Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικών δράσεων για την προστασία των πολιτών () (96/C 100/22)

Στις 8 Ιουνίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198Γ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΤΠ αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Η επιτροπή «Αστικές Πολιτικές» ανέλαβε την προετοιμασία των σχετικών εργασιών, με βάση την εισηγητική έκθεση του Δρ. Berger.

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1995), η ΕΤΠ υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Η ΕΤΠ παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις μέχρι σήμερα αποφάσεις του Συμβουλίου στο πλαίσιο της κοινοτικής συνεργασίας στον τομέα της προστασίας από τις καταστροφές διότι είναι εξαιρετικά απαραίτητη η λήψη μέτρων για την προστασία από καταστροφές προκειμένου να στηριχθούν οι πολυδάπανες σε προσωπικό και πόρους προσπάθειες των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την προστασία από τους κινδύνους από φυσικές, τεχνολογικές καταστροφές ή άλλα σοβαρά ατυχήματα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικών δράσεων για την προστασία των πολιτών από καταστροφές.

2.2. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι, ελλείψει ιδιαίτερης νομικής βάσης, η πρόταση στηρίζεται στο άρθρο 235 της Συνθήκης ΕΕ. Η ΕΤΠ τονίζει σαφώς ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα δράσης δεν πρέπει να προδικάσει καμία απόφαση που θα ληφθεί κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 και θα κυρωθεί από τα κράτη μέλη.

2.3. Η ΕΤΠ εκφράζει σαφώς την υποστήριξή της στους στόχους που παρατίθενται στο σημείο 4 της αιτιολογικής έκθεσης της πρότασης, η υλοποίηση των οποίων επιδιώκεται με το προτεινόμενο πρόγραμμα. Συνεπώς, το πρόγραμμα πρέπει να υποστηρίξει και να συνοδεύσει τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της προστασίας από τις καταστροφές και θεσπίζει ένα πλαίσιο το οποίο, σε περίπτωση ανάγκης, επιτρέπει μια αποτελεσματική και ταχεία συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών των κρατών μελών.

2.4. Αυτή η ισότιμη θέση των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δραστηριοτήτων για την αποτελεσματική προστασία από τους κινδύνους δεν αντικατοπτρίζεται ωστόσο στο προτεινόμενο πρόγραμμα δράσης. Τούτο οφείλεται στο ότι η έννοια της προστασίας από τους κινδύνους δεν δίνει σαφή εικόνα της πολύπλευρης ευθύνης.

2.5. Είναι απαραίτητο, η πραγματοποιούμενη σε τοπικό επίπεδο διάκριση μεταξύ οργανώσεων «επείγουσας πρόληψης» και «επείγουσας διάσωσης» μπορεί να ισχύσει και σε περιπτώσεις μεγαλύτερων ζημιών. Κατά συνέπεια, πρέπει επίσης να πραγματοποιηθεί διάκριση μεταξύ της «επείγουσας προστασίας από καταστροφές (πολιτική άμυνα)» και της «διάσωσης από καταστροφές». Ενώ η επείγουσα προστασία από καταστροφές μπορεί σε μεγάλο βαθμό σε εθνικό επίπεδο να ενεργοποιηθεί διοικητικά μέσω νόμων, παραχώρησης αρμοδιοτήτων και θέσπισης βασικών προϋποθέσεων για την προστασία των πολιτών, αντίθετα, η οργανωμένη σε τοπικό (περιφερειακό) επίπεδο προστασία από καταστροφές πρέπει να προσανατολίζεται στην επίλυση του προβλήματος, δηλαδή πώς μπορεί στην πράξη να υπάρξει η ταχύτατη και αποτελεσματικότατη αντίδραση σε αιφνίδιο κίνδυνο (άμεση βοήθεια). Η εμπειρία δείχνει ότι για ταχεία πρόληψη οι καταλληλότερες μονάδες είναι εκείνες που είναι επιφορτισμένες καθημερινώς με την καταπολέμηση των ζημιών από πυρκαϊές και την αντιμετώπιση ιατρικών αναγκών και τεχνικών ή φυσικών καταστροφών.

Ακόμη, πρέπει να πραγματοποιηθεί διάκριση μεταξύ κινδύνων που για την αντιμετώπισή τους απαιτούνται

α) τοπικές και περιφερειακές δυνάμεις

ή

β) τοπικές, περιφερειακές και υπερπεριφερειακές δυνάμεις.

Συχνά, υπάρχουν κίνδυνοι για τους οποίους κινητοποιούνται αποκλειστικά τοπικές και περιφερειακές δυνάμεις και οι οποίοι δεν χαρακτηρίζονται ως «καταστροφές». Για παράδειγμα, οι πρόσφατες πλημμύρες στην περιοχή του Μάαστριχτ αποδεικνύουν ωστόσο σαφώς ότι οι εν λόγω κίνδυνοι μπορούν να αποκτήσουν ευρωπαϊκή διάσταση. Στην περίπτωση αυτή, οι περιφερειακές δυνάμεις παρέσχον αποτελεσματική διασυνοριακή βοήθεια. Η βοήθεια αυτή διασαφήνισε στους απειλούμενους από τις πλημμύρες πολίτες την αξία των μέτρων βοήθειας που λαμβάνονται σε διασυνοριακό επίπεδο στο πνεύμα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Οι πρόσφατες πυρκαϊές δασών στην περιοχή της Αθήνας απαίτησαν την παρέμβαση μεγάλου αριθμού πυροσβεστικών αεροσκαφών και ελικοπτέρων. Σημειώθηκε λοιπόν ανάγκη για βραχυπρόθεσμη και ταχεία διασυνοριακή βοήθεια, π.χ. από τη Γερμανία. Στην περίπτωση αυτή δεν χρειάστηκαν οι συνηθισμένες δυνάμεις της προστασίας από καταστροφές αλλά εξειδικευμένη τεχνολογία και προσωπικό με ειδική κατάρτιση.

2.6. Η ΕΤΠ, λόγω των εμπειριών αυτών, θεωρεί απαραίτητο να προσανατολισθεί πλήρως το πρόγραμμα δράσης στην

«Προστασία από κινδύνους οι οποίοι υπερβαίνουν τις σωστικές δυνατότητες των τοπικών δυνάμεων και μπορούν να αντιμετωπισθούν μόνο με την προσφυγή σε περιφερειακές ή υπερπεριφερειακές δυνάμεις.»

2.7. Ακόμη, η ΕΤΠ θεωρεί απαραίτητο να στηριχθούν ισότιμα από το πρόγραμμα δράσης τόσο η διασυνοριακή περιφερειακή συνεργασία όσο και η οικοδόμηση και η συνεργασία διαφόρων υπερπεριφερειακών ειδικών μονάδων άμεσης επέμβασης.

2.8. Για τη χρηματοδότηση των υπερπεριφερειακών παρεμβάσεων σε τρίτες χώρες θα πρέπει η ΕΕ να θεσπίσει ιδιαίτερο ταμείο.

2.9. Η ΕΤΠ συνιστά με έμφαση να τεθεί το κέντρο βάρους του προγράμματος δράσης στην πρακτική εφαρμογή. Λόγω των διαφορών που παρουσιάζουν τα εθνικά συστήματα παροχής βοήθειας και προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της επικουρικότητας, είναι δύσκολο να επηρεαστεί η διοικητική προστασία από καταστροφές διότι η θεωρητική αντιμετώπιση δεν προσφέρει μεγάλη βοήθεια.

Οι καταστροφές αποτελούν σπάνιες περιπτώσεις εξαιρέσεων στην Κοινότητα. Όμως, η κατάρτιση για την αντιμετώπιση περιπτώσεων μεγάλων καταστροφών είναι ολοένα σημαντικότερη. Οι αποκτηθείσες γνώσεις θα φανούν εξαιρετικά χρήσιμες στην ΕΕ για την καταπολέμηση των καταστροφών. Ιδιαίτερη πρακτική σημασία έχουν:

α) η απλοποίηση της διαδικασίας για το αίτημα αποστολής ενισχύσεων από την ίδια περιφέρεια αν και διαφορετικής εθνικότητας 7

β) η βελτίωση της επικοινωνίας των δυνάμεων που ανήκουν στις υπηρεσίες παροχής βοήθειας, όπου στο κέντρο των προσπαθειών πρέπει να βρίσκεται όχι μόνο ο συντονισμός των διαθέσιμων τεχνικών αλλά και η υπερνίκηση των υφιστάμενων γλωσσικών εμποδίων με τη βοήθεια ευφυών συστημάτων (intelligent systems) 7

γ) η ανάπτυξη της ικανότητας των ιθυνόντων, εκπαιδευμένων στα εθνικά συστήματα, να προσαρμόζονται στα συστήματα άλλων κρατών μελών.

2.10. Ειδικότερα για την οργάνωση της προστασίας από κινδύνους σε περιφερειακό επίπεδο, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι εμπειρίες από μη κρατικές ή και τοπικές οργανώσεις προστασίας από τους κινδύνους. Η ΕΤΠ εκφράζει την ευχή να επωφεληθεί η Επιτροπή από τις εμπειρίες των εν λόγω οργανώσεων για το σχεδιασμό και την εφαρμογή των προτεινόμενων δράσεων διότι μέσω αυτών εξασφαλίζεται η μεγαλύτερη δυνατή πρακτική εφαρμογή.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Με βάση τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις, η ΕΤΠ προτείνει τα άρθρα 1, 3 και 4 καθώς και τα σημεία Α και Β του παραρτήματος να διατυπωθούν ως εξής:

«Άρθρο 1

Θεσπίζεται πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων για την προστασία από κινδύνους, οι οποίοι υπερβαίνουν τις αμυντικές ικανότητες μιας τοπικής υπηρεσίας παροχής βοήθειας και μπορούν να αντιμετωπισθούν μόνο με την προσφυγή σε περιφερειακές ή υπερπεριφερειακές δυνάμεις (περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών).

Άρθρο 3

1. Κάθε ειδική δράση που αναλαμβάνεται στο πλαίσιο του προγράμματος δράσεων σκοπό έχει να υποστηρίξει, να συνοδεύσει και να συμπληρώσει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη για την προστασία των πολιτών.

2. Η επιλογή αυτών των ειδικών δράσεων βασίζεται ιδίως στα κάτωθι κριτήρια:

α) συμβολή στη βελτίωση της προετοιμασίας καθώς και σε επίπεδο οργανισμών παροχής βοήθειας των κρατών μελών ώστε να μπορούν να αναλάβουν αποτελεσματική δράση 7

β) συμβολή στη βελτίωση των τεχνικών και των μεθόδων παρέμβασης: πιλοτικά έργα 7

γ) συμβολή στην πληροφόρηση, την εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών με σκοπό ιδίως να αυξηθεί το επίπεδο αυτοπροστασίας τους.

3. Κάθε ειδική δράση υλοποιείται σε στενή συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές καθώς και με τις οργανώσεις και ενώσεις που ασχολούνται με την προστασία από κινδύνους στα κράτη μέλη.

4. Σε κάθε δράση θα ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα της έρευνας που επιτελείται σε κοινοτική και εθνική κλίμακα στα σχετικά πεδία.

5. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την αλληλοσυμπλήρωση μεταξύ του παρόντος προγράμματος και του προγράμματος δράσης από επιχειρησιακή άποψη στην εφαρμογή μιας πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Άρθρο 4

Στην εφαρμογή του προγράμματος η Επιτροπή επικουρείται από μια συμβουλευτική επιτροπή σε θέματα προστασίας των πολιτών απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών και έναν εκπρόσωπο της ΕΤΠ, της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Για την προπαρασκευή των προβλεπόμενων μέτρων, η Επιτροπή χρησιμοποιεί την εμπειρία των μη κρατικών ή και τοπικών οργανώσεων προστασίας από κινδύνους.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην Επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή εκδίδει γνώμη επί του σχεδίου ενδεχομένως με ψηφοφορία, εντός προθεσμίας την οποία μπορεί να καθορίσει ο πρόεδρος εφόσον το θέμα επείγει.

Η γνωμοδότηση γράφεται στα πρακτικά 7 κάθε κράτος μέλος έχει επίσης το δικαίωμα να ζητήσει να γραφεί η θέση του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της όσο το δυνατόν σε μεγαλύτερο βαθμό τη γνωμοδότηση της επιτροπής και την ενημερώνει με ποιο τρόπο έλαβε υπόψη της τη γνωμοδότηση που εξέδωσε.

Εξάλλου, η Επιτροπή μπορεί να θέσει στη συμβουλευτική επιτροπή προστασίας των πολιτών οιοδήποτε άλλο θέμα συνδεόμενο με την προστασία των πολιτών.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

»

4. Τελικά συμπεράσματα

Καταλήγοντας, η ΕΤΠ δηλώνει εκ νέου τη συμφωνία της με την εν λόγω πρόταση και αναμένει ιδιαίτερα να οδηγήσει η έντονη συμμετοχή των οργανώσεων παροχής βοήθειας των κρατών μελών που είναι επιφορτισμένες με την καθημερινή προστασία από κινδύνους, στη βελτίωση των δυνατοτήτων παροχής διασυνοριακής βοήθειας.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

() ΕΕ αριθ. C 142 της 8. 6. 1995, σ. 19.