ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.2.2017 COM(2017) 69 final ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Έκθεση εκ των υστέρων αξιολόγησης του προγράμματος «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» (2007-2013)



ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 1.2 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1.3 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2.1 ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 7 2.2 ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 9 2.3 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 11 2.4 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ 15 2.5 ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ 18 2.6 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ 21 3 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 28

1ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

H απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος «Θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια» (ΘΔΙ) απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση εκ των υστέρων αξιολόγησης για το χρονικό διάστημα 2007 έως 2013. Η εν λόγω εκ των υστέρων αξιολόγηση διενεργήθηκε από ανεξάρτητο εξωτερικό αξιολογητή, με τη βοήθεια του προσωπικού της Επιτροπής. Η παρούσα έκθεση βασίζεται στην εν λόγω αξιολόγηση. Η έκθεση διαρθρώνεται με βάση τα κύρια κριτήρια αξιολόγησης και τις σχετικές ερωτήσεις. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται η συνάφεια, η συνοχή και η συμπληρωματικότητα, η αποτελεσματικότητα, ο αντίκτυπος και η βιωσιμότητα, η αποδοτικότητα και οι δυνατότητες απλούστευσης και η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. 1.2ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Η τελική αξιολόγηση βασίζεται στα ακόλουθα: εκτενή εξέταση των διαθέσιμων εγγράφων τεκμηρίωσης για 135 επιχορηγήσεις ενεργειών και 34 επιχορηγήσεις λειτουργίας που χρηματοδοτήθηκαν μέσω του προγράμματος ΘΔΙ 2007-2013· εξέταση των εγγράφων του προγράμματος, όπως η απόφαση για τη θέσπισή του, τα ετήσια προγράμματα εργασίας και οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων τόσο για επιχορηγήσεις όσο και για δημόσιες συμβάσεις· εξέταση λοιπών διαθέσιμων πληροφοριών που διατίθενται ηλεκτρονικά, όπως έγγραφα πολιτικής της ΕΕ, δικτυακοί τόποι, αποφάσεις για τη θέσπιση σχετικών ευρωπαϊκών προγραμμάτων κ.λπ.· ποσοτική ανάλυση 169 σχεδίων (επιχορηγήσεις ενεργειών και λειτουργίας)· ανάλυση 71 απαντήσεων στη διαδικτυακή έρευνα των δικαιούχων των επιχορηγήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ· καταγραφή 17 επακόλουθων συνεντεύξεων με συντονιστές σχεδίων/οργανισμών που έλαβαν επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ για το χρονικό διάστημα 2007-2013· τέσσερις διερευνητικές συνεντεύξεις με υπαλλήλους της Επιτροπής. 1.3ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το πρόγραμμα ΘΔΙ θεσπίστηκε με την απόφαση 2007/252/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 19ης Απριλίου 2007 (στο εξής: απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος), για το χρονικό διάστημα 2007-2013 στο πλαίσιο του προγράμματος «Θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη». Το άρθρο 2 της απόφασης για τη θέσπιση ορίζει τέσσερις γενικούς στόχους: να προωθήσει την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας που θα βασίζεται στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά αναγνωρίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης· να ενισχύσει την κοινωνία των πολιτών και να ενθαρρύνει έναν ανοικτό, διαφανή και τακτικό διάλογο με αυτήν όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα· να καταπολεμήσει τον ρατσισμό, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό και να προωθήσει μια καλύτερη διαθρησκειακή και διαπολιτισμική κατανόηση και μεγαλύτερη ανοχή σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση· να βελτιώσει τις επαφές, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη δικτύωση μεταξύ νομικών, δικαστικών και διοικητικών αρχών και των νομικών επαγγελμάτων, μεταξύ άλλων με τη στήριξη της δικαστικής κατάρτισης, με στόχο την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των αρχών και των επαγγελματιών αυτών.

Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος είναι συμπληρωματικοί προς τους στόχους του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ιδρύθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 168/2007 και σκοπεί στην ανάπτυξη και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το πρόγραμμα ΘΔΙ, όπως και τα υπόλοιπα προγράμματα που απαρτίζουν το γενικό πρόγραμμα «Θεμελιώδη δικαιώματα και δικαιοσύνη», χρηματοδοτεί δράσεις μέσω των ακόλουθων μηχανισμών: επιχορηγήσεις ενεργειών με τη μορφή της συγχρηματοδότησης (έως και 80 % των συνολικών δαπανών) για ειδικά διακρατικά σχέδια κοινοτικού ενδιαφέροντος, τα οποία υποβάλλονται από αρχή ή άλλο φορέα κράτους μέλους ή από διεθνή ή μη κυβερνητική οργάνωση, με ανώτατη διάρκεια τα δύο έτη· επιχορηγήσεις λειτουργίας για παροχή οικονομικής στήριξης (έως και 80 %) σε δραστηριότητες μη κυβερνητικών οργανώσεων ή άλλων φορέων, που επιδιώκουν σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος· επιχορηγήσεις λειτουργίας για τη συγχρηματοδότηση δαπανών στο πλαίσιο του μόνιμου προγράμματος εργασίας των ειδικών φορέων που αναφέρονται στη νομική βάση (Διάσκεψη των Ευρωπαϊκών Συνταγματικών Δικαστηρίων και Ένωση Συμβουλίων Επικρατείας και Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης)· και συμβάσεις με διαγωνισμό / δημόσιες συμβάσεις για την ανάληψη ειδικών δράσεων που δρομολογούνται από την Επιτροπή, όπως: μελέτες και έρευνες· δημοσκοπήσεις και έρευνες της κοινής γνώμης· διαμόρφωση δεικτών και κοινών μεθοδολογιών· συλλογή, κατάρτιση και διάδοση δεδομένων και στατιστικών· σεμινάρια, συνέδρια και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων· διοργάνωση δημόσιων εκστρατειών και εκδηλώσεων· σχεδιασμός και επιμέλεια δικτυακών τόπων· επεξεργασία και διάδοση πληροφοριακού υλικού· υποστήριξη και διαχείριση δικτύων εθνικών εμπειρογνωμόνων· και δραστηριότητες ανάλυσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης κ.λπ. O συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ΘΔΙ για την περίοδο υλοποίησής του (από τον Ιανουάριο του 2007 έως τον Δεκέμβριο του 2013) ανήλθε στο ποσό των 94,8 εκατομμυρίων EUR (βλ. πίνακα 1 1 ). Έτος Διαθέσιμος προϋπολογισμός για επιχορηγήσεις και συμβάσεις Σχέδια (επιχορηγήσεις ενεργειών) Επιχορηγήσεις λειτουργίας Πρωτοβουλίες της Επιτροπής Συνολικός ετήσιος προϋπολογισμός Αξία (ευρώ) % Αξία (ευρώ) % Αξία (ευρώ) % Αξία (εκατ. ευρώ) % 2007 5 505 000 51,9 % 2 100 000 19,8 % 2 995 000 28,3 % 10,60 100 % 2008 5 800 000 50,0 % 2 100 000 18,1 % 3 700 000 31,9 % 11,60 100 % 2009 9 200 000 64,8 % 1 300 000 9,2 % 3 700 000 26,1 % 14,20 100 % 2010 10 195 000 73,9 % 1 400 000 10,1 % 2 205 000 16,0 % 13,80 100 % 2011 9 290 000 67,3 % 1 000 000 7,2 % 3 510 000 25,4 % 13,80 100 % 2012 12 235 000 80,0 % 1 000 000 6,5 % 2 065 000 13,5 % 15,30 100 % 2013 10 900 000 70,3 % 1 000 000 6,5 % 3 600 000 23,2 % 15,50 100 % 63 125 000 66,6 % 9 900 000 10,4 % 21 775 000 23 % 94,80 εκατ. ΘΔΙ — Ετήσια προγράμματα εργασίας (2007-2013) Κατά το χρονικό διάστημα 2007-2013, η Επιτροπή δημοσίευσε τα ακόλουθα: πέντε προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις ενεργειών (ΕΕ): ΘΔΙ/ΕΕ για το 2007, 2008, 2009-2010, 2011-2012, 2013· έξι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις λειτουργίας (ΕΛ): ΘΔΙ/ΕΛ 2007 κατά το οικονομικό έτος 2008, ΘΔΙ/ΕΛ 2008 κατά το οικονομικό έτος 2009, ΘΔΙ/ΕΛ 2009 κατά το οικονομικό έτος 2010, ΘΔΙ/ΕΛ 2010 κατά το οικονομικό έτος 2011, ΘΔΙ/ΕΛ 2012 κατά το οικονομικό έτος 2012 και ΘΔΙ/ΕΛ 2013 κατά το οικονομικό έτος 2013· Η Επιτροπή χρηματοδότησε επίσης 111 πρωτοβουλίες της Επιτροπής μέσω διαδικασιών ανάθεσης δημόσιας σύμβασης. Ο πίνακας 1 2 συνοψίζει τον αριθμό των διαφόρων ενεργειών που χρηματοδοτήθηκαν ανά έτος της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος. 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 ΣΥΝΟΛΟ Επιχορηγήσεις ενεργειών 18 26 49 42 — 135 Επιχορηγήσεις λειτουργίας 3 7 4 6 0 10 4 34 Δημόσιες συμβάσεις 7 19 14 27 13 16 15 111

Οι περισσότερες επιχορηγήσεις (46 %) δόθηκαν σε εθνικές ΜΚΟ, μεταξύ των οποίων υπήρχαν μη κυβερνητικές πλατφόρμες και δίκτυα. Στη σειρά κατάταξης (με ποσοστό 19 %) ακολουθούσαν σχέδια με επικεφαλής ένα ευρωπαϊκό δίκτυο/πλατφόρμα/φόρουμ, και, στη συνέχεια, εθνικές αρχές (π.χ. υπουργεία) (6 %), ερευνητικοί οργανισμοί (6 %) και πανεπιστήμια (6 %). Επιπλέον, το 5 % των σχεδίων εκτελέστηκαν από τοπικές αρχές, το 4 % από λοιπούς οργανισμούς επιμόρφωσης/κατάρτισης, το 3 % από τοπικές αρχές και το 5 % από λοιπούς οργανισμούς. Τέλος, το 0,6 % υλοποιήθηκε από δικαστήρια, δημόσιες υπηρεσίες και εισαγγελικές υπηρεσίες. Ως προς τα σχέδια επιχορηγήσεων ενεργειών του προγράμματος ΘΔΙ, οι δράσεις ευαισθητοποίησης, πληροφόρησης και διάδοσης πληροφοριακού υλικού αντιπροσωπεύουν το 24 % των δραστηριοτήτων, ακολουθούμενες από την αμοιβαία μάθηση και ανταλλαγή ορθών πρακτικών, τη συνεργασία (22 %), τις δραστηριότητες ανάλυσης (20 %), την παροχή στήριξης σε βασικούς φορείς (15 %) και τις δραστηριότητες επιμόρφωσης (13 %). Ως προς τα σχέδια επιχορηγήσεων λειτουργίας (ΕΛ-ΘΔΙ), οι δράσεις ευαισθητοποίησης, ενημέρωσης και διάδοσης του πληροφοριακού υλικού συνιστούν το 25 %, ενώ ακολουθεί με μικρή διαφορά η παροχή στήριξης σε βασικούς φορείς (24 %), η αμοιβαία εκμάθηση και ανταλλαγή ορθών πρακτικών, η συνεργασία (23 %), οι δραστηριότητες ανάλυσης (16 %) και οι δραστηριότητες επιμόρφωσης (10 %) . 2ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2.1ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η συνάφεια του προγράμματος αξιολογείται με βάση τον βαθμό στον οποίο οι δράσεις του επιτυγχάνουν ευλόγως τους στόχους του προγράμματος, τις ευρύτερες ανάγκες πολιτικής της ΕΕ και τις ανάγκες του στοχευόμενου κοινού. 2.1.1Συνάφεια των δράσεων του προγράμματος με τους στόχους του Για να διασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα του προγράμματος είναι συναφή με τους στόχους, η Επιτροπή καθόρισε τομείς προτεραιότητας σε κάθε ετήσιο πρόγραμμα εργασίας. Οι τομείς προτεραιότητας όριζαν την εστίαση στις χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες μέσω των επιχορηγήσεων ενεργειών, καθώς ζητήθηκε από τους αιτούντες να προτείνουν δραστηριότητες εμπίπτουσες σε έναν ή περισσοτέρους τομείς προτεραιότητας. Κάθε έτος, οι προτεραιότητες άλλαζαν σύμφωνα με την ατζέντα πολιτικής της ΕΕ και ανάλογα με τις πρακτικές ανάγκες στους επιμέρους τομείς. Το πρώτο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2007 θέσπισε ως προτεραιότητα την εστίαση στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών σε συνέχεια της έκδοσης της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Προς μια ενωσιακή στρατηγική για τα δικαιώματα του παιδιού». Σκοπός ήταν η ευρύτερη προώθηση και ο σεβασμός των δικαιωμάτων των παιδιών, όπως αυτά κατοχυρώνονται στην σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, μέσω δραστηριοτήτων που θα συμπεριλάμβαναν εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ανάλυση των εξειδικευμένων αναγκών των παιδιών. Ο εν λόγω τομέας προτεραιότητας εμπίπτει στον ευρύτερο στόχο της προώθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η προτεραιότητα που αποδίδεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια στον εν λόγω τομέα είναι επομένως συναφής. Το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2007 όρισε ομοίως ως προτεραιότητα την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού. Οι προτεραιότητες αυτές συνάδουν με τον γενικό στόχο του προγράμματος ΘΔΙ ως προς το ζήτημα αυτό. Η ιδέα του προγράμματος ήταν η προώθηση δράσεων που αποσκοπούν στην καταπολέμηση των στερεοτύπων και της ρατσιστικής συμπεριφοράς, ρητορικής και βίας μέσω πρωτοβουλιών για την προώθηση της αλληλοκατανόησης και την ανάπτυξη διακοινοτικών προσεγγίσεων. Το 2008 προστέθηκε ακόμη μία προτεραιότητα, η καταπολέμηση της ομοφοβίας, η οποία αποσκοπούσε στην καλύτερη αναγνώριση και καταπολέμηση της ομοφοβικής συμπεριφοράς και των ομοφοβικών στερεοτύπων. Οι εν λόγω δύο προτεραιότητες διατηρήθηκαν σε ισχύ έως το τέλος του προγράμματος το 2013. Καίτοι η απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος δεν αναφέρει το ζήτημα της προστασίας των δεδομένων και της ιδιωτικότητας, εντούτοις η Επιτροπή το είχε ήδη ορίσει ως τομέα προτεραιότητας στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2007. Όσον αφορά τα δικαιώματα των παιδιών, ο εν λόγω τομέας προτεραιότητας εμπίπτει στον ευρύτερο στόχο προώθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και, επομένως, είναι συναφής με τους στόχους του προγράμματος ΘΔΙ. Το 2011 θεσπίστηκε μια πρόσθετη προτεραιότητα: η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων. Δεν έγιναν άλλες αλλαγές στις προτεραιότητες όσον αφορά τον εν λόγω τομέα κατά τη διάρκεια της περιόδου του προγράμματος. Η απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος αναφέρει ως ειδικό στόχο της «να πληροφορήσει όλους τους πολίτες σχετικά με τα δικαιώματά τους, περιλαμβανομένων και αυτών που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης, με σκοπό να ενθαρρύνει τους πολίτες της Ένωσης να συμμετάσχουν ενεργά στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης». Επομένως, πρόκειται για ιδιαίτερα συναφή τομέα στον οποίο δόθηκε προτεραιότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2008 εισήγαγε μια νέα προτεραιότητα η οποία εστιάζει στην εκπαίδευση όσον αφορά τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, με σκοπό τη βελτίωση της γνώσης και της κατανόησης μεταξύ νομικών, δικαστικών και διοικητικών αρχών και νομικών επαγγελμάτων, όσον αφορά τις αρχές που διακηρύσσονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Η προτεραιότητα αυτή διατηρήθηκε αμετάβλητη μέχρι και το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2012, στο πλαίσιο του οποίου δόθηκε ομοίως προτεραιότητα στην εκπαίδευση του ευρέος κοινού, με ιδιαίτερη έμφαση στα σχέδια που στοχεύουν να κατευθύνουν στις αρμόδιες αρχές άτομα που πιστεύουν ότι τα θεμελιώδη δικαιώματά τους έχουν παραβιαστεί. 2.1.2Προτεραιότητες που τέθηκαν στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και τις επιλεγείσες δράσεις, καθώς και συνάφειά τους με την πολιτική Οι προτεραιότητες που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ και καταγράφονταν στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων ήταν γενικά συναφείς με τις εξελίξεις της ενωσιακής πολιτικής κατά τη διάρκεια του προγράμματος και φαίνεται να έχουν αντιμετωπίσει ορθά τις εν λόγω εξελίξεις πολιτικής. Οι προτεραιότητες του προγράμματος επιλέγονταν κυρίως από την μονάδα πολιτικής, με γνώμονα την ατζέντα πολιτικής και τις πρακτικές ανάγκες που είχαν εντοπιστεί σε κάθε τομέα. Συμμετείχε ολόκληρη η ιεραρχική αλυσίδα και ζητήθηκε η γνώμη από διάφορες Γενικές Διευθύνσεις. Σκοπός αυτής της διαδικασίας ήταν να εξασφαλιστεί ότι οι προτεραιότητες ήταν συναφείς με τις εξελίξεις της πολιτικής της ΕΕ. Για παράδειγμα, από το 2010, πόλος εστίασης για την ατζέντα πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά την ιθαγένεια αποτέλεσε η προώθηση της ισορροπίας των φύλων όσον αφορά τη συμμετοχή στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το επόμενο έτος, το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας ΘΔΙ καθιέρωσε το εν λόγω ζήτημα ως μία από τις προτεραιότητές του. 2.1.3Συνάφεια του προγράμματος με τις ανάγκες των στοχευόμενων ομάδων Το ΘΔΙ ήταν δημοφιλές πρόγραμμα, με μεγάλο αριθμό αιτήσεων σε σύγκριση με τη διαθέσιμη χρηματοδότηση. Μάλιστα, ο συνολικός αριθμός αιτήσεων κυμάνθηκε από τον ελάχιστο αριθμό των 66 αιτήσεων το 2007 έως τον μέγιστο αριθμό των 257 αιτήσεων για το χρονικό διάστημα 2011-2012 αναφορικά με τις επιχορηγήσεις ενεργειών. Για τις επιχορηγήσεις λειτουργίας, ο χαμηλότερος αριθμός αιτήσεων σημειώθηκε το 2007 και ανήλθε στις 11 αιτήσεις, ενώ ο υψηλότερος αριθμός αιτήσεων ήταν οι 52 αιτήσεις που υποβλήθηκαν το 2010.

Η πλειονότητα των συμμετεχόντων στη διαδικτυακή έρευνα είχαν λάβει τουλάχιστον μία επιχορήγηση στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ και χαρακτήρισαν τις προτεραιότητες που όρισε η Επιτροπή στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων συναφείς τόσο με τις ειδικές ανάγκες των στοχευόμενων ομάδων (80 %) όσο και με τις ανάγκες της χώρας τους (86 %). Επίσης, η πλειονότητα όσων συμμετείχαν στις συνεντεύξεις (10 στους 17) ήταν ικανοποιημένοι με τις προτεραιότητες που τέθηκαν στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, ενώ μόνο δύο εκ των 17 συμμετασχόντων δεν ήταν ευχαριστημένοι με τις προσκλήσεις. Εντούτοις, δεν κατέστη δυνατό να διαπιστωθεί αν πράγματι ικανοποιήθηκαν οι ανάγκες της στοχευόμενης ομάδας μέσα από τις δραστηριότητες, τα αποτελέσματα και τα επιτεύγματα του σχεδίου. Η διαδικασία αξιολόγησης αναγκών δεν συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τους δικαιούχους επιχορήγησης. Εντούτοις, αν οι αιτούντες επιχορήγηση είχαν όντως ήδη προβεί σε αξιολόγηση αναγκών, αυτό έδινε πολύ σαφέστερες ενδείξεις όσον αφορά τη σημασία του σχεδίου, βελτίωνε την ποιότητα της μελέτης τους και προσέφερε τη βάση για την αξιολόγηση της επιτυχίας του σχεδίου σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο. Τα σχέδια που δεν βασίζονται σε αξιολόγηση αναγκών είναι ενδεχομένως εξίσου συναφή με τις ανάγκες των στοχευόμενων ομάδων, αλλά η μη διενέργεια αξιολόγησης αναγκών σημαίνει ότι θα μπορούσαν να είχαν αναπτυχθεί πολύ πιο συναφή μέσα ή μέθοδοι υποστήριξης των στοχευόμενων ομάδων. 2.2ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η εστίαση του ΘΔΙ στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων εν γένει περιλαμβάνει την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών. Το πρόγραμμα Δάφνη περιλαμβάνει τα παιδιά μεταξύ των ευάλωτων ομάδων που χρήζουν προστασίας κατά της βίας. Το πρόγραμμα «Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας» (ISEC) αναφέρει επίσης μεταξύ των γενικών του στόχων την προστασία των παιδιών, και ιδίως την προστασία τους από το έγκλημα και την πρόληψη της θυματοποίησής τους. Το «Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους Πρόσφυγες» και το «Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης» εστιάζουν επίσης στους πρόσφυγες και στα εκτοπισθέντα άτομα και συμπεριλαμβάνουν μεταξύ των στόχων τους την προστασία των παιδιών, αν και μόνο των παιδιών που ανήκουν στις στοχευόμενες ομάδες τους. Εξάλλου το πρόγραμμα PROGRESS και το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο συμπεριλαμβάνουν μεταξύ των στόχων τους την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του αντισημιτισμού και της ομοφοβίας, οι οποίοι αποτελούν τμήμα του πεδίου του προγράμματος ΘΔΙ όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων εν γένει. Το πρόγραμμα PROGRESS, το οποίο στοχεύει στην προστασία των ατόμων από τις διακρίσεις, έχει στενότερη εστίαση, διότι στοχεύει ειδικότερα να συμβάλει στην επίτευξη των οικονομικών και κοινωνικών στόχων που καθορίζονται στη στρατηγική Ευρώπη 2020. Το πρόγραμμα Δάφνη εστιάζει στην προστασία ορισμένων ευάλωτων ομάδων από τη βία και επίσης παρουσιάζει συμπληρωματικότητα προς τον εν λόγω τομέα. Τα σημεία που παρουσίαζαν τη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα καθώς και το ενδεχόμενο πιθανής αλληλεπικάλυψης εντοπίστηκαν στους στόχους της κατάρτισης και της δικτύωσης μεταξύ νομικών επαγγελμάτων και ασκούντων νομικά επαγγέλματα. Ο στόχος του προγράμματος ΘΔΙ στον εν λόγω τομέα παρουσιάζει ιδιαίτερη ευρύτητα: το πρόγραμμα αποσκοπεί να βελτιώσει τις επαφές, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη δικτύωση μεταξύ νομικών, δικαστικών και διοικητικών αρχών και νομικών επαγγελμάτων. Τα μέσα για την επίτευξη του ως άνω στόχου είναι η στήριξη της δικαστικής κατάρτισης, με στόχο την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των αρχών και των επαγγελματιών αυτών, καίτοι εστιάζει στην κατάρτιση εν γένει όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα. Το μεγαλύτερο ενδεχόμενο συμπληρωματικότητας και αλληλεπικάλυψης με προγράμματα της Γενικής διεύθυνσης Δικαιοσύνης αφορά το πρόγραμμα «Ποινική Δικαιοσύνη» (JPEN) και το πρόγραμμα «Αστική Δικαιοσύνη» (JCIV). Τα προγράμματα JPEN, JCIV και ΘΔΙ αποσκοπούν στη βελτίωση της κατάρτισης των εθνικών δικαστών. Ωστόσο, στο πλαίσιο του JPEN χρηματοδοτούνται δραστηριότητες μόνο στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης, ενώ αντίστοιχα στο πλαίσιο του προγράμματος JCIV χρηματοδοτούνται μόνο δραστηριότητες στον τομέα της αστικής δικαιοσύνης. Επομένως, τα JPEN και JCIV είναι πιο εστιασμένα από το ΘΔΙ. Συνεπώς, το μεγαλύτερο περιθώριο συμπληρωματικότητας έχει να κάνει με τα προγράμματα JPEN και PROGRESS. Επίσης εντοπίστηκαν πιθανά σημεία συμπληρωματικότητας με τα προγράμματα Δάφνη και ISEC. Από την ανάλυση δεν διαπιστώθηκε καμία επικάλυψη με τα προγράμματα CIPS (Τρομοκρατία και άλλοι κίνδυνοι που συνδέονται με την ασφάλεια), RF (Ευρωπαϊκό Ταμείο Επιστροφής) και DPIP (Πρόληψη των ναρκωτικών και σχετική ενημέρωση). 2.2.1Χαρακτήρας των σχεδίων Το ΘΔΙ κάλυπτε μόνο σχέδια με διακρατικό χαρακτήρα, ενώ οι δραστηριότητες εθνικού επιπέδου καλύπτονταν μόνο αν αποτελούσαν τμήμα μιας ευρύτερης διακρατικής δράσης. Το ΘΔΙ υλοποιήθηκε στο πλαίσιο συστήματος άμεσης διαχείρισης, από κοινού με τα άλλα υπάρχοντα χρηματοδοτικά προγράμματα για τη στήριξη των ενωσιακών πολιτικών στους τομείς της δικαιοσύνης, των δικαιωμάτων και της ισότητας για το χρονικό διάστημα 2007-2013. Στο πλαίσιο της άμεσης διαχείρισης, όλες οι εργασίες προγραμματισμού και εκτέλεσης πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία και διατηρεί την πλήρη ευθύνη. 2.2.2Χρηματοδοτούμενες δράσεις H διαδικασία καθορισμού ετήσιων προτεραιοτήτων στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας ΘΔΙ αποτελεί μηχανισμό για τη διασφάλιση της συνοχής μεταξύ του ΘΔΙ και των άλλων προγραμμάτων και πολιτικών της ΕΕ. Τα προγράμματα αυτά, και ιδίως οι ετήσιες προτεραιότητες, αναπτύσσονται με την υποστήριξη διαφόρων παραγόντων, εντός και πέραν της Επιτροπής. Από την άποψη αυτή, το πρόγραμμα αντανακλά μια ποικιλία προτεραιοτήτων πολιτικής στον καθορισμό των ετήσιων προτεραιοτήτων. Από την εξέταση των προτεραιοτήτων που τέθηκαν σε βασικούς θεματικούς τομείς διαπιστώθηκαν οι ακόλουθες περιπτώσεις, στις οποίες έχουν τεθεί προτεραιότητες με σκοπό την επίτευξη συνάφειας και συμπληρωματικότητας και την αποφυγή αλληλεπικάλυψης: Προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού: οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων όσον αφορά επιχορηγήσεις ενεργειών του 2008 και για το χρονικό διάστημα 2009-2010 περιείχαν μνεία για τη στήριξη σχεδίων σχετικά με παιδιά που είχαν υπάρξει θύματα εγκλημάτων, γεγονός που τελεί σε συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα Δάφνη. Καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του αντισημιτισμού και της ομοφοβίας: οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων όσον αφορά επιχορηγήσεις ενεργειών του 2008 και για το χρονικό διάστημα 2009-2010 περιείχαν ομοίως μνεία για τη στήριξη δράσεων για την καταπολέμηση στερεοτύπων που οδηγούν σε περιστατικά βίας, λόγω της εμμονής σ’ αυτά ή της διάδοσής τους, γεγονός το οποίο τελεί σε μερική συμπληρωματικότητα με το πρόγραμμα Δάφνη. Στο πλαίσιο της προτεραιότητας «Καταπολέμηση της ομοφοβίας», η πρόσκληση του 2008 απέκλεισε δράσεις που αφορούν την απαγόρευση των διακρίσεων στον τομέα της απασχόλησης. H πρόσκληση για το χρονικό διάστημα 2009-2010 περιείχε παρόμοιο αποκλεισμό. Και οι δύο αποσκοπούσαν στην αποφυγή της αλληλεπικάλυψης με το πρόγραμμα PROGRESS.

Ιθαγένεια και ενεργός συμμετοχή στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης: οι προτεραιότητες που τέθηκαν στις διάφορες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων κυμαίνονται από την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος στις ευρωεκλογές έως την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά τη κτήση και την απώλεια της ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν φαίνεται να υπάρχει αρκετό περιθώριο συμπληρωματικής δράσης στις διάφορες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στον εν λόγω τομέα προτεραιότητας. Εκπαίδευση όσον αφορά τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δικτύωση μεταξύ νομικών επαγγελμάτων και ασκούντων νομικά επαγγέλματα: η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2011-2012 απέκλεισε σχέδια που αποσκοπούσαν κυρίως στη δημιουργία νέων δικτυακών τόπων, με σκοπό την αποφυγή αλληλεπικάλυψης με σχέδια που ήδη εκτελούνται και για τα οποία τεκμαίρεται ότι έχουν πραγματοποιηθεί με την ανάθεση δημόσιας σύμβασης. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2013 αποδίδει συγκεκριμένη προτεραιότητα στα σχέδια με τα οποία οι αρχές που καλούνται να απαντήσουν σε καταγγελίες σχετικά με θεμελιώδη δικαιώματα ενθαρρύνονται να θεσπίσουν καταλόγους ελέγχου του παραδεκτού, ενώ θέτει ως προϋπόθεση για την ορθή υποβολή των προτεινόμενων σχεδίων την αναφορά στη συμπληρωματικότητα τους με τα σχέδια που εκτελούνται από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην πρόσδοση προστιθέμενης αξίας σ’ αυτά. Προστασία των δεδομένων και των δικαιωμάτων ιδιωτικότητας: στο πλαίσιο του εν λόγω τομέα προτεραιότητας, η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2011-2012 κάνει μνεία στην «προστασία του ιδιωτικού βίου των παιδιών στο διαδικτυακό περιβάλλον», πράγμα που παρουσιάζει εσωτερική συμπληρωματικότητα με τον τομέα προτεραιότητας «προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού». 2.2.3Συνέργειες που δημιουργήθηκαν μεταξύ των σχεδίων Η διαδικτυακή έρευνα αποκάλυψε την ύπαρξη διαφόρων συνεργειών που είχαν δημιουργηθεί με άλλα χρηματοδοτούμενα σχέδια στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών και εθνικών προγραμμάτων. Από τους 29 απαντήσαντες στην έρευνα, οι 14 ανέφεραν ότι είχαν δημιουργήσει συνέργειες με άλλα σχέδια ΘΔΙ. Επιπλέον, 21 ανέφεραν ότι είχαν δημιουργήσει συνέργειες με σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών προγραμμάτων, ενώ 23 ανέφεραν ότι είχαν δημιουργηθεί συνέργειες με άλλα εθνικά/περιφερειακά προγράμματα με παρόμοιους σκοπούς. Επτά απαντήσαντες στην έρευνα δήλωσαν ότι δημιουργήθηκαν συνέργειες με σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από άλλα προγράμματα διεθνών δωρητών. Στη διαδικτυακή έρευνα οι συμμετέχοντες ανέφεραν παραδείγματα του είδους των συνεργειών που δημιουργήθηκαν και τα οποία περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: Ο επικεφαλής του σχεδίου «Assisting and reintegrating children victims of trafficking: promotion and evaluation of best practices in source and destination countries (ARECHIVIC) [Παροχή βοήθειας και επανένταξη παιδιών που αποτέλεσαν θύματα εμπορίας ανθρώπων: προώθηση και αξιολόγηση των βέλτιστων πρακτικών στις χώρες καταγωγής και προορισμού (ARECHIVIC)] ανέφερε ότι το σχέδιο συνδέθηκε στενά με σχέδια που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών προγραμμάτων και με σχέδια που χρηματοδοτούνται από διεθνείς δωρητές (π.χ. έργο GRETA του Συμβουλίου της Ευρώπης). Το σχέδιο οδήγησε επίσης σε συνέργειες με σχέδια προερχόμενα από άλλα κράτη μέλη, ιδίως με δραστηριότητες της Εθνικής Επιτροπής της Σλοβακίας. Το γεγονός αυτό κρίθηκε χρήσιμο για τη δημιουργία πρόσθετων μηχανισμών διασυνοριακής συνεργασίας σ’ αυτόν τον τομέα. Ο επικεφαλής του ίδιου σχεδίου αναφέρθηκε επίσης σε συνέργειες με σχέδια που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα ISEC και μέσω του Norway Fund. O επικεφαλής του σχεδίου «ICUD - Internet: Creatively Unveiling Discrimination» (Διαδίκτυο: δημιουργική αποκάλυψη μορφών διακρίσεων) σημείωσε ότι, κατά τη διάρκεια του σταδίου υλοποίησης του σχεδίου, συνεργάστηκαν στενά με επικεφαλής άλλων σχεδίων με συναφείς στόχους τα οποία χρηματοδοτούνταν μέσω των προγραμμάτων ΘΔΙ και Δάφνη III. Οι επικεφαλής αντάλλαξαν πληροφορίες και εμπειρίες σχετικά με τα αποτελέσματα των σχεδίων, γεγονός το οποίο επέτρεψε στις ομάδες των σχεδίων να αντλήσουν διδάγματα ο ένας από τον άλλον και να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητά τους στην καταπολέμηση αυτή της μορφής διάκρισης. Ο επικεφαλής του σχεδίου σημείωσε ότι τα μέλη της ομάδας διαχείρισης παρουσίασαν το σχέδιο και τα αποτελέσματά του σε συνέδρια/σεμινάρια/συναντήσεις που οργανώθηκαν στο πλαίσιο άλλων σχεδίων και είχαν τη δυνατότητα να διαδώσουν τη μεθοδολογία τους και τα πορίσματά τους σε ευρύτερο κοινό. 2.3ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ H αποτελεσματικότητα του προγράμματος αναφέρεται στον βαθμό επίτευξης των στόχων του και στον βαθμό κατά τον οποίο τα σχέδια του προγράμματος ΘΔΙ είχαν επιτυχή έκβαση σε ό,τι αφορά την επίτευξη των στόχων του εν λόγω σχεδίου. 2.3.1Επιτεύγματα του προγράμματος και των σχεδίων Η πλειονότητα των αποτελεσμάτων που παρήχθησαν υπό το πρόγραμμα Children’s Rights (δικαιώματα των παιδιών), ήτοι 102 εκ των 143, σχετίζονται με την ευαισθητοποίηση και τις δραστηριότητες ανάλυσης και ήταν συναφείς με τον στόχο της προτεραιότητας (π.χ. εκδηλώσεις, βιβλία ή άλλο δημοσιευμένο υλικό και μελέτες ή κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών). Για παράδειγμα, ένα σχέδιο με τίτλο «Children’s voices: exploring interethnic violence and children’s rights in the school environment (Φωνές των παιδιών: διερεύνηση της βίας μεταξύ εθνοτικών ομάδων και των δικαιωμάτων των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον) οδήγησε σε πρωτοποριακές εκθέσεις, οι οποίες έδωσαν μια καλύτερη εικόνα του γενικού πλαισίου των εθνοτικών ζητημάτων και της βίας μεταξύ εθνοτικών ομάδων σε πέντε κράτη μέλη. Επίσης, οι έρευνες ποσοτικής και ποιοτικής διερεύνησης του θέματος προσέφεραν λεπτομέρειες και πληροφορίες για τη βαθύτερη κατανόηση του ζητήματος της βίας μεταξύ εθνοτήτων στο σχολικό περιβάλλον, των μορφών βίας και της έκτασης του φαινομένου αυτού. Το σχέδιο «Right to Justice: Quality Legal Assistance for Unaccompanied Children» (Δικαίωμα στη δικαιοσύνη: ποιοτική νομική αρωγή για ασυνόδευτα παιδιά) οδήγησε στην εκπόνηση ενδελεχούς έκθεσης για το εν λόγω θέμα, το οποίο δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο έρευνας στο παρελθόν. Επίσης αναπτύχθηκε ένα εργαλείο κατευθυντήριων γραμμών.

Οι προτεραιότητες που εστιάζουν στην καταπολέμηση του ρατσισμού, της ομοφοβίας και του αντισημιτισμού τέθηκαν με σκοπό την προώθηση σχεδίων για την καταπολέμηση στερεοτύπων, μορφών διακρίσεων και βίας καθώς και την ενθάρρυνση πρωτοβουλιών για την αμοιβαία κατανόηση και την ανάπτυξη διακοινοτικών προσεγγίσεων. Στο πλαίσιο ορισμένων επιχορηγήσεων δράσεων αναπτύχθηκαν εκθέσεις, μέσα κατάρτισης και υλικό εκπαίδευσης σχετικά με την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ομοφοβίας και του αντισημιτισμού. Παράδειγμα σχεδίου αυτού του είδους ήταν το σχέδιο επιχορήγησης ενεργειών κατά το 2009-2010 της German Autonomia Foundation υπό τον τίτλο «One Europe! Transnational Network of Citizens Actions promoting Intercultural Understanding and Mutual Respect» (Μία Ευρώπη! Διεθνικό δίκτυο δράσεων πολιτών για την προώθηση της διαπολιτισμικής κατανόησης και του αμοιβαίου σεβασμού). Στο πλαίσιο του σχεδίου πραγματοποιήθηκαν δραστηριότητες σε πάνω από 20 τοποθεσίες στις συμμετέχουσες χώρες (Δανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία και Γερμανία) με σκοπό την μεταφορά ενός μηνύματος ανοχής στους νέους της περιοχής και τις τοπικές αθλητικές ομάδες. Επίσης, τα σχέδια με τίτλο «Football for Equality - Challenging racist and homophobic stereotypes in and through football (Ποδόσφαιρο για την ισότητα - αντιμετώπιση των ρατσιστικών και ομοφοβικών στερεοτύπων στο ποδόσφαιρο και μέσω αυτού)» και «Football for Equality - Tackling Homophobia and Racism with a Focus on Central and Eastern Europe (Ποδόσφαιρο για την ισότητα - αντιμετώπιση της ομοφοβίας και του ρατσισμού με εστίαση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη)» ενίσχυσαν την ευαισθητοποίηση σχετικά με το ζήτημα της ομοφοβίας στο ποδόσφαιρο. Στα σχετικά επιτεύγματα περιλαμβάνονται αυτοκόλλητα «love football-hate sexism» (αγάπη για το ποδόσφαιρο - μίσος για τον σεξισμό), φούτερ με λογότυπο «football for equality» (ποδόσφαιρο για την ισότητα), μια αντιρατσιστική εκδήλωση στην Πράγα, τρεις ενημερωτικές εκδηλώσεις στο Αμβούργο, μια κωμωδία την οποία ανέβασε η ομάδα No Mantimels και η οποία πραγματεύεται την ομοφοβία στο ποδόσφαιρο, ένα ετήσιο τουρνουά κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας, ένα συνέδριο κατά της ομοφοβίας στο πλαίσιο των Eurogames στη Βουδαπέστη, καθώς και ημερίδες ευαισθητοποίησης στις αντιπροσωπείες οπαδών κατά τη διάρκεια του EURO (Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου). Ο αρχικός στόχος της Επιτροπής όσον αφορά την προτεραιότητα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων ήταν η προώθηση δραστηριοτήτων ενημέρωσης του κοινού σχετικά με ζητήματα προστασίας των δεδομένων. Σταδιακά, ο τομέας προτεραιότητας εστιάστηκε στην ενίσχυση της προστασίας του δικαιώματος ιδιωτικότητας των παιδιών και στους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται ο ιδιωτικός βίος μέσω των ηλεκτρονικών μέσων, καθώς και στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών προστασίας δεδομένων. Σύμφωνα με την ποσοτική ανάλυση των 169 δράσεων που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ, οι δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν στα σχέδια που υλοποιήθηκαν στον τομέα αυτό ήταν πρωτίστως δραστηριότητες ευαισθητοποίησης (όπως έντυπο υλικό, υλικό και εκδηλώσεις προώθησης), καθώς και ερευνητικές δραστηριότητες όπως η συλλογή δεδομένων και οι έρευνες. Άλλα επιτεύγματα σχετίζονταν με δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης, όπως επισκέψεις μελέτης και ημερίδες εργασίας. Το σχέδιο με τον τίτλο «Données personelles des droits? Sensibiliser et informer les jeunes citoyens européens» (Προσωπικά δεδομένα των δικαιωμάτων; Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των νέων Ευρωπαίων πολιτών) είχε ένα αποτέλεσμα καλής ποιότητας —ένα κόμικ σε τέσσερις γλώσσες—, με σκοπό τη διάδοση πληροφοριών μεταξύ των νέων ανθρώπων σχετικά με το δικαίωμά τους για προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων τους στο διαδίκτυο. Τα αποτελέσματα του σχεδίου αυτού κρίθηκαν επίσης σημαντικά. Εξάλλου, το σχέδιο με τίτλο «Children Protecting Personal Data and Privacy» (Τα παιδιά προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα και τον ιδιωτικό βίο) οδήγησε στη δημιουργία ενός φιλμ κινουμένων σχεδίων με τον τίτλο «Sheeplive», το οποίο είναι διαδικτυακό παιδαγωγικό εργαλείο για δασκάλους πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την εκπαίδευση των παιδιών σχετικά με την προστασία των δεδομένων τους και της ιδιωτικής τους ζωής. Στη Σλοβακία είναι αναγνωρισμένα ως τα καλύτερα γνωστά κινούμενα σχέδια σε εθνικό επίπεδο, έχουν μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, ενώ επίσης έχουν γίνει γνωστά στη Ρωσία και την Κίνα. Ο τομέας προτεραιότητας σχετικά με την ιθαγένεια περιλαμβάνει μια σειρά από προτεραιότητες που εστιάζονται στη συμμετοχή όλων των πολιτών στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών της ΕΕ οι οποίοι δεν είναι υπήκοοι των κρατών μελών στα οποία κατοικούν. Σταδιακά προστέθηκαν πιο συγκεκριμένες προτεραιότητες, όπως η άνιση εκπροσώπηση των φύλων στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρόκειται για τομέα προτεραιότητας που χαρακτηρίζεται από την εστίασή του σε πολύ συγκεκριμένα και ενίοτε τεχνικά ζητήματα (όπως η ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κανόνες που θεσπίζονται με την οδηγία 2004/38/ΕΚ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών) για τα οποία ενδέχεται να χρειάζονται εξειδικευμένες και ίσως και τεχνικές γνώσεις. Ο παράγοντας αυτός ίσως εξηγεί τον μάλλον χαμηλό αριθμό των σχεδίων που υλοποιήθηκαν (21) και τον εξίσου χαμηλό αριθμό στοιχείων για τα αποτελέσματα. Οι δραστηριότητες που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του εν λόγω τομέα προτεραιότητας βασίστηκαν κυρίως στην ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση και τη διάδοση πληροφοριών. Για παράδειγμα, το σχέδιο με τίτλο «Citizens IT Consular Assistance Regulation in Europe» (κανονισμός για την προξενική συνδρομή στους πολίτες με τη χρήση μέσων πληροφορικής) είχε θετικά αποτελέσματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται μια συγκριτική μελέτη σχετικά με τη νομοθεσία και τις πρακτικές περί προξενικής προστασίας στα κράτη μέλη καθώς και μια βάση δεδομένων στην οποία περιέχονται σχετικές πληροφορίες για τη νομοθεσία σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο. Σταδιακά, ο στόχος της προτεραιότητας των θεμελιωδών δικαιωμάτων ανήχθη στη βελτίωση της γνώσης και της κατανόησης μεταξύ των νομικών, δικαστικών και διοικητικών αρχών και των ασκούντων νομικά επαγγέλματα, καθώς και του ευρέος κοινού, όσον αφορά τις αρχές που διακηρύσσονται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δραστηριότητες στον τομέα αυτό βασίστηκαν κυρίως στην κατάρτιση και την αμοιβαία μάθηση, τις ανταλλαγές ορθών πρακτικών και τη συνεργασία, με σκοπό την επίτευξη της καλύτερης αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των αρχών και των επαγγελματιών. 2.3.2H συμβολή των σχεδίων στην υλοποίηση και ανάπτυξη των εθνικών και ενωσιακών πολιτικών και νομοθεσίας Ορισμένες δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ συνέβαλαν στην ανάπτυξη της νομοθεσίας και τη χάραξη πολιτικής. Ορισμένα σχέδια στόχευαν ειδικότερα στην προσέγγιση των παραγόντων χάραξης πολιτικής σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο με τη χρήση διαφορετικών μεθόδων. Προς επίτευξη του στόχου αυτού χρησιμοποιήθηκαν διάφορα μέσα, όπως η οργάνωση συναντήσεων με τη συμμετοχή των φορέων χάραξης πολιτικής, η πρόσκλησή τους σε ημερίδες εργασίας και/ή σε άλλες εκδηλώσεις ενημέρωσης και διάδοσης ή η πρόσκλησή τους σε ενημερωτικές συνεδριάσεις/συνέδρια, και, σύμφωνα με τα όσα δήλωσαν οι εταίροι του σχεδίου, επιτεύχθηκε η προσέγγιση των φορέων χάραξης πολιτικής. Πράγματι, το μεγαλύτερο ποσοστό των συμμετεχόντων στην έρευνα (60 εκ των 65) ανέφεραν ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής ανταποκρίθηκαν στις πληροφορίες που τους παρασχέθηκαν μέσω του σχεδίου ή των σχετικών δραστηριοτήτων. Από τους ως άνω 60 συμμετέχοντες, το 60 % δήλωσε ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής επέδειξαν κάποιο ενδιαφέρον για το σχέδιο, ενώ στο 32 % των περιπτώσεων εκδηλώθηκε μεγάλο ενδιαφέρον από τους φορείς χάραξης πολιτικής. Η θετική ανταπόκριση των φορέων χάραξης πολιτικής εκφράστηκε με διάφορες μορφές. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν ομόφωνα ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής είχαν λάβει μέρος σε εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου. Σε άλλες περιπτώσεις, η θετική ανταπόκριση περιλάμβανε την διανομή επικοινωνιακού υλικού (όπως αναφέρθηκε από το 59 % των συμμετεχόντων) και την παροχή πρόσθετης χρηματοδότησης για την υποστήριξη της συνέχισης (ορισμένων) δραστηριοτήτων των σχεδίων (όπως αναφέρθηκε από το 30 % των συμμετεχόντων). Ένα μικρότερο αλλά όχι ασήμαντο ποσοστό συμμετεχόντων (18 %) παρατήρησαν ότι τα αποτελέσματα των σχεδίων τους είχαν οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων πολιτικών εξελίξεων ή στην προσαρμογή των ήδη υφισταμένων πολιτικών. Στις περιπτώσεις αυτές, μπορεί με βεβαιότητα να διαπιστωθεί ότι τα σχέδια συνέβαλαν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη της νομοθεσίας και τη χάραξη πολιτικής. Είναι επίσης αξιοσημείωτο το γεγονός ότι 51 % των συμμετεχόντων (σε σύνολο 70) δήλωσαν ότι είχαν λάβει ευνοϊκή προσοχή από φορείς χάραξης πολιτικής σε βαθμό που είχε ξεπεράσει τις προσδοκίες τους. Αυτή η επιπρόσθετη προσοχή υποδηλώνει ότι ορισμένα σχέδια είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο από τον αρχικά εκτιμηθέντα και, επομένως, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν αποτελεσματικά. 2.3.3Αποτελεσματικότητα των σχεδίων στην επίτευξη των στόχων τους Σύμφωνα με τα ποσοτικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την εκπόνηση των τελικών εκθέσεων, πάνω από το 50 % των ολοκληρωμένων επιχορηγήσεων ενεργειών και επιχορηγήσεων λειτουργίας (70 από τις 115 επιχορηγήσεις για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμες εκθέσεις, καθώς για ορισμένα σχέδια που ανατέθηκαν το 2012 και το 2013 δεν είχαν εκπονηθεί ακόμη τελικές εκθέσεις κατά τον χρόνο της παρούσας αξιολόγησης) υλοποίησαν όλες τις δραστηριότητές τους όπως είχε σχεδιαστεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για την επίτευξη των αποτελεσμάτων αυτών απαιτήθηκαν αλλαγές στο ανθρώπινο δυναμικό, αντικατάσταση ενός εταίρου της σύμπραξης ή αναζήτηση επιπρόσθετης χρηματοδότησης. Ωστόσο, οι διακυμάνσεις αυτές είχαν μικρότερο αντίκτυπο στην ανάπτυξη των χρηματοδοτούμενων δράσεων (στην πραγματικότητα, το 63 % των 71 συμμετεχόντων στη διαδικτυακή έρευνα επισήμαναν ότι οι αλλαγές αυτές δεν επέφεραν κανέναν αντίκτυπο στα αποτελέσματα των δράσεών τους, ενώ μεγαλύτερος αντίκτυπος σημειώθηκε μόνο σε πέντε περιπτώσεις).

Για παράδειγμα, στο σχέδιο επιχορηγήσεων ενεργειών του 2007 με τίτλο «ARIES - καταπολέμηση του ρατσισμού στην Ευρώπη μέσω του αθλητισμού», καίτοι ένας από τους αρχικούς εταίρους αντικαταστάθηκε από άλλον οργανισμό και παρά το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στο προσωπικό που συμμετείχε στο έργο, σημειώθηκε επίτευξη του συνόλου των στόχων του σχεδίου. Άλλο αποτέλεσμα σχεδίου αφορούσε την κατάρτιση των αρχών επιβολής του νόμου. Η διαχειρίστρια του σχεδίου επιχορήγησης ενεργειών 2010 με τίτλο «Εκπαίδευση σχετικά με τα Θεμελιώδη Δικαιώματα στην Ευρώπη - F.R.E.E.», σε σχετική επακόλουθη συνέντευξη, δήλωσε ότι το σχέδιό της είχε πολύ σημαντική επίδραση στο ζήτημα της εκπαίδευσης των αστυνομικών, των υπαλλήλων σωφρονιστικών ιδρυμάτων και των δικαστικών αρχών όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα. Κατά τη γνώμη της, ο αντίκτυπος της εκπαίδευσης αυτής ήταν ιδιαίτερα σημαντικός όσον αφορά τους αστυνομικούς υπαλλήλους στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Ρουμανία, όπου —όπως αποδεικνύεται από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων— σημειώνονται συχνά περιστατικά παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αρχές επιβολής του νόμου. Ωστόσο, οι αστυνομικοί υπάλληλοι στις εν λόγω χώρες δεν είχαν λάβει ποτέ στο παρελθόν εκπαίδευση σχετικά με τα εν λόγω ζητήματα. 2.4ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ Όσον αφορά τη βιωσιμότητα, αναλύθηκε το αν τα αποτελέσματα, οι εκροές και ο αντίκτυπος των σχεδίων ήταν βιώσιμα πέραν της περιόδου χρηματοδότησης του σχεδίου. Εντοπίστηκαν τρία επίπεδα βιωσιμότητας στην αξιολόγηση: 1) βραχυπρόθεσμη βιωσιμότητα, η οποία επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της διάδοσης των αποτελεσμάτων των σχεδίων, 2) μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα, η οποία συνεπάγεται τη συνέχιση των αποτελεσμάτων και/ή των συνεργασιών του σχεδίου, 3) μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, η οποία επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της επιτυχούς μεταφοράς των αποτελεσμάτων του σχεδίου σε άλλα διαφορετικά πλαίσια, οργανισμούς και κράτη μέλη με ελάχιστη ή καθόλου επιπρόσθετη χρηματοδότηση. 2.4.1Βραχυπρόθεσμη βιωσιμότητα: διάδοση αποτελεσμάτων των σχεδίων Όπως έχει επισημανθεί ανωτέρω, οι κύριες μορφές δραστηριότητας που καλύπτονται από σχέδια στο πλαίσιο επιχορηγήσεων ενεργειών και λειτουργίας αφορούν την ευαισθητοποίηση, την ενημέρωση και τη διάδοση πληροφοριών. Πράγματι, 346 εκ των 806 αποτελεσμάτων που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της χαρτογράφησης του σχεδίου, ήτοι το μεγαλύτερο μερίδιο των αποτελεσμάτων του σχεδίου, συνδέονταν με την ευαισθητοποίηση και τη διάδοση. Σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονταν βιβλία, κινηματογραφικό και έντυπο υλικό, καθώς και εκδηλώσεις όπως συνέδρια, σεμινάρια και συνεντεύξεις Τύπου, και υπηρεσίες υποστήριξης και συμβουλευτικής, όπως, για παράδειγμα, δικτυακός τόπος παροχής συμβουλών και τηλεφωνικές γραμμές παροχής πληροφοριών. Όσον αφορά τη διάδοση των αποτελεσμάτων και εκροών των δικαιούχων, το μεγαλύτερο ποσοστό (89 %) των συμμετεχόντων στη διαδικτυακή έρευνα δήλωσαν ότι διαθέτουν σαφή σχεδιασμό όσον αφορά τη διάδοση των αποτελεσμάτων και εκροών του σχεδίου ή των δραστηριοτήτων τους. Τα σχέδια διάδοσης που διέθεταν όριζε ότι τα αποτελέσματα/εκροές θα κοινοποιούνταν σε δύο ή περισσότερες γλώσσες (93 % των συμμετεχόντων) και σε τουλάχιστον δύο χώρες (100 % των συμμετεχόντων). Οι εταίροι του σχεδίου ανέφεραν ότι είχαν διαδώσει τα αποτελέσματα και τις εκροές των σχεδίων και αύξησαν την προβολή τους επιστρατεύοντας μια σειρά μέσων, συμπεριλαμβανομένων των εξής: σεμινάρια, συνεδριάσεις και άλλες εκδηλώσεις, ενημερωτικά φυλλάδια, δικτυακοί τόποι και ηλεκτρονικά εργαλεία (όπως βίντεο και εφαρμογές για κινητές συσκευές), δημοσίευση εκθέσεων και θεματικές δημοσιεύσεις στις οποίες καταγράφονται τα συμπεράσματα όσον αφορά τις δραστηριότητες και τις συστάσεις πολιτικής. Εξετάστηκαν επιλεγμένες αιτήσεις με σκοπό την αξιολόγηση της ποιότητας των εν λόγω στρατηγικών διάδοσης. Έγινε σύγκριση των αιτήσεων αυτών με τις δηλώσεις των δικαιούχων επιχορηγήσεων σχετικά με τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων στις τελικές εκθέσεις. Οι περιγραφές στις αιτήσεις για επιχορηγήσεις δράσεων ποίκιλλαν από μια μάλλον μη ενημερωτική περιγραφή των επιτευγμάτων του οργανισμού στο παρελθόν όσον αφορά την κάλυψη από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μέχρι την περιγραφή στην οποία τονιζόταν ότι ένα από τα βήματα εργασίας ήταν αφιερωμένο στην προώθηση και διάδοση, με λεπτομερή περιγραφή του τρόπου διάδοσης καθ’ όλη τη διάρκεια του σχεδίου. Καμία από τις αιτήσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης δεν προσέφερε πληροφορίες σχετικά με το πώς ο τρόπος διάδοσης προσαρμοζόταν με γνώμονα τη στοχευόμενη ομάδα, ενώ οι περισσότερες τελικές εκθέσεις ήταν ασαφείς σχετικά με το αν είχε προσεγγιστεί η στοχευόμενη ομάδα. Σε γενικές γραμμές, οι προσπάθειες της Επιτροπής για τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων ήταν περιορισμένες. Η έλλειψη αποτελεσματικών μέσων της Επιτροπής όσον αφορά την κοινοποίηση πληροφοριών για το πρόγραμμα ΘΔΙ είχε ήδη αναφερθεί στη μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση και στην παρούσα αξιολόγηση δεν διαπιστώθηκε να έχουν διατεθεί επιπρόσθετοι επικοινωνιακοί πόροι ή μέτρα. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα ΘΔΙ δεν διαθέτει δικό του ιδιαίτερο τρόπο κοινοποίησης των αποτελεσμάτων ενός σχεδίου σε άλλους δικαιούχους, κατά τρόπο ώστε να συμβάλει στη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. Η Επιτροπή βασίστηκε κυρίως στους δικαιούχους για την άμεση διάδοση των εκροών στις σχετικές στοχευόμενες ομάδες. Εξάλλου, το ανθρώπινο δυναμικό της Επιτροπής ήταν επιφορτισμένο κυρίως με την οικονομική διαχείριση των σχεδίων. Η έλλειψη κατάλληλου μηχανισμού/σχεδιασμού επικοινωνίας και διάδοσης των αποτελεσμάτων των σχεδίων που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ επιβεβαιώθηκε από τους υπαλλήλους της Επιτροπής. Σημείωσαν την ύπαρξη δύο διαφορετικών ομάδων οι οποίες θα μπορούσαν να επωφεληθούν από έναν σχετικό μηχανισμό διάδοσης: τα ενδιαφερόμενα μέρη που εμπλέκονται σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τους στόχους του προγράμματος ΘΔΙ, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων χρηματοδότηση ή των δικαιούχων του προγράμματος, και oι φορείς χάραξης πολιτικής, ιδίως δε το προσωπικό της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριστών του προγράμματος ΘΔΙ. Οι ως άνω ομάδες έχουν διαφορετικές ανάγκες. Τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με δραστηριότητες και επιτεύγματα λοιπών σχεδίων, με σκοπό την αξιοποίηση των βέλτιστων πρακτικών άλλων σχεδίων. Αυτό ενδέχεται να απαιτήσει πιο δομημένο μηχανισμό διάδοσης των αποτελεσμάτων του σχεδίου. Οι φορείς χάραξης της ενωσιακής πολιτικής, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται το προσωπικό της Επιτροπής, μπορούν να επωφεληθούν από τα αποτελέσματα αναλύσεων, την αμοιβαία μάθηση και άλλες πτυχές των σχεδίων στην προσπάθεια χάραξης καλύτερων πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης της υλοποίησης του προγράμματος ΘΔΙ. Γι’ αυτούς θα ήταν χρήσιμη η απόκτηση πληροφοριών στις οποίες θα υπογραμμίζονται τα γενικά αποτελέσματα του προγράμματος, καθώς και τα αποτελέσματα των βασικών σχεδίων. 2.4.2Μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα: συνέχιση των αποτελεσμάτων

Από τη χαρτογράφηση των σχεδίων αποδείχθηκε ότι μόλις το 50 % (81 από τις 169 επιχορηγήσεις) ανέφεραν ότι είχαν αναπτύξει βιώσιμα αποτελέσματα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν μετά τη λήξη της χρηματοδότησης του προγράμματος, ενώ επτά εκθέσεις δήλωναν ότι οι συνεργασίες που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου εξακολουθούσαν να υπάρχουν. Ένας αριθμός σχεδίων παρήγαγε επίσης εκροές που εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται για τωρινές και μελλοντικές δραστηριότητες. Για παράδειγμα, το σχέδιο «Exchanging good citizen participation practices for the promotion of an active citizenship in the European Union (ESPACE)» (Ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών συμμετοχής των πολιτών για την προώθηση μιας ενεργού ιθαγένειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση) παρήγαγε διάφορα αποτελέσματα στα οποία συμπεριλαμβάνονται υλικό και δραστηριότητες ευαισθητοποίησης σε τέσσερις γλώσσες, πρωτοβουλίες αμοιβαίας μάθησης και εθνικά δίκτυα τα οποία εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούνται και μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου. Επίσης, το σχέδιο «When the innocent are punished - Children of imprisoned parents, a vulnerable group» (Όταν τιμωρούνται οι αθώοι - Παιδιά φυλακισμένων γονιών, μια ευάλωτη ομάδα) παρήγαγε διάφορα βιώσιμα αποτελέσματα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται η δημοσίευση μιας έκθεσης και μιας περίληψης με τον τίτλο «Europchips», η οποία διανεμήθηκε σε τέσσερις γλώσσες και σε τουλάχιστον δέκα κράτη μέλη και συνεχίζει να χρησιμοποιείται για την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών με φυλακισμένους γονιούς. Η έρευνα επιβεβαίωσε ότι είχαν επιτευχθεί βιώσιμα αποτελέσματα σε ένα ικανοποιητικό ποσοστό σχεδίων. Από τους 72 συμμετέχοντες, οι 44 (61 %) ανέφεραν ότι τα σχέδιά τους είχαν αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα στο θεματικό πεδίο στο οποίο εργάζονται. Επίσης ανέφεραν υψηλή ανταπόκριση από φορείς χάραξης πολιτικής στα χρηματοδοτούμενα σχέδια. Ανέφεραν ποσοστό συμμετοχής 100 % από τους φορείς χάραξης πολιτικής σε εκδηλώσεις που σχετίζονταν με σχέδια, όπως σεμινάρια, συνέδρια, ημερίδες εργασίας κ.λπ. Στο 59 % (33) των σχεδίων τα οποία συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα, οι φορείς χάραξης πολιτικής είχαν ανταποκριθεί με τη διανομή επικοινωνιακού υλικού (π.χ. φυλλάδια, ενημερωτικά έντυπα, προσπέκτους κ.λπ.)· το 30 % (17) των φορέων χάραξης πολιτικής που συμμετείχαν είχαν χορηγήσει επιπρόσθετη χρηματοδότηση για την υποστήριξη της συνέχισης (μερικών) εκ των δραστηριοτήτων του σχεδίου· το 23 % (13) των φορέων χάραξης πολιτικής είχαν δημιουργήσει/υποστηρίξει άλλα σχέδια που χρησιμοποιούσαν στοιχεία του σχεδίου (προσέγγιση/μέθοδος, μία ή περισσότερες δραστηριότητες κ.λπ.). Τέλος, το 18 % (10) εκ των φορέων χάραξης πολιτικής θέσπισαν νέα πολιτική/σχέδιο δράσης/νομοθεσία ή προσάρμοσαν τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία με βάση τα επιτεύγματα και τα αποτελέσματα του σχεδίου. 2.4.3Συνέχιση της συνεργασίας μετά την ολοκλήρωση των σχεδίων Ενώ από τη χαρτογράφηση προέκυψαν στοιχεία που έδειχναν συνέχιση των συνεργασιών που είχαν θεσπιστεί μόνο σε 7 εκ των 168 σχεδίων, τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν πολύ πιο θετικά. Με βάση τα εν λόγω αποτελέσματα, πολλά σχέδια οδήγησαν στη δημιουργία εταιρικών σχέσεων ή δικτύων που εξακολούθησαν να υπάρχουν μετά τη συμπλήρωση των σχεδίων. Εκ των 71 συμμετεχόντων στην έρευνα, μόλις 48 (ήτοι το 68 %) ανέφερε ότι οι συνεργασίες τους συνεχίστηκαν ή θα συνεχίσουν να υπάρχουν μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου. Τα ενδιαφερόμενα μέρη ανέφεραν ότι η συνεργασία που εδραιώθηκε μεταξύ των εταίρων κατά τη διάρκεια του σχεδίου οδήγησε στη δημιουργία ενός δικτύου στο πλαίσιο του οποίου συνεχίζουν να συνεργάζονται για νέα σχέδια. Για παράδειγμα, το σχέδιο με τον τίτλο «Children’s voices: exploring interethnic violence and children’s rights in the school environment» (Φωνές των παιδιών: διερεύνηση της βίας μεταξύ εθνοτικών ομάδων και των δικαιωμάτων των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον) βοήθησε στη δημιουργία ενός νέου διεθνούς δικτύου ερευνητών για εθνοτικά ζητήματα και τη βία μεταξύ εθνοτικών ομάδων. Σκοπός του ήταν η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών, των παιδιών και του ευρέος κοινού. Οι εταίροι που συμμετείχαν στο σχέδιο «Données personnelles des droits? Sensibiliser et informer les jeunes citoyens européens» ανέφεραν επίσης ότι σχεδίαζαν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το δίκτυο που είχε δημιουργηθεί στο πλαίσιο του σχεδίου. 2.4.4Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα: δυνατότητα μεταφοράς των αποτελεσμάτων των σχεδίων Προκειμένου να διαπιστωθεί και να αξιολογηθεί η δυνατότητα μεταφοράς των εκροών και των αποτελεσμάτων του σχεδίου και αν πράγματι μεταφέρθηκαν σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, η παρούσα αξιολόγηση βασίστηκε αποκλειστικά στα δεδομένα που προέκυψαν από τη διαδικτυακή έρευνα και τις επακόλουθες συνεντεύξεις. Τα εν λόγω δεδομένα προκύπτουν από αυτοαξιολόγηση και δεν είναι πλήρως αντικειμενικά αποδεικτικά στοιχεία. Δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό των εκροών θα μπορούσε να μεταφερθεί σε άλλα κράτη μέλη, ιδίως δε υλικό το οποίο, αφού μεταφραστεί, θα μπορούσε να διαδοθεί και να χρησιμοποιηθεί σε άλλες χώρες στο πλαίσιο άλλων σχεδίων με παρόμοιους στόχους. Οι μέθοδοι προσέγγισης θα μπορούσαν επίσης να μεταφερθούν για να χρησιμοποιηθούν από άλλες στοχευόμενες ομάδες και δικαιούχους, και ιδίως οποιαδήποτε «πτυχή βέλτιστης πρακτικής» του αποτελέσματος, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άλλα πλαίσια και σχέδια. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκαν ήσσονος σημασίας ζητήματα που ενδεχομένως θίγουν τη δυνατότητα μεταφοράς των σχεδίων. Σχετίζονται κυρίως με την ανάγκη μετάφρασης των αποτελεσμάτων σε διάφορες γλώσσες ή με την ανάγκη προσαρμογής των μεθόδων ή των αποτελεσμάτων των σχεδίων στο ειδικό κατά χώρα ή τοπικό πλαίσιο μέσω διαβούλευσης με τα τοπικά ενδιαφερόμενα μέρη. Το μεγαλύτερο ποσοστό των συμμετεχόντων επιβεβαίωσαν τη δυνατότητα μεταφοράς των αποτελεσμάτων των σχεδίων σε άλλες χώρες της ΕΕ. Για παράδειγμα, ο κύκλος μαθημάτων που ετοιμάστηκε στο πλαίσιο του σχεδίου «Fundamental Rights Education in Europe – F.R.E.E.» μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη, εφόσον είναι διαθέσιμος διαδικτυακά και δεν καλύπτεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Τα μαθήματα είναι διαθέσιμα στη γλώσσα της χώρας που συμμετέχει στη διακρατική σύμπραξη που έχει θεσπιστεί για το σχέδιο αυτό. Εντούτοις, η ευρύτερη χρήση των μαθημάτων προϋποθέτει τη μετάφρασή τους σε άλλες γλώσσες. Στο πλαίσιο του σχεδίου με τον τίτλο «Football for Equality — Challenging racist and homophobic stereotypes in and through football» οργανώθηκαν εκθέσεις και ημερίδες εργασίας σχετικά με το ζήτημα των διακρίσεων στον χώρο του ποδοσφαίρου . Εταίροι από διαφορετικά κράτη μέλη συνεργάστηκαν με τα ενδιαφερόμενα μέρη εντός των εθνικών και τοπικών δικτύων / ποδοσφαιρικών ομάδων που δραστηριοποιούνται στον τομέα για τη διοργάνωση των εν λόγω εκδηλώσεων. Στην επακόλουθη συνέντευξη, η διαχειρίστρια του σχεδίου δήλωσε ότι τα αποτελέσματα των σχεδίων θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε άλλα κράτη μέλη εύκολα μέσω του συντονισμού με τοπικούς και εθνικούς ενδιαφερόμενους φορείς για την καλύτερη προσαρμογή των εκδηλώσεων στο ειδικό κατά χώρα πλαίσιο. 2.5ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ 2.5.1Χρήματα που δαπανήθηκαν σε σχέση με τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν Το πρόγραμμα ΘΔΙ διέθετε αρχικό προϋπολογισμό 94,8 εκατομμυρίων EUR κατά την περίοδο 2007-2013, η οποία αναλύεται σε ετήσιες προβλέψεις που κυμαίνονται μεταξύ 10,6 εκατομμυρίων και 15,50 εκατομμυρίων EUR. Παρέχεται αναλυτικός πίνακας του αρχικώς προβλεπόμενου προϋπολογισμού ανά έτος εφαρμογής, ενώ το χρηματοδοτικό εργαλείο για την περίοδο 2007-2013 παρατίθεται κατωτέρω στον πίνακα 1 1 Ανάλυση του προγραμματισμένου προϋπολογισμού για το πρόγραμμα ΘΔΙ (2007-2013) . Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, τα συνολικά ποσά της ετήσιας χρηματοδότησης αυξήθηκαν σταδιακά. Το γεγονός αυτό αντανακλά τη γενική πρακτική της Επιτροπής. Η ετήσια κατανομή των πόρων καθορίζεται στην αρχή της επταετούς περιόδου προγραμματισμού στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Μικρές προσαρμογές γίνονται ετησίως, με συνήθως υψηλότερη κατανομή πόρων προς το τέλος της προγραμματικής περιόδου, όταν το πρόγραμμα έχει ήδη προχωρήσει αρκετά. Το μεγαλύτερο ποσοστό του προϋπολογισμού κατανεμήθηκε μέσω των επιχορηγήσεων ενεργειών με ετήσιο μέσο ποσοστό 66,3 %, που αντιστοιχούσε σε 62,6 εκατομμύρια ευρώ. Το υπόλοιπο τμήμα του προϋπολογισμού διατέθηκε για επιχορηγήσεις λειτουργίας (10 % ή 9,5 εκατομμύρια EUR) και για πρωτοβουλίες της Επιτροπής (21 % ή 20 εκατομμύρια EUR). Από την ποσοτική ανάλυση των 169 σχεδίων χρηματοδότησης κατά την περίοδο εφαρμογής (στην οποία δεν περιλαμβάνονται τα σχέδια που έλαβαν επιχορηγήσεις ενεργειών το 2013) διαπιστώθηκε ότι ο συνολικός προϋπολογισμός που δεσμεύθηκε για επιχορηγήσεις ενεργειών ανήλθε σε 46 460 022 EUR, ήτοι το 90 % της συνολικής χρηματοδότησης των 51 675 000 EUR που είχαν δεσμευθεί για τις επιχορηγήσεις ενεργειών για το χρονικό διάστημα από το 2007 έως 2012. Ενώ τα ποσά που είχαν δεσμευθεί για επιχορηγήσεις ενεργειών προσεγγίζουν τις αρχικές κατανομές, η κατάσταση είναι διαφορετική για τις επιχορηγήσεις λειτουργίας, οι οποίες έλαβαν σημαντικά λιγότερη χρηματοδότηση από την αρχικά προβλεφθείσα. Τα κονδύλια που είχαν δεσμευθεί από την Επιτροπή ανέρχονταν στο ποσό των 3 459 900 EUR, ή περίπου το 39 % του συνολικού κονδυλίου των 8 900 000 EUR, το οποίο είχε χορηγηθεί για επιχορηγήσεις λειτουργίας για το χρονικό διάστημα 2007 έως 2012. Τα χαμηλά επίπεδα χρηματοδότησης όσον αφορά τις επιχορηγήσεις λειτουργίας θέτουν υπό αμφισβήτηση την αποδοτικότητα των εν λόγω επιχορηγήσεων ως χρηματοδοτικού μέσου για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

Τα κονδύλια που έχουν ήδη κατανεμηθεί, δεσμευθεί και πληρωθεί μέχρι σήμερα αντιστοιχούν σε σημαντικό βαθμό, για τις επιχορηγήσεις ενεργειών, με τις διάφορες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων κατά την περίοδο του προγράμματος. Τα ποσά που πράγματι καταβλήθηκαν, σε σύγκριση με όσα είχαν δεσμευθεί κατά τις επιχορηγήσεις ενεργειών στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του 2007, 2008 και 2009-2010, δείχνουν πολύ υψηλό ποσοστό απορρόφησης ύψους 87,5 %. Όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω, μόλις το 39 % της χρηματοδότησης που χορηγήθηκε για επιχορηγήσεις ενεργειών κατά τη διάρκεια του προγράμματος είχε στην πραγματικότητα δεσμευθεί. Όμως, με μια προσεκτικότερη ματιά στις δεσμεύσεις που έγιναν στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις λειτουργίας το 2007, 2008, 2009, 2010, 2012 και 2013, σε σύγκριση με τις χρηματοδοτήσεις που πράγματι χορηγήθηκαν, διαπιστώνεται αρκετά υψηλό ποσοστό απορρόφησης, 88 %. Το άλλο διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο βάσει του προγράμματος ήταν οι δημόσιες συμβάσεις. Κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής, δεσμεύτηκε το ποσό των 12 595 652 EUR για το σύνολο των 111 δημόσιων συμβάσεων που συνήφθησαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Το ποσό αυτό ισοδυναμεί με ποσοστό 56,4 % του συνολικού προϋπολογισμού των 22 325 000 EUR. Άνω του 10 % του εν λόγω προϋπολογισμού δεσμεύθηκε για υπηρεσίες πληροφορικής και, συγκεκριμένα, για την ανάπτυξη και τη συντήρηση του δικτυακού τόπου προξενικής προστασίας και του δικτυακού τόπου για τα δικαιώματα του παιδιού. 2.5.2Βαθμός αποτελεσματικότητας της κατανομής των κονδυλίων μεταξύ των διαφόρων χρηματοδοτικών εργαλείων Δεδομένων των ανωτέρω, η χρηματοδότηση με επιχορηγήσεις ενεργειών φαίνεται να έχει κατανεμηθεί με αποδοτικό τρόπο, κυρίως αν ληφθούν υπόψη η «νεότητα» του προγράμματος, οι εκροές και τα αποτελέσματα καθώς και τα ευρήματα της ανάλυσης που αναφέρονται ανωτέρω. Οι επιχορηγήσεις λειτουργίας έλαβαν πολύ λιγότερο από το αρχικά κατανεμηθέν ποσό (3,5 εκατομμύρια αντί των 9,9 εκατομμυρίων EUR), αλλά η απορρόφηση των πόρων στο πλαίσιο των επιχορηγήσεων λειτουργίας ήταν εν γένει ικανοποιητική. Ως προς τις επιχορηγήσεις ενεργειών και τις επιχορηγήσεις λειτουργίας, η κατανομή των κονδυλίων φαίνεται να είναι αποδοτική. Ενώ καθένα από τα χρηματοδοτικά εργαλεία παρουσίαζε σαφή εστίαση, η διαδικασία σύναψης δημόσιων συμβάσεων θα μπορούσε, σε κάποιο βαθμό, να αλληλεπικαλυφθεί με τις δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των εν λόγω επιχορηγήσεων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής, η Επιτροπή δέσμευσε 12,6 εκατομμύρια EUR για συνολικά 111 δημόσιες συμβάσεις που συνήφθησαν (ήτοι το 56,4 % του αρχικά προβλεφθέντος ποσού των 22,3 εκατομμυρίων ευρώ). Ποσοστό 55,6 % των δαπανών για τη σύναψη συμβάσεων δεσμεύθηκε για μελέτες. Το 34,2 % δεσμεύθηκε για εκδηλώσεις, ενώ το 10,2 % για συμβάσεις σχετικές με υπηρεσίες πληροφορικής. Ενώ το ποσοστό των κονδυλίων που είχαν δεσμευθεί αρχικά ήταν υψηλότερο σε σχέση με το ποσό που επιτεύχθηκε για το χρηματοδοτικό εργαλείο των επιχορηγήσεων λειτουργίας, σημειώνεται υστέρηση στη χρησιμοποίησή τους, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να είχε επηρεάσει αρνητικά τα συμφέροντα της Επιτροπής σε διάφορους τομείς, όπως για παράδειγμα, στην παρακολούθηση και διάδοση των αποτελεσμάτων σε ενωσιακό επίπεδο. Όπως προέκυψε από διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η έλλειψη αποτελεσματικότητας σε σχέση με τη δέσμευση των εν λόγω κονδυλίων οφειλόταν κυρίως σε ανεπαρκείς πόρους και προσωπικό στο πλαίσιο της Επιτροπής για τον κατάλληλο σχεδιασμό της διαδικασίας συμβάσεων, την παρακολούθηση της υλοποίησης των σχεδίων και τη χρήση των αποτελεσμάτων τους. Κατά τη διάρκεια της παρούσας αξιολόγησης, δεν αναφέρθηκαν στοιχεία μέτριων επιδόσεων των συμβάσεων. 2.5.3Δυνατότητες απλούστευσης Συνολικά η διαχείριση του σταδίου υλοποίησης και εφαρμογής των σχεδίων από την Επιτροπή χαρακτηρίστηκε θετική. Η θέσπιση εναρκτήριων συναντήσεων, η συμμετοχή της ομάδας πολιτικής στις συζητήσεις σχετικά με τις εκροές του σχεδίου, καθώς και η παροχή βελτιωμένης καθοδήγησης στη διαχείριση των επιχορηγήσεων θεωρήθηκαν θετικές εξελίξεις. Εντούτοις, το 20 % των συμμετεχόντων δεν γνώριζε ή δεν εξέφρασε γνώμη. Τούτο ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι ορισμένοι αιτούντες δεν γνώριζαν ότι μπορούσαν να ζητήσουν την υποστήριξη της Επιτροπής κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής αίτησης. Ορισμένοι ερωτηθέντες επισήμαναν τομείς οι οποίοι θα μπορούσαν να βελτιωθούν και να απλοποιηθούν στο μέλλον. Στους εν λόγω τομείς κυριαρχούσε η αντίληψη ότι οι οικονομικές απαιτήσεις υπερβολικά περίπλοκες και έπρεπε να απλουστευθούν. Η αντίληψη αυτή συνδεόταν με την ανησυχία που εξέφρασαν ορισμένοι συμμετέχοντες για το ότι η ίδια η Επιτροπή δεν τηρούσε πάντοτε τα χρονοδιαγράμματα των σχεδίων, πράγμα που, ορισμένες φορές, είχε αρνητικά επακόλουθα στο σχετικό σχέδιο, δυσχεραίνοντας την υλοποίησή του. Οι συμμετέχοντες χαρακτήρισαν ως κρίσιμης σημασίας για την Επιτροπή το ζήτημα της τήρησης του χρονοδιαγράμματος του σχεδίου με σκοπό την αποτελεσματική συνολική λειτουργία του. Επίσης, σε σχέση με την προηγούμενη πρόταση, οι συμμετέχοντες εξέφρασαν ομοίως τη δυσαρέσκειά τους για το μεγάλο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της υποβολής πρότασης στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και της ενημέρωσης για χορήγηση της επιδότησης. Ζήτησαν από την Επιτροπή να θεσπίσει έναν πιο αποδοτικό και ταχύτερο τρόπο επικοινωνίας μαζί τους πριν από τη χορήγηση της επιδότησης, ο οποίος θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω βελτιώσεων του υφισταμένου συστήματος ΤΠ. H ευρεία πλειονότητα των συμμετεχόντων στη διαδικτυακή έρευνα δήλωσαν ότι η ενημέρωση που έλαβαν κατά τη διάρκεια της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και τη διαδικασία υποβολής αίτησης ήταν σαφής, απλή και ευκολονόητη. Από τους 71 που απάντησαν στην ερώτηση αυτή, οι περισσότεροι δικαιούχοι επιχορηγήσεων (το 50 %) συμφώνησαν απόλυτα με τη δήλωση «οι πληροφορίες στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων ήταν σαφείς και ευκολονόητες», ενώ το 44 % συμφώνησαν εν μέρει με τη σχετική δήλωση. Επιπλέον, οι λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές για τους αιτούντες επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ ήταν διαθέσιμες στον δικτυακό τόπο της ΓΔ Δικαιοσύνης.

Ωστόσο, το 18 % των 70 συμμετεχόντων στη διαδικτυακή έρευνα ανέφεραν ότι χρειάστηκε να ζητήσουν βοήθεια από άτομα με εξειδίκευση και γνώση των διαδικασιών για την υποβολή προσφοράς στη σχετική πρόσκληση, ενώ το 37 % δεν αναζήτησε σχετική βοήθεια. Το ένα τέταρτο των απαντησάντων επιβεβαίωσαν ότι γνώριζαν οργανισμούς/σχέδια/ελεύθερους επαγγελματίες που δεν ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων λόγω των πολύπλοκων/δυσχερών απαιτήσεων της πρόσκλησης. Καθόσον η ΕΕ παρέχει τα κονδύλια για τις εν λόγω επιχορηγήσεις, οι δικαιούχοι των επιχορηγήσεων έκριναν εύλογη την απαίτηση παροχής πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες που είχαν πραγματοποιήσει με τα παρασχεθέντα κονδύλια. Άνω του 50 % όσων συμμετέσχαν στην έρευνα χαρακτήρισαν κατάλληλες τις ρυθμίσεις περί υποβολής εκθέσεων. Συγκεκριμένα, το 39 % των 71 συμμετεχόντων χαρακτήρισαν κατάλληλες τις ρυθμίσεις περί υποβολής εκθέσεων όσον αφορά την πρόοδο και τα επιτεύγματα του σχεδίου / των δραστηριοτήτων, ενώ το 35 % συμφώνησε εν μέρει ως προς το εν λόγω ζήτημα, από το συνολικό 74 % των θετικών απαντήσεων. Εντούτοις, αρκετοί παραπονέθηκαν για επαχθείς απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων. Ταυτόχρονα, αναγνωρίστηκε ότι μια αυστηρότερη τεκμηρίωση όσον αφορά τις αλλαγές στον προϋπολογισμό θα συνέβαλλε όσον αφορά την υποβολή οικονομικών εκθέσεων. Ομοίως, κρίθηκε σημαντική η ευρύτερη ανάμειξη των εταίρων στον εν λόγω τομέα, με τρόπους όπως η έγκαιρη ενημέρωσή τους σχετικά με οικονομικά στοιχεία τα οποία πρέπει να υποβληθούν. Όσον αφορά τις ρυθμίσεις παρακολούθησης των σχεδίων από την Επιτροπή, κρίθηκαν ως εν μέρει θετικές και επωφελείς κατά τη διάρκεια υλοποίησης των σχεδίων /των δραστηριοτήτων από το 39 % των 72 απαντησάντων. Εντούτοις, το 14 % των απαντησάντων διαφώνησαν εν μέρει ή απόλυτα με τη δήλωση «οι ρυθμίσεις παρακολούθησης των σχεδίων από την Επιτροπή είναι θετικές και έχουν αποβεί επωφελείς», ενώ το 5 % διαφώνησε απόλυτα. Οι συμμετέχοντες ισχυρίστηκαν ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να λαμβάνουν έγκαιρη ενημέρωση εκ μέρους της Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο του σχεδίου και τις ενδιάμεσες εκθέσεις, έτσι ώστε να προβαίνουν στις κατάλληλες διορθώσεις. 2.6ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ Η προστιθέμενη αξία της ΕΕ αναφέρεται στον βαθμό στον οποίο η ενωσιακή φύση του προγράμματος προσδίδει πρόσθετη αξία στους ενδιαφερόμενους φορείς και στον βαθμό στον οποίο η ΕΕ έχει συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους εθνικούς και διεθνείς παράγοντες που εργάζονται στον σχετικό τομέα. Καταρχάς, εξετάζεται η ενωσιακή φύση και η γεωγραφική κάλυψη του προγράμματος. Αυτό είναι το σημείο αφετηρίας για τον προσδιορισμό της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας. Στη συνέχεια, η ενωσιακή προστιθέμενη αξία εξετάζεται ως προς τις εκροές που επέφεραν προστιθέμενη αξία στην ΕΕ και τους δικαιούχους. Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός και ο υπολογισμός της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ ως προς τον αντίκτυπο. Γενικά, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ είναι διαθέσιμη αποκλειστικά για δραστηριότητες με σαφή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Το πρόγραμμα δημιουργήθηκε με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας βασισμένης στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης. Τέτοιου είδους στόχοι έχουν συνέπειες τις οποίες τα κράτη μέλη δεν μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά από μόνα τους. Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα σχεδιάστηκε κατά τέτοιον τρόπο ώστε να απαιτεί διεθνή απόκριση με μια συντονισμένη και πολυτομεακή προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών σε ενωσιακό επίπεδο και της διασφάλισης της ευρείας διάδοσης των ορθών πρακτικών στο πλαίσιο της ΕΕ. Επομένως, η συνεργασία μεταξύ διαφόρων χωρών είναι αποφασιστικός παράγοντας για την υλοποίηση του προγράμματος. Η ενωσιακή φύση του προγράμματος αντανακλάται στη νομική του βάση, στην οποία περιγράφονται οι στόχοι του προγράμματος, καθώς και στα χρηματοδοτικά κριτήρια που περιγράφονται στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. Η απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος ορίζει ότι ένας από τους γενικούς στόχους του προγράμματος είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ενωσιακή διάσταση προάγεται επίσης μέσω των κριτηρίων που θεσπίζονται για τη χρηματοδότηση καθώς και από τη θεματική των σχεδίων, όπως ορίζονται στην απόφαση για τη θέσπιση του προγράμματος, στα ετήσια προγράμματα εργασίας και στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. 2.6.1Η γεωγραφική κάλυψη των χρηματοδοτούμενων σχεδίων O αριθμός των επικεφαλής οργανισμών και ο αριθμός των σχεδίων που υλοποιήθηκαν διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, το διάγραμμα 2-1 δείχνει ότι η πλειονότητα των σχεδίων επιχορηγήσεων ενεργειών του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν από οργανισμούς με έδρα στην Ιταλία, ενώ ακολουθούσαν το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Χαμηλοί αριθμοί σημειώθηκαν, ενδεικτικά, στην Κύπρο, τη Ρουμανία και το Λουξεμβούργο. Ως εκ τούτου, τα σχέδια του προγράμματος ΘΔΙ είχαν τη τάση να υλοποιούνται από μια επίλεκτη ομάδα κρατών μελών, ενώ άλλα κράτη μέλη συμμετείχαν μόνο σε περιορισμένο βαθμό. Οι επικεφαλής οργανισμοί ήταν κυρίως συγκεντρωμένοι σε δύο κράτη μέλη: την Ιταλία και το Βέλγιο. Συνολικά, το 33 % (ήτοι 57 σε αριθμό) των σχεδίων υλοποιήθηκαν υπό τη διεύθυνση των εν λόγω δύο κρατών μελών. Ορισμένα κράτη μέλη δεν υλοποίησαν κανένα έργο, όπως για παράδειγμα η Εσθονία. Ωστόσο, κατά την εξέταση των οργανισμών που συμμετείχαν ως εταίροι στα σχέδια, η συμμετοχή των κρατών μελών παρουσιάζει πιο ομοιόμορφη κατανομή: από το σύνολο των κρατών μελών, μόνο η Μάλτα και το Λουξεμβούργο συμμετείχαν με λιγότερους από πέντε οργανισμούς-εταίρους.



Διάγραμμα 21 Συνολικός αριθμός οργανισμών που συμμετείχαν σε σχέδια του προγράμματος ΘΔΙ, συμπεριλαμβανομένων των επικεφαλής οργανισμών (αριστερά) και των οργανισμών-εταίρων (δεξιά) 2.6.2Διάρθρωση των εταιρικών σχέσεων

Το διάγραμμα 2-3 δείχνει εμφανέστερα τη διάρθρωση των εταιρικών σχέσεων των τριών κρατών μελών με τον μεγαλύτερο αριθμό επικεφαλής οργανισμών με έδρα στην Ιταλία, στο Βέλγιο και στη Γαλλία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ιταλικοί επικεφαλής οργανισμοί ήταν πιο πιθανό να συμπράξουν με Ιταλούς εταίρους (21 σχέδια) και, στη συνέχεια, με Ισπανούς εταίρους (14 σχέδια) και Ρουμάνους εταίρους (13 σχέδια). Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει την προτίμηση συνεργασίας με χώρες με παρόμοιες γλώσσες. Εντούτοις, η Ιταλία συνολικά συνεργάστηκε με 22 διαφορετικά κράτη μέλη. Οι επικεφαλής οργανισμοί του Βελγίου συνεργάστηκαν κυρίως με οργανισμούς από το Ηνωμένο Βασίλειο (οκτώ σχέδια), την Ισπανία (επτά σχέδια), το Βέλγιο (έξι σχέδια), την Ελλάδα (έξι σχέδια) και τη Ρουμανία (πέντε σχέδια). Συνολικά, το Βέλγιο συνεργάστηκε με 24 διαφορετικά κράτη μέλη. Η Γαλλία συνεργάστηκε κυρίως με την Ιταλία (τέσσερα σχέδια), το Βέλγιο (τέσσερα σχέδια) και τη Γαλλία (τέσσερα σχέδια). Συνολικά, η Γαλλία συνεργάστηκε με 14 διαφορετικά κράτη μέλη.





2.6.3Ανάλυση της γεωγραφικής κάλυψης του προγράμματος Το πρόγραμμα ΘΔΙ δεν παρουσίασε ομοιόμορφη κάλυψη στο σύνολο των κρατών μελών. Η κάλυψη των κρατών μελών αντανακλά κυρίως τον αριθμό των αιτήσεων που ελήφθησαν από τα διάφορα κράτη μέλη. Ελήφθησαν συνολικά 804 αιτήσεις για χρηματοδότηση σχεδίων μέσω του προγράμματος ΘΔΙ. Οι περισσότερες αιτήσεις υποβλήθηκαν από ιταλικούς οργανισμούς (174), ενώ ακολουθούσαν οργανισμοί από το Βέλγιο (77) και τη Γαλλία (69). Τα κράτη μέλη με τις περισσότερες αιτήσεις υπέβαλαν το 39 % του συνόλου των αιτήσεων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προγράμματος (βλ. διάγραμμα 2 4 ) . Διάγραμμα 24 Συνολικός αριθμός αιτήσεων για σχέδια ΘΔΙ (δεξιά) και ποσοστό επιτυχίας ανά κράτος μέλος (αριστερά)

Το ποσοστό επιτυχίας των υποβληθεισών αιτήσεων ήταν μεγαλύτερο για τη Δανία και την Ιρλανδία, ενώ ακολουθούσαν η Φινλανδία, η Αυστρία, το Βέλγιο και η Γερμανία. Η Εσθονία και η Μάλτα υπέβαλαν αίτηση, αλλά δεν κατάφεραν να λάβουν χρηματοδότηση από το πρόγραμμα ΘΔΙ. Πρέπει να επισημανθεί εκ νέου ότι το ποσοστό επιτυχίας υπολογίζεται με βάση μόνο τις αιτήσεις στις οποίες μπορούσε να ταυτοποιηθεί το κράτος μέλος. 2.6.4Η προστιθέμενη αξία για την ΕΕ και τους δικαιούχους των επιχορηγήσεων Για τους δικαιούχους επιχορηγήσεων οι οποίοι συμμετείχαν στη διαδικτυακή έρευνα και τις επακόλουθες συνεντεύξεις, οι διακρατικές συνεργασίες επέφεραν συγκεκριμένα οφέλη στον οργανισμό τους, τα οποία δεν θα είχε επιφέρει καμία άλλη πηγή χρηματοδότησης στον ίδιο βαθμό. Πράγματι, οι περισσότεροι συμμετέχοντες στην έρευνα (88 %) δήλωσαν ότι το σχέδιο / οι δραστηριότητες δεν θα είχαν υλοποιηθεί χωρίς τη χρηματοδότηση της ΕΕ. Εξάλλου, σημαντικό ποσοστό των δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν δυνάμει του ΘΔΙ δεν θα είχαν αναπτυχθεί χωρίς το πρόγραμμα, καθώς το ίδιο το πρόγραμμα δημιούργησε ζήτηση για νέες δραστηριότητες. Η προσέγγιση σύμπραξης οδήγησε στην ενίσχυση του γνωσιακού υποβάθρου των συμμετεχόντων οργανισμών, όπως αποδεικνύεται από τα αποτελέσματα της έρευνας. Από τους 59 απαντήσαντες, οι περισσότεροι ανέφεραν ότι οι συμπράξεις που δημιουργήθηκαν οδήγησαν σε μεγαλύτερη γνώση/εξειδίκευση στον τομέα του θέματος, διευκόλυναν τη δικτύωση μεταξύ (περισσοτέρων) διεθνών εταίρων και βελτίωσαν το γνωσιακό υπόβαθρό τους αναφορικά με τις πολιτικές και πρακτικές σε άλλες χώρες. Η σύμπραξη επίσης συνέβαλε, σε μικρότερο βαθμό, στη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις πολιτικές και τη νομοθεσία της ΕΕ. 3ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Συνάφεια του προγράμματος Εν γένει, οι προτεραιότητες των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν μπορούν να θεωρηθούν συναφείς με τους στόχους του προγράμματος, καθώς επίσης με την ανάπτυξη και εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας και των ενωσιακών πολιτικών. Σε γενικές γραμμές, οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις ενεργειών και λειτουργίας πληρούν τις ανάγκες και τα συμφέροντα της κύριας στοχευόμενης ομάδας. Εντούτοις, ορισμένοι ερωτηθέντες αναφέρθηκαν στην ανάγκη ενίσχυσης της σαφήνειας των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Οι προτεραιότητες όσον αφορά την εκπαίδευση του ευρέος κοινού ή των δικαστικών, νομικών και διοικητικών αρχών ή των νομικών επαγγελμάτων σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θεσπίστηκαν με συνεκτικό τρόπο κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Η αρτιότητα της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των αναγκών η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των σχεδίων δεν μπόρεσε να αποτελέσει αντικείμενο εκτίμησης με βάση την παρούσα αξιολόγηση. Η διαδικασία αξιολόγησης αναγκών δεν συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τους δικαιούχους επιχορήγησης. Όταν δεν πραγματοποιούνται αξιολογήσεις αναγκών, καθίσταται δυσχερής η εκτίμηση του αν ορισμένες προτεραιότητες θα πρέπει να αποκλειστούν ή σε ποια ζητήματα θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο μέλλον. Συνοχή και συμπληρωματικότητα Το πρόγραμμα ΘΔΙ παρουσιάζει συνοχή με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο άλλων ενωσιακών πολιτικών. Επιπλέον, παρουσιάζει συμπληρωματικότητα προς άλλα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα Δάφνη III, το PROGRESS και το JPEN, όσον αφορά τους στόχους, τα θεματικά πεδία και τις στοχευόμενες ομάδες. Εντούτοις, η εν λόγω συμπληρωματικότητα συνεπάγεται επίσης τον κίνδυνο ενδεχόμενης αλληλεπικάλυψης με τα εν λόγω προγράμματα. Ορισμένα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ ήταν συμπληρωματικά με τους στόχους και τους δικαιούχους τους οποίους στόχευαν άλλα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ. Ένα δυνατό σημείο του προγράμματος ΘΔΙ είναι ότι επιτρέπει τη χρηματοδότηση σχεδίων που ενδεχομένως δεν εμπίπτουν στο στενότερο πεδίο εφαρμογής άλλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων της Ένωσης.

Σε επίπεδο σχεδίων, δημιουργήθηκαν συνέργειες με άλλα προγράμματα διεθνών δωρητών με παρόμοιους στόχους σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, καθώς και με σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το ίδιο το πρόγραμμα ΘΔΙ. Αποτελεσματικότητα Οι δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΔΙ συνέβαλαν αξιοσημείωτα στους στόχους που είχαν τεθεί προς επίτευξη. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα ΘΔΙ συνέβαλε στην εφαρμογή και ανάπτυξη της ενωσιακής πολιτικής και νομοθεσίας. Εντούτοις, τα στοιχεία που παρέχονται στις τελικές εκθέσεις και στις συνεντεύξεις δεν ήταν επαρκή έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση του συγκεκριμένου επιπέδου αποτελεσματικότητας των εν λόγω δραστηριοτήτων όσον αφορά τους στόχους του προγράμματος. Για παράδειγμα, δεν παρέχεται σαφής επεξήγηση της διαφοράς μεταξύ εκροών, αποτελεσμάτων και επιτευγμάτων ούτε στο υπόδειγμα της τελικής έκθεσης ούτε στις κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες περιέχουν σαφείς οδηγίες για τη συμπλήρωση του υποδείγματος. Επομένως, οι τελικές εκθέσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης δεν περιλάμβαναν διαφοροποίηση μεταξύ των εκροών, των επιτευγμάτων και των αποτελεσμάτων των σχεδίων. Τα περισσότερα σχέδια πέτυχαν έγκαιρα τα προγραμματισμένα αποτελέσματα και ωφέλησαν την αναμενόμενη στοχευόμενη ομάδα. Δεν εντοπίστηκαν εμπόδια που να επηρεάζουν αισθητά την υλοποίηση των στόχων ή των αποτελεσμάτων των σχεδίων. Οι μηχανισμοί που τίθενται σε λειτουργία για την παρακολούθηση των σχεδίων ενόσω βρίσκονται σε εξέλιξη δεν διασφαλίζουν την παροχή ανατροφοδότησης στους δικαιούχους σε κάθε περίπτωση και με σκοπό τον εντοπισμό των διδαγμάτων που αντλήθηκαν, των ορθών πρακτικών, των παραγόντων επιτυχίας κ.λπ. Βιωσιμότητα Η διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων από τους δικαιούχους επιχορηγήσεων ήταν εν γένει αποτελεσματική, με μερικούς περιορισμούς. Εντούτοις, εν απουσία συνεχιζόμενης παρακολούθησης του σχεδίου από τους εταίρους μετά την ολοκλήρωσή του, καθίσταται δυσχερής η εκτίμηση του μακροπρόθεσμου αντικτύπου των προσπαθειών διάδοσης. Ωστόσο, οι προσπάθειες της Επιτροπής για τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων ήταν περιορισμένες. Η έλλειψη αποτελεσματικών μέσων της Επιτροπής όσον αφορά την κοινοποίηση πληροφοριών για το πρόγραμμα ΘΔΙ είχε ήδη αναφερθεί στη μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση και στην παρούσα αξιολόγηση δεν διαπιστώθηκε να έχουν διατεθεί επιπρόσθετοι επικοινωνιακοί πόροι ή μέτρα. Το πρόγραμμα ΘΔΙ παρουσιάζει κενά όσον αφορά την κοινοποίηση και διάδοση των εκροών και αποτελεσμάτων των σχεδίων στους ενωσιακούς φορείς χάραξης πολιτικής και σε άλλους διαχειριστές σχεδίων οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τα εν λόγω αποτελέσματα. Μερικές φορές, τα εργαλεία και το υλικό των σχεδίων απαιτούσαν ορισμένες μικρές αλλαγές, όπως η μετάφραση και η προσαρμογή της μεθόδου του σχεδίου στο τοπικό πλαίσιο, για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άλλους οργανισμούς που ασχολούνται με παρόμοια ζητήματα. Πολλά από τα επιτεύγματα και αποτελέσματα των σχεδίων κρίθηκε ότι μπορούσαν να μεταφερθούν σε άλλες στοχευόμενες ομάδες ή χώρες. Σε ποσοστό που ξεπερνά το 50 % των σχεδίων, τα επιτεύγματα έχουν ήδη εφαρμοστεί με επιτυχία σε άλλη χώρα. Σε γενικές γραμμές, τα σχέδια του προγράμματος ΘΔΙ επέφεραν βιώσιμα αποτελέσματα όσον αφορά τη συνέχιση των δραστηριοτήτων και την οικοδόμηση εταιρικών σχέσεων. Υπήρχαν ισχυρά στοιχεία που δείχνουν ότι οι εταιρικές σχέσεις συνεχίστηκαν και μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου. Εντούτοις, το αν οι δραστηριότητες ενός σχεδίου συνεχίστηκαν εξαρτάται από το είδος της δραστηριότητας και την ανάγκη περαιτέρω χρηματοδότησης για τη συνέχισή τους. Αποδοτικότητα Σε γενικές γραμμές, η χρηματοδότηση που παρασχέθηκε σε επιχορηγήσεις ενεργειών και λειτουργίας μπορεί να κριθεί επαρκής. Από το συνολικό ποσού που χορηγήθηκε για επιχορηγήσεις ενεργειών από το 2007 έως το 2012, το 90 % δεσμεύθηκε και από το ποσοστό αυτό δαπανήθηκε πραγματικά το 88 %, πράγμα που υποδηλώνει αποδεκτό ποσοστό απορρόφησης για τις επιχορηγήσεις ενεργειών. Για τις επιχορηγήσεις λειτουργίας, μόλις το 39 % της συνολικής κατανομής κονδυλίων δεσμεύθηκε στην πραγματικότητα, αν και από το ποσοστό αυτό δαπανήθηκε ακριβώς το ίδιο ποσοστό με το ανωτέρω (88 %), με αποτέλεσμα να υπάρχει αποδεκτό ποσοστό απορρόφησης και στην περίπτωση αυτή. H αποδοτικότητα της κατανομής των κονδυλίων στα διάφορα χρηματοδοτικά μέσα ήταν εν γένει κατάλληλη. Τα διαθέσιμα ανά σχέδιο ποσά κρίθηκαν επαρκή για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων και την επίτευξη των στόχων του σχεδίου. Σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες απλούστευσης, σε γενικές γραμμές, η διαχείριση του προγράμματος ΘΔΙ κρίθηκε αποδοτική όσον αφορά τις απαιτήσεις που επιβλήθηκαν στους αιτούντες και τους δικαιούχους και όσον αφορά την υποστήριξη που έλαβαν. Εντούτοις, ορισμένοι οργανισμοί συνάντησαν δυσκολίες κατά τη διαδικασία εφαρμογής και υλοποίησης. Οι απαιτήσεις παροχής στοιχείων ήταν δυσβάσταχτες σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως όσον αφορά την παροχή οικονομικών στοιχείων. Σε γενικές γραμμές, οι ρυθμίσεις παρακολούθησης της Επιτροπής θεωρήθηκαν χρήσιμες. Εντούτοις, ορισμένοι συμμετέχοντες στην έρευνα συνάντησαν δυσκολίες.