29. 8. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρνθ. C 218/23 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροποποίηση του κειμένου που έγινε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Η παρακάτω παράγραφος διαγράφηκε από το κείμενο που υποβλήθηκε στην ΟΚΕ για έγκριση: 
Σημείο 1.7 - παράγραφος 3 
«Η αύξηση των επιτοκίων στο Ηνωμένο Βασίλειο και των επιτοκίων Lombard στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας αντέστρεψαν την πτωτική τάση που είχε αρχίσει στην Κοινότητα. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα 
βραχυπρόθεσμα επιτόκια σημείωσαν κατακόρυφη πτώση, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να είναι σήμερα τα 
κοινοτικά επιτόκια υψηλότερα από τα αμερικανικά επιτόκια.» 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το μνημόνιο όσον αφορά τους φόρους 
εισοδήματος και την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών 
(85/C 218/11) 
Η Επιτροπή αποφάσισε, στις 3 Ιανουαρίου 1985, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή τη γνωμοδότηση της για το: «μνημόνιο όσον αφορά τους φόρους εισοδήματος και την ίση 
μεταχείριση ανδρών και γυναικών». 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, στο οποίο αντέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, 
υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του, στις 13 Ιουνίου 1985, με βάση την προφορική έκθεση της 
κ. Heuser. 
HOKE εξέδωσε, κατά τη 228η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 4ης Ιουλίου 1985), με 67 ψήφους 
υπέρ και 15 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής, να 
ερευνήσει αναφορικά με εισοδήματα από σχέση εξηρτημένης 
εργασίας, τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις των συστημά­
των φόρου εισοδήματος στην ισότητα ευκαιριών για άνδρες 
και για γυναίκες. 
2. Η αντίληψη των ρόλων μεταξύ άνδρα και γυναίκας 
μεταβλήθηκε αποφασιστικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες. 
Αν άλλοτε ήταν ορθός ο χαρακτηρισμός του συζύγου ως 
«κεφαλής της οικογένειας», που ήταν υπεύθυνος για την 
οικονομική υποστήριξη τις οικογένειας, σήμερα πρέπει να 
παραδεχθούμε ότι άνδρες και γυναίκες μοιράζονται όλο και 
συχνότερα τις οικονομικές και τις άλλες υποχρεώσεις στα 
πλαίσια της οικογένειας. Αυτό σημαίνει ότι οι άνδρες και οι 
γυναίκες πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες, ιδιαίτερα στον 
τομέα της απασχόλησης. Έτσι πρέπει να τους εξασφαλίζεται 
ίση μεταχείριση, όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόλη­
ση, ισότητα αμοιβής για την ίδια εργασία και ίση μεταχείρι­
ση, όσον αφορά τις επιβαρύνσεις φόρων και κοινωνικής 
ασφάλισης. 
3. Η Επιτροπή εξέδωσε ήδη στο παρελθόν οδηγίες που 
ρυθμίζουν τα δύο πρώτα προβλήματα σε κοινοτικό επίπεδο. 
Στο μνημόνιο που υποβάλεται τώρα, η Επιτροπή στρέφεται 
προς το θέμα της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, 
όσον αφορά τους φόρους εισοδήματος. Στην περίπτωση 
αυτή, μετά από λεπτομερή συγκριτική ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στα συστήματα φόρου εισοδήματος 
όλων των κρατών μελών υπάρχουν άμεσες ή/και έμμεσες 
διακρίσεις, αν και πολύ διαφορετικού είδους. Παράλληλα 
αποδεικνύεται επίσης ότι οι φορολογικοί νόμοι περιέχουν 
συχνά μια «ηθική» εκτίμηση του οικογενειακού ή συζυγικού 
καθεστώτος, που από χώρα σε χώρα μπορεί να διαφέρουν 
πολύ μεταξύ τους. Έτσι π.χ. στην Ομοσπονδιακή Δημοκρα­
τία της Γερμανίας, με το «σύστημα Splitting» που εφαρμόζε­
ται εκεί, ευνοούνται περισσότερο τα έγγαμα ζεύγη από τους 
άγαμους, ενώ στο Βέλγιο τα έγγαμα ζεύγη εξακολουθούν να 
βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, γιατί, σε περίπτωση απασ­
χόλησης και των δυο, λόγω της φορολογίας του αθροίσματος 
των εισοδημάτων τους κατατάσσονται σε υψηλότερη κατη­
γορία και πληρώνουν, συνεπώς, περισσότερους φόρους. 
4. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ σε καμία περίπτωση στους 
φορολογικούς νόμους δε θα πρέπει να γίνεται αξιολόγηση του 
καθεστώτος, εγγάμων ή αγάμων. Για το λόγο αυτό τα 
φορολογικά συστήματα πρέπει να εμφανίζουν απόλυτη ουδε­
τερότητα έναντι των πλευρών αυτών. Η φορολογία πρέπει να 
στρέφεται εντονότερα προς την προσωπική αποδοτικό­
τητα. 
5. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι μόνο η χωριστή 
φορολογία συζύγων, όσον αφορά το φόρο εισοδήματος, 
αποκλείει τη διάκριση σε βάρος του δεύτερου ατόμου που 
αποκτά εισόδημα από εργασία, κατά κανόνα της συζύγου. Η 
Αριθ. C 218/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 8. 85 
ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της, γιατί το ορθό αυτό συμπέρασμα 
της ανάλυσης στο μνημόνιο της Επιτροπής δεν έτυχε μιας 
αρκετά πειστικής επεξεργασίας. 
6. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επεκτείνει τη συγκρι­
τική της ανάλυση σε όλα τα είδη εισοδήματος. Επιπλέον, θα 
πρέπει να εξετασθεί και να περιγραφεί λεπτομερέστερα, ποιο 
οικογενειακό ή συζυγικό καθεστώς σε κάθε κράτος μέλος 
αποτελεί αντικείμενο διάκρισης και με ποιο τρόπο. Βάσει 
των αναλύσεων αυτών θα πρέπει κατόπιν να γίνει επεξεργα­
σία μιας οδηγίας για την ίση μεταχείριση ανδρών και 
γυναικών στη νομοθεσία φορολογίας εισοδήματος. 7. Η οδηγία αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι η ίση 
μεταχείριση ανδρών και γυναικών στο σύστημα φόρου εισο­
δήματος, τουλάχιστον, προϋποθέτει: 
— την ατομική φορολογία, πράγμα που περιλαμβάνει τον 
καθορισμό του ατόμου ως φορολογικής μονάδας και την 
εγκατάλειψη της αρχής της αμοιβαίας ευθύνης για φορο­
λογικές υποχρεώσεις, 
— τη δίκαιη κατανομή πραγματικών φορολογικών ελαφ­
ρύνσεων για προστατευόμενα άτομα (τέκνα, ηλικιωμένα 
άτομα, ανίκανοι προς εργασία κλπ.). 
Βρυξέλλες, 4 Ιουλίου 1985. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
GerdMUHR 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογία που απορρίηφθηκε 
Η ακόλουθη τροπολογία η οποία καταρτίσθηκε με βάση τη γνωμοδότηση τον τμήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του εσωτερικού κανονισμού, απορρίφθηκε από την ΟΚΕ κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Να προστεθούν τα εξής μετά το σημείο 5: 
«Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει κάποια φορολογική παρέμβαση, όσον αφορά τα έγγαμα ζεύγη στα οποία 
μόνο ο ένας σύζυγος εισπράττει εισόδημα. Ένα μέτρο αυτού του είδους είναι απαραίτητο για να μπορέσει να ληφθεί 
σωστά υπόψη το στοιχείο της δυνατότητας καταβολής φόρου κατά τη φορολογία των ατόμων». 
Αιτιολογία 
Η γνωμοδότηση αναφέρει ξεκάθαρα ότι η είσπραξη του φόρου θα πρέπει, κυρίως, να προσανατολιστεί ανάλογα με 
τη δυνατότητα καταβολής φόρου των ατόμων, έτσι ώστε να εξαλειφθεί κάθε διάκριση σε βάρος των έγγαμων 
φορολογούμενων που έχουν και οι δύο εισόδημα. 
Είναι αυτονόητο ότι δεν μπορεί να γίνει ανεκτή η επιβολή διακρίσεων σε βάρος των έγγαμων φορολογούμενων σε 
σχέση με τους άγαμους φορολογούμενους, που συνεπάγεται μεταξύ άλλων το φορολογικό καθεστώς του Βελγίου. 
Ωστόσο, αν υιοθετηθεί η θέση του τμήματος υπάρχει φόβος να αδικηθούν τα έγγαμα ζεύγη στα οποία ο ένας μόνο από 
τους συζύγους εισπράττει εισόδημα. Πράγματι, η δημοσιονομική κατάσταση των διαφόρων χωρών δεν επιτρέπει 
την παραχώρηση φορολογικών μειώσεων σε ορισμένες κατηγορίες χωρίς αντιστάθμιση αυτών των μειώσεων από 
άλλες πηγές. 
Αποτέλεσμα ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 35, ψήφοι κατά: 36, αποχές: 9.