EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 366/19

P8_TA(2015)0401

Μείωση των ανισοτήτων με ειδική εστίαση στην παιδική φτώχεια

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 2015 σχετικά με τη μείωση των ανισοτήτων με ιδιαίτερη έμφαση στην παιδική φτώχεια (2014/2237(INI))

(2017/C 366/03)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που εγκρίθηκε στη Νέα Υόρκη στις 20 Νοεμβρίου 1989,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που εγκρίθηκε στη Νέα Υόρκη στις 13 Δεκεμβρίου 2006,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 24 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη τον αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη,

— έχοντας υπόψη την οδηγία για τη φυλετική ισότητα (2000/43/ΕΚ) και την οδηγία για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ισότητα στην απασχόληση (2000/78/ΕΚ),

— έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 20ής Φεβρουαρίου 2013, με τίτλο «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας» (2013/112/ΕΕ),

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Απασχόληση και κοινωνικές εξελίξεις στην Ευρώπη το 2012»,

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 15ης Φεβρουαρίου 2011, με τίτλο «Το θεματολόγιο της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού» (COM(2011)0060),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 16ης Δεκεμβρίου 2010, με τίτλο «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή» (COM(2010)0758),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 4ης Ιουλίου 2006, σχετικά με μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα δικαιώματα του παιδιού (COM(2006)0367),

— έχοντας υπόψη την έκθεση του Eurofound με τίτλο «Τρίτη έρευνα για την ποιότητα ζωής στην Ευρώπη — Ποιότητα ζωής στην Ευρώπη: Οι επιπτώσεις της κρίσης»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση του Eurofound (2013) με τίτλο «Τρίτη έρευνα για την ποιότητα ζωής στην Ευρώπη — Ποιότητα ζωής στην Ευρώπη: Οι κοινωνικές ανισότητες»,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 27ης Νοεμβρίου 2014, σχετικά με την 25η επέτειο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 4ης Ιουλίου 2013, σχετικά με τον αντίκτυπο της κρίσης στην πρόσβαση των ευάλωτων ομάδων στην περίθαλψη (2),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Ιουνίου 2013 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Στοχεύοντας στις κοινωνικές επενδύσεις για την ανάπτυξη και τη συνοχή — συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (2014-2020)» (3),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 8ης Μαρτίου 2011, σχετικά με το πρόσωπο της γυναικείας φτώχειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (5),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 8ης Μαρτίου 2011, σχετικά με τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην ΕΕ (6),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 20ής Οκτωβρίου 2010, σχετικά με τον ρόλο ενός ελάχιστου εισοδήματος για την καταπολέμηση της φτώχειας και την προώθηση μιας ανεκτικής κοινωνίας στην Ευρώπη (7),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 9ης Οκτωβρίου 2008, σχετικά με την προώθηση της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής φτώχειας, στην ΕΕ (8),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Ιανουαρίου 2008: σχετικά με μια στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού (9),

— έχοντας υπόψη την έκθεση της οργάνωσης Save the Children (2014) με τίτλο «Παιδική φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός στην Ευρώπη»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση του Γραφείου Ερευνών της UNICEF (2014) με τίτλο «Τα παιδιά της ύφεσης: Ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης στην ευημερία των παιδιών στις πλούσιες χώρες»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση των EAPN και Eurochild (2013) με τίτλο «Για την ευημερία των παιδιών στην Ευρώπη — διευκρινίσεις επί της παιδικής φτώχειας στην ΕΕ»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της Eurochild (2014) με τίτλο «Τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων και οι εθνικές κοινωνικές εκθέσεις του 2014 υπό το πρίσμα της παιδικής φτώχειας και ευημερίας»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της 11ης Διάσκεψης του δικτύου Eurochild, που πραγματοποιήθηκε από τις 26 έως τις 28 Νοεμβρίου 2014 στο Βουκουρέστι,

— έχοντας υπόψη την έκθεση του ερευνητικού κέντρου της UNICEF Innocenti (2012) με τίτλο «Μέτρηση της παιδικής φτώχειας: Νέοι πίνακες κατάταξης της παιδικής φτώχειας στις πλούσιες χώρες του κόσμου»,

— έχοντας υπόψη την τελική επιστημονική έκθεση του DRIVERS με τίτλο «Κοινωνικές ανισότητες στην υγεία και ανάπτυξη των νηπίων: Πανευρωπαϊκή συστηματική εξέταση», Λονδίνο, Σεπτέμβριος 2014,

— έχοντας υπόψη τις στατιστικές της ΕΕ για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (EU-SILC) του 2013,

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2009, με τίτλο «Εργασία και φτώχεια: προς την αναγκαία ολιστική προσέγγιση»,

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 14ης Ιουλίου 2010, για την παιδική φτώχεια και ευημερία,

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 10ης Δεκεμβρίου 2013, για τους ευρωπαϊκούς δείκτες ελάχιστου εισοδήματος και φτώχειας,

— έχοντας υπόψη τη συγκεφαλαιωτική έκθεση με τίτλο «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας — μια μελέτη των εθνικών πολιτικών» του ευρωπαϊκού δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική ένταξη (10),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων (A8-0310/2015),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη πολιτική προβολή στην καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο της ΕΕ, προκειμένου να εκπληρώσει η ΕΕ τον στόχο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μείωση του αριθμού των ανθρώπων που πλήττονται από την φτώχεια κατά τουλάχιστον 20 εκατομμύρια μέχρι το 2020·

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC), πρέπει να διασφαλίζεται για όλα τα παιδιά το δικαίωμα στην εκπαίδευση, στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, στη στέγαση, στην προστασία, στη συμμετοχή σε αποφάσεις που τα επηρεάζουν, στην ψυχαγωγία και τον ελεύθερο χρόνο, σε μια ισόρροπη διατροφή, καθώς και στην απολαβή φροντίδας μέσα σε οικογενειακό περιβάλλον·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν δώσει μέχρι στιγμής ελάχιστη προσοχή στη χρήση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ για την καταπολέμηση των ανησυχητικών και ολοένα αυξανόμενων ποσοστών φτώχειας μεταξύ των παιδιών στην Ευρώπη, καθώς και για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης των παιδιών και της γενικότερης ευημερίας τους·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικές ανισότητες συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση της παιδικής φτώχειας και ότι τα παιδιά διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας στα 19 κράτη μέλη της ΕΕ·

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την Eurostat, οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την παιδική φτώχεια είναι οι πολιτικές ανακατανομής του πλούτου, η αποτελεσματικότητα της κυβερνητικής παρέμβασης μέσω εισοδηματικής στήριξης, η παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών, η εργασιακή πολιτική (11) και η κατάσταση των γονέων στην αγορά εργασίας, η οποία συνδέεται με το επίπεδο εκπαίδευσής τους και η σύνθεση του νοικοκυριού στο οποίο ζουν τα παιδιά· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενίσχυση της απασχόλησης αποτελεί σημαντικό μέσο καταπολέμησης της φτώχειας·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ένα πέμπτο του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ είναι κάτω των 18 ετών· λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί, περισσότερα από ένα στα τέσσερα παιδιά διατρέχουν σήμερα κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην ΕΕ·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένως ζητήσει την εφαρμογή της δέσμης μέτρων για τις κοινωνικές επενδύσεις και υποστηρίζει τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας», η οποία προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και την προώθηση της ευημερίας των παιδιών, το οποίο θα βασίζεται σε τρεις πυλώνες (πρόσβαση σε επαρκείς πόρους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, πρόσβαση σε ποιοτικές και διαθέσιμες σε όλους υπηρεσίες και συμμετοχή των παιδιών στην κοινωνία και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων) και θα αναγνωρίζει τα παιδιά ως κατόχους δικαιωμάτων· εκφράζει, ωστόσο, αποδοκιμασία για το γεγονός ότι η ΕΕ δεν έχει λάβει συνεκτικά μέτρα για την εφαρμογή της μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου·

H. λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν και τα παιδιά γονέων με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας είναι κατά 56,7 % πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, οικογένειες με υψηλή ένταση εργασίας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν κίνδυνο παιδικής φτώχειας σήμερα (στη Ρουμανία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ελλάδα, τη Λετονία, τη Σλοβακία, την Πολωνία και το Λουξεμβούργο)·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παιδική φτώχεια πηγάζει από τη φτώχεια των οικογενειών, ότι οι οικογένειες χαμηλού εισοδήματος και οι πολύτεκνες οικογένειες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας, ότι η ανακατανομή του εισοδήματος έχει μείζονα αντίκτυπο στη μείωση των κύκλων κοινωνικής ανισότητας και ότι η επιδείνωση των εθνικών μισθολογικών πολιτικών και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας αυξάνει τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η παιδική φτώχεια, όπως διαπιστώνεται στα κράτη μέλη με τα χαμηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχειας, τα οποία είναι επίσης τα κράτη μέλη με τα χαμηλότερα επίπεδα γενικής φτώχειας και ανισότητας·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι μεταξύ των ετών 2008 και 2012, ο αριθμός των παιδιών που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη (ΕΕ27+Νορβηγία, Ισλανδία και Ελβετία) αυξήθηκε κατά σχεδόν ένα εκατομμύριο και ότι μόνο μεταξύ 2011 και 2012 αυξήθηκε κατά μισό εκατομμύριο (12)· λαμβάνοντας υπόψη, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, 26,5 εκατομμύρια παιδιά διέτρεχαν το 2013 κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην ΕΕ28· λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ΕΕ27, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε μεταξύ των ετών 2008 και 2012 από 26,5 % σε 28 %· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2013, στα κράτη μέλη της ΕΕ28, το 28 % του συνολικού πληθυσμού κάτω των 18 ετών αντιμετώπιζε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού και ότι, στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών, ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού είναι μεγαλύτερος για τα παιδιά απ’ ό,τι για τους ενήλικες·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας από τους άνδρες και ότι η αντιμετώπιση της φτώχειας των γυναικών δεν είναι σημαντική μόνο ως αυτοσκοπός, αλλά έχει επίσης ζωτική σημασία για τις προσπάθειες μείωσης της παιδικής φτώχειας·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει αυξανόμενη ανισότητα μεταξύ των χωρών της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι το ποσοστό των υποσιτιζόμενων παιδιών παρουσιάζει αύξηση, με αποτέλεσμα να επανεμφανίζονται ασθένειες που είχαν εξαφανιστεί στην ΕΕ (π.χ. ραχίτιδα)· λαμβάνοντας υπόψη ότι χαρακτηριστικό για την κατάσταση αυτή είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με την UNICEF (13), σε χώρες όπως η Εσθονία, η Ελλάδα και η Ιταλία, το ποσοστό των παιδιών που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταναλώσουν κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι επί δύο συνεχόμενες ημέρες έχει διπλασιαστεί με δραματικούς ρυθμούς από το 2008·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις καταληκτικές της παρατηρήσεις σχετικά με τις πλέον πρόσφατες περιοδικές εκθέσεις ορισμένων χωρών η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού εξέφρασε ανησυχία για την αύξηση του ποσοστού φτώχειας και/ή του ποσοστού των παιδιών που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, η οποία επηρεάζει την ενάσκηση πολλών δικαιωμάτων τους που περιλαμβάνονται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, και ειδικότερα των δικαιωμάτων στην υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική προστασία, και ενθάρρυνε τις αρχές να διασφαλίσουν την προστασία των γραμμών του προϋπολογισμού που προορίζονται για τα παιδιά, και λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έχει προκαλέσει επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας και την εμφάνιση μιας νέας ομάδας, γνωστής και ως ομάδας «νεόπτωχων»·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον τονώνει την ανάπτυξη της απασχόλησης στα κράτη μέλη και διευρύνει τις ευκαιρίες απασχόλησης για τους γονείς, οι οποίοι μπορούν έτσι να χρησιμεύσουν ως ευπρόσδεκτο παράδειγμα προς μίμηση, ιδίως σε κοινότητες στις οποίες η φτώχεια και ο αποκλεισμός πλήττει όλες τις γενιές·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μονογονεϊκές οικογένειες, και ιδίως οι οικογένειες των μόνων μητέρων, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (49,8 % έναντι 25,2 %), παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα δεδομένα των στατιστικών της EU-SILC (14), υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών, γεγονός που οφείλεται στην αύξηση του ποσοστού των γυναικών μεταξύ των φτωχών, στην υπερεκπροσώπηση των γυναικών στην επισφαλή εργασία και στην υποχρεωτική μερική απασχόληση, στον δυσανάλογο χρόνο που δαπανούν οι γυναίκες σε μη αμειβόμενη εργασία, στις παύσεις της επαγγελματικής σταδιοδρομίας των γυναικών για τη φροντίδα των παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας και στο μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παιδική φτώχεια μπορεί να μειωθεί μέσω της βελτίωσης των ευκαιριών στην αγορά εργασίας, και ιδίως των ευκαιριών για τις γυναίκες, μέσω καλύτερων συνθηκών παιδικής μέριμνας·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα παιδιά, οι γονείς τους, οι θετοί γονείς και οι πάροχοι φροντίδας πρέπει να προστατεύονται από τις διακρίσεις για οποιονδήποτε λόγο, όπως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών ή άλλων φρονημάτων, εθνικής, εθνοτικής ή κοινωνικής καταγωγής, σχέσης με εθνική μειονότητα, ιδιοκτησίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή άλλης ιδιότητας, και ότι τα παιδιά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο περιθωριοποίησης, φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, όπως επιβεβαιώνουν οι πρόσφατες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εθνικών Οργανώσεων που δουλεύουν με τους Αστέγους, οι οποίες επισημαίνουν αύξηση των γυναικών, των νέων και των οικογενειών με παιδιά (με πιο έντονη παρουσία εκείνη των παιδιών μεταναστών) που οδηγούνται σε καταφύγια για αστέγους· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολύτεκνες οικογένειες με ένα μόνο εισόδημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, εξαιτίας της επιδείνωσης των εθνικών μισθολογικών πολιτικών και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας ως αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιπτώσεις της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στα παιδιά μπορούν να διαρκέσουν για μια ολόκληρη ζωή και να έχουν ως αποτέλεσμα διαγενεακή ανεργία και φτώχεια· λαμβάνοντας υπόψη ότι το μορφωτικό χάσμα μεταξύ παιδιών από διαφορετικό κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον έχει αυξηθεί (σε 11 χώρες, η παροχή προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας σε παιδιά ηλικίας μεταξύ 0 και 3 ετών δεν ξεπερνά το 15 %)·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα έχουν καθοριστικό αντίκτυπο στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών, δεδομένου ότι κατά τη διάρκεια των πρώτων πέντε ετών αναπτύσσουν βασικές ικανότητες και λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας θέτει τα θεμέλια για τη μετέπειτα επιτυχία τους στη ζωή όσον αφορά την εκπαίδευση, την ευημερία, την απασχολησιμότητα και την κοινωνική ένταξη και έχει σημαντικό αντίκτυπο στην αυτοεκτίμηση, ιδίως για τα παιδιά που προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα· λαμβάνοντας υπόψη ότι το εκπαιδευτικό χάσμα μεταξύ παιδιών από διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά υπόβαθρα έχει αυξηθεί· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εργαζόμενοι γονείς που δεν έχουν πρόσβαση σε νηπιαγωγεία αναγκάζονται συχνά να αφήνουν τα παιδιά τους στη φροντίδα άλλου παιδιού, ή να καταφεύγουν επί πληρωμή σε μη πιστοποιημένα άτυπα δίκτυα παροχής φροντίδας, πράγμα το οποίο θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την ευημερία των παιδιών τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι η προσχολική εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, ως αντιστάθμισμα της χαμηλής κοινωνικοοικονομικής θέσης των παιδιών που απειλούνται από τη φτώχεια, ενώ συνιστά παράγοντα που διευκολύνει τους γονείς να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας (15)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς αντιμετωπίζει και ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες όλων των μαθητών μέσω της αυξημένης συμμετοχής στη μάθηση, στον πολιτισμό και στις κοινοτικές αξίες και, ως εκ τούτου, αποτελεί ισχυρό εργαλείο για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρωτοστατούν στο έργο της αντιμετώπισης της παιδικής φτώχειας και εκμετάλλευσης και, ως εκ τούτου, μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην πρόληψη της περιθωριοποίησης και του κοινωνικού αποκλεισμού και ότι πρέπει να τους παρέχονται, όποτε χρειάζεται, επαρκή μέσα από τις εθνικές αρχές ώστε να εκπληρώσουν τους στόχους αυτούς·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα έξοδα εκπαίδευσης, ιδίως όσον αφορά το εκπαιδευτικό υλικό και τη μεταφορά στο σχολείο, βαρύνουν κατ’ ουσίαν τα νοικοκυριά στις περισσότερες χώρες· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα έξοδα αυτά αποτελούν έναν από τους παράγοντες που οδηγούν στην πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου· λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν χρηματοοικονομικοί, διοικητικοί και άλλου είδους πρακτικοί φραγμοί στην εκπαίδευση των παιδιών από περιθωριοποιημένες ομάδες·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν τα παιδιά επηρεάζει την ποιότητα του χρόνου που περνούν στο σχολείο και την ποιότητα του χρόνου κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι το χαμηλό επίπεδο παροχής κινήτρων κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου έχει το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα της αύξησης των διαφορών μεταξύ των παιδιών, ιδίως στην εκπαίδευσή τους·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2012 το μέσο ποσοστό πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο ήταν 13 % για την ΕΕ και πάνω από 20 % σε ορισμένες χώρες (Πορτογαλία, Ισπανία και Μάλτα) (16)·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ακόμα και σε χώρες στις οποίες το δικαίωμα στην υγεία και στην υγειονομική περίθαλψη κατοχυρώνεται στη νομοθεσία, υπάρχουν πολλά παιδιά που δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή υγειονομική περίθαλψη και ορισμένα παιδιά που έχουν εξαιρετικά περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες πέραν της επείγουσας φροντίδας, όπως οι γενικές ιατρικές ή οδοντιατρικές υπηρεσίες, κυρίως λόγω έλλειψης δημοσίων υπηρεσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα παιδιά που γεννιούνται σε συνθήκες φτώχειας διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από χρόνιες νόσους και έχουν περισσότερα προβλήματα υγείας, πράγμα το οποίο οδηγεί στη διαιώνιση της ανισότητας·

ΚΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα οικονομικά προβλήματα των οικογενειών συντελούν στην αύξηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας των γονέων και των περιπτώσεων διάλυσης των οικογενειών, γεγονός που έχει αναμφισβήτητες επιπτώσεις στην ψυχολογική και κοινωνική ευημερία των παιδιών·

ΚΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει ένα παιδί, συμπεριλαμβανομένης της προγεννητικής περιόδου, επιδρά καθοριστικά στην ανάπτυξη του γνωστικού συστήματος, στην επικοινωνία και τη γλώσσα, καθώς και στις κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, επηρεάζοντας έτσι την υγεία, την ευημερία, τη συμμετοχή σε κοινότητες και τις ικανότητες μάθησης (17)·

ΚΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να προστατεύονται από την κακοποίηση, τη βία και την παραμέληση και ότι, σύμφωνα με πορίσματα ερευνών, οι οικονομικές πιέσεις εντός των οικογενειών, οι περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες και η αύξηση της φτώχειας είναι δυνατόν να έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερη βία κατά των παιδιών·

ΚΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παιδική φτώχεια είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο που απαιτεί πολυδιάστατη απόκριση. λαμβάνοντας υπόψη ότι η απασχόληση είναι ένας σημαντικός παράγοντας, αλλά δεν εγγυάται πάντοτε τη έξοδο από τη φτώχεια για την οικογένεια των πληττόμενων παιδιών·

ΚΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παιδική φτώχεια έχει υψηλό οικονομικό κόστος για τις κοινωνίες, ιδίως όσον αφορά τις αυξημένες δαπάνες για την κοινωνική στήριξη·

Λ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οικογένειες που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας είναι πιθανότερο να ζουν σε ανθυγιεινές και επισφαλείς περιοχές, και ότι το 17 % των παιδιών στην ΕΕ28 εξακολουθούν να ζουν σε τέτοιες συνθήκες, με 15 χώρες να βρίσκονται πάνω από τον μέσο όρο· ότι ο αυξανόμενος αριθμός εξώσεων λόγω αδυναμίας πληρωμής του κόστους στέγασης έχει ωθήσει τα παιδιά σε ολοένα ασταθέστερες συνθήκες στέγασης οι οποίες, με τη σειρά τους, έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τις ευκαιρίες ζωής του παιδιού·

ΛΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έρευνα του 2012 για τα εισοδήματα και τις συνθήκες διαβίωσης (EU-SILC) της Eurostat, η ενεργειακή φτώχεια είναι ένα πρόβλημα που αφορά όλα τα κράτη μέλη· λαμβάνοντας υπόψη ότι μία από τις συνέπειες της αύξησης των ενεργειακών τιμών είναι η διαβίωση πολλών παιδιών σε σπίτια χωρίς θέρμανση και ότι με αυτόν τον τρόπο αυξάνεται ο αριθμός των αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νόσων·

ΛΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οικογένειες που έχουν παιδιά με προβλήματα υγείας καθώς και γονείς που έχουν προβλήματα υγείας έρχονται αντιμετωπίζουν συχνότερα κίνδυνο φτώχειας, διάλυσης της οικογένειας και δυσκολία παραμονής στην αγορά εργασίας·

ΛΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το επικείμενο πρόγραμμα των Στόχων Βιώσιμηβς Ανάπτυξης μετά το 2015 και η καθολικότητά του προσφέρουν μία δυνατότητα αύξησης των επενδύσεων για τα παιδιά και τα δικαιώματά τους·

ΛΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα παιδιά των μεταναστών υπερεκπροσωπούνται στην ομάδα που διατρέχει κίνδυνο φτώχειας και υφίστανται περισσότερες διακρίσεις λόγω γλωσσικών φραγμών, και ότι η κατάσταση αυτή χειροτερεύει για τα παιδιά των παράνομων μεταναστών· λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω της εντατικοποίησης των μεταναστευτικών ροών, αυξάνονται σήμερα οι περιπτώσεις στις οποίες τα παιδιά των μεταναστών παραμένουν στη χώρα γέννησής τους υπό τη φροντίδα άλλων μελών της οικογένειας ή τρίτων και ότι το γεγονός αυτό επιδρά αρνητικά στην ανάπτυξη των παιδιών, ιδίως σε συναισθηματικό επίπεδο·

ΛΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έντονη εστίαση των πολιτικών στην παιδική φτώχεια τα τελευταία χρόνια στην ΕΕ και οι υποστηρικτικές πολιτικές δηλώσεις των ηγετών της ΕΕ δεν έχουν οδηγήσει σε σημαντικές μειώσεις όσον αφορά τα επίπεδα παιδικής φτώχειας·

ΛΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να δοθεί χρηματοδοτική ενίσχυση σε προγράμματα επισιτιστικής βοήθειας που απευθύνονται σε μειονεκτούσες οικογένειες, δεδομένου ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά έχει πρόσβαση σε φαγητό μόνο στο σχολείο· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προγράμματα αυτά είναι σημαντικά αλλά δεν μπορούν να θεωρούνται μακροπρόθεσμη λύση·

ΛΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η ρύπανση, η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η μόλυνση των εδαφών και το μη ασφαλές πόσιμο νερό συχνά επηρεάζουν δυσανάλογα τα παιδιά που ζουν σε συνθήκες φτώχειας·

1. συνιστά στα κράτη μέλη να δεσμευτούν πραγματικά να αναπτύξουν πολιτικές αναπτύξουν πολιτικές για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας που να εστιάζουν στην εξάλειψη των παραγόντων που επηρεάζουν την παιδική φτώχεια και να αυξάνουν των αποτελεσματικότητα, την ποσότητα, τα ποσά και την εμβέλεια της κοινωνικής στήριξης που απευθύνεται ειδικά στα παιδιά, αλλά και στους γονείς που είναι άνεργοι και για την καταπολέμηση του φαινομένου των εργαζόμενων φτωχών (όπως επιδόματα ανεργίας και επαρκές ελάχιστο εισόδημα), και να προωθήσουν εργατική νομοθεσία που να εξασφαλίζει κοινωνικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου επαρκούς νόμιμου κατώτατου μισθού σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και τις συλλογικές συμβάσεις, η οποία να παρέχει μεγαλύτερη ασφάλιση για τις οικογένειες και να καταπολεμά την επισφαλή απασχόληση, προάγοντας ταυτόχρονα την εργασία με επαρκή κοινωνικά δικαιώματα·

2. ζητεί την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας αυτής της στήριξης προκειμένου να προσαρμοστούν οι πολιτικές για την καταπολέμηση της φτώχειας, του αποκλεισμού και της πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο στις υφιστάμενες απαιτήσεις κοινωνικής ισότητας· παροτρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν ποικίλες διαδικασίες συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων, κατάλληλες για κάθε στάδιο παρέμβασης·

3. προτείνει να καταρτίσει η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, έναν χάρτη πορείας για την εφαρμογή της προσέγγισης τριών πυλώνων που εγκρίθηκε στο πλαίσιο της σύστασης της Επιτροπής «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας» όσον αφορά την πρόσβαση σε πόρους και υπηρεσίες και τη συμμετοχή των παιδιών· φρονεί ότι, για να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα με την προσέγγιση τριών πυλώνων, θα ήταν χρήσιμο να αναπτυχθούν ακριβείς και ειδικοί δείκτες για το επίπεδο της παιδικής φτώχειας και τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από το φαινόμενο αυτό· καλεί τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν αποτελεσματικά και με ολοκληρωμένο τρόπο σημαντικές πτυχές της δέσμης μέτρων για τις κοινωνικές επενδύσεις και την προαναφερθείσα σύσταση της Επιτροπής στα ετήσια εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων και στις εθνικές κοινωνικές εκθέσεις τους και καλεί την Επιτροπή να θέσει έναν δευτερεύοντα στόχο στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη μείωση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, να καταστήσει τη μείωση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ορατή και ρητή σε όλα τα στάδια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· τονίζει ότι η μείωση της παιδικής φτώχειας μέσω της επένδυσης στα παιδιά πρέπει να προταθεί ως βασική προτεραιότητα για την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης του 2016 και ως βασικό μέσο προόδου όσον αφορά τον στόχο μείωσης της φτώχειας· καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ετήσια παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής μέσω του χάρτη πορείας, να χρησιμοποιήσει το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για την εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής και να διενεργήσει αξιολόγηση των επιπτώσεων των μεταρρυθμίσεων που προτείνονται στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων στη φτώχεια·

4. καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν επίσης υπόψη, στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας, τη θέση των γυναικών που φροντίζουν παιδιά και μέλη της οικογένειας με ειδικές ανάγκες και αναπηρία·

5. συνιστά στα κράτη μέλη, όταν χρησιμοποιούν τα κονδύλια των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) και αναπτύσσουν κοινωνικές πολιτικές, να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στην προστασία από τη φτώχεια των οικογενειών (ιδίως των μονογονεϊκών) που έχουν παιδιά με προβλήματα υγείας·

6. επαναλαμβάνει τη σημασία της θέσπισης προληπτικών δημόσιων πολιτικών που να επενδύουν σε ευαίσθητες πολιτικές πρόνοιας για τα παιδιά οι οποίες να υποστηρίζουν την ανατροφή ανεξάρτητων ατόμων, ικανών να ενταχθούν στην κοινωνία και την αγορά εργασίας, αντί να εστιάζουν στις επιπτώσεις του κοινωνικού τους αποκλεισμού και της φτώχειας·

7. φρονεί ότι, χωρίς να παραμελείται η ανάγκη υποστήριξης των παιδιών που είναι φτωχά, έχουν αποχωρήσει πρόωρα από το σχολείο ή είναι κοινωνικά αποκλεισμένα, οι πολιτικές για την υποστήριξη των παιδιών και των νέων πρέπει να εστιάζουν έντονα στην πρόληψη, συμπεριλαμβανομένων μακροπρόθεσμων στρατηγικών για την καταπολέμηση της κοινωνικής ανισότητας·

8. συνιστά στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ή να ενισχύσουν τις καθολικές κοινωνικές παροχές που προορίζονται για παιδιά, όπως η παροχή επιδοτούμενων ή δωρεάν γευμάτων σε παιδιά, και ιδιαίτερα σε μειονεκτούντα και φτωχά παιδιά, προκειμένου να εξασφαλιστεί η υγιής ανάπτυξή τους· καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μέτρα ενεργού απασχόλησης στο πλαίσιο ολοκληρωμένων στρατηγικών και πολιτικών για την υποστήριξη της πρόσβασης των γονέων σε απασχόληση υψηλής ποιότητας και επαρκές εισόδημα και της πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας (ιδίως σε παιδική μέριμνα, εκπαίδευση, υγεία, στέγαση και δραστηριότητες αναψυχής), τα οποία θα διευκολύνουν τον συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, και να ενισχύσουν τη συμμετοχή των παιδιών και των οικογενειών τους στην ανάπτυξη, εφαρμογή και παρακολούθηση των εν λόγω πολιτικών· υπογραμμίζει ότι οι καθολικές λύσεις πρέπει να συνδυάζονται με στοχευμένα μέτρα για την υποστήριξη των πλέον ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων παιδιών και εφήβων· εκφράζει τη λύπη του για την αυξανόμενη τάση των κυβερνήσεων των κρατών μελών να απομακρύνονται από τις πολιτικές καθολικής υποστήριξης και να κινούνται προς την κατεύθυνση της υποστήριξης βάσει του εισοδήματος, καθώς τα στοιχεία δείχνουν πως οι πολιτικές καθολικής υποστήριξης προσφέρουν καλύτερη προστασία από την παιδική φτώχεια (18)·

9. ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να συμφωνήσουν σε πρότυπα της ΕΕ ή να καθιερώσουν συμφωνημένη μεθοδολογία για τον προσδιορισμό του κόστους ανατροφής ενός παιδιού και για τον προσδιορισμό επαρκών πόρων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας·

10. καλεί την Επιτροπή να μην προβεί σε σύσταση μεταβολών και περικοπών στις δημόσιες υπηρεσίες των κρατών μελών, να μην προωθήσει ούτε ευέλικτες εργασιακές σχέσεις ούτε την ιδιωτικοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών, που έχουν οδηγήσει αδιαμφισβήτητα στην αποδυνάμωση των κοινωνικών δικαιωμάτων των παιδιών·

11. ζητεί από την Επιτροπή να δώσει έμφαση στην ανάγκη πραγματοποίησης επενδύσεων στον τομέα της δημόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης, σχεδιάζοντας ειδικές μεθόδους διδασκαλίας για τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως οι μετανάστες ή τα άτομα με διαφόρων ειδών αναπηρίες· θεωρεί ότι η εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει βασικό και πρωταρχικό στοιχείο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα παιδιά θα αποκτήσουν τις ικανότητες που θα τους επιτρέψουν την πρόσβαση σε ειδικευμένες και επαρκώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να οικοδομήσουν τα ίδια την έξοδο διαφυγής τους από τις συνθήκες φτώχειας·

12. υπενθυμίζει ότι η αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας απαιτεί την έγκριση μιας προσέγγισης κύκλου ζωής η οποία να συμπεριλαμβάνει τη ρήξη του διαγενεακού κύκλου κινδύνων φτώχειας, που αντικατοπτρίζει τις διαφορετικές ανάγκες της νηπιακής ηλικίας, της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας, την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής προσανατολισμένης στα παιδιά, υπολογίζοντας τον αριθμό στερήσεων που βιώνει κάθε παιδί ταυτόχρονα και εντοπίζοντας με αυτόν τον τρόπο τα περισσότερο στερημένα παιδιά, και τον υπολογισμό όχι μόνο της χρηματικής φτώχειας αλλά και των πολυδιάστατων στερήσεων·

13. συνιστά να έχουν όλα τα παιδιά πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες σε αυτό το κρίσιμο στάδιο της ανάπτυξής τους· φρονεί ότι η υγεία, η εκπαίδευση, η υποστήριξη των γονέων και η οικογενειακή υποστήριξη, η στέγαση και η προστασία αποτελούν καίριες υπηρεσίες που τις περισσότερες φορές παρέχονται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές·

14. παροτρύνει τα κράτη μέλη να εγκρίνουν, να υλοποιήσουν και να επιβλέπουν σχέδια για την ανακούφιση της πολυδιάστατης παιδικής φτώχειας, εστιάζοντας στα εγγενή δικαιώματα των παιδιών και θέτοντας στόχους για τη μείωση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, με ρητή εστίαση/προτεραιότητα στα παιδιά που διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας· υπενθυμίζει ότι είναι σημαντικό να επαναφέρουν τα κράτη μέλη της ΕΕ τις πραγματικές δαπάνες κοινωνικής προστασίας, υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνική στέγασης προς όφελος των πλέον μειονεκτούντων παιδιών τουλάχιστον στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν την κρίση·

15. παροτρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σχέδια για τον μετριασμό του αισθήματος κοινωνικού αποκλεισμού των παιδιών με νοητική αναπηρία και να καθιερώσουν πιο αποτελεσματικά προγράμματα κατάρτισης τα οποία θα διευκολύνουν τη διαδικασία εκπαίδευσής τους·

16. καλεί τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν ότι η παιδική φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι βασικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσον αφορά τα ποσοστά απασχόλησης, τις επενδύσεις στην έρευνα, την ανάπτυξη, την ενέργεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη·

17. παροτρύνει τα κράτη μέλη να δώσοτν μεγαλύτερη προσοχή στη δημιουργία και τη διαθεσιμότητα κατάλληλου εξωσχολικού περιβάλλοντος όπου τα παιδιά μπορούν να περνούν την ώρα τους κατά τρόπο ουσιαστικό και ενδιαφέροντα πέραν των σχολικών ωρών και κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών· και να δώσουν επίσης μεγαλύτερη προσοχή στην ύπαρξη βασικής υγειονομικής περίθαλψης για παιδιά σε υποβαθμισμένες περιοχές και απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιφέρειες·

18. καλεί τα κράτη μέλη να αποφύγουν την γκετοποίηση των παιδιών που βιώνουν φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό, θεσπίζοντας ελάχιστες προδιαγραφές για τη στέγαση των παιδιών, λαμβάνοντας υπόψη το υπέρτατο συμφέρον των παιδιών· και εξασφαλίζοντας στις οικογένειες κατάλληλη κατοικία που να πληροί τις ανάγκες τους και να διασφαλίζει την ευημερία τους, την ιδιωτική ζωή και την ποιότητα ζωής, συμβάλλοντας έτσι στην επίτευξη κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας·

19. καλεί την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο να αξιοποιήσουν την ευκαιρία που τους προσφέρει η ενδιάμεση επανεξέταση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για να χρησιμοποιήσουν με αποδοτικότερο τρόπο το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους, και το Πρόγραμμα για την απασχόληση και την κοινωνική καινοτομία· και να ελέγξουν αν τα παιδιά αποτελούν προτεραιότητα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των περιφερειακών πολιτικών και των πολιτικών συνοχής, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την υποχρέωση βαθμιαίας κατάργησης των μεγάλων οικοτροφείων (με ισχύ από το 2014), με στόχο να ενισχυθεί η ιδιότητα του θετού και του ανάδοχου γονέα έτσι ώστε ορφανά και μειονεκτούντα παιδιά να μπορούν πραγματικά να μεγαλώνουν σε οικογένεια ή σε ένα περιβάλλον οικογενειακού τύπου· παροτρύνει επίσης την Επιτροπή να δημιουργήσει δείκτες για την ανάλυση της παιδικής φτώχειας·

20. παροτρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάσουν κατά πόσον οι στρατηγικές που βασίζονται σε τρόφιμα, όπως η διατροφική διαφοροποίηση και η ενίσχυση των τροφίμων, καθώς και η διατροφική εκπαίδευση, η δημόσια υγεία και τα μέτρα ασφάλειας των τροφίμων, και τέλος τα συμπληρώματα, πρέπει να απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού προκειμένου να προλαμβάνονται οι αρνητικές επιπτώσεις της κακής διατροφής ή του υποσιτισμού στην υγεία των παιδιών·

21. συνιστά οι εθνικοί προϋπολογισμοί των κρατών μελών να περιλαμβάνουν ορατές, διαφανείς συμμετοχικές και ελέγξιμες προβλέψεις για πιστώσεις και δαπάνες που σχετίζονται με την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και την εκπλήρωση του καθήκοντός τους προστασίας των παιδιών, μεταξύ άλλων, μέσω της αύξησης των δημοσίων δαπανών με σκοπό να επιτευχθούν οι εν λόγω στόχοι· καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία, και ειδικότερα δη το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, προκειμένου να εφαρμόσουν και τους τρεις πυλώνες της σύστασης «Επένδυση στα παιδιά»

22. συνιστά στην Επιτροπή να αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη της συμμετοχής των παιδιών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής, θεσπίζοντας μηχανισμούς που να προάγουν και να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των παιδιών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν τη ζωή τους και να δίνουν στα παιδιά τη δυνατότητα και να τα ενθαρρύνουν να εκφράζουν ενημερωμένες απόψεις, διασφαλίζοντας ότι στις εν λόγω απόψεις θα αποδίδεται η δέουσα βαρύτητα και ότι οι απόψεις αυτές θα αντικατοπτρίζονται στις βασικές αποφάσεις που επηρεάζουν τα παιδιά·

23. συνιστά στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θέσουν στόχους για τη μείωση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού·

24. παροτρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν, κατά περίπτωση, συμφωνίες συνεργασίας με οντότητες και ιδρύματα που προωθούν την εκπαίδευση, την πολιτιστική ή αθλητική κατάρτιση και την ενσωμάτωση των παιδιών, και καταπολεμούν τη φτώχεια των παιδιών· ωστόσο, συνιστά στα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την εποπτεία, την ποιότητα, τη βιωσιμότητα και την καταλληλότητα αυτής της υποστήριξης, καθώς και των πραγματικών αποτελεσμάτων της·

25. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ειδική νομοθεσία για την προστασία και την αύξηση των δικαιωμάτων μητρότητας και πατρότητας, μεταξύ άλλων μέσω της εφαρμογής αποτελεσματικών μέσων για την εξασφάλιση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, και να εξασφαλίσουν την επιστροφή των γυναικών στην εργασία μετά την εγκυμοσύνη και την άδεια μητρότητας και τη στήριξη των μονογονεϊκών οικογενειών· τονίζει, επιπλέον, ότι η ενίσχυση της νομοθεσίας για την άδεια πατρότητας δίνει σημαντική ώθηση στην καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου και των διακρίσεων στις αμοιβές στην εργασία· παροτρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι εργοδότες δεν θα μπορούν να αιτιολογούν την άνιση μεταχείριση και την παρενόχληση των εργαζομένων επικαλούμενοι την εγκυμοσύνη, την ανατροφή των παιδιών ή τις οικογενειακές υποχρεώσεις·

26. συνιστά στα κράτη μέλη να αναπτύξουν προορατικές, καθολικές και ολοκληρωμένες κοινωνικές πολιτικές που να αποτρέπουν τη φτώχεια και την απομάκρυνση των παιδιών από το οικογενειακό περιβάλλον τους· καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι η εισαγωγή παιδιών και νέων σε ιδρύματα θα χρησιμοποιείται μόνο ως έσχατη λύση, υπό εξαιρετικές συνθήκες, και να χρησιμοποιήσουν τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων για την υποστήριξη της μετάβασης από τις υπηρεσίες που παρέχονται σε ιδρύματα σε υπηρεσίες που παρέχονται σε επίπεδο οικογένειας και σε επίπεδο τοπικών κοινοτήτων·

27. συνιστά στα κράτη μέλη να μεταβούν από την ιδρυματική φροντίδα στα συστήματα σταθερής ανάδοχης φροντίδας, η οποία προετοιμάζει καλύτερα τα παιδιά και τους νέους για να ζήσουν ανεξάρτητα και να παραμείνουν στον χώρο της εκπαίδευσης ή της εργασίας·

28. συνιστά να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη ολοκληρωμένα συστήματα προστασίας των παιδιών, προκειμένου να προστατεύσουν τα παιδιά από τη βία, την κακοποίηση, την εκμετάλλευση και την παραμέληση κατά τρόπο ώστε όλοι όσοι φέρουν υποχρεώσεις και όλα τα μέρη του συστήματος να συνεργάζονται σε όλους τους τομείς και τις υπηρεσίες, αναλαμβάνοντας από κοινού τις ευθύνες για τη διαμόρφωση ενός προστατευτικού και ενδυναμωμένου περιβάλλοντος για όλα τα παιδιά·

29. παροτρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πολιτικές που να διευκολύνουν τη δημιουργία και τη διατήρηση αξιοπρεπών θέσεων εργασίας και να ευνοούν την ανάπτυξη συστημάτων κατάρτισης, βελτιώνοντας τις δεξιότητες και τις διευκολύνσεις όπως η τηλεργασία ή το ευέλικτο ωράριο εργασίας, οι οποίες διευκολύνουν τους γονείς να εισέλθουν ή να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας μετά από διακοπή της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας·

30. καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τους οργανισμούς της ΕΕ, τις αρχές των κρατών μελών και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς να αναπτύξουν σαφείς ρόλους, αρμοδιότητες, τακτικό διάλογο και διαδικασίες όταν τα παιδιά χρειάζονται προστασία σε διασυνοριακές καταστάσεις·

31. συνιστά στα κράτη μέλη να εγγυηθούν την πρόσβαση όλων των παιδιών σε δωρεάν, ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς δημόσια εκπαίδευση σε όλες τις ηλικίες, συμπεριλαμβανομένων της νηπιακής εκπαίδευσης και φροντίδας και της τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης που να προωθεί τη συναισθηματική, κοινωνική, γνωστική και σωματική τους ανάπτυξη, να καθιερώσουν κατάλληλες αναλογίες καθηγητών-μαθητών και να προωθήσουν την κοινωνική ανάμειξη στην εκπαίδευση, προκειμένου να διασφαλιστούν η ασφάλεια και η ευημερία των παιδιών, να εξασφαλιστεί ότι θα μπορούν να επωφεληθούν όλα τα παιδιά από την ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και, ως εκ τούτου, να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος των εκπαιδευτικών συστημάτων στην ισότητα των ευκαιριών και στη ρήξη του κύκλου της φτώχειας·

32. παροτρύνει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών μέσω της εφαρμογής εξατομικευμένης προσέγγισης και της προώθησης της συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευτικών, των κοινωνικών λειτουργών και των γονέων, προκειμένου να αποφεύγεται η διακοπή της εκπαίδευσης από τα παιδιά και τους νέους·

33. καλεί τα κράτη μέλη να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη οικονομικά προσιτής και προσβάσιμης προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας (ΠΕΦ), θεωρώντας ότι αποτελεί μία κοινωνική επένδυση για την αντιμετώπιση της ανισότητας και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα τα παιδιά που προέρχονται από μειονεκτούσες οικογένειες καθώς και να ευαισθητοποιήσει τους γονείς για τα οφέλη από την ενεργή συμμετοχή σε προγράμματα ΠΕΦ·

34. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη σχολική εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, πράγμα το οποίο πρέπει να συνεπάγεται όχι μόνο την αύξηση του αριθμού των δασκάλων ειδικής αγωγής, αλλά και την ενσωμάτωση παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε κανονικές τάξεις·

35. παροτρύνει τα κράτη μέλη να παρέχουν καθολική και ισότιμη πρόσβαση στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και τα νηπιαγωγεία σε παιδιά από όλες τις κοινωνικές ομάδες·

36. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν την πλήρη συμμετοχή όλων των παιδιών στο σχολείο, παρέχοντας δωρεάν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό, θρεπτικά σχολικά γεύματα και την αναγκαία μεταφορά στο σχολείο για τα φτωχά παιδιά ή τα παιδιά που απειλούνται από την φτώχεια, να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των σημερινών δημόσιων επενδύσεων στον τομέα και να καταπολεμήσουν αποτελεσματικότερα τη διαγενεακή μεταβίβαση της φτώχειας·

37. παροτρύνει τα κράτη μέλη να εγγυηθούν καθολική, δημόσια, δωρεάν και ποιοτική υγειονομική περίθαλψη όσον αφορά την πρόληψη, τα προγράμματα εμβολιασμού και την πρωτοβάθμια περίθαλψη, την πρόσβαση σε διάγνωση, θεραπεία και αποκατάσταση και την παροχή λογοθεραπευτικών και ψυχολογικών θεραπειών για παιδιά, την εξασφάλιση στις γυναίκες του δικαιώματος στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, διασφαλίζοντας υγειονομική περίθαλψη για τα βρέφη, περίθαλψη μητρότητας κατά την προγεννητική και μεταγεννητική περίοδο περίθαλψης, ιδίως στην περίπτωση πρόωρου τοκετού, την πρόσβαση σε οικογενειακούς γιατρούς, νοσηλευτές, οδοντιάτρους, οικογενειακούς συμβούλους και ειδικούς της ψυχικής υγείας για όλα τα παιδιά και τις οικογένειές τους· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενσωματώσουν τις πτυχές αυτές στις εθνικές και ενωσιακές στρατηγικές για τη δημόσια υγεία·

38. συνιστά στα κράτη μέλη να παρέχουν την αναγκαία υποστήριξη για τη διασφάλιση του δικαιώματος στον πολιτισμό, τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία, της πρόσβασης σε ανοικτό και υγιές περιβάλλον για όλα τα παιδιά, με έμφαση στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης και ποιότητας για τα φτωχά παιδιά, τα παιδιά σε απομακρυσμένες περιοχές, τα παιδιά με αναπηρίες, τα παιδιά που ανήκουν σε εθνικές ή εθνοτικές, θρησκευτικές και γλωσσικές μειονότητες και τα παιδιά μεταναστών, τα παιδιά που μετακινούνται εντός της ΕΕ ανεξαρτήτως της εθνικότητάς τους και τα παιδιά που έχουν μείνει μόνα στον κόσμο· υπενθυμίζει το δικαίωμα στο παιχνίδι, όπως προβλέπεται στην UNCRC·

39. τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των παιδιών που βιώνουν φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό από την ενδοοικογενειακή βία·

40. καλεί τα κράτη μέλη, και ειδικότερα εκείνα στα οποία οι κοινωνικές ανισότητες είναι μεγαλύτερες, να ενισχύσουν τα κοινωνικά δικαιώματα και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και κοινωνική προστασία που πρέπει να εγγυάται το κράτος, αυξάνοντας τον αριθμό των υπαλλήλων και των επαγγελματιών των υπηρεσιών κοινωνικής ασφάλισης οι οποίοι εργάζονται με και για τα παιδιά και τις οικογένειές τους, και αυξάνοντας την ιατρική, ψυχολογική και κοινωνική φροντίδα, εστιάζοντάς την προς τους απόρους, με ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά, σύμφωνα με τη στρατηγική έγκαιρης παρέμβασης·

41. συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς που να προάγουν και να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των παιδιών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που επηρεάζουν τη ζωή τους και να δώσουν τη δυνατότητα και να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εκφράζουν ενημερωμένες απόψεις, διασφαλίζοντας ότι στις εν λόγω απόψεις θα αποδίδεται η δέουσα βαρύτητα και ότι οι απόψεις αυτές θα αντικατοπτρίζονται στις βασικές αποφάσεις που τα επηρεάζουν·

42. αναγνωρίζει τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων για τα δικαιώματα των παιδιών και την καταπολέμηση της φτώχειας, στη διασφάλιση της συνοχής της πολιτικής της ΕΕ και ζητεί την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας στα κράτη μέλη·

43. καλεί την Επιτροπή να καταστήσει την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας ρητή προτεραιότητα·

44. καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να συμμετάσχουν ενεργά στην καταπολέμηση της εμπορίας παιδιών που αποσκοπεί σε οποιαδήποτε μορφή εκμετάλλευσης όπως είναι μεταξύ άλλων η εργασία, ο εξαναγκασμός σε γάμο, η παράνομη υιοθεσία, οι παράνομες δραστηριότητες και η σεξουαλική εκμετάλλευση·

45. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τη λειτουργία ευρωπαϊκών και διεθνικών δικτύων για την καταπολέμηση της φτώχειας και του αποκλεισμού παιδιών και νέων· εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι πρέπει να υποστηριχθεί ιδιαίτερα η ενσωμάτωση των άκρως απόκεντρων περιοχών και των πλέον μειονεκτουσών περιφερειών σε αυτά τα δίκτυα και σε αυτούς τους φορείς·

46. θεωρεί το δικαίωμα σε δωρεάν και καθολικά συστήματα εκπαίδευσης, υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής ασφάλισης βασική προϋπόθεση για την καταπολέμηση της φτώχειας, και ιδίως της παιδικής· έχοντας κατά νου αυτόν τον στόχο, καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, υπό το φως της αποδυνάμωσης των δημόσιων υπηρεσιών, να θεσπίσουν εγγύηση για τα παιδιά, ούτως ώστε κάθε φτωχό παιδί να έχει πρόσβαση σε δωρεάν υγειονομική περίθαλψη, δωρεάν παιδεία, δωρεάν παιδική μέριμνα, αξιοπρεπή κατοικία και επαρκή διατροφή, στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού ολοκληρωμένου σχεδίου για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας, συμπεριλαμβάνοντας τόσο την εγγύηση για τα παιδιά όσο και προγράμματα που προσφέρουν υποστήριξη και ευκαιρίες για τους γονείς ώστε να ξεφύγουν από καταστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού και να ενταχθούν στην αγορά εργασίας·

47. καλεί τα κράτη μέλη να στηρίξουν, μέσω των δήμων τους, τα τοπικά κέντρα υποστήριξης παιδιών και των οικογενειών τους, ιδίως στις κοινότητες και/ή τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την παιδική φτώχεια, τα οποία παρέχουν όχι μόνο νομική βοήθεια και/ή συμβουλές, συμβουλές προς τους γονείς και σχολική υποστήριξη, αλλά, μεταξύ άλλων, και εκπαίδευση και καθοδήγηση για υγιή τρόπο ζωής και ασφαλή χρήση του διαδικτύου·

48. συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη να αναπτύξουν στατιστικές μεθόδους που να ενσωματώνουν πολυδιάστατους δείκτες, διαχωρισμένους με γνώμονα την ηλικία, το φύλο και τις ειδικές μειονεκτούσες ομάδες για τη μέτρηση της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού, των ανισοτήτων, των διακρίσεων και της ευημερίας των παιδιών (εισόδημα γονέων, πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, συμμετοχή σε κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, πρόσβαση σε κατάλληλες υπηρεσίες τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης, έκθεση σε σωματικό κίνδυνο, ασφάλεια, σταθερό οικογενειακό περιβάλλον και επίπεδο ικανοποίησης από τη ζωή), προκειμένου να ενημερώνονται για την ανάπτυξη πολιτικής με βάση αποδεικτικά στοιχεία και να λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί των σχετικών μετρήσεων φτώχειας και το έργο του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (UNDP), της UNICEF και του ΟΟΣΑ, καθώς και οι δείκτες της υποομάδας της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας, πέραν του δείκτη ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό (AROPE)· καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν απαντήσεις βασισμένες σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και να αξιοποιήσουν πλήρως τα δεδομένα που συλλέγονται στο πλαίσιο πρωτοβουλιών όπως η πρωτοβουλία Multi-Overlapping Deprivation Analysis (MODA) της UNICEF· τονίζει ότι πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω δείκτες για την καλύτερη αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών, των αποτελεσμάτων και της πρόσβασης σε υπηρεσίες, π.χ. σε σχέση με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το υπόβαθρο των γονέων (μετανάστες ή μειονότητα), το φύλο, την αναπηρία καθώς και με γεωγραφικές πτυχές·

49. καλεί την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών να συντάξουν γνωμοδοτήσεις σχετικά με την επένδυση στα παιδιά·

50. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη.

(1) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2014)0070.

(2) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2013)0328.

(3) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2013)0266.

(4) ΕΕ C 153 E της 31.5.2013, σ. 57.

(5) ΕΕ C 199 E της 7.7.2012, σ. 77.

(6) ΕΕ C 199 E της 7.7.2012, σ. 25.

(7) ΕΕ C 70 E της 8.3.2012, σ. 8.

(8) ΕΕ C 9 E της 15.1.2010, σ. 11.

(9) ΕΕ C 41 E της 19.2.2009, σ. 24.

(10) Δίκτυο ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική ένταξη, συγκεφαλαιωτική έκθεση «Επένδυση στα παιδιά: Σπάζοντας τον κύκλο της μειονεξίας — μια μελέτη των εθνικών πολιτικών» Βρυξέλλες, 2014.

(11) Save the Children, «Παιδική φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός στην Ευρώπη», Βρυξέλλες, 2014, σ. 5.

(12) Save the Children, «Παιδική φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός στην Ευρώπη», Βρυξέλλες, 2014, σ. 5.

(13) Γραφείο Ερευνών UNICEF (2014), «Τα παιδιά της ύφεσης: Ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης στην ευημερία των παιδιών στις πλούσιες χώρες», Innocenti Report Card 12, Γραφείο Ερευνών UNICEF, Φλωρεντία, σ. 2.

(14) «Παιδική φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός στην Ευρώπη», Βρυξέλλες, 2014, σ. 14.

(15) Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Θεματική μελέτη για τα μέτρα πολιτικής στον τομέα της παιδικής φτώχειας», 2008, σ. 9.

(16) EU-SILC (2013) Στατιστικές της ΕΕ για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης.

(17) Drivers, 2014, «Universal, quality early childhood programmes that are responsive to need promote better and more equal outcomes in childhood and later life» (Καθολικά ποιοτικά προγράμματα για την πρώιμη παιδική ηλικία που ανταποκρίνονται στις ανάγκες, παράγουν καλύτερα και πιο δίκαια αποτελέσματα στην παιδική ηλικία και μετέπειτα).

(18) (Βάσει έρευνας του Eurofound).