ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 20.11.1996 
COM(96) 512 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, 
ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΙΙΗ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 
Συμβολή στην απασχόληση 

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η ποικιλομορφία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης είναι ένα από τα 
πολυτιμότερα πλεονεκτήματα της. Αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της ταυτότητας 
της ηπείρου μας. Αλλά οι δυνατότητες του πλεονεκτήματος αυτού, όπως και οι 
δυνατότητες καινοτομίας που προσφέρει, δεν αξιοποιούνται ακόμη πλήρως. Το 
Λευκό Βιβλίο "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση" προσδιόρισε τον 
πολιτισμό ως ένα τομέα που προσφέρει προοπτικές απασχόλησης. Στην πρόσφατη 
ανακοίνωση της με τίτλο "Κοινοτικές διαρθρωτικές παρεμβάσεις και απασχόληση1, 
η Επιτροπή πρόσφερε ένα πλαίσιο αναφοράς για επενδύσεις υψηλής έντασης 
εργασίας επιδοτούμενες από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. 
Η αυξανόμενη σημασία του πολιτισμού συνδέεται στενά με την πρόσφατη εξέλιξη 
της οικονομικής ανάπτυξης. Κατά πρώτον, η επέκταση του πολιτισμού συνδέεται 
με την εξέλιξη των κοινωνιών, η οποία χαρακτηρίζεται από την οπισθοδρόμηση 
των παραδοσιακών βιομηχανιών προς όφελος των υπηρεσιών. Κατά δεύτερον, η 
εξέλιξη του τρόπου ζωής (και ειδικότερα η αυξημένη κινητικότητα) και η αύξηση 
του ελεύθερου χρόνου δημιουργούν ισχυρότερη ζήτηση για δραστηριότητες 
αναψυχής, και ιδίως πολιτιστικές. Οι δύο αυτές τάσεις τείνουν να ενθαρρύνουν τις 
βιώσιμες από οικονομική άποψη πλευρές του πολιτισμού. 
Ο πολιτιστικός τομέας χαρακτηρίζεται ολοένα και περισσότερο από στενές και 
πολύμορφες διασυνδέσεις μεταξύ της πολιτιστικής ζωής (δημόσιοι πολιτιστικοί 
και κοινωνικοπολιτιστικοί οργανισμοί: θέατρα, μουσεία, καλλιτεχνικά κέντρα, 
αστικά ή αγροτικά καλλιτεχνικά αξιοθέατα, σχολές τέχνης και μουσικής κλπ.) και 
της πολιτιστικής οικονομίας (αγορά μουσικής, τέχνης, λογοτεχνίας και βιβλίου, 
κινηματογραφική, τηλεοπτική παραγωγή και παραγωγή βιντεοταινιών· 
φωτογραφία, σχεδιασμός, πλαστικές τέχνες και θεάματα, αρχιτεκτονική, 
χειροτεχνία, προστασία ιστορικο'νν μνημείων, τουρισμός). 
Στο πλαίσιο αυτό, ο πολιτισμός μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην απασχόληση. 
Τα πολιτιστικά προϊόντα και βιομηχανίες προσφέρουν δυνατότητες δημιουργίας 
θέσεων απασχόλησης, οι οποίες υπερβαίνουν σαφώς τα αποτελέσματα των 
περισσότερο "κλασικών" μέτρων, όπως η διαφύλαξη ή η αξιοποίηση της 
πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο πολιτισμός δεν είναι μόνο μια ασχολία του δημοσίου 
που προκαλεί πρόσθετες δαπάνες· κατέχει επίσης αυξανόμενο μερίδιο της 
ιδιωτικής οικονομίας, όπου διαθέτει ισχυρές δυνατότητες ανάπτυξης, και είναι 
φορέας στοιχείων δημουργικότητας, καινοτομίας και παραγωγής που είναι 
ευεργετικά για τις περιφερειακές και τοπικές οικονομίες. Για παράδειγμα, ο 
πολιτισμός συμβάλλει ευρέως στην ανάπτυξη περιεχομένου και εφαρμογών, η 
οποία αντιπροσωπεύει ένα-από τα κύρια στοιχεία της ανταγοννιστικότητας στην 
κοινωνία των πληροφοριών. 
Το άρθρο 130 Α της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι η 
Κοινότητα προωθεί τις ενέργειες που ενισχύουν την οικονομική και κοινωνική 
συνοχή. Υπό τις προϋποθέσεις που θα αναπτυχθούν παρακάτω, οι πολιτιστικές 
ενέργειες μπορούν να υπαχθούν στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης αυτής. 
Εξάλλου, το άρθρο 128 της Συνθήκης διευκρινίζει ότι η Κοινότητα λαμβάνει υπόψη 
τις πολιτιστικές πτυχές, όταν αναλαμβάνει δράση στο πλαίσιο των άλλων 
πολιτικών της. 
COM (96) 109 τελικό της 20ής Μαρτίου 1996. 
Είναι πολύ δύσκολο να δοθεί ένας γενικός ορισμός του πολιτισμού που να 
αποδίδει πλήρως την ποικιλομορφία του. Το άρθρο 128 παράγραφος 2 της 
Συνθήκης προβλέπει ότι η Κοινότητα διαδραματίζει ρόλο (συντονισμού, στήριξης ή 
συμπλήρωσης της δράσης των κρατών μελών) στους τομείς τους σχετικούς με τη 
βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτισμού και της ιστορίας των 
ευρωπαϊκών λαών, με τη διατήρηση και την προστασία της πολιτιστικής 
κληρονομ,ιάς ευρωπαϊκής σημασίας, με τις μη εμπορικές πολιτιστικές ανταλλαγές, 
καθώς και με την καλλιτεχνική και λογοτεχνική δημιουργία (συμπεριλαμβανομένου 
του οπτικοακουστικού τομέα). 
Αν και δεν αναφέρουν ρητά τον πολιτισμό, οι κανονισμοί των Διαρθρωτικών 
Ταμείων προσφέρουν ορισμένες δυνατότητες ενίσχυσης πολιτιστικών ενεργειών 
στο πλαίσιο 
α) παραγωγικών επενδύσεων που επιτρέπουν τη δημιουργία ή τη διατήρηση 
σταθερών θέσεων απασχόλησης (άρθρο 1 στοιχείο α) του κανονισμού ΕΤΠΑ) 
β) επενδύσεων σε έργα υποδομής (άρθρο 1 στοιχείο β) του κανονισμού ΕΤΠΑ) 
γ) της ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού των περιφερειών με μέτρα 
τόνωσης και ενίσχυσης των πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης (άρθρο 1 στοιχείο γ) 
του κανονισμού ΕΤΙ Ι Α) 
6) προγραμμάτων κατάρτισης και δράσης για την απασχόληση στον 
επεκτεινόμενο τομέα του τουρισμού και της αναψυχής, όπως και στον τομέα των 
τεχνών (άρθρο 1 του κανονισμού ΕΚΤ) 
ε) της ενθάρρυνσης των τουριστικών και βιοτεχνικών επενδύσεων 
(συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της κατοίκησης στις γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις) όπως και, στο πλαίσιο του στόχου 1, της ανακαίνισης και της 
ανάπτυξης των αγροτικών οικισμών καθώς και της προστασίας και της διατήρησης 
της αγροτικής κληρονομιάς, εάν δεν χρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ (άρθρο 5 
κανονισμού ΕΓΤΠΕ). 
Υπάρχουν επίσης δυνατότητες ενίσχυσης καινοτόμων πρότυπων πειραματικών 
έργων που ευνοούν ειδικότερα την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνεργασία μεταξύ 
περιφερειών ή οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (άρθρο 10 ΕΤΠΑ, άρθρο 6 ΕΚΤ, 
άρθρο 8 ΕΓΤΠΕ, άρθρο 4 ΧΜΠΑ). 
Η παρούσα ανακοίνωση ασχολείται με τον πολιτισμό μόνο στο μέτρο που 
συνδέεται με την οικονομική και κοινωνική συνοχή και με την περιιρερειακή 
ανάπτυξη που επωφελούνται από την παρέμβαση των Διαρθρωτικών Ταμείων. 
Εντάσσεται στη γενική προοπτική του εντοπισμού, στο πλαίσιο των παρεμβάσεων 
των Διαρθρωτικών Ταμείων, περιοχών που παρουσιάζουν δυνατότητες 
απασχόλησης που ακόμη δεν χρησιμοποιούνται πλήρως. Επιδιώκει να θέσει τις 
βάσεις μιας συζήτησης σχετικά με την έκταση της ενίσχυσης που μπορούν να 
προσφέρουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία στον πολιτισμό με το σημερινό κανονιστικό 
πλαίσιο. 
Π. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
Ο πολιτισμός συνδέεται με την περιφερειακή ανάπτυξη και με την ίδια την έννοια 
της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Πράγματι, ο πολιτισμός με το σύνθετο 
χαρακτήρα του εκq)ράζει την περιφερειακή ή τοπική ταυτότητα και το ενδογενές 
δυναμικό μιας περιφέρειας. Οι πολιτιστικές δραστηριότητες είναι ιδιαίτερα ένα 
σημαντικό χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών πόλεων. Είναι επομένως ουσκόδες να 
ενσωματωθεί η ενίσχυση για τον πολιτισμό που χορηγείται (υιό τα Διαρθρίοτικά 
Ταμεία στην κοινοτική πολιτική για την πόλη, η οποία βρίσκεται στο στάδιο της 
εκπόνησης. Παράλληλα, ο περιφερειακός ή τοπικός πολιτισμός υφίσταται διαρκούς 
διαπεριφερειακές ή διεθνείς επιρροές. Η πρόσφατη πρόσκληση της Επιτροπής για 
την υποβολή προτάσεων διαπεριφερειακής πολιτιστικής συνεργασίας εκ μέρους 
των περιφερειακών και τοπικών αρχών (1995-1999)2 ανεγνώρισε ρητά τον δεσμό 
αυτό. 
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, οι πολιτιστικές δραστηριότητες 
μπορούν να τύχουν χρηματοδότησης από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, μόνον εάν 
συνδέονται με την περιφερειακή ή τοπική ανάπτυξη. Με άλλα λόγια, πρέπει να 
συμβάλλουν στη δημιουργία σταθερών θέσεων απασχόλησης και να αποτελούν 
αναπόσπαστο τμήμα των στρατηγικών τοπικής ή περιφερειακής ανάπτυξης. 
Η σημασία του πολιτισμού για την περιφερειακή ανάπτυξη είναι τριπλή. Πρώτον, ο 
πολιτισμός είναι πηγή θέσεων απασχόλησης· οι δραστηριότητες που σχετίζονται με 
την πολιτιστική κληρονομιά, όπως και τα προϊόντα και οι βιομηχανίες 
πολιτιστικού χαρακτήρα δημιουργούν άμεσα και έμμεσα θέσεις απασχόλησης. 
Δεύτερον, ο πολιτισμός είναι όλο και περισσότερο ένας αποφασιστικός παράγων 
για τη χωροθέτηση νέων επενδύσεων, διότι ενισχύει την εικόνα και την 
ελκυστικότητα μιας περιφέρειας. Ο πολιτισμός μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο στην ανάπλαση υποβαθμισμένων αστικών περιοχών ή αγροτικών περιοχών. 
Τρίτον, ο πολιτισμός μπορεί να διαδραματίσει θετικό ρόλο στην προώθηση της 
κοινωνικής ένταξης και να συμβάλει έτσι στην κοινωνική συνοχή. 
1. Οι δυνατότητες τον πολιτισμού για δημιουργία απασχόλησης 
Υπάρχει ακόμη έλλειψη στοιχείων ως προς τον δεσμό μεταξύ του πολιτισμού και 
της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης σε επίπεδο περιφέρειας. Δεν υπάρχουν 
ακόμη μελέτες ή δεδομένα που να αφορούν ολόκληρη την Ευρώπη. Κατά πρώτον, ο 
τομέας του πολιτισμού δεν είναι ομοιογενής· μπορεί να εκτιμηθεί μόνο μέσω των 
διαφόρων υφισταμένων στατιστικών κατηγοριών. Κατά δεύτερον, οι διαφορές 
μεταξύ των κρατών μελ<ί>ν ως προς τον ορισμό και τη στατιστική ταξινόμηση του 
πολιτισμού είναι ευρύτατες. 
(0(95)253/11), ΕΕ αριθ. C 253 της 29.09.1995 
Παρά την έλλειψη διαθέσιμων στατιστικών πληροφοριών, διακρίνονται ορισμένες 
γενικές τάσεις. Η σημασία του πολιτισμού για την οικονομική ανάπτυξη και τη 
δημιουργία απασχόλησης αναφερόταν ήδη στο έγγραφο της Επιτροπής σχετικά με 
τις πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης και απασχόλησης . Τα πολιτιστικά έργα 
συνδέονται συχνά, άμεσα ή έμμεσα, με την προώθηση του τουρισμού. Αλλά, 
ανεξάρτητα από τον τουρισμό, ο πολιτισμός συμβάλλει με διάφορους άλλους 
τρόπους, άμεσα ή έμμεσα, στην απασχόληση και στην περιφερειακή ανάπτυξη. 
Για να αυξηθεί η επίπτωση της πολιτιστικής δράσης στην απασχόληση, πρέπει να 
γίνουν επενδύσεις στην προώθηση του τόπου εγκατάστασης και των επιδοτούμενων 
πολιτιστικών σχεδίων και να υπάρξει βελτίωση των συναφίόν τουριστικών 
υπηρεσιών. Ο τουρισμός και ο πολιτισμός ενισχύονται αμοιβαίως και μπορούν, αν 
τύχουν της κατάλληλης στήριξης, να αυξήσουν την επίπτωση της παρέμβασης των 
Διαρθρωτικών Ταμείων στην απασχόληση. Εξάλλου, η επάρκεια καταλυμάτων 
μπορεί να είναι σημαντικός παράγων. 
Ανάπτυξη τον πολιτισμού και τον τουρισμού mie αγροτικές περιοχές 
Στην V stra Sverige (Σουηδία), το πρόγραμμα 1995-1999 για τον στόχο 5β 
διαθέτει το 20% των κονδυλίων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία σε ένα ειδικό άξονα 
''Τουρισμόςκαι Πολιτισμός". 
Μεταξύ άλλων θεμάτων, ο άξονας αυτός αφορά την εκπόνηση μελέτης της 
αγοράς, την ανάπτυξη καταλόγου των πολιτιστικών πόρων της περιοχής, καθώς 
και τη στήριξη επενδύσεων σε τουριστικό εξοπλισμό, όπως γραφεία υποδοχής, 
καταλύματα, μουσεία και άλλα πολιτιστικά ιδρύματα Εκτιμάται ότι το μέτρο θα 
δημιουργήσει άμεσα και έμμεσα περίπου 100 νέες θέσεις απασχόλησης. 
α) Άμεσες επιπτώσεις στην απασχόληση 
Ο πολιτισμός είναι άμεση πηγή θέσεων απασχόλησης, χάρη στη δημιουργία νέων 
επιχειρήσεων, και ειδικότερα MME. Επιπλέον, η κατάρτιση και η εκπαίδευση στον 
τομέα του πολιτισμού ενισχύουν τις δυνατότητες απασχόλησης σε μια περιφέρεια. 
Η δημιουργία νέων δεξιοτήτων και επαγγελμάτων συναφών με τον πολιτισμό 
προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες νέων θέσεων εργασίας. Οι συνεταιρισμοί, οι 
ενώσεις και τα ιδρύματα που εργάζονται συχνά με άτομα αποκλεισμένα κοινωνικά 
ή με ανέργους διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο από την άποψη αυτή. Η επέκταση 
των πολιτιστικών προϊόντων και βιομηχανιών συνεπεία της εξέλιξης του τρόπου 
ζωής, ειδικότερα, δημιουργεί ολοένα σημαντικότερες δυνατότητες απασχόλησης, 
ιδίως στους τομείς που συνδέονται με τα πολυμέσα και την κοινωνία των 
πληροφοριών. 
SEC(95) 564, Μάρτιος 1995. 
Ενίσγυση των βιομηγανιών του πολιτισμού και των μέσων ενημέρωσης 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο πολλά προγράμματα τον στόχου 2 για την περίοδο 1994-
1996 προβλέπουν ένα ειδικό μέτρο ενίσχυσης των πολιτιστικών βιομηχανιών. Ο 
καθορισμός των προτεραιοτήτων των προγραμμάτων ποικίλλει ανάλογα με τα 
περιφερειακά χαρακτηριστικά ("Πολιτιστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες 
παραγωγής", "Τουρισμός, πολιτιστικές βιομηχανίες και ανάδειξη της εικόνας" 
κλπ.). Σε ορισμένες μεγάλες περιοχές (ευρύτερη περιοχή του Μάντσεστερ, 
Lancashire, Cheshire, North East, Λονδίνο, Yorkshire και Humberside), οι 
προτεραιότητες οι συναφείς με τον πολιτισμό αντιπροσωπεύουν μεταξύ Π και 
17% των συνολικών κονδυλίων που χορηγούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. 
Για παράδειγμα, το ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού για τη Βορειοδυτική 
Αγγλία (Greater Manchester, Lancashire, Cheshire) προβλέπει, στο πλαίσιο της 
προτεραιότητας "Τουρισμός και πολιτιστικές βιομηχανίες ανάδειξη της εικόνας 
της περιφέρειας", "ενίσχυση της βιομηχανίας του πολιτισμού και των μέσων 
ενημέρωσης". Οι στόχοι της ενέργειας είναι: 
- η τόνωση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και της απασχόλησης μέσω 
συντονισμένης στρατηγικής υπέρ των πολιτιστικών βιομηχανιών (ιδιαίτερα των 
MME) 
- η εκμετάλλευση των δυνατοτήτων ανάπτυξης και απασχόλησης των 
βιομηχανιών που συνδέονται με τα μέσα ενημέρωσης (συμπεριλαμβανομένης της 
κοινωνίας των πληροφοριών) 
- η βελτίωση των δικτύων και η συνεργασία μεταξύ των πολιτιστικών 
βιομηχανιών. 
Εκτιμάται ότι 700 περίπου επιχειρήσεις θα λάβουν ενίσχυση, η οποία θα 
επιτρέψει τη δημιουργία ή τη διατήρηση περίπου 2000 θέσεων απασχόλησης. 
Εκτιμάται ότι περίπου 400 εκατ. ECU από τους πόρους τ(ην προγραμμάτονν των 
Διαρθρωτικών Ταμείων για την περίοδο 1989-1993 διατέθηκαν άμεσα στον 
πολιτιστικό τομέα. Η προσέγγιση κατά προγράμματα υποχρεώνει ωστόσο να 
γίνουν δεκτά τα στοιχεία αυτά με επιφύλαξη. Δεδομένου ότι η πολιτιστική δράση 
καλύπτεται συχνά (χπό μέτρα με διάφορους τίτλους, δεν διατίθενται στην 
πραγματικότητα ακριβή αριθμητικά στοιχεία. Εξάλλου, το φαινομενικά χαμηλό 
ύψος των πόρων που τα Διαρθρωτικά Ταμεία διαθέτουν στον πολιτισμό πρέπει να 
εξετασθεί σε σχέση με την ποιοτική επίπτωση τους. Παρά το ιδιαίτερα χαμηλό 
κόστος της σε σχέση με τις επενδύσεις που απαιτούνται για τα άλλα έργα 
υποδομής, η ενίσχυση για τον πολιτισμό μπορεί να συμβάλει εξίσου σημαντικά στη 
βελτίωση της ελκυστικότητας ενός τόπου ή μιας περιφέρειας. 
Διατήρηση ιστορικών κτιρίων 
Μεταξύ 1986 και 1992, το ολοκληρωμένο μεσογειακό πρόγραμμα (ΜΟΠ) για την 
Κρήτη επιχορήγησε, με συμμετοχή του ΕΤΠΑ, την ανάπλαση των ιστορικών 
κέντρων των Χανίων και του Ρεθύμνου (Ελλάδα). Η κοινοτική συνεισφορά στο 
συνολικό κόστος (7 εκατ. ECU) ανήλθε σε 4,9 εκατ. ECU. Τα μέτρα προέβλεπαν τη 
στερέωση και την αποκατάσταση ιστορικών μνημείων καθώς και τη βελτίωση του 
περιβάλλοντος χώρου και των προσπελάσεων. Το πρόγραμμα αυτό είναι ένα 
παράδειγμα συνδυασμού της διαφύλαξης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς με τη 
βελτίωση του περιβάλλοντος που οδηγεί σε σημαντική αύξηση της τουριστικής 
ελκυστικότητας των αντίστοιχων τόπων. 
Σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την Ιταλία και την περίοδο 1989-
1993, το ΕΤΠΑ συμμετέσχε στην αποκατάσταση του Κάστρου Lagopesole στο 
Avigîiano (περιφέρεια Basilicata). Το έργο είναι ένα καλό παράδεγμα συνδυασμού 
της διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς αφενός, και αφετέρου της 
εμπορικής εκμετάλλευσης, της πολιτιστικής έρευνας και της προστασίας του 
περιβάλλοντος. Πρώτον, το ανακαινισμένο κάστρο θα φιλοξενεί ένα ίδρυμα 
επιφορτισμένο με την αποκατάσταση και την επαναχρησιμοποίηση ιστορικών 
μνημείων στο Mezzogiomo καθώς και με την παρακολούθηση του περιβάλλοντος. 
Δεύτερον, το κτίριο θα φιλοξενεί το εθνικό κέντρο για την προστασία των δασών. 
Τρίτον, ο συνεταιρισμός του κάστρου που έχει εγκατασταθεί στο ανακαινισμένο 
κτίριο διοργανώνει εκδρομές με ξενάγηση, συνδιασκέψεις, εκθέσεις, μουσικές και 
θεατρικές εκδηλώσεις ο ίδιος συνεταιρισμός διαχειρίζεται ένα εστιατόριο για 
τους επισκέπτες. 
β) Οι έμμεσες επιπτώσεις στην απασχόληση και ο πολιτισμός ως παράγων 
διαμόρφωσης της εικόνας της περιοχής - βελτίωση της ποιότητας των τόπων 
εγκατάστασης 
Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ των άμεσων και έμμεσων επιπτώσεων στην 
απασχόληση δεν είναι σταθερή: μακροπρόθεσμα, οι άμεσες επιπτώσεις 
συμπληρώνονται συχνά από έμμεσες επιπτώσεις. Ένα παράδειγμα είναι η ενίσχυση 
για την έναρξη λειτουργίας αιθουσών θεάτρου και συναυλιών ή μουσείων. 
Οι επιπτώσεις των πολιτιστικών εκδηλώσεων δεν μετρώνται μόνο με την αύξηση 
του αριθμού τουριστών. Η δημιουργία ή η διατήρηση MME που συνδέονται με τον 
πολιτιστικό τομέα (υποστηρικτικές και βοηθητικές υπηρεσίες, προμηθευτές, 
κατασκευαστικές επιχειρήσεις, κέντρα κατάρτισης, υπηρεσίες κράτησης θέσεων) 
προσφέρουν αυξανόμενες δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. 
Η σημασία των έμμεσων επιπτώσεων του πολιτισμού και ο ρόλος που 
διαδραματίζει στη βελτίωση της εικόνας και της ελκυστικότητας μιας περκρέρειας ή 
ενός τόπου εγκατάστασης ακόμη υποτιμώνται. Η πολιτιστική ζωή αποτελεί 
διαρκώς και περισσότερο στοιχείο του περιβάλλοντος που προσελκύει τις 
επενδύσεις, ιδιαίτερα στους σύγχρονους και καινοτόμους τομείς. Σε ένα κόσμο 
αυξανόμενης κινητικότητας, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεο)ν (οι οποίοι 
καθορίζουν τη χωροΟέτηση των επενδύσεων) λαμβάνουν υπόψη πλεονεκτήματα 
όπως το πολιτιστικό ή φυσικό περιβάλλον, όταν πρέπει να επιλέξουν μεταξύ 
ανταγωνιστικών τόπων (οι αποφάσεις που σχετίζονται με την επιλογή των τόπων 
διαβίωσης και εργασίας πολύ συχνά συνδέονται στενά). 
2. Πολιτισμός πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης και αειφόρος ανάπτυξη 
Τα πολιτιστικά μέτρα παρουσιάζουν τη μέγιστη αποτελεσματικότητα τους, όταν 
εντάσσονται σε μια στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης. Η οικονομική ανάπτυξη, η 
κοινωνική συνοχή, η προστασία του περιβάλλοντος και η πολιτιστική δράση έχουν 
στενές σχέσεις και δεν υπάρχουν κατ' ανάγκη αντιθέσεις μεταξύ τους. 
Πολιτισμός, αειφόρος ανάπτυξη και βιομηχανική ανασυγκρότηση 
Ο "Zechenbahn Ruhrgebiet" (Γερμανία) είναι ένα καλό παράδειγμα ενσωμάτωσης 
του πολιτισμού σε μια στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης. Στο πλαίσιο της 
RECHAR II (1994-1997), τα Διαρθρωτικά Ταμεία συμβάλλουν στην ανακαίνιση 
ενός εγκαταλελειμμένου σιδηροδρομικού δικτύου που συνδέει ανθρακωρυχεία 
και εργοστάσια χαλυβουργίας. Σημαντικό μέρος του σχεδίου συνίσταται στην 
ανακαίνιση παλαιών σταθμών και κτιρίων του δικτύου, που αντανακλούν την 
περιφερειακή κληρονομιά βιομηχανικής αρχιτεκτονικής. Η ενσωμάτωση της 
διαφύλαξης της βιομηχανικής κληρονομιάς σε ένα μεγάλο πρόγραμμα 
τουριστικής και αστικής ανάπτυξης (που περιλαμβάνει ταυτόχρονα την 
επαναχρησιμοποίηση εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών χώρων) δείχνει με ποιο 
τρόπο ο πολιτισμός μπορεί να ενταχθεί στις στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης, 
βελτιώνοντας παράλληλα την εικόνα της περιφέρειας, προσελκύοντας επισκέπτες 
και δημιουργώντας θέσεις απασχόλησης. _____ 
Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές σε τοπικό επίπεδο, όπου συχνά ειδικές συνθήκες 
καθορίζουν την επιτυχία μιας αναπτυξιακής στρατηγικής ("τοπικό λογισμικό": 
τοπική παιδεία καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, οργάνωση της κοινότητας, 
τεχνικές ικανότητες, ιδιαίτερη αρχιτεκτονική)· για το λόγο αυτό οι πρωτοβουλίες 
τοπικής ανάπτυξης αποτελούν απαραίτητο εργαλείο για την αξιοποίηση των 
πολιτιστικών πλεονεκτημάτων. Ο πολιτισμός μπορεί, για παράδειγμα, να ενταχθεί 
κατά μέγα μέρος σε στρατηγικές αστικής ανάπτυξης, δεδομένου ότι η πολιτιστική 
υποδομή ενισχύει τη φυσική ελκυστικότητα και βελτιώνει την τοπική ποιότητα 
ζωής όπως και την εικόνα ενός τόπου, ενο') οι παραγωγικές επενδύσεις στις 
πολιτιστικές επιχειρήσεις δημιουργούν μακροπρόθεσμες θέσεις απασχόλησης. 
Πολιτιστική κατάρτιση και αστική ανάπλαση 
Ενα άλλο αξιοσημείωτο παράδειγμα ενσωμάτωσης του πολιτισμού σε ένα έργο 
αστικής εξυγίανσης είναι η αναζωογόνηση του ιστορικού κέντρου της Μασσαλίας 
με την "Cité de la musique" στη συνοικία Belsunce. Το έργο (το συνολικό κόστος 
τον οποίου ανέρχεται σε 10 εκατ. ECU) έλαβε <χπό το ΕΤΠΑ 4 εκατ. ECU ως 
αστικό πρότυπο πειραματικό έργο του άρθρον 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ. Το 
έργο εστιάζεται στη μουσική κατάρτιση που προορίζεται για φοιτητές, μαθητές 
λυκείου, εργαζομένους, υπαλλήλους και κατοίκους της συνοικίας. Βασίζεται σε 
μια πολιτιστική πολιτική που ενδιαφέρεται για την πολυπολιτισμική μουσική, τη 
δημιουργικότητα, την παρουσίαση και τις συναυλίες, προσφέροντας έτσι στους 
φτωχότερους κατοίκους της συνοικίας - νέους μετανάστες χωρίς απασχόληση -
κάποια σημεία αναφοράς. Τούτο θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν μια ταυτότητα 
και να σχεδιάσουν το μέλλον τους καθώς και να αναπτύξουν μεταξύ των 
κατοίκων της συνοικίας και των κατοίκων των άλλων τμημάτων της πόλης 
επικοινωνία που διευκολύνει ένα μεγαλύτερο άνοιγμα και μια καλύτερη 
κοινωνική και πολιτιστική ένταξη. 
Επιπλέον, οι πολιτιστικές δραστηριότητες ενθαρρύνουν συχνά άτομα με ανεπαρκή 
κατάρτιση ή άτομα με ειδικές ανάγκες ή που απειλούνται με αποκλεισμό από την 
αγορά εργασίας να καταβάλουν προσπάθεια για την οικονομική και κοινωνική 
επανένταξη τους. 
Πολιτισμός, κοινωνική ένταξη κατάρτιση και τουρισμός 
Στο Kôlding (Δανία), μια ομάδα νέων αποκλεισμένων από την αγορά εργασίας 
μετέτρεψε ένα παλαιό ρωσικό υποβρύχιο σε τουριστικό αξιοθέατο. Το έργο 
στηρίχθηκε από τις δημοτικές αρχές με ενίσχυση (40%) του ΕΚΤ (στόχος 3) και 
συνδύασε πρακτική και θεωρητική εμπειρία Μετά τη βασική κατάρτιση (ιστορία, 
ξένες γλώσσες, επάγγελμα ξεναγού), οι συμμετέχοντες μπορούσαν να επιλέξουν 
μεταξύ ενός συνόλου μαθημάτων (ηλεκτρονική, μάρκετινγκ, κατεργασία 
μετάλλου) και πρακτικής κατάρτισης (εκδόσεις, επικοινωνία, δημιουργία ενός 
υποβρύχιου μουσείου, κλπ). Κατά τα 3 πρώτα έτη συμμετέσχαν 110 άτομα και 69 
από αυτά βρήκαν εργασία ή παρακολουθούν μαθήματα κατάρτισης. 
Στις αγροτικές περιοχές, τα προϊόντα και οι δραστηριότητες συχνά συνδέονται 
στενά με τις πολιτιστικές καταβολές της περιφέρειας. Μπορούν να αναφερθούν ως 
παραδείγματα ειδικών εκδηλώσεων του τύπου αυτού πολιτιστικής κληρονομιάς η 
γιορτές κρασιού κατά την περίοδο του τρύγου, οι τοπικές παραδόσεις παρασκευής 
ψωμιού ή οι ιδιαίτερες μορφές της νομαδικής ποιμενικής οικονομίας στις αλπικές 
περιφέρειες. Οι εκδηλώσεις αυτές, εκτός του ότι προσφέρουν δυνατότητες 
περιφερειακής ανάπτυξης και τουρισμού, ενισχύουν την ταύτιση του πληθυσμού με 
τον τόπο του. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας LEADER, για παράδειγμα, πολλά 
τοπικά έργα συνδέονται με τον πολιτισμό. Συμβάλλουν στην προώθηση της 
περιφερειακής ταυτότητας, της αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, της 
δημιουργίας μόνιμης πολιτιστικής υποδομής (μουσεία οικολογίας, πολιτιστικά 
κέντρα), καθώς και της διοργάνωσης ειδικών πολιτιστικών δραστηριοτήτων 
(φεστιβάλ, περιοδεύοντες κινηματογράφοι). 
Οι πολιτιστικές δραστηριότητες είναι αποτελεσματικότερες όταν επωφελούνται 
από το ενδογενές δυναμικό μιας περιφέρειας· αντίστροφα, η ενίσχυση των 
πολιτιστικών προϊόντων και βιομηχανιών συμβάλλει στην ενδυνάμωση του 
ενδογενούς δυναμικού της περιφέρειας. Οι επιχειρήσεις πολιτιστικού χαρακτήρα 
εξαρτώνται γενικά σε μεγάλο βαθμό από τοπικά ή περιφερειακά δίκτυα 
προμηθευτών και πελατών και, κατά συνέπεια, προσκολλώνται στενότερα στην 
περιφέρεια τους ή στον τόπο εγκατάστασης απ'ό,τι άλλες μορφές παραγωγικών 
επενδύσεων. Επιπλέον, οι πολιτιστικές βιομηχανίες έχουν ως επί το πλείστον 
υψηλή ένταση εργασίας και συμβάλλουν επομένως σημαντικά στην απασχόληση. Οι 
πολιτιστικές επενδύσεις (οι βιομηχανίες όπως και η υποδομή, 
συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής κληρονομιάς) βελτιώνουν την 
ανταγωνιστική θέση μιας περιφέρειας σε σχέση με τις αντίπαλες περιφέρειες και 
συνιστούν σημαντικό παράγοντα των περιφερειακών ή τοπικών επιδόσεων. 
Πολιτιστικές βιομηχανίες και πολιτιστική κληρονομιά ως αναπόσπαστο μέρος 
μιας πρωτοβουλίας τοπικής ανάπτυξης 
Το έργο Temple Bar στο Δουβλίνο είναι ένα παράδειγμα αναζωογόνησης μιας 
υποβαθμισμένης αστικής συνοικίας που επιτεύχθηκε με τη δημιουργία 
εγκαταστάσεων στήριξης της ανάπτυξης MME στον πολιτιστικό τομέα Αποτελεί 
εξαιρετικό παράδειγμα ενσωμάτωσης του πολιτισμού σε μια γενική στρατηγική 
τοπικής ανάπτυξης, η οποία περιλαμβάνει διάφορες πλευρές όπως η κατοικία, το 
περιβάλλον, τα εμπορικά καταστήματα, εσστιατόρια και ξενοδοχεία καθώς και το 
μάρκετινγκ. 
Πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο έργο, το οποίο διευκόλυνε τη δημιουργία 
διαφόρων πολιτιστικών κέντρων (ιρλανδικό κέντρο κινηματογράφου, 
εργαστήρια καλλιτεχνών, γκαλερί τέχνης, χώροι εκθέσεων, μουσείο των Βίκινγκ, 
κέντρο δημιουργίας κοσμημάτων, παιδικό θέατρο, κλπ). Συχνά διοργανώνονται 
φεστιβάλ. Σε 4 έτη (έως τον Δεκέμβριο 1995), επενδύθηκαν 120 εκατ. ECU 
δημοσίου χρήματος (κοινοτικού και εθνικού) όπως και 70 εκατ. ECU από τον 
ιδιωτικό τομέα· δημιουργήθηκαν 1.200 θέσεις εργασίας στον τομέα του 
πολιτισμού και των υπηρεσιών εγκαταστάθηκαν 72 νέες επιχειρήσεις στο Temple 
Bar, και 150 άτομα καταρτίστηκαν στους τομείς του πολιτισμού και του 
περιβάλλοντος. To Temple Bar θεωρείται πλέον ως το τρίτο δημοφιλέστερο 
τουριστικό αξιοθέατο του Δουβλίνου. 
Η συνετή ενσωμάτωση του πολιτισμού στην εκπόνηση μιας στρατηγικής 
τουριστικής ή οικονομικής ανάπτυξης εντάσσεται καλύτερα απ'ό,τι η δημιουργία 
"νέων αξιοθεάπον" σε μια αειφόρο προσέγγιση της τοπικής ή περιφερειακής 
ανάπτυξης. 
Συνδυαζόμενος με τις συμβατικές μορφές μαζικού τουρισμού (στα παράλια ή στα 
κέντρα χειμερινών αθλημάτων), ο πολιτισμός μπορεί να ευνοήσει εναλλακτικές 
μορφές τουρισμού, καλύτερα κατανεμημένες και επομένως σε μεγαλύτερο βαθμό 
αειφορικές. Εξάλλου, ο πολιτισμός μπορεί να εξομαλύνει τις εποχικές 
διακυμάνσεις και, κατά συνέπεια, να προωθήσει την απασχόληση. 
10 
Διατήρηση αρχαιολογικών γώρωνκαι μη εποχικός τουρισμός 
Στη βορειοδυτική Σικελία το ΕΤΠΑ συμμετέσχε στο πλαίσιο του πολυταμειακού 
περιφερειακού προγράμματος για τη Σικελία στις ανασκαφές της πόλης Segesta. 
Η συνδρομή του ΕΤΠΑ, ύψους 3 εκατ. ECU, επέτρεψε τη χρηματοδότηση μεγάλου 
μέρους του προγράμματος και ειδικότερα της αποκάλυψης της Αγοράς, του 
αρχαίου περιβόλου της πόλης, καθώς και των λειψάνων μιας παλαιάς αραβικής 
πόλης και μιας μεταγενέστερης νορμανδικής αποικίας. Το συγκρότημα 
προσελκύει πολυάριθμους τουρίστες και αποτελεί παράδειγμα της συμβολής των 
Διαρθρωτικών Ταμείων στην ενίσχυση του μη εποχικού τουρισμού και των 
μόνιμων θέσεων εργασίας που συνδέονται με τον πολιτισμό. Η ελκυστικότητα 
του τόπου ενισχύεται περισσότερο την άνοιξη και το καλοκαίρι με δ^)ορες 
πολιτιστικές εκδηλώσεις (θέατρο, συναυλίες) που διοργανώνονται στο αρχαίο 
ελληνικό θέατρο. 
3. Αιαπεριφερειακές/διεθνείς πολιτιστικές ανταλλαγές - ένας ιδιαίτερος ρόλος 
για την Κοινότητα 
Ενώ η ενσωμάτωση πολιτιστικών έργων στη στρατηγική τοπικής ή περιφερειακής 
ανάπτυξης είναι ζωτικής σημασίας, η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ τόπων με 
διαφορετική πολιτιστική θέση μπορεί να ευνοήσει την καινοτομία. Η μεταφορά 
γνώσεων μπορεί να αποτελέσει εργαλείο που να επιτρέπει στις τοπικές ή 
περιφερειακές αρχές να χρησιμοποιούν καλύτερα τα πολιτιστικά πλεονεκτήματα 
τους (π.χ. σε θέματα διαφήμισης), αντί να αναθέτουν το καθήκον αυτό σε ειδικούς 
εκτός της περιφέρειας. 
Η Επιτροπή διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο στο πλαίσιο αυτό διευκολύνοντας τις 
αναγκαίες επαφές. Στο παρελθόν, πολυάριθμα έργα διασυνοριακής συνεργασίας 
σχετικά με πολιτιστικές δραστηριότητες χρηματοδοτήθηκαν από τα προγράμματα 
των Διαρθρωτικών Ταμείων. Η πρόσφατη πρόσκληση υποβολής προτάσεων για 
όιαπεριιμερειακή συνεργασία στον πολιτιστικό τομέα, η οποία προκηρύχθηκε βάσει 
του άρθρου 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ, ασχολείται ιδιαίτερα με το θέμα αυτό και 
παρακινεί για συνεργασία έως το 1999 στους ακόλουθους τομείς: 
ιστορική και αρχιτεκτονική κληρονομιά· 
βιομηχανική και τεχνολογική κληρονομιά· 
κληρονομιά σχετική με τη χειροτεχνία. 
11 
H ενέργεια αυτή αποσκοπεί: 
στην προώθηση μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης της ανάπτυξης, μέσω της 
κινητοποίησης των περιφερειακών και τοπικών φορέων στον πολιτικό και 
διοικητικό χώρο, στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα και στις μη κερδοσκοπικές 
ενώσεις· 
στην προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών και τεχνογνωσίας στον 
πολιτιστικό τομέα μεταξύ περιφερειακών και τοπικών αρχών με στόχο την 
κοινοτική συνοχή· 
στην προώθηση της χρησιμοποίησης των νέων τεχνολογκόν πληροφορικής 
και επικοινωνίας. 
Μεταξύ 228 επιλέξιμων σχεδίων, η Επιτροπή επέλεξε 33, τα οποία δίνουν έμφαση 
ιττις διαστάσεις της διαπεριφερειακής συνεργασίας και της τοπικής ανάπτυξης. Τα 
έργα αιρορούν ιδίως καινοτόμες προσεγγίσεις στις αντίστοιχες περιοχές. 
Σύνδεση της διαπεριφερειακή:: συνεργασίας με τον πολιτισμό και ne νέες τεχνολογίες 
Υπό την αιγίδα της Αμβέρσας, οι περιφέρειες και δήμοι Uusimaa (FIN), Παλέρμο 
(IT), Τοσκάνη (Π), Πόρτο (POR) και Newcastle (UK) πρόκειται να δημιουργήσουν 
μέσω του Internet ένα ευρωπαϊκό εικονικό μουσείο για την ιστορική κληρονομιά 
τους, μουσείο που αποσκοπεί μεταξύ άλλων στην προώθηση της τουριστικής 
ανάπτυξης. Το ΕΤΠΑ θα συνεισφέρει 600.000 ECU έναντι συνολικού κόστους του 
έργου 1,165 εκατ. ECU 
Στο πλαίσιο των τοπικο'τν πρωτοβουλιών σε αγροτικές περιοχές, οι πολιτιστικές 
πτυχές ενσωματώνονται στο διαπεριφερειακό κοινοτικό δίκτυο που στηρίζεται από 
την κοινοτική πρωτοβουλία LEADER. Το δίκτυο δίνει τη δυνατότητα επαφών και 
συζητήσεων μεταξύ των τοπικών ομάδων δράσης για θέματα όπως η περιφερειακή 
ταυτότητα ή η προώθηση των περκρερειακών προϊόντων. Επίσης, στηρίζεται η 
ανάπτυξη υπερεθνικών σχεδίο>ν, όπως η κελτική οδός, η οποία ήταν αποτέλεσμα 
της συνεργασίας μεταξύ των ομάδων LEADER στη Γαλλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο. 
III. ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
Σε σύγκριση με τις άλλες ενισχύσεις που η Κοινότητα προορίζει ρητά για τον 
πολιτισμό, τα Διαρθρωτικά Ταμεία είναι ήδη ο κύριος χρηματοδότης έργων που 
συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον πολιτισμό. Εξακολουθούν να υφίστανται 
αχρησιμοποίητες δυνατότητες ενίσχυσης της πολιτιστικής δράσης, ακόμη και με 
τους περιορισμούς των ισχυόντων κανονισμών. 
Ααμβανομένης υπόψη της ισχυρής συγκέντρωσης του πολιτιστικού δυναμικού στις 
πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες της Κοινότητας, η ενίσχυση των Διαρθρωτικών 
Ταμείων για έργα πολιτιστικού χαρακτήρα αποτελεί ένα συμπληρωματικό μέσο για 
την ενίσχυση των χαμηλών επιδόσεων της οικονομίας των περιφερειών αυτών. Η 
ενσωμάτωση της πολιτιστικής διάστασης στη στρατηγική τουριστικής ανάπτυξης 
προίκρέρει πρόσθετες ευκαιρίες για εναλλακτικές και καλύτερα κατανεμημένες 
αειφορικές μορφές τουρισμού και συμβάλλει έτσι στη δημιουργία νέων θέσεων 
απασχόλησης. 
12 
Με δεδομένη την προϊούσα αναγνώριση της πολιτιστικής ζωής ως σημαντικού 
στοιχείου της εικόνας και της ελκυστικότητας μιας περιφέρειας για τους 
ενδεχόμενους επενδυτές, ο πολιτιστικός τομέας προσφέρει νέες ευκαιρίες για την 
αντιμετώπιση της βιομηχανικής παρακμής. Οι πολιτιστικές βιομηχανίες και 
προϊόντα ενέχουν ισχυρές δυνατότητες ανάπτυξης και είναι, κατά συνέπεια, 
ευεργετικές για την μακροπρόθεσμη απασχόληση. Με την ένταξη της σε σχέδια 
αστικής ανάπτυξης, η επιχείρηση πολιτιστικού χαρακτήρα μπορεί να προσφέρει 
στην αστική ανάπλαση δημιουργικά και καινοτόμα στοιχεία. Η εκμετάλλευση της 
βιομηχανικής και τεχνολογικής κληρονομιάς στις περιοχές αυτές μπορεί επίσης να 
συμβάλει στη δημιουργία εναλλακτικών θέσεων απασχόλησης. 
Στις αγροτικές περιοχές, η εκμετάλλευση της πολιτιστικής κληρονομιάς με 
πολιτιστικά προϊόντα και δραστηριότητες προσφέρει νέες δυνατότητες για την 
καταπολέμηση της φυγής του πληθυσμού και της εγκατάλειψης των χωριών και 
μπορεί να προσελκύσει συμπληρωματικές οικονομικές δραστηριότητες. Η 
ενσωμάτωση του πολιτισμού είναι απαραίτητη για την εκμετάλλευση των 
παραδοσιακών δραστηριοτήτων ως πλεονεκτημάτων για την περιφερειακή 
ανάπτυξη και τον τουρισμό, ενώ συμβάλλει σημαντικά στην ταύτιση του αγροτικού 
πληθυσμού με τον τόπο του. 
/. Ενίσχυση των πολιτιστικών δραστηριοτήτων με πρωτοβουλία των κρατών μελών 
Η ποιότητα της ενίσχυσης του πολιτισμού στο πλαίσιο των κοινοτικοί πλαισίων 
(ττήριξης και των κοινοτικών πρωτοβουλιών εξαρτάται από τις στρατηγικές και τις 
ιδέες των κρατών μελών για το θέμα και, κατ'ακολουθία, από τις ενδιαφερόμενες 
περιφέρειες και τοπικές κοινότητες. Μια προσέγγιση των πολιτιστικών 
δραστηριοτήτων "εκ των κάτω προς τα άνω" είναι σύμφωνη με το στενό δεσμό 
μεταξύ του πολιτισμού και του ενδογενούς δυναμικού μιας περιφέρειας. Όσον 
αφορά τις διαπεριφερειακές ανταλλαγές εμπειριών στον πολιτιστικό τομέα, κάθε 
ενέργεια πρέπει να στρέφεται προς την καινοτομία μάλλον παρά τη μίμηση, ενώ θα 
στηρίζεται στο ενδογενές δυναμικό των περιφερειών. 
Η ένταση της ενίσχυσης για τον πολιτισμό στο πλαίσιο αυτό πρέπει να εκτιμάται σε 
σχέση με τις θέσεις απασχόλησης, το>ν οποίων μπορεί να διευκολύνει τη 
δημιουργία, με τη σύνδεση της με την περιφερειακή ανάπτυξη και με την 
ενσωμάτωση της στις πρωτοβουλίες περιφερειακής κα τοπικής ανάπτυξης. Ο 
πολιτισμός δεν είναι μόνο μια περιφερειακή ή εθνική κληρονομιά, είναι επίσης ένα 
οικονομικό πλεονέκτημα. Πρέπει στο εξής να χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερο 
βαθμό το αυξανόμενο δυναμικό θέσεων απασχόλησης που αντιπροσωπεύουν τα 
καινοτόμα και δημιουργικά πολιτιστικά προϊόντα και βιομηχανίες, και ιδίως όσα 
συνδέονται με τα πολυμέσα και με την κοινωνία των πληροφοριών. Η Επιτροπή 
καλεί τα κράτη μέλη να προτείνουν καινοτόμα και εμπορικά μέτρα που να 
εξέρχονται από το πλαίσιο της "κλασικής" ενίσχυσης της πολιτιστικής 
κληρονομιάς ή του τουρισμού. 
Κατ'εφαρμογή των άρθρων 130Α και 128 της Συνθήκης, καθώς και της αρχής της 
επικουρικότητας, ένας διεξοδικός προβληματισμός θα μπορούσε να ενισχύσει τον 
δεσμό μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων και της πολιτιστικής δράσης. Στο 
μέλλον, το ζήτημα των κριτηρίων επιλεξιμότητας των αναπτυξιακών έργων με 
κυρίαρχο το πολιτιστικό στοιχείο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με ευελιξία, κατά 
τρόπον (άστε να λαμβάνεται υπόψη η ποικιλία το>ν περιστάσε«)ν και των αναγκών 
ανάλογα με τις περιφέρειες. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας - και εν ανάγκη, ο 
προσδιορισμός μεθόδων αξιολόγησης - θα μπορούσαν να συμβάλουν στην 
αποσαφήνιση της συμβολής των Διαρθρωτικών Ταμείων στον πολιτισμό. 
13 
Θα πρέπει επίσης να υπάρξει εμβάθυνση στην έρευνα που αποσκοπεί στη βελτίωση 
πον γνώσεων για τη σύνδεση μεταξύ της πολιτιστικής δράσης, της εικόνας της 
περιφέρειας και της περιφερειακής ανάπτυξης, ιδίως από την άποψη της 
απασχόλησης (εισροές και εκροές της "εικόνας") καθώς και αξιολόγηση των 
δυνατοτήτων δημιουργίας απασχόλησης, η οποία να προβάλλει τη σχέση 
κόστους/αποτελεσματικότητας. 
2. Πρότυπα πειραματικά έργα δυνάμει τον άρθρον 10 τον κανονισμού ΕΤΠΑ 
Το άρθρο 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ θα εξακολουθήσει να παρέχει στην Επιτροπή 
τη δυνατότητα να στηρίζει τα έργα που απαιτούν ιδιαίτερες κατευθύνσεις ή 
συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η πείρα που θα αποκτηθεί έως το 1999, χάρη 
στα έργα διαπεριφερειακής συνεργασίας στον πολιτιστικό τομέα αναμένεται, μετά 
μια περίοδο πειραματισμού 2 ετών, να δώσει νέες κατευθύνσεις με στόχο την 
εφαρμογή τους και τη διάχυση τους στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης και στις 
κοινοτικές πρωτοβουλίες. 
Επιπλέον, το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ είναι μια διάταξη που πρέπει να εξακολουθήσει 
να χρησιμοποιείται για πειραματικές ενέργειες που εκφεύγουν από τα όρια των 
κοινοτικών πλαισίων στήριξης και των κοινοτικών πρωτοβουλία')ν, όπως η 
ανταλλαγή εμπειριών ή η καινοτομία στον πολιτιστικό τομέα. 
Από την άποψη αυτή και για τα προσεχή έτη, θα επιδιωχθεί η συνεργία μεταξύ των 
εν λόγω αναπτυξιακών ενεργειών και ενεργειών περιφερειακής συνεργασίας και 
των αντίστοιχων που διεξάγονται στο πλαίσιο πον πολιτιστικών προγραμμάτων 
της Κοινότητας. Πρέπει, ιδιαίτερα, να αξιοποιηθεί η κοινή πολιτιστική κληρονομιά 
και η συμμετοχή στην ιθαγένεια της Ένωσης. 
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Η αυξανόμενη σημασία του πολιτισμού για την περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να 
εκτιμηθεί στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της οικονομίας και ταυτόχρονα ως 
αποτέλεσμα της εξέλιξης του τρόπου ζωής. Στην προοπτική αυτή, ο πολιτιστικός 
τομέας θα πρέπει να τύχει μεγαλύτερης εκμετάλλευσης, ώστε να αυξηθεί και να 
διαφοροποιηθεί το δυναμικό τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, τόσο των 
πλέον μειονεκτικών περιφερειών όσο και των περιφερειών που πλήττονται από 
διαρθρωτικές αλλαγές. 
Δεδομένου ότι ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται συχνά ανεξάρτητα από άλλους 
παράγοντες ανάπτυξης ή ζητήματα σχετικά με την εικόνα μιας περιοχής, θα είναι 
χρήσιμο να θεωρηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό ως ένα διακριτό στοιχείο των 
στρατηγικών περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης της αγοράς εργασίας. 
Επιπλέον, για να μεγιστοποιηθούν οι επιπτώσεις στην καινοτομία και την 
απασχόληση, πρέπει να ενισχυθεί η συνεργία μεταξύ της στήριξης του πολιτισμού 
στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων και των άλλων συναφών προγραμμάτων 
(π.χ. τα προγράμματα Ε&Α, όπως τα δίκτυα στήριξης των πολυμέσων που 
προβλέπονται από το ESPRIT, Media II, Info 2000). 
Η ενίσχυση που παρέχουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία στον πολιτισμό δίνει τη 
δυνατότητα όχι μόνο να διαφυλαχθούν και να αναπτυχθούν τα πολιτιστικά 
πλεονεκτήματα (δηλαδή η πολιτιστική κληρονομιά), αλλά και να 
πραγματοποιηθούν παραγωγικές επενδύσεις στις πολιτιστικές βιομηχανίες και 
προϊόντα. Ως ένας τομέας της ιδιωτικής οικονομίας που επεκτείνεται με ταχύ 
14 
ρυθμό, οι πολιτιστικές βιομηχανίες και τα αντίστοιχα προϊόντα προσφέρουν 
σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης, ιδίως στους τομείς δραστηριότητας που 
συνδέονται με τα μέσα ενημέρωσης. 
Ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν τα διαρθρωτικά ταμεία στο πλαίσιο 
αυτό δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Λαμβανομένης 
υπόψη της προσέγγισης βάσει προγραμμάτων και της αξίας των αναπτυξιακών 
σχεδίων που βασίζονται στο ενδογενές δυναμικό, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και 
οι περιφέρειες διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στο να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα 
στην πολιτιστική δράση των Διαρθρωτικών Ταμείων. 
15 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 512 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 01 16 04 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-599-GR-C 
ISBN 92-78-11737-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο