ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΓΙΑ τον Προϋπολογισμό Αρχή σχετικά με την κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2000 των εγγυήσεων που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ προς την Αρμόδια για τον Προϋπολογισμό Αρχή σχετικά με την κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2000 των εγγυήσεων που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό

Μέρος πρώτο: Τα γεγονότα που ακολούθησαν την υποβολή της έκθεσης στις 30.06.00, η εξέλιξη της κατάστασης των κινδύνων και οι εγγυητικές παρεμβάσεις του προϋπολογισμού

1. Εισαγωγή: φύση των συγκεκριμένων πράξεων

1.1. Πράξεις μακροοικονομικού χαρακτήρα

1.2. Πράξεις μικροοικονομικού χαρακτήρα

2. Τα γεγονότα που ακολούθησαν την υποβολή της έκθεσης στις 30.06.00

2.1. Τατζικιστάν

2.2. Μολδαβία

2.3. Εγγύηση της Κοινότητας προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τα δάνεια υπέρ σχεδίων στην Κροατία

2.4. ΕΤΕ-Τουρκία

3. Η κατάσταση των κινδύνων

3.1. Τρέχον υπόλοιπο κατά την ημερομηνία της έκθεσης

3.2. Μέγιστοι ετήσιοι κίνδυνοι για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πράξεις που έχουν εκταμιευθεί κατά την ημερομηνία της έκθεσης

3.3. Μέγιστοι θεωρητικοί κίνδυνοι για τον κοινοτικό προϋπολογισμό

4. Εγγυητικές παρεμβάσεις του προϋπολογισμού

4.1. Ενεργοποίηση ταμειακών διαθεσίμων

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης

4.3. Κατάσταση των μη καταβληθεισών μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης οφειλών

5. Ανάλυση της θεωρητικής ικανότητας της Κοινότητας για δανειοδοτήσεις και εγγυήσεις υπέρ τρίτων χωρών

6. Κατάσταση του Ταμείου Εγγύησης στις 31.12.2000

7. Σχετική σταθερότητα

Μέρος δεύτερο: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: οικονομική και χρηματοπιστωτική συγκυρία στις τρίτες χώρες που λαμβάνουν τα μεγαλύτερα δάνεια

1. Εισαγωγή

2. Υποψήφιες προς ένταξη χώρες

2.1. Βουλγαρία

2.2. Λιθουανία

2.3. Ρουμανία

3. Δυτικά Βαλκάνια

3.1. Βοσνία-Ερζεγοβίνη

3.2. Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

4. Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

4.1. Αρμενία

4.2. Λευκορωσία

4.3. Γεωργία

4.4. Μολδαβία

4.5. Τατζικιστάν

4.6. Ουκρανία

5. Άλλες τρίτες χώρες

5.1. Αλγερία

Παράρτημα

1. Ερμηνευτικό σημείωμα σχετικά με την κατάσταση των κινδύνων που καλύπτει ο κοινοτικός προϋπολογισμός

1.1. Επεξηγήσεις των πινάκων 1 έως 3

1.1.1. Μέγιστο ύψος των εγκεκριμένων δανείων (πίνακας 1)

1.1.2. Τρέχον υπόλοιπο δανειοδοτήσεων/δανειοληψιών (πίνακας 1)

1.1.3. Ύψος των ετήσιων κινδύνων (πίνακες 2 και 3)

1.2. Πίνακες για τις δανειοδοτικές πράξεις που καλύπτονται από την εγγύηση του προϋπολογισμού

1.3. Προβλέψεις σχετικά με τις υπογραφές και τις εκταμιεύσεις των δανείων ΕΤΕ

1.4. Τρόποι καταβολής της εγγύησης του προϋπολογισμού

1.4.1. Για τις δανειοδοτήσεις/δανειοληψίες

1.4.2. Για τις εγγυήσεις προς τρίτους

2. Μεθοδολογική ανάλυση της προβλεπόμενης ικανότητας δανειοδότησης της Κοινότητας προς τρίτες χώρες κατά την περίοδο 1999-2001 σύμφωνα με το μηχανισμό του Ταμείου Εγγύησης (πίνακας 4)

2.1. Αποθεματικό για τις εγγυήσεις των δανείων προς τρίτες χώρες

2.2. Βάσεις υπολογισμού της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης

2.3. Βάση τροφοδότησης του Ταμείου σε περίπτωση μερικής εγγύησης

2.4. Τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης

2.5. Εναπομένον περιθώριο στο αποθεματικό εγγύησης

2.6. Εναπομένουσα ικανότητα δανειοδότησης

3. Ενδεικτικοί πίνακες κινδύνων ανά χώρα

Μέρος πρώτο: τα γεγονότα που ακολούθησαν την υποβολή της έκθεσης στις 30.06.00, η εξέλιξη της κατάστασης των κινδύνων και οι εγγυητικές παρεμβάσεις του προϋπολογισμού

1. Εισαγωγη: Φυση των συγκεκριμενων πραξεων

Οι κίνδυνοι που καλύπτει ο κοινοτικός προϋπολογισμός αφορούν διάφορες δανειοληπτικές πράξεις και πράξεις εγγύησης που μπορούν να συγκεντρωθούν σε δύο κατηγορίες: τα δάνεια μακροοικονομικού και τα δάνεια μικροοικονομικού χαρακτήρα.

1.1. Πράξεις μακροοικονομικού χαρακτήρα

Οι πράξεις αυτές περιλαμβάνουν κατ' αρχάς δάνεια για το ισοζύγιο πληρωμών, που προορίζονται για κράτη μέλη ή τρίτα κράτη και συνδυάζονται με την επιβολή οικονομικών όρων και την ανάληψη συγκεκριμένων υποχρεώσεων.

Στην κατηγορία αυτή ανήκει επίσης το δάνειο ύψους 1.250 εκατ. ευρώ που προορίζεται για τη χρηματοδότηση εισαγωγών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων στην πρώην Σοβιετική Ένωση, γιατί ο κίνδυνος από αυτή την πράξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μακροοικονομική και πολιτική εξέλιξη των δικαιούχων χωρών.

1.2. Πράξεις μικροοικονομικού χαρακτήρα

Πρόκειται για τη χορήγηση δανείων με σκοπό τη χρηματοδότηση σχεδίων, με μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής, ανάλογα με τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Τα δάνεια αυτά χορηγούνται κατά κανόνα σε επιχειρήσεις, σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή σε τρίτα κράτη και, εκτός από την εγγύηση της Κοινότητας, καλύπτονται από τις συνήθεις τραπεζικές εγγυήσεις.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα δάνεια Ευρατόμ και ΝΚΜ στα κράτη μέλη, καθώς και τα δάνεια που χορηγούνται από την Ευρατόμ και την ΕΤΕ εκτός Κοινότητας (χώρες της Μεσογείου, χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής).

2. Τα γεγονότα που ακολουθησαν την υποβολή τησ εκθεσησ στισ 30.06.00

Τα κυριότερα γεγονότα που συνέβησαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2000 ήταν τα εξής:

2.1. Τατζικιστάν

Στις 20 Μαρτίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 97/787/ΕΚ για τη χορήγηση έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αρμενία και τη Γεωργία προκειμένου να συμπεριληφθεί το Τατζικιστάν. Το ποσό που θα χορηγηθεί με τη μορφή δανείου θα ανέρχεται σε 75 εκατ. ευρώ.

2.2. Μολδαβία

Στις 10 Ιουλίου 2000, το Συμβούλιο ενέκρινε τη χορήγηση συμπληρωματικής μακροοικονομικής ενίσχυσης στη Μολδαβία, υπό μορφή δανείου, ανώτατου ύψους 15 εκατ. ευρώ.

2.3. Εγγύηση της Κοινότητας προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τα δάνεια υπέρ σχεδίων στην Κροατία

Στις 7 Νοεμβρίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24/ΕΚ, ώστε η παροχή εγγύησης εκ μέρους της Κοινότητας προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να καλύπτει τα δάνεια υπέρ σχεδίων στην Κροατία. Το συνολικό ανώτατο όριο των εν λόγω δανείων ορίζεται σε 250 εκατ. ευρώ που θα χορηγηθούν για περίοδο τεσσάρων ετών. Η εγγύηση περιορίζεται στο 65% του συνολικού ανώτατου ορίου των 250 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο.

2.4. ΕΤΕ-Τουρκία

Στις 4 Δεκεμβρίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24/ΕΚ, προκειμένου να εφαρμόσει ένα ειδικό πρόγραμμα δράσης της ΕΤΕ με σκοπό την παγίωση και την ενίσχυση της τελωνειακής ένωσης ΕΚ-Τουρκίας. Σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, η εγγύηση της Κοινότητας για τα δάνεια που χορηγούνται προς την Τουρκία περιορίζεται στο 65% του συνολικού ανώτατου ορίου των 450 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο.

3. Η κατασταση των κινδυνων

Η εκτίμηση των κινδύνων που βαρύνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους:

- εκείνον που χρησιμοποιείται συνήθως από τους τραπεζικούς κύκλους: εκτίμηση, σε μία δεδομένη στιγμή, του συνόλου των τρεχόντων υπολοίπων των κεφαλαίων που αφορούν συγκεκριμένες πράξεις (η κατάσταση περιγράφεται στον πίνακα 1 κατωτέρω),

- εκείνον που χρησιμοποιείται σε αμιγώς δημοσιονομικό πλαίσιο: εκτίμηση των μέγιστων κινδύνων εκταμίευσης που βαρύνουν κάθε χρόνο τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση, η εκτίμηση μπορεί να γίνει κατά τους εξής δύο τρόπους:

- με βάση μόνο τις πράξεις οι οποίες έχουν εκταμιευθεί μέχρι την ημερομηνία σύνταξης της έκθεσης, με την προϋπόθεση της απουσίας πρόωρων εξοφλήσεων. Η κατάσταση περιγράφεται στον πίνακα 2 κατωτέρω (που εκφράζει το κατώτατο όριο των μέγιστων κινδύνων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό).

- από την άποψη των προοπτικών, με βάση όλες τις πράξεις οι οποίες έχουν αποτελέσει αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου ή πρότασης της Επιτροπής, προκειμένου να εκτιμηθεί η επίπτωσή τους στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς, στην περίπτωση που θα γίνονταν αποδεκτές οι προτάσεις της Επιτροπής. Η κατάσταση αυτή περιγράφεται στον πίνακα 3 κατωτέρω (που εκφράζει το ανώτατο όριο των μέγιστων κινδύνων για τον κοινοτικό προϋπολογισμό).

Ο τελευταίος τρόπος παρέχει μια εικόνα σχετικά με το μέγεθος των μελλοντικών κινδύνων που συνδέονται με τις υπό εξέταση προτάσεις. Ωστόσο, πρέπει να γίνουν ορισμένες υποθέσεις όσον αφορά τις ημερομηνίες εκταμίευσης και τους τρόπους αποπληρωμής, που παρουσιάζονται λεπτομερώς στο παράρτημα, καθώς και όσον αφορά τα επιτόκια [1] και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες [2].

[1] Υποτίθεται ότι το μέσο επιτόκιο είναι 10% για τα δάνεια της ΕΤΕ. Για τις δανειοληψίες/δανειοδοτήσεις λαμβάνεται ως μέσο επιτόκιο το 4,4%. Για τις νέες πράξεις του πίνακα 3, το εφαρμοζόμενο επιτόκιο είναι 4,89188%.

[2] Για τα δάνεια σε άλλα νομίσματα εκτός του ευρώ, ελήφθησαν υπόψη οι συναλλαγματικές ισοτιμίες που ίσχυαν στις 31.12.00.

Τα αποτελέσματα περιλαμβάνονται στους πίνακες 1 έως 3, όπου γίνεται διαχωρισμός των κινδύνων που αφορούν τις χώρες της Κοινότητας και αυτών που αφορούν τις χώρες εκτός Κοινότητας.

Αξίζει να επισημανθεί επίσης ότι τα αναφερόμενα στους πίνακες συνολικά ποσά καλύπτουν κινδύνους διαφορετικής φύσης: δανειοδότηση μίας χώρας υπό τη μορφή μακροοικονομικής ενίσχυσης, δανειοδοτήσεις προγραμμάτων για τα οποία έχουν δοθεί εγγυήσεις εκ μέρους αυτών που λαμβάνουν τα δάνεια, όπως στην περίπτωση των πράξεων του ΝΚΜ και της ΕΤΕ.

Στην ανάλυση που ακολουθεί γίνεται διαχωρισμός μεταξύ του συνολικού κινδύνου, του κινδύνου για τα κράτη μέλη και του κινδύνου για τις τρίτες χώρες.

3.1. Τρέχον υπόλοιπο κατά την ημερομηνία της έκθεσης

Η κατάσταση του υπολοίπου περιγράφεται στον πίνακα 1.

Ο συνολικός κίνδυνος ανέρχεται σε 13.808 εκατ. ευρώ κατά την ημερομηνία της έκθεσης, έναντι 13.783 εκατ. ευρώ στο τέλος του προηγούμενου εξαμήνου, δηλαδή αυξήθηκε κατά 1% [3].

[3] Ένα μέρος της εξέλιξης των υπολοίπων κατά τη διάρκεια του περασμένου εξαμήνου οφείλεται στις διακυμάνσεις των τιμών συναλλάγματος για τα δάνεια σε άλλα νομίσματα εκτός του ευρώ.

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις πράξεις που επηρεάζουν την εξέλιξη του τρέχοντος υπολοίπου από την ημερομηνία της προηγούμενης έκθεσης.

σε εκατ. ευρώ

Τρέχον υπόλοιπο στις 30.06.2000 // 13.783

Αποπληρωμές δανείων

Ισοζύγιο πληρωμών : Ιταλία

Ευρατόμ

ΝΚΜ

Χρηματοδοτική ενίσχυση

Πρώην ΕΣΣΔ

ΕΤΕ //

1.049,0

- 1,3

- 28,6

- 55,0

0,0

- 345,24

Εκταμίευση δανείων

Χρηματοδοτική ενίσχυση

ΕΤΕ //

+ 60

+ 1.071,25

Μεταβολή της συναλλαγματικής ισοτιμίας των άλλων νομισμάτων σε σχέση με το ευρώ // + 84,11

Τρέχον υπόλοιπο στις 31.12.00 // 13.808

Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των πράξεων υπέρ των κρατών μελών ανέρχεται σε 133 εκατ. ευρώ κατά την ημερομηνία της έκθεσης, με ποσοστό μείωσης 89% ως προς τις 30.06.00.

Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στις αποπληρωμές δανείων στο ισοζύγιο πληρωμών της Ιταλίας ύψους 1.049,0 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά τους κινδύνους για τις τρίτες χώρες, το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο κατά την ημερομηνία της έκθεσης ανερχόταν σε 13.675 εκατ. ευρώ, με ποσοστό αύξησης 8,5% σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο.

3.2. Μέγιστοι ετήσιοι κίνδυνοι για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πράξεις που έχουν εκταμιευθεί κατά την ημερομηνία της έκθεσης

Η κατάσταση περιγράφεται στον πίνακα 2.

Ο συνολικός ετήσιος κίνδυνος για το πρώτο εξάμηνο του 2001 αντιπροσωπεύει 1.638 εκατ. ευρώ.

- Το ποσό που αντιστοιχεί στις πράξεις για τα κράτη μέλη ανέρχεται σε 92 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος στα τρίτα κράτη υπολογίζεται σε 1.546 εκατ. ευρώ.

Ο κίνδυνος στα τρίτα κράτη ανέρχεται, κατά μέσο όρο, σε 1.004 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2001-2009.

3.3. Μέγιστοι θεωρητικοί ετήσιοι κίνδυνοι για τον κοινοτικό προϋπολογισμό

Η κατάσταση περιγράφεται στον πίνακα 3.

Ο κίνδυνος αυτός αντιπροσωπεύει 1.564 εκατ. ευρώ κατά το έτος 2001. Από το 2002 ο κίνδυνος αυξάνει, φθάνοντας έως το ποσό των 4.041 εκατ. ευρώ το 2009.

- Η εξέλιξη των μέγιστων κινδύνων για τα κράτη μέλη είναι ίδια με του πίνακα 2.

- Ο κίνδυνος για τις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 1.473 εκατ. ευρώ για το 2001. Από το 2002 διαπιστώνεται αύξηση του κινδύνου που αναμένεται να φθάσει τα 4.041 εκατ. ευρώ το 2009.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

4. Εγγυητικεσ παρεμβασεισ του προϋπολογισμου

4.1. Ενεργοποίηση ταμειακών διαθεσίμων

Η Επιτροπή προσφεύγει στα ταμειακά διαθέσιμα βάσει του άρθρου 12 του κανονισμού αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2000, για την εφαρμογή της απόφασης 88/376/ΕΟΚ, Ευρατόμ σχετικά με το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων. Η διαδικασία αυτή καθιστά εφικτή την αποτροπή των καθυστερήσεων πληρωμών και των σχετικών εξόδων από την Επιτροπή για την εξυπηρέτηση δανείων σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής από τον οφειλέτη.

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης

Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 συνέστησε το Ταμείο Εγγύησης, το οποίο αφορά τις εξωτερικές ενέργειες. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οφειλών εκ μέρους του δικαιούχου του δανείου που χορηγήθηκε από την Κοινότητα, το Ταμείο Εγγύησης παρεμβαίνει εντός τριών μηνών από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής για να αντιμετωπίσει την καθυστέρηση αυτή. Σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής δανείου χορηγηθέντος από την ΕΤΕ και υπό την εγγύηση της Κοινότητας, η Κοινότητα παρεμβαίνει εντός τριών μηνών από την ημερομηνία παραλαβής της επιστολής που αποστέλλει η ΕΤΕ ζητώντας την ενεργοποίηση της εγγύησης. Η Επιτροπή εξουσιοδοτεί τότε την ΕΤΕ να προβεί σε ανάληψη των αντιστοίχων ποσών από το Ταμείο Εγγύησης.

Για τους τόκους υπερημερίας από την ημερομηνία διάθεσης του ποσού από τα ταμειακά διαθέσιμα μέχρι την ημερομηνία παρέμβασης του Ταμείου Εγγύησης γίνεται προσφυγή στο Ταμείο Εγγύησης και οι τόκοι αυτοί αποδίδονται στα ταμειακά διαθέσιμα.

Κατά τη διάρκεια των 6 τελευταίων μηνών, το Ταμείο παρενέβη ως εγγυητής για τις παρακάτω οφειλέτριες χώρες:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.3. Κατάσταση των μη καταβληθεισών μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης οφειλών [4]

[4] Πρόκειται για τις καθυστερούμενες δόσεις του Τατζικιστάν που αφορούν το δάνειο ύψους 1.250 εκατ. ευρώ που έχει χορηγηθεί από την Κοινότητα προς την πρώην Σοβιετική Ένωση και τις δημοκρατίες της, καθώς και για τις καθυστερούμενες δόσεις του δανείου της ΕΤΕ προς την πρώην Γιουγκοσλαβία στο πλαίσιο των μεσογειακών πρωτοκόλλων. Στα ποσά αυτά περιλαμβάνονται οι αδυναμίες αποπληρωμής που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό.

Ποσά καθυστερημένων οφειλών ανά τρίτη χώρα κατά την ημερομηνία της έκθεσης

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1) Η κατανομή των μη καταβληθεισών οφειλών μεταξύ των δημοκρατιών της πρώην Γιουγκοσλαβίας δίδεται ενδεικτικά.

2) Στα ποσά των εγγυητικών παρεμβάσεων για τις πράξεις της ΕΤΕ συνυπολογίζονται οι μη καταβληθείσες εμπρόθεσμα οφειλές και οι δεδουλευμένοι κατά την ημερομηνία ενεργοποίησης της κοινοτικής εγγύησης τόκοι υπερημερίας.

3) Τόκοι υπερημερίας καταλογισθέντες μεταξύ της ημερομηνίας ενεργοποίησης της κοινοτικής εγγύησης και της ημερομηνίας της έκθεσης. Οι εν λόγω τόκοι παρουσιάζονται συνολικά για τις δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας.

5. Αναλυση τησ θεωρητικησ ικανοτητασ τησ Κοινοτητασ για δανειοδοτησεισ και εγγυησεισ υπερ τριτων χωρων

Ο μηχανισμός του Ταμείου Εγγύησης και του αποθεματικού εγγύησης περιορίζει στην πράξη την ικανότητα δανειοδότησης και εγγυήσεων της ΕΕ προς τις τρίτες χώρες, λόγω του ότι οι διαθέσιμες πιστώσεις για την πραγματοποίηση των υποχρεωτικών καταβολών με τη λήψη κάθε νέας απόφασης δανειοδότησης (ή κάθε ετήσιας δόσης στην περίπτωση εγγύησης για πολυετή δάνεια) περιορίζονται από το ποσό που είναι εγγεγραμμένο στις δημοσιονομικές προοπτικές στα πλαίσια του αποθεματικού εγγύησης [5].

[5] Το ποσό που είναι εγγεγραμμένο στις δημοσιονομικές προοπτικές 2000-2006 ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ σε τιμές 1999.

Σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, η ικανότητα δανειοδότησης αποτελεί το ισόποσο σε δάνεια του περιθωρίου που απομένει στο αποθεματικό εγγύησης. Το περιθώριο αυτό ισούται με τη διαφορά μεταξύ του αποθεματικού και του εκτιμώμενου ύψους της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης στο πλαίσιο των πράξεων που έχουν ήδη αποφασισθεί ή που βρίσκονται υπό εκπόνηση.

Ο πίνακας 4 παρουσιάζει εκτίμηση της ικανότητας δανειοδότησης της Κοινότητας προς τρίτες χώρες για την περίοδο 2001-2004, η οποία είναι συμβατή με το μηχανισμό του Ταμείου Εγγύησης. Ο τρόπος υπολογισμού και οι κανονιστικές αναφορές περιγράφονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Με βάση τις αποφάσεις που εξέδωσε το Συμβούλιο, καθώς και εκείνες που έχουν προταθεί ή που προετοιμάζονται (βλ. πίνακα 4), οι προβλέψεις χρησιμοποίησης του αποθεματικού εγγύησης κατά το οικονομικό έτος 2001 ανέρχονται σε 204,75 εκατ. ευρώ, ποσό που αναμένεται ότι θα αφήσει διαθέσιμο περιθώριο στο αποθεματικό εγγύησης 3,25 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2001.

Συνυπολογίζοντας τις επιπτώσεις που επιφέρει στο αποθεματικό εγγυήσεων η τροφοδότηση του Ταμείου σχετικά με τα δάνεια που έχουν αποφασιστεί προηγουμένως και τα δάνεια που έχουν προταθεί και προετοιμάζονται το 2000, η ετήσια ικανότητα που παραμένει διαθέσιμη για δάνεια είναι η εξής:

- 36,1 εκατ. ευρώ για δάνεια που τυγχάνουν ολικής εγγύησης του κοινοτικού προϋπολογισμού ή,

- 55,54 εκατ. ευρώ για δάνεια με εγγύηση έως 65% (κατ' εφαρμογή της απόφασης 2000/24/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1999).

Με βάση τις τρέχουσες εκτιμήσεις τροφοδότησης του Ταμείου, ο κατωτέρω πίνακας 4 αποδεικνύει ότι η εναπομένουσα ικανότητα δανειοδότησης είναι κατά πολύ περιορισμένη για το 2001.

6. Κατασταση του Ταμειου Εγγυησησ στισ 31.12.2000

Στις 31.12.2000, το τρέχον υπόλοιπο των δανειοδοτήσεων και των εγγυήσεων δανείων υπέρ τρίτων χωρών, προσαυξημένο κατά τους ληξιπρόθεσμους τόκους, ανερχόταν σε 14.068,80 εκατ. ευρώ.

σε εκατ. EUR

// Κατάσταση στις 31.12.00

1. Τρέχον υπόλοιπο δανειοδοτικών / δανειοληπτικών πράξεων // 1.561

2. Τρέχον υπόλοιπο ΕΤΕ // 12.103

3. Τρέχον υπόλοιπο αδυναμιών πληρωμής // 189,70

4. Τόκοι υπερημερίας // 50,5

5. Ληξιπρόθεσμοι τόκοι [6] // 164,6

[6] Ληξιπρόθεσμοι τόκοι, υπό την έννοια που καθορίζεται στον κανονισμό περί ιδρύσεως του Ταμείου Εγγύησης.

ΣΥΝΟΛΑ // 14.068,80

Η σχέση μεταξύ του ποσού του Ταμείου και εκείνου του τρέχοντος υπολοίπου, κατά τον ορισμό που δίδεται στον Κανονισμό, αντιστοιχεί σε 10,17%, ποσό που υπερβαίνει το 9% που ορίζεται για το ποσό-στόχο στον κανονισμό αριθ. 1149/1999 για την τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 2728/94 σχετικά με την ίδρυση Ταμείου Εγγύησης. Σύμφωνα με τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις, "το υπερβάλλον ποσό στο τέλος του έτους εγγράφεται σε ειδική γραμμή της κατάστασης εσόδων του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων". Κατά το τέλος του οικονομικού έτους 2000, το υπερβάλλον ποσό που διαπιστώθηκε ανερχόταν σε 165,36 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα εγγραφεί εκ νέου στον προϋπολογισμό κατά το πρώτο εξάμηνο του 2001.

Το Ταμείο Εγγύησης μπορεί να φθάσει σε ποσό 1.606 εκατ. ευρώ κατά το κλείσιμο του οικονομικού έτους 2001, υπό τις εξής προϋποθέσεις:

- εάν καταβληθούν 201,6 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό εγγύησης του 2001.

- εάν δε υπάρξουν αθετήσεις υποχρεώσεων εκ μέρους των οφειλετών οι οποίες να απαιτούν την παρέμβαση του Ταμείου πέρα από την υπενθύμιση του Απριλίου 2001 για ποσό 4,5 εκατ. ευρώ.

- εάν δεν σημειωθεί εκπρόθεσμη αποπληρωμή των καθυστερουμένων από το Τατζικιστάν συνολικού ύψους 78,9 εκατ. ευρώ.

- εάν το 2000 επιτευχθεί καθαρή απόδοση των τοποθετήσεων της κινητής περιουσίας του Ταμείου, ύψους 55,3 εκατ. ευρώ.

7. Σχετικη σταθερότητα

Η σχέση μεταξύ του ποσού του Ταμείου στις 31.12.2000 (1.432 εκατ. ευρώ) και του μέγιστου ετήσιου κινδύνου των δανειοδοτήσεων προς τις τρίτες χώρες (που ορίζεται ως το συνολικό ύψος των καταβολών αποπληρωμής), όπως προβλέπεται για το 2001 στον πίνακα 3 (1.473 εκατ. ευρώ), αντιστοιχεί στο 97%.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Μερος Δευτερο Εκτιμηση Των Δυνητικων Κινδυνων: Οικονομικη Και Χρηματοπιστωτικη Συγκυρια Στις Τριτες Χωρες Με Τις Οποιες Εχουν Συναφθει Οι Πλεον Σημαντικες Δανειοδοτικες Πραξεις

1. Εισαγωγη

Τα στοιχεία που δίνονται στο πρώτο μέρος παρέχουν πληροφορίες για τις ποσοτικές πτυχές των κινδύνων που βαρύνουν το γενικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά πρέπει να σταθμιστούν βάσει των ποιοτικών πτυχών του κινδύνου, που εξαρτώνται από το είδος της πράξης και την ποιότητα του δανειζομένου. Τα πλέον πρόσφατα γεγονότα που μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο χώρας σε σχέση με το χαρτοφυλάκιο εγγυήσεων αναλύονται κατωτέρω.

Η εκτίμηση του κινδύνου χώρας που παρουσιάζεται στο δεύτερο μέρος του παρόντος εγγράφου παρέχει ένα πλήρες σύνολο δεικτών κινδύνου χώρας, υπό μορφή ολοσέλιδου πίνακα για κάθε χώρα (βλέπε παραρτήματα), για όλες τις τρίτες χώρες που έχουν λάβει από την Κοινότητα μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή και έχουν ανεξόφλητες οφειλές έναντι της ΕΚ. Οι πίνακες αυτοί περιλαμβάνουν και αναλυτικά σχόλια για τις χώρες στις οποίες συγκεντρώθηκαν νέες σημαντικές πληροφορίες που επηρεάζουν την αξιολόγηση του κινδύνου αφότου συνετάχθη η προηγούμενη έκθεση που καλύπτει το πρώτο εξάμηνο του 2000.

Η εκτίμηση αυτή δεν αφορά περιοχές άλλες από εκείνες που αναφέρονται ανωτέρω, κυρίως διότι τα ανοίγματα της ΕΚ σε άλλες περιοχές (κυρίως υπό μορφή εγγυήσεων δανείων της ΕΤΕπ) αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος του συνόλου των ανοιγμάτων της και είναι επαρκώς διαφοροποιημένα από γεωγραφική άποψη.

2. Υποψηφιες Για Ενταξη Χωρες

2.1. Βουλγαρια

Το 2000 παρατηρήθηκε επιτάχυνση της ανάπτυξης, από 2,4% σε 5,2% το πρώτο εξάμηνο του 2000 χάρη στη θετική εσωτερική και εξωτερική συγκυρία. Η ανάπτυξη αναμένεται να διατηρηθεί στο ίδιο επίπεδο το 2001 και το 2002. Οι εξαγωγές αυξάνονται ταχύτερα από τις εισαγωγές, έτσι ώστε αναμένεται μείωση του εμπορικού ελλείμματος τα προσεχή έτη.

Η δημιουργία του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου το 1997 συνέβαλε στη μετάβαση από τον υπερπληθωρισμό σε επίπεδα σαφώς χαμηλότερα από το 10% το χρόνο, αλλά παρατηρήθηκε πρόσφατα νέα αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Κυρίως λόγω της αύξησης της τιμής των καυσίμων, η αύξηση των τιμών καταναλωτή έφτασε πρόσφατα το 12% (Οκτώβριος 2000). Το ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε επίπεδα ρεκόρ στις αρχές του 2000 (19%), αλλά στη συνέχεια παρατηρήθηκε βραδεία μείωση ως το 17,8% τον Σεπτέμβριο. Η σημασία της εποχικής απασχόλησης στους τομείς της γεωργίας και του τουρισμού καθώς και η πρόσθετη δημιουργία θέσεων εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών συνέβαλαν στην αύξηση της απασχόλησης.

Τα βουλγαρικά δημόσια οικονομικά παραμένουν υγιή. Το έλλειμμα ανερχόταν σε 1% το 1999 και σύμφωνα με τις προβλέψεις αναμένεται να ανέλθει σε 1,5% το 2000 και το 2001. Ωστόσο, τα συνολικά ετήσια μεγέθη εμφανίζουν δημοσιονομικά πλεονάσματα, που οφείλονται κυρίως σε σημαντικότερα έμμεσα φορολογικά έσοδα σε σχέση με τις προβλέψεις.

2.2. Λιθουανια

Από τις αρχές του 2000, η λιθουανική οικονομία δείχνει να "αναρρώνει" από τη ρωσική κρίση που είχε μειώσει το ΑΕΠ κατά 4,2% το 1999. Τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2000, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,3% σε πραγματικές τιμές. Η ανάκαμψη είναι κυρίως αποτέλεσμα των εξαγωγών, ενώ η μικρή αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος επιβραδύνει την εσωτερική ζήτηση. Λαμβανομένων υπόψη των προοπτικών σημαντικής ανάπτυξης των εξαγωγικών αγορών της Λιθουανίας και της βελτίωσης της εσωτερικής ζήτησης, η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να επιταχυνθεί σύντομα, και να υπερβεί το 3% το επόμενο έτος και να φθάσει το 4% το 2002.

Ο πληθωρισμός διατηρήθηκε σε πολύ χαμηλά επίπεδα το τελευταίο διάστημα, λόγω της ασθενούς εσωτερικής ζήτησης και της καλής συμπεριφοράς του λίτας σε σχέση με το ευρώ, γεγονός που άμβλυνε τις επιπτώσεις από την αύξηση των εισαγόμενων βασικών προϊόντων. Η ετήσια αύξηση των τιμών στην κατανάλωση μειώθηκε από 2,4% το 1998 σε 0,3% το 1999. Τους έντεκα πρώτους μήνες του 2000, ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 1% σε σχέση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Παρά ορισμένες πληθωριστικές επιδράσεις από την ελευθέρωση των τιμών και την αύξηση των τιμών των πρώτων υλών στις παγκόσμιες αγορές, ο πληθωρισμός αναμένεται να διατηρηθεί σε χαμηλά επίπεδα στο προσεχές μέλλον.

Η ανεργία συνέχισε να αυξάνει καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, αντικατοπτρίζοντας τη σχετικά αδύναμη ανάπτυξη και την συνεχιζόμενη οικονομική αναδιάρθρωση. Η επίσημη ανεργία αυξήθηκε από 6,4% του ενεργού πληθυσμού το 1998 σε 8,4% το 1999 και σε 11,7% το πρώτο τρίμηνο του 2000. Δεδομένου ότι οι μειώσεις προσωπικού που οφείλονται στις αναδιαρθρώσεις συνεχίζονται, το ποσοστό της ανεργίας μπορεί να μείνει υψηλό.

Τα δημόσια οικονομικά εξυγιάνθηκαν σημαντικά φέτος αφού επιδεινώθηκαν απότομα λόγω της ρωσικής κρίσης, και οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν για την άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων από την κρίση στο εξωτερικό εμπόριο οδήγησαν σε αύξηση του γενικού ελλείμματος, από 1,8% το 1997 σε 8,6% το 1999. Το Νοέμβριο του 1999, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ένα πρόγραμμα καταπολέμησης της κρίσης, που περιλάμβανε ειδικότερα αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική ώστε να διορθωθεί το χρηματοδοτικό και το εξωτερικό έλλειμμα. Τα κυριότερα στοιχεία αυτού του προγράμματος είναι η συμπίεση των δαπανών σε ένα πρώτο χρόνο, η αναβολή επιστροφής της τελευταίας δόσης της αποταμίευσης και μεσοπρόθεσμα διαρθρωτικά μέτρα όπως η σταθεροποίηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Στις αρχές Μαρτίου 2000 υπογράφηκε προκαταρκτική συμφωνία stand-by με το ΔΝΤ ώστε να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενα προβλήματα ρευστότητας. Παρά την ασθενέστερη ανάκαμψη σε σχέση με τις προβλέψεις, η δημοσιονομική εξυγίανση βρίσκεται σε καλό δρόμο, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στη μείωση του ελλείμματος γύρω το 3,25% του ΑΕΠ φέτος. Το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2001 προβλέπει και νέα μείωση του ελλείμματος ως το 1,5% του ΑΕΠ.

Χάρη στην ταχύτερη αύξηση των εξαγωγών και την ασθενή εσωτερική ζήτηση, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που είχε φθάσει σε ανησυχητικά επίπεδα, περιορίζεται από τις αρχές του 2000, αφού μειώθηκε από 11,2% του ΑΕΠ στα τέλη του 1999 σε 4,3% γύρω στα μέσα του 2000. Λαμβανομένης υπόψη της αναμενόμενης ανάκαμψης της εσωτερικής ζήτησης, το εξωτερικό έλλειμμα μπορεί να παραμείνει σχετικά υψηλό στο προσεχές μέλλον.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις έμειναν ουσιαστικά ανεπηρέαστες από την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και επέτρεψαν τη χρηματοδότηση ενός σημαντικού τμήματος του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις προχώρησαν το 2000, παρά την επιβράδυνση που παρατηρήθηκε ενόψει των εκλογών που πραγματοποιήθηκαν το φθινόπωρο. Η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε τη συνέχιση της μεταρρύθμισης και τη διατήρηση της προσέγγισης που είχε υιοθετηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση σχετικά με τις προοπτικές ένταξης στην ΕΕ.

2.3. Ρουμανια

Μετά από τρία χρόνια ύφεσης, παρατηρήθηκε συγκρατημένη αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας το 2000. Σύμφωνα με τα πρώτα εξαμηνιαία στοιχεία, η αύξηση είναι της τάξης του 2,1%. Τα στοιχεία σχετικά με τη βιομηχανική παραγωγή για τον Οκτώβριο δείχνουν ότι αυξήθηκε κατά 8,2% σε σχέση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους, επιβεβαιώνοντας έτσι τη συγκρατημένη ανάκαμψη της οικονομίας. Το εξωτερικό εμπόριο αποτελεί τον πραγματικό κινητήριο μοχλό της ανάκαμψης χάρη στην επιτάχυνση της ανάκαμψης στην ΕΕ και τα θετικά αποτελέσματά της στη ζήτηση για εξαγωγές. Διαπιστώθηκε επίσης επιτάχυνση της αύξησης των επενδύσεων και της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε τους πρώτους εννέα μήνες του 2000. Το συνολικό έλλειμμα μειώθηκε σε 682 εκατ. δολάρια ΗΠΑ έναντι 781 εκατ. για την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Το πρώτο εξάμηνο, τα έσοδα από τις εξαγωγές σε δολάρια αυξήθηκαν κατά 27% για να φτάσουν το υψηλότερο επίπεδο εδώ και 10 έτη. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν και αυτές, αλλά κάπως βραδύτερα από τις εξαγωγές, ενώ το ισοζύγιο των υπηρεσιών βελτιώθηκε ελαφρά. Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος της βελτίωσης προέρχεται από το πλεόνασμα των τρεχουσών πληρωμών, που αυξήθηκε αισθητά σε σχέση εμ το επίπεδό του του 1999, γεγονός που αφήνει κάποιες αμφιβολίες ως προς την ποιότητα της βελτίωσης του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Λαμβανομένης υπόψη της αβεβαιότητας που χαρακτηρίζει το μακροοικονομικό πλαίσιο, η εισροή ΑΞΕ μειώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2000. Για τους έξι πρώτους μήνες του έτους έφτασαν τα 347 εκατ. δολάρια ΗΠΑ περίπου έναντι 688 εκατ. το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, οι φόβοι σχετικά με τη φερεγγυότητα της Ρουμανίας και τη δυνατότητα της χώρας να εξυπηρετήσει το εξωτερικό της χρέος καταπραΰνθηκαν αφότου οι αρχές κατέβαλαν στο σύνολό τους και έγκαιρα τους τόκους του εξωτερικού χρέους.

Η σημερινή χρηματοπιστωτική κατάσταση είναι "εύθραυστη". Μετά από μικρή βελτίωση το 1999, η δημοσιονομική πολιτική έγινε πιο ευέλικτη το 2000. Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας είχε θετικά αποτελέσματα στα φορολογικά έσοδα, αλλά οι υπερβολικές αυξήσεις των μισθών στο δημόσιο τομέα, η πληρωμή υψηλότερων τόκων από ό,τι είχε προβλεφθεί και οι αυξανόμενοι υπερήμεροι φόροι δυσκόλεψαν σημαντικά τη διαχείριση της δημοσιονομικής πολιτικής. Η κυβέρνηση εισήγαγε διάφορα μέτρα με στόχο την αύξηση της πληρωμής φόρων και τον περιορισμό της αύξησης των υπερήμερων οφειλών μεταξύ επιχειρήσεων, αλλά οι πρωτοβουλίες αυτές δεν είχαν καμία επιτυχία. Οι άμεσες προοπτικές είναι ιδιαίτερα αβέβαιες γιατί η νέα κυβέρνηση που προήλθε από τις πρόσφατες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενων πιέσεων υπέρ της αύξησης των δημοσίων δαπανών.

Ο πληθωρισμός δεν φαίνεται να έχει αρχίσει να υποχωρεί. Το Σεπτέμβριο, το ποσοστό ανερχόταν σε 41,3% το χρόνο. Η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής οδήγησε σε πιέσεις για τη μείωση της ονομαστικής ισοτιμίας. Μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου, το λέι έχασε το ένα τρίτο της αξίας του έναντι του δολαρίου και 14% σε σχέση με το ευρώ.

Στις 7 Ιουνίου 2000, οι ρουμανικές αρχές κατέληξαν σε συμφωνία με το ΔΝΤ για μία πρώτη αναθεώρηση και την παράταση της συμφωνίας stand-by. Ωστόσο, το φθινόπωρο ήταν σαφές ότι η ρουμανική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να τηρήσει τις προηγούμενες υποχρεώσεις της σχετικά με την μείωση των υπερήμερων οφειλών των κρατικών επιχειρήσεων και τον περιορισμό της αύξησης των μισθών στο δημόσιο τομέα. Εξάλλου, αντιμετώπισε δυσκολίες για την τήρηση των όρων που επέβαλε το ΔΝΤ σε ό,τι αφορά την αναδιάρθρωση των κρατικών τραπεζών που αντιμετώπιζαν προβλήματα, οι οποίες συνέχιζαν να αντλούν κεφάλαια από το δημόσιο τομέα προκειμένου να διαφυλάξουν τη ρευστότητά τους. Συνεπώς, δεν είναι πιθανό να λάβει η Ρουμανία νέες δόσεις της βοήθειας που εγκρίθηκε στο πλαίσιο των συμφωνιών stand-by.

3. Δυτικα Βαλκανια

3.1. Βοσνια-Ερζεγοβινη

Το 1999, παρά την κρίση του Κοσσυφοπεδίου, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9% σύμφωνα με εκτιμήσεις. Το 2000, οι αρχές είχαν προβλέψει αρχικά αύξηση κατά 12 έως 15%. Ωστόσο, οι προβλέψεις αυτές είναι πιθανό να μην επαληθευτούν λόγω μιας από τις μεγαλύτερες ξηρασίες που αντιμετώπισε η Βοσνία-Ερζεγοβίνη τα τελευταία έτη. Η συνεχής οικονομική ανάπτυξη δεν επηρέασε σημαντικά την ανεργία, που έφτανε επίσημα το 36% του ενεργού πληθυσμού τον Μάιο του 2000 κατά τη Διεθνή Τράπεζα.

Η υιοθέτηση του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου συνέβαλε στη άμβλυνση των πληθωριστικών πιέσεων. Ο ετήσιος πληθωρισμός σε " Konvertible Marka" (ΚΜ), το νόμισμα που εκδίδει το νομισματικό συμβούλιο από τα μέσα του 1998, αναμένεται να φθάσει στο επίπεδο ρεκόρ του 3% και στις δύο οντότητες για το 2000. Από τα τέλη του 2000, το ΚΜ φαίνεται να γίνεται δεκτό σε όλη σχεδόν την επικράτεια. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει και η σημαντική αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων που κατέχει η κεντρική τράπεζα. Πράγματι, τα συναλλαγματικά αποθέματα ανέρχονταν σε 866 εκατ. ΚΜ στα τέλη του 1999 (καλύπτοντας περίπου 2,5 μήνες εισαγωγών) έναντι 300 εκατ. ΚΜ στα τέλη του 1998. Στο δημοσιονομικό επίπεδο, η σχέση μεταξύ συνολικού ελλείμματος και ΑΕΠ (μη περιλαμβανομένης της δωρεάν βοήθειας) αναμένεται να αντιπροσωπεύει 1,6% και 3,3% για την Ομοσπονδία και την Republika Srpska (RS) αντίστοιχα (1,1% και 2,1% συμπεριλαμβανομένης της δωρεάν βοήθειας). Ωστόσο, το υψηλότερο έλλειμμα σε σχέση με τις προβλέψεις λόγω της αύξησης των μισθών και των συντάξεων και μικρότερων εσόδων υποχρέωσε τις δύο οντότητες να λάβουν μέτρα για την προσαρμογή των τρεχουσών δαπανών και των διαθέσιμων πόρων.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών μειώθηκε αισθητά το 1999 (σε περίπου 21% του ΑΕΠ, έναντι 32% το 1998) λόγω της βραδύτερης υλοποίησης, σε σχέση με τις προβλέψεις, των σχεδίων ανασυγκρότησης και της μικρότερης αύξησης της εσωτερικής ζήτησης του ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το έλλειμμα αυτό αναμένεται να μειωθεί εκ νέου το 2000 και να χρηματοδοτηθεί ουσιαστικά από τη δωρεάν βοήθεια. Το εξωτερικό χρέος παραμένει υψηλό (περίπου 70% του ΑΕΠ το 1999), γεγονός που εξηγείται εν μέρει από το βάρος σημαντικού προηγούμενου χρέους που "κληρονομήθηκε" από την πρώην Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Πάντως, η εξυπηρέτηση του χρέους αντιπροσωπεύει ένα μικρό μόνο ποσοστό των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, δεδομένου ότι για ένα μεγάλο τμήμα του χρέους ισχύουν προτιμησιακοί όροι καθώς και οι συμφωνίες ευνοϊκής ανακλιμάκωσης που συνάφθηκαν με τη Λέσχη του Λονδίνου και των Παρισίων.

Τον Μάιο του 1998, το ΔΝΤ είχε εγκρίνει συμφωνία stand-by ύψους 81 εκατ. δολαρίων. Τον Ιούνιο του 1999, αποφάσισε να αυξήσει τη βοήθειά του κατά 23 εκατ. δολάρια λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από την κρίση του Κοσσυφοπεδίου. Δεδομένου ότι η υλοποίηση των πολιτικών είχε σημειώσει κάποια καθυστέρηση, η τέταρτη και πέμπτη επιθεώρηση του ΔΝΤ ολοκληρώθηκαν στις 22 Δεκεμβρίου 2000, και το πρόγραμμα παρατάθηκε ως τον Μάιο του 2001. Σε ό,τι αφορά τους δείκτες κινδύνου χώρας για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πληροφορίες γιατί οι αρμόδιοι οργανισμοί δεν έχουν ταξινομήσει τη χώρα αυτή. Γενικά, θεωρείται ότι οι επενδύσεις στη χώρα αυτή παρουσιάζουν ακόμη υψηλό κίνδυνο.

3.2. Πρωην Γιουγκοσλαβικη Δημοκρατια Της Μακεδονιας

Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2000 μειώθηκε ελαφρά ο κίνδυνος των δανείων στη χώρα για τα οποία παρέχεται εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού χάρη στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, αλλά η εξωτερική ισορροπία παρέμεινε ασταθής.

Η οικονομική δραστηριότητα ήταν σχετικά ικανοποιητική το 2000 και υπολογίζεται ότι το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά περίπου 6%. Μετά την κρίση του Κοσσυφοπεδίου, η ζήτηση επηρεάστηκε από τις επιπτώσεις των εξαγωγών προς το Κοσσυφοπέδιο και την παρουσία διεθνούς βοήθειας και στρατιωτικού προσωπικού στην ίδια τη χώρα. Συνεπώς, παρατηρήθηκε γενικότερη ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας και σημαντική συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης ενόψει της εισαγωγής του ΦΠΑ τον Απρίλιο. Έτσι, οι καθαρές εξαγωγές συνέβαλαν αρχικά στην ανάκαμψη της δραστηριότητας αλλά για το σύνολο του έτους η ανάπτυξη οδήγησε σε ταχύτερη αύξηση των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών αυξήθηκε από 4% περίπου του ΑΕΠ το 1999 σε 6,5% το 2000 λόγω της επιδείνωσης του εμπορικού ισοζυγίου. Η ανάπτυξη είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της εσωτερικής ζήτησης, τόσο σε ό,τι αφορά την ιδιωτική κατανάλωση όσο και για τις επενδύσεις. Πάντως, οι εξαγωγές ίσως υποεκτιμούνται, όπως δείχνει η αισθητή αύξηση των νομισματικών αποθεμάτων στον τίτλο "Λάθη και παραλείψεις".

Ωστόσο, τα ακαθάριστα επίσημα αποθέματα αυξήθηκαν από το ισοδύναμο των 3 μηνών εισαγωγών το 1999 σε 3,5 μήνες το 2000 σύμφωνα με εκτιμήσεις, γεγονός που αντιστοιχεί πρακτικά στο επίπεδο που συνιστά το ΔΝΤ. Το ποσοστό του χρέους μειώθηκε ελαφρά, από 13% των εξαγωγών το 1999 σε περίπου 12,4% των εξαγωγών το 2000. Προβλέπεται και νέα μείωση του δείκτη εξυπηρέτησης του χρέους το 2001. Εξάλλου, η σχέση μεταξύ εξωτερικού χρέους και ΑΕΠ συνέχισε να επιδεινώνεται αφού αυξήθηκε κατά περισσότερο από 2% φθάνοντας το 45,7% του ΑΕΠ. Ο δείκτης αυξήθηκε κατά περισσότερο από 14% σε τρία μόλις χρόνια.

Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις, οι αρχές κατέληξαν σε συμφωνία με το ΔΝΤ για χρηματοδοτική συμφωνία στο πλαίσιο της διευκόλυνσης για τη μείωση της φτώχειας και για την ανάπτυξη διάρκειας 3 ετών και ένα διευρυμένο πιστωτικό μηχανισμό (περίπου 34,5 εκατ. SDR) και η συμφωνία αυτή εγκρίθηκε στις 29 Νοεμβρίου. Ο προηγούμενος μηχανισμός (ΕΔΔΠ) που κάλυπτε την περίοδο από το 1997-2000 είχε λήξει τον Απρίλιο του 2000 χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί.

Επιπλέον, η Διεθνής Τράπεζα ενέκρινε ένα δεύτερο δάνειο διαρθρωτικής προσαρμογής για τις επιχειρήσεις και τον χρηματοπιστωτικό τομέα (FESAL II) στις 14 Δεκεμβρίου. Οι αρχές διαπραγματεύονται εξάλλου ένα δάνειο για την προσαρμογή του δημόσιου τομέα (PSAL) με τη Διεθνή Τράπεζα.

Μετά τη σύναψη συμφωνίας με το ΔΝΤ για νέο οικονομικό πρόγραμμα, η Κοινότητα υλοποίησε την μακροοικονομική συνδρομή που είχε εγκρίνει το Συμβούλιο στις 8 Νοεμβρίου 1999. Η βοήθεια μπορεί να φτάσει τα 80 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ένα ανώτατο όριο 50 εκατ. ευρώ με τη μορφή δανείων και 30 εκατ. ευρώ με τη μορφή δωρεάν βοήθειας. Στις 29 Δεκεμβρίου εκταμιεύθηκε δωρεάν βοήθεια ύψους 20 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της πρώτης δόσης, που αντιπροσωπεύει σύνολο 30 εκατ. ευρώ, ενώ τα δάνεια της πρώτης δόσης (10 εκατ. ευρώ) χορηγήθηκαν τον Ιανουάριο του 2001.

4. Νεα Ανεξαρτητα Κρατη

4.1. Αρμενια

Μετά από μία περίοδο στασιμότητας στις αρχές του 2000, παρατηρήθηκε επιτάχυνση της ανάπτυξης, της οποίας ο ρυθμός ήταν της τάξης του 4% σε ετήσια βάση για τους 10 πρώτους μήνες του έτους, μολονότι η γεωργική παραγωγή επλήγη σοβαρά από τη μεγάλη καλοκαιρινή ξηρασία.

Τα δημοσιονομικά έσοδα παρέμειναν κάτω από τις προβλέψεις το 2000, γεγονός που οδήγησε σε μείωση των δαπανών και την ταχεία συσσώρευση καθυστερήσεων (πάνω από 5% του ΑΕΠ, περιλαμβανομένων και των οφειλών κοινωνικής ασφάλισης). Ο πληθωρισμός ανακόπηκε και καταγράφηκε μείωση των τιμών της τάξης του 0,5% παρά την ουσιώδη αύξηση των τιμών της ενέργειας. Το αρμενικό νόμισμα έχασε περίπου 6% της ονομαστικής του αξίας έναντι του δολαρίου το 2000.

Τους οκτώ πρώτους μήνες του 2000, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 13% (σε ετήσια βάση) και έφτασαν τα 740 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε ελαφρά σε ετήσια βάση τους εννέα πρώτους μήνες του έτους, παρά τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών. Το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνουν πολύ υψηλά (άνω του 20% του ΑΕΠ) τα επόμενα έτη, όσο θα διατηρείται το εμπορικό εμπάργκο που είναι αποτέλεσμα των συγκρούσεων στο Nagorno-Karabakh.

Ο συνολικός όγκος των άμεσων ξένων επενδύσεων αυξήθηκε σημαντικά το πρώτο εξάμηνο του 2000, αντικατοπτρίζοντας την μαζική εισροή κεφαλαίων από τους συνήθεις ξένους επενδυτές και νέους ρώσους επενδυτές. Τα συναλλαγματικά αποθέματα παρέμειναν σε ικανοποιητικό επίπεδο, αντιπροσωπεύοντας πάνω από τρεις μήνες εισαγωγών. Το εξωτερικό χρέος ανερχόταν σε περίπου 850 εκατ. δολάρια, δηλαδή 47% του ΑΕΠ στα τέλη του 1999, και η εξυπηρέτησή του ανερχόταν στο 17% των εσόδων του προϋπολογισμού.

Το πρόγραμμα της αρμενικής κυβέρνησης δίνει ιδιαίτερη σημασία στην καταπολέμηση της διαφθοράς και της παράλληλης οικονομίας, καθώς και στην επιστροφή στην πολιτική και οικονομική σταθερότητα. Η έκβαση των συγκρούσεων με το Αζερμπαϊτζάν για το Nagorno-Karabakh παραμένει η κυριότερη μεταβλητή της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής της Αρμενίας. Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ/ομάδας του Μινσκ των Ηνωμένων Εθνών δεν κατέληξαν μέχρι σήμερα σε ειρηνευτική συμφωνία. Τα σύνορα που χωρίζουν την Αρμενία από την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν παραμένουν κλειστά λόγω του εμπάργκο και η απομόνωση αυτή επιβράδυνε σημαντικά την οικονομική ανάπτυξη καθώς και την πολιτική ζωή στην Αρμενία.

4.2. Λευκορωσια

Παρά την σχεδόν παντελή έλλειψη συναλλαγματικών αποθεματικών και ενώ το ΔΝΤ αρνήθηκε επανειλημμένα να στηρίξει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής μεταρρύθμισης, οι αρχές κατάφεραν να μεταβάλουν κάπως την οικονομική κατάσταση το 2000. Η παρέμβαση αυτή ήταν απαραίτητη επίσης και λόγω της σημαντικής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ακόμη και ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ και της βιομηχανίας (που υπερεκτιμούνται σύμφωνα με τους περισσότερους δυτικούς παρατηρητές) επιβραδύνθηκαν σημαντικά. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ ήταν μόλις 2% σε ετήσια βάση, ενώ στη βιομηχανία καταγράφηκε αύξηση της παραγωγής της τάξης του 1,5% για το πρώτο εξάμηνο του 2000. Η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης είχε ξεκινήσει τα προηγούμενα έτη αφού μειώθηκε από 8,3% το 1998 σε 3,4% το 1999.

Το ποσοστό του πληθωρισμού μειώθηκε σημαντικά χάρη στη μείωση της χορήγησης προτιμησιακών πιστώσεων σε επιχειρήσεις του δημοσίου τομέα που αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες. Τα μηνιαία ποσοστά πληθωρισμού μειώθηκαν από 14% στις αρχές του χρόνου σε λίγο πάνω από 3% για το τρίτο τρίμηνο. Η κεντρική τράπεζα της Λευκορωσίας πραγματοποίησε ένα σημαντικό βήμα προς την εκλογίκευση της οικονομίας εξισώνοντας την επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία με την ισοτιμία της αγοράς. Το χρέος δεν φαίνεται να δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα. Το δημόσιο χρέος ανέρχεται σε 800 εκατ. δολάρια και αποτελείται κατά το ήμισυ από κρατικές πιστώσεις και κατά το υπόλοιπο ήμισυ από εγγυήσεις. Δεν περιλαμβάνονται οι υπερήμερες οφειλές για την ενέργεια, που ανέρχονται σε 340 εκατ. δολάρια, εκ των οποίων 250 εκατ. για φυσικό αέριο και το υπόλοιπο για ηλεκτρισμό. Η ρευστότητα είναι πιθανό να μην επαρκεί για την εξυπηρέτηση του χρέους, όχι μόνο γιατί είναι αδύνατο να υπάρξει πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση και τα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας είναι περιορισμένα αλλά και επειδή οι αρχές επιθυμούν να διατηρήσουν κατά το δυνατό μια σταθερή ισοτιμία. Ωστόσο, οι αρχές καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για την αναδιάρθρωση του χρέους, ιδιαίτερα του χρέους που είναι εγγυημένο έναντι της Γερμανίας και της Αυστρίας (συνολικά περίπου 92 εκατ. δολάρια). Για το 2001, η εξυπηρέτηση του χρέους ανέρχεται σε 107 εκατ. δολάρια κρατικών πιστώσεων και 211 εκατ. δολάρια εγγυήσεων.

4.3. Γεωργια

Μετά από μία σοβαρή ξηρασία που έπληξε ολόκληρη τη γεωργική παραγωγή, η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί στο 1,2% το 2000.

Τους οκτώ πρώτους μήνες του έτους, τα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ήταν χαμηλότερα από τις προβλέψεις λόγω των ελλείψεων της δημόσιας διοίκησης, της παράλληλης οικονομίας, της διαφθοράς και της δυσκολίας συλλογής των εσόδων, ειδικότερα των τελωνειακών δασμών, σε μία διαιρεμένη χώρα. Για το τέλος του έτους, σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι χαμηλότερος από το προηγούμενο έτος, γύρω στο 7% μόνο. Η ισοτιμία του λάρι παρέμεινε σταθερή το 2000 και ένα δολάριο αντιστοιχεί σε περίπου 2 λάρι.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Γεωργίας θα παραμείνει στο υψηλό επίπεδο του 14% του ΑΕΠ το 2000 και το εξωτερικό εμπόριο θα επηρεαστεί από την ξηρασία και την επακόλουθη μείωση της γεωργικής παραγωγής. Για το 2001, αντίθετα, προβλέπεται βελτίωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χάρη στην ανάκαμψη της περιφερειακής ζήτησης, την καλύτερη πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές (προσχώρηση στον ΠΟΕ) και την αύξηση της ζήτησης καταναλωτικών αγαθών και των επενδυτικών δαπανών.

Τα συναλλαγματικά αποθεματικά παρέμειναν περιορισμένα, και αντιπροσώπευαν περίπου 1,1 μήνες εισαγωγών, αλλά αναμένεται να αυξηθούν και να καλύπτουν 2,2 μήνες εισαγωγών στα τέλη του 2001. Στα τέλη του 1999, το εξωτερικό χρέος ανερχόταν σε 1,85 δισ. δολάρια, δηλαδή πάνω από το 60% του ΑΕΠ (48% του ΑΕΠ το 1998). Το 2000, η χώρα συνήψε συμφωνίες αναδιάταξης του χρέους με τους κυριότερους πιστωτές της, γεγονός που θα καταστήσει την εξυπηρέτησή του ευκολότερη.

Η απόσχιση της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση μετά την ανεξαρτησία της χώρας. Οι περιοχές αυτές παραμένουν υπό των έλεγχο αυτονομιστικών κυβερνήσεων. Μέχρι σήμερα δεν εξευρέθη πολιτική λύση παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε η διεθνής κοινότητα. Η σχέση μεταξύ της αυτόνομης δημοκρατίας της Αζαρίας και της κεντρικής κυβέρνησης αποτελούν άλλο ένα σοβαρό εσωτερικό πρόβλημα για τη Γεωργία. Οι συγκρούσεις στην Τσετσενία επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο τη σχέση με τη Ρωσία, και το νέο καθεστώς βίζας για τους Γεωργιανούς που ταξιδεύουν ή διαμένουν στη Ρωσία, ένα μέτρο που θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο εμπόριο και τα σημαντικά ετήσια εμβάσματα που αποστέλλουν οι Γεωργιανοί στις οικογένειές τους, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα άλλο σημείο τριβής. Η Γεωργία έγινε μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης τον Απρίλιο του 1999, και εντάχθηκε στον ΠΟΕ από τον Ιούνιο του 2000.

4.4. Μολδαβια

Μετά από δύο έτη σοβαρής ύφεσης, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,7% το πρώτο εξάμηνο του 2000. Οι επιπτώσεις από τις κακές μετεωρολογικές συνθήκες στη γεωργική παραγωγή αντισταθμίστηκαν από την ανάκαμψη που παρατηρήθηκε στη βιομηχανία, τις μεταφορές και τις κατασκευές, και το ΑΕΠ αναμένεται να διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα με το προηγούμενο έτος. Η δημοσιονομική πολιτική που ακολουθήθηκε ήταν κατά πολύ αυστηρότερη (το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε στο 1,5% του ΑΕΠ το 2000 έναντι 2,6% το 1999) και η διαρθρωτική μεταρρύθμιση προχώρησε σημαντικά, κυρίως στους τομείς του οίνου και της ενέργειας σε ό,τι αφορά την ιδιωτικοποίηση της γης.

Το ποσοστό πληθωρισμού μειώθηκε κατά το ήμισυ πέρυσι (μόλις πάνω από το 20% το Δεκέμβριο). Αντίθετα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε το 2000, κυρίως λόγω της αύξησης των εισαγωγών. Παρά την πλήρη έλλειψη εξωτερικής χρηματοδότησης και την σημασία της εξυπηρέτησης του εξωτερικού χρέους, τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, επιτρέποντας την κάλυψη περίπου 2,5 μηνών εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Η συναλλαγματική ισοτιμία έμεινε σχετικά σταθερή γύρω στα 12,5 λέι/δολάριο.

Η κυβέρνηση υπέγραψε ένα νέο μνημόνιο συμφωνίας τριών ετών με το ΔΝΤ στο πλαίσιο της διευκόλυνσης για την καταπολέμηση της φτώχειας και την ανάπτυξη την 1η Δεκεμβρίου, την επομένη της οριστικής έγκρισης του προϋπολογισμού για το 2001 από το Κοινοβούλιο. Στην συνέχεια, η Μολδαβία έλαβε εξωτερικές χρηματοδοτήσεις συνολικού ύψους περίπου 42 εκατ. δολαρίων κατά την τελευταία εβδομάδα του 2000.

Πάντως, ο κίνδυνος νέων διακοπών των διεθνών χρηματοδοτήσεων παραμένει ιδιαίτερα υψηλός. Πιο συγκεκριμένα, η διάλυση του κοινοβουλίου στις 31 Δεκεμβρίου μπορεί να οδηγήσει το ΔΝΤ και άλλους πιστωτές, μεταξύ των οποίων και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, που διαπραγματεύτηκε μνημόνιο συμφωνίας με τις μολδαβικές αρχές στα τέλη Νοεμβρίου, να περιμένουν τα αποτελέσματα των πρόωρων βουλευτικών εκλογών του Φεβρουαρίου του 2001.

4.5. Τατζικισταν

Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9,6% σε πραγματικές τιμές (σε ετήσια βάση) τους οκτώ πρώτους μήνες του έτους, κυρίως χάρη στην μεταποιητική βιομηχανία. Ωστόσο, λόγω της σοβαρής ξηρασίας, η παραγωγή δημητριακών ήταν καταστροφική (50% σε σχέση με το επίπεδο του 1999), γεγονός που, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να περιορίσει την αύξηση του ΑΕΠ σε 5% για το σύνολο του 2000.

Το 2000, τα δημόσια οικονομικά εξυγιάνθηκαν χάρη στη βελτίωση της συλλογής εσόδων, που οδήγησε σε υπέρβαση των προβλέψεων της τάξης του 1,7% του ΑΕΠ το πρώτο εξάμηνο. Οι πρόσφατες αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου και των τροφίμων στις διεθνείς αγορές καθώς και η υποτίμηση του νέου νομίσματος είχαν ως αποτέλεσμα την απότομη αναζωπύρωση του πληθωρισμού προς τα τέλη του έτους. Το ρούβλι του Τατζικιστάν υποτιμήθηκε κατά 18% μεταξύ του τέλους Μαρτίου και των μέσων Σεπτεμβρίου 2000. Η τάση αυτή επιταχύνθηκε προς τα τέλη του 2000.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2000 (6% του ΑΕΠ) σε σχέση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους (ετήσια βάση). Ωστόσο, η ξηρασία και η αύξηση των τιμών του πετρελαίου εντατικοποίησαν τις πιέσεις που ασκούνται στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Επιπλέον, η εισροή κεφαλαίων από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές (ειδικότερα η χρηματοδότηση του τομέα του βαμβακιού) ήταν λιγότερο σημαντικές από ό,τι προβλεπόταν, γεγονός που δημιούργησε πιέσεις στα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα (που κάλυπταν περίπου 1,3 μήνες εισαγωγών).

Το εξωτερικό χρέος του Τατζικιστάν αντιπροσώπευε το 103% του ΑΕΠ στα τέλη του 1999. Είναι ιδιαίτερα υψηλό αν εξεταστεί ο δείκτης χρέους και η σχέση πληρωμών τόκων που συνδέονται με το χρέος προς τα φορολογικά έσοδα. Το πρόβλημα του χρέους αποτελεί ένα καθοριστικό στοιχείο για την καταπολέμηση της φτώχειας και για την αναπτυξιακή στρατηγική. Τα τέσσερα ή πέντε επόμενα έτη, οι καθαρές ετήσιες μεταβιβάσεις πόρων στο εξωτερικό (που συνδέονται με την πληρωμή του χρέους) δεν θα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 5% του ΑΕΠ.

Έχει πρωταρχική σημασία να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την αποκατάσταση μιας κανονικής οικονομικής και πολιτικής διάρθρωσης. Μέχρι σήμερα, ο πρόεδρος επέτρεψε στο πρώτο κόμμα της αντιπολίτευσης να διατηρήσει αρκετές θέσεις στην κυβέρνηση, παρά τα μέτρια αποτελέσματα που πέτυχε το κόμμα κατά τις εκλογές του Φεβρουαρίου. Πάντως, η απόφαση που ελήφθη τον Αύγουστο να απομακρυνθούν από το στρατό οι περισσότεροι στρατιώτες της αντιπολίτευσης που είχαν ενταχθεί στις τακτικές δυνάμεις στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συμφωνίας του 1997 κατέστησε ίσως πιο εύθραυστη την πολιτική κατάσταση. Οι Taliban δεν εκδήλωσαν επιθετικές διαθέσεις έναντι της περιοχής. Πάντως, αν συνεχίσουν να προχωρούν προς τα βορειοανατολικά κατά μήκος των συνόρων του Τατζικιστάν, υπολογίζεται ότι 150.000 πρόσφυγες δεν θα έχουν άλλη λύση παρά να κατευθυνθούν στο Τατζικιστάν.

4.6. Ουκρανια

Χάρη στις εξαγωγές, φαίνεται ότι το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4 έως 5% το 2000 σε πραγματικές τιμές καταγράφοντας θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για πρώτη φορά μετά την ανεξαρτησία. Λαμβανομένης υπόψη της σημαντικής υποτίμησης της hryvnya στα τέλη του 1999, της αύξησης των τιμών του πετρελαίου, των προσαρμογών των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών και της σχετικά ταχείας νομισματικής αύξησης, το ποσοστό του πληθωρισμού σε ετήσια βάση (βάση του ΔΤΚ) επιταχύνθηκε από 18,4% τον Οκτώβριο του 1999 σε 28,9% το Νοέμβριο του 2000. Για το 2001, το Κοινοβούλιο ενέκρινε έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό σύμφωνα με τον ορισμό της κυβέρνησης, που συνεπάγεται όμως αύξηση του ελλείμματος ως 3% του ΑΕΠ (σε σχέση με το 1,5% του ΑΕΠ το 2000 σύμφωνα με εκτιμήσεις) από τη στιγμή που τα έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων φαίνονται να αποτελούν ένα μέσο χρηματοδότησης. Ο προϋπολογισμός βασίζεται στην ουσιώδη αύξηση των εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις, από την πώληση ενός αριθμού μεγάλων επιχειρήσεων, ειδικότερα της Ukrtelecom, κρατικού τηλεπικοινωνιακού μονοπωλίου, και των επιχειρήσεων διανομής ηλεκτρικού ρεύματος.

Λόγω της υποτίμησης της hryvnya στα τέλη του 1999 και της σταθεροποίησης της ζήτησης στους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Ουκρανίας, οι εξαγωγές σημείωσαν σημαντική αύξηση από τα τέλη του 1999. Η αύξηση των εισαγωγών επιταχύνθηκε και αυτή, αντικατοπτρίζοντας την ανάκαμψη της εσωτερικής ζήτησης, αλλά το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε ουσιώδες πλεόνασμα για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2000. Αντίθετα, για το 2001, προβλέπεται επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο μέτρο όπου η αύξηση της εσωτερικής ζήτησης συνεχίζει να οδηγεί σε αύξηση των εισαγωγών ενώ η αύξηση της πραγματικής ισοτιμίας και τα όρια της προσφοράς επιβραδύνουν τις εξαγωγές. Τον Απρίλιο του 2000, ανταλλάχτηκαν περίπου 2,6 εκατ. δολάρια εξωτερικού χρέους, κυρίως ευρωομόλογα που κατείχαν ιδιώτες επενδυτές αλλά και ένα τμήμα του χρέους της Ουκρανίας έναντι της ρωσικής επιχείρησης διανομής φυσικού αερίου Gazprom με ομόλογα 7 ετών σε ευρώ ή δολάρια. Η Ουκρανία, που είχε διακόψει την πληρωμή τόκων του χρέους της στη Λέσχη του Παρισιού τον Ιανουάριο του 2000, προσπαθεί να επιτύχει ανακλιμάκωση αυτού του χρέους. Το ισοζύγιο πληρωμών παραμένει εύθραυστο. Προβλέπονται σημαντικές πληρωμές για την εξυπηρέτηση του χρέους το 2001, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα (1,15 δισ. δολάρια στο τέλος του Νοεμβρίου 2000, δηλαδή το αντίστοιχο 3,75 εβδομάδων εισαγωγών). Λαμβάνοντας υπόψη τον αυξημένο κίνδυνο αδυναμίας πληρωμής, ο οίκος Moody αναθεώρησε προς τα κάτω την ταξινόμηση της Ουκρανίας τον Ιανουάριο του 2000, από Β3 σε Caa1 (ταξινόμηση του κινδύνου αδυναμίας πληρωμής).

Η πρόοδος της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης ήταν περιορισμένη, αλλά από τα τέλη του 1999 ελήφθησαν ορισμένα ενθαρρυντικά μέτρα. Στο γεωργικό τομέα επιτράπηκε η πώληση μεμονωμένων αγροκτημάτων των συλλογικών γεωργικών επιχειρήσεων. Στο επίπεδο των ιδιωτικοποιήσεων, η κυβέρνηση εκπόνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για την περίοδο 2000-2002. Στον τομέα της ενέργειας, ο σταθμός του Chernobyl έκλεισε οριστικά στις 15 Δεκεμβρίου 2000, ανοίγοντας το δρόμο σε ένα σύνολο διεθνών χρηματοδοτικών μέτρων με στόχο να αποκτήσουν οι πυρηνικοί σταθμοί του Khmelnitsky και του Rovno αποδεκτά συστήματα ασφαλείας. Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση των ποσοστών συλλογής ρευστότητας, και ελήφθησαν μέτρα για την ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων διανομής. Αντίθετα, η μεταρρύθμιση παραμένει απογοητευτική στον τομέα του φυσικού αερίου. Στο χρηματοπιστωτικό τομέα, η έγκριση τον Δεκέμβριο του 2000 ενός νέου νόμου για τις τράπεζες και τις τραπεζικές δραστηριότητες αποτελεί ένα θετικό βήμα, αλλά ορισμένες μεγάλες κρατικές τράπεζες χαρακτηρίζονται ακόμη από σημαντικές αδυναμίες.

Μετά από δύσκολες συζητήσεις που κράτησαν παραπάνω από ένα έτος και έγιναν πιο πολύπλοκες από ισχυρισμούς σχετικά με την παράνομη χρήση κεφαλαίων του ΔΝΤ από την κεντρική τράπεζα της Ουκρανίας το 1997 και το 1998, το ΔΝΤ ενέκρινε τον Δεκέμβριο του 2000 την επανενεργοποίηση του ΔΠΜ. Τον Δεκέμβριο του 2000, μία αποστολή της Επιτροπής μετέβη στο Κίεβο και εξέφρασε τη σύμφωνη γνώμη της σχετικά με τα μέτρα που συνδέονται με την εκταμίευση της δεύτερης δόσης της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής 150 εκατ. ευρώ που ενέκρινε η ΕΕ τον Οκτώβριο του 1998. Ωστόσο, οι ουκρανικές αρχές πρέπει ακόμη να επιβεβαιώσουν ότι συμφωνούν για ορισμένα από τα μέτρα που προτάθηκαν.

5. Αλλες Τριτες Χωρες

5.1. Αλγερια

H αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είχε θετικά αποτελέσματα για την οικονομία της Αλγερίας και τον κίνδυνο χώρας δεδομένου ότι ο τομέας των υδρογονανθράκων αντιπροσωπεύει περίπου το 90% των εξαγωγών της Αλγερίας και το 30% του ΑΕΠ της. Τα αυξημένα έσοδα από τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου θα συμβάλλουν στην επανεμφάνιση πλεονασμάτων τόσο στο δημοσιονομικό ισοζύγιο όσο και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η βελτίωση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που υπολογίζεται να έχει πλεόνασμα 6,1 δισεκατ. δολαρίων ΗΠΑ το 2000 θα επιτρέψει στην Αλγερία να συσσωρεύσει συναλλαγματικά αποθέματα, που εκτιμάται ότι ήταν της τάξης των 9,6 δισεκατ. δολαρίων ΗΠΑ (9,4 μήνες εισαγωγών) στα τέλη του 2000.

Οι υψηλότερες από τις αναμενόμενες τιμές του πετρελαίου είχαν επίσης θετική επίδραση στα δημόσια οικονομικά της Αλγερίας. Τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες υπολογίζεται να αυξηθούν κατά 5% του ΑΕΠ το 2000 και η κυβέρνηση αναμένει μικρό δημοσιονομικό πλεόνασμα (0,3% του ΑΕΠ). Τυχόν πρόσθετα έσοδα σε σχέση με αυτά που έχουν προϋπολογισθεί θα κατευθυνθούν σε ένα νέο ταμείο σταθεροποίησης και θα χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση των εξωτερικών αποθεματικών που δαπανήθηκαν το 1998-1999 και για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους.

Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ υπολογίζεται σε 4,3% το 2000 (3,3% το 1999) λόγω της αύξησης των εξαγωγών κατά 6% (ισχυρή ζήτηση για πετρέλαιο και άλλους υδρογονάνθρακες και υψηλότερες τιμές). Το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού ήταν υπό έλεγχο και κάτω από τον επίσημο στόχο για πληθωρισμό 5% τα πέντε τελευταία έτη. Ο πληθωρισμός βάσει του ΔΤΚ ήταν κατά μέσο όρο 2,6% το 1999 και αναμένεται να είναι της τάξης του 4% το 2000.

Το μεσο-μακροπρόθεσμο εξωτερικό χρέος μειώθηκε ελαφρώς το 1999 και μείωσε οριακά το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε δολάρια ΗΠΑ. Ωστόσο, λόγω της αύξησης των τιμών του πετρελαίου, το συνολικό εξωτερικό χρέος μειώθηκε από 64,9% του ΑΕΠ το 1998 και 59,1% το 1999 σε (κατ' εκτίμηση) 47,9% το 2000. Μειώθηκε επίσης και η εξυπηρέτηση του χρέους, από 44,8% το 1998 σε 39,6% το 1999 ενώ αναμένεται να φθάσει το 24% το 2000.

Κατάλογος συντομογραφιών

ΚΝΣ // Καθεστώς Νομισματικού Συμβουλίου (Currency Board Arrangement)

CCFF // Μηχανισμός αντισταθμιστικής χρηματοδότησης και χρηματοδότησης για απρόβλεπτα

DM // Γερμανικό μάρκο

EΚ // Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΔΠΜ // Διευρυμένος Πιστωτικός Μηχανισμός (ΕFF)

ΕΤΕ // Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ)

ΕΔΔΠ // Ενισχυμένη Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής (ESAF)

EΕ // Ευρωπαϊκή Ένωση

EUR // Ευρώ

FESAL // Δάνειο διαρθρωτικής προσαρμογής για τις επιχειρήσεις και τον χρηματοπιστωτικό τομέα

ΑΞΕ // Ξένες άμεσες επενδύσεις

ΠΓΔΜ // Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

GATT // Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου

ΑΕΠ // Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν

ΔΧΟ // Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί

ΔΝΤ // Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

ΔΔΠ // Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής (SAF)

SBA // Συμφωνία Stand-By

USD // Δολάριο ΗΠΑ

ΦΠA // Φόρος Προστιθέμενης Αξίας

ΠΟΕ // Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου

παραρτημα

1. Ερμηνευτικο σημειωμα σχετικα με την κατασταση των κινδυνων που καλυπτει ο κοινοτικοσ προϋπολογισμοσ

1.1. Επεξηγήσεις των πινάκων 1 έως 3

Σκοπός των πινάκων 1 έως 3 είναι η σχηματική παρουσίαση του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο των εγγυήσεων και των ετήσιων αποπληρωμών κεφαλαίων και τόκων σχετικά με τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις που ενέχουν κίνδυνο για τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Τα στοιχεία τους αντιπροσωπεύουν τον μέγιστο πιθανό κίνδυνο των εν λόγω πράξεων για την Κοινότητα και δεν πρέπει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τίθεται σε κίνδυνο ο προϋπολογισμός εξαιτίας αυτών των ποσών. Ειδικότερα, όσον αφορά τον πίνακα 3, δεν είναι βέβαιο ότι θα εκταμιευθούν όλα τα ποσά τα σχετικά με τις περιγραφόμενες πράξεις.

1.1.1. Μέγιστο ύψος των εγκεκριμένων δανείων (πίνακας 1)

Το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο των δανείων ορίζεται ως το άθροισμα των ανώτατων ορίων των ποσών σε κεφάλαιο τα οποία επιτρέπεται να χορηγηθούν για πράξεις που έχουν ήδη αποφασισθεί από το Συμβούλιο.

Για να εκτιμηθεί πλήρως ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύουν για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες, που επιδρούν αντίστροφα στον ενδεχόμενο κίνδυνο:

- σε περίπτωση αύξησης του κινδύνου πρέπει να προστεθούν στα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια των δανείων σε κεφάλαιο οι σχετικοί τόκοι των δανείων αυτών,

- σε περίπτωση μείωσης του κινδύνου πρέπει να τονισθούν τα εξής:

* ο περιορισμός της εγγύησης που δίδεται στην ΕΤΕ στο 75% των δανείων τα οποία συνάπτονται με τις χώρες της Μεσογείου.

* ο περιορισμός της εγγύησης που δίδεται στην ΕΤΕ στο 70% των δανείων τα οποία συνάπτονται στο πλαίσιο πράξεων δανειοδότησης ορισμένων τρίτων χωρών εγκεκριμένων με την απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 1997 και με ανάληψη των κινδύνων από κοινού από την Κοινότητα και την ΕΤΕ, ενώ η εγγύηση του προϋπολογισμού καλύπτει σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο τους πολιτικούς κινδύνους.

* ο περιορισμός της εγγύησης που δίδεται στην ΕΤΕ στο 65% των δανείων τα οποία συνάπτονται στο πλαίσιο πράξεων δανειοδότησης ορισμένων τρίτων χωρών εγκεκριμένων με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1999 και με ανάληψη των κινδύνων από κοινού από την Κοινότητα και την ΕΤΕ, ενώ η εγγύηση του προϋπολογισμού καλύπτει σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο τους πολιτικούς κινδύνους.

* τα δάνεια που έχουν ήδη αποπληρωθεί, εφόσον (εκτός από τα δάνεια προς τα κράτη μέλη για τα ισοζύγια πληρωμών) πρόκειται για ανώτατα ποσά χορηγηθέντων δανείων και όχι για ποσά εγκριθέντα προς εκταμίευση.

* το ότι τα εγκριθέντα ποσά δεν εκταμιεύονται κατ' ανάγκη εξ ολοκλήρου.

1.1.2. Τρέχον υπόλοιπο δανειοδοτήσεων/δανειοληψιών (πίνακας 1)

Ως τρέχον υπόλοιπο, σε μια δεδομένη ημερομηνία, ορίζεται το μέρος του κεφαλαίου ενός εκταμιευθέντος δανείου που δεν έχει ακόμη επιστραφεί από τον οφειλέτη.

Σε σχέση με το προηγούμενο οικονομικό μέγεθος, το τρέχον υπόλοιπο δεν περιλαμβάνει τα δάνεια που δεν έχουν ακόμα εκταμιευθεί ούτε το μέρος των εκταμιευθέντων δανείων που έχει ήδη αποπληρωθεί. Το τρέχον υπόλοιπο δηλώνει τα «ζώντα» δάνεια σε μια δεδομένη χρονική στιγμή.

1.1.3. Ύψος των ετήσιων κινδύνων (πίνακες 2 και 3)

Το ύψος του σχετικού ποσού υπολογίζεται με την εκτίμηση του ύψους των τοκοχρεολυτικών δόσεων που πρέπει να καταβληθούν κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού έτους.

Το ποσό αυτό υπολογίζεται:

α) είτε μόνο για τα εκταμιευθέντα δάνεια (πίνακας 2).

στην περίπτωση αυτή, το κεφάλαιο που πρέπει να αποπληρωθεί είναι ίσο με το ύψος του τρέχοντος υπολοίπου.

β) είτε για τα δάνεια που έχουν εκταμιευθεί, για τα δάνεια που έχουν εγκριθεί αλλά δεν έχουν ακόμη εκταμιευθεί και για τα δάνεια που έχουν προταθεί από την Επιτροπή αλλά δεν έχουν ακόμη εγκριθεί (πίνακας 3).

στην περίπτωση αυτή, το αποπληρωτέο κεφάλαιο είναι ίσο με το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο των δανείων, συν, ενδεχομένως, τα ποσά των δανείων που έχουν προταθεί από την Επιτροπή αλλά δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.

1.2. Πίνακες για τις δανειοδοτικές πράξεις που καλύπτονται από την εγγύηση του προϋπολογισμού

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

1.3. Προβλέψεις σχετικά με τις υπογραφές και τις εκταμιεύσεις των δανείων ΕΤΕ

Τα ποσά που χρησιμοποιήθηκαν για τις υποθέσεις βάσει των οποίων έγινε η επεξεργασία του πίνακα 3, σχετικά με τα δάνεια της ΕΤΕ προς τρίτες χώρες από τους ίδιους πόρους της, προέρχονται από την ΕΤΕ.

Προβλέψεις σχετικά με τις υπογραφές

Κατά την ημερομηνία της έκθεσης, απομένουν προς υπογραφή δάνεια συνολικού ύψους 379 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται ως εξής:

ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ: παλαιές εντολές (4ο πρωτόκολλο Συρίας) // 115 εκατ. ευρώ

ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ // 0 εκατ. ευρώ

ΧΚΑΕ (1) // 75 εκατ. ευρώ

Ασία, Λατινική Αμερική // 129 εκατ. ευρώ

Νότια Αφρική // 0 εκατ. ευρώ

ΠΓΔΜ // 20 εκατ. ευρώ

Βοσνία // 40 εκατ. ευρώ

(1) Το απομένον προς υπογραφή ΧΚΑΕ αντιστοιχεί στην απόφαση της 14.04.1997.

Για τη νέα εντολή δανείων της ΕΤΕ (2000-2007), που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο στις 22 Δεκεμβρίου 1999, το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα υπογραφών των δανείων σημειώνεται στο δημοσιονομικό δελτίο, το οποίο επισυνάπτεται στον πρόταση της Επιτροπής.

Προβλέψεις σχετικά με τις εκταμιεύσεις

Όσον αφορά τις εκταμιεύσεις των δανείων που απομένουν προς υπογραφή, επελέγη η ακόλουθη υπόθεση: έτος υπογραφής: 0%, δεύτερο έτος: 10%, τρίτο έως πέμπτο έτος: 25% ετησίως, έκτο έτος: 15%.

Κατά την ημερομηνία σύνταξης της παρούσας έκθεσης, απέμεναν προς εκταμίευση 7.477 εκατ. ευρώ σχετικά με τα δάνεια που είχαν υπογραφεί μέχρι την ημερομηνία αυτή. Το ποσό αυτό κατανέμεται ως εξής [7]:

[7] Λαμβάνεται ως υπόθεση εργασίας ότι ο ετήσιος ρυθμός εκταμίευσης θα είναι 25% για διάρκεια τεσσάρων ετών και η μέση διάρκεια των δανείων 15 έτη με 3ετή περίοδο χάριτος.

ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ // 2.865 εκατ. ευρώ

ΧΚΑΕ // 3.383 εκατ. ευρώ

Ασία, Λατινική Αμερική // 887 εκατ. ευρώ

Νότια Αφρική // 217 εκατ. ευρώ

ΠΓΔΜ // 85 εκατ. ευρώ

Βοσνία // 40 εκατ. ευρώ

Η υπόθεση εκταμίευσης που προβλέπεται για τη νέα εντολή (2000-2007) είναι ίδια με αυτή που σημειώνεται παραπάνω.

1.4. Τρόποι καταβολής της εγγύησης του προϋπολογισμού

1.4.1. Για τις δανειοδοτήσεις/δανειοληψίες

Για τα λαμβανόμενα και τα χορηγούμενα δάνεια, η Κοινότητα δανείζεται στις χρηματοδοτικές αγορές προκειμένου να καταβάλει το προϊόν αυτού του δανεισμού, υπό τους ίδιους όρους όσον αφορά το επιτόκιο και τη διάρκεια, στα κράτη μέλη (ισοζύγιο πληρωμών), σε τρίτες χώρες (μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή) ή σε επιχειρήσεις (Νέο Κοινοτικό Μέσο, Ευρατόμ).

Η εξόφληση του δανείου πρέπει να γίνεται εντός των προθεσμιών που ορίζει η Κοινότητα. Σε περίπτωση που ο δικαιούχος καθυστερήσει να εξοφλήσει το δάνειο, η Επιτροπή αποπληρώνει η ίδια το δάνειο, στην καθορισμένη προθεσμία, χρησιμοποιώντας τους δικούς της πόρους.

Η ενεργοποίηση των απαραίτητων κεφαλαίων για την καταβολή της εγγύησης του προϋπολογισμού σε περίπτωση καθυστέρησης της πληρωμής εκ μέρους του δικαιούχου ενός δανείου που χορηγήθηκε από την Κοινότητα γίνεται ως εξής:

α) με την προσωρινή προσφυγή στα ταμειακά διαθέσιμα, σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2000, ο οποίος αφορά την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, σχετικά με το σύστημα ίδιων πόρων των Κοινοτήτων. Ο τρόπος αυτός χρησιμοποιείται προκειμένου η Κοινότητα να πληρώνει το δάνειο αμέσως, στην προβλεπόμενη προθεσμία, σε περίπτωση καθυστέρησης της καταβολής εκ μέρους του δικαιούχου του δανείου.

β) εάν επιβεβαιωθεί η καθυστέρηση της πληρωμής τρεις μήνες μετά τη σχετική προθεσμία, η Κοινότητα προσφεύγει στο Ταμείο Εγγύησης για την αντιμετώπιση της διαπιστωθείσας αθέτησης υποχρέωσης. Στην περίπτωση αυτή, η προσφυγή έχει ως στόχο την επιστροφή των ταμειακών διαθεσίμων της Επιτροπής.

γ) με την εφαρμογή της διαδικασίας μεταφοράς πιστώσεων, που επιτρέπει τη χορήγηση στη γραμμή εγγύησης του προϋπολογισμού των απαραίτητων πιστώσεων για την κάλυψη της διαπιστωθείσας αθέτησης. Ο τρόπος αυτός χρησιμοποιείται όταν τα διαθέσιμα του Ταμείου Εγγύησης δεν επαρκούν και επιβάλλεται η προηγούμενη έγκριση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

δ) με την επαναχρησιμοποίηση ανακτηθέντων ποσών από οφειλέτες που βρέθηκαν σε αδυναμία πληρωμής και στη θέση τους παρενέβη εγγυητικά η Κοινότητα. Στην πράξη, ο τρόπος αυτός καθιστά εφικτή την πληρωμή των οφειλών σε σύντομο χρονικό διάστημα, με την προϋπόθεση ότι θα είναι διαθέσιμες ανακτηθείσες πιστώσεις.

1.4.2. Για τις εγγυήσεις προς τρίτους

Όσον αφορά τις εγγυήσεις προς τρίτους, η Κοινότητα εγγυάται τα δάνεια που χορηγούν οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, π.χ. η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ). Όταν η ΕΤΕ διαπιστώνει ότι ο δικαιούχος ενός εγγυημένου δανείου δεν πληρώνει εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, ζητεί από την Κοινότητα, σύμφωνα με τις συμβάσεις εγγυοδοσίας, να πληρώσει τα οφειλόμενα ποσά αντί του αδυνατούντος οφειλέτη. Η καταβολή της εγγύησης πρέπει να γίνει το αργότερο εντός τριών μηνών από την παραλαβή της αίτησης που υποβάλει η ΕΤΕ προς την Κοινότητα. Η ΕΤΕ διαχειρίζεται το δάνειο με τη δέουσα κατά τα τραπεζικά ήθη επιμέλεια και υποχρεούται να απαιτήσει τα οφειλόμενα ποσά μετά την κατάπτωση της εγγύησης.

Μετά την έναρξη της ισχύος του κανονισμού περί συστάσεως Ταμείου Εγγύησης σχετικά με τις εξωτερικές δράσεις, οι διατάξεις της σύμβασης μεταξύ της Κοινότητας και της ΕΤΕ σχετικά με τη διαχείριση του Ταμείου προβλέπουν ότι, με βάση την ενεργοποίηση της εγγύησης της ΕΤΕ σε περίπτωση διαπιστωθείσας αδυναμίας πληρωμής, η Επιτροπή εξουσιοδοτεί την Τράπεζα να εισπράξει εντός τριών μηνών από το Ταμείο Εγγύησης τα σχετικά ποσά.

Σε περίπτωση που δεν μπορεί να αντεπεξέλθει το Ταμείο, εφαρμόζονται οι τρόποι εγγυητικής κάλυψης που προβλέπονται για τις δανειοληπτικές/δανειοδοτικές πράξεις.

Στις 20 και 22 Ιανουαρίου 1999, υπεγράφη συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και της ΕΤΕ, η οποία διέπει τη διαδικασία καταβολής και επιστροφής των κοινοτικών εγγυήσεων που χορηγούνται υπέρ της ΕΤΕ.

2. Μεθοδολογικη αναλυση τησ προβλεπομενησ ικανοτητασ δανειοδοτησησ τησ Κοινοτητασ προσ τριτεσ χωρεσ κατα την περιοδο 1999-2001 συμφωνα με το μηχανισμο του Ταμειου Εγγυησησ (πινακασ 4)

2.1. Αποθεματικό για τις εγγυήσεις των δανείων προς τρίτες χώρες

Η διοργανική συμφωνία της 29ης Οκτωβρίου 1993 σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη βελτίωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού προέβλεπε, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου, την προσωρινή εγγραφή στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ενός αποθεματικού για την εγγύηση των δανείων προς τρίτες χώρες. Το αποθεματικό αυτό προορίζεται για την τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης και, ενδεχομένως, για την καταβολή των εγγυήσεων που υπερβαίνουν το διαθέσιμο ποσό του Ταμείου και δεν μπορούν να καταλογισθούν στον προϋπολογισμό.

Το ποσό του αποθεματικού εγγύησης είναι αυτό που προβλέπεται από τις δημοσιονομικές προοπτικές 2000-2006, δηλαδή το ποσό των 200 εκατ. ευρώ, σε τιμές 1999. Το ποσό του αποθεματικού αυτού ανερχόταν σε 203 εκατ. ευρώ το 2000 και θα φθάνει τα 208 εκατ. ευρώ το 2001.

Οι όροι εγγραφής, χρησιμοποίησης και χρηματοδότησης του αποθεματικού εγγύησης προσδιορίζονται από τις ακόλουθες αποφάσεις:

* απόφαση 94/729/ΕΚ του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 που αφορά τη δημοσιονομική πειθαρχία.

* κανονισμός (ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2730/94 του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 για την τροποποίηση του δημοσιονομικού κανονισμού της 21ης Δεκεμβρίου 1977 που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

* απόφαση 94/728/ΕΚ του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

2.2. Βάσεις υπολογισμού της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης

Οι βάσεις τροφοδότησης του Ταμείου υπολογίζονται με την εφαρμογή των ισχυόντων ποσοστών εγγυητικής κάλυψης, ήτοι 65%, 70%, 75% ή 100%:

- στις εγγυήσεις δανείων που έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο και στις εγγυήσεις δανείων που έχουν προταθεί ή προετοιμάζονται από την Επιτροπή, βάσει των εκτιμώμενων ποσών των προς υπογραφή δανείων που περιλαμβάνονται στα δημοσιονομικά δελτία (δάνεια ΕΤΕ, δάνεια Ευρατόμ),

- στα ποσά των εγκεκριμένων από το Συμβούλιο δανείων (δάνεια χρηματοδοτικής συνδρομής) και των δανείων που έχουν προταθεί ή προετοιμάζονται από την Επιτροπή.

Το παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 περί ιδρύσεως του Ταμείου εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες, το οποίο αφορά τους τρόπους τροφοδότησης του Ταμείου, αναφέρει ότι για τις πράξεις δανειοληψίας/δανειοδότησης ή για τις πράξεις εγγυοδοσίας προς χρηματοδοτικούς οργανισμούς βάσει ενός μηχανισμού-πλαισίου, διάρκειας πολλών ετών, μικροοικονομικού ή διαρθρωτικού χαρακτήρα, η τροφοδότηση του Ταμείου γίνεται με ετήσιες δόσεις, οι οποίες υπολογίζονται με βάση τα ετήσια ποσά που αναφέρονται στο δημοσιονομικό δελτίο που συνοδεύει την πρόταση της Επιτροπής, αφού γίνει ενδεχομένως προσαρμογή στην απόφαση του Συμβουλίου.

Όσον αφορά τις άλλες πράξεις δανειοληψίας/δανειοδότησης της Κοινότητας, όπως είναι τα δάνεια για το ισοζύγιο πληρωμών τρίτων χωρών, που χορηγούνται σε μια ή περισσότερες δόσεις, τα ποσά τροφοδότησης του Ταμείου υπολογίζονται με βάση το συνολικό ποσό που έχει αποφασίσει το Συμβούλιο για κάθε πράξη.

Το προαναφερόμενο παράρτημα αναφέρει ότι από το δεύτερο έτος (για τις πράξεις που διαρκούν πολλά έτη) τα ποσά που πρέπει να καταβληθούν στο ταμείο διορθώνονται με βάση τη διαφορά που διαπιστώνεται στις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους μεταξύ των εκτιμήσεων που χρησιμοποιήθηκαν ως βάση για την προηγούμενη καταβολή και των δανείων που υπεγράφησαν και χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια του ιδίου έτους. Η τυχόν απόκλιση σχετικά με το προηγούμενο έτος αποτελεί αντικείμενο καταβολής κατά το επόμενο έτος.

Το παράρτημα αυτό ορίζει ακόμη ότι, όταν η Επιτροπή κινεί μια διαδικασία τροφοδότησης, ελέγχει την εκτέλεση των πράξεων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων καταβολών και, στην περίπτωση που οι αρχικά προβλεπόμενες προθεσμίες ανάληψης δεν έχουν τηρηθεί, προτείνει να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό κατά τον υπολογισμό της πρώτης καταβολής που πρόκειται να γίνει στην αρχή του επόμενου οικονομικού έτους στο πλαίσιο των τρεχουσών πράξεων.

Κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 2000, η Αρμόδια για τον Προϋπολογισμό Αρχή ενέκρινε δύο μεταφορές πιστώσεων:

- τη μεταφορά της πίστωσης 69/2000 με στόχο την τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης για τις δανειοδοτήσεις ως μέσο παροχής χρηματοδοτικής συνδρομής στις τρίτες χώρες (Τατζικιστάν, Μολδαβία), καθώς και την καταβολή που αντιστοιχεί στην ετήσια δόση που προβλέπεται στο δημοσιονομικό δελτίο για τα δάνεια της ΕΤΕ υπέρ σχεδίων που υλοποιούνται στην Κροατία.

- τη μεταφορά της πίστωσης 74/2000 που αποβλέπει στην καταβολή του ποσού που αντιστοιχεί στην ετήσια δόση που προβλέπεται στο δημοσιονομικό δελτίο για τα δάνεια της ΕΤΕ με σκοπό την παγίωση και την ενίσχυση της τελωνειακής ένωσης ΕΚ-Τουρκίας.

2.3. Βάση τροφοδότησης του Ταμείου σε περίπτωση μερικής εγγύησης

Για τα δάνεια ΕΤΕ, τα οποία αποτελούν αντικείμενο εγγύησης κατά 75%, το Ταμείο τροφοδοτείται με βάση το 75% του συνολικού ποσού των εγκεκριμένων πράξεων.

Τα δάνεια ΕΤΕ που ενεκρίθησαν από το Συμβούλιο στις 14 Απριλίου 1997, στις 19 Μαΐου 1998 και στις 14 Δεκεμβρίου 1998 αποτελούν αντικείμενο εγγύησης περιοριζόμενης στο 70% του συνολικού ύψους των πιστώσεων που ανοίχθηκαν. Η χρησιμοποιούμενη βάση τροφοδότησης ανέρχεται στο 70% των προβλεπόμενων σε ετήσια βάση υπογραφών δανείων.

Τα δάνεια ΕΤΕ που ενεκρίθησαν από το Συμβούλιο στις 29 Νοεμβρίου 1999 και στις 22 Δεκεμβρίου 1999 αποτελούν αντικείμενο εγγύησης περιοριζόμενης στο 65% του συνολικού ύψους των πιστώσεων που ανοίχθηκαν. Η χρησιμοποιούμενη βάση τροφοδότησης ανέρχεται στο 65% των προβλεπόμενων σε ετήσια βάση υπογραφών δανείων.

2.4. Τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης

Τα ποσά τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης προκύπτουν από την εφαρμογή του σχετικού συντελεστή 14% στις βάσεις υπολογισμού που προσδιορίζονται ανωτέρω.

Ο κανονισμός που διέπει το Ταμείο Εγγύησης ορίζει στα άρθρα 2 και 4 ότι το Ταμείο τροφοδοτείται με ποσά καταβαλλόμενα από τον γενικό προϋπολογισμό και ανερχόμενα στο 14% του ποσού σε κεφάλαιο των πράξεων, και μέχρι τα κεφάλαια του Ταμείου να φθάσουν το ποσό-στόχο. Δεδομένου δε ότι το ποσό αυτό είχε καλυφθεί στις 31.12.1997, η Επιτροπή υπέβαλε, σύμφωνα με τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις, προτάσεις επανεξέτασης του ποσοστού τροφοδότησης. Οι προτάσεις αυτές έχουν ενταχθεί στη γενική έκθεση περί λειτουργίας του Ταμείου Εγγύησης, την οποία κατήρτισε η Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού περί ιδρύσεως του Ταμείου [COM(1998) 168 τελικό της 18.03.1998]. Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1149/1999 του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999 τροποποίησε τον κανονισμό αριθ. 2728/94 περί ιδρύσεως του Ταμείου Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες. Σύμφωνα με τον κανονισμό αυτό, το ποσοστό τροφοδότησης του Ταμείου και το ποσοστό του ποσού-στόχου ορίζονται στο 9% από την 1η Ιανουαρίου 2000.

2.5. Εναπομένον περιθώριο στο αποθεματικό εγγύησης

Το εναπομένον περιθώριο στο αποθεματικό εγγύησης προσδιορίζεται από τη διαφορά μεταξύ του ποσού του αποθεματικού και του ποσού τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης.

2.6. Εναπομένουσα ικανότητα δανειοδότησης

Η εναπομένουσα ικανότητα δανειοδότησης ισούται με το ποσό σε δάνεια του εναπομένοντος περιθωρίου στο αποθεματικό, λαμβανομένων υπόψη των ισχυόντων ποσοστών εγγύησης.

3.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>