Κρατική ενίσχυση - Ιταλία

Κοινοποίηση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους όσον αφορά την κρατική ενίσχυση N 376/01 - Καθεστώς ενισχύσεων για εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο για τη μεταφορά κοινού

Έγκριση κρατικών ενισχύσεων βάσει των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ

(υποθέσεις κατά των οποίων η Επιτροπή δεν προβάλλει αντιρρήσεις)

(2002/C 172/02)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Με επιστολή της 27ης Φεβρουαρίου 2002, η Επιτροπή ανακοίνωσε στην Ιταλία την απόφασή της να μην προβάλει αντιρρήσεις σχετικά με την προαναφερθείσα ενίσχυση.

"I. Διαδικασία

1. Οι ιταλικές αρχές, με επιστολή τους της 3ης Μαΐου 2001, κοινοποίησαν βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, το καθεστώς ενισχύσεων που προβλέπεται στο άρθρο 8 του νόμου αριθ. 140/1999, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 145 εδάφιο 45 του νόμου αριθ. 388/2000, που αφορά το ταμείο για την ανανέωση των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο. Η περιφέρεια της Τοσκάνης, με επιστολή της της 15ης Ιουνίου 2001, παρέσχε και αυτή πληροφορίες για το καθεστώς αυτό.

2. Η Επιτροπή, με επιστολή της της 9ης Ιουλίου 2001, ενημέρωσε την Ιταλία ότι μετά από μια πρώτη εξέταση, η κοινοποίηση απεδείχθη ελλιπής. Ειδικότερα, στην κοινοποίηση αναφερόταν ότι το φάσμα των ενδεχόμενων δικαιούχων της ενίσχυσης ήταν ιδιαίτερα ευρύ και περιελάμβανε εγκαταστάσεις αστικής ζεύξης για μεταφορές και εγκαταστάσεις που προορίζονταν για χειμερινό αθλητισμό σε τουριστικά κέντρα. Όσον αφορά το μέγεθος, οι δικαιούχοι μπορεί να είναι μικρές, μεσαίες ή μεγάλες επιχειρήσεις. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καλεί τις ιταλικές αρχές να ταξινομήσουν, με σκοπό την αξιολόγηση, τους ενδεχόμενους δικαιούχους σε διάφορες κατηγορίες εγκαταστάσεων (εγκαταστάσεις με σκοπό τις μεταφορές, εγκαταστάσεις για αθλητικές δραστηριότητες και για τοπική ή μη τοπική χρήση).

3. Οι ιταλικές αρχές, με επιστολή τους της 6ης Αυγούστου 2001, ζήτησαν παράταση της προβλεπόμενης προθεσμίας για την απάντηση, μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δέχθηκαν το αίτημα αυτό. Οι ιταλικές αρχές με επιστολή τους της 5ης Οκτωβρίου 2001, διευκρίνισαν ότι και τα στοιχεία που παρέσχε η περιφέρεια της Τοσκάνης θα πρέπει να θεωρηθούν ως αναπόσπαστο μέρος της κοινοποίησης του καθεστώτος ενισχύσεων που είχε σταλεί προηγουμένως.

4. Τμήμα των συμπληρωματικών πληροφοριών που είχαν ζητηθεί στις 9 Απριλίου 2001 περιήλθε με επιστολή της 25ης Οκτωβρίου 2001. Ουσιαστικά διαβιβάστηκε ο πίνακας των ενδεχόμενων δικαιούχων που είχαν επιλεγεί μετά την πρόσκληση υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης από το ταμείο καταχωρισμένων στις ακόλουθες κατηγορίες: i) εγκαταστάσεις που προορίζονται κυρίως για τη μεταφορά κοινού και εμπορευμάτων σε αντικατάσταση άλλων μέσων μεταφοράς, ii) εγκαταστάσεις που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες σε τουριστικά κέντρα και iii) μεμονωμένες εγκαταστάσεις που προορίζονται για τοπικές αθλητικές δραστηριότητες. Επίσης αναφέρεται η εφαρμογή στους προεπιλεγέντες υποψηφίους του ορισμού της μικρής ή μεσαίας επιχείρησης.

5. Οι ιταλικές αρχές, με φαξ της 16ης Νοεμβρίου 2001, ζήτησαν την πραγματοποίηση συνεδρίασης με τις υπηρεσίες της Επιτροπής για να διευκρινίσουν περαιτέρω τις παρεχόμενες πληροφορίες. Η συνεδρίαση αυτή πραγματοποιήθηκε στις 21 Νοεμβρίου. Οι ιταλικές αρχές με επιστολή τους της 14ης Ιανουαρίου 2002, δέχθηκαν την παράταση κατά ένα μήνα της προθεσμίας για την εξέταση της υπόθεσης από μέρους της Επιτροπής.

6. Οι ιταλικές αρχές, με επιστολή τους της 28ης Ιανουαρίου 2002, η οποία λήφθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2002, ανέλαβαν την υποχρέωση, ενόψει μελλοντικών προσκλήσεων για την υποβολή αιτήσεων πρόσβασης στα σχετικά πλεονεκτήματα, να αναπροσαρμόσουν το σχετικό καθεστώς στις υποδείξεις περί συμβιβάσιμου με την κοινή αγορά που περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση και παρέσχον περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το καθεστώς. Η Επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη της τα επιπλέον στοιχεία, ενημέρωσε την Ιταλία ότι η δίμηνη προβλεπόμενη περίοδος για την εξέταση αρχίζει την επόμενη ημέρα από την λήψη της σχετικής επιστολής. Οι ιταλικές αρχές με επιστολή τους της 19ης Φεβρουαρίου 2002, ανέλαβαν την υποχρέωση να κοινοποιήσουν το καθεστώς μέχρι το τέλος του 2006.

II. Περιγραφή του μέτρου

7. Με το άρθρο 8 του νόμου αριθ. 140/1999, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 145 εδάφιο 45 του νόμου αριθ. 388/2000, ιδρύεται ταμείο για την τεχνολογική καινοτομία, τον εκσυγχρονισμό και την αύξηση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο για τη μεταφορά κοινού που βρίσκονται στις ιταλικές περιφέρειες συνήθους καθεστώτος.

8. Μπορούν να υποβάλουν αίτηση για συνεισφορά οι επιχειρηματίες εγκαταστάσεων αναβατήρων με συρματόσχοινο. Το καθεστώς ενισχύσεων περιορίζεται χρονικά δεδομένου ότι θα δημοσιεύονται, κατά χρονικά διαστήματα, προσκλήσεις για την υποβολή αιτήσεων πρόσβασης στις διευκολύνσεις. Η τεκμηρίωση των αιτήσεων ανατίθεται στις περιφέρειες. Οι συνολικοί πόροι του ταμείου κατανέμονται μεταξύ των ενδιαφερομένων περιφερειών βάσει των λαμβανομένων αιτήσεων. Οι αιτήσεις εξετάζονται κατά χρονολογική σειρά υποβολής τους μέχρι εξάντλησης των διαθέσιμων πόρων. Κατά την πρώτη πρόσκληση υποβολής αιτήσεων επελέγησαν 82 σχέδια που υποβλήθηκαν διαδοχικά στο Υπουργείο Βιομηχανίας, έως τις 21 Αυγούστου 1999. Δεδομένου ότι για την παροχή διευκολύνσεων πρέπει τα σχέδια να συμβιβάζονται με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ, μέχρι στιγμής δεν έχει καταβληθεί καμία ενίσχυση.

9. Η αρχική πίστωση του ταμείου ανερχόταν σε 5,16 εκατ. ευρώ το χρόνο για 20 έτη, αρχής γενομένης το 1999. Επίσης εγκρίθηκαν πιστώσεις 2,58 εκατ. ευρώ επιπλέον το χρόνο για δεκαπέντε έτη αρχής γενομένης από το 2001. Οι επιχειρήσεις υπέρ ων η κατακύρωση μπορούν να λάβουν ετήσια συνεισφορά ύψους το πολύ 3,5 % του συνολικού ποσού των εγκριθέντων εξόδων, κατά τη διάρκεια 20 ετών, υπό την προϋπόθεση ότι το επενδυτικό σχέδιο θα έχει ολοκληρωθεί εντός δύο ετών από την έναρξη των εργασιών. Αν εφαρμοστεί ο συντελεστής αναφοράς/προεξοφλητικό επιτόκιο του 5,02 %(1), το ακαθάριστο ισοδύναμο της επιδότησης ισούται με το 39,3 % της επένδυσης.

10. Ο νόμος προσδιορίζει ότι οι διευκολύνσεις δεν είναι συσσωρεύσιμες με άλλες που παρέχονται για τις ίδιες επενδύσεις.

11. Θεωρούνται ως επιλέξιμες δαπάνες εκείνες οι οποίες αφορούν την αγορά αγαθών για την τεχνολογική καινοτομία, τον εκσυγχρονισμό και την αύξηση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο για τη μεταφορά κοινού. Αποκλείονται οι επενδύσεις που δεν έχουν αποκλειστικό σκοπό την μεταφορά μέσω των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο, όπως π.χ. η αγορά σωλήνων δημιουργίας χιονιού ή τα μηχανικά μέσα εξομάλυνσης του χιονιού.

12. Οι ιταλικές αρχές ανέλαβαν την υποχρέωση, ενόψει νέων προσκλήσεων για την υποβολή αιτήσεων πρόσβασης στα πλεονεκτήματα, να αναπροσαρμόσουν το καθεστώς στις υποδείξεις περί συμβιβάσιμου με την κοινή αγορά που περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση.

III. Γενικές θεωρήσεις σχετικά με τις εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο για τη μεταφορά του κοινού

Η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης

13. Υπάρχει κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ όταν ορισμένες επιχειρήσεις ευνοούνται από ενισχύσεις που παρέχονται υπό οιανδήποτε μορφή, μέσω κρατικών πόρων, οι οποίες ενισχύσεις νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και έχουν επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

14. Ορισμένες φορές υποστηρίζεται ότι κάποιες εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο, λόγω του χαρακτήρα τους ως υποδομής μεταφορών, δεν υπόκεινται στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Η άποψη αυτή δεν μπορεί κατ' ουδένα τρόπο να γίνει δεκτή. Η δημόσια χρηματοδότηση για υποδομή η οποία προορίζεται για γενική κοινή χρήση που αποτελεί αντικείμενο κρατικής διαχείρισης κανονικά δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ(2), δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή δεν παρέχεται κανένα πλεονέκτημα σε επιχείρηση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 σε ανταγωνισμό με άλλες επιχειρήσεις. Μεγάλο τμήμα της χρηματοδότησης της υποδομής μεταφορών λαμβάνει τη μορφή αυτού του είδους επενδύσεων, π.χ. μια δημόσια οδός άνευ διοδίων.

15. Ωστόσο, στην περίπτωση εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο, οι επιχειρήσεις διατηρούν τον ουσιαστικό έλεγχο της πρόσβασης στις εγκαταστάσεις αυτές και οι χρήστες, κατά κανόνα, καταβάλλουν αντίτιμο για τη χρήση των εγκαταστάσεων αυτών. Μια εγκατάσταση με συρματόσχοινο κανονικά αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης από μια μόνη επιχείρηση, η δε μεταφορά μέσω εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο μπορεί, τουλάχιστον καταρχήν, να αποτελεί δραστηριότητα προσοδοφόρα που ασκείται κερδοσκοπικά από ιδιωτικές επιχειρήσεις.

16. Οι επιχειρήσεις μεταφορών και οι άλλοι εμπορικοί χρήστες της υποδομής μεταφορών εντάσσονται στον ορισμό της επιχείρησης βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την έννοια της 'επιχείρησης' προκύπτει ότι το ουσιαστικό θέμα είναι ο καθορισμός του κατά πόσον η δραστηριότητα που η επιχείρηση ασκεί είναι ή όχι οικονομικής φύσης, ενώ έχει λιγότερη σημασία η οργάνωση μέσω της οποίας ασκείται η δραστηριότητα αυτή. Το Πρωτοδικείο, στην απόφασή του 'Αερολιμένες του Παρισιού κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων'(3) απεφάνθη ότι η διαχείριση και η θέση στη διάθεση του κοινού εγκαταστάσεων για την παροχή υπηρεσιών αποτελούν οικονομική δραστηριότητα βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Ο ιδιωτικός ή δημόσιος φορέας που διαχειρίζεται υποδομή μεταφορών και δεν υπάγεται στην κρατική διοικητική οργάνωση θεωρείται πάντα ως 'επιχείρηση'. Από την πλευρά των υφισταμένων ή ενδεχόμενων ανταγωνιστών, κάθε οικονομικό πλεονέκτημα που παρέχεται στις ούτως οριζόμενες επιχειρήσεις, καταρχήν, προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού.

17. Εξάλλου, δεν χρησιμοποιούνται όλες οι εγκαταστάσεις με σιδηρόσχοινο για τη γενική κυκλοφορία του κοινού, αλλά πολλές προορίζονται για συγκεκριμένη οικονομική κατηγορία χρηστών, δηλαδή για καταναλωτές μιας υπηρεσίας, που δεν είναι αυτή καθεαυτή η μεταφορά. Τούτο συμβαίνει, π.χ. με τις εγκαταστάσεις με σιδηρόσχοινο που προορίζονται κυρίως για τους χιονοδρόμους. Οι εγκαταστάσεις αυτές δεν παρέχουν υπηρεσία μεταφοράς του κοινού, αλλά υπηρεσίες για την άσκηση αθλήματος.

Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών

18. Ουσιαστική προϋπόθεση για να αποτελεί ένα μέτρο κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 είναι η νόθευση του ανταγωνισμού και οι επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Στην περίπτωση εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο, η ύπαρξη στρέβλωσης του ανταγωνισμού και επιπτώσεων στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών πρέπει να αξιολογηθεί λαμβανομένης υπόψη της τοποθεσίας, του προορισμού και του μεγέθους των εγκαταστάσεων.

19. Οι εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο παρέχουν υπηρεσίες μόνο σε ορισμένο τόπο. Οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούν να παρασχεθούν σε άλλον τόπο. Το γεγονός αυτό δεν αποκλείει τον κίνδυνο επιπτώσεων στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Όντως μπορεί να πρόκειται για επιχειρήσεις διεθνούς επιπέδου στις οποίες η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να παράσχει πλεονεκτήματα ή να αποθαρρύνει άλλες επιχειρήσεις, ενδεχομένως αλλοδαπές, να παράσχουν επιτόπου εναλλακτικές υπηρεσίες(4). Η χρηματοδότηση του κράτους μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση χρηστών που δεν κατοικούν στη συγκεκριμένη περιοχή, π.χ. χιονοδρόμων από την ίδια ή από άλλη χώρα, εκτρέποντας τους από προορισμούς που διαθέτουν εγκαταστάσεις αναβατήρων με συρματόσχοινο, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη.

20. Κατά την αξιολόγηση των στοιχείων αυτών θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες και εκείνων που προορίζονται για την ικανοποίηση των γενικών αναγκών μεταφοράς του πληθυσμού.

Εγκαταστάσεις που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες

21. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες, λόγω του αριθμού τους, της τιμής και της ποιότητας επηρεάζουν την επιλογή χρηστών οι οποίοι, εναλλακτικά θα μπορούσαν να επιλέξουν άλλες εγκαταστάσεις σε άλλα κράτη μέλη. Οι εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο αφορούν όλους τους χρήστες κατά τρόπο ανάλογο και επιτρέπουν την εύκολη σύγκριση μεταξύ διαφόρων χειμερινών κέντρων. Η ανάβαση των χιονοδρόμων αντιπροσωπεύει σημαντικό τμήμα του συνολικού κόστους των χειμερινών διακοπών και συχνά συμπεριλαμβάνεται στο πακέτο των διακοπών που πωλούν οι διάφορες διεθνείς επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η χρηματοδότηση εγκαταστάσεων αναβατήρων σε χειμερινά κέντρα έχει επιδράσεις στην παροχή των υπηρεσιών που προορίζονται για χειμερινά σπορ, οι οποίες αποτελούν διεθνή εμπορική δραστηριότητα που χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό ενδοκοινοτικών συναλλαγών και από ισχυρό ανταγωνισμό.

22. Εξάλλου, υπάρχουν παραδείγματα επιχειρήσεων που διαχειρίζονται εγκαταστάσεις οι οποίες βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη. Η δημόσια χρηματοδότηση παρέχει πλεονεκτήματα που μπορεί κανείς να τα εκμεταλλευτεί σε μια αγορά στην οποία υπάρχει διασυνοριακός ανταγωνισμός ακόμα και κατά την παροχή υπηρεσιών.

23. Μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι οι εγκαταστάσεις που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες σε τόπους οι οποίοι δεν έχουν εξοπλιστεί για χειμερινά σπορ και έχουν περιορισμένες τουριστικές δυνατότητες, εξυπηρετούν καθαρά τοπικούς χρήστες και δεν είναι σε θέση να προσελκύσουν άλλους, οι οποίοι έχουν ως εναλλακτική λύση εγκαταστάσεις που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη. Στις περιπτώσεις αυτές δεν προκαλείται στρέβλωση του ανταγωνισμού, ούτε επηρεάζονται οι συναλλαγές όσον αφορά τη ζήτηση. Ωστόσο, από την πλευρά της προσφοράς, θα πρέπει να αξιολογηθεί το κατά πόσον οι δικαιούχοι λειτουργούν μόνο σε τοπικό επίπεδο και κατά πόσον η κρατική χρηματοδότηση της δραστηριότητας αυτής βλάπτει ή αποθαρρύνει την επιτόπου προσφορά άλλων εγκαταστάσεων από μέρους επιχειρήσεων άλλων κρατών μελών. Η τελευταία αυτή συνθήκη φαίνεται μάλλον υποθετική στις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει περιορισμένος αριθμός τοπικών χρηστών, οπότε οι υπηρεσίες δεν είναι οικονομικά αποδοτικές και η κρατική χρηματοδότηση μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος για να παρασχεθούν.

24. Ως εκ τούτου η κρατική συνεισφορά σε εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες σε τουριστικά κέντρα κατά κανόνα νοθεύει τον ανταγωνισμό και έχει επιπτώσεις επί των διακοινοτικών συναλλαγών. Ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις εγκαταστάσεων καθαρά τοπικής χρήσης, η δημόσια χρηματοδότηση των οποίων δεν θα νόθευε τον ανταγωνισμό ούτε θα είχε επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, κατά συνέπεια, δεν θα συνιστούσε κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1.

Εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο για την ικανοποίηση γενικών αναγκών μεταφορών

25. Οι εγκαταστάσεις που προορίζονται κυρίως για την ικανοποίηση των γενικών αναγκών μεταφοράς του πληθυσμού, κατά κανόνα, δεν επηρεάζουν την επιλογή των χρηστών που θα μπορούσαν να έχουν εναλλακτικούς προορισμούς σε άλλα κράτη μέλη. Ωστόσο, η δημόσια στήριξη μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα για μια επιχείρηση που λειτουργεί σε διεθνές επίπεδο ή να επηρεάσει αρνητικά την πραγματική ή ενδεχόμενη προσφορά επιτόπου εναλλακτικών μέσων μεταφοράς από μέρους επιχείρησης άλλου κράτους μέλους. Μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις ο δικαιούχος να λειτουργεί μόνο σε τοπικό επίπεδο, η δε εναλλακτική μεταφορά να μην είναι οικονομικά ή τεχνικά συμφέρουσα. Στην περίπτωση αυτή, το μέτρο δεν νοθεύει τον ανταγωνισμό, ούτε έχει επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Σε άλλες περιπτώσεις, οι μεταφορές μέσω εγκαταστάσεων αναβατήρων με συρματόσχοινο ή άλλα μέσα, είναι τεχνικά ή οικονομικά ικανά να προσελκύσουν άλλες εμπορικές επιχειρήσεις, που ασκούν οικονομική δραστηριότητα βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Δεδομένης της προοδευτικής απελευθέρωσης του τομέα των μεταφορών, δεν θα πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο της παροχής της υπηρεσίας αυτής από επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών. Στην περίπτωση αυτή, τα μέτρα νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και έχουν επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, κατά συνέπεια, αποτελούν ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1.

Συμπεράσματα

26. Εν κατακλείδι, γενικά κρίνεται ότι μια εγκατάσταση που προορίζεται για δραστηριότητα που μπορεί να προσελκύσει μη τοπικούς χρήστες έχει επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Ωστόσο, αυτό μπορεί να μην συμβαίνει για εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν τον αθλητισμό σε μέρη που εξυπηρετούνται ελάχιστα και με περιορισμένες τουριστικές δυνατότητες. Αντίθετα, οι εγκαταστάσεις που προορίζονται κυρίως για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις γενικής μεταφοράς του πληθυσμού έχουν επιπτώσεις στο ενδοκοινοτικό εμπόριο μόνο όταν υπάρχει διασυνοριακός ανταγωνισμός στην προσφορά της μεταφορικής υπηρεσίας.

Κριτήρια διάκρισης

27. Κατά την πραγματοποίηση διάκρισης μεταξύ των κατηγοριών αυτών εγκαταστάσεων, κατά κανόνα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

- ο τόπος των εγκαταστάσεων (σε αστικό πλαίσιο ή για τη σύνδεση μεταξύ κατοικημένων κέντρων),

- ο χρόνος λειτουργίας (εποχιακός ή καθόλο το έτος, ημερήσιος ή αρκετές ώρες την ημέρα),

- ο χαρακτηρισμός, κατά κύριο λόγο η τοπική χρήση (αριθμός ημερησίων αναβάσεων σε σχέση με τα εβδομαδιαία),

- ο αριθμός και η ικανότητα των εγκαταστάσεων σε σχέση με τον αριθμό των κατοίκων που είναι χρήστες,

- η παρουσία, στην περιφέρεια, άλλων τουριστικών εγκαταστάσεων.

28. Ένα καθεστώς ενισχύσεων που προορίζεται για ειδικό τύπο εγκαταστάσεων ή παρέχει πλεονεκτήματα, που κυμαίνονται ανάλογα με το είδος εγκατάστασης, θα πρέπει να καθορίζει αντικειμενικά κριτήρια, βάσει των οποίων μπορούν κατόπιν να καθοριστούν οι κατηγορίες των δικαιούχων.

Συμβιβάσιμο των μέτρων ενίσχυσης για εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο

29. Κάθε φορά που εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους(5) που νοθεύουν τον ανταγωνισμό και έχουν επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, η χρηματοδότηση εμπίπτει στους κανόνες της συνθήκης ΕΚ περί κρατικών ενισχύσεων. Η ενίσχυση πρέπει να κοινοποιείται βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης και του κανονισμού περί διαδικασιών(6) και εφαρμόζονται σ' αυτήν και οι γενικοί κανόνες περί ανταγωνισμού.

30. Τούτο ισχύει και για τις εγκαταστάσεις τις οποίες έχουν κατασκευάσει ή διαχειρίζονται δημόσιοι φορείς. Στην περίπτωση αυτή εξακολουθεί να εφαρμόζεται η γενική αρχή, βάσει της οποίας η κρατική χρηματοδότηση πρέπει να χορηγηθεί σύμφωνα με την αρχή του ιδιωτικού επενδυτή που λειτουργεί σε οικονομία αγοράς. Με άλλα λόγια, οι δημόσιοι πόροι που χορηγούνται επιπλέον ή με καλύτερους όρους από εκείνους που θα παρείχε ένας ιδιωτικός επενδυτής σε ανάλογη περίπτωση αποτελούν κρατική ενίσχυση, η οποία πρέπει να κοινοποιηθεί βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3. Τούτο ισχύει για κάθε μορφή οικονομικής παρέμβασης, συμπεριλαμβανομένης και της εισφοράς κεφαλαίου, χορήγησης δανείων και παροχής εγγυήσεων.

31. Όταν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη στοιχείων κρατικής ενίσχυσης, θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η συγκεκριμένη ενίσχυση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά βάσει μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 και 3 της συνθήκης. Οι θεωρήσεις αυτές δεν εμποδίζουν την εφαρμογή του κανόνα 'περί ελαχίστου' όπως αναφέρεται στον σχετικό κανονισμό της Επιτροπής(7).

32. Στον τομέα των μεταφορών θα πρέπει να υπάρξει μια ειδική αντιμετώπιση όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, δεδομένου ότι υπάρχει ο όρος να παρεμβαίνει το κράτος για να εξασφαλίσει υπηρεσίες μεταφορών που ικανοποιούν τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Το άρθρο 73 της συνθήκης προβλέπει παρέκκλιση προς ικανοποίηση των όρων αυτών.

33. Τέλος, βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης, η εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού σε επιχειρήσεις που έχουν αναλάβει τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος, μπορεί να αποκλειστεί όταν εμποδίζει την εκπλήρωση, αυτοδικαίως ή εκ των πραγμάτων, της ειδικής αποστολής που τους έχει ανατεθεί.

Άρθρο 87

34. Ενώ οι όροι για την εφαρμογή των ρητρών εξαίρεσης που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχεία β) ('ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα') και γ) ('ενισχύσεις προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας, κατά το μέτρο που είναι αναγκαίες για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που προκαλούνται από τη διαίρεση αυτή') πρέπει βέβαια να αξιολογούνται κατά περίπτωση, δεν φαίνεται δε ότι η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο α) ('οι ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα προς μεμονωμένους καταναλωτές') έχει σχέση με την περίπτωση ενισχύσεων που προορίζονται για επιχειρήσεις εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο.

35. Υπό κανονικές συνθήκες, η εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο δ) ('ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς') της συνθήκης στην περίπτωση εγκαταστάσεων αναβατήρων αποκλείεται, ενώ η σχέση με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) ('ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση') και το άρθρο 87, παράγραφος 3 στοιχείο β) ('ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους'), θα πρέπει να αξιολογηθούν κατά περίπτωση. Κατά την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι κανόνες που διέπουν κάθε είδους οικονομική δραστηριότητα.

36. Βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), οι κρατικές ενισχύσεις μπορεί να είναι συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά όταν προορίζονται 'για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντίκειτο προς το κοινό συμφέρον'. Κατά το παρελθόν είχε υποστηριχθεί ότι οι όροι αυτοί εξαίρεσης πληρούντο, λαμβανομένης υπόψη της μικρής κινητικότητας των χιονοδρόμων. Σήμερα θεωρείται ότι η παροχή υπηρεσιών με στόχο το χειμερινό αθλητισμό έχει φθάσει σε ένα επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης και διασυνοριακού ανταγωνισμού τέτοιο, που να μην δικαιολογεί εξαίρεση από τους κανόνες που έχουν καθοριστεί για τις οικονομικές δραστηριότητες γενικά. Θα πρέπει ωστόσο να ληφθούν υπόψη σχετικά οι σκέψεις που αναπτύσσονται στις αιτιολογικές σκέψεις 44 έως 49.

37. Οι ενισχύσεις σε εγκαταστάσεις ανάβασης μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να είναι συμβιβάσιμες βάσει των κανόνων που διέπουν, π.χ., τις περιφερειακές ενισχύσεις για επενδύσεις, ή τις ενισχύσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ή ακόμα τις ενισχύσεις για αναδιάρθρωση με σκοπό την αποκατάσταση της οικονομικής αποδοτικότητας της επιχείρησης(8). Ωστόσο, γενικά, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι 'δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον', δεδομένου ότι έχουν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των δικαιούχων σε έναν τομέα που χαρακτηρίζεται από έντονο διεθνή ανταγωνισμό.

Άρθρο 73

38. Αντίθετα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, η έννοια του συντονισμού που προβλέπεται στο άρθρο 73 της συνθήκης ΕΚ συνεπάγεται κάτι παραπάνω από την απλή προώθηση της ανάπτυξης ενός βιομηχανικού τομέα, δεδομένου ότι περιλαμβάνει κάποιον κρατικό προγραμματισμό. Σε μια απελευθερωμένη αγορά ο συντονισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί από την ίδια την αγορά, δεδομένου ότι η ελεύθερη αντιπαράθεση των δυνάμεων της αγοράς δεν παρακωλύεται από ατέλειες της αγοράς αυτή. Ωστόσο, η ενίσχυση που προορίζεται να ικανοποιήσει τις ανάγκες συντονισμού των μεταφορών αναφέρεται στην ανάγκη κρατικής παρέμβασης που υπαγορεύεται από την έλλειψη ανταγωνιστικών αγορών ή από την ύπαρξη ατελειών της αγοράς.

39. Σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής, για να ικανοποιεί η ενίσχυση την ανάγκη συντονισμού των μεταφορών που προβλέπεται στο άρθρο 73 της συνθήκης ΕΚ(9) πρέπει να πληρεί τους ακόλουθους όρους:

- για να εγκριθεί η υλοποίηση του σχεδίου ή η πραγματοποίηση της δραστηριότητας προς συμφέρον της Κοινότητας, απαιτείται η κρατική συνεισφορά στη συνολική χρηματοδότηση του σχεδίου,

- η ενίσχυση χορηγείται αδιακρίτως,

- η ενίσχυση δεν πρέπει να προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού αντίθετη προς το κοινό συμφέρον.

Άρθρο 86 παράγραφος 2

40. Ενώ η χρηματοδότηση εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο με στόχο τις γενικές μεταφορές, παρότι αποτελεί κρατική ενίσχυση, κατά κανόνα πρέπει να αξιολογείται βάσει του άρθρου 73, δεν είναι σαφές κατά πόσον μπορεί να εφαρμοστεί σε εγκαταστάσεις άλλου είδους ή παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 86 παράγραφος 2.

41. Γενικά, οι εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο που έχουν ως στόχο αθλητικές δραστηριότητες, δεν παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος και η χρηματοδότησή τους δεν μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. Δεν ικανοποιούν γενικές θεμελιώδεις απαιτήσεις του πληθυσμού, αλλά έχουν ως στόχο την αποκόμιση κέρδους από τον χειμερινό αθλητισμό. Το πραγματικό επίπεδο τιμών που καταβάλλουν οι χρήστες αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για ουσιαστικής σημασίας αγαθό.

42. Είναι προφανές ότι, καταρχήν, είναι τα κράτη μέλη εκείνα που πρέπει να καθορίσουν τις υπηρεσίες που θεωρούν ως γενικού οικονομικού συμφέροντος. Ωστόσο, η έννοια της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος δεν μπορεί να επεκταθεί σε υπηρεσίες καθαρά εμπορικού χαρακτήρα οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στις γενικές και θεμελιώδεις ανάγκες του πληθυσμού όπως οι υπηρεσίες που θεωρούνται ως ουσιαστικό τμήμα της καθημερινής ζωής.

43. Οι σκέψεις αυτές δεν μπορούν να αμφισβητηθούν από το γεγονός ότι η κατασκευή και η λειτουργία των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο βασίζονται σε παραχώρηση, πράγμα που υποχρεώνει την επιχείρηση να διαχειριστεί ουσιαστικά την εγκατάσταση και να μεταφέρει όλους τους χρήστες σε τρέχουσες τιμές. Αποτελεί συνήθη πρακτική ορισμένος αριθμός επαγγελμάτων και δραστηριοτήτων να υπόκεινται σε ειδική έγκριση και σε καθορισμένες προϋποθέσεις. Σχετικά με το θέμα αυτό, η κατάσταση των επιχειρήσεων των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο δεν διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη επιχειρήσεων άλλων τομέων και δεν σημαίνει ότι πρέπει να αξιολογηθεί βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2.

Μεταβατική περίοδος

44. Η Επιτροπή κρίνει ότι οι κρατικές ενισχύσεις σε εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη στήριξη της ισόρροπης οικονομικής ανάπτυξης μιας περιφέρειας. Ειδικότερα, όσον αφορά τις ορεινές περιοχές, οι κρατικές ενισχύσεις, κατά το παρελθόν, επέτρεψαν την ανάπτυξη μιας από τις λίγες δυνατές τοπικές οικονομικές δραστηριότητες στις ζώνες αυτές, με ευνοϊκές συνέπειες για την απασχόληση και, σε τελευταία ανάλυση, για την εγκατάσταση του πληθυσμού και την προάσπιση του χώρου.

45. Ωστόσο, η παροχή υπηρεσιών χειμερινού αθλητισμού ήταν πάντα αντικείμενο αύξοντος διασυνοριακού ανταγωνισμού. Ο αύξων ανταγωνισμός τροποποιεί τη φύση των προβλημάτων και αυξάνει τη στρέβλωση που προκαλεί η παρουσία ενισχύσεων στον τομέα των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο. Η ωρίμανση του τομέα συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο με την αύξηση της χορήγησης ενισχύσεων στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας. Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται αναγκαίο στο μέλλον η πολιτική της Επιτροπής στον τομέα αυτό να καθορίζεται σαφέστερα, να ερμηνεύεται αυστηρότερα και να εφαρμόζεται πιο ομοιόμορφα.

46. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις του τομέα, κατά το παρελθόν, επωφελήθηκαν ευρύτατα από τα διάφορα είδη οικονομικής στήριξης που παρέσχον οι κρατικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές. Ορισμένα από τα μέτρα αυτά θεωρήθηκαν συμβιβάσιμα βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Μια αλλαγή πολιτικής, που θα καθορίζει αυστηρότερους όρους ως προς το συμβιβάσιμο, ενδεχομένως να συνεπάγεται τροποποίηση της τιμής διαφόρων υπηρεσιών που παρέχονται για το χειμερινό αθλητισμό, με ενδεχόμενη αύξηση της τιμής για τη χρήση των αναβατήρων, προς αντιστάθμιση της μείωσης των επιδοτήσεων. Η αλλαγή αυτή δεν μπορεί να είναι απότομη, και απαιτείται η βαθμιαία εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων.

47. Η Επιτροπή καθορίζει, ωστόσο, μια πενταετή μεταβατική περίοδο, από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, κατά τη διάρκεια της οποίας θα γίνεται προσωρινά δεκτή υψηλότερη ένταση για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο. Η ανάλυση της ενίσχυσης που χορηγείτο πριν από την προαναφερθείσα περίοδο, θα πραγματοποιείται, κατά περίπτωση, χωρίς αναφορά στα εκ των προτέρων καθορισθέντα όρια όσον αφορά το συμβιβάσιμο.

48. Κατά τη μεταβατική περίοδο, η Επιτροπή θα αξιολογεί τα σχέδια ενίσχυσης στον τομέα των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο βάσει των κανονικών διατάξεων που περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στον κανονισμό της Επιτροπής περί κρατικών ενισχύσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, στις κοινοτικές κατευθύνσεις περί κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων και τέλος, στις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού σκοπού(10). Ωστόσο, η Επιτροπή θα δεχθεί μια προσωρινή αύξηση της έντασης της ενίσχυσης που δικαιολογείται, άλλωστε, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, η οποία θα υπολογίζεται ως ακολούθως:

- 25 εκατοστιαίοι βαθμοί επιπλέον για την ενίσχυση που χορηγείται το 2002,

- 20 εκατοστιαίοι βαθμοί επιπλέον για την ενίσχυση που χορηγείται το 2003,

- 15 εκατοστιαίοι βαθμοί επιπλέον για την ενίσχυση που χορηγείται το 2004,

- 10 εκατοστιαίοι βαθμοί επιπλέον για την ενίσχυση που χορηγείται το 2005,

- 5 εκατοστιαίοι βαθμοί επιπλέον για την ενίσχυση που χορηγείται το 2006(11),

Από το 2007 και μετά, θα θεωρούνται ασυμβίβαστες οι ενισχύσεις που δεν θα μπορούν να γίνουν δεκτές βάσει καμιάς από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στη συνθήκη και στους διάφορους κανονισμούς και κατευθύνσεις που ισχύουν κατ' εξαίρεση. Εξακολουθεί να ισχύει η ανάλυση που πραγματοποιείται στις αιτιολογικές σκέψεις 13, έως 28 και ιδίως οι θεωρήσεις της αιτιολογικής σκέψης 23.

49. Βάσει των στοιχείων που διαθέτει η Επιτροπή, τα αναφερόμενα αριθμητικά στοιχεία, που επιλέγονται ως προσωρινή προσαύξηση των ανώτατων ορίων ενίσχυσης, καθώς και η πενταετής διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, ικανοποιούν την ανάγκη, από τη μια πλευρά, να δοθεί η δυνατότητα στις διάφορες περιφέρειες να επωφεληθούν μιας χρονικής περιόδου επαρκούς για να αποκομίσουν πλεονεκτήματα από τις προσωρινές διατάξεις, στους δε δικαιούχους να προσαρμοστούν στη νέα αντιμετώπιση και, από την άλλη πλευρά, να ευθυγραμμιστεί η αντιμετώπιση του τομέα αυτού με εκείνους άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων εντός μιας λογικής χρονικής περιόδου.

Σχετικές δραστηριότητες

50. Όταν η συγκεκριμένη υποδομή εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο προορίζεται ουσιαστικά για τους χιονοδρόμους, η δραστηριότητα που ασκούν οι επιχειρήσεις μπορεί να οριστεί ως παροχή βασικής υπηρεσίας για τη χιονοδρομία. Είναι σύνηθες η συγκεκριμένη επιχείρηση να παρέχει και άλλες άμεσα σχετιζόμενες υπηρεσίες, που είναι επίσης απαραίτητες για τη χιονοδρομία, μεταξύ των οποίων η προετοιμασία της πίστας ή η δημιουργία τεχνητού χιονιού. Ωστόσο, η επένδυση που είναι επιλέξιμη για ενίσχυση βάσει των προαναφερθέντων όρων μπορεί να περιλαμβάνει, π.χ. την αγορά σωλήνων δημιουργίας χιονιού ή οχημάτων εξομάλυνσης του χιονιού, καθώς και το αρχικό κόστος για την προετοιμασία της χιονοδρομικής πίστας. Ωστόσο η επένδυση που δεν είναι λειτουργική για την παροχή της υπηρεσίας από τις βασικές εγκαταστάσεις, π.χ. οι επενδύσεις σε χιονοδρομικό υλικό προς ενοικίαση ή οι εγκαταστάσεις που προορίζονται για χιονοδρομικές σχολές - δεν μπορεί να είναι επιλέξιμες για ενίσχυση βάσει των προαναφερθέντων όρων.

IV. Αξιολόγηση των θεσπισθέντων από το νόμο αριθ. 140/1999 μέτρων

51. Το καθεστώς ενισχύσεων που έχει θεσπιστεί από το νόμο αριθ. 140/1999 δεν έχει χρονικό όριο. Θα δημοσιεύονται, κατά χρονικά διαστήματα, γενικοί διαγωνισμοί για την πρόσβαση στις κρατικές χρηματοδοτήσεις. Επ' ευκαιρία του πρώτου διαγωνισμού συγκροτήθηκε και ο πρώτος κατάλογος των 82 ενδεχόμενων δικαιούχων. Οι ιταλικές αρχές παρέσχον μια κατάταξη των 82 πρώτων επιλεγεισών επιχειρήσεων υποδιαιρούμενων σε τρεις κατηγορίες - ήτοι, εγκαταστάσεις μεταφοράς, αθλητικές εγκαταστάσεις σε τουριστικούς σταθμούς και εγκαταστάσεις καθαρά τοπικής χρήσης. Ωστόσο, τούτο πραγματοποιήθηκε εκ των υστέρων και ενδεικτικά. Ο νόμος αριθ. 140/1999 δεν προβλέπει κανενός είδους διάκριση μεταξύ των εγκαταστάσεων και ο μηχανισμός είναι ο ίδιος σε όλες τις περιπτώσεις.

52. Όσον αφορά τη μελλοντική εφαρμογή του καθεστώτος, οι ιταλικές αρχές, ενόψει μελλοντικών διαγωνισμών πρόσβασης των δικαιούχων βάσει του νόμου αριθ. 140/1999, ανέλαβαν επίσημα την υποχρέωση να προσαρμοστούν στις υποδείξεις περί συμβιβάσιμου με την κοινή αγορά που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση. Ανέλαβαν επίσης την υποχρέωση να ανακοινώσουν εκ νέου το καθεστώς μέχρι το τέλος του 2006. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά τη μελλοντική εφαρμογή του καθεστώτος μέχρι το 2006, υπό την προϋπόθεση ότι θα παρουσιάζει συνοχή με τις υποδείξεις της παρούσας απόφασης, και ιδιαίτερα με το τμήμα ΙΙΙ αιτιολογικές σκέψεις 27, 28 και 48.

53. Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει επίσης να αξιολογήσει την πρώτη εφαρμογή του καθεστώτος στην περίπτωση των 82 προαναφερθεισών δικαιούχων επιχειρήσεων. Σχετικά με το θέμα αυτό, κρίνεται ότι τα στοιχεία που παρέσχον οι ιταλικές αρχές είναι επαρκή για να επιτρέψουν στην Επιτροπή να εγκρίνει την κατάταξη των εγκαταστάσεων, που διαβίβασαν οι ιταλικές αρχές, στις τρεις πραναφερθείσες κατηγορίες. Κατά συνέπεια, και όσον αφορά το θέμα της ύπαρξης όσο και εκείνο του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με τη συνθήκη, η αξιολόγηση από μέρους της Επιτροπής της κρατικής ενίσχυσης σε αυτού του είδους τις εγκαταστάσεις διαφέρει ανάλογα με το είδος του δικαιούχου, βάσει των σκέψεων που διατυπώνονται στο τμήμα ΙΙΙ της παρούσας απόφασης.

54. Τα μέτρα χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή από κρατικούς πόρους. Συνιστούν οικονομικό πλεονέκτημα για τον δικαιούχο, ο οποίος απαλλάσσεται από ένα μέρος των δαπανών της επένδυσης που απαιτείται για την άσκηση της δραστηριότητάς του.

55. Όσον αφορά τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και τις επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, κρίνεται ότι η κρατική ενίσχυση σε εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο, οι οποίες βρίσκονται σε τουριστικά κέντρα που μπορούν να προσελκύσουν χρήστες που έχουν ως εναλλακτική λύση προορισμούς της αλλοδαπής, νοθεύει τον ανταγωνισμό και έχει επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

56. Κατ' αναλογία, κρίνεται ότι οι εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο που προορίζονται να ικανοποιήσουν γενικές ανάγκες κυκλοφορίας του πληθυσμού λειτουργούν σε έναν τομέα που χαρακτηρίζεται από διασυνοριακές συναλλαγές. Μεταξύ των δικαιούχων που οι ιταλικές αρχές όρισαν ως επιχειρήσεις μεταφορών, ορισμένες βρίσκονται σε περιφέρειες (π.χ. στη Νάπολη) όπου τα εναλλακτικά μέσα μεταφοράς όχι μόνο είναι από τεχνική και οικονομική άποψη δυνατά, αλλά και θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο διαχείρισης από μέρους εμπορικών επιχειρήσεων άλλων κρατών μελών. Κατά συνέπεια, θεωρείται ότι και η κρατική ενίσχυση σε εγκαταστάσεις που ανήκουν στην κατηγορία των εγκαταστάσεων μεταφορών νοθεύει τον ανταγωνισμό και έχει επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

57. Τέλος, οι εγκαταστάσεις που ορίζονται ως αθλητικές εγκαταστάσεις για καθαρά τοπική χρήση βρίσκονται σε ζώνες με μικρή ή ανύπαρκτη δυνατότητα τουριστικής εκμετάλλευσης και με περιορισμένο αριθμό υποδομών για τον χειμερινό αθλητισμό. Οι χρήστες αποτελούνται κυρίως από ντόπιο πληθυσμό και, κατά κανόνα, δεν έχουν ως εναλλακτικό προορισμό τόπους σε άλλα κράτη μέλη. Δεδομένου του περιορισμένου αριθμού χρηστών, η υπηρεσία δεν θα παρέχετο εάν δεν χορηγούντο κρατικές ενισχύσεις. Ως εκ τούτου, στην τελευταία αυτή περίπτωση, θα μπορούσαμε να δεχθούμε ότι η κρατική ενίσχυση δεν νοθεύει τον ανταγωνισμό και δεν έχει επιπτώσεις στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, κατά συνέπεια, δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

58. Βάσει των προαναφερθεισών σκέψεων, η Επιτροπή εξετάζει το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης που προβλέπεται από την πρώτη εφαρμογή του νόμου αριθ. 140/1999, στην περίπτωση των 17 αθλητικών εγκαταστάσεων που έχουν ως στόχο τον χειμερινό αθλητισμό σε τουριστικά κέντρα και των 23 εγκαταστάσεων που προορίζονται να ικανοποιήσουν τις γενικές απαιτήσεις κυκλοφορίας του πληθυσμού. Η Ιταλία, βάσει των πληροφοριών που παρέσχε, δεν θεωρεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, την κρατική ενίσχυση υπέρ των 42 εγκαταστάσεων που έχουν οριστεί από τις ιταλικές αρχές ως τοπικής χρήσης.

Εγκαταστάσεις που προορίζονται για αθλητικές δραστηριότητες σε τουριστικά κέντρα

59. Τα μέτρα που ορίζονται από το νόμο αριθ. 140/1999 δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 2, ούτε πληρούν τους όρους του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία β), δ) ή ε). Τα μέτρα αυτά ούτε προορίζονται ρητά για την προώθηση 'της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση' βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), αλλά εφαρμόζονται αδιακρίτως σε όλες τις ιταλικές περιοχές υπό κανονικό καθεστώς, ορισμένες από τις οποίες παρουσιάζουν μάλλον μεγάλη οικονομική ευημερία.

60. Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ορισμένες ενισχύσεις καλύπτουν μεγάλο μέρος της ιταλικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων και περιφερειών που παρουσιάζουν μη ομοιογενείς οικονομικές συνθήκες ανάπτυξης καθιστώντας έτσι αδύνατη μια γενική αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των μέτρων βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

61. Όσον αφορά το συμβιβάσιμο βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) σε σχέση με την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, δεν πληρούνται οι όροι για την εφαρμογή των κοινοτικών κατευθύνσεων περί κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων(12). Οι ενισχύσεις δεν κοινοποιήθηκαν μεμονωμένα στην Επιτροπή, ούτε υποβλήθηκε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης. Οι εγκαταστάσεις που λαμβάνουν ενίσχυση δεν αντιμετωπίζουν κατ' ανάγκη δυσχέρειες, ούτε η ενίσχυση προορίζεται για τη μακροχρόνια αποκατάσταση της οικονομικής αποδοτικότητας των επιχειρήσεων. Βάσει των προαναφερθεισών κατευθύνσεων, απαιτείται η λήψη μέτρων με στόχο την αντιστάθμιση, στο μέτρο του δυνατού, των ενδεχόμενων επιπτώσεων της ενίσχυσης στους ανταγωνιστές. Ο νόμος αριθ. 140/1999 δεν προβλέπει τη λήψη τέτοιων μέτρων.

62. Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές επισημαίνουν ότι όλοι οι δικαιούχοι αυτής της κατηγορίας αποτελούνται από μικρές επιχειρήσεις επιλέξιμες για ενισχύσεις μέχρι την καθοριζόμενη από τον κανονισμό της Επιτροπής ένταση ενισχύσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (13). Τούτο, βάσει του άρθρου 2 στοιχεία γ) και δ) του κανονισμού, αντιστοιχεί σε ακαθάριστη ένταση της ενίσχυσης 15 % για την επένδυση σε ενσώματα και άυλα πάγια στοιχεία του ενεργητικού.

63. Εάν στο 15 % που έχει καθοριστεί κατά τον τρόπο αυτό προστεθεί η προσωρινή προσαύξηση της έντασης της ενίσχυσης, η οποία επεξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 48 -και ισούται με 25 εκατοστιαίες μονάδες για το 2002- η ακαθάριστη αποδεκτή ένταση της ενίσχυσης ανέρχεται σε 40 %, το οποίο αντιστοιχεί στη μέγιστη θεωρητική ένταση της ενίσχυσης που επιτρέπει ο νόμος αριθ. 140/1999.

64. Προσδιορίζεται ότι κατά το νόμο αριθ. 140/1999, δεν θεωρείται ως επιλέξιμη επένδυση για τις εν λόγω ενισχύσεις η δαπάνη για την αγορά σωλήνων δημιουργίας χιονιού και οχημάτων εξομάλυνσης του χιονιού, ούτε και για τις αρχικές δαπάνες προετοιμασίας της πίστας. Κατά την αξιολόγηση της Επιτροπής και αυτές οι επενδύσεις, που οι επιχειρήσεις συχνά καλούνται να πραγματοποιήσουν, θα μπορούσαν να διευκολυνθούν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 50). Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η συνολική επένδυση της εγκατάστασης που προορίζεται για τη χιονοδρομία θα επιδοτείτο σε μικρότερο βαθμό.

65. Η Επιτροπή συνάγει ωστόσο ότι η προβλεπόμενη για το 2002 ενίσχυση, στο πλαίσιο του νόμου αριθ. 140/1999, υπέρ εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο με στόχο τις αθλητικές δραστηριότητες σε τουριστικά κέντρα, συμβιβάζεται με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που περιλαμβάνει η συνθήκη(14).

66. Όσον αφορά τη μελλοντική εφαρμογή του καθεστώτος, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της την επίσημη δέσμευση που έχει αναλάβει η Ιταλία για να μειώσει την ένταση των ενισχύσεων, κατά τρόπο ώστε αυτές να ευθυγραμμιστούν προς τους όρους περί συμβιβάσιμου που περιλαμβάνονται στο τμήμα ΙΙΙ της παρούσας οδηγίας. Η Επιτροπή λαμβάνει υπό σημείωση τη δέσμευση της Ιταλίας να κοινοποιήσει εκ νέου το καθεστώς μέχρι το τέλος του 2006.

Εγκαταστάσεις με συρματόσχοινο με στόχο τις γενικές μεταφορές

67. Η Επιτροπή δέχεται ότι η χρηματοδότηση μιας εγκατάστασης μεταφορών για την οποία, για οικονομικούς ή τεχνικούς λόγους, δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις δεν νοθεύει τον ανταγωνισμό και, ως εκ τούτου, η χρηματοδότηση δεν αποτελεί ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1. Ωστόσο, δεν επισημάνθη στην Επιτροπή καμία περίπτωση αυτού του είδους.

68. Στην περίπτωση εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο που προορίζονται κατά κύριο λόγο στην ικανοποίηση γενικών αναγκών μεταφοράς του πληθυσμού, η Επιτροπή κρίνει, ωστόσο, ότι μπορεί να χρειάζεται κρατική παρέμβαση, δεδομένου ότι είναι σχεδόν απίθανο να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες επενδύσεις βάσει των καθαρά εμπορικών νόμων της αγοράς. Ωστόσο, η ενίσχυση στον τομέα αυτό πρέπει να αξιολογηθεί βάσει του άρθρου 73 της συνθήκης.

69. Η ένταση της ενίσχυσης -ισοδύναμο επιδότησης, πριν από τη φορολογία, ίσο με περίπου το 40 % της επένδυσης- αντιστοιχεί σε ποσό που θα ήταν αναγκαίο και ανάλογο για να επιτρέψει την υλοποίηση του σχεδίου. Παρατηρείται ότι ανάλογες εντάσεις ενίσχυσης, κατά κανόνα, θεωρούνται αποδεκτές στον τομέα των μεταφορών(15).

70. Εξάλλου η Επιτροπή κρίνει ότι είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας η ανάπτυξη δραστηριοτήτων για τον αναπροσανατολισμό της οδικής κυκλοφορίας προς άλλους τρόπους μεταφοράς. Είναι επίσης προς το κοινό συμφέρον, στην περίπτωση εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε ορεινές περιοχές το γεγονός ότι διευκολύνουν την εγκατάσταση του πληθυσμού και την προάσπιση του χώρου. Τέλος, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση στις εν λόγω εγκαταστάσεις δεν προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού αντίθετες προς το κοινοτικό συμφέρον. Η Επιτροπή συνάγει, ως εκ τούτου, ότι πληρούνται οι όροι για τη χορήγηση της εξαίρεσης βάσει του πρώην άρθρου 73 και ότι η χορηγηθείσα ενίσχυση στο πλαίσιο του νόμου αριθ. 140/1999 σε επιχειρήσεις εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο που έχουν ως στόχο την ικανοποίηση των γενικών αναγκών κυκλοφορίας του εκεί εγκατεστημένου πληθυσμού συμβιβάζεται με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της συνθήκης(16).

71. Η Επιτροπή λαμβάνει, εξάλλου, υπό σημείωση τη δέσμευση που ανέλαβε η Ιταλία να κοινοποιήσει εκ νέου το καθεστώς πριν από το τέλος του 2006.

V. Απόφαση

72. Η Επιτροπή αποφασίζει, ως εκ τούτου, να θεωρήσει την ενίσχυση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά."

(1) Η ενίσχυση που καταβάλλεται σε διάφορες δόσεις πρέπει να ενημερώνεται όσον αφορά το ύψος της κατά τη στιγμή της καταβολής. Το επιτόκιο που πρέπει να εφαρμόζεται για την ενημέρωση είναι το επιτόκιο αναφοράς που εφαρμόζεται τη στιγμή της καταβολής. Ωστόσο το προεξοφλητικό επιτόκιο που αναφέρεται εδώ, δηλαδή εκείνο το οποίο εφαρμοζόταν την 1η Ιανουαρίου 2002, ισχύει μόνο για τις ενισχύσεις που καταβληθούν το 2002. Βλέπε επίσης ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την τεχνική αναπροσαρμογή της μεθόδου του καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξοφλητικών (ΕΕ C 241 της 26.8.1999).

(2) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής, της 14ης Σεπτεμβρίου 2000, στην υπόθεση N 208/2000, SOIT (NL). Βλέπε επίσης το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για τη δίκαιη πληρωμή για τη χρήση της υποδομής: σταδιακή θέσπιση ενός κοινού πλαισίου για τη χρέωση του κόστους υποδομής των μεταφορών στην ΕΕ, COM(1998) 466 τελικό της 22.7.1998, κεφάλαιο 5, παράγραφος 43, και ανακοίνωση της Επιτροπής 'Η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών των θαλασσίων λιμένων, ουσιαστική διέλευση για το σύστημα μεταφορών στην Ευρώπη'. COM(2001) 35 τελικό της 13.2.2001, σ. 11.

(3) Υπόθεση T-128/98 της 12ης Δεκεμβρίου 2000.

(4) Εναλλακτικές υπηρεσίες θα μπορούσαν να παρασχεθούν με μέσα άλλα πλην των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινο.

(5) Είναι προφανές ότι, αν οι εγκαταστάσεις αυτές επωφελούνται από γενικό μέτρο, αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι δεν παρέχεται επιλεκτικά.

(6) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, περί λεπτομερειών εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1).

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ περί κρατικών ενισχύσεων ήσσονος σημασίας ('περί ελαχίστου') (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 30).

(8) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 70/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπέρ των ΜΜΕ (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 33). Κοινοτικές κατευθύνσεις περί κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (ΕΕ C 288 της 9.10.1999). Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9).

(9) Βλέπει πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων για το συντονισμό των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, COM(2000) 5 τελικό της 26.7.2000.

(10) Βλέπε υποσημείωση 8.

(11) Η ενίσχυση που χορηγείται στον δικαιούχο με δόσεις θα αξιολογείται στο σύνολό της με αναφορά στην ένταση που μπορεί να γίνει δεκτή τη στιγμή κατά την οποία χορηγείται. Σε περίπτωση καθεστώτων που προβλέπουν ενισχύσεις που χορηγούνται σε διάφορες ημερομηνίες, σημείο αναφοράς αποτελεί η ένταση της ενίσχυση τη στιγμή κατά την οποία αυτή χορηγείται. Τούτο σημαίνει ότι, εάν με το ίδιο καθεστώς ενισχύσεων χορηγούνται ενισχύσεις το 2003 και το 2004, η αποδεκτή ένταση της ενίσχυσης είναι, τηρουμένων των αναλογιών, χαμηλότερη κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες για την ενίσχυση που χορηγείται το 2004.

(12) ΕΕ C 288 της 9.10.1999.

(13) Βλέπε υποσημείωση 8.

(14) Η παρούσα απόφαση δεν θίγει την εφαρμογή άλλων σχετικών κοινοτικών κανόνων. Ειδικότερα, η Επιτροπή εφιστά την προσοχή των ιταλικών αρχών στις υποχρεώσεις που έχουν βάσει της οδηγίας 2000/9/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 2000, σχετικά με τις εγκαταστάσεις με συρματόσχοινα για τη μεταφορά κοινού (ΕΕ L 106 της 3.5.2000, σ. 21).

(15) Απόφαση της Επιτροπής, της 31ης Ιανουαρίου 2001, N 597/2000, NL - Καθεστώς επιδοτήσεων για ιδιωτικές βιομηχανικές συνδέσεις στις εσωτερικές πλωτές οδούς· απόφαση της Επιτροπής, της 14ης Σεπτεμβρίου 2001, N 208/2000, NL - SOIT· απόφαση της Επιτροπής της 15.11.2000, N 755/1999, IT-Bolzano.

(16) Βλέπε υποσημείωση 14.