P9_TA(2022)0139

Επίτευξη της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών μέσω της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 3ης Μαΐου 2022 σχετικά με την επίτευξη της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών μέσω της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης (2021/2080(INI))

(2022/C 465/05)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 2 και το άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 21 παράγραφος 1, το άρθρο 23 και το άρθρο 33 παράγραφος 2 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2020, με τίτλο «Μια Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025» (COM(2020)0152),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 10ης Μαρτίου 2020, με τίτλο «Στρατηγική για τις ΜΜΕ με στόχο μια βιώσιμη και ψηφιακή Ευρώπη» (COM(2020)0103),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 1ης Ιουλίου 2020, με τίτλο «Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο δεξιοτήτων για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα» (COM(2020)0274),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 3ης Μαρτίου 2021, με τίτλο «Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030» (COM(2021)0101),

— έχοντας υπόψη τη μελέτη της Γενικής Διεύθυνσης Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογιών της Επιτροπής, του 2020, με τίτλο «Women in the Digital Age» (Οι γυναίκες στην ψηφιακή εποχή),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Ιανουαρίου 2016 σχετικά με τους εξωτερικούς παράγοντες που αποτελούν εμπόδιο στη γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη (1),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 28ης Απριλίου 2016 σχετικά με την ισότητα των φύλων και την ενδυνάμωση των γυναικών στην ψηφιακή εποχή (2),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 3ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα στην ΕΕ (3),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Απριλίου 2018 σχετικά με την ενδυνάμωση της θέσης των γυναικών και των κοριτσιών μέσω του ψηφιακού τομέα (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 21ης Ιανουαρίου 2021 σχετικά με τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων: συμμετοχή των γυναικών στην ψηφιακή οικονομία (5),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 21ης Ιανουαρίου 2021 σχετικά με τη διάσταση του φύλου κατά την περίοδο της κρίσης της COVID-19 και έπειτα από αυτή (6),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 21ης Ιανουαρίου 2021 σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την ισότητα των φύλων (7),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Ιουνίου 2021 σχετικά με την προώθηση της ισότητας των φύλων όσον αφορά την εκπαίδευση και τη σταδιοδρομία στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) (8),

— έχοντας υπόψη τη μελέτη με τίτλο «The Professional Status of Rural Women in the EU» (Το επαγγελματικό καθεστώς των γυναικών σε αγροτικές περιοχές στην ΕΕ), η οποία δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2019 από το Θεματικό Τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Πολιτικών της ΕΕ,

— έχοντας υπόψη τη μελέτη με τίτλο «Enhancing Women’s Economic Empowerment through Entrepreneurship and Business Leadership in OECD Countries» (Η βελτίωση της οικονομικής ενδυνάμωσης των γυναικών μέσω της επιχειρηματικότητας και της ηγεσίας επιχειρήσεων στα κράτη του ΟΟΣΑ), η οποία δημοσιεύτηκε από τη Διεύθυνση Απασχόλησης, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το 2014,

— έχοντας υπόψη τη μελέτη με τίτλο «International Survey of Adult Financial Literacy» (Διεθνής έρευνα σχετικά με τη χρηματοοικονομική παιδεία των ενηλίκων), η οποία δημοσιεύτηκε από τον ΟΟΣΑ το 2020,

— έχοντας υπόψη το κεφάλαιο 2 της μελέτης με τίτλο «The Missing Entrepreneurs 2019: Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Η έλλειψη επιχειρηματιών το 2019 — Πολιτικές για επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), η οποία δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2019 από τον ΟΟΣΑ,

— έχοντας υπόψη τον Δείκτη Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 6 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία,

— έχοντας υπόψη τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΣΒΑ),

— έχοντας υπόψη τον πίνακα αποτελεσμάτων για τις γυναίκες στην ψηφιακή εποχή,

— έχοντας υπόψη τη μελέτη που δημοσίευσε τον Μάιο του 2020 το Θεματικό Τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων της Γενικής Διεύθυνσης Εσωτερικών Πολιτικών της Ένωσης, με τίτλο «Women’s entrepreneurship and self-employment, including aspects of gendered Corporate Social Responsibility» (Η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων πτυχών της έμφυλης κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων),

— έχοντας υπόψη τη μελέτη που δημοσίευσαν τον Ιούνιο του 2020 οι Συμβουλευτικές Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας, με τίτλο «Funding women entrepreneurs — How to empower growth» (Χρηματοδότηση των γυναικών επιχειρηματιών — Πώς θα ενισχυθεί η ανάπτυξη),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 54 του Κανονισμού,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (A9-0096/2022),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ισότητα των φύλων συνιστά θεμελιώδη αξία και καίριο στόχο της ΕΕ, καθώς και βασική προϋπόθεση για την πλήρη άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών, καθώς και ότι είναι ουσιαστικής σημασίας για τη χειραφέτησή τους, την πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων τους και για την επίτευξη μιας βιώσιμης κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διακρίσεις λόγω φύλου που βασίζονται σε στερεότυπα και ανισότητες, σε συνδυασμό με τις διατομεακές διακρίσεις λόγω, μεταξύ άλλων, φύλου, φυλής, εθνοτικής ή κοινωνικής καταγωγής ή αναπηρίας, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου ή έκφρασης φύλου, έχουν αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες και εντείνουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, μεταξύ άλλων κατά την επιδίωξη της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η γυναικεία επιχειρηματικότητα ενισχύει τη χειραφέτηση και τη ενδυνάμωση των γυναικών· λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την περίοδο 2014-2018, το διάμεσο ετήσιο εισόδημα για επιχειρηματίες πλήρους απασχόλησης ήταν ίσο για άνδρες και γυναίκες (9)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική ανεξαρτησία και ενδυνάμωση των γυναικών έχει καθοριστική σημασία για την πραγμάτωση των δικαιωμάτων των γυναικών και της ισότητας των φύλων και περιλαμβάνει την ικανότητα για ισότιμη συμμετοχή στις αγορές εργασίας, πρόσβαση σε παραγωγικούς πόρους και έλεγχο αυτών, έλεγχο του χρόνου, της ζωής και του σώματός τους, αυτοπραγμάτωση και ουσιαστική συμμετοχή στη διαδικασία λήψης οικονομικών αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση της οικονομικής ανεξαρτησίας απαιτεί την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης των γυναικών και πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της ίσης συμμετοχής των γυναικών στις αγορές εργασίας, της ίσης αμοιβής για ίση εργασία ή για εργασία ίσης αξίας, της πρόσβασης σε αξιοπρεπή εργασία και του επιμερισμού και της αναγνώρισης των οικιακών ευθυνών και των ευθυνών φροντίδας·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αποτελούν την πολυτιμότερη και μεγαλύτερη αναξιοποίητη πηγή επιχειρηματικού και ηγετικού δυναμικού στην Ευρώπη· λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά την περίοδο 2014-2018, οι γυναίκες στον ΟΟΣΑ ήταν δύο φορές πιθανότερο να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση σε σύγκριση με τις γυναίκες στην ΕΕ (10)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες επιχειρηματίες και οι αυτοαπασχολούμενες είναι πηγή βιώσιμης οικονομικής μεγέθυνσης, θέσεων εργασίας και δυναμικού καινοτομίας που δεν αξιοποιείται επαρκώς, και ότι η αυτής της πηγής μεγέθυνσης αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προαγωγή της οικονομικής ενδυνάμωσης και της ανεξαρτησίας των γυναικών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών τονώνει την παραγωγικότητα και ενισχύει την οικονομική διαφοροποίηση και την εισοδηματική ισότητα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αυτοαπασχόληση πρέπει να αναγνωρίζεται ως μορφή εργασίας η οποία συμβάλλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη μείωση της ανεργίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με μελέτες, οι γυναίκες έχουν συχνά διαφορετικό ύφος στη διοίκηση και την ηγεσία σε σύγκριση με τους άνδρες και ότι η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων σε ομάδες είναι ωφέλιμη για την κοινωνία και την οικονομία (11)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η στήριξη των γυναικών επιχειρηματιών και των αυτοαπασχολούμενων γυναικών θα ενίσχυε επίσης την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να προωθηθεί από την ΕΕ και τα κράτη μέλη κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα που δημιουργεί θέσεις εργασίας και εισοδήματα και, κατ’ επέκταση, προστιθέμενη αξία για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες σε αγροτικές και μειονεκτούσες περιοχές έχουν περισσότερες πιθανότητες να εισέλθουν στην επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση σε σύγκριση με τις γυναίκες σε αστικές και οικονομικά ευημερούσες περιοχές (12)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευκαιρίες απασχόλησης για γυναίκες σε αγροτικές περιοχές στην ΕΕ είναι χειρότερες από τις ευκαιρίες για άνδρες σε αγροτικές περιοχές και για γυναίκες σε αστικές περιοχές· λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων γυναικών σε αγροτικές περιοχές είναι ελαφρώς υψηλότερο σε σύγκριση με το ποσοστό στο σύνολο των περιοχών· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες διαχειρίζονται, ως αυτοαπασχολούμενες, το 30 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ (13)·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω του σχετικά μικρού αριθμού τους, θα πρέπει να θεωρείται ότι οι γυναίκες επιχειρηματίες αποτελούν αναξιοποίητη πηγή καινοτομίας και ανάπτυξης, ειδικότερα στο πλαίσιο του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού της Ευρώπης και της οικονομικής ανάκαμψης μετά την κρίση της COVID-19· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κρίση της COVID-19 έχει επηρεάσει δυσανάλογα τις γυναίκες, ιδίως εκείνες που εργάζονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας, σε γυναικοκρατούμενους τομείς και στην άτυπη οικονομία, με σημαντικές οικονομικές και εργασιακές επιπτώσεις για αυτές λόγω της αύξησης των ευθυνών φροντίδας και των οικιακών ευθυνών, της περιορισμένης πρόσβασης στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα, καθώς και της έμφυλης βίας και παρενόχλησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ευρωπαϊκή οικονομία θα μπορούσε να επωφεληθεί από αύξηση του ΑΕγχΠ ύψους 16 δισεκατομμυρίων EUR, εάν ενθαρρυνθούν περισσότερες γυναίκες να εισέλθουν στην αγορά ψηφιακής απασχόλησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η βελτίωση της ισότητας των φύλων και η ενδυνάμωση της γυναικείας επιχειρηματικότητας είναι θεμελιώδους σημασίας προκειμένου να επιταχυνθεί και να ενισχυθεί η ανάκαμψη στην Ευρώπη·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας όσον αφορά την ανάπτυξη τεχνολογιών, για παράδειγμα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και των τεχνολογιών αλυσίδας συστοιχιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Απρίλιο του 2021, οι νεοφυείς επιχειρήσεις με την υψηλότερη αξία σε παγκόσμιο επίπεδο ήταν κυρίως κινεζικές και αμερικανικές· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αναγνωρίζει και να υποστηρίζει τις ικανότητες καινοτομίας των Ευρωπαίων γυναικών όσον αφορά την ανάπτυξη τεχνολογιών·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 34,4 % των αυτοαπασχολούμενων στην ΕΕ και το 30 % των επιχειρηματιών που ιδρύουν νεοφυείς επιχειρήσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των φύλων στην επιχειρηματική δραστηριότητα εντοπίζεται στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική (14)· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 34 % των διευθυντικών θέσεων στην ΕΕ κατέχεται από γυναίκες (15)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η προηγούμενη εμπειρία σε διευθυντικές θέσεις παρέχει στα άτομα τις απαραίτητες δεξιότητες και την αυτοπεποίθηση για να γίνουν ιδιοκτήτες επιχειρήσεων (16)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη κοινωνικής προστασίας, όπως αμειβόμενης άδειας ασθενείας, άδειας μητρότητας, άδειας πατρότητας και γονικής άδειας, μπορεί να δημιουργεί προβλήματα για τις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες σε διάφορα κράτη μέλη· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αυτοαπασχολούμενες γυναίκες είναι πιθανότερο να περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ίδρυση και η διαχείριση μιας επιχείρησης είναι περίπλοκη στην ΕΕ λόγω των διαφορετικών γραφειοκρατικών και διοικητικών απαιτήσεων και διαδικασιών, γεγονός που εμποδίζει τις προσπάθειες να ενθαρρυνθούν περισσότερες γυναίκες να γίνουν επιχειρηματίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν διαφορετικά εμπόδια, ιδίως οικονομικής, νομοθετικής και κοινωνικής φύσης, στην επιδίωξη της επιχειρηματικότητας από ό,τι οι άνδρες· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εμπόδια αυτά βασίζονται σε στερεότυπα που αφορούν το φύλο και συμβάλλουν στον διαχωρισμό με βάση το φύλο στην εκπαίδευση, στην έλλειψη ειδικής κατάρτισης, στο χαμηλότερο επίπεδο επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, στην πιο περιορισμένη πρόσβαση σε πληροφορίες και σε οικονομική και κρατική στήριξη, και στη μικρότερη διαθεσιμότητα εργαλείων για κοινωνικά και επιχειρηματικά δίκτυα, στις προκαταλήψεις λόγω φύλου και στις δυσκολίες στον συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, λόγω της έλλειψης υποδομών φροντίδας, ιδίως παιδικής μέριμνας, και λόγω του στερεοτύπου ότι οι γυναίκες οφείλουν να αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των ευθυνών φροντίδας και των οικιακών εργασιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες είναι πιθανότερο να αναφέρουν ότι το ευέλικτο ωράριο αποτελεί το κίνητρό τους για να εισέλθουν στην επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση σε σύγκριση με τους άνδρες (17)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση των γυναικών μπορεί επίσης να αποτελέσει πολύτιμο μέσο για τον συνδυασμό επαγγελματικής και προσωπικής ζωής· λαμβάνοντας υπόψη ότι από το 2014 έως το 2018, μόνο το 34,5 % των γυναικών στην ΕΕ και το 37,7 % των γυναικών στον ΟΟΣΑ ένιωθαν ότι διέθεταν τις απαραίτητες δεξιότητες και γνώσεις για να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες έχουν σχεδόν 10 % περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν τον φόβο αποτυχίας σε σύγκριση με τους άνδρες (18)· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει χάσμα χρηματοοικονομικών γνώσεων μεταξύ ανδρών και γυναικών· λαμβάνοντας υπόψη ότι το εν λόγω χάσμα λειτουργεί ως φραγμός για την πρόσβαση των γυναικών σε χρηματοδότηση και τις εμποδίζει γενικότερα να συμμετάσχουν με αυτοπεποίθηση σε οικονομικές και χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες (19)·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιβλαβείς δομές και τα στερεότυπα διαιωνίζουν την ανισότητα· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι παραδοσιακοί ρόλοι των φύλων και τα έμφυλα στερεότυπα εξακολουθούν να επηρεάζουν την κατανομή των εργασιών στο σπίτι, στην εκπαίδευση, στον χώρο εργασίας και στην κοινωνία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η μη αμειβόμενη εργασία παροχής φροντίδας και η οικιακή εργασία εκτελούνται κυρίως από γυναίκες, γεγονός που έχει επιπτώσεις στην απασχόληση και την επαγγελματική εξέλιξη και συμβάλλει στο μισθολογικό και συνταξιοδοτικό χάσμα μεταξύ των φύλων· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μέτρα για την εξισορρόπηση επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, όπως η οδηγία σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, πρέπει να μεταφερθούν επειγόντως και με ορθό τρόπο στη νομοθεσία των κρατών μελών και να συμπληρωθούν με περαιτέρω μέτρα, ώστε να συμμετέχουν περισσότεροι άνδρες στη μη αμειβόμενη εργασία·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση σε δίκτυα, η καθοδήγηση και η προώθηση των γυναικών επιχειρηματιών ως προτύπων αποτελούν σημαντικά στοιχεία για την ενθάρρυνση των γυναικών να εξετάζουν ως σταδιοδρομία την επιχειρηματικότητα και για την αύξηση της οικονομικής ενδυνάμωσης των γυναικών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ποικιλομορφία των προτύπων μπορεί να προσελκύσει γυναίκες από διαφορετικά περιβάλλοντα·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες περιλαμβάνουν δράσεις όπως η καθοδήγηση, η δικτύωση και η υποστήριξη για την ενίσχυση της πρόσβασης των γυναικών σε χρηματοδότηση και τεχνολογία με στόχο την υποστήριξη της επιχειρηματικότητας των γυναικών στο πλαίσιο των στρατηγικών τους για εταιρική κοινωνική ευθύνη·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, οι γυναίκες επιχειρηματίες δυσκολεύονται περισσότερο από ό,τι οι άνδρες να βρουν χρηματοδότηση και κεφάλαιο· λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθεί να είναι πολύ μικρό το ποσοστό των επενδύσεων που κατευθύνεται σε εταιρείες που διοικούνται από γυναίκες· λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τα συνολικά κεφάλαια που επενδύθηκαν σε ευρωπαϊκές εταιρείες τεχνολογίας το 2018, το 93 % κατευθύνθηκε σε ιδρυτικές ομάδες που απαρτίζονται αποκλειστικά από άνδρες (20)· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 32 % της χρηματοδότησης επιχειρηματικού κεφαλαίου διατέθηκε σε εταιρείες με τουλάχιστον μία γυναίκα διευθυντικό στέλεχος (21)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καινοτομίες των γυναικών προσδιορίζονται και αναγνωρίζονται λιγότερο συχνά ως τέτοιες και ως υποσχόμενες ιδέες· λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά το γεγονός ότι λαμβάνουν χαμηλότερη οικονομική στήριξη, οι επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ) έχουν κατά 96 % καλύτερες επιδόσεις στην παραγωγικότητα του κεφαλαίου από τις εταιρείες που έχουν ιδρυθεί από άνδρες (22)·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με στοιχεία, οι γυναίκες επιχειρηματίες παράγουν περισσότερα έσοδα, μολονότι λαμβάνουν χαμηλότερη οικονομική στήριξη·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μόλις το 10 % των επιχειρηματικών αγγέλων στην Ευρώπη είναι γυναίκες (23), και οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται ιδιαίτερα μεταξύ των επενδυτών ιδιωτικών κεφαλαίων στον τομέα της ψηφιοποίησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόλις το 10 % όλων των θέσεων ανώτερων στελεχών σε εταιρείες ιδιωτικών επενδύσεων και επιχειρηματικού κεφαλαίου παγκοσμίως (24) καταλαμβάνεται από γυναίκες· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με διάφορες μελέτες, οι διαχειριστές επενδύσεων τείνουν να παρέχουν κεφάλαια και να προσλαμβάνουν άτομα παρόμοια με τους ίδιους, με αποτέλεσμα οι γυναίκες, και ειδικότερα οι γυναίκες από διαφορετικά περιβάλλοντα και όσες αντιμετωπίζουν διατομεακές διακρίσεις, μεταξύ άλλων λόγω φυλετικού, εθνοτικού ή κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου, να βρίσκονται σε σαφώς μειονεκτική θέση· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου με γυναίκες εταίρους έχουν δύο έως τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να επενδύσουν σε επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες (25)· λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει διαπιστωθεί ότι η απουσία γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων σε εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου συγκαταλέγεται στις πρωταρχικές αιτίες του συνεχιζόμενου ελλείμματος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες στην ΕΕ (26)· λαμβάνοντας υπόψη ότι μία άλλη σημαντική αιτία του συνεχιζόμενου ελλείμματος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες στην ΕΕ είναι ότι οι γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες από ό,τι οι άνδρες να αναζητήσουν εξωτερική χρηματοδότηση, όπως τραπεζικά δάνεια, επιχειρηματικά κεφάλαια ή χρηματοδότηση από κρατικά προγράμματα, και, αντί αυτού, καταφεύγουν σε αυτοχρηματοδότηση μέσω προσωπικών αποταμιεύσεων ή χρηματοδότηση από μέλη της οικογένειας (27)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή μέτρων για την επίτευξη της δίκαιης εκπροσώπησης των γυναικών και την ανάπτυξη ενός ισορροπημένου από άποψη φύλου χρηματοπιστωτικού οικοσυστήματος, με τη δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος σε επίπεδο ΕΕ και την παροχή επαρκών δημοσιονομικών πόρων, είναι θεμελιώδους σημασίας προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες χρηματοδότησης και το δίκτυο γυναικών επενδυτών που είναι απαραίτητα για την ευημερία των επιχειρήσεων που διοικούνται από γυναίκες·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι έξι κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει 11 ιδιωτικά ταμεία για να καλύψουν το κενό στη χρηματοδότηση των γυναικών επιχειρηματιών, και ότι τα εν λόγω ταμεία βασίζονται στον παράγοντα του φύλου προκειμένου να στηρίξουν την ποικιλομορφία στο πλαίσιο των επενδυτικών τους κριτηρίων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα από τα ταμεία αυτά έχουν λάβει εθνική ή ενωσιακή στήριξη, γεγονός που καταδεικνύει τον σημαντικό ρόλο των δημόσιων πολιτικών στην προώθηση της επιχειρηματικότητας (28)·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν δυσκολίες για την αποτελεσματική μέτρηση της επιχειρηματικότητας στην ΕΕ·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι λιγότερο από το 8 % των διευθυνόντων συμβούλων σε κορυφαίες εταιρείες είναι γυναίκες·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, το 2018, το 59 % των επιστημόνων και μηχανικών στην ΕΕ ήταν άνδρες, και μόλις το 41 % ήταν γυναίκες, ήτοι διαφορά 18 ποσοστιαίων μονάδων (29)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικοί κανόνες, τα στερεότυπα, η πολιτιστική αποθάρρυνση και οι προσδοκίες με βάση το φύλο όσον αφορά την επιλογή επαγγελματικής σταδιοδρομίας, που συχνά ενισχύονται μέσω του εκπαιδευτικού περιεχομένου και των προγραμμάτων σπουδών, αποτελούν δύο βασικούς παράγοντες διαχωρισμού με βάση το φύλο στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση και την αγορά εργασίας·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι κρίσιμης σημασίας να υπάρχει ίσος αριθμός γυναικών και ανδρών επιχειρηματιών στην Ευρώπη, ώστε να διασφαλίζεται η πολυμορφία του περιεχομένου και των προϊόντων· λαμβάνοντας υπόψη ότι από το 2014 έως το 2018, οι νεοφυείς επιχειρήσεις που διοικούνται από γυναίκες ήταν εξίσου πιθανό να προσφέρουν νέα προϊόντα και υπηρεσίες σε σύγκριση με αυτές που διοικούνται από άνδρες στην ΕΕ (30), γεγονός που καταδεικνύει ότι οι επιδόσεις των γυναικών στην καινοτομία πρέπει να θεωρούνται εξίσου καλές με αυτές των ανδρών· λαμβάνοντας υπόψη ότι, εάν ενθαρρυνθούν περισσότερες γυναίκες να γίνουν επιχειρηματίες, μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα και η πολυμορφία των καινοτομιών, των προϊόντων και των υπηρεσιών·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πρεσβευτών Γυναικείας Επιχειρηματικότητας έχει μέχρι σήμερα διοργανώσει περισσότερες από 650 συνεδριάσεις σε εθνικό επίπεδο, στις οποίες συμμετείχαν πάνω από 61 000 γυναίκες που θα επιθυμούσαν να γίνουν επιχειρηματίες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πρεσβευτές του έχουν στηρίξει τη δημιουργία περισσότερων από 250 νέων επιχειρήσεων που διοικούνται από γυναίκες και πολλών ακόμη συλλόγων δικτύωσης και επιχειρηματικής στήριξης για γυναίκες (31)·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2020, περισσότεροι άνθρωποι γνώριζαν κάποιον που έκλεισε μια επιχείρηση από ό,τι κάποιον που ίδρυσε μια επιχείρηση (32), γεγονός που υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να καλλιεργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για κάθε είδος επιχειρηματικότητας, να διατηρηθεί η σύνδεση με άλλες οικονομίες, να διατηρηθεί η επαγρύπνηση για νέες ευκαιρίες και να διασφαλιστούν θέσεις εργασίας για το μέλλον·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην ΕΕ ανέρχεται στο 14,1 % και δεν έχει μεταβληθεί παρά ελάχιστα κατά την τελευταία δεκαετία· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 24 % του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων σχετίζεται με την υπερεκπροσώπηση των γυναικών σε σχετικά χαμηλά αμειβόμενους τομείς, όπως η παροχή φροντίδας, η υγεία και η εκπαίδευση·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιχειρηματικότητα απαιτεί γνώσεις και δεξιότητες· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αύξηση του μορφωτικού επιπέδου των γυναικών και των κοριτσιών συμβάλλει στην οικονομική ενδυνάμωσή τους και σε μια πιο συμπεριληπτική ανάπτυξη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η διά βίου εκπαίδευση, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση των γυναικών και των κοριτσιών, με στόχο ιδίως να συμβαδίζουν οι δεξιότητές τους με τον ραγδαίο τεχνολογικό και ψηφιακό μετασχηματισμό, αυξάνουν τις επαγγελματικές τους ευκαιρίες και είναι σημαντικές για την υγεία, την ευημερία και την ποιότητα ζωής τους·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιχειρηματικότητα θα πρέπει να είναι προσβάσιμη για όλες τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών με αναπηρία, των ηλικιωμένων γυναικών και των γυναικών που ανήκουν σε φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες με αναπηρία ενδέχεται να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες στην έναρξη ίδιας επιχειρηματικής δραστηριότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η επιχειρηματικότητα των ηλικιωμένων γυναικών δεν προωθείται, μολονότι η ομάδα αυτή θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμο και αναξιοποίητο δυναμικό οικονομικής ανάπτυξης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση της επιχειρηματικότητας μεταξύ των μεταναστριών μπορεί να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για την ένταξή τους και να ενισχύσει την οικονομική ανεξαρτησία και ενδυνάμωσή τους·

Προγράμματα επιχειρηματικότητας, εκπαίδευση και ανάπτυξη ικανοτήτων

1. υπογραμμίζει ότι η γυναικεία επιχειρηματικότητα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών και στην ενδυνάμωσή τους, η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη κοινωνιών με ισότητα των φύλων και θα πρέπει να ενθαρρύνεται και να προάγεται στην ΕΕ· σημειώνει ότι η οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών ενισχύει την ισότιμη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας, τους παρέχει έλεγχο των παραγωγικών πόρων και βελτιωμένη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης οικονομικών αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα, καθώς και οικονομική ενδυνάμωση και αυτοδιάθεση, στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πραγμάτωση των δικαιωμάτων των γυναικών και της ισότητας των φύλων· τονίζει ότι κάθε γυναίκα που επιθυμεί να επιδιώξει επιχειρηματική δραστηριότητα θα πρέπει να ενθαρρύνεται να ακολουθήσει αυτή την πορεία, δεδομένου ότι η διαχείριση μιας επιχείρησης δημιουργεί θέσεις εργασίας και εισόδημα και, συνεπώς, προστιθέμενη αξία για την επιχείρηση και ολόκληρη την κοινωνία· καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της για αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών στην Ευρώπη, καθώς και για ευκολότερη πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων παρέχοντας περισσότερα κίνητρα για την προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας· επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής για την οδηγία σχετικά με τη διαφάνεια των αμοιβών·

2. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν ιδρύουν ούτε διευθύνουν επιχειρήσεις στον ίδιο βαθμό με τους άνδρες· προτρέπει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μεταρρυθμίσεις φιλικές προς τις επιχειρήσεις, για την προώθηση της ισότητας και την αύξηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας· ζητεί να εξεταστούν προσεκτικά σε επίπεδο ΕΕ οι ανάγκες και η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, καθώς και ο οριζόντιος και κάθετος διαχωρισμός της αγοράς εργασίας·

3. επικροτεί πρωτοβουλίες της Επιτροπής όπως η πρωτοβουλία Women TechEU και το πρόγραμμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας για την ανάληψη ηγετικών θέσεων από γυναίκες, και τη δημιουργία διάφορων ευρωπαϊκών δικτύων για γυναίκες επιχειρηματίες· καλεί επιτακτικά την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν πιο ενεργά τέτοιες πρωτοβουλίες, εστιάζοντας στις δυνατότητες βιώσιμης μεγέθυνσης της ΕΕ και στηρίζοντας τα επιτεύγματα των γυναικών επιχειρηματιών σε όλη τους την πολυμορφία· ενθαρρύνει την Επιτροπή να ενισχύσει δίκτυα με εστίαση στη γυναικεία επιχειρηματικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να τονωθούν η καινοτομία και η συνεργασία μεταξύ εθνικών, ενωσιακών και διεθνών δικτύων· σημειώνει ότι η περαιτέρω διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ γυναικών επιχειρηματιών μπορεί να ενισχύσει την εσωτερική αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

4. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στις πρωτοβουλίες τους, καθώς οι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να διαδραματίσουν πολύτιμο ρόλο ως σύμβουλοι και να μεταδώσουν σχετικές και εξειδικευμένες δεξιότητες στις γυναίκες επιχειρηματίες· καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να διευκολύνει την πανευρωπαϊκή δικτύωση των γυναικών επιχειρηματιών και να υποστηρίξει τη συνεργασία τους· καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει προγράμματα που προωθούν τη δημιουργικότητα στην καινοτομία, να εξασφαλίσει την επιχειρηματικότητα στην αγορά εργασίας και να διασφαλίσει ότι οι γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν προστιθέμενη αξία για την κοινωνία·

5. τονίζει ότι οι σχέσεις καθοδήγησης μεταξύ έμπειρων και νέων επιχειρηματιών μπορούν να είναι επωφελείς και για τις δύο πλευρές και να συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την επιχειρηματικότητα, την καταπολέμηση των αμφιβολιών σχετικά με την είσοδο στον επιχειρηματικό τομέα και την προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών και συμβουλών μεταξύ γυναικών επιχειρηματιών·

6. τονίζει την ανάγκη και τη σημασία να αναγνωρίζονται και να προωθούνται οι γυναίκες επιχειρηματίες και οι εφευρέτριες ως πρότυπα και μέντορες, και να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω πρότυπα εκπροσωπούν όλη την ποικιλομορφία των γυναικών· σημειώνει, εν προκειμένω, το βραβείο καινοτόμων γυναικών της ΕΕ του 2021 και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πρεσβευτών Γυναικείας Επιχειρηματικότητας, το οποίο ενθαρρύνει τις γυναίκες να εξετάζουν ως σταδιοδρομία την επιχειρηματικότητα· καλεί την Επιτροπή να αναδείξει διακεκριμένες γυναίκες επιχειρηματίες και επενδύτριες ως πρότυπα, μέσω της διοργάνωσης πανευρωπαϊκής εκστρατείας ευαισθητοποίησης σχετικά με τις δυνατότητες της επιχειρηματικότητας, που θα απευθύνεται κυρίως στις γυναίκες, και να διενεργήσει περιπτωσιολογικές μελέτες γυναικών επιχειρηματιών·

7. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μια στρατηγική, από κοινού με τα κράτη μέλη, με στόχο να διασφαλιστεί η ουσιαστική εκπροσώπηση όλων των γυναικών από διαφορετικά περιβάλλοντα σε θέσεις λήψης αποφάσεων, και η οποία θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις και πολιτικές για την προώθηση της οικονομικής ενδυνάμωσής τους· ζητεί να διασφαλιστεί ότι όλα τα μέτρα για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα θα περιλαμβάνουν μια διατομεακή διάσταση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι όλες οι γυναίκες θα λαμβάνουν τη βοήθεια και στήριξη που χρειάζονται, και ότι καμία γυναίκα δεν θα μένει στο περιθώριο·

8. επικροτεί τα δημόσια και ιδιωτικά προγράμματα γυναικείας επιχειρηματικότητας στα κράτη μέλη, τα οποία περιλαμβάνουν πτυχές υπηρεσιών δικτύωσης, πλαισίωσης, κατάρτισης, καθοδήγησης και συμβουλευτικής, καθώς και επαγγελματικές συμβουλές σχετικά με νομικά και φορολογικά ζητήματα, για τη στήριξη των γυναικών επιχειρηματιών και την παροχή συμβουλών σε αυτές, καθώς και για την προώθηση της οικονομικής τους ανεξαρτησίας· σημειώνει ότι, σύμφωνα με εκθέσεις και μαρτυρίες που έχουν δημοσιοποιηθεί σε επτά κράτη μέλη, τα προγράμματα αυτά έχουν θετικό αντίκτυπο· καλεί επιτακτικά την Επιτροπή και το EIGE να συλλέξουν δεδομένα ανά φύλο από όλα τα κράτη μέλη και να αναλύσουν τον αντίκτυπο των προγραμμάτων γυναικείας επιχειρηματικότητας· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές για την ενίσχυση και την αύξηση του ποσοστού των γυναικών επιχειρηματιών και αυτοαπασχολουμένων γυναικών εντός της ΕΕ· καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν μια καλά σχεδιασμένη στρατηγική κατάρτισης με στόχο την παροχή κατάρτισης διαφόρων επιπέδων, από την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση έως την ειδικευμένη και προηγμένη κατάρτιση, καθώς και να αναγνωρίσουν τις διάφορες ευκαιρίες και τους περιορισμούς του συγκεκριμένων επιχειρηματικών περιβαλλόντων και το ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών και αναγκών των γυναικών επιχειρηματιών, με ιδιαίτερη έμφαση στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής· τονίζει την ανάγκη για υπηρεσίες μίας στάσης που θα προσφέρουν, για παράδειγμα, κύκλους μαθημάτων και κατάρτιση σε ευρύ φάσμα πεδίων, όπως λογιστική και μάρκετινγκ, σε επιχειρηματίες με μικρή ή καθόλου πείρα ή προσόντα· σημειώνει ότι η εν λόγω πρωτοβουλία ενδέχεται να ενθαρρύνει περισσότερες γυναίκες να γίνουν επιχειρηματίες·

9. καλεί την Επιτροπή και το EIGE να καταστήσουν διαθέσιμα επικαιροποιημένα και συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία, με σκοπό την ανάλυση της οικονομικής σημασίας των επιχειρηματιών και των αυτοαπασχολουμένων, καθώς και των διαφόρων κατηγοριών επιχειρηματικότητας και αυτοαπασχόλησης, ανά βιομηχανικό κλάδο και φύλο, προκειμένου να προσδιοριστεί το ποσοστό των γυναικών επιχειρηματιών και αυτοαπασχολουμένων γυναικών· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη συλλογή δεδομένων, στατιστικών, ερευνών και αναλύσεων ανά φύλο, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και σε τομείς όπως η άτυπη απασχόληση, η επιχειρηματικότητα, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, η μη αμειβόμενη εργασία, η φτώχεια και ο αντίκτυπος των συστημάτων κοινωνικής προστασίας· υπενθυμίζει τον ρόλο του EIGE στο πλαίσιο αυτό, και καλεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τα εν λόγω δεδομένα ώστε να εκπονήσει αποτελεσματικά εκτιμήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις που έχουν ως προς το φύλο οι πολιτικές και τα προγράμματά της, καθώς και οι πολιτικές και τα προγράμματα άλλων οργανισμών και θεσμικών οργάνων της ΕΕ·

10. ζητεί, ειδικότερα, να υπάρξει μεγαλύτερη προώθηση και ευαισθητοποίηση, με έμφαση στις γυναίκες, όσον αφορά τους τομείς STEM, την ψηφιακή εκπαίδευση και τις χρηματοοικονομικές γνώσεις, προκειμένου να καταπολεμηθούν τα στερεότυπα που επικρατούν στην εκπαίδευση, την κατάρτιση, τα σχολικά προγράμματα και τον επαγγελματικό προσανατολισμό· ζητεί να διασφαλιστεί ότι θα εισέρχονται περισσότερες γυναίκες στους τομείς αυτούς, γεγονός που θα καταστήσει δυνατή την ύπαρξη μεγαλύτερης πολυμορφίας στον τρόπο διοίκησης και ηγεσίας, με αποτέλεσμα να δημιουργείται προστιθέμενη αξία στους εν λόγω τομείς και να προάγεται η ανάπτυξή τους· τονίζει ότι είναι σημαντικό να διευρυνθεί ο ορίζοντας της γυναικείας επιχειρηματικότητας, ώστε να συμπεριλαμβάνει περισσότερους τομείς, πέραν των τομέων STEM και ΤΠ, και να προάγονται διάφορες μορφές επιχειρηματικότητας· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μέτρα για τη βελτίωση της πολυμορφίας της επιχειρηματικότητας και την προώθηση κοινωνικών και συλλογικών μορφών γυναικείας επιχειρηματικότητας· εκφράζει την ικανοποίησή του για την κατάρτιση, την έρευνα και τις μελέτες που αφορούν ειδικά την επιχειρηματικότητα· τονίζει ότι είναι σημαντικό να προωθηθούν μεταξύ των γυναικών η εκπαίδευση και οι σταδιοδρομίες στον τομέα των χρηματοοικονομικών, προκειμένου να στηριχθεί η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου δικτύου επενδυτριών, και τονίζει ταυτόχρονα την ανάγκη ενδυνάμωσης των γυναικών ώστε να είναι οικονομικά ανεξάρτητες και να ευημερούν ως επιχειρηματίες·

11. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται στις ηγετικές θέσεις, και τονίζει ότι θα πρέπει να προωθηθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών σε όλα τα επίπεδα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στον τομέα των επιχειρήσεων και της διοίκησης· ζητεί να ολοκληρωθεί γρήγορα η διαδικασία διαπραγμάτευσης της οδηγίας για τις γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια· τονίζει ότι είναι ανάγκη να παρέχονται περισσότερες και καλύτερες πληροφορίες σχετικά με την επιχειρηματικότητα ως ελκυστική επιλογή σταδιοδρομίας, τόσο στις νέες γυναίκες στο σχολείο όσο και στις γυναίκες εκτός εργατικού δυναμικού οι οποίες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν να εργάζονται ή να επιστρέψουν στην εργασία· καλεί την Επιτροπή να προωθήσει προγράμματα στήριξης της επιχειρηματικότητας για ηλικιωμένους, και επισημαίνει ότι τα προγράμματα αυτά μπορούν να απευθύνονται και σε γυναίκες που μένουν εκτός αγοράς εργασίας· τονίζει την ανάγκη προώθησης πολιτικών για την τόνωση των επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης, καθώς και της μεγέθυνσης και της ανάπτυξης σε μεσαίες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ώστε να διασφαλιστεί ότι περισσότερες γυναίκες θα γίνονται επιχειρηματίες και να υποστηριχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενισχύσουν περαιτέρω την ενημέρωση των γυναικών επιχειρηματιών σχετικά με τις πολιτικές στήριξης, και να μειώσουν τα γραφειοκρατικά και διοικητικά εμπόδια σε σχέση με την πρόσβαση σε προγράμματα που αποσκοπούν στην προώθηση της επιχειρηματικότητας· επικροτεί τις προσπάθειες να προωθηθεί η στήριξη από ειδικούς και συμβούλους που μπορούν ως μέντορες να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των γυναικών επιχειρηματιών και να τις καθοδηγήσουν σε όλα τα στάδια της διαδικασίας επιχειρηματικότητας, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σχετικές πτυχές, μεταξύ άλλων θέματα νομοθεσίας, φορολογίας, διοίκησης, οικονομικών και λογιστικής, καθώς και νομικά, τυπικά και εργασιακά ζητήματα, καθώς και ζητήματα προσλήψεων·

12. τονίζει την ανάγκη να αναγνωριστούν οι επιχειρηματικές δυνατότητες των γυναικών σε όλους τους τομείς και τα πεδία εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των γυναικοκρατούμενων τομέων, όπως για παράδειγμα η υγειονομική περίθαλψη και η διδασκαλία· τονίζει την ανάγκη να παρέχονται ευκαιρίες για κατάρτιση και επιμόρφωση στους εργαζόμενους και σε όσους μετακινούνται από την απασχόληση προς την αυτοαπασχόληση· καλεί την Επιτροπή να προωθεί τη διά βίου μάθηση για όλους· τονίζει ότι η επιχειρηματική διάσταση θα πρέπει επίσης να αναγνωρίζεται σε όλα τα προγράμματα για τη νεολαία σε ευρωπαϊκό επίπεδο· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να επενδύσουν σε προγράμματα απόκτησης νέων δεξιοτήτων και αναβάθμισης δεξιοτήτων με στόχευση στις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες και τις γυναίκες επιχειρηματίες και με ειδική εστίαση στην απόκτηση νέων δεξιοτήτων στον τομέα των χρηματοοικονομικών γνώσεων·

Πρόσβαση σε κεφάλαια

13. τονίζει την ανάγκη να αναγνωριστούν η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση των γυναικών ως κερδοφόρες επενδυτικές περιπτώσεις και ως πηγές οικονομικής μεγέθυνσης και θέσεων εργασίας·

14. καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενισχύσουν την ευαισθητοποίηση και να διευκολύνουν την ευκολότερη πρόσβαση των γυναικών επιχειρηματιών και των αυτοαπασχολουμένων γυναικών σε χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας ότι η χρηματοδότηση είναι διαθέσιμη και προσβάσιμη για τις γυναίκες αυτές· σημειώνει ότι οι γυναίκες επιχειρηματίες έχουν περισσότερες πιθανότητες να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές πηγές, όπως πλατφόρμες χρηματοδότησης και συμμετοχική δανειοδότηση από ιδιώτες· σημειώνει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μικροπιστώσεις έχουν ωθήσει με επιτυχία περισσότερες γυναίκες να ιδρύσουν τη δική τους επιχείρηση· αναγνωρίζει τον αντίκτυπο των πολιτικών χρηματοδότησης και τη θετική επίδραση που μπορούν να έχουν στις γυναίκες· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να αξιοποιούν τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία για τη στόχευση και την προώθηση των γυναικών επιχειρηματιών και των αυτοαπασχολουμένων γυναικών· καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο επενδυτών με επίγνωση της διάστασης του φύλου· θεωρεί ότι ένα τέτοιο δίκτυο θα είναι σε θέση να παρέχει σχετικές συνδέσεις, δίκτυα και ευκαιρίες χρηματοδότησης στις εταιρείες που διοικούνται από γυναίκες· τονίζει την ανάγκη για εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης σχετικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές δυνατότητες χρηματοδότησης της ΕΕ για τις γυναίκες επιχειρηματίες, προκειμένου να παρασχεθεί εξατομικευμένη στήριξη στις γυναίκες ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και στις γυναίκες επιχειρηματίες και να αυξηθεί η προβολή των γυναικών ηγετικών στελεχών, ώστε να μπορούν να παρέχουν ισχυρότερα πρότυπα και να εξαλειφθούν τα υφιστάμενα στερεότυπα· καλεί επιτακτικά την Επιτροπή να καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Small Business Act», το οποίο θα περιλαμβάνει μια πανευρωπαϊκή εκδήλωση για την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τις επενδύσεις, όπου θα συμμετέχουν επιστήμονες, επιχειρηματίες, νεοφυείς επιχειρήσεις και, κυρίως, επενδυτές ιδιωτικών κεφαλαίων, προκειμένου να ενισχυθούν οι νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις γυναίκες·

15. επικροτεί τις προσπάθειες των ειδικών ιδιωτικών επενδυτικών ταμείων που ενσωματώνουν κριτήρια φύλου στις επενδυτικές εκτιμήσεις τους ώστε να αντιμετωπιστεί η υποχρηματοδότηση των επιχειρήσεων που διοικούνται από γυναίκες· καλεί την Επιτροπή να στηρίξει προγράμματα συνεπένδυσης με ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου και επιχειρηματικούς αγγέλους που εστιάζουν στις επενδύσεις σε γυναίκες και προγράμματα καθοδήγησης για γυναίκες επιχειρηματίες· θεωρεί ότι αυτό θα ήταν μια ισχυρή δράση για την εκ βάθρων αναζωογόνηση του οικοσυστήματος·

16. επικροτεί τα δημόσια και ιδιωτικά ταμεία που εφαρμόζουν πολιτικές ισότητας των φύλων, πολυμορφίας και συμπερίληψης· σημειώνει, εν προκειμένω, την πρωτοβουλία δέσμευσης στην πολυμορφία, που είναι η πρώτη πρωτοβουλία στον κόσμο στο πλαίσιο της οποίας ιδιωτικά ταμεία δεσμεύτηκαν να μετρούν και να καταγράφουν την εκπροσώπηση των φύλων και να υποβάλλουν ετήσιες και δημόσιες εκθέσεις σχετικά με τα πορίσματά τους·

17. υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο των μικροπιστώσεων στη βελτίωση της χρηματοπιστωτικής ένταξης των γυναικών μέσω της υπέρβασης των φραγμών στην αγορά και των κοινωνικών φραγμών στις χρηματοπιστωτικές αγορές· σημειώνει ότι το πλεονέκτημα της μικροχρηματοδότησης είναι ότι προσφέρει στις γυναίκες επιχειρηματίες τη δυνατότητα να έχουν ισχυρά κίνητρα για τη δημιουργία βιώσιμων επιχειρήσεων, αφού πρέπει να αποπληρώσουν το δάνειο, και το εν λόγω μέσο είναι ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες ατόμων που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε συμβατικές πιστώσεις·

18. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταγράφουν συστηματικά και να παρακολουθούν δεδομένα ανά φύλο σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να εξασφαλίζουν ποιοτικά δεδομένα σχετικά με ενωσιακά και εθνικά χρηματοδοτικά προγράμματα· υπενθυμίζει, επίσης, ότι είναι σημαντικό να συλλέγονται δεδομένα σχετικά με την ισότητα, ώστε να λαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με εμπειρίες διατομεακών διακρίσεων, και επισημαίνει ότι αυτό θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση για τη λήψη πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων πολιτικής στο μέλλον και για την ενίσχυση της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών· σημειώνει ότι η διάσταση της γυναικείας επιχειρηματικότητας πρέπει να αναγνωρίζεται κατά τη διαμόρφωση πολιτικών που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις και τις ΜΜΕ, ώστε να διασφαλιστεί ένα κατάλληλο πλαίσιο πολιτικής το οποίο θα υποστηρίζει περισσότερο τη γυναικεία επιχειρηματικότητα και την καινοτομία μέσω της πολυμορφίας·

Ένα καλύτερο πλαίσιο για τις γυναίκες επιχειρηματίες

19. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τις συστάσεις του Συμβουλίου του 2019 σχετικά με τη διασφάλιση αποτελεσματικής πρόσβασης σε συστήματα και παροχές κοινωνικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένων της σύνταξης και των αδειών για όλους τους αυτοαπασχολούμενους εργαζόμενους, καθώς και να εφαρμόσουν όλες τις αρχές που ορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων ως έναν τρόπο να διασφαλιστεί η απαγόρευση των διακρίσεων και να προαχθεί η ισότητα των φύλων·

20. καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενσωματώσουν τη διάσταση του φύλου σε όλα τα στάδια της διαδικασίας σχεδιασμού μέτρων στήριξης για γυναίκες επιχειρηματίες και να πραγματοποιούν διαβουλεύσεις με ευρεία ομάδα δυνητικών και υφιστάμενων γυναικών επιχειρηματιών, ώστε να διασφαλιστεί η ευθυγράμμιση και η αντιστοιχία των εν λόγω μέτρων στήριξης με τις προσδοκίες και τις ανάγκες των γυναικών επιχειρηματιών·

21. τονίζει την ανάγκη να αρθούν οι διοικητικοί φραγμοί στην ίδρυση επιχειρήσεων, προκειμένου η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση να καταστούν πιο ελκυστικές για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστριών· καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης τυποποιημένων διοικητικών διαδικασιών που θα ακολουθούν οι επιχειρηματίες στα αρχικά στάδια της ίδρυσης μιας επιχείρησης· πιστεύει ότι αυτό θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο στις αλληλεπιδράσεις με τις τοπικές αρχές, όπως οι φορολογικές αρχές, οι δήμοι κ.λπ.·

22. τονίζει την ανάγκη να αναπτυχθεί το οικοσύστημα της καινοτομίας στην Ευρώπη, ώστε να αποκτήσουν περισσότερες γυναίκες τις δυνατότητες να δημιουργήσουν βιώσιμες και κερδοφόρες επιχειρήσεις και καινοτομία, με στόχο να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, η οικονομική μεγέθυνση και δημιουργία θέσεων εργασίας στην ΕΕ·

23. καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει αμελλητί τα μέτρα που ορίζονται στην ανακοίνωσή της για τη βελτίωση της νομοθεσίας και στη στρατηγική της για τις ΜΜΕ·

24. υπογραμμίζει την ανάγκη για καθοδήγηση και απλουστευμένες μορφές, διαδικασίες και διεργασίες, ώστε να παρέχεται βοήθεια στις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες επιχειρηματίες για να κατανοούν το ρυθμιστικό πλαίσιο, για παράδειγμα όσον αφορά τις εξαγωγές· σημειώνει ότι ιδίως οι πολύ μικρές επιχειρήσεις και οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες σε σχέση με την έλλειψη πόρων όσον αφορά την κατανόηση και τη διαχείριση των υποχρεώσεων συμμόρφωσης στα διάφορα κράτη μέλη· ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν και, εάν απαιτείται, να βελτιώσουν την καθοδήγηση και τη διαχείριση·

25. εκφράζει την ικανοποίησή του για το θεματολόγιο της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας· πιστεύει ότι η προθυμία της Επιτροπής να εφαρμόσει την αρχή «για κάθε θέσπιση, μία κατάργηση» αποτελεί σημαντικό βήμα για την ελαχιστοποίηση της διοικητικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών επιχειρήσεων και των ΜΜΕ, με αποτέλεσμα να καθίσταται περισσότερο ελκυστική για τις γυναίκες η επιλογή να γίνουν επιχειρηματίες ή αυτοαπασχολούμενες·

26. καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο να θεσπίσουν βελτιωμένα φορολογικά κίνητρα ή ευέλικτες φορολογικές δομές, ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες πλαισίου για την επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση· επισημαίνει, ως παράδειγμα που αφορά τη φορολόγηση των επιχειρηματιών στα αρχικά στάδια, ότι η φορολόγηση μόνο των εσόδων ή η καθυστέρηση της καταβολής φόρων, προκειμένου να εξασφαλιστούν κεφάλαια, μπορεί να καταστήσει περισσότερο ελκυστική για τις γυναίκες την επιλογή να γίνουν επιχειρηματίες ή αυτοαπασχολούμενες·

27. τονίζει τη σημασία της εξισορρόπησης επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και των ποιοτικών και οικονομικά προσιτών κοινωνικών υπηρεσιών ως προϋποθέσεων για τις γυναίκες επιχειρηματίες και τις αυτοαπασχολούμενες· αναγνωρίζει ότι η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση των γυναικών παρέχουν ευελιξία για την επίτευξη καλύτερης εξισορρόπησης επαγγελματικής και προσωπικής ζωής· αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να καταστεί δυνατή η ισότιμη κατανομή των οικιακών ευθυνών και των ευθυνών φροντίδας, προκειμένου να επιτευχθεί η εξισορρόπηση επαγγελματικής και προσωπικής ζωής που είναι απαραίτητη για να μπορούν οι γυναίκες να εισέλθουν στην επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν καλύτερη εξισορρόπηση επαγγελματικής και προσωπικής ζωής μέσω καλύτερων αδειών μητρότητας και πατρότητας, γονικών αδειών και αδειών φροντίδας, ευέλικτου ωραρίου εργασίας και επιτόπιων εγκαταστάσεων φροντίδας παιδιών, καθώς και μέσω της προώθησης της τηλεργασίας· επισημαίνει ότι το ωράριο εργασίας και τα πρότυπα εργασίας στις αγροτικές περιοχές διαφέρουν σημαντικά από εκείνα των αστικών περιοχών και ότι είναι σημαντικό να παρέχεται παιδική φροντίδα προσαρμοσμένη στις ειδικές ανάγκες των γυναικών σε διάφορες περιοχές· καλεί τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να στηρίξουν τα κοινωνικά πλαίσια, μεταξύ άλλων για τους ηλικιωμένους και τα εξαρτώμενα άτομα, και να παράσχουν πιο ευέλικτες υπηρεσίες παιδικής μέριμνας και ευκαιρίες γονικής άδειας, δεδομένου ότι είναι απαραίτητες προκειμένου να ενθαρρυνθούν και να διευκολυνθούν περισσότερες γυναίκες να γίνουν επιχειρηματίες· καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τους στόχους της Βαρκελώνης, διασφαλίζοντας την κάλυψη των εν λόγω αναγκών μέσω επενδύσεων σε προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές και ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας, καθώς και να εκσυγχρονίσουν τις εν λόγω υπηρεσίες, ώστε οι γυναίκες να μη χρειάζεται να επιλέγουν μεταξύ οικογένειας και συμμετοχής στην αγορά εργασίας· τονίζει η περαιτέρω διευκόλυνση και βελτίωση της δυνατότητας των γυναικών να γίνουν επιχειρηματίες μπορεί να διαδραματίσει ουσιώδη ρόλο για τη γεφύρωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων στα κράτη μέλη· επικροτεί τα σχετικά μέτρα που έχουν ήδη λάβει ορισμένα κράτη μέλη και τα παροτρύνει να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας των παιδιών και μακροχρόνιας φροντίδας, να προωθήσουν την πρόσβαση για τις αυτοαπασχολούμενες, και να μεταφέρουν ταχέως και πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, και να την εφαρμόσουν, και καλεί την Επιτροπή να παρακολουθεί αποτελεσματικά την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας· αναγνωρίζει τις εθνικές διαφορές στην κοινωνική πολιτική και τον σεβασμό της επικουρικότητας· τονίζει ότι είναι προς το συμφέρον των κρατών μελών να προωθήσουν φιλικά προς την οικογένεια εργασιακά μοντέλα·

28. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 10/21 σχετικά με τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου στον προϋπολογισμό της ΕΕ, διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε συνεκτιμήσει επαρκώς τη διάσταση του φύλου και δεν είχε κάνει επαρκή χρήση δεδομένων και δεικτών με κατανομή ανά φύλο· καλεί την Επιτροπή να συνεκτιμά τη διάσταση του φύλου κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού, ώστε να διασφαλίζει ότι οι γυναίκες και οι άνδρες επωφελούνται ισότιμα από τις δημόσιες δαπάνες, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του NextGenerationEU και όλων των μέτρων οικονομικής ανάκαμψης·

o

o o

29. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1) ΕΕ C 11 της 12.1.2018, σ. 35.

(2) ΕΕ C 66 της 21.2.2018, σ. 44.

(3) ΕΕ C 346 της 27.9.2018, σ. 6.

(4) ΕΕ C 390 της 18.11.2019, σ. 28.

(5) ΕΕ C 456 της 10.11.2021, σ. 232.

(6) ΕΕ C 456 της 10.11.2021, σ. 191.

(7) ΕΕ C 456 της 10.11.2021, σ. 208.

(8) ΕΕ C 67 της 8.2.2022, σ. 137.

(9) ΟΟΣΑ, «The Missing Entrepreneurs — Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Επιχειρηματίες από ομάδες που υποεκπροσωπούνται: πολιτικές για μια επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2019.

(10) ΟΟΣΑ, «The Missing Entrepreneurs — Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Επιχειρηματίες από ομάδες που υποεκπροσωπούνται: πολιτικές για μια επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2019.

(11) Bajcar, B. και Babiak, J., «Gender Differences in Leadership Styles: Who Leads more Destructively?» (Διαφορές μεταξύ των φύλων στον τρόπο ηγεσίας: Ποιος ηγείται με πιο καταστροφικό τρόπο;), 34ο συνέδριο IBIMA, Μαδρίτη, Νοέμβριος 2019. https://www.researchgate.net/publication/337534934_Gender_Differences_in_Leadership_Styles_Who_Leads_more_Destructively

(12) Θεματικό Τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, «The professional status of rural women in the EU» (Το επαγγελματικό καθεστώς των γυναικών σε αγροτικές περιοχές στην ΕΕ), Βρυξέλλες, Μάιος 2019. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2019/608868/IPOL_STU(2019)608868_EN.pdf

(13) Ό.π.

(14) Global Entrepreneurship Monitor, «Women’s Entrepreneurship 2020/21: Thriving Through Crisis» (Γυναικεία επιχειρηματικότητα 2020/21: Ανάπτυξη σε περίοδο κρίσης), Λονδίνο, 2021,

https://gemconsortium.org/report/gem-202021-womens-entrepreneurship-report-thriving-through-crisis

(15) Eurostat, «Women in Management» (Γυναίκες σε διευθυντικές θέσεις), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2020.

(16) Foss, L., Henry, C., Ahl, H. και Mikalsen, G., «Women’s entrepreneurship policy research: a 30-year review of the evidence» (Έρευνα για την πολιτική της γυναικείας επιχειρηματικότητας: τριακονταετής αξιολόγηση των στοιχείων), Small Business Economics, 53(2), σ. 409-429.

(17) ΟΟΣΑ, «The Missing Entrepreneurs — Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Επιχειρηματίες από ομάδες που υποεκπροσωπούνται: πολιτικές για μια επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2019.

(18) Ό.π.

(19) ΟΟΣΑ, «OECD/INFE 2020 International Survey of Adult Financial Literacy» (Διεθνής έρευνα του 2020, του διεθνούς δικτύου του ΟΟΣΑ για τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση, σχετικά με τις χρηματοοικονομικές γνώσεις των ενηλίκων), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2020.

(20) Skonieczna, A. και Castellano, L., «Gender Smart Financing. Investing In and With Women: Opportunities for Europe» (Έξυπνη ως προς το φύλο χρηματοδότηση. Επενδύσεις στις γυναίκες και μαζί με τις γυναίκες: Ευκαιρίες για την Ευρώπη), European Economy Discussion Papers, αριθ. 129, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, Ιούλιος 2020.

(21) Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, «Funding women entrepreneurs: How to empower growth» (Χρηματοδότηση των γυναικών επιχειρηματιών: Τρόποι να ενισχυθεί η ανάπτυξη), 2018.

(22) Women in VC, Experior Venture Fund and Unconventional Ventures, «Funding in the CEE Region Through the Lens of Gender Diversity and Positive Impact» (Η χρηματοδότηση στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης υπό το πρίσμα της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων και του θετικού αντικτύπου), 2021.

(23) EBAN, «Statistics Compendium — European Early Stage Market Statistics» (Συλλογή στατιστικών στοιχείων — Ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία αγοράς αρχικού σταδίου), EBAN, Βρυξέλλες, 2019.

(24) Διεθνής Οργανισμός Χρηματοδότησης, «Moving Towards Gender Balance in Private Equity and Venture Capital» (Οδεύοντας προς την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στις ιδιωτικές επενδύσεις και το επιχειρηματικό κεφάλαιο), Διεθνής Οργανισμός Χρηματοδότησης, Ουάσινγκτον, 2019.

(25) Women in VC, Experior Venture Fund and Unconventional Ventures, «Funding in the CEE Region Through the Lens of Gender Diversity and Positive Impact» (Η χρηματοδότηση στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης υπό το πρίσμα της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων και του θετικού αντικτύπου), διαθέσιμο στο διαδίκτυο.

(26) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Gender Smart Financing. Investing In and With Women: Opportunities for Europe» (Έξυπνη ως προς το φύλο χρηματοδότηση. Επενδύσεις στις γυναίκες και μαζί με τις γυναίκες: Ευκαιρίες για την Ευρώπη), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2020.

(27) ΟΟΣΑ, «The Missing Entrepreneurs — Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Επιχειρηματίες από ομάδες που υποεκπροσωπούνται: πολιτικές για μια επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2021.

(28) Eurofound, «Female entrepreneurship: Public and private funding» (Γυναικεία επιχειρηματικότητα: δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, 2019.

(29) Eurostat, «Women in science and technology» (Γυναίκες στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας), Products Eurostat News, 2 Οκτωβρίου 2020.

(30) ΟΟΣΑ, «The Missing Entrepreneurs — Policies for Inclusive Entrepreneurship» (Επιχειρηματίες από ομάδες που υποεκπροσωπούνται: πολιτικές για μια επιχειρηματικότητα χωρίς αποκλεισμούς), Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2019.

(31) https://ec.europa.eu/growth/smes/supporting-entrepreneurship/women-entrepreneurs/support-tools-and-networks-women_en

(32) Global Entrepreneurship Monitor, «2021/2022 Global Report — Opportunity Amid Disruption» [Παγκόσμια έκθεση 2021/2022 — Ευκαιρίες εν μέσω ανατροπών], GEM, Λονδίνο, 2022, https://www.gemconsortium.org/reports/latest-global-report