ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(92) 360 τελικό 
Βρυξέλλες, 23 Σεπτεμβρίου 1992 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ THE ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΜΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ: 
ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ, ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ 
Η ΑΝΑΓΚΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Α. Η σημασία του διαστήματος για την Ευρώπη 
Β. Τα αδύνατα σημεία της ευρωπαϊκής 
διαστημικής προσπάθειας 
Γ. Το κοινοτικό ενδιαφέρον 
Δ. Το μεταβαλλόμενο πλαίσιο 
Ε. Βιομηχανικά ζητήματα 
ΣΤ. Προς την κατεύθυνση αυξημένης κοινοτικής 
συμβολής Σελίδα 
1 
5 
5 
6 
7 
9 
12 
15 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II: ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΕΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Δ. 
Ε. 
ΣΤ Γεωεπισκόπηση 
Δορυφορικές επικοινωνίες 
Έρευνα και τεχνολογία 
1. Τεχνολογική συνεργεία 
2. Μικροβαρύτητα 
Πύραυλοι και υπηρεσίες εκτόξευσης 
Εξωτερικές σχέσεις : θέματα εμπορίου 
και συνεργασίας 
Επιστήμες του διαστήματος και υποδομή 
σε τροχιά 
1. Επιστήμες του διαστήματος 
2. Υποδομή σε τροχιά και επανδρωμένες 
πτήσεις 17 
17 
22 
28 
29 
31 
32 
36 
36 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 0 ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ 
ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΙ 
Α. Η κοινοτική συμβολή στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια 
Β. Στόχοι 
Γ. Εφαρμογή 37 
37 
37 
38 
Κατάλογος αρκτικόλεξων 40 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
1. Τα ευρωπαϊκά έθνη έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στο 
διάστημα. Χάρις στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA, ΕΥΔ) 
καθώς και σε συμπληρωματικά εθνικά προγράμματα, η Ευρώπη έχει 
αναπτύξει αξιόπιστη τεχνολογική και βιομηχανική ικανότητα στο 
διάστημα. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε σημαντικές επιτυχίες και 
καθιέρωσε την Ευρώπη ως μείζονα εταίρο σε διεθνή διαστημικά 
προγράμματα. 
2. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή διαστημική προσπάθεια έχει φθάσει σε σημείο 
όπου αντιμετωπίζει αριθμό σημαντικών προκλήσεων* ταυτόχρονα όμως 
της προσφέρονται νέες ευκαιρίες : 
α. Η Ευρώπη πρέπει να εξασφαλίσει την επιτυχή εκμετάλλευση των 
διαστημικών εφαρμογών. Από διάφορες περιοχές εκφράζεται νέα 
ζήτηση για διαστημικές τεχνικές και πληροφορίες προερχόμενες 
από το διάστημα· επίσης, οι κυβερνήσεις δέχονται αυξανόμενη 
πίεση για αιτιολόγηση της ενίσχυσης τους σε διαστημικά 
προγράμματα όσον αφορά την δυνητική οικονομική σημασία των 
κυρίων εφαρμογών : 
* Ιδιαιτέρως η γεωεπισκόπηση προβάλλει με ταχείς ρυθμούς ως 
μείζον εργαλείο για διαχείριση πόρων και περιβαλλοντική 
παρακολούθηση. 
* Για τις δορυφορικές επικοινωνίες υπάρχει ανάγκη διασφάλισης 
των κατάλληλων συνθηκών που θα επιτρέψουν την εμφάνιση νέων 
υπηρεσιών. 
β. Στους τομείς των υπηρεσιών εκτόξευσης, του εξοπλισμού εδάφους 
και σε αυξανόμενο βαθμό στους δορυφόρους γίνεται αισθητός ο 
διεθνής ανταγωνισμός. Ενώ το κύριο βάρος του ανταγωνισμού 
προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, η 
εμφάνιση νέων διαστημοπόρων εθνών και η είσοδος σε εμπορικές 
αγορές των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών και της Κίνας είναι 
αναπόφευκτο να τον επιτείνει. 
Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας, 
είναι ευπαθής στους τομείς των δορυφόρων και του εξοπλισμού 
εδάφους λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους της ευρωπαϊκής αγοράς, 
του κατακερματισμού τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της παγκόσμιας 
αγοράς καθώς και λόγω της αδυναμίας της βιομηχανίας 
κατασκευασατικών μερών. Επιπλέον, η ευπάθεια στον αυξανόμενο 
ανταγωνισμό επιδεινώνεται από την απουσία πολυμερών 
διακανονισμών που διέπουν τις εμπορικές πράξεις στον τομέα, 
ιδιαιτέρως για υπηρεσίες εκτόξευσης. 
γ. Τα διαστημικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από δημόσιους 
πόρους αντιμετωπίζουν επίσης αυξανόμενους περιορισμούς 
προϋπολογισμού. Τα προγράμματα υποδομής είναι ιδιαιτέρως 
δαπανηρά και οι δαπάνες τείνουν να αυξάνονται κατά τη διάρκεια 
της υλοποίησης των έργων, καθιστώντας δυσχερή τη διατήρηση 
ισορροπημένης κατανομής κονδυλίων μεταξύ των προγραμμάτων αυτών 
αφενός και των επιστημονικών και προγραμμάτων εφαρμογής 
αφετέρου. 
Το γεγονός αυτό έστρεψε την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης της 
συνεχούς χρηματοδότησης συστημάτων γεωεπισκόπησης που 
βρίσκονται σε λειτουργία, ιδιαιτέρως με τη συμμετοχή των 
τελικών χρηστών. 
Κατά την τελευταία συνεδρίαση υπουργικού επιπέδου της ΕΕΔ, 
Μόναχο, Νοέμβριος 1991) έλαβε χώρα συζήτηση για την κατανομή 
πόρων μεταξύ των διαφόρων διαστημικών στόχων, όπου 
αντιμετωπίστηκε επανεκτίμηση του καλύτερου τρόπου για να 
επιτύχει η Ευρώπη τους στόχους της, ιδιαιτέρως με την επιδίωξη 
ευρύτερης διεθνούς συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των πρώην 
σοβιετικών δημοκρατιών. 
3. Για τη ανάπτυξη και ωρίμανση των διαστημικών εφαρμογών και την 
εμφάνιση νέων πρακτικών και εμπορικών δραστηριοτήτων, καθίσταται 
σαφές ότι ορισμένα από τα θέματα αυτά απαιτούν δράσεις που ενμέρει 
υπερβαίνουν την περιοχή ευθύνης των φορέων διαστημικής τεχνολογίας, 
δεδομένου ότι οι κύριες αρμοδιότητες τους είναι η έρευνα και 
ανάπτυξη καθώς και η επίδειξη διαστημικών τεχνολογιών και 
συστημάτων. 
Στην προηγούμενη φάση της ευρωπαϊκής διαστημικής προσπάθειας οι 
φορείς διαστημικής τεχνολογίας είχαν ουσιαστικό, σχεδόν 
αποκλειστικό ρόλο, δεδομένου ότι κύριος στόχος ήταν η εδραίωση 
τεχνολογικής και βιομηχανικής ικανότητας ("τεχνολογική ώση"). Η 
Ευρώπη πρέπει τώρα να στραφεί σταδιακά προς μία προσέγγιση "έλξης 
της ζήτησης" ώστε να εντάξει τις διαστημικές δραστηριότητες στον 
ευρύτερο ευρωπαϊκό κοινωνικο-οικονομικό ιστό. Τα προγράμματα 
διαστημικών εφαρμογών πρέπει να προσανατολίζονται σύμφωνα με τους 
στόχους που έχουν καθοριστεί εκτός του διαστημικού τομέα και θα 
πρέπει να υπάρχει καλύτερη τεχνολογική συνεργεία μεταξύ διαστημικών 
και μη διαστημικών προγραμμάτων. 
4. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει ήδη ρόλο στη ευρωπαϊκή διαστημική 
προσπάθεια καθώς και οι πολιτικές της έχουν επιπτώσεις στις 
διαστημικές δραστηριότητες. Αποφάσειες που λαμβάνονται σε κοινοτικό 
επίπεδο αναφορικά με την εσωτερική αγορά και τις βιομηχανικές 
υποθέσεις, εμπορικές πτυχές, την περιβαλλοντική πολιτική, την 
πολιτική στις τηλεπικοινωνίες, την πολιτική στον οπτικοακουστικό 
τομέα, καθώς και την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (Ε&ΤΑ), 
παραδείγματος χάρη, θα έχουν διαρκώς μεγαλύτερες επιπτώσεις στην 
ευρωπαϊκή διαστημική προσπάθεια. 
Ταυτόχρονα γίνονται αισθητές οι επιπτώσεις του διαστήματος στην 
υλοποίηση των κοινοτικών πολιτικών. Η χρήση πληροφοριών που 
προέρχονται από το διάστημα θα αυξηθεί, ιδιαιτέρως σε περιοχές όπως 
η περιβαλλοντική έρευνα και παρακολούθηση, η βοήθεια σε 
αναπτυσσόμενες χώρες, η παρακολούθηση της γεωργίας και η ανάπτυξη 
των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της Κοινότητας. 
Ο διεθνής ρόλος της Κοινότητας έχει επίσης διευρυνθεί, με 
αυξανόμενες επιπτώσεις για τις ευρωπαϊκές διαστημικές 
δραστηριότητες. Συμπεριλαμβάνονται εδώ πολυμερείς και διμερείς 
εμπορικές σχέσεις, επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία, διεθνής 
συνεργασία για την προστασία του περιβάλλοντος και πολιτικές σε 
πλανητική κλίμακα αναφορικά με την αειφορική οικονομική ανάπτυξη. 
5. Βρισκόμαστε επομένως σε στάδιο όπου είναι ευκαιρία και ανάγκη 
ταυτόχρονα για την Κοινότητα η περαιτέρω συμβολή προς την 
κατεύθυνση της επιτυχούς περαιτέρω ανάπτυξης της ευρωπαϊκής 
διαστημικής προσπάθειας, ιδιαιτέρως ως προς τον καθορισμό και την 
υλοποίηση μιας ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής. 
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η κοινοτική συμβολή στη 
διαστημική προσπάθεια θα στραφεί στους ακόλουθους πέντε στόχους : 
α) ενθάρρυνση και στήριξη της βέλτισης ανάπτυξης και εκμετάλλευσης 
των εφαρμογών γεωεπισκόπησης, ιδιαιτέρως με πρωτοβουλίες που 
συμβάλλουν στην εδραίωση ενός ευρωπαϊκού συστήματος πρακτικής 
λειτουργίας για την μελέτη και παρακολούθηση του περιβάλλοντος· 
αυξημένη και εντατικότερη χρήση των δορυφορικών δεδομένων στα 
πλαίσια των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών. 
β) Διασφάλιση των κατάλληλων των ρυθμιστικών όρων που θα 
επιτρέψουν την ανάπτυξη νέων αγορών για υπηρεσίες δορυφορικών 
επικοινωνιών. 
γ) Ανάπτυξη της συμπληρωματικότητας και συνέργειας μεταξύ 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ και των διαστημικών προγραμμάτων 
της ΕΥΔ και των κρατών μελών με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης 
απόδοσης των ευρωπαϊκών προσπαθειών Ε&ΤΑ. 
δ) Ενθάρρυνση της εδραίωσης και ανάπτυξης ανταγωνιστικής 
διαστημικής βιομηχανίας και προαγωγή των συμφερόντων της σε 
διεθνές επίπεδο, εντός των πλαισίων των κοινοτικών βιομηχανικών 
και εμπορικών πολιτικών. 
ε) Ενθάρρυνση της διεύρυνσης της ισόρροπης διεθνούς συνεργασίας, 
λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις νέες ευκαιρίες συνεργασίας με 
τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
6. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί ταυτόχρονα ενημέρωση και επέκταση της 
πρώτης ανακοίνωσης για το διάστημα της Επιτροπής. Στηρίζεται στο 
έργο που επιτέλεσε η Επιτροπή μετά το 1988, λαμβάνοντας υπόψη τα 
νέα θέματα και τις ευκαιρίες που προέκυψαν, μαζί με τις απόψεις του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τις ΕΥΔ, εθνικών διαστημικών φορέων και 
υπηρεσιών, της βιομηχανίας και λοιπών οργανισμών με διαστημική 
συμμετοχή καθώς και της έκθεσης που συνέταξε ομάδα από ανώτερους 
ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. 
Στην ανακοίνωση γίνεται ανασκόπιση των διαφόρων διαστημικών τομέων 
που ενδιαφέρουν την Κοινότητα καθώς και των επιπτώσεων από τις 
μεταβολές που σημειώθηκαν. Καθιερώνονται κατευθυντήριες γραμμές για 
τον κοινοτικό ρόλο και προτείνονται συγκεκριμένες γραμμές δράσης σε 
στήριξη και συμπλήρωση αυτών της ΕΥΔ των κρατών μελών και λοιπών 
οργανισμών. 
7. Εκτιμώντας τις διάφορες διαστάσεις των κοινοτικών συμφερόντων στο 
διάστημα, η Επιτροπή θα συστήσει συμβουλευτική επιτροπή ad hoc για 
το διάστημα για την ενημέρωση και την επιδίωξη καθοδήγησης από τα 
κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της κατάρτισης και υλοποίησης των 
κοινοτικών δράσεων. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Α. Η σημασία του διαστήματος για την Ευρώπη 
1. Τα ευρωπαϊκά έθνη έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στο 
διάστημα, κατά μέγα μέρος μέσω κοινών προσπαθειών. Χάρις στην 
ευρωπαϊκή υπηρεσία διαστήματος (ESA, ΕΥΔ) (1), καθώς και σε 
συμπληρωματικά εθνικά προγράμματα, η Ευρώπη έχει αναπτύξει 
αξιόπιστη τεχνολογική και βιομηχανική ικανότητα στο διάστημα. 
Το γεγονός αυτό οδήγησε σε σημαντικές επιτυχίες (π.χ. Ariane, 
Meteosat, Giotto, SPOT, ERS/1, ECS) και καθιέρωσε την Ευρώπη ως 
μείζονα εταίρο σε διεθνή διαστημικά προγράμματα. 
Οι διαστημικές δραστηριότητες συνέβαλαν στην οικοδόμηση της Ευρώπης 
ως πολιτικής και οικονομικής οντότητας στην παγκόσμια σκηνή, και 
πρόκειται να συνεχίσουν προς την κατεύθυνση αυτή κατά το μέλλον. 
2. Η ευρωπαϊκή διαστημική προσπάθεια περιλαμβάνει ευρύ φάσμα 
δραστηριοτήτων, από δυναμικό εκτοξεύσεων και διαστημική υποδομή 
(συμπεριλαμβανομένων ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στο διάστημα) έως 
τις επιστήμες του διαστήματος (στην επιδίωξη καλύτερης κατανόησης 
του ηλιακού συστήματος και του σύμπαντος γενικότερα), καθώς και 
διαστημικές εφαρμογές (γεωεπισκόπηση και τηλεπικοινωνίες). 
Τα πολιτικά, κοινωνικοοικονομικά και βιομηχανικά οφέλη που 
σχετίζονται με την γνώση και την εκμετάλλευση των διαστημικών 
εφαρμογών έχουν συνεχώς αυξανόμενη σημασία. Η χρήση τεχνικών του 
διαστήματος μπορεί να συμβάλει στην εν γένει οικονομική ανάπτυξη· 
στη βελτίωση των επικοινωνιών σε ολόκληρο τον πλανήτη· στη μελέτη 
και παρακολούθηση του περιβάλλοντος· σε αποδοτικότερη διαχείριση 
των πόρων του πλανήτη· καθώς και σε μεγαλύτερη ασφάλεια. 
3. Η χρηματοδότηση της διαστημικής προσπάθειας πραγματοποιείται σε 
μεγάλο βαθμό από τους προϋπολογισμούς του δημόσιου τομέα (πολιτικό 
και άμυνας). Το μέγεθος των προϋπολογισμών αυτών επηρεάζεται 
ευθέως από πολιτικούς παράγοντες, οι οποίοι καθορίζουν επίσης σε 
μεγάλο βαθμό τις προοπτικές ανάπτυξης στον τομέα. 
Οι κυβερνήσεις υφίστανται αυξανόμενη πίεση για την αιτιολόγηση της 
υποστήριξης τους σε διαστημικά προγράμματα ως προς την δυνητική 
οικονομική σημασία τους ή την διεύρυνση του φάσματος των 
(1) Μέλη: Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, 
Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία και Ηνωμένο 
Βασίλειο. Η Φιλλανδία είναι συνδεδεμένο μέλος. Τρία κράτη μέλη 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (η Ελλάδα, η Πορτογαλία και το 
Λουξεμβούργο) δεν αποτελούν μέλη της ΕΥΔ. 0 Καναδάς συμμετέχει σε 
ορισμένα προγράμματα της ΕΥΔ μέσω συμφωνίας συνεργασίας εφαρμογών. 
Ιδιαιτέρως η γεωεπισκόπηση αναδεικνύεται με ταχείς ρυθμούς ως 
μείζον εργαλείο για την διαχείριση των πόρων. 
4, Με την διαρκώς μεγαλύτερη εκμετάλλευση του διαστήματος αυξάνεται 
και η βιομηχανική και εμπορική του σημασία. Οι δορυφορικές 
επικοινωνίες αναπτύσσονται σε εμπορική βάση και δημιουργούν 
σημαντικές αγορές για τον ιδιωτικό τομέα. Η γεωεπισκόπηση κατακτά 
νέο επίπεδο ανάπτυξης και συνεχίζοντας σε μεγάλο βαθμό να 
προωθείται από τον δημόσιο τομέα, υφίσταται ευρύ πεδίο δράσης όπου 
ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο. 
Β. Τα αδύνατα σημεία της Ευρωπαϊκής διαστημικής προσπάθειας 
5. Η επιτυχία της ευρωπαϊκής διαστημικής προσπάθειας επί δύο δεκαετίες 
δεν θα έπρεπε, ωστόσο, να καλύψει τις αδυναμίες της: 
Πρώτον, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας 
ήταν ανεπαρκής στο πεδίο του δορυφορικού και του εξοπλισμού εδάφους 
λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους της ευρωπαϊκής αγοράς, του 
κατακερματισμού τόσο της ευρωπαϊκής όσο και της παγκόσμιας αγοράς, 
καθώς επίσης και της αδυναμίας της βιομηχανίας κατασκευαστικών 
στοιχείων. Επιπλέον, η ευπάθεια στον αυξανόμενο ανταγωνισμό 
επιδεινώνεται ελλείψει πολυμερών δ ι κανονισμών που διέπουν τις 
εμπορικές πράξεις στον τομέα ιδιαιτέρως στις υπηρεσίες εκτόξευσης. 
Δεύτερον, ρυθμιστικό περιβάλλον που δεν ενθαρρύνει ακόμα την 
ανάπτυξη νέων αγορών δορυφορικών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Τρίτον, η δημόσια υποστήριξη στην ανάπτυξη και εκμετάλλευση της 
γεωεπισκόπησης είναι ανεπαρκής και διεσπαρμένη, ιδιαιτέρως για την 
μελέτη και την παρακολούθηση του περιβάλλοντος. 
Τέταρτον, το υψηλό και αυξανόμενο κόστος των προγραμμάτων υποδομής 
εμποδίζει την ισορροπημένη κατανομή κονδυλίων μεταξύ των 
προγραμμάτων αυτών αφενός και των επιστημονικών και προγραμμάτων 
εφαρμογής αφετέρου. 
6. Κατά την προηγούμενη φάση της ευρωπαϊκής διαστημικής προσπάθειας 
κύριο στόχο αποτελούσε η εδραίωση τεχνολογικής και βιομηχανικής 
ικανότητας. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε, αναπόφευκτα, από 
προσέγγιση έντονης "τεχνολογικής ώσης". 
Οι διάφορες υπηρεσίες διαστήματος διαδραμάτισαν ουσιαστικό, και 
σχεδόν αποκλειστικό ρόλο στην διαδικασία αυτή. Η προσέγγιση 
στέφθηκε από επιτυχία και η Ευρώπη απέκτησε ισχυρό δυναμικό στην 
τεχνολογία του διαστήματος· είχε όμως το ελάττωμα ότι ενθάρρυνε 
τάσεις για σχετικά απομονωμένη αντιμετώπιση του διαστήματος από 
άλλους τομείς. 
7. Η ΕΥΔ εφαρμόζει επιπλέον την αρχή "juste retour", υποχρέωση 
καθορισμένη από την σύμβαση της.<2) Η αρχή αυτή έχει αποδειχθεί 
καίριος όρος συνεργασίας εντός της ΕΥΔ. Ενώ όμως έχει επιτρέψει 
την ανάπτυξη ενός κατανεμημένου τεχνολογικού και βιομηχανικού 
δυναμικού στην Ευρώπη, δεν ενθαρρύνει πάντοτε την εξέλιξη προς 
περισσότερο αποδοτικές βιομηχανικές δομές. 
8. Με την ανάπτυξη των εφαρμογών στο διάστημα και την εμφάνιση νέων 
πρακτικών και εμπορικών δραστηριοτήτων, καθίσταται σαφές ότι 
υπάρχουν όρια στο δυναμικό των φορέων διαστημικής τεχνολογίας να 
ανταποκριθούν στη ζήτηση πρακτικών χρήσεων των διαστημικών 
συστημάτων. 
Σε διάφορες περιοχές προκύπτουν νέες απαιτήσεις για διαστημικές 
τεχνικές και προερχόμενη από το διάστημα πληροφόρηση· και η 
επιτυχής εκμετάλλευση των εφαρμογών εξελίσσεται με γοργό ρυθμό σε 
μείζονα διαστημική πρόκληση για την δεκαετία του 1990. Συνεπώς, 
πρέπει να αναπροσαρμοστούν η διαστημική πολιτική και οι μηχανισμοί 
λήψεως αποφάσεων ώστε να ανταποκριθούν στην "έλξη της ζήτησης" που 
γίνεται περισσότερο αισθητή, τόσο στις δορυφορικές επικοινωνίες όσο 
και στην γεωσκόπηση. 
9. Για να διασφαλιστεί η συνέχιση της επιτυχίας και της σημασίας της 
ευρωπαϊκής διαστημικής προσπάθειας υπάρχει ανάγκη ευρύτερης 
προσέγγισης με σκοπό να ενθαρρυνθεί ο προσανατολισμός προγραμμάτων 
διαστημικών εφαρμογών σύμφωνα με τους στόχους που έχουν καθοριστεί 
εκτός του διαστημικού τομέα· η εμφάνιση δημοσίων ή ιδιωτικών 
πελατών, οι οποίοι πρόκειται να χρηματοδοτήσουν λειτουργικά 
συστήματα· και η ανάπτυξη τεχνολογικής συνέργειας μεταξύ 
διαστημικών και μη διαστημικών προγραμμάτων. 
Γ. Το κοινοτικό ενδιαφέρον 
10. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διαδραματίζει ήδη ένα ρόλο στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια καθώς οι αρμοδιότητες και οι πολιτικές της 
έχουν επιπτώσεις στις διαστημικές τεχνολογικές δραστηριότητες. 
Αποφάσεις που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο αναφορικά, π.χ., με 
την εσωτερική αγορά και τις βιομηχανικές υποθέσεις, τις εμπορικές 
πτυχές, την περιβαλλοντική πολιτική, την τηλεπικοινωνιακή πολιτική, 
την πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα καθώς και την έρευνα και 
τεχνολογική ανάπτυξη θα έχουν αυξανόμενες επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια. 
Ταυτόχρονα, οι επιπτώσεις από τις διαστημικές δραστηριότητες 
γίνονται αισθητές στην εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. Η 
Επιτροπή χρησιμοποιεί ήδη πληροφορίες που προέρχονται από δεδομένα 
(2) Η αρχή "juste retour" εγγυάται στα συμμετέχοντα κράτη βιομηχανικά 
συμβόλαια ανάλογα με το επίπεδο συμμετοχής τους στα προγράμματα της 
ΕΥΔ. 
γεωεπισκόπησης σε διάφορες εφαρμογές που σχετίζονται με τις 
δραστηριότητες της σε καίριους τομείς (χρήσεις γης, γεωργικές 
στατιστικές, περιβαλλοντική έρευνα και παρακολούθηση, βοήθεια προς 
αναπτυσσόμενες χώρες, κλπ.). Η χρήση των πληροφοριών αυτών θα 
μπορούσε να ενταθεί και να επεκταθεί σε άλλες σημαντικές περιοχές 
πολιτικής, όπως η ανάπτυξη των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της 
Κοινότητας. Η Κοινότητα αποτελεί δυνητικά πολύ μεγάλο πελάτη για 
πληροφορίες που προέρχονται από το διάστημα. 
Δορυφορικές επικοινωνίες χρησιμοποιούνται επίσης κατά την υλοποίηση 
κοινοτικών πολιτικών όπως στην περιφερειακή ανάπτυξη, στην 
κατάρτιση (διδασκαλία εξ αποστάσεως) και στην αλιεία. Η χρήση αυτή 
είναι πιθανό να αυξηθεί κατά το μέλλον. 
11. Η πρώτη ανακοίνωση της Επιτροπής για το διάστημα (Ιούλιος 1988) (3) 
καθιέρωσε την αρχή της κοινοτικής παρέμβασης στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια και καθόρισε τις κύριες κατευθύνσεις για ένα 
ρόλο συμπληρωματικό προς αυτόν της ΕΥΔ. Εξειδίκευσε επίσης έξι 
γραμμές δράσεις που κατεύθυναν το έργο της Επιτροπής στον τομέα 
αυτό. 
12. Έπειτα από την εν λόγω ανακοίνωση άρχισε να εξελίσσεται η 
συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΥΔ κατά συστηματικότερο 
τρόπο, με κοινή πρόοδο σε πολλούς τομείς: γεωεπισκόπηση και 
περιβάλλον, τηλεπικοινωνίες, έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 
(Ε&ΤΑ), βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και εσωτερική αγορά, 
εξωτερικές σχέσεις και εμπορική πολιτική. 
Η Επιτροπή είχε επίσης διαβουλεύσεις με άλλους διαστημικούς 
οργανισμούς - τόσο δημόσιους όσο και ιδιωτικούς 
συμπεριλαμβανομένων εθνικών διαστημικών υπηρεσιών, του EUMETSAT, 
EUTELSAT, καθώς και της διαστημικής βιομηχανίας. 
13. Βρισκόμαστε τώρα σε στάδιο όπου είναι ταυτόχρονα ευκαιρία και 
ανάγκη για την Κοινότητα να συμβάλει περισσότερο στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια, λαμβάνοντας υπόψη: τις πολιτικές, 
οικονομικές και βιομηχανικές διαστάσεις των προκλήσεων και θεμάτων 
που πρέπει να αντιμετωπιστούν συλλογικά· την τομεακή αποστολή και 
αρμοδιότητα της ΕΥΔ, που αποτελεί κυρίως φορέα για την έρευνα και 
ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών και συστημάτων· την ανάγκη 
ενσωμάτωσης των δραστηριοτήτων στον ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό 
ιστό της Ευρώπης (ιδιαιτέρως της γεωπισκόπησης και των δορυφορικών 
επικοινωνιών που αποτελούν διαστημικές δραστηριότητες οι οποίες 
ωθούνται από στόχους που έχουν οριστεί έξω από τον διαστημικό 
τομέα). 
(3) C0M(88) 417 τελικό 
Δ. Το μεταβαλλόμενο πλαίσιο 
14. Έπειτα από την πρώτη ανακοίνωση έχει αυξηθεί η σημασία πολλών 
παραγόντων και έχουν προκύψει νέοι· οι παράγοντες αυτοί έχουν 
μεταβάλει το ενγένει πλαίσιο όπου διαδραματίζεται η ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια. Το γεγονός αυτό έχει δημιουργήσει νέες 
ευκαιρίες και προκλήσεις για ευρωπαϊκές διαστημικές δραστηριότητες, 
μαζί με παράλληλα προβλήματα και κινδύνους. 
Η ανάδυση περιβαλλοντικών προβλημάτων σε πλανητική κλίμακα 
15. Αναγνωρίζεται πλέον ευρύτερα ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν τα 
πλανητικά περιβαλλοντικά προβλήματα ώστε να διατηρηθεί η ανθρώπινη 
ευημερία στη γη, και ότι ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής 
αντιμετώπισης τους μπορεί να υπάρξει εάν βελτιώσουμε την ικανότητα 
μας για παρακολούθηση, αναπαράσταση με μοντέλα και κατανόηση των 
πολυσύνθετων συναφειών του γήινου πλανητικού συστήματος. 
Οι διαστημικές τεχνικές είναι απαραίτητες για την συστηματική, 
συνοπτική και μακροπρόθεσμη συγκέντρωση δεδομένων που απαιτούνται 
για την έρευνα και παρακολούθηση στην απαιτούμενη κλίμακα. Η 
επιτυχής εφαρμογή προγραμμάτων μεταβολής σε πλανητική κλίμακα θα 
απαιτήσει πρωτοφανές επίπεδο διεθνούς συνεργασίας σε τρεις τομείς: 
μακροχρόνιο σχεδιασμό και χρηματοδότηση λειτουργικών συστημάτων 
γεωεπισκόπησης για την διασφάλιση συνεχούς παροχής δεδομένων· 
κατάλληλη αποκεντρωμένη επίγεια υποδομή για την διαχείριση και 
διανομή δεδομένων, καθώς και κανόνες για την λειτουργία της· και 
επιστημονική συνεργασία οργανωμένη μέσω ερευνητικών δικτύων. 
Μεταβολές στο γεωπολιτικό πλαίσιο και επιπτώσεις τους 
16. Η αλλαγή στις γεωπολιτικές σχέσεις που ακολούθησε τις ραγδαίες 
εξελίξεις στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την 
τέως Σοβιετική Ένωση είχε ως αποτέλεσμα περιορισμό της 
στρατιωτικής απειλής που αποτελούσε το υπόβαθρο της σύγκρουσης 
Ανατολής-Δύσης. 
Ταυτόχρονα προέκυψαν νέες προκλήσεις για την ασφάλεια (εν μέρει ως 
αποτέλεσμα της μεταβολής στην παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων), οι 
οποίες συνεπάγονται νέες διεθνείς ευθύνες για την Ευρώπη. 
Το γεγονός αυτό οδηγεί σε αναθεώρηση του ρόλου των διαστημικών 
συστημάτων στην πρόληψη και τον περιορισμό ενόπλων συγκρούσεων 
(έλεγχος συμφωνιών αφοπλισμού και διαχείριση κρίσεων). Η τρέχουσα 
πρωτοβουλία της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στοχεύει στην 
περαιτέρω χρησιμοποίηση του διαστήματος για αμυντικούς σκοπούς. 
Κατά την ανάπτυξη του διαστημικού αμυντικού δυναμικού της, είναι 
επομένως απαραίτητο να διασφαλίσει η Ευρώπη την βέλτιστη χρήση των 
πόρων της εκμεταλλευόμενη τις συνεργεί ες μεταξύ μη στρατιωτικών και 
αμυντικών συστημάτων, τόσο στις επικοινωνίες όσο και στην 
γεωεπισκόπηση. 
Εμφάνιση νέων διαστημικών δυνάμεων 
17. Ο αριθμός των διαστημοπόρων εθνών αυξάνεται στο μέτρο που οι χώρες 
αποκτούν διαστημικό δυναμικό, είτε με την ανάπτυξη της δικής τους 
τεχνολογίας είτε βάσει αδειών. Με την αυξανόμενη βιομηχανική και 
εμπορική σημασία των διαστημικών δραστηριοτήτων τούτο πρόκειται 
αναπόφευκτα να επισύρει νέες ανταγωνιστικές πιέσεις στις διεθνείς 
αγορές. 
Αυτό συμβαίνει σε οικονομίες που δεν βασίζονται στους νόμους της 
αγοράς, οικονομίες σε μετάβαση, όσο και σε οικονομίες της αγοράς. 
Οι πιέσεις είναι ιδιαίτερα έντονες στις αγορές για υπηρεσίες 
εκτοξεύσεων και εξοπλισμό εδάφους, καθώς και, προοδευτικά, για 
δορυφόρους. 
Χρηματοδοτικοί περιορισμοί και αλλαγή διαστημικών προτεραιοτήτων 
18. Τα διαστημικά προγράμματα αντιμετωπίζουν αυξανόμενους 
δημοσιονομικούς περιορισμούς, οι οποίοι μεταξύ άλλων εκδηλώνονται 
στις επαναλαμβανόμενες αβεβαιότητες σχετικά με το μακροπρόθεσμο 
μέλλον του διεθνούς διαστημικού σταθμού Freedom. Ιδιαιτέρως τα 
προγράμματα υποδομής είναι εξαιρετικά δαπανηρά και το κόστος τείνει 
να αυξάνει κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του έργου, με κίνδυνο 
αρνητικών επιπτώσεων στα επιστημονικά προγράμματα και τα 
προγράμματα πρακτικών εφαρμογών. 
Το γεγονός αυτό έστρεψε την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης της 
συνεχούς χρηματοδότησης των εν ενεργεία συστημάτων γεωεπισκόπησης, 
ιδιαιτέρως με την συμμετοχή των τελικών χρηστών. 
Καθώς οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν μια δύσκολη οικονομική 
κατάσταση, αναζητούν τρόπους για τον περιορισμό των δημοσιονομικών 
τους υποχρεώσεων· επίσης, στις ΗΠΑ διεξάγεται συζήτηση, η οποία δεν 
έχει ακόμα καταλήξει, για την κατανομή πιστώσεων μεταξύ των 
διαφόρων διαστημικών δραστηριοτήτων. 
Ανάλογες σκέψεις προέκυψαν επίσης στην συνεδρίαση υπουργικού 
επιπέδου στου συμβουλίου της ΕΥΔ στο Μόναχο (Νοέμβριος 1991), όπου 
ζητήθηκε ο επανακαθορισμός του καλύτερου τρόπου για την επίτευξη 
των στόχων της Ευρώπης και πρόκειται να τεθούν εκ νέου στην επόμενη 
συνάντηση τους τον Νοέμβριο του 1992. 
Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και η Ευρωπαϊκή Ένωση 
19. Το έτος 1992 αποτελεί έτος σταθμό στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Είναι το τελευταίο έτος των προσπαθειών της για την 
ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Η βιομηχανική αναδιάρθρωση που 
λαμβάνει χώρα στο διάστημα και στις σχετικές με το διάστημα 
βιομηχανίες αντικατοπτρίζει εν μέρει τις μεταβαλλόμενες αυτές 
συνθήκες. 
10 
To 1992 σημαδεύει επίσης την έναρξη της επόμενης φάσης της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακολουθώντας τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου του Μάαστριχτ για την οικονομική και νομισματική ένωση 
και για την πολιτική ένωση. Οι συμφωνίες του Μάαστριχτ θα 
ενισχύσουν τον ρόλο της Κοινότητας στην έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη και στην περιβαλλοντική πολιτική, οι οποίες θα έχουν 
σημαντικές επιπτώσεις στην κοινοτική προσέγγιση στο διάστημα. 
Στο Μάαστριχτ αναγνωρίστηκαν ιδιαιτέρως τόσο η σημασία των 
επιστημονικών δεδομένων ως βάση περιβαλλοντικής πολιτικής, όσο και 
η ανάγκη ανάληψης διεθνούς δράσης ως συμβολή στη λύση παγκοσμίων 
περιβαλλοντικών προβλημάτων. 
0 διεθνής ρόλος της Κοινότητας 
20. Στη συνάντηση κορυφής του Μάαστριχτ αναγνωρίστηκε επίσης ο 
αναβαθμισμένος διεθνής ρόλος της Κοινότητας, γεγονός που επίσης 
αναμένεται να έχει επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές δραστηριότητες στο 
διάστημα: 
Η Κοινότητα διαπραγματεύτηκε με τις χώρες ΕΖΕΣ τη συμφωνία για τον 
Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ο οποίος περιλαμβάνει τέσσερα μέλη 
της ΕΥΔ (4) που δεν αποτελούν κράτη μέλη της Κοινότητας. Υπέγραψε 
επίσης συμφωνίες συνεργασίας με τις περισσότερες από τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και προετοιμάζει την κατάρτιση 
συμφωνιών με τις τέως σοβιετικές δημοκρατίες. 
Έχει να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην διεθνή προσπάθεια για 
την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης στα 
πλαίσια της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (GATT). 
Τέλος, η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση θα αυξήσει τις διεθνείς 
ευθύνες της Κοινότητας. 
Οι δημοκρατίες της τέως Σοβιετικής Ένωσης 
21. Το διάστημα αποτελεί έναν από τους τομείς όπου η Ρωσία και άλλες 
τέως σοβιετικές δημοκρατίες έχουν πολλά να προσφέρουν και όπου 
επιδιώκουν ενεργώς τόσο την ανάπτυξη συνεργασίας με διεθνείς 
εταίρους όσο και την εμπορική εκμετάλλευση της τεχνογνωσίας τους. 
Το γεγονός αυτό δημιουργεί νέες ευκαιρίες συνεργασίας, οι οποίες θα 
μπορούσαν να συμβάλλουν στην διατήρηση του επιστημονικού και 
τεχνολογικού δυναμικού των νέων δημοκρατιών και θα επέτρεπε στην 
Ευρώπη ως σύνολο να πράξει περισσότερα με τον καταμερισμό των 
καθηκόντων σε διεθνές επίπεδο. 
(4) Έπειτα από την ανακοίνωση του 1988, τρεις από τις τέσσερις χώρες 
(Αυστρία, Σουηδία και Ελβετία) έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στην 
Κοινότητα. Η Νορβηγία εξετάζει το ενδεχόμενο υποβολής αίτησης 
ένταξης. 
11 
Ενδεχόμενη αποτυχία συνεργασίας θα μπορούσε να οδηγήσει στην 
εξαφάνιση σημαντικού διαστημικού δυναμικού στις δημοκρατίες αυτές, 
περιορίζοντας έτσι τις ευκαιρίες. Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνει 
ακριβής εκτίμηση λοιπών κινδύνων: π.χ. αθέμιτος εμπορικός 
ανταγωνισμός· διάδοση πυραυλικής τεχνολογίας. 
Ε. Βιομηχανικά ζητήματα 
22. Κατά το 1991, η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία είχε κύκλο εργασιών 
γύρω στα 2,5 δισεκατ. ECU και απασχολούσε περίπου 25.000 άτομα. Τον 
ίδιο χρόνο, η διαστημική βιομηχανία των ΗΠΑ είχε κύκλο εργασιών 26. 
δισεκατ. ECU και απασχολούσε πάνω από 260.000 άτομα. Η μεγάλη αυτή 
διαφορά οφείλεται στο μέγεθος της αγοράς του δημοσίου στην ΗΠΑ, η 
οποία είναι 14 φορές μεγαλύτερη από την ευρωπαϊκή. Όταν τέτοιες 
αγορές δεν είναι ανοικτές σε διεθνή ανταγωνισμό, είναι επόμενο η 
διαστημική βιομηχανία των ΗΠΑ να επωφελείται από μία ευρεία 
εξαρτημένη αγορά. 
Ειδικότερα, η διαστημική βιομηχανία των ΗΠΑ διαθέτει πρόσβαση σε 
ευρεία στρατιωτική αγορά που αντιπροσωπεύει περίπου 53% των 
συνολικών πωλήσεων της διαστημικής βιομηχανίας των ΗΠΑ. Στην Ευρώπη 
η στρατιωτική αγορά είναι ακόμα περιορισμένη και καταλαμβάνει μόνο 
10% των πωλήσεων. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις νέες στρατιωτικές 
εφαρμογές στο διάστημα, η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία 
αναμένεται να αποτελέσει στο μέλλον αυξανόμενο στοιχείο της 
αμυντικής βιομηχανίας. 
Όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, το μέγεθος των μη στρατιωτικών 
αγορών του δημοσίου τομέα μαρτυρεί επίσης την διαφορά μεταξύ των 
ΗΠΑ και της Ευρώπης. Μόνο στις εμπορικές αγορές είναι το χάσμα πολύ 
μικρότερο· παρόλο ότι αντιπροσωπεύει μόλις 5% του κύκλου εργασιών 
της βιομηχανίας των ΗΠΑ και 30% της ευρωπαϊκής. 
Κατανομή των αγορών της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας 
σε σύγκριση με την αμερικανική κατά το 1991 (δισεκατ. ECU) 
Διαστημική 
βιομηχανία 
των ΗΠΑ Ευρωπαϊκή 
διαστημική 
βιομηχανία Ευρώπη ως 
% των ΗΠΑ 
Σύνολο πωλήσεων 26 (100%) 2.5 (100%) 9.6% 
Αγορές του δημοσίου 
-στρατιωτική 
-μη στρατιωτική 
Εμπορική αγορά 24.7 (95%) 
13.85 (53%) 
10.85 (42%) 1.75 
0.25 
1.5 (70%) 
(10%) 
(60%) 
1.3 (5%) 0.75 (30%) 7.1% 
1.8% 
13.8% 
57.7% 
(Συναλλαγματική ισοτιμία : 1 ECU - $ 1.666) 
Πηγή : Aerospace Industries Association, Euroconsult, EEK 
12 
13 Οι διασυνδεθείς μεταξύ της αγοράς του δημοσίου και της εμπορικής 
αγοράς ε(ναι πάντως πολύ ισχυρές. Στο τεχνολογικό επίπεδο, η Ε&Α 
που απαιτείται για την ανάπτυξη διαστημικών συστημάτων 
χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό μέσω δημοσίων προγραμμάτων, έχει 
όμως άμεση ωφέλεια σε εμπορικές εφαρμογές. Η σχέση λειτουργεί 
επίσης στο βιομηχανικό επίπεδο μέσω αποτελεσμάτων κλίμακας και 
στις δύο αγορές χρησιμοποιούνται τα (δια συστήματα για την 
εκτόξευση για δορυφόρους γεωπισκόπησης και δορυφορικών επικοινωνιών 
τα διαστημικά οχήματα είναι πολύ παραπλήσια και μεγάλο μέρος του 
εξοπλισμού είναι το ίδιο. 
23. Ακολούθως, υφίσταται πολύ σημαντικό διαρθρωτικό μειονέκτημα για την 
ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία, η οποία βρίσκεται ακόμα στην 
παιδική της ηλικία συγκρινόμενη με τη διαστημική βιομηχανία των 
ΗΠΑ, και το οποίο έχει έντονη αρνητική επίδραση στην προφανή της 
ανταγωνιστικότητα στην εμπορική αγορά. 
Παρά το μειονέκτημα αυτό, η ευρωπαϊκή βιομηχανία κατώρθωσε να 
αποκτήσει ισχυρή θέση στην εμπορική αγορά εκτοξεύσεων (άνω του 50% 
της παγκόσμιας αγοράς), αφού αντιστάθηκε με επιτυχία στην 
επανεισαγωγή των παραδοσιακών πυραύλων των ΗΠΑ (όσο το διαστημικό 
λεωφορείο των ΗΠΑ παράμενε καθηλωμένο στο έδαφος). Αυτή η πρώιμη 
επιτυχία οφειλόταν στα προγράμματα Ε&Α της ΕΥΔ καθώς και στην 
ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε ενιαία βιομηχανική και 
εμπορική διοικητική δομή : την ΑΜ3ΠΘ5Ρ30Θ. Η θέση αυτή βρίσκεται 
όλο και σε μεγαλύτερη αμφισβήτηση με την ανανέωση του ανταγωνισμού 
από τ>ς ΗΠΑ από κοινού με την είδοσο της Κίνας και της Ρωσίας στην 
αγορά και λόγω της έλειψης πολυμερών διακανονισμών που διέπουν τις 
εμπορικές πράξεις στον τομέα. 
Η κατάσταση είναι λιγότερο ευνοϊκή για τους δορυφόρους επικοινωνιών 
δορυφόρους που αποτελούν την μόνη άλλη διαστημική αγορά με 
σημαντική εμπορική διάσταση. 0 κύκλος εργασιών της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας κατά το 1990 πλησίασε το 25% της παγκόσμιας εμπορικής 
αγοράς, παρά το γεγονός ότι τούτο αφορά σε μεγάλο βαθμό πωλήσεις 
στην ευρωπαϊκή αγορά. Στην πραγματικότητα, η θέση της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας επιδεινώνεται με ταχύ ρυθμό και οι άμεσες προοπτικές 
δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές. Τούτο οφείλεται στο διαρθρωτικό 
μειονέκτημα που αναφέρθηκε παραπάνω καθώς και στον κατακερματισμό 
της βιομηχανίας που αντικατοπτρίζει τον κατακερματισμό των αγορών 
της. 
24. Οι δορυφορικές επικοινωνίες δημιουργούν επίσης σημαντική οικονομική 
δραστηριότητα καταντά της διαστημικής βιομηχανίας καθαυτής (π.χ. 
σταθμοί εδάφους, διαχείριση δικτύων, υπηρεσίες). Οι αγορές αυτές 
είναι μεγαλυτέρων διαστάσεων από τις αγορές δορυφόρων και πυραύλων, 
και πρόκειται να έχουν ταχεία ανάπτυξη με την αύξηση των εφαρμογών 
(ιδιωτικά δίκτυα μικροτερμαπκών ν$ΑΤ, τηλεόρασης απευθείας 
εκπομπής, συνδέσεις μεταξύ κινητών συστημάτων). Η αγορά αυτή δεν 
εξυπηρετείται από τη διαστημική βιομηχανία υπό την στενή έννοια, 
αλλά από τις βιομηχανίες τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρονικών. Η θέση 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στις αγορές αυτές είναι ακόμα λιγότερο 
ευνοϊκή από ότι είναι στο διαστημικό τομέα. 
Πωλήσεις της διαστημικής βιομηχανίας των ΗΠΑ και 
της Ευρώπης κατά το 1990 (εκατ. ECU) 
Διαστημική 
βιομηχανία 
των ΗΠΑ 
Πύραυλοι : 
Σύνολο πωλήσεων 
Αγορές του δημοσίου 
- στρατιωτικές 
Εμπορικές αγορές 
(εγχώριες και εξαγωγές) 
Δορυφόροι επικοινωνιών 
Σύνολο πωλήσεων 
Αγορές του δημοσίου 
- στρατιωτικές 
Εμπορικές αγορές 
(εγχώριες και εξαγωγές) 840 (70%) 
720 (60%) 
360 (30%) 
1670 (75%) 
1450 (65%) 
Πηγή : Euroconsult, ΕΟΚ Ευρωπαϊκή 
διαστημική 
βιομηχανία 
1200 (100%) 560 (100%) 
84 (15%) 
28 (5%) 
476 (85%) 
2230 (100%) 400 (100%) 
160 (40%) 
80 (20%) 
560 (25%) 240 (60%) Ευρώπη ως 
% των ΗΠΑ 
46.7% 
10% 
4% 
132% 
18% 
9,6% 
5,5% 
42,9% 
Η κατάργηση του ρυθμιστικού πλαισίου και η ελευθέρωση των 
τηλεπικοινωνιών στην Ευρώπη θα επιτρέψει την εξάπλωση των 
δορυφορικών τηλεπικοινωνιών και σχετικών υπηρεσιών. Οι επιπτώσεις 
όμως στον διαστημικό τομέα θα είναι περιορισμένες. Λαμβάνοντας 
υπόψη τα διαρθρωτικά μειονεκτήματα της ευρωπαϊκής διαστημικής 
βιομηχανίας, αυτό το άνοιγμα της αγοράς πρέπει να συνοδεύεται από 
περαιτέρω εξορθολογισμό της ευρωπαϊκής βιομηχανικής διάρθρωσης. 
Το μερίδιο της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας στις 
παγκόσμιες εμπορικές αγορές 
Μερίδιο αγοράς 
της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας 1985-90 
Πύραυλοι 
εκτοξευτές 60% 
Δορυφόροι 
Τηλεπικοινωνιών 25% 
Επίγειοι σταθμοί 
τηλεπικοινωνιών 12% Παρούσα τάση 
αβέβαιη 
καθοδική 
(έως 15-20%) 
καθοδική 
(έως 8-10%) τίμηση για 
ν παγκόσμια 
ορά 1991-2000 
8-11 δισ. 
10-13 δισ. 
40-60 δισ. 
14 
25. Για ολόκληρο το φάσμα των δραστηριοτήτων του, ο διαστημικός τομέας 
στηρίζεται σε διάφορους βιομηχανικούς κλάδους και καίριας σημασίας 
: αεροναυπηγική (κατασκευές σε τροχιά, όροφοι πυραύλων εκτοξευτών, 
κελύφη δορυφόρων και μελλοντικά διαστημικά αεροσκάφη)· πρόγνωση 
(μηχανές πυραύλων και δορυφόρων)· τηλεπικοινωνίες (τηλεπικοινωνιακά 
ωφέλιμα φορτία, σταθμοί εδάφους και υπηρεσίες)· υλικά δομικής, 
σκελετοί πυραύλων και δορυφόρων)· ηλεκτρονικά και οπτικοηλεκτρονικά 
(όλα τα συστήματα)· και λογισμικό (διαχείριση συστημάτων, τόσο για 
τον επίγειο όσο και τον διαστημικό τομέα). Το διάστημα έχει συνεπώς 
βιομηχανικές επιπτώσεις που οφείλονται στα ποιοτικά καθοδηγητικά 
αποτελέσματα που ασκεί σε άλλους κλάδους. 
Λόγω αυτού του ρόλου ολοκλήρωσης που διαδραματίζει η απόδοση του 
ευρωπαϊκού διαστημικού τομέα εξαρτάται επίσης από την 
ανταγωνιστικότητα αυτών των λοιπών βιομηχανιών. Η αδυναμία των 
ευρωπαϊκών βιομηχανιών ηλεκτρονικών και κατασκευαστικών μερών 
συνιστά μεγεθυνόμενο μειονέκτημα για την ευρωπαϊκή διαστημική 
βιομηχανία (ιδιαιτέρως για τις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και τους 
επιγείους σταθμούς), δεδομένου ότι η ιαπωνική βιομηχανία 
χρησιμοποιεί την ισχύ της στην μικροηλεκτρονική και στα συστατικά 
μέρη με σκοπό να εισέλθει στο διαστημικό τομέα. 
Όλες οι παραπάνω πτυχές συνδυάζονται για να αποδώσουν στην 
ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία πολύ μεγαλύτερη σημασία από αυτήν 
που προκύπτει από το μέγεθος του κύκλου εργασιών της και το ύψος 
της απασχόλησης. 
ΣΤ. Προς ανάληψη ενεργού κοινοτικού ρόλου οτο διάστημα 
26. Στις 22 Οκτωβρίου 1991 - έπειτα ειδική ακροαματική διαδικασία 
σχετικά με το διάστημα, στην οποία έλαβαν μέρος εκπρόσωποι της ΕΥΔ, 
εθνικών διαστημικών υπηρεσιών και της διαστημικής βιομηχανίας - το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα (5) όπου αναγνωρίζεται η 
σημασία του διαστήματος για την Ευρώπη και με το οποίο καλείται η 
Επιτροπή να επεξεργαστεί σφαιρικές δράσεις για την διασφάλιση της 
βέλτιστης ανάπτυξης και εκμετάλλευσης των διαστημικών τεχνολογικών 
εφαρμογών. 
27. Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή ζήτησε επίσης τη γνώμη ομάδας ανεξαρτήτων 
ανωτέρων εμπειρογνωμόνων. Η ομάδα αυτή παρουσίασε γενική άποψη 
σχετικά με το πού η κοινοτική δράση θα μπορούσε να συμβάλλει κατά 
τον καλύτερο τρόπο, είτε αμέσως ή εμμέσως, στην επιτυχή περαιτέρω 
εξέλιξη της ευρωπαϊκής διαστημικής δραστηριότητας (6). 
28. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί ταυτόχρονα ενημέρωση και επέκταση της 
προηγουμένης. Στηρίζεται στο έργο που έχει διεξάγει η Επιτροπή 
έπειτα από το 1988, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα θέματα και ευκαιρίες 
(5) ΡΕ 146 210/τελικό 
(6) Η έκθεση της ομάδας αυτής - "Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα - Η ώρα των 
κρισίμων αποφάσεων στο Διάστημα" - δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 
1991. (ΕυΈ 14010). 
15 
που έχουν προκύψει, καθώς και τις απόψεις του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, της συμβουλευτικής ομάδας, της ΕΥΔ, των εθνικών 
υπηρεσιών διαστήματος, της βιομηχανίας και λοιπών οργανισμών με 
συμμετοχή στο διάστημα. 
Προβαίνει σε ανασκόπηση των διαφόρων τομέων του διαστήματος που 
ενδιαφέρουν την ΕΚ καθώς και των επιπτώσεων από τις αλλαγές που 
έχουν λάβει χώρα. Καθιερώνει κατευθυντήριες γραμμές για τον ρόλο 
της Κοινότητας και προτείνει συγκεκριμένες γραμμές δράσης. 
16 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΕΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Α. Γεωεπισκόπηση 
29. Η γεωεπισκόπηση από δορυφόρου καθίσταται με γοργό ρυθμό απαραίτητο 
εργαλείο για τη διαχείριση των επιγείων πόρων, καθώς και για την 
μελέτη και παρακολούθηση του περιβάλλοντος και του κλίματος της 
γης. Η προερχόμενη από το διάστημα πληροφόρηση αποκτά επίσης 
αυξανόμενη αξία για την εφαρμογή πολιτικών του δημοσίου σε πολλούς 
τομείς. Από την γεωργία, την δασοκομία, την πολεοδομία, την 
περιφερειακή ανάπτυξη και ιδιαιτέρως για την παροχή στερεής 
επιστημονικής βάσης για περιβαλλοντική πολιτική υπάρχει αυξανόμενη 
ζήτηση για διαστημικά δεδομένα. 
Η σημασία της γεωεπισκόπησης για όλες τις παραπάνω αναφερόμενες 
δραστηριότητες, τόσο στον αναπτυγμένο όσο και στον αναπτυσσόμενο 
κόσμο, προέρχεται από την μοναδική της ικανότητα να παράσχει 
συνοπτικές και επαναληπτικές μετρήσεις σε ευρείες γεωγραφικές 
περιοχές και κατά τη διάρκεια μεγάλων χρονικών περιόδων. 
30. Η Ευρώπη έχει συγκεντρώσει εντυπωσιακό δυναμικό γεωεπισκόπησης μέσω 
προγραμμάτων της ΕΥΔ και εθνικών πρωτοβουλιών, και αποτελεί ήδη 
μείζονα προμηθευτή δεδομένων γεωεπισκόπησης. Θα διαδραματίσει 
αυξανόμενο ρόλο στην διεθνή προσπάθεια συλλογής δεδομένων μέσω της 
λειτουργίας των SPOT, Meteosat, ERS-1 και μελλοντικών δορυφορικών 
συστημάτων που βρίσκονται στο στάδιο της μελέτης. Αυτά, καθώς και 
δορυφορικά συστήματα από άλλες χώρες θα δημιουργήσουν μεγάλη αύξηση 
στην παροχή δεδομένων. 
Υπάρχουν, ωστόσο, ισχυρές ενδείξεις ότι το ευρωπαϊκό δυναμικό για 
μετατροπή της ροής αυτής δεδομένων σε πρακτικά χρήσιμη πληροφόρηση 
είναι ανεπαρκής. Εάν δεν αναληφθεί δράση, υφίσταται πραγματικός 
κίνδυνος να μην ικανοποιηθεί η ζήτηση για πληροφόρηση προερχόμενη 
από το διάστημα. Για το σκοπό αυτό απαιτείται σειρά δράσεων που εν 
μέρει υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες των φορέων διαστημικής 
τεχνολογίας. 
31. 0 δημόσιος τομέας θα συνεχίσει να αποτελεί μείζονα πελάτη και 
κινητήρια δύναμη στην αγορά πρακτικών εφαρμογών των δεδομένων 
γεωεπισκόπησης: με άμεσο τρόπο για την κάλυψη των αναγκών του για 
πρακτικές υπηρεσίες, και εμμέσως, με τη χρηματοδότηση έρευνας που 
χρησιμοποιεί τα δεδομένα. Τούτο ισχύει ιδιαιτέρως για την 
Επιτροπή, η οποία, λόγω της ανάγκης της για κατάλληλη παρακολούθηση 
της εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών, αποτελεί ήδη σημαντικό 
καταναλωτή δεδομένων γεωεπισκόπησης. 
17 
Σε όρους γεωγραφικής κάλυψης, όγκου επεξεργασμένων δεδομένων και 
ποιότητας της ανάλυσης, τα έργα MARS, COR Ι NE Land Cover και TREES 
(7) θέτουν νέα 
πρότυπα για την πρακτική γεωεπισκόπηση. Η επέκταση της χρήσης 
πληροφοριών που προέρχονται από το διάστημα για την στήριξη της 
διατύπωσης και της υλοποίησης της κοινοτικής πολιτικής απαιτεί 
περαιτέρω έργα του είδους αυτού για τον καθορισμό των αναγκών των 
χρηστών και την καθιέρωση πρακτικής σκοπιμότητας των νέων 
εφαρμογών. 
32. 0 τομέας στο σύνολο του, ωστόσο, συνεχίζει να παρουσιάζει αργό 
ρυθμό προόδου προς την κατεύθυνση των επιχειρησιακών εφαρμογών. 
Τούτο αντικατοπτρίζεται στο μικρό μέγεθος του εμπορικού τομέα 
προστιθεμένης αξίας. Η ύπαρξη μιας σθεναρής βιομηχανίας 
προστιθεμένης αξίας για τον χειρισμό και την επεξεργασία δεδομένων 
να μπορούσε να προσφέρει υπηρεσίες σε εν ενεργεία χρήστες καθώς και 
σε χρήστες για ερευνητικούς σκοπούς. 0 όγκος των δοσοληψιών αυτών 
στην Ευρώπη εκτιμάται μεταξύ 250 και 300 εκατ. ECU, με απασχόληση 
περίπου 2.000 ατόμων. Παρά τον ετήσιο ρυθμό επέκτασης του γύρω στο 
25%, ο εμπορικός τομέας δεν έχει ακόμα βιώσει την αύξηση που, π.χ., 
παρατηρήθηκε στις διαστημικές τηλεπικοινωνίες. 
33. Έως τώρα η Ευρώπη υπέφερε από ανισορροπία μεταξύ των προσπαθειών 
που αφιέρωνε στο διαστημικό και το επίγειο σκέλος, καθώς και σε 
υπεροχή της "τεχνολογικής ώσης" επί της "έλξης της ζήτησης". Οι 
κύριοι παράγοντες που εμποδίζουν την ανάπτυξη είναι οι ακόλουθοι: 
Ανεπαρκής συμβολή των χρηστών στα προγράμματα γεωεπισκόπησης 
34. Οι σημερινοί και οι δυνάμει χρήστες συχνά δεν είναι σε θέση να 
παράσχουν σημαντική συμβολή στο σχεδιασμό και την ιεράρχηση 
προγραμμάτων γεωεπισκόπησης εκ μέρους των φορέων διαστημικής 
τεχνολογίας. Δεν αποτελούν συνεκτική κοινότητα, ιδιαιτέρως στην 
περίπτωση των επίγειων εφαρμογών και διαθέτουν περιορισμένη γνώση 
των δυνατοτήτων που προσφέρει η τεχνολογία ανίχνευσης. Επιπλέον, 
(7) MARS - Monitoring Agriculture by Remote Sensing (Παρακολούθηση της 
γεωργίας με τηλανίχνευση) 
C0RINE - Coordination of information on the Environment 
(Συντονισμός πληροφοριών που αφορούν το περιβάλλον) 
TREES - Tropical ecosystem environment observations by satellites 
(Δορυφορική επισκόπηση του περιβάλλοντος τροπικών οικοσυστημάτων) 
(8) Αντίθετα, η μετεωρολογική κοινότητα αποτελεί παράδειγμα καλά 
συγκροτημένης ομάδας με ιστορικό επιτυχούς συνεργασίας, 
εξοικειωμένης με τον χειρισμό διασυνοριακών φαινομένων που 
εκτείνονται σε ευρείες περιοχές. Η μετεωρολογική κοινότητα 
συνεργάζεται στο εσωτερικό ενός μόνο οργανισμού, του EUMETSAT, 
πραγματοποιώντας τρέχουσα πρακτική χρήση σειράς δορυφόρων ειδικού 
σχεδιασμού και εφαρμογών. 
18 
δεν υφίστανται κατάλληλα βήματα υποδοχής και ανταλλαγής 
πληροφόρησης για τους χρήστες· ή για την διατύπωση και συντονισμών 
των απαιτήσεων τους για μελλοντικές αποστολές. 
Ένα βήμα για πληροφορίες αυτού του είδους θα μπορούσε να προσφέρει 
ζωτική ζεύξη με τους προμηθευτές δεδομένων και η γεωεπισκόπηση θα 
μπορούσε, τελικά, να καταστεί "κλειστό σύστημα", όπου ομάδες 
χρηστών θα φέρουν την άμεση ευθύνη για την δημιουργία, ανάπτυξη και 
χρηματοδότηση συστημάτων γεωεπισκόπησης. 
Ανεπαρκής επίγεια υποδομή για την κάλυψη της αυξανόμενης παροχής 
και ζήτησης δεδομένων 
35. Με την εκτόξευση του δορυφόρου ERS-1 παρατηρούμε ήδη σημαντική 
αύξηση στον όγκο των διαθέσιμων δεδομένων. Όταν τα νέα συστήματα 
που έχουν προγραμματιστεί τεθούν σε λειτουργία, θα επιταθεί η 
αύξηση αυτή στην παροχή. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται ήδη μεταξύ 
τριπλάσιας και εξαπλάσιας αύξησης των σημερινών ρυθμών. 
Απαιτείται αποδοτική επίγεια υποδομή (συμπεριλαμβανόμενης της 
διάδοσης και της αρχειοθέτησης δεδομένων και καταλόγων δεδομένων) 
για να επιτρέψει στην διαρκώς αυξανόμενη κοινότητα χρηστών να 
πραγματοποιήσει τη βέλτιστη χρήση των υφισταμένων δεδομένων καθώς 
και να καταστήσει δυνατή την εμφάνιση πρακτικών εφαρμογών. 
Η Ευρώπη διαθέτει επί του παρόντος ορισμένα στοιχεία της 
απαιτούμενης υποδομής μέσω των προσπαθειών των ESA/Earthnet, SPOT-
Image, EUMETSAT, και άλλων. Οι δομές αυτές πρέπει, ωστόσο, να 
αναπτυχθούν περαιτέρω και μέσα σε συνεκτικό πλαίσιο, ώστε να μην 
τεθούν σε κίνδυνο οι μαζικές επενδύσεις στο διαστημικό σκέλος λόγω 
αδυναμίας πλήρους αξιοποίησης των παρεχομένων δεδομένων. 
Εμπόδια τεχνικού χαρακτήρα για την τρέχουσα πρακτική ερμηνεία των 
δεδομένων 
36. Μεγάλο μέρος της ανάπτυξης των τεχνικών για την ερμηνεία δεδομένων 
έχει διεξαχθεί από πανεπιστημιακούς, με ανεπαρκή χρηματοδότηση και 
περιορισμένα κίνητρα για ανάπτυξη διαδικασιών κατάλληλων για 
βιομηχανικές εφαρμογές. Υπάρχει ισχυρή προτίμηση για αναπτύξεις 
σχετικών τεχνικών από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στην 
περίπτωση του λογισμικού. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 
ευρέος φάσματος ασύμβατων μεταξύ τους, αναξιόπιστων και κακής 
ποιότητας συστημάτων επεξεργασίας. 
Η προκύπτουσα από αυτά βιομηχανία προστιθέμενης αξίας στερείται 
εύρους (κοινές διαδικασίες και πρότυπα) και βάθους (αξιόπιστες και 
έγκυρες διαδικασίες βιομηχανικής ποιότητας· συχνά, δεν προσφέρει 
προϊόντα και υπηρεσίες σε επαρκή ποιότητα που να ανταποκρίνονται 
στα ακριβή πρότυπα που προσδοκώνται από τους τρέχοντες πρακτικούς 
και τους επιστημονικούς χρήστες. 
19 
Υφίσταται ανάγκη βελτίωσης του ευρωπαϊκού τεχνικού δυναμικού για 
την εκμετάλλευση των δεδομένων γεωεπισκόπησης· τούτο μπορεί να 
αντιμετωπιστεί μέσω έρευνας και ανάπτυξης για την λύση ακριβώς 
καθορισμένων προβλημάτων που σχετίζονται με την χρήση δεδομένων από 
υφιστάμενους και νέους αισθητήρες· προτύπων σχεδίων πειραματικής 
εφαρμογής για την κατάδειξη ότι τεχνικά εφικτές εφαρμογές καλύπτουν 
τις λειτουργικές ανάγες ειδικών χρηστών· και τυποποίησης στις δομές 
και διαδικασίες των δεδομένων στην παραγωγή δευτερογενούς 
πληροφόρησης εξασφαλισμένης ποιότητας. 
Αβεβαιότητα σχετικά με τις συνθήκες πρόσβασης στα δεδομένα 
37. Επί του παρόντος υφίστανται δυνητικά ασύμβατες ή συγκρουόμενες 
πολιτικές, ή θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο μέλλον αναφορικά με 
την διαθεσιμότητα και την τιμολόγηση των δεδομένων. 
Απαιτείται για τον τομέα η ωρίμανση μιας πολιτικής δεδομένων 
αποδεκτής τόσο από τους προμηθευτές όσο και από τους χρήστες 
δεδομένων και δευτερογενούς πληροφόρησης. Η πολιτική αυτή πρέπει 
να υποστηρίζεται από εναρμονισμένο νομοθετικό καθεστώς για την 
προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και λοιπών 
δικαιωμάτων που σχετίζονται με τα δεδομένα και την δευτερογενή 
πληροφόρηση. 
Έλλειψη μιας καθολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής 
38. Η έλλειψη μιας συνεκτικής στρατηγικής που χαράσσεται από τους 
χρήστες, η οποία περιλαμβάνει τόσο το διαστημικό όσο και το επίγειο 
σκέλος, είναι η αιτία για πολλά από τα προβλήματα στον τομέα της 
γεωεπισκόπησης. Μια καθολική στρατηγική είναι απαραίτητο να 
αντιμετωπίσει την διαρκή ροή παροχής δεδομένων και την 
χρηματοδότηση λειτουργικών συστημάτων από κοινού με την ανάπτυξη 
αποκεντρωμένης επίγειας υποδομής και τα σχετικά θέματα πολιτικής 
δεδομένων. 
Η στρατηγική αυτή θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει τους 
απαιτούμενους μηχανισμούς για τον καθορισμό αναγκών και 
προτεραιοτήτων για μελλοντικές διαστημικές αποστολές· καθώς και 
τους απαραίτητους όρους για την προαγωγή της ανάπτυξης του 
ιδιωτικού τομέα. 
Κοινοτική δράση 
Προς μία ευρωπαϊκή στρατηγική 
39. Η Κοινότητα βρίσκεται σε μοναδική θέση για την ενθάρρυνση της 
ανάπτυξης της γεωεπισκόπησης στην Ευρώπη. Πρέπει να 
πραγματοποιήσει σημαντική συμβολή στον καθορισμό και την υλοποίηση 
μιας ευρωπαϊκής στρατηγική γεωεπισκόπησης μέσω πρωτοβουλιών και 
δράσεων που συμπληρώνουν και στηρίζουν τις δράσεις της ΕΥΔ, των 
εθνικών φορέων διαστημικής τεχνολογίας, του EUMETSAT, ομάδων 
χρηστών και της βιομηχανίας. 
20 
Η Επιτροπή θα αναλάβει την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση ευέλικτου 
μηχανισμού συνεννόησης ώστε να σχεδιαστεί και να συμφωνηθεί μια 
τέτοια στρατηγική. Στην διαδικασία αυτή θα συνδεθούν όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη. 
Ειδικές δράσεις που σχετίζονται με τον τομέα του διαστήματος 
40. Η Επιτροπή, δρώντας ως μείζων πελάτης, ως εκπρόσωπος άλλων χρηστών 
(π.χ. επιστημόνων του περιβάλλοντος), και με ιδιαίτερο μέλημα την 
ενθάρρυνση της ανάπτυξης διαρκών λειτουργικών υπηρεσιών, θα έχει 
ενεργό συμμετοχή στον καθορισμό των μελλοντικών διαστημικών 
αποστολών βοηθώντας να διασφαλισθεί η κάλυψη των αναγκών των 
χρηστών από τον διαστημικό τομέα. 
41. Στις προτάσεις της αναφορικά με τα μελλοντικά κοινοτικά προγράμματα 
Ε &ΤΑ, η Επιτροπή θα συμπεριλάβει στήριξη για έρευνα σε προηγμένες 
τεχνολογίες αισθητήρων καθώς και για την προανταγωνιστική ανάπτυξη 
οργάνων κοινοτικού ενδιαφέροντος. 
Η ανάπτυξη και η κατασκευή του "οργάνου για την παρακολούθηση της 
βλάστησης" (δορυφορικού αισθητήρα σχετικού με εφαρμογές κοινοτικού 
ενδιαφέροντος που σχεδιάζεται για ενσωμάτωση στο δορυφορικό σύστημα 
SPOT), θα θεωρηθεί από την Επιτροπή ως δοκιμαστική περίπτωση για 
την ενίσχυση της ανάπτυξης νέων οργάνων. 
Ειδικές δράσεις σχετιζόμενες με τον επίγειο τομέα και χρήση 
δεδομένων: 
42. Η Κοινότητα θα ενθαρρύνει και θα ενισχύσει την ανάπτυξη ευρωπαϊκού 
αποκεντρωμένου δικτύου για διαχείριση και πρόσβαση σε διαστημικά 
δεδομένα, με επίκεντρο δεδομένα απαιτούμενα για την μελέτη και 
παρακολούθηση κλιματικών και περιβαλλοντικών μεταβολών. 
Η Επιτροπή, βασιζόμενη στα αποτελέσματα μελέτης σκοπιμότητας για 
τις αρχές σχεδιασμού ενός κέντρου γεωεπισκόπησης, θα διατυπώσει 
προτάσεις για κοινοτικό δίκτυο συμπεριλαμβανομένου του Κοινού 
Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ), για την στήριξη της συντονισμένης ανάπτυξης 
κέντρων δεδομένων στα κράτη μέλη (συμπεριλαμβανομένων βάσεων 
δεδομένων ελεγμένης καταλληλότητας, ομάδων αρχειοθέτησης, καταλόγων 
και προτύπων). Η πρωτοβουλία αυτή καταρτίζεται από κοινού από την 
ΕΥΔ και τα ενδιαφερόμενα εθνικά όργανα, θα συντονιστεί και θα 
στηρίξει ιδιαίτερα τις δραστηριότητες της σχεδιαζόμενης Ευρωπαϊκής 
Υπηρεσίας Περιβάλλοντος. 
43. Η Επιτροπή επιδιώκει να εντείνει και να επεκτείνει την αποδοτική 
χρήση των δεδομένων που προέρχονται από το διάστημα στα συστήματα 
πληροφοριών που απαιτούνται για την υλοποίηση των κοινοτικών 
πολιτικών στην γεωργία και την δασοπονία, το περιβάλλον, την 
περιφερειακή ανάπτυξη και την συνεργασία με αναπτυσσόμενες χώρες. 
Ιδιαιτέρως, θα αναλάβει δράση για την ενσωμάτωση των δεδομένων που 
προέρχονται από το διάστημα στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών 
πληροφοριών. Το ΚΚΕρ και η Στατιστική Υπηρεσία θα εκτελέσουν 
21 
σχετικά σημαντικό ρόλο. Η δράση αυτή θα συντονιστεί επίσης με τις 
εθνικές και περιφερειακές αρχές που ενέχονται άμεσα στην υλοποίηση 
σχετικών κοινοτικών πολιτικών. 
Η Επιτροπή, ως μείζων πελάτης για δεδομένα και ως πρωτοπόρος σε 
ορισμένες πρακτικές εφαρμογές, μπορεί να έχει τονωτικά αποτελέσματα 
στην ανάπτυξη της αγοράς των εφαρμογών. Η Επιτροπή αναγνωρίζει 
επομένως την σημασία που έχει ο σαφής καθορισμός των αναγκών της, 
καθώς και η διασφάλιση της εκτεταμένης διάδοσης της πείρας της. 
44. Στις προτάσεις της για τα μελλοντικά κοινοτικά προγράμματα έρευνας, 
ανάπτυξης και επίδειξης, η Επιτροπή θα συμπεριλάβει δράσεις για να 
ενθαρρύνει και να στηρίξει την ανάπτυξη εφαρμογών γεωεπισκόπησης. 
Γενικός στόχος θα είναι η ανάπτυξη νέων εφαρμογών και η βελτίωση 
της ποιότητας και αποδοτικότητας των πληροφοριών που προέρχονται 
από τα δεδομένα. 
Οι προτεινόμενες δράσεις θα περιλάβουν έρευνες για την τεχνική 
εφικτότητα νέων εφαρμογών καθώς και πρότυπα έργα πειραματικής 
εφαρμογής για την επίδειξη της λειτουργικής εφαρμογής της 
γεωεπισκόπησης για εφαρμογές δημοσίου συμφέροντος. 
Οι δράσεις αυτές θα βρίσκονται σε στενό συντονισμό με τις σχετικές 
δραστηριότητες του ΚΚΕρ για την διασφάλιση συνέργειας και βέλτιστης 
χρήσης των εγκαταστάσεων, όπως του ευρωπαϊκού εργαστηρίου σφραγίδων 
μικροκυμάτων (European Microwave Signature Laboratory) και του 
έργου για τις ευρωπαϊκές δυνατότητες εναέριας τηλανίχνευσης. θα 
ενθαρρύνουν επίσης την ανάμειξη των χρηστών σε έργα καθώς και την 
συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας. 
45. Τέλος, σε στενή συνεργασία με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, η 
Επιτροπή θα επιδιώξει να προωθήσει κοινές ευρωπαϊκές θέσεις σε 
διεθνή βήματα σε θέματα όπως αυτά που σχετίζονται με πολιτική 
δεδομένων (δηλ. τους οικονομικούς και νομικούς όρους πρόσβασης και 
ανταλλαγής δεδομένων). 
Β. Δορυφορικές επικοινωνίες 
46. Οι δορυφορικές επικοινωνίες αναπτύχθηκαν στην Ευρώπη με ταχείς 
ρυθμούς κατά τα τελευταία έτη. θεωρούνται τώρα ως απαραίτητο 
στοιχείο των διευρωπαϊκών υπηρεσιών και δικτύων που είναι 
απαραίτητα για την ενιαία αγορά καθώς και για την διεύρυνση της σε 
ηπειρωτική κλίμακα έπειτα από την συμφωνία με τις χώρες ΕΖΕΣ για 
τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. 
Οι δορυφορικές επικοινωνίες θα βοηθήσουν επίσης τις χώρες της 
Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης να υπερνικήσουν την απουσία 
κατάλληλων επιγείων δικτύων ώστε αν μπορούν να ανταποκριθούν στις 
εξαπλούμενες τηλεπικοινωνιακές ανάγκες. 
47. Η αγορά για συστήματα δορυφορικών επικοινωνιών αποτελείται από 
δορυφορικό εξοπλισμό (τομέας διαστήματος), σχετικού επίγειου 
εξοπλισμού (επίγειος τομέας) και την παροχή υπηρεσιών. 
22 
Η αγορά του επίγειου τομέα είναι σημαντικότερη από τον διαστημικό 
τομέα. Το 1990 έφθασε σε παγκόσμια κλίμακα συνολική αξία 2,2 
δισεκατομμυρίων ECU, ποσό υπερδιπλάσιο της αξίας των επενδύσεων 
στον διαστημικό τομέα κατά το αυτό έτος (1 δισ. ECU). 
Κατά τις ενδείξεις των προγνώσεων η παγκόσμια αγορά δορυφόρων για 
ειρηνικές χρήσεις μεταξύ 1991 και 2000 θα ανέλθει σε ύφος 10-13 
δισ. ECU, ενώ η αγορά εξοπλισμού εδάφους θα βρίσκεται σε τάξη 
μεγέθους 40-60 δισ. ECU. Η θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι 
ασθενής και στις δύο πλευρές (ιδιαιτέρως στον εξοπλισμό εδάφους), 
κατέχοντας μερίδιο της παγκόσμιας αγοράς 25% και 12% αντίστοιχα. 
Οι προγνώσεις για τις ευρωπαϊκές αγορές ανέρχονται σε τάξη μεγέθους 
3-4 δισ. ECU το 1995 για εξοπλισμό εδάφους και 4-5 δισ. ECU το έτος 
2000 για δορυφόρους (40-50 δορυφόροι). 
48. Η αγορά δορυφορικών υπηρεσιών στην Ευρώπη (εκτός τηλεοπτικής 
μετάδοσης) θα ανέλθει το 1992 σε 440 εκατομ. ECU, ποσό που αποτελεί 
μόνο το 0,5% των συνολικών εσόδων τηλεπικοινωνιών στην Ευρώπη. 
Ωστόσο, κατά τις προβλέψεις, αναμένονται ρυθμοί αύξησης 25-30% 
ετησίως εάν ληφθούν μέτρα για την ελευθέρωση του ρυθμιστικού 
περιβάλλοντος. 
Πρόσφατη σύγκριση της ζήτησης εξειδικευμένων δορυφορικών συστημάτων 
στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη αποκαλύπτει την έκταση της 
υπανάπτυξης της ευρωπαϊκής αγοράς: 
Ιδιωτικά δορυφορικά δίκτυα: ΗΠΑ: 338 
Ευρώπη : 50 
Δίκτυα προγραμματισμού: ΗΠΑ: 115 
Ευρώπη : 3 
Δορυφορικοί σταθμοί συλλογής ΗΠΑ: 350 
ειδήσεων Ευρώπη: 50 
Τερματικοί σταθμοί ΗΠΑ: 25.000 
προσδιορισμού στίγματος Ευρώπη: 1.000 
Πέραν των αγορών αυτών υπάρχει η αυξανόμενη χρήση δορυφόρων για την 
διανομή τηλεοπτικών υπηρεσιών. Στην Ευρώπη πραγματοποιείται ήδη 
διανομή άνω των 80 διαύλων μέσω δορυφόρου. Η Επιτροπή επιδιώκει να 
ενισχύσει την ανάπτυξη της δορυφορικής τηλεοπτικής αγοράς 
αποσκοπώντας μεταξύ άλλων, στην παροχή μεγαλύτερης νομικής 
ασφαλείας αναφορικά με την πνευματική ιδιοκτησία και τα συγγενικά 
δικαιώματα για ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές μέσω δορυφόρου και 
αναμετάδοση μέσω καλωδίου.9 
Η Επιτροπή ακολουθεί επίσης στρατηγική για την ενθάρρυνση εισαγωγής 
προηγμένων τηλεοπτικών υπηρεσιών. Έχει επιτελεστεί πρόοδος με την 
C0M(91) 276 
23 
έκδοση οδηγίας του Συμβουλίου10 αναφορικά με την θέσπιση προτύπων 
για την δορυφορική μετάδοση τηλεοπτικών σημάτων* καθώς επίσης με 
την έγκριση μνημονίου συμφωνίας μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών, 
δορυφορικών και καλωδιακών φορέων εκμετάλλευσης και των 
κατασκευαστών ηλεκτρονικών συσκευών για καταναλωτές σχετικά με τον 
τρόπο θα κινηθεί η Ευρώπη προς την κατεύθυνση της διανομής 
τηλεοπτικών υπηρεσιών προηγμένης τεχνολογίας. Η Επιτροπή διατύπωσε 
επίσης προτάσεις για σχέδιο δράσης11 για την διευκόλυνση της 
εισαγωγής των υπηρεσιών αυτών. 
49. Δεν είναι μόνο περιορισμένη η εξαγωγική ικανότητα της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας, αλλά και η βιομηχανία των ΗΠΑ προμηθεύει σημαντικό 
μέρος της ευρωπαϊκής δορυφορικής αγοράς. Επιπλέον, η ιαπωνική 
βιομηχανία (που έχει ήδη ηγετική θέση στην αγορά εξοπλισμού 
εδάφους) συγκροτεί με ταχύ ρυθμό ανταγωνιστικό δυναμικό σε 
δορυφορικά συστήματα, βασισμένο στην ισχυρή της θέση στα 
ηλεκτρονικά συστατικά μέρη και στον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμού. 
Υφίσταται επομένως σημαντικός κίνδυνος για την ευρωπαϊκή βιομηχανία 
να απώλεσε ι περαιτέρω έδαφος προς όφελος των ανταγωνιστών από τις 
ΗΠΑ και την Ιαπωνία. 
50. Η υπανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς και η αδυναμία της ευρωπαϊκής 
βιομηχανίας είναι συνέπεια ενός ρυθμιστικού καθεστώτος που 
περιόριζε την δυνάμει ανάπτυξη των αγορών δορυφορικών επικοινωνιών 
καθώς και μιας ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς η οποία παραμένει 
κατακερματισμένη. Το γεγονός αυτό παρακώλυσε την πλήρη 
εκμετάλλευση νέων τεχνολογικών δορυφορικών επικοινωνιών για την 
παροχή πανευρωπαϊκών συστημάτων και υπηρεσιών. 
Η ακόλουθη έλλειψη οικονομιών κλίμακας και η συγκριτικά σύνθετη 
βιομηχανική δομή έχουν ως αποτέλεσμα υψηλότερες δαπάνες (10-40%) 
από αυτές των παραγωγών των ΗΠΑ, καθώς επίσης και μεγαλύτερους 
χρόνους προπορείας για παράδοση δορυφόρων. 
Οι ανταγωνιστές στις ΗΠΑ επωφελούνται από την ύπαρξη μεγάλης 
εθνικής αγοράς του δημοσίου (συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών 
χρήσεων) που περιορίζεται στην εγχώρια βιομηχανία από σημαντικής 
κλίμακας συνεργεία στην παραγωγή μεταξύ αμυντικών και μη 
δραστηριοτήτων, καθώς και από μεγάλο βαθμό στήριξη αμυντικής Ε&Α. 
Τέλος, η βιομηχανία του διαστήματος, όπως λοιποί τομείς υψηλής 
τεχνολογίας στην Ευρώπη, πάσχει από την αδυναμία της βιομηχανίας 
κατασκευαστικών μερών, ιδιαιτέρως στα ηλεκτρονικά.12 Σημαντικό 
10 Οδηγία 92/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 1992 (Επίσημη uunyia SÎÎ/OO/CUN του 2.υμρουΛΐου τι 
Εφημερίδα L 137 της 20ης Μαΐου 1992). 
11 C0M(92) 154 
12 Το πρόβλημα αυτό επηρεάζει τα διάφορα διαστημικά συστήματα που 
παράγονται στην Ευρώπη, αποτελεί όμως ιδιαίτερο μέλημα στην 
περίπτωση των δορυφορικών συστημάτων επικοινωνίας που συνιστούν το 
μεγαλύτερο μέρος των διαστημικών εμπορικών δοσοληψιών. 
24 
και αυξανόμενο μέρος των κατασκευαστικών μερών των δορυφόρων 
επικοινωνιών εισάγεται από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία (τα εισαγόμενα 
συστατικά μέρη αποτελούν το 10%, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 
το 20%, του κόστους του δορυφόρου). 
51. Η αναδυόμενη αγορά για υπηρεσίες προσδιορισμού στίγματος βασίζεται 
σε νέες τεχνολογίες για τον εντοπισμό κινητών στόχων, είτε είναι 
επίγειοι είτε εναέρια ή πλωτοί. Οι τεχνολογικές αυτές θα 
μπορούσαν να συμβάλλουν σημαντικά στην ανάπτυξη αποδοτικότερων, 
ασφαλέστερων και ολοκληρωμένων συστημάτων μεταφορών. 
Το παγκόσμιο σύστημα προσδιορισμού στίγματος (Global Positioning 
System, GPS) παρέχεται επί του παρόντος από στρατιωτικό δορυφορικό 
δίκτυο των ΗΠΑ που διατίθεται για μη αμυντικές χρήσεις. Ωστόσο, η 
συμφωνία αυτή είναι εθελοντικού χαρακτήρα και θα μπορούσε κάθε 
στιγμή να αρθεί. Επίσης, η υπηρεσία παρέχεται δωρεάν όσον αφορά 
τον τομέα του διαστήματος, αποτρέποντας έτσι εμπορικές εναλλακτικές 
λύσεις. 
Πρέπει επιπλέον να βελτιωθεί η διαθέσιμη ακρίβεια για μη 
στρατιωτικές χρήσεις (περίπου 100 μέτρα έναντι 10 μέτρων ή 
λιγότερο για στρατιωτικές χρήσεις), αποσκοπώντας σε ένταξη του GPS 
στο σύστημα πλοήγησης της πολιτικής αεροπορίας. 
Η ανάπτυξη αυτής της νέας αγοράς θα εξαρτηθεί από τη δράση που θα 
αναληφθεί για την αντιμετώπιση των παραπάνω περιορισμών. 
52. Φορείς εκμετάλλευσης των δορυφορικών συστημάτων υπήρξαν ως τώρα σε 
μεγάλο βαθμό οι εθνικοί τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί. Στα κράτη 
μέλη που έχουν ελευθερώσει το σχετικό ρυθμιστικό καθεστώς 
(Γερμανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο), υπάρχει 
αυξανόμενος αριθμός ιδιωτικών φορέων παροχής δορυφορικών υπηρεσιών. 
Η Επιτροπή έχει ρόλο στην αναθεώρηση της ρυθμιστικής κατάστασης στο 
πλαίσιο της όλης τηλεπικοινωνιακής πολιτικής της. Στα τέλη του 
1990 περιέγραψε τη θέση της σε Πράσινο Βιβλίο για τις δορυφορικές 
επικοινωνίες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα1^ όπου αντιμετωπίστηκε: 
α) Πλήρης ελευθέρωση του επίγειου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των 
τερματικών, τόσο αποκλειστικά για λήψη όσο και μετάδοση/λήψη, 
σύμφωνα με τις κατάλληλες διαδικασίες έγκρισης τύπων και 
χορήγησης αδείας, όπου αυτές δικαιολογούνται για την εφαρμογή 
των απαραίτητων ρυθμιστικών διασφαλίσεων. 
β) Ελεύθερη πρόσβαση χωρίς περιορισμούς σε απόκτηση δυναμικού 
στον διαστημικό τομέα, σύμφωνα με τις διαδικασίες χορήγησης 
άδειας ώστε να διασφαλίζονται τα αποκλειστικά ή ειδικά 
δικαιώματα και οι ρυθμιστικές διατάξεις που έχουν τεθεί από τα 
κράτη μέλη σε συμμόρφωση με την κοινοτική νομοθεσία, και που 
βασίζονται στην συναίνεση που έχει επιτευχθεί στην κοινοτική 
πολιτική τηλεπικοινωνιών. 
13 COM(90) 490 
25 
γ) Πλήρης εμπορική ελευθερία για προμηθευτές στον τομέα του 
διαστήματος, όπου συμπεριλαμβάνεται η άμεση διάθεση στην αγορά 
δορυφορικού δυναμικού σε φορείς παροχής υπηρεσιών και χρήστες, 
σε συμμόρφωση με τις διαδικασίες χορήγησης άδειας που 
αναφέρθηκαν παραπάνω και με την κοινοτική νομοθεσία, ιδιαίτερα 
με τους κανόνες ανταγωνισμού. Η πρόσβαση θα πρέπει να γίνεται 
σε ισότιμη και ελεύθερη διακρίσεων βάση με γνώμονα το κόστος. 
δ) Μέτρα εναρμόνισης στο βαθμό που απαιτούνται για τη διευκόλυνση 
της παροχής πανευρωπαϊκών υπηρεσιών. Τούτο αφορά ιδιαιτέρως 
την αμοιβαία αναγνώριση διαδικασιών χορήγησης άδειας και 
έγκρισης τύπου, των συντονισμό συχνοτήτων και τον συντονισμό 
αναφορικά'με προμηθευτές τρίτων χωρών. 
53. Έπειτα από περίοδο διαβουλεύσεων, οι προτάσεις του Πράσινου 
Βιβλίου έτυχαν ευρείας ευνοϊκής υποδοχής από όλα τα ενδιαφερόμενα 
μέρη: κράτη μέλη, ρυθμιστικά όργανα, φορείς εκμετάλλευσης, 
βιομηχανία, χρήστες κλπ. Το γεγονός αυτό ενισχύθηκε από την 
ομόφωνη έγκριση τον Δεκέμβριο του 1991 ψηφίσματος του 
Συμβουλίου14 που ενθάρρυνε την Επιτροπή να προωθήσει τα 
απαραίτητα νομοθετικά κείμενα για την υλοποίηση των κατευθύνσεων 
πολιτικής του Πράσινου Βιβλίου. 
Κοινοτική δράση 
Βιομηχανική ανταγωνιστικότητα 
54. Κατά τον σχολιασμό των προτάσεων του Πράσινου Βιβλίου, κύκλοι της 
βιομηχανίας εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο περαιτέρω 
διείσδυσης εξοπλισμού και υπηρεσιών από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία σε 
μία ανοικτή ελευθερωμένη κοινοτική αγορά και διαμαρτυρήθηκαν για 
τον κλειστό χαρακτήρα των αγορών των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. 
Στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί η ανησυχία ότι η επίδειξη νέων 
τεχνολογιών ενδέχεται να μην επιτευχθεί εγκαίρως λόγω των 
δημοσιονομικών περιορισμών που γίνονται αισθητοί στο πρόγραμμα 
τηλεπικοινωνιών της ΕΥΔ. Το πρόγραμμα αυτό ήταν, έως τώρα, ο 
"οδηγός" για την ανάπτυξη τεχνολογίας των δορυφορικών επικοινωνιών. 
55. Για την αντιμετώπιση των θεμάτων αυτών η Επιτροπή θα ακολουθήσει 
τις εξής δράσεις. Πρώτον, θα επιδιώξει να εξασφαλίσει για την 
ευρωπαϊκή βιομηχανία άνοιγμα της πρόσβασης σε αγορές τρίτων χωρών. 
Τούτο έχει ήδη πραγματοποιηθεί στην Ιαπωνία, την Κορέα και την 
Αφρική και θα συνεχιστεί στο βαθμό που υποβάλλονται νέες αιτήσεις 
για δορυφορικά συστήματα (ήδη το Ιράν, η Ινδονησία και η Αργεντική 
σχεδιάζουν την αγορά δορυφόρων κατά το τρέχον έτος). 
14 ΕΕ αριθ. C8, 14 Φεβρουαρίου 1992 
26 
Δεύτερον, θα συνεχίσει να επιδιώκει την υπαγωγή των συστημάτων 
δορυφορικών επικοινωνιών στην συμφωνία για υπηρεσίες που αποτελεί 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων στο γύρο της Ουρουγουάης της Γενικής 
Συμφωνίας περί Δασμών και Εμπορίου (GATT). 
Τρίτον, θα έχει διαβουλεύσεις με την ΕΥΔ για να διερευνήσει εάν το 
τρέχον πρόγραμμα της για τεχνολογία δορυφορικών επικοινωνιών μπορεί 
να ενισχυθεί ώστε να ανταποκριθεί στην συνεχή ανάγκη για 
τεχνολογική εξέλιξη και για επίδειξη σε τροχιά* καθώς και να 
αναγνωρίσει τα τεχνολογικά στοιχεία του δορυφορικού και του 
εξοπλισμού εδάφους που θα μπορούσαν να υπαχθούν στα ερευνητικά 
προγράμματα της Κοινότητας. 
Τέταρτον, θα επιδιώξει να έχει διαβουλεύσεις με όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη (ΕΥΔ, INMARSAT, χρήστες και βιομηχανία) για να 
εξετάσει τις απαιτούμενες ενέργειες για την διασφάλιση αξιόπιστων 
και αποτελεσματικών υπηρεσιών προσδιορισμού στίγματος για ειρηνικές 
χρήσεις στην Ευρώπη. 
Τέλος, θα διεξάγει μελέτες για τη βελτίωση της κατανόησης των 
μεταβολών που έχουν επέλθει στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών 
καθώς και των επιπτώσεων που έχουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
Ελευθέρωση 
56. Η Επιτροπή έχει ήδη αρχίσει την κατάρτιση σχεδίων οδηγιών που θα 
εγκριθούν από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του 1992-93. Στο πρώτο 
από αυτά θα επεκτείνονται οι αρχές του ανταγωνισμού και η αμοιβαία 
αναγνώριση έγκρισης τύπου στους δορυφορικούς τερματικούς σταθμούς. 
Τούτο θα έχει ώς αποτέλεσμα την ελευθέρωση και εναρμόνιση της 
αγοράς παροχής δορυφορικού εξοπλισμού κατά τα επόμενα 3 έως 5 έτη. 
Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα διατυπώσει προτάσεις για εναρμονισμένο 
ρυθμιστικό πλαίσιο που θα προβλέπει την αρχή πλήρους εξυπηρέτησης 
κατά το δυνατόν, δηλ. προσφέροντας στα δορυφορικά δίκτυα και τους 
φορείς εκμετάλλευσης των υπηρεσιών την δυνατότητα να αποκτήσουν 
ενιαία κοινοτική άδεια για εφαρμόσιμα δορυφορικά δίκτυα. 
Η Επιτροπή επιδιώκει επιπλέον να προτείνει μέτρα σε περιοχές όπως η 
διασυνοριακή λειτουργία δορυφορικών κινητών και μεταφερόμενων 
επιγείων σταθμών, και η χρήση αποκλειστικών ζωνών συχνοτήτων για 
υπηρεσίες VSAT. 
Με το ψήφισμα του Δεκεμβρίου του 1991, τα κράτη μέλη ενθαρρύνθηκαν 
να συμμετάσχουν ενεργά στην εξασφάλιση βελτιωμένης πρόσβασης στο 
δορυφορικό δυναμικό των διακυβερνητικών οργανισμών INTELSAT, 
INMARSAT και EUTELSAT. Και οι τρεις οργανισμοί διαθέτουν τώρα 
ομάδες εργασίας ώστε οι διαδικασίες τους να καταστούν διαφανείς, 
ελεύθερες διακρίσεων και αποτελεσματικές. Η Επιτροπή παρακολουθεί 
στενά την εξέλιξη αυτή και θα αναφέρει στο Συμβούλιο την πρόοδο που 
θα πραγματοποιηθεί. 
27 
Ως μέρος των προσπαθειών της για την επίτευξη ενοποιημένης αγοράς 
τηλεπικοινωνιών, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παροτρύνει το ευρωπαϊκό 
Ινστιτούτο Τηλεπι κοινωνικών Προτύπων (ETSI) να καθορίσει γενικά 
πρότυπα για εξοπλισμό εδάφους (που διαφέρει από τον εξοπλισμό 
οικιακής λήψης). Τούτο θα παράσχει την βάση προτάσεων της 
Επιτροπής για την εναρμόνιση εθνικής νομοθεσίας που διέπει τα 
εφαρμόσιμα τεχνικά πρότυπα, σύμφωνα με το άρθρο 100Α της συνθήκης. 
Γ. Έρευνα και τεχνολογία 
1. Τεχνολογική συνεργέ(α 
57. Το διάστημα αποτελεί εχθρικό περιβάλλον που έχει υποχρεώσει τον 
διαστημικό τομέα στην ανάπτυξη τεχνολογιών που να ανταποκρίνονται 
στις ιδιαίτερες απαιτήσεις του. Ωστόσο, λόγω του τόσο ειδικού 
χαρακτήρα των απαιτήσεων αυτών, ο διαστημικός τομέας αργοπορεί κατά 
την μεταφορά τεχνολογίας σε άλλους τομείς. 
Ταυτόχρονα, ο διαστημικός τομέας χρησιμοποιεί ή προσαρμόζει 
τεχνολογίες και συστατικά μέρη που έχουν αναπτυχθεί και 
χρησιμοποιηθεί ευρύτερα από άλλους τομείς λόγω της αποδεδειγμένης 
αξιοπιστίας τους. Ωστόσο, η ικανότητα του διαστημικού τομέα να 
εισάγει τεχνολογικές λύσεις από άλλους τομείς περιορίζεται κάπως 
από τη σχετική απομόνωση του. 
58. Οι υφιστάμενες τάσεις στον τεχνολογικό νεωτερισμό δημιουργούν 
ευκαιρίες για αυξημένη συνεργεία μεταξύ των διαστημικών και μη 
διαστημικών τομέων. Τα διαστημικά προγράμματα απαιτούν αυξανόμενο 
εύρος τεχνολογιών (υλικά, ρομποτική, αισθητήρες, έλεγχος, 
μικροηλεκτρονική, πρόωση κλπ.), οι οποίες ενδιαφέρουν επίσης και 
άλλους βιομηχανικούς τομείς. 
0 ρυθμός πορείας των νεωτερισμών στους μη διαστημικούς τομείς 
υψηλής τεχνολογίας (π.χ. ηλεκτρονικά, υλικά) γίνεται ταχύτερος· και 
αυξανόμενος αριθμός παραδοσιακών τομέων προφθάνουν και συμβαδίζουν 
με τον διαστημικό τομέα ως προς την ένταση υψηλής τεχνολογίας, 
σημειώνοντας μεγαλύτερη συμβολή στην προαγωγή της τεχνολογικής 
βάσης. 
59. Δημοσιονομικοί περιορισμοί και η ανάγκη αποφυγής της επανάληψης 
Ε&Α, από κοινού με νέες ευκαιρίες για τεχνολογική συνεργεία, 
απαιτούν κατά την εκμετάλλευση του δυναμικού για τεχνολογική 
συνεργεία μεταξύ διαστημικών και μη διαστημικών τομέων προσεγγίσεις 
με μεγαλύτερη διάραση και προσανατολισμένες στο μέλλον. 
Η τάση για πλέον ευέλικτο και σπονδυλωτό σχεδιασμό διαστημικών 
συστημάτων, αντί για το "πάγωμα" της τεχνολογίας στο μελετητικό 
στάδιο για λόγους αξιοπιστίας, θα πρέπει να επιτρέπει ταχύτερη 
ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών σε έργα με μεγάλους χρόνους προπορείας. 
60. Ήδη στην πρώτη της ανακοίνωση για το διάστημα είχε αναγνωρίσει η 
Επιτροπή την σημασία της προαγωγής βελτιωμένης συνεργέ ι ας. 
28 
Έκτοτε, η συνεργασία με την ΕΥΔ έκανε δυνατή την αναγνώριση 
περιοχών σύγκλισης μεταξύ υφισταμένων κοινοτικών προγραμμάτων15 
και τεχνολογικών απαιτήσεων της ΕΥΔ, και καθιέρωσε την πρακτική 
τακτικών ανταλλαγών πληροφοριών για την διευκόλυνση της πρόσβασης 
της διαστημικής βιομηχανίας στα πορίσματα των κοινοτικών 
προγραμμάτων. 
61. Βάσει της εμπειρίας αυτής φαίνεται τώρα ευκταίο το επόμενο βήμα, 
από τον συντονισμό "θχ-ροβΐ" (δηλ. συντονισμός μεταξύ ήδη 
καθορισμένων προγραμμάτων) σε συντονισμό "βχ-3ηΐθ", λαμβάνοντας 
υπόψη μελλοντικές διαστημικές τεχνολογικές απαιτήσεις κατά τον 
καθορισμό του περιεχομένου μελλοντικών κοινοτικών προγραμμάτων. 
Έχοντας υπόψη τον στόχο αυτό πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την 
ΕΥΔ και εθνικές διαστημικές υπηρεσίες η έναρξη μελέτης για την 
εκτίμηση των περιοχών σύγκλισης μελλοντικών τεχνολογικών απαιτήσεων 
τόσο στους διαστημικούς όσο και στους μη διαστημικούς τομείς. 
Κοινοτική δράση 
62. Η Επιτροπή θα επιδιώξει συνεργασία με την ΕΥΑ για την προαγωγή 
καλύτερης χρήσης των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων στο διαστημικό 
τομέα και θα συνδέσει στην προσπάθεια αυτή τις εθνικές διαστημικές 
υπηρεσίες. 
Η Επιτροπή θα λάβει επίσης υπόψη τις μελλοντικές τεχνολογικές 
απαιτήσεις των διαστημικών προγραμμάτων κατά τον καθορισμό του 
περιεχομένου των επομένων προγραμματικών προτάσεων της 
(τεχνολογικές περιοχές ιδιαιτέρου ενδιαφέροντος θα περιλάβουν 
μικροηλεκτρονική, μικροεπεξεργαστές, μικροσυστήματα, προηγμένες 
επικοινωνίες, κινητές και προσωπικές επικοινωνίες, μηχανολογία 
λογισμικού, ρομποτική, προηγμένα υλικά και έλεγχο). Τούτο θα γίνει 
σε στενή συνεργασία με την ΕΥΔ και τις εθνικές διαστημικές 
υπηρεσίες και με διαβουλεύσεις με την βιομηχανία. 
2. Μικροβαρύτητα 
63. 0 πειραματισμός υπό συνθήκες ουσιαστικής απώλειας της βαρύτητας 
αποτελεί δυνάμει σημαντική διαστημική εφαρμογή που βρίσκεται ακόμα 
στην αναγνωριστική ερευνητική φάση. 
Οι φορείς διαστημικής τεχνολογίας και οι εταιρείες διαστημικών 
υπηρεσιών παρέχουν ευρύ φάσμα ευκαιριών για πειράματα 
μικροβαρύτητας. Η Ευρώπη διαθέτει αυτόνομο δυναμικό για πειράματα 
μικρής διάρκειας (κάτω των 15 λεπτών), για πειράματα μεγαλύτερης 
15 Τα κοινοτικά προγράμματα Ε&ΤΑ επιδιώκουν την προαγωγή της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνολογικής 
βάσης με την στήριξη της προανταγωνιστικής πολυτομεακής Ε&ΤΑ σε 
ευρύ φάσμα καίριων τεχνολογιών. 0 ετήσιος κοινοτικός 
προϋπολογισμός Ε&ΤΑ ανέρχεται περίπου σε 2.500 εκατομμύρια ΕΟΙΙ. 
29 
διάρκειας όμως οι ευρωπαίοι ερευνητές εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για 
την μεταφορά των Space lab και EURECA, και από την Ρωσία για την 
χρήση ανακτήσιμων θαλαμίσκων καθώς και του διαστημικού σταθμού MIR. 
64. Η ευρωπαϊκή ερευνητική προσπάθεια είναι ποιοτικά συγκρίσιμη προς 
αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας. Ενώ το πρόγραμμα της 
ΕΥΔ επικεντρώνει κυρίως στην παροχή ευκαιριών πτήσης και 
πειραματικών εγκαταστάσεων για πολλούς χρήστες, η χρηματοδότηση της 
έρευνας εδάφους για την προετοιμασία και την αξιολόγηση ενός 
πειράματος παρέχεται μόνο σε εθνικό επίπεδο σε ορισμένα κράτη μέλη. 
65. Έως πριν από ορισμένα χρόνια είχαν υπερεκτιμηθεί οι επιστημονικές 
και βιομηχανικές προοπτικές της έρευνας στην μικροβαρύτητα. Είναι 
τώρα ευρύτερα αποδεκτό ότι απαιτείται περισσότερη βασική έρευνα 
προτού πραγματοποιηθεί κατάλληλη αξιολόγηση του βιομηχανικού 
ενδιαφέροντος της μικροβαρύτητας· καθώς και ότι δεν μπορεί στο 
παρόν στάδιο, να αναμένεται επένδυση σημαντικών πόρων στην έρευνα 
εκ μέρους της βιομηχανίας. Επιπλέον, ότι οι ανάγκες και οι 
προοπτικές των πειραμάτων μικροβαρύτητας δεν μπορούν αφεαυτές να 
δικαιολογήσουν τις μεγάλες επενδύσεις που προγραμματίζονται για τον 
διεθνή διαστημικό σταθμό Freedom. 
Τα προγράμματα μικροβαρύτητας έτειναν να αναπτυχθούν σε σχετική 
απομόνωση από το κύριο ρεύμα της έρευνας. Πρέπει να ενθαρρυνθούν 
οι ερευνητές να συνδέσουν την βιομηχανία στα έργα τους, ώστε να 
διασφαλιστεί η βιομηχανική σημασία της έρευνας τους και η ταχεία 
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων. 
66. Η μικροβαρύτητα αποτελεί ερευνητικό εργαλείο που ενδιαφέρει 
διάφορους επιστημονικούς τομείς, οι οποίοι καλύπτονται σε αρκετά 
κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα (τεχνολογίες πληροφοριών, 
βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών, βιοτεχνολογία, 
ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα). 
Μελέτες και συναντήσεις εργασίας με την συμμετοχή εμπειρογνωμόνων 
από φορείς διαστημικής τεχνολογίας, πανεπιστήμια και την βιομηχανία 
συνέβαλαν στην ενίσχυση της άποψης της Επιτροπής ότι επί του 
παρόντος είναι σκοπιμότερη η ενθάρρυνση της άμιλλας των σχετικών με 
μικροβαρύτητα ερευνητικών έργων με λοιπά ερευνητικά έργα σε 
κοινοτικά προγράμματα, παρά η δημιουργία ερευνητικής δράσης ειδικού 
σχεδιασμού και εφαρμογής. 
Κοινοτική δράση: 
67. Τα σχετικά με μικροβαρύτητα ερευνητικά προγράμματα είναι επιλέξιμα 
για κοινοτική στήριξη, υποκείμενα στους κανόνες των σχετικών 
προγραμμάτων. 
Η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας την ανάγκη ενθάρρυνσης της συνεργασίας 
στο πεδίο αυτό, θα προαγάγει τον σχηματισμό ευρωπαϊκών δικτύων 
υψηλής ποιότητας για τα πλέον φερέλπιδα ερευνητικά θέματα. 
30 
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί το πεδίο αυτό και να 
συνεργάζεται με την ΕΥΔ για την διασφάλιση της συμπληρωματικότητας 
και συνέπειας των δράσεων. 
Δ. Πύραυλοι και υπηρεσίες εκτόξευσης 
68. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει ισχυρή θέση στην διεθνή αγορά διαστημικών 
εκτοξεύσεων, βασιζόμενη στο πρόγραμμα πυραύλων Ariane, που άρχισε 
στην δεκαετία του 1970 με σκοπό να προσφέρει στην Ευρώπη αυτονομία 
στον τομέα. Ακολούθησε περίοδος σημαντικής εμπορικής επιτυχίας 
κατά την οποία το πρόγραμμα Ariane ήταν σε θέση να επωφεληθεί από 
τις δυσχέρειες του διαστημικού λεωφορείου των ΗΠΑ και τις 
καθυστερήσεις στην επανεισαγωγή παραδοσιακών, αναλώσιμων πυραύλων. 
Χρησιμοποιώντας την ικανότητα μεταφοράς δύο δορυφόρων με μία 
εκτόξευση, ή Arianespace κάλυψε άνω των 50% της αγοράς εκτοξεύσεων 
δορυφόρων για πυρηνικές χρήσεις στις δυτικές χώρες. 
Το καθεστώς αυτό κατέστη τα τελευταία χρόνια σε αυξανόμενο βαθμό 
επισφαλές λόγω των πιέσεων του ανταγωνισμού. Επιπλέον τείνει να 
αυξηθεί το μέγεθος των δορυφόρων, έτσι ώστε η Arianspace να 
αντιμετωπίσει αυξανόμενες δυσχέρειες για τη μεταφορά δύο δορυφόρων 
με μία εκτόξευση. Το γεγονός αυτό θα επηρεάσει αρνητικά την 
ανταγωνιστικότητα της έως ότου τεθεί σε λειτουργία ο μεγαλύτερος 
πύραυλος Ariane V. 
69. Το 1986 άρχισε η κυβέρνηση των ΗΠΑ να ενθαρρύνει την προσφορά 
υπηρεσιών εκτόξευσης από ιδιωτικές υπηρεσίες. Προστάτευσε τις 
αγορές τους εξασφαλίζοντας ότι σχεδόν όλοι οι δορυφόροι της 
κυβέρνησης των ΗΠΑ (στρατηγικοί ή μη) υποχρεώθηκαν να 
χρησιμοποιήσουν πυραύλους των ΗΠΑ. Έχοντας εξασφαλισμένο το 80% 
μιας μεγάλης εθνικής αγοράς, οι εταιρείες αυτές ήταν σε θέση να 
προσφέρουν πολύ ανταγωνιστικές τιμές για την εκτόξευση μη 
κυβερνητικών αμερικανικών δορυφόρων για ειρηνικές χρήσεις. 
70. Η εμφάνιση της Κίνας και της Ρωσίας στην αγορά εκτοξεύσεων για 
ειρηνικές χρήσεις απειλεί επίσης να ανατρέψει τη λεπτή ισορροπία 
της αγοράς. 0 κίνδυνος γίνεται τώρα ακόμα μεγαλύτερος καθώς 
υπάρχει μικρότερη διαφοροποίηση μεταξύ των διαστημικών εκτοξεύσεων. 
Οι πελάτες για υπηρεσίες εκτοξεύσεων ενδιαφέρονται πρωτίστως για 
αξιοπιστία στην χαμηλότερη δυνατή τιμή και επιδιώκουν την αποφυγή 
κάθε περιορισμού μη εμπορικής φύσεως. 
Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε ακόμα και να απειλήσει το ευρωπαϊκό 
πρόγραμμα πυραύλων και πρέπει να ληφθεί πλήρως υπόψη κατά την 
κατάρτιση της μελλοντικής ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής. 
71. Οι ευρωπαϊκοί πύραυλοι πρέπει να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα 
τους μειώνοντας το κόστος, αυξάνοντας τις εκτοξεύσεις για 
στρατηγικούς στρατιωτικούς δορυφόρους, μέσω διαπραγματεύσεων για να 
διασφαλιστεί η τήρηση ελάχιστης πειθαρχίας στον ανταγωνισμό μεταξύ 
των ανταγωνιστών, καθώς και από την επίδειξη εκ μέρους της Ευρώπης 
ισχυρής πολιτικής θέλησης για την διατήρηση του δυναμικού 
εκτοξεύσεων της. 
31 
Στο τμήμα Ε: εξωτερικές σχέσεις, παρουσιάζονται κοινοτικές δράσεις 
που στοχεύουν στην προστασία και την διατήρηση ευρωπαϊκών 
συμφερόντων στο πεδίο των υπηρεσιών εκτόξευσης. 
Ε. Εξωτερικές σχέσεις: θέματα εμπορίου και συνεργασίας 
72. Η πλανητική διάσταση που απέκτησαν τα περιβαλλοντικά προβλήματα, η 
μεταβολή στο γεωπολιτικό πλαίσιο Ανατολής-Δύσης, καθώς και 
δημοσιονομικοί περιορισμοί στα διαστημικά προγράμματα δημιουργούν 
νέες ανάγκες και ευκαιρίες για ευρύτερη και βελτιωμένη συνεργασία 
μεταξύ των κυρίων διαστημοπόρων εθνών. 
Ταυτόχρονα, η αύξουσα εμπορευματοποίηση ορισμένων διαστημικών 
δραστηριοτήτων μαζί με τον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό καθιστούν 
απαραίτητη για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της την 
αναζήτηση προώθησης και υπεράσπισης των βιομηχανικών συμφερόντων 
τους, τόσο με πολυμερείς όσο και με διμερείς συμφωνίες. 
Οι ταχείες αυτές μεταβολές που σημειώνονται στον τομέα θα 
απαιτήσουν επίσης από την Ευρώπη να αναζητήσει επιστημονική, 
βιομηχανική και εμπορική συνεργασία με άλλα έθνη. 
Η Επιτροπή, κατά την άσκηση των καθηκόντων της στα πλαίσια της 
κοινής εμπορικής πολιτικής, ενέχεται σε σειρά διμερών και πολυμερών 
εμπορικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα έχουν άμεσες επιπτώσεις 
στον διαστημικό τομέα. 
Πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις 
73. Στο πλαίσιο του κύκλου της Ουρουγουάης της Γενικής Συμφωνίας Δασμών 
και Εμπορίου (GATT), τρεις από τις διαπραγματευόμενες συμφωνίες 
είναι πιθανόν να έχουν επιπτώσεις στις διαστημικές δραστηριότητες 
της Κοινότητας, όχι μόνο για πυραύλους και υπηρεσίες εκτόξευσης, 
αλλά επίσης και για δορυφόρους και εξοπλισμό εδάφους: η συμφωνία 
για τις υπηρεσίες, η συμφωνία περί επιδοτήσεων, και ο κώδικας για 
τις κρατικές προμήθειες. 
Οι διαπραγματεύσεις αυτές έχουν ιδιαίτερες επιπτώσεις για 
κοινοτικούς προμηθευτές προϊόντων και υπηρεσιών του διαστήματος. 
Επί του παρόντος δεν υφίστανται διεθνείς κανόνες εμπορίου στις 
υπηρεσίες· η Κοινότητα έχει ασκήσει πίεση ώστε να καλυφθεί ο τομέας 
αυτός από δεσμεύσεις ελευθέρωσης εκ μέρους των μεγαλυτέρων 
ενδιαφερομένων χωρών. Οι ΗΠΑ (ο έτερος μείζων παίκτης) βρίσκεται 
τώρα σε θέση να συζητήσει την ελευθέρωση των υπηρεσιών διαστημικής 
εκτόξευσης και δορυφόρων, υπό την προϋπόθεση δέσμευσης και 
ορισμένων άλλων χωρών. Έως τώρα, λίγες λοιπές χώρες έχουν 
παρουσιάσει ενδείξεις της προθυμίας τους να αναλάβουν δεσμεύσεις. 
Οι διαστημικές δραστηριότητες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από 
κυβερνητική στήριξη, ιδιαίτερα όσον αφορά προγράμματα Ε&Α. Σε 
περίπτωση ενδεχόμενης αντιμετώπισης πολυμερών κανόνων θα έπρεπε 
επομένως να καλυφθεί τόσο η έμμεση όσο και η άμεση στήριξη. 
32 
Τα περισσότερα συμβόλαια που υπογράφονται στον διαστημικό τομέα 
είναι συμβόλαια κρατικών προμηθειών και επομένως συχνά αποκλείονται 
από τον διεθνή ανταγωνισμό. Τούτο έχει ιδιαίτερη σημασία για τις 
ΗΠΑ, που διαφυλάσσουν 100% των κυβερνητικών δορυφορικών συμβολαίων 
για εθνικές εκτοξεύσεις. 
Διμερείς σχέσεις 
74. Η Ευρώπη διατηρεί έως τώρα προνομιακές σχέσεις με τις Ηνωμένες 
Πολιτείες στον διαστημικό τομέα. Ορισμένα κοινοτικά κράτη μέλη 
συμμετέχουν επίσης σε διμερή συνεργασία με άλλες χώρες. Η 
συνεργασία με την πρώην Σοβιετική Ένωση έχει περιοριστεί για 
πολιτικούς και στρατιωτικούς λόγους. 
75. Έπειτα από τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην πρώην Σοβιετική 
Ένωση, πρέπει η Ευρώπη να καθορίσει ταχέως μια συνεκτική 
προσέγγιση στις σχέσεις της με τις προσφάτως ανεξαρτητοποιημένες 
δημοκρατίες στον διαστημικό τομέα. Η Ρωσία και άλλες δημοκρατίες 
της ΚΑΚ θα μπορούσαν μεσομακροπρόθεσμα να καταστούν νέοι εταίροι 
της Ευρώπης. 0 συμπληρωματικός χαρακτήρας ορισμένων από τα 
προγράμματα τους και το προηγμένο (σε ορισμένες περιπτώσεις 
μοναδικό) τεχνολογικό δυναμικό θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ευρώπη 
να αντισταθμίσει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε 
διαστημικές δραστηριότητες. 
Βραχυπρόθεσμα, ωστόσο, οι τέως σοβιετικές δημοκρατίες, των οποίων 
το διαστημικό δυναμικό υποαπασχολείται, είναι πολύ πιθανό να 
προσφέρουν εκτοξεύσεις, εξοπλισμό και υπηρεσίες σε πολύ χαμηλότερες 
τιμές από αυτές των δυτικών εταιρειών, με κίνδυνο αναστάτωσης πολύ 
ευαίσθητων αγορών. Η Ρωσία, η οποία κληρονομεί το 80% των 
διαστημικών δραστηριοτήτων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης θα μπορούσε 
να εμφανιστεί ως σοβαρός ανταγωνιστής της ευρωπαϊκής διαστημική 
βιομηχανίας. 
76. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θέσπισε το 1990 εθνική 
διαστημική πολιτική που στοχεύει στην διατήρηση της πρωτοκαθεδρίας 
της ως μοναδικής διαστημικής υπερδύναμης. Η φιλοδοξία αυτή 
εκφράζεται στην επιβεβαίωση της πολιτικής της για την διατήρηση των 
κρατικών εκτοξεύσεων δορυφόρων αποκλειστικά για την βιομηχανία των 
ΗΠΑ στην αύξηση των εμμέσων ενισχύσεων που χορηγούνται από την NASA 
και το Υπουργείο Αμύνης, καθώς και από μέτρα που προορίζονται να 
εμποδίσουν την είσοδο νέων φορέων στην εμπορική διαστημική αγορά. 
Η πολιτική αυτή επιβεβαιώθηκε επίσης με την υπογραφή, στις 17 
Ιουνίου 1992, διμερούς διαστημικής συμφωνίας με την Ρωσία. Αυτή η 
νέα συμφωνία προβλέπει πλαίσιο αυξημένης συνεργασίας μεταξύ NASA 
και της Ρωσικής Υπηρεσίας Διαστήματος, την μεταφορά νέων 
τεχνολογιών από την Ρωσία στις ΗΠΑ, την απόφαση των ΗΠΑ να 
ενισχύσουν την εκτόξευση ενός πρώτου εμπορικού δυτικού δορυφόρου 
από την Ρωσία καθώς και την συμφωνία έναρξης διεθνών 
διαπραγματεύσεων για την ανάπτυξη κατευθυντηρίων γραμμών αναφορικά 
με τον ανταγωνισμό στην διεθνή αγορά εκτοξεύσεων. 
33 
77. Η περίπτωση της Κίνας απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή καθώς η οικονομική 
της δομή δεν επιτρέπει συγκρίσεις κόστους και τιμών με τις 
διαστημικές δραστηριότητες χωρών που διαθέτουν οικονομία της 
αγοράς. 
78. Διάφορες άλλες χώρες, όπου συμπεριλαμβάνονται η Ιαπωνία, η 
Αυστραλία, η Ινδία και η Βραζιλία, επιχειρούν καταβάλλοντος 
διαφορετικό βαθμό προσπαθειών και με διαφορετικά αποτελέσματα να 
αναπτύξουν διαστημική βιομηχανία. Ιδιαιτέρως η Ιαπωνία οικοδομεί 
ταχέως αυτόνομο δυναμικό δορυφορικού συστήματος που βασίζεται στην 
ισχυρή της θέση στα κατασκευαστικά στοιχεία και στον εξοπλισμό. Το 
γεγονός αυτό θα έχει μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις για την προμήθεια 
διαστημικού εξοπλισμού και υπηρεσιών στην παγκόσμια αγορά. 
Επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία 
79. Οι δορυφορικές επικοινωνίες και τα συστήματα γεωεπισκόπησης 
απέδειξαν ότι μπορούν να συμβάλουν με σημαντικό τρόπο στην 
οικονομική ανάπτυξη και στα προβλήματα διαχείρισης των φυσικών 
πόρων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στην πρόσφατη παγκόσμια συνάντηση 
κορυφής της UNCED στο Ρίο ντε Τζανέιρο (Ιούνιος 1992) αναγνωρίστηκε 
η σημασία των διαστημικών συστημάτων για την παρακολούθηση του 
περιβάλλοντος σε πλανητική και περιφερειακή κλίμακα καθώς και η 
ανάγκη ενίσχυσης από τις ανεπτυγμένες χώρες ώστε να βοηθήσουν τις 
αναπτυσσόμενες χώρες στην δημιουργία του δικού τους δυναμικού για 
την διαχείριση των πόρων τους και να συμβάλουν στα διεθνή 
προγράμματα για την έρευνα των κλιματικών μεταβολών σε πλανητική 
κλίμακα. 
Κοινοτική δράση: 
80. Στις διαπραγματεύσεις της GATT για τις υπηρεσίες, η Κοινότητα 
πρέπει να δεχθεί την ανάληψη δεσμεύσεων σχετικά με την ελευθέρωση 
στον τομέα των υπηρεσιών διαστημικών εκτοξεύσεων μόνον εάν οι ΗΠΑ 
και οι λοιποί μείζονες εταίροι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν 
ανάλογες δεσμεύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα συνεχίσει 
να επιδιώκει το άνοιγμα των προμηθειών του δημοσίου για 
δορυφορικούς και υπηρεσίες εκτοξεύσεων καθώς και την ελευθέρωση της 
αγοράς υπηρεσιών που προέρχονται από το διάστημα. 
Η Κοινότητα πρέπει να διασφαλίσει ότι οποιοδήποτε διεθνές σύστημα 
που θα διέπει τις επιδοτήσεις στον τομέα του διαστήματος θα ισχύσει 
εξίσου τόσο στην άμεση όσο και στην έμμεση στήριξη (δευτερεύοντα 
αποτελέσματα/απροσδόκητα οφέλη από στρατιωτικά προγράμματα για 
ειρηνικές χρήσεις). 
81. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να επιδιώκει στις διμερείς της σχέσεις το 
άνοιγμα των δημοσίων αγορών και την ελευθέρωση της αγοράς των 
προερχομένων από το διάστημα υπηρεσιών χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα 
που έχει στη διάθεση της για τη δημιουργία αποδοτικών, εφάμιλλων 
και διαρκών ευκαιριών σε αγορές τρίτων χωρών προς όφελος ευρωπαϊκών 
εταιρειών. 
34 
82. Η Επιτροπή, σε συμφωνία με κράτη μέλη, θα επιδιώξει να ενθαρρύνει 
την ανάπτυξη συνεργασίας με τις τέως σοβιετικές δημοκρατίες που 
διαθέτουν διαστημικό δυναμικό. 
Η Κοινότητα πρέπει να προαγάγει τις επαφές και την βιομηχανική 
συνεργασία μεταξύ οργανισμών και εταιρειών στην Κοινότητα και στις 
τέως σοβιετικές δημοκρατίες (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής 
κοινοτικών εταιρειών σε προγράμματα ιδιωτικοποίησης). Σε 
αντάλλαγμα η Επιτροπή θα επιμείνει στην τήρηση των κανονικών όρων 
της αγοράς και του ανταγωνισμού. 
Σε συνεργασία με την ΕΥΔ και εθνικές υπηρεσίες διαστήματος θα 
αναληφθεί μελέτη για την εκτίμηση του ερευνητικού και βιομηχανικού 
δυναμικού των ενλόγω τέως σοβιετικών δημοκρατιών που διαθέτουν 
διαστημικό δυναμικό καθώς και τις ευκαιρίες για συνεργασία. 
83. Η Κοινότητα πρέπει να στρέψει την προσοχή της σε ολόκληρο το φάσμα 
αμέσων και εμμέσων ενισχύσεων που χορηγούνται από το δημόσιο των 
ΗΠΑ στον διαστημικό τομέα, ιδιαιτέρως για την ανάπτυξη νέας γενιάς 
πυραύλων που θα μπορούσαν να ανταγωνισθούν ευθέως τον πύραυλο 
Ariane V, καθώς και στα διάφορα εμπόδια που απαντά η ευρωπαϊκή 
βιομηχανία στην αγορά των ΗΠΑ. 
84. Η Επιτροπή θα εκτιμήσει τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της 
προσέγγισης των ΗΠΑ έναντι της Κίνας (συμφωνία για εθελοντικούς 
περιορισμούς στην εκτόξευση δορυφόρων που περιλαμβάνουν τεχνολογία 
ΗΠΑ, συμφωνία περί ελαχίστων επιπέδων τιμών). Η Κοινότητα θα 
πρέπει να στοχεύει στην διασφάλιση της τήρησης εκ μέρους της Κίνας 
ενός ελαχίστου επιπέδου πειθαρχίας στην διαστημική αγορά σύμφωνα με 
τα διεθνή πρότυπα. 
85. Η Κοινότητα θα παρακολουθήσει προσεκτικά την εξέλιξη των 
διαστημικών τομέων στην Ιαπωνία, Αυστραλία, Ινδία και Βραζιλία και 
σε άλλες χώρες, από κοινού με τις συμφωνίες που θα συνάψουν, τόσο 
με τις ΗΠΑ όσο και με την Ρωσία· και, κάθε ένα από τα κράτη αυτά, 
θα προβεί στην εφαρμογή πολιτικών αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την 
επιστημονική και εμπορική συνεργασία. 
θα καταστεί επίσης απαραίτητη η διασφάλιση ότι το άνοιγμα της 
αγοράς του δημοσίου στην Ιαπωνία θα ωφελήσει τόσο ευρωπαϊκές 
εταιρείες όσο και εταιρείες των ΗΠΑ. 
86. Πέρα από τις δράσεις συνεργασίας που έχουν ήδη οριστεί παραπάνω, η 
Επιτροπή θα ενθαρρύνει και θα ενισχύσει περαιτέρω την χρήση 
διαστημικών τεχνικών και υπηρεσιών σε αναπτυσσόμενες χώρες μέσω της 
αναπτυξιακής της βοήθειας και των προγραμμάτων της για επιστημονική 
και τεχνική συνεργασία (χρηματοδότηση σταθμών λήψεως, απόκτηση 
δεδομένων γεωεπισκόπησης, εξοπλισμούς επεξεργασίας δεδομένων, έργα 
κατάρτισης και εφαρμογής, κλπ.). 
35 
ΣΤ. Επιστήμες του διαστήματος και υποδομή σε τροχιά 
1. Επιστήμες του διαστήματος 
87. Με μέτρο τα διεθνή πρότυπα, τα ευρωπαϊκά επιτεύγματα στις επιστήμες 
του διαστήματος είναι σημαντικά, τόσο ως προς την ποιότητα όσο και 
ως προς το πεδίο εφαρμογής. Τούτο οφείλεται σε ισορροπία 
προσπαθειών μεταξύ των αδιάκοπων δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται 
από την ΕΥΔ, τα κράτη μέλη και την συνεργασία σε διεθνές επίπεδο. 
Ενώ η αποστολή της ΕΥΔ είναι η ανάπτυξη και λειτουργία των 
επιστημονικών δορυφόρων και η διάθεση των δεδομένων, ερευνητική 
υποστήριξη στους επιστήμονες για την εκμετάλλευση των δεδομένων 
παρέχεται αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Η Κοινότητα μπορεί να 
ενισχύσει διευρωπαϊκή ερευνητική συνεργασία για την χρησιμοποίηση 
δεδομένων από επιστημονικούς δορυφόρους μέσω του προγράμματος της 
για το ανθρώπινο δυναμικό και την κινητικότητα εντός των 
υφισταμένων κανόνων και διαδικασιών του προγράμματος αυτού. 
Ζ. Υποδομή σε τροχιά και επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις 
88. Η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνει το ενδιαφέρον κυρίως στις 
περιοχές και τις διαστάσεις των ευρωπαϊκών διαστημικών 
δραστηριοτήτων που έχουν άμεση σημασία για κοινοτικές πολιτικές και 
δράσεις. Η Επιτροπή δεν χρειάζεται να σχολιάσει τα προτεινόμενα 
προγράμματα υποδομής σε τροχιά και επανδρωμένων διαστημικών 
πτήσεων, πέρα από την παρατήρηση ότι είναι σημαντική η "διασφάλιση 
ότι οι δαπάνες για την ανάπτυξη, λειτουργία και συντήρηση της 
υποδομής αυτής δεν θα προκαλέσει διακοπή ή εκτροπή της 
χρηματοδότησης από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα διαστημικών 
εφαρμογών."16 
89. Η Επιτροπή, μέσω των τακτικών επαφών της με την ΕΥΔ, θα συνεχίσει 
να ακολουθεί τα προγράμματα αυτά (καθώς και ενδεχόμενα μελλοντικά 
προγράμματα σχετικά με την επανδρωμένη εξερεύνηση του διαστήματος) 
αποβλέποντας στην αξιολόγηση της ανάγκης για ανάληψη κοινοτικής 
δράσης: ως δυνάμει άμεσος ή έμμεσος χρήστης της υποδομής σε τροχιά· 
για την στήριξη ευρωπαϊκών συμφερόντων σε διεθνείς συμφωνίες 
συνεργασίας· και για την προαγωγή επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργέ ι ας μεταξύ μελλοντικών διαστημικών προγραμμμάτων και 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ. 
16. Η άποψη αυτή εκφράστηκε από συβμουλευτική ομάδα στην έκθεση της 
προς την Επιτροπή - "Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα : η ώρα των κρισίμων 
αποφάσεων στο διάστημα", 1991 (EUR 14010). 
36 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ml 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ 
Α. Η κοινοτική συμβολή στην ευρωπαϊκή διαστημική προσπάθεια 
90. Η παρούσα ανακοίνωση προέβη σε ανασκόπηση του μεταβαλλόμενου 
πλαισίου μέσα στο οποίο αναλαμβάνεται η ευρωπαϊκή διαστημική 
προσπάθεια· και εξέτασε τα καίρια θέματα που πρέπει να 
αντιμετωπιστούν βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, εστιάζοντας την 
προσοχή ιδίως σε θέματα άμεσης σημασίας για τις κοινοτικές 
αρμοδιότητες. Καθιέρωσε επίσης κατευθυντήριες γραμμές για τον 
κοινοτικό ρόλο στο διάστημα και διαθέτει συγκεκριμένες γραμμές 
δράσης. 
Είναι σαφές ότι η Κοινότητα πρέπει να χρησιμοποιήσει σημαντική 
συμβολή ώστε να υποβοηθήσει την διασφάλιση την επιτυχή ανάπτυξη και 
εκμετάλλευση στο διάστημα. Η συμβολή αυτή θα στηρίξει και θα 
συμπληρώσει τον ρόλο της ΕΥΔ, των κρατών μελών και λοιπών 
οργανισμών. 
Πρώτον, θα δράσει διευκολύνοντας την καθιέρωση των καταλλήλων 
συνθηκών για την ενάπτυξη των αγορών για διαστημικές εφαρμογές 
καθώς και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας. 
Δεύτερον, θα καταστεί σημαντικός πελάτης υπηρεσιών που προέρχονται 
από το διάστημα (απευθείας για τις δικές της ανάγκες και ως 
αντιπρόσωπος άλλων χρηστών). Τούτο θα ενισχύσει την επίδραση λόγω 
"έλξης της ζήτησης" στην ανάπτυξη των διαστημικών εφαρμογών, 
ιδιαιτέρως για την περιβαλλοντική έρευνα και παρακολούθηση. Τρίτον, 
θα ασκήσει τις αρμοδιότητες της στο πεδίο του εμπορίου καθώς και τη 
δέσμευση της για διεθνή συνεργασία προς όφελος του διαστημικού 
τομέα. 
Λόγω των αρμοδιοτήτων της σε σειρά συναφών περιοχών πολιτικής, η 
Κοινότητα έχει καταστεί απαραίτητος παράγων στην ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια και μπορεί να πραγματοποιήσει αποτελεσματική 
συμβολή, τόσο στον καθορισμό όσο και στην υλοποίηση μιας σφαιρικής 
ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής. 
Β. Στόχοι 
91. Η Επιτροπή θα διατυπώσει προτάσεις για την υλοποίηση των δράσεων 
που καθορίστηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο επιδιώκοντας τους εξής 
ευρείς στόχους : 
α) Ενθάρρυνση και στήριξη της βέλτιστης ανάπτυξης και 
εκμετάλλευσης των εφαρμογών της γεωεπισκόπησης, ιδιαιτέρως μέσω 
πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στην εδραίωση ενός ευρωπαϊκού 
επιχειρησιακού συστήματος για την μελέτη και παρακολούθηση του 
περιβάλλοντος· ενίσχυση και εντατικοποίηση της χρήσης 
δορυφορικών δεδομένων εντός των πλαισίων διαφόρων κοινοτικών 
πολι τ ικών. 
37 
β) Διασφάλιση των κατάλληλων ρυθμιστικών συνθηκών που επιτρέπουν 
την ανάπτυξη νέων αγορών για υπηρεσίες δορυφορικών 
επικοινωνιών. 
γ) Ανάπτυξη της συμπληρωματικότητας και της συνεργέ ι ας μεταξύ 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ και των δορυφορικών προγραμμάτων 
της, ΕΥΔ και κρατών μελών με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης 
απόδοσης των ευρωπαϊκών προσπαθειών Ε&ΤΑ. 
δ) Ενθάρρυνση της εδραίωσης και ανάπτυξης ανταγωνιστικής 
διαστημικής βιομηχανίας και προαγωγή των συμφερόντων της σε 
διεθνές επίπεδο, εντός του πλαισίου των κοινοτικών βιομηχανικών 
και εμπορικών πολιτικών. 
ε) Ενθάρρρυνση της διεύρυνσης της ισόρροπης διεθνούς συνεργασίας, 
λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις νέες ευκαιρίες συνεργασίας με 
τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
Γ. Εφαρμογή 
92. Κατά την επιδίωξη των στόχων αυτών η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει 
τρεις τύπους δράσεων: 
α) Δράσεις που προκύπτουν από την συνήθη άσκηση αρμοδιοτήτων 
συνήθεις κοινοτικές πολιτικές (π.χ. προαγωγή ευρωπαϊκών 
διαστημικών συμφερόντων σε εμπορικές διαπραγματεύσεις, ανάπτυξη 
εφαρμογών της γεωσκόπησης και νέων αισθητήρων εντός του 
κοινοτικού προγράμματος πλαισίου για Ε&ΤΑ, χρήση δεδομένων 
γεωεπισκόπησης κατά την εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών). 
β) Συμφωνία και συντονισμός με κράτη μέλη και/ή λοιπούς 
ευρωπαϊκούς οργανισμούς για την προαγωγή κοινών στρατηγικών, 
προσεγγίσεων και θέσεων (π.χ. συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για 
την ανάπτυξη της γεωεπισκόπησης, κοινές θέσεις για την πολιτική 
δεδομένων)· καθώς και διασφάλιση της αμοιβαίας συμβατότητας των 
κοινοτικών και εθνικών πολιτικών Ε&ΤΑ (άρθρο 130Η της 
συνθήκης). 
γ) Νομοθετική δράση για την καθιέρωση των κατάλληλων νομικών 
συνθηκών (π.χ. ελευθέρωση των δορυφορικών επικοινωνιών, 
προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και λοιπών δικαιωμάτων 
για δορυφορικά δεδομένα). 
Ορισμένες από τις παραπάνω δράσεις θα έχουν δημοσιονομικές 
επιπτώσεις. Στις προτάσεις της για ειδικές δράσεις , η Επιτροπή θα 
παρουσιάζει σε κάθε περίπτωση λεπτομέρειες για τις πιθανές 
δημοσιονομικές επιτπώσεις, από κοινού με τα δημοσιονομικά εργαλεία 
που θα χρησιμοποιεί. 
93. Για την διασφάλιση της συνέπειας και συμπληρωματικότητας των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων με αυτές των κρατών μελών και άλλων 
οργανισμών, η Επιτροπή θα ενισχύσει την συνεργασία με την ΕΥΔ και 
38 
θα συμφωνήσει σε κοινούς στόχους αντίστοιχους προς τα θέματα καθώς 
και σχετικά με τον καλύτερο τρόπο συνένωσης των δυνάμεων για την 
επίτευξη των στόχων αυτών. 
θα αναπτύξει τη συνεργασία με σχετικούς οργανισμούς στα κράτη μέλη, 
ιδιαιτέρως με τους φορείς διαστημικής τεχνολογίας και με 
οργανισμούς όπως οι EUMETSAT και EUTELSAT. θα έχει επίσης 
διαβουλεύσεις με ομάδες χρηστών και με διάφορους κλάδους της 
βιομηχανίας που επλέκονται σε ευρωπαϊκές διαστημικές 
δραστηριότητες, καθώς και με σχετικούς οργανισμούς στις χώρες ΕΖΕΣ. 
Εξετάζοντας τις διάφορες διαστάσεις των κοινοτικών συμφερόντων στο 
διάστημα, η Επιτροπή θα συστήσει μια ad hoc διαστημική 
συμβουλευτική επιτροπή από αντιπροσώπους των κρατών μελών για την 
ενημέρωση και την επιδίωξη καθοδήγησης από τα κράτη μέλη κατά την 
διάρκεια της κατάρτισης και της υλοποίησης των κοινοτικών δράσεων. 
39 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΩΝ 
COR Ι NE 
ECS 
ΕΖΕΣ 
ERS-1 
ΕΥΔ 
ESA/EARTHNET 
ETSI 
EUMETSAT 
EURECA 
EUTELSAT 
GATT 
GPS 
INMARSAT 
INTELSAT 
KKEp 
MARS 
METEOSAT 
E&TA Coordination of Information on the Environment: a 
programme of the Community/Συντονισμός πληροφοριών που 
αφορούν το περιβάλλον: κοινοτικό πρόγραμμα 
European Communications Satellite/Ευρωπαϊκός Δορυφόρος 
Επικοινωνιών 
Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών 
European Remote Sensing Satellite/Ευρωπαϊκός Δορυφόρος 
Τηλανίχνευσης, έχει αναπτυχθεί από την ΕΥΔ 
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (European Space Agency, 
ESA) 
Πρόγραμμα της ΕΥΔ (ESA) για τον χειρισμό δεδομένων 
γεωεπισκόπησης 
European Telecommunications Standards 
Institute/Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών 
Προτύπων 
Οργανισμός του Ευρωπαϊκού Μετεωρολογικού Δορυφόρου 
European Retrievable Carrier/Ευρωπαϊκός Ανακτήσιμος 
Φορέας 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Υπηρεσιών Τηλεπικοινωνιακών 
Δορυφόρων 
General Agreement on Tariffs and Trade/Γενική Συμφωνία 
Δασμών και Εμπορίου 
Global Positioning System/Παγκόσμιο σύστημα καθορισμού 
στίγματος 
Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλιακών Δορυφόρων 
Διεθνής Οργανισμός Τηλεπικοινωνιακών Δορυφόρων 
Κοινό Κέντρο Ερευνών 
Monitoring Agriculture by Remote Sensing/Παρακολούθηση 
της Γεωργίας μέ τηλανίχνευση: κοινοτικό έργο 
European Meteorological 
Μετεωρολογικός Δορυφόρος 
Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη Sate I Ii te/Ευρωπαϊκός 
40 
SPOT Satellite Pour l'Observation de la Terre/Δορυφόρος 
γεωεπισκόπησης, έχει αναπτυχθεί από την Γαλλία σε 
συνεργασία με το Βέλγιο και την Σουηδία 
TREES Tropical Ecosystem Environment Observations by 
Satellites/Δορυφορική επισκόπηση του περιβάλλοντος 
τροπικών οικοσυστημάτων: κοινό έργο της Επιτροπής και 
της ΕΥΔ 
UNCED United Nations Conference on Environment and 
Development/Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το 
Περιβάλλον και την Ανάπτυξη 
VSAT Very Small Aperture Termina Ι/Τερματικό πολύ μικρού 
ανοίγματος κεραίας, μικροτερματικό 
ΔΕΕ Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση 
41 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
ΣΚΕΛΟΣ 1: ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
1. Τίτλος της δράσης 
Διάστημα 
2. Οικεία κονδύλια 
Προϋπολογισμός 1992: Β6-8100 Διάστημα και γεωργικές στατιστικές 
Προσχέδιο προϋπολογισμού 1993: Β6-8100 Περιβάλλον, γεωργία και 
έδαφος 
3. Νομική βάση 
Ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Ιουνίου 1987 και της 
22ας Οκτωβρίου 1991 περί ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του 
διαστήματος (ΕΕ αριθ. C της 20.7.1987, σ. 78 και ΕΕ αριθ. C της 
25.11.1991, σ. 26). Ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 
1988, "Κοινότητα και Διάστημα: μία συνεπής θεώρηση" (C0M(88) 417 
τελικό). 
4. Περιγραφή της δράσης 
4.1. Ειδικοί στόχοι της δράσης 
Εφαρμογή των γραμμών δράσης που καθορίστηκαν στην ανακοίνωση 
"Κοινότητα και Διάστημα" του 1988, όπως διευκρινίζονται στην 
παρούσα ανακοίνωση "Ευρωπαϊκή Κοινότητα και Διάστημα: διακυβεύσεις, 
ευκαιρίες και νέες δράσεις", οι οποίες αποτελούν οδηγό στην 
ανάπτυξη των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα του διαστήματος. 
Το διάστημα αποτελεί τομέα όπου η Κοινότητα αναγκάζεται να 
διαδραματίσει όλο και ενεργότερο συμπληρωματικό ρόλο ως προς εκείνο 
των υπολοίπων οργανισμών (διαστημικές υπηρεσίες, EUMETSAT). Το 
1990 συνεστήθη νέα μονάδα συντονισμού και στρατηγικής στο 
διαστημικό τομέα για να εξασφαλίσει το συντονισμό μεταξύ των 
ενδιαφερομένων διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής και των λοιπών 
οργανισμών και για να προετοιμάσει νέες κοινοτικές δράσεις και 
θέσεις. 
Το σχέδιο της νέας ανακοίνωσης καθορίζει τους εξής βασικούς στόχους 
για την κοινοτική δράση: 
α) Ενθάρρυνση και στήριξη της βέλτιστης ανάπτυξης και 
εκμετάλλευσης των εφαρμογών της γεωεπισκόπησης, ιδιαιτέρως μέσω 
πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στην εδραίωση ενός ευρωπαϊκού 
επιχειρησιακού συστήματος για την μελέτη και παρακολούθηση του 
περιβάλλοντος· ενίσχυση και εντατικοποίηση της χρήσης 
δορυφορικών δεδομένων εντός των πλαισίων διαφόρων κοινοτικών 
πολι τ ικών. 
β) Διασφάλιση των κατάλληλων ρυθμιστικών συνθηκών που επιτρέπουν 
την ανάπτυξη νέων αγορών για υπηρεσίες δορυφορικών 
επικοινωνιών. 
γ) Ανάπτυξη της συμπληρωματικότητας και της συνέργειας μεταξύ 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ και των δορυφορικών προγραμμάτων 
της, ΕΥΔ και κρατών μελών με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερης 
απόδοσης των ευρωπαϊκών προσπαθειών Ε&ΤΑ. 
δ) Ενθάρρυνση της εδραίωσης και ανάπτυξης ανταγωνιστικής 
διαστημικής βιομηχανίας και προαγωγή των συμφερόντων της σε 
διεθνές επίπεδο, εντός του πλαισίου των κοινοτικών βιομηχανικών 
και εμπορικών πολιτικών. 
ε) Ενθάρρρυνση της διεύρυνσης της ισόρροπης διεθνούς συνεργασίας, 
λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις νέες ευκαιρίες συνεργασίας με 
τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες και τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
Καθορίζονται τρεις τύποι δράσης: 
α) Δράσεις που προκύπτουν από την συνήθη άσκηση αρμοδιοτήτων 
συνήθεις κοινοτικές πολιτικές (π.χ. προαγωγή ευρωπαϊκών 
διαστημικών συμφερόντων σε εμπορικές διαπραγματεύσεις, ανάπτυξη 
εφαρμογών της γεωσκόπησης και νέων αισθητήρων εντός του 
κοινοτικού προγράμματος πλαισίου για Ε&ΤΑ, χρήση δεδομένων 
γεωεπισκόπησης κατά την εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών). 
β) Συμφωνία και συντονισμός με κράτη μέλη και/ή λοιπούς 
ευρωπαϊκούς οργανισμούς για την προαγωγή κοινών στρατηγικών, 
προσεγγίσεων και θέσεων (π.χ. συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική για 
την ανάπτυξη της γεωεπισκόπησης, κοινές θέσεις για την πολιτική 
δεδομένων)· καθώς και διασφάλιση της αμοιβαίας συμβατότητας των 
κοινοτικών και εθνικών πολιτικών Ε&ΤΑ (άρθρο 130Η της 
συνθήκης). 
γ) Νομοθετική δράση για την καθιέρωση των κατάλληλων νομικών 
συνθηκών (π.χ. ελευθέρωση των δορυφορικών επικοινωνιών, 
προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και λοιπών δικαιωμάτων 
για δορυφορικά δεδομένα). 
Ορισμένες από τις παραπάνω δράσεις θα έχουν δημοσιονομικές 
επιπτώσεις. Στις προτάσεις της για ειδικές δράσεις , η Επιτροπή θα 
παρουσιάζει σε κάθε περίπτωση λεπτομέρειες για τις πιθανές 
δημοσιονομικές επιτπώσεις, από κοινού με τα δημοσιονομικά εργαλεία 
που θα χρησιμοποιεί. 
4.2. Διάρκεια 
Σημειακή δράση. 
4.3. Πληθυσμός τον οποίο αφορά η δράση 
Οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής που ενδιαφέρονται για τις 
διαστημικές εφαρμογές. Οι υπηρεσίες διαστήματος (Ευρωπαϊκή 
Υπηρεσία Διαστήματος και εθνικές υπηρεσίες), βιομηχανίες του 
διαστημικού κλάδου και κλάδοι εφαρμογών (τηλεπικοινωνίες και 
γεωσκόπηση). 
5. Κατάταξη της δαπάνης 
Μη υποχρεωτικές δαπάνες· διαχωριζόμενες πιστώσεις. 
6. Τύπος της δαπάνης 
Λοιπές: Κονδύλιο που καλύπτει 
τις δαπάνες διοικητικού προσωπικού και λειτουργίας· 
συνεδριάσεις επιτροπών· 
τις αναγκαίες μελέτες και συνεννοήσεις για την επεξεργασία 
δράσεων και κοινοτικών θέσεων που προορίζονται για την ενίσχυση 
της ευρωπαϊκής θέσης στον κλάδο (ερευνητικές δράσεις, έργα 
δοκιμαστικής εφαρμογής, τυποποίηση, νομοθετικές ενέργειες, 
κλπ.)· 
προπαρασκευαστικές εργασίες και έργα δοκιμαστικής εφαρμογής για 
την ανάπτυξη εφαρμογών γεωσκόπησης. 
7. Δημοσιονομικές επιπτώσεις 
7.1. Τρόπος υπολογισμού του κόστους της δράσης 
1992 1993 
Διάστημα 2 400 000 2 400 000 
Γεωργικές στατιστικές 1 000 000 1 000 000 
TREES & EARSEC 3 200 000 3 200 000 
6 600 000 6 600 000 
7.2. Συμμετοχή του "mini-προϋπολογισμού" στο συνολικό κόστος 
0 mi ni-προϋπολογισμός συμμετέχει με 10% περίπου στο συνολικό κόστος 
της δράσης. 
7.3. Ενδεικτικός προγραμματισμός 
Άνευ αντικειμένου (σημειακή δράση). 
8. Διατάξεις κατά της απάτης που περιέχονται στην πρόταση δράσης 
Πρόγραμμα λογιστικών ελέγχων της Γενικής Διεύθυνσης· έλεγχος από 
τους υπαλλήλους που είναι τεχνικώς υπεύθυνοι για τη δράση. 
ΣΚΕΛΟΣ 2: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕ! ΔΑΠΑΝΕΣ 
1. Η προτεινόμενη δράση δεν συνεπάγεται αύξηση της δύναμης προσωπικού. 
2. Δαπάνες που συνεπάγεται η προτεινόμενη δράση: 
λειτουργικές δαπάνες: 700.000 ECU-
δαπάνες προσωπικού: 2Α + 1C 
Οι ανωτέρω δαπάνες έχουν προβλεφθεί στον προϋπολογισμό του 1992, η 
δε κάλυψη τους ζητήθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας του 
προϋπολογισμού του 1993. 
ΣΚΕΛΟΣ 3: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κ0ΣΤ0ΥΣ-ΑΠ0Δ0ΣΗΣ 
1. Στόχοι και συνέπεια με το δημοσιονομικό προγραμματισμό 
Δραστηριότητες σύλληψης, συντονισμού και συνεννόησης σε στενή 
σύνδεση με τους λοιπούς οργανισμούς του διαστημικού κλάδου 
(υπηρεσίες διαστήματος, EUMETSAT, ...) και με τις διάφορες 
ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής. 
α) κριτική ανάλυση της εξέλιξης του ευρωπαϊκού διαστημικού κλάδου: 
πολιτικές, τεχνολογικές, οικονομικές διακυβεύσεις· δυνατά 
σημεία και αδυναμίες· καθορισμός κοινοτικών δράσεων 
συμπληρωματικών προς εκείνη των λοιπών οργανισμών του 
διαστημικού κλάδου. Ειδικότερα, καθορισμός δράσεων που θα 
συμβάλουν στη δημιουργία των συνθηκών που είναι αναγκαίες για 
την ανάπτυξη των αγορών κοινωνικοοικονομικής εφαρμογής 
διαστημικών τεχνικών. 
β) δράσεις για να ενθαρρυνθεί αφενός η ανάπτυξη εφαρμογών 
γεωσκόπησης, ιδιαίτερα εκείνων που ενδιαφέρουν τις διάφορες 
πολιτικές και αφετέρου η τεχνολογική συνεργεία μεταξύ του 
διαστημικού κλάδου και των αντίστοιχων λοιπών βιομηχανικών. 
2. Αιτιολόγηση της δράσης 
Η Κοινότητα αναγκάζεται να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο 
συμπληρωματικό προς εκείνο των υπηρεσιών διαστήματος· οι ευρωπαϊκές 
διαστημικές δραστηριότητες έχουν όλο και ευρύτερες επιπτώσεις στις 
κοινοτικές πολιτικές και αντιστρόφως. 
Η προτεινόμενη δράση αναμένεται να συμβάλει: 
στη συμπληρωματικότητα και συνεργεία μεταξύ των κοινοτικών 
προγραμμάτων ΕΤΑ και των διαστημικών προγραμμάτων της 
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος και των κρατών μελών, 
προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις 
ευρωπαϊκές προσπάθειες ΕΤΑ· 
στην ενίσχυση και ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής διαστημικής 
βιομηχανίας· 
στην διεύρυνση μιας ισόρροπης διεθνούς συνεργασίας, 
συνεκτιμώντας ιδιαίτερα τις νέες ευκαιρίες συνεργασίας με την 
Κοινότητα των Ανεξαρτήτων Κρατών και τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
στη δημιουργία του κανονιστικού περιβάλλοντος που δίνει τη 
δυνατότητα ανάπτυξης νέων αγορών για τις υπηρεσίες δορυφορικών 
επικοινωνιών· 
3. Μεταπαρακολούθηση και αξιολόγηση της δράσης 
Επιλεγόμενοι δείκτες επιδόσεων: 
πλήθος χρηματοδοτούμενων έργων δοκιμαστικής εφαρμογής 
πλήθος εκπονηθεισών μελετών και πραγματοποιηθέντων εργαστηρίων 
πλήθος και ποιότητα δημοσιεύσεων και ανακοινώσεων 
Προβλεπόμενοι τρόποι και περιοδικότητα της αξιολόγησης: 
καθοδηγητική επιτροπή για κάθε μελέτη 
σεμινάρια κατά τακτά διαστήματα με ανεξαρτήτους εμπειρογνώμονες 
για την επικύρωση των εργασιών των αναδόχων 
συνεδριάσεις εναρμόνισης με τους εκπροσώπους των κρατών μελών. 
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 
Η υλοποίηση των δράσεων που προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση θα 
έχουν θετικές επιπτώσεις σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις της διαστημικής 
βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε όσες παρέχουν υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας 
που βασίζονται σε δεδομένα προερχόμενα από το διάστημα. 

ISSN 0254-1483 
COM(92)360 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 07 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-92-433-GR-C 
ISBN 92-77-47905-1 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg