ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 09.10.1996 
COM(96) 463 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
yWfrjBPtfjS* ΣΥΡΚΡΙΤ fflMMfi 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 
ΙΙ.ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 3 
1. Γενικό πλαίσιο 3 
2. Η ανάπτυξη της βιομηχανίας 6 
3. Κόστος των βασικών συστατικών στοιχείων 6 
4. Οι επενδύσεις στη βιομηχανία 8 
ιιι. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ 9 
1. Λειτουργία των αγορών 9 
2. Καινοτομία ; 14 
IV. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 17 
1. Συγκριτική αξιολόγηση των επιχειρήσεων 18 
2. Συγκριτική αξιολόγηση των τομέων 19 
3. Συγκριτική αξιολόγηση των συνθηκών πλαισίου 19 
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 21 
Λ* 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ 
• Αφετηρία τηο ανακοίνωσης είναι οι προτάσεις της Επιτροπής για ένα Συμβόλαιο Τιμής για την 
Απασχόληση . Στην αρχή του, το έγγραφο επισημαίνει τη σταθερή άνοδο των μεγεθών της 
δομικής ανεργίας· με τη λήξη κάθε υφέσεωςτο επίπεδο εμφανίζεται ηυξημένο. Η εξασφάλιση 
ικανοποιητικών ρυθμών δημιουργίας καθαρών νέων θέσεων εργασίας προκειμένου να 
αναστρΑφΕΊ η εν λόγω τάση, και η εξασφάλιση ότι θα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν 
στην ευημερία της Ενώσεως, μέσω μιας παραγωγικής απασχόλησης, όσοι είναι πρόθυμοι και 
ικανοί, αποτελεί τον κυριότερο στόχο για τη σημερινή Ευρώπη. Ώπως επισημαίνεται στο 
λευκό βιβλίο «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση» και στην ανακοίνωση «Μία 
Πολιτική Βιομηχανικής Ανταγωνιστικότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση» , η βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας αποτελεί σημαντικό μέσο επίτευξης του 
στόχου αυτού. Τα εν λόγω τρία έγγραφα, καθώς και άλλες προτάσεις της Επιτροπής, 
καθορίζουν τους σκοπούς που πρέπει να επιτευχθούν προκειμένου να βελτιωθεί η 
ανταγωνιστικότητα. Πολλές από τις εν λόγω δράσεις αφορούν τα κράτη μέλη. 
D Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η βάσει των τελευταίων δεδομένων ανάλυση της 
κατάστασης στην οποία βρίσκεται σήμερα η ευρωπαϊκή βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Με 
στόχο την υποβοήθηση της ιεράρχησης των προτεραιοτήτων, καθορίζεται σειρά τομέων 
ζωτικής σημασίας για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, υπό το φως της 
προηγηθησόμενης αναλύσεως. Η Επιτροπή δεν θεωρεί την συγκριτική αξιολόγηση ως νέα 
πρωτοβουλία πολιτικής, αλλά ως μέσο προαγωγής μιας καλύτερης εφαρμογής των μέτρων 
σε τομείς ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα, επικεντρωνόμενη σε παράγοντες και 
όρους που καθορίζουν τις βέλτιστες επιδόσεις και την ανταλλαγή πληροφοριών για τις 
βέλτιστες πρακτικές. 
Στην εν λόγω ανακοίνωση, ενώ η ανάλυση της ανταγωνιστικότητας αναφέρεται κυρίως στη 
βιομηχανία, αναλύονται επίσης ορισμένοι από τους παράγοντες που εξηγούν τα 
αποτελέσματα της οικονομίας όσον αφορά την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την 
απασχόληση. Πράγματι, καμία εξέταση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής 
μεταποιητικής βιομηχανίας δεν θα ήταν πλήρης χωρίς την εξέταση της ανταγωνιστικότητας 
σειράς υπηρεσιών. 
Συμβουλευτική Ομάδα για την Ανταγωνιστικότητα 
που διόρισε ο Πρόεδρος Santer 
Η πρώτη έκθεση της Ομάδας εξετάζει σε. γενικές γραμμές την ανταγωνιστικότητα, 
υπογραμμίζοντας ότι η τελευταία περιλαμβάνει συνιστώσες παραγωγικότητας, 
αποδοτικότητας και κερδοφορίας, και ότι δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Αντιθέτως, αποτελεί ένα 
ισχυρό μέσο για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και την αύξηση της κοινωνικής πρόνοιας. 
Προς τον σκοπό αυτόν, σε επίπεδο οικονομίας, οι σημαντικότεροι δείκτες ανταγωνιστικότητας 
αφορούν την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την απασχόληση, καθώς και τους 
παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται ένα δεδομένο αποτέλεσμα. Σε επίπεδο κυριότερων 
κλάδων της οικονομίας ή μεμονωμένων κλάδων της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν αρκετοί από τους ίδιους δείκτες ανταγωνιστικότητας. Επίσης, το μερίδιο 
αγοράς και η κερδοφορία αποτελούν σημαντικούς δείκτες, που εξασφαλίζουν τη σύνδεση με 
την ανταγωνιστικότητα των εταιρειών. Οι διάφοροι δείκτες ανταγωνιστικότητας 
αλληλοσυνδέονται, δεδομένου ότι, σε τελευταία ανάλυση, οι επιχειρήσεις είναι αυτές που 
δημιουργούν την ανάπτυξη, η οποία με τη σειρά της γεννά θέσεις εργασίας και αυξάνει την 
παραγωγικότητα. Το πώς τα διάφορα επίπεδα της ανταγωνιστικότητας αλληλοσυνδέονται, 
τείνοντα προς ένα δεδομένο αποτέλεσμα, αποτελεί σημαντικό ζήτημα που εξετάζεται 
κατωτέρω. 
Δράση για την Ατχασχόληση στην Ευρώπη. Ένα Συμβόλαιο Τιμής, SEC (96) 1093 της 6.5.1996 
Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση (COM (93)) 700, Δεκέμβριος 1993 
COM(94) 319 της 14.9.1994 
Ah 
Στο στόχαστρο της παρούσας ανακοίνωσης βρίσκονται οι δομικοί παράγοντες που 
επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα. Βεβαίως, σπουδαίο ρόλο διαδραματίζει το 
μακροοικονομικό περιβάλλον. Ωστόσο, η Επιτροπή αναφέρεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα 
στις εν λόγω πλευρές, στην ετήσια οικονομική έκθεση, και παρακολουθεί την πρόοδο προς την 
επίτευξη των μακροοικονομικών στόχων μέσω της εκ μέρους της διενεργούμενης εξέτασης 
της οικονομικής σύγκλισης. Τα κριτήρια του Μάαστριχτ, θεσπίζοντας στόχους για την 
οικονομική και νομισματική ένωση, αποτελούν μιά μορφή σύγκρισης επιδόσεων στον τομέα 
πολιτικής, που απέδειξε τη χρησιμότητα της στην προαγωγή της σύγκλισης, και η οποία 
μπορεί να χρησιμεύσει ως υπόδειγμα για τη θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης σε άλλους, 
σημαντικούς για την ανταγωνιστικότητα, τομείς. 
ΟΜΕ και Ανταγωνιστικότητα 
Η μετάβαση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΜΕ) θα έχει ευεργετικές επιδράσεις 
στην ανταγωνιστικότητα, σε εσωτερικούς και εξωτερικούς όρους. 
Εσωτερικά, η ΟΜΕ θα μηδενίσει το κόστος συναλλαγών των διασυνοριακών πληρωμών. 
Επιπλέον, θα προαγάγει την ανταγωνιστικότητα, μέσω της αύξησης της διαφάνειας. Οι MME, 
των οποίων το κόστος συμμετοχής στο διεθνές εμπόριο είναι σήμερα σχετικά υψηλό, θα 
επωφεληθούν ιδιαίτερα, αφού η ΟΜΕ θα τους επιτρέψει να αυξήσουν την αποδοτικότητα τους, 
εισερχόμενες σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές. 
Επιπλέον η ΟΜΕ θα συμβάλει σημαντικά στην πλήρη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που 
παρέχει η εσωτερική αγορά. Την τελευταία τετραετία, οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις 
εμπόδισαν την βέλτιστη κατανομή των παραγωγικών παραγόντων, υπονομεύοντας τα θετικά 
αποτελέσματα της οικονομικής ολοκλήρωσης και επιβραδύνοντας την ανάπτυξη στην 
Ευρώπη. 
Εξωτερικά, λόγω του βάρους της Ευρωπαϊκής Ενώσεως στο διεθνές εμπόριο, οι 
χρηματοδοτικές αγορές ενδέχεται νά εκχωρήσουν στο Euro την ιδιότητα του διεθνούς 
νομίσματος, ανάλογης με αυτήν του δολλαρίου. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα είναι σταδιακά σε 
θέση να πωλούν στις τρίτες αγορές σε Euro, γεγονός που θα τις διαφυλάξει από τις αρνητικές 
επιπτώσεις των συναλλαγματικών μετατροπών στις τιμές πωλήσεων. 
Τέλος, η μακροοικονομική πολιτική αποτελεί ζωτικής σημασίας παράγοντα για την 
ανταγωνιστικότητα. Ειδικότερα, τα σε υπερβολικά ύψη κυμαινόμενα δημόσια ελλείμματα 
απορροφούν σημαντικό τμήμα των ιδιωτικών καταθέσεων (περίπου το 35% το 1993)^εις βάρος 
των παραγωγικών επενδύσεων, και πιέζουν προς τα πάνω τα επιτόκια. Οι πολιτικές 
δημοσιονομικής σταθερότητας επιτρέπουν τη βελτίωση του μακροοικονομικού πλαισίου: ο 
καθαρός γενικός κυβερνητικός δανεισμός στην ΕΕ μειώθηκε από 6.3% το 1993, σε 5.1% το 
1995 και 4.4% το1996 (προβλέψεις). Τα πραγματικά βραχυπρόθεσμα επιτόκια ακολούθησαν 
ανάλογη πορεία, πέφτοντας από το 6.7% το 1992 σε 4.8% το 1993 και 3.9% το 1995. Η εξέλιξη 
αυτή ενισχύθηκε από την πρόοδο προς την Οικονομική και Νομισματική Ένωση. 
D Κατ' εξοχήν υπεύθυνες για την ανταγωνιστικότητα τους είναι οι ίδιες οι εταιρείες. Η 
ανταγωνιστικότητα τους εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα και ευελιξία με την οποία 
ικανοποιούν τις ανάγκες της αγοράς, καθώς και από την προσαρμοστικότητα τους στις 
δομικές μεταβολές, από την ικανότητα τους στη δημιουργία νέων αγορών και στην κάλυψη 
νέων αναγκών. Η ποιότητα της διαχείρισης καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, την έκταση της εν 
προκειμένω επιτυχίας των επιχειρήσεων. Οι δημόσιες αρχές στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα 
διαμορφώνοντας το κατάλληλο πλαίσιο στο οποίο δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις: 
παροχή της αναγκαίας υποδομής, θέσπιση κατάλληλου κανονιστικού περιβάλλοντος και 
ειδικές πρωτοβουλίες, ιδίως στους τομείς της καινοτομίας, της ποιότητας, του 
επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τις μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις και 
οικονομική συνοχή (Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για την Καινοτομία, Έγγραφο Εργασίας για 
την Ποιότητα και Πολυετές Πρόγραμμα για τις MME). 
Η ανακοίνωση σκιαγραφεί την ποικιλομορφία, καθώς και τις μεταξύ τους σχέσεις, των 
παραγόντων που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, 
αναδεικνύει την αναγκαιότητα της ανάπτυξης μιας συνεπούς προσέγγισης, επικεντρωμένης 
στους αποφασιστικούς για τις επιχειρήσεις παράγοντες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. 
Το επείγον της διαδικασίας απορρέει από την παγκοσμιοποίηση των αγορών και από τον 
κίνδυνο που αντιπροσωπεύει για την απασχόληση και το βιοτικό επίπεδο η έλλειψη 
ανταγωνιστικότητας στις εν λόγω αγορές. Προκειμένου να στηρίξει τις επιχειρήσεις και τις 
δημόσιες αρχές στις προσαρμογές που απαιτούνται για την αντιμετώπιση του εντεινόμενου 
διεθνούς ανταγωνισμού, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης, σε 
συνεργασία με τη βιομηχανία και τις δημόσιες διοικήσεις. 
Η παρούσα ανακοίνωση δεν έχει θέσει ως στόχο της την εξέταση του συνόλου των όρων 
πλαισίου που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, αλλά μόνο ενός περιορισμένου φάσματος. 
Εξετάζονται ορισμένα μόνο στοιχεία φορολόγησης, κοινωνικής πολιτικής, καθώς και η 
αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, στο βαθμό που χαρακτηρίζονται ως 
καθοριστικοί για την ανταγωνιστικότητα παράγοντες: το κανονιστικό περιβάλλον, το βάρος 
των διοικητικών διαδικασιών και η επάρκεια της δημόσιας υποδομής. Η Επιτροπή θα 
εξακολουθήσει να διερευνά τους τρόπους με τους οποίους οι δημόσιες πολιτικές μπορούν να 
στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα. 
II. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
1. Το γενικό πλαίσιο 
Π Ισχυρή οικονομία είναι εκείνη που χαρακτηρίζεται από υψηλή παραγωγική αποδοτικότητα,με 
την δημιουργία θέσεων εργασίας για την αύξηση του βιοτικού επιπέδου. Ο ορισμός του 
βιοτικού επιπέδου πρέπε;. να είναι αρκούντως ευρύς ώστε να περιλαμβάνει δυσκόλως 
ποσοτικοποιήσιμα στοιχεία, όπως η υψηλή περιβαλλοντική προστασία ή η χαμηλή 
εγκληματικότητα. Εδώ εντάσσονται και οι προσδοκίες για λογική προστασία από τις ασθένειες 
και την ανέχεια, τα στοιχεία που διαμορφώνουν το λεγόμενο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Η 
διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας της ζωής στην Ευρώπη απαιτεί την ευθυγράμμιση των 
προσδοκιών με τις δυνατότητες και την ικανότητα της παραγωγικής βάσης να επιτύχει το 
επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. 
Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αποτελεί ένα ατελές μέτρο του βιοτικού επιπέδου? Ωστόσο, 
ορισμένα, λιγότερο ποσοτικοποιήσιμα, στοιχεία του βιοτικού επιπέδου ενδέχεται να είναι 
λιγότερο ασύμβατα με την αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος απ' ότι θα φαινόταν 
εκ πρώτης όψεως. Λόγου χάριν, η υψηλή περιβαλλοντική προστασία δύναται, υπό ορισμένες 
προϋποθέσεις, να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα . Η βελτίωση της αποδοτικότητας με την 
οποία η οικονομία μετασχηματίζει την ενέργεια και τα υλικά σε αγαθά και υπηρεσίες, αποτελεί 
ζωτικής σημασίας παράγοντα για την επίτευξη μιας αειφόρου αναπτύξεως και σημαντικό μέσο 
για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. 
4 Ανακοίνωση της Επιτροπής για την Βιομηχανική Ανταγωνιστικότητα και την Προστασία του Περιβάλλοντος 
SEC(92) 1986. 
Η πυραμίδα της ανταγωνιστικότητας 
...nu.,nu.,,,.1)1,1,,, •,.,. 
:!Βίσήκό:επ(ττεδο:ΐί 
:::i:nWIWJÏ<S:::!:: 
IIIIIUJIIIII'illlUIIIIIT 
iiiiiBfflWSTO:::::: 
:::IQW0<n0fl1t::; •lïiïAwmmfaiï.i 
;ftfejç»vStSpyog>OB 
::!:··»*!«ίί)?:;ϋϋ 
EôwoifeiîlHli 
uii:3n!«;;iiii;:::;j ZX iliiëttiiiMOaëfëi; 
iiiKltt&ip&ii;;;;;; ΙΙΙΙΙΑΟΑΒ};;;;;;;:;: ::!:.:::!MW"::!!:!: 
IIIIHIIIflilllllllllll 
li-Ayou&l;;:; {XPMKmHHMnMiMIHtg: 
•iliiiiitiwB^KJ;;;:;;;;:: 
fin^imoiiiai 
ijiiiPiinJHfnijii 
::Îk».iÎTOWÎ::i iliiiaiMB^iéij;;;; 
il.^Ktô&nwriili 
Η υψηλή παραγωγικότητα παρέχει τη βάση για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Η αύξηση 
της παραγωγικότητας της εργασίας δεν πρέπει να επιτυγχάνεται εις βάρος της δημιουργίας 
θέσεων εργασίας. Η ικανότητα επίτευξης υψηλών ποσοστών απασχόλησης επηρεάζει άμεσα 
το βιοτικό επίπεδο, γεννώντας εισοδήματα από ευρύτερο ποσοστό του πληθυσμού. 'Οταν 
αυξάνονται ταυτόχρονα τόσο η παραγωγικότητα όσο και η απασχόληση, η επακόλουθη 
ανάπτυξη είναι ισχυρότερη. Σε επίπεδο οικονομίας, η παραγωγικότητα και η απασχόληση 
αποτελούν τις κυριώτερες συνιστώσες της ανταγωνιστικότητας. Αντίθετα από τα κριτήρια του 
Μάαστριχτ, δεν είναι δυνατόν να μεταφραστούν απ' ευθείας σε δράσεις πολιτικής. Οι δομικές 
προϋποθέσεις της επίτευξης ανώτερων επιδόσεων είναι ευκολότερο να μεταφραστούν σε 
δράσεις πολιτικής μέσω μεμονωμένων όρων πλαισίου που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα. 
Οι διαφορετικές σχέσεις που καθορίζουν τις ισχυρές οικονομικές επιδόσεις περιγράφονται με 
την πυραμίδα της ανταγωνιστικότητας. 
Η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών όσον 
αφορά την παοαγωγικότητα της εργασίας και το ποσοστό του απασχολούμενου ποσοστού 
του πληθυσμού που βρίσκεται σε εργάσιμη ηλικία (ποσοστό απασχόλησης). Υστερεί επίσης 
έναντι του ιαπωνικού ποσοστού απασχόλησης. Το αποτέλεσμα είναι ένά κατά κεφαλήν ΑΕΠ, 
κατά το ένα τρίτο περίπου κάτω από αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών και κατά το ένα έκτο κάτω 
από αυτό της Ιαπωνίας. Το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι καθόλου αναπόφευκτο και δεν πρέπει 
να θεωρείται ως μοιραία αποδεκτό. Οι ανθρώπινοι πόροι της Ευρώπης, η κεφαλαιακή βάση 
της, η υποδομή, καθώς και το μέγεθος και η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς της, 
δημιουργούν τις προϋποθέσεις υψηλής παραγωγικότητας και υψηλών ποσοστών 
απασχόλησης. Στο πλαίσιο των υφιστάμενων τεχνολογικών δυνατοτήτων, παραμένει 
ανεκμετάλλευτο ένα σημαντικό δυναμικό. Περαιτέρω κέρδη είναι δυνατά στο πλαίσιο των 
υφιστάμενων τεχνολογικών δυνατοτήτων, με την επιτάχυνση της καινοτομίας. 
Αν και δύσκολο να ερμηνευθεί, η ταχεία αύξηση του κεφαλαιακού αποθέματος στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ιαπωνία συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της παραγωγικότητας 
της εργασίας στις εν λόγω χώρες, πλην όμως, αυτό συνέβη, σε σημαντικό βαθμό, εις βάρος 
της μειούμενης παραγωγικότητας του κεφαλαίου. Τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωνη όσο και 
στην Ιαπωνία, η υποκατάσταση της εργασίας από το κεφάλαιο ήταν σημαντική ενώ 
ταυτόχρονα αυξήθηκε σημαντικά η ένταση κεφαλαίου. 
Τα σχετικά με τη δημιουργία θέσεων εργασίας στοιχεία παραμένουν απογοητευτικά. Από το 
1960, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατώρθωσε να δημιουργήσει 10 εκατομμύρια καθαρές νέες 
θέσεις εργασίας, δηλαδή το ήμισυ των Ιαπωνικών και λιγότερο απο το ένα πέμπτο αυτών στις 
Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως λόγω υψηλότατων ποσοστών ακαθάριστων απωλειών θέσεων 
εργασίας. Ταυτόχρονα, ο αριθμός των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας υπήρξε κατά 
μιάμιση φορά μεγαλύτερος στις Ηνωμένες Πολιτείες απ' ό,τι στην Ευρώπη, πλην όμως 
χαμηλότερος στην Ιαπωνία. Το υψηλό ποσοστό της καθαρής δημιουργίας νέων θέσεων 
εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες επέτρεψε σε αυτές να αυξήσουν σημαντικά το ποσοστό 
απασχόλησης μεταξύ του 1960 και του 1995, προσεγγίζοντας τα υψηλά ιαπωνικά ποσοστά. 
Την ίδια περίοδο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ποσοστό απασχόλησης μειώθηκε. Το γεγονός 
ότι ορισμένες χώρες στην Ευρώπη φθάνουν ή και ξεπερνούν τα ιαπωνικά ποσοστά, καθώς και 
αυτά των ΗΠΑ, υποδηλώνει ότι τα χαμηλά ευρωπαϊκά ποσοστά απασχόλησης δεν είναι διόλου 
μοιραία. 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
1960 1995 
Ευρωπαϊκή Ένωση 67% 60% 
Ηνωμένες Πολιτείες 63% 72% 
Ιαπωνία 74% 74% 
D Οι κύριοι λόγοι για τις απογοητευτικές επιδόσεις της Ευρώπης μπορούν κάλλιστα να 
εντοπιστούν. Ιδιαίτερα σημαντικοί για τα επίπεδα της παραγωγικότητας και την ανάπτυξη είναι 
οι άυλες επενδύσεις, η καινοτομία και οι πάγιες επενδύσεις σε μονάδες και εξοπλισμό. Από 
πλευράς απασχολήσεως, επιπλέον των επενδύσεων σε ανθρώπινους πόρους, σημαντικοί 
παράγοντες είναι ή λειτουργία των αγορών εργασίας και οι δημογραφικές εξελίξεις, ιδίως δε ο 
αριθμός των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας και ο βαθμός εξάρτησης των 
ηλικιωμένων και νέων. Με τη σειρά τους, τα ζητήματα αυτά αποτελούν πηγή προβληματισμού 
για ζητήματα όπως η γήρανση του πληθυσμού, η εσωτερική και η εξωτερική ελαστικότητα 
εργασίας, η διαμόρφωση δεξιοτήτων, η έρευνα και η ανάπτυξη, οργανωτικά ζητήματα, η 
χρηματοδότηση των επενδύσεων και το επίπεδο και η δομή της φορολόγησης. 
Οι δημόσιες επενδύσεις στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα όταν αναπτύσσουν την υποδομή 
της Ευρώπης, ενθαρρύνουν τις άυλες επενδύσεις σε δεξιότητες και τεχνολογία και στηρίζουν 
την ανάπτυξη των υστερουσών περιοχών. Φαίνεται ότι η ευρωπαϊκή οικονομία πιέζεται σε 
ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό από προβλήματα υποδομής, τόσο στον τομέα των υλικών 
δυνατοτήτων, όσο και στον τρόπο με τον οποίο κινούνται οι επιχειρήσεις. Ως αποτέλεσμα 
αυτού, το κόστος υποδομής των, π.χ., υπηρεσιών μεταφοράς, είναι σημαντικά υψηλότερο στην 
Ευρώπη απ' ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξασθενώντας κατ' αυτόν τον τρόπο την 
ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων στην Ευρώπη. 
Απαιτείται ένα κοινωνικό δίκτυο ασφαλείας, ούτως ώστε τα οφέλη της ανάπτυξης να 
κατανέμονται δίκαια και να καταπολεμείται ο κοινωνικός αποκλεισμός. Ωστόσο, η^κοινωνική 
προστασία πρέπει να εφοδιάζει τους αποδέκτες με τις αναγκαίες δεξιότητες και να ενθαρρύνει 
την κινητικότητα τους στην κατάληψη παραγωγικών θέσεων εργασίας, προκειμένου να 
προάγεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Τα καταναλωτικού χαρακτήρα δημόσια 
ελλείμματα μειώνουν εν κατακλείδι το παραγωγικό δυναμικό, συμπιέζοντας τις επενδύσεις. 
Άμεσα ή έμμεσα, η φορολόγηση, ιδίως δε αυτή της εργασίας, αντιπροσωπεύει σημαντικό 
κόστος για τις επιχειρήσεις. Η συμμετοχή της φορολόγησης στο ΑΕΠ αυξήθηκε από 34% σε 
43% στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο διάστημα 1970 -1995. Επιπλέον, τα υψηλότατα φορολογικά 
ελλείμματα τα οποία δημιουργήθηκαν κυρίως από την ανάπτυξη των μεταβιβαστικών 
πληρωμών του δημοσίου, έχουν ως αποτέλεσμα το ότι οι εγχώριες καταθέσεις 
χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων, αντί για την προαγωγή των 
επενδύσεων. Οι δομικές τάσεις της φορολόγησης δείχνουν ότι, στην περίοδο του 1980 -94, ο 
ευρωπαϊκός μέσος όρος του πραγματικού συντελεστή φορολόγησης της εξαρτώμενης 
εργασίας αυξήθηκε σταθερά από 34% σε 40%, ενώ ο πραγματικός συντελεστής φορολόγησης 
σε άλλους παράγοντες της παραγωγής μειώθηκε από 44% σε 35%. 
Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η λειτουργία του οικονομικού συστήματος εξαρτάται όχι μόνο 
από τη διαθεσιμότητα και ποιότητα κάθε μίας συνιστώσας που σχετίζεται με την 
ανταγωνιστικότητα, αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, από τη συνάρτηση των διαφόρων 
στοιχείων. Ο τρόπος με τον οποίο συναρτώνται τα διάφορα στοιχεία, είτε προάγει, είτε 
υποσκάπτει τις οικονομικές επιδόσεις. 
2. Η ανάπτυξη της βιομηχανίας 
Ο Παρά τη σημαντική βελτίωση των σημαντικών οικονομικών ερευνών, η απόδοση της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας δεν είναι αυτή που θα μπορούσε να ήταν. Στους περισσότερους 
μεταποιητικούς τομείς, οι Ηνωμένες Πολττείες εξακολουθούν να προηγούνται της Ευρώπης σε 
παραγωγικότητα. Η υψηλή ιαπωνική παραγωγικότητα είναι επικεντρωμένη σε περιορισμένο 
αριθμό κλάδων με εξαγωγικό προσανατολισμό. 
Το μερίδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εξαγωγικές αγορές του ΟΟΣΑ (μη 
συμπεριλαμβανομένου του ενδοκοινοτικού εμπορίου) βαίνει φθίνον από το 1987. Η εν λόγω 
απώλεια σε μερίδιο αγοράς μπορεί να αποδοθεί περισσότερο στην ανεπαρκή παρουσία στις 
έντονα αναπτυσσόμενες αγορές, παρά στις συναλλαγματικές ισοτιμίες ή σε άλλους 
παράγοντες σχετικούς με τις τιμές. Μια ανάλογη απουσία εξειδίκευσης στις ραγδαία 
αναπτυσσόμενες αγορές μπορεί επίσης να παρατηρηθεί στην περίπτωση των ευρωπαϊκών 
απευθείας επενδύσεων σε τρίτες χώρες. Το εξωτερικό εμπόριο και οι εξωτερικές επενδύσεις 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επικεντρωθεί στις ώριμες αγορές, και ειδικότερα στην 
Ανατολική Ευρώπη και στην Μεσόγειο, και όχι στις- ραγδαία αναπτυσσόμενες αγορές της 
Ανατολικής Ασίας και ορισμένων περιοχών της Λατινικής Αμερικής. Από το 1993, 
παρατηρούνται ενθαρρυντικές ενδείξεις βελτίωσης των ευρωπαϊκών επιδόσεων στις έντονα 
αναπτυσσόμενες αγορές, τόσο από πλευράς εξαγωγών, όσο και από πλευράς ξένων 
επενδύσεων. Προκειμένου να διατηρήσουν και να βελτιώσουν τη θέση τους στις παγκόσμιες 
αγορές, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις καλούνται να αναπτύξουν την πρόσβαση τους στις 
αγορές των τρίτων χωρών, επί ίσοις όροις έναντι των κυριότερων ανταγωνιστών, ξένων ή 
εντόπιων. 
Τα περιθώρια κέρδους και ο συντελεστής αποδοτικότητας των επενδύσεων των ευρωπαϊκών 
επιχειρήσεων άρχισαν το 1994 να βελτιώνονται. Ωστόσο, σε σύγκριση με το κόστος 
κεφαλαίου, η αποδοτικότητα παραμένει σε μη ικανοποιητικά επίπεδα (7%), αφού τα τελευταία 
είναι χαμηλότερα και από τα επττόκια των μακροπρόθεσμων ομολόγων του δημοσίου (8%). 
D Την τελευταία δεκαετία, η βιομηχανική προστιθέμενη αξία αυξήθηκε κατά 2,4% ετησίως στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, έναντι 3% στις Ηνωμένες Πολιτείες και 3,8% στην Ιαπωνία. Το συνολικό 
αποτέλεσμα αντανακλάται επίσης στους επιμέρους κλάδους. Στους μεταποιητικούς κλάδους, 
μόνο οι κλάδοι των τροφίμων, των ποτών, του καπνού, του ξύλου και των επιπλώσεων 
αναπτύχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση με γρηγορότερους ρυθμούς από ό,τι στις Ηνωμένες 
Πολιτείες και στην Ιαπωνία, στο διάστημα 1985-1995. 
Όλοι οι κλάδοι, των οποίων η ανάπτυξη σε προστιθέμενη αξία στην Ευρώπη ήταν ισοδύναμη ή 
υπέρτερη των αντίστοιχων στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στην Ιαπωνία, πραγματοποίησαν 
αυξήσεις της παραγωγικότητας ισοδύναμες ή υπέρτερες των αντίστοιχων των κυριότερων 
ανταγωνιστών τους. Στους τομείς που αναπτύχθηκαν με αργότερους ρυθμούς στην Ευρώπη, η 
αύξηση της παραγωγικότητας ήταν χαμηλότερη. Επίσης, οι κλάδοι με μέσες ή καλές 
συγκριτικές επιδόσεις ανάπτυξης διατήρησαν υψηλότερους επενδυτικούς ρυθμούς απ' ό,τι οι 
ανταγωνιστές τους. 
3. Κόστος των βασικών συστατικών στοιχείων της παραγωγής 
Προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές οι επιχειρήσεις, καλούνται να τιθασσεύσουν το 
ανά μονάδα κόστος, είτε αυξάνοντας την αποδοτικότητα, είτε ελέγχοντας το κόστος των 
συστατικών στοιχείων της παραγωγής, είτε συνδυάζοντας τα δύο. Τα επιμέρους στοιχεία 
κόστους φαίνονται διαφορετικά εάν εξετάζονται υπό το πρίσμα της μεταποιητικής επιχείρησης 
παρά υπό το πρίσμα της οικονομίας, στο σύνολο της. Για την μεμονωμένη βιομηχανική 
επιχείρηση, οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών αντιπροσωπεύουν το 60% του κόστους, 
ακολουθούμενο από το κόστος εργασίας, που αντιπροσωπεύει το 30% (και 70% 
προστιθέμενης αξίας), ενώ τα υπόλοιπα αντιστοιχούν στο κόστος χρηματοδότησης. 
5 Ανακοίνωση της Επιτροπής για την πρόσβαση στις αγορές της 14.2.1996, COM(96)53 
Αφού οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών συνιστούν ένα τόσο μεγάλο τμήμα του κόστους, η 
πρόσβαση σε συμφέροντες προμηθευτές αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη 
ανταγωνιστικότητας. Η ενέργεια, το νερό και οι υπηρεσίες παραγωγού (επικοινωνίες, 
μεταφορά, χρηματοοικονομικές και επιχειρηματικές υπηρεσίες) αντιπροσωπεύουν, αμέσως ή 
εμμέσως, άνω του ενός πέμπτου του κόστους παραγωγής. Στην Ευρώπη, οι τιμές των 
βασικών στοιχείων παραγωγής όσον αφορά τις υπηρεσίες, παραμένουν υψηλότερες απ' 
ό,τι οι αντίστοιχες των κυριότερων ανταγωνιστών. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, μετά την 
εισαγωγή του ανταγωνισμού, η τιμή των υπεραστικών κλήσεων μειώθηκε κατά 18 έως 35% 
στην περίοδο 1990-1994. Ελλείψει ανταγωνισμού, οι τιμές μειώθηκαν κατά 12 έως 16%. Στην 
ενέργεια, οι τιμές του αερίου μειώθηκαν παράλληλα με τις τιμές του πετρελαίου, πλην όμως, 
κατά μέσον όρο, παραμένουν ακριβότερες κατά 30% απ'ό,τι οι αντίστοιχες των ΗΠΑ. Όσον 
αφορά τον ηλεκτρισμό, η διαφορά είναι μεγαλύτερη. 
Οι μεγάλες εταιρείες έχουν πρόσβαση σε σημαντικές πηγές διεθνών αποταμιευτικών 
κεφαλαίων και σύνθετα χρηματοδοτικά μέσα, με σύγχρονη κεφαλαιουχική υποδομή. Είναι σε 
θέση να χρηματοδοτούν επενδύσεις υπό ευνοϊκούς όρους. Οι περισσότερες μικρές εταιρείες 
παραμένουν εκτός χρηματιστηρίου, συχνά είναι προσανατολισμένες προς την τοπική αγορά 
και στηρίζονται σε άκρως παραδοσιακές πηγές χρηματοδότησης των επενδύσεων. Βασίζονται 
σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό στα αδιανέμητα κέρδη, τα οποία υπόκεινται σε υψηλές 
φορολογικές κυρώσεις, και στα τραπεζικά δάνεια. Από το 1980, τα μέσα ονομαστικά 
μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Ευρώπη έχουν παραμείνει σε κατά μία ή δύο εκατοστιαίες 
μονάδες υψηλότερα επίπεδα από αυτά στις Ηνωμένες Πολιτείες, και κατά 4 ποσοστιαίες 
μονάδες από αυτά στην Ιαπωνία. Το κατ'εκτίμησην κόστος άντλησης δανειακών κεφαλαίων 
υποδηλώνει επίσης υψηλότερο χρηματοδοτικό κόστος στην Ευρώπη, ιδίως δε μεταξύ των 
μικρότερων κρατών μελών. Μεταξύ των παραγόντων που συνέβαλαν στην ύπαρξη 
υψηλότερου κόστους κεφαλαίου στην Ευρώπη, μπορούν να αναφερθούν οι πληθωριστικές 
προσδοκίες, τα υψηλά δημόσια ελλείμματα, η έλλειψη ανταγωνισμού μεταξύ των 
χρηματοδοτικών οργανισμών και οι περιορισμοί στις διασυνοριακές επενδύσεις. 
Το τρίτο στοιχείο που συγκροτεί την βάση του κόστους της βιομηχανίας είναι το στοιχείο της 
εργασίας. Οι εξελίξεις στο κόστος της εργασίας συνδέονται στενά με τις συνολικές 
μακροοικονομικές εξελίξεις. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η οικονομία της ΕΕ πέρασε από μια 
δύσκολη περίοδο προσαρμογής, όχι μόνο εις ό,τι αφορά τις δομικές μεταβολές, αλλά 
προκειμένου να τιθασσευθούν οι πληθωριστικές πιέσεις και το κόστος και να αποκατασταθεί η 
κερδοφορία των επενδύσεων κεφαλαίου. Κατά τη δεκαετία του '70, ο πληθωρισμός 
υπερέβαινε το 10%, περιορισθείς στο 5% στις αρχές της δεκαετίας του '90, και στο 3% 
σήμερα. Οι πληθωριστικές προσδοκίες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο στο οποίο 
διενεργήθηκαν οι μισθολογικές διαπραγματεύσεις. Σήμερα, η Ένωση έχει να επιδείξει 
θετικούς θεμελιώδεις οικονομικούς δείκτες. Ο πληθωρισμός βρίσκεται σήμερα στο 
χαμηλότερο σημείο στο οποίο βρέθηκε ποτέ και βαίνει μειούμενος, οι πιέσεις από τις 
συναλλαγματικές ισοτιμίες έχουν σταδιακά αμβλυνθεί, το παγκόσμιο εμπόριο αναπτύσσεται με 
υγιείς ρυθμούς, και η επενδυτική κερδοφορία βελτιώνεται. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η 
ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να πλήττεται από ορισμένα προβλήματα κόστους και 
παραγωγικότητας. 
Από πλευράς ανταγωνιστικότητας, είναι αναγκαίο να υπολογισθούν όλα τα βάρη που 
επωμίζεται ο εργοδότης κατά την πρόσληψη προσωπικού και στη συνέχεια να συναρτηθεί το 
ολικό κόστος εργασίας με την παραγωγικότητα, προκειμένου να προσδιορισθεί το μοναδιαίο 
κόστος εργασίας . Στην πράξη, το μοναδιαίο κόστος εργασίας είναι δύσκολο να υπολογισθεί, 
και για τον λόγο αυτό είναι σχετικά λίγες οι περιπτώσεις ενός πέραν πάσης αμφιβολίας 
προσδιορισμού του μοναδιαίου κόστους εργασίας. Τις τελευταίες δεκαετίες, η Ευρωπαϊκή 
Ένωση περιόρισε σταδιακά τον πληθωρισμό της και μείωσε το μερίδιο των μισθών στο ΑΕΠ σε 
επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας. Συνέχισε επίσης να 
βελτιώνει την παραγωγικότητα της σε σύγκριση με αυτήν των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως εκ 
Το ολικό κόστος εργασίας συγκροτείται από την κοινωνική ασφάλιση και τη φορολόγηση, επιπλέον των ημερομισθίων 
και μισθών. Δεν πρέπει να συγχέεται με το εισόδημα. Το μοναδιαίο κόστος εργασίας συνδυάζει την παραγωγικότητα με 
το ολικό κόστος εργασίας, ώστε να προκύψει το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος. Η υψηλή παραγωγικότητα 
δύναται να αντισταθμίσει το υψηλό κόστος εργασίας. 
8 
τούτου, από το 1980, το πραγματικό μοναδιαίο κόστος εργασίας στην ΕΕ σημείωσε σταδιακή 
μείωση. 
Στον τομέα της μεταποίησης, η κατάσταση είναι λιγότερο σαφής και πιθανότατα λιγότερο 
ικανοποιητική. Τα τελευταία χρόνια, λόγου χάριν, ενώ το πραγματικό μοναδιαίο κόστος 
εργασίας στο σύνολο της οικονομίας της ΕΕ μειώθηκε κατά 5% σε σχέση με αυτό των 
Ηνωμένων Πολιτειών, από τις υπάρχουσες ενδείξεις συνάγεται ότι το πραγματικό μοναδιαίο 
κόστος εργασίας στη μεταποίηση αυξήθηκε κατά 1 -2% συνολικά. 
Μια θεμελιώδης διαφορά στη δομή του κόστους εργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των Ηνωμένων Πολιτειών έγκειται στο μη μισθολογικό κόστος και στους φόρους, 
αντανακλώντας τον βαθμό στον οποίο ορισμένες υπηρεσίες - υγεία, συντάξεις κλπ. -
χρηματοδοτούνται μέσω της φορολόγησης ή από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους. Ένα 
ζήτημα που προβληματίζει ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση και που αναφέρεται στο Λευκό 
Βιβλίο είναι ο τρόπος με τον οποίο το μη μισθολογικό κόστος επιβαρύνει ιδιαίτερα στις 
χαμηλότερες βαθμίδες της κλίμακας. Η ζήτηση για ανειδίκευτη εργασία σε σχέση με την 
ειδικευμένη παρουσιάζει πτώση, και τα προβλήματα απασχόλησης είναι ιδιαίτερα σοβαρά για 
τους ανειδίκευτους. Η μείωση των επιπέδων του μη μισθολογικού κόστους σε σχέση με τις 
ανώτερες βαθμίδες της κλίμακας, θα μπορούσε να συμβάλει στο να καταστεί ελκυστικότερη η 
πρόσληψη ανειδίκευτου προσωπικού. 
Η αύξηση του μισθολογικού κόστους είναι τώρα σχετικά μέτρια. Η υπό εξέλιξη αναμόρφωση 
του φορολογικού συστήματος και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, αναμένεται να 
συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους εργασίας, μολονότι η κύρια προσπάθεια για την 
διατήρηση του μοναδιαίου κόστους σε χαμηλά επίπεδα θα κατευθυνθεί, όπως και κατά το 
παρελθόν, στην επιδίωξη βελτιώσεων παραγωγικότητας στο πλαίσιο μιας οικονομίας υψηλών 
εισοδημάτων και υψηλών δεξιοτήτων. 
4. Οι επενδύσεις στη βιομηχανία 
Σε μεγάλο βαθμό, οι βελτιώσεις παραγωγικότητας εξαρτώνται από τις επενδύσεις, τόσο τις 
υλικές όσο και τις άυλες. Οι επενδύσεις σης μονάδες και στον εξοπλισμό όχι μόνο αυξάνουν 
την παραγωγική δυναμικότητα αλλά και ενσωματώνουν την τεχνολογική πρόοδο. Η επενδυτική 
προσπάθεια της Ιαπωνίας σε μονάδες και εξοπλισμό υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική, 
κορυφωθείσα στις αρχές της δεκαετίας - τριπλάσια επίπεδα αυτών των αρχών της δεκαετίας 
του 70, προτού υποχωρήσουν κατά την τρέχουσα ύφεση. Μέχρι το 1990, οι επενδύσεις σε 
εξοπλισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη ακολούθησαν παράλληλη πορεία, μέχρι 
τη στιγμή κατά την οποία οι επενδύσεις των ΗΠΑ άρχισαν να εμφανίζουν ραγδαία άνοδο. 
Στον τομέα των άυλων επενδύσεων, και ειδικότερα όσον αφορά τη σημασία που διατηρεί για 
την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας η διαχείριση της ποιότητας, η Παγκόσμια Έκθεση για 
την Ανταγωνιστικότητα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τα διάφορα περί 
ανταγωνιστικότητας στοιχεία χωρών απ' όλο τον κόσμο. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών 
δείχνουν ότι οι τυχόν μεταβολές στα επίπεδα της ποιότητας αντανακλώνται στην εφαρμογή 
κατάλληλων στρατηγικών διαχείρισης της ποιότητας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπερνούν 
μάλιστα την Ιαπωνία όσον αφορά την ποιότητα, για πρώτη φορά από τα μέσα της δεκαετίας 
του '70. Οι τάσεις αυτές επιβεβαιώνονται στους τομείς του βαθμού ικανοποίησης του πελάτη 
καθώς και της ύπαρξης κινήτρων των εργαζομένων, και της ποιότητας των βιομηχανικών 
σχέσεων. 
Η έρευνα και ανάπτυξη αντιπροσωπεύει μια άλλη σημαντική μορφή άυλων επενδύσεων, όπου 
οι ευρωπαϊκές επιδόσεις είναι ανεπαρκείς. 
ΟΛΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ Ε&Α ΔΑΠΑΝΕΣ Ε&Α ΤΗΣ 
ως%ΤΟΥΑΕΠ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
• ως % του ΑΕΠ 
Ευρωπαϊκή Ένωση 1,9% 1,0% 
Ηνωμένες Πολιτείες 2,5% 1,6% 
Ιαπωνία 3,0% 2,2% 
III. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ 
Επισημαίνονται δύο κύριες αιτίες των φτωχών ανταγωνιστικών επιδόσεων της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας: η λειτουργία των αγορών και η καινοτομία. Πρέπει να υπογραμμισθεί η 
θεμελιώδης συμπληρωματικότητα μεταξύ των αποδοτικών αγορών και των υψηλών επιπέδων 
καινοτομίας και άυλων επενδύσεων. Κρίσιμοι παράγοντες για την καινοτομία είναι η άρση των 
εμποδίων στην πρόσβαση στις αγορές βασικών προϊόντων και η εξασφάλιση της ικανότητας 
των αγορών κεφαλαίου και εργασίας να ανταποκριθούν στις ανάγκες των νέων μορφών 
επενδύσεων και οργάνωσης της εργασίας. Χωρίς επαρκή ελευθέρωση των αγορών, δεν θα 
υλοποιηθούν τα οφέλη από τις άυλες επενδύσεις, που πρέπει να αποτελούν τη βάση του 
ευρωπαϊκού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Ταυτόχρονα, οι αποδοτικές αγορές δεν 
επαρκούν για την εξασφάλιση του υψηλού επιπέδου άυλων επενδύσεων που απαιτούνται 
προκειμένου να σημειωθούν περαιτέρω βήματα προόδου στο βιοτικό επίπεδο και να 
εξασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη είναι υψηλής εντάσεως δεξιοτήτων και τεχνογνωσίας. 
1. Λειτουργία των αγορών 
Οι περιορισμοί στην πρόσβαση στις αγορές οδηγούν σε περιορισμένη αποδοτικότητα, 
ανεπαρκή καινοτομία και ανάπτυξη. Η αναγνώριση του υψηλού κόστους των περιορισμών στην 
πρόσβαση στις αγορές οδήγησε σε ισχυρή ροπή των ανεπτυγμένων χωρών προς την 
ελευθέρωση των αγορών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το πρόγραμμα για την Ενιαία Αγορά, σε 
συνδυασμό με τις περί ανταγωνισμού και εμπορίου πολιτικές, είχε ως αποτέλεσμα το 
σημαντικό άνοιγμα αγορών, ιδίως για τα μεταποιημένα προϊόντα. 
Αγορές προϊόντων 
Η Ενιαία Αγορά είχε ως αποτέλεσμα την άρση των εμποδίων στο εμπόριο και διευκόλυνε την 
πρόσβαση αγοράς. Ωστόσο, σε ορισμένες στρατηγικές αγορές, τα αποτελέσματα ήταν πιο 
περιορισμένα. Μεταξύ των κλάδων στους οποίους επετεύχθη ελάχιστη πρόοδος όσον αφορά 
την άρση των εμποδίων στην πρόσβαση, είτε στην ενίσχυση των διμερών οικονομικών 
σχέσεων, είτε μέσω διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του Γύρου της 
Ουρουγουάης, στο πλαίσιο του προγράμματος της Ενιαίας Αγοράς ή εθνικών προγραμμάτων 
περιλαμβάνονται οι κλάδοι που εφοδιάζουν κυβερνητικές αγορές (δημόσιες προμήθειες), οι 
επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και πολλές υπηρεσίες. Σημειωτέον ότι πολλοί περιορισμοί όσον 
αφορά την πρόσβαση αγοράς, ιδίως στις υπηρεσίες, απορρέουν από τις ενέργειες εθνικών 
κυβερνήσεων. Μεταξύ των κλάδων στους οποίους εξακολουθούν να ισχύουν εθνικοί 
περιορισμοί, περιλαμβάνονται οι επιχειρησιακές υπηρεσίες, οι κατασκευές και η διανομή. 
Συνολικά, οι τομείς στους οποίους παραμένουν λίγο ή πολύ σοβαροί περιορισμοί, 
αντιπροσωπεύουν το μισό περίπου του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. 
10 
η 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής περί Υπηρεσιών Γενικού Ενδιαφέροντος στην Ευρώπη 
καθορίζει σειρά αρχών που αποτελούν κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής στον εν λόγω 
τομέα. Με τον όρο Υπηρεσίες Γενικού Ενδιαφέροντος νοούνται εν προκειμένω οι υπηρεσίες 
τις οποίες τα κράτη μέλη υπάγουν σε ειδικές υποχρεώσεις, με βάση ένα περί γενικού 
ενδιαφέροντος κριτήριο, και περιλαμβάνονται κλάδοι όπως τα δίκτυα μεταφορών, η ενέργεια 
και οι επικοινωνίες. Για τον σκοπό αυτόν, η εισαγωγή του ανταγωνισμού στους εν λόγω τομείς 
συνοδεύεται από υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένης της 
παροχής καθολικής υπηρεσίας, η οποία έγκειται στην εξασφάλιση προσβάσεως σε όλους 
τους πολίτες σε υπηρεσίες ποιότητας, σε τιμές προσιτές για όλους. 
Από πλευράς της, η δεύτερη έκθεση της Συμβουλευτικής Ομάδας για την Ανταγωνιστικότητα 
επεσήμανε το γεγονός ότι η ποιότητα των υποδομών αποτελεί τον πρωταρχικό παράγοντα 
επηρεασμού των πολυεθνικών επενδύσεων. Σύμφωνα με την ομάδα, η εισαγωγή 
ανταγωνιστικών δυνάμεων στον τομέα όπου δραστηριοποιούνται οι δημόσιες επιχειρήσεις 
αποδείχθηκε ιδιαίτερα επωφελής για το κράτος (θετικές επιπτώσεις στις δανειακές ανάγκες 
του δημοσίου), για τη βιομηχανία (επιχειρήσεις που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες) 
και για τον καταναλωτή (ανταγωνιστική τιμολόγηση και παροχή υπηρεσιών, καθώς και 
μεγαλύτερη επιλογή). Στα συμπεράσματα της, η ομάδα υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή καλείται 
να ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, παρακολουθώντας, και δημοσιοποιώντας, 
σε ετήσια βάση, συγκριτική αξιολογητική έκθεση για τις βέλτιστες πρακτικές μεταρρύθμισης 
του δημόσιου τομέα και τις βελτιώσεις ανταγωνιστικότητας που επετεύχθησαν στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. 
D Από τις χώρες που έχουν ελευθερώσει στρατηγικού χαρακτήρα υπηρεσίες, υπάρχουν 
ενδείξεις ότι προωθείται σημαντικά η ανάπτυξη και η απασχόληση, πέραν των θετικών 
επιπτώσεων της ύπαρξης χαμηλότερων τιμών και καλύτερων υπηρεσιών: 
- Οι τηλεπικοινωνίες αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, δεδομένου ότι σειρά 
καινοτόμων υπηρεσιών εξαρτάται από ανοικτά και αποδοτικά δίκτυα τηλεπικοινωνιών, για 
την ανάπτυξη τους. Επί παραδείγματι, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τιμή των υπεραστικών και 
διεθνών κλήσεων, καθώς και των μισθωμένων γραμμών, είναι σημαντικά χαμηλότερη απ' ό,τι 
στην Ευρώπη, παρέχοντας κατ'αυτόν τον τρόπο στις επιχειρήσεις που εξαρτώνται σε μεγάλο 
βαθμό από τις επικοινωνίες, ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, ο 
απεριόριστος αριθμός τοπικών κλήσεων συμπεριλαμβάνεται συνήθως στο μίσθωμα σταθερής 
τηλεφωνικής γραμμής· αυτό απετέλεσε ισχυρό κίνητρο για την προσφυγή στο Internet. Στην 
Ευρώπη, αντίθετα, οι συνδέσεις Internet πληρώνονται με τοπικά τιμολόγια και ανάλογα με την 
διάρκεια. Τα κλειστά δίκτυα έχουν επίσης παρεμποδίσει την ανάπτυξη υπηρεσιών τεχνολογίας 
των πληροφοριών, περιορίζοντας το φάσμα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η ύπαρξη μη 
ανταγωνιστικών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιβράδυνσης 
της ανάπτυξης της Κοινωνίας της Πληροφορίας στην Ευρώπη. Εκεί όπου άνοιξαν οι αγορές, 
ακολούθησε σημαντική δημιουργία θέσεων εργασίας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών 
(συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού). Λόγου χάριν, στην Φινλανδία, η απασχόληση στις 
τηλεπικοινωνίες αυξήθηκε μετά την ελευθέρωση κατά 20% ταχύτερα απ' ό,τι η εν γένει 
απασχόληση. 
- Η ελευθέρωση των όρων προσβάσεως στις αγορές μεταφορών βελτιώνει την 
ανταγωνιστικότητα των κλάδων των οδικών, αεροπορικών και πλωτών μεταφορών, 
επιτυγχάνοντας σημαντικές οικονομίες. Πρέπει εξάλλου να αναμένονται περαιτέρω θετικές 
εξελίξεις, στον βαθμό που οι δομές της αγοράς προσαρμόζονται στο πιο φιλελεύθερο 
κανονιστικό περιβάλλον. Όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές, οι οποίες αποτελούν 
ζωτικό μέσο επικοινωνίας για τους επιχειρηματίες, η ύπαρξη σειράς διμερών συμφωνιών 
συνεργασίας μεταξύ εθνικών αερομεταφορέων κατά το παρελθόν φαίνεται ότι αναίρεσε 
ορισμένα από τα πλεονεκτήματα που θα έπρεπε να αναμένονται από την ελευθέρωση. Η 
ουσιαστική ελευθέρωση της πρόσβασης στις σιδηροδρομικές υπηρεσίες έχει 
πραγματοποιήσει λιγότερα βήματα απ' ό,τι άλλες μορφές μεταφορών, παρά την 
Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις Υπηρεσίες Γενικού Ενδιαφέροντος στην Ευρώπη, της 11.9.1996, COM(96) 443 
τελικό 
11 
στρατηγική σημασία της στην άμβλυνση των προβλημάτων που προκύπτουν από την 
κυκλοφοριακή συμφόρηση. 
- Η ενέργεια αποτελεί έναν άλλον τομέα όπου η ελευθέρωση θα ωφελήσει τη βιομηχανία, 
αφ'ης στιγμής ολοκληρωθεί στην πράξη η Ενιαία Αγορά. Έχει πραγματοποιηθεί κάποια 
πρόοδος όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια. 
- Παρά την ύπαρξη της νομοθεσίας για την Ενιαία Αγορά, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 
παραμένουν κατακερματισμένες, με μικρό διασυνοριακό ανταγωνισμό. Η σημειωθείσα 
αύξηση του ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα, μπορεί να αποδοθεί κυρίως στις 
τεχνολογικές εξελίξεις - όπως οι τηλετραπεζικές υπηρεσίες - που επιτρέπουν στις τράπεζες 
να παρέχουν υπηρεσίες σε σημαντικά χαμηλότερο κόστος. 
- Η μικρότερη πρόοδος στην άρση των περιορισμών προσβάσεως στις αγορές επετελέσθη 
στις επιχειρηματικές υπηρεσίες. Το μάρκετιγκ παραμένει πεδίο στο οποίο πληθώρα 
εθνικών περιορισμών εμποδίζουν τη βιομηχανία να αναπτύξει συντονισμένα διασυνοριακά 
προγράμματα μάρκετιγκ. Το πρόσφατο Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για τις Εμπορικές 
Επικοινωνίες στην Ενιαία Αγορά περιγράφει λεπτομερέστερα την κατάσταση . Οι 
επαγγελματικές υπηρεσίες παραμένουν ένα απαραβίαστο ακόμη από τον ανταγωνισμό 
οχυρό. Η θέσπιση και εφαρμογή της απαιτούμενης νομοθεσίας για την ελευθέρωση και, 
στη συνέχεια, η εξασφάλιση της συνέπειας μεταξύ διαφόρων πολιτικών, ώστε να 
αποκομιστούν τα προσδοκώμενα οφέλη, αποτελούν πεδία στα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση 
καλείται να βελτιώσει τις επιδόσεις της προκειμένου να αρθεί ένα σοβαρό ανταγωνιστικό 
μειονέκτημα για τη βιομηχανία. 
Η ανταγωνιστική ένταση στις αγορές μπορεί επίσης να υπονομευθεί από την συνεχιζόμενη 
επιδότηση επιχειρήσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις αποτυχιών, είναι δυνατόν οι επιδοτήσεις 
να επιδράσουν θετικά στην ανταγωνιστικότητα (λόγου χάριν οι επιδοτήσεις των μικρού και 
μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων για Ε&Α ή για την δημιουργία επιχειρήσεων) ή ενδέχεται να 
απαιτείται η ευθυγράμμιση τους με ορισμένους κοινοτικούς στόχους, όπως η οικονομική και 
κοινωνική συνοχή (περιφερειακή βοήθεια και βοήθεια για εκπαιδευτικούς σκοπούς). Ωστόσο, 
οι κρατικές ενισχύσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στην Ευρώπη, όπου 
οι κρατικές ενισχύσεις μόνο στην μεταποιητική βιομηχανία ανήλθαν συνολικά σε 34 
δισεκατομμύρια ECU το 1992, δηλαδή 1.200 ECU για κάθε εργαζόμενο στον βιομηχανικό 
τομέα. Μολονότι οι κρατικές ενισχύσεις επικεντρώνονται στην μεταποίηση, δημιουργούν 
επίσης προβλήματα σε ορισμένες ειδικές υπηρεσίες που βρίσκονται στο στάδιο της 
ελευθέρωσης. Λόγου χάριν, στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, οι υψηλές επιδοτήσεις 
ενδέχεται να υπονομεύσουν τις μέσω της ελευθέρωσης των αγορών προσπάθειες εισαγωγής 
περισσότερων ανταγωνιστικών στοιχείων. Η κατάσταση αυτή ώθησε την Εππροπή να θεσπίσει 
ειδικό καθεστώς ενισχύσεων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. 
ΚεΦαλαιανορά 
Η ελευθέρωση της κυκλοφορίας των κεφαλαίων αποτελεί σημαντικό επίτευγμα του 
προγράμματος για την ενιαία αγορά. Παραμένουν εν τούτοις διάφορες ατέλειες και 
περιορισμοί στις κεφαλαιαγορές που ; ελαττώνουν τις δυνατότητες των ευρωπαϊκών 
εταιρειών να αντλούν μετοχικό κεφάλαιο για να πραγματοποιούν επενδύσεις. Στον τομέα 
των ενυπόθηκων δανείων, υπάρχει άνιση πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές με σκοπό την 
αναχρηματοδότηση. Υπάρχουν προβλήματα επίσης σε ορισμένες αγορές ομολογιών. Οι 
διαφορές στη φορολογία των εισοδημάτων από επενδύσεις συνεχίζουν να διαιωνίζουν τις 
στρεβλώσεις στην κίνηση κεφαλαίων μεταξύ των κρατών μελών. Οι ασφαλιστικές εταιρείες 
συχνά περιορίζονται ως προς τον τύπο επένδυσης και χώρας στον οποίο διατηρούν τα 
αποθεματικά τους. Σε πολλά κράτη μέλη, οι πανευρωπαϊκές δραστηριότητες των 
συνταξιοδοτικών ταμείων παρακωλύονται σοβαρά. Το σχετικά μεγάλο μερίδιο επενδύσεων σε 
ξένους τίτλους των ταμείων που εδρεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες 
οφείλεται στο γεγονός ότι αυτές οι δύο χώρες, καθώς και η Ιρλανδία, είναι οι μόνες όπου οι 
επενδύσεις των συνταξιοδοτικών ταμείων δεν υπόκεινται σε περιορισμούς. 
COM(96) 192 τελικό της 8.5.1996 
12 
Αγορά εονασίαο 
Η καλύτερη λειτουργία της αγοράς εργασίας θεωρείται γενικά ως ζωτικής σημασίας 
παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ακριβώς όπως η 
ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, καθεαυτή, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το 
επίπεδο απασχόλησης. 
Κατά βάση, υπάρχει ανάγκη για ριζική επανεξέταση όλων των σχετικών συστημάτων της 
αγοράς εργασίας -προστασία της απασχόλησης, εργάσιμος χρόνος, κοινωνική προστασία και 
θέματα υγείας και ασφάλειας - ώστε να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο της εργασίας 
διαφορετικά οργανωμένο, στον οποίο ιδίως τα όρια μεταξύ της εργασίας και του ελεύθερου 
χρόνου, της εργασίας και της εκμάθησης, της μισθωτής και της ανεξάρτητης εργασίας είναι, ή 
μπορεί να είναι στο μέλλον, λιγότερο σαφώς καθορισμένα. Η έννοια της εξασφάλισης για τους 
εργαζόμενους πρέπει να αναδιατυπωθεί, εστιάζοντας περισσότερο στην εξασφάλιση που 
στηρίζεται στη δυνατότητα παροχής απασχόλησης και στην αγορά εργασίας και λιγότερο 
στην εξασφάλιση που στηρίζεται στον μεμονωμένο χώρο εργασίας. Πρέπει να επικεντρωθεί 
στην εξασφάλιση που θα προκύψει από τις αλλαγές και όχι στην εξασφάλιση που στρέφεται 
εναντίον των αλλαγών. 
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, τα κράτη μέλη έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές 
αλλαγές προκειμένου να εισαγάγουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας μέσω 
αλλαγών στο κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την απασχόληση. Ουσιαστικά όλα τα κράτη μέλη 
έχουν προχωρήσει σε σημαντική μείωση των κανονιστικών ρυθμίσεων που αφορούν το χρόνο 
απασχόλησης και οι κανόνες σχετικά με την πρόσληψη και την παύση των εργαζομένων έχουν 
αναθεωρηθεί και οι περιορισμοί έχουν ελαττωθεί στο ένα τρίτο των κρατών μελών. Έχει γίνει 
ευκολότερο για τους εργοδότες να προσλαμβάνουν εργαζομένους μειωμένης απασχόλησης 
και προσωρινούς, και οι δυνατότητες για αυτοαπασχόληση έχουν αυξηθεί αρκετά. Τα κράτη 
μέλη έχουν εστιάσει τις προσπάθειες τους στην αλλαγή των μέτρων τα οποία σήμερα 
εκμηδενίζουν τις προοπτικές απασχόλησης των ασθενέστερων ομάδων, όπως οι ανειδίκευτοι 
νέοι ή/και άλλοι εργαζόμενοι με λίγη πείρα. 
Η έλλειψη ευελιξίας της αγοράς εργασίας οφείλεται σε διάφορους λόγους, οι οποίοι δεν 
συνδέονται απαραιτήτως με τους κανόνες και τους όρους που διέπουν την απασχόληση. 
Παραδείγματος χάριν, τα συνταξιοδοτικά προγράμματα των επιχειρήσεων συχνά θέτουν σε 
μειονεκτική θέση αυτούς που αλλάζουν εργασία δεδομένου ότι το δικαίωμα της συμμετοχής 
στα κέρδη συχνά αυξάνεται κατακόρυφα τα τελευταία έτη πριν την συνταξιοδότηση. Οι 
αγορές κατοικίας στην Ευρώπη αποθαρρύνουν επίσης την γεωγραφική κινητικότητα σε 
διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Οχι μόνο υφίστανται σημαντικές διαφορές στις τιμές των 
κατοικιών μεταξύ των περιοχών με υψηλή και αυτών με χαμηλή ανεργία, αλλά και^η έλλειψη 
στέγης προς ενοικίαση, ως αποτέλεσμα των περιοριστικών διατάξεων για τις μισθώσεις, 
δυσχεραίνει σημαντικά την αλλαγή περιοχής. 
D Οι ανεπάρκειες στην λειτουργία των αγορών εργασίας στα κράτη μέλη οφείλονται εν μέρει 
στα ακατάλληλα, ή ξεπερασμένα, συστήματα ή κανονιστικές ρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, 
που μπορούν να περιορίσουν την εσωτερική και εξωτερική ευελιξία και την ικανότητα των 
εταιριών για δημιουργία θέσεων εργασίας. Τα επίπεδα κανονιστικής ρύθμισης της αγοράς 
εργασίας ποικίλλουν αρκετά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι, 
ενώ η απόδοση της απασχόλησης καθορίζεται πρώτιστα από την απόδοση της οικονομίας 
συνολικά, οι κανονιστικές ρυθμίσεις της αγοράς εργασίας μπορούν να επηρρεάσουν το 
επίπεδο της δημιουργίας απασχόλησης ή, τουλάχιστον, την ταχύτητα με την οποία οι εταιρίες 
προσαρμόζουν το εργατικό δυναμικό τους για να ανταποκριθούν στις αλλαγές που 
συμβαίνουν γύρω τους. Οι περιορισμοί στη δυνατότητα των επιχειρήσεων να προσαρμόσουν 
το εργατικό δυναμικό τους οι οποίοι είτε έχουν τη μορφή κανονιστικών ρυθμίσεων είτε 
σχετίζονται με το κόστος της πρόσληψης και παύσης των εργαζομένων είναι πιθανό, όταν είναι 
υπερβολικοί ή ξεπερασμένοι, να επηρρεάσουν την οικονομική επίδοση των επιχειρήσεων, αν 
και, στην πράξη, οι επιχειρήσεις βρίσκουν συχνά τρόπους να παρακάμπτουν μερικές από 
αυτές τις επιπτώσεις μέσω αυξημένης χρήσης της προσωρινής εργασίας και άλλων άτυπων 
ρυθμίσεων εργασίας. 
13 
- Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η αυξανόμενη ευελιξία πρέπει να συνδυαστεί με 
ικανοποιητικό επίπεδο σταθερότητας και ασφάλειας της απασχόλησης προκειμένου να 
προκύψουν όλα τα δυνατά οφέλη. Η αποτελεσματική χρήση του ανθρώπινου δυναμικού 
παραμένει ένα βασικό στοιχείο για την αύξηση της παραγωγικότητας και επίσης για την 
εσωτερική ευελιξία. Η αυξανόμενη αστάθεια της απασχόλησης εμπεριέχει τον κίνδυνο να 
μην γίνονται επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, ειδικότερα για την επαγγελματική 
κατάρτιση των εργαζομένων που είναι απαραίτητη για να υπάρξει μακρόπνοη ανάπτυξη και 
αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Η επαγγελματική κατάρτιση και η συνεχής αναβάθμιση 
των δεξιοτήτων αποτελεί (και στο μέλλον θα αποτελεί ακόμη περισσότερο) επένδυση σε 
άυλους πόρους με πραγματικά και αυξανόμενα οφέλη τόσο για την βιομηχανία όσο και για 
τους εργαζόμενους. Μια βιομηχανική στρατηγική για υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων, υψηλή 
παραγωγικότητα και υψηλή ποιότητα θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας 
και την ικανότητα απασχόλησης των εργαζομένων όπως εξηγείται στη συνέχεια. 
- Η διαπραγμάτευση των αμοιβών ανά τομέα είναι ο επικρατών τρόπος διαπραγμάτευσης 
στην Ευρώπη, ενώ η διαπραγμάτευση σε επίπεδο επιχείρησης είναι συνηθισμένη στις 
Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία. Το επίπεδο διαπραγμάτευσης των αμοιβών τίθεται 
συνήθως από τους κοινωνικούς εταίρους, και αυτοί πρέπει να συμφωνήσουν σχετικά με 
οποιεσδήποτε αλλαγές στις υφιστάμενες ρυθμίσεις. Οι διαφορετικές μορφές 
διαπραγμάτευσης των αμοιβών έχουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τους και δεν 
είναι δυνατό να εξαχθεί σήμερα το συμπέρασμα ότι μια συγκεκριμένη μορφή είναι από τη 
φύση της ανώτερη από κάποια άλλη. Αφενός, παραδείγματος χάριν, η συγκεντρωτική ή ανά 
τομέα διαπραγμάτευση έχει χρησιμοποιηθεί για την επιτυχή εισαγωγή του μετριασμού των 
αμοιβών σε ορισμένες χώρες, με σημαντική επίδραση στον πληθωρισμό καθώς και στις 
δαπάνες. Συμβάλλει επίσης στην διαφάνεια των αμοιβών και στην κοινωνική και 
περιφερειακή συνοχή. Αφετέρου, ωστόσο, η διαπραγμάτευση ανά τομέα οδηγεί επίσης σε 
συγκρίσιμα επίπεδα αμοιβών μεταξύ επιχειρήσεων ανεξάρτητα από το επίπεδο 
παραγωγικότητας και, σε διαφορετικές περιοχές της ίδιας χώρας, ανεξάρτητα από τις 
διαφορές στη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού. 
- Τα ωράρια εγασίας διέπονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και από την 
νομοθεσία. Οι περιορισμοί στα ωράρια εργασίας που θέτουν τα κράτη μέλη είναι 
ανεξάρτητοι από τα κατώτατα επίπεδα που καθορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, τα οποία 
επιτρέπουν σημαντική ευελιξία κατά την εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο. Αυτοί οι 
περιορισμοί επηρεάζουν το χρόνο κατά τον οποίο εκτελείται η εργασία, με αποτέλεσμα να 
παρακωλύεται η δυνατότητα λειτουργίας των επιχειρήσεων με το βέλτιστο τρόπο ώστε να 
γίνεται η καλύτερη δυνατή χρήση των υφιστάμενων ή μελλοντικών επενδύσεων. Το επίπεδο 
χρησιμοποίησης του κεφαλαίου επομένως μειώνεται. Ορισμένες υπηρεσίες, όπως η 
δυνατότητα για τα καταστήματα να παραμένουν ανοικτά για να καλύψουν τις απαιτήσεις 
εκείνων που εργάζονται κατά τη διάρκεια των κανονικών ωρών, αποτρέπονται από το να 
αναπτυχθούν όπως θα μπορούσαν. Οι καινοτόμες χρήσεις των ελαστικών ωραρίων 
εργασίας μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε δημιουργία σημαντικού αριθμού νέων θέσεων 
εργασίας. 
Οι αγορές εργασίας που λειτουργούν σωστά ανταποκρίνονται στον παγκόσμιο ανταγωνισμό 
και τις τεχνολογικές εξελίξεις που, περικόπτοντας το χρόνο, αυξάνουν την ταχύτητα με την 
οποία πραγματοποιούνται οι δομικές αλλαγές. 
Η Ευρώπη (και ο κόσμος) εξελίσσονται προς μια οικονομία που βασίζεται περισσότερο στη 
γνώση και όπου οι πληροφορίες και η τεχνολογία παίζουν αποφασιστικό ρόλο, 
αναδιαμορφώνοντας τις δομές των επιχειρήσεων και την οργανωτική τους ικανότητα. Η 
επιτυχία της βιομηχανίας στην αντιμετώπιση της πρόκλησης που αποτελούν αυτές οι αλλαγές 
θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της να βελτιώσει τις δεξιότητες που διαθέτει. Κάθε χρόνο 
τουλάχιστον 10% όλων των θέσεων εργασίας χάνονται και αντικαθίστανται από νέες, 
διαφορετικές εργασίες, σε νέες διαδικασίες, σε νέες επιχειρήσεις, που απαιτούν υψηλότερες 
ή ευρύτερες δεξιότητες. Όμως, αυτές οι αλλαγές δεν έχουν συνοδευθεί από κατάλληλα μέτρα 
για να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν οι δεξιότητες του εργατικού δυναμικού, και έχουν 
οδηγήσει σε έλλειψη δεξιοτήτων και κακό συνδυασμό τους. 
14 
2. Καινοτομία 
D Οι άυλοι παράγοντες παίζουν κυρίαρχο ρόλο στη δυνοπότητα των επιχειρήσεων να επιφέρουν 
αλλαγές και στην ανταγωνιστικότητα τους. Επιτρέπουν στις οικονομίες υψηλής εντάσεως 
γνώσεων να διατηρήσουν την ανταγωνιστική θέση τους έναντι των οικονομιών υψηλής 
εντάσεως πόρων ή εργασίας και να συνεχίσουν να ανεβάζουν το βιοτικό επίπεδο κατά 
περιβαλλοντολογικά αειφόρο τρόπο. Η αποβολή του υλικού χαρακτήρα της οικονομίας 
συνεπάγεται την ολοένα και μεγαλύτερη επένδυση σε άυλα στοιχεία. Οι επενδύσεις σε άυλα 
στοιχεία και η καινοτομία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Ένα υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων 
προάγει την προσαρμοστικότητα και εξασφαλίζει ότι μπορούν να εφαρμοστούν όλο και πιο 
τεχνολογικά προηγμένες διαδικασίες. Η πνευματική ιδιοκτησία αποτελεί την βάση την οποία 
χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για να εκμεταλλευτούν την τεχνολογική ανωτερότητα τους 
προκειμένου να επιτύχουν στον εμπορικό τομέα. Η Πράσινη Βίβλος για την καινοτομία 
αποτελεί μια ευκαιρία να επανεξεταστούν όλα τα στοιχεία που εμποδίζουν την καινοτομία και 
να αναπτυχθεί κοινή προσέγγιση για την εξάλειψη τους . 
Δε&ότητεο 
Παρά την έλλειψη συγκρίσιμων δεδομένων, η εξέταση των συστημάτων εκπαίδευσης και 
κατάρπσης δίνει σημαντικές πληροφορίες για τις σημερινές απαιτήσεις όσν αφορά το 
ανθρώπινο δυναμικό. Ο πολύ ταχύτερος ρυθμός των αλλαγών και η αναγκαιότητα για ένα 
άτομο να αλλάξει εργασία αρκετές φορές κατά τη (διάρκεια της οικονομικά ενεργής ζωής του 
απαιτούν από αυτό να διαθέτει γερά θεμελιωμένη γενική παιδεία πάνω στην οποία να 
οικοδομήσει την μετέπειτα ανάπτυξη των δεξιοτήτων του. Τα συστήματα εκπαίδευσης και 
αρχικής κατάρτισης, επομένως, παρέχουν τα ουσιαστικά θεμέλια για τη συμμετοχή του 
ατόμου σε περαιτέρω κατάρτιση. Τα συστήματα που επιτρέπουν την απόκτηση 
συμπληρωματικών προσόντων - ιδίως αυτών που αποκτούνται μέσω μαθητειών οι οποίες 
επιτρέπουν την απόκτηση των απαραίτητων προσόντων για την ενασχόληση με ένα εμπόριο ή 
μια τέχνη - σε μετέπειτα στάδιο της οικονομικά ενεργής ζωής και τα οποία λαμβάνουν υπόψη 
την προηγούμενη εργασιακή εμπειρία δεν είναι επαρκώς αναπτυγμένα. Το γεγονός αυτό 
περιορίζει το πεδίο για αλλαγή εργασίας και σταδιοδρομίας κατά τη διάρκεια της οικονομικά 
ενεργής ζωής. Περιορίζει επίσης τις προοπτικές της απασχόλησης και υπονομεύει την 
αποδοτικότητα της αγοράς εργασίας. 
Οι δεξιότητες που απαιτούνται για την αποτελεσματική λειτουργία των επιχειρήσεων 
υπερβαίνουν σήμερα τις τεχνικές δεξιότητες που συνδέονται με έναν ιδιαίτερο στόχο ή 
λειτουργία. Ειδικότερα, οι ικανότητες λειτουργίας σε ομάδα, γρήγορης προσαρμογής στις 
μεταβαλλόμενες περιστάσεις και ανάληψης ευθυνών είναι τόσο σημαντικές όσο και οι τυπικές, 
βασικές γνώσεις για συγκεκριμένες πτυχές της παραγωγικής διαδικασίας. Η εφαρμογή 
στρατηγικών διαχείρισης σε θέματα ποιότητας, που αποσκοπούν στη διαχείριση των συνεχών 
αλλαγών που απαιτεί η σύγχρονη βιομηχανία, έχει θεμελιωδώς επηρεάσει τη σημασία και το 
περιεχόμενο της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, δεδομένου ότι αποτελούν 
αναπόσπαστο μέρος της ποιότητας. 
Η ενεργός συμμετοχή της βιομηχανίας είναι ουσιαστικός παράγοντας για την 
αποτελεσματικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και των συστημάτων κατάρτισης. Εν 
τούτοις, όταν μια επιχείρηση αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να πάει χαμένη η επένδυση της στην 
κατάρτιση, τότε πιθανώς να μην προχωρήσει στην απαιτούμενη επένδυση. Ο τομέας στον 
οποίο η ανάπτυξη δεξιοτήτων φαίνεται να είναι ελάχιστη είναι αυτός της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης για μεταβιβάσιμες δεξιότητες τεχνικού χαρακτήρα. Παρατηρείται 
αποτυχία της αγοράς στην παροχή κατάρτισης για μεταβιβάσιμες δεξιότητες, αποτυχία η 
οποία πρέπει να διορθωθεί. 
D Μια βασική αδυναμία των συστημάτων κατάρτισης παραμένει η έλλειψη διαφάνειας και 
αναγνώρισης των προσόντων μεταξύ των κρατών μελών. Ίσως να χρειαστεί να εφαρμοστεί 
μια προσέγγιση εμπνεόμενη από τα πρότυπα που εφαρμόζονται στα προϊόντα εάν θέλουμε η 
COM (95) 688 τελικό 20.12.1995 
15 
αμοιβαία αναγνώριση να γίνει αποτελεσματική ως μέσο βελτίωσης του επιπέδου και της 
αποδοχής των προσόντων. Πρέπει να αναπτυχθούν συστήματα τα οποία να εξασφαλίζουν ότι 
τα συστήματα και η παροχή κατάρτισης είναι υψηλού επιπέδου. Ένας κατάλληλος δρόμος για 
να επιτευχθεί ο ποιοτικός έλεγχος της κατάρτισης θα μπορούσε να είναι μια προσέγγιση 
παρόμοια με αυτήν των ποιοτικών ή/και των περιβαλλοντικών προτύπων η οποία να 
περιλαμβάνει και διαδικασία πιστοποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η εργασία που έχουν ήδη 
πραγματοποιήσει οργανισμοί όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ποιότητας (EOQ), ο οποίος 
έχει αναπτύξει ένα εναρμονισμένο πρόγραμμα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τα προσόντα των 
επαγγελματιών σε θέματα ποιότητας (μηχανικοί, διευθυντές και ελεγκτές ποιότητας), θα 
μπορούσε να αποτελέσει υπόδειγμα. Η ανάπτυξη παρόμοιων τεχνικών αξιολόγησης θέτει τα 
θεμέλια για επιτυχή συγκριτική αξιολόγηση των δεξιοτήτων. 
Τεγνολονία 
Η Ευρώπη δεν χρησιμοποιεί την προηγμένη επιστημονική βάση της προς μεγαλύτερο όφελος 
της τεχνολογίας· πράγματι η ευρωπαϊκή ερευνηπκή βάση εμφανίζεται να είναι λιγότερο 
προσανατολισμένη προς την αγορά σε σύγκριση με αυτή των σημαντικότερων ανταγωνιστών 
της. Επιπλέον λιγότερο ανθρώπινο δυναμικό αφιερώνεται στην Ε&Α. Το επιστημονικό 
ερευνητικό προσωπικό αντιπροσωπεύει μόνο 0,47% του εργατικού δυναμικού, έναντι 0,74% 
στις Ηνωμένες Πολιτείες και 0,80% στην Ιαπωνία. Η Κοινοτική Ανασκόπηση για την Καινοτομία 
δείχνει ότι οι εταιρίες που συμμετέχουν σε συμφωνίες τεχνικής συνεργασίας διαθέτουν 
συνήθως ένα ουσιαστικά μεγαλύτερο μέρος νέων ή βελτιωμένων προϊόντων στις συνολικές 
πωλήσεις τους. Πρέπει επομένως να τονιστεί ότι η σύνδεση της κρατικής στήριξης της Ε&Α με 
την συνεργασία, όπως στην περίπτωση των κοινοτικών προγραμμάτων για την Ε&Α, έχει 
ιδιαίτερη αξία. 
Μεταξύ 1984 και 1993, η Ευρωπαϊκή Ένωση μείωσε το μερίδιο της στα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας, τον κύριο δείκτη της ικανότητας για καινοτομία, σε όλους τους τομείς εκτός 
από τον εξοπλισμό αεροδιαστήματος και μεταφορών. Οι μεγαλύτερες απώλειες σημειώθηκαν 
στα ηλεκτρονικά, τομέα στον οποίο η Ε&Α είναι ιδιαίτερα εντατική και ο οποίος ασκεί ιδιαίτερη 
επιρροή στην καινοτομία της υπόλοιπης βιομηχανίας μέσω τεχνολογίας ενσωματωμένηςσε 
επενδυτικά αγαθά. 
Οι προσαρμοστικοί οργανισμοί αποτελούν πλέον προϋπόθεση για την καινοτομία. Αυτοί οι 
οργανισμοί χρησιμοποιούν υπαλλήλους πολλαπλών ειδικοτήτων, διοικητική αποκέντρωση των 
υπευθυνοτήτων και ομαδική εργασία για να επιτύχουν την ενσωμάτωση διαφορετικών 
λειτουργιών εντός της επιχείρησης, ξεκινώντας από την έρευνα, την εφαρμοσμένη μηχανική 
και την παραγωγή και φθάνοντας έως την εισαγωγή στην αγορά και TTL διανομή, 
ακολουθώντας μια κατ'έργο προσέγγιση. Η ταχύτερη ανάπτυξη νέων προϊόντων εξαρτάται 
από την επιτυχή ενσωμάτωση όλων των λειτουργιών. Όλο και περισσότερο, οι προμηθευτές 
συμμετέχουν στην διαδικασία ανάπτυξης των προϊόντων. Οι αλλαγές στις διοικητικές 
πρακτικές είναι επίσης κεντρικής σημασίας για την εισαγωγή διαδικασιών λιτής παραγωγής 
συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης της ολικής ποιότητας, της συνεχούς επαυξητικής 
βελτίωσης (kaizen) και των συστημάτων παραγωγής just-in-time. 
Ποιότητα 
Διάφορες έρευνες που πραγματοποιεί το Ευρωβαρόμετρο, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής, 
σχετικά με την επίδραση των συστημάτων ποιότητας στα εμπορικά αποτελέσματα των 
επιχειρήσεων, δείχνουν ότι η εφαρμογή των στρατηγικών διαχείρισης της ποιότητας επιφέρει 
σημαντικές βελτιώσεις στην απόδοση των επιχειρήσεων. Παρόλο που η Ευρώπη αφομοιώνει 
όλο και περισσότερο τη βέλτιστη οργανωτική πρακτική που αναπτύσσεται αλλού, υπάρχουν 
λίγες ενδείξεις ότι στην Ευρώπη σημειώνονται σημαντικές βελτιώσεις της βέλτιστης 
πρακτικής. 
Για να είναι αποτελεσματικές, οι προσπάθειες προώθησης της ποιότητας θα πρέπει να 
ενσωματωθούν σε ένα πλαίσιο για τη συνεχή ενίσχυση των τεχνικών υποδομών για την 
ποιότητα για τις πρωτοβουλίες στον βιομηχανικό και οικονομικό τομέα. Δίνοντας ευρωπαϊκό 
τόνο, πλαίσιο και αίσθηση της κατεύθυνσης στις διάφορες πρωτοβουλίες στην Κοινότητα, η 
Επιτροπή μπορεί να προάγει την συνειδητοποίηση τόσο της βιομηχανίας όσο και των 
16 
δημόσιων αρχών. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να συμβάλει, μέσω της εφαρμογής της πολιτικής 
προώθησης της ποιότητας, στο πέρασμα του μηνύματος της ποιότητας στις διάφορες 
πολιτικές της εξασφαλίζοντας τη συνοχή και την ενσωμάτωση των διάφορων μέτρων που έχει 
στη διάθεση της (π.χ. περιβάλλον, κοινωνική πολιτική, περιφερειακή πολιτική,...). 
Η ευρωπαϊκή πολιτική προώθησης της ποιότητας έχει την αρχική φιλοδοξία να αποτελέσει προ 
πάντων μια πολιτική συνειδητοποίησης, να κάνει πολιτικά εμφανή και να στηρίξει σειρά μέσων 
και ενεργειών για την προώθηση της ποιότητας σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Καμμία δημόσια 
αρχή, είτε εθνική είτε ευρωπαϊκή, δεν μπορεί να υποχρεώσει την αγορά να υιοθετήσει 
στρατηγικές για την ποιότητα, αλλά οι δημόσιες αρχές μπορούν, μέσω της δημόσιας 
δέσμευσης τους και της ευρείας διάδοσης των πληροφοριών και των μηνυμάτων, να 
επηρεάσουν το περιβάλλον στο οποίο οι διοικήσεις των επιχειρήσεων καθορίζουν τις 
στρατηγικές τους. Ενα σαφές στίγμα από τη μεριά της πολιτικής μπορεί να επηρεάσει τις 
βιομηχανικές επενδύσεις. 
Διάδοση 
Παντού στον κόσμο, οι θυγατρικές ή συνεργαζόμενες επιχειρήσεις, οι πελάτες και οι 
προμηθευτές αποτελούν σημαντικούς μηχανισμούς για τη διάδοση της καινοτομίας. Οι 
διαφορές εμφανίζονται εν τούτοις στους τρόπους σύνδεσης και ανταλλαγών μεταξύ της 
βιομηχανίας και του συστήματος της έρευνας. Η γερμανική υποδομή, ειδικότερα τα κέντρα 
Fraunhofer, θεωρείται συχνά υποδειγματική για την ενθάρρυνση της διάδοσης της 
καινοτομίας. 
Τα συστήματα καινοτομίας παραμένουν ουσιαστικά εθνικά. Η ποικιλομορφία πρέπει να 
θεωρείται ως πηγή εμπλουτισμού της διαδικασίας της καινοτομίας. Εν τούτοις, ο 
κατακερματισμός των προσπαθειών πρέπει να θεωρείται μειονέκτημα. Η επιτυχής ανάπτυξη 
της κοινωνίας των πληροφοριών εξαρτάται από ένα πολύ ταχύτερο ρυθμό εισαγωγής των 
νέων τεχνολογιών. Ακόμα κι αν προς το παρόν η διάδοση της καινοτομίας παραμένει 
πρωτίστως εθνική ευθύνη, η διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να συμβάλει σε αμοιβαία 
επωφελείς αλληλεπιδράσεις και ανταλλαγές. Οι συμφωνίες τεχνικής συνεργασίας τόσο 
μεταξύ των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη, όσο και μεταξύ αυτών των 
επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων σε τρίτες χώρες, παραμένουν το αποτελεσματικότερο 
μέσο για την ανάπτυξη της διασυνοριακής διάδοσης. 
Χοηυατοδότηση τηο καινοτοαίαο 
Εκτός από την διάδοση, η χρηματοδότηση των καινοτόμων, υψηλής τεχνολογίας 
επιχειρήσεων παραμένει σημαντικό πρόβλημα στην Ευρώπη, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. Τα καινοτόμα προγράμματα απαιτούν σημαντική χρηματοδότηση πριν από την 
έναρξη εμπορικών δραστηριοτήτων, κατά το ερευνητικό στάδιο, κατά το στάδιο εκπόνησης 
πρωτοτύπων και, ιδίως, κατά την έναρξη της παραγωγής. Η χρηματοδότηση επομένως 
απαιτείται σε ένα στάδιο όπου τα πιθανά κέρδη είναι μακρινά και η τεχνολογική αβεβαιότητα 
υψηλή. Το κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου στην Ευρώπη έχει ανέκαθεν παραμελήσει τον 
τομέα του κεφαλαίου εκκίνησης, επενδύοντας μόνο 7% της συνολικής χρηματοδότησης σε 
αυτόν τον τομέα. Αυτή η αδυναμία βαραίνει ιδιαίτερα στη δημιουργία καινοτόμων και 
τεχνολογικών εταιριών, οι οποίες όμως έχουν το καθήκον να εξασφαλίσουν την ανανέωση της 
παραγωγικής βάσης και την ευρωπαϊκή παρουσία στις αγορές του μέλλοντος. 
17 
Ευρωπαϊκός κλάδος των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου 
Μερικές από τις αδυναμίες τους ευρωπαϊκού κλάδου των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου 
προκύπτουν από την υπανάπτυκτη φύση των συνταξιοδοτικών ταμείων, τα οποία είναι 
σημαντικοί επενδυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια άλλη σημαντική αδυναμία έγκειται στην 
κατακερματισμένη φύση της αγοράς. Οι επενδυτές θα συμμετείχαν σε προγράμματα υψηλού 
κινδύνου εάν υπήρχαν αρκετά από αυτά ώστε να διαμοιράζεται ο κίνδυνος. Εξίσου σημαντικό 
είναι να υπάρχουν οι κατάλληλες διέξοδοι για τους επενδυτές. Η έλλειψη στην Ευρώπη μιας 
αποδοτικής, χαμηλού κόστους χρηματαγοράς για τη διαπραγμάτευση μετοχών με προοπτικές 
ανατίμησης, παρόμοιας προς το ανεπίσημο χρηματιστήριο NASDAQ στις Ηνωμένες Πολιτείες, 
σημαίνει ότι οι καινοτόμες εταιρίες στην Ευρώπη οι οποίες διαθέτουν ισχυρό δυναμικό 
ανάπτυξης δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη χρηματοδότηση επειδή οι 
εθνικές αγορές δεν είναι ικανές να παράσχουν επαρκούς βάθους έργα για να διαμοιράζονται 
οι κίνδυνοι. Διάφορες πρόσφατες πρωτοβουλίες προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτήν την 
ανεπάρκεια. Έχουν ήδη αρχίσει να πραγματοποιούνται συναλλαγές στην ευρωπαϊκή αγορά 
EASDAQ και οι νέες αγορές του Παρισιού και της Φρανκφούρτης καθώς και η αγορά AIM του 
Λονδίνου όλες ανταποκρίνονται, λίγο-πολύ, σας ανάγκες των επιχειρήσεων που δεν 
καλύπτονται από τις υπάρχουσες χρηματαγορές. 
IV. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
Στα προηγούμενα τμήματα καθορίστηκαν οι βασικοί τομείς στους οποίους η ευρωπαϊκή 
βιομηχανία δεν αποδίδει ικανοποιητικά και ορισμένοι από τους λόγους για αυτήν την 
κατάσταση. Οπως αναφέρεται στην εισαγωγή, η Επιτροπή πιστεύει ότι έχει προσδιορίσει ήδη 
και έχει προτείνει τις βασικές ενέργειες πο,υ απαητούνται για να αντιμετωπιστεί η σημερινή 
κατάσταση στον ανταγωνισμό, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε επίπεδο 
κρατών μελών. Εν τούτοις, η πρόοδος στην εφαρμογή των μέτρων είναι αργή και τα 
αποτελέσματα αναμένονται ακόμη υπό μορφή γρηγορότερης αύξησης, περισσότερης 
απασχόλησης και υψηλότερης παραγωγικότητας. Ενα εργαλείο για την παρακολούθηση της 
προόοδου σε συνεχή βάση και για την αξιολόγηση της κατάστασης σε σύγκριση με τις 
συνεχώς βελτιωνόμενη βέλτιστη πρακτική παγκοσμίως, θα μπορούσε να παράσχει στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση ένα ισχυρό μέσο για το δυνάμωμα της ανταγωνιστικότητας της. Η 
συγκριτική αξιολόγηση μπορεί να αποτελέσει ένα εργαλείο για την προώθηση της .σύγκλισης 
προς την καλύτερη πρακτική, υπό τον όρο ότι συσχετίζεται σαφώς με τους βασικούς 
παράγοντες της ανταγωνιστικότητας. 
18 
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 
Η ανάλυση της ανταγωνιστικότητας προσδιορίζει τα χάσματα στην απόδοση σε βασικούς 
συντελεστές όπως η παραγωγικότητα, η ανάπτυξη, το κόστος, οι επενδύσεις και η καινοτομία. 
Εν τούτοις, η ανάλυση της ανταγωνιστικότητας πολύ λίγο εξηγεί γιατί έχουν εμφανιστεί οι 
διαφορές στην απόδοση και γιατί, σε μερικές περιπτώσεις, παραμένουν για πολλά έτη παρά 
την διαδεδομένη πρόσβαση στις νέες, τεχνολογίες, στο κεφάλαιο και σε ειδικευμένο 
ανθρώπινο δυναμικό μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών. Η συγκριτική αξιολόγηση ξεπερνά την 
ανάλυση της ανταγωνιστικότητας παρέχοντας στοιχεία για την κατανόηση των διαδικασιών 
που δημιουργούν την ανώτερη απόδοση. Προσδιορίζει αρχικά τους βασικούς τομείς που 
πρέπει να αξιολογηθούν και τα κατάλληλα κριτήρια με βάση τα οποία να αξιολογηθούν αυτοί οι 
τομείς. Στη συνέχεια αρχίζει να προσδιορίζει τη βέλτιστη πρακτική παγκοσμίως και να μετράει 
με ποιόν τρόπο έχουν επιτευχθεί αυτά τα αποτελέσματα. 
Η συγκριτική αξιολόγηση καλύπτει, εν δυνάμει, ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα. Στην παρούσα 
ανακοίνωση παρουσιάζονται ορισμένες διαφορετικές πιθανές εφαρμογές της συγκριτικής 
αξιολόγησης. Σε κάθε περίπτωση, ο τύπος συγκρπικής αξιολόγησης που αναλαμβάνεται 
εξαρτάται από τη χρήση για την οποία προορίζονται τα αποτελέσματα της άσκησης. Η 
συγκριτική αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας έχει ως αντικείμενο να βοηθήσει τις 
επιχειρήσεις, τις βιομηχανίες και τις δημόσιες αρχές να βελτιώσουν την απόδοση τους σε 
αποφασιστικούς συντελεστές που έχουν επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα. 
1. Συγκριτική αξιολόγηση των επιχειρήσεων 
Η συγκριτική αξιολόγηση σε επίπεδο επιχειρήσεων μπορεί να προσφέρει ένα βασικό μέσο για 
τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Παραμένει πρωταρχικά ευθύνη της βιομηχανίας να 
εφαρμόσει αυτή τη συγκριτική αξιολόγηση και δεν είναι στις προθέσεις της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής να αναμιχθεί στη συγκριτική αξιολόγηση των μεμονωμένων επιχειρήσεων. Εν 
τούτοις, διάφορα προγράμματα, δημόσια και ιδιωτικά, επιδιώκουν να προωθήσουν τη 
συγκριτική αξιολόγηση των επιχειρήσεων σε ένα ευρύτερο ακροατήριο, ιδιαίτερα στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν έχουν τους πόρους ή την πείρα για να αναλάβουν την 
συγκριτική αξιολόγηση από μόνες τους. 
Εθνικά προγράμματα για τη συγκριτική αξιολόγηση των επιχειρήσεων 
Το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας του Ηνωμένου Βασιλείου έχει καθιερώσει εθνικό 
πρόγραμμα συγκριτικής αξιολόγησης για να επιτρέψει τη διάδοση των στατιστικών στοιχείων 
και τον προσδιορισμό της εθνικής βέλτιστης πρακτικής. Τα κράτη μέλη και οι ιδιωτικοί 
οργανισμοί έχουν αρχίσει επίσης προγράμματα για να διευκολύνουν τη διάδοση των 
περιβαλλοντικών βέλτιστων πρακτικών (π.χ. το πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου για τη 
βέλτιστη πρακτική στην περιβαλλοντική τεχνολογία). 
Η ανόμοια φύση και οι διαφορετικές τεχνικές και οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται κατά 
την συγκριτική αξιολόγηση των επιχειρήσεων δεν συμβάλλουν στην κατάλληλη προώθηση της 
χρησιμότητας και της αποτελεσματικότητας τέτοιων τεχνικών για την ποιότητα. Η βιομηχανική 
συνεργασία και ανάλογη δικτύωση, που είναι εγγενή στοιχεία της συγκριτικής αξιολόγησης, 
μπορούν να αποτελέσουν ισχυρά μέσα για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού τρόπου δουλειάς, 
για την πραγματική ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής κουλτούρας σε θέματα ποιότητας, 
ενισχύοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
βοηθώντας την να αντιμετωπίσει τους εξωτερικούς ανταγωνιστές της. 
Η Επιτροπή επομένως προτείνει να αναγνωρίσουν τα κοινοτικά όργανα την αξία της 
συγκριτικής αξιολόγησης των επιχειρήσεων για την προαγωγή μιας ολοκληρωμένης και 
ανταγωνιστικής αγοράς και να καλέσουν όλους τους ενδιαφερομένους να συγκεντρώσουν την 
πείρα τους σε ένα αληθινά ευρωπαϊκό σύστημα με σαφώς ορατές ευρωπαϊκές διαδικασίες. Με 
τον τρόπο αυτό, μέσω της συνεργασίας, θα αναπτυχθούν ευρωπαϊκές διαδικασίες οι οποίες θα 
19 
προέλθουν από τις ήδη υφιστάμενες, θα γίνει σύγκριση των πρακτικών, θα καθοριστούν κοινοί 
κανόνες και κοινό σύστημα βαθμολόγησης. Θα προκύψει επίσης ανάπτυξη κοινών δεικτών / 
κριτηρίων και ενός ευρωπαϊκού δικτύου πληροφοριών και συστήματος διαχείρισης 
δεδομένων. 
2. Συγκριτική αξιολόγηση των τομέων 
Η συγκριτική αξιολόγηση μπορεί επίσης να εφαρμοστεί σε τομείς, στους οποίους αρχίζει να 
συγκεντρώνεται σημαντική εμπειρία. Πρόκειται για φυσική επέκταση της συγκριτικής 
αξιολόγησης των επιχειρήσεων δεδομένου ότι πολλές από τις ίδιες αρχές μπορούν να 
εφαρμοστούν στο σύνολο επιχειρήσεων που συγκροτούν μια βιομηχανία και για τις οποίες 
παρόμοιοι τύποι βέλτιστων πρακτικών είναι θεμελιώδεις για την ανταγωνιστικότητα. Η 
Επιτροπή έχει ήδη υπογραμμίσει τη σημασία της συγκριτικής αξιολόγησης των τομέων στις 
πρόσφατες ανακοινώσεις της σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία και τη χημική βιομηχανία. 
Η συγκριτική αξιολόγηση των τομέων επιτρέπει στην Επιτροπή να παρακολουθεί σε συνεχή 
βάση την δυνατότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών να ανταποκριθούν στον διεθνή 
ανταγωνισμό. Όταν εφαρμόζεται στους βασικούς συντελεστές που αφορούν την τοποθεσία 
παρέχει στοιχεία καθοριστικής σημασίας για την απαραίτητη συγκριτική αξιολόγηση των όρων 
πλαισίου. 
Συγκριτική αξιολόγηση των τομέων από την Επιτροπή 
Το πιλοτικό πρόγραμμα για τους προμηθευτές κατασκευαστικών στοιχείων στα καταναλωτικά 
ηλεκτρονικά είδη, το οποίο εκτελείται από κοινού με το ΜΙΤΙ και τον κλάδο, αποβλέπει στη 
βελτίωση της ποιότητας που παρέχουν οι ευρωπαίοι προμηθευτές κατασκευαστικών στοιχείων 
μέσω μιας διαδικασίας συγκριτικής αξιολόγησης σε σχέση με την ιαπωνική βέλτιστη πρακτική. 
Στην ανακοίνωση της σχετικά με τη χημική βιομηχανία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (COM (96)187 
τελικό), η Επιτροπή δηλώνει ότι "θα εφαρμόσει, σε συνεργασία με εκπροσώπους της 
ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας, ένα δομικό πρόγραμμα παρακολούθησης της συνέχειας, και 
θα παρακολουθήσει με προσοχή την εξέλιξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας αυτού του 
τομέα και την υιοθέτηση των διάφορων μέτρων που προτείνονται στην ανακοίνωση". 
Η Επιτροπή έχει αρχίσει τη συγκριτική αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών 
τόπων εγκατάστασης της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η τεχνολογία πληροφοριών είναι ένας 
άλλος τομέας στον οποίο η Επιτροπή σκοπεύει να αναπτύξει τη συγκριτική αξιολόγηση. 
3. Θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης των όρων πλαισίου 
Τρίτον, είναι δυνατή η συγκριτική αξιολόγηση προκειμένου να εκτιμηθούν οι επιδόσεις 
θεμελιωδών στοιχείων των όρων πλαισίου για τη βιομηχανία. Κατ'αυτόν τον τρόπο είναι 
δυνατή η εκτίμηση της ελκυστικότητας της Ευρώπης ως τόπου ανάπτυξης επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων. Το ολλανδικό Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων δημοσίευσε έκθεση με 
τίτλο "Συγκριτική αξιολόγηση των Κάτω Χωρών: έλεγχος της ολλανδικής ανταγωνιστικότητας" 
όπου αναφέρονται ορισμένοι τρόποι συγκριτικής αξιολόγησης όσον αφορά τις συνθήκες 
πλαισίου. 
Η παρούσα ανακοίνωση καθορίζει σειρά πρωταρχικών πεδίων επιδόσεων, κατάλληλων για την 
θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης: 
- Όσον αφορά το κόστος, βασικές συνιστώσες του αποτελούν το μοναδιαίο κόστος 
εργασίας, το κόστος χρηματοδότησης, τα επίπεδα και η δομή των δημόσιων δαπανών, η 
φορολόγηση και τα ελλείμματα. 
- Είναι δυνατή η θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης σε βασικές συνιστώσες της 
βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, που αποτελεί αίτημα της Συμβουλευτικής Ομάδας για 
20 
την Ανταγωνιστικότητα. Το αυστραλιανό Γραφείο Βιομηχανικών Οικονομικών πρωτοπορεί 
στην θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης όσον αφορά τις υπηρεσίες υποδομής. Κατέδειξε το 
εφικτό της θέσπισης συγκριτικής αξιολόγησης για τέτοιες συνιστώσες, καθώς και το εφικτό 
του καθορισμού βασικών αιτιών για τις υπολειπόμενες επιδόσεις, ορισμένες εκ των οποίων 
σχετίζονται με το κανονιστικό και επιχειρηματικό περιβάλλον. Μεταξύ των βασικών 
συνιστωσών των υποκείμενων σε συγκριτική αξιολόγηση περιλαμβάνονται η τιμή, η 
ποιότητα και η προσβασιμότητα σε υπηρεσίες, καθώς και σειρά παρεχόμενων καινοτόμων 
υπηρεσιών. Είναι αναγκαία η μέτρηση της παραγωγικότητας τόσο του κεφαλαίου όσο και 
της εργασίας, προκειμένου να εντοπιστούν οι αιτίες των υπολειπόμενων επιδόσεων. Όπως 
και ανωτέρω, οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι επιχειρηματικές και 
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες αποτελούν τις κυριότερες υπηρεσίες για τις οποίες 
απαιτείται συγκριτική αξιολόγηση. Στενά συνδεδεμένη με τη θέσπιση συγκριτικής 
αξιολόγησης για την ποιότητα των υπηρεσιών είναι η αντίστοιχη της υποδομής. Αυτό είναι 
ιδιαίτερα σημαντικό για τις μεταφορές, όπου μεγάλο μέρος της αποδοτικότητας των 
υπηρεσιών καθορίζεται από την ποιότητα της υποδομής, είτε πρόκειται για λιμένες, είτε για 
οδικά δίκτυα, αεροδρόμια και έλεγχο της κυκλοφορίας, είτε για το σιδηροδρομικό δίκτυο. 
Θα απαιτηθούν επίσης επενδύσεις στις μονάδες και τους εξοπλισμούς, καθώς και άυλες 
επενδύσεις στην εκπαίδευση και κατάρτιση, όπως και στην έρευνα. 
Ένα πεδίο συγκριτικής αξιολόγησης είναι οι δεξιότητες. Στο πλαίσιο της διαρκούς 
εκτίμησης της ανταγωνιστιότητας, το Ηνωμένο Βασίλειο δημοσίευσε προσφάτως έκθεση 
για τις δεξιότητες, όπου επιχειρείται μια προσέγγιση στο ζήτημα της θέσπισης συγκριτικής 
αξιολόγησης στον τομέα αυτόν. Η έκθεση βασίζεται περισσότερο στα προσόντα παρά στις 
δεξιότητες, μολονότι θίγεται και το θέμα της απόκτησης των βασικών δεξιοτήτων. 
Προκειμένου να θεσπιστεί επαρκής συγκριτική αξιολόγηση των δεξιοτήτων, είναι αναγκαίο 
να αξιολογούνται συγκριτικά οι πραγματικά αποκτηθείσες δεξιότητες, και όχι τα 
αποκτηθέντα τυπικά προσόντα. Είναι επίσης αναγκαίο να θεσπιστεί συγκριτική αξιολόγηση 
της ικανότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης για την απόδοση 
συγκεκριμένης σειράς δεξιοτήτων. 
Αλλά χαι η καινοτομία αποτελεί τομέα στον οποίο η θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης θα 
ήταν χρήσιμη. Στο πλαίσιο της πολιτικής της για την καινοτομία, η Επιτροπή προτίθεται να 
θεσπίσει την μόνιμη παρακολούθηση της καινοτομίας στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Η 
θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης στην έρευνα, ειδικότερα δε στην χρηματοδοτούμενη 
από την ίδια τη βιομηχανία έρευνα, αποτελεί πεδίο στο οποίο η Ένωση έχει ήδη αναπτύξει 
κατάλληλους δείκτες. Η έρευνα αποτελεί, περισσότερο, συστατικό στοιχείο της 
καινοτομίας παρά προϊόν της και μπορεί να σκιαγραφήσει εν μέρει μόνο την έκταση στην 
οποία τα ευρωπαϊκά συστήματα καινοτομίας είναι επαρκώς ανταγωνιστικά. Ως ένα βαθμό, η 
πνευματική ιδιοκτησία μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο συγκριτικής αξιολόγησης, μέσω 
των αιτήσεων για την χορήγηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και για την κατοχύρωση 
εμπορικών σημάτων. Η καινοτομία στους τομείς της οργάνωσης και των προϊόντων, καθώς 
και η ικανότητα των εθνικών συστημάτων για την διάδοση της καινοτομίας, είναι 
δυσκολότερα αντικείμενα συγκριτικής αξιολόγησης. Η εκχώρηση αδειών τεχνολογικού 
περιεχομένου, οι ρυθμοί υιοθέτησης των πολυδύναμων τεχνολογιών, η ταχύτητα 
ανταπόκρισης στις ανάγκες της αγοράς καθώς και ο βαθμός εφαρμογής των αρχών της 
ολικής ποιότητας αποτελούν παραδείγματα δεικτών που θα μπορούσαν να 
χρησιμοποιηθούν στην θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης όσον αφορά την καινοτομία. 
Η θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης της περιβαλλοντικής αποτελεσματικότητας είναι 
αναγκαία για να εξασφαλισθεί ότι οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
δεν αποβαίνουν εις βάρος της αειφορίας. Τα βασικά κριτήρια αναφέρονται στην ικανότητα 
της οικονομίας να μετασχηματίζει αποδοτικά τις ροές υλικών σε αγαθά και υπηρεσίες. 
Υφίστανται ήδη κατάλληλοι δείκτες στον τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας. Ωστόσο, 
η θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης για άλλες υλικές παραμέτρους, όπως η χρήση νερού, 
το οποίο καθίσταται ένας ολοένα και σπανιότερος πόρος, πρέπει να αναπτυχθεί. 
Παράμετροι όπως τα ποσοστά ανακύκλωσης του νερού, μπορούν να συμβάλουν στην 
μέτρηση της αποδοτικότητας με την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία εν γένει και η ευρωπαϊκή 
βιομηχανία ειδικότερα, χρησιμοποιούν τους πόρους. 
21 
- Πολλοί τομείς της πολιτικής που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα αποτελούν τομείς 
όπου η ευθύνη των κρατών μελών είναι αποκλειστική ή, αν όχι, κύρια. Σειρά αγορών 
προϊόντων, περιλαμβανομένης της διανομής, καθώς και αγορές εργασίας και κεφαλαίων, 
εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Η εν προκειμένω θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης θα 
χρειαστεί να αναπτυχθεί σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή συνεργάζεται 
ήδη στενά με τα κράτη μέλη στο θέμα της χρήσης των κρίσιμων δεικτών στην πολιτική 
απασχόλησης. Ιδιαίτερης σημασίας στο πλαίσιο αυτό θα είναι οι δείκτες για την 
παρακολούθηση της προόδου στο θέμα της προαγωγής της θετικής ευελιξίας, τόσο εντός 
όσο και εκτός των εταιρειών. 
- Η διαμόρφωση διοικητικού περιβάλλοντος ευνοϊκού προς την επιχειρηματική πρωτοβουλία 
αποτελεί προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη 
έχουν αναπτύξει τολμηρές στρατηγικές πάταξης της γραφειοκρατίας. Στο πλαίσιο του 
Ολοκληρωμένου Προγράμματος για τις MME και την Βιοτεχνία ., η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη θα αναπτύξουν συντονισμένες δράσεις, σης οποίες η θέσπιση συγκριτικής 
αξιολόγησης θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προαγωγή των βέλτιστων πρακτικών 
στον τομέα της πάταξης της γραφειοκρατίας. 
Αρκετοί είναι οι λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προχωρήσει στην 
θέσπιση της συγκριτικής αξιολόγησης. Πρώτον, υπάρχει σειρά πολιτικών που αναπτύσσονται 
σε επίπεδο Ενώσεως, οι οποίες επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, και είναι σημαντικό να 
έχουν την καλύτερη δυνατή απόδοση. Η τακτική παρακολούθηση και συγκριτική αξιολόγηση 
έναντι των παγκόσμιων βέλτιστων πρακτικών, και όχι μόνο έναντι των πρακτικών που 
ακολουθούνται στα κράτη μέλη, απαιτείται προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι οι εν λόγω 
πολιτικές αποδίδουν όντως τα αναγκαία οφέλη. Δεύτερον, πολλές πολιτικές ανήκουν στις 
αρμοδιότητες των κρατών μελών και πρέπει να ενθαρρυνθεί η θέσπιση της συγκριτικής 
αξιολόγησης, τόσο μεταξύ τους, όσο και έναντι των βέλτιστων πρακτικών παγκοσμίως. Η 
συγκέντρωση δεδομένων αποτελεί δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία. Συντονίζοντας τις 
προσπάθειες τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν 
σημαντικές οικονομίες στην διαδικασία της θέσπισης συγκριτικής αξιολόγησης. 
Οι προσπάθειες της Επιτροπής θα κατευθυνθούν αρχικά στην αποκατάσταση επαφής μεταξύ 
όλων των συντελεστών, προκειμένου να προσδιοριστούν οι ήδη αναληφθείσες δράσεις, καθώς 
και αυτές που επείγεται να αναληφθούν. Θα πρέπει να καταρτιστεί πρόγραμμα εργασίας κατά 
τη διάρκεια του 1997, με συνεργασία της βιομηχανίας, των κρατών μελών και της Επιτροπής. 
Το εν λόγω πρόγραμμα εργασίας πρέπει να περιλαμβάνει σειρά προτύπων έργων προκειμένου 
να τεθεί σε δοκιμασία η αξία και το εφικτό της εφαρμογής της συγκριτικής αξιολόγησης σε 
επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Πρέπει επίσης να προσδιορίζει περαιτέρω τους τρόπους 
διαχείρισης της συγκριτικής αξιολόγησης σε συνεχή βάση καθώς και τους τρόπους 
εξασφάλισης της καλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. 
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Η ανάλυση στην παρούσα ανακοίνωση αναδεικνύει τον επείγοντα χαρακτήρα των ληπτέων 
μέτρων για την προαγωγή της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, καθώς και την αναγκαιότητα 
μιας συνολικής προσέγγισης για όλους τους παράγοντες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος 
που είναι καθοριστικής σημασίας για τις επιχειρήσεις. 
1. Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να υιοθετήσουν την ανάλυση της 
Επιτροπής όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, τα κυριότερα σημεία της οποίας είναι τα 
ακόλουθα: 
- ενώ η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ισχυρή σε σειρά τομέων, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν 
εκμεταλλεύεται πλήρως το δυναμικό της, ούτε ακολουθεί τις επιδόσεις των κυριότερων 
ίο COM(96) 329 τελικό της 10.07.1996 
22 
ανταγωνιστών της, όσον αφορά το βιοτικό επίπεδο, την παραγωγικότητα και τη δημιουργία 
θέσεων εργασίας, με αποτέλεσμα την ισχνότητα πόρων και τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, 
- η ανεπάρκεια των επιδόσεων αντανακλάται επίσης στην ασθενή ανάπτυξη της βιομηχανικής 
προστιθέμενης αξίας, στην χαμηλή κερδοφορία και στο φθίνον μερίδιο εξαγωγών από τις 
ανεπτυγμένες χώρες, 
- το υψηλό κόστος και το χαμηλό ύψος των επενδύσεων, ιδίως των άυλων επενδύσεων, 
επιδρούν αρνητικά στην απόδοση της βιομηχανίας, 
- τα δημόσια ελλείμματα παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και οι δαπάνες 
υπερβολικά επικεντρωμένες στις μεταβιβαστικές πληρωμές και στην κατανάλωση, με 
ανεπαρκείς δημόσιες επενδύσεις, υποδομής και άυλες. Τα επίπεδα των δημοσίων 
ελλειμμάτων ασκούν πιέσεις στα επιτόκια και απορροφούν τα διαθέσιμα κεφάλαια 
αποταμιεύσεων, 
- ανάγκη εξακολούθησης του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, με στόχο τη μείωση των 
συνολικών επιπέδων τους και της εξάρτησης εταιρειών από τη δημόσια στήριξη, 
- παρά την ύπαρξη ορισμένων, εύρυθμα λειτουργούντων, συστημάτων εκπαίδευσης και 
κατάρτισης στην Ευρώπη, η διά βίου εκπαίδευση και μόνιμη αναβάθμιση των ανθρώπινων 
πόρων έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει προκειμένου να επιτύχει τα βέλτιστα επίπεδα 
που έχουν επιτευχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη, 
- η ερευνητική βάση της Ευρώπης είναι ανεπαρκώς στραμμένη προς την αγορά και 
χρειάζεται στενή σύνδεση με τη βιομηχανία, ενώ, ταυτόχρονα, οι δαπάνες για την έρευνα 
είναι ανεπαρκείς και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών βραδυπορούσα, 
- η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών εξακολουθεί να πραγματοποιείται με υπερβολικά αργούς 
ρυθμούς, ιδίως σε τομείς που άπτονται της Κοινωνίας της Πληροφορίας, 
- η χρηματοδότηση της καινοτομίας παραμένει ένα ιδιαίτερο πρόβλημα στην Ευρώπη, 
- η ποιότητα, σε όλες τις πτυχές της, αποτελεί βασικό στοιχείο της βελτίωσης της 
ανταγωνιστικότητας και απαιτούνται ευπροσάρμοστοι οργανισμοί για τη θέσπιση της 
διαχείρισης της ποιότητας και την επιτάχυνση της καινοτομίας. 
2. Η Επιτροπή προτείνει την εκ μέρους του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στήριξη: 
- της θέσπισης της συγκριτικής αξιολόγησης ως μέσου για τον εντοπισμό των αιτιών των 
χαμηλών ανταγωνιστικών επιδόσεων και ως μέσου υποβοήθησης της αντιμετώπισης των εν 
λόγω αδυναμιών· να προτείνει επίσης να στηριχθεί η Επιτροπή στην προσπάθεια της να 
υποβάλει, το προσεχές έτος, πρόγραμμα θεσπίσεως της συγκριτικής αξιολόγησης, στη 
βάση μιας στενής συνεργασίας με τη βιομηχανία και τα κράτη μέλη, προκειμένου να 
καταγράφεται η πρόοδος στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε στρατηγικής σημασίας 
τομείς. 
- μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για την Προαγωγή της Ποιότητας, η οποία θα συμβάλει στην 
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, μέσω της κατάρτισης 
πολυετούς ευρωπαϊκού προγράμματος για την προαγωγή της ποιότητας επικεντρωμένου, 
ειδικότερα, στην προαγωγή της αυτοαξιολόγησης, της θέσπισης της συγκριτικής 
αξιολόγησης, της δημιουργίας δικτύων πληροφοριών και της ανάπτυξης ευρωπαϊκών 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την ποιότητα και τεχνικών για την μέτρηση της 
επιτελούμενης προόδου. 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 463 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 17 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-501-GR-C 
ISBN 92-78-09914-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο