαντική συμβολή για την προετοιμασία των υποψήφιων προς ένταξη χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση - και συνεπώς αποτελούν σημαντική συμβολή για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνοχή.

Σχετικά με το συντονισμό της βοήθειας μπορεί να αναφερθεί σειρά προβλημάτων:

7.3. Σύμφωνα με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, το πρόγραμμα Phare CBC (cross-border co-operation/διασυνοριακή συνεργασία) μπορεί να συμμετάσχει στη συγχρηματοδότηση μόνο της πτυχής Α, ενώ η πτυχή Β μπορεί να συγχρηματοδοτηθεί από το προενταξιακό μέσο της διαρθρωτικής πολιτικής (ISPA) ή Mainstream του Phare. Προς το παρόν, τα προγράμματα της πτυχής Β δεν είναι τόσο μεγάλα και δεν μπορούν να συγκριθούν με τα ανωτέρω. Το ISPA περιορίζεται στην υποστήριξη μεγάλων προγραμμάτων, προϋπολογισμού άνω των 5 εκατ. ευρώ, που απευθύνονται στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος, και το Mainstream του Phare υποστηρίζει μόνο προγράμματα προϋπολογισμού άνω των 2 εκατ. ευρώ.

7.4. Οι διαδικασίες και οι προϋπολογισμοί των προγραμμάτων διαφέρουν. Ενώ οι προϋπολογισμοί των προγραμμάτων Phare, ISPA και Tacis είναι ετήσιοι, οι προϋπολογισμοί της Interreg είναι πολυετείς. Γι' αυτό, τα προγράμματα πρέπει να ολοκληρωθούν εντός διαφορετικών προθεσμιών.

7.5. Τα προγράμματα έχουν διαφορετικούς στόχους και τομείς δράσεων. Ενώ η Interreg ΙΙΙ Β εστιάζεται στην χωροταξία, το πρόγραμμα Phare π.χ. εστιάζεται στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για την ένταξή τους στην ΕΕ και το Tacis διευκολύνει τη μεταβατική περίοδο για τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Οι διαφορετικές κατευθυντήριες γραμμές των προγραμμάτων συνεπάγονται την υποβολή πολλών και διαφορετικών αιτήσεων για το ίδιο πρόγραμμα. Ταυτόχρονα όμως τα προγράμματα καθυστερούν χωρίς λόγο διότι για την έγκριση κάθε σχετικής αίτησης δεν απαιτείται το ίδιο χρονικό διάστημα.

7.6. Η ΕΤΠ προτείνει να διατεθούν από τους προϋπολογισμούς του Phare, Tacis και MEDA πόροι για τη συγχρηματοδότηση των προγραμμάτων της Interreg ΙΙΙ, τα οποία οι διεθνικές διαχειριστικές επιτροπές σύμφωνα με την Interreg μπορούν να διαθέσουν για επιλέξιμα προγράμματα.

7.7. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για το Interreg αποσκοπούν στο βελτιωμένο συντονισμό του Interreg με την ενίσχυση των γειτονικών χωρών της ΕΕ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και την περιοχή της Μεσογείου.

8. Χρηματοδότηση

8.1. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι δίδεται προτεραιότητα στην πρωτοβουλία Interreg. Υποστηρίζεται ότι η Interreg ΙΙΙ πρέπει να χορηγήσει το ήμισυ των συνολικών πόρων για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, οι οποίοι αντιστοιχούν σε 4875 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2000-2006.

8.2. Με την ευκαιρία της έγκρισης του Προγράμματος Δράσης 2000, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων τόνισαν, όσον αφορά τη διεύρυνση της ΕΕ, ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις διασυνοριακές δραστηριότητες.

8.3. Εν τω μεταξύ, η ΕΤΠ φρονεί ότι πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη ότι κατά την τρέχουσα περίοδο των Διαρθρωτικών Ταμείων η Interreg ΙΙ Γ ενισχύθηκε μόνο σε πόρους της περιόδου 1997-1999. Για το λόγο αυτό και έχοντας υπόψη τα καλά αποτελέσματα που επετεύχθησαν από την Interreg ΙΙ Γ, πρέπει να αυξηθεί η σχετική σημασία των διεθνικών δραστηριοτήτων.

8.4. Η ΕΤΠ συνιστά συνεπώς μία λογική κατανομή των πόρων μεταξύ των Interreg ΙΙΙ Α και Β, οι οποίοι θα διατηρούν ταυτόχρονα το παρόν επίπεδο των διασυνοριακών δράσεων σύμφωνα με την Interreg ΙΙ Α και συγχρόνως θα λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι στην Interreg ΙΙ Γ χορηγήθηκε ενίσχυση υπέρ των διεθνικών δράσεων μόνο κατά το ήμισυ της τρέχουσας περιόδου των Διαρθρωτικών Ταμείων. Συνεπώς, χορηγήθηκε ένα μικρότερο ποσοστό πιστώσεων για τις πρωτοβουλίες της νέας Interreg ΙΙΙ Γ.

8.5. Η ΕΤΠ συνιστά συνεπώς μια λογική κατανομή των πόρων μεταξύ των τμημάτων των Interreg III, ώστε, αφενός, να αντικατοπτρίζονται οι αποφάσεις των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων σχετικά με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 και, αφετέρου, να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις διασυνοριακές δραστηριότητες, κυρίως ενόψει της διεύρυνσης.

8.6. Προκειμένου να αποφευχθεί η ανεπαρκής χρηματοδότηση ορισμένων εθνικών τμημάτων των διακρατικών περιοχών στο πλαίσιο του Interreg III B σε σχέση με τις γειτονικές τους περιοχές, γεγονός που θα περιορίσει τον αριθμό των αναμενόμενων συνεργιών, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ζητήσει στα κράτη μέλη την κατανομή των πιστώσεων του ΕΤΠΑ κατά τρόπο που να διασφαλίζει την εσωτερική συνοχή των εν λόγω χώρων και την ουσιαστική συνέχεια σε σχέση με το Interreg II Γ.

9. Συστάσεις για την Interreg ΙΙΙ

Η ΕΤΠ συνιστά:

1. να ενισχυθεί ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στους τομείς του προγραμματισμού, της εφαρμογής, της επιλογής και της αξιολόγησης μέσω της πλήρους εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας,

2. να απλουστευθεί σημαντικά η διοίκηση αποκεντρώνοντας πρακτικά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα συμμετέχοντα μέρη, δημιουργώντας τη σωστή ισορροπία μεταξύ απλούστευσης και ευελιξίας προκειμένου να διασφαλισθεί η ταχεία και αποτελεσματική εκταμίευση των πόρων,

3. να καταρτίζονται τα προγράμματα σύμφωνα με την αρχή της εταιρικής σχέσης, ούτως ώστε οι οικονομικές και διοικητικές αποφάσεις για τον προγραμματισμό να λαμβάνονται από τους περιφερειακούς, τοπικούς και κοινωνικούς εταίρους,

4. να αλληλοσυμπληρώνονται τα προγράμματα Α, Β και Γ της Interreg, ούτως ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στη συνεργασία Interreg τόσο οι αρχές οι οποίες έχουν συμμετάσχει σε περιορισμένη έκταση στη διασυνοριακή συνεργασία όσο και οι περιφέρειες που διαθέτουν περισσότερες εμπειρίες,

5. να γίνουν τόσο ευέλικτα τα προγράμματα Interreg ΙΙΙ ώστε να είναι δυνατή η συνεργασία σε επίπεδο προγραμμάτων, σε πολιτικό και διοικητικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο σχεδιασμού,

6. να χρησιμοποιούνται με ευελιξία οι πόροι Interreg ΙΙΙ και να είναι ανοικτοί στις περιφέρειες οι οποίες μπορούν να συμβάλουν θετικά σε μία αρμονική και ισορροπημένη ανάπτυξη. Οι περιφέρειες που λειτουργούν ως φυσική ενδοχώρα και συνδέονται στενά με τη ζώνη Interreg, πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στα προγράμματα της Interreg ΙΙΙ,

7. να χορηγείται ενιαίο ποσοστό επιχορήγησης σε όλα τα ενισχυόμενα προγράμματα και σε όλους τους εταίρους ανεξάρτητα από το εάν οι εταίροι ανήκουν ή όχι σε μία περιοχή Στόχου,

8. να εξομοιωθούν οι ιδιωτικοί πόροι οι οποίοι αποσκοπούν στην υποστήριξη κοινών στόχων με τη δημόσια συγχρηματοδότηση,

9. να μην αποτελεί προϋπόθεση η έννοια των Ευρωπεριφερειών για να υπάρχει μονάδα προγραμματισμού και διαχείρισης των προγραμμάτων Interreg ΙΙΙ Α,

10. να καταρτιστούν πολλά προγράμματα Interreg ΙΙΙ Α που θα έχουν ως αντικείμενο και τις δύο πλευρές των συνόρων, για τα οποία κατά την τρέχουσα περίοδο υπάρχουν πολλά προγράμματα,

11. να συνταχθεί κατάλογος με τις τομείς δράσεων της Interreg ΙΙΙ Α ώστε να αποτελέσει ευρύ πλαίσιο με δυνατότητες συνεργασίας στους σημαντικότερους τομείς,

12. να διευρυνθούν οι επιλέξιμες δραστηριότητες της Interreg ΙΙΙ Β προκειμένου να καταστεί δυνατή η ενίσχυση μεταξύ άλλων μικρότερων επενδύσεων (υποδομής) και πρότυπων προγραμμάτων,

13. να εξεταστεί με ακρίβεια κατά πόσον οι υπάρχουσες δομές προγραμματισμού και διαχείρισης της Interreg ΙΙ Γ πρέπει να συμπεριληφθούν και στα προγράμματα της νέας Interreg ΙΙΙ Β,

14. να απορριφθεί η ιδέα ότι οι διεθνικές διαχειριστικές μονάδες της πτυχής Β θα εκπονούν και διαχειρίζονται προγράμματα της πτυχής Γ,

15. να συντονισθούν καλύτερα τα προγράμματα Phare, Tacis και MEDA με το πρόγραμμα Interreg ΙΙΙ και

16. να κατανεμηθούν οι πόροι με λογικό τρόπο μεταξύ του Interreg ΙΙΙ Α και Β ώστε να διατηρηθούν οι διασυνοριακές δραστηριότητες και να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη σχετική σημασία των διεθνικών δραστηριοτήτων, ενώ ενδεχομένως ένα καταλληλότερο μέρος τους να περιέλθει στις πρωτοβουλίες της νέας Interreg ΙΙΙ Γ.

Equal

10. Παρατηρήσεις για το πρόγραμμα Equal

10.1. Ο διπλός στόχος της επίτευξης του ιδανικού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής αποτελεί μείζονα πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ρόλος που θα πρέπει να διαδραματίσει η Ένωση για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού επιβεβαιώνεται από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ. Η εν λόγω Συνθήκη αναφέρεται σαφώς στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων. Το άρθρο 137 προβλέπει ότι:

"Το Συμβούλιο δύναται να θεσπίζει μέτρα ενθάρρυνσης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, μέσω πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στη βελτίωση των γνώσεων, την ανάπτυξη της ανταλλαγής πληροφοριών και των δοκιμασμένων πρακτικών, την προώθηση καινοτόμων λύσεων και την αξιολόγηση εμπειριών, με σκοπό την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού".

10.2. Οι λόγοι που επιβάλλουν τη λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού δεν είναι μόνον ηθικοί αλλά και οικονομικοί. Ο ρυθμός εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών έχει καταστήσει αναγκαία την ταχεία επανεκτίμηση των απαιτούμενων στην ΕΕ επαγγελματικών ικανοτήτων. Για τους εργαζόμενους που έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση και εκπαίδευση, οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται λόγω της ανάπτυξης της κοινωνίας των πληροφοριών είναι αμέτρητες. Εντούτοις, για τους εργαζόμενους εκείνους που κατέχουν θέσεις απασχόλησης που απαιτούν μικρή εξειδίκευση, ή ακόμη χειρότερα, για εκείνους που δεν ανήκουν πλέον στο ενεργό εργατικό δυναμικό, το χάσμα μεταξύ εξειδικευμένων και ανειδίκευτων διευρύνεται ολοένα και περισσότερο. Λαμβάνοντας μέτρα προκειμένου να καταστεί η πρόσβαση στην αγορά εργασίας δυνατή για όλους τους εργαζόμενους, και ιδιαίτερα για τους ευρισκόμενους στην πλέον μειονεκτική θέση, η ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση ανθρώπινων πόρων οι οποίοι, σε διαφορετική περίπτωση, θα παρέμεναν αναξιοποίητοι και ανενεργοί. Ακόμη ευκολότερα παρουσιάζεται η τάση να προσφεύγουν οι εργοδότες στη λύση της απασχόλησης αλλοδαπών για να αντιμετωπίσουν την έλλειψη ατόμων με τις απαιτούμενες επαγγελματικές ικανότητες αντί να προβούν στην παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης του ίδιου του εργατικού δυναμικού τους που είτε απασχολείται σε θέσεις οι οποίες απαιτούν ελάχιστες επαγγελματικές ικανότητες είτε δεν έχει απασχόληση.

10.3. Η υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση και η κατάρτιση Εθνικών Προγραμμάτων Δράσης είχαν ως αποτέλεσμα τη μεταρρύθμιση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Στο μέλλον, οι στόχοι και οι προτεραιότητες του ΕΚΤ θα καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση.

10.4. Κατά την περίοδο προγραμματισμού 1994 - 1999 σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων του ΕΚΤ αφορούσε άμεσα την υλοποίηση δυο κοινοτικών πρωτοβουλιών: την πρωτοβουλία Adapt (προσαρμογή στις βιομηχανικές μεταβολές) και την πρωτοβουλία Employment (επανένταξη συγκεκριμένων ομάδων ανέργων στην αγορά εργασίας). Η πρωτοβουλία Employment υποδιαιρείται στα ακόλουθα τέσσερα επιμέρους προγράμματα: NOW, Horizon, Youthstart και Integra.

10.5. Οι εν λόγω δύο κοινοτικές πρωτοβουλίες συμβάλλουν σημαντικά στην προώθηση των αναγκαίων μεταβολών στους τομείς εκείνους πολιτικής που αφορούν την απασχόληση και την αγορά εργασίας. Τόσο η πρωτοβουλία Adapt όσο και η πρωτοβουλία Employment έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών για την ανάληψη μελλοντικής δράσης στον τομέα της καινοτομίας και των καινοτόμων τρόπων λήψης προληπτικών και δυναμικών μέτρων. Επίσης, οι εν λόγω πρωτοβουλίες, με τη μεταφορά δοκιμασμένων ορθών πρακτικών και εμπειριών προς άλλες οργανώσεις, προγράμματα, και σχέδια των κρατών μελών συμβάλλουν στη διάδοση της εφαρμογής των κατάλληλων πολιτικών για την αγορά εργασίας, ενώ, διαμέσου διακρατικών συμπράξεων, συμβάλλουν στην επιτάχυνση της διαδικασίας εκμάθησης.

10.6. Με την πρωτοβουλία Equal, που θεσπίσθηκε πρόσφατα, επιδιώκεται η αξιοποίηση της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί και των επιτυχών αποτελεσμάτων των πρωτοβουλιών Adapt και Employment. Με την εν λόγω πρωτοβουλία θα επιδιωχθεί ο εμπλουτισμός της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση, μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης των τεραστίων δυνατοτήτων διακρατικής συνεργασίας, τόσο μεταξύ των υπευθύνων για την υλοποίηση των ανεξάρτητων σχεδίων όσο και μεταξύ των υπευθύνων διαχείρισης και των αρμοδίων για τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων, και της διάδοσης των ορθών πρακτικών.

10.7. Ορθά η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η εφαρμογή των πρωτοβουλιών Adapt και Employment μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων. Η εμπειρία που έχει αποκτηθεί θα πρέπει να αξιοποιηθεί, ιδιαίτερα όσον αφορά τους αρμόδιους για την προώθηση των σχεδίων και τα άτομα που συμμετέχουν στη διαχείριση των πρωτοβουλιών. Η προστιθέμενη αξία που έχει παραχθεί κατά τα τελευταία έτη εφαρμογής των προαναφερθεισών κοινοτικών πρωτοβουλιών θα πρέπει να διατηρηθεί και να αυξηθεί.

11. Περιγραφή των σχεδίων και αρχή της προσθετικότητας

11.1. Περιγραφή των σχεδίων

11.1.1. Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την αποτροπή της υπερβολικής διασποράς των χρηματοοικονομικών πόρων η οποία οφείλεται στην χρηματοδότηση υπερβολικού αριθμού μικρών σχεδίων, σηματοδοτεί αλλαγή πορείας. Κατά την άποψη της Επιτροπής, σε αντίθεση με την παρούσα περίοδο προγραμματισμού, θα πρέπει να επιδιωχθεί η μείωση του αριθμού των σχεδίων που δικαιούνται χρηματοδότησης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση επιτυχών σχεδίων μεγαλύτερης κλίμακας. Ιδιαίτερη σημασία έχει να απαντηθεί το ερώτημα του κατά πόσον τα "μικρού μεγέθους" σχέδια παρέχουν δυνατότητες ανάπτυξης της διακρατικής συνεργασίας. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι τα διάφορα σχέδια δεν θα πρέπει να κρίνονται ή να αξιολογούνται με κριτήριο το μέγεθός τους, διότι, όπως συμβαίνει συχνά στο πλαίσιο της εφαρμογής σχεδίων μικρού μεγέθους, παρέχονται τεράστιες δυνατότητες τόσο ανάπτυξης μεθόδων όσο και διάδοσης των ορθών πρακτικών. Ενδεχομένως να είναι κάπως ευκολότερη η επίδειξη μεθόδων ορθών πρακτικών που προέρχονται από την εκτέλεση σχεδίων μικρού μεγέθους παρά από την εκτέλεση σχεδίων μεγαλύτερης κλίμακας.

11.1.2. Εκείνο που ίσως φοβάται η Επιτροπή είναι ότι το διοικητικό βάρος που θα κληθούν να αναλάβουν οι διάφορες οργανώσεις, και κυρίως η Επιτροπή, που συμμετέχουν σε σχέδια μικρού μεγέθους, θα είναι δυσανάλογο προς τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα που θα επιτευχθούν. Παρά το γεγονός αυτό, η ΕΤΠ θεωρεί ότι εάν υπάρξει αποτελεσματική και ορθολογική διαχείριση της πρωτοβουλίας Equal θα επιτευχθούν καλύτερες επιδόσεις και θα υπάρξουν σημαντικά αποτελέσματα για όλους.

11.2. Προσθετικότητα

11.2.1. Στο πλαίσιο της νέας πρωτοβουλίας Equal, θα πρέπει να εξετασθεί και το ζήτημα της προσθετικότητας. Η εμπειρία από την εφαρμογή των πρωτοβουλιών Adapt και Employment καταδεικνύει ότι οι εταίροι συχνά συναντούν σοβαρές δυσκολίες για την εξεύρεση πόρων συγχρηματοδότησης. Ιδιαίτερα, αυτό αποτελεί πρόβλημα για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές που συμμετέχουν στην υλοποίηση μεγάλων διακρατικών σχεδίων. Με την επικέντρωση της χρηματοδότησης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Equal, σε ορισμένα μεγάλου μεγέθους σχέδια είναι πιθανόν να αποκλεισθούν ορισμένες τοπικές και περιφερειακές αρχές από τη συμμετοχή σε σχέδια που θα αναληφθούν δυνάμει της πρωτοβουλίας Equal λόγω αδυναμίας τους να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη συγχρηματοδότηση. Κατά συνέπεια, επιβεβαιώνεται η άποψη ότι η υλοποίηση σχεδίων μικρού μεγέθους μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο κατά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας Equal, δεδομένου ότι είναι εφικτή η συγχρηματοδότηση σχεδίων με μικρότερο προϋπολογισμό.

12. Μέτρα

12.1. Η πρωτοβουλία Equal προβλέπεται να παράσχει υποστήριξη για τη λήψη μέτρων στους τρεις ακόλουθους τομείς:

i) Τομέας A: διακρατικά, ολοκληρωμένα σχέδια

ii) Τομέας B: εθνική δικτύωση και διάδοση

iii) Τομέας Γ: ανάπτυξη πολιτικής

12.2. Τομέας A: Διακρατικά, ολοκληρωμένα σχέδια

12.2.1. Τα σχέδια του τομέα Α θα έχουν ως στόχο την καταπολέμηση των διακρίσεων και των ανισοτήτων που παρατηρούνται στην αγορά εργασίας. Μετά την πρόσκληση υποβολής προτάσεων, θα γίνεται επιλογή και εκτέλεση των σχεδίων βάσει των τριών ακόλουθων κριτηρίων:

α) της καινοτομίας - θα μετράται η επίδοση με βάση τις εμπειρίες προηγούμενων κοινοτικών πρωτοβουλιών·

β) του δικαιώματος συμμετοχής - δηλ. άμεση συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων στις προσπάθειες καταπολέμησης των διακρίσεων και των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας·

γ) της ολοκληρωμένης προσέγγισης - τα επιτυχή σχέδια θα πρέπει να ενσωματώνουν ένα φάσμα δράσεων.

12.2.2. Στο πλαίσιο των σχεδίων του Τομέα Α: Διακρατικά, ολοκληρωμένα σχέδια, η Επιτροπή συνιστά την υιοθέτηση τριών φάσεων: την προπαρασκευαστική φάση, την επιχειρησιακή φάση και τη φάση αξιολόγησης και διάδοσης.

12.2.3. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να αποτελέσει το ΕΚΤ το μοναδικό Διαρθρωτικό Ταμείο χρηματοδότησης των εν λόγω ολοκληρωμένων σχεδίων, διότι κατά τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί απλούστευση των διαδικασιών.

12.2.4. Η ΕΤΠ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρξει εξαρχής σαφής καθορισμός των κριτηρίων της καινοτομίας, του δικαιώματος συμμετοχής και της ολοκληρωμένης προσέγγισης. Η αποσαφήνιση των εν λόγω κριτηρίων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Equal θα συμβάλει στην αποτροπή των συγχύσεων που παρατηρήθηκαν με τις πρωτοβουλίες Adapt και Employment.

12.3. Τομέας B: Εθνική δικτύωση και διάδοση

12.3.1. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα σχέδια του Τομέα B: Εθνική δικτύωση και διάδοση, θα πρέπει να εστιάζονται στη χρηματοδότηση, δυνάμει της πρωτοβουλίας Equal, ενός περιορισμένου αριθμού θεματικών ενοτήτων σε κάθε κράτος μέλος. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι θα πρέπει να διασφαλισθεί η συμμετοχή, από κοινού με την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σχετικά με τις προαναφερθείσες θεματικές ενότητες. Επίσης, η Επιτροπή συνιστά την υποβολή προτάσεων εκ μέρους των κρατών μελών σχετικά με την επιλογή του κατάλληλου μηχανισμού σε εθνικό επίπεδο για τη δικτύωση των σχεδίων και τη διάδοση των ορθών πρακτικών. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν άμεσα στη διαδικασία θέσπισης των προαναφερθέντων μηχανισμών.

12.4. Τομέας Γ: Ανάπτυξη πολιτικής

12.4.1. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι αναφορικά με τα σχέδια του Τομέα Γ: Ανάπτυξη πολιτικής θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία της Επιτροπής και των κρατών μελών ώστε να αξιοποιηθούν οι ορθές πρακτικές που θα εντοπισθούν κατά την υλοποίηση των σχεδίων για την ανάπτυξη πολιτικής στις θεματικές ενότητες που περιλαμβάνει η πρωτοβουλία Equal. Η ΕΤΠ εκφράζει την πλήρη υποστήριξή της προς τις προσπάθειες για την ανάπτυξη μηχανισμών σύγκρισης των επιδόσεων και διάδοσης των αποτελεσμάτων.

13. Εφαρμογή της πρωτοβουλίας Equal

13.1. Η Επιτροπή θεωρεί ότι κατά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας Equal το κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να προβεί στην κατάρτιση ενός εθνικού προγράμματος, βάσει των θεματικών ενοτήτων και της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση που προαναφέρθηκαν, διαμέσου ενός μηχανισμού συντονισμού. Μετά την κατάρτιση των εν λόγω προγραμμάτων, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για την τακτική δημοσίευση προσκλήσεων υποβολής σχεδίων και τη θέσπιση εθνικών επιτροπών παρακολούθησης της εφαρμογής της πρωτοβουλίας. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επιτυχή υλοποίηση της πρωτοβουλίας Equal, κυρίως σε επίπεδο κρατών μελών. Επίσης, η ΕΤΠ θεωρεί ότι τα περιφερειακά και τοπικά συμφέροντα θα πρέπει να εκπροσωπούνται στις εθνικές επιτροπές παρακολούθησης διότι μπορούν να συμβάλουν στην επιτυχή υλοποίηση της εν λόγω διαδικασίας μέσω των εμπειριών που διαθέτουν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

14. Συγκεκριμένα μέτρα

14.1. Η ΕΤΠ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η Επιτροπή στην αρχική πρότασή της για την πρωτοβουλία Equal είχε επισημάνει ότι, αντίθετα με τις μέχρι τώρα κοινοτικές πρωτοβουλίες, δυνάμει της παρούσας πρωτοβουλίας δεν πρόκειται να προβλεφθεί ειδική χρηματοδότηση για ορισμένους κοινωνικούς τομείς. Αντίθετα, θα υπάρξει ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων οργανώσεων που επιδιώκουν την καταπολέμηση του φαινομένου της περιθωριοποίησης για την εξασφάλιση χρηματοδότησης από την πρωτοβουλία Equal. Για παράδειγμα, οι κοινωνικές οργανώσεις που αγωνίζονται για την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με ειδικές ανάγκες θα πρέπει να ανταγωνισθούν με τις κοινωνικές εκείνες οργανώσεις που επιδιώκουν την προώθηση της διασφάλισης ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες στο χώρο εργασίας. Το κατά πόσον αυτή η διαδικασία θα έχει ως αποτέλεσμα την επιλογή των καλύτερων και των πλέον αξιόλογων σχεδίων είναι αμφισβητήσιμο. Η ΕΤΠ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Equal, το ενδεχόμενο της λήψης μέτρων που θα αφορούν ειδικά την αντιμετώπιση των προβλημάτων των διάφορων περιθωριακών κοινωνικών ομάδων.

15. Γενικές παρατηρήσεις και συστάσεις

15.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι κατά την κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών για την πρωτοβουλία Equal θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συστάσεις που διατυπώνει στη συνέχεια.

1) Το πρόγραμμα Equal αποσκοπεί στην εδραίωση των αποτελεσμάτων των τρεχουσών πρωτοβουλιών Adapt και Employment. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να ενσωματωθούν νέα προγράμματα και μέτρα, σε ένα νέο πλαίσιο, δηλαδή στην ευρωπαϊκή πολιτική για την απασχόληση. Το πρόγραμμα Equal πρέπει να καταστεί όργανο ικανό να βοηθήσει τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές της ΕΕ στις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού στο χώρο εργασίας και στην υπόλοιπη κοινωνία.

2) Θα πρέπει να απλουστευθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι διοικητικές διαδικασίες που απαιτούνται για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης δεδομένου ότι συχνά οι υπερβολικές διοικητικές διαδικασίες που απαιτούνται αποθαρρύνουν τους υποψηφίους από την υποβολή της σχετικής αίτησης.

3) Όποτε είναι δυνατόν, θα πρέπει να διασφαλισθεί η ύπαρξη σαφών ορισμών. Οι όροι καινοτομία, διακρατικότητα και ενσωμάτωση θα πρέπει να αποσαφηνισθούν πλήρως στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Equal.

4) Θα πρέπει να αναληφθούν δραστηριότητες παρακολούθησης ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκριση των επιδόσεων και του βαθμού επιτυχίας του κάθε σχεδίου.

5) Η αποτελεσματική διάδοση, σε εθνικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, επιτυχών σχεδίων που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Equal μπορεί να επιτευχθεί μόνον μέσω της υιοθέτησης μίας στρατηγικής διάδοσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υλοποίησης του σχεδίου και όχι μετά την ολοκλήρωσή της.

Leader+

16. Ορισμένες σκέψεις για το Leader+

16.1. Η μεγάλη καινοτομία της κοινοτικής πρωτοβουλίας Leader+ (I και II) οφείλετο στην προσέγγιση που είχε υιοθετηθεί, η οποία είναι δυνατόν να συνοψισθεί στα παρακάτω σημεία:

- ολοκληρωμένη δράση, η οποία περιλαμβάνει όλα (ή σχεδόν όλα) τα μέρη της παρέμβασης

- συντονισμό και τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη,

- κατάρτιση σε διάφορα επίπεδα,

- δημιουργία/παγίωση/εκσυγχρονισμό των επιχειρηματικών μονάδων,

- αξιοποίηση των τοπικών πρώτων υλών μέσω μεταποίησης περιορισμένης κλίμακας,

- προώθηση και εμπορία των τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών,

- παγίωση και διαφοροποίηση του τοπικού τουρισμού,

- διαφύλαξη και αξιοποίηση της περιβαλλοντικής και πολιτισμικής κληρονομιάς·

- ενιαία παρέμβαση, τα σχέδια και οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα διάφορα μέρη διοργανώνονται εντός ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου δράσης και δεν αποτελούν το άθροισμα απλώς των επιμέρους σχεδίων·

- παρέμβαση σε τοπική βάση, η οποία σχεδιάζεται και συγκεκριμενοποιείται ανάλογα με τους πόρους, το δυναμικό και τις προσδοκίες μίας προδιαγεγραμμένης περιοχής·

- αναπτυσσόμενη δυναμική, ως αποτέλεσμα του συντονισμού των αρχών και του πληθυσμού μίας περιοχής που αποτελούν το αντικείμενο μίας διαδικασίας τοπικής ανάπτυξης·

- αποκεντρωμένη διαχείριση, την οποία αναλαμβάνει μία Ομάδα Τοπικής Δράσης που διαθέτει μεγάλα περιθώρια αυτονομίας για την καθοδήγηση της διαδικασίας με την απαιτούμενη ευελιξία.

16.2. Στο έγγραφο παρουσίασης του Leader επαναλαμβάνονται οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές των προηγουμένων προγραμμάτων. Προστίθεται εντούτοις ένα νέο στοιχείο με την απαίτηση όπως η στρατηγική για τα τοπικά αναπτυξιακά προγράμματα έχει σχέση με ένα, μεταξύ πολλών, συγκεκριμένο θέμα. Η ΕΤΠ φρονεί ότι είναι σημαντικό να εστιασθεί η δράση σε στοχοθετημένους προβληματικούς τομείς. Τα θέματα και οι ομάδες στόχων που αναφέρει η Επιτροπή θα είναι κατάλληλα για να συμπεριληφθούν σε μία ολοκληρωμένη αναπτυξιακή στρατηγική. Εν τω μεταξύ η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η τοπική ομάδα δράσης πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέγει περισσότερα από ένα θέματα ή ομάδες στόχων και προτρέπει επίσης τα κράτη μέλη να επωφεληθούν της ευκαιρίας ώστε να συμπληρώσουν τον κατάλογο με πιθανά θέματα ή ομάδες στόχων.

Περαιτέρω έχει σημασία να αναγνωρισθεί ότι ήταν πάντοτε σαφές ότι το Leader+ μπορεί, κατά κανόνα, να εφαρμοσθεί σε όλες τις αγροτικές περιοχές των 15 κρατών της ΕΕ και ότι, συνεπώς, στις οδηγίες για την κατάρτιση προγραμμάτων δεν επιτρέπεται να τεθούν κωλύματα.

Η ΟΚΕ προτείνει επιπλέον όπως παρόμοια χωρία διαγραφούν από το κείμενο της ανακοίνωσης της επιτροπής προς τα κράτη μέλη. Τούτο αφορά την τελευταία περίπτωση μετά το κόμμα της παραγράφου όπως διαμορφώνεται στο σημείο 9 και ολόκληρη την τελευταία παράγραφο του σημείου 10.

16.3. Εξάλλου, γίνεται αναφορά στην εξειδίκευση και την πρωτοτυπία της στρατηγικής ανάπτυξης που αναμένεται από κάθε σχέδιο τοπικής δράσης σε σύγκριση με τις παρεμβάσεις των συνηθισμένων προγραμμάτων.

Μέχρι στιγμής, αυτό που χαρακτηρίζει τα εν λόγω προγράμματα είναι, μεταξύ άλλων μία τομεακή ή ανά ομάδα-στόχο προσέγγιση.

16.4. Η πραγματική καινοτομία που εισάγει το Leader συνίσταται στην προσέγγιση που καθιστά δυνατή και προτρεπτική και αυτή είναι ακριβώς η μεθοδολογική πρόοδος που πρέπει οπωσδήποτε να διαφυλαχθεί και να παγιωθεί.

16.5. Σε αυτό το επίπεδο, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι ένα σχέδιο δράσης για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη μίας αγροτικής περιοχής δεν είναι δυνατόν να αποτελείται μόνο από καινοτόμες δράσεις. Ένα σχέδιο ανάλογου χαρακτήρα πρέπει να περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό πρωτοβουλιών και σχεδίων, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στα τοπικά προβλήματα και προσδοκίες, να έχει τοπικό αντίκτυπο και, κατά συνέπεια, να συμβάλει στην εμβάθυνση μίας τοπικής δυναμικής για την ανάπτυξη. Το καινοτόμο στοιχείο είναι το σχέδιο στο σύνολό του, καθώς είναι δυνατόν να προκύψει η ανάγκη ανάληψης ορισμένων δράσεων που δεν είναι καινοτόμες, αλλά είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας, την συνάφειας και της συνοχής της διαδικασίας συνολικά.

16.6. Μία τελευταία παρατήρηση είναι ότι η προσέγγιση Leader προϋποθέτει μία ένωση για την τοπική ανάπτυξη η οποία είναι υπεύθυνη για το σχεδιασμό και την εκτέλεση ενός σχεδίου τοπικής δράσης, καθώς και, κατά τρόπο παράλληλο και συμμετοχικό, για μία εντατική δραστηριότητα συντονισμού, κινητοποίησης και πλαισίωσης των τοπικών αρχών και ατόμων. Χωρίς τοπική δυναμική και χωρίς την επιδίωξη δημιουργίας μίας αναπτυξιακής κουλτούρας σε επίπεδο της περιοχής, το Leader+ δεν έχει λόγο ύπαρξης.

Κατά συνέπεια, είναι ζωτικής σημασίας το Leader+ να συνεχίσει να αποτελείται από ένα σημαντικό μέρος συντονισμού και τεχνικής βοήθειας προς την ανάπτυξη, δίνοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης μεγάλου φάσματος δραστηριοτήτων και πρωτοβουλιών - όπως είναι, μεταξύ άλλων, η δημιουργία και η λειτουργία δικτύων συντονισμού (με ιδιαίτερες δομές, εξοπλισμό και ανθρώπινους πόρους), η παραγωγή μέσων ενημέρωσης και συντονισμού απευθυνόμενων στην περιοχή και η διοργάνωση εορτών και εκδηλώσεων.

Η δυνατότητα να υποστηριχθεί η απόκτηση ειδικότητας καθώς και άλλης τεχνικής βοήθειας - ενδεχομένως σε περιορισμένη έκταση - πρέπει να ισχύσει και για τις περιοχές όπου θα συνεχίσουν να υφίστανται οι παρούσες ομάδες Leader.

16.7. Το πρόγραμμα Leader+ οφείλει να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις δράσεις που έχουν τάση ολοκλήρωσης μέσω της άρθρωσης με τρόπο συνεργειακό και συμπληρωματικό ποικίλων επενδύσεων που συντείνουν προς τον ίδιο στόχο.

16.8. Έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι το πρόγραμμα θα ωθήσει τις μικρές πρωτοβουλίες τοπικού χαρακτήρα.

16.9. Το Leader+ επιβάλλεται να ενδυναμώσει το έργο των Ενώσεων και Παραγόντων Τοπικής Ανάπτυξης. Ειδικότερα, για την καλύτερη εκτέλεση των δράσεων αναζωογόνησης, διαπεριφερειακής συνεργασίας και δικτύωσης των αγροτικών περιοχών, πρέπει να προβλεφθεί ο άμεσος συσχετισμός του Leader+ με τα κέντρα Carrefour.

16.10. Το Leader+ επιβάλλεται να διαρθρώνεται με άλλα που έχουν συμπληρωματικούς στόχους για τη δημιουργία απασχόλησης, για την επαγγελματική κατάρτιση, τη βιομηχανία και άλλες κοινωνικές παρεμβάσεις.

16.11. Η ΕΤΠ, που εκπροσωπεί πολλούς τοπικούς εκλεγμένους από την ύπαιθρο με ειδικά διαρθρωτικά προβλήματα υποδέχεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το Leader+.

16.12. Οι τοπικοί εκλεγμένοι είναι οι πρώτοι υποστηρικτές των διεργασιών ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές με αδιέξοδα. Οι τοπικές αρχές είναι εκείνες που υποστηρίζουν τα κύρια σχέδια επενδύσεων με σκοπό τη δημιουργία απασχόλησης και τη γενική ενδυνάμωση της οικονομίας. Κατά συνέπεια θα ήταν επιζήμιο εάν το Leader+, αντί να ευνοήσει τα τοπικά σχέδια, υιοθετούσε μία οπτική που προωθεί τη γραφειοκρατία και τον διευθυντισμό σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

16.13. Η ΕΤΠ επιθυμεί όπως η ρύθμιση για την υλική εφαρμογή του προγράμματος τεθεί σε ισχύ το ταχύτερο δυνατό.

Λόγω των προσδοκιών που δημιουργήθηκαν θα ήταν πολύ σκόπιμο όπως η εκτίμηση των διαδικασιών υποβολής υποψηφιότητας μη τερματίζεται στους πέντε αναφερόμενους μήνες. Οι τοπικοί αναπτυξιακοί οργανισμοί, πολύ λίγο συνηθισμένοι στη γραφειοκρατία θα έχουν δυσκολίες για να αποδεχθούν μακρές καθυστερήσεις.

Και η υλοποίηση των προγραμμάτων πρέπει να διασφαλισθεί από καθυστερήσεις. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής η επιλογή των ομάδων δράσης μπορεί να διαρκέσει επί διετία, από τη στιγμή που θα εγκριθούν τα κριτήρια επιλογής. Η εν λόγω διαδικασία θα μπορούσε π.χ. να περιορισθεί σε έξη μήνες. Με βάση τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί από τη σημερινή διάρκεια των προγραμμάτων η ΕΤΠ εκτιμά ότι η καθυστέρηση εφαρμογής των προγραμμάτων θα εξασθενίσει την υλοποίηση της δράσης και τον αντίκτυπο που θα έχει στους νέους τομείς του Leader, οι οποίοι θα πρέπει πρώτα να αποκτήσουν ειδικότητα. Στους τομείς που θα επανεκλεγούν η αποκτηθείσα ειδικότητα μπορεί να απολεσθεί.

16.14. Η ΕΤΠ λαμβάνοντας υπόψη τους τρεις πυλώνες του προγράμματος Leader+, θεωρεί ότι χρηματοδοτική ένταση πρέπει να δοθεί στον πρώτο: εδαφικές στρατηγικές ολοκληρωμένης αγροτικής ανάπτυξης καινοτόμου χαρακτήρα.

Οι υποψηφιότητες για χρηματοδότηση επιβάλλεται να επιλεγούν σε συνάρτηση με την πραγματική ύπαρξη μίας τοπικής στρατηγικής με τη συμμετοχή διαφόρων εταίρων.

16.15. Η ΕΤΠ επιθυμεί όπως τα σχέδια υποδομών είναι σε θέση να πλαισιώνονται στη στρατηγική Leader+, και όταν δεν είναι επιλέξιμα στο πρόγραμμα αυτό επιβάλλεται να θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα από τους εκτιμητές άλλων σχεδίων.

Αληθινά, μία στρατηγική αγροτικής ανάπτυξης έχει ανάγκη ορισμένων θεμελιωδών υποδομών άνευ των οποίων η ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη.

16.16. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει το αίτημα της Επιτροπής να μην περιορίζεται η συνεργασία στην απλή ανταλλαγή εμπειριών. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να εξαιρείται από τις ενισχύσεις η απλή ανταλλαγή εμπειριών ως ιδιαίτερη μορφή συνεργασίας.

16.17. Θα πρέπει να απαλειφθεί η διάταξη που προβλέπεται στο σημείο 9 του σχεδίου κατευθυντήριων γραμμών, σύμφωνα με την οποία οι πρωτοβουλίες περιορίζονται προκαταρκτικά σε ορισμένες περιοχές.

16.18. Θα πρέπει να απαλειφθεί η διάταξη που προβλέπεται στο σημείο 12, πρώτη παράγραφος της ανακοίνωσης σύμφωνα με την οποία οι δικαιούχοι της χρηματοδοτικής συνδρομής δεν πρέπει να είναι μόνο οι ομάδες τοπικής δράσης.

Θα πρέπει να απαλειφθεί η διάταξη που προβλέπεται στο σημείο 12, τρίτη παράγραφος της ανακοίνωσης σχετικά με τον περιορισμό της εκπροσώπησης των δημοσίων διοικήσεων στο 50 % της εταιρικής σχέσης όσον αφορά το επίπεδο λήψης αποφάσεων.

Βρυξέλλες, 17 Φεβρουαρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert