Αριθθό^'4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7.190 
Ρνωαοοοτη^^^^η^λιτιι^πεοιβάλλ^ 
κοινωνική ανάπηρη 
^Ο^Ο^ό) 
Στις20Ιουνίου Ι989,καισυμφωνάμετοάρθρο20εδάφιο4τουεσωτερικούκανονισμοΰηΟικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα ^Η πολιτική περιβάλλοντος 
ως θεμελιώδης παράγοντας για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυ^η^. 
Τοτμήμα περιβάλλοντος, δημοσίαςυγείας και κατανάλωσης στο οποίοανατεθηκεηπροετοιμασία των 
σχετικών εργασιωνεπε^εργάσθηκετη γνωμοδότηση του στις^^τωβρίου!989^με βάση την εισηγη­
τική έκθεση του κ. Β^^^. 
ΝΟικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 271η συνοδό ολομέλειας της, συνεδρίαση της Ι^ης 
Νοεμβρίου 1989, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Ρ Ειοαγωγή 
ΡΡ Ρια συνολική ε^ελι^η των αλληλεπιδράσεων και των 
σχέσεων των ζώντων οργανισμών μεταξύ των και με φυσικό 
τους περιβάλλον απαιτούνται σημαντικές προσπά^ιες και 
συνεπής πολιτική περιβάλλοντος. Αυτό προκύπτει από την 
εισαγωγή στις συνθήκες συνακόλουθαμε την Ενιαία Ηρά^η, 
ειδικού κεφαλαίουαφιερωμένουστοπεριβάλλονκαι από την 
απόφασηνακηρυ^θείτο!987έτοςπεριβάλλοντος.Ηθικονο-
μική και Κοινωνική Επιτροπή επιδοκίμασεκαι υπογράμμισε 
τη σημασίατηςπροσεγγισηςαυτής,μετηνοποία νομιμοποι­
είται πλήρωςηπολιτική της Κοινότητας για το περιβάλλον 
και καθίσταται συνιστάμενη όλων των άλλων πολιτικών της 
Κοινότητας. 
Ρ2. τΐ απόφαση αυτή συνεπάγεταινεες ευθύνες καιγια 
την ΟΚΕ,ηοποία αποτελεί αντιπροσωπευτικό όργανο των 
πρωταγωνιστών της οικονομικής και κοινωνικής ^ωήςπολΰ 
δε μάλλον περισσότερο τώρα που, βάσει των νέων άρθρων 
Ρ]ΘΗ και Ι]0Ρ τα οποία συμπεριλήφθηκαν στη συνθήκη,η 
διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
καθίσταταιυπο^ρεωτική για κάθε πρόταση που αφορά το 
περιβάλλον.Ηδιαβουλευση μετηνΟΚΕείναι άλλωστε υπο­
χρεωτική και για κάθε πρόταση σχετική με την υλοποίηση 
τηςΕνιαίαςΑγοράς, βάσει τουάρθρουΙΟΟΑ τοοποίοπροβλε-
πει την εξασφάλιση υψηλού επίπεδου προστασίας όσον 
αφορά την υγεία, την ασφάλεια και την προστασία του περι­
βάλλοντος. 
Ρ1 Εισερ^όμεθασυνεπώςσε μία νεαφάση εντατικών 
δραστηριοτήτων όσον αφορά τη νομοθεσία, τη θέσπιση προ­
τύπων στον τομέα του περιβάλλοντος και την εναρμόνιση 
των διατάξεων ενόψει της υλοποίησης της Ενιαίας Αγοράς. 
Στη νέα φάσηηδι^σΰνδεσητων πτυχών προστασίας και 
διαφύλαξης του περιβάλλοντος και των άλλων πολιτικών θα 
γίνεται ολοένα και πιο συ^νή. 
Ηδη στη γνωμοδότηση της για το Πρόγραμμα ΐνη^ΚΕ 
εί^εσυστήσει στην Επιτροπή ότι πρέπει ^λόγωτης σημασίας 
του εξεταζόμενου προγράμματος σχετικά με την οικονομική 
και κοινωνική πολιτική καθώς και την πολιτική στον τομέα 
της απασχόλησης^ να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να 
συμμετάσ^ουνστηνεφαρμογήτουοιοργανώσειςτωνεργοδο-
τών,τωνεργα^ομένωνκαθώςεπίσηςκαιοιομάδεςπουεκπρο-
σωποΰντους καταναλωτέςκαιεκείνους πουασ^ολοΰνται 
με το περιβάλλον^ καιτην καλούσε να δημιουργήσει^τις 
συνθήκες εκείνες που μπορούν να εξασφαλίσουν ισόμετρη 
συνεργασία σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδος. Ρ4 ΗΟΚΕ αποτελεί προνομιούχο νώρο συνάντησης των 
συνομιλητών αυτών και τα τελευταία χρόνια κατέβαλε 
προσπάθειες για να συμβάλει με αποτελεσματικότητα στο 
διάλογογιαταθέματααυτάπουαποκτούνολοένακαιμεγαλύ-
τερη σημασία με σκοπό να ε^ασφαλιστείηποιότητα της 
ανάπτυξης. 
Ρ^. Πράγματι, στις διάφορες γνωμοδοτήσεις που υιοθέ­
τησε το τμήμα περιβάλλοντος τονίζονται πάντοτε με σαφή-
νεια οι σχέσεις μεταξύ της εναρμόνισης των διατάξεων για 
το περιβάλλον σε υνηλό επίπεδο και των κοινωνικο-οικονο-
μικών επιπτώσεων των διατάξεων αυτών,όσον αφορά την 
μετατροπήτηςπαραγωγήςκαιτηναπασ^όληση,όπωςεπίσης 
καιησημασίατηςευαισθητοποίησηςτωνπολιτώνσεθέματα 
οικολογίας και της ανάληψης συγκεκριμένων προσπαθειών 
για μια περιβαλλοντική παιδεία. 
Ρ^. Ηδη, στη γνωμοδότηση της για το Πρόγραμμα ΐνη 
ΟΚΕ υπογράμμιζε τη σημασία μιας σφαιρικής προσέγγισης, 
που θα επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για να 
συμπεριληφθείηα^ιολόγηση των επιπτώσεων για το περι­
βάλλον ^σεόλουςτουτομείςπουεμπίπτουνσταπλαίσιαμιας 
πολιτικής και σε όλα τα σχετικά μέτρα της Κοινότητας^. 
Αφετέρου, αξιολογώντας την πρόταση κανονισμού σχετικά 
με τις κοινοτικές δράσεις για το περιβάλλον,ηΟΚΕ τόνιζε 
την ανεπάρκεια τωνπόρων^ που διατίθενται και ζητούσε τη 
μεσοπρόθεσμη αύξηση τους. 
Ανάλογα στάθηκαν και τα σκόλια που διατύπωσε σχετικά με 
τους πόρους που χορηγήθηκαν για την έρευνα στα πλαίσια 
του προγράμματος ^ΤΕΡ-ΕΡΟ^Η, που επιδιώκει να εδραιώ-
σειτις επιστημονικές βάσεις μιας προληπτικής πολιτικής 
στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Ρ7. Στηνπροβληματικήπουεκγαινιάσθηκεμετηνεισηγη-
τικήέκθεσηκαιγνωμοδότησηγιατις^Κοινωνικέςπτυ^έςτης 
εσωτερικής αγοράς^ και ολοκληρώθηκε με την επεξεργασία 
γνωμοδότησηςγιατα^εμελιωδη κοινωνικά δικαιώματα 
στην Κοινότητα^,ηΟΚΕυπεγράμμισε την βαρύτητα που 
έ^ει το θέμα του περιβάλλοντος για την επίτευξη ποιοτικής 
ανάπτυξης σε κοινοτικό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι το 
δικαίωμα προστασίας του περιβάλλοντος αποτελεί ένα από 
τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα. 
^^^ό^η^^7η^7 ^^^.όΤ^^^.^7. 
7. 3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 56/15 
Η ΟΚΕ έχει πράγματι διασαφηνίσει ότι η προάσπιση και 
η αξιοποίηση της φυσικής κληρονομιάς, η διαφύληξη των 
φυσικών κλιματικών κύκλων, η άριστη διευθέτηση των γαιών, 
ο βιότοπος, οι καθαρές τεχνολογίες και η ασφάλεια των 
προϊόντων του εδάφους και της τεχνικής έχουν καταστεί 
παράγοντες αποφασιστικής σημασίας προς τους οποίους 
είναι χρήσιμο, πρόσφορο και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι 
μάλιστα απαραίτητο να κατευθυνθούν η έρευνα και οι επενδύ­
σεις. Εξυπακούεται βεβαίως, ότι η στροφή της οικονομίας 
προς τις κατευθύνσεις αυτές δεν εξαρτάται μόνο από τις δυνα­
τότητες των μεμονωμένων κρατών αλλά, στα πλαίσια της 
ανάπτυξης μιας κοινής σφαιρικής πολιτικής, από μία Ευρω­
παϊκή Κοινότητα που είναι στραμμένη προς το μέλλον. 
1.8. Μέσα στο πλαίσιο πάντοτε αυτής της γενικής προσέγ­
γισης, στη γνωμοδότηση για την οικονομική κατάσταση της 
Κοινότητας κατά το πρώτο εξάμηνο του 1989, αφιερώνεται 
ένα κεφάλαιο οστην «Ενεργό προστασία του περιβάλλοντος 
για μια αποδοτική οικονομία»(') και υπογραμμίζεται, με βάση 
τις προγενέστερες αποφάσεις της ΟΚΕ, η συμβολή που είναι 
δυνατόν να απορρεύσει από μία πιο εκτεταμένη και πιο κατάλ­
ληλη προστασία του περιβάλλοντος για την ποιοτική οικονο­
μική ανάπτυξη ενώ παράλληλα τονίζονται μεταξύ άλλων και 
τα εξής: 
«Η προστασία του περιβάλλοντος δημιουργεί θέσεις απασχό­
λησης χάρη στις επενδύσεις για την προάσπιση του περιβάλ­
λοντος και με την ανάπτυξη ιδίως νέων καταλλήλων για 
εξαγωγή προϊόντων για το περιβάλλον. Εκτός αυτού, αποτε­
λεί συχνά προϋπόθεση για την αναδιάρθρωση της βιομη­
χανίας και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης π.χ. 
στις παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές όπου παλαιές προ­
βληματικές καταστάσεις παρεμποδίζουν τη διαδικασία 
αναδιάρθρωσης. Επιπλέον οι επιχειρήσεις που μετατρέπουν 
έγκαιρα τη διαδικασία παραγωγής και τα προϊόντα τους, 
αποκτούν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα έναντι εκείνων, που 
δεν προσαρμόζονται έγκαιρα στις απαιτήσεις της πολιτικής 
περιβάλλοντος (π.χ. αυτοκίνητα με καταλύτη)». 
1.9. Η συνεργασία οικονομικής ανάπτυξης/προστασίας 
του περιβάλλοντος στα πλαίσια της ολοκληρωμένης προσέγ­
γισης υπογραμμίσθηκε εξάλλου στην πρόσφατη ενημερωτική 
έκθεση «Μια πολιτική για τις ορεινές περιοχές». 
1.10. Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις της πολιτικής για το 
περιβάλλον επί των ειδικών πολιτικών πρέπει, τέλος, να υπεν­
θυμιστεί η γνωμοδότηση με θέμα «Περιβάλλον και γεωργία», 
στην οποία διασαφηνίζεται ο πρωταρχικός ρόλος τον οποίο 
δύνανται να διαδραματίσουν οι γεωργοί στα πλαίσια της 
προστασίας του περιβάλλοντος(2). 
1.11. Το γεγονός πως είναι απαραίτητο να μελετηθούν ειδι­
κότερα οι σχέσεις μεταξύ περιβάλλοντος και κοινωνικοοικο­
νομικής ανάπτυξης επιβεβαιώνεται άλλωστε και από μια 
σειρά επίσημων τοποθετήσεων των εκπροσώπων της Επιτρο­
πής, από την ομιλία του Προέδρου της Επιτροπής κ. Jaqu.es 
Delors με την ευκαιρία της παρουσίασης του προγράμματος 
της Επιτροπής για το 1989 έως τις δηλώσεις του Επιτρόπου 
κ. Ripa Di Meana, μεταξύ άλλων, ενώπιον του τμήματος 
περιβάλλοντος της ΟΚΕ στις 27 Ιουνίου 1989. 
(') ΕΕ αριθ. C 201 της 7. 8. 1989, σ. 8. 
(2) ΕΕ αριθ. C 298 της 27. 1). 1989. Η πρόθεση της Επιτροπής να εκπονήσει έκθεση για το κόστος 
που συνεπάγεται «η απουσία οικολογίας», πρόθεση η οποία 
επιβεβαιώθηκε και πρόσφατα, θα συμπληρώνει καταλλήλως 
την έκθεση Cecchini: οι προθεσμίες που έχουν ταχθεί για την 
πραγματοποίηση της ενιαίας αγοράς μπορούνε να καταστούνε 
θετικές δυνατότητες για την ανάπτυξη μιας πολιτικής υψηλού 
επιπέδου στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. 
2. Οι όροι της ποιοτικής ανάπτυξης 
2.1. Η πρωτοβουλία των κοινοτικών οργάνων καταδεικνύει 
αφενός το ρυθμό με τον οποίο αυξάνεται η ευαισθησία και 
το ενδιαφέρον για θέματα περιβάλλοντος και την τάση που 
παρατηρείται να αντιμετωπίζεται η σχετική πολιτική σε σφαι­
ρική βάση αφετέρου ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις πρέ­
πει να διατηρηθούν στα πλαίσια των δυνανοτήτων που προ­
βλέπονται από την ολοκληρωμένη συνθήκη της Ενιαίας Πρά­
ξης και στα πλαίσια των χαμηλών διαθέσιμων χρηματοπιστω­
τικών χορηγήσεων. 
Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει τη διχοτόμηση που δια­
πιστώνεται παντού: ενώ στο διάλογο μεταξύ και εντός των 
οργανώσεων, των πολιτικών κομμάτων, των συνδικαλιστικών 
οργανώσεων και αυτών των ίδιων των οργάνων, το θέμα αυτό 
έχει αποκτήσει πρωταρχική σημασία αφού γίνεται κατανοητό 
πως το επίπεδο διακύβευσης του περιβάλλοντος είναι ήδη 
αισθητά υψηλό, οι υπεύθυνοι των κυβερνήσεων είναι υπο­
χρεωμένοι να προβαίνουν στις σχετικές νομοθετικές ρυθμί­
σεις με γνώμονα τους οικονομικούς περιορισμούς. 
Έτσι συσσωρεύονται καθυστερήσεις και αργότερα διακυ­
βεύονται οι δυνατότητες που παρέχονται για την αποκα­
τάσταση της ισορροπίας στη συγκεκριμένη κατάσταση. 
2.2. Καίτοι δεν είναι εύκολο να εκφραστεί ποσοτικά, το 
μέγεθος της υποβάθμισης των πραγματικών όρων ευημερίας 
που συνεπάγεται το οικονομικό κόστος λόγω «της ανυπαρξίας 
μιας πολιτικής για το περιβάλλον» φανερώνει την ανάγκη 
επινόησης, προσδιορισμού και εφαρμογής μιας πολιτικής 
που θα χαρακτηρίζεται από αναστολή της παραγωγικότητας 
και θα είναι ικανή να συμφιλιώνει την οικονομική αποτε­
λεσματικότητα με τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς. 
Σε ορισμένες χώρες (Κάτω Χώρες, Γερμανία και Σουηδία) 
άρχισαν μελέτες για την οικονομική εκτίμηση «περιβαλ­
λοντικού εγχώριου προϊόντος» ως συμπληρωματικού δείκτη 
του «ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος». Αν είναι δύσκολη η 
κατάρτιση ενός επακριβούς προϋπολογισμού του σχετικού 
κόστους των πλεονεκτημάτων για έναν άλλο προσανατολισμό 
της παραγωγής της κατανάλωσης και των υπηρεσιών, οι 
ολοένα και συχνότερες ωστόσο οικολογικές καταστροφές, οι 
μεγάλοι κίνδυνοι και οι συνέπειες στην υγεία από τη χρήση 
συγκεκριμένων ουσιών θα πρέπει να οδηγήσουν την Κοινό­
τητα και τα κράτη μέλη στη δημιουργία μέσων για μια προ­
ληπτική αντικειμενική εκτίμηση των οικονομικών σκοπιμο­
τήτων στις οποίες βασίζονται οι μεγάλες επιλογές ως προς 
τον προσανατολισμό. 
Οι δυνατότητες της επιστήμης και της τεχνολογίας να παρά­
σχουν την αποτελεσματική συνεισφορά τους εξαρτώνται από 
τη διάθεση σημαντικότερων μέσων και από την επίτευξη 
καλύτερης διεθνούς συνεργασίας. 
Αριθ. C 56/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7. 3. 90 
2.3. Συνεπώς, ο αναπροσανατολισμός των τάσεων της 
ανάπτυξης προϋποθέτει τη συμμετοχή μεγάλων περιοχών. Η 
κοινοτική διάσταση φαίνεται ότι είναι κατάλληλη για να 
επιδράσει σημαντικά επί των νέων επιλογών τη στιγμή κατά 
την οποία η πλήρης εφαρμογή της ενιαίας αγοράς απαιτεί 
μεταξύ άλλων την ύπαρξη ομοιόμορφων παραγωγικών συνθη­
κών και επιδιώκει την ποιοτική βελτίωση της ανταγωνιστι­
κότητας όλων των κοινοτικών επιχειρήσεων^). Η πολιτική 
του περιβάλλοντος σε κοινοτικό επίπεδο, αν ληφθούν υπόψη 
οι παράγοντες προτεραιότητας της ανάπτυξης δύναται να 
καταστεί επίσης σημαντικός παράγων, για την εξασφάλιση 
της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής που θεμελιούνται 
νομικά στην Ενιαία Πράξη. 
Με την έννοια αυτή διευρύνεται συνεχώς η γνώση όσον 
αφορά τα όρια του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης και της 
κατανάλωσης και εδραιώνεται η πεποίθηση ότι πολύ περισ­
σότερο από την υπεράσπιση του υπάρχοντος παραγωγικού 
συστήματος, η οικολογική μετατροπή της παραγωγής μπορεί 
να τονώσει και να υποκινήσει μια νέα φάση οικονομικής 
ανάπτυξης. 
2.4. Φαίνεται λοιπόν ότι έχει επιτευχθεί ένας αρκετά ευρύς 
και στέρεος συμβιβασμός που είναι απαραίτητος για το ξεκί­
νημα των μεγάλων αλλαγών οι οποίες σταδιακά μεν αλλά 
κατά τρόπο σημαντικό θα παράσχουν τη δυνατότητα συμμε­
τοχής των διαφόρων φορέων και των μεμονωμένων πολιτών 
στη κοινωνικο-οικονομική διάρθρωση για την υλοποίηση 
μιας νέας τάξεως πραγμάτων. 
Πράγματι, υπάρχει κόστος που πρέπει να καταβληθεί και οι 
πόροι πρέπει να διατεθούν για νέες προτεραιότητες. Άλλωστε 
το χρέος προς τις επόμενες γενεές πρέπει να βαρύνει τη 
συλλογική ευθύνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπεται «η 
αρχή του ο ρυπαίνων πληρώνει» που πρέπει να εφαρμόζεται 
ολοένα και αυστηρότερα για να ικανοποιηθεί καλύτερα η 
ζήτηση για πρόληψη και εξυγίανση. Πράγματι δεν πρόκειται 
μόνο για εκ των υστέρων επανόρθωση με το να υποχρεωθεί ο 
υπεύθυνος της ρύπανσης να πληρώσει αλλά, με σκοπό να 
αποφευχθεί η υποβάθμιση, πρόκειται για την επένδυση των 
πόρων με ττόχο την έναρξη των μεταβολών των εμπορευματι­
κών χαρακτηριστικών και των παραγωγικών διαδικασιών 
ώστε να γίνουν συμβατές με τη διαφύλαξη της υγείας και του 
περιβάλλοντος. 
3. Βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη εφαρμογή μιας σφαιρι­
κής και παράλληλα συνεκτικής δράσεως στον τομέα του 
περιβάλλοντος 
3.1. Με βάση τα όσα προηγήθηκαν φαίνεται απαραίτητη 
αλλά και εφικτή η πραγματοποίηση ενός ποιοτικού άλματος 
όσον αφορά τις κοινοτικές δράσεις και πρωτοβουλίες, πράγμα 
το οποίο αποκτά επιτακτικό χαρακτήρα στις περιοχές όπου 
(') Από το «πρόγραμμα για την πλήρη απασχόληση στη δεκαετία 
του 90» (A PROGRAMME FOR FULL EMPLOYMENT IN 
THE 1990 -- PERGAMON PRESS 1989) που εκπόνησε η επι­
τροπή KREISKY μπορούν να αναφερθούν τα εξής: «Εάν το 
πρόγραμμα της προστασίας του περιβάλλοντος είχε εφαρμοσθεί 
σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, το οριακό κόστος θα είχε πολ­
λαπλασιαστικό αποτέλεσμα της τάξεως του 1,5 ως 2. Πρέπει να 
σημειωθεί ότι η προστιθέμενη αξία που θα απέρρεε θα ήταν 
μιάμιση με δύο φορές υψηλότερη από το αρχικό κόστος», 
(σελίδα 72). η υποβάθμιση του περιβάλλοντος ακολουθεί γοργούς ρυθμούς 
με συνέπεια την ταχύτητα αύξησης τους κόστους εξυγίανσης. 
Μια δραστήρια οικολογική πολιτική δεν μπορεί να αγνοεί 
τους περιορισμούς του προϋπολογισμού, επιδιώκει όμως την 
δημιουργία οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και θεσμι­
κών συνθηκών μέσα στις οποίες μπορεί να αξιολογείται δια­
φορετικά το πλαίσιο εξεύρεσης λύσεων. 
3.2. Εάν αληθεύει ότι τα χθεσινά κοινωνικά προβλήματα 
καθίστανται τα σημερινά πολιτικά προβλήματα και αντι­
κατοπτρίζονται στα αυριανά οικονομικά προβλήματα, και 
εφόσον κριθεί αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη ο παράγοντας 
του περιβάλλοντος στην ανάλυση των διαφόρων παραγωγι­
κών στρατηγικών, τότε οι αναλύσεις αυτές είναι απαραίτητο 
να βασίζονται σε μια «ηθική της χρησιμοποίησης του περι­
βάλλοντος» ικανής να καθοδηγεί τις επιλογές όσον αφορά 
την παραγωγή. 
Απορρέει από την ηθική η ανάγκη προσανατολισμού προς 
ένα πρότυπο ανάπτυξης που προωθεί την ποιοτική μεγέθυνση 
και θέτει το στόχο της δυναμικής στήριξης του καθαρού κατά 
κεφαλήν εισοδήματος δίχως να γίνεται υπερεκμετάλλευση 
των χρηματοπιστωτικών ή των φυσικών πόρων του κοινω­
νικοοικονομικού συστήματος. 
3.3. Το πρόγραμμα IV για το περιβάλλον που κατήρτισε η 
Επιτροπή έχει προσδιορίσει την αρχή για την ενσωμάτωση 
της πολιτικής για το περιβάλλον στις διάφορες πολιτικές. 
Οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα στά­
θηκαν ασυνεχείς, όχι απόλυτα συντονισμένες, αλλά τα συνα­
κόλουθα αποτελέσματα, μολονότι αποσπασματικά, μπορούν 
αν διευκολύνουν την ανάληψη μιας σφαιρικής πολιτικής με 
σαφέστερους στόχους. . 
Για παράδειγμα, οι σχετικές μα σημαντικές πρόοδοι που 
πραγματοποιήθηκαν στον τομέα της ατμοσφαιρικής ρύπαν­
σης προέκυψαν από την κοινοτική δράση ενώ οι πρωτοβου­
λίες που προβλέπονται στον τομέα της ρύπανσης των αστικών 
και βιομηχανικών αποβλήτων μπορούν να ενισχυθούν και να 
διευρυνθούν εφόσον προσδιορισθεί και τεθεί σε εφαρμογή 
μια σφαιρική στρατηγική που θα αποβλέπει στην ενθάρρυνση 
της χρησιμοποίησης καθαρών τεχνολογιών και προϊόντων 
που δεν προκαλούν ρύπανση, στην σφαιρική μείωση των 
αποβλήτων που δεν μπορούν να ενταχθούν επωφελώς στις 
διαδικασίες ανακύκλησης καθώς και στην απορρύπανση των 
μολυσμένων εδαφών. Αυτό απαιτεί εξάλλου να λαμβάνονται 
υπόψη, από τα πρώτα κιόλας στάδια της διαδικασίας για τη 
λήψη αποφάσεων, οι ενδεχόμενες επιπτώσεις των προβλε­
πόμενων παρεμβάσεων επί του περιβάλλοντος. 
3.4. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος θα μπορέσει εξάλ­
λου να αναχαιτισθεί και θα αποκατασταθεί μια πιο αποδεκτή 
ισορροπία όχι μόνο χάρη στους κανονισμούς, αλλά κυρίως 
με τη σύνδεση της γνώσης της οικολογικής προβληματικής 
με τη διαδικασία προγραμματισμού και λήψης αποφάσεων σε 
όλους τους τομείς δραστηριότητας, από τη γεωργία έως τη 
βιομηχανία, από την ενέργεια έως τις μεταφορές και από τον 
τουρισμό έως την περιφερειακή ανάπτυξη. 
3.5. Στα προγράμματα της Επιτροπής γίνεται λόγος για τις 
προθέσεις της να προχωρήσει στην ανάλυση του κόστους 
της «οικολογικής απουσίας» και να συστήσει ευρωπαϊκή 
7.3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 56/17 
υπηρεσία η οποία θα συλλέγει πληροφορίες για την κατά­
σταση του περιβάλλοντος. 
Η ύπαρξη αντικειμενικών πληροφοριών θα μπορέσει να 
επηρεάσει σημαντικά την ανάπτυξη μιας κοινοτικής στρα­
τηγικής που θα εξασφαλίζει αποτελεσματικότερη ολοκλή­
ρωση των αναγκαίων έργων για το περιβάλλον, στα πλαίσια 
όλων των τεχνικών διαδικασιών προγραμματισμού και 
λήψεως αποφάσεων, και με την οποία θα εδραιώνεται ο προ­
ληπτικός χαρακτήρας της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα 
του περιβάλλοντος. 
3.6. Οι πληροφορίες και οι εκτιμήσεις αναφορικά με τις 
συνθήκες του περιβάλλοντος και τις πιέσεις που ασκούνται 
επ'αυτού θα πρέπει να αφορούν κατά κύριο λόγο την ποιότητα 
του αέρα και των εκπομπών, την ποιότητα του ύδατος, τις 
ρυπαντικές ουσίες, τους φυσικούς πόρους, την κατάσταση 
του εδάφους και τη σχετική χρησιμοποίηση του, καθώς και 
την κατάσταση που επικρατεί στα μεγάλα αστικά κέντρα. 
θα μπορούσε σχετικά να αποδειχθούν χρήσιμοι από οικονο­
μική άποψη και αρκετά θετικοί για τη δυναμική της εξυγίαν­
σης η προετοιμασία και ο εξοπλισμός αρμόδιων φορέων που 
δεν θα ασχολούνται μόνο με εκτιμήσεις αλλά και με την 
παροχή οικολογικών συμβουλών στις επιχειρήσεις, ιδιαιτέ­
ρως στις μικρομεσαίες, στους γεωργικούς και βιομηχανικούς 
συνεταιρισμούς και στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών. 
Εξάλλου, οι φορείς αυτοί μπορούν να παρέχουν χρήσιμες 
πληροφορίες για την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και 
ιδιαίτερα των νέων σε συνεργασία με τις σχολικές αρχές. 
Τούτο θα ευνοήσει επίσης και τις δυνατότητες που υφίστανται 
για το συντονισμό των τομεακών παρεμβάσεων με τις εδαφι­
κές παρεμβάσεις και προπάντων κατά το μεταβατικό στάδιο 
της εξυγίανσης. 
3.7. Η δέουσα εφαρμογή των κοινοτικών οικολογικών 
κανόνων από τα κράτη μέλη και η βελτιωμένη διάδοση των 
πληροφοριών θα συμβάλουν στην περαιτέρω ενίσχυση και 
σε μια ορθολογική πολιτική για το περιβάλλον. 
Η κατάσταση απαιτεί εξάλλου να μελετηθεί η ανάγκη για 
καλύτερο ορισμό των ρόλων και των αρμοδιοτήτων της Κοι­
νότητας και στα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις διάφο­
ρες πτυχές και φάσεις εφαρμογής της οικολογικής ρύθμισης 
με τρόπο που να ευνοεί τη συμμετοχή των κοινωνικών εταί­
ρων και των αντιπροσωπευτικών ενώσεων των καταναλωτών 
και των οικολόγων. 
3.8. 'Οσον αφορά το περιβάλλον του πλανήτη μας η Κοινό­
τητα λαμβάνει μέρος σε διεθνείς διαπραγματεύσεις για την 
προστασία του στρώματος του όζοντος που περιβάλλει τον 
πλανήτη μας και στις έρευνες για την επίλυση των σοβαρότα­
των προβλημάτων που προκαλεί η μείωση των δασών και οι 
διαδικασίες ερημοποίησης. Η κοινοτική συμβολή θα εκτι­
μηθεί ακόμη περισσότερο στις πολιτικές, εμπορικές, κοινω­
νικές και πολιτισμικές σχέσεις της με τις τρίτες χώρες αν είναι σε θέση να θέτει σε λειτουργία με συνέπεια τις κατάλλη­
λες πολιτικές στο εσωτερικό της. 
Με την προοπτική αυτή είναι προφανές ότι συμφέρει στις 
κοινοτικές χώρες η διεύρυνση των διαφόρων μέσων των κοι­
νοτικών οργάνων για την ενεργοποίηση μιας περιβαλλοντι­
κής πολιτικής ικανής να επιδράσει θετικά τόσο για μια καλύ­
τερη ποιότητα της αγοράς όσο και για την εξισορρόπηση 
των οικοσυστημάτων. 
Εξάλλου, η δεδηλωμένη πολιτική βούληση που διατυπώθηκε 
στη συνάντηση κορυφής στο Παρίσι από τις επτά πλέον 
βιομηχανικές χώρες θέτει σοβαρά και σύνθετα προβλήματα 
προσαρμογής των καυτευθύνσεων όπως και σχετικά με τις 
παραγωγικές και εμπορικές δομές, καθώς επίσης και από 
στενά οικονομική άποψη. 
3.9. Όχι μόνο τα κοινοτικά όργανα και ολόκληρο το κοι­
νωνικό σώμα έχει αυξημένες ευθύνες. 
Απαιτείται συνεχώς μεγαλύτερη προσοχή και πιο αλληλέγ­
γυα προσέγγιση στα περιβαλλοντικά θέματα για να υπάρξει 
μεγαλύτερη συνέπεια μεταξύ της συνειδητής γνώσης της 
σοβαρότητας τους και της συγκεκριμένης αντιμετώπισης 
τους. Απαιτείται επίσης να εξασφαλισθούν στις επιχειρήσεις, 
τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους πολίτες, μέσω των 
ενώσεων προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλο­
ντος, όργανα κατάλληλα να δημιουργήσουν συνθήκες εντός 
των οποίων μπορούν να αναλάβουν θετικό πρωταγωνιστικό 
ρόλο στις διαδικασίες αλλαγής. 
3.9.1. Ο καταναλωτής αναλαμβάνει ένα εξέχοντα ρόλο. 
Πράγματι, αφενός επιλέγει τους εκπροσώπους του στα διά­
φορα πολιτικά και νομοθετικά βήματα και, αφετέρου, επειδή 
είναι σε θέση να επηρεάζει την αγορά, η στάση του είναι εν 
δυνάμει αποφασιστική. 
Οι ενώσεις των περιβαλλοντολόγων έχουν να επωμισθούν 
ρόλο εξίσου σημαντικό σε ό,τι αφορά τη συλλογή και την 
ερμηνεία των πληροφοριών σε θέματα περιβάλλοντος. Η 
επιρροή που ασκούν στην κοινή γνώμη μπορεί να επαυξήσει 
την προσοχή των πολιτών και των αρχών στα θέματα της 
διατήρησης του βιότοπου και της βιόσφαιρας. 
Πρέπει συνεπώς να διαθέτουν οι πολίτες όλες τις αναγκαίες 
πληροφορίες για να δύνανται να χρησιμοποιούν κοινωνικο-
οικολογικά κριτήρια. Πρέπει επίσης οι ενώσεις τους να δια­
θέτουν τα κατάλληλα μέσα τόσο για τη βελτίωση και 
επέκταση των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, όσο και για να 
ασκούν επιρροή στη θέσπιση των ρυθμίσεων, στους ελέγχους, 
στη χρήση, στην ποιότητα και στη διαφήμιση των προϊόντων. 
3.9.2. Η αγορά και οι οικονομικοί λογαριασμοί αποτελούν 
νόμο για τις επιχειρήσεις η ανάπτυξη της έρευνας και η 
τελειοποίηση τεχνικών για την προσαρμογή του τρόπου κα­
τεργασίας, της παραγωγής και των υπηρεσιών σε πιο αυστη­
ρές ρυθμίσεις, μπορούν, αφενός, να συμβάλουν στην 
απόκτηση και παγίωση τμημάτων μιας όλο και πιο απαιτητι­
κής αγοράς, αλλά απαιτούν αφετέρου, να προωθηθεί μια κα-
Αριθ. C 56/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7. 3. 90 
τάλληλη χρηματοοικονομική και φορολογική πρωτοβουλία 
που θα στηρίξει παραγωγική στρατηγική που να βασίζεται 
σε καλύτερη χρήση του περιβάλλοντος. 
3.9.3. Γίνεται ολοένα και πιο φανερό ότι οι εργαζόμενοι 
θεωρούν ότι ένα υγιές περιβάλλον είναι εξίσου σημαντικό 
όπως και η μέγιστη δυνατή ανάπτυξη και η πλήρης απασχό­
ληση υποστηρίζουν ότι συνολικά μια θετική πολιτική για το 
περιβάλλον μπορεί να οδηγήσει σε διεύρυνση της αγοράς 
εργασίας. 
Για το λόγο αυτό οι εργατικές ενώσεις δεν δέχονται την 
αμυντική προσέγγιση και προτίθενται να συμβάλουν ενεργά 
στην ανάπτυξη εναλλακτικής ζήτησης και στη βελτίωση όχι 
μόνο των συνθηκών της εργασίας αλλά και του περιβάλλο­
ντος. 
Εξάλλου, έχουν συνείδηση του γεγονότος ότι η ενεργοποίηση 
μιας ποιοτικής ανάπτυξης θα έχει αρκετά διαφοροποιημένη 
επίπτωση στην απασχόληση στους διάφορους τομείς 
δραστηριότητας, θεωρούν πράγματι ότι η εξέλιξη της 
απασχόλησης, σαν συνέπεια ενός νέου προσανατολισμού της 
ανάπτυξης, εξαρτάται από πολλές αλληλοεξαρτώμενες μετα­
βλητές, μεταξύ των οποίων η κατάσταση της οικονομίας, ο 
χαρακτήρας των μέτρων που πρόκειται να θεσπιστούν, τα 
κριτήρια χρηματοδότησης, η εξέλιξη των τιμών και η 
επίδραση της ζήτησης αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά. 
Θεωρούν σχετικά απαραίτητες κατάλληλες μορφές συμμε­
τοχής κατά το χρόνο και τόπο λήψης των αποφάσεων ως 
προς τις διάφορες μεταβλητές. 
4. Τα μένα που απαιτούνται για να προωθηθεί και να συνεχι­
σθεί η κοινοτική στρατηγική για μια ποιοτική ανάπτυξη 
4.1. Μια πολιτική που προτίθεται να προωθήσει την 
αλλαγή των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και θεσμι­
κών συνθηκών επί των οποίων θα δοκιμασθούν νέες και διαφο­
ρετικές σχέσεις συμβατότητας χρειάζεται κατάλληλα μέσα 
και όργανα. 
Η ανάπτυξη αυτής της πολιτικής σε κοινοτικό επίπεδο, 
σήμερα, απαιτεί την προώθηση ορισμένων σημαντικών θεω­
ρήσεων σχετικά με: 
α) την προσαρμογή των θεσμικών πτυχών της κοινοτικής 
πολιτικής περιβάλλοντος 
β) τον αναπροσανατολισμό της χρήσης των ίδιων πόρων 
γ) τη διάθεση επαρκών πόρων για την ενθάρρυνση των πρω­
τοβουλιών και των δράσεων που είναι συναφείς με τις 
επιδιωκόμενες αλλαγές. 
4.2. Προσαρμογή των θεσμικών πτυχών 
4.2.1. Η ανάλυση που έγινε, κατέστησε σαφές ότι όσον 
αφορά τις πλησιέστερες οικονομικές πτυχές, λόγω της 
πλήρους απελευθέρωσης των εσωτερικών συναλλαγών με την 
προοπτική της ενιαίας αγοράς και των επιπτώσεων της κοινο­τικής παραγωγής στην παγκόσμια αγορά, είναι σκόπιμο να 
καταρτισθεί και να εφαρμοσθεί μία πολιτική για το περιβάλ­
λον ως προς την οποία η Κοινότητα θα διαδραματίζει το 
στρατηγικό ρόλο του καθορισμού, της υποστήριξης και του 
συντονισμού των παρεμβάσεων, για να διευκολύνει τα μεμο­
νωμένα κράτη στη συγκεκριμένη εφαρμογή των μέτρων που 
είναι αναγκαία για να συγκρατηθεί η φθορά και στην εκτέ­
λεση των δράσεων που αποβλέπουν στην άσκηση μιας προ­
ληπτικής πολιτικής. 
4.2.2. Κατά πρώτον, θα ήταν συνεπώς σκόπιμο να αποσα­
φηνιστούν και να ξεπεραστούν οι αντιφάσεις του άρθρου 130 
Π της Ενιαίας Πράξης που έδωσαν λαβή για αμφιλεγόμενες 
ερμηνείες (πολιτική για το περιβάλλον που ορίζεται σε κοινο­
τικό επίπεδο και χρηματοδοτική επιβάρυνση κυρίως των κρα­
τών μελών). 
4.2.3. θα ήταν εξάλλου σκόπιμο να υπερπηδηθούν οι 
δυσκολίες που συχνά συναντώνται κατά τον ορισμό της κα­
τάλληλης νομικής βάσης για ρυθμίσεις που αποβλέπουν σε 
εναρμόνιση και οι οποίες αφορούν σε μεγάλο βαθμό την 
προστασία του περιβάλλοντος (σχέση μεταξύ του άρθρου 
100Α και 130Ρ της Ενιαίας Πράξης). 
4.3. Α ναπροσανατολισμοί των ιδίων πόρων 
4.3.1. Η πρόσφατα υιοθετηθείσα μεταρρύθμιση των διαρ­
θρωτικών ταμείων που αποβλέπει στην υποστήριξη πολυετών 
προγραμμάτων προβλέπει ότι οι χρηματοδοτούμενες ενέρ­
γειες θα πρέπει να είναι συμβατές με την πολιτική στον τομέα 
του περιβάλλοντος. 
Ωστόσο, οι σχετικοί κανονισμοί επιτρέπουν τη χρηματο­
δότηση θετικών ενεργειών για το περιβάλλον μόνο υπό τον 
όρο ότι συνδέονται με στόχους που επιδιώκονται από τη 
διαρθρωτική πολιτική. 
4.3.2. Τα προβλήματα του περιβάλλοντος ξεπερνούν κατά 
πολύ το πλαίσιο που προβλέπεται από αυτούς τους κανονι­
σμούς και απαιτούν, λόγω της επιτακτικότητας, της σοβαρό­
τητας και της ευρύτητας τους, να εξαρτηθούν από την επίλυση 
τους οι επιλογές των διαρθρωτικών πολιτικών και όχι το 
αντίθετο, όπως προβλέπεται και καθορίζεται από τη σημερινή 
κατάσταση των πραγμάτων. 
4.3.3. Μια μικρή, αλλά σημαντική, αναθεώρηση των κανο­
νισμών, αφενός θα συντείνει σε μία καλύτερη ολοκλήρωση 
των περιορισμένων δυνατοτήτων χρηματοδότησης που προ­
βλέπεται σήμερα με διάφορους τρόπους για τη βελτίωση του 
περιβάλλοντος αφετέρου, θα προστατεύσει με τρόπο συνε­
κτικό τους στόχους των τριών διαρθρωτικών ταμείων 
ενισχύοντας τις επενδύσεις προσανατολισμού για την προ­
σαρμογή των διαρθρώσεων από πλευράς Ευρωπαϊκού Γεωργι­
κού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ευνοώντας 
την αξιοποίηση του εδάφους και τις φυσικές δυνατότητες των 
διαφόρων περιφερειών όσον αφορά τις δραστηριότητες του 
Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, εμπλουτίζο­
ντας τις πολιτικές του προσανατολισμού και επαγγελματικής 
κατάρτισης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου σε σχέση 
με τις νέες απαιτήσεις. 
7.3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 56/19 
4.3.4. Το πρακτικό πρόβλημα που τίθεται έγκειται στο να 
εξασφαλισθεί η επιδίωξη των στόχων της διαρθρωτικής πολι­
τικής σε αρμονία και όχι σε αντίθεση με την πολιτική περι­
βάλλοντος ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
4.4. Διαθεσιμότητα επαρκών πόρων 
4.4.1. Η ολοκλήρωση της πολιτικής περιβάλλοντος με τις 
άλλες κοινοτικές πολιτικές πρέπει να συνοδεύεται από κατάλ­
ληλη χρηματοδότηση, ξεχωριστή, ώστε να αναληφθούν οι 
πρωτοβουλίες που διαφορετικά δεν θα θεωρείτο ότι έχουν 
προτεραιότητα σε μια βραχυχρόνια οπτική και με τη στενή 
έννοια της παραγωγής. 
4.4.2. Σε αυτά τα πλαίσια τοποθετείται η πρόταση που 
εξετάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την καθι­
έρωση ενός νέου κονδυλίου στον προϋπολογισμό με τίτλο 
«Περιβάλλον 95» που θα αποσκοπεί στην ενθάρρυνση επενδύ­
σεων στον τομέα του περιβάλλοντος, οι οποίες δεν μπορούν 
να πραγματοποιηθούν μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και 
χωρίς περιφερειακούς περιορισμούς. 
Η υιοθέτηση της πρότασης αυτής, θα είχε σαν αποτέλεσμα 
τη διάθεση 20 εκαταμομυρίων λογιστικών μονάδων για την 
επόμενη χρήση. Η προικοδότηση του ταμείου θα αυξανόταν 
μέχρι να φθάσει το 1995 το 1% των κοινοτικών πόρων. 
Η ΟΚΕ ανεξάρτητα από κάθε εκτίμηση ως προς το σύνολο 
των προβλεπόμενων πιστώσεων, ασπάζεται τους στόχους που 
θέτει το Κοινοβούλιο και υποστηρίζει απόλυτα την πρω­
τοβουλία αυτή. 
4.4.3. Σ'αυτή την προοπτική, με βάση το περιεχόμενο του 
προγράμματος IV για το περιβάλλον θα μπορούσαν να 
ενισχυθούν οι δράσεις στους τομείς παρέμβασης έχουν προ­
τεραιότητα και να καθοριστούν τα κριτήρια επιλογής των 
προγραμμάτων σχετικά με: 
— ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης για τις ζώνες μεγαλύ­
τερου κινδύνου με στόχο την αποκατάσταση των 
αποδεκτών περιβαλλοντικών ισορροπιών και την 
ανάκτηση των εγκαταλειμμένων και μολυσμένων περιο­
χών, 
— σχέδια ενεργούς διατήρησης και ολοκληρωμένης διαχεί­
ρισης για την αναβάθμιση και τη βελτίωση των φυσικών 
οικοσυστήματος/ και των οικοσυστημάτων που έχουν 
υποστεί την παρέμβαση του ανθρώπου, 
— σχέδια που αποβλέπουν στην πρόληψη της διάβρωσης 
του εδάφους, ειδικότερα της ερημοποίησης και της αποψί­
λωσης των δασών, 
— σχέδια που επιδιώκουν περιβαλλοντική συμβατότητα 
στους τομείς που ασκούν τις πιο έντονες πιέσεις στο 
έδαφος (ενέργεια, χημεία, γεωργία, μεταφορές, πολεο­
δομία), 
— σχέδια για την ανακύκληση των αστικών και βιομηχανι­
κών απορριμάτων και για την υιοθέτηση τεχνολογιών 
κατάλληλων για την εξάλειψη των τοξικών απορριμάτων, 
— σχέδια για την προστασία των υδάτων και της ατμόσφαι­
ρας, 
— σχέδια για τον τερματισμό της υποβάθμισης των αστικών 
κέντρων και για τη βελτίωση των υγειονομικών υποδομών. 4.5. Εξάλλου, τόσο οι αυξανόμενες ανάγκες σε πόρους που 
απαιτεί μία περιβαλλοντική πολιτική που κατευθύνεται προς 
την πρόληψη, όσο και οι δεσμεύσεις του προϋπολογισμού, 
οδηγούν στην προσεκτική εξέταση των λόγων σκοπιμότητας 
για την τροποποίηση του προορισμού των κοινοτικών πόρων, 
ή διαφορετικά, για την πρόβλεψη και τον καθορισμό κανόνων 
για τη συγκέντρωση σ'αυτό το επίπεδο «εισφορών σκοπού» 
που θα προορίζονται για τη χρηματοδότηση του «Κοινοτικού 
ταμείου για το Περιβάλλον» του οποίου τη συγκρότηση 
προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
5. Συμπεράσματα 
5.1. Εάν, όπως πλέον αναγνωρίζεται γενικά, η ανάπτυξη 
δεν μπορεί να ταυτίζεται με την επιδίωξη μιας απλά ποσοτικής 
και μη επιλεκτικής αύξησης, θα πρέπει να εξασφαλισθούν σε 
κατάλληλο επίπεδο μέσα και όργανα για μια πολιτική για το 
περιβάλλον που να ην αποτελεί άρνηση της τεχνικής αλλά 
να έχει κατεύθυνση που να εκφράζει όλο το καινοτόμο δυνα­
μικό της για μια διαφορετική ανάπτυξη με θετική έννοια. 
5.2. Η προώθηση της μεταβολής του σημερινού τρόπου 
παραγωγής και κατανάλωσης απαιτεί να γίνουν αυστηρότερες 
οι μορφές άμεσης ρύθμισης (πρότυπα, έλεγχοι) και να προ­
σαρμοστούν μέτρα για τη διαμόρφωση και την κατανομή των 
πόρων που θα επιτρέπουν μορφές ενθάρρυνσης, και στήριξης 
μέσω πιστωτικών και φορολογικών ελιγμών που θα διευκολύ­
νουν τις επιθυμητές μεταβολές. 
5.3. Δεν επιδιώκεται μόνο να αποφευχθεί ο διασκορπισμός 
μιας τεράστιας κληρονομιάς από επιτεύγματα και ικανότητες, 
αλλά και να κατευθυνθούν οι διαδικασίες των παραγωγικών 
δραστηριοτήτων και τα εμπορευματικά χαρακτηριστικά προς 
όλο και μεγαλύτερο σεβασμό του περιβάλλοντος καθώς και 
να προσανατολισθεί κατάλληλα και να στηριχθεί η συναφής 
ζήτηση. 
5.4. Συνεπώς, είναι προφανής η ανάγκη να οργανωθεί μια 
κοινοτική πρωτοβουλία που να μην περιορίζεται στον έλεγχο 
ή στην πρόβλεψη, αλλά να επεκτείνεται σε μια δράση που να 
κατευθύνει με στόχο τη διασταύρωση της ζήτησης και της 
προσφοράς σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε όλο και υψηλό­
τερη προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος. 
5.5. Η ΟΚΕ διατυπώνει την ευχή να αναλάβουν τα κοινο­
τικά όργανα τις πρωτοβουλίες που είναι σήμερα δυνατές και 
να αρχίσουν τους απαραίτητους προβληματισμούς για να 
καταστούν συγκεκριμένες οι αναγκαίες στρατηγικές μεταβο­
λές στην ανασύνθεση και προστασία των φυσικών ισορρο­
πιών καθώς και για να βελτιωθούν και να γίνουν ασφαλέστε­
ρες οι βιοτικές συνθήκες. 
Ο ορισμός και η υλοποίηση αυτών των αλλαγών στην Κοινό­
τητα, όπως και η συμμετοχή της Κοινότητας σε διαπραγμα­
τεύσεις σε παγκόσμια κλίμακα, απαιτούν να υπάρξει καλύ­
τερη συνέχεια και συντονισμός στις διαρθρωμένες δράσεις 
για να ενσωματωθούν τα θέματα που αφορούν το περιβάλλον 
στις διάφορες όψεις και στους διάφορους τομείς της κοινο­
τικής δραστηριότητας. 
Αριθ. C 56/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7. 3.90 
Με βάση τις αναλύσεις που έγιναν, τις εκτιμήσεις και τις 
προτάσεις που διατυπώθηκαν στην παρούσα γνωμοδότηση, η 
Βρυξέλλες, 15 Νοεμβρίου 1989. * 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εγκρίνει ουσι­
αστικά την πρόταση της Επιτροπής για τη δημιουργία Ευρω­
παϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, υπηρεσία η οποία έχει 
καταστεί αναγκαία και ζητείται από καιρό, με την επιφύλαξη 
των ακόλουθων παρατηρήσεων και προτάσεων. Επιμένει 
ωστόσο προς το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη, προκειμένου 
η πρόταση να εγκριθεί ταχύτατα και να εφαρμοσθεί με αποτε­
λεσματικότητα σε ευρωπαϊκό, υπερεθνικό, εθνικό και τοπικό 
επίπεδο. 
Στη συνέχεια εκτίθενται οι κύριοι λόγοι που αποτελούν τη 
βάση της επιδοκιμασίας και του αιτήματος. 
2. Κίνητρα και γενικές εκτιμήσεις 
2.1. Μια υπερεθνική απαίτηση και επείγουσα ανάγκη 
2.1.1. Η δημιουργία παρόμοιου κοινοτικού και υπερεθνι­
κού ευρωπαϊκού θεσπίσματος για την παρακολούθηση των 
δεδομένων και την εποπτεία του περιβάλλοντος έχει καταστεί 
απόλυτα απαραίτητη γιατί οι βιομηχανικοί και φυσικοί κίν­
δυνοι, οι μεγάλες καταστροφές των τελευταίων ετών, οι θετι-ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σε θέση να προσφέρει περαιτέρω και 
πλέον λεπτομερώς τη συμβολή της. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
κές και αρνητικές εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί σ'αυτόν τον 
τομέα επιβεβαιώνουν, όλο και περισσότερο, ότι στο παρόν 
και στο μέλλον η ίδια η θεώρηση του κόσμου και της κοι­
νωνίας βασίζονται σε αυξανόμενο βαθμό σε οικολογικές 
αξίες, στην αμοιβαία εξάρτηση και στην ενεργό συμμετοχή 
των ανθρώπινων όντων και της κοινωνίας στις διαδικασίες 
ανάπτυξης και στις αντίστοιχες κυκλικές διεργασίες της 
φύσης. 
2.1.2. Σήμερα δεν είναι πλέον δυνατό, ούτε είναι διανοητό, 
αν αντιδιαστέλλουμε την ανάπτυξη από την υποστήριξη του 
περιβάλλοντος και αντιστρόφως. Είναι πλέον ευρύτατα δεκτή 
η άποψη ό,τι όσο περισσότερο μια οικονομία θεμελιώνεται 
στη συνεχή επαναχρησιμοποίηση των ιδίων πρώτων υλών, 
τόσο καλύτερη και εναρμονισμένη είναι με τον περιβάλλοντα 
χώρο. Είναι πλέον απαραίτητο και θα είναι συνεχώς πιο 
σημαντικό κάθε οργανισμός, επιχείρηση και άτομο να προω­
θεί τις δραστηριότητες του διεπόμενο από μια οικολογική 
συνείδηση βασισμένη σε μια ευρεία και έγκαιρη ενημέρωση. 
Και αυτό καθίσταται αδύνατο χωρίς τα αναγκαία μέσα ενημέ­
ρωσης και εποπτείας για το περιβάλλον. Ακόμη περισσότερο 
επειδή οι αντιοικολογικές παραγωγές θα καταστούν όλο και 
πιο δαπανηρές, όπως επίσης πολλές δραστηριότητες θα ζη­
μιωθούν από τη φθορά του περιβάλλοντος. Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας 
Περιβάλλοντος και του Ευρωπαϊκού δικτύου ελέγχου και πληροφόρησης σχετικά με το περιβάλλον 
(90/C 56/07) 
Το Συμβούλιο, στις 24 Ιουλίου 1989, αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 130 S της συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημοσίας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 31 Οκτωβρίου 1989 βάσει της έκθεσης 
του εισηγητή κ. Vercellino. 
Κατά την 271η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε την 15η και 16η Νοεμβρίου 1989 (συνε­
δρίαση της 15ης Νοεμβρίου) η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την εξής γνωμοδότηση.