[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.7.2006

COM(2006) 395 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοπτική παρουσίαση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 2004 και 2005 κατ’ εφαρμογήν του τίτλου ΙΙ, κεφάλαια 3 έως 10 της συνθήκης Ευρατόμ {SEC(2006) 942}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 4

2. Αναδιοργανωση των Υπηρεσιων της Επιτροπησ 4

3. Πολιτικη και νομοθετικεσ εξελιξεισ 5

3.1. Στάδιο εξέλιξης των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής 5

3.1.1. Δέσμη μέτρων για την πυρηνική ενέργεια 5

3.1.2. Η οδηγία σχετικά με τις αποστολές 5

3.1.3. Ο νέος κανονισμός για τις διασφαλίσεις 5

3.2. Εφαρμογή της νομοθεσίας - Παραβάσεις 6

3.2.1. Νομοθετικές εξελίξεις 6

3.2.2. Μεταφορά της νομοθεσίας και παραβάσεις 6

4. Διεύρυνση 7

5. Γενικεσ εξελιξεισ στον τομεα της πυρηνικησ ενεργειασ στο εσωτερικο της ΕΕ 8

5.1. Παροπλισμός, διαχείριση αποβλήτων και μεταφορές 8

5.1.1. Παροπλισμός 8

5.1.2. Ραδιενεργά απόβλητα 9

5.1.3. Μεταφορά ραδιενεργών υλικών 9

5.2. Πυρηνικές διασφαλίσεις 9

5.2.1. Επιθεωρήσεις διασφαλίσεων 9

5.2.2. Πρόσθετα Πρωτόκολλα 10

5.3. Ακτινοπροστασία 11

5.3.1. Δραστηριότητες στο πλαίσιο του άρθρου 31 της συνθήκης Ευρατόμ 11

5.3.2. Εφαρμογή των απαιτήσεων της Ευρατόμ στη ραδιενέργεια περιβάλλοντος 11

5.3.3. Ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης 12

5.4. Προμήθειες πυρηνικών υλικών 12

6. Διεθνής συνεργασία 13

6.1. Συμφωνίες με τρίτες χώρες 13

6.1.1. Ιαπωνία 13

6.1.2. Ουκρανία 13

6.1.3. Καζακστάν 14

6.1.4. Ουζμπεκιστάν 14

6.2. Διεθνείς συμβάσεις 14

6.2.1. Σύμβαση για την πυρηνική ασφάλεια 14

6.2.2. Κοινή σύμβαση 14

6.2.3. Σύμβαση για τη φυσική προστασία του πυρηνικού υλικού (CPPNM) 14

6.2.4. Σύμβαση για την ταχεία κοινοποίηση πυρηνικού ατυχήματος και σύμβαση για αρωγή σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ή κατάστασης έκτακτης ραδιολογικής ανάγκης 15

6.3. Συνεργασία με τον ΔΟΑΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς 15

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοπτική παρουσίαση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 2004 και 2005 κατ’ εφαρμογήν του τίτλου ΙΙ, κεφάλαια 3 έως 10 της συνθήκης Ευρατόμ.

1. Εισαγωγή

Η παρούσα ανακοίνωση περιγράφει τις δραστηριότητες που διεξήγαγε η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και Μεταφορών (ΓΔ TREN), Διεύθυνση Η (Πυρηνική Ενέργεια) και Διεύθυνση Ι (Εγγυήσεις στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας) ως μέρος των δραστηριοτήτων της Επιτροπής στο πλαίσιο της συνθήκης Ευρατόμ (εφεξής καλούμενης «η συνθήκη»). Η ΓΔ TREN είναι αρμόδια για την εφαρμογή της πλειονότητας των διατάξεων του τίτλου ΙΙ (κεφάλαια 3 έως 10) της συνθήκης Ευρατόμ σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, τις επενδύσεις, τις κοινές επιχειρήσεις, τις διασφαλίσεις και τις εξωτερικές σχέσεις. Η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει επίσης συνοπτική παρουσίαση των δραστηριοτήτων του Οργανισμού Εφοδιασμού Ευρατόμ (ESA)[1]. Πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες προώθησης της έρευνας μπορούν να βρεθούν στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων[2] της ΓΔ RTD και του ΚΚΕρ. Η εκπόνηση και η εφαρμογή του προγράμματος TACIS εμπίπτει στην αρμοδιότητα τόσο της ΓΔ RELEX όσο και της ΓΔ AIDCO[3], ενώ το πρόγραμμα PHARE τελεί υπό τη διαχείριση της ΓΔ ELARG[4]. Η χορήγηση δανείων Ευρατόμ εμπίπτει στη διαχειριστική αρμοδιότητα της ΓΔ ECFIN[5]. Οι εργασίες δύο επιτόπιων εργαστηρίων (στην La Hague και το Sellafield) σε μονάδες επανεπεξεργασίας εποπτεύονται από το ΚΚΕρ και χρηματοδοτούνται από τη ΓΔ TREN.

2. Αναδιοργανωση των Υπηρεσιων της Επιτροπησ

Η αναδιοργάνωση των υπηρεσιών της Επιτροπής που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας συνεχίσθηκε και μετά τη δημιουργία των Διευθύνσεων Η και Ι το 2003. Οι αρμοδιότητες και το προσωπικό που διαχειρίζεται τα νομικά και τα τεχνικά θέματα καθώς και τις διεθνείς σχέσεις και το εμπόριο στον πυρηνικό τομέα χωρίσθηκαν εκ νέου σε ομάδες στο Λουξεμβούργο. Ως αποτέλεσμα, μόνον οι υπηρεσίες που διαχειρίζονται το πρόγραμμα έρευνας Ευρατόμ και το πρόγραμμα TACIS έχουν την έδρα τους στις Βρυξέλλες. Η διεύθυνση Η έχει ως κύριο αντικείμενο τις διαπραγματεύσεις διεθνών συμφωνιών και συμβάσεων, την εφαρμογή της Συνθήκης και του παραγώγου δικαίου αυτής, τις τεχνικές πτυχές του κύκλου των πυρηνικών καυσίμων, τη διαχείριση και τη σύνταξη εκθέσεων σχετικά με τη λογιστική παρακολούθηση των πυρηνικών υλικών καθώς και την ακτινοπροστασία. Η διεύθυνση Ι προγραμματίζει και διεξάγει δραστηριότητες που άπτονται των επιθεωρήσεων σχετικά με τις διασφαλίσεις, ενώ παρέχει επίσης υλικοτεχνική υποστήριξη. Ο ESA είναι αρμόδιος για την εξασφάλιση του τακτικού και ισοσταθμισμένου εφοδιασμού των χρηστών της Κοινότητας με πυρηνικά καύσιμα μέσω της κοινής πολιτικής εφοδιασμού. Ο ESA επανεγκαταστάθηκε επίσης στο Λουξεμβούργο κατά το έτος 2004.

3. Πολιτικη και νομοθετικεσ εξελιξεισ

3.1. Στάδιο εξέλιξης των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής

3.1.1. Δέσμη μέτρων για την πυρηνική ενέργεια

Η Επιτροπή συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις που διεξήχθησαν στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο με θέμα τις προτάσεις οδηγιών που υπέβαλε το 2003 σχετικά με την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και την ασφαλή διαχείριση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων. Στις 08.09.2004 η Επιτροπή εξέδωσε δύο αναθεωρημένες προτάσεις[6], στις οποίες λάμβανε υπόψη τις θέσεις του Κοινοβουλίου και τις συζητήσεις στο Συμβούλιο. Παρά τη θετική γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την υποστήριξη των εν λόγω προτάσεων από την πλειοψηφία του Συμβουλίου, δεν επετεύχθη η απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία και δεν διεξήχθησαν περαιτέρω διαβουλεύσεις επί των αναθεωρημένων προτάσεων στο Συμβούλιο κατά τα έτη 2004 και 2005.

Αντί των ανωτέρω νομοθετικών προτάσεων, καταρτίσθηκε σχέδιο δράσης για την πυρηνική ασφάλεια και την ασφαλή διαχείριση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων βάσει των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του Ιουνίου 2004 με στόχο την επανεξέταση των σχετικών θεμάτων. Η ομάδα εργασίας για την πυρηνική ασφάλεια, η οποία συστάθηκε για το σκοπό αυτό, συντάσσει επί του παρόντος τεχνική έκθεση (η οποία έχει προγραμματισθεί να τεθεί προς υποβολή στα τέλη του 2006). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συμμετέχουν στη διαδικασία αυτή.

3.1.2. Η οδηγία σχετικά με τις αποστολές

Η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση[7] οδηγίας του Συμβουλίου για τον έλεγχο των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου καυσίμου, με στόχο την αντικατάσταση της υφιστάμενης οδηγίας 92/3. Η προτεινόμενη οδηγία η οποία πρέπει επίσης να εφαρμόζεται για τα αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για επανεπεξεργασία, συμβάλλει στην απλοποίηση των διαδικασιών, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με την οδηγία για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας (BSS) και τις διεθνείς συμβάσεις. Το Νοέμβριο του 2004, η πρόταση διαβιβάσθηκε στην ΕΟΚΕ[8] προς γνωμοδότηση[9]. Η τελική πρόταση εγκρίθηκε και διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 2005[10].

3.1.3. Ο νέος κανονισμός για τις διασφαλίσεις

Οι διαβουλεύσεις σχετικά με το νέο κανονισμό για τις διασφαλίσεις[11] ολοκληρώθηκαν τον Απρίλιο του 2004. Το Συμβούλιο των Υπουργών ενέκρινε τον κανονισμό στις 30.04.2004. Η Επιτροπή ξεκίνησε τη διαδικασία για την τελική του έγκριση αμέσως μετά. Η μετάφραση προς όλες τις επίσημες γλώσσες καθυστέρησε τη δημοσίευσή του έως τις 28.02.2005. Ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 20.03.2005.

Η Επιτροπή εξέδωσε[12] – υπό τη μορφή σύστασης – κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του νέου κανονισμού Ευρατόμ για τις διασφαλίσεις, στις οποίες προβαίνει σε συνοπτική παρουσίαση των επεξηγήσεων, συνεννοήσεων και συμφωνιών που επετεύχθησαν με τα κράτη μέλη και στις οποίες περιλαμβάνεται μη δεσμευτικός κατάλογος φορέων εκμετάλλευσης πυρηνικών σταθμών.

3.2. Εφαρμογή της νομοθεσίας - Παραβάσεις

3.2.1. Νομοθετικές εξελίξεις

Λίγο πριν από τα τέλη του 2003 ολοκληρώθηκαν δύο σημαντικές νομοθετικές πράξεις.

Η οδηγία του Συμβουλίου για τον έλεγχο των κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας (HASS) και των έκθετων πηγών [13] αναγνωρίσθηκε διεθνώς ως σημαντικό επίτευγμα (G8, ΔΟΑΕ) που δίνει απάντηση στις ανησυχίες για κακόβουλη χρήση ιατρικών ή βιομηχανικών πηγών. Το Μάρτιο του 2005 διοργανώθηκε συνάντηση υπό μορφήν εργαστηρίου με αντικείμενο τις δυσκολίες που συναντούν τα κράτη μέλη κατά τη μεταφορά της οδηγίας. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005, ημερομηνία λήξης της προθεσμίας μεταφοράς, 19 κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει σχέδιο των εθνικών τους μέτρων μεταφοράς της οδηγίας σύμφωνα με το άρθρο 33 της Συνθήκης· 5 από τα κράτη μέλη αυτά εξέδωσαν και κοινοποίησαν στη συνέχεια τα τελικά μέτρα.

Η σύσταση της Επιτροπής[14] για την τυποποίηση των πληροφοριών που αφορούν την απελευθέρωση στο περιβάλλον ραδιενεργών αέριων και υγρών καταλοίπων από πυρηνικούς αντιδραστήρες ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας κατά την κανονική λειτουργία τους συνέβαλε στον προσδιορισμό των προδιαγραφών για μια νέα βάση δεδομένων που επί του παρόντος βρίσκεται στο στάδιο της κατασκευής.

3.2.2. Μεταφορά της νομοθεσίας και παραβάσεις

Η Επιτροπή διενήργησε εκτεταμένη αξιολόγηση της εφαρμογής της Συνθήκης και του παραγώγου δικαίου αυτής για τα έτη 2004 και 2005.

Δυνάμει των άρθρων 141-143 της Συνθήκης, άνοιξαν νέες υποθέσεις. Συνολικά δρομολογήθηκαν 29 διαδικασίες επί παραβάσει λόγω μη τήρησης των διατάξεων σχετικά με την υγεία και την ασφάλεια (τίτλος ΙΙ, κεφάλαιο 3 της Συνθήκης), τις διασφαλίσεις (τίτλος ΙΙ, κεφάλαιο 7) και τις εξωτερικές σχέσεις (τίτλος ΙΙ, κεφάλαιο 10).

Συγκεκριμένες αδυναμίες αντιμετωπίστηκαν με τα συγκεκριμένα μέσα που προβλέπονται στο κεφάλαιο 7. Η Επιτροπή εξέδωσε οδηγία σύμφωνα με το άρθρο 82 της Συνθήκης, ζητώντας από την ενδιαφερόμενη χώρα να παράσχει εγγυήσεις για τη λογιστική παρακολούθηση όλων των πυρηνικών υλικών και την προσβασιμότητά της στους επιθεωρητές της Ευρατόμ. Λόγω του ότι η απάντηση των εθνικών αρχών δεν ήταν ικανοποιητική, η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Σε άλλη περίπτωση, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 83 της Συνθήκης για επιβολή κυρώσεων [δυνάμει του άρθρου 83 παράγραφος 1 στοιχείο α)] στο φορέα εκμετάλλευσης πυρηνικής εγκατάστασης που δεν τήρησε με ικανοποιητικό τρόπο της υποχρεώσεις του.

Πληροφορίες σχετικά με άλλες υποθέσεις παρέχονται στο παράρτημα (περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής).

4. Διεύρυνση

Κατά τη διάρκεια του 2004 και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2005, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην προετοιμασία της εφαρμογής των διασφαλίσεων Ευρατόμ στα νέα κράτη μέλη. Καταρτίστηκε πρόγραμμα πληροφορικής, το οποίο σχεδιάστηκε με σκοπό να διευκολύνει τα νέα κράτη μέλη όσον αφορά τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων και το οποίο λάμβανε υπόψη το νέο κανονισμό για τις διασφαλίσεις που αναφέρθηκε παραπάνω. Η εγκατάσταση του αντίστοιχου υλικού και λογισμικού ξεκίνησε το δεύτερο εξάμηνο του 2004. Αναμένεται ότι οι φορείς εκμετάλλευσης των νέων κρατών μελών θα ξεκινήσουν να εφαρμόζουν πλήρως και να χρησιμοποιούν τακτικά το πρόγραμμα αυτό ήδη από τις αρχές του 2006.

Ενισχύθηκαν οι τακτικές επαφές με τις κρατικές αρχές και τους φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών μονάδων έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η ομαλή μετάβαση από την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή των διασφαλίσεων στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών με τον ΔΟΑΕ στην εφαρμογή των διασφαλίσεων στο πλαίσιο της συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών, της Ευρατόμ και του ΔΟΑΕ.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε επίσης σε μελλοντικές δραστηριότητες επιθεώρησης στα νέα κράτη μέλη. Οι πυρηνικές βιομηχανίες στα κράτη αυτά αποτελούνται κατά κύριο λόγο μόνον από αντιδραστήρες ηλεκτροπαραγωγής και αποθηκευτικές εγκαταστάσεις. Τέθηκε σε εφαρμογή πρόγραμμα εύρεσης στοιχείων και πραγματοποίησης αποστολών τεχνικού χαρακτήρα.

Η ΕΕ έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη σημασία της επίτευξης υψηλού επιπέδου πυρηνικής ασφάλειας τόσο στη Βουλγαρία όσο και τη Ρουμανία ενόψει της επερχόμενης διεύρυνσης.

Η Βουλγαρία πρέπει να εξασφαλίσει τη συμμόρφωσή της με τις προδιαγραφές και τις διαδικασίες της Ευρατόμ. Σε συνέχεια αξιολόγησης από ομοτίμους της πυρηνικής ασφάλειας του πυρηνικού σταθμού (ΠΣ) στο Κοζλοντούι το 2003, εκδόθηκε σχετική έκθεση κατάστασης. Στην έκθεση αυτή υπογραμμίσθηκε εκ νέου η σημασία της δέσμευσης της Βουλγαρίας για οριστικό κλείσιμο των μονάδων 1 έως 4 του ΠΣ του Κοζλοντούι το συντομότερο δυνατόν. Η δέσμευση αυτή έχει συμπεριληφθεί στην πράξη προσχώρησης της Βουλγαρίας που υπεγράφη στις 25.04.2005 στο Λουξεμβούργο.

Οι διαπραγματεύσεις με τη Ρουμανία όσον αφορά το κεφάλαιο το σχετικό με την ενέργεια ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2004. Η Ρουμανία συνέχισε να εξελίσσει το νομοθετικό της πλαίσιο που διέπει την πυρηνική ασφάλεια. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι απαραίτητη η βελτίωση της ασφάλειας στον, τεχνολογίας Candu[15] , πυρηνικό σταθμό Cernavoda, ώστε να συνεχισθεί η ανάπτυξη των εθνικών προγραμμάτων ασφαλούς διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων και να ενδυναμωθεί η ικανότητα των νομοθετικών αρχών για θέματα πυρηνικής ενέργειας.

Συνεχίζεται η λεπτομερής εξέταση της νομοθεσίας που διέπει τον εν λόγω τομέα στην Κροατία και την Τουρκία.

5. Γενικεσ εξελιξεισ στον τομεα της πυρηνικησ ενεργειασ στο εσωτερικο της ΕΕ

5.1. Παροπλισμός, διαχείριση αποβλήτων και μεταφορές

5.1.1. Παροπλισμός

Η Επιτροπή συνέχισε να εργάζεται για την εφαρμογή των πρωτοκόλλων της συνθήκης προσχώρησης όσον αφορά την Ignalina και την Bohunice. 138 εκατομμύρια ευρώ δαπανήθηκαν για το σκοπό αυτό το 2004 και 139 εκατομμύρια ευρώ ακόμη το 2005. Το μεγαλύτερο μέρος της ενίσχυσης αυτής παρασχέθηκε μέσω των Διεθνών Ταμείων Στήριξης του Παροπλισμού, τα οποία διαχειρίζεται η ΕΤΑΑ[16] και τα οποία τελούν υπό την εποπτεία των συνελεύσεων των χρηματοδοτών των οποίων προεδρεύει εκπρόσωπος της Επιτροπής. Κατόπιν αιτήματος του δικαιούχου, το μερίδιο της αρωγής παροπλισμού, που τελεί υπό τη διμερή διαχείριση της Λιθουανίας και της Επιτροπής, σχεδόν διπλασιάσθηκε – από 10 εκατομμύρια ευρώ το 2004 σε 18 εκατομμύρια ευρώ το 2005. Η αρωγή αυτή παρέχεται μέσω προσέγγισης τύπου PHARE και χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση θεμάτων που άπτονται της διατήρησης ενός περιβάλλοντος ασφαλείας καθώς και θεμάτων κοινωνικού χαρακτήρα.

Σε απάντηση των ανησυχιών που εξέφρασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς την οδηγία σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το 2004 δημοσιεύθηκε έκθεση με θέμα τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής[17]. Η Επιτροπή σημείωσε την ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι οι τέσσερις βασικές αρχές – η επάρκεια, η διαθεσιμότητα και η χρήση πόρων καθώς και η διαφανής τους χρήση- θα γίνονται σεβαστές. Το 2005, καταρτίσθηκε δεύτερη έκθεση για όλους τους τύπους εμπορικών πυρηνικών εγκαταστάσεων στην ΕΕ[18]. Ως βάση για την έκθεση χρησιμοποιήθηκαν οι διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τους εμπειρογνώμονες του κλάδου καθώς επίσης και οι απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο ανά συγκεκριμένη χώρα. Πρόκειται να εκδοθεί σύσταση με την οποία θα ζητείται από τα κράτη μέλη να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα όσον αφορά τις προαναφερθείσες βασικές αρχές.

5.1.2. Ραδιενεργά απόβλητα

Η διαθεσιμότητα τεχνολογιών που έχουν ως στόχο τη μείωση του όγκου και της ραδιοτοξικότητας ραδιονουκλεϊδίων μακράς διάρκειας ζωής, προκειμένου να καταστεί ασφαλέστερη και περισσότερο αποδεκτή η διαχείριση και διάθεση του υλικού αυτού, θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση εθνικών αποφάσεων με αντικείμενο τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων.

Το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2005 περιλάμβανε πρόταση δημιουργίας κοινής επιχείρησης για τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων έρευνας στον τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Πραγματοποιούνται ορισμένα προκαταρκτικά βήματα για την επίτευξη ευρείας συναίνεσης για την πρωτοβουλία αυτή. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής μελετούν επί του παρόντος τον τρόπο διαμόρφωσης μιας τεχνολογικής πρωτοβουλίας ως μέσου διαβούλευσης και επίτευξης συναίνεσης με τους βιομηχανικούς εταίρους καθώς και προσδιορισμού των πλέον υποσχόμενων τεχνολογιών αποτελεσματικής διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Τελικός στόχος της πρωτοβουλίας θα είναι η παρουσίαση της δυνατότητας μείωσης της ζωής των προϊόντων ραδιενεργών αποβλήτων και η σκοπιμότητα της υπόγειας διάθεσής τους. Εργασίες προπαρασκευαστικού χαρακτήρα θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του 7ου ερευνητικού προγράμματος πλαισίου Ευρατόμ.

5.1.3. Μεταφορά ραδιενεργών υλικών

Το 2004, η μόνιμη επιτροπή εργασίας (ΜΕΕ) για τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών ολοκλήρωσε την 5η έκθεσή της. Στο πλαίσιο της εν λόγω έκθεσης, προτείνονται μέτρα βελτίωσης της λειτουργίας του τομέα και αύξησης των ορίων ασφαλείας. Η έκθεση αυτή επικαιροποιείται προκειμένου να ληφθεί υπόψη η σημερινή κατάσταση όπως διαμορφώθηκε μετά την τελευταία διεύρυνση της ΕΕ.

5.2. Πυρηνικές διασφαλίσεις

5.2.1. Επιθεωρήσεις διασφαλίσεων

Στις 30.04.2004 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση[19] με την οποία θεσπίζει τις αρχές μιας νέας προσέγγισης των πυρηνικών διασφαλίσεων, εστιάζοντας άμεσα στους στόχους της Συνθήκης και λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις όσον αφορά τους προβληματισμούς σε διεθνές επίπεδο. Οι αρχές αυτές οριοθετούν το πλαίσιο του τρόπου διεξαγωγής των εργασιών επιθεώρησης που ανήκουν στη σφαίρα αρμοδιοτήτων της DG TREN.

Από τον Οκτώβριο του 2004, οι προσεγγίσεις σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις αποτέλεσαν αντικείμενο τακτικών διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο. Έλαβαν χώρα διμερείς διαβουλεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του 2005 με διάφορα κράτη μέλη (Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία, ΗΒ) με θέμα την παρουσίαση και συζήτηση της νέας πολιτικής διασφαλίσεων. Η προεδρία του ΗΒ συνέταξε έγγραφο σχετικά με ένα νέο πλαίσιο για τις διασφαλίσεις Ευρατόμ, επί του οποίου υπέβαλε τις παρατηρήσεις της η COREPER. Πρόκειται για ένα βήμα προς την επίτευξη μνημονίου συνεννόησης μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής επί του τρόπου εφαρμογής των διασφαλίσεων με παράλληλο σεβασμό του ρόλου όλων των εμπλεκόμενων μερών βάσει της Συνθήκης. Ταυτόχρονα, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου προκειμένου να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος νέων μεθοδολογιών, όπως ο έλεγχος της λογιστικής παρακολούθησης του πυρηνικού υλικού του φορέα εκμετάλλευσης και τα συστήματα ελέγχου καθώς και η αναθεωρημένη περιοδικότητα γραμμής βάσης των επιθεωρήσεων.

Ο ΔΟΑΕ κατέστη ενήμερος των εξελίξεων. Το πλαίσιο της μελλοντικής συνεργασίας μεταξύ της Ευρατόμ και του ΔΟΑΕ είναι υπό κατάρτιση.

Από την 01.05.2004 οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποιούν επιθεωρήσεις διασφαλίσεων σε πυρηνικές εγκαταστάσεις όλων των νέων κρατών μελών.

5.2.2. Πρόσθετα Πρωτόκολλα

Τα πρόσθετα πρωτόκολλα (ΠΠ) που αφορούν τα κράτη μέλη της ΕΕ των 15 τέθηκαν σε ισχύ στις 30.4.2004. Εν συγκρίσει με την παραδοσιακή συμφωνία περί διασφαλίσεων, τα ΠΠ εκχωρούν στον ΔΟΑΕ δύο νέες δέσμες εξουσιών. Κατά πρώτον, οι χώρες πρέπει να παρέχουν στον ΔΟΑΕ εκτενέστερη δήλωση των δραστηριοτήτων τους στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και, κατά δεύτερον, ο ΔΟΑΕ έχει το δικαίωμα να πραγματοποιεί επισκέψεις με μικρά περιθώρια προετοιμασίας σε τοποθεσίες που έχουν σχέση με τον κύκλο των πυρηνικών καυσίμων (συμπληρωματική πρόσβαση).

Η Επιτροπή διαβιβάζει στον ΔΟΑΕ στοιχεία για τα πυρηνικά υλικά στο πλαίσιο των ΠΠ επ’ ονόματί της για λογαριασμό όλων των κρατών μελών. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή συντάσσει εκθέσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις εκτενούς πληροφόρησης που θεσπίζουν τα ΠΠ για 10 (γνωστά ως κράτη της συνοδευτικής επιστολής) εκ των 13 κρατών που δεν διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Τα εν λόγω κράτη εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη της ακρίβειας των παρεχόμενων στοιχείων και η Επιτροπή αποδέχθηκε να συλλέγει τα στοιχεία και να υποβάλει σχετικές εκθέσεις για λογαριασμό τους. Η Αυστρία, η Σουηδία και η Φινλανδία επέλεξαν να υποβάλουν εκθέσεις σχετικά με τα στοιχεία αυτά με κρατική ευθύνη άμεσα προς τον ΔΟΑΕ αποστέλλοντας αντίγραφο στην Επιτροπή. Τα δύο κράτη που διαθέτουν πυρηνικά όπλα (η Γαλλία και το ΗΒ) αποστέλλουν σχετικές δηλώσεις απευθείας στον ΔΟΑΕ.

Όλες οι προθεσμίες υποβολής εκθέσεων από την Επιτροπή τηρήθηκαν για τα κράτη της συνοδευτικής επιστολής παρά την καθυστερημένη παραλαβή πολλών δηλώσεων.

Το Δεκέμβριο του 2005, η Σλοβακία και η Εσθονία ολοκλήρωσαν τις διαδικασίες ένταξής τους στην τριμερή συμφωνία (INFCIRC[20]/193). Τα υπόλοιπα οκτώ νέα κράτη μέλη έχουν συνάψει διμερή συμφωνία περί των διασφαλίσεων και ΠΠ που είναι εν ισχύ. Αναμένεται να προσχωρήσουν στην κοινή συμφωνία το 2006 μετά την ολοκλήρωση των εθνικών νομοθετικών διαδικασιών.

Ο ΔΟΑΕ έκανε χρήση των εξουσιών που του έχουν εκχωρηθεί προκειμένου να πραγματοποιήσει ενέργειες επαλήθευσης (συμπληρωματική πρόσβαση) μία φορά το 2004. Η πρόσβαση έλαβε χώρα στις 21.12.2004 στο Ελσίνκι της Φινλανδίας. Σε αυτήν ήταν παρών επιθεωρητής της Επιτροπής από τη ΓΔ TREN. Το 2005 πραγματοποιήθηκε μια σειρά από περαιτέρω συμπληρωματικές προσβάσεις σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της συμφωνίας INFCIRC 193. Σε γενικές γραμμές, οι διατάξεις των ΠΠ οι σχετικές με τα δικαιώματα πρόσβασης είναι περίπλοκες. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής που είναι παρόντες κατά τη διάρκεια των συμπληρωματικών προσβάσεων έχουν λάβει οδηγίες να εξασφαλίζουν το σεβασμό των δικαιωμάτων του ΔΟΑΕ, του κράτους μέλους και του φορέα εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων που υπόκεινται σε πρόσβαση με μικρά περιθώρια προετοιμασίας.

5.3. Ακτινοπροστασία

5.3.1. Δραστηριότητες στο πλαίσιο του άρθρου 31 της συνθήκης Ευρατόμ

Στα τέλη του 2004, η Επιτροπή, ενόψει πιθανής αναθεώρησης των βασικών κανόνων ασφαλείας, διοργάνωσε διάσκεψη με θέμα το σχέδιο των νέων συστάσεων 2005 της ICRP[21] σχετικά με την ακτινοπροστασία. Βάσει των συμπερασμάτων της ομάδας εμπειρογνωμόνων, η Επιτροπή συνέταξε έγγραφο σχετικά με τις θέσεις της ως προς τις συστάσεις της ICRP και το διαβίβασε προς την εν λόγω επιτροπή.

Νέα ομάδα εμπειρογνωμόνων συστάθηκε στο πλαίσιο του άρθρου 31 της Συνθήκης προκειμένου να ενσωματώσει τους εμπειρογνώμονες των νέων κρατών μελών. Η ομάδα κατάρτισε πρόγραμμα εργασίας για την αναθεώρηση των βασικών κανόνων ασφαλείας.

5.3.2. Εφαρμογή των απαιτήσεων της Ευρατόμ στη ραδιενέργεια περιβάλλοντος

Κατά το 2004 Επιτροπή πραγματοποίησε πέντε ελέγχους στο πλαίσιο του άρθρου 35[22] της Συνθήκης, τρεις στην ΕΕ-15 [μονάδα επανεπεξεργασίας Sellafield, ΠΣ Trillo (E), μονάδα Dounreay (UK)] και δύο στα νέα κράτη μέλη: στο Temelin (CZ) και στο Paks (HU). Ο αριθμός των ελέγχων αυξήθηκε σε έξι το 2005, εκ των οποίων οι περισσότεροι πραγματοποιήθηκαν στα νέα κράτη μέλη: στην Ignalina (LT), στο Temelin (CZ), στη Σλοβακία και την Εσθονία. Επιπροσθέτως, η Ελλάδα καθώς και η μονάδα επανεπεξεργασίας στην La Hague (FR) υπεβλήθησαν σε ελέγχους για δεύτερη φορά.

Το έγγραφο σχετικά με την προσέγγιση και τις βασικές ρυθμίσεις για την πραγματοποίηση των ελέγχων στο πλαίσιο του άρθρου 35 επικαιροποιήθηκε και απεστάλη στα 10 νέα κράτη μέλη προς ενημέρωση. Το σχέδιο συζητήθηκε με εκπροσώπους των κρατών μελών το Δεκέμβριο του 2004. Για μερικά από τα νέα κράτη μέλη, το εν λόγω έγγραφο ενσωματώθηκε σε ένα μεμονωμένο διμερές πρωτόκολλο. Η Επιτροπή συντάσσει ανακοίνωση σχετικά με τη διεξαγωγή των ελέγχων δυνάμει του άρθρου 35 έχοντας ως στόχο την εναρμόνιση των δραστηριοτήτων όλων των κρατών μελών. Η ανακοίνωση έχει προγραμματισθεί να εκδοθεί το 2006.

Στα κράτη μέλη απεστάλη ερωτηματολόγιο για συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις εθνικές απαιτήσεις και τις δραστηριότητες επιθεώρησης κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 35. Επί του παρόντος διενεργείται ανάλυση των απαντήσεων προκειμένου να διατυπωθούν συστάσεις για τις μελλοντικές ρυθμίσεις διεξαγωγής των ελέγχων.

Σύμφωνα με το άρθρο 36 της συνθήκης, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στοιχεία σχετικά με τις τιμές της ραδιενέργειας στο περιβάλλον. Σύσταση της Επιτροπής[23] περιγράφει το περιεχόμενο, το χρονοδιάγραμμα καθώς και τα μέσα διαβίβασης των στοιχείων αυτών. Μετά την πρώτη υποβολή εκθέσεων δεν αναφέρθηκαν άλλα προβλήματα στον τομέα αυτό (Ιούνιος 2002).

Το 2004 αξιολογήθηκαν εννέα σχέδια διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων, τα οποία υποβλήθηκαν από κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 37[24] της Συνθήκης. 13 σχέδια αξιολογήθηκαν το 2005. Βάσει των στοιχείων που υποβλήθηκαν, η Επιτροπή εξέδωσε σχετικές γνώμες. Στις 14.03.2005 η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 37 κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Ιουλίου 1994 και Δεκεμβρίου 2003.

5.3.3. Ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης

Το σύστημα της Επιτροπής για την ανταλλαγή πληροφοριών σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες (ECURIE[25]) λειτουργούσε σε 24ωρη βάση. Όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν υπογράψει συμφωνία συμμετοχής στο σύστημα αυτό πολύ πριν από το Μάιο του 2004. Όλα τα νέα κράτη μέλη εντάχθηκαν στο σύστημα ECURIE πριν από το Μάιο του 2004. Ως εκ τούτου, τα απαιτούμενα σημεία επαφής και οι αρμόδιες αρχές προσδιορίσθηκαν πριν από την προσχώρησή των κρατών αυτών στην Ένωση (με εξαίρεση τη Μάλτα η οποία εντάχθηκε τον Ιούνιο) και τα περισσότερα εξ αυτών διαθέτουν σήμερα ειδικό και πλήρως λειτουργικό εξοπλισμό. Η Ρουμανία και η Βουλγαρία υπέγραψαν τις ρυθμίσεις του ECURIE· η Τουρκία και Κροατία εντάχθηκαν στο σύστημα σε υπηρεσιακό επίπεδο. Η λειτουργία του συστήματος ECURIE υποβλήθηκε σε τακτικές δοκιμές. Η ΓΔ TREN έλαβε μέρος σε διεθνείς ασκήσεις για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένης της σημαντικής άσκησης Convex-3 που διοργανώθηκε στη Ρουμανία το Μάιο του 2005.

Η Επιτροπή διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στο πλαίσιο της πρότασης Codex Alimentarius του FAO/ΠOY[26] για τη διαμόρφωση σε μόνιμη βάση κατευθυντήριων γραμμών για το διεθνές εμπόριο όσον αφορά τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια ραδιονουκλεϊδίων στα τρόφιμα. Εναλλακτική πρόταση της Επιτροπής έτυχε μεγάλης συναίνεσης στο Συμβούλιο. Η θέση της Επιτροπής υποστηρίχθηκε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε δυνάμει του άρθρου 31 της Συνθήκης και, κατά συνέπεια, η θέση της Κοινότητας στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων για τον Codex Alimentarius τον Απρίλιο του 2005 ενισχύθηκε. Η «κοινή θέση» της Κοινότητας έδωσε το έναυσμα στην επιτροπή Codex να εμπιστευθεί στην Κοινότητα την εκ νέου σύνταξη των κατευθυντήριων γραμμών σε συνεργασία με τον ΔΟΑΕ (συντάκτης της αρχικής πρότασης). Το νέο σχέδιο, το οποίο πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα να εκδοθεί το 2006, αντικατοπτρίζει πλήρως τις θέσεις της Κοινότητας σχετικά με το πεδίο εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών (μόνον σε περίπτωση επείγουσας κατάστασης) και την ξεχωριστή εξέταση των παιδικών τροφών.

5.4. Προμήθειες πυρηνικών υλικών

Ο Καναδάς εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού ουρανίου της ΕΕ, ενώ η Ρωσία αποτελεί το μεγαλύτερο συνολικά προμηθευτή όταν λαμβάνονται επίσης υπόψη η τροφοδότηση με επανεμπλουτισμένα κατάλοιπα και ουράνιο υψηλού βαθμού εμπλουτισμού.

Η ασφάλεια των προμηθειών έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι πριν από λίγα έτη όταν οι τιμές ήταν χαμηλότερες και οι προμήθειες ευκολότερα διαθέσιμες. Οι μισές περίπου ανάγκες των αντιδραστήρων παγκοσμίως για πυρηνικά καύσιμα καλύφθηκαν τα τελευταία έτη από δευτερογενείς προμήθειες από παλαιά αποθέματα και από μείγμα ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού από στρατιωτικές πηγές. Σύμφωνα με τον ESA, είναι ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη πρωτογενής παραγωγή. Η αύξηση των τιμών του ουρανίου από το 2003 και μετά οδήγησε σε πιο εντατικές ενέργειες εξερεύνησης και εξόρυξης και η παγκόσμια παραγωγή ουρανίου αυξήθηκε κατά 14% το 2004 και παρουσίασε περαιτέρω αυξητικές τάσεις το 2005.

Η κύρια βιομηχανική εξέλιξη στην ΕΕ ήταν η έγκριση από την Επιτροπή (σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες περί συγκεντρώσεων) μιας κοινής επιχείρησης τεχνολογίας δύο ευρωπαϊκών εταιρειών εμπλουτισμού ουρανίου τον Οκτώβριο του 2004. Η εν λόγω κοινή επιχείρηση θα επιτρέψει σε μία από τις εταιρείες αυτές να αποκτήσει την τεχνολογία φυγοκέντρισης που έχει αναπτύξει η δεύτερη εταιρεία και να κατασκευάσει νέα εγκατάσταση εμπλουτισμού με φυγοκέντριση η οποία αναμένεται να ξεκινήσει την παραγωγή το 2007.

6. Διεθνής συνεργασία

6.1. Συμφωνίες με τρίτες χώρες

6.1.1. Ιαπωνία

Κατά το 2004 η Επιτροπή ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις, ενέκρινε και διαβίβασε στο Συμβούλιο σύσταση[27] για έγκριση σύναψης δύο συμφωνιών με την Ιαπωνία για συνεργασία σχετικά με τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας και με την πυρηνική έρευνα και ανάπτυξη. Σε συνέχεια διευκρινιστικών αιτημάτων από την πλευρά της Ιαπωνίας, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τροποποιήσεις συντακτικής φύσεως οι οποίες έγιναν αποδεκτές. Η συμφωνία υπεγράφη το Φεβρουάριο του 2006.

6.1.2. Ουκρανία

Το Σεπτέμβριο του 2004 το Συμβούλιο ενέκρινε τη σύναψη από μέρους της Επιτροπής συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Ευρατόμ και του Υπουργικού Συμβουλίου της Ουκρανίας σχετικά με τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας[28]. Η Επιτροπή υπέγραψε τη συμφωνία στις 28 Απριλίου 2005.

Η συμφωνία καλύπτει την πυρηνική ασφάλεια, την ελεγχόμενη πυρηνική σύντηξη, την έρευνα και την ανάπτυξη στον πυρηνικό τομέα, τις διεθνείς μεταβιβάσεις, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου πυρηνικών υλικών και της προμήθειας υπηρεσιών που συνδέονται με τον κύκλο των πυρηνικών καυσίμων καθώς και την πρόληψη της παράνομης διακίνησης πυρηνικού υλικού.

6.1.3. Καζακστάν

Οι διαπραγματεύσεις για διμερή συμφωνία συνεργασίας σχετικά με τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας συνεχίσθηκαν κατά το έτος 2004. Τροποποιημένη πρόταση της συμφωνίας διαβιβάσθηκε στο Καζακστάν το Φεβρουάριο του 2005.

6.1.4. Ουζμπεκιστάν

Την 01.08.2004 τέθηκε σε ισχύ η διμερής συμφωνία συνεργασίας σχετικά με τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας.

6.2. Διεθνείς συμβάσεις

6.2.1. Σύμβαση για την πυρηνική ασφάλεια

Η Επιτροπή τροποποίησε τη δήλωση που επισυναπτόταν στην απόφαση 1999/819/Ευρατόμ, της 16ης Νοεμβρίου 1999, σχετικά με την προσχώρηση της Ευρατόμ στη σύμβαση του 1994 για την πυρηνική ασφάλεια[29]. Η νέα δήλωση αρμοδιοτήτων διαβιβάσθηκε στη Γενική Γραμματεία του ΔΟΑΕ ως αποτέλεσμα απόφασης του Δικαστηρίου[30].

Κατά την τρίτη συνεδρίαση αναθεώρησης της σύμβασης για την πυρηνική ασφάλεια (Απρίλιος του 2005), η Ευρατόμ συμμετείχε για δεύτερη φορά ως συμβαλλόμενο μέρος αλλά για πρώτη φορά μετά την εκτενέστερη δήλωση αρμοδιοτήτων. Η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση σχετικά με όλες τις κύριες πτυχές της σύμβασης.

6.2.2. Κοινή σύμβαση

Η κοινή σύμβαση για την ασφάλεια διαχείρισης του αναλωμένου καυσίμου και την ασφάλεια διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο του ΔΟΑΕ, τέθηκε σε ισχύ στις 18.06.2001. Τον Οκτώβριο του 2001 η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση προσχώρησης στη σύμβαση. Τον Ιανουάριο του 2005 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση[31] για έγκριση της προσχώρησης της Ευρατόμ στη σύμβαση καθώς και δήλωση σχετικά με το πεδίο των αρμοδιοτήτων της.

Στις 14.06.2005, η Επιτροπή εξέδωσε την απαραίτητη απόφαση[32], εγκρίνοντας την προσχώρηση της Ευρατόμ στην κοινή σύμβαση. Η προσχώρηση άρχισε να ισχύει από τον Ιανουάριο του 2006.

6.2.3. Σύμβαση για τη φυσική προστασία του πυρηνικού υλικού (CPPNM)

Το 2004 ο ΔΟΑΕ διαβίβασε πρόταση τροποποίησης της CPPNM. Σε συνέχεια προπαρασκευαστικής συνεδρίασης τον Απρίλιο του 2005, η σχετική συνδιάσκεψη ενέκρινε την τροποποίηση της CPPNM στις 8 Ιουλίου.

Το Συμβούλιο με την απόφασή του[33] της 28.06.2005 εξουσιοδότησε την Επιτροπή να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις για την τροποποίηση της CPPNM όσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο των κοινοτικών αρμοδιοτήτων. Ως εκ τούτου, η Ευρατόμ συμμετείχε πλήρως στη συνδιάσκεψη για την τροποποίηση της CPPNM.

6.2.4. Σύμβαση για την ταχεία κοινοποίηση πυρηνικού ατυχήματος και σύμβαση για αρωγή σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ή κατάστασης έκτακτης ραδιολογικής ανάγκης

Η Επιτροπή υπέβαλε δύο προτάσεις αποφάσεων του Συμβουλίου[34] για την έγκριση της σύναψης των συμβάσεων του ΔΟΑΕ για ταχεία κοινοποίηση πυρηνικού ατυχήματος και την αρωγή σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ή κατάστασης έκτακτης ραδιολογικής ανάγκης, οι οποίες προβλέπουν μεγαλύτερη συμμετοχή της Κοινότητας στους μηχανισμούς που υφίστανται βάσει των συμβάσεων αυτών και είναι συμπληρωματικές προς παρόμοιες διατάξεις που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ. Η προσχώρηση της Ευρατόμ στις δύο αυτές συμβάσεις βρίσκεται επί του παρόντος σε στάδιο εξέλιξης.

6.3. Συνεργασία με τον ΔΟΑΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς

Ο ΔΟΑΕ είναι αρμόδιος για τις διασφαλίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο της συνθήκης περί μη διαδόσεως των πυρηνικών όπλων. Η Επιτροπή λειτουργεί στο πλαίσιο του κοινοτικού συστήματος λογιστικής παρακολούθησης και ελέγχου για τους σκοπούς του ΔΟΑΕ. Στο πλαίσιο τριμερών συμφωνιών για τις διασφαλίσεις, οι δραστηριότητες επιθεώρησης της Επιτροπής είναι δυνατόν να εποπτεύονται από επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Στις περιπτώσεις που ο ΔΟΑΕ το θεωρεί αναγκαίο, πραγματοποιεί ενέργειες πέρα από αυτές της Κοινότητας. Η Επιτροπή υποστηρίζει τον ΔΟΑΕ κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του καθιστώντας δυνατή τη χρήση του εξοπλισμού της.

Η συνεργασία με τον ΔΟΑΕ στους τομείς της λογιστικής παρακολούθησης του πυρηνικού υλικού και των πρόσθετων πρωτοκόλλων ήταν ικανοποιητική. Ολοκληρώθηκαν οι συζητήσεις σχετικά με τις ρυθμίσεις της προσχώρησης των νέων κρατών μελών στη συμφωνία για τις διασφαλίσεις της Κοινότητας[35] .

Εντάθηκε η συμμετοχή στις εργασίες αρκετών διεθνών οργανισμών και των επιτροπών τους [όπως, π.χ. ο ΔΟΑΕ, ο Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ και η Διεθνής Επιτροπή Ακτινοπροστασίας (ICRP)]. Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι εργασίες σχετικά με τις απαιτήσεις ασφαλείας για τη γεωλογική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων. Δυστυχώς δεν έχουν ακόμη ορισθεί και συμφωνηθεί συγκεκριμένα πρότυπα ασφαλείας της ΕΕ.

[1] Η ετήσια έκθεση διατίθεται κατόπιν αίτησης ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/euratom/index_en.html

[2] Για τη ΓΔ Έρευνας (RTD): http://europa.eu.int/comm/research/· για το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ): http://www.jrc.cec.eu.int/

[3] ΓΔ RELEX: Εξωτερικές σχέσεις, ΓΔ AIDCO: Γραφείο Συνεργασίας Europe Aid

[4] ΓΔ ELARG: Διεύρυνση

[5] ΓΔ ECFIN: Οικονομικές και χρηματοδοτικές υποθέσεις

[6] COM(2004) 526 της 8.9.2004

[7] COM(2004) 716 της 12.11.2004.

[8] Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

[9] COM(2004) 716 τελικό - 2004/0249(CNS)

[10] COM(2005) 673 τελικό της 21.12.2005

[11] Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 302/2005

[12] C(2005) 5127 της 15.12.2005

[13] ΕΕ L 346, 31.12.2003, σ. 57

[14] ΕΕ L 2, 6.1.2004, σ. 36 - 46

[15] «CANada Deuterium Uranium». Αντιδραστήρας πεπιεσμένου βαρέος ύδατος (PWHR), καναδικού σχεδιασμού, στον οποίο χρησιμοποιείται βαρύ ύδωρ (οξείδιο του δευτερίου) ως επιβραδυντής και ψυκτικό μέσο, καθώς και φυσικό ουράνιο ως καύσιμο.

[16] Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη

[17] Έκθεση σχετικά με τη χρησιμοποίηση των οικονομικών πόρων που προορίζονται για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής [COM 2004(719)τελικό]

[18] H έκθεση πρόκειται να εγκριθεί από την Επιτροπή το 2006

[19] COM(2004) 1669 της 30.04.2004

[20] Δελτίο πληροφοριών

[21] Διεθνής Επιτροπή για την Ακτινοπροστασία

[22] Το άρθρο αυτό δίνει στην Επιτροπή το δικαίωμα να ελέγχει τη λειτουργία των εγκαταστάσεων που ελέγχουν την περιεκτικότητα σε ραδιενέργεια της ατμόσφαιρας, των υδάτων και του εδάφους.

[23] Σύσταση της Επιτροπής, της 8ης Ιουνίου 2000, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 36 της συνθήκης Ευρατόμ όσον αφορά την παρακολούθηση των τιμών ραδιενέργειας στο περιβάλλον προκειμένου να εκτιμηθεί η έκθεση του συνόλου του πληθυσμού (2000/473/Ευρατόμ).

[24] Το εν λόγω άρθρο προβλέπει ότι η Επιτροπή διατυπώνει γνώμη (κατόπιν διαβούλευσης με την ομάδα εμπειρογνωμόνων) για όλα τα στοιχεία που αποστέλλουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τα σχέδια διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων, αν η πραγματοποίηση των σχεδίων αυτών θα μπορούσε να προκαλέσει ραδιενεργό μόλυνση άλλων κρατών μελών.

[25] Κοινοτικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σε περίπτωση εκτάκτου κινδύνου από ακτινοβολίες

[26] Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας - Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας

[27] SEC(2004) 524 τελικό της 26.11.2004

[28] COM(2003) 129 τελικό

[29] Απόφαση 2004/491/Ευρατόμ

[30] Επιτροπή κατά Συμβουλίου, υπόθεση C-29/99, Συλλ. 2002 σελ. I-11221. Το Δικαστήριο ακύρωσε εν μέρει τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας κατά την προσχώρησή της στη σύμβαση για την πυρηνική ασφάλεια.

[31] 2005/84/Ευρατόμ, ΕΕ L 30, 3.2.2005, σ. 10

[32] C(2005)1729

[33] COM(2005) 199

[34] COM(2004) 560 της 16.8.2004.

[35] INFCIRC 193