Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το «Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την "Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα"»

(97/C 215/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την «Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα» (COM (96) 462 τελικό) 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 13ης Νοεμβρίου 1996, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σχετικά με την κατάρτιση γνωμοδότησης για την «Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα» και την ανάθεση στην επιτροπή 6 «Εκπαίδευση - Κατάρτιση» της προετοιμασίας των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 393/96 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 7 Φεβρουαρίου 1997, με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Freehill 7

έχοντας υπόψη τη συμβολή της επιτροπής 7 (Ευρώπη των πολιτών, έρευνα, πολιτισμός, νεολαία και καταναλωτές) σχετικά με τις πτυχές της έρευνας και των πολιτών της Ευρώπης του Πράσινου Βιβλίου, που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 7 στις 31 Ιανουαρίου 1997 (εισηγητής ο κ. Rhodio) 7

έχοντας υπόψη το Λευκό Βιβλίο για την «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση» (COM (94) 700 τελικό), στο οποίο η Επιτροπή εστιάζει την προσοχή της στην εκπαίδευση και την κατάρτιση 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σχετικά με το «Λευκό Βιβλίο για την Εκπαίδευση και Κατάρτιση - Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης» (CdR 115/96) () 7

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την «Αναγνώριση των διπλωμάτων για ακαδημαϊκούς και επαγγελματικούς σκοπούς» (COM (94) 596 τελικό) 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το Λευκό Βιβλίο σχετικά με το «Ευρωπαϊκό Έτος δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης» (CdR 244/94) () 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σχετικά με την «Εκπαίδευση και κατάρτιση ενώπιον των τεχνολογικών, βιομηχανικών και κοινωνικών προκλήσεων: πρώτες σκέψεις» (CdR 299/95) () 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για την πειραματική δράση της Επιτροπής με θέμα την «Ευρωπαϊκή εθελοντική θητεία για τους νέους» (CdR 191/96) () 7

εκτιμώντας ότι η διακρατική κινητικότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κοινοτικής πολιτικής στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της έρευνας, όπως θεσπίζεται στα άρθρα 126, 127, 130 Ζ (δ) της Συνθήκης ΕΚ 7

εκτιμώντας ότι η ελεύθερη κυκλοφορία είναι ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών, όπως καθορίζεται στο άρθρο 8 Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ότι η εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της ΕΕ, όπως θεσπίζεται στο άρθρο 3 (γ) της Συνθήκης ΕΚ 7

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά τη 17η σύνοδο ολομέλειας της 12ης και 13ης Μαρτίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποδέχεται ευνοϊκώς το Πράσινο Βιβλίο, ως συνέχεια στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την «Εκπαίδευση και Κατάρτιση». Έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών είναι ουσιαστικό στοιχείο μιας ενωμένης Ευρώπης, η Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη για κινητικότητα εντός ενός ταχύτατα μεταβαλλόμενου οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Η διακρατική κινητικότητα αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης και την ευρωπαϊκή έρευνα.

1.2. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να αναλάβει δράσεις για την προώθηση της κινητικότητας, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα επίπεδα κινητικότητας εντός της ΕΕ παραμένουν μη ικανοποιητικά. Η εξάλειψη των εμποδίων στην κινητικότητα στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της έρευνας, ενδιαφέρει ιδιαίτερα την ΕΤΠ διότι, σε πολλά κράτη μέλη, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ασκούν σημαντικές αρμοδιότητες και έχουν αποκτήσει αξιόλογες εμπειρίες στους σχετικούς τομείς. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις, δραστηριότητες που συνδέονται με την κινητικότητα αναπτύσσονται σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο και απορρέουν από πρωτοβουλίες στις οποίες συμμετέχουν περιφερειακές και τοπικές αρχές (σχέδια αδελφοποίησης) και αποτελούν έτσι θεμελιώδες στοιχείο της περιφερειακής συνεργασίας.

1.3. Οι επενδύσεις που γίνονται με κοινοτική υποστήριξη για συμπράξεις και προγράμματα στο τοπικό επίπεδο μπορούν να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν με τη συμβολή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ανάπτυξη της κινητικότητας. Σχετικά, η ΕΤΠ τονίζει ότι η τοπική επιχείρηση μπορεί να αποκομίσει πολλά οφέλη από τη διακρατική ανταλλαγή ιδεών και ειδικεύσεων, η οποία θα καταστεί δυνατή μέσω πρωτοβουλιών για κινητικότητα στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της έρευνας.

1.4. Η ΕΤΠ εκφράζει κυρίως ανησυχίες για το γεγονός ότι τα σημερινά εμπόδια παρακωλύουν τη μεταφορά ειδικεύσεων και γνώσεων ανά την ΕΕ, και ότι, επομένως, τα άτομα που χρειάζονται τους σχετικούς πόρους δεν μπορούν να τους αποκτήσουν, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η περιφερειακή συνεργασία και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Συνεπώς, η ΕΤΠ υποδέχεται ευνοϊκά την ευκαιρία να χαραχθεί μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για την κινητικότητα, η οποία έχει αναγνωρισθεί από καιρό ως ακρογωνιαίος λίθος στην καθιέρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας 7 η ΕΤΠ έχει δεσμευθεί να προωθήσει την τελευταία με ενεργό τρόπο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Μέρος Α: Τα διακυβεύματα της διακρατικής κινητικότητας

2.1.1. Η ΕΤΠ λαμβάνει υπόψη την αύξηση της εικονικής κινητικότητας, την οποία διευκολύνει η πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες της πληροφορίας, όπως η εργασία από απόσταση, και αποδέχεται τη συμβολή της στην κινητικότητα. Προς τούτο η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά στη Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις περιφέρειες που διαθέτουν σημαντικά υψηλό αριθμό αγροτικών οικισμών με μεγάλη γεωγραφική διασπορά. Ωστόσο, τονίζει ότι τα μέσα της κοινωνίας των πληροφοριών δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την πραγματική και φυσική κινητικότητα, και ότι μπορούν μάλιστα να υπονομεύσουν την αλληλεγγύη και την κοινωνική συνοχή, λόγω έλλειψης «προσωπικών επαφών», ιδίως στην περίπτωση των απόκεντρων περιφερειών.

2.1.2. Η επιτυχία των κοινοτικών προγραμμάτων διακρατικών ανταλλαγών και τοποθετήσεων ερευνητών, σπουδαστών, εκπαιδευτικών, εργαζομένων ή ανέργων που παρακολουθούν κατάρτιση, καθώς και υπεύθυνων κατάρτισης, καταδεικνύει την αυξανόμενη ζήτηση για κινητικότητα. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η έκφραση «ανάγκη για κινητικότητα» αποτελεί ένα βάσιμο σημείο αφετηρίας για την επέκταση και τη σύνδεση πρωτοβουλιών με στόχο την ανταλλαγή γνώσεων, πληροφοριών, ιδεών, ειδικεύσεων και συνεταιρικών σχέσεων.

2.1.3. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι ο αντίκτυπος παρόμοιων προσωπικών πρωτοβουλιών για κινητικότητα είναι πολύ μεγαλύτερος από τα αμέσως ορατά οφέλη. Πέρα από τις οικονομικές επιταγές, η επίγνωση και η εκτίμηση άλλων πολιτισμών διευκολύνουν την ανοχή και την κατανόηση της ποικιλομορφίας και έχουν ως αποτέλεσμα μια μεγαλύτερη αλληλεγγύη μεταξύ Ευρωπαίων.

2.1.4. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τα ενδεχόμενα οφέλη μιας πολύπλευρης εκμετάλλευσης ειδικεύσεων και γνώσεων σε τομείς όπως οι νέες τεχνολογίες και οι νέες μέθοδοι διαχείρισης και οργάνωσης της εργασίας. Τονίζει ότι η επακόλουθη αύξηση της ανταγωνιστικότητας θα ωφελήσει όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.

2.1.5. Ωστόσο, η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη για συνεργασία, ανταλλαγή ιδεών και ανάλυση των συνεπειών που έχουν οι νέες τεχνολογίες για την κοινωνία. Τονίζει ότι πρέπει να δοθεί ισότιμη έμφαση στην ερευνητική προσπάθεια στους τομείς των κοινωνικών και φυσικών επιστημών, και ότι η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης προσέγγισης μπορεί να προειδοποιήσει τους υπεύθυνους για τη θέσπιση πολιτικών όσον αφορά τις παρενέργειες της τεχνολογικής καινοτομίας, οι οποίες μπορεί να αποδειχθούν δαπανηρές για να αναστραφούν ή να αντιμετωπισθούν. Επισημαίνει ότι οι γλωσσικές ικανότητες αποτελούν τη βάση μιας παρόμοιας προσέγγισης. Οι γλωσσικές ικανότητες, με τη σειρά τους, αναπτύσσουν το «προσωπικό κεφάλαιο» των Ευρωπαίων πολιτών και αυξάνουν την αίσθηση της προσωπικής επιτυχίας και αποτελεσματικότητάς τους, καθώς επίσης και τις δυνατότητες απασχόλησής τους.

2.1.6. Εξάλλου, η ΕΤΠ σημειώνει ότι η ποιότητα της σχεδιαζόμενης δημόσιας πολιτικής στον οικονομικό, στον πολιτικό ή στον κοινωνικό τομέα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ερευνητικές δυνατότητες που διαθέτουν οι υπεύθυνοι για τη θέσπιση πολιτικών. Σχετικά, η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη σημασία της εναρμόνισης των επενδύσεων, τόσο στην κοινωνική όσο και στην οικονομική έρευνα. Η εκτίμηση της προόδου που επιτυγχάνεται στους διάφορους αυτούς τομείς εξαρτάται και αυτή από μια έρευνα υψηλής ποιότητας. Τα οφέλη που αποκομίζουν η κυβέρνηση και η κοινωνία απορρέουν κυρίως από την ποιότητα των πόρων που επενδύονται στην ερευνητική προσπάθεια. Συνεπώς, η διαπολιτιστική αξιοποίηση ιδεών και η διακρατική ανταλλαγή ειδικεύσεων και καλύτερων δυνατών πρακτικών είναι ο καλύτερος τρόπος για την εξασφάλιση ποιοτικής έρευνας.

2.1.7. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι υφιστάμενες κοινοτικές πρωτοβουλίες δείχνουν ότι η Κοινότητα έχει επίγνωση της ανάγκης για κινητικότητα των προσώπων, ως ανθρώπινου πόρου στον οικονομικό, στον εκπαιδευτικό, και στον κοινωνικό τομέα. Όσον αφορά τη διεύρυνση του δικτύου κινητικότητας, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η καθιέρωση της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας, ένα μέσο για την ανάπτυξη του αισθήματος της ευθύνης εκ μέρους των Ευρωπαίων πολιτών.

2.1.8. Η ΕΤΠ τονίζει ότι, για την επίτευξη των στόχων αυτών, πρέπει να διευκολυνθεί η κινητικότητα, τόσο στον ακαδημαϊκό τομέα όσο και στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης 7 εξίσου σημαντική είναι η αμοιβαία αναγνώριση πτυχίων, πιστοποιητικών, και περιόδων σπουδών.

2.1.9. Η αναγνώριση αυτή που πρέπει να συμπεριλάβει το μέγιστο επίπεδο του εκπαιδευτικού συστήματος, έχει ειδικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις στην μη υποχρεωτική διδασκαλία, δηλαδή στη διδασκαλία που ακολουθεί την αρχική βασική εκπαίδευση.

2.1.10. Η ΕΤΠ θεωρεί λογικό, προκειμένου να διευκολυνθεί η ανωτέρω αναγνώριση, να μελετηθούν οι δυνατότητες θέσπισης ενός κοινού κορμού στα διάφορα επίπεδα σπουδών, τόσο των πανεπιστημιακών όσο και των μη πανεπιστημιακών.

2.1.11. Η ΕΤΠ εκφράζει λύπη για το γεγονός ότι, αν και η Ευρώπη έχει καταστεί ανοικτός χώρος, όπου οι πολίτες, στο σύνολό τους, έχουν θεωρητικά το δικαίωμα, ως βασική απόρροια της ιθαγένειας, να κυκλοφορούν ελεύθερα, υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά εμπόδια στην κινητικότητα των προσώπων, ενώ το κεφάλαιο, τα αγαθά, και οι υπηρεσίες κυκλοφορούν με μεγαλύτερη ελευθερία. Παρατηρεί ότι τα μεγαλύτερα εμπόδια παρουσιάζονται στην περίπτωση «ατομικής» ή «αυθόρμητης» κινητικότητας.

2.1.12. Η ΕΤΠ ζητεί να ληφθούν μέτρα που να καθιστούν πρακτικά δυνατή την αυξημένη και ενισχυμένη κινητικότητα τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας.

2.1.13. Σε συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας σε θέματα εκπαίδευσης, κατάρτισης και έρευνας, το Πράσινο Βιβλίο προσφέρει την ευκαιρία να γίνουν σκέψεις για την ανεύρεση λύσεων σε πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πολίτης.

2.1.14. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να αναζητήσει αντιδράσεις στο εν λόγω Πράσινο Βιβλίο, σε ευρεία κλίμακα, καθώς και προτάσεις για τη συνέχεια που θα μπορούσε να του δοθεί, βάσει μιας προσέγγισης από τη βάση, την οποία η ΕΤΠ πάντοτε προωθεί και εγκρίνει.

2.1.15. Το κοινό που αποτελεί στόχο του Πράσινου Βιβλίου είναι υπήκοοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και μη υπήκοοι, οι οποίοι διαμένουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και συμμετέχουν σε δραστηριότητες εκπαίδευσης, κατάρτισης και έρευνας σε μόνιμη βάση. Αφορά ειδικότερα σπουδαστές και νέους, συμπεριλαμβανομένων πτυχιούχων πανεπιστημίου, καθώς και βοηθούς γλωσσικού κλάδου, ερευνητές, εκπαιδευτικούς, υπεύθυνους κατάρτισης και εθελοντές.

2.1.16. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η ουσία του προβλήματος έγκειται στο γεγονός ότι το καθεστώς του «εργαζόμενου» παρέχει στον πολίτη δικαιώματα στην ελεύθερη κυκλοφορία ανά την Κοινότητα. Για να έχει ένας πολίτης την ιδιότητα του εργαζόμενου/μισθωτού, βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, πρέπει να είναι υπήκοος κράτους μέλους της Κοινότητας, να επιδίδεται σε πραγματικές δραστηριότητες, να εργάζεται βάσει μιας σύμβασης εργασίας και να εισπράττει μια αμοιβή. Η ΕΤΠ τονίζει ότι πάρα πολλοί πολίτες, ιδίως εκείνοι που περιγράφονται ανωτέρω, έχουν σαφώς εξαιρεθεί από το σχετικό δικαίωμα, διότι δεν συμπεριλαμβάνονται στην επίσημη κατηγορία του εργαζόμενου.

2.2. Μέρος Β: Τα εμπόδια στην κινητικότητα

Η ΕΤΠ συνάγει το συμπέρασμα ότι τα σημαντικότερα εμπόδια παρατηρούνται κυρίως στους τρεις ακόλουθους τομείς, τους οποίους πραγματεύεται με τη σειρά τους: στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, στο διοικητικό, και στον κοινωνικοπολιτιστικό τομέα.

2.2.1. Τα εμπόδια στην κοινωνική προστασία

2.2.1.1. Τα εμπόδια αυτά αφορούν το δικαίωμα παραμονής, το καθεστώς και το δικαίωμα παροχών, καθώς και δικαιώματα σε σχέση με την απασχόληση, την οικονομική υποστήριξη και την κοινωνική πρόνοια.

2.2.1.2. Αν και οι εργαζόμενοι στην Κοινότητα και τα μέλη των οικογενειών τους επωφελούνται από κοινοτικές διατάξεις, κατά την άσκηση του δικαιώματός τους στην ελεύθερη κυκλοφορία, οι πολίτες που δραστηριοποιούνται στην έρευνα, παρακολουθούν κύκλους κατάρτισης ή ασχολούνται επαγγελματικά με την κατάρτιση σε άλλο κράτος μέλος, εξαιρούνται από τις διατάξεις αυτές. Είναι παράδοξο το ότι, αν και η αρχή της εθελοντικής υπηρεσίας εκτιμάται ευρέως από τους Ευρωπαίους και ενθαρρύνεται από την πρωτοβουλία για την ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία, η προστασία των εθελοντών παραμελείται και το καθεστώς τους δεν προσδιορίζεται σαφώς.

2.2.1.3. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι, βάσει της οδηγίας 90/364/ΕΟΚ (), οι πολίτες που εξαιρούνται από τις αναγνωρισμένες κατηγορίες μπορούν να διεκδικήσουν το δικαίωμα παραμονής, μόνο υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους διαβίωσης και ασφάλιση ασθένειας που καλύπτει το σύνολο των κινδύνων στο κράτος μέλος υποδοχής. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η κατάσταση αυτή αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στην κινητικότητα ενός σημαντικού αριθμού πολιτών. Αν και αναγνωρίζει πόσο πολύπλοκο είναι το σχετικό θέμα, απαιτεί να του αφιερωθεί μεγαλύτερη προσοχή.

2.2.1.4. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν υπήκοοι τρίτων χωρών και η συζήτηση σχετικά με τη Σύμβαση του Schengen εντείνουν την ανάγκη για συστηματική εξέταση του προβλήματος και για επίτευξη ομοφωνίας ως προς την επίλυσή του με ανθρώπινο τρόπο.

2.2.1.5. Τα προβλήματα που συνδέονται με την κοινωνική προστασία και πρόνοια αποτελούν σοβαρά αντικίνητρα για τους ερευνητές που επιθυμούν να διερευνήσουν οικονομικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές διαστάσεις σε άλλα κράτη μέλη. Η ΕΤΠ εκφράζει ανησυχίες για το γεγονός ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να παροτρύνει την «κοινότητα των ερευνητών», η οποία αποτελεί έναν πλούσιο ανθρώπινο πόρο για την ΕΕ, να στραφεί σε άλλες χώρες ή ηπείρους για να αναπτύξει και να διερευνήσει ευκαιρίες για έρευνα. Η επακόλουθη «φυγή εγκεφάλων» αποτελεί μια σοβαρή απειλή για τη μελλοντική πορεία της έρευνας στην ΕΕ.

2.2.1.6. Εξάλλου, η ΕΤΠ τονίζει ότι τα εμπόδια αυτά εξασθενίζουν την αποτελεσματικότητα των κοινοτικών δράσεων στον τομέα αυτό και μειώνουν το θετικό αντίκτυπο της πολιτικής στον τομέα της έρευνας επί της τοπικής και περιφερειακής συνεργασίας. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η άρση των εμποδίων αυτών θα έχει, συνεπώς, τεράστιο θετικό αντίκτυπο για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και, ταυτόχρονα, θα διευκολύνει και θα επιταχύνει σε μεγάλο βαθμό τα θετικά και σταθερά αποτελέσματα που μπορεί να έχει κάθε μορφής έρευνα που αποσκοπεί στην πρόοδο του ανθρώπου ή στη βελτίωση του ανθρώπινου οικοσυστήματος και της ποιότητας ζωής.

2.2.1.7. Η ΕΤΠ τονίζει ότι, κατά τον ίδιο τρόπο, λόγω της απώλειας των δικαιωμάτων τους, τα άτομα χωρίς απασχόληση αποθαρρύνονται να λάβουν μέρος σε διακρατική τοποθέτηση για κατάρτιση ή για περίοδο άσκησης σε επιχείρηση, και αυτό περιορίζει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες απασχόλησής τους.

2.2.2. Διοικητικά εμπόδια

2.2.2.1. Τα εμπόδια αυτά αφορούν, μεταξύ άλλων, την έλλειψη αμοιβαίας αναγνώρισης των προσόντων, την έλλειψη ομοιομορφίας όσον αφορά το ακαδημαϊκό έτος, καθώς και τους περιφερειακούς περιορισμούς σε σχέση με τις υποτροφίες.

2.2.2.2. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί όσον αφορά την καθιέρωση του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα (ECTS), το οποίο επιτρέπει την αναγνώριση των κύκλων μαθημάτων και, ως εκ τούτου, τη συμπλήρωση των κύκλων αυτών σε άλλα κράτη μέλη 7 το σύστημα αυτό είναι πλήρως βασισμένο στη συνεργασία των πανεπιστημίων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της Κοινότητας. Η ΕΤΠ κρίνει ότι είναι επείγουσα η ακαδημαϊκή αναγνώριση, η επικύρωση και η πιστοποίηση σπουδαστικών περιόδων, που πραγματοποιούνται σε ιδρύματα άλλων κρατών μελών, ώστε να καταστούν οι ανταλλαγές πιό αποτελεσματικές.

2.2.2.3. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η επίλυση προβλημάτων σχετικά με την επαγγελματική κατάρτιση είναι ακόμη πιό επείγουσα. Χρειάζεται να προσδιορισθούν και να εφαρμοσθούν μέτρα για τη βελτίωση της συγκρισιμότητας, της διαφάνειας, και της αναγνώρισης των επαγγελματικών ειδικεύσεων και προσόντων.

2.2.2.4. Όπως και στον πανεπιστημιακό τομέα, η ΕΤΠ συνιστά έντονα την ανάληψη πρωτοβουλιών για την ενθάρρυνση της απόκτησης γλωσσικών γνώσεων εκ μέρους των ατόμων που παρακολουθούν κύκλους επαγγελματικής κατάρτισης, των υπεύθυνων κατάρτισης και των μαθητευόμενων. Η κινητικότητα στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης παρακωλύεται σε έντονο βαθμό όταν τα άτομα στερούνται γλωσσικών γνώσεων. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες για τη διδασκαλία γλωσσών, από μόνες τους, δεν αρκούν για την υπέρβαση αυτού του εμποδίου και ότι, αν χρειασθεί, θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της θέσπισης κινήτρων για την εκμάθηση γλωσσών. Τονίζει ότι τα εμπόδια που οφείλονται στην έλλειψη γλωσσικών ικανοτήτων παρακωλύουν τον ανταγωνισμό. Επίσης, η υπέρβαση των γλωσσικών εμποδίων διευκολύνει τις προσπάθειες για ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών της Ευρώπης.

2.2.3. Κοινωνικοπολιτιστικά εμπόδια

2.2.3.1. Τα εμπόδια αυτά αφορούν τη γλώσσα, την πρόσβαση στην πληροφόρηση, και άλλα πρακτικά προβλήματα.

2.2.3.2. Η πρόσβαση στην πληροφόρηση, καθώς και άλλα πρακτικά εμπόδια, απαιτούν τη βελτίωση των μέσων πρόσβασης, εύκολη δυνατότητα επαφής με τα ιδρύματα και τις υπηρεσίες που παρέχουν πληροφορίες και γνώση των πολιτών για τους φορείς από τους οποίους θα αναζητήσουν παρόμοιες πληροφορίες. Η ΕΤΠ συνιστά την παροχή απλών, σύντομων, εύκολα κατανοητών και χρήσιμων πληροφοριών, ώστε να μειωθούν οι γραφειοκρατικές και διοικητικές καθυστερήσεις.

2.2.3.3. Η ΕΤΠ προτείνει την έκδοση ενός εγχειριδίου για τους επισκέπτες ερευνητές, ασκούμενους ή υπεύθυνους κατάρτισης, το οποίο θα περιέχει πληροφορίες σχετικά με πολιτιστικές πτυχές, καταλύματα, επιχειρηματικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές ευκολίες, και θα είναι διαθέσιμο ως μέρος της προπαρασκευαστικής τεκμηρίωσης. Το εγχειρίδιο αυτό θα αποτελούσε ένα πρακτικό παράδειγμα για τη δημιουργία ενός αισθήματος εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων πολιτών, οι οποίοι σκοπεύουν να μετακινηθούν.

2.2.3.4. Τέλος, κατά τη διαδικασία θέσπισης πολιτικών, η επίγνωση των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν τα μειονεκτούντα άτομα συχνά προκύπτει πολύ αργά. Η ΕΤΠ συνιστά οι ανάγκες των ατόμων αυτών να λαμβάνονται υπόψη κατά την υλοποίηση μέτρων για τη διευκόλυνση της κινητικότητας.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Το τμήμα αυτό της γνωμοδότησης πραγματεύεται τις δράσεις προτεραιότητας, σύμφωνα με τη σειρά που περιγράφονται στο Μέρος Γ του Πράσινου Βιβλίου.

3.1. Πεδίο δράσης 1: Αναγνώριση του καθεστώτος του ασκούμενου και του εθελοντή στην Ευρωπαϊκή Ένωση

3.1.1. Η ΕΤΠ υποστηρίζει έντονα τα σημεία που εγείρονται στο σχετικό πεδίο δράσης. Υπογραμμίζει την ανάγκη για ομοιόμορφη νομική αναγνώριση στις χώρες προέλευσης και υποδοχής, ώστε να καταστούν ισότιμες οι συνθήκες κινητικότητας των ασκούμενων και των εθελοντών, καθώς και οι προϋποθέσεις για τη συμμετοχή σε προγράμματα κινητικότητας για μαθητευόμενους, όπως π.χ. το Erasmus που απευθύνεται σε μαθητευόμενους.

3.1.2. Υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της σχετικά με την ευρωπαϊκή εθελοντική θητεία, στην οποία συνηγορεί υπέρ της θέσπισης ενός νομικού καθεστώτος για εθελοντές 7 κατά την άποψή της, παρόμοια ενέργεια θα είχε ως αποτέλεσμα τη ριζική εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία, στην κοινωνική ασφάλιση και στη φορολογία, τα οποία παρακωλύουν τη συμμετοχή των νέων σε έντονο βαθμό. Όπως και στη σχετική γνωμοδότηση, η ΕΤΠ υποστηρίζει την άποψη ότι η ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία θα διαδραματίσει σπουδαιότατο ρόλο ως παιδαγωγικό μέσο για την προώθηση ευκαιριών κινητικότητας, ιδίως για μειονεκτούντες, από κοινωνική άποψη, νέους, των οποίων η πρόσβαση στους βασικούς κύκλους εκπαίδευσης στην ΕΕ και στα προγράμματα κατάρτισης είναι περιορισμένη. Η ΕΤΠ ζητά να ληφθεί υπόψη το πρότυπο συμφωνιών που εφαρμόζεται μεταξύ άλλων στις σκανδιναβικές χώρες για τη ρύθμιση των εργασιακών σχέσεων μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, όπου ο ασκούμενος/εθελοντής θεωρείται ως εργαζόμενος.

3.2. Πεδίο δράσης 2: Εφαρμογή ομοιόμορφης μεταχείρισης στους κοινοτικούς υπότροφους ερευνητές που παρακολουθούν κατάρτιση

3.2.1. Λόγω των διαφορών στα εθνικά συστήματα υποχρεωτικών εισφορών, ορισμένοι σπουδαστές, που συμμετέχουν σε ερευνητικές δραστηριότητες, επηρεάζονται και συχνά παρεμποδίζονται από οικονομικά αντί από επιστημονικά κριτήρια. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι είναι απαραίτητο να συντονισθούν τα συστήματα των κρατών μελών, όσον αφορά την άμεση φορολογία και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ώστε οι ασκούμενοι ερευνητές που λαμβάνουν υποτροφία από την Κοινότητα να μην βρίσκονται σε μειονεκτική θέση όταν λαμβάνουν μέρος σε σχέδια κινητικότητας. Τονίζει ότι θα μπορούσε να εξετασθεί το ενδεχόμενο μιας μερικής φορολογικής απαλλαγής των ερευνητικών υποτροφιών, σύμφωνα με τα πρότυπα του ΟΟΣΑ.

3.3. Πεδίο δράσης 3: Εξασφάλιση κοινωνικής προστασίας σε κάθε άτομο σε κινητικότητα στο πλαίσιο μιας κατάρτισης

α) Εξασφάλιση της διατήρησης των παροχών που προορίζονται για τους ανέργους που παρακολουθούν κατάρτιση σε άλλο κράτος μέλος

3.3.1. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι οι ανομοιότητες των εθνικών συστημάτων κοινωνικής προστασίας αποτελούν, αναμφισβήτητα, ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην κινητικότητα. Η ΕΤΠ φρονεί ότι το πρόβλημα αυτό μπορεί να αναλυθεί περαιτέρω, π.χ. στο πλαίσιο μιας συζήτησης σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής () για τη διατήρηση των παροχών, μετά από μια πρώτη περίοδο τριών μηνών, χωρίς υπέρβαση της περιόδου ή του ποσού που προβλέπονται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους, στο οποίο ο άνεργος αναζητεί εργασία ή το οποίο καταβάλλει το επίδομα.

β) Εγγύηση κοινωνικής προστασίας στη χώρα υποδοχής

3.3.2. Η ΕΤΠ απαιτεί να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη κάλυψη των διαφορών μεταξύ των ισχυουσών ρυθμίσεων σχετικά με τους ασκούμενους και τους σπουδαστές και εκείνων που αφορούν τους μισθωτούς και μη μισθωτούς εργαζομένους και τις οικογένειές τους (όπως αναφέρεται στο Μέρος Β, σημείο 2.2.1). Η πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο () σχετικά με την επέκταση της κοινωνικής προστασίας σε όλους τους ασφαλισμένους πολίτες των κρατών μελών, καθώς και η πρόταση της Επιτροπής () σχετικά με την άρση της προϋπόθεσης «επειγούσης ανάγκης» για υγειονομική περίθαλψη των σπουδαστών και των ατόμων που παρακολουθούν επαγγελματική κατάρτιση πρέπει να εγκριθούν.

3.3.3. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει την ανάγκη να αναλυθούν τα προβλήματα που αφορούν τα επιδόματα ανεργίας και την κοινωνική ασφάλιση σχετικά με την κινητικότητα, και υποστηρίζει ταυτόχρονα τις πρωτοβουλίες που μπορούν να εξασφαλίσουν συγκεκριμένες λύσεις στα προβλήματα. Ωστόσο, η ΕΤΠ επισημαίνει ταυτόχρονα ότι, σε σχέση με την αρχή της επικουρικότητας, η κατανομή και η χρηματοδότηση των κοινωνικών εισφορών πρέπει να παραμείνουν εθνική υπόθεση.

3.4. Πεδίο δράσης 4: Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου ειδικοτήτων

3.4.1. Η ΕΤΠ συμφωνεί με τις ιδέες που προβάλλονται στο σχετικό πεδίο δράσης, αλλά εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο γεγονός ότι το σύστημα μεταφοράς «ακαδημαϊκών μονάδων» εκπαίδευσης και κατάρτισης έχει καθιερωθεί από ορισμένα κράτη μέλη. Το σύστημα αυτό συμβάλλει σε έντονο βαθμό στη διευκόλυνση της κινητικότητας σπουδαστών και στην προώθηση της αμοιβαίας αναγνώρισης των προσόντων. Συνεπώς, χρειάζεται να αναληφθεί άμεση δράση για την επέκτασή του σε όλη την ΕΕ, ιδίως για την κάλυψη του τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης.

3.4.2. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να δώσει, επίσης, έμφαση στην ανάπτυξη της αμοιβαίας αναγνώρισης ειδικεύσεων και άτυπης επαγγελματικής κατάρτισης που έχουν αποκτηθεί, μέσω του συστήματος μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων σε εθελούσια βάση, στο πλαίσιο του σχετικού πεδίου δράσης. Τονίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην υποστήριξη δικτύων, τα οποία περιλαμβάνουν και επιχειρήσεις για τη δημιουργία παρόμοιων συστημάτων. Η ΕΤΠ υποδέχεται ευνοϊκά την πρόταση για δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα που προτείνει η Επιτροπή στο Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και κατάρτιση και καλεί τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να συμβάλουν πλήρως στη διαδικασία, όπως αναφέρεται και στη σχετική γνωμοδότηση.

3.4.3. Αυτό που επιδιώκουν σήμερα όργανα όπως το CEDEFOP είναι η εξασφάλιση της διαφάνειας, ώστε να καταστεί εμφανές το « περιεχόμενο» των τίτλων σπουδών και επαγγελματικής κατάρτισης. Η ΕΤΠ συμφωνεί με το στόχο αυτό και τονίζει ότι, για την επιτάχυνση της μεταφοράς μονάδων μαθημάτων, η εκπόνηση προτύπων για τα εθνικά συστήματα πιστοποίησης είναι εξαιρετικά απαραίτητη.

3.4.4. Το κοινοτικό δίκτυο εθνικών κέντρων πληροφοριών για την ακαδημαϊκή αναγνώριση των διπλωμάτων (NARIC) παρέχει πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα ανώτερης εκπαίδευσης και απόκτησης προσόντων ενώ το δίκτυο πληροφόρησης για την παιδεία στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (EURΥDICE) αποβλέπει στην προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών στον τομέα της εκπαίδευσης 7 το CEDEFOP έχει επιφορτισθεί με την παράλληλη προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών σε θέματα κατάρτισης και το ORTELIUS αποτελεί μια βάση δεδομένων για την ανώτερη εκπαίδευση στην Ευρώπη. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα δίκτυα και οι βάσεις δεδομένων ανωτέρω στην προαγωγή της αναγνώρισης προσόντων και μιας μεγαλύτερης διαφάνειας 7 εν τούτοις, λυπάται για το ότι οι εργασίες του δικτύου NARIC και της βάσης δεδομένων ORTELIUS εστιάζονται μόνο στην ανώτερη εκπαίδευση. Καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τα εν λόγω δίκτυα και να διασφαλίσει τον αποτελεσματικό συντονισμό τους.

3.4.5. Στο σχετικό πεδίο δράσης, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να δώσει έμφαση στην εξασφάλιση της ποιότητας, για την επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας και την προώθηση της αναγνώρισης προσόντων και ειδικεύσεων.

3.4.6. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι γλωσσικές και πολιτιστικές ικανότητες είναι εξαιρετικά σημαντικές για την κινητικότητα, στο πλαίσιο μιας επαγγελματικής κατάρτισης, και προτείνει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της θέσπισης κινήτρων για τη συμμετοχή σε μαθήματα γλωσσών (όπως αναφέρεται και στο σημείο 2.2.2.4).

3.5. Πεδίο δράσης 5: Κατάργηση της μη μεταφερσιμότητας των εθνικών υποτροφιών και ενισχύσεων

3.5.1. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η δυνατότητα μεταφοράς των υποτροφιών που χορηγούνται από τις εθνικές αρχές για την πραγματοποίηση σπουδών στο εξωτερικό χρειάζεται να βελτιωθεί. Πάντως, η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι δυνατότητες κάθε κράτους μέλους στον τομέα.

3.6. Πεδίο δράσης 6: Βελτίωση της κατάστασης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε θέματα κατάρτισης

3.6.1. Η ΕΤΠ κρίνει απαραίτητη, για λόγους συνοχής, τη θέσπιση μιας δέσμης κοινών κανόνων, με στόχο την αποδοχή υπηκόων τρίτων χωρών στην επικράτεια των κρατών μελών της ΕΕ για την πραγματοποίηση σπουδών. Η ΕΤΠ τονίζει ότι παρόμοια ενέργεια πρέπει να είναι βασισμένη στην έρευνα και στην ύπαρξη ομοφωνίας.

3.7. Πεδίο δράσης 7: Μείωση των κοινωνικοοικονομικών εμποδίων

3.7.1. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η ενίσχυση της συνέπειας κατά την παροχή χρηματικής υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της συγχρηματοδότησης πρωτοβουλιών, σε εθνική και τοπική κλίμακα, είναι ουσιώδης για την ισότητα ευκαιριών. Υποστηρίζει την άποψη ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να ενθαρρύνουν την επίτευξη καλύτερου συντονισμού εκ μέρους των κρατών μελών, για την εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής προσαρμογής του συνολικού ποσού που λαμβάνει ο σπουδαστής ως υποτροφία.

3.7.2. Υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι οι υποτροφίες αντανακλούν το πραγματικό κόστος, ιδίως το κόστος μεταφοράς που προκύπτει από δράσεις κινητικότητας που αφορούν απομακρυσμένες περιοχές.

3.7.3. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την άποψη ότι το όριο ηλικίας των 28 ετών, που ορίζεται ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Leonardo, είναι αντίθετο με την αρχή της δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης και ότι, επομένως, οι περιορισμοί στην ηλικία πρέπει να καταργηθούν. Αντίθετα, η ΕΤΠ θα ήταν αντίθετη σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία της Επιτροπής για ρύθμιση της οργάνωσης του ακαδημαϊκού έτους, διότι αυτό θα αντίβαινε στη αρχή της επικουρικότητας.

3.8. Πεδίο δράσης 8: Μείωση των γλωσσικών και πολιτιστικών εμποδίων

3.8.1. Η ΕΤΠ τονίζει ότι οι γλωσσικές ικανότητες είναι μια ουσιαστική προϋπόθεση για κινητικότητα. Υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία, μια περίοδος γλωσσικής και πολιτιστικής προετοιμασίας πρέπει να προηγείται κάθε ενέργειας κινητικότητας.

3.8.2. Δεδομένου ότι πολλά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, η ΕΤΠ τονίζει ότι οι διακρατικές τοποθετήσεις θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν σε εντονότερο βαθμό, στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών.

3.8.3. Η ΕΤΠ εκτιμά τις προόδους που επιτεύχθηκαν στην προώθηση της εκμάθησης γλωσσών, βάσει των προγραμμάτων Socrates και Leonardo, και υπογραμμίζει την ανάγκη για επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης δραστηριοτήτων στον τομέα, στο πλαίσιο των δύο σχετικών προγραμμάτων. Εντούτοις, η ΕΤΠ εκφράζει το αίτημα να ενθαρρυνθεί η διδασκαλία των λιγότερο ομιλουμένων γλωσσών και της επικοινωνίας με χειρονομίες για κωφούς και να καθιερωθεί η εκμάθηση γλωσσών στο εκπαιδευτικό σύστημα, όσο το δυνατό νωρίτερα, όπως τονίζει στη γνωμοδότησή της σχετικά με το Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και κατάρτιση. Τονίζει ακόμη πόσο σημαντική είναι η ενθάρρυσνη δράσεων κινητικότητας σε περιοχές όπου χρησιμοποιούνται λογότερο ομιλούμενες γλώσσες. Απαιτεί από την Επιτροπή να εξετάσει αυτά τα θέματα, στο πλαίσιο του σχετικού πεδίου δράσης.

3.8.4. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη σημασία της διαπολιτιστικής εκπαίδευσης για την εξάλειψη πολιτιστικών προκαταλήψεων και την προαγωγή της κινητικότητας, καθώς και την αξία που έχει η καλή κατάρτιση του διδακτικού προσωπικού στο σχετικό τομέα, όπως αναφέρει στο σχέδιο γνωμοδότησής της για τη διαπολιτιστική εκπαίδευση. Εκφράζει το αίτημα όπως η Επιτροπή συμπεριλάβει μέτρα για την υποστήριξη δραστηριοτήτων στον τομέα, βάσει του σχετικού πεδίου δράσης.

3.8.5. Η ΕΤΠ τονίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στην προαγωγή της διαπολιτιστικής συνεργασίας, ιδίως μέσω της σύναψης συμφωνιών για σχέδια αδελφοποίησης με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές άλλων κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών. Επισημαίνει ότι οι συνδέσεις αυτές διαδραματίζουν σπουδαιότατο ρόλο στην εξάλειψη πολιτιστικών εμποδίων και στην ενθάρρυνση της κινητικότητας.

3.9. Πεδίο δράσης 9: Βελτίωση της διαθέσιμης πληροφόρησης και των διοικητικών πρακτικών

3.9.1. Αν και η ΕΤΠ συμφωνεί με τα σημεία που εγείρονται σε αυτό το πεδίο δράσης, θα επιθυμούσε να τονίσει ότι η δύσκολη πρόσβαση στις πληροφορίες, καθώς και τα προβλήματα ως προς την κατανόηση των τελευταίων, αποτελούν μείζον εμπόδιο στην κινητικότητα. Οι Ευρωπαϊκές Υπηρεσίες Απασχόλησης (Eures) έχουν καθιερωθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού, μέσω της παροχής πληροφοριών σε άτομα που αναζητούν απασχόληση στο εξωτερικό 7 εν τούτοις, η ΕΤΠ λυπάται για το γεγονός ότι το δίκτυο αυτό δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως και ότι αφορά μόνο την πληροφόρηση εργαζομένων. Λόγω της ποικιλομορφίας των συστημάτων, της ορολογίας, των φορολογικών νόμων, των παροχών κοινωνικής ασφάλισης, κ.λπ. που παρατηρείται στα κράτη μέλη, ένα άτομο δυσκολεύεται έντονα να κατανοήσει ή να σχηματίσει συγκεκριμένη ιδέα σχετικά με την κατάσταση, χωρίς μια εγγύηση ότι η ερμηνεία του είναι ορθή. Αυτή τη στιγμή, δεν υφίσταται κάποιο σύστημα για τη διασφάλιση συγκρίσιμων και προσιτών για το κοινό πληροφοριών σχετικά με αυτά και άλλα θέματα.

3.9.2. Συνεπώς, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει, στο πλαίσιο της εν λόγω δράσης, αυτό το δίκτυο εξυπηρέτησης των καταναλωτών και να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του, για την παροχή χρήσιμων πληροφοριών σε άτομα που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος, με σκοπό να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες εκπαίδευσης, κατάρτισης και έρευνας. Ζητά την καθιέρωση μιας περιεκτικής κοινής βάσης δεδομένων, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, η οποία θα παρέχει απαραίτητες πληροφορίες, ιδίως σε σχέση με τις απαιτήσεις αποδοχής, τις δυνατότητες στέγασης, κ.λπ. Τονίζει ότι η εύκολη κατανόηση του περιεχομένου των πληροφοριών είναι εξίσου σημαντική. Η ΕΤΠ εκτιμά ακόμη ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες χρησιμοποιούν τεχνολογίες των πληροφοριών και το Internet σε τοπική και ευρωπαϊκή κλίμακα, είναι οι πιό κατάλληλες για να διευκολύνουν τη διάδοση πληροφοριών 7 συνεπώς, παρακινεί την Επιτροπή να τις συμπεριλάβει πλήρως σε τυχόν εκστρατείες με τη χρησιμοποίηση πολυμέσων για την εφαρμογή αυτού του πεδίου δράσης.

3.9.3. Η ΕΤΠ προτείνει να περιληφθεί στο εν λόγω πεδίο δράσης υποστήριξη για τη σύνταξη ενός εγχειριδίου για τους επισκέπτες ερευνητές, ασκούμενους ή υπεύθυνους κατάρτισης, το οποίο θα περιέχει βασικές πληροφορίες σχετικά με τη συμμετοχή σε μια πρωτοβουλία για κινητικότητα, όπως αναφέρεται ανωτέρω.

3.9.4. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να παράσχει υποστήριξη για την καθοδήγηση των ατόμων, κατά την παροχή πληροφοριών σχετικά με ευκαιρίες για κινητικότητα στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της έρευνας εντός της ΕΕ, βάσει της σχετικής δράσης. Τονίζει ότι η αποτελεσματική καθοδήγηση μπορεί να συμβάλει στην ενθάρρυνση κινητικότητας, ιδίως για λιγότερο ευνοημένους νέους, οι οποίοι δεν λαμβάνουν μέρος με ενεργό τρόπο σε προγράμματα ανταλλαγών για λόγους εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ, και οι ειδικές ανάγκες των οποίων ενδέχεται να απαιτήσουν μεγαλύτερη προσοχή.

3.9.5. Όπως αναφέρεται στο σημείο 2.2.3.4, οι μειονεκτούντες σπουδαστές επιβαρύνονται από πρόσθετες δαπάνες, οι οποίες προκύπτουν από τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν όσον αφορά τη μεταφορά και τη στέγασή τους, καθώς και την πρόβλεψη βοηθών και ειδικού εξοπλισμού. Η ΕΤΠ τονίζει, λοιπόν, ότι χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία, κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων Socrates και Leonardo, ώστε να καταστεί δυνατή η εκπόνηση σχεδίων ειδικά για παρόμοιους σπουδαστές, και παροτρύνει την Επιτροπή να εξετάσει το σχετικό θέμα, στους κόλπους του εν λόγω πεδίου δράσης.

3.9.6. Η ΕΤΠ τονίζει ότι στους τομείς αυτούς η κινητικότητα συχνά έχει ατομικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες που διακινούνται από μία χώρα σε μία άλλη πρέπει να προβλέπουν την οργάνωση των μετακινήσεών τους χωρίς ενίσχυση από ειδικευμένες οργανώσεις που είναι σε θέση να γνωρίζουν τη γραφειοκρατία της χώρας υποδοχής. Υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση της ικανότητας των τοπικών φορέων (περιφέρειες, επαρχίες, δήμοι, πολιτιστικά και ερευνητικά κέντρα, κ.λπ.) προκειμένου να γεφυρώσουν το χάσμα αυτό, ιδίως μέσω της συλλογής σχετικών πληροφοριών για δράσεις κινητικότητας σε τυπική κλίμακα, θα έχει ως αποτέλεσμα να προκύψουν και να διευκολυνθούν δυνατότητες και πρωτοβουλίες μεγάλης εμβέλειας και βέβαιης επιτυχίας.

3.9.7. Η ΕΤΠ εκφράζει λύπη για το γεγονός ότι ο βασικός ρόλος, που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην απευθείας διάδοση πληροφοριών στον πολίτη, δεν αναφέρεται στο σχετικό πεδίο δράσης. Εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, λόγω των σπουδαίων αρμοδιοτήτων και εμπειριών τους, κατά την παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης, την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και επιχειρήσεων, καθώς και την προώθηση διακρατικής συνεργασίας σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι οι πιό κατάλληλες για να ενθαρρύνουν την πλήρη συμμετοχή ιδρυμάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και έρευνας, καθώς και τοπικών επιχειρήσεων, στη ριζική εξάλειψη εμποδίων στην κινητικότητα. Καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει πλήρως το ρόλο αυτό και ζητά τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στα δίκτυα πληροφόρησης και στις δραστηριότητες που σχεδιάζονται, βάσει του παρόντος Πράσινου Βιβλίου.

4. Συμπέρασμα

4.1. Ενώπιον των προκλήσεων του 21ου αιώνα, ένα καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό με πολλά προσόντα και γλωσσικές γνώσεις και η αποτελεσματική μεταφορά των σχετικών προσόντων και γνώσεων μεταξύ περιφερειών και περιοχών της ΕΕ αποτελούν βασικό στοιχείο προκειμένου να διασφαλισθεί μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα, ικανότητα των εργαζομένων να εξεύρουν απασχόληση, και ανάπτυξη της κοινωνικής συνοχής. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η κινητικότητα και η ελευθερία μετακίνησης των πολιτών οι οποίοι ασκούν δραστηριότητες στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, και της έρευνας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων αυτών. Όμως, τονίζει ότι η κινητικότητα πρέπει να θεωρηθεί ως συντελεστής που ενισχύει όχι μόνο τις δυνατότητες των ατόμων για απασχόληση, αλλά και την αυτοανάπτυξή τους και την κατανόηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας, συμβάλλοντας, με τον τρόπο αυτό, στην ανάπτυξη ενός μεγαλύτερου αισθήματος αλληλεγγύης στην Ευρώπη. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει, συνεπώς, ότι επείγει το αίτημα για άρση των εμποδίων στην κινητικότητα και για την ανάπτυξη ενός κατάλληλου μηχανισμού προστασίας των σπουδαστών, ερευνητών, και ασκούμενων.

4.2. Η ΕΤΠ επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να αναλάβει δράση για να προωθήσει την κινητικότητα και υποστηρίζει τις προτεινόμενες ενέργειες. Απευθύνει έκκληση για διεύρυνση και ενίσχυση των νομοθετικών διατάξεων της ΕΕ που αφορούν την κινητικότητα και την κοινωνική προστασία προκειμένου να προωθηθεί η εφαρμογή τους στην πράξη. Τονίζει, επίσης, την ανάγκη τα κράτη μέλη και η ΕΕ να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να καταργηθούν τα εμπόδια, ειδικότερα όσον αφορά το δικαίωμα διαμονής, την κοινωνική ασφάλιση, και τις φορολογικές ρυθμίσεις.

4.3. Η ΕΤΠ καλεί την ΕΕ να θεσπίσει ένα πρόγραμμα Erasmus για τους «ασκούμενους», να επεκτείνει το σύστημα Ακαδημαϊκών Μονάδων Μεταφερόμενων σε όλη την Κοινότητα και το δίκτυο των Κέντρων Πληροφοριών για την Αναγνώριση Ακαδημαϊκών Τίτλων σε Εθνικό Επίπεδο, καθώς και τη βάση δεδομένων Ortelius ώστε να καλυφθεί ο τομέας της επαγγελματικής κατάρτισης. Καλεί την ΕΕ να υποστηρίξει την ανάπτυξη της αναγνώρισης των διεξοτήτων και τη διασφάλιση της ποιότητας προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη διαφάνεια και αναγνώριση των προσόντων. Συνιστά έντονα να αυξηθεί η ενίσχυση που χορηγείται σε πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην προώθηση της γλωσσικής κατάρτισης, ειδικότερα στο πλαίσιο των προγραμμάτων Σωκράτης και Leonardo, και απευθύνει έκκληση να καταργηθεί το ανώτατο όριο ηλικίας 28 ετών, το οποίο ισχύει για την επιλεξιμότητα των ενδιαφερομένων για συμμετοχή στο πρόγραμμα Leonardo.

4.4. Η ΕΤΠ εκφράζει κυρίως ανησυχίες για το γεγονός ότι τα μειονεκτούντα, από κοινωνική άποψη, άτομα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια στη μετακίνησή τους και απαιτεί τη λήψη κατάλληλων μέτρων για τη διευκόλυνση της κινητικότητας των τελευταίων, κατά τη συμμετοχή τους σε κοινοτικά σχέδια και προγράμματα.

4.5. Η ΕΤΠ καλεί την ΕΕ να διασφαλίσει την αποτελεσματική διάδοση των πληροφοριών με την επέκταση του δικτύου Eures προκειμένου να καλυφθούν όλοι οι πολίτες, και όχι μόνο οι εργαζόμενοι, με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής τράπεζας δεδομένων, την έκδοση εντύπων και οδηγών, και την υποστήριξη της καθοδήγησης και της παροχής συμβουλών.

4.6. Η ΕΤΠ τονίζει με έμφαση την ανάγκη να συμμετέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλες τις δραστηριότητες πληροφόρησης προκειμένου να προωθηθούν και διευκολυνθούν οι πρωτοβουλίες κινητικότητας που αφορούν άμεσα τον πολίτη, τους φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης, και τις επιχειρήσεις. Υπογραμμίζει επίσης το βασικό ρόλο που διαδραματίζουν στην εξάλειψη πολιτιστικών εμποδίων και στην ενθάρρυνση κινητικότητας, με την τόνωση της διεθνικής τοπικής και περιφερειακής συνεργασίας.

4.7. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η ελευθερία μετακίνησης αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτών. Επισημαίνει ότι η καθιέρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (Άρθρο Β) τονίζει τη σημασία της, αλλά υπογραμμίζει ότι αυτό δεν πρέπει να περιορίσει το βαθμό αυτονομίας των κρατών μελών ως προς το σχετικό θέμα. Είναι της άποψης ότι για να δημιουργηθεί μια πραγματική «Ευρώπη των πολιτών», το σκέλος αυτό δεν πρέπει να παραμείνει μία αφηρημένη αρχή, αλλά να εφαρμοσθεί στην πράξη ξεκινώντας από τη βάση. Η ΕΤΠ, που εκπροσωπεί το επίπεδο διακυβέρνησης το οποίο βρίσκεται πλησιέστερα στον πολίτη, εκφράζει τη λύπη της για τις τρέχουσες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες, κατά τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες κινητικότητας, και τονίζει ότι αναλαμβάνει τη δέσμευση να υποστηρίξει όλα τα μέτρα που θα ληφθούν, σε κατάλληλο επίπεδο, σε πλήρη συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας, για την άρση των εμποδίων στην κινητικότητα.

4.8. Η ΕΤΠ τονίζει ότι ο μόνος τρόπος προκειμένου η ΕΕ να πλησιάσει περισσότερο τον πολίτη και να αποκτήσει μεγαλύτερο νόημα στην καθημερινή του ζωή είναι μία μεγαλύτερη αλληλεπίδραση των λαών της Ευρώπης, ειδικότερα χάρη στη διευκόλυνση της κινητικότητας. Τονίζει, επίσης, το βασικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές για να διασφαλισθεί η αποτελεσματική επίτευξη του στόχου αυτού.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 182 της 24. 6. 1996, σ. 15.

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 74.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 106.

() ΕΕ αριθ. C 42 της 10. 2. 1997, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 180 της 13. 7. 1990, σ. 26.

() ΕΕ αριθ. C 68 της 6. 3. 1996, σ. 11.

() ΕΕ αριθ. C 46 της 20. 2. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 341 της 13. 11. 1996, σ. 6.