A4-0165/97

Ψήφισμα σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για το πρόγραμμα PHARE 1994 και 1995 (COM(95)0366 - C4-0022/96 και COM(96)0360) - C4-0176/97)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής όσον αφορά το πρόγραμμα PHARE 1994 και 1995 (COM(95)0366 - C4-0022/96 και COM(96)0360) - C4-0176/97,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του για το γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τα οικονομικά έτη 1990 έως 1997,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του για την απαλλαγή προς την Επιτροπή όσον αφορά την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τα έτη 1990 - 1994,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Απριλίου1996 σχετικά με τη Λευκή Βίβλο: «προετοιμασία των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την ολοκλήρωση στην εσωτερική αγορά της Ένωσης» ((ΕΕ C 141 της 13.5.1996, σελ. 135)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του στις 13 Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της διαμεθοριακής συνεργασίας μεταξύ της ΕΚ και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης το 1994 ((EE C 20 της 20.1.1997, σελ. 399)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής (A4-0165/97),

Α. λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική συνεισφορά που είχε το πρόγραμμα PHARE στην υποβοήθηση της διαδικασίας πολιτικών οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ), καθώς και στην παροχή μια ταχείας κοινοτικής αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανθρωπιστικής ανάγκης[semigr ]

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι στο τέλος του 1996 το πρόγραμμα PHARE είχε αναλάβει πιστώσεις 6,64 δισ. ECU σε χρηματοδοτική βοήθεια και είχε πραγματοποιήσει πληρωμές μόνον 3,73 δισ. ECU,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένες ΧΚΑΕ διογκώνεται η δυσαρέσκεια για ένα πρότυπο οικονομίας της αγοράς που δεν είναι σε θέση να αποτρέψει την οικονομική κερδοσκοπία ούτε να επιφέρει βελτιώσεις στις συνθήκες ζωής, όπως απέδειξαν τα πρόσφατα γεγονότα στην Αλβανία και τη Βουλγαρία,

Δ. εκτιμώντας ότι οι οικονομικοί και πολιτικοί δρόμοι των ΧΚΑΕ όλο και περισσότερο αποκλίνουν και ότι κατά συνέπεια επείγει να καθοριστεί μια νέα, συνολική και διαφοροποιημένη στρατηγική βοήθειας για το πρόγραμμα PHARE, που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες κάθε επιμέρους χώρας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης,

Ε. εκτιμώντας ότι οι επιτυχημένες πολιτικές για την αντιμετώπιση των μεταβατικών προβλημάτων των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εξαρτώνται τόσο από τις ικανότητες των εθνικών αρχών και των οικονομικών παραγόντων όσο και από το ποσό της οικονομικής ενίσχυσης,

ΣΤ. εκτιμώντας ότι η ισχυρή υποστήριξη της καλής και δημοκρατικής διακυβέρνησης των βασικών μεταρρυθμιστικών διαδικασιών που βρίσκονται υπό εξέλιξη στις XKAE μπορεί να ενισχύσει τη διαρθρωτική βάση των οικονομιών τους και να διευρύνει τις εποικοδομητικές και αναπτυξιακές πτυχές των ίδιων των μεταρρυθμίσεων,

Ζ. εκτιμώντας ότι η τεχνική βοήθεια προς τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης πρέπει να επικεντρώνεται περισσότερο παρά στο παρελθόν στην εξάλειψη των προβληματικών σημείων που συνδέονται με τις υποδομές, τα τελωνεία, το περιβάλλον και τις κοινωνικές και πολιτισμικές πτυχές, και λειτουργούν ανασχετικά στην εκσυγχρονιστική διαδικασία, ιδιαίτερα ενόψει της μελλοντικής προσχώρησης,

Η. εκτιμώντας ότι εξαιτίας της έλλειψης επακριβώς στοχοθετημένων κριτηρίων κρίσεως και της απουσίας χειροπιαστών αποτελεσμάτων, καμία από τις δύο ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής δεν παρέχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τα μέσα να αντλήσει ισχυρά συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσον το πρόγραμμα PHARE ικανοποίησε τα κριτήριά του και ποιός υπήρξε ο αντίκτυπός του στις χώρες αποδέκτες,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ετήσια έκθεση δεν αιτιολογούνται οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή προέβη σε μετατοπίσεις των πιστώσεων μεταξύ χωρών ή τομέων, ενώ παράλληλα απουσιάζει η αξιολόγηση των ειδικών σχεδίων που εκτελέστηκαν,

1. επισημαίνει ότι, παρά το γεγονός ότι διατέθηκαν 6,64 δισ ECU στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE κατά τα τελευταία επτά χρόνια, η Επιτροπή δεν έχει μέχρι στιγμής κατορθώσει να θεσπίσει ένα σύστημα αξιολόγησης ικανό να καταδείξει τον αντίκτυπο της βοήθειας που έχει προσφερθεί στις ΧΚΑΕ[semigr ]

2. θεωρεί ότι η υφιστάμενη καθυστέρηση στις πιστώσεις πληρωμών σε σύγκριση με τις πιστώσεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE πρέπει να μειωθεί το ταχύτερο δυνατό επιταχύνοντας την εκτέλεση των μεγαλύτερων σχεδίων του προγράμματος PHARE και αποσκοπώντας στον καλύτερο συντονισμό με τους άλλους χορηγούς[semigr ]

3. επισημαίνει ότι οι ΧΚΑΕ που παρουσιάζουν τις καλύτερες επιδόσεις επωφελούνται περισσότερο από τις ξένες επενδύσεις[semigr ] κατά συνέπεια, πιστεύει ότι το πρόγραμμα PHARE πρέπει να εστιάσει μεγαλύτερες πιστώσεις προς τις χώρες που καθυστερούν στη διαδικασία των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και κατά συνέπεια απέχουν περισσότερο από την ένταξή τους στην ΕΕ[semigr ]

4. καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει την αξιολόγηση των δημοσιονομικών πιστώσεων που διατίθενται στις ΧΚΑΕ στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής και προς τούτο της ζητεί να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την επικέντρωση των δράσεων ή των σχεδίων με σαφώς καθορισμένους στόχους που προσθέτουν πραγματικά αξία όσον αφορά την επιτυχή έκβαση της προενταξιακής στρατηγικής[semigr ]

5. επισημαίνει ότι το πρόγραμμα PHARE μετασχηματίζεται από πρόγραμμα αποκλειστικά τεχνικής βοήθειας σε πρόγραμμα «βοήθειας προς την ένταξη»[semigr ] θεωρεί ότι στο πλαίσιο αυτό επιβάλλεται η δρομολόγηση μιας νέας στρατηγικής βοήθειας με αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του PHARE, έτσι ώστε να επιτευχθεί ο χειρισμός παρεμβάσεων περισσότερου ποικίλου και πολύπλοκου χαρακτήρα σε ακόμη ευρύτερο φάσμα αποδεκτών χωρών που παρουσιάζουν μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ τους σε σχέση με τις δράσεις της πρώτης επταετίας του προγράμματος[semigr ]

6. καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει ριζικά το περιεχόμενο της ετήσιας έκθεσης που υποβάλλει προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το πρόγραμμα PHARE, έτσι ώστε να συμπεριλάβει, για την κάθε επί μέρους χώρα αποδέκτη:

- εκτίμηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων σε σύγκριση με σαφώς καθορισμένους στόχους σε διάφορους τομείς[semigr ]

- τον πραγματικό αντίκτυπο που είχε η βοήθεια από το πρόγραμμα PHARE όσον αφορά το ρυθμό των πολιτικών οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων[semigr ]

- τη συνεισφορά της βοήθειας από το πρόγραμμα PHARE στην προενταξιακή στρατηγική και το στόχο της διεύρυνσης[semigr ]

7. ζητεί από την Επιτροπή να συμπληρώσει τις δικές της αξιολογήσεις και, ταυτόχρονα, να θεσπίσει ένα σύστημα ανεξάρτητης αξιολόγησης[semigr ] προς τούτο, προτείνει να καθοριστεί από την αρχή του προϋπολογισμού, στο πλαίσιο του επόμενου προϋπολογισμού, μια σαφής δημοσιονομική βάση για τη χρηματοδότηση της ανεξάρτητης αξιολόγησης του PHARE συνολικά και των τομεακών προγραμμάτων, στο πρότυπο των αξιολογήσεων που διενεργούνται για τα βασικά ερευνητικά προγράμματα[semigr ]

8. υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι η καλύτερη διαχείριση, η μεγαλύτερη αποκέντρωση και η σαφήνεια στον καταμερισμό των ευθυνών, η αύξηση της πληροφόρησης, της παρακολούθησης και της μεταφοράς γνώσεων από δυτικούς συμβούλους είναι στοιχεία απαραίτητα έτσι ώστε το πρόγραμμα PHARE να καταστεί ένα ακριβές εργαλείο για το επόμενο προενταξιακό στάδιο και για μια επιτυχή ολοκλήρωση των δημοκρατικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων στις άλλες ΧΚΑΕ[semigr ]

9. υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η αποκέντρωση πρέπει να συμβαδίζει με την δέουσα παρακολούθηση της πληρωμής των ενισχύσεων και τη συνέχιση ορισμένων σχεδίων, δεδομένου ότι η αποκεντρωμένη υλοποίηση εξαρτάται έντονα από το βαθμό στον οποίο οι εθνικές ή τοπικές αρχές των δικαιούχων χωρών είναι πεπεισμένες για τη χρησιμότητα των σχεδίων[semigr ]

10. τονίζει την ανάγκη να βελτιώσει επειγόντως η Επιτροπή τον καθορισμό και την πλήρη απαλλαγή των ευθυνών της σχετικά με τις εγκρίσεις δαπανών, να σταματήσει να μεταβιβάζει σε τρίτους καθήκοντα που θα πρέπει να εκτελούνται από ένα δημόσιο φορέα, και να διευκρινίσει το ρόλο των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και της εσωτερικής παροχής υπηρεσιών´[semigr ]

11. καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι οι ενδιαφερόμενοι οργανισμοί θα μπορούν να αποκτούν εύκολα πληροφορίες για τις ευκαιρίες που προσφέρει το πρόγραμμα PHARE, για τα κριτήρια διάθεσης της χρηματοδότησης από το PHARE, καθώς και για τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσουν ώστε να δεχθούν ενίσχυση[semigr ]

12. ζητεί από τις πολιτικές και δημοσιονομικές αρχές να διαθέσουν το προσωπικό και τους διοικητικούς πόρους που χρειάζεται η Επιτροπή για την ικανοποιητική υλοποίηση των νέων καθηκόντων που καθορίστηκαν όσον αφορά το πρόγραμμα PHARE[semigr ]

13. υπογραμμίζει την ανάγκη να ενισχυθεί ο στενός συντονισμός στο εσωτερικό του προγράμματος PHARE και με παρόμοια προγράμματα βοήθειας των κρατών μελών και με τα μέτρα που λαμβάνουν διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα[semigr ] υπογραμμίζει ότι εάν δεν υπάρξει μια αμοιβαία συνεπής και ενημερωμένη στρατηγική βοήθειας για την υποστήριξη της αποκλίνουσας οικονομικής και πολιτικής πορείας σε ορισμένες ΧΚΑΕ, θα αυξηθεί ο κίνδυνος κατασπατάλησης της διμερούς βοήθειας[semigr ]

14. επισημαίνει τη συνεργασία που έχει ξεκινήσει η Επιτροπή με τη Διεθνή Τράπεζα με στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την αξιολόγηση αναπτυξιακών προγραμμάτων στις χώρες που επωφελούνται από το πρόγραμμα PHARE[semigr ] ελπίζει ότι η πρωτοβουλία αυτή θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της οικονομικής βοήθειας της Ένωσης[semigr ]

15. υποστηρίζει την απόφαση του Συμβουλίου να προτείνει τη διεύρυνση του επιχειρησιακού δυναμικού της ΕΤΕ στις ΧΚΑΕ, δημιουργώντας ένα σημαντικό μηχανισμό προενταξιακής στήριξης ενόψει των μελλοντικών προσχωρήσεων ΧΚΑΕ[semigr ] καλεί την Επιτροπή και την ΕΤΕ να αναπτύξουν πλήρως τη συνεργασία τους με την ΕΤΑΑ ώστε να εξασφαλίσουν τη συμπληρωματικότητα και να μεγιστοποιήσουν την αποτελεσματικότητα της χρήσης των κεφαλαίων[semigr ]

16. επιβεβαιώνει τη στήριξή του στο διαμεθοριακό πρόγραμμα συνεργασίας ΕΕ- ΧΚΑΕ, ειδικά όσον αφορά το πρόγραμμα PHARE, ως ζωτικό μηχανισμό συνοχής στην προενταξιακή στρατηγική[semigr ] αναμένει ότι το πρόγραμμα PHARE θα χρησιμοποιηθεί για διαμεθοριακά σχέδια με χώρες-εταίρους της ΕΕ στο μέλλον, ώστε να εξασφαλισθεί η σύμπραξη με άλλα κοινοτικά προγράμματα στήριξης (όπως το Interreg 2)[semigr ] εκφράζει τη λύπη του διότι η υλοποίηση του προγράμματος κατά το 1995 και 1996 παρέμεινε βραδεία εξ αιτίας της πρόσφατης θέσπισης του πολυετούς προγραμματισμού και της έλλειψης του τύπου των δομών που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων[semigr ]

17. πιστεύει ότι στο μέλλον το πρόγραμμα διαμεθοριακής συνεργασίας PHARE θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε σχέδια που αποσκοπούν:

- στην ενίσχυση της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πλήρους ενσωμάτωσης των διάφορων ιδεολογικών και θρησκευτικών σχηματισμών στην κοινωνία και της προώθησης και της σταθερότητας σε όλες τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (υπεράσπιση των μειονοτήτων) και της οικονομικής και κοινωνικής ολοκλήρωσής τους, καθώς και της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών μέσω της στήριξης ΜΚΟ ώστε να καλλιεργηθεί η πολιτισμική αλλαγή,

- την ενθάρρυνση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, των υποδομών και της διεύρυνσης των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των χωρών της περιοχής[semigr ]

- την πυρηνική ασφάλεια και την καταπολέμηση της ρύπανσης του περιβάλλοντος, ιδίως μέσω αποτελεσματικότερων και φιλικότερων προς το περιβάλλον τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας[semigr ]

- την καλλιέργεια της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ ΕΕ και ΧΚΑΕ μέσω της ενίσχυσης και ανάπτυξης των πολιτιστικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων και ανταλλαγών[semigr ]

18. τονίζει την ανάγκη να επεκταθεί η γεωγραφική κάλυψη του προγράμματος διαμεθοριακής συνεργασίας PHARE λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνον τα σύνορα μεταξύ χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κρατών μελών της ΕΕ, αλλά και τα ενδεχόμενα μελλοντικά εξωτερικά σύνορα της Ένωσης[semigr ]

19. θεωρεί ότι ενόψει της μελλοντικής προσχώρησης, η συνεισφορά ιδίων κεφαλαίων από τις χώρες αποδέκτες του PHARE στα μέτρα συγχρηματοδότησης πρέπει να αυξηθεί αισθητά[semigr ] πιστεύει ότι τούτο θα ενισχύσει τη δέσμευση των εν λόγω χωρών στα αναλαμβανόμενα μέτρα και θα εισαγάγει μια διαδικασία χρηματοδότησης παρόμοια με εκείνη που θα ισχύει στο μελλοντικό σχεδιασμό των διαρθρωτικών ταμείων[semigr ]

20. καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τα μέτρα που αποβλέπουν στην ενίσχυση των οργανοδιοικητικών δυνατοτήτων των περιφερειακών και τοπικών δομών στις υποψήφιες προς ένταξη ΧΚΑΕ[semigr ]

21. θεωρεί ότι, λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη καλά αναπτυγμένων χρηματοπιστωτικών συστημάτων και κεφαλαιαγορών στις περισσότερες ΧΚΑΕ, η προτιμητέα νέα στρατηγική της Επιτροπής πρέπει κατά προτίμηση:

- να ενισχύει τις δυνατότητες των δικαιούχων χωρών όσον αφορά την εμβέλεια και την υλοποίηση λεπτομερούς νομοθεσίας σχετικά με την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος[semigr ]

- να ενθαρρύνει την ανάπτυξη τοπικών τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών συστημάτων που να είναι σε θέση να προβαίνουν σε ταχεία και αποτελεσματική διάθεση εσωτερικών πόρων διευκολύνοντας τη διαρθρωτική προσαρμογή και την ιδιοτικοποίηση των βιομηχανιών[semigr ]

- να συνεπάγεται καλύτερο συντονισμό με το ΔΝΤ έτσι ώστε να χαράσσει μακροοικονομικές πολιτικές που να προωθούν τη σταθεροποίηση χωρίς παράλληλα να βλάπτουν την ανάπτυξη[semigr ]

22. ζητεί σχετικά από την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες που καταβάλλει στον τομέα της τεχνικής βοήθειας και να συντονίσει αποτελεσματικότερα τους επιχειρησιακούς πόρους της με εκείνους των άλλων διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ιδίως δε της ΕΤΑΑ[semigr ]

23. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, στα κοινοβούλια των κρατών μελών, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.