Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση Κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την εφαρμογή πολυετούς προγράμματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 1999 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001»

(1999/C 40/09)

Στις 2 Δεκεμβρίου 1998, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού της, να εκπονήσει γνωμοδότηση για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα Εξωτερικών Σχέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε την γνωμοδότησή του στις 17 Νοεμβρίου 1998, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Giesecke.

Κατά την 359η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 2ας Δεκεμβρίου 1998) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην πολιτική δασμολογικών προτιμήσεων που εφάρμοζε τις τελευταίες δεκαετίες έναντι των αναπτυσσόμενων χωρών, η Ευρωπαϊκή Ένωση προέβλεπε συνεχώς βελτιώσεις και προσαρμογές στις τελευταίες εξελίξεις, χωρίς ωστόσο να αφήνει απροστάτευτους ορισμένους ευαίσθητους τομείς της οικονομίας στην επικράτειά της. Σκοπός των προσπαθειών αυτών ήταν συνεπώς να ληφθούν υπόψη οι πολλαπλές ανάγκες των διαφόρων ομάδων αναπτυσσόμενων χωρών αλλά και τα συμφέροντα των εισαγωγέων στην Ευρώπη.

1.2. Μετά την τελευταία σημαντική επανεξέτασή του, το νέο σύστημα δασμολογικών προτιμήσεων τέθηκε σε ισχύ το έτος 1995 για άλλη μια δεκαετία. Το νέο σύστημα επέφερε βελτιώσεις όσον αφορά τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα προς όφελος τόσο των δημοσίων αρχών στις αναπτυσσόμενες χώρες, όσο και των εισαγωγικών επιχειρήσεων οι οποίες επιθυμούν να επικεντρώνουν τις εμπορικές τους δραστηριότητες σε αγορές όπου επικρατεί διαφάνεια.

1.3. Μια νέα δυνατότητα που δημιουργήθηκε είναι η ανταμοιβή της καλής συμπεριφοράς ορισμένων από τις αναπτυσσόμενες χώρες στον κοινωνικό τομέα, την προστασία του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση των ναρκωτικών, καθώς και η δυνατότητα της σταδιακής κατάργησης αυτού του είδους στήριξης των εμπορικών συναλλαγών για ορισμένες από τις αναπτυσσόμενες χώρες που έχουν εξελιχθεί αρκετά, με την εφαρμογή ενός μηχανισμού διαβάθμισης.

1.4. Μετά τη λήξη της πρώτης τριετίας της νέας περιόδου λειτουργίας του συστήματος, προτείνονται τώρα περαιτέρω βελτιώσεις και προσαρμογές.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή του συστήματος δασμολογικών προτιμήσεων, προτείνεται να συμπτυχθούν οι πολύ διαφορετικοί κανονισμοί που ισχύουν για τα βιομηχανικά και τα γεωργικά προϊόντα σε ένα νέο κανονισμό και να παραμείνουν σε ισχύ έως τις 31.12.2001.

2.2. Λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στην Ασία, η Επιτροπή προτείνει να αναβληθεί για ένα μεταγενέστερο στάδιο η -στην ουσία ήδη απαραίτητη- προσαρμογή στην επικαιρότητα των βασικών δεδομένων για τη διαβάθμιση.

2.3. Τα ειδικά κίνητρα που δόθηκαν για την προαγωγή της καταπολέμησης των ναρκωτικών στις χώρες των Άνδεων και της Κεντρικής Αμερικής θεωρήθηκαν απαραίτητα και διατηρήθηκαν με ορισμένες πρόσθετες προϋποθέσεις. Στο βιομηχανικό τομέα, η παροχή των ειδικών κινήτρων επεκτείνεται στις χώρες της κεντροαμερικανικής κοινής αγοράς και τον Παναμά. Ένα νέο στοιχείο είναι ότι η πέραν του κανονικού μέτρου εξασφάλιση των ειδικών κινήτρων για τις ενδιαφερόμενες χώρες θα διασυνδέεται στο μέλλον με την τήρηση κοινωνικών και οικολογικών προτύπων.

2.4. Ο κατάλογος προϊόντων ξυλείας από τροπικά δάση που εμπίπτουν στην περιβαλλοντική ρήτρα διευρύνεται με την προσθήκη ορισμένων δασοκομικών υποπροϊόντων.

2.5. Εκτός αυτού η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της για την αδασμολόγητη εισαγωγή όλων των προϊόντων που προέρχονται από τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, σύμφωνα με την ρύθμιση που ισχύει για τις χώρες ΑΚΕ έως το 2005.

3. Παρατηρήσεις της ΟΚΕ

3.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποβάλλεται σε μία περίοδο που είναι κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία. Ολοένα και περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες και χώρες που μεταρρυθμίζουν το σύστημά τους, ή ακόμη και ολόκληρες περιοχές βρίσκονται αντιμέτωπες με κρίσιμες εξελίξεις στην οικονομία τους, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν ακόμη και να αποσταθεροποιήσουν το δημοκρατικό τους σύστημα. Από την άποψη αυτή, η σημασία της εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την εξασφάλιση της σταθερότητας και της αξιοπιστίας, είναι ανυπολόγιστη.

3.2. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την συνεχή εξέλιξη του υφιστάμενου συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων. Το πιο πρόσφατο σχετικό παράδειγμα είναι η προσφορά επιπρόσθετων δασμολογικών προτιμήσεων για την τήρηση διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων που ισχύουν για τον κοινωνικό τομέα, το περιβάλλον και - σε ορισμένες χώρες - την καταπολέμηση των ναρκωτικών.

3.3. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει, επίσης, τις προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για να απλουστευθούν όσο γίνεται περισσότερο οι περίπλοκες διαδικασίες που εφαρμόζονται στην περίπτωση που αναφέρθηκε. Από την άποψη αυτή, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει χωρίς καμία επιφύλαξη την ενσωμάτωση όλων των διατάξεων σε ένα ενιαίο κανονισμό.

3.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να αναβληθεί για ένα μεταγενέστερο στάδιο η προσαρμογή στην επικαιρότητα των βασικών δεδομένων για τη διαβάθμιση, ενόψει των οικονομικών εξελίξεων που παρατηρούνται σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες και σε χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο. Διαφορετικά, ορισμένες χώρες θα αντιμετώπιζαν προβλήματα το βάρος των οποίων είναι δυσανάλογο σε σχέση με την σημερινή κατάσταση. Η ΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον την προαναγγελθείσα έκθεση της Επιτροπής.

3.5. Από την άποψη αυτή, η ΟΚΕ θα ήθελε να καλέσει την Επιτροπή να εξετάσει τον κανόνα de minimis που ίσχυε μέχρι σήμερα (Άρθρο 30, σημείο 2), για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει δυνατότητα αύξησης των αντίστοιχων ποσών. Πρόκειται για μία θετική ενέργεια που γίνεται στην κατάλληλη χρονική στιγμή.

3.6. Η ΟΚΕ προτείνει επίσης να συμπεριλάβει η Επιτροπή στις ΓΔΠ όλα τα βασικά πρότυπα εργασίας που περιλαμβάνονται στη Διακήρυξη των Βασικών Αρχών και Δικαιωμάτων στο χώρο εργασίας του ΔΓΕ, και ζητεί την τροποποίηση του Άρθρου 12 για να συμπεριληφθούν και οι συμβάσεις 100 και 111.

3.7. Η ΟΚΕ εκφράζει για άλλη μια φορά την λύπη της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν κυρώσει ακόμα μερικές από τις συμβάσεις αυτές, ιδιαιτέρως τη σύμβαση αριθ. 138.

3.8. Η ΟΚΕ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η διαφάνεια και η προβλεψιμότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις προκειμένου να γίνει ευρέως αποδεκτό - και κατ'αυτόν τον τρόπο αποτελεσματικό - το σύστημα δασμολογικών προτιμήσεων στις ευνοούμενες χώρες και στους ευρωπαίους εισαγωγείς (). Για τον λόγο αυτό, θα αισθανόταν ιδιαίτερη ικανοποίηση σε περίπτωση που η Επιτροπή θα απέδιδε στο μέλλον μεγαλύτερο βάρος στο σημείο αυτό.

3.9. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει απερίφραστα τη δήλωση της Επιτροπής ότι, έως το 2005, θα έχει επιτευχθεί η αδασμολόγητη πρόσβαση για σχεδόν όλα τα βιομηχανικά προϊόντα από τις ΛΑΧ καθώς και ότι θα απλοποιηθούν οι μέχρι τούδε ισχύοντες κανόνες για την προέλευση και την σώρευση των προϊόντων αυτών. Ωστόσο, θεωρεί σκόπιμο να ολοκληρωθεί η προσπάθεια αυτή όσο το δυνατόν συντομότερα.

3.10. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την άποψη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η γενική ουδετερότητα των μέτρων θα εξακολουθήσει να αποτελεί κατά προτεραιότητα στόχο του προτιμησιακού συστήματος της Κοινότητας.

3.11. Παρ'όλα αυτά, η ΟΚΕ δεν είναι σε θέση να κρίνει με αντικειμενικό τρόπο την αποτελεσματικότητα των προηγούμενων τροποποιήσεων του συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων, ιδιαιτέρως από την άποψη της γενικής ουδετερότητας, λόγω ελλείψεως δεδομένων. Για τον λόγο αυτό καλείται η Επιτροπή να υποβάλει λεπτομερή έκθεση σχετικά με την εξέλιξη των εισαγωγών που έχουν γίνει με βάση το σύστημα δασμολογικών προτιμήσεων για κάθε χώρα προέλευσης.

3.12. Σε περίπτωση που η διοικητική συνεργασία των αρμοδίων αρχών στις ευνοούμενες χώρες είναι ανεπαρκής, η Επιτροπή προτείνει για το μέλλον να μπορεί η ίδια να τις εξαιρεί από το σύστημα δασμολογικών προτιμήσεων για μια περίοδο τριών ή έξη μηνών. Η ΟΚΕ διακατέχεται από επιφυλάξεις όσον αφορά την εκχώρηση ακόμη περισσότερων αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή. Ωστόσο, το γεγονός ότι, με το μέτρο αυτό, είναι βέβαιο ότι θα επισπευσθούν οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων έχει ως αποτέλεσμα οι επιφυλάξεις αυτές να περνούν στο περιθώριο. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί για την προστασία των συμφερόντων των εισαγωγέων. Για το λόγο αυτό, συνιστά να δημοσιεύονται εγκαίρως στην Επίσημη Εφημερίδα τυχόν αμφιβολίες για την αντικανονική εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν για τις ΓΔΠ σε ορισμένες χώρες. Συμβάσεις που είναι αποδεδειγμένο ότι έχουν συναφθεί πριν τη δημοσίευση στην ΕΕ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να θιγούν από την ενδεχόμενη εφαρμογή μέτρων.

Βρυξέλλες, 2 Δεκεμβρίου 1998.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 98.