2009
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ( 2003-2007):
ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ;ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ 
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
Ειδική έκθεση  αριθ.  2
ISSN 1831-0826
EL

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ 
ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (2003-2007):ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΕΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ;Ειδική έκθεση αριθ.  2   2009
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO(δυνάμει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, EΚ)
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;2
EYPΩΠAÏKO EΛEΓKTIKO ΣYNEΔPIO
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-45410
Φαξ +352 4398-46410
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet:  http://www.eca.europa.eu
Ειδική έκθεση αριθ. 2   2009
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το Διαδίκτυο 
μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu).
Βιβλιογραφικό δελτίο υπάρχει στο τέλος του τεύχους.Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2009ISBN 978-92-9207-226-1
© Ευρωπαϊκές Κοινότητες, 2009
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Belgium
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;3
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Σημεία
 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
I–VI ΣΥΝΟΨΗ
1–9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
10–12  ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
13–82  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ
13–33  ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
14–18 Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΕΡΟΥΝΤΑΝ ΣΑΦΗΝΕΙΑΣ
19–21 ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ ΕΙΔΙΚΟΙ, ΟΥΤΕ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΙ, ΟΥΤΕ ΧΡΟΝΙΚΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΙ
22–28 ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΕΘΗΚΑΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ29–33 ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΩΝ
34–65  ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΩΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
35–38 ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ, ΟΥΤΕ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΙΜΟΙ, ΟΥΤΕ ΠΟΣΟΤΙΚΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΙΜΟΙ
39–49  Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ, Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΩΝ-ΣΤΟΧΩΝ 
ΚΑΙ Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΠΕΡΙ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΚΑΝΟΝΑ
50–54  Η ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 
ΔΕΝ ΕΤΥΧΑΝ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ
55–65 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ
66–82  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
67–69 Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕ ΟΡΘΑ70–73 «ΑD HOC» ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
74–78 ΠΑΡΑΧΘΗΚΑΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΔΙΑΔΟΘΗΚΑΝ ΕΝΕΡΓΑ
79–82 Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΚΟΜΗ ΣΥΝΗΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ
83–92  ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I —  ΠΔΥ 2003-2007 (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑ ΘΕΜΑ
 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II —  ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΞΙ ΤΟΜΕΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III —  ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ SMART ΣΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ 
ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ 36 ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΘΗΚΑΝ
 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;5
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΓΔ JLS : Γενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
ΓΔ SANCO : Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
ΓΔ TREN : Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
ΔBΔ : Διαχείριση βάσει δραστηριοτήτων
EΕ: Eυρωπαϊκή Ένωση
EΚ: Eυρωπαϊκή Κοινότητα
ECDC : Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων
ΕΚΠΝΤ : Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας
EΠΑ : Eυρωπαϊκή προστιθέμενη αξία
ΕΠΕ : Ετήσιο πρόγραμμα εργασίας
ΕTΑ : Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη
Κύκλος ΕΑΥ : Κύκλος έρευνας-ανάπτυξης-υλοποίησης
ΜΚO : Μη κυβερνητικός οργανισμός
ΠΔΥ : Πρόγραμμα δημόσιας υγείας (2003-2008)
ΠΔΥ 2 : Δεύτερο πρόγραμμα κοινοτικής δράσης στον τομέα της υγείας 2008-2013
PHEA : Εκτελεστικός Οργανισμός για το Πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας, ο οποίος μετονομάστηκε 
σε Εκτελεστικό Οργανισμό για την Υγεία και τους Καταναλωτές (EAHC) τον Ιούλιο 2008
ΠΟΥ : Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;6
ΣΥΝΟΨΗ
I.
Το πρόγραμμα δημόσιας υγείας (ΠΔΥ) για την 
περίοδο 2003-2007 αποσκοπούσε να συμπλη-
ρώσει τα μέτρα που λάμβαναν τα κράτη μέλη 
για την προστασία και τη βελτίωση της δημό-
σιας υγείας. Διαρθρωνόταν γύρω από τρεις 
πτυχές προγραμμάτων: «πληροφορίες σχετικά με την υγεία», ταχεία αντίδραση σε «απειλές 
κατά της υγείας» και προαγωγή της υγείας 
μέσω των «καθοριστικών παραγόντων για την 
υγεία».
II.
Κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, μέσω του  
προγράμματος χορηγήθηκαν επιδοτήσεις σε ομίλους οργανισμών για την υλοποίηση περί-που 352 σχεδίων, η δε συνολική συμβολή της 
Κοινότητας ανήλθε σχεδόν σε 232 εκατομμύ-
ρια ευρώ.
III.
Ο έλεγχος του Συνεδρίου πραγματεύχθηκε το 
ερώτημα εάν είχαν δημιουργηθεί οι κατάλλη-
λες συνθήκες, ώστε τα σχέδια που χρηματο-
δοτούνταν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ να 
συμβάλουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της υγείας των ευρωπαίων πολιτών, ως συμπληρω-
ματικά των μέτρων που λάμβαναν τα κράτη 
μέλη. Συγκεκριμένα, το Συνέδριο εξέτασε  
εάν:
α) ο σχεδιασμός του ΠΔΥ παρείχε το κατάλ-
ληλο πλαίσιο για την αποτελεσματική υλο-
ποίηση και παρακολούθηση των δράσεων 
προαγωγής της υγείας που χρηματοδότησε 
η Κοινότητα,
β) η Επιτροπή διασφάλισε, στο στάδιο υλο-
ποίησης του προγράμματος και επιλογής των σχεδίων, ότι τα σχέδια που χρηματο-δοτήθηκαν στο πλαίσιο της πτυχής του ΠΔΥ που αφορούσε τους «καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία», πρώτον, ήταν πιθανό να επιφέρουν βιώσιμα αποτελέ-σματα, δεύτερον, ήταν συμπληρωματικά και, τρίτον, παρείχαν κοινοτική προστιθέ-μενη αξία, και
γ) η Επιτροπή και οι συντονιστές των σχεδίων 
εξασφάλισαν την αποτελεσματική διαχεί-ριση των σχεδίων.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;7
IV.
Οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα του 
Συνεδρίου ήταν τα εξής:
α) Tο ΠΔΥ είχε θέσει πολύ ευρείς και φιλό-
δοξους στόχους, οι οποίοι έρχονταν σε 
έντονη αντίθεση με τα περιορισμένα μέσα που είχε στη διάθεσή του. Σε μια τέτοια 
κατάσταση, είναι ουσιώδους σημασίας το 
πρόγραμμα να επικεντρώνεται σε όσα μπο-
ρούν πράγματι να επιτευχθούν. Ωστόσο, η λογική της παρέμβασης δεν είχε διασα-φηνιστεί ποτέ, γεγονός που δεν συνέβαλλε 
ούτε στον καθορισμό σαφών, ουσιαστικών και λογικά συνδεόμενων στόχων ούτε στον προσδιορισμό των ενδεδειγμένων δεικτών επιδόσεων. Κατά συνέπεια, από το ΠΔΥ 
απουσίαζε η στρατηγική επικέντρωση.  
Οι «τομείς δράσης» του προγράμματος που είχαν τεθεί στα ετήσια προγράμματα 
εργασίας ήταν περισσότεροι από τα σχέ-
δια που χρηματοδοτήθηκαν για να τις υλο-
ποιήσουν. Δεδομένου ότι οι προτείνοντες 
σχέδιο καλούνταν να υποβάλουν αίτηση 
για χρηματοδότηση, συχνά, με βάση πολύ 
γενικούς τίτλους, η πολυπλοκότητα και η ποικιλία των θεμάτων που αφορούσαν 
τα σχέδια και των ομάδων-στόχων προκά-
λεσε διασπορά των εισροών και οδήγησε 
σε κατακερματισμένα αποτελέσματα.
β) Η αποτελεσματικότητα των σχεδίων επλήγη 
από αδυναμίες στον σχεδιασμό και προ-
βλήματα στην εκτέλεσή τους. Εκτός από 
ελάχιστες εξαιρέσεις, στα σχέδια δεν καθο-
ρίζονταν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, 
και, επομένως, δεν μπορούσε να καταδει-
χθεί εάν είχαν ασκήσει κάποια επίδραση. Οι συμμετέχοντες, συχνά, κατανοούσαν τη 
βιωσιμότητα ως τη συνέχιση των δραστη-ριοτήτων των σχεδίων, η οποία, κατά συνέ-πεια, εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό από τη συνέχιση της κοινοτικής χρηματοδότησης. Δεν υπήρχε συστηματική παρακολούθηση των δράσεων που είχαν ήδη αναληφθεί 
στους διάφορους τομείς προτεραιοτήτων, 
γεγονός που, ορισμένες φορές, οδήγησε σε επανεκτέλεση των ιδίων εργασιών.ΣΥΝΟΨΗ
γ) Στα θετικά σημεία συγκαταλέγεται το  
γεγονός ότι το πρόγραμμα συσπείρωσε 
ενδιαφερομένους από διάφορες χώρες. Τα 
σχέδια είχαν, σε γενικές γραμμές, ευρωπαϊ -
κή διάσταση και, σε πολλές περιπτώσεις, 
διευκόλυναν την ανταλλαγή εμπειριών και την αμοιβαία μάθηση. Τα δίκτυα παρείχαν, 
αδιαμφισβήτητα, ευρωπαϊκή προστιθέ-
μενη αξία.
V.
Έχοντας υπόψη τις διαπιστώσεις του, το Συνέ-δριο συνιστά να καθίσταται σαφές το σκεπτικό του προγράμματος σε κάθε παρόμοια μελ-
λοντική νομοθεσία. Σε ό,τι αφορά το παρόν πρόγραμμα, η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει ένα εγχείρημα χαρτογράφησης, ούτως ώστε 
να αποκτήσει γενική εικόνα των δράσεων  που έχουν ήδη εκτελεστεί και, κατ’ αυτόν τον 
τρόπο, να προσδιορίσει τυχόν εναπομείναντα 
κενά. Ο αριθμός των ετήσιων προτεραιοτήτων 
πρέπει να μειωθεί δραστικά και να τίθενται 
ως επίκεντρο θέματα και δραστηριότητες  
στρατηγικής σημασίας με προφανή ευρωπαϊ -
κή προστιθέμενη αξία. Η Επιτροπή πρέπει, επίσης, να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες που 
εντοπίζονται στον σχεδιασμό και την εκτέλεση 
των σχεδίων.
VI.
Ουσιαστικότερα, για την περίοδο μετά το 2013, 
τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη καλού-
νται να αναθεωρήσουν τον τρόπο προσέγγισης 
της χρηματοδότησης της ΕΕ στον τομέα της 
δημόσιας υγείας. Οι λοιποί υφιστάμενοι μηχα-
νισμοί συνεργασίας, όπως η «ανοικτή μέθο-
δος συντονισμού», πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;8
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 1.  Το άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ καθορίζει τον ρόλο των Κοινοτήτων στον 
τομέα της δημόσιας υγείας, ορίζοντας ότι οι δραστηριότητες της Κοι-
νότητας αποσκοπούν «στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, καθώς και στην 
πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της και στην απο-τροπή των πηγών κινδύνου για τη δημόσια υγεία» . Προορισμός των εν λόγω 
κοινοτικών δράσεων είναι να συμπληρώνουν τα μέτρα που λαμβάνονται 
σε εθνικό επίπεδο και πρέπει να σέβονται τις αρμοδιότητες των κρατών 
μελών για την οργάνωση και την παροχή υπηρεσιών υγείας και ιατρικής 
περίθαλψης.
 2.  Ο κύριος ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της δημόσιας υγείας 
είναι η διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών και η υλοποίηση μέτρων ενθάρρυνσης. Με εξαίρεση την ειδική αρμοδιότητα για τα πρότυπα ασφαλείας των οργάνων, τις ουσίες ανθρώ-πινης προέλευσης και το αίμα, η νομοθετική εξουσία της ΕΕ στον συγκε-κριμένο τομέα περιορίζεται σε μέτρα ενθάρρυνσης που αποκλείουν κάθε εναρμόνιση νόμων και κανονιστικών ρυθμίσεων των κρατών μελών.
 3.  Tο πρώτο πρόγραμμα δημόσιας υγείας (ΠΔΥ) εγκρίθηκε για την περίοδο 
2003-2008 με την απόφαση αριθ. 1786/2002/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου και του Συμβουλίου1 και αντικατέστησε οκτώ προγράμματα 
δράσης σε ειδικά θέματα υγείας2. Tο ΠΔΥ είχε τρεις γενικούς στόχους:
α) βελτίωση της πληροφόρησης και της γνώσης για την ανάπτυξη της 
δημόσιας υγείας (πτυχή «πληροφορίες σχετικά με την υγεία»),
β) αύξηση της ικανότητας ταχείας και συντονισμένης αντίδρασης σε 
απειλές κατά της υγείας (πτυχή «απειλές κατά της υγείας»),
γ) προαγωγή της υγείας και πρόληψη των ασθενειών μέσω καθοριστικών 
παραγόντων για την υγεία σε όλο το φάσμα πολιτικών και δραστη-ριοτήτων (πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία»).
 4.  Προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, η Επιτροπή χορήγησε επι-
δοτήσεις σε ομίλους οργανισμών (κυβερνητικούς, μη κυβερνητικούς, 
πανεπιστημιακούς) για την εκτέλεση σχεδίων που αφορούσαν τα θέματα 
προτεραιότητας της δημόσιας υγείας. Αυτά καθορίζονταν σε ετήσια προ-γράμματα εργασίας (ΕΠΕ), τα οποία εκπονούσε η Επιτροπή και μια επι-
τροπή εκπροσώπων των κρατών μελών
3.1 ΕΕ L 271 της 9.10.2002, σ. 1.
2 Πρόκειται για τα προγράμματα 
κοινοτικής δράσης σχετικά με τον καρκίνο, τις σπάνιες ασθένειες, 
τις ασθένειες που σχετίζονται με 
τη ρύπανση, το AIDS και λοιπές 
μεταδοτικές ασθένειες, την 
πρόληψη των τραυματισμών, την πρόληψη της τοξικομανίας, την 
παρακολούθηση της υγείας και 
την προαγωγή, πληροφόρηση, 
εκπαίδευση και κατάρτιση στον 
τομέα της υγείας.
3 Η επιτροπή προγράμματος 
ενεργεί ως διαχειριστική επιτροπή, 
όπως αναφέρεται στα άρθρα 4 
και 7 της απόφασης 1999/468/
EΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 184 της 
17.7.1999, σ. 23) σε ό,τι αφορά το 
ετήσιο πρόγραμμα εργασίας για 
την εκτέλεση του προγράμματος. Η επιτροπή επιβλέπει τις ρυθμίσεις, 
τα κριτήρια και τις διαδικασίες για 
την επιλογή και τη χρηματοδότηση 
των δράσεων του προγράμματος 
και τις ρυθμίσεις, αφενός, για την εφαρμογή κοινών στρατηγικών και 
δράσεων και, αφετέρου, για την 
αξιολόγηση του προγράμματος. 
Επιπλέον, επιβλέπει ορισμένα 
μέτρα σε σχέση με τον συντονισμό της παρακολούθησης της υγείας 
και την ταχεία αντίδραση σε 
απειλές κατά της υγείας. Άλλα 
μέτρα που συνδέονται με την 
εφαρμογή του ΠΔΥ εγκρίνονται 
μέσω της συμβουλευτικής 
διαδικασίας που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 7 της απόφασης 
1999/468/EΚ.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;9
4 Τα αριθμητικά στοιχεία σε ό,τι 
αφορά τις προσκλήσεις υποβολής 
προσφορών για το 2007 βασίζονται 
στον κατάλογο των προσφορών που έγιναν δεκτές. Τον Οκτώβριο 
του 2008 εξακολουθούσαν 
να βρίσκονται υπό εξέλιξη 
διαπραγματεύσεις για αρκετές 
συμβάσεις. 5.  Tο ΠΔΥ κάλυψε τα έτη 2003 έως 2007. Κατά την περίοδο αυτή, χρηματο-
δοτήθηκαν περίπου 352 σχέδια, ενώ η συνεισφορά της ΕΚ ανήλθε σε 
231,7 εκατομμύρια ευρώ σε ό,τι αφορά τις αναλήψεις υποχρεώσεων4 
(βλέπε γράφημα 1 ). Η πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» 
ήταν, από δημοσιονομικής πλευράς, η μεγαλύτερη από τις τρεις, ενώ 
η συνεισφορά της Κοινότητας ανέρχεται σε 90,8 εκατομμύρια ευρώ, 
η οποία αντιστοιχεί στο 40 % του συνολικού ποσού των υποχρεώσεων 
που αναλήφθηκαν για σχέδια.
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 
ΣΕ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΥΡΩ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ) ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΝΑ ΠΤΥΧΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣΓΡΑΦΗΜΑ 1
 6.  Στο πλαίσιο του ΠΔΥ, συνήφθησαν συμφωνίες επιδότησης με συντονιστές 
σχεδίων, οι οποίοι έτυχαν συγχρηματοδότησης που έφθανε έως και στο 60 % (σε εξαιρετικές περιπτώσεις έως και στο 80 %) των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων των σχε-δίων. Εκτός από τις επιδοτήσεις σχεδίων, ένα μικρό τμήμα (περίπου το 3 %) του επιχειρησιακού προϋπολογισμού του ΠΔΥ χρησιμοποιήθηκε για συμβάσεις υπηρεσιών που συνήφθησαν με τη διενέργεια διαγωνισμών.Απειλές κατά της υγείας
58,8 εκατ. ευρώ (25 %)68 σχέδια Πληροφορίες σχετικά με την υγεία
82,1 εκατ. ευρώ (35 %)135 σχέδια 
Καθοριστικοί 
παράγοντες για την υγεία90,8 εκατ. ευρώ (40 %)149 σχέδια 
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;10
 7.  Τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το ΠΔΥ ποίκιλλαν κατά πολύ ως προς 
το μέγεθος, την προσέγγιση και την ομάδα-στόχο (βλέπε πλαίσιο 1 ). Το 
μέγεθος των ομίλων κυμαινόταν από τρεις έως 60 εταίρους, η συνεισφορά της Κοινότητας κυμαινόταν από 45 000 έως 2,5 εκατομμύρια ευρώ και τα 
είδη των δραστηριοτήτων των σχεδίων διέφεραν αισθητά μεταξύ τους.
 8.  Την 1η Ιανουαρίου 2008, τέθηκε σε ισχύ το δεύτερο πρόγραμμα κοινοτι-
κής δράσης στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2008-2013 (ΠΔΥ2)5. 
Η Επιτροπή είχε προτείνει, αρχικά, τη συγχώνευση του προγράμματος 
δημόσιας υγείας με εκείνο για την προστασία των καταναλωτών6. Είχε 
προτείνει, επίσης, την αύξηση του προϋπολογισμού κατά περίπου 270 % (804 εκατομμύρια ευρώ για την υγεία για την περίοδο 2008-2013), με το επιχείρημα ότι ο προϋπολογισμός του ΠΔΥ για τις δράσεις που αφορούν την υγεία ήταν ανεπαρκής, προκειμένου να ανταποκριθεί στην υποχρέ-ωση που απορρέει από τη Συνθήκη για την αντιμετώπιση απειλών κατά της υγείας
7.
 9.  Εντούτοις, μετά τη διοργανική συμφωνία της 17ης Μαΐου 2006 σχετικά με 
το δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν αποδέχθηκαν ούτε τη συγχώνευση 
των προγραμμάτων για την υγεία και την προστασία των καταναλωτών ούτε την αύξηση του προϋπολογισμού. Η νομοθετική διαδικασία είχε 
ως απόρροια ένα δεύτερο πρόγραμμα για την υγεία με παρόμοιους στό-
χους και δραστηριότητες με το ΠΔΥ, αλλά με μειωμένο προϋπολογισμό, 
ύψους 322 εκατομμυρίων ευρώ, περίπου 9 % μικρότερο ετησίως από το 
προηγούμενο πρόγραμμα (βλέπε πλαίσιο 2 ).5 Απόφαση αριθ. 1350/2007/EΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 301 της 20.11.2007, σ. 3).
6 COM(2005) 115 τελικό.
7 «Le maintien du budget actuel ne permet 
pas une mise en œuvre optimale des 
obligations du Traité, ni de répondre à la volonté politique d’en faire plus pour les 
citoyens en matière de santé et en matière 
de protection des consommateurs. En effet, 
les ressources financières existantes ne 
permettent pas à la Communauté d’assurer 
de façon exhaustive les actions nécessaires 
notamment en ce qui concerne la lutte contre les grands fléaux ou maladies 
importantes et la coopération entre les 
États membres en matière de santé .» («Η 
διατήρηση του παρόντος προϋπολογισμού 
δεν καθιστά εφικτή τη βέλτιστη εφαρμογή 
των υποχρεώσεων της Συνθήκης, ούτε 
την ανταπόκριση στην πολιτική βούληση να γίνουν περισσότερα για τους πολίτες 
στο θέμα της υγείας και στο θέμα της 
προστασίας των καταναλωτών. Οι 
υφιστάμενοι δημοσιονομικοί πόροι, 
πράγματι, δεν επιτρέπουν στην Κοινότητα να εγγυηθεί, αφενός, την ολοκληρωτική 
υλοποίηση των αναγκαίων δράσεων, ιδίως 
για να καταπολεμηθούν οι μεγάλες μάστιγες 
ή οι σημαντικές ασθένειες, και, αφετέρου, 
τη συνεργασία μεταξύ των κρατών 
μελών στο θέμα της υγείας.»)  [Εκτίμηση 
αντικτύπου SEC(2005) 0425, σ. 29].
ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
Συλλογή στοιχείων για τις πλαστογραφημένες ιατρικές συνταγές, ως δείκτη κατάχρησης • 
φαρμάκων/ναρκωτικών.
Διοργάνωση επιστημονικού συμπόσιου για τις ιατρικές παρενέργειες της φαρμακοδιέγερσης • 
(ντόπινγκ).Εκπόνηση έκθεσης για τη συμμόρφωση με τις ρυθμίσεις για την εμπορία αλκοολούχων ποτών.
• 
Παραγωγή και διάδοση πληροφοριακού υλικού για τους μετανάστες που εκδίδονται.• 
Διοργάνωση διαγωνισμού για την προώθηση σχολικών τάξεων χωρίς καπνιστές.• 
Ανάπτυξη πολιτικής και προγραμμάτων για τον θηλασμό σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.• ΠΛΑΙΣΙΟ 1
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;11
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΔΥ (2003-2007) ΕΝΑΝΤΙ ΠΔΥ2 (2008-2013)ΠΛΑΙΣΙΟ 2
ΠΔΥ (2003-2007) ΠΔΥ2 (2008-2013)
Νομική βάση Απόφαση αριθ. 1786/2002/EΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Σεπτεμβρίου 2002, για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (2003-2008)Απόφαση αριθ. 1350/2007/EΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2007 που αφορά τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της υγείας για την περίοδο 2008-2013
Στόχοι •  βελτίωση της πληροφόρησης και της 
γνώσης για βελτίωση της δημόσιας υγείας,
•  ενίσχυση της ικανότητας ταχείας και 
συντονισμένης αντίδρασης, όταν η υγεία απειλείται,
•  προαγωγή της υγείας και πρόληψη των 
ασθενειών μέσω της αντιμετώπισης των καθοριστικών παραγόντων της υγείας σε όλες τις πολιτικές και δραστηριότητες•  απόκτηση και διάδοση γνώσεων και 
πληροφοριών σχετικά με την υγεία,
•  βελτίωση της ασφάλειας της υγείας των 
πολιτών,
•  προαγωγή της υγείας, 
συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας
Προϋπολογισμός 
βάσει της απόφασης που αφορά το πρόγραμμα354 εκατομμύρια ευρώ (για την περίοδο 
2003-2008)8,
δηλ. 59 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για 6 έτη322 εκατομμύρια ευρώ (για την περίοδο 
2008-2013),δηλ. 53,7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για 6 έτη
Μηχανισμοί 
χρηματοδότησηςΕπιδοτήσεις δράσεων
Διαγωνισμοί (συμβάσεις υπηρεσιών)9Επιδοτήσεις δράσεωνΕπιδοτήσεις λειτουργίαςΔιασκέψειςΚοινές δράσειςΔιαγωνισμοί (συμβάσεις υπηρεσιών)
Εκτέλεση του 
προγράμματοςΓΔ SANCO10Εξ ολοκλήρου διαχείριση από τον PHEA11
Εκτίμηση του αντικτύπου Δεν πραγματοποιήθηκε Ευρεία εκτίμηση του αντικτύπου (2005)12
8 Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τη διαφορά μεταξύ του ενδεικτικού προϋπολογισμού του ΠΔΥ που εμφαίνεται στην απόφαση 
σχετικά με το πρόγραμμα και του ποσού των 231,7 εκατομμυρίων ευρώ που αναφέρεται στο σημείο 5, τα οποία αναλήφθηκαν για σχέδια που αφορούν την περίοδο 2003-2007: ο ενδεικτικός προϋπολογισμός περιλάμβανε περίπου 58 εκατομμύρια ευρώ για το 2008 (έτος που καλυπτόταν από το ΠΔΥ2), ενώ κάλυπτε, επίσης, δαπάνες του Εκτελεστικού Οργανισμού.
9 Στα ετήσια προγράμματα εργασίας είχε οριστεί, σε ό,τι αφορά τις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών, ως ανώτατο όριο το 
10 % του επιχειρησιακού προϋπολογισμού. Αυτό το ανώτατο όριο αυξήθηκε σε 20 % στο ΠΔΥ2.
10 Από το 2005, η διαχείριση των επιδοτήσεων και η οργάνωση των προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών μεταβιβάστηκε 
σταδιακά στον Εκτελεστικό Οργανισμό για το Πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας (PHEA) (ο οποίος τέθηκε πλήρως σε λειτουργία από την 1η Ιανουαρίου 2007).
11 Απόφαση αριθ. 2004/858/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 369 της 16.12.2004, σ. 73). Το 2008, ο PHEA μετονομάστηκε σε Εκτελεστικό 
Οργανισμό για την Υγεία και τους Καταναλωτές (EAHC).
12 SEC(2005) 425, Παράρτημα στην πρόταση στρατηγικής και προγράμματος για την υγεία και την προστασία των καταναλωτών 
[COM(2005) 115 τελικό].
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;12
ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
 10.  Οι δράσεις προαγωγής της υγείας μπορούν να οριστούν ως «actions which 
support people to adopt and maintain healthy lifestyles, and which create 
supportive living conditions (environments) for health»  («δράσεις που 
βοηθούν τους ανθρώπους να υιοθετούν και να διατηρούν υγειινούς τρό-πους ζωής, που δημιουργούν συνθήκες διαβίωσης (περιβάλλοντα) οι οποίες ευνοούν την υγεία»)
13. Οι δράσεις τέτοιου είδους καλύπτονταν, σε 
μεγάλο βαθμό, από την πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» 
του ΠΔΥ. Ο έλεγχος ανέλυσε εάν είχαν τεθεί οι κατάλληλοι όροι, αφενός, 
από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή κατά τον σχεδιασμό του προγράμματος, και, αφετέρου, από την Επιτροπή και 
τους συντονιστές των σχεδίων κατά την υλοποίησή του, προκειμένου τα σχέδια να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην ικανότητα των ευρωπαίων πολιτών να βελτιώσουν την υγεία τους.
 11.  Tο Συνέδριο εξέτασε τα εξής:
α) εάν ο σχεδιασμός του ΠΔΥ παρείχε το κατάλληλο πλαίσιο για την απο-
τελεσματική εφαρμογή και παρακολούθηση των δράσεων προαγω-
γής της υγείας που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα, οι οποίες 
συμπληρώνουν τα μέτρα που λαμβάνονταν από τα κράτη μέλη,
β) εάν η Επιτροπή εξασφάλισε, κατά το στάδιο εκτέλεσης του προγράμ-
ματος και επιλογής των σχεδίων, ότι τα σχέδια που ενέπιπταν στην 
πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» του ΠΔΥ ήταν πιθανό 
να επιτύχουν βιώσιμα αποτελέσματα και να παρέχουν προστιθέμενη 
αξία σε επίπεδο ΕΕ, και
γ) εάν η Επιτροπή και οι συντονιστές των σχεδίων μερίμνησαν για την 
αποτελεσματική διαχείριση των σχεδίων.
 12.  Ο έλεγχος περιλάμβανε τα εξής:
α) ανάλυση της νομικής βάσης του προγράμματος και εξέταση των αξι-
ολογήσεων του προγράμματος και άλλων σχετικών εγγράφων,
β) ανάλυση των δράσεων και της ανάπτυξης της πολιτικής της Κοινότη-
τας σε επιλεγμένους τομείς της πτυχής «καθοριστικοί παράγοντες για 
την υγεία»: ναρκωτικά, αλκοόλ, κάπνισμα, σεξουαλική και αναπαρα-γωγική υγεία, ψυχική υγεία, καθώς και διατροφή και φυσική δραστη-
ριότητα
14. Η ανάλυση περιλάμβανε εξέταση των εγγράφων πολιτικής 
της Επιτροπής, των εγγράφων πολιτικής του ΠΟΥ, των πρωτοβουλιών 
και προγραμμάτων στα κράτη μέλη και τρίτες χώρες, καθώς και της 
πανεπιστημιακής και επιστημονικής βιβλιογραφίας,13 Don Nutbeam et al , The 
Evidence of Health Promotion 
Effectiveness — Shaping 
Public Health in a New Europe, International Union for Health 
Promotion and Education (IUHPE), 
1999, σ. 3.
14 Οι επιλεγμένοι τομείς πολιτικής 
περιλάμβαναν και τους έξι τομείς 
προτεραιότητας της πτυχής 
«καθοριστικοί παράγοντες για 
την υγεία» που αφορούν τον 
τρόπο ζωής. Για το σύνολο αυτών 
των τομέων, επιλέχθηκαν σχέδια 
για χρηματοδότηση για κάθε έτος από το 2003 έως το 2007 
(βλέπε παράρτημα I ).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;13
γ) εκτίμηση δείγματος 36 (από σύνολο 149) σχεδίων που χρηματοδοτή-
θηκαν από την πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία», δηλ. 
μιας από τις τρεις πτυχές του ΠΔΥ (2003-2007). Tο δείγμα κάλυπτε όλα τα σχέδια στους έξι επιλεγμένους τομείς, τα οποία είχαν φθάσει 
σε επαρκές επίπεδο ωρίμανσης σχεδίου κατά τον χρόνο διενέργειας 
του ελέγχου
15. Η εκτίμηση περιλάμβανε εξέταση της τεκμηρίωσης που 
αφορούσε το σχέδιο, συνεντεύξεις με όλους τους συντονιστές του 
σχεδίου και ηλεκτρονική έρευνα για τους εταίρους των σχεδίων16,
δ) συνεντεύξεις με προσωπικό της ΓΔ SANCO και του PHEA,
ε) ποσοτική ανάλυση των προτάσεων που υποβλήθηκαν, των σχεδίων 
που χρηματοδοτήθηκαν και των προϋπολογισμών των σχεδίων,
στ) διαβούλευση με ενδιαφερόμενους στα εθνικά Υπουργεία Υγείας και 
στα δημόσια ιδρύματα Συγείας, με εκπροσώπους των κρατών μελών στην επιτροπή προγράμματος και σε εθνικά κομβικά σημεία σε οκτώ 
κράτη μέλη (Bέλγιο, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Λετονία, 
Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο), και
ζ) συζήτηση των σχετικών θεμάτων με ομάδα εμπειρογνωμόνων στον 
τομέα της προαγωγής της υγείας και της πρόληψης των ασθενειών 
σε διάφορα στάδια κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Η κύρια συμβολή των εμπειρογνωμόνων ήταν η συνεισφορά στην ανάλυση του Συνε-
δρίου, για παράδειγμα, προτείνοντας τον κύκλο ΕΑΥ ως πλαίσιο της 
ανάλυσης (βλέπε πλαίσιο 10 ), και η επικρότηση των διαπιστώσεων 
του ελέγχου που περιλαμβάνει η παρούσα έκθεση.15 Το δείγμα περιλάμβανε όλα τα 
σχέδια που είτε είχαν ολοκληρωθεί 
είτε είχε τουλάχιστον υποβληθεί 
μια πρώτη ενδιάμεση τεχνική έκθεση σχετικά με τους έξι τομείς 
πολιτικής, οι οποίοι αφορούν τους 
«καθοριστικούς παράγοντες για 
την υγεία που συνδέονται με τον 
τρόπο ζωής»: αλκοόλ, κάπνισμα, ναρκωτικά, διατροφή και φυσική 
δραστηριότητα, σεξουαλική 
και αναπαραγωγική υγεία, 
ψυχική υγεία.
16 Η έρευνα διεξήχθη με σκοπό 
να γίνουν γνωστές οι απόψεις των λοιπών συμμετεχόντων των 
σχεδίων σχετικά με τις εταιρικές 
σχέσεις και τη διαχείριση των 
σχεδίων προαγωγής της υγείας. 
Πραγματοποιήθηκε από τις 
11 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου 
2008. Το ερωτηματολόγιο που χρησιμοποίησε το Συνέδριο 
βασίζεται σε προηγούμενες 
έρευνες στον συγκεκριμένο τομέα 
(βλέπε  El Ansari W., «Educational 
Partnerships for Health: Do Stakeholders Perceive Similar 
Outcomes?» in Journal of Public 
Health Management and Practice, 
τόμ. 9(2), 2003, σ. 136-156). Στην 
έρευνα έλαβαν μέρος περίπου 505 
συμμετέχοντες στα σχέδια που 
περιλάμβανε το δείγμα, 242 από τους οποίους συμπλήρωσαν το 
ερωτηματολόγιο στο σύνολό 
του — συνεπώς, το ποσοστό 
ανταπόκρισης ανήλθε στο 47,9 %. 
Πέραν αυτών, 19 συμμετέχοντες απάντησαν σε ορισμένες, αλλά όχι 
όλες τις ερωτήσεις της έρευνας.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;14
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
 13.  Τα προγράμματα είναι αποτελεσματικότερα, εάν είναι κατάλληλα σχεδια-
σμένα και εάν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα έχουν αναφερθεί με σαφή-
νεια. Τα παραπάνω είναι πιθανότερο να επιτευχθούν εάν:
α) το σκεπτικό που συνιστά τη βάση της παρέμβασης καθίσταται σαφές 
στην απόφαση του προγράμματος (ή στα συνοδευτικά έγγραφα),
β) καθορίζονται στόχοι του προγράμματος που να είναι ειδικοί, μετρή-
σιμοι, εφικτοί, σχετικοί και χρονικώς προσδιορισμένοι (SMART),
γ) οι προτεραιότητες τίθενται σύμφωνα με τη στρατηγική του οργανι-
σμού, και
δ) οι επιδόσεις και τα επιτεύγματα μπορούν να παρακολουθούνται, 
λαμβάνοντας ως βάση σταθερούς και αξιόλογους δείκτες.
Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΕΡΟΥΝΤΑΝ ΣΑΦΗΝΕΙΑΣ
 14.  Ένα βασικό στοιχείο του σχεδιασμού του προγράμματος είναι ο προσδιορι-
σμός της λογικής της παρέμβασης —οι υποθετικές συνδέσεις αιτίας και 
αποτελέσματος που περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο αναμένεται να 
επιτύχει η παρέμβαση τους συνολικούς στόχους της. Στο πλαίσιο της ΕΕ, 
αυτοί οι συνολικοί στόχοι πολιτικών και προγραμμάτων καθορίζονται, 
σε γενικές γραμμές, από τη υνθήκη. Η λογική της παρέμβασης αποτελεί τον εννοιολογικό σύνδεσμο μεταξύ των εισροών και της παραγωγής των 
αποτελεσμάτων της παρέμβασης και, στη συνέχεια, του αντικτύπου της 
στην κοινωνία σε ό,τι αφορά τα αποτελέσματα και τις επιδράσεις
17. Το να 
καταστεί σαφές το σκεπτικό μιας σχεδιασμένης παρέμβασης συμβάλλει 
στη διάρθρωση μιας ιεραρχίας στόχων και στον προσδιορισμό βασικών δεικτών παρακολούθησης και αξιολόγησης.
 15.  Τα λογικά μοντέλα, που δεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο οι εισροές στις 
διάφορες δραστηριότητες θα οδηγήσουν στα αναμενόμενα αποτελέσματα, 
συνιστούν τον καταλληλότερο τρόπο για να καταστεί εμφανής η λογική 
της παρέμβασης. Τόσο η νομοθετική πρόταση της Επιτροπής για το πρό-γραμμα
18 όσο και η νομική βάση για το ΠΔΥ ή τυχόν άλλα σχετικά έγγραφα 
(όπως οι εκτιμήσεις αντικτύπου19 ή τα ετήσια προγράμματα εργασίας) δεν 
περιέγραφαν ρητώς, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τη λογική της παρέμβασης του 
προγράμματος. Η κατάσταση παραμένει ως έχει για το ΠΔΥ2.
 16.  Λογικά μοντέλα χρησιμοποιούνται και σε άλλους τομείς πολιτικής της ΕΕ, 
όπως στις εξωτερικές δράσεις, και αποτελούν κοινή πρακτική στον τομέα της δημόσιας υγείας σε άλλα μέρη του κόσμου (Ηνωμένες Πολι-τείες, Καναδάς). Για παράδειγμα, λογικά μοντέλα χρησιμοποιήθηκαν για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση του προγράμματος σχετικά με το «Southern Arizona Border Health Careers Opportunity Program« (Συνοριακό πρόγραμμα επαγγελματικών ευκαιριών στον τομέα ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΥ
17 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
ΓΔ Προϋπολογισμός, «Evaluating 
EU activities: a practical guide 
for the Commission services», 
(«Αξιολογώντας τις δράσεις 
της ΕΕ: πρακτικός οδηγός για τις υπηρεσίες της Επιτροπής») 
Ιούλιος 2004, σ. 87.
18 COM(2000) 285 τελικό.
19 H πρόταση της Επιτροπής για το 
ΠΔΥ προηγήθηκε της καθιέρωσης, το 2002, των υποχρεωτικών 
εκτιμήσεων αντικτύπου και, κατά 
συνέπεια, πραγματοποιήθηκε 
μόνο περιορισμένη ανάλυση 
της βέλτιστης σχέσης κόστους- 
αποτελεσματικότητας. Αντίθετα, 
για το ΠΔΥ2 πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη εκτίμηση αντικτύπου 
[βλέπε Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
SEC(2005) 0425, IA για την 
προτεινόμενη συνδυασμένη 
στρατηγική και πρόγραμμα για την υγεία και την προστασία των 
καταναλωτών].
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;15
της υγείας της Νότιας Αριζόνας)20, το «Health Improvement Initiative» 
(Πρωτοβουλία βελτίωσης της υγείας) που χρηματοδοτήθηκε από το 
«California Wellness Foundation» (Ίδρυμα ευημερίας της Καλιφόρνιας)21 
και το «Calgary Cross-Cultural Mental Health Consultation Project» (Δια-πολιτισμικό σχέδιο διαβούλευσης για την ψυχική υγεία)
22.
 17.  Στην έκθεσή τους για την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΔΥ23, οι εξωτερικοί αξι-
ολογητές συνέστησαν την ανάπτυξη τέτοιας συστηματικής και λογικής, βάσει στοιχείων, περιγραφής των συνδέσεων μεταξύ των εισροών, των 
δραστηριοτήτων, των αποτελεσμάτων και των συνεπειών (βλέπε πλαί-
σιο 3 ). Tο Συνέδριο έχει συστήσει τη χρήση της συλλογιστικής της παρέμ-
βασης για τον σχεδιασμό των προγραμμάτων, τον καθορισμό στόχων και τη μέτρηση των επιδόσεων σε άλλους δημοσιονομικούς τομείς
24.
 18.  Κατά την άποψη του Συνεδρίου, ο καθορισμός SMART στόχων για το πρό-
γραμμα (βλέπε σημεία 19 έως 21) και ο προσδιορισμός σταθερών δεικτών 
για την αποτελεσματική παρακολούθηση της υλοποίησης του προγράμ-
ματος (βλέπε σημεία 70 έως 73) είναι δυσκολότερο να επιτευχθούν εάν 
δεν υπάρχει το εννοιολογικό πλαίσιο.
ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 2003-2008
«[Tο ΠΔΥ] πραγματοποιεί, σε αυτό το ενδιάμεσο στάδιο, το πρόγραμμα 
εργασιών που προσδιορίστηκε στα ετήσια προγράμματα εργασίας του. Ωστόσο, η στιγμή είναι κατάλληλη για να ενισχυθούν αυτά τα επιτεύγματα με τα εξής:
ανάπτυξη σαφέστερων προτεραιοτήτων, οι οποίες καθοδηγούνται από τις 
• 
προσδοκίες των ενδιαφερομένων και τις ανάγκες των πολιτών, καθώς και 
επίτευξη στόχων πολιτικής και τήρηση υψηλών επιπέδων ακεραιότητας,
παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του, όχι μόνο σε σχέση με τους • 
στόχους του κάθε σχεδίου, αλλά και με τους συνολικούς στόχους της από-
φασης για το πρόγραμμα,
σαφέστερη ενημέρωση των ενδιαφερομένων σχετικά με τις προτεραιό-• 
τητες και τις δράσεις και αποστολή μηνυμάτων ειδικά προσαρμοσμένων 
για τα μέλη της ευρύτερης κοινότητας της δημόσιας υγείας.
Η κατανόηση των όσων απαιτούνται για να επιτευχθούν τα παραπάνω θα 
διευκολυνόταν με την ανάπτυξη ενός λογικού μοντέλου ικανού να ανιχνεύει τις ακριβείς αιτιώδεις σχέσεις, οι οποίες αναμένονται να συνδέουν τις δρα-στηριότητες του προγράμματος με τα επιδιωκόμενα αποτελέσματά του ».
(Wija J. Oortwijn και άλλοι, Interim evaluation of the Public Health Programme 2003-2008. 
Final Report, RAND Europe technical report, 2007, σ. 6).ΠΛΑΙΣΙΟ 320 «How Using a Logic Model 
Refined Our Program to Ensure 
Success», M. Page, S. H. Parker 
και R. Renger, στο: Health 
Promotion Practice OnlineFirst , 
που δημοσιεύθηκε στις 
28 Αυγούστου 2007.
21 «Evaluating the California 
Wellness Foundation’s Health 
Improvement Initiative: A Logic 
Model Approach», A. Cheadle, 
W. L. Beery, H. P. Greenwald, 
G. D. Nelson, D. Pearson and 
S. Senter, στο: Health Promotion 
Practice , Aπρίλιος 2003, τόμ. 4: 
σ. 146-156.
22 «Evaluability Assessment: 
A Catalyst for Program Change 
and Improvement», W. E. Thurston, 
J. Graham και J. Hatfield, στο: 
Evaluation & the Health Professions , 
Ιούτιος 2003, τόμ. 26: σ. 206-221.
23 Wija J. Oortwijn και άλλοι, 
Interim evaluation of the Public 
Health Programme 2003-2008. Final Report, RAND Europe 
technical report, 2007, σ. 6.
24 Βλέπε ειδική έκθεση αριθ. 
9/2007 «για την αξιολόγηση 
των προγραμμάτων-πλαισίων 
Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (Ε&ΤΑ) της ΕΕ — 
Μπορεί να βελτιωθεί η προσέγγιση 
της Επιτροπής;» (ΕΕ C 26 της 
30.1.2008) σημεία 34 έως 36, 
και ειδική έκθεση αριθ. 7/2008, «Ευφυής ενέργεια 2003-2006» 
(ΕΕ C 279 της 1.11.2008), 
σημεία 18 και 21.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;16
ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ ΕΙΔΙΚΟΙ, 
ΟΥΤΕ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΙ, ΟΥΤΕ ΧΡΟΝΙΚΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΙ
 19.  Στο σύστημα διαχείρισης βάσει δραστηριοτήτων (ΔΒΔ) της Επιτροπής, οι 
στόχοι ορίζονται ως τα επιθυμητά αποτελέσματα μιας δραστηριότητας. 
Δεν πρέπει να αποτελούν περιγραφή της ίδιας της δραστηριότητας, αλλά 
μάλλον να καταδεικνύουν την αλλαγή που θα επιτευχθεί με τη δραστηρι-
ότητα αυτή25. Ο καθορισμός SMART στόχων για όλους τους τομείς δρα-
στηριότητας της ΕΕ, που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό, συνιστά υποχρέωση δυνάμει του δημοσιονομικού κανονισμού
26.
 20.  Χωρίς σαφή συλλογιστική περί παρέμβασης, είναι δύσκολο να τεθούν συνε-
κτικοί στόχοι προγράμματος. Στην πραγματικότητα, όπως καταδεικνύεται 
από την πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία», η απόφαση 
για το πρόγραμμα ΠΔΥ απαριθμούσε τις πιθανές δραστηριότητες με πολύ ευρείς και γενικούς όρους. Ο συνολικός στόχος πολιτικής «για την 
προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών λαμβάνοντας υπόψη 
καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία σε όλες τις πολιτικές και δρα-
στηριότητες» , δεν αναλύθηκε σε ειδικούς, μετρήσιμους και χρονικώς 
προσδιορισμένους στόχους (βλέπε πλαίσιο 4 ).
 21.  Η απόφαση που αφορά το πρόγραμμα δεν καθιστά εμφανή τον τρόπο με 
τον οποίο οι συγκεκριμένες δραστηριότητες αναμένεται να συμβάλουν 
στον ευρύτερο στόχο πολιτικής, δηλ. στην προαγωγή της υγείας και την 
πρόληψη των ασθενειών, ή τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να 
εκτιμηθεί η επίτευξη αυτού του γενικού στόχου.
ΔΕΝ ΕΓΙΝΕ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 
ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΕΘΗΚΑΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ
 22.  Προκειμένου τα προγράμματα δαπανών να έχουν οποιονδήποτε μετρήσιμο 
αντίκτυπο, είναι αναγκαίο να επικεντρώνονται σε επιλεγμένες δραστηρι-
ότητες, οι οποίες καθορίζονται με στρατηγικό σχεδιασμό, σύμφωνα με 
αυστηρή σειρά προτεραιοτήτων. Ο αριθμός των προτεραιοτήτων πρέπει 
να είναι ανάλογος με τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, διότι η ύπαρξη 
υπερβολικά πολλών προτεραιοτήτων θα μειώσει τις πιθανότητες επί-
τευξης αντικτύπου σε οποιονδήποτε επιμέρους τομέα.
 23.  Κάθε έτος, τα κράτη μέλη της ΕΕ δαπανούν, κατά μέσο όρο, 1 400 ευρώ κατά 
κεφαλήν για την υγεία27. Μολονότι οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν και 
τα μέτρα προαγωγής της υγείας και πληροφόρησης για την υγεία, το μεγαλύτερο μέρος τους αφορά την παροχή υπηρεσιών υγείας και την 
ιατρική φροντίδα, τα οποία, βάσει της Συνθήκης, υπάγονται αποκλειστικά στη δικαιοδοσία των κρατών μελών.25 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οδηγός 
ΠΣΠ/ΔΒΔ, δεύτερη έκδοση, 
Oκτώβριος 2004, σ. 25.
26 Άρθρο 27, παράγραφος 3, του 
κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου για 
τη θέσπιση του δημοσιονομικού 
κανονισμού που εφαρμόζεται 
στο γενικό προϋπολογισμό των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1).
27 ΠΟΥ Περιφερειακό Γραφείο για 
την Ευρώπη, Κοπεγχάγη, «Public 
expenditure on health, purchasing 
power parity euro per capita, 
WHO estimates for 2003-2005» (Δημόσιες δαπάνες για την υγεία, 
αγοραστική δύναμη σε ευρώ κατά 
κεφαλήν, εκτιμήσεις της ΠΟΥ για 
την περίοδο 2003-2005), Health 
for All database (Βάση δεδομένων 
«Υγεία για όλους») (HFA-DB), 
(http://www.euro.who.int/hfadb), Οκτώβριος 2008.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;17ΣΤΟΧΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ, ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ»
Στόχοι προγράμματος — πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία»Κριτήρια SMART
Ειδικά
(ούτως ώστε 
να μπορεί 
να ελέγχεται 
η πρόοδος)Μετρήσιμα
(ανάγκη ανα-
φοράς της προ-
όδου με τρόπο 
αξιόπιστο και 
επαληθεύσιμο)Εφικτά ΣχετικάΧρονικώς 
προσδιο-
ρισμένα
(με προ-
θεσμία)
«Προαγωγή της υγείας και πρόληψη των ασθενειών μέσω δράσεων που αφορούν τους 
καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία σε όλες τις πολιτικές και δραστηριότητες της Κοινότητας, μέσω των εξής:
Όχι
1Όχι2Εν μέρει3Ναι Όχι43.1. χάραξη και υλοποίηση στρατηγικών και μέτρων, συμπεριλαμβανομένων όσων 
αφορούν την ενημέρωση του κοινού για τους καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, όπως η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά και άλλες ουσίες, καθώς και των παραγόντων που συνδέονται με την ψυχική υγεία. Περιλαμβάνονται επίσης μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε όλες τις πολιτικές και τις ειδικές στρατηγικές της Κοινότητας σχετικά με την ηλικία και το φύλο,
3.2. ανάλυση της κατάστασης και ανάπτυξη στρατηγικών για τους κοινωνικούς και 
οικονομικούς καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία, προκειμένου να προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν ανισότητες στην υγεία και να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος των κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων στην υγεία,
3.3. ανάλυση της κατάστασης και ανάπτυξη στρατηγικών σχετικά με τους καθοριστικούς 
παράγοντες για την υγεία που αφορούν το περιβάλλον και συμβάλλουν στον προσδιορισμό και την εκτίμηση των συνεπειών που έχουν στην υγεία οι περιβαλλοντικοί παράγοντες,
3.4. ανάλυση της κατάστασης και ανταλλαγή πληροφοριών για τους γενετικούς 
καθοριστικούς παράγοντες και τη χρήση γενετικών εξετάσεων,
3.5. ανάπτυξη μεθόδων για την αξιολόγηση της ποιότητας και της αποδοτικότητας των 
στρατηγικών και των μέτρων για την προώθηση της υγείας,
3.6. ενθάρρυνση των σχετικών δραστηριοτήτων κατάρτισης που αφορούν τα παραπάνω 
μέτρα.»
1 Ο στόχος δεν προσδιορίζει τι πρέπει να αλλάξει ούτε περιλαμβάνει στόχους των οποίων η πρόοδος να μπορεί να παρακολουθηθεί.
2 Ο στόχος δεν είναι μετρήσιμος ούτε ποσοτικώς προσδιορίσιμος ούτε έχουν καθοριστεί δείκτες επιδόσεων.
3 Με βάση τις «δράσεις» που αναφέρονται ως «στόχοι» στην απόφαση για το πρόγραμμα, αυτοί είναι εφικτοί τουλάχιστον έως ένα βαθμό .
4 Δεν ορίζεται χρονική περίοδος.ΠΛΑΙΣΙΟ 4
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;18
28 Τα εν λόγω εννέα θέματα 
ήταν το αλκοόλ, το κάπνισμα, 
τα ναρκωτικά, η διατροφή και η φυσική δραστηριότητα, 
η σεξουαλική και αναπαραγωγική 
υγεία και ο ιός HIV, η ψυχική 
υγεία, οι κοινωνικοοικονομικοί 
καθοριστικοί παράγοντες για 
την υγεία, οι περιβαλλοντικοί 
καθοριστικοί παράγοντες και η πρόληψη των ασθενειών και 
των τραυματισμών. Το 2003 
και 2004, επιπρόσθετα θέματα 
ήταν η επιμόρφωση σχετικά 
με τη δημόσια υγεία (η οποία 
αργότερα άλλαξε σε οικοδόμηση 
ικανοτήτων) και η προαγωγή της υγείας σε ειδικά πλαίσια. Το 2005, 
το τελευταίο θέμα σταμάτησε να 
υφίσταται και προστέθηκαν οι 
γενετικοί καθοριστικοί παράγοντες 
για την υγεία. 24.  Ο προϋπολογισμός του ΠΔΥ που προορίζεται για μέτρα προαγωγής και 
πληροφόρησης για την υγεία, και αντιμετώπισης των απειλών κατά της 
υγείας, ανέρχεται κατά προσέγγιση σε 59 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, δηλαδή αντιστοιχεί σε 13 εκατοστά του ευρώ για κάθε ευρωπαίο πολίτη. 
Με δεδομένη την κατάσταση αυτή, η κατάλληλη αντιμετώπιση από την 
ΕΕ θα ήταν να επικεντρώσει τον σχετικά χαμηλό προϋπολογισμό της σε λίγες επιλεγμένες δραστηριότητες προτεραιότητας, σε τομείς σαφούς ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, δηλαδή σε θέματα που μπορούν να 
τύχουν αποτελεσματικότερης διαχείρισης σε διεθνές επίπεδο.
 25.  Τα θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα στον τομέα 
της δημόσιας υγείας ορίζονται στα ΕΠΕ, τα οποία συνιστούν πηγή καθο-
δήγησης για τους προτείνοντες σχέδια. Tα ΕΠΕ για την περίοδο 2003-2007 
περιλάμβαναν εκτεταμένους καταλόγους θεμάτων για κάθε πτυχή προ-
γράμματος, καλύπτοντας κατ’ αυτό τον τρόπο ευρεία κλίμακα θεμάτων. Κάθε έτος, προτείνονταν εννέα τέτοια θέματα στο πλαίσιο της πτυχής «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» (με ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 18 εκατομμυρίων ευρώ). Ορισμένα έτη, αλλά όχι όλα, χρημα-
τοδοτήθηκαν τρεις επιπλέον τομείς
28 (βλέπε παράρτημα I ).
 26.  Για καθένα από αυτά τα εννέα θέματα, ετίθεντο από μία έως επτά ετήσιοι 
τομείς δυνητικής δράσης, οι οποίοι κυμαίνονταν από ειδικοί έως γενικοί (βλέπε παραδείγματα στο πλαίσιο 5 ). Αυτοί οι ετήσιοι «τομείς δράσης» 
καθορίζονταν για δραστηριότητες σχετικά με τις οποίες μπορούσαν να 
υποβληθούν προτάσεις σχεδίων, όχι ως στόχοι σχετικά με την επίτευξη 
των οποίων μπορούσε να εκτιμηθεί η πρόοδος.
 27.  Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα ΕΠΕ, για την περίοδο 2003-2007, να θέσουν 
ένα σύνολο 154 «τομέων δράσης» μόνο για την πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία». Κατά τη διάρκεια της ιδίας περιόδου, στο 
πλαίσιο αυτής της πτυχής προγράμματος χρηματοδοτήθηκαν μόνον 149 σχέδια, γεγονός που σημαίνει ότι, ακόμη και υπό βέλτιστες συνθήκες, όλοι αυτοί οι τομείς δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο 
ενός σχεδίου. Στην πραγματικότητα, οι προτεραιότητες που καλύπτο-νταν ήταν ακόμη λιγότερες, επειδή αρκετά σχέδια αφορούσαν τον ίδιο 
«τομέα δράσης». Επιπλέον, ευρύτερα θέματα υγείας, όπως η διατροφή, 
το αλκοόλ και η ψυχική υγεία αποτελούσαν συχνά αντικείμενο, μόνον 
ενός ή δύο σχεδίων σε κάθε δεδομένο έτος (βλέπε παράρτημα I ).
 28.  Εφόσον οι οργανισμοί και οι όμιλοι καλούνταν να υποβάλουν αιτήσεις 
για χρηματοδότηση συχνά στο πλαίσιο πολύ γενικών τίτλων (βλέπε παραδείγματα στο πλαίσιο 5 ), οι προτάσεις που υποβλήθηκαν στην 
Επιτροπή δεν είχαν, σε πολλές περιπτώσεις, στρατηγικό επίκεντρο. 
Αυτό συνιστά πρόβλημα, ιδίως σε τομείς όπου τα σχέδια αναμενόταν 
να αποτελέσουν αφορμή για εμπεριστατωμένες μελέτες ή να συμβά-
λουν με άλλον τρόπο στην ανάπτυξη πολιτικής. Σε αυτούς τους τομείς, η υποβολή προσφορών (και η χρήση συμβάσεων παροχής υπηρεσιών) 
επιτρέπει τον σαφέστερο καθορισμό των αναμενόμενων παραδοτέων 
στοιχείων. Ωστόσο, αυτό περιορίστηκε στο 10 % του προϋπολογισμού 
ΠΔΥ κατά μέγιστο. Το εν λόγω ανώτατο όριο αυξήθηκε στο 20 % στο 
πλαίσιο του ΠΔΥ2 (βλέπε πλαίσιο 2 ).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;19
ΕΤΗΣΙΟΙ «ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΗΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΥΧΗ 
«ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» ΤΟΥ ΠΔΥ ΠΛΑΙΣΙΟ 5
Θέμα Ετήσιοι «τομείς δράσης» που ορίζονται στα ΕΠΕ (παραδείγματα)
(Πηγή: ΕΠΕ για την υλοποίηση του ΠΔΥ, 2003-2007)
Κάπνισμα «Προώθηση στρατηγικών με στόχο να παύσει να θεωρείται φυσιολογικό το κάπνισμα, καθώς και 
στρατηγικών και μέτρων για τη μείωση της επικράτησης του καπνίσματος.» (2004)
Αλκοόλ «Αξιολόγηση της επιβολής των εθνικών νόμων και αυτορρύθμιση της διαφήμισης και εμπορίας αλκοολούχων ποτών.» (2004)
Ναρκωτικά «Προτεραιότητα θα δοθεί στις προτάσεις σχετικά με τα ακόλουθα:•  θεραπεία και δραστηριότητες επανένταξης που καλύπτουν όλα τα κράτη μέλη και περιλαμβάνουν, 
αφενός, την κακή χρήση και, αφετέρου, την κατάχρηση νόμιμων/παράνομων ναρκωτικών,
•  βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση της διαθεσιμότητας των υπηρεσιών πρόληψης και μείωσης 
των βλαβών, δίδοντας προτεραιότητα στο HIV/AIDS και στις λοιπές μολύνσεις που μεταδίδονται με το αίμα.» (2005)
Διατροφή 
και φυσική δραστηριότητα«Ανάπτυξη καινοτόμων μέτρων για τη βελτίωση των διατροφικών συνηθειών και των συνηθειών 
φυσικής δραστηριότητας σε όλες τις πληθυσμιακές ομάδες.» (2003)
Ψυχική υγεία «Με βάση την αναθεώρηση των υφιστάμενων βέλτιστων πρακτικών, ανάπτυξη στρατηγικών για την υλοποίηση παρεμβάσεων στο αντίστοιχο περιβάλλον, με στόχο τη βελτίωση της ψυχικής υγείας και την πρόληψη της κατάθλιψης, της αυτοκτονίας και των σχετικών ψυχικών διαταραχών.» (2003)
Σεξουαλική και 
αναπαραγω-γική υγεία«Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που παρέχει το σύστημα παρακολούθησης της υγείας, 
ανάπτυξη στρατηγικών για την προαγωγή της υγείας και καθορισμός βέλτιστων πρακτικών για τη σεξουαλική εκπαίδευση (εγκυμοσύνη κατά την εφηβεία, οικογενειακός προγραμματισμός) και την πρόληψη σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νόσων, όπως το HIV/AIDS, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης των μεθόδων που εφαρμόζονται στο συγκεκριμένο περιβάλλον των σχολείων και εκείνων που εστιάζονται σε συγκεκριμένες ομάδες.» (2004)
Πρόληψη 
τραυματισμών«Θα δοθεί υποστήριξη στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την παιδική ασφάλεια 
σε όλα τα κράτη μέλη, τις χώρες ΕΟΧ και τις υποψήφιες χώρες και στην προώθηση της παιδικής ασφάλειας στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής συνδιάσκεψης. Ειδική προσοχή θα δοθεί στην αντιμετώπιση της φυσικής βίας και στην ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους, διοργανώνοντας πρακτικές δραστηριότητες σχετικά με την πρόληψη των τραυματισμών.» (2006)
Περιβαλ-
λοντικοί καθοριστικοί παράγοντες«Το 2004, θα δοθεί προτεραιότητα σε δράσεις που υποστηρίζουν την ανάπτυξη πολιτικών και 
στρατηγικών σχετικά με την υγεία και το περιβάλλον και την ενσωμάτωση των ανησυχιών για την υγεία και το περιβάλλον σε άλλες κοινοτικές πολιτικές. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην παροχή συμβουλών και εμπειρογνωμοσύνης για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένου του νομοθετικού έργου και άλλων πρωτοβουλιών για τις πτυχές της υγείας που αφορούν το περιβάλλον, ιδίως σε ό,τι αφορά τη ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα (συμπεριλαμβανομένης της ρύπανσης της ατμόσφαιρας σε κλειστούς χώρους) και τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία.»
Κοινωνικο-
οικονομικοί καθοριστικοί παράγοντες«Η εξέταση των κοινωνικοοικονομικών καθοριστικών παραγόντων θα εξακολουθήσει να αποτελεί 
βασική προτεραιότητα του προγράμματος. Το 2004, θα υποστηριχθούν εργασίες σχετικά με τα εξής:1.  εντοπισμός αποτελεσματικών στρατηγικών για την εξέταση των ανισοτήτων στην υγεία και 
του αντικτύπου των κοινωνικοοικονομικών καθοριστικών παραγόντων της υγείας σε ειδικά περιβάλλοντα και σε ομάδες του πληθυσμού, οι οποίες επηρεάζονται ιδιαίτερα, ιδίως στις κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες, τις μειονότητες και τους μετανάστες,
2.  χάραξη στρατηγικών αντιμετώπισης των επιπτώσεων που έχουν στην υγεία η ανεργία και οι 
επισφαλείς συνθήκες απασχόλησης.»
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;20
ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΩΝ
 29.  Στο πλαίσιο της ΔΒΔ, οι γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής οφείλουν, αφε-
νός, να καθορίζουν σαφείς, σημαντικούς και λογικά συνδεόμενους στό-
χους για τις δραστηριότητές τους και, αφετέρου, να προσδιορίζουν τους κατάλληλους δείκτες επιδόσεων για την παρακολούθηση των επιτευγμά-των. Πρέπει να προσδιορίζονται δείκτες τόσο για τον αντίκτυπο (διαφορά 
που επέρχεται για την ομάδα-στόχο) όσο και για τα αποτελέσματα (μέσο 
με το οποίο θα επέλθει η διαφορά)
29.
 30.  Η απουσία από την απόφαση για το ΠΔΥ ή τα ΕΠΕ σαφούς συλλογιστικής περί 
παρέμβασης και ειδικών, μετρήσιμων και χρονικώς προσδιορισμένων 
στόχων παρεμπόδισε την ανάπτυξη τέτοιου είδους δεικτών επιδόσεων. Για παράδειγμα, τα ετήσια προγράμματα διαχείρισης της ΓΔ SANCO δεν περιλάμβαναν κανένα δείκτη αντικτύπου για τον στόχο «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» έως το 2006. Ο δείκτης αντικτύπου «έτη υγι-
ούς ζωής» (ο οποίος μετρά τον αριθμό των ετών που ένα άτομο κάποιας 
ηλικίας μπορεί να αναμένει ότι θα ζήσει χωρίς προβλήματα υγείας) ήταν 
το αποτέλεσμα ενός σχεδίου που συγχρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή 
και είχε καθοριστεί ως διαρθρωτικός δείκτης της Λισαβόνας το 2005.
 31.  Ωστόσο, ακόμη και ο δείκτης αντικτύπου που αναπτύχθηκε μεταγενέστερα 
παρέμενε υπερβολικά γενικός ώστε να χρησιμοποιείται για παρακο-
λούθηση ή αξιολόγηση και δεν συνδεόταν με κανένα ποσοτικώς προσ-
διορισμένο στόχο. Όπως καταδεικύεται από το παράδειγμα, ο δείκτης 
αντικτύπου θεωρήθηκε ως στόχος, παρά ως τρόπος μέτρησης των επι-τευγμάτων (βλέπε πλαίσιο 6 ).29 Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική 
Γραμματεία: Οδηγός ΣΣΠ/ΔΒΔ, 
δεύτερη έκδοση, Οκτώβριος 2004, 
σ. 26 και ΕΠ.
ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» ΤΟΥ ΠΔΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΤΗΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2006
«Αύξηση της ευαισθητοποίησης και της ανταπόκρισης των ενδιαφερομένων και ενίσχυση της δημόσιας 
πολιτικής σε σχέση με καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία που αφορούν τον τρόπο ζωής, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα, το αλκοόλ και τις ασθένειες που έχουν ουσιώδη σχέση με τη δημόσια υγεία.»ΠΛΑΙΣΙΟ 6
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;21
ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΟΧΟ «ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 
ΣΕ ΜΙΑ ΓΗΡΑΣΚΟΥΣΑ ΕΥΡΩΠΗ» ΣΤΟ ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2009
«Το επίπεδο της δημόσιας ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τις επικίνδυνες για την υγεία • 
συμπεριφορές και τους κινδύνουςγια την υγεία που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, ιδίως τη διατροφή, 
τη φυσική δραστηριότητα και το αλκοόλ» να αυξηθεί από 66 % σε 80 %,
«Το ποσοστό των πολιτών που μετρούν την πίεσή τους κάθε έτος» να αυξηθεί από 59 % σε 80 %,• 
«Το ποσοστό του πληθυσμού που γνωρίζει τους κινδύνους που ενέχει για την υγεία των μη καπνιστών • 
ο καπνός του τσιγάρου» να αυξηθεί από 75 % σε 80 %.ΠΛΑΙΣΙΟ 7 32.  Η κατάσταση βελτιώθηκε πρόσφατα, εφόσον στις καταστάσεις δραστηρι-
οτήτων στο προσχέδιο προϋπολογισμού για το 2009 τέθηκαν δείκτες 
αντικτύπου και ποσοτικώς προσδιορισμένοι στόχοι σε σχέση με την ευαι-σθητοποίηση του κοινού για ορισμένους καθοριστικούς παράγοντες για 
την υγεία (βλέπε πλαίσιο 7 ).
 33.  Εντούτοις, κατά το χρόνο σύνταξης της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή δεν 
είχε ακόμη χρησιμοποιήσει αυτούς τους δείκτες για να εκτιμήσει την 
αποτελεσματικότητα του ΠΔΥ ως συνόλου ή των επιμέρους σχεδίων. Στην πραγματικότητα, ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε 
θεσπίσει επαρκές σύστημα παρακολούθησης σε κανένα στάδιο, το οποίο 
θα μπορούσε να είχε συμβάλει στη μέτρηση τέτοιων επιδόσεων (βλέπε 
σημεία 70 έως 73).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;22
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ 
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΩΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
 34.  Προκειμένου ένα πρόγραμμα να είναι αποτελεσματικό, πρέπει τα σχέδιά του 
να επιτυγχάνουν θετικά αποτελέσματα. Αυτό είναι πιθανότερο να συμβεί εάν, πριν από την έναρξη κάποιου σχεδίου, έχουν καθοριστεί οι στόχοι του, οι ομάδες-στόχοι και τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Επιπλέον, εάν 
έχει προσδιοριστεί με ποιο τρόπο τα αποτελέσματα θα παραγάγουν τον 
επιδιωκόμενο αντίκτυπο.
  Σε αυτό τον τομέα πολιτικής, η αποτελεσματική υλοποίηση απαιτεί επίσης 
από την Επιτροπή, ως διαχειριστή του προγράμματος, τα εξής:
α) να διαθέτει επαρκή γενική εικόνα των χαρτοφυλακίων των σχεδίων, 
ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η συνοχή και η συνέπεια, και
β) να καταδεικνύεται σαφώς η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία (EΠΑ) των 
σχεδίων που χρηματοδοτούνται.
ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ, 
ΟΥΤΕ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΙΜΟΙ, ΟΥΤΕ ΠΟΣΟΤΙΚΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΟΙ
 35.  Τα σχέδια πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπο που να αυξάνει την πιθανότητα 
της αποτελεσματικότητάς τους. Σε επίπεδο προγράμματος, ένα σημα-
ντικό τμήμα του σχεδιασμού του σχεδίου είναι ο καθορισμός στόχων 
SMART. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να απορρέουν λογικά από τους στόχους 
πολιτικής, όπως αυτοί ορίζονται στην απόφαση για το πρόγραμμα. Τα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων που αφορούν το ΠΔΥ απαιτούσαν 
από τους προσφέροντες να θέτουν «ειδικούς και ρεαλιστικούς στόχους … 
Tο σχέδιο πρέπει να θέτει επαληθεύσιμους και ποσοτικώς προσδιορίσιμους στόχους »
30.
 36.  Η ανάλυση των συμφωνιών επιδότησης, την οποία πραγματοποίησε το Συνέ-
δριο για τα σχέδια που αποτέλεσαν αντικείμενο ελέγχου, κατέδειξε ότι 
οι ανάδοχοι παρουσίασαν, κατά την υποβολή των προτάσεών τους, ένα μείγμα δραστηριοτήτων και αποτελεσμάτων και όχι στόχους. Τυπικοί «στόχοι» σχεδίων ήταν η ανταλλαγή πληροφοριακών στοιχείων μεταξύ οργανισμών του τομέα, η ανάπτυξη ικανοτήτων και η προώθηση «ορθών 
πρακτικών» (βλέπε πλαίσιο 8 ). Εντούτοις, η Επιτροπή δεν έλαβε διορ-
θωτικά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της ανεπάρκειας πριν από την 
υπογραφή της συμφωνίας επιδότησης.30 Ρυθμίσεις, κριτήρια και 
διαδικασίες επιλογής και 
χρηματοδότησης των δράσεων 
του προγράμματος Δημόσια Υγεία» 
(ΕΕ C 62 της 15.3.2003).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;23
 37.  Η λεπτομερής ανάλυση του Συνεδρίου σχετικά με το αν οι στόχοι των σχεδίων 
που αναφέρονταν στις συμφωνίες επιδότησης μπορούσαν να θεωρηθούν 
ως στόχοι SMART παρουσιάζεται στο παράρτημα III . Το συμπέρασμα που 
εξάγεται είναι ότι κανένα από τα σχέδια του δείγματος δεν περιλάμβανε 
στόχους που θα μπορούσαν να θεωρηθούν, στο σύνολό τους, ως στόχοι 
SMART. Oι στόχοι δεν αναφέρονταν σε μετρήσιμη και χρονικώς προσ-διορισμένη μορφή και ήταν ασαφής ο βαθμός στον οποίο ήταν εφικτοί. Δεν ήταν εκφρασμένοι ως στόχοι η πρόοδος για την επίτευξη των οποίων 
να μπορεί να μετρηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Παρόλ’ αυτά, όταν τα 
σχέδια όριζαν όντως μια συγκεκριμένη ομάδα-στόχο, οι αναφερόμενοι στόχοι ήταν, σε γενικές γραμμές, σχετικοί με την ομάδα-στόχο (βλέπε 
σημείο 40).
ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ
A&M — European Centre AIDS and Mobility (Ευρωπαϊκό Κέντρο για το AIDS και την 
Κινητικότητα»/):
«Ενθάρρυνση της συνεργασίας και της δικτύωσης μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών και των • 
υποψήφιων χωρών για το θέμα των (νεαρών) μεταναστών»
«Αξιολόγηση και τεκμηρίωση των βέλτιστων πρακτικών σε ό,τι αφορά την πρόληψη, τη φροντίδα και • 
την υποστήριξη στην Ευρώπη στον τομέα του HIV/AIDS και τους μετανάστες, όσους μετακινούνται 
συχνά και τους νέους»
CHOB — Children, obesity and associated avoidable chronic diseases (Παιδιά, παχυσαρκία και σχετικές χρόνιες παθήσεις που μπορούν να αποφευχθούν):
«Μέτρηση και ανάλυση του αντικτύπου της προώθησης και εμπορίας ειδών διατροφής σε παιδιά • 
και νέους»
«Καθορισμός και εξέταση των επιλογών πολιτικής που στοχεύουν στην αντιμετώπιση της παιδικής • 
παχυσαρκίας»
ELSA — Enforcement of National Laws and Self-Regulation on Advertising and Marketing 
of Alcohol (Επιβολή των εθνικών νόμων και αυτορρύθμιση της διαφήμισης και εμπορίας 
αλκοόλ):
«Δημιουργία δικτύου εμπειρογνωμόνων από εταίρους προερχόμενους από 28 ευρωπαϊκές χώρες, • 
κατάρτιση των εταίρων στην αξιολόγηση των εθνικών νόμων και την αυτορρύθμιση και διοργάνωση 
τριών συνεδριάσεων του δικτύου»
«Εκπόνηση έκθεσης για τους υφιστάμενους εθνικούς νόμους, δομές και ρυθμίσεις, καθώς και για τους • 
μηχανισμούς αυτορρύθμισης για τη διαφήμιση και εμπορία αλκοολούχων ποτών»ΠΛΑΙΣΙΟ 8
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;24
 38.  Εντούτοις, αυτό δεν υπονοεί ότι είναι αδύνατον να τεθούν SMART στόχοι 
στον εν λόγω τομέα. Στο δείγμα που ελέγχθηκε εντοπίστηκε, επίσης, ένα 
παράδειγμα σχεδίου με συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι θα συμμορ-φώνονταν πλήρως με τα κριτήρια SMART μετά από μικρές μόνο προσαρ-
μογές (βλέπε πλαίσιο 9 ).
Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 
ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ, Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΩΝ-ΣΤΟΧΩΝ ΚΑΙ 
Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΠΕΡΙ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΚΑΝΟΝΑ
 39.  Τα κριτήρια ανάθεσης στο πλαίσιο του ΠΔΥ απαιτούσαν από τους προτείνο-
ντες σχέδια να αποσκοπούν «… στην επίτευξη διατηρήσιμων αποτελεσμά-
των που να χρησιμεύουν στην υλοποίηση των στόχων του προγράμματος»31. 
Κατά συνέπεια, αναμενόταν τα σχέδια να προσδιορίζουν την ομάδα-στόχο στην οποία απευθυνόταν το σχέδιο και να καθορίζουν τα επιδι-
ωκόμενα αποτελέσματα και τον τρόπο με τον οποίο τα αποτελέσματα 
αυτά θα διατηρούνταν μετά το πέρας του σχεδίου.
ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — ΣΧΕΔΙΟ «PEER DRIVE 
CLEAN!» — ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ SMART ΣΤΟΧΩΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΣΧΕΔΟΝ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΑΝ
«Ο συνολικός στόχος είναι να ευαισθητοποιηθούν οι νέοι ενήλικες μεταξύ 18 και 24 ετών στους κινδύνους 
του αλκοόλ και της χρήσης ναρκωτικών και να επέλθει μεταβολή του ενδεχομένως υψηλού κινδύνου χρήσης ναρκωτικών στην ομάδα-στόχο σε νεαρή ηλικία.(...) Η ομάδα-στόχος πρέπει να πεισθεί, μέσω διαπροσωπικών δράσεων από εκπαιδευτές του PEER (παρόμοιας ηλικίας και κοινωνικού προφίλ), να σταματήσει τη χρήση ουσιών που προκαλούν μέθη, όταν οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα.»
Ανταποκρίνεται η διατύπωση των στόχων στα κριτήρια SMART;
Ειδικοί:•  ναι (η ομάδα-στόχος και ό,τι πρέπει να αλλάξει ορίζονται σαφώς)
Μετρήσιμοι:•  όχι («να ευαισθητοποιήσει», «να πείσει»)
Εφικτοί:•  ναι
Σχετικοί:•  ναι (οι νεαροί οδηγοί διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο πρόκλησης ατυχημάτων λόγω 
μέθης)
Χρονικώς προσδιορισμένοι:•  όχι
Οι στόχοι αυτού του σχεδίου πληρούν τα κριτήρια SMART ως προς όλα τα χαρακτηριστικά, εκτός 
από εκείνα του μετρήσιμου και του χρονικώς προσδιορισμένου. Οι δύο αυτοί όροι θα μπορούσαν να πληρωθούν, εάν είχε τεθεί ένας στόχος ενημέρωσης (π.χ . «έως το τέλος του σχεδίου, x % των 
σπουδαστών που υποβάλλονται στις εξετάσεις οδήγησης στις σχολές οδήγησης που συμμετέχουν στο 
σχέδιο θα είναι σε θέση να κατονομάσει x κινδύνους από τη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών» ) ή, ακόμη 
καλύτερα, αλλαγής στη συμπεριφορά (π.χ. «κανένας από τους συμμετέχοντες να μη συλληφθεί να 
οδηγεί μεθυσμένος κατά το πρώτο έτος μετά την απόκτηση της άδειας οδήγησης» ).ΠΛΑΙΣΙΟ 931 Κανονιστικές ρυθμίσεις, κριτήρια 
και διαδικασίες επιλογής και 
χρηματοδότησης των δράσεων του προγράμματος «Δημόσια Υγεία» 
(ΕΕ C 62 της 15.3.2003).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;25
ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ-ΣΤΟΧΟΙ ΔΕΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ 
ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
 40.  Μόνον 16 από τις συμφωνίες επιδότησης για τα σχέδια προαγωγής της υγείας 
του ελεγχθέντος δείγματος προσδιόριζαν σαφώς μια ομάδα-στόχο στις συμ-
φωνίες επιδότησης. Από αυτές, μόνον εννέα προσδιόριζαν τις αλλαγές που σκόπευε να επιφέρει το σχέδιο στην εν λόγω ομάδα-στόχο. Κατά κανόνα, τα σχέδια του ΠΔΥ δεν απευθύνονται άμεσα στους ευρωπαίους πολίτες, ως 
τελική ομάδα-στόχο των δράσεων προαγωγής της υγείας (π.χ. άτομα που ζουν 
με τον ιό HIV, υπέρβαροι νέοι, χρήστες ναρκωτικών, άτομα που κινδυνεύουν να καταστούν αλκοολικοί), αλλά οι εργασίες τους πραγματοποιούνταν μέσω 
«ενδιάμεσων» ομάδων, από επαγγελματίες στον τομέα της υγείας ή αρμόδι-
ους για τη χάραξη πολιτικής. Εντούτοις, εννέα από τα 36 σχέδια που έλεγξε 
το Συνέδριο σχεδιάστηκαν από την αρχή, ώστε να έχουν άμεσο αντίκτυπο 
στον πληθυσμό στον τομέα της υγείας. Αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ των σχεδίων (56 %) που προσδιορίζουν μια ομάδα-στόχο.
ΤΑ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΝ 
ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΙΔΙΩΚΟΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ
 41.  Οι συμφωνίες επιδότησης ανέφεραν τα «αναμενόμενα αποτελέσματα» κάθε 
σχεδίου υπό χωριστό τίτλο. Ωστόσο, ο έλεγχος εκ μέρους του Συνεδρίου 
σε δείγμα σχεδίων διαπίστωσε ότι αυτά συνίσταντο σε έναν κατάλογο 
αποτελεσμάτων, παραδοτέων στοιχείων και δραστηριοτήτων των σχεδίων 
(π.χ. «θα διεξαχθεί συνεδρίαση», «θα συνταχθεί εγχειρίδιο κατάρτισης»), 
χωρίς εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι δραστηριότητες αυτές θα επιφέρουν αλλαγές στους άμεσους αποδέκτες. Ο πλημμελής ορισμός των 
αναμενόμενων αποτελεσμάτων και η απουσία δεικτών σήμαινε ότι τα επι-τεύγματα δεν μπορούσαν ούτε να καταδειχθούν ούτε να διαψευσθούν.
 42.  Tο Συνέδριο διαπίστωσε, επίσης, ότι οι προτάσεις δεν διευκρίνιζαν τους 
λογικούς συνδέσμους μεταξύ σχεδίων και των πιθανών κοινωνικών ωφε-
λειών τους, ούτε η ύπαρξη τέτοιων συνδέσμων επαληθεύθηκε από την Επιτροπή ή τους συντονιστές των σχεδίων κατά τη διαδικασία επιλογής 
ή πριν από την υπογραφή των συμφωνιών επιδότησης. Η εικασία στην 
οποία βασίζονταν φαίνεται ότι ήταν πως τα θετικά αποτελέσματα θα επα-
κολουθήσουν εάν τεθεί το ζήτημα της προαγωγής της υγείας στην πολι-τική ατζέντα, διαμορφώνονται δίκτυα και ανταλλάσονται πληροφοριακά στοιχεία. Εντούτοις, σε κανένα στάδιο δεν επεξηγήθηκε με ποιον τρόπο οι δραστηριότητες των σχεδίων θα μπορούσαν να έχουν θετική επίδραση, 
η οποία να βελτιώσει, πράγματι, την ικανότητα των ανθρώπων να επι-
λέγουν υγιεινούς τρόπους ζωής. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει, επίσης, 
πόσο σημαντική είναι η θέσπιση συλλογιστικής της παρέμβασης.
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 
ΥΠΗΡΞΕ ΜΟΝΟ ΣΕ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
 43.  Όταν αξιολογούνται τα σχέδια προαγωγής της υγείας, τα διάφορα στάδια του 
κύκλου μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής: σχέδια μελετών και έρευνας, 
σχέδια ανάπτυξης, σχέδια υλοποίησης και σχέδια για χρήση σε μεγάλη 
κλίμακα, τα οποία είναι γνωστά ως ο κύκλος ΕΑΥ (βλέπε πλαίσιο 10 ).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;26
 44.  Τα σχέδια ΠΔΥ, η διάρκεια των οποίων (δύο με τρία έτη στις περισσότερες 
περιπτώσεις) και οι πόροι είναι περιορισμένοι, δεν έχουν σχεδιαστεί 
για να καλύπτουν τον πλήρη κύκλο των δράσεων για την προαγωγή της υγείας, από τη δημιουργία βάσης αποδεικτικών στοιχείων έως την 
ανάπτυξη και υλοποίηση της δημόσιας παρέμβασης και τη δημιουργία 
αντικτύπου διαρκείας στον τομέα της υγείας. Τα σχέδια μπορούν να αφορούν μόνο τμήμα αυτής της διαδικασίας. Παρόλ’ αυτά, θα πρέπει να υφίσταται ενδεικτικός σχεδιασμός για τον τρόπο με τον οποίο τα αποτε-
λέσματα ενός σχεδίου θα μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται 
στο επόμενο στάδιο του κύκλου.
 45.  Κανένα από τα σχέδια που ελέγχθηκαν δεν είχε σχεδιασμό για τη συνέχιση 
της χρησιμοποίησης των αποτελεσμάτων τους στο επόμενο επίπεδο του 
κύκλου ΕΑΥ ή για τον τρόπο με τον οποίο τα αποτελέσματά τους θα μπο-ρούσαν να καταστούν βιώσιμα μακροχρονίως. Οι συντονιστές των σχε-δίων με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις κατανοούσαν, συνήθως, τη βιωσιμότητα ως τη συνέχιση των δραστηριοτήτων των σχε-
δίων, και όχι ως την επωφελή χρήση των αποτελεσμάτων μετά το πέρας 
του σχεδίου. Σε όλες τις περιπτώσεις που ελέγχθηκαν, τα αποτελέσματα 
που παράχθηκαν κατά τη διάρκεια του σχεδίου, όπως οι ιστότοποι ή οι 
βάσεις δεδομένων, δεν είχαν ενημερωθεί μετά το πέρας του σχεδίου.
 46.  Εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, διαπιστώθηκε ότι τα σχέδια δεν περιλάμβα-
ναν ούτε καν σχεδιασμό για τη βιωσιμότητα και τη συνέχιση των αποτελε-
σμάτων τους μετά το τέλος της περιόδου χρηματοδότησης του σχεδίου. 
Ο ΚΥΚΛΟΣ ΕΑΥ
Ο κύκλος έρευνας-ανάπτυξης-υλοποίησης (ΕΑΥ) συνιστά έννοια που περιγράφει την ακολουθία 
των σταδίων ανάπτυξης των προγραμμάτων για τη δημόσια υγεία, από την έρευνα και τη δημιουρ-
γία βάσης στοιχείων έως την ανάπτυξη στρατηγικής ή προγράμματος εργασίας, την πειραματική εφαρμογή και, τέλος, την πλήρη υλοποίηση.
Τα σχέδια που καλύπτουν μόνον ένα από αυτά τα βήματα μπορούν να θεωρηθούν βιώσιμα εάν 
τα αποτελέσματά τους λαμβάνονται και χρησιμοποιούνται από το επόμενο βήμα του κύκλου. Για παράδειγμα, τα σχέδια έρευνας πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα αποτελέσματα θα φθάσουν στο στάδιο ανάπτυξης και τα σχέδια που αφορούν παρεμβάσεις πρέπει να χρησιμοποιήσουν τη βάση στοιχείων, η οποία έχει ήδη δημιουργηθεί από σχέδια έρευνας και σχεδιασμό για (πειραματική) υλοποίηση.
Οι ακόλουθες κατηγορίες σχεδίων χρησιμοποιήθηκαν για τον εν λόγω έλεγχο:
σχέδια μελετών και έρευνας (π.χ. συλλογή δεδομένων),
• 
σχέδια ανάπτυξης (π.χ. ανάπτυξη πολιτικής, κατευθυντήριων γραμμών ή προγράμματος),• 
σχέδια υλοποίησης (π.χ. πειραματική εφαρμογή, κατάρτιση και ανάπτυξη ικανοτήτων), και• 
σχέδια για χρήση σε μεγάλη κλίμακα (π.χ. διάδοση, εφαρμογή σε ευρύτερη κλίμακα).• ΠΛΑΙΣΙΟ 10
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;27
ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΚΤΥΑΓΡΑΦΗΜΑ 2
1991 1996 2003 2008AIDS & κινητικότητα
(από το 1991)  
TAMPEP
(από το 1993)  
ENSP
(1996-2008)  
ENYPAT
(1996-2006)  17 έτη (συνεχιζόμενο)
15 έτη (συνεχιζόμενο)
13 έτη
10 έτηΠριν από το 1996
(Σχέδιο δράσης η «Ευρώπη 
κατά του AIDS» 1991-1994)8 προγράμματα δράσης 1996-2002(Πρόγραμμα δράσης για το AIDS και τις μεταδοτικές ασθένειες: Πρόγραμμα δράσης για τον καρκίνο)
ΠΔΥ(2003-2007)ΠΔΥ2
(2008-2013)Επικεντρώθηκαν στο να εξασφαλίσουν μια επιδότηση παρακολούθησης 
από την Επιτροπή, ούτως ώστε να μπορέσουν να συνεχιστούν οι δραστη-
ριότητες του σχεδίου. Η πιο κοινή αντίληψη ήταν ότι τα αποτελέσματα των σχεδίων μπορούν να καταστούν βιώσιμα μόνον εφόσον οι εταίροι 
θα εξασφάλιζαν περαιτέρω χρηματοδότηση από την Κοινότητα.
ΣΥΝΕΧΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 10 ΕΤΗ
 47.  Τα δίκτυα των επαγγελματιών και των οργανισμών του τομέα της υγείας από 
τα διάφορα κράτη μέλη παρέχουν τις πλατφόρμες για την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών. Επομένως, συνιστούν εργαλείο για την επίτευξη ορισμένων αποτελεσμάτων, αλλά δεν συνιστούν τα ίδια, αυστηρώς νοούμενα, αποτέλεσμα. Λόγω της φύσης τους, δεν μπορούν να ταξινομηθούν με σαφήνεια μεταξύ των στοιχείων κάποιου σταδίου του κύκλου ΕΑΥ. Tο δείγμα των σχεδίων που ελέγχθηκε περιλάμβανε 13 δίκτυα. Κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων, οι συντονιστές δήλωσαν ότι η συγκρότηση του δικτύου ήταν ο ουσιαστικός σκοπός και το αποτέλεσμα των αντίστοιχων σχεδίων τους.
 48.  Τα δίκτυα εξαρτώνταν ιδιαίτερα από τη συνεχή κοινοτική χρηματοδότηση. 
Ορισμένα δίκτυα είχαν λάβει χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΠΔΥ και 
των προγενέστερων προγραμμάτων για περισσότερα από 10 έτη (βλέπε 
γράφημα 2 ). Όταν η Επιτροπή δεν ανανέωσε την επιδότησή της, οι δρα-
στηριότητες του δικτύου σταμάτησαν και το δίκτυο διαλύθηκε.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;28
 49.  Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι κανένας από τους μηχανισμούς χρηματο-
δότησης του ΠΔΥ δεν ήταν κατάλληλος για τη συνεχή χρηματοδότηση των 
λειτουργικών δαπανών των δικτύων. Οι προσκλήσεις για υποβολή προ-σφορών στο πλαίσιο του ΠΔΥ προέβλεπαν επιδοτήσεις για δράσεις [άρθρο 
108, παράγραφος 1, στοιχείο α) του δημοσιονομικού κανονισμού], αλλά όχι 
επιδοτήσεις λειτουργίας. Κατά συνέπεια, τα δίκτυα έπρεπε να σχεδιαστούν 
ως κάποιο είδος σχεδίου και οι συμφωνίες επιδότησης έπρεπε να συμπε-ριλάβουν δραστηριότητες σχεδίων, μέσω των οποίων θα μπορούσαν να καλυφθούν οι λειτουργικές δαπάνες. Επίσης, τα δίκτυα έπρεπε να ανταπο-κρίνονται στις προσκλήσεις για υποβολή προσφορών και να υπόκεινται στις 
ίδιες διαδικασίες επιλογής, όπως και τα υπόλοιπα σχέδια. Η κατάσταση αυτή 
πρόσθεσε περιττό φόρτο διοικητικών εργασιών, τόσο στους συμμετέχοντες 
όσο και στην Επιτροπή. Στο πλαίσιο του ΠΔΥ2, τα δίκτυα μπορούν πλέον 
να χρηματοδοτούνται μέσω ενός μηχανισμού με αποκλειστικό σκοπό τη 
χρηματοδότηση των επιδοτήσεων λειτουργίας (βλέπε πλαίσιο 2 ).
Η ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 
ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 
ΔΕΝ ΕΤΥΧΑΝ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ
 50.  Η αποτελεσματική υλοποίηση του προγράμματος απαιτεί από τον διαχειριστή 
του προγράμματος (δηλ. την Επιτροπή ή τον εκτελεστικό οργανισμό) 
να διαθέτει ακριβή και ενημερωμένη γενική εικόνα του χαρτοφυλακίου 
των σχεδίων. Αυτό επιτρέπει να αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις και 
η καταβολή διπλών προσπάθειων για το ίδιο αποτέλεσμα, να δημιουρ-
γούνται συνέργειες μεταξύ των αναληφθεισών δράσεων και να πραγμα-τοποιούνται με συνοχή και συνέπεια ο προγραμματισμός, η υλοποίηση και η παρακολούθηση του προγράμματος.
ΔΕΝ ΥΠΗΡΞΕ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
 51.  Κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, ούτε η ΓΔ SANCO ούτε ο PHEA μπο-
ρούσαν να ανατρέξουν σε κάποιο εργαλείο παρακολούθησης, το οποίο να 
παρείχε μια γενική εικόνα των σχεδίων που είχαν εγκριθεί προς υλοποίηση, 
σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες που είχαν θέσει, τις δραστηριότητες που 
περιλάμβαναν και τα αποτελέσματα που είχαν επιτύχει (βλέπε σημεία 70 
έως 73). Tο γεγονός αυτό δυσχέρανε την εξασφάλιση συνέπειας σε βάθος 
χρόνου κατά την υλοποίηση του προγράμματος. Λόγω της απουσίας τέτοιων 
ενοποιημένων πληροφοριακών στοιχείων, η Επιτροπή έλαβε αποφάσεις για τις προτεραιότητες των ΕΠΕ της χωρίς να γνωρίζει ποια σχέδια υφίσταντο 
ήδη σε κάθε τομέα πολιτικής ή ποιες δραστηριότητες κάλυπταν.
ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΑΛΛΗΛΕΠΙΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ 
ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΟΜΟΙΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ
 52.  Το Συνέδριο, έχοντας σκοπό να συναγάγει συμπέρασμα σχετικά με τη 
συμπληρωματικότητα, ελλείψει μιας τέτοιας γενικής εικόνας, ανέλυσε όλα τα σχέδια που αφορούν τους έξι καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής (αλκοόλ, κάπνισμα, ναρκωτικά, 
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;29
διατροφή και φυσική δραστηριότητα, σεξουαλική και αναπαραγωγική 
υγεία, ψυχική υγεία) (βλέπε παράρτημα II ). Αυτή η λεπτομερής ανάλυση 
συμπληρώθηκε από μια ποσοτική ανάλυση, συνεντεύξεις με τους ενδια-φερομένους και διαβούλευση με εμπειρογνώμονες.
 53.  Η ανάλυση κατέδειξε ότι η συμπληρωματικότητα μεταξύ των σχεδίων και 
η συνέπεια εντός του συνολικού χαρτοφυλακίου των σχεδίων ήταν πλημ-
μελείς, εξαιτίας των ακόλουθων:
α) κατακερματισμός:  στον τομέα πολιτικής που αφορά τα ναρκωτικά, τα 
σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το ΠΔΥ ήταν λίγα και αφορούσαν 
πολύ διαφορετικές πτυχές του προβλήματος των ναρκωτικών, οι οποίες 
κυμαίνονταν από τη χρήση αναβολικών κατά τα σπορ αναψυχής έως τη 
χρήση πλαστών ιατρικών συνταγών ως δείκτη κατάχρησης νόμιμων ναρ-κωτικών και την πρόληψη χρήσης ναρκωτικών στις φυλακές. Παρόμοια 
κατάσταση διαπιστώθηκε στον τομέα πολιτικής «διατροφή και φυσική 
δραστηριότητα», όπου τα λίγα σχέδια στο πλαίσιο του ΠΔΥ ήταν πολύ 
ανομοιογενή σε ό,τι αφορά τους στόχους και τις δραστηριότητες,
β) αλληλεπικάλυψη δραστηριοτήτων και εργασιών: τα σχέδια ΠΔΥ στον 
τομέα πολιτικής για το αλκοόλ χαρακτηρίζονταν, σε μεγάλο βαθμό, από αλληλεπικαλύψεις, σε ό,τι αφορά τους συμμετέχοντες εταίρους 
και τα πληροφοριακά στοιχεία που παράχθηκαν, όχι μόνο μεταξύ 
των σχεδίων στο δείγμα, αλλά και σε σχέση με ένα σχέδιο που χρη-
ματοδοτήθηκε από το προγενέστερο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης 
για την προαγωγή της υγείας και μια έκθεση που καταρτίστηκε μετά από μια προηγούμενη πρόσκληση για υποβολή προσφορών. Στον τομέα πολιτικής «ψυχική υγεία», χρηματοδοτήθηκαν δύο σχέδια με πανομοιότυπες δραστηριότητες στο πλαίσιο διαδοχικών προσκλή-
σεων για υποβολή προτάσεων,
γ) παράλληλη υλοποίηση παρόμοιων δράσεων:  στον τομέα πολιτικής 
«κάπνισμα», τα κύρια σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το ΠΔΥ ήταν δύο μεγάλα δίκτυα τα οποία συστάθηκαν για την καταπολέ-
μηση του καπνίσματος, εκ των οποίων το ένα απευθυνόταν στον 
γενικό πληθυσμό και το άλλο μόνο στους νέους. Στον τομέα πολιτι-
κής «σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία», το ΠΔΥ χρηματοδότησε 
πολλά δίκτυα, τα οποία είχαν ως στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων 
των ΜΚΟ που συμμετείχαν. Τα δίκτυα βρήκαν πρόσφορο έδαφος 
επικεντρωνόμενα σε διάφορους άμεσους και έμμεσους αποδέκτες: ΜΚΟ στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης ή ΜΚΟ που αφορούν τους 
μετανάστες, μετανάστες εργαζόμενους στον τομέα του σεξ, τοπι-
κούς εργαζόμενους στον τομέα του σεξ, χρήστες ενδοφλέβιων ναρ-
κωτικών ή ανθρώπους που ζουν με τον ιό HIV/AIDS.
 54.  Σε όλους αυτούς τους τομείς, υπάρχουν ήδη άλλοι μηχανισμοί, οι οποίοι θα 
μπορούσαν να αντικαταστήσουν το ΠΔΥ: πλατφόρμες δράσης, ομάδες 
εργασίας, οργανισμοί (EΚΤΠΝΤ, ECDC), ΠΟΥ και άλλα προγράμματα της ΕΕ, όπως τα προγράμματα-πλαίσια ΕΤΑ ή το πρόγραμμα πρόληψης και 
ενημέρωσης για τα ναρκωτικά (βλέπε σημείο 64 και πλαίσιο 12 ).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;30
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ
 55.  Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που ορί-
ζονται στη Συνθήκη, η κοινοτική δράση σε ζητήματα που δεν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητά της, όπως η δημόσια υγεία, πρέπει να αναλαμβάνεται μόνο εάν και στον βαθμό που οι στόχοι της, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της δράσης, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο
32.
EΠΑ ΑΝΑ ΠΤΥΧΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ 
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» ΕΝΕΧΕΙ ΤΙΣ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 
ΝΑ ΕΠΙΦΕΡΕΙ ΕΠΑ
 56.  Κύριο επακόλουθο της αρχής της επικουρικότητας είναι ότι η κοινοτική 
πολιτική στον τομέα της υγείας πρέπει να αποτελείται μόνον από δράσεις 
που παράγουν αποτελέσματα, τα οποία δεν μπορούν να επιτευχθούν 
όταν τα κράτη μέλη δρουν μεμονωμένα, ή οι οποίες παράγουν οικονο-
μίες κλίμακας. Η πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» αφορά 
την παρακολούθηση των μεταδοτικών νόσων και η πτυχή «πληροφορίες 
σχετικά με την υγεία» αφορά τη συλλογή συγκρίσιμων δεδομένων και 
την ανάπτυξη κοινών δεικτών. Επομένως, αυτές οι δύο πτυχές επικεντρώ-νονται σε θέματα τα οποία, σαφώς, δεν μπορούν να τα διαχείριζονται 
τα κράτη μέλη εάν δρουν μεμονωμένα. Ωστόσο, κατά την άποψη του 
Συνεδρίου, άλλοι μηχανισμοί συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών 
μπορούν εξίσου να διαδραματίσουν αυτό τον ρόλο (βλέπε σημεία 64 
και 65).
 57.  Αντίθετα, η χρήση των «καθοριστικών παραγόντων για την υγεία» για την 
προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών δεν συνιστά, αυτή 
καθαυτή, διασυνοριακό καθήκον. Πιο συγκεκριμένα, η άμεση προαγωγή 
της υγείας —η εκπαίδευση σχετικά με την υγεία και ο επηρεασμός του 
τρόπου ζωής— συνιστά δραστηριότητα που εξαρτάται από την εκάστοτε νοοτροπία. Επομένως, χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη της τις ιδιαιτερό-
τητες του εθνικού συστήματος δημόσιας υγείας και τα τοπικά χαρακτη-
ριστικά και ανάγκες. Κατά συνέπεια, όταν συγκρίνονται οι τρεις πτυχές 
του ΠΔΥ, η πτυχή «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» φαίνεται να 
έχει τις λιγότερες πιθανότητες να επιφέρει ΕΠΑ.
EΠΑ ΑΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ: ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ 
ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΕΠΑ
 58.  Στο επίπεδο των σχεδίων για την προαγωγή της υγείας, στο πλαίσιο της πτυ-
χής «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία», το Συνέδριο αξιολόγησε την ΕΠΑ, λαμβάνοντας υπόψη ένα σύνολο επιχειρημάτων για τον λόγο 
για τον οποίο ένα μέτρο μπορούσε να ληφθεί μόνο —ή θα ήταν προτιμό-
τερο να ληφθεί— σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ανάλυση έλαβε υπόψη της τις 
τέσσερις κατηγορίες σχεδίων που ορίζονται από το πλαίσιο του κύκλου ΕΑΥ, ενώ τα δίκτυα εξετάστηκαν ξεχωριστά (βλέπε πλαίσιο 10 ).32 Βλέπε άρθρα 2 και 5 της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση, μαζί με το σημείο 5 
του πρωτοκόλλου (αριθ. 30) 
για την εφαρμογή των αρχών 
της επικουρικότητας και της 
αναλογικότητας.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;31
 59.  Σε όλα τα σχέδια απαιτείται να συμμετέχουν εταίροι από αρκετές ευρωπαϊκές 
χώρες. Ως αποτέλεσμα της διασυνοριακής φύσης τους, τα δίκτυα  έχουν 
τις περισσότερες πιθανότητες να παραγάγουν ΕΠΑ, μέσω της ανταλλαγής εμπειρογνωμοσύνης, της οικοδόμησης συναίνεσης και της ανταλλαγής 
«ορθών πρακτικών» μεταξύ των χωρών.
 60.  Η ΕΠΑ των άλλων ειδών σχεδίων είναι λιγότερο προφανής.
α) Σχέδια μελετών και έρευνας:  η ΕΠΑ εντοπιζόταν κυρίως στο γεγονός 
ότι τα δεδομένα συνελέγησαν από διάφορες χώρες και αποτέλεσαν 
αντικείμενο συγκριτικής ανάλυσης. Tα σχέδια αυτά επιδίωξαν να ανα-
πτύξουν κοινή ορολογία, να θέσουν κοινά πρότυπα και να διασφα-
λίσουν τη συγκριτικότητα των δεδομένων και των μεθόδων μεταξύ 
των κρατών μελών. Ωστόσο, υπήρχαν ορισμένες αλληλεπικαλύψεις με τις δραστηριότητες που είχαν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της 
πτυχής «πληροφορίες σχετικά με την υγεία», καθώς και στο πλαίσιο 
άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, όπως τα προγράμματα-πλαίσια ΕΤΑ
33 
ή το πρόγραμμα πρόληψης και ενημέρωσης για τα ναρκωτικά (βλέπε 
σημείο 54 και παράρτημα II ).
β) Σχέδια ανάπτυξης: η ΕΠΑ αυτών των σχεδίων συνίστατο στη σύνδεσή 
τους με την ανάπτυξη πολιτικής της ΕΕ. Επεδίωξαν να αναπτύξουν 
περαιτέρω τους αντίστοιχους τομείς προτεραιοτήτων τους σε ευρω-
παϊκό επίπεδο και να συμβάλουν στον προσδιορισμό προγράμματος 
εργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
γ) Σχέδια υλοποίησης και σχέδια για χρήση σε μεγάλη κλίμακα:  η ΕΠΑ 
αυτών των σχεδίων ήταν λιγότερο προφανής. Αυτό συνέβη επειδή, λόγω της φύσης τους, οι σχετικές δραστηριότητες (όπως η πειραμα-τική εφαρμογή, η κατάρτιση και η ανάπτυξη ικανοτήτων, διάδοση και 
υλοποίηση σε ευρύτερη κλίμακα) πρέπει να πραγματοποιηθούν επί 
τόπου, δηλ. όχι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά σε συγκεκριμένη περιφέ-
ρεια ή χώρα. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία σχεδίων, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι δραστηριότητες πρέπει να χρηματοδοτούνται 
από την περιφέρεια ή τη χώρα στην οποία πραγματοποιούνται. Για 
ορισμένα σχέδια, αυτό πράγματι συνέβη: η κοινοτική χρηματοδό-
τηση χρησιμοποιήθηκε μόνο για «ευρωπαϊκές δραστηριότητες» (π.χ. 
συνεδριάσεις των εθνικών συντονιστών), αλλά όχι για τις πραγματικές 
παρεμβάσεις ή τις καθημερινές δραστηριότητες με έδρα την εκάστοτε 
χώρα. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, η χρηματοδότηση από το ΠΔΥ χρησιμοποιήθηκε για εθνικές ή περιφερειακές δραστηριότητες.
 61.  Tο Συνέδριο θεωρεί ότι όλα τα είδη των σχεδίων στο πλαίσιο της πτυ-
χής «καθοριστικοί παράγοντες για την υγεία» έχουν τη δυνατότητα να παραγάγουν, σε κάποιο βαθμό, ΕΠΑ, φέροντας σε επαφή εταίρους από 
διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, εφαρμόζοντας τα κριτήρια που 
χρησιμοποιεί το Συνέδριο, οι πιο προφανείς παροχείς ΕΠΑ του δείγματος 
ήταν τα δίκτυα.33 Κατά την περίοδο 2003-2006, 
«Οι βιοεπιστήμες, η γονιδιωματική 
και η βιοτεχνολογία για την υγεία» συνιστούν μία από τις επτά 
μείζονες θεματικές προτεραιότητες 
έρευνας του έκτου προγράμματος-
πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(ΠΠ6), με σκοπό τη δημιουργία 
νέας γνώσης και τη μετατροπή 
της σε εφαρμογές που προάγουν την ανθρώπινη υγεία. Για τον 
σκοπό αυτό, οι ερευνητικοί 
οργανισμοί, οι οποίοι διεξάγουν 
τόσο βασική όσο και θεμελιώδη 
έρευνα, υποστηρίζονταν με έναν ενδεικτικό προϋπολογισμό 
2 514 εκατομμυρίων ευρώ. Τέτοιες 
ευκαιρίες χρηματοδότησης 
υπήρχαν στους τομείς της 
γονιδιωματικής προσέγγισης 
προς την υγεία και τις νόσους, 
τη βιοτεχνολογία, τον καρκίνο, το HIV/AIDS, την ελονοσία και τη 
φυματίωση. Παρόμοιες ευκαιρίες 
χρηματοδότησης υπήρχαν 
στο πλαίσιο του ΠΠ5 και του 
παρόντος ΠΠ7.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;32
ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
«Οι στόχοι του σχεδίου μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μόνο 
με τη συμμετοχή σε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα δημόσιας υγείας.»
0 % 10 % 20 % 30 % 40 % 50 % 60 %
15 %
9 %
2 %
5 %36 %32 %
ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
διαφωνώ
διαφωνώ σε μεγάλο βαθμό
δεν γνωρίζωσυμφωνώσυμφωνώ σε μεγάλο βαθμό
«Η συμμετοχή σε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα δημόσιας υγείας είναι αποτελεσματικότερη 
από τη συμμετοχή σε ένα εθνικό σχέδιο στον τομέα της υγείας.»
0 % 10 % 20 % 30 % 40 % 50 % 60 %
26 %
6 %
2 %
6 %29 %31 %
ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
διαφωνώ
διαφωνώ σε μεγάλο βαθμό
δεν γνωρίζωσυμφωνώσυμφωνώ σε μεγάλο βαθμόΠΛΑΙΣΙΟ 11
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;33
ΟΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΕΧΟΥΝ ΘΕΤΙΚΗ ΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥΣ
ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
 62.  Οι συμμετέχοντες επιβεβαίωσαν σε μεγάλο βαθμό την ευρωπαϊκή διάσταση 
των σχεδίων τους. Η μεγάλη πλειονότητα (το 68 %) των εταίρων σχεδίων, 
οι οποίοι ανταποκρίθηκαν στην έρευνα του Συνεδρίου, συμφωνούσαν 
ή συμφωνούσαν σε μεγάλο βαθμό ότι οι στόχοι των σχεδίων τους μπο-ρούσαν να πραγματοποιηθούν μόνο με τη συμμετοχή στο ΠΔΥ. Περίπου το 60 % θεωρούσε τη συμμετοχή στο ΠΔΥ ως αποτελεσματικότερη από τη συμμετοχή σε εθνικά σχέδια (βλέπε πλαίσιο 11 ).
 63.  Οι ενδιαφερόμενοι στα κράτη μέλη είχαν την άποψη ότι το πρόγραμμα, 
στο σύνολό του, παρήγαγε επίσης ΕΠΑ, εφόσον παρείχε τη δυνατότητα 
συγκέντρωσης γνώσης και ανταλλαγής «ορθών πρακτικών». Οι εκπρό-σωποι των εθνικών αρχών, με τους οποίους πραγματοποιήθηκε συνέ-
ντευξη στο πλαίσιο του ελέγχου (μέλη της επιτροπής προγράμματος και 
εθνικά κομβικά σημεία), συμφωνούσαν ότι το ΠΔΥ αντιμετώπισε την 
ανάγκη συνεργασίας των κρατών μελών, ανταλλάσσοντας πληροφοριακά 
στοιχεία, εμπειρίες και κατευθυντήριες γραμμές για τα προβλήματα της 
δημόσιας υγείας που αφορούν τον γενικό πληθυσμό. Η μεσοπρόθεσμη 
αξιολόγηση του ΠΔΥ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συλλογιστική της ευρωπαϊκής παρέμβασης σε θέματα δημόσιας υγείας τυγχάνει ευρείας 
αποδοχής και υποστήριξης
34.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΩΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ 
(βλέπε παράρτημα ΙI  για λεπτομέρειες)
Eυρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (EΚΠΝΤ)• 
Eυρωπαϊκό Φόρουμ για το Αλκοόλ και την Υγεία• 
Eυρωπαϊκή Πλατφόρμα Δράσης σχετικά με τη Διατροφή, τη Σωματική Άσκηση και την Υγεία• 
Eυρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC)• 
Ομάδα προβληματισμού για το HIV/AIDS• 
Βήμα της Κοινωνίας των Πολιτών για το HIV/AIDS• ΠΛΑΙΣΙΟ 1234 Wija J. Oortwijn και άλλοι, 
Interim evaluation of the Public 
Health Programme 2003-2008. 
Final Report. RAND Europe 
technical report, 2007, σ. 63.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;34
 64.  Παρόλ’ αυτά, η ανταλλαγή πληροφοριακών στοιχείων και συνεργασίας μεταξύ 
των κρατών μελών στον τομέα της δημόσιας υγείας δεν περιορίζεται στο 
ΠΔΥ. Υφίστανται και άλλοι μηχανισμοί, οι οποίοι μπορούν να παραγάγουν αυτή την ΕΠΑ. Υπάρχουν ορισμένα βήματα, ομάδες εργασίας και πλατ-
φόρμες δράσης στους περισσότερους τομείς πολιτικής για τη δημόσια 
υγεία που ασχολούνται όχι μόνο με τους καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία, αλλά και με τις πληροφορίες σχετικά με την υγεία και τις απειλές κατά της υγείας. Διευκολύνουν τη διαβούλευση μεταξύ των ενδι-
αφερομένων —ιδιαίτερα με κυβερνητικούς οργανισμούς, αλλά, επίσης, 
με την κοινωνία των πολιτών, τους σχετικούς επαγγελματικούς κλάδους, κ.λπ.— και προσφέρουν ένα «σημείο συνάντησης», όπου μπορούν να 
αναπτυχθούν και να συντονιστούν κοινές προσεγγίσεις [βλέπε σημεία 
54 και 60α)]. Η ύπαρξη εναλλακτικών μηχανισμών εγείρει το ερώτημα 
εάν τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να συνεχίσουν να διεξάγονται στο 
πλαίσιο του ΠΔΥ.
 65.  Στην υφιστάμενη στρατηγική της ΕΕ για την υγεία, η οποία δημοσιεύθηκε 
τον Οκτώβριο του 2007, η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση ενός «μηχανι-
σμού διαρθρωμένης συνεργασίας» για τον προσδιορισμό και την προώ-
θηση των αναγκαίων δραστηριοτήτων συντονισμού μεταξύ των κρατών 
μελών35. Τον Δεκέμβριο του 2008, συστάθηκε μια «ομάδα εργασίας, 
ανωτέρου επιπέδου, του Συμβουλίου για τη δημόσια υγεία» με σκοπό 
να συνδράμει την Επιτροπή στο να προσδιορίσει προτεραιότητες, να 
καθορίσει δείκτες, να παραγάγει κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις, 
να προωθήσει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και να μετρήσει την 
πρόοδο που επιτεύχθηκε.35 Eυρωπαϊκή Επιτροπή, Λευκή 
Βίβλος «Μαζί για την υγεία: 
Στρατηγική Προσέγγιση της ΕΕ για την περίοδο 2008-2013», 
COM(2007) 630 τελικό, σ. 10.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;35
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
 66.  Η κατάρτιση σχεδίων είναι καθοριστικής σημασίας, αλλά τα σχέδια πρέπει 
επίσης να τυγχάνουν διαχείρισης κατά τρόπο που να αυξάνει τις πιθα-
νότητες της αποτελεσματικότητάς τους. Ένα σχέδιο μπορεί, τελικά, να συμβάλει στην πρόοδο προς τον συνολικό στόχο, εάν επιτυγχάνονται τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και εάν χρησιμοποιούνται από την ομάδα-
στόχο. Αυτό είναι πιθανότερο να συμβεί εάν:
α) η εταιρική σχέση λειτουργεί καλά,
β) τα σχέδια παρακολουθούνται επαρκώς κατά το στάδιο υλοποίησής 
τους, παρέχοντας στην Επιτροπή τη δυνατότητα να ενημερώνεται για 
τις δραστηριότητες των σχεδίων, τα αποτελέσματα, την ενδεχόμενη αλληλεπικάλυψη εργασιών και τις ευκαιρίες για συνέργεια μεταξύ των σχεδίων, καθώς και για να παρέχει ανάδραση πληροφοριών στους συντονιστές των σχεδίων,
γ) τα αναμενόμενα αποτελέσματα παράγονται και διαδίδονται με τον 
ενδεδειγμένο τρόπο, και
δ) τα σχέδια αξιολογούνται στο τέλος, επιτρέποντας στην Επιτροπή και 
σε άλλους αναδόχους σχεδίων να αποκομίσουν μαθήματα από τις 
εμπειρίες.
Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕ ΟΡΘΑ
 67.  Η λειτουργία της εταιρικής σχέσης συνιστά σημαντικό παράγοντα για την 
αποτελεσματικότητα κάθε σχεδίου που υλοποιείται από διάφορους παρά-γοντες. Όλα τα σχέδια του δείγματος υλοποιήθηκαν από ορισμένους οργανισμούς σε διάφορα κράτη μέλη και, ορισμένες φορές, σε υποψήφιες 
χώρες. Συνήθως, αριθμούσε έναν κύριο συντονιστή σχεδίου και, κατά μέσο όρο, 12 συνδεδεμένους εταίρους από διάφορες χώρες.
 68.  Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ευθύνες καταμερίζονταν σαφώς μεταξύ 
του συντονιστή και των εταίρων. Ωστόσο, σε εννέα από τις 36 περιπτώ-σεις που ελέγχθηκαν, διαπιστώθηκε ότι η εταιρική σχέση ήταν κάθε άλλο παρά ισορροπημένη: ο συντονιστής του σχεδίου και/ή ένας ακόμη εταί-ρος διεξήγαγαν το μεγαλύτερο τμήμα των δραστηριοτήτων του σχεδίου, ενώ οι υπόλοιποι εταίροι είχαν περιορισμένη συμμετοχή σε αυτές.
 69.  Η πλειονότητα των συντονιστών και των εταίρων των σχεδίων αξιολόγησαν 
πολύ θετικά τη συνεργασία στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης (βλέπε πλαίσιο 13 ). Πολλοί από αυτούς που απάντησαν στην έρευνα τόνισαν 
ότι η εταιρική σχέση συνιστά μια από τις σημαντικότερες πτυχές του 
σχεδίου, λόγω της δυνατότητας πραγματοποίησης επαφών, ανταλλαγής 
ιδεών καθώς και ανταλλαγής εμπειριών και «ορθών πρακτικών».
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;36
ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
«Είμαι ικανοποιημένος/η με τον τρόπο συνεργασίας των εταίρων του σχεδίου.»
0 % 10 % 20 % 30 % 40 % 50 % 60 %
13 %
5 %
1 %
1 %48 %32 %
ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
διαφωνώ
διαφωνώ σε μεγάλο βαθμό
δεν γνωρίζωσυμφωνώσυμφωνώ σε μεγάλο βαθμό
«Ο συντονιστής του σχεδίου μεριμνά ώστε να εμπλέκονται στις εργασίες όλοι οι εταίροι.»
10 %
3 %
0 %
3 %43 %41 %0 % 10 % 20 % 30 % 40 % 50 % 60 %
ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
διαφωνώ
διαφωνώ σε μεγάλο βαθμό
δεν γνωρίζωσυμφωνώσυμφωνώ σε μεγάλο βαθμόΠΛΑΙΣΙΟ 13
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;37
«ΑD HOC» ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
 70.  Ούτε η ΓΔ SANCO ούτε ο PHEA διαθέτουν γραπτές κατευθυντήριες γραμμές 
για την παρακολούθηση των σχεδίων ή για την τεκμηρίωση της διαδι-
κασίας παρακολούθησης36 (βλέπε σημεία 51). Κατά συνέπεια, η όποια 
παρακολούθηση πραγματοποιήθηκε εξαρτώταν από τον εκάστοτε υπεύ-θυνο του σχεδίου. Σε γενικές γραμμές, η παρακολούθηση συνίστατο στη χρησιμοποίηση των ενδιάμεσων και τελικών εκθέσεων του συντονιστή, 
ούτως ώστε να διαπιστωθεί εάν είχε τηρηθεί ό,τι όριζε η σύμβαση, προ-κειμένου να επιτραπεί στον δημοσιονομικό διαχειριστή να προχωρήσει 
στις πληρωμές. Κατά κανόνα, η Επιτροπή δεν παρείχε στον συντονιστή 
του σχεδίου εγγράφως ανάδραση πληροφοριών σχετικά με το περιεχό-
μενο και τα επιτεύγματα των σχεδίων του.
 71.  Πολλοί συντονιστές σχεδίων ήταν δυσαρεστημένοι με την παρακολούθηση 
των σχεδίων εκ μέρους της Επιτροπής, ιδίως στην περίπτωση σχεδίων 
που συνέβαλαν στην ανάπτυξη πολιτικής. Δεκαεπτά από τους 32 συντο-
νιστές με τους οποίους πραγματοποιήθηκε συνέντευξη ανέφεραν ότι δεν 
είχαν ποτέ συζητήσει τις τεχνικές πτυχές του σχεδίου τους, καθ’όλη τη 
διάρκεια του σχεδίου, με εκπροσώπους της Επιτροπής. Οι περισσότεροι συντονιστές είχαν προσκαλέσει τον υπεύθυνο σχεδίου της Επιτροπής στις 
συνεδριάσεις που αφορούσαν τα σχέδιά τους, αλλά τέτοιες προσκλήσεις 
σπάνια έγιναν δεκτές.
 72.  Οι υπάλληλοι της ΓΔ SANCO επιβεβαίωσαν ότι η παρακολούθηση των σχε-
δίων συνιστούσε πολύ μικρό τμήμα της δραστηριότητάς τους και ότι, κατά κανόνα, δεν είχαν χρόνο ώστε να παρακολουθούν στενά τα σχέδια. 
Επιπλέον, εξαιτίας της κινητικότητας του προσωπικού, σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα σχέδιο είχε ανατεθεί σε τρεις ή τέσσερις διαφορετι-κούς υπευθύνους σχεδίων  κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ ορισμένα 
σχέδια είχαν μείνει για αρκετούς μήνες χωρίς να οριστεί υπεύθυνος του σχεδίου.
 73.  Η παρακολούθηση, εκ μέρους της Επιτροπής, των τεχνικών πτυχών των 
εν εξελίξει σχεδίων ήταν «ad hoc» και όχι συστηματική, δεν βασιζόταν σε κοινές ελάχιστες απαιτήσεις και δεν παρείχε επισήμως ανάδραση πληροφοριών προς τους συμμετέχοντες. Tο στοιχείο αυτό θα πρέπει, επίσης, να εξεταστεί μαζί με την απουσία γενικής εικόνας των σχεδίων που είχαν εγκριθεί για υλοποίηση, γεγονός που θα είχε επιτρέψει στην Επιτροπή να αποφύγει την αλληλεπικάλυψη εργασιών και να εξασφαλίσει την πλήρη εκμετάλλευση των πιθανών συνεργειών μεταξύ των σχεδίων (βλέπε σημεία 50 και 51).36 Για τα περισσότερα σχέδια του 
δείγματος του ελέγχου, η τεχνική 
παρακολούθηση εξακολουθούσε 
να αποτελεί ευθύνη των 
υπευθύνων σχεδίων της ΓΔ SANCO. 
Για δώδεκα σχέδια, τα οποία 
επιλέχθηκαν μετά την πρόσκληση για υποβολή προσφορών το 2005, 
η ευθύνη της παρακολούθησης 
μεταβιβάστηκε στον νεοϊδρυθέντα 
Εκτελεστικό Οργανισμό για το 
Πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας 
(PHEA) μετά την υπογραφή 
της σύμβασης.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;38
ΠΑΡΑΧΘΗΚΑΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ, 
ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΔΙΑΔΟΘΗΚΑΝ ΕΝΕΡΓΑ
 74.  Τα αποτελέσματα, ή παραδοτέα στοιχεία, ορίζονται ως τα παραγόμενα με 
τους πόρους που διατίθενται σε μια παρέμβαση. Σε γενικές γραμμές, 
τα σχέδια για την προαγωγή της υγείας που ελέγχθηκαν παρήγαγαν τα συμφωνηθέντα στη σύμβαση αποτελέσματα. Οι συνήθεις κατηγορίες αποτελεσμάτων περιλάμβαναν εκθέσεις για ειδικά θέματα, μαθήματα 
κατάρτισης, βάσεις δεδομένων, ιστότοπους, ενημερωτικά δελτία και 
πληροφοριακό υλικό, όπως φυλλάδια.
 75.  Τα σχέδια χρησιμοποίησαν, ως επί το πλείστον, το Διαδίκτυο ως τρόπο 
διάδοσης των πληροφοριών. Σχεδόν όλα τα σχέδια τηλεφόρτωσαν τα 
αποτελέσματά τους σε έναν ιστότοπο —είτε στον ιστότοπο του συντο-νιστή του σχεδίου είτε σε έναν ιστότοπο αφιερωμένο στο σχέδιο. Αυτό οδήγησε σε ταυτόχρονη δημιουργία ορισμένων παρόμοιων ιστότοπων σε κάθε τομέα, δυσχεραίνοντας την εύρεση των κατάλληλων πληροφο-
ριακών στοιχείων από κάθε ενδιαφερόμενο μέρος.
 76.  Μεταξύ άλλων διαύλων διάδοσης συγκαταλέγονταν οι διασκέψεις, τα ενη-
μερωτικά δελτία, οι συνεργασίες σε επιστημονικά περιοδικά και δελ-
τία τύπου. Οι εταίροι των σχεδίων διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη 
διάδοση, εφόσον ήταν εξοικειωμένοι με τις εθνικές και περιφερειακές 
συνθήκες και διέθεταν, ενδεχομένως, ήδη ένα δίκτυο επαφών στη χώρα 
ή την περιφέρειά τους.
 77.  Μολονότι ο έλεγχος διαπίστωσε ότι τα αποτελέσματα παράχθηκαν και δια-
δόθηκαν, οι συντονιστές των σχεδίων δεν μπορούσαν να καταδείξουν ότι τα αποτελέσματα «ελήφθησαν» από την ομάδα-στόχο για κάποιο από τα σχέδια που ελέγχθηκαν. Τα σχέδια ούτε καν συνέλεγαν πληροφοριακά 
στοιχεία τέτοιου είδους
37. Πέραν τούτου, η διάδοση δεν ήταν βιώσιμη, 
εφόσον οι ιστότοποι και οι βάσεις δεδομένων, κατά γενικό κανόνα, δεν 
ενημερώνονταν μετά το πέρας της περιόδου χρηματοδότησης (βλέπε 
σημείο 45).
 78.  Επιπλέον, οι εκπρόσωποι των εθνικών υπουργείων και ιδρυμάτων υγείας με 
τους οποίους πραγματοποιήθηκε συνέντευξη, συχνά, δεν ήταν ενήμεροι για τα σχέδια που είχαν εγκριθεί για υλοποίηση και ακόμη λιγότερο για τα αποτελέσματα που είχαν επιτευχθεί. Η πλειονότητα των εθνικών ενδι-αφερόμενων, με τους οποίους πραγματοποιήθηκε συνέντευξη, εκφρά-στηκαν επικριτικά για τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων και θεώρησαν ότι είχαν στη διάθεσή τους ελάχιστα πληροφοριακά στοιχεία για τα αποτελέσματα των σχεδίων (είτε αυτά ήταν εν εξελίξει είτε είχαν ολοκληρωθεί).37 Πρέπει να επισημανθεί ότι 
δεν εμπίπτει στην εμβέλεια 
του παρόντος ελέγχου να 
προσδιοριστεί η επίδραση 
που είχε στις ομάδες-στόχους 
η διάδοση των αποτελεσμάτων 
των σχεδίων —π.χ. να ερευνηθεί εάν αναγνώσθηκε και εκτιμήθηκε 
ένα ενημερωτικό δελτίο ή εάν 
επαγγελματίες του τομέα της 
υγείας συμβουλεύτηκαν μια βάση 
δεδομένων.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;39
Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ 
ΑΚΟΜΗ ΣΥΝΗΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ
 79.  Χωρίς εμπεριστατωμένη αξιολόγηση, δεν μπορεί να καταδειχθεί η αποτελε-
σματικότητα των σχεδίων. Σύμφωνα με την ΠΟΥ, οι πρωτοβουλίες για την προαγωγή της υγείας πρέπει να αξιολογούνται σε ό,τι αφορά, αφενός, τις διαδικασίες και, αφετέρου, τα αποτελέσματα
38. Εντούτοις, η αξιολόγηση 
των σχεδίων δεν συνιστούσε, εντούτοις, νομική υποχρέωση στο πλαίσιο 
του ΠΔΥ.
 80.  Παρόλ’ αυτά, η Επιτροπή ανακοίνωσε ήδη από το 2003, κατά την πρώτη 
της πρόσκληση για υποβολή προσφορών, ότι θα δοθεί προτεραιότητα 
σε σχέδια που «δίνουν/έδιναν την κατάλληλη προσοχή στην [αυτο]αξιολό-
γηση της διαδικασίας και των αποτελεσμάτων»39. Από την πρόσκληση για 
υποβολή προσφορών το 2005 και μετά, υπήρχε ένα σύνολο εργασιών με τίτλο «Αξιολόγηση του σχεδίου», το οποίο αποτελούσε υποχρεωτικό τμήμα των συμφωνιών επιδότησης. Ωστόσο, δεν είχαν δοθεί περαιτέρω οδηγίες στους συντονιστές των σχεδίων για το τι συνεπάγεται αυτό.
 81.  Tο Συνέδριο εξέτασε εάν είχαν διεξαχθεί αξιολογήσεις των ελεγχθέντων 
σχεδίων για την προαγωγή της υγείας, οι οποίες πληρούσαν τα κριτήρια 
της χρησιμότητας, της συνοχής, της ευστάθειας, της αμεροληψίας, της 
σαφήνειας και της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας40. Η εν λόγω 
ανάλυση κατέδειξε τα εξής:
από τα 24 σχέδια του δείγματος, τα οποία επιλέχθηκαν πριν από  —
το 2005, για τρία από αυτά είχε διεξαχθεί ολοκληρωμένη αυτοα-ξιολόγηση. Από αυτές, μόνο μία πληρούσε όλα τα κριτήρια που  προσδιορίστηκαν παραπάνω,
εννέα από τα 12 σχέδια που επιλέχθηκαν μετά την πρόσκληση για  —
υποβολή προσφορών το 2005 περιλάμβαναν σχέδια για περιορι-
σμένες αυτοαξιολογήσεις, όπως τη συλλογή από τον συντονιστή της 
ανάδρασης πληροφοριών προερχόμενων από τους εταίρους των 
σχεδίων, με τη μορφή ερωτηματολογίων, σε συνεδριάσεις ή εργα-στήρια του σχεδίου. Στις άλλες τρεις περιπτώσεις, υπήρχαν σχέδια 
για τη διεξαγωγή αξιολογήσεων από εξωτερικό αξιολογητή.
 82.  Μολονότι η Επιτροπή ενθάρρυνε και, πιο πρόσφατα, απαίτησε από τα σχέ-
δια για την προαγωγή της υγείας να διεξάγουν ολοκληρωμένη αυτο-
αξιολόγηση, αυτό δεν έχει καταστεί ακόμη συνήθης πρακτική μεταξύ 
των συμμετεχόντων. Η αδυναμία αυτή οφείλεται, εν μέρει, στην έλλειψη καθοδήγησης από την Επιτροπή προς τους συντονιστές των σχεδίων και 
στην απουσία παρακολούθησης από την Επιτροπή ή τον PHEA (βλέπε 
σημεία 70 έως 73).38 Αξιολόγηση της προαγωγής 
της υγείας: συστάσεις στους 
υπευθύνους διαμόρφωσης 
πολιτικής. Έκθεση της ευρωπαϊκής 
ομάδας εργασίας της ΠΟΥ για την 
αξιολόγηση της προαγωγής της υγείας, σ. 4.
39 «Ρυθμίσεις, κριτήρια και 
διαδικασίες επιλογής και 
χρηματοδότησης των δράσεων του 
προγράμματος “Δημόσια Υγεία” 
(ΕΕ C 62 της 15.3.2003).
40 Κατευθυντήριες γραμμές 
ελέγχου του ΕΕΣ για την 
αξιολόγηση, Nοέμβριος 2005, σ. 7.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;40
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
 83.  Tο Συνέδριο θεωρεί ότι ο σχεδιασμός του ΠΔΥ δεν παρείχε το κατάλληλο 
πλαίσιο για την αποτελεσματική υλοποίηση και παρακολούθηση των δρά-
σεων προαγωγής της υγείας που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα. Tο γεγονός ότι η λογική της παρέμβασης στην οποία βασιζόταν το ΠΔΥ δεν ήταν σαφής δεν συνέβαλε στον καθορισμό ειδικών, μετρήσιμων και 
χρονικώς προσδιορισμένων στόχων του προγράμματος και στον προσ-
διορισμό των κατάλληλων δεικτών για τη μέτρηση των επιτευγμάτων.
 84.  Ο έλεγχος διαπίστωσε, επίσης, αδυναμίες στον στρατηγικό σχεδιασμό της 
Επιτροπής και έλλειψη προτεραιοτήτων. Η ποικιλία των θεμάτων και οι 
πολλαπλοί ετήσιοι «τομείς δράσης» προκάλεσαν διασπορά των εισροών και οδήγησαν σε κατακερματισμένα αποτελέσματα, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τον περιορισμένο διαθέσιμο προϋπολογισμό. Tο πρόγραμμα ακο-λούθησε πολλές διαφορετικές ατραπούς και στερούνταν στρατηγικής 
επικέντρωσης. Το Συνέδριο θεωρεί ότι το ΠΔΥ (2003-2007) δεν συνέβαλε 
σημαντικά στην προαγωγή της υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΣΥΣΤΑΣΗ 1
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η υφιστάμενη ανισορροπία μεταξύ στό-
χων και μέσων, κάθε επόμενο πρόγραμμα πρέπει να διαθέτει καλύτερα 
επικεντρωμένους στοχοθετημένους στόχους προγράμματος, οι οποίοι να 
συνάδουν περισσότερο με τα δημοσιονομικά μέσα του προγράμματος.
Σε κάθε μελλοντική γενιά προγραμμάτων, η λογική περί παρέμβασης στην 
οποία βασίζονται πρέπει να δηλώνεται με σαφήνεια, να τίθενται ειδι-
κοί, μετρήσιμοι, εφικτοί, σχετικοί και χρονικώς προσδιορισμένοι στόχοι 
τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και προγράμματος, να καταδεικνύονται 
οι συνδέσεις μεταξύ τους και να προσδιορίζονται δείκτες μέτρησης των επιτευγμάτων τους.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;41
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΑΠΟ ΤΗΝ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΩΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
 85.  Tο Συνέδριο διαπιστώνει ότι η επιλογή των σχεδίων και η υλοποίηση του 
προγράμματος εκ μέρους της Επιτροπής δεν εξασφάλιζε ούτε τη συμπλη-ρωματικότητα μεταξύ των σχεδίων, ούτε τη συνολική συνοχή του χαρ-τοφυλακίου των σχεδίων που εγκρίθηκαν προς υλοποίηση, ούτε τη 
χρηματοδότηση του είδους των σχεδίων που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη 
πιθανότητα για ΕΠΑ.
 86.  Οι στόχοι των σχεδίων (όπως προτάθηκαν από τους αναδόχους) δεν προέκυ-
πταν λογικά από τους στόχους του προγράμματος ούτε συμμορφώνονταν 
με την απαίτηση SMART, όπως ορίζεται στον δημοσιονομικό κανονισμό. 
Η Επιτροπή δεν έλαβε διορθωτικά μέτρα για να αντιμετωπίσει αυτή την αδυναμία προτού προχωρήσει στις συμφωνίες επιδότησης, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο του ελέγχου.
 87.  Τα αναμενόμενα αποτελέσματα του σχεδίου δεν ορίζονταν ως προς τον 
αντίκτυπο στις ομάδες-στόχους, ενώ η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων 
θεωρείται μικρή. Τα σχέδια παρήγαγαν, σε γενικές γραμμές, τα προγραμ-
ματισμένα αποτελέσματα, αλλά ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η συνέχιση της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων των σχεδίων δεν μπορούσε να 
καταδειχθεί. Πολύ συχνά, η σημασία αυτών των αποτελεσμάτων για την 
ομάδα-στόχο και η χρήση τους στην πορεία από άλλους παράγοντες 
ήταν ασαφής από την αρχή. Η βιωσιμότητα έγινε, συχνά, αντιληπτή από 
τους συμμετέχοντες ως η συνέχιση των δραστηριοτήτων των σχεδίων, 
και, κατά συνέπεια, εξαρτώταν σε μεγάλο βαθμό από τη συνέχιση της 
κοινοτικής χρηματοδότησης.
 88.  Tο Συνέδριο αναγνωρίζει ότι το πρόγραμμα συσπείρωσε ενδιαφερομένους 
από διάφορες χώρες. Τα σχέδια είχαν, γενικά, ευρωπαϊκή διάσταση και, σε πολλές περιπτώσεις, διευκόλυναν την ανταλλαγή εμπειριών και την αμοιβαία μάθηση. Ωστόσο, το άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ δεν παρέχει στην ΕΕ παρά μόνο περιορισμένη αρμοδιότητα σχετικά με την πολιτική δημόσιας υγείας. Η συνθήκη της Λισαβόνας (επί του παρόντος υπό επι-κύρωση) δεν μεταβάλλει ουσιαστικά την κατάσταση αυτή. Επομένως, η προστιθέμενη αξία των δραστηριοτήτων της ΕΕ στον τομέα της προ-αγωγής της υγείας, συμπεριλαμβανομένων αυτών που διεξάγονται στο πλαίσιο του ΠΔΥ, έγκειται πρωτίστως στη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερομένων στα διάφορα κράτη μέλη. Από τα είδη των σχεδίων που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ΠΔΥ, τα δίκτυα παρέχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα για ΕΠΑ και ανταποκρίνονται σαφέστερα στην ανάγκη των παραγόντων του συγκεκριμένου τομέα να ανταλλάσσουν «ορθές πρακτικές», να αναπτύσσουν κοινά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές και να ανταλλάσσουν γνώσεις.
 89.  Ωστόσο, ο κύριος μηχανισμός υλοποίησης του ΠΔΥ (δηλ. επιδοτήσεις για 
δράσεις που αναθέτονται μέσω προσκλήσεων για υποβολή προσφο-
ρών) δεν συνιστά τον καταλληλότερο μηχανισμό για τη χρηματοδότηση 
τέτοιων δικτύων. Το ίδιο ισχύει επίσης για δραστηριότητες οι οποίες 
θεωρείται ότι συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολιτικής της Επιτροπής.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;42
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ
 90.  Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των σχεδίων, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι 
εταιρικές σχέσεις λειτούργησαν, σε γενικές γραμμές, καλά. Η παρακολού-
θηση των εν εξελίξει σχεδίων από την Επιτροπή ήταν, παρόλ’ αυτά, «ad hoc» και όχι συστηματική και δεν παρείχε επισήμως ανάδραση πληροφο-ριών στους συμμετέχοντες. Τα σχέδια παρήγαγαν, όντως, τα παραδοτέα 
στοιχεία που είχαν οριστεί στη συμφωνία επιδότησης, αλλά οι ανάδοχοι 
μόνο σε λίγες περιπτώσεις διέδωοσαν ενεργά τα αποτελέσματα. Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των σχεδίων δεν έχει καθιερωθεί ακόμη ως κοινή 
πρακτική μεταξύ των συμμετεχόντων.
ΣΥΣΤΑΣΗ 2
Σε ό,τι αφορά το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013), η Επιτροπή οφείλει να αναλάβει 
ένα εγχείρημα χαρτογράφησης, προκειμένου να αποκτήσει γενική εικόνα 
των σχεδίων που έχουν εγκριθεί προς υλοποίηση και των αποτελεσμάτων 
τους, προκειμένου να εντοπίσει τις υφιστάμενες αλληλεπικαλύψεις και 
τυχόν εναπομείναντα κενά στο χαρτοφυλάκιο των σχεδίων της.
Ο αριθμός των «ετήσιων τομέων δράσης» πρέπει να μειωθεί σημαντικά και 
οι στρατηγικές προτεραιότητες να αποτελέσουν το επίκεντρό τους.
Η Επιτροπή πρέπει επίσης να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες στον σχεδιασμό 
και την υλοποίηση των σχεδίων ως εξής:
οι στόχοι των σχεδίων πρέπει να συμφωνούν με τους στόχους του προ- • 
γράμματος και τις επαναπροσδιορισμένες «ετήσιες προτεραιότητες», 
όπως συστήθηκε παραπάνω. Πέραν αυτού, οι συμφωνίες επιδότησης πρέ-
πει να καθορίζουν όχι μόνο ποιες δραστηριότητες πρέπει να διεξαχθούν, 
αλλά και τα επιθυμητά αποτελέσματα αυτών των δραστηριοτήτων, τις 
ομάδες-στόχους και τον τρόπο με τον οποίο τα αποτελέσματα θα χρησι-μοποιηθούν με βιώσιμο τρόπο μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου,
πρέπει να τίθενται ποσοτικώς προσδιορισμένοι στόχοι και δείκτες 
• 
επιδόσεων οσάκις είναι δυνατό, προκειμένου να διευκολύνεται η παρα-κολούθηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων,
πρέπει να πραγματοποιείται εκ των υστέρων αξιολόγηση των σχεδίων, 
• 
ούτως ώστε να βελτιώνεται ο σχεδιασμός των επόμενων σχεδίων (και 
των πιθανολογούμενων επόμενων προγραμμάτων), θέτοντας σε εφαρ-
μογή «τα διδάγματα που εξήχθησαν».
Τέλος, η Επιτροπή πρέπει να εκμεταλλευτεί πλήρως τους μηχανισμούς χρη-
ματοδότησης του τρέχοντος ΠΔΥ (2008-2013) για τα δίκτυα (δηλ. επιδοτή-
σεις λειτουργίας) κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, δεδομένου ότι είναι καταλληλότεροι για δραστηριότητες του είδους αυτού παρά για 
επιδοτήσεις που αφορούν δράσεις. Σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις υπηρεσιών, 
η Επιτροπή πρέπει να επωφεληθεί από την αύξηση του ανωτάτου ορίου 
(20 % αντί για 10 % του διαθέσιμου προϋπολογισμού), ώστε να διεξαγάγει 
δραστηριότητες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολιτικής. Ωστόσο, κάτι τέτοιο απαιτεί αυστηρότερο καθορισμό των όρων της εντολής από εκείνους 
που προβλέπονται στην πρόσκληση για υποβολή προσφορών.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;43
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
 91.  Tο ΠΔΥ είχε θέσει πολύ ευρείς και φιλόδοξους στόχους, οι οποίοι έρχονταν 
σε έντονη αντίθεση με τα περιορισμένα μέσα που είχε στη διάθεσή του. 
Η συγκεκριμένη ανισορροπία διευρύνθηκε περισσότερο μετά την έναρξη του τρέχοντος ΠΔΥ (2008-2013).
 92.  Το Συνέδριο αμφισβητεί τη χρησιμότητα ορισμένων στοιχείων των ευρω-
παϊκών προγραμμάτων για τη δημόσια υγεία, όπως του ΠΔΥ. Από τον έλεγχο προκύπτει ότι είναι δύσκολο τέτοια προγράμματα να δημιουργούν εμφανή αντίκτυπο στην υγεία των πολιτών. Όπου υφίσταται «ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία», έγκειται πρωτίστως στο να παρέχει στους ενδιάμε-σους φορείς τη δυνατότητα να δημιουργούν δίκτυα και να ανταλλάσσουν «βέλτιστες πρακτικές», με σκοπό τη συμπλήρωση των εθνικών προγραμ-μάτων και δραστηριοτήτων. Πέραν αυτού, το Συνέδριο επισημαίνει την ύπαρξη μηχανισμών συνεργασίας, όπως η «ανοικτή μέθοδος συντονι-σμού», που καθιστούν δυνατή τη δικτύωση και την ανταλλαγή εμπειριών του είδους αυτού.
ΣΥΣΤΑΣΗ 3
Για την περίοδο μετά το 2013, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο 
και η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσουν την εμβέλεια των δραστηριο-τήτων της ΕΕ για τη δημόσια υγεία καθώς και τον τρόπο προσέγγισης της 
χρηματοδότησης της ΕΕ στον τομέα αυτό. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί λαμ-βάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα δημοσιονομικά μέσα και την ύπαρξη άλλων μηχανισμών συνεργασίας (όπως την «ανοικτή μέθοδο συντονισμού»
41), ως 
μέσα διευκόλυνσης της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριακών 
στοιχείων μεταξύ των ενδιαφερομένων σε όλη την Ευρώπη.
Η τρέχουσα αναθεώρηση του προϋπολογισμού παρέχει μια πρώτη ευκαι-
ρία γι’ αυτή τη διαδικασία προβληματισμού.
  Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, 
κατά τη συνεδρίασή του της 5ης Μαρτίου 2009.
Για τo Ελεγκτικό Συvέδριo
ια τo εγ τι ό υ έδριo
Vítor Manuel da Silva Caldeira
Πρόεδρος41 Πρόκειται για μέθοδο 
συνεργασίας που βασίζεται 
στην αρχή της εθελοντικής 
διακυβερνητικής συνεργασίας. 
Βασίζεται ιδιαίτερα στην αμοιβαία 
μάθηση, τον προσδιορισμό 
στοιχείων αναφοράς και την ανταλλαγή των βέλτιστων 
πρακτικών.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;44
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IΠΔΥ 2003-2007 (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑ ΘΕΜΑ
Έτος Θέμα
Κάπνισμα
Αλκοόλ
Ναρκωτικά
Διατροφή και φυσική 
δραστηριότητα
Σεξουαλική και αναπαρα-
γωγική υγεία, HIV/AIDS
Ψυχική υγεία
Κοινωνικοί καθοριστικοί 
παράγοντες της υγείας
Περιβαλλοντικοί 
καθοριστικοί παράγοντες 
της υγείας
Προαγωγή της υγείας 
σε ειδικά πλαίσια
Κατάρτιση για τη δημόσια 
υγεία
Πρόληψη ασθενειών 
και τραυματισμών
Γενετικοί καθοριστικοί 
παράγοντες
Ενίσχυση ικανοτήτων
Σύνολο
2003 Χρηματοδοτηθέντα σχέδια 2 1 1 23 2 2 114 19
Αριθμός τομέων δράσης 7 2 3 2 1 1 3 2 1 1 23
Χρηματοδοτηθέντα σχέδια/τομέα δράσης 0,29 0,50 0,33 1,00 3,00 2,00 0,67 0,50 1,00 4,00 1,33
2004 Χρηματοδοτηθέντα σχέδια 2 1 2 24 1 3 2 532 27
Αριθμός τομέων δράσης 7 1 1 3 1 1 2 1 2 1 1 21
Χρηματοδοτηθέντα σχέδια/τομέα δράσης 0,29 1,00 2,00 0,67 4,00 1,00 1,50 2,00 2,50 3,00 2,00 1,81
2005 Χρηματοδοτηθέντα σχέδια 542 2 2 3 3 2 4 1 1 29
Αριθμός τομέων δράσης 5 4 2 3 5 5 4 3 3 1 2 37
Χρηματοδοτηθέντα σχέδια/τομέα δράσης 1,00 1,00 1,00 0,67 0,40 0,60 0,75 0,67 1,33 1,00 0,50 0,81
2006 Χρηματοδοτηθέντα σχέδια 4 2 5 5 4 5 11 3 4 2 45
Αριθμός τομέων δράσης 3 3 3 5 4 3 4 4 2 2 33
Χρηματοδοτηθέντα σχέδια/τομέα δράσης 1,33 0,67 1,67 1,00 1,00 1,67 2,75 0,75 2,00 1,00 1,38
2007 Χρηματοδοτηθέντα σχέδια (εκτίμηση) 10 11 4 31 29
Αριθμός τομέων δράσης 3 5 4 6 5 3 4 4 4 2 40
Χρηματοδοτηθέντα σχέδια/τομέα δράσης 0,83 0,79 0,50 0,75 0,50 0,67
Σύνολο χρηματοδοτηθέντων σχεδίων 149
Συνολικός αριθμός τομέων δράσης 154
Σύνολο χρηματοδοτηθέντων σχεδίων/τομέα δράσης 0,97
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;45
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΠΔΥ (ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ») — 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΞΙ ΤΟΜΕΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ
 1.  Τον Δεκέμβριο του 2004, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε τη στρατηγική 
της ΕΕ για τα ναρκωτικά (2005-2012), ένα πλαίσιο για δύο συνεχή τετρα-ετή προγράμματα δράσης για τα ναρκωτικά. Οι δύο γενικοί σκοποί της 
στρατηγικής καλύπτουν τη δημόσια υγεία (πρόληψη χρήσης ναρκωτικών, 
μείωση των βλαβών και θεραπεία) και την ασφάλεια (επιβολή νόμων 
που απαγορεύουν την παραγωγή και τη διακίνηση ναρκωτικών). Η ΓΔ 
SANCO διαδραματίζει ελλάσσονα ρόλο στην πολιτική για τα ναρκωτικά σε επίπεδο ΕΕ. Η ανάπτυξη της πολιτικής καθοδηγείται από τη ΓΔ JLS και το μεγαλύτερο τμήμα της χρηματοδότησης των σχεδίων προορίζε-ται για σχέδια έρευνας υπό τη διαχείριση της ΓΔ RTD και της ΓΔ TREN. 
Για την περίοδο 2007-2013, έχει θεσπιστεί πρόγραμμα πρόληψης και 
ενημέρωσης για τα ναρκωτικά, το οποίο τελεί υπό τη διαχείριση της ΓΔ 
JLS (προϋπολογισμός 21 εκατομμύρια ευρώ). Το πρόγραμμα αυτό έχει 
παρόμοιους στόχους και συμμετέχοντες-αποδέκτες με το ΠΔΥ.
 2.  Tο Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας 
(EΚΠΝΤ) παρέχει στην ΕΕ και στα κράτη μέλη της κοινό πλαίσιο ενημέ-
ρωσης για τα ναρκωτικά. Tο ΕΚΠΝΤ συλλέγει πληροφοριακά στοιχεία για 
όλες τις πτυχές της χρήσης ναρκωτικών, έχοντας ως βάση ένα δίκτυο 
εθνικών κέντρων παρακολούθησης. Έχει δημιουργήσει, επίσης, μια βάση δεδομένων για τις βέλτιστες πρακτικές σχετικά με την πρόληψη της χρή-
σης ναρκωτικών.
 3.  Tα σχέδια σχετικά με τα ναρκωτικά που χρηματοδοτήθηκαν από το ΠΔΥ 
ήταν ολιγάριθμα και κάλυπταν ευρύ φάσμα πτυχών και πλαισίων σχετικά 
με το πρόβλημα των ναρκωτικών. Ωστόσο, είχαν ως κοινό επίκεντρο 
την έρευνα/συλλογή πληροφοριακών στοιχείων και την ανταλλαγή των 
βέλτιστων πρακτικών. Tο Συνέδριο επεσήμανε ότι ορισμένοι στόχοι και δραστηριότητες αυτών, π.χ. η συλλογή στοιχείων και η δημιουργία βάσης δεδομένων με τις βέλτιστες πρακτικές, αλληλεπικαλύπτονταν με τον τομέα δραστηριότητας του ΕΚΠΝΤ. Θα μπορούσαν να είχαν πραγματο-
ποιηθεί από το ΕΚΠΝΤ με αποτελεσματικότερο τρόπο όσον αφορά τη 
σχέση κόστους-απαιτούμενου χρόνου. Λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη 
του ΕΚΠΝΤ και το πρόγραμμα που είναι αφιερωμένο στην πρόληψη και 
την ενημέρωση για τα ναρκωτικά, θα πρέπει να επανεξεταστεί εάν αξί-
ζει να περιληφθούν σχέδια για τα ναρκωτικά στα προγράμματα υγείας 
της ΕΕ.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;46
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
AΛΚΟΟΛ
 4.  Η αντιμετώπιση του αλκοόλ ως θέματος υγείας είναι δυσχερέστερη από 
άλλους καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία που αφορούν εθισμούς, επειδή το αλκοόλ είναι κοινωνικά αποδεκτό και δεν ενέχει κινδύνους για την υγεία αυτό καθαυτό εάν καταναλώνεται με μέτρο. Εντούτοις, 
η επιβλαβής κατανάλωση αλκοόλ εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 10 % 
περίπου της συνολικής επιβάρυνσης των ασθενειών, όπως επίσης ότι ευθύνεται για την πρόκληση ή επιδείνωση άλλων κοινωνικών ή οικονο-
μικών προβλημάτων, όπως ατυχήματα και περιστατικά βίας. Οι πολιτικές 
ελέγχου του αλκοόλ, που παρουσιάζουν τη βέλτιστη σχέση κόστους- 
αποτελεσματικότητας, είναι οι νομικοί περιορισμοί, οι οποίοι εμπίπτουν 
στη δικαιοδοσία των κρατών μελών (υψηλότερος φόρος κατανάλωσης, μειωμένη διαθεσιμότητα και μέτρα αντιμετώπισης της οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ και της κατανάλωσης αλκοόλ από ανηλίκους).
 5.  Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα τα οποία δημοσίευσε το 2001 το Συμ-
βούλιο, η Επιτροπή εκπόνησε τον Οκτώβριο του 2006 μια στρατηγική για τη 
μείωση των βλαβών που απορρέουν από το αλκοόλ. Η εν λόγω στρατηγική παρέχει υποστήριξη για σχέδια μείωσης των βλαβών, συλλογή στοιχείων και 
ανάπτυξη μέτρων ενημέρωσης και εκπαίδευσης σε συνεργασία με τα κράτη 
μέλη. Σε ό,τι αφορά τον συγκεκριμένο βιομηχανικό κλάδο, η στρατηγική 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το αλκοόλ προκρίνει τους εθελοντικούς 
κώδικες και την αυτορρύθμιση και όχι τους νομικούς περιορισμούς. Τον 
Ιούνιο του 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε ένα Ευρωπαϊκό Φόρουμ 
για το Αλκοόλ και την Υγεία, με εκπροσώπους από αυτόν τον επιχειρημα-τικό τομέα (παραγωγοί αλκοόλ, διαφημιστικός κλάδος, μέσα ενημέρωσης, 
έμποροι λιανικής πώλησης και εταιρείες ομαδικής εστίασης), καθώς και οργανισμούς δημόσιας υγείας και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Τα μέλη του φόρουμ καλούνται να δεσμευθούν ότι θα αυξήσουν τις δράσεις 
για τη μείωση των βλαβών που σχετίζονται με το αλκοόλ, προωθώντας, για παράδειγμα, υπεύθυνες εμπορικές ανακοινώσεις.
 6.  Tα σχέδια του ΠΔΥ για την αντιμετώπιση των προβλημάτων σχετικά με το 
αλκοόλ χαρακτηρίζονταν, σε μεγάλο βαθμό, από αλληλεπικαλύψεις σε ό,τι αφορά τους συμμετέχοντες εταίρους και τα πληροφοριακά στοιχεία που παρήχθησαν. Tρία από τα πέντε σχέδια του δείγματος συνέλεξαν στοιχεία και εκπόνησαν εκθέσεις για την κατάσταση της πολιτικής σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Εν τω μεταξύ,καταρτί-στηκε, για λογαριασμό της Επιτροπής, μια μεγάλη περιεκτική έκθεση σχε-τικά με το «Αλκοόλ στην Ευρώπη», όπως και μια έκθεση με τίτλο «Πολιτικές σχετικά με το αλκοόλ στα κράτη μέλη της ΕΕ και τη Νορβηγία». Η τελευ-ταία εκπονήθηκε με χρηματοδότηση από το προηγούμενο πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για την προαγωγή της υγείας. Η αλληλεπικάλυψη αυτή μπορεί να εξηγηθεί από την απουσία στρατηγικής σχετικά με το αλκοόλ σε επίπεδο ΕΕ που να παρέχει καθοδήγηση ως προς τις προτεραιότητες για τα έτη πριν από το 2006 και από την έλλειψη άσκησης χαρτογράφησης για τις προηγούμενες δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;47
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΚΑΠΝΙΣΜΑ
 7.  Σύμφωνα με την ΠΟΥ, το κάπνισμα συνιστά μια από τις κύριες αιτίες πρό-
ωρου θανάτου ο οποίος μπορεί να προληφθεί στον κόσμο σήμερα. Το αποτελεσματικότερο (ως προς το κόστος) μέτρο προαγωγής της υγείας σε σχέση με το κάπνισμα είναι η νομοθεσία (υψηλότεροι φόροι κατανά-
λωσης, περιορισμοί του καπνίσματος στον χώρο εργασίας, απαγόρευση 
διαφήμισης), η οποία πρέπει να συνδυαστεί με την εκπαίδευση του κατα-ναλωτή, μέσω προειδοποιήσεων και εκστρατειών για την υγεία.
 8.  Η Κοινότητα άρχισε ήδη να παρέχει τη στήριξή της προς τις αντικαπνιστικές 
οργανώσεις το 1987 με το πρόγραμμα «Ευρώπη κατά του Καρκίνου». Η ΕΕ 
έχει επίσης θεσπίσει νομοθετικά μέτρα για τον έλεγχο του καπνίσματος. Τα μέτρα βασίζονται στην αρμοδιότητα της ΕΕ στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, όπως ορίζεται στο άρθρο 95 της συνθήκης ΕΚ. Πιο συγκεκριμένα, το 2001 και το 2003 αντίστοιχα, εγκρίθηκαν δύο μείζονες οδηγίες για 
τα προϊόντα καπνού και τη διαφήμιση του καπνίσματος. Πιο πρόσφατα, 
στις αρχές του 2007, δημοσιεύθηκε η πράσινη βίβλος «Για μια Ευρώπη 
απαλλαγμένη από το κάπνισμα: στρατηγικές επιλογές σε επίπεδο ΕΕ».
 9.  Η εν λόγω νομοθετική δράση συνοδεύθηκε από την κοινοτική υποστήριξη προς 
πανευρωπαϊκές δράσεις για την πρόληψη και τη διακοπή του καπνίσματος, 
στο πλαίσιο των οποίων ο ρόλος των σχεδίων του ΠΔΥ είναι ασήμαντος από 
δημοσιονομικής πλευράς. Πιο σημαντικά προγράμματα είναι οι δημόσιες 
αντικαπνιστικές εκστρατείες, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από το Κοινοτικό 
Ταμείο Καπνού. Οι πόροι του εν λόγω ταμείου προέρχονται από εισφορές επί 
των επιδοτήσεων που χορηγούνται στους παραγωγούς καπνού της ΕΕ. Μέχρι σήμερα, το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού έχει χρηματοδοτήσει δύο μεγάλες 
εκστρατείες ευαισθητοποίησης. Η πιο πρόσφατη εκστρατεία, «HELP — Για μια ζωή χωρίς κάπνισμα», ξεκίνησε το 2005 με προϋπολογισμό 72 εκατομ-μύρια ευρώ για τέσσερα έτη. Επινοήθηκε για την Επιτροπή από έναν όμιλο 
εμπειρογνωμόνων του τομέα της υγείας και επαγγελματιών των δημοσίων σχέσεων. Περιλαμβάνει επιτόπου εκστρατείες σε κάθε πρωτεύουσα και 
τηλεοπτικά μηνύματα που μεταδίδονται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
 10.  Τα σχέδια κατά του καπνίσματος, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από το ΠΔΥ 
αποτελούνταν, κυρίως, από δύο μεγάλα δίκτυα, τα οποία είχαν ήδη λάβει χρηματοδότηση από το 1996, στο πλαίσιο των προγενέστερων προγραμ-μάτων δράσης. Ένα εξ αυτών αφορούσε την πρόληψη του καπνίσματος εν γένει, αλλά επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη και άσκηση πίεσης για τον έλεγχο του καπνίσματος, ενώ το άλλο επικεντρω-νόταν στους νέους. Επειδή τα δίκτυα αυτά δεν ήταν επισήμως επιλέξιμα για χρηματοδότηση, μετατράπηκαν σε «σχέδια-πλαίσια», τα οποία συντό-νιζαν διάφορα επιμέρους σχέδια. Το 2005, η δομή αυτή εγκαταλείφθηκε και ορισμένα επιμέρους σχέδια συνεχίστηκαν μεμονωμένα.
 11.  Μολονότι η επίδραση των «σχεδίων» στο πλαίσιο του ΠΔΥ δεν είναι μετρήσιμη, 
η κοινοτική χρηματοδότηση επέτρεψε, εμμέσως, στο γενικό δίκτυο και τις 
οργανώσεις-μέλη του να διεξαγάγουν επιτυχείς δραστηριότητες υποστήριξης 
και άσκησης πίεσης για τον έλεγχο του καπνίσματος, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο 
και σε εθνικό επίπεδο. Παράδειγμα συνιστά η πρόσφατη νομοθεσία σε αρκετά κράτη μέλη για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;48
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
 12.  Η αυξανόμενη γενική ανησυχία που αφορά την αύξηση του ποσοστού παχυ-
σαρκίας, ιδίως στα παιδιά, αντανακλάται σε αρκετές δράσεις της Επιτρο-πής τα τελευταία έτη. Το 2006, η Επιτροπή δημοσίευσε τη λευκή βίβλο «Ευρωπαϊκή Στρατηγική για θέματα υγείας που έχουν σχέση με τη δια-
τροφή, το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία». Βασικό εργαλείο για 
την υλοποίηση της εν λόγω στρατηγικής είναι η Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα για την ανάληψη δράσης για τη διατροφή, τη φυσική άσκηση και την 
υγεία, η οποία θεσπίστηκε το 2005 ως βήμα ενδιαφερομένων από την 
κοινωνία των πολιτών και τον σχετικό επαγγελματικό κλάδο, που είναι 
πρόθυμοι να δεσμευθούν για τη λήψη μέτρων που μπορούν να μειώσουν 
την παχυσαρκία. Οι αρχές των κρατών μελών συνδέονται με το Ευρωπαϊ -κό Δίκτυο για τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα. Προκειμένου να προωθήσει περαιτέρω την ανταλλαγή ιδεών πολιτικής και πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, η Επιτροπή συνέστησε το 2007 και μια ομάδα 
υψηλού επιπέδου, η οποία εστίασε τις ενέργειές της σε θέματα υγείας 
που σχετίζονται με τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα.
 13.  Εκτός από αυτές τις πλατφόρμες, η στρατηγική δίνει έμφαση στις δραστη-
ριότητες της ΕΕ σε σχετικούς τομείς πολιτικής, όπως η πολιτική περί 
καταναλωτών (σήμανση προϊόντων), η γεωργία (διανομή φρούτων στα 
σχολεία) και οι αστικές μεταφορές (προαγωγή της φυσικής δραστηριότη-
τας). Ο ρόλος που διαδραματίζει το ΠΔΥ στο πλαίσιο της συγκεκριμένης 
στρατηγικής είναι πολύ περιορισμένος1.
 14.  Δεν υφίστανται πολλά σχέδια στο πλαίσιο του ΠΔΥ στον τομέα της διατροφής 
και της φυσικής δραστηριότητας. Οι στόχοι και οι δραστηριότητές τους διαφέρουν κατά πολύ, με αποτέλεσμα η εικόνα που παρουσιάζουν να είναι αποσπασματική. Αρκετά μεμονωμένα σχέδια που ελέγχθηκαν, είτε δεν μπορούσαν να καταδείξουν την επίτευξη αποτελεσμάτων είτε η ΕΠΑ ήταν χαμηλή. Για παράδειγμα, χρηματοδοτήθηκε ένα σχέδιο με σκοπό να βρεθούν εταίροι για ένα σχέδιο παρακολούθησης, για το οποίο δεν είχε υποβληθεί ποτέ πρόταση. Σχετικά με ένα άλλο σχέδιο, μια μελέτη για τον αντίκτυπο της προώθησης και εμπορίας τροφίμων στα παιδιά, διαπιστώ-θηκε από τους ελεγκτές ότι, εν μέρει, αλληλεπικαλυπτόταν με παρόμοια μελέτη της ΠΟΥ. Ένα τρίτο σχέδιο χρηματοδοτούσε δραστηριότητες, οι οποίες υλοποιούνταν ξεχωριστά από τους εταίρους του σχεδίου σε συγκε-κριμένο αριθμό σχολείων, σχετικά με θέματα διατροφής και φυσικής δραστηριότητας. Αυτές τις τοπικές δραστηριότητες τις επινόησαν τα ίδια τα παιδιά για να αυξήσουν το επίπεδο δέσμευσής τους και μπορούσαν να είναι οτιδήποτε, από τη διοργάνωση ενός φεστιβάλ αθλητισμού στο πάρκο έως τη διακόσμηση των τοίχων του σχολείου με εικόνες φρούτων. Αν και όλα αυτά είχαν, ενδεχομένως, κάποιον αντίκτυπο στην υγεία στα σχολεία που συμμετείχαν, η ΕΠΑ και η ανάγκη κοινοτικής χρηματοδό-τησης για αυτές τις τοπικές δραστηριότητες είναι αμφισβητήσιμη.1 Αναφέρεται μόνο μία φορά: 
«Η Επιτροπή θα συνεχίσει να 
υποστηρίζει τη λειτουργία της 
παρακολούθησης μέσω των σχεδίων 
της στο πλαίσιο του προγράμματος 
για τη δημόσια υγεία, τα οποία υποστηρίζουν ενέργειες δικτύωσης 
και ανταλλαγής πληροφοριών 
όσον αφορά τις ορθές πρακτικές 
στον τομέα της διατροφής και της 
σωματικής άσκησης, καθώς και 
της πρόληψης της παχυσαρκίας.»  
(Λευκή Βίβλος, σ. 9).
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;49
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
 15.  Tο ΠΔΥ σηματοδότησε την αποδέσμευση από την προσέγγιση της Επιτροπής 
που είχε ως επίκεντρο συγκεκριμένες ασθένειες (η οποία είχε χαρακτηρί-σει το πρόγραμμά της για την περίοδο 1996-2002 σχετικά με το AIDS και τις μεταδοτικές ασθένειες). Ο τομέας πολιτικής που αφορά τη σεξουαλική 
και αναπαραγωγική υγεία έχει καταστεί ευρύτερος. Εντούτοις, το HIV/
AIDS εξακολουθεί να αποτελεί το επίκεντρο των περισσότερων σχεδίων στον τομέα αυτό
2.
 16.  Το 2005, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωσή της για την αντιμετώπιση 
του HIV/AIDS στην ΕΕ και στις γειτονικές χώρες για την περίοδο 2006-2009. Η ανακοίνωση περιλάμβανε ένα σχέδιο δράσης, ένα ουσιαστικό έγγραφο που προσδιόριζε τις υφιστάμενες ανάγκες και τις αναγκαίες δρά-σεις. Η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης αρκετές πρωτοβουλίες με σκοπό 
τη διαβούλευση των ενδιαφερομένων στον εν λόγω τομέα. Η Ομάδα 
Προβληματισμού για το HIV/AIDS αποτελεί ένα βήμα, στο πλαίσιο του 
οποίου η Επιτροπή, τα κράτη μέλη, οι υποψήφιες χώρες και οι χώρες 
ΕΟΧ μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφοριακά στοιχεία. Το Φόρουμ της Κοινωνίας των Πολιτών για το HIV/AIDS συνιστά έναν ανεπίσημο 
συμβουλευτικό φορέα, ο οποίος δημιουργήθηκε το 2005, προκειμένου 
να διευκολύνει τη συμμετοχή των ΜΚΟ και των δικτύων.
 17.  Tο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) ιδρύθηκε το 
2005 ως κοινοτικός οργανισμός για την παρακολούθηση των μεταδοτι-κών ασθενειών. Η δράση του περιλαμβάνει και το HIV, ενώ λειτουργεί 
πρόγραμμα για το HIV, τις σεξουαλικά μεταδιδόμενες μολύνσεις και τους ιούς που μεταφέρονται μέσω του αίματος.
 18.  Τα σχέδια του ΠΔΥ στον τομέα της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας 
αποτελούσαν τη μεγαλύτερη ομάδα στο δείγμα του ελέγχου. Τα περισ-
σότερα από αυτά τα σχέδια ήταν δίκτυα, κοινός στόχος των οποίων ήταν 
η ενίσχυση της ικανότητας των ΜΚΟ που συμμετείχαν σε αυτά. Τα δίκτυα βρήκαν πρόσφορο έδαφος επικεντρωνόμενα σε διάφορους άμεσους και έμμεσους αποδέκτες: ΜΚΟ στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης ή ΜΚΟ που αφορούν τους μετανάστες, μετανάστες εργαζόμενους στον τομέα του 
σεξ, τοπικούς εργαζόμενους στον τομέα του σεξ, χρήστες ενδοφλέβιων 
ναρκωτικών ή ανθρώπους που ζουν με τον ιό HIV/AIDS.
 19.  Ορισμένα από τα δίκτυα συνέλεξαν δεδομένα και παρακολούθησαν την κατά-
σταση ή άλλες πτυχές του HIV/AIDS μεταξύ των ομάδων-στόχων τους. Στο μέλλον, τέτοιες δραστηριότητες θα αναλαμβάνονται από το ECDC.2 Από την εποχή της 
εμφάνισής του, στη δεκαετία 
του ‘80, το HIV/AIDS έχει 
προκαλέσει περισσότερους 
από 25 εκατομμύρια θανάτους 
παγκοσμίως. Τη δεκαετία του ’90, η εξάπλωσή του αναχαιτίστηκε 
προσωρινά στην Ευρώπη. 
Η κατάσταση άλλαξε από τις 
αρχές του αιώνα, όταν η ΠΟΥ 
ανέφερε ότι ο ιός HIV εξαπλωνόταν 
ταχέως στην ανατολική Ευρώπη 
και αυξανόταν εκ νέου στη δυτική Ευρώπη.
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;50
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
 20.  Η ψυχική υγεία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια 
ως ζήτημα δημόσιας υγείας. Αντίθετα με την υφιστάμενη συνθήκη ΕΚ, η συνθήκη της Λισαβόνας αναφέρει ρητώς την ψυχική υγεία ως τομέα δράσης της ΕΕ
3. Εντούτοις, διαδοχικά προγράμματα δημόσιας υγείας στο 
παρελθόν έχουν ήδη συγχρηματοδοτήσει σχέδια στους τομείς προαγω-
γής της ψυχικής υγείας και πρόληψης των ψυχικών διαταραχών.
 21.  Τον Σεπτέμβριο του 2005, έπειτα από την ευρωπαϊκή υπουργική διάσκεψη 
της ΠΟΥ για την ψυχική υγεία, η Επιτροπή δημοσίευσε μια πράσινη βίβλο 
για την ψυχική υγεία («Βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού: προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση»), με την οποία άρχισαν διαβουλεύσεις σχετικά με πιθανές δράσεις που θα περιλαμβάνονταν σε μια προγραμματισμένη στρατηγική για την 
ψυχική υγεία. Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν 
στη στρατηγική και, κατά συνέπεια, αυτή εγκαταλείφθηκε. Για τον λόγο 
αυτό, η προγραμματισμένη πλατφόρμα της ΕΕ για την ψυχική υγεία δεν 
έλαβε επίσης μορφή. Έπειτα από αρκετές προσπάθειες να προωθηθεί περαιτέρω το θέμα, η Επιτροπή διοργάνωσε τον Ιούνιο του 2008 μια 
διάσκεψη υψηλού επιπέδου, η οποία κατέληξε στο «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο 
για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία».
 22.  Δεδομένης της απουσίας στρατηγικής για την ψυχική υγεία, η οποία να 
καθοδηγεί τη δράση της ΕΕ, της ευρείας φύσης των προτεραιοτήτων για την ψυχική υγεία που τίθενται στα ΕΠΕ και της έλλειψης γενικής εικόνας 
για τις υφιστάμενες δραστηριότητες, τρία από τα τέσσερα σχέδια του δείγματος στον τομέα της ψυχικής υγείας αλληλεπικαλύπτονταν σημα-ντικά. Δύο σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από διαδοχικές προσκλήσεις 
για υποβολή προσφορών πραγματοποίησαν τις ίδιες δραστηριότητες, με έμφαση στην ανάπτυξη πολιτικής και τη συλλογή δεδομένων. Υπήρχε επί-
σης μερική αλληλεπικάλυψη εργασιών με άλλους φορείς. Αρκετές βάσεις 
δεδομένων των προγραμμάτων για την ψυχική υγεία έχουν δημιουργηθεί 
παράλληλα (π.χ. ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία που εδρεύει στο Μπιλμπάο διαθέτει βάση δεδομένων για το άγχος), αλλά δεν συνδέονται μεταξύ τους ικανοποιητικά.
 23.  Ένα άλλο σχέδιο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε για να υποστηρίξει την Επι-
τροπή στην ανάπτυξη της στρατηγικής για την ψυχική υγεία, δεν έλαβε 
ποτέ σάρκα και οστά. Έτσι, το σχέδιο αναπροσανατολίστηκε και του 
ανατέθηκε το καθήκον του συντονισμού των άλλων σχεδίων για την ψυχική υγεία και της συνδρομής προς αυτά για τη διάδοση των αποτε-
λεσμάτων τους. Ως προς τον ρόλο του αυτό αλληλεπικαλύπτεται με ένα 
άλλο σχέδιο, το οποίο χρηματοδοτείται στο πλαίσιο της έρευνας και της 
τεχνολογικής ανάπτυξης.3 Άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ: 
«Η δράση της Κοινότητας, η οποία 
συμπληρώνει τις εθνικές πολιτικές, 
αποβλέπει στη βελτίωση της 
δημόσιας υγείας, καθώς και στην 
πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της και στην 
αποτροπή των πηγών κινδύνου 
για την ανθρώπινη υγεία.»  Άρθρο 
168 της συνθήκης της Λισαβόνας: 
«Η δράση της Ένωσης, η οποία 
συμπληρώνει τις εθνικές πολιτικές, 
αποβλέπει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, καθώς και στην 
πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας 
σε όλες τις μορφές της και στην 
αποτροπή των πηγών κινδύνου για 
τη σωματική και ψυχική υγεία».
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;51
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
ΠΔΥ ΠΤΥΧΗ «ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» — 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ SMART ΣΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ 36 ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΘΗΚΑΝ
Κριτήρια SMART4Aνάλυση στόχων των σχεδίων
Ειδικά  (Προσδιορίζουν την ομάδα-
στόχο και τους παράγοντες στους οποίους είναι αναγκαίο να επέλθουν αλλαγές;)Ελάχιστες συμφωνίες επιδότησης προσδιόριζαν σαφώς την ομάδα-στόχο, 
σε ό,τι αφορά τους άμεσους και έμμεσους αποδέκτες, και τις αλλαγές που αποσκοπούσε να επιφέρει το σχέδιο. Συχνά, μολονότι οι στόχοι δεν ανέφεραν την ομάδα-στόχο, αυτή μπορούσε να εννοηθεί από τις δραστηριότητες του σχεδίου (υπονοούμενη ομάδα-στόχος).
Mετρήσιμα  (Διατυπώνονται σε 
μετρήσιμη μορφή, δηλ. μέγεθος των αποτελεσμάτων, αριθμοί που πρέπει να επιτευχθούν;)Κανένα από τα σχέδια δεν παρείχε μετρήσιμους στόχους. Όταν οι δείκτες 
επιδόσεων ορίζονταν με ποσοτικούς όρους, αφορούσαν τα αποτελέσματα που έπρεπε να παραχθούν, όχι στόχους (κατά κανόνα, αναφέρονταν σε «x αντίτυπα έκθεσης που πρέπει να τυπωθούν», ποτέ, π.χ. «αύξηση κατά x % της αναλογίας των μαθητών που αναφέρουν ότι πραγματοποίησαν κάποια φυσική δραστηριότητα τις τελευταίες 7 ημέρες»).
Εφικτά  (Μπορούν να επιτευχθούν, 
δεδομένου του διαθέσιμου χρόνου, χρημάτων, προσωπικού;)Για τα περισσότερα σχέδια ήταν ασαφές εάν οι στόχοι επιτεύχθηκαν. 
Οι δείκτες επιδόσεων που συμπλήρωναν τους στόχους ήταν σε μεγάλο βαθμό ανύπαρκτοι και η πρόοδος προς την επίτευξή τους, συνήθως, δεν παρακολουθούνταν. Εξάλλου, μπορεί να υποστηριχθεί ότι στόχοι, όπως «η ανταλλαγή πληροφοριακών στοιχείων», «η αύξηση της γνώσης», «η προώθηση της συνεργασίας» είναι σχεδόν αδύνατο να μην επιτευχθούν.
Σχετικά  (Είναι σχετικά με την/τις 
ομάδα/ες-στόχο/ους;)Δεν εμπίπτει στην εμβέλεια του ελέγχου να επιβεβαιωθεί το ερώτημα 
αυτό για όλα τα σχέδια έως τις τελικές ομάδες-στόχους. Ωστόσο, οι άμεσοι αποδέκτες, όπως οι ΜΚΟ και οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας, περιλαμβάνονταν συχνά ως εταίροι σχεδίων. Στην έρευνα σχετικά με τους εταίρους των σχεδίων, το 88 % όσων απάντησαν δήλωσαν ότι οι στόχοι των σχεδίων ήταν σχετικοί για τη χώρα ή την περιφέρειά τους και 86 % δήλωσε ότι ήταν σχετικοί για τον οργανισμό τους.
Χρονικώς προσδιορισμένα  
(Δηλώνουν το χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να επιτευχθούν οι στόχοι;)Δεν εφαρμόστηκαν σχεδόν ποτέ χρονικά πλαίσια σε στόχους, αλλά μόνο σε 
αποτελέσματα (π.χ. κατάρτιση έκθεσης μέχρι τον μήνα x).
4 Οι βοηθητικές ερωτήσεις στις παρενθέσεις έχουν ληφθεί από το The European Quality Instrument for Health Promotion (EQUIHP) , Kok, 
H., Bollars,C., Molleman, G. και Van den Broucke, S., 2005.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;52
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΣΥΝΟΨΗ
IV.
Όσον αφορά τα πορίσματα και συμπεράσματα 
του Ελεγκτικού Συνεδρίου,
α)
Σύμφωνα με το άρθρο 152 της Συνθήκης, όλες οι δράσεις της Επιτροπής στον τομέα της δημό-σιας υγείας αποσκοπούν στη συμπλήρωση των μέτρων που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη για την προστασία και βελτίωση της υγείας. Το «πρό-γραμμα δημόσιας υγείας» (στο εξής: «ΠΔΥ») για την περίοδο 2003-2007 είναι ένα μόνο από τα μέσα που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτό.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η αύξηση του προϋ-
πολογισμού θα οδηγούσε σε αύξηση και των 
αποτελεσμάτων, πλην όμως η εφαρμογή του 
ΠΔΥ 2003-2007 αντιστοιχεί στα δημοσιονο-
μικά μέσα που διατέθηκαν από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, καθώς και στις προτεραιότητες και τους στόχους που αμφό-
τερα τα θεσμικά όργανα ενέκριναν σε σχέση 
με το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Το σκεπτικό που διέπει το ΠΔΥ 2003-2007 
στηρίζεται στη «Στρατηγική για την υγεία» που θεσπίστηκε από την Επιτροπή το 2000 [COM(2000)285 τελικό] και λαμβάνει υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, όπως αυτή δια-τυπώνεται στη Συνθήκη. Στο παράρτημα της 
απόφασης σχετικά με το πρόγραμμα καθορί-
ζεται μια σειρά επιμέρους προτεραιοτήτων. Το πρόγραμμα αποβλέπει πρωτίστως στην  
επίτευξη ενδιάμεσων δεικτών, όπως ο εντο-
πισμός και η διάδοση «ορθών πρακτικών», 
η συγκρότηση δικτύου εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για θέματα δημόσιας υγείας και η «χαρτο-
γράφηση» της πραγματικής κατάστασης της 
ευρωπαϊκής δημόσιας υγείας με σκοπό την 
επεξεργασία κοινών προσεγγίσεων.
Οι προτεραιότητες που ισχύουν για το ΠΔΥ και 
οι οποίες καθορίζονται στην απόφαση αριθ. 
1786/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμ-
ματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της  
δημόσιας υγείας (2003-2008) προσδιορίστη-
καν με γνώμονα τις απαιτήσεις του άρθρου 152 
της Συνθήκης και σύμφωνα με την εγκριθείσα το 2000 στρατηγική για την υγεία.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται περαι-
τέρω πρόοδος σε σχέση με τον καθορισμό στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;53
μιας σειράς τέτοιων τομέων προτεραιότητας 
καθώς και τομέων δυνητικής δράσης που να 
ανταποκρίνονται στις διαθέσιμες πιστώσεις 
του προϋπολογισμού.
β)
Τα προς έλεγχο σχέδια επελέγησαν κατά  
την εναρκτήρια φάση του ΠΔΥ (2003-2007). Η κατάσταση έχει μεταβληθεί σημαντικά κατά 
την τελευταία διετία εφαρμογής του προγράμ-
ματος, που αποτέλεσε αντικείμενο διαχειριστι-
κού ελέγχου, και η μεταβολή αυτή διατηρείται 
και στο πλαίσιο της εφαρμογής του τρέχοντος ΠΔΥ (2008-2013). Αρχής γενομένης το 2006, ο «οδηγός προς τους αιτούντες» που χρησιμο-ποιείται για τις προσκλήσεις για την υποβολή 
προτάσεων περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες 
προς τους αιτούντες αναφορικά με τη χρήση 
των πλέον πρόσφατων γενικώς αποδεκτών 
αρχών διαχείρισης σχεδίων ενόψει της κατάρ-τισης αιτήσεων. Με τη διαδικασία διαπραγμα-
τεύσεων διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω αρχές 
διατυπώνονται όντως ως τηρητέες αρχές στην 
εκάστοτε συμφωνία επιχορήγησης, ο δε PHEA 
(νυν EAHC) μεριμνά για την εφαρμογή τους 
καθ’ όλη τη διάρκεια των σχεδίων. Από το 2007 
και μετά, ο εκτελεστικός οργανισμός προβαί-νει ετησίως σε διαδικασία χαρτογράφησης.
γ)
Η Επιτροπή χαιρετίζει το πόρισμα που προέκυψε 
από τον έλεγχο σύμφωνα με το οποίο όλοι οι ενδιαφερόμενοι επιβεβαίωσαν την «ευρωπαϊκή 
προστιθέμενη αξία» (ΕΠΑ) και τη χρησιμότητα 
του ΠΔΥ. Είναι σκόπιμο να σημειωθεί επίσης ότι 
η ύπαρξη ΕΠΑ αποτελεί πλέον προϋπόθεση για την παροχή επιχορήγησης από τότε που άρχισε η εφαρμογή του ΠΔΥ (2003-2007).
V.
Στο πλαίσιο της ΕΕ, οι νομοθετικές προτάσεις 
της Επιτροπής συνοδεύονται κατά κανόνα από 
«εκ των προτέρων εκτίμηση αντικτύπου», στην 
οποία αναλύονται οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πιθανών 
εναλλακτικών επιλογών πολιτικής. Σε σχέση 
ακριβώς με το συγκεκριμένο θέμα, η Επιτροπή 
σκοπεύει να καθορίσει το σκεπτικό που θα διέ-
πει τα ενδεχόμενα προγράμματα τα οποία θα 
διαδεχθούν το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013).
Στην ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΔΥ (2003-
2007), που πραγματοποιήθηκε το 2007, καθο-ρίζονταν ορισμένοι τομείς που επιδέχονταν βελτίωση. Αρκετά από αυτά τα μέτρα έχουν ήδη 
εφαρμοσθεί, ή εφαρμόζονται επί του παρόντος, 
κατά τη διαχείριση του προγράμματος δημό-
σιας υγείας (2008-2013), περιλαμβανομένης της συνιστώμενης διαδικασίας χαρτογράφησης.
Αρχής γενομένης το 2006, και ιδίως σε σχέση 
με το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013), ο «οδηγός  προς τους αιτούντες» που χρησιμοποιείται 
για τις προσκλήσεις για την υποβολή προτά-
σεων περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες προς 
τους αιτούντες αναφορικά με τη χρήση των 
πλέον πρόσφατων γενικώς αποδεκτών αρχών διαχείρισης σχεδίων ενόψει της κατάρτισης αιτήσεων. Με τη διαδικασία διαπραγματεύ-σεων διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω αρχές δια-
τυπώνονται όντως ως τηρητέες αρχές στην 
εκάστοτε συμφωνία επιχορήγησης, ο δε PHEA 
(νυν EAHC) μεριμνά για την εφαρμογή τους 
καθ’ όλη τη διάρκεια των σχεδίων.
VI.
Η Επιτροπή συμφωνεί με το Συνέδριο ότι τα 
περιορισμένα κονδύλια που είναι διαθέσιμα σε 
επίπεδο ΕΕ πρέπει να εστιασθούν σε ζητήματα 
στρατηγικής σημασίας και σε δραστηριότητες 
με προφανή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.
Η Επιτροπή συμμερίζεται επίσης την άποψη 
του Συνεδρίου ότι η «ανοικτή μέθοδος συντο-νισμού» και τα υπόλοιπα βήματα και πλατ-φόρμες δράσης στον τομέα της υγείας που διευκολύνουν τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και ενδια-φερομένων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω.
Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι σχετικοί 
μηχανισμοί συνεργασίας δεν μπορούν (ούτε είναι σκόπιμο) να υποκαταστήσουν ένα ειδικό για τον τομέα της δημόσιας υγείας ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδότησης. Καίτοι οι εν λόγω μηχανισμοί διευκολύνουν όντως τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών, δεν παρέχουν την απαραίτητη χρηματοδότηση για πρωτοβου-λίες στον τομέα της δημόσιας υγείας που να καλύπτουν το σύνολο της ΕΕ (π.χ. για τη θέση σε λειτουργία και τη συντήρηση δικτύων).
Επιπλέον, το ΠΔΥ παρέχει στην Επιτροπή τα ανα-
γκαία μέσα για την υποβοήθηση και πλαισίωση της κατάστρωσης πολιτικής σε βασικούς τομείς 
της πολιτικής δημόσιας υγείας μέσω διαδοχικών προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;54
ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
10.
Το άρθρο 152 ορίζει ότι η «δράση της Κοινό-
τητας, η οποία συμπληρώνει τις εθνικές πολι-τικές, αποβλέπει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας», κάνοντας με τον τρόπο αυτό διά-
κριση μεταξύ της ευθύνης των κρατών μελών 
να εφαρμόζουν τα εθνικά τους προγράμματα για την προαγωγή της υγείας και της ευθύνης 
της Κοινότητας να συμπληρώνει τη δράση των 
κρατών μελών.
Υπό αυτή την έννοια, η Επιτροπή υπογραμμίζει 
ότι το ΠΔΥ αποσκοπεί πρωτίστως στο να απευ-
θύνεται στους ενδιάμεσους φορείς, δηλαδή 
στα κράτη μέλη και τους βασικούς ενδιαφε-
ρόμενους και παράγοντες, να τους δικτυώσει 
μεταξύ τους σε επίπεδο ΕΕ και να τους βοηθή-
σει να εντοπίσουν και να θέσουν υπό δοκιμή 
«ορθές πρακτικές» προκειμένου να πλαισιωθεί και να υποστηριχθεί η κατάστρωση πολιτικής 
δημόσιας υγείας.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 14, 21, 40 και 60 γ).
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
14.
Το σκεπτικό παρέμβασης που διέπει το ΠΔΥ 
στηρίζεται στο άρθρο 152 της Συνθήκης, το οποίο ορίζει με σαφήνεια ότι η «δράση της 
Κοινότητας, η οποία συμπληρώνει τις εθνικές 
πολιτικές, αποβλέπει στη βελτίωση της δημό-
σιας υγείας», κάνοντας με τον τρόπο αυτό διά-κριση μεταξύ της ευθύνης των κρατών μελών να εφαρμόζουν τα εθνικά τους προγράμματα για την προαγωγή της υγείας και της ευθύνης της Κοινότητας να συμπληρώνει τη δράση των 
κρατών μελών.
Επομένως, το ΠΔΥ απευθύνεται στους ενδιάμε-
σους φορείς, δηλαδή στα κράτη μέλη και τους 
βασικούς ενδιαφερόμενους και παράγοντες, και αποσκοπεί στο να τους δικτυώσει μεταξύ τους σε 
επίπεδο ΕΕ και να τους βοηθήσει να εντοπίσουν 
και να θέσουν υπό δοκιμή «ορθές πρακτικές» 
προκειμένου να πλαισιωθεί και να υποστηριχθεί 
η κατάστρωση πολιτικής δημόσιας υγείας. Σχε-
τικά με το θέμα αυτό, πρέπει επίσης να σημει-ωθεί ότι ο πρακτικός οδηγός «Αξιολόγηση των 
δραστηριοτήτων της ΕΕ» δημοσιεύτηκε το 2004, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατό να 
χρησιμοποιηθεί το 1999-2000, όταν εκπονήθηκε το ΠΔΥ (2003-2007).
Εξάλλου, το ΠΔΥ (2003-2007), όπως θεσπί-
στηκε με την απόφαση αριθ. 1786/2002/ΕΚ, αντανακλά τις απόψεις που εκφράστηκαν από 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
αναφορικά με τις προτεραιότητες και τους 
στόχους κατά τη διαδικασία έγκρισης.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 10, 21, 40 και 60 γ).
Η Επιτροπή παραδέχεται, παρόλα’ αυτά, ότι 
το σκεπτικό παρέμβασης του ΠΔΥ (2003-2007) 
δεν περιγράφεται με πληρότητα στην απόφαση 
θέσπισης του προγράμματος. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το υπόψη πρόγραμμα εκπο-
νήθηκε το 1999-2000 και ενεκρίθη το 2002, 
δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία δεν 
είχαν τεθεί πλήρως σε εφαρμογή οι τρέχουσες 
μέθοδοι προγραμματισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της Επιτροπής.
15.
Τα οφέλη μιας προσέγγισης που στηρίζεται σε λογικό μοντέλο θα καταστούν ολοένα και πιο προφανή τώρα που το ΠΔΥ έχει καταστεί πιο 
συγκροτημένο και τα αποτελέσματά του είναι πιο σαφή. Όπως συνιστάται στην ενδιάμεση έκθεση 
αξιολόγησης του 2007, μια πρώτη προσπάθεια 
μοντελοποίησης των δυνητικών ωφελειών του 
ΠΔΥ για τους ευρωπαίους πολίτες θα μπορούσε να γίνει στο πλαίσιο της εκ των υστέρων αξιο-λόγησης [που προβλέπεται να διενεργηθεί το 2010] (Wija J. Oortwijn κ.λπ., Ενδιάμεση αξιολό-γηση του Προγράμματος Δημόσιας Υγείας 2003-
2008. Τελική έκθεση, Τεχνική έκθεση Ευρώπης RAND, 2007, μέρος 2, σ. 100).
16.
Κατά την άποψη της Επιτροπής, η δημόσια υγεία δεν μπορεί να συγκριθεί ευθέως με  
άλλους τομείς πολιτικής της ΕΕ λόγω του περι-
ορισμένου πεδίου των σχετικών αρμοδιοτήτων 
για δράση της Κοινότητας βάσει της Συνθή-
κης. Εξάλλου, οι παρεμβάσεις της Επιτροπής 
στον τομέα της δημόσιας υγείας δεν μπορούν να συγκριθούν με εκείνες των ιδρυμάτων στα 
οποία αναφέρεται το Συνέδριο. Είναι προφα-
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;55
νές ότι το California Wellness Foundation (το 
οποίο είναι ίδρυμα ιδιωτικού δικαίου) έχει πιο συγκεκριμένη εντολή και άμεση πρόσβαση στους τελικούς δικαιούχους των δράσεών  
του (που είναι οι πολίτες της Καλιφόρνιας) και 
μπορεί να συγκριθεί μόνο με περιφερειακούς φορείς των κρατών μελών.
17.
Το σχέδιο δράσης που έχει καθοριστεί μετά 
την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΔΥ (2003-2007), που πραγματοποιήθηκε το 2007, επιβε-
βαίωσε ότι για την αξιολόγηση του ΠΔΥ πρέπει 
να χρησιμοποιούνται λογικά μοντέλα.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 15.Πέραν αυτού, τα έντυπα αίτησης που αφο-
ρούν σχέδια απαιτούν από το 2006 και μετά 
να στηρίζεται η εκπόνηση του σχεδίου σε  
λογικό μοντέλο. Από τότε που συνεστήθη ο 
PHEA (νυν EAHC), η απαίτηση αυτή έχει ενι-
σχυθεί και η τήρησή της διασφαλίζεται κατά τη διαπραγμάτευση και παρακολούθηση των 
σχεδίων, όπως πιστοποιείται από τις διαπραγ-ματευτικές οδηγίες του οργανισμού.
18.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι είναι αναγκαίος ο 
καθορισμός δεικτών για την αποτελεσματική παρακολούθηση του προγράμματος. Η κατάρ-
τιση κατάλληλων δεικτών σε επίπεδο πολιτι-
κής, προγράμματος και σχεδίου, σε συνδυασμό 
με τη συλλογή δεδομένων, είναι ένας από τους στόχους του σχετικού με τις «υγειονομικές πληροφορίες» σκέλους του ΠΔΥ.
Βλ. επίσης την απάντηση στις παραγράφους 30 
και 31.
19.
Το ΠΔΥ (2003-2007) εκπονήθηκε το 1999-2000 
και ενεκρίθη το 2002, δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία δεν είχαν τεθεί πλήρως σε 
εφαρμογή οι τρέχουσες μέθοδοι προγραμμα-
τισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της 
Επιτροπής.
Πρέπει ακόμη να επισημανθεί ότι ο μνημονευ-
όμενος οδηγός ΣΣΠ/ΔΒΔ δημοσιεύτηκε μόλις 
το 2004.Στο επίπεδο των σχεδίων, ο καθορισμός «στό-
χων SMART» ενισχύθηκε σταδιακά κατά τα δύο τελευταία έτη του ΠΔΥ (2003-2007) και στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος, που 
το διαδέχτηκε. Αρχής γενομένης το 2006, ο 
«οδηγός προς τους αιτούντες» που χρησιμο-ποιείται για τις προσκλήσεις για την υποβολή 
προτάσεων καλεί τους αιτούντες να εφαρμό-
ζουν τις πλέον πρόσφατες γενικώς αποδεκτές 
αρχές διαχείρισης σχεδίων. Ο PHEA (νυν EAHC) 
μεριμνά για την εφαρμογή τους καθ’ όλη τη διάρκεια των σχεδίων.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 86.20.
Καταρχήν, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σκεπτικό 
παρέμβασης του ΠΔΥ δεν μπορεί με ευκολία να καταστεί τόσο συγκεκριμένο όσο το σκεπτικό 
παρέμβασης ενός προγράμματος προαγωγής 
της υγείας που εφαρμόζεται στο εσωτερικό 
ενός κράτους μέλους ή μιας τρίτης χώρας. 
Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι το ΠΔΥ δεν προορίζεται να αποτελέσει ένα πρόγραμμα 
προαγωγής της υγείας το οποίο απευθύνεται στους πολίτες. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι συνολικοί στόχοι της ακολου-θούμενης πολιτικής δεν μπορούν εύκολα να αναλυθούν σε επιμέρους στόχους σε επίπεδο 
προγραμμάτων και σχεδίων.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 14 έως 16.
21.
Οι δραστηριότητες του ΠΔΥ απορρέουν από τη «Στρατηγική στον τομέα της υγείας» του 2000, η οποία θεσπίστηκε από την Επιτροπή [COM(2000) 285] και με την οποία καθορίζεται η σχέση τους με τις δραστηριότητες των υπό-λοιπων σχετικών παραγόντων (π.χ. των κρατών 
μελών). Συνεπώς, το ΠΔΥ απευθύνεται στους ενδιάμεσους φορείς, π.χ. στα κράτη μέλη και 
τους βασικούς ενδιαφερόμενους και παράγο-
ντες, και αποσκοπεί στο να τους δικτυώσει 
μεταξύ τους σε επίπεδο ΕΕ και να τους βοη-
θήσει να εντοπίσουν και να θέσουν υπό δοκιμή 
«ορθές πρακτικές» προκειμένου να πλαισιωθεί 
και να υποστηριχθεί η κατάστρωση πολιτικής δημόσιας υγείας.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;56
Εξάλλου, το ΠΔΥ (2003-2007), όπως θεσπί-
στηκε με την απόφαση αριθ. 1786/2002/ΕΚ, αντανακλά τις απόψεις που εκφράστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αναφορικά με τις σχετικές προτεραιότητες και τους στόχους.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 10, 14, 40 και 60 γ).
22.
Η Επιτροπή έχει καταβάλει σημαντικές προ-
σπάθειες προκειμένου να καθορίσει τις προ-τεραιότητές της με επακριβή και αναλυτικό τρόπο στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας.
23.
Η χρηματοδοτική παρέμβαση της Επιτροπής 
στον τομέα της δημόσιας υγείας δεν μπορεί 
ευχερώς να συγκριθεί με εκείνη των κρατών 
μελών, δεδομένου ότι το πεδίο αρμοδιο-
τήτων της μεν και των δε διαφέρει τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς τα θέματα 
που καλύπτει.
24.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η αύξηση του προϋ-πολογισμού θα οδηγούσε σε αύξηση και των 
αποτελεσμάτων, πλην όμως η εφαρμογή του 
ΠΔΥ 2003-2007 αντιστοιχεί στα δημοσιονο-
μικά μέσα που διατέθηκαν από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και από τα κράτη μέλη και στις 
προτεραιότητες και τους στόχους που αμφό-
τερα τα θεσμικά όργανα ενέκριναν σε σχέση με το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Το ΠΔΥ αποτελεί τον καταλύτη για τη δημιουρ-
γία κατάλληλων συνθηκών για την ανάπτυξη 
βελτιωμένων δράσεων με σκοπό την προαγωγή 
της υγείας. Ο υπολογισμός ενός μέσου όρου ανά 
ευρωπαίο πολίτη δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη χρη-σιμότητα για ένα πρόγραμμα όπως το ΠΔΥ.
25.
Η Επιτροπή έχει καταβάλει άοκνες προσπάθειες για τον επακριβή και λεπτομερή καθορισμό προ-τεραιοτήτων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας, με σκοπό να 
αποσαφηνισθούν το είδος εργασίας που απαιτεί-
ται, η συνάφεια με την πολιτική και η συνάφεια 
με παλαιότερες εργασίες. Η επιλογή θεμάτων 
επηρεάζεται από τους αντιπροσώπους των κρα-τών μελών που συμμετέχουν στην επιτροπή 
προγράμματος, η οποία αποφασίζει για το ετή-
σιο πρόγραμμα εργασίας βάσει συμφωνίας.Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 78.
26.
Κατά τη θέσπιση του ετήσιου προγράμματος 
εργασίας, για κάθε θέμα η Επιτροπή έχει προσ-
διορίσει αναλυτικούς επιμέρους τομείς, έτσι ώστε να καταδεικνύονται τα σημεία ως προς τα οποία η ανάληψη δράσης παρουσιάζει ιδι-
αίτερη χρησιμότητα.
27.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται περαι-
τέρω πρόοδος σε σχέση με τον καθορισμό στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας μιας σειράς τέτοιων θεμάτων και τομέων δυνη-τικής δράσης που να ανταποκρίνονται στις διαθέσιμες πιστώσεις του προϋπολογισμού.
28.
Σε πολλές περιπτώσεις, η δημιουργία συνδέ-
σμων μεταξύ παραγόντων που δραστηριοποι-
ούνται σε διαφορετικούς τομείς της πολιτικής δημόσιας υγείας και η ανάπτυξη μηχανισμών 
δικτύωσης μεταξύ κρατών μελών πρέπει επί-
σης να θεωρηθεί ότι αποτελούν τους πρωταρ-
χικούς στόχους των περισσοτέρων σχεδίων που συγχρηματοδοτούνται από το ΠΔΥ. Οι 
σχετικές δραστηριότητες υλοποιούνται κυρίως 
μέσω επιχορηγήσεων που παρέχονται με τη 
διαδικασία της «πρόσκλησης για την υποβολή 
προτάσεων».
Η προσφυγή σε διαγωνισμό είναι συχνά δυσχε-
ρής, ιδίως στους τομείς εκείνους όπου ο αριθ-μός δυνητικών υποψηφίων για την ανάθεση 
των οικείων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών είναι περιορισμένος.
30.
Το ΠΔΥ (2003-2007) εκπονήθηκε το 1999-2000 
και ενεκρίθη το 2002, δηλαδή σε μια περίοδο 
κατά την οποία δεν είχαν τεθεί πλήρως σε 
εφαρμογή οι τρέχουσες μέθοδοι προγραμ-ματισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της Επιτροπής, όπως π.χ. η διαχείριση βάσει δραστηριοτήτων (ΔΒΔ).
Το ΠΔΥ ήταν το πρώτο πρόγραμμα που προέ-
βαινε, μέσω του σχετικού με τις «υγειονομικές 
πληροφορίες» σκέλους του, στον καθορισμό 
δεσμευτικών και κοινών δεικτών για τη συλ-λογή συναφών στοιχείων σε όλα τα κράτη  
μέλη. Είναι επίσης σκόπιμο να επισημανθεί ότι 
ο δείκτης «Διάρκεια υγιούς ζωής», που καθι-
έρωσε η Επιτροπή, είναι ο πρώτος και μονα-
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;57
δικός σφαιρικός δείκτης δημόσιας υγείας που 
είναι διαθέσιμος σε επίπεδο ΕΕ.
31.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο καθορισμός δεικτών για 
την αποτελεσματική παρακολούθηση του προ-γράμματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα συναφών στοιχείων σε επίπεδο 
σχεδίων. Η επεξεργασία κατάλληλων δεικτών 
και μεθόδων συλλογής στοιχείων είναι ένας από τους στόχους του σχετικού με τις «υγειονομικές 
πληροφορίες» σκέλους του ΠΔΥ.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 18.32.
Κατά την εκπόνηση της δήλωσης δραστηριο-τήτων του 2009 στο πλαίσιο του προσχεδίου προϋπολογισμού του 2009, αναπτύχθηκαν  
νέοι δείκτες (παραδείγματα: «επίπεδο της  
δημόσιας συνειδητοποίησης των μη υγιεινών 
συμπεριφορών και κινδύνων κατά της υγείας που συνδέονται με τον τρόπο ζωής», «ποσοστό 
των πολιτών που μετρούν την πίεσή τους κάθε 
έτος», «ποσοστό του πληθυσμού που γνωρίζει 
τους κινδύνους που ενέχει για την υγεία των μη καπνιστών ο καπνός του τσιγάρου», «ποσοστό 
του πληθυσμού που γνωρίζει ότι ισορροπημένη 
διατροφή σημαίνει το να τρώει κανείς μια ποι-
κιλία διαφορετικών τροφών») · οι δείκτες αυτοί 
αναγνωρίστηκαν από την επιτροπή προϋπολο-
γισμού του Συμβουλίου ως σημαντική βελτίωση 
(έγγραφο του Συμβουλίου 13895/08 FIN362, 
της 7ης Οκτωβρίου 2008, σ. 23 «COMBUD  assessment report of the PDB 2009 Activity 
Statements — note d’introduction»).
Εξάλλου, η Επιτροπή συνέστησε ομάδα εργα-
σίας με σκοπό τον περαιτέρω καθορισμό δει-
κτών που θα χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της 
ετήσιας στρατηγικής πολιτικής (APS) και του ετήσιου σχεδίου διαχείρισης (AMP) με στόχο 
τη συστηματοποίηση της συλλογής χρήσιμων συναφών δεδομένων σε πιο τακτική βάση για τις διαδικασίες APS και AMP, αρχής γενομένης από το έτος 2010.
33.
Κατά τη χρονική περίοδο που ελέγχθηκε από 
το Συνέδριο, η Επιτροπή παρέσχε επίσημη 
ανάδρομη πληροφόρηση στους συμμετέχο-
ντες σε εξατομικευμένη βάση στο στάδιο της κατάρτισης ενδιάμεσης και τελικής έκθεσης, 
και μάλιστα τόσο για τις επιχειρησιακές όσο 
και για τις δημοσιονομικές παραμέτρους.Από τότε που ιδρύθηκε ο PHEA (νυν EAHC), η παρα-
κολούθηση των σχεδίων βελτιώθηκε περαιτέρω.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 51, 53 και 70 έως 73.
36.
Τα σχέδια που ελέγχθηκαν από το Συνέδριο επε-
λέγησαν κατά την εναρκτήρια φάση του ΠΔΥ 
(2003-2007). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι χρειά-στηκε χρόνος για να εξοικειωθούν οι αιτούντες 
με τις απαιτήσεις σχετικά με τον αναλυτικότερο 
προσδιορισμό των στόχων, των δραστηριοτήτων και των δράσεων. Πάντως, η Επιτροπή πιστεύει ότι η κατάσταση βελτιώνεται διαρκώς.
Αρχής γενομένης το 2006, ο «οδηγός προς τους 
αιτούντες» που χρησιμοποιείται για τις προσκλή-
σεις για την υποβολή προτάσεων καλεί τους 
αιτούντες να εφαρμόζουν τις πλέον πρόσφατες 
γενικώς αποδεκτές αρχές διαχείρισης σχεδίων 
(περιλαμβανομένου του καθορισμού στόχων) ενόψει της κατάρτισης αιτήσεων. Με τη διαδι-
κασία διαπραγματεύσεων διασφαλίζεται ότι οι 
εν λόγω αρχές διατυπώνονται όντως ως τηρητέες 
αρχές στην εκάστοτε συμφωνία επιχορήγησης, τα δε επιφορτισμένα με το εκάστοτε σχέδιο στελέχη 
του PHEA (νυν EAHC) μεριμνούν για την εφαρ-
μογή τους καθ’ όλη τη διάρκεια των σχεδίων.
38.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 19 και 86.
40.
Το ΠΔΥ απευθύνεται πρωτίστως στους ενδιάμεσους φορείς, δηλαδή στα κράτη μέλη και τους βασικούς ενδιαφερόμενους και παράγοντες, και αποσκοπεί 
στο να τους δικτυώσει μεταξύ τους σε επίπεδο 
ΕΕ. Επίσης συμβάλλει στο να εντοπισθούν και να 
τεθούν υπό δοκιμή «ορθές πρακτικές» προκειμένου να πλαισιωθεί και να υποστηριχθεί η κατάστρωση 
εθνικών πολιτικών δημόσιας υγείας.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 10, 14, 21, 36 και 60 γ).
41.
Η συγκεκριμένη παρατήρηση ισχύει μόνο για 
τα σχέδια των ετών 2003, 2004 και 2005 και 
έκτοτε το θέμα έχει διευθετηθεί με την έκδοση 
κατατοπιστικότερου οδηγού προς τους αιτού-ντες, που ισχύει από το 2006.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 36.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;58
42.
Κατά την επιλογή των σχεδίων, μια βασική προϋπόθεση χρηματοδότησης είναι η συνά-φεια με τις πολιτικές της ΕΕ. Τα σχέδια έχουν συνέπειες για τον κύκλο πολιτικών με ποικί-λους τρόπους, όπως για παράδειγμα:
γνωστοποίηση των σχετικών αποτελεσμά- —
των στους τεχνικούς φορείς των κρατών 
μελών και στους ενδιαφερόμενους ·
προαγωγή βιώσιμων δικτύων εμπειρογνω- —
μοσύνης ·
παροχή του υποβάθρου για διατύπωση  —
συστάσεων σχετικά με ορθές πρακτικές.
Ο αντίκτυπος για τον τρόπο ζωής των ανθρώ-
πων επιτυγχάνεται εμμέσως.
45.
Ο κύκλος ΕΑΥ δεν τυγχάνει πλήρους εφαρμο-
γής, λόγω του ότι τα σχέδια είναι δυνατό να 
στοχοθετηθούν μόνο περί το ενδιάμεσο στά-διο. Ως εκ τούτου, η δράση περιορίστηκε σε 
έρευνα ακολουθούμενη από ανάπτυξη και, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, από πιλοτικά σχέδια, 
αλλά η Επιτροπή αδυνατεί να φθάσει σε σημείο πλήρους εφαρμογής.
Η Επιτροπή μπορεί να επισημάνει αρκετά  
παραδείγματα επιτυχούς αξιοποίησης των  
αποτελεσμάτων σχεδίων που χρηματοδοτού-
νται βάσει του ΠΔΥ (2003-2007), όπως για 
παράδειγμα τα εξής:
Οι εργασίες σχετικά με τον αντίκτυπο της  —
διαφήμισης στους νέους («παιδική παχυ-σαρκία και αποτρέψιμα χρόνια νοσήματα») τροφοδότησαν το έργο της στρογγυλής τρά-
πεζας της Επιτροπής για την αυτορρύθμιση 
της διαφήμισης (από το 2005), η οποία εκπό-
νησε κώδικα δεοντολογίας για την αυτορ-ρύθμιση στον διαφημιστικό κλάδο της ΕΕ. 
Πέραν αυτού, συνέβαλαν στη διαμόρφωση της «Πλατφόρμας δράσης της ΕΕ για τη δια-τροφή, τη σωματική άσκηση και την υγεία», στην οποία εξακολουθεί να μετέχει ενεργά το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Υγείας.
Η πρωτοβουλία για τη βελτίωση της φυσικής  —
κατάστασης («shape-up») συνέβαλε στην 
επεξεργασία καινοτόμων παραδειγμάτων 
ορθών πρακτικών για την προαγωγή υγι-
εινών συμπεριφορών στα σχολεία, καθώς και μεθόδων που στηρίζονται στην εται-
ρική σχέση δημόσιου/ιδιωτικού τομέα και 
προωθούνται στο πλαίσιο της «Στρατηγι-κής για την Ευρώπη όσον αφορά ζητήματα 
υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή, το υπέρβαρος και την παχυσαρκία», η οποία θεσπίστηκε από την Επιτροπή το 2007. Οι επικεφαλής των πρωτοβουλιών για τη βελτί-ωση της φυσικής κατάστασης συμμετέχουν επί του παρόντος σε ομάδα φορέων, η οποία συγκαλείται από την Επιτροπή με σκοπό την προώθηση παραδειγμάτων ορθών πρακτι-κών και μεθόδων σε επίπεδο τοπικής κοινω-νίας με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης δημόσιου/ιδιωτικού τομέα.Οι ορθές πρακτικές και οι συστάσεις πολι- —
τικής για τη σεξουαλική εκπαίδευση και τη σεξουαλική υγεία οι οποίες αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου SAFE παρουσιά-στηκαν στην ομάδα προβληματισμού για 
το HIV/AIDS και στο φόρουμ της κοινω-
νίας των πολιτών. Βασικά στοιχεία των 
συμπερασμάτων τους ελήφθησαν υπόψη 
στο έγγραφο διαβούλευσης που κατήρτισε η στρογγυλή τράπεζα για τη σεξουαλική 
υγεία, που έχει ως θέμα τις πιθανές μελλο-
ντικές δράσεις της ΕΕ στον συγκεκριμένο 
τομέα και το οποίο συζητήθηκε στο πλαί-σιο εργαστηρίου τον Μάιο του 2008.
Για το θέμα των ναρκωτικών στις φυλακές,  —
το δίκτυο ENDIPP διέθεσε βασικές πληρο-
φορίες σχετικά με εργασίες παρακολούθη-
σης, οι οποίες με τη σειρά τους οδήγησαν 
στην εκπόνηση εκθέσεων ανά χώρα σχετικά 
με τις υπηρεσίες πρόληψης, θεραπείας και 
περιορισμών των βλαβών στις φυλακές, τις υπηρεσίες κοινωνικής επανένταξης αποφυ-
λακισθέντων και τις μεθόδους παρακολού-θησης/ανάλυσης της χρήσης ναρκωτικών από φυλακισμένους, και επιπλέον χρησί-
μευσαν για τις προπαρασκευαστικές εργα-
σίες ενόψει της κατάρτισης πρότασης για 
την έκδοση σύστασης του Συμβουλίου.Το μέσο SUPPORT έχει αναπροσανατολισθεί  —
ώστε να επιτρέπει περισσότερη διαφάνεια και συνέργειες μεταξύ σχεδίων ψυχικής υγείας και να συμβάλλει στη χρήση και διάδοση των αποτελεσμάτων που αυτά παράγουν. Το SUPPORT συνεισέφερε στη διαδικασία 
εκπόνησης του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για την Ψυχική Υγεία και την Καλή Ψυχική Κατά-
σταση, ενόψει της διάσκεψης υψηλού επιπέ-
δου που οργανώθηκε τον Ιούνιο του 2008, 
και οργάνωσε σχετικά εργαστήρια.Το μέσο «Eurocare — Γεφύρωση του χάσμα- —
τος» συνέβαλε στη δημιουργία ισότιμων 
όρων για τις διαβουλεύσεις με ενδιαφε-
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;59
ρόμενους σχετικά με την πολιτική για το 
αλκοόλ, δεδομένου ότι έδωσε τη δυνατό-τητα σε μη βιομηχανικούς παράγοντες να επεξεργασθούν κοινές θέσεις και να τις υποστηρίξουν στο πλαίσιο διαβουλεύσεων που οργανώθηκαν από την Επιτροπή με τη συμμετοχή οικονομικών παραγόντων. Το σχέδιο επέτρεψε σε όσους ασχολούνται με τη δημόσια υγεία να παράσχουν σημαντική, συγκροτημένη και συντονισμένη συμβολή στη στρατηγική της Κοινότητας για το  αλκοόλ, η οποία θεσπίστηκε τον Οκτώβριο του 2006, καθώς και στην εφαρμογή της.Συμβολή στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής  —
με τίτλο «Για μια Ευρώπη απαλλαγμένη από το κάπνισμα» (μέσω διαφόρων σχεδίων που χρηματοδοτούνται από τη ΓΔ SANCO και 
στα οποία παραπέμπει η Πράσινη Βίβλος) · 
συμβολή στη «Σύμβαση-πλαίσιο για τον 
έλεγχο του καπνού» (ΣΠΕΚ), μέσω εγγράφου 
τοποθέτησης της «Συμμαχίας για τη σύμβα-ση-πλαίσιο» (πρόκειται για διεθνές δίκτυο 
200 και πλέον μη κυβερνητικών οργανώ-
σεων), το οποίο συνετάχθη στο πλαίσιο του 
ENSP (δηλαδή του Ευρωπαϊκού Δικτύου για την Πρόληψη του Καπνίσματος).
Έχει δοθεί ώθηση στην ίδρυση του Ευρωπαϊκού 
Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) 
στη Στοκχόλμη κι έγινε επεξεργασία των προ-
τεραιοτήτων εργασίας του βάσει σχεδίων για 
την παρακολούθηση μεταδοτικών ασθενειών τα 
οποία λαμβάνουν στήριξη βάσει του σχετικού με τις «απειλές κατά της υγείας» σκέλους.
Γενικότερα, ο δείκτης «Διάρκεια υγιούς ζωής», 
που έχει καθοριστεί στο πλαίσιο της στρατη-
γικής της Λισαβόνας και αποτελεί σημαντική 
αναφορά για παρεμβάσεις που αφορούν τους 
«καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία», έχει αναπτυχθεί βάσει σχεδίων για τους δεί-
κτες υγείας στο πλαίσιο του σχετικού με τις υγειονομικές πληροφορίες σκέλους και εξακο-λουθεί να αποτελεί αντικείμενο υπολογισμών και περαιτέρω επεξεργασίας βάσει τέτοιων 
σχεδίων · το ίδιο ισχύει και για άλλους βασι-
κούς δείκτες αναφοράς για την υγεία οι οποίοι 
ισχύουν σε επίπεδο Κοινότητας και περιλαμβά-
νονται στον κατάλογο των Δεικτών Υγείας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας (European Community Health Indicators — ECHI). Η χρησιμότητα των 
εν λόγω δεικτών σε εθνικό επίπεδο είναι προ-
φανής, ενώ, επί παραδείγματι, ο δείκτης «Διάρ-
κεια υγιούς ζωής» ήδη υιοθετείται ως βασικός δείκτης αναφοράς για την εθνική στρατηγική 
υγείας στην Εσθονία · και οι Κάτω Χώρες χρη-
σιμοποιούν τον αναλυτικότερο κατάλογο ECHI για τη συγκριτική αξιολόγηση των εθνικών τους πολιτικών σε ειδικό έντυπο που τιτλο-φορείται «Dare to Compare».
46.
Γενικά, εθνικές πηγές χρηματοδότησης είναι 
διαθέσιμες μόνο για εθνικές συνιστώσες των δραστηριοτήτων δικτύωσης που περιλαμβά-
νουν περισσότερα κράτη μέλη. Τούτο καταδει-
κνύει την αναγκαιότητα ενός ευρωπαϊκού ΠΔΥ για τη χρηματοδότηση τέτοιων δραστηριοτή-των, οι οποίες είναι σαφές ότι εξυπηρετούν το συνολικό συμφέρον της ΕΕ.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 56 και 64.
Στο πλαίσιο του πρώτου ΠΔΥ (2003-2007), οι 
μηχανισμοί χρηματοδότησης δεν προσφέρο-νταν για την παροχή πιο μακροπρόθεσμης 
χρηματοδοτικής στήριξης. Στο πλαίσιο του 
τρέχοντος ΠΔΥ (2008-2013), είναι διαθέσιμα 
και άλλα, περισσότερο κατάλληλα, εργαλεία και μηχανισμοί χρηματοδότησης · πρόκειται 
κυρίως για επιχορηγήσεις λειτουργίας και για 
τη χρηματοδότηση κοινών δράσεων.
48.
Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 46.
51.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η από μέρους της  παρακολούθηση σχεδίων υπό υλοποίηση έχει βελτιωθεί σημαντικά από τη χρονική περίοδο που κάλυψε ο έλεγχος. Παρόλα’ αυτά, ανέκα-θεν ήταν διαθέσιμες πληροφορίες για σχέδια που έλαβαν χρηματοδότηση κατά το παρελ-θόν. Ειδικότερα, κατάλογοι των σχεδίων που έλαβαν χρηματοδότηση κατά το παρελθόν, με συνδέσμους προς τις σχετικές εκθέσεις, έχουν δημοσιοποιηθεί στους δικτυακούς τόπους της ΓΔ SANCO ή του PHEA (νυν EAHC). Αρχής γενο-μένης το 2008, τέτοιου είδους πληροφορίες 
παρακολούθησης εισάγονται επίσης σε σφαι-
ρική βάση δεδομένων.
Το εν λόγω εργαλείο θα αναβαθμίσει ακόμη 
περισσότερο την παρακολούθηση από πλευράς 
Επιτροπής του χαρτοφυλακίου σχεδίων της.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 33, 52 και 70 έως 73.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;60
52.
Σε ό,τι αφορά τη συμπληρωματικότητα μεταξύ 
σχεδίων, η Επιτροπή απαιτεί από όσους προτεί-
νουν σχέδια να εγγράψουν το εκάστοτε σχέδιο στο πλαίσιο ήδη υπαρχόντων σχεδίων και να αναπτύξουν αποτελέσματα που επετεύχθησαν 
ήδη κατά το παρελθόν. Η απαίτηση αυτή έχει 
επίσης καθορισθεί ως μία από τις προϋποθέ-σεις παροχής επιχορήγησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή απαί-
τησε από αυτούς που υπέβαλαν σχέδια να  συνεργασθούν στο πλαίσιο άλλων σχεδίων και να δημοσιοποιήσουν την όποια τεκμηρίωση σχετικά με εργασίες που έλαβαν χρηματοδό-τηση κατά το παρελθόν.
Επιπλέον, βάσει γενικής διαδικασίας, οι κατά-
λογοι με τα σχέδια που επιλέγονται προς χρη-
ματοδότηση υποβάλλονται στην εκτεταμένη διαδικασία διυπηρεσιακών διαβουλεύσεων της 
Επιτροπής.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 51.53.
α)
Πρέπει να σημειωθεί ότι το πεδίο για δρά-
σεις που σχετίζονται με τους «καθοριστικούς 
παράγοντες για την υγεία» είναι ευρύ. Το ΠΔΥ 
αποσκοπούσε στην πρωτοποριακή εφαρμογή 
διαφορετικών προσεγγίσεων με ταυτόχρονη αποφυγή αλληλεπικαλύψεων. Η Επιτροπή θεω-
ρεί ότι το γεγονός πως τα σχέδια ήταν ποι-κίλα και κάλυπταν διαφορετικές πτυχές του τομέα «ναρκωτικά» ή του τομέα «διατροφή 
και σωματική άσκηση» καταδεικνύει την επι-
τυχία των προσπαθειών για την αποτροπή  
αλληλεπικαλύψεων.
Ορισμένα σχέδια όπως τα σχέδια «Shape up» 
και «EPODE», που χρηματοδοτήθηκαν βάσει του ΠΔΥ, ελήφθησαν υπόψη για τη Λευκή  Βίβλο του 2007 για τα ζητήματα υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή, το υπέρβαρο και την παχυσαρκία. Η στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά επιτάσσει διεπιστημονική προ-
σέγγιση (Στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά 
2005-2012, έγγραφο του Συμβουλίου 15074/04 
της 22ας Νοεμβρίου 2004).53.
β)Όλα τα σχέδια που ελέγχθηκαν πληρούσαν τις προϋποθέσεις επιλογής και επιχορήγησης που ισχύουν για το ΠΔΥ. Παρά το γεγονός ότι διά-φορα σχέδια ενδέχεται να αφορούσαν παρεμ-φερή ζητήματα, κάθε σχέδιο είχε διαφορετική οπτική γωνία και στηριζόταν σε διαφορετική μεθοδολογία.
Στον τομέα του περιορισμού των βλαβών που 
σχετίζονται με το αλκοόλ, ήταν λιγοστοί οι φορείς που δραστηριοποιούνταν σε ευρωπαϊκό επίπεδο και/ή ήταν σε θέση να ηγηθούν σχε-δίων με ευρωπαϊκή διάσταση. Είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι, αφενός, οι διάφορες εκθέσεις ανά χώρα σχετικά με την κατάσταση που ισχύει όσον 
αφορά την πολιτική των κρατών μελών της ΕΕ 
για το αλκοόλ και, αφετέρου, η έκθεση με τον 
τίτλο «Το αλκοόλ στην Ευρώπη» εξυπηρετούσαν 
διαφορετικούς σκοπούς και διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο (βλ. παράρτημα II, σημείο 6).
53.
γ)Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα δύο δίκτυα για τον 
καπνό απευθύνονται αδιαμφισβήτητα σε δια-
φορετικές ομάδες-στόχους.
Στον τομέα «Σεξουαλική και αναπαραγωγική 
υγεία», η Επιτροπή εφαρμόζει ειδική πολιτική 
για το HIV/AIDS, περιλαμβανομένου σχεδίου 
δράσης, το οποίο υλοποιείται εν μέρει με χρη-ματοδότηση από το ΠΔΥ. Η χρηματοδότηση 
αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της πρό-ληψης της μετάδοσης του ιού HIV σε ολόκληρη την Ευρώπη (βλ. παράρτημα II, σημείο 15).
Τα συμβουλευτικά όργανα στα οποία αναφέρε-
ται το Συνέδριο επιτελούν σημαντική λειτουρ-γία σε σχέση με τον συντονισμό της πολιτικής 
της ΕΕ για το HIV/AIDS, αλλά δεν παρέχουν χρη-ματοδότηση (βλ. το παράρτημα II, σημείο 16).
Η Επιτροπή φρονεί ότι είναι σημαντικό να υπο-
στηριχθούν και να ενισχυθούν εξειδικευμένες 
ΜΚΟ και δίκτυα που δραστηριοποιούνται στο επίπεδο της καθημερινότητας των πολιτών ή σε 
πολιτικό επίπεδο και τα οποία συνδράμουν τα 
άτομα που πάσχουν από HIV/AIDS ή καταβάλ-
λουν προσπάθεια για την πρόληψη νέων μολύν-σεων από τον ιό HIV. Οι ΜΚΟ και τα δίκτυα 
πρέπει να έχουν πρόσβαση στους ομολόγους 
τους, ανεξάρτητα από το εάν αυτοί είναι ασθε-
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;61
νείς, άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού 
κινδύνου, τοπικές ή εθνικές αρχές ή πολιτικοί. 
Κατά συνέπεια, ένας βαθμός εξειδίκευσης ή, όπως αναφέρει η έκθεση, η δραστηριοποίηση σε κάποιο εξειδικευμένο πεδίο αποτελούν πλε-
ονέκτημα για μια ΜΚΟ που δραστηριοποιείται 
στον τομέα του HIV/AIDS. Παραδείγματος χάρη, αν ληφθεί υπόψη ότι το κόστος μιας ισόβιας 
αντιρετροϊκής θεραπείας στην ΕΕ ανέρχεται 
κατά μέσο όρο σε 10 000 ευρώ ανά άτομο ανά έτος (μόνο για τα φάρμακα), η επένδυση σε εξειδικευμένες και επαγγελματικού επιπέδου ΜΚΟ που απευθύνονται σε άτομα τα οποία δια-τρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο προσβολής από τον HIV είναι δικαιολογημένη και εύλογη. 
(Βλ. παράρτημα II, σημείο 18.)
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου 
Νόσων (ECDC) στη Στοκχόλμη ανέπτυξε πλήρη λειτουργία σε σχέση με την επιδημιολογία 
του HIV/AIDS ήδη από το 2008 και μετά. (Βλ. 
παράρτημα II, σημείο 19.)
54.
Χρηματοδότηση για συνεργασία σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο παρέχεται μόνον από το πρόγραμμα-
πλαίσιο ΕΤΑ και το πρόγραμμα για τα ναρκω-
τικά, καθώς επίσης από το ECDC όσον αφορά 
την παρακολούθηση μεταδοτικών ασθενειών. Για 
τις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή έχει θεσπίσει 
μηχανισμούς για την εξασφάλιση συντονισμού και την αποφυγή αλληλεπικαλύψεων με το ΠΔΥ.
Μέσω του ΠΔΥ, η Επιτροπή έχει δρομολογήσει 
δράσεις σε διάφορους τομείς, οι οποίες υπο-
βοήθησαν και πλαισίωσαν την κατάστρωση 
πολιτικής σε βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής 
πολιτικής δημόσιας υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, ελήφθη υπόψη η ύπαρξη άλλων μηχανισμών 
συνεργασίας.
Το ECDC συνεστήθη με βάση τα αποτελέσματα 
των σχεδίων του ΠΔΥ (2003-2007). Εξάλλου, η Επιτροπή χρηματοδοτεί σχέδια του ΠΔΥ τα οποία υλοποιούνται από κοινού με διε-θνείς οργανισμούς, όπως ο ΠΟΥ (π.χ. σχέδιο 
2007WHO02 «Παρακολούθηση της διατροφής 
και της σωματικής άσκησης») και ο ΟΟΣΑ (π.χ. 
σχέδιο 2006OECD02 «Εργατικό δυναμικό του τομέα της υγείας και διεθνής μετανάστευση»).
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 45.56.
Η ύπαρξη «ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας» 
(ΕΠΑ) υπήρξε ανέκαθεν βασική προϋπόθεση 
για τις αποφάσεις επιχορήγησης που αφορούν σχέδια του ΠΔΥ.
Η ύπαρξη άλλων μηχανισμών συνεργασίας (π.χ. 
της «ανοικτής μεθόδου συντονισμού») για τη διευκόλυνση της συνεργασίας και της ανταλ-
λαγής πληροφοριών μεταξύ ενδιαφερομένων 
σε ολόκληρη την Ευρώπη δεν αποκλείει την ανάληψη δράσης από το ΠΔΥ. Οι περισσότε-ροι από τους εν λόγω άλλους μηχανισμούς δεν παρέχουν τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την έναρξη και τη συντήρηση πρωτοβου-λιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 46 και 64.
57.
Η συντριπτική πλειονότητα των σχεδίων συνί-
στατο σε δίκτυα, δεδομένου ότι μία από τις 
προϋποθέσεις επιχορήγησης ήταν η σύμπραξη εταίρων από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώ -
ρες.
58.
Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 45.
60.
α)Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 52.
60.
γ)
Κατά κανόνα, το ΠΔΥ δεν χρηματοδοτεί σχέδια που προορίζονται για υλοποίηση σε πραγμα-
τική κλίμακα. Τούτο αποτελεί αρμοδιότητα 
των κρατών μελών.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 10, 14 
και 40.
62.
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για 
αυτή την επιβεβαίωση της «ευρωπαϊκής προ-
στιθέμενης αξίας» (ΕΠΑ) και της χρησιμότητας 
του ΠΔΥ.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;62
64.
Οι άλλοι υφιστάμενοι μηχανισμοί συνεργασίας, ιδίως με κράτη μέλη, δεν μπορούν να υποκατα-στήσουν το ΠΔΥ αναφορικά με την πλαισίωση και υποστήριξη της κατάστρωσης πολιτικής σε ορισμένους τομείς ή δραστηριότητες για τα οποία έχει καθοριστική σημασία η παροχή ουσιαστικής χρηματοδοτικής στήριξης.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 46, 54 και 56.
65.
Οι δραστηριότητες που απορρέουν από την εν λόγω ομάδα εργασίας του Συμβουλίου προ-βλέπεται να χρηματοδοτηθούν από το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013).
69.
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι σε γενι-
κές γραμμές οι εταιρικές σχέσεις αποδίδουν.
Ειδικότερα, η Επιτροπή χαιρετίζει τη θετική 
αξιολόγηση των μεγάλης κλίμακας δικτύων 
από τους συντονιστές σχεδίων όσον αφορά 
τη συγκέντρωση γνώσεων και εμπειρογνωμο-σύνης σε επίπεδο ΕΕ.
70-73.
Κατά τη χρονική περίοδο που ελέγχθηκε από 
το Συνέδριο, η Επιτροπή παρέσχε επίσημη ανά-
δρομη πληροφόρηση στους συμμετέχοντες σε 
εξατομικευμένη βάση στο στάδιο της κατάρτι-
σης ενδιάμεσης και τελικής έκθεσης, και μάλι-στα τόσο για τις επιχειρησιακές όσο και για 
τις δημοσιονομικές παραμέτρους. Στις περι-πτώσεις που κρίθηκε απαραίτητο, ελήφθησαν διορθωτικά μέτρα με βάση τις εκθέσεις, υπό τη 
μορφή της παρακράτησης πληρωμής για ένα 
χρονικό διάστημα μέχρι την παροχή συμπλη-
ρωματικών πληροφοριακών στοιχείων.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από τότε που ιδρύθηκε 
ο PHEA (νυν EAHC) η παρακολούθηση των σχε-δίων βελτιώθηκε περαιτέρω.
Βλ. επίσης τις απαντήσεις στις παραγρά-
φους 33, 51 και 52.78.
Τα κράτη μέλη ενημερώνονται επισήμως για τον κατάλογο των επιλεγμένων σχεδίων [βλ. π.χ. το έγγραφο C(2008) 6180 για το έτος 2008] μετά την αξιολόγηση των προτάσεων από τους αντιπροσώπους τους στην επιτροπή ΠΔΥ. Ο εν λόγω κατάλογος επανεξετάζεται επισήμως από την επιτροπή του προγράμματος πριν από την υποβολή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβού-λιο προς έλεγχο και ακολούθως στην Επιτροπή προς τυπική έγκριση.
Βλ. επίσης την απάντηση στην παράγραφο 25.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
Σχεδιασμός του προγράμματος83.
Το άρθρο 152 της Συνθήκης ορίζει ότι  
η «δράση της Κοινότητας, η οποία συμπληρώ-νει τις εθνικές πολιτικές, αποβλέπει στη βελ-
τίωση της δημόσιας υγείας», κάνοντας με τον 
τρόπο αυτό διάκριση μεταξύ της ευθύνης των 
κρατών μελών να εφαρμόζουν τα εθνικά τους προγράμματα για την προαγωγή της υγείας και 
της ευθύνης της Κοινότητας να συμπληρώνει 
τη δράση των κρατών μελών.
Το ΠΔΥ σχεδιάστηκε με γνώμονα τη «Στρα-
τηγική για την υγεία» η οποία θεσπίστηκε το 
2000 από την Επιτροπή [βλ. COM(2000) 285] 
και λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου πεδίου των σχετικών αρμοδιοτήτων για δράση 
της Κοινότητας βάσει της Συνθήκης.
Το ΠΔΥ απευθύνεται πρωτίστως στους ενδι-
άμεσους φορείς, δηλαδή στα κράτη μέλη και 
τους βασικούς ενδιαφερόμενους και παράγο-
ντες και επιδιώκει να τους δικτυώσει μεταξύ τους σε επίπεδο ΕΕ. Επίσης συμβάλλει στο να 
εντοπισθούν και να τεθούν υπό δοκιμή «ορθές πρακτικές» προκειμένου να πλαισιωθεί και να υποστηριχθεί η κατάστρωση εθνικών πολιτι-κών δημόσιας υγείας.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;63
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι το σκεπτικό  
παρέμβασης του ΠΔΥ (2003-2007) δεν περι-γράφεται με πληρότητα στην απόφαση θέσπι-σης του προγράμματος. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το υπόψη πρόγραμμα εκπο-νήθηκε το 1999-2000 και ενεκρίθη το 2002, δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία δεν είχαν τεθεί πλήρως σε εφαρμογή οι τρέχουσες μέθοδοι προγραμματισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της Επιτροπής.
Τα οφέλη μιας προσέγγισης που στηρίζεται σε 
λογικό μοντέλο θα καταστούν ολοένα και πιο προφανή τώρα που το ΠΔΥ έχει καταστεί πιο συγκροτημένο και τα αποτελέσματά του είναι πιο σαφή. Όπως προτεινόταν στην ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης του 2007, θα επιχειρηθεί μια πρώτη απόπειρα μοντελοποίησης των δυνητικών ωφε-
λειών του ΠΔΥ για τους ευρωπαίους πολίτες.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 10, 14, 
15, 19, 21, 40 και 60γ).
Η επεξεργασία κατάλληλων δεικτών και μεθό-
δων συλλογής στοιχείων είναι ένας από τους στόχους του σχετικού με τις «υγειονομικές 
πληροφορίες» σκέλους του ΠΔΥ. Η Επιτροπή 
θεωρεί ότι ο καθορισμός δεικτών για την  
αποτελεσματική παρακολούθηση του προ-
γράμματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από 
τη διαθεσιμότητα συναφών στοιχείων σε επί-
πεδο σχεδίων.
Στο πλαίσιο του προσχεδίου προϋπολογισμού 
του 2009, αναπτύχθηκαν νέοι δείκτες. Επιπλέον, η Επιτροπή συνέστησε ομάδα εργασίας με σκοπό τον περαιτέρω καθορισμό δεικτών που 
θα χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της ετήσιας 
στρατηγικής πολιτικής (APS) και του ετήσιου 
σχεδίου διαχείρισης (AMP) για το έτος 2010.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 31 και 32.84.
Η Επιτροπή έχει καταβάλει σημαντικές προ-σπάθειες προκειμένου να καθορίσει τις προ-τεραιότητές της με επακριβή και αναλυτικό τρόπο στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας. Η Επι-
τροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται περαιτέρω 
πρόοδος σε σχέση με τον καθορισμό στο πλαί-
σιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας μιας σειράς τέτοιων θεμάτων και τομέων δυνητικής 
δράσης που να ανταποκρίνονται στις διαθέσι-
μες πιστώσεις του προϋπολογισμού.Η τελική αξιολόγηση του ΠΔΥ (2003-2007) θα 
είναι διαθέσιμη το 2010, οπόταν θα έχει ολο-κληρωθεί η πλειονότητα των σχεδίων, και θα επιτρέψει την εξαγωγή συνολικών συμπερα-σμάτων σχετικά με την αποτελεσματικότητα του προγράμματος από την άποψη της επίτευ-ξης των στόχων του.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 22, 25 
και 27.
Σύσταση 1
Καίτοι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα πρωτο-βουλίας, η αρμοδιότητα για την έκδοση της 
απόφασης σχετικά με το πρόγραμμα ανήκει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο · 
το ίδιο ισχύει για τους στόχους που πρέπει να 
επιτευχθούν και για τις πιστώσεις του προϋπο-
λογισμού που θα διατεθούν για την επίτευξη 
των εν λόγω στόχων.
Από το 2002 και μετά, οι νομοθετικές προτά-
σεις της Επιτροπής συνοδεύονται κατά κανόνα 
από «εκ των προτέρων εκτίμηση αντικτύπου», στην οποία αναλύονται οι οικονομικές, κοι-
νωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των 
πιθανών εναλλακτικών επιλογών πολιτικής.
Σε σχέση ακριβώς με το συγκεκριμένο θέμα, 
η Επιτροπή σκοπεύει να καθορίσει το σκεπτικό 
που θα διέπει τα ενδεχόμενα προγράμματα τα 
οποία θα διαδεχθούν το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013).
Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 15.85.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το πεδίο για δρά-
σεις που σχετίζονται με τους «καθοριστικούς παράγοντες για την υγεία» είναι ευρύ. Το ΠΔΥ 
αποσκοπούσε στην πρωτοποριακή εφαρμογή διαφορετικών προσεγγίσεων με ταυτόχρονη αποφυγή αλληλεπικαλύψεων.
Όλα τα σχέδια που ελέγχθηκαν πληρούσαν 
το σύνολο των προϋποθέσεων επιλογής και 
επιχορήγησης. Παρά το γεγονός ότι διάφορα 
σχέδια ενδέχεται να αφορούσαν παρεμφερή 
ζητήματα, κάθε σχέδιο είχε διαφορετική  οπτική γωνία και στηριζόταν σε διαφορε-
τική μεθοδολογία, πράγμα που επαυξά-
νει τη σπουδαιότητα των παραγόμενων  
αποτελεσμάτων.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;64
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός πως τα σχέ-
δια ήταν ποικίλα και κάλυπταν διαφορετικές πτυχές του εκάστοτε τομέα καταδεικνύει την 
επιτυχία των προσπαθειών για την αποτροπή 
αλληλεπικαλύψεων.
Σε ό,τι αφορά τη συμπληρωματικότητα μεταξύ 
σχεδίων, η Επιτροπή απαιτεί από όσους προτεί-
νουν σχέδια να εγγράψουν το εκάστοτε σχέδιο στο πλαίσιο ήδη υπαρχόντων σχεδίων και να 
αναπτύξουν αποτελέσματα που επετεύχθησαν 
ήδη κατά το παρελθόν. Η απαίτηση αυτή έχει 
επίσης καθορισθεί ως μία από τις προϋποθέ-
σεις παροχής επιχορήγησης.
Εκτός αυτού, η Επιτροπή επισημαίνει τη γενι-
κής ισχύος διαδικασία διυπηρεσιακών δια-
βουλεύσεων την οποία εφαρμόζει και η οποία 
ακολουθήθηκε για το ΠΔΥ.
Η διασφάλιση της συμπληρωματικότητας θα 
καταστεί ευχερέστερη με τη συγκρότηση σφαι-
ρικής βάσης δεδομένων, όπου θα εισάγονται 
οι πληροφορίες για την παρακολούθηση των 
σχεδίων.
Η ύπαρξη «ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας» 
(ΕΠΑ) υπήρξε ανέκαθεν βασική προϋπόθεση για τις αποφάσεις επιλογής και επιχορήγησης που αφορούν σχέδια του ΠΔΥ.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 46, 51, 
52, 53 και 56.
86-87.
Το ΠΔΥ (2003-2007) εκπονήθηκε το 1999-2000 
και ενεκρίθη το 2002, δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία δεν είχαν τεθεί πλήρως σε εφαρμογή οι τρέχουσες μέθοδοι προγραμμα-τισμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης της 
Επιτροπής.
Τα σχέδια που ελέγχθηκαν από το Συνέδριο 
επελέγησαν ήδη κατά την εναρκτήρια φάση 
του ΠΔΥ (2003-2007).Η Επιτροπή επισημαίνει ότι χρειάστηκε χρόνος 
για να εξοικειωθούν οι αιτούντες με τις απαι-τήσεις σχετικά με τον αναλυτικότερο προσδι-
ορισμό των στόχων, των δραστηριοτήτων και 
των δράσεων. Πάντως, η Επιτροπή πιστεύει ότι η κατάσταση βελτιώνεται διαρκώς. Αρχής γενο-μένης το 2006, ο «οδηγός προς τους αιτούντες» 
που χρησιμοποιείται για τις προσκλήσεις για 
την υποβολή προτάσεων καλεί τους αιτούντες να εφαρμόζουν τις πλέον πρόσφατες γενικώς 
αποδεκτές αρχές διαχείρισης σχεδίων (περιλαμ-
βανομένου του καθορισμού στόχων) ενόψει της 
κατάρτισης αιτήσεων. Με τη διαδικασία δια-
πραγματεύσεων διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω αρχές διατυπώνονται όντως ως τηρητέες αρχές στην εκάστοτε συμφωνία επιχορήγησης, τα δε επιφορτισμένα με το εκάστοτε σχέδιο στελέχη 
του PHEA (νυν EAHC) μεριμνούν για την εφαρ-
μογή τους καθ’ όλη τη διάρκεια των σχεδίων.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 19  
και 36.
88.
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για 
αυτή την επιβεβαίωση της «ευρωπαϊκής προ-στιθέμενης αξίας» (ΕΠΑ) και της χρησιμότητας 
του ΠΔΥ. Η ύπαρξη «ευρωπαϊκής προστιθέμε-νης αξίας» (ΕΠΑ) υπήρξε ανέκαθεν βασική προ-ϋπόθεση για τις αποφάσεις επιχορήγησης που αφορούν σχέδια του ΠΔΥ.
Η συντριπτική πλειονότητα των σχεδίων συνί-
στατο σε δίκτυα, δεδομένου ότι μία από τις 
προϋποθέσεις επιχορήγησης ήταν η σύμπραξη 
εταίρων από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 56  
και 57.
89.
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι στο πλαίσιο του 
πρώτου ΠΔΥ (2003-2007) οι μηχανισμοί χρημα-
τοδότησης δεν προσφέρονταν για την παροχή 
πιο μακροπρόθεσμης χρηματοδοτικής στήριξης. Στο πλαίσιο του τρέχοντος ΠΔΥ (2008-2013), 
είναι διαθέσιμα και άλλα, περισσότερο κατάλ-
ληλα, εργαλεία και μηχανισμοί χρηματοδότησης · 
πρόκειται κυρίως για επιχορηγήσεις λειτουργίας 
και για τη χρηματοδότηση κοινών δράσεων. 
Γενικά, εθνικές πηγές χρηματοδότησης είναι 
διαθέσιμες μόνο για εθνικές συνιστώσες των δραστηριοτήτων δικτύωσης που περιλαμβάνουν 
περισσότερα κράτη μέλη. Τούτο καταδεικνύει 
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;65
την αναγκαιότητα ενός ευρωπαϊκού ΠΔΥ για τη 
χρηματοδότηση τέτοιων δραστηριοτήτων, οι οποίες είναι σαφές ότι εξυπηρετούν το συνολικό 
συμφέρον της ΕΕ.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 46, 56 
και 64.
90.
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι σε γενικές γραμμές οι εταιρικές σχέσεις αποδί-δουν. Ειδικότερα, η Επιτροπή χαιρετίζει τη θετική αξιολόγηση των μεγάλης κλίμακας  δικτύων από τους συντονιστές σχεδίων όσον αφορά τη συγκέντρωση γνώσεων και εμπειρο-
γνωμοσύνης σε επίπεδο ΕΕ.
Κατά τη χρονική περίοδο που ελέγχθηκε από 
το Συνέδριο, η Επιτροπή παρέσχε επίσημη ανά-
δρομη πληροφόρηση στους συμμετέχοντες σε 
εξατομικευμένη βάση στο στάδιο της κατάρτι-σης ενδιάμεσης και τελικής έκθεσης, και μάλι-
στα τόσο για τις επιχειρησιακές όσο και για τις 
δημοσιονομικές παραμέτρους. Από τότε που 
ιδρύθηκε ο PHEA (νυν EAHC), η παρακολού-
θηση των σχεδίων βελτιώθηκε περαιτέρω.
Τα κράτη μέλη ενημερώνονται επισήμως για 
τον κατάλογο των επιλεγμένων σχεδίων μετά την αξιολόγηση των προτάσεων από τους  αντιπροσώπους τους στην επιτροπή ΠΔΥ. Ο 
εν λόγω κατάλογος εγκρίνεται τυπικώς από 
την επιτροπή του προγράμματος πριν από την υποβολή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβού-
λιο προς έλεγχο και ακολούθως στην Επιτροπή 
προς τυπική έγκριση.
Η Επιτροπή σκοπεύει να υλοποιήσει τη  
σύσταση του Συνεδρίου για την ενίσχυση των δραστηριοτήτων διάδοσης ως προς σχέδια που χρηματοδοτούνται από το ΠΔΥ.
Βλ. τις απαντήσεις στις παραγράφους 33, 51, 
69, 70 και 78.
Σύσταση 2
Απάντηση στην πρώτη υποσύστασηΗ ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΔΥ (2003-2007), 
η οποία πραγματοποιήθηκε το 2007, ανέδειξε 
μια σειρά τομέων που επιδέχονται βελτίωση, 
συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας χαρ-τογράφησης που το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει 
συστήσει για το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013).Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 51.
Η Επιτροπή προτίθεται να προβαίνει ετησίως 
σε τέτοια διαδικασία χαρτογράφησης για το 
τρέχον ΠΔΥ (2008-2013). Η εν λόγω ενέργεια θα συμπληρώσει τις διαδικασίες που διεξήχθη-σαν το 2007 και το 2008 για σχέδια τα οποία 
υλοποιήθηκαν κατ’ εφαρμογή του ΠΔΥ (2003-
2007).
Απάντηση στη δεύτερη υποσύσταση
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται περαι-
τέρω πρόοδος σε σχέση με τον καθορισμό στο 
πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος εργασίας μιας σειράς θεμάτων και τομέων δυνητικής 
δράσης που να ανταποκρίνονται στις διαθέ-
σιμες πιστώσεις του προϋπολογισμού.
Βλ. την απάντηση στην παράγραφο 27.Απάντηση στην τρίτη υποσύσταση
Από τότε που ιδρύθηκε ο PHEA (νυν EAHC), 
η κατάρτιση και η παρακολούθηση των υλο-
ποιούμενων σχεδίων βελτιώθηκε. Θα γίνει  
συστηματική αξιοποίηση των νέων δυνατο-
τήτων χρηματοδότησης δικτύων.
Βλ. την απάντηση στις παραγράφους 33  
και 46.
Γενικό συμπέρασμα91. 
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η αύξηση του προϋ-
πολογισμού θα οδηγούσε σε αύξηση και των 
αποτελεσμάτων, πλην όμως το ΠΔΥ 2003-2007 
αντιστοιχεί στα δημοσιονομικά μέσα που δια-τέθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και στις προτεραιότητες και τους στόχους που καθορίστηκαν σε σχέση με το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
92. 
Ο αντίκτυπος οποιασδήποτε πρωτοβουλίας 
για την προαγωγή της υγείας στην υγεία των 
πολιτών μπορεί να εκτιμηθεί μόνο με βάση τις μεταβολές που επέρχονται στη συμπεριφορά 
των πολιτών, οι οποίες με τη σειρά τους είναι 
δυνατό να αξιολογηθούν μόνο μακροπρόθε-
σμα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τόσο το τρέχον 
όσο και τα προηγούμενα ΠΔΥ συνέβαλαν  
σημαντικά στην προώθηση μιας σύγχρονης και βασισμένης στην αρχή της συμμετοχής πολιτι-
κής για τη δημόσια υγεία σε επίπεδο ΕΕ.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;66
Σύσταση 3
Απάντηση στην πρώτη υποσύσταση
Μέσω του ΠΔΥ, η Επιτροπή ήταν σε θέση να 
δρομολογήσει δράσεις σε μια σειρά βασικών 
τομέων που άπτονται της δημόσιας υγείας, οι οποίες υποβοήθησαν και πλαισίωσαν την κατάστρωση πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό,  
συνεκτιμώνται τα δημοσιονομικά μέσα που 
είναι διαθέσιμα και οι τυχόν άλλοι υφιστάμε-νοι μηχανισμοί συνεργασίας (όπως η «ανοι-
κτή μέθοδος συντονισμού») οι οποίοι, καίτοι 
διευκολύνουν τη συνεργασία και την ανταλ-
λαγή πληροφοριών μεταξύ ενδιαφερομένων 
σε ολόκληρη την Ευρώπη, δεν παρέχουν τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την έναρξη 
και τη συντήρηση δικτύων.
Απάντηση στη δεύτερη υποσύσταση
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η καλύτερη ευκαιρία 
για την επανεξέταση του τρέχοντος προγράμ-
ματος υγείας θα δοθεί όταν είναι διαθέσιμα τα πορίσματα της αξιολόγησης του ΠΔΥ (2003-
2007), δηλαδή το 2010.
Για οποιοδήποτε πιθανό πρόγραμμα που θα 
διαδεχθεί το τρέχον ΠΔΥ (2008-2013) μετά το 2014, η Επιτροπή, σύμφωνα με τις διαδικασίες 
που εφαρμόζει, θα προβεί σε «εκ των προτέρων εκτίμηση αντικτύπου», όπου θα αναλύονται οι διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες πολιτικής και ο αντίκτυπος εκάστης εξ αυτών.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009 — Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτ ίωση της υγείας;67
Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριo  
Ειδική έκθεση αριθ. 2/2009
Πρόγραμμα δημόσιας υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2007): είναι αποτελεσματικό μέσο για τη βελτίωση της υγείας;
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων2009 — 66 σ. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-9207-226-1

Πώς να προμηθευτείτε τις εκδόσεις της ΕΕ
Eκδόσεις που πωλούνται:
• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από τον βιβλιοπώλη σας με αναφορά του τίτλου, του εκδότη ή/και του 
αριθμού ISBN,
•  απευθυνόμενοι σε έναν από τους πράκτορες πώλησής μας. Για τα στοιχεία 
επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://bookshop.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
Εκδόσεις που διατίθενται δωρεάν:• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από τα γραφεία εκπροσώπησης ή τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για τα στοιχεία επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://ec.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΚΘΕΣΗ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 
ΑΝΑΛΥΕΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΠΔΥ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2003-2007. Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ 
ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΘΗΚΕ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΝ ΕΙΧΑΝ ΤΕΘΕΙ 
ΟΙ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟΙ ΟΡΟΙ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓ Α ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΕ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ. Η ΕΚΘΕΣΗ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΩΣ ΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ, ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ, ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΥΠΟΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ , ΘΕΤΕΙ ΥΠΟ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΣΥΝΙΣΤΩΣΩΝ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ, ΟΠΩΣ ΤΟΥ ΠΔΥ . 
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΟΥΝ 
ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΣΕ Ο,ΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙOQJ-AB-09-002-EL-C
ISBN 978-92-9207-226-1