ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΏΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρι/$έλλβς, 17.07.1995 
COM(95)344 τβλ**6 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 
1 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1993-31 ΙΟΥΛΙΟΥ 1994 
Tempus 
ne TOLToAiOni1^^!0 ^reff"1 οννβργασίας στον τομέα 
ΧαΘως mi νης Μογγολίας, ,5 
Ml τηςΕνρανιαϊκής Έντονης 

Δβλύο βφλιογρα<ρικής κατάταξης υπαρχα στο τέλος του τεύχους. 
Λουξεμβούργο: ΥκηρεβΙα Επίσημων Εκδόσεων τυιν ΕυοοίΛαϊκών Κοινοτήτων, 1995 
ISBN 92^27-0208-1 
Ο ΕΚΑΧ-ΕΚ-ΕΚΑΕ, ΒοτφλλΒς · Λουξεμβούργο. 1995 
Επιτράκται η αναπαραγωγή, για σκοπούς μη εμπορικούς, μ* αναφορά της πηγής. 
Primed in Belgium 
Ετοιμάσθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Γενική Διεύθυνση ΧΧΠ - Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Νεολαία 
από το 
Ευρωπαϊκό ' Ιδρυμα Κατάρτισης 
Villa Gualino 
Viole Settimio Seven 65 
1-10133 Torino 
ITALY 
Τηλ' (39)11-630.22.22 
Φαξ: (39)11-630.22.00 
To Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Κατάρτισης, που είναι ανεξάρτητος φορέας της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, καταρτίστηκε με σκοπό να υποστηρίζει και συντονίζει τις δραστηριότητες 
μεταξύ της ΕΕ και των χωρών εταίρων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και 
Κεντρική Ασία στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης, και επικουρεί την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην εφαρμογή του Προγράμματος Tempus. 
> 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΣεΧίόα 
Ι. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ TOY TEMPUS 1990- 1993 1 
1.1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TEMPUS 1 
L 2. Η ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ TOY TEMPUS 1990-1993 ...2 
Ι. 3. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1993 
ΠΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ TOY TEMPUS Π 3 
Π. ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ TEMPUS 1993 - 1994 4 
Tempos (Phare) 4 
Π.1. Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 4 
Π. 2. Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ Η 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 4 
Π. 3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΕΠ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1994 5 
Π. 3.1. Ανάλυση ανά τομέα προτεραιότητας 6 
Π. 3.2. Ανάλυση ανά χώρα εταίρο, ανά κράτος μέλος της ΕΕ, και 
ανά συμμετέχουσα χώρα της Ομάδας των 24 6 
Π. 3.2.1. Συμμετοχή χωρών εταίρων 6 
Π. 3.2.2. Συμμετοχή κρατών μελών 6 
Π. 3.2.3. Συμμετοχή της Ομάδας των 24 6 
Π. 3.3. Η επιλογή ΚΕΠ + 7 
Π. 3.4. Διαρθρωτικό ΚΕΠ ειδικής δράσης: δημιουργία 
Ευρωπανεπιατημίου 7 
Π. 3.5. Επιλογή Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων (ΚΕΑ) 8 
Π. 4. ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 8 
Π. 4.1. "Ειδική Δράση Νότος" 8 
Π. 5. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ .. 9 
Π. 5.1. ΣΜ+ 9 
Π. 6. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΩΝ ΝΕΩΝ 10 
Π. 7. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ 10 
Π. 7.1. Μονογραφίες ανά χώρα εταίρο του Phare 11 
Tempos (Tads) . . . . . . ...... .. ...... . ...11 
Π. 8. Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 11 
Π. 9. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΚΑΙ Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 11 
Π. 10. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 12 
Π. 11. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΓΎΡΟΥ ΕΠΙΛΟΓΏΝ ΠΑ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΤΟ 
1993 ΚΑΙ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΚΑΙ ΚΕΠ ΤΟ 1994 13 
Π. 11.1. Ανάλυση ανά τομέα προτεραιότητας 14 
Π. 11.2. Ανάλυση ανά χώρα εταίρο και κράτος μέλος της ΕΕ 14 
Δραστηριότητες πληροφόρησης xat συντονισμού. 15 
Π. 12. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΧΕΉΚΑ ΜΕ ΤΟ 
TEMPUS (PHARE) ΚΑΙ ΤΟ TEMPUS (TAQS) 15 
Π. 13. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ 16 
Tempus (Phare) 16 
Tempus (Tads) 16 
ΠΙ. ΕΚΘΕΣΕΙΣ PHARE ΑΝΑ ΧΩΡΑ 17 
m.1. ΑΛΒΑΝΙΑ 18 
ΠΙ. 2. ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 20 
ΠΙ. 3. ΤΣΕΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 23 
ΠΙ. 4. ΕΣΘΟΝΙΑ 26 
ΠΙ. 5. ΟΥΓΓΑΡΙΑ 28 
ΠΙ. 6. ΛΕΤΟΝΙΑ 31 
ΠΙ. 7. ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ... 33 
ΠΙ. 8. ΠΟΛΩΝΙΑ. 35 
ΠΙ. 9. ΡΟΥΜΑΝΙΑ...... 38 
ΠΙ. 10. ΣΛΟΒΑΚΙΑ 42 
ΠΙ. Π. ΣΛΟΒΕΝΙΑ 46 
IV. ΚΥΡΙΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ TEMPUS 1990 - 1994 49 
rv.l. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ PHARE 49 
TV. 1.1. Ανάπτυξη εθνικών προτεραιοτήτων για την ενίσχυση ...50 
IV. 2. ΜΕΣΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 50 
TV. 2.1. Εξέλιξη της έννοιας των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων (ΚΕΠ) 50 
TV. 2.2. Διασύνδεση των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και 
της ανάπτυξης των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης διαμέσου του καθορισμού τομέων 
προτεραιότητας 51 
TV. 2.3. Σημαντική μείωση στην ενίσχυση που παρέχεται σε 
περιφερειακά ΚΕΠ 52 
TV. 2.4. Έμφαση στη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων και στις 
δραστηριότητες διάδοσης: Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα 
(ΚΕΔ) 52 
TV. 2.5. Μεταβολές όσον αφορά τις ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας 52 
TV. 2.6. Μεταβολές όσον αφορά τις δραστηριότητες που είναι 
επιλέξιμες για ενίσχυση στο πλαίσιο των 
συμπληρωματικών μέτρων 53 
IV. 3. ΘΕΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 54 
TV. 3.1. Κίνηση προς την κατεύθυνση της ανάληψης μεγαλύτερης 
ευθύνης από τις χώρες εταίρους όσον αφορά το 
συντονισμό και τη συμβατική ευθύνη των προγραμμάτων 54 
TV. 3.2. Εισαγωγή της πολυετούς χρηματοδότησης 54 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΕΚΔΟΣΕΙΣ TEMPUS 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 
A 
Ι. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ TO Y TEMPUS 1990 - 1993 
1.1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TEMPUS 
Τα γεγονότα του 1989 και 1990 στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη είχαν συνταρακτικές 
επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα κράτη μέλη , μεμονωμένα και συλλογικά, βρέθηκαν 
αντιμέτωπα με πρωτοφανείς πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις σε σχέση με τη φιλοσοφία 
και τις καθιερωμένες διαδικασίες στις εξωτερικές σχέσεις. Συγχρόνως, υπήρχε αναμφισβήτητη 
επείγουσα ανάγκη για την κατάλληλη, ταχεία και αποτελεσματική ανταπόκριση σ'αυτές τις 
προκλήσεις, όχι μόνον με την παροχή επείγουσας βοήθειας αλλά, επίσης, με την επινόηση 
συγκεκριμένων τρόπων που θα επέτρεπαν σ'αυτές τις χώρες να αναπτύξουν νέες προοπτικές 
και νέους στόχους που να συμβαδίζουν με τη σημαντική έννοια που αποδίδεται στην Ευρώπη. 
Στοχεύοντας σε μια ολοκληρωμένη σφαιρική ανταπόκριση, η Κοινότητα προσπάθησε να 
προσφέρει ταχύτατα ένα περιεκτικό πλαίσιο για την παροχή πρακτικής ενίσχυσης και 
πραγματογνωμοσύνης, για να βοηθήσει αυτές τις χώρες να αναδιαρθρώσουν την οικονομία και 
τα πολιτικά τους συστήματα ώστε να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη που θα αντλούσαν από τη νέα 
κατάσταση. ' Ενα σφαιρικό πρόγραμμα ενίσχυσης συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών 
το Δεκέμβριο του 1989. Γνωστό ως Phare1, παρείχε το πλαίσιο για την κοινοτική ενίσχυση της 
διαδικασίας οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων στις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. 
Η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η κατάρτιση είχαν επιλεγεί από τις ίδιες τις χώρες εταίρους ως 
μία από τις προτεραιότητες για συνεργασία, όχι διότι πίστευαν ότι οι ενέργειες για τη βελτίωση 
της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα είχαν άμεσες και εντυπωσιακές επιπτώσεις στην πολιτική και 
οικονομική τους κατάσταση, αλλά μάλλον διότι αποτελούσαν μια εξαιρετικά σημαντική κοινή 
επένδυση σε μελλοντικό πνευματικό δυναμικό όλης της ηπείρου. ' Ετσι, από ένα πολύ αρχικό 
στάδιο, ορισμένα εξειδικευμένα προγράμματα ενίσχυσης στον τομέα της εκπαίδευσης 
ενσωματώθηκαν στο Phare, με πιο σημαντικό πρόγραμμα το Tempus - το διευρωπαϊκό 
πρόγραμμα κινητικότητας για πανεπιστημιακές σπουδές. 
Με αυτή την προοπτική, το Συμβούλιο Υπουργών ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το 
Δεκέμβριο του 1989, να υποβάλει επειγόντως λεπτομερείς προτάσεις, στα πλαίσια του Phare, 
για κατάλληλα μέτρα στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της κατάρτισης που θα 
υποστηρίζουν τη διαδικασία μεταρρύθμισης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Τον 
Ιανουάριο του 1990, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα 
σχέδια της για την εκπόνηση ενός νέου προγράμματος, σχεδιασμένου ειδικά για να εντοπίσει 
και να ανταποκριθεί στις διαφορετικές ανάγκες της υπό εξέταση περιοχής. 
Την εποχή εκείνη η ονομασία Phare προήρχετο από τα αρχικά της φράσης: "Pologne, Hongrie: Assistance à La 
Restructuration Economique". Σήμερα, το πλήρες όνομα του προγράμματος είναι: Phare - Πρόγραμμα κοινοτικής 
βοήθειας για την οικονομική αναδιάρθρωση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης". 
-2 
Η βάση της απόφασης να εγκριθεί το πρόγραμμα Tempus ως ενέργεια ξεχωριστή από τα 
υφιστάμενα διακοινοτικά προγράμματα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση (όπως το ERASMUS 
και το ΟΟΜΕΤΤ), ή τις διάφορες κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας (όπως η διεθνής 
συνεργασία και το ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και η κινητικότητα των ερευνητών), ήταν η 
αντίληψη ότι στο πλαίσιο της διαχείρισης της μεταρρύθμισης ήταν σημαντικό να υπάρχει 
παρέμβαση στην ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση αυτών των χωρών, διότι υπήρχε η άποψη ότι οι 
βαθειές αλλαγές στην νοοτροπία και στη στάση των εκπαιδευτικών ή των σπουδαστών στην 
τριτοβάθμια εκπαίδευση θα ήταν πρωταρχικής σημασίας παράγοντας για την αύξηση της 
διαθεσιμότητας του ανθρώπινου δυναμικού που απαιτείται για την προώθηση της ίδιας της 
διαδικασίας της μεταρρύθμισης. Δεν ήταν μόνο θέμα βελτίωσης της τεχνικο-επαγγελματικής 
κατάρτισης των μελλοντικών στελεχών, επιστημόνων και μηχανικών, όσο και αν αυτό ήταν 
επιθυμητό. Αναγνωρίστηκε, επίσης, ότι διαμέσου της κριτικής αναθεώρησης των δομών και της 
φιλοσοφίας της εκπαίδευσης θα μπορούσε να καμφθεί η αντίσταση στις απαραίτητες αλλαγές 
σ'όλη την κοινωνία, να δαχμορφωθούν πιο κατάλληλες γνώσεις, τεχνικές και εξειδικεύσεις, και 
κυρίως να αντικατασταθεί ο παλιός τρόπος σκέψης και λήψης αποφάσεων με νέους. 
1.2. Η ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ TOY TEMPUS 1990 -1993 
Το Tempus εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών στις 7 Μαΐου 1990 για μια αρχική 
πειραματική φάση τριών ετών αρχίζοντας από την 1η Ιουλίου 1990, με προοπτική πέντε ετών. 
Μία μεταγενέστερη απόφαση του Συμβουλίου παρέτεινε την πειραματική φάση για ένα έτος, 
μέχρι τέλος Ιουνίου του 19942 Την ευθύνη για την εφαρμογή του προγράμματος ανέλαβε η 
Επιτροπή. Σύμφωνα με το άρθρο 5 της απόφασης του Συμβουλίου που θεσπίζει το πρόγραμμα 
Tempus, η Επιτροπή επικουρείται από μία επιτροπή αποτελούμενη από δύο εκπροσώπους που 
ορίζει κάθε κράτος μέλος και της οποίας προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής. 
Από την αρχή, το κύριο μέσο για πανεπιστημιακή συνεργασία που προέβλεπε το πρόγραμμα 
Tempus ήταν το Κοινό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα (ΚΕΠ), με ανώτατη διάρκεια τριών ετών και τη 
συμμετοχή τουλάχιστον ενός πανεπιστημίου από μία χώρα εταίρο (ΚΑΕ) και από 
συνεργαζόμενους φορείς, από τους οποίους ένας έπρεπε να είναι πανεπιστήμιο, σε τουλάχιστον 
δύο κράτη μέλη της Κοινότητας. Από στρατηγική άποψη, η προσέγγιση κατά τη διάρκεια της 
αρχικής φάσης ήταν η επιδίωξη των στόχων αναδιάρθρωσης του προγράμματος Tempus με την 
υποστήριξη πρωτοβουλιών "από κάτω" που αφορούσαν τα βασικά θέματα της μεταρρύθμισης 
διαμέσου της ανάπτυξης των προγραμμάτων σπουδών, της οργανωμένης κινητικότητας του 
προσωπικού (ιδιαίτερα για περιόδους ενημέρωσης και επιμόρφωσης), και με την αγορά και 
ενίσχυση του κύριου διδακτικού εξοπλισμού και εξοπλισμού επικοινωνίας. 
Προβλέφθηκε η ενίσχυση διαφόρων δραστηριοτήτων με σκοπό τη δημιουργία αποτελεσματικών 
δικτύων: ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για το προσωπικό για καθήκοντα διδασκαλίας, 
τοποθέτηση σε θέση εργασίας, επιμόρφωση και ενημέρωση γνώσεων του προσωπικού και 
επισκέψεις, καθώς και ενίσχυση για συμπληρωματικά μέτρα για την επέκταση στις επιλέξιμες 
χώρες ευρωπαϊκών ενώσεων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και άλλες δραστηριότητες. 
Προβλέφθηκε, επίσης, περιορισμένη ενίσχυση για τις ανταλλαγές νέων και σχετικές 
δραστηριότητες ώστε να συνειδητοποιήσουν καλύτερα οι νέοι την ευρωπαϊκή διάσταση. 
Οι ενδιαφερόμενες εθνικές αρχές δημιούργησαν σε κάθε χώρα εταίρο ένα εθνικό γραφείο 
Tempus που ασχολείται αποκλειστικά με την εφαρμογή του προγράμματος στη συγκεκριμένη 
χώρα. 
Βλέπε τμήμα 1.3. της έκθεσης αυτής για μεταγενέστερες εξελίξεις του προγράμματος. 
-3-
Από το Μάιο 1990 έως τον Ιούλιο 1993, η Task Force ανθρώπινο δυναμικό, με την υποστήριξη 
του EC Tempus Office', και συνεργαζόμενη στενά με τις εθνικές αρχές όλο και μεγαλύτερου 
αριθμού χωρών εταίρων, πραγματοποίησε τέσσερις επιλογές κοινών ευρωπαϊκών 
προγραμμάτων με στόχο την ικανοποίηση των εθνικών προτεραιοτήτων τους, εντός του 
πλαισίου που περιγράφεται παραπάνω.4 Η τελευταία από αυτές, η επιλογή της άνοιξης του 
1993, βασίστηκε σε μία περιορισμένη πρόσκληση για υποβολή αιτήσεων δεδομένου ότι οι 
διαθέσιμοι πόροι χρησιμοποιήθηκαν για να καλυφθούν οι απομένουσες δαπάνες κοινών 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων τα οποία άρχισαν το 1991/92 και 1992/93. Η Αλβανία, η Εσθονία, 
η Ουγγαρία, η Λετονία και η Λιθουανία μπόρεσαν να δεχθούν ένα πολύ περιορισμένο αριθμό 
νέων προτάσεων, ενώ η Βουλγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Σλοβακία και η Πολωνία 
ακύρωσαν την πρόσκληση για υποβολή προτάσεων. Όσον αφορά τη Σλοβενία, η πρόσκληση για 
υποβολή αιτήσεων παρέμεινε ανοικτή, όμως οι πόροι οι οποίοι απέμειναν μετά την κάλυψη της 
χρηματοδοτικής ανεπάρκειας των σχεδίων τα οποία είχαν ήδη εγκριθεί τα δύο προηγούμενα 
έτη, αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για τη χρηματοδότηση νέων σχεδίων. 
13. Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1993 TU 
ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ TEMPUS Π 
Η απόφαση του Συμβουλίου για την έγκριση της δεύτερης φάσης του προγράμματος 
διευρωπαϊκής συνεργασίας στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδεσης (Tempus Π) ελήφθη στις 29 
Απριλίου 19935 μετά από μία αρχική ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των Υπουργών Παιδείας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας τον Νοέμβριο του 1992 και την ευνοϊκή γνωμοδότηση του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Μάρτιο του 1993. Με αυτή την απόφαση συνεχίστηκε η 
λειτουργία του προγράμματος Tempus στις υπάρχουσες χώρες εταίρους και επεκτάθηκε και στις 
δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης για να επιτρέψει σε όσες από αυτές το 
επιθυμούσαν να αφιερώσουν ένα μέρος των διαθέσιμων κοινοτικών πιστώσεων για να 
συμμετάσχουν στο πρόγραμμα Tempus. Κατά την περίοδο της επιλογής που πραγματοποιήθηκε 
στις αρχές του 1994, για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, οι συμμετέχουσες δημοκρατίες ήταν το 
Καζακστάν, το Κιργιζιστάν, η Λευκορωσία, η Μολδαβία,, το Ουζμπεκιστάν, η Ουκρανία και η 
Ρωσική Ομοσπονδία. 
To EC Tempus Office είναι αυτόνομη υπηρεσία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Συνεργασίας, στο οποίο ανατέθηκε να 
επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την εφαρμογή του προγράμματος Tempus. 
Οι χώρες εταίροι που επωφελούνται από το πρόγραμμα αυξήθηκαν από τις αρχικές δύο το Μάιο του 1990 
(Πολωνία και Ουγγαρία) σε έντεκα, συνολικά, το Φεβρουάριο του 1992. Τον Ιούλιο του 1993 ήταν οι εξής: 
Αλβανία, Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, 
Τσεχική Δημοκρατία. 
ΕΕ αριθ. L112/34. της 6ης Μαΐου 1993. 
-4 
//. ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ TEMPUS 
1993 -1994 
Για τη διευκόλυνση της παρουσίασης, το Tempus (Phare) χαι το Tempus (Tads) 
εξετάζονται χωριστά. 
Tempus (Phare) 
ELI. Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 
Ο θεμελιώδης παράγοντας σε σχέση με τους δημοσιονομικούς μηχανισμούς οι οποίοι διέπουν το 
πρόγραμμα Tempus είναι ότι το Tempus στις έντεκα χώρες εταίρους της Ανατολικής και 
Κεντρικής Ευρώπης αποτελεί τμήμα του Phare. Οι βασικοί παράγοντες είναι: 
• οι εθνικοί προϋπολογισμοί Phare αποφασίζονται σε ετήσια βάση από την Επιτροπή· 
• εντός των εθνικών προϋπολογισμών, η κατανομή των πόρων αποφασίζεται από κοινού από 
τις ενδιαφερόμενες χώρες και την Επιτροπή στα πλαίσια του ενδεικτικού προγράμματος 
κάθε χώρας εταίρου. Οι προτάσεις όσον αφορά τον προϋπολογισμό που διατίθεται για το 
Tempus διέπονται από τους κανόνες αυτούς. 
Η διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού για δραστηριότητες Tempus το 1994/95 όφειλε 
να λάβει υπόψη ότι η επιλογή την άνοιξη του 1994 επρόκειτο να είναι η πρώτη της δεύτερης 
φάσης του Tempus και η πρώτη κατά την οποία σε όλες τις χώρες εταίρους η πρόσκληση για την 
υποβολή αιτήσεων θα πραγματοποιόταν βάσει μιας πολυετούς χρηματοδότησης (βλέπε IV.3.2). 
Για το 1994 διατίθεται ένας συνολικός προϋπολογισμός, ο οποίος υπερβαίνει τα 95,9 εκατ. 
ECU. 
Π.2. Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ Η 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 
Έχουν καθοριστεί προτεραιότητες για την ένταξη του Tempus σαφώς σε ένα στρατηγικό 
πλαίσιο για την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε κάθε ενδιαφερόμενη χώρα, και για 
την προώθηση της συνεργίας των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το Tempus και άλλων 
δραστηριοτήτων οι οποίες ενισχύονται από το πρόγραμμα Phare. 
Οι προτεραιότητες εφαρμογής του Tempus είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας διαβούλευσης της 
Επιτροπής με τις αρχές κάθε χώρας εταίρου. Οι προτεραιότητες για το 1994/95 καθορίστηκαν 
κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993 και δημοσιεύθηκαν στον Οδηγό υποβολής αιτήσεων. 
Με τον τρόπο αυτό, κατέστη δυνατό να συνεχίσει το Tempus την ανάπτυξη μεγαλύτερης 
συνάφειας με τις συγκεκριμένες διαδικασίες οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης σε 
κάθε χώρα εταίρο και να καθιερώσει, επίσης, μία διαδικασία επιλογής η οποία αποκλείει την 
απογοήτευση των αιτούντων, παρέχοντας τους περισσότερη καθοδήγηση προκειμένου να 
ενθαρρύνει τις προσπάθειες τους μόνο σε τομείς οι οποίοι αναφέρονται στον Οδηγό υποβολής 
αιτήσεων. 
Στο πλαίσιο των πόρων που διατίθενται για το Tempus από τον προϋπολογισμό Phare κάθε 
χώρας εταίρου, επιλέγονται σχέδια για υποστήριξη στο πλαίσιο μίας διαδικασίας συναπόφασης 
σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές αξιολογούν την ποιότητα των σχεδίων. 
Ειδικότερα, η Επιτροπή επικεντρώνει την προσοχή της στο βαθμό στον οποίο τα σχέδια 
ανταποκρίνονται στους στόχους και τα κριτήρια του προγράμματος Tempus, ενώ οι εθνικές 
αρχές κρίνουν κατά πρώτο και κύριο λόγο τη συνάφεια τους προς τις ανάγκες προτεραιότητας 
της χώρας τους, όπως τις αντιλαμβάνονται στο πλαίσιο της εξελισσόμενης κατάστασης της 
αναδιάρθρωσης των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τους. 
Η τελική απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τη χρηματοδότηση οποιουδήποτε σχεδίου είναι 
αποτέλεσμα μίας σειράς εμπεριστατωμένων συζητήσεων επί συγκλινουσών αξιολογήσεων. 
Ιδιαίτερα, η συμφωνία του αρμόδιου εθνικού γραφείου Tempus (συχνά σε συνεννόηση με 
εθνικές επιτροπές εμπειρογνωμόνων) και του EC Tempus Office, για το εάν η υποβαλλόμενη 
αίτηση αποτελεί σημαντική συμβολή για την επίτευξη των εθνικών προτεραιοτήτων Tempus, 
αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω συνέχεια της αίτησης στα πλαίσια της διαδικασίας 
επιλογής του 1994/95. 
Ακολουθώντας τη διαδικασία αυτή, όλα τα μέρη επιδιώκουν να επιτύχουν, στα πλαίσια των 
περιορισμένων χρηματοδοτικών πόρων, την καλύτερη δυνατή ισορροπία κρίσεων, ως προς τους 
ποιοτικούς παράγοντες και την τήρηση των προτεραιοτήτων που έχουν ορίσει οι χώρες και 
προς τις οποίες κατευθύνεται η ενίσχυση. Μοιραία, μολονότι ένα μεγάλο ποσοστό αιτήσεων για 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα συμμορφώνεται προς τους διάφορους όρους που 
αναφέρονται στον οδηγό υποβολής αιτήσεων, κατά το τέλος της διαδικασίας επιλογής είναι 
δυνατόν να ενισχυθεί μόνο ένα σχετικά χαμηλό ποσοστό από αυτές. 
Π3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1994 ΚΕΠ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1994, πραγματοποιήθηκε η επιλογή Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων που αρχίζουν τις δραστηριότητες τους με την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους 
1994/95. Τα αποτελέσματα του εν λόγω γύρου επιλογής είναι τα ακόλουθα: 
Αριθμός ΚΕΠ που ενισχύθηκαν το 1994/95 464 
Αριθμός νέων ΚΕΠ το 1994/95 239 
Αριθμός ΚΕΠ που ανανεώθηκαν το 1994/95 225 
Αριθμός νέων προτάσεων ΚΕΠ που υποβλήθηκαν το 1994 1365 
Αριθμός νέων προτάσεων ΚΕΠ σε τομείς προτεραιότητας 975 
(εκατ. ECU) 
Συνολικά ποσά που διατέθηκαν για το Tempus το 1994/95 από τον 954> 
προϋπολογισμό Phare 
H3.1. Ανάλυση ανά τομέα προτεραιότητας 
Από το σύνολο των 1365 ατήσεων ΚΕΠ που υποβλήθηκαν, οι 975 (71%) αφορούν θέματα τα 
οποία έχουν ορισθεί ως προτεραιότητες από τις εθνικές αρχές της στοχευόμενης χώρας εταίρου. 
Περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τις εθνικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται στο τμήμα III 
των Εκθέσεων Phare ανά χώρα. 
IL3.2. Ανάλυση ανά χώρα εταίρο, ανά κράτος μέλος της ΕΕ, και ανά 
συμμετέχουσα χώρα της Ομάδας των 24 
11.3.2.1. Συμμετοχή χωρών εταίρων 
Τα ιδρύματα στις χώρες εταίρους δρουν ως συντονιστές σε 66,9% των σχεδίων τα οποία 
επιλέγησαν για το 1994/95. Συνολικά, τα ιδρύματα στις πέντε χώρες εταίρους των οποίων οι 
εθνικές αρχές ζήτησαν ο ρόλος του αντισυμβαλλόμενου να είναι ανοικτός για τα ιδρύματα των 
χωρών τους, αντιπροσωπεύουν το 32,2% των αντισυμβαλλομένων των σχεδίων που επιλέγησαν 
κατά τον παρόντα γύρο επιλογής6. 
Στο τμήμα III παρέχεται λεπτομερής ανάλυση των συμμετοχών σε ΚΕΠ ανά χώρα εταίρο. 
11.3.2.2. Συμμετοχή κρατών μελών 
Οι τρεις χώρες οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη συμμετοχή σε πρσγρόψψχπα είναι το Ηνωμένο 
Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία. Οι χώρες αυτές, καθώς και το Βέλγιο, είναι μεταξύ των 
κρατών μελών τα οποία παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά συντονιστών και 
αντισυμβαλλομένων των προγραμμάτων. Σε έναν αριθμό άλλων χωρών η επιθυμία για 
συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν συμβαδίζει με μία επιθυμία για ανάληψη των ευθυνών του 
συντονιστή ή αντισυμβαλλόμενου ενός σχεδίου. Σε ορισμένες χώρες, στις οποίες ακόμα και τα 
ποσοστά συμμετοχής ήταν ιδιαίτερα χαμηλά, λήφθηκαν μέτρα για την ενθάρρυνση των δεσμών 
με τις χώρες εταίρους διαμέσου της επίσπευσης της επεξεργασίας των αιτήσεων από το 
πανεπιστημιακό προσωπικό χωρών εταίρων για ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για την 
υποστήριξη προπαρασκευαστικών δραστηριοτήτων σε υποεκπροσωηούμενα κράτη μέλη (βλέπε 
τμήμα ΙΙ.4.1. Ειδική Δράση "Νότος"). 
11.3.2.3. Συμμετοχή της Ομάδας των 24 
Στο 17% των αιτήσεων για το 1992/93 (η τελευταία πλήρης πρόσκληση για την υποβολή 
αιτήσεων) υπήρχαν συμμετοχές από χώρες της Ομάδας των 24. Στον παρόντα γύρο επιλογής 
μόνο, χώρες της Ομάδας των 24 συμμετείχαν σε 210 αιτήσεις (15%), κυρίως οι σκανδιναβικές 
χώρες, η Αυστρία, η Ελβετία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Υποβλήθηκαν λίγες μόνο αιτήσεις στις 
οποίες ιδρύματα από την Αυστραλία, τον Καναδά, την Ιαπωνία και τη Μάλτα συμμετείχαν ως 
εταίροι. Συνολικά, εταίροι από τις χώρες της Ομάδας των 24 συμμετείχαν ως συντονιστές, σε 
22 αιτήσεις, από τις οποίες 18 έγιναν δεκτές για χρηματοδότηση. Τα 2/3 των αιτήσεων αυτών 
συντονίστηκαν από ιδρύματα της Σουηδίας, ενώ οι υπόλοιπες αιτήσεις συντονίστηκαν από 
ιδρύματα της Αυστρίας ή της Φινλανδίας. Ίσως είναι σημαντικό ότι οι χώρες αυτές είναι οι 
τρεις χώρες οι οποίες διέθεσαν πόρους για την ενίσχυση της συμμετοχής των ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τους στο Tempus. 
Ο συντονιστής του σχεδίου είναι ο φορέας χου αναλαμβάνει την ευθύνη για τον συντονισμό των 
δραστηριοτήτων τηςσϋμχρύξηςχουυχοβώϋίειτοσχέ^ 
συμβατική ευθύνη έναντι της Εχιτροχής για το σχέδιο και δεν είναι, αναγκαστικά, το ίδρυμα συντονισμού 
ταυτόχρονα.. 
7-
IL33. Η επιλογή ΚΕΠ+ 
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1993/94 διατέθηκαν τρεις νέες κατηγορίες ενισχύσεων στο πλαίσιο 
του προγράμματος Tempus. Δύο από τις κατηγορίες αυτές, οι οποίες ονομάζονται ΚΕΠ+ και 
ΣΜ+ στόχο έχουν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των αναγκών που αντικατοπτρίζουν οι 
εθνικές προτεραιότητες και της ανταπόκρισης στις εν λόγω ανάγκες με τη μορφή πρωτοβουλιών 
που προσφέρει η πανεπιστημιακή κοινότητα της Ευρώπης7. Στην περίπτωση της δράσης ΚΕΠ+ 
(αναφορικά με τα ΣΜ+, βλέπε τμήμα ΙΙ.5.1.) οι εθνικές αρχές κλήθηκαν να ορίσουν θέματα 
προτεραιότητας ως βάση για την πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων, στην οποία τα μέλη της 
ακαδημαϊκής κοινότητας θα μπορούσαν να απαντήσουν με σχέδια τα οποία έχουν μορφή 
κατάλληλη για χρηματοδότηση ως Κοινά Ευρωπαϊκά Πρσ/ράμματα (ή Συμπληρωματικά 
Μέτρα). Τα προταθέντα θέματα ΚΕΠ+ αφορούσαν τη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης 
των οικονομικών των πανεπιστημίων και των υπηρεσιών πληροφόρησης και βιβλιοθηκών των 
πανεπιστημίων, την ανάπτυξη τμημάτων διεθνούς συνεργασίας των πανεπιστημίων, την 
ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στο χώρο των ευρωπαϊκών σπουδών και της 
πληροφορικής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα θέματα αυτά, για τα οποία δημοσιεύθηκε 
πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων, αναφέρονται στον Οδηγό υποβολής αιτήσεων ενώ 
λεπτομερέστερες πληροφορίες διατίθενται από το EC Tempus Office και τα αντίστοιχα εθνικά 
γραφεία Tempus. Ο πρώτος γύρος επιλογής για τα εν λόγω σχέδια πραγματοποιήθηκε κατά το 
πρώτο εξάμηνο του 1994. 
Συνολικά, επιλέγησαν 11 ΚΕΠ+ για χρηματοδότηση, τα οποία άρχισαν τις δραστηριότητες τους 
κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95: 8 στην Πολωνία, και από 1 στην Βουλγαρία, Τσεχική 
Δημοκρατία και Ρουμανία, με συνολικό αναμενόμενο κόστος για την τριετή περίοδο εφαρμογής 
τους ανερχόμενο σε 4.195.415 ECU. 
Π3.4. Διαρθρωτικό ΚΕΠ ειδικής δράσης: δημιουργία Ευρωπανεπιστημίου 
Η πρώτη φάση των νέων δραστηριοτήτων υπό την αιγίδα του Κέντρου για το 
Ευρωπανεπιατήμιο άρχισε με την κατάρτιση/ενημέρωση γνώσεων (συμπεριλαμβανομένης της 
γλωσσικής προετοιμασίας στα αγγλικά και γερμανικά) πανεπιστημιακού προσωπικού και την 
αναβάθμιση των υπαρχουσών βιβλιοθηκών στην Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία. Έτσι, 
σήμερα παραδίδονται μαθήματα σε πανεπιστήμια εταίρους στο Tartu (ΕΕ), στη Ρίγα (LTV) και 
στη Βίλνα (LIT) από ομάδες καθηγητών, κάθε μία από τις οποίες περιλαμβάνει ένα μέλος από 
μια δυτική χώρα εταίρο (οι εταίροι είναι: η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Σουηδία). 
Σήμερα, η προσπάθεια επικεντρώνεται στους ακόλουθους τέσσερις κλάδους: νομικά, 
οικονομικά, δημόσια διοίκηση και διοίκηση επιχειρήσεων, οι οποίοι είναι βασικοί τομείς που 
θα επιτρέψουν στα πανεπιστήμια των επιλέξιμων χωρών να καταστούν κέντρα γνώσεων και να 
συμβάλουν με τον τρόπο αυτό στη διαδικασία σχηματισμού. Το δίκτυο προγραμματίζεται να 
επεκταθεί σε πανεπιστήμια της Ρωσίας (Kaliningrad και Πετρούπολη). 
Το Κέντρο θα αποτελέσει ένα νομικά αυτόνομο ίδρυμα το οποίο θα χρηματοδοτείται από 
εθνικούς πόρους και από την Επιτροπή διαμέσου του προγράμματος Tempus. Ο συνολικός 
προϋπολογισμός για τα δύο πρώτα έτη λειτουργίας του θα ανέλθει σύμφωνα με εκτιμήσεις σε 
3,5 εκατ. ECU συμπεριλαμβανομένου, για το ακαδημαϊκό έτος 1993/94, ενός συνολικού 
προϋπολογισμού 320.000 ECU που διατίθεται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς Tempus των 
τεσσάρων χωρών που συμμετέχουν (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία και Πολωνία) στα πλαίσια 
ενός περιφερειακού ΚΕΠ το οποίο θα χρηματοδοτήσει τις απαραίτητες προπαρασκευαστικές 
εργασίες και δραστηριότητες της πρώτης φάσης. Για το 1994/95, διατέθηκαν επιπλέον 360.000 
ECU από τους τέσσερις εθνικούς προϋπολογισμούς Tempus. 
IL3.5. Επιλογή Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων (ΚΕΔ) 
Η δράση των Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων εγκαινιάστηκε το 1993, ενώ οι πρώτες ενισχύσεις 
χορηγήθηκαν στις αρχές του 1994. Στόχος των Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων ήταν να 
επιτραπεί στα πιο επιτυχή ολοκληρωμένα ήδη Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα (δηλ. στα 
τριετή προγράμματα τα οποία εχρηματοδοτούντο κατά το πρώτο έτος συμμετοχής των 
επιλέξιμων χωρών, οι οποίες είχαν την πιο μακρόχρονη συμμετοχή στο πρόγραμμα Tempus) να 
διατηρήσουν, για μια περίοδο μέχρι δύο ετών, τα δίκτυα τους, να διαδώσουν τα αποτελέσματα 
τους και να παράσχουν παραδείγματα ορθής πρακτικής. Η ενίσχυση των εν λόγω 
δραστηριοτήτων το 1993/94 ανήλθε σε 769.005 ECU για 30 προγράμματα. 
7 Η τρίτη κατηγορία είναι η Δράση ΚΕΔ, βλέχε τμήμα Π J.5. 
Π.4. ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 
Οι διαδικασίες επιλογής για τη χορήγηση ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας είναι όμοιες με 
εκείνες που εφαρμόζονται για την επιλογή των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων. 
Εντούτοις, οι ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας χορηγούνται με βάση δύο γύρους επιλογής 
ετησίως. Την επιλογή των αιτήσεων που προτείνονται στην Επιτροπή για χρηματόδηση 
πραγματοποιεί το EC Tempus Office όσον αφορά αιτούντες εντός της ΕΕ οι οποίοι ζητούν τη 
χορήγηση ενίσχυσης για ταξίδι στις χώρες εταίρους. Οι αιτήσεις για ταξίδι από τις χώρες 
εταίρους στην ΕΕ αξιολογούνται από τα εθνικά γραφεία Tempus σύμφωνα με τυποποιημένα 
κριτήρια επιλογής. 
Κατά τους δύο γύρους επιλογής το 1993/94, προγραμματίστηκε ένα σύνολο 1.491 επισκέψεων 
μεμονωμένων μελών πανεπιστημιακού προσωπικού από χώρες εταίρους προς ιδρύματα εντός 
της Κοινότητας, με συνολική δαπάνη 3 .573.752 ECU. Κατά την ίδια περίοδο, σε 
πανεπιστημιακό προσωπικό από την Κοινότητα διατέθησαν 561.188 ECU για τη χρηματοδότηση 
629 επισκέψεων σε ιδρύματα στις χώρες εταίρους. 
Ο αριθμός των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν σε αιτούντες από την ΕΕ ήταν ιδιαίτερα υψηλός 
(353) κατά τον πρώτο γύρο του 1993/94. Ενδεχομένως, οι αιτήσεις να ενθαρρύνθηκαν από την 
ανακοίνωση της ακύρωσης της πρόσκλησης από πολλές χώρες το Δεκέμβριο του 1992 για 
αιτήσεις ΚΕΠ (βλέπε τμήμα 1.2 ) με συνέπεια πολλοί ενδεχόμενοι εταίροι προγραμμάτων να 
αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης στα πλαίσια του Tempus για την ανάπτυξη 
επαφών και συνεργασίας. 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1994, πραγματοποιήθηκε η επιλογή για τη χορήγηση ατομικών 
ενισχύσεων κινητικότητας για υποψήφιους οι οποίοι σχεδίαζαν να πραγματοποιήσουν τις 
δραστηριότητες τους κατά την έναρξη του ακαδημαϊκού έτους 1994/95 (1994/95 γύρος 1). 
Διατέθηκαν 71.170 ECU για 64 ενισχύσεις για επισκέψεις σε χώρες εταίρους μετά την υποβολή 
195 αιτήσεων. Κατά την ίδια περίοδο, διατέθηκαν 1.772.120 ECU σε 589 από τους 978 αιτούντες 
από τις χώρες εταίρους, οι οποίοι επιθυμούσαν να ταξιδέψουν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Π.4.1 "Ειδική Δράση Νότος" 
Το 1993 εγκαινιάστηκε μία ειδική δράση με στόχο την προώθηση της συνεργασίας των χωρών 
εταίρων και των κρατών μελών που υποεκπροσωπούνται σε Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 
που χρηματοδοτούνται σήμερα (Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία). Η δράση έλαβε τη 
μορφή ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για να επιτραπεί σε πανεπιστημιακό προσωπικό 
από τις χώρες εταίρους να ταξιδέψει στα κράτη μέλη που αναφέρονται παραπάνω προκειμένου 
να πραγματοποιήσουν επαφές με στόχο την προετοιμασία ΚΕΠ. Αιτήσεις για την ειδική δράση, 
η οποία αναγγέλθηκε τον Απρίλιο του 1993, υποβλήθηκαν εντός της προβλεπόμενης 
προθεσμίας, δηλαδή πριν την 15η Ιουνίου 1993 για τον δεύτερο γύρο επιλογής για τις ατομικές 
ενισχύσεις κινητικότητας, οι οποίες όμως αντιμετωπίστηκαν με μία ταχεία διαδικασία επιλογής 
την οποία εφάρμοσαν τα εθνικά γραφεία Tempus (κάνοντας χρήση τυποποιημένων διαδικασιών 
και κριτηρίων). Έτσι, οι επιτυχόντες ήταν σε θέση να αρχίσουν τις επισκέψεις τους μεταξύ 1ης 
Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου του ιδίου έτους, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η υποβολή 
αιτήσεων ΚΕΠ εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων, δηλαδή μέχρι 
την 31η Ιανουαρίου 1994. 
Χορηγήθηκε συνολικά ενίσχυση σε 112 Ειδικές Δράσεις "Νότος" με συνολική δαπάνη η οποία 
ανήλθε 116.265 ECU. 
IL5. ΣΥΠΛΗΡΩΜΑΠΚΑ ΜΕΤΡΑ 
Κατά τους δύο γύρους επιλογής το 1993/94, χορηγήθηκαν συνολικά 19 ενισχύσεις, (με συνολική 
δαπάνη 188.595 ECU) σε συμπράξεις προκειμένου να επιτραπεί η επέκταση ακαδημαϊκών 
δικτύων στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ή για εκδόσεις, μελέτες και έρευνες, οι οποίες 
προωθούν άμεσα τους στόχους του Tempus και προωθούν ή διευκολύνουν τη συνεργασία. Οι 
διαδικασίες επιλογής ήταν ανάλογες των διαδικασιών οι οποίες εφαρμόζονται για τα ΚΕΠ. 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1994, πραγματοποιήθηκε η επιλογή προγραμμάτων 
συμπληρωματικών μέτρων, των οποίων οι δραστηριότητες αρχίζουν με την έναρξη του 
ακαδημαϊκού έτους 1994/95 (1994/95 γύρος 1). Υποβλήθηκαν 29 αιτήσεις από τις οποίες 
χρηματοδοτήθηκαν 14 με συνολική δαπάνη 147.825 ECU. 
Κατά το 1994, λήφθηκε η απόφαση για την ανάπτυξη προτάσεων για αναδιάρθρωση της 
δράσεως. Η νέα δράση, η οποία θα εγκαινιασθεί το 1995/6, έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να είναι 
στενότερα επικεντρωμένη σε στρατηγικά θέματα τα οποία συνδέονται με την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση στις χώρες εταίρους και την υποστήριξη του προγραμματισμού εντός των 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για μέτρα που στοχεύουν στη διάδοση των επιτευγμάτων 
των ΚΕΠ εντός ενός συγκεκριμένου κλάδου καθώς και για τη χάραξη της πολιτικής στο χώρο 
της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε εθνικό επίπεδο. 
IL5.1. ΣΜ+ 
Κατά το 1993 εγκαινιάσθηκαν τα ΣΜ+ (βλέπε τμήμα Π.3.3.) έτσι ώστε να συμπίπτουν με τις 
δράσεις ΚΕΠ+ ως πρόσθετα μέτρα για να παρέχεται υποστήριξη σε συγκεκριμένες 
προτεραιότητες της μεταρρύθμισης στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε εθνικό επίπεδο, 
όπως αυτές ορίζονται από τις αρχές των αντίστοιχων χωρών εταίρων. Επινοήθηκε ειδική 
διαδικασία υποβολής προτάσεων με βάση λεπτομερή διαπραγματευτική εντολή, η οποία 
διετίθετο από το EC Tempus Office και τα αντίστοιχα εθνικά γραφεία Tempus, από τον 
Οκτώβριο του 1993. Συνολικά, χρηματοδοτήθηκαν 8 παρόμοια προγράμματα (από 1 στην 
Αλβανία, Βουλγαρία, Λετονία, Ουγγαρία και Ρουμανία και 2 στην Πολωνία) το 1994 με 
συνολική δαπάνη 269.120 ECU. 
Ειδικότερα, τα προγράμματα ΣΜ+ στόχο είχαν την παροχή τεχνικής βοήθειας και την 
υποστήριξη των εθνικών αρχών στον χώρο της ανάπτυξης της πολιτικής στον τομέα της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην Λετονία, για παράδειγμα, η δράση ΣΜ+ χρηματοδότησε μία 
μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με την ενσωμάτωση στα πανεπιστήμια των ερευνητικών 
ιδρυμάτων της Ακαδημίας Επιστημών της Λετονίας, ενώ στην Πολωνία ένα πρόγραμμα ΣΜ+ 
παρείχε συμβουλές στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας της Πολωνίας σχετικά με την οργάνωση 
ενός κέντρου πιστοποίησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Π.6. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΩΝ ΝΕΩΝ 
Το 1993/94, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, διατέθηκε περιορισμένη χρηματοδότηση για 
ανταλλαγές νέων και συναφείς δραστηριότητες, οι οποίες αφορούσαν οργανωμένες 
πολιτιστικές αλληλεπιδράσεις με σκοπό την παροχή ευκαιριών σε νέους (15 έως 25 ετών) 
συνήθως εκτός του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ώστε να συμμετάσχουν σε 
ευρωπαϊκές εμπειρίες. 
10 
Συνολικά, κατά τους δύο γύρους επιλογής του 1993/94 χορηγήθηκαν 1.112 .464 ECU σε 114 
προγράμματα. 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1994, πραγματοποιήθηκε η επιλογή προγραμμάτων ανταλλαγών 
νέων (ΥΕΧ), τα οποία άρχισαν τις δραστηριότητες τους το Σεπτέμβριο του 1994 (1994/95 
γύρος 1). Προτάθηκε η χρηματοδότηση 32 προγραμμάτων από ένα σύνολο 124 αιτήσεων με 
συνολική δαπάνη 272.102 ECU. 
Επιπλέον των παραπάνω προγραμμάτων, το πολωνικό πρότυπο πρόγραμμα δράσης υπέρ των 
νέων, το οποίο εγκαινιάσθηκε με έναν μόνο γύρο επιλογής το 1992/93, συνεχίσθηκε το 1993/4. 
Κατά το γύρο επιλογής τον Ιανουάριο 1994 υποστηρίχθηκαν 33 παρόμοια καινοτόμα σχέδια με 
τοπική επίδραση, τα οποία διαχειρίστηκαν οι ίδιοι οι νέοι συμμετέχοντες, με συνολική δαπάνη 
578.400 ECU. Το ποσοστό επιτυχίας, το οποίο ανήλθε σε 50% κατά τον τελευταίο αυτό γύρο 
επιλογής, ήταν υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου ποσοστού του προηγούμενου γύρου επιλογής, 
γεγονός το οποίο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην έντονη ενημερωτική εκστρατεία που 
διεξήγαγε το εθνικό γραφείο Tempus της Πολωνίας. Η διάθεση ενός μέλους του EC Tempus 
Office στο εθνικό γραφείο Tempus της Πολωνίας, από το Σεπτέμβριο του 1993 έως τα τέλη 
Φεβρουαρίου 1994, συνέβαλε στο έργο αυτό επίσης. Ένας πρόσθετος γύρος επιλογής, τον 
Αύγουστο του 1994, κατά τον οποίο υποβλήθηκαν 41 αιτήσεις, είχε ως αποτέλεσμα τα πρότυπα 
προγράμματα να ενταχθούν στο σύνηθες σύστημα των δύο γύρων επιλογών ετησίως. 
Π.7. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ 
Η Επιτροπή καθιέρωσε πλήρες πρόγραμμα εσωτερικών διαδικασιών παρακολούθησης για όλες 
τις δράσεις Tempus, με λεπτομερείς έρευνες και αναλύσεις ορισμένων σχετικών πτυχών 
(κατάσταση στις διάφορες επιλέξιμες χώρες, διάφοροι τομείς προτεραιότητας, συμμετοχή της 
Κοινότητας, συμμετοχή των χωρών της Ομάδας των 24, κλπ.) των προγραμμάτων που 
ενισχύθηκαν στον προηγούμενο γύρο επιλογής. 
Η οργάνωση και η εφαρμογή ενός εντατικού προγράμματος επιτόπου επισκέψεων άρχισε το 
1992/93 και συνεχίστηκε καθόλη τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από την παρούσα 
έκθεση. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 36 επισκέψεις σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 
συνεχιζόμενων Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων σε όλες τις χώρες εταίρους. Η 
παρακολούθηση των προγραμμάτων περιλάμβανε δύο διαφορετικές επισκέψεις, μία στο 
συμμετέχον ίδρυμα της χώρας εταίρου, η οποία εστιαζόταν στην πρόοδο όσον αφορά την 
υλοποίηση των στόχων που είχαν ορισθεί, και ένα λογιστικό έλεγχο ο οποίος επραγματοποιείτο 
στο αντισυμβαλλόμενο ίδρυμα. 
Ένα σημαντικό νέο στοιχείο της δραστηριότητας αυτής ήταν η εφαρμογή επτά "επισκέψεων σε 
ιδρύματα'' που στόχο είχαν την αξιολόγηση της επίδρασης της συμμετοχής στο Tempus επί των 
επιλεγέντων ιδρυμάτων. Η ομάδα επίσκεψης ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη διερεύνηση των 
δυνατοτήτων συνεργίας των προγραμμάτων και τον τρόπο με τον οποίο το σύνολο των 
προγραμμάτων θα μπορούσε να συμβάλει στη συνολική αναπτυξιακή στρατηγική των 
ιδρυμάτων. 
Προσεχώς θα δημοσιευθεί έκθεση η οποία θα παρουσιάζει τα βασικά αποτελέσματα του 
προγράμματος των επιτόπου επισκέψεων που πραγματοποιήθηκαν κατά το ακαδημαϊκό έτος 
1993/94. 
Τα πορίσματα και η εμπειρία που αποκτήθηκε από τις επισκέψεις αυτές, που διοργάνωσε η 
Επιτροπή με τη βοήθεια των εθνικών γραφείων Tempus στις αντίστοιχες χώρες, και στις οποίες 
συμμετείχαν ομάδες πανεπιστημιακών εμπειρογνωμόνων τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από 
τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, συνέβαλαν στην τελειοποίηση των 
διαδικασιών του προγράμματος, στην πρόοδο των προγραμμάτων στα οποία 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη και, ελπίζεται, της στρατηγικής προσέγγισης των φορέων οι 
οποίοι είναι αρμόδιοι για τη διαχείριση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες εταίρους. 
-11 
Π.7.1. Μονογραφίες ανά χώρα εταίρο του Phare 
Κατά τη διάρκεια του 1994, άρχισαν οι εργασίες για μια σειρά μελετών σχετικά με την επίδραση 
του Tempus σε επτά (σε μία πρώτη φάση) από τις έντεκα χώρες οι οποίες είναι επιλέξιμες για 
συμμετοχή στο Tempus (Phare) από το Σεπτέμβριο του 1991: Βουλγαρία, Ουγγαρία, Πολωνία, 
Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Τσεχική Δημοκρατία. Η πρώτη από τις μελέτες αυτές, η 
σύνταξη της οποίας ανατέθηκε βάσει συμβάσεως στο EC Tempus Office, εξετάζει την επίδραση 
του Tempus στη Σλοβακία και δημοσιεύτηκε στις αρχές του 1995. 
TEMPUS (TACIS) 
Π.8. Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 
Ο συνολικός προϋπολογισμός που διατέθηκε στο Tempus (Tacis) το 1993/94 για τη 
χρηματοδότηση προγραμμάτων ανήλθε σε 3,42 εκατ. ECU. 
Το 1994/95 διατέθηκαν 21,73 εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων. 
Π.9. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΚΑΙ Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 
Οι δραστηριότητες Tempus Π άρχισαν το ακαδημαϊκό έτος 1994/95. Προκειμένου να μπορέσει 
να εφαρμόσει βιώσιμα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα Tempus (Tacis), η Επιτροπή ανέλαβε 
προπαρασκευαστική δράση το 1993/94 χρηματοδοτώντας ετήσια προπαρασκευαστικά Κοινά 
Ευρωπαϊκά Προγράμματα (προ-ΚΕΠ). Τα προγράμματα αυτά ως επίκεντρο είχαν την 
προπαρασκευαστική κινητικότητα προσωπικού μεταξύ πανεπιστημίων για τον προγραμματισμό 
της συνεργασίας σε επίπεδο ιδρυμάτων, σε μία μεταγενέστερη ημερομηνία (π.χ., επισκέψεις 
μελέτης και συλλογής πληροφοριών, ενημέρωση και επιμόρφωση, καθήκοντα διδασκαλίας, 
κλπ.) 
Οι χώρες οι οποίες ήσαν επιλέξιμες για τις δραστηριότητες της προπαρασκευαστικής φάσης το 
ακαδημαϊκό έτος 1993/94 ήταν η Λευκορωσία, η Ουκρανία και η Ρωσική Ομοσπονδία. Η 
συμμετοχή των επιλέξιμων εταίρων στις δικαιούχες χώρες είχε περιοριστεί σε ένα πανεπιστήμιο 
ανά πρόγραμμα, ενώ στην ΕΕ μπορούσαν να συμμετάσχουν δύο έως τρία ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μπορούσε, επίσης, να συμμετάσχει ένα ίδρυμα από τις χώρες της 
Ομάδας των 24 που δεν είναι μέλη της ΕΕ. 
Η υποστήριξη των προγραμμάτων ως επίκεντρο είχε τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας: 
• ανθρωπιστικές σπουδές και κοινωνικές επιστήμες 
• πολιτικές επιστήμες και οικονομικά (χωρίς το σκέλος εμπορικές οπουδές/διοίκηση 
επιχειρήσεων) 
• σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες, (χωρίς το σκέλος φιλολογία ή γλωσσολογία) 
• βελτίωση της διαχείρισης των πανεπιστημίων. 
Ενόψει των γενικών στόχων του προγράμματος Tacis, η Επιτροπή αποφάσισε, επίσης, να δώσει 
ιδιαίτερη σημασία σε προγράμματα σχετικά με τη γεωργία, την ενέργεια, και τις μεταφορές. 
12 
Ενθαρρύνοντας την παρασκευαστική κινητικότητα που προβλέπεται σ'αυτή τη φάση πριν από 
το πρόγραμμα, στο πλαίσιο της προοπτικής μιας προγραμματισμένης συνεργασίας των 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η Επιτροπή προτίθεται να αντιμετωπίσει την ανάγκη για 
αποκατάσταση των επαφών μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων στα ΝΑΚ (Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη) και τα αντίστοιχα ιδρύματα στην Κοινότητα, ενώ αναγνωρίζει ταυτοχρόνως την αξία 
της ενίσχυσης της ανάπτυξης των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως βέλτιστο μέσο μεγιστοποίησης 
των επιπτώσεων του Tempus στα ΝΑΚ. 
Στις συμπράξεις οι οποίες συμπλήρωσαν μία περίοδο προ-ΚΕΠ ενός έτους, δόθηκε η 
δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για χρηματοδότηση τριετών Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων με στόχο την αναθεώρηση και βελτίωση της διαχείρισης πανεπιστημίου στο 
επιλέξιμο ίδρυμα της σύμπραξης προ-ΚΕΠ ή την αναδιάρθρωση και ανάπτυξη των μαθημάτων 
τα οποία οδηγούν στην απονομή πτυχίου, καθώς και του περιεχομένου τους 
(συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας όσον αφορά τη δημιουργία νέων ιδρυμάτων, σχολών και 
προγραμμάτων σπουδών και την απαραίτητη διαχειριστική διάρθρωση για την εφαρμογή των 
προγραμμάτων). Η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων έληξε στις 15 Ιουνίου 1994. Στις 
αρχές του 1994, δημοσιεύθηκε μία δεύτερη πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων για προ-ΚΕΠ 
(προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων: 28 Απριλίου 1994). Ύστερα από αίτηση τους, 
συμπεριλήφθηκαν στην δεύτερη πρόσκληση για υποβολή αιτήσεων το Καζακστάν, το 
Κιργιζιστάν, η Μολδαβία και το Ουζμπεκιστάν. 
Π.10. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 
Εφαρμόστηκε μία διαδικασία επιλογής τεσσάρων φάσεων: 
• To EC Tempus Office προέβη σε μία τεχνική αξιολόγηση. 
• Με βάση την τεχνική αξιολόγηση καταρτίστηκε προσωρινός κατάλογος της Επιτροπής με 
σχέδια τα οποία προτείνονταν για ενίσχυση. 
• Διενεργήθηκαν διαβουλεύσεις με πανεπιστημιακούς εμπειρογνώμονες από την Ευρωπαϊκή 
Ένωση και τις χώρες εταίρους σχετικά με όλες τις αιτήσεις. 
• Η τελική απόφαση σχετικά με τη χρηματοδότηση λήφθηκε από την Επιτροπή. 
Π.11. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΥΡΟΥ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΤΟ 1993 
ΚΑΙ ΠΡΟ-ΚΕΠ ΚΑΙ ΚΕΠ ΤΟ 1994 
Στον πίνακα που ακολουθεί εμφαίνονται τα συνολικά αποτελέσματα των επιλογών προ-ΚΕΠ 
και ΚΕΠ: 
Χώρα 
Καζακστάν 
Κιργιζιστάν 
Λευκορωσία 
Μολδαβία 
Ουζμπεκιστάν 
Ουκρανία 
Ρωσία 
Σύνολο Προ-ΚΕΠ 
1993/94 
8 
12 
57 
77 Προϋπο­
λογισμός 
1993/94 
(acacECU) 
0,38 
0,50 
2,54 
3.42 Προ-
ΚΕΠ 
1994/95 
9 
2 
5 
5 
6 
10 
39 
76 Προγράμματα 
πλήρους 
κλίμακας 
(ΚΕΠ) 1994795 
4 
4 
20 
28 Πρόν*ο-
λογισμός 
1994/95 
(εκατ. ECU) 
0,37 
0,09 
2,10 
0,23 
0\25 
3,32 
15.37 
21,73 Σννολική 
6αιιανΐ| ανά 
χώρα (εκατ. 
ECU) 
0,37 
0,09 
2,48 
0.23 
0,25 
3,82 
17,91 
25,15 
-13-
Επιπλέον των 76 προ-ΚΕΠ που επιλέγησαν για πρώτη φορά το 1994/95, 
χρηματοδοτήθηκαν το 1994 50 ετήσια προ-ΚΕΠ τα οποία ξεκίνησαν το 1993/94. Τα 
προγράμματα αυτά μπορούν να υποβάλουν αίτηση για χρηματοδήτηση σχεδίων 
πλήρους κλίμακας (ΚΕΠ), το 1995 (Λευκορωσία: 5, Ουκρανία: 8, Ρωσική 
Ομοσπονδία: 37). 
Ανθρωπιστικές σπουδές και κοινωνικές 
επιστήμες, συμπεριλαμβανομένων των 
νομικών 
Οικονομικές και πολιτικές επιστήμες, 
συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών 
σπουδών 
Σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες 
Βελτίωση της διαχείρισης των 
πανεπιστημίων 
Άλλοι κλάδοι 
Σύνολο Προ-ΚΕΠ 
1993/94 
29 
14 
16 
18 
0 
77 Προ-ΚΕΠ 
1994/95 
13 
25 
15 
18 
5 
76 Προγράμματα 
πλήρους κλίμακας 
(ΚΕΠ) 1994/95 
7 
9 
5 
6 
0 
27 
Π.11.1. Ανάλυση ανά τομέα προτεραιότητας 
Από τις 264 αιτήσεις για προ-ΚΕΠ που υποβλήθηκαν κατά τον γύρο επιλογής το 1993/4, οι 222 
αφορούσαν θέματα προτεραιότητας. 
Κατά το γύρο επιλογής για το 1994/95, από τις 408 αιτήσεις για προ-ΚΕΠ, οι 335 αφορούσαν 
θέματα τα οποία έχουν ορισθεί ως προτεραιότητες, ενώ οι αιτήσεις στους κλάδους των 
οικονομικών, της διαχείρισης πανεπιστημίων, και των σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών 
αποτελούσαν συνολικά περισσότερο από το 50% όλων των αιτήσεων. 
Όσον αφορά τις επιλέξιμες χώρες οι οποίες συμμετείχαν για πρώτη φορά (Καζακστάν, 
Κιργιζιατάν, Μολδαβία και Ουζμπεκιστάν), έγιναν δεκτές για χρηματοδότηση αιτήσεις σχετικά 
με όλους τους κλάδους. 
Σχετικά με την επιλογή των ΚΕΠ, βέβαια, όπου η πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων 
απευθυνόταν αποκλειστικά σε υπάρχουσες συμπράξεις προ-ΚΕΠ, όλες οι αιτήσεις εκτός από 
μία συμμορφόνωνταν με τις απαιτήσεις όσον αφορά τις προτεραιότητες. 
14 
Π.11.2. Ανάλυση ανά χώρα εταίρο και κράτος μέλος της ΕΕ 
Κατά την επιλογή προ-ΚΕΠ για το 1993/94, η κατανομή των επιτυχών προγραμμάτων μεταξύ 
των χωρών εταίρων ήταν η ακόλουθη: Λευκορωσία, 8· Ουκρανία, 12· Ρωσική Ομοσπονδία, 57. 
Οι 264 αιτήσεις που υποβλήθηκαν στόχευαν τις τρεις χώρες στην ίδια περίπου αναλογία. Η 
ισορροπία αυτή διατηρήθηκε και κατά την επιλογή ΚΕΠ του 1994/1995. Από τα 28 
προγράμματα τα οποία χρηματοδοτήθηκαν τελικά από το σύνολο των αιτήσεων που υπέβαλαν 
οι συμπράξεις προ-ΚΕΠ το 1993/94, 4 προέρχονταν από τη Λευκορωσία, 4 από την Ουκρανία 
και 20 από τη Ρωσική Ομοσπονδία. 
Κατά τον γύρο επιλογής προ-ΚΕΠ το 1994/95, στον οποίο συμμετείχαν το Καζακστάν, το 
Κιργιζιστάν, η Μολδαβία και το Ουζμπεκιστάν για πρώτη φορά, η παραπάνω κατανομή όσον 
αφορά τη Λευκορωσία, την Ουκρανία και τη Ρωσική Ομοσπονδία, διατηρήθηκε. 'Ομως, το 86% 
και πλέον του συνολικού αριθμού αιτήσεων προήρχετο από τις τρεις εν λόγω χώρες. 
Μετά τις ενημερωτικές αποστολές που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές του 1994 στα 
περιφερειακά πανεπιστήμια της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, 
οι επιλογές προγραμμάτων το 1994/95 είχαν ως αποτέλεσμα μία σημαντικά καλύτερη 
περιφερειακή κατανομή των προγραμμάτων. 
Όσον αφορά τα κράτη μέλη, λίγα μόνο συμπεράσματα μπορεί να αντληθούν από την κατανομή 
της συμμετοχής κατά τον γύρο επιλογής το 1993/94 λόγω της χρονικής περιόδου έναρξης του. 
Οι αιτήσεις υποβλήθηκαν, κατά την περίοδο των διακοπών, από το ακαδημαϊκό προσωπικό το 
οποίο είχε ακόμα τη σχετική δυνατότητα. Ιδρύματα στη Γαλλία, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, 
και το Ηνωμένο Βασίλειο επέδειξαν την εντονότερη δραστηριότητα όσον αφορά το συντονισμό 
των προγραμμάτων (δεν προβλεπόταν ο συντονισμός των προγραμμάτων από εταίρους στις 
χώρες εταίρους). 
Από την επιλογή των προ-ΚΕΠ το 1994/95 προκύπτει μια πιο ισόρροπη εικόνα. Η συμμετοχή 
από τα κράτη μέλη τα οποία εκπροσωπούνταν λιγότερο τα προηγούμενα έτη, διπλασιάστηκε, 
ενώ η εκπροσώπηση των ιδίων χωρών κατά την επιλογή ΚΕΠ βελτιώθηκε και ανήλθε από το 
10% της συμμετοχής σε προ-ΚΕΠ το 1993/94 στο 16% των ΚΕΠ που αναπτύχθηκαν στη 
συνέχεια. Μια σειρά ενημερωτικών εκστρατειών στις χώρες που είχαν εκπροσωπηθεί λιγότερο 
το 1993/94, πιθανόν να αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα της βελτίωσης της γεωγραφικής 
κατανομής όσον αφορά τη συμμετοχή σε προ-ΚΕΠ το 1994/95. 
Δραστηριότητες πληροφόρησης και συντονισμού 
Π.12. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ TEMPUS 
(PHARE) ΚΑΙ ΤΟ TEMPUS (TACIS) 
Εκδόθηκε φυλλάδιο στις εννέα επίσημες γλώσσες, το οποίο παρέχει σύντομη περιγραφή του 
προγράμματος. 
Το υλικό λεπτομερέστερης πληροφόρησης το οποίο εκδόθηκε κατά την υπό εξέταση περίοδο 
ήταν δύο κατηγοριών: υλικό το οποίο στόχευε στους χρήστες του προγράμματος (οδηγός 
υποβολής αιτήσεων) και υλικό το οποίο απευθυνόταν σε ένα πιο εξειδικευμένο κοινό όπως, για 
παράδειγμα, τα όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τα ιδρύματα των κρατών μελών, τα 
εθνικά γραφεία Tempus, οι συντονιστές Phare και άλλα ιδρύματα στις χώρες εταίρους (Phare), 
καθώς και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (δύο ετήσιες εκθέσεις). 
15 
Προετοιμάστηκε μία έκδοση νέας μορφής του Οδηγού υποβολής αιτήσεων και των εντύπων 
υποβολής αιτήσεων για το Tempus (Phare), η οποία διατίθεται στις εννέα κοινοτικές γλώσσες. 
Σκοπός του Οδηγού με τη νέα του μορφή, που περιλαμβάνει χωριστά φυλλάδια για κάθε μία 
από τις δράσεις του Tempus (Phare), μία γενική εισαγωγή και χωριστά φυλλάδια με 
λεπτομέρειες σχετικά με τις εθνικές προτεραιότητες στις χώρες εταίρους, ήταν να παρασχεθούν 
σαφέστερες βασικές πληροφορίες στους χρήστες, όχι όμως εις βάρος της πληρότητας τους. 
Εκδόθηκαν, επίσης, χωριστοί οδηγοί για τη φάση προ-ΚΕΠ του Tempus (Tacis) και για τις 
δραστηριότητες νέων Tempus (Phare) στις εννέα γλώσσες, ενώ για το πολωνικό πρότυπο 
πρόγραμμα για δραστηριότητες νέων προετοιμάστηκε Οδηγός vox έντυπα υποβολής ατήσεων σε 
τέσσερις γλώσσες (γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά). 
Το φθινόπωρο του 1993 εκδόθηκε μία Επιτομή όλων των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων 
και των προγραμμάτων Συμπληρωματικών Μέτρων του Tempus (Phare), τα οποία ήταν σε 
λειτουργία το 1993/94. Την εν λόγω Επιτομή ακολούθησε η Ετήσια Έχθεσηχ\ οποία καλύπτει τις 
δραστηριότητες του προγράμματος από 1ης Αυγούστου 1992 έως 31ης Ιουλίου 1993. Την άνοιξη 
του 1994, εκδόθηκε δεύτερη Επιτομή με λεπτομέρειες για τα πρώτα προ-ΚΕΠ του Tempus 
(Tacis) 
Ένα άλλο έγγραφο, το οποίο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά, ήταν η Ετήσια Έκθεση του 
Προγράμματος Επιτόπου Επισκέψεων 1992/93 με λεπτομέρειες σχετικά με τις πρώτες φάσεις 
του προγράμματος επιτόπου επισκέψεων για τη διενέργεια ελέγχου ποιότητας των 
προγραμμάτων Tempus (Phare) (βλέπε τμήμα Π.7.). 
(Στο παράρτημα του παρόντος εγγράφου παρατίθεται πλήρης κατάλογος των εκδόσεων 
Tempus). 
Π.13. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ 
Tempus (Phare) 
Η συνεργασία της Επιτροπής με τα εθνικά γραφεία Tempus, τα οποία έχουν συσταθεί στις 
πρωτεύουσες των χωρών εταίρων, συνέχισε να εντείνεται κατά την περίοδο που καλύπτει η 
παρούσα έκθεση. Οι τακτικές διαβουλεύσεις με την Επιτροπή και το EC Tempus Office διαμέσου 
διμερών και κοινών συζητήσεων σχετικά με λειτουργικά ζητήματα, όπως η προετοιμασία 
διαδικασιών επιλογής και δραστηριοτήτων πληροφόρησης, συνέχισαν να αποτελούν βασικό 
στοιχείο της συνεργασίας και επίκεντρο των δραστηριοτήτων συντονισμού. 
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν τα εθνικά γραφεία Tempus διασφαλίζοντας 
απρόσκοπτη διασύνδεση της Επιτροπής με τις εθνικές αρχές όσον αφορά τον προσδιορισμό 
εθνικών προτεραιοτήτων Tempus, καθώς και με τους συντονιστές Phare κατά την προετοιμασία 
των συζητήσεων με την Επιτροπή σχετικά με τον προϋπολογισμό. 
Ο ρόλος των ίδιων των εθνικών γραφείων Tempus συνέχισε να αναπτύσσεται. Ορισμένα από τα 
γραφεία Tempus επέκτειναν τις αρμοδιότητες τους όσον αφορά τη διοργάνωση επιτόπου 
επισκέψεων σε ΚΕΠ στις χώρες τους, όχι μόνο αναλαμβάνοντας για πρώτη φορά το 1993/94 τη 
διοργάνωση επισκέψεων σε ιδρύματα αλλά και καταρτίζοντας, επίσης, δικά τους προγράμματα 
επισκέψεων για τη συμπλήρωση του προγράμματος επισκέψεων, τα οποία συντονίζονται από το 
EC Tempus Office. Ο διοργανωτικός τους ρόλος και η συμμετοχή προσωπικού τους στο EC 
Tempus Office αποτέλεσαν σημαντική συμβολή σε αυτή την πτυχή της παρακολούθησης (βλέπε 
τμήμα Π.7.). 
Επιπλέον, τα γραφεία Tempus ανέλαβαν ένα πλήθος δραστηριοτήτων, μεταξύ των οποίων η 
παραγωγή εκδόσεων και η διοργάνωση εργαστηρίων με στόχο τη διάδοση στις χώρες τους τόσο 
των επιτευγμάτων των προγραμμάτων Tempus, όσο και της καλής πρακτικής η οποία 
εφαρμόστηκε στο πλαίσιο των προγραμμάτων. 
Η συνεργασία των εθνικών γραφείων Tempus και του EC Tempus Office κατέστη ολοένα και 
περισσότερο αμοιβαία όσον αφορά τη λειτουργία της, με την απόσπαση ενός μέλους του 
16 
EC Tempus Office στο εθνικό γραφείο Tempus στη Βαρσοβία με στόχο να παράσχει τη συνδρομή 
του στο πρότυπο πρόγραμμα δραστηριοτήτων νέων, καθώς και ενός δεύτερου μέλους του EC 
Tempus Office στο εθνικό γραφείο Tempus στη Σόφια προκειμένου να συμμετάσχει σε 
δραστηριότητες πληροφόρησης, κατάρτισης και διάδοσης. Στο μεταξύ, μέλη των εθνικών 
γραφείων Tempus συμμετείχαν σε μία σειρά συναντήσεων κατάρτισης με στόχο τη βελτίωση της 
κατανόησης των λεπτομερειών των διαδικασιών του EC Tempus Office και, με μία ευρύτερη 
προοπτική, τη συμβολή σε μία καλύτερη συνεργασία διαμέσου της εμπέδωσης μιας κοινής 
φιλοσοφίας όσον αφορά την εργασία. 
Tempus (Tads) 
Κατά τη διάρκεια του 1993/94, δημιουργήθηκε ένα μικρό γραφείο στη Μόσχα με ένα μέλος 
γραφείου το οποίο έχει διοριστεί από τις Βρυξέλλες και τοπικό προσωπικό γραμματείας για τη 
διευκόλυνση της εφαρμογής του Tempus (Tacis) στη Ρωσική Ομοσπονδία και στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. 
-17 
///· ΕΚ0ΕΣΕΙΣ PHARE ΑΝΑ ΧΩΡΑ 
Επιπλέον του υλικού που παρέχεται στις εκθέσεις ανά χώρα που ακολουθούν, η προσοχή του 
αναγνώστη εφιστάται στις παρακάτω εκδόσεις: 
« Σειρά μονογραφιών Tempus (βλέπε τμήμα Π.7.1.) 
• Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 1990-93 (Πράγα: 1994, Εθνικό γραφείο Tempus της 
Τσεχικής Δημοκρατίας). 
• Αξιολόγηση της ουγγρικής εμπειρίας από το πρόγραμμα Tempus 1990-93 (Βουδαπέστη: 1994, 
Εθνικό Γραφείο Tempus της Ουγγαρίας). 
• Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος Tempus (Phare) 1990/91-1993/94 
(Βαρσοβία: 1994, Εθνικό Γραφείο Tempus της Πολωνίας). 
• Έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα της πρώτης σειράς προγραμμάτων TEMPUS : ΚΕΠ 
1990-93 (Μπρατισλάβα: 1994, Εθνικό Γραφείο Tempus της Σλοβακίας). 
18 
III.1 ΑΛΒΑΝΙΑ 
ΙΠ.1.1. Προϋπολογισμός 
Η Αλβανία προσχώρησε στο πρόγραμμα Tempus το ακαδημαϊκό έτος 1992/93 και έως τα τέλη 
του 1993/94 είχε λάβει, στο πλαίσιο του προγράμματος, συνολικές επενδύσεις ύψους 6,19 εκατ. 
ECU. 
ΙΠ.1.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, χρηματοδοτήθηκε η συμμετοχή της Αλβανίας σε 
13 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 4 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και σε 2 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Επίσης, χορηγήθηκαν 226 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας 
για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Αλβανία και την ΕΕ. 
I1L1.2.1. Τομείς οπουοών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
ΚαηνοΜ «·* ΚΕΠ and «ββφΒΪΜό tlébo 
Μηχανολογία, ιιχνολογία * 
χλ«ροφοο>*ή 21· 
Αλλοι alitai (««Μ. «Κ «*.· 
MM rat flttMànMMK OUMIA.) Auimiaa. cnxaato·** mi 
a>aofluit( aaoT%tç 14· 
ΙατοΐΜίς ouenfcui 13· 
•notait oooniiMt * 
«aaajimtaa 1· I IHpifri»ovwié< anawtMt 
D Kmvamait «itoiteft 
Β Γλ*οο«ς 
Β ΗαΜς «Ιχης «eu οχΜ» 
Β A«ei«wm«H, mill «Wkia) n/yoom^n 
ID ΑΊ»ΡΜ« ΐΜΐς «•»»>•; 
Β Atetnani oug. MM ajuuoiiiéc ouot%ui 
Β Ιακ»κ4(βκπ*Μί 
Β +*ot*tj aw<f%MÇ —» m<*<m* " »* 
Β roMDytait ouoi. * ouov too^la— 
Β Αλλο· «λ. (ovax. «aaié. * ma. aowe.) 
Β Mwnoàovta. <α«βλαγ(α * alaooatMjurik 
111.1.22. Προοπτικές yw το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν πέντε νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 147 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Αλβανία και την ΕΕ (τον πρώτο από 
τους δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας το 1994/95). 
Τον Ιούνιο του 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 
1994/95, δεν χορηγήθηκαν ενισχύσεις για Συμπληρωματικά Μέτρα ή για προγράμματα 
Ανταλλαγών Νέων. Εντούτοις, επελέγη ένα πρόγραμμα ΣΜ+ για χρηματοδότηση. 
19-
ΠΙ. 13. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Αλβανίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής ΚΕΠ 1994/95, οι ακόλουθοι τομείς ορίστηκαν ως προτεραιότητες για 
την Αλβανία: 
0 Ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών στους τομείς της βιοτεχνολογίας και των 
περιβοάλοντικών σπουδών 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. 
Ένα από τα εν λόγω προγράμματα στόχο έχει τη δημιουργία ενός μαθήματος επιλογής 
για το περιβάλλον, για την κατάρτιση μηχανολόγων στο τρίτο, τέταρτο και πέμπτο έτος 
του Πολυτεχνικού Πανεπιστημίου των Τιράνων ενώ το άλλο στόχο έχει τη βελτίωση 
του προγράμματος σπουδών στο χώρο της βιοτεχνολογίας και των περιβαλλοντικών 
επιστημών σε 12 διαφορετικούς τομείς σπουδών στο χώρο της βιολογίας στο 
Πανεπιστήμιο των Τιράνων. 
0 Ενημέρωση γνώσεων και επιμόρφωση των διδασκόντων στους τομείς του τουρισμού και 
των χρηματοοικονομικών και τραπεζικών υπηρεσιών. 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από δύο προγράμματα. Ένα από τα δύο αυτά 
προγράμματα ως στόχο έχει την κατάρτιση διδασκόντων και την ανάπτυξη μαθημάτων 
και προγραμμάτων κατάρτισης στον κλάδο της διαχείρισης επιχειρήσεων στον τομέα 
του τουρισμού και των ξενοδοχειακών υπηρεσιών σε δύο πανεπιστήμια της Αλβανίας 
(στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων και στο Πολυτεχνειακό Πανεπιστήμιο της Κορυτσάς). 
Το άλλο ως στόχο έχει την ανάπτυξη ενός μονοετούς μεταπτυχιακού προγράμματος 
στον τομέα των τραπεζικών υπηρεσιών στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων. 
0 Ανάπτυξη της πρακτικής κατάρτισης και ενημέρωση των προγραμμάτων σπουδών στους 
τομείς της ιατρικής και της κτηνιατρικής σε προκ^ιχό επίπεδο πρώτου κύκλου 
σπουδών. 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από ένα πρόγραμμα, το οποίο στόχο έχει τον 
εκσυγχρονισμό της ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου των Τιράνων, 
συμπεριλαμβανομένης της αναδιάρθρωσης των ιατρικών σπουδών από το προπτυχιακό 
επίπεδο έως το διδακτορικό επίπεδο από πλευράς περιεχομένου εκπαιδευτικών 
προγραμμάτων, εξοπλισμού εργαστηρίων και κατάρτισης διδασκόντων. 
Όλοι οι τομείς προτεραιότητας της Αλβανίας έχουν καλυφθεί από ΚΕΠ τα οποία έχουν 
εγκριθεί πρόσφατα. 
HL1.4. Γεωγραφική κατανομή των ΚΕΠ 
Τέσσερα από τα επτά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Αλβανίας συμμετείχαν σε ΚΕΠ 
το 1994. 
Κατά τον γύρο επιλογής του 1994/95 ένα ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Αλβανίας 
υπέβαλε αίτηση για το συντονισμό προγράμματος, η οποία όμως δεν έγινε δεκτή για 
χρηματοδότηση. 
-20-
ΙΠ.2. ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
ΙΠ.2.1.Προϋπολογισμός 
Η Βουλγαρία προσχώρησε στο πρόγραμμα Tempus κατά το ακαδημαϊκό έτος 1991/92 και ως τα 
τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει επενδύσεις, στα πλαίσια του προγράμματος, 
ύψους 30,63 εκατ. ECU. 
ΠΙ.2.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του 1993/94 είχε χρηματοτοδοτηθεί η συμμετοχή της Βουλγαρίας σε 80 Κοινά 
Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 35 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και σε 28 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Κατά την ίδια περίοδο χορηγήθηκαν 564 ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Βουλγαρίας και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
1112.2.1 Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
IWaX aljCKl em Ο|Μ»Μ 
11122.1 Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε το 1994, διατέθηκε χρηματοδότηση σε 32 Κοινά 
Ευρωπαϊκά Προγράμματα και 80 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Βουλγαρία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τον πρώτο 
από τους δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994/95). 
Τον Ιούνιο 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 
1994/95, χορηγήθηκε ενίσχυση για 4 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων 
(συμπεριλαμβανομένου ενός προγράμματος ΣΜ+) και 2 προγραμμάτων Ανταλλαγών Νέων. 
-21-
111.23. Αντικατοχτρισμος των προτεραιοτήτων της Βουλγαρίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά την επιλογή ΚΕΠ το 1994/95, οι ακόλουθοι τομείς θεωρήθηκαν ως προτεραιότητες όσον 
αφορά τη Βουλγαρία: 
0 Εισαγωγή διεπιστημονικών σπουδών σε συνεργασία με περισσότερα από ένα 
πανεπιστήμια της Βουλγαρίας ειδικότερα: 
• διεύρυνση των προοπτικών των τεχνικών πανεπιστημίων με την εισαγωγή μη 
τεχνικών τομέων σπουδών, (π.χ. ανθρωπιστικές σπουδές, οικονομικά, 
κοινωνικές επιστήμες κλπ.)· 
• εισαγωγή συγχρόνων τεχνολογιών της πληροφόρησης στις σχολές 
ανθρωπιστικών σπουδών των πανεπιστημίων· 
• ανάπτυξη διαπανεπιστημιακών κέντρων για την υποβοήθηση της εισαγωγής 
ενός περισσότερο διεπιστημονικού στοιχείου στα ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. 
Ο ευρύς αυτός τομέας καλύφθηκε από 15 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως (τα 
μισά σχεδόν όλων των νέων βουλγαρικών ΚΕΠ). Για παράδειγμα, ο τομέας αυτός καθώς και ο 
τομέας της ανάπτυξης της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης σε μεταπτυχιακό επίπεδο 
(βλέπε προτεραιότητες παρακάτω) καλύπτονται από ένα πρόγραμμα, το οποίο στόχο έχει τη 
δημιουργία ενός κέντρου καινοτομίας για ανοικτή και εξ αποστάσεως εκπαίδευση στην ανοικτή 
σχολή του Ανώτατου Ιδρύματος Μηχανικής και Ηλεκτρικής Μηχανολογίας στη Σόφια με χρήση 
μεθόδων πολυμέσων, καθώς και την προετοιμασία νέου εκπαιδευτικού υλικού για 13 
τουλάχιστον διεπιστημονικά θέματα. Στο πρόγραμμα, το οποίο συντονίζεται από το 
συμμετέχον ίδρυμα της Σόφιας, συμμετέχει το Πανεπιστήμιο της Φιλιππούπολης (Plovdiv), 
καθώς και 9 ιδρύματα εταίροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
0 Εξάλλου, δόθηκε προτεραιότητα σε προγράμματα με τους ακόλουθους στόχους: 
• αναβάθμιση των προγραμμάτων σπουδών σε ευρωπαϊκά πρότυπα με στόχο τη 
διεθνή αναγνώριση των πτυχίων της Βουλγαρίας (καλύπτεται από 5 νέα 
προγράμματα που έχουν εγκριθεί, παραδείγματα των οποίων αναφέρονται στη 
συνέχεια κατά τη συζήτηση των κλάδων με προτεραιότητα) 
• εισαγωγική επιμόρφωση καθηγητών των σχολείων δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης και επιμόρφωση διδακτικού προσωπικού ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (καλύπτεται από 4 νέα προγράμματα, τα οποία 
έχουν εγκριθεί και παραδείγματα των οποίων παρατίθενται παρακάτω) 
• ανάπτυξη της συνεχούς επιμόρφωσης και της ανοικτής και εξ αποστάσεως 
εκπαίδευσης σε μεταπτυχιακό επίπεδο (καλύπτεται από 10 νέα 
προγράμματα,τα οποία έχουν εγκριθεί και παραδείγματα των οποίων 
παρατίθενται παρακάτω) 
στους ακόλουθους τομείς σπουδών: 
• Επιστήμη υλικών 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 3 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα. Ένα 
από αυτά στόχο έχει την κατάρτιση νέων προγραμμάτων σπουδών σχετικά με την 
επιστήμη των πολυμερών υλικών για προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς σπουδαστές 
και τη συνεχή επιμόρφωση καθηγητών των σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και 
ειδικών από τη βιομηχανία στο Ανώτατο Ίδρυμα Χημικής Τεχνολογίας της Σόφιας. 
• Εκπαίδευση γενικών παθολόγων και υγειονομική περίθαλψη 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από 4 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. 
Ένα από αυτά στόχο έχει την ίδρυση ενός πανεπιστημιακού κέντρου για 
διεπιστημονικές σπουδές στο χώρο της βιοχημείας, της κλινικής χημείας, της κλινικής 
και μοριακής ανοσολογίας και γενετικής, για προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς 
σπουδαστές του Πανεπιστημίου της Σόφιας. 
-22 
• Γεωργία και γεωργική οικονομία 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από 2 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα. Για 
παράδειγμα, ένα από αυτά στοχεύει στην ανάπτυξη και στην εφαρμογή επαγγελματικά 
προσανατολισμένων, σύντομων και ολοκληρωμένων προγραμμάτων στις αγροτικές 
επιχειρήσεις, στα συστήματα προώθησης στην αγορά, σε θέματα προστασίας του 
περιβάλλοντος και εκτροφής των ζώων, για προπτυχιακούς σπουδαστές 
πανεπιστημίων και επαγγελματίες. 
• Προστασία του περιβάλλοντος 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από 6 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα Ένα 
από τα προγράμματα στόχο έχει την εισαγωγή μίας νέας σειράς διεπιστημονικών, 
μεταπτυχιακών μαθημάτων στο χώρο της προστασίας του περιβάλλοντος και της 
αειφόρου ανάπτυξης που οδηγούν στην απόκτηση διπλώματος masters ευρωπαϊκού 
επιπέδου, την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών τα οποία είναι δυτικού επιπέδου και 
οδηγούν στην απόκτηση ενός πτυχίου που είναι αναγνωρισμένο διεθνώς, την ανάπτυξη 
της συνεργασίας της βιομηχανίας και των πανεπιστημίων για την αποτελεσματική 
διάδοση εμπειρογνωμοσύνης στις επιχειρήσεις της Βουλγαρίας. Στο πρόγραμμα 
συμμετέχουν δύο πανεπιστήμια της Βουλγαρίας (Ανώτατο Ίδρυμα Χημικής 
Τεχνολογίας της Σόφιας και Ανώτατο Ίδρυμα Οικονομικών και Χρηματοοικονομίας 
"DA. Tsenov" στο Svishtov), καθώς και μία βουλγαρική επιχείρηση και ιδρύματα 
εταίροι από την ΕΕ. 
« Κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες σε σχέση με τις κοινωνικές και οικονομικές 
αλλαγές (δηλ. κοινωνική ψυχολογία, ένταξη μειονοτήτων, πολιτικές επιστήμες) 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 2 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα. Ένα 
από τα προγράμματα στόχο έχει την ανάπτυξη και εφαρμογή τριών μεταπτυχιακών 
προγραμμάτων (πληροφορική για τις επιχειρήσεις, γλωσσολογία με εφαρμογές 
πληροφορικής και επιστήμη της γνώσης), ένα προπτυχιακό πρόγραμμα στις επιστήμες 
της πληροφόρησης και δύο άλλα προγράμματα σπουδών (το ένα αφορά την υποστήριξη 
της τεχνολογίας των πληροφοριών στις κοινωνικές επιστήμες και το άλλο αφορά τις 
ανθρωπιστικές σπουδές) σε 8 πανεπιστήμια της Βουλγαρίας. 
• Ευρωπαϊκό δίκαιο και ευρωπαϊκές σπουδές 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από δύο προγράμματα που εγκρίθηκαν πρόσφατα, ένα από 
τα οποία στόχο έχει τη δημιουργία ενός Διαπανεπιστημιακού Κέντρου για 
Μεταπτυχιακές Ευρωπαϊκές Σπουδές, το οποίο θα συνδεθεί με το Κέντρο Ευρωπαϊκών 
Σπουδών της Σόφιας, καθώς και την ανάπτυξη και παγίωση ενός μονοετούς 
μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών και την ίδρυση μιας ομάδας Ευρωπαϊκών 
Μονάδων σε πανεπιστήμια της Βουλγαρίας. 
« Σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 2 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα, ένα 
από τα οποία στόχο έχει τη δημιουργία μίας περιφερειακής ομάδας εκπαιδευτών στον 
τομέα των αμφίδρομων μεθοδολογιών για τη διδασκαλία γλωσσών, και τη δημιουργία 
ενός περιφερειακού δικτύου στην ανατολική Βουλγαρία για τη διδασκαλία της 
αγγλικής, της ισπανικής και άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών σε επίπεδο εισαγωγικής και 
συνεχούς επιμόρφωσης εκπαιδευτικών. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν δύο πανεπιστήμια 
της Βουλγαρίας: το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Πύργου (Bourgas) και το Ανώτατο 
Παιδαγωγικό Ίδρυμα "Konstantin Preslavski" στο Shoumen, καθώς και ιδρύματα εταίροι 
του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ισπανίας. 
Όλες οι προτεραιότητες της Βουλγαρίας καλύφθηκαν από τα προγράμματα τα οποία 
εγκρίθηκαν πρόσφατα, τόσο οι διαρθρωτικές ανάγκες (π.χ. εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων 
σπουδών ώστε να ανέλθουν σε ευρωπαϊκά επίπεδα) όσο και οι στοχευόμενοι κλάδοι (π.χ., 
προστασία του περιβάλλοντος). Σε πολλές περιπτώσεις, προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν 
πρόσφατα καλύπτουν περισσότερες από μία προτεραιότητες που έχουν ορισθεί για τη 
Βουλγαρία. 
ΠΟ.4. Γεωγραφική κατανομή 
Σε τρέχοντα ΚΕΠ το 1994/95, συμμετέχουν 73 ιδρύματα της Βουλγαρίας από 20 διαφορετικές 
πόλεις. Τα 40 από τα ιδρύματα αυτά (55%) βρίσκονται στη Σόφια. Η Βάρνα και η 
Φιλλιπούπολη (Plodvid) είναι οι άλλες πόλεις, εκτός από την πρωτεύουσα, στις οποίες 
εφαρμόζεται ένας σημαντικός αριθμός ΚΕΠ. 
23 
III.3. ΤΣΕΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 
ΠΙ3.1. Προϋπολογισμός 
Η Τσεχική Δημοκρατία, στην αρχή ως τμήμα του ομοσπονδιακού κράτους της Τσεχοσλοβακίας 
και από τον Ιανουάριο του 1993 ως ξεχωριστή οντότητα, συμμετέχει στο πρόγραμμα Tempus 
από το ακαδημαϊκό έτος 1990/91. Έως τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει 
συνολικές επενδύσεις στα πλαίσια του προγράμματος, οι οποίες υπολογίζονται σε περισσότερα 
από 34 εκατομ. ECU8. 
t 
IU32. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοτοδοτηθεί η συμμετοχή της Τσεχικής 
Δημοκρατίας σε 114 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, 38 προγράμματα Συμπληρωματικών 
Μέτρων, 47 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων και σε 10 Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα. Την ίδια 
περίοδο διατέθηκαν 912 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Τσεχική Δημοκρατία και την ΕΕ. 
11122.1 Τομείς σπουδών 
Στο διάγραμμα το οποίο ακολουθεί, εμφαίνεται η συνολική κατανομή των Κοινών 
Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαδημαϊκό κλάδο 
Αρχιτεκτονική, 
ηολεοδομία/χαιροταξία 
1% 10% 
Περιβαλλοντικές επιστήμες 
Ιατρικές επιστήμες 7% 
Αλλακλάβοι7% 
Γεωργικές επκττ. & 
επκττ. τροφίμων 3% 
Γλώσσες 11% 
Καλές τέχνες & σχέδιο" 
3% Ι*τχσνολογία, 
τεχνολογία & 
πληροφορική 
20% εμπορικές επκπήμες 19% 
Ανθρωπκτπκές σπουδές 4% 
Κοινωνικές επκιτ. β%. 
Φυσικές εηστ./μαθημαηκά 
9% ^1 M0i0y^CI^)flUp.)OCMTWpWaX^CnKni%JftQ 
U ArtpwnKRMtç οηουβίς 
HI KNNMWCCIWfnMBC 
Ο MippUWiftliytl I. BlWtfugyfal0JTft]¥)OOTflW^ 
BrXtftmq 
ID rmpywéçcngT. mmrnfm Wk*** 
• *M«i&dP. (ou|m.TTKwqt wacwpap»joql·) 
Hi ΐΟφΝΜζβΙΜΙΐήΜΒ^ 
Hi ΓΒΡφβΜβνιν^ςβηιηήμΒς 
Hi APMWCUMANf^ n0ftflO60|liCtMGI JQafPOVOaÇjb 
Ο υπολογισμός onm^éyive με τη οννη^ρ^^ της χοηματοόοτι^ιης,ο^μφοα^α με τα σχετικά 
μεγέθη του χλιφχηιού της Τσ«χικής^^ 
-24 
111222. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, διατέθηκε χρηματοδότηση για 
IS νέα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα (συμπεριλαμβανομένου ενός ΚΕΠ+), καθώς και 40 
ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
στην Τσεχική Δημοκρατία και την ΕΕ (τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής ατομικών 
ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994/95). 
Τον Ιούνιο του 1994, κατά τον πρώτο από δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 
1994/95, διατέθηκε χρηματοδότηση για τέσσερα προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και 
δύο προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. 
ΠΙ J3. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Τσεχικής Δημοκρατίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής ΚΕΠ του 1994/95 οι ακόλουθοι τομείς ορίσθηκαν ως προτεραιότητες 
για την Τσεχική Δημοκρατία: 
0 Οικονομικά στους τομείς: 
• της γεωργικής οικονομίας (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
• των εργαλείων της οικονομίας της αγοράς (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
• των δημοσίων σχέσεων και του μάρκετινγκ (εγκρίθηκαν τρία προγράμματα). 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από πέντε προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα. Για 
παράδειγμα, ένα από τα εν λόγω προγράμματα στόχο έχει τη δημιουργία των απαραίτητων 
προϋποθέσεων για την ένταξη της Σχολής Οικονομικών της Πράγας (η οποία είναι ο 
συντονιστής του προγράμματος) στην Κοινότητα των Ευρωπαϊκών Σχολών Διοίκησης 
Επιχειρήσεων (Community of European Management Schools - GEMS) διαμέσου της εφαρμογής 
ενός συστήματος μεταφοράς μονάδων, του εκσυγχρονισμού των προπτυχιακών προγραμμάτων 
σπουδών προκειμένου να καταστούν συμβατά με το κοινό σώμα γνώσεων του CEMS, και της 
δημιουργίας 6 νέων μεταπτυχιακών μαθημάτων για μία ομάδα-στόχο 20 σπουδαστών, οι οποίοι 
παρακολουθούν το πρόγραμμα CEMS. 
0 Δίκαιο στους τομείς: 
• του ευρωπαϊκού δικαίου (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
• του εμπορικού δικαίου 
• της ανάπτυξης του συνταγματικού και δημοσίου δικαίου 
• του δικαίου του καταναλωτή. 
Λόγω του πολύ περιορισμένου ενδιαφέροντος για τον τομέα αυτό (υποβλήθηκαν 4 μόνο 
αιτήσεις) εγκρίθηκε μόνο μία αίτηση για χρηματοδότηση, η οποία συντονίζεται από το 
Πανεπιστήμιο Καρόλου στην Πράγα. Το πρόγραμμα στόχο έχει την προετοιμασία της 
μελλοντικής συμβατότητας της τσεχικής νομοθεσίας με εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Αποβλέπει στην αναδιάρθρωση και ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών και διδακτικού 
υλικού σε προπτυχιακό επίπεδο, τόσο για το γενικό πρόγραμμα "νομοθεσία της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας" όσο και για το ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στον τομέα της νομοθεσίας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε δύο πανεπιστήμια της Τσεχικής Δημοκρατίας (Πανεπιστήμιο 
Καρόλου την Πράγα και Πανεπιστήμιο της Δυτικής Βοημίας στο Pilsen). Στοχεύει, επίσης, στην 
ανάπτυξη ενός διετούς προγράμματος διδακτορικού διπλώματος για στελέχη της δημόσιας 
διοίκησης και στη δημιουργία ενός νέου "Ιδρύματος Συγκριτικού Δικαίου και Ολοκλήρωσης της 
Νομοθεσίας". Εκτός από τα δύο ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Τσεχικής 
Δημοκρατίας, στο πρόγραμμα συμμετέχουν, επίσης, τέσσερις άλλοι εταίροι από την Τσεχική 
Δημοκρατία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
25 
Ο Ιατρικές επιστήμες στους τομείς: 
• των καρδιοαγγειακών και νεοπλασματικών ασθενειών (εγκρίθηκε ένα 
πρόγραμμα) 
• της κατάρτισης γενικών παθολόγων (εισαγωγή και ανάπτυξη), (εγκρίθηκε ένα 
πρόγραμμα). 
Ο ακαδημαϊκός κλάδος- στόχος των ιατρικών επιστημών καλύπτεται από δύο προγράμματα, τα 
οποία εγκρίθηκαν και ένα πρόγραμμα που ως στόχο έχει την κατάρτιση γενικών παθολόγων, το 
οποίο συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο Καρόλου στην Πράγα και το οποίο αποτελεί ένα καλό 
παράδειγμα των προτεραιοτήτων που καλύπτονται στην Τσεχική Δημοκρατία. Ένα μικρό 
δίκτυο εταίρων (ένας εταίρος από την Τσεχική Δημοκρατία και δύο από την ΕΕ μόνο) στόχο 
έχει την κατάρτιση νέων εκτελεστικών προγραμμάτων, τα οποία αποβλέπουν στην ανάπτυξη 
προγραμμάτων σπουδών για την εισαγωγή βασικών εννοιών της υγειονομικής περίθαλψης και 
τα οποία δίνουν ιδιαίτερη έμφαση σε πτυχές όπως η υγεία σε επίπεδο οικογένειας και τοπικής 
κοινότητας, οι αρχές της επιδημιολογίας και οι ικανότητες επικοινωνίας ιατρού και ασθενών. 
0 Περιβαλλοντικές σπουδές στους τομείς: 
« της επεξεργασίας αποβλήτων (εγκρίθηκαν 2 προγράμματα) 
» της προστασίας των επιφανειακών και υπογείων υδάτων (εγκρίθηκε ένα 
πρόγραμμα) 
• των νέων ενεργειακών πηγών (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
• των επιστημών του ξύλου. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 4 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Για 
παράδειγμα, ένα από τα προγράμματα αυτά συμπεριλαμβάνει πτυχές συνεργασίας με τη 
βιομηχανία και συντονίζεται από ένα ίδρυμα της Τσεχικής Δημοκρατίας (Τεχνικό 
Πανεπιστήμιο Εξόρυξης και Μεταλλουργίας της Ostrava). Στόχος του προγράμματος είναι η 
ανάπτυξη ενός διαπανεπιστημιακού κέντρου για τον εντοπισμό, την επεξεργασία και τον έλεγχο 
των αποβλήτων, το οποίο θα λειτουργήσει ως περιφερειακό κέντρο κατάρτισης και παροχής 
συμβουλών για τη βιομηχανία και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Επίσης, σκοπό 
έχει την ανάπτυξη ενός νέου προγράμματος σπουδών αυτοτελών ενοτήτων (ΊΊρόγραμμα για 
την προστασία του περιβάλλοντος"), το οποίο θα αποτελείται από εννέα ενότητες και θα 
στοχεύει μία ομάδα 120 προπτυχιακών σπουδαστών, 20 μεταπτυχιακών σπουδαστών και 40 
εκπροσώπων της βιομηχανίας και του επιχειρηματικού κόσμου. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν, 
εκτός από το τσεχικό Ίδρυμα Συντονισμού, εταίροι από την Τσεχική Δημοκρατία και την ΕΕ, 
μεταξύ των οποίων και εταίροι οι οποίοι προέρχονται από τη βιομηχανία. 
Προτεραιότητα δόθηκε σε προγράμματα τα οποία: 
• έχουν διεπιστημονικές πτυχές 
• προετοιμάστηκαν σε συνεργασία με τη βιομηχανία 
• των οποίων ο συντονιστής και/ή ο αντισυμβαλλόμενος είναι Τσέχος. 
Όλες οι προτεραιότητες της Τσεχικής Δημοκρατίας καλύφθηκαν από προγράμματα, τα οποία 
εγκρίθηκαν πρόσφατα· τόσο οι διαρθρωτικές απαιτήσεις (π.χ., προγράμματα με πτυχές 
συνεργασίας πανεπιστημίων/βιομηχανίας), όσο και οι κλάδοι - στόχος. Μεταξύ των 
διαρθρωτικών απαιτήσεων, δόθηκε προτίμηση σε προγράμματα με Τσέχο συντονιστή και/ή 
αντισυμβαλλόμενο. Όλα τα προγράμματα, εκτός από ένα, πληρούσαν την εν λόγω απαίτηση. 
Ορισμένα προγράμματα καλύπτουν περισσότερους από ένα τομείς προτεραιοτήτων που έχουν 
ορισθεί για την Τσεχική Δημοκρατία. 
ΪΙΙ3.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στην Τσεχική Δημοκρατία 
το 1994/95 
Σε ΚΕΠ τα οποία αναπτύσσονταν το 1994/95, συμμετείχαν 41 ιδρύματα της Τσεχικής 
Δημοκρατίας που είχαν την έδρα τους σε 16 διαφορετικές πόλεις. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 
13 (32%) προέρχονταν από την Πράγα. Άλλες πόλεις οι οποίες εκπροικαπούνται σε τρέχοντα 
ΚΕΠ, εκτός από την πρωτεύουσα, είναι το Brno, η Ostrava και το Libérée. 
-26 
III.4. ΕΣΘΟΝΙΑ 
ΙΠ.4.1. Προϋπολογισμός 
Η Εσθονία προσχώρησε στο πρόγραμμα Tempus κατά το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. Μέχρι τα 
τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει συνολικά, στα πλαίσια του προγράμματος, 
επενδύσεις ύψους 4,63 εκατομ. ECU. 
UI.4JL Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, η Εσθονία είχε λάβει χρηματοδότηση για τη 
συμμετοχή σε 14 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, 4 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων 
και 4 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Χορηγήθηκαν, επίσης, 156 ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Εσθονία και την 
ΕΕ. 
///. 4.2.1 Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακοΛημούκό κλάδο 
Γεωργικές επιστήμες «ν 
επιστήμη τρο«ρ(μων 11% 
Περιραλλονηκέςετασ.β% 
Μηχανολογία. 
τεχνολογία και 
πληροφορική 
22% 
Αρχηεκονική, 
χωροταξία 
6% Κοινωνικές επιστήμες 
16% 
Διοίκηση α·χ. και 
εμπορικές επιστήμες β% 
Φυσικές ετιστήμες/ 
μαθηματικά 11% •Β atea^B^MataMI^BBaïfl>^ltMfll^Î£ 
Hi «atoM|^OTKinfl|afiGpavçcntfvtMftç 
• MUWiiA.(auun.VK«Mn.Natnudpo.MO 
Η ΠΝφνΐ4ΐΙΠ0Τ·ΜΜΝ0Τ.φΟ9(>>ν 
///. 4.22. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν 6 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 23 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδεικτης στην Εσθονία κω την ΕΕ (τον πρώτο από 
τους δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994/95). 
Τον Ιούνιο του 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 
1994/95, δεν χορηγήθηκαν ενισχύσεις για προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων ή 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. 
-27-
111.43. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Εσθονίας στα προγράμματα 
τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής ΚΕΠ για το 1994/95, οι ακόλουθοι τομείς ορίστηκαν ως προτεραιότητες 
για την Εσθονία: 
0 Προώθηση των διεπιστημονικών σπουδών 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από 
τα προγράμματα αυτά ως στόχο έχει την ανάπτυξη αυτοτελών μαθημάτων συνεχούς 
επιμόρφωσης, τα οποία οδηγούν στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος, και ενός 
πιστοποιητικού ικανότητας από την ανάληψη των επαγγελματικών καθηκόντων στον τομέα της 
τεχνολογίας της πληροφορικής για Εσθονούς εκπαιδευτικούς όλων των ακαδημαϊκών κλάδων 
και τομέων σε 3 πανεπιστήμια της Εσθονίας (Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο του Ταλλίν, Τεχνικό 
Πανεπιστήμιο του Ταλλίν και Πανεπιστήμιο του Tartu). Το άλλο πρόγραμμα στόχο έχει την 
ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων σπουδών (και διδακτικού υλικού) στον τομέα 
της ανάπτυξης προϊόντων και προώθησης του επιχειρηματικού πνεύματος για προπτυχιακές 
σπουδές και για εκπαιδευτικά προγράμματα συνεχούς εκπαίδευσης στο Κέντρο Συνεχούς 
Επιμόρφωσης του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Ταλλίν. 
0 Εισαγωγή νέων μορφών διαχείρισης και δομών στα ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης της Εσθονίας 
Ο τομέας αυτός δεν καλύφθηκε από νέα προγράμματα, λόγω της χαμηλής ποιότητας των 
αιτήσεων που υποβλήθηκαν. 
0 Εισαγωγή νέων ακαδημα ΐκών κλάδων και μεθοδολογιών στα ιδρύματα της τρι τοβάθμιας 
εκπαίδευσης της Εσθονίας 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από τρία προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα 
πρόγραμμα στόχο έχει τη δημιουργία δύο κέντρων αναλυτικής φιλοσοφίας στο Παιδαγωγικό 
Πανεπιστήμιο του Ταλλίν και το Πανεπιστήμιο του Tartu καθώς και την ανάπτυξη μαθημάτων 
για σπουδαστές οι οποίοι διανύουν το τελευταίο έτος σπουδών τους και για πτυχιούχους του 
κλάδου των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Το δεύτερο πρόγραμμα στόχο έχει τη 
δημιουργία ενός νέου τμήματος εργαστηριακής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Tartu καθώς και 
την ανάπτυξη και εισαγωγή προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών στον 
κλάδο της εργαστηριακής ιατρικής. Στόχος του τρίτου ποογράμματος είναι η περαιτέρω 
ανάπτυξη υφιστάμενων μαθημάτων και η δημιουργία νέων με την εισαγωγή της διδασκαλίας 
""ÎÇ σύγχρονης μουσικής στην Ακαδημία Μουσικής της Εσθονίας στο Ταλλίν. 
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε σε προγράμματα με πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στο σύστημα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Δύο από τους τρεις τομείς προτεραιότητας της Εσθονίας καλύφθηκαν με προγράμματα, τα 
οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα άλλο πρόγραμμα που εγκρίθηκε ήταν ένα περιφερειακό 
ΚΕΠ το οποίο, συνεπώς, δεν εντάσσεται στενά στις εθνικές προτεραιότητες της Εσθονίας. 
ΙΙ1.4.4. Γεωγραφική κατανομή τα>ν τρεχόντων ΚΕΠ στην Εσθονία το 1994/95 
Στα τρέχοντα ΚΕΠ το 1994/95 συμμετέχουν 10 ιδρύματα της Εσθονίας, τα οποία βρίσκονται σε 
δύο πόλεις (Ταλλίν και Tartu). Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 7 (70%) βρίσκονται στην 
πρωτεύουσα,Ταλλίν. 
28 
ΙΠ. 5. ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
III. 5.1. Προϋπολογισμός 
Η Ουγγαρία συμμετέχει στο πρόγραμμα Tempus από το ακαδημαϊκό έτος 1990791. Μέχρι τα 
τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει, στα πλαίσια του προγράμματος, συνολικές 
επενδύσεις ύψους 59,9 εκατ. ECU. 
ΠΙ. 5.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της Ουγγαρίας 
σε 204 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, 73 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων, σε 75 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων και σε 8 Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα. Κατά την ίδια περίοδο 
χορηγήθηκαν 944 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης της Ουγγαρίας και της ΕΕ. 
III. 52.1. Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαοημαΙχό κλάδο 
tMMMMIMHV) >va> 
ΓΛώβΟβςΙΙ* 17% 
VtÊmVfWm*iÇn0W$MtltiOm 
•MVVyBÇ 14% 
///. 5.22. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδση|θηκαν 41 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 24 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
τους δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994795). 
-29 
Τον Ιούνιο του 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 
1994/95, χρηματοδοτήθηκαν 4 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων 
(συμπεριλαμβανομένου ενός ΣΜ+) και 6 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. 
III. 53. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Ουγγαρίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής ΚΕΠ το 1994/95, οι ακόλουθοι τομείς ορίστηκαν ως προτεραιότητες 
για την Ουγγαρία: 
0 Ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών, τα οποία οδηγούν στη δημιουργία νέων 
ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων στο χώρο των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, και τα οποία εναρμονίζονται με την αναπτυξιακή στρατηγική τωνχόμενων 
ιδρυμάτων αυτών. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε ικανοποιητικά από τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν και οι οποίες 
είχαν ως αποτέλεσμα την έγκριση 20 νέων προγραμμάτων, τα οποία είχαν στόχους του είδους 
αυτού. Για παράδειγμα, ένα από τα εν λόγω προγράμματα στόχο έχει την κατάρτιση ενός 
εκπαιδευτικού προγράμματος, το οποίο οδηγεί στην απόκτηση πρώτου πτυχίου στον κλάδο της 
διαχείρισης στον τομέα της γεωργίας, στο Πανεπιστήμιο Γεωργικών Επιστημών στο Debrecen. 
0 Ολοκληρωμένη ανάπτυξη τον συνόλου ενός ιδρύματος ή μεγάλου τμήματος του 
σύμφωνα με την αναπτυξιακή στρατηγική του ιδρύματος αυτού. 
Ο τομέας αυτός δεν καλύφθηκε από προγράμματα που να εγκρίθηκαν προσφάτως, λόγω της 
κακής ποιότητας των αιτήσεων που υποβλήθηκαν, και ιδιαίτερα λόγω της έλλειψης 
οποιουδήποτε εγγράφου σχετικά με την αναπτυξιακή στρατηγική στις αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν. 
0 Μεταπτυχιακή εκπαίδευση: ανάπτυξη μαθημάτων και δημιουργία προγραμμάτων 
διδακτορικού διπλώματος στα πανεπιστήμια. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε ικανοποιητικά από τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν, με αποτέλεσμα 
την έγκριση 10 νέων προγραμμάτων τα οποία είχαν αυτό το είδος στόχου. Για παράδειγμα, ένα 
από τα προγράμματα αυτά στόχο έχει την ανάπτυξη της εκπαίδευσης στον κλάδο της 
κτηνιατρικής διαμέσου της προετοιμασίας του Πανεπιστημίου Κτηνιατρικών Επιστημών της 
Βουδαπέστης, προκειμένου να διαπιστευθεί ως "ίδρυμα κατάρτισης στις κτηνιατρικές επιστήμες 
αναγνωρισμένο σε επίπεδο ΕΕ" συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης 7 νέων/ενημερωμένων 
προγραμμάτων σπουδών με επαρκές εκπαιδευτικό υλικό, ένα πρόγραμμα συνεχούς 
μεταπτυχιακής επιμόρφωσης το οποίο προσφέρει μαθήματα σε 9 διαφορετικούς τομείς, και ένα 
λειτουργικό πρόγραμμα διδακτορικού διπλώματος σε 8 διαφορετικούς τομείς. 
0 Ανάπτυξη της διαχείρισης πανεπιστημίων. 
Ο τομέας αυτός δεν καλύπτεται επαρκώς από τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν και, κατά 
συνέπεια, εγκρίθηκαν 3 μόνο νέα προγράμματα. Ένα από τα εν λόγω προγράμματα στόχο έχει 
την ανάπτυξη στρατηγικών και τεχνικών διαχείρισης στα ουγγρικά πανεπιστήμια της 
Βουδαπέστης, του Pécs, του Debrecen και του Veszprém, καθώς και της ικανότητας τους να 
εφαρμόσουν μακροπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες πολιτικές διαχείρισης πανεπιστημίων, 
ποιότητας των συστημάτων αξιολόγησης και προγράμματα συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων 
και επιχειρήσεων. 
0 Ανάπτυξη της ικανότητας των πανεπιστημίων να παρέχουν συνεχή επιμόρφωση. 
Ο τομέας αυτός δεν καλύφθηκε ικανοποιητικά από τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν και, κατά 
συνέπεια, καλύπτεται από τέσσερα μόνο νέα προγράμματα τα οποία ίγκρίθηκαν. Ένα από τα 
προγράμματα αυτά στόχο έχει την ανάπτυξη προγραμμάτων προπτυχιακής, μεταπτυχιακής και 
συνεχούς εκπαίδευσης και προγραμμάτων εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στον τομέα της 
ηλεκτρονικής μηχανολογίας στη Σχολή Μηχανικής Μηχανολογίας του Πανεπιστημίου Miskolc 
καθώς και τη δημιουργία ενός Κέντρου Συνεχούς Επιμόρφωσης το οποίο θα λειτουργήσει ως 
σημείο επαφής με την ουγγρική βιομηχανία και θα παρέχει κατάρτιση σε προσωπικό από τη 
βιομηχανία και τα τεχνικά σχολεία. 
-30 
Επιπλέον, δόθηκε προτεραιότητα σε προγράμματα τα οποία στοχεύουν στην επίτευξη ενός ή 
περισσότερων από τους παραπάνω στόχους στον τομέα των ευρωπαϊκών σπουδών. Εντούτοις, 
λόγω του περιορισμένου αριθμού και της ποιότητας των σχετικών προτάσεων, ο τομέας αυτός 
καλύφθηκε από δύο μόνο προγράμματα, τα οποία υποβλήθηκαν προσφάτως. Ένα από τα 
προγράμματα αυτά στόχο έχει τη δημιουργία ενός Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών και 
Κατάρτισης στο Πανεπιστήμιο Οικονομικών Σπουδών της Βουδαπέστης. 
Στο πλαίσιο των στόχων που αναφέρονται παραπάνω, προτεραιότητα δόθηκε, επίσης, σε 
προγράμματα τα οποία ως αντικείμενο έχουν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις πτυχές που 
ακολουθούν: 
ανάπτυξη μεθόδων διδασκαλίας οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν με 
μεγάλο αριθμό σπουδαστών· 
από κοινού ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών με πανεπιστήμια της ΕΕ, τα 
οποία οδηγούν σε αμοιβαία αναγνώριση περιόδων σπουδών με διπλά πτυχία 
(εγκρίθηκαν 7 παρόμοια προγράμματα)· 
διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των πανεπιστημίων (ιδιαίτερα εκείνων 
που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της απασχόλησης)· 
ανάπτυξη της συνεργασίας πανεπιστημίων/βιομηχανίας (επιχειρήσεων) (έχουν 
εγκριθεί 6 παρόμοια προγράμματα) 
βελτίωση της συνεργασίας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην 
Ουγγαρία· 
ανάπτυξη της συνεργασίας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και 
ερευνητικών ιδρυμάτων στον τομέα της αρχικής επιμόρφωσης· 
υποστήριξη διευρωπαϊκών διχτύων κινητικότητας σπουδαστών (εγκρίθηκαν 8 
νέα προγράμματα κινητικότητας)· 
ουγγρικός συντονισμός προγραμμάτων (οι συντονιστές 78 προγραμμάτων τα 
οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα και στα οποία συμμετέχουν ιδρύματα της 
Ουγγαρίας, είναι Ούγγροι)· 
προσέλκυση συμπληρωματικής χρηματοδότησης 
συνέχιση της χρηματοδότησης μετά την παρέλευση της ανώτατης διετούς 
περιόδου χρηματοδότησης από το Tempus· 
ανάπτυξη του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος (π.χ., επιμόρφωση 
εκπαιδευτικών)· 
συμπερίληψη δραστηριοτήτων που υποστηρίζουν την ένταξη της Ουγγαρίας 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Ορισμένα από τα προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν εντάσσονται σε περισσότερους από έναν 
τομείς προτεραιότητας. Οι περισσότερες από τις προτεραιότητες της Ουγγαρίας 
(συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων στα οποία δόθηκε προτίμηση), καλύφθηκαν από τα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν πρόσφατα. 
ΠΙ. 5.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στην Ουγγαρία το 
1994/95 
Σε τρέχοντα ΚΕΠ το 1994/95 συμμετείχαν 90 ιδρύματα της Ουγγαρίας από 25 διαφορετικές 
πόλεις. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 44 (49%) βρίσκονται στη Βουδαπέστη. Αλλες πόλεις, εκτός 
από την πρωτεύουσα, που εκπροσωπούνται σε τρέχοντα ΚΕΠ είναι οι εξής: Debrecen, Fées, 
Gyor και Szeged, 
31-
III. 6. AETONIA 
ΙΠ. 6.1. Προϋπολογισμός 
Η Λετονία εντάχθηκε στο πρόγραμμα Tempus κατά το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. Μέχρι τα τέλη 
του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει από το πρόγραμμα συνολικές επενδύσεις ύψους 6,2 
εκατ. ECU. 
ΙΠ. 6.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της Λετονίας 
σε 17 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, δύο προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και 12 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων, και διατέθηκαν 139 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για τα 
ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Λετονία και την ΕΕ. 
III. 62.1. Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή -ηβνΚΕΓ1<Βΐάα«ι0ημα>!Οΐ(λαΒο 
rkeeeMoraHéçcnKTctax; 
OK 
Κοη«ν«ές«βσιήμ»ς 13* 
Mrgcwakeyia. «χ*αλογ<α 
και π^ΠΡΟφαρνιή 
16» 
KXQMMBÇ OT0CqUBÇ 
•uasttj; «πκπήμ>οΑ<α8ημαηκα _ Α*)ρ«πΐ0ηκΒςαηστήμ>ς 
l_J ΚαΜΜιαΒςοΌυιήμΒΐί 
Μ Γιιιιρ>»*Χι.πχτΓκαι«π»οτ. τρο«<|ΐι»» 
H Aiuiiu|u^fffQX. naiS4tftapMSÇBnare%L 
Bl «»KM<<,IIWU'|MI,)Uuft|«»l»lu 
Ο DMUUII, 
ΒΜλακλ-(αιΐ|η.τηςασι.καΐ(ημ.·α«ι J.) 
Ill kinwiMjmajayp^ 
Β ΚαΜςι*χης«αιοχΜ«> 
Μ Μιτχαναλο>Αι.ΤΕχ«ολογ«αΑπληροφαρ·ή 
• Apgnm ιίΒΗκή, iw*«nBivln ma jaaj» wiafii 
• ΓΒφφαλΛοιπΜέςαχιστήμη; 
///. ©V2.2. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν 6 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, δύο προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και ένα 
πρόγραμμα Ανταλλαγών Νέων, και χορηγήθηκαν 25 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Λετονία και την ΕΕ. Ο δεύτερος γύρος 
επιλογής για τα συμπληρωματικά μέτρα, τις ανταλλαγές νέων και τις ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για το 1994/95, δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη. 
ΙΠ. 63. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Λετονίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 οι ακόλουθοι στόχοι προγραμμάτων 
ορίστηκαν ως προτεραιότητες για τη Λετονία: 
-32 
Ο Εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών και μεθόδων διδασκαλίας για την 
εκπαίδευση ενηλίκων και την ενημέρωση των γνώσεων τον διδακτικού προσωπικού της 
στοιχειώδους, της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. 'Ενααπό 
τα εν λόγω προγράμματα ως στόχο έχει την ανάπτυξη κέντρων για την εκπαίδευση ενηλίκων με 
σκοπό την αναδιάρθρωση του συστήματος συνεχούς επιμόρφωσης στον τομέα της επιμόρφωσης 
εκπαιδευτικών, καθώς και την αναδιάρθρωση/ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών στους τομείς 
της εκπαίδευσης ενηλίκων, ιστορίας, κοινωνικών σπουδών, μητρικής γλώσσας (λετονικά), 
μαθηματικών, φυσικών επιστημών και την ειδική εκπαίδευση για γενικά προγράμματα σπουδών 
συνεχούς επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών σε 4 ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Λετονίας (Παιδαγωγικό Ίδρυμα Daugavpils, Ανώτατη 
Παιδαγωγική Σχολή Liepaja, Ίδρυμα για την Προώθηση της Εκπαίδευσης στη Ρίγα και 
Πανεπιστήμιο της Λετονίας στη Ρίγα). Το άλλο πρόγραμμα στόχο έχει τη δημιουργία 
εργαστηρίων πολυμέσων στο Παιδαγωγικό Ίδρυμα Daugavpils και στην Ανωτάτη Παιδαγωγική 
Σχολή Liepaja επιδιώκοντας την εφαρμογή ενός κύκλου μαθημάτων για την "εκπαίδευση στον 
τομέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών και στην τεχνολογία των πολυμέσων" σε επίπεδο 
εισαγωγικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, καθώς και την ανάπτυξη προγραμμάτων για την 
ενημέρωση των γνώσεων των εκπαιδευτικών. 
0 Ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και σπουδών στο πλαίσιο των εθνικών 
προτεραιοτήτων Phare, δηλαδή στη γεωργία, το περιβάλλον και τις ενεργειακές σπουδές. 
Οι συντονιστές των προγραμμάτων ενθαρρύνονται να εξεύρουν συγχρηματοδοτηση για 
συμπληρωματικές δραστηριότητες που συνδέονται με τους τομείς αυτούς. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από ένα νέο πρόγραμμα, το οποίο εγκρίθηκε πρόσφατα και το οποίο 
σκοπεύει στη δημιουργία ενός κέντρου στο Πανεπιστήμιο της Λετονίας (Ρίγα) για τη 
διδασκαλία προηγμένων μεθόδων πληροφορικής στον τομέα της μηχανικής μηχανολογίας για 
ενεργειακές και περιβαλλοντικές σπουδές, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων 
μαθημάτων στους τομείς της μηχανολογίας και της μηχανολογίας μεθόδων παραγωγής και 
υλικών σε επίπεδο πρώτου πτυχίου και πτυχίου masters. 
0 Ανάπτυξη προγραμμάτων κινητικότητας, ιδιαίτερα για σπουδαστές και προσωπικό από 
μικρά περιφερειακά πανεπιστήμια στη Λετονία με στόχο τη βελτίωση των διεθνών 
επαφών τους. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο ΚΕΠ, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από τα 
προγράμματα αυτά σκοπό έχει τη δημιουργία ενός δικτύου κινητικότητας, διαμέσου του οποίου 
προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί σπουδαστές από ευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα από τη 
Λετονία, θα πραγματοποιήσουν περιόδους κινητικότητας παρακολουθώντας μαθήματα σε άλλα 
πανεπιστήμια με πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση. Το άλλο πρόγραμμα σκοπό έχει την εισαγωγή 
δύο μαθημάτων διεύθυνσης χορωδίας και μουσικοθεραπείας, την ενημέρωση των υφιστάμενων 
και την εισαγωγή νέων μαθημάτων στα τμήματα Διεύθυνσης Συμφωνικής Ορχήστρας, 
Πνευστών και Τραγουδιού, και την αναδιάρθρωση των τελικών εξετάσεων για την απόκτηση 
πτυχίου στα τμήματα πιάνου και εγχόρδων της Μουσικής Ακαδημίας Jazeps Vitola στη Ρίγα. 
Όλοι οι τομείς προτεραιότητας της Λετονίας έχουν καλυφθεί από ΚΕΠ, τα οποία εγκρίθηκαν 
προσφάτως. Ένα από τα προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν έχει περιφερειακό χαρακτήρα και, 
κατά συνέπεια, δεν εντάσσεται στενά στις εθνικές προτεραιότητες της Λετονίας. 
Οι προτεραιότητες των ΚΕΠ το 1994/95 αντικείμενο έχουν έναν αριθμό διαρθρωτικών θεμάτων 
και, ταυτόχρονα, αποβλέπουν σε νέα προγράμματα σπουδών σε τομείς προτεραιότητας Phare 
για τη Λετονία όπως, για παράδειγμα, η γεωργία, το περιβάλλον και οι ενεργειακές σπουδές. 
ΠΙ. 6.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στη Λετονία 
Κατά το ακαδημαϊό έτος 1994/95, 18 ιδρύματα της Λετονίας, σε 6 διαφορετικές πόλεις, 
συμμετέχουν σε τρέχοντα ΚΕΠ. Τα 13 από τα εν λόγω ιδρύματα (72%) βρίσκονται στη Ρίγα 
(πρωτεύουσα της Λετονίας). Οι υπόλοιπες 5 πόλεις εκπροσωπούνται με ένα ίδρυμα η καθεμία. 
33-
ΙΠ.7.1. ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 
ΙΠ.7.1. Προϋπολογισμός 
Η Λιθουανία προσχώρησε στο πρόγραμμα Tempus κατά το ακαδημαϊκό έτος 1992/93. Μέχρι τα 
τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει από το πρόγραμμα συνολικές επενδύσεις ύψους 
6,7 εκατ. ECU. 
ΙΠ.7.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της 
Λιθουανίας σε 16 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, 7 προγράμματα Συμπληρωματικών 
Μέτρων και 11 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Την ίδια περίοδο χορηγήθηκαν 147 ατομικές 
ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη 
Λιθουανία και την ΕΕ. 
///. 72.1 Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαδημαϊκό κλάδο 
Περιβαλλοντικές επιστήμες 
β% 
Κοινωνικές επιστήμες 18% 
Μηχανολογία, τεχνολογία 
KOt Πληροφορική 
28% 
Ιατρικές εταστήμες 
β% Γεωργικές επιστήμες και 
ετβστήμη τροφίμων 12% 
Αουατση επιχειρήσεων και 
εμπορικές επιστήμες 12% 
Άλλοι κλάδα 
Γλώσσες θ% • Ανθρωπιστικές σπουδές 
Ο Κοινωνικές επιστήμες 
H Γεωργικές ετβοτ. και εταστ. τροφίμων 
Η ΔαΑαιοτιετΒχ κα εμπορικές εηοτήμες 
(2) ΦυαΜέςεπστήμεςΛιαβηματικά 
0 Γλώσσες 
S Άλλοι κλ.(συμπ. της εκπ. και εταμόρφ.εκπ.; 
ΡΠ Ιατρικές επιστήμες 
Β Καλές-τέχνες και σχέδιο 
Η Μηχανολογία, τεχνολογία κα πληροφορική 
Η Αρχπεκτονική. πολεοδομία και χωροταξία 
Η Περιβαλλοντικές ετΒστήμες 
///. 7.2.2. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χορηγήθηκε χρηματοδότηση σε 
5 νέα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και διατέθηκαν 21 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας 
για ταξίδι μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Λιθουανία και την ΕΕ (τον πρώτο 
από τους δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994/95). Τον Ιούνιο 
του 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, 
χρηματοδοτήθηκε ένα πρόγραμμα Συμπληρωματικών Μέτρων και ένα πρόγραμμα Ανταλλαγών 
Νέων. 
-34-
ΠΙ.73. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Λιθουανίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, οι ακόλουθοι τομείς χαρακτηρίστηκαν ως προτεραιότητες 
για τη Λιθουανία: 
0 Περιβαλλοντικές σπουδές στους ακόλουθους τομείς: 
• εξοικονόμηση της ενέργειας 
• τεχνολογίες εξοικονόμησης υλικών 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από 
αυτά έχει ως στόχο την αναδιάρθρωση των διδακτικών προγραμμάτων στους τομείς των 
μηχανολογικών κατασκευών, του μάνατζμεντ και της διοίκησης στις σχολές περιβαλλοντικής 
χημείας/μηχανολογίας στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Kaunas, και τη δημιουργία ενός κέντρου 
πόρων και τεχνολογίας στον τομέα του περιβάλλοντος. Το άλλο πρόγραμμα στόχο έχει τη 
δημιουργία ενός δικτύου περιβαλλοντικών κέντρων σε τέσσερα συμμετέχοντα πανεπιστήμια της 
Λιθουανίας (Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Kaunas, Γεωπονική Ακαδημία της Λιθουανίας, 
Πανεπιστήμιο Vytautas Magnus στο Kaunas και Πανεπιστήμιο της Βίλνας) το οποίο θα 
προσφέρει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και της 
αειφόρου ανάπτυξης είτε ως ειδίκευση μετά το πρώτο πτυχίο είτε ως μεμονωμένα μαθήματα, 
ενσωματωμένα στα προγράμματα για την απόκτηση του πρώτου πτυχίου, του πτυχίου Masters ή 
του διδακτορικού διπλώματος. 
0 Αναδιάρθρωση των γεωργικών σπουδών με ιδιαίτερη έμφαση στη γεωργική 
μεταρρύθμιση και τη γεωργική τεχνολογία. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από ένα νέο ΚΕΠ, το οποίο εγκρίθηκε πρόσφατα και το οποίο 
στόχο έχει την αναδιάρθρωση των υφιστάμενων προγραμμάτων σπουδών και την ενσωμάτωση 
εφαρμοσμένων ερευνητικών δραστηριοτήτων στα διδακτικά προγράμματα της Γεωπονικής 
Ακαδημίας της Λιθουανίας και της Κτηνιατρικής Ακαδημίας της Λιθουανίας. 
0 Διεπιστημονική πρ€>σέΥγιση των σπονδών (ττοντομε^ 
επικοινωνιών. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε Οπό ένα νέο ΚΕΠ, το οποίο εγκρίθηκε προσφάτως και το οποίο 
στόχο έχει τη μεταφορά γνώσεων και τεχνολογίας εντός των ευρύτερων τομέων που καλύπτουν 
τις μεταφορές, τη διανομή και τη διοικητική υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της 
δημιουργίας ενός "Κέντρου Κατάρτισης" στα πλαίσια της Σχολής Διαχείρισης των Μεταφορών 
στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Βίλνας, καθώς και την αναθεώρηση και ενημέρωση των 
προγραμμάτων σπουδών και της κατάρτισης μαζί με την ανάπτυξη νέων μαθημάτων. 
Δόθηκε προτίμηση σε προγράμματα τα οποία αναπτύσσουν την ενσωμάτωση της έρευνας στα 
πανεπιστήμια και στις επιμέρους σχολές. Όλοι οι τομείς προτεραιότητας της Λιθουανίας 
καλύφθηκαν από τα ΚΕΠ που εγκρίθηκαν προφάτως. Ένα από τα προγράμματα τα οποία 
εγκρίθηκαν ,έχει περιφερειακό χαρακτήρα και, κατά συνέπεια, δεν εντάσσεται στενά στις 
εθνικές προτεραιότητες της Λιθουανίας. 
ΙΠ.7.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στη Λιθουανία 
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 συμμετέχουν σε ΚΕΠ 16 ιδρύματα της Λιθουανίας, τα οποία 
βρίσκονται σε 5 διαφορετικές πόλεις. Από τα ιδρύματα αυτά τα 5 (31%) βρίσκονται στη Βίλνα 
(πρωτεύουσα της Λιθουανίας). Εκτός από τη Βίλνα, δύο άλλες πόλεις, το Kaunas και το 
Siauliali εκπροσωπούνται ικανοποιητικά στα τρέχοντα ΚΕΠ. 
35 
III.8. ΠΟΛΩΝΙΑ 
ΙΙΙ.8.1. Προϋπολογισμός 
Η Πολωνία συμμετέχει στο πρ^ραμμα Tempus από το ακαδημαϊκό έτος 1990/91. Μέχρι τα τέλη 
του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει, στο πλαίσιο του προγράμματος, συνολικές 
επενδύσεις ύψους 97,53 εκατ. ECU. 
ΠΙ.8.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της Πολωνίας 
σε 248 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 76 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων, σε 
171 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων, σε 51 πρότυπα προγράμματα Ανταλλαγών Νέων9και σε 
16 Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα. Κατά την ίδια περίοδο χορηγήθηκαν 2.190 ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ΠολΛυνία και την 
ΕΕ. 
111.82.1. Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαδημαϊκό κλάδο 
S3* 
•inafMiç «ΜττήΜκ; 2*% 
«Ί»Μ*3 anvrffeiaq «ei 
tmtttununà • KwMMiafa; cmol^uw; 
Η ΓλΑαββς 
Ë9 κ>Μς *χ»ς «« αχΜ» 
LJ Ι«φΜΐ*ς «νσιήμ·< 
U11 r«a^ifue< ««or* Mi «wvt TPHIJ^I— 
Η lUJw ««oft, «λ. (won. *m «m. «i m ΐ|ιή|ΐτ «m) 
Η «rfniwi4 nataatauki nu jftpnmlfu 
111.822. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν 91 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και 117 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδια 
μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Πολωνία και την ΕΕ (τον πρώτο από τους 
δύο γύρους επιλογής ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας για το 1994/95). Κατά τον Ιούνιο του 
1994, στα πλαίσια του πρώτου από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, 
χρηματοδοτήθηκαν 8 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και 13 προγράμματα 
Ανταλλαγών Νέων. 
(Κατά τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος εγγράφου, δεν είχε χορηγηθεί ακόμη 
χρηματοδότηση για Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα και πρότυπα προγράμματα Ανταλλαγών Νέων 
για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95) 
Τον Ιανουάριο του 1994 χρηματοδοτήθηκαν 33 πρότυπα προγράμματα Ανταλλαγών Νέων στο πλαίσιο του 
πρώτου από τους δυο γύρους επιλογής για το οικονομικό έτος 1993/94. 
-36-
ΠΙ.83. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Πολωνίας σε 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Οι προτεραιότητες της Πολωνίας, όπως παρουσιάστηκαν στον οδηγό υποβολής αιτήσεωνγια το 
1994/95, ήταν οι ακόλουθες; 
• Ανάπτυξη της συνεργασίας πανεπιστημίων-βιομηχανίας· 
• Ανάπτυξη και αναδιάρθρωση σύντομων κύκλων μαθημάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης· 
* Εισαγωγή και εκσυγχρονισμός μεταπτυχιακών προγραμμάτων 
σε 6 ευρύτερους ακαδημαϊκού κλάδους-οτόχους. 
Αρχικά, οι πολωνικές αρχές είχαν ορίσει το ποσοστό του συνόλου των εγκεκριμένων 
προγραμμάτων, το οποίο θα διετίθετο για κάθε ακαδημαϊκό κλάδο. Εντούτοις, αυτό 
αποδείχθηκε δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη, δεδομένου ότι οι αιτήσεις οι οποίες 
υποβλήθηκαν δεν ακολουθούσαν την ίδια λογική. Κατά συνέπεια, όπως εμφαίνεται στον 
παρακάτω πίνακα , τα προγράμματα τα οποία έγιναν δεκτά, ακολούθησαν την κατανομή των 
αιτήσεων που υποβλήθηκαν ανά ακαδημαϊκό κλάδο περισσότερο παρά την κατανομή που είχε 
ορισθεί αρχικά. 
ποσοστό των 
προγραμμάτων που 
έγιναν δεκτά για 
χρηματοδότηση Τομείς προτεραιότητας ποσοστό του 
συνόλου που 
ορίστηκε αρχικά ποσοστό 
αιτήσεων 
υποβλήθηκαν των 
που 
Οικονομικά/ διοίκηση 
επιχειρήσεων 
Μηχανολογία/ 
τεχνολογία 
Ευρωπαϊκές σπουδές / 
σύγχρονες ευρωπαϊκές 
γλώσσες 
Προστασία του 
περιβάλλοντος 
Κοινωνικές και 
πολιτικές επιστήμες 
Ιατρική/ Φυσικές 
επιστήμες/ 
Μαθηματικά/ Ιστορία/ 
Αρχαιολογία/ Καλές 
τέχνες και Σχέδιο 15% 
15% 
25% 
15% 
15% 
15% 24% 
36% 
10% 
16% 
7% 
7% 23% 
36% 
12% 
12% 
5% 
11% 
Ο τομέας προτεραιότητας οικονομικά και διοίκηση επιχειρήσεων καλύφθηκε από 19 
προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από τα εν λόγω προγράμματα σκοπό έχει 
τη δημιουργία ενός κέντρου κατάρτισης τρίτου κύκλου για τη διαχείριση της προώθησης των 
γεωργικών προϊόντων και του αγροτοβιομηχανικού τομέα στη Γεωπονική Ακαδημία της 
Βαρσοβίας. Στόχο έχει, επίσης, την ανάπτυξη συμπράξεων των γεωργικών βιομηχανιών και 
των αγροτοβιομηχανιών της Πολωνίας με τη χρηματοδοτούμενη Ακαδημία. 
Ο τομέας της μηχανολογίας και της τεχνολογίας καλύφθηκε από 29 προγράμματα, τα οποία 
εγκρίθηκαν κατά τον τελευταίο γύρο επιλογής. Για παράδειγμα, ένα από τα εν λόγω 
προγράμματα στόχο έχει την ανάπτυξη ενός νέου πρώτου πτυχίου, την αναβάθμιση του πτυχίου 
masters κα την εισαγωγή μεταδιδακτορικών μαθημάτων για επαγγελματίες του κλάδου της 
37-
πληροφορικής για επιχειρήσεις στο τμήμα Συστημάτων Πληροφορικής του Πανεπιστημίου του 
Gdansk. 
Ο τομέας των ευρωπαϊκών σπουδών και των σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών καλύφθηκε από 
10 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν κατά τον τελευταίο γύρο επιλογής. Ένα από τα 
προγράμματα αυτά στόχο έχει την προετοιμασία ενός νέου προπτυχιακού μαθήματος σχετικά με 
τα οικονομικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ένταξη της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση, σε δύο πανεπιστήμια της Πολωνίας (Ακαδημία Οικονομικών στο Wroclaw και 
Πανεπιστήμιο του Wroclaw). Το στοχευόμενο κοινό θα είναι οι σπουδαστές εμπορικών 
επιστημών και νομικής, και τα μαθήματα θα συμπεριλαμβάνουν επιμόρφωση διδασκόντων και 
μεταπτυχιακών σπουδαστών καθώς και την ανάπτυξη διδακτικού υλικού. 
Ο τομέας της περιβαλλοντικής προστασίας καλύφθηκε από 10 προγράμματα, τα οποία 
εγκρίθηκαν κατά το τελευταίο γύρο επιλογής. ' Ενα από τα προγράμματα αυτά αποβλέπει στην 
εισαγωγή διεπιστημονικών κύκλων μαθημάτων για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος 
(σύντομοι κύκλοι μαθημάτων, πρώτο πτυχίο και μεταπτυχιακό επίπεδο) στη Σχολή 
Ηλεκτρονικής του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Gdansk. Τα μαθήματα θα ολοκληρωθούν με τη 
δημιουργία εργαστηρίου για την παρακολούθηση της ρύπανσης, την αναβάθμιση του λογισμικού 
βιβλιοθηκών και την επιμόρφωση προσωπικού από τα πανεπιστήμια, τις επιχειρήσεις και τις 
δημόσιες υπηρεσίες. 
Ο χώρος των κοινωνικών και των πολιτικών επιστημών καλύφθηκε από 4 προγράμματα που 
εγκρίθηκαν προσφάτως, ένα από τα οποία, για παράδειγμα, στόχο έχει την εισαγωγή σύντομων 
κύκλων μαθημάτων για την κατάρτιση κοινωνικών λειτουργών στο Ίδρυμα Εφαρμοσμένων 
Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας. 
Ο τομέας ο οποίος αποτελείται από 6 διαφορετικούς κλάδους {ιατρική, φυσικές επιστήμες, 
μαθηματικά, ιστορία, αρχαιολογία, χαλές τέχνες και σχέδιο) καλύφθηκε από 9 ΚΕΠ, τα οποία 
εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από τα προγράμματα αυτά αποβλέπει στην ανάπτυξη νέων 
προγραμμάτων σπουδών περιβαλλοντικής χημείας σε επίπεδο πρώτου πτυχίου, masters και 
διδακτορικού διπλώματος, σε 3 πανεπιστήμια της Πολωνίας (Πανεπιστήμιο Jagicllonian στην 
Κρακοβία, Πανεπιστήμιο Adam Mickiewicz στο Πόζναν και Πανεπιστήμιο του Wroclaw), 
συμπεριλαμβανομένης της επιμόρφωσης διδασκόντων και σπουδαστών, της διοργάνωσης 
τοποθετήσεων πρακτικής εξάσκησης και της δημιουργίας εργαστηρίου. 
Όλες οι προτεραιότητες της Πολωνίας έχουν καλυφθεί από προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν 
προσφάτως, τόσο από άποψη διαρθρωτικών απαιτήσεων (π.χ. ανάπτυξη της συνεργασίας 
πανεπιστημίων και βιομηχανίας) όσο και από την άποψη των στοχευόμενων ακαδημαϊκών 
κλάδων, μολονότι στην περίπτωση των ακαδημαϊκών κλάδων η κατανομή των προγραμμάτων 
τα οποία έγιναν δεκτά διαφέρει ελαφρά από την κατανομή που είχε ορισθεί αρχικά. Ο 
προκαθορισμός αυτός της κατανομής των τομέων σπουδών δεν θα εφαρμοσθεί κατά την 
επομένη επιλογή ΚΕΠ (1995/%). 
ΙΠ.8.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στην Πολωνία το 
1994/95 
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, 167 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Πολωνίας, σε 
38 διαφορετικές πόλεις, συμμετείχαν σε τρέχοντα ΚΕΠ. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 38 (23%) 
ήταν στη Βαρσοβία. Άλλες πόλεις, εκτός από την πρωτεύουσα, οι οποίες εκπροσωπούνταν 
ικανοποιητικά σε τρέχοντα ΚΕΠ ήταν οι εξής:Κατοβίτσε, Κρακοβία, Λοτζ, Πόζναν και 
Wroclaw. 
-38 
ΠΙ. 9. ΡΟΥΜΑΝΙΑ 
ΠΙ. 9.1. Προϋπολογισμός 
Η Ρουμανία προσχώρησε στο πρόγραμμα Tempus κατά το ακαδημαϊκό έτος 1991/92. Μέχρι τα 
τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε λάβει, στο πλαίσιο του προγράμματος, συνολικές 
επενδύσεις ύψους 41,75 εκατ. ECU. 
TH. 92. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της Ρουμανίας 
σε 94 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 32 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και σε 
44 προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Κατά την ίδια περίοδο χορηγήθηκαν 692 ατομικές 
ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη 
Ρουμανία και την ΕΕ. 
III. 9.2.1. Τομείς σπονδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαδημοϋώ κλάδο 
Γβωρν»οέςβτιστήμ*ςκαιβτ*στήμητροςι<μΰ)ν 
8 Κοινωνικές ανστήμες 
ΜηχρΜθλογ<α«)ρολογ<α _^ ~~"^^_ 11* 
κα πληροφορική ^^^^^^^^^^ ^^^^^^^ 
~»ς ^^^^^^^^^Η A^^^^^^k ΠΒρφαλλονΜές κτιοιήμες 9% 
Ao»g)ui|WixnyiV»fflVKqi 
αιικιρικές ciaii ιήΜΡς 
18* 
Καλές τέχν*ς κα σ#&ο τ* 
ΦυοΜίέςεηστήμκς^ιαβημαιικά 
9% 
ce ΑαοηκιΟΜκή. πολεοδομία κα χωροταξία 7% 
0: Αλλα OKC*VC*OÎ κλάδα 3% 
γ: κπρκέςεηκττήμες 1116 Di 
• ι 
Β aaiMiwifmi, «« »!—«»•> iiailli. 
ΒΓλΜΜης 
M Mm.mUihi. •>»•>•>«»—mmpi^m 
111.922. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά το γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν 24 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 110 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Ρουμανία και την ΕΕ (τον πρώτο από 
τους δύο γύρους επιλογής για ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας το 1994/95). Τον Ιούνιο του 
1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, 
χορηγήθηκε χρηματοδότηση για 3 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και 6 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. 
39-
111.93. Αντικατοπτρισμος των προτεραιοτήτων της Ρουμανίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Οι προτεραιότητες της Ρουμανίας οι οποίες ορίστηκαν κατά την επιλογή ΚΕΠ το 1994/95, ήταν 
οι ακόλουθες: 
0 Ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συντόμου κύκλου (colegii) σε πανεπιστήμια 
στους τομείς σπουδών της μηχανολογίας, εφαρμοσμένων οικονομικών, γεωπονίας και 
κατάρτισης γραμματέων. 
Ο στόχος αυτός πρόκειται να καλυφθεί από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν 
προσφάτως. Ένα από τα προγράμματα αυτά αποβλέπει στην ανάπτυξη της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης συντόμου κύκλου σε 4 πανεπιστήμια της Ρουμανίας (Ακαδημία Οικονομικών 
Σπουδών στο Βουκουρέστι, Ίδρυμα Αρχιτεκτονικής Ίση Mincu' στο Βουκουρέστι, 
Πολυτεχνειακό Πανεπιστήμιο στο Βουκουρέστι και Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Cluj-Napoca) 
στους τομείς της μηχανολογίας, των εφαρμοσμένων οικονομικών, της κατάρτισης γραμματέων 
και της αρχιτεκτονικής, διαμέσου της ενημέρωσης των σχετικών προγραμμάτων σπουδών, 
καθώς και στη δημιουργία/εκσυγχρονισμό καταλλήλων εργαστηρίων και στη δημιουργία ενός 
κέντρου συνεργασίας με τη βιομηχανία. 
0 Ανάπτυξη της συνεργασίας πανεπιστημίων/βιομηχανίας διαμέσου της δημιουργίας 
πανεπιστημιακών κέντρων, τα οποία προσφέρουν μαθήματα 
κατάρτιοης/επανακατάρτισης στις επιχειρήσεις. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 4 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως, π.χ. βλέπε το 
παράδειγμα παραπάνω. 
0 Ανάπτυξη προγραμμάτων για την απόκτηση του πτυχίου masters στους τομείς των 
φυσικών επιστημών και των ανθρωπιστικών σπουδών. 
Κατά την επιλογή για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, εγκρίθηκε ένα μόνο πρόγραμμα στον τομέα 
αυτό. Το εν λόγω πρόγραμμα αποβλέπει στη δημιουργία ενός νέου πτυχίου masters στη 
φιλοσοφία (5ο έτος σπουδών) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου 
και στην εισαγωγή μαθημάτων φιλοσοφίας στο πρόγραμμα σπουδών του Πολυτεχνειακού 
Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου. 
Ο Ανάπτυξη της κινητικότητας των σπουδαστών. 
Εγκρίθηκαν δύο νέα ΚΕΠ κινητικότητας για χρηματοδότηση. 
Δόθηκε προτεραιότητα σε προγράμματα στους ακόλουθους κλάδους σπουδών: 
Ο Προστασίατουπεριβάλλοντοςστουςτομείς: 
• της ανάπτυξης προγραμμάτων σπουδών στον κλάδο των περιβαλλοντικών 
επιστημών, 
• της πυρηνικής ασφάλειας και της προστασίας από τη ραδιενέργεια. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από τρία προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως και τα 
οποία στόχο έχουν την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών. Για παράδειγμα, ένα από τα εν 
λόγω προγράμματα αποβλέπει στη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού κέντρου φιλικών προς το 
περιβάλλον γεωργικών τεχνολογιών για προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς σπουδαστές και 
σπουδστές συνεχούς επιμόρφωσης στο Πανεπιστήμιο Γεωργικών Επιστημών του 
Βουκουρεστίου και δύο τεχνικών πανεπιστημίων (Τιμισοάρα και Ιάσιο). Το εν λόγω 
πρόγραμμα προβλέπει την ανάπτυξη τεσσάρων νέων προγραμμάτων σπουδών στον τομέα αυτό. 
Ο Ιατρικές επιστήμες στον τομέα της διαχείρισης της υγειονομικής περίθαλψης 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από 
τα εν λόγω προγράμματα στόχο έχει την ανάπτυξη και εφαρμογή νέων προγραμμάτων σπουδών 
στο χώρο της διαχείρισης της υγειονομικής περίθαλψης, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό 
επίπεδο, στα πανεπιστήμια ιατρικής και φαρμακευτικής στο Βουκουρέστι και στο Ιάσιο. 
-40-
0 Κοινωνικές επιστήμες στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας χαι ανεργίας 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο ΚΕΠ, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από τα εν 
λόγω προγράμματα αποσκοπεί στη δημιουργία κατάρτισης σε επίπεδο διδακτορικού 
διπλώματος, με επίκεντρο τις κοινωνικές επιστήμες γύρω από θέματα τα οποία συνδέονται με 
την απασχόληση στο Πανεπιστήμιο του Ιασίου, στην ανάπτυξη της Σχολής Κοινωνικών 
Λειτουργών στο ίδιο πανεπιστήμιο και στην ανάπτυξη ενός μεταπτυχιακού διπλώματος στον 
τομέα της κοινωνικής δράσης στο Πανεπιστήμιο της Suceava. 
0 Οικονομικές επιστήμες 
• διοίκηση επιχειρήσεων και διαχείριση μικρομεσαίων ιδιωτικών επιχειρήσεων 
στους τομείς της βιομηχανίας, των υπηρεσιών και της γεωργίας, 
• τραπεζικές υπηρεσίες και δημόσια οικονομικά. 
Ο τομέας αυτός καλύιρθηκε από 5 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως στον τομέα 
της διοίκησης των επιχειρήσεων και τον μάνατζμεντ.. Ένα από τα εν λόγω προγράμματα στόχο 
έχει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, το οποίο θα 
αποτελείται από 7 κλάδους σε πανεπιστήμια εταίρους της Ρουμανίας10, και τη διδασκαλία 
εντατικών μαθημάτων συνεχούς επιμόρφωσης στον τομέα της διοίκησης και του μάνατζμεντ 
των επιχειρήσεων, των ξ^οδοχειακών και τουριστικών επαγγελμάτων, καθώς και στη 
διδασκαλία μαθημάτων σε επίπεδο masters και διδακτορικού διπλώματος στον τομέα της 
διοίκησης και του μάνατζμεντ των επιχειρήσεων. 
0 Υψηλή τεχνολογία 
• ανάπτυξη μαθημάτων στους τομείς της μετάδοσης δεδομένων και της 
κατανεμημένης επεξεργασίας (εγκρίθηκαν 4 προγράμματα), και 
• τεχνολογία νέων υλικών (εγκρίθηκαν 3 προγράμματα). 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 7 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Για 
παράδειγμα, ένα πρόγραμμα στόχο έχει τη δημιουργία ενός κέντρου μεταφοράς τεχνολογίας 
στον τομέα του σχεδίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του 
Cluj-Napoca, που θα παρέχει εκπαίδευση με τη μορφή σύντομων κύκλων μαθημάτων για 
μηχανικούς και προπτυχιακούς σπουδαστές μηχανολογίας, και τη δημιουργία σημείου 
πληροφόρησης το οποίο θα είναι συνδεδεμένο με τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα, καθώς και την 
αναβάθμιση της βιβλιοθήκης. Το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Cluj-Napoca είναι ο συντονιστής του 
προγράμματος, στο οποίο συμμετέχει επίσης και το Πανεπιστήμιο "Τρανσυλβανία" του Brasov. 
Προτεραιότητα δόθηκε σε προγράμματα στα οποία 
• ο συντονιστής ήταν πανεπιστήμιο της Ρουμανίας (το 83% των νέων ΚΕΠ συντονίζονται από 
ιδρύματα της Ρουμανίας) 
• συμμετέχουν δύο ή περισσότερα πανεπιστήμια της Ρουμανίας (στο 92% των νέων ΚΕΠ τα 
οποία εγκρίθηκαν, συμμετέχουν περισσότερα από ένα πανεπιστήμια της Ρουμανίας) 
• υπήρχε άμεση συμμετοχή των σπουδαστών στην κατάρτιση και διαχείριση των 
προγραμμάτων κινητικότητας. 
Όλες οι προτεραιότητες της Ρουμανίας καλύφθηκαν από προγράμματα που εγκρίθηκαν 
προσφάτως, τόσο οι διαρθρωτικές απαιτήσεις (π.χ., ανάπτυξη της συνεργασίας πανεπιστημίων 
- επιχειρήσεων) όσο και οι ακαδημαϊκοί κλάδοίτοτόχοι. 
ΠΙ.9.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στη Ρουμανία το 1994/95 
Στα τρέχοντα ΚΕΠ κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 συμμετείχαν 135 ιδρύματα της Ρουμανίας 
σε 22 διαφορετικές πόλεις. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 36 (27%) είχαν την έδρα τους στο 
Βουκουρέστι. Αλλες πόλεις, εκτός από την πρωτεύουσα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν 
ικανοποιητικά στα ΚΕΠ, είναι οι εξής: Brasov, Ιάσιο, Cluj-Napoca και Τιμισοάρα. 
Το 1994, τα 29 από τα 50 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Ρουμανία συμμετείχαν σε 
ΚΕΠ. 
10 Το Πανεπιστήμιο ΤοανοΛλβανΙα" στο Brasov, το Πανεπιστήμιο Oabes Boiyai' στο Cluj-Napoca, το 
Πανεπιστήμιο Ovidius' στην Κωνστάντζα, το Πανεπιστήμιο της Κραϊόβα, το Πανεπιστήμιο 'Alexandra loan 
Cuza.' στο Ιάσιο, wi το Πανεπιστήμιο της Τιμισοάρα. 
41 
ΙΠ. 10. ΣΛΟΒΑΚΙΑ 
m.10.1. Προϋπολογισμός 
Η Δημοκρατία της Σλοβακίας συμμετέχει στο πρόγραμμα Tempus από το ακαδημαϊκό έτος 
1990/91, πρώτα ως τμήμα του ομοσπονδιακού κράτους της Τσεχοσλοβακίας και από τον 
Ιανουάριο του 1993 ως χωριστή οντότητα. Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, η 
Δημοκρατία της Σλοβακίας είχε λάβει, στο πλαίσιο του προγράμματος, συνολικές επενδύσεις οι 
οποίες υπολογίζεται ότι υπερβαίνουν τα 17,83 εκατ. ECU1 ]. 
ΙΠ.10.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή της Σλοβακίας 
σε 82 Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 20 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων, σε 26 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων* και σε 2 Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα. Κατά την ίδια περίοδο 
χορηγήθηκαν 472 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Δημοκρατία της Σλοβακίας και την ΕΕ. 
ΠΙ.102.1. Τομείς σπουδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
ΚαιοχομΊτωνΚΒΙ οκάοχαδημακό κλάδο 
rawpy. min. κααιοτ. -φοφν* 
9% 
Γ)Βρ*«ΜανηΗ*;«.7« 
ΓλΛοοβςΙΙ* Μ* 
V*Mm«fa1« 
ΚοΜΗΜΜΒςβπκπήμιςΜ i*npoejoe"H as» Ι Α·οίοιοη·ΐΒχ.κα·ιβιορΜΑςιΐΒΐιιήμΒς 
Ρ »uawti,>iwîBUa«^iuai|juiwa 
Β AfWatiaBWwVTartaoeeMfciwMXMprTriaiii 
^ρ Alaf(Ca)OtoVtQ^VQQftv\e^^MQl1M|pQQQpa0) 
ΓΤΙ ΜοιηΜίΝΑςβπΜηήμΒς 
ΒΓλιλοαΒς 
• NAa«MO&idL(ou|i.'iiKCKn.Maan|i.cMt) 
• Πβ])φοΜονηΝΚςα·ιπήμΒς 
H IflRpaBÇtnKtlIfJBÇ 
• rrapvaa^cnOT. mener, φα*!**» 
111.1022. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, διατέθηκε χρηματοδότηση για 
15 νέα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 27 ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Δημοκρατία της 
Σλοβακίας και την ΕΕ (τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το 1994/95). Τον Ιούλιο 
του 1994, κατά τον πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, 
χρηματοδοτήθηκε ένα πρόγραμμα Συμπληρωματικών Μέτρων και τρία προγράμματα 
Ανταλλαγών Νέων. 
u Ο υπολογισμός έγινε με βάση τη συνήθη μέθοδο κοττανομης της χρηματοδότησης, σύμφωνα με το σχετικό 
μέγεθος του πληθυσμού της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Δημοκρ^Ιας της Σλοβακίο^ δηλαδή μκι αναλογία 
2:1. 
Οι δυο τελευταίοι αριθμοί έχουν υπολογιστεί κατ* εκτίμηση. 
42-
ΙΠ. 103. Αντικατοπτρισμός των προτεραιοτήτων της Δημοκρατίας της 
Σλοβακίας στα προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 
1994/95 
Οι προτεραιότητες της Σλοβακίας κατά την επιλογή ΚΕΠ για το 1994/95 ήταν οι ακόλουθες: 
0 Προώθηση της συνεργασίας πανεπιστημίων/επιχειρήσεων. 
Ο στόχος αυτός θα καλυφθεί από 3 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν πρσφάτως. Σχετικό 
παράδειγμα παρατίθεται στη συνέχεια,κατά την εξέταση των κλάδων σπουδών στους οποίους 
δόθηκε προτεραιότητα. 
Φ Εισαγωγή πανεπιστημιακής εκπαίδευσης συντόμου κύκλου (επίπεδο πρώτου πτυχίου) 
στα πανεπιστήμια της Σλοβακίας 
Ο στόχος αυτός θα καλυφθεί από τρία προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Στη 
συνέχεια, παρατίθεται παράδειγμα κατά την εξέταση των κλάδων σπουδών στους οποίους 
δόθηκε προτεραιότητα. 
0 Εισαγωγή ενός συστήματος μεταφερόμενων μονάδων και θέσπιση πτυχίων με δομή 
αυτόνομων ενοτήτων, στο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Σλοβακία 
Ο στόχος αυτός θα καλυφθεί από 3 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Στη 
συνέχεια, παρατίθεται παράδειγμα κατά την εξέταση των κλάδων σπουδών στους οποίους 
δόθηκε προτεραιότητα. 
0 Ανάπτυξη πολυεπιστημονικών προγραμμάτων κινητικότητας ως μέσου για διαρθρωτική 
αλλαγή στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
Εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση 3 νέα προγράμματα κινητικότητας. Ένα από αυτά στόχο έχει τη 
δημιουργία ενός δικτύου κινητικότητας σπουδαστών στο χώρο των ευρωπαϊκών σπουδών, της 
περιβαλλοντικής νομοθεσίας, της κοινωνικής πρόνοιας και της κοινωνικής πολιτικής. Το 
πρόγραμμα θα προωθήσει το σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός νέου προγράμματος σπουδών, 
το οποίο οδηγεί στην απόκτηση πρώτου πτυχίου στον τομέα των ευρωπαϊκών σπουδών στο 
Πανεπιστήμιο Safarik στο Presov (το οποίο συντονίζει και το πρόγραμμα), την παγίωση του 
τμήματος Κοινωνικής Εργασίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, και τη διεύρυνση των γνώσεων σχετικά 
με την οικολογία και την περιβαλλοντική νομοθεσία στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Zvolen 
διαμέσου της επιμόρφωσης του προσωπικού και της ανάπτυξης νέου διδακτικού υλικού. 
Δόθηκε προτεραιότητα σε προγράμματα στους ακόλουθους τομείς σπουδών: 
0 Οικονομικά και ευρωπα ϊκή ολοκλήρωση στους ακόλουθους τομείς: 
• μακροοικονομικά 
• τραπεζικές υπηρεσίες και λογιστική 
• τουρισμός και επισιτισμός (catering) 
• χωροταξία 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από 4 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως (ένα ΚΕΠ σε 
κάθε υποτομέα). Για παράδειγμα, ένα από τα προγράμματα αυτά αποσκοπεί στη δημιουργία 
ενός Κέντρου Επιμόρφωσης Πτυχιούχων στον τομέα της λογιστικής για μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις στο Κολλέγιο Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Comenius στην 
Μπρατισλάβα, το οποίο θα καλύπτει την επιμόρφωση πτυχιούχων (4ο και 5ο έτος σπουδών) 
στο χώρο της λογιστικής για μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η πρακτική άσκηση θα αποτελέσει 
υποχρεωτικό τμήμα του πτυχίου. Το πρόγραμμα στοχεύει, επίσης, στην ανάπτυξη ενός κέντρου 
παροχής συμβουλών στο Πανεπιστήμιο Comenius, το οποίο θα προσφέρει υπηρεσίες στη 
βιομηχανία (το πρόγραμμα αυτό εντάσσεται στο στόχο προτεραιότητας "προώθηση της 
συνεργασίας πανεπιστημίω^επιχειρήσεων"). 
43-
0 Νομικά στους ακόλουθους τομείς: 
• Ευρωπαϊκό δίκαιο και συγκριτικό δίκαιο 
• Περιβαλλοντικό δίκαιο 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από δύο προγράμματα που εγκρίθηκαν πρόσφατα, τα οποία ως 
αντικείμενο έχουν το ευρωπαϊκό δίκαιο. Ένα από αυτά στόχο έχει τη δημιουργία ενός κέντρου 
για τη διδασκαλία μαθημάτων στον τομέα του ευρωπαϊκού δικαίου με έμφαση στο διεθνές και 
ευρωπαϊκό δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Comenius στην Μπρατισλάβα, για την 
παροχή επψορφωσης/συνεχούς επιμόρφωσης για ειδικούς και πανεπιστημιακούς καθηγητές, 
θα αναπτυχθούν νέα προγράμματα σπουδών στον τομέα του ευρωπαϊκού δικαίου για 
σπουδαστές νομικών και μεταπτυχιακούς σπουδαστές νομικών καθώς και για σπουδαστές που 
προέρχονται από άλλους τομείς σπουδών. Στο ΚΕΠ συμμετέχει επίσης και το Πανεπιστήμιο 
Safarik, το οποίο έχει την έδρα του στο Kosice. 
0 Κοινωνικές επιστήμες στους ακόλουθους τομείς: 
• Ευρωπαϊκές σπουδές (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
• κοινωνική πρόνοια και κοινωνική πολιτική 
• διαχείριση των υγειονομικών υπηρεσιών (εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα) 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από δύο προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προφάτως. Ένα από 
αυτά σκοπό έχει τη δημιουργία ενός μονοετούς προγράμματος πλήρους παρακολούθησης για 
την απόκτηση διδακτορικού διπλώματος στις ευρωπαϊκές σπουδές στην Academia Istropolitana, 
στην Μπρατισλάβα. Τα μαθήματα θα διδάσκονται στην αγγλική, ως στόχο θα έχουν μία ομάδα 
25 σπουδαστών και θα καλύπτουν τους εξής τομείς σπουδών: ευρωπαϊκός πολιτισμός και 
ευρωπαϊκή ιστορία, ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συνεργασία. 
0 Προστασία του περιβάλλοντος στους ακόλουθους τομείς: 
• επεξεργασία στερεών και υγρών αποβλήτων 
• αντιρρυπαντική τεχνολογία καύσης 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από 4 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως, 
συμπεριλαμβανομένων 3 ΚΕΠ στον τομέα της επεξεργασίας αποβλήτων και ενός προγράμματος 
στον τομέα της γενικής προστασίας του περιβάλλοντος. Ένα από τα προγράμματα αυτά σκοπό 
έχει την ανάπτυξη ενός πτυχίου συντόμου κύκλου (3 έτη) στις επιστήμες του περιβάλλοντος, της 
ασφάλειας και της διαχείρισης των αποβλήτων, με μία δομή που βασίζεται σε αυτόνομες 
ενότητες, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος μεταφοράς μονάδων που θα εφαρμοστεί στη 
Σχολή Επιστήμης των Υλικών και Τεχνολογίας στο Σλοβακικό Τεχνικό Πανεπιστήμιο της 
Traava. Το πτυχίο αυτό θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην περιβαλλοντική βιολογία και χημεία, τη 
διαχείριση, τα νομικά και κοινωνικά θέματα, τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους για την 
επεξεργασία δεδομένων, τις μεθόδους παρακολούθησης και εντοπισμού των σφαλμάτων (το 
πρόγραμμα αυτό εντάσσεται στους στόχους προτεραιότητας εισαγωγή πανεπιστημιακής 
εκπαίδευσης συντόμου κύκλου και εισαγωγή συστήματος μεταφερόμενων μονάδων και θέσπιση 
πτυχίων με δομή αυτόνομων ενοτήτων. 
0 Εισαγωγή σύγχρονων τεχνολογιών στους ακόλουθους τομείς: 
• έλεγχος ποιότητας από την άποψη των κοινοτικών προτύπων 
* υπηρεσίες υποστήριξης μεταφορών 
• επιστήμη τροφίμων. 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από δύο προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως στον τομέα 
των υπηρεσιών υποστήριξης των μεταφορών. Ένα από τα προγράμματα αυτά στόχο έχει την 
εισαγωγή νέων κύκλων μαθημάτων στον τομέα του σχεδιασμού και προγραμματισμού των 
μεταφορών, τις προβλέψεις και τη βελτιστοποίηση στις μεταφορές, στα προπτυχιακά και 
μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών της σχολής της διοικητικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο 
Μεταφορών και Επικοινωνιών στη Zilina. Στόχο έχει, επίσης, τη δημιουργία ενός κέντρου 
επιμόρφωσης και ενός εργαστηρίου, το οποίο θα προσφέρει μαθήματα στον τομέα των 
-44 
υπηρεσιών υποστήριξης των μεταφορών για προσωπικό πανεπιστημίου και ειδικούς, καθώς και 
μαθήματα για σπουδαστές, τα οποία έχουν αναπτυχθεί προσφάτως. 
Δόθηκε προτεραιότητα σε προγράμματα των οποίων ο συντονιστής και/ή ο αντισυμβαλλόμενος 
έχει την έδρα του στη Σλοβακία. Το 80% των προγραμμάτων τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως 
και στα οποία συμμετέχουν ιδρύματα από τη Σλοβακία, συντονίζονται από σλοβακικά 
ιδρύματα, ενώ στο 73% των προγραμμάτων συμμετέχουν αντισυμβαλλόμενα ιδρύματα με έδρα 
τη Σλοβακία. 
Όλες οι προτεραιότητες της Σλοβακίας καλύφθηκαν από προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν 
προσφάτως, τόσο από άποψη διαρθρωτικών απαιτήσεων (π.χ. ανάπτυξη της συνεργασίας 
πανεπιστημίων/επιχειρήσεων) όσο και από άποψη στοχευόμενων ακαδημαϊκών κλάδων. Σε 
πολλές περιπτώσεις, σλοβακικά προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως καλύπτουν 
περισσότερους από ένα τομείς. 
ΠΙ.10.4. Γεωγραφική κατανομή τρεχόντων ΚΕΠ στη Δημοκρατία της 
Σλοβακίας το 1994/95 
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 συμμετέχουν σε ΚΕΠ 25 ιδρύματα της Σλοβακίας, τα οποία 
βρίσκονται σε 11 διαφορετικές πόλεις. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 9 (36%) έχουν την έδρα 
τους στη Μπρατισλάβα. Αλλες πόλεις, εκτός από την πρωτεύουσα, οι οποίες εκπροσωπούνται 
ικανοποιητικά σε τρέχοντα ΚΕΠ είναι οι εξής: Kosice, Nitra και Zilina. 
-45 
ΙΠ.11. ΣΛΟΒΕΝΙΑ 
ΙΠ.11.1. Προϋπολογισμός 
Η Σλοβενία συμμετέχει στο πρόγραμμα Tempus από το ακαδημαϊκό έτος 1991/92, στην αρχή ως 
τμήμα του πρώην ομοσπονδιακού κράτους της Γιουγκοσλαβίας, και από το ακαδημαϊκό έτος 
1992/93 ως ανεξάρτητο κράτος. Μέχρι τα τέλη του ακαδημαϊκού έτους 1993/94, η Σλοβενία είχε 
λάβει, στο πλαίσιο του προγράμματος, συνολικές επενδύσεις ύψους 6,57 εκατ. ECU. 
ΙΠ.11.2. Προγράμματα 
Μέχρι τα τέλη του 1993/94 είχε χρηματοδοτηθεί η συμμετοχή ιδρυμάτων της Σλοβενίας σε 20 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα, σε 5 προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και σε 9 
προγράμματα Ανταλλαγών Νέων. Κατά την ίδια περίοδο, χορηγήθηκαν 217 ατομικές ενισχύσεις 
κινητικότητας για ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Σλοβενία και την 
ΕΕ. 
ΙΠ.112.1. Τομείς σπουδών 
Στο διάγραμμα που ακολουθεί, εμφαίνεται η συνολική κατανομή των Κοινών Ευρωπαϊκών 
Προγραμμάτων ανά ακαδημαϊκό κλάδο: 
Κατανομή των ΚΕΠ ανά ακαδημαϊκό κλάδο 
Apxmmowwfl. πολιοοομία 
και χωροταξία 
Ιατρικές «ιιστήμιςβ* ~% 
•υαΜίςΜίιστ. μαθηματικά 
Πτρφολλονηκ^ς eroo 
Μλοι ακαβ. TiUXir 0' 
ΓλώοακςΜ 
ΚαΜς τιχκς και οχΜιο Κοινωνικές επιστημις 12% 
Ανθρωπιστικές οηοο&ές 2% 
ΔκΜαηοη «ηχχιρήακων και 
αμηοααα!ςαιιιατημ(ς; 17* 
Γίωρν. cnun. «at ciuin. τρο·. Z% 
Μηχανολογία, ηχνολονία και 
flpoae 
34% • Kowuwwéq «ησιημίς 
Q Ανθρωπιστικές σπουβές 
Β αιοίκηαη «αχ. και ιμιιορυαίς ααοΊημκς 
Β Γεωργικές cniOT. και «ιισιήμη τροφίμων 
GQ Μηχανολογία, «χνολανία και ιιληροοβρτκή 
Ο Καλές τέχ«κς και σχέ&ο 
Β Γλώοο»ς 
Β Αλλοι ακ. κλ. <αυμη. της cut. ιηςηαμ.. «αι.) 
Β ΠερφαΜίονιικιςηηοιήμκς 
Β ·ϋθΐ«ίς*ιησιήμις/μαβηματικά 
Β ΙανναΙςηηοιήμΕς 
Β Apxncmovual noteoBouta και χωροταξία 
111.11.22. Προοπτικές για το 1994/95 
Κατά τον γύρο επιλογής ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1994, χρηματοδοτήθηκαν 5 νέα 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα και χορηγήθηκαν 44 ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας για 
ταξίδια μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Σλοβενία και την ΕΕ ( ο πρώτος από 
τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95). Τον Ιούνιο του 1994, κατά τον 
πρώτο από τους δύο γύρους επιλογής για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, χρηματοδοτήθηκαν δύο 
προγράμματα Συμπληρωματικών Μέτρων και ένα πρόγραμμα Ανταλλαγών Νέων. 
ΙΠ.113. Αντικατοχτρισμός των προτεραιοτήτων της Σλοβενίας στα 
προγράμματα τα οποία εγκρίθηκαν για το 1994/95 
Οι ακόλουθοι τομείς σπουδών παρουσιάστηκαν ως προτεραιότητες για τη Σλοβενία κατά το 
γύρο επιλογής ΚΕΠ για το 1994/95: 
46 
Ο Διοίκηση επιχειρήσεων και οικονομικά στους ακόλουθους τομείς: 
• τραπεζικές υπηρεσίες και δημόσια οικονομικά· 
• ανάπτυξη σύντομων κύκλων μαθημάτων στον τομέα του τουρισμού στις 
παράκτιες περιοχές. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από 2 προγράμματα, τα οποία εγκρίθηκαν προσφάτως. Ένα από τα 
προγράμματα αυτά στόχο έχει την αναδιάρθρωση του τμήματος χρηματοοικονομίας του 
Πανεπιστημίου της Λιουμπλιάνα, διαμέσου της ανάπτυξης προγραμμάτων σπουδών στους 
κλάδους των τραπεζικών υπηρεσιών και των δημοσίων οικονομικών σε τομείς ειδίκευσης, στο 
τετραετές προπτυχιακό και στο διετές μεταπτυχιακό επίπεδο. Στόχος του άλλου προγράμματος 
είναι η ανάπτυξη ενός νέου ανώτερου κέντρου σπουδών στον τομέα των ξενοδοχειακών 
επαγγελμάτων και του τουρισμού, η ανεώιάρθρωση του Κολλεγίου θαλάσσιων Μεταφορών και 
Κυκλοφορίας στο Poitoroz, και η ανάπτυξη προγραμμάτων μερικής παρακολούθησης για τη 
συνεχή εκπαίδευση και επιμόρφωση εργαζομένων στον τουριστικό τομέα. 
0 Ανάπτυξη σύντομων κύκλων μαθημάτων στον τομέα της τεχνολογίας γραφικών τεχνών. 
Στον τομέα αυτό δεν χρηματοδοτήθηκαν νέα προγράμματα. 
0 Κοινωνικές επιστήμες στον τομέα της ανάπτυξης προγραμμάτων σπουδών και 
ενόοϋπηρεσιαχής επιμόρφωσης στη δημόσια διοίκηση. 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από ένα πρόγραμμα, το οποίο εγκρίθηκε προσφάτως και το οποίο 
στόχο έχει την εισαγωγή νέων προγραμμάτων σπουδών στον τομέα της δημόσιας διοίκησης στο 
Πανεπιστήμιο της Λιουμπλιάνα με καλά καταρτισμένο προσωπικό, ξεκινώντας σε προπτυχιακό 
επίπεδο, και την ανάπτυξη συστήματος μαθημάτων για ενδσυπηρεσιακή κατάρτιση και 
κατάρτιση στο χώρο της εργασίας, για δημόσιους υπάλληλους και ανώτερους διοικητικούς 
υπάλληλους. 
0 Ανάπτυξη της ικανότητας των πανεπιστημίων να προσφέρουν μαθήματα επιμόρφωσης 
και ενημέρωσης των γνώσεων για καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 
Στον τομέα αυτό δεν χρηματοδοτήθηκαν προγράμματα. 
0 Σύγχρονες ευρωπα ϊκές γλώσσες στον τομέα της διερμηνείας και μετάφρασης 
Ο τομέας αυτός καλύφθηκε από ένα πρόγραμμα, το οποίο εγκρίθηκε προσφάτως. Σκοπό έχει τη 
δημιουργία νέου τμήματος στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Λιουμπλιάνα και 
ενός Κέντρου Μετάφρασης και Διερμηνείας. Το ακαδημαϊκό έτος 1997/98 προβλέπεται η 
έναρξη ενός προγράμματος, το οποίο θα καλύπτει τα αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά και 
ισπανικά. 
0 Ευρωπα ϊκό δίκαιο 
Ο τομέας αυτός καλύπτεται από ένα πρόγραμμα, το οποίο εγκρίθηκε προσφάτως και το οποίο 
αποσκοπεί στην αναδιάρθρωση των σπουδών στον τομέα του Ευρωπαϊκού Δικαίου στα 
Πανεπιστήμια της Λιουμπλιάνα και του Μάριμπορ, με την ανάπτυξη ενός μεταπτυχιακού 
προγράμματος σπουδών, το οποίο οδηγεί στην απόκτηση του πτυχίου masters στο ευρωπαϊκό 
δίκαιο, και τη δημιουργία μίας Διεθνούς θερινής Σχολής Ευρωπαϊκού Δικαίου. 
Μόνο οι 5 από τους 7 τομείς προτεραιότητας της Σλοβενίας καλύφθηκαν από ΚΕΠ που 
εγκρίθηκαν προσφάτως, λόγω του ότι 5 μόνο νέα προγράμματα κατέστη δυνατόν να εγκριθούν 
για χρηματοδότηση με βάση τον εθνικό προϋπολογισμό της Σλοβενίας για το 1994/95. Εξάλλου, 
στους υπόλοιπους δύο τομείς προτεραιότητας οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν δεν ήταν 
ικανοποιητικής ποιότητας. 
ΙΠ.11.4. Γεωγραφική κατανομή των τρεχόντων ΚΕΠ στη Σλοβενία το 1994/95 
Σε τρέχοντα ΚΕΠ το 1994/95 συμμετείχαν 14 εκπαιδευτικά ιδρύματα της Σλοβενίας, σε 6 
διαφορετικές πόλεις. Από τα εν λόγω ιδρύματα, τα 9 (64,3%) είχαν την έδρα τους στη 
Λιουμπλιάνα (πρωτεύουσα της Σλοβενίας). Αλλες πόλεις οι οποίες εκπροσωπούνται σε 
τρέχοντα ΚΕΠ είναι οι ακόλουθες: Μάριμπορ, Kranj, Domzale, Izola, και Poitoroz. 
47 
IV. ΚΥΡΙΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ TEMPUS ΤΟ 
1990 -1994 
IV.1. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ PHARE 
Η πείρα και οι ειδικές γνώσεις που αποκτήθηκαν από τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας στο χώρο της εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδιαίτερα από το ERASMUS και το 
COMETT, αποτέλεσαν τη βάση για το Tempus το 1990. Από τη στιγμή που η κατάρτιση είχε 
ορισθεί ως ένας από τους τομείς προτεραιότητας για συνεργασία με τις νέες δημοκρατίες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, θεωρήθηκε ότι η πείρα η οποία αποκτήθηκε στον τομέα 
της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας, της κινητικότητας των σπουδαστών, και της συνεργασίας 
της βιομηχανίας και των πανεπιστημίων στην Κοινότητα, θα μπορούσε να αποτελέσει την 
κατάλληλη βάση για τη δημιουργία ενός συνοδευτικού προγράμματος, το οποίο θα αποτελούσε 
άμεση απάντηση στις ανάγκες για κατάρτιση που έχουν εντοπισθεί στις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
Έτσι, ο βασικός στόχος του Tempus, το οποίο θεσπίστηκε το 1990, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 
της απόφασης του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου, είναι η συμβολή στη βελτίωση της κατάρτισης 
στις συμμετέχουσες χώρες (αρχικά η Πολωνία και η Ουγγαρία), και ιδιαίτερα διαμέσου της 
ενίσχυσης των ανταλλαγών και της κινητικότητας των σπουδαστών και του διδακτικού 
προσωπικού. 
Οι σημαντικότερες εξελίξεις στο Tempus, από το 1990, σημειώθηκαν ιδιαίτερα σε σχέση με το 
πλαίσιο και τους στόχους που αναφέρονται παραπάνω. Βαθμιαία, έγινε αντιληπτό ότι -
τουλάχιστον καθόσον διάστημα το Tempus χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό Phare που 
σκοπό έχει την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης στις επιλέξιμες χώρες 
- η μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης δεν μπορεί να θεωρηθεί μεμονωμένα, ή απλώς ως ένα πρόγραμμα συνοδευτικό των 
άλλων ενδοκοινοτικών προγραμμάτων, αλλά μάλλον ως ένα, σημαντικό όμως, μέτρο βοήθειας 
στο πλαίσιο της κοινοτικής υποστήριξης στη διαδικασία κοινωνικής, οικονομικής, και 
πολιτικής μεταρρύθμισης. 'Οσον αφορά το Tempus, το γεγονός αυτό σημαίνει μάλλον τον 
προσδιορισμό στρατηγικών στόχων μεταρρύθμισης για κάθε συμμετέχουσα χώρα, παρά την 
ανακήρυξη της παροχής υποστήριξης για τη συνεργασία και την κινητικότητα σε αυτοσκοπό. 
Η σημαντική αυτή μεταβολή στην έμφαση αντικατοπτρίζεται στους όρους της απόφασης του 
Συμβουλίου του 1993 σχετικά με το Tempus Π, που ορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές για την 
περίοδο 1994-1998. Στο κείμενο αυτό γίνεται σαφής αναφορά στο ρόλο της ανάπτυξης της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στο γενικότερο πλαίσιο της διαδικασίας της μεταρρύθμισης και 
ορίζεται ότι οι στόχοι του Tempus είναι η προώθηση, ως μέρος των γενικότερων σκοπών και 
κατευθυντηρίων γραμμών των προγραμμάτων Phare και Tacis στο πλαίσιο της οικονομικής και 
κοινωνικής μεταρρύθμισης, την ανάπτυξη των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σης 
επιλέξιμες χώρες 
Συνεπώς, οι συγκεκριμένοι στόχοι δεν είναι πλέον η ανάπτυξη των ανταλλαγών και της 
κινητικότητας αλλά η παροχή υποστήριξης για: 
• την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών σε τομείς προτεραιότητας 
• τη μεταρρύθμιση των δομών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, των ιδρυμάτων και της 
διαχείρισης τους 
4 την ανάπτυξη μίας συναφούς προς τα απαιτούμενα προσόντα κατάρτισης για την 
αντιμετώπιση συγκεκριμένων ελλείψεων σε προσόντα ανώτατου και ανώτερου επιπέδου 
κατά τη διάρκεια της οικονομικής μεταρρύθμισης, ιδιαίτερα διαμέσου καλύτερων και 
εκτενέστερων δεσμών με τη βιομηχανία. 
48-
Αυτή η μεταβολή όσον αφορά τους στόχους και οι στενότεροι δεσμοί με το Phare είχαν επίσης 
ως συνέπεια μια άλλη, λιγότερο αισθητή, αλλαγή, δηλαδή ότι το Tempus δεν αναπτύχθηκε, όπως 
το ERASMUS, ως ένα πρόγραμμα το οποίο αποβλέπει στη μεγάλη μάζα των πανεπιστημίων, 
ιδιαίτερα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λόγω της σημαντικής δέσμευσης που απαιτείται 
από όλους τους συμμετέχοντες εταίρους για την υλοποίηση των στόχων και την επίτευξη 
αποτελεσμάτων, συχνά σε πολύ δύσκολες συνθήκες, το πρόγραμμα τείνει ολοένα και 
περισσότερο να προσελκύει εκείνα μόνο τα πανεπιστήμια και τις σχολές που έχουν λάβει τη 
συνειδητή απόφαση να αναπτύξουν τη συνεργασία με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ως 
έναν από τους στρατηγικούς τους στόχους. 
IV.1.1. Ανάπτυξη εθνικών προτεραιοτήτων για την ενίσχυση 
Η ανάπτυξη εθνικών προτεραιοτήτων για ενίσχυση προέκυψε παράλληλα με την ανάπτυξη των 
εθνικών στρατηγικών για εφαρμογή στο πλαίσιο του Phare. Η ποιότητα παραμένει βασικό 
κριτήριο για την έγκριση των προγραμμάτων. Όμως σήμερα δίνεται μεγαλύτερο βάρος, κατά τη 
διαδικασία επιλογής, στις συγκεκριμένες ανάγκες μίας χώρας και τις στρατηγικές για την 
αντιμετώπιση τους. 
Κατά τη διαδικασία αυτή τροποποιήθηκε μία σημαντική πτυχή του Tempus, χωρίς όμως να 
απωλεσθεί ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του προγράμματος και όλων των άλλων 
προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Διατηρήθηκε η προσέγγιση "από τη βάση", σύμφωνα με την οποία υποβάλλονται αιτήσεις 
ύστερα από τη δημοσίευση ετησίων προσκλήσεων για την υποβολή εκδηλώσεων ενδιαφέροντος. 
Όμως, κατά τα δύο τελευταία έτη αναπτύχθηκε ένα στοιχείο "από την κορυφή προς τη βάση", 
σύμφωνα με το οποίο απαιτείται από τους αιτούντες όχι μόνο να επιδιώκουν την ικανοποίηση 
των ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων που μοιράζονται με τους εταίρους τους, αλλά και να 
υποβάλλουν προς έγκριση προγράμματα τα οποία θα συμβάλουν στη γενικότερη εθνική 
στρατηγική της μεταρρύθμισης. Οι τομείς στους οποίους θα δοθεί προτεραιότητα, καθορίζονται 
από τις εθνικές αρχές κάθε χώρας εταίρου σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στη 
συνέχεια δημοσιεύονται στον Οδηγό υποβολής αιτήσεων. Οι αιτήσεις για ενίσχυση 
προγραμμάτων τα οποία δεν εντάσσονται σε αυτούς τους σαφώς καθορισμένους τομείς 
προτεραιότητας, δεν λαμβάνονται υπόψη για χρηματοδότηση. 
Το θέμα των εθνικών προτεραιοτήτων για ενίσχυση στα πλαίσια του Tempus αναπτύσσεται 
περαιτέρω στο τμήμα IV 2.2 παρακάτω. 
IV.2. ΜΕΣΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
IV.2.1. Εξέλιξη της έννοιας των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων 
(ΚΕΠ) 
Σύμφωνα με την αλλαγή όσον αφορά τους στόχους που αναπτύχθηκε παραπάνω, το Κοινό 
Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα (ΚΕΠ), ένα μέσο που υιοθετήθηκε το 1990 με στόχο την παροχή ενός 
πλαισίου συνεργασίας, μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι δραστηριότητες που αποβλέπουν στην 
προώθηση της ανάπτυξης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες εταίρους, τροποποιήθηκε με 
την πάροδο των ετών (μολονότι η βασική αρχή για τη συμμετοχή δύο τουλάχιστον κοινοτικών 
εταίρων και ενός πανεπιστημίου σε μία τουλάχιστον χώρα της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης παραμένει). 
Καταρχήν, έγινε διάκριση μεταξύ διαρθρωτικών ΚΕΠ (η μεγάλη πλειοψηφία) και ΚΕΠ 
κινητικότητας. ' Οσον αφορά τα διαρθρωτικά ΚΕΠ, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε σύγκριση με 
το παρελθόν στον καθορισμό των στόχων του προγράμματος, στο συγκεκριμένο πιθανό 
αποτέλεσμα και, με βάση τα προηγούμενα, στην περιγραφή των δραστηριοτήτων και των πόρων 
που απαιτούνται για την υλοποίηση των στόχων αυτών σε μία δεδομένη περίοδο. Ταυτόχρονα, 
θεωρείται ολοένα και σημαντικότερο οι αρμόδιοι για την κεντρική διαχείριση του 
προγράμματος να είναι σε θέση να παρέχουν υποστήριξη και καθοδήγηση στους συντονιστές 
των προγραμμάτων και τους αντισυμβαλλόμενους καθόλη τη διάρκεια "ζωής" του 
προγράμματος. Έτσι, με τον τρόπο αυτό, ελπίζεται ότι θα ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των 
δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται και η τελική επίδραση των προγραμμάτων σε εθνικό 
επίπεδο. 
49 
Τα προγράμματα κινητικότητας, από την άλλη πλευρά, στόχο έχουν τη δημιουργία ενός 
δικτύου για τη διοργάνωση της κινητικότητας των σπουδαστών καθώς και την ενίσχυση της 
ίδιας της κινητικότητας των σπουδαστών. Ελπίζεται, μεταξύ άλλων, να αξιοποιηθεί η εμπειρία 
που έχει αποκτηθεί σε παρόμοια προγράμματα, για τη διευκόλυνση της συμμετοχής σε 
προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο μέλλον. 
IV.2.2. Διασύνδεση των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και της 
ανάπτυξης των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
διαμέσου του καθορισμού τομέων προτεραιότητας 
Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη συμβολή του Tempus στη διαδικασία 
της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης που περιγράφεται παραπάνω, οι στόχοι των προγραμμάτων 
και οι δραστηριότητες πρέπει να ανταποκρίνονται σε ένα περιορισμένο αριθμό τομέων 
προτεραιότητας προς ενίσχυση σε κάθε χώρα εταίρο. 
Πάντως, στο σημείο αυτό καταβλήθηκε προσπάθεια για να καθοριστεί ένα κοινό πλαίσιο 
θεμάτων προτεραιότητας και στόχων, που είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο 
προγραμμάτων Tempus, το οποίο μπορεί να συνοψισθεί ως εξής: 
• προτεραιότητα σε προγράμματα τα οποία προωθούν διαρθρωτικές αλλαγές και 
μεταρρυθμίσεις, για παράδειγμα, η προώθηση πολυεπιστημονικών σπουδύιν που 
συνεπάγονται τη συνεργασία πολλών σχολών σε ένα ίδρυμα, ή η ανάπτυξη νέων 
προγραμμάτων σπουδών, ιδιαίτερα για τα πρώτα πτυχία σύντομου κύκλου και για τα 
μεταπτυχιακά προγράμματα που προσφέρουν νέα προσόντα, τα οποία είναι 
προσαρμοσμένα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της κοινωνίας· 
• προτεραιότητα σε αντικείμενα σε ορισμένους ακαδημαϊκούς κλάδους, για παράδειγμα, 
διοίκηση επιχειρήσεων και οικονομικά, ιδιαίτερα σε τομείς που συνδέονται με τον 
χρηματοοικονομικό τομέα, τις τραπεζικές υπηρεσίες και την ιδιωτικοποίηση, ή σε 
τομείς που συνδέονται άμεσα με το πρόγραμμα μεταρρύθμισης Phare όπως, για 
παράδειγμα, γεωργία, υγεία, δημόσια διοίκηση, κλπ.· και τέλος, θέματα τα οποία 
συνδέονται με την ευρύτερη ευρωπαϊκή συνεργασία, όπως δίκαιο και ευρωπαϊκές 
σπουδές· 
• προτεραιότητα σε προγράμματα τα οποία έχουν ορισμένα χαρακτηριστικά, για 
παράδειγμα, προώθηση της συνεργασίας πολλών ιδρυμάτων σε μία συγκεκριμένη χώρα, 
προγράμματα τα οποία τα διαχειρίζονται τοπικοί μάλλον παρά κοινοτικοί εταίροι. 
Ελπίζεται ότι οι μεταβολές αυτές θα επιτρέψουν στο Tempus να αναπτυχθεί, από ένα επίπεδο 
στο οποίο μεμονωμένοι καθηγητές/σχολές συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα, στο επίπεδο 
πρωτοβουλίας που συμβάλλει στην ανάπτυξη των ιδρυμάτων και, με ένα συνεκτικό τρόπο, στην 
υλοποίηση της στρατηγικής κάθε χώρας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Τν.2.3.Σημαντική μείωση στην ενίσχυση που παρέχεται σε περιφερειακά 
Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα 
Αποτέλεσμα της μεγαλύτερης εστίασης της χρηματοδοτικής ενίσχυσης σε εθνικές 
προτεραιότητες ήταν η μεγάλη μείωση του αριθμού των περιφερειακών προγραμμάτων, δηλαδή 
των προγραμμάτων στα οποία συμμετέχουν περισσότερες από μία χώρες εταίροι. Η δυσκολία 
στην προετοιμασία προτάσεων για προγράμματα που να ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες 
πολλών χωρών ταυτόχρονα είναι προφανής. Εντούτοις, είναι δυνατή η χρηματοδότηση 
προτάσεων που υπο)βάλλονται από πολλές χώρες εταίρους στα πλαίσια των πολυκρατικών 
προγραμμάτων Phare. 
Ταυτόχρονα, πρέπει να τονιστεί ότι από τα στοιχεία τα οποία έχουν συλλέγει μέχρι τώρα από 
τις εκθέσεις των προγραμμάτων και τις επιτόπου επισκέψεις, δεν προκύπτει ότι, γενικά, τα 
περιφερειακά προγράμματα ήταν μεταξύ των πλέον επιτυχών προγραμμάτων Tempus που 
εφαρμόστηκαν. Συχνά είχαν την τάση να αποτελούν περισσότερο μία σειρά διμερών 
προγραμμάτων τα οποία λειτουργούν παράλληλα, παρά προγράμματα τα οποία 
αντιμετωπίζουν ένα συγκεκριμένο θέμα από περιφερειακή άποψη. Κατά συνέπεια, δεν είχαν 
εστιασμένες δραστηριότητες και συχνά η περιφερειακή "προστιθέμενη αξία" δεν μπορούσε να 
προσδιοριστεί με σαφήνεια. 
50 
Όμως, ένα περιφερειακό στοιχείο διαφορετικής φύσης καθίσταται ολοένα και σημαντικότερο 
για μία σειρά διαφορετικών χωρών, δηλαδή η ενθάρρυνση της συνεργασίας πολλών 
πανεπιστημίων τους στα πλαίσια του ίδιου προγράμματος. Πράγματι, αυτό αποτελεί σημαντικό 
κριτήριο επιλογής των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων για πολλές χώρες. 
IV2.4.Έμφαση στη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων και στις δραστηριότητες 
διάδοσης: Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα (ΚΕΔ) 
Το 1993 επινοήθηκαν τα Κοινά Ευρωπαϊκά Δίκτυα με στόχο τη μεγιστοποίηση των 
αποτελεσμάτων και της επίδρασης των πόρων που επενδύονται σε προγράμματα Tempus, 
προκειμένου να δοθεί περιορισμένη ενίσχυση για μια περαιτέρω διετή περίοδο στα καλύτερα 
ΚΕΠ, τα οποία είχαν ολοκληρώσει την αρχική τριετή περίοδο χρηματοδότησης. Κύριοι στόχοι 
των Κοινών Ευρωπαϊκών Δικτύων είναι: 
• η συμβολή στη διατήρηση των αποτελεσμάτων τα οποία επιτεύχθηκαν κατά τα τρία έτη 
χρηματοδότησης Tempus και η εξασφάλιση του μέγιστου δυνατού οφέλους από την 
οικονομική υποστήριξη που χορηγήθηκε και από τις εξελίξεις που έχουν ήδη 
πραγματοποιηθεί· 
• η ενθάρρυνση της διάδοσης των αποτελεσμάτων των πλέον επιτυχών προγραμμάτων, 
ιδιαίτερα σε εθνικό επίπεδο, στις συμμετέχουσες χώρες εταίρους. 
Γενικά, δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη διάδοση των αποτελεσμάτων ενός προγράμματος, 
ιδιαίτερα σε εθνικό επίπεδο. Το σημείο αυτό συζητείται λεπτομερέστερα παρακάτω, στο τμήμα 
σχετικά με τα συμπληρωματικά μέτρα (βλέπε τμήμα IV.2.6). 
IV.2.5. Μεταβολές όσον αφορά τις ατομικές ενισχύσεις κινητικότητας 
Η σημαντικότερη εξέλιξη από το 1990 ήταν η αφαίρεση της κινητικότητας των σπουδαστών 
από το Tempus (εκτός εκείνης που συνδέεται με τα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα) και η 
εστίαση της προσοχής στην κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού. Αλλη μια φορά, η 
μεταβολή αυτή μπορεί να αποδοθεί κυρίως στην ανάγκη να συγκεντρωθούν οι περιορισμένοι 
πόροι σε εκείνα τα στοιχεία του προγράμματος, τα οποία είναι πιθανότερο να επιτύχουν μία 
διαρκή διαρθρωτική μεταβολή στις επιλέξιμες χώρες. Εντούτοις, σχετικά με το σημείο αυτό, 
μπορεί να αναφερθεί επίσης η επιθυμία να εστιαστούν οι πόροι περισσότερο σε μέτρα με ένα 
σαφές ευρωπαϊκό στοιχείο "προστιθέμενης αξίας" παρά σε διμερή κινητικότητα σπουδαστών 
μεταξύ ενός κράτους μέλους και μίας επιλέξιμης χώρας. 
Παράλληλα με τη γενικότερη κίνηση προς εθνικές πολιτικές όσον αφορά το Tempus, 
αναπτύχθηκαν επίσης ειδικές προτεραιότητες ανά χώρα όσον αφορά τη χορήγηση ατομικών 
ενισχύσεων κινητικότητας. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί η ιδιαίτερη σημασία που είχε η 
υποστήριξη προγραμμάτων ατομικής κινητικότητας όσον αφορά τις μικρές χώρες με πολύ 
περιορισμένους προϋπολογισμούς Tempus και, κατά συνέπεια, πολύ λίγα Κοινά Ευρωπαϊκά 
Προγράμματα. Η στρατηγική χρήση των ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας σημαίνει ότι 
ορισμένοι τομείς σπουδών και πανεπιστήμια/σχολές μπορούν, εντούτοις, να λάβουν κάποια 
μορφή ενίσχυσης Tempus. 
Ταυτόχρονα, ένα θέμα το οποίο θα μπορούσε να εξετασθεί πιο εμπεριστατωμένα στο μέλλον 
είναι η πιο στοχοθετημένη χρήση ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας γενικότερα, προκειμένου 
να καλυφθούν μέλη προσωπικού/τμήματα/σχολές που δεν έχουν ακόμη συμμετάσχει σε διεθνείς 
σχέσεις. 
-51-
ΐν.2.6.Μεταβολές όσον αφορά τις δραστηριότητες που είναι επιλέξιμες για 
ενίσχυση στο πλαίσιο των συμπληρωματικών μέτρων 
Τα συμπληρωματικά μέτρα, τα οποία αρχικά βασίζονταν στο πρότυπο του ERASMUS και 
σκοπό είχαν την ενίσχυση της επέκτασης των πανεπιστημιακών συμπράξεων προς τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, για δημοσιεύσεις και για τη διενέργεια μελετών και 
ερευνών, τώρα έχουν επανασχεδιασθεί εκ βάθρων με σκοπό την ενίσχυση των γενικότερων 
στόχων του Tempus που περιγράφονται παραπάνω και τη συμπληρωματική ενίσχυση του 
βασικού μέσου της χρηματοδότησης προγραμμάτων, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η επίδραση 
του Tempus μεσοπρόθεσμα. Σήμερα, υπάρχουν τρεις κύριες δυνατότητες χρηματοδότησης: 
• ενίσχυση σε πανεπιστήμια και σχολές προκειμένου να αναπτύξουν και να δυναμώσουν 
την ικανότητα στρατηγικού σχεδιασμού και θεσμικής ανάπτυξης σε επίπεδο 
πανεπιστημίου ή σχολής, για παράδειγμα σε τομείς όπως ανάπτυξη προσωπικού, 
εξασφάλιση ποιότητας, κατάρτιση προγραμμάτων, διοίκηση, διαχείριση προσωπικού, 
δημιουργία διεθνών γραφείων, κλπ.· 
• ενίσχυση της διάδοσης των αποτελεσμάτων Tempus, ιδιαίτερα σε εθνικό επίπεδο, εντός 
συγκεκριμένων τομέων σπουδών ή κλάδων· 
• ενίσχυση των εθνικών αρχών των χωρών εταίρων προκειμένου να συμβάλουν στη 
χάραξη των εθνικών στρατηγικών στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε τομείς 
εντοπισμένων αναγκών, για παράδειγμα ενσωμάτωση ερευνητικών ιδρυμάτων σε 
πανεπιστήμια ή ανάπτυξη εθνικών κέντρων πιστοποίησης της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, κλπ. 
-52 
IV3. ΘΕΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
Τελικά, παράλληλα με τις αλλαγές όσον αφορά τους στόχους του προγράμματος και τις 
δυνατότητες χρηματοδότησης, σημειώθηκε ένας αριθμός αντίστοιχων, ελπίζεται, εξελίξεων 
αναφορικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων. Ιδιαίτερα, θα μπορούσαν να τονιστούν οι 
ακόλουθες πτυχές: 
IV.3.1. Κίνηση προς την κατεύθυνση της ανάληψης μεγαλύτερης ευθύνης αχό 
τις χώρες εταίρους όσον αφορά το συντονισμό και τη συμβατική ευθύνη 
των προγραμμάτων 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών κατέστη δυνατή η μεταφορά των ευθυνών όσον αφορά 
τη διαχείριση των προγραμμάτων, κατά πρώτο λόγο για όλες τις χώρες εταίρους - σχετικά με το 
συντονισμό του προγράμματος (δηλαδή επιστημονική διεύθυνση), και κατά δεύτερο λόγο για 
τις χώρες εκείνες των οποίων το τραπεζικό σύστημα και η νομοθεσία είναι σε θέση να 
παράσχουν τις απαραίτητες υπηρεσίες - σχετικά με τη συμβατική ευθύνη (δηλαδή οικονομική 
διεύθυνσηΧ στις περιπτώσεις στις οποίες οι εταίροι των προγραμμάτων το επιθυμούσαν. Αυτό 
αποτελεί θέμα που πρέπει να επιλυθεί από τους εταίρους κάθε ενδεχόμενου προγράμματος. 
Όμως, για ένα ορισμένο αριθμό επιλέξιμων χωρών αυτό αποτελεί σημαντική πτυχή, η οποία 
πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την επιλογή των προγραμμάτων. Ελπίζεται ότι με τον τρόπο αυτό 
θα εξασφαλιστεί, κατά πρώτο λόγο, όσο το δυνατόν περισσότερο ότι τα προγράμματα 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες των εταίρων από τις χώρες εταίρους και, κατά δεύτερο λόγο, θα 
ενθαρρυνθεί η μεταφορά προσόντων διαχείρισης προγραμμάτων από πανεπιστήμια της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτουν την πείρα, σε πανεπιστημιακούς στις επιλέξιμες χώρες. 
Τελικά, είναι σαφές ότι το κόστος σε περίπτωση κατά την οποία τη διαχείριση ενός 
προγράμματος την αναλαμβάνει εταίρος από τις χώρες εταίρους, είναι σημαντικά κατώτερο 
από την περίπτωση κατά την οποία υπεύθυνο για τη διαχείριση είναι ένα ίδρυμα της ΕΕ. 
IV3.2. Εισαγωγή της πολυετούς χρηματοδότησης 
Από την έναρξη του Tempus Π, δηλαδή από το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 και μετά, οι επιτυχείς 
αντισυμβαλλόμενοι θα συνάπτουν μία τριετή σύμβαση για ένα Κοινό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα, 
αντί να εξαρτώνται από ετήσιες διαδικασίες ανανέωσης, οι οποίες συνοδεύονται σχεδόν 
αναπόφευκτα από καθυστερήσεις. Αν και τα προγράμματα θα παρακολουθούνται στενά καθ* 
όλη τη διάρκεια της "ζωής" τους και θα απαιτηθεί ένας αναθεωρημένος σχεδιασμός για τη 
διάθεση του προϋπολογισμού στην αρχή κάθε έτους, ελπίζεται ότι με τον τρόπο αυτό θα αυξηθεί 
η ευελιξία στους κόλπους του γενικού πλαισίου κάθε προγράμματος. 
Έτσι, κατά τα τελευταία τέσσερα έτη, όσον αφορά τους στόχους του προγράμματος, τους 
μηχανισμούς χρηματοδότησης και την σε ημερήσια βάση εφαρμογή, πραγματοποιήθηκε μία 
σειρά σημαντικών αλλαγών στο Tempus. Ελπίζεται ότι στο μέλλον το πρόγραμμα θα συνεχίσει 
να αναπτύσσεται ανταποκρινόμενο στις ανάγκες των χωρών εταίρων, συμβάλλοντας με τον 
τρόπο αυτό στην ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εντός των διαφόρων εθνικών 
πλαισίων. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΕΚΔΟΣΕΙΣ TEMPUS 
Εκδόσεις Tempus που δημοσιεύτηκαν κατά την περίοδο από 1ης Αυγούστου 1993 έως 31 
Ιουλίου Ϊ994: 
1. Οδηγός υποβολής αιτήσεων Tempus (Phare) για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95, σε εννέα 
γλώσσες, με λεπτομέρειες για το πρόγραμμα, τους στόχους του και τα κριτήρια επιλογής, 
μαζί με έντυπα αιτήσεων για τις διάφορες δραστηριότητες 
DA αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-695-DA-C ISBN: 92-826-6132-6 
DE αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-695-DE-C ISBN: 92-826-6133-4 
ΕΝ αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-695-EN-C ISBN: 92-826-6135-0 
ES αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-695-ES-C ISBN: 92-826-6131-8 
FR αριθ. καταλόγου 11 16 CY-79-93-695-FR-C ISBN: 92-826-6136-9 
GR αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-695-GR-C ISBN: 92-826-6134-2 
Π" αριθ. καταλόγου 11 16 CY-79-93-695-1T-C ISBN: 92-826-6137-7 
NL αριθ. καταλόγου 11 16 ΟΥ-79-93-695-ΝΙ^Ο ISBN: 92-826-6138-5 
ΡΤ αριθ. καταλόγου 11 16 CY-79-93-695-PT-C ISBN: 92-826-6139-3 
2. Οδηγός Δραστηριοτήτων Νέων του Tempus (Phare), ακαδημαϊκό έτος 1994/95, σε εννέα 
γλώσσες με λεπτομέρειες για το τμήμα αυτό του Tempus, μαζί με έντυπο αίτησης. 
DA αριθ. καταλόγου 11 16 CY-79-93-704-DA-C ISBN: 92-826-6150-4 
DE αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-DE-C ISBN: 92-826-6151-2 
ΕΝ αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-EN-C ISBN: 92-826-6153-9 
ES αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-ES-C ISBN: 92-826-6149-0 
FR αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-FR-C ISBN: 92-826-6154-7 
GR αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-GR-C ISBN: 92-826-6152-0 
IT αριθ. καταλόγου 11 16 CY-79-93-704-rr-C ISBN: 92-826-6155-5 
NL αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-NL-C ISBN: 92-826-6156-3 
ΡΤ αριθ. καταλόγου 1116 CY-79-93-704-PT-C ISBN: 92-826-6157-1 
3. Πρότυπα προγράμματα Tempus (Phare) για την Πολωνία, για την περίοδο από 1ης 
Ιουνίου 1994 έως 31ης Δεκεμβρίου 1995, σε 4 γλώσσες (γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά, 
ιταλικά), με λεπτομέρειες για την ειδική αυτή δράση του προγράμματος Tempus, μαζί με 
έντυπο αίτησης. 
αριθ. καταλόγου: δεν υπάρχει ISBN: δεν υπάρχει 
4. Επιτομή Tempus(Phare) για το 1993/94 (στα αγγλικά, με τον πρόλογο επίσης στα 
γερμανικά και γαλλικά), με λεπτομέρειες για όλα τα ΚΕΠ και τα τρέχοντα προγράμματα 
Συμπληρωματικών Μέτρων, μαζί με ευρετήρια 
ΕΝ αρι& καταλόγου 11 16 CY-80-93-678-EN-C ISBN: 92-826-6670-0 
i-«^ 
5. Ετήσια έκθεση Tempus (Phare) 1992/93 σε εννέα γλώσσες 
DA αριθ. 
DE αριθ. 
ΕΝ αριθ. 
ES αριθ. 
FR αριθ. 
GR αριθ. 
IT αριθ. 
NL αριθ. 
ΡΤ αριθ. καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-82-93-
82-93-
82-93-
82-93-
82-93-
82-93-
82-93-
82-93-
82-93-133-DA-C 
133-DE-C 
133-EN-C 
133-ES-C 
133-FR-C 
133-GR-C 
133-IT-C 
133-NL-C 
133-PT-C ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 92-826-7156-9 
92-826-7157-7 
92-826-7159-3 
92-826-7155-0 
92-826-7160-7 
92-826-7158-5 
92-826-7161-5 
92-826-7162-3 
92-826-7163-1 
6. Ετήσια έκθεση προγράμματος επιτόπου επισκέψεων Tempus (Phare) 1992/93 σε εννέα 
γλώσσες 
DA αριθ. 
DE αριθ. 
ΕΝ αριθ. 
ES αριθ. 
FR αριθ. 
GR αριθ. 
IT αριθ. 
NL αριβ. 
ΡΤ αριθ. καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 16 CY-81-
16CY-81 
16CY-81 
16CY-81 
16 CY-81-
16CY-81 
16 CY-81 
16CY-81 
16 CY-81-93-131 
93-131-
93-131 
93-131 
93-131-
93-131 
93-131 
93-131 
93-131-DA-C 
DE-C 
EN-C 
ES-C 
FR-C 
GR-C rr-c 
NL-C 
PT-C ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 92-826-6821-5 
92-826-6822-3 
92-826-6824-X 
92-826-6820-7 
92-826-6825-8 
92-826-6823-1 
92-826-6826-6 
92-826-6827-4 
92-826-6828-2 
7. Οδηγός υποβολής αιτήσεων προ-ΚΕΠ Tempus (Tacis) για το ακαδημαϊκό έτος 1994/95 σε 
εννέα γλώσσες 
DA αριθ. 
DE αριθ. 
ΕΝ αριθ. 
ES αριθ. 
FR αριθ. 
GR αριθ. 
IT αριθ. 
NL αριθ. 
ΡΤ αριθ. καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 
καταλόγου 1.1 
καταλόγου 11 
καταλόγου 11 16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-
16CY-81-93-
81-93-
81-93-
81-93-
81-93-
81-93-
81-93-
81-93-
81-93-139- DA-C 
139-DE-C 
139-EN-C 
139-ES-C 
139-FR-C 
139-GR-C 
139-n"-C 
139-ΓΛ^Ο 
139-PT-C ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 
ISBN: 92-826-6812-6 
92-826-6813-4 
92-826-6815-0 
92-826-6811-8 
92-826-6816-9 
92-826-6814-2 
92-826-6817-7 
92-826-6818-5 
92-826-6819-3 
8. Επιτομή Tempus (Tacis) για το 1993/94, στα αγγλικά, με λεπτομέρειες όλων των τρεχόντων 
προ-ΚΕΠ, μαζί με ευρετήρια 
αριθ. καταλόγου: δεν υπάρχει ISBN: δεν υπάρχει 
9. Δελτίο Tempus, σε εννέα γλώσσες, με σύντομη περιγραφή του προγράμματος 
αριθ. καταλόγου: δεν υπάρχει ISBN: δεν υπάρχει 
-ii-t> 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 
ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΕΠ ΑΝΑ ΚΑΑΔΟ (γ£α χρογράμμματα και 
ΣΠΟΥΔΩΝ προγράμματα ποτ ανανεώθηκαν) 
Κλάδοι σπονδών 1 Αριθμός % 
100: Ανθρωπιστικές σπουδές 1 13 2,8 
200: Κοινωνικές επιστήμες 46 9,9 
300: Διοίκηση επιχειρήσεων και εμπορικές 78 16,8 
επιστήμες 
400: Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά 24 5,1 
500: Εφαρμοσμένες επιστήμες και τεχνολογίες 240 51,7 
600: Καλές τέχνες και σχέδιο 4 1,0 
700: Γλώσσες 19 4,1 
800: Αλλοι κλάδοι 29 6,3 
900: Κλάδοι σπουδών ΚΕΠ + 11 2,3 
Σύνολο 464 100 
ι-
ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΕΠ 1994/95 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
GR 
I 
IRL 
L 
NL 
Ρ 
UK 
WE 
ALB 
BG 
CZ 
EE 
Η 
LT 
LV 
PL 
RO 
SLO 
SK 
A 
AUS 
CDN 
CH 
IS 
J 
Ν 
NZ 
S 
SF 
Τ 
USA 
Σύνολο Προγράμματα πον ενισχύθηκαν (νέα προγράμματα και προγράμματα που 
ανανεώθηκαν) 
Χώρα συντονισμού 
22 
25 
12 
5 
43 
12 
18 
3 
0 
18 
3 
57 
0 
21 
21 
5 
43 
2 
5 
78 
29 
17 
18 
2 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
4 
1 
0 
ο 
464 % 
4,6 
5,3 
2,5 
1,0 
9,2 
2,5 
3,8 
0,5 
0,0 
3,8 
0,5 
12,2 
0,0 
4,4 
4,4 
1,0 
9,2 
0,4 
1,1 
16,8 
6,3 
3,7 
3,9 
0,8 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
0,0 
1.7 
0,4 
0,0 
0,0 
100,0 Συμμετοχή χώρας 
131 
223 
68 
121 
196 
83 
145 
76 
1 
132 
66 
270 
17 
59 
41 
19 
66 
20 
19 
175 
51 
24 
33 
25 
0 
3 
4 
0 
0 
10 
0 
39 
23 
1 
14 
2123 % 
28,2 
48,1 
14,7 
26,1 
42,2 
17,9 
31,3 
16,4 
0,2 
28,4 
14,2 
58,2 
3,7 
12,7 
8,8 
4,1 
14,2 
4,3 
4,1 
37,7 
11,0 
52 
7,1 
8,6 
0,0 
0,6 
0,9 
0,0 
0,0 
2,2 
0,0 
16,7 
9,9 
02 
3,0 
100,0 
-11-
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TEMPUS: ΣΥΝΟΛΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1990 1991 Tempus Ι 
ΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒ 1992 1 
1993 Ι 1994 Awm 
Συνολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 23,16 
23,16 70\5 
55,5 
15,0 98,0 
85,5 
12,5 •129,15 
108.00 
10.25 
10.90 95,9 
95.9 416,71 
368.06 
37,75 
10,90 
Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητοχ εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ.+ προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: (σύνολο) 
από ΚΑΕ1 προς ΕΕ 
από ΕΕ προς ΚΑΕ 
από ΚΑΕ προς ΚΑΕ 
Σπουδαστές: (σύνολο) 
από ΚΑΕ προς ΕΕ 
από ΕΕ προς ΚΑΕ 
από ΚΑΕ προς ΚΑΕ 153 
118 
35 
153 
1308 
724 
584 
1.218 
1.033 
185 452 
357 
95 
134 
318 
5.198 
3.148 
2..050 
3.099 
2.747 
352 643 
506 
137 
403 
240 
9.870 
6.014 
3.794 
62 
6.407 
5.612 
786 
9 504 
414 
90 
465 
39 
9318 
5.876 
3.436 
206 
6.166 
5.253 
873 
40 464 
428 
36 
225 
239 
* 989 
στοιχ. 93 
25Λ94 
15.762 
9.864 
268 
16Λ90 
14.645 
2.196 
49 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
που χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μΧα χώρες) 
Πρσωπικό: από ΕΕ προς ΚΑΕ 
από ΚΑΕ προς ΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς ΚΑΕ 
από ΚΑΕ προς ΕΕ 1.572 
315 
489 
35 
733 1.657 
280 
706 
34 
637 1396 
314 
1.082 2.239 
629 
1.610 1369 
162 
1.207 8433 
1.700 
5.094 
69 
1.370 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 40 37 42 19 25 163 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηιιατοδοτήθηκαν 65 66 106 114 93 444 
ΚΑΕ = Κεντρική χοι Ανατολική Ευρώπη 
Λόγω της αρχής της χρηματοδότησης πολυετών προγραμμάτων, επί του παρόντος δεν είναι δυνατόν να υπάρξει λεπτομερής ανάλυση της 
κινητικότητας. 
m-
ΣΥΝΟΛΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΑΝΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΗ ΧΩΡΑ 
Αλβανία 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1990 1991 Tempus Ι 
1992 hliM.r-li.i 
1993 mXŒEl 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 
•Πατηχρηματοδοτησηπολϋετ^ 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 1^5 
1,20 
0,05 '4,94 
2,50 
0,04 
2,40 2,4 
2,4 8%59 
6,10 
0,09 
2,40 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από ALB (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς ΑΕΒ(σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από ALB (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς ALB (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 9 
8 
1 
1 
8 
47 
47 
48 
48 
50 
50 14 
13 
1 
9 
5 
124 
124 
73 
73 
65 
65 
6 
6 17 
17 
12 
5 13 
171 
171 
121 
121 
-
115 
115 
6 
6 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς ALB 
απόΑΧΒ προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς ALB 
από ALB προς ΕΕ 63 
9 
54 163 
37 
126 191 
9 
182 417 
55 
362 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει η 
Αλβανία) 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Αλβανία) ""Τ 
IV-
Βουλγαρία 
1990 1991 rempusl luLuiill! 
1992 1993 mzmi 1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 
Σννολικός χροϋχολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 6,0 
5,0 
1,0 8^2 
8,00 
0,92 •15,71 
15,00 
0,71 12,0 
12,0 42,63 
40,0 
2,63 
* Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας rvroc των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από BG (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς BG (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από BG (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς BG (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 53 
31 
22 
7 
46 
259 
259 
150 
150 
70 
70 86 
59 
27 
52 
34 
607 
607 
341 
341 
295 
295 
29 
29 66 
49 
17 
66 
620 
620 
344 
344 
321 
321 
57 
57 59 
54 
5 
27 
32 
1.486 
1.486 
835 
835 
686 
686 
86 
86 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς BG 
COTOBG προςΕΕ 
Ι Σπουδαστές: από ΕΕ προς BG 
απόΒΟπροςΕΕ 140 
16 
102 
22 128 
20 
108 296 
54 
242 246 
19 
155 810 
109 
607 
22 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει η 
Βουλγαρία) 19 12 4 7 42 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Βουλγαρία) 12 35 
ν-
Τσεχική Δημοκρατία2 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1990 1991 Tempusi 
1992 IET33Î!1 
1993 1994 Ί 
:*i»m 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE •10,94 
8,00 
2,94 5,5 
5,5 16,44 
13,50 
2,94 
«ΤίαττΤχρΤίματοοό^ 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 81 
26 
55 
81 
Poéc κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από CZ (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς CZ (σύνολο) 
σπόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από CL (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς CZ (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 691 
671 
20 
428 
417 
11 
612 
608 
4 
130 
126 
4 691 
671 
20 
428 
417 
11 
612 
608 
4 
130 
126 
4 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς CL 
από CL προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς CL 
από CL προς ΕΕ 240 
89 
151 83 
29 
54 323 
118 
205 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Τσεχική Δημοκρατία) 3 8 Ι 11 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Τσεχική Δημοκρατία) 15 9 24 
Για την περίοδο 1990-1992 βλ. πίνακα σχετικά με την Τσεχοσλοβακία 
- VI -
Δημοκρατία της Σλοβακίας3 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: Tempusl Tempus D| Ι 
1990 1 1991 I 1992 1 1993 I 1994 gYNÔÂ5| 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE •6,18 
5,00 
1,18 5,0 
5,0 11,18 
10,00 
1,18 
BaBjBBaBaaaaBBaBBBaaaaaBBBaaaaBBBBaBaBaaaBBBBBBBBaaaBBBBBBaBBaaaai 
• Για τη χρηματοδότηση πολυετών δοαστηρνοτήτων 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κιντιτικόττιτας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από SK (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς SK (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από SK (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς SK (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 46 
12 
34 
44 
2 
365 
351 
14 
226 
210 
16 
292 
289 
3 
41 
36 
5 33 
19 
14 
18 
15 2 
365 
351 
14 
226 
210 
16 
292 
289 
3 
41 
36 
5 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς SK 
OOTOSK προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς SK 
από SK προς ΕΕ 136 
41 
95 73 
9 
64 209 
50 
159 
Αριθμός Σνμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Δημοκρατία της Σλοβακίας) 2 4 6 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Δημοκρατία της Σλοβακίας) 10 6 16 
Γιατηνπερίοδο1990-1992 βλ. πίνακα σχετικά με την Τσεχοσλοβακία 
vu -
Πρώην Τσεχοσλοβακία 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: Tempus Ι 
1990 1991 1992 1993 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 3,7 
3,7 12,8 
9,0 
3,8 18,46 
15,00 
3,46 34,96 
27,70 
7,26 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 39 
39 
39 124 
57 
67 
50 
74 163 
70 
93 
125 
38 145 
Ροές κινητικότητας rvroc των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ, + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από CS (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς CS (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από CS (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς CS (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 141 
141 
119 
119 
154 
154 
28 
28 636 
636 
405 
405 
500 
500 
70 
70 1.192 
1.181 
11 
660 
649 
11 
980 
979 
1 
167 
165 
2 1.969 
1.958 
11 
1.184 
1.173 
11 
1.634 
1.633 
1 
265 
263 
2 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς CS 
a^CS προςΕΕ 
απόΕΕπρος CS 
από CS προς ΕΕ 287 
58 
175 
1 
53 452 
70 
222 
16 
144 269 
78 
191 1.008 
206 
588 
17 
197 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Τσεχοσλοβακία) 24 21 53 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
ή Τσεχοσλοβακία) 14 22 12 48 
VU1 
Εσθονία 
1990 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: m ίϊ-ι'Λ.Ι'Ι» 1 
1991 I 1992 | 1993 I 1994 :*iitm 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 1,01 
1,00 
0,01 •3,62 
1,50 
0,02 
2,10 1£ 
1.5 6,13 
4,00 
0,03 
2,10 
* Για τη χρηματοδότηση πολυετών^ρ^τηρΤοττΐτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από ΕΣΘ (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς ΕΣΘ (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από ΕΣΘ (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς ΕΣΘ (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 8 
6 
2 
8 
57 
57 
33 
33 
36 
36 
1 
1 17 
11 
6 
11 
6 
67 
62 
5 
65 
56 
9 
63 
63 
8 
8 19 
15 
4 
6 
13 14 
124 
119 
5 
98 
89 
9 
99 
99 
9 
9 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς ΕΣΘ 
από ΕΣΘ προς ΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς ΕΣΘ 
από ΕΣΘ προς ΕΕ 43 
10 
33 113 
20 
93 62 
5 
57 218 
35 
183 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Εσθονία) 3 1 2 6 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Εσθονία) • 4 2 6 
-IX 
Ουγγαρία 
Tempus I Ιιί-nM'Jri 
1990 1991 1992 1993 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 5323E 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 
• Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 6^ 
6,2 16,1 
12,0 
4,1 19,27 
16,00 
3,27 1833 
16,0 
2,33 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 63 
63 
63 161 
89 
72 
62 
99 179 
91 
88 
155 
24 125 
75 
50 
107 
18 16,00 
16,00 
66 
52 
14 
25 
41 75,9 J 
66,2 
9,7 
245 
Ροές κινητικότητας εντόο των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από Η (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς Η (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από Η (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς Η (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 224 
224 
192 
192 
403 
403 
74 
74 678 
678 
455 
455 
ΛάΔ 
844 
160 
160 1.115 
1.103 
12 
802 
790 
12 
1.419 
1.417 
2 
232 
230 
2 988 
971 
17 
517 
496 
21 
1.179 
1.178 
1 
197 
191 
6 3.005 
2.976 
29 
1.966 
1.933 
33 
3.845 
3.842 
3 
663 
655 
8 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς Η 
από Η προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς Η 
από Η προς ΕΕ 351 
124 
83 
24 
120 284 
63 
77 
5 
139 125 
65 
60 184 
82 
102 63 
22 
41 1.007 
356 
363 
29 
259 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός πρ^ραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ουγγαρία) 27 23 16 7 7 80 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ουγγαρία) 32 17 13 13 13 88 
-χ 
Λιθουανία 
1990 Tempus I 
1991 1992 1993 1994 
L ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 3M2E 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 1,5 
1,5 '5,2 
2,5 
2,7 2,0 
2,0 8,7 
6,0 
2,7 
• Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 11 
7 
4 
11 16 
11 
5 
11 
5 20 
14 
6 
15 
5 21 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από LT (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς LT (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από LT (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς LT (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 83 
83 
36 
36 
65 
65 
11 
11 142 
133 
9 
96 
90 
6 
89 
89 
19 
19 225 
216 
9 
132 
126 
6 
154 
154 
30 
30 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς LT 
ακόΙΤ προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς LT 
από LT προς ΕΕ 34 
12 
22 113 
45 
68 46 
4 
42 193 
61 
132 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Λιθουανία) 3 4 4 11 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Λιθουανία) 3 8 4 15 
XI 
Λετονία 
1990 1991 jempusl .fc^i'liÎI'.liill 
1992 1993 | 1994 Ί 
ΉΖΞΣΕ 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 
' Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 1,5 
1,5 •4,7 
2,0 
2,7 2,0 
2,0 8,2 
5,5 
2,7 
Ι Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από LV (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς L V (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από LV (σύνολο) 
προςΕΕ 
Ι προς ΚΑΕ 
Ι προς LV (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 11 
7 
4 
11 
95 
95 
45 
45 
52 
52 15 
9 
6 
9 
6 
124 
116 
8 
95 
89 
6 
138 
138 
40 
40 19 
13 
6 
13 
6 23 
219 
211 
8 
140 
134 
6 
190 
190 
40 
40 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς LV 
CUTOLV προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς LV 
από LV προς ΕΕ 43 
14 
29 96 
31 
65 75 
4 
71 214 
49 
165 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Λετονία) ™ 2 14 90 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Λετονία) 5 7 58 229 
XII 
Πολωνία 
1990 1991 Tempus I IIULL'UL 
1992 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1993 I 1994 MŒœ 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 12,4 
12,4 18,1 
13,5 
4,6 29,51 
26,00 
3,51 •37,52 
35,00 
2,52 35,0 
35,0 132^3 
121,90 
10,63 
• Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από PL (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς PL (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από PL (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς PL (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 85 
85 
85 
326 
326 
256 
256 
467 
467 
58 
58 144 
76 
68 
82 
62 
786 
786 
550 
550 
879 
879 
53 
53 245 
150 
95 
145 
100 
1.724 
1.719 
5 
1.178 
1.173 
5 
1.764 
1.763 
1 
251 
250 
1 155 
105 
50 
154 
1 
1357 
1336 
21 
958 
931 
27 
1.506 
1.496 
10 
265 
261 
4 175 
154 
21 
84 
91 339 
4393 
4.367 
26 
2,942 
2.910 
32 
4.616 
4.605 
11 
627 
622 
5 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς PL 
από PL προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς PL 
από PL προς ΕΕ 884 
124 
199 
10 
551 444 
97 
114 
9 
224 323 
69 
254 539 
142 
397 339 
32 
307 2329 
464 
1.271 
19 
775 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Πολωνία) 31 24 19 2 14 90 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Πολωνία) 26 20 66 59 58 229 
Χ111-
Ρουμανία 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1990 1991 1992 ilit-i'il.T.-ll·1' 
1993 '^rtwroi 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 
• Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 10,2 
10,0 
0,2 13,32 
13,00 
0,32 »18^3 
18,00 
0,23 12,0 
12,0 
69 
62 
7 
6 
63 104 
85 
19 
73 
31 87 
78 
9 
87 51 
49 
2 
27 
24 53,75 
53,00 
0,75 
118 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από RO (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς RO (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από RO (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς RO (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 498 
498 
287 
287 
316 
316 
57 
57 901 
901 
575 
575 
817 
817 
84 
84 1.045 
1.041 
4 
575 
575 
842 
842 
91 
91 2.444 
2.440 
4 
1.437 
1.437 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς RO 
OJIORO προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς RO 
από RO προς ΕΕ 182 
16 
95 
1 
70 273 
31 
242 237 
64 
173 192 
30 
162 884 
131 
672 
1 
70 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ρουμανία) 18 11 3 9 41 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ρουμανία) 10 18 16 9 53 
XIV 
Σλοβενία 
1990 Tempus I 1 
1991 1992 1993 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 5323Ξ 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 231 
2,30 
0,51 •3,76 
230 
0,26 
1,00 230 
2,50 9,07 
7,30 
0,77 
1.00 
Για τη χρηματοδότηση πολυετών δραστηριοτήτων 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Ροές κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ, + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από SLO (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς SLO (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από SLO (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς SLO (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 44 
24 
20 
24 
20 
225 
221 
4 
106 
104 
2 
138 
138 
16 
16 38 
25 
13 
38 
256 
251 
5 
162 
155 
7 
166 
164 
2 
39 
38 
1 24 
18 
6 
19 
5 25 
481 
472 
9 
268 
259 
9 
304 
302 
2 
55 
54 
1 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς SLO 
από SLO προς ΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς SLO 
από SLO προς ΕΕ 95 
6 
89 122 
24 
98 81 
9 
72 298 
39 
259 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Σλοβενία) 3 2 5 10 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Σλοβενία) 4 5 3 12 
XV-
Πρώην Γιουγκοσλαβία 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1990 Tempus Ι 
1991 1992 1993 Tempus 
1994 ΙΙΣΥΝΟΛΟ 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 73 
6,0 
1,3 73 
6,0 
u 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 
Poéc κινητικότητας εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: από YU (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς YU (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
Σπουδαστές: από YU (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς YU (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 71 
42 
29 
13 
58 
291 
291 
203 
203 
138 
138 
12 
12 58 
291 
291 
203 
203 
138 
138 
12 
12 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς YU 
απόΥϋ προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς YU 
από YU προς ΕΕ 155 
18 
96 
3 
38 155 
18 
% 
3 
38 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Γιουγκοσλαβία) 19 19 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Γιουγκοσλαβία) 5 5 
Πρώην Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ) 
1990 
1. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1991 Tempus Ι 
•ΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒΒ) 1992 li3EOTŒ 
1993 1994 mssm 
Σννολικός προϋπολογισμός Tempus (εκατ. ECU) 
Εθνικό ενδεικτικό πρόγραμμα 
Περιφερειακοί πόροι 
Αλλες πηγές PHARE 0,9 
0,9 
2. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ: 
Αριθμός ΚΕΠ πον χρηματοδοτήθηκαν 
εθνικά προγράμματα 
περιφερειακά προγράμματα 
από τα οποία: που ανανεώθηκαν 
νέα 12 
12 
12 0,9 
0,9 
Ροές κινητικότηταα εντός των ΚΕΠ 
(νέα προγράμ. + προγράμ. που ανανεώθηκαν): 
Προσωπικό: 
Σπουδαστές: από DDR (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς DDR (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 
από DDR (σύνολο) 
προςΕΕ 
προς ΚΑΕ 
προς DDR (σύνολο) 
απόΕΕ 
από ΚΑΕ 33 
33 
17 
17 
9 
9 
25 
25 
Αριθμός ατομικών ενισχύσεων κινητικότητας 
πον χορηγήθηκαν 
(κάθε άτομο μπορεί να επισκεφθεί περισσότερες 
από μία χώρες) 
Προσωπικό: από ΕΕ προς DDR 
cwoDDR προςΕΕ 
Σπουδαστές: από ΕΕ προς DDR 
από DDR προς ΕΕ 33 
33 
17 
17 
9 
9 
25 
25 
Αριθμός Συμπληρωματικών Μέτρων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ανατολική Γερμανία) 17 Ι |7 
Αριθμός Δραστηριοτήτων Νέων πον 
χρηματοδοτήθηκαν 
(αριθμός προγραμμάτων στα οποία συμμετέχει 
η Ανατολική Γερμανία) 
- XVII -
Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
Tempus (Pluirc) & (Tucis) - Ετήσια έκθεση -1.8.1993-31.7.1994 
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοκνοτήτοτν 
1995- 84 σ.- 21,0 χ 29.7 cm 
ISBN 92-827-0208-1 
Xv/U\ 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 344 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 U 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-374-GR-C 
ISBN 92-77-91756-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
KO\<J