Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση»

(98/C 64/13)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» [COM(97) 159 τελικό - 97/0121 (SYN)] που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 7

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 1997, σύμφωνα με το άρθρο 126 και το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σύμφωνα με την οποία απαιτείται η γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το εν λόγω θέμα 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 11ης Ιουνίου 1997 να αναθέσει στην επιτροπή 6 «Εκπαίδευση και Κατάρτιση» την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 285/97 rιv.) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 29 Σεπτεμβρίου 1997 (Εισηγήτρια: η κ. Freehill) 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Εκπαίδευση-Κατάρτιση-Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα» (), τη γνωμοδότησή της με θέμα «Η εκπαίδευση και η κατάρτιση ενώπιον των τεχνολογικών, βιομηχανικών και κοινωνικών προκλήσεων: πρώτες σκέψεις» (), τη γνωμοδότησή της με αντικείμενο το Λευκό Βιβλίο «Εκπαίδευση, κατάρτιση και μάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης» (), και το σχέδιο γνωμοδότησής της για την πρόταση περί τροποποίησης της απόφασης 819/95 ΕΚ για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος δράσης «Socrates» () 7

έχοντας υπόψη την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το «Πρότυπο Ευρωπαϊκό σχέδιο σχετικά με την αξιολόγηση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» 7

υιοθέτησε ομόφωνα κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 20ης συνόδου ολομέλειας της 19ης/20ης Νοεμβρίου 1997 (συνεδρίαση της 19ης Νοεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στις απαντήσεις των κρατών μελών στο υπόμνημα της Επιτροπής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση () επισημαίνεται η σημασία της αξιολόγησης της ποιότητας στο πλαίσιο ενός ολοένα και περισσότερο διαφοροποιημένου συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι εν λόγω απαντήσεις, σε συνδυασμό με τη μακρόχρονη συνεργασία στο πλαίσιο της εφαρμογής του προγράμματος Erasmus, ενθάρρυναν την ανάληψη κοινοτικής δράσης στον τομέα της αξιολόγησης και της διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Κατά τη συνεδρίασή του στις 21 Νοεμβρίου 1991 το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή:

- να χρηματοδοτήσει την εκπόνηση μίας συγκριτικής μελέτης σχετικά με τις μεθόδους αξιολόγησης που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη 7

- να προβεί στην ανάπτυξη ενός περιορισμένου αριθμού πρότυπων σχεδίων συνεργασίας στον εν λόγω τομέα 7

- να προβεί στην εφαρμογή μηχανισμών για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας, βάσει των εμπειριών που έχουν αποκτηθεί.

1.2. Μετά την υποβολή του εν λόγω αιτήματος και λαμβάνοντας υπόψη τη μελέτη της Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο 1993 σχετικά με τις μεθόδους αξιολόγησης της ποιότητας που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή δύο πρότυπα ευρωπαϊκά σχέδια με στόχο τη δοκιμαστική εφαρμογή μίας κοινής μεθοδολογίας αξιολόγησης της ποιότητας, η οποία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσαρμογών σε εθνικό επίπεδο. Τα εν λόγω πρότυπα σχέδια, στα οποία συμμετέχουν 42 εκπαιδευτικά ιδρύματα, εφαρμόσθηκαν σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.

1.3. Η προώθηση και η υλοποίηση των εν λόγω προτύπων σχεδίων έγινε δεκτή με ικανοποίηση και οδήγησε στην ολοένα και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της ανάγκης να διασφαλισθεί η ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρότεινε την έκδοση σύστασης του Συμβουλίου με σκοπό την καθιέρωση συστημάτων αξιολόγησης της ποιότητας που να βασίζονται στα αποτελέσματα των εν λόγω προτύπων σχεδίων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή προτείνει στα κράτη μέλη να προβούν στη θέσπιση διαφανών συστημάτων αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους για τη λειτουργία των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα εν λόγω συστήματα αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας έχουν ως στόχο:

- τη διασφάλιση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σύμφωνα με τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες που ισχύουν στη χώρα τους, και με συνεκτίμηση της ευρωπαϊκής διάστασης και των διεθνών απαιτήσεων 7

- την παροχή βοήθειας στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να χρησιμοποιούν τεχνικές διασφάλισης της ποιότητας με στόχο την προώθηση της οργανωτικής ευελιξίας και της βελτίωσής τους 7

- την ενίσχυση της ευρωπαϊκής και διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της αξιολόγησης της ποιότητας.

2.2. Τα συστήματα αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας θα πρέπει να διέπονται από τις ακόλουθες αρχές:

- αυτονομία και ανεξαρτησία των αρχών που είναι επιφορτισμένες με την αξιολόγηση και τη διασφάλιση της ποιότητας 7

- προσαρμογή των διαδικασιών αξιολόγησης στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε εκπαιδευτικού ιδρύματος 7

- συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών αξιολογήσεων 7

- συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών 7

- δημοσίευση των εκθέσεων αξιολόγησης.

2.3. Στο πλαίσιο των εν λόγω συστημάτων θα πρέπει να διασφαλίζεται η ανάληψη, στο κατάλληλο επίπεδο, των δράσεων παρακολούθησης με τις οποίες θα καταστεί δυνατή η εκ μέρους των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εφαρμογή ιδίων σχεδίων για τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και την αποτελεσματικότερη ένταξη των πτυχιούχων στην αγορά εργασίας. Προτείνεται επίσης να δοθεί προτεραιότητα από τις δημόσιες αρχές και τους υπευθύνους διαχείρισης των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της συνεχούς ανταλλαγής εμπειριών και της συνεργασίας σχετικά με την αξιολόγηση και τη διασφάλιση της ποιότητας με άλλα κράτη μέλη και διεθνείς οργανισμούς που ασχολούνται με το θέμα αυτό.

2.4. Προς το σκοπό αυτό προτείνεται η δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας» με τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

- ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών 7

- παροχή τεχνικής βοήθειας στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για την υλοποίηση συγκεκριμένων σχεδίων 7

- παροχή υποστήριξης σε ομάδες ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διαφόρων χωρών που επιθυμούν να συνεργασθούν στη διαδικασία αξιολόγησης ή διασφάλισης της ποιότητας, ιδιαίτερα βάσει «θεματικών δικτύων» στο πλαίσιο του προγράμματος Socrates 7

- υποστήριξη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μέσω της παροχής πληροφοριών σχετικά με τις νέες μεθοδολογικές εξελίξεις, της διευκόλυνσης της επαφής με τους εμπειρογνώμονες και της εξασφάλισης των απαιτούμενων μέσων για τη συγκέντρωση των αναγκαίων πληροφοριών 7

- σύνδεση των διαδικασιών αξιολόγησης της ποιότητας με άλλες κοινοτικές δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των προγραμμάτων Socrates και Leonardo ή με την αναγνώριση των ειδικοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο 7

- επεξεργασία μεθοδολογιών με στόχο την καλύτερη ένταξη των πτυχιούχων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.

2.5. Το εν λόγω δίκτυο μπορεί να επωφεληθεί από χρηματοδοτική υποστήριξη στο πλαίσιο των προγραμμάτων Socrates και Leonardo Da Vinci.

2.6. Προτείνεται η υποβολή ανά διετία έκθεσης σχετικά με την ανάπτυξη συστημάτων αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας στα κράτη μέλη και τις δραστηριότητες συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και η υποβολή προτάσεων για την ενίσχυση των εν λόγω συστημάτων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Αξιολόγηση και διασφάλιση της ποιότητας

3.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει κατ'αρχήν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της διασφάλισης της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη θέσπιση αποτελεσματικών συστημάτων αξιολόγησης της ποιότητας στα διάφορα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των κρατών μελών.

3.1.2. Επισημαίνει ότι η βελτίωση της ποιότητας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αφορά άμεσα τις τοπικές και περιφερειακές αρχές δεδομένου ότι τα εν λόγω ιδρύματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή των περιφερειών και περιοχών όπου είναι εγκατεστημένα. Η καλής ποιότητας τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί π.χ. σημαντική προϋπόθεση για την εγκατάσταση επιχειρήσεων στην περιοχή και για την περαιτέρω ανάπτυξή τους.

3.1.3. Η ΕΤΠ τονίζει επίσης για μία ακόμη φορά το πόσο σημαντικό είναι να δοθεί κοινοτική διάσταση στις προσπάθειες που θα αναληφθούν, να διατηρηθεί η συμμετοχή των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και συναφών οργανισμών στη διαδικασία αξιολόγησης της ποιότητας και να ενισχυθεί η συνεργασία και η ανταλλαγή εμπειριών που έχουν βασική σημασία για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού περιβάλλοντος.

3.1.4. Εντούτοις, η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι κύριος στόχος της αξιολόγησης της ποιότητας είναι η ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει επιβολή της εν λόγω διαδικασίας είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της διαδικασίας αξιολόγησης της ποιότητας θα πρέπει να διασφαλίζεται ο σεβασμός της πολιτισμικής πολυμορφίας, η προστασία των υφιστάμενων ακαδημαϊκών προτύπων και αξιών και να αποφεύγεται η εναρμόνιση της εκπαίδευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για τον λόγο αυτό η ΕΤΠ θεωρεί ότι το περιεχόμενο της σύστασης στηρίζεται σε σωστές βάσεις.

3.1.5. Η ΕΤΠ τονίζει ότι στόχος της εφαρμογής οιουδήποτε συστήματος αξιολόγησης θα πρέπει να είναι η βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και κατά συνέπεια των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επομένως, η αξιολόγηση της ποιότητας του κάθε κλάδου σπουδών θα πρέπει να συνδυάζεται με την αξιολόγηση των διαρθρώσεων του πανεπιστημιακού ιδρύματος και των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας του ιδρύματος. Εντούτοις, θα πρέπει να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση των εν λόγω συστημάτων για την ταξινόμηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανάλογα με τις επιδόσεις τους και να επιδιωχθεί η χρησιμοποίησή τους εκ μέρους των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως μέσου για την άριστη κατανομή των πόρων, την πρόβλεψη μελλοντικών εξελίξεων και την παροχή βοήθειας για τη χάραξη στρατηγικών προσαρμογής των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

3.1.6. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η θέσπιση ενός ευρωπαϊκού συστήματος αξιολόγησης της ποιότητας μπορεί να καταστεί δυνατή μόνο στην περίπτωση που τα κράτη μέλη παράσχουν τα κατάλληλα εθνικά πλαίσια και δεσμευθούν να αναπτύξουν συστήματα αξιολόγησης της ποιότητας και ενίσχυσης της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τούτο προϋποθέτει τη συνεκτίμηση του γεγονότος ότι η καθιέρωση και οργάνωση της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης αποτελεί αρμοδιότητα των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των επιμέρους κρατών μελών ή περιφερειών. Η δημιουργία εθνικών πλαισίων θα πρέπει να εγγυάται την πλήρη αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και να δίδει τη δυνατότητα της ανάπτυξης συνεργιών μεταξύ της εθνικής πολιτικής και των εμπειριών που έχουν συγκεντρωθεί από την εφαρμογή ευρωπαϊκών συστημάτων αξιολόγησης της ποιότητας.

3.1.7. Εντούτοις, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος να καταστεί η διαδικασία αξιολόγησης της ποιότητας αυτοσκοπός, διότι θα μπορούσε να προκύψει καταχρηστική χρησιμοποίηση του συστήματος όσον αφορά την προώθηση του ακαδημαϊκού κύρους των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και τον επηρεασμό της κατανομής των δημοσιονομικών πόρων. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ τονίζει ότι η αξιολόγηση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να συνδέεται άμεσα με τα προαναφερθέντα θέματα.

3.1.8. Η ΕΤΠ επιθυμεί επίσης να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι θα πρέπει να αποφευχθεί η απορρόφηση των προσπαθειών και των πόρων ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος από την εξυπηρέτηση συστημάτων αξιολόγησης. Στο πλαίσιο της εφαρμογής των συστημάτων αξιολόγησης δεν θα πρέπει να λησμονείται ο πρωταρχικός ρόλος των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην εκπαίδευση και να δίδεται το βάρος στις μετρήσεις μάλλον παρά στην ουσία. Θα πρέπει να αποφευχθούν οι υψηλές δαπάνες που προκύπτουν από ευρύ φάσμα διοικητικών δραστηριοτήτων που δεν έχουν σχέση με τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

3.2. Αρχές της αξιολόγησης της ποιότητας

3.2.1. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις αρχές που διέπουν την πρόταση καθώς και την πλήρη εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της διαφάνειας στο πλαίσιο της εφαρμογής των συστημάτων αξιολόγησης τα οποία εφαρμόζουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

3.2.2. Εντούτοις, για την εφαρμογή των εν λόγω συστημάτων απαιτείται η υιοθέτηση μίας ενιαίας και καθολικά αποδεκτής μεθοδολογίας. Κατά συνέπεια η ΕΤΠ προτείνει εκτός από τα ποιοτικά κριτήρια στα οποία θα βασισθεί η μεθοδολογία της αξιολόγησης της ποιότητας να χρησιμοποιηθούν και άλλα επιπλέον κριτήρια τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες του κάθε εκπαιδευτικού ιδρύματος ή του εθνικού εκπαιδευτικού περιβάλλοντος. Τα εν λόγω ποιοτικά κριτήρια, που θα λειτουργήσουν ως κατευθυντήριες γραμμές, θα πρέπει να είναι αποδεκτά από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και να βασίζονται στις εμπειρίες που θα συγκεντρωθούν από την εφαρμογή των προτύπων σχεδίων που έθεσε σε εφαρμογή η Επιτροπή κατά τη δεκαετία του 1990 και τα οποία έτυχαν, γενικά, θετικής υποδοχής από τα επιμέρους εκπαιδευτικά ιδρύματα των κρατών μελών. Από την άποψη αυτή, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα μπορέσουν να διασφαλίσουν ένα αποτελεσματικό σύστημα αυτοαξιολόγησης μέσω της απαραίτητης στήριξης των αρμόδιων αρχών σε κάθε κράτος μέλος.

3.2.3. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της εν λόγω μεθοδολογίας θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάληψη δράσης ως μέσου για την εφαρμογή βελτιώσεων που βασίζονται στην εμπειρία άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, θα προσδώσουν κοινοτική διάσταση στην ποιότητα της εκπαίδευσης και θα αποτελέσουν τη βάση για την αμοιβαία αναγνώριση των ειδικοτήτων.

3.2.4. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι η εφαρμογή οιουδήποτε συστήματος αξιολόγησης της ποιότητας θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή της διατήρησης της αυτονομίας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και να προβλέπει την εκ μέρους των εν λόγω ιδρυμάτων πραγματοποίηση των κατάλληλων προσαρμογών της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα πρέπει επίσης να διαθέτουν τη δυνατότητα λήψης των κατάλληλων μέτρων βάσει των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης και χρησιμοποίησης των συμπερασμάτων που συνάγονται μέσω της ανταλλαγής εμπειριών. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι αυτό θα πρέπει να αποτελέσει το πρωταρχικό στοιχείο κάθε μεθοδολογίας. Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό δίκτυο για την αξιολόγηση της ποιότητας με την υποστήριξη των κρατών μελών θα διευκολύνει την εν λόγω προσπάθεια.

3.2.5. Επίσης, η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών στη διαδικασία αξιολόγησης και ιδιαίτερα η επίσημη συμμετοχή αντιπροσώπων των σπουδαστών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων. Οι σπουδαστές αποτελούν αναγκαίο συστατικό στοιχείο κάθε διαδικασίας αξιολόγησης, διότι, λαμβανομένου υπόψη ότι αποτελούν τόσο τον καταναλωτή όσο και το τελικό προϊόν των υπηρεσιών των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συνιστούν ζωτικής σημασίας πηγή για την άντληση πληροφοριών για τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

3.2.6. Η συμμετοχή και άλλων ομάδων συμφερόντων εκτός του εκπαιδευτικού τομέα, όπως οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η βιομηχανία και άλλοι κοινωνικοί εταίροι, παρέχει τη δυνατότητα περαιτέρω εμπλουτισμού της έννοιας της ποιότητας, η οποία περιλαμβάνει τη συνεργασία των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την κοινωνία που τη στηρίζει. Μέσω της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών, λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες της κάθε περιοχής ή περιφέρειας στην οποία είναι εγκατεστημένο το εκπαιδευτικό ίδρυμα κατά την αξιολόγηση της ποιότητας και διασφαλίζεται η συμβολή των αποτελεσμάτων της στην τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη. Με τη συμμετοχή των εργοδοτών, των ελευθέρων επαγγελματιών και την πτυχιούχων των 5 τελευταίων ετών διασφαλίζεται η κατάθεση των δικών τους εμπειριών και προσδιορίζονται οι προσδοκίες τους από τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί όχι μόνον η συμμετοχή των εν λόγω ομάδων συμφερόντων στη διαδικασία αξιολόγησης αλλά και η εκπροσώπησή τους στο Ευρωπαϊκό δίκτυο για την αξιολόγηση της ποιότητας και στις εθνικές διαρθρώσεις υποστήριξης.

3.3. Ευρωπαϊκό δίκτυο για την αξιολόγηση της ποιότητας

3.3.1. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα θεσμοθετηθεί. Θα πρέπει να λειτουργεί ως αναγκαίος μηχανισμός για τη συνέχιση της προώθησης της ιδέας της αξιολόγησης της ποιότητας των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και την ενίσχυση της συντονισμού των διαφόρων συστημάτων αξιολόγησης που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη.

3.3.2. Εντούτοις, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η διάρθρωση του δικτύου, καθώς και οι σχετικές νομοθετικές και χρηματοδοτικές διευθετήσεις θα πρέπει να καθορισθούν σαφέστερα, ενώ θα πρέπει να διευρυνθεί το πεδίο των λειτουργιών του προκειμένου:

- να διαδραματίσει ενεργό ρόλο σε σχέση με την εκτίμηση, το συντονισμό και την επανεξέταση των μεθοδολογιών αξιολόγησης των διαφόρων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη θέσπιση ενός μηχανισμού συγκριτικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Κατά τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η ανάπτυξη ενός συστήματος-πλαίσιο για όλους τους κλάδους σπουδών σε όλα τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και θα διευκολυνθεί η πραγματοποίηση συγκρίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο 7

- να παράσχει άμεση βοήθεια στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τον συνδυασμό των συστημάτων αξιολόγησης της ποιότητας με μέτρα στρατηγικού προγραμματισμού, την ανάπτυξη μαθημάτων, την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων και την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με το τι νοείται ως ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα επαγγελματικά ιδρύματα και οι επαγγελματικές οργανώσεις έχουν ήδη δραστηριοποιηθεί στον εν λόγω τομέα αλλά με τη δημιουργία του προτεινόμενου δικτύου το εγχείρημα θα αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση 7

- να λειτουργήσει ως υπηρεσία για την παροχή βοήθειας στον τομέα της ανταλλαγής τόσο ακαδημαϊκού όσο και διοικητικού προσωπικού μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κατάρτισης σε όσους συμμετέχουν στη διαδικασία αξιολόγησης καθώς και για την προώθηση της ομαδικής εργασίας στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μία τέτοια εξέλιξη θα είναι ιδιαίτερα σημαντική ειδικότερα κατά το πρώτο στάδιο ανάπτυξης του συστήματος.

3.3.3. Η ΕΤΠ τονίζει ότι το εν λόγω δίκτυο θα πρέπει να διαθέτει πλήρη ανεξαρτησία και για το λόγο αυτό εκφράζει την επιθυμία να διασαφηνισθεί η θέση του ή η σχέση του με τα υφιστάμενα ακαδημαϊκά και μη κυβερνητικά επαγγελματικά δίκτυα που λειτουργούν ήδη στον τομέα της αξιολόγησης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καθώς και η προτεινόμενη σύνθεση του δικτύου.

3.3.4. Η ΕΤΠ επιθυμεί επίσης να υπάρξει μία αναλυτικότερη παρουσίαση της προτεινόμενης λειτουργικής διάρθρωσης όσον αφορά την εφαρμογή των διαδικασιών αξιολόγησης και του δικτύου διασφάλισης της ποιότητας.

3.3.5. Στη σύσταση προτείνεται, ως μέρος των καθηκόντων του δικτύου, η επεξεργασία μεθοδολογιών με στόχο την καλύτερη ένταξη των πτυχιούχων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Η ΕΤΠ θεωρεί το στοιχείο αυτό ως έναν από τους στόχους της αξιολόγησης της ποιότητας. Η μεγαλύτερη συνεργασία στον τομέα της αξιολόγησης της ποιότητας θα δώσει τη δυνατότητα στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αποκτήσουν μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες των τοπικών και περιφερειακών αγορών εργασίας και ιδιαίτερα στις προκλήσεις της νέας οργάνωσης και της ανάγκης υιοθέτησης νέων συστημάτων εργασίας λόγω της καθιέρωσης της κοινωνίας των πληροφοριών και της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ, στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Εκπαίδευση-Κατάρτιση-Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα», καλεί την Επιτροπή να επικεντρώσει την προσοχή της στην προώθηση της διασφάλισης της ποιότητας στο πλαίσιο των δράσεων που αναλαμβάνει και σημειώνει ότι αυτό έχει βασική σημασία για την προώθηση της διασυνοριακής κινητικότητας, η οποία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη δημιουργία νέων ευκαιριών στην αγορά εργασίας.

3.3.6. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ θεωρεί ότι θα πρέπει στο πλαίσιο της σύστασης να υπάρξει σύνδεση των προβλημάτων που περιγράφονται στο Πράσινο Βιβλίο () και αφορούν την ένταξη των πτυχιούχων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας με την αξιολόγηση της ποιότητας και συνιστά τον σαφέστερο καθορισμό του ρόλου που θα διαδραματίσει το δίκτυο.

3.3.7. Στη σύσταση επίσης περιλαμβάνεται πρόταση για τη χρηματοδοτική υποστήριξη του Ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας στο πλαίσιο των προγραμμάτων Socrates και Leonardo. Εντούτοις, σε πρόσφατη πρόταση της Επιτροπής () επισημαίνεται ότι ο παρόν προϋπολογισμός του προγράμματος Socrates δεν επαρκεί για την αποτελεσματική ικανοποίηση των υφιστάμενων αναγκών. Οι αιτήσεις για την χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης, παραδείγματος χάρη, για το 1996 ήταν τετραπλάσιες του διαθέσιμου προϋπολογισμού και για τον λόγο αυτό η Επιτροπή πρότεινε την αύξηση του προϋπολογισμού για την τρέχουσα περίοδο εφαρμογής του προγράμματος.

3.3.8. Η ΕΤΠ εκφράζει την ανησυχία μήπως δεν καταστεί δυνατή η χρηματοδοτική ενίσχυση του δικτύου μέσω των προγραμμάτων Socrates και Leonardo στην περίπτωση που δεν προβλεφθεί στο πλαίσιο της προτεινόμενης αύξησης του προϋπολογισμού των. Στην περίπτωση αυτή, όπως αναμένεται, η ΕΤΠ θεωρεί ότι το προαναφερθέν δίκτυο και οι δραστηριότητές του θα πρέπει να ενταχθούν σε αναθεωρημένο πρόγραμμα Socrates. Η άποψη της ΕΤΠ είναι ότι ένα σοβαρό μέρος της ανταλλαγής εμπειριών πρέπει να χρηματοδοτηθεί εντός του πλαισίου των τακτικών ανταλλαγών των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

3.3.9. Η ΕΤΠ εκφράζει επίσης την επιθυμία να υπάρξει αναλυτικότερη περιγραφή των προϋποθέσεων χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι απαιτείται η χορήγηση ειδικών πόρων για τη χρηματοδότηση του δικτύου αλλά θεωρεί ότι, στην περίπτωση που την κάλυψη των οικονομικών αναγκών του δικτύου αναλάβουν τα κράτη μέλη, υπάρχει το ενδεχόμενο να αποθαρρυνθούν ορισμένα κράτη μέλη και να μην υπάρξει ενεργός συμμετοχή τους στο δίκτυο.

3.3.10. Η ΕΤΠ προτείνει, στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διάθεση ειδικών πόρων για τη χρηματοδότηση του δικτύου, να χρησιμοποιηθεί ως βάση για το Ευρωπαϊκό δίκτυο για την αξιολόγηση της ποιότητας το υφιστάμενο Ευρωπαϊκό δίκτυο, γεγονός που θα συμβάλει στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και στον περιορισμό του κόστους.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η αξιολόγηση της ποιότητας μας διδάσκει ότι μόνον μέσω της γνώσης και όχι μέσω υποθέσεων είναι δυνατή η αποφυγή λαθών και ότι είναι αναγκαία η κοινωνική συμμετοχή και ο κοινωνικός έλεγχος των διαδικασιών μάθησης, βελτίωσης και καινοτομίας. Κατά συνέπεια στο πλαίσιο της εφαρμογής της διαδικασίας αξιολόγησης της ποιότητας θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη και όχι στην επίτευξη επιδόσεων.

4.2. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής διότι θεωρεί ότι με την εν λόγω πρωτοβουλία αναπτύσσεται περαιτέρω η έννοια της αξιολόγησης της ποιότητας στα ευρωπαϊκά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, βάσει των γενικών αρχών που προαναφέρθηκαν. Η ΕΤΠ καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, να συμμετάσχουν στη διαδικασία αξιολόγησης της ποιότητας με στόχο να διασφαλισθεί η σύνδεση της αξιολόγησης της ποιότητας με τους στόχους της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Πριν να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό δίκτυο για την αξιολόγηση της ποιότητας, απαιτείται, αφενός, να υπάρξει σαφέστερος προσδιορισμός της μεθοδολογίας που θα χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο των αξιολογήσεων και, αφετέρου, να διασαφηνισθούν οι λειτουργίες, ο τρόπος χρηματοδότησης και οι λειτουργικές διαρθρώσεις του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας.

Βρυξέλλες, 19 Νοεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 215 της 16.7.1997, σ. 1.

() ΕΕ C 100 της 2.4.1996, σ. 106.

() ΕΕ C 182 της 24.6.1996, σ. 15.

() ΕΕ C 379 της 15.12.1997, σ. 17.

() COM(91) 349 τελικό.

() COM(96) 468 τελικό.

() COM(97) 99 τελικό - 97/0103 COD.