Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την εγκαθίδρυση πιο προσιτών, πιο δίκαιων και καλύτερα οργανωμένων συστημάτων χορήγησης ασύλου"

(2004/C 23/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εγκαθίδρυση πιο προσιτών, πιο δίκαιων και καλύτερα οργανωμένων συστημάτων χορήγησης ασύλου (COM(2003) 315 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 31ης Ιουλίου 2003 να ζητήσει γνωμοδότηση επί του θέματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 265, πρώτο εδάφιο της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 1ης Ιουλίου 2003 να αναθέσει στην επιτροπή "Εξωτερικές Σχέσεις" την κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε, του Οκτωβρίου 1999 που θεσπίζουν ένα σαφές πολιτικό πλαίσιο όσον αφορά τις πολιτικές για τη μετανάστευση και το άσυλο, καλώντας για την ανάπτυξη μιας κοινής πολιτικής της ΕΕ που θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: εταιρική σχέση με τις χώρες καταγωγής, ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, δίκαιη μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής του Νοεμβρίου 2000 σχετικά με την πολιτική ασύλου που επεσήμανε την ανάγκη εξέτασης μέτρων που θα συμβάλουν στη νόμιμη και ασφαλή πρόσβαση στην ΕΕ των ατόμων που χρήζουν προστασίας, ενώ ταυτόχρονα θα αποθαρρύνουν τους διακινητές και τους εμπόρους ανθρώπων και την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κοινή πολιτική για το άσυλο και την Ατζέντα για την προστασία, (COM(2003) 152 τελικό)·

έχοντας υπόψη την οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη που υιοθετήθηκε επίσημα στις 27 Ιανουαρίου 2003·

έχοντας υπόψη την κοινοτική πρωτοβουλία ΕQUAL που επιδιώκει την καταπολέμηση του αποκλεισμού και των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας καθώς και τη βελτίωση της κοινωνικής και επαγγελματικής ενσωμάτωσης των αιτούντων ασύλου·

έχοντας υπόψη το πρόγραμμα ΑRGO που υιοθέτησε το Συμβούλιο στις 13 Ιουνίου 2002 για την διοικητική συνεργασία στους τομείς των εξωτερικών συνόρων, των θεωρήσεων, του ασύλου και της μετανάστευσης·

έχοντας υπόψη την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων, π.χ., λόγω πολέμου·

έχοντας υπόψη ότι η Εκτελεστική Επιτροπή της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες του ΟΗΕ υιοθέτησε το φθινόπωρο 2002, το σχέδιο δράσης για την προστασία, με την οποία επιδιώκεται η διαχείριση των μεικτών μεταναστευτικών ροών, η πιο ισότιμη κατανομή του φορτίου και των ευθυνών και η σύνδεση των συστημάτων προστασίας·

έχοντας υπόψη τις προτάσεις της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες όσον αφορά τις ειδικές συμφωνίες "Σύμβαση +" με την οποία επιδιώκεται η ολοκλήρωση της διαχείρισης των μεικτών μεταναστευτικών ροών με εκσυγχρονισμένα μέσα·

έχοντας υπόψη την γνωμοδότησή της για την Πολιτική μετανάστευσης και ασύλου (CdR 93/2002 fin) που υιοθετήθηκε στις 16 Μαΐου 2002(1)·

έχοντας υπόψη την γνωμοδότησή της για το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης (CdR 143/2002 fin) που υιοθετήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2002(2)·

έχοντας υπόψη τις προτάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου για την "Καλύτερη διαχείριση των διαδικασιών χορήγησης ασύλου" που εξετάσθηκαν στο Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 249/2003 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή "Εξωτερικές Σχέσεις" στις 5 Σεπτεμβρίου 2003 (εισηγήτρια: η κα Ruth Coleman, πρόεδρος του επαρχιακού συμβουλίου του Νοrth Wiltshire, UK/ELDR)·

Εκτιμώντας

1) ότι τα κράτη μέλη εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία τους για την κατάχρηση των διαδικασιών ασύλου και τη διόγκωση των μεικτών ροών, που συχνά συντηρούνται από δίκτυα διακίνησης καθώς και το μεγάλο αριθμό απορρίψεων των αιτήσεων για παροχή διεθνούς προστασίας,

2) ότι αν και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος για την διαμόρφωση ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, η περαιτέρω πρόοδος προς την εναρμόνιση περιορίζεται επί του παρόντος από τη δυσκολία των κρατών μελών να υπερβούν τις εθνικές προτεραιότητες,

3) ότι είναι έκδηλη η ανάγκη διερεύνησης νέων οδών που θα σέβονται την αξιοπιστία του θεσμού του ασύλου και την ευρωπαϊκή ανθρωπιστική παράδοση,

υιοθέτησε κατά την 51η σύνοδο ολομέλειας της 9ης Οκτωβρίου 2003 την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών,

1.1. εκφράζει την ικανοποίησή της για την Ατζέντα για την Προστασία και για την θετική προσέγγιση των κρατών μελών και της Επιτροπής όσον αγορά την εφαρμογή της στην ΕΕ,

1.2. εκφράζει την ικανοποίησή της για τις δέκα βασικές αρχές που ορίζει η Επιτροπή στο έγγραφό της COM(2003) 315 τελικό, σ. 13,

1.3. εμμένει στην τήρηση των προθεσμιών της πρώτης φάσης εναρμόνισης του Κοινού συστήματος ασύλου,

1.4. πιστεύει ότι ο στόχος της πιο ισότιμης κατανομής του φορτίου και των ευθυνών δεν πρέπει να αφορά μόνο τον τρόπο κατανομής των υλικών και οικονομικών βαρών αλλά θα πρέπει να αφορά και την καλύτερη διαχείριση του συστήματος ασύλου,

1.5. πιστεύει ότι προκειμένου να διαμορφωθούν πιο δίκαιες, ταχείες και αποτελεσματικές διαδικασίες χορήγησης ασύλου, τα κράτη μέλη πρέπει να είναι διατεθειμένα να συζητήσουν τόσο την ποιότητα εξέτασης των αιτήσεων όσο και την ταχύτητα των διαδικασιών,

1.6. θεωρεί ευκταία την περαιτέρω εξέταση και ενημέρωση σχετικά με τη μελέτη της Επιτροπής για την εξωτερική επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου, η οποία παραδόθηκε τον Δεκέμβριο 2002, αμέσως μόλις ολοκληρωθεί η πρόσθετη μελέτη για τους μηχανισμούς επανεγκατάστασης,

1.7. εκφράζει την ανησυχία της διότι η συζήτηση για την πολιτική επαναπατρισμού πρέπει να βασίζεται σε πλήρη στοιχεία όσον αφορά την οικονομική ή άλλη στήριξη που χρειάζονται οι χώρες καταγωγής,

1.8. ελπίζει ότι το πρόγραμμα τεχνικής και οικονομικής στήριξης των τρίτων χωρών θα διευκολύνει την πολιτική επαναπατρισμού,

1.9. πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί επειγόντως προσοχή στα πολύπλοκα ζητήματα της ενσωμάτωσης ατόμων που χαίρουν διεθνούς προστασίας στην κοινωνία υποδοχής και τάσσεται θετικά όσον αφορά την εξέταση σε πρώιμο στάδιο με την Επιτροπή των νέων προτάσεών της για μια πολιτική ενσωμάτωσης. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένει την γνωμοδότηση της επιτροπής Οικονομικής και Κοινωνικής Πολιτικής της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την μετανάστευση, την ένταξη και την απασχόληση(3),

1.10. πιστεύει ότι για να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η παράνομη μετανάστευση, η ΕΕ χρειάζεται να εξετάσει την δυνατότητα της ελεγχόμενης νόμιμης μετανάστευσης και, κατά συνέπεια, τάσσεται υπέρ της διεξαγωγής περαιτέρω συνομιλιών με την Επιτροπή όσον αφορά τις προτάσεις της για μια κοινοτική πολιτική μετανάστευσης,

1.11. ενθαρρύνει την Επιτροπή να εξεύρει μηχανισμούς προστασίας των αιτούντων ασύλου εκτός ΕΕ,

1.12. πιστεύει ότι τα ισχύοντα συστήματα επεξεργασίας των αιτήσεων ασύλου είναι πολύπλοκα, δαπανηρά και αναποτελεσματικά,

1.13. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Συνέλευση ενσωμάτωσε στο Σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης την έννοια του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος χορήγησης ασύλου, η οποία συνεπάγεται την εγκατάλειψη της υιοθέτησης ελαχίστων προδιαγραφών υπέρ της θέσπισης ενιαίου καθεστώτος και κοινών διαδικασιών για όλα τα πρόσωπα που χρήζουν διεθνούς προστασίας και επιτρέπει την υιοθέτηση μέτρων που αφορούν την εταιρική σχέση και τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες. Η ημερομηνία που προτείνει η Συνέλευση για την έναρξη ισχύος της Συνταγματικής Συνθήκης, το 2009, δεν απαλλάσσει ωστόσο την Ευρωπαϊκή Ένωση από την ταχεία θέση σε εφαρμογή ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος χορήγησης ασύλου σύμφωνα με τις φιλοδοξίες και τις προθεσμίες που έχουν ορίσει τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Τάμπερε, της Σεβίλλης και της Θεσσαλονίκης, συγκεκριμένα την υιοθέτηση πριν από το τέλος του 2003 της πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου περί ελαχίστων προδιαγραφών για την αναγνώριση και το καθεστώς υπηκόων τρίτων χωρών και απάτριδων ως προσφύγων ή προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους και της πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου περί ελαχίστων προδιαγραφών όσον αφορά τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα.

2. Οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών,

2.1. εκφράζει την ικανοποίησή της και στηρίζει την πραγματοποίηση εκστρατείας για την ευαισθητοποίηση του κοινού όσον αφορά τις κοινοτικές πολιτικές κατά των διακρίσεων, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας που εγκαινίασε η Επίτροπος κα Διαμαντοπούλου,

2.2. ζητεί την αποφασιστική, συντονισμένη και δημοσιοποιημένη καταπολέμηση από την ΕΕ της διακίνησης ανθρώπων,

2.3. ζητεί εναρμόνιση του κοινού συστήματος ασύλου, και όχι χωριστά συστήματα σε κάθε κράτος μέλος, το οποίο να προσανατολίζεται προς την εισαγωγή ενός πιο τακτικού και καλύτερα διαχειριζόμενου συστήματος,

2.4. ζητεί την ριζική αναδιαμόρφωση του συστήματος εξέτασης των αιτήσεων ασύλου με στόχο τη διασφάλιση μιας απλής, διαφανούς και ταχείας μεθόδου λήψης αποφάσεων και ενσωμάτωσης των ατόμων που γίνονται δεκτά και επαναπροώθησης εκείνων που δεν πληρούν τα κριτήρια,

2.5. φρονεί ότι τα σχέδια για τη βελτίωση της προστασίας των προσφύγων στον τόπο καταγωγής τους θα πρέπει να διενεργούνται υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνοχή της εξωτερικής πολιτικής ασύλου της ΕΕ. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει επίσης να διενεργούνται σε πλήρη συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες χώρες και βάσει των συστάσεων της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,

2.6. υποστηρίζει το αίτημα της Επιτροπής να αυξηθούν τα μέσα χρηματοδότησης των κοινοτικών πρωτοβουλιών σε θέματα ασύλου στις επόμενες δημοσιονομικές προοπτικές (2007-2013) και πιστεύει ότι η θέση B7-667 του προϋπολογισμού, που είναι αφιερωμένη στη συνεργασία με τις τρίτες χώρες στον τομέα της μετανάστευσης, θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά μέχρι το 2006.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 278 της 14.11.2002, σ. 44.

(2) ΕΕ C 73 της 26.3.2003.

(3) COM(2003) 336 τελικό.