ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΟ 2001

Συντομογραφίες

CAMEL // Capital, assets, management, earnings, liquidity: κεφαλαιουχική επάρκεια, ποιότητα περιουσιακών στοιχείων, ικανότητα της διευθύνσεως, κέρδη, ρευστότητα (παράμετροι που χρησιμοποιούνται στο διεθνές τραπεζικό σύστημα για την αξιολόγηση τραπεζών)

ΚΝΣ // Καθεστώς Νομισματικού Συμβουλίου (Currency Board Arrangement)

ΧΚΑΕ // Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης

ΔΤΚ // Δείκτης Τιμών Καταναλωτή

DEM // Γερμανικό μάρκο

ΕΚ // Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΔΧΔ // Διευρυμένη Χρηματοδοτική Διευκόλυνση (Extended Fund Facility)

ΕΤΕπ // Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

ΕΧΔΔΠ // Ενισχυμένη Χρηματοδοτική Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής (Enhanced Structural Adjustment Facility)

ΕΕ // Ευρωπαϊκή Ένωση

EUR // Ευρώ

ΑΞΕ // Άμεσες Ξένες Επενδύσεις

ΔΔΠΧΕ // Δάνειο για τη Διαρθρωτική Προσαρμογή του Χρηματοπιστωτικού Τομέα και των Επιχειρήσεων

ΟΔΓ // Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας

ΠΓΔΜ // Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

ΑΕΠ // Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

ΔΧΙ // Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα

ΔΝΤ // Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

ΜΧΣ // Μακροοικονομική Χρηματοδοτική Συνδρομή

ΝΑΚ // Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

PRGF // Μείωση της Φτώχειας και Διευκόλυνση της Ανάπτυξης (επισήμως ΕΧΔΔΠ - Ενισχυμένη Χρηματοδοτική Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής)

ΣΣΣ // Συμφωνία Σύνδεσης και Σταθεροποίησης

ΧΔΔΠ // Χρηματοδοτική Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής (Structural Adjustment Facility)

SBA // Συμφωνία Stand-By

USD // Δολάριο Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής

ΦΠΑ // Φόρος Προστιθέμενης Αξίας

ΠΟΕ // Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

II. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

1. Το πλαίσιο

2. Πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής το 2001

α) Νέες αποφάσεις

β) Εκταμιεύσεις

γ) Αποπληρωμές και εκταμιευθείσες συνδρομές

3. Τάσεις και προοπτικές της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

4. Κατανομή των επιβαρύνσεων

III. ΑΛΒΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

IV. ΑΡΜΕΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής

V. ΒΟΣΝΙΑ - ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VI. ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ (κοσσυφοπεδιο)

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VII. ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ (σερβια και μαυροβουνιο)

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VIII. ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

IX. ΓΕΩΡΓΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής

X. ΜΟΛΔΑΒΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XI. ΡΟΥΜΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XII. ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XIII. ΟΥΚΡΑΝΙΑ

1. Συνοπτικη παρουσιαση

2. Mακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση αξιολογεί την οικονομική κατάσταση, την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και τις προοπτικές των χωρών που έλαβαν μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή το 2001, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην εφαρμογή των συναφών προϋποθέσεων.

Το κεφάλαιο II παρουσιάζει επισκόπηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΚ προς τρίτες χώρες, με ιστορική ανάλυση, συνοπτική παρουσίαση των πράξεων το 2001 και ανάλυση της κατανομής των επιβαρύνσεων μεταξύ των διεθνών χορηγών.

Στα επόμενα κεφάλαια εξετάζονται πτυχές της διαδικασίας μετάβασης προς την οικονομία της αγοράς στις χώρες για τις οποίες είτε το Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής, είτε πραγματοποιήθηκαν εκταμιεύσεις το 2001 για προαποφασισθείσες πράξεις.

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη μακροοικονομική ή την έκτακτη μακροοικονομική συνδρομή προς τρίτες χώρες και αποτελεί συνέχεια των εκθέσεων που υποβλήθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη [1].

[1] Βλέπε τις ακόλουθες ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τον τίτλο «Έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες»:

Το παράρτημα 1 παρουσιάζει πλήρη κατάλογο των πράξεων μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που αποφασίστηκαν από το Συμβούλιο και των αντίστοιχων εκταμιεύσεων ως τα τέλη του 2001. Το παράρτημα 2 συνοψίζει τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή από διμερείς και πολυμερείς χορηγούς προς τις χώρες που είναι αποδέκτες της κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Τέλος, στο παράρτημα 3 συνοψίζονται επιλεγμένοι μακροοικονομικοί δείκτες.

II. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

1. Το πλαίσιο

Η Μακροοικονομική Χρηματοδοτική Συνδρομή (ΜΧΣ) στηρίζει τις προσπάθειες πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης των δικαιούχων χωρών και υλοποιείται σε συνδυασμό με προγράμματα του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Εξακολουθεί να εμπεριέχει ένα σύνολο αρχών οι οποίες επισημαίνουν τον έκτακτο χαρακτήρα αυτής της συνδρομής, τη συμπληρωματικότητά της σε σχέση με τις χρηματοδοτήσεις που παρέχουν τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΔΧΙ) και τους μακροοικονομικούς όρους στους οποίους υπόκεινται. Ειδικότερα, η ΜΧΣ της Κοινότητας στήριξε τις προσπάθειες των δικαιούχων χωρών να υλοποιήσουν οικονομικές μεταρρυθμίσεις και διαρθρωτικές αλλαγές. Σε στενή συνεργασία με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, η συνδρομή αυτή στήριξε πολιτικές προσαρμοσμένες στις ειδικές ανάγκες της κάθε χώρας, με γενικό στόχο τη σταθεροποίηση της δημοσιονομικής κατάστασης και την καθιέρωση οικονομιών της ελεύθερης αγοράς. Η Επιτροπή υλοποιεί τη συνδρομή αυτού του τύπου σε συνεργασία με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή.

2. Πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής το 2001

α) Νέες αποφάσεις

Τα έτη 1999 και 2000 υπήρξαν έτη ενισχυμένης ΜΧΣ στις βαλκανικές χώρες, εφόσον, λόγω των αυξημένων δυσκολιών του ισοζυγίου πληρωμών και της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο, το Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση επτά χρηματοδοτήσεων ανώτατου ποσού 515 εκατ. ευρώ στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), το Κοσσυφοπέδιο και το Μαυροβούνιο. Το 2001, αυτή η αύξηση των χρηματοδοτήσεων στην περιοχή των Βαλκανίων επιβεβαιώθηκε με τη χορήγηση ουσιαστικής συνδρομής στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο). Το Συμβούλιο αποφάσισε, τον Ιούλιο του 2001, να χορηγήσει συνολικό ποσό 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 225 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου και τα 75 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης, μετά τις δημοκρατικές αλλαγές σε αυτή τη χώρα. Τον Δεκέμβριο του 2001, το Συμβούλιο αναθεώρησε την εν λόγω απόφαση, αυξάνοντας το συνολικό ποσό της συνδρομής σε 345 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 120 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης. Τον Ιούνιο, αποφασίστηκε να χορηγηθεί συμπληρωματική μη επιστρεπτέα ενίσχυση 30 εκατ. ευρώ στο Κοσσυφοπέδιο. Τον Δεκέμβριο, ακολούθησε η χορήγηση μη επιστρεπτέας ενίσχυσης 18 εκατ. ευρώ στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ).

β) Εκταμιεύσεις

Οι εκταμιεύσεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ανήλθαν συνολικά σε 392 εκατ. ευρώ το 2001, στα οποία δεν περιλαμβάνονται μη επιστρεπτέες ενισχύσεις 5,5 εκατ. ευρώ για την Αρμενία και 40 εκατ. ευρώ για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο) που εκταμιεύθηκαν βάσει των διαδικασιών οι οποίες κινήθηκαν το 2001 αλλά εγκρίθηκαν τον Ιανουάριο του 2002. Οι εκταμιεύσεις αυτές αποτελούνταν από 15 εκατ. ευρώ για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Κοσσυφοπέδιο), 260 εκατ. ευρώ για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο), 15 εκατ. ευρώ για τη Βοσνία, 22 εκατ. ευρώ για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και 6 εκατ. ευρώ για τη Γεωργία. Τον Μάρτιο του 2001, το Τατζικιστάν εξόφλησε τις καθυστερημένες οφειλές του των 78,8 εκατ. ευρώ προς την Κοινότητα. Στη συνέχεια έλαβε νέα συνδρομή 95 εκατ. ευρώ που αποτελείται από δάνειο 60 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέες ενισχύσεις οι οποίες θα εκταμιευθούν σε διάστημα πέντε ετών. Από αυτή τη συνολική συνδρομή, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2000, μη επιστρεπτέα ενίσχυση 14 εκατ. ευρώ και δάνειο 60 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκαν το 2001.

Από το εκταμιευθέν ποσό των 392 εκατ. ευρώ, τα 95 εκατ. ευρώ είχαν τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Αυτές χορηγήθηκαν στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (10 εκατ. ευρώ), την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Κοσσυφοπέδιο) (15 εκατ. ευρώ), τη Βοσνία (15 εκατ. ευρώ), την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο) (35 εκατ. ευρώ), τη Γεωργία (6 εκατ. ευρώ) και το Τατζικιστάν (14 εκατ. ευρώ). Το υπόλοιπο ποσό της συνδρομής χορηγήθηκε υπό μορφή δανείων: για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (12 εκατ. ευρώ), την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο) (225 εκατ. ευρώ) και για το Τατζικιστάν (60 εκατ. ευρώ).

γ) Αποπληρωμές και εκταμιευθείσες συνδρομές

Ορισμένες πράξεις ΜΧΣ που είχαν αποφασισθεί κατά τα πρώτα έτη της δεκαετίας του `90 δεν είχαν αποπληρωθεί εξ` ολοκλήρου, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί. Αυτό οφειλόταν είτε στη βελτίωση των όρων της εξωτερικής χρηματοδότησης (όπως συνέβη στην περίπτωση της Ουγγαρίας, των χωρών της Βαλτικής, της Σλοβακίας και της Αλγερίας) ή σε δυσμενή πολιτική συγκυρία (Λευκορωσία). Στις περιπτώσεις αυτές, δεν ισχύει πλέον το πρόγραμμα εκταμίευσης των υπολοίπων δόσεων. Όσον αφορά τις ενέργειες που αποφασίστηκαν πρόσφατα, η εφαρμογή τους, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθυστέρησε επειδή επιβραδύνθηκε η διαδικασία μεταρρυθμίσεων (Ρουμανία, Γεωργία). Στην περίπτωση της Αλβανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, οι εξελίξεις ανάγκασαν την Επιτροπή να επανεξετάσει τους όρους των υφισταμένων πράξεων της συνδρομής. Οι πράξεις αυτές θα ήταν δυνατό να επανεξετασθούν ή να αντικατασταθούν με νέα αναθεωρημένα ποσά συνδρομής, ενδεχομένως κατά τη διάρκεια του 2002. Η τελευταία στήλη του παραρτήματος 1 παρουσιάζει λεπτομερή στοιχεία όσον αφορά τα εκταμιευθέντα ποσά.

3. Τάσεις και προοπτικές της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας έχει στόχο να στηρίξει τη μακροοικονομική σταθεροποίηση των δικαιούχων χωρών και να μετριάσει τις δυσκολίες στο ισοζύγιο πληρωμών τους. Διαδραματίζει επίσης πολύ χρήσιμο ρόλο στην προώθηση της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Με την πάροδο των ετών, αυξήθηκε ο αριθμός των χωρών στις οποίες η Κοινότητα έκρινε σκόπιμο να χορηγήσει παρόμοια συνδρομή, εφόσον όλο και περισσότερες γειτονικές χώρες της ΕΕ ανέλαβαν τη δέσμευση να εφαρμόσουν αυστηρά προγράμματα οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η εξέλιξη αυτή μετέβαλε τη γεωγραφική κατανομή της συνδρομής σε σχέση με τα πρώτα έτη, όταν οι περισσότερες δικαιούχες χώρες ήταν χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Λόγω των συγκρούσεων στα Δυτικά Βαλκάνια, και ειδικότερα της σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο το 1999 και των πολιτικών αλλαγών στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο), οι αποφάσεις του Συμβουλίου κατά την περίοδο 1999-2001 παρουσίασαν σαφή τάση για σχετική αύξηση της ΜΧΣ προς τις χώρες των Βαλκανίων.

Από τις τρεις αποφάσεις για τη χορήγηση ΜΧΣ οι οποίες ελήφθησαν το 2001, οι δύο αφορούσαν συνήθεις πράξεις στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών, ενώ η τρίτη είχε απλώς στόχο τη δημοσιονομική στήριξη της δικαιούχου οντότητας. Αυτή η δημοσιονομική στήριξη αποφασίστηκε για το Κοσσυφοπέδιο, το οποίο δεν ήταν δυνατό να λάβει ενίσχυση στο πλαίσιο οικονομικού προγράμματος χρηματοδοτούμενου από το ΔΝΤ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των αποφάσεων της περιόδου 2000-2001 ήταν η σημαντική αύξηση του μεριδίου των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων επί του αποφασισθέντος συνολικού ποσού: 43% έναντι 6% κατά την περίοδο 1990-1999. Η νέα αναλογία μη επιστρεπτέων ενισχύσεων / δανείων στο πλαίσιο της χορηγούμενης συνδρομής αντανακλά την εκτίμηση των οργάνων της ΕΕ ως προς τον σχετικό βαθμό φτώχειας των δικαιούχων χωρών και της περιορισμένης ικανότητάς τους για την εξυπηρέτηση του χρέους. Όπως παρατηρήθηκε ήδη το 1999 και το 2000, η ΜΧΣ δεν αποσκοπεί μόνο στη στήριξη της μακροοικονομικής σταθεροποίησης και του ισοζυγίου πληρωμών, αλλά αποτελεί πολύ χρήσιμο μέσο για τη στήριξη του κυβερνητικού προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Κατά συνέπεια, η ΜΧΣ έχει συνδυαστεί αποτελεσματικά με τη βοήθεια που χορηγείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare/Ispa, Tacis ή Obnova/Cards, έτσι ώστε να ενισχυθεί η θεσμική ικανότητα που ήταν απόλυτα απαραίτητη για την επιτυχία της διαδικασίας διαρθρωτικής μεταρρύθμισης.

Οι πίνακες 1 και 2 και τα συνοδευτικά διαγράμματά τους 1α και 2α απεικονίζουν τον έκτακτο χαρακτήρα της ΜΧΣ της ΕΚ. Οι σημαντικότερες πράξεις ΜΧΣ αποφασίστηκαν και εκταμιεύτηκαν τα έτη αμέσως μετά τις αλλαγές των πολιτικών και οικονομικών συστημάτων των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στη συνέχεια, οι διακυμάνσεις των ποσών της ΜΧΣ αντικατοπτρίζουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται κατά περίπτωση βάσει αξιολόγησης της μακροοικονομικής κατάστασης και των αναγκών χρηματοδότησης των εν δυνάμει δικαιούχων χωρών. Το διάγραμμα 1α για τις πράξεις που αποφασίστηκαν κατά την περίοδο από το 1990 έως το 2001 (και αφορούν συνολικό ποσό 5,8 δισεκατ. ευρώ) και το διάγραμμα 2α για τα ποσά που έχουν πράγματι εκταμιευτεί (και ανέχονται συνολικά σε 4,7 δισεκατ. ευρώ) παρουσιάζει τον υψηλό βαθμό συγκέντρωσης της συνδρομής στις υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ ΧΚΑΕ (αντιπροσωπεύουν το 57% περίπου της συνολικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής κατά την τελευταία δεκαετία). Εντούτοις, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τις χώρες αυτές μειωνόταν σταδιακά, παράλληλα με την πρόοδο της διαδικασίας μακροοικονομικής προσαρμογής και μεταρρύθμισης. Πιο πρόσφατα, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή χορηγείται κυρίως στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων (πράξεις το 1999, 2000 και 2001) και σε ορισμένα ΝΑΚ με χαμηλό εισόδημα. Τα σχετικά χαμηλά ποσά που χορηγούνται στις χώρες της Μεσογείου (αντιπροσωπεύουν το 14% των συνολικών επιτρεπόμενων ποσών, αλλά δεν έχουν εγκριθεί νέα ποσά από το 1996 και μετά) πρέπει να συνεκτιμηθούν με τις άλλες μορφές μακροοικονομικής στήριξης η οποία παρέχεται στις χώρες αυτές (κυρίως τις χρηματοδοτικές διευκολύνσεις διαρθρωτικής προσαρμογής MEDA).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

4. Κατανομή των επιβαρύνσεων

Στο πλαίσιο της διαδικασίας συντονισμού των χορηγών συνδρομής στις ΧΚΑΕ και στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα, οργανώνει συσκέψεις χορηγών στις οποίες αξιολογούνται οι ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης και συμφωνούνται, κατ` αρχήν, οι δυνητικές συνεισφορές των ΔΧΙ και των διμερών χορηγών, περιλαμβανομένης της ΕΚ. Παρόμοια διαδικασία ακολουθείται και για άλλες εν δυνάμει δικαιούχες χώρες, μέσω των συνεδριάσεων της συμβουλευτικής ομάδας που συγκαλούνται με πρωτοβουλία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Το παράρτημα 2 παρουσιάζει συνοπτικά τους πόρους που παρέχουν οι διάφοροι χορηγοί για την κάλυψη των υπόλοιπων αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης των χωρών οι οποίες λαμβάνουν ΜΧΣ της ΕΚ. Το παράρτημα 2.1 παρουσιάζει λεπτομερή στοιχεία ανά δικαιούχο χώρα για το έτος 2001.

Από τότε που θεσπίστηκε η ΜΧΣ, τα ποσά που χορηγεί η ΕΚ παρουσίασαν σημαντικές διακυμάνσεις σε απόλυτες τιμές και σε σχέση με το ύψος της χρηματοδοτικής ενίσχυσης η οποία χορηγείται από τη διεθνή κοινότητα (βλέπε παράρτημα 2 και συναφείς πίνακες στις προηγούμενες εκθέσεις ΜΧΣ).

Αρχικά, η κοινοτική συνδρομή ήταν μεγάλη σε σύγκριση με τη χρηματοδότηση την οποία χορηγούσαν τα ΔΧΙ. Η Κοινότητα συνέβαλε, πράγματι, καθοριστικά, τόσο ως σημαντικός χορηγός αυτών των κεφαλαίων και ως συντονιστής της διμερούς βοήθειας προς τις ΧΚΑΕ μέσω της ομάδας G-24. Εντούτοις, στον βαθμό που τα ΔΧΙ ήταν σταδιακά σε θέση να συγκεντρώνουν περισσότερους πόρους με τη βοήθεια νέων μέσων, το μερίδιό τους στα χορηγούμενα ποσά αυξήθηκε ουσιαστικά μέχρι το 1999..

Ταυτόχρονα, οι χορηγήσεις εξωτερικών πιστωτών, τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών φορέων, είχαν τη μορφή πράξεων μείωσης και εξόφλησης οφειλών, οι οποίες αφορούσαν σημαντικά ποσά το 1991, 1994, 1995 και 2001. Από τις χώρες που λαμβάνουν ΜΧΣ της ΕΚ, αυτές που έλαβαν χρηματοδοτήσεις για τη μείωση του χρέους και για συναφείς σκοπούς ήταν η Αλγερία το 1991 και 1994, η Βουλγαρία το 1991, 1994 και 1997, η Μολδαβία το 1996, η Ουκρανία το 1994, 1995 και 1999 και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Αλβανία το 1999. Το 2000, δεν χορηγήθηκε καμία χρηματοδότηση για την εξυπηρέτηση οφειλών σε χώρα που λαμβάνει ΜΧΣ της ΕΚ. Το 2001, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία και Μαυροβούνιο) επωφελήθηκε από συμφωνία ουσιαστικής μείωσης οφειλών στο πλαίσιο του Ομίλου των Παρισίων.

III. ΑΛΒΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Βάσει του τριετούς προγράμματος του ΔΝΤ που εγκρίθηκε τον Μάϊο του 1998, οι αλβανικές αρχές πέτυχαν περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας: το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ για το 2001 ανήλθε στο 6,5%, ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο από το μέσο ποσοστό ανάπτυξης που σημειώθηκε κατά τα τρία προηγούμενα έτη. το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε περαιτέρω, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε ελαφρά επιδείνωση, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στην αύξηση των εισαγωγών επενδυτικών αγαθών. η συναλλαγματική ισοτιμία του λεκ παρέμεινε ισχυρή έναντι του δολαρίου και ο ετήσιος πληθωρισμός διατηρήθηκε σε χαμηλό επίπεδο (περίπου 3,5%).

Όσον αφορά τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση, σημειώθηκε σχετική πρόοδος. Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ελήφθησαν μέτρα για την ιδιωτικοποίηση της τράπεζας που εξακολουθεί να ανήκει στο κράτος, η οποία εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί το 2002. Στις αρχές του 2001 χορηγήθηκε δεύτερη άδεια GSM (Παγκόσμιο Σύστημα Κινητής Επικοινωνίας). Η πρόοδος όσον αφορά την αναδιάρθρωση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας είναι σύμφωνη με το σχέδιο δράσης που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2000. Σημειώθηκε επίσης σημαντική πρόοδος στον δημοσιονομικό τομέα με την έγκριση του δεύτερου μεσοπρόθεσμου πλαισίου δαπανών που καλύπτει την περίοδο 2002-2004.

Δεν χορηγήθηκε η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 20 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 1999, λόγω της απροθυμίας των αλβανικών αρχών να συνάψουν νέες δανειοληπτικές πράξεις με τους συνήθεις όρους της αγοράς, παρά τη σχετικά ευνοϊκή κατάσταση της χώρας από πλευράς καθαρών συναλλαγματικών διαθεσίμων (ΚΣΔ). Για τον λόγο αυτό, αφαιρέθηκε από τον προγραμματισμό αυτή η συνδρομή. // συνοπτικη παρουσια της οικονομικης μεταρρυθμισης

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι τιμές καθορίζονται σχεδόν πλήρως από την αγορά, με εξαίρεση ορισμένες επιλεγμένες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί στις εισαγωγές. Εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες απαγορεύσεις εξαγωγών. Εφαρμόζονται τέσσερις διαφορετικοί δασμολογικοί συντελεστές (0, 2, 10 και 15%). Η Αλβανία είναι μέλος του ΠΟΕ από τον Σεπτέμβριο του 2000.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Από τον Ιούλιο του 1992 ελεύθερη συναλλαγματική διακύμανση. Το συναλλαγματικό σύστημα είναι σε μεγάλο βαθμό χωρίς περιορισμούς για τις τρέχουσες πράξεις.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Φιλελεύθερη νομοθεσία. Δεν υφίσταται περιορισμός στον επαναπατρισμό κερδών. Αν και επιτρέπεται η πώληση γης σε αλλοδαπούς και παρά την πρόοδο καταγραφής στο κτηματολόγιο, η λειτουργία της κτηματαγοράς δεν είναι ακόμη ικανοποιητική.

// 5. Νομισματική πολιτική

Η νομισματική πολιτική της Κεντρικής Τράπεζας βασίζεται εξ` ολοκλήρου στη χρησιμοποίηση των έμμεσων μέσων, μετά την άρση των ελάχιστων επιτοκίων βραχυπρόθεσμων καταθέσεων τον Ιούλιο του 2000. Πλειστηριασμοί κρατικών ομολόγων (3, 6, 12 μηνών).

// 6. Δημόσια οικονομικά

Ο ΦΠΑ εισήχθη τον Ιούλιο του 1996 και αναμορφώθηκε τον Οκτώβριο του 1997. Τον Ιούνιο του 2001 επικαιροποιήθηκε, για την περίοδο 2002-2004, το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δαπανών (ΜΠΔ) που καθορίστηκε τον Δεκέμβριο του 2000.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων

Η ιδιωτικοποίηση της καλλιεργήσιμης γης έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης ΜΜΕ του 1997. Η πρώτη σε μέγεθος κρατική επιχείρηση στρατηγικής σημασίας (AMC) ιδιωτικοποιήθηκε το 2000. Δημιουργήθηκε χρηματιστήριο τον Μάρτιο του 1996.

// 8. Μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα

Το τραπεζικό σύστημα κυριαρχείται από μία μεγάλη τράπεζα, που παραμένει υπό κρατικό έλεγχο, την Τράπεζα Καταθέσεων Ταμιευτηρίου, η οποία θα ιδιωτικοποιηθεί το 2002.

//

2. Μακροοικονομική επίδοση

Από το 1998 και μετά, οι αλβανικές αρχές εφαρμόζουν ένα συνεκτικό μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα μακροοικονομικής και διαρθρωτικής προσαρμογής, το οποίο χρηματοδοτείται από το ΔΝΤ στο πλαίσιο Προγράμματος Μείωσης της Φτώχειας και Διευκόλυνσης της Ανάπτυξης (PRGF, πρώην ΕΧΔΔΠ). Η επιτυχής ανάκαμψη που άρχισε το 1998 συνεχίστηκε το 1999 και το 2000, με αύξηση του ΑΕΠ κατά 7,3% και 7,7% αντίστοιχα. Ο ετήσιος πληθωρισμός στο τέλος του 2000 παρέμεινε υπό έλεγχο στο 4,5%, ενώ μειώθηκε περισσότερο το δημοσιονομικό έλλειμμα με εσωτερική χρηματοδότηση και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε στο 7% του ΑΕΠ.

Λόγω της ασθενούς αύξησης της γεωργικής παραγωγής και της επιδείνωσης του ηλεκτρικού εφοδιασμού, η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ το 2001 περιορίστηκε στο 6,5% έναντι του μέσου ποσοστού ανάπτυξης 7-8% κατά τα προηγούμενα τρία έτη. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στους τομείς των μεταφορών και των υπηρεσιών. Η ανάπτυξη της Αλβανίας είχε επίσης θετική επίπτωση στο ποσοστό ανεργίας, το οποίο μειώθηκε από 17% περίπου τον Δεκέμβριο του 2000 στο 14,5% περίπου τον Δεκέμβριο του 2001, γεγονός που οφείλεται ενδεχομένως και στους αυξημένους ελέγχους των επιχειρήσεων και της παραοικονομίας. Η εφαρμογή σχετικά περιοριστικής νομισματικής πολιτικής, σε συνδυασμό με σημαντικές αυξήσεις της παραγωγικότητας, συνέβαλαν στο να διατηρηθεί ο πληθωρισμός υπό έλεγχο. Παρά τις πληθωριστικές πιέσεις οι οποίες προκλήθηκαν από την κρίση στη γειτονική ΠΓΔΜ και από τις δημόσιες δαπάνες για τις εκλογές, ο πληθωρισμός περιορίστηκε στο 3,5% τον Δεκέμβριο (σε ετήσια βάση).

Εάν ληφθούν υπόψη οι τροποποιήσεις του προϋπολογισμού του 2001 λόγω της ενεργειακής κρίσης και των πρόσθετων επιδοτήσεων για εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, η δημοσιονομική επίδοση το 2001 ήταν σε γενικές γραμμές σύμφωνη με τις προβλέψεις, αν και τα έσοδα και τα έξοδα ήταν χαμηλότερα από τα προβλεφθέντα. Το συνολικό έλλειμμα εκτιμάται ότι θα κυμανθεί γύρω στο 9% του ΑΕΠ σε παρόμοιο επίπεδο με αυτό του 2000. Η εξωτερική χρηματοδότηση του ελλείμματος, η οποία είχε κυρίως τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων ή δανείων με ευνοϊκούς όρους, αντιπροσώπευε περίπου το 4% του ΑΕΠ, η εσωτερική χρηματοδότηση το 3% περίπου, ενώ τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις αντιπροσωπεύουν το υπόλοιπο 2%.

Όπως παρατηρείται συνήθως από τότε που άρχισε η διαδικασία μετάβασης, οι μεγάλες εισροές εμβασμάτων από Αλβανούς που ζουν στο εξωτερικό -εκτιμώνται σε περίπου 470 εκατ. USD το 2001- αντιστάθμισαν εν μέρει το επίσημο εμπορικό έλλειμμα, το οποίο αναφέρεται, ωστόσο, ότι αυξήθηκε λόγω των μεγάλων εισαγωγών μηχανολογικού εξοπλισμού επενδύσεων και του αυστηρότερου τελωνειακού ελέγχου. Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα παρουσιάσει ελαφρά επιδείνωση (7,4% του ΑΕΠ, έναντι 7% το 2000). Το 2001 αυξήθηκαν οι άμεσες ξένες επενδύσεις, που συνέβαλε στο να αυξηθούν περαιτέρω τα συναλλαγματικά αποθέματα (σε 737 εκατ. USD στα τέλη του 2001, που αντιστοιχούν σε αξία εισαγωγών 4,7 μηνών, έναντι 608 εκατ. USD που αντιστοιχούσαν σε αξία εισαγωγών 4,3 μηνών στο τέλος του 2000). Ο χαμηλός πληθωρισμός σε συνδυασμό με το σχετικά ικανοποιητικό επίπεδο συναλλαγματικών αποθεμάτων συνέβαλε στη σταθερότητα της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος: κατά την τελευταία διετία, η υποτίμηση του λεκ έναντι του δολαρίου ήταν μόνο περιορισμένη, ενώ το νόμισμα παραμένει σχετικά σταθερό έναντι του ευρώ. Στο τέλος του 2001, το εξωτερικό χρέος, περιλαμβανομένων των καθυστερούμενων οφειλών, ανήλθε σε 1,19 δισεκατ. USD, που αντιστοιχεί περίπου στο 29% του ΑΕΠ, ποσοστό πολύ χαμηλό σε σύγκριση με ορισμένες άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, και εκτιμάται ότι θα σταθεροποιηθεί σε αυτό το επίπεδο κατά τα επόμενα έτη.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Το 2001 επιτεύχθηκε μεγαλύτερη πρόοδος στον τομέα της ιδιωτικοποίησης και αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων. Μετά την πώληση της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας AMC, τον Ιούλιο του 2000, χορηγήθηκε δεύτερη άδεια GSM τον Αύγουστο του 2001 σε μια βρετανο-ελληνική κοινοπραξία (η οποία συμβάλλει στην αύξηση των ΑΞΕ). Τον Μάϊο του 2001, το αλβανικό Κοινοβούλιο ψήφισε το νόμο για την ιδιωτικοποίηση του φορέα σταθερής τηλεφωνίας, της Albtelekom, η οποία εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί στα τέλη του 2002. Από τον Σεπτέμβριο του 2001, η πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την αναδιάρθρωση του τομέα ηλεκτροπαραγωγής, περιλαμβανομένης της εταιρείας ηλεκτροπαραγωγής KESH, ήταν σε μεγάλο βαθμό σύμφωνη με το σχέδιο δράσης που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2000. Έχουν ληφθεί επίσης μέτρα για την ιδιωτικοποίηση της πετρελαϊκής εταιρείας Servcom.

Η ιδιωτικοποίηση της Εθνικής Εμπορικής Τράπεζας τον Οκτώβριο του 2000 δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ιδιωτικοποίηση της άλλης, της μεγαλύτερης, τράπεζας της χώρας που εξακολουθεί να κατέχεται από το δημόσιο, της Τράπεζας Καταθέσεων Ταμιευτηρίου (SB). Μετά την ψήφιση από το Κοινοβούλιο του απαραίτητου νόμου περί ιδιωτικοποιήσεων και τη λήψη άλλων προπαρασκευαστικών μέτρων, αναγγέλθηκε, τον Ιούνιο του 2001, η προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού για την ιδιωτικοποίησή της. Εντούτοις, μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου και λόγω της συνεχιζόμενης αναταραχής στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, καθυστέρησε η διαδικασία ιδιωτικοποίησης. Το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα περιλαμβάνει τη σύνταξη καταλόγου προεπιλογής ενδιαφερομένων τραπεζών μέχρι τέλος Μαρτίου 2002 και την επιλογή του αγοραστή μέχρι το τέλος του Ιουνίου. Στο μεταξύ, έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να μειωθεί η δεσπόζουσα θέση της SB στην αγορά, μέσω της μεταφοράς 70 γραφείων πληρωμής συντάξεων στην Albapost, και της ανάθεσης των δημοσιονομικών λειτουργιών της SB στην περιοχή του Ελμπασάν, μέσω πλειστηριασμών, στη γερμανική τράπεζα FEFAD.

Όσον αφορά την ελευθέρωση του εμπορίου, δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί στις εισαγωγές και παραμένουν ελάχιστοι περιορισμοί στις εξαγωγές (δορές και δέρματα και θραύσματα μετάλλων και ορισμένα προϊόντα ξυλείας). Από τον Ιανουάριο του 2001, ο ανώτατος δασμολογικός συντελεστής στις εισαγωγές μειώθηκε στο 15%, που αντιπροσωπεύει σημαντική μείωση σε σχέση με το 1999 (20%) και το 2000 (18%).

Έχουν ληφθεί επίσης ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και του επενδυτικού κλίματος. Το 2001 εκδόθηκε νόμος περί πτωχεύσεων, που είναι σύμφωνος με το νόμο για την εξασφάλιση των απαιτήσεων, καθώς και νόμος περί εγγύησης των καταθέσεων. Λειτουργεί πλέον το Κτηματολόγιο. Καταβάλλονται προσπάθειες για να βελτιωθεί περαιτέρω το νομικό πλαίσιο και για την ενθάρρυνση των εγχώριων και ξένων επενδύσεων. Σχεδιάζεται για το 2002 η δημιουργία οργανισμού που θα παρέχει διευκολύνσεις «άμεσης εξυπηρέτησης» για επενδυτές και πληροφορίες για παροχή πιστώσεων. Ο νόμος για την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2001 και νόμος για διαμεσολάβηση σε επιχειρηματικές διαφορές αναμενόταν να εγκριθεί πριν από το τέλος του 2001. Όμως, παρά τις εν λόγω πρωτοβουλίες, οι τρέχουσες ελλείψεις του δικαστικού σώματος και των υπηρεσιών της Αλβανίας που είναι αρμόδιες για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, καθώς και οι πολυάριθμες περιπτώσεις δωροδοκίας, εμποδίζουν την πραγματική ανάπτυξη των επενδύσεων. Πρέπει να βελτιωθούν βασικές νομοθετικές διατάξεις για να διευκολυνθεί η σωστή εφαρμογή και επιβολή της νομοθεσίας.

Στον δημοσιονομικό τομέα, το Πλαίσιο Μεσοπρόθεσμων Δαπανών (ΠΜΠΔ), που σχεδιάστηκε για πρώτη φορά το 2000, επικαιροποιήθηκε και βελτιώθηκε τον Ιούνιο του 2001 για την περίοδο 2002-2004, στο πλαίσιο της χρηματοδοτούμενης από τη Διεθνή Τράπεζα στρατηγικής ανάπτυξης και μείωσης της φτώχειας (ΣΑΜΦ). Το ΠΜΠΔ και η ΣΑΜΦ παρέχουν ισχυρό πλαίσιο για την προετοιμασία του προϋπολογισμού του 2002, με σαφή καθορισμό προτεραιοτήτων για τις δαπάνες.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από το ΔΝΤ τριετούς προγράμματος PRGF, το οποίο εγκρίθηκε τον Μάϊο του 1998, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 22 Απριλίου 1999, να χορηγήσει στην Αλβανία μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 20 εκατ. ευρώ. Σε αντίθεση με τις δύο προηγούμενες ενέργειες μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (μη επιστρεπτέα ενίσχυση 70 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε το 1992 και μη επιστρεπτέα ενίσχυση 35 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε το 1994), η παρούσα συνδρομή αποφασίστηκε ότι θα είχε τη μορφή δανείου.

Όμως, το 1999 και το 2000, η Κοινότητα στήριξε το πρόγραμμα βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης προσαρμογής και μεταρρυθμίσεων της Αλβανίας με ειδική δημοσιονομική ενίσχυση: 14,5 εκατ. ευρώ μέσω της ειδικής συνδρομής του PHARE και 5 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο των προγραμμάτων επισιτιστικής βοήθειας της ΕΚ. Για να βοηθήσει τη χώρα να αντιμετωπίσει τα έξοδα που συνδέονταν με την παρουσία προσφύγων κατά τη διάρκεια της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου, η Επιτροπή χορήγησε επίσης στην Αλβανία έκτακτη δημοσιονομική στήριξη υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 33 εκατ. ευρώ περίπου.

Σε αυτό το πλαίσιο, και με βάση την ευνοϊκή κατάσταση της χώρας από πλευράς καθαρών συναλλαγματικών διαθεσίμων, οι αλβανικές αρχές δήλωσαν ότι δεν επιθυμούσαν να λάβουν κοινοτική μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή υπό τη μορφή δανείου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει αποπρογραμματίσει αυτή τη συνδρομή.

IV. ΑΡΜΕΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Η οικονομία της Αρμενίας παρουσίασε άνευ προηγουμένου υψηλό ποσοστό ανάπτυξης το 2001. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ ήταν 9,6% (έναντι 6% το 2000). Κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης ήταν η γεωργία, ο κλάδος των κατασκευών και οι υπηρεσίες. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 14%, ενώ οι εισαγωγές παρέμειναν αμετάβλητες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε στο 11% του ΑΕΠ περίπου (έναντι 14,5% το 2000). Τα έσοδα του προϋπολογισμού αυξήθηκαν, διότι βελτιώθηκε η είσπραξη φόρων, αλλά ο δείκτης φορολογικής επιβάρυνσης προς το ΑΕΠ μειώθηκε

Το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Ιούλιο του 2001 κατάλογο με περισσότερες από 900 εταιρείες για ιδιωτικοποίηση κατά την επόμενη τριετία, στις οποίες περιλαμβάνονται εξορυκτικές, μεταλλευτικές και ενεργειακές επιχειρήσεις. Όμως, η έλλειψη ενδιαφέροντος από ξένους επενδυτές σε μια δυσμενή επενδυτική συγκυρία καθυστέρησε τις διαδικασίες διαγωνισμών και διαπραγματεύσεων.

Το συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε τριετή συμφωνία για την Αρμενία, στο πλαίσιο προγράμματος μείωσης της φτώχειας και διευκόλυνσης της ανάπτυξης (PRGF), 87 εκατ. USD περίπου, εκ των οποίων ποσό 13 εκατ. USD εκταμιεύτηκε το 2001.

Η Επιτροπή έκρινε, τον Ιούνιο του 2001, ότι η Αρμενία σημείωσε ουσιαστική πρόοδο ως προς την ικανοποίηση των όρων για την εκταμίευση της δόσης της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης που είχε προγραμματισθεί για το 2001. Η εκταμίευση πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2002. // συνοπτικη παρουσιαση των οικονομικων μεταρρυθμισεων

1. // 1. Ελευθέρωση των τιμών

Δεν υφίστανται διοικητικά ελεγχόμενες τιμές, εκτός του τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

1. // 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Φιλελεύθερη εμπορική πολιτική. Απλουστευμένο και σχετικά ανοικτό καθεστώς εισαγωγών με διάρθρωση χαμηλών δασμολογικών συντελεστών. Δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί. Οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση στον ΠΟΕ συνεχίστηκαν το 2001 (δεν έχει ακόμη επιλυθεί το ζήτημα της προστασίας των γεωργικών προϊόντων).

1. // 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Κυμαινόμενη ισοτιμία. Περιορισμένη επίσημη παρέμβαση. Πρόσβαση στο ξένο συνάλλαγμα χωρίς περιορισμό. Η διατραπεζική αγορά κυριαρχεί στο ξένο συνάλλαγμα.

1. // 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Φιλελεύθερη πολιτική έναντι των άμεσων ξένων επενδύσεων, με έλλειψη περιορισμών για τον επαναπατρισμό των κερδών και του κεφαλαίου.

1. // 5. Νομισματική πολιτική

Ο πληθωρισμός διατηρήθηκε σε χαμηλά επίπεδα με τη συνετή νομισματική πολιτική από την Κεντρική Τράπεζα.

1. // 6. Δημόσια οικονομικά

Τα έσοδα του προϋπολογισμού υπολογίζονται σε περίπου 17% του ΑΕΠ το 2001. οι συνολικές δαπάνες εκτιμώνται στο 22% περίπου του ΑΕΠ.

1. // 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων

Το Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Όμως, η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων επιβραδύνθηκε λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος επενδυτών σε δυσμενή συγκυρία για τις επιχειρήσεις. Απέτυχαν οι νέες προσπάθειες, μετά από διεθνή διαγωνισμό, για την ανάθεση της διαχείρισης των εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε ιδιώτες.

1. // 8. Μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα

Η κρατική Τράπεζα Αποταμιεύσεων Ταμιευτηρίου πωλήθηκε σε τοπικούς επενδυτές το 2001. Αυξήθηκαν οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις υφιστάμενες τράπεζες το 2001 και προγραμματίζεται να αυξηθούν περισσότερο κατά τα επόμενα έτη.

1. //

2. Μακροοικονομική επίδοση

Η Αρμενία σημείωσε πρόοδο στον τομέα των μακροοικονομικών πολιτικών, αλλά εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και για τη χρηματοδότησή του βασίζεται σε μεταβιβαστικές πληρωμές και εμβάσματα από τους Αρμενίους της διασποράς. Η αρμενική οικονομία αναπτύσσεται με εντυπωσιακά υψηλό ρυθμό: το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9,6% το 2001 (το υψηλότερο ποσοστό μετά την ανεξαρτησία της χώρας). Λόγω της σχετικής της απομόνωσης από τις διεθνείς αγορές, η τρέχουσα οικονομική κάμψη δεν επηρέασε την Αρμενία. Η ανάπτυξη στηρίζεται τόσο από τις εξαγωγές όσο και από την εγχώρια κατανάλωση. Οι λιανικές πωλήσεις παρουσίασαν αύξηση 13% το 2001. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 14%, ενώ οι εισαγωγές παρέμειναν σχετικά αμετάβλητες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η συνέχιση της αύξησης των εξαγωγών έχει μεγάλη σημασία, διότι η έλλειψη εμπορικών σχέσεων εμπόδισε την επέκταση των εξαγωγών σε περιφερειακές αγορές (λόγω της περιφερειακής απομόνωσης που συνδέεται με την παρατεινόμενη σύγκρουση για το Ναγκόρνο Καραμπάχ). Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (περιλαμβανομένων των επισήμων μεταβιβάσεων) μειώθηκε το 2001 στο 11% περίπου του ΑΕΠ (από 14% του ΑΕΠ το 2000).

Κατά το 2001, τα έσοδα του προϋπολογισμού αυξήθηκαν διότι βελτιώθηκε η είσπραξη φορολογικών εσόδων, αλλά αυτή η θετική εξέλιξη δεν διατηρήθηκε σε όλη τη διάρκεια του έτους και υπήρξαν προβλήματα εκτέλεσης του προϋπολογισμού προς τα τέλη του 2001. Η αύξηση των εσόδων επέτρεψε στην κυβέρνηση να μειώσει τις καθυστερούμενες οφειλές σε συντάξεις. Εντούτοις, ο δείκτης φορολογικής επιβάρυνσης /ΑΕΠ μειώθηκε στο 14,3% το 2001. Δεν σημειώθηκε σημαντική μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης το 2001 και το έλλειμμα εκτιμάται ότι παρέμεινε περίπου στο 5% του ΑΕΠ.

Το 2001 εφαρμόστηκε σταδιακά χαλαρότερη νομισματική πολιτική και ο πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή αυξήθηκε από 0,4% το 2000 σε 2,9% το 2001, ποσοστό που είναι, ωστόσο, χαμηλότερο από την πρόβλεψη του 3,5%. Το αρμενικό νόμισμα, το ντραμ, ήταν σχετικά σταθερό το 2001 με ισοτιμία 560 ντραμ ανά USD. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα εξακολουθούν να κυμαίνονται σε ικανοποιητικά επίπεδα, αντιπροσωπεύοντας αξία εισαγωγών άνω των τριών μηνών. Το εξωτερικό χρέος ανήλθε σε περίπου 860 εκατ. USD (περίπου στο 45% του ΑΕΠ) στις αρχές του 2001 και δεν υπήρξε σημαντική μεταβολή κατά τη διάρκεια του έτους. Η Αρμενία διαπραγματεύθηκε με τη Ρωσία συμφωνία ανταλλαγής χρεών με περιουσιακά στοιχεία για το χρέος της των 94 εκατ. USD. Η συμφωνία θα αρχίσει να ισχύει το 2002.

Το συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε τριετή συμφωνία για την Αρμενία στο πλαίσιο του Προγράμματος μείωσης της φτώχειας και διευκόλυνσης της ανάπτυξης, τον Μάϊο του 2001. Από το συνολικό δάνειο PRGF των περίπου 87 εκατ. USD, το 2001 εκταμιεύθηκε ποσό 13 εκατ. USD. Προς το τέλος του έτους, η Αρμενία αντιμετώπισε προβλήματα να εκπληρώσει τους συμφωνηθέντες στόχους οικονομικής πολιτικής και για τον λόγο αυτό οι περαιτέρω εκταμιεύσεις αναβλήθηκαν για τις αρχές του 2002.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Ο ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων άρχισε να βελτιώνεται το 2001 μετά από επιβράδυνση κατά την περίοδο 1999-2000. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε, τον Ιούλιο του 2001, νέο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων που περιλαμβάνει κατάλογο με περισσότερες από 900 επιχειρήσεις προς ιδιωτικοποίηση σε διάστημα τριών ετών. Ο κατάλογος περιλαμβάνει επιχειρήσεις στον εξορυκτικό, μεταλλευτικό και ενεργειακό τομέα. Ταυτόχρονα, δεν δίνεται πλέον το κύριο βάρος στην ταχεία πώληση, αλλά στην προσέλκυση κατάλληλων στρατηγικών επενδυτών. Εντούτοις, η διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων δεν εξελίσσεται σύμφωνα με τις προσδοκίες. Από τις δεκατέσσερις μεγαλύτερες εταιρείες για τις οποίες υπήρχε στόχος να ιδιωτικοποιηθούν το 2001, πωλήθηκαν οι επτά. Η δυσμενής συγκυρία για επενδύσεις και επιχειρήσεις αποθάρρυνε την εκδήλωση ενδιαφέροντος από το εξωτερικό. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι διεθνείς διαγωνισμοί για την ιδιωτικοποίηση τεσσάρων εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν προσέλκυσαν προσφορές το 2001. Επελέγη η εναλλακτική λύση της συγχώνευσης των τεσσάρων εταιρειών σε μία και η κυβέρνηση άρχισε διαπραγματεύσεις για την εκμίσθωση των εταιρειών διανομής σε φορέα εκμετάλλευσης της αλλοδαπής για τριετή περίοδο. Προετοιμάζεται επίσης η ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ηλεκτροπαραγωγής.

Οι ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις υφιστάμενες τράπεζες αυξήθηκαν για να επιταχυνθεί η ενοποίηση του τραπεζικού τομέα που χαρακτηρίζεται από μεγάλο κατακερματισμό. Η τελευταία τράπεζα που ήταν υπό την πλήρη κατοχή του κράτους, η Τράπεζα Αποταμιεύσεων Ταμιευτηρίου, πωλήθηκε σε όμιλο Αρμενίων επενδυτών το 2001.

Σημειώθηκε πρόοδος ως προς την ευθυγράμμιση των πολιτικών ανταγωνισμού με τους κανόνες της ΕΕ. Έχει τεθεί σε εφαρμογή νέος νόμος πολιτικής ανταγωνισμού και συστάθηκε ανεξάρτητη επιτροπή ανταγωνισμού. Δεν έχει όμως ακόμη τεθεί σε εφαρμογή η νομοθεσία περί πτωχεύσεων.

Έχει επίσης τεθεί σε εφαρμογή ένας νέος νόμος περί της διαφάνειας των περιουσιακών στοιχείων των υψηλόβαθμων δημοσίων υπαλλήλων. Έχει συσταθεί κυβερνητική επιτροπή για την καταπολέμηση της δωροδοκίας, αλλά ο ρυθμός έγκρισης και εφαρμογής νέων μέτρων είναι αργός.

Τον Δεκέμβριο του 2000 τέθηκε σε εφαρμογή νέος φορολογικός κώδικας που θα αντικαταστήσει σταδιακά το καθεστώς φορολογίας επιχειρήσεων με κατ` αποκοπή συντελεστή 20% για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Έχουν επίσης ληφθεί μέτρα για την απλούστευση του φορολογικού κώδικα για τις μικρές επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση διακήρυξε ότι η ανάπτυξη τεχνολογιών της πληροφορίας αποτελεί τη βασική της προτεραιότητα για την ενίσχυση της οικονομίας και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Η Αρμενία διαθέτει ειδικούς εμπειρογνώμονες και πραγματογνωμοσύνη σε αυτό τον τομέα και επιδιώκει να περιορίσει τη «φυγή εγκεφάλων» που έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα.

4. Υλοποίηση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής

Η Αρμενία έλαβε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνδρομή που αποτελείται από δάνειο 28 εκατ. ευρώ (εκταμιεύθηκε το 1998) και συνολική μη επιστρεπτέα ενίσχυση 30 εκατ. ευρώ (που θα εκταμιευθεί κατά την περίοδο 1998-2004). Στους όρους για τη διάθεση της δόσης της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης για το 2001 περιλαμβάνονται η βελτίωση των ποσοστών είσπραξης φορολογικών εσόδων, η ενίσχυση του συστήματος εποπτείας και ελέγχου στον τραπεζικό τομέα, η έκδοση νέου κώδικα ιδιοκτησίας γης, η εκκαθάριση καθυστερούμενων οφειλών για μισθούς και συντάξεις, η εκκαθάριση καθυστερούμενων οφειλών σε προμηθευτές ενέργειας και η προετοιμασία οδηγού για αλλοδαπούς επενδυτές. Αποστολή προσωπικού της Επιτροπής έκρινε, τον Ιούνιο του 2001, ότι η Αρμενία είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο ως προς την ικανοποίηση των μακροοικονομικών και διαρθρωτικών όρων για την εκταμίευση της δόσης των 5,5 εκατ. ευρώ της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης για το 2001. Η εκταμίευση πραγματοποιήθηκε το 2002 βάσει της διαδικασίας που ξεκίνησε το 2001, αφού η Αρμενία μείωσε το χρέος της έναντι της Κοινότητας κατά 7 εκατ. ευρώ, όπως είχε συμφωνηθεί μεταξύ της Επιτροπής και των αρμενικών αρχών.

V. ΒΟΣΝΙΑ - ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Στο πλαίσιο της χρηματοδοτούμενης από το ΔΝΤ Συμφωνίας Stand-By (SBA), η οποία εγκρίθηκε τον Μάϊο του 1998, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη (Β-Ε) σημείωσε σημαντική πρόοδο στη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας, χάρη στην εφαρμογή αυστηρών κανόνων στο πλαίσιο του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου και της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής. Το 2001, ο ρυθμός ανάπτυξης διατηρήθηκε, αν και αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στο 5-6%, σε σχέση με την αρχική εκτίμηση του 8%, και ο πληθωρισμός παρέμεινε υπό έλεγχο (σε ποσοστό περίπου 4,5% το 2001). Το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι μειώθηκε περαιτέρω το 2001, στο 20,8% του ΑΕΠ (έναντι 22,2% το 2000). Το ΔΝΤ ολοκλήρωσε την έκτη και έβδομη επισκόπηση στο πλαίσιο της SBA, στις 10 Μαΐου 2001, και αναμένεται ότι θα εγκριθεί νέα συμφωνία στις αρχές του 2002.

Στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος το 2001 ως προς την ιδιωτικοποίηση μικρών επιχειρήσεων, τη διαχείριση και μεταρρύθμιση των δημοσίων δαπανών, τη μεταρρύθμιση της τελωνειακής διοίκησης και, πρόσφατα, των ιδιωτικοποιήσεων μεγάλων επιχειρήσεων. Εντούτοις, η πρόοδος ήταν μικρότερη στους τομείς της φορολογικής εναρμόνισης, της ιδιωτικοποίησης κρατικών τραπεζών και όσον αφορά τη θέσπιση απλουστευμένου πλαισίου για τις επενδύσεις.

Λόγω της ικανοποιητικής προόδου όσον αφορά τους διαρθρωτικούς όρους τους οποίους επέβαλε η Κοινότητα για τη χορήγηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής της, η Επιτροπή εκταμίευσε την τρίτη και τελευταία δόση μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 15 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2001. // συνοπτικη παρουσιαση των οικονομικων μεταρρυθμισεων

1. // 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι περισσότερες τιμές έχουν ελευθερωθεί, με εξαίρεση ορισμένες επιλεγμένες δημόσιες υπηρεσίες.

1. // 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου (ΣΕΕ) με την Κροατία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2001, βάσει της οποίας οι δασμοί στα εμπορεύματα καταγωγής Β-Ε μειώθηκαν κατά 30% και θα μειωθούν έως και 100% από το 2004 και μετά. Διεξάγονται διαπραγματεύσεις για τη σύναψη παρόμοιων ΣΕΕ με την ΠΓΔΜ, τη Σλοβενία και την ΟΔΓ. Προχωρά η διαδικασία προσχώρησης στον ΠΟΕ, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί το πρώτο εξάμηνο του 2002.

1. // 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Το κοινό νόμισμα, το KM, είναι συνδεδεμένο με το DM/ευρώ βάσει του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου από τον Ιούνιο του 1998 και δεν είχε προβλεφθεί αναθεώρηση της ισοτιμίας σε σχέση με τη μετάβαση στο ευρώ.

1. // 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Αβέβαιο περιβάλλον λόγω του διαφαινόμενου υψηλού κινδύνου και των μη διαφανών πολιτικών. Η Ομοσπονδία θέσπισε, το Νοέμβριο του 2001, νόμο για τις ξένες επενδύσεις, καθιστώντας τη νομοθεσία της συμβατή με τον κρατικό νόμο του 1998 για την πολιτική στον τομέα των ξένων επενδύσεων.

1. // 5. Νομισματική πολιτική

Η Κεντρική Τράπεζα της Β-Ε είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου. Η ΚΤΒΕ και άλλες τράπεζες δεν επιτρέπεται να δανείζουν χρήματα στην κυβέρνηση.

1. // 6. Δημόσια οικονομικά

Αύξηση των μισθών του δημοσίου, επιδοτήσεις και μη βιώσιμα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. Ο κρατικός προϋπολογισμός δεν διασφαλίζεται με ιδίους πόρους και εξαρτάται από τις εισφορές των οντοτήτων. Υπήρξε πρόοδος στο θεσμικό επίπεδο. Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί φορολογική εναρμόνιση μεταξύ των δύο οντοτήτων.

1. // 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Ενώ το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης των μικρών επιχειρήσεων προχώρησε ικανοποιητικά και στις δύο οντότητες, η διαδικασία ιδιωτικοποίησης μεγάλων επιχειρήσεων έχει επιβραδυνθεί και μόνον πρόσφατα υπήρξε νέα ώθηση, χάρη στην εξωτερική τεχνική βοήθεια για τις διαδικασίες διαγωνισμών.

1. // 8. Μεταρρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Το κανονιστικό πλαίσιο για τον τραπεζικό τομέα έχει καθοριστεί και στις δύο οντότητες, αλλά η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ή εκκαθάρισης κρατικών τραπεζών είναι περισσότερο αργή από ό,τι αναμενόταν. Η μεταρρύθμιση του συστήματος πληρωμών έχει προχωρήσει ικανοποιητικά, με το επίσημο κλείσιμο των γραφείων πληρωμών, τη μεταβίβαση των λειτουργιών τους στον τραπεζικό τομέα και τη δημιουργία κεντρικού γραφείου συμψηφισμού.

1. //

2. Μακροοικονομική επίδοση

Το Νοέμβριο του 2000 πραγματοποιήθηκαν βουλευτικές εκλογές. Όμως, χρειάστηκαν μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις και η παρέμβαση του OHR για να σχηματισθούν κυβερνήσεις και στις δύο οντότητες και σε επίπεδο κράτους. Οι κυβερνήσεις σχηματίστηκαν τον Ιανουάριο του 2001 στη Σερβική Δημοκρατία (RS), τον Φεβρουάριο σε επίπεδο κράτους και τον Μάρτιο στην Ομοσπονδία Β-Ε. Αυτό προκάλεσε καθυστέρηση της οικονομικής μεταρρύθμισης και οδήγησε σε παρατεταμένη νομοθετική παράλυση. Το δεύτερο εξάμηνο του έτους, οι νέες κυβερνήσεις επιτάχυναν τις διαδικασίες των μεταρρυθμίσεων.

Από τα μακροοικονομικά δεδομένα για το 2001 συνάγεται ότι επιταχύνθηκε ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ και οι αρχές εκτιμούν ότι το ποσοστό ανάπτυξης για το 2001 συνολικά θα κυμανθεί γύρω στο 5-6%, σε σύγκριση με τα υψηλότερα ποσοστά των προηγούμενων ετών και την αρχική εκτίμηση του 8%. Βάσει ορισμένων τάσεων, θα υπάρξει ανάκαμψη της γεωργικής παραγωγής, μετά τη μείωση κατά το 2000 που οφειλόταν κατά κύριο λόγο σε σοβαρή ξηρασία. Η ανεργία εκτιμάται ότι κυμαίνεται περίπου στο 40% του εργατικού δυναμικού, ποσοστό εξαιρετικά υψηλό εάν συγκριθεί με το μέσο ποσοστό στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων (17%) ή των υποψήφιων χωρών (12%).

Ο πληθωρισμός παραμένει υπό έλεγχο (εκτιμάται στο 4,5% περίπου το 2001) και η ισοτιμία του μετατρέψιμου μάρκου (KM) είναι σταθερή, στηριζόμενη από την αυστηρή τήρηση των κανόνων του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου που θεσπίστηκε στα μέσα του 1998. Ο βασικός στόχος της Κεντρικής Τράπεζας στο νομισματικό τομέα είναι η διατήρηση της αξιοπιστίας του νομίσματος. Το KM προσδέθηκε στο γερμανικό μάρκο/ευρώ με ισοτιμία 1:1 και οι νομισματικές αρχές απέκλεισαν κάθε ενδεχόμενο μεταβολής της ισοτιμίας σε σχέση με τη μετάβαση στο ευρώ. Στον δημοσιονομικό τομέα, οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης παρέμειναν πολύ υψηλές και εκτιμάται ότι ανήλθαν στο 44% περίπου του ΑΕΠ το 2001. Οι διογκωμένοι μισθοί του δημοσίου, οι επιδοτήσεις και τα μη βιώσιμα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης αποτελούν πηγή ανησυχίας. τα μεγαλύτερα από τα αναμενόμενα ελλείμματα, που οφείλονται στην αύξηση των δαπανών για μισθούς και συντάξεις, ανάγκασαν την κεντρική διοίκηση να λάβει μέτρα προς το τέλος του έτους, έτσι ώστε να περιορισθούν οι τρέχουσες δαπάνες στους διαθέσιμους πόρους.

Η τάση αύξησης των εξαγωγών που άρχισε το 2000 (αποδίδεται εν μέρει στο γεγονός ότι άνοιξε ξανά η γιουγκοσλαβική αγορά), σε συνδυασμό με την ελαφρά αύξηση των εισαγωγών (η οποία οφείλεται κυρίως στις μειώσεις χρηματοδότησης των χορηγών για τους σκοπούς της ανασυγκρότησης) είχαν σαν αποτέλεσμα την ύπαρξη σχεδόν σταθερού εμπορικού ελλείμματος της τάξης του 1,6 δισεκατ. USD. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (εξαιρουμένων των μεταβιβαστικών πληρωμών) μειώθηκε περαιτέρω το 2001. Όμως, με ποσοστό 20,8% του ΑΕΠ (έναντι 22,2% το 2000), εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό. Το εξωτερικό χρέος εξακολουθεί να κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα (περίπου στο 61% του ΑΕΠ το 2001, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στο μεγάλο χρέος που κληρονομήθηκε από την πρώην Γιουγκοσλαβία. Η εξυπηρέτηση του χρέους ως ποσοστό των εξαγωγών εμπορευμάτων είναι σχετικά χαμηλή, αν και κατά ένα μεγάλο μέρος πραγματοποιείται με ευνοϊκούς όρους και στο πλαίσιο ευνοϊκής αναδιάταξης του χρέους. Οι κατά κεφαλήν καθαρές άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) αυξήθηκαν από 35 USD το 2000 σε 38 USD το 2001 (βάσει προβολής), αλλά εξακολουθούν να είναι από τις χαμηλότερες στην περιοχή. Στην πραγματικότητα υπήρξε ελάχιστη πρόοδος ως προς τη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου για τις ΑΞΕ, το οποίο εξακολουθεί να είναι δυσχερές και αδιαφανές, εφόσον ισχύουν διαφορετικοί κανόνες στις δύο οντότητες.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Το 2001 σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τη διαχείριση των δημοσίων δαπανών και τη μεταρρύθμιση. Σε επίπεδο κράτους, καταβάλλονται ήδη προσπάθειες για την ενίσχυση του δημοσιονομικού ελέγχου των κρατικών λειτουργιών σε ένα υπουργείο Οικονομίας που συστάθηκε τον Οκτώβριο του 2000. Σε επίπεδο οντοτήτων, δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους διευθύνσεις Δημοσίου Ταμείου στα υπουργεία Οικονομίας και των δύο οντοτήτων και, από την 1η Ιανουαρίου 2002, έχει τεθεί σε λειτουργία ένας ενιαίος λογαριασμός Δημόσιου Ταμείου. Όλες οι κυβερνητικές εντολές πληρωμών θα πραγματοποιούνται μέσω αυτού του λογαριασμού, γεγονός που θα εξασφαλίσει μεγαλύτερη δημοσιονομική διαφάνεια και έλεγχο.

Στον τομέα των τελωνειακών και φορολογικών μεταρρυθμίσεων, και οι δύο οντότητες έχουν εκδώσει νόμο για τη φορολογική διοίκηση. Ενώ έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την εναρμόνιση των φορολογικών συντελεστών, ιδίως όσον αφορά τους συντελεστές ειδικών φόρων κατανάλωσης και φόρων επί των πωλήσεων, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πλήρης εναρμόνιση. Όσον αφορά το πρόγραμμα αναδιοργάνωσης της φορολογικής διοίκησης, το 2001 σημειώθηκε σημαντική πρόοδος σε επίπεδο Ομοσπονδίας, όπου εξελίσσονται ικανοποιητικά οι διαδικασίες δημιουργίας μονάδων ελέγχου και έρευνας καθώς και της υπηρεσίας διαχείρισης χρέους. Η RS επιτάχυνε τη διαδικασία αυτή μόλις πρόσφατα και εξέδωσε τον σχετικό νόμο τον Οκτώβριο του 2001. Οι συζητήσεις για την εισαγωγή του ΦΠΑ βρίσκονται μόνο σε προκαταρκτικό στάδιο και δημιουργούνται ορισμένα ζητήματα όσον αφορά τη δυσχερή συνεργασία μεταξύ των δύο οντοτήτων.

Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων μικρής κλίμακας έχει προχωρήσει και στις δύο οντότητες. σε επίπεδο Ομοσπονδίας έχουν ιδιωτικοποιηθεί μέχρι σήμερα 192 μικρές επιχειρήσεις, ενώ στην RS έχουν πωληθεί 169 επιχειρήσεις. Η προθεσμία για την πώληση των υπολοίπων δημοσίων μικρών επιχειρήσεων έχει παραταθεί και έχει ορισθεί για τις 31 Μαρτίου 2003. Όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση μεγάλων επιχειρήσεων, η πρόοδος είναι αργή, αν και η διαδικασία επιταχύνθηκε πρόσφατα. Σε επίπεδο Ομοσπονδίας, ιδιωτικοποιήθηκαν 34 εταιρείες από τις 157 που προσφέρθηκαν για πώληση. Στην RS, στην οποία η προσέλκυση προσφορών από την αλλοδαπή είναι εξαιρετικά δυσχερής, μέχρι σήμερα έχουν ιδιωτικοποιηθεί μόνο τρεις στρατηγικές εταιρείες από τον αρχικό κατάλογο των 86 επιχειρήσεων, ενώ συνεχίζονται διαπραγματεύσεις για μια τέταρτη εταιρεία. Η επίπτωση των ιδιωτικοποιήσεων στην εταιρική διακυβέρνηση είναι άνιση και συχνά παρουσιάζει καθυστέρηση, εφόσον οι πολίτες ή οι εταιρείες χαρτοφυλακίου επενδύσεων των ιδιωτικοποιήσεων δεν είναι πάντοτε σε θέση να εκτιμήσουν τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων ή να επιβάλλουν αναδιάρθρωση της βιομηχανίας.

Τον Ιανουάριο του 2001 έκλεισαν τα γραφεία πληρωμών και οι λειτουργίες τους μεταβιβάστηκαν στον τραπεζικό τομέα. Έχει επίσης σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην εποπτεία του τραπεζικού συστήματος και όσον αφορά την έκδοση νομοθετικών διατάξεων γι αυτό τον τομέα (π.χ. μέσω της αύξησης των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων). Από την άλλη πλευρά, ο ρυθμός ιδιωτικοποίησης των κρατικών τραπεζών ήταν πιο αργός σε σχέση με τις προβλέψεις και στις δύο οντότητες: καμία τράπεζα δεν ιδιωτικοποιήθηκε σε επίπεδο Ομοσπονδίας, αν και η ιδιωτικοποίηση δύο τραπεζών ήταν στο τελικό στάδιο διαπραγματεύσεων, ενώ πωλήθηκαν μόνο τρεις τράπεζες στην RS. Στο τέλος του 2001, καταρτιζόταν νομοσχέδιο για την ασφάλιση καταθέσεων, που προβλέπει τη δημιουργία οργανισμού εγγύησης των τραπεζικών καταθέσεων σε επίπεδο κράτους. Εκτιμάται ότι ο οργανισμός αυτός θα καλύπτει περιουσιακά στοιχεία καταθετών μέχρι 5.000 KM στις τράπεζες μέλη. Προς το παρόν, υπάρχουν χωριστοί οργανισμοί σε κάθε οντότητα, αν και στην RS δεν έχουν διατεθεί κεφάλαια για την κάλυψη συναφών παρεμβάσεων.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Τον Μάϊο του 1998, οι αρχές της Β-Ε συνήψαν Συμφωνία Stand-By (SBA) με το ΔΝΤ. Τον Μάϊο του 1999, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει στη Β-Ε κοινοτική μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή που περιλαμβάνει δάνειο μέχρι 20 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέα ενίσχυση μέχρι 40 εκατ. ευρώ (απόφαση 1999/325/ΕΚ). μετά την ολοκλήρωση της πρώτης επισκόπησης στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ και την πλήρη αποπληρωμή από τη Β-Ε των οφειλών της στην Κοινότητα και την ΕΤΕπ, η Επιτροπή εκταμίευσε, τον Δεκέμβριο του 1999, πρώτη δόση συνολικού ποσού 25 εκατ. ευρώ (15 εκατ. ευρώ με τη μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης και 10 εκατ. ευρώ με τη μορφή δανείου). Μετά την ικανοποιητική πρόοδο στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ, περιλαμβανομένης της ολοκλήρωσης της τέταρτης και πέμπτης επισκόπησης, και την εκπλήρωση των ειδικών όρων της κοινοτικής ενίσχυσης (που συνδέονται με τις διαρθρωτικές αλλαγές), εκταμιεύθηκε η δεύτερη δόση, ύψους 20 εκατ. ευρώ, στο τέλος του 2000. Από το ποσό αυτό, 2 εκατ. ευρώ από τα 10 εκατ. ευρώ της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης διατέθηκαν στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ το υπόλοιπο διατέθηκε στους προϋπολογισμούς των δύο οντοτήτων.

Μετά από ορισμένες καθυστερήσεις ως προς την εφαρμογή της πολιτικής, που κατέστησαν αναγκαίες τρεις παρατάσεις της συμφωνίας SBA (τον Μάϊο του 1999, τον Μάρτιο του 2000 και τον Δεκέμβριο του 2000), το ΔΝΤ ολοκλήρωσε την έκτη και την έβδομη τελική επισκόπηση και ενέκρινε την εκταμίευση ποσού 18 εκατ. USD (14 εκατ. SDR) τον Μάϊο του 2001. Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις με τις αρχές της Β-Ε για τη σύναψη νέας συμφωνίας SBA, η οποία αναμένεται να υπογραφεί τους πρώτους μήνες του 2002.

Για την εκταμίευση της τρίτης δόσης των 15 εκατ. ευρώ (όλο το ποσό διατίθεται ως μη επιστρεπτέα ενίσχυση) έχουν επιβληθεί ως όροι να συνεχισθεί η πρόοδος στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ καθώς και ένα σύνολο κριτηρίων διαρθρωτικής μεταρρύθμισης στα οποία περιλαμβάνονται η διαχείριση των δημοσίων δαπανών, ο τελωνειακός και φορολογικός τομέας, οι ιδιωτικοποιήσεις και μεταρρυθμίσεις του τραπεζικού συστήματος. Στα μέσα του 2001, προσωπικό της Επιτροπής πραγματοποίησε μια πρώτη επισκόπηση, η οποία αναγνώρισε πρόοδο σε διάφορους τομείς, αλλά ενθάρρυνε τις αρχές να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο σε άλλους βασικούς τομείς, όπως η διαχείριση και μεταρρύθμιση του συστήματος δημοσίων δαπανών και η νομοθεσία για τις ΑΞΕ. Μετά από δεύτερη επισκόπηση το Νοέμβριο, και αφού οι αρχές της Β-Ε ικανοποίησαν σε μεγάλο βαθμό τους διαρθρωτικούς όρους, εκταμιεύθηκε, στο τέλος του 2001, η τρίτη και τελευταία δόση της κοινοτικής συνδρομής. Από το συνολικό ποσό, 2,5 εκατ. ευρώ διατέθηκε απευθείας στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ το υπόλοιπο ποσό διατέθηκε στους προϋπολογισμούς των δύο οντοτήτων.

VI. ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ (κοσσυφοπεδιο)

1. Συνοπτική παρουσίαση

Η οικονομική δραστηριότητα στο Κοσσυφοπέδιο ανέκαμψε με μεγάλη ταχύτητα μετά τη σύγκρουση και οι συνθήκες διαβίωσης συνέχισαν να βελτιώνονται: η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ εκτιμάται ότι ήταν της τάξης του 10% το 2001, αν και ξεκίνησε από χαμηλό επίπεδο και βασίστηκε στη χρηματοδότηση των χορηγών για την ανασυγκρότηση. Το ποσοστό πληθωρισμού εκτιμάται ότι ανέρχεται στο 13%. Εντούτοις, οι παραγωγικές και εξαγωγικές δραστηριότητες εξακολουθούν να είναι υποτονικές και το ποσοστό ανεργίας υψηλό.

Η Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών για την προσωρινή διοίκηση στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK), και ειδικότερα το Κλιμάκιο IV του οποίου ηγείται η ΕΕ, που είναι υπεύθυνο για την οικονομική ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη, σημείωσε πρόοδο σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας. Συνέβαλε στο να σημειωθούν απροσδόκητα ικανοποιητικά ποσοστά είσπραξης εσόδων και φορολογικής συμμόρφωσης. Ικανοποιητική ήταν η εξέλιξη του αριθμού των τραπεζών καθώς και των τραπεζικών καταθέσεων και χορηγήσεων. Επειδή δεν υπάρχει αναγνωρισμένος οργανισμός ιδιωτικοποιήσεων, η UNMIK πραγματοποίησε τις διαδικασίες διαγωνισμού για την πώληση κρατικών επιχειρήσεων, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ευνοϊκό έδαφος για επενδύσεις.

Συνεχίζοντας την παροχή στήριξης, το Συμβούλιο αποφάσισε τον Ιούνιο του 2001, μετά από πρόταση της Επιτροπής, να χορηγήσει περαιτέρω έκτακτη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή στο Κοσσυφοπέδιο ύψους 30 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης (2001/511/ΕΚ). Η εκταμίευση της πρώτης δόσης πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, με την υπογραφή μνημονίου συμφωνίας μεταξύ της UNMIK και της Κοινότητας. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισης

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι τιμές έχουν ελευθερωθεί, με εξαίρεση ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Η UNMIK εφαρμόζει τροποποιημένο τελωνειακό κώδικα στην ΟΔΓ, με δασμολογικό συντελεστή 10%, κυμαινόμενους φόρους ειδικής κατανάλωσης και φόρο επί των πωλήσεων (15%) στα εισαγόμενα προϊόντα, που αντικαταστάθηκε από τον ΦΠΑ τον Ιούλιο του 2001. Δεν επιβάλλει δασμούς στα προϊόντα καταγωγής από την υπόλοιπη ΟΔΓ. Η UNMIK έχει διατηρήσει τις προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες της ΟΔΓ με την ΠΓΔΜ.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Η χρησιμοποίηση του ευρώ/D-Mark (και άλλων νομισμάτων) έχει νομιμοποιηθεί, αν και το γιουγκοσλαβικό δηνάριο εξακολουθεί να είναι το νόμιμο νόμισμα.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Έχει προχωρήσει η δημιουργία του νομοθετικού πλαισίου για τον εμπορικό τομέα. Εντούτοις, το περιβάλλον για τις επιχειρήσεις εξακολουθεί να είναι δυσμενές, λόγω της πολιτικής κατάστασης και της αβεβαιότητας του νομικού πλαισίου.

// 5. Νομισματική πολιτική

Λόγω του καθεστώτος του, το Κοσσυφοπέδιο δεν διαθέτει Κεντρική Τράπεζα ούτε νομισματική πολιτική. Ο Οργανισμός Τραπεζικών Υπηρεσιών και Πληρωμών του Κοσσυφοπεδίου (BPK) ασκεί ορισμένες συνήθεις λειτουργίες μιας κεντρικής τράπεζας, περιλαμβανομένης της προετοιμασίας της μετάβασης στο ευρώ από τον Ιανουάριο του 2002 και μετά.

// 6. Δημόσια οικονομικά

Τα έσοδα του δημοσίου υπερέβησαν τις αρχικές εκτιμήσεις το 2001. Σχεδιάζονται η επέκταση των φόρων και η λήψη μέτρων για να βελτιωθεί το σύστημα είσπραξης εσόδων. Ο έλεγχος των δαπανών για μισθούς τους δημοσίου εξακολουθεί να είναι προβληματικός. Προς το παρόν, δεν υπάρχει γενικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων

Η ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων δυσχεραίνεται από τη νομική αβεβαιότητα. Η UNMIK συνέχισε την εμπορική αξιοποίηση επιχειρήσεων μέσω συμβάσεων διαχείρισης.

// 8. Μεταρρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Εντός του κανονιστικού και εποπτικού πλαισίου της BPK, αυξήθηκαν σε επτά οι τράπεζες που διαθέτουν άδεια λειτουργίας. Εξελίσσεται θετικά ο αριθμός λογαριασμών και καταθέσεων. Το σύστημα πληρωμών σημειώνει πρόοδο και αυξάνονται οι συναλλαγές χωρίς τη χρήση μετρητών. Βάσει νόμου που ψηφίστηκε τον Οκτώβριο, δημιουργείται το κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο για τον τομέα των ασφαλειών.

//

2. Μακροοικονομική επίδοση

Η οικονομική δραστηριότητα ανέκαμψε με μεγάλη ταχύτητα μετά τη σύγκρουση και οι συνθήκες διαβίωσης εξακολουθούν να βελτιώνονται: η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ εκτιμάται ότι ήταν της τάξης του 10% το 2001, αν και ξεκίνησε από χαμηλό επίπεδο. Η ανασυγκρότηση είναι εμφανής, η γεωργική δραστηριότητα ανακάμπτει και υπάρχει ένας δραστήριος ιδιωτικός τομέας υπηρεσιών. Η οινοποιία, που είναι ένας από τους ελάχιστους εξαγωγικούς τομείς, αναπτύσσεται ικανοποιητικά. Εκτιμάται ότι η οινοπαραγωγή θα ανέλθει σε 10 εκατομμύρια λίτρα το 2001. Ο αριθμός των καταγεγραμμένων επιχειρήσεων τον Οκτώβριο του 2001 αυξήθηκε κατά 44% σε σύγκριση με το τέλος του 2000. Υπάρχουν ενδείξεις μετατόπισης του κύριου βάρους από τον εμπορικό τομέα προς άλλες οικονομικές δραστηριότητες, περιλαμβανομένης της βιομηχανικής παραγωγής. Εντούτοις, η οικονομία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από τα χρηματοδοτούμενα από τους χορηγούς προγράμματα ανασυγκρότησης και τη σημαντική παρουσία αλλοδαπών που έχει σαν αποτέλεσμα τις ασυνήθιστα υψηλές εισαγωγές και προβληματικές διαφορές στους μισθούς και τη φορολογία. Το ποσοστό ανεργίας εξακολουθεί να είναι υψηλό (της τάξης του 50%). Ο πληθωρισμός το 2001 εκτιμάται ότι ανήλθε στο 13%. Τα διαθέσιμα μακροοικονομικά δεδομένα δεν είναι επαρκή: δεν υπάρχουν επίσημα αριθμητικά στοιχεία για το ΑΕΠ, την αύξηση του ΑΕΠ, τον πληθωρισμό, την κατανάλωση, τις ιδιωτικές επενδύσεις ή τον πληθυσμό από τη Στατιστική Υπηρεσία του Κοσσυφοπεδίου. Παρά την πρόοδο και τις σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση των εκτιμήσεων, ο υπολογισμός εξακολουθεί να εμπεριέχει σημαντικό βαθμό αυθαιρεσίας λόγω της ανεπαρκούς βάσης δεδομένων.

Η Κεντρική Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (CFA) διαχειρίστηκε ικανοποιητικά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του Κοσσυφοπεδίου το 2001, αν και ορισμένα κονδύλια δαπανών του προϋπολογισμού αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω κατά τη διάρκεια του έτους, από 500 εκατ. DM που ήταν αρχικά σε 566,5 εκατ. DM. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία, εκτιμάται ότι οι πραγματικές δαπάνες για το 2001 θα είναι της τάξης των 537 εκατ. DM, ενώ η λειτουργία του συστήματος είσπραξης εσόδων ήταν σημαντικά καλύτερη σε σχέση με τις αρχικές εγγραφές στον προϋπολογισμό (572 εκατ. DM έναντι 338 εκατ. DM). Ανάλογα με το τελικό αποτέλεσμα του προϋπολογισμού και περιλαμβανομένης της δημοσιονομικής ενίσχυσης των χορηγών, η CFA θα είναι σε θέση να μεταφέρει συσσωρευμένο υπόλοιπο ταμείου, το οποίο θα είναι προσωρινά απαραίτητο για την παροχή ασφαλειών για τη μετατροπή στο ευρώ και για απρόβλεπτες δαπάνες. Το υπόλοιπο θα στηρίξει τον προϋπολογισμό για την ικανοποίηση ορισμένων μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων και για την πραγματοποίηση δαπανών επενδύσεων κεφαλαίου από τον προϋπολογισμό, κυρίως για τη διατήρηση επενδύσεων των χρηματοδοτών. Αυτό είναι επίσης σημαντικό, διότι η χρηματοδότηση των χορηγών πρόκειται να μειωθεί.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ανασυγκρότησης (ΕΟΑ), η παροχή δημοσίων υπηρεσιών έχει βελτιωθεί, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική ανησυχία για τις προσπάθειες ανασυγκρότησης. Οι κοινωφελείς υπηρεσίες, ιδίως στον ενεργειακό τομέα, εξακολουθούν να πλήττονται από τον μη αξιόπιστο εφοδιασμό και το χαμηλότατο ποσοστό ανάκτησης του κόστους. Οι εκ των πραγμάτων χαμηλές τιμές παρέχουν κίνητρα για αύξηση της κατανάλωσης (π.χ. εγκαταστάσεις πλυσίματος αυτοκινήτων, ηλεκτρική θέρμανση). Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η πρόοδος στο δίκτυο σταθερής τηλεφωνίας εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και οι τηλεπικοινωνίες σε επίπεδο επαρχίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την κινητή τηλεφωνία. Στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, λειτουργούν ορισμένες γραμμές. καταρτίζεται ρυθμιστικό σχέδιο για το σιδηροδρομικό δίκτυο, περιλαμβανομένης της δημιουργίας εγκαταστάσεων για ανταλλακτικά και βασική επισκευή.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Η UNMIK σημείωσε απροσδόκητα σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη βελτίωση του συστήματος είσπραξης εσόδων και συμμόρφωσης της φορολογίας. Αυτό οφείλεται στην έναρξη της λειτουργίας Οικονομικών Υπηρεσιών στη γραμμή των διοικητικών συνόρων (ABL) με τη Σερβία, στην επιτυχή εφαρμογή του ΦΠΑ από την 1η Ιουλίου, στα αποτελεσματικά μέτρα ελέγχου και τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας λόγω των συνεχιζόμενων προσλήψεων και της κατάρτισης.

Η UNMIK προετοίμασε την εισαγωγή ενός διπλού συστήματος συνταξιοδότησης που αποτελείται από ένα ανταποδοτικό σύστημα το οποίο χρηματοδοτείται με εισφορές (περιλαμβανομένου ενός συστήματος καθολικής ασφάλισης που θα καλύπτει και εκείνους οι οποίοι δεν κατέβαλαν εισφορές στο πλαίσιο του προηγούμενου συνταξιοδοτικού καθεστώτος) και ένα υποχρεωτικό πλήρως χρηματοδοτούμενο σύστημα.

Το 2001, η αρμόδια αρχή του Κοσσυφοπεδίου για τις τράπεζες και τις πληρωμές (BPK) έδωσε πλήρη άδεια λειτουργίας σε έξι ακόμη εμπορικές τράπεζες, και έτσι υπάρχουν συνολικά επτά τράπεζες που διαθέτουν 22 υποκαταστήματα. Για να εξασφαλιστεί η σταθερότητα και να αποτραπεί ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός τραπεζών, η BPK θα αυξήσει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις από τον Ιανουάριο του 2002. Η BPK πραγματοποιεί τακτικούς εποπτικούς ελέγχους οι οποίοι δεν έχουν αποκαλύψει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Επιπλέον, η BPK έχει χορηγήσει άδειες σε 15 μικροχρηματοδοτικά και μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (έναντι 7 το 2001), που χορηγούν δάνεια σε ιδιώτες και σε ΜΜΕ. Η αύξηση των καταθέσεων αντανακλά και τον αυξανόμενο αριθμό τραπεζών και την εμπιστοσύνη προς το σύστημα. Ωστόσο, οι χορηγήσεις είναι περιορισμένης κλίμακας και διάρκειας κατώτερης των δώδεκα μηνών. Η έλλειψη πρόσβασης στη χρηματοδότηση για επενδύσεις κεφαλαίου αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων. Ειδικότερα, η έλλειψη ασφαλειών για τη χορήγηση τραπεζικών δανείων εκτιμάται ότι είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που εμποδίζουν αυτή την πρόσβαση.

Στις 5 Οκτωβρίου 2001, η UNMIK εξέδωσε τον κανονισμό για την αδειοδότηση, την εποπτεία και τη ρύθμιση των ασφαλιστικών εταιρειών που αναθέτει στην BPK την αρμοδιότητα αδειοδοτήσεων και εποπτείας των ασφαλιστικών εταιρειών. Από τις υφιστάμενες ασφαλιστικές εταιρείες απαιτείται να υποβάλουν αίτηση αδειοδότησης βάσει του νέου κανονισμού.

Η BPK συνέχισε να βελτιώνει το σύστημα πληρωμών της για να παρέχει υπηρεσίες πληρωμής στην UNMIK, τη δημόσια διοίκηση του Κοσσυφοπεδίου, και τις ΜΚΟ. Η BPK αναφέρει ότι παρέχει σήμερα στην UNMIK υπηρεσίες πληρωμών μέσω επτά υποκαταστημάτων σε όλη την περιοχή και πραγματοποιεί περισσότερες από 80.000 ατομικές πληρωμές μηνιαίως για μισθούς του δημοσίου και περιοδικές πληρωμές. Η BPK προτίθεται να περιορίσει τις υπηρεσίες της στις τράπεζες. έχει κλείσει τους λογαριασμούς των δημοσίων επιχειρήσεων. Το διατραπεζικό σύστημα συμψηφισμού που εγκαινιάστηκε τον Μάϊο λειτουργεί ικανοποιητικά και οι μηνιαίες πράξεις υπερδιπλασιάστηκαν από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο.

Αυξάνεται ο αριθμός των πληρωμών χωρίς τη χρήση μετρητών. Ενώ άρχισε με περίπου 75 αυτοματοποιημένες πράξεις τον Ιούλιο, η Διεύθυνση Δημοσίων Υπηρεσιών κατέβαλε τον Οκτώβριο περίπου 1.300 μισθούς σε λογαριασμούς και περίπου 2.900 πληρωμές τον Δεκέμβριο. Μέχρι το τέλος του έτους, η UNMIK επιδοτούσε τα έξοδα ανοίγματος και τήρησης τραπεζικών λογαριασμών. Ορισμένες υπηρεσίες άρχισαν να θέτουν ως προϋπόθεση για τις προσλήψεις την τήρηση λογαριασμού.

Η UNMIK προσπάθησε επίσης να καλύψει τις ελλείψεις του νομοθετικού πλαισίου για τις εμπορικές δραστηριότητες. Μέσω των περιφερειακών γραφείων της, παρέχει επιχειρηματικές πληροφορίες και σημεία επαφής. οργανώνει σεμινάρια και ενέργειες κατάρτισης σε θέματα διαχείρισης. Παρέχει επίσης ουσιαστική κατάρτιση σε κατοίκους του Κοσσυφοπεδίου για εργασία σε υπουργεία. Εντούτοις, η UNMIK εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την έλλειψη πολιτικής στήριξης για να υπάρξει πρόοδος στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων. Επειδή δεν υπάρχει αναγνωρισμένος οργανισμός ιδιωτικοποιήσεων, η UNMIK πραγματοποίησε επίσης διαγωνισμούς για την πώληση επιχειρήσεων και υπέγραψε, μέχρι τις 15 Νοεμβρίου, έντεκα συμφωνίες για επενδύσεις ύψους 108 εκατ. DM κατά την καλυπτόμενη από τις συμβάσεις περίοδο. Σημαντική πρόκληση εξακολουθεί να αποτελεί η βελτίωση της ποιότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και επιβολής του νόμου, ώστε να μην αποτελεί αποτρεπτικό στοιχείο για τους επενδυτές.

Όσον αφορά τη μετάβαση στο ευρώ, η UNMIK ακολουθεί το πρότυπο της ΕΕ βάσει του οποίου η κυκλοφορία και των δύο νομισμάτων επιτρέπεται μόνο για δύο μήνες, έτσι ώστε να περιορισθεί η δυνατότητα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η BPK έχει εκτιμήσει τις ταμειακές ανάγκες σε περίπου 15-20 εκατ. DM σε κέρματα συνολικά και σε 500 εκατ. DM για τα τραπεζογραμμάτια. Το 2001 πραγματοποιήθηκε εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού. Η BPK ήταν σε επαφή με την ΕΚΤ, την Deutsche Bundesbank, την Φsterreichische Nationalbank και τις τράπεζες στις οποίες έχει λογαριασμό (Commerzbank, Raiffeisenbank). Η ΕΚΤ ενέκρινε επίσης τον εφοδιασμό του Κοσσυφοπεδίου σε μετρητά. οι εμπορικές τράπεζες ανέλαβαν τη διεκπεραίωση των χρηματαποστολών.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Μετά τη χορήγηση μιας πρώτης έκτακτης μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 35 εκατ. ευρώ το 2000, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου κοινοτικής συνδρομής ύψους 360 εκατ. ευρώ, τον Ιούνιο του 2001 εγκρίθηκε η χορήγηση συμπληρωματικής μη επιστρεπτέας ενίσχυσης 30 εκατ. ευρώ (2001/511/EΚ), για να ελαφρυνθεί η δημοσιονομική κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο και να διευκολυνθεί η δημιουργία και συνέχιση βασικών διοικητικών λειτουργιών και να στηριχθεί η δημιουργία ενός υγιούς οικονομικού πλαισίου. Τα κεφάλαια αυτά προστίθενται στο ποσό των 320 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε στο πλαίσιο της συνδρομής του προγράμματος CARDS το 2001.

Μια πρώτη δόση 15 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, μετά την υπογραφή μνημονίου συμφωνίας (ΜΣ) μεταξύ της UNMIK και της Κοινότητας. Για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης έχουν τεθεί ως όροι η συμμόρφωση με τους όρους οικονομικής πολιτικής, όπως ορίζεται στο ΜΣ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού και του ιδιωτικού τομέα, η παραγωγή μακροοικονομικών στοιχείων και, το σημαντικότερο, η ανάπτυξη βάσης εσόδων που θα επιτρέψει τη συνέχιση εφαρμογής συνετών δημοσιονομικών πολιτικών. Η UNMIK θα διέθετε τα κεφάλαια μέσω της CFA. Μια πρώτη επισκόπηση της Επιτροπής το Νοέμβριο έδειξε ότι είχε σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε αυτούς τους τομείς.

Κατά την εφαρμογή της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής της, η Επιτροπή διατήρησε στενές επαφές με τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και ιδίως με το ΔΝΤ και τη Διεθνή Τράπεζα, τόσο σε επιχειρησιακό επίπεδο όσο και μέσω τακτικών συνεδριάσεων με την εποπτεύουσα επιτροπή που παρακολουθεί τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις στο Κοσσυφοπέδιο.

VII. ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ (σερβια και μαυροβουνιο)

1. Συνοπτική παρουσίαση

Συνολικά εκτιμάται ότι, ένα χρόνο μετά τις πολιτικές αλλαγές στην ΟΔΓ στο τέλος του 2000, οι αρχές σημείωσαν σημαντική πρόοδο προς την αποκατάσταση της μακροοικονομικής σταθερότητας, την ελευθέρωση των συναλλαγών, των τιμών και των καθεστώτων εμπορικών συναλλαγών και βελτίωσαν την εμπιστοσύνη στην αγορά. Το 2001, η πραγματική παραγωγή αυξήθηκε κατά 5,5%. ο πληθωρισμός παρουσίασε σημαντική μείωση από 115% στο 40%, η συναλλαγματική ισοτιμία παρέμεινε σταθερή, ενώ τα συναλλαγματικά διαθέσιμα αυξήθηκαν σημαντικά και η δημοσιονομική επίδοση ήταν ικανοποιητική, με πολύ χαμηλότερο από το αναμενόμενο ταμειακό έλλειμμα προ των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Εντούτοις, οι οικονομικές δυσκολίες εξακολουθούν να υφίστανται και απαιτείται η λήψη σημαντικών αποφάσεων για την αναδιάρθρωση της οικονομίας της ΟΔΓ. Οι αποφάσεις αυτές θα αφορούν, κατά πάσα πιθανότητα, το ενδεχόμενο κλείσιμο ορισμένων μεγάλων και μη βιώσιμων επιχειρήσεων και τραπεζών. Ταυτόχρονα, οι αρχές θα βρεθούν αντιμέτωπες με την πρόκληση να εξασφαλίσουν ευρεία στήριξη του δημοσίου για τις μεταρρυθμίσεις.

Τον Οκτώβριο του 2001, άρχισε η δεύτερη επισκόπηση στο πλαίσιο της Συμφωνίας stand-by του ΔΝΤ η οποία καλύπτει την περίοδο μέχρι το τέλος Μαρτίου 2002 και ολοκληρώθηκε επιτυχώς στα μέσα Ιανουαρίου του 2002. Έδωσε στην ΟΔΓ τη δυνατότητα να λάβει την τρίτη δόση ύψους 62,5 εκατ. USD από το συνολικό ποσό των 250 εκατ. USD.

Τον Ιούλιο, το Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην ΟΔΓ ανώτατου ποσού 300 εκατ. ευρώ. Μετά την εκκαθάριση όλων των καθυστερούμενων οφειλών της ΟΔΓ προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Κοινότητα, η πρώτη δόση ύψους 260 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2001. Μετά την ικανοποιητική επισκόπηση των όρων οικονομικής πολιτικής, τον Ιανουάριο του 2002 εκταμιεύθηκε η δεύτερη δόση 40 εκατ. ευρώ. Στις 10 Δεκεμβρίου 2001, το Συμβούλιο ενέκρινε αναθεώρηση της απόφασης του Ιουλίου η οποία αφορούσε αύξηση του συνολικού ποσού αυτής της συνδρομής στο ανώτατο ποσό των 345 εκατ. ευρώ. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισης

1. // 1. Ελευθέρωση των τιμών

Έχουν καταργηθεί οι περισσότεροι διοικητικοί έλεγχοι των τιμών, με εξαίρεση ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες, στις οποίες εφαρμόστηκαν μεγάλες αυξήσεις των τιμών.

1. // 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Ένας νέος ομοσπονδιακός νόμος του 2001 απλούστευσε τις διαδικασίες, κατάργησε τις περισσότερες άδειες και ποσοστώσεις, μείωσε τον αριθμό των δασμών και τον μέσο δασμολογικό συντελεστή. εκδόθηκε χωριστός νόμος για τις εμπορικές συναλλαγές στο Μαυροβούνιο, με χαμηλότερους δασμολογικούς συντελεστές από αυτούς που εφαρμόζονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

1. // 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Διαχείριση καθεστώτος ελεύθερης διακύμανσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας, στο πλαίσιο της οποίας η ισοτιμία του δηναρίου παρέμεινε σταθερή. το Μαυροβούνιο εισήγαγε το ευρώ ως το μοναδικό νόμιμο νόμισμα από το Νοέμβριο του 2000.

1. // 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Οι ΑΞΕ εξακολουθούν να κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο. καταρτίζεται σερβικός νόμος για τις ξένες επενδύσεις. το Μαυροβούνιο εξέδωσε νόμο για τις ΑΞΕ ήδη το 2000.

1. // 5. Νομισματική πολιτική

Εφαρμογή αυστηρής νομισματικής πολιτικής από την Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας. δημιουργία χρήματος σχεδόν αποκλειστικά βάσει της αύξησης του συναλλάγματος και του περιορισμού των πιστώσεων στη γενική κυβέρνηση. δεν ασκείται κυρίαρχη νομισματική πολιτική στο Μαυροβούνιο.

1. // 6. Δημόσια οικονομικά

Εκτεταμένες δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις, περιλαμβανομένης της εφαρμογής σημαντικής φορολογικής μεταρρύθμισης στη Σερβία και της κατάρτισης φορολογικού σχεδίου δράσης στο Μαυροβούνιο. πρώτα μέτρα για τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης. βελτιωμένη είσπραξη εσόδων και έλεγχος δαπανών. δημιουργία συστήματος Δημόσιου Ταμείου.

1. // 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Τον Ιούνιο του 2001 εγκρίθηκε στη Σερβία νέο πλαίσιο ιδιωτικοποιήσεων, καταρτίστηκε νόμος για τις επιχειρήσεις και κατά των μονοπωλίων, εγκρίθηκαν σχέδια αναδιάρθρωσης για δύο μεγάλες ζημιογόνες επιχειρήσεις. συνεχίζεται η εφαρμογή προγράμματος μαζικών ιδιωτικοποιήσεων στο Μαυροβούνιο.

1. // 8. Μεταρρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Σημειώθηκε πρόοδος στην αποκατάσταση του τραπεζικού συστήματος στη Σερβία. συστάθηκε ο Οργανισμός Αποκατάστασης Τραπεζών. έχουν ελεγχθεί διεξοδικά όλες οι τράπεζες οι οποίες ή έχουν κλείσει, ή συγχωνευθεί ή τεθεί υπό καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας. Πρόκειται να κλείσουν οι τέσσερις μεγαλύτερες μη βιώσιμες σερβικές τράπεζες. Η μεγαλύτερη τράπεζα του Μαυροβουνίου, η Montenegro Banka, έχει τεθεί προσωρινά υπό καθεστώς διοικητικής εποπτείας.

2. Μακροοικονομική επίδοση

Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ το 2001 (5,5%, περιλαμβανομένου ποσοστού περίπου 3,5% στο Μαυροβούνιο) οφειλόταν κυρίως στην ισχυρή ανάκαμψη της γεωργικής παραγωγής (20-25%) μετά τη σοβαρή ξηρασία του προηγούμενου έτους και αυξήθηκε η δραστηριότητα στους τομείς των υπηρεσιών, περιλαμβανομένου του τουρισμού στο Μαυροβούνιο, και στον τομέα των μεταφορών. Εντούτοις, η επίδοση στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής εξακολούθησε να είναι μικρή και, κατά το διάστημα Ιανουαρίου - Νοεμβρίου 2001, ήταν κατά 0,6% χαμηλότερη σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2000.

Η εφαρμογή αυστηρών νομισματικών πολιτικών είχε σαν αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά ο πληθωρισμός στη Σερβία από 115% στο τέλος του 2000 σε περίπου 40% στο τέλος του 2001, παρά ορισμένες σημαντικές αυξήσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, συνολικά κατά 120% από τις αρχές του 2001. Στο Μαυροβούνιο, ο ετήσιος πληθωρισμός παρουσίασε ελαφρά αύξηση στο 25% από 22,5%, γεγονός που οφείλεται κυρίως στην επιτάχυνση του ρυθμού απελευθέρωσης των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος, των δημοτικών υπηρεσιών, των μεταφορών και του γάλακτος και του άρτου κατά τη διάρκεια του έτους.

Οι ενοποιημένοι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης στην ΟΔΓ παρουσίασαν ταμειακό έλλειμμα προ ενισχύσεων περίπου 2,4% του ΑΕΠ το 2001 (περίπου 240 εκατ. USD), σε σύγκριση με την αρχική πρόβλεψη του προϋπολογισμού του 6,1% του ΑΕΠ. Το χαμηλότερο έλλειμμα αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση του συστήματος είσπραξης φορολογικών εσόδων, αλλά και στα μέτρα που ελήφθησαν για την περικοπή των δημοσίων δαπανών (κατά 1,8% του ΑΕΠ), ενόψει της μείωσης της εξωτερικής χρηματοδότησης του προϋπολογισμού και των καθυστερήσεων στην πραγματοποίηση εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις στη Σερβία.

Μετά την εισαγωγή καθεστώτος ελεγχόμενης διακύμανσης στη Σερβία στις αρχές του 2001, η ισοτιμία του δηναρίου παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθερή στο επίπεδο που είχε ορισθεί τον Οκτώβριο του 2000 (30 YuD ανά γερμανικό μάρκο). Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της Εθνικής Τράπεζας της Γιουγκοσλαβίας ανήλθαν περίπου σε 1.300 εκατ. USD στα τέλη Ιανουαρίου 2002 (έναντι 605 εκατ. USD στις αρχές του 2001), που αντιπροσωπεύουν αξία εισαγωγών 2,9 μηνών σε σχέση με τις προβλεπόμενες για το 2002 εισαγωγές. Στο Μαυροβούνιο, η μονομερής υιοθέτηση του γερμανικού μάρκου/ευρώ ως μοναδικού νόμιμου νομίσματος στο τέλος του 2000 συνέβαλε στη μακροοικονομική σταθεροποίηση, εφόσον αποκλείει τη δυνατότητα δημιουργίας χρήματος.

Το ισοζύγιο πληρωμών της ΟΔΓ παρουσίασε αύξηση του εμπορικού ελλείμματος το 2001, το οποίο προσεγγίζει τα 2.800 εκατ. USD, και μεγάλες εισροές εμβασμάτων και έσοδα από την παροχή υπηρεσιών. Τα τελευταία συνέβαλαν στο να συγκρατηθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών σε περίπου1.075 εκατ. USD προ ενισχύσεων. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις εξακολουθούν να είναι χαμηλές και αναμενόταν να ανέλθουν σε 120 εκατ. USD το 2001.

Το τεράστιο χρέος των 12,2 δισεκατ. USD στο τέλος του 2001, ή στο 140% του ΑΕΠ, αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την εξωτερική θέση της χώρας. Από την άποψη αυτή, η συμφωνία μεταξύ του Ομίλου των Παρισίων και των αρχών της ΟΔΓ για σταδιακή μείωση κατά 66% της παρούσας καθαρής αξίας των οφειλών έναντι των πιστωτών του Ομίλου των Παρισίων (που ανέρχονται σε 4,5 δισεκατ. USD περίπου) και η αναδιάταξη του υπολοίπου χρέους σε περίοδο 22 ετών με εξαετή περίοδο χάριτος πρέπει να θεωρηθεί ως σημαντικό στοιχείο που θα ενισχύσει τη βιωσιμότητα της εξωτερικής θέσης της χώρας.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Και στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο, η ελευθέρωση των τιμών συνεχίστηκε καθόλη τη διάρκεια του 2001 με την κατάργηση των ελέγχων των τιμών για όλες τις κατηγορίες εμπορευμάτων και τη σταδιακή προσαρμογή των τιμών προς τα επίπεδα της αγοράς, ιδίως όσον αφορά τα ενεργειακά προϊόντα στη Σερβία και τις κοινωφελείς υπηρεσίες και τα βασικά αγαθά (π.χ. γάλα και άρτος) στο Μαυροβούνιο.

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη Σερβία με την έγκριση νέου πλαισίου ιδιωτικοποιήσεων, τον Ιούνιο του 2001, που θέτει τις βάσεις για την ιδιωτικοποίηση, με διαδικασία διαγωνισμών, 150 κρατικών και επιχειρήσεων που λειτουργούν υπό καθεστώς αυτοδιαχείρισης και 5.000 άλλων εταιρειών με διαδικασία δημοπρασιών βάσει διαφανών κριτηρίων. Σύμφωνα με το νέο νόμο, αλλοδαποί επενδυτές μπορούν να αποκτήσουν συμμετοχή έως 70% μέσω δημοσίων διαγωνισμών. Στο τέλος του 2001, είχαν κινηθεί διαδικασίες διαγωνισμού για την πώληση 35 εταιρειών. Οι αρχές είχαν λάβει προσφορές για την ιδιωτικοποίηση τριών μεγάλων τσιμεντοβιομηχανιών, οι οποίες αναμένονταν να πωληθούν τον Ιανουάριο του 2002, με κάποια καθυστέρηση σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Καταρτίστηκαν σχέδια αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων για δύο μεγάλες ζημιογόνες επιχειρήσεις (την αυτοκινητοβιομηχανία Zastava και τη μεγάλη εταιρεία παραγωγής χαλκού BOR) και, τελικά, η κυβέρνηση, η διεύθυνση και τα συνδικάτα κατέληξαν σε συμφωνία για την εταιρεία Zastava. Το Νοέμβριο του 2001 εκδόθηκε νέος νόμος στη Σερβία για τον οργανισμό ανάπτυξης ΜΜΕ. Στο Μαυροβούνιο, ολοκληρώθηκε, στις αρχές Δεκεμβρίου 2001, πρόγραμμα βασικών ιδιωτικοποιήσεων που αφορά 450.000 πολίτες και 221 επιχειρήσεις. Επιπλέον, κινήθηκαν διαδικασίες διαγωνισμού για την ιδιωτικοποίηση 20 εταιρειών (από τις 110 που πρόκειται να ιδιωτικοποιηθούν μέσω ομαδικών πωλήσεων, διαγωνισμών ή δημοπρασιών, ή να εκκαθαριστούν). Στα μέσα του 2001 προσφέρθηκε για πώληση το 51% της εταιρείας τηλεπικοινωνιών του Μαυροβουνίου και τρεις επενδυτές εκδήλωσαν ενδιαφέρον. Το 2002, οι αρχές του Μαυροβουνίου αποφάσισαν να πωλήσουν την εταιρεία Yugopetrol.

Τον Μάϊο του 2001 ελήφθησαν τα πρώτα βασικά μέτρα για την ελευθέρωση του εξωτερικού εμπορίου, με την έκδοση, σε επίπεδο Ομοσπονδίας, του νόμου για το εξωτερικό εμπόριο, του δασμολογίου και του δασμολογικού νόμου, που απλούστευσαν τις διαδικασίες, κατάργησαν τις περισσότερες άδειες και ποσοστώσεις, μείωσαν τον αριθμό των δασμών και τον μέσο δασμολογικό συντελεστή. Στο Μαυροβούνιο, σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την ελευθέρωση του εμπορίου, εφόσον μειώθηκε ο αριθμός των προϊόντων που υπόκεινται σε περιορισμούς. Από το 2000, οι δασμοί μειώθηκαν σημαντικά από 25% σε ποσοστό κατώτερο του 3% κατά μέσον όρο και είναι χαμηλότεροι σε σχέση με τη Σερβία.

Η διαδικασία αναδιάρθρωσης τραπεζών στη Σερβία εξελίχθηκε με ταχύ ρυθμό, σύμφωνα με τη στρατηγική αναδιάρθρωσης τραπεζών που εγκρίθηκε από την Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας (ΕΤΓ) τον Μάϊο του 2001. Μετά την επανεξέταση της κατάστασης και των 82 τραπεζών στη Σερβία, 19 τράπεζες έκλεισαν και άλλες 15 συγχωνεύθηκαν. Εκδόθηκαν άδειες για πέντε νέες τράπεζες από τον Μάϊο έως τον Δεκέμβριο του 2001. Στις αρχές του 2002 δημοσιοποιήθηκε απόφαση για το κλείσιμο των τεσσάρων μεγαλύτερων τραπεζών. Αν και το τραπεζικό σύστημα στο σύνολό του στη Σερβία εξακολούθησε να είναι εξαιρετικά επισφαλές, υπήρξαν ενδείξεις αποκατάστασης της εμπιστοσύνης του κοινού, όπως φαίνεται από τη σημαντική ανάκαμψη των αποταμιεύσεων. Στο Μαυροβούνιο, ελήφθησαν περαιτέρω μέτρα για την αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος. Καταρτίστηκαν διαγνωστικές εκθέσεις για 10 τράπεζες με τη στήριξη διεθνών συμβούλων. Επανεκδόθηκαν άδειες για τέσσερις τράπεζες βάσει αυτών των εκθέσεων. Επιπλέον, οι αρχές επεξεργάστηκαν και ενέκριναν κατ` αρχήν σχέδιο αναδιάρθρωσης της μεγαλύτερης τράπεζας, της Montenegro Banka.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Στις 11 Ιουνίου 2001, εγκρίθηκε Συμφωνία stand-by του ΔΝΤ, η οποία καλύπτει την περίοδο μέχρι τέλη Μαρτίου 2002, και επανεξετάστηκε με επιτυχές αποτέλεσμα τον Οκτώβριο του 2001 και τον Ιανουάριο του 2002. Στις 16 Ιουλίου 2001, το Συμβούλιο ενέκρινε τη χορήγηση κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ανώτατου ποσού 300 εκατ. ευρώ στην ΟΔΓ, η οποία περιλαμβάνει δάνειο ανώτατου ποσού 225 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέα ενίσχυση ανώτατου ποσού 75 εκατ. ευρώ. Μετά την εκκαθάριση όλων των καθυστερούμενων οφειλών της ΟΔΓ προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Κοινότητα, τον Οκτώβριο του 2001 εκταμιεύθηκε η πρώτη δόση της συνδρομής ύψους 260 εκατ. ευρώ (που περιλαμβάνει ποσό 225 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου και 35 εκατ. ευρώ μη επιστρεπτέα ενίσχυση). Αποστολή ελέγχου που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2001 διαπίστωσε ότι είχαν σε μεγάλο βαθμό ικανοποιηθεί οι όροι που είχαν τεθεί για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης (40 εκατ. ευρώ) στους ακόλουθους τομείς: διαχείριση και έλεγχος των δημοσίων δαπανών, μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης και πολιτικής, ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, αναδιάρθρωση τραπεζών και διαχείριση του εξωτερικού χρέους. Μετά το θετικό αποτέλεσμα αυτής της επισκόπησης, εκταμιεύθηκε η δεύτερη δόση, τον Ιανουάριο του 2002. Στις 10 Δεκεμβρίου 2001, το Συμβούλιο ενέκρινε αναθεώρηση της απόφασης του Ιουλίου, αυξάνοντας το σκέλος της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης της συνδρομής σε ανώτατο ποσό 120 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα να αυξηθεί το συνολικό ποσό της συνδρομής σε 345 εκατ. ευρώ.

VIII. ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Το 2001 σημαδεύτηκε από την ανάφλεξη της σύγκρουσης μεταξύ των εθνοτήτων που επηρέασε εντονότατα τον πληθυσμό και την οικονομία. Μετά από ανάπτυξη επί σειρά ετών, το ΑΕΠ μειώθηκε σημαντικά το 2001 κατά 5% περίπου. Η κρίση στον τομέα της ασφάλειας είχε σαν αποτέλεσμα να επηρεαστούν τα δημόσια οικονομικά λόγω αύξησης των δημοσίων δαπανών, ιδίως των στρατιωτικών, και τη σημαντική μείωση του εισπραχθέντος ΦΠΑ. Το έλλειμμα των δημοσίων οικονομικών για το 2001 ήταν περίπου 6,7% του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός (5,3%) παρέμεινε υπό έλεγχο.

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος το 2001 στην εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε ορισμένους τομείς, και ιδίως της φορολογικής μεταρρύθμισης, της ενίσχυσης των δημοσιονομικών ελέγχων, της εμπορικής πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης. Λόγω της κρίσης που ξέσπασε την άνοιξη, η κυβέρνηση της ΠΓΔΜ δεν ήταν σε θέση να υλοποιήσει τους στόχους του τριετούς χρηματοδοτούμενου προγράμματος PRGF/ ενισχυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης, το οποίο εγκρίθηκε από το ΔΝΤ το φθινόπωρο του 2000, και η εφαρμογή του διεκόπη. Στην προσπάθειά τους να συνάψου μια νέα συμφωνία, οι αρχές της ΠΓΔΜ συμφώνησαν τον Δεκέμβριο με το ΔΝΤ για την υλοποίηση προγράμματος ελέγχων προσωπικού (SMP) για περίοδο έξι μηνών (που άρχισε την 1η Ιανουαρίου 2002).

Μετά τη μεγάλη πρόοδο που σημειώθηκε το 2001 στους τομείς της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης, σε συνθήκες πολιτικής και οικονομικής κρίσης της άνοιξης, τον Δεκέμβριο του 2001 πραγματοποιήθηκε η εκταμίευση της δεύτερης δόσης (10 εκατ. ευρώ μη επιστρεπτέας ενίσχυσης και δανείου 12 εκατ. ευρώ) της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (συνολικού ποσού 80 εκατ. ευρώ) (η πληρωμή πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιανουαρίου 2002 βάσει της συμφωνίας SMP). Στις 10 Δεκεμβρίου 2001, το Συμβούλιο ενέκρινε να χορηγηθεί στην ΠΓΔΜ πρόσθετη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή 18 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισης

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Η ελευθέρωση των τιμών έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, εκτός από τις περισσότερες κοινωφελείς υπηρεσίες και ορισμένα προϊόντα όπως το πετρέλαιο και τα παράγωγα πετρελαίου, και τις τιμές των ταχυδρομικών υπηρεσιών.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι δασμολογικοί και μη φραγμοί. Η πρόσφατα ολοκληρωθείσα ΣΔΠ και η ενδιάμεση συμφωνία θα εξασφαλίσει ευκολότερη πρόσβαση των προϊόντων της ΕΕ στην αγορά και τη σταδιακή μείωση των δασμών για τα περισσότερα σημαντικά προϊόντα.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Από τις αρχές του 1994 υπάρχει εκ των πραγμάτων πρόσδεση του δηναρίου στο DM και τώρα στο ευρώ. Από την υποτίμηση του Ιουλίου 1997, η ισοτιμία είναι 60,5 δηνάρια ανά ευρώ.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ)

Το περιβάλλον για τις ΑΞΕ έχει βελτιωθεί. Εντούτοις, εξακολουθεί να απαιτείται η έγκριση της κυβέρνησης για ορισμένους τύπους άμεσων ξένων επενδύσεων, ενώ η απουσία μιας σωστά λειτουργούσας κτηματαγοράς εμποδίζει τις εισροές ΑΞΕ. Οι εισροές ΑΞΕ ήταν ασταθείς κατά τα τελευταία έτη και αποτελούνταν κυρίως από ορισμένες μεγάλες συναλλαγές.

// 5. Νομισματική πολιτική

Εφαρμόζεται αυστηρή νομισματική πολιτική η οποία βασίζεται ουσιαστικά στην πρόσδεση της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

// 6. Δημόσια οικονομικά

Τον Απρίλιο του 2000, η κυβέρνηση εισήγαγε τον ΦΠΑ και μείωσε τη φορολογία της εργασίας μετά τον Ιανουάριο του 2001. Η Υπηρεσία Δημοσίων Εσόδων αύξησε τους ελέγχους το δεύτερο εξάμηνο του 2001. Η κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή, το 2001, πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων που εστιάζεται σε δημόσιες υποδομές (ύδρευση, συντήρηση οδικού δικτύου), την αποκατάσταση σχολείων και κέντρων υγείας.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων άρχισε το 1993. Μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2001 είχαν ιδιωτικοποιηθεί 1.646 επιχειρήσεις. Η ιδιωτικοποίηση στον γεωργικό τομέα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Το δεύτερο εξάμηνο του 2001, ιδιωτικοποιήθηκαν τρεις μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις. Η εκκαθάριση ορισμένων ζημιογόνων επιχειρήσεων καθυστέρησε και αναμένεται να πραγματοποιηθεί το 2002.

// 8. Μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Το 2000 εκδόθηκε νέος νόμος για τα τραπεζικά ιδρύματα που θεσπίζει το νομικό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση του τραπεζικού τομέα. Το μεγαλύτερο μέρος του τραπεζικού τομέα έχει ήδη τεθεί υπό ιδιωτικό έλεγχο. Ο τομέας αυτός παρουσιάζει υψηλό βαθμό συγκέντρωσης. Οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες, η Stopanska Banka (πωλήθηκε τον Απρίλιο του 2000 σε ελληνική τράπεζα) και η Komercijalna Banka, κατέχουν περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών καταθέσεων στο τραπεζικό σύστημα.

//

2. Μακροοικονομική επίδοση

Το 2001 ήταν έτος έκτακτης κατάστασης για την ΠΓΔΜ, επειδή ξέσπασε η σύγκρουση μεταξύ των εθνοτήτων την άνοιξη, η οποία διήρκεσε μέχρι την πολιτική επίλυση της κρίσης τον Αύγουστο. Η κρίση επηρέασε σοβαρότατα τον πληθυσμό και την οικονομία. Το ΑΕΠ, που προβλεπόταν να αυξηθεί κατά 6% περίπου, μειώθηκε κατά 4,6%, προκαλώντας αρνητική μετατροπή κατά 10 περίπου εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Επιπλέον, το κόστος επισκευής κατεστραμμένων κατοικιών και υποδομών, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη [2], εκτιμάται ότι ανέρχεται περίπου στο 1,8% του ΑΕΠ. Η συρρίκνωση της παραγωγής έπληξε τους περισσότερους τομείς της οικονομίας. Το επίπεδο της ανεργίας, που ανερχόταν στο 29,5% του εργατικού δυναμικού στο τέλος του 2001 (έναντι 32,2% το 2000), αντανακλά το χαμηλό επίπεδο της παραγωγής.

[2] Έκθεση του IMG για την εκτίμηση των ζημιών στην ΠΓΔΜ, Νοέμβριος 2001.

Παρά την κρίση, οι αυστηρές νομισματικές πολιτικές που βασίζονται στη σταθερή συναλλαγματική σχέση με το DM/ ευρώ προφύλαξε τη χώρα από το να πέσει στη δίνη υψηλού πληθωρισμού. Για να αποτρέψει τις απώλειες συναλλαγματικών διαθεσίμων λόγω της κρίσης, η Κεντρική Τράπεζα αύξησε τις απαιτήσεις σε διαθέσιμα τον Μάϊο-Ιούνιο και υπερδιπλασίασε τα βραχυπρόθεσμα επιτόκιά της. Οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν συνολικά κατά 5,3% το 2001, έναντι 5,8% το 2000.

Την άνοιξη αυξήθηκαν οι στρατιωτικές δαπάνες λόγω της εσωτερικής σύγκρουσης, γεγονός που άσκησε ιδιαίτερη πίεση στον κρατικό προϋπολογισμό, και ιδίως η πρόσληψη στρατιωτικού και αστυνομικού προσωπικού και οι αυξήσεις μισθών για ειδικές μονάδες της αστυνομίας και του στρατού. Οι δαπάνες ανήλθαν στο 41% του ΑΕΠ, δηλαδή κατά 7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ περισσότερο σε σχέση με το 2000. Έναντι αυτής της αύξησης των δαπανών, τα έσοδα παρουσίασαν μεγάλη μείωση. Συνολικά, το 2001, τα δημοσιονομικά έσοδα μειώθηκαν κατά 7% σε ονομαστικούς όρους και το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε στο 6,7% για το σύνολο του έτους, έναντι πλεονάσματος 2,5% του ΑΕΠ κατά το προηγούμενο έτος.

Όσον αφορά την εξωτερική θέση της χώρας, η απότομη μείωση των εισαγωγών, σε αξία περίπου 1.527 εκατ. USD έναντι 1.875 εκατ. USD το 2000, συνέβαλε στο να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα σε 370 εκατ. USD. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε απότομα στο 11% περίπου του ΑΕΠ. Όμως, αυτό το υψηλό έλλειμμα αντισταθμίστηκε, σε κάποιο βαθμό, από τις μακροπρόθεσμες εισροές κεφαλαίου ύψους 310 εκατ. USD από έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις (σε ποσοστό 9% περίπου του ΑΕΠ), μετά την πώληση του εθνικού οργανισμού τηλεπικοινωνιών, τον Ιανουάριο του 2001. Ως εκ τούτου, τα αποθέματα ισχυρού συναλλάγματος, παρά τις σημαντικές απώλειες κατά τη διάρκεια του έτους, παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, σε ποσό 779 εκατ. USD στο τέλος του έτους, που ισοδυναμεί σε αξία εισαγωγών 4,9 μηνών. Στο τέλος του 2001, η ΠΓΔΜ εξυπηρετούσε ομαλά τις οφειλές της.

Το πρόγραμμα μείωσης της φτώχειας και διευκόλυνσης της ανάπτυξης (PRGF) και διευρυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης (EFF) που συμφωνήθηκε με το ΔΝΤ στο τέλος του 2000, σταμάτησε να εφαρμόζεται την άνοιξη. Στο τέλος του 2001, οι αρχές κατέληξαν σε συμφωνία με το ΔΝΤ για την εφαρμογή εξαμηνιαίου προγράμματος ελέγχου του προσωπικού (το οποίο άρχισε να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2002), δεσμευόμενες να εφαρμόσουν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία, με μείωση των κυβερνητικών δαπανών στο 36,8% του ΑΕΠ το 2002, έναντι 41% του ΑΕΠ το 2001, και η οποία πρόκειται να αντικατασταθεί κατά τη διάρκεια του 2002 με μια νέα συμφωνία δανειοδότησης με μεγαλύτερο ποσό.

Συνολικά, η κατάσταση παραμένει επισφαλής και η περαιτέρω σταθεροποίηση της ειρηνευτικής διαδικασίας έχει καθοριστική σημασία για την αποκατάσταση συνθηκών που θα επιτρέψουν την εφαρμογή βιώσιμων πολιτικών σταθεροποίησης και μεταρρύθμισης και οικονομικής ανάπτυξης.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Μετά την ελευθέρωση των τιμών του άρτου και του αλεύρου, τον Οκτώβριο του 2000, η ελευθέρωση των τιμών έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, με εξαίρεση τις περισσότερες κοινωφελείς υπηρεσίες, τις δημόσιες μεταφορές και ορισμένα προϊόντα όπως το πετρέλαιο και τα προϊόντα των ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Παρά την επιτυχή πώληση, τον Ιανουάριο του 2001, του 51% της εθνικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών στην Matav, τον ουγγρικό φορέα εκμετάλλευσης, η συνολική διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων επιβραδύνθηκε το 2001. Το δεύτερο εξάμηνο, ιδιωτικοποιήθηκαν τρεις μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις: οι Sletovo Battery, Gazella (βιομηχανία υποδημάτων) και Godel (δερμάτινα είδη). Προετοιμάζεται η ιδιωτικοποίηση της κρατικής επιχείρησης ηλεκτρισμού, της ESM, με στόχο να πωληθεί μέχρι το τέλος του 2002.

Περίπου 40 μεγάλες ζημιογόνες επιχειρήσεις αναμενόταν είτε να πωληθούν είτε να εκκαθαριστούν το 2001: επειδή η κρίση καθυστέρησε τη διαδικασία κατά το πρώτο εξάμηνο, οι αρχές έλαβαν μέτρα το τελευταίο τρίμηνο με την εκκαθάριση μιας εταιρείας και την ανάθεση μελέτης πραγματογνωμοσύνης από διεθνείς συμβούλους για 17 επιχειρήσεις, οι περισσότερες από τις οποίες εκτιμάται ότι θα κλείσουν κατά τη διάρκεια του 2002.

Η ΕΕ είναι ο βασικός εμπορικός εταίρος της ΠΓΔΜ και αντιπροσωπεύει το 48,5% των εξαγωγών και το 41,8% των εισαγωγών. Μετά την υπογραφή Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΣΣΣ) μεταξύ της ΠΓΔΜ και της ΕΚ το 2000, που ήταν η πρώτη συμφωνία αυτού του τύπου, τον Ιούνιο του 2001 τέθηκε σε ισχύ η Ενδιάμεση Συμφωνία. Καταργήθηκαν οι ποσοστώσεις στα γεωργικά προϊόντα και τα προϊόντα αλιείας. Στον τομέα της γεωργίας, συμφωνήθηκαν αμοιβαίες εμπορικές παραχωρήσεις (με εξαίρεση τον οίνο). Η ΠΓΔΜ συνήψε Συμφωνίες Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ) με ορισμένες γειτονικές χώρες (περιλαμβανομένης της Κροατίας, η οποία είναι η δεύτερη χώρα μετά την ΠΓΔΜ που υπέγραψε ΣΣΣ με την ΕΚ), τις χώρες ΕΖΕΣ και την Ουκρανία. Η ΠΓΔΜ έχει το καθεστώς του παρατηρητή στον ΠΟΕ και οι διαπραγματεύσεις, που καθυστέρησαν λόγω της κρίσης του έτους, επαναλήφθηκαν στα τέλη του έτους, με στόχο την πλήρη ένταξη της χώρας στον ΠΟΕ το 2002.

Από τον Ιούλιο του 2001 και μετά, τα καθήκοντα πληρωμών της πρώην Υπηρεσίας Πληρωμών (ZPP), που κληρονομήθηκε από το σοσιαλιστικό καθεστώς, καταργήθηκαν σταδιακά και μεταβιβάστηκαν στο τραπεζικό σύστημα. Το 2001, οι αρχές ενίσχυσαν το σύστημα εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα, και ιδίως των οκτώ τραπεζών που θεωρήθηκαν προβληματικές. Αναβαθμίστηκε η αξιολόγηση τριών από τις τράπεζες αυτές, οι οποίες εξασφάλισαν τον απαιτούμενο ελάχιστο βαθμό φερεγγυότητας. Άρχισαν να λαμβάνονται μέτρα για τις υπόλοιπες πέντε τράπεζες, όπως ο διορισμός διοικητή ή η συγχώνευση δύο προβληματικών τραπεζών με άλλες τράπεζες για να βελτιωθεί η χρηματοοικονομική τους ισχύς. Παρόλα` αυτά, ο τομέας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων (το 35% περίπου κρίθηκαν επισφαλή ή μη εξυπηρετούμενα) και τη χαμηλή αποτελεσματικότητα, και η ανάπτυξή του εμποδίζεται από τον χαμηλό βαθμό χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Στις 8 Νοεμβρίου 1999, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας δεύτερη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή 80 εκατ. ευρώ (ανώτατο ποσό δανείου 50 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέα ενίσχυση 30 εκατ. ευρώ).

Μετά την έγκριση του προγράμματος PRGF/EFF από το Συμβούλιο του ΔΝΤ, η οποία καθυστέρησε μέχρι τις 29 Νοεμβρίου 2000, τον Δεκέμβριο του 2000/ Ιανουάριο 2001 εκταμιεύθηκε μια πρώτη δόση της κοινοτικής συνδρομής ποσού 20 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης και 10 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου.

Στο σύνολο των όρων που πρέπει να ικανοποιηθούν για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης περιλαμβάνονται η φορολογική μεταρρύθμιση, η ενίσχυση των δημοσιονομικών ελέγχων, η βελτίωση της εμπορικής πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης. Μετά από επισκόπηση κατά την οποία διαπιστώθηκε σημαντική πρόοδος, αφού ελήφθη υπόψη η δυσμενής πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία εκταμίευσης της δεύτερης δόσης (ποσού 10 εκατ. ευρώ μη επιστρεπτέων ενισχύσεων και 12 εκατ. ευρώ δανείων) τον Δεκέμβριο του 2001 (εκταμιεύθηκαν τον Ιανουάριο του 2002 βάσει προγράμματος ελέγχου προσωπικού που παρέχει μακροοικονομικό πλαίσιο).

Επιπλέον, στις 10 Δεκεμβρίου 2001, αναθεωρήθηκε η αρχική απόφαση του Συμβουλίου, η οποία παρέτεινε τη χορήγηση της συνδρομής μέχρι το τέλος του 2003 και αύξησε το σκέλος της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης κατά 18 εκατ. ευρώ (σε συνολική μη επιστρεπτέα ενίσχυση 48 εκατ. ευρώ επί συνόλου 98 εκατ. ευρώ). Η πρόσθετη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή καθώς και το υπόλοιπο της συνδρομής βάσει της αρχικής απόφασης θα εκτελεσθούν στο πλαίσιο νέας συμφωνίας του ΔΝΤ και υπόκεινται σε ειδικούς όρους οικονομικής πολιτικής που εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

IX. ΓΕΩΡΓΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης επιταχύνθηκε το 2001 και εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 4,5% (έναντι 1,9% το 2000). Ο πληθωρισμός διατηρήθηκε σε χαμηλά επίπεδα στο 3,4% (έναντι 4,6% το 2000). Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε σχετική επιδείνωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Τον Μάρτιο του 2001, η Γεωργία συνήψε συμφωνία με τον Όμιλο των Παρισίων η οποία προβλέπει αναδιάταξη των αποπληρωμών σε διάστημα 20 ετών με τριετή περίοδο χάριτος. Δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί οι διμερείς συνομιλίες με όλους τους πιστωτές, από τους οποίους σημαντικότερος είναι πιστωτής εκτός του Ομίλου των Παρισίων, το Τουρκμενιστάν. Εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες ανησυχίες σχετικά με τις εκκρεμούσες υποχρεώσεις εξυπηρέτησης χρέους το 2003 και το 2004.

Ο ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων επιβραδύνθηκε το 2001. Εκδηλώθηκε μικρότερο ενδιαφέρον από αλλοδαπούς επενδυτές και οι αναγγελθείσες ιδιωτικοποιήσεις στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας δεν ολοκληρώθηκαν. Η αποπομπή των μελών της κυβέρνησης το Νοέμβριο του 2001 προκάλεσε περαιτέρω καθυστερήσεις στη διαδικασία μεταρρυθμίσεων προς το τέλος του έτους.

Η τριετής συμφωνία της Γεωργίας στο πλαίσιο του PRGF εγκρίθηκε από το συμβούλιο του ΔΝΤ τον Ιανουάριο του 2001 και η Γεωργία ήταν σε θέση να τραβήξει συνολικό ποσό 27 εκατ. SDR μέχρι το τέλος του έτους από το ΔΝΤ.

Η Γεωργία έλαβε, τον Δεκέμβριο του 2001, μη επιστρεπτέα ενίσχυση 6 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της έκτακτης κοινοτικής χρηματοδοτικής συνδρομής. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισησ

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι περισσότερες τιμές έχουν ελευθερωθεί.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Φιλελεύθερη διεθνής εμπορική πολιτική. Η Γεωργία έγινε μέλος του ΠΟΕ τον Ιούνιο του 2000. Έχουν καταργηθεί οι περισσότεροι περιορισμοί στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, αλλά το Κοινοβούλιο απαγόρευσε τις εξαγωγές θραυσμάτων μη σιδηρούχων μετάλλων (το μεγαλύτερο εξαγωγικό προϊόν της Γεωργίας) από τον Φεβρουάριο του 2002, ως μέτρο καταπολέμησης παράνομων δραστηριοτήτων. Έχουν επίσης επιβληθεί περιορισμοί στις εξαγωγές ξυλείας.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Το lari δεν υπόκειται σε συναλλαγματικούς περιορισμούς. Κυμαινόμενη συναλλαγματική ισοτιμία.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Συνολικά επαρκής νομοθεσία. Απεριόριστος επαναπατρισμός κεφαλαίων και κερδών και ελεύθερη τήρηση τραπεζικών λογαριασμών σε συνάλλαγμα. Αλλοδαποί επενδυτές δεν επιτρέπεται να κατέχουν γεωργική γη, παρά μόνο να την μισθώνουν. Σταδιακή ιδιωτικοποίηση με έκδοση τίτλων και καταγραφή της αστικής και βιομηχανικής γης.

// 5. Νομισματική πολιτική

Η συνετή νομισματική πολιτική συνέβαλε στο να σταθεροποιηθεί ο πληθωρισμός σε χαμηλό επίπεδο. Υψηλός βαθμός χρησιμοποίησης του δολαρίου στην οικονομία (το 80% περίπου των καταθέσεων είναι σε συνάλλαγμα).

// 6. Δημόσια οικονομικά

Τα έσοδα του προϋπολογισμού (περιλαμβανομένων των μη επιστρεπτέων ενισχύσε