Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα "Συνοχή και κοινωνία των πληροφοριών"»

(97/C 355/04)

Στις 5 Ιουνίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Σεπτεμβρίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση της Dame Jocelyn Barrow.

Κατά την 348η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 91 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην ΕΕ κατανοείται όλο και περισσότερο η σημασία των τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Είναι, επίσης, εμφανές ότι η ΕΕ καθυστερεί έναντι των διεθνών ανταγωνιστών της, ιδίως των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, όσον αφορά την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα των ΤΠΕ. Για το λόγο αυτό, αποτελεί για την ΕΕ πρωταρχική ανάγκη και πρόκληση η χάραξη μιας στρατηγικής με την οποία η Ευρώπη θα αναλαμβάνει να εφαρμόσει τις επιτεύξεις της ΤΠΕ για τη δημιουργία μιας σφύζουσας κοινωνίας των πληροφοριών. Απαιτείται μια ολοκληρωτική προσέγγιση στην οποία θα αναγνωρίζονται οι διάφορες πτυχές της κοινωνίας των πληροφοριών συμπεριλαμβανομένων των συνεπειών που θα έχει επί της συνοχής.

1.2. Οι προκλήσεις της κοινωνίας των πληροφοριών έχουν ήδη αναγνωρισθεί σε μια σειρά ανακοινώσεων της Επιτροπής οι οποίες στηρίζονται σε γνωματεύσεις και εκθέσεις, π.χ. της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για την κοινωνία των πληροφοριών. Από την ΟΚΕ έχει ζητηθεί να καταρτίσει γνωμοδοτήσεις για τις διάφορες πτυχές της ανάπτυξης της κοινωνίας των πληροφοριών ().

1.3. Στις γνωμοδοτήσεις αυτές, η ΟΚΕ διατύπωσε με συνέπεια τις θέσεις της, δηλαδή ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει το δικό της πρότυπο της κοινωνίας των πληροφοριών το οποίο αναγνωρίζει την κοινωνική διάσταση της κοινωνίας των πληροφοριών, ιδίως τις επιπτώσεις της στην απασχόληση και τη συνοχή ().

1.4. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελεί την απαραίτητη αφετηρία για την προώθηση της κοινωνίας των πληροφοριών στις μειονεκτικές περιφέρειες. Πάντως, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτάσεις της Επιτροπής δεν είναι αρκετά διεξοδικές και ότι πρέπει να λάβουν περισσότερο υπόψη τον ταχέως μεταβαλλόμενο χαρακτήρα του τομέα των τηλεπικοινωνιών και της κοινωνίας των πληροφοριών γενικότερα.

2. Η ανακοίνωση της Επιτροπής

2.1. Στόχος της ανακοίνωσης είναι η εισήγηση μιας στρατηγικής με την οποία θα διασφαλίζεται ότι η κοινωνία των πληροφοριών θα αναπτυχθεί, κατά τρόπο ισόρροπο, σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, προκειμένου να αποτραπεί η πόλωση μεταξύ των περιφερειών που έχουν πρόσβαση στην κοινωνία των πληροφοριών και εκείνες που δεν έχουν, πράγμα το οποίο μπορεί να επιδεινώσει τις περιφερειακές ανισορροπίες. Η ανακοίνωση συμπληρώνει την προηγούμενη πράσινη βίβλο «Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών - Πρώτα ο άνθρωπος» () η οποία επικεντρώθηκε στις κοινωνικές πτυχές της κοινωνίας των πληροφοριών.

2.2. Η ανακοίνωση παρουσιάζει, συνοπτικά, τις διαφορές που υπάρχουν στις περιφέρειες της ΕΕ όσον αφορά τις ρυθμίσεις για τις τηλεπικοινωνίες, σχόλια για το ρυθμιστικό πλαίσιο, και το σημερινό ρόλο (μάλλον περιορισμένο) των Διαρθρωτικών Ταμείων για την προετοιμασία των μειονεκτικών περιφερειών σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών και εκθέτει τις δυνατότητες προόδου.

2.3. Η ανακοίνωση έχει τρία στοιχεία: τη χρησιμοποίηση της ρυθμιστικής διαδικασίας προκειμένου να δοθούν οι απαραίτητες εγγυήσεις ότι όλες οι περιφέρειες θα έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από τις προόδους της κοινωνίας των πληροφοριών 7 τη διαβεβαίωση ότι έχουν ολοκληρωθεί τα σημαντικά δίκτυα υποδομής 7 και την υποστήριξη πρωτοβουλιών για να γίνουν γνωστές οι ευκαιρίες που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών ώστε να τονωθεί η ζήτηση των σχετικών δραστηριοτήτων.

2.4. Για το λόγο αυτό, χαράχθηκαν ορισμένες αρχές λειτουργίας που έχουν ως στόχο τη διασφάλιση της προόδου. Σ' αυτές περιλαμβάνονται το ρυθμιστικό πλαίσιο των επενδύσεων για τα δίκτυα υποδομής και η τόνωση της ζήτησης.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ανακοίνωση της Επιτροπής υποστηρίζει την ανάπτυξη πολιτικής που θα αφορά την κοινωνία των πληροφοριών εξετάζοντας, συγκεκριμένα, τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η συνοχή. Όπως έχει αναφερθεί από την ΟΚΕ σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις, πρόκειται για μια εξέλιξη της πολιτικής που επιδοκιμάζει.

3.2. Πάντως, η ανακοίνωση δεν ασχολείται αρκετά με το γενικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ΕΕ, δηλαδή ότι καθυστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας σ' αυτόν τον στρατηγικά ζωτικό τομέα της οικονομικής δραστηριότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η βιομηχανία της τεχνολογίας των πληροφοριών συμβάλλει, παγκοσμίως, με μεγαλύτερο ποσοστό στο ΑΕΠ από ό,τι η βιομηχανία αυτοκινήτων.

3.3. Η ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών, σε όλη την ΕΕ, πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος της πολιτικής, η οποία όμως θα διασφαλίζει το σεβασμό της συνοχής.

3.4. Είναι συγχρόνως ευκταίο να ληφθούν μέτρα που θα παρέχουν δυνατότητες σε όλους, ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, ώστε να συμμετάσχουν αποτελεσματικά στον ανταγωνισμό για τις δραστηριότητες που δημιουργούνται από την κοινωνία των πληροφοριών. Οι στόχοι αυτοί δεν είναι, κατ' ανάγκην, εύκολο να συνυπάρξουν και μπορεί να προβλεφθεί ότι θα είναι δύσκολες οι επιλογές όταν θα ληφθούν πολιτικές αποφάσεις παρεμβατικού χαρακτήρα προκειμένου να ματαιωθούν αποφάσεις για επενδύσεις που λαμβάνονται από την αγορά. Για το λόγο αυτό, επιβάλλεται να θεσπισθούν θεμιτοί και διαφανείς κανόνες που θα ρυθμίζουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της κοινωνίας των πληροφοριών.

3.5. Κατά την ανακοίνωση της Επιτροπής, οι διαφορές των περιφερειών, όσον αφορά την υποδομή των τηλεπικοινωνιών, μπορεί να είναι αρκετά μεγάλες, πράγμα που πιθανόν να εμποδίσει την ανάπτυξη σημαντικών δραστηριοτήτων στον τομέα ΤΠΕ στις περιφέρειες εκείνες που η βιομηχανία των πληροφοριών βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα. Ωστόσο, μπορεί κανείς να διερωτηθεί κατά πόσον είναι ανάγκη να ακολουθήσει η πολιτική την κατεύθυνση αυτή. Η περιφερειακή ανάπτυξη μπορεί να συνεχισθεί με διάφορους τρόπους και με περιορισμένους πόρους 7 το ζήτημα είναι πως οι πόροι αυτοί μπορεί να χρησιμοποιηθούν αποδοτικότερα. Λόγω των περιορισμένων κονδυλίων που διατίθενται για τις διαρθρωτικές πολιτικές, εάν ζητηθεί η καταβολή μεγαλύτερων προσπαθειών για την ανάπτυξη της υποδομής των τηλεπικοινωνιών, αυτή μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον εφόσον υπάρχουν αποχρώντες λόγοι για τη διακοπή (ή την εγκατάλειψη) άλλων πρωτοβουλιών.

3.6. Πρέπει, επίσης, να γίνει αποδεκτό ότι κάθε περιφέρεια δεν μπορεί (ή δεν πρέπει) να αναμένει ότι θα προσελκύσει όλες τις οικονομικές δραστηριότητες: ορισμένες διαθέτουν περισσότερα προσόντα από άλλες για να υποστηρίξουν τις βιομηχανίες του τομέα ΤΠΕ, όχι τόσο λόγω της υποδομής, όσο χάρη στους λοιπούς συντελεστές παραγωγής. Παλαιότερες πολιτικές αποτελούν παραδείγματα ακατάλληλων επιλογών όπως οι πασίγνωστοι «καθεδρικοί της ερήμου» της Νότιας Ιταλίας (μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα που δεν συμβαδίζουν με την οικονομική υποδομή) ή η αντίληψη ότι όλες οι περιφέρειες πρέπει να διαθέτουν τεχνολογικό κέντρο. Το θέμα αυτό δεν εξετάζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής μολονότι είναι σαφές ότι απαιτείται να επιτευχθεί μία προσεκτική ισορροπία μεταξύ της προσφοράς ευκαιριών και της αποτροπής περιττών δαπανών.

3.7. Αναμένονται μείζονες μεταβολές όσον αφορά τη δομή της βιομηχανίας των τηλεπικοινωνιών και τον τρόπο με τον οποίο αυτή ρυθμίζεται. Οι μεταβολές αυτές περιλαμβάνουν την προοδευτική ιδιωτικοποίηση των δικτύων που ανήκουν στο κράτος, την είσοδο νέων ανταγωνιστών και την εμφάνιση διαμεθοριακών προμηθευτών υπηρεσιών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η εμφάνιση αυτή περιλαμβάνει επενδύσεις σε ανταγωνιστικά δίκτυα. Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να διερωτηθεί κανείς με ποιο τρόπο μπορεί να συνυπάρξει οποιαδήποτε προτεινόμενη υποστήριξη από τα Διαρθρωτικά Ταμεία με την παρουσία ιδιωτικών επιχειρήσεων στη βιομηχανία και γενικότερα με την πολιτική του ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι η ενίσχυση πρέπει, κατά κανόνα, να περιορίζεται σε βασικά έργα υποδομής και γι' αυτό θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για το πως διατίθενται τα κονδύλια.

3.8. Στον ρυθμιστικό τομέα, μείζονες αλλαγές θα περιλαμβάνουν την εφαρμογή της οδηγίας 97/13/EΚ για την χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης και την περαιτέρω εξέλιξη της οδηγίας 90/388/ΕΚ για τις υπηρεσίες. Η οδηγία 95/62/ΕΚ για την παροχή ανοικτού δικτύου που αναφέρεται στην παράγραφο 10, είναι σχετική με την ανακοίνωση, διότι αφορά την παροχή καθολικών υπηρεσιών και άλλα ρυθμιστικά μέτρα, όπως τα τέλη διασύνδεσης (τα τέλη που χρεώνουν οι προμηθευτές της βασικής υποδομής σε άλλους για να χρησιμοποιούν τα δίκτυά τους, τα οποία επηρεάζουν σημαντικά την ενδεχόμενη αποδοτικότητα των νέων συμμετεχόντων). Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει και να υποβάλει, σύντομα, έκθεση για το πώς οι διάφορες ρυθμιστικές εξελίξεις ενδέχεται να έλθουν σε σύγκρουση με αυτά που προτείνονται στην Ανακοίνωση.

3.9. Η κοινωνία των πληροφοριών θα επηρεάσει την απασχόληση με διαφορετικό τρόπο ο οποίος πρέπει να γίνει δεόντως αντιληπτός. Όπως με όλες τις προόδους της τεχνολογίας, θα υπάρξουν ευκαιρίες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης 7 όμως, ορισμένες απώλειες θέσεων απασχόλησης είναι αναπόφευκτες καθώς ορισμένες κατηγορίες θέσεων απασχόλησης αντικαθίστανται από νέες μορφές κεφαλαίου.

3.9.1. Οι κοινωνικοί και οικονομικοί εταίροι πρέπει να διαδραματίσουν έναν προφανή ρόλο, ο οποίος συνίσταται στη διαχείριση των απωλειών των θέσεων απασχόλησης με τρόπο που να μην προκληθεί παρά ελάχιστη κοινωνική αναταραχή.

3.10. Οι νέες υπηρεσίες και δραστηριότητες που συνδέονται με την κοινωνία των πληροφοριών θα οδηγήσουν σύντομα στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Π.χ. η πρόοδος που σημειώθηκε στις τηλεπικοινωνίες διευκόλυνε τη μετεγκατάσταση των τμημάτων διακανονισμού χρηματιστηριακών συναλλαγών των οικονομικών υπηρεσιών μακριά από τα κορεσμένα οικονομικά κέντρα, σε μικρότερα αστικά κέντρα και πόλεις. Πολλές άλλες υπηρεσίες, ιδίως όσες έχουν σχέση με τις οικονομικές συναλλαγές είναι, επίσης, επιδεκτικές μετεγκατάστασης κατά τον ίδιο τρόπο.

3.11. Ορισμένες φορές εικάζεται ότι ο μεγάλος αριθμός θέσεων απασχόλησης που θα δημιουργηθεί από την κοινωνία των πληροφοριών θα αφορά τον τομέα των ΜΜΕ, ωστόσο δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί η προοπτική προσέλκυσης μεγάλων επιχειρήσεων σε μειονεκτικές περιφέρειες, ιδίως σε ό,τι έχει χαρακτηρισθεί ως περιβάλλον των τηλεοπτικών μέσων ενημέρωσης, π.χ. κέντρα κλήσεων μεγάλων εταιρειών τηλεπικοινωνιών, ή άλλες μορφές αποκεντρωμένων λειτουργιών της βιομηχανίας των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

3.12. Η εμπειρία που αποκτήθηκε στον τομέα των τηλεπικοινωνιών στην ορεινή Σκωτία και τα νησιά της Σκωτίας είναι, επίσης, συναφής, διότι διευκόλυνε τη δημιουργία ή συχνά τη διατήρηση (εξίσου σημαντική) θέσεων απασχόλησης. Μολονότι ο συνολικός αριθμός των θέσεων απασχόλησης δεν είναι τεράστιος, μία σημαντική συνέπεια παρόμοιων πρωτοβουλιών είναι η δημιουργία νέων πυρήνων δραστηριοτήτων γύρω από τις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν άλλες. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι σημαντικό ποσοστό παρόμοιων θέσεων απασχόλησης καταλαμβάνεται, και συχνά δημιουργείται, από τον πληθυσμό που εγκαθίσταται στην περιφέρεια. Ωστόσο, ο εντόπιος πληθυσμός επωφελείται από την αύξηση της κατανάλωσης που προκύπτει από τις «πολλαπλασιαστικές» συνέπειες των υψηλότερων εισοδημάτων της περιφέρειας. Για να αυξηθούν οι ευκαιρίες των κατοίκων και να διασφαλισθεί η απασχόληση απαιτούνται συμπληρωματικές πολιτικές σε τομείς όπως η κατάρτιση.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ, όπως τόνισε σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις, τονίζει τη σημασία πολιτικών πρωτοβουλιών οι οποίες ανταποκρίνονται στις σημερινές απαιτήσεις των επιχειρήσεων, των ατόμων, και των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων ().

4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ανησυχητική την προοπτική της σημαντικής συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της οριζόντιας ολοκλήρωσης και άλλων ουσιαστικών στοιχείων της βιομηχανίας των πληροφοριών σε μεγάλα συγκροτήματα, πολλά από τα οποία είναι εγκατεστημένα εκτός της ΕΕ.

4.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι σημειώθηκαν καθυστερήσεις κατά τη θέσπιση άλλων συστατικών στοιχείων του κυλιόμενου προγράμματος δράσης της Επιτροπής σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών (). Αυτό απαιτεί επίδειξη σύνεσης κατά τον καθορισμό των στόχων αλλά και για επιφυλακτικότητα όσον αφορά τις προσδοκίες για το τι μπορεί να επιτευχθεί. Η περιορισμένη χρηματοδότηση των Διαρθρωτικών Ταμείων ενισχύει την εν λόγω άποψη.

4.4. Ο τρόπος με τον οποίο η ανακοίνωση πλαισιώνει τις προτάσεις της σχετικά με τη μεταχείριση των μειονεκτουσών περιφερειών, τις οποίες θεωρεί ότι έχουν κοινές ανάγκες, ενέχει ορισμένο κίνδυνο. Το έγγραφο αναφέρεται ακροθιγώς στις περιφέρειες των στόχων 2 και 1, είναι όμως εκτός πραγματικότητας να αναμένεται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία ότι μπορούν να κάνουν πολλά για τόσες πολλές περιφέρειες. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξηγήσει με ποιο τρόπο προτίθεται να επιτύχει τους στόχους της με τα περιορισμένα μέσα που διαθέτει διαμέσου των Διαρθρωτικών Ταμείων. Πρόκειται για ζήτημα που απαιτεί επείγουσα εξέταση, ιδίως λόγω των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των περιφερειών και, ως εκ τούτου, η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να πραγματοποιηθεί μία σε βάθος αξιολόγηση των νέων προγραμμάτων για τους στόχους 2 και 1.

4.5. Ένα σχετικό θέμα είναι η αναγνώριση του βασικού ρόλου που θα διαδραματίσει ο ιδιωτικός τομέας για την πρόοδο της κοινωνίας των πληροφοριών. Οι πολιτικές που προτείνονται από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές διοικήσεις, πρέπει να ανταποκρίνονται στο μεταβαλλόμενο χαρακτήρα των διάφορων βιομηχανιών που συμμετέχουν στην κοινωνία των πληροφοριών: τηλεπικοινωνίες, λογισμικό, προμηθευτές υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας, κ.λπ. Ορισμένες από αυτές προσφέρουν ευκαιρίες στις ΜΜΕ, ωστόσο, πρέπει, επίσης να αναγνωρισθεί και η πρόθεση για την προσέλκυση τμημάτων μεγάλων επιχειρήσεων.

4.6. Οι πολιτιστικές και κοινωνικές διαφορές αποτελούν το σήμα κατατεθέν της ΕΕ και υπάρχει λόγος να διερωτηθεί κανείς εάν μία ομοιόμορφη και συγκεντρωτική «κοινωνία των πληροφοριών» μπορεί να αποτελέσει θετική εξέλιξη. Για πολλούς λόγους, οι περιφέρειες είναι αρμοδιότερες για την κατάρτιση των στρατηγικών τους σχεδίων, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι περιφερειακές προτεραιότητες, στοιχείο ζωτικής σημασίας για την επεξεργασία ολοκληρωμένων σχεδίων και για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας.

4.7. Οι πρωτοβουλίες Irisi και Risi οι οποίες αποτελούν μέρος της πτυχής της πολιτικής της Επιτροπής για την τόνωση της ζήτησης, αποτελούν αξιόλογα πειράματα, περιορισμένης όμως εμβέλειας. Αποτελούν, επίσης, έναν χρήσιμο τρόπο για την εκτίμηση των αναγκών της περιφέρειας. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι οι πρωτοβουλίες αυτές προέρχονται «εκ των κάτω προς τα άνω», μολονότι η Επιτροπή διαδραμάτισε ένα ρόλο πείθοντας τις περιφέρειες να συμμετάσχουν σ' αυτές. Αυτό οδηγεί στο ερώτημα κατά πόσον άλλες περιφέρειες θα είναι επιδεκτικές σε παρόμοιες πρωτοβουλίες. Εγείρει, επίσης, το ζήτημα για το ποιο επίπεδο διοίκησης θα εφαρμόσει την πολιτική και κρίνει ότι τα βέλτιστα αποτελέσματα θα επιτευχθούν από τις διάφορες βαθμίδες της διοίκησης που είναι αρμόδιες για τις πολιτικές αυτές για τις οποίες είναι και οι πιο ενδεδειγμένες.

5. Συμπεράσματα και συστάσεις

5.1. Ο συνδυασμός της ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών και της προόδου στον τομέα των ΤΠΕ προσφέρει νέες ευκαιρίες για τις περιφέρειες. Ωστόσο, για να γίνει δυνατή η αξιοποίησή τους, πρέπει η Επιτροπή να λάβει ειδικά μέτρα με σκοπό να διασφαλισθεί η πρόοδος, διακρίνοντας μεταξύ αυτών που απαιτούν δαπάνες και αυτών που δεν απαιτούν. Με τον τρόπο αυτό, θα προσδιορισθεί και ο σημαντικά διαφορετικός βαθμός των αναγκών των περιφερειών.

5.2. Η ανάπτυξη του τομέα των τηλεπικοινωνιών θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από τον τρόπο με τον οποίο θα επηρεάσει τη συνοχή η κοινωνία των πληροφοριών. Η ΟΚΕ ανησυχεί διότι η Επιτροπή στις προτάσεις της δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη την αλλαγή του χαρακτήρα των τηλεπικοινωνιών και των άλλων βιομηχανιών των πληροφοριών, που αποτελεί συνέπεια της ιδιωτικοποίησης, της εντατικοποίησης του ανταγωνισμού, και της διάδοσης των νέων τεχνολογιών και υπηρεσιών. Η πραγματικότητα είναι ότι έως ότου η ανακοίνωση μετατραπεί σε δράσεις, θα έχουν επέλθει εκτεταμένες μεταβολές στην ιδιοκτησία και στις ρυθμίσεις των τηλεπικοινωνιών.

5.3. Η ύπαρξη ολοκληρωμένων και αξιόπιστων δικτύων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κοινωνία των πληροφοριών, έτσι ώστε εάν υπάρχουν ελλείψεις από άποψη υποδομής, σ' αυτές θα πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα.

5.4. Πάντως, η τάση για την ιδιωτικοποίηση των τηλεπικοινωνιών και η εμφάνιση νέων προμηθευτών σημαίνει ότι η υποδομή αποτελεί, όλο και περισσότερο, πρόβλημα των ιδιωτικών επιχειρήσεων, παρά των δημόσιων επενδύσεων. Συνεπώς, είναι σημαντικό να αναγνωρίσει η Επιτροπή ότι οι ρυθμιστικές της αρμοδιότητες μαζί με τις αντίστοιχες των κρατών μελών θα ασκήσουν σημαντική επίδραση και γι' αυτό θα πρέπει να κρίνει κατά πόσον οι αρμοδιότητες αυτές είναι δυνατόν να συνιστούν αποτελεσματικότερη λύση σε σύγκριση με τις δαπάνες των Διαρθρωτικών Ταμείων.

5.5. Η έννοια της καθολικής υπηρεσίας είναι σαφώς τεράστιας σπουδαιότητας για την κοινωνία των πληροφοριών. Πάντως, υπόκειται σε πολλές ερμηνείες που θα είναι χρήσιμο να διασαφηνισθούν. Η βασικότερη «υπηρεσία» είναι η πρόσβαση σε μία σταθερή τηλεφωνική σύνδεση, αλλά οι πιο εξελιγμένες υπηρεσίες απαιτούν διάφορες συνθέσεις υλικού και λογισμικού που όλες μπορούν να θεωρηθούν ως συστατικά της «υπηρεσίας» για την οποία τίθεται θέμα καθολικής παροχής. Η ΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την καθολική υπηρεσία, ιδιαίτερα εκείνες που περιέχονται στην παράγραφο 13 της ανακοίνωσης: προτρέπει, όμως, την Επιτροπή να επεξεργασθεί περισσότερο την εν λόγω έννοια και να ερευνήσει ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος προκειμένου να εφαρμοσθεί ώστε να ανταποκριθεί στο ευρύ φάσμα των υπηρεσιών που μπορεί να προσφερθούν και στα σχετικά τιμολόγια. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η έννοια της καθολικής υπηρεσίας είναι ρευστή και γι' αυτό είναι ζωτικής σημασίας να προσαρμόζονται εγκαίρως οι πολιτικές ώστε να ανταποκρίνονται στα νέα δεδομένα.

5.6. Γι' αυτό, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εκτιμήσει τις συνέπειες που θα έχουν στη συνοχή οι απρόβλεπτες εξελίξεις στις τηλεπικοινωνίες και να υποβάλει προτάσεις για να τις συνδέσει με τις πολιτικές της συνοχής.

5.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά την έμφαση που δίνεται στις εταιρικές σχέσεις για την πρόοδο της συνοχής. Πάντως, πρέπει να προσδιορισθούν οι κατευθυντήριες γραμμές ειδικής πολιτικής οι οποίες θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη. Η ΟΚΕ ανησυχεί διότι οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές δεν μελετήθηκαν αρκετά.

5.8. Μολονότι το επίκεντρο της πολιτικής της συνοχής τείνει να είναι οι ΜΜΕ και η έλλειψη προσαρμογής τους στις ΤΠΕ, ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, η κινητοποίηση μεγάλων εταιρειών και η συμμετοχή πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για τη βελτίωση των προοπτικών των περιφερειών ώστε να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες.

5.9. Η ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών σε όλη την επικράτεια της ΕΕ, και ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, απαιτεί, επίσης, να δοθεί σημασία στους πολίτες, παρέχοντας τους πρώτα την απαραίτητη εκπαίδευση και κατάρτιση για να ανταποκριθούν στη ζήτηση των νέων ειδικοτήτων και, δεύτερον, πληροφορώντας τους για τις υπάρχουσες ευκαιρίες.

5.10. Άλλες πολιτικές της Επιτροπής όπως αυτές που αφορούν τις επιστήμες και την τεχνολογία (το προσεχές 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο) ή δράσεις για την προώθηση της επανακατάρτισης των εργαζομένων (συμπεριλαμβανομένου του στόχου 4 των Διαρθρωτικών Ταμείων), μπορεί να ενισχύσουν τη συνοχή. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει το θέμα.

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 296 της 29. 9. 1997 7 ΕΕ C 206 της 7. 7. 1997 7 ΕΕ C 66 της 3. 3. 1997 7 ΕΕ C 89 της 19. 3. 1997 7 ΕΕ C 212 της 22. 7. 1997.

() Π.χ. γνωμοδότηση για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα: «Η Ευρώπη πρωτοπόρος της παγκόσμιας κοινωνίας των πληροφοριών: Κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης» ΕΕ C 296 της 29. 9. 1997.

() COM(96) 389 τελικό.

() Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα «Η Ευρώπη πρωτοπόρος της παγκόσμιας κοινωνίας των πληροφοριών: Κυλιόμενο Πρόγραμμα Δράσης» [έγγρ. COM(96) 607 τελικό].