[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 19.6.2008

COM(2008) 391 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

1. Εισαγωγή

Τον Μάιο του 2007, το Συμβούλιο ενέκρινε τα συμπεράσματα της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου – μια νέα πρωτοβουλία περιφερειακής συνεργασίας».[1] Το Συμβούλιο κάλεσε τις μελλοντικές προεδρίες και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεχίσουν να εργάζονται για ενισχυμένη και συνεκτική δέσμευση της ΕΕ εντός της περιοχής του Εύξεινου Πόντου καθώς και μαζί με αυτήν[2]. Δεδομένης της στρατηγικής σημασίας της περιοχής του Εύξεινου Πόντου για την ΕΕ, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει ανασκόπηση, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, της εξέλιξης της πρωτοβουλίας «Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου».

Η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου είναι ένα από τα θέματα που επανέρχονται στις συζητήσεις στο πλαίσιο της σχετικής ομάδας εργασίας του Συμβουλίου, τόσο υπό την πορτογαλική όσο και υπό τη σλοβενική προεδρία. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή είχαν έτσι την ευκαιρία να εξετάσουν την εξέλιξή της.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε έκθεση για τη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου.[3] Στην έκθεση υπογραμμίζεται η ανάγκη να επικεντρωθεί η ΕΕ σε ένα περιορισμένο αριθμό στόχων προτεραιότητας, αποφεύγοντας το διασκορπισμό και την αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί επίσης ότι, για να υιοθετηθεί μια συνεκτική, αποτελεσματική και με άξονα τα αποτελέσματα περιφερειακή πολιτική, πρέπει μετά την ανακοίνωση να ακολουθήσουν ουσιαστικά βήματα για να ενθαρρυνθεί μια γνήσια περιφερειακή διάσταση προσαρμοσμένη σε αυτή την περιοχή. Θεωρεί ότι η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Ρουμανία, καθώς και τα κράτη μέλη της ΕΕ στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, θα μπορούσαν και πρέπει να δείξουν το δρόμο προωθώντας την ενίσχυση της συνεργασίας με αυτή την περιοχή καθώς και εντός της περιοχής.

Η Επιτροπή των Περιφερειών ολοκλήρωσε τη γνώμη της για τη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου, η οποία εγκρίθηκε από την ολομέλειά της της 6ης - 7ης Φεβρουαρίου 2008.[4]

Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προετοιμάζει διερευνητική γνωμοδότηση για την ανακοίνωση του 2007 για τη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου.

Η παρούσα έκθεση για το πρώτο έτος ύπαρξης της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου περιγράφει την πρόοδο που επετεύχθη ως σήμερα όσον αφορά την εφαρμογή των εργασιών που καθορίστηκαν από την ανακοίνωση του 2007. Επίσης, αναφέρει τη σειρά των επαφών και των συζητήσεων με τους εταίρους στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Οι εν λόγω επαφές και συζητήσεις οδήγησαν στη δρομολόγηση και την έγκριση της Συνέργειας ως συλλογικής προσπάθειας καθώς και στην επεξεργασία ορισμένων προτάσεων για το μέλλον.

Η πρωτοβουλία «Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου» συμπληρώνει την ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας, την πολιτική διεύρυνσης για την Τουρκία και τη στρατηγική εταιρική σχέση με τη Ρωσική Ομοσπονδία.

2. Πρόοδος όσον αφορά την εκτέλεση των συγκεκριμένων ενεργειων

Η ανακοίνωση του 2007 διατύπωσε συγκεκριμένους στόχους και καθήκοντα στους τομείς ή σε θεματικά πεδία. Η Επιτροπή άρχισε την εφαρμογή των περισσοτέρων από αυτά.

2.1. Περιβάλλον

Η Επιτροπή εξετάζει τους όρους για την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στη σύμβαση για την προστασία του Εύξεινου Πόντου από τη ρύπανση. Στήριξε μελέτες για τις νομικές αλλαγές που θα καθιστούσαν δυνατή αυτή την προσχώρηση. Αναμένεται ότι η υπουργική διάσκεψη της σύμβασης που θα πραγματοποιηθεί στο Κίεβο, τον Οκτώβριο του 2008 θα ασχοληθεί με αυτό το θέμα. Η πλήρης προσχώρηση στη σύμβαση του Βουκουρεστίου είναι ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο της πρόσφατης θέσπισης της οδηγίας πλαισίου για τη θαλάσσια στρατηγική. Η εν λόγω οδηγία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην περιφερειακή συνεργασία, ιδίως στο πλαίσιο περιφερειακών συμβάσεων για τη θάλασσα.

Έχουν αρχίσει διερευνητικές εργασίες για τη σκοπιμότητα της εφαρμογής της προσέγγισης της ειδικής ομάδας DABLAS[5] για άλλους τομείς του περιβάλλοντος, όπου ο πλέον υποσχόμενος είναι ο τομέας των αποβλήτων. Εξάλλου, η Επιτροπή ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για να συνεχίσει και να εντατικοποιήσει το έργο της ειδικής ομάδας. Κατά συνέπεια η γραμματεία του DABLAS θα παρέχει τις υπηρεσίες της για το σύνολο της περιοχής DABLAS, καθώς και άμεση επενδυτική στήριξη σε έργα που αφορούν τη διαχείριση της υδρολογικής λεκάνης.

Η Επιτροπή θα ξεκινήσει σύντομα ένα έργο τεχνικής βοήθειας για την αλλαγή του κλίματος, το οποίο περιλαμβάνει την περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Το εν λόγω έργο θα εστιαστεί στην ενίσχυση της ικανότητας για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο και για τη συμμετοχή σε διεθνείς διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία μετά το 2012. Διεξάγονται τώρα συζητήσεις με τους εταίρους μας για προσπάθειες που θα καταβληθούν σε περιφερειακή κλίμακα για να αντιμετωπιστεί η αλλαγή του κλίματος.

2.2. Θαλάσσια πολιτική και αλιεία

Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής για την Ευρωπαϊκή Ένωση[6] που θεσπίστηκε πρόσφατα, η Επιτροπή προωθεί τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι υπεύθυνες για κυβερνητικές δραστηριότητες σε ανοικτή θάλασσα, ιδίως τη δυτική περιοχή του Ευξείνου Πόντου, με τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου συστημάτων θαλάσσιας επιτήρησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης τη δυνατότητα επέκτασης αυτού του δικτύου ώστε να συμπεριλάβει και άλλα παράκτια κράτη του Εύξεινου Πόντου τα οποία δεν είναι μέλη της ΕΕ.

Οι χώρες του Εύξεινου Πόντου έχουν ήδη καθιερώσει αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και προετοιμάζονται να αναπτύξουν μια περιφερειακή στρατηγική για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παρακτίων ζωνών. Η Επιτροπή θα καταρτίσει ένα χάρτη πορείας για να διευκολύνει την ανάπτυξη της θαλάσσιας χωροταξίας έως τα τέλη του 2008. Ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου να αρχίσουν το δικό τους προβληματισμό για τη θαλάσσια χωροταξία και να διδαχθούν από την πείρα των άλλων κρατών μελών.

Η Επιτροπή βρίσκεται στη διαδικασία δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων παρατηρήσεων και δεδομένων για όλες τις θαλάσσιες λεκάνες, περιλαμβανομένου του Εύξεινου Πόντου.

Τα μέτρα διαχείρισης της αλιείας στην ΕΕ θεσπίστηκαν με τον κανονισμό του Συμβουλίου που καθορίζει τις αλιευτικές δυνατότητες και τους όρους σχετικά με ορισμένα αποθέματα ιχθύων που εφαρμόζονται στον Εύξεινο Πόντο για το 2008. Τα μέτρα αυτά αφορούν μόνο τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, ενώ η διαχείριση της αλιείας και μια σωστή προσέγγιση του οικοσυστήματος πρέπει να αφορούν όλες τις χώρες γύρω από τον Εύξεινο Πόντο. Η Επιτροπή άρχισε λοιπόν να εξετάζει τις δυνατότητες καθιέρωσης μιας περιφερειακής συνεργασίας στον τομέα της διαχείρισης των αλιευτικών πόρων. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης και συγκεκριμένες προτάσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη και τα παράκτια κράτη του Εύξεινου Πόντου.

2.3. Ενέργεια

Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την κινητοποίηση των υφιστάμενων μέσων και πόρων. Η Δημοκρατία της Μολδαβίας, η Τουρκία και η Ουκρανία επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να αρχίσουν επίσημες διαπραγματεύσεις για να προσχωρήσουν στη συνθήκη για την ενεργειακή κοινότητα, η οποία προβλέπει την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στους τομείς του ηλεκτρισμού και του φυσικού αερίου. Η Γεωργία έγινε δεκτή ως παρατηρητής το Δεκέμβριο του 2007.

Όσον αφορά τις ενεργειακές υποδομές, η Επιτροπή χρηματοδότησε μια μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με ένα διάδρομο φυσικού αερίου δια μέσου της Κασπίας Θάλασσας και του Εύξεινου Πόντου, η οποία εξετάζει όλες τις δυνατότητες μεταφοράς (αγωγός ή όχι).

2.4. Μεταφορές

Η Επιτροπή άρχισε να εξορθολογίζει τις διάφορες προσπάθειες συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών. Ξεκίνησε διερευνητικές συνομιλίες με τις χώρες της περιοχής για την επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών. Προβλέπει έτσι τη δυνατότητα να προετοιμάσει τις υποδομές της TRACECA[7] για να αποτελέσουν τα μέσα για τον άξονα Νότου-Ανατολής. Μαζί με τις χώρες TRACECA, η Επιτροπή ετοιμάζει μια συνάντηση υπουργών μεταφορών για τα τέλη του 2008 η οποία ενδέχεται να εγκρίνει τις σχετικές αποφάσεις.

Μέσω μιας σειράς συναφών έργων, η Επιτροπή επικεντρώθηκε ακόμη περισσότερο στη θαλάσσια ασφάλεια. Εξάλλου, άρχισε να εφαρμόζει την έννοια των θαλάσσιων λεωφόρων στον Εύξεινο Πόντο, η οποία συνδέεται στενά με το πρόγραμμα TRACECA.

Άρχισαν οι εργασίες για τον κοινό αεροπορικό χώρο στις χώρες του Εύξεινου Πόντου που συνεπάγεται τη βελτίωση της εποπτείας της ασφάλειας και την ενίσχυση των αρχών πολιτικής αεροπορίας.

2.5. Διαχείριση της μετακίνησης και βελτίωση της ασφάλειας

Τα συμπεράσματα για τη συνολική προσέγγιση της μετανάστευσης που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2007 επικύρωσαν έναν αριθμό δράσεων προτεραιότητας, περιλαμβανομένης της δημιουργίας μιας πλατφόρμας συνεργασίας για τη μετανάστευση στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Τον Απρίλιο του 2008, η ΕΕ αποφάσισε να δημιουργήσει αυτή την πλατφόρμα, η οποία θα φέρει κοντά κράτη μέλη, υπηρεσίες της ΕΕ, παράκτιες χώρες του Εύξεινου Πόντου και περιφερειακές οργανώσεις. Σκοπός της θα είναι να αποτελέσει πλαίσιο για ένα στοχοθετημένο και ενισχυμένο διάλογο για τη μετανάστευση και για τη βελτίωση της πρακτικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών στην περιοχή, καθώς και τη μεταξύ αυτών των χωρών συνεργασία.

Υπάρχουν προωθημένα σχέδια για τη χρηματοδότηση της περαιτέρω ανάπτυξης του κέντρου συντονισμού Μπούργκας του Εύξεινου Πόντου.[8] Κάθε χώρα του Εύξεινου Πόντου αναμένεται να δημιουργήσει εθνικά κέντρα που θα τροφοδοτούν/ανταλλάσσουν σχετικές πληροφορίες προς και μέσω του κέντρου συντονισμού. Η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί δύο έργα για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, που βασίζονται αντίστοιχα σε μέτρα που αποσκοπούν στην αγορά εργασίας και σε μέτρα πολιτικής.

2.6. Δίκτυα στους τομείς της έρευνας, της επιστήμης και της εκπαίδευσης

Η Επιτροπή υποστηρίζει τη θεσμική συνεργασία και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω του προγράμματος Tempus. Η περιφερειακή συνεργασία του Εύξεινου Πόντου στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα επωφεληθεί από τη νέα φάση του προγράμματος που θα δώσει προτεραιότητα σε έργα στα οποία συμμετέχουν πολλές χώρες. Η συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η ακαδημαϊκή κινητικότητα θα συνεχίσουν να ενθαρρύνονται μέσω του προγράμματος Erasmus Mundus.

Το έργο διασύνδεσης του Εύξεινου Πόντου (που εγκρίθηκε για χρηματοδότηση το 2007) θα δημιουργήσει ένα περιφερειακό δίκτυο έρευνας και εκπαίδευσης που θα συνδεθεί με το GÉANT2, το ευρύ πανευρωπαϊκό δίκτυο έρευνας. Αυτό το εμβληματικό έργο είναι το μεγαλύτερο του είδους του στην περιοχή.

Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης την περιφερειακή επιστημονική συνεργασία, μέσω του έργου INCONet EECA το οποίο ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2008.

2.7. Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις

Οι δραστηριότητες σε περιφερειακό επίπεδο άρχισαν πρόσφατα. Αφορούν είτε ειδικά θέματα της περιοχής του Εύξεινου Πόντου (όπως ένα σεμινάριο για τον κοινωνικό διάλογο που θα πραγματοποιηθεί το 2008) ή, σε ευρύτερο πλαίσιο, θεματικά πεδία (όπως το σεμινάριο για την ισότητα των φύλων τον Νοέμβριο του 2007).

2.8. Εμπόριο

Η ΕΕ συνέχισε να ενθαρρύνει την ελευθέρωση του εμπορίου στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου στηρίζοντας ιδίως τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι χώρες εταίροι για να προσχωρήσουν στον ΠΟΕ.

2.9. Δημοκρατία, σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και χρηστή διακυβέρνηση

Το Μάιο του 2008, πραγματοποιήθηκε στη Δημοκρατία της Μολδαβίας το πρώτο από μια σειρά σεμιναρίων για τα δικαιώματα του ανθρώπου που αφορούν την κοινωνία των πολιτών και τα οποία διοργανώνονται στο πλαίσιο της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου. Μ’ αυτή την ευκαιρία, παρουσιάστηκαν οι κανόνες για την ελευθερία του λόγου στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών. Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν κυβερνητικοί υπάλληλοι και μέλη της κοινωνίας των πολιτών από τις χώρες του Εύξεινου Πόντου. Εγκρίθηκαν συστάσεις προς τις κυβερνήσεις σχετικά με την ελευθερία του λόγου.

2.10. Οι «παγωμένες διενέξεις»

Η Επιτροπή συνέχισε να υποστηρίζει τον ενεργό ρόλο της ΕΕ στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών αυτών των συγκρούσεων, ιδίως στο περιφερειακό πλαίσιο του Εύξεινου Πόντου. Δόθηκε προσοχή στην προώθηση μέτρων ανάπτυξης της εμπιστοσύνης σε ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο, ιδίως με προγράμματα συνεργασίας ειδικά σχεδιασμένα για να φέρουν κοντά τα καταρχήν διαιρεμένα μέρη.

3. Διασυνοριακή συνεργασία και συνεργασια με την κοινωνία των πολιτών

Τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού μηχανισμού γειτονίας και εταιρικής σχέσης προωθούν τη συνεργασία μεταξύ των τοπικών αυτοδιοικήσεων των μεθοριακών περιφερειών αντιμετωπίζοντας κοινές προκλήσεις. Επίσης, διευκολύνουν τις επαφές μεταξύ των ανθρώπων.

Το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας του Εύξεινου Πόντου βρίσκεται στο στάδιο της έναρξης. Ένα «κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα» καταρτίστηκε από τα μέρη (που αντιπροσωπεύει τις εθνικές και περιφερειακές αρχές 10 χωρών[9]). Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 17,5 εκατ. ευρώ.[10] Οι πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων αναμένεται να δημοσιευθούν πριν από τα τέλη του 2008.

Το πρόγραμμα διαπεριφερειακής συνεργασίας Ρουμανίας-Μολδαβίας-Ουκρανίας καλύπτει τη βορειοδυτική ακτή του Εύξεινου Πόντου με χρηματοδότηση 126 εκατ. ευρώ. Η υλοποίησή του θα ξεκινήσει το Φθινόπωρο του 2008.

Το φόρουμ του Εύξεινου Πόντου[11] εστιάζεται πλέον περισσότερο στην κοινωνία των πολιτών. Οι πρώτες δραστηριότητές του για την κοινωνία των πολιτών έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου προκάλεσε σε αξιοσημείωτο βαθμό το ενδιαφέρον των ΜΚΟ. Στις 7 Φεβρουαρίου 2008, συναντήθηκε στην Οδησσό μια ομάδα 29 περιβαλλοντικών ΜΚΟ και ενέκρινε ένα έγγραφο με τίτλο «Greening the Black Sea Synergy».

4. Βοήθεια

Το 2007, δεσμεύθηκαν 837 εκατ. ευρώ κοινοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του ΕΜΓΕΣ και του προενταξιακού μέσου για τις επτά χώρες της περιοχής του Εύξεινου Πόντου που δεν είναι μέλη της ΕΕ. (Βλ. λεπτομέρειες στο παράρτημα.)

Εξάλλου, η δημιουργία της επενδυτικής διευκόλυνσης γειτονίας παρέχει ένα μέσο για τη συγκέντρωση των πόρων για επιδοτήσεις από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη. Οι πόροι αυτοί μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως μοχλός για πρόσθετα δάνεια χρηματοδοτούμενα από τα ευρωπαϊκά δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για επενδύσεις σε γειτονικές χώρες, περιλαμβανομένης της περιοχής του Εύξεινου Πόντου. Η επενδυτική διευκόλυνση γειτονίας θα καταστήσει ευκολότερη την κινητοποίηση πρόσθετης χρηματοδότησης για έργα προτεραιότητας και μπορεί έτσι να στηρίξει τις προσπάθειες περιφερειακής συνεργασίας γύρω από τον Εύξεινο Πόντο.

5. Άλλη συνεργασία με τις χώρες εταίρους και τις περιφερειακές και διεθνείς οργανώσεις

Όλες οι χώρες του Εύξεινου Πόντου συμμετέσχον στις συζητήσεις της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου. Οι προεδρίες και η Επιτροπή διεξήγαγαν με αυτές μια σειρά διαβουλεύσεων με διάφορες μορφές.

Πρόσφατα, σημειώθηκε ταχεία εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας του Εύξεινου Πόντου (ΟΟΣΕΠ).[12] Τον Ιούνιο του 2007, η Επιτροπή απέκτησε καθεστώς παρατηρητή στον ΟΟΣΕΠ. Αντιπρόσωποι της προεδρίας της ΕΕ, της επόμενης προεδρίας και της Επιτροπής συναντήθηκαν με τους υπουργούς εξωτερικών του ΟΟΣΕΠ σε ένα πρόγευμα εργασίας στο Κίεβο, τον Φεβρουάριο του 2008. Η διευρυμένη τρόικα ΟΟΣΕΠ συναντήθηκε τρεις φορές με την αρμόδια ομάδα εργασίας του Συμβουλίου. Οι αντιπρόσωποι της Επιτροπής συμμετέσχον σε όλες τις συνεδριάσεις υψηλού επιπέδου του ΟΟΣΕΠ και συνέβαλαν στις δραστηριότητες των ομάδων εργασίας του ΟΟΣΕΠ.

6. Η Σύνοδος των υπουργών εξωτερικών στο Κίεβο (14 Φεβρουαρίου 2008)

Με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών στην οποία συμμετέσχον όλοι οι περιφερειακοί εταίροι, τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα όργανα της ΕΕ.

Εγκαινιάστηκε η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου ως κοινή προσπάθεια. Οι συμμετέχοντες εξέδωσαν μια κοινή δήλωση.[13] Η δήλωση αυτή εγκρίνει τη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου και αναφέρει ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να αυξήσει το δυναμικό της περιφερειακής συνεργασίας του Εύξεινου Πόντου. Η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου θα επωφεληθεί από την ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας και άλλες κοινοτικές πολιτικές που εφαρμόζονται στη σχέση με τις χώρες της περιοχής. Η στήριξη που χορηγεί η ΕΕ στην περιφερειακή συνεργασία του Εύξεινου Πόντου στοχεύει στην παραγωγή απτών αποτελεσμάτων σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας, ιδίως της ενέργειας, των μεταφορών, της επικοινωνίας, του εμπορίου, του περιβάλλοντος, των θαλάσσιων πολιτικών, της αλιείας, της μετανάστευσης, της επιβολής του νόμου και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Η δήλωση προσθέτει ότι η αυξανόμενη δέσμευση της ΕΕ έχει τη δυνατότητα να αποφέρει οφέλη και στους τομείς του εμπορίου, της επιστήμης, της έρευνας, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης καθώς και στην απασχόληση και τα κοινωνικά θέματα.

7. Προοπτικές

Η πείρα που αποκομίστηκε από το πρώτο έτος ύπαρξης της Συνέργειας απέδειξε την εγκυρότητα των αρχών που διατυπώνονται στην ανακοίνωση του 2007. Κύριος στόχος της πρωτοβουλίας παραμένει η ενίσχυση της δράσης σε περιφερειακό επίπεδο για την προώθηση της σταθερότητας και της ευημερίας στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Πρόκειται για ένα ευέλικτο, διαφανές και χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο που βασίζεται στα κοινά συμφέροντα της ΕΕ και όλων των κρατών του Εύξεινου Πόντου.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες στη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου προβλέπουν να συνεχίσουν τη σημερινή ρεαλιστική προσέγγιση με άξονα τα έργα. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες με στόχο την ολοκλήρωση των έργων που καθορίστηκαν από την ανακοίνωση του 2007 και την κοινή δήλωση του Κιέβου. Η συνεργασία με τον ΟΟΣΕΠ και άλλους περιφερειακούς φορείς που προσδίδει πρόσθετη αξία θα πρέπει να συνεχιστεί.

Κατά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στο Κίεβο και κατά τους επόμενους μήνες, τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι εταίροι της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου έκαναν προτάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα ήταν δυνατό οι διαδικασίες συνεργασίας στο πλαίσιο της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου να «ριζώσουν» ως μια προσπάθεια διαρκείας. Οι προτάσεις αυτές μπορούν να δώσουν νέα ώθηση στην περιφερειακή συνεργασία με τους εταίρους μας που βρίσκονται ανατολικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να τις εξετάσει και να τις προχωρήσει ενεργά για να προωθήσει αποτελεσματικότερη και πιο φιλόδοξη δράση:

- Στόχοι μακροπρόθεσμοι και μετρήσιμοι σε τομείς όπως οι μεταφορές, το περιβάλλον, η ενέργεια ή η θαλάσσια ασφάλεια θα πρέπει να καθοριστούν για να ενθαρρυνθεί η ανάληψη πιο συντονισμένης δράσης. Οι στόχοι αυτοί θα απαιτήσουν τη στήριξη από όλα τα μέλη της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ορισθεί μια επικεφαλής χώρα ή/και οργανισμός για να διασφαλιστεί ο συντονισμός των δραστηριοτήτων οι οποίες θα πρέπει ενδεχομένως να αναληφθούν σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο για την επίτευξη των καθορισθέντων στόχων.

- Για να διευκολυνθεί η υλοποίηση έργων, θα πρέπει να δημιουργηθούν τομεακές εταιρικές σχέσεις που θα αποτελέσουν πλαίσιο για τη συγχρηματοδότηση (και μέσω της επενδυτικής διευκόλυνσης γειτονίας) και βάση για τη συμμετοχή των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι εταιρικές αυτές σχέσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν όλους ή ορισμένους από τους συμμετέχοντες στη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου να συνεργαστούν σε μια σειρά έργων. Η θετική εμπειρία της Βόρειας Διάστασης[14] αποτελεί ένα χρήσιμο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει.

- Η συχνότητα των υπουργικών συναντήσεων θα πρέπει να αντικατοπτρίζει συγκεκριμένες ανάγκες. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται στα υφιστάμενα τομεακά πλαίσια (όπως η TRACECA ή η πρωτοβουλία του Baku) ή θα μπορούσαν να ακολουθούν το πρότυπο του Κιέβου (παράλληλα με τις συνεδριάσεις του ΟΟΣΕΠ, με πλήρη συμμετοχή της ΕΕ ή με ανοικτή τρόικα). Οι υπουργοί Εξωτερικών θα μπορούσαν να συνεδριάζουν ανάλογα με τις ανάγκες για να οροθετήσουν τα σημαντικότερα στάδια της διαδικασίας.

Υπήρξαν ορισμένες άλλες προτάσεις οι οποίες αξίζουν επίσης να μελετηθούν περαιτέρω:

- συμμετοχή της Λευκορωσίας σε ορισμένες τομεακές δραστηριότητες που συνδέονται με τη Συνέργεια

- δημιουργία ενός φόρουμ κοινωνίας των πολιτών του Εύξεινου Πόντου

- ενίσχυση των ακαδημαϊκών και φοιτητικών δικτύων

- ίδρυση ενός Ινστιτούτου Ευρωπαϊκών Σπουδών στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου

Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά αυτές τις προτάσεις ή άλλες νέες ιδέες που ενισχύουν την περιφερειακή συνεργασία του Εύξεινου Πόντου και οι οποίες:

- συμπληρώνουν τη διμερή και ειδικά σχεδιασμένη συνεργασία που έχουμε με τους εταίρους μας στο πλαίσιο της ΕΠΓ και άλλων πολιτικών που εφαρμόζονται στην περιοχή

- δεν δημιουργούν αποκλεισμούς, και περιλαμβάνουν όλα τα κράτη μέλη και τις χώρες του Εύξεινου Πόντου

- παρέχουν προστιθέμενη αξία

8. Συμπέρασμα

Τα πρώτα αποτελέσματα της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου δείχνουν την πρακτική χρησιμότητα και το δυναμικό αυτής της νέας προσέγγισης περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ. Η εναρκτήρια φάση της Συνέργειας έχει ολοκληρωθεί και έχει αρχίσει η εφαρμογή της. Οι συμμετέχοντες είναι υπέρ της καθιέρωσης μιας μακροπρόθεσμης διαδικασίας συνεργασίας για την περιοχή του Εύξεινου Πόντου και εξέφρασαν συγκλίνουσες απόψεις για το περιεχόμενό της και τον τρόπο λειτουργίας της.

Η πείρα που αποκομίστηκε από το πρώτο έτος ύπαρξης της Συνέργειας δείχνει ότι η εξέλιξη της περιφερειακής συνεργασίας στον Εύξεινο Πόντο, την οποία υποστηρίζει η ΕΕ, είναι μια διαδικασία που διεξάγεται σε σύνθετο περιβάλλον. Για να συνεχιστεί η πρόοδος απαιτείται η διαρκής και ενεργή συμμετοχή ενός αυξανόμενου αριθμού φορέων, περιλαμβανομένων τόσο των κρατών μελών όσο και των εταίρων του Εύξεινου Πόντου. Όπως κατά το πρώτο έτος, η Επιτροπή είναι έτοιμη να συμβάλει σε αυτό το σημαντικό έργο.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Χάρτης των χωρών του Εύξεινου Πόντου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Κοινοτική βοήθεια στις χώρες που καλύπτονται από τη Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου (Αναλήψεις υποχρεώσεων σε εκατ. ευρώ)

2000-2006 στο πλαίσιο του Tacis και των μέσων για την Τουρκία | 2007 στο πλαίσιο του ΕΜΓΕΣ /ΜΠΒ | 2007 στο πλαίσιο του μέσου ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ |

Διμερής συνεργασία |

Αρμενία | 44,8 | 24 |

Αζερμπαϊτζάν | 72,6 | 22 | 1,35 |

Γεωργία | 65 | 28,8 | 2 |

Μολδαβία | 86,5 | 45,7 | 3 |

Ρωσική Ομοσπονδία | 559 | 13 | 19,45 |

Τουρκία | 1040 | 497,2 |

Ουκρανία | 501,5 | 144 |

Σύνολο διμερούς | 2369,4 | 774,7 |

Περιφερειακή συνεργασία | 962,2 | 62 |

Σύνολο | 3331,6 | 836,7 | 25,8 |

[1] COM 2007 (160) τελικό, εγκρίθηκε στις 11. 04. 2007

[2] Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου (βλ. χάρτη στο παράρτημα) περιλαμβάνει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία προς Δυσμάς, την Ουκρανία και τη Ρωσία προς Βορρά, τη Γεωργία, την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν προς Ανατολάς και την Τουρκία Νότια. Αν και η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, η Μολδαβία και η Ελλάδα δεν είναι κράτη παράκτια του Εύξεινου Πόντου, η ιστορία, η εγγύτητα και οι στενοί δεσμοί καθιστούν αυτές τις χώρες φυσικούς περιφερειακούς φορείς.

[3] Έκθεση για την προσέγγιση περιφερειακής πολιτικής για τον Εύξεινο Πόντο (2007/2101(INI))

[4] RELEX-IV-008 COR

[5] Η ειδική ομάδα Δούναβη-Εύξεινου Πόντου δημιουργήθηκε από τις χώρες των περιοχών του Δούναβη και του Εύξεινου Πόντου για να ενθαρρύνει τη στρατηγική επικέντρωση σε επενδύσεις στον τομέα του νερού.

[6] COM (2007) 575 τελικό – Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

[7] Το πρόγραμμα TRACECA («TRAnsport Corridor Europe-Caucasus-Central Asia», διάδρομος μεταφορών μεταξύ της Ευρώπης, του Καυκάσου και της Ασίας) παρέχει βοήθεια στις οδικές, σιδηροδρομικές, αεροπορικές και θαλάσσιες συνδέσεις μεταφορών.

[8] Κέντρο πληροφοριών και συντονισμού των συνόρων στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου που έχει την έδρα του στο Μπούργκας της Βουλγαρίας.

[9] Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Βουλγαρία, Γεωργία, Ελλάδα, Μολδαβία, Ρουμανία, Ρωσική Ομοσπονδία, Τουρκία και Ουκρανία

[10] Η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα χρηματοδοτείται επίσης με κονδύλια που χορηγούνται στο πλαίσιο του προενταξιακού μέσου.

[11] Πρωτοβουλία της Ρουμανίας

[12] Ο ΟΟΣΕΠ δημιουργήθηκε το 1992. Αρχικά εστιάστηκε στην οικονομική συνεργασία αλλά διευρύνθηκε σταδιακά. Μέλη του είναι όλες οι χώρες του Εύξεινου Πόντου όπως απαριθμούνται στην υποσημείωση 2 συν η Αλβανία και η Σερβία.

[13] Η Ρωσική Ομοσπονδία δεν έλαβε μέρος στις συζητήσεις για την κοινή δήλωση και προτίμησε μια δήλωση ΕΕ – ΟΟΣΕΠ. Ωστόσο, η Ρωσική Ομοσπονδία υπογράμμισε ότι υποστηρίζει την αύξηση της σημασίας του ρόλου της ΕΕ που περιλαμβάνεται στην κοινή δήλωση. Συνεπώς, δεν αντιτάχθηκε στην υιοθέτηση του εγγράφου.

[14] Οι εταιρικές σχέσεις Βόρειας Διάστασης επιλέγουν και χρηματοδοτούν έργα που επιδιώκουν συμφωνημένους στόχους και χρησιμοποιούν κεφάλαια που προβλέπονται ειδικά γι’ αυτό το σκοπό