Οι εργασίες με στόχο την επίτευξη διαλειτουργικότητας των συστημάτων πληροφόρησης προωθούνται κατά προτεραιότητα, μετά τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2017 για τη διαλειτουργικότητα και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2017. Η Επιτροπή δημοσίευσε μια αρχική εκτίμηση επιπτώσεων τον Ιούλιο 2017. Έως τα μέσα Οκτωβρίου 2017 συνεχίζεται μια ευρύτερη δημόσια διαβούλευση. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση το συντομότερο δυνατόν.

Η καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα. Η Επιτροπή επιταχύνει τις εργασίες της στον εν λόγω τομέα, ιδίως μέσω της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου σχετικά με τη ριζοσπαστικοποίηση. Η ομάδα θα παρουσιάσει τα ενδιάμεσα πορίσματά της πριν από το τέλος του 2017. Όσον αφορά την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης μέσω του διαδικτύου, ανώτεροι υπάλληλοι του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο θα εξετάσουν στα τέλη Σεπτεμβρίου 2017 την εφαρμογή του σχεδίου δράσης του Ιουλίου 2017 προκειμένου να προετοιμάσουν το τρίτο φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο, τον Δεκέμβριο 2017. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης στενά με το νεοσύστατο παγκόσμιο φόρουμ για το διαδίκτυο και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, το οποίο συμπληρώνει τις προσπάθειες του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο.

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο των εργασιών της για τη διασφάλιση μιας ευρωπαϊκής απάντησης στη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, υλοποιεί τις δράσεις που ορίζονται στο σχέδιο δράσης της 2ας Φεβρουαρίου 2016 . Στις εν λόγω εργασίες περιλαμβάνεται η αξιολόγηση των μέτρων για τη βελτίωση της πρόσβασης σε κεντρικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και τον περιορισμό των πληρωμών με μετρητά. Μια ακόμα βασική πτυχή των συγκεκριμένων εργασιών είναι η αξιολόγηση ενός δυνητικού ευρωπαϊκού συστήματος για τον εντοπισμό συναλλαγών που συνδέονται με τρομοκράτες, το οποίο θα συμπληρώνει την υφιστάμενη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το πρόγραμμα παρακολούθησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (TFTP), εντοπίζοντας τις συναλλαγές που εξαιρούνται από την εν λόγω συμφωνία. Στην τρίτη έκθεση προόδου προς μια αποτελεσματική και πραγματική Ένωση Ασφάλειας του Δεκεμβρίου 2016 , η Επιτροπή παρουσίασε την αρχική της ανάλυση σχετικά με την πιθανότητα θέσπισης ενός ευρωπαϊκού συστήματος παρακολούθησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ανακοινώνοντας ότι θα συνεχίσει την αξιολόγησή της. Στην υπερεθνική εκτίμηση των κινδύνων που συνδέονται με τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, η οποία εκπονήθηκε από την Επιτροπή και δημοσιεύθηκε στις 27 Ιουνίου 2017 , επιβεβαιώθηκε ότι οι τρομοκράτες και οι εγκληματίες προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα για τις δραστηριότητές τους, για παράδειγμα μέσω της δόλιας υποβολής αιτήσεων για καταναλωτικές πιστώσεις και δάνεια χαμηλής αξίας. Οι μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ) διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Είναι αρμόδιες για την παραλαβή και την ανάλυση πληροφοριών, καθώς και για τη διαβίβαση των αποτελεσμάτων των αναλύσεών τους στις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται σε έκθεση του Δεκεμβρίου 2016 , η ύπαρξη σημαντικών διαφορών όσον αφορά το καθεστώς, τις εξουσίες πρόσβασης, ανταλλαγής και χρήσης των πληροφοριών, την οργάνωση και το επίπεδο αυτονομίας των ΜΧΠ μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα συνεργασίας μεταξύ τους αλλά και με άλλες συναφείς αρχές. Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιουνίου 2017 σχετικά με τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών καθορίζει τόσο τα ρυθμιστικά όσο και τα μη ρυθμιστικά μέτρα που θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των δυσχερειών που εντοπίστηκαν. Η Επιτροπή θα προβεί σε περαιτέρω αξιολόγηση των εν λόγω μέτρων στο πλαίσιο συζητήσεων με εμπειρογνώμονες από τις εθνικές ΜΧΠ, τις αρχές επιβολής του νόμου και τις δικαστικές αρχές. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση με τα πορίσματά της σε μια από τις προσεχείς εκθέσεις προόδου για την Ένωση Ασφάλειας.

Πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες για τον περιορισμό της πρόσβασης σε επικίνδυνες ουσίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τρομοκρατικά δίκτυα ως εκρηκτικές ύλες. Οι εκρηκτικές ύλες που παρασκευάζονται κατ’ οίκον αποτελούν τον πλέον συνηθισμένο τύπο εκρηκτικών που χρησιμοποιήθηκαν σε πρόσφατες επιθέσεις, ιδίως το τριυπεροξείδιο της τριακετόνης (TATP) . Όπως ανακοινώθηκε στην πρόσφατη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού για τις πρόδρομες ουσίες εκρηκτικών υλών , η Επιτροπή εξετάζει πιθανά πρόσθετα και ενισχυμένα μέτρα για την αποτροπή της απόκτησης εκρηκτικών από τρομοκράτες.

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της προστασίας των ευάλωτων στόχων, η νεοσυσταθείσα ομάδα πολιτικής της ΕΕ για τους ευάλωτους στόχους θα συνεδριάσει για πρώτη φορά στις 18-19 Σεπτεμβρίου 2017, με την υποστήριξη δύο υποομάδων αποτελούμενων από επαγγελματίες και φορείς, συμπεριλαμβανομένων ενδιαφερόμενων μερών από τον ιδιωτικό τομέα. Μέσα στους κόλπους της ομάδας επαγγελματιών έχει δημιουργηθεί ένα δίκτυο για την προστασία των ευάλωτων στόχων υψηλού κινδύνου, και η πρώτη συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί στην Ισπανία στις 24-26 Οκτωβρίου 2017.

Όπως ανακοινώθηκε τον Ιανουάριο 2017 , η Επιτροπή επεξεργάζεται κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να συντάσσονται εθνικοί νόμοι για τη διατήρηση δεδομένων οι οποίοι να συνάδουν με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

III. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΑΛΛΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

1. Νομοθετικές πρωτοβουλίες

Συνεχίζονται οι εργασίες επί των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για την ενίσχυση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS). Η τελευταία συζήτηση σε επίπεδο ομάδας εργασίας του Συμβουλίου πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουλίου 2017, ενώ η εσθονική Προεδρία του Συμβουλίου επιδιώκει την επίτευξη διαπραγματευτικής εντολής έως τον Οκτώβριο 2017. Τον Ιούνιο 2017 οι εισηγητές παρουσίασαν το σχέδιο έκθεσής τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE) πρόκειται να προχωρήσει σε ψηφοφορία της διαπραγματευτικής εντολής της στις 11/12 Οκτωβρίου 2017. Η Επιτροπή καλεί τους συννομοθέτες να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τις εν λόγω σημαντικές προτάσεις πριν από το τέλος του 2017, στο πλαίσιο του θεματολογίου για τη διαλειτουργικότητα που καθορίζεται στην έβδομη έκθεση προόδου προς την κατεύθυνση μιας αποτελεσματικής και πραγματικής Ένωσης ασφάλειας .

2. Μη νομοθετικές πρωτοβουλίες

Στον τομέα της ασφάλειας των μεταφορών και συμπληρωματικά προς το έργο που έχει επιτευχθεί με τα κράτη μέλη σε επίπεδο ΕΕ για τη βελτίωση της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, η Επιτροπή έχει δρομολογήσει εργασίες σχετικά με αξιολογήσεις κινδύνου για άλλα μέσα μεταφοράς προκειμένου να προσδιορίσει ελλείψεις και πιθανά μέτρα για τον μετριασμό των εντοπισθέντων κινδύνων. Σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιουνίου 2017, οι υπηρεσίες της Επιτροπής συζήτησαν με τα κράτη μέλη την κατάσταση απειλής όσον αφορά τις σιδηροδρομικές μεταφορές, καθώς και τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας για την αντιμετώπισή της. Η επόμενη συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο του 2017.

Στο πλαίσιο της καταπολέμησης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, η ετήσια επέτειος της πρωτοβουλίας No More Ransom στις 25 Ιουλίου 2017 σηματοδότησε την περαιτέρω διεύρυνσή της με νέους εταίρους, εργαλεία και γλώσσες . Η πρωτοβουλία No More Ransom είναι μια δημόσια-ιδιωτική πρωτοβουλία που θεσπίστηκε το 2016 με στόχο την καταπολέμηση της χρήσης λογισμικού εκβίασης (ransomware), και στηρίζεται από την Ευρωπόλ. Συνδράμει θύματα λογισμικού εκβίασης, παρέχοντας περισσότερα από 50 διαφορετικά εργαλεία αποκρυπτοθέτησης στη διαδικτυακή της πύλη η οποία επί του παρόντος διατίθεται σε 26 διαφορετικές γλώσσες. Αυτό έχει οδηγήσει σε περισσότερες από 28 000 επιτυχημένες αποκρυπτοθετήσεις από την έναρξη λειτουργίας της, στερώντας από τους εγκληματίες του κυβερνοχώρου περίπου 8 εκατομμύρια EUR σε λύτρα. Η πρωτοβουλία παρέχει ένα καινοτόμο μοντέλο συνεργασίας με τη χρήση αποτελεσματικής και συγκεκριμένης σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την καταπολέμηση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο. Η πρωτοβουλία έχει αναπτυχθεί σε περισσότερους από 100 εταίρους, συμπεριλαμβανομένων επτά συνδεδεμένων εταίρων και 98 εταίρων στήριξης (34 υπηρεσίες επιβολής του νόμου και 64 οργανισμοί από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα).

Μήνες διεθνούς προετοιμασίας και συντονισμού οδήγησαν στην επιτυχημένη κατάργηση δύο εκ των μεγαλύτερων εγκληματικών αγορών του σκοτεινού ιστού, της AlphaBay και της Hansa . Το γεγονός αυτό αναμένεται να δρομολογήσει εκατοντάδες νέες έρευνες στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο δύο σημαντικών επιχειρήσεων επιβολής του νόμου υπό την ηγεσία του Ομοσπονδιακού Γραφείου Ερευνών των ΗΠΑ, της Υπηρεσίας Επιβολής της Νομοθεσίας κατά των Ναρκωτικών των ΗΠΑ και της Ολλανδικής Εθνικής Αστυνομίας, με την υποστήριξη της Ευρωπόλ, έκλεισαν οι υποδομές μιας παράνομης εγκληματικής οικονομίας που ήταν υπεύθυνη για τη διακίνηση περισσότερων από 350 000 παράνομων εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων ναρκωτικών, πυροβόλων όπλων και κακόβουλου λογισμικού εγκληματικότητας στον κυβερνοχώρο. Η συντονισμένη δράση για την επιβολή της νομοθεσίας στην ΕΕ και τις ΗΠΑ αποτελεί μια από τις πλέον εξελιγμένες επιχειρήσεις καταστολής που έχει παρατηρηθεί στον τομέα της καταπολέμησης εγκληματικών δραστηριοτήτων στο διαδίκτυο.

3. Εξωτερική διάσταση

Στις 26 Ιουλίου 2017, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε γνωμοδότηση σχετικά με τη συμβατότητα της συμφωνίας μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά σχετικά με τη διαβίβαση και την επεξεργασία των δεδομένων που προέρχονται από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) με τις Συνθήκες. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε από το Δικαστήριο στην αίτηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η σχεδιαζόμενη συμφωνία δεν μπορεί να συναφθεί υπό την παρούσα μορφή της, διότι πλείονες διατάξεις της δεν είναι συμβατές με τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζει η ΕΕ, ιδίως με το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και σεβασμού της ιδιωτικής ζωής. Μολονότι το Δικαστήριο επισήμανε ότι η διαβίβαση των δεδομένων PNR από την ΕΕ στον Καναδά και η επέμβαση που συνεπάγεται στα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα δικαιολογούνται από την προστασία της δημόσιας ασφάλειας στο πλαίσιο της καταπολέμησης των τρομοκρατικών αξιόποινων πράξεων και των σοβαρών μορφών διεθνικού εγκλήματος, εκτίμησε ότι πλείονες διατάξεις της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο και δεν προβλέπουν σαφείς και επαρκώς ακριβείς κανόνες.

Δεδομένου ότι η χρήση των δεδομένων PNR αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του σοβαρού διεθνικού εγκλήματος, η Επιτροπή θα λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει τη συνέχιση της διαβίβασης των δεδομένων PNR με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου. Η Επιτροπή ολοκληρώνει την ανάλυση της γνωμοδότης του Δικαστηρίου και σύντομα θα ζητήσει από το Συμβούλιο εντολή για την έναρξη συνομιλιών με τον Καναδά για την αναθεώρηση της υφιστάμενης συμφωνίας προκειμένου να ευθυγραμμιστεί το συντομότερο δυνατόν με τις απαιτήσεις που ορίζονται στη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρούσα έκθεση καταγράφει την πρόοδο που σημειώθηκε στην οικοδόμηση της Ένωσης Ασφάλειας το τελευταίο έτος. Αποτυπώνει τον τρόπο εφαρμογής όλων των συνδεόμενων με την ασφάλεια προτεραιοτήτων που καθορίστηκαν στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης 2016 και στο πρόγραμμα εργασιών της Επιτροπής για το 2017. Οι εργασίες αυτές αποτελούν τη βάση για περαιτέρω συντονισμένη δράση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά το προσεχές έτος προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι υφιστάμενες απειλές και προκλήσεις για την ασφάλεια, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που θα τεθούν στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης 2017.

Η επόμενη έκθεση προόδου για την Ένωση Ασφάλειας θα υποβληθεί τον Οκτώβριο του 2017.