ΕΠΙΤΡΟΙΙΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΙΙΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΉτΩΝ 
KOU{93) 600 τελικό 
Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΟΣΗ 
σχετικά με τη θέση σε εφαρμοyή 
τοu ΠQωτωcόλλοv yια την κοινωνική χολιτική 
xov uχοράλλεται αχό την Εχιτροχή 
στο Σvμtιοuλιο 
και το ΕvQωχα·ίκό Κοινοlk»vλιο 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ................................................. 3 
ΕΙΣΑΙUΓΗ ................................................. 8 
Τα mιτεύγματα της Συνθήκης του Μάαστριχτ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
Καταγωγή των άρθρων 3 χαι 4 της Συμφωνίας ................... . 
Οι λειτουργίες του κοινωνικού διαλόγου ....................... . 
ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕτΑΙΡΟΝ ..................... 13 
ΠΡΟΩθΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΤ ΑΙΡΩΝ ..... 13 
ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗΣ ........................... 13 
Σ~νή κατάστασ ....................................... . 
Ν. . 
εα πρ<>σεγγιση ......................................... . 
ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΕΠΕ! ΝΑ ΓΙΝΕΓΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ 16 
Νέα προσέγγιση της διαβούλευσης: περίληψη ..................... . 
ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΒ<>Υ ΛΕΥΣΗ ΣΊΉ ΛΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ................ 19 
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΊΏΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ............................... 21 
Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟΥ .............................. 22 
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΜΕΣΩ 
ΣΥ ΛΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ............................................. 25 
ΠΑΡ ΑΡτΗΜΑΤ Α ............................................. . 
ΣΧΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ "ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ" 
ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ .............. . 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕι'2Ν ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ RΤΑΙΡΩΝ ΠΟΥ 
ΑΝτΙΣΤC>ΙΧΕΙ ΣΤ<:> ΣΗΜΉΡΙΝC) ΣΊΆΔΙ<> ΤΩΝ ΚJηΊΊ IJ)l~~N ΊΊ ΙΣ 
ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ 24 ΤΙ-ΙΣ ΑΝΑΚΟΙΝι'2ΣΗΣ ...................... . 
KYPIA ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ ΤΗΣ "ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤ ΑΙΡΟΥΣ (ΑΝΓΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟΊΉΤ Α)" ....... . 
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΉ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΉ .. 
2 
UΕΙ'ΙΔΗΨΗ 
ι. Η θkΙη σr. ισχύ τ~ Συνθτpιης για την Εuρωπα·ίκή Ένωση συνεπιφέρει 
αmόματα τη θέση σε ισχύ του Πρωτοκόλοu για την χοινωνική πολιτικiι 
χαθώς 1eαι της Συμφωνίας yι.α tην χοινtιΜ.Χή πολιτική (f.ψεξής καλούμενη 
Σuμφων(ιι). 
2. Το Πρωτόκολλο και η Συμφωνία ορίζουν ότι 11 κράτη μέλη "επιθυμούν να 
συνεχίσονν το δρόμο που χάραξε ο Κοινωνικός Χάρτης το 1989, 
διει»c.ρινίζοντας ότι αυτό δεν θίγει τις διατάξεις της Συνθήκης, ιδίως όσες 
αφοeούν την χοινωνι:χή πολιτική καί οι οποίες ωτοτελούν ανωτόσπαστο 
τμήμα του κοινοτικού κ.εκτημένου". 
3. Τουλάχιστον έως το 1996, η κοινωνική πολιτική θα διέπεται αφενός ωτό τις 
διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ και αφετέρου ωτό τις διατάξεις της Συμφωνίας 
για την κοινωνική πολιτική που θα προσφέρουν μια νέα βάση για κοινοτική 
δράση, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας λήψης νομοθετικών μέτρων 
από τα ll κράτη μέλη τα οποία υπέγραψαν τη Συμφωνία. Η κατάσταση αυτή, 
δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Κοινότητα κατά το παρελθόν. 
4. Τα άρθρα 3 και 4 της Συμφωνίας αποτελούν σημαντική f.ξέλιξη του άρθρου 
ll8B της Συνθήκης. Επανορίζουν το καθήκον της Επιτροπής σχετικά με την 
προώθηση του κοινωνικού διαλόγου προβλέποντας την υποχρέωσr') της, 
αφενός, να προωθεί τη διαβούλευση των κοινωνικών εταίρα>ν και, αφετέ.ρου, 
να ζητεί τη γνώμη τους πριν υποβάλει προτάσεις στον τομέα της κοινωνικής 
πολιτικής. Επίσης τα άρθρα αυτά ανοίγουν νέες προοπτικές όσον αφορά το 
διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό επίπεδο ο οποίος 
μπορεί στό εξής να οδηγήσει στη σύναψη συμβατικών σχέσεων, 
συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών, που μπορούν να υλοποιηθούν, σε 
σαφώς καθορισμένες περιπτώσεις, με ωτόφαση του Συμβουλίου βασισμέ.νη 
σε πρόταση της Επιτροπής. 
5. Τα άρθρα 3 και 4 της Συμφωνίας σχεδόν επαναλαμβάνουν τη συμφωνία που 
συνάφθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1991 μεταξύ UNICE, CΕS,και CEEP, στην 
ομάδα ad hoc προορισμένη να καθορίσει το ρόλο και τη θέση του κοινωνικού 
διαλόγου στο νέο κοινοτικό πλαίσιο. 
nι•ΟΩθΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ Ε'fΑΙΙ•ΟΥΣ 
6. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 της Συμφωνίας οι κοινωνικοί εταίροι 
έχουν τώρα το δικαίωμα να ωτοφαί νονται ύστερα από πρόσκληση της 
Επιτροπής τόσο επί του αντικειμένου του προσανατολισμού της κοινωνικής 
πολιτικής της Κοινότητας, όσο και επί του περιεχομένου της κοινοτικής 
δράσης σε αmόν τον τομέα. 
J 
Διευκολύνοντας τον κοινωνικό διάλογο, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά για 
την εξασφάλιση "ισορροπημένης υποστήριξης προς όλα τα μέρη". Μεταξύ 
των διαφόρων μέτρων που ενδέχεται να διευκολύνουν το διάλογο, 
περιλαμβάνονται η οργάνωση συνεδρίασεων, η παροχή υποστήριξης για 
τελούμενες από κοινού ή από μεικτές ομάδες μελέτες ή σε μεικτές ομάδες 
εργασίας, καθώς και η παροχή τεχνικής βοi1θειας που κρίνεται αναγκαία για 
την υποστi1ριξη του διαλόγου. 
ΟΙ ΟΡrΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ rΙΝΕτΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ 
7. Με βάση κάποια κριτήρια τα οποία καθορίζονται παρακάτω, μπορεί να 
ζητηθεί η γνώμη ορισμένων οργανώσεων. Η Επιτροπή ανανωρίζει 
ταυτόχρονα οτι ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ UNICE, CEEP και CES 
επέτρεψε την απόκτηση σημαντικής εμπειρίας. 
Κατά κανόνα, η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να γίνεται διαβούλευση με τις 
οργανώσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 της Συμφωνίας, στο 
μέτρο που ανταποκρίνονται στα ακόλουθα κριτήρια. 
Οι οργανώσεις πρέπει: 
να είναι διεπαγγελματικές, i1 να έχουν συσταθεί κατά κλάδο il 
κατηγορία δραστηριοτήτων και να είναι οργανωμένες σε ευρωπα·ίκό 
επίπεδο. 
να αποτελούνται από οργανώσεις οι οποίες είναι αναγνωρισμένες οι 
ίδιες ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των δομών των κοινωνικών 
εταίρων των κρατών μελών και ότι έχουν ικανότητα διαπραγμάτευσης 
συμφωνιών και να είναι στο μέτρο του δυνατού, αντιπροσωπευτικές 
σ,όλα τα κράτη μέλη -
να διαθέτουν επαρκείς δομές που να τους επιτρέπουν να συμμετέχουν 
αποτελεσματικά στη διαδικασία διαβούλευσης. 
ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗΣ 
8. Οι παράγραφοι 2 και 3 του άρθρου 3 της Συμφωνίας για την κοινωνικtΊ 
πολιτική ορίζουν ότι "για το σκοπό αυτό, η ΕπιτροπrΊ, πριν υποβάλει 
προτάσεις στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, διαβουλεύεται με τους 
κοινωνικούς εταίρους σχετικc'ι με τους ενδεχόμενους προσανατολισμούς μιας 
κοινοτικής δράσης. Εάν η Επιτροπή, μετά από αυτές τις διαβουλεύσεις, 
εκτιμήσει ότι η συγκεριμένη κοινοτική δράση πρέπει να αναληφθεί, 
διαβουλείJεται με τους κοινωνικο1Jς εταίρους σχετικc'ι με το περιεχόμενο της 
μελετώμενης πρότασης. C>ι κοινωνικοί εταίροι διατυπιίJνουν γνώμη iι, 
αναλόγως των περιπτιίJσεων, σύσταση την οποία διαβιβάζουν στην 
Επιτροπή". 
4 
. 9. . Σ~~ την~ χ~ qι.πιtΦι~ η ΕπLtρΜή προtf.ίνf.L tην αχόlουθη ~ 
ιι~η &αρο~ των χοινωνικών εταίρων λαμβ(iνει χώρα μf. την 
αποc.nολ1\ της · εmacolt\; εχ μέρους της Επι.τροπή;.. Η ζηιούμενη 
&oρoV1tucnι ~να yiw.ι. nτι γραπτώς είτε~ εφόσον οι κοινιιΜΧοί 
n~ το mι.θuμοVΥ~ με την οργάνωση συνεδρίασης ad hoc. Η 
nεe'οδος τ~ διαβοU).ruσης δεν πρέπr.ι να υπf.ρβαί νει τις 6 εβδομάδες -
η F.π"tροπt'ι θα προσ&οeισει τη θέση της υπό το φως των σχολίων που 
θα λάβει χατά tη διίιρχεια της πρώτης διαβούλευσης και θα 
αποφασiισn γι.α τη σχοπιμότητα της μετάβασης στη δεύτερη φάση -
η δεύτερη φάση της διαβούλευσης λαμβάνει χώρα με την παραλαβή της 
δεύτερης mιστολής της Επιτροπής η οποία περιλαμβάνει το 
πr.ριεχόμF.νο της μr.λετώμενης πρότασης συμπεριλαμβανόμενης της 
πιfuνής νομιχής της βάσης -
μf. την ε.υκαιρία αυτής της δεύτερης διαβούλευοης, οι κοινωνικοί 
εταίροι πρέπει να υποβάλουν στην Επιτροπή γνώμη γραπτώς και, 
εφόσον το επιθυμούν με την οργάνωση συνεδρίασης ad hoc, στην 
οποία να εμφαίνονται τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας με τις 
αντίστοιχες θέσεις τους όσον αφορά το σχέ.διο κειμένου. Ενδεχομένως, 
υποβάλουν σύσταση στην οποία εκθέτουν τις κοινές θέσεις τους όσον 
αφορά το σχέ.διο κειμένου. Η διάρκεια της δεύτε.ρης αυτής φάσης δεν 
πρfπει να υπερβαίνει επίσης τις 6 εβδομάδες. 
ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΒΟΎΛΕΥΣΗ ΣΊΉ ΔΙΑΠΡΑΓΜΆΤΕΥΣΗ 
10. Οι χοινωνικοί εταίροι των οποίων ζητείται η γνώμη από την Επιτροπή 
σχετικά με το περιεχόμενο μιας πρότασης για κοινοτική δράση μπορούν να 
διαβιβάσουν στην Επιτροπή γνώμη ή, αναλόγως των περιπτώσεων, σύσταση. 
Διαφορετικά, μπορο'ίrν επίσης να πληροφορήσουν την Επιτροπή για τη 
θέλησή τους να κινήσουν, στο πλαί.σιο της ανεξαρτησίας που διαθf-τουν, 
διαδικασία διωτραγμάτεοοης η οποία μπορεί. να οδηγήσει στη σύναψη άμεσης 
συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Η διάρκεια της διαδικασίας 
διαπραγμάτευσης μπορεί να είναι 9 μήνες και ακόμη να παραταθεί με τη 
σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής. 
11. Με την λήξη της προθf.σμίας των 9 μηνών, ή πριν, οι κοινωνικοί εταίροι 
πρέπει να υποβάλουν στην Επι.τροπή έκθεση σχετικά με τις 
διωτραγματεύσε.ις η οποία πληροφορεί την Επιτροπή: 
α) είτε ότι έχουν 0\ΜΊψει συμφωνία και καλούν από κοινού την 
Επι.τροπή να προτf.ινf.ι στο Συμβούλιο την έκδοση απόφασης 
εφαρμογής -
β) είτε ότι ενώ έ:f..ονν συνάψει συμφωνία μεταξύ τους, προτιμούν 
να τη θέσουν σε εφαρμογή σύμφωνα με τις διαδικασίες και τις 
πρακτικές των κοινωνικών εταίρων και των κρατών μελών -
γ) είτε ότι Προτίθενται να συνεχίσονν τις διαπραγματεύσεις πέρα 
των προβλεπόμενων 9 μηνών και ότι για το σκοπό αυτό ζητούν 
από την Επιτροπή να καθορίσουν από κοινού νέα προθεσμία -
δ) είτε ότι είναι αδύνατον να καταλήξουν σε συμφωνία. 
12. Στην περίπτωση που προβλ~εται στο σημείο δ), η Επιτροπή θα εξετάσει υπό 
το φως των πραγματοποιηθεισών εργασιών τη σκοπιμότητα να προτείνει μια 
νομοθετική πράξη στον εν λόγω τομέα και θα διαβιβάσει στο Συμβούλιο το 
αποτέλεσμα των εργασιών της. Επίσης, ζητείται η γνώμη της Οικονομικiις και 
Κοινωνικής Επιτροπiις καθώς και του Ευρωπα"ίκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα 
με τις διαδιακασίες που προβλέπονται στη Συνθήκη. 
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ 
13. Οι συμφωνίες που συνάπτονται σε κοινοτικό επίπεδο υλοποιούνται είτε 
σύμφωνα με τις διαδικασίες και πρακτικές των ενδιαφερομένων κο ι νωνικων 
εταίρων και κρατών μελών είτε, σε τομείς που εμπίπτουν στο άρθρο 2, όταν 
το ζητούν από κοινού τα υπογράφοντα μέ.ρη, με απόφαση του Συμβουλίου 
που λαμβάνεται ύστερα από πρόταση της Επιτροπής. 
Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, εκτός εάν η εν λόγω 
συμφωνία περιέχει μια ή πε.ρισσότερες διατάξεις σχετικέ.ς με τομέα από τους 
αναφερόμενους στο άρθρο 2, παράγραφος 3 οπότε αποφασίζει με ομοφωνία. 
14. Σύμφωνα με τις διατ<ίξεις της Συμφωνίας, η Επιτροπiι <)εν υποχρεσίrται, 
νομικά, να συμβουλεύεται το tυρωπα·ίκό Κο ι νοβοίJλιο σχετικά με. τις 
αιτήσεις που υποβάλλονται σ,αυτήν από τους κοινωνικούς εταίρους για την 
υλοποίηση μιας συμφωνίας μέσω απόφασης του Συμβουλίου. Εντούτοις, η 
Επιτροπή προτίθεται να πληροφορεί το Κοινοβούλιο και να του διαβιβάζει 
το κείμενο της συμφωνίας μαζί με την πρότασή της για απόφαση και την 
αιτιολογική έκθεση, έτσι ώστε το Κοινοβούλιο να μπορεί, εφόσον το κρίνει 
σκόπιμο, να διαβιβάσει τη γνώμη του στην Επιτροπή και το Συμβούλιο. 
Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟΥ 
15. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η απόφαση του Συμβουλίου αφορά μόνο το κείμενο 
της συμφωνίας όπως συν(χφθηκε. από τους κοινωνικούς εταίρους. Σε 
περίπτωση τροποποίησης της συμφωνίας, αυτή δεν θα JΑΠορούσf. πλέον να 
θεωρηθεί ως συμφωνία που έχΗ συναφΟF.ί F.λf.'ί){)ερα μεταξ'ί' των κοινωνικ<ί>ν 
εταίρων. 
16. Εφόσον το Συμβούλιο αποφασίσει, σύμφωνα με τις διαδικασίες που 
προβλέπονται στο τελευταίο f.δάφιο του άρθρου 4, § 2 να μην θέσει σε 
ε.φαρμογiι τη συμφωνία όπως αυτή συνάφθηκε από τους κοινωνικούς 
ι::ταίρους, η Uπιτρuπiι θα αποσύρει την πρότασή της γιο. απ6φαση και θα 
εξετάσει τη σκοπιμότητα πρότασης για νομοθετική τάξη στον εν λόγω τομέ.α. 
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΜΕΣΩ ΣΥ ΛΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ 
17. Η συμφωνία θεσπίζει τη γενική αρχή βάσει της οποίας οι οδηγίες μπορούν 
να τtθενται σε εφαρμογή δια της οδού των συλλογικών συμφωνιών. Η αρχή 
αυτή έχει αναγνωρισθεί ωτό τη νομολογία 'tου Δικαστηρίου. Επίσης είναι 
σύμφωνη με τις προδιαγραφές της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και του 
Συμβουλίου της Ευρώπης. 
7 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 
1. Η θέση σε ισχύ της Συνθήκης για την Ευρωπα"ίκή Ένωση συνεπάγεται την 
ταυτόχρονη θέση σε ισχύ του Πρωτοκόλλου για την Κοινωνική Πολιτική, 
καθώς και της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική που συνάφθηκε 
μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπα"ίκής Κοινότητας, πλην του Ηνωμένου 
Βασίλειου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας (εφεξής καλούμενη 
Συμφωνία). 
2. Στόχος αυτής της ανακοίνωσης είναι να παρουσιάσει την προσέγγιση της 
Επιτροπής στην εφαρμογή του Πρωτοκόλλου και της Συμφωνίας, 
λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη εμπειρία σ' αυτόν τον τομέα. Η 
Επιτροπή προτίθεται να επανεξετάσει και να τροποποιήσει τις διαδικασίες 
αυτές με βάση την κτηθείσα εμπειρία και σύμφωνα με τα αποτελέσματα των 
συζητήσεων που σκοπεύει να ενθαρρύνει με τα άλλα κοινοτικά όργανα, τα 
κράτη μέλη και τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό 
επίπεδο. Πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία η οποία θα αναπτύσσεται 
και θα εξελίσσεται με το χρόνο. Η Επιτροπή πιστεύει σθεναρά, επομένως, ότι 
θα είναι δυνατόν να καθορισθούν οι απαιτούμενες αλλαγές και προσαρμογές 
μόνο δια μέσου της πρακτικής εμπειρίας από την εφαρμογiι της Συμφωνίας. 
Η σχετική αναθεώρηση θα γίνεται με βάση την έκθεση προ6δου της επίτευξης 
των στόχων του άρθρου 1 της Συμφωνίας, την οποία απαιτείται να 
συντάσσει η Επιτροπή κατ' έτος σύμφωνα με το άρθρο 7 της εν λόγω 
Συμφωνίας. Αυτή η έκθεση για πρακτικούς λόγους θα αντικαταστήσει την 
έκθεση για την εφαρμογή του Κοινοτικού Χάρτη των Θεμελιωδών 
Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων. 
3. Συνάπτοντας τη Συμφωνία για την Κοινωνική Πολιτικ1'ι στο Μάαστριχτ και 
ένα πρωτόκολλο που έγινε δεκτό από τους 12, τα 11 υπογράφοντα κράτη 
μέλη εξέφρασαν τη θέλησή τους να διαθέσουν στην Κοινότητα τα μέσα για 
την προώθηση της κοινωνικής διάστασης στον ίδιο ρυθμό με τους άλλους 
τομείς, ιδίως τον οικονομικό, της ευρωπα·ίκής οικοδόμησης. 
4. Η Συμφωνία διευκρινίζει τους στόχους της κοινωνικής πολιτικής στο δρόμο 
που χάραξε ο Χάρτης του 1989. Οι στόχοι αυτοί καλύπτουν την προώθηση 
της απασχόλησης, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, μια 
επαρκή κοινωνική προστασία, τον κοινωνικό διάλογο, την αν{uττυξη των 
ανθρώπινων πόρων που να επιτρέπει αυξημένο και βιώσιμο επίπεδο 
απασχόλησης και την καταπολέμηση του αποκλεισμού. 
5. Οι στόχοι αυτοί έρχονται να συμπληρώσουν τα γενικά και συγκεκριμένα 
καθήκοντα της Κοινότητας που απαριθμούνται στη Συνθiικη για την ίδρυση 
της Ευρωπα·ίκής Κοινότητας, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 2 του 
τίτλου ΙΙ της Συνθήκης για την Ευρωπα·ίκή Ένωση και συνίστανται κυρίως 
στην προώθηση ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής 
προστασίας. 
8 
Τα επιτεύγματα της Συνθήκης του Μάαστριχτ 
6. Τα επιτεύγματα της Συμφωνίας κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: 
α) 
β) Επέκταση και διασαφήνιση των κοινοτικών αρμοδιοτήτων. 
Η Συμφωνία καθορίζει ειδικούς κανόνες για την υιοθέτηση των 
μέτρων που προτείνονται σ' αυτό το πλαίσιο. 
Κατά πρώτο λόγο, προσφέρει τη δυνατότητα να λαμβάνονται 
αποφάσεις με ενισχυμένη πλειοψηφία στον τομέ.α της υγιεινής και 
ασφάλειας στο χώρο εργασίας και προσφέρει αυτiι τη δυνατότητα για 
πολλούς νέους τομείς: 
συνθήκες εργασίας -
πληροφόρηση και διαβούλευση των εργαζομένων 
ισότητα ευκαιριών και μεταχείρισης για τους (ινδρες και τις 
γυναίκε.ς -
Fνταξη ατόμων που αποκλfίονται απ6 την ηγοι_><Ί t .. ι_>γαοίας. 
Κατά δεύτερο λόγο, επιφυλάσσει τη λήψη αποφάσεων με ομοφωνία 
των 11 υπογραφόντων κρατών μελών για τους ακόλουθους τομείς : 
οικονομικές συνεισφο~ές για την π~οώθηση της απασχόλησης 
και της δημιουργίας θεσεων απασχολησης -
κοινωνική ασφάλιση και κοινωνική προστασία των 
εργαζομένων 
π~οστασία των εργαζομένων στις περιπτώσεις που λήγει η 
συμβαση εργασίας τους -
εκπροσώπηση των εργαζομένων και συμμετοχή τους στη λt'ιψη 
αποφάσεων -
συνθήκες απασχόλησης για πολίτες τρίτων 
πούκατοικούν νόμιμα στο κοινοτικό έ.δαφος. χωρών, 
Τέλος, θέτει ρητά εκτός του πεδίου της Συμφωνίας τα θέματα τα 
σχετικα με τις αμοιβές, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, το 
δικαίωμα απεργίας και το δικαίωμα ανταπεργίας (lock-out). 
γ) Η Συμφωνία επιβεβαιώνει την αναγνώριση- που έχει iιδη εισαχθεί με 
το άρθρο 118 Β της Ενιαίας Ευρωπα·ίκής Πράξης -του θεμελιώδους 
ρόλου των κοινωνικιί)ν εταίρων στην υλοποίηση της κοινωνικής 
διάστασης σε κοινοτικό επίπεδο. Σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της 
επικουρικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 3 Β της Συνθήκης για την 
Ευρωπα·ίκή Ένωση αναγνωρίζεται στην πράξη διπλή επικουρικότητα 
στον κοινωνικό τομέα : αφενός, η επικουρικότητα που διέπει τη 
διαιτησία μεταξύ εθνικής και κοινοτικής ρύθμισης και, αφετέ~ου, η 
επικουρικότητα που καθορίζει την επιλογή, σε κοινοτικό επιπεδο, 
μεταξύ νομοθετικής και συμβατικής οδού. 
Αναμφισβήτητα, αυτό το τελευταίο επίτευγμα της Συνθήκης φαίνεται 
ότι μπορεί να έχει τις σημαντικότερες συνέπειες. Σχετικά με αυτό, 
η Επιτροπή δεν μπορεί παρά να εκφράσει την ικανοποίησή της, 
διαπιστώνοντας ότι αυτή η αρχή της διπλής επικουρικότητας στον 
κοινωνικό τομέα, την οποία η ίδια είχε εισάγει στο πλαίσιο της 
συμβολής της στη διακυβερνητική διάσκεψη, επαναλήφθηκε από τους 
κοινωνικούς εταίρους και στη συνέχεια μεταφέ.ρθηκε στο κείμενο της 
Συμφωνίας. 
Είναι σημαντικό επίσης να υπογραμμισθεί ότι αυτiι η αναγνώριση του 
ρόλου των κοινωνικών εταίρων διενεργείται σε δύο επίπεδα : 
σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με την εξής διάταξη: "τα κράτη 
μέλη μπορούν να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους, 
εφόσον οι κοινωνικοί εταίροι το ζητήσουν από κοινού, την 
εφαρμογή των οδηγιών" που θεσπίζονται στο πλαίσιο της 
Συμφωνίας (άρθρο 2.4) -
σε κοινοτικό επίπεδο, εφόσον η Συμφωνία εισάγει μια 
πρωτότυπη διαδικασία διαβούλευσης των κοινωνικών εταίρων, 
η οποία "μπορεί να οδηγεί, εφόσον οι κοινωνικοί εταί~οι το 
επιθυμούν," σε μια διαπραγμάτευση, δηλαδiι "στη συναψη 
συμβατικών σχέσεων" (άρθρο 4). 
Πεδiο εφαρμογής της Σvμφωνiας 
7. Η Συμφωνία έχει νομική βάση, εφόσον το Πρωτόκολλο για την Κοινωνικti 
Πολιτική, το οποίο έχει εγκριθεί από τους 12 και έχει επομένως ισχύ 
συνθήκης, παραδέχεται τη δυνατότητα λήψης μέτρων από τους 11. 
Επομένως, ο κοινοτικός χαρακτήρας των μέτρων που λαμβάνονται στο 
πλαίσιο της Συμφωνίας είναι αδιαμφισβήτητος. Εκ του γεγονότος αυτού, το 
Δικαστήριο θα είναι αρμόδιο για την εκτίμηση της ισχύος των οδηγιών που 
εκδίδονται από τους 11 και για την ερμηνεία τους. Εξc'ιλλου, το πεδίο 
εφαρμογiις αυτ<l>ν των οδηγιών θα διέπεται από την αρχ1Ί της εδαφικ6τητας 
: οι οδηγίες αυτέ.ς δεν θα ισχύουν στο έ.δαφος του Ηνωμένου Βασιλείου, 
όμως ένας βρετανός υπήκοος που κατοικεί ή η θυγατρικiι επιχείριση ενός 
β~ετανικού ομίλου που εδρεύει στο έ.δαφος ενός από τα 11 υπόλοιπα κράτη 
μελη, θα υπάγεται στην εναρμονισμένη νομοθεσία του κράτους αυτού. 
Τέλος, το πρωτόκολλο αποτελεί μέ.~ος του κοινοτικού κεκτημένου, όπως 
οποιαδήποτε άλλη διάταξη της Συνθηκης ΕΚ . 
8. Πρέπει εντούτοις να υπογραμμισθεί ότι η Συνθiικη για την Ευρωπα"ίκiι 
Ένωση δεν θίγει την ευχέρεια των φορέων να ανατρέχουν, 6σον αφορά τον 
κοινωνικό τομέ.α, στις διατάξεις που προβλέπονται απ<'Ί τη Συνθiικη ΕΟΚ, 
σύμφωνα με τις διαδικασίες οι οποίες δεσμεύουν τα 12 κρc'ηη μέ.λ η. 
Κατά συνέπεια, η κοινωνικiι πολιτική διέπεται : 
από τις διατc'ιξεις της Συνθiικης Ε.Κ. όπως τροποποιήθηκε από τη 
Συνθήκη για την Ευρωπα·ίκή Ένωση -
απ6 τις διατc'ιξε.ις της Συμφωνίας οι οπόίες Οα αποτελέσουν νέ.ες 
βάσεις για κοινοτικiι δρ<ίση, συμπεριλαμ(:)ανομt:νης της πιΟαν1Ίς 
θέσπισης ν<η.ιοΟετικιί)ν μέτρων απ6 τα Ι Ι κρ(ηη μF.λη τα οποία 
υπέγραψαν τη Συμφωνία. 
Η κοινωνική πολιτική υπόκειται λοιπόν σε δ1''ο αυτόνομα και 
συμπληρωματικά μεταξύ τους νομικά πλαίσια (βλέπε παρ6.ρτημα 1 ). 
ιο 
Ο κύριος στόχος της Επιτροπής είναι να προωθήσει την ανάπτυξη μ"?-ς 
ευρωπα"ίκής κοινωνικής πολιτικής, επωφελούς για το σύνολο των πολιτων 
της Ένωσης και η οποία, στο μέτρο του δυνατού, θα υποστηρίζεται από το 
σύνολο των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή λοιπόν δεν μπο~εί παρά να ελπίζει ότι η κοινοτική δράση στον 
κοινωνικό τομέα θα στηριχθει εκ νέου σε μία μόνο νομικiι βάση. Με αυτή την 
προοπτική, η διάσκεψη των εκπροσώπων των κυβερ~σεων των κρατώ~ 
μελών, η οποία θα πραγματοποιηθεί το 1996, προσφερει μια σημαντικη 
ευκαιρία. 
Τα κύρια κριτήρια που θα προσδιορίζουν την επιλογή της διαδικασίας που 
π~έπει να ακολουθηθεί -Συνθήκη Ε.Κ. ή Συμφωνία των 11 -είναι προ 
παντων: 
η φύση της πρότασης -
η στάση των κοινωνικών εταίρων απέναντι στην πρόταση -
η αναγκαιότητα να προωθηθεί η κοινωνική διάσταση με τον ίδιο 
ρυθμό όπως και οι άλλοι τομείς πολιτικής και ως εκ τούτου η 
δυνατότητα για το Συμβούλιο να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία -
η θέληση να καταστεί δυνατό να επωφεληθούν των διατάξεων όλοι οι 
εργαζόμενοι της Κοινότητας 
η δυνατότητα να προχωρήσουν μαζί οι 12. 
Εφόσον πρόκειται για μελλοντικές προτάσεις, η Επιτροπή θα εκτιμήσει κατά 
περίπτωση, συναρτήσει των προαναφερθέντων κριτηρίων, το κατά πόσον 
ενδείκνυται η προσφυγή στο Πρωτόκολλο. Πάντως, στον τομέα της υγείας 
και της ασφάλειας στο χώρο εργασίας, η Επιτροπή θα δώσει την 
προτεραιότητα στο νομικό μέσο που επιτρέπει τη λήψη απόφασης από τα 12 
κράτη μέλη. 
Εφόσον πρόκειται για προτάσεις που εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου και 
έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο του προγράμματος κοινωνικής δράσης, η 
Επιτροπή θα αποφασίζει κατά περίπτωση εάν πρέπει να γίνεται προσφυγή 
στις όιατάξεις της Συμφωνίας για να προωθηθούν οι προτάσεις, έναντι 
ενδεχόμενου αδιέ.ξοδου στο Συμβούλιο. Σε περίπτωση που επιλέξει τις 
διαδικασίες της συμφωνίας, η Επιτροπή θα κάνει ότι είναι δυνατόν 
ενδεχομένως σε συμφωνία με τους ενδιαφερόμενους κοινωνικούς εταίρους 
ώστε οι ήδη εκτελεσθείσες εργασίες να λαμβανονται υπόψη προκειμένου να 
επιταχυνθεί η πορεία της συμβουλευτικής διαδικασίας. 
ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΛΙ•θΡΩΝ 3 ΚΑΙ 4 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΛΣ 
9. Τα άρθρα 3 και 4 της Συμφωνίας είναι εμπνευσμένα σε. μεγάλο βαθμό από 
τη συμφωνία που συνάφθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1991 από την UNICE, την 
CES και το CEEP και μπορούν να θεωρηθούν ως σημαντική εξέλιξη του 
άρθρου 1188 της Συνθήκης Ι. Επανορίζουν το καθήκον της Επιτροπiις να 
προωθεί τον κοινωνικό διάλογο, προβλέποντας την υποχρέωσiι της, αφενός 
να προωθεί τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και, αφετέρου, 
να ζητεί τη γνώμη τους πριν υποβληθούν προτάσεις στον τομέα της 
κοινωνικής πολιτικής. Επίσης τα άρθρα αυτά ανοίγουν νέες προοπτικές 
όσον αφορά το διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό 
Το άρθρο αυτό προστέΟηκε με την Ενιαία Πράξη και έχει ως εξiις: "η Επιτροπiι 
θα επιδιώκει να αναπτύσσει το δι(ιλογο μεταξύ εργοδοτιίJν και εργαζομένων σε 
ευρωπα"ίκό επίπεδο, ο οποίος θα μπορσι'Jσε, εφόσον τα fn'Jo μέ.ρη το κρίνουν 
επιθυμητό να οδηγήσει σε σχέσεις βασισμέ.νες σε συμφωνία". 
11 
επίπεδο, καθόσον αυτός τώ~α μπορεί να οδηγήσει στη σι'Jναψη συμβατικιί)ν 
σχέσεων, συμπεριλαμβανομενων των συμφωνιών, οι οποίες μπορούν να 
εφαρμόζονται, σε ορισμένες περιπτώσεις, με απόφαση του Συμβουλίου 
βασισμένη σε πρόταση της Επιτροπής. 
Οι λειτουργίες του κοινωνικού διαλόγου 
10. Ο συμβατικός διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό 
επίπεδο σύμφωνα με το άρθρο 118Β της συνθήκης ΕΟΚ εκφράζεται με 
συζητήσεις και ανταλλαγή απόψεων σχετικά με ζητήματα κοινού 
ενδιαφέροντος. Α ν και οι συναντήσεις αυτές δεν κατέληξαν σε επίσημες 
δεσμεύσεις εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων ωστόσο είχαν ως αποτέλεσμα 
πολυάριθμες κοινές γνώμες για σημαντικά θέ.ματα όπως για τα 
μακροοικονομικά προβλήματα, την εισαγωγή νέων τεχνολογιών ή την 
προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας. 
Στο πλαίσιο της εφαρμογής της Συμφωνίας, είναι σημαντικό να γίνει σαφής 
διάκριση των δύο ακόλουθων λειτουργιών του κοινωνικιού διαλόγου: 
διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό να ληφθούν οι 
γνώμες ή οι συστάσεις των ευρωπα·ίκών οργανώσεων των εργοδοτών 
και των εργαζομένων σχτικά με τις διάφορες προτάσεις που 
καταρτίζει η Επιτροπή, 
διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων που στο πλαίσιο 
της συμβατικής αυτονομίας τους και σύμφωνα με το άρθρο 3 
παράγραφος 4 μπορούν να καταλήξουν σε σύναψη συμφωνίας. 
12 
ΔΙΑΒΟΥ ΑΕΥΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΊΆΙΡΟΥΣ 
11. 
12. 
13. ΠΡΟΩθΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ 
ΕΙΑΙΡΟΥΣ 
Σύμφωνα με το άρθρο 3(1) της Συμφωνίας "η Επιτροπiι έχει καθiικον να 
προωθεί τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο 
και να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτ~ για να διευκολύνεται ο διάλογος 
μεταξύ τους, μεριμνώντας ώστε η υποστηριξή της να παρέχεται εξίσου προς 
όλα τα μέρη". Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν στο εξής δικαίωμα να ερωτώνται 
για τη γνώμη τους από την Επιτροπ~ τόσο σχετικά με τους 
προσανατολισμούς της κοινωνικής κοινοτικής πολιτικής, όσο και σχετικά με 
το περιεχόμενο της κοινοτικής δράσης σε αυτό τον τομέα. Η υποχρέωση της 
Επιτροπής να προωθεί τον κοινωνικό διάλογο είναι μεγαλύτερη από ό,τι η 
προγενέστερη διατύπωση που προέβλεπε το άρθρο 118Β της Συνθήκης ΕΟΚ 
("καταβάλει προσπάθειες να αναπτύξει τον κοινωνικό διάλογο μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων σε ευρωπα·ίκό επίπεδο ... "). Κατά τη Συμφωνία, η 
Επιτροπή "έχει το κα.Οήκον να προωθεί τη διαβούλευση" λαμβάνοντας "όλα 
τα απαραίτητα μέτρα για να διευκολύνεται ο διάλογος μεταξύ τους". 
Τα ~η της Συμφωνίας, επομένως, ανέθεσαν στην Επιτροπή δυναμικό ρόλο 
προώθησης του διαλόγου αυτού και συγκεκριμένα να ενεργεί δραστήρια για 
την υπέρβαση των πιθανών δυσκολιιί>ν ή εμποδίων κ<'ιθε φί,σης που θα 
μπορούσαν να παρουσιασθούν για τον ένα iι τον άλλο κοινωνικι) εταίρο και 
θα μπορούσαν να παρακωλύσουν την πρόοδο. Μεταξύ των άλλων μέτρων 
που ενδέχεται να διευκολύνουν το διάλογο περιλαμβάνεται η οργάνωση 
συνεδριάσεων, η παροχή υποστήριξης για κοινές μελέτες iι σε μεικτές 
ομάδες εργασίας, καθώς και η παροχή τεχνικής βοήθειας που κρίνεται 
απαραίτητη για την υποστήριξη του διαλόγου. 
Διευκολύνοντας τον κοινωνικό διάλογο, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά για 
την εξασφάλιση "ισορροπημένης υποστήριξης προς όλα τα μέρη". Προς το 
σκοπό αυτό και για την εξασφάλιση της διαφάνειας και μιας ισόρροπης 
προσέγγισης, η Επιτροπή σήμερα αναθεωρεί τη βοήθεια που χορηγήθηκε 
πρόσφατα στους κοινωνικούς εταίρους. Μια ετήσια έκθεση της κατάστασης 
της υποστήριξης που παρέχεται θα εκδίδεται κατά τα προσεχή έτη από την 
Επιτροπή. 
ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗΣ 
14. Οι παράγραφοι 2 και 3 του ά~θρου 3 της Συμφωνίας π~ο{1λfπουν ότι: "Για 
το σκοπ<'> αυτ<'>, η Επιτροπη, πvιν υποβ<'ιλει πvοτ<ίοΗς ιπον τομι:α της 
κοινωνικiις πολιτικiις, (')ιαβουλείJftαι μΕ τους κοινωνικσι''ς, fΤηίuους ιτχι~τικ<ί 
με τους ενδεχ6μενους προσανατολισμιηΊς μιας κοινοτικt'ις <')l_)<'ισης. Λ ν η 
Επιτροπή, μετά από αυτές τις (')ιαβουλεύσεις, κρίνει 6τι η συγκεκριμένη 
κοινοτική δράση πρέπει να αναληφθεί, διαβουλεύεται με τους κοινωνικούς 
εταίρους σχετικά με το περιεχόμενο της μελετώμενης πρότασης. Οι 
κοινωνικοί εταίροι διατυπώνουν γνιί)μη ή, αναλόγως των περιπτώσεων, 
σύσταση την οποία διαβιβάζουν στην Επιτροπή". 
15. Σημερινή κατάσταση 
Είναι ουσι(.ί>,δες να ~πενθυμι<;τε.ί 6τι, καηί την κατάρτι?η των προτ(ισει.Οy της, 
η Επιτροπη προσεφυγε παντοτε σε. με.γαλο βαθμο στην πρακτικη της 
διαβούλ~υσης. Στο_ν κοινωνικό τομέα, η διαβούλευση αυτiι συχνc'ι ασκεί τα ι 
στο πλαισιο ορισμενων συμβουλευτικών επιτροπών, που έχουν κάθε μία δικό 
της τομέα ειδικής αρμοδιότητας και των οποίων η σύνΟε.ση είναι τριμερής 
(κυβερνήσεις, εργοδότες και εργαζόμενοι), ενώ τα μέλη τους ορίζονται από 
13 
16. 
17. το Συμβούλιο, με πρόταση των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Ανάλογος 
συμβουλευτικός ρόλος ασκείται ωτό τις διάφορες ισομερείς επιτροπές, που 
έχουν συσταθεί ωτό την Επιτροπή σε τομείς όπου υφίσταται ή εκπονείται 
κοινή πολιτική. Σε άλλες περιπτώσεις, ανεπίσημες συνεδριάσεις επιτρέπουν 
τον κοινωνικό διάλογο και τη διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων του 
συγκεκριμένου τομέ.α σχετικά με τις διάφορες προτάσεις της Επιτροπής που 
μπορεί να έχουν κοινωνικές συνέπειες. 
Παράλληλα με τη δράση αυτών των συμβουλευτικών επιτροπών, 
ακολουθούνται ειδικές διαδικασίες διαβούλευσης. Είναι ωφέλιμο να 
υπενθυμιστεί ότι η Επιτροπή συμφώνησε με τα μέλη της ομάδας καθοδήγησης 
του κοινωνικού διαλόγου2, σχετικά με την παρακάτω διαδικασία 
διαβούλευσης για ορισμένες προτάσεις έκδοσης νομοθετικών πράξεων, στην 
οποία οι κοινωνικοί εταίροι ωτέδιδαν μεγάλη σημασία, αλλά που δεν 
ενέπιπτε στην αρμοδιότητα κανενός ωτό τα υφιστάμενα συμβουλευτικά 
όργανα. Η γνώμη των κοινωνικών εταίρων ζητείται ωτό κοινού για κάθε 
πρόταση σε δύο φάσεις: μια πρώτη διαβούλευση λαμβάνει χώρα με βάση ένα 
έγγραφο συζiιτησης της Επιτροπής, ακολουθούμενη από μια δεύτερη 
διαβούλευση που λαμβάνει χώρα μέσα στους επόμενους 3 μήνες, με βάση ένα 
νέο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής λεπτομερέστερο και πλησιέστερο προς 
το σχέδιο το οποίο οι αρμόδιες υπηρεσίες φροντίζουν να υποβάλουν στην 
Επιτροπή. Μετά τις διαβουλεύσεις αυτές, οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
καταρτίζουν κατάλογο των σημείων συμφωνίας και διαφωνίας, όπως 
εκφράστηκαν ωτό τους κοινωνικούς εταίρους και το διαβιβάζουν στην 
Επιτροπή για να ωτοφασίσει αυτή τελικά σχετικά με την πρόταση. 
Παράλληλα με αυτή την κοινή διαβούλευση σε δύο φάσεις, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής διεξήγαγαν και άλλες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των 
κοινωνικών εταίρων σε ορισμέ.νους βιομηχανικούς τομείς και τομείς 
υπηρεσιών, τους οποίους αφορούν περισσότερο οι επιμέρους εξεταζόμενες 
προτάσεις και επίσης με άλλες οργανώσεις οι οποίες δεν συμμετέχουν στον 
κοινοτικό κοινωνικό διάλογο. 
Αυτή τη διαδικασία κοινής διαβούλευσης σε δύο φάσεις, οι υπη~εσίες της 
Επιτροπής επεξέτειναν και σε άλλες οργανώσεις, οι οποιες είναι 
αντιπροσωπευτικές τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα. 
18. Αυτές οι προκαταρκτικές διαβουλεύσεις συνέβαλαν χωρίς αμφιβολία στην 
προσέγγιση των απόψεων και στη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης, έστω 
και αν εξακολούθησαν να υπάρχουν διαφορές απόψεων σε ορισμένες 
περιπτώσεις μεταξύ εκείνων που επιθυμούν νομοθεσία σε κοινοτικό απίπεδο 
και εκείνων που αντιτίθενται σ' αυτήν. 
2 Συστάθηκε σε πολιτικό επίπεδο από εκπροσώπους της UNICE, της CEEP, της CES 
και της Επιτροπής. 
14 
Νέα προσέγγιση 
19. Η Συμφωνία καθορίζει το περιεχόμενο αυτών των δύο φάσεων : 
}η φάση 
*ΊΌ άρθρο 3 παράγρ. 2 προβλέπει ότι "η Επιτροπή, πριν υποβάλει προτάσεις 
στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, διαβουλεύεται με τους κοινωνικούς 
εταίρους σχετικά με τους ενδεχόμενους προσανατολισμούς μιας κοινοτικής 
δράσης". 
2nφάση 
Αν η Επιτροπή, μετά από αυτές τις διαβουλεύσεις, κρίνει ότι συγκεκριμένη 
κοινοτική δράση πρέπει να αναληφθεί, διαβουλεύεται με τους κοινωνικούς 
εταίρους σχετικά με το περιεχόμενο της μελετώμενης πρότασης. Οι 
κοινωνικοί εταίροι διατυπώνουν γνώμη ή, αναλόγως των περιπτώσεων, 
σύσταση την οποία διαβιβάζουν στην Επιτροπή" (άρθρο 3 παράγρ. 3 της 
Συμφωνίας). 
Υπό το φως της ήδη αποκτηθείσας εμπειρίας, η Επιτροπή προτείνει η 
διαδικασία να γίνει ως εξής: 
η πρώτη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους θα λαμβάνει 
~ώρα με την παραλαβή της επιστολής της Επιτροπής. Η ζητούμενη 
διαβούλευση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε γραπτά, είτε αν το 
επιθυμούν οι κοινωνικοί εταίροι, με την διοργάνωση ad hoc 
συνεδρίασης. Η περίοδος διαβούλευσης δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 
6 βδομάδες -
η Επιτροπή θα προσδιορίσει τη θέση της υπό το φως των σχολίων που 
θα λάβει κατά την πρώτη διαβούλευση και θα αποφασίσει ως προς το 
αν είναι σκόπιμο να προχωρήσει στη δεύτερη φάση -
η δεύτερη φάση της διαβούλευσης θα γίνει με την παραλαβi} της 
δεύτερης επιστολής που θα στείλει η ΕπιτροπtΊ, στην οποία θα 
περιέχεται η προβλεπόμενη πρόταση, συμπεριλαμβανομένης της 
ένδειξης ως προς την πιθανή νομική της βάση -
με την ευκαιρία αυτής της δεύτερης διαβούλευσης, οι κοινωνικοί 
εταίροι θα πρέπει να επιδώσουν στην Επιτροπή μια γνώμη γραπτά 
και, εφόσον το επιθυμούν μέσω μιας ad hoc συνεδρίασης, όπου θα 
εκτίθενται τα. σημεία συμφωνίας και διαφωνίας στις αντίστοιχες 
θέσεις τους επί του σχεδίου κειμένου. Ανάλογα με την περίπτωση, θα 
επιδίδουν σύσταση στην οποία θα εκθέτουν τις κοινές τους θέ.σεις επί 
του σχεδίου κειμένου. Η διάρκεια αυτής της δεί,τερης φ{ισης δε.ν θα 
πρέπει επίσης να υπερβαίνει τις 6 εβδομάδες. 
20. Οι νέες διαδικασίες διαβούλευσης δεν θα αντικαταστήσουν πλήρως τις 
παλαιές, ειδικ(ι στις περιπτώσεις που αυτές συνεπάγονται την πα~έ.μβαση 
καθιερωμένων τριμεριίJν συμβουλευτικιί>ν επιτροπών. Ιδιαίτερα, οι ακολουθες 
επιτροπές θα αποτελούν το μηχανισμό διαβούλευσης των κοινωνικών 
εταίρων, με τη <)ιεξαγωγή εφόσον Είναι απαραίτητο, ί'>ιαβσί,λευσης σύμφα>να 
με το άρθρο 3 : Συμβουλευτικi) Επιτροπή για την Ασφάλεια, την ΥγιεινiJ και 
την Προστασία της Υγείας στο Χώρο Εργασίας -Συμβουλευτική Επιτροπi} 
για την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων. Οι δύο διαδικασίες μπορούν 
ενδεχομένως να διεξάγονται παράλληλα, ανάλογα με τα θέ.ματα της ειδικής 
πρότασης. Η Επιτροπή θα φροντίζει, εντούτοις, να αποφεύγεται ο διπλός 
κόπος και να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διαφ(ινεια σε όλα τα 
στάδια των διαφόρων διαδικασι(ον. 
15 
21. Η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να επανεξετ<'ισει τη σημερινl'ι λειτουργία του 
κοινωνικού διαλόγου, με σκοπό να τον πρ~ωθήσει στο πλαίσιο της 
Συμφωνίας. Για το λόγο αυτό, προτίθεται να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για 
την ορθολογικοποίηση των διαφόρων διαδικασιών διαβούλευσης 
συμπεριλαμβανομένης και της τομεακής. 
ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΕΠΕ! ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ 
ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗ 
22. Κατά την κατάρτιση των διαφόρων μέτρων που προτείνει περαιτέρω στο 
πρόγραμμα δράσης σχετικά με την εφαρμογή του Κοινοτικού Χάρτη των 
θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων, η Επιτροπή κρίνει 
σκόπιμο πολλές πρωτοβουλίες θεμελιώ&>υς πολιτικής σημασίας να 
αποτελέσουν αντικείμενο σε βάθος διαβούλευσης στο πλαίσιο του κοινωνικού 
διαλόγου. Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν υπαγόταν στην αρμοδιότητα καμιάς 
από τις υφιστάμενες συμβουλευτικές επιτροπές. Επιπλέον, τα συμπεράσματα 
της συνεδρίασης του Palais d'Egmont της 12ης Ιανουαρίου 1989, που 
εγκρίθηκαν ομόφωνα, εξουσιοδοτούσαν την ομάδα καθοhiιγησης να ζητiισει 
από την Επιτροπi1 "να γίνεται διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους 
σχετικά με το κάθε συγκεκριμένο σχέδιο ή πρόταση απόφασης υπό 
προετοιμασία". 
Στο πλαίσιο της κοινής διαβούλευσης δύο φάσεων που η Επιτροπή είχε 
συμφωνήσει με τους εκπροσώπους της CES, της UNICE και του CEEP ,οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής επεξέτειναν τις διαβουλεύσεις τους και σε άλλες 
οργανώσεις που είναι αντιπροσωπευτικές τόσο στον οικονομικό όσο και στον 
κοινωνικό τομέα. 
23. Μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ, του Πρωτοκόλλου για την 
Κοινωνικiι Πολιτικi1 και της Συμφωνίας, ορισμένες οργανώσεις, οι οποίες 
δεν συμμετέχουν στο διεξαγόμενο κοινωνικό διάλογο, ζiιτησαν επίσημα από 
την Επιτροπή να λαμβάνουν μέρος άμεσα στον κοινωνικό διάλογο. Για να 
μπορεί να λάβει θέση σχετικά με το θέμα αυτό, εν πλήρει γνώσει των 
γεγονότων, η Επιτροπή πραγματοποίησε μελέτη σχετικά με τις ευρωπα·ίκές 
οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων, ώστε να κατανοήσει σαφέστερα 
τους διαφόρους μηχανισμούς με τους οποίους καθιερώνονται 
αντιπροσωπευτικοί κοινωνικοί διάλογοι σε εθνικό επίπε()ο και να καθορίσει 
ευκολότε~α τον τρόπο με τον οποίο η διαδικασία αυτiι f.utορεί να 
λειτουργησει καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. 
Η μελέτη αυτή για τους κοινωνικούς εταίρους, της οποίας τα κύρια 
συμπεράσματα περιλαμβάνονται στο παράρτημα 3, διατίθεται στο κοινό 
κατόπιν αιτήσεως. Η Επιτροπή εξάγει τα ακόλουθα δύο συμπεράσματα από 
αυτή τη μελέτη: 
(α) η ποικιλία πρακτικiις στα διάφορα κράτη μέλη είναι τέτοια, ώστε δεν 
υπάρχει ενιαίο πρότυπο το οποίο θα μπορούσε να ακολουθηθεί σε 
ευρωπα·ίκό επίπεδο -
(β) εφόσον τα δι(ιφορα συστiιματα των κρατών μελών χ~ειάσθηκαν 
μερικά χρόνια για να αναπτυχθούν και να επεκταθούν, θα ηταν πλάνη 
να φαντασθεί κανείς ότι μπορεί ένα ευρωπα·ίκό σύστημα να 
δημιουργηθεί με διοικητική απόφαση μέ.σα σε μικρό χρονικό διάστημα. 
24. Η Επιτροπή εκτιμά, γενικά, ότι πρέπει να ζητείται η γνώμη των οργανώσεων 
σύμφωνα ,με τις διατ<'tξεις του άρθρου 3 της Συμφωνίας, στο μέτρο που 
ανταποκρινονται στα ακόλουθα κριτiιρια: 
είναι διεπαγγελματικές iι έ.χουν συσταθεί κατ<'ι κλ<'t<)ο iι κατrιγορία 
δρ<ιστηριοτt'1των και είναι οργανωμένες σf. ευρωπα·ίκό επίπε(')ο -
16 
ωτοτελούνται ωτό οργανώσεις, οι οποίες είναι αναγνωρισμένες οι 
ίδιες ότι ωτοτελούν ανωτόσπαστο μέρος των δομών των κοινωνικών 
εταίρων των κ~ατών μελών, έχουν ικανότητα διαπραγμάτευσης 
συμφωνιών και ει ναι, στο μέτρο του δυνατού, αντιπροσωπευτικές σε 
όλα τα κράτη μέλη -
έχουν επαρκείς δομές που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν 
ωτοτελεσματικά στη διαδικασία διαβούλεοοης. 
Στο παρά~τημα 2 αναφέρονται οι οργανώσεις οι οποίες, στην παρούσα φάση, 
αντωτοκρινονται γενικά στα κριτήρια αυτά. Ο κατάλογος αυτός θα 
αναθεωρηθεί υπό το φως της αποκτηθείσας εμπειρίας στο πλαίσιο των νέων 
διαδικασιών που θεσπίστηκαν με τη συμφωνία και την εξέλιξη του 
κοινωνικού διαλόγου. 
25. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή αναγνωρίζει πλήρως ότι ο κοινωνικός διάλογος 
μεταξύ UNICE, CEEP και CES επέτρεψε την απόκτηση σημαντικής εμπειρίας. 
Επίσης έλαβε γνώση της κοινής τους θέσης σχετικά με την εφαρμογή των 
νέων διαδικασιών που θεσπίζονται με τη Συμφωνία. 
26. Υπάρχουν ορισμένες οργανώσεις που πληρούν τα κριτήρια που 
απαριθμούνται στην παράγραφο 24 και επομένως θα μπορούσαν να 
συμμετέχουν στη διαβούλευση. Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να υιοθετήσει 
περιοριστική άποψη όσον αφορά αυτό το θέμα αλλά ταυτόχρονα έχει 
επίγνωση των πρακτικών προβλημάτων που τίθενται από την πληθώρα 
ενδεχόμενων παραγόντων. Μόνο οι ίδιες οι οργανώσεις είναι σε θέση να 
αναπτύξουν τις δικές τους δομές διαλόγου και διαπραγμάτευσης. Η 
Επιτροπή θα προσπαθήσει να προωθήσει την ανάπτυξη νέων δομών σύνδεσης 
μεταξύ όλων των κοινωνικών εταίρων προκειμένου να συμβάλει στην 
ορθολογικοποίηση και τη βελτίωση της διαδικασίας αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, 
θα επιδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων 
επιχειρήσεων. 
27. Λυτι) ανακινεί το ερ<ί)τημα κατ<'χ. πι)οον f.ίνα.ι αναγκαίο, οι~ μια πριοτη φι'ιση, 
να συσταΟεί μια μορφiι συμβουλευτικοί' οργανισμοί' iι Fπιτροπiις <nJνbFσμου 
για την εκτέλεση των διαδικασιών που προβλέπονται κατά το άρθρο 3 της 
Συμφωνίας. Αφού μελέτησε προσεκτικά το θέμα, η Επιτροπή κρίνει ότι κατ' 
αυτό το αρχικό στάδιο ένα τέτοιο μέτρο δεν είναι ο καλύτερος τρόπος 
προώθησης του θέματος, παρόλο που αυτό θα πρέπει χω~ίς αμφιβολία να 
επανεξετασθεί, με βάση την εμπειρία που θα προκύψει απο την εξέλιξη της 
διαδικασίας. 
17 • I 
i 
I 
Νέα προσέyyισn τnc; διαβούλεvσnc;: περίληψη 
28. Εφεξής, η κατάσταση όσον αφορά την διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων 
σχετικά με θέματα κοινωνικής πολιτικής παρουσιάζεται ως ακολούθως: 
η Επιτροπή Οα συνεχίσει όπως και στο παρελθόν τις ευρείες 
διαβουλεύσεις προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η πολιτική της είναι 
η καταλληλότερη δυνατή σε σχέση με την οικονομική και κοινωνική 
πραγματικότητα. Η διαβούλευση αυτή θα καλύψει το σύνολο των 
ευρωπ~ϊκών ή, κατά περίπτωση,, εθνικών ο~γανώσε~ν που μπορεί να 
ενδιαφερονται για την κοινοτικη κοινωνικη πολιτικη. 
Στο πλαίσιο των διατάξεων του άρθρου 3 της Συμφωνίας προβαίνει 
σε επίσημες διαβουλεύσεις με τις ευρωπα"ίκές οργανώσεις κοινωνικών 
εταί~ν, που ωταριθμούνται στο παράρτημα 2 και πληρούν τα 
κριτηρια της παραγράφου 24. 
Η Επιτροπiι εκτιμά ότι οι διαδικασίες αυτές ειδικής διαβούλευσης 
σύμφωνα με το άρθρο 3 της Συμφωνίας πρέπει να εφαρμόζονται για 
κάθε πρόταση σχετικά με τον κοινωνικό τομέα οποιαδήποτε και αν 
είναι η επιλεχθείσα νομική βάση. Εξάλλου, η Επιτροπή διατηρεί το 
δικαίωμα να προβεί σε ειδικέ.ς διαβουλεύσεις σχετικά με κάθε άλλη 
πρόταση σε οριζόντιο ή κλαδικό επίπεδο που έχει κοινωνικές 
συνέπειες. 
Οι επίσημες διαβουλεύσεις των κοινωνικών εταίρων που 
προβλέπονται στο άρθρο 3 της Συμφωνίας μπορούν να καταλήξουν 
σε γνώμες, συστάσεις ή σε συμβατικές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων 
των συμφωνιών, στους τομείς της αρμοδιότητάς τους. 
18 
ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΒΟΥ ΛΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ 
29. Με την ευκαι~ία της διαβούλευσης με την Επιτροπi} σχετικά με το 
περιεχόμενο προτασης για κοινοτική δράση, οι κοινωνικοί εταίροι μορούν να 
ι-~φέρουν γν{ί)μη ή, ενι)εχομένως, σύσταση που διαβιβάζουν στην Επιτροπή. 
Εναλλακτικά, μπορούν επίσης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 3( 4), "να 
πληροφορούν την Επιτροπή για την θέλησή τους να κινήσουν τη διαδικασία 
που προβλέπεται στο ά~θρο 4". Εφόσον επιλέξουν αmή τη λύση, μπορούν 
να κινήσουν, στο πλαισιο της ανεξαρτησίας που διαθέτουν, διαδικασία 
διαπραγμάτευσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σύναψη άμεσης συμφωνίας 
μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Η διάρκεια της διαδικασίας 
διαπραγμάτευσης μπορεί να είναι 9 μήνες και ακόμη να παραταθεί με τη 
σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής. 
30. Το θέμα κατά πόσον μια συμφωνία μεταξύ κοινωνικών εταίρων, που 
αντιπροσωπεύουν ορισμέ.νες επαγγελματικέ.ς κατηγορίες i} κλάδους, αποτελεί 
επαρκή βάση για την Επιτροπή έτσι ώστε να αναστείλει τη νομοθετικtΊ της 
δράση, θα πρέπει να εξετασθεί κατά περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα 
τη φύση και το πεδίο εφαρμογής της πρότασης, καθώς και τον ενδεχόμενο 
αντίκτυπο οποιασδipτοτε συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων κοινωνικών 
εταίρων σχετικά με το θέμα το οποίο αφορά η πρόταση. 
3 Ι. Οι κοινωνικοί εταίροι, οι οποίοι διεξάγουν τις διαπραγματεύσεις τους κατά 
τρόπο ανεξάρτητο, δεν είναι κατ,ουδένα τρόπο υποχρεωμένοι να 
περιοριστούν στο περιεχόμενο των προτάσεων που εκπονεί η Επιτροπi} ή να 
επιφέρουν τροποποιήσεις, εννοουμένου ότι μόνον οι τομείς,τους οποίους 
αφορά η πρόταση της Επιτροπής, μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο 
κοινοτικής δράσης. Οι ενδιαφερόμενοι κοινωνικοί εταίροι θα είναι εκείνοι 
οι οποίοι θα δεχτούν να διαπραγματευτούν μεταξύ τους. Η σύναψη μιας 
τέτοιας συμφωνίας εναπόκειται εξολοκλήρου στις διάφορες οργανώσεις. 
Ωστόσο η Επιτροπή εκτιμά ότι οι διατάξεις σχετικά με τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις που περιέχονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της Συμφωνίας 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τις οργανώσεις που υπογράφουν μια 
συμφωνία. 
32. Η διάρκεια της διαπραγμάτευσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 9 μήνες, 
εκτός εάν αποφασισθεί από κοινού από τους ενδιαφερομένους κοινωνικούς 
εταίρους και την Επιτροπή. Η Συμφωνία ανέ.θεσε στην Επιτροπή τη 
φροντίδα να εκτιμά τις πιθανότητες που έχουν τα δύο μέ.ρη να επιτύχουν 
συμφωνία μέσα στην καθορισμένη περίοδο. Αυτό θα αποτρέψει τη διαιώνιση 
των διαπραγματεύσεων χωρίς διέ.ξοδο, που θα κατέληγαν να παραλύσουν το 
κανονιστικό έργο της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα ασκεί αυτό το καθήκον της 
εκτίμησης με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικ<i>ν εταίρων. 
33. Προς το σκοπό αυτό, με τη λήξη της προθεσμίας των 9 μηνd)ν, i} πριν, οι 
κοινωνικοί εταίροι υποβάλουν στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με τις 
διαπραγματεύσεις η οποία πληροφορεί την Επιτροπή : 
α) είτε ότι έχουν συνάψει συμφωνία και καλούν από κοινού την 
Επιτροπή να προτείνει στο Συμβούλιο την έγκριση απόφασης 
εφαρμογής -
β) είτε ότι έχουν συνάψει συμφιι>νία μεταξ1'' τους και προτιμούν 
να εξασφαλίσουν την εφαρμογiι της συμφωνίας σΊ)μφωνα με τις 
διαδικασίες και τις πρακτικές των κοινωνικών εταίρων και 
των κρατών μελιί)ν -
19 
γ) 
δ) είτε ότι προτίθενται να εξακολουθήσουν τις διαπραγματείJσεις 
πέραν των προβλεπομένων 9 μηνών και ότι για το σκοπό αυτό 
ζητούν από την Επιτροπή να καθορίσουν από κοινού νέα 
προθεσμία -
είτε ότι είναι αδύνατον να καταλήξουν σε συμφωνία. 
34. Στην περίπτωση που προβλέπεται στο σημείο (δ), η Επιτροπή θα εξετάσει τη 
σκοπιμότητα πρότασης υπό το φως των πραγματοποιηθεισών εργασιών 
νομοθετικής π~ης στον εν λόγω τομέα και θα διαβιβάσει τις αποφάσεις 
της στο Συμβουλιο. θα γίνει επίσης διαβούλευση με την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και το Ευρωπα"ίκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τις 
διαδικασίες που προβλέπονται στη Συνθήκη. 
3 5. Σε κάθε περίπτωση και με την επιφύλαξη της αρχής της αυτονομίας των 
κοινωνικών εταίρων, αρχή που διέπει τα άρθρα 3 κι 4 της Συμφωνίας, η 
Επιτροπή κρίνει ότι το Ευρωπα"ίκό Κοινοβούλιο πρέπει να τηρείται ενήμερο 
στη διάρκεια όλων των φάσεων της διαδικασίας διαβούλευσης ή ενδεχόμενης 
διαπραγμάτευσης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. 
36. 'Οσον αφορά τη διαβούλευση με τα κράτη μέλη, αυτή πρέπει να λαμβάνει 
χώρα όπως κατά το παρελθόν. Όσον αφορά την κατάσταση στις χώρες του 
ΕΟΧ, αναφέ.ρθηκε παραπάνω ότι το πρωτόκολο αποτελεί μέρος του 
κοινοτικού κεκτημένου, όπως άλλες διατάξεις της Συνθήκης Ε. Κ. Έτσι, μια 
απόφαση που λαμβάνεται με βάση το άρθρο 4 θα ισχύει και για τις χώρες του 
ΕΟΧ. Στην πράξη, οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων καλύπτουν κατά 
κανόνα τις χώρες αυτές, έτσι ώστε αυτές να ενσωματώνονται εκ των 
πραγμάτων σε όλες τις φάσεις διαβούλευσης, καθόσον άλλωστε η 
διαπραγμάτευση είναι υπόθεση των κοινωνικών εταίρων. 
20 
Η ΕΦΑΡΜΟfΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ 
" 
37. Οι συμφωνίες που συνάπτονται σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να 
εφαρμόζονται : 
α) είτε σύμφωνα με τις διαδικασίες και την πρακτική των 
ενδιαφερομένων κοινωνικών εταίρων και των κρατών μελών 
η διάταξη αυτή συμπληρώνεται ωτό την ακόλουθη δήλωση: 
"Τα 11 Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη δηλώνουν ότι ο πρώτος τρόπος 
εφαρμογής των συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε 
κοινοτικό επίπεδο, στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 4, παράγ~αφος 
2, θα είναι η ανάπτυξη του περιεχομένου των συμφωνιών αυτων, με 
συλλογική διωτραγμάτευση και σύμφωνα με τους κανόνες που 
ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος και, συνεπώς, αυτός ο τρόπος 
εφαρμογής δεν συνεπάγεται υποχρέωση για τα κράτη μέ.λη να 
εφαρμόζουν άμεσα τις εν λόγω συμφωνίες ή να εκπονούν κανόνες 
μεταγραφής τους, ούτε υποχρέωση να τροποποιούν τις ισχύουσες 
εσωτερικέ.ς διατάξεις για να διευκολύνουν την εφαρμογή τους". 
β) είτε, σε θέματα που καλύπτονται ωτό το άρθρο 2, όταν το 
ζητούν από κοινού τα υπογράφοντα μέρη, με ωτόφαση του 
Συμβουλίου που λαμβάνεται μετά ωτό πρόταση της Επιτροπής. 
ΊΌ Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, εκτός εάν η εν 
λόγω συμφωνία περιέχη μία iι περισσ6τε~Fς <)ιατ<'ιξFις οχFτικές 
μf. τομέ.α. α.π.ι) τους ανα.ψf.ρ6μF.νους στο αt_)0t_)O 2, παρ<ίγραψος 
3, οπότε αποφασίζει με ομοφωνία. 
Στην περίπτωση διαπραγματεύσεων που καταλήγουν σε συμφωνία, την οποία 
οι κοινωνικοί ετάιροι αποφασίζουν να εφαρμόσουν εθελοντικά, οι όροι της 
συμφωνίας αυτής θα δεσμεύουν τα μέρη και θα ισχύουν μόνο για αυτά και 
μόνο σύμφωνα με την πρακτική και τις διαδικασίες που ισχύουν ειδικά για 
αυτά στα αντίστοιχα κράτη μέλη. 
21 
Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟΥ 
38. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η εφα~μογή των συμφωνιών που συνάπτονται 
σε κοινοτικό επίπεδο κατόπιν κοινης αιτήσεως των κοινωνικών εταίρων, με 
ωτόφαση του Συμβουλίου, ύστερα ωτό πρόταση της Επιτ~οπής, συνεπάγεται 
ότι το Συμβούλιο δεν έχει τη δννατότητα να τροποποιησει τη συμφωνία. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή θα περιο~ιστεί να προτείνει οπωσδήποτε, μετά 
την εξέταση της συναφθείσας συμφωνιας μεταξύ κοινωνικών εταίρων, την 
έκδοση ωτόφασης σχετικά με τη συμφωνία όπως έχει υπογραφεί μεταξύ των 
μερών. . 
39. Ως θεματοφύλακας των συνθηκών, η Επιτροπή προετοιμάζει τις προτάσεις 
για ωτόφαση που πρόκειται να υποβάλει στο Συμβούλιο λαμβάνοντας υπόψη 
τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα των συμβαλλομένων μερών, την εντολή 
τους και την "νομιμότητα" κάθε ρήτρας που πε~ιέχεται στη συλλογική 
σύμβαση σε σχέ.ση προς το κοινοτικό δίκαιο, καθως και την τήρηση των 
διατάξεων σχετικά με τις μικρομεσαίες επιχειρiισεις που περιέχονται στο 
άρθρο 2 παράγραφος 2. Οπωσ~ipτοτε., η Επιτροπiι προτίθεται να 
επισυνάπτει σε όλες τις προτάσεις που υποβάλλει στο Συμβούλιο σχετικά με 
τον εν λόγω τομέ.α, αιτιολογικiι έκθf.ση, καθώς και παρατηρiισεις και 
αξιολόγηση της συμφωνίας που έχει συναφθεί από τους κοινωνικούς 
εταίρους. 
Εφόσον η Επιτροπiι κρίνει ότι δεν πρέπει να υποβ(ιλει στο Συμβούλιο 
πρόταση για ωτόφαση σχετικά με την εφαρμογiι μιας συμφωνίας, 
πληροφορεί πάραυτα στα υπογράφοντα μέρη σχετικά με τους λόγους της 
ωτόφασής της. 
40. Το άρθρο 4 παράγραφος 2 της Συμφωνίας δεν προβλέπει τη διαβούλευση του 
Ευρωπα·ίκού Κοινοβουλίου σχετικά με αιτήσεις που υποβάλλονται στην 
Επιτροπή ωτό τους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή μιας συμφωνίας 
μέσω ωτόφασης του Συμβουλίου. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να 
πληροφορεί το Κοινοβούλιο ωτοστέλλοντάς του το κείμενο της συμφωνίας, 
συνοδευόμενο ωτό την πρότασή της για ωτόφαση και την αιτιολογική 
έκθεση, έτσι ώστε να μπορεί, εφόσον το κρίνει σκόπιμο να διαβιβάσει τη 
γνώμη του στην Επιτροπή και το Συμβούλιο. 
41. Η απόφαση του Συμβουλίου πρέπΕι να περιορίζεται στο να καθιστ(ι 
δεσμευτικές τις διατ<J.ξεις της συμφωνίας που έχει συναφθεί μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων, έτσι ώστε το κείμενο της συμφωνίας να μην αποτελεί 
μέρος της απόφασης αλλά να επισυν(ιπτεται σ'αυτiιν. 
42. Εφόσον το Συμβούλιο αποφασίσει, σύμφωνα με τις διαδιακασίες που 
προβλέπονται στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 4 να μην 
θέσει σε εφαρμογή τη συμφωνία όπως αυτή συνάφθηκε από τους κοινωνικούς 
εταίρους, η Επιτροπiι θα αποσύρει την πρότασiι της για απόφαση και θα 
εξετάσει τη σκοπιμότητα να προτείνει. υπό το φως των πραγματοποιηθεισών 
εργασιών, νομοθετικiι πράξη στον εν λόγω τομέα. 
22 
ΕΦΑΡΜΟfΗ ΤΩΝ ΟΔΗfΙΩΝ ΜΕΣΩ ΣΥ ΛΛΟfΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ 
43. Το άρθρο 2(4) της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική επιτρέπει στα 11 
κράτη μέλη να "αναθέτουν στους κοινωνικούς εταίρους, εφόσον οι 
κοινωνικοί εταίροι το ζητήσουν ωτό κοινού, την εφαρμογή των οδηγιών που 
θεσπίζονται κατ' εφαρμογή των παραγ~φων 2 και 3". Το κράτος μέλος 
εξακολουθεί, εντούτοις, να έχει την ευθύνη για την εξασφάλιση του ότι "οι 
κοινωνικοί εταίροι έ;χουν λάβει τα ωταραίτητα μέτρα σε συμβατική βάση" και 
για ''να θεσπίζει τις αναγκαίες διατάξεις, ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή σε 
θέση να εξασφαλίζει τα ωτοτελέσματα που επιβάλλονται από την εν λόγω 
οδηγία". Αυτή η θέση σε ισχύ μιας οδηγίας δια της συμt~τικiις οδού πρέπει 
να επέρχεται "το αργότ~ κατά την ημερομηνία κατά την οποία πρέπει να 
μεταφερθεί μια οδηγία συμφωνα με το άρθρο 189". 
44. Η διάταξη αυτή θεσπίζει, στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Ένδεκα, τη 
γενική αρχή δυνάμει της οποίας μπορούν να τίθενται σε ισχύ οι οδηγίες δια 
της οδού της συλλογικής σύμβασης. Η αρχή αυτή είχε ήδη αναγνωριστεί από 
την νομολογία του Δικαστηρίου3. Άλλωστε είναι σύμφωνη με τις διατάξεις 
θέσης σε ισχύ που έχουν θεσπιστεί ωτό τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας4 και 
ωτό το Συμβούλιο της Ευρώπης5. 
45. Το άρθρο 2(4) της Συμφωνίας των Ένδεκα πρέπει να ερμηνεύεται 
λαμβανομένων υπόψη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 1 αυτiις της 
Συμφωνίας: να προωθηθεί ο διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και 
να λαμβάνεται υπόψη η ποικιλομορφία των εθνικών πρακτικών, ιδιαίτερα 
στον τομέα των συμβατικών σχέσεων. 
46. Κατά το άρθρο 2(4) δεν απαιτείται ωτό τα κράτη μέλη η καθιέρωση 
ιδιαίτερης ή ειδικής διαδικασίας ούτε η ύπ~ξη επίσημης ρητής εντολής που 
πρέπει να δοθεί στους κοινωνικούς εταιρους.Οι τελruταίοι δεν είναι 
αναγκασμένοι να υποβάλουν κοινή αίτηση πριν ωτό τη διαπραγμάτευση της 
συμφωνίας για τη θέ.ση σε ισχύ της οδηγίας. Το πραγματικό συμπέρασμα μιας 
συμφωνίας και η διαβίβασή του στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους θα 
έπρεπε να θεωρείται ως σιωπηρή κοινή αίτηση στο πλαίσιο του πρώτου 
εδαφίου του άρθρου 2(4). 
47. Σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 2(4) το ενδιαφερόμενο κράτος 
μέλος εξακολουθεί να είναι υπεύθυνο για την εξασφάλιση, το αργότερο κατά 
την η~ομηνία κατά την οποία πρέπει να μεταφερθεί μια οδηγία σύμφωνα 
με το αρθρο Ι89, της θέσπισης ωτό τους κοινωνικούς εταίρους των 
απαραίτητων διατάξεων μέσω συμφωνίας και λαμβάνει "{>λα τα απαραίτητα 
μέτρα που επιτρέπουν ανά πάσα στιγμή να εξασφαλίζονται τα αποτελέσματα 
που επιβάλλονται από την εν λόγω οδηγία". Η διατύπωση αυτή, που αποτελεί 
ελαφ.ρά τροποποιημένη παραλλαγή της διατύπωσης των αντίστοιχων 
διατάξεων ορισμένων οδηγιών6 , προ-υποθέτει ότι το ενδιαφερόμενο κράτος 
μέλος πρέπει να προβλέπει τις διαδικασίες έτσι ώστε να επιτρέπεται, 
ενδεχόμενα, η πλήρωση των κενών που θα μπορούσε να παρουσιάζει η 
3 Υπόθεση l93/83[I985], Συλλογiι 427 
4 Συμβάσεις ΔC>Ε αριθ. 100, Ι Ο Ι, 106, 1 ι ι, l 71, 172 κ.τ .λ. 
5 Άρθρο 35(1) του Ευρωπα·ίκού Κοινωνικού Χάρτη. 
6 Άρθρο 2 (Ι) της οδηγίας 92/56/ΕΟΚ της 24.6.1992. 
Άρθρο 9 (1) της οδηγίας 91/533/ΕΟΚ της 14.10.1991. 
23 
συμφωνία η οποία θέτει σε εφαρμογi1 την οδηγία, έτσι ιί)στε να εξασφαλίζεται 
για τους ενδιαφερομένους εργαζομένους η δυνατότητα να επωφελούνται 
πραγματικά από τα δικαιώματα που τους παρέχει η οδηγία. 
48. Σύμφωνα με το άρθρο 2(4), το κράτος μέλος οφε.ίλε.ι "να εξασφαλίζει τα 
αποτελέσματα που επιβάλλονται από την εν λόγω οδηγία", έστω και αν 
μπορεί να αναθέσει στους κοινωνικούς εταίρους την εφαρμογi1 αυτής. 
Σχετικά με αυτό ισχύει το άρθρο 1 της Συμφωνίας σχετικά με μέτρα "στα 
οποία λαμβάνεται υπόψη η ποικιλομοQΨία των εθνικών πρακτικών, 
ιδιαιτέρως στον τομέα των συμβατικών σχεσεων••. 
24 
};ΥΜΗΕΡΑΣΜΛ 
49. Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε από την συνύπαρξη δύο νομικών 
πλαισίων δράσης στον κοινωνικό τομέα είναι πολίJπλοκη και θα είναι 
δύσκολο να διευθετηθεί. 
Ο νέος ρόλος των κοινωνικών εταίρων αποτελεί σημαντικό βήμα, όμως θα 
απαιτηθεί χρόνος για να ενδυναμωθεί και να αναπτυχθεί. Η Επιτροπή θα 
πράξει ό,τι μπορεί για τη διεξαγωγή αυτών των νέων διαδικασιών με 
αποτελεσματικό αλλά και ευέλικτο τρόπο. Το σπουδαιότερο σ' αυτό το 
πρώιμο στάδιο της εφαρμογής των νέων μηχανισμών είναι να προβλεφθεί η 
δυνατότητα φυσικής εξέλιξης. Η δημιουργία βαριάς δομής δεν φαίνεται ότι 
θα δώσει τα καλύτερα αποτελέσματα σε ένα τόσο πρώιμο στάδιο. 
Η Επιτροπή ελπίζει, επομένως, ότι η π~ούσα Ανακοίνωση θέτει τους 
βασικούς κανόνες για την εφαρμογrΊ των νεων διαδικασιών , με στόχο να 
διεξαχθούν οι εργασίες αποτελεσματικά και προσεκτικά. 
Η ανάγκη για συνεχiι αναθεώρηση των διαδικασιών, εντούτοις, έχει τονισθεί 
συχνά και η Επιτροπiι αναλαμβάνει να καθιερώσει σχέδιο τακτικής εκτίμησης 
και επανεξέτασης σε συνεργασία με το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και τους 
ίδιους τους κοινωνικοίJς εταίρους σύμφωνα με την αποκτηθείσα εμπειρία. 
25 
ΠΑΡΑΡΊΉΜΑ 1 
ΣΧΗΜΑΠΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 
ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ''ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ'' ΔΙΑΤΑΒΡΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΊΈΛΟΥΝ 
ΝΟΜΙΚΗΒΑΣΗ 
ΙΙΡΩΙQΚΟΛΟ ΤΟΥ ΜΑΑ.ΣτΡ:ιχτ 
ΔΥΝΑΤΟτΗτΑ ΕΙΔΙΚΗΣ 
ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑΣ 
( 44/66). (άρθρο 2 § 1) 
* 
* 
* 
* 
* Η βελτίωση, ιδιαίτερα. του περιβάλλοντος εΡΎασίας Ύtα την 
προστασία της υγείας και της ασΦάλειας τω ν εΡΎαζΟJJ ένω ν -
οι συνθήκες εΡΎασίας 
η πληροΦόρηση και η διαβοόλευση των εΡΎαζΟJJένrον -
η· ισότητα pεταξό ανδρΦν και yυναικmν. όσον α.Φορά τις ευκαιρίες τους 
στην αΎορά της εΡΎασίας και τη pεταχείριση κατά την εΡΎασία -
η ένταξη των ατόJ]ων που αποκλείονται από την αγορά της εΡΎασ{ας. 
ΑΠΑΙΠΙΣΗ ΟΜΟΦΩΝΙΑΣ (1 1). (άρθοο 2 § 3) 
* 
* 
* 
* 
* 
* η κοινrονική ασΦάλιση και η κοινωνική προστασία των εΡΎαζΟJJένων -
η προστασία των εΡΎαζοι.ιένrον σε περίπτωση καταΎΥελίας της σύpβα.σης 
εΡΎασ{ας -
η συλλογική εκπροσmπηση και άJjυνα των συpφερόντων των εΡΎαζοpένrον 
και των εΡΎοδοτΦν. συpπεριλαJJβανοι.ιένης της συνδιαχείρισης -
οι συνθftκες απασχόλησης των πολιτmν τρίτων χωρΦν που δι~ένουν 
νόJJ ψ α στο έδαΦος της Κοινότητας -
οι οικονΟJJ ικtς συνεισφορές που αποβλέπουν στην προοθηση και τη 
δηuιουρ-γ(α θfσεων απασχόλησης. 
ΡΙΠΩΣ ΕΚΤΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟτΗτΑΣ (άρθρο 2 § 6) 
~οιβές -
δικα{ωpα του συνεταιρίζεσθαι. δικα{ωpα απεργίας. δικαίωpα 
ανταπερ-γ(ας. 
26 
ΣΥΝθΗΚΗΕΚ. 
* 
* 
* 
* 
* 
* ΔΥΝΑΤΟτΗΤΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑΣ 
(54/76) 
άρθρο 49 : ελεΌθερη κυκλοΦορία των ερyαζομtνmν -
άρθρο 54 : δικαίmι.ια εΎJCατάστασης -
άρθρο 57 : αι.ι οιβα{α αναyνώ ριση διπλαιι.ι άτm ν -
άρθρο 125 (vto) : ΕΚΤ (απόφαση εφαρμογής) -
άρθρο 127 (vto) : επαγyελJ,Jατική κατάρτιση -
άρθρο ι ι 8 Α : υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας -
άρθρο 100 Α. άρθρο 43 : γεωργία -
άρθρο 75 : ι.ιεταΦορfς. 
ΑΠΑΙΙΗΣΗ ΟΜΟΦΩΝΙΑΣ (12) 
* 
* Q.ρθρο 51· : κο ι νm νική ασφάλιση 
(ι.ιtτρα απαραίτητα yια την ελεύθερη κυκλοΦορία) 
άρθρο 100 :εσωτερική αΎορά -
άρθρο 130 Δ . αποστολή, στόχοι προτεραιότητας και οργάνωση των 
Διαρθρωτικών Ται.ιείων -
άρθρο 235 
27 
ΠΑΡΑΡΊΉΜΑ 2 
Κατάλοyοc: οργανώσεων των κοινωνι.χών εταίQων ποv αντιστοιχεί στο 
σημεuινόστάδι.ο των κuιτοοίων τns παραyQάφοv 24 τnc; Ανακοίνωσnc; 
1. Γενικές διεπαγγελματικές οργανώσεις: 
Ενωση συνομοσπονδιών της βιομηχανίας και των εγοδοτών της Ευρώπης και 
κλαδικές οργανώσεις της (UNICE) 
Ευρωπα·ίκό κέντρο της δημόσιας επιχείρησης (CEEP) 
Ευρωπα·ίκή συνομοσπονδία ενώσεων εργαζομένων και οι συνδικαλιστικές 
επιτροπές της (CES) 
2. Διεπαννελματικές οργανώσεις που εκπροσωπούν ορισμένες κατηγορίες 
εργαζομένων ή επιχειρήσεων: 
Ευρωπα"ίκiι ένωση βιοτεχνίας και ΜΜΕ, UEAPME, EUROPMI και λοιπές 
συνδεδεμένες οργανώσεις 
Ευρωπα·ίκή συνομοσπονδία στελεχών (CEC) 
Eurocadres 
3. Ειδικές οργανώσεις: 
EUROCHAMBRES 
4. Κλαδικές οργανώσεις που δεν είναι συνδεδεμένες σε διεπαγγελματικό επίπεδοΙ 
Ευωπα·ίκή συνομοσπονδία λιανικού και χονδρικού εμπορίου 
(EUROCOMMERCE) 
Επιτροπή γεωργικών επαγγελματικών οργανώσεων της ΕΚ/Γενική επιτροπή 
·γεωργικής συνεργασίας της ΕΚ (COPA/COGECA) 
Ένωση συνεταιρισμών ευρωπαίων ασφαλιστών (ACME) 
Διεθνής ένωση μεσαζόντων ασφάλισης και aντασφάλισης (BIPAR) 
Ευρωπα·ίκή Επιτροπή Ασφαλίσεων (CEA) 
Τραπεζική ομοσπονδία της ΕΚ 
Όμιλος ταμιευτηρίων της Ευρωπα·ίκής Κοινότητας (GCECEE) 
Ένωση συνεργασίας τραπεζών της ΕΚ 
Ευρωπα·ίκή ομοσπονδία ξύλου (FEB) 
Ευρωπα·ίκή ομοσπονδία βιομηχανίας κατασκευών 
Συνομοσπονδία εθνικών ενώσεων ξενοδοχείων και εστιατορίων της 
Ευρωπα"ίκής Κοινότητας (HOTREC 
Ι. Ανάλογα με τις ανάγκες θα γίνεται επίσης διαβούλευση με τις κλαδικές 
οργανώσεις της UNICE και τις συνδικαλιστικές επιτροπές της CES 
(βλ.κατηγορία Ι). 
28 
Ένωση δι,εΟν(ί>ν πολιτ.ικ(ίιν αι:.ροδρομίων (ACI) 
Ένωση αερομεταφορών 
Ένωση αεροπορικιίJν εταιριών ΕΚ (ACE) 
Ένωση ευρωπα·ίκών αf.ρογραμμών (ΑΕΑ) 
Ευρωπα·ίκή οργάνωση λεμβούχων 
Διεθνής ένωση εσωτερικής ναυσι.πλο ίας 
Ένωση πλοιοκτητών ΕΚ 
Κοινότητα ευρωπα·ίκών σιδηροδρόμων (CCFE) 
Διεθνής ένωση οδικών μεταφορών 
29 
Παράρτημα 3 
Κ\)οια σuwιεοάσuατα της "Μελέτης για τοvς χοινωνιχοk εταίοοyς (αvtΙJΙQΟσωχευτιχότmα)" 
Κ\)Qιος στόχος της μελέτης είναι να δοθεί μια εικόνα του τι αντLΧQΟσωΩ\)οw ΟQισμένες ευ~α·ίκές 
διεχαyyελματικές ομοσχονδίες (η ακQ&ρή; εχιλοyή εχεςηyείται χαοαχάτω). Δεν αχοσχοχεί να δώσει μια 
χλήQη χεQιyοαφή η οχοία να καλ\)χτει όλες τις αντUΕQΟσωχευτικές διεχαyyελματιχές ή κλαδικές 
ΟQΥανώσεις κοινωνικών εταίQων σε ευQωΧάίχό ή εθνικό εχίχεδο. 
Βασικά ζητήματα τα οχοία εςετάζονται στην αQΧική φάση (εχθέσεις των εpsειQΟΥVωμόνων) 
Στην πρώτη φάση της μελέτης εκπονήθηκε μια έκθεση, αποτελούμενη από δύο μέρη, για κάθε κράτος 
1!:Ω&ς από ένα ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα της κάθε χώρας. Το πρώtο μέρος των εκθέσεων των 
εμπειρογνωμόνων παρέχει τα βασικά στοιχεία τα οποία δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται τα 
ακόλουθα ζητήματα aντιπροσωπευτικότητας των εργοδοτικών οργανώσεων και των εργατικών 
συνδικάτων εντός των πλαισίων τόσο των επίσημων διαβουλεύσεων όσο και της συλλογικής 
διαπραγμάτευσης: 
αν υπάρχουν συστήματα για επίσημη ή αμοιβαία αναγνώριση των κοινωνικών εταίρων, 
ποια κριτήρια χρησιμοποιοίrνται για να αποφασισθεί κατά πόσο αιrτά είναι 
αντιπροσωπειrτικά; 
η ύπαρξη επίσημων μηχανισμών διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό, 
κλαδικό ή περι~ρειακό επίπεδο: ποιος συμμετέχει σ,αιrτοίις~ 
στο πλαίσιο τόσο των επίσημων δι.αf'ουλε\)σεων (εθνικό,περιφερειακό ή κλαδικό 
επίπεδο) όσο και των διαχQ«yματείJσεων, ευρετήριο των σχετικών νομικών και 
διοικητικών πολιτικών κανόνων που αφορούν τις συνδικαλιστικές και εργοδοτικές 
οργανώσεις, ιδιαίτερα κανόνες που αφορούν τη συμμετοχή και/ή την εξαίρεση 
ορισμένων οργαν(ίΚJεων. 
Το δε'ίrτερο μέρος των εκθέσεων r.μπει.ρογνωμόνων αποτελf.ίται από "επί μέρους φιΊλλα στοιχείων" για 
κάθε σχετική (εντός τοιι πλαισίου της μελέτης) οργάνωση εργοδοτών και εργαζομένων στην υπόψη χώρα 
με αναφορά: 
του τuου τοιι τομέα δραστηριότητάς της (καλυπτόμενα επαγγέλματα) -
χοσοτικών στοιχείων: σχετικά με τον αριθμό των μελών της και τις οργανώσεις που υπάγονται 
σ,αυτή -
χοιοτικών στοιχείων ιδιότητας μελών: τiιπος συμμετοχής σ,αιrtήν (π.χ. ιιπέρ- ή 
υποεκπροσώπηση ορισμένων κατηγοριών ή κλάδων) -
του Qόλου της στη σuUοyική διαχQ«yμάτευση: σε ποιο βαθμό η οργάνωση συμμετέχει στη 
σίινα'ΙnJ συλλογικψν συμβάσεων -
του Qόλου της στις δι.αf'ουλείJσεις: η συμμετοχή της στις επίσημες διαβουλε'ίισεις σε εθνικό 
επίπεδο (αν ενδείκνιrται περισσότερο, σε κλαδικό ή περιφερειακό επίπεδο) -
των δεσμών της οργάνωσης με άλλες οργανώσεις, ιδιαίτερα συμμετοχή της σε οργανώσεις 
ανωtέροιι επιπέδοιι (εθνικοίι, ΕΚ), και 
εχΧQΟσώχησης, άμεσης και έμμεσης στις ετήσιr.ς συνεδριάσεις της ΛΟΕ. 
Εχιλοyή ΟQΥανώσεων χου καλί,χτονται α,W τη μελέτη. 
Η μελέτη ασχολείται με ευρωπαϊκές ομοσπονδίες εργοδοτικών και σιινδικα.λι<πικιίJν οργανώσεων σf. 
διεπαγγελματικό επίπεδο. Η Ρ.Πιλογiι των "σχετικ<ίJV" οργανιίΚJεων για τους σκοποίις της μελέτης αιrτiις 
έχει ως εξής: 
σιιμπεριελήφθηκαν ομοσπονδίες που έχοιιν ως μέλη τους οργανώσεις με σαφή λειτουργία την 
εκπροσώπηση των σιιμφερόντων των μελών τοιις είτε ως εργοδοτικών είτε ως σιινδικαλιστικci:JV 
οργανώσεων, στο πλαίσιο τόσο των διαπραγματε\ισεων (με την "άλλη πλευρά") όσο και των 
διαβσιιλείισεων. Ορισμένες οργανώσεις σιιμπεριλήφθηκαν στη μελέτη παρά το ότι δεν ήταν εκ των 
προτέρων εντελώς σαφές σε ποιο βαθμό ικανοποιο\Ισαν το κριτήριο αυτό, καθώς ένας από τους σκοποί1ς 
της μελέτης είναι η διευκρίνιση της φίισης αιrτών. Ορισμένες οργανώσεις προστέθηκαν στον κατάλογο των 
29 ι:ι..... 
"σχετικών" οργανώσεων, λόγω του ότι είχαν προβάλει ρητά στην Επιτροπή το αίτημα να 
συμπι-~ριλψpΟοίιν στον Κοινωνικό Δι{ιλογο. 
Ειδικότερα, επελέγησαν 12 σιινομοσπονδίες για τους ακόλουθους λόγους: 
οι UNICE, CEEP και .επJC λόγω του ότι ήδη συμμετέχοιιν στον κοινωνικό διάλογο σε ευρωπα·ίκό 
επίπεδο -
από πλευράς συνδικάτων οι ακόλουθες δύο οργανώσεις που ζητούν να συμμετάσχοιιν στον 
κοινωνικό διάλογο: CEC και CESI -
από πλευράς εργοδοτών οι UEAPME, EUROPMI και ενδεχομένως η EMSU που διατύπωσαν 
ανάλογα αιτήματα από μέρους των ΜΜΕ -οι AECM και CEDI, που αντιπροσωπείιοιιν επίσιις 
ΜΜΕ σε ευρωπα·ίκό επίπεδο, προστέθηκαν ώστε να καταστεί διινατή μία πληρέστερη σίιγκριση 
μεταξύ αυτών των "ανταγωνιζόμενων" οργανώσεων -
ςη EUROCOMMERCE, παρά το ότι δεν είναι διεπαγγελματική αλλά πολυκλαδική οργάνωση μι-~ 
επίσης σημαντική συμμετοχή ΜΜΕ σ,αυτή, ζήτησε επίσης να αναγνωρισθεί ως ο πρώτος 
εκπρόσωπος του εμπορικοίι κλάδου στις κοινωνικές υποθέσεις αντί της UNICE. Η ECWITA, 
μερικώς ανταγωνιστικiι κλαδικiι ομοσπονδία (μαζί με τιι EUROCOMMERCE), σιιμπεριελήφθtι για 
να διευκρινισθεί η κατάσταση σε ό,τι αφορά τον εμπορικό κλάδο (χονδρικής). 
Το γεγονός ότι δεν συμπεριελήφθηκαν άλλες κλαδικές ομ,ρσπονδίες δεν συνεπάγεται ότι αυτές 
ήταν λιγότερο αντιπροσωπευτικές, είτε στον κλάδο τοιις είτε σε ευρωπα·ίκό επίπεδο αλλά απλώς 
στοιις άλλους κλάδους δεν ανέκιrψαν με παρόμοιο τρόπο ζητήματα αναφορικά με την 
aντιπροσωπευτικότητα. 
Η συμπερίληψη ορισμένων ομοαιι:ονδιών στην μελέτη αυτή κατ,οtΚ)ένα τρόπο δεν θίγει την 
aντιπροσωπευτικότητά τους. Σημαίνει κυρίως ότι υ:ιι:ήρχε ανάγκη :ιι:ερισσότερων χληροφοριών 
σχετικά με το τι αντιπροσωπεύουν και σχετικά με τις σχέσεις τους (και μεταξύ τους). Ορισμένες 
άλλες ευρωπα"ίκές οργανώσεις, οι οχοίες είναι α,.;ό μόνες τους πολύ σημαντικότερες από 
ορισμένες από αυτές ποt' μόλις ανα4pέρθηκαν, δεν συμπεριλ~ηκαν καθόσον δεν χρειαζόταν, 
εντός του πλαισίου της εφαρμογής του κοινωνικού ΠQΟnοκόλλου, τέτοιες διευκρινίσεις ως προς 
αυτές. 
Χρησιμοποιηθείσα μεθοδολογία 
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε κατά τιιν περίοδο Σεπτεμβρίοιι 1992 -Ιουλίου 1993. Αρχικ(ι η εργασία έγι νι-~ 
κυρίως από εθνικοίις εμπειρογνώμονες επιλεγέντες από την Επιτροπή, οι οποίοι ήταν υπεύθιινοι για την 
εκπόνηση σχεδίου έκθεσης για τη χ<ίJρα τοιις με το παραπάνω περιγραφέν περιεχόμενο. Στην επόμενη 
φάση όλες οι εκθέσεις των 12 χωρά)V αναλίιθηκαν και σιινοψίστηκαν από τις υπηρεσίες της ΓΔ V με τη 
μορφίι των καλοίιμενων "ταχέων αναλίισεων" μέρος Α και Β που βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στις 
εκθέσεις αλλά και ποιι περιείχαν επίσης στοιχεία, τα οποία είχαν παρασχεθεί από τους εμπειρογνώμονες 
στην Επιτροπή μετά την ολοκλήρωση της τελικής τοιις έκθεσης. 
Τα έγγραφα αυτά εστάλησαν στη συνέχεια προς τις 12 εξεταζόμενες ευρωπαϊκές ομοσπονδίες ώστε να 
τους δοθεί μια ευκαιρία να αντιδράσουν σε ό,τι αφορά τις περιγραφές τους και να επαληθείισουν την 
ορΟότητα των στοιχείων, ιδιαίτερα εκείνων που σχετίζονται με τη δικiι τους οργάνωση. Στις 
περισσότερες περιπτώσεις, tα προσωρινά αποτελέσματα συζητήθηκαν επίσης με αυτές (σε ανεπίσιΙJιfς. 
διμερείς σιιναντήσεις). Ομοίως, τα έγγραφα αποτέλεσαν το αντικείμενο εκτεταμένιιΝ συζητiισεων με τις 
εθνικές υπηρεσίες των κρατά)V μελών (στις περισσότερες περιπτώσεις το υποιιργείο Εργασίας 1Ί 
Κοινωνικών Υποθέσεων), οι οποίες σιινεργάστηκαν στενά σ,αυτή τη μελέτη από την αρχiι του 
Σεπτεμβρίοιι του 1992 με τις σιινεδριάσεις των γενικάΝ διευθυντών για τις Συνθήκες Εργασίας και όλες 
διόρθωσαν τα αρχικά σχέδια. 
Το τελεt,ταίο σχέδιο f\ασίζε't(tι ακόμη, ως εκ το\"tου, στην αρχικιΊ εργασίιι των εθνικιίw 
εμπειρογνωμόνων αλλά έχει επίσης ενσωματιομένιι πολλά σχιίλια και στοιχι-:ίιι προει~όμενιι απιί τοt'ς 
οργανισμούς και υπηρεσίες με τους οποίους έγινε διαβούλευση. 
Η μελέτ1) επικεντρώνεται ιδιαίτερα στα ακόλοιιθα θέματα: 
30 
Ι. Ποια συστήματα "πάρχο"ν στα κράτη μέλη Ύια την ανα"(V~ιση των κοινωνικών εταίρων; 
Για τη συλλοχική διαπραγμάτευση, στις περισσότερες χώρες η αμοιβαία αναγνώριση αποτελεί το 
βασικό μηχανισμό, αλλά ενίοτε απαιτείται η εκπλήρωση πρόσθετων επίσημων ή νομικών 
προϋποθέσεων. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν μηχανισμοί (π.χ. ποσοτικά κριτήρια θεσπισμένα 
από τη νομ.οΟt~σία iι κατ,<'tλλο τρόπο) για να γίνεται διάκριση μεταξίι οργανιίχJεων με (τον πιο) 
σημαντικό αριθμό μελιίw και οργανώσεων που είναι λιγότερο αντιπροσωπευτικές. 
Για άλλους σκοποίις <π.χ. εκπροσώπηση σε οtιuΒουλευτικά σώματα), στα μισά από τα κράτη μέλη 
υπάρχουν επίσημοι μηχανισμοί αναγνώρισης οι οποίοι έχουν διαφορετικά ή πρόσθετα 
χαρακτηριστικά ως προς εκείνους που χρησιμοποιοίινται για τους σκοπούς των συλλογικών 
διαπραγματείισεων. Η μελi~τη δείχνει ότι υπ<ιρχει μεγάλη πολυμορφία στα κράτη μέλη σε ό,τι 
αφορά τα συστήματα και τους μηχανισμούς που χρησιμοποιοίινται για την αναγνώριση των 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων και ότι είναι δύσκολο να εξευρεθεί ένας κοινός 
παρονομαστής, ο οποίος θα μποροίισε είικολα να μεταφ;ρθεί σε κοινοτικό επίπεδο, πέραν της 
αρχής της αμοιβαίας αναγν<ί.ιρισης για διαπραγματευτικούς σκοποίις. 
2. Στα επίσημα σtJστήματα ανα"(νώρισης των κοινωνικών εταίρων, ποια κριτήρια χρησιμοποιούνται 
"(ια να κριθεί Κ'ατά πόσον είναι αντιπροσωπεtJτικοί; 
Τα συστiιματα αυτά, όταν υπάρχουν, κ<'ινουν χρήση (ενίοτε σιωπtιρή) ποσοτικών κριτηρίων 
διαφόρων τίιπων σε περίπου τα μισά από τα κράτη μέλη. Γενικά, τα ποιοτικά κριτήρια φαίνεται 
να είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικά. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη μεγάλη πολυμορφία των 
χρησιμοποιοίιμενων προσεγγίσεων. 
3. flοιοι επίσημοι μηχανισμοί "φίστανται σε εθνικό εsίπεδο "(ια τη διαl'οi,λεt,ση με τοι'ς 
κοινιιwικοi'c; εταίροt,c;; 
Τα περισσόη:ρα κρ<tt1J μfλη διαθέτουν τc.ηιλ<tχι<πον i~να επίσιιμο σιί~ω για διιιf)οί•λΗ•οιι με τοι•ς. 
κοινωνικοίις εταίρους, κυμαινόμενης σημασίας. Ο περισσότερο επικρατών τίιπος είναι κά.ίτοω 
είδος "κοινωνικοίι και οικονομικοίι συμβουλίου". 
4. Ποιος συμμετέχει σ,αmέc; τις επίσημες διαβο"λεύσειc;; 
Κατά κανόνα, οι σημαντικότερες κεντρικές εθνικές ομοσπονδίες που είναι εταίροι των UNICE και 
EWC καταλαμβάνουν τις περισσότερες από τις έδρες στα επίσημα σώματα διαβοιιλείισεων που 
αναφέρονται στο σημείο 3. Εντοίιτοις, στις περισσότερες των περιπτώσεων ένας μικρότερος 
αριθμός εδρών παραχωρείται σε άλλες οργανώσεις. 
5. Οι 12 εξετασθείσεc; ανεξάρτητες ΟQΎανώσειc; εQΎοδοτών ή εQΎαζομένων σε επίπεδο ΕΚ τι 
αντιπροσωπεύο"ν σε κάθε κράτος μέλος; Τι μπορεί να προκύψει από αmό αναφορικά με τη 
"σημασία το"c;" ωc; προς την αντιπροσωπε~ικότητά το"c; στο επίπεδο της Ε"ρωπα·ίκήc; 
Κοινότητας. 
Η μελέτη συνοψίζει τι αντιπροσωπείιει βασικ(ι κάθε μία από τις t~ξετησθείσες 12 ευρωπα'ίκές 
ομοσπονδίες στο επίπεδο Κ<tθε κράτους μέλους χωρίς να ιιπεισέρχ~·ται πολίι σε λεπτομέρειες 
σχετικά με αδίινατα ή ισχυρ<ί σιιμ.t~ία ενδέχt~ται να i:χουν στους συγκι:κρι.μi·νους τομ~~ίς. 
Εντοίιτοις, με βάσιι τα αποτελέσματα της μελέτης είναι επίσης δυνατό να καταλiιξουμε στην ακ6λου0rι 
αν<'ιλιιση των εξετασθεισών οργαν<ί)(π~ων. 
Στην πλεtφά των ερyοδοτών 
Η αντιπροσωπειιτικότερη γενική εργοδοτικiι ομοσπονδία που καλίιπτει όλους τους βιομηχανικοίις 
κλάδους είναι η UNICE -η CEEP αναγνωρίζεται επίσης γενικά ως εργοδοτική ομοσπονδία σε 
ευρωπα'ίκό επίπεδο. 
31 
Εργοδοτικές ομοσπονδίες ή ενώσεις οι οποίες είναι πολύ αντιπροσωπειrτικές για συγκεκριμένες 
κατηγορίες επιχειρήσεων ή συγκεκριμένες πλευρές δραστηριοτήτων τους, ιδιαίτερα: 
σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ: η UEAPME (και η κοινή της δομή με την EUROPMI) -
ίσως στην ίδια κατηγορία επίσης η EUROCOMMERCE η οποία αποτελεί 
αντιπροσωπευτική πολυκλαδική οργάνωση με πολλά μέλη ΜΜΕ και η οποία προβάλλει 
τον ισχυρισμό ότι τα μέλη της απασχολούν περίπου 20.000.000 άτομα (αλλά υφίσταται 
μεγάλη αλληλοεπικάλυψη με την UNICE). Εντούτοις, θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν 
επιχειρήματα για να θεωρηθεί ως η πιο αντιπροσωπευτική εργοδοτική οργάνωση του 
εμπορικού κλάδοιι -
σε ότι αφορά τις δραστηριότητες κατάeτισης ή απασχόλησης, π.χ., οργανώσεις όπως οι 
EUROCBAMBRES, CECOP, YES FOR EUROPE -
σε ό,τι αφορά άμεσα τα ελευθέρια επαγγέλματα: η SEPLIS (δεν καλύπτεται από την 
μελέτη και η αντιπροσωπειrτικότητά της θα πρέπει να αποδειχθεί). 
Σημαντικ{t αντιπροσωπειrτικές κλαδικές εργοδοτικές ομοσπονδίες ή ενώσεις με τις οποίες 
θα γίνεται διαβοίιλειισrι σε ό,τι αφορά τις προτάσεις που σχετίζονται άμεσα με τους 
σιιγκt'.κριμένοιις τους κλάδοιις. 
11 Στm χλε"οά των συνδικαλιστικών οοyανώσεωv 
Η αντιπροσωπειrτικότερη γενική διεπαγγελματική συνδικαλιστική ομοσπονδία είναι η EτUC. 
Υπάρχει ακόμη μία γενική συνδικαλιστική ομοσπονδία που ισχυρίζεται ότι είναι 
αντιπροσωπειrτική σε ευρωπα'ίκό επίπεδο: η CESI. Εντούτοις, ο σιινολικός αριθμός των μελών 
της, τα οποία κατά κίιριο λόγο ανήκουν στο δημόσιο και ημιδημόσιο τομέα, εκτιμάται να είναι 
της τάξης περίπου του 1/10 εκείνου της Eτuc. Η CESI δεν έχει εταίρους στη Δανία, στην Ελλάδα 
και την Ιρλανδία. Ο ρόλος των οργανώσεων μελών της τόσο στις σιιλλογικές διαπραγματείισεις 
όσο και στις επίσημες διαβοιιλείισεις σε εθνικό επίπεδο δεν είναι πολίι σημαντικός στα 
περισσότερα λοιπά κράτη μέλη. Η CESI δεν είναι πιθανόν να αναγνωρισθεί από τις εργοδοτικές 
ομοσπονδίες ως πολύ σημαντικός διαπραγματευτικός εταίρος σε επίπεδο ΕΚ. 
Συνδικαλιστικές ομοσπονδίες ή ενώσεις που είναι πολύ αντιπροσωπειrτικές για συγκεκριμένες 
κατηγορίες εργαζομένων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την κατηγορία ανωτέρων υπαλλήλων ή 
διευθυντικών στελεχών: CEC. 
Η ίδια κατηγορία είναι επίσης οργανωμένη στο εσuπερικό της EτuC ως EUROCADRES η οποία 
πιστεύεται ότι είναι τουλάχιστον εξίσοιι αντιπροσωπειιτική. 
Σημαντικά αντιπροσωπευτικές κλαδικές συνδικαλιστικές ομοσπονδί.ι·ς iι ι-:ν<ί)(JΗς. μf τις οποίι·ς 
θα γίνεται διαβσίιλευση επί των προτ(ισεων που σχετίζονται (ιμεσα με τους σιryκεκριμένοι•ς 
κλάδους τους. 
32 
Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάζονται σε τρία ξεχωριστά παραρτήματα. 
Στο παράρτημα Ι παρουσιάζονται τα κί1ρια ευρήματα της μελέτης. 
Το παράρτημα 11 περιέχει σuνοπτικοί1ς πίνακες που παρουσιάζουν μια επισκόπηση των εθνικών εταίρων 
που συμμετέχουν στις 12 ευρωπα·ίκές ομοσπονδίες που καλύπτονται από την παρούσα μελέτη. Οι 
απαντήσεις στην ερώτηση 5 προκύπτουν κυρίως από τους πίνακες αυτούς. 
Σε πολλές περιπτώσεις, οι ομοσπονδίες έχουν περισσότερες από μία οργανώσεις εταίρους ανά χώρα και 
οι πίνακες δεν δίνουν πάντοτε μια επισκόπηση όλων των οργανώσεων εταίρων στην εν λόγω χώρα (βλ. 
επεξηγηματικές σημειώσεις των πινάκων). 
Το παρά.ριtημα ΙΙΙ παρουσιάζει πολύ αναλυτικότερα από το παράρτημα Ι μια επισκόπηση των απαντήσεων 
στις ερωτήσεις 1 έως 4 σε χωριστά κεφάλαια για κράτος μέλος. 
Τα τρία παραρτήματα της μελέτης διατίθενται στην Επιτροπή σε κάθε ενδιαφερόμενο. 
33 
Πρώτη διαβούλευση 
Δεύτερη διαβούλευση Παράρτημα 4 
Λειτουργικό σχεδιάγραμμα σχετικά 
με την πρακτική εφαρμογή της 
Συμφωνίας για την κοινωνική 
πολιτική 
Καμία περαιτέρω δράση 
ΕΚ 
ιο πρότασης της 
Επιτροπής 
·Έκδοση Νομικής 
Πράξης Συνεp-yασία 
Α4 
με το θέμα. 
I 
ΔιαιJόλεuσ