ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 574 
 
 
 
Vol. 1985/0209 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΟΟΜ(85) 574 τελικό
Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 1985
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ - ΙΑΠΩΝΙΑΣ
ΟΟΜ(85) 574 τελικό

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Σελ(ς
I. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΠΟΛΙΤΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ - 6
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Οικονομική επίδοση της Ιαπωνίας 6
Ισοζύγιο πληρωμών 7
Διάρθρωση της ιαπωνικής οικονομίας 9
Ενσωμάτωση της οικονομίας στην παγκόσμια οικονομία 12
II. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ 13
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ
Τα προβλήματα που υπάρχουν κατά την πρόσβαση στην ιαπωνική αγορά 15
___ Δασμοί,ποσοστώσεις, φόροι   15
Δημόσιες αγορές 16
Πρότυπα, διαδικασίες δοκιμών και πιστοποίησης 17
Διαδικασίες κατά την εισαγωγή 17
Υπηρεσίες 18
Διανομή 19
Πνευματική ιδιοκτησία 19
III. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΛΗΦΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 20
ΚΑΙ 01 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ
Τιμές και ποσοστώσεις 20
Δημόσιες αγορές και μονοπώλια 21
Πρότυπα, διαδικασίες δοκιμής, πιστοποίησης, εισαγωγής 22
Υπηρεσίες 23
Λοιπά μέτρα 24
Προώθηση των εισαγωγών 25ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Στην δήλωση που είχε υιοθετήσει στις 19 του παρελθόντος Ιουνίου 
σχετικά με τη σχέση μεταξύ της Κοινότητας και της Ιαπωνίας, το 
Συμβούλιο κάλεσε "την Επιτροπή να πραγματοποιήσει μία συνολική 
μελέτη των σχέσεων μεταξύ της Κοινότητας και της Ιαπωνίας, συνο- 
δευομένη από κατάλληλες συστάσεις επί των μέτρων που θα πρέπει 
να ληφθούν. Αυτή η μελέτη αποτελούσε τη βάση των συζητήσεων που 
θα λάβουν χώρα κατά το φθινόπωρο του 1985 και των αποφάσεων που 
θα ακολουθήσουν".
2. Οι οικονομικές και εμπορικές σχέσεις της Κοινότητας με την Ιαπω­
νία άρχισαν να αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης και αυξανόμενης 
προσοχής από τη στιγμή που οι ρυθμοί εξέλιξης των ανταλλαγών άρ­
χισαν να εμφανίζουν απόκλιση, ήδη από τη δεκαετία του 1970. Υπό 
μορφή συγκεκριμένου παραδείγματος, το ποσοστό κάλυψης των εισαγω­
γών μας σε σχέση προς τις εξαγωγές μας που ανερχόταν σε 72,6 % κα­
τά το 1970, κατήλθε σε 44 % κατά το 1975 και ευρίσκεται σήμερα 
περίπου στο 35 %.
Ήδη από το 1978 το Συμβούλιο της Κοινότητας εκδήλωσε την ανησυ­
χία του σχετικά με αυτή την εξέλιξη η οποία μέχρι σήμερα δεν εμ­
φάνισε καμία διαφοροποίηση.
Ήδη από το 1973 η Επιτροπή είχε αρχίσει με τις Ιαπωνι­
κές αρχές μία διαδικασία τακτικών ανταλλαγών απόψεων οι 
οποίες είχαν σαν στόχο τη βελτίωση των όρων ανταλλαγών 
ιδιαίτερα εκείνων που αφορούν τις εισαγωγές κοινοτικών προϊόντων 
στην Ιαπωνία. Εντός αυτού του πλαισίου, με τη δήλωση του μηνός 
Μαρτίου 1978 (1), η Ιαπωνία είχε "προβλέψει" μία "αισθητή αύξηση" 
των εισαγωγών μεταποιημένων προϊόντων. Πράγματι παρατηρήθηκε 
μία κάποια αύξηση κατά το 1978 και 1979 (όπου η αναλογία των μετα­
ποιημένων προϊόντων στις συνολικές ιαπωνικές εισαγωγές ανήλθε σε 
22,5 %, για να εμφανίσει μείωση σε 19 % κατά το 1980, και εκ νέου 
αύξηση 23,8 % κατά το 1984) αλλά η σχετική πρόοδος δεν έφθασε το 
αναμενόμενο επίπεδο (2).
(1) Δήλωση "USHIBA" της 24ης Μαρτίου 1978.
(2) Η αναλογία των μεταποιημένων προϊόντων στις συνολικές εισαγωγές της ΕΟΚ ανέρ­
χεται σε 44 % για το 1984 ενώ, παράλληλα η ΕΟΚ εισάγει ένα μεγάλο μέρος των 
πρώτων υλών και της ενεργείας της.

- 2 -
Αντιστρόφως, το φαινόμενο συγκέντρωσης των ιαπωνικών εξαγωγών σε 
ορισμένους ευαίσθητους τομείς όπου η ευρωπαϊκή βιομηχανία ευρίσκέ­
τα ι  σε φάση μεταλλαγών και μετατροπών αποτέλεσε μόνιμο σημείο 
προβληματισμού και ανησυχίας του Συμβουλίου από το 1980 και μετέ- 
πειτα (1). Ακριβώς σ'αυτή τη δήλωση του Νοεμβρίου 1980 το Συμβού­
λιο υπογράμμισε "έναντι της εξελισσομένης κατάστασης των ανταλλα­
γών, επεσήμανε την ανησυχητικά δυσανάλογη "διείσδυση των κοινοτι­
κών προϊόντων στην ιαπωνική αγορά και εξέφρασε επίσης την ανησυχία 
του προ της "μαζικής συγκέντρωσης" των ιαπωνικών εξαγωγών σε ένα 
μικρό αριθμό ιδιαίτερα των οικονομικών τομέων.
Επίσης κατ'αυτή την εποχή το Συμβούλιο διατύπωσε την ανάγκη μιας 
κοινής και συνολικής στρατηγικής έναντι της Ιαπωνίας (2). Αυτή 
η συνολικότης της προσέγγισης του προβλήματος αντικατοπτρίσθηκε 
αφενός στο συνδυασμό 3 κυρίων τομέων διαπραγματεύσεων (πραγματι­
κό και ουσιαστικό άνοιγμα της ιαπωνικής αγοράς στα προϊόντα ΕΟΚ, 
Ί-μεφριασμό" των ιαπωνικών εξαγωγών για μια αυξανόμενη σειρά προϊό­
ντων, αρχίζοντας κατά το 1980 από τα αυτοκίνητα και περιλαμβάνου- 
σα κατά το 1982 τα ηλεκτρονικά προϊόντα, και ανάπτυξη της συνερ­
γασίας με την Ιαπωνία στο βιομηχανικό, επιστημονικό και τεχνολογι­
κό τομέα). Έλαβε επίσης την κατεύθυνση της προοδευτικής χρησι­
μοποίησης όλων των διαθεσίμων διεθνών οργανώσεων και οργανισμών 
που άπτονται αυτών των τομέων, ήτοι όχι μόνον τις διμερείς δια- 
βουλεύσεις, αλλά επίσης τη GATT και τις οικονομικές συσκέψεις 
κορυφής των ειδικών χωρών.
Έκτοτε, πρακτικά το Συμβούλιο κάθε έτος εκδήλωσε την ανησυχία του, 
όπως αντίστοιχα η Ιαπωνία κάθε έτος θα ανακοίνωνε νέα μέτρα απε­
λευθέρωσης της αγοράς της. Επτά "σειρές" μέτρων ανακοινώθηκαν 
κατ'αυτόν τον τρόπο από τον Ιανουάριο του 1982 μέχρι σήμερα, 
στις οποίες προστίθεται το "Πρόγραμμα δράσεως 3 ετών" που ανα­
κοινώθηκε στις 30 του παρελθόντος Ιουλίου.

- 2α -
Εάν και περιέχει ορισμένες νέες γενικές αρχές σε θέματα 
προτύπων και πιστοποίησης προϊόντων, όπως 
"κατ'αρχήν η ελευθερία και η κυβερνητική παρέμβαση ή εξαίρεση", 
η συγκεκριμενοποίηση στην πράξη, στο πεδίο των κανονιστικών δια­
τάξεων και των διαδικασιών θα επεκταθεί σε τρία έτη, και περιλαμ­
βάνει πάντοτε πολλά σκοτεινά και αβέβαια σημεία.
(1) βλέπε Δήλωση του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 1980.
(2) Βλέπε Δήλωση του Συμβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου 1978.

- 3 -
Βέβαια, μία τέτοια τροποποίηση των γραφειοκρατικών απαιτήσεων δεν είναι φύ­
σης τέτοιας που να παρέχει βραχυπρόθεσμα συγκεκριμένα αποτελέσμα­
τα στην αύξηση του όγκου των ανταλλαγών. Παραμένει επίσης το 
θέμα της επαλήθευσης του αν και κατά πόσον αυτές οι τροποποιή­
σεις στο νομοθετικό, κανονιστικό και διοικητικό πεδίο θα συνοδευ­
τούν από μία θετική αλλαγή της τάσεως και συμπεριφοράς στο επί­
πεδο των εκτελεστικών υπαλλήλων ή, κατά γενικότερο τρόπο των οι­
κονομικών φορέων. Τέλος, είναι ορισμένος αριθμός αιτημάτων που 
διατυπώθηκαν από την Κοινότητα δεν ελήφθηοαν υπόψη.
Μέχρι σήμερα δεν διαπιστώθηκε καμία "μεταστροφή τάσεως", σε ό,τι 
αφορά την εξέλιξη των ανταλλαγών. Οι εξαγωγές των μεταποιημένων 
προϊόντων της Κοινότητας παραμένουν περιορισμένες κατ'όγκον ενώ 
οι εξαγωγές ημικατεργασμένων προϊόντων (μη σιδηρούχων μετάλλων, 
χημικών προϊόντων) αυξάνονται. Διαπιστώθηκε ένας κάποιος μετρια- 
σμός ορισμένων ευαισθήτων προϊόν ων από πλευράς ιαπωνικών εξαγω­
γών. Αλλά το εμπορικό έλλειμμα της Κοινότητας απλώς σταθεροποιή­
θηκε σε 12 δισεκατομμύρια κατά το 1984. Προ μίας τέτοιας κατά­
στασης και υποθέτοντας ότι οι εξαγωγές της Κοινότητας θα αυξά­
νονται κατά 10 % κατ'έτος και ότι οι ιαπωνικές εξαγωγές θα πα­
ραμείνουν αμετάβλητες, θα χρειασθούν 13 έτη για την επανάκτηση 
της ισορροπίας.
3. Όπως διαφαίνεται από την παρούσα ανακοίνωση, η ιδιαιτερότης του 
"ιαπωνικού προβλήματος" ευρίσκεται και οφείλεται σε ορισμένα 
στοιχεία τα οποία υπενθυμίζονται συνοπτικά κατωτέρω:
- περισσότερο από τα εμφανή εμπόδια στα σύνορα (δασμοί, ποσοτι­
κοί περιορισμοί) οι οποίοι είναι στο σύνολό τους, εκτός με­
ρικών εξαιρέσεων, αρκετά μειωμένοι, το κυριότερο σημείο των 
δυσκολιών για τους ξένους παραγωγούς μεταποιημένων προϊόντων 
ευρίσκεται κυρίως στις ιδιαίτερα μακρές και αβέβαιες διαδικα­
σίες πιστοποίησης και εθνικής καταγραφής, και περισσότερο ακόμη 
στη συμπεριφορά και τη συνήθεια που απορέουν από τους δεσμούς 
καθέτου και οριζόντιας ολοκλήρωσης που υπάρχει στο πλαίσιο των 
μεγάλων βιομηχανικών εμπορικών και χρηματοοικονομικών ομίλων,

- 4 -
- αυτά τα στοιχεία του "ιαπωνικού συστήματος" ευρίσκόνται οπωσ­
δήποτε υπό εξέλιξη, αλλά αυτή η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα βρα­
δεία’  συνοδεύονται από μία μακροοικονομική πολιτική η οποία 
έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό της αύξησης της εσωτερικής 
ζήτησης’ είναι ιδιαίτερα δύσκολο εάν όχι προβληματικό για 
τις ξένες κυβερνήσεις να παρέμβουν σχετικά: μόνο η Ιαπωνική
Κυβέρνηση και οι οικονομικοί κύκλοι της μπορούν να παρέμβουν 
προς επιτάχυνση αυτής της εξέλιξης,
- ακόμη και εάν φαινομενικά οι διάφοροι εταίροι της Ιαπωνίας, 
ανεπτυγμένοι είτε υπό ανάπτυξη, ανταγωνίζονται μεταξύ τους 
τον εμπορικό τομέα οι δυσκολίες διείσδυσης της ιαπωνικής αγο­
ράς είναι σε μεγάλο βαθμό κοινές για όλους. Κατά ευκρινέστε­
ρο τρόπο, οι ανισορροπίες του εμπορικού ισοζυγίου και του 
τρέχοντος ισοζυγίου, που έχουν συσσωρευτεί, και χωρίς να 6ια— 
φαίνεται καμία ελπίδα αλλαγής της τάσεως, αποτελούν μία πηγή 
ανησυχίας λόγω του γεγονότος ότι θέτουν σε κίνδυνο αυτή καθε- 
αυτή τη λειτουργία του πολυμερούς συστήματος των ανταλλαγών 
και των πληρωμών. Η απλή προεκβολή ενός εμπορικού ελλείμμα- '  
τος των Ηνωμένων Πολιτειών που υπολογίζεται σε 150 δισεκατομ­
μύρια $ κατά το 1985 και ενός ιαπωνικού πλεονάσματος του τρέ­
χοντος ισοζυγίου που υπολογίζεται σε περισσότερο από 40 δισε­
κατομμύρια $ κατά το 1985 αποτελούν την εμφανέστερη απόδειξη 
της αναπόφευκτης έντασης που δημιουργούν τέτοιες ανισορροπίες 
στο πολυμερές σύστημα.
4. Παρότι ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η παρουσίαση 
ενός πληρέστερου κατά το δυνατόν πίνακος της κατάστασης των 
σχέσεων με την Ιαπωνία σε όλους τους τομείς, εφάνη καταλλη­
λότερο να συγκεντρωθεί η ανάλυση και το όλο σκεπτικό επί του 
κεντρικού προβλήματος των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων 
μεταξύ της Κοινότητας και της Ιαπωνίας.
5. Στη συνέχεια της επίσκεψης στην Επιτροπή του Πρωθυπουργού 
της Ιαπωνίας κ. Nakasone της 19ης παρελθόντος Ιουλίου, προ- 
βλέπεται ότι μία ομάδα μελών της Επιτροπής θα συσκεφθεί με 
μία αντίστοιχη ομάδα ιαπώνων υπουργών στις 18 του προσεχούς 
Νοεμβρίου.
Επιπλέον, ο Πρόεδρος της Επιτροπής εξέφρασε το ενδεχόμενο 
της μετάβασής του σε επίσκεψη στην Ιαπωνία κατά τον Ιανουά­
ριο του 1986.

- 5 -
Ούτως ή άλλως, η προοεχής Σύσκεψη Κορυφής των δυτικών χωρών 
που θα λάβει χώρα στο Τόκιο κατά το Μάϊο του 1986 θα αποτε- 
λέσει μία πολύ καλή ευκαιρία προς ανανέωση των πιέσεων στο 
ανώτατο επίπεδο επί της ιαπωνικής Κυβέρνησης.
6. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή επιφυλάσσεται να συμπληρώσει
την παρούσα ανακοίνωση, κυρίως αναλυτικού χαρακτήρα, από μία 
δεύτερη, η οποία θα περιέχει συστάσεις για συγκεκριμένες ε­
νέργειες υπό το φως της συζήτησης στο Συμβούλιο, καθώς επί­
σης και υπό το φως των διαπιστώσεων που θα μπορούσαν να κά­
νουν τα μέλη της Επιτροπής κατά την επίσκεψή τους στο Τόκιο.

- 6 -
I. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ - ΕΝΣΩ­
ΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
7. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Ιαπωνία συσοώρευσε 
τεράστια πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών της, τα 
οποία συνοδεύτηκαν από σημαντικές εξόδους κεφαλαίων. Η επιμο­
νή αυτής της εξέλιξης θέτει, στο διεθνές πεδίο, προβλήματα 
ισορροπίας από νομισματικής και εμπορικής πλευράς.
Οικονομική επίδραση της Ιαπωνίας
8. Η ανάπτυξη της ιαπωνικής οικονομίας περιλαμβάνεται μεταξύ των 
πλέον δυναμικών στη ζώνη ΟΟΣΑ. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν 
αυξήθηκε κατά 3,4 % και 5,8 % σε πραγματικούς όρους κατά το 
1983 και 1984,(έναντι 0,9 % και 2,2 % στην Κοινότητα). Για 
το έτος 1985 οι πιο πρόσφατες προβλέψεις εμφανίζουν μία αύ­
ξηση της τάξεως του 4,7 %.
Από το 1983 και μετέπειτα, η εσωτερική ιαπωνική ζήτηση αυξή­
θηκε με ένα μέσο ποσοστό της τάξεως του 4 % σε πραγματικούς' 
όρους (έναντι 5 ,  % κατά το 1983 και 8,7 % κατά το 1984 στις 
Ηνωμένες Πολιτείες, και περίπου 2 % στην Κοινότητα). Η εξω­
τερική συνεισφορά στην ανάπτυξη παρέμεινε σημαντική (1,6 % 
κατά το 1983, 2 % κατά το 1984 και κατά πάσα πιθανότητα 1 % 
κατά το 1985 και 1986).
9. Λόγω των ιδιαιτέρων κοινωνικών χαρακτηριστικών της Ιαπωνίας 
και του φορολογικού συστήματος που ευνοεί την αποταμίευση σε 
βάρος της δανειοληψίας το επίπεδο αποταμίευσης είναι πολύ υψηλό 
σε σχέση προς εκείνο των άλλων μεγάλων βιομηχανικών χωρών. Παρά
μία σχετικά μεγάλη ανάπτυξη της ιαπωνικής οικονομίας, η εσωτερική ζή­
τηση ήταν ανεπαρκής για να απορροφήσε ι  τη διαθέσιμη αποταμίευση. Εξ αυτού προέ- 
κυψε ένα μεγάλο πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου και αυξανόμενες εκροές 
κεφαλαίων. Μία ταχύτερη ανάπτυξη της εσωτερικής ζήτησης θα επέτρεπε τη 
μείωση τόσο του εξωτερικού πλεονάσματος όσο και της εκροής κεφαλαίων, συμβάλ­
λοντας κατ'αυτό τον τρόπο σε μία καλύτερη ισορροπία του διεθνούς συστήματος.
10. Επειδή η πρόοδος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων υπήρξε στην
Ιαπωνία ιδιαίτερα ταχεία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του
1970 λόγω μιας ιδιαίτερα στενής - μικρής φορολογικής βάσης (1),

- 6α -
το δημόσιο χρέος αυξήθηκε ταχύτατα και ανέρχεται σήμερα σε 67,5 X 
του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος.
(1) Το μερίδιο των άμεσων και έμμεσων φόρων στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν 
δεν ανέρχεται παρά σε 20 % στην Ιαπωνία, έναντι περισσότερο απο 25 X 
στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Κοινότητα

- τ ­
ο στόχος της ιαπωνικής Κυβέρνησης είναι να ακυρώσει κατά το 
1990 την έκδοση ομολογιών που προορίζονται για την κάλυψη του 
τρέχοντος ελλείμματος του προϋπολογισμού. Η δημοσιονομική 
πολιτική θα παραμείνει λοιπόν περιοριστική για πολλά έτη.
Για να επιτευχθεί μία καλύτερη ισορροπία μεταξύ της αποταμίευσης 
και των επενδύσεων θα πρέπει ωστόσο το χρηματοοικονομικό πλεό­
νασμα των νοικοκυριών να μειωθεί μέσω μίας μεγαλύτερης κατανάλω­
σης ή να απορροφηθεί σε μεγαλύτερες ποσότητες μέσω κεφαλαιουχι­
κού εξοπλισμού σε τομείς όπως η κατασκευή κατοικιών και δημο­
σίων επενδύσεων.
11. Στην έκθεσή του της 9ης Απριλίου 1985, η συμβουλευτική επιτρο­
πή για τα εξωτερικά οικονομικά προβλήματα (Επιτροπή ΟΚΙΤΑ) επι­
μένει επί της ανάγκης παρότρυνσης της εσωτερικής ζήτησης και 
εισηγείται:
- την κατάργηση ή την ελάφρυνση των κανονιστικών διατάξεων,
- την επέκταση της εβδομάδας εργασίας των πέντε ημερών και τη 
μείωση του αριθμού ωρών εργασίας,
- τη βελτίωση των υποδομών, εισάγοντας το δυναμισμό του ιδιω­
τικού τομέα στα δημόσια έργα,
- την αναθεώρηση του φορολογικού συστήματος.
Αυτές οι συστάσεις δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αποφάσεων εκ 
μέρους της κυβέρνησης.
Πάντως παραμένει το πρόβλημα του εάν αρκούν μόνες για να μειωθεί 
επαρκώς η ανισορροπία μεταξύ αποταμίευσης και επενδύσεων και μόνι­
μης τόνωσης της εσωτερικής ζήτησης.
Ισοζύγιο πληρωμών
12. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών της Ιαπωνίας έ- 
φθασε το 1,8 % του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος κατά το 1983 και 
2,6 ί κατά το 1984. Αυτό το πλεόνασμα, που αποτελεί ένα στοι­
χείο διαταραχής του διεθνούς νομισματικού συστήματος, αντικατοπ­
τρίζει μία αυξανόμενη εμπορική ανισορροπία. Το θετικό πλεόνασμα 
του εμπορικού ισοζυγίου έφθασε τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια κατά 
το 1984, και λόγω δυναμικών εξαγωγών (σε πραγματικούς όρους, μέ­
ση ετήσια αύξηση 8,1 % μεταξύ 1979 και 1984) και χαμηλού επί- 
πέδου εισαγωγών (2,4 % κατά μέσο όρο κατά τη διάρκεια της αυτής 
περιόδου), ιδιαίτερα χαμηλ,ών για τα μεταποιημένα προϊόντα.

- 8 -
Η εμφάνιση της Ιαπωνίας ως μία μεγάλη επενδυτική χώρα (τα επεν- 
δεδυμένα κεφάλαια στο εξωτερικό θα ανέλθουν περίπου σε 100 δι­
σεκατομμύρια δολάρια στο τέλος αυτού του έτους) εισήγαγε ένα 
νέο στοιχείο ακαμψίας. Το ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών δέχεται 
στο εξής μία αυξανόμενη ροή εισοδημάτων από επενδυθέντα κεφά­
λαια, η οποία σε ελάχιστο βαθμό μπορεί να υποστεί τις επιπτώσεις 
από ενδεχομένες τροποποιήσεις των συναλλαγματικών τιμών ή από τη 
συγκυρία. Εξ αυτού προκύπτει ότι οι τροποποιήσεις του εμπορικού 
ισοζυγίου που είναι αναγκαίες για την επίτευξη μείωσης του πλεο­
νάσματος του ισοζυγίου των τρεχουσών πληρωμών θα πρέπει να είναι 
καθαρά σημαντικότερες. Αυτή η κατάσταση είναι ακριβώς αντίστρο­
φη από εκείνη που αντιμετωπίζουν οι αναπτυσσόμενες χώρες οι ο­
ποίες είναι χρεωμένες σε μεγάλο βαθμό.
13. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αύξησης των πλεονασμάτων του ισο­
ζυγίου τρεχουσών πληρωμών, η αξία του γιεν παρέμεινε συνεχώς 
χαμηλή, ιδιαίτερα σε σχέση προς το δολλάριο. Έναντι των νομισμά­
των της Κοινότητας, το γιεν ανατιμήθηκε σημαντικά, αλλά υπάρ­
χουν αμφιβολίες ως προς την αξία των πραγματικών συναλλαγματι­
κών τιμών ως κατάλληλο μέτρο του γενικού επιπέδου ανταγωνιστικό­
τητας της ιαπωνικής οικονομίας. Αυτές οι αμφιβολίες μπορούν
να ενισχυθούν εάν ληφθεί υπόψη η συνέχιση της αύξησης των πλεο­
νασμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών μεταξύ της Ιαπωνίας 
και της Κοινότητας είτε με βάση το γιεν είτε με βάση το ECU.
14. Οι καθαρές εκροές κεφαλαίων οφείλονται κυρίως στην υπερβάλλουσα 
αποταμίευση στην Ιαπωνία και στη διαφορά επιτοκίων μεταξύ των 
επενδύσεων σε γιεν και των επενδύσεων σε δολάρια. Παρότι τα 
ιαπωνικά επιτόκια εμφανίζουν μείωση σε σχέση προς τα υψηλά επί­
πεδα που εμφάνιζαν κατά το 1981, οι νομισματικές αρχές, διατη­
ρώντας το προεξοφλητικό επιτόκιο της τραπέζης της Ιαπωνίας σε
5 X από τον Οκτώβριο του 1983 και μετέπειτα προς αποφυγή μιας 
πρόσθετης πτώσης της αξίας του γιεν.
15. Η αξία του γιεν επηρεάζεται επίσης από την έλλειψη διάθεσης εκ
μέρους των ιαπωνικών αρχών να επιτρέψουν στο νόμισμά τους να
παίξει πλήρως το ρόλο του στο διεθνές νομισματικό σύστημα.

- 8α -
Κατά παραδοσιακό τρόπο, η πλειονότης των εμπορικών συναλλαγών και σχε­
δόν το σύνολο των πράξεων στην αγορά κεφαλαίων εκφράζονται σε δολάρια.
Πρόσφατα, οι γερμανικές αρχές άρχισαν μία πολιτική βαΕ^ιιαίας ελευθέρωσης 
και, προοδευτικά αλλά βραδέως, το YEN χρησιμοποιείται οε εξωτερικές 
συναλλαγές ή σε συναλλαγές με το εξωτερικό.

- 9 -
16. Η κίνηση της (βαθμιαίας ελευθέρωσης υπήρξε ωστόσο άνιοη και, κατά κάποιο 
μέτρο εμφάνισε μια ασυμμετρία. Η κατάργηση του ελέγχου στον τομέα 
του συναλλάγματος, κατά το Δεκέμβριο 1980, επιτρέποντας σε κατοικού- 
ντες στην Ιαπωνία να πραγματοποιούν συναλλαγές στο εξωτερικό, είχε 
οαν αποτέλεσμα σημαντικές εκροές κεφαλαίων μακροπρόθεσμα, κυρίως 
χρηματοοικονομικής φύσης και κατευθυνόμενες προς επενδύσεις σε δολά­
ρια, οι οποίες εξασθένιζαν το YEN. Η βαθμιαία ελευθέρωση των επενδύσεων 
στην Ιαπωνία δεν προόδευσε ούτε τόσο γρήγορα ούτε κατά το αυτό μέτρο.
Οι επενδύσεις σε YEN από μη κατοίκους εξαρτώνται πράγματι από το 
επίπεδο ανάπτυξης των χρηματοοικονομικών αγορών του YEN στην Ιαπωνία. 
Εάν ορισμένες από αυτές τις αγορές ελευθερώθηκαν , παραμένει 
ωστόσο το γεγονός ότι τα επιτόκια για τραπεζικές καταθέσεις παραμέ­
νουν ελεγχόμενα, και το γεγονός ότι οι αγορές σε ότι αφορά τις 
βραχυπρόθεσμες συναλλαγές είναι ανύπαρκτες ή υποανάπτυκτες. Εξ αυτού 
προκύπτει ότι η πρόβαση για τους ξένους επενδύτες παραμένει 
περιορισμένη. Μία άλλη συνέπεια αυτής της κατάστασης είναι ότι οι 
ιαπωνικές τράπεζες έχουν μία ευκολότερη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές 
αγορές ( ιδίως σ'εκείνη  του ECU) ενώ οι ξένες τράπεζες αντιμετωπίζουν 
σημαντικές δυσκολίες για να εγκατασταθούν και να αναπτύξουν τις όρα- 
στηριότητές τους στην Ιαπωνία.
17. Γι' αυτό λοιπόν παραμένει το πρόβλημα ως προς την αξία της συνέχισης 
από την Ιαπωνία μακροοικονομικών πολιτικών που προωθούν, ή τουλάχι­
στον, που δεν τείνουν να περιορίσουν την αύξηση του πλεονάσματος του 
ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών, σε μία χώρα που διαθέτει σημαντικές 
παραγωγικές ικανότητες, όπου το ποσοστό πληθωρισμού είναι πολύ χαμηλό 
και η ιδιωτική κατανάλωση εμφανίζει μικρή αύξηση.
Διάρθρωση της ιαπωνικής οικονομίας
18. Η συνέχιση τέτοιων πολιτικών σε μακροοικονομικό επίπεδο εξηγείται σε 
μεγάλο βαθμό από τη διάρθρωση της ιαπωνικής οικονομίας. Η τελευταία 
χαρακτηρίζεται πράγματι από τη συνύπαρξη πολύ δυναμικών τομέων, με 
μεγάλο ποσοστό ανάπτυξης και από τομείς χαμηλής άγωνιστικότητας, αλλά 
των οποίων η διατήρηση κρίνεται απαραίτητη για πολιτικούς και κοινωνικούς 
λόγους. Παρότι μία τέτοια κατάσταση  υπάρχει σε άλλες χώρες, τα χρησιμοποιούμε­
να μέσα από την Ιαπωνία για τη διατήρηση μιας τέτοιας διάρθρωσης, πραγματοποιώντας 
ωστόσο όπου κρίνεται αναγκαίο ορισμένες ρυθμίσεις ή διευθετήσεις, δεν εμ­
φανίζονται ή δεν υπάρχουν σε άλλες  χώρες που έχουν επιτύχει ένα συγκρίσιμο
ή ανάλογο επίπεδο ανάπτυξης.

- 10 -
19. Η ιαπωνική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό για τον εφοδιασμό της 
οε ενεργεία και πβώτες ύλες (αυτός είναι άλλωοτε ένας από τους λόγους 
που προέβαλε η Ιαπωνία για να δικαιολογήσει ένα χαμηλό επίπεδο εισα­
γωγών μεταποιημένων προϊόντων).
Θα πρέπει ωστόσο να διαπιστωθεί ότι η Ιαπωνία έχει θέσει σε εφαρμογή 
μία πολιτική εξασφάλιση του εψοδιασμού της που μπορεί, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, να δημιουργήσει προβλήματα στους εταίρους της, ιδίως 
στην Κοινότητα.
Στο πετρελαϊκό τομέα όπου οι ιαπωνικές αρχές ασκούν αυστηρό έλεγχο 
των εισαγωγών διϋλιομένων προϊόντων που καθιστά, για ορισμένα εξ αυ­
τών, απαγορευτική την εισαγωγή στην πράξη, αναμένεται στο εγγύσ μέλ­
λον μία βαθμιαία ελευθέρωση. Κατά την υπουργική διάσκεψη της Agence 
Internationale de l'Energie της 9ης Ιουλίου 1985, η Ιαπωνία προσυπέγραψε 
τη δέσμευση "θα καταβληθεί κάοε δυνατή προσπάθεια για να τεθεί σ'εφαρ­
μογή το ταχύτερο δυνατό μία αρχή κοινής δράσης που θα επιτρέψει τη 
διατήρηση ή τη δημιουργία των αναγκαίων συνθηκών ούτως ώστε  ο« αγορές 
των διαφόρων χωρών ... να δύνανται να δέχονται εισαγωγές διϋλιομένων 
προϊόντων σε συνάρτηση με την προσφορά και τη ζήτηση που καθορίζονται 
από τις δυνάμεις της αγοράς χωρίς στρέβλωση". Η έκθεση της Υπο-επιτρο- 
πήις του Εθνικού Συμβουλίου Πετρελαίου της Ιαπωνίας, που μόλις υπήχθη 
στο MITI, προβλέπει ένα σύνολο μέτρων προς αυτή την κατεύθυνση, θα 
πρέπει να υπάρξει σχετική παρακολούθηση του θέματος ούτως ώστε η Ια­
πωνία να πραγματοποιήσει τα ανωτέρω στην πράξη.
Σε ότι αφορά τις πρώτες ύλες μία χρηματοοικονομική παρέμβαση των 
κρατικών οργανισμών στις επενδύσεις στον τομέα των ορυκτών, συνοδευο- 
μένη από εγγύησεις παράδοσης, διατήρηση άριστων αποθεμάτων, 
και μία πολιτική τιμών στην εισαγωγή και την εξαγωγή, επιτρέπουν την 
προώθηση της εξασφάλισης των εφοδιασμών, αξιοποιώντας ταυτόχρονα την 
εξαγωγή μεταποιημένων προϊόντων.
2ΰ. Στο γεωργικό τομέα, παρά το μικρό μέγεθος της εκμεταλλεύσιμης επιφά­
νειας και την κατάτμιση των εκμεταλλεύσεων (1), η Ιαπωνία συνεχίζει 
μία πολιτική αυτο-εφοδιασμού (η οποία κατά το 1983 ανήλθε συνολικά 
σε 71%, για τα γαλακτοκομικά προϊόντα σε 86%, για το κρέας σε 81%
(1) Η γεωργική επιφάνεια της Ιαπωνίας δεν αντιπροσωπεύει παρά το 
1/13ο εκείνης της Κοινότητας (10) για ένα πληθυσμό που αντιστοι 
χεί σε 43% εκείνου της Κοινότητας. Η μέόη επιφάνεια ανέρχεται 
σε 1,2 1ΐ3 έναντι ΙδΗβγια  την ΕΟΚ (και 160 για τις ΗΠΑ).

- 11 -
και μόνο 32% για τα σιτηρά). Το ποσοστό στήριξης είναι ιδιαίτερα 
υψηλό, κατά μέσο όρο διπλάσιο από εκείνο της Κοινότητας (1), χάρις 
κυρίως σε μία μεγάλη προστασία στα σύνορα, που αποτελεί τροχοπέδη 
για την κατανάλωση. Η κυβέρνηση έχει την πρόθεση να αυξήσει το 
ποσοστό αυτο-εφοόιασμού για τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το κρέας, 
γεγονός που δημιουργεί την ανάγκη συνέχισης της πολιτικής εισαγωγής 
μη διαθέσιμων πρώτων υλών στην Ιαπωνία προς μεταποίηση στους τομείς 
της γεωργίας ή της βιομηχανίας γεωργοτροφίμων.
21. 0 βιομηχανικός τομέας χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα σημαντική κάθετο 
και οριζόντιο ολοκλήρωση μεγάλων ομίλων με διαφοροποιημένη παραγωγή.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ενεργούν συχνά ως υπεργολάβοι μιας 
επιχείρησης του ομίλου.
Οι υπό παρακμή τομείς προστατεύονται μέσω δασμολογικών ή μη δασμολο­
γικών μέτρων (δέρματα και υποδήματα) ή αποτελούν αντικείμενο πολιτικών 
αναδιάρθρωσης υπό την αιγίδα του MITI (νόμος του 1983 που καλύπτει 
23 τομείς). Η διείσδυση των εισαγωγών είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε αυτούς 
τους τομείς, εκτός του σιδηροπυριτίου και του αλουμινίου.
Η ιαπωνική βιομηχανική πολιτική έχει σαν στόχο την ανάπτυξη της εφαρ­
μογής νέων τεχνολογιών (ιδιαιτέρως εκείνων της πληροφόρησης) στην 
παραγωγική διαδικασία, τις τηλεπικοινωνίες, τα καταναλωτικά αγαθά, 
καθώς και την αντικατάσταση των κλασσικών πρώτων υλών από την εκμετάλ­
λευση της βιοτεχνολογίας και νέων υλικών. ΙΙαρότι η όλη εξέλιξη 
έχει θεωρητικά αφεθείστην ιδιωτική πρωτοβουλία, η κυβέρνηση παρεμβαί­
νει μέσω της προώθησης της από κοινού έρευνας (για παράδειγμα 
ηλεκτρονική υπολογιστές της 5ης γενεάς), των δημόσιων αγορών 
(για παράδειγμα Nippon Telegraph and Telephone),των φορολογικών κίνη­
τρων, των επιδοτήσεων ή των χορηγούμενων δανείων που δεν εξοφλούνται παρά μόνο εφό­
σον η παραγωγή είναι αποδοτική (ημιαγωγό, προγράμματα ηλεκτρονικών 
υπολογιστών - software).
Στους τομείς που εμφανίζουν ανάπτυξη, οι ιαπωνικές επιχειρήσεις, 
χάρη κυρίως στην παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα τυποποιημένων προϊόντων 
διαθέτει μη αμελητέα πλεονεκτήματα από πλευράς κόστους. Στην

- 11α -
εμπορική στρατηγική τους, προβλέπουν συχνά χαμηλές τιμές που καθί 
στανται εφικτές από την εξαρχής δημιουργία μεγάλων μονάδων παραγω
γής.
Στον τομέων των υπηρεσιών, η ιαπωνική παραγωγικότητα είναι κατά 
γενικό κανόνα χαμηλότερη από εκείνη των κυρίων εταίρων της.
(1) Πηγή ;  "forum for policies innovation'“  - Τόκυο

- 12 -
Όπως αναφέρεται ανωτέρω, ο τραπεζικός τομέας αποτελεσε παραδοσιακό 
αντικείμενο ειδικών κανονιστικών ρυθμιοεων όπου κατέστησαν ιδιαίτερα 
δύσκολη την πρόσβαση ξένων τραπεζών. Οι μεγάλες ιαπωνικές τράπεζες, 
συχνά μέλη βιομηχανικών ομίλων, εγνώρισαν μία σημαντική ανάπτυξη, 
τόσο στην ιαπωνική αγορά όσο και σε παγκόσμια κλίμακα (1). .  Παραλληλα 
με αυτές συνυπάρχουν και επιτόπιες τράπεζες λιγότερο ανταγωνιστικές. 
Στην αγορά  τ ω ν  ασφαλειών (εκτός των αντασφαλειών) επικρατούν επίσης 
μερικές μεγάλες ιαπωνικές εταιρίες.
0 τομέας της διανομής, σημαντική πηγή απασχόλησης (23% του ενεργού 
πληθυσμού), χαρακτηρίζεται από ένα σημαντικό αριθμό μικρών εμπόρων 
και μία μεγάλη αλυσίδα χονδρεμπόρων (2). Η ανάπτυξη συγχρόνων μορφών 
διανομής (μεγάλα καταστήματα, καταστήματα με πολλά υποκαταστήματα 
και υπεραγορές) παρεμποδίζεται μέσω διοικητικών και ρυθμιστικών δια­
τάξεων.
Ενσωμάτωση της Ιαπωνίας στην παγκόσμια οικονομία
23. Εκτός των ανωτέρω αναφερομένων μακροοικονομικών, νομισματικών και 
τομεακών θεμάτων, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η οικονομική αλληλο- 
διείσδυση μεταξύ της Ιαπωνίας και των εταίρων της είναι ένα πρόσφατο 
φαινόμενο και περιλαμβάνει επίσης ορισμένες ανισορροπίες από πλευράς 
ποσοτικής και ποιοτικής.
24. Οι άμεσες επενδύσεις με ορισμένες εξαιρέσεις, (γεωργία, .ορυχεία, 
ενέργεια, δέρματα) δεν απελευθερώθηκαν παρά κατά το 1980. Οι ιαπωνι­
κές επενδύσεις στο εξωτερικό αυξήθηκαν σημαντικά και έφθαναν στις
31 Μαρτίου 1985 σε 71,4 όισ. δολάρια. Παρότι αυξανόμενες από το 
1980 και μετέπειτα οι ξένες επενδύσεις στην Ιαπωνία δεν ανήρχοντο παρά 
σε 5 δισ. δολάρια κατά το Μάρτιο του 1984.
Το σύνολο των ιαπωνικών επενδύσεων στην Κοινότητα (10) ανέρχεται  σε 7,7 
δισ. δολάρια (Μάρτιος 1985). Οι ιαπωνικές επενδύσεις ωστόσο σε μεγάλο 
βαθμό συγκεντρώνονται στον.τραπεζικό και εμπορικό τομέα. Οι επενδύ­
σεις στη μεταποίηση, παρότι σε αύξηση, δεν αντιπροσωπεύουν παρά 20% 
του συνόλου. Μία μελέτη της ϋΕΤίίΟ του 1983 δείχνει'ότι το μεγαλύτερο

- 12α -
μέρος των μονάδων παραγωγής που έχουν εγκατααταθεΐ οτην Ευρώπη 
ουνεχίζουν να εφοδιάζονται οε μεγάλο βαθμό από την Ιαπωνία σε ό,τι 
αφορά κεφαλαιουχικό εξοπλισμό και εξαρτήματα.
(1) Κατά το 1980, υπάρχει μία μόνο ιαπωνική τράπεζα στις δέκα μεγαλύ­
τερες στον κόομο και δεκατρείς στις πρώτες 50' κατά το 1984 τα 
αντίστοιχα στοιχεία είναι 5 και IV.
(2) Περισσότερο από 60% των λιανοπωλητών χρησιμοποιούν ένα ή δύο άτομα’  
75% των χονδρεμπόρων χρησιμοποιούν λιγότερο από δέκα άτομα.

- 13 -
Το ποοό των επενδύσεων των επιχειρήσεων της Κοινότητας στην Ιαπωνία παραμένει σε 
χαμηλό επίπεδο  :  65C εκατ. δολάρια (Μάρτιος 1964). Συγκεντρωμένο σε
μερικούς τομείς κυρίως σε μεταποιητικούς (χημεία, φάρμακα), δεν 
αυξήθηκε με τον ίδιο ρυθμό όπως οι αμερικανικές επενδύσεις.
25. Η Ιαπωνία υπήρξε παραδοσιακά ένας καθαρός εισαγωγέας τεχνολογίας,
και ηιΚοινότητα παραμένει μία από τις κύριες πηγές αυτής της τεχνολο­
γίας. Μόνο σε μία πρόσφατη περίοδο η Ιαπωνία έγινε σημαντικός εξα- 
γωγέας τεχνολογίας σε ορισμένους τομείς (ηλεκτρονική, εξοπλισμοί στο 
τομέα των μεταφορών  ). Ιίαρότι δεν υπάρχει κανένα επίσημο εμπόδιο σε 
αυτή την εξαγωγή, πολλές ξένες εταιρίες αντιμετώπισαν ωστόσο αρνητι­
κή προδιάθεση εκ μέρους των ιαπώνων ομολόγων τους είτε στη μεταφορά 
της τεχνολογίας τους είτε στη συμμετοχή τους σε κοινές επιχειρήσεις 
σε τρίτες αγορές.
26. Η ιαπωνική ενίσχυση στην ανάπτυξη δεν αντιπροσώπευε κατά το 19S4 
παρά 0,35% του ακαθάριστου εθνικόό. προϊόντος έναντι 0,53% για την 
Κοινότητα. 0 όγκος της υπερδιπλασιάσθηκε μεταξύ 19?? και 1980 και αν ο στόχος ενός 
νέου διπλασιασμού μεταξύ του 1981 και 1985 πιθανώς δεν επιτευχθεί, δεν υπάρχει αμφι­
βολία ότι το ποσοστό αύξησης σε πραγματικούς όρους είναι σημαντικό. Το σχέδιο 
για την περίοδο 1986-1992 προβλέπει ένα νέο διπλασιασμό της ενίσχυσης κατά το 1992 σε 
σχέση προς το επίπεδο του 1985, ή το ποσό ενίσχυσης που θα υπερβαίνει τα 40 δισεκ. 
δολάρια κατά τη δι<5ρ<εια  αυτής της περιόδου.
Οι δωρεές δεν αντιπροσωπεύουν παρά περίπου το τρίτο της διμερούς 
βοήθειας,(έναντι περισσότερο από 3/4 για τα κράτη μέλη) και η βοήθεια 
συγκεντρώνεται  κυρίως στην Λσία.
II. 01 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ
27. 0 επίμονος και, σε μεγάλο βαθμό, διαρθρωτικός χαρακτήρας της ανισορ­
ροπίας των ανταλλαγών μεταξύ της Κοινότητας και της Ιαπωνίας παραμένει 
μία πηγή ιδιαιτέρων ανησυχιών.
Σύμφωνα με τα κοινοτικά στατιστικά στοιχεία, το έλλειμμα της Κοινότητας 
έναντι της Ιαπωνίας διευρύνθηκε κατά τα δύο τελευταία έτη, για να 
φθάσει τα 15,5 δισ. ECU κατά το 1984 (έναντι 13,3 δισ. κατά το 1983 
και 11,6 κατά το 1982), παρότι οι εξαγωγές στην Ιαπωνία αυξήθηκαν 
(από 6,3/δισ. ECU κατά το 1982 οε 7,3 κατά το 1983 και 9 δισ. κατά το 
1984) με ρυθμό ελαφρά ταχύτερο από τις εισαγωγές (από 18 ôiü. ECU

- 14 -
κατά το 1982 σε 20,6 κατά το 1983 και 24,5 κατά το 1984). Τα ιαπωνικά 
στατιστικό: στοιχεία παρέχουν μία διαφορετική εικόνα, καθόσον δείχνουν 
μία μείωση του πλεονάσματος έναντι της Κοινότητας, ανερχομένου από 
10,4 δισ. δολάρια κατά το 1983 σε 10,1 δια. κατά το 1984. Εάν ωστόσο 
δεν ληψθεί υπόψη ο μη νομισματικός χρυσός (790 εκατ. δολάριά εισαγω­
γών κατά το 1984), το πλεόνασμα σταθεροποιείται σε περίπου 10,9 
διο. δολάρια για τα δύο έτη.
Για τους έξι πρώτους μήνες του 1985, τα ιαπωνικά στατιστικά στοιχεία 
δείχνουν μία μείωση του πλεονάσματος έναντι της Ε0Κ, της τάξεως του 4,8 % 
αλλά αυτή η μείωση οφείλεται οε μία πτώση των εξαγωγών κατά 7% και 
των εισαγωγών κατά 9,4%.
Ένας πρόσθετος λόγος ανησυχίας ευρ!σκέται στη χειροτέρευση της ποιό­
τητας του διμερούς εμπορίου, καθόσον οι ιαπωνικές εξαγωγές συγκεντρώ­
νονται σε μία περιορισμένη σειρά προϊόντων υψηλής προστιθεμένης 
αξίας, ενώ οι εισαγωγές κοινοτικής προέλευσης δεν αυξάνονται αισθητά 
παρά για τις πρώτες ύλες και τα κατεργασμένα προϊόντα.
23. Οι ιαπωνικές εξαγωγές προς την Ε0Κ (10,4% επί των συνολικών ιαπωνικών 
εξαγωγών) αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από μεταποιημένα προϊόντα, 
κα ι  σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένα στον τομέα των μηχανών ή εργαλειομηχα- 
νών (μηχανές και συσκευές ηλεκτρονικές ηλεκτρικές και μη ηλεκτρικές,  μεταφορικό 
υλικό) που αντιπροσωπεύει περίπου 80% της συνολικής αξίας.
Για μία δεκάδα προϊόντων, οι ιαπωνικές αρχέςέδωσαν ορισμένες εγγυή­
σεις ή συγκράτησης μετριασμού των εξαγωγών τους  προς την Κοινότητα για τα έτη 
1883, 1984 και 1985. Για τα μαγνητοσκόπια, τις καθοδικές διόδους 
εγχρώμου τηλεόρασης και τους τηλεοπτικούς δέκτες, οι ιαπωνικές εξα­
γωγές μειώθηκαν πράγματι κατ' όγκο ή δεν αυξήθηκαν παρά σε χαμηλά 
ποσοστά. Αντίθετα, κατά το 1984 για τα αυτοκίνητα και από το 1985 
και μετέπειτα για τις εργαλειομηχανές με ψηφιακό έλεγχο και τα κέντρα 
μηχανικής κατεργασίας, διαπιστωθήκαν αισθητές αυξήσεις.
Για τα λοιπά προϊόντα, οι ιαπωνικές εξαγωγές εμφάνισαν επίσης ένα εντυπωσιακό 
ποσοστό αύξησης «<τατά αξία) (1). Ορισμένες από αυτές τις εξαγωγές, ιδίως
(1) Κατά το 1984, υλικό γραφείου :  + 40%, υλικό κατασκευής : + 32%, 
ηλεκτρογενήτριες .  + 267.

-  15 -
■/ία νέα προϊόντα καταφέρνουν να κατακτούν οε μικρό χρονικό διάστημα  
σημαντικά μερίδια αγοράς. Μερικές φορές συνοδεύονται α π ό  αμφισβη-  
τήαιμες εμπορικές πρακτικές α π ό  πλευράς εμπορικών ηθών, γεγονός  
που οδήγησε την ευρωπαϊκή βιομηχανία να κινήσουν τις διαδικασίες  
π ο υ προβλέπονται στα πλαίσια τω ν κανονιστικώ ν ρ υ θ μ ίσ εω ν  π ερ ί αντίντάμπινγκ.
29. Παρότι αυξανόμενες στην περίοδο 1982-1984, οι ιαπωνικές εισαγωγές  
προελεύσεως Ε Ο Κ  παραμένουν σε σχετικά χαμηλό επίπεδο (λιγότερο α π ό  
7 %  τω ν συνολικών εισαγωγών της Ιαπωνίας).
Η  Ιαπωνία εισάγει πράγματι κυρίως πρώτες ύλες και βασικά γεωργικά π ρ ο ϊό ­
ντα π ο υ  η  Κ οινότητα δεν εξάγει π α ρ ά  σ ε χ α μ η λ ές π ο σ ό τη τες  π ρ ο ς  α υτή  τη χ ώ ρ α . Παρότ ι  
σε ελαφρά αύξηση, οι ιαπωνικές εισαγωγές μεταποιημένων προϊόντων  
παραμένουν καθαρά χαμηλότερες απ ό εκείνες τω ν κυρίων ετάίρων της>  
οποιαδήποτε και αν είναι η  μονάδα μέτρησης (1).
Η  πρόσφατη εξέλιξη τω ν εισαγωγών προέλευσης Ε Ο Κ  είναι ανησυχητική :  
κατά το 1984, οι μόνες κατηγορίες π ο υ εμφάνισαν αύξηση είναι  
το κρέας (ανάκαμψη τω ν εξαγωγών χοίρων), τα μη σιδηρούχα μέταλα και  
τα πλαστικά. Αντίθετα, οι εισαγωγές π ολλώ ν μεταποιημένων γεωργικών  
προϊόντων (κυρίως αλκοολούχων), εξοπλισμών γραφείου και ενδυμάτων  
εμφάνισαν πτώση.
Αυτή η  εξέλιξη συνεχίζεται κατά τη διάρκεια του π ρώ του εξαμήνου του  
1985, όπ ου εμφανίστηκε μία π τώ σ η κατά 9,4% επί τω ν εισαγωγών προέλευσης  
Ε Ο Κ , και αφορούσε σχεδόν όλες τις κατηγορίες, εκτός τω ν π ρ ώ τω ν υλώ ν  
κλωστοϋφαντουργίας και τω ν ορυκτών υδρογονανθράκων.
Τ Α  Π Ρ Ο Β Λ Η Μ Α Τ Α  Π Ο Υ  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ Κ Α Τ Α  Τ Η Ν  Π Ρ Ο Σ Β Α Σ Η  ΣΤΗ Ν  ΙΑΠΩΝΙΚΗ Α Γ Ο Ρ Α
Δασμοί, ποσοστώσεις, φόροι
30. Εκτός ενός σημαντικού αριθμού εξαιρέσεων, ο  δασμός δεν αποτελεί ένα  
πραγματικό εμπόδιο στη διείσδυση της ιαπωνικής αγοράς.

- 15α -
(1) Εισαγωγές μεταποιημένων προϊόντων (1984)
Ιαπωνία Ε Ο Κ Η Γ 1 Α
Διοεκατομμύρια δολάρια 32,8 138,0 231,9
%  τω ν συνολικών εισαγωγών 23,8 44,0 65,7
% του Α Ε Π  1 2,7 6,3 7,8
κατά κεψαλη (δολάρια) 273 507 982

- 16 -
Κυρίως οε ορισμένα γεωργικά προϊόντα υπάρχουν ρεγάλα εμπόδια  
ίδαομοί από 25 έω ς 40%, πολλές φορές συνόυαζόμενοι με ποσοτικούς  
περιορισμούς). Αυτή η  προστασία αποτελεί τροχοπέδη κυρίως για  
τις κοινοτικές εξαγωγές στους ακόλουθους τομείς :
-  αλκοολούχα ποτά (οίνοι, whiskies, brandy κλπ;'..) : ο  δασμός είναι  
■ ·  καθαρά υψηλότερος για τις εισαγωγές σε φιάλες : προστίθενται δε
φόροι κατανάλωσης κυρίως επί τω ν προϊόντων υψηλής ποιότητας,
-  μπισκοτοποιία, σοκολατοποιία, ζαχαραπλαστεια (οι συνολικές εξαγω­
γές δεν αντιπροσωπεύουν πλέον κατα το 1983 π αρά το 2,5% της ιαπ ω ­
νικής παραγωγής, έναντι 4 %  κατά το 19?9),
-  ο φυσικός τυρός (δασμός ανερχόμενος σε 30 %  και ποσόστωση) και  
τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Στο βιομηχανικό τομέα, υψηλοί δασμοί υπάρχουν στη μεθανώλη, το  
κιτρικό οξύ, ορισμένα ενδύματα, τα δέρματα και υποδήματα.(συμπερι­
λαμβανομένων τω ν υποδημάτων για σκι). Για τα δέρματα και υποδήματα  
απ ό φυσικό δέρμα υπάρχουν έξαλλου πολλοί αυστηροί ποσοτικοί περιιορι  
σμο ί .
Ο ι ποσοτικοί περιορισμοί, π ου αφορούν επίσης ορισμένα κρέατα, φρούτα  
και λαχανικά σε κονσέρβες, παράγω γα προϊόντα τω ν σιτηρών, προϊόντα  
της αλιείας, ρυθμίζονται συχνά κατά τρόπους π ου δεν εξασφαλίζουν τις  
αρχές της διαφάνειας και δεν είναι σύμφωνοι με τον κώδικα της G A T T  
σχετικά με τις άδειας εισαγωγής.
Δημόσιες αγορές
31. Ο ι ιαπωνικές αρχές δεν έκαναν π αρά π εριορισμένες π ρ ο σ π ά θ ειες  σ ε ό,τι α φ ο ρ ά  
τις αγορές ξένων προϊόντων. Το μεγαλύτερο μέρος τω ν αγορώ ν π ου έγιναν  
στα πλαίσια του κώδικα της G A T T  σχετικά με τις κυβερνητικές αγορές  
χαρακτηρίσθηκαν απ ό ένα μεγάλο αριθμό αγορώ ν συμφωνημένων αγορώ ν  
και α π ό  μία σχετικά περιορισμένη διείσδυση τω ν εισαγωγών.

- 16α -
Άλλες δυσκολίες αφορούν τις μικρές χρονικές π ρ ο θεσ μ ίες σ ε ό,τι α φ ο ρ ά  τη ν  
υποβολή'ή την παράδοση, στις ιδιαίτερα περ ί  πλοκές κα ι τις δκ*ρ ορ ο π ο ιη μέ-  
νες ανάλογα με τους φορείς διαδικασίες ω ς  π ρος τη δυνατότητα συμμετοχής,  
την απαίτηση εγγυήσεων, και . . . .  Λ όγω  του γεγονότος αυτού η  π ρόσβαση  
τω ν ξένων προμηθευτών στις δημόσιες ιαπωνικές αγορές αντιμετω πίζει ιδιαί­
τερες δυσκολίες. Η  Κοινότητα ανέφερε αστά τα θέματα στις ιαπωνικές  
αρχές επανειλιημμένως και έκανε προτάσεις με στόχο την υιοθέτηση εκ  
μέρους τω ν ιαπ ώ νω ν μιας διαδικασίας π ου να είναι σύμφω νη με το πνεύμα  
και τις υποχρεώσεις της GATT.

- 17 -
Πρότυπ ο ; ,, 6ια6ικαΰίες δοκιμών και  πιάτοποiηοη
32, Παρά την υπογραφή α π ό  την Ιαπωνία του κώδικα της G A T T  σχετικά
με τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο, οι ξένοι εξαγωγεις αντιμετω­
πίζουν μεγάλο αριθμό δυσκολιών, ιδίως :
-  την ανάπτυξη τεχνικών προδιαγραφών π ου αφορούν μόνο την ιαπ ω ­
νική αγορά, καθώς και τη μικρή συμμετοχή της Ιαπωνίας στις  
διεθνείς οργανώσεις τυποποίησης π ροτύπ ω ν
-  η  έλλειψη διαφάνειας τω ν κανονισ τικώ ν διατάξεων, και σε ορισμένες  
περιπτώσεις, η ασάφειά τους π ου αφήνει στην αρμόδια δημόσια  
αρχή ένα μεγάλο περιθώριο ερμηνείας
-  οι διαδικασίες εξέτασης και πιστοποίησης π ου είναι σε υπερβο­
λικό βαθμό διεξοδικές και λεπτομερείς"
-  γ,α ορισμένα προϊόντα, η  ανάθεση της επιθεώρησης σε μη κυβερνη­
τικούς ιαπωνικούς οργανισμούς"
-  η  μη αποδοχή τω ν δοκιμών π ου πραγματοποιούνται στις χώρες  
εξαγωγούς δημιουργώντας κατ'αυτό τον τρόπο την ανάγκη επανάληψης  
στην Ιαπωνία χρονοβόρων και δαπανηρώ ν εξετάσεων (ιδίως φαρμα­
κευτικά προϊόντα)"
-  η πλήρης απαγόρευση ορισμένων εισαγωγών για λόγους υγιεινής  
ή  υγιεινής τω ν φυτών.
Η  Κοινότητα υπέβαλε και συζήτησε με τις ιαπωνικές αρχές έναν αριθμό  
συγκεκριμένων αιτημάτων για τα ακόλουθα προϊόντα : τρόφιμα (πρόσθετα),  
χημικά προϊόντα, αγροχημικά, φαρμακευτικά, κοσμητικά, ηλεκτρικές συ­
σκευές, εξοπλισμοί για τηλεπικοινωνίες, ιατρικοί εξοπλισμοί, οχήματα,  
άνθοι και βολβοί, φρούτα. Παρότι έχουν πραγματοποιηθεί πρόοδοι σε  
ορισμένους απ ό αυτούς τους τομείς, το μεγαλύτερο μέρος τω ν προβλημάτων  
παραμένει πάντοτε υπάρχον.
Διαδικασίες κατά την εισαγωγή
33. Η  υιοθέτηση απ ό την Ιαπωνία του κώδικα της G A T T  σχετικά με την
εκτίμηση στα τελωνεία και την απλοποίηση αυτών καθεαυτών τω ν τελω­
νειακών διατυπώσεων βελτίωσαν αναμφισβήτητα την κατάσταση, παρότι  
κατά καιρούς υπάρχουν πάντοτε αμφισβητήσεις και προβλήματα σχετικά
με την ταξινόμηση.

- 18 -1/341/85.E L  
ΧΜ/μκ
Η  εφαρμογή άλλων κανονιστικών διατάξεω ν εκτός τ ω ν  τελ ω νεια κώ ν  (σεβα­
σμός τω ν εθνικώ ν, υγειονομικώ ν, κτηνιατρικών π ροτύπω ν κλπ  . . . )  
έχουν σαν αποτέλεσμα ω στόσο καθυστερήσεις οι οποίες σε  
ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές,  
καθόσον δημιουργούν την ανάγκη παρέμβασης τω ν αρμοδίων διοι­
κήσεων για διαφόρους ελέγχους, πριν οι τελωνειακές αρχές προ-  
βούν στον εκτελωνισμό τω ν εμπορευμάτων.
Υπηρεσίες
34. Στον τραπεζικά τομέα, οι 76 ξένες τράπεζες π ου είναι εγκατε­
στημένες στην Ιαπωνία κατά το 1985 (25 της Κοινότητας) δεν κα­
τέχουν π αρά 0,78% του συνόλου τω ν καταθέσεων και δεν συμβάλουν  
π αρά σε ποσοστό 3,57% τω ν χορηγουμένων δανείων (3,50% κατά το  
1980), και τα κέρδη τους μειώθηκαν κατά 10%  για την περίοδο  
1983/84 σε σχέση π ρος το προηγούμενο έτος.
Π αρά τις αναμφίβολες προόδους π ου έλαβαν χώ ρ α  προσφάτως, η  δρα­
στηριότητα τω ν ξένων τραπεζών αντιμετωπίζει πάντοτε ένα αυστηρό  
έλεγχο τω ν επιτοκίων, μία σχετική υποανάπτυξη τω ν δευτερευουσών  
αγορών, την απαίτηση εγγυήσεων για συμμετοχή σ'αυτές τις αγορές  
και μία σειρά κριτηρίων ή  ειδικών προϋποθέσεων για τη δυνατότητα  
άσκησης ορισμένων δραστηριοτήτων. Σ'αυτούς τους επίσημους περι­
ορισμούς προστίθεται η  τάση τω ν μεγάλων ιαπωνικών ομίλων να συ-  
ναλλάσονται και να χειρίζονται τις υποθέσεις τους κυρίως με χρη-  
τοοικονομικούς οργανισμούς π ου αποτελούν μέρος του αυτού ομίλου.
35. 0 τομέας τω ν ασφαλειών αποτελεί επίσης αντικείμενο ειδικών περιο­
ριστικών κανονιστικών διατάξεων. Η  εισδοχή νέων εταιριών, και
η  χορήγηση στις ήδη εγκατεστημένες εταιρίες της δυνατότητας  
προσφοράς νέων προϊόντων, απαιτούν εγκρίσεις εκ μέρους τω ν δη­
μοσίων αρχώ ν οι οποίες δεν είναι καθόλου εύκολο να ληφθούν.

-  1 8 α  -
36. Είναι οτην πράξη αδύνατο για τους ξένους νομικούς να εγκαταστα­
θούν οτην Ιαπωνία ω ς  σύμβουλοι, καθόσον αυτή η  δραστηριότης ρυθ­
μίζεται κατά αυστηρά περιοριστικό τρόπο απ δ την Ομοσπονδία τω ν  
Ιαπ ώ νω ν Νομικών (ΝΙΟΗΙΒΕΝΘΕΝ).
37. Δεδομένου ότι στις περισσότερες τω ν περιπτώσεων οι εταιρίες π ου  
είναι εγκατεστημένες ή  π ου επιθυμούν να εγκατασταθούν σε μία 
τρίτη αγορά έχουν την τάση να αναζητούν τη βοήθεια τω ν εταιριών  
παροχής υπηρεσιών με τις οποίες χειρίζονται τις υποθέσεις τους  
συνήθως στη χώ ρα προέλευσής τους, οι δυσκολίες π ου αντιμετωπί­
ζουν οι ξένες υπηρεσίες στην ιαπωνική αγορά έχουν αντίκτυπο
στη δραστηριότητα π ου ασκούν σ'αυτή τη χώ ρ α  βιομηχανικές ή εμπο­
ρικές ευρωπαϊκές εταιρίες.

-  19 -
Διανομή
38. Το ιαπωνικό σύστημα διανομής, πολυδαίδαλο και πολύπλοκο, και  
συχνά ενεχόμενο άμεσα ή  έμμεσα απ ό τους ιάπωνες παραγωγούς,  
αποτελεί ένα ρμπόδιο στην εμπορία εισαγομένων προϊόντων, ιδίως  
καταναλωτικών προϊόντων.
Ο ι μελέτες π ου πραγματοποιήθηκαν στην Ιαπωνία απ ό κυβερνητικές  
υπηρεσίες κατέληξαν πάντοτε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε κανένα  
ιδιαίτερο πρόβλημα σχετικά με τους κανόνες ανταγωνισμού, αλλά  
θα έπρεπε πάντοτε να υπάρχει επαγρύπνηση. Ωστόσο, αυτές οι με­
λέτες δεν αφορούσαν το βαθμό αλληλεξάρτησης μεταξύ π αραγω γώ ν και  
διανεμητών, τις υποχρεώσεις αποκλειστικών αγορών, τις εκπτώσεις  
και πιστωτικούς όρους, κλπ  . . . .
Τα μεγάλα καταστήματα φαίνεται να έχουν ιδιαίτερα τη δυνατότητα  
εμπορίας τω ν εισαγομένων προϊόντων. Όμως, η  εξάπλωσή τους  
είναι αυστηρά περιορισμένη απ ό τον νόμο σχετικά με τα μεγάλα  
καταστήματα λιανικού εμπορίου του 1974, και τις ανεπίσημες οδη­
γίες της διοίκησης π ου ανανεώθηκαν κατά το 1984. Επιπλέον, η  
πλειονότης τω ν μεγάλων καταστημάτων τροφίμων (σούπερ μάρκετς)  
δεν μπορούν να π ω λούν αλκοολούχα ποτά ή  καπνό.
Πνευματική ιδιοκτησία
39. Η  διείσδυση τω ν εισαγομένων προϊόντων στην ιαπωνική αγορά εμπο­
δίζεται ή  καθυστερεί επίσης απ ό ορισμένα προβλήματα π ου αφο­
ρούν την προστασία της π νευματικής ιδιοκτησίας.
Η  κατοχύρωση τω ν διπλωμάτων ευρασιτεχνίας και σημάτων είναι ιδι­
αίτερα βραβεία (αντίστοιχα 6 έτη και 3 έως 4 έτη)' και οι ενδια­
φερόμενοι οι οποίοι θέλουν ενδεχομένως να λάβουν μέτρα έναντι  
της κατάθεσης του δικού τους σήματος ή  διπλώματος ευρασιτεχνίας  
απ ό ένα ιάπω να κάτοικο δεν διαθέτουν δικαίωμα προσφυγής στην  
Υπηρεσία Διπλωμάτων Ευρασιτεχνίας.

-  19α -
Η  π α ρ α π ο ίη σ η  ευρωπαϊκών προϊόντων, ιδίως τω ν πολυτελών προϊόντων,  
συνεχίζει να αποτελεί ένα τρέχον φαινόμενο, λόγω  έλλειψης σχετι­
κώ ν διώξεων και αποτελεσματικής εφαρμογής τω ν υπ ό του νόμου προ-  
βλεπομένων ποινών.
Εξάλλου, πολλά ιαπωνικά προϊόντα πωλούνται με τέτοια παρουσίαση  
ώστε δίνουν τη ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για προϊόντα ευρωπαϊκής
προέλευσης (χρησιμοποιησία ονομάτων, συμβόλων, σημαιών, κλπ  _ _).
Αυ
τό το φαινόμενο παρατηρεί ται ιδιαίτερα στον τομέα τω ν οίνων  
και αλκοολούχων π οτώ ν (σχετικά στοιχεία επί τω ν φιαλών).

-  20  -
I. οι ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Π Ο Υ  Ε Χ Ο Υ Ν  Α Ν Α Λ Η Φ Θ Ε Ι Α Π Ο  Τ Η Ν  ΙΑΠΩΝΙΚΗ Κ Υ Β Ε Ρ Ν Η Σ Η  ΚΑΙ
ΟΙ ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ Τ Ο Υ Σ
40. Μετά απ ό πολλά αιτήματα εκ μέρους τω ν κυρίων εμπορικών εταίρων  
τους (Ε0Κ> Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Αυστραλία, Κορέα, χώρες  
της ΑΝΑΘΕ), και π ρος άμβλυνση τω ν αρνητικών συνεπειών για τις  
τελευταίες απ ό το πλεόνασμα του ιαπωνικού ισοζυγίου τρεχουσών  
πληρω μώ ν, οι ιαπωνικές αρχές ανακοίνωσαν, απ ό το 1981 και μετέ-  
πειτα, εφτά σειρές διαδοχικών μέτρων ανοίγματος της αγοράς και  
προώ θησης τω ν εισαγωγών. Παράλληλα, το σύστημα προτύπ ω ν και  
διαδικασιών πιστοποίηςης απετέλεσε το αντικείμενο αναθεωρήσεων  
μετά απ ό μία σχετική έκθεση μιας διυπουργικής επιτροπής (προε-  
δρευομένης απ ό τον κ. Θ Ο Τ Ο Ο Α λ  κατά το Μάρτιο του 1983. Η  απε—  
λευθεροποίηση τω ν χρηματοοικονομικών αγορών άρχισε να πραγμα­
τοποιείται μετά απ ό μία κοινή έκθεση (καλουμένη γιέν/δολάριο)  
του ιαπωνικού υπουργείου οικονομικών και του αμερικανικού υπουρ­
γείου οικονομικών το 1984. Τέλος, στις 30 παρελθόντος Ιουλίου,  
η  ιαπωνική κυβέρνηση δημοσίευσε ένα τριετές πρόγραμμα μέτρων  
σχετικά με αυτά τα θέματα.
Αυτό το τριετές πρόγραμμα π ου είναι αποτέλεσμα διυπουργικού  
συντονισμού παρουσιάζει ακόμη αρκετά σκοτεινά και διφορούμενα  
σημεία στο περιεχόμενό του, τους ακριβείς τρόπους και το χρο­
νοδιάγραμμα της θέσεως σε εφαρμογή του. Ο ι υπηρεσίες της  
Επιτροπής κάνουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιτύχουν την  
παροχή διαφόρων διευκρινίσεων εκ μέρους τω ν υπευθύνων ιαπωνι­
κώ ν υπουργείων και οργανισμών. Η  ανάλυση (που έγινε απ ό κοινού  
με τα κράτη μέλη) επιτρέπει ωστόσο να σχηματίσει κανείς μία  
ιδέα ω ς  προς τα αποτελέρματα π ου θα πρέπει να αναμένονται απ ό  
τη θέση σε εφαρμογή της.
Δασμοί και ποσοστώσεις
41. 0 τομέαςτων δασμώ ν απετέλεσε αντικείμενο π ολλώ ν αποφάσεω ν στις  
εφτά σειρές μέτρων π ου ανακοινώθηκαν το 1981 και μετέπειτα.

- 20α -
Εκτός τις διαδοχικές επιταχύνσεις της θέσης σε εφαρμογή των πα­
ραχωρήσεων που παρεσχέθησαν από την Ιαπωνία στο γύρο του Τόκυο 
(TOKYO-ROUND) (με μία χρονική μετάθεση ωστόσο σε ότι αφορά τα 
γεωργικά προϊόντα), η Ιαπωνία μείωσε ή κατάργησε πλήρως ένα με­
γάλο αριθμό δασμών. Αυτές οι μειώσεις αφορούσαν έναν ορισμένο 
αριθμό εξαγωμένων προϊόντων απδ την ΕΟΚ μεταξύ των οποίων το 
ουϊσκυ, το κονιάκ, οι οίνοι, τα τσιγάρα, τα προϊόντα ζαχαροπλα­
στικής, τα μπισκότα, τις σοκολάτες, τη μεθανόλη, τις εργαλείο 
μηχανές, τα κομμένα διαμάντια, τις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές 
συσκευές, τις ιατρικές συσκευές, τους ελκυστήρες, τα εξαρτήμα 
τα αυτοκινήτων, ορισμένα ενδύματα, τα σκι ...

-  21 -
Το προαναφερόμενο πολυτριετές πρόγραμμα αναφέρει επίαης την κα­
τάργηση ορισμένων χαμηλών δασμών, και τις μειώσεις ή  πλήρεις  
καταργήσεις π ου θα τεθούν σε εφαρμογή κατά το 1986 για περισσό­
τερα απ ό 1800 προϊόντα, μεταξύ τω ν οποίων οι οίνοι, το ουισκυ  
και το μπράντυ, τα διάφορα παρασκευάσματα για την αρτοποιία, η  
μεθανόλη, οι γραβάτες, ορισμένα μέρη αυτοκινήτων, τα σκι και  
αξεσουάρ.
Αυτές βεβαίως οι μειώσεις είναι καλοδεχούμενες, αλλά καθώ ς οι  
περισσότερες απ ό αυτές αφορούν δασμούς τω ν οποίων το επίπεδο  
ήδη είναι σχετικά χαμηλό, τα αναμενόμενα οφέλη απ ό πλευράς αύ­
ξησης τω ν π ω λήσ εώ ν μας δεν θα είναι ουσιώδη. Επιπλέον, οι υψη­
λοί δασμοί και φορολογικές επιβαρύνσεις π ου αντιμετωπίζουν ορι­
σμένα εξαγόμενα προϊόντα απ ό την Ε Ο Κ  δεν απετέλεσαν αντικείμενο  
σημαντικών μειώσεων.
42. Οι διαδοχικές σειρές μέτρων επέφεραν μικρές αλλαγές στις π οσ ο­
στώσεις και άλλους σχετικούς ποσοτικούς περιορισμούς π ου επηρε­
άζουν τα εξαγόμενα προϊόντα απ ό την Κοινότητα, εκτός του χοίρου  
και ορισμένων μεταποιημένων γεωργικών προϊόντων (χυμός φρούτων,  
παρασκευάσματα ψροφΐμων).
Το προαναφερθέν πρόγραμμα δεν περιέχει τίποτα το ουσιαστικό σ  
αυτόν τον τομέα. Σ'ότι αφορά το δέρμα και τα δερμάτινα υποδή­
ματα, η  Ιαπωνία αντιμετωπίζει την αντικατάσταση τω ν π οσοστώ σεω ν  
με αύξηση τω ν δασμώ ν (οι τελευταίοι είναι ήδη πολύ υψηλοί, με­
ταξύ 20 και 27%). Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέφεραν ότι θα επικα­
λούνταν το τμήμα 301 της T R A D E  A C T  εάν δεν ικανοποιούντο τα αι-  
τήματά τους π ρο της 1.12.1985.
Δημόσιες αγορές και μονοπώλια
43. Το τριετές πρόγραμμα δράσεως ανέφερε μία ορισμένη σειρά μέτρων  
π ου προορίζονται για τη βελτίωση τω ν διαδικασιών αγοράς υπέρ τω ν

-  21α -
ξένων προμηθευτών. Το πιο σημαντικό σημείο είναι η  πρόθεαη  
ενιοποίησης τω ν διαδικααιών για τη δυνατότητα συμμετοχής στο  
εσωτερικό κάθε υπουργείου ή  ιαπωνικού οργανισμού. Ο ι ιαπωνικές  
αρχές υποσχέθηκαν επίσης να αναθεωρήσουν την πρακτική συμφωνιών  
και την επιμήκυνση τω ν χρονικών προθεσμιών υποβολής και παράδο  
σης απ ό την 1η Οκτωβρίου 1985 και μετέπειτα. Δεδομένου του  
υδιαίτέρα ψηλού βαθμού αποκέντρωσης τω ν αρχώ ν π ου είναι υπεύθυ­
νες σε θέματα δημοσίων αγορώ ν οι οποίες εφαρμόζουν κάθε μία δια­
φορετικές διαδικασίες, η  θέση σε εφαρμογή τω ν ανακοινωθέντων μέ­
τρω ν θα πάρει μάλλον αρκετό χρόνο.

-  22  -
44. Π αρά την ιδιωτικοποίηση της στις 1.4.85, η  NIPPON TE L E G R A P H  A N D  
T E L E P H O N E  θα διέπεται απ ό τον κώδικα της G A T T  σε ότι αφορά τις  
αγορές της τρέχοντος υλικού και στις διατάξεις μίας διμερούς  
συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες (ανοιγείσα σε όλους τους  
προμηθευτές) για τις αγορές της πιο προοθημένων τεχνολογικά  
προϊόντων, θα πρέπει ω στόσο να αναφερθεί ότι μέχρι σήμερα οι  
πραγματοπΟιηθείσες αγορές απ ό την Ν ΤΤ στο εξωτερικό (κυρίως στις  
Ηνωμένες Πολιτείες) δεν ήσαν ιδιαίτερα σημαντικές.
Το μονοπώλιο κατεργασμένων καπ νώ ν επίσης αποεθνικοποιήθηκε, αλλά  
η  εμπορία τω ν προϊόντων ξένης προέλευσης διέπεται ω στόσο απ ό  
ορισμένους όρους και προϋπΌθέσεις (πιστοποίηση τω ν τιμών, περιο­
ρισμοί ω ς  π ρος τη διανομή και τη διαφήμιση) (1).
Πρότυπα, διαδικασίες δοκιμών, πιστοποίηση, εισαγωγή
45. Μετά απ ό τις πιέσεις τω ν εταίρων της, και έναν έλεγχο π ου πραγ­
ματοποιήθηκε από μία διυπουργική επιτροπή (προεδρευομένη απ ό  
τον κ. G0T0DA), οι ιαπωνικές αρχές ανακοίνωσαν κατά το Μάρτιο  
1983 την τροπολογία 18 νόμω ν για να επιτραπεί η  πρόσβαση χωρίς  
διάκριση ξένων π αραγω γώ ν στα ιαπωνικά συστήματα πιστοποίησης  
(που όφειλε ούτως ή  άλλως να εξασφαλίσει στο πλαίσιο τω ν δεσμευ-  
σεώ ν της στο πλαίσιο της GATT) καθώς και την πρόθεσή τους να  
βελτιώσουν τη διαφάνεια, να διεθνοποιήσουν τα πρότυπα, να π ρο­
ω θήσουν την αποδοχή δεδομένων π ου προκύπτουν απ ό δοκιμές π ου  
έχουν πραγματοποιηθεί στο εξωτερικό και να απλοποιήσουν τις δια­
δικασίες πιστοποίησης.
Η  θέση σε εφαρμογή ω στόσο αυτών τω ν προθέσεων ήτο βραδεία και  
γενικά, δεν ανταποκρίθηκε στις ελπίδες της Κοινότητας. Ε άν  
πραγματοποιήθηκαν ορισμένοι πρόοδοι (ιδίως για τα αυτοκίνητα,  
η  απλοποίηση της διαδικασίας εγκρίσεως του πρωτοτύπου), σε άλ­
λους τομείς η  αποδοχή τω ν διεθνών π ροτύπω ν (ηλεκτρικός εξοπλι-

-  22α -
σμός) ή  δοκιμών π ου έχουν πραγματοποιηθεί στο εξωτερικό (φαρμα­
κευτικά και γεωργοχημικά προϊόντα) συνοδεύτηκε απ ό εξαιρέσεις  
ή  απ ό σχετικές προϋποθέσεις π ου δημιουργούν πάντοτε σημαντικά  
εμπόδια.
Το νέο προαναφερθέν πρόγραμμα περιλαμβάνει έναν ορισμένο αριθμό  
αρχώ ν ιδιαίτερα θετικών : περιορισμός της κυβερνητικής παρέμβα­
σης (κατ'αρχήν ελευθερία, ενώ  οι περιορισμοί γίνονται η  εξαίρεση),  
επανεπιβεβαίωση τω ν κατευθύνσεων π ου περιλαμβάνονται στον έλεγχο  
π ου πραγματοποιήθηκε απ ό την επιτροπή Θ Ο Τ Ο ϋ Α  (γεγονός π ου απο-  
δεικνύει μία αναγνώριση της ανεπάρκειάς της μέχρι σήμερα πραγμα-  
τοποιηθε ίσας προόδου).
(1)Πρόσφατα οι Ηνωμένες  
πλαίσιο του τμήματος  
απ ό την Ιαπωνία στονΠολιτείες κίνησαν μια διαδικασία στο  
301 κατά τω ν εφαρμοζομένων πρακτικών  
τομέα του καπνού.

- 23 -
Η  εξέταση τω ν προτάσεων τροποποίησης, κατά τομέα, δείχνει ορι­
σμένες προόδους οι οποίες θα μπορούσαν να είναι επωφελείς για  
τους κοινοτικούς εξαγωγούς, ό π ω ς και ο πιο ακριβής καθορισμός  
τω ν περιεχομένων ουσιών για τα προϊόντα καλλωπισμού, τη συνέ­
χιση της εναρμόνισης τω ν π ροτύπ ω ν σε ότι αφορά τις ηλεκτρικές  
συσκευές στα διεθνή πρότυπα, τη βελτίωση ορισμένων διαδικασιών  
στην εισαγωγή αυτοκινήτων. Ωστόσο, ακόμη και σ'αυτούς τους το­
μείς, οι προβλεπόμενες τροποποιήσεις δεν διευκρινίζονται λεπτο­
μερώς, και δεν θα εισαχθούν π αρά προοδευτικά κατά τη διάρκεια  
της τριετούς περιόδου. Ι'άλλους τομείς, ό π ω ς οι διαδικασίες  
αποδοχής τω ν δοκιμών π ου πραγματοποιούνται στην Ε υρώ π η για τα  
φαρμακευτικά προϊόντα, συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα για  
τους εξαγωγούς μας..
Προβλέπεται επίσης απ ό ιαπωνικής πλευράς η  δημιουργία ενός διοι­
κητικού μηχανισμού ο οποίος θα επιβλέπει τη θέση σε εφαρμογή  
του προγράμματος.
Υπηρεσίες
46. Στον τομέα τω ν χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, οι συστάσεις της  
έκθεσης "γιεν/δολάρισ,! του 1983 ακολουθήθηκαν από μέτρα π ου μπ ο­
ρούν να ταξινομηθούν σε τρεις κατηγορίες :
- π ροώ θηση της διεθνοποίησης του γιέν μέσω  της βελτίωσης της  
πρόσβασης στις εκδόσεις ομολογιών σε ΕϋΈΟ-ΓΙΕΝ, και η  δημι­
ουργία νέων μεσοπροθέσμων και μακροπροθέσμων μέσων σε ΕϋΙΙΟ-  
ΓϊΕΝ. Ωστόσο τα τελευταία αφορούν αποκλειστικά τους μ η  
κατοίκους, η  αγορά του ΕΙΙΙΙΟ-ΓΙΕΝ παραμένει σχετικά ασήμαντη"
-  ελάφρυνση τω ν συνθηκών π ου διέπουν τις νομισματικές αγορές,  
τις αγορές κεφαλαίων και το συνάλλαγμα : ελευθεροποίηση τω ν  
προϋποθέσεων για την έκταση πιστοποιητικών καταθέσεων, εισα­
γω γή νέων μέσων, δημιουργία μιας αγοράς τραπεζικών συναλλα­
κτικών εγγράφων σε γιέν, προσεχή δημιουργία μιας προθεσμιακής  
αγοράς για τις ομολογίες, κλπ ..."

-  23α -
-  π ρόσβαση ορισμένων ξένων χρηματοοικονομικών οργανισμών σε το­
μείς της αγοράς, υπ ό ορισμένες προϋποθέσεις : άδειες για τη  
συμμετοχή στην αγορά τω ν μεσοπροθέσμων και μακροπροθέσμων δη­
μοσίων ομολογιών, χορήγηση σε 9 ξένες τράπεζες (εκ τω ν οποίων  
μία της Ε Ο Κ ) αδειών για τη διαχείριση κεφαλαίων (TRUST BANKING),  
διεύρυνση απ ό 83 σε 93 του αριθμού εδρώ ν στο χρηματηστήριο του  
Τόκυο.

-  24 -
Το τριετές πρόγραμμα αναφέρει έναν ορισμένο αριθμό μέτρων π ο υ  
σχετίζονται με την παράταση αυτής της κίνησης προοδευτικής  
ελευθεροπο ί ησης.
Αυτή η  κίνηση ελευθεροποίησης ανταποκρίνέται σε μεγάλο βαθμό  
στα συμφέροντα τω ν μεγάλων χρηματοοικονομικών ιαπωνικών ομίλων"  
η  όλη διαδικασία κινείται προσεκτικά και με κάθε επιφύλαξη και  
χωρίς αμφιβολία θα ακολουθηθεί η  διαδικασία τω ν διοικητικών οδη­
γιών. Ο ι ξένες τράπεζες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τα ανώτατα  
θεσπιζόμενα όρια τω ν επιτοκίων για τις καταθέσεις (το τριετές  
πρόγραμμα προβλέπει την ελευθεροποίηση του 1987 μόνο για τις κα­
ταθέσεις π ου υπερβαίνουν το 1  δισεκατ. γιέν) και στην ανεπάρκεια  
μεσοπροθέσμων νομισματικών μέσων.
47. Στον τομέα τω ν ασφαλειών, το τριετές πρόγραμμα προβλέπει μία  
ευκαμψία στη χορήγηση αδειών για νέα μέσα ή  υπηρεσίες.
Η  χρησιμοποίηση αεροπλάνων μικρής μεταφορικής ικανότητας και  
ελικοπτέρων για μικρές διαδρομές θα διευκολυνθεί (αλλά το π ρό­
βλημα τίθεται συχνά στην αδυναμία τω ν υποδομών).
Τέλος, η  κυβέρνηση προτίθεται να εύρει λύση στο πρόβλημα τω ν  
ξένων νομικών συμβούλων, αλλά η  αναφορά στην αυτονομία της ια­
πωνικής ομοσπονδίας τω ν Συνδέσμων Νομικών και Δικηγόρων, π ο υ  
είναι κατά παραδοσιακό τρόπο περιοριστική δεν αφήνουν να  
διαφαίνονται αισθητές πρόοδοι (η Κοινότητα επιθυμεί ό π ω ς  αυτό  
το επάγγελμα τεθεί υπ ό τον έλεγχο του Υπουργείου Δικαιοσύνης  
και όχι υπό τον ιαπωνικό σύλλογο δικηγόρων).
Λοιπά μέτρα
48. Η  ιαπωνική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι το σύστημα διανομής παί­
ζει ένα προεξάρχοντα ρόλο στην αύξηση τω ν εισαγωγών, αλλά εκτός

- 24α -
της ελάφρυνοης τω ν ουνθηκών για ορισμένες πωλήσεις προώθησης,  
δεν ανακοινώνει νέες ουγκεκριμένες μελέτες σχετικά με τις εμπο­
ρικές πρακτικές σ'αυτόν τον τομέα και στη διανομή τω ν εισαγομέ-  
νων προϊόντων.
Ένα σ ώ μ α  ειδικευμένων υπαλλήλων στον αγώ να κατά της παραποίησης  
θα δημιουργηθεί εντός της αστυνομίας. Αντίθετα, κανένα σχετικό  
μέτρο δεν έχει ανακοινωθεί σ'ότι αφορά τις απατηλές "ετικέτες"  
τη ν! καταγραφή-πιστοποίηση και την προστασία τω ν διπλωμάτων ευρα-  
σιτεχνίας και σημάτων.

-  CD -
Π ροώ θησ η τω ν εισαγωγών
49. Επανειλημμένα, οι ιαπωνικές αρχές ανακοίνωσαν διάφορα μέτρα  
προώ θησης τω ν εισαγωγών.
Έτσι η  τράπεζα εισαγωγών-εξαγωγών επεξέτεινε κα τά  το 1 983 στα  
μεταποιημένα προϊόντα τις δυνατότητες πίστωσης με επιδοτού­
μενο επιτόκιο π ου μέχρι τότε αφορούσαν μόνο τις εισαγωγές  
π ρ ώ τω ν υλών. Ομοίως, η  ΙαπωνικήιιΤράπεζα Αναπτύξεως χορηγεί  
στο εξής δάνεια με μειωμένο επιτόκιο για την π ροώ θηση τω ν  
αμέσω ν επενδύσεων στην Ιαπωνία. Η  JE TR O  (Japan External Tra­
de Organisation) επιφορτίσθηκε με την π ροώ θηση τω ν εισαγω­
γώ ν και τω ν επενδύσεων.
0 ίδιος ο  Πρωθυπουργός ανακοίνωσε μια εκστρατεία υπέρ της α­
γοράς ξένων προϊόντων. 0 υπουργός του ΜΙΤΙ ζήτησε σε 134 με­
γάλες ιαπωνικές εταιρείες (βιομηχανικές, εμπορικές εταιρείες  
και μεγάλα καταστήματα) να καταστρώσουν προγράμματα αγοράς .  
εξοπλισμών απ ό το εξωτερικό καθώ ς και ξένα προϊόντα. Διάφο­
ρες εκθέσεις αφιερωμένες σε ξένα προϊόντα οργανώθηκαν με τη  
βοήθεια του M IPR O  (Manufactured Imports Promotion Organisa­
tion) (1)" διάφορες αποστολές έρευνας αγοράς ή  αγορώ ν απεστά-  
λησαν στο εξωτερικό.
Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η  επίπτωση αυτών τω ν πρωτοβουλιών  
οι οποίες, εάν βεβαίως αναμφισβήτητα μαρτυρούν μια καλή θέ­
ληση, καταλήγουν πολλές φορές στην ενίσχυση του "εξωτικού  
χαρακτήρα" π ου προσδίδεται ακόμη στα εισαγόμενα προϊόντα και  
σπάνια ακολουθούνται μεσοπρόθεσμα ή  μακροπρόθεσμα.
Αυτές οι ενέργειες προώ θησης δεν συνοδεύτηκαν απ ό μία πολι­
τική αγορώ ν εκ μέρους τω ν δημοσίων διοικήσεων ή  οργανισμών  
ελεγχομένων απ ό την κυβέρνηση (2). Αντίθετα, σε ορισμένες  
περιπτώσεις (δορυφόρων), επιβεβαιώθηκε εκ νέου η  πολιτική  
ανάπτυξη της εθνικής βιομηχανικής πολιτικής.
★
*  *
(1) Υπάρχουν ωστόσο δυσκολίες για τη σ υ μ μ ετο χ ή  τ ω ν  ε υ ρ ω π α ίω ν  βιο­
μ η χ α ν ιώ ν  για ορισ μένες ειδικευμένες εκθέσεις.
(2) Μ ε  εξαίρεση ο ρ ισ μ έν ω ν  α γ ο ρ ώ ν  της N ip p o n  Telegraph a n d  T elep h o n e (κ υ ρ ίω ς  
στις Η ν ω μ έν ε ς  Πολιτείες) και ά λ λ ω ν  σ υ μ β ο λ ικ ώ ν  π α ρ α γ γ ελ ιώ ν .

-  26  -
Α π ό  την πλευρά της, η  Επιτροπή συνέχισε το πρόγραμμά.της π ο υ π ρ ο ο ­
ρίζεται για τους βιομηχανικούς και επιχειρηματικούς κύκλους της  
Κοινότητας, π ου αφορά σε μεγάλο βαθμό την κατάρτιση στελεχών στις  
πραγματικότητες της ιαπωνικής αγοράς και σε διάφορες τομεακές  
ενέργειες και προγράμματα π ου προορίζονται για το σύνολο του επαγ­
γέλματος. Λ ό γω  τω ν ιδιαίτερα θετικών επιτευχθέντων αποτελεσμάτων,  
κρίνει, ότι θα ήτο αναγκαίο να αναπτυχθούν ακόμη περισσότερο σχε­
τικές ενέργειες και προγράμματα σ' αυτό τον τομέα.