[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.11.2005

COM(2005) 606 τελικό

ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ

ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

(υποβληθέν από την Επιτροπή)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 3

3. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΑ ΚΕΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 4

4. ΤΟ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 4

4.1. Καθεστώς και διάρθρωση 4

4.2 Χρηματοδότηση 5

4.3 Καθήκοντα και κύρια επιτεύγματα 5

4.4 Αξιολόγηση 7

5. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8

5.1. Γενικός στόχος και πεδία δράσης 8

5.2. Συγκεκριμένα καθήκοντα 8

5.3. Σχέσεις με άλλους φορείς συγκέντρωσης πληροφοριών και θεσμικούς ενδιαφερόμενους 9

5.4. Μορφή και διάρθρωση 10

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 12

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 13

1. Εισαγωγή

Ο στόχος της παρούσας Πράσινης Βίβλου είναι η αναζήτηση απόψεων όλων των ενδιαφερόμενων για το μέλλον του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μετανάστευσης (ΕΔΜ), συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών λύσεων για τα πιθανά καθήκοντα και τη διάρθρωσή του.

Το ΕΔΜ δημιουργήθηκε το 2002 ως πιλοτική/προπαρασκευαστική δράση για να δοθεί απάντηση στην εντοπισθείσα ανάγκη βελτίωσης της ανταλλαγής πληροφοριών όσον αφορά όλες τις πτυχές της μετανάστευσης και του ασύλου. Ο βασικός του στόχος είναι να παράσχει αντικειμενικές, αξιόπιστες και συγκρίσιμες πληροφορίες σε αυτούς τους τομείς στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη της με τη συστηματική συλλογή και αποθήκευση των υφιστάμενων δεδομένων και πληροφοριών από τα κράτη μέλη και τη διεξαγωγή αναλύσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Επί του παρόντος, το ΕΔΜ αποτελείται από τα εθνικά σημεία επαφής που έχουν ορισθεί από τα κράτη μέλη και από έναν επιστημονικό συντονιστή, που στηρίζονται και ελέγχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Καθώς η προπαρασκευαστική δράση οδηγείται προς το τέλος της το 2006, πρέπει να γίνει απολογισμός της προόδου που επιτεύχθηκε έως σήμερα και να εγκαινιαστεί, μέσω της Πράσινης αυτής Βίβλου, προβληματισμός για τον καλύτερο τρόπο συνέχειας της.

2. Πλαίσιο της πολιτικης

Ήδη από το 1994, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόνισε στην πρώτη ανακοίνωσή της για τις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου τη σημασία της δημιουργίας μηχανισμού παρακολούθησης των μεταναστευτικών ροών σε εκτεταμένη βάση που να καλύπτει όλη την ΕΕ. Κατόπιν αυτής της ανακοίνωσης εκπονήθηκε μελέτη σκοπιμότητας το 1996[1].

Τον Δεκέμβριο του 2001, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν, στα συμπεράσματά του κάλεσε την Επιτροπή «να αναπτύξει σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για το άσυλο, τη µετανάστευση και τις χώρες καταγωγής», βάσει των οποίων δημιουργήθηκε το ΕΔΜ ως πιλοτικό σχέδιο το 2002.

Για την έναρξη της εφαρμογής, συμφωνήθηκε με τα κράτη μέλη να δημιουργηθεί στην αρχή ένα δίκτυο εθνικών σημείων επαφής το οποίο θα παρείχε τις απαραίτητες πληροφορίες.

Τον Ιούνιο του 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης ενέκρινε τη δημιουργία του ΕΔΜ και πρότεινε την εξέταση της δυνατότητας «εγκατάστασης μονιμότερου μηχανισμού στο μέλλον».

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης-5ης Νοεμβρίου 2004, στο πρόγραμμα της Χάγης, δήλωσε ότι «η συντελούμενη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης θα πρέπει να βασίζεται σε μια κοινή ανάλυση των μεταναστευτικών φαινομένων σε όλες τους τις πτυχές. Η ενίσχυση της συλλογής, της παροχής, της ανταλλαγής και της αποτελεσματικής χρήσης ενημερωμένων πληροφοριών και στοιχείων όσον αφορά όλες τις σχετικές μεταναστευτικές εξελίξεις είναι καίριας σημασίας».

3. Υφιστάμενα κενα στην πληροφορηση

Οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής, τόσο στο επίπεδο της ΕΕ όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών, συνεχίζουν να έχουν σημαντικές ανάγκες πληροφόρησης στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, όπως ήδη εντοπίστηκε από τη μελέτη σκοπιμότητας το 1996 και επιβεβαιώθηκε από την αξιολόγηση του ΕΔΜ το 2005[2]· επομένως κάθε μελλοντική διάρθρωση του ΕΔΜ πρέπει να συμβάλει στην ικανοποίηση των εν λόγω αναγκών.

Πρώτον, παρά την παραγωγή τεράστιου όγκου πληροφοριών σχετικά με πολλές πτυχές της διεθνούς μετανάστευσης, η πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες δεν είναι εύκολη, λόγω της διασποράς των εν λόγω πληροφοριών και της μη διάθεσής τους σε κεντρικό επίπεδο. Επομένως, ένα ενιαίο σημείο αναφοράς για το φιλτράρισμα και τη σύνθεση των πληροφοριών αυτών, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει κέντρο συγκέντρωσης και διάδοσης πληροφοριών, θα ήταν πολύ χρήσιμο στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στα κράτη μέλη, τόσο όσον αφορά τους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής όσο και το ευρύ κοινό.

Δεύτερον, δεν υπάρχουν επαρκώς αξιόπιστες, συγκρίσιμες και ενημερωμένες πληροφορίες και αναλύσεις των νομικών εξελίξεων και των εξελίξεων στην πολιτική, όσον αφορά το άσυλο και τη μετανάστευση, τόσο στο εθνικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο της ΕΕ. Επίσης, δεν υπάρχουν επαρκώς συγκρίσιμες πληροφορίες για τα αποτελέσματα των πολιτικών της ΕΕ και των εθνικών πολιτικών σε αυτόν τον τομέα. Επιπλέον, υπάρχει αυξημένη ανάγκη της ΕΕ και των κρατών μελών να λαμβάνουν ταχείες απαντήσεις σε ειδικά θέματα που αφορούν τη μετανάστευση και το άσυλο. Για την κάλυψη αυτών των κενών στην πληροφόρηση θα απαιτηθεί μια διάρθρωση δικτύου που να μπορεί να απευθύνεται σε όλα τα κράτη μέλη, σε συνδυασμό με ορισμένο επίπεδο κεντρικού συντονισμού.

Τρίτον, μείζον πρόβλημα αποτελεί η έλλειψη ακριβών, ενημερωμένων και συγκρίσιμων στατιστικών δεδομένων για τη μετανάστευση και το άσυλο. Η πρόσφατα εγκριθείσα πρόταση κανονισμού της Επιτροπής σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία[3] θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό, όμως η ανάγκη συγκριτικής ανάλυσης ανάλογων στατιστικών πληροφοριών εξακολουθεί να υφίσταται.

4. Το υφισταμενο ευρωπαϊκο δικτυο μεταναστευσης

Στο τμήμα αυτό περιγράφεται το υφιστάμενο ΕΔΜ στο μέτρο που απαιτείται για την κατανόηση της λειτουργίας, των αποτελεσμάτων και των προβλημάτων του ενόψει του καθορισμού της μελλοντικής διάρθρωσής του[4].

4.1. Καθεστώς και διάρθρωση

Επί του παρόντος, το ΕΔΜ αποτελείται από δίκτυο 14 εθνικών σημείων επαφής που έχουν ορισθεί από τα κράτη μέλη. Τα εθνικά σημεία επαφής βρίσκονται στην καρδιά του δικτύου καθώς ασχολούνται με τις δραστηριότητες τεκμηρίωσης, ανάλυσης και έρευνας. Τα περισσότερα νέα κράτη μέλη δεν έχουν ορίσει ακόμα εθνικά σημεία επαφής και συμμετέχουν ως παρατηρητές. Αναμένεται ότι μερικά θα γίνουν πλήρη μέλη του ΕΔΜ το 2006.

Τα εθνικά σημεία επαφής μπορεί να είναι διαρθρώσεις εντός των Υπουργείων Εσωτερικών ή Δικαιοσύνης ή διαρθρώσεις που συνδέονται με αυτά, εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και ερευνητικά ινστιτούτα, διαρθρώσεις εντός μη κυβερνητικών και κοινωνικών ιδρυμάτων, ή εθνικά γραφεία διακυβερνητικών οργανώσεων. Τα εθνικά σημεία επαφής υπόκεινται σε μάλλον συχνές αλλαγές, για παράδειγμα λόγω αναδιοργάνωσης των καθηκόντων μεταξύ Υπουργείων.

Τον Δεκέμβριο του 2003, μετά από ανοικτή πρόσκληση προς υποβολή προσφορών, επιλέχθηκε ένας επιστημονικός και διοικητικός συντονιστής, ο οποίος θα βοηθήσει την ανάπτυξη του δικτύου.

4.2 Χρηματοδότηση

Το υφιστάμενο δίκτυο συγχρηματοδοτείται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Ορισμένα σημεία επαφής που αποτελούν μέρος των διοικητικών υπηρεσιών των κρατών μελών ή είναι συνδεδεμένα με αυτές δεν λαμβάνουν κοινοτική χρηματοδότηση λόγω των περιορισμών που αφορούν τους εθνικούς κανόνες για τα δημόσια οικονομικά ή τους κοινοτικούς κανόνες επιλεξιμότητας. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατέθηκαν για τη δημιουργία του δικτύου αυξήθηκαν από 1.4 εκατ. ευρώ για το σχέδιο δράσης του 2002 σε 3.0 εκατ. ευρώ για τον προϋπολογισμό του 2005 που θα εφαρμοστεί το 2006, και περιλαμβάνουν επιχορηγήσεις για 9 εθνικά σημεία επαφής και χρηματοδοτικές προβλέψεις για τον επιστημονικό και διοικητικό συντονισμό του δικτύου.

4.3 Καθήκοντα και κύρια επιτεύγματα

Ο κύριος στόχος του ΕΔΜ, όπως ορίστηκε στις αρχικές προδιαγραφές του, έγκειται στην παροχή στην Κοινότητα, στα κράτη μέλη της και μακροπρόθεσμα στο κοινό, αντικειμενικών αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών για την κατάσταση της μετανάστευσης και του ασύλου σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Αυτός ο στόχος θα επιτευχθεί με τη συγκέντρωση υφιστάμενων δεδομένων και πληροφοριών και τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτές καθώς και με την εξέταση και ανάλυση συναφών υφιστάμενων πληροφοριών.

Επομένως, το ΕΔΜ εστιάζεται σε δύο αλληλένδετες δραστηριότητες, αφενός την τεκμηρίωση και ανάλυση και αφετέρου την έρευνα. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν την παρακολούθηση των πληροφοριών, τη σύγκριση, την ανάλυση και την έρευνα, μέσω της αντιπαραβολής υφιστάμενων πληροφοριών από τα κράτη μέλη και της ανάληψης ιδίας έρευνας για την ανάλυση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και της ανάπτυξης εκτεταμένης βάσης δεδομένων για ανάλογες πληροφορίες. Τα δίκτυα σε εθνικό επίπεδο συμβάλλουν στη δραστηριότητα ανάλυσης και έρευνας του ΕΔΜ. Η δράση του ΕΔΜ υλοποιείται με βάση τα ετήσια προγράμμματα εργασίας που εγκρίνονται από την Επιτροπή.

Εντός του προαναφερθέντος πλαισίου, εκτός από τη δημιουργία των εθνικών σημείων επαφής όσον αφορά το προσωπικό, τις εγκαταστάσεις και τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό, μπορούν να εντοπιστούν τα ακόλουθα σημαντικά επιτεύγματα από το 2002 έως σήμερα :

Μέσο τεκμηρίωσης

Για τη συμμόρφωση με το στόχο της ανάπτυξης εκτενούς μητρώου δεδομένων και πληροφοριών, δημιουργείται μηχανοργανωμένο σύστημα πληροφοριών, το οποίο θα αποτελεί τον άξονα λειτουργίας του ΕΔΜ. Η ηλεκτρονική διεπαφή χρήστη, που αναπτύχθηκε το 2004, διευκολύνει τη συλλογή δεδομένων και την τεκμηρίωση με την προσφορά πρακτικού συστήματος προτύπων για την άμεση εισαγωγή των δεδομένων που συλλέχθηκαν στο σύστημα πληροφοριών. Επίσης, το σύστημα παρέχει μηχανισμό έρευνας και πλοήγησης.

Το σύστημα βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής του, επομένως η λειτουργία του εξαρτάται σήμερα από την εισαγωγή δεδομένων και πληροφοριών. Από αυτή την άποψη, μέχρι τα μέσα του 2005 είχαν εισαχθεί από τα εθνικά σημεία επαφής περισσότερα από 1700 δημοσιεύματα· επίσης είχαν καταγραφεί νομικά έγγραφα και στοιχεία επαφής οργανώσεων και ιδιωτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα. Επί του παρόντος έχουν αναληφθεί προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας των εγγραφών αυτών μέσω κοινών κατευθυντήριων γραμμών που πρέπει να ακολουθούνται κατά την εισαγωγή πληροφοριών. Είναι προφανές ότι χρειάζονται πολύ περισσότερες εισαγωγές προκειμένου το κέντρο τεκμηρίωσης του ΕΔΜ να παράσχει στους υπεύθυνους για τη χάραξη πολιτικής, τους ασκούντες συναφή επαγγέλματα και ενδεχομένως το ευρύ κοινό, εκτενή συλλογή από ενημερωμένες πληροφορίες που αφορούν την πολιτική για το άσυλο και τη μετανάστευση.

Δραστηριότητα ανάλυσης και έρευνας

ΤΟ ΕΔΜ έχει ολοκληρώσει διάφορα σχέδια ανάλυσης και έρευνας καθώς και διάδοσης πληροφοριών, μεταξύ των οποίων την πιλοτική ερευνητική μελέτη για τις επιπτώσεις της μετανάστευσης στις κοινωνίες της Ευρώπης[5] το 2004, τις συνεισφορές στις ετήσιες εκθέσεις της ΕΕ για τις στατιστικές για την περίοδο 2001-2003[6] με την παροχή πληροφοριών για τις εθνικές πολιτικές και πρακτικές και με την ανάλυση των εθνικών στοιχείων, την έκθεση ανάλυσης της πολιτικής του 2004 που χρησιμοποήθηκε για την επισκόπηση των εξελίξεων στις εθνικές πολιτικές και τη διεξαγωγή συγκριτικής επισκόπησης, καθώς και άλλες έρευνες και μελέτες. Επί του παρόντος, ενόψει της κάλυψης των κενών πληροφόρησης σε δύο συναφείς με την πολιτική τομείς, εκπονείται μια δεύτερη μελέτη για την προσέγγιση των κρατών έναντι των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα και μια μελέτη μικρής κλίμακας για τα συστήματα υποδοχής των αιτούντων άσυλο.

Μολονότι είναι ακόμα πρόωρη η αξιολόγηση της συνολικής ποιότητας της παραγωγής του ΕΔΜ, μπορεί να ειπωθεί ότι τα εθνικά σημεία επαφής έχουν εκπονήσει εκθέσεις υψηλής ποιότητας που αποτελούν ένδειξη των δυνατοτήτων του δικτύου, ιδίως στο πλαίσιο της παροχής αξιόπιστων και ενημερωμένων αναλύσεων που επιτρέπουν τη σύγκριση μεταξύ κρατών μελών.

Δικτύωση και προβολή

Οι διμερείς επαφές μεταξύ των εθνικών σημείων επαφής εντείνονται καθώς εξελίσσεται το δίκτυο. Όσον αφορά τη δικτύωση σε τοπικό επίπεδο, τα περισσότερα εθνικά σημεία επαφής έχουν επιτύχει τη δημιουργία εθνικών δικτύων ενδιαφερόμενων παραγόντων και τη θέσπιση διαδικασιών για τη λήψη συνεισφορών από τους εταίρους τους. Έχει δημιουργηθεί εθνικός κατάλογος δικτύων, ο οποίος παρέχει επισκόπηση των πιθανών και παρόντων εταίρων του δικτύου. Επίσης, καταβλήθηκαν προσπάθειες για τη δημιουργία επαφών με άλλα δίκτυα και σχέδια στο επίπεδο της ΕΕ. Ωστόσο, αυτές οι επαφές δεν οδήγησαν στην εντατική συνεργασία η οποία απαιτείται από το ΕΔΜ για τη διασφάλιση της συνέργειας και την αποφυγή των άσκοπων επαναλήψεων.

Προς το παρόν, η προβολή του ΕΔΜ στον έξω κόσμο είναι περιορισμένη, καθώς πολύ λίγα από τα προϊόντά του είναι (ήδη) προσβάσιμα στο κοινό. Αυτό εμποδίζει την πλήρη συνεκτίμηση των αποτελεσμάτων του δικτύου. Η έλλειψη προβολής οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι το δίκτυο ξεκίνησε εκ του μηδενός και επομένως τα πρώτα έτη της λειτουργίας τους έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για την οργάνωσή του. Ωστόσο, υφίστανται επί του παρόντος διάφορες προσπάθειες για τη βελτίωση της προβολής του ΕΔΜ και της διάδοσης των ερευνητικών του αποτελεσμάτων[7].

4.4 Αξιολόγηση

Η έκθεση αξιολόγησης του 2005 εντόπισε ορισμένες δυσκολίες που το υφιστάμενο ΕΔΜ αντιμετώπισε κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων του, εκ των οποίων οι δύο σημαντικότερες αφορούν τη διάρθρωση των εθνικών σημείων επαφής και τη γενική οργάνωση του σχεδίου.

Όσον αφορά τον πρώτο παράγοντα, σημειώνεται μεγάλη ανομοιογένεια στο νομικό καθεστώς και την εξειδίκευση των εθνικών σημείων επαφής καθώς και στους ανθρώπινους και δημοσιονομικούς πόρους και τον τεχνικό εξοπλισμό που έχουν διατεθεί και επομένως στο επίπεδο δέσμευσής τους. Επιπλέον, τα εθνικά σημεία επαφής ορίστηκαν σε διαφορετικά χρονικά σημεία και αλλάζουν συχνά, είτε λόγω αλλαγών στο προσωπικό είτε λόγω της μεταφοράς καθηκόντων σε διαφορετικό Υπουργείο. Ως εκ τούτου, τα εθνικά σημεία επαφής βρίσκονται σε πολύ διαφορετικά στάδια της ανάπτυξής τους.

Όσον αφορά τον δεύτερο παράγοντα, η θεσμική ρύθμιση και η επιλεχθείσα οργάνωση απαιτούσαν ένα μάλλον υψηλό επίπεδο παροχών από την Επιτροπή. Επιπλέον, αποδείχθηκε ότι η διοικητική διαδικασία που επιλέχθηκε για την οργάνωση και τη λειτουργία του δικτύου, ήτοι η συγχρηματοδοτούμενη δράση, απαιτεί σημαντικούς πόρους. Ο διορισμός επιστημονικού συντονιστή βελτίωσε τη συνολική κατάσταση, παρόλο που εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη σαφέστερου προσδιορισμού του ρόλου της Επιτροπής.

Επιπρόσθετα, τα αρχικά καθήκοντα και οι λειτουργίες του ΕΔΜ ήταν μάλλον ευρείες, λόγω του πιλοτικού χαρακτήρα του σχεδίου και της πειραματικής οργάνωσής του. Επομένως, ο καθορισμός των ρόλων και λειτουργιών τόσο του δικτύου ως συνόλου όσο και των εθνικών σημείων επαφής και της σχέσης τους με τον συντονιστή παρουσίαζαν ελλείψεις ως προς τη σαφήνεια και την εστίαση.

Συνολικά, ενώ μπορεί να σημειώθηκε πρόοδος ως προς την επίτευξη των στόχων του ιδίως το 2004, τα διαρθρωτικά προβλήματα που περιλαμβάνονται στην παρούσα οργάνωση του ΕΔΜ ανακόπτουν την μεγαλύτερη και ταχύτερη πρόοδο. Επομένως, κάθε μελλοντική διάρθρωση πρέπει να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει και να αποφύγει αυτά τα προβλήματα. Επίσης, πρέπει στο μέτρο του δυνατού να βασιστεί σε αυτά που ήδη επιτεύχθηκαν και απομένουν να επιτευχθούν από το ΕΔΜ.

5. Το μελλοντικο ευρωπαϊκο δικτυο μεταναστευσης

Λαμβανομένου υπόψη του προαναφερθέντος πλαισίου, το τμήμα αυτό αναφέρει ορισμένα στοιχεία που είναι συναφή με τη λήψη απόφασης για τη μελλοντική διάρθρωση που θα οργανωθεί από το 2007, δεδομένου ότι αυτά τα στοιχεία είναι αλληλεξαρτώμενα. Οι συμμετέχοντες καλούνται να σχολιάσουν αυτές τις επιλογές που προωθούνται από την Επιτροπή.

5.1. Γενικός στόχος και πεδία δράσης

Με δεδομένα τα υφιστάμενα κενά στην πληροφόρηση στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου που προαναφέρθηκαν, ο γενικός στόχος του ΕΔΜ που έγκειται στην παροχή αντικειμενικών, αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών στην Κοινότητα, στα κράτη μέλη της και στο ευρύ κοινό παραμένει έγκυρος και κατάλληλος. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να διατίθενται για τη στήριξη των κοινών πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου.

Όσον αφορά τα αποτελέσματα, και ιδίως τη βάση δεδομένων, το σημείο εκκίνησης αφορά τη δυνατότητα πρόσβασης που πρέπει να δοθεί στο ευρύ κοινό, σύμφωνα με το στόχο. Ωστόσο, μπορεί να υπάρξουν περιπτώσεις όπου θα ήταν χρήσιμος ή ακόμα και αναγκαίος ο περιορισμός της εν λόγω πρόσβασης σε ειδική ομάδα χρηστών, για παράδειγμα όσον αφορά στοιχεία πληροφοριών που τα κράτη μέλη θεωρούν απόρρητα.

Συμφωνείτε με την εντολή του μελλοντικού ΕΔΜ, που έγκειται στην παροχή στην Κοινότητα, στα κράτη μέλη της και στο γενικό κοινό αντικειμενικών, αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης ; Εάν όχι, ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν στην εντολή και γιατί; Πρέπει τα δεδομένα και οι πληροφορίες που συλλέγονται συστηματικά από το ΕΔΜ να διατίθενται στο κοινό; |

- 5.2. Συγκεκριμένα καθήκοντα

Πρέπει να διευκρινιστούν τα συγκεκριμένα καθήκοντα που πρέπει να εκπληρώνει μια μελλοντική διάρθρωση για να επιτύχει τον προαναφερθέντα γενικό στόχο.

Τα καθήκοντα που έχουν αναληφθεί επί του παρόντος επικεντρώνονται στη συλλογή των υφιστάμενων δεδομένων και πληροφοριών, στην περιορισμένη διενέργεια ερευνών, στην ανταλλαγή και τεκμηρίωση των δεδομένων αυτών, στην ανάλυση των δεδομένων και στην παραγωγή συγκριτικών εκθέσεων καθώς και στη δικτύωση.

Ιδίως, όσον αφορά την παροχή συγκρίσιμων πληροφοριών, το ΕΔΜ θα μπορούσε να αποκτήσει εις βάθος γνώση των μεθοδολογικών διαφορών που μπορεί να εμποδίζουν τη σύγκριση δεδομένων και να αναπτύξει μια κατάλληλη, κοινή μεθοδολογία για την υπέρβαση των εν λόγω διαφορών.

Επιπλέον, θα μπορούσε να προβλεφθεί η ανάληψη και η διεξαγωγή περαιτέρω ερευνών από το μελλοντικό ΕΔΜ στους τομείς όπου έχουν εντοπιστεί κενά στην πληροφόρηση είτε ως μέρος του συμφωνηθέντος προγράμματος εργασίας του είτε κατόπιν ειδικού αιτήματος των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και πιθανώς άλλων φορέων[8].

Ανάλογα με την περαιτέρω διάρθρωση που θα επιλεγεί, άλλα καθήκοντα μπορούν να περιλαμβάνουν την έκδοση απόψεων και γνωμών με βάση τη συλλογή πληροφοριών και την ανάλυση των δραστηριοτήτων. Ο στόχος θα αφορά την παροχή κατευθύνσεων και συμβουλών σχετικά με τις εξελίξεις και την εφαρμογή της πολιτικής. Ωστόσο, μπορεί να είναι πρόωρη η επιφόρτιση του ΕΔΜ με ανάλογα καθήκοντα, υπό την έννοια ότι μπορεί να είναι καλύτερο για μια μελλοντική διάρθρωση να επικεντρωθεί στα βασικά καθήκοντα της συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, προκειμένου να αποκτήσει κύρος στον τομέα.

Η παρούσα χαμηλή προβολή του δικτύου σε συνδυασμό με την ανάγκη σύνδεσης με άλλους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα απαιτούν την διεξαγωγή δραστηριοτήτων διάδοσης και αύξησης της ευαισθητοποίησης, συμπεριλαμβανόμενης της διοργάνωσης συναντήσεων και διασκέψεων σχετικά με τη μετανάστευση και το άσυλο για την παροχή χώρου ανταλλαγής απόψεων στους σημαντικότερους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, τα καθήκοντα αυτά θα απαιτούν σημαντικούς πρόσθετους πόρους.

Ποια από τα προαναφερθέντα συγκεκριμένα καθήκοντα, δηλαδή η συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών, η έρευνα, η έκδοση γνωμών και συστάσεων και οι δραστηριότητες αύξησης της ευαισθητοποίησης, θα μπορούσαν να ανατεθούν σε μια μελλοντική διάρθρωση και για ποιο λόγο; Μπορείτε να υποδείξετε άλλα καθήκοντα που πρέπει να εκπληρώνονται ; |

- 5.3. Σχέσεις με άλλους φορείς συγκέντρωσης πληροφοριών και θεσμικούς ενδιαφερόμενους

Είναι ουσιώδες να διασφαλιστούν οι μεγαλύτερες δυνατές συνεργασίες με άλλες δράσεις που διεξάγονται σε αυτόν τον τομέα από την Επιτροπή, την ΕΕ, τα κράτη μέλη ή τους διεθνείς οργανισμούς προκειμένου να επιτευχθούν τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη και να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα.

Το μελλοντικό ΕΔΜ πρέπει να θεωρηθεί ως μέρος του γενικότερου εξορθολογισμού και αναδιοργάνωσης των μέσων ανταλλαγής πληροφοριών που επιχειρείται στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου. Αυτή η προσπάθεια περιλαμβάνει μέσα όπως την προσεχή πρόταση για το αμοιβαίο σύστημα πληροφόρησης, την πρακτική συνεργασία στον τομέα του ασύλου ή τον πρόσφατα εκδοθέντα κανονισμό σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία[9].

Για την επίτευξη συνεργασιών πρέπει να υπάρξει δικτύωση με άλλους φορείς που ασχολούνται με δραστηριότητες όπως αυτές που επιδιώκει το ΕΔΜ. Ορισμένοι φορείς στο επίπεδο της Κοινότητας ασχολούνται με παρόμοια συλλογή και ανάλυση πληροφοριών, όπως ιδίως ο μελλοντικός Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων[10] και η CARIM[11]. Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα αποτελεί ένα ανεξάρτητο κέντρο εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων. Τα κυριότερα καθήκοντά του θα περιλαμβάνουν τη συλλογή δεδομένων, την ανάλυση, την παροχή συμβουλών, τη δημιουργία δικτύων και την αύξηση της ευαισθητοποίησης. Το σχέδιο CARIM παρέχει ένα μέσο για την παρατήρηση, ανάλυση και πρόβλεψη των μεταναστευτικών κινήσεων, των αιτίων και των συνεπειών που προέρχονται από τη διέλευση μέσω των χωρών της διαδικασίας της Βαρκελώνης ή προορίζονται για τις χώρες αυτές. Οι εν λόγω φορείς έχουν διαφορετική εντολή και αποστολή από το ΕΔΜ, καθώς η εστίασή τους στη μετανάστευση αφορά κυρίως τα δικαιώματα των μεταναστών ή συγκεκριμένες χώρες. Αυτό μειώνει τον κινδυνο των άσκοπων επαναλήψεων. Επομένως, χρειάζεται ένα μελλοντικό ΕΔΜ που θα δημιουργήσει ισχυρούς και διαρθρωμένους συνδέσμους με αυτούς τους φορείς.

Όσον αφορά τις σχέσεις με τους θεσμικούς ενδιαφερόμενους, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, αυτοί πρέπει να αποτελούν μαζί με τα κράτη μέλη και την Επιτροπή τους κύριους δικαιούχους των μελλοντικών δραστηριοτήτων του ΕΔΜ. Επίσης, πρέπει να μελετηθεί εάν αυτοί οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να μπορούν να ζητούν ειδικές πληροφορίες που θα παρέχονται τότε από τα εθνικά κέντρα επαφής, για παράδειγμα κατά την προετοιμασία των γνωμοδοτήσεων σχετικά με νομοθετικές προτάσεις.

Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η στενή συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους; Πώς μπορεί μια μελλοντική διάρθρωση να βασιστεί και να συμπληρώσει τους υφιστάμενους εθνικούς και διεθνείς φορείς στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου; |

- 5.4. Μορφή και διάρθρωση

Αυτό το τμήμα μελετά το ερώτημα με ποιες διαρθρώσεις θα μπορούσε να επιτευχθεί η εφαρμογή του στόχου και της κλίμακας των πιθανών καθηκόντων και ποια πλεονεκτήματα και ποια μειονεκτήματα μπορεί να συνεπάγεται κάθε διάρθρωση.

Ανάλογα με το στόχο, τα συγκεκριμένα καθήκοντα που θα ανατεθούν και τους διαθέσιμους πόρους, το μελλοντικό ΕΔΜ μπορεί να λάβει διάφορες μορφές. Μεταξύ αυτών, θα μπορούσαν να μελετηθούν δύο διαφορετικές διαρθρώσεις και οι κύριες επιλογές αφορούν είτε ένα δίκτυο που συνδέεται και εργάζεται υπό την ευθύνη της Επιτροπής, είτε ένα δίκτυο του οποίου η επιλογή και η λειτουργία ανατίθεται σε ανεξάρτητο κοινοτικό οργανισμό.

Επιλογή 1: Δίκτυο που συνδέεται με την Επιτροπή

Το μελλοντικό ΕΔΜ θα μπορούσε να αποτελείται από δίκτυο εθνικών σημείων επαφής. Η Επιτροπή θα μπορούσε να έχει την ευθύνη για τη συνολική διεύθυνση, προγραμματισμό και την περαιτέρω ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του δικτύου. Θα μπορούσε να απαιτηθεί μια νομική βάση η οποία θα δημιουργούσε το μελλοντικό ΕΔΜ και θα καθόριζε τους κύριους στόχους του, ιδίως τα κριτήρια που τα εθνικά σημεία επαφής πρέπει να πληρούν. Αυτή η νομική βάση θα μπορούσε να λάβει τη μορφή απόφασης του Συμβουλίου.

Σύμφωνα με αυτή την επιλογή, εναπόκειται στην Επιτροπή να ορίσει τις κατάλληλες διαρθρώσεις διαχείρισης. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει τον ορισμό ιδιωτικού ή δημόσιου φορέα συντονισμού μετά από ανοικτή πρόκληση υποβολής προσφορών.

Όσον αφορά την επιλογή των εθνικών σημείων επαφής, μπορεί να προβλεφθεί είτε ότι επιλέγονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα κριτήρια που θεσπίζονται στη νομική βάση είτε από την Επιτροπή μέσω πρόσκλησης προς υποβολή προτάσεων.

Η σύνδεση του δικτύου με την Επιτροπή θα διασφάλιζε ότι η Επιτροπή θα αναλάμβανε τη συνολική πολιτική ευθύνη για τις δραστηριότητές του. Θα επέτρεπε την εύκολη μετάβαση από το υφιστάμενο ΕΔΜ και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μεταβατικό στάδιο πριν από τη μεταφορά σε μία μονιμότερη και θεσμοποιημένη διάρθρωση, εάν αποδεικνυόταν ότι απαιτείται. Ωστόσο, θα έπρεπε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική διαχείριση, και μπορεί να ανέκυπταν ερωτήματα σχετικά με το εάν η εξωτερική ανάθεση καθηκόντων σε ανάδοχο θα μπορούσε να παράσχει επαρκή συνέχεια. Πράγματι, οι κανόνες της Επιτροπής για τις συμβάσεις προβλέπουν μέγιστη διάρκεια για τις συμβάσεις αυτές.

Επιλογή 2: Οργανισμός

Ένας κοινοτικός οργανισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια περισσότερο μακροπρόθεσμη επιλογή, που εξαρτάται όχι μόνο από την περαιτέρω ανάπτυξη των κοινών πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου αλλά και από τις δημοσιονομικές προοπτικές, λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου διαθέσιμου προϋπολογισμού. Πρέπει να τονιστεί ότι ένας οργανισμός θα απαιτούσε μια νομική βάση για τη δημιουργία του, ενώ επίσης θα ήταν απαραίτητο ένα διοικητικό συμβούλιο με αντιπροσώπους των κρατών μελών και της Επιτροπής.

Μια ανάλογη σταθερή διάρθρωση θα προσέφερε περισσότερο μακροπρόθεσμη προοπτική στις δραστηριότητές της και θα επέτρεπε επίσης μια ευρύτερη ποικιλία καθηκόντων που πρέπει να εκπληρώνονται. Επομένως, θα μπορούσε να είναι σε θέση να παράσχει με περισσότερο αποτελεσματικό τρόπο τις απαιτούμενες πληροφορίες.

Εάν ένας ανάλογος οργανισμός θεωρηθεί ως κατάλληλος για την εκπλήρωση των προβλεπόμενων νέων καθηκόντων, θα πρέπει να υπάρξει επαρκής αιτιολόγηση της ανάγκης και της πιθανής συνέχειάς του. Αυτό θα συνεπαγόταν αξιολόγηση επιπτώσεων προκειμένου να αναλυθούν πλήρως οι συνέπειες του οργανισμού αυτού. Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε να εξεταστεί η χρήση άλλων οργανισμών, υφιστάμενων ή μελλοντικών, στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων.

Ρόλος και καθεστώς των εθνικών σημείων επαφής

Όποια εναλλακτική λύση και εάν επιλεγεί και εάν γίνει αποδεκτή η συνολική εντολή που τονίστηκε παραπάνω, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες συνέπειες για το ρόλο και το καθεστώς των εθνικών σημείων επαφής, καθώς οι δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών και ανάλυσης σε εθνικό επίπεδο θα διενεργούνται από αυτά.

Επομένως, τα εθνικά σημεία επαφής πρέπει να είναι σε θέση να παρέχουν αυτές τις πληροφορίες, δηλαδή να καλύπτουν ευρέως το αντίστοιχο κράτος μέλος και πρέπει να μπορούν να διασφαλίζουν τη μόνιμη ενημέρωση της βάσης δεδομένων. Μια βασική λειτουργία θα είναι η κινητοποίηση, κατέχοντας όμως παράλληλα την κεντρική θέση, ενός εθνικού δικτύου των συναφών παραγόντων στον τομέα, όπως ερευνητών και ερευνητικών ινστιτούτων, δημοσίων και κυβερνητικών αρχών και ΜΚΟ, που θα συμβάλλουν στις δραστηριότητες. Για το σκοπό αυτό, τα εθνικά σημεία επαφής πρέπει να είναι ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις αλλά ταυτόχρονα να διαθέτουν καλές σχέσεις με τους δημόσιους φορείς για να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες του δημόσιου τομέα.

Από αυτή την άποψη, για να είναι σε θέση τα εθνικά σημεία επαφής να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους αυτά και να επιτυγχάνουν ορισμένο βαθμό ομοιογένειας μεταξύ τους, πρέπει να καθοριστεί μια δέσμη ελάχιστων προϋποθέσεων όσον αφορά τη συνολική πείρα στον τομέα, το προσωπικό, την ικανότητα, την τεχνολογία των πληροφοριών και τον άλλο εξοπλισμό.

Ποια διάρθρωση πρέπει να δημιουργηθεί για το επόμενο στάδιο του ΕΔΜ προκειμένου να επιτευχθεί ο συνολικός στόχος και γιατί; Ποιος ρόλος και ποιο καθεστώς χρειάζονται για τα εθνικά σημεία επαφής; Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος διάρθρωσης των εθνικών δικτύων; |

- 6. Συμπέρασμα

Στην παρούσα Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή προσπάθησε να τονίσει τα κύρια επίμαχα θέματα και προώθησε ορισμένες εναλλακτικές λύσεις που πρέπει να μελετηθούν κατά τη δημιουργία της μελλοντικής διάρθρωσης του ΕΔΜ.

Ο πρωταρχικός στόχος της Πράσινης Βίβλου είναι να ζητήσει τις αντιδράσεις και να εγκαινιάσει μια εις βάθος διαβούλευση μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων φορέων. Για αυτό, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να λάβει συνεισφορές μέχρι την 28/01/2006, που πρέπει να αποσταλούν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στην ακόλουθη διεύθυνση:

jls-migration-network@cec.eu.int

Οι συνεισφορές που παραλαμβάνονται θα δημοσιευθούν στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής στη γλώσσα στην οποία υποβλήθηκαν με αναφορά των συντακτών, εκτός εάν αυτοί δηλώσουν ότι επιθυμούν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους ή ζητούν το απόρρητο όλης της συνεισφοράς τους.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ANNEX 1: NATIONAL CONTACT POINTS AND COORDINATOR

National Contact Points:

Austria:

International Organisation for MigrationNibelungengasse 13/4,1010 Vienna, Austriancpaustria@iom.intwww.emn.at

Belgium:

SPF Intérieur, DG Office des Etrangers,59b Chaussée d´Anvers1000 Bruxelles, Belgiumemn@ibz.fgov.bewww.ibz.fgov.be

Czech Republic:

Ministry of the InteriorUnit of International RelationsAnd Information on Countries of OriginDepartment for Asylum and Migration PoliciesMV – P.O. box 21/Oam170 34 Prague 7, Czech Republicopu@mvcr.cz

Finland:Statistics FinlandP.O. Box 4B00022 Helsinki, Finlandwww.stat.fi

France:Observatoire des statistiques de l’immigrationet de l’intégration du Haut Conseil à l’Intégration (HCI-OSII)35, rue St. Dominique75007 Paris, France

Germany:Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF)Frankenstraße 21090461 Nürnberg, Germanywww.bamf.de

Greece:Centre of Planning and Economic Research (KEPE)22 Hippokratous st.10680 Athens, Greecekepe@kepe.grwww.kepe.gr

Ireland:Economic and Social Research Institute (ESRI)4 Burlington Rd., Dublin 4, Irelandwww.esri.ie

Italy:Immigrazione Dossier Statistico (IDOS)of Caritas Diocesana die RomaViale Baldelli 4100147 Roma, Italywww.emnitaly.it

Netherlands:Immigration and Naturalisation Service,Information and Analysis Centre (INDIAC)Dr. H. Colijnlaan 3412283 XL Rijswijk, The Netherlandsemn@ind.minjus.nlwww.ind.nl

Portugal:Serviço de Estrangeiros e FronteirasRua Conselheiro José Silvestre Ribeiro 41649-007 Lisboa, Portugalemn@sef.ptwww.sef.pt

Spain:Observatorio Permanente de la InmigraciónC/Amador de los Rios 728010 Madrid, Spainopi@amador.mir.eswww.imsersomigracion.upco.es

Sweden:Statistics Sweden/Swedish Migration Board701 89 Örebro, Swedenwww.scb.se

United Kingdom:Immigration Research and Statistics Service, Home Office1305 Apollo House, 36 Wellesley Road,Croydon CR9 3RR, United Kingdomwww.homeoffice.gov.uk

Coordination Team:

Berlin Institute for Comparative Social Research (BIVS)Schliemannstr. 23,10437 Berlin, Germanyemn@emz-berlin.de

www.emz-berlin.de

Technical University BerlinComputation and Information StructuresSecr. E-N7, Einsteinufer 17,10587 Berlin, Germanyhttp:/cis.cs.tu-berlin.de/emn/web

ANNEX 2: REFERENCES

Studies

1996 Feasibility Study for a European Migration Observatory

2005 EMN First Activities report covering 2004

2005 Report on the Evaluation of the Activities of the European Migration Network

Website of the current EMN

www.european-migration-network.org

[1] «Μελέτη σκοπιμότητας για το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Μετανάστευσης», 1996.

[2] «Αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μετανάστευσης», 2005.

[3] COM 2005 (375) τελικό της 26ης Αυγούστου 2005.

[4] Για περισσότερο ολοκληρωμένο απολογισμό βλέπε την πρώτη έκθεση δραστηριοτήτων του ΕΔΜ (2005), που διατίθεται στη διεύθυνση www.european-migration-network.org

[5] Εννέα εθνικά σημεία επαφής απέστειλαν εθνικές εκθέσεις από τις οποίες ο επιστημονικός συντονιστής εκπόνησε μια έκθεση σύνθεσης που συγκεντρώνει, συνοψίζει και αξιολογεί τα πορίσματα των εθνικών μελετών.

[6] Διατίθενται στο δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας της Επιτροπής στην ακόλουθη διεύθυνση:http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/asylum/statistical/doc_annual_report_2001_en.htm

[7] Αυτά περιλαμβάνουν το δικτυακό τόπο του ΕΔΜ στη διεύθυνση http://www.european-migration-network.org, ένα γενικό πληροφοριακό φυλλάδιο , ένα τριμηνιαίο δελτίο νέων του ΕΔΜ , και τη διοργάνωση διευρυμένων συναντήσεων του ΕΔΜ για την παρουσίαση των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε ευρύτερο κοινό.

[8] Η έρευνα για τη μετανάστευση που διενεργήθηκε βάσει των κοινοτικών προγραμμάτων πλαισίων της ΕΤΑ θα ληφθεί υπόψη.

[9] COM 2005 (375) τελικό του Αυγούστου του 2005.

[10] Πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, COM (2005)280 τελικό της 30ής Ιουνίου 2005. Ο προτεινόμενος κανονισμός θα επεκτείνει την εντολή του παρόντος Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία από το 2007. Ενώ οι δραστηριότητες του τελευταίου επικεντρώνονται στον ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό, ο Οργανισμός θα ασχολείται πιο ευρέως με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

[11] Ευρωμεσογειακή Κοινοπραξία για την εφαρμοσμένη έρευνα σχετικά με τη διεθνή μετανάστευση, www.carim.org