Ειδική έκθεση Αντιμετώπιση της 
ενδοκοινοτικής απάτης  
στον τομέα του ΦΠΑ: 
ανάγκη για περαιτέρω 
δράσηEL 2015  αριθ.  24
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016
Print ISBN 978-92-872-3811-5 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/031589 QJ-AB-15-024-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-3831-3 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/26493 QJ-AB-15-024-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-3819-1 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/28706 QJ-AB-15-024-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
Αντιμετώπιση της 
ενδοκοινοτικής απάτης  
στον τομέα του ΦΠΑ: ανάγκη 
για περαιτέρω δράση
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2015  αριθ.  24
02
 Κλιμάκιο  
ελέγχου
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό 
διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. Το ΕΕΣ 
επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμ -
βανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των 
επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου IV, του οποίου προεδρεύει ο Milan Martin Cvikl, 
Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικεύεται στον έλεγχο που αφορά τα έσοδα, την έρευνα και τις εσωτερικές πολιτικές, καθώς και 
τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο Neven Mates, Μέλος του ΕΕΣ, 
συνεπικουρούμενος από τους Γεώργιο Καρακατσάνη, προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, Angela McCann, προϊσταμένη 
μονάδας, Carlos Soler Ruiz, επικεφαλής του κλιμακίου ελέγχου, Dan Danielescu, Josef Edelmann, Maria Echanove, Maria Isabel 
Quintela, Timothy Upton, Wolfgang Hinnenkamp και Marko Mrkalj, ελεγκτές.
Από αριστερά:  D. Danielescu, A. McCann, J. Edelmann, N. Mates, Γ . Καρακατσάνης, M. I. Quintela,  
W. Hinnenkamp, C. Soler Ruiz.
03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες
 Γλωσσάριο
I–VII  Σύνοψη
V–VII  Οι κύριες συστάσεις μας
1–13 Εισαγωγή
1–4 Πώς φορολογούνται οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές
5–10 Πώς αποφεύγεται η καταβολή ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές
11–13 Πώς λειτουργεί η διοικητική συνεργασία για την καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ
14–18 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
19–111 Παρατηρήσεις
19–25 Έλλειψη συγκρίσιμων στοιχείων και δεικτών για την ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ
20–22 Έλλειψη εκτιμήσεων για την ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ σε επίπεδο ΕΕ
23 – 25 Έλλειψη δεικτών επιδόσεων για την ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ
26–70 Το υφιστάμενο πλαίσιο διοικητικής συνεργασίας επιτρέπει στις φορολογικές αρχές των κρατών 
μελών να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τον ΦΠΑ
27–36 Τα κράτη μέλη θεωρούν τις ανταλλαγές πληροφοριών μέσω ηλεκτρονικών τυποποιημένων εντύπων ως το 
αποτελεσματικότερο εργαλείο, όμως οι απαντήσεις δεν δίνονται έγκαιρα
37–44 Το VIES παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές με περιστασιακά προβλήματα 
αξιοπιστίας
45–47 Οι πολυμερείς έλεγχοι είναι αποτελεσματικό εργαλείο, αλλά διενεργούνται λιγότερο συχνά
48–55 Eurofisc: ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο που χρειάζεται βελτίωση
04 Περιεχόμενα
56–59 Η Επιτροπή παρέχει πολύτιμη συνδρομή στα κράτη μέλη, ωστόσο δεν πραγματοποιεί επισκέψεις σε αυτά
60–62 Οι πληροφορίες που λαμβάνονται από τρίτες χώρες δεν ανταλλάσσονται μεταξύ των κρατών μελών
63–70 Το Fiscalis είναι ένα σημαντικό μέσο της ΕΕ για την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας
71–92 Η νομοθεσία για τον ΦΠΑ έχει προσαρμοστεί ώστε να αντιμετωπίσει την απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ
73–75 Η περίοδος αναφοράς των ανακεφαλαιωτικών πινάκων ΦΠΑ και οι χρόνοι διαβίβασής τους έχουν μειωθεί
76–85 Τελωνειακό καθεστώς 42: Οι περισσότερες από τις συστάσεις του ΕΕΣ έχουν γίνει δεκτές από την Επιτροπή, 
αλλά δεν έχουν εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη
86–89 Αντιστροφή επιβάρυνσης: ένα χρήσιμο εργαλείο για την καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής απάτης του 
αφανούς εμπόρου που δεν εφαρμόζεται με συνέπεια
90–92 Η νομοθεσία για το ηλεκτρονικό εμπόριο ακολουθεί τη διεθνή βέλτιστη πρακτική, ωστόσο η επιβολή της 
είναι δύσκολη
93–111 Έλλειψη συνεργασίας και αλληλεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες στις διοικητικές αρχές, στις 
δικαστικές αρχές και στις αρχές επιβολής του νόμου όσον αφορά την καταπολέμηση της απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ
95–100 Έλλειψη ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ τελωνειακών, φορολογικών, αστυνομικών και διωκτικών αρχών
101–103 Η Ευρωπόλ και η OLAF δεν έχουν πρόσβαση στα δεδομένα του VIES και του Eurofisc
104 –109 EMPACT: μια θετική πρωτοβουλία, της οποίας όμως η βιωσιμότητα απειλείται
110–111 Τα κράτη μέλη είναι αντίθετα στις προτάσεις συμπερίληψης του ΦΠΑ στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 
σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων και του κανονισμού σχετικά με την Ευρωπαϊκή 
Εισαγγελία
112–122 Συμπεράσματα και συστάσεις
113 Μέτρηση της αποτελεσματικότητας του συστήματος
114 Ο έλεγχος διασταύρωσης των τελωνειακών δεδομένων με τα δεδομένα ΦΠΑ είναι κρίσιμης 
σημασίας
115 Βελτίωση του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης του Eurofisc για την καλύτερη στόχευση των 
εμπόρων υψηλού κινδύνου
116–117 Βελτίωση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου
118–119 Βελτίωση των ρυθμίσεων της διοικητικής συνεργασίας
120–122 Βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ διοικητικών αρχών, δικαστικών αρχών και αρχών επιβολής του 
νόμου
05 Περιεχόμενα
 Παράρτημα Ι — Προσέγγιση του ελέγχου στο επίπεδο της Επιτροπής
 Παράρτημα ΙΙ —  Προσέγγιση του ελέγχου στο επίπεδο των τελωνειακών και φορολογικών 
αρχών στα κράτη μέλη
 Παράρτημα ΙΙΙ — Ελεγκτικό μοντέλο του ΕΕΣ για το τελωνειακό καθεστώς 42
 Απαντήσεις της Επιτροπής
06
 Συντομογραφίες
ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης : Γενική Διεύθυνση Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης
ΔΕΤΚ : Διατάξεις εφαρμογής του Τελωνειακού Κώδικα
ΕΔΕ : Ενιαίο διοικητικό έγγραφο
ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση
ΕΣΔ : Επιχειρησιακά σχέδια δράσης
ΚΤΕ : Κοινή τελωνειακή επιχείρηση
ΟΕΤΣ : Ομάδα «Τελωνειακή Συνεργασία»
ΟΟΣΑ : Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
ΟΧΔ : Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης
ΠΟΣ : Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης
ΤΕ: Τομέας εργασίας Eurofisc
ΦΠΑ : Φόρος προστιθέμενης αξίας
B2C : Επιχείρηση προς καταναλωτή
EMPACT : Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών
EPPO : Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
MLC : Πολυμερείς έλεγχοι
OLAF : Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
SCAC : Μόνιμη επιτροπή διοικητικής συνεργασίας
VIES : Σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον ΦΠΑ
07
 Γλωσσάριο
Ανακεφαλαιωτικός πίνακας : Πίνακας που υποβάλλεται από κάθε πρόσωπο υποκείμενο σε φόρο το οποίο διαθέτει 
αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ και προβαίνει σε ενδοκοινοτικές παραδόσεις. Ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας 
υποβάλλεται, κατά γενικό κανόνα, κάθε μήνα καταγράφοντας τη συνολική αξία των αγαθών ή των υπηρεσιών που 
παρασχέθηκαν σε κάθε αγοραστή σε άλλα κράτη μέλη, κατά αντίστοιχο αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ.
Αριθμός φορολογικού μητρώου ΦΠΑ (ΑΦΜ/ΦΠΑ) : Ατομικός αριθμός που χορηγείται σε κάθε πρόσωπο υποκείμενο σε 
φόρο και που σκοπεύει να πραγματοποιήσει παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών, ή να προβεί σε απόκτηση αγαθών 
για επιχειρηματικούς σκοπούς. Κάθε αριθμός περιλαμβάνει ένα πρόθεμα δύο γραμμάτων με το οποίο ταυτοποιείται το 
κράτος μέλος χορήγησης.
Αφανής έμπορος : Ένας έμπορος που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ, ο οποίος, δυνητικά με πρόθεση 
απάτης, αποκτά ή προσποιείται ότι αποκτά αγαθά ή υπηρεσίες χωρίς να πληρώσει ΦΠΑ και παραδίδει τα εν λόγω αγαθά 
ή παρέχει τις εν λόγω τις υπηρεσίες με ΦΠΑ, αλλά δεν αποδίδει τον εισπραχθέντα ΦΠΑ στην εθνική φορολογική αρχή.
Διάθεση αγαθών : Η ενέργεια με την οποία οι τελωνειακές αρχές καθιστούν διαθέσιμα αγαθά για τους σκοπούς που 
προβλέπει το τελωνειακό καθεστώς.
Διοικητική συνεργασία : Ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών, μέσω της οποίας αλληλοβοηθούνται οι 
φορολογικές αρχές και συνεργάζονται με την Επιτροπή, δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου, 
της 7ης Οκτωβρίου 2010, προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή του ΦΠΑ επί των παραδόσεων αγαθών και 
της παροχής υπηρεσιών, της ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών και της εισαγωγής αγαθών. Η ανταλλαγή πληροφοριών 
μεταξύ των κρατών μελών καλύπτει όλες τις πληροφορίες που ενδέχεται να οδηγήσουν στον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ, 
συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Ελεύθερη κυκλοφορία : Το καθεστώς των αγαθών που εισάγονται από τρίτες χώρες και έχουν υποβληθεί σε όλες τις 
διατυπώσεις εισαγωγής, ώστε να μπορούν να πωληθούν ή να καταναλωθούν στην αγορά της ΕΕ.
Ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών : Η απόκτηση του δικαιώματος να διαθέτει κανείς ως κύριος ενσώματο κινητό αγαθό 
που αποστέλλεται ή μεταφέρεται στον αποκτώντα, από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από πρόσωπο που ενεργεί για 
λογαριασμό τους, σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος μέλος από το οποίο ξεκίνησε η αποστολή ή η μεταφορά του 
αγαθού.
Ενδοκοινοτική παράδοση αγαθών : Η παράδοση αγαθών που αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε προορισμό εκτός του 
εδάφους προέλευσής τους, αλλά εντός της ΕΕ, από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από άλλον που ενεργεί για λογαριασμό 
τους, προς κάποιο άλλο υποκείμενο σε φόρο πρόσωπο, ή προς ένα μη υποκείμενο σε φόρο νομικό πρόσωπο που ενεργεί 
με αυτή την ιδιότητα σε κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό από όπου ξεκίνησε η αποστολή ή η μεταφορά των αγαθών.
Εταιρεία-όχημα : Μια εταιρεία που προβαίνει σε πραγματικές ή εικονικές ενδοκοινοτικές παραδόσεις σε αφανείς 
ή ασυνεπείς εμπόρους. Συμμετέχει εκουσίως στον μηχανισμό απάτης.
Ευρωπόλ : Η υπηρεσία επιβολής του νόμου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επικουρεί τα όργανα επιβολής του νόμου 
των κρατών μελών στη μάχη κατά του σοβαρού οργανωμένου εγκλήματος.
Κράτος μέλος απόκτησης : Το κράτος μέλος όπου πραγματοποιείται η ενδοκοινοτική απόκτηση.
Κράτος μέλος εισαγωγής : Το κράτος μέλος όπου πραγματοποιείται η φυσική εισαγωγή των αγαθών στην ΕΕ και 
η διάθεσή τους σε ελεύθερη κυκλοφορία.
08 Γλωσσάριο
Κράτος μέλος παράδοσης : Κράτος μέλος από το οποίο πραγματοποιείται η ενδοκοινοτική παράδοση.
Κράτος μέλος προορισμού : Το κράτος μέλος προς το οποίο αποστέλλονται ή μεταφέρονται τα αγαθά, διαφορετικό από 
αυτό όπου πραγματοποιείται η παράδοση.
Μεταφορά : Η αποστολή ή μεταφορά αγαθών από τον προμηθευτή ή από κάποιον άλλον που δρα για λογαριασμό του, 
για σκοπούς της επιχείρησής του, σε προορισμό εκτός του εδάφους του κράτους μέλους στο οποίο πραγματοποιείται 
η παράδοση, αλλά εντός της Κοινότητας.
Τελωνειακή διασάφηση : Η ενέργεια με την οποία ένα πρόσωπο υποδεικνύει την επιθυμία υπαγωγής αγαθών σε 
συγκεκριμένο τελωνειακό καθεστώς.
Τελωνειακό καθεστώς 42 : Το καθεστώς που χρησιμοποιεί ένας εισαγωγέας για να επιτύχει απαλλαγή από τον ΦΠΑ, 
όταν τα εισαγόμενα αγαθά πρόκειται να μεταφερθούν σε άλλο κράτος μέλος. Ο ΦΠΑ αποδίδεται στο κράτος μέλος 
προορισμού.
Eurojust : Ο οργανισμός δικαστικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δημιουργήθηκε για να συμβάλει στην 
καταπολέμηση του σοβαρού οργανωμένου εγκλήματος. Απαρτίζεται από εθνικούς εισαγγελείς, δικαστές ή αστυνομικούς 
ισοδύναμης αρμοδιότητας, αποσπασμένους από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα αντίστοιχα νομικά συστήματα.
Eurofisc : Ένα αποκεντρωμένο δίκτυο υπαλλήλων από τις φορολογικές και τελωνειακές διοικήσεις των κρατών μελών, που 
ανταλλάσσουν άμεσα στοχευμένες πληροφορίες σχετικά με πιθανώς δόλιες εταιρείες και συναλλαγές.
Fiscalis : Ένα πρόγραμμα δράσης της ΕΕ για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών των φορολογικών διοικήσεων για τη 
βελτίωση της λειτουργίας των φορολογικών συστημάτων στην εσωτερική αγορά, μέσω συστημάτων επικοινωνίας και 
ανταλλαγής πληροφοριών, πολυμερών ελέγχων, σεμιναρίων και ομάδων σχεδίου, επισκέψεων εργασίας, δραστηριοτήτων 
κατάρτισης και άλλων παρόμοιων δραστηριοτήτων που απαιτούνται για να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος.
O_MCTL : Μήνυμα ελέγχου του VIES που παράγεται κατά τη λήψη μηνύματος VIES και παραθέτει όλους τους ανενεργούς 
αριθμούς μητρώου ΦΠΑ που περιέχει.
SCAC : Η μόνιμη επιτροπή διοικητικής συνεργασίας είναι μια κανονιστική επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 58 του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου, η οποία επικουρεί την Επιτροπή στα ζητήματα που καθορίζονται στον εν 
λόγω κανονισμό. Αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών, με προεδρεύοντα τον εκπρόσωπο της Επιτροπής.
VIES : Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον ΦΠΑ είναι ένα ηλεκτρονικό δίκτυο για τη διαβίβαση των 
πληροφοριών σχετικά με την εγκυρότητα των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ των εταιρειών με έδρα στα κράτη 
μέλη, και σχετικά με τις απαλλασσόμενες φόρου ενδοκοινοτικές παραδόσεις. Οι εθνικές φορολογικές διοικήσεις είναι 
υπεύθυνες για την τροφοδοσία του δικτύου με πληροφορίες και των δύο ειδών.
09
 Σύνοψη
I
Η ενιαία αγορά, η οποία θεσπίστηκε την 1η Ιανουα -
ρίου 1993, κατάργησε τους συνοριακούς ελέγχους για το 
ενδοκοινοτικό εμπόριο. Καθώς οι εξαγωγές αγαθών και 
υπηρεσιών προς άλλα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι 
απαλλαγμένες από τον ΦΠΑ, δημιουργείται ο κίνδυνος 
αυτά τα αγαθά και οι υπηρεσίες να μείνουν αφορολό -
γητα τόσο στο κράτος παράδοσης όσο και στο κράτος 
κατανάλωσης. Πέραν της απώλειας εσόδων για τα κράτη 
μέλη, η μη είσπραξη του ΦΠΑ έχει επίδραση στους ίδιους 
πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
II
Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε το ζήτημα κατά 
πόσον η ΕΕ αντιμετωπίζει αποτελεσματικά την ενδοκοι -
νοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ. Το Συνέδριο έκρινε 
ότι το σύστημα της ΕΕ δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικό 
και ότι επηρεάζεται αρνητικά από την έλλειψη συγκρίσι -
μων δεδομένων και δεικτών για την ενδοκοινοτική απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ σε επίπεδο ΕΕ.
III
Η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ συνδέεται συχνά με το 
οργανωμένο έγκλημα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις εκπρο -
σώπων της Ευρωπόλ, 40-60 δισεκατομμύρια ευρώ των 
ετήσιων απωλειών εσόδων ΦΠΑ στα κράτη μέλη προ -
καλούνται από ομάδες οργανωμένου εγκλήματος και το 
2 % αυτών των ομάδων είναι υπεύθυνο για το 80 % της 
ενδοκοινοτικής απάτης του αφανούς εμπόρου.
IV
Η ΕΕ έχει θέσει σε εφαρμογή μια σειρά εργαλείων τα 
οποία μπορούν να χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για 
την καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ, αλλά ορισμένα από αυτά χρειάζεται να 
ενισχυθούν ή να εφαρμοστούν με μεγαλύτερη συνέπεια. 
Ειδικότερα:
α) δεν γίνονται αποτελεσματικοί έλεγχοι διασταύρωσης 
μεταξύ τελωνειακών και φορολογικών δεδομένων 
στα περισσότερα από τα κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις·β) το πλαίσιο διοικητικής συνεργασίας επιτρέπει την 
ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τον ΦΠΑ μεταξύ 
των φορολογικών αρχών των κρατών μελών, αλλά 
υπάρχουν προβλήματα όσον αφορά την ακρίβεια, την 
πληρότητα και την εγκαιρότητα των δεδομένων, και
γ) υπάρχει έλλειψη συνεργασίας και αλληλεπικαλυπτό -
μενες αρμοδιότητες των διοικητικών αρχών, των δι -
καστικών αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου.
Οι κύριες συστάσεις μας
V
Μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν, κατά κύριο λόγο, την 
εξουσία έγκρισης και εφαρμογής νέων νομικών μέτρων, 
η Επιτροπή θα πρέπει:
α) να δρομολογήσει μια συντονισμένη προσπάθεια 
των κρατών μελών για τη δημιουργία ενός κοινού 
συστήματος συλλογής στατιστικών στοιχείων για την 
ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ·
β) να προτείνει νομοθετικές τροποποιήσεις που θα δι -
ευκολύνουν τη διενέργεια αποτελεσματικών ελέγχων 
διασταύρωσης μεταξύ τελωνειακών δεδομένων και 
δεδομένων ΦΠΑ·
γ) να παράσχει πρωτοβουλίες και να ενθαρρύνει τα 
κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες στο 
Eurof isc·
δ) να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συντονίσουν καλύ -
τερα τις πολιτικές τους σχετικά με την αντίστροφη 
επιβάρυνση·
ε) να εστιάσει, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των 
ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας, στη βελτίωση, 
πρώτον, της έγκαιρης ανταπόκρισης των κρατών 
μελών στις αιτήσεις για πληροφορίες, δεύτερον, της 
αξιοπιστίας του VIES και, τρίτον, της συνέχειας που 
δίνεται στις διαπιστώσεις των προηγούμενων εκθέσε -
ών της σχετικά με τη διοικητική συνεργασία, και
στ) να καταργήσει, από κοινού με τα κράτη μέλη, τους 
νομικούς φραγμούς που εμποδίζουν την ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ των διοικητικών αρχών, των 
δικαστικών αρχών και των αρχών επιβολής του νό -
μου σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ. Ειδικότερα, 
η OLAF και η Ευρωπόλ πρέπει να έχουν πρόσβαση 
στα δεδομένα του VIES και του Eurofisc, και τα κράτη 
μέλη πρέπει να επωφελούνται από τις πληροφορίες 
που αυτές παρέχουν.
Σύνοψη 10
VI
Τα κράτη μέλη πρέπει να αντιμετωπίζουν τις παράνομες 
δραστηριότητες που επηρεάζουν τα οικονομικά συμ -
φέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αποτελεσματικά 
αποτρεπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των νομοθε -
τικών. Ειδικότερα, το Συμβούλιο θα πρέπει:
α) να εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής για από κοι -
νού και εις ολόκληρον ευθύνη·
β) να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να διαπραγματευθεί 
συμφωνίες αμοιβαίας συνδρομής με τις χώρες όπου 
είναι εγκατεστημένοι οι περισσότεροι πάροχοι ψηφι -
ακών υπηρεσιών και να υπογράψει αυτές τις συμφω -
νίες· και
VII
Για να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα οικονομικά 
συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει:
α) να συμπεριλάβουν τον ΦΠΑ στο πεδίο εφαρμογής 
της οδηγίας για την καταπολέμηση της απάτης (οδη -
γία ΠΟΣ) και του κανονισμού για τη σύσταση Ευρω -
παϊκής Εισαγγελίας·
β) να παραχωρήσουν στην OLAF σαφείς αρμοδιότη -
τεςκαι εργαλεία έρευνας της ενδοκοινοτικής απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ.
11
 Εισαγωγή
Πώς φορολογούνται  
οι ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές
01 
Η ενιαία αγορά, η οποία θεσπίστηκε 
την 1η Ιανουαρίου 1993, έχει καταργή -
σει τους συνοριακούς ελέγχους για το 
ενδοκοινοτικό εμπόριο. Οι προμηθευτές 
που είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο 
ΦΠΑ έχουν το δικαίωμα να εφαρμόζουν 
μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ στις πωλήσεις 
τους προς εγγεγραμμένους στο μητρώο 
ΦΠΑ αγοραστές σε άλλα κράτη μέλη. 
Κατ’ αρχήν, ο ΦΠΑ πρέπει να καταβάλλε -
ται στο κράτος μέλος όπου καταναλώνο -
νται τα αγαθά.
02 
Οι φορολογικές αρχές στο κράτος μέλος 
παράδοσης υποχρεούνται να χορηγούν 
απαλλαγή από τον ΦΠΑ στην ενδο -
κοινοτική παράδοση αγαθών, υπό τον 
όρο ότι τα αγαθά είτε παραδίδονται σε 
πελάτη είτε μεταφέρονται απευθείας1 
στον προμηθευτή σε άλλο κράτος μέλος. 
Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ ισχύει μόνο 
όταν ο προμηθευτής μπορεί να αποδείξει 
τη φυσική αναχώρηση των αγαθών από 
το κράτος μέλος παράδοσης.03 
Στο πλαίσιο του συστήματος του 
ενδοκοινοτικού ΦΠΑ, οι προμηθευτές 
πρέπει να ταυτοποιούνται με έναν ειδικό 
αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ 
και να αναφέρουν τακτικά τις ενδοκοι -
νοτικές παραδόσεις ή μεταφορές τους 
σε έναν ανακεφαλαιωτικό πίνακα2 που 
υποβάλλεται στις φορολογικές αρχές του 
κράτους μέλους παράδοσης. Η ΕΕ έχει 
δημιουργήσει ένα ηλεκτρονικό σύστη -
μα (VIES)3, μέσω του οποίου τα κράτη 
μέλη ανταλλάσσουν πληροφορίες για 
τους εμπόρους με αριθμό φορολογικού 
μητρώου ΦΠΑ και για τις ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις.
04 
Οι φορολογικές αρχές του κράτους 
μέλους παράδοσης υποχρεούνται να 
καταχωρίζουν τις πληροφορίες από τους 
ανακεφαλαιωτικούς πίνακες στη βάση 
δεδομένων του VIES, καθιστώντας διαθέ -
σιμα αυτά τα δεδομένα στις φορολογικές 
αρχές του κράτους μέλους προορισμού. 
Ο πελάτης πρέπει να δηλώνει μια ενδο -
κοινοτική απόκτηση στις φορολογικές 
αρχές του κράτους μέλους προορισμού, 
γεγονός που καθιστά απαιτητό τον ΦΠΑ 
στο κράτος μέλος τελικού προορισμού. 
Στο διάγραμμα 1  παρουσιάζεται πώς 
αναφέρονται και ελέγχονται, μέσω του 
VIES, οι ενδοκοινοτικές παραδόσεις 
αγαθών.1 Ως μεταφορά, σε αυτό το 
πλαίσιο, νοείται η αποστολή 
ή η μεταφορά αγαθών που 
πραγματοποιείται από τον 
προμηθευτή ή από άλλον που 
ενεργεί για λογαριασμό του, 
εκτός του εδάφους του 
κράτους μέλους όπου 
βρίσκεται το αγαθό, αλλά 
εντός της ΕΕ, για τις ανάγκες 
της επιχείρησής του, σύμφωνα 
με το άρθρο 17, 
παράγραφος 1, της 
οδηγίας 2006/112/ΕΚ του 
Συμβουλίου, της 
28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά 
με το κοινό σύστημα φόρου 
προστιθέμενης αξίας (οδηγία 
για τον ΦΠΑ) (ΕΕ L 347 
της 11.12.2006, σ. 1).
2 Πίνακας που υποβάλλεται από 
κάθε υποκείμενο σε φόρο 
πρόσωπο το οποίο διαθέτει 
αριθμό φορολογικού 
μητρώου ΦΠΑ και 
πραγματοποιεί ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις. 
Ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας 
συντάσσεται κάθε μήνα και 
καταγράφει τη συνολική αξία 
των αγαθών που 
παραδόθηκαν σε κάθε 
αγοραστή σε άλλα κράτη 
μέλη, κατά αντίστοιχο αριθμό 
φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. 
Τα κράτη μέλη δύνανται να 
επιτρέπουν την υποβολή του 
εν λόγω πίνακα ανά τρίμηνο, 
όταν η αξία των 
παραδιδόμενων αγαθών δεν 
υπερβαίνει τις 50 000 ευρώ.
3 Σύστημα ανταλλαγής 
πληροφοριών σχετικά με τον 
ΦΠΑ, δυνάμει του άρθρου 17 
του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου, της 
7ης Οκτωβρίου 2010, για τη 
διοικητική συνεργασία και την 
καταπολέμηση της απάτης 
στον τομέα του φόρου 
προστιθέμενης αξίας 
(αναδιατύπωση) (ΕΕ L 268 
της 12.10.2010, σ. 1).
12 Εισαγωγή
Πώς αποφεύγεται 
η καταβολή ΦΠΑ  
στις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές
05 
Το σύστημα του ενδοκοινοτικού ΦΠΑ πα -
ραβιάζεται συχνά με την αποκαλούμενη 
ενδοκοινοτική απάτη του αφανούς εμπό -
ρου. Στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού 
απάτης, ένας προμηθευτής εγκατεστη -
μένος στο κράτος μέλος 1, η αποκαλού -
μενη εταιρεία-όχημα, παραδίδει αγαθά 
(απαλλαγμένα από ΦΠΑ) σε μια δεύτερη 
εταιρεία εγκατεστημένη στο κράτος μέλος 2, τον αποκαλούμενο αφανή 
έμπορο. Ο εν λόγω έμπορος επωφελείται 
της απαλλαγμένης από ΦΠΑ ενδοκοινο -
τικής παράδοσης αγαθών και μεταπωλεί 
τα ίδια αγαθά στην εγχώρια αγορά του 
κράτους μέλους 2, προσφέροντας πολύ 
ανταγωνιστικές τιμές. Ο έμπορος μπορεί 
να το κάνει αυτό διότι, παρόλο που 
χρεώνει ΦΠΑ στον πελάτη του, δεν τον 
αποδίδει στις φορολογικές αρχές, και 
έτσι αυξάνει τα περιθώρια κέρδους του. 
Στη συνέχεια, ο αφανής έμπορος εξαφα -
νίζεται χωρίς να αφήσει ίχνη, κάτι που 
καθιστά αδύνατη την είσπραξη φόρου 
στο κράτος όπου καταναλώθηκαν τα 
αγαθά ή οι υπηρεσίες.Διάγραμμα 1Η λειτουργία του VIES
Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 1
Φορολογικέ/uni03C2 
υποχρεώσει/uni03C2
του ε/uni03BCπόρου
Έλεγχοι των
φορολογικών αρχών
Κυκλοφορία
των αγαθών
Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 2
VIES/uni0394ιοικητική συνεργασία τη/uni03C2 ΕΕ
Ενδοκοινοτική
παράδοσηΕνδοκοινοτική
απόκτηση
Πηγή: ΕΕΣ.Τα αγαθά φτάνουν στο κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 2 Οι φορολογικέ/uni03C2 αρχέ/uni03C2 λα/uni03BCβάνουν 
δεδο/uni03BCένα από το σύστη/uni03BCα VIES και τα 
συγκρίνουν /uni03BCε τη δήλωση ΦΠΑΟ αγοραστή/uni03C2 δηλώνει /uni03BCια 
ενδοκοινοτική απόκτηση στη δήλωση 
ΦΠΑ που υποβάλλει
Τα αγαθά αποστέλλονται στο 
κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 2Οι φορολογικέ/uni03C2 αρχέ/uni03C2 εισάγουν 
δεδο/uni03BCένα στο σύστη/uni03BCα VIESΟ προ/uni03BCηθευτή/uni03C2 υποβάλλει 
ανακεφαλαιωτικό πίνακα ΦΠΑ για 
/uni03BCια ενδοκοινοτική παράδοση
13 Εισαγωγή
06 
Κατά μια παραλλαγή αυτού του μηχανι -
σμού, ένας πελάτης του αφανούς εμπό -
ρου (ο μεσίτης) πωλεί ή προσποιείται ότι 
πωλεί τα αγαθά στο εξωτερικό, ορισμέ -
νες φορές και πάλι στην εταιρεία-όχημα, 
και διεκδικεί από τις φορολογικές αρχές 
επιστροφή του ΦΠΑ που πλήρωσε στον 
αφανή έμπορο. Η ίδια συναλλαγή μπορεί 
να επαναληφθεί με κυκλικό τρόπο και εί -
ναι γνωστή ως «απάτη τύπου καρουζέλ».
07 
Ορισμένες φορές τα αγαθά ούτε καν 
μετακινούνται, ή υπάρχουν μόνο στα 
χαρτιά. Η απάτη μπορεί να είναι ακόμη 
περιπλοκότερη, όταν ο αφανής έμπο -
ρος πωλεί τα αγαθά σε ενδιάμεσους 
εμπόρους, κάποιοι από τους οποίους 
μπορεί να είναι έντιμοι, για να κάνει 
ακόμη δυσκολότερο τον εντοπισμό του 
μηχανισμού απάτης από τις φορολογικές 
αρχές. Όταν η κυκλική ροή περιλαμβάνει 
μια τρίτη χώρα, μπορεί επίσης να χρησι -
μοποιηθεί το τελωνειακό καθεστώς 424 
για να εμποδιστεί η ανίχνευση των 
συναλλαγών.08 
Στο διάγραμμα 2  παρουσιάζεται ένας 
βασικός μηχανισμός απάτης τύπου «κα -
ρουζέλ» με υποθετικό συντελεστή ΦΠΑ 
20 %. Στο πρώτο βήμα, η εταιρεία-όχημα 
πωλεί τα αγαθά στον αφανή έμπορο 
για 1 000 000 ευρώ χωρίς να χρεώνει 
ΦΠΑ, καθώς οι ενδοκοινοτικές παρα -
δόσεις απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ. 
Στο δεύτερο βήμα, ο αφανής έμπορος 
πωλεί τα αγαθά στον ενδιάμεσο έμπο -
ρο 1 για 1 080 000 ευρώ (900 000 συν 
180 000 ευρώ ΦΠΑ). Ο αφανής έμπορος 
δεν αποδίδει αυτά τα 180 000 ευρώ ΦΠΑ 
στη φορολογική του αρχή και εξαφα -
νίζεται. Στο τρίτο βήμα, ο ενδιάμεσος 
έμπορος 1, που ενδέχεται να μη γνωρίζει 
ότι συμμετέχει σε μια αλυσίδα απάτης, 
πωλεί τα αγαθά στον ενδιάμεσο έμπο -
ρο 2 με κέρδος 20 000 και καταβάλλει 
στη φορολογική αρχή 20 % αυτού του 
κέρδους ως ΦΠΑ (4 000 ευρώ). Ο εν -
διάμεσος έμπορος 2 πωλεί τα αγαθά 
στον μεσίτη με κέρδος 30 000 ευρώ και 
πληρώνει ΦΠΑ 20 % αυτού του κέρδους 
(6 000 ευρώ). Ο μεσίτης ολοκληρώνει 
την αλυσίδα απάτης πωλώντας τα αγαθά 
πίσω στην εταιρεία-όχημα με κέρδος 
20 000 ευρώ. Δεν χρεώνει ΦΠΑ στην 
εταιρεία-όχημα, διότι οι ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις απαλλάσσονται από ΦΠΑ, 
όμως διεκδικεί επιστροφή του ΦΠΑ που 
πλήρωσε στον ενδιάμεσο έμπορο 2 
(190 000 ευρώ). Έτσι, οι φορολογικές 
αρχές του κράτους μέλους 2 υφίστα -
νται απώλεια φορολογικών εσόδων 
180 000 ευρώ, διότι εισπράττουν 
10 000 ευρώ από τους ενδιάμεσους 
εμπόρους 1 και 2, αλλά επιστρέφουν 
190 000 ευρώ στον μεσίτη. Το συνολικό 
κέρδος που αποκομίζεται από το «κα -
ρουζέλ» είναι επίσης 180 000 ευρώ, ποσό 
που μοιράζονται οι διάφοροι συμμετέχο -
ντες στην απάτη.4 Το τελωνειακό καθεστώς 42 
είναι το καθεστώς που 
χρησιμοποιεί ένας εισαγωγέας 
για να επιτύχει απαλλαγή από 
τον ΦΠΑ, όταν τα εισαγόμενα 
αγαθά πρόκειται να 
μεταφερθούν σε άλλο κράτος 
μέλος. Ο ΦΠΑ αποδίδεται στο 
κράτος μέλος προορισμού.
14 Εισαγωγή Διάγραμμα 2Μηχανισμός απάτης τύπου «καρουζέλ»
Αφανή/uni03C2 έ/uni03BCπορο/uni03C2 Μεσίτη/uni03C2
Ενδιά/uni03BCεσο/uni03C2 έ/uni03BCπορο/uni03C2 2 Ενδιά/uni03BCεσο/uni03C2 έ/uni03BCπορο/uni03C2 1
Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 2
Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 1
Πηγή: ΕΕΣ, βάσει ενό/uni03C2 παραδείγ/uni03BCατο/uni03C2 τη/uni03C2 Ο/uni03BCάδα/uni03C2 Χρη/uni03BCατοοικονο/uni03BCική/uni03C2 ∆ράση/uni03C2.Απώλεια
φορολογικών εσόδων 
180 000 €Ενδοκοινοτική παράδοση 
970 000 € + 0 ΦΠΑ
20 000 € κέρδο/uni03C2
950 000 € + 20 % ΦΠΑ 
(καταβληθεί/uni03C2)
30 000 € κέρδο/uni03C2900 000 € + 20 % ΦΠΑ
(/uni03BCη καταβληθεί/uni03C2)
80 000 € κέρδο/uni03C2Ενδοκοινοτική παράδοση
1 000 000 € + 0 ΦΠΑ
30 000 € κέρδο/uni03C2
920 000 € + 20 % ΦΠΑ 
(καταβληθεί/uni03C2)
20 000 € κέρδο/uni03C2Προ/uni03BCηθευτή/uni03C2 - 
Εταιρεία-όχη/uni03BCα
15 Εισαγωγή
09 
Η απάτη του αφανούς εμπόρου και 
η απάτη τύπου «καρουζέλ» συνήθως 
εστιάζει σε υψηλής αξίας προϊόντα, όπως 
κινητά τηλέφωνα, κυκλώματα υπολο -
γιστών και πολύτιμα μέταλλα, αλλά πε -
ριλαμβάνει επίσης άυλα στοιχεία, όπως 
πιστωτικά μόρια διοξειδίου του άνθρα -
κα, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, 
και πράσινα ενεργειακά πιστοποιητικά5.
10 
Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, τα κράτη 
μέλη δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν 
μεμονωμένα την ενδοκοινοτική απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ, αλλά πρέπει να 
συνεργαστούν στενά με τις φορολογικές 
αρχές των άλλων κρατών μελών της ΕΕ 
και των τρίτων χωρών6.
Πώς λειτουργεί 
η διοικητική συνεργασία 
για την καταπολέμηση της 
ενδοκοινοτικής απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ
11 
Η ενιαία αγορά κατάργησε τους συνορι -
ακούς ελέγχους στο ενδοκοινοτικό εμπό -
ριο. Έκτοτε, τα κράτη μέλη εξαρτώνται 
από τις πληροφορίες που λαμβάνουν 
από άλλα κράτη μέλη σχετικά με τις 
ενδοκοινοτικές συναλλαγές για να μπο -
ρούν να εισπράττουν τον ΦΠΑ στο έδα -
φός τους. Τα κράτη μέλη ανταλλάσσουν 
αυτές τις πληροφορίες χρησιμοποιώντας 
τις ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας 
που προβλέπει η νομοθεσία της ΕΕ7. 
Αυτή η νομοθεσία ορίζει τα ακόλουθα 
εργαλεία διοικητικής συνεργασίας:
α) ανταλλαγές πληροφοριών κατόπιν 
αίτησης και ανταλλαγές πληροφο -
ριών χωρίς προηγούμενη αίτηση 
χρησιμοποιώντας τα τυποποιημένα 
έντυπα που έχουν εγκριθεί από τη 
μόνιμη επιτροπή διοικητικής συνερ -
γασίας (SCAC)·β) ανταλλαγές πληροφοριών μέσω της 
ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων του 
VIES (βλέπε παραγράφους 3 και 4 
ανωτέρω)·
γ) έλεγχοι που διενεργούνται ταυ -
τόχρονα σε δύο ή περισσότερα 
κράτη μέλη (πολυμερείς έλεγχοι) και 
παρουσία φορολογικών υπαλλήλων 
σε άλλα κράτη μέλη, προκειμένου 
να έχουν πρόσβαση σε έγγραφα που 
φυλάσσονται εκεί ή να παρακολου -
θούν έρευνες που είναι σε εξέλιξη, 
και
δ) ένα αποκεντρωμένο δίκτυο απο -
καλούμενο Eurofisc για την ταχεία 
ανταλλαγή στοχευμένων πληροφο -
ριών μεταξύ κρατών μελών σχετικά 
με ύποπτους εμπόρους και παρό -
μοια ζητήματα. Σκοπός του είναι 
να προωθεί και να διευκολύνει την 
πολυμερή συνεργασία για την κατα -
πολέμηση της απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ. Το δίκτυο λειτουργεί ως 
πλαίσιο συνεργασίας χωρίς νομική 
προσωπικότητα.
12 
Το Fiscalis είναι ένα πρόγραμμα δράσης 
της ΕΕ που χρηματοδοτεί δραστηριότη -
τες όπως συστήματα επικοινωνίας και 
ανταλλαγής πληροφοριών, πολυμερείς 
ελέγχους, σεμινάρια και ομάδες σχεδίου, 
επισκέψεις εργασίας, δραστηριότητες 
κατάρτισης και άλλες παρόμοιες δρα -
στηριότητες. Σκοπός του είναι να βελτιώ -
σει την ορθή λειτουργία των φορολογι -
κών συστημάτων στην εσωτερική αγορά 
με την αύξηση της συνεργασίας μεταξύ 
των συμμετεχουσών χωρών, των διοική -
σεων και των υπαλλήλων τους.5 House of Lords, European 
Union Committee’s 12th 
Report of Session 2012–13 
«The Fight Against Fraud on 
the EU’s Finances», πλαίσιο 4, 
σ. 22.
6 House of Commons, 
Committee of Public Accounts 
«Standard Report on the 
Accounts of HM Revenue and 
Customs: VAT Missing Trader 
Fraud», Forty–fifth Report of 
Session 2006–07, Σύνοψη, σ. 3. 
Βλέπε επίσης COM(2014) 71 
τελικό, της 12ης Φεβρουαρίου 
2014 «Έκθεση της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
σχετικά με την εφαρμογή του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου για τη διοικητική 
συνεργασία και την 
καταπολέμηση της απάτης 
στον τομέα του φόρου 
προστιθέμενης αξίας».
7 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου.
16 Εισαγωγή
13 
Στο διάγραμμα 3  κατωτέρω παρουσιάζε -
ται πώς λειτουργούν τα διάφορα εργα -
λεία διοικητικής συνεργασίας και στο 
διάγραμμα 4  παρατίθεται η κατάταξή 
τους από πλευράς ταχύτητας και λεπτο -
μέρειας των παρεχόμενων πληροφοριών. Διάγραμμα 3Εργαλεία διοικητικής συνεργασίας
Αίτηση για πληροφορίε/uni03C2
Απάντηση1)
2)
3)VIES
Πληροφορίε/uni03C2 χωρί/uni03C2 προηγού/uni03BCενη αίτηση
Fraud signals
4)
Κεντρική ανατροφοδότηση
Ανατροφοδότηση για
ενδείξει/uni03C2 απάτη/uni03C2Ενδείξει/uni03C2 απάτη/uni03C2 Κεντρική πληροφόρηση
5) Πληροφορίε/uni03C2 Πληροφορίε/uni03C2Εισαγωγή Ερώτηση
Πηγή: ΕΕΣ.Πολυ/uni03BCερεί/uni03C2 
έλεγχοιΣυντονιστή/uni03C2 το/uni03BCέα 
εργασία/uni03C2 του 
EuroﬁscΚράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 που 
παρέχει 
πληροφορίε/uni03C2Κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 που 
λα/uni03BCβάνει 
πληροφορίε/uni03C2
17 Εισαγωγή Διάγραμμα 4Κατάταξη των εργαλείων διοικητικής συνεργασίας από πλευράς ταχύτητας και 
λεπτομέρειας των παρεχόμενων πληροφοριών
VIES
Euroﬁsc
SCACMLCΠληροφορίε/uni03C2
ενδοκοινοτικών συναλλαγών
Ενδείξει/uni03C2 απάτη/uni03C2
Ανταλλαγέ/uni03C2 πληροφοριών
Συντονισ/uni03BCένοι έλεγχοι
-
--
--
-Επίπεδο λεπτο/uni03BCέρεια/uni03C2 πληροφοριών Ταχύτητα πληροφοριώνΠληροφορίε/uni03C2Ταχύτητα
Πηγή: ΕΕΣ βάσει πληροφοριών από το Euroﬁsc.
18
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
14 
Στόχος του ελέγχου ήταν να απαντη -
θεί το ερώτημα «Αντιμετωπίζει η ΕΕ 
αποτελεσματικά την ενδοκοινοτική 
απάτη στον τομέα του ΦΠΑ»; Για τον 
σκοπό αυτόν εξετάστηκαν τα ακόλουθα 
υποερωτήματα:
α) Χρησιμοποιεί η ΕΕ αποτελεσματικά 
τα εργαλεία που έχει στη διάθε -
σή της για να αντιμετωπίσει την 
ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα 
του ΦΠΑ και είναι αυτά τα εργαλεία 
επαρκή; Προκειμένου να απαντηθεί 
το ερώτημα αυτό, εξετάσαμε τα 
εξής:
i) Αν η Επιτροπή έχει κάνει μια 
αξιόπιστη εκτίμηση του όγκου 
της απάτης στον συγκεκριμένο 
τομέα και αν έχει ορίσει σχετι -
κούς δείκτες επιδόσεων, ούτως 
ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί 
το μέγεθος του προβλήματος 
και η αποτελεσματικότητα των 
κανονιστικών και ελεγκτικών 
μέτρων που εφαρμόστηκαν για 
την αντιμετώπισή του.
ii) Αν η Επιτροπή έχει θέσει σε 
εφαρμογή αποτελεσματικές 
ρυθμίσεις διοικητικής συνεργα -
σίας μεταξύ των κρατών μελών, 
ούτως ώστε οι φορολογικές 
αρχές να μπορούν να ανταλλάσ -
σουν πληροφορίες σχετικά με 
τον ΦΠΑ.
iii) Αν η Επιτροπή έχει συμβάλει στη 
θέσπιση ενός κατάλληλου ρυθ -
μιστικού πλαισίου προωθώντας 
σχετικές νομοθετικές προτάσεις 
που είναι πιθανό να οδηγήσουν 
σε μείωση της απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ στα κράτη μέλη.β) Συνεργάζονται αποτελεσματικά τα 
κράτη μέλη για την αντιμετώπιση 
της ενδοκοινοτικής απάτης στον το -
μέα του ΦΠΑ; Προκειμένου να απα -
ντηθεί αυτό το ερώτημα, εξετάστηκε 
αν έχουν τεθεί σε ισχύ κατάλληλοι 
μηχανισμοί που να διασφαλίζουν την 
αποτελεσματική κοινοποίηση των 
απαραίτητων πληροφοριών και τη 
διοικητική συνεργασία μεταξύ των 
αρχών διαφορετικών κρατών μελών 
και εντός των κρατών μελών.
15 
Ο έλεγχος διενεργήθηκε τόσο σε 
επίπεδο Επιτροπής όσο και σε επίπεδο 
κρατών μελών. Στο επίπεδο της Επιτρο -
πής, εξετάσαμε αν το ειδικό ρυθμιστικό 
και ελεγκτικό πλαίσιο που έχει θεσπί -
σει η Επιτροπή ακολουθεί τη βέλτιστη 
διεθνή πρακτική στη διασυνοριακή 
φορολόγηση. Επιπλέον, πραγματοποι -
ήσαμε ενημερωτικές επισκέψεις στον 
ΟΟΣΑ, στην Ευρωπόλ, στη Eurojust, και 
στην προεδρία του Eurofisc. Βλέπε πε -
ρισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την 
προσέγγιση του ελέγχου στο επίπεδο 
της Επιτροπής στο παράρτημα Ι .
16 
Αποστείλαμε στις φορολογικές αρχές 
όλων των κρατών μελών έρευνα σχετικά 
με την αποτελεσματικότητα των ρυθμί -
σεων διοικητικής συνεργασίας για την 
καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής απά -
της στον τομέα του ΦΠΑ. Επιπροσθέτως, 
πραγματοποιήσαμε επισκέψεις ελέγχου 
στις σχετικές αρχές πέντε κρατών μελών 
(Γερμανία, Ιταλία, Ουγγαρία, Λετονία 
και Ηνωμένο Βασίλειο). Αυτές οι χώρες 
επιλέχθηκαν βάσει ανάλυσης κινδύνου, 
λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της 
βάσης ΦΠΑ τους και την τρωτότητά τους 
όσον αφορά την απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ.
19 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
17 
Στα επιλεγμένα κράτη μέλη δόθηκε έμ -
φαση στη ροή των πληροφοριών μεταξύ 
των φορολογικών αρχών των κρατών 
μελών παράδοσης και των κρατών 
μελών τελικής κατανάλωσης, ώστε να 
διασφαλιστεί ότι οι φορολογικές αρχές 
είναι ενήμερες για τις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές.
18 
Σε κάθε κράτος μέλος ελέγξαμε δείγμα 
των εργαλείων διοικητικής συνεργασίας: 
20 ανταλλαγές πληροφοριών κατόπιν 
αίτησης, 10 νέες εγγραφές στο VIES, 20 
μηνύματα σφάλματος στο VIES, 10 πο -
λυμερείς ελέγχους και 20 μηνύματα για 
επισφαλείς εμπόρους (ενδείξεις απάτης) 
που ανταλλάχθηκαν μέσω του τομέα 
εργασίας 1 του Eurofisc. Στην περίπτω -
ση των συναλλαγών στο πλαίσιο του 
τελωνειακού καθεστώτος 42, αναλύσαμε 
την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τε -
λωνειακών και φορολογικών αρχών του 
κράτους μέλους παράδοσης σε σχέση 
με δείγμα 30 εισαγωγών. Επιπροσθέτως, 
παρακολουθήσαμε την κατάσταση εφαρ -
μογής των συστάσεων της έκθεσής μας 
για το τελωνειακό καθεστώς 428. Βλέπε 
περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με 
την προσέγγιση του ελέγχου στα κράτη 
μέλη στο παράρτημα ΙΙ .8 Ειδική έκθεση αριθ. 13/2011 
του ΕΕΣ, με τίτλο «Εξασφαλίζει 
ο έλεγχος στο πλαίσιο του 
τελωνειακού καθεστώτος 42 
την πρόληψη και τον 
εντοπισμό της φοροδιαφυγής 
στον τομέα του ΦΠΑ;»  
(http://eca.europa.eu ).
20
 Παρατηρήσεις
Έλλειψη συγκρίσιμων 
στοιχείων και δεικτών για 
την ενδοκοινοτική απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ
19 
Προκειμένου να καταπολεμήσουν αποτελε -
σματικά την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ, οι 
φορολογικές αρχές πρέπει να δημιουργή -
σουν συστήματα για την εκτίμησή της και 
κατόπιν να ορίσουν επιχειρησιακούς στό -
χους για τη μείωσή της. Όπως επισήμανε το 
Συνέδριο το 2008, «Η κατοχή συγκρίσιμων 
στοιχείων σχετικά με την ενδοκοινοτική 
φοροδιαφυγή στον τομέα του ΦΠΑ θα συ -
νέβαλε σε καλύτερα στοχοθετημένη συνερ -
γασία μεταξύ κρατών μελών. Είναι αναγκαίο 
να αναπτυχθεί κοινός τρόπος προσέγγισης 
από την Επιτροπή, μαζί με τα κράτη μέλη, 
όσον αφορά τον ποσοτικό προσδιορισμό 
και την ανάλυση της φοροδιαφυγής στον 
τομέα του ΦΠΑ»9.
Έλλειψη εκτιμήσεων για την 
ενδοκοινοτική απάτη στον 
τομέα του ΦΠΑ σε επίπεδο ΕΕ
20 
Καθώς μόνο δύο κράτη μέλη, το Βέλγιο και 
το Ηνωμένο Βασίλειο, δημοσιεύουν εκτιμή -
σεις σχετικά με τις απώλειες εσόδων ΦΠΑ 
λόγω της ενδοκοινοτικής απάτης, η Επιτρο -
πή δεν έχει στη διάθεσή της εκτιμήσεις για 
το σύνολο της ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 1 ).21 
Ελλείψει άμεσων πληροφοριών για την 
απάτη στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή 
αναθέτει τακτικά τη διενέργεια μελετών με 
σκοπό τον υπολογισμό της διαφοράς μετα -
ξύ του ποσού του ΦΠΑ που εισπράττεται 
πραγματικά και της συνολικής φορολογικής 
υποχρέωσης ΦΠΑ, διαφοράς που είναι γνω -
στή ως έλλειμμα συμμόρφωσης στον ΦΠΑ. 
Η πιο πρόσφατη μελέτη υπολόγισε ότι το 
έλλειμμα ΦΠΑ ανέρχεται σε 168 δισεκατομ -
μύρια ευρώ στην ΕΕ των 2610, ή στο 15,2 % 
της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης το 
201311.
22 
Το έλλειμμα συμμόρφωσης ΦΠΑ δεν αποτε -
λεί αξιόπιστη εκτίμηση της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, διότι, εκτός 
από το γεγονός ότι περιλαμβάνει τόσο την 
εγχώρια όσο και τη διασυνοριακή απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ, περιλαμβάνει επίσης 
άλλες απώλειες εσόδων, μεταξύ άλλων 
αυτές που οφείλονται στη νόμιμη φοροαπο -
φυγή, στην αφερεγγυότητα των εμπόρων 
και στις πρακτικές των φορολογικών διοι -
κήσεων που ανέχονται την καθυστέρηση 
οφειλών από εταιρείες που αντιμετωπίζουν 
δυσχέρειες. Επιπλέον, το έλλειμμα ΦΠΑ είναι 
ιδιαίτερα ευαίσθητο στους υπολογισμούς 
σχετικά με την παραοικονομία που περιλαμ -
βάνονται στα δεδομένα για το ΑΕγχΠ.9 Σημείο 110 της ειδικής 
έκθεσης αριθ. 8/2007 σχετικά 
με τη διοικητική συνεργασία 
στον τομέα του φόρου 
προστιθέμενης αξίας (ΕΕ C 20 
της 25.1.2008, σ. 1).
10 Οι μελέτες δεν έχουν 
συμπεριλάβει εκτιμήσεις για 
την Κροατία και την Κύπρο, 
λόγω των ελλιπών ακόμη 
στατιστικών για τους εθνικούς 
λογαριασμούς των δύο 
χωρών.
11 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Study 
to quantify and analyse the 
VAT Gap in the EU Member 
States. 2015 Report»  
(http://ec.europa.eu/
taxation_customs/common/
publications/studies/
index_en.htm ).Πλαίσιο 1Διαθέσιμες εκτιμήσεις για την ενδοκοινοτική απάτη του αφανούς εμπόρου
Το Ηνωμένο Βασίλειο στις 22 Οκτωβρίου 2015 προσδιόρισε ποσοτικά την ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ και θεώρησε ότι κυμαίνεται μεταξύ 0,5 και 1 δισεκατομμυρίου λιρών στερλινών για το διάστημα 2013-201412. Τα 
δημοσιευμένα στοιχεία δείχνουν μείωση κατά 0,5 δισεκατομμύρια λίρες στερλίνες την τελευταία πενταετία.
Η τελευταία εκτίμηση που δημοσιεύθηκε από το βελγικό ανώτατο όργανο ελέγχου προσδιόρισε ποσοτικά την 
απάτη του αφανούς εμπόρου στα 94 εκατομμύρια ευρώ για το 2009, στα 29 εκατομμύρια ευρώ για το 2010 και στα 
28 εκατομμύρια ευρώ για το 201113.
12 https://www.gov.uk/government/statistics/measuring-tax-gaps . Στο Ηνωμένο Βασίλειο το οικονομικό έτος αρχίζει την 1η Απριλίου και τελειώνει 
την 31η Μαρτίου για τις κρατικές δημοσιονομικές καταστάσεις.
13 «Fraude intracommunautaire à la TVA. Audit de suivi réalisé en collaboration avec les cours des comptes des Pays-Bas et d’Allemagne. Rapport de 
la Cour des comptes transmis à la Chambre des représentants Bruxelles, septembre 2012» .
21 Παρατηρήσεις
Έλλειψη δεικτών επιδόσεων 
για την ενδοκοινοτική απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ
23 
Η Επιτροπή δεν καθορίζει δείκτες επι -
δόσεων ή επιχειρησιακούς στόχους σε 
σχέση με τη μείωση της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και, με εξαί -
ρεση το Ηνωμένο Βασίλειο, το ίδιο ισχύει 
και για τις φορολογικές διοικήσεις των 
κρατών μελών.
24 
Το Ηνωμένο Βασίλειο ορίζει τακτικά δεί -
κτες επιδόσεων όσον αφορά τα συσσω -
ρευμένα πρόσθετα έσοδα που προκύ -
πτουν από τις ανταλλαγές πληροφοριών 
για τον ΦΠΑ, τον αριθμό αξιολογήσεων 
και τον αριθμό υποθέσεων απάτης.
25 
Η έλλειψη εκτιμήσεων σχετικά με την 
ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ και δεικτών επιδόσεων για την πα -
ρακολούθηση της προόδου στο σύνολο 
της ΕΕ, εμποδίζει την αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας των προσπαθειών 
αντιμετώπισης της απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ.
Το υφιστάμενο πλαίσιο 
διοικητικής συνεργασίας 
επιτρέπει στις φορολογι -
κές αρχές των κρατών 
μελών να ανταλλάσσουν 
πληροφορίες σχετικά με 
τον ΦΠΑ
26 
Για την είσπραξη του ΦΠΑ στο έδαφός 
τους, τα κράτη μέλη εξαρτώνται από τις 
πληροφορίες που λαμβάνουν από άλλα 
κράτη μέλη όσον αφορά τις ενδοκοι -
νοτικές συναλλαγές. Η έρευνα που 
διεξαγάγαμε κατέδειξε ότι 26 από τις 28 
φορολογικές αρχές των κρατών μελών θεωρούν ότι το τρέχον πλαίσιο διοικη -
τικής συνεργασίας είναι επαρκές για να 
καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η ενδο -
κοινοτική απάτη στον τομέα του ΦΠΑ.
Τα κράτη μέλη θεωρούν τις 
ανταλλαγές πληροφοριών 
μέσω ηλεκτρονικών 
τυποποιημένων εντύπων 
ως το αποτελεσματικότερο 
εργαλείο, όμως οι 
απαντήσεις δεν δίνονται 
έγκαιρα
27 
Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας 
δείχνουν ότι οι εν λόγω ανταλλαγές πλη -
ροφοριών είναι το ισχυρότερο εργαλείο 
καταπολέμησης της απάτης, καθώς οι 
απαντήσεις μπορούν να χρησιμοποιη -
θούν ως αποδεικτικά στοιχεία ενώπιον 
δικαστηρίου. Τα ηλεκτρονικά έντυπα 
για αυτές τις ανταλλαγές, που εισήχθη -
σαν τον Ιούλιο του 2013, λειτουργούν 
ικανοποιητικά, επιφέροντας ταχύτερη 
επεξεργασία των αιτήσεων. Η συλλογή 
αποδεικτικών στοιχείων για την ανάμειξη 
ενός εμπόρου σε απάτη βελτιώνει την 
είσπραξη του ΦΠΑ. Επιπλέον, οι φορολο -
γικές αρχές χρησιμοποιούν αυτές τις πλη -
ροφορίες για να αρνηθούν σε εμπόρους 
είτε το δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που 
κατέβαλαν για τις αγορές τους14 είτε το 
δικαίωμα απαλλαγής από τον ΦΠΑ σε 
ενδοκοινοτικές παραδόσεις15 (δηλαδή 
εφαρμογή του μηδενικού συντελεστή), 
λόγω του ότι ο έμπορος γνώριζε ή όφει -
λε να γνωρίζει ότι οι συναλλαγές του 
συνδέονταν με δόλιες απώλειες φορολο -
γικών εσόδων.14 Απόφαση του Δικαστηρίου 
της 6ης Ιουλίου 2006 στις 
συνεκδικασθείσες υποθέσεις 
C-439/04 και C-440/04 Kittel 
και Recolta Recycling, Συλλογή 
2006, σ. I -6177, σκέψεις 60 
και 61.
15 Απόφαση του Δικαστηρίου 
της 6ης Σεπτεμβρίου 2012 
στην υπόθεση C-273/11, 
Mecsek-Gabona, σκέψη 55.
22 Παρατηρήσεις
28 
Υπάρχουν δύο είδη ανταλλαγής πληρο -
φοριών με τυποποιημένα έντυπα: ανταλ -
λαγές πληροφοριών κατόπιν αίτησης και 
ανταλλαγές πληροφοριών χωρίς προη -
γούμενη αίτηση.
Ανταλλαγές πληροφοριών 
κατόπιν αίτησης
29 
Οι αρχές των κρατών μελών οφείλουν να 
παρέχουν τις ζητούμενες πληροφορίες 
το ταχύτερο δυνατόν, σε κάθε περίπτω -
ση εντός τριών μηνών από την ημερομη -
νία παραλαβής της αίτησης. Όταν η αρχή 
που παραλαμβάνει την αίτηση έχει ήδη 
στην κατοχή της αυτές τις πληροφορίες, 
η προθεσμία μειώνεται στο διάστημα 
ενός μηνός κατά μέγιστο όριο.
30 
Ωστόσο, η εγκαιρότητα των απαντήσεων 
δεν είναι ικανοποιητική. Τα στατιστικά 
στοιχεία που απέστειλαν τα κράτη μέλη 
στην Επιτροπή δείχνουν ότι, συνολικά, 
τα κράτη μέλη απάντησαν με καθυ -
στέρηση στο 41 % των αιτήσεων που 
ελήφθησαν το 2013. Επιπλέον, έξι κράτη 
μέλη απάντησαν με καθυστέρηση άνω 
του 50 % του χρόνου. Μια ανάλυση του 
αριθμού των αιτήσεων που ελήφθησαν 
ανά κράτος μέλος καταδεικνύει ότι οι 
καθυστερήσεις δεν ήταν πάντοτε ανάλο -
γες του φόρτου εργασίας που προκάλεσε 
ο αριθμός των αιτήσεων.31 
Εκτός από το Ηνωμένο Βασίλειο, καμία 
από τις φορολογικές αρχές των κρατών 
μελών που ελέγχθηκαν δεν έχει θέσει 
επιχειρησιακούς στόχους για τη μείωση 
του ποσοστού των καθυστερημένων 
απαντήσεων, για την είσπραξη επιπλέον 
εσόδων από τις ανταλλαγές πληροφο -
ριών για τον ΦΠΑ ή για τον αριθμό των 
αξιολογήσεων/υποθέσεων απάτης. Επι -
πλέον, η επίδραση του συγκεκριμένου 
εργαλείου διοικητικής συνεργασίας όσον 
αφορά την είσπραξη του ΦΠΑ είναι εν 
πολλοίς άγνωστη.
32 
Ωστόσο, η έρευνα έδειξε ότι όλοι οι ερω -
τηθέντες, εκτός από έναν, ήταν ικανοποι -
ημένοι με την ποιότητα των απαντήσεων. 
Η Επιτροπή καθόρισε δείκτες επιδόσεων 
σχετικά με τον αριθμό των ανταλλαγών 
πληροφοριών και ο στόχος που έθεσε 
για την αύξηση κατά 13 % του αριθμού 
αναφοράς των ανταλλαγών πληροφορι -
ών κατόπιν αίτησης επιτεύχθηκε το 2013.
33 
Η ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών 
κατόπιν αίτησης είναι ένα χρήσιμο εργα -
λείο που απολαμβάνει την εκτίμηση των 
κρατών μελών. Ωστόσο, υπάρχει έλλειψη 
πληροφοριών όσον αφορά την αποτε -
λεσματικότητά του στην είσπραξη του 
ΦΠΑ. Επιπροσθέτως, οι καθυστερημένες 
απαντήσεις παρεμποδίζουν την αποτελε -
σματική είσπραξη του ΦΠΑ.
23 Παρατηρήσεις
Ανταλλαγές πληροφοριών 
χωρίς προηγούμενη αίτηση
34 
Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, «η αρμόδια 
αρχή κάθε κράτους μέλους διαβιβάζει, 
χωρίς προηγούμενη αίτηση [...] πλη -
ροφορίες [...] στην αρμόδια αρχή κάθε 
άλλου ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, 
στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) όταν θεωρείται ότι οι φόροι επιβάλ -
λονται στο κράτος μέλος προο -
ρισμού και οι πληροφορίες που 
παρέχει το κράτος μέλος καταγωγής 
είναι αναγκαίες για την αποτελεσμα -
τικότητα του συστήματος ελέγχου 
του κράτους μέλους προορισμού·
β) όταν ένα κράτος μέλος έχει λόγους 
να πιστεύει ότι διαπράχθηκε ή εν -
δέχεται να διαπράχθηκε παραβίαση 
της νομοθεσίας για τον ΦΠΑ στο 
άλλο κράτος μέλος, και
γ) όταν υφίσταται κίνδυνος διαφυγής 
φορολογικών εσόδων στο άλλο 
κράτος μέλος16».
35 
Η Επιτροπή καθόρισε δείκτες επιδόσε -
ων σχετικά με τον αριθμό ανταλλαγών 
πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών 
και ο στόχος της για αύξηση του αριθμού 
αναφοράς κατά 10 % επιτεύχθηκε το 
2013.36 
Η έρευνα κατέδειξε ότι τα κράτη μέλη 
θεωρούν αναμφισβήτητα χρήσιμο το 
εργαλείο. Παρουσίασαν πολλά παρα -
δείγματα (πρόσθετοι υπολογισμοί ΦΠΑ, 
πληροφορίες για αφανείς εμπόρους, 
διορθώσεις στο VIES) στα οποία η ανταλ -
λαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμε -
νο αίτημα υπήρξε γι’ αυτά εξαιρετικά 
πολύτιμη.
Το VIES παρέχει πληροφορίες 
σχετικά με τις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές με περιστασιακά 
προβλήματα αξιοπιστίας
37 
Η ΕΕ έχει δημιουργήσει ένα ηλεκτρονι -
κό σύστημα (VIES), μέσω του οποίου τα 
κράτη μέλη ανταλλάσσουν πληροφορίες 
για τους εμπόρους με αριθμό φορολο -
γικού μητρώου ΦΠΑ και για τις ενδοκοι -
νοτικές παραδόσεις. Τα κράτη μέλη είναι 
υπεύθυνα για τη διασφάλιση της ποιό -
τητας και της αξιοπιστίας των πληροφο -
ριών που περιλαμβάνονται στο VIES και 
θα πρέπει να εφαρμόζουν διαδικασίες 
ελέγχου αυτών των δεδομένων μετά την 
εκτίμηση κινδύνου τους. Αυτοί οι έλεγχοι 
θα πρέπει να εκτελούνται, κατ’ αρχήν, 
πριν από την έκδοση αριθμών φορολο -
γικού μητρώου ΦΠΑ ή, όταν διεξάγονται 
μόνο προκαταρκτικοί έλεγχοι πριν από 
την έκδοση ΑΦΜ/ΦΠΑ, το αργότερο έξι 
μήνες μετά την έκδοση.16 Άρθρο 13, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου.
24 Παρατηρήσεις
38 
Παρόλο που η έρευνά μας κατέδει -
ξε μόνο περιστασιακά προβλήματα 
αξιοπιστίας του συστήματος (τέσσερις 
ερωτηθέντες από 28), i) αναφέρθηκαν 
17 προβλήματα που αφορούσαν τη μη 
διαθεσιμότητα και την καθυστερημένη 
διαθεσιμότητα δεδομένων· ii) ορισμέ -
νες απαντήσεις στην έρευνα επισή -
μαναν επίσης δυσκολίες πρόσβασης 
στα δεδομένα 11 κρατών μελών· iii) οι 
ερωτηθέντες ανέφεραν προβλήματα με 
την έγκαιρη ακύρωση ΑΦΜ/ΦΠΑ σε 10 
κράτη μέλη, και iv) κάποια δεδομένα που 
αφορούσαν τον ΑΦΜ/ΦΠΑ επίσης δεν 
ήταν επικαιροποιημένα σε 7 κράτη μέλη.
39 
Αυτές οι διαπιστώσεις επιβεβαιώθη -
καν από τις ελεγκτικές δοκιμασίες που 
πραγματοποιήσαμε στα πέντε κράτη 
μέλη όπου έγιναν επισκέψεις. Επιπρο -
σθέτως, οι ελεγκτικές δοκιμασίες που 
πραγματοποιήσαμε κατέδειξαν ότι χορη -
γούνται νέοι ΑΦΜ/ΦΠΑ στο VIES χωρίς 
να τίθενται σε εφαρμογή έλεγχοι βάσει 
κινδύνου και «κατάλληλη εκπαίδευση»17 
των εμπόρων που είναι ήδη εγγεγραμμέ -
νοι στο φορολογικό μητρώο. Για να είναι 
αποτελεσματικά τα συστήματα διαχεί -
ρισης κινδύνου των κρατών μελών και 
για να μειωθεί το πρόβλημα των αφανών 
εμπόρων, είναι σημαντικό να ελέγχονται 
οι έμποροι υψηλού κινδύνου αμέσως 
μετά την εγγραφή τους στο VIES.
40 
Θετικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι 
στην Πορτογαλία έχει καθιερωθεί ένα 
δυαδικό σύστημα ταυτοποίησης ΦΠΑ, 
δηλαδή ένας χωριστός ΑΦΜ/ΦΠΑ για τις 
εγχώριες δραστηριότητες και ένας άλλος 
ΑΦΜ/ΦΠΑ που χρησιμοποιείται για τις 
ενδοκοινοτικές παραδόσεις. Επιπλέον, 
ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Ισπανία, 
η Πορτογαλία και η Κροατία, εφαρμό -
ζουν πρόσθετους ελέγχους σχετικά με 
τα υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα που 
επιθυμούν να πραγματοποιήσουν ενδο -
κοινοτικές παραδόσεις.41 
Επιλέξαμε δείγμα μηνυμάτων σφάλματος 
του VIES που αφορούσαν λανθασμένους 
αριθμούς ΦΠΑ18 και ανακαλύψαμε ότι 
οι φορολογικές αρχές στα περισσότερα 
από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματο -
ποιήθηκαν επισκέψεις19 δεν αντέδρασαν 
σε αυτά τα μηνύματα. Αυτό αυξάνει τον 
κίνδυνο να παραμείνουν αφορολόγητες 
ορισμένες παραδόσεις. Επιπλέον, το 
κράτος μέλος που λαμβάνει τους ανακε -
φαλαιωτικούς πίνακες πρέπει να ενημε -
ρώνει τον αποστολέα εντός δύο εργά -
σιμων ημερών, εάν οι αριθμοί μητρώου 
ΦΠΑ είναι λανθασμένοι. Ωστόσο, σε μία 
περίπτωση, ένα κράτος μέλος έστειλε το 
μήνυμα σφάλματος με καθυστέρηση που 
υπερέβαινε τα δύο έτη και πέντε μήνες. 
Εάν το μήνυμα σφάλματος ληφθεί μετά 
την περίοδο παραγραφής20, η είσπραξη 
του ΦΠΑ είναι αδύνατη.
42 
Στην απάτη τύπου «καρουζέλ», οι 
εταιρείες-οχήματα πραγματοποιούν 
εικονικές ή πραγματικές ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις σε αφανείς ή ασυνεπείς 
εμπόρους. Για τον λόγο αυτόν, οι εμπο -
ρικοί εταίροι τους σε άλλα κράτη μέλη 
πρέπει να ταυτοποιούνται, να παρα -
κολουθούνται και, εάν είναι αναγκαίο, 
να διαγράφονται από το μητρώο χωρίς 
καθυστέρηση. Ωστόσο, η νομοθεσία 
σε ορισμένα κράτη μέλη δεν επιτρέπει 
τη διαγραφή μιας εταιρείας-οχήματος 
απλώς και μόνο επειδή έχει επιχειρη -
ματικές σχέσεις με αφανείς ή ασυνεπείς 
εμπόρους.17 Σύμφωνα με τον «Οδηγό 
διαχείρισης κινδύνου 
συμμόρφωσης για τις 
φορολογικές διοικήσεις» που 
παρουσίασε η ομάδα σχεδίου 
αριθ. 32 του Fiscalis, εάν 
η αιτία της μη συμμόρφωσης 
των εμπόρων είναι 
η περιπλοκότητα ενός 
συγκεκριμένου τμήματος της 
φορολογικής νομοθεσίας, το 
πρόβλημα θα μπορούσε να 
αντιμετωπιστεί, αν οι 
φορολογικές αρχές παρείχαν 
δωρεάν συμβουλές στους 
εμπόρους ή πρότειναν αλλαγή 
της νομοθεσίας για να 
αφαιρεθούν τα περίπλοκα 
σημεία.
18 Όταν ένα κράτος μέλος 
αποστέλλει ανακεφαλαιωτικό 
πίνακα ΦΠΑ μέσω του VIES, το 
κράτος μέλος που λαμβάνει 
τις πληροφορίες απαντά με 
μήνυμα σφάλματος που 
αναφέρει όλους τους 
λανθασμένους ΑΦΜ/ΦΠΑ που 
εντοπίστηκαν.
19 Ιταλία (10 στις 10 περιπτώσεις), 
Ουγγαρία (7 στις 10), Λετονία 
(1 στις 10) και Ηνωμένο 
Βασίλειο (10 στις 10).
20 Η περίοδος μετά την οποία 
καθίσταται αδύνατη 
η είσπραξη του ΦΠΑ, όπως 
καθορίζεται από τη 
φορολογική νομοθεσία των 
κρατών μελών.
25 Παρατηρήσεις
43 
Η Επιτροπή δεν πραγματοποιεί επισκέ -
ψεις παρακολούθησης στα κράτη μέλη 
για να αξιολογήσει αν έχουν θεσπίσει 
«τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλί -
ζουν ότι τα δεδομένα που παρέχονται 
για ταυτοποίηση για τους σκοπούς του 
ΦΠΑ είναι πλήρη και αξιόπιστα»21. Χωρίς 
αυτές τις επισκέψεις είναι δύσκολο για 
την Επιτροπή να παρακολουθεί τυχόν 
βελτιώσεις σε τέτοιου είδους μέτρα.
44 
Το VIES είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο 
για την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά 
με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις μεταξύ 
των κρατών μελών. Ωστόσο, υπάρχουν 
αδυναμίες στη χρήση του από τα κράτη 
μέλη, οι οποίες, κατά περίπτωση, επη -
ρεάζουν την αξιοπιστία, την ακρίβεια, 
την πληρότητα και την εγκαιρότητα των 
δεδομένων του VIES και, συνεπώς, την 
αποτελεσματικότητά του στην αντιμετώ -
πιση της απάτης.
Οι πολυμερείς έλεγχοι είναι 
αποτελεσματικό εργαλείο, 
αλλά διενεργούνται λιγότερο 
συχνά
45 
Δύο ή περισσότερα κράτη μέλη μπο -
ρούν να συμφωνήσουν να διενεργήσουν 
συντονισμένους ελέγχους της φορολο -
γικής υποχρέωσης ενός ή περισσότερων 
σχετικών εμπόρων, εάν θεωρήσουν ότι 
αυτοί οι έλεγχοι είναι αποτελεσματικότε -
ροι από τους ελέγχους που διενεργεί ένα 
μεμονωμένο κράτος μέλος.46 
Στο πλαίσιο της έρευνας καταδείχθη -
κε ότι 27 κράτη μέλη θεωρούν τους 
πολυμερείς ελέγχους χρήσιμο εργαλείο 
για την καταπολέμηση της απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ. Ωστόσο, το εργαλείο 
αυτό δεν αξιοποιείται πλήρως και η χρή -
ση του φθίνει. Σύμφωνα με τα στατιστικά 
στοιχεία της Επιτροπής, οι πολυμερείς 
έλεγχοι που διενεργούν τα κράτη μέλη 
έχουν μειωθεί από 52 το 2011, σε 42 το 
2012 και μόλις σε 33 το 2013. Οι πολυμε -
ρείς έλεγχοι είναι συχνά αργοί: ο έλεγ -
χός μας έδειξε ότι στις περισσότερες 
περιπτώσεις δεν ολοκληρώθηκαν εντός 
της προβλεπόμενης περιόδου του ενός 
έτους. Επιπλέον, ο στόχος της Επιτροπής 
για αύξηση του αριθμού αναφοράς των 
διενεργούμενων πολυμερών ελέγχων 
κατά 7 %, φθάνοντας δηλαδή τους 46, 
δεν επιτεύχθηκε το 2013. Αυτό καταδει -
κνύει ότι η σύσταση της Επιτροπής για 
αύξηση του αριθμού των πολυμερών 
ελέγχων που διενεργούν τα κράτη μέλη 
στους 75 περίπου το 2014 δεν ήταν 
ρεαλιστική.
47 
Οι φορολογικές αρχές των κρατών μελών 
στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέ -
ψεις δεν διαθέτουν δείκτες επιδόσεων, 
με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο, το 
οποίο έχει θέσει έναν επιχειρησιακό 
στόχο για την είσπραξη ΦΠΑ που προ -
κύπτει από τη συμμετοχή σε πολυμερείς 
ελέγχους. Άλλα κράτη μέλη δεν παρακο -
λουθούν τους υπολογισμούς της ανάκτη -
σης ΦΠΑ ως αποτέλεσμα των πολυμερών 
ελέγχων στους οποίους συμμετέχουν, 
και έτσι δεν έχουν επαρκή κίνητρα για να 
αυξήσουν τη συμμετοχή τους στους εν 
λόγω ελέγχους.21 Άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου.
26 Παρατηρήσεις
Eurofisc: ένα πολλά 
υποσχόμενο εργαλείο που 
χρειάζεται βελτίωση
48 
Το Eurofisc είναι ένα αποκεντρωμένο 
δίκτυο υπαλλήλων από τις φορολογικές 
και τελωνειακές διοικήσεις των κρατών 
μελών για την ανταλλαγή άμεσα στοχευ -
μένων πληροφοριών σχετικά με πιθα -
νώς δόλιες εταιρείες και συναλλαγές. 
Υπάρχουν τέσσερις τομείς εργασίας που 
δραστηριοποιούνται επί του παρόντος 
στο Eurofisc (βλέπε πλαίσιο 2 ).
49 
Η Επιτροπή παρέχει στο Eurofisc τεχνική 
και υλικοτεχνική υποστήριξη, ωστόσο 
δεν συμμετέχει στην καθημερινή λει -
τουργία του Eurofisc και δεν έχει πρό -
σβαση στις πληροφορίες που ανταλλάσ -
σονται στο πλαίσιο του εν λόγω δικτύου. 
Οι υπάλληλοι-σύνδεσμοι των κρατών 
μελών που συμμετέχουν σε συγκεκρι -
μένο τομέα εργασίας του Eurofisc έχουν 
πείρα στην καταπολέμηση της απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ. Ορίζουν μεταξύ 
τους έναν συντονιστή τομέα εργασίας 
του Eurofisc, ο οποίος συγκεντρώνει 
και κοινοποιεί τις πληροφορίες που 
διαβιβάζονται από τους συμμετέχοντες 
υπαλλήλους-συνδέσμους.50 
Μόλις ένα κράτος μέλος κατηγοριοποιή -
σει μια εταιρεία ως εταιρεία-όχημα που 
πραγματοποιεί εικονικές ή πραγματικές 
ενδοκοινοτικές παραδόσεις σε αφανείς 
ή ασυνεπείς εμπόρους, οι πληροφορίες 
που αφορούν τους τρέχοντες και τους 
σκοπούμενους εταίρους της πρέπει 
να αποστέλλονται αμελλητί μέσω του 
Eurofisc, ούτως ώστε αυτοί οι έμποροι να 
ταυτοποιούνται, να παρακολουθούνται 
και, εάν είναι αναγκαίο, να διαγράφονται 
αμέσως από το μητρώο. Διαφορετικά, 
η ικανότητα των κρατών μελών να 
αντιμετωπίζουν προληπτικά την ενδο -
κοινοτική απάτη του αφανούς εμπόρου 
περιορίζεται. Χωρίς έναν ταχύ μηχανισμό 
ανατροφοδότησης όσον αφορά τη χρη -
σιμότητα των λαμβανόμενων ενδείξεων 
απάτης, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να 
βελτιώσουν την ποιότητα της ανάλυσης 
κινδύνου τους.
51 
Η έρευνά μας έδειξε ότι 27 κράτη μέλη 
θεωρούν το Eurofisc ως ένα αποδοτικό 
σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για 
την πρόληψη της απάτης, αλλά επισημαί -
νουν τις ακόλουθες αδυναμίες, οι οποίες 
επιβεβαιώθηκαν και από τις ελεγκτικές 
δοκιμασίες στα κράτη μέλη: i) η ανατρο -
φοδότηση δεν είναι αρκετά συχνή· ii) τα 
δεδομένα που ανταλλάσσονται δεν είναι 
πάντοτε καλά στοχευμένα· iii) δεν συμμε -
τέχουν όλα τα κράτη μέλη σε όλους τους 
τομείς εργασίας του Eurofisc· iv) η ανταλ -
λαγή πληροφοριών δεν είναι φιλική προς 
τον χρήστη, και v) η ανταλλαγή πληρο -
φοριών είναι υπερβολικά αργή.Πλαίσιο 2Τομείς εργασίας του Eurofisc
 οΤΕ 1: Ενδοκοινοτική απάτη του αφανούς εμπόρου.
 οΤΕ 2: Απάτη που αφορά μέσα μεταφοράς (αυτοκίνητα, πλοία και αεροσκάφη).
 οΤΕ 3: Απάτη που συνδέεται με την κατάχρηση του τελωνειακού καθεστώτος 42.
 οΤΕ 4: Παρατηρητήριο τάσεων και εξελίξεων για την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ.
27 Παρατηρήσεις
52 
Σε όλα τα κράτη μέλη στα οποία πραγ -
ματοποιήθηκαν επισκέψεις, η επεξερ -
γασία και η ηλεκτρονική φόρτωση 
ενδείξεων απάτης ήταν μια μακρά και 
περίπλοκη διαδικασία. Η εξέταση δείγ -
ματος 20 ενδείξεων απάτης ανά κράτος 
μέλος στο οποίο έγινε επίσκεψη επιβε -
βαίωσε ότι η ανταλλαγή πληροφοριών 
είναι σε κάποιο βαθμό υποτυπώδης, 
αργή, μη φιλική προς τον χρήστη και 
πραγματοποιείται με λογιστικά φύλλα 
Excel. Ο συντονιστής του τομέα εργασίας 
του Eurofisc συγκεντρώνει και κοινο -
ποιεί χειροκίνητα αυτά τα λογιστικά 
φύλλα στους υπαλλήλους-συνδέσμους 
κάθε κράτους μέλους που συμμετέχει 
στο Eurofisc. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο 
διαβίβασης ελλιπών ή εσφαλμένων 
πληροφοριών.
53 
Ο έλεγχός μας κατέδειξε ότι κάθε κράτος 
μέλος εκτελεί τη δική του ανάλυση κινδύ -
νου. Δεν υπάρχουν κοινά κριτήρια ή πηγές 
πληροφόρησης για την εκτέλεση αυτής 
της ανάλυσης κινδύνου. Επιπλέον, η ανα -
τροφοδότηση όσον αφορά τη χρησιμό -
τητα των ανταλλασσόμενων δεδομένων 
είναι σπάνια. Ως αποτέλεσμα, τα κράτη 
μέλη που συμμετέχουν σε διάφορους 
τομείς εργασίας συχνά ανταλλάσσουν 
πληροφορίες που αφορούν μη ύποπτους 
εμπόρους, σπαταλώντας κατ’ αυτό τον 
τρόπο πόρους22.
54 
Δεν υπάρχουν δείκτες ποιότητας για 
την ανατροφοδότηση που παρέχεται/
λαμβάνεται ή για την εγκαιρότητα. Αν 
και παρέχονται στατιστικά στοιχεία 
σχετικά με τον αριθμό των εταιρειών που 
αναφέρονται μέσω του δικτύου και την 
κατάταξή τους σε διάφορες κατηγορίες, 
κανένας άλλος δείκτης επιδόσεων δεν 
έχει θεσπιστεί από τα κράτη μέλη για 
την αξιολόγηση της αποτελεσματικό -
τητας των διαφόρων τομέων εργασίας 
του Eurofisc. Επιπλέον, δεν υπάρχουν 
διαθέσιμα συνολικά στατιστικά στοιχεία για την εγκαιρότητα της παρεχόμενης 
ανατροφοδότησης.
55 
Τα αποτελέσματα των ελεγκτικών δο -
κιμασιών στο δείγμα οι οποίες πραγ -
ματοποιήθηκαν στα κράτη μέλη όπου 
έγιναν επισκέψεις καταδεικνύουν ότι 
τα περισσότερα από αυτά τα κράτη 
μέλη αργούν περισσότερους από τρεις 
μήνες να παράσχουν ανατροφοδότηση 
για εισερχόμενες ενδείξεις απάτης. Σε 
πολλές περιπτώσεις, οι πληροφορίες 
που παρέχονται δεν είναι πλήρεις και, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, δεν παρέχονται 
σε τυποποιημένη μορφή, γεγονός που 
επιφέρει περαιτέρω καθυστερήσεις στην 
επεξεργασία.
Η Επιτροπή παρέχει πολύτιμη 
συνδρομή στα κράτη μέλη, 
ωστόσο δεν πραγματοποιεί 
επισκέψεις σε αυτά
56 
Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή εξετάζουν 
και αξιολογούν τον τρόπο λειτουργίας 
των ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασί -
ας. Η Επιτροπή αξιοποιεί την πείρα των 
κρατών μελών με στόχο να βελτιώσει τη 
λειτουργία των εν λόγω ρυθμίσεων.
57 
Η έρευνά μας καταδεικνύει ότι 25 από 
τους 28 ερωτηθέντες θεωρούν ότι η Επι -
τροπή παρέχει πολύτιμη βοήθεια στα 
κράτη μέλη. Σιτς 12 Φεβρουαρίου 2014, 
η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση αξιολόγη -
σης της διοικητικής συνεργασίας23. Η Επι -
τροπή τόνισε ότι τα κράτη μέλη μπορούν 
να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη 
φορολογική απάτη και τη φοροδιαφυγή 
μόνο εάν συνεργαστούν, και ακόμη ότι 
η βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας 
μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων 
των κρατών μελών αποτελεί, επομένως, 
βασικό στόχο.22 Την περίοδο 2011-2014, 
εστάλησαν συνολικά 30 493 
ενδείξεις στον ΤΕ 1 για 
παρακολουθούμενες 
εταιρείες. Για 11 028 από τις 
ενδείξεις που εστάλησαν (36 % 
του συνόλου) δεν δόθηκε 
ανατροφοδότηση από τα 
κράτη μέλη που έλαβαν το 
σχετικό αίτημα. Όσον αφορά 
τις εναπομείνασες 19 465 
ενδείξεις, 11 127 εταιρείες 
(57 %) χαρακτηρίστηκαν 
κανονικές χωρίς κίνδυνο 
απάτης. Στον ΤΕ 3, εστάλησαν 
83 301 ενδείξεις το 2013 —
αύξηση 80 % σε σύγκριση με 
το 2012. Παρόλο που 
ο αριθμός των ανταλλαγών 
πληροφοριών αυξήθηκε 
σημαντικά, η στόχευση των 
πληροφοριών περιορίστηκε: 
σχεδόν το 83 % των εμπόρων 
που αναφέρθηκαν το 2013 
χαρακτηρίστηκαν ως μη 
ύποπτοι, σε σύγκριση με το 
70 % το 2012.
23 COM(2014) 71 τελικό της 
12ης Φεβρουαρίου 2014.
28 Παρατηρήσεις
58 
Η έκθεση της Επιτροπής επισήμανε το -
μείς στους οποίους η διοικητική συνερ -
γασία είναι δυνατόν να ενισχυθεί ακόμη 
περισσότερο. «Γενικά, οι αιτήσεις παρο -
χής πληροφοριών πρέπει να απαντώνται 
ταχύτερα, δεδομένου ότι η καθυστέρη -
ση των απαντήσεων αποτελεί ζήτημα 
κρίσιμης σημασίας [...] η αναπληροφό -
ρηση, είτε παρέχεται αυθόρμητα είτε 
κατόπιν αιτήσεως, είναι μια προσέγγιση 
που πρέπει να προωθηθεί στο πλαίσιο 
της καλής συνεργασίας και των βέλτι -
στων πρακτικών, δεδομένου ότι αποτε -
λεί τον καλύτερο τρόπο πληροφόρησης 
των υπαλλήλων των φορολογικών αρχών 
ότι η εργασία τους (σε κάποιο βαθμό) 
απέφερε οφέλη».
59 
Η έκθεση της Επιτροπής βασίστηκε μετα -
ξύ άλλων σε ερωτηματολόγιο, το οποίο 
απέστειλε στα κράτη μέλη. Ωστόσο, από 
τη δημοσίευσή της έως τον χρόνο του 
ελέγχου δεν πραγματοποιήθηκαν επι -
σκέψεις στα κράτη μέλη. Χωρίς επιτόπιες 
επισκέψεις στις φορολογικές αρχές των 
κρατών μελών, η Επιτροπή δεν μπορεί 
να γνωρίζει πλήρως πώς λειτουργούν 
πραγματικά οι ρυθμίσεις διοικητικής συ -
νεργασίας και άρα να βελτιώσει αποτελε -
σματικά τη λειτουργία τους.
Οι πληροφορίες που 
λαμβάνονται από τρίτες 
χώρες δεν ανταλλάσσονται 
μεταξύ των κρατών μελών
60 
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, όταν 
η αρμόδια αρχή κράτους μέλους λαμβά -
νει πληροφορίες από τρίτη χώρα, δύνα -
ται να τις διαβιβάζει στις αρμόδιες αρχές 
των κρατών μελών που ενδέχεται να 
ενδιαφέρονται σχετικά και, οπωσδήποτε, 
σε όσες διατυπώνουν σχετικό αίτημα24.61 
Μόνο 13 ερωτηθέντες θεωρούν ότι τα 
κράτη μέλη χρησιμοποιούν τη δυνατότη -
τα αυτή για να ανταλλάσσουν πληροφο -
ρίες που λαμβάνονται από τρίτες χώρες. 
Παράλληλα, εννέα ερωτηθέντες πρότει -
ναν την υπογραφή συμφωνίας αμοιβαίας 
συνδρομής στον τομέα του ΦΠΑ με τις 
Ηνωμένες Πολιτείες, και οκτώ ερωτηθέ -
ντες πρότειναν τη σύναψη συμφωνιών 
με την Τουρκία και την Κίνα, γεγονός που 
επιβεβαιώνει τη σημασία των εν λόγω 
πληροφοριών.
62 
Οι πληροφορίες από τρίτες χώρες είναι 
ιδιαίτερα σημαντικές για την επιβολή 
της είσπραξης ΦΠΑ επί των ψηφιακών 
υπηρεσιών και των άυλων αγαθών που 
παρέχονται από απομακρυσμένες τοπο -
θεσίες στους ευρωπαίους καταναλωτές 
χωρίς οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση 
φυσική παρουσία του προμηθευτή στη 
δικαιοδοσία του καταναλωτή (βλέπε 
σημεία 90 έως 92).24 Άρθρο 50, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του 
Συμβουλίου.
29 Παρατηρήσεις
Το Fiscalis είναι ένα 
σημαντικό μέσο της ΕΕ για 
την ενίσχυση της διοικητικής 
συνεργασίας
63 
Η ΕΕ θέσπισε πολυετές πρόγραμμα δρά -
σης σε επίπεδο ΕΕ, το Fiscalis 2013, με 
σκοπό τη χρηματοδότηση των πρωτο -
βουλιών των φορολογικών διοικήσεων 
για τη βελτίωση της λειτουργίας των 
φορολογικών συστημάτων στην εσω -
τερική αγορά. Το εν λόγω πρόγραμμα 
παρατάθηκε πρόσφατα έως το 202025. 
Το Fiscalis 2013 κάλυψε την περίοδο 
2008-2013 κατανέμοντας 156,9 εκα -
τομμύρια ευρώ, ενώ το χρηματοδοτικό 
κονδύλι που διατέθηκε στο Fiscalis 2020 
ανέρχεται σε 223,4 εκατομμύρια ευρώ. 
Ο κανονισμός με τον οποίο θεσπίζεται το 
Fiscalis 2020 επαναπροσδιορίζει τον συ -
γκεκριμένο στόχο, δίνοντας σαφέστερη 
έμφαση στη στήριξη της καταπολέμησης 
της φορολογικής απάτης, της φοροδια -
φυγής και του επιθετικού φορολογικού 
σχεδιασμού26.
64 
Εξετάσαμε την ενδιάμεση27 και την 
τελική αξιολόγηση28 του προγράμματος 
Fiscalis 2013, τα αποτελέσματα ορισμέ -
νων ομάδων σχεδίου του Fiscalis και 
πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με 
υπαλλήλους των κρατών μελών που 
είναι υπεύθυνοι για το Fiscalis. Σε κάθε 
κράτος μέλος που ελέγξαμε, επιλέξαμε 
δείγμα των εργαλείων διοικητικής συ -
νεργασίας που χρηματοδοτεί το Fiscalis: 
20 ανταλλαγές πληροφοριών κατόπιν 
αίτησης, 20 μηνύματα σφάλματος του 
VIES, 10 πολυμερείς ελέγχους και 20 εν -
δείξεις απάτης που ανταλλάχθηκαν μέσω 
του τομέα εργασίας 1 του Eurofisc.65 
Μολονότι η απόφαση σχετικά με τη 
θέσπιση του Fiscalis 2013 προέβλεπε ότι 
«το πρόγραμμα εργασίας περιλαμβάνει 
δείκτες για τους συγκεκριμένους στόχους 
του προγράμματος», κατά τον χρόνο 
διενέργειας της ενδιάμεσης αξιολόγησης 
η Επιτροπή δεν είχε καθορίσει δείκτες. 
Πράγματι, στην ενδιάμεση αξιολόγηση 
διατυπώθηκε η σύσταση προς την Επι -
τροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν 
σύστημα παρακολούθησης και αξιολό -
γησης βάσει αποτελεσμάτων, συμπερι -
λαμβανομένου ενός συνόλου βασικών 
δεικτών εκροών και αποτελεσμάτων και, 
όπου είναι εφικτό, βασικών αρχών και 
ειδικών στόχων για τη μέτρηση της προό -
δου σε ετήσια βάση. Μολονότι η Επιτρο -
πή θέσπισε σύστημα παρακολούθησης 
των επιδόσεων, το εν λόγω σύστημα 
τέθηκε σε λειτουργία μόλις τον Απρίλιο 
του 2014 και η ίδια κριτική διατυπώθηκε 
ξανά στην τελική αξιολόγηση του Ιουνίου 
2014.
66 
Ελλείψει αριθμητικών στοιχείων και 
δεικτών αναφοράς, δεν ήταν δυνατό 
να αξιολογηθεί ποσοτικώς η αποτελε -
σματικότητα του προγράμματος Fiscalis 
2013. Από την άλλη πλευρά, τα ποιο -
τικά στοιχεία που διαπιστώθηκαν στις 
αξιολογήσεις ή από επαγγελματίες στα 
κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθη -
καν επισκέψεις, είναι σε μεγάλο βαθμό 
θετικά. Για παράδειγμα, σύμφωνα με 
την ενδιάμεση αξιολόγηση του Fiscalis 
2013, οι συμμετέχοντες στην έρευνα και 
οι ερωτηθέντες θεωρούν ότι το Fiscalis 
συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη 
καταπολέμηση της απάτης μέσω της 
μείωσης των περιστατικών απάτης, της 
βελτίωσης του εντοπισμού περιπτώσεων 
απάτης και της αύξησης του ποσού του 
φόρου που εισπράττεται έπειτα από τον 
εντοπισμό τέτοιου είδους περιπτώσεων 
(ανάκτηση φόρου). Ωστόσο, καμία από 
τις πέντε φορολογικές αρχές των κρατών 
μελών στα οποία πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις δεν μετρά τα αποτελέσματα 
της συμμετοχής της στο Fiscalis με γνώ -
μονα τα εν λόγω κριτήρια.25 Απόφαση αριθ. 1482/2007/ΕΚ 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 
11ης Δεκεμβρίου 2007, σχετικά 
με τη θέσπιση κοινοτικού 
προγράμματος για τη 
βελτίωση της λειτουργίας των 
συστημάτων φορολογίας 
στην εσωτερική αγορά 
(Fiscalis 2013) και την 
κατάργηση της απόφασης 
αριθ. 2235/2002/ΕΚ (ΕΕ L 330 
της 15.12.2007, σ. 1). Στις 
δραστηριότητες του 
προγράμματος 
περιλαμβάνονται συστήματα 
επικοινωνίας και ανταλλαγής 
πληροφοριών, πολυμερείς 
έλεγχοι, σεμινάρια και ομάδες 
σχεδίου, επισκέψεις εργασίας, 
δραστηριότητες κατάρτισης 
και άλλες παρόμοιες 
δραστηριότητες.
26 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 1286/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά 
με τη θέσπιση προγράμματος 
δράσης για τη βελτίωση της 
λειτουργίας των φορολογικών 
συστημάτων στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση για την περίοδο 
2014-2020 (Fiscalis 2020) και 
την κατάργηση της απόφασης 
αριθ. 1482/2007/ΕΚ (ΕΕ L 347 
της 20.12.2013, σ. 25).
27 http://ec.europa.eu/
taxation_customs/resources/
documents/common/
publications/studies/
fiscalis2013_mid_term_
report_en.pdf
28 http://ec.europa.eu/
taxation_customs/resources/
documents/common/
publications/studies/
fiscalis2013_final_evaluation.
pdf
30 Παρατηρήσεις
Εργαλεία χρηματοδότησης της 
διοικητικής συνεργασίας
67 
Περίπου το 22 % του προϋπολογισμού 
διατέθηκε σε κοινές δράσεις, οι οποίες 
αποτελούνταν από πολυμερείς ελέγχους, 
επισκέψεις εργασίας, σεμινάρια και ομά -
δες σχεδίου, και στην τελική αξιολόγηση 
οι δαπάνες κρίθηκαν «πολύ λογικές». 
Στην ενδιάμεση αξιολόγηση διαπιστώ -
θηκε ότι, όσον αφορά τους συγκεκριμέ -
νους στόχους, το πρόγραμμα συνέβαλε 
«σε μεγάλο βαθμό» στη βελτίωση της 
διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των 
συμμετεχουσών εθνικών φορολογικών 
διοικήσεων.
Διασφάλιση επαρκών 
υποδομών ΤΠ
68 
Σχεδόν το 75 % του προϋπολογισμού 
διατέθηκε στα συστήματα επικοινω -
νίας και ανταλλαγής πληροφοριών. 
Στην τελική αξιολόγηση εξετάστηκαν 
συγκεκριμένα τα συστήματα ΤΠ, καθώς 
αντιπροσώπευαν ιδιαίτερα υψηλό μερί -
διο των δαπανών του Fiscalis 2013. Οι εν 
λόγω δαπάνες θεωρήθηκαν αιτιολογημέ -
νες λόγω των υψηλών επιπέδων χρήσης 
τους. Επιπλέον, οι ενδιαφερόμενοι φο -
ρείς εμφανίστηκαν «άκρως πεπεισμένοι» 
για την αξία τους. Στα ελεγχθέντα κράτη 
μέλη, οι χρήστες είχαν κατά γενικό κανό -
να θετική άποψη για τα συστήματα ΤΠ.Προώθηση της 
εμπειρογνωμοσύνης μέσω των 
ομάδων σχεδίου του Fiscalis
69 
Οι ομάδες σχεδίου του Fiscalis αποτε -
λούνται από εμπειρογνώμονες από τα 
κράτη μέλη. Εργάστηκαν, μεταξύ άλλων, 
για την επικαιροποίηση του οδηγού 
ορθής πρακτικής για την καταπολέμηση 
της ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ29. Οι φορολογικές αρχές των 
κρατών μελών είναι ικανοποιημένες 
από τη συμμετοχή τους στις εν λόγω 
ομάδες και θεωρούν ότι έχουν συμβά -
λει στη διάδοση της ορθής διοικητικής 
πρακτικής, αλλά και ότι έχουν αυξήσει 
τις γνώσεις των εφοριακών υπαλλήλων 
σχετικά με τη φορολογική νομοθεσία της 
ΕΕ. Θεωρούμε άρτιες τις συστάσεις περί 
βέλτιστης πρακτικής που διατύπωσε 
η ομάδα σχεδίου αριθ. 29 του Fiscalis30 
και τις χρησιμοποιήσαμε ως βάση του 
ελεγκτικού μοντέλου για το τελωνειακό 
καθεστώς 42 (βλέπε παράρτημα III ).
70 
Σύμφωνα με την ενδιάμεση αξιολόγηση, 
το πρόγραμμα Fiscalis έχει συμβάλει 
«σε μεγάλο βαθμό» στη δυνατότητα 
των εφοριακών υπαλλήλων να κατανο -
ήσουν σε υψηλό επίπεδο τη νομοθεσία 
της Ένωσης και την εφαρμογή της, ιδίως 
στους τομείς του ΦΠΑ και των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης. Το πρόγραμμα 
έχει συμβάλει επίσης «σε πολύ μεγάλο 
βαθμό» στην ανάπτυξη ορθής διοικητι -
κής πρακτικής.29 Ο οδηγός ορθής πρακτικής 
διατίθεται στους ιστοτόπους 
των κρατών μελών.
30 Ομάδα σχεδίου αριθ. 29 του 
Fiscalis για την κατάχρηση των 
κανόνων ΦΠΑ που ισχύουν για 
τις εισαγωγές.
31 Παρατηρήσεις
Η νομοθεσία για τον ΦΠΑ 
έχει προσαρμοστεί ώστε να 
αντιμετωπίσει την απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ
71 
Η χάραξη αποτελεσματικής στρατηγικής 
για την καταπολέμηση της απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ απαιτεί τη θέσπιση σχετι -
κών νομοθετικών μέτρων για την αντιμε -
τώπιση της ενδοκοινοτικής απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ. Στην ανακοίνωσή της του 
2008 η Επιτροπή κατάρτισε σχέδιο δρά -
σης σχετικά με μια συντονισμένη στρατη -
γική για τη βελτίωση της καταπολέμησης 
της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, στο οποίο περιλαμβά -
νονταν 11 νομοθετικές προτάσεις31 που 
στόχευαν στη βελτίωση της πρόληψης 
της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ32, του 
εντοπισμού περιπτώσεων απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ33 και της ικανότητας της 
φορολογικής διοίκησης όσον αφορά την 
είσπραξη και την ανάκτηση φόρων34.
72 
Η πλειονότητα των προτάσεων αυτών 
έγινε δεκτή από το Συμβούλιο, με εξαίρε -
ση τις προτάσεις περί από κοινού και εις 
ολόκληρον ευθύνης και κοινής ευθύνης 
για την προστασία των εσόδων όλων των 
κρατών μελών.
Η περίοδος υποβολής των 
ανακεφαλαιωτικών πινάκων 
ΦΠΑ και οι χρόνοι διαβίβασής 
τους έχουν μειωθεί
73 
Μία από τις προτάσεις που έγιναν δεκτές35 
εισήγαγε την υποχρεωτική μηνιαία υπο -
βολή πληροφοριών για τις ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις αγαθών, εφόσον οι συνολικές 
συναλλαγές υπερβαίνουν το όριο των 
50 000 ευρώ, με σκοπό να καταστεί δυνα -
τός ο ταχύτερος εντοπισμός των περιπτώ -
σεων απάτης. Ωστόσο, στα κράτη μέλη 
επιτρέπεται να υποβάλλουν πληροφορίες 
σε τριμηνιαία βάση για τις παραδόσεις αγαθών που δεν υπερβαίνουν το όριο, 
καθώς και για την παροχή υπηρεσιών.
74 
Η Επιτροπή ζήτησε από εξωτερικό 
ανάδοχο να διενεργήσει εκτίμηση του 
αντικτύπου που έχει για τις επιχειρήσεις 
η μεταβολή της υποβολής των ανακε -
φαλαιωτικών πινάκων από τριμηνιαία σε 
μηνιαία, καθώς και των επιλογών για τα 
όρια και τις παρεκκλίσεις. Από τη μελέ -
τη36 προέκυψε ότι η εφαρμογή δεν ήταν 
ομοιόμορφη37, γεγονός που οδηγεί σε 
πρόσθετες δαπάνες για τις επιχειρήσεις. 
Η συχνότερη υποβολή ανακεφαλαιωτικών 
πινάκων οδηγεί σε πρόσθετες, τόσο εφά -
παξ όσο και επαναλαμβανόμενες, δαπά -
νες για τις επιχειρήσεις. Μεταξύ των αιτιών 
των δαπανών είναι η έλλειψη εναρμόνισης 
στο πλαίσιο των φορολογικών αρχών στα 
διάφορα κράτη μέλη όπου δραστηριοποι -
είται μια εταιρεία. Οι επαναλαμβανόμενες 
δαπάνες προκύπτουν από την πραγμα -
τοποίηση της διαδικασίας σε μηνιαία αντί 
σε τριμηνιαία βάση. Σε περίπτωση που 
ισχύουν διαφορετικές προθεσμίες για την 
υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ και ανακεφαλαι -
ωτικών πινάκων, απαιτούνται πρόσθετοι 
έλεγχοι. Επιπλέον, οι διαφορετικές απαιτή -
σεις υποβολής σημαίνουν ότι δεν υφίστα -
νται ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των 
εμπόρων που δραστηριοποιούνται στην 
εσωτερική αγορά.
75 
Όλα τα κράτη μέλη έχουν προσαρμόσει τη 
νομοθεσία τους περί ΦΠΑ στην οδηγία για 
τον ΦΠΑ. Ωστόσο, στη Γερμανία, από τα 
αποτελέσματα του ελέγχου προέκυψε ότι 
μολονότι η νομοθεσία περί ΦΠΑ ευθυ -
γραμμίζεται με την οδηγία για τον ΦΠΑ, 
οι έμποροι εξακολουθούν να υποβάλλουν 
τριμηνιαίους ή ετήσιους ανακεφαλαιω -
τικούς πίνακες παρά την υπέρβαση του 
ορίου των 50 000 ευρώ η οποία καθιστά 
υποχρεωτική την υποβολή μηνιαίων ανα -
κεφαλαιωτικών πινάκων.31 COM(2008) 807 τελικό της 
1ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά 
με μια συντονισμένη 
στρατηγική για τη βελτίωση 
της καταπολέμησης της απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση.
32 Κεφάλαια V και IX του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 
του Συμβουλίου σχετικά με το 
VIES, κεφάλαιο 3 του τίτλου XI 
της οδηγίας για τον ΦΠΑ, ιδίως 
το άρθρο 226, σχετικά με τους 
κανόνες τιμολόγησης, και 
τίτλος VI της οδηγίας για τον 
ΦΠΑ σχετικά με το απαιτητό 
του φόρου στις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές.
33 Οδηγία 2008/117/ΕΚ του 
Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμ -
βρίου 2008, για την τροποποίη -
ση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ 
σχετικά με το κοινό σύστημα 
φόρου προστιθέμενης αξίας 
για την καταπολέμηση της 
φοροδιαφυγής που συνδέεται 
με τις ενδοκοινοτικές πράξεις 
(ΕΕ L 14 της 20.1.2009, σ. 7), 
η οποία τροποποιεί το 
άρθρο 263, παράγραφος 1, της 
οδηγίας για τον ΦΠΑ και το 
άρθρο 20 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου 
με σκοπό να συντομευθούν οι 
προθεσμίες υποβολής και 
ανταλλαγής πληροφοριών για 
τους ανακεφαλαιωτικούς 
πίνακες· Οδηγία 2009/69/ΕΚ του 
Συμβουλίου, της 25ης Ιουνί -
ου 2009, για την τροποποίηση 
της οδηγίας 2006/112/ΕΚ 
σχετικά με το κοινό σύστημα 
φόρου προστιθέμενης αξίας 
όσον αφορά τη φοροδιαφυγή 
που συνδέεται με την εισαγωγή 
(ΕΕ L 175 της 4.7.2009, σ. 12), 
η οποία τροποποιεί το 
άρθρο 143 της οδηγίας για τον 
ΦΠΑ, το κεφάλαιο V του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 
σχετικά με την αυτόματη 
πρόσβαση σε δεδομένα, το 
κεφάλαιο X του κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 
σχετικά με το Eurofisc.
34 Πρόταση οδηγίας του 
Συμβουλίου για την τροποποίη -
ση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ 
σχετικά με το κοινό σύστημα 
φόρου προστιθέμενης αξίας 
όσον αφορά τη φοροδιαφυγή 
που συνδέεται με την εισαγωγή 
και άλλες διασυνοριακές 
συναλλαγές, όσον αφορά την 
πρόταση περί από κοινού και 
εις ολόκληρον ευθύνης (δεν 
εγκρίθηκε), οδηγία 2010/24/ΕΕ 
του Συμβουλίου, της 16ης Μαρ -
τίου 2010, περί αμοιβαίας 
συνδρομής για την είσπραξη 
απαιτήσεων σχετικών με 
φόρους, δασμούς και άλλα 
32 Παρατηρήσεις
Τελωνειακό καθεστώς 42: 
οι περισσότερες από τις 
συστάσεις του ΕΕΣ έχουν 
γίνει δεκτές από την 
Επιτροπή, αλλά δεν έχουν 
εφαρμοστεί από τα κράτη 
μέλη
76 
Το τελωνειακό καθεστώς 42 είναι ο μη -
χανισμός που χρησιμοποιεί ένας εισαγω -
γέας προκειμένου να τύχει απαλλαγής 
από τον ΦΠΑ όταν τα εισαγόμενα αγαθά 
πρόκειται να μεταφερθούν σε άλλο 
κράτος μέλος. Ο ΦΠΑ αποδίδεται στο 
κράτος μέλος προορισμού. Το δικαίωμα 
υπαγωγής στο τελωνειακό καθεστώς 42 
εξαρτάται από την εκπλήρωση της ακό -
λουθης διαδικασίας:
α) ο εισαγωγέας παρέχει πλήρεις και 
έγκυρες πληροφορίες σχετικά με τον 
ΦΠΑ38 στη δήλωση εισαγωγής·
β) οι τελωνειακές αρχές ελέγχουν τις 
εν λόγω πληροφορίες πριν από την 
αποδέσμευση των αγαθών και, στη 
συνέχεια, αποστέλλουν τις πληρο -
φορίες στις φορολογικές αρχές·
γ) οι φορολογικές αρχές συγκρίνουν τις 
πληροφορίες αυτές με τις πληρο -
φορίες που περιλαμβάνονται στον 
ανακεφαλαιωτικό πίνακα ΦΠΑ που 
έχει υποβάλει ο εισαγωγέας·
δ) οι πληροφορίες καθίστανται διαθέ -
σιμες στις φορολογικές αρχές των 
άλλων κρατών μελών μέσω του VIES, 
και
ε) οι φορολογικές αρχές του κράτους 
μέλους προορισμού διασφαλίζουν 
ότι ο ΦΠΑ επιβάλλεται στο εν λόγω 
κράτος μέλος συγκρίνοντας τη δή -
λωση ΦΠΑ του αγοραστή με τις πλη -
ροφορίες που διατίθενται στο VIES. 
Βλέπε το ελεγκτικό μοντέλο του ΕΕΣ 
για το τελωνειακό καθεστώς 42 στο 
παράρτημα III .77 
Σε συνέχεια του προηγούμενου ελέγχου 
μας επί του τελωνειακού καθεστώτος 4239 
και προκειμένου να υποβληθεί σε ελε -
γκτική δοκιμασία ο τρόπος με τον οποίο 
οι τελωνειακές και φορολογικές αρχές 
συνεργάζονται μεταξύ τους, καθώς και με 
τις άλλες αρχές των κρατών μελών, π.χ. 
χρησιμοποιώντας, όποτε είναι αναγκαίο, 
τον τομέα εργασίας 3 του Eurofisc (βλέπε 
πλαίσιο 2 ), καθώς και προκειμένου να 
ελεγχθεί η πληρότητα των δεδομένων του 
VIES, επιλέξαμε δείγμα βάσει κινδύνου 30 
εισαγωγών που πραγματοποιήθηκαν σύμ -
φωνα με το τελωνειακό καθεστώς 42 ανά 
κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιή -
θηκε επίσκεψη. Παρακολουθήσαμε επίσης 
την κατάσταση εφαρμογής από την Επι -
τροπή των συστάσεων που διατυπώσαμε 
στην ειδική έκθεση αριθ. 13/2011.
Οι έλεγχοι διασταύρωσης μετα -
ξύ των τελωνειακών δεδομένων 
και των δεδομένων για τον ΦΠΑ 
δεν είναι αποτελεσματικοί στην 
πλειονότητα των κρατών μελών 
στα οποία πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις
78 
Οι ελλιπείς πληροφορίες σχετικά με 
αγαθά που εισάγονται σύμφωνα με το τε -
λωνειακό καθεστώς 42 μπορεί να οδηγή -
σουν σε καταχρήσεις της διαδικασίας και, 
κατά συνέπεια, σε ανεπαρκή καταβολή 
του ΦΠΑ των κρατών μελών. Στο πλαίσιο 
του παρόντος ελέγχου στα κράτη μέλη 
διαπιστώθηκε έλλειψη πληρότητας δεδο -
μένων του VIES σχετικά με τις εισαγωγές 
που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το 
τελωνειακό καθεστώς 42. Διαπιστώσαμε 
ότι οι τελωνειακές αρχές της Γερμανίας και 
του Ηνωμένου Βασιλείου δεν αποστέλ -
λουν στις φορολογικές αρχές δεδομένα 
σχετικά με τις εισαγωγές που πραγμα -
τοποιούνται σύμφωνα με το τελωνειακό 
καθεστώς 42. Παρατηρήσαμε επίσης 
ότι στη Γερμανία, στην Ιταλία και στο 
Ηνωμένο Βασίλειο οι έμποροι δεν ανα -
φέρουν χωριστά στον ανακεφαλαιωτικό 
πίνακα ΦΠΑ τις μετέπειτα ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις στο πλαίσιο των εισαγωγών μέτρα (ΕΕ L 84 της 31.3.2010, 
σ. 1), η οποία τέθηκε σε ισχύ 
την 1η Ιανουαρίου 2012, και 
η πρόταση περί κοινής ευθύνης 
για την προστασία των εσόδων 
όλων των κρατών μελών, 
η οποία δεν εγκρίθηκε στον 
κανονισμό σχετικά με τη 
διοικητική συνεργασία.
35 Οδηγία 2008/117/ΕΚ η οποία 
τροποποιεί το άρθρο 263, 
παράγραφος 1, της οδηγίας για 
τον ΦΠΑ.
36 «Expert study on the issues 
arising from a reduced time 
frame and the options allowed 
for submitting recapitulative 
statements. Final report, 28 
October 2011» ( http://
ec.europa.eu/taxation_
customs/common/
publications/studies/
index_en.htm ).
37 17 κράτη μέλη έχουν 
εφαρμόσει την παρέκκλιση 
όσον αφορά την τριμηνιαία 
υποβολή ανακεφαλαιωτικών 
πινάκων και 10 κράτη μέλη 
έχουν επιλέξει να μην 
εφαρμόσουν την παρέκκλιση· 5 
κράτη μέλη έχουν καταστήσει 
υποχρεωτική την εφαρμογή 
της παρέκκλισης και 12 κράτη 
μέλη την έχουν καταστήσει 
προαιρετική· σε 2 κράτη μέλη 
προβλέπεται ξεχωριστός 
ανακεφαλαιωτικός πίνακας για 
τα αγαθά και τις υπηρεσίες, ενώ 
στα υπόλοιπα 25 κράτη μέλη 
προβλέπεται ανακεφαλαιωτι -
κός πίνακας που συνδυάζει τα 
αγαθά και τις υπηρεσίες· 22 
κράτη μέλη απαιτούν 
ηλεκτρονική υποβολή (με 10, 
ωστόσο, εξαιρέσεις)· σε πέντε 
κράτη μέλη προβλέπεται 
προαιρετική ηλεκτρονική 
υποβολή.
38 Άρθρο 143, παράγραφος 2, και 
άρθρα 85 έως 89 της 
οδηγίας 2006/112/ΕΚ του 
Συμβουλίου και παραρτήμα -
τα ΙΙ και ΙΙΙ του εκτελεστικού 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 756/2012 
της Επιτροπής, της 20ής Αυγού -
στου 2012, για τροποποίηση 
του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 2454/93 για τον 
καθορισμό ορισμένων 
διατάξεων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 
του Συμβουλίου περί 
θεσπίσεως κοινοτικού 
τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 223 
της 21.8.2012, σ. 8).
39 Ειδική έκθεση αριθ. 13/2011 του 
ΕΕΣ.
33 Παρατηρήσεις
που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το 
τελωνειακό καθεστώς 42.
79 
Ως εκ τούτου, οι φορολογικές αρχές δεν 
δύνανται να διασταυρώσουν τα τελωνεια -
κά δεδομένα για τις εισαγωγές που πραγ -
ματοποιούνται σύμφωνα με το τελωνειακό 
καθεστώς 42 με τους ανακεφαλαιωτικούς 
πίνακες ΦΠΑ που υποβάλλει ο εισαγω -
γέας. Οι εν λόγω έλεγχοι διασταύρωσης 
είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου 
να διασφαλίζεται ότι οι φορολογικές αρ -
χές των άλλων κρατών μελών γνωρίζουν 
τις αντίστοιχες μετέπειτα παραδόσεις 
αγαθών, ούτως ώστε αυτές να μην μείνουν 
αφορολόγητες στο έδαφος του κράτους 
μέλους κατανάλωσης των αγαθών. Στη 
Λετονία διενεργούντο αυτόματοι έλεγχοι 
διασταύρωσης, οι οποίοι όμως δεν απέ -
τρεψαν μια περίπτωση ελλιπούς δήλωσης 
στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα ΦΠΑ40.
80 
Από τις ελεγκτικές δοκιμασίες που διε -
νεργήσαμε στα επιλεγμένα κράτη μέλη 
διαπιστώσαμε περιπτώσεις δήλωσης 
χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας, μη 
υποβολής ανακεφαλαιωτικών πινάκων 
ΦΠΑ, αναγραφής μη έγκυρων αριθμών 
φορολογικού μητρώου ΦΠΑ στη δήλωση 
εισαγωγής και μη δηλωμένων τριγωνικών 
συναλλαγών. Μόνο 22 κράτη μέλη ανταλ -
λάσσουν πληροφορίες μέσω του τομέα 
εργασίας 3 του Eurofisc.
81 
Με εξαίρεση την Ιταλία, δεν διενεργείτο 
αυτόματος έλεγχος των αριθμών φορο -
λογικού μητρώου ΦΠΑ στα ηλεκτρονικά 
συστήματα εκτελωνισμού των κρατών 
μελών όπου πραγματοποιήθηκαν επι -
σκέψεις. Δεν εντοπίσαμε αποδεικτικά 
στοιχεία ότι οι τελωνειακοί υπάλληλοι 
είχαν επαληθεύσει την εγκυρότητα των 
αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ πριν 
από τη θέση των αγαθών σε ελεύθερη 
κυκλοφορία41. Δεν εντοπίσαμε αποδεικτι -
κά στοιχεία για τη μεταφορά των αγαθών στο κράτος μέλος προορισμού42. Σε μία 
περίπτωση τα αγαθά που παραδόθηκαν 
δεν ήταν ίδια με τα αγαθά που εισήχθη -
σαν. Μόνο στην Ουγγαρία οι τελωνειακές 
αρχές επαλήθευσαν εκ των υστέρων ότι 
ο εισαγωγέας είχε εκπληρώσει όλους 
τους όρους εξαίρεσης από τον ΦΠΑ όσον 
αφορά το σύνολο των 30 εισαγωγών του 
επιλεγέντος δείγματος.
82 
Το γαλλικό ανώτατο όργανο ελέγχου θε -
ωρεί43 ότι η έλλειψη ταχέος ηλεκτρονικού 
συστήματος που να επιτρέπει να επαλη -
θεύεται ότι η απαλλαγή στο τελωνείο του 
κράτους μέλους εισαγωγής αντισταθμίζε -
ται από τη φορολόγηση στο κράτος μέλος 
απόκτησης, αποτελεί την κύρια αιτία απά -
της στον τομέα του ΦΠΑ στην Ευρώπη.
83 
Άλλη σημαντική αιτία απάτης αποτελεί 
η δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέ -
ας αξίας και η εσφαλμένη ταξινόμηση 
των εισαγομένων αγαθών. Η OLAF έχει 
συντονίσει κοινή τελωνειακή επιχείρηση 
(ΚΤΕ)44 σχετικά με τη δήλωση χαμηλότε -
ρης δασμολογητέας αξίας για κλωστοϋφα -
ντουργικά προϊόντα και υποδήματα που 
προέρχονται από την Κίνα. Διαπίστωσε 
ότι το 40 % των αγαθών που τέθηκαν σε 
ελεύθερη κυκλοφορία σύμφωνα με το 
τελωνειακό καθεστώς 42 είχαν δηλωθεί με 
χαμηλότερη δασμολογητέα αξία. Στο Ηνω -
μένο Βασίλειο εντοπίσαμε δύο περιπτώ -
σεις εισαγωγών βάσει του τελωνειακού 
καθεστώτος 42 για τις οποίες δηλώθηκε 
χαμηλότερη δασμολογητέα αξία, τις οποί -
ες είχε ήδη εντοπίσει η αρχή φορολογίας 
και τελωνείων (HRMC) χάρη στην κοινή 
τελωνειακή επιχείρηση της OLAF. Η HRMC 
εκτίμησε ότι ο αντίκτυπος στην είσπραξη 
ΦΠΑ στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι 0,5 εκα -
τομμύρια λίρες στερλίνες και 10,6 εκα -
τομμύρια λίρες στερλίνες στα άλλα κράτη 
μέλη. Ο εκτιμώμενος αντίκτυπος στην 
είσπραξη δασμών στο Ηνωμένο Βασίλειο 
ανέρχεται σε 81 εκατομμύρια λίρες στερ -
λίνες. Η εκτίμηση του αντικτύπου των 
ανωτέρω περιπτώσεων διενεργήθηκε από 
το HRMC για όλα τα είδη που εισήγαγαν 40 Μια ομάδα σχεδίου του 
Fiscalis ασχολείται με τη 
συνεργασία μεταξύ 
τελωνειακών και φορολογικών 
αρχών και η Επιτροπή έχει 
συμφωνήσει να επανεξετάσει 
το ζήτημα των ελέγχων 
διασταύρωσης μεταξύ των 
τελωνειακών διασαφήσεων 
και των ανακεφαλαιωτικών 
πινάκων υπό το φως των 
συστάσεων της ομάδας 
σχεδίου του Fiscalis.
41 24 στη Γερμανία, 30 στη 
Λετονία και 20 στο Ηνωμένο 
Βασίλειο.
42 13 στη Γερμανία, 23 στην 
Ιταλία, 29 στη Λετονία και 20 
στο Ηνωμένο Βασίλειο.
43 «L’action de La Douane dans la 
lutte contre les fraudes et trafics. 
Communication au Président de 
l’Assemblée nationale pour le 
Comité d’évaluation et de 
contrôle des politiques 
publiques. Janvier 2015».
44 Προβλέπεται στη σύμβαση 
Νάπολη ΙΙ, η οποία βασίστηκε 
στο άρθρο Κ.3 της Συνθήκης 
ΕΕ, περί αμοιβαίας συνδρομής 
και συνεργασίας μεταξύ των 
τελωνειακών διοικήσεων.
34 Παρατηρήσεις
οι δύο έμποροι που εντοπίστηκαν στο 
δείγμα σε περίοδο τριών ετών.
84 
Η Επιτροπή έκανε δεκτές και υλοποίησε 
5 από τις 7 συστάσεις τις οποίες είχαμε 
διατυπώσει στην έκθεσή μας του 2011. 
Ωστόσο, το Συμβούλιο δεν έλαβε υπόψη 
τη σύσταση σχετικά με την από κοινού 
και εις ολόκληρον ευθύνη του εισαγωγέα 
για την απώλεια ΦΠΑ στο κράτος μέλος 
προορισμού (βλέπε σημείο 72).
85 
Οι νομοθετικές βελτιώσεις στις οποίες 
προέβη η Επιτροπή σχετικά με το τελω -
νειακό καθεστώς 42 και η συνέχεια που 
δόθηκε στις συστάσεις της ειδικής έκθε -
σης αριθ. 13/2011 αποτελούν θετικό βήμα· 
ωστόσο, η καταπολέμηση της απάτης πα -
ρεμποδίζεται από την πλημμελή υλοποίη -
ση και τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης 
που εντοπίστηκαν στα κράτη μέλη κατά 
τη διάρκεια του παρόντος ελέγχου.
Αντιστροφή επιβάρυνσης: 
ένα χρήσιμο εργαλείο για 
την καταπολέμηση της 
ενδοκοινοτικής απάτης του 
αφανούς εμπόρου που δεν 
εφαρμόζεται με συνέπεια
86 
Η αρχή του κανόνα της αντιστροφής 
επιβάρυνσης συνίσταται στη μετακύλιση 
της ευθύνης απόδοσης ΦΠΑ από τον προ -
μηθευτή στον πελάτη. Αυτό σημαίνει ότι 
ο πελάτης, όταν αναγνωρίζεται ως άτομο 
υποκείμενο σε φόρο, υποχρεούται να κα -
ταβάλει τον ΦΠΑ στις φορολογικές αρχές 
αντί στον προμηθευτή. Στην περίπτωση 
αυτή, ο αφανής έμπορος δεν μπορεί να 
είναι ασυνεπής στις πληρωμές του προς 
το Δημόσιο, καθώς δεν εισπράττει ΦΠΑ 
από τον πελάτη του.87 
Ο κανόνας της αντιστροφής επιβάρυνσης 
αποτελεί προσωρινό μέτρο που μπορεί 
να εφαρμοστεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 
201845. Εφαρμόζεται μόνο σε συγκεκριμέ -
νες περιστάσεις σε τομείς που είναι ευά -
λωτοι στην απάτη τύπου «καρουζέλ» και 
δεν έχει γενική εφαρμογή. Στο πλαίσιο 3  
παρουσιάζονται ορισμένα παραδείγματα 
τομέων στους οποίους τα κράτη μέλη 
μπορούν να εφαρμόσουν την αντιστροφή 
επιβάρυνσης.
88 
Θεωρούμε ότι η αντιστροφή επιβάρυνσης 
αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την κατα -
πολέμηση της απάτης, όταν εφαρμόζεται 
με συνέπεια από όλα τα κράτη μέλη στους 
εν λόγω τομείς υψηλού κινδύνου. Διαφο -
ρετικά, οι διαπράττοντες απάτη μετακι -
νούνται σε κράτος μέλος στο οποίο δεν 
εφαρμόζεται η αντιστροφή επιβάρυνσης, 
περιορίζοντας ως εκ τούτου την ικανότη -
τα αντιμετώπισης της απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ σε επίπεδο ΕΕ (βλέπε ειδική έκ -
θεση αριθ. 6/2015 του ΕΕΣ σχετικά με την 
αρτιότητα και την εφαρμογή του συστή -
ματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ).
89 
Σε αυτό το στάδιο, η Επιτροπή δεν θεωρεί 
ότι η γενίκευση της εφαρμογής της αντι -
στροφής επιβάρυνσης, ήτοι η επέκταση 
της αντιστροφής επιβάρυνσης σε όλους 
τους τομείς της οικονομίας, θα ήταν 
αποτελεσματική για την καταπολέμηση 
της απάτης, καθώς με τον τρόπο αυτό 
η απάτη θα μεταφερόταν στο στάδιο 
της λιανικής πώλησης, όπου οι κίνδυνοι 
φοροδιαφυγής στον τομέα του ΦΠΑ είναι 
υψηλότεροι. Τα αποτελέσματα της έρευ -
νάς μας επιβεβαιώνουν το γεγονός αυτό, 
καθώς μόνο ένας από τους ερωτηθέντες 
της έρευνας συνέστησε την εν λόγω γε -
νίκευση της εφαρμογής της αντιστροφής 
επιβάρυνσης.45 Οδηγία 2013/43/ΕΕ του 
Συμβουλίου, 
της 22ας Ιουλίου 2013, για την 
τροποποίηση της 
οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά 
με το κοινό σύστημα φόρου 
προστιθεμένης αξίας όσον 
αφορά την προαιρετική και 
προσωρινή εφαρμογή του 
μηχανισμού αντιστροφής της 
επιβάρυνσης για τις 
παραδόσεις ορισμένων 
αγαθών και την παροχή 
υπηρεσιών που είναι 
επιδεκτικά απάτης (ΕΕ L 201 
της 26.7.2013, σ. 4).
35 Παρατηρήσεις
Η νομοθεσία για το 
ηλεκτρονικό εμπόριο 
ακολουθεί τη διεθνή 
βέλτιστη πρακτική, ωστόσο 
η επιβολή της είναι δύσκολη
90 
Η απομακρυσμένη παροχή υπηρεσιών 
και άυλων αγαθών συνιστά πρόκληση 
για τα συστήματα ΦΠΑ, καθώς συχνά 
οδηγεί σε μηδενικό ή σε υπερβολικά 
χαμηλό ποσό εισπραχθέντος ΦΠΑ. Η ΕΕ 
εφαρμόζει την αρχή του προορισμού 
στη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών 
και άυλων αγαθών που παραδίδονται 
ηλεκτρονικά σε τελικούς πελάτες, από 
επιχείρηση σε καταναλωτή (B2C), σύμ -
φωνα με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές 
που έχει προσδιορίσει ο ΟΟΣΑ.91 
Η αρχή του προορισμού σημαίνει ότι 
ο τόπος κατανάλωσης της διασυνορι -
ακής παροχής υπηρεσιών και άυλων 
αγαθών που μπορούν να παραδοθούν 
από απομακρυσμένη τοποθεσία σε μη 
κάτοικο ιδιώτη αποδέκτη, πρέπει να 
βρίσκεται στη δικαιοδοσία της χώρας 
στην οποία ο αποδέκτης έχει τη συνήθη 
διαμονή του46.46 ΟΟΣΑ «Consumption Taxation 
of Cross-Border Services and 
Intangible Property in the 
Context of E-Commerce», 
2001.Πλαίσιο 3Παραδείγματα τομέων στους οποίους μπορεί να εφαρμοστεί η αντιστροφή 
επιβάρυνσης
 οΚατασκευές, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών επισκευής, καθαρισμού, συντήρησης, μετασκευής και 
κατεδάφισης.
 οΜεταβίβαση δικαιωμάτων για την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου.
 οΠρομήθεια σε συσκευές ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, όπως μικροεπεξεργαστές και κεντρικές μονάδες επεξερ -
γασίας, σε κατάσταση πριν από την ενσωμάτωση σε προϊόντα τελικής χρήσης.
 οΠαροχή φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε έμπορο υποκείμενο στον φόρο.
 οΠαροχή πιστοποιητικών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
 οΠαροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.
 οΠρομήθεια σε κονσόλες παιχνιδιών, υπολογιστές ταμπλέτες και φορητούς υπολογιστές.
 οΠρομήθεια σε δημητριακά και βιομηχανικές καλλιέργειες, συμπεριλαμβανομένων των ελαιούχων σπόρων και 
των ζαχαροτεύτλων.
 οΠρομήθεια σε ακατέργαστα και ημιτελή μέταλλα, συμπεριλαμβανομένων των πολύτιμων μετάλλων.
 οΠρομήθεια σε κινητά τηλέφωνα.
 οΟρισμένα είδη ξυλείας (κορμοί, σανίδες, δοκοί).
36 Παρατηρήσεις
92 
Η επιβολή των κανόνων στο ηλεκτρο -
νικό εμπόριο είναι δυσχερής και η εί -
σπραξη ΦΠΑ απειλείται, εάν τα κράτη 
μέλη δεν διαθέτουν πληροφορίες για 
τις υπηρεσίες και τα άυλα αγαθά B2C 
που παρέχονται από τρίτες χώρες μέσω 
του διαδικτύου. Σύμφωνα με το γερμα -
νικό Ελεγκτικό Συνέδριο47, ο ΦΠΑ που 
εισπράχθηκε στη Γερμανία στο πλαίσιο 
της παροχής ηλεκτρονικών υπηρεσιών 
B2C από τρίτη χώρα ανήλθε μόλις σε 
23,7 εκατομμύρια ευρώ το 2011 και μειώ -
θηκε σε 22,8 εκατομμύρια ευρώ το 2012, 
μολονότι το ηλεκτρονικό εμπόριο βρί -
σκεται σε φάση ταχείας επέκτασης. Ως εκ 
τούτου, το γερμανικό ανώτατο όργανο 
ελέγχου συμπέρανε ότι υπάρχουν πολλοί 
μη καταχωρισμένοι έμποροι.
Έλλειψη συνεργασίας και 
αλληλεπικαλυπτόμενες 
αρμοδιότητες στις διοικη -
τικές αρχές, στις δικαστι -
κές αρχές και στις αρχές 
επιβολής του νόμου όσον 
αφορά την καταπολέμηση 
της απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ
93 
Η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ συνδέεται 
συχνά με το οργανωμένο έγκλημα. Τα 
έσοδα από την ενδοκοινοτική απάτη του 
αφανούς εμπόρου συνήθως επανεπεν -
δύονται σε άλλες εγκληματικές δραστη -
ριότητες. Αυτό απαιτεί την υιοθέτηση 
κοινής και πολυτομεακής προσέγγισης 
για την αντιμετώπιση της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Σύμφωνα 
με εκτιμήσεις εκπροσώπων της Ευρω -
πόλ48, 40-60 δισεκατομμύρια ευρώ των 
ετήσιων απωλειών εσόδων ΦΠΑ προ -
καλούνται από ομάδες οργανωμένου 
εγκλήματος και το 2 % των ομάδων 
αυτών είναι υπεύθυνο για το 80 % της 
ενδοκοινοτικής απάτης του αφανούς 
εμπόρου.94 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επισημάνει 
συχνά την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ 
των διοικητικών αρχών, των δικαστικών 
αρχών και των αρχών επιβολής του νό -
μου49. Το γεγονός αυτό συνιστά πρόκλη -
ση για την αποτελεσματική καταπολέμη -
ση της φορολογικής απάτης.
Έλλειψη ανταλλαγής 
δεδομένων μεταξύ 
τελωνειακών, φορολογικών, 
αστυνομικών και διωκτικών 
αρχών
95 
Δεν υφίσταται ολοκληρωμένη πολιτική 
ή στρατηγική σε επίπεδο ΕΕ για τη διε -
ρεύνηση και τη δίωξη της απάτης. Πολ -
λές φορές οι αρχές επιβολής του νόμου 
και οι δικαστικές αρχές δρουν ανεξάρτη -
τα και πολύ συχνά δεν εξασφαλίζουν τη 
συμμετοχή όλων των θιγόμενων κρατών 
μελών50.47 Bundesrechnungshof, 2013 
Bemerkungen – Weitere 
Prüfungsergebnisse Nr. 11 
«Ausländische 
Internetanbieter zutreffend 
besteuern» .
48 Δήλωση του κ. Van Heuckelom 
στη διάσκεψη για την απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ που 
διοργάνωσαν οι βουλευτές του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
Ingeborg Grässle και Benedek 
Javor στις 4 Φεβρουαρίου 2015 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
στις Βρυξέλλες  
(http://antikorrupcio.hu/en/
vat-fraud-in-the-eu-member-
states/ ).
49 Έγγραφα του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου 12623/5/13 
της 16ης Σεπτεμβρίου 2013, 
16071/1/14 
της 20ής Μαρτίου 2015 και 
9368/15 της 1ης Ιουνίου 2015.
50 Στρατηγική συνεδρίαση για 
την απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ, την οποία οργάνωσε 
η Eurojust τον Μάρτιο του 
2011, πρβλ. έγγραφο του 
Συμβουλίου 11570/11 
της 17ης Ιουνίου 2011. 
37 Παρατηρήσεις
96 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει συγκρο -
τήσει ομάδα εργασίας τελωνειακής 
συνεργασίας. Αυτή η ομάδα εμπειρο -
γνωμόνων χειρίζεται το έργο που αφορά 
την επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ 
των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων με 
σκοπό να αυξηθούν οι ικανότητές τους 
επιβολής και, ειδικότερα, να προσδιο -
ριστεί η ανάγκη για νέα μοντέλα συνερ -
γασίας μεταξύ των τελωνείων και των 
άλλων υπηρεσιών/κοινών τελωνειακών 
επιχειρήσεων51.
97 
Η εν λόγω ομάδα εργασίας συμπέρανε 
ότι η συνεργασία μεταξύ των τελω -
νειακών και των αστυνομικών αρχών, 
καθώς και μεταξύ των τελωνειακών και 
των φορολογικών αρχών είναι αρκετά 
καλή, αλλά ότι παραμένουν ορισμένα 
εμπόδια στη συνεργασία. Τα σημαντικό -
τερα εμπόδια είναι οι περιορισμοί στην 
ανταλλαγή πληροφοριών, η έλλειψη 
διαρθρωμένων συστημάτων και συν -
δεδεμένων βάσεων δεδομένων, οι μη 
έγκαιρες ή χαμηλής ποιότητας πληροφο -
ρίες και η έλλειψη κατάλληλης πληρο -
φόρησης. Στην έκθεση επισημαίνεται 
επίσης ότι υφίσταται διαρκής κίνδυνος 
αλληλεπικάλυψης και άσκοπης επανάλη -
ψης εργασιών.
98 
Δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη σε 
όλους τους τομείς εργασίας του Eurofisc 
(βλέπε σημείο 51). Ο τομέας εργασίας 3 
ασχολείται με την ενδοκοινοτική απάτη 
του αφανούς εμπόρου, η οποία σχετί -
ζεται με τις εισαγωγές που πραγματο -
ποιούνται σύμφωνα με το τελωνειακό 
καθεστώς 42. Στους τομείς εργασίας συμ -
μετέχουν είκοσι δύο κράτη μέλη, αλλά 
κυρίως συμμετέχουν οι φορολογικές και 
όχι οι τελωνειακές αρχές52. Από τα πέντε 
κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθη -
καν επισκέψεις, μόνο οι ουγγρικές και οι 
ιταλικές τελωνειακές αρχές συμμετέχουν 
στον τομέα εργασίας 3.99 
Από τον έλεγχό μας προέκυψε επίσης ότι 
οι τελωνειακές αρχές της Γερμανίας και 
του Ηνωμένου Βασιλείου δεν διαβιβά -
ζουν στις φορολογικές αρχές δεδομένα 
σχετικά με τις εισαγωγές που πραγμα -
τοποιούνται σύμφωνα με το τελωνειακό 
καθεστώς 42, καθώς και ότι στη Γερμα -
νία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο 
οι έμποροι δεν αναφέρουν χωριστά 
στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα ΦΠΑ τις 
μετέπειτα ενδοκοινοτικές παραδόσεις 
αγαθών, έπειτα από εισαγωγές που πραγ -
ματοποιούνται σύμφωνα με το τελωνεια -
κό καθεστώς 42 (βλέπε σημείο 78).
100  
Η έλλειψη ανταλλαγής δεδομένων 
μεταξύ των τελωνειακών, φορολογικών, 
αστυνομικών και διωκτικών αρχών 
μειώνει την αποτελεσματικότητα της 
καταπολέμησης της απάτης. Το Βέλγιο 
κατόρθωσε να μειώσει τις απώλειες που 
σχετίζονται με την απάτη κατά 85 % 
μέσα σε δύο μόνο έτη, υιοθετώντας 
κοινή προσέγγιση με καλύτερη συνεργα -
σία μεταξύ των αρχών, η οποία επέτρεψε 
να δοθεί έμφαση στην εξάρθρωση των 
ενορχηστρωτών και όχι στη στόχευση 
των αφανών εμπόρων53.51 Έγγραφο του 
Συμβουλίου 12978/14 
της 22ας Σεπτεμβρίου 2014.
52 Σε έκθεση της ομάδας 
εργασίας τελωνειακής 
συνεργασίας συνιστάται να 
αναλάβουν οι τελωνειακές 
αρχές ενεργότερο ρόλο στον 
τομέα εργασίας 3 του Eurofisc. 
Βλέπε έγγραφο του 
Συμβουλίου 16071/1/14 
της 20ής Μαρτίου 2015.
53 Από 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ 
το 2001 σε 
159 εκατομμύρια  ευρώ το 
2003. Πηγή : 
Ondersteuningscel (BTW 
fraude) – Cellule de soutien 
(Fraude TVA) . Βλέπε « Rapport 
annuel des Finances 2003» . 
Βλέπε επίσης «Fraude 
intracommunautaire à la TVA. 
Audit de suivi réalisé en 
collaboration avec les cours 
des comptes des Pays-Bas et 
d’Allemagne. Rapport de la 
Cour des comptes transmis 
à la Chambre des 
représentants» , Βρυξέλλες, 
Σεπτέμβριος 2012.
38 Παρατηρήσεις
Η Ευρωπόλ και η OLAF δεν 
έχουν πρόσβαση στα δεδο -
μένα του VIES και του Eurofisc
101  
Ούτε η Ευρωπόλ ούτε η OLAF έχουν πρό -
σβαση στα δεδομένα του Eurofisc. Τα κρά -
τη μέλη επικαλούνται τα άρθρα 35 και 55 
του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010, 
καθώς και εθνικούς κανόνες φορολογι -
κού απορρήτου για την άρνηση παροχής 
της εν λόγω πρόσβασης. Στους τομείς 
εργασίας 1-3 του Eurofisc περιλαμβάνεται 
η ανταλλαγή δεδομένων. Αυτό δεν ισχύει 
για τον τομέα εργασίας 4 του Eurofisc, 
ο οποίος αποτελεί παρατηρητήριο της 
απάτης στον οποίο εξετάζονται οι τάσεις 
στην απάτη. Μολονότι δεν γίνεται ανταλ -
λαγή δεδομένων, η Ευρωπόλ και η OLAF 
δεν επιτρέπεται να έχουν πρόσβαση στις 
εν λόγω πληροφορίες. Επίσης, δεν έχουν 
πρόσβαση ούτε στο VIES.
102  
Μολονότι τα ανωτέρω συνάδουν με τον 
κανονισμό, μειώνουν την ικανότητα 
της Ευρωπόλ και της OLAF, αφενός, να 
καταπολεμήσουν την απάτη στον τομέα 
του ΦΠΑ μέσω του εντοπισμού και της 
εξάρθρωσης των ομάδων οργανωμένου 
εγκλήματος που βρίσκονται πίσω από τα 
«καρουζέλ» και, αφετέρου, να αξιολογή -
σουν τον πραγματικό αντίκτυπο της ενδο -
κοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
103  
Η αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων και 
η έλλειψη αποτελεσματικής συνεργασίας 
και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ 
των διοικητικών αρχών, των δικαστικών 
αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου 
σε εθνικό και διεθνές επίπεδο παρεμποδί -
ζουν την καταπολέμηση της ενδοκοινοτι -
κής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Το 2013 
η κατάσταση μεταξύ της Ευρωπόλ, της 
Eurojust και της OLAF περιγραφόταν ως 
«μπερδεμένο κουβάρι» κάτι που συμβάλ -
λει στην έλλειψη συντονισμένης αντιμε -
τώπισης της απάτης54.EMPACT: μια θετική πρω -
τοβουλία, της οποίας όμως 
η βιωσιμότητα απειλείται
104  
Η ΕΕ καθιέρωσε έναν πολυετή κύκλο 
πολιτικής το 2010 για την καταπολέμηση 
του σοβαρού διεθνούς και οργανωμένου 
εγκλήματος55, με στόχο:
α) την αποτελεσματική συνεργασία με -
ταξύ των αρχών επιβολής του νόμου 
των κρατών μελών, των οργανισμών 
της ΕΕ, των υπηρεσιών της ΕΕ και 
άλλων, και
β) την ανάληψη συνεκτικής και ισχυρής 
επιχειρησιακής δράσης με στόχο τις 
πλέον επιτακτικές εγκληματικές απει -
λές που αντιμετωπίζει η ΕΕ.
105  
Βάσει της αξιολόγησης απειλών που εκπό -
νησε η Ευρωπόλ56, οι αντιπρόσωποι των 
κρατών μελών καθόρισαν εννέα τομείς 
προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων την 
απάτη που αφορά τους ειδικούς φόρους 
κατανάλωσης και την ενδοκοινοτική απά -
τη του αφανούς εμπόρου. Για κάθε τομέα 
προτεραιότητας, το Συμβούλιο κατάρτισε 
πολυετές στρατηγικό σχέδιο, το οποίο 
καλύπτει τα έτη 2014 έως 2017. Στόχος του 
σχεδίου είναι να εξουδετερωθεί η ικανό -
τητα των ομάδων οργανωμένου εγκλήμα -
τος και των ειδικών που ενέχονται στην 
απάτη που αφορά τους ειδικούς φόρους 
κατανάλωσης και την ενδοκοινοτική απά -
τη του αφανούς εμπόρου.
106  
Στο σχέδιο των ετών 2014 έως 2017 ανα -
φέρονται δέκα πιθανές αδυναμίες. Πέραν 
της έμφασης στο υψηλό επίπεδο εμπει -
ρογνωμοσύνης και ευελιξίας των ομάδων 
οργανωμένου εγκλήματος, επισημάνθηκε 
η έλλειψη συστημικής συνεργασίας μεταξύ 
των αρχών επιβολής του νόμου και των φο -
ρολογικών αρχών σε εθνικό επίπεδο και σε 
επίπεδο ΕΕ. Επισημάνθηκαν επίσης τα νομι -
κά εμπόδια στην ανταλλαγή πληροφοριών 54 House of Lords, 12η Έκθεση 
της Επιτροπής για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση για την 
περίοδο 2012-2013 «The Fight 
Against Fraud on the EU’s 
Finances».
55 Σχέδιο συμπερασμάτων του 
Συμβουλίου σχετικά με τη 
δημιουργία και την εφαρμογή 
κύκλου πολιτικής της ΕΕ για το 
οργανωμένο και το σοβαρό 
διεθνές έγκλημα, έγγραφο 
15358/10 COSI 69 ENFOPOL 
298 CRIMORG 185 
ENFOCUSTOM 94 .
56 Αξιολόγηση απειλών όσον 
αφορά το σοβαρό και 
οργανωμένο έγκλημα (SOCTA) 
που διενεργήθηκε το 2013.
39 Παρατηρήσεις
μεταξύ της Ευρωπόλ και των κρατών μελών 
που εκπροσωπούνται στο Eurofisc.
107  
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται έξι στρατηγι -
κοί στόχοι. Ένας από τους στόχους αυτούς 
αφορά την ανταλλαγή διαθέσιμων πληρο -
φοριών σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τις πιο 
απειλητικές ομάδες οργανωμένου εγκλή -
ματος. Οι δράσεις αυτές επικαλύπτουν 
την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με 
εταιρείες υψηλού κινδύνου στο πλαίσιο 
του τομέα εργασίας 1 του Eurofisc. Επιπλέ -
ον, σε συνεδρίαση της μόνιμης επιτροπής 
διοικητικής συνεργασίας (SCAC), ορισμένα 
κράτη μέλη τάχθηκαν κατά της χρήσης 
από τις αρχές επιβολής του νόμου του 
πλήρους οδηγού ορθής πρακτικής για 
την καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, τον οποίο 
εκπόνησε η ομάδα σχεδίου αριθ. 82 του 
Fiscalis, διότι τα περισσότερα κεφάλαια 
αφορούσαν τις φορολογικές διοικήσεις 
και όχι τις αρχές επιβολής του νόμου.
108  
Προκειμένου να μετρηθεί η επίτευξη κάθε 
στόχου, αναπτύχθηκαν σχέδια επιχει -
ρησιακής δράσης (ΣΕΔ) υπό την αιγίδα 
της ευρωπαϊκής πολυκλαδικής πλατφόρ -
μας κατά των εγκληματικών απειλών 
(EMPACT). Τα κράτη μέλη χρειάστηκε να 
χρηματοδοτήσουν τις δραστηριότητες 
του ΣΕΔ 2014 από τους εθνικούς τους προ -
ϋπολογισμούς. Από τις εκθέσεις προόδου 
για το ΣΕΔ 2014 προκύπτει ότι 2 από τις 
11 επιχειρησιακές δράσεις δεν ολοκληρώ -
θηκαν και αναβλήθηκαν για το 2015 λόγω 
έλλειψης χρηματοδότησης. Η εν λόγω έλ -
λειψη χρηματοδότησης θέτει σε κίνδυνο 
την επίτευξη των στόχων της EMPACT και 
τη βιωσιμότητα των ΣΕΔ.
109  
Το 2015 η Επιτροπή διέθεσε επτά εκατομ -
μύρια ευρώ στην Ευρωπόλ για τη χρημα -
τοδότηση των επιχειρησιακών δράσεων 
το 2015 και 2016. Ωστόσο, δεδομένου ότι 
το κονδύλι αυτό καλύπτει εννέα τομείς προτεραιότητας, μένει να διαπιστωθεί εάν 
θα διασφαλίσει την οικονομική βιωσιμό -
τητα της EMPACT όσον αφορά τον τομέα 
προτεραιότητας της ενδοκοινοτικής 
απάτης του αφανούς εμπόρου.
Τα κράτη μέλη είναι αντίθετα 
στις προτάσεις συμπερίληψης 
του ΦΠΑ στο πεδίο εφαρμο -
γής της οδηγίας σχετικά με 
την προστασία των οικονο -
μικών συμφερόντων και του 
κανονισμού σχετικά με την 
Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
110  
Τον Μάρτιο του 2011 εμπειρογνώμονες 
από όλα τα κράτη μέλη ζήτησαν, σε συ -
νεδρίαση που διοργάνωσε η Eurojust, την 
αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ 
των διοικητικών αρχών, των δικαστικών 
αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου 
σε εθνικό και διεθνές επίπεδο57. Συνέστη -
σε την κατάρτιση κανόνων αποκλειστικής 
δικαιοδοσίας για την ενδοκοινοτική απά -
τη στον τομέα του ΦΠΑ ή την ανάθεση της 
έρευνας και της δίωξης των αδικημάτων 
αυτών στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
111 
Ωστόσο, η πλειονότητα των κρατών 
μελών αντιτίθεται στην πρόταση της 
Επιτροπής να συμπεριληφθεί ο ΦΠΑ 
στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για 
την καταπολέμηση της απάτης (οδηγία 
ΠΟΣ)58 ή στον κανονισμό για τη σύσταση 
της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η εξαίρεση 
του ΦΠΑ από το πεδίο εφαρμογής των 
ανωτέρω προτάσεων θα μπορούσε να 
αποτελέσει σημαντικό βήμα οπισθοδρό -
μησης δεδομένου ότι, όπως υπενθύμισε 
πρόσφατα το Δικαστήριο της Ευρωπαϊ -
κής Ένωσης (υπόθεση C-105/14 της 8ης 
Σεπτεμβρίου 2015, Taricco), η απάτη στον 
τομέα του ΦΠΑ καλύπτεται από το ισχύον 
νομικό πλαίσιο, ήτοι τη σύμβαση ΠΟΣ59, 
την οποία θα αντικαταστήσει η οδηγία 
ΠΟΣ. Επιπλέον, στην παράγωγη νομοθεσία 
δεν προβλέπονται ερευνητικές εξουσίες 
της OLAF στον τομέα του ΦΠΑ.57 Στρατηγική συνεδρίαση για 
την απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ, την οποία οργάνωσε 
η Eurojust τον Μάρτιο του 
2011, πρβλ. έγγραφο του 
Συμβουλίου 11570/11 
της 17ης Ιουνίου 2011.
58 COM(2012) 363 τελικό 
της 11ης Ιουλίου 2012 
«Πρόταση οδηγίας του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου σχετικά με 
την καταπολέμηση, μέσω του 
ποινικού δικαίου, της απάτης 
εις βάρος των οικονομικών 
συμφερόντων της Ένωσης».
59 Σύμβαση της 26ης Ιουλίου 
1995 σχετικά με την 
προστασία των οικονομικών 
συμφερόντων των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και 
τα δύο πρωτόκολλά της 
(πράξη του Συμβουλίου της 
19ης Ιουνίου 1997 και πράξη 
του Συμβουλίου της 27ης 
Σεπτεμβρίου 1996).
40
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
112  
Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε το 
ζήτημα κατά πόσον η ΕΕ αντιμετωπίζει 
αποτελεσματικά την ενδοκοινοτική 
απάτη στον τομέα του ΦΠΑ. Η μεγάλη 
πλειονότητα των κρατών μελών, τα 
οποία είναι οι κύριοι δικαιούχοι των εσό -
δων ΦΠΑ, έχουν εκφράσει ικανοποίηση 
για τον τρόπο συγκρότησης του παρό -
ντος συστήματος και εκτιμούν τα οφέλη 
της αμοιβαίας συνεργασίας. Ωστόσο, τα 
κράτη μέλη υπέδειξαν τομείς του συστή -
ματος που χρήζουν περαιτέρω βελτίω -
σης. Επιπλέον, στο πλαίσιο του ελέγχου 
διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες 
οι οποίες καταδεικνύουν ότι το σύστημα 
δεν είναι αρκούντως αποτελεσματικό. 
Οι αδυναμίες αυτές πρέπει να αντιμετω -
πιστούν. Η Επιτροπή έχει προτείνει στο 
παρελθόν διάφορα νομοθετικά μέτρα 
που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να 
βελτιώσουν το πλαίσιο της ανταλλαγής 
πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών 
τους αρχών για την καταπολέμηση της 
ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του 
ΦΠΑ60· ωστόσο τα κράτη μέλη δεν έχουν 
εγκρίνει ακόμα το σύνολο των εν λόγω 
μέτρων. Ως εκ τούτου, υφίσταται ανάγκη 
ανάληψης νέων νομοθετικών και άλλων 
πρωτοβουλιών, όπως προτείνεται με τις 
ακόλουθες συστάσεις.
Μέτρηση της 
αποτελεσματικότητας  
του συστήματος
113  
Η έλλειψη συγκρίσιμων δεδομένων και 
κατάλληλων σχετικών δεικτών για τη 
μέτρηση των επιδόσεων των κρατών 
μελών επηρεάζει δυσμενώς την αποτε -
λεσματικότητα του συστήματος της ΕΕ 
για την αντιμετώπιση της ενδοκοινοτι -
κής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ (βλέπε 
σημεία 19 έως 25).
Σύσταση 1
Η Επιτροπή πρέπει να δρομολογήσει μια 
συντονισμένη προσπάθεια των κρατών μελών για τη δημιουργία κοινού συστή -
ματος εκτίμησης του μεγέθους της ενδο -
κοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, 
το οποίο θα επιτρέψει στα κράτη μέλη 
να αξιολογούν τις επιδόσεις τους όσον 
αφορά τη μείωση των περιστατικών 
ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του 
ΦΠΑ, τη βελτίωση του εντοπισμού των 
περιπτώσεων απάτης και την αύξηση της 
ανάκτησης φόρων έπειτα από τον εντο -
πισμό τέτοιου είδους περιπτώσεων. Το εν 
λόγω σύστημα μπορεί να αξιοποιήσει τις 
πρακτικές που ήδη χρησιμοποιούνται σε 
ορισμένα κράτη μέλη.
Ο έλεγχος διασταύρωσης 
των τελωνειακών 
δεδομένων με τα 
δεδομένα ΦΠΑ είναι 
κρίσιμης σημασίας
114  
Από τον έλεγχο προέκυψε ότι οι έλεγχοι 
διασταύρωσης μεταξύ των εισαγωγών 
στο πλαίσιο του τελωνειακού καθε -
στώτος 42 και των ανακεφαλαιωτικών 
πινάκων ΦΠΑ δεν είναι εφικτοί, διότι οι 
τελωνειακές αρχές δεν διαβιβάζουν τα 
δεδομένα αυτά στις φορολογικές αρχές 
και οι έμποροι δεν υποχρεούνται να 
αναφέρουν χωριστά τις ενδοκοινοτικές 
παραδόσεις έπειτα από τις εν λόγω εισα -
γωγές στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες 
ΦΠΑ. Επιπλέον, δεν ανταλλάσσουν όλα 
τα κράτη μέλη δεδομένα σχετικά με ει -
σαγωγές υψηλού κινδύνου που πραγμα -
τοποιούνται σύμφωνα με το τελωνειακό 
καθεστώς 42 μέσω του τομέα εργασίας 3 
του Eurofisc (βλέπε σημεία 76 έως 85).
Σύσταση 2
Οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών 
πρέπει να διαβιβάζουν στις φορολογικές 
αρχές δεδομένα σχετικά με τις εισαγωγές 
που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το 
τελωνειακό καθεστώς 42 και να εφαρμό -
ζουν άλλα μέτρα του ελεγκτικού μοντέ -
λου μας για το τελωνειακό καθεστώς 
(βλέπε παράρτημα III ).60 Για παράδειγμα, πρόταση της 
Επιτροπής, της 20.7.2004, για 
κανονισμό του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου σχετικά με την 
αμοιβαία διοικητική 
συνδρομή για την προστασία 
των οικονομικών 
συμφερόντων της Κοινότητας 
κατά της απάτης και 
οποιασδήποτε άλλης 
παράνομης δραστηριότητας 
[πρόταση COM(2004)509 
η οποία τροποποιήθηκε από 
την πρόταση COM(2006) 473 
τελικό].
41 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 3
Η Επιτροπή πρέπει να προτείνει νομοθε -
τικές τροποποιήσεις που να καθιστούν 
δυνατή τη διενέργεια αποτελεσματικών 
ελέγχων διασταύρωσης μεταξύ τελωνει -
ακών και φορολογικών δεδομένων.
Βελτίωση του συστήματος 
έγκαιρης προειδοποίησης 
του Eurofisc για την καλύ -
τερη στόχευση των εμπό -
ρων υψηλού κινδύνου
115 
Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι το Eurofisc εί -
ναι ένα αποτελεσματικό σύστημα έγκαιρης 
προειδοποίησης, αλλά παραπονούνται ότι 
η ανταλλαγή πληροφοριών δεν είναι φιλι -
κή προς τον χρήστη και ότι οι ανταλλαγές 
δεδομένων είναι αργές και όχι πάντα ορθά 
στοχευμένες. Από τον έλεγχο σε επιλεγμέ -
να κράτη μέλη προέκυψε επίσης ότι η επε -
ξεργασία δεδομένων και η πρόσβαση σε 
πληροφορίες αποτελούσε χρονοβόρα και 
πολύπλοκη διαδικασία, η οποία βασιζόταν 
σε λογιστικά φύλλα Excel που διανέμονταν 
στους υπαλλήλους-συνδέσμους των κρα -
τών μελών, με κίνδυνο να διαβιβάζονται 
ατελείς ή εσφαλμένες πληροφορίες. Οι 
πληροφορίες συχνά παρέχονται στη χώρα 
προέλευσης με σημαντικές καθυστερήσεις 
(βλέπε σημεία 48 έως 55).
Σύσταση 4
Η Επιτροπή πρέπει να συστήσει στα 
κράτη μέλη τα εξής:
α) την καθιέρωση κοινής ανάλυσης 
κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της 
χρήσης ανάλυσης κοινωνικού δικτύ -
ου, προκειμένου να διασφαλίζεται 
ότι οι πληροφορίες που ανταλλάσ -
σονται μέσω του Eurofisc στοχεύουν 
ορθά στην απάτη·
β) τη βελτίωση της ταχύτητας και της 
συχνότητας των εν λόγω ανταλλα -
γών πληροφοριών·γ) τη χρήση αξιόπιστου και φιλικού 
προς τον χρήστη περιβάλλοντος 
ΤΠ για τις εν λόγω ανταλλαγές 
πληροφοριών·
δ) τον καθορισμό σχετικών δεικτών και 
ειδικών στόχων για τη μέτρηση των 
επιδόσεων των διαφόρων τομέων 
εργασίας, και
ε) τη συμμετοχή σε όλους τους τομείς 
εργασίας του Eurofisc.
Βελτίωση του 
υφιστάμενου νομικού 
πλαισίου
116  
Η πρόταση της Επιτροπής για την από 
κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη σε πε -
ριπτώσεις διασυνοριακού εμπορίου δεν 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο. Αυτό μει -
ώνει τη δυνατότητα αποτροπής της επι -
χειρηματικής συνεργασίας με εμπόρους 
που διαπράττουν απάτη. Η εφαρμογή 
της οδηγίας για τον ΦΠΑ όσον αφορά 
την περίοδο υποβολής των ανακεφαλαι -
ωτικών πινάκων δεν είναι ομοιόμορφη 
μεταξύ των κρατών μελών, γεγονός που 
αυξάνει τον διοικητικό φόρτο για τους 
εμπόρους που δραστηριοποιούνται σε 
περισσότερα από ένα κράτη μέλη (βλέπε 
σημεία 73 έως 75).
Σύσταση 5
Το Συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει την 
πρόταση της Επιτροπής για την από κοι -
νού και εις ολόκληρον ευθύνη.
42 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 6
Η Επιτροπή πρέπει να προτείνει την 
τροποποίηση της οδηγίας για τον ΦΠΑ 
με σκοπό την επίτευξη περαιτέρω εναρ -
μόνισης των απαιτήσεων υποβολής δη -
λώσεων ΦΠΑ των κρατών μελών για τις 
ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών και 
την ενδοκοινοτική παροχή υπηρεσιών.
117  
Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που δεί -
χνουν ότι όταν καθιερώνεται η αντιστρο -
φή επιβάρυνσης σε ένα ή περισσότερα 
κράτη μέλη, οι διαπράττοντες απάτη 
μετακινούνται σε κράτος μέλος στο 
οποίο δεν εφαρμόζεται η αντιστροφή 
επιβάρυνσης (βλέπε σημεία 86 έως 89).
Σύσταση 7
Η Επιτροπή πρέπει να ενθαρρύνει τα 
κράτη μέλη να συντονίσουν καλύτερα 
τις πολιτικές τους σχετικά με την αντι -
στροφή επιβάρυνσης, όπως πραγμα -
τοποιείται ήδη, για παράδειγμα, στο 
σύστημα εμπορίας εκπομπών.
Βελτίωση των ρυθμίσεων 
της διοικητικής 
συνεργασίας
118  
Η Επιτροπή έχει προτείνει διάφορα 
νομοθετικά μέτρα που επιτρέπουν στα 
κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλο 
πλαίσιο για την ανταλλαγή πληροφοριών 
μεταξύ των φορολογικών τους αρχών 
στο πλαίσιο της καταπολέμησης της 
ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του 
ΦΠΑ. Εντούτοις, η χρήση τους μεταξύ 
των κρατών μελών παραμένει περιορι -
σμένη και ορισμένα από τα μέτρα αυτά 
πρέπει να ενισχυθούν ή να εφαρμόζο -
νται με μεγαλύτερη συνέπεια (βλέπε 
σημεία 26 έως 47 και 56 έως 70).Σύσταση 8
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης των 
ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας, 
η Επιτροπή πρέπει να πραγματοποιήσει 
επισκέψεις παρακολούθησης στα κράτη 
μέλη που θα επιλεγούν βάσει κινδύνου. 
Οι εν λόγω επισκέψεις παρακολούθησης 
πρέπει να εστιάσουν στη βελτίωση της 
έγκαιρης ανταπόκρισης των κρατών 
μελών στις αιτήσεις παροχής πληρο -
φοριών, της αξιοπιστίας του VIES, της 
ταχύτητας των πολυμερών ελέγχων και 
της συνέχειας που δίνεται στις διαπι -
στώσεις των προηγούμενων εκθέσεων 
της Επιτροπής σχετικά με τη διοικητική 
συνεργασία.
Σύσταση 9
Τα κράτη μέλη που δεν το έχουν ήδη 
πράξει πρέπει να εφαρμόσουν διπλό 
σύστημα αριθμού φορολογικού μητρώ -
ου ΦΠΑ (απόδοση αριθμού φορολο -
γικού μητρώου ΦΠΑ στους εμπόρους 
που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν 
στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, ο οποίος 
διαφέρει από τον εγχώριο αριθμό φορο -
λογικού μητρώου ΦΠΑ) και να διενερ -
γούν τους ελέγχους που προβλέπονται 
στο άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ)
αριθ. 904/2010, παρέχοντας συγχρόνως 
δωρεάν συμβουλές στους εμπόρους.
Σύσταση 10
Τα κράτη μέλη πρέπει να αποστέλλουν 
επίσημες προειδοποιητικές επιστολές σε 
εμπόρους που εμπλέκονται σε αλυσίδες 
απάτης προκειμένου να διευκολύνεται 
η εφαρμογή της νομολογίας του Δικα -
στηρίου της ΕΕ (ΔΕΕ) στις υποθέσεις 
Kittel/Mecsek και να μην χορηγείται 
είτε το δικαίωμα έκπτωσης του φόρου 
εισροών είτε το δικαίωμα παροχής με 
μηδενικό συντελεστή με το σκεπτικό ότι 
ο έμπορος γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει 
ότι οι συναλλαγές του συνδέονταν με 
δόλιες φορολογικές απώλειες.
43 Συμπεράσματα και συστάσεις
119  
Τα κράτη μέλη χρειάζονται πληροφορίες 
από τρίτες χώρες για την επιβολή της 
είσπραξης του ΦΠΑ επί των υπηρεσιών 
και των άυλων αγαθών B2C στον τομέα 
του ηλεκτρονικού εμπορίου που πα -
ρέχονται μέσω του διαδικτύου. (βλέπε 
σημεία 90 έως 92).
Σύσταση 11
Προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία 
με τρίτες χώρες και να επιβληθεί η εί -
σπραξη του ΦΠΑ επί των υπηρεσιών και 
των άυλων αγαθών B2C που παρέχουν οι 
εν λόγω χώρες στον τομέα του ηλεκτρο -
νικού εμπορίου, τα κράτη μέλη πρέπει:
α) να εξουσιοδοτήσουν την Επιτροπή 
να διαπραγματευθεί συμφωνίες 
αμοιβαίας συνδρομής με τις χώ -
ρες όπου είναι εγκατεστημένοι οι 
περισσότεροι πάροχοι διαδικτυακών 
υπηρεσιών και να υπογράψει αυτές 
τις συμφωνίες, και
β) όσον αφορά τα κράτη μέλη που ανή -
κουν στον ΟΟΣΑ, να υπογράψουν 
και να εφαρμόσουν τη σύμβαση 
του ΟΟΣΑ σχετικά με την αμοιβαία 
διοικητική συνδρομή σε φορολογικά 
θέματα προκειμένου να ανταλλάσ -
σουν με τις τρίτες χώρες πληροφο -
ρίες για τους παρόχους ψηφιακών 
υπηρεσιών.Βελτίωση της 
συνεργασίας μεταξύ 
διοικητικών αρχών, 
δικαστικών αρχών και 
αρχών επιβολής του 
νόμου
120  
Η ενδοκοινοτική απάτη στον τομέα του 
ΦΠΑ συνδέεται συχνά με δομές του 
οργανωμένου εγκλήματος. Αυτό απαιτεί 
την υιοθέτηση καλύτερης κοινής και 
πολυτομεακής προσέγγισης για την αντι -
μετώπιση της ενδοκοινοτικής απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ. Ωστόσο, υπάρχουν 
κάποιες αρχές και φορείς με αλληλεπικα -
λυπτόμενες αρμοδιότητες όσον αφορά 
την καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ που δεν συ -
νεργάζονται πλήρως ούτε ανταλλάσσουν 
πληροφορίες μεταξύ τους λόγω νομικών 
περιορισμών (βλέπε σημεία 93 έως 102).
Σύσταση 12
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να 
άρουν τα νομικά εμπόδια που εμποδί -
ζουν την ανταλλαγή πληροφοριών μετα -
ξύ των διοικητικών αρχών, των δικαστι -
κών αρχών και των αρχών επιβολής του 
νόμου σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο 
ΕΕ. Ειδικότερα, η OLAF και η Ευρωπόλ 
πρέπει να έχουν πρόσβαση στα δεδομέ -
να του VIES και του Eurofisc, και τα κρά -
τη μέλη πρέπει να επωφελούνται από τις 
πληροφορίες που αυτές παρέχουν.
44 Συμπεράσματα και συστάσεις
121  
Ένα από τα υφιστάμενα στοιχεία μιας 
πολυτομεακής προσέγγισης σε επίπεδο 
ΕΕ είναι τα σχέδια επιχειρησιακής δρά -
σης (ΣΕΔ) που έχουν καταρτίσει τα κράτη 
μέλη και έχει επικυρώσει το Συμβούλιο 
στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EMPACT 
και τα οποία καλύπτουν την περίοδο 
2014-2017. Ωστόσο, η βιωσιμότητα και 
η διατηρησιμότητα των ΣΕΔ κινδυνεύει 
λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης από 
την ΕΕ (βλέπε σημεία 104 έως 109).
Σύσταση 13
Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει τη 
βιωσιμότητα των ΣΕΔ στο πλαίσιο της 
πρωτοβουλίας EMPACT παρέχοντας 
επαρκείς οικονομικούς πόρους.
122  
Η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ θα μπο -
ρούσε να μείνει ατιμώρητη λόγω των 
αρνητικών συγκρούσεων δικαιοδοσίας, 
εάν η οδηγία ΠΟΣ και ο κανονισμός για 
την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν περιλαμ -
βάνουν τον ΦΠΑ στο πεδίο εφαρμογής 
τους (βλέπε σημεία 110 έως 111). Η απά -
τη στον τομέα του ΦΠΑ θα μπορούσε 
επίσης να μείνει ατιμώρητη εξαιτίας υπερβολικά σύντομων προθεσμιών 
παραγραφής, όπως τόνισε το Δικαστήριο 
στην απόφασή του της 8ης Σεπτεμβρίου 
2015 (υπόθεση C-105/14 Taricco). Όπως 
απεφάνθη το Δικαστήριο της ΕΕ, η απάτη 
στον τομέα του ΦΠΑ θίγει τα οικονομικά 
συμφέροντα της ΕΕ.
Σύσταση 14
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμ -
βούλιο πρέπει:
α) να συμπεριλάβουν τον ΦΠΑ στο 
πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης 
οδηγίας σχετικά με την καταπολέμη -
ση, μέσω του ποινικού δικαίου, της 
απάτης εις βάρος των οικονομικών 
συμφερόντων της Ένωσης (οδηγία 
ΠΟΣ) και του κανονισμού για τη σύ -
σταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, 
και
β) να παραχωρήσουν στην OLAF 
σαφείς αρμοδιότητες και εργαλεία 
έρευνας της ενδοκοινοτικής απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα IV, του οποίου προεδρεύει  
ο κ. Milan Martin CVIKL, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο,  
κατά τη συνεδρίασή του της 15ης Δεκεμβρίου 2015.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

45
 Παραρτήματα
Προσέγγιση του ελέγχου στο επίπεδο της Επιτροπής
Διενεργήσαμε τον έλεγχο στο επίπεδο της Επιτροπής σε δύο στάδια, το προπαρασκευαστικό στάδιο και τις επιτόπιες ελε -
γκτικές εργασίες.
1 Στη διάρκεια του προπαρασκευαστικού σταδίου πραγματοποιήσαμε επισκέψεις συλλογής πληροφοριών στη ΓΔ 
Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης και στην OLAF. Συζητήσαμε τη μεθοδολογία ελέγχου (ερωτήματα ελέγχου, 
κριτήρια και πρότυπα), συμπεριλαμβανομένης της μεθοδολογίας ελέγχου στα κράτη μέλη, και λάβαμε ανατρο -
φοδότηση και προτάσεις από την Επιτροπή. Η ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης χορήγησε στους ελεγκτές 
πρόσβαση στην κύρια βάση δεδομένων για τις εισαγωγές, τη βάση δεδομένων διαδικτυακής παρακολούθησης.
 Συζητήσαμε τους βασικούς ρόλους και προκλήσεις της κάθε ΓΔ σχετικά με την καταπολέμηση της απάτης στον 
τομέα του ΦΠΑ και συγκεντρώσαμε σχετικά έγγραφα.
 Εξετάσαμε πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις, όπως τη δήλωση δραστηριοτήτων της ΓΔ Φορολογίας και Τελω -
νειακής Ένωσης που συνόδευε το προσχέδιο προϋπολογισμού του 2013 και την ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της 
ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης για το 2013, σε συνδυασμό με την κατάσταση εφαρμογής της στρατηγικής 
της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και τις εκθέσεις της Επιτροπής του 2014 σχετικά με τη 
διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ και την αποτελεσματική είσπραξη του ΦΠΑ.
 Πραγματοποιήσαμε επίσης επισκέψεις συλλογής πληροφοριών στην προεδρία του Eurofisc, στην Ευρωπόλ και 
την Eurojust, στο πλαίσιο των οποίων παρουσιάσαμε τον έλεγχο, συζητήσαμε τους ρόλους, τις αρμοδιότητές τους 
και τις προκλήσεις στην καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και συγκεντρώσαμε σχετικά έγγραφα και 
πληροφορίες.
 Πραγματοποιήσαμε επίσκεψη συλλογής πληροφοριών στον ΟΟΣΑ και συζητήσαμε ζητήματα σχετικά με τον έλεγχο, 
όπως την αναλογία των εσόδων από ΦΠΑ, την αμοιβαία συνδρομή και τις ανταλλαγές πληροφοριών επί φορολογι -
κών θεμάτων, την απάτη του αφανούς εμπόρου, τους πολυμερείς ελέγχους, τους κοινούς ελέγχους και τη φορολό -
γηση των υπηρεσιών και των άυλων αγαθών που παρέχονται ψηφιακά (ηλεκτρονικό εμπόριο). Εξετάσαμε τις πλέον 
πρόσφατες εκθέσεις και κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ σχετικά με τον ΦΠΑ.
 Εξετάσαμε και συζητήσαμε με εκπροσώπους της ομάδας εργασίας για τον ΦΠΑ των ανώτατων οργάνων ελέγχου της 
ΕΕ τις πλέον πρόσφατες και εν εξελίξει δραστηριότητες ελέγχου των εν λόγω οργάνων στον τομέα του ΦΠΑ.Παράρτημα I
46 Παραρτήματα
2 Στη διάρκεια των επιτόπιων ελεγκτικών εργασιών παρουσιάσαμε στην Επιτροπή τα αποτελέσματα της έρευνας στα 
κράτη μέλη. Παρουσιάσαμε επίσης το γενικό ερωτηματολόγιο που απευθυνόταν στην Επιτροπή. Στο εν λόγω γενικό 
ερωτηματολόγιο εξετάζονταν οι τρέχουσες εξελίξεις και συλλέγονταν αποδεικτικά στοιχεία για τις δραστηριότητες 
της Επιτροπής όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία, τη συνέχεια που δόθηκε στην ειδική έκθεσή μας για το τελω -
νειακό καθεστώς 42, την αντιστροφή επιβάρυνσης, το ηλεκτρονικό εμπόριο και την αποτελεσματική είσπραξη του 
ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας μεταξύ των διοικητικών αρχών, των δικαστικών αρχών και των αρχών 
επιβολής του νόμου μεταξύ των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών οργάνων. Στο εν λόγω γενικό ερωτηματολόγιο 
απάντησαν η ΓΔ Προϋπολογισμού, η ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, η ΓΔ Δικαιοσύνης και Κατανα -
λωτών, η OLAF και η ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης.
 Προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας μεταξύ των διοικητικών αρχών, των δικαστι -
κών αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου, απευθυνθήκαμε στο Συμβούλιο και εξετάσαμε τα κύρια έγγραφά 
του σχετικά με την EMPACT, τα ΣΕΔ και το τελωνειακό καθεστώς 42.
 Αποστείλαμε δεύτερο ερωτηματολόγιο στη ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης προκειμένου να εξακριβωθεί 
αν η Επιτροπή είχε παρακολουθήσει δεόντως τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών των διαφόρων 
τροποποιήσεων της οδηγίας για τον ΦΠΑ για την αντιμετώπιση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
 Συζητήσαμε με τη ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης τη μεθοδολογία που ακολούθησε ο ανάδοχος της 
Επιτροπής στις διαθέσιμες μελέτες για την εκτίμηση του ελλείμματος ΦΠΑ. Αποστείλαμε επίσης τρίτο ερωτημα -
τολόγιο στη ΓΔ Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης προκειμένου να αξιολογηθεί η εν λόγω μεθοδολογία και να 
τεθούν ερωτήματα σχετικά με το ζήτημα αυτό στις φορολογικές αρχές της Ιταλίας, της Λετονίας και του Ηνωμένου 
Βασιλείου.
 Στην OLAF συγκεντρώσαμε αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου που αφορούν τις σχετικές κοινές τελωνειακές δράσεις 
(ΚΤΔ) και τις έρευνες για το τελωνειακό καθεστώς 42, καθώς και για τη δήλωση χαμηλότερης δασμολογητέας αξίας.
 Στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με τους υπαλλήλους-συνδέ -
σμους του Fiscalis. Εξετάσαμε επίσης την ενδιάμεση και την τελική έκθεση αξιολόγησης του Fiscalis 2013, σε συνδυ -
ασμό με τα αποτελέσματα των ομάδων σχεδίου του Fiscalis σχετικά με την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα 
του ΦΠΑ, και διενεργήσαμε ελεγκτικές δοκιμασίες στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε δείγμα 
διοικητικών εργαλείων που χρηματοδοτούνταν από το Fiscalis (βλέπε παράρτημα II ).Παράρτημα I
47 Παραρτήματα
Προσέγγιση του ελέγχου στο επίπεδο των τελωνειακών και φορολογικών αρχών στα 
κράτη μέλη
Διενεργήσαμε τον έλεγχο στα κράτη μέλη επίσης σε δύο στάδια, το προπαρασκευαστικό στάδιο και τις επιτόπιες ελεγκτικές 
εργασίες.
1 Στη διάρκεια του προπαρασκευαστικού σταδίου, αποστείλαμε έρευνα στους κεντρικούς υπαλλήλους-συνδέσμους και 
των 28 κρατών μελών που είναι υπεύθυνοι για τη διοικητική συνεργασία. Με την εν λόγω έρευνα μάθαμε τις απόψεις 
των κρατών μελών για την αποτελεσματικότητα της διοικητικής συνεργασίας στο πεδίο της καταπολέμησης της απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ που σχετίζεται με τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
 Εξετάσαμε επίσης τις διαθέσιμες ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων του Eurofisc, τα στατιστικά στοιχεία για τη διοικη -
τική συνεργασία, τις ενδείξεις απάτης του Eurofisc, τα μηνύματα O_MCTL και τις εισαγωγές που πραγματοποιήθηκαν 
σύμφωνα με το τελωνειακό καθεστώς 42.
2 Στη διάρκεια των επιτόπιων ελεγκτικών εργασιών, πραγματοποιήσαμε επισκέψεις στις φορολογικές και τις τελωνειακές 
αρχές της Γερμανίας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας, της Λετονίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και πραγματοποιήσαμε 
συνεντεύξεις με τους κεντρικούς υπαλλήλους-συνδέσμους και άλλες αρχές που είναι υπεύθυνες για το VIES, το Eurofisc, 
το Fiscalis και τους πολυμερείς ελέγχους, χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγιο για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων σε 
αυτούς τους τομείς.
  Σε κάθε κράτος μέλος ελέγξαμε δείγμα εγγράφων στο VIES, εργαλεία διοικητικής συνεργασίας και ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές. Σε κάθε κράτος μέλος επελέγησαν συνολικά 110 στοιχεία βάσει της ακόλουθης προσέγγισης:
α) προκειμένου να εξακριβωθεί εάν το VIES πληροί τις απαιτήσεις πληρότητας, ακρίβειας και εγκαιρότητας που προ -
βλέπονται στα άρθρα 22 και 23 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου, επιλέξαμε δύο δείγματα:
i) ένα τυχαίο δείγμα μηνυμάτων O_MCTL που εστάλησαν (10) και ελήφθησαν (10) από το κράτος μέλος στο 
πρώτο εξάμηνο του 2014, και
ii) ένα τυχαίο δείγμα 10 αρχείων εμπόρων που εγγράφηκαν προσφάτως στο VIES το 2013·
β) προκειμένου να εξακριβωθεί τόσο η αποτελεσματικότητα των ανταλλαγών πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως όσο 
και η συμμόρφωσή τους με τα άρθρα 7 έως 12, επιλέξαμε τυχαίο δείγμα αιτήσεων της SCAC που εστάλησαν (10) 
και ελήφθησαν (10) το 2013·
γ) προκειμένου να ελεγχθεί πόσο αποτελεσματικά συνεργάζονται μεταξύ τους τα κράτη μέλη, καθώς και η συμμόρ -
φωσή τους με τα άρθρα 29 και 30, επιλέξαμε δείγμα βάσει κινδύνου πέντε πολυμερών ελέγχων που διενεργήθηκαν 
με πρωτοβουλία των φορολογικών αρχών των κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη και πέντε 
πολυμερών ελέγχων στους οποίους οι φορολογικές αρχές των κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκε επί -
σκεψη συμμετείχαν κατόπιν αιτήματος άλλων κρατών μελών. Το δείγμα αφορούσε το έτος 2013 και, σε περίπτωση 
μη επίτευξης του ελάχιστου μεγέθους δείγματος, το προηγούμενο και το επόμενο έτος·
δ) προκειμένου να ελεγχθεί η αποτελεσματικότητα του τομέα εργασίας 1 του Eurofisc, επιλέξαμε δείγμα βάσει κινδύ -
νου 10 ενδείξεων απάτης που εστάλησαν και ελήφθησαν το 2013 από κάθε κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποι -
ήθηκε επίσκεψη, και
ε) σε συνέχεια του προηγούμενου ελέγχου μας επί του τελωνειακού καθεστώτος 42 και προκειμένου να εξετασθεί 
πώς οι τελωνειακές και φορολογικές αρχές συνεργάζονται μεταξύ τους, καθώς και με τις άλλες αρχές των κρατών 
μελών, π.χ. χρησιμοποιώντας, όποτε είναι αναγκαίο, τον τομέα εργασίας 3 του Eurofisc, και προκειμένου να ελεγχθεί 
η πληρότητα των δεδομένων του VIES, επιλέξαμε δείγμα βάσει κινδύνου 30 εισαγωγών που πραγματοποιήθηκαν 
σύμφωνα με τελωνειακό καθεστώς.
 Τέλος, εξετάσαμε τις διαθέσιμες εκθέσεις των ελέγχων σχετικά με το Eurofisc που διενήργησαν τα ανώτατα όργανα 
ελέγχου της Γερμανίας, της Ουγγαρίας και της Αυστρίας.Παράρτημα II
48 Παραρτήματα
Ελεγκτικό μοντέλο του ΕΕΣ για το τελωνειακό καθεστώς 42
Το εν λόγω ελεγκτικό μοντέλο υιοθετήθηκε από το Συνέδριο στην ειδική του έκθεση αριθ. 13/2011.
1 Υποχρεωτική αναφορά στο πλαίσιο 44 του ΕΔΕ έγκυρου αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ τόσο για τον ει -
σαγωγέα (ή τον φορολογικό αντιπρόσωπό του) όσον και για τον πελάτη ή τον ίδιο τον εισαγωγέα σε περίπτωση 
μεταφορών στο κράτος μέλος προορισμού. Επαλήθευση μέσω του VIES της εγκυρότητας των εν λόγω αριθμών 
φορολογικού μητρώου ΦΠΑ πριν από τη θέση των αγαθών σε ελεύθερη κυκλοφορία. Ειδάλλως, οφείλεται ΦΠΑ 
κατά την εισαγωγή.
2 Αναφορά στα αποδεικτικά στοιχεία της προβλεπόμενης μεταφοράς στο κράτος μέλος προορισμού, π.χ. ο αριθ -
μός του εγγράφου μεταφοράς και η χώρα προορισμού αναγράφονται, αντίστοιχα, στα πλαίσια 44 και 17α) του 
ΕΔΕ. Διαφορετικά, η τελωνειακή διασάφηση πρέπει να διορθωθεί.
3 Οι τελωνειακές αρχές επαληθεύουν εκ των υστέρων, χρησιμοποιώντας κατάλληλες τεχνικές διαχείρισης κινδύ -
νου, ότι η μεταφορά στο κράτος μέλος προορισμού που αναγραφόταν στο πλαίσιο 17α) του ΕΔΕ πραγματοποι -
ήθηκε πράγματι λίγο μετά την εισαγωγή, ότι τα αγαθά που παραδόθηκαν στο κράτος μέλος προορισμού είναι 
ίδια με τα εισαγόμενα αγαθά, ότι ο εισαγωγέας και ο προμηθευτής των αγαθών είναι το ίδιο πρόσωπο, και ότι 
η δασμολογητέα αξία και το ποσό που υπόκειται σε ΦΠΑ είναι ορθά. Σε περίπτωση μη τήρησης των ανωτέρω 
απαιτήσεων, ο ΦΠΑ ανακτάται εκ των υστέρων. Σε περίπτωση δήλωσης χαμηλότερου φορολογητέου ποσού, οι 
φορολογικές αρχές ζητούν από τον έμπορο να διορθώσει, αν είναι αναγκαίο, την αξία των αντίστοιχων ενδο -
κοινοτικών παραδόσεων ή μεταφορών αγαθών στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα.
4 Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών και φορολογικών αρχών του κράτους μέλους 
εισαγωγής σχετικά με τις εν λόγω εισαγωγές.
5 Οι φορολογικές αρχές του κράτους μέλους εισαγωγής ενημερώνουν το συντομότερο δυνατόν το κράτος μέλος 
προορισμού για τυχόν εισαγωγές υψηλού κινδύνου μέσω του τομέα εργασίας 3 του Eurofisc.
6 Οι φορολογικές αρχές συγκρίνουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν από τις τελωνειακές αρχές με τον ανακε -
φαλαιωτικό πίνακα ΦΠΑ που υποβάλλει ο εισαγωγέας (ή ο φορολογικός αντιπρόσωπός του) προκειμένου να 
διασφαλίζεται η πληρότητα/ακρίβεια του εν λόγω πίνακα. Σε περίπτωση που τα ποσά που αναφέρονται στον 
πίνακα είναι μικρότερα από το ποσό των εισαγωγών που υπόκειται σε ΦΠΑ, το σύστημα διαχείρισης φορο -
λογικού κινδύνου πρέπει να αποφασίζει εάν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση της διαφοράς, λαμβανομένων 
υπόψη των παραγόντων κινδύνου που προκύπτουν στη συγκεκριμένη περίπτωση.
7 Σε περίπτωση που δεν υποβληθεί ανακεφαλαιωτικός πίνακας ή οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στον πί -
νακα είναι ατελείς/ανακριβείς, οι φορολογικές αρχές του κράτους μέλους προορισμού ενημερώνονται σχετικά 
μέσω των ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας.
8 Οι φορολογικές αρχές στο κράτος μέλος προορισμού συγκρίνουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν από τα 
άλλα κράτη μέλη με τις δηλώσεις ΦΠΑ που έχει υποβάλει ο πελάτης (αποκτών) ή ο ίδιος ο εισαγωγέας σε περί -
πτωση μεταφορών.Παράρτημα III
49
V β)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Η Επιτροπή προέβλεψε νομοθεσία η οποία διασφαλίζει 
ότι οι πληροφορίες που αναφέρονται στο άρθρο 143 
παράγραφος 2 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ είναι διαθέσι -
μες στην τελωνειακή διασάφηση1. Η Επιτροπή θεωρεί 
ότι τα κράτη μέλη έχουν επαρκείς πληροφορίες και οι 
αρμόδιες αρχές των κρατών μελών έχουν πρόσβαση στα 
δεδομένα αυτά, ώστε να διενεργούν αποτελεσματικούς 
ελέγχους διασταύρωσης μεταξύ τελωνειακών δεδομέ -
νων και δεδομένων ΦΠΑ.
Για τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών υπάρχουν 
σαφή νομικά πλαίσια που έχουν θεσπιστεί τόσο για τις 
αρμόδιες φορολογικές αρχές όσο και για τις αρμόδιες 
τελωνειακές αρχές. Συμπληρωματική ανταλλαγή πληρο -
φοριών μεταξύ των τελωνειακών και των φορολογικών 
αρχών στο πλαίσιο του τελωνειακού καθεστώτος 42 
πραγματοποιείται εντός του δικτύου Eurofisc.
Αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών να μεριμνούν για 
την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, καθώς και να 
εισπράττουν τους νομίμως οφειλόμενους φόρους. Ως 
εκ τούτου, η Επιτροπή δεν αναγνωρίζει την ανάγκη για 
πρόσθετη νομοθεσία.
V γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Ήδη συμμετέχει 
στις συνεδριάσεις των τομέων εργασίας του Eurofisc και 
θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να βελτιώ -
σουν τη λειτουργία του δικτύου και να ενισχύσουν την 
αποτελεσματικότητά του.
V δ)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση.
Βλ. απάντηση στη σύσταση 7.
1 Βλ. εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 756/2012 της Επιτροπής, 
της 20ής Αυγούστου 2012, για τροποποίηση του κανονισμού 
(ΕΟΚ) αριθ. 2454/93 για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων 
εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του 
Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα 
(ΕΕ L 223 της 21.8.2012, σ. 8).Συνοψη
IV α)
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο V β).
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι λεπτομερείς ρυθμίσεις όσον 
αφορά τους ελέγχους για την εφαρμογή της σχετικής 
ενωσιακής νομοθεσίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των 
κρατών μελών. Η Επιτροπή επέστησε γενικά την προ -
σοχή των κρατών μελών στη σημασία των αποτελεσματι -
κών ελέγχων σχετικά με την είσπραξη του ΦΠΑ.
V α)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι υπάρχουν πολύ λίγες διαθέσι -
μες πληροφορίες στα κράτη μέλη σχετικά με το μέγεθος 
της ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Υπάρ -
χουν ελάχιστες χώρες που πραγματοποιούν εκτίμηση 
του μεγέθους της ενδοκοινοτικής απάτης· ακόμη και οι 
εν λόγω χώρες δεν δημοσιεύουν τη μεθοδολογία που 
χρησιμοποιείται, και οι εκτιμήσεις αυτές καθαυτές είναι 
ως επί το πλείστον εμπιστευτικές.
Η Επιτροπή προέβη σε συγκεκριμένες ενέργειες προκει -
μένου να βελτιώσει τις εκτιμήσεις:
– Οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ ESTAT και ΓΔ TAXUD) 
επεξεργάζονται μνημόνιο συνεννόησης (ΜΣ) για 
να ορίσουν καλύτερα τους τομείς μελλοντικής 
συνεργασίας, με στόχο να διερευνήσουν δεδομένα 
και μεθόδους για τις εκτιμήσεις του φορολογικού 
χάσματος και για άλλους δείκτες της φοροδιαφυγής 
και της φοροαποφυγής.
– Η ομάδα σχεδίου για το φορολογικό χάσμα συστά -
θηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Fiscalis 2020, 
με σκοπό τη συγκέντρωση γνώσεων και την ανταλ -
λαγή πληροφοριών σχετικά με τις μεθοδολογίες των 
εκτιμήσεων του φορολογικού χάσματος. Στο πλαίσιο 
αυτό εξετάζονται και οι πτυχές της εκτίμησης της 
φορολογικής απάτης.Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 50
23
Η Επιτροπή ζητεί σε ετήσια βάση δεδομένα σχετικά με τα 
οφέλη και τα αποτελέσματα της διοικητικής συνεργασίας 
με το στατιστικό μοντέλο.
25
Όπως αναφέρεται ανωτέρω, η Επιτροπή προέβη σε 
συγκεκριμένες ενέργειες προκειμένου να βελτιώσει τις 
εκτιμήσεις:
– Οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ ESTAT και ΓΔ TAXUD) 
επεξεργάζονται μνημόνιο συνεννόησης (ΜΣ) για 
να ορίσουν καλύτερα τους τομείς μελλοντικής 
συνεργασίας, με στόχο να διερευνήσουν δεδομένα 
και μεθόδους για τις εκτιμήσεις του φορολογικού 
χάσματος και για άλλους δείκτες της φοροδιαφυγής 
και της φοροαποφυγής·
– η ομάδα σχεδίου για το φορολογικό χάσμα συστά -
θηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Fiscalis 2020, 
με σκοπό τη συγκέντρωση γνώσεων και την ανταλ -
λαγή πληροφοριών σχετικά με τις μεθοδολογίες των 
εκτιμήσεων του φορολογικού χάσματος. Η εν λόγω 
ομάδα σχεδίου εξετάζει επίσης τις πτυχές της εκτίμη -
σης της φορολογικής απάτης.
30
Η Επιτροπή πιστεύει ότι πρέπει να επιτευχθεί ισορρο -
πία μεταξύ της εγκαιρότητας των απαντήσεων και της 
ποιότητάς τους. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει ήδη θέσει το 
ζήτημα αυτό στα κράτη μέλη και κάλεσε εκείνα που 
παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά καθυστερημένων 
απαντήσεων να βελτιώσουν την κατάσταση.
43
Η Επιτροπή δεν έχει πρόσβαση στα επιχειρησιακά 
δεδομένα που τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση των 
αρμόδιων αρχών άλλων κρατών μελών μέσω του VIES, 
γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες της Επιτροπής να 
παρακολουθεί τη βελτίωση των εν λόγω μέτρων.
59
Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο πραγματοποίησης 
στοχευμένων επισκέψεων στα κράτη μέλη, με σκοπό να 
αξιολογήσει την εφαρμογή των ενωσιακών ρυθμίσεων 
διοικητικής συνεργασίας σε εθνικό επίπεδο, ενόψει των 
μελλοντικών εκθέσεων.V ε)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Ήδη ασχολείται με 
αυτά τα ζητήματα στο πλαίσιο των εκθέσεων αξιολόγη -
σης που παρουσιάζει σε διάφορα φόρουμ, όπου συνεχώς 
ενθαρρύνει και παροτρύνει τα κράτη μέλη να βελτιώ -
σουν την εγκαιρότητα των απαντήσεων και την αξιοπι -
στία των δεδομένων του VIES. Στις επόμενες εκθέσεις, 
η Επιτροπή προτίθεται να δώσει συνέχεια στις συστάσεις 
του, καθώς και στις συστάσεις των ομάδων σχεδίου του 
Fiscalis.
V στ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση στον βαθμό που 
απευθύνεται στις υπηρεσίες της.
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση 12.
Παρατηρήσεις
19
Κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, η ομάδα σχεδίου 
για το φορολογικό χάσμα συστάθηκε στο πλαίσιο του 
προγράμματος Fiscalis 2020, με σκοπό τη συγκέντρωση 
γνώσεων και την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις 
μεθοδολογίες των εκτιμήσεων του φορολογικού χάσμα -
τος. Η εν λόγω ομάδα σχεδίου εξετάζει επίσης τις πτυχές 
της εκτίμησης της φορολογικής απάτης.
20
Υπάρχουν πολύ λίγες διαθέσιμες πληροφορίες στα κράτη 
μέλη σχετικά με το μέγεθος της ενδοκοινοτικής απάτης 
στον τομέα του ΦΠΑ. Οι ελάχιστες χώρες που πραγματο -
ποιούν εκτίμηση του μεγέθους της ενδοκοινοτικής απά -
της συνήθως δεν την δημοσιοποιούν και η μεθοδολογία 
που εφαρμόζεται είναι ως επί το πλείστον εμπιστευτική.
22
Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στις μελέτες 
βασίζεται σε μια προσέγγιση από την κορυφή προς τη 
βάση, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν έχει πρόσβαση σε 
δεδομένα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για 
τη διενέργεια εκτιμήσεων με προσέγγιση από τη βάση 
προς την κορυφή. Το μειονέκτημα της προσέγγισης από 
την κορυφή προς τη βάση είναι ότι τα αποτελέσματα δεν 
μπορούν να αναλυθούν με βάση βιομηχανικούς τομείς 
ή άλλα κριτήρια (π.χ. απάτη).
Απαντήσεις της Επιτροπής 51
83
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, ενώ η δήλωση χαμηλότε -
ρης δασμολογητέας αξίας προκαλεί σοβαρά προβλή -
ματα όσον αφορά την είσπραξη τελωνειακών δασμών, 
η απώλεια εσόδων ΦΠΑ που συνδέεται με την εν λόγω 
δήλωση κατά τον χρόνο εισαγωγής των εμπορευμάτων 
είναι οριστική, μόνο όταν ο εισαγωγέας δεν έχει πλήρες 
δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών. Σε άλλες 
περιπτώσεις, ο ΦΠΑ είναι ενδιάμεσος και υπολογίζεται 
με βάση τη μεταγενέστερη τιμή πώλησης, ήτοι η αρχική 
δασμολογητέα αξία κατά την εισαγωγή δεν έχει πλέον 
σημασία για το ποσό του οφειλόμενου ΦΠΑ. Η Επιτροπή 
αναγνωρίζει ότι τα εμπορεύματα (π.χ. κλωστοϋφαντουρ -
γικά προϊόντα και υποδήματα) μπορούν να εκτραπούν 
στη μαύρη αγορά του κράτους μέλους εισαγωγής.
85
Η Επιτροπή επέστησε γενικά την προσοχή των κρατών 
μελών στη σημασία της αποτελεσματικής εφαρμογής της 
ενωσιακής νομοθεσίας με σκοπό την είσπραξη του ΦΠΑ. 
Στις περιπτώσεις πιθανής μη συμμόρφωσης θα δοθεί 
η δέουσα συνέχεια.
90
Η Επιτροπή πιστεύει ακράδαντα ότι ένα απλοποιημένο 
σύστημα εγγραφής και καταβολής φόρου, όπως η μικρή 
θυρίδα ενιαίας εξυπηρέτησης (Mini-One Stop Shop —
MOSS), είναι ουσιαστικής σημασίας για να διασφαλιστεί 
η φορολόγηση προμηθευτών που δεν είναι μόνιμοι 
κάτοικοι. Ένα τέτοιο σύστημα σημαίνει ότι οι έλεγχοι 
συμμόρφωσης μπορούν αρχικά να επικεντρωθούν σε 
επιχειρήσεις που δεν είναι εγγεγραμμένες (είτε μέσω του 
συστήματος της μικρής θυρίδας ενιαίας εξυπηρέτησης 
είτε άμεσα εγγεγραμμένες στη χώρα προορισμού).
Όσον αφορά τις αλλαγές του 2015, τα πρώτα αποτελέ -
σματα δείχνουν ότι η μικρή θυρίδα ενιαίας εξυπηρέ -
τησης, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2015, είναι 
πιθανό να αποφέρει 3 δισεκατ. ευρώ το 2015, ποσό που 
αντιστοιχεί σε πωλήσεις ύψους 18 δισεκατ. ευρώ. Επί 
του παρόντος, έχουν εγγραφεί στη MOSS περισσότερες 
από 11 000 επιχειρήσεις (θα μπορούσαν να καλύπτο -
νται επιπλέον 100 000 μικρότερες επιχειρήσεις από τη 
διάταξη ότι αγορές όπως τα διαδικτυακά καταστήματα 
εφαρμογών / μουσικής /ταινιών αποδίδουν τον ΦΠΑ για 
λογαριασμό του δημιουργού/καλλιτέχνη).Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 65 και 66
Η Επιτροπή πιστεύει ότι το νέο πλαίσιο μέτρησης των 
επιδόσεων, που τέθηκε σε εφαρμογή τον Απρίλιο του 
2014 με τη νέα επανάληψη του προγράμματος Fiscalis 
2020, αναμένεται να διευκολύνει την παρακολούθηση 
του προγράμματος και των δραστηριοτήτων του. Ως εκ 
τούτου, τα στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια 
ζωής του προγράμματος θα πρέπει να αποτελούν βελ -
τιωμένη βάση για την εκτίμηση και την αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας του προγράμματος.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 78 και 79
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι λεπτομερείς ρυθμίσεις όσον 
αφορά τους ελέγχους για την εφαρμογή της σχετικής 
ενωσιακής νομοθεσίας εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των 
κρατών μελών. Εν προκειμένω, περιλαμβάνεται η οργά -
νωση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών τελωνειακών 
και φορολογικών αρχών. Η Επιτροπή θα επιστήσει την 
προσοχή των κρατών μελών στο ότι είναι σημαντική 
η πληρότητα και η ακρίβεια των πληροφοριών που παρέ -
χονται από τους διασαφιστές στη θέση 44 της τελωνεια -
κής διασάφησης.
81
Οι τελωνειακοί έλεγχοι βασίζονται σε ανάλυση κινδύ -
νου2. Η Επιτροπή θα επιστήσει την προσοχή των κρατών 
μελών στη σημασία των ελέγχων σχετικά με τις πλη -
ροφορίες που παρέχονται από τους διασαφιστές στην 
τελωνειακή διασάφηση.
2 Άρθρο 13 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 
του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως 
κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.
Απαντήσεις της Επιτροπής 52
108
Το πρόβλημα επιλύθηκε σε μεγάλο βαθμό με τη σύναψη 
της σύμβασης ανάθεσης αρμοδιοτήτων μεταξύ της 
Επιτροπής και της Ευρωπόλ τον Δεκέμβριο του 2014, 
βάσει της οποίας κατανεμήθηκαν τα αναγκαία ποσά που 
απαιτούνται επί του παρόντος για την πρωτοβουλία 
EMPACT για τα ΣΕΔ του 2015 και του 2016. Μετά το 2016, 
η χρηματοδότηση των ΣΕΔ θα εμπίπτει στα θεσμοθε -
τημένα καθήκοντα της Ευρωπόλ και, ως εκ τούτου, στο 
πλαίσιο του τακτικού προϋπολογισμού (υπό τον όρο 
ότι θα εκδοθεί ο νέος κανονισμός). Η τροποποίηση του 
νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου, συμπεριλαμβανο -
μένης της πτυχής αυτής, βρίσκεται σε εξέλιξη.
109
Δεδομένου του υψηλού ποσοστού απορρόφησης το 
2015, η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να συμπληρώ -
σει τα 7 εκατ. ευρώ με επιπλέον 2 εκατ. ευρώ. Μετά το 
2016, η χρηματοδότηση των ΣΕΔ θα εμπίπτει στα θεσμο -
θετημένα καθήκοντα της Ευρωπόλ και, ως εκ τούτου, 
στο πλαίσιο του τακτικού προϋπολογισμού (υπό τον όρο 
ότι θα εκδοθεί ο νέος κανονισμός). Η τροποποίηση του 
νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου, συμπεριλαμβανο -
μένης της πτυχής αυτής, βρίσκεται σε εξέλιξη.
Συμπεράσματα και συστάσεις
112
Η Επιτροπή συζητά συνεχώς με τα κράτη μέλη πιθανές 
νέες πρωτοβουλίες, με σκοπό να ενισχυθεί η αποτελε -
σματικότητα της διοικητικής συνεργασίας και η κατα -
πολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Στηρίζει 
πρωτοβουλίες τις οποίες αναλαμβάνουν τα κράτη 
μέλη για τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δικτύου 
Eurofisc. Η Επιτροπή διαπραγματεύεται επί του παρόντος 
τη σύναψη συμφωνίας με τη Νορβηγία, ώστε να καταστεί 
δυνατή η καλύτερη και πιο στοχοθετημένη συνεργασία, 
ενώ στο μέλλον ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες 
χώρες με σημαντικές εμπορικές σχέσεις με την ΕΕ.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή επιση -
μαίνει ότι υπάρχουν πολύ λίγες διαθέσιμες πληροφορίες 
στα κράτη μέλη σχετικά με το μέγεθος της ενδοκοινοτικής 
απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Υπάρχουν ελάχιστες χώρες 
που πραγματοποιούν εκτίμηση του μεγέθους της ενδοκοι -
νοτικής απάτης· ακόμη και οι εν λόγω χώρες δεν δημοσιεύ -
ουν τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται, και οι εκτιμήσεις 
αυτές καθαυτές είναι ως επί το πλείστον εμπιστευτικές.92
Πριν από τις αλλαγές του 2015, η Επιτροπή ανέλαβε να 
πραγματοποιήσει εντατική ενημερωτική εκστρατεία. 
Εκτιμάται ότι τα έσοδα από τρίτες χώρες θα έχουν 
τουλάχιστον τριπλασιαστεί το 2015, σε σχέση με τα 
προηγούμενα έτη (π.χ. η Γερμανία ανέφερε ότι εισέπραξε 
24,2 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2015 μόνο από 
προμηθευτές εκτός ΕΕ). Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνω -
ρίζει τα προβλήματα συμμόρφωσης, γι’ αυτό και έχει 
συστήσει ομάδα σχεδίου του Fiscalis (FPG38), η οποία επί 
του παρόντος βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης μιας 
έκθεσης με συστάσεις για τη βελτίωση του ελέγχου στον 
τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου.
95
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι πρότεινε τη δημιουργία 
Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία θα είναι επιφορτισμένη 
με τη διερεύνηση και τη δίωξη περιπτώσεων απάτης 
σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ο προτεινόμε -
νος κανονισμός σχετικά με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία 
αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο συζήτησης στο 
Συμβούλιο της ΕΕ.
99
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 78.
101
Η Επιτροπή στηρίζει την πρόσβαση της Ευρωπόλ και της 
OLAF στα δεδομένα του VIES και του Eurofisc, ως εργαλείο 
ζωτικής σημασίας που θα δώσει τη δυνατότητα σε αμφό -
τερους τους οργανισμούς να εκπληρώσουν καλύτερα τα 
καθήκοντά τους όσον αφορά τη στήριξη των ερευνών που 
διεξάγουν τα κράτη μέλη και, στην περίπτωση της OLAF, 
θα της δώσει τη δυνατότητα να διερευνά περιπτώσεις 
ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
Το πολυετές στρατηγικό σχέδιο που συνδέεται με την 
προτεραιότητα της ΕΕ όσον αφορά το έγκλημα «Ενδο -
κοινοτική απάτη αφανούς εμπόρου (ΕΑΑΕ)/απάτη περί 
τον φόρο κατανάλωσης» χαρακτηρίζει συγκεκριμένα την 
«έλλειψη συστηματικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών επι -
βολής του νόμου και των φορολογικών αρχών σε εθνικό και 
ενωσιακό επίπεδο » ως πιθανή αδυναμία στις απάτες ΕΑΑΕ.
103
Όσον αφορά την OLAF, το πρόβλημα έγκειται στην απου -
σία σαφούς νομικής βάσης και εργαλείων, και όχι στην 
έλλειψη συντονισμού με άλλα όργανα της ΕΕ.
Απαντήσεις της Επιτροπής 53
 επέστησε γενικά την προσοχή των κρατών μελών στη 
σημασία των αποτελεσματικών ελέγχων σχετικά με την 
είσπραξη του ΦΠΑ.
Ωστόσο, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ζήτημα των 
ελέγχων διασταύρωσης μεταξύ των τελωνειακών δια -
σαφήσεων και των ανακεφαλαιωτικών πινάκων, υπό το 
πρίσμα των συστάσεων που θα γίνουν από την ομάδα 
σχεδίου του Fiscalis 2020.
Σύσταση 4 α)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Στην έκθεσή της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα 
ότι, εντός του Eurofisc, η κοινή ανάλυση κινδύνου και 
ένας αποτελεσματικός μηχανισμός ανατροφοδότη -
σης θα ήταν κατάλληλη ανταπόκριση στην ανάγκη να 
υπάρχουν διαθέσιμες πιο στοχευμένες πληροφορίες και 
να αξιοποιούνται καλύτερα οι πληροφορίες που είναι 
ήδη διαθέσιμες στο δίκτυο. Αυτό θα έδινε στο δίκτυο τη 
δυνατότητα να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο του ως 
ταχεία αντίδραση από τις φορολογικές διοικήσεις κατά 
της διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
Σύσταση 4 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Σύσταση 4 γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Σύσταση 4 δ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Σύσταση 4 ε)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Σύσταση 5
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη σύσταση 
απευθύνεται στο Συμβούλιο.
Σύσταση 6
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση.
Όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα εργασίας της Επι -
τροπής για το 2016, ένα σχέδιο δράσης για τον ΦΠΑ, το 
οποίο πρόκειται να εγκριθεί το 2016, θα έχει ως στόχο Ωστόσο, οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ ESTAT και ΓΔ 
TAXUD) επεξεργάζονται μνημόνιο συνεννόησης (ΜΣ) για 
να ορίσουν καλύτερα τους τομείς μελλοντικής συνεργα -
σίας, με στόχο να διερευνήσουν δεδομένα και μεθόδους 
για τις εκτιμήσεις του φορολογικού χάσματος και για 
άλλους δείκτες της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής.
Η ομάδα σχεδίου για το φορολογικό χάσμα συστάθηκε 
στο πλαίσιο του προγράμματος Fiscalis 2020, με σκοπό 
τη συγκέντρωση γνώσεων και την ανταλλαγή πληροφο -
ριών σχετικά με τις μεθοδολογίες των εκτιμήσεων του 
φορολογικού χάσματος. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται 
και οι πτυχές της εκτίμησης της φορολογικής απάτης.
Σύσταση 2
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη σύσταση 
απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση. 
Η Επιτροπή προέβλεψε νομοθεσία η οποία διασφαλίζει 
ότι οι πληροφορίες που αναφέρονται στο άρθρο 143 
παράγραφος 2 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ είναι διαθέσιμες 
στην τελωνειακή διασάφηση3. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα 
κράτη μέλη έχουν επαρκείς πληροφορίες και οι αρμόδιες 
αρχές των κρατών μελών έχουν πρόσβαση στα δεδο -
μένα αυτά, ώστε να διενεργούν αποτελεσματικούς ελέγ -
χους διασταύρωσης μεταξύ τελωνειακών δεδομένων και 
δεδομένων ΦΠΑ. Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικοί, 
οι εν λόγω εθνικοί έλεγχοι διασταύρωσης χρειάζεται να 
συνδυάζονται με ελέγχους διασταύρωσης του VIES.
Για τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών υπάρχουν 
σαφή νομικά πλαίσια που έχουν θεσπιστεί τόσο για τις 
αρμόδιες φορολογικές αρχές όσο και για τις αρμόδιες 
τελωνειακές αρχές. Συμπληρωματική ανταλλαγή πληρο -
φοριών μεταξύ των τελωνειακών και των φορολογικών 
αρχών στο πλαίσιο του τελωνειακού καθεστώτος 42 
πραγματοποιείται εντός του δικτύου Eurofisc.
Αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών να μεριμνούν για την 
εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, καθώς και να εισπράτ -
τουν τους νομίμως οφειλόμενους φόρους. Η Επιτροπή
3 Βλ. εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 756/2012 της Επιτροπής, 
της 20ής Αυγούστου 2012, για τροποποίηση του κανονισμού 
(ΕΟΚ) αριθ. 2454/93 για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων 
εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του 
Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 
L 223 της 21.8.2012, σ. 8).
Απαντήσεις της Επιτροπής 54
καλύτερα μέσω ενωσιακής προσέγγισης και της σύναψης 
διμερών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών, 
όπως συμβαίνει με τη Νορβηγία.
Σύσταση 12
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση στον βαθμό που 
απευθύνεται στις υπηρεσίες της. Επισημαίνει ταυτόχρονα 
ότι η σύσταση απευθύνεται επίσης στα κράτη μέλη 
και συνεπάγεται την αμοιβαία ευθύνη της νομοθετικής 
αρχής.
Η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να συνεχίσει τις προ -
σπάθειές της για την άρση των εναπομεινάντων νομικών 
εμποδίων που παρεμποδίζουν την ανταλλαγή πληροφο -
ριών μεταξύ αρχών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.
121
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 109.
Σύσταση 13
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση και 
την εφαρμόζει ήδη. Στα τέλη του 2014, υπογράφηκε σύμ -
βαση ανάθεσης αρμοδιοτήτων μεταξύ της Επιτροπής και 
της Ευρωπόλ, βάσει της οποίας κατανεμήθηκαν τα ανα -
γκαία ποσά που απαιτούνται επί του παρόντος για την 
πρωτοβουλία EMPACT για τα ΣΕΔ του 2015 και του 2016. 
Μετά το 2016, η χρηματοδότηση των ΣΕΔ θα εμπίπτει 
στα θεσμοθετημένα καθήκοντα της Ευρωπόλ και, ως εκ 
τούτου, στο πλαίσιο του τακτικού προϋπολογισμού (υπό 
τον όρο ότι θα εκδοθεί ο νέος κανονισμός). Η τροποποί -
ηση του νομοθετικού δημοσιονομικού δελτίου, συμπερι -
λαμβανομένης της πτυχής αυτής, βρίσκεται σε εξέλιξη.
Σύσταση 14
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη σύσταση 
απευθύνεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το 
Συμβούλιο.τη θέσπιση ενός αποτελεσματικού και θωρακισμένου 
έναντι της απάτης καθεστώτος ΦΠΑ.
Εν προκειμένω, θα περιλαμβάνεται επανεξέταση των 
υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεων, όπως για το εμπόριο 
στο εσωτερικό της ΕΕ.
Προτού φανούν τα αποτελέσματα της εν λόγω διαδικα -
σίας, η Επιτροπή δεν σκοπεύει να προτείνει εν προκει -
μένω τροποποίηση της οδηγίας για τον ΦΠΑ.
Σύσταση 7
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση.
Η εφαρμογή του μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυν -
σης ως μέτρου για την καταπολέμηση της απάτης είναι 
προαιρετική, δεδομένου ότι προσανατολίζεται κυρίως 
προς συγκεκριμένα προβλήματα απάτης σε εθνικό 
επίπεδο.
Ωστόσο, η Επιτροπή έχει επίγνωση ότι η τομεακή εφαρ -
μογή δημιουργεί προβλήματα και προτίθεται να συζητήσει 
το ζήτημα της αντιστροφής της επιβάρυνσης στο πλαίσιο 
του σχεδίου δράσης για τον ΦΠΑ, που θα εγκριθεί το 2016.
Σύσταση 8
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή εξετάζει 
το ενδεχόμενο πραγματοποίησης στοχευμένων επισκέ -
ψεων στα κράτη μέλη, με σκοπό να αξιολογήσει την εφαρ -
μογή των ενωσιακών ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας 
σε εθνικό επίπεδο, ενόψει των μελλοντικών εκθέσεων.
Σύσταση 9
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη σύσταση 
απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Σύσταση 10
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη σύσταση 
απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Σύσταση 11
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο μέρος της 
σύστασης απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Σύσταση 11 β)
Η Επιτροπή πιστεύει ότι η εν λόγω ανταλλαγή πληρο -
φοριών θα μπορούσε να επιτευχθεί και να διασφαλιστεί 
Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2 (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
Οι ετήσιες απώλειες εσόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από 
μη είσπραξη ΦΠΑ λόγω των δραστηριοτήτων του 
οργανωμένου εγκλήματος ανέρχονται σε δισεκατομμύρια 
ευρώ. Καθώς οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ 
των κρατών μελών της ΕΕ απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ, οι 
εγκληματίες μπορούν να αποφεύγουν δολίως την 
καταβολή ΦΠΑ στο κράτος μέλος προορισμού. Το 
αποτέλεσμα είναι απώλεια εσόδων τόσο για τις 
ενδιαφερόμενες χώρες όσο και για την ΕΕ. Στην έκθεση 
αυτή εξετάζεται η αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης 
της ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ σε 
επίπεδο ΕΕ. Διαπιστώσαμε αδυναμίες οι οποίες 
καταδεικνύουν ότι το ισχύον σύστημα δεν είναι 
αρκούντως αποτελεσματικό και οι οποίες πρέπει να 
αντιμετωπιστούν. Είναι καιρός για αυστηρότητα και 
ανάληψη αποφασιστικότερης δράσης.