ΓΝΩΜΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την αίτηση τροποποίησης του άρθρου 51 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, που υπεβλήθη από το Δικαστήριο ως απάντηση στη δήλωση αριθ. 12 της συνθήκης της Νίκαιας, σχετικά με το άρθρο 225 της συνθήκης ΕΚ, που τροποποιήθηκε από τη συνθήκη της Νίκαιας

2002/0226 (CNS)

ΓΝΩΜΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την αίτηση τροποποίησης του άρθρου 51 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, που υπεβλήθη από το Δικαστήριο ως απάντηση στη δήλωση αριθ. 12 της συνθήκης της Νίκαιας, σχετικά με το άρθρο 225 της συνθήκης ΕΚ, που τροποποιήθηκε από τη συνθήκη της Νίκαιας [1]

[1] «Η Διάσκεψη καλεί το Δικαστήριο και την Επιτροπή να εξετάσουν , το συντομότερο δυνατό, τη γενική κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου, ιδίως όσον αφορά τις ευθείες προσφυγές, και να υποβάλλουν κατάλληλες προτάσεις προκειμένου να εξετασθούν από τα αρμόδια όργανα μόλις τεθεί σε ισχύ η συνθήκη της Νίκαιας»

Η πρόταση του Δικαστηρίου

Το Δικαστήριο προτείνει να τροποποιηθεί το άρθρο 51 του Οργανισμού ως εξής [2] :

[2] Έγγραφο αριθ. 10790- JUR 232- του Συμβουλίου της 1.10.2001

«Κατ' εξαίρεση του κανόνος που ορίζεται στο άρθρο 225 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 140Α παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚΑΕ ανήκουν στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου οι προσφυγές που αναφέρονται στα άρθρα 230 και 232 της συνθήκης ΕΚ και 146 και 148 της συνθήκης ΕΚΑΕ, οι οποίες ασκούνται από κράτος μέλος ή θεσμικό όργανο των Κοινοτήτων ή από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και στρέφονται κατά πράξης ή παράλειψης απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου ή και των δύο αυτών οργάνων όταν αποφασίζουν από κοινού.

Ανήκουν εξίσου στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, οι προσφυγές που αναφέρονται στα ίδια άρθρα, οι οποίες ασκούνται από θεσμικό όργανο των Κοινοτήτων ή από την ΕΚΤ κατά πράξης ή παράλειψης απόφασης της Επιτροπής καθώς και από θεσμικό όργανο των Κοινοτήτων κατά πράξης ή παράληψης απόφασης της ΕΚΤ.»

Όπως προκύπτει από τα προτεινόμενα

* Το Δικαστήριο διατηρεί στην αποκλειστική του αρμοδιότητα [3] τις προσφυγές ακύρωσης ή προσφυγές λόγω παράλειψης - που ασκούνται κατά του Συμβουλίου και του ΕΚ ή και των δύο από κοινού, από τα κράτη μέλη, τα θεσμικά όργανα και την ΕΚΤ, - και κατά της Επιτροπής και της ΕΚΤ, μόνον εφόσον η προσφυγή ασκείται από κάποιο άλλο θεσμικό όργανο ή από την ΕΚΤ.

[3] Πέραν των προσφυγών λόγω παράβασης υποχρέωσης-που δεν αναφέρονται στην πρόταση του Δικαστηρίου (των οποίων όμως η μεταφορά μπορεί να προβλεφθεί βάσει της δεύτερης φράσης του πρώτου εδαφίου του άρθρου 225, παράγραφος 1) - καθώς και των προδικαστικών ζητημάτων και των γνωμοδοτικών αρμοδιοτήτων.

* το Πρωτοδικείο προσθέτει στις τωρινές αρμοδιότητές του τις προσφυγές ακύρωσης ή προσφυγές λόγω παράλειψης που ασκούνται από τα κράτη μέλη κατά της Επιτροπής και της ΕΚΤ.

Η πρόταση του Δικαστηρίου θεμελιώνεται σε "σε στατιστική και ουσιαστική εξέταση των προσφυγών που υποβλήθηκαν από τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια των πέντε τελευταίων ετών (1996-2000)" [4] (Έγγραφο αριθ. 10790, επεξηγηματική σημείωση, σ. 4, προ-τελευταίο εδάφιο).

[4] Βλ. έγγραφο αριθ. 5604/02- JUR 26-του Συμβουλίου της 24.01.2002

Αξιολόγηση της πρότασης του Δικαστηρίου

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

α) Η πρόταση του Δικαστηρίου δεν ασχολείται με την εξέταση ενδεχόμενης μεταφοράς προδικαστικών αρμοδιοτήτων στο Πρωτοδικείο, κατά την έννοια του άρθρου 225 παράγραφος 3 της συνθήκης της Νίκαιας.

Η Επιτροπή συμμερίζεται αυτή την προσέγγιση στο μέτρο που η πρώτη καινοτομία της συνθήκης της Νίκαιας συνίσταται στο να καταστήσει το Πρωτοδικείο κοινό δικαστήριο για ευθείες προσφυγές και που δεν προβλέπει την παραχώρηση προδικαστικών αρμοδιοτήτων παρά μόνο σε ειδικά θέματα που πρέπει να καθοριστούν πράγματι σε μια δεύτερη φάση, ενδεχομένως στο πλαίσιο πιο συνολικού προβληματισμού σε σχέση με την εγκαθίδρυση εξειδικευμένων δικαιοδοτικών τμημάτων, κατά την έννοια του άρθρου 225 παράγραφος 2 της συνθήκης της Νίκαιας.

β) Η πρόταση στοχεύει να θέσει σε εφαρμογή το σκέλος της μεταρρύθμισης που προβλέπεται στην πρώτη φράση του άρθρου 225 παράγραφος 1, δεδομένου ότι το Δικαστήριο θεωρεί ότι "οι δυνατότητες που προσφέρονται από την τελευταία φράση του άρθρου 225, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της συνθήκης δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιηθούν στο συγκεκριμένο στάδιο" (επεξηγηματική σημείωση, σ. 4 εδάφιο 4).

Η Επιτροπή συμμερίζεται εξίσου αυτήν την προσέγγιση, ότι δηλαδή η μεταφορά στο Πρωτοδικείο προσφυγών πέραν εκείνων που προβλέπονται στην πρώτη φράση, συγκεκριμένα των προσφυγών λόγω παράβασης υποχρέωσης, δεν αποτελούν προτεραιότητα στη συγκεκριμένο στάδιο.

γ) Προκύπτει από την επεξηγηματική σημείωση που συνοδεύει την πρότασή του, ότι το Δικαστήριο επεδίωξε να προβεί σε απλό και σαφή διαχωρισμό, προκειμένου να παραμείνει ευανάγνωστη η αρχιτεκτονική του συστήματος και οι χρησιμοποιούμενες έννοιες να μην δίνουν λαβή για διαφορετικές ερμηνείες (σ. 4 εδάφιο 1).

Αυτός ο ουσιαστικός πράγματι στόχος πρέπει εντούτοις να συνδυασθεί με την αναδιάρθρωση των αρμοδιοτήτων σύμφωνα με την διατύπωση και το πνεύμα της συνθήκης της Νίκαιας.

δ) Το Δικαστήριο δηλώνει σχετικά με το θέμα ότι στο πλαίσιο της συνθήκης της Νίκαιας "Οι περιπτώσεις στις οποίες θα διατηρήσει αποκλειστική αρμοδιότητα πρέπει να ανταποκρίνονται σε ειδική αιτιολόγηση ". Προσθέτει ότι το "βασικό στοιχείο" της πρότασής του συνίσταται στο να «επιβεβαιώσει τον σχεδόν συνταγματικό ρόλο που του ανατίθεται» και «με αυτό το πνεύμα, θα πρέπει να περιοριστεί (στη μόνη) αρμοδιότητά του που είναι ο έλεγχος της βασικής κανονιστικής δραστηριότητας και η επίλυση των διαφορών μεταξύ των οργάνων" (τέλος της σελίδας 3).

Η Επιτροπή συντάσσεται πλήρως με αυτήν την ανάλυση. Στόχος της συνθήκης της Νίκαιας είναι πράγματι να ανατεθούν στο Δικαστήριο οι σημαντικές διαφορές , κατά τρόπον ώστε στο μέλλον να μπορεί να συγκεντρωθεί στον τριπλό ρόλο του ως συνταγματικού δικαστηρίου (γνωμοδοτική αρμοδιότητα, προσφυγές λόγω παράβασης υποχρέωσης, ευθείες σημαντικές προσφυγές), ως ακυρωτικού δικαστηρίου των αποφάσεων που εκδίδονται σε πρώτο βαθμό από το Πρωτοδικείο, και ως ανώτατου δικαστή όσον αφορά την ερμηνεία μέσω των προδικαστικών αποφάσεων και της διαδικασίας επανεξέτασης των αποφάσεων του Πρωτοδικείου [5].

[5] Καθιερώθηκε από το άρθρο 225, παράγραφος 2 και 3 (τελευταίο εδάφιο) της συνθήκης της Νίκαιας

Μεταξύ των σημαντικών ευθέων προσφυγών συμπεριλαμβάνονται αναμφίβολα οι διοργανικές προσφυγές καθώς και οι προσφυγές που ασκούνται από τα κράτη μέλη ή τα όργανα κατά βασικών κανονιστικών πράξεων.

Αυτές οι διαφορές αφορούν άμεσα τη λειτουργία της Κοινότητας για την εξισορρόπηση των αρμοδιοτήτων και εξουσιών που προβλέπονται από τις συνθήκες μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών αφενός και μεταξύ των θεσμικών οργάνων αφετέρου. Υπό αυτήν την έννοια, αυτές οι προσφυγές πρέπει πράγματι να υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, κατά την έννοια της συνθήκης της Νίκαιας.

ε) Η Επιτροπή παρατηρεί εντούτοις ότι :

i] όταν πρόκειται για διοργανικές προσφυγές, η πρόταση του Δικαστηρίου αφορά μόνο εκείνες που ασκούνται μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, της Επιτροπής και της ΕΚΤ. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου πρέπει να επεκτείνεται σε κάθε διαφορά διοργανικού χαρακτήρα και να καλύπτει κατά συνέπεια εξίσου

* τις προσφυγές που ασκούνται κατά των οργάνων και οργανισμών [6] που, σύμφωνα με τη διατύπωση του άρθρου 286, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ « έχουν ιδρυθεί από την παρούσα συνθήκη ή βάσει αυτής » [7], * καθώς και κάθε διαφορά που θέτει σε αμφισβήτηση τους εσωτερικούς κανονισμούς ή τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία θεσμικού οργάνου ή οργάνου της Κοινότητας. Αυτό ισχύει κυρίως για τις προσφυγές που ασκούνται από τους ευρωβουλευτές κατά των διατάξεων του εσωτερικού κανονισμού του οργάνου τους ή για τις αποφάσεις έγκρισης αποφάσεων πλαισίων που συνάπτονται μεταξύ των οργάνων (βλ. παρακάτω, υπό ΙΙ.Β).

[6] βλ. άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25.05.1999 σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την ευρωπαϊκή υπηρεσία καταπολέμησης της απάτης -OLAF- (ΕΕ L 136, σ.1)

[7] π.χ. : C-15/00 Επιτροπή/ΕΚΤ. όργανα που δημιουργούνται από τη συνθήκη (CER, CES) ή από το παράγωγο δίκαιο, όπως ο ευρωπαϊκός οργανισμός για την αξιολόγηση των φαρμακευτικών προϊόντων (κανονισμός αριθ. 2309/93 της 22.07.1993) ή η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ανασυγκρότηση (κανονισμός αριθ. 2454/1999 της 15.11.1999)

ii] η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι το κριτήριο κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου, που προτείνεται από το Δικαστήριο - συγκεκριμένα η ιδιότητα του εναγομένου η οποία προστίθεται σε αυτήν του ενάγοντος για να καθορισθεί η νέα γραμμή κατανομής των αρμοδιοτήτων - δεν ανταποκρίνεται επακριβώς στο στόχο που επιδιώκεται από τη συνθήκη της Νίκαιας, στο μέτρο που το συγκεκριμένο κριτήριο οδηγεί

* στο να παραμένουν και να υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου διαφορές των οποίων η διατήρηση στην αποκλειστική δικαιοδοσία του δεν δικαιολογείται πλέον κατά την έννοια της συνθήκης της Νίκαιας,

* και στο να μεταφέρονται και να διατηρούνται στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου ο έλεγχος πράξεων που οφείλουν να υπάγονται στην αποκλειστική δικαιοδοσία του Δικαστηρίου.

I. Το κριτήριο του εναγομένου- και συγκεκριμένα όταν πρόκειται για το Συμβούλιο - καταλήγει να υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου διαφορές οι οποίες θα πρέπει τώρα να μεταφερθούν στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου.

Προτείνοντας να διατηρήσει υπό τον έλεγχό του κάθε πράξη του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Δικαστήριο αποβλέπει, όπως προσδιορίζει εξάλλου (επεξηγηματική σημείωση [8], σ. 5, εδάφιο 3), στις πράξεις που θεσπίζονται με τη διαδικασία της συναπόφασης καθώς και στις πράξεις που θεσπίζονται στο πλαίσιο των εξουσιών καθενός εκ των δύο αυτών θεσμικών οργάνων.

[8] Έγγραφο αριθ. 10790, που αναφέρεται στην υποσημείωση 1

Όμως, στο πλαίσιο των εξουσιών του, το Συμβούλιο θεσπίζει πολλές πράξεις που δεν μπορούν όλες να "υπαχθούν" στον έλεγχο του Δικαστηρίου, κατά την έννοια της συνθήκης της Νίκαιας.

A. Οι αποφάσεις κρατικών ενισχύσεων που λαμβάνονται από το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 88, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ.

Με τη λογική της συνθήκης της Νίκαιας, το Δικαστήριο καλούμενο, όπως το αναγνωρίζει το ίδιο το Δικαστήριο, να επικεντρωθεί στον σχεδόν συνταγματικό ρόλο του δεν πρέπει πλέον να αναλαμβάνει διαφορές αυτού του είδους.

Πρέπει να υπενθυμισθεί ότι στην πρότασή του του 1998, το Δικαστήριο έχει προτείνει τη μεταφορά αυτών των διαφορών στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου, ακριβώς για να πάψει "ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων, ο οποίος θίγει ιδιαίτερα τις διαφορές αυτού του είδους, κυρίως όταν προσφυγές κατά της ίδιας πράξης εξαρτώνται από την ιδιότητα του ενάγοντος" [9].

[9] Έγγραφο αριθ. 5713/99 -JUR 54- του Συμβουλίου της 25.02.1999 (Αιτιολογική έκθεση, σ. 4)

Οι διαφορές στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων πρέπει, στο σύνολό τους, να υπαχθούν τώρα στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου, ανεξάρτητα από τον ενάγοντα και τον εναγόμενο, εξαιρουμένων των κανονισμών που θεσπίζονται από το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 89 (ex 94), δεδομένου του χαρακτήρα τους ως βασικής κανονιστικής πράξης (βλέπε παρακάτω).

Β. Τα μέτρα εμπορικής άμυνας, εκ των οποίων κυρίως οι κανονισμοί μέσω των οποίων το Συμβούλιο επιβάλλει οριστικούς δασμούς αντιντάμπινγκ ή οριστικούς αντισταθμιστικούς δασμούς [10].

[10] κανονισμοί που θεσπίζονται δυνάμει διάταξης μιας βασικής πράξης, όπως το άρθρο 12 του κανονισμού αριθ. 2423/88 του Συμβουλίου της 11.7.1988 για την άμυνα κατά των εισαγωγών που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ ή επιδοτήσεων εκ μέρους χωρών μη μελών της ΕΚ (ΕΕ 1988 L 209), μετά τη θέσπιση του κανονισμού της Επιτροπής για την επιβολή προσωρινού δασμού αντιντάμπινγκ ή προσωρινού αντισταθμιστικού δασμού (άρθρο 11)

Για τους ίδιους λόγους με τους προαναφερόμενους, οι προσφυγές που ασκούνται από τα κράτη μέλη κατά μέτρων αυτού του είδους πρέπει να υπαχθούν στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου, όπως είχε εξάλλου προτείνει το Δικαστήριο το 1998.

Γ. Τα μέτρα εκτέλεσης βασικής κανονιστικής πράξης που θεσπίζεται δυνάμει διάταξης της Συνθήκης

Στην επεξηγηματική του σημείωση που συνοδεύει την πρότασή του, το Δικαστήριο δηλώνει (σ. 5) :

« Όσον αφορά τις 30 προσφυγές που στρέφονται κατά του Συμβουλίου (κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς 1996-2000 που επελέγη από το Δικαστήριο), φάνηκε ότι για το μεγαλύτερο μέρος τους η πλάστιγγα κλείνει προς την κατεύθυνση της αποκλειστικής αρμοδιότητας του Δικαστηρίου. Ο αριθμός υποθέσεων για τις οποίες δεν ισχύει αυτή η εκτίμηση αποδείχθηκε πολύ χαμηλός για να εισαχθεί ένα δευτερεύον κριτήριο που θα αποτελούσε πηγή σύγχυσης χωρίς να προσφέρει πραγματικό στατιστικό προτέρημα.... »

Σύμφωνα με το αναλυτικό σημείωμα των προσφυγών που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (Έγγραφο. αριθ. 5604, σ. 11-15, εφεξής καλούμενο « σημείωμα »), οι 30 προσφυγές που ασκήθηκαν κατά του Συμβουλίου διαρθρώνονται ως εξής :

« 14 αφορούν τη βασική κανονιστική αρμοδιότητα του Συμβουλίου,... 3 προσφυγές εγγράφονται στο πλαίσιο της διαχείρισης μιας κοινής οργάνωσης των αγορών και δεν φαίνεται, εκ των προτέρων, ότι πρέπει να υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου Για τις 13 υπόλοιπες προσφυγές, η απονομή αρμοδιότητας μπορεί να δημιουργήσει αμφιβολίες. Πρόκειται για 4 προσφυγές που αφορούν μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της κοινής εμπορικής πολιτικής και 9 προσφυγές που αφορούν μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής. »

Πρέπει να τονισθούν οι αμφιβολίες που εκφράζει το ίδιο το Δικαστήριο όσον αφορά τη διατήρηση αυτών των διαφορών στην αρμοδιότητά του. Πράγματι, σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, η εξέταση των διαφόρων μέτρων που προσβάλλονται στο πλαίσιο αυτών των 30 προσφυγών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το προτεινόμενο κριτήριο του εναγομένου δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως κανόνας κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου, κατά την έννοια της συνθήκης της Νίκαιας.

Προκύπτει πράγματι από την εξέταση αυτών των 30 προσφυγών ότι μόνον 13 εξ αυτών αφορούν βασικές κανονιστικές πράξεις, που θεσπίζονται δυνάμει διάταξης της συνθήκης.

Πρόκειται

- για 12 υποθέσεις που αναφέρονται (σημείωμα σ. 11 έως 13) στην πρώτη σειρά των 14 υποθέσεων που αφορούν πράγματι βασικές κανονιστικές πράξεις (διαφορές για τις νομικές βάσεις, εκτός των υποθέσεων C-93/00 και C-445/00), - και για μια από τις τέσσερις υποθέσεις κοινής εμπορικής πολιτικής, που αναφέρονται στο σημείωμα (σ.14), συγκεκριμένα για την υπόθεση C-149/96 [11] που αφορά απόφαση του Συμβουλίου ληφθείσα δυνάμει των άρθρων 113 και 228 παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ.

[11] Συλλογή 1999, σ. I-8427

Οι 17 άλλες υποθέσεις αφορούν όχι βασική κανονιστική δραστηριότητα, αλλά μέτρα που λαμβάνονται από το Συμβούλιο με εξουσιοδότηση που χορηγείται από πράξη θεσπιζόμενη βάσει της συνθήκης. Βλέπε για παράδειγμα τις δύο αναφερόμενες υποθέσεις (σημείωμα σ. 13) στην πρώτη σειρά των 14 υποθέσεων, συγκεκριμένα

- την υπόθεση C-445/00 Αυστρία/Συμβούλιο, η οποία αφορά πράξη του Συμβουλίου θεσπιζόμενη σύμφωνα με διαδικασία επιτροπολογίας κανονισμού, που θεσπίζεται από το άρθρο 16 του πρωτοκόλλου αριθ. 9 της πράξης προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, - και την υπόθεση C-93/00 Κοινοβούλιο/Συμβούλιο, που αφορά τον κανονισμό αριθ. 2772/1999 ο οποίος προβλέπει τους γενικούς κανόνες ενός συστήματος υποχρεωτικής επισήμανσης του βοείου κρέατος, που εκδίδεται από το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία και βάσει προτάσεως της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 6, του κανονισμού αριθ. 820/97 [12].

[12] κανονισμός αριθ. 820/97 του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση συστήματος αναγνώρισης και καταγραφής των βοοειδών και την επισήμανση του βοείου κρέατος και των προϊόντων με βάση το βόειο κρέας (ΕΕ 1997 L 117, σ.1). Βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 6, « Έως την 1η Ιανουαρίου 2000, το Συμβούλιο θα αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία και βάσει προτάσεως της Επιτροπής, εάν είναι εφικτό να αναφέρονται υποχρεωτικά και άλλα στοιχεία εκτός από τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 2, και να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού σε άλλα προϊόντα, εκτός εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 13 πρώτη περίπτωση »

1. Εφόσον πρόκειται για μέτρα που εκδίδονται στο πλαίσιο διαδικασιών επιτροποπολογίας [13],

[13] που ορίζονται αρχικά στην απόφαση αριθ. 87/373 του Συμβουλίου της 13.07.1987 (ΕΕ 1987 L 197, σ.33), η οποία αντικαταστάθηκε από την απόφαση 1999/468 του Συμβουλίου (ΕΕ 1999 L 184, σ.23)

πρέπει να υπενθυμιστεί ότι αυτές οι διαδικασίες προβλέπουν την παρέμβαση του Συμβουλίου σε περίπτωση αρνητικής γνώμης, και ενίοτε απουσίας γνώμης, της επιτροπής των αντιπροσώπων των κρατών μελών [14] ή, στο πλαίσιο της διαδικασίας της επιτροπής μέτρων διασφάλισης, όταν ένα κράτος μέλος υποβάλλει την απόφαση της Επιτροπής στο Συμβούλιο [15] και στο πέρας της διαδικασίας το συγκεκριμένο μέτρο θεσπίζεται είτε από το Συμβούλιο είτε από την Επιτροπή εφόσον το Συμβούλιο δεν έχει αποφασίσει εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.

[14] όπως άλλωστε τονίζουν τα σημεία 16, 23 και 24 της απόφασης του Δικαστηρίου της 23.2.2001, η οποία εκδόθηκε στην υπόθεση C-445/00, Αυστρία/Συμβούλιο (Συλ. 2001, σ. I - 1464) . βλέπε επίσης C-352/96, η οποία καταχωρήθηκε από το Δικαστήριο στις υποθέσεις εμπορικής πολιτικής και αφορά τον κανονισμό αριθ. 1552/96 (ΕΕ 1996 L 190, σ.1 : προσφυγή στο Συμβούλιο μετά από αρνητική γνώμη της επιτροπής διαχείρισης)

[15] βλέπε άλλες υποθέσεις εμπορικής πολιτικής που καταχωρήθηκαν από το Δικαστήριο : C-110/97 σχετικά με τον κανονισμό αριθ. 304/97 (ΕΕ 1997 L 51, σ.1 : πράξη της Επιτροπής υποβληθείσα στο Συμβούλιο από το ΗΒ). C-301/97 σχετικά με τον κανονισμό αριθ. 1036/97 (ΕΕ 1997 L 151, σ.8 : πράξη της Επιτροπής υποβληθείσα στο Συμβούλιο από την Ισπανία και το ΗΒ)

Προκύπτει ότι τόσο από άποψη ουσίας και πεδίου εφαρμογής όσο και από άποψη αποτελεσμάτων, τα μέτρα που λαμβάνονται μετά το πέρας διαδικασίας επιτροπολογίας έχουν, ανεξάρτητα από το όργανο, τον ίδιο χαρακτήρα [16].

[16] χρήσιμη σύγκριση κυρίως με την υπόθεση C-89/96 Πορτογαλία/Επιτροπή 3053/95 που εκδόθηκε από την Επιτροπή δυνάμει των άρθρων 17 και 19 του κανονισμού 3030/93 του Συμβουλίου, μετά από ευνοϊκή γνώμη της Επιτροπής κλωστοϋφαντουργικών (ΕΕ 1995 L 323, σ.1) ή με τις υποθέσεις C-159/96 Πορτογαλία/Επιτροπή, C-289/96 Δανία/Επιτροπή, C-293/96 Γερμανία/Επιτροπή, C-299 Γαλλία/Επιτροπή, που αναφέρονται από το Δικαστήριο, στον κατάλογο προσφυγών κατά της Επιτροπής.

Φαίνεται ως εκ τούτου αυθαίρετο να διαχωριστούν αυτά τα μέτρα μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής και να υποβληθούν στον έλεγχο του Δικαστηρίου ή του Πρωτοδικείου ανάλογα με το κατά πόσο η προσβαλλόμενη πράξη λαμβάνεται από το Συμβούλιο ή την Επιτροπή.

2. Τα άλλα μέτρα που λαμβάνονται από το Συμβούλιο με εξουσιοδότηση βασικής νομοθετικής πράξης

Δυνάμει του άρθρου 202 (πρώην 145) της συνθήκης, το Συμβούλιο μπορεί πράγματι, σε ειδικές περιπτώσεις, να διατηρήσει το δικαίωμα να ασκεί απευθείας εκτελεστικές αρμοδιότητες.

Αυτές οι μάλλον σπάνιες περιπτώσεις, αν εξεταστεί το σύνολο των εκτελεστικών μέτρων που λαμβάνονται στο κοινοτικό δίκαιο [17], παρατηρούνται κυρίως σε τομείς, όπως η κοινή γεωργική πολιτική και η κοινή αλιευτική πολιτική, οι οποίοι χρειάζονται πολλά τεχνικά μέτρα για την εφαρμογή της βασικής νομοθεσίας.

[17] δυνάμει του άρθρου 1 της απόφασης 1999/468, οι εκτελεστικές αρμοδιότητες ανατίθενται κατ´ αρχήν στην Επιτροπή, « με εξαίρεση ορισμένες ειδικές περιπτώσεις δεόντως αιτιολογημένες κατά τις οποίες η βασική πράξη απονέμει αποκλειστικά στο Συμβούλιο το δικαίωμα να ασκεί απευθείας εκτελεστικές αρμοδιότητες ».

Κατά την περίοδο αναφοράς που επελέγη από το Δικαστήριο, τα τεχνικά μέτρα που λαμβάνονται κατ´ αυτόν τον τρόπο από το Συμβούλιο καταδεικνύονται από την υπόθεση C-93/00, η οποία προαναφέρεται [18], με τις 3 υποθέσεις που ενδιαφέρουν τις κοινές οργανώσεις της αγοράς και τις 9 υποθέσεις που αφορούν την κοινή αλιευτική πολιτική.

[18] βλέπε υποσημείωση 6

Δύο σειρές επιχειρημάτων οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το σύνολο αυτών των μέτρων θα πρέπει να υπαχθεί στον έλεγχο του Πρωτοδικείου :

α) ο τεχνικός χαρακτήρας τους

Ο κανονισμός αριθ. 2772/1999 [19], που αποτελεί το ζήτημα της υπόθεσης C-93/00 Κοινοβούλιο/Συμβούλιο, προβλέπει - μέσω ενός μόνου άρθρου το οποίο περιορίζεται εξάλλου στην παραπομπή στις διατάξεις του βασικού κανονισμού αριθ 820/97 -, τους γενικούς κανόνες ενός υποχρεωτικού συστήματος επισήμανσης του βοείου κρέατος.

[19] ΕΕ 1999 L 334, σ.1

Οι κανονισμοί του Συμβουλίου που αναφέρονται στις 3 υποθέσεις που αφορούν τις οργανώσεις αγοράς (σ. 13) έχουν όλοι ως στόχο να καθορίσουν την τιμή παρέμβασης ορισμένων γεωργικών προϊόντων που πρέπει να εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια περιόδων εμπορίας.

Εκείνοι που αναφέρονται στις 9 υποθέσεις που υπάγονται στην κοινή αλιευτική πολιτική (σ. 14 και 15) έχουν ως στόχο να καθορίσουν τεχνικά μέτρα όπως κυρίως τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα (TAC) για ορισμένα αποθέματα ιχθύων [20].

[20] κυρίως ο κανονισμός αριθ. 3074/95 (ΕΕ 1995 L 330, σ.1)

Λαμβανομένων υπόψη του ρόλου ο οποίος ανατίθεται στο Δικαστήριο από τη συνθήκη της Νίκαιας, ο έλεγχος αυτών των μέτρων δεν πρέπει να «υπάγεται» στο Δικαστήριο σε πρώτο και τελευταίο βαθμό.

β) το πλαίσιό τους

Οι κανονισμοί του Συμβουλίου που αναφέρονται στις 13 προαναφερόμενες προσφυγές έχουν όλοι θεσπιστεί σύμφωνα με την ίδια διαδικασία [21], σύμφωνα με τη διάταξη που προβλέπεται προς το σκοπό αυτό από τη βασική νομοθετική πράξη.

[21] το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία βάσει προτάσεως της Επιτροπής

Πρέπει εντούτοις να τονιστεί ότι όλες οι εν λόγω νομοθετικές πράξεις, που έχουν εγκαθιδρύσει αυτή τη διαδικασία, προβλέπουν επιπλέον διαδικασίες επιτροπολογίας και ορίζουν την παραπομπή σε διαδικασίες της συνθήκης για τη θέσπιση ορισμένων συμπληρωματικών μέτρων.

Τοιουτοτρόπως για παράδειγμα, για τον τομέα της αλιείας, ο κανονισμός αριθ. 3760/92 του Συμβουλίου [22] προβλέπει ταυτόχρονα - στο άρθρο του 8 παράγραφος 4, τη διαδικασία με την οποία το Συμβούλιο θεσπίζει τις διάφορες πράξεις που τίθενται υπό αμφισβήτηση στις 9 προαναφερόμενες υποθέσεις (αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία ύστερα από πρόταση της Επιτροπής), - στο άρθρο του 15, μια διαδικασία που αφορά την εκχώρηση εξουσιών στην Επιτροπή (χωρίς την παρέμβαση επιτροπής), και στο Συμβούλιο, το οποίο μπορεί να λάβει διαφορετική απόφαση εντός μηνός από την προσφυγή σε αυτό κράτους μέλους,

[22] ΕΕ 1992, L 389, σ.1

- και στα άρθρα 17 και 18 κλασσική διαδικασία επιτροπολογίας για τη διαχείριση [23].

[23] Το αυτό ισχύει για τον κανονισμό αριθ. 1785/81 για την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της ζάχαρης, (ΕΕ 1981 L 177, σ.4, που τροποποιήθηκε στην ΕΕ 1996 L 206, σ.43) που αποτέλεσε τη βάση των πράξεων που αναφέρονται στις υποθέσεις C-340/98 και C-357/99 και οι οποίες θεσπίστηκαν σύμφωνα με την προαναφερόμενη διαδικασία που προβλέπεται από τα άρθρα 3 παράγραφος 5, 5 παράγραφος 5 και 8 παράγραφος 4 του συγκεκριμένου κανονισμού.

i) τα μέτρα που λαμβάνονται από μόνο το Συμβούλιο, με εξουσιοδότηση βασικής πράξης, δεν μπορούν να διαχωριστούν, από άποψη σημασίας, από εκείνα που το Συμβούλιο ή η Επιτροπή θεσπίζουν στο πλαίσιο διαδικασιών επιτροπολογίας οι οποίες προβλέπονται από την ίδια βασική πράξη.

Πρέπει πράγματι να τονιστεί ότι δυνάμει του άρθρου 2 της απόφασης 1999/468 του Συμβουλίου [24], η Επιτροπή και το Συμβούλιο καλούνται να λαμβάνουν

[24] ανωτέρω, υποσημείωση 11

« α) τα μέτρα που αφορούν την εφαρμογή της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής ή την εκτέλεση προγραμμάτων με ουσιαστικές δημοσιονομικές επιπτώσεις »,

καθώς και « β) τα γενικά μέτρα που αφορούν την εφαρμογή των ουσιαστικών στοιχείων μιας βασικής πράξης και τα μέτρα που αφορούν την προστασία της υγείας ή της ασφάλειας ανθρώπων, ζώων ... » ή περαιτέρω « να προσαρμόζουν και να ενημερώνουν » βασικές κανονιστικές πράξεις που θεσπίζονται βάσει της συνθήκης.

Τα μέτρα της Επιτροπής και του Συμβουλίου λαμβάνονται τοιουτοτρόπως

* σε όλους τους τομείς, ενδεχομένως πολύπλοκους και συνεπαγόμενους σημαντικές πολιτικές επιλογές. Βλέπε για παράδειγμα τις διάφορες αποφάσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου για ορισμένα μέτρα επείγοντος στον τομέα της προστασίας κατά της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών, που απαριθμούνται στην απόφαση C-514/99 του Δικαστηρίου της 21.6.2000 [25] (υπόθεση που αναφέρεται στη σημείωση του Δικαστηρίου, σ. 9).

[25] C-514/99 Γαλλία/ Επιτροπή, Συλ. 2000, σ I-4706 ; βλέπε επίσης C-180/96 Ηνωμένο Βασίλειο/Επιτροπή, σημείωση του Δικαστηρίου σ.6

* και σύμφωνα με τρόπους που μπορούν, όπως τονίζει το Δικαστήριο για τον κανονισμό 2772/1999 του Συμβουλίου που αναφέρεται στην υπόθεση C-93/00, να υπερβαίνουν την απλή εκτέλεση ή να εξομοιώνονται με οιονεί νομοθετικές πράξεις [26]. Βλέπε για παράδειγμα - σημεία 6 και 19 της απόφασης 25/70 Kφster με την οποία το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η Επιτροπή μπορεί να έχει την εξουσία να συμπληρώνει αποσπασματικά μέτρα που περιλαμβάνονται σε βασική πράξη (Συλ. 1970, σ.1161, και ειδικότερα σ. 1172-1175), - σημείο 41 της απόφασης 240/90 Γερμανία/Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία «εφόσον το Συμβούλιο καθόρισε με το βασικό κανονισμό του τους ουσιώδεις κανόνες του ρυθμιζόμενου θέματος, μπορεί να αναθέτει στην Επιτροπή τη γενική εξουσία θέσπισης των σχετικών λεπτομερειών εφαρμογής, χωρίς να πρέπει να διευκρινίζει τα ουσιώδη στοιχεία των ανατιθέμενων αρμοδιοτήτων. Μια διατυπωθείσα κατά τρόπο γενικό διάταξη παρέχει επαρκή βάση εξουσιοδοτήσεως» (Συλ. 1992, σ.5434)

[26] βλέπε ανάλυση του Δικαστηρίου σ.11, τις υποθέσεις που αναφέρονται υπό τον τίτλο «Προσαρμογή των κανόνων που θεσπίζονται από το Συμβούλιο »

Προκύπτει από τα προηγούμενα ότι τα εκτελεστικά μέτρα μιας βασικής πράξης δεν μπορούν να διαχωρίζονται ανάλογα με το όργανο ή τη διαδικασία θέσπισής τους: αποτελούν ένα σύνολο που προορίζεται να εφαρμόσει τη συγκεκριμένη πράξη, και θα ήταν αυθαίρετος ο διαχωρισμός τους.

ii) Αυτή η διαπίστωση επιβεβαιώνεται από τη διαπίστωση των βασικών κανονισμών που εξετάστηκαν οι οποίοι προβλέπουν στο σύνολό τους, παράλληλα με τις διάφορες προαναφερόμενες διαδικασίες, την παραπομπή στη νομοθετική διαδικασία που προβλέπεται από τη συνθήκη [27] για τη θέσπιση ορισμένων συμπληρωματικών σαφώς καθορισμένων μέτρων.

[27] Τοιουτοτρόπως ο κανονισμός αριθ. 3760/92 παραπέμπει στη διαδικασία του άρθρου 43 της συνθήκης, για τη θέσπιση των μέτρων που προβλέπονται στα άρθρα 4, παράγραφος 1, 5, παράγραφος 5, και 8 παράγραφος 3.Ο κανονισμός αριθ. 1785/81 παραπέμπει στο άρθρο 43, παράγραφος 2, της συνθήκης, για τη θέσπιση των μέτρων που αναφέρονται στα άρθρα του 3, παράγραφος 4, 4, παράγραφος 3, και 24, παράγραφος 7.

Με άλλα λόγια, στο πλαίσιο των συγκεκριμένων βασικών πράξεων, ο νομοθέτης έχει ο ίδιος κάνει το διαχωρισμό μεταξύ των διαφόρων μέτρων που λαμβάνονται σε εκτελεστικό επίπεδο και εκείνων που πρέπει να εκδίδονται σε νομοθετικό επίπεδο για τη συμπλήρωση του θεσπισθέντος συστήματος.

iii) Πρέπει να τονιστεί τέλος ότι αυτή η διαπίστωση δεν περιορίζεται στους αναφερόμενους στο προκείμενο τομείς.

Σαν παράδειγμα, αναφέρονται εδώ

* τα μέτρα εποπτείας που θεσπίζονται από το Συμβούλιο, που αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία ύστερα από πρόταση της Επιτροπής [28], όπου τα μέτρα αυτού του είδους θεσπίζονται ενίοτε παράλληλα με μέτρα διασφάλισης που λαμβάνονται από την Επιτροπή ή το Συμβούλιο, σύμφωνα με διαδικασία επιτροπολογίας [29], μέτρα για τα οποία το Δικαστήριο είχε επίσης προτείνει να μεταφερθούν στον έλεγχο του Πρωτοδικείου το 1998.

[28] π.χ.: άρθρο 17 του κανονισμού αριθ. 3285/94 του Συμβουλίου της 22.12.1994 για το κοινό καθεστώς εισαγωγών και την κατάργηση του κανονισμού ΕΚ αριθ. 518/94 (ΕΕ L 349 της 31.12.1994, σ.53)

[29] άρθρο 16 του προαναφερόμενου κανονισμού 3285/94.

* τα μέτρα εμπορικής πολιτικής που λαμβάνονται από το Συμβούλιο ή από την Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας «επιτροπής» διασφάλισης που καθιερώνεται από το άρθρο 14 του κανονισμού αριθ. 3286/94 [30], ή από το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 3, του συγκεκριμένου κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 113 της συνθήκης.

[30] κανονισμός αριθ. 3286/94 του Συμβουλίου της 22.12.1994 που καθορίζει κοινοτικές διαδικασίες στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής για να διασφαλιστεί η άσκηση των δικαιωμάτων της Κοινότητας στο πλαίσιο των κανόνων του διεθνούς εμπορίου, ιδίως αυτών που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο του παγκόσμιου οργανισμού εμπορίου (ΕΕ L 349 της 31.12.1994, σ.71)

γ) από τα προαναφερόμενα προκύπτει ότι, κατά την άποψη της Επιτροπής

i) Τα μέτρα εκτέλεσης νομοθετικής πράξης που θεσπίζεται στη βάση διάταξης της συνθήκης αποτελούν σύνολο το οποίο θα πρέπει να υποβάλλεται στον έλεγχο του ενός και μόνον δικαστή, και συγκεκριμένα του Πρωτοδικείου.

ii) θα πρέπει αντιθέτως να υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, οι προσφυγές ακύρωσης και οι προσφυγές λόγω παράλειψης που ασκούνται από τα κράτη μέλη, τα όργανα και την ΕΚΤ κατά των θεσπιζομένων πράξεων ή των παραλείψεων απόφασης δυνάμει διάταξης της συνθήκης, εκτός των αποφάσεων που λαμβάνονται κυρίως στον τομέα του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων (βλέπε παρακάτω).

Η προτεινόμενη τοιουτοτρόπως λύση ανταποκρίνεται στο διπλό στόχο του Δικαστηρίου, το οποίο επιδιώκει ταυτόχρονα να διατηρήσει στην αρμοδιότητά του τον « έλεγχο της βασικής κανονιστικής δραστηριότητας των οργάνων » (Επεξηγηματικό σημείωμα, σ.4) και να « διενεργήσει ουσιαστικές ποσοτικές εκχωρήσεις αρμοδιοτήτων » προς το Πρωτοδικείο (Επεξηγηματικό σημείωμα, σ. 4, προτελευταίο εδάφιο)

Σχετικά με το θέμα, τονίζεται ότι από ποσοτική άποψη, σε σχέση με την πρόταση του Δικαστηρίου, η παρούσα λύση θα κατέληγε στη μεταφορά της αρμοδιότητας 17 συμπληρωματικών προσφυγών [31] στο Πρωτοδικείο, ενώ είναι ευνόητο ότι ορισμένες προσφυγές που στρέφονται κατά της Επιτροπής θα παραμείνουν αντιθέτως στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, συγκεκριμένα οι 4 υποθέσεις που αφορούν τις οδηγίες που εκδόθηκαν δυνάμει του άρθρου 86, παράγραφος 3 (πρώην 90 παράγραφος 3) της συνθήκης ΕΚ (σημείωμα του Δικαστηρίου, σ.10-11).

[31] 13 υποθέσεις από τις 30 προσφυγές που στρέφονται κατά του Συμβουλίου κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς - συγκεκριμένα οι 9 υποθέσεις για την αλιευτική πολιτική, οι 3 υποθέσεις για την εμπορική πολιτική και η υπόθεση C-93/00 - οφείλουν να υπαχθούν στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου

II. Η πρόταση του Δικαστηρίου καταλήγει στο να μεταφέρει και να διατηρεί στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου τον έλεγχο πράξεων που θα πρέπει να υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου

Α. Οι πράξεις των οποίων ο έλεγχος δε μπορεί να μεταφερθεί στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου

1. Κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται από άλλα θεσμικά όργανα πέραν του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου

Πρέπει να αναφερθούν κυρίως

- οι οδηγίες που εκδίδονται από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 86, παράγραφος 3 (πρώην 90 παράγραφος 3) της συνθήκης ΕΚ, - καθώς και οι κανονισμοί που εκδίδονται από την ΕΚΤ δυνάμει του άρθρου 110, παράγραφος 1 της συνθήκης και των οποίων η ιδιότητα βασικής κανονιστικής πράξης δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Αρκεί πράγματι να αναφερθεί κανείς στην παράγραφο 2 του άρθρου 110 το οποίο επαναλαμβάνει σχεδόν επακριβώς τη διατύπωση του άρθρου 249 (πρώην 189) της συνθήκης.

Πράξεις αυτού του είδους αντιστοιχούν στην νομοθετική δραστηριότητα όπως ορίζεται από το Συμβούλιο στο άρθρο 7 του εσωτερικού κανονισμού του [32]. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διάταξη,

[32] ΕΕ L 149 της 23.06.2000, σ.1

« Το Συμβούλιο ενεργεί ως νομοθέτης κατά την έννοια του άρθρου 207, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης ΕΚ, όταν θεσπίζει κανόνες νομικά δεσμευτικούς εντός των κρατών μελών ή για τα κράτη μέλη, μέσω κανονισμών ή οδηγιών ή αποφάσεων πλαίσιο ή αποφάσεων βάσει των σχετικών διατάξεων των συνθηκών ».

2. Οι μη κανονιστικές πράξεις, οι οποίες όμως υπάγονται λόγω του χαρακτήρα τους στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου

Αυτό ισχύει κυρίως για τις αποφάσεις που λαμβάνονται από την Επιτροπή δυνάμει των άρθρων 11, παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ, στον τομέα ενισχυμένων συνεργασιών, οι οποίες θα πρέπει να υπάγονται στον έλεγχο του Δικαστηρίου, προκειμένου να διατηρηθεί η συνοχή του ελέγχου επί των αποφάσεων που λαμβάνονται σχετικά με το θέμα από την Επιτροπή και το Συμβούλιο.

Όπως αναφέρεται ανωτέρω, ο έλεγχος των κανονιστικών πράξεων και των μη κανονιστικών πράξεων που λαμβάνονται στη βάση διάταξης της συνθήκης πρέπει να ανήκει στον αποκλειστικό έλεγχο του Δικαστηρίου [33].

[33] Οι προσφυγές όπως στην υπόθεση C-100/99 Ιταλία/Συμβούλιο και Επιτροπή (DOC. αριθ. 5604/02, σ.15) η οποία αφορούσε ταυτόχρονα πράξη που εκδόθηκε βάσει διάταξης της συνθήκης, συγκεκριμένα του κανονισμού αριθ. 2800/98 του Συμβουλίου σχετικά με τα μεταβατικά μέτρα για την εισαγωγή του ευρώ στην κοινή γεωργική πολιτική, που εκδόθηκε βάσει των άρθρων 42 και 43 της συνθήκης ΕΚ, και έναν εκτελεστικό κανονισμό που εκδόθηκε από την Επιτροπή στη βάση του άρθρου 9 (διαδικασία επιτροπολογίας) του κανονισμού αριθ. 2799/98 του Συμβουλίου, συγκεκριμένα ο κανονισμός αριθ. 2808/98 περί λεπτομερειών εφαρμογής του γεωργονομισματικού καθεστώτος του ευρώ στον γεωργικό τομέα, πρέπει να υπαχθούν στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου.

Δεν χρειάζεται εντούτοις να επανέλθουμε στην ήδη διενεργηθείσα μεταφορά αρμοδιοτήτων προς το Πρωτοδικείο όσον αφορά τις προσφυγές που ασκούνται στον τομέα του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά με το θέμα τόσο από την Επιτροπή όσο και από το Συμβούλιο στη βάση των διατάξεων της συνθήκης πρέπει να υπάγονται στον έλεγχο του Πρωτοδικείου και αποτελούν κατά συνέπεια εξαίρεση στον κανόνα της ούτως προτεινόμενης κατανομής αρμοδιοτήτων.

B. Οι πράξεις των οποίων ο έλεγχος δεν πρέπει πλέον να παραμείνει στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου

Στο βαθμό που η συνθήκη της Νίκαιας επιδιώκει μια ανακατανομή του συνόλου των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή υποστηρίζει την άποψη ότι το σύνολο των προσφυγών που επιδιώκουν την ακύρωση διατάξεων ενός εσωτερικού κανονισμού κάποιου οργάνου ή αποφάσεων που διέπουν την εσωτερική λειτουργία οργάνου θα πρέπει στο εξής να υπάγεται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου.

Η Επιτροπή παρατηρεί σχετικά ότι, σύμφωνα με την Πρόταση του Δικαστηρίου, τα ψηφίσματα και οι εσωτερικές αποφάσεις του Κοινοβουλίου υπάγονται στον έλεγχό του μόνο στην περίπτωση που η προσφυγή ασκείται από κράτος μέλος [34]. Επομένως όλες οι προσφυγές ακύρωσης ή προσφυγές λόγω παράλειψης στο συγκεκριμένο τομέα αφορούν τη λειτουργία του θεσμικού συστήματος και θα πρέπει, κατά την άποψη της Επιτροπής, να υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητά του.

[34] πχ. : υπόθεση C- 267/96 Γαλλία/ΕΚ, που αναφέρεται στη σελίδα 15 του σημειώματος, που αποβλέπει στην ακύρωση απόφασης του ΕΚ που καθορίζει το χρονοδιάγραμμα των συνεδριάσεων, η οποία θα είχε εγκριθεί κατά παράβαση της απόφασης που ελήφθη με κοινή απόφαση μεταξύ των κρατών μελών στο Εδιμβούργο το 1992 για την έδρα του ΕΚ.

Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρέπει να αναφερθούν κυρίως οι υποθέσεις

- T-222/99 Martinez-De Gaulle/ΕΚ, T-327/99 Front national/ΕΚ και T-329/99 Bonino e.a/ΕΚ. : προσφυγή ακυρώσεως της απόφασης του ΕΚ της 14.9.99 σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 29, παράγραφος 1, του εσωτερικού κανονισμού του ΕΚ και η οποία αφορά την διάλυση της τεχνικής ομάδας ανεξαρτήτων βουλευτών (απόφαση της 2.10.2001) - T-236 Stauner e.a./ΕΚ για την ακύρωση της απόφασης πλαίσιο που εγκρίθηκε από το ΕΚ στις 5.7.00, επειδή θίγει το δικαίωμα των βουλευτών να υποβάλλουν ερωτήσεις στην Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 197, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ (διάταξη της 17.01.2002)

- T-17/00 Rotley/EΚ που αφορά την ακύρωση απόφασης του ΕΚ για την τροποποίηση του εσωτερικού κανονισμού του μετά τη διοργανική συμφωνία της 25.051999 μεταξύ του ΕΚ, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, σχετικά με τους εσωτερικούς ελέγχους που πραγματοποιούνται από την OLAF . αύτή η απόφαση θα παραβίαζε τη νομοθετική διαδικασία, την ασυλία και την ανεξαρτησία τους (απόφαση της 26.02.2002)

* * *

Έχοντας υπόψη το σύνολο των προαναφερομένων, η Επιτροπή προτείνει να τροποποιηθεί το άρθρο 51 του οργανισμού, όπως ορίζεται στο παράρτημα

Παράρτημα

Πρόταση τροποποίησης του σχεδίου του Δικαστηρίου (οι τροποποιήσεις σε σχέση με το κείμενο του Δικαστηρίου προσδιορίζονται με έντονους χαρακτήρες)

Άρθρο 51

Κατ´ εξαίρεση του κανόνος που ορίζεται στο άρθρο 225, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και στο άρθρο 140Α παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚΑΕ, ανήκουν στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου οι προσφυγές που αναφέρονται στα άρθρα 230 και 232 της συνθήκης ΕΚ και στα άρθρα 146 και 148 της συνθήκης ΕΚΑΕ, οι οποίες ασκούνται από κράτος μέλος, θεσμικό όργανο των Κοινοτήτων ή από την ΕΚΤ κατά πράξης θεμελιωμένης σε διάταξη της συνθήκης ΕΚ ή της συνθήκης ΕΚΑΕ ή κατά παράλειψης απόφασης δυνάμει της συνθήκης ΕΚ ή της συνθήκης ΕΚΑΕ, εξαιρουμένων - των αποφάσεων που εκδίδονται από την Επιτροπή ή από το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 88, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ, - και των αποφάσεων που εκδίδονται από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 38, του άρθρου 76, παράγραφος 2, των άρθρων 81, 82, 85, 86, παράγραφος 3, και του άρθρου 134 της συνθήκης ΕΚ.

Ανήκουν επίσης στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου οι προσφυγές που αναφέρονται στα ίδια άρθρα

i) που ασκούνται μεταξύ [35] των θεσμικών οργάνων, της ΕΚΤ, των οργάνων και οργανισμών που έχουν ιδρυθεί από τη συνθήκη ΕΚ ή βάσει αυτής [36], ii) καθώς και εκείνες που ασκούνται [37] κατά των πράξεων που διέπουν τη λειτουργία θεσμικού οργάνου, της ΕΚΤ, κοινοτικού οργάνου ή οργανισμού.

[35] διοργανικές προσφυγές

[36] διατύπωση που χρησιμοποιείται στο άρθρο 286, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ