ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 528 τελικό 
Βρυξέλλες, 10 Νοεμβρίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Σχετικά με τα χρηματοοικονομικά προβλήματα 
που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ι . ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4 
II. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ 
ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ 
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (MME) 6 
Εναρξη δραστηριοτήτων συμβατικών επιχειρήσεων 8 
Εναρξη δραστηριοτήτων υψηλού κινδύνου 11 
Η πρώτη φάση σημαντικής επέκτασης 13 
Μεταγενέστερες περ ίοδοι σημαντικής επέκτασης 14 
Αγορές του ελέγχου της διοίκησης και αγορές συμμετοχής 
στη διοίκηση επιχειρήσεων 16 
III. ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΤΑ ΙΣΧΥΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥΣ 16 
Τράπεζες 16 
Αλλες πηγές κεφαλαίου του ιδιωτικού τομέα 18 
Χρηματοδότηση πάγιων στοιχείων επιχειρήσεων "εκτός ισολογισμού" ..19 
Χρηματοδοτική μ ίσθωση (Leasing) 19 
Εκχώρηση/αγορά απαι τ ήσεων 2 0 
Επισφαλή κεφάλαια και κεφάλαια αρχικής ώθησης 20 
Κεφάλαιο ανάπτυξης 22 
Αγορές αξιών 23 
Εσωτερικο ί πόρο ι 23 
IV. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ MME ...24 
Εθνικά συστήματα 24 
Περίφερειακά συστήματα 26 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα 26 
Εκτός της Ευρωπαϊκής Ko ινότητας 30 
V. ΕΜΦΑΝΗ ΚΕΝΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΝΕΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ..38 
VI. ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 49 
VII. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 53 
2 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α - Παραδε ίγματα προγραμμάτων που παρέχουν χρηματοδότηση σε MME 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β - Μηχανισμοί χρηματοδότησης με επισφαλή κεφάλαια και κεφάλαια 
αρχικής ώθησης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ - Η χρηματοδότηση των MME στην Ιαπωνία. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ - Αποτελέσματα μιας μελέτης που εκπονήθηκε από το European 
Enterprise Centre της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Cranfield (Cranfield 
School of Management) όσον αφορά τη στάση των μικρότερων επιχειρήσεων έναντι 
της χρηματοδότησης και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στην Ευρώπη. 
I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. To παρόν έγγραφο έχει παραχθεί ως μερική απάντηση σε μία έκθεση, η οποία 
περιλαμβανόταν σε ένα Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 1992. Το εν 
λόγω ψήφισμα ζητούσε από την Επιτροπή να υποβάλει μια εκτίμηση των προτάσεων 
που απαιτούνταν με σκοπό να διασφαλιστεί η συνέχιση της πολιτικής υπέρ των 
επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων και των γενικών πλευρών της χρηματοδότησης, σε 
σχέση με τις στρατηγικές αυτών των επιχειρήσεων όσον αφορά την 
ευρωπαϊκοποίηση και διεθνοποίηση των λειτουργιών τους. Επιπρόσθετα, η 
Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει το πολυετές της πρόγραμμα κοινοτικών οράσεων για 
την ενίσχυση της πολιτικής περί επιχειρήσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά τις MME. 
Το ψήφισμα αυτό, στο οποίο γινόταν σαφής παραπομπή στην πραγματοποίηση μιας 
εξέτασης των δυνατοτήτων βελτίωσης της πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικά μέσα εκ 
μέρους των MME, εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 14 Ιουνίου 1993. 
2. Δεν είναι η πρώτη φορά κατά την οποία αναγνωρίζεται, σε κοινοτικό 
επίπεδο, η σημασία της βελτίωσης της πρόσβασης των MME σε πηγές 
χρηματοδότησης. Η αρχική αναγνώριση του προβλήματος περιλαμβανόταν στο 
Ψήφισμα του Συμβουλίου που αφορά το πρόγραμμα δράσεων για τις ΜΜΕ(1) και 
τονίστηκε εκ νέου στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Μια πολιτική περί 
επιχειρήσεων για την Κοινότητα"^). Το γεγονός ότι το Συμβούλιο ζήτησε την 
επανεξέταση του ζητήματος είναι ενδεικτικό ότι εξακολουθούν να υπάρχουν 
προβλήματα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να απαιτούν συντονισμένες δράσεις 
σε κοινοτικό επίπεδο. 
3. Σε απάντηση του ψηφίσματος του 1986, η Επιτροπή συνέταξε ορισμένα 
αναλυτικά έγγραφα σχετικά με τις διάφορες πλευρές του προβλήματος, στα οποία 
περιλαμβάνονται τα παρακάτω: 
μια ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο σχετικά 
με τους Χρηματοδοτικούς Μηχανισμούς(-*), μαζί με έναν "Οδηγό σχετικά με 
τις τεχνικές των χρηματοδοτικών μηχανισμών που χρησιμοποιούνται από την 
Επιτροπή στα πλαίσια της περιφερειακής πολιτικής"· 
- μία ανακοίνωση με τίτλο "Ο ρόλος του Συστήματος Αμοιβαίων Εγγυήσεων όσον 
αφορά τη χρηματοδότηση των MME στην Ευρωπαϊκή Koινότητα"(^)· 
μία ανακοίνωση με τίτλο "Μία πρότυπη δοκιμαστική δράση για την τόνωση του 
κεφαλαίου αρχικής ώθησης" (->). 
- ία ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Κοινοτικοί μηχανισμοί για την 
ενθάρρυνση της ανάπτυξης των Επισφαλών Κεφαλαίων στην Κοινότητα"^)· 
μία ειδική έκθεση που συντάχθηκε για λογαριασμό της Γενικής Διεύθυνσης 
XXIII, με τίτλο "Περί του ευρωπαϊκού συστήματος οργανισμών κεφαλαίων 
αρχικής ώθησης: Ανασκόπηση των τριών πρώτων ετών"(^). 
(1) Ψήφισμα του Συμβουλίου COM(86) 445 τελικό της 7ης Αυγούστου 1986. 
(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(88) 241 τελικό της 16ης Μαίου 1986. 
(3) COM(86) 72 3 τελικό. 
(4) SEC(91) 1550 τελικό. 
(5) SEC(88) 1496 τελικό. 
(6) SEC(91) 2414 τελικό. 
(7) Dr. Gordon Murray και David Francis της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων 
του Warwick (Warwick Business school), Μάιος 1992. 
4. Παρά τις διάφορες μελέτες που έχουν εκτελεστεί, τόσο σε κοινοτικό όσο και 
σε εθνικό επίπεδο, σε σχέση με το εν λόγω θέμα και παρά τη μεγάλη ποικιλία 
σχεδίων που έχουν αρχίσει σε μία προσπάθεια βελτίωσης της πρόσβασης των MME 
στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ορισμένοι από την κοινότητα των μικρών 
επιχειρήσεων εξακολουθούν να ισχυρίζονται ότι υπάρχουν ακόμη μεγάλες 
δυσκολίες, ιδιαίιερα κατά την αναζήτηση χρηματοδότησης με λογικά επιτόκια 
χωρίς να απαιτείται η ενεχυρίαση ως ασφάλεια εκτεταμένων ποσών προσωπικών 
περιουσιακών στοιχείων, και ότι οι εν λόγω δυσκολίες επιδεινώνονται από το 
τρέχον οικονομικό κλίμα. Λέγεται ότι πρόκειται για ένα αρκετά σοβαρό πρόβλημα 
έτσι ώστε να επηρεάζεται η ικανότητα των MME να ανταγωνίζονται επί ίσοις 
όροις με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις 
απειλείται και αυτή η ίδια η βιωσιμότητα τους. Ενώ οι εν λόγω ισχυρισμοί δεν 
υποστηρίζονται εξ ολοκλήρου από πρόσφατες μελέτες^8) υπάρχουν όντως 
ορισμένες πλευρές της χρηματοδότησης που αφορούν τις MME και οι οποίες αξίζει 
να εξετασθούν περαιτέρω. 
5. Το παρόν έγγραφο δεν επιχειρεί να εξετάσει άμεσα το χρόνιο ερώτημα του 
κόστους της χρηματοδότησης των MME, καθ'όσον αυτό απετέλεσε αντικείμενο μιας 
αναλυτικής μελέτης η οποία εκτελέστηκε για λογαριασμό άλλων υπηρεσιών της 
Επι τροπής(^). το κύριο πόρισμα της παρούσας μελέτης ήταν ότι κατά τη 
διάρκεια της δεκαετίας μέχρι το 1991, το κόστος του κεφαλαίου επένδυσης ήταν 
1,5% έως 12% χαμηλότερο στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία σε σύγκριση με την ΕΚ, 
επηρεάζοντας τη σχετική ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών. 
Αντίθετα, ο στόχος ήταν ο εξής: 
- εξέταση των χρηματοπιστωτικών αναγκών των MME στα διάφορα στάδια της 
ανάπτυξης τους· 
εξέταση των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης που είναι διαθέσιμες, καθώς 
επίσης και της έκτασης κατά την οποία οι εν λόγω πηγές καλύπτουν τις 
προσδιορισθείσες ανάγκες-
ανασκόπηση ορισμένων από τις αξιοπρόσεκτες πρωτοβουλίες που υπάρχουν για 
τη διευκόλυνση της πρόσβασης των MME σε χρηματοδοτικά μέσα, τόσο στο 
εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Κοινότητας· 
ποσοτικοποίηση των κενών που παραμένουν καθώς και των γενικών 
πρωτοβουλιών στον τομέα της πολιτικής που μπορεί να απαιτούνται τόσο σε 
εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. 
6. Κατά την εξέταση του προβλήματος, λαμβανόταν συνεχώς υπ'όψη το γεγονός 
ότι ο δανεισμός χρημάτων σε επιχειρήσεις είναι μια εμπορική δραστηριότητα που 
πραγματοποιείται με σκοπό το κέρδος, ότι το μεγαλύτερο μέρος της βοήθειας θα 
συνεχίσει να παρέχεται μάλλον σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο παρά σε 
κοινοτικό, και ότι οποιεσδήποτε δράσεις αναληφθούν μπορεί μόνο να 
συμπληρώνουν τη χρηματοδότηση που παρέχεται από την αγορά, ή να παρέχουν 
ευκολότερη πρόσβαση σ'αυτήν. Ομως, σ'αυτές τις συναλλαγές υπάρχουν πάντα δύο 
(8) "Financing Enterprise in Europe" (Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων 
στην Ευρώπη), Granfield European Enterprise Centre και "The problems 
of Finance for Smaller Businesses" (Τα προβλήματα της χρηματοδότησης 
των μικρότερων επιχειρήσεων", Small Business Research Centre, 
Πανεπιστήμιο του Cambridge, Ιούνιος 1992. 
(9) "International Differences in the Cost of Capital" (Διεθνείς διαφορές 
στο κόστος του κεφαλαίου), Copers and Lybrand. 
συμβαλλόμενοι και αν το ισοζύγιο των πλεονεκτημάτων κλίνει ιδιαίτερα υπέρ 
ενός εκ των δύο πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος εξεύρεσης μέσων για την 
αποκατάσταση της ισορροπίας. 
Μία δυσκολία που εξακολουθεί να παραμένει είναι να διασφαλιστεί το γεγονός 
ότι θα καλύπτονται οι κατάλληλες απαιτήσεις των MME ενώ θα αποφεύγεται 
αφ'ενός η διαταραχή ι ης ισορροπίας των δυνάμεων της αγοράς και αφ*ετέρου η 
στρέβλωση του ανταγωνισμού. Ιδιαίτερα, ορισμένες ομάδες επιχειρήσεων δεν θα 
πρέπει να υποστηρίζονται από μέσα τα οποία θα επιδρούν δυσμενώς σε άλλες MME 
οι οποίες δεν θα επωφελούνται από παρόμοια μέσα. 
7. Σε τελευταία ανάλυση, ο μόνος λόγος που δικαιολογεί την επέμβαση των 
εθνικών κυβερνήσεων και της Κοινότητας στον εν λόγω χώρο είναι για να 
διασφαλίζεται ότι στο μέτρο ίου δυνατού, η δημιουργία των MME καθώς και η 
επέκταση των ήδη δημιουργημένων δεν θα παρεμποδίζεται από έλλειψη πρόσβασης 
σε κεφάλαια, είτε αυτά είναι βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, και 
ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν θα παρεμποδίζονται από το να αξιοποιούν τις 
νέες ευκαιρίες που παρουσιάζει η δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς. Εάν αυτό ήταν 
το αποτέλεσμα, η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, που αποτελεί επείγουσα 
προτεραιότητα στην τρέχουσα οικονομική κατάσταση, θα καθυστερούσε, καθώς 
επίσης και η βέλτιστη αυτοανάπτυξη δυνητικών βιομηχανικών και εμπορικών 
"πρωταθλητών" εντός της Κοινότητας. 
Η σημασία των MME στην οικονομική δραστηριότητα της Κοινότητας απεικονίζεται 
από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία(1"), τα οποία δείχνουν ότι οι MME 
αποτελούν το 99,9% του συνόλου των επιχειρήσεων, παρέχουν το 70,0% του 
συνόλου των θέσεων απασχόλησης και αντιπροσωπεύουν το 70,5% του συνολικού 
κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Επιπλέον 
φαίνεται ότι είναι υπεύθυνες για τη δημιουργία του 40% περίπου όλων των νέων 
θέσεων απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα. Η εν λόγω τάση φαίνεται ότι 
ενισχύεται, δεδομένου του γεγονότος ότι οι MME θεωρούνται η κυριότερη αν όχι 
η μοναδική ελπίδα παροχής μεγάλου αριθμού νέων θέσεων εργασίας. Οι εν λόγω 
στατιστικές απεικονίζουν παραστατικά ότι το οικονομικό σφρίγος της Κοινότητας 
εξαρτάται από έναν ανθηρό τομέα μικρών επιχειρήσεων 
II. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΜΕΣΑ, 
ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
(MME). 
8. Η χρηματοδότηση των MME δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι ένα μεμονωμένο 
πρόβλημα και κάθε προσπάθεια ανάλυσης θα είναι κάπως αυθαίρετη, δεδομένου ότι 
κάθε οργανισμός έχει τις δικές του ιδιαίτερες απαιτήσεις, όπως είναι 
παραλλαγές στο ισοζύγιο μεταξύ των κεφαλαίων κίνησης και των κεφαλαίων 
επενδύσεων. Ορισμένες επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα στον γενικότερο εμπορικό 
τομέα και στον τομέα του λιανικού εμπορίου μπορούν να υπάρχουν άνετα με έναν 
υψηλό δείκτη βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων προς ίδια κεφάλαια και προς 
μακροπρόθεσμα δάνεια. Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πάγιες επενδύσεις με 
μόνο μία μακροπρόθεσμη περίοδο επανείσπραξης απαιτούν, κατά τρόπο ιδανικό, 
πιο μακροπρόθεσμα δάνεια. 
(10) "Enterprise in the Community" (Η επιχειρηματική δραστηριότητα στην 
Κοινότητα), EUROSTAT, Σεπτέμβριος 1992. 
Μιλώντας γενικά, οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της επιχείρησης και 
το στάδιο της ανάπτυξης της. Κάθε σύνολο περιστάσεων απαιτεί χωριστή ανάλυση, 
λαμβάνοντας πλήρως υπ'όψη τις απαιτήσεις του κεφαλαίου επένδυσης, αν θέλουμε 
να έχουμε μια κατάλληλη προοπτική. Για το σκοπό αυτό εξετάζονται οι παρακάτω 
τύποι και στάδια ανάπτυξης των επιχειρήσεων: 
απλή, παραδοσιακή "έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων" ("εκκίνηση")· 
"έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων" υψηλού κινδύνου, και ιδιαίτερα 
δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν τη χρησιμοποίηση υψηλής τεχνολογίας-
- η πρώτη περίοδος σημαντικής επέκτασης· 
- μεταγενέστερες περίοδοι ουσιαστικής επέκτασης· 
9. Οι ορισμοί που χρησιμοποιούνται από τον κλάδο των επισφαλών κεφαλαίων 
έχουν αξία γιατί βοηθούν στην απεικόνιση του περίπλοκου χαρακτήρα της 
χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, αν και στο παρόν έγγραφο παρατηρείται μία 
ελαστικότερη προσέγγιση, με σκοπό να αποφευχθεί η δημιουργία άκαμπτων 
ταξινομήσεων οι οποίες δεν συμφωνούν πλήρως με τις καταστάσεις τις οποίες 
μπορούν να αντιμετωπίσουν οι MME. 
Χρηματοδότηση αρχικής ώθησης (Seed Financing): χρηματοδότηση που παρέχεται 
για τη διερεύνηση, ανάπτυξη και αξιολόγηση μιας αρχικής έννοιας πριν η 
επιχείρηση φτάσει το στάδιο εκκίνησης της (έναρξης των επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων της). 
Χρηματοδότηση εκκίνησης (Start-up Financing): χρηματοδότηση που παρέχεται σε 
επιχειρήσεις για την ανάπτυξη προϊόντων και για την αρχική εμπορία τους. Οι 
εταιρείες μπορεί να βρίσκονται στη φάση συγκρότησης τους ή να ασκούν 
επιχειρηματικές δραστηριότητες για σύντομο διάστημα, αλλά δεν έχουν ακόμη 
πραγματοποιήσει εμπορικές πωλήσεις των προϊόντων τους. 
Αλλη χρηματοδότηση αρχικής φάσης (Other Early Stage Financing): χρηματοδότηση 
που παρέχεται σε επιχειρήσεις οι οποίες έχουν ολοκληρώσει την φάση ανάπτυξης 
του προϊόντος και απαιτούν περαιτέρω κεφάλαια για την έναρξη της εμπορικής 
παραγωγής και των πωλήσεων. Ακόμη δεν υπάρχουν κέρδη. 
Χρηματοδότηση επέκτασης (Expansion Financing): χρηματοδότηση που παρέχεται 
για την ανάπτυξη και επέκταση μιας εταιρείας η οποία βρίσκεται σε νεκρό 
σημείο κύκλου εργασιών ή εμπορεύεται κατά τρόπο κερδοφόρο. Το κεφάλαιο μπορεί 
να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση αυξημένης παραγωγικής ικανότητας, για 
την εμπορία ή για την ανάπτυξη προϊόντων, καθώς και/ή για την παροχή 
επιπρόσθετων κεφαλαίων κίνησης. 
Χρηματοδότηση μεταβατικής περιόδου (Bridge Financing): χρηματοδότηση που 
καθίσταται διαθέσιμη σε μια εταιρεία κατά τη μεταβατική περίοδο από το να 
είναι ιδιωτικής ιδιοκτησίας μέχρις ότου εισαχθούν οι μετοχές της στο 
χρηματιστήριο. 
Αγορά του ελέγχου της διοίκησης (Management Buy-out): χρηματοδότηση που 
παρέχεται για να μπορέσουν οι ήδη διοικούντες την επιχείρηση και επενδυτές να 
αποκτήσουν μία υφιστάμενη επιχείρηση. 
Αγορά συμμετοχής στη διοίκηση (Management Buy-in): χρηματοδότηση που 
παρέχεται για να δωθεί η δυνατότητα σε έναν διοικητικό υπεύθυνο ή σε μια 
ομάδα διοικητικών υπευθύνων εκτός της εταιρείας να αγοράσουν μέρος των 
μετοχών της εταιρείας με την υποστήριξη επενδυτών επισφαλών κεφαλαίων. 
Χρηματοδότηση ανάκαμψης (Turnaround Financing): χρηματοδότηση που καθίσταται 
διαθέσιμη σε καθιερωμένες επιχειρήσεις οι οποίες έχουν αντιμετωπίσει 
εμπορικές δυσκολίες, με σκοπό την αποκατάσταση της οικονομικής άνθησης τους. 
Κεφάλαιο αντικατάστασης (Replacement Capital): αγορά υφιστάμενων μετοχών σε 
μία εταιρεία από μία άλλη επιχείρηση επισφαλών κεφαλαίων ή από άλλον μέτοχο ή 
μετόχους. 
Αγορά εισαχθεισών μετοχών (Purchase of Quoted Shares): αγορά μετοχών που 
έχουν εισαχθεί σε ένα δημόσιο χρηματιστήριο. 
Επίσης, δεν είναι φρόνιμο να βασίζεται κανείς στο συμβατικό μοντέλο 
ανάπτυξης της επιχείρησης με τα τρία στάδια - εκκίνησης, επέκτασης και 
πλήρους ανάπτυξης, εφ'όσον, απ' ό,τι φαίνεται, οι καταστάσεις και οι τάσεις 
αλλάζουν με αυξανόμενη ταχύτητα στη σημερινή αγορά. 
10. Ακόμα και με αυτές τις ευρείες κατηγορίες, οι καταστάσεις μπορούν να 
διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό και είναι δύσκολο στην πράξη να ξεχωρίσουμε τις 
φάσεις "αρχικής ώθησης" και εκείνες της "εκκίνησης". Επομένως, είναι μόνο 
δυνατή η εξέταση των συνηθέστερων παραγόντων που ενδέχεται να ισχύουν στην 
πλειοψηφία των επιχειρήσεων σε ένα συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης. 
Ενας άλλος παράγων είναι ότι οι MME βασίζονται κατά πολύ περισσότερο στην 
άμεση χρηματοδότηση από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ακάλυπτες αναλήψεις, 
βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια) απ' ότι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις. 
Στην πραγματικότητα πρόκειται για τη δεύτερη σημαντικότερη πηγή 
χρηματοδότησης μετά τα παρακρατηθέντα κέρδη(H). Η βάση δεδομένων BACH της 
Επιτροπής που περιέχει δεδομένα σχετικά με τους εναρμονισμένους λογαριασμούς 
των επιχειρήσεων, δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές MME δεν διαθέτουν επαρκή κεφάλαια 
σε σύγκριση με τις αντίστοιχες επιχειρήσεις των ΗΠΑ. Κατά μέσον όρο, το 
ποσοστό των κεφαλαίων κίνησης που αντιπροσωπεύουν τα "ίδια κεφάλαια" 
κυμαίνεται μεταξύ 15% και 20%, ενώ σε 8 χώρες της Κοινότητας, στις οποίες 
εξετάστηκαν λογαριασμοί εταίρειών(^), διαπιστώθηκε ότι σε όλες τις 
περιπτώσεις οι MME είχαν ένα υψηλότερο ποσοστό βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 
στον ισολογισμό τους απ' ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις. Αυτό προφανώς τις 
καθιστά πιο τρωτές σε εξωτερικά πλήγματα. Επίσης, η μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε 
βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση θα είχε την τάση να αυξήσει τις δαπάνες 
χρηματοδότησης τους σε σύγκριση με μεγαλύτερες επιχειρήσεις. 
ΕΝΑΡΞΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
11. Τα χρηματοοικονομικά προβλήματα που παρουσιάζονται κατά την έναρξη των 
δραστηριοτήτων (κατά την "εκκίνηση") συμβατικών επιχειρήσεων έχουν την τάση 
να λαμβάνουν μεγαλύτερο επίπεδο δημοσιότητας. Ισως διότι αυτές είναι 
πολυάριθμες και, συχνά, τόσο μεγάλες ελπίδες στηρίζονται σ'αυτές εφ'όσον 
θεωρούνται δημιουργο'νέων θέσεων απασχόλησης σε μία εποχή, κατά την οποία οι 
μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχουν την τάση να μειώνουν το εργατικό δυναμικό 
τους. Δυστυχώς, οι νέες επιχειρήσεις αυτής της φύσης χαρακτηρίζονται από ένα 
(11) Financing Enterprise in Europe" (Χρηματοδότηση των επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων στην Ευρώπη). 
(12) "The Structure of Industry Financing: a Short Inventory of 
Statistics" (Η διάρθρωση της χρηματοδότησης της βιομηχανίας: μια 
σύντομη απογραφή των στατιστικών), σχέδιο εσωτερικού εγγράφου της 
Επιτροπής - 11/451/92. 
ποσοστό αποτυχίας που ανέρχεται σε 50% κατά τα πρώτα 5 έτη των εμπορικών 
δραστηριοτήτων τους λόγω της έλλειψης παροχής συμβουλών και άλλων μέτρων 
υποστήριξης, και επομένως το ποσοστό θνησιμότητας τους ανέρχεται περίπου στο 
50%. Πρόκειται για έναν παράγοντα ο οποίος μειώνει την ελκυστικότητα τους ως 
προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία δεν μπορούν να τους προσφέρουν 
παρόμοιες υπηρεσίες. 
12. Αν και, χωρίς αμφιβολία, υπάρχουν προβλήματα σε ορισμένες περιφέρειες της 
Κοινότητας, που αφορούν ιδιαίτερα ορισμένες χειροτεχνικές επιχειρήσεις, δεν 
υπάρχει καμία ιστορική μαρτυρία σχετικά με την έλλειψη διαθέσιμης 
χρηματοδότησης για την έναρξη δραστηριοτήτων συμβατικών επιχειρήσεων οι 
οποίες μπορούν να έχουν ελπίδες σχετικά με την επίτευξη βιωσιμότητας, θα 
ενσωματώνουν μία λογική χρηματοοικονομική συμμετοχή εκ μέρους των ιδιοκτητών 
τους, και οι οποίες θα μπορούν επίσης να παρέχουν κάποια ασφάλεια ως προς τα 
δάνεια. Οι δυσκολίες ουσιαστικά υπάρχουν για τις επιχειρήσεις οι οποίες δεν 
μπορούν να ανταποκριθούν σε μία ή περισσότερες από τις εν λόγω απαιτήσεις, αν 
και η τρέχουσα οικονομική κατάσταση έχει επιφέρει προβλήματα για ένα μεγάλο 
εύρος επιχειρήσεων, ιδιαίτερα μέσω της αύξησης του περιορισμού των πιστώσεων 
που επιβάλλουν οι τράπεζες. Αλλιώς, το κύριο πρόβλημα είναι ότι πάρα πολύ 
λίγοι απ'αυτούς οι οποίοι αρχίζουν μία επιχείρηση γνωρίζουν τον τρόπο με τον 
οποίο να συντάξουν μία πειστική πρόταση για μία τράπεζα ή τον τρόπο με τον 
οποίο να την παρουσιάσουν καταλλήλως. 
Πάρα πολύ λίγοι δυνητικοί ιδιοκτήτες επιχειρήσεων πραγματοποιούν προηγουμένως 
έρευνα της αγοράς, στην οποία να συμπεριλαμβάνεται και η εξέταση του 
δυνητικού ανταγωνισμού που μπορούν να αντιμετωπίσουν. Κατά συνέπεια, ακόμα 
και αν ο ι εν λόγω ιδιοκτήτες ή οι χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι τους συντάξουν 
μία χρηματοοικονομική πρόβλεψη, αυτή βασίζεται κυρίως σε υποθέσεις. Στα κοινά 
σφάλματα περιλαμβάνεται η υπερβολική εκτίμηση των αρχικών πωλήσεων και η 
ανεπαρκής εκτίμηση του χρόνου που θα απαιτηθεί για την επίτευξη 
αποδοτικότητας. Αυτό οδηγεί σε έναν περαιτέρω ανεπαρκή υπολογισμό σχετικά με 
το ποσό του αρχικού κεφαλαίου κίνησης που απαιτείται, ιδιαίτερα αν ληφθούν 
ανεπαρκώς υπ"όψη οι δημοσιονομικές επιβαρύνσεις όπως είναι ο ΦΠΑ, οι 
καθυστερήσεις στις πληρωμές, καθώς επίσης και, για ορισμένες νέες 
μεταποιητικές επιχειρήσεις, η δυνατότητα να υπάρξουν καθυστερήσεις στην 
παραλαβή της πιστοποίησης των προϊόντων τους. Συχνά, οι νέες επιχειρήσεις 
ενδέχεται επίσης να παρουσιάζουν ένα υψηλότερο επίπεδο επισφαλών απαιτήσεων 
απ' ό,τι οι καθιερωμένες επιχειρήσεις οι οποίες γνωρίζουν καλύτερα την αγορά, 
πράγμα που αποτελεί ένα παράγοντα ο οποίος συνήθως αγνοείται όταν 
πραγματοποιούνται χρηματοοικονομικές προβλέψεις. 
Με βάση τα παραπάνω δεν είναι καθόλου απροσδόκητο το γεγονός ότι οι τράπεζες 
είναι τόσο συχνά απρόθυμες να δανείσουν. Εάν όντως συμφωνήσουν να δανείσουν, 
η τάση είναι να ζητούν ένα υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας και/ή να χρεώνουν ένα 
επιτόκιο το οποίο θα καλύπτει το μεγαλύτερο θεωρούμενο επίπεδο κινδύνου. 
Το όλο θέμα της παροχής επαρκών ασφαλειών αφορά ιδιαίτερα την περίπτωση των 
MME που επιζητούν χρηματοδότηση. Το πρόβλημα έχει αναλυθεί κατά τρόπο 
λεπτομερή στην προαναφερθείσα μελέτη σχετικά με τα συστήματα αμοιβαίων 
εγγυήσεων (Mutual Guarantee systems)(13>, όπως επίσης και στο γερμανικό 
εθνικό σχέδιο για την υποβοήθηση των δημιουργών εταιρειών. 
(13) SEC(91) 1550 τελικό. 
13. Τα δίδυμα προβλήματα της πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικά μέσα και της 
επιβίωσης καθίστανται πολύ λιγότερα έντονα για τις νέες MME, δεδομένης της 
διαθεσιμότητας πρακτικών συμβουλών χαμηλού κόστους από έμπειρα άτομα του 
επιχειρηματικού τομέα, όπως έχει επιδειχθεί σε έναν αριθμό κρατών μελών. 
Είναι κυρίος η περίπτωση των εμπορικόν και βιομηχανικών επιμελητηρίων καθώς 
και των επαγγελματικών οργανώσεων που διαθέτουν γραφεία επικοινωνιών και 
συμβουλευτικές υπερεδίες γιά τις επιχείρησης και γιά τους ιδρυτές τους. 
Στην πλιοψηφία τους οι παραπάνω οργανισμοί έχουν στενή συνεργασία με της 
συνεταιριστικές και λαικες τράπεζες και τα ταμιευτήρια, που ειδικεύονται στην 
χρηματοδότησης των MME παρέχοντας στις επιχειρήσεις τρόπους χρηματοδότηση 
που να ταιριάζουν στά μέτρα τους. Επιπρόσθετα, τα Κέντρα Επιχειρηματικής 
Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (European Community Business Innovation 
Centres - Ε.C.B.I.C) και το δίκτυο τους (ΕΒΝ) αντιπροσωπεύουν μία περιεκτική 
και συστηματική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προαναφερθέντων 
προβλημάτων, δηλ. για τη δημιουργία νέων εγχώριων καινοτόμων εταιρειών και 
για την εκ νέου ανάπτυξη των υφιστάμενων εταιρειών κατά παρόμοιο τρόπο, στις 
λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες. Η προσέγγιση περιφερειακής πολιτικής 
περιλαμβάνει επίσης την υποστήριξη ορισμένων Ε.C.B.I.C, έτσι ώστε να τους 
δώσει τη δυνατότητα να καταστούν μέτοχοι στα κεφάλαια αρχικής ώθησης που 
υποστηρίζονται από την Κοινότητα καθώς και στα δίκτυα τους (βλέπε παραγράφους 
42 και 43). Η παροχή κεφαλαίων για τις MME πρέπει να αποτελέσει τμήμα ενός 
συνολικού συστήματος υποστήριξης το οποίο θα διασφαλίζει ότι το 
επιχειρηματικό δυναμικό αφ'ενός θα προωθείται και αφ*ετέρου θα υφίσταται 
επεξεργασία ώστε να καταλήγει σε μία συνεχιζόμενη παροχή επίδοξων και εκ νέου 
αναπτυσσόμενων εταιρειών τις οποίες, οι τράπεζες και οι εξωτερικοί επενδυτές, 
θα μπορούν να αντιμετωπίζουν με λογική εμπορική εμπιστοσύνη. 
Πράγματι, για τον μέσο όρο των μικρών επιχειρήσεων που αρχίζουν 
επιχειρηματικές δραστηριότητες, η πραγματοποίηση μιας βασικής έρευνας της 
αγοράς, η προετοιμασία των χρηματοοικονομικών προβλέψεων, και ο υπολογισμός 
των απαιτήσεων σε κεφάλαια κίνησης, δεν είναι υπερβολικά δύσκολα από τη 
στιγμή κατά την οποία θα τους δείξουν τον τρόπο κατά τον οποίο πρέπει να τα 
πραγματοποιήσουν. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για άτομα τα οποία σκοπεύουν να 
ασχοληθούν με τη μεταποίηση η με οποιονδήποτε άλλο τομέα στον οποίο έχουν 
προηγούμενη εμπειρία, εφ'όσον θα διαθέτουν πραγματικές γνώσεις πάνω στις 
οποίες θα βασίσουν τόσο τις εκτιμήσεις τους για τη δυνητική αγορά, όσο επίσης 
και τις απαιτήσεις τους όσον αφορά τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό. Αυτό 
που συχνά δεν διαθέτουν είναι ένα αρκετά ικανοποιητικό επίπεδο ικανοτήτων 
διαχείρισης, που να μπορεί να τους δώσει τη δυνατότητα να μεταφράσουν την εν 
λόγω τεχνογνωσία σε μία εμπορεύσιμη χρηματοοικονομική πρόταση, ή να κρίνουν 
το εάν η μελλοντική επιχείρηση τους είναι δυνητικά βιώσιμη. 
14. Ενα ενδεχόμενο χάσμα στη χρηματοδότηση υπάρχει στις περιπτώσεις κατά τις 
οποίες μια επιχείρηση, η οποία βρίσκεται στη φάση έναρξης των επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων της, έχει μεν αρκετή διαθέσιμη ασφάλεια ώστε να εξασφαλίσει 
την αρχική χρηματοδότηση, αλλά, ενώ δεν επεκτείνεται σημαντικά, εξακολουθεί 
να μην έχει την απαιτούμενη ικανότητα για την εξεύρεση χρηματοπιστωτικών 
μέσων, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα 3 έως 4 έτη της ύπαρξης της, όταν ενδεχομένως 
δεν θα είχε ακόμη την ευκαιρία να δημιουργήσει ένα χρηματοοικονομικό 
ιστορικό. Το ίδιο ισχύει και για αυτούς οι οποίοι επωφελούνται από αρχική 
βοήθεια για την έναρξη των δραστηριοτήτων τους, αλλά στη συνέχεια 
ανακαλύπτουν ότι είναι περιορισμένες ή ανύπαρκτες οι δυνατότητες για πρόσθετα 
τμήματα συμπληρωματικής χρηματοδότησης, ή για την επέκταση των υφιστάμενων 
χρηματοοικονομικών εγγυήσεων. 
10 
ΕΝΑΡΞΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ 
15. Οι επιχειρήσεις οι οποίες αρχίζουν επιχειρηματικές δραστηριότητες υψηλού 
κινδύνου, που μπορούν να οριστούν ως νέες επιχειρήσεις οι οποίες έχουν 
συγκροτηθεί για την διερεύνηση ή για την αξιοποίηση είτε μιας νέας 
διαδικασίας σε έναν υφιστάμενο τομέα, ή μιας εντελώς νέας ανακάλυψης που 
μπορεί να ήταν αποτέλεσμα της δικής τους έρευνας, αντιμετωπίζουν μια εντελώς 
διαφορετική κατάσταση. Οι εν λόγω επιχειρήσεις αποτελούν μόνο τη μειοψηφία 
όλων των νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, και παρουσιάζουν ορισμένα 
συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: 
ασχολούνται τελικά με την παραγωγή, αν και όχι κατ'ανάγκη με τη μαζική 
παραγωγή· 
- οι διοικητικοί υπεύθυνοι τους ενδέχεται να κατέχουν ένα υψηλό επίπεδο 
τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης· 
η δυνητική αγορά θα έχει ήδη διερευνηθεί - στην έκταση που είναι δυνατόν 
δεδομένου του γεγονότος ότι η αγορά είναι ανεπαρκώς αναπτυγμένη ή εντελώς 
νέα, θα είναι δύσκολο να προβλεφθεί με ακρίβεια η ταχύτητα αύξησης των 
πωλήσεων, ιδιαίτερα αν απομένει ακόμη να πραγματοποιηθεί σημαντικό έργο 
όσον αφορά 'την ανάπτυξη του προϊόντος· 
υπάρχει ένας σημαντικός βαθμός χρηματοοικονομικού κινδύνου, εφ'όσον δεν 
υπάρχει καμία εγγύηση ότι το σχέδιο θα καταστεί ποτέ εμπορικά βιώσιμο. 
Ακόμη και αν καταστεί βιώσιμο, η αποδοτικότητα μπορεί να επιτευχθεί μετά 
από αριθμό ετών. Υπάρχουν σχέδια βιοτεχνολογίας, στα οποία, λόγω δοκιμών 
φαρμάκων και διαδικασιών πιστοποίησης, η εν λόγω διαδικασία χρειάστηκε 
διάστημα αρκετά μεγαλύτερο των 5 ετών-
οι απαιτήσεις δανεισμού είναι συχνά σημαντικές, σε σχέση με το ποσό του 
κεφαλαίου που παρέχεται από τους ιδρυτές, ενώ συχνά απαιτείται μία σειρά 
μεταγενέστερων εισροών κεφαλαίου πριν επιτευχθεί ένα επίπεδο 
αποδοτικότητας που να είναι επαρκές ώστε να υποστηρίζει τις 
δραστηριότητες της εταιρείας. Οι εκτιμήσεις, όσον αφορά το ποσό της 
συμπληρωματικής χρηματοδότησης που απαιτείται για την ανάπτυξη και 
εμπορία ενός προϊόντος στην αγορά, μετά τη λήξη της φάσης έρευνας και 
ανάπτυξης, προφανώς ποικίλλουν, λόγω των σημαντικά διαφορετικών 
καταστάσεων που υπάρχουν, αλλά γενικά φαίνεται ότι αφορούν ποσά που είναι 
10 έως 20 φορές μεγαλύτερα από την αρχική επένδυση στην Ε&Α. 
Οι οργανισμοί κεφαλαίων αρχικής ώθησης επιχειρούν να καλύψουν τις ανάγκες των 
επιχειρήσεων που αρχίζουν δραστηριότητες υψηλού κινδύνου, σε ίδια κεφάλαια, 
αλλά τα σχετικά ποσά είναι τόσο μεγάλα, ώστε οι εν λόγω οργανισμοί δεν 
μπορούν να χρηματοδοτήσουν, χωρίς επιπρόσθετη βοήθεια, όλα τα στάδια που 
απαιτούνται πριν ένα προϊόν προωθηθεί στην αγορά. Το γεγονός ότι οι 
κεφαλαιούχοι επισφαλών κεφαλαίων και οι οργανισμοί κεφαλαίων επένδυσης δεν 
ενδιαφέρονται πλέον να παρέχουν συμπληρωματική χρηματοδότηση, διότι όλα τα 
προηγούμενα σχέδια πολύ σπάνια ανταποκρίθηκαν στους ρυθμούς απόδοσης που 
απαιτούσαν οι εν λόγω επενδυτές, ενώ το κόστος της επιχείρησης απεδείχθηκε 
δυσανάλογα υψηλό, πράγμα που αναπόφευκτα οδηγεί στη δημιουργία κενών 
χρηματοδότησης, ιδιαίτερα όσον αφορά τη χρηματοδότηση της έρευνας, της 
τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας που πραγματοποιούνται από τις MME. 
11 
16. Τα σχέδια αυτής της φύσης σπάνια ενδιαφέρουν τις συμβατικές τράπεζες λόγω 
της καθυστερημένης αποδοτικότητας και του υψηλού επιπέδου κινδύνου, αν και οι 
εν λόγω τράπεζες ενδέχεται να είναι διατεθημένες να συμμετάσχουν σε έναν 
όμιλο χρηματοδότησης και να παρέχουν ένα ποσοστό των καθημερινών 
διευκολύνσεων σε κεφάλαια κίνησης. Ενώ οι Οργανισμοί Κεφαλαίων Αρχικής Ώθησης 
έχουν καλύψει ένα ποσοστό της μακροχρόνιας χρηματοδότησης σε ορισμένα κράτη 
μέλη όπως επίσης και στις ΗΠΑ, η συμβολή τους μειώνεται σημαντικά, κυρίως 
λόγω της ανικανότητας να προσελκύσουν νέα κεφάλαια. Σε κάθε περίπτωση, 
παρέχεται υποστήριξη μόνο σε ποσοστό 5% επί των προτάσεων που 
προβάλλονται(14). Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει μαρτυρία μιας βραδείας αλλά 
σαφούς αύξησης όσον αφορά την άμεση παροχή μακροπρόθεσμων κεφαλαίων από 
ιδιωτικούς επενδυτές, οι οποίοι δεν ενδιαφέρονται μόνον να αναλάβουν ένα 
μέρος των ίδιων κεφαλαίων αλλά και να παρέχουν ορισμένες συμβουλές. 
17. Φαίνεται ότι υπάρχει μεγαλύτερη προθυμία για τη χρηματοδότηση νέων 
επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας στις ΗΠΑ παρά στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 
δεδομένου του γεγονότος ότι περισσότερες από τις μισές επενδύσεις σε νέες 
επιχειρηματικές δραστηριότητες πραγματοποιούνται σε εταιρείες υψηλής 
τεχνολογίας. Η εν λόγω διαφορά οφείλεται κατά τρόπο σχεδόν βέβαιο στα 
διαφορετικά χαρακτηριστικά της αμερικανικής και της ευρωπαϊκής αγοράς, 
εφ'όσον η αγορά των ΗΠΑ για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας είναι πολύ 
μεγαλύτερη και παρέχει κύριες ευκαιρίες για ταχεία και κερδοφόρα επέκταση. 
18. Οχι μόνο οι νέες επιχειρήσεις, αλλά επίσης και οι άλλες MME έχουν 
σημαντικές δυσκολίες στη χρηματοδότηση της έρευνας, της τεχνολογικής 
ανάπτυξης και της καινοτομίας λόγω της ανεπάρκειας των κεφαλαίων, του 
μεγάλου υφιστάμενου χρέους καθώς και της απουσίας πρόσθετων εξασφαλίσεων 
(ενεχύρων). Η σχετική πτωτική τάση όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ίδιων 
κεφαλαίων ή παρεπόμενου χρέους από κεφαλαιούχους επισφαλών κεφαλαίων και από 
παρόμοιες πηγές έχει επιδεινώσει την κατάσταση. Πράγματι, συνεχίζεται η 
μείωση της σχετικής σημασίας των επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας. 
19. Σε μία κατάσταση κατά την οποία πολύ λίγες προτάσεις λαμβάνουν τελικά 
χρηματοοικονομική υποστήριξη, είναι πολύ πιθανό ορισμένα αξιόλογα σχέδια που 
ενδέχεται να έχουν αξία για τις οικονομίες των κρατών μελών να μη 
χρηματοδοτηθούν ποτέ ή να μην αρχίσουν ποτέ να λειτουργούν. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις, αυτό ενδέχεται να αποτελεί σφάλμα των υπεύθυνων για την 
προώθηση του σχεδίου, είτε διότι η παρουσίαση του σχεδίου τους που έχουν 
πραγματοποιήσει δεν είναι πειστική, ή διότι έχουν υποβάλει τις αιτήσεις τους 
σε οργανισμούς κεφαλαίων οι οποίοι δεν ενδιαφέρονται για τον τομέα 
δραστηριότητας τους. Ή, επίσης, η απαιτούμενη απόδοση μπορεί να είναι πολύ 
υψηλή σε σχέση με το σχέδιο. Είναι πιθανόν, ο αριθμός των βιώσιμων προϊόντων 
που δεν αναπτύσσονται ποτέ λόγω ανεπαρκώς συγκροτημένων σχεδίων να ανέρχεται 
σε ποσοστό 3 έως 4% όλων των σχεδίων που υποβάλλονται για εξέταση, αλλά θα 
ήταν αρκετά αντιοικονομικό για τους ενδεχόμενους χρηματοδότες να 
προσπαθήσουν να τα αναδιαμορφώσουν, ακόμα και αν είχαν τη δυνατότητα 
διαχείρισης με το απαιτούμενο εύρος ικανοτήτων, πράγμα που συχνά δεν έχουν. 
(14) "The European Seed capital Fund Network: Review of The First Three 
Years" (To Ευρωπαϊκό Δίκτυο των Οργανισμών Κεφαλαίων Αρχικής Ώθησης: 
ανασκόπηση των τριών πρώτων ετών), Warwick Business School (Σχολή 
Διοίκησης Επιχειρήσεων του Warwick), Απρίλιος 1992. 
12 
Η ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ 
20. Εχοντας επιβιώσει από τους αρχικούς κινδύνους δημιουργίας, καθώς και την 
πρώτη περίοδο ανάπτυξης, πολλές εταιρείες φθάνουν στη φάση η οποία μπορεί να 
ονομαστεί πρώτη φάση σημαντικής επέκτασης. Συγκεκριμένα, η επιχείρηση έχει 
εδραιωθεί στην αγορά της, ενώ η ζήτηση έχει αυξηθεί σε σημείο ώστε να έχει 
καταστεί δύσκολη η παροχή ενός αποδεκτού επιπέδου υπηρεσιών χρησιμοποιώντας 
τις υφιστάμενες δυνατότητες. Ή, η εμπορική εμπειρία μπορεί να έχει αποκαλύψει 
μία ευκαιρία για την ανάπτυξη ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας που να είναι 
διαφορετικά από αυτά που προσφέρονταν αρχικά. 
Πρόκειται για μία ακόμη περίοδο μεγάλης τρωτότητας, κατά την οποία υπάρχουν 
σημαντικοί κίνδυνοι αποτυχίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση κατά την 
οποία οι χρηματοοικονομικοί και οι άλλοι διαχειριστικοί έλεγχοι είναι 
ανεπαρκείς και λείπει ακόμη και ο πιο βασικός στρατηγικός προγραμματισμός. 
Μία σοβαρή έλλειψη κεφαλαίων κίνησης μπορεί συχνά να έχει ως αποτέλεσμα την 
εμφάνιση αυξημένου κινδύνου τεχνικής χρεοκοπίας. Αυτό σημαίνει ότι η 
επιχείρηση, είτε είναι κερδοφόρα ή όχι πρέπει να σταματήσει τις εμπορικές της 
δραστηριότητες της γιατί δεν μπορεί να εκπληρώσει τις χρηματοοικονομικές 
υποχρεώσεις της. Είναι σαφές ότι σ'αυτήν την περίπτωση η βασική αιτία 
αποτυχίας είναι μάλλον η ανεπαρκής διαχείριση παρά η έλλειψη πρόσβασης σε 
χρηματοπιστωτικά μέσα. Οι τράπεζες ίσως μπορούν να συμβάλουν περισσότερο 
παρέχοντας συμβουλές, ζητώντας τακτικές εκθέσεις προόδου από τις MME που 
είναι πελάτες τους και διασφαλίζοντας ότι θα τηρούνται οι προθεσμίες υποβολής 
τους, εφ'όσον αυτές οριστούν. Σε ορισμένα κράτη μέλη αυτό γίνεται κατά πολύ 
καλύτερο τρόπο σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. 
21. Σ'αυτή τη φάση ανάπτυξης απαιτείται από τους χρηματοοικονομικούς 
συμβούλους ένα πιο εξελιγμένο επίπεδο παροχής συμβουλών, με σκοπό την 
αναδιαμόρφωση της κατατομής της δανειακής επιβάρυνσης του οργανισμού, έτσι 
ώστε να συμφωνεί κατά ακριβέστερο τρόπο με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, 
θα απαιτηθούν κεφάλαια κίνησης για την εξυπηρέτηση των καθημερινών 
συναλλαγών, ενώ μπορεί να απαιτηθεί ένα επιπρόσθετο μεσοπρόθεσμο δάνειο για 
την αγορά πάγιων περιουσιακών στοιχείων - εγκαταστάσεων και μηχανημάτων, 
εξοπλισμού επεξεργασίας δεδομένων, κλπ. Η, αλλιώς, μπορεί να αποδειχθεί 
ελκυστικότερη η εμπορία των τιμολογίων πωλήσεων και η μίσθωση κεφαλαιουχικού 
εξοπλισμού, ώστε να μειώνονται οι κεφαλαιϊκές απαιτήσεις στο ελάχιστο. Συχνά, 
ως αποτελεσματικότερη λύση αποδεικνύεται ένα μείγμα αυτών των 
χρηματοοικονομικών μηχανισμών. Επιπρόσθετα, τα πιο κατάλληλα κτίρια μπορούν 
να ενοικιαστούν ή να εκμισθωθούν παρά να πωληθούν απ'ευθείας. 
22. Συχνά αναφέρεται ότι ένα κύριο πρόβλημα για τις MME είναι το γεγονός ότι 
οι επιπρόσθετες κεφάλα ιϊκές απαιτήσεις δεν είναι προοδευτικές αλλά 
αποτελούνται από μία σειρά χωρισμένων και σημαντικών αλμάτων, τα οποία αρχικά 
είναι δυσανάλογα προς τις προβλεπόμενες αποδόσεις. Στις περιπτώσεις που 
πρόκειται για την αγορά σημαντικών πάγιων στοιχείων αυτό μπορεί πραγματικά να 
ισχύει, αλλά υπάρχουν εναλλακτικές μέθοδοι αντιμετώπισης του προβλήματος αντί 
να βασίζεται κανείς αποκλειστικά στις τράπεζες. Σε κάθε περίπτωση η εν λόγω 
θεωρία που αφορά σκηνοθετημένα άλματα στις κεφάλα ιϊκές απαιτήσεις δεν είναι 
σχετική σε όλες τις περιπτώσεις. 
Βασικά, η πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικά μέσα, εκ μέρους εταιρειών που 
αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο επέκτασης, εξαρτάται κατά πολύ από το βαθμό 
εμπιστοσύνης που απολαμβάνουν από τους δανειστές τους. Αυτή την εμπιστοσύνη 
οι επιχειρήσεις πρέπει να την κερδίσουν από την πρώτη χρονική στιγμή έναρξης 
13 
των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους και είναι ένας παράγων στον οποίο 
πολλοί υπεύθυνοι διοίκησης δεν δίνουν την απαιτούμενη προτεραιότητα, 
θεωρητικά, πρέπει να περιλαμβάνει τα παρακάτω: 
οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες για την τράπεζα πρέπει να 
παρουσιάζονται με σαφήνεια και συντομία στα απαιτούμενα χρονικά 
διαστήματα· 
οι διαχειριστικοί λογαριασμοί πρέπει να τηρούνται ενημερωμένοι· 
η ταμειακή θέση πρέπει να υπολογίζεται τουλάχιστον σε εβδομαδιαία βάση· 
πρέπει να διατηρούνται καλές επικοινωνίες με την τράπεζα· 
όλες οι χρηματοδοτικές εναλλακτικές δυνατότητες πρέπει να εξετάζονται 
όπως πρέπει και να χρησιμοποιούνται κατά τον αρμόζοντα τρόπο. 
Αν τηρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις δεν υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια για να 
λάβει πρόσθετη χρηματοδότηση μια λογικά βιώσιμη και κερδοφόρα επιχείρηση που 
βρίσκεται στην πρώτη φάση κύριας ανάπτυξης. Μία ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία των 
γερμανικών τραπεζών ήταν να καταστήσουν διαθέσιμα στους πελάτες τους μοντέλα 
χρηματοοικονομικού προγραμματισμού που να βασίζονται σε ηλεκτρονική 
επεξεργασία δεδομένων, μία υπηρεσία η οποία μπορεί να υιοθετηθεί από ένα 
μεγαλύτερο εύρος χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που θα παρέχουν κατάλληλη αρχική 
βοήθεια με την προετοιμασία δεδομένων εισόδου. 
Στην πράξη εμφανίζονται νέες δυσκολίες, τόσο για επιχειρήσεις που βρίσκονται 
στο παρόν στάδιο ανάπτυξης, όσο και για επιχειρήσεις που βρίσκονται σε 
μεταγενέστερες περιόδους επέκτασης. Γενικά, οι οργανισμοί επισφαλών κεφαλαίων 
δεν παρέχουν πλέον μικρότερα ποσά κεφαλαίων λόγω των υψηλών διοικητικών 
δαπανών, των απογοητευτικών αποδόσεων σε πολλές επενδύσεις, καθώς και λόγω 
της έλλειψης δυνατοτήτων εξόδου. Αυτός είναι ο κυριότερος λόγος για τον οποίο 
εμφανίζεται ένα χάσμα στην παροχή ποσών χρηματοδότησης που κυμαίνονται γενικά 
μεταξύ 70.000 ECU μέχρι 350.000 ECU, ενώ το μέγεθος της ελάχιστης επένδυσης 
έχει αυξηθεί σε 2 50.000 ECU, ή ακόμη και σε 1 εκατ. ECU στην περίπτωση 
ορισμένων κύριων δανειστών. Το ίδιο χάσμα, όταν γίνει η προσαρμογή του 
πληθωρισμού, υπήρχε σε ορισμένα κράτη μέλη αλλά εθεωρείτο ότι είχε κλείσει 
μέσω της μεγαλύτερης ευελιξίας που είχαν οι φορείς λόγω της 
χρηματοοικονομικής φιλελευθεροποίησης. 
ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗΣ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ 
23. Οταν αναφερόμαστε σε μεταγενέστερες φάσεις υλικής επέκτασης υπάρχουν 
έντονες ενδείξεις ότι μπορεί επίσης να υπάρχει ένα "χάσμα ίδιων κεφαλαίων", 
για τους προαναφερθέντες λόγους. Οι επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε μία 
φάση κατά την οποία χρειάζονται πηγές μόνιμου κεφαλαίου, βλέπουν ότι τίθεται 
μία πρακτική οροφή στον βραχυπρόθεσμο δανεισμό τους, λόγω της απροθυμίας 
τους ή ανικανότητας τους να παρέχουν πρόσθετες ασφάλειες. Αυτό ενδέχεται να 
αποτελεί ένα ιδιαίτερα οξύ πρόβλημα μετά από μία περίοδο δύσκολων συναλλαγών 
όταν ενδεχομένως θα απαιτηθεί η επαναπλήρωση των κεφαλαιϊκών πόρων, είτε 
διότι τα κέρδη δεν συμβάδισαν με την επιπλέον ζήτηση που επέβαλε ο 
πληθωρισμός στα κεφάλαια κίνησης, ή διότι οι εν λόγω επιχειρήσεις υπέστησαν 
πραγματικές ζημιές. Μια άλλη περίπτωση είναι όταν απαιτείται κύρια 
αναπροσαρμογή, όπως μπορούμε να αναφέρουμε για παράδειγμα τις επιχειρήσεις 
οιι οποίες εξαρτώνταν προηγουμένως κατά πολύ από παραγγελίες της αμυντικής 
βιομηχαν ίας. 
14 
Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν αντιμετωπίζεται σημαντική επέκταση 
προφανώς εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα. Σε μία πρόσφατη έκθεση 
στο Ηνωμένο Βασίλειο(15) εντοπίστηκε μία συγκεκριμένη δυσκολία για 
επιχειρήσεις με 50 έως 500 απασχολούμενους όσον αφορά την απόκτηση μικρών 
ποσών για τη διατήρηση μιας σειράς καινοτομιών. 
Ακόμη και αν μία επιχείρηση δεν έχει αντιμετωπίσει πραγματικά προβλήματα, η 
σοβαρή έλλειψη κεφαλαίων και η εξάρτηση από βραχυπρόθεσμα χρηματοπιστωτικά 
μέσα τη θέτουν βασικά σε μία ασταθή κατάσταση, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο 
τον μακροπρόθεσμο στρατηγικό προγραμματισμό. Αυτό στο τέλος μπορεί να έχει ως 
αποτέλεσμα να καταλήξει ο πραγματικός έλεγχος της μοίρας του οργανισμού σε 
μια τράπεζα ή σε τράπεζες, σε περίπτωση πιο σημαντικών MME. 
Για τους υπεύθυνους διαχείρισης μιας επαρκώς οργανωμένης επιχείρησης, οι 
οποίοι επιθυμούν να διαφύγουν ή να αποφύγουν τέτοιες περιπτώσεις, υπάρχουν 
μόνο περιορισμένες εναλλακτικές δυνατότητες, και ακόμη και οι εν λόγω 
δυνατότητες δεν διατίθενται σε όλα τα κράτη μέλη. Η μ ία δυνατότητα είναι να 
προσελκύσουν κεφαλαιούχους επισφαλών κεφαλαίων ή εμπορικές τράπεζες για 
μακροχρόνια χρηματοδότηση, ενώ η άλλη είναι να πωλήσουν μέρος των μετοχών 
τους σε ένα χρηματιστήριο. Και οι δύο περιπτώσεις θα έχουν ως συνέπεια την 
παραχώρηση ενός συγκεκριμένου μέρους του ελέγχου. Μια τρίτη δυνατότητα είναι 
να περιοριστούν σκόπιμα τόσο η επέκταση όσο και οι σημαντικές νέες 
επενδύσεις, έτσι ώστε ένα σημαντικό ποσοστό των κερδών μετά τους φόρους να 
διατεθεί για τη μείωση του δανεισμού. 
Μια τέτοια ενέργεια μπορεί να έχει το ευεργετικό μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της 
βελτίωσης της χρηματοοικονομικής κατάστασης, αλλά συχνά απειλεί τη μελλοντική 
πρόοδο και αποδοτικότητα σε σημαντική έκταση, ιδιαίτερα διότι περιορίζει την 
ικανότητα των επιχειρήσεων να αντιδρούν στις αλλαγές στις υφιστάμενες αγορές 
και να μπορούν να επωφελούνται των νέων ευκαιριών. Η απροθυμία εκ μέρους των 
πλήρως ανεπτυγμένων επιχειρήσεων να δανείζονται με σκοπό τη χρηματοδότηση των 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους, δεν είναι κάτι το νέο. Πράγματι, 
φαίνεται ότι σε ορισμένα μέρη της Κοινότητας η εν λόγω στάση είναι αρκετά 
διαδεδομένη και παραδοσιακή. Τώρα, η εν λόγω στάση καθίσταται περισσότερο 
προφανής σε MME όλων των μεγεθών, που είναι εδραιωμένες σε χώρους οι οποίοι 
προηγουμένως δεν εμφάνιζαν την εν λόγω τάση. Μία έρευνα(*°), της οποίας η 
ακρίβεια θεωρείται ότι ανέρχεται σε ±5%, και η οποία διεξήχθη στο Ηνωμένο 
Βασίλειο κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες του Ιουλίου 1992, αποκάλυψε ότι το 
17% αυτών που ανταποκρίθηκαν στην έκθεση είχαν εξοφλήσει τα χρέη τους κατά 
του προηγούμενους 12 μήνες και θα ήταν εξαιρετικά απρόθυμοι να δανειστούν στο 
μέλλον από εξωτερικές πηγές. Η εν λόγω τάση μπορεί να έχει επιδεινωθεί από 
τον σημερινό συνδυασμό της επιβράδυνσης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων 
και των υψηλών επιτοκίων, αλλά εάν γινόταν περισσότερο διαδεδομένη θα 
καθυστερούσε το ρυθμό ανάπτυξης και καινοτομίας στην Κοινότητα. 
24. Ακόμα και όταν μία επιχείρηση αποφασίσει να συμβουλευτεί μία εμπορική 
τράπεζα ή άλλον σύμβουλο σχετικά με τη σωστή πορεία δράσης που πρέπει να 
ακολουθήσει, θα διαπιστώσει ότι βρίσκεται ανάμεσα σε δύο συγκρουόμενες 
δυνατότητες. Ενώ οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις της μπορεί να έχουν 
καταστεί πολύ μεγάλες για τους συμβατικούς τραπεζίτες, μπορεί να είναι πολύ 
μικρές για να αποτελούν μία οικονομικά βιώσιμη πρόταση για μία εμπορική 
τράπεζα, έναν κεφαλαιούχο επισφαλών κεφαλαίων ή μία εταιρεία επένδυσης 
κεφαλαίων. 
(15) Advisory Commitee on Science and Technology (συμβουλευτική επιτροπή 
για την επιστήμη και την τεχνολογία), 1990. 
(16) Policy Unit, Institute of Directors (Μονάδα πολιτικής, ινστιτούτο 
διευθυντών). 
15 
ΑΓΟΡΕΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
25. Μία σχετικά νέα εξέλιξη εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ήταν η αύξηση της 
δημοτικότητας των Αγορών του Ελέγχου της Διοίκησης (ΑΕΔ) (Management Buy Out) 
καθώς και των Αγορών Συμμετοχής στη Διοίκηση (ΑΣΔ) (Management Buy In). Οι 
ΑΕΔ συμβαίνουν κανονικά, αλλά όχι αποκλειστικά, όταν μία εταιρεία, κατά την 
άποψη του συνόλου ή μέρους της υφιστάμενης διοίκησης της, ζημιώνεται όταν 
αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου ομίλου και θα μπορούσε να είναι περισσότερο 
δυναμική και κερδοφόρα αν λειτουργούσε ως ανεξάρτητη οντότητα, και όταν οι εν 
λόγω διοικητικοί υπεύθυνοι υποβάλουν προσφορά για τις μετοχές της 
επιχείρησης. Οι ΑΣΔ πραγματοποιούνται όταν μία ομάδα, η οποία εξετάζει την 
επιχείρηση απ'έξω από αυτήν, κρίνει ότι θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά 
τις επιδόσεις της υφιστάμενης διοίκησης. Οι ΑΕΔ μπορούν ιδιαίτερα να 
οδηγήσουν στη δημιουργία μιας νέας και ανεξάρτητης MME. Γι'αυτό το λόγο, η 
χρηματοδότηση αυτού του σχετικά νέου φαινομένου, φαίνεται ότι εμπίπτει λογικά 
εντός τους εύρους της παρούσας μελέτης, αν και η σημασία της, όσον αφορά το 
συνολικό πρόβλημα χρηματοδότησης των MME, είναι οριακή. 
Η χρηματοδότηση και για τις δύο προαναφερθείσες δραστηριότητες πρέπει να 
προέλθει από ένα ίδρυμα το οποίο θα είναι διατεθημενο να αντιμετωπίσει το 
πρόβλημα μακροπρόθεσμα και να παράσχει ένα υψηλό ποσοστό της τιμής αγοράς και 
τα απαιτούμενα κεφάλαια κίνησης, ελπίζοντας να αποδεσμεύσει τελικά την 
επένδυση του με κέρδος, μέσω της κυκλοφορίας των μετοχών της εταιρείας που 
είναι πελάτης του σε ένα χρηματιστήριο, ή πιθανότερα μέσω της πώλησης της σε 
άλλη επιχείρηση ή σε όμιλο επενδυτών. Χαρακτηριστικά, τα ιδρύματα αυτά πρέπει 
να είναι είτε οργανισμοί επισφαλών κεφαλαίων ή μ ία εμπορική τράπεζα, αν και 
οι κοινές τράπεζες μπορούν επίσης να συμετάσχουν σε ένα όμιλο, με σκοπό να 
παρέχουν βραχυπρόθεσμα κεφάλαια κίνησης. 
Υπάρχουν περιορισμένες μαρτυρίες σχετικά με την ανεπάρκεια διαθέσιμων 
κεφαλαίων για τους εν λόγω σκοπούς, δεδομένου ότι η χρηματοδότηση των εν λόγω 
συναλλαγών αντιπροσωπεύει το 35% επί του συνόλου των ευρωπαϊκών δαπανών 
επισφαλών κεφαλαίων, με συναλλαγές που κυμαίνονται από 1,4 εκατ. ECU έως 24 
εκατ. ECU. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ορισμένες ΑΕΔ και ΑΣΔ 
σημείωσαν εντυπωσιακές αποτυχίες, και χρειάστηκαν κύρια αναδιαμόρφωση των 
οικονομικών τους. Αν το ποσοστό επιτυχίας επιδεινωθεί περαιτέρω, η αγορά 
ενδέχεται να καταστεί περισσότερο επιλεκτική στα σχέδια που θα είναι 
διατεθημένη να υποστηρίξει. Παρ'όλα αυτά, σύμφωνα με τις ενδείξεις δεν 
πρόκειται για ένα χώρο δραστηριότητας, στον οποίο τα χρηματοοικονομικά 
προβλήματα των MME θα δώσουν λαβή για ανησυχίες. 
III. ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ - ΤΑ ΙΣΧΥΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥΣ 
ΤΡΑΠΕΖΕΣ 
26. Εκτός από τα κεφάλαια που προέρχονται από την οικογένεια και τους φίλους 
ή τους συνεταίρους, οι τράπεζες είναι συνήθως η πρώτη πηγή εξωτερικής 
χρηματοδότησης που προσεγγίζουν οι MME, και αποτελούν την κύρια ττηγή 
χρηματοδότησης σε όλες τις χώρες της Koινότητας(^), αντιπροσωπεύοντας τα 
5/6 της χρηματοδότησης του εξωτερικού χρέους τους. Οι στάσεις τους, καθώς 
επίσης και οι όροι και συνθήκες που προσφέρουν, διαφέρουν από κράτος μέλος σε 
κράτος μέλος, αλλά εξακολουθούν να επηρεάζονται κατά πολύ από τις παραδόσεις, 
(17) C. Mayer: Financial systems, corporate finance and economic 
development (Χρηματοοικονομικά συστήματα, χρηματοδότηση επιχειρήσεων 
και οικονομική ανάπτυξη), CEPR (19 89). 
16 
αν και τα συστήματα και οι δαπάνες λειτουργίας έχουν την τάση να συγκλίνουν 
σε ολόκληρη την Κοινότητα. Οι περισσότερες τράπεζες ειδικεύονται στη 
χρηματοδότηση βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων, δηλαδή επιπρόσθετων κεφαλαίων 
κίνησης, αν και οι γερμανικές τράπεζες εκδηλώνουν περισσότερο ενδιαφέρον για 
την απόκτηση μετοχών των επιχειρήσεων. Αλλού, εντός της Κοινότητας, η 
κατάσταση έχει αλλάξει σε κάποιο βαθμό κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο 
έως τριών δεκαετιών, δεδομένου ότι παρέχονται περισσότερες μεσοπρόθεσμες 
διευκολύνσεις για αγορές κεφαλαιουχικών αγαθών, υπό μορφή δανείων επί 
προθεσμ ία. 
Ενώ οι τράπεζες έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι τοπικές και παρέχουν ποσά 
χρηματοδότησης που θα ήταν αντιοικονομικό για άλλους προμηθευτές να 
παράσχουν, έχουν ορισμένα μειονεκτήματα για πολλές από τις MME· 
αναπτύσουν την τάση να βασίζονται αποκλειστικά σε μηχανικές τεχνικές 
διαβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας, που είναι γνωστές ως 
βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας (credit scoring)· 
χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο η πρακτική σύμφωνα με την οποία το 
ποσό της ασφάλειας κρίνεται ότι είναι σημαντικότερο από την ποιότητα της 
πρότασης που υποβάλλεται. Αυτό οφείλεται κυρίως στις σημαντικές ζημιές 
που υπέστησαν οι τράπεζες κατά τα τελευταία έτη, ιδιαίτερα όσον αφορά 
δάνεια για την έναρξη δραστηριοτήτων μικρών επιχειρήσεων· 
οι τράπεζες είναι αδικαιολόγητα περιοριστικές όσον αφορά τις στάσεις τους 
προς τις υφιστάμενες εταιρείες. Για παράδειγμα, ζητούν μείωση των 
δανεισθέντων ποσών λόγω πτώσης της αξίας της περιουσίας που ενεχυριάζεται 
ως ασφάλεια, αν και ο βαθμός κινδύνου στον οποίο εκτίθενται δεν έχει 
επιδεινωθε ί· 
- τουλάχιστον σε ορισμένες χώρες παρέχουν δάνεια με μεταβλητά επιτόκια μόνο 
σε μεγαλύτερες εταιρείες-
επιχειρούν να αποκτήσουν επιπρόσθετα κέρδη από επιβαρύνσεις όπως είναι οι 
προμήθειες σχετικά με την παροχή βοήθειας για τη σύναψη δανείου και τα 
υψηλά τέλη μεταβίβασης σε διασυνοριακές συναλλαγές. 
Η κανονική απάντηση σ'αυτές τις επιβαρύνσεις είναι ότι οι τράπεζες δεν 
δανείζουν τα δικά τους χρήματα αλλά αυτά των καταθετών τους και ότι πρέπει να 
αποκτήσουν κέρδη απ'αυτές τις συναλλαγές. Τα επιτόκια και οι επιβαρύνσεις, 
καθώς επίσης και οι αιτήσεις για την παροχή ασφαλειών, πρέπει να 
αντικατοπτρίζουν το βαθμό κινδύνου που ενυπάρχει στη χρηματοδότηση της 
πρότασης που τους έχει υποβληθεί. Όποια και αν είναι η αλήθεια σχετικά με το 
εν λόγω επιχείρημα, το γεγονός είναι ότι για την πλειοψηφία των MME, οι 
τράπεζες θα παραμείνουν η μοναδική πηγή εξωτερικής χρηματοδότησης. Επομένως, 
οι τράπεζες πρέπει να ανησυχούν σοβαρά όταν μεταξύ των πελατών τους, οι 
οποίοι προέρχονται από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εκδηλώνεται ένας 
σημαντικός βαθμός δυσαρέσκειας. 
27. Μία πιθανή εξήγηση του προβλήματος είναι ότι οι τράπεζες έχουν 
εκσυγχρονίσει σημαντικά τις λειτουργίες τους κατά τα τελευταία έτη, 
χρησιμοποιώντας πολύ περισσότερο την τεχνολογία των πληροφοριών, κατά την εν 
λόγω διαδικασία. Αυτό φαίνεται ότι, σε πολλές περιπτώσεις, οδήγησε στην 
εξασθένιση της παραδοσιακής σχέσης ένας προς ένα, μεταξύ τραπεζίτη και 
δανειστή. Αντίθετα, οι αποφάσεις δανειοδότησης είτε λαμβάνονται σε 
περιφερειακά κέντρα, ή, ακόμα και αν λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο, 
υπόκεινται σε πολύ μεγαλύτερη εξέταση από διαχειριστικά στελέχη που δεν έχουν 
καμία σχέση με τον πραγματικό δανειστή. 
17 
28. Προς το παρόν, οι τράπεζες αντιμετωπίζουν επίσης ορισμένες δυσκολίες, οι 
οποίες αντικατοπτρίζονται στον τρόπο με τον οποίο συναλλάσσονται με τους 
πελάτες τους. Η ικανότητα τους να δανείζουν κατά δημιουργικότερο και 
ανταγωνιστικότερο τρόπο, έχει υπονομευθεί όχι μόνο από τις μαζικές ζημιές 
τους στα δάνεια, αλλά επίσης και από τις διατάξεις της συμφωνίας Basle περί 
της επάρκειας των κεφαλαίων από την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (Bank for 
International Setlements). Στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας, για τα εμπορικά 
δάνεια θα απαιτείται υποστήριξη κεφαλαίου που θα ανέρχεται σε ποσοστό 8%, 
πρώτες υποθήκες κατοικιών που θα ανέρχονται μόνο σε 4%, ενώ δεν θα απαιτείται 
καμία επένδυση σε κρατικά χρεόγραφα. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τις 
δανειοδοτικές προτεραιότητες ορισμένων τραπεζών και να καταστήσει την 
πλειοψηφία των τραπεζών πιο περιοριστική στους εμπορικούς δανεισμούς τους 
απ'ό,τι σε διαφορετική περίπτωση, έχοντας ως αποτέλεσμα τη μείωση της 
ικανότητας δανειοληψίας εκ μέρους βασικά υγιών MME. 
ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ 
29. Δεδομένου ότι οι περισσότερες MME έχουν την τάση να επιδιώκουν επιτόπια 
χρηματοδότηση, έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι για μία ακόμη φορά 
αναπτύσσονται, αν και με βραδύ ρυθμό, διάφορες πηγές ιδιωτικού κεφαλαίου από 
ιδιώτες. Στις ΗΠΑ έχει αναπτυχθεί η έννοια των "επιχειρηματικών αγγέλων" 
(Business Angels). Ο "επιχειρηματικός άγγελος" είναι ένα άτομο το οποίο 
διαθέτει τόσο εμπειρία στον επιχειρηματικό τομέα όσο και ελεύθερο κεφάλαιο 
και ο οποίος είναι έτοιμος όχι μόνο να επενδύσει σε τοπικές επιχειρήσεις αλλά 
και να συμβάλει στην αύξηση της απόδοσης τους, μέσω της παροχής συμβουλών σε 
συνεχή βάση. Οι υπεύθυνοι της ανάπτυξης της εν λόγω έννοιας θεωρούν ότι 
αποτελεί την πρωταρχική πηγή κεφαλαίου για την έναρξη επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων τόσο υψηλής τεχνολογίας, όσο και υψηλού κινδύνου, στις ΗΠΑ. 
Η μόνη τυπική επίσημη προσπάθεια για να ενθαρρυνθεί η αυξημένη παροχή 
ιδιωτικού κεφαλαίου υπό αυτή τη μορφή, εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, 
παρουσιάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου βρίσκονται προς το παρόν υπό εξέλιξη 
πέντε πρότυπα δοκιμαστικά σχέδια, τα οποία υποστηρίζονται από το δημόσιο. Ο 
στόχος είναι η δημιουργία μιας σειράς ημιδημόσιων γραφείων "συνοικεσίων" που 
έχουν σκοπό να φέρνουν σε επαφή επενδυτές και δανειστές. Η εν λόγω 
πρωτοβουλία είναι πολύ νέα και η πρόοδος είναι βραδεία, δεδομένου του 
γεγονότος ότι η αρχική οργανωτική φάση χρειάστηκε περισσότερο χρόνο απ'ότι 
αναμενόταν. Ενας λόγος μπορεί να είναι ότι, εδώ και πολύ καιρό, αυτοί που 
έχουν διαθέσιμα κεφάλαια δεν ήταν συνηθισμένοι να πραγματοποιούν άμεσες 
επενδύσεις μειοψηφίας σε εταιρείες των οποίων οι μετοχές δεν έχουν εισαχθεί 
στο χρηματιστήριο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν απολαμβάνουν τα 
φορολογικά πλεονεκτήματα που έχουν οι αμερικανοί επενδυτές. Το γεγονός που 
τονίστηκε στο προηγούμενο τμήμα, ότι η πλειοψηφία των ιδιοκτητών μικρών 
επιχειρήσεων είναι απρόθυμοι να επιτρέψουν σε εξωτερικούς παράγοντες να 
αποκτήσουν μετοχές στις επιχειρήσεις τους, φαίνεται ότι δεν αποτελεί σοβαρό 
πρόβλημα στην περίπτωση των ιδιωτικών επενδυτών. 
Μία άλλη εξέλιξη είναι το σύστημα "κεφαλαίων εγγύτητος" (Capital de 
Proximité) στη Γαλλία. Σήμερα υπάρχουν περίπου 30 έως 40 περιφερειακές δομές 
για να διοχετεύουν την επένδυση διαφόρων ποσών ιδιωτικού κεφαλαίου σε 
ιδιωτικές επιχειρήσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, 14 Υπηρεσίες Τοπικών 
Επιχειρήσεων λειτουργούν ένα παρόμοιο δίκτυο επί ένα χρονικό διάστημα. 
18 
Προφανώς, τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στη Γερμανία υπάρχει ένας 
σημαντικός αριθμός δυνητικών ιδιωτικών επενδυτών. Στη Σκωτία, προσδιορίστηκαν 
πρόσφατα περισσότεροι από 1500 επενδυτές, κάθε ένας από τους οποίους είναι 
έτοιμος να επενδύσει μέχρι 50.000 ECU. Επίσης εντοπίστηκαν πολύ περισσότεροι 
που ήταν έτοιμοι να επενδύσουν περισσότερα από 6.000 ECU. Σύμφωνα με μια 
πρόσφατη έρευνα^8) που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διαθεσιμότητα 
δυνητικών κεφαλαίων υπολογίζεται ότι ανέρχεται σε 2,5 έως 5 δισ. ECU. Στη 
Γερμανία υπάρχει προφανώς ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που είναι 
προετοιμασμένοι να επενδύσουν ποσά ύψους έως 125.000 ECU. Σύμφωνα με τις 
ενδείξεις το κύριο πρόβλημα είναι η έλλειψη μηχανισμών που θα μπορούν να 
φέρουν σε επαφή τους επενδυτές με εταιρείες οι οποίες απαιτούν πρόσθετα ίδια 
κεφάλαια. Προς το παρόν, οι περισσότεροι ιδιωτικοί επενδυτές αποκτούν 
πληροφορίες που έχουν σχέση με προτάσεις, από φίλους τους και από 
επιχειρηματικές επαφές. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι μία τράπεζα στο 
Ηνωμένο Βασίλειο διερευνά τώρα την εφικτότητα της δημιουργίας μιας εθνικής 
βάσης δεδομένων σχετικά με τα άτομα τα οποία ενδιαφέρονται να επενδύσουν σε 
ιδιωτικές εταιρείες. 
30. Οι τοπικοί οργανισμοί κεφαλαίων αρχικής ώθησης (Local Seed Corn Capital 
Funds), των οποίων τα κεφάλαια προέρχονται κατά μεγάλο μέρος από 
τοπικές/περιφερειακές δημόσιες διοικήσεις αλλά και με κάποια ανάμειξη του 
ιδιωτικού τομέα, έχουν στόχο τη χρηματοδότηση νέων επιχειρήσεων και σύμφωνα 
με τις ενδείξεις αυξάνει ο αριθμός τους. Το επίπεδο των μεμονωμένων 
προκαταβολών είναι συνήθως αρκετά χαμηλό, αλλά μπορεί να είναι πολύτιμο στις 
περιπτώσεις κατά τις οποίες το ποσό της ασφάλειας που μπορεί να προσφερθεί 
από τους ιδιοκτήτες είναι πολύ χαμηλό ώστε να καταστεί δυνατή η απόκτηση 
χρηματοδότησης από συμβατικές πηγές. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, το πρόβλημα 
είναι ένα υψηλό ποσοστό αποτυχίας μεταξύ αυτών οι οποίοι λαμβάνουν βοήθεια, 
εκτός εάν προσφερθούν σημαντικά επίπεδα δωρεάν συμβουλής και υποστήριξης. 
Επίσης, ορισμένα σχέδια θέτουν μεγαλύτερη έμφαση στην επίτευξη τοπικών 
κοινωνικών και οικονομικών στόχων παρά στην πραγματοποίηση κερδοφόρων 
επενδύσεων. 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΠΑΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ "ΕΚΤΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ" 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΜΙΣΘΩΣΗ (LEASING) 
31. Η χρηματοδοτική μίσθωση μπορεί να αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό 
χρηματοοικονομικό μέσο για τις MME όταν πρόκειται για την απόκτηση πάγιων 
στοιχείων όπως είναι οι εγκαταστάσεις, ο μηχανικός εξοπλισμός και τα οχήματα. 
Δεδομένου ότι προβλέπει την καταβολή τακτικών πληρωμών κατά τη διάρκεια μιας 
σταθερής περιόδου, αποφεύγεται η δέσμευση σημαντικών ποσών πολύτιμων 
κεφαλαίων κίνησης. Οι πληρωμές θα χρηματοδοτούνται από έσοδα τα οποία 
προέρχονται από τη χρησιμοποίηση των μισθωμένων αντικειμένων. Κανονικά η 
μοναδική ασφάλεια που απαιτείται από την εταιρεία-εκμισθωτή είναι η ασφάλεια 
που παρέχει το ίδιο το περιουσιακό στοιχείο. 
Ενα πρόβλημα με τη χρηματοδοτική μίσθωση είναι ότι η εν λόγω διέξοδος μπορεί 
να μην διατίθεται σε νεοϊδρυθείσες εταιρείες εκτός αν υπάρχουν εξωτερικοί 
εγγυητές, εφ'όσον συχνά απαιτείται να λειτουργεί η εταιρεία επί δύο έως τρία 
(18) "The financing of technology based new firms in the UK: the role of 
informal venture capital" (Η χρηματοδότηση των βασιζόμενων στην 
τεχνολογία νέων εταιρειών στο Ηνωμένο Βασίλειο: ο ρόλος των 
ανεπίσημων επισφαλών κεφαλαίων), Mason & Harrison. 
19 
έτη. Επιπλέον, είναι απίθανο μία νέα εταιρεία να πραγματοποιεί επαρκή κέρδη 
ώστε να επωφελείται πλήρως από το γεγονός ότι οι πληρωμές εκπίπτουν της 
φορολογίας. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει η τάση της μείωσης των εν λόγω 
φορολογικών πλεονεκτημάτων. Υπό αυτές τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, η 
χρηματοδοτική μίσθωση είναι μία πολύ δαπανηρή και ακατάλληλη μορφή 
χρηματοδότησης. 
ΕΚΧΩΡΗΣΗ/ΑΓΟΡΑ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ (FACTORING) 
32. Η εκχώρηση/αγορά απαιτήσεων επιτρέπει στις MME να χρηματοδοτήσουν ένα 
υψηλότερο επίπεδο εμπορικών δραστηριοτήτων απ'ό,τι θα ήταν δυνατόν μέσω της 
πιο πρόωρης παραλαβής των χρημάτων που χρωστούν οι πελάτες. Για παράδειγμα, 
μία επιχείρηση αγοράς απαιτήσεων μπορεί να προκαταβάλει το 80% επί της αξίας 
ενός τιμολογίου αμέσως μετά την αποστολή του σε ένα πελάτη, όπου το υπόλοιπο, 
αφαιρουμένων των δαπανών αγοράς απαιτήσεων, θα καταβληθεί κατά την πληρωμή 
του τιμολογίου ή σε μία προκαθορισμένη ημερομηνία. Οι τεχνικές της αγοράς 
απαιτήσεων έχουν αναπτυχθεί σε σημείο ώστε να διατίθεται μία ποικιλία 
διευκολύνσεων οι οποίες μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πελατών. 
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα χρήσιμο και κατάλληλο χρηματοδοτικό μέσο για τις 
MME, αν και συχνά δεν είναι διαθέσιμο στις νεότερες επιχειρήσεις, διότι ο 
κύκλος εργασιών τους δεν θα είναι επαρκώς υψηλός ώστε να μπορούν να 
προκριθούν. Ομως, πολλές εταιρείες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το εν 
λόγω μέσον αποθαρρύνονται από το φαινομενικό κόστος του. Στην πραγματικότητα, 
αν ληφθούν υπόψη η αυξημένη ταμειακή ροή και οι μειωμένες ή διάγραφε ίσες 
επισφαλείς απαιτήσεις, οι επιβαρύνσεις δεν είναι τόσο υψηλές όσο φαίνεται την 
πρώτη στιγμή. Είναι δυνατή επίσης η εξοικονόμηση ποσών εάν η εταιρεία αγοράς 
απαιτήσεων αναλάβει τη διαχείριση του καθολικού πωλήσεων, αν και τα εν λόγω 
λογιστικά βιβλία εξαφανίζονται πλέον εφ'όσον οι MME χρησιμοποιούν λογισμικό 
ηλεκτρονικών υπολογιστών το οποίο ενημερώνει το καθολικό πωλήσεων και το 
καθημερινό λογιστικό βιβλίο αμέσως μετά την ολοκλήρωση ενός τιμολογίου. Ακόμη 
και σ'αυτήν την περίπτωση, η εκχώρηση/αγορά απαιτήσεων θα μπορούσε ίσως να 
χρησιμοποιείται επωφελώς από πολύ περισσότερες MME, ιδιαίτερα εφ'όσον είναι 
κατά πολύ αβάσιμοι οι φόβοι ότι οι πελάτες μπορούν να προσβάλλονται από την 
εισαγωγή ενός τρίτου στη συναλλαγή. 
ΕΠΙΣΦΑΛΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΩΘΗΣΗΣ 
33. Οι οργανισμοί επισφαλών κεφαλαίων (Venture Capital Funds) δημιουργήθηκαν 
για να αντιμετωπίσουν την ανάγκη που υπήρχε για μια πηγή μακροπρόθεσμης 
χρηματοδότησης σε ίδια κεφάλαια. Όπως έχουμε ήδη δει, η εν λόγω χρηματοδότηση 
είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση της έναρξης δραστηριοτήτων 
επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου· στη χρηματοδότηση της έρευνας, της τεχνολογικής 
ανάπτυξης και της καινοτομίας- για καλά εδραιωμένες MME που αντιμετωπίζουν το 
ενδεχόμενο σημαντικής επέκτασης· καθώς και για εξαγορές του ελέγχου της 
διοίκησης (management buy out) και για αγορές συμμετοχής στη διοίκηση 
(management buy in). 
Αυτοί οι οποίοι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης των προϊόντων και 
στην έναρξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι συνήθως γνωστοί ως 
Οργανισμοί Κεφαλαίων Αρχικής Ώθησης (Seed Capital Funds), για να διακρίνονται 
από τους κυρίως Οργανισμούς Επισφαλών Κεφαλαίων (Venture Capital Funds), οι 
οποίοι συνήθως επενδύουν σε εδραιωμένες εταιρείες. Οι εν λόγω οργανισμοί 
αντιμετωπίζουν προς το παρόν σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά την εξεύρεση 
κεφαλαίων, δεδομένου του γεγονότος ότι οποιοσδήποτε επενδύει σ'αυτούς θα 
20 
αναμένει μια κύρια ταμειακή εκροή κατά τη διάρκεια των πρώτων ετών 
οποιουδήποτε κεφαλαίου, θα κάνει προβλέψεις για ενδεχόμενες περαιτέρω εισροές 
κεφαλαίων, και ενδεχομένως θα αρχίζει να βλέπει θετική απόδοση μόνο μετά από 
5 έως 10 έτη. Οι διοικητικοί υπεύθυνοι αντιμετωπίζουν επίσης το υψηλό κόστος 
τόσο της πραγματοποίησης αρχικών ερευνών όσον αφορά τις προτάσεις που τους 
υποβάλλονται, όσο και της παροχής ενός υψηλού επιπέδου διαχειριστικής 
υποστήριξης σ'αυτούς στους οποίους επενδύουν. 
Τα επισφαλή κεφάλαια, ως έννοια, προήλθαν από τις ΗΠΑ, και παρά το γεγονός 
ότι διαδόθηκαν στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 19 80, 
παρέχοντας σημαντικά ποσά κεφαλαίων για ένα μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων, 
εξακολουθούν να είναι περιορισμένα όσον αφορά το γενικό σύνολο. Ενας παράγων 
ο οποίος προκαλεί σήμερα δυσκολίες είναι ότι κατά τα μέσα της δεκαετίας του 
1980, η βιομηχανία επισφαλών κεφαλαίων υποσχέθηκε στα επενδυτικά ιδρύματα, 
ποσοστά απόδοσης των κεφαλαίων που όπως αποδείχθηκε ήταν αδύνατο να 
επιτευχθούν. 
Οι αποφάσεις σχετικά με την πραγματοπο ίηση ή όχι μιας επένδυσης σε μία 
συγκεκριμένη πρόταση λαμβάνονται με βάση τόσο ένα αναλυτικό σχέδιο της 
εταιρείας, όσο και τις συνοδευτικές χρηματοοικονομικές προβλέψεις, αλλά η 
εκτίμηση σχετικά με την επένδυση ή τη μη επένδυση καθορίζεται συχνά, σε 
τελευταία ανάλυση, από την διαβλεπόμενη ποιότητα της ομάδας διαχείρισης. 
Η χρηματοδότηση παρέχεται συνήθως μέσω ενός συνδυασμού δανείων και επενδύσεων 
στα ίδια κεφάλαια της επιχείρησης, ή μέσω της καθαρής συμμετοχής με ίδια 
κεφάλαια. Ορισμένες φορές, ένα στέλεχος του χρηματοδοτικού ιδρύματος 
συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο με σκοπό την παροχή συμβουλών και τη 
διασφάλιση των συμφερόντων των επενδυτών. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτός 
είναι ο παράγων που απωθεί τους υπάρχοντες μετόχους από το να επιδιώκουν 
επισφαλή κεφάλαια, ακόμη και αν αυτό θα ήταν προς το δικό τους συμφέρον και 
προς το συμφέρον της εταιρείας που ελέγχουν. 
Κατά τις πρώτες ημέρες των ευρωπαϊκών επισφαλών κεφαλαίων, ορισμένες από τις 
επενδύσεις ήταν σχετικά μικρές. Καθώς ο τομέας αναπτύχθηκε περισσότερο, οι 
στόχοι αυτών οι οποίοι ελέγχουν τους οργανισμούς κεφαλαίων άλλαξαν και η 
έμφαση μετακινήθηκε σε επενδύσεις σε περισσότερο εδραιωμένες εταιρείες καθώς 
και σε αγορές του ελέγχου της διοίκησης, ενώ σπάνια αντιμετωπίζεται το 
ενδεχόμενο επένδυσης ποσού μικρότερου των 250.000 ECU. Αυτό δημιουργεί ένα 
πρόβλημα για πολλές επεκτεινόμενες MME, οι οποίες αναζητούν ποσά που 
κυμαίνονται από 10.000 έως 100.000 ECU. Υπήρχαν ορισμένοι λόγοι για τον εκ 
νέου προσανατολισμό των προτεραιοτήτων: ο χρόνος που απαιτούνταν για την 
επιτήρηση πολλών μικρών επενδύσεων ήταν δυσανάλογος με την απόδοση· ο αριθμός 
των εταιρειών που αποτύγχαναν ήταν πολύ υψηλός- και υπήρχε κάποια δυσκολία 
όσον αφορά την αποδέσμευση της επένδυσης κατά το τέλος της προγραμματισθείσας 
περιόδου. Κατά συνέπεια, τα κύρια ιδρύματα επισφαλών κεφαλαίων έχουν την τάση 
σήμερα να αποστρέφονται τους κίνδυνους. 
Επιπρόσθετα, μόνο ένας περιορισμένος αριθμός σχεδίων μπορεί να υποστηριχθεί, 
λόγω του χρόνου που απαιτείται για την αξιολόγηση των προτάσεων. Επίσης 
έπρεπε να διατίθεται αρκετό έμπειρο προσωπικό για να μπορεί να αναλάβει την 
κατάλληλη επιτήρηση των εταίρειών-πελατών, από τη στιγμή κατά την οποία 
πρέπει να γίνουν επενδύσεις. Συχνά, οι πελάτες διατυπώνουν το παράπονο ότι η 
εν λόγω παροχή συμβουλών περιορίζεται μόνο σε χρηματοοικονομικά θέματα και 
δεν καλύπτει και άλλα στρατηγικά μελήματα. 
21 
Ενα άλλο κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τόσο οι οργανισμοί κεφαλαίων όσο 
και αυτοί στους οποίους επενδύουν, είναι ότι πρέπει να ρευστοποιήσουν τις 
επενδύσεις τους μετά από μια ορισμένη περίοδο. Η περίοδος αυτή θα ήταν 
ιδανικά 5 έτη, αλλά συχνότερα είναι 10 έως 12 έτη στις περιπτώσεις κατά τις 
οποίες μία επιχείρηση υψηλής τεχνολογίας υποστηρίζεται από την έναρξη των 
δραστηριοτήτων της. Κατά το χρόνο κατά τον οποίο πραγματοποιείται η αρχική 
επένδυση πρέπει να προγραμματίζονται ενδεχόμενοι διέξοδοι, αν και αυτό δεν 
γίνεται πάντοτε. 
Το πλεονέκτημα των κεφαλαιούχων επισφαλών κεφαλαίων είναι ότι αυτοί 
υποτίθεται ότι θα παρέχουν χρηματοδότηση σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η εν 
λόγω χρηματοδότηση δεν θα είναι δυνατή από οποιαδήποτε άλλη πηγή. Το 
μειονέκτημα για τη διαχείριση είναι η μερική απώλεια του ελέγχου, η οποία 
μπορεί να είναι ουσιαστική εάν η επιχείρηση δε αποδίδει κατά τον αναμενόμενο 
τρόπο, καθώς επίσης και η ανάγκη επαναπροσανατολισμού των στόχων της 
επιχείρησης σύμφωνα με τις ανάγκες των επενδυτών. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε 
μία κατάσταση κατά την οποία, μετά από 5 ή περισσότερα έτη έντονης ανάπτυξης, 
οι εν λόγω κεφαλαιούχοι θα είναι ουσιαστικά υποχρεωμένοι να πωλήσουν την 
επιχείρηση σε ένα μεγαλύτερο οργανισμό, ή να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο 
πώλησης των μετοχών του ίδιου του οργανισμού κεφαλαίων σε άλλο όμιλο 
επενδυτών. 
Ενα πρόβλημα που υπάρχει σήμερα εντός της ΕΚ είναι η ανόμοια κατανομή των 
κεφαλαίων. Το 19 82, περίπου το 89% όλων των επενδύσεων ήταν συγκεντρωμένο στο 
Ηνωμένο Βασίλειο (39%), στη Γαλλία (21%), στη Γερμανία (13%), στην Ιταλία 
(11%) και στις Κάτω Χώρες (5%). Το σύνολο των διασυνοριακών επενδύσεων εντός 
της Κοινότητας αντιπροσώπευε ποσοστό μόνο 7,9% επί του συνόλου. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
34. Η εν λόγω μορφή χρηματοδότησης έχει μία μεγαλύτερη ιστορία από τα 
επισφαλή κεφάλαια. Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο είναι ότι οι εταιρείες 
κεφαλαίου ανάπτυξης (κεφαλαίου επένδυσης) είναι διατεθημένες να 
αντιμετωπίσουν το θέμα πιο μακροπρόθεσμα και δεν απαιτούν προσχεδιασμένη 
διέξοδο· και αυτό, ενδεχομένως, λόγω του γεγονότος ότι ο βαθμός της 
μακροπρόθεσμης χρηματοοικονομικής δέσμευσης τους είναι μικρότερος. 
Ο λόγος για τον οποίο η εν λόγω πηγή κεφαλαίων δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής 
ως χρηματοδοτικό μέσο είναι ότι ποσοστό μέχρι 9 0% των κεφαλαίων που 
καταβάλλονται, θα βαρύνονται με επιτόκια της αγοράς και πρέπει να 
επαναπληρωθούν σε μέγιστο χρονικό διάστημα 5 ετών. Το υπόλοιπο καταβάλλεται 
συνήθως μέσω της αγοράς μετατρέψιμων προνομιούχων μετοχών της επιχείρησης, οι 
οποίες τελικά θα εξασφαλίσουν ποσοστό 25% έως 40% επί του συνόλου των ίδιων 
κεφαλαίων όταν θα μετατραπούν, πράγμα που εξαρτάται από την αποτίμηση της 
εταιρείας κατά την εν λόγω χρονική στιγμή. Συχνά, μετά τη μετατροπή, 
αναμένεται από την εταίρεία-πελάτη να καταβάλει μέχρι και το 1/3 των καθαρών 
κερδών, μετά τη φορολογία, στους κοινούς μετόχους υπό μορφή μερισμάτων. 
Το γεγονός αυτό καθιστά κατάλληλη τη χρησιμοποίηση εταιρειών κεφαλαίου μόνο 
για εταιρείες οι οποίες αναμένουν υψηλά επίπεδα αποδοτικότητας, βραχυπρόθεσμα 
έως μεσοπρόθεσμα. Σε αντίθετη περίπτωση, όχι μόνο η επαναπληρωμή του δανείου 
θα επιβαρύνει ιδιαίτερα τα κεφάλαια κίνησης, αλλά και η ανάγκη διατήρησης 
ενός υψηλού επιπέδου μερισμάτων θα επηρεάσει την ικανότητα της εταιρείας να 
χρηματοδοτήσει την μελλοντική ανάπτυξη της, χρησιμοποιώντας το μέσο των 
παρακρατηθέντων κερδών. Λόγω των παραπάνω παραγόντων, οι εταιρείες κεφαλαίου 
ανάπτυξης (κεφαλαίου επένδυσης) μπορούν να βοηθήσουν μόνο ένα πολύ μικρό 
ποσοστό των MME και έτσι δεν θα συμβάλουν σημαντικά στην επίλυση των 
χρηματοοικονομικών προβλημάτων τους. 
22 
ΑΓΟΡΕΣ ΑΞΙΩΝ 
35. Οι αγορές αξιών είναι υποαναπτυγμένες σε έναν αριθμό κρατών μελών, ενώ η 
πλειοψηφία τους έχουν μόνο έναν περιορισμένο αριθμό εταιρειών που έχουν 
εισαχθεί σ'αυτές. Μπορεί να αναφερθεί ως παράδειγμα ότι στο χρηματιστήριο 
αξιών των Αθηνών, είχαν καταχωρηθεί στην κύρια αγορά, στις 31.12.1991, μόνο 
157 εταιρείες και 8 στην παράλληλη αγορά. Το Συμβούλιο, με την έγκριση της 
οδηγίας που αφορά τον συντονισμό των προϋποθέσεων για την εισαγωγή τίτλων σε 
ένα χρηματιστήριο αξιών(19), τόνισε τη σημασία που αποδίδει στην εισαγωγή 
ενός μεγαλύτερου αριθμού εταιρειών στα χρηματιστήρια, περιλαμβανομένων και 
κατάλληλων επιχειρήσεων με συγκριτικά σύντομο ιστορικό, μέσω της μείωσης των 
περιττών φραγμών στην εν λόγω διαδικασία. 
Παρ'όλα αυτά, η εν λόγω μέθοδος εξεύρεσης μόνιμου κεφαλαίου δεν έχει σήμερα 
αξία παρά μόνον για μία μικρή μειοψηφία μικρών εταιρειών περιορισμένης 
ευθύνης. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στη δυσκολία της επιτυχούς διάθεσης των 
μετοχών στο χρηματιστήριο υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες, αλλά επίσης 
και στα παρακάτω: 
το υψηλό κόστος της διαδικασίας εισαγωγής τίτλων σε χρηματιστήριο, όπου 
προστίθενται τα λογιστικά και τα νομικά τέλη-
οι επιπλέον δαπάνες επαναλαμβανόμενης φύσης: υψηλότερα λογιστικά τέλη· η 
σύνταξη και δημοσίευση των ετήσιων εκθέσεων σε πολύ πιο αναλυτική μορφή-
η πραγματοποίηση πολύ μεγαλύτερων ετήσιων γενικών συνελεύσεων κλπ.• 
- οι μετοχές στην πλειοψηφία των μικρών δημόσιων επιχειρήσεων στερούνται 
σχετικά ρευστότητας, και σπάνια αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών ακόμα 
και όταν εισάγονται στο πιο δραστήριο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο αξιών-
- ενώ ίσως είναι δυνατόν να διευθετηθεί η αρχική εισαγωγή στο χρηματιστήριο 
και να τεθεί σε δημόσια προσφορά ένα μέρος των μετοχών της εταιρείας, η 
σχετική έλλειψη ρευστότητας των εν λόγω μετοχών μπορεί να καταστήσει 
σχεδόν αδύνατη την εξεύρεση χρηματοδότησης μέσω της μεταγενέστερης 
έκδοσης χρηματιστηριακών τίτλων, εκτός εάν επιτευχθεί μία ριζική πρόοδος 
στις συναλλαγές και στην αποδοτικότητα της εν λόγω εταιρείας. 
Πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι, ακόμη και στις ΗΠΑ, οι αγορές αξιών έχουν 
καταλήξει να συμβάλουν αρνητικά στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, με 
αποτέλεσμα να εκδηλώνεται από το 1984 η αυξανόμενη τάση, να αγοράζουν εκ νέου 
οι επιχειρήσεις τις μετοχές τους^Ο) 
ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ 
36. Σχεδόν όλες οι εταιρείες, με εξαίρεση λίγες εξαιρετικά καλά 
διαχειριζόμενες επιχειρήσεις, μπορούν να μειώσουν τις ανάγκες τους για 
κεφάλαια, τόσο με τη βελτίωση των διαχειριστικών ελέγχων, όσο και με τα 
παρακάτω: 
με τη διατήρηση ενός αυστηρού ελέγχου στις μετοχές, μειώνοντας το επίπεδο 
στο ελάχιστο που είναι σύμφωνο με την παροχή του απαιτουμένου επιπέδου 
υπηρεσιών· 
(19) Οδηγία του Συμβουλίου 89/298/ΕΟΚ, της 17ης Απριλίου 1989 
(20) C. Mayer, βλ. παραπάνω. 
23 
με το να καταλήξουν σε μία οριστική πολιτική διαχείρισης του καθολικού 
(λογιστικού βιβλίου) πωλήσεων, όπου θα περιλαμβάνονται σαφείς διαδικασίες 
για την άμεση εξόφληση ληξιπρόθεσμων λογαριασμών· 
- με τον υπολογισμό του πραγματικού κόστους όλων των λειτουργιών, 
περιλαμβανομένου και του ρυθμού απορρόφησης των κεφαλαίων κίνησης· 
- με την εξέταση των ενδεχόμενων οικονομιών που θα προκύπτουν από την 
ανάθεση, σε τρίτους, των υπηρεσιών υποστήριξης που παρέχονταν στο 
εσωτερικό της επιχείρησης, όπως είναι οι μεταφορές. 
Η σημασία της κατάλληλης διαχείρισης του χρέους από τις MME απεικονίζεται σε 
μία ανάλυση των ισολογισμών στο Ηνωμένο Βασίλειοί21), στην οποία 
αποκαλύπτεται ότι οι πιστωτές αποτελούσαν ένα μεγαλύτερο ποσοστό παθητικού 
για τις μικρές παρά για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Στον μεταποιητικό κλάδο, οι 
εμπορικοί πιστωτές αποτελούσαν το 35,3% του παθητικού για τις μικρές 
επιχειρήσεις και το 23,6% για τις μεγάλες. Για τις μη μεταποιητικές 
επιχειρήσεις τα στοιχεία ήταν ακόμα πιο σημαντικά· 41,9% για τις μικρές 
επιχειρήσεις, 12,9% για τις μεγάλες. Η εν λόγω κατάσταση επαναλαμβάνεται στην 
Κοινότητα ως σύνολο, όπου η χρηματοδότηση εκ μέρους των εμπορικών πιστωτών 
είναι πολύ περισσότερο σημαντική απ'ό,τι η βραχυπρόθεσμη τραπεζική 
χρηματοδότηση(22). παρά την εντυπωσιακά καλύτερη κατάσταση των μεγάλων 
επιχειρήσεων στο μη μεταποιητικό τομέα σε σχέση με τους εμπορικούς πιστωτές, 
ορισμένοι εξακολουθούν να καταφέρνουν τη χρηματοδότηση του συνόλου του 
μετοχικού κεφαλαίου τους με εμπορικές πιστώσεις, πράγμα που αντικατοπτρίζει 
τα οφέλη που προκύπτουν από αυστηρούς διαχειριστικούς ελέγχους. 
Συχνά, ένα πρόβλημα είναι ότι τέτοιες διαδικασίες πραγματοποιούνται μόνο από 
τη διοίκηση των MME, όταν αντιμετωπίζουν μία χρηματοοικονομική κατάσταση της 
οποίας η σοβαρότητα κυμαίνεται μεταξύ μιας επείγουσας κατάστασης και μίας 
κρίσης. Τότε μπορούν να γίνουν περικοπές χωρίς να ληφθούν επαρκώς υπ'όψη ο 
μακροπρόθεσμοι στόχοι, με την προϋπόθεση ότι θα είχαν οριστεί τέτοιοι στόχοι. 
Ενώ οι οικονομίες μπορούν να επιτρέψουν σε μία επιχείρηση να επιβιώσει 
βραχυπρόθεσμα, οι περιορισμοί στους λανθασμένους χώρους μπορούν ενδεχομένως 
να επηρεάσουν αρνητικά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της. 
IV. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ MME 
ΕΘΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 
37. Οι κύριες πηγές συμβατικής χρηματοδότησης που διατίθενται για τις MME 
αναφέρθηκαν αναλυτικά στο προηγούμενο τμήμα. Αυτό, όμως, παρέχει μόνο μία 
μερική εικόνα εφ'όσον υπάρχει μία ολόκληρη ποικιλία επιπρόσθετων συστημάτων 
για την παροχή βοήθειας. Στην πραγματικότητα υπάρχουν τόσο πολλά συστήματα 
ώστε ήταν αδύνατο να αποκτηθούν στοιχεία για όλα. Κατά συνέπεια, η προσέγγιση 
που πραγματοποιείται στο παρόν τμήμα ήταν να συνοψισθούν οι κύριοι τύποι των 
διαθέσιμων συστημάτων. Στην περίπτωση κατά την οποία αξίζει να αναφερθούν 
περαιτέρω επεξηγήσεις για ένα οποιοδήποτε σύστημα, αυτές περιλαμβάνονται στο 
παράρτημα Α. 
(21) Hughes, Α. "The problems of finance for smaller businesses", Small 
Business Research Centre Working Paper ("Τα προβλήματα χρηματοδότησης 
των μικρότερων επιχειρήσεων", έγγραφο εργασίας του Ερευνητικού 
Κέντρου Μικρών Επιχειρήσεων), αριθ. 15, 1991. 
(22) BACH: DG II Database. 
24 
38. Οι πηγές χρηματοδότησης ποικίλλουν σημαντικά. Ορισμένα συστήματα 
υποστηρίζονται κατά πολύ από δημόσιους οργανισμούς κεφαλαίων, ακόμα και αν η 
χρηματοδότηση πραγματοποιείται μέσω φορέων του ιδιωτικού τομέα όπως είναι οι 
τράπεζες. Αλλα συστήματα διευθύνονται από δημόσιους ή ημιδημόσιους φορείς, 
αλλά εξαρτώνται από τον ιδιωτικό τομέα για την παροχή επισφαλών κεφαλαίων για 
δανεισμό προθεσμίας. Σε μια τρίτη κατηγορία περιλαμβάνονται τα συστήματα 
εξ'ολοκλήρου ιδιωτικής χρηματοδότησης και διεύθυνσης. 
Όσον αφορά τα εθνικά συστήματα, όλα τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν πακέτα 
χρηματοπιστωτικών μέσων με σκοπό να υποστηρίζουν τις MME, όσον αφορά τις 
χρηματοοικονομικές απαιτήσεις τους. Σύμφωνα με μία πρόσφατη ανάλυση(2·*) αυτά 
ανήκουν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Ορισμένες χώρες, στις οποίες 
περιλαμβάνονται οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, βασίζονται κυρίως 
στην παροχή εγγυήσεων δανείων. Αλλες χώρες, στις οποίες περιλαμβάνονται το 
Βέλγιο, η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Ιταλία παρέχουν υποστήριξη μέσω 
επιχορηγήσεων για επενδύσεις, μέσω χαμηλότοκων δανείων και/ή μέσω επιδοτήσεων 
των επιτοκίων. Τέλος, μία μειοψηφία, στην οποία περιλαμβάνεται το Βέλγιο, η 
Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία, εμπλέκονται σε ποικίλο βαθμό στην 
παροχή επισφαλών κεφαλαίων στις MME. 
39. Ως παραδείγματα για εθνικά οργανωμένα συστήματα αναφέρονται τα παρακάτω: 
(i) Συστήματα, υποστηριζόμενα από τις κυβερνήσεις, για την εγγύηση 
δανείων που έχουν χορηγηθεί σε MME, οι οποίες δεν έχουν ούτε ιστορικό 
ούτε επαρκή ασφάλεια για να προσφέρουν σε μία τράπεζα-
(ii) Αυτοί οι οποίοι προσφέρουν πλήρη ή μερική υποστήριξη, υπό μορφή 
δανείων ή επιδοτήσεων, για δαπάνες στους τομείς της τεχνολογίας, 
καθώς και της έρευνας και ανάπτυξης-
(iii) Η παροχή δανείων για να αντιμετωπιστεί το κόστος διείσδυσης σε νέες 
εξαγωγικές αγορές· 
(iv) Υποστήριξη του εισοδήματος γι'αυτούς οι οποίοι ήταν προηγουμένως 
άνεργοι, κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της αυτοαπασχόλησής τους• 
(ν) Επιχορηγήσεις ή χαμηλότοκα δάνεια που παρέχονται σε συγκεκριμένους 
μεονεκτούντες χώρους. Ορισμένα έχουν στόχο την παροχή υποστήριξης σε 
μειονεκτούντα διαμερίσματα των πόλεων, ενώ άλλα ενθαρρύνουν τη 
διαφοροποίηση σε κυρίως αγροτικές περιοχές· 
(vi) Τομεακώς ή περίφερε ιακώς οργανωμένα Συστήματα Αμοιβαίων Εγγυήσεων, τα 
οποία παρέχουν εγγυήσεις για δάνεια που αφορούν την ανακατασκευή και 
τον εκσυχρονισμό κτιρίων, το άνοιγμα νέων υποκαταστημάτων, τη 
μεταφορά ιδιοκτησίας, την παροχή κεφαλαίων κίνησης κλπ. 
(vii) Δάνεια από κτηματικές τράπεζες για την αγορά ακίνητης περιουσίας και 
ορισμένες φορές μηχανημάτων, τα οποία χρησιμοποιούν ως ασφάλεια την 
ίδια την αξία του περιουσιακού στοιχείου. 
(viii) Μακροπρόθεσμα δάνεια που παρέχονται από ιδιωτικά ιδρύματα τα οποία 
υποστηρίζονται από το δημόσιο, με ευνοϊκά επιτόκια, για 
περιβαλλοντικές βελτιώσεις και για μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας. 
(23) "Gateways to Growth", (Οι διέξοδοι προς την ανάπτυξη), ένα έγγραφο 
του ερευνητικού ινστιτούτου μικρομεσαίων επιχειρήσεων, Κάτω Χώρες, 
Οκτώβριος 1992. 
25 
(ix) Μικρά δάνεια από τους ίδιους οργανισμούς για γενικούς σκοπούς, ύψους 
6.400 ECU έως 95.000 ECU σε μία περίπτωση, αλλά με μέση αξία 32.000 
ECU. 
(χ) Επενδύσεις τύπου επισφαλών κεφαλαίων που πραγματοποιούνται από 
παρόμοιους ιδιωτικούς φορείς, αλλά χωρίς κυβερνητική υποστήριξη. 
(xi) Τα ευρωπαϊκά ταμιευτήρια έχουν αναπτύξει ξεχωριστές εταιρείες 
επισφαλών κεφαλαίων σε έναν αριθμό κρατών μελών, ενώ τα ταμιευτήρια 
είναι οι κύριοι οργανωτές της Epargne Developpment, μιας ευρωπαϊκής 
εταιρείας κεφαλαίου ανάπτυξης, με έδρα το Παρίσι. 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 
40. Στα πλέον αξιοσημείωτα περιλαμβάνονται τα εξής: 
(i) Περιφερειακοί Οργανισμοί Επισφαλών Κεφαλαίων. Φαίνεται ότι αποκτούν 
αυξανόμενη σημασία. 
(ii) Περιφερειακές τονωτικές επιχορηγήσεις ή χαμηλότοκα δάνεια που 
εμπίπτουν στις κατευθυντήριες γραμμές, σχετικά με την παροχή βοήθειας 
στις MME, που έχει ορίσει η Επιτροπή. Αυτά διατίθενται για μια 
ποικιλία σκοπών στους οποίους περιλαμβάνονται η αγορά ή η 
χρηματοδοτική μίσθωση κτιρίων, ή ακόμη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
η εκπόνηση μελετών εφικτότητας. 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
41. Ο στόχος της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπ'όψη το περιορισμένο ποσό 
χρηματοδότησης που διατίθεται σήμερα για το σκοπό αυτό, ήταν να αποφευχθεί η 
άσκοπη επανάληψη προσπαθειών των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων, και 
αντίθετα η παροχή βοήθειας για τη γεφύρωση των χασμάτων όσον αφορά την παροχή 
χρηματοδότησης, τη διερεύνηση νέων δυνατοτήτων, και την προαγωγή της 
καλύτερης πρακτικής, μέσω σχεδίων επίδειξης και πρότυπων δοκιμαστικών 
σχεδίων. Οι προσπάθειες συγκεντρώθηκαν στην τόνωση της παροχής κεφαλαίων 
αρχικής ώθησης και επισφαλών κεφαλαίων, στην ενθάρρυνση της δικτύωσης μεταξύ 
των προμηθευτών, στην καλύτερη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων 
της κοινοτικής έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και στην μείωση των 
μειονεκτημάτων από τα οποία πάσχουν οι απόκεντρες και οι λιγότερο 
αναπτυγμένες περιφέρειες, μέσω μιας σειράς προγραμμάτων που θα 
χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Παρακάτω σκιαγραφούνται οι 
σχετικές λεπτομέρειες. Περαιτέρω στοιχεία παρέχονται στο παράρτημα Α. 
42. Το Πρότυπο Δοκιμαστικό Σχέδιο περί Κεφαλαίων Αρχικής Ώθησης συντάχθηκε 
μετά την έγκριση της πρότυπης δοκιμαστικής δράσης του 1989-94 για την τόνωση 
της παροχής κεφαλαίου αρχικής ώθησης (seed capital) εντός της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας (24). Εγκρίθηκε η υποστήριξη 25 παρόμοιων οργανισμών κεφαλαίων, 
μέσω επιστρεφόμενων προκαταβολών που καλύπτουν το 50% των δαπανών 
λειτουργίας, κατά τη διάρκεια των 5 πρώτων της ύπαρξης τους. Επιπρόσθετα, 15 
Κέντρα Επιχειρηματικής Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (European 
Community Business innovation Centres - ECBIC) στις υποβοηθούμενες περιοχές 
της Κοινότητας, επωφελήθηκαν της δυνατότητας να λάβουν κεφάλαιο από το 
σχετικό κονδύλιο (ECBIC) του προϋπολογισμού, με σκοπό να τους επιτραπεί να 
καταστούν μέτοχοι στους οργανισμούς κεφαλαίων και έτσι να ενισχύσουν το ρόλο 
τους όσον αφορά την παροχή διαχειριστικής και τεχνικής υποστήριξης σε 
μελλοντικούς παραλήπτες χρηματοδότησης δια κεφαλαίων αρχικής ώθησης. Οι 24 
26 
από τους εν λόγω οργανισμούς κεφαλαίων είναι τώρα λειτουργικοί και ο 
τελευταίος είναι σε αρκετά προχωρημένη φάση ώστε αναμένεται ότι θα καταστεί 
και αυτός λετουργικός. Τον Ιούνιο του 1993 είχαν οριστικοποιηθεί 141 
επενδυτικά σχέδια. 
Ο συνολικός στόχος είναι να υποκινηθεί η δημιουργία επιχειρήσεων στην 
Κοινότητα, με την ενίσχυση των χρηματοοικονομικών ευκαιριών που θα είναι 
διαθέσιμες σε νέες επιχειρήσεις και με τη βελτίωση της ποιότητας και του 
ποσοστού επιβίωσης των "σχεδίων που βρίσκονται στο στάδιο αρχικής ώθησης". Η 
τυπική πρόταση που θα λαμβάνει υποστήριξη θα είναι μία πρόταση με σχετικά 
μακρά φάση ανάπτυξης, που συχνά θα περιλαμβάνει νέα τεχνολογία και η οποία, 
από τη φύση της, προσφέρει τόσο υψηλούς κινδύνους όσο και υψηλή απόδοση. 
Μετά από αίτηση της Επι τροπής(25) η Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Warwick 
(Warwick Business School) συνέταξε μία έκθεση σχετικά με τα πρώτα τρία έτη 
των λειτουργιών. Στο παράρτημα Α περιέχεται μία περίληψη των πορισμάτων, αλλά 
τα κύρια συμπεράσματα ήταν, ότι η εν λόγω πρωτοβουλία της Κοινότητας όχι μόνο 
οδήγησε στη δημιουργία των οργανισμών κεφαλαίου οι οποίοι αλλιώς ίσως δεν θα 
υπήρχαν, αλλά έμμεσα βοήθησε στην εξεύρεση, από τον ιδιωτικό τομέα, διπλάσιας 
επιπρόσθετης χρηματοδότησης για τα σχέδια τα οποία την είχαν ανάγκη. 
43. Ενώ η Επιτροπή υποστήριζε τη δημιουργία των παραπάνω οργανισμών 
κεφαλαίου, ταυτόχρονα δημιούργησε ένα Ευρωπαϊκό Δίκτυο Οργανισμών Κεφαλαίων 
Αρχικής Ώθησης, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ενωση Επισφαλών Κεφαλαίων 
(European Venture Capital Association). Ο στόχος της εν λόγω πρότυπης 
δοκιμαστικής πρωτοβουλίας είναι να ενθαρρυνθεί η επιμόρφωση των κεφαλαιούχων 
επισφαλών κεφαλαίων, να τονωθούν οι διασυνοριακές πρωτοβουλίες και να 
προωθηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών. 
44. Η Επιτροπή παρέχει επίσης υποστήριξη για την επέκταση της παροχής 
δυνατοτήτων επισφαλών κεφαλαίων εντός της Κοινότητας, ιδιαίτερα μέσω των 
προγραμμάτων Venture Consort και Eurotech Capital. Ο στόχος του προγράμματος 
Venture Consort είναι να ενθαρυνθούν οι επενδύσεις από εταιρείες επισφαλών 
κεφαλαίων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις όλων των βιομηχανικών τομέων και των 
τομέων παροχής υπηρεσιών, μέσω του σχηματισμού διεθνικών συνδικάτων. 
Παρέχεται βοήθεια όσον αφορά την αναζήτηση εταίρων και το κόστος ίδρυσης, ενώ 
παρέχεται μία συμβολή στην ίδια την επένδυση υπό μορφή μιας εξοφλήσιμης 
προκαταβολής η οποία ανέρχεται στο 30% της εισροής ή σε 300.000 ECU, ανάλογα 
με το ποίο είναι μικρότερο. 
Μία ανασκόπηση του συστήματος(2°) αποκάλυψε τα παρακάτω: 
ο 1988 και 1989, σχεδόν το 1/3 των κατάλληλων διεθνικών συμφωνιών 
επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν στην αγορά, χρηματοδοτήθηκαν από το 
Venture Consort-
επιτεύχθηκε ένας δείκτης μόχλευσης της ιδιωτικής επένδυσης σε ίδια 
κεφάλαια προς τα κεφάλαια της Κοινότητας που υπερέβαινε το 6:1· 
(25) "The European Seed Capital Fund Network: Review of the First Three 
Years", (To ευρωπαϊκό δίκτυο οργανισμών κεφαλαίου αρχικής ώθησης: 
ανασκόπηση των πρώτων τριών ετών), βλ. παραπάνω. 
(26) Ανασκόπηση του συστήματος Venture Consort, KPMG Management 
Consultants. 
27 
- σημειώθηκε μία συγκέντρωση επενδύσεων σε προτάσεις υψηλής τεχνολογίας, ως 
συνέπεια της προτεραιότητας που δόθηκε σε καινοτόμα σχέδια- όμως, υπήρξε 
ένα χαμηλό επίπεδο ζήτησης για καινοτομία στον παραδοσιακό μεταποιητικό 
τομέα και στον τομέα παροχής υπηρεσιών-
- η κατανομή του χαρτοφυλακίου από εταιρείες επενδύσεων υπέδειξε μία 
γεωγραφική διασπορά που ήταν περισσότερο ισορροπημένη απ'αυτήν που 
παρατηρήθηκε στη συνολική δραστηριότητα επισφαλών κεφαλαίων στην 
Κοινότητα- επομένως το σύστημα συνέβαλε επίσης και στη μείωση των 
διαφορών όσον αφορά την παροχή επισφαλών κεφαλαίων μεταξύ των κρατών 
μελών. 
Το σύστημα Eurotech Capital κατέστη λειτουργικό το 1990. Ο στόχος είναι να 
τονωθεί η χρηματοδότηση των διεθνικών σχεδίων υψηλής τεχνολογίας από ιδιωτικά 
κεφάλαια και έτσι να ενθαρυνθούν οι MME να αποτολμήσουν νέα διεθνικά 
εγχειρήματα. 
Προς το παρόν, το Eurotech Capital αποτελείται από ένα δίκτυο 11 
χρηματοπιστωτικών φορέων, οι οποίοι έχουν συμφωνήσει να επενδύσουν περίπου 
170 εκατ. ECU σε MME οι οποίες εμπλέκονται σε διεθνικά σχέδια υψηλής 
τεχνολογίας. Κάθε ένας από τους εν λόγω φορείς έχει μία επενδυτική ικανότητα 
η οποία ανέρχεται τουλάχιστον σε 50 εκατ. ECU, εκ των οποίων ένα ελάχιστο 
ποσοστό ύψους 20% δεσμεύεται για επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας. Σε αντάλλαγμα 
για την εν λόγω δέσμευση, οι εν λόγω φορείς επωφελούνται από μία 
χρηματοπιστωτική συμβολή της Κοινότητας και από δύο υπηρεσίες, την Eurotech 
Data, μια υπηρεσία πληροφόρησης από εμπειρογνώμονες, και το Eurotech Innvest, 
μία υπηρεσία προσδιορισμού σχεδίων. 
45. Μία από τις γραμμές δράσης του προγράμματος SPRINT είναι σχεδιασμένη για 
να φέρει σε επαφή εταιρείες που έχουν καινοτόμα σχέδια με ενδεχόμενους 
επενδυτές. Η εν λόγω διαδικασία διευκολύνεται μέσω της πραγματοποίησης 
ορισμένων ανοικτών συζητήσεων (φόρουμ) στις οποίες θα συμμετέχουν εταιρείες 
από διάφορες χώρες οι οποίες αναζητούν χρηματοδότηση, καθώς επίσης και 
χρηματοδότες, επίσης από διάφορες χώρες, οι οποίοι θα επιζητούν επενδυτικές 
ευκαιρίες. Κατά την περίοδο μέχρι το τέλος του 1993, έχουν προγραμματιστεί 12 
από τα εν λόγω φόρουμ που θα πραγματοποιηθούν σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις. 
Το μέχρι τώρα αποτέλεσμα των εν λόγω ανοικτών συναντήσεων ήταν ότι σχεδόν οι 
μισές από τις επιχειρήσεις που τις παρακολούθησαν εξασφάλισαν 
χρηματοοικονομική υποστήριξη. Για την οργάνωση των εν λόγω φόρουμ έχουν 
επιφορτιστεί οι ενώσεις κεφαλαιούχων επισφαλών κεφαλαίων, ενώ οι 
συμμετέχοντες έχουν επιλεγεί από μία ομάδα εμπειρογνωμόνων η οποία έχει 
συγκροτηθεί από τις εθνικές ενώσεις επισφαλών κεφαλαίων. 
Η χρηματοδότηση των επιδόσεων της τεχνολογίας SPRINT (SPRINT Technology 
Performance Financing) άρχισε με σκοπό να τονώσει την ανάληψη της νέα 
τεχνολογίας από τις παραδοσιακές βιομηχανίες. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι 
ένας προμηθευτής μπορεί να εγκαταστήσει μία νέα τεχνολογία σε μία εταίρεία-
πελάτη και να λαμβάνει πληρωμές από αυτόν που την αποκτά κατά τη διάρκεια 
περιόδου δύο έως τριών ετών, πράγμα που εξαρτάται από την επίτευξη των 
προκαθορισμένων στόχων όσον αφορά τις επιδόσεις. Μία τρίτη πηγή 
χρηματοδότησης, συνήθως μία εμπορική τράπεζα, εμπλέκεται επίσης με σκοπό να 
παρέχει προκαταρκτική χρηματοδότηση χωρίς εξασφάλιση στην εταίρεία-προμηθευτή 
για τη γεφύρωση του χάσματος στις πληρωμές. Οι εν λόγω προκαταβολές 
εξοφλούνται από τις εισπρατώμενες πληρωμές επιδόσεων. Χαρακτηριστικά, μία 
τράπεζα θα προκαταβάλει ποσοστό περίπου 60% έως 80% επί του κόστους του 
σχεδίου και θα εξοφληθεί με μία σειρά δόσεων κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 2 
έως 3 ετών. Η διαπραγμάτευση σχετικά με τα χρονοδιαγράμματα των πληρωμών 
28 
πραγματοποιείται υπό το φως προκαθορισμένων στόχων όσον αφορά τις επιδόσεις 
του εξοπλισμού. Εάν η τεχνολογία δεν αποδώσει κατά τον αναμενόμενο βαθμό, οι 
χρήστες δεν είναι υποχρεωμένοι να πληρώσουν το πλήρες ποσό. Η αξία των 
σχεδίων κυμαίνεται από 50.000 έως 200.000 ECU, πράγμα που σημαίνει ότι τα εν 
λόγω σχέδια έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τις πιο σημαντικές MME. 
Το SPRINT παρέχει ένα μερικό δίκτυο ασφαλείας στις συμμετέχουσες τράπεζες, 
αντασφαλίζοντας ένα ποσοστό του κινδύνου τους, αν και το θέμα της καταβολής ή 
μη καταβολής μιας αρχικής προκαταβολής, εξαρτάται αποκλειστικά από το 
ενδιαφερόμενο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Στο πρόγραμμα συμμετέχει μία κεντρική 
ομάδα μεγάλων εμπορικών τραπεζών για την εφαρμογή και διαχείριση του σχεδίου 
TPF (Technology Performance Financing - χρηματοδότηση τεχνολογικών επιδόσεων) 
κατά τη διάρκεια μιας διετούς πρότυπης δοκιμαστικής φάσης. Ο στόχος είναι 
τέτοιος, ώστε όταν λήξει η πρότυπη δοκιμαστική φάση οι περισσότερες από τις 
τράπεζες να συνεχίσουν το πρόγραμμα TPF χωρίς περαιτέρω υποστήριξη της 
Επιτροπής. Επιπρόσθετα, αναμένεται ότι, λόγω της ανταγωνιστικής φύσης του 
κλάδου των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, η χρησιμοποίηση του TPF θα διαδοθεί 
γρήγορα στην υπόλοιπη χρηματοοικονομική κοινότητα. 
46. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα Συστήματα Αμοιβαίων Εγγυήσεων (Mutual 
Guarantee Systems)(27) αποτελούν ένα αποτελεσματικό μέσο βελτίωσης της 
πρόσβασης των MME σε πηγές χρηματοδότησης. Ο κύριος ρόλος τέτοιων συστημάτων, 
των οποίων οι ακριβείς λειτουργικές λεπτομέρειες ποικίλλουν σημαντικά, είναι 
να δώσει τη δυνατότητα στις MME να παρέχουν η μία στην άλλη, μέσω της 
συμμετοχής τους σε ένα συλλογικό σύστημα, τις απαιτούμενες εγγυήσεις για την 
απόκτηση χρηματοδότησης από τράπεζες. Μία άλλη σημαντική λειτουργία είναι να 
βοηθούνται οι MME όσον αφορά τη σύνταξη χρηματοοικονομικών παρουσιάσεων για 
τράπεζες, των οποίων η αξιοπιστία αυξάνει από το γεγονός ότι πολλά από τα 
συστήματα βασίζονται σε κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα και έχουν αναλυτική 
γνώση της αγοράς, με βάση της οποία μπορούν να δοκιμάσουν επιχειρηματικά 
σχέδια και να πραγματοποιήσουν χρηματοοικονομικές προβλέψεις. 
Η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι η πρόθεση της είναι να ενθαρρύνει την ανάπτυξη 
Συστημάτων Αμοιβαίων Εγγυήσεων με διάφορους τρόπους. Ιδιαίτερα, συμβάλλοντας 
στη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ενωσης Εγγυήσεων (European Guarantee 
Association), (η οποία δημιουργήθηκε στις 10.11.92), και παρέχοντας βοήθεια 
για μελέτες, σεμινάρια και συνέδρια τα οποία θα καταστήσουν πιο γνωστά τα εν 
λόγω συστήματα, ενώ, παράλληλα,κατά την διάρκεια της διαδικασίας θα συμβάλουν 
στο σχηματισμό νέων συστημάτων. 
47. Αν και απ'ότι φαίνεται, πολλές MME σε ολόκληρη την Κοινότητα 
αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικά προβλήματα σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση, 
αυτά έχουν την τάση να είναι οξύτερα στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες 
για ορισμένους λόγους, όπως είναι: το μικρότερο κατά μέσον όρο μέγεθος των 
MME- ο λιγότερο ανεπτυγμένος χρηματοοικονομικός τομέας· οι αποστάσεις από τα 
κύρια χρηματοπιστωτικά κέντρα κλπ. Στα πλαίσια των περιφερειακών πολιτικών, 
και μετά την αναδιαμόρφωση των Διαρθρωτικών Ταμείων της Κοινότητας, η 
Επιτροπή μπόρεσε να συμβάλει στη δημιουργία MME σε περιοχές που βρίσκονται σε 
κατάπτωση, ως μέσο για τη δημιουργία πλούτου και θέσεων απασχόλησης. 
Σ'αυτό το πλαίσιο, η υποστήριξη που παρέχει η Κοινότητα στις MME 
παρουσιάζεται υπό τρεις μορφές: 
συγχρηματοδότηση των εθνικών συστημάτων περιφερειακής βοήθειας, τα οποία 
έχουν ως στόχο την τόνωση των παραγωγικών επενδύσεων-
(27) SEC(91) 1550 τελικό, Σεπτέμβριος 1991. 
29 
υποστήριξη της παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών στις επιχειρήσεις-
- ενθάρρυνση της ανάπτυξης άλλων πηγών χρηματοδότησης εκτός από τα 
τραπεζικά δάνεια: το σύστημα Κεφαλαίων Αρχικής Ώθησης (Seed Capital 
Scheme) που χρηματοδοτήθηκε κατά πολύ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης- οι δυνατότητες εκχώρησης/αγοράς απαιτήσεων και 
χρηματοδοτικής μίσθωσης- η δημιουργία οργανισμών εγγυήσεων· οι 
επιδοτήσεις επιτοκίων- η ανάπτυξη επισφαλών κεφαλαίων- και, τέλος, η 
ενθάρρυνση των συστημάτων αμοιβαίων εγγυήσεων. 
48. Μέσω χρηματοοικονομικών μεσολαβητών διατίθενται επίσης δάνεια με 
χαμηλότοκα επιτόκια (2% έως 6% χαμηλότερα από τα επιτόκια της αγοράς). Τα εν 
λόγω δάνεια χρηματοδοτούνται από συνολικά δάνεια που λαμβάνονται από την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία μεταβιβάζει το πλεονέκτημα της που 
προκύπτει από το καθεστώς της ως υψηλά διαβαθμισμένος δανειστής στις διεθνείς 
χρηματοοικονομικές αγορές. Η διαχείριση των εν λόγω δανείων πραγματοποιείται 
κατά ποικίλους διαφορετικούς τρόπους. Στην Πορτογαλία ένα ταμιευτήριο έχει 
εννέα διαφορετικές πιστωτικές διευκολύνσεις, που χρηματοδοτούνται εν μέρει 
από την εν λόγω πηγή, και οι οποίες καλύπτουν τη γεωργία, την αλιεία, τη 
βιομηχανία, τον τουρισμό και τον τομέα παροχής υπηρεσιών. Η χρηματοδότηση 
παρέχεται μέσω ενός μίγματος επιχορηγήσεων και πιστώσεων, ενώ ένα πλήρες 
σύνολο χωριστών διευκολύνσεων υποστήριξης παρέχεται μέσω άλλων οργανισμών που 
έχει δημιουργήσει το ταμιευτήριο. Σ'αυτές περιλαμβάνονται η χρηματοδοτική 
μίσθωση, η ασφάλιση, οι οργανισμοί επενδύσεων και τα επισφαλή κεφάλαια. Αλλα 
συστήματα ταμιευτηρίων που είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούν δάνεια της 
Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, λειτουργούν στη Δανία, στη Γαλλία και στην 
Ιταλ ία. 
ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ 
49. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μεγαλύτερη εμπειρία όσον αφορά συστήματα για 
την παροχή τόσο κεφαλαίου έναρξης δραστηριοτήτων (εκκίνησης) όσο και 
επισφαλών κεφαλαίων, από οποιαδήποτε χώρα εντός της Κοινότητας. Πράγματι, η 
αγορά αυτών των μέσων εμφανίζει ενδείξεις ότι έφτασε την πλήρη ανάπτυξη της. 
Το 1990, μειώθηκε για πρώτη φορά ο αριθμός των επιχειρήσεων επισφαλών 
κεφαλαίων, αν και τα υπό διαχείριση κεφάλαια αυξήθηκαν ελαφρά. 
Κατά τα τελευταία έτη, το μεγαλύτερο ποσοστό χρηματοδότησης, έλαβαν οι 
επιχειρήσεις που είχαν σχέση με τον ιατρικό τομέα και τον τομέα της υγείας. 
Σε δεύτερη θέση ήρθε ο τομέας ανάπτυξης λογισμικού και οι τηλεφωνικές 
επικοινωνίες καθώς και οι επικοινωνίες δεδομένων. Από τη άλλη πλευρά, οι 
επιχειρήσεις επισφαλών κεφαλαίων επένδυσαν ποσοστό μεγαλύτερο του 70% του 
κεφαλαίου τους σε βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας(28). 
Οι εταιρείες που υποστηρίχθηκαν από επισφαλή κεφάλαια απετέλεσαν προφανώς 
έναν θετικό παράγοντα όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ακόμα και σε 
μία περίοδο αύξησης της ανεργίας. Από μία έρευνα(29) προκύπτει η εκτίμηση 
ότι 401 εταιρείες που άρχισαν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες τους, 
δημιούργησαν 58.000 νέες θέσεις εργασίας το 1990. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι 
η έναρξη "επιχειρηματικών δραστηριοτήτων" ορίζεται διαφορετικά στις ΗΠΑ, και 
συχνά καλύπτει μία περίοδο 5 ετών από την πραγματική σύσταση της εταιρείας. 
(28) "US Industrial Outlook", Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, 
(29) Coopers & Lybrand, ΗΠΑ. 
30 
Κατά τη διάρκεια της εν λόγω πενταετούς περιόδου οι υπό έρευνα επιχειρήσεις 
είχαν δαπανήσει 1,3 δισ. δολάρια (1,02 δισ. ECU) στην έρευνα για νέες 
διεργασίες και προϊόντα, παρήγαγαν 3,5 φορές περισσότερες θέσεις απασχόλησης 
για πολύ ειδικευμένους επαγγελματίες, απ'ό,τι η μέση αμερικανική εταιρεία και 
χρειάστηκαν 30% λιγότερα κεφάλαια, σε σύγκριση με τις 500 μεγαλύτερες 
αμερικανικές εταιρείες, για να δημιουργήσουν μία νέα θέση εργασίας. 
50. Το εύρος των προγραμμάτων στις ΗΠΑ είναι πολύ μεγάλο, και, κατά τα 
φαινόμενα, δεν υπάρχουν δύο προγράμματα που να μοιάζουν μεταξύ τους, λόγω των 
πολύ διαφορετικών συνθηκών κάτω από τις οποίες λειτουργούν, αλλά όταν τα εν 
λόγω προγράμματα εξεταστούν σε γενικές γραμμές εμπίπτουν στις ίδιες ενότητες 
όπως και στην Κοινότητα: 
δημόσια προγράμματα-
προγράμματα τα οποία αποτελούν στην πραγματικότητα μία συνεργασία μεταξύ 
των δημόσιων αρχών και των πηγών κεφαλαίου του ιδιωτικού τομέα· 
- εντελώς ιδιωτικές πρωτοβουλίες. 
51. Ο ρόλος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης είναι να ενεργεί ως καταλύτης και να 
διευκολύνει την παροχή χρηματοδότησης για την ανάπτυξη των μικρών 
επιχειρήσεων, που θα προέρχεται τόσο από τις κυβερνήσεις των πολιτειών όσο 
και από τον ιδιωτικό τομέα. Όσον αφορά την άμεση χρηματοδότηση, οι 
ομοσπονδιακές υπηρεσίες αποτελούν μία κύρια πηγή χρηματοδότησης για έρευνα 
και ανάπτυξη, μέσω της παροχής επιχορηγήσεων, εφ'όσον απαγορεύεται σ' αυτές η 
άμεση χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια. Στο παράρτημα Β παρέχεται μία αναλυτική 
περιγραφή των Ομοσπονδιακών Προγραμμάτων. Γενικά τα σημαντικότερα από αυτά 
περιλαμβάνουν τα παρακάτω: 
παροχή της κατάλληλης χρηματοδότησης, από κοινού με τις επί μέρους 
πολιτείες, για την έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που θα 
βασίζονται στην τεχνολογία, στα πλαίσια του προγράμματος CID 
(Corporations for Innovative Development - οργανισμοί για την Καινοτομική 
Ανάπτυξη)· 
άμεση χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης μέσω του προγράμματος SBIR 
(Small Business Innovation Research Programme - Ερευνητικό Πρόγραμμα 
Καινοτομιών Μικρών Επιχειρήσεων). Κάθε Ομοσπονδιακή Υπηρεσία της οποίας ο 
προϋπολογισμός υπερβαίνει τα 100 εκατ. δολάρια (78 εκατ. ECU) είναι 
υποχρεωμένη να συμμετάσχει-
το πρόγραμμα SBIC (Small Business Investment company Programme 
Πρόγραμμα Εταιρειών Επένδυσης σε Μικρές Επιχειρήσεις), το οποίο παρέχει 
μια πηγή χρηματοδότησης για μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες όσον αφορά την εξεύρεση ίδιων κεφαλαίων ή δάνειων κεφαλαίων από 
συμβατικές πηγές, μέσω της παροχής χαμηλότοκων δανείων για τη συμπλήρωση 
του ιδιωτικού κεφαλαίου που έχουν συγκεντρώσει οι εταιρείες SBIC. Παρά 
τις περικοπές στην ομοσπονδιακή χρηματοοικονομική υποστήριξη κατά τη 
διάρκεια της δεύτερης πενταετίας της δεκαετίας του 1980, εξακολουθούν να 
υπάρχουν 350 ξεχωριστοί οργανισμοί κεφαλαίων, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν 
χρηματοοικονομικές διευκολύνσεις ύψους 13 δισ. δολλαρίων (10 δισ. ECU) 
που προορίζονται για μικρές επιχειρήσεις-
31 
- το Σύστημα Εγγυήσεων Δανείων (Loan Guarantee Scheme) που παρέχει η 
αρμόδια Υπηρεσία Μικρών Επιχειρήσεων (Small Business Administration), το 
οποίο ήταν το πρώτο του είδους του και καλύπτει το 9 0% των εγγεκριμένων 
δανέ ίων. 
52. Η μείωση των ομοσπονδιακών δαπανών που αφορούν τη χρηματοδότηση των 
μικρών επιχειρήσεων αντισταθμίστηκε σε κάποια έκταση από μία αύξηση των 
πρωτοβουλιών τόσο από τις κυβερνήσεις των πολιτειών όσο και από τις αρχές 
τοπικής αυτοδιοίκησης, όπου προβλέπονται τέσσερις βασικές προσεγγίσεις: 
(ί) άμεσες επενδύσεις σε εταιρείες μέσω υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται 
από το δημόσιο-
(ii) επενδύσεις σε οργανισμούς επισφαλών κεφαλαίων, συχνά χρησιμοποιώντας 
δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία, κάτι που έχει αντίστοιχα και εντός της 
Κοινότητας-
(iii) παροχή ειδικών φορολογικών κινήτρων για ιδιωτικούς επενδυτές· 
(iv) προώθηση της ανάπτυξης της υποδομής των επιχειρήσεων μέσω της 
υποστήριξης των επιχειρηματιών και μέσω της χρηματοδότησης σχεδίων 
έρευνας και ανάπτυξης. 
Ο αριθμός αυτών των προγραμμάτων που είναι εξ ολοκλήρου δημόσια είναι σχετικά 
μικρός και, ως επί το πλείστον, τα εν λόγω προγράμματα χρηματοδοτούνται από 
δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία. Οι περισσότερες δημόσιες πρωτοβουλίες ενεργούν 
σχετικά ανεξάρτητα, μέσα σε ένα νομοθετικό πλαίσιο, και χρηματοδοτούνται είτε 
από χρηματοοικονομικές πιστώσεις της κυβέρνησης της πολιτείας, ή ακόμη σε 
ορισμένες περιπτώσεις από μία λαχειοφόρο αγορά της πολιτείας. Τα ιδιωτικά 
προγράμματα περιλαμβάνονται σε δύο ομάδες. Πρώτον, υπάρχουν οι ετερόρρυθμες 
εταιρείες των οποίων τα κεφάλαια προέρχονται από δημόσια συνταξιοδοτικά 
ταμεία. Δεύτερον, οι εταιρείες οι οποίες χρηματοδοτούνται από επενδυτές του 
ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι ως συνέπεια απολαμβάνουν φορολογικών εκπτώσεων. Οι 
περισσότεροι από τους μεγαλύτερους οργανισμούς κεφαλαίων έχουν την τάση να 
βοηθούν επιχειρήσεις στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. 
53. Μία μελέτη(3^) η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή, εξέτασε το 
επίκεντρο και τη γενική κάλυψη 14 από τους εν λόγω οργανισμούς κεφαλαίων, 
εφ'όσον κατά τις ενδείξεις αντιπροσώπευαν μία καλή αντιπροσωπευτική τομή 
ολόκληρου του τομέα. Αν εξεταστούν οι μισοί από τους εν λόγω οργανισμούς με 
ένα καθορισμένο επίκεντρο, οι 5 στους 7 συγκεντρώνονταν στην υποστήριξη 
επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Μόνο 3 από τους 14 δεν ήταν διατεθημενοι να 
υποστηρίξουν την ανάπτυξη, τόσο κεφαλαίου αρχικής ώθησης, όσο και κεφαλαίου 
αρχικής φάσης. Μόνο δύο από τα προγράμματα παρείχαν χρηματοδότηση με ίδια 
κεφάλαια· 6 παρείχαν χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια και/ή χρηματοδότηση με 
δάνεια- μόνο ένα πρόγραμμα παρείχε χρηματοδότηση με δάνεια· 4 παρείχαν 
επιχορηγήσεις και ελάμβαναν επαναεισπράξεις υπό μορφή δικαιωμάτων 
εκμετάλλευσης- και ένα πρόγραμμα παρείχε χρηματοδότηση με δάνεια και/ή 
επιχορηγήσεις. Η εν λόγω έρευνα ίσως εκτιμά ανεπαρκώς τη γενική τάση που 
επικρατεί στην πλειοψηφία των προγραμμάτων των πολιτειών, προς τη 
χρηματοδότηση αρχικής φάσης. 
(30) "Survey of Public Authority Programmes for promoting the supply of 
Venture and Seed Capital in the USA" (Ερευνα των δημόσιων 
προγραμμάτων για την προώθηση της παροχής επισφαλών κεφαλαίων και 
κεφαλαίων αρχικής ώθησης στις ΗΠΑ), Venture Economics Ltd., Ιούνιος 
1988. 
32 
54. Με βάση την εμπειρία των ΗΠΑ, στα ουσιαστικά στοιχεία που αφορούν τη 
δημιουργία ενός εύρους επιτυχών προγραμμάτων τα οποία φαίνεται ότι μπορούν 
επίσης να εφαρμοστούν στην Ευρώπη, περιλαμβάνονται τα παρακάτω: 
προσδιορισμός των κενών, όσον αφορά τη χρηματοοικονομική παροχή, στον 
χώρο ή τομέα στόχους και εξασφάλιση της προϋπόθεσης ότι οι επιχειρήσεις 
οι οποίες θα υποστηρίζονται δεν θα αντιμετωπίζουν αργότερα δυσκολίες στην 
απόκτηση επαναληπτικής χρηματοδότησης· 
- διατύπωση μιας ειδικής πολιτικής επενδύσεων που θα επιτρέπει στους 
διαχειριστικούς υπεύθυνους να δημιουργούν ένα διαφοροποιημένο 
χαρτοφυλάκιο και να αποφεύγουν την υπερβολική έκθεση σε οποιονδήποτε 
τομέα, εκτός εάν αφορά υψηλή τεχνολογία, όπου η ειδίκευση σε έναν στενά 
ορισμένο χώρο φαίνεται ότι είναι αποδοτική-
- εξασφάλιση της προϋπόθεσης ότι η διαχειριστική ομάδα θα διαθέτει όχι μόνο 
χρηματοοικονομικές ικανότητες και ικανότητα αξιολόγησης μιας ποικιλίας 
επιχειρήσεων, αλλά επίσης και εμπειρία στους τομείς της δραστηριότητας 
που αποτελεί τον στόχο. Στις περιπτώσεις όπου θα απαιτηθεί η αξιολόγηση 
επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας, συχνά μπορεί να είναι αναγκαία η παροχή 
βοήθειας από έμπειρα άτομα εκτός της διαχειριστικής ομάδας-
εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής μόχλευσης των ίδιων κεφαλαίων, 
κινητοποιώντας το υψηλότερο δυνατό επίπεδο συμπληρωματικών επενδύσεων του 
ιδιωτικού τομέα. Ενα ποσοστό της δημόσιας χρηματοδότησης φαίνεται ότι 
παρέχει πρόσθετη αξοπιστία σ'ένα σχέδιο, ιδιαίτερα αν για τα δημόσια 
κεφάλαια ορίζεται μια χαμηλότερη αποδοτικότητα-
τα προγράμματα πρέπει να διαθέτουν το ακριβές επίπεδο κεφαλαίων που 
απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων τους. Εάν τα κεφάλαια είναι πολύ 
μεγάλα θα υπάρξει πίεση στη διοίκηση για τη λήψη εσπευσμένων επενδυτικών 
αποφάσεων, ενώ εάν τα κεφάλαια είναι πολύ χαμηλά θα πρέπει ίσως να 
απορριφθούν αξιόλογες προτάσεις, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η δημόσια 
εμπιστοσύνη στην πρωτοβουλία-
δεν πρέπει να υποεκτιμούνται οι διοικητικές δαπάνες. Αυτό είναι ιδιαίτερα 
σημαντικό στις περιπτώσεις που αφορούν επενδύσεις αρχικής φάσης και 
εκκίνησης (έναρξης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων)· 
εξασφάλιση της προϋπόθεσης ότι οι οργανισμοί κεφαλαίων δεν θα 
συναγωνίζονται τον ιδιωτικό τομέα, όσον αφορά την υφιστάμενη παροχή 
κεφαλαίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις ίσως είναι σκόπιμο να 
συμπεριλαμβάνονται διατάξεις που θα αφορούν "δανειστές έσχατης ανάγκης"· 
επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της λήψης επαρκών πληροφοριών από την αιτούσα 
εταιρεία και της δημιουργίας ενός αποτρεπτικού παράγοντα μέσω της 
χρησιμοποίησης υπερπερίπλοκων διαδικασιών. Είναι ουσιαστικό να 
ενσωματωθεί μία διαδικασία ταχείας λήψης αποφάσεων εφ'όσον θα έχουν 
ληφθεί όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες· 
εξασφάλιση της δέσμευσης επαρκών μετρητών εκ μέρους του επιχειρηματία, 
που θα προορίζονται για την αντιμετώπιση των χρηματοοικονομικών κινδύνων 
της επιχείρησης-
ανταπόκριση της αποδοτικότητας των επενδεδυμένων κεφαλαίων στους στόχους 
που έχει καθορίσει το πρόγραμμα-
33 
εξασφάλιση της προϋπόθεσης ότι τα χρησιμοποιούμενα χρηματοοικονομικά μέσα 
θα είναι κατάλληλα προς τις ανάγκες της υπό χρηματοδότηση επιχείρησης, οι 
χρηματοδοτικές δομές για την έναρξη δραστηριοτήτων δεν πρέπει να απαιτούν 
βαριές εξοφλήσεις κατά τα πρώτα έτη· 
διατύπωσης μιας "στρατηγικής εξόδου" πριν από την πραγματοποίηση 
οποιασδήποτε επένδυσης ίδιων κεφαλαίων και εξασφάλιση συμφωνίας με τους 
ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων σχετικά με την εν λόγω στρατηγική, ιδιαίτερα 
στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ενδέχεται να μην αποτελούν ρεαλιστικό 
στόχο, τόσο η κυκλοφορία σε ένα χρηματιστήριο, όσο και η εξαγορά από άλλο 
οργανισμό. Αλλιώς, ο οργανισμός κεφαλαίου μπορεί τελικά να καταλήξει με 
ένα χαρτοφυλάκιο μη δυνάμενων να υλοποιηθούν επενδύσεων· 
όλα τα προγράμματα πρέπει να υπόκεινται σε τακτικές περιοδικές εξετάσεις 
με σκοπό να διασφαλιστεί ότι θα συνεχίσουν να ανταποκρίνονται τόσο στους 
στόχους τους όσο και στις απαιτήσεις της αγοράς. 
55. Η εμπειρία στις ΗΠΑ έχει δείξει ότι είναι δύσκολο ακόμα και να αρχίσουμε 
να κρίνουμε την επιτυχία ή αποτυχία οποιουδήποτε προγράμματος, εκτός αν το 
πρόγραμμα αυτό λειτουργούσε τουλάχιστον επί πέντε έτη. Δεδομένου του 
γεγονότος ότι πολλοί οργανισμοί κεφαλαίου των ΗΠΑ λειτουργούσαν για 
συντομότερες περιόδους, η συνολική αξιολόγηση της επιτυχίας τους καθίσταται 
δύσκολη. 
56. Αυτό που επιδεικνύεται από κάθε μελέτη των ΗΠΑ, είναι η σημασία του 
περιφερειακού παράγοντα. Όταν αρχίζουν τα προγράμματα πρέπει να λαμβάνονται 
υπ'όψη οι τοπικές συνθήκες. Όμως πρέπει να καταβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή 
όταν επιδιώκεται η μεταφορά της αμερικανικής εμπειρίας σε ένα ευρωπαϊκό 
πλαίσιο. Οι ΗΠΑ έχουν διαφορετική νομοθετική και φορολογική διάρθρωση, 
δεδομένου του γεγονότος ότι οι επ ι μέρους πολιτείες έχουν πολύ ευρύτερες 
αρμοδιότητες στον εν λόγω τομέα απ'ό,τι οι ομοσπονδιακές αρχές. Επίσης 
διαφέρουν και οι στάσεις ως προς την επιχειρηματική δραστηριότητα, δεδομένου 
ότι επικρατεί γενικά μια πολύ περισσότερο θετική στάση ως προς την ανάληψη 
κινδύνων. 
57. Μία σχετικά νέα πρωτοβουλία των ΗΠΑ η οποία αξίζει να διερευνηθεί, είναι 
η δημιουργία οργανισμών κεφαλαίων αποκλειστικά για τους σκοπούς της ανάπτυξης 
προϊόντων από εδραιωμένες εταιρείες, όπου ο οργανισμός κεφαλαίων 
αποζημιώνεται από ένα δικαίωμα εκμετάλλευσης στις καθαρές πωλήσεις, το οποίο 
μπορεί να ανέρχεται μέχρι και σε ποσοστό 5%. 
Η ΙΑΠΩΝΙΑ 
58. Για να γίνει σύγκριση μεταξύ των χρηματοοικονομικών προβλημάτων των MME 
της Ιαπωνίας και των αντίστοιχων της Κοινότητας, και της σημασίας των 
διαφόρων κυβερνητικών προγραμμάτων που τους παρέχουν ειδική χρηματοδότηση, 
πρέπει πρώτα να γίνει κατανοητή η θέση τους στην οικονομία, οι πηγές από τις 
οποίες εξασφάλιζαν τη χρηματοδότηση στο παρελθόν και οι σοβαροί 
χρηματοοικονομικοί περιορισμοί τους οποίους αντιμετωπίζουν σήμερα. Οι 
διαφορές των ορισμών δεν φαίνεται να είναι τόσο μεγάλες ώστε να μην έχουν 
νόημα οι συγκρίσεις. 
34 
To 1963 η Ιαπωνική κυβέρνηση, στα πλαίσια της οικονομικής πολιτικής της όσον 
αφορά τις μικρές επιχειρήσεις, θέσπισε ένα νόμο ο οποίος καθόριζε σαφώς το 
είδος των επιχειρήσεων που εμπίπτουν σ* αυτή την κατηγορία. Αν καλύπτονται 
ένα από δύο κριτήρια, που αφορούν το εταιρικό κεφάλαιο και τον αριθμό των 
απασχολουμένων, η επιχείρηση θεωρείται επισήμως ως μικρή. Στη μεταποίηση, 
στην εξορυκτική βιομηχανία, τις κατασκευές και τις μεταφορές η αξία του 
εταιρικού κεφαλαίου πρέπει να είναι το πολύ 100 εκατ. γ ι εν (περίπου 636.000 
ECU) και οι απασχολούμενοι να είναι το πολύ 600 (1000 στην εξορυκτική 
βιομηχανία). Για το χονδρεμπόριο τα αντίστοιχα όρια είναι 30 εκατ. γ ι εν 
(περίπου 190.000 ECU) και 100 απασχολούμενοι, ενώ για το λιανικό εμπόριο ή 
τις άλλες υπηρεσίες είναι 10.000 γ ι εν (περίπου 63.000 ECU) ή 50 
απασχολούμενο ι. 
Η οικονομική επιτυχία της Ιαπωνίας αποδίδεται συχνά στα επιτεύγματα των 
μεγάλων εταιρειών. Αυτό υποτιμά υπερβολικά το βαθμό στον οποίο οι μικρές 
επιχειρήσεις είναι κυρίαρχος παράγοντας στην εθνική οικονομία, πράγμα το 
οποίο εξηγείται κατά ένα μέρος από τον αρκετά μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων που 
εμπίπτουν στα κριτήρια που παρουσιάζονται στην προηγούμενη παράγραφο. Από τις 
421.749 επιχειρήσεις που ασχολούνται με τη μεταποίηση στο τέλος του 1989, το 
91,1% ήταν μικρές επιχειρήσεις. Αυτές αντιστοιχούσαν στο 72,5% της 
απασχόλησης στον κλάδο και το 51,8% του κύκλου εργασιών(31). Στο 
χονδρεμπόριο, με βάση τα στοιχεία του 1988, η συμβολή των μικρών επιχειρήσεων 
ήταν ακόμη μεγαλύτερη. Το 99,3% του συνόλου ήταν μικρές επιχειρήσεις, που 
κάλυπταν το 85,8% της απασχόλησης και το 62,1% των πωλήσεων. Όπως θα έπρεπε 
να αναμένεται, έχοντας υπόψη τη δυσκολία της δημιουργίας μεγάλων μονάδων 
λιανικής πώλησης στην Ιαπωνία, στο λιανικό εμπόριο το 99,5% των επιχειρήσεων 
ήταν μικρές, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης (88%) και 
κατέχοντας ένα πολύ υψηλό ποσοστό των πωλήσεων (78,5%)(32). 
Σύμφωνα με Ιαπωνικές πηγές(33), η σημασία των μικρών επιχειρήσεων δεν 
οφείλεται μόνο στην αριθμητική υπεροχή τους αλλά και στην ευέλικτη 
ανταπόκριση τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, 
οι μικρές επιχειρήσεις συνέβαλαν κατά μεγάλο βαθμό στην ικανότητα της 
Ιαπωνίας να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε προβλήματα όπως η έλλειψη 
κεφαλαίων, η ανεπαρκής προσφορά ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, το δυσμενές 
επιχειρηματικό κλίμα σε ορισμένους τομείς, και η ανάγκη ανάπτυξης και 
εισαγωγής τεχνολογίας που συντελεί στην αποτελεσματική χρήση των πόρων. Ως 
παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν η εισαγωγή, μετά την πετρελαϊκή κρίση του 
1973, εξοπλισμού και διεργασιών παραγωγής με μεγαλύτερη ενεργειακή 
αποτελεσματικότητα και, κατά τα τελευταία έτη, εξοπλισμού καταπολέμησης της 
ρύπανσης. Λέγεται επίσης ότι πριν από τη σημερινή οικονομική κάμψη, οι μικρές 
επιχειρήσεις αναζητούσαν και χρησιμοποιούσαν, με μεγάλη ενεργητικότητα, νέες 
τεχνικές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας των 
προϊόντων τους. Είναι σημαντικό ότι πάντοτε οι MME κατείχαν το 40% των 
επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα, αν και σημειώθηκε έντονη κάμψη, σε 
νομισματικούς όρους, από τον Απρίλιο του 1990. 
59. Φαίνεται ότι αν και η ΕΚ,σε αντίθεση με την Ιαπωνία, δεν διαθέτει 
ακριβείς ορισμούς όσον αφορά το τι είναι μια MME, η συνολική συμβολή του 
τομέα των MME στην οικονομία είναι παρόμοια και στις δύο περιπτώσεις, αν 
αντισταθμιστεί η σχετική αναποτελεσματικότητα και η υπερεπάνδρωση των τομέων 
του χονδρικού και του λιανικού εμπορίου στην Ιαπωνία. Όμως, οι Ιαπωνικές MME 
φαίνεται ότι είναι πιο πρόθυμες για επενδύσεις σε σύγχρονες διεργασίες και 
σύγχρονο εξοπλισμό. Δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό αυτό 
(31) Ιαπωνική απογραφή μεταποιητικών βιομηχανικών 1989. 
(32) Ιαπωνική απογραφή εμπορίου 19 88. 
(33) Ετήσια έκδοση της ιαπωνικής εταιρείας χρηματοδότησης μικρών 
επιχειρήσεων 1991. 
35 
οφείλεται σε ανεξάρτητες αποφάσεις των διευθυνόντων αυτών των MME, ή είναι 
αποτέλεσμα της πίεσης από τους μεγάλους οργανισμούς για τους οποίους ένας 
μεγάλος αριθμός μικρών επιχειρήσεων του τομέα της μεταποίησης ενεργούν ως 
μακροχρόνιοι προμηθευτές εξαρτημάτων. Το γεγονός ότι ήταν πάντοτε σε θέση να 
χρηματοδοτούν τις επενδύσεις αυτές προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στις διόδους 
μέσω των οποίων εξασφαλίζουν χρηματοδότηση, αν και θα πρέπει ταυτόχρονα να 
ληφθεί υπόψη η σημερινή χρηματοπιστωτική και οικονομική κατάσταση για να 
προκύψει μια ισορροπημένη εικόνα. 
60. Σε γενικές γραμμές (λεπτομερέστερες πληροφορίες περιλαμβάνονται στο 
Παράρτημα Γ), και σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση(3^), κατά το τέλος 
Μαρτίου 1991 οι εμπορικές τράπεζες (τράπεζες της πρωτεύουσας συν 
περιφερειακές τράπεζες) κάλυπταν το 6 5% περίπου του συνολικού ύψους των 
δανείων σε MME για επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό. Τα κρατικά 
ιδρύματα παρείχαν σχεδόν 11%, και το υπόλοιπο προερχόταν από διάφορα άλλα 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και ιδιαίτερα πιστωτικές ενώσεις. 
Εάν συνυπολογιστεί η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της λειτουργίας η κατάσταση 
είναι σε γενικές γραμμές η ίδια, με δύο κύριες διαφορές. Πρώτον, τα δάνεια 
για επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό αντιστοιχούν σε λιγότερο από 1/3 
του συνόλου των δανείων, πράγμα που δείχνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των 
παγίων επενδύσεων προέρχεται από τα ίδια τα κέρδη, κατά πάσα πιθανότητα λόγω 
της πιο ευνοϊκής φορολογικής αντιμετώπισης των MME. Δεύτερον, οι εθνικές 
(λαϊκές) χρηματοπιστωτικές εταιρείες, οι πόροι των οποίων προέρχονται από την 
ιδιωτική αποταμίευση, και η Τράπεζα Shoko Chukin (Κεντρική Τράπεζα 
Βιομηχανικών Εμπορικών Συνεταιρισμών) παίζουν μεγαλύτερο ρόλο στην παροχή 
κεφαλαίων λειτουργίας. 
Μία δημοσίευση του ΜΙΤΐ(35), αναφέρεται ιδιαιτέρως σε διευθετήσεις για την 
εγγύηση πιστώσεων που δίνουν τη δυνατότητα στις MME, οι οποίες κατά κανόνα 
έχουν περιουσιακά στοιχεία μικρής αξίας, να δανείζονται πιο εύκολα από 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του ιδιωτικού τομέα. Η σύγκριση μεταξύ του 
συνολικού ύψους εγγυηθέντων δανείων του 1989, που ανέρχεται σε 10.208.348 
εκατ. γ ι εν (78.172 εκατ. ECU) και του συνολικού ύψους των εξοφληθέντων 
δανείων που ανέρχεται σε 288.280.000 γ ι εν (2.206.000 εκατ. ECU) δείχνει ότι ο 
δανεισμός με εγγύηση, αν και έχει μεγάλη σημασία, καλύπτει ένα μικρό μάλλον 
μέρος του συνολικού δανεισμού των MME από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του 
ιδιωτικού τομέα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των δανείων συνάπτεται με καθαρά 
εμπορικούς όρους, αν και αυτό δεν μπορεί να διατυπωθεί με απόλυτη βεβαιότητα. 
Μία άλλη π:ηγή χρηματοδότησης προέρχεται από κίνητρα των ιαπωνικών αρχών 
τοπικής αυτοδιοίκησης που στοχεύουν στην προσέλκυση επενδύσεων. Δεν ήταν 
δυνατή η ποσοτικοποίηση του μεγέθους αυτών, ή του βαθμού στον οποίο οι MME 
επωφελούνται από τα κίνητρα αυτά. 
61. Πρόσφατα οι MME στην Ιαπωνία αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα. 
Το κόστος εκκίνησης είναι υψηλότερο έχοντας αυξηθεί κατά 60% μεταξύ του 1983 
και του 1991(3*>) πράγμα που κατά ένα μέρος οφείλεται στην αύξηση της τιμής 
της γης. Κατά συνέπεια, η ανάγκη για εξωτερική χρηματοδότηση από 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αυξήθηκε από 35,2% το 1982 σε 42,2% το 1990, με 
(34) Ετήσια έκθεση της ιαπωνικής εταιρείας χρηματοδότησης μικρών 
επιχειρήσεων, 1991. 
(35) Παρουσίαση της πολιτικής της Ιαπωνικής κυβέρνησης για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, 1991. 
(36) Οργανισμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων. "Ερευνα για τις ενάρξεις 
δραστηριότητας", Δεκέμβριος 1991. 
36 
τιμή αιχμής 43,7% το 1987(37>. Λόγω της γενικά χαμηλής αξίας των 
περιουσιακών στοιχειών των MME, αυτό δημιούργησε δυσκολίες για τον οργανισμό, 
αν και κατά τη δεκαετία του 1980 οι εμπορικοί οργανισμοί χρηματοδότησης ήταν 
κατά κανόνα, σε θέση να καλύψουν τη ζήτηση λόγω της ευκολίας με την οποία 
μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν άμεσα οι ίδιοι ή μέσω της έκδοσης μετοχών ή της 
έκδοσης ομολογιών συνδεδεμένων με μετοχές. 
Η μεγάλη μείωση τόσο των τιμών του χρηματιστηρίου όσο και της αξίας της γης, 
που άρχισε το 1991, άλλαξε ριζικά την κατάσταση αυτή. Όχι μόνο μειώθηκε η 
χρηματοοικονομική επιφάνεια των δανειστών του ιδιωτικού τομέα, αλλά οι 
δανειστές αυτοί υιοθετούν μια όλο και πιο προσεκτική στάση όσον αφορά το 
δανεισμό λόγω του υψηλού επιπέδου επισφαλών δανείων που εμφανίζονται στους 
λογαριασμούς τους. Σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της κεφαλαιακής θέσης τους και 
βελτίωσης της οικονομικής αποδοτικότητας οι δανειστές του ιδιωτικού τομέα 
αύξησαν τα επιτόκια τους, με ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες για τις MME. 
Ο παράγοντας αυτός φαίνεται ότι επηρέασε σημαντικά τις μειώσεις των επιτοκίων 
εκ μέρους της τράπεζας της Ιαπωνίας από τα μέσα του 1991. Η δανειοδότηση από 
οργανισμούς του δημόσιου τομέα αυξήθηκε, αλλά αυτό είχε ως μόνο αποτέλεσμα τη 
μερική αντιστάθμιση της μείωσης των δανείων από άλλες πηγές. Ενα μεγάλο μέρος 
του πακέτου οικονομικής ενίσχυσης που ανακοινώθηκε στο τέλος του Αυγούστου 
1992 αποτελούνταν από μέτρα που αυξάνουν τις ευκαιρίες για τις MME όσον αφορά 
το δανεισμό από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του δημόσιου τομέα για επενδύσεις 
με μηχανήματα και εξοπλισμό. Αν και αυτό θα αντιπροσωπεύει αύξηση περίπου 10% 
στο επίπεδο της κρατικής χρηματοδότησης για τέτοιες επενδύσεις, το συνολικό 
αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι παρά οριακό. 
62. Για τις MME διατίθεται χρηματοδότηση από πηγές του δημοσίου από την εποχή 
της θέσπισης, το 1963, του Νόμου για την Προώθηση του Εκσυγχρονισμού των 
Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση ίδρυσε τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα 
(Οργανισμό Χρηματοδότησης Μικρών Επιχειρήσεων, Λαϊκό Οργανισμό Χρηματοδότησης 
και Οργανισμό Ασφάλισης Πιστώσεων για Μικρές Επιχειρήσεις) για να διαθέσει 
στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρηματοδότηση για τις επιχειρηματικές 
λειτουργίες τους και για να προωθήσει συγκεκριμένους στόχους πολιτικής. Οι 
οργανισμοί αυτοί έχουν ως σκοπό την ποιοτική και ποσοτική συμπλήρωση της 
χρηματοδότησης που διατίθεται από ιδιωτικές τράπεζες. 
Συνοπτικά (περισσότερες λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Γ), σήμερα 
υπάρχουν τέσσερα διαφορετικά προγράμματα. 
1. Ενα ειδικό σύστημα δανείων, που παρέχει δάνεια με ευνοϊκό επιτόκιο με 
σκοπό την επίτευξη ορισμένων στόχων, όπως βελτίωση της δομής της 
βιομηχανίας, πρόληψη της ρύπανσης, εξοικονόμηση ενέργειας κλπ. 
2. Δάνεια που στοχεύουν στη διαχείριση της διοίκησης των MME· το πρόγραμμα 
αυτό λειτουργεί σε συνεργασία με τα εμποροβιομηχανικά επιμελητήρια. Τα 
δάνεια αυτά χορηγούνται χωρίς να χρειάζεται κατάθεση εμπράγματων 
ασφαλειών ή εγγυήσεων. 
3. Το δημόσιο σύστημα συμπληρωματικής πίστωσης, που παρέχει εγγυήσεις και 
ασφαλ ίσε ι ς δανέ ίων. 
4. Το σύστημα χρηματοπιστωτικής βοήθειας για την ενίσχυση μικρών 
επιχειρήσεων, που φαίνεται να στοχεύει στην ενίσχυση της αναδιάρθρωσης 
των εταιρειών. Παρέχεται χρηματοδότηση τόσο από τον ιδιωτικό τομέα όσο 
και από το κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση, και φαίνεται ότι 
επιτυγχάνεται υψηλό ποσοστό δανειοδότησης. 
(37) Υπουργείο Οικονομικών, "ετήσια στατιστική έκθεση των επιχειρήσεων". 
37 
63. Αν και δεν στάθηκε δυνατό να εξεταστεί η βοήθεια που παρέχεται στις 
λιγότερο ευνοημένες περιοχές, φαίνεται ότι, γενικά, οι ιαπωνικές MME 
αντιμετωπίζουν παρόμοια οικονομικά προβλήματα με τις αντίστοιχες επιχειρήσεις 
της Κοινότητας και σήμερα βρίσκονται σε μια εξίσου δυσμενή κατάσταση. Αν και 
παρέχεται σημαντική βοήθεια εκ μέρους της κυβέρνησης, προπαντός με τη μορφή 
δανείων για κεφαλαιουχικές επενδύσεις, και μπορεC να έχει βοηθήσει τις MME να 
υιοθετήσουν πιο εύκολα τη νέα τεχνολογία, η βοήθεια αυτή δεν είναι υπερβολικά 
μεγάλη. Επίσης, οι εγγυήσεις των δανείων, αν και είναι σημαντικές, φαίνεται 
να αφορούν ένα μικρό μόνο ποσοστό του συνόλου των δανείων, αν και η άποψη 
αυτή βασίζεται σε πρόχειρες εκτιμήσεις. 
Τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά, που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη 
συζήτηση μέτρων για την ελάφρυνση των οικονομικών προβλημάτων των MME στην 
Κοινότητα, φαίνεται να είναι τα εξής: 
με εξαίρεση τις εγγυήσεις των δανείων, η χρηματοπιστωτική βοήθεια από 
πηγές του δημοσίου θεωρείται ως συμπληρωματική της χρηματοδότησης που 
διατίθεται από τον ιδιωτικό τομέα· 
ορισμένα δάνεια, με χαμηλά επιτόκια, στοχεύουν συγκεκριμένα στο να δώσουν 
τη δυνατότητα στις MME να καλύπτουν πιο εύκολα στόχους της κρατικής 
πολιτικής όπως ο έλεγχος της ρύπανσης και η εξοικονόμηση ενέργειας· 
έχει αναγνωριστεί η σημασία της παροχής χρηματοδότησης ειδικά για τις MME 
που έχουν ανάγκη αναδιάρθρωσης, και που μπορεί να δυσκολεύονται να 
εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα· 
παρέχεται χρηματοπιστωτική βοήθεια ειδικά για σχέδια που στοχεύουν στη 
βελτίωση της ποιότητας της διαχείρισης σε μια εταιρεία. 
Η κατεύθυνση των πρωτοβουλιών αυτών δείχνει ότι θα πρέπει να εισήχθησαν μετά 
από διεξοδική ανάλυση και ότι στοχεύουν συγκεκριμένα στη μείωση των πιο 
κρίσιμων οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι MME. Οι δυσκολίες που 
αντιμετωπίζουν σήμερα οι ιαπωνικές MME αποδεικνύουν ότι τα κρατικά μέτρα για 
την ενίσχυση τους δεν μπορούν να τις προστατεύσουν ολοκληρωτικά από τις 
δυνάμεις της αγοράς. 
V. ΕΜΦΑΝΗ ΚΕΝΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΝΕΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
64. Συνοπτικά, επισημάνθηκαν τα εξής χρηματοοικονομικά προβλήματα: για 
συμβατικές ενάρξεις λειτουργίας και παρόμοιες επιχειρήσεις που βρίσκονται στο 
πρώτο στάδιο μιας σημαντικής επέκτασης το πρόβλημα είναι περισσότερο η 
έλλειψη διοικητικών ικανοτήτων παρά η έλλειψη διαθέσιμης χρηματοδότησης. 
Πάντως, δυσκολίες υπάρχουν και το σημερινό οικονομικό κλίμα επιδεινώνει την 
κατάσταση αυτή, οξύνοντας τα προβλήματα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για 
ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό επιχειρήσεων. Τα πιο σοβαρά προβλήματα 
εμφανίζονται στην περίπτωση ενάρξεων λειτουργίας υψηλού κινδύνου και και καλά 
εδραιωμένων εταιρειών οι οποίες σκοπεύουν να επιχειρήσουν μια σημαντική 
επέκταση, ή χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση μετά από μια περίοδο εμπορικών 
δυσχερειών. Στην περίπτωση της εξαγοράς του ελέγχου της διοίκησης ή της 
αγοράς συμμετοχής στη διοίκηση η κατάσταση όσον αφορά τη διαθεσιμότητα 
χρηματοδότησης φαίνεται να είναι κατά κανόνα ικανοποιητική. 
38 
65. Οι σημαντικότερες αιτίες για την ύπαρξη των προβλημάτων αυτών είναι οι 
εξής: 
(i) η έλλειψη διοικητικών και οικονομικών ικανοτήτων από πολλούς που 
προτίθενται να ιδρύσουν νέες εταιρείες, πράγμα που δεν τους επιτρέπει 
να συντάξουν και να παρουσιάσουν ικανοποιητικές επιχειρηματικές και 
οικονομικές προβλέψεις-
(ii) οι περιορισμένες εμπράγματες ασφάλειες που μπορούν να προσφέρουν στις 
τράπεζες πολλοί δυνητικοί δανειολήπτες επιχειρηματίες. Το πρόβλημα 
αυτό δεν περιορίζεται στις ενάρξεις λειτουργίας και στις πολύ μικρές 
επιχειρήσεις, και επιδεινώνεται σε ορισμένα κράτη μέλη λόγω των 
περιορισμών όσον αφορά το τι είναι αποδεκτό ως εμπράγματη ασφάλεια, 
π.χ. προσωπικά συμβόλαια ασφάλειας ζωής-
(iii) η ανεπάρκεια των διοικητικών ελέγχων σε πολλές εταιρείες που 
επεκτείνονται, πράγμα που επιδεινώνει τις ελλείψεις κεφαλαίου 
κίνησης, σε συνδυασμό με την άγνοια όσον αφορά τα διαθέσιμα συστήματα 
επεξεργασίας δεδομένων που θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημα αυτό-
(iv) το υψηλό και μη ανακτήσιμο κόστος της επιτήρησης και της παροχής 
βοήθειας σε MME που λαμβάνουν μικρά δάνεια-
(ν) η ανάγκη αναπροσαρμογής πολλών MME, και ιδιαίτερα αυτών των οποίων οι 
κύριες δραστηριότητες αφορούν τον τομέα της άμυνας, αν και πολύ 
περισσότερες εταιρείες χρειάζεται να αντιδράσουν θετικά στις 
διαρθρωτικές αλλαγές των διαρθρωτικών αγορών τους· 
(vi) η έλλειψη δικτύωσης μεταξύ των περιφερειακών χρηματοπιστωτικών 
κέντρων και η έλλειψη γνώσης τους όσον αφορά τις πραγματικές 
χρηματοοικονομικές ανάγκες των MME· 
(vii) ο ανεπαρκής αριθμός των υπαρχόντων "γραφείων συνοικεσίων" τα οποία 
φέρνουν σε επαφή τους ιδιώτες επενδυτές με τις MME που αναζητούν 
χρηματοδότηση· 
(viii) η άγνοια πολλών MME όσον αφορά χρηματοπιστωτικές τεχνικές όπως η 
χρηματοδότηση και η χρηματοδοτική μίσθωση, και όσον αφορά πηγές 
χρηματοδότησης εκτός από τις τράπεζες· 
(ix) η φαινόμενη φθίνουσα προσφορά χρηματοδότησης για τα αρχικά στάδια 
ανάπτυξης και για πραγματικές δραστηριότητες επισφαλών κεφαλαίων, που 
οδηγεί στην εμφάνιση κενών χρηματοδότησης, κατά κανόνα στο φάσμα από 
70 έως 350.000 ECU σε ορισμένα μέρη της Koινότητας(38) , αλλά συχνά 
επίσης και για πολύ μικρότερα ποσά· 
(χ) οι όλο και πιο άκαμπτες δανειστικές πολιτικές των τραπεζών, που 
οφείλονται κυρίως στο συνδυασμό του οικονομικού κλίματος και των 
αδυνατισμένων κεφαλαιακών βάσεων τους· 
(xi) η σημερινή απροθυμία ορισμένων εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης όσον 
αφορά τη χρηματοδότηση της απόκτησης μηχανημάτων και εξοπλισμού· 
(38) "Financial Times" 21.9.92 και "Εκθεση της Επιτροπής Αρχικών Σταδίων 
της Ευρωπαϊκής Ενωσης Επενδυτών Επισφαλών Κεφαλαίων προς την 
Επιτροπή", 20.10.92. 
39 
(xii) οι σχετικά βραχείς οικονομικοί ορίζοντες πολλών εταιρειών επισφαλών 
κεφαλαίων και κεφαλαιακής ανάπτυξης, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη 
απέχθεια των περισσοτέρων για την ανάληψη κινδύνων· 
(xiii) έλλειψη κατάλληλων διόδων εξόδου για τις εταιρείες επισφαλών 
κεφαλαίων, πράγμα που τις εμποδίζει να εκμεταλλευτούν τις επενδύσεις 
τους · 
(xiv) η σχεδόν πλήρης έλλειψη "ανοικτών" αγορών μετοχών με σωστή 
λειτουργία, σύμφωνα με το αμερικανικό πρότυπο, στην Κοινότητα· 
(χν) η υπερβολικά άκαμπτη ταξινόμηση των επενδύσεων εκ μέρους των 
δανειστών, που οδηγεί στη δημιουργία κενών όσον αφορά την παροχή 
χρηματοδότησης για τα επόμενα στάδια. 
66. Κατά συνέπεια φαίνεται δυνατή η εισαγωγή ορισμένων νέων πρωτοβουλιών, αν 
και στο παρόν στάδιο μπορούν να δοθούν μόνο γενικές ενδείξεις όσον αφορά τις 
προσφερόμενες επιλογές, δεδομένου ότι απαιτείται λεπτομερέστερη εξέταση για 
την εκκίνηση πιο σαφών δράσεων. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό θα 
προϋπέθετε δράσεις στο επίπεδο των επί μέρους κρατών μελών, υπάρχουν 
περιπτώσεις στις οποίες θα ήταν πιο κατάλληλη η από κοινού δράση, ή η δράση 
σε επίπεδο Κοινότητας. Πιο συγκεκριμένα, ο σχετικά χαμηλός κεφαλαιουχικός 
εξοπλισμός των κοινοτικών MME σε σύγκριση με τις αντίστοιχες των ΗΠΑ και της 
Ιαπωνίας. Επίσης, οι μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν μεταξύ των πλέον 
ανεπτυγμένων και των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της Κοινότητας. Στις 
περιπτώσεις αυτές, τα παραδείγματα καλύτερης πρακτικής κοινοποιούνται 
καλύτερα σε επίπεδο Κοινότητας. 
67. Πρέπει επειγόντως να εισαχθούν νέες και πρωτότυπες πρωτοβουλίες για τη 
βελτίωση των διοικητικών και οικονομικών ικανοτήτων. Ενα ουσιαστικό πρώτο 
βήμα θα ήταν η αξιοποίηση της εμπειρίας από τα προγράμματα που ήδη προσφέρουν 
ολοκληρωμένες και περιεκτικές συμβουλές για νέες και υπάρχουσες επιχειρήσεις 
που ήδη υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη, κυρίως από τα εμπορικά καί 
βιομηχανικά επιμελητήρια καί τις επαγγελματικές οργανώσεις, παράλληλα με 
αυτές που προσφέρονται μέσω των Κέντρων Επιχειρηματικής Καινοτομίας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του δικτύου τους και η εξασφάλιση της 
διαθεσιμότητας τους σε μια λογική απόσταση από τις περισσότερες επιχειρήσεις 
που λειτουργούν στην Κοινότητα. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η απευθείας παροχή 
συμβουλών από έναν έμπειρο επιχειρηματία που επισκέπτεται την ίδια την 
επιχείρηση έχει, για τα διοικητικά στελέχη των μικρότερων επιχειρήσεων, πολύ 
μεγαλύτερη επίδραση από οποιονδήποτε επίσημο κύκλο κατάρτισης. Αυτό δεν 
σημαίνει ότι η παροχή υλικού για μόρφωση εξ αποστάσεως δεν θα ήταν χρήσιμη, 
αλλά ο κύριος σκοπός του υλικού αυτού θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη των 
συμβουλών που έχουν ήδη προσφερθεί και έχουν ήδη γίνει αποδεκτές. 
Γι'αυτούς που προτίθενται να ασχοληθούν με επιχειρήσεις, μπορεί να αναφερθεί 
ως σύσταση το ότι η πρόσβαση σε χρηματοπιστωτική και άλλου είδους βοήθεια θα 
πρέπει να προσφέρεται μόνο υπό την προϋπόθεση ότι οι ενδιαφερόμενοι θα 
παρακολουθήσουν μαθήματα τα οποία θα παρέχουν βασική εκπαίδευση στη διοίκηση 
επιχειρήσεων, γιατί αυτό θα μπορεί να οδηγήσει στον υποδιπλασιασμό 
τουλάχιστον του ποσοστού θνησιμότητας των νέων επιχειρήσεων. 
Όσον αφορά τις καλύτερα εδραιωμένες MME και τη βελτίωση των συστημάτων 
διοικητικού ελέγχου τους, είναι σχεδόν βέβαιο ότι απαιτείται η χρήση 
εξωτερικών επαγγελματικών συμβούλων. Η παρέμβαση τους κράτους θα πρέπει 
μάλλον να περιοριστεί στην εξασφάλιση του ότι όλοι όσοι ασχολούνται με την 
παροχή συμβουλών είναι σε θέση να εμφανίσουν αποδεικτικά από μια 
40 
αναγνωρισμένη επαγγελματική ένωση ότι είναι σε θέση να επιδείξουν ένα 
ελάχιστο επίπεδο ικανότητας, καθώς και η κάλυψη ενός μέρους της αμοιβής τους 
σε εγγεκριμένες περιπτώσεις. 
Η εισαγωγή των προγραμμάτων θα είναι σαφώς αρμοδιότητα των εθνικών ή/και 
περιφερειακών οργανισμών, αν και η ίδια η υλοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί 
από ημικρατικούς ή ιδιωτικούς εμπορικούς οργανισμούς σε ορισμένες 
περιπτώσει ς. 
68. Το κόστος της διερεύνησης, της εποπτείας και της παροχής συμβουλών στους 
αποδέκτες μικρότερων μακροπρόθεσμων δανείων και ενέσεων κεφαλαίου του είδους 
του επισφαλούς κεφαλαίου (μέχρι 150.000 ECU, αλλά και περισσότερα σε 
ορισμένες περιπτώσεις) φαίνεται να τα κάνει μη ελκυστικά από εμπορική άποψη 
και, κατά συνέπεια, δημιουργεί δυσκολίες όσον αφορά τη χορήγηση. Φαίνεται ότι 
υπάρχουν τρεις ευρείες επιλογές πολιτικής. Πρώτον, να μη γίνει τίποτα με το 
σκεπτικό ότι το μέγεθος του προβλήματος είναι τόσο μεγάλο ώστε οι δράσεις εκ 
μέρους του κράτους να μην μπορούν να έχουν οποιεσδήποτε σημαντικές 
επιπτώσεις, αφήνοντας έτσι τυχόν λύσεις να εμφανιστούν από την ίδια την 
αγορά. Δεύτερον, να διατεθεί βοήθεια στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την 
κάλυψη του κόστους της εποπτείας σε κατάλληλες και εγκεκριμένες περιπτώσεις. 
Τρίτον, να κινητοποιηθούν οι υπάρχουσες δυνατότητες παροχής συμβουλών έτσι 
ώστε να προστεθεί βοήθεια. 
Αν υποτεθεί ότι η πρώτη επιλογή απορρίπτεται, αξίζει να εξετασθεί τόσο η 
δεύτερη όσο και η τρίτη επιλογή, αν και δεν παύουν να έχουν προβλήματα. Η 
τρίτη επιλογή είναι πιο ελκυστική, ιδιαιτέρως επειδή το κόστος θα πρέπει 
μάλλον να είναι χαμηλότερο, και θα ήταν οπωσδήποτε δυνατόν να εφαρμοστεί σε 
ορισμένες περιοχές της Κοινότητας, αλλά σε άλλες περιοχές μπορεί να είναι 
δύσκολο να βρεθούν σύμβουλοι με τα κατάλληλα προσόντα. Επίσης σε πολλές 
περιπτώσεις, οι χρηματοδότες θα είναι αναγκασμένοι να διενεργήσουν δικές τους 
διερευνήσεις "καταλληλότητας", οδηγώντας, σε, ως ένα βαθμό, αλληλοεπικάλυψη 
προσπαθειών και μείωση του πλεονεκτήματος του κόστους. Για τα γραφεία 
εκτέλεσης συμβουλών η εκτέλεση τέτοιων εργασιών θα ήταν εξαιρετικά χρονοβόρα, 
θα αποσπούσε την προσοχή τους από άλλους, εξίσου σοβαρούς πελάτες και θα 
δημιουργούσε ζητήματα επαγγελματικής ευθύνης στην περίπτωση μεταγενέστερης 
εμφάνισης προβλημάτων. 
Η δεύτερη επιλογή είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είχε μεγαλύτερο κόστος 
βραχυπρόθεσμα και θα έπρεπε να δοθεί προσοχή για να εξασφαλιστεί ότι η 
προσφερόμενη υποστήριξη δεν χρησιμοποιείται για τη μείωση των επιχειρηματικών 
κινδύνων που συνδέονται με τέτοιου είδους επενδύσεις. Οποιαδήποτε βοήθεια 
όσον αφορά το κόστος των αρχικών ερευνών θα πρέπει να διατίθεται με τη μορφή 
προκαταβολών και όχι επιχορηγήσεων, και θα πρέπει να επιστρέφεται στο σύνολο 
της ή κατά ένα μέρος μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, με βάση ένα 
κανόνα που θα συνδέεται με τη συνολική επιτυχία ενός ορισμένου χαρτοφυλακίου 
επενδύσεων. Τα κόστη μπορούν να μειωθούν και άλλο εάν περισσότεροι 
"επιχειρηματικοί άγγελοι" μπορούν να παρακινηθούν για να συμμετάσχουν σε 
ομίλους που χορηγούν δάνεια. Στη περίπτωση αυτή θα μπορούν τόσον να 
διερευνήσουν τις αρχικές διερευνήσεις όσο και να ενεργούν ως άτυποι 
διευθυντές που θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα των εξωτερικών επενδυτών. Αυτό θα 
είχε το πρόσθετο πλεονέκτημα, προπαντός στην περίπτωση των χρηματοδοτών 
αρχικών κεφαλαίων, της αύξησης του αριθμού των προτάσεων που θα μπορούσαν να 
εξεταστούν λεπτομερώς. Εν όψει της έλλειψης πρακτικής εμπειρίας σχετικά μ' 
αυτή τη δεύτερη επιλογή πολιτικής και της ανάγκης επισήμανσης ενός αμοιβαία 
αποδεκτού σχεδίου για κρατική υποστήριξη για μια τέτοια πρωτοβουλία, 
συνιστάται να διερευνηθεί αρχικά η βιωσιμότητα της μέσω διερευνητικών 
προτύπων σχ εδ ίων. 
41 
οπωσδήποτε τα περισσότερα σχέδια, οποιουδήποτε τύπου, θα πρέπει να 
εφαρμοστούν σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι 
καλύπτονται οι τοπικές ανάγκες. Στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες, μπορεί 
να διατεθεί συγχρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία για μέτρα βελτίωσης 
της πρόσβασης των επιχειρήσεων στην αγορά κεφαλαίων, ιδιαιτέρως με την παροχή 
εγγυήσεων και συμμετοχής στο κεφάλαιο. Πάντως, σε επίπεδο Κοινότητας, η 
Επιτροπή μπορεί να βοηθήσει με την διενέργεια περαιτέρω ενεργειών, τη διάδοση 
πληροφοριών σχετικά με τα πιο επιτυχή σχέδια κάθε τύπου, και την έναρξη 
ορισμένων προτύπων σχεδίων, έτσι ώστε τα οφέλη της ευρύτερης πρόσβασης στη 
χρηματοδότηση της ανάπτυξης να είναι διαθέσιμα για τις ενδιαφερόμενες MME 
όπου και αν βρίσκονται στην Κοινότητα. 
69. Η παροχή εγγυήσεων από την κυβέρνηση και την τοπική αυτοδιοίκηση για 
δάνεια, ή η ανάληψη μέρους των υποχρεώσεων οργανισμών που έχουν την ίδια 
λειτουργία, έχει ήδη αποδείξει τη χρησιμότητα της. Σήμερα φαίνεται ότι 
υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης των σχεδίων αυτών έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι 
λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι ανάγκες της μεσαίου μεγέθους εταιρείας που 
αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά την εξεύρεση χρηματοδότησης την οποία έχει 
ανάγκη επειγόντως. Πρέπει όμως να αναγνωριστεί ότι τα σχέδια αυτά δεν μπορεί 
ποτέ να είναι πλήρως βιώσιμα από οικονομική άποψη, παρά μόνο αν τα τέλη 
πρόσβασης που καταβάλλουν οι MME είναι σε τέτοιο επίπεδο ώστε να μην είναι 
ελκυστικά. Παρ· όλα αυτά, και με την προϋπόθεση ότι τα κριτήρια θα 
καθοριστούν προσεκτικά, ο υψηλός βαθμός μόχλευσης που προκύπτει από μια 
σχετικά χαμηλή καθαρή κρατική χρηματοοικονομική συνεισφορά την κάνει να είναι 
μία εξαιρετικά αποτελεσματική ως προς το κόστος ενέργεια. 
Μία ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία, επίσης στο πλαίσιο παροχής εγγυήσεων δανείων 
και διοικητικής υποστήριξης, είναι το νέο σχέδιο χρηματοοικονομικής τεχνικής 
που περιλαμβάνεται στο προτεινόμενο Τέταρτο Πρόγραμμα Πλαίσιο Ε&Α. Στόχος του 
είναι η βελτίωση, μέσω μιας κατάλληλης κοινοτικής δράσης που θα σέβεται την 
αρχή της επικουρικότητας, του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος για τη χρηματοδότηση 
της εκμετάλλευσης, της προσαρμογής και της διάδοσης τεχνολογιών. 
Αυτό θα περιλαμβάνει τα εξής: 
έμμεσα μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ 
χρηματοδοτών και αυτών που προωθούν τεχνολογικά σχέδια, την υποστήριξη 
της δημιουργίας αποτελεσματικών συστημάτων για την κινητοποίηση του 
επαγγελματικού κεφαλαίου και την έξοδο από επενδύσεις, και την προώθηση 
των πιο κατάλληλων νομικών δομών· 
πρότυπες δράσεις που στοχεύουν στη δημιουργία ή τη δοκιμή 
χρηματοοικονομικών μηχανισμών για την απορρόφηση των αποτελεσμάτων της 
έρευνας και των τεχνολογιών από MME. Το σχέδιο χρηματοδότησης 
τεχνολογικών επιδόσεων, το οποίο ξεκίνησε στο πλαίσιο του προγράμματος 
SPRINT, θα συνεχίσει και θα δημιουργηθεί ένα νέο όργανο που θα είναι 
συμβατό με τα αντίστοιχα των κρατών μελών και θα είναι προσαρμοσμένο στα 
επιμέρους περιβάλλοντα των κρατών μελών. Σύμφωνα με τις ήδη συναφθείσες 
συμφωνίες, η διοίκηση του θα ανατεθεί σε κρατικούς ή ιδιωτικούς ειδικούς 
ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς που θα επιλεγούν στα διάφορα 
κράτη μέλη με κύριο κριτήριο την ικανότητα τους να εξασφαλίζουν 
συγχρηματοδότηση κεφαλαίων. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να διευκολύνει τη 
διάθεση εγγυήσεων δανείων, την επιδότηση επιτοκίων και μέτρα για την 
υποστήριξη σχετικής τεχνικής και διοικητικής βοήθειας. 
42 
Θα πρέπει επίσης να καταβληθεί περισσότερη προσπάθεια για την ενθάρρυνση της 
δημιουργίας περισσότερων Συστημάτων Αμοιβαίας Εγγύησης. Αυτά έχουν το 
πλεονέκτημα της ευέλικτης δομής, πράγμα που τα διευκολύνει να προσαρμόζονται 
στις τοπικές ή τις περιφερειακές ανάγκες ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, στις 
ανάγκες ορισμένων τομέων δραστηριότητας. Φέρνοντας τις MME σε επαφή μεταξύ 
τους είτε ως ομάδα είτε στο πλαίσιο μιας τοπικής οργάνωσης, τα συστήματα αυτά 
μπορούν να δημιουργήσουν ομαδικό πνεύμα αλλά και να τονώσουν την τοπική 
οικονομική δραστηριότητα, και έχουν αποδείξει την αξία τους τόσο σε 
κοινοτικές όσο και σε άλλες χώρες. 
Η συνέχιση της ανάπτυξης με βάση την επιτυχία αυτή και η διεύρυνση της 
διαθεσιμότητας των συστημάτων αυτών φαίνεται να είναι ένας πρακτικός τρόπος 
διευκόλυνσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για ένα σημαντικό αριθμό MME, και 
μάλιστα νέων επιχειρήσεων και επιχειρήσεων του βιοτεχνικού τομέα. Για να 
επιτευχθεί μια τόσο ευνοϊκή πρόοδος θα πρέπει πρώτα να αντιμετωπιστούν δύο 
ζητήματα. Πρώτον, σε ποια έκταση προσφέρεται βοήθεια όσον αφορά το κόστος 
ίδρυσης. Δεύτερον, εάν οι διοικήσεις των κρατών μελών είναι πρόθυμες να 
αναλάβουν το βάρος της προσφοράς τελικής εγγύησης, προπαντός κατά τα πρώτα 
έτη ενός σχεδίου, οπότε τα αποθεματικά κεφάλαια μπορεί να είναι ανεπαρκή. 
Συνιστάται ότι τα δύο αυτά ζητήματα θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο 
περαιτέρω μελέτης. 
70. Μία μορφή χρηματοοικονομικής βοήθειας που φαίνεται να μην υπάρχει είναι 
στον τομέα της ανάπτυξης προϊόντων, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που πρέπει να 
αναπροσαρμόσουν τις δραστηριότητες τους, κυρίως ως αποτέλεσμα των μειώσεων 
στις αμυντικές δαπάνες ή των θεμελιωδών αλλαγών στις παραδοσιακές αγορές 
τους. Ενας μικρός αριθμός Επενδυτών Επισφαλών Κεφαλαίων που ασχολούνται 
ειδικά με την παροχή βοήθειας για την ανάπτυξη προϊόντων έχει ιδρυθεί στις 
ΗΠΑ (βλέπε παράγραφο 57). Η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει μια μελέτη 
σχετικά με τη συνολική κατάσταση στην Κοινότητα και με το πώς θα μπορεί να 
ενθαρρυνθεί η δημιουργία τέτοιων εταιρειών. 
71. Το ίδιο πρόβλημα εκδηλώνεται και στην περίπτωση επιμέρους ατόμων, όπως 
αυτοί που ασχολούνται με έρευνα σε πανεπιστήμια ή ιδρύματα. Συχνά, όταν ο 
στόχος είναι αποκλειστικά η ανάπτυξη μιας τεχνολογίας μέχρι το σημείο όπου 
μπορούν να κατατεθούν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και η ιδέα μπορεί να 
γίνει μια εμπορεύσιμη πρόταση, η συμμετοχή ενός Ταμείου Κεφαλαίων Αρχικής 
Ωθησης με τις συνήθεις διαδικασίες της επένδυσης σε μια εταιρεία είναι 
ακατάλληλη και υπερβολικά ακριβή. Μια απίθανη απάντηση για το πρόβλημα αυτό 
προτάθηκε πρόσφατα από μια εταιρεία επισφαλών κεφαλαίων στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Η πρόταση είναι γνωστή ως Επένδυση Ανάπτυξης Προϊόντος και στόχος είναι η 
χρηματοδότηση σχεδίων μέχρι το σημείο στο οποίο μία μέθοδος παραγωγής ενός 
προϊόντος μπορεί να διατεθεί με τη μορφή εκχώρησης άδειας παραγωγής σε ένα 
μεγάλο κατασκευαστή. Φαίνεται ότι υπάρχει μια έτοιμη αγορά για αναπτύξεις 
προϊόντων του είδους αυτού. Μια "εταίρεία-κέλυφος" χρησιμοποιείται ως όχημα, 
εφοδιασμένη με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας εκ μέρους του εφευρέτη 
και το πρώτο μέρος χρηματοοικονομικής υποστήριξης από τον επενδυτή. Ο 
δημιουργός της ιδέας συνάπτει σύμβαση με, και αμείβεται από, την εταίρεία-
κέλυφος για να αναπτύξει την ιδέα και νέοι χρηματικοί πόροι εισάγονται σε 
μίνια ία βάση έτσι ώστε το σχέδιο να μπορεί να διακοπεί αμέσως στην περίπτωση 
που παύει να είναι βιώσιμο. Εάν και όταν μια παραγωγική διαδικασία εκχωρηθεί 
σε έναν κατασκευαστή, οι εισπραττόμενες αμοιβές καταβάλλονται στην εταιρεία 
και ο χρηματοδότης αποζημιώνεται πρώτος για τα έξοδα του. Στη συνέχεια τα 
έσοδα καταμερίζονται όπως έχει προσυμφωνηθεί. 
43 
Το πλεονέκτημα της ιδέας αυτής είναι ότι ο εφευρέτης δεν χρειάζεται να 
συγκεντρώσει κεφάλαια για να ολοκληρώσει ένα σχέδιο και δεν είναι 
αναγκασμένος να συμμετάσχει στη διαχείριση μιας εμπορικής εταιρείας. Τα 
συνολικά νομικά έξοδα μπορούν να μειωθούν σε σημαντικό αριθμό και οι ιδέες 
εισάγονται στην αγορά από εταιρείες που είναι σε καλύτερη θέση να τις 
εκμεταλλευτούν πλήρως απ' ό,τι θα ήταν μια νέα επιχείρηση που θα βρισκόταν 
ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Τέτοιου είδους "οχήματα" έχουν εφαρμοστεί 
και για την ανάπτυξη συγκεκριμένων προϊόντων από ήδη υπάρχουσες εταιρείες. 
θα πρέπει να περάσουν ορισμένα έτη για να είναι δυνατό να κριθεί η αξία αυτής 
της νέας πρωτοβουλίας. Δείχνει, πάντως, μια πρωτότυπη προσέγγιση για την 
επίλυση του προβλήματος της ανάπτυξης σχεδίων, προπαντός αυτών με υψηλό 
τεχνολογικό περιεχόμενο, θα είναι χρήσιμο να εξεταστεί κατά πόσον είναι 
εφικτό να αρχίσει η Επιτροπή μια μελέτη όσον αφορά το πώς μπορεί να 
ενθαρρυνθεί η δημιουργία περισσότερων οχημάτων ανάπτυξης προϊόντων αυτού του 
είδους, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι αυτό δεν είναι μια πλήρης λύση, εφόσον 
υπάρχουν επιχειρήσεις και άτομα που, ενώ η επιτυχία τους εξαρτάται 
αποκλειστικά από την τεχνολογία που αναπτύσσουν, δεν είναι σε θέση να την 
προστατεύσουν με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ο χρόνος και το κόστος μπορεί να 
είναι υπερβολικά υψηλά για μια μικρή επιχείρηση, και οι μεγαλύτεροι 
ανταγωνιστές συχνά βρίσκουν τον τρόπο να παρακάμψουν ένα δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας, στην περίπτωση που θα έχει χορηγηθεί, έτσι ώστε η διεργασία 
αυτή να είναι αντιοικονομική. 
72. Φαίνεται ότι υπάρχουν δύο τομείς στους οποίους υπάρχουν περιθώρια 
βελτίωσης των δικτύων που εξασφαλίζουν τη βελτίωση των διασυνδέσεων μεταξύ 
δυνητικών επενδυτών, προπαντός ιδιωτών επενδυτών, και αυτών που αναζητούν 
χρηματοδότηση. Ο πρώτος είναι η υποβοήθηση της ανάπτυξης διασυνδέσεων μεταξύ 
περιφερειακών χρηματοοικονομικών κέντρων και της κατάρτισης του προσωπικού 
των κέντρων αυτών έτσι ώστε να αποκτήσουν εμπειρία όσον αφορά τις ανάγκες 
χρηματοδότησης των MME, πράγμα που θα τους δώσει τη δυνατότητα να φέρουν σε 
επαφή εταιρείες και κατάλληλους επενδυτικούς οργανισμούς από άλλο κέντρο. 
Αυτοί που ασχολούνται σ' αυτόν τον τομέα δραστηριότητας έχουν αναφέρει ότι 
τέτοιες πρωτοβουλίες θα πραγματοποιούνται στο μέλλον από τα ίδια τα 
περιφερειακά χρηματοοικονομικά κέντρα, αν και όχι στο σημερινό οικονομικό 
κλίμα. Λόγω των χρηματοοικονομικών προβλημάτων που έχουν επισημανθεί, θα ήταν 
χρήσιμο να διερευνηθεί πώς μπορεί να διευκολυνθεί η διεργασία αυτή, προς 
όφελος των MME, σε περίπου 30 περιφέρειες της Κοινότητας όπου υπάρχουν εμφανή 
περιφερειακά χρηματοοικονομικά κέντρα. 
Μια άλλη πιθανή πρωτοβουλία, λαμβάνοντας υπόψη την ανακάλυψη ότι υπάρχει ένα 
σχετικά ανεκμετάλλευτο και δυνητικά σημαντικό απόθεμα ιδιωτών επενδυτών, θα 
ήταν η ανάπτυξη των αποτελεσμάτων μιας σημερινής πρότυπης δράσης σε ένα 
κράτος μέλος όπου ιδρύονται "γραφεία συνοικεσίων" τα οποία φέρνουν σε επαφή 
τους ιδιώτες επενδυτές με τις MME που χρειάζονται χρηματοδότηση. Οι δράσεις 
θα πρέπει να βασιστούν σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, εφόσον οι έρευνες 
έχουν δείξει ότι οι ιδιώτες επενδυτές γενικά δεν ενδιαφέρονται να επενδύσουν 
σε εταιρείες που βρίσκονται μακρύτερα από 150 χιλιόμετρα από τη βάση τους. 
Όπως φαίνεται, σε ένα τουλάχιστον κράτος μέλος, υπάρχει αβεβαιότητα όσον 
αφορά την αλλαγή του νόμου που διέπει την παροχή χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών, πράγμα που κάνει τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους να αποφεύγουν 
αυτόν τον τομέα δραστηριότητας. Αν και πρέπει να προστατευθούν οι επενδυτές, 
αυτοί που επιδιώκουν την απόκτηση μετοχών σε ιδιωτικές εταιρείες έχουν κατά 
πάσα πιθανότητα ικανοποιητικές γνώσεις όσον αφορά τα χρηματοοικονομικά 
ζητήματα και είναι σημαντικό για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να 
εξασφαλίσουν ότι η κοινοτική και εθνική νομοθεσία δεν θα διατυπώνεται με 
τρόπο που να δημιουργεί περιττά εμπόδια γι' αυτό το είδος δραστηριότητας. 
44 
73. Ορισμένοι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσβαση των MME στη 
χρηματοδότηση δεν εμπίπτουν στις εύχρηστες κατηγορίες που εξετάζονται ανωτέρω 
και τυχόν προτάσεις για την αντιμετώπιση τους θα πρέπει να καταρτιστούν με 
βάση δύο κύρια ζητήματα. Το πρώτο είναι εάν οι σημερινές περιοριστικές 
πολιτικές δανεισμού των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων θα χαλαρώσουν όταν θα 
ανακάμψει η οικονομική δραστηριότητα. Το δεύτερο είναι εάν, όπως προβλέπουν 
ορισμένοι, η δεκαετία του '90 θα είναι μια περίοδος σχετικής στενότητας 
επενδυτικής χρηματοδότησης, προπαντός σε σύγκριση με τη δεκαετία του '80. 
Όσον αφορά το πρώτο, η ιστορία δείχνει ότι μια σοβαρή οικονομική κάμψη, με τη 
συνακόλουθη σημαντική αύξηση των επισφαλών δανείων, επηρεάζει τη στάση των 
δανειστών για μια σημαντική περίοδο, που μπορεί να είναι 10 έως 15 έτη. θα 
ήταν φρόνιμο να υποτεθεί ότι αυτό θα ισχύσει και τώρα και ότι τα επόμενα λίγα 
έτη θα είναι λιγότερη εύκολη η εξεύρεση χρηματοδότησης για επιχειρήσεις 
απ'ό,τι ήταν στο πρόσφατο παρελθόν. Αυτοί που βρίσκονται σε κατηγορίες που 
θεωρούνται υψηλού κινδύνου είναι βέβαιο ότι θα αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα 
προβλήματα υπό τις συνθήκες αυτές και πολλοί μπορεί να χρειαστεί να υποστούν 
υψηλότερα φάσματα διακύμανσης επιτοκίων, αυξημένη καταβολή προμηθειών και 
περιορισμένη παροχή πίστωσης. 
Είναι λιγότερο εύκολο να εκτιμηθεί εάν μία πραγματική έλλειψη κεφαλαίου θα 
επιδεινώσει την κατάσταση αυτή, αλλά γενικά τα σημεία δεν είναι ενθαρρυντικά. 
Όπως αναφέρθηκε ήδη, οι τράπεζες και άλλοι επενδυτικοί οργανισμοί υπέστησαν 
σημαντικές απώλειες λόγω χρεωκοπιών επιχειρήσεων, πτώσης της αξίας της γης 
και άλλων παγίων περιουσιακών στοιχείων, και μη πληρωμών δανείων, ακόμη και 
δανείων που είχαν χορηγηθεί σε κυβερνήσεις κρατών. Αν και φαίνεται ότι 
εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί αριθμοί, πολλά άτομα που υπό κανονικές 
συνθήκες θα μπορούσαν να επενδύσουν είδαν τις επενδυτικές τους δυνατότητες να 
υπονομεύονται από τις πρόσφατες οικονομικές συνθήκες, και ιδιαίτερα από τη 
μείωση της αξίας των ακινήτων σε ορισμένα κράτη μέλη. Επιπλέον, όλες σχεδόν 
οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν δημοσιονομικές πιέσεις οι οποίες περιορίζουν 
την ικανότητα τους να παρεμβαίνουν ενεργά μέσω της δημιουργίας νέων 
πρωτοβουλιών, ακόμη και εάν το επιθυμούσαν. 
Επομένως, όσον αφορά τη διαμόρφωση πολιτικής, θα ήταν φρόνιμο να εκτιμηθεί 
ότι οι χρηματοοικονομικές συνθήκες θα εξακολουθήσουν να είναι δυσμενείς για 
τα πέντε επόμενα τουλάχιστον έτη. Εάν η κατάσταση βελτιωθεί πιο γρήγορα, αυτό 
θα πρέπει να θεωρηθεί ως δώρο. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τη συνολική 
εικόνα του προγράμματος της εσωτερικής αγοράς όχι μόνο για τις MME αλλά και 
για το σύνολο του πληθυσμού, σχεδόν το ήμισυ του οποίου απασχολείται από 
επιχειρήσεις του τομέα αυτού. Κατά συνέπεια, θα είναι προς το γενικό συμφέρον 
να αναληφθούν δράσεις για τη βελτίωση της κατάστασης. 
74. Ενας τομέας στον οποίο οι εθνικές ή/και περιφερειακές κυβερνήσεις μπορούν 
να επηρεάσουν την ανάγκη πρόσβασης σε πρόσθετα κεφάλαια είναι η φορολογική 
πολιτική: 
όσο περισσότερο κεφάλαιο μπορεί να επανεπενδυθεί, αντί να καταβάλλεται ως 
φόρος από τις επιχειρήσεις, τόσο μικρότερη είναι η ανάγκη προσφυγής σε 
εξωτερικές πηγές. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα για πολλές 
ευρωπαϊκές MME, που έχουν χαμηλό κεφαλαιουχικό εξοπλισμό σε σύγκριση με 
τις αντίστοιχες της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ· 
η κίνηση προς ένα λογιστικό σύστημα μετρητών για το φόρο προστιθεμένης 
αξίας μπορεί να έχει ευνοϊκά αποτελέσματα για τις απαιτήσεις των MME σε 
κεφάλαια κίνησης· 
45 
προσεκτικά σχεδιασμένα φορολογικά κίνητρα για ιδιώτες επενδυτές θα 
μπορούσαν να κινητοποιήσουν σημαντικές πρόσθετες πηγές μετοχικού 
κεφαλαίου. 
Προφανώς, αυτά θα πρέπει να εξεταστούν από κάθε κυβέρνηση με βάση τις 
δημοσιονομικές και νομικές συνθήκες που αντιμετωπίζει και τους στόχους της 
πολιτικής της. Ορισμένα παραδείγματα σημερινών πρωτοβουλιών παρουσιάζονται 
στο Παράρτημα Α. 
75. Κατά την κατάρτιση λύσεων για τα συγκεκριμένα προβλήματα, για τα οποία 
έχει επισημανθεί ότι δυσχεραίνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και την 
απόδοση βαθμού προτεραιότητας για τις λύσεις αυτές, πρέπει οπωσδήποτα να μη 
δίνεται σε οποιαδήποτε πηγή μεγαλύτερη αξία απ' αυτή που της αξίζει. Δίνεται 
μεγάλη δημοσιότητα στα επισφαλή κεφάλαια, αλλά λιγότερο από 5% των MME μπορεί 
να είναι κατάλληλες ή να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν εμπορικές πηγές, 
και το ίδιο ισχύει για λιγότερο από το 1% των συνολικών ενάρξεων λειτουργίας 
επιχειρήσεων. Επίσης, αν και έχει σημασία ως στόχος πολιτικής η ανάπτυξη μιας 
αποτελεσματικής "ανοικτής" αγοράς μετοχών στην Κοινότητα, αυτό θα βοηθήσει 
ένα μικρό μόνο ποσοστό αυτών που δέχονται επενδύσεις σε επισφαλή κεφάλαια, 
και μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί στην πράξη. Αυτή η μέθοδος 
εξεύρεσης χρηματοδότησης έχει σημασία όχι λόγω του αριθμού των MME που θα 
επωφεληθούν, αλλά γιατί είναι αυτές που κατά πάσα πιθανότητα θα αναπτυχθούν 
με τον ταχύτερο ρυθμό και θα έχουν τη μεγαλύτερη οικονομική συνεισφορά στην 
οικονομική αύξηση και τη δημιουργία απασχόλησης. Μια έρευνα σε 5,6 
εκατομμύρια MME στις ΗΠΑ(3^) έδειξε ότι το 5% των πλέον επιτυχών 
επιχειρήσεων δημιούργησε το 77% του συνόλου της οικονομικής αύξησης, ενώ το 
10% αντιστοιχούσε σε 87%. 
Για την Κοινότητα χρειάζεται ευρύτερη διαθεσιμότητα πραγματικού επισφαλούς 
κεφαλαίου, έτσι ώστε οι δυναμικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και οι 
αναπτυσσόμενες μεσαίες επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση με το 
μέγεθος που απαιτείται για να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που 
δημιουργούνται από την ενιαία αγορά και να ανταγωνίζονται στις παγκόσμιες 
αγορές. Οι εταιρείες επισφαλών κεφαλαίων δεν θα προσφέρουν την προσδοκόμενη 
υποστήριξη για τους στόχους αυτούς, παρά μόνο αν αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες 
τους. Ενα παράδειγμα είναι η εξαγορά του ελέγχου της διοίκησης μιας 
επιχείρησης που αναζωογονεί μια επιχείρηση που στο παρελθόν ήταν περιορισμένη 
μέσα σε ένα μεγαλύτερο όμιλο. Εάν η επέκταση είναι επαρκής για να οδηγήσει σε 
πλήρη εισδοχή στο χρηματιστήριο, η συνολική ενέργεια μπορεί να έχει θετικά 
αποτελέσματα. Εάν όχι, η μόνη εναλλακτική λύση, εκτός από τη σπάνια 
δυνατότητα της αποπληρωμής του δανείου από τη διοίκηση, μπορεί να είναι η 
πώληση της εταιρείας σε έναν άλλο μεγάλο όμιλο. 
Αυτό μπορεί να λειτουργήσει καλά με μια καλή συνεργασία της παλιάς και της 
νέας διοίκησης, αλλά η ιστορία των εξαγορών επιχειρήσεων είναι γεμάτοι από 
παραδείγματα στα οποία οι στόχοι δεν επετεύχθησαν και η νέα αγορά δεν 
προόδευσε. Αυτό οδήγησε συχνά στην έναρξη μιας εργασίας "εξορθολογισμού", 
τον περιορισμό των μελλοντικών σχεδίων, και την επιβράδυνση της 
δραστηριότητας. Αυτό σχεδόν πάντα δημιούργησε διαφωνίες μεταξύ της παλιάς και 
της νέας διοίκησης, που κατέληξαν στην αποχώρηση της παλιάς διοίκησης. 
(39) Καθηγητής Birch, Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασσαχουσέτης 
46 
Ενα τέτοιο αποτέλεσμα εκμηδενίζει γενικά τους αρχικού στόχους της ενέργειας 
από την άποψη της οικονομικής υγείας της Κοινότητας, που απαιτεί την ανάπτυξη 
ενός σταθερού ρεύματος εταιρειών μέχρι το σημείο στο οποίο μπορούν να 
πραγματοποιήσουν μια πραγματική συμβολή στην οικονομική δραστηριότητα, τη 
δημιουργία απασχόλησης και τη διατήρηση του ανταγωνισμού. Για να επιτευχθούν 
οι στόχοι αυτοί θα απαιτηθεί κάποια δράση που θα δώσει τη δυνατότητα για 
επενδύσεις από επενδυτές επισφαλών κεφαλαίων, οι οποίοι θα επενδύουν σε 
ευρύτερο φάσμα ευκαιριών απ' ό,τι σήμερα, και που θα εξετάσει τρόπους παροχής 
στους επενδυτές αυτούς διόδων εξόδου οι οποίες δεν βλάπτουν τις μελλοντικές 
αναπτυξιακές προοπτικές της εταιρείας. 
Είναι μάλλον απίθανο να υπάρξει δυνατότητα να παρακινηθούν οι ιδιώτες 
επενδυτές επισφαλών κεφαλαίων έτσι ώστε να πραγματοποιήσουν μεγαλύτερο αριθμό 
επενδύσεων, εφόσον αυτοί μπορούν να εξετάσουν ένα περιορισμένο αριθμό 
αιτήσεων ως το τελικό και πιο λεπτομερές στάδιο εξέτασης "καταλληλότητας". 
Αυτό που πρέπει να εξεταστεί είναι πώς μπορούν οι υπάρχουσες πηγές 
χρηματοδότησης να διευρυνθούν έτσι ώστε να διευρύνουν τα επενδυτικά τους 
κριτήρια, ιδιαιτέρως έτσι ώστε να συμπεριλάβουν ένα ποσοστό επισφαλέστερων 
ενάρξεων λειτουργίας, και πώς μπορούν να ενθαρρυνθούν περισσότεροι 
επενδυτικοί οργανισμοί έτσι ώστε να επενδύουν σε πιο παρακινδυνευμένες 
επενδύσεις έναρξης λειτουργίας. 
Για το σκοπό αυτό μπορεί να χρειαστεί να προβλεφθεί μια συνεισφορά, που θα 
πρέπει να ετπστραφεί αργότερα, για την κάλυψη διοικητικών εξόδων σε 
συγκεκριμένες περιπτώσεις και η δημιουργία ταμείων εγγύησης εκεί που δεν 
υπάρχουν κατάλληλα τέτοια ταμεία. Η ιδέα αυτή θα πρέπει να εξεταστεί 
λεπτομερέστερα, αλλά θα πρέπει να γίνει σαφές ότι στο ταμείο εγγυήσεων θα 
πρέπει να συνεισφέρουν οι εταιρείες στις οποίες έχουν γίνει επενδύσεις καθώς 
και οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. 
76. θα εξακολουθήσει να υπάρχει το πρόβλημα των εταιρειών που χρειάζονται 
πρόσθετα μακροπρόθεσμα κεφάλαια αλλά δεν μπορούν να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε 
συνήθεις εταιρείες επισφαλών κεφαλαίων. Μία επιλογή θα μπορούσε να είναι η 
ενθάρρυνση της δημιουργίας τοπικών/περιφερειακών εταιρειών χρηματοδότησης, 
ενδεχομένως με κρατική οικονομική υποστήριξη ως ένα βαθμό, αλλά και η 
προσφυγή σε άλλες πηγές κεφαλαίων και μορφές υποστήριξης, όπως οι μεγάλες 
εταιρείες, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα, και οι ιδιώτες επενδυτές, 
σε ισότιμη τουλάχιστον βάση. Υπάρχουν αντιρρήσεις για μια τέτοια προσέγγιση· 
ένας από τους λόγους είναι ότι μπορεί να είναι δύσκολο να δημιουργηθεί μια 
διοικητική ομάδα που θα είναι σε θέση να διοικεί το ταμείο, και αυτό θα 
πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω της διοργάνωσης κατάλληλων δραστηριοτήτων 
κατάρτισης και της χρησιμοποίησης κατάλληλων οικονομικών κινήτρων. 
77. Η τράπεζα παραμένει γιά τις περισσότερες MME (συμπεριλαμβανομένων, σε 
μερικά Κράτη Μέλη, τα μεγάλα ευρωπαϊκά δικτύα των συνετεριστικών τραπεζών, 
ταμιευτηρίων και λαϊκών τραπεζών οιδικευμένα στην χρηματοδότιση των MME) η 
μόνη πηγή εξωτερικής χρηματοδότησης θα εξακολουθήσει να είναι η τράπεζα. Εχει 
ήδη αναφερθεί με ποιους τρόπους οι σημερινές δυσκολίες των ιδρυμάτων αυτών 
δημιουργεί προβλήματα για MME οποιουδήποτε μεγέθους. Εκτός από τα Σχέδια 
Χρηματοδότησης Τεχνολογικών Επιδόσεων του SPRINT, μάλλον δεν υπάρχουν πολλές 
δυνατότητες για τις αρχές, εκτός από τη βελτίωση της διαθεσιμότητας 
χρηματοπιστωτικών εγγυήσεων. Γενικά, ο ρόλος της Κοινότητας μάλλον δεν 
πρόκειται να επεκταθεί πέρα από την επέκταση των εγγυήσεων όσον αφορά 
ορισμένα προγράμματα τα οποία συνδέονται με την έρευνα και ανάπτυξη και με το 
κεφάλαιο έναρξης και τα επισφαλή κεφάλαια. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις, 
ορισμένες τράπεζες αρχίζουν ήδη πειραματικά σχέδια τα οποία θα παρέχουν 
σχετικά μικρά ποσά μετοχικού κεφαλαίου στις MME και θα παρέχουν ασφάλεια στα 
έσοδα από το εξαγωγικό εμπόριο. Επίσης, στον τραπεζικό τομέα μπορούν να 
παρατηρηθούν ορισμένες ενθαρρυντικές εξελίξεις: 
47 
- η ιταλική κυβέρνηση προτείνει την κατάργηση ενός νόμου που θεσπίστηκε το 
1936 και ο οποίος ουσιαστικά δεν επιτρέπει στις MME να αναπτύξουν μια 
άμεση σχέση με μια τράπεζα και να διαπραγματεύονται βραχυπρόθεσμες 
χρηματοοικονομικές παροχές· 
η Ενωση Ελληνικών Τραπεζών αναπτύσσει ένα βελτιωμένο μηχανισμό για 
δανεισμό σε μικρές επιχειρήσεις· 
μια τράπεζα στο Ηνωμένο Βασίλειο εισήγαγε ένα πρότυπο σχέδιο σύμφωνα με 
το οποίο προσφέρεται στις μικρές επιχειρήσεις εξασφάλιση χρηματοδότησης 
για πενταετή περίοδο, με ελαφρώς βελτιωμένο επιτόκιο, με την προϋπόθεση 
ότι θα πληρούν ορισμένους όρους όσον αφορά την υποβολή χρηματοοικονομικών 
εκθέσεων. 
θα είναι απαραίτητο να εξεταστεί εάν οι ανωτέρω πρωτοβουλίες θα έχουν 
επιτυχία και μάλιστα εάν θα υιοθετηθούν και επεκταθούν και από άλλους, πριν 
εξεταστεί, σε συνεργασία με τις τράπεζες, εάν είναι απαραίτητες άλλες 
πρωτοβουλ ίες. 
78. Εάν η σημερινή απροθυμία ορισμένων εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης όσον 
αφορά τη χρηματοδότηση μηχανημάτων και εξοπλισμού δεν βοηθά την κατάσταση, 
είναι κατανοητή εν όψει των οικονομικών συνθηκών. Είναι πιθανό ότι η τάση 
αυτή θα μεταβληθεί όταν θα ανακάμψει η οικονομία και ότι η κατάσταση αυτή δεν 
απαιτεί ιδιαίτερη εξέταση, εκτός εάν εξακολουθήσει να υπάρχει, παρά τις 
προσδοκίες. Εξάλλου οι MME θα μπορούσαν να έχουν οφέλη εάν υπάρχουν 
διαθέσιμες σε τοπικό επίπεδο πιο ανεξάρτητες συμβουλές όσον αφορά τα 
πλεονεκτήματα της αγοράς απαιτήσεων (factoring). 
79. Επίσης, δεν θα είναι εύκολο να μεταβληθούν οι σχετικά περιορισμένοι 
επενδυτικοί ορίζοντες πολλών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Τα ιδρύματα πρέπει 
να μεριμνούν για τα συμφέροντα των επενδυτών τους, οι οποίοι θέλουν να 
αποκομίζουν οφέλη από τις επενδύσεις τους μέσα σε ένα λογικό χρονικό πλαίσιο. 
Αν και τα συνταξιοδοτικά ταμεία που έχουν επενδύσει στον τομέα αυτό θα 
μπορούσαν να έχουν μια πιο μακροπρόθεσμη προοπτική, ακόμη και αυτά δεν 
επιθυμούν να είναι τα χρήματα τους δεσμευμένα σε σχετικά ή πλήρως μη ρευστές 
επενδύσεις επ' άπειρον. 
Αυτό που χρειάζεται είναι μια πιο εξασφαλισμένη δίοδος εξόδου σε σχέση με 
αυτές που υπάρχουν σήμερα στην περίπτωση της πλειονότητας των δυνητικών 
επενδυτών, έχοντας υπόψη την υπανάπτυξη των δευτερευουσών αγορών στην 
Κοινότητα, θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον είναι χρήσιμη και δυνατή η 
προώθηση της ανάπτυξης, στην Ευρώπη, αγορών χρεωγράφων όπως η NASDQ (National 
Association of Securities Dealers Automated Quotations System), που 
λειτουργεί στις Ηνωμένες Πολιτείες με βάση, μεταξύ άλλων, εργασίες της Ενωσης 
Ευρωπαϊκών Κέντρων Περιφερειακής Χρηματοδότησης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης 
Επισφαλών Κεφάλα ίων(40), και σε στενή σύνδεση με άλλες κοινοτικές πολιτικές, 
περιλαμβανομένης και της πολιτικής της καινοτομίας. 
80. Τα κριτήρια για τα προγράμματα παροχής βοήθειας στις επιχειρήσεις δεν θα 
πρέπει να είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να οδηγούν στη δημιουργία κενών στη 
χρηματοδότηση. Εχει παρατηρηθεί ότι στις ΗΠΑ οι δυνητικοί επενδυτές δεν 
περιχαρακώνονται έτσι όπως συμβαίνει στην Κοινότητα. Ετσι, ένας οργανισμός 
που παρέχει κεφάλαια έναρξης λειτουργίας σχεδιάζει από την αρχή σε ποια 
στάδια μπορούν να απαιτηθούν περαιτέρω επενδύσεις και από ποιες πηγές. Τα 
(40) Επιτροπή αρχικών φάσεων EVCA, Εκθεση προς της Επιτροπή Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, 20 Οκτωβρίου 1992. 
48 
προγράμματα που είναι σχεδιασμένα για να βοηθούν τις ενάρξεις λειτουργίας, 
και ακόμη και άλλες κατηγορίες MME θα πρέπει να ενθαρυνθούν για να κάνουν 
παρόμοιες προβλέψεις. Αυτό θα είναι πιο εύκολο να επιτευχθεί στις περιπτώσεις 
σχεδίων που είναι αποδέκτες κρατικής χρηματοδότησης. 
VI. ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΓΕΝΙΚΑ 
81. Ενα σημαντικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά τη διαμόρφωση 
πολιτικών στον τομέα αυτό είναι η έλλειψη συνεκτικών στατιστικών που 
καλύπτουν το σύνολο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, 
φαίνεται ότι τέτοιες στατιστικές δεν υπάρχουν ούτε καν σε επίπεδο κράτους. Ως 
παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν τα εξής: 
οι ρυθμοί γεννήσεων και θανάτων επιχειρήσεων. Στην ιδανική περίπτωση, θα 
πρέπει να καλύπτουν περίοδο 3 τουλάχιστον ετών, έτσι ώστε να φαίνονται οι 
μακροπρόθεσμες τάσεις. Χωρίς τέτοια στοιχεία είναι αδύνατο να διαπιστωθεί 
εάν τα υπάρχοντα προγράμματα ενάρξεων λειτουργίας είναι επιτυχή και, όσον 
αφορά τις επιχειρήσεις που έπαψαν να λειτουργούν, πόσες ήταν σχετικά νέες 
και πόσες ήταν ώριμες· 
μετακινήσεις, κατά αριθμό επιχειρήσεων, σε διαφορετικές κατηγορίες 
μεγέθους, έτσι ώστε δεν είναι δυνατόν να γίνει εκτίμηση εάν ο αριθμός των 
επιχειρήσεων με ΤΓ .χ. 20 ή 50 απασχολουμένους αυξάνεται ή μειώνεται. 
Επομένως, είναι αδύνατο να διαπιστωθεί εάν υπάρχει μια αρνητική τάση σε 
σχέση με μια οποιαδήποτε κατηγορία μεγέθους· 
το ύψος του κεφαλαίου που χρησιμοποιούν οι MME, και η αναλογία μεταξύ 
ιδίων και δανείων κεφαλαίων· 
στοιχεία σχετικά με τη σημασία της χρηματοδοτικής μίσθωσης και άλλων 
μεθόδων χρηματοδότησης, που δεν εμφανίζονται στον προϋπολογισμό, για τις 
MME· 
- καθαρή αύξηση της απασχόλησης που δημιουργείται από τις MME κατά τα πρώτα 
3 έτη ζωής σε σύγκριση με επιχειρήσεις άλλων κατηγοριών μεγέθους. 
Αν και είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν στατιστικές από άλλες πηγές, οι πηγές 
αυτές παρουσιάζουν μειονεκτήματα, έτσι ώστε αυτό να μην είναι ικανοποιητική 
λύση. οι πολιτικές θα μπορούσαν να είναι πολύ καλύτερα εστιασμένες εάν 
υπήρχαν καλύτερες στατιστικές. 
Εννοείται ότι ορισμένες πρόσθετες δημογραφικές πληροφορίες σχετικά με τις MME 
(γεννήσεις, θάνατοι, αλλαγές κατηγορίας μεγέθους, βάρος των νέων επιχειρήσεων 
για τη δημιουργία απασχόλησης κλπ.) θα αρχίσουν να είναι έτοιμες κατά το 
τέλος του 1993. Όσον αφορά τις χρηματοικονομικές μεταβλητές, η θέσπιση ενός 
νέου κοινοτικού νομικού κειμένου για τις στατιστικές των ετι ιχειρήσεων, που θα 
καλύπτει το ζήτημα αυτό, προβλέπεται για το πρώτο ήμισυ του 1994. θα πρέπει 
να ελπίζουμε ότι θα είναι δυνατό να τηρηθούν, ή ακόμη και να βελτιωθούν, 
αυτές οι προθεσμίες. Τυχόν διορθωτικά μέτρα που θα ληφθούν δεν θα πρέπει να 
οδηγήσουν σε σημαντικά μεγαλύτερο φόρτο συμπλήρωσης εντύπων για τις MME. Σε 
πολλές περιπτώσεις δειγματοληπτικές έρευνες ή/και η χρήση νέων τεχνικών 
εκτίμησης αρκούν για το σκοπό αυτό. 
49 
ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΡΧΙΚΗΣ ΩΘΗΣΗΣ 
82. Το σχέδιο έχει μόλις αρχίσει να λειτουργεί, και έτσι είναι ακόμη νωρίς 
για να αρχίσει να γίνει οποιαδήποτε αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων 
αποτελεσμάτων, όσον αφορά την επιτυχία των ταμείων όσο και των σχεδίων στα 
οποία επενδύουν, αλλά το γεγονός ότι υπήρξαν μόνο δέκα χρεωκοπίες από τις 141 
επενδύσεις που έγιναν μέχρι σήμερα είναι ενθαρρυντικό. Η εμπειρία δείχνει ότι 
μπορεί να χρειαστούν 10 έτη πραγματικής λειτουργίας για να είναι δυνατό να 
αρχίσει μια αντικειμενική αξιολόγηση των επιδόσεων ενός ταμείου. 
Όσον αφορά το ίδιο το Σχέδιο Κεφαλαίου Αρχικής Ώθησης, η αρχική δοκιμαστική 
φάση συνέπεσε με μια γενική κάμψη της διαθεσιμότητας κεφαλαίου αρχικής 
ώθησης. Σύμφωνα με την άποψη των ερευνητών του Fraunhofer-lnstritur fur 
Systemtechnik und Innovationsforschung της Γερμανίας, αν μειωθεί σήμερα η 
κοινοτική υποστήριξη χωρίς να αντικατασταθεί από άλλες πηγές, θα υπάρξει 
μείωση της διαθεσιμότητας κεφαλαίου αρχικής ώθησης για ενάρξεις λειτουργίας 
επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας. Σύμφωνα με την άποψη των παροχών κεφαλαίου 
αρχικής ώθησης, οι οποίοι συμμετείχαν σε μια αγγλογερμανική συνάντηση 
εργασίας σχετικά με το θέμα, η οποία διενεργήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά 
τα τέλη Σεπτεμβρίου 1992, το Δίκτυο Ταμείων Κεφαλαίου Αρχικής Ώθησης ήταν 
τόσο δημιουργικό όσο και χρήσιμο. 
Όπως αναφέρεται στο Σημείο 75, η Κοινότητα χρειάζεται περισσότερες 
επιχειρηματικές πηγές κεφαλαίου αρχικής ώθησης και επισφαλούς κεφαλαίου έτσι 
ώστε αυτοί που έχουν καλές νέες ιδέες για προϊόντα και διεργασίες να έχουν 
στη διάθεση τους χρήματα για την ανάπτυξη τους και οι πιο δυναμικές και 
αναπτυσσόμενες εταιρείες να δέχονται τα πρόσθετα κεφάλαια που χρειάζονται για 
να διατηρήσουν την ορμή τους. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, χρησιμοποιώντας τους 
πόρους και την επιρροή της, ενίσχυσε με επιτυχία τη χρηματοδότηση για 
κεφάλαιο αρχικής ώθησης και την υποστήριξη των ενάρξεων λειτουργίας 
επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Παρά το επίτευγμα 
αυτό, λόγω της μείωσης της προσφοράς επισφαλών κεφαλαίων για επενδύσεις 
αρχικών σταδίων εκ μέρους των ιδιωτικών ιδρυμάτων (από 25,4% το 1985, από τα 
οποία κεφάλαιο εκκίνησης 2,9%, σε 5,3% και 0,6% αντιστοίχως το 1992) και της 
ανισόρροπης διασποράς των οικονομικών πόρων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 
φαίνεται ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη να συνεχίσουν οι εργασίες αυτές με μια 
δομή που θα είναι πιο κατάλληλη για μακροπρόθεσμη λειτουργία. 
Γι' αυτό είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αντιμετώπιση των 
προβλημάτων που έχουν επισημάνει οι υπάρχοντες χρηματοδότες που συμμετέχουν 
στο Πρόγραμμα. Στα προβλήματα αυτά περιλαμβάνονται τα εξής: 
(i) το σχετικά μικρό μέγεθος των περισσότερων χρηματοδοτικών οργανισμών, 
πράγμα που κάνει το διοικητικό κόστος δυσανάλογα μεγάλο. Το πρόγραμμα 
αυτό είχε σχεδιαστεί ως πρότυπη δράση και, ως αποτέλεσμα, έχουν ήδη 
προκύψει πολύτιμα μαθήματα για το μέλλον. Επομένως, η καθυστέρηση της 
επιστροφής ορισμένων προκαταβολών θα είχε καταστροφικά αποτελέσματα. 
Εχει προτεραιότητα το να εξασφαλιστεί, όσο αυτό είναι δυνατό, ότι 
όλοι οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί επιτυγχάνουν βιωσιμότητα. Αν οι 
επιδόσεις ορισμένων οργανισμών επηρεάζονται από την απαίτηση να 
λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι τοπικές ή περιφερειακές απαιτήσεις 
κοινωνικής ανάπτυξης παρά να πραγματοποιούνται επικερδείς επενδύσεις, 
θα πρέπει οι δημόσιοι τοπικοί οργανισμοί να αναλάβουν μέρος των 
εξόδων λειτουργίας. Οι υπόλοιποι από τους υπάρχοντες χρηματοδοτικούς 
50 
οργανισμούς συγκεντρώνουν νέους χρηματοοικονομικούς πόρους, έτσι ώστε 
να αυξήσουν τα χρήματα που διαθέτουν για επενδύσεις στο ύψος των 5 
εκατ. ECU περίπου. 
(il) εντοπίστηκε ζήτηση για πρόσθετη κατάρτιση και παροχή πληροφοριών, και 
η Επιτροπή κάλυψε τη ζήτηση αυτή μέσω του Δικτύου Κεφαλαίων Αρχικής 
Ώθησης. 
(iii) πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα σχέδια που συγκεντρώνουν 
επενδύσεις και τα οποία επεκτείνουν τις πωλήσεις τους σε νέες αγορές. 
Υπάρχει σαφής ανάγκη να διερευνηθεί σε ποιο βαθμό το υπάρχον δίκτυο 
θα μπορούσε να διευκολύνει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών στο 
εσωτερικό της Κοινότητας. 
(iv) φαίνεται ότι είναι ατιαραίτητο να μελετηθεί εάν, για να εξασφαλιστεί η 
βιωσιμότητα των χρηματοδοτικών οργανισμών στο πλαίσιο του 
Προγράμματος, μπορεί να απαιτηθεί η αναθεώρηση ορισμένων από τα 
κριτήρια που διέπουν τη λειτουργία τους, έτσι ώστε να είναι δυνατή 
κάποια πρόσθετη ευελιξία. 
(ν) η αναθεώρηση έδειξε ότι ενώ οι χρηματοοικονομικές συμβουλές που 
παρέχονται σε εταιρείες οι οποίες δέχονται χρηματοδότηση είναι 
χρήσιμες, άλλες συμβουλές σε τομείς όπως το μάρκετιγκ είχαν λιγότερο 
καλά αποτελέσματα. Αυτό δείχνει ότι πρέπει να διευρυνθεί το φάσμα 
διοικητικών ικανοτήτων και εμπειρίας της διοικητικής ομάδας. Αυτό 
μπορεί να γίνει δυνατό από οικονομική άποψη μόνο εάν αυξηθεί το μέσο 
μέγεθος του χρηματοδοτικού οργανισμού ή το ποσό της 
χρηματοοικονομικής βοήθειας που παρέχεται. 
Αυτό που έδειξε αυτό το πρότυπο σχέδιο είναι ότι η κρατική υποστήριξη και 
ενθάρρυνση των οργανισμών επισφαλών κεφαλαίων και κεφαλαίων αρχικής ώθησης 
μπορεί να προσελκύσει μεγάλης έκτασης χρηματοοικονομική συμμετοχή του 
ιδιωτικού τομέα και, με την προϋπόθεση ότι τα σχέδια είναι σωστά διαρθρωμένα 
και έχουν σωστή εποπτεία, εάν μπορεί να επιτευχθεί ένα ενθαρρυντικά χαμηλό 
ποσοστό χρεωκοπιών σε αρχικά στάδια όσον αφορά τα σχέδια στα οποία γίνονται 
επενδύσεις. Τέτοιες ενέργειες δεν θα πρέπει να πραγματοποιούνται σε μόνιμη 
βάση από την Κοινότητα· μάλλον θα πρέπει να προτιμηθούν δράσεις σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο με βάση τα μαθήματα που έχουν αποκομιστεί μέχρι τώρα. 
Πάντως, το δίκτυο που δημιουργήθηκε μεταξύ των χρηματοδοτικών οργανισμών 
απέδειξε την αξία του και θα πρέπει να διατηρηθεί η υποστήριξη του σε 
μακροπρόθεσμη βάση. 
VENTURE CONSORT 
83. Η αναθεώρηση που αναφέρεται στο τμήμα IV έδειξε ότι η βοήθεια που 
ανατέθηκε από την Επιτροπή ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη όσον αφορά την ενθάρρυνση 
επενδυτών για συμμετοχή σε διεθνικές κοινοπραξίες. Διατυπώθηκαν επίσης 
ευνοϊκά σχόλια για τη διοίκηση του Σχεδίου. Παρ' όλα αυτά, διατυπώθηκαν 
ορισμένες προτάσεις όσον αφορά αλλαγές που μπορούν να γίνουν, προπαντός με 
επέκταση της βοήθειας σε χρηματοδοτικούς οργανισμούς που δεν ήταν μέλη της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης Επενδυτών Επισφαλών Κεφαλαίων. Επισημάνθηκε επίσης η ανάγκη 
καταβολής προσπάθειας για ενίσχυση της υποστήριξης για καινοτομία σε 
παραδοσιακούς τομείς δραστηριότητας. Ενα ιδιαίτερο πρόβλημα που επισημάνθηκε 
ήταν ότι το κόστος για τη συμμετοχή των χρηματοδοτικών οργανισμών σε 
διεθνικές εταιρείες ήταν σημαντικά υψηλότερο από το κόστος λειτουργίας σε μία 
μόνο αγορά. Υπήρχε επίσης υψηλότερος βαθμός κινδύνου. ΔΙΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ 
ΚΕΙΜΕΝΟΥ. 
51 
Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που επισημάνθηκαν, το σχέδιο 
τροποποιήθηκε με την προσθήκη ενός νέου στοιχείου για την κάλυψη του κόστους 
που υφίστανται τα μέλη της κοινοπραξίας για τη δημιουργία της κοινοπραξίας: 
κόστος αναζήτησης εταίρων και δαπάνες ίδρυσης της κοινοπραξίας. 
Δόθηκε επίσης προτεραιότητα στην καινοτομία, ιδιαίτερα σε οικονομικούς τομείς 
που χαρακτηρίζονται ως παραδοσιακοί. 
Προβλέπονται επίσης συνοδευτικά μέτρα (υπηρεσίες πληροφόρησης κτλ.) έτσι ώστε 
να μειωθεί το κόστος της δημιουργίας διεθνικών κοινοπραξιών για όλους τους 
συμμετέχοντες. 
ΤΑΜΕΙΟ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ Ε&Α ΑΠΟ MME. 
84. Πληροφορίες σχετικά με αυτή τη νέα πρόταση της Επιτροπής, στο πλαίσιο του 
τετάρτου προγράμματος πλαισίου Ε&Α, παρουσιάζονται στην παράγραφο 69. Είναι 
όλο και περισσότερο προφανές ότι υπάρχουν σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά τη 
βέλτιστη εκμετάλλευση των ανακαλύψεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ. Πολλά από αυτά οφείλονται στην έλλειψη 
κατάλληλης χρηματοδότησης ή/και χρηματοπιστωτικών εγγυήσεων. Αναμένεται ότι 
το πρόγραμμα αυτό θα έχει μακροπρόθεσμα ευνοϊκά αποτελέσματα όσον αφορά την 
παροχή υποστήριξης σε εταιρείες που επιχειρούν να εισαγάγουν νέα προϊόντα και 
διεργασίες στην αγορά. 
EUROTECH CAPITAL 
85. Μια πρώτη λεπτομερής αξιολόγηση του σχεδίου θα πραγματοποιηθεί, όπως 
προβλέπεται μέχρι το τέλος του 1993. Παρατηρήθηκε ήδη ότι το πρόγραμμα είχε 
επιτυχία όσον αφορά της προσέλκυση μεγάλων πηγών επισφαλούς κεφαλαίου που 
ασχολούνται με διεθνικά σχέδια υψηλής τεχνολογίας και καλύπτουν τα 
περισσότερα κράτη μέλη. Ο άμεσος στόχος είναι η ολοκλήρωση του δικτύου με 
την προσθήκη περισσότερων μονάδων έτσι ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη 
γεωγραφική κάλυψη της Κοινότητας, έτσι ώστε να υπάρχει διαθέσιμη 
χρηματοδότηση για MME σε όποιο σημείο της Κοινότητας και αν βρίσκονται. 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 
86. Την 13η Δεκεμβρίου 1992 το Συμβούλιο ενέκρινε την ίδρυση ενός νέου 
Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων το οποίο θα διοικείται από την Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Επενδύσεων με αρχικό κεφάλαιο 2 δισ. ECU. Αρχικά το Ταμείο θα εκδίδει 
εγγυήσεις στο πλαίσιο συνολικών δανείων προς τραπεζικά ιδρύματα, αργότερα 
όμως θα συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο επενδυτικών οχημάτων που θα παρέχουν 
χρηματοδότηση σε MME. Αυτό θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να εξασφαλίσει μόχλευση 
που θα ανέρχεται στο οκταπλάσιο των εγγυηθέντων ή προκαταβληθέντων κεφαλαίων. 
Επιπλέον, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης ελήφθη μία απόφαση να 
ιδρυθεί ένας νέος μηχανισμός χρηματοδότησης που θα διαθέσει ένα επιπλέον δισ. 
ECU σε MME με ευνοϊκά επιτόκια (το πολύ 3% σε διάστημα 5 ετών) σε περιπτώσεις 
κατά την οποία η επένδυση θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. 
Αυτοί οι νέοι μηχανισμοί, αν και δεν λύνουν τα πολύπλοκα προβλήματα πρόσβασης 
των MME σε χρηματοδότηση, θα έχουν μία σημαντική πρόσθετη θετική συμβολή. 
Επιπλέον, προβλέπεται ότι το νέο Ταμείο Συνοχής θα αυξήσει επίσης την 
προσφορά επισφαλών κεφαλαίων στις περιφέρειες που δέχονται βοήθεια. 
52 
VII. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
87. Υπάρχουν οικονομικά προβλήματα για πάρα πολλές MME και τείνουν να 
επιδεινωθούν. Τα προβλήματα στα κράτη μέλη είναι σε γενικές γραμμές παρόμοια 
αν και μπορεί να διαφέρουν σε μέγεθος, και η βέλτιστη οικονομική ανάπτυξη της 
Κοινότητας θα μπορούσε να επιβραδυνθεί από την εξέλιξη αυτή. 
Ταυτόχρονα, υπάρχει σημαντικός αριθμός δημοσίων και ιδιωτικών σχεδίων που 
έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν βοήθεια στις MME όσον αφορά τα οικονομικά 
τους προβλήματα σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Αυτό 
που φαίνεται να λείπει είναι οποιαδήποτε μορφή διασύνδεσης μεταξύ τους, που 
θα μπορούσε να προωθήσει την καλύτερη πρακτική, να μειώσει τον κίνδυνο 
αλληλοεπικαλύψεων, και να αποτρέψει τη σπατάλη χρηματοοικονομικών πόρων, σε 
μια εποχή που οι πόροι αυτοί δεν υπάρχουν σε αφθονία. Για να βελτιωθεί η 
αποτελεσματικότητα φαίνεται να είναι απαραίτητο να γίνουν σαφείς οι στόχοι 
πολιτικής όσον αφορά τις MME, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο 
Κοινότητας. Επίσης, ίσως είναι καιρός να διενεργηθεί μια ανεξάρτητη 
συγκριτική αξιολόγηση των μεγαλύτερων τουλάχιστον σχεδίων, έτσι ώστε να 
επισημανθούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τους και να υπάρξει μια 
σταθερή βάση για τη βελτίωση και την επέκταση των υπαρχουσών πολιτικών που 
στοχεύουν στη μείωση του μεγέθους και των επιπτώσεων των σημερινών κενών 
κεφάλα ίου. 
Ο στόχος της Επιτροπής στο πλαίσιο της υλοποίησης της κοινοτικής πολιτικής 
πρέπει να είναι η αποφυγή της αλληλοεπικάλυψης των προσπαθειών σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο, αλλά αντίθετα η παροχή βοήθειας για τη συμπλήρωση κενών 
στην παροχή, τη διερεύνηση νέων δυνατοτήτων, και την προώθηση της καλύτερης 
πρακτικής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά την ενίσχυση της παροχής 
κεφαλαίου αρχικής ώθησης και επισφαλούς κεφαλαίου, την ενθάρρυνση της 
δικτύωσης μεταξύ παροχών κεφαλαίου, την καλύτερη χρήση των αποτελεσμάτων των 
κοινοτικών σχεδίων έρευνας και ανάπτυξης, και τη συνέχιση των προσπαθειών για 
την αντιμετώπιση των μειονεκτημάτων που υπάρχουν στις απομακρυσμένες και 
λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες. 
Είναι σαφώς αδύνατο να επιλυθούν όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι MME 
όσον αφορά τη χρηματοδότηση με κοινοτικές και κρατικές πρωτοβουλίες, αλλά θα 
μπορούσαν να επιτευχθούν σημαντικές βελτιώσεις με τα κατάλληλα μέτρα. 
Διαπιστώθηκε ότι οι δυσκολίες των περισσοτέρων εταιρειών μπορούν να μειωθούν 
κατά ένα μέρος εάν οι εταιρείες αναλάβουν δράση για πιο αποτελεσματική χρήση 
των χρηματοοικονομικών πόρων τους με καλύτερο οικονομικό προγραμματισμό, σε 
συνδυασμό με τη βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών που παρέχουν στις 
τράπεζες τους. Μπορεί να τους παρασχεθεί βοήθεια με τη βελτίωση της πρόσβασης 
του διοικητικού προσωπικού σε κατάρτιση και την παροχή επιχειρηματικών 
συμβουλών, σε συνδυασμό με μεγαλύτερη διαθεσιμότητα χρηματοπιστωτικών 
εγγυήσεων για τις εταιρείες που δεν είναι σε θέση να συγκεντρώσουν αρκετές 
εμπράγματες ασφάλειες. 
Εχει σημασία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που οφείλονται στις δυσκολίες 
όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για όλες τις MME, ακόμη και τις 
μικρότερες, αλλά για τη βέλτιστη οικονομική ανάπτυξη της Κοινότητας είναι 
μάλλον απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα προβλήματα του 5 έως 10% των 
επιχειρήσεων που έχουν τη δυνατότητα, αν τους δοθούν συμβουλές και κατάλληλη 
53 
χρηματοικονομική υποστήριξη, να επιτύχουν γρήγορη ανάπτυξη. Οι περισσότερες 
από τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή θα χρειαστούν 
μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση κεφαλαίων, τα οποία διατίθενται κυρίως από 
χρηματοδοτικούς οργανισμούς κεφαλαίου αρχικής ώθησης, επισφαλών κεφαλαίων και 
αναπτυξιακών κεφαλαίων, και για το λόγο αυτό δόθηκε τόσο μεγάλη προσοχή σ' 
αυτές τις πηγές χρηματοδότησης, αν και παρουσιάζουν ελάχιστο έως μηδενικό 
ενδιαφέρον για την πλειονότητα των εταιρειών. 
Κατά συνέπεια, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξέταση μέτρων για την 
ενίσχυση της ανάπτυξης και της περαιτέρω δημιουργίας χρηματοδοτικών 
οργανισμών του είδους αυτού, και ιδιαίτερα αυτών που στοχεύουν στην 
πραγματοποίηση επενδύσεων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας. Ενα πλεονέκτημα της 
δράσης στον τομέα αυτό είναι ότι οι αρχές δεν θα βρίσκονται στη δύσκολη θέση 
της επιλογής "νικητών", πράγμα για το οποίο δεν υπάρχει δοκιμασμένη μέθοδος. 
Το ρόλο αυτό θα το αναλάβουν οι ιδιώτες επενδυτές. 
Οι επενδυτές αυτοί δηλώνουν ότι αυτό που χρειάζονται περισσότερο είναι 
βοήθεια σχετικά με το κόστος της διερεύνησης προτάσεων, σε συνδυασμό με την 
ανάπτυξη μιας υποδομής που θα τους εξασφαλίζει καλύτερες διόδους εξόδου στο 
τέλος της προγραμματισμένης περιόδου της επένδυσης τους. θα πρέπει να 
εξεταστεί προσεκτικά εάν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο εισαγωγής 
πιο φιλόδοξων μορφών υποστήριξης, δεδομένου προπαντός ότι δεν θα ήταν σωστό 
να χρησιμοποιούνται δημόσιοι πόροι για να μειωθούν οι κίνδυνοι που είναι 
αναπόσπαστο μέρος των επενδύσεων τέτοιου είδους. 
Εάν σχεδιαστούν προσεκτικά, και είναι πλήρως ορισμένα με τις υπάρχουσες 
πρωτοβουλίες, τα προτεινόμενα μέτρα δεν θα πρέπει να χρειαστούν μεγάλη αύξηση 
του σημερινού επιπέδου κρατικής χρηματοδότησης, αν και θα υπάρχει αύξηση των 
προσδοκώμενων υποχρεώσεων λόγω της επέκτασης των προγραμμάτων εγγύησης. 
Πράγματι, εάν τους διατεθεί αρκετός χρόνος, θα είναι κατά κανόνα σε θέση να 
αυτοχρηματοδοτούνται, μέσω της συμβολής στην αύξηση της παραγωγής προϊόντων 
υψηλότερης προστιθεμένης αξίας στην Κοινότητα, θα έχουν ευνοϊκά αποτελέσματα 
όσον αφορά το ύψος της ανεργίας, και θα προκαλέσουν αύξηση των φορολογικών 
εσόδων, τόσο από αυτούς που θα ασχοληθούν εκ νέου όσο και από τις 
επιχειρήσεις στις οποίες θα εργάζονται. Εάν δεν αναληφθεί δράση θα υπάρξει 
κίνδυνος όσον αφορά τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας σε 
ορισμένους αναπτυσσόμενους τομείς βιομηχανικής και εμπορικής δραστηριότητας. 
Η επιλογή φαίνεται ότι είναι σαφής. 
54 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A 
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΣΕ MME ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΕΘΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ 
1. Ενα πρόγραμμα, υποστηριζόμενο από την κυβέρνηση, για την εγγύηση δανείων 
που χορηγούνται σε MME που δεν έχουν ιστορία λειτουργίας ούτε εμπράγματες 
ασφάλειες λειτουργεί στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1981. Μέχρι το τέλος του 
1991 είχαν εγκριθεί 30.000 δάνεια, συνολικού ύψους 940 εκατ. £. Κατά τα 
πρόσφατα έτη το ποσοστό χρεωκοπιών των επιχειρήσεων που λαμβάνουν τέτοια 
δάνεια αυξάνεται αλλά εξακολουθεί να είναι συγκρίσιμο με το ποσοστό 
χρεωκοπιών του συνόλου των επιχειρήσεων. Η λειτουργία του προγράμματος είναι 
συνεχώς ζημιογόνα. 
Με το νόμο περί χρηματοδότησης του 1993 πραγματοποιήθηκαν ορισμένες αλλαγές 
με σκοπό τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής έτσι ώστε περισσότερες υπάρχουσες 
εταιρείες να δικαιούνται να επωφεληθούν και να μειωθεί το κόστος των 
εγγυήσεων. Οι εισφορές μειώθηκαν σε 0,5% για τα δάνεια με σταθερό επιτόκιο 
και 1,5% για τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, αλλά ισχύουν πλέον για το 
σύνολο του δανείου και όχι μόνο για το μέρος του δανείου για το οποίο είχε 
δοθεί η εγγύηση (που ανερχόταν σε 70% συνήθως, και σε 85% σε ορισμένες 
περιοχές στα κέντρα των πόλεων). Το ύψος της εγγύησης αυξήθηκε στο 85% για το 
σύνολο των δανείων, και το ανώτατο όριο αυξήθηκε από 100.000 £ σε 250.000 £, 
μόνο για τις ήδη υπάρχουσες εταιρείες. 
2. Τα συστήματα αμοιβαίας εγγύησης στη Γερμανία, από τότε που ιδρύθηκαν, 
έχουν εγκρίνει περίπου 100.000 εγγυήσεις για συνολικό ποσό 8 6ισ. DM, 
καλύπτοντας δάνεια που ανέρχονται σε 11 εκατ. DM. Το 56% από ένα σύνολο 
περίπου 4.000 που χορηγούνται ανά έτος αφορά την ίδρυση νέων εταιρειών. 
Παρέχονται εγγυήσεις για δάνεια, για υποστήριξη συμβάσεων χρηματοδοτικής 
μίσθωσης, και για επενδύσεις σε MME. Δεν καταβάλλονται μερίσματα, γιατί τυχόν 
οικονομικά πλεονάσματα θεωρητικά μεταφέρονται στα αποθεματικά. 
Μια προϋπόθεση για την παροχή βοήθειας είναι ότι οποιαδήποτε αίτηση από μια 
επιχείρηση θα πρέπει να συνοδεύεται από επιστολή μιας τράπεζας, η οποία θα 
δηλώνει ότι είναι πρόθυμη να αναλάβει το μέρος του κινδύνου που δεν 
καλύπτεται από την εγγύηση, το οποίο μπορεί να κυμαίνεται από 50% ως 80% του 
συνολικού ποσού που θα χορηγηθεί, με ανώτατο όριο (με ορισμένες εξαιρέσεις) 
το 1 εκατ. DM. Η προθεσμία για την εγγύηση είναι κατά μέσο όρο 10 έτη, αν και 
μπορεί να ανέλθει σε 23 έτη στην περίπτωση κατασκευαστικών έργων. 
Καταβάλλεται μία προμήθεια 1% του εγγυημένου ποσού με την υποβολή της 
αίτησης, ενώ με την ολοκλήρωση του σχεδίου καταβάλλεται μια πρόσθετη 
προμήθεια για την εγγύηση, που συνήθως είναι επίσης 1%. 
3. Στο πλαίσιο ενός άλλου γερμανικού προγράμματος, οργανισμοί αμοιβαίων 
εγγυήσεων του είδους αυτού μπορούν να εγγυηθούν το 70% των κεφαλαιακών 
επενδύσεων που πραγματοποιούνται από αδελφούς οργανισμούς που είναι γνωστοί 
με την ονομασία Mittelstandische Beteiligungsgesellschaften. Οι οργανισμοί 
αυτοί είναι σε θέση να επενδύουν μέχρι 1 εκατ. DM σε νέες ή υπάρχουσες MME. 
Σχεδόν 40% των συνολικών ποσών που επενδύονται είναι χρηματοδότηση καινοτόμων 
σχεδίων, του είδους του επισφαλούς κεφαλαίου. Η συμμετοχή πραγματοποιείται με 
τη μορφή "σιωπηρού εταίρου" και δεν ζητούνται εγγυήσεις από τους ιδιοκτήτες 
της επιχείρησης. Τα δάνεια πρέπει συνήθως να εξοφλούνται μετά από 10 έτη και 
55 
χρησιμεύουν για την κάλυψη των κενών που δεν καλύπτονται από τραπεζικά 
δάνεια. Τα επιτόκια είναι κατά 0,5% ανώτερα από τα διατραπεζικά επιτόκια. Οι 
τράπεζες παρέχουν το υπόλοιπο της χρηματοδότησης που απαιτείται ως κεφάλαιο 
κίνησης με επιτόκιο περίπου 1% ανώτερο από τα διατραπεζικά επιτόκια. 
4. Στη Δανία η κυβέρνηση παρέχει συγχρηματοδότηση, με επιχορηγήσεις που 
μπορούν να ανέλθουν στο 50% του συνολικού ποσού προς νεοϊδρυθείσες 
επιχειρήσεις, για το κόστος της ανάπτυξης νέων προϊόντων ή το κόστος της 
διείσδυσης σε νέες αγορές. Αλλες μικρές επιχειρήσεις δικαιούνται να λάβουν 
εξοφλητέα δάνεια, για τους ίδιους σκοπούς. 
5. Στις Κάτω Χώρες το ΡΡΜ, ένα πρόγραμμα συμμετοχής ιδιωτών σε μετοχικό 
κεφάλαιο, το οποίο ιδρύθηκε το 1981, εγγυάται το ήμισυ των ζημιών από 
επενδύσεις, κυρίως αυτές που γίνονται σε εταιρείες με λιγότερους από 100 
απασχολουμένων και για περίοδο μέχρι 6 ετών (12 ετών σε περίπτωση ακίνητης 
ιδιοκτησίας). Οι εταιρείες που λαμβάνουν δάνεια υποστηριζόμενα από το ΡΡΜ 
έχουν αποδειχθεί ότι έχουν σημαντικά και ευνοϊκά αποτελέσματα στην 
απασχόληση. 
6. Το 1989 το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Ερευνας και Ανάπτυξης 
ξεκίνησε το πρότυπο πρόγραμμα "Επενδυτικό Κεφάλαιο για Εταιρείες Βασισμένες 
στην Νέα Τεχνολογία" (BJTU) με σκοπό την παροχή έμμεσης βοήθειας σε 
επιχειρήσεις που ανήκουν στην κατηγορία αυτή. Στόχος ήταν η δημιουργία μιας 
επαρκούς προσφοράς επισφαλούς κεφαλαίου τόσο για τις λειτουργίες έρευνας και 
ανάπτυξης όσο και για τη φάση εισόδου στην αγορά. 
Προσφέρονται δύο επενδυτικά μοντέλα: 
Το συνεπενδυτικό μοντέλο: σ' αυτό η Technologie-Beteiligungsgesellschaft mbH 
(BTG) πραγματοποιεί μια επένδυση ύψους μέχρι 1 εκατ. DM σε μια εταιρεία ως 
αφανής εταίρος, με την πρϋπόθεση ότι ο κύριος επενδυτής θα διαθέσει το ίδιο 
τουλάχιστον ποσό. Κατά τα τρία πρώτα έτη μετά την πραγματοποίηση της 
επένδυσης ο κύριος επενδυτής μπορεί να προσφέρει το μερίδιο του για πώληση 
στην BTG, η οποία είναι υποχρεωμένη να το αγοράσει, αλλά με έκπτωση μεταξύ 40 
και 60%. Κατά την ίδια περίοδο το μερίδιο της BTG μπορεί να αγοραστεί από τον 
κύριο επενδυτή, με τίμημα υπέρ του άρτιου που ανέρχεται κατά κανόνα σε 25%. 
Το μοντέλο αυτό είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να προσελκύει εταιρείες επισφαλών 
κεφαλαίων προσανατολισμένες προς το κέρδος χωρίς προβλήματα 
αναχρηματοδότησης, δεδομένου ότι τους δίνει τη δυνατότητα να περιορίζουν τις 
απώλειες τους αλλά να μεγιστοποιούν τα κέρδη τους εάν ευδοκιμήσει η εταιρεία 
στην οποία γίνεται η επένδυση. 
Το μοντέλο αναχρηματοδότησης: προσφέρεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι 
χρηματοδότες έχουν προβλήματα αναχρηματοδότησης. 
Σήμερα η δεύτερη επιλογή χρησιμοποιείται περισσότερο, με ζήτηση 
χρηματοδότησης ύψους 50 εκατ. DM έναντι 30 εκατ. DM. Μέχρι σήμερα, οι 
επενδύσεις από τράπεζες και περιφερειακούς χρηματοδοτικούς οργανισμούς έχουν 
μεγαλύτερη επιτυχία από τις επενδύσεις που γίνονται από εταιρείες επισφαλών 
κεφαλαίων. Η γερμανική κυβέρνηση έχει εκφράσει την επιθυμία της να επενδύσει 
150 εκατ. DM σε κάθε μοντέλο και να συνεχίσει την υποστήριξη επενδύσεων που 
γίνονται για ΙΟετή περίοδο, και μπορεί να δεχθεί ζημίες 25%. 
7. Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επισημανθεί περίπου 50 περιφερειακοί 
οργανισμοί επισφαλών κεφαλαίων, μη συμπεριλαμβανομένων των υποκαταστημάτων 
των χρηματοπιστωτικών οργανισμών(41), οι περισσότεροι από τους οποίους 
ιδρύθηκαν κατά τα 10 τελευταία έτη. Οι περισσότεροι είναι μικροί, διαθέτοντας 
(41) Financial Times", ειδικό τεύχος για τα επισφαλή κεφάλαια, 25.9.1992. 
56 
ποσά μεταξύ 5 και 20 εκατ. £ για επενδύσεις, αλλά έχουν την ικανότητα να 
δημιουργούν τοπικές κοινοπραξίες επενδυτών για μεγαλύτερους στόχους. 
Λειτουργούν επίσης ως τοπικό κέντρο για την προσέλκυση χρημάτων από 
μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά κέντρα. 
Ενας τέτοιος οργανισμός επενδύει μόνο σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην άμεση 
γεωγραφική του περιοχή, με κύκλο εργασιών μεταξύ 700.000 ECU και 6,88 εκατ. 
ECU, προσφέροντας κεφάλαια που ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 400.000 ECU. 
Προσφέρεται χρηματοδότηση συνήθως είτε για επέκταση ή για την εξαγορά του 
ελέγχου της διοίκησης μιας επιχείρησης. Οι εταιρείες επιλέγονται με βάση 
προσεκτική αξιολόγηση από τους διευθύνοντες τον οργανισμό, που έχουν 
εκτεταμένη βιομηχανική και εμπορική εμπειρία, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο 
χρόνος που διατίθενται για υποστήριξη της διοίκησης είναι σημαντικός 
περιλαμβάνοντας, για παράδειγμα, την πραγματοποίηση βελτιώσεων των συστημάτων 
διαχείρισης και προσφέροντας εκπαίδευση στη στρατηγική διαχείριση. Μέχρι 
σήμερα, έχει παρασχεθεί υποστήριξη σε 20 εταιρείες, συνολικής αξίας 8,8 εκατ. 
ECU. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα είναι τόσο ενθαρρυντικά ώστε δημιουργείται 
και άλλος ένας οργανισμός ο οποίος θα χρηματοδοτηθεί πλήρως από κεφάλαια του 
ιδιωτικού τομέα. 
Σχετικά όμοιοι οργανισμοί έχουν επισημανθεί στη Σεβίλλη (Ισπανία), το Σάνον 
(Ιρλανδία) και την περιφέρεια της Τοσκάνης στην Ιταλία. 
Στο Βέλγιο ιδρύθηκε το σχέδιο BRUSTART με σκοπό την εξασφάλιση πρόσβασης σε 
επισφαλή κεφάλαια για ενάρξεις λειτουργίας ή επεκτάσεις νέων εταιρειών με 
λιγότερα από 5 έτη λειτουργίας οι οποίες βρίσκονται στην περιφέρεια των 
Βρυξελλών. Τα δάνεια, που παρέχονται συνήθως για περίοδο 7 ετών με το 
επιτόκιο της αγοράς χορηγούνται χωρίς εγγυήσεις, εάν χρειάζεται. Ενα ειδικό 
χαρακτηριστικό είναι ότι προσφέρονται συμβουλές και υποστήριξη για τη 
διοίκηση των επιχειρήσεων. 
Το Ταμείο Απογείωσης της Περιφέρειας της Φλάνδρας (GIMV) λειτουργεί από το 
19 89. Προσφέρει χρηματοδότηση για επέκταση ή διαφοροποίηση προϊόντων σε 
εταιρείες που λειτουργούν για λιγότερο από 3 έτη. Εξαιρούνται οι εταιρείες 
που ασχολούνται με ακίνητα ή που εκμεταλλεύονται μικρά καταστήματα. Για 
επιχειρηματίες νεότερους από 35 ετών, που στο παρελθόν δεν είχαν ξεκινήσει 
μια εταιρεία, διατίθενται δάνεια για επενδύσεις σε πάγια περιουσιακά 
στοιχεία, κεφαλαιουχικά αγαθά και πνευματική ιδιοκτησία από ένα ειδικό 
ταμείο, από το 1990. 
8. Ο οργανισμός ANVAR έχει 22 περιφερειακά γραφεία που προσφέρουν τις 
υπηρεσίες τους σε MME στη μητροπολιτική Γαλλία. Ο ρόλος του, ως οργανισμού 
χρηματοδοτούμενου από το κράτος, είναι να υποστηρίζει την ανάπτυξη της 
καινοτομίας σε μικρομεσαίες επιχείρησης. Κατά τα 12 χρόνια που λειτουργεί 
έχει προσφέρει βοήθεια σε περισσότερες από 15.000 εταιρείες. 
Ο ANVAR προσφέρει μέχρι 40% της χρηματοδότησης που απαιτείται για εγκεκριμένα 
σχέδια, χωρίς ανώτατο όριο. Αυτό προσφέρεται ως άτοκη προκαταβολή, που 
επιστρέφεται μόνο εάν το σχέδιο έχει επιτυχία. Η χορήγηση της χρηματοδότησης 
αυτής εξασφαλίζει τους πόρους για τη διενέργεια κατάλληλων μελετών 
εφικτότητας και τη χρήση εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και συμβούλων, όταν 
χρειάζεται. Η ύπαρξη τέτοιας υποστήριξης εμπνέει με τη σειρά της εμπιστοσύνη 
σε άλλους χρηματοδότες. 
Σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ενωση Επενδυτών Επισφαλών Κεφαλαίων και το 
πρόγραμμα SPRINT, διοργανώνει επίσης επενδυτικά σεμινάρια στα οποία αυτοί που 
αναζητούν χρηματοδότηση μπορούν να συζητήσουν με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. 
Σε κατάλληλες περιπτώσεις παρέχει επίσης βοήθεια για σχέδια που διενεργούνται 
57 
σε συνεργασία με εταιρείες ή ερευνητικά ιδρύματα της αλλοδαπής. Προσφέρεται 
επίσης χρηματοοικονομική βοήθεια για κόστη που συνδέονται με τη μεταφορά 
τεχνολογίας και την κατάθεση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο 
εξωτερικό. 
9. Ως παράδειγμα, μπορούν επίσης να αναφερθούν οι εξής εγγυητικοί 
οργανισμοί: 
Γαλλία: Sociétés de Développement Régional - είναι εταιρείες περιφερειακής 
ανάπτυξης που μπορούν να παρέχουν εγγυήσεις δανείων για την έναρξη 
λειτουργίας επιχειρήσεων. Επιπλέον, παρέχουν μακροπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα 
δάνεια με ευνοϊκούς όρους και έχουν το δικαίωμα να κατέχουν μέχρι το 35% του 
μετοχικού κεφαλαίου μιας επιχείρησης. 
Ιταλία: Medio Credito Centrale (Κεντρικός Οργανισμός Εγγυήσεων). Εχοντας 
υπόψη ότι παρέχονται πρόσθετες διευκολύνσεις από το Consorzio Fidi και το 
Cooperativa di garanzia, βλέπουμε ότι η Ιταλία έχει το μεγαλύτερο αριθμό 
οργανισμών αμοιβαίων εγγυήσεων στην Κοινότητα. 
Ισπανία: έχει ιδρύσει, με κοινοτική ενίσχυση, τον οργανισμό εγγυήσεων SOGASA. 
Ο οργανισμός αυτός περιλαμβάνει 25 οργανισμούς αμοιβαίων εγγυήσεων, το Ίδρυμα 
Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων και το Κρατικό Πιστωτικό Ιδρυμα. Στόχος είναι η 
παροχή επανεγγυήσεων. 
10. Τρεις κοινοτικές χώρες έχουν προγράμματα του είδους του κεφαλαίου 
κινδύνου εκτός από αυτά που αναφέρθηκαν ανωτέρω: 
Γαλλία: δεκατρείς τοπικές sociétés Financières pour l'innovation μπορούν να 
συμμετέχουν στο κεφάλαιο μιας επιχείρησης, με ανώτατο όριο 30%. Επιπλέον, 
ορισμένα προγράμματα (Fonds Communs de Placement à Risques, Sociétés de 
Capital Risque και Sociétés d'investissement à Capital Fixes) δημιουργήθηκαν 
για να κάνουν πιο ελκυστική για τους ιδιώτες επενδυτές την παροχή κεφαλαίου 
εκκίνησης και επισφαλούς κεφαλαίου. 
Ιταλία: ο νόμος 317 προβλέπει συμμετοχικά δάνεια από οργανισμούς επισφαλών 
κεφαλαίων. 
Ιρλανδία: διαθέτει Ταμεία Εναρξης Τεχνολογίας, που παρέχουν κεφάλαιο αρχικής 
ώθησης για ενάρξεις λειτουργίας υψηλής τεχνολογίας. 
Επιπλέον, η ισπανική κυβέρνηση θέσπισε πρόσφατα ορισμένα μέτρα για τη 
διευκόλυνση της χρηματοδότησης των MME, όπως τα εξής: 
προτιμησιακές πιστώσεις από το Κρατικό Πιστωτικό Ίδρυμα-
μια πιστωτική γραμμή 100 δισ. πεσετών, για παροχή βοήθειας σε MME για 
παραγωγικές μακροπρόθεσμες επενδύσεις κατά το 1993-94, χρησιμοποιώντας ως 
διάμεσους τράπεζες και ταμιευτήρια-
10 δισ. πεσέτες διατίθενται για δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε μικρές 
επιχειρήσεις που επιθυμούν να αγοράσουν εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οργανισμός Highlands and Islands Development Board 
προσφέρει τα εξής: 
μακροπρόθεσμα δάνεια για περίοδο από 5 έως 20 ετών με βάση τη σημασία της 
επένδυσης και τον αριθμό των θέσεων απασχόλησης που θα δημιουργηθούν· 
58 
δάνεια με επιδοτούμενο επιτόκιο-
- προσφορά ειδικά κατασκευασμένων βιομηχανικών/εμπορικών κτιρίων με 15ετή 
οψιόν για αγορά του κτιρίου εκ μέρους της επιχείρησης. 
Ο οργανισμός Lancashire Enterprise προσφέρει δάνεια έναντι των οποίων 
πληρώνονται ποσοστά από τις πωλήσει (όταν η επιχείρηση φτάσει στο νεκρό 
σημείο), για όλη τη συμφωνηθείσα περίοδο, ακόμη και αν η αποπληρωμή 
πραγματοποιηθεί νωρίτερα. Το πρώτο μέρος του δανείου είναι κατά κανόνα άτοκο. 
11. Η Ιταλία προσφέρει άμεσες επιδοτήσεις επενδύσεων για νέες εταιρείες στο 
πλαίσιο του νόμου 44, αν και αυτό ισχύει μόνο γι' αυτές που εγκαθίστανται στο 
νότο (Mezzogiorno). 
Γαλλία: η περιφέρεια Haute-Garonne προσφέρει περίπου 100 επιδοτήσεις ανά έτος 
για την υποβοήθηση της εγκατάστασης νέων επιχειρήσεων. Οι προκαταβολές είναι 
κατά μέσο όρο 3.500 ECU για κάθε αίτηση. Η Aquitaine προσφέρει επιχορηγήσεις 
σε ήδη λειτουργούσες επιχειρήσεις, με βάση τον αριθμό νέων θέσεων απασχόλησης 
που δημιουργούνται. Τα ποσά κυμαίνονται από 1.500 ECU έως 3.000 ECU ανά θέση 
απασχόλησης, με ανώτατο όριο 30 θέσεις. 
12. Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν προσφέρουν ειδικά φορολογικά κίνητρα, 
θέλοντας να σεβαστούν την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας. Στα ήδη 
υπάρχοντα φορολογικά κίνητρα περιλαμβάνονται τα εξής: 
Γαλλία: απαλλαγή από εργοδοτικές εισφορές για μια ορισμένη περίοδο από την 
ίδρυση μιας νέας επιχείρησης. 
Ελλάδα: φορολογική απαλλαγή των νέων επιχειρήσεων, και αυτών που έχουν 
ακαθάριστα έσοδα μικρότερα από 1 εκατ. δραχμές. 
Ιταλία: 50% έκπτωσης του πληρωτέου φόρου κατά τα πρώτα 10 έτη της λειτουργίας 
μιας νέας επιχείρησης που βρίσκεται στο νότο. 
Ισπανία: επιτάχυνση της απόσβεσης των επενδύσεων (μέχρι 80% για νέες 
επενδύσεις), σε συνδυασμό με μεγαλύτερη δυνατότητα μεταφοράς ζημιών. 
Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις διατίθενται μερικές ή ολικές απαλλαγές ή 
απαλλαγές υπό όρους από φόρους τοπικής αυτοδιοίκησης. 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
1. Το Πρότυπο Δοκιμαστικό Σχέδιο Κεφαλαίου Αρχικής Ώθησης έχει μια σειρά 
κριτηρίων. Εκτός από την απαίτηση για επενδύσεις μόνο για τη δημιουργία ή την 
ανάπτυξη επιχειρήσεων που χρειάζονται διοικητική και χρηματοπιστωτική 
υποστήριξη πριν από τη στροφή προς πιο παραδοσιακές πηγές, άλλα επενδυτικά 
κριτήρια είναι τα εξής: 
απαιτήσεις για εξωτερικό κεφάλαιο αρχικής ώθησης το πολύ 350.000 ECU· 
υπάρχον επενδεδυμένο κεφάλαιο το πολύ 50.000 ECU-
ετήσιες πωλήσεις χαμηλότερες από 100.000 ECU-
λιγότεροι από 10 απασχολούμενοι· 
59 
συνολική αξία μετοχικού κεφαλαίου, σε τιμές μετοχών χρηματοδότησης 
αρχικής ώθησης, το πολύ 1.500.000 ECU. 
Αυτά είναι τα ανώτατα όρια. Οι επενδύσεις κατά κανόνα είναι στο φάσμα 25.000 
100.000 ECU, ενώ η επιχείρηση είναι αρκετά μικρότερη και λιγότερο 
ανεπτυγμένη από το μέγεθος που εννοείται από τις ανωτέρω παραμέτρους. 
Η έκθεση του Warwick Business School, που ερεύνησε 21 τέτοιους οργανισμούς, 
αναφέρει ότι μέχρι τώρα συγκεντρώθηκαν 36,2 εκατ. ECU, και ότι τα 3/4 των 
οργανισμών διέθεταν λιγότερο από 2 εκατ. ECU για επενδύσεις. Εκτιμάται ότι τα 
18,7 εκατ. ECU από την ανωτέρω χρηματοδότηση δεν θα είχαν εξασφαλιστεί χωρίς 
την υποστήριξη που παρέχεται από την Κοινότητα, που προσέφερε αξιοπιστία στα 
σχέδια. 
Κατά τους 18 μήνες από την πραγματική έναρξη των λειτουργιών δανεισμού είχαν 
επενδυθεί 16.106 εκατ. ECU σε 141 επιχείρησεις, με μέσο όρο 114.227 ECU ανά 
σχέδιο. Οι διοικήσεις των χρηματοδοτικών οργανισμών είχαν σκοπό να επενδύσουν 
τελικά σε 377 ξεχωριστά σχέδια. 
Για το 69% των σχεδίων οι οργανισμοί ήταν σε θέση να διαθέσουν επαρκή 
χρηματοδότηση, αλλά στις άλλες περιπτώσεις είχαν συγκεντρώσει κατά μέσο όρο 
351.000 ECU από άλλες πηγές. Φαίνεται ότι αυτό θα ήταν πιο δύσκολο χωρίς την 
υποστήριξη ή την ενεργή βοήθεια ενός χρηματοδοτικού οργανισμού. Οπως 
φαίνεται, αυτή η κοινοτική πρωτοβουλία όχι μόνο οδήγησε στη δημιουργία 
οργανισμών που αλλιώς μπορεί να μην υπήρχαν, αλλά βοήθησε έμμεσα στη 
συγκέντρωση, από τον ιδιωτικό τομέα, διπλάσιας πρόσθετης χρηματοδότησης για 
τα σχέδια που τη ζητούσαν. 
2. Το σχέδιο Eurotech Capital συγκεντρώνεται στην χρηματοδότηση από 
ιδιωτικές πηγές διεθνικών σχεδίων στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Μέχρι 
σήμερα, το σήμα του Eurotech Capital έχει δοθεί σε 11 χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς που ειδικεύονται σε επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας. Καθένας από 
αυτούς τους οργανισμούς έχει επενδυτικές δυνατότητες τουλάχιστον 50 εκατ. ECU 
από τα οποία τουλάχιστον 20% πρέπει να διατεθούν για διεθνικά σχέδια υψηλής 
τεχνολογίας, με προτεραιότητα στις MME. Οι διαθέσιμοι πόροι ανέρχονται σήμερα 
σε 17 0 εκατ. ECU. 
Για να δικαιούνται ενίσχυσης, τα σχέδια πρέπει να τηρούν τα ακόλουθα 
κριτήρια: 
* Για να χαρακτηριστούν ως σχέδια υψηλής τεχνολογίας πρέπει: 
- να εμπίπτουν σε ένα κοινοτικό ή ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και 
ανάπτυξης (BRITE, EURAM, ESPRIT, EUREKA κλ.)· ή, 
να εντάσσονται σε ένα εθνικό ερευνητικό πρόγραμμα· ή, 
να αντιπροσωπεύουν μια πραγματική πρόοδο σε σχέση με την υπάρχουσα 
τεχνολογ ία. 
* Για να χαρακτηριστούν ως διεθνικά σχέδια, πρέπει: 
να εμπίπτουν σε ένα κοινοτικό ή ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και 
ανάπτυξης· ή, 
να έχουν μια φάση έρευνας και μια φάση βιομηχανικής εφαρμογής σε δύο 
ή περισσότερες χώρες· ή, 
- να έχουν μετόχους από δύο ή περισσότερες χώρες. 
60 
3. Ο στόχος του σχεδίου Venture Consort είναι η ενίσχυση μιας ενιαίας αγοράς 
επισφαλών κεφαλαίων στην Κοινότητα μέσω της παροχής υποστήριξης σε νέες 
διεθνικές κοινοπραξίες που επενδύουν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
Ολοι οι κλάδοι της βιομηχανίας ή των υπηρεσιών θεωρούνται ως επιλέξιμοι, αλλά 
δίνεται κάποια προτεραιότητα στα εξής: 
α) ενθάρρυνση της καινοτομίας, ιδιαίτερα σε οικονομικούς τομείς που 
χαρακτηρίζονται ως "παραδοσιακοί"· και 
β) μείωση των κενών στην προσφορά επισφαλών κεφαλαίων που υπάρχουν σήμερα σε 
ορισμένες περιφέρειες. 
Το σχέδιο Venture consort περιλαμβάνει δύο είδη παροχών: 
α) συνεισφορά, η οποία δεν επιστρέφεται, σε μια νέα διεθνική κοινοπραξία για 
να περιοριστούν οι πρόσθετες δαπάνες που οφείλονται στη διεθνική φύση της 
ενέργειας (μέχρι 13.000 ECU)· και 
β) προκαταβολή, η οποία επιστρέφεται, προς την εταιρεία στην οποία γίνεται η 
επένδυση. Το μέγιστο ποσό της συνεισφοράς που διατίθεται σε μια εταιρεία 
είναι 30% του συνολικού κεφαλαίου που διαθέτει η κοινοπραξία προς την 
εταιρεία, με ανώτατο όριο 300.000 ECU, Κατ' αρχή, η προκαταβολή 
επιστρέφεται μετά από 4 έτη. 
4. Στο πλαίσιο του προγράμματος PEDIP, έχουν ιδρυθεί δύο εταιρείες κεφαλαίων 
κινδύνου. Οι εταιρείες αυτές συγκεντρώνουν τις δραστηριότητες τους στη βόρεια 
και τη νότια Πορτογαλία, αντιστοίχως. Ενα σχέδιο επιδότησης επιτοκίων, που 
παρέχεται από το ΕΤΠΑ και το οποίο διαχειρίζεται η Caixa Gérai de Depositos 
ενθαρρύνει τη συμμετοχή τοπικών MME σε σχέδια που θεωρούνται ουσιαστικής 
σημασίας για την ανάπτυξη των περιφερειών της Πορτογαλίας. 
61 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β 
ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΜΕ ΕΠΙΣΦΑΛΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΩΘΗΣΗΣ 
ΣΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ. 
Ιδιωτικά επισφαλή κεφάλαια. 
Η απόδοση που προσδοκούν οι ιδιώτες επενδυτές σε επισφαλή κεφάλαια στις ΗΠΑ 
είναι της τάξης του 35% ετησίως για επενδύσεις σε επισφαλή κεφάλαια και 
περίπου 20% έως 25% για χρηματοδότηση με δάνεια κεφαλαιακής συμμετοχής. Οι 
αποδόσεις που αναμένονται από προγράμματα ανάπτυξης προϊόντων είναι κατά 
κανόνα ποσά διπλάσια έως πενταπλάσια του ποσού που επενδύεται. Λόγω της 
σχετικά εκτεταμένης χρονικής κλίμακας πολλών επενδύσεων, που μπορεί να είναι 
μέχρι 10 έτη, και των πολλών επενδύσεων που δεν επιτυγχάνουν αξιόλογη 
απόδοση, είναι απαραίτητο για τις εταιρείες των ΗΠΑ που επιτυγχάνουν να 
εξασφαλίζουν τέτοιου είδους αποδόσεις, ώστε το πρόγραμμα να είναι κάπως 
κερδοφόρο. Η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των σχετικών οργανισμών που 
ιδρύθηκαν ως αποτέλεσμα κρατικών πρωτοβουλιών δεν κατόρθωσαν ούτε αυτό· 
Πιστεύεται ότι ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν στην πρόσφατη μείωση του 
αριθμού των ενεργών οργανισμών επισφαλών κεφαλαίων στις ΗΠΑ είναι η αύξηση, 
κατά 30%, του φόρου επί των κερδών κεφαλαίου από το 1988. Ενας άλλος 
παράγοντας ήταν η απόσυρση πολλών μεγάλων χρηματοπιστωτικών και βιομηχανικών 
οργανισμών λόγω των χαμηλών αποδόσεων των επενδύσεων. Ενώ κατά τα τελευταία 
20 έτη η μέση ετήσια απόδοση για τους επενδυτές ήταν 15%, ενώ το 
επικερδέστερο 25% των επενδυτών είχε επιτυχή απόδοση 21,3%, αυτό κρύβει το 
γεγονός ότι κατά τα 5 τελευταία έτη οι μέσες αποδόσεις ήταν μόνο 5,8%, με 
13,1% για το πιο επιτυχημένο 25% των επενδυτών. Λόγω της δυσκολίας εξεύρεσης 
χρηματοδότησης οι συνολικές αποπληρωμές μειώθηκαν το 1990 σε 1,9 δισ. 
δολάρια, από 3,4 δισ. το 1989. Αυτό σημαίνει ότι 1.500 επιχειρήσεις, 100 
λιγότερες απ' ό,τι το προηγούμενο έτος, δέχθηκαν χρηματοπιστωτική υποστήριξη. 
Επιπλέον, ο συνολικός αριθμός επιχειρήσεων που δέχθηκαν βοήθεια για έναρξη 
λειτουργίας μειώθηκε σε 259, ή 10% της συνολικής χρηματοπιστωτικής 
υποστήριξης, ενώ 74% διατέθηκε για επέκταση χρηματοδότησης ή εξαγορές του 
ελέγχου της διοίκησης επιχειρήσεων. 
Τα συνταξιοδοτικά ταμεία, δημόσια και ιδιωτικά, αντιστοιχούσαν στο 53% της 
συνολικής χρηματοδότησης επισφαλών κεφαλαίων του ιδιωτικού τομέα στις ΗΠΑ το 
1990, κληροδοτήματα και ιδρύματα διέθεσαν 13% και άτομα και οικογένειες 11%. 
Η τελευταία πηγή είναι αυτή που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη. 
Ομοσπονδιακά προγράμματα. 
Τα οποσπονδιακά προγράμματα περιλαμβάνουν τα εξής: 
(ί) Εταιρείες Ανάπτυξης Καινοτομίας (Corporations for Innovative 
Development - CID), που ξεκίνησαν το 1979 για να διαθέσουν 
χρηματοδότηση για ενάρξεις λειτουργίας επιχειρήσεων βασισμένων στην 
τεχνολογία που βρίσκονταν σε τόσο πρώιμο στάδιο ανάπτυξης ώστε δεν 
μπορούσαν να προσελκύσουν χρηματοδότηση από συμβατικές πηγές. Οι CID 
είναι ανεξάρτητοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί υποστηριζόμενοι από το 
κράτος, που χρηματοδοτούνται κατά ένα μέρος από τις ομόσπονδες 
πολιτείες. Η ομοσπονδιακή συμμετοχή περιορίζεται σε συνεισφορές 
ισόποσες με τη χρηματοδότηση εκ μέρους των πολιτειών. 
62 
(ii) Απ'ευθείας χρηματοδότηση για έρευνα και ανάπτυξη διατίθεται μέσω του 
Προγράμματος Ερευνας Καινοτομιών για Μικρές Επιχειρήσεις (Small 
Business Innovation Programme - SBIR), που δημιουργήθηκε το 1982. Αν 
και για τα περισσότερα ομοσπονδιακά προγράμματα υπήρξε περικοπή της 
χρηματοδότησης κατά τη δεκαετία του 1980, η χρηματοδότηση για το SBIR 
αυξήθηκε. Κάθε ομοσπονδιακός οργανισμός με προϋπολογισμό που 
υπερέβαινε τα 100 εκατ. δολάρια ήταν υποχρεωμένος να δημιουργήσει ένα 
τέτοιο πρόγραμμα, διαθέτοντας ένα ποσοστό της χρηματοδότησης του 
ειδικά για μικρές επιχειρήσεις. Ο στόχος ήταν η αύξηση των 
επιχορηγήσεων του SBIR στο 1,25% των εξωτερικών προϋπολογισμών των 
σχετικών οργανισμών. 
(iii) οι Κοινοτικοί Αναπτυξιακοί Οργανισμοί (Community Development 
Corporations) ιδρύθηκαν το 1968, με στόχο την κινητοποίηση των 
χρημάτων των ιδιωτών σε περιοχές που πάσχουν από ύφεση, με τη βοήθεια 
επιχορηγήσεων, για να ενθαρρυνθεί η δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Το 
πρόγραμμα αυτό απέτυχε, εφόσον μόνο δύο CDC σχηματίστηκαν στην 
πραγματικότητα, πράγμα που δείχνει τη δυσκολία προσέλκυσης τοπικής 
χρηματοδότησης σε περιοχές χωρίς επιχειρηματική παράδοση. 
(iv) Η πιο σημαντική ομοσπονδιακή χρηματοπιστωτική πρωτοβουλία είναι το 
Πρόγραμμα Επενδυτικών Εταιρειών για Μικρές Επιχειρήσεις (Small 
Business Investment Company Programme - SBIC), που ιδρύθηκε το 1958 
μετά από 20 χρόνια μελετών σχετικά με τα προβλήματα παροχής 
χρηματοδότησης σε μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποκάλυψαν ότι δεν 
υπήρχε θεσμοθετημένη δομή που θα μπορούσε να τους διαθέσει 
χρηματοδότηση των κεφαλαίων. Η βασική έννοια ήταν η παροχή ενός νέου 
οχήματος χρηματοδότησης για μικρές επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες στην εξεύρεση μετοχικών ή δανείων κεφαλαίων από συμβατικές 
πηγές. Αυτό επρόκειτο να επιτευχθεί με τη χορήγηση χαμηλότοκων 
δανείων τα οποία θα συμπλήρωναν τα ιδιωτικά κεφάλαια που θα 
συγκέντρωναν οι SBIC. 
Κατά τα πρώτα έτη το πρόγραμμα χαρακτηριζόταν από υπερβολική 
προθυμία, με την υποστήριξη επενδυτικών οργανισμών με ανεπαρκή 
κεφάλαια, πολλοί από τους οποίους στη συνέχεια χρεοκόπησαν. Ως 
αποτέλεσμα, τροποποιήθηκε η σχετική νομοθεσία, και οι SBIC πρέπει 
σήμερα να έχουν ελάχιστο κεφάλαιο 1 εκατ. δολαρίων για να εγκριθούν. 
Μετά από τα αρχικά προβλήματα το πρόγραμμα πέτυχε ορισμένους 
σημαντικούς στόχους: εισήγαγε στον ιδιωτικό τομέα την ιδέα της 
χρηματοδότησης μικρών επιχειρήσεων· επέδειξε το συνολικό επίπεδο 
ζήτησης και τις δυνατότητες επενδύσεων· εξασφάλισε μία δίοδο εισόδου 
στις επενδύσεις επισφαλών κεφαλαίων για πολλές τράπεζες και 
χρησιμοποιήθηκε ως χώρος εκπαίδευσης για μελλοντικούς επενδυτές σε 
επισφαλή κεφάλαια. Ως αρνητικό χαρακτηριστικό μπορούν να αναφερθούν 
οι φήμες ότι πάσχει από υπερβολικά πολύπλοκες διοικητικές 
δ ιαδικασ ί ε ς. 
Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 1980 οι συνολικές περικοπές 
στα ομοσπονδιακά προγράμματα είχαν δυσμενείς συνέπειες, μειώνοντας 
δραστικά των αριθμό των νέων SBIC λόγω της αβεβαιότητας όσον αφορά τη 
μελλοντική διαθεσιμότητα χαμηλότοκης κρατικής χρηματοδότησης. Αυτό 
οδήγησε επίσης σε μια μείωση του αριθμού τους αλλά εξακολουθούν να 
υπάρχουν περίπου 350, που διαθέτουν 13 δισ. δολάρια σε ιδιωτικά 
κεφάλαια. 
63 
(ν) θα πρέπει επίσης να αναφερθεί το Πρόγραμμα Εγγύησης Δανείων της 
Υπηρεσίας Μικρών Επιχειρήσεων, εφόσον όχι μόνο ήταν το πρώτο, αλλά 
ήταν και πιο γενναιόδωρο από ορισμένους από τους μιμητές του, 
καλύπτοντας το 90% του ποσού των εγκεκριμένων δανείων. 
Διατυπώθηκαν ορισμένες προτάσεις, και μάλιστα στη γερουσία των ΗΠΑ 
την 16η Ιουνίου 1992, σχετικά με την εισαγωγή ενός νέου προγράμματος 
με την ονομασία Πρόγραμμα Πρόσβασης σε Κεφάλαια για Μικρές 
Επιχειρήσεις. Αυτό θα λειτουργούσε με την μορφή χαρτοφυλακίου και όχι 
με επιμέρους δάνεια, όπου οι εγγυήσεις θα αφορούσαν το συνολικό 
χαρτοφυλάκιο το οποίο θα το τηρούσε ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Αυτό 
θα ήταν παρόμοιο με ένα πρόγραμμα που είχε δημιουργηθεί από την 
πολιτεία του Μίτσιγκαν, το οποίο οδήγησε στη σύναψη 950 δανείων από 
το 1986, συνολικής αξίας 48,5 εκατ. δολαρίων, και στο οποίο ο 
δανεισμός υπερέβαινε τις υποχρεώσεις της κυβέρνησης της πολιτείας 
κατά 20:1. Σύμφωνα με τη νέα πρόταση τα προγράμματα θα τα 
διαχειρίζονταν επίσης οι επί μέρους πολιτείες, ενώ οι πολιτείες και 
οι ομοσπονδιακές αρχές θα εγγυώνται 3,5 του χαρτοφυλακίου των δανείων 
η κάθε μία. 
Πολι τ ε ιακά προγράμματα 
Οι μεγαλύτεροι από τους οργανισμούς που υποστηρίζονται από τις πολιτείες 
τείνουν να μεροληπτούν προς την παροχή ενισχύσεων σε επιχειρήσεις του τομέα 
της υψηλής τεχνολογίας. Ως αντίθετο παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί η Maine 
Capital Corporation, που, αν και ιδρύθηκε το 1980, έχει μόνο 2 εκατ. δολάρια 
διαθέσιμα, που προέρχονται από ιδιώτες επενδυτές και από μια ισόποση 
ομοσπονδιακή επιχορήγηση. Ο οργανισμός αυτός παρέχει μετοχικό κεφάλαιο για 
όλες τις MME, με εξαίρεση τις ενάρξεις λειτουργίας επιχειρήσεων, με κύριο 
στόχο τη δημιουργία απασχόλησης. Αυτό αντανακλά αναμφίβολα τα προβλήματα που 
αντιμετωπίζει μια μεγάλη και αραιοκατοικημένη πολιτεία με ορισμένες φθίνουσες 
βιομηχανίες όπως η ναυπηγική και η ναυτιλία και μεγάλο ποσοστό εποχιακής 
απασχόλησης στην τουριστική βιομηχανία, πράγμα που δείχνει τη σημασία της 
αντιστοιχίας των στόχων της χρηματοδότησης με τις τοπικές συνθήκες. 
Πρόσφατες προτάσεις. 
Στην ετήσια ομιλία του προς το Κογκρέσο την 17η Φεβρουαρίου 1993 ο πρόεδρος 
Κλίντον διατύπωσε νέες προτάσεις όσον αφορά τη βελτίωση των 
χρηματοοικονομικών συνθηκών των MME: 
α) μόνιμα επενδυτικά φορολογικά κίνητρα για εξοπλισμό ύψους 7% το 1993 και 
1994 και 5% τα επόμενα έτη. 
β) φορολογικές επενδύσεις για τα κέρδη του κεφαλαίου για επενδυτές σε μικρές 
επιχειρήσεις, που επιτρέπει την εξαίρεση του 50% των κερδών που 
προέρχονται από επενδύσεις σε μετοχές επιχειρήσεων με κεφάλαιο λιγότερο 
από 25 εκατ. δολάρια, όταν διατηρούνται για 5 τουλάχιστον έτη. 
γ) αύξηση του επιπέδου της χρηματοδότησης που διατίθεται στο πλαίσιο του 
προγράμματος εγγυήσεων δανείων SBA. Ταυτόχρονα προτείνεται η μείωση του 
επιπέδου της εγγύησης σε 75% από 90%, για να ενθαρρυνθεί η διεξοδικότερη 
εξέταση των προτάσεων για δάνεια εκ μέρους των δανειστών. 
64 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ 
Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ MME ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ 
Η κυβέρνηση έχει ιδρύσει τρία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την παροχή 
χρηματοδότησης στις MME για την επιχειρηματική τους λειτουργία καθώς και για 
την προώθηση συγκεκριμένων στόχων πολιτικής. Η χρηματοδότηση αυτή συμπληρώνει 
τη χρηματοδότηση που διατίθεται από ιδιωτικές τράπεζες. 
(ϊ) Σύστημα ειδικών δανείων: η Εταιρεία Χρηματοδότησης Μικρών 
Επιχειρήσεων και η Λαϊκή Εταιρεία Χρηματοδότησης παρέχουν ειδικά 
χαμηλά επιτόκια (2,5% το 1989, αλλά μέχρι 6% για το μεγαλύτερο μέρος 
του 1991) για ειδικούς σκοπούς, όπως βελτίωση βιομηχανικών δομών, 
πρόληψη της ρύπανσης, εξοικονόμηση ενέργειας κτλ. 
(ii) Δάνεια για τη βελτίωση της διοίκησης μικρών επιχειρήσεων: η Λαϊκή 
Εταιρεία Χρηματοδότησης παρέχει χρηματοδότηση για τη βελτίωση των 
διοικητικών ικανοτήτων στις μικρές επιχειρήσεις. Αυτό άρχισε το 1983, 
με σκοπό να βοηθήσει το Πρόγραμμα Διάδοσης της Βελτίωσης της 
Διοίκησης που διενεργείται από τις Εταιρείες Εμπορίου και Βιομηχανίας 
και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο. Στο πλαίσιο του 
προγράμματος αυτού οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να δανείζονται 
χωρίς να χρειάζεται να παρέχουν εμπράγματες ασφάλειες ή να έχουν 
τριτεγγυητή. 
(iii) Σύστημα εγγύησης πιστώσεων και ασφάλισης πιστώσεων: η επίσημη 
ονομασία του συστήματος είναι Δημόσιο Σύστημα Συμπληρωματικών 
Πιστώσεων και βοηθά τις MME να δανείζονται χρήματα από ιδιωτικές 
τράπεζες, ενεργώντας ως επίσημος τριτεγγυητής και παρέχοντας 
ασφάλιση. Οι αιτήσεις για εγγύηση υποβάλλονται αρχικά σε μια από τις 
Ενώσεις Εγγύησης Πιστώσεων, που είναι εγκατεστημένες σε 52 πόλεις της 
Ιαπωνίας. Εφόσον καλύπτονται οι απαιτήσεις της Ενωσης, παρέχεται 
εγγύηση στη χρηματοδότηση, έτσι ώστε ο ενδιαφερόμενος μπορεί να 
δανειστεί από μια ιδιωτική τράπεζα. Η Ενωση με τη σειρά της ασφαλίζει 
το εγγυηθέν ποσό στην Ενωση Ασφάλισης Πιστώσεων Μικρών Επιχειρήσεων. 
Σε περίπτωση μη αποπληρωμής του δανείου εκ μέρους του δανειζομένου, η 
τοπική Ενωση πληρώνει στην τράπεζα το εναπομένον ποσόν. Στη συνέχεια 
εισπράττει 70 έως 80% της ζημιάς από την Εταιρεία Ασφάλισης Μικρών 
Επιχειρήσεων. Στην περίπτωση που η Ενωση, που έχει λάβει πλέον τη 
θέση του χρεώστη, εισπράξει οποιοδήποτε μέρος του δανείου από τον 
αρχικό χρεώστη θα πρέπει να καταβάλει το 70 έως 80% του εισπραχθέντος 
ποσού στην Εταιρεία Ασφάλισης Πιστώσεων Μικρών Επιχειρήσεων. 
(iv) Σύστημα Χρηματοοικονομικής Βοήθειας για την Ενίσχυση Μικρών 
Επιχειρήσεων: πολλές MME έχουν ανάγκη αναδιάρθρωσης λόγω αλλαγών στην 
αγορά, λόγω της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών, ή ακόμη, στην περίπτωση 
ενός λιανέμπορου, λόγω της έναρξης λειτουργίας μιας υπεραγοράς στην 
περιοχή. Το πρόγραμμα αυτό δημιουργήθηκε το 1980 για να παρέχει 
βοήθεια σε τέτοιες ακριβώς καταστάσεις. Είναι μια τριμερής επιχείρηση 
μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης, τοπικής αυτοδιοίκησης και ιδιωτικών 
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, στα οποία διοχετεύονται χρήματα από το 
κράτος μέσω των Ενώσεων Εγγύησης Πιστώσεων. Στη συνέχεια τα ιδιωτικά 
ιδρύματα προσθέτουν και δικά τους χρήματα, και το σύνολο διατίθεται 
ειδικά για την παροχή χρηματοδότησης για την αναδιάρθρωση μικρών 
επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό φαίνεται να επιτυγχάνεται υψηλό 
ποσοστό δανέιοδότησης. 
65 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ 
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ TOY EUROPEAN ENTERPISE CENTRE TOY 
CRANFIELD SCHOOL OF MANAGEMENT ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΤΕΡΩΝ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
Η έκθεση παρουσιάζει τις απόψεις 739 εταιρειών από τη Βρετανία (156), τη 
Γαλλία (168), τη Γερμανία (151), την Ιταλία (129) και την Ισπανία (135), από 
σύνολο 6.000 που ερωτήθηκαν. Αν και αυτό σημαίνει ότι το δείγμα μπορεί να μην 
είναι στατιστικά ισορροπημένο, ο αριθμός των εταιρειών που ερευνήθηκαν 
σημαίνει πιθανώς ότι οι ενδείξεις που παρουσιάζονται είναι σημαντικές, αν και 
όχι αποφασιστικής σημασίας. Τα αποτελέσματα θα μπορούν να παρουσιαστούν 
συνοπτικά ως εξής. 
ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
Στις περισσότερες εταιρείες, ο διευθυντής ή η οικογένεια του κατείχε ένα 
σημαντικό ποσοστό των μετοχών. Αυτό είναι πιο συνηθισμένο στην Ιταλία και 
λιγότερο συνηθισμένο στη Βρετανία. Μόνο στο 12% ένα μέρος των μετοχών με 
δικαίωμα ψήφου ανήκε σε εταιρείες επισφαλών κεφαλαίων, οι περισσότερες ήταν 
στη Βρετανία (43%) και στη Γαλλία (40%). Επίσης, το 21% ανέφερε ότι ένα μέρος 
του μετοχικού κεφαλαίου ανήκε σε άλλου είδους χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και 
αυτό ήταν πιο συνηθισμένο στη Βρετανία (39%) και στη Γαλλία (27%). 
ΔΟΜΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές από χώρα σε χώρα. Εχοντας ως κριτήριο μέτρησης 
το ποσοστό δανειοδότησης (συνολικό δάνειο δια των χρημάτων των μετόχων), αυτό 
ήταν χαμηλότερο στη Βρετανία και τη Γαλλία- οι βρετανικές επιχειρήσεις είχαν 
το μεγαλύτερο ποσοστό βραχυπροθέσμων δανείων και ιδιαίτερα πιστώσεων σε 
τρεχούμενους λογαριασμούς, ενώ μόνο το 25% χρησιμοποιούσε μακροπρόθεσμα 
δάνεια. Οι γερμανικές εταιρείες είχαν το υψηλότερο ποσοστό μακροπρόθεσμων 
δανείων και προτιμούσαν τα βραχυπρόθεσμα δάνεια από την πίστωση σε τρεχούμενο 
λογαριασμό, τον οποίο μόνο το 47% απ' αυτές χρησιμοποιεί. Η Βρετανία είχε το 
υψηλότερο ποσοστό εταιρειών χωρίς χρέη (31%) και η Ισπανία το χαμηλότερο 
(10%). 
Ενα σημαντικό χαρακτηριστικό ήταν ότι όσο μικρότερη είναι η εταιρεία, σε 
οποιαδήποτε χώρα, τόσο περισσότερο βασίζεται σε πιστώσεις σε τρεχούμενο 
λογαριασμό. 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΜΙΣΘΩΣΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΜΙΣΘΩΣΗ (HIRE PURCHASE) 
Η χρηματοδοτική μίσθωση και η χρονομίσθωση χρησιμοποιούνται πολύ σε όλες τις 
χώρες εκτός από την Ιταλία, όπου αντιπροσώπευαν το 6% του συνολικού χρέους. 
Στην Γαλλία, όπου χρησιμοποιούνται περισσότερο, αντιστοιχούν στο 19% των 
συνολικών χρεών. 
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Σ'όλες τις χώρες οι μικρότερες επιχειρήσεις θεωρούσαν ότι τα μακροπρόθεσμα 
δάνεια ήταν δυσκολότερο να συναφθούν, σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες 
εταιρείες. Αυτό συμβαδίζει με τη χρήση, εκ μέρους τους, της χρηματοδότησης με 
βάση πίστωση σε τρεχούμενο λογαριασμό. Οι περισσότερες εταιρείες θεωρούσαν 
66 
ότι η χρηματοδότηση του μετοχικού κεφαλαίου, από οποιαδήποτε πηγή, ήταν 
σπάνια και δύσκολο να εξασφαλιστεί. Γενικά, οι περισσότερες εταιρείες απ' 
όλες τις χώρες (67-78%) θεωρούσαν δύσκολη την εξασφάλιση χρηματοδότησης από 
ιδρύματα. 
Πιο συνηθισμένη είναι η χρήση εσωτερικών χρηματοοικονομικών πόρων, με δεύτερη 
επιλογή τα βραχυπρόθεσμα δάνεια. Η χρηματοδότηση του μετοχικού κεφαλαίου από 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ήταν κατά κανόνα η τελευταία επιλογή, μια προτίμηση 
που χαρακτηρίζει ιδιαίτερα τις μικρότερες επιχειρήσεις. 
ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΜΠΡΑΓΜΑΊΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ 
Υπήρχαν αλλαγές από χώρα σε χώρα όσον αφορά τις απόψεις που εκφράστηκαν 
σχετικά με το κόστος των διαφόρων μορφών χρηματοδότησης, δεν υπήρχαν όμως 
ενδείξεις ότι οι μικρότερες επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν υψηλότερα κόστη. 
Υπήρχαν πάντως σημαντικές διαφορές όσον αφορά τη συχνότητα παροχής 
εμπράγματων ασφαλειών έναντι δανείων από χώρα σε χώρα. Οι περισσότερες 
βρετανικές (74%), γερμανικές (82%) και ιταλικές (56%) εταιρείες πρόσφεραν 
εμπράγματες ασφάλειες έναντι των δανείων τους. Λιγότερες εταιρείες το έκαναν 
αυτό στη Γαλλία (41%) και την Ισπανία (47%). 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ 
Η γνώση της επιχειρηματικής πρακτικής από όλους τους παρόχους χρηματοδότησης 
θεωρείται ως "μέτρια έως κακή" στις περισσότερες χώρες. Η χρησιμότητα των 
παρεχομένων συμβουλών χαρακτηρίζεται επίσης ως "μέτρια". Οι γνώμες σχετικά με 
τους οργανισμούς παροχής μετοχικού κεφαλαίου διέφεραν ελάχιστα από τις γνώμες 
σχετικά με τους παρόχους χρηματοδότησης με πίστωση σε τρεχούμενο λογαριασμό 
και με δάνεια. 
67 
ISSN 0254-1483 
COM(93)528 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 08 
ApiU. καταλόγου : CB-CO-93-561-GR-C 
ISBN 92-77-60178-7 
Υπηρεσία Επισήαων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
ÙK