C 341/76

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου»

[COM(2021) 44 final]

(2021/C 341/12)

Εισηγήτρια: η κ. Małgorzata BOGUSZ Συνεισηγήτρια: η κ. Milena ANGELOVA

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 26.3.2021 Νομική βάση Άρθρο 168 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο όργανο Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Έγκριση από το τμήμα 26.5.2021 Έγκριση από την ολομέλεια 9.6.2021 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 561 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 226/3/3

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου (εφεξής «σχέδιο») ως ορόσημο στην καταπολέμηση του καρκίνου και των κοινωνικών, οικονομικών και ψυχολογικών επιπτώσεών του για τους πολίτες της ΕΕ και ζητά έναν συγκεκριμένο χάρτη πορείας για την εφαρμογή του σχεδίου, ο οποίος θα συνοδεύεται από δείκτες επιδόσεων και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα.

1.2. Ενώ η πρόληψη του καρκίνου είναι υψίστης σημασίας, είναι εξίσου σημαντικό για την ΕΕ και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα προσβάσιμων υποδομών υγειονομικής περίθαλψης υψηλής ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων προληπτικού ελέγχου, διάγνωσης και θεραπείας και των υγειονομικών υπηρεσιών με επαρκή και βασισμένη στις ανάγκες στελέχωση της υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και αποτελεσματικά συστήματα στήριξης για τη σωματική και ψυχική ευεξία των ασθενών κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.

1.3. Ως επείγον μέτρο, είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προκαλούνται από την πανδημία COVID-19 όσον αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Οι περιορισμοί και οι καθυστερήσεις ενδέχεται να μειώσουν τις πιθανότητες ανάρρωσης και πρέπει να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, ενώ απαιτείται επείγουσα απάντηση για την ανακούφιση των φόβων των πολιτών. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) επιτελούν καθοριστικό ρόλο μέσω της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και της παροχής σχετικής πληροφόρησης — για το τι μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, τη συνδρομή στην αναγνώριση των αρχικών συμπτωμάτων, την προώθηση της πρόληψης και την ενθάρρυνση υγειών τρόπων ζωής. Οι προσπάθειές τους πρέπει να υποστηρίζονται, μεταξύ άλλων με τη διάθεση ειδικών πόρων στο πλαίσιο του ΕΚΤ+ για κοινές δράσεις καταπολέμησης του καρκίνου και για τη διάδοση βέλτιστων πρακτικών πρόληψης σε ζητήματα υγείας.

1.4. Για την ενίσχυση της έγκαιρης ανίχνευσης του καρκίνου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες των προγραμμάτων προληπτικού ελέγχου και πρόληψης του καρκίνου και ενθαρρύνει τη χρήση νέων τεχνολογιών και τις προσπάθειες αύξησης της ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με την ανάγκη προληπτικού ελέγχου. Οι πρωτοβουλίες προληπτικού ελέγχου και εκπαίδευσης θα πρέπει να στοχεύουν σε όλες τις συχνές μορφές καρκίνου και να είναι διαθέσιμες σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό ατόμων.

1.5. Το σχέδιο πρέπει να ανταποκρίνεται στη δημογραφική κατάσταση στην ΕΕ και να διασφαλίζει συνθήκες που ευνοούν τη διατήρηση της καλής υγείας έως το γήρας. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αντιμετώπιση των παιδικών καρκίνων, οι οποίοι απαιτούν αυτόνομα μέτρα όσον αφορά την ανίχνευση, την πρόσβαση σε καθιερωμένα και καινοτόμα φάρμακα και τη φροντίδα.

1.6. Για τη μείωση των εθνικών, περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων όσον αφορά την καταπολέμηση του καρκίνου και την παροχή λύσεων υψηλού επιπέδου για όλους, είναι ζωτικής σημασίας για την ΕΕ να συμπεριλάβει όλα τα κράτη μέλη στην εφαρμογή του σχεδίου και να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, μεταξύ άλλων, με τη στήριξη της χρηματοδότησης της ΕΕ. Η εφαρμογή του σχεδίου πρέπει να ανταποκρίνεται στις συγκεκριμένες και ειδικές ανάγκες των ασθενών και των επιζώντων και να προσαρμόζεται στις διαφορετικές εθνικές συνθήκες — συμπεριλαμβανομένων των διαφορετικών κοινωνικοοικονομικών υποβάθρων, της ηλικίας, του φύλου, της αναπηρίας κ.λπ.

1.7. Η ΕΟΚΕ ζητά να βελτιωθούν οι δυνατότητες των καρκινοπαθών να επωφελούνται από υψηλής ποιότητας θεραπείες, περίθαλψη και εμπειρογνωμοσύνη που παρέχουν άλλα κράτη μέλη, καθώς και από τη διαθεσιμότητα φαρμάκων, ιατρικού εξοπλισμού και άλλων ιατρικών προϊόντων που θα παρέχονται από μια λειτουργική ενιαία αγορά.

1.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί την έρευνα και την καινοτομία ακρογωνιαίο λίθο για την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων κινδύνου του καρκίνου και τη βελτίωση της διάγνωσης, της αγωγής και της θεραπείας. Τα οικοσυστήματα καινοτομίας, στα οποία συμμετέχουν επιχειρήσεις διαφορετικού μεγέθους, ερευνητές, ασθενείς, επαγγελματίες του τομέα της υγείας και αρχές, πρέπει να ενθαρρυνθούν, να προωθηθούν και να υποστηριχθούν με ενωσιακή και εθνική χρηματοδότηση, ιδίως μέσω συμπράξεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».

1.9. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για την παραγωγή, τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των δεδομένων, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη πιο προηγμένων μεθόδων πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας. Η σύνδεση των ψηφιακών δεδομένων υγείας με τα γονιδιωματικά δεδομένα βιοτραπεζών πρέπει να διευκολυνθεί ώστε να καταστεί δυνατή η εξατομικευμένη πρόληψη και περίθαλψη. Η ανάπτυξη και η χρήση μεθόδων ανάλυσης δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει επίσης να ενισχυθεί μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ.

1.10. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της μείωσης του καπνίσματος και επισημαίνει την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2014/40/ΕΕ όσον αφορά την κατασκευή, την παρουσίαση και την πώληση καπνού και συναφών προϊόντων ( 1 ) , καθώς και τα συμπεράσματά της, με στόχο τη μείωση της έκθεσης των καπνιστών σε επικίνδυνες και/ή εθιστικές ουσίες. Στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής σχετικά με τις εκπομπές και τις μεθόδους μέτρησης [τμήμα 3.1 της έκθεσης], η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ περαιτέρω έρευνας σχετικά με τη μέθοδο δοκιμών για το περιεχόμενο των εκπομπών καπνού, μεταξύ άλλων μέσω της μεθόδου WHO-Intense, και τάσσεται υπέρ της εφαρμογής των συστάσεων του ΠΟΥ με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας.

1.11. Για να συμβάλει στην αποτελεσματική πρόληψη του καρκίνου στην εργασία, η ΕΟΚΕ ζητά περισσότερη έρευνα σχετικά με την έκθεση σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους παράγοντες και ενδοκρινικούς διαταράκτες στην εργασία και με τις αιτίες των καρκίνων που συνδέονται με την εργασία, ιδίως στις γυναίκες. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις σχετικές με τον καρκίνο νομοθετικές πρωτοβουλίες του Σχεδίου για τη μείωση της έκθεσης σε καρκίνο στην εργασία, και τονίζει την ανάγκη κάθε τυχόν επικαιροποίησή τους να βασίζεται στην επιστήμη και στα δεδομένα και να στηρίζεται από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη προώθησης και στήριξης της έρευνας και ανάπτυξης όσον αφορά την εξεύρεση εναλλακτικών έναντι των επικίνδυνων ουσιών και προϊόντων. Όσον αφορά τον αμίαντο, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, μεταξύ άλλων στις προτάσεις για τις πτυχές σχετικά με την αναγνώριση και την αποζημίωση ( 2 ) . Ζητά επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι πολλαπλές εκθέσεις στην αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων στην εργασία, καθώς και τα δεδομένα σχετικά με την έκθεση κατά την εργασία να ενσωματώνονται στα προγράμματα έγκαιρης ανίχνευσης.

1.12. Η επιτυχής καταπολέμηση του καρκίνου απαιτεί διεθνή συνεργασία και εκπαίδευση υψηλής ποιότητας σε τομείς σχετικούς με τον καρκίνο, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε προγράμματα εκπαίδευσης και προώθησης δεξιοτήτων που υποστηρίζονται από την ΕΕ και υλοποιούνται επίσης με κοινές δράσεις των κοινωνικών εταίρων. Η συνεργασία είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας και στη διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων. Επιπλέον, η ανοικτή και διαρθρωμένη συνεργασία είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα φαρμάκων, εξοπλισμού και άλλων αγαθών για αντικαρκινικές θεραπείες.

1.13. Οι επιχειρήσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη λύσεων για την πρόληψη, τον προληπτικό έλεγχο, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου. Προσπαθούν επίσης να καταπολεμήσουν τον καρκίνο με τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την ανάπτυξη και την παραγωγή ασφαλών προϊόντων ή τροποποιημένων, λιγότερο επιβλαβών προϊόντων, τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας και με τη στήριξη των ασθενών μέσω του συνδυασμού εργασίας και αντικαρκινικής θεραπείας και την ομαλή επιστροφή τους στην εργασία. Για την ενθάρρυνση αυτού, η ΕΕ πρέπει να παράσχει ευνοϊκές συνθήκες για την καινοτομία, τις επενδύσεις και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

1.14. Η ΕΟΚΕ ζητά τη στενή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των ΟΚΠ στην περαιτέρω ανάπτυξη και παρακολούθηση του σχεδίου, μαζί με τη στοχευμένη προώθηση και χρηματοδότηση κοινών δράσεων των κοινωνικών εταίρων και των ΟΚΠ, συμπεριλαμβανομένης της ευρείας εκπροσώπησης διαφόρων τομέων.

1.15. Η ΕΟΚΕ ζητά τη διοργάνωση πανευρωπαϊκών εκστρατειών για την αύξηση της ευαισθητοποίησης και των γνώσεων σχετικά με τα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης του καρκίνου στους χώρους εργασίας, καθώς και με τον ρόλο των υψηλής ποιότητας τροφίμων, του καθαρού νερού και αέρα, και του ατομικού τρόπου ζωής στην πρόληψη του καρκίνου, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής, και της άσκησης και της επιλογής καλύτερων εναλλακτικών λύσεων για την πρόληψη του καρκίνου. Η επικοινωνία, με στόχο να καταστεί το σχέδιο και τα μέτρα του κατανοητά και αξιόπιστα για τους Ευρωπαίους πολίτες, θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην επιτυχία του σχεδίου και στην επίτευξη των στόχων του.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο ως ορόσημο στην καταπολέμηση του αυξανόμενου προβλήματος του καρκίνου στους πολίτες της ΕΕ. Δεδομένου ότι η ΕΟΚΕ θεωρεί την πρόταση υπερβολικά γενική, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο θα μετουσιωθεί σε συγκεκριμένη δράση και πρόληψη των επιπτώσεων και της κατάστασης των ασθενών. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να καταρτιστεί ένας χάρτης πορείας που θα περιγράφει λεπτομερώς την εφαρμογή του σχεδίου και θα περιλαμβάνει δείκτες επιδόσεων και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα για την εν λόγω στρατηγική.

2.2. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις για μια πολύπλευρη και καινοτόμο προσέγγιση για την αντιμετώπιση του καρκίνου, η οποία θα βασίζεται στην πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση, τη διάγνωση και τη θεραπεία, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και των επιζώντων, μεταξύ άλλων με τη διατήρηση της απασχόλησής τους. Ειδικότερα, ενώ η πρόληψη του καρκίνου είναι υψίστης σημασίας, είναι εξίσου σημαντικό για την ΕΕ και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα υποδομών υγειονομικής περίθαλψης υψηλής ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων προληπτικού ελέγχου, διάγνωσης και θεραπείας και των υπηρεσιών υγείας.

2.3. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το σχέδιο πρέπει να προσαρμοστεί περαιτέρω ώστε να διευκολυνθεί η ισότιμη συμμετοχή κάθε κράτους μέλους και των περιφερειών του, ώστε να συμβάλει στη γεφύρωση τυχόν ανισοτήτων. Πολύ συχνά, η νοσηρότητα και η θνησιμότητα συσχετίζονται όχι μόνο με τον τύπο του καρκίνου, αλλά και με την τοποθεσία και την κοινωνική διαβάθμιση. Ως εκ τούτου, οι συστάσεις πρέπει να προσαρμοστούν στη συμμετοχή μεμονωμένων κρατών μελών στην καταπολέμηση του καρκίνου, συμπεριλαμβανομένης της οργανωτικής προόδου των εθνικών προγραμμάτων προληπτικού ελέγχου και εμβολιασμού και των προγραμμάτων στήριξης, με την αντιμετώπιση του ζητήματος των κοινωνικών ανισοτήτων στον τομέα της υγείας. Είναι επίσης αναγκαίο να υποστηριχθεί το άτομο και οι φροντιστές του στην αντιμετώπιση των συνεπειών του καρκίνου όσον αφορά την απώλεια αυτονομίας και δικαιωμάτων του πολίτη: πρόσβαση σε κονδύλια, στήριξη της καθημερινής ζωής κ.λπ. Η ίδια προσοχή πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση των οικονομικών επιπτώσεων του καρκίνου και των συνεπειών τους για ορισμένα ήδη επισφαλή τμήματα της κοινωνίας.

2.4. Το μητρώο ανισότητας του καρκίνου θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο περιεκτικό, εντοπίζοντας τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ των περιφερειών και —όπου είναι δυνατόν— τις κοινωνικές ανισότητες, ιδίως όσον αφορά την εργασία και το φύλο. Είναι επίσης σημαντική η παροχή κατάλληλων υποδομών και ικανού προσωπικού για τη συλλογή υψηλής ποιότητας σχετικών δεδομένων σε πλαίσιο αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των μητρώων καρκίνου όλων των κρατών μελών και μεταξύ των χωρών.

2.4.1. Η έκθεση στην εργασία ενισχύεται από άλλους παράγοντες, όπως οι κοινωνικοί καθοριστικοί παράγοντες της υγείας, συμπεριλαμβανομένης της περιβαλλοντικής έκθεσης, της πρόσβασης στην περίθαλψη, του μορφωτικού επιπέδου κ.λπ. και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη δυναμική. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη προώθησης και στήριξης της έρευνας όσον αφορά την εξεύρεση εναλλακτικών έναντι των επικίνδυνων ουσιών και προϊόντων.

2.4.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της περιβαλλοντικής έκθεσης — συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας των τροφίμων, του νερού και του αέρα, και τονίζει τον ζωτικό ρόλο της παροχής σχετικής κατάρτισης, εκπαίδευσης και ενημέρωσης για την ενθάρρυνση και τη στήριξη των πολιτών ώστε να ακολουθήσουν υγιή τρόπο ζωής.

2.4.3. Η καταπολέμηση του καρκίνου απαιτεί να δίνεται η δέουσα προσοχή σε όλα τα στάδια της διαδικασίας: προσεκτική και ενημερωμένη πρόληψη, έγκαιρη και συναφής ανίχνευση, πρόσβαση σε ταχεία θεραπεία και υψηλής ποιότητας, προσβάσιμη φροντίδα με επαρκή και βασισμένη στις ανάγκες στελέχωση της υγειονομικής περίθαλψης, στήριξη της επανένταξης στην κοινωνία και στον χώρο εργασίας και υπηρεσίες φροντίδας μετά τη θεραπεία.

2.5. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόβλεψη χρηματοδότησης ύψους 4 δισεκατ. ευρώ για το σχέδιο, ζητεί όμως το ποσό να επανεξεταστεί σε συνάρτηση με τα εθνικά συστήματα υγείας, με συνεκτίμηση της οργάνωσής τους όσον αφορά τα δημόσια/ιδιωτικά συστήματα χρηματοδότησης της υγείας. Η ΕΕ δεν έχει την πολυτέλεια να επιβραδύνει την ανάληψη δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου, γεγονός που θα προκαλούσε ανθρώπινο πόνο και θα επιδείνωνε τις οικονομικές συνθήκες των Ευρωπαίων. Η ΕΕ χρειάζεται ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ για την ογκολογία.

2.6. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι δημογραφικές και οικονομικές επιπτώσεις έχουν καίρια σημασία για το σχέδιο. Η γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης ισοδυναμεί με χαμηλό ποσοστό γονιμότητας, αφενός, και με αύξηση της διάρκειας ζωής των ανθρώπων αφετέρου, γεγονός που μακροπρόθεσμα θα αποτελέσει πρόκληση για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου σε σχέση με την ηλικία. Απαιτούνται αποφασιστικά μέτρα για τη διασφάλιση συνθηκών που θα συμβάλουν στη διατήρηση της καλής υγείας των Ευρωπαίων έως το γήρας. Οι δράσεις που περιγράφονται στο σχέδιο, ως μια νέα προσέγγιση για την πρόληψη, τη θεραπεία και τη φροντίδα του καρκίνου, θα πρέπει να είναι η πορεία για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το σχέδιο θα πρέπει να υπόκειται σε ρήτρα απογραφής/επανεξέτασης ανά διετία και να περιλαμβάνει κοινούς δείκτες για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

3. Υψηλή ποιότητα και ισότιμη φροντίδα

3.1. Ως επείγον μέτρο, είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προκαλούνται από την πανδημία. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε πολλές ιατρικές υπηρεσίες, ιδίως στην ογκολογία και την καρδιολογία, μπορούν να αποφευχθούν μόνο εάν αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι διαταραχές που προκαλούνται από την COVID-19. Οι μαζικές καθυστερήσεις στη διάγνωση και τη θεραπεία μειώνουν τις πιθανότητες ανάρρωσης, αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά θνησιμότητας.

3.2. Είναι επίσης σημαντικό να ενισχυθούν και να αναπτυχθούν οι υποδομές και οι υπηρεσίες για την κάλυψη μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αναγκών. Οι πρακτικές πρέπει να αναπτυχθούν ώστε να είναι καλά προετοιμασμένες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση άλλων πιθανών έκτακτων καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και της εφαρμογής σε ολόκληρη την ΕΕ της τηλεϊατρικής και των εξ αποστάσεως μέτρων που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση και συμβάλλουν επίσης στη μείωση των ανισοτήτων όσον αφορά τον καρκίνο μεταξύ των κρατών μελών και εντός των περιφερειών τους.

3.2.1. Οι ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών εντοπίζονται τόσο μεταξύ Ανατολής και Δύσης, με τη φυγή ταλέντων προς δυσμάς, όσο και μεταξύ μικρών και μεγάλων χωρών, με σημαντικές διαφορές στα προγράμματα προληπτικού ελέγχου και στις επενδύσεις στα συστήματα υγείας. Τα νοσοκομεία που δραστηριοποιούνται στην έρευνα κατατάσσονται ως πρωτοπόροι στην καταπολέμηση του καρκίνου.

3.2.2. Η ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών μπορεί να αντιμετωπιστεί με διάφορα μέτρα και εργαλεία, μεταξύ των οποίων: — ανταλλαγή δεδομένων και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης· — ανταλλαγή γνώσεων και εμπειρογνωμοσύνης· — συνεργασία για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στα φάρμακα· — προγράμματα διεπιστημονικής κατάρτισης· — Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς και — ένα ενωσιακό δίκτυο εθνικών ολοκληρωμένων κέντρων για τον καρκίνο.

3.3. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία «παροχή βοήθειας στα παιδιά με καρκίνο», εκφράζει ωστόσο την ανησυχία της για την έλλειψη συγκεκριμένων μέτρων για την αντιμετώπιση της κατάστασης και ζητά ειδικότερες και πραγματικά ταχείες και συγκεκριμένες δράσεις με ειδική χρηματοδότηση για τη θεραπεία των παιδιών και των εφήβων με καρκίνο και δη κατά τρόπο αποτελεσματικότερο. Δεδομένης της επείγουσας ανάγκης πρόσβασης των παιδιών στην καινοτομία, μείωσης των ανισοτήτων στις θεραπείες και κατανόησης των αιτίων των παιδικών καρκίνων —καθώς, σε αντίθεση με τους καρκίνους των ενηλίκων, δεν είναι δυνατή η πρόληψη των παιδιατρικών καρκίνων—, η ΕΟΚΕ ζητεί να χρησιμοποιηθεί το σχέδιο ως ευκαιρία να τερματιστεί η αδικία που βιώνουν τα ξεχασμένα αυτά παιδιά και να τους δοθεί επιτέλους η δέουσα προσοχή, καθώς αποτελούν το μέλλον της Ευρώπης.

3.4. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις σημαντικές περιφερειακές διαφορές στα μοντέλα συνεργασίας και στη ροή πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού χάσματος, που επηρεάζουν αρνητικά τους ηλικιωμένους, τα άτομα που διαμένουν εκτός των μεγάλων πόλεων, τα άτομα με αναπηρία και τις οικονομικά μειονεκτούσες ομάδες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο χάρτης πορείας πρέπει να διασφαλίζει την τυποποίηση σε αυτόν τον τομέα.

3.5. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης τη δημιουργία ενός αρκετά ευέλικτου σχεδίου σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, ώστε να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες και να προσαρμόζεται στις διαφορετικές περιστάσεις και στην κατάσταση των καρκινοπαθών και των επιζώντων.

3.6. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της πρόληψης των καρκίνων που προκαλούνται από ιογενείς λοιμώξεις με την εισαγωγή εμβολιασμών με βάση τον πληθυσμό, αλλά επισημαίνει ότι τα ποσοστά εμβολιασμού και το επίπεδο προόδου των προγραμμάτων εμβολιασμού ποικίλλουν μεταξύ των περιφερειών. Όλες οι περιφέρειες θα πρέπει να αναπαράγουν τις βέλτιστες πρακτικές ώστε να διασφαλίζεται ότι κάθε πολίτης έχει πρόσβαση σε αυτά τα είδη εμβολίων.

3.7. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα σχέδια για τη βελτίωση της έγκαιρης ανίχνευσης του καρκίνου μέσω προγραμμάτων προληπτικού ελέγχου και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες, με στόχο την ευαισθητοποίηση των ασθενών σχετικά με την ανάγκη προληπτικού ελέγχου και την ενσωμάτωση δεδομένων σχετικά με την έκθεση κατά την εργασία σε προγράμματα έγκαιρης διάγνωσης. Η καλύτερη γνώση των κληρονομικών καρκίνων είναι επίσης απαραίτητη για τη στόχευση του προληπτικού ελέγχου.

3.8. Η πρόληψη είναι αποτελεσματικότερη εάν δεν βασίζεται μόνο σε απλή ατομική συμπεριφορά και εάν μειώνει ή εξαλείφει τις βλάβες και τους συλλογικούς παράγοντες που συμβάλλουν στον καρκίνο. Η σημασία των κοινωνικών παραγόντων υποτιμάται στο τμήμα 3 του σχεδίου.

3.9. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πρωτοβουλίες έγκαιρης διάγνωσης θα πρέπει να στοχεύουν σε όλους τους τύπους καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του αίματος, και ότι τα τεστ προληπτικού ελέγχου θα πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό πολιτών.

3.10. Η ΕΟΚΕ ζητά να βελτιωθούν οι δυνατότητες των καρκινοπαθών να επωφελούνται από υψηλής ποιότητας θεραπείες, περίθαλψη και εμπειρογνωμοσύνη που παρέχουν άλλα κράτη μέλη, καθώς και από τη διαθεσιμότητα φαρμάκων, ιατρικού εξοπλισμού και άλλων ιατρικών προϊόντων που θα παρέχονται από μια λειτουργική ενιαία αγορά.

3.11. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία των συστημάτων υποστήριξης —συμπεριλαμβανομένης της παροχής των απαραίτητων πληροφοριών και γνώσεων— για τη σωματική και ψυχική ευεξία των ασθενών κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία. Οι ίδιες ανησυχίες αφορούν τους εργαζομένους, τους εργοδότες και τους επιχειρηματίες. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει την ευημερία των φροντιστών των καρκινοπαθών. Η άτυπη σταδιοδρομία τους ως φροντιστές μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και να επηρεάσει τη σωματική τους ακεραιότητα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτρέπει τα κράτη μέλη να μεταφέρουν πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές και να υποστηρίξουν την επικείμενη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030.

3.12. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην πολιτιστική πολυμορφία και τον διαφορετικό βαθμό σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά την καταπολέμηση των διακρίσεων στην απασχόληση, την κοινωνική προστασία ή την πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπως η πίστωση. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να εξαλειφθούν οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών και να ακολουθηθεί η αρχή του «δικαιώματος στη λήθη» όσον αφορά το ιστορικό καρκίνου ενός ατόμου, καθώς και τους εκπροσώπους των φροντιστών.

4. Ανάγκη για νέες λύσεις για την καταπολέμηση του καρκίνου

4.1. Δεδομένης της τεράστιας προόδου της τεχνολογίας και της επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της ιατρικής επιστήμης, η ΕΟΚΕ επικροτεί την υπόσχεση μιας σύγχρονης προσέγγισης για την καταπολέμηση του καρκίνου μέσω των νέων τεχνολογιών, της έρευνας και της καινοτομίας στα προϊόντα. Πρέπει, επίσης, να επικροτηθεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνεται σε πληροφορίες από τις συννοσηρότητες, καθώς και στις κοινωνικές επιστήμες και τις επιστήμες της συμπεριφοράς όσον αφορά τις εμβληματικές πρωτοβουλίες και τις δράσεις τους.

4.2. Το σχέδιο ορθώς τονίζει τον ρόλο της έρευνας και της καινοτομίας ως ακρογωνιαίου λίθου για την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων κινδύνου του καρκίνου και τη βελτίωση των διάγνωσης, της αγωγής, της θεραπείας και των πολιτικών πρόληψης. Η συνεργασία σε διεθνές και σε ενωσιακό επίπεδο ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο των ρυθμιστικών προσεγγίσεων, που συνδυάζουν την εμπειρογνωμοσύνη, τα δεδομένα και την τεχνολογία των επαγγελματιών, καθώς και τους οικονομικούς πόρους όσο το δυνατόν πιο παραγωγικά.

4.3. Μείζονες προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην παραγωγή, τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των δεδομένων για την ανάπτυξη πιο προηγμένων μεθόδων γονιδιωματικής ιχνηλάτησης, πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την υγεία. Η ψηφιοποίηση των δεδομένων υγείας και η ασφαλής και προστατευμένη κοινοποίησή τους σε όλη την πορεία της περίθαλψης είναι ζωτικής σημασίας για να μπορούν οι ασθενείς να λαμβάνουν επαρκή περίθαλψη και θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης. Ταυτόχρονα, πρέπει να μειωθεί η γραφειοκρατία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και να καταστούν όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικές οι πρακτικές που αφορούν τα μητρώα υγείας. Πρέπει, επίσης, να διευκολυνθεί η σύνδεση των ψηφιακών δεδομένων υγείας με τα γονιδιωματικά δεδομένα βιοτραπεζών, καθώς αποτελεί σημαντικό παράγοντα διευκόλυνσης της ανάπτυξης της πρόληψης και διάγνωσης του καρκίνου και της φροντίδας με επίκεντρο τον ασθενή. Η ανάπτυξη και η χρήση μεθόδων ανάλυσης δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει επίσης να ενισχυθεί μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ.

4.4. Το ζήτημα της πολλαπλής έκθεσης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ανάπτυξη της πρόληψης τόσο των περιβαλλοντικών καρκίνων όσο και των καρκίνων κατά την εργασία. Η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει τη στήριξη της υφιστάμενης έρευνας στον τομέα αυτό. Εξίσου σημαντική είναι η παροχή σχετικής ενημέρωσης — σχετικά με τα πιθανά αίτια καρκίνου, με τη συνδρομή στην αναγνώριση των αρχικών συμπτωμάτων, τη διαχείριση του σχετικού με τον καρκίνο άγχους, την προώθηση της πρόληψης και την ενθάρρυνση υγιών τρόπων ζωής. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΟΚΠ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο και οι προσπάθειές τους πρέπει να υποστηρίζονται, μεταξύ άλλων με τη διάθεση ειδικών πόρων στο πλαίσιο του ΕΚΤ+ για κοινές δράσεις καταπολέμησης του καρκίνου και για τη διάδοση βέλτιστων πρακτικών πρόληψης σε ζητήματα υγείας.

4.5. Υπάρχει ανάγκη συντονισμού της συστηματικής συλλογής δεδομένων σχετικά με την έκθεση σε καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και ανάγκη να συνδεθούν τα υπάρχοντα δεδομένα από μητρώα καρκίνου με δεδομένα σχετικά με τα επαγγέλματα των καρκινοπαθών. Τα δεδομένα αυτά θα επιτρέψουν την καλύτερη στόχευση της προληπτικής δράσης και θα τονώσουν την έγκαιρη ανίχνευση των καρκίνων μεταξύ των εκτιθέμενων ατόμων. Τα νέα και καινοτόμα ερευνητικά έργα στην Ευρώπη θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να καλύπτουν όλα τα κράτη μέλη.

4.6. Η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες συνδέεται με ορισμένους καρκίνους που εξαρτώνται από τις ορμόνες. Η βασική έρευνα για τις ουσίες αυτές πρέπει να χρησιμεύσει ως βάση για τη βελτίωση των ευρωπαϊκών πολιτικών στον τομέα αυτό και για την καλύτερη πρόληψη.

4.7. Η επιτυχής αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί επίσης εκπαίδευση υψηλής ποιότητας σε σχετικούς με τον καρκίνο κλάδους, συμπεριλαμβανομένης της άρτιας συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων στα προγράμματα εκπαίδευσης και προώθησης δεξιοτήτων που υποστηρίζονται από την ΕΕ, όπως το πρόγραμμα διεπιστημονικής κατάρτισης για τον καρκίνο και το σύμφωνο για τις Δεξιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το σχέδιο θα πρέπει να αναφέρει την ανάγκη για συνεχή επαγγελματική εξέλιξη, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη διαχείριση επικίνδυνων φαρμακευτικών προϊόντων. Επιπλέον, απαιτούνται επαγγελματίες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και δεξιότητες για την παροχή των διαφόρων υπηρεσιών, είτε κατά την αρχική διάγνωση και κατάρτιση ενός θεραπευτικού σχεδίου, είτε για τη χορήγηση φαρμάκων, χειρουργικών επεμβάσεων και ακτινολογίας, ενώ η στενή συνεργασία μεταξύ ερευνητών για τον καρκίνο, επαγγελματιών του τομέα της υγείας και ασθενών αποτελεί άλλο ένα θεμέλιο για την επιτυχή θεραπεία. Επιπλέον, η εντατική συνεργασία με εταίρους εκτός της ΕΕ είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων.

4.8. Οι επιχειρήσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη λύσεων για την πρόληψη, τον προληπτικό έλεγχο, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου. Η προώθηση και η διευκόλυνση των οικοσυστημάτων καινοτομίας είναι υψίστης σημασίας για την επιτυχία της ΕΕ. Στα οικοσυστήματα πρέπει να συμμετέχουν επιχειρήσεις διαφόρων μεγεθών (από μεγάλες διεθνείς εταιρείες έως νεοφυείς επιχειρήσεις) και ερευνητές, ασθενείς, επαγγελματίες του τομέα της υγείας και αρχές. Το έργο αυτό πρέπει να υποστηριχθεί από ενωσιακή και εθνική χρηματοδότηση, ιδίως μέσω εταιρικών σχέσεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Είναι, επίσης, σημαντικό να καθοριστεί ο ρόλος του ΕΜΑ στην ενθάρρυνση και την υποστήριξη των κρατών μελών στην εισαγωγή καινοτόμων, ασφαλών και αποτελεσματικών θεραπειών για τον καρκίνο.

4.9. Ο ΕΜΑ επιτελεί σημαντικό ρόλο στην εμπορική διάθεση και την ασφαλή πρόσβαση σε προηγμένα προϊόντα και σε συναφή εξοπλισμό για την πρόληψη και την αποτελεσματική θεραπεία του καρκίνου. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την πρόσβαση των κρατών μελών σε αυτά τα προϊόντα και να συντονίσει την αποτελεσματική κυκλοφορία τους σε όλη την ΕΕ. Αυτό θα οδηγήσει σε ταχύτερη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας σύγχρονες θεραπείες για όλους τους καρκινοπαθείς.

4.10. Εκτός από την ανάπτυξη και την παροχή φαρμάκων, εμβολίων, τεχνολογίας και υπηρεσιών φροντίδας, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να καταπολεμήσουν τον καρκίνο μειώνοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους, αναπτύσσοντας και παράγοντας ασφαλή προϊόντα ή τροποποιημένα, λιγότερο επιβλαβή προϊόντα και βελτιώνοντας την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Μεταξύ άλλων, η έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία από εξωτερικές δραστηριότητες θα πρέπει να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο, ιδίως σε τομείς όπως η γεωργία και οι κατασκευές. Η υγεία είναι εξίσου σημαντική με την ασφάλεια για τους κοινωνικούς εταίρους, οι οποίοι αναπτύσσουν τομεακές πολιτικές πρόληψης τις οποίες χρηματοδοτούν μέσω εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Για την αξιοποίηση του δυναμικού τους, μια ρευστή, συντονισμένη προσέγγιση είναι καίριας σημασίας για την ανάπτυξη και την παροχή λύσεων υψηλής ποιότητας. Επιπλέον, οι εργοδότες, τα συνδικάτα και οι ΟΚΠ βοηθούν τους ασθενείς να συνδυάσουν την εργασία και τις αντικαρκινικές θεραπείες και να επιστρέψουν ομαλά στην εργασία τους.

4.11. Για να ενθαρρύνει τις προσπάθειες των επιχειρήσεων που ειδικεύονται στην ανάπτυξη λύσεων για την καταπολέμηση του καρκίνου, η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ευνοϊκές συνθήκες για την καινοτομία, τις επενδύσεις και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της συνολικής παγκόσμιας θέσης της ΕΕ στις τεχνολογίες, τις υπηρεσίες και τις λύσεις υγειονομικής περίθαλψης που σχετίζονται με τον καρκίνο.

4.12. Είναι επίσης σημαντικό να επιταχυνθεί η εισαγωγή και η πρόσβαση σε νέες μεθόδους και θεραπείες διάγνωσης του καρκίνου, χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια των ασθενών και των επαγγελματιών του τομέα της υγείας. Προς τούτο, ένα ευνοϊκό και υποστηρικτικό κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί ουσιώδες στοιχείο ενός ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και να εξασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις εταιρείες εντός της ΕΕ και σε σχέση με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές τους.

4.13. Λαμβανομένου υπόψη του κεντρικού και ευέλικτου ρόλου των επιχειρήσεων και των εργοδοτών στην πρακτική εργασία για την καταπολέμηση του καρκίνου, είναι σημαντικό να υπάρξει ευρεία, χωρίς αποκλεισμούς, εκπροσώπηση των επιχειρήσεων και των εργοδοτών, από τον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης έως τις κατασκευές, τον κλάδο των καταναλωτικών αγαθών, τη γεωργία και τη μεταποιητική βιομηχανία, καθώς και των εκπροσώπων των ασθενών και των φροντιστών στην περαιτέρω ανάπτυξη και εφαρμογή των μέτρων. Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των ΟΚΠ στην παροχή βέλτιστων πρακτικών και ενημέρωσης και στη διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης.

5. Καρκίνοι που απαιτούν ιδιαίτερη έμφαση

5.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία του σχεδίου για τον παιδικό καρκίνο, επισημαίνει ωστόσο ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειες που αφορούν τη ζωή των παιδιών και των εφήβων και να μειωθούν οι υφιστάμενες ανισότητες. Αυτό απαιτεί επενδύσεις στην καινοτομία και σαφείς και επείγουσες ειδικές δράσεις και χρηματοδότηση με σκοπό την ανάπτυξη και την εισαγωγή κατάλληλων μεθόδων ανίχνευσης, φαρμάκων, θεραπευτικών αγωγών και υπηρεσιών φροντίδας. Αυτή είναι η ευκαιρία να σταματήσει η άδικη κατάσταση των ξεχασμένων παιδιών και να δοθεί επιτέλους σε αυτά η δέουσα προσοχή, καθώς αντιπροσωπεύουν το μέλλον της Ευρώπης.

5.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αιματολογικοί καρκίνοι αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό υγειονομικό και οικονομικό βάρος για τους Ευρωπαίους πολίτες. Το σχέδιο μπορεί να μετριάσει αυτές τις επιβαρύνσεις για τους ασθενείς, τις οικογένειές τους και την κοινωνία μέσω προβληματισμών και καινοτόμων προσεγγίσεων για την περίθαλψη του καρκίνου του αίματος. Η κατάλληλη δέσμευση και επένδυση στην υψηλής ποιότητας επιτήρηση του καρκίνου, στη μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας και σε καινοτόμες προσεγγίσεις της περίθαλψης μπορούν να διασφαλίσουν ότι μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στη θεραπεία του καρκίνου του αίματος σε βιώσιμη βάση.

5.3. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το σχέδιο θα μπορούσε να τονίσει την ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην κακοήθη αιματολογία και να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη ειδικών πρωτοβουλιών για την προώθηση του καθεστώτος περίθαλψης αυτού του εύθραυστου πληθυσμού ασθενών: — οι κακοήθεις καρκίνοι του αίματος ευθύνονται για το 9 % όλων των θανάτων από καρκίνο (124 000) στην ΕΕ, τη Νορβηγία, την Ελβετία και την Ισλανδία το 2016, και αντιπροσωπεύουν το 12 % των συνολικών δαπανών υγειονομικής περίθαλψης στην ΕΕ (3)· — Οι αιματολογικοί καρκίνοι πλήττουν συνήθως τους πολύ νέους (30 % των παιδικών καρκίνων) και τους πολύ ηλικιωμένους, τα πιο εύθραυστα άτομα ανάμεσά μας και είναι άδικο να μην λαμβάνονται υπόψη επειδή δεν είναι ο οικονομικός/ενεργός πληθυσμός.

6. Διεθνής συνεργασία για την καταπολέμηση του καρκίνου

6.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η διεθνής συνεργασία και ο συντονισμός είναι απαραίτητοι για την προώθηση της ιατρικής ανάπτυξης και των προοπτικών μακροπρόθεσμης υγείας για εκατομμύρια Ευρωπαίους, αλλά εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το σχέδιο υιοθετεί μια υπερβολικά γενική προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή της διεθνούς συνεργασίας. Η σημασία της διεθνούς συνεργασίας καταδεικνύεται καλύτερα από το θλιβερό γεγονός ότι τα ποσοστά επιβίωσης των καρκινοπαθών μετά από πέντε χρόνια είναι υψηλότερα στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, ακολουθούμενες από τις χώρες της ΕΕ με τα υψηλότερα ποσοστά.

6.2. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η συνεργασία είναι ιδιαίτερα σημαντική στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, με στόχο τη θέσπιση επιστημονικά τεκμηριωμένων και ανάλογων των κινδύνων ρυθμιστικών προτύπων, και στη διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσεων προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πλέον προηγμένες γνώσεις είναι διαθέσιμες προς όφελος των Ευρωπαίων.

6.3. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της μείωσης του καπνίσματος και επισημαίνει την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2014/40/ΕΕ όσον αφορά την κατασκευή, την παρουσίαση και την πώληση καπνού και συναφών προϊόντων ( 4 ) , καθώς και τα συμπεράσματά της, με στόχο τη μείωση της έκθεσης των καπνιστών σε επικίνδυνες και/ή εθιστικές ουσίες. Στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής σχετικά με τις εκπομπές και τις μεθόδους μέτρησης [τμήμα 3.1 της έκθεσης], η ΕΟΚΕ τάσσεται επίσης υπέρ περαιτέρω έρευνας σχετικά με τη μέθοδο δοκιμών για το περιεχόμενο των εκπομπών καπνού, μεταξύ άλλων μέσω της μεθόδου WHO-Intense, και τάσσεται υπέρ της εφαρμογής των συστάσεων του ΠΟΥ με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας.

6.4. Παρότι η ΕΕ θα πρέπει να αποφύγει την υπερβολική εξάρτηση από ξένες χώρες σε στρατηγικούς τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, η διεθνής οικονομική συνεργασία είναι απαραίτητη για τη διαθεσιμότητα ασφαλών φαρμάκων, εξοπλισμού και άλλων αγαθών που απαιτούνται για τη θεραπεία του καρκίνου. Το εμπόριο πρέπει να είναι ανοικτό όσον αφορά τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού του τομέα της υγείας και η ΕΕ πρέπει να καταπολεμήσει κάθε είδους προστατευτισμό μεταξύ των κρατών μελών ή παγκοσμίως. Οι λύσεις για τον καρκίνο παρέχουν επίσης στις ευρωπαϊκές εταιρείες σημαντικές εξαγωγικές ευκαιρίες, οι οποίες πρέπει να προωθηθούν προκειμένου να ανταποκριθούν στην παγκόσμια ζήτηση για λύσεις που σχετίζονται με την υγεία.

7. Δραστηριότητες προαγωγής της υγείας και επικοινωνία

7.1. Η ΕΟΚΕ εκτιμά τον ισχυρό δεσμό μεταξύ της ποιότητας του περιβάλλοντος και του υγιεινού τρόπου ζωής και διατροφής ως παραγόντων μείωσης της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου. Τα κράτη μέλη, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και τις ΟΚΠ, πρέπει να εξηγούν και να προάγουν το ρόλο των υψηλής ποιότητας τροφίμων, του καθαρού νερού και του αέρα στην πρόληψη του καρκίνου και άλλων ασθενειών. Πρέπει επίσης να ενώσουν τις δυνάμεις τους προκειμένου να εκπαιδεύουν και να ενθαρρύνουν τους πολίτες να ακολουθούν υγιή τρόπο ζωής και να αποφεύγουν τους κινδύνους, καθώς αυτός είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί η έκθεση των παιδιών σε καρκινογόνους παράγοντες. Θα πρέπει επίσης να παρέχονται περισσότερες γνώσεις σχετικά με θέματα καρκίνου στα σχολεία και μέσω εκστρατειών στα παραδοσιακά μέσα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

7.2. Υπάρχει ανάγκη ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με έναν υγιεινό τρόπο ζωής, όπως και ακριβούς ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με καλύτερες εναλλακτικές δυνατότητες, καθώς και την πρόληψη, τη θεραπεία και τη φροντίδα των καρκινοπαθών, των επιζώντων και των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο καρκίνου.

7.3. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το επίπεδο ευαισθητοποίησης σε θέματα υγείας ποικίλλει μεταξύ των περιφερειών και ότι οι αλλαγές στον τομέα αυτό πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα τοπικά έθιμα.

7.4. Δεδομένου ότι η συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων διαδραματίζει καίριο ρόλο στον χώρο εργασίας, η ΕΟΚΕ ζητά τη διεξαγωγή πανευρωπαϊκών εκστρατειών για την αύξηση της ευαισθητοποίησης των εργαζομένων και των εργοδοτών όσον αφορά τα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης του καρκίνου στον χώρο εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών και της παροχής εργαλείων και κατάρτισης.

7.5. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι το σχέδιο έχει μεγάλες δυνατότητες για την κάλυψη των αναγκών υγείας των Ευρωπαίων. Η επικοινωνία –για να καταστεί το σχέδιο και τα μέτρα του κατανοητά και αξιόπιστα για τους Ευρωπαίους πολίτες– θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην επιτυχία του σχεδίου και στην επίτευξη των στόχων του.

8. Παρακολούθηση της στρατηγικής

8.1. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να συγκεντρωθούν πολλά στοιχεία για να αρθούν τυχόν αμφιβολίες σχετικά με την προοπτική της αποτελεσματικής εφαρμογής του σχεδίου. Ο γενικός και μη δεσμευτικός χαρακτήρας του σχεδίου δεν εγγυάται την αποτελεσματική εφαρμογή του και την αποτελεσματικότερη και περιφερειοποιημένη αντιμετώπιση του αυξανόμενου άχθους του καρκίνου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά να σχεδιαστούν διάφορα μέσα που θα προετοιμάσουν το έδαφος για την αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου σύμφωνα με τις εθνικές ιδιαιτερότητες και πρακτικές.

8.2. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης τη στενή συμμετοχή των παρόχων τεχνολογιών και λύσεων υγείας, των κοινωνικών εταίρων και των ΟΚΠ στην περαιτέρω ανάπτυξη και παρακολούθηση του σχεδίου, με ευρεία, χωρίς αποκλεισμούς, εκπροσώπηση διαφόρων τομέων. Αυτό είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την κατάρτιση των αντίστοιχων εθνικών σχεδίων δράσης.

Βρυξέλλες, 9 Ιουνίου 2021. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2014/40/ΕΕ

(2) Μια πολύ σημαντική πτυχή συνίσταται στη διατήρηση των προσπαθειών εξάλειψης της χρήσης επικίνδυνου αμιάντου — Βλέπε τις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ ΕΕ C 251 της 31.7.2015, σ. 13 και ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 56.

(3) Institute for Health Metrics and Evaluation (Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης της Υγείας) αποτελέσματα GBD (παγκόσμια επιβάρυνση λόγω ασθενειών/Global Burden of Disease) 2016.

(4) Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2014/40/ΕΕ