EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 24.6.2004 
COM(2004) 425 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΒΟΥΛΙΟ   
Τα δηµόσια  οικονο µικά στην  ΟΝΕ  – 2004 
     
{SEC(2004) 761} 
 
EL 2   EL ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΒΟΥΛΙΟ   
Τα δηµόσια  οικονο µικά στην  ΟΝΕ  – 2004 
Οι αποκλίσεις  µεταξύ  των δηµοσιονο µικών  θέσεων  διευρύνονται  και οι γενικές  εξελίξεις  
προκαλούν  ανησυχίες  
Η αύξηση  των δηµοσιονο µικών  ελλει µµάτων  συνεχίστηκε  το 2003 σε όλη την ΕΕ, 
αντανακλώντας  την παρατετα µένη επιβράδυνση  της οικονο µικής ανάπτυξης  και τη δράση  
των αυτό µατων  σταθεροποιητών . Στη ζώνη  του ευρώ , το έλλει µµα αυξήθηκε  από 2,3% του 
ΑΕΠ  το 2002 σε 2,7% του ΑΕΠ  το 2003. Αν ληφθούν  υπόψη  και οι 25 χώρες  που είναι  µέλη 
της ΕΕ από την 1η Μαΐου  2004, το έλλει µµα αυξήθηκε  από 2,1% σε 2,7% του ΑΕΠ . Τα 
κυκλικά  προσαρ µοσµένα µεγέθη  άρχισαν  να εξελίσσονται  πιο ευνοϊκά , παρουσιάζοντας  
βελτίωση  από 2,4% του ΑΕΠ  το 2001 σε 2,1% το 2003. Ωστόσο , οι εξελίξεις  αυτές  
αποτελούν  απόρροια  των σηµαντικών  έκτακτων  µέτρων  που λήφθηκαν  σε αρκετές  χώρες .  
Με οκτώ  χώρες  να παρουσιάζουν  πλεόνασ µα και έντεκα  ελλεί µµατα υψηλότερα  του 3% του 
ΑΕΠ  το 2003, η διευρυ µένη σε 25 κράτη  µέλη Ένωση  χαρακτηρίζεται  από αυξανό µενη 
ανοµοιότητα  στις δηµοσιονο µικές επιδόσεις  των κρατών  µελών . Τα σηµαντικότερα  
ελλεί µµατα είναι  εκείνα  της Γερµανίας  και της Γαλλίας , λαµβάνοντας  υπόψη  τόσο  το µέγεθος  
των δύο χωρών  όσο και των ελλει µµάτων  τους τα οποία  επηρεάζουν  σηµαντικά  τα συνολικά  
αποτελέσ µατα στη ζώνη  του ευρώ . Η κατάσταση  στην  Ιταλία , στην  οποία  το έλλει µµα 
µπόρεσε  να διατηρηθεί  σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 3% µόνο χάρη  στα σηµαντικά  έκτακτα  
µέτρα που λήφθηκαν , προκαλεί  επίσης  ανησυχίες  λαµβάνοντας  υπόψη  τους υψηλούς  δείκτες  
του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ . Εκτός  της ζώνης  του ευρώ , τα αποτελέσ µατα 
επιδεινώθηκαν  σε αρκετές  χώρες , συµπεριλα µβανο µένου του Ηνωµένου Βασιλείου  και της 
Πολωνίας . Αντίθετα , η Ισπανία , το Βέλγιο , η Ιρλανδία , η Φινλανδία  και το Λουξε µβούργο  
(στη ζώνη  του ευρώ ) και η Σουηδία , η ∆ανία  και η Εσθονία  στην  ΕΕ-25 πραγ µατοποίησαν  
πλεονάσ µατα τα οποία  διατήρησαν  καθ’ όλη τη διάρκεια  της επιβράδυνσης  της οικονο µικής 
δραστηριότητας , γεγονός  που µαρτυρεί  την υγιή κατάσταση  των δηµοσιονο µικών  τους 
θέσεων . Λόγω  των δηµοσιονο µικών  και αναπτυξιακών  εξελίξεων  στις µεγάλες  χώρες , ο 
δείκτης  του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  αυξήθηκε  το 2003 φθάνοντας  σε 70,4% στη ζώνη  
του ευρώ  και 63,1% στην  ΕΕ-25. Και εδώ παρατηρήθηκαν  σηµαντικές  αποκλίσεις  µεταξύ  
των χωρών : ο δείκτης  του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  ήταν  άνω του 100% στην  Ιταλία , 
την Ελλάδα  και το Βέλγιο , ενώ σε 14 χώρες  τα επίπεδα  χρέους  ήταν  αρκετά  χαµηλότερα  από 
60% του ΑΕΠ .  
Σε ορισ µένες χώρες  δεν θα καταστεί  δυνατή  η επίτευξη  υγιών  δηµοσίων  οικονο µικών  
στο εγγύς  µέλλον  
Παρά  τη βελτίωση  των αναπτυξιακών  συνθηκών , οι δηµοσιονο µικές προοπτικές  για το 2004 
και το 2005 δεν είναι  ιδιαίτερα  ευοίωνες . Τόσο  τα πραγ µατικά  όσο και τα κυκλικά  
προσαρ µοσµένα δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα στη ζώνη  του ευρώ , σύµφωνα  µε τις εαρινές  
προβλέψεις  του 2004 της Επιτροπής , αναµένεται  να παρα µείνουν  σε µεγάλο  βαθµό 
αµετάβλητα  το 2004 και, εφόσον  δεν µεταβληθούν  οι πολιτικές , το 2005. Σε επίπεδο  ΕΕ-25, 
 
EL 3   EL τα αποτελέσ µατα σε πραγ µατικούς  όρους  προβλέπεται  να βελτιωθούν  οριακά  σε 2,5% του 
ΑΕΠ  το 2005. Ο δείκτης  του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  προβλέπεται  να αυξηθεί  ελαφρά  
το 2004 φθάνοντας  σε 70,9% του ΑΕΠ  στη ζώνη  του ευρώ  και σε 63,4% στην  ΕΕ-25, και να 
διατηρηθεί  στο ίδιο επίπεδο  και στις δύο ζώνες  το 2005. Σε επίπεδο  χωρών , η Επιτροπή  
προβλέπει  ότι το 2004 το έλλει µµα θα διατηρηθεί  σε επίπεδο  υψηλότερο  του 3% του ΑΕΠ  
τόσο  στη Γαλλία  όσο και στη Γερµανία. Τα δύο αυτά  κράτη  µέλη έχουν  αναλάβει  τη 
δέσµευση  να µειώσουν  το έλλει µµα σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 3% το 2005. Το έλλει µµα 
αναµένεται  επίσης  το 2004 να διατηρηθεί  σε επίπεδο  υψηλότερο  του 3% στην  Ελλάδα , τις 
Κάτω  Χώρες  και, εφόσον  τα έκτακτα  µέτρα µετά τη λήξη  τους δεν αντικατασταθούν  από 
διορθωτικά  µέτρα, στην  Πορτογαλία  και στην  Ιταλία . Η δηµοσιονο µική κατάσταση  στα 
περισσότερα  νέα κράτη  µέλη αναµένεται  να βελτιωθεί  κατά  τη διάρκεια  των προσεχών  δύο 
ετών .  
Οι τελευταίες  επικαιροποιήσεις  των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης  δείχνουν  ότι 
σε αρκετές  χώρες  δεν θα µπορέσει  να επιτευχθεί  µέχρι το 2007 δηµοσιονο µική θέση  που 
προσεγγίζει  την κατάσταση  της ισορροπίας  σε κυκλικά  προσαρ µοσµένους  όρους  (-0,7% του 
ΑΕΠ  για τη ζώνη  του ευρώ ). Ειδικότερα , η Γερµανία, η Γαλλία , η Πορτογαλία  και το 
Ηνωµένο Βασίλειο  θα εξακολουθούν  να απέχουν  ακόµα πολύ  από την επίτευξη  
ισοσκελισ µένου προϋπολογισ µού σε αυτά  τα χρονικά  πλαίσια . Αυτό  σηµαίνει  ότι δεν 
εξασφαλίζονται  επαρκή  περιθώρια  ασφάλειας  για την αποφυγή  µιας υπέρβασης  της τιµής 
αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  στην  περίπτωση  δυσµενών  οικονο µικών  συνθηκών . Επιπλέον , οι 
µεσοπρόθεσ µοι στόχοι  ορισµένων  κρατών  µελών  της ζώνης  του ευρώ  στηρίζονται  σε 
αναπτυξιακές  παραδοχές  που θεωρούνται  υπερβολικά  αισιόδοξες . Ακόµη και αν οι 
αναπτυξιακοί  ρυθµοί που προβλέπονται  στα επικαιροποιη µένα προγρά µµατα µπορέσουν  να 
υλοποιηθούν , οι δηµοσιονο µικοί στόχοι  φαίνεται  δύσκολο  να επιτευχθούν . Τα προγρά µµατα 
σύγκλισης  των νέων  κρατών  µελών  προβλέπουν  την επίτευξη  µιας φιλόδοξης  εξυγίανσης  των 
δηµοσίων  οικονο µικών  τους. 
Λαµβάνοντας  υπόψη  ότι σε αρκετές  περιπτώσεις  η εφαρ µογή των προγρα µµάτων  δεν ήταν  
ικανοποιητική  – µε αποτέλεσ µα να χρειαστεί  να αναβληθεί  επανειλη µµένα η επίτευξη  του 
στόχου  σχεδόν  ισοσκελισ µένου προϋπολογισ µού – είναι  σαφές  ότι δεν υπάρχουν  περιθώρια  
εφησυχασ µού. Έχει καθοριστική  σηµασία τα κράτη  µέλη να επιτύχουν  δηµοσιονο µικές 
θέσεις  που εξασφαλίζουν  την ελεύθερη  λειτουργία  των αυτό µατων  σταθεροποιητών , 
µειώνοντας  τον κίνδυνο  µη διατηρήσι µων δηµοσίων  οικονο µικών  ενόψει  της γήρανσης  των 
πληθυσ µών, και εφόσον  η σύνθεση  της προσαρ µογής είναι  σωστή , συµβάλλουν  κατά  τα 
επόµενα χρόνια  στην  επίτευξη  των στόχων  υψηλής  ανάπτυξης  και απασχόλησης  της 
Λισσαβόνας . Η εµπειρία  του παρελθόντος  δείχνει  ότι θα πρέπει  να καταβληθούν  σηµαντικές  
προσπάθειες  για τη βελτίωση  των διαρθρωτικών  δηµοσιονο µικών  θέσεων  καθώς  
βελτιώνονται  οι οικονο µικές συνθήκες : οι δυσκολίες  που αντιµετωπίστηκαν  για την τήρηση  
των απαιτήσεων  της Συνθήκης  το 2002 και 2003 µαρτυρούν  επίσης  ότι οι χώρες  δεν 
πραγ µατοποίησαν  την απαιτού µενη δηµοσιονο µική προσαρ µογή κατά  τη διάρκεια  της 
ευνοϊκής  περιόδου  το 1999 και 2000. 
Συχνότερη  προσφυγή  στις διαδικασίες  δηµοσιονο µικής εποπτείας  
Μέχρι  τα µέσα του 2003, ο αριθµός των χωρών  που αντιµετώπισαν  διαδικασία  υπερβολικού  
ελλεί µµατος αυξήθηκε  σε τρεις , καθώς  στην  Πορτογαλία  και τη Γερµανία προστέθηκε  και η 
Γαλλία . Παρά  τα µέτρα που λήφθηκαν  από τη Γαλλία  και τη Γερµανία, έγινε  γρήγορα  σαφές  
ότι τα ελλεί µµατα σε αυτές  τις δύο χώρες , σε αντίθεση  µε εκείνο  της Πορτογαλίας , θα 
παρέ µεναν σε υψηλό  επίπεδο  το 2003 και ότι η πιθανότητα  µείωσής  τους σε επίπεδο  
 
EL 4   EL χαµηλότερο  του 3% του ΑΕΠ  µέχρι το 2004 ήταν  πολύ  µικρή µε βάση  τα σχέδια  
προϋπολογισ µών που υποβλήθηκαν  το φθινόπωρο  του 2003. Συνεπώς , η Επιτροπή  
προχώρησε  στην  εφαρ µογή της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος καλώντας  τη Γαλλία  
και τη Γερµανία να λάβουν  πιο δραστικά  µέτρα για τη διόρθωση  των ελλει µµάτων  τους 
τουλάχιστον  µέχρι το 2005. Την άνοιξη  του 2004, µ ετά την κοινοποίηση  των 
δηµοσιονο µικών  στοιχείων  για το 2003, η Επιτροπή  αποφάσισε  να κινήσει  τις διαδικασίες  για 
την Ελλάδα , τις Κάτω  Χώρες  και το Ηνωµένο Βασίλειο , χώρες  στις οποίες  καταγράφηκαν  
ελλεί µµατα ανώτερα  του 3% του ΑΕΠ  το 2003. Συγχρόνως , λαµβάνοντας  υπόψη  το γεγονός  
ότι το έλλει µµα της Πορτογαλίας  διατηρήθηκε  σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 3% του ΑΕΠ  το 
2003, η Επιτροπή  πρότεινε  να ανακληθούν  οι αποφάσεις  σχετικά  µε την κατάσταση  
υπερβολικού  ελλεί µµατος στην  Πορτογαλία . Με βάση  τις προβλέψεις  της, συνέστησε  να 
απευθυνθεί  στην  Ιταλία  "έγκαιρη  προειδοποίηση ", λαµβάνοντας  υπόψη  τον ορατό  κίνδυνο  
υπέρβασης  το 2004 της τιµής αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ . Η Επιτροπή  κίνησε  τη διαδικασία  
υπερβολικού  ελλεί µµατος σε αρκετά  νέα κράτη  µέλη µετά την προσχώρησή  τους στην  ΕΕ. Οι 
συστάσεις  που θα απευθυνθούν  στις χώρες  αυτές  θα ενισχύσουν  την προσπάθειά  τους να 
ακολουθήσουν  µια αξιόπιστη  πολυετή  πορεία  προσαρ µογής.  
Οι εντάσεις  στην  εφαρ µογή του δηµοσιονο µικού  πλαισίου  προκάλεσαν  αβεβαιότητες  
Ενώ οι διαδικασίες  που προβλέπονται  από τη Συνθήκη  χρησι µοποιήθηκαν  οµαλά κατά  την 
περίοδο  µέχρι την εγκαθίδρυση  της ΟΝΕ , η εφαρ µογή τους κατέστη  δυσχερέστερη  µε την 
εισαγωγή  του ευρώ . Τον Φεβρουάριο  του 2002, η Επιτροπή  συνέστησε  στο Συµβούλιο  να 
απευθύνει  "έγκαιρη  προειδοποίηση " στη Γερµανία και την Πορτογαλία . Ωστόσο , το 
Συµβούλιο  δεν ακολούθησε  τις προτάσεις  της Επιτροπής  λόγω  των δεσµεύσεων  που είχαν  
αναλάβει  οι χώρες  αυτές . Εξάλλου , σε ένα πιο προχωρη µένο στάδιο  των διαδικασιών , στα 
τέλη του Νοεµβρίου  2003, το Συµβούλιο  δεν ενέκρινε  τις συστάσεις  της Επιτροπής  σχετικά  
µε τη Γαλλία  και τη Γερµανία, που προέβλεπαν  παράταση  κατά  ένα έτος της προθεσ µίας για 
τη διόρθωση  της κατάστασης  υπερβολικού  ελλεί µµατος και συνεπάγονταν  την περαιτέρω  
εφαρ µογή των διαδικασιών .  
Οι εντάσεις  που προκλήθηκαν  κατά  την εφαρ µογή των διαδικασιών  της Συνθήκης  και του 
Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  (ΣΣΑ ) και οι αποκλίσεις  στην  ερµηνεία  του 
συµφώνου  αυτού  από τα θεσµικά όργανα  της Κοινότητας , δηµιούργησαν  αβεβαιότητα  
σχετικά  µε τον τρόπο  άσκησης  της δηµοσιονο µικής εποπτείας . Επίσης , έδειξαν  ότι ορισµένα 
στοιχεία  του πλαισίου  θα έπρεπε  να επανεξεταστούν  έτσι ώστε  να αυξηθεί  τόσο  η 
αποτελεσ µατικότητα  όσο και η αξιοπιστία  του. 
Για να αντιµετωπιστούν  οι δυσχέρειες  στην  εφαρ µογή του δηµοσιονο µικού πλαισίου , η 
Επιτροπή  εξήγγειλε  στρατηγική  που σκοπό  είχε να εξασφαλίσει  την νοµική σαφήνεια  των 
διατάξεων  της Συνθήκης  και του ΣΣΑ , τη συνέχιση  της δηµοσιονο µικής εποπτείας  και την 
εξέταση  των απαιτού µενων  µέτρων  για την ενίσχυση  της οικονο µικής διακυβέρνησης . Έτσι , 
κατά  τα τέλη του Ιανουαρίου  του 2004, η Επιτροπή  ζήτησε  από το ∆ικαστήριο  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  να ακυρώσει  τις αποφάσεις  που είχε λάβει  το Συµβούλιο  και τα 
συµπεράσ µατα που υιοθετήθηκαν  κατά  τη σύνοδό  του τον Νοέµβριο. Το ∆ικαστήριο  
αποφάσισε  να αντιµετωπίσει  την υπόθεση  ακολουθώντας  ταχεία  διαδικασία . 
Εν τω µεταξύ , σύµφωνα  µε τη στρατηγική  της, η Επιτροπή  συνέχισε  να ασκεί  τη 
δηµοσιονο µική εποπτεία  µε βάση  τις διατάξεις  της Συνθήκης  και του ΣΣΑ . Σε αυτό  το 
πλαίσιο , αξιολόγησε  τις επικαιροποιήσεις  του 2003 των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και 
σύγκλισης  και προετοί µασε σχέδια  γνωµών για το Συµβούλιο . Η Επιτροπή  επικαιροποίησε  
επίσης  τους ΓΠΟΠ , απευθύνοντας  ταυτόχρονα  νέες συγκεκρι µένες δηµοσιονο µικές 
 
EL 5   EL συστάσεις  σε 7 χώρες . Επίσης , προχώρησε  στην  εφαρ µογή των προβλεπό µενων  διαδικασιών  
για τις χώρες  που δεν ασκούσαν  υγιείς  δηµοσιονο µικές πολιτικές , ενώ συνέχισε  τις 
προσπάθειές  της για τη βελτίωση  της ποιότητας  της εποπτείας . Συγχρόνως , άρχισε  να 
εξετάζει  τον τρόπο  µε τον οποίο  θα µπορούσε  να ανανεωθεί  το πλαίσιο  έτσι ώστε  να 
αντιµετωπιστούν  οι αδυνα µίες που διαπιστώθηκαν  κατά  τα πρώτα  έτη της ΟΝΕ . 
Αναλυτικές  βελτιώσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  στο πλαίσιο  της δηµοσιονο µικής 
εποπτείας  της ΕΕ 
Στην  έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά στην ΟΝΕ  – 2004  διακρίνονται  τέσσερις  τοµείς 
στους  οποίους  συντελέστηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  την ανάλυση  των δηµοσιονο µικών  
εξελίξεων , και συγκεκρι µένα όσον  αφορά : (i) το ρόλο  των έκτακτων  µέτρων  για την 
αξιολόγηση  των δηµοσιονο µικών  θέσεων , (ii) τη χρήση  των κυκλικά  προσαρ µοσµένων  
αποτελεσ µάτων  για την αξιολόγηση  των προσπαθειών  που καταβάλλονται  από τα κράτη  
µέλη, (iii) την αξιολόγηση  της µακροπρόθεσ µης βιωσι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  
και (iv) την εποπτεία  των ενδεχό µενων  υποχρεώσεων . 
Το αυξανό µενο βάρος  που αποδίδει  η πολυ µερής εποπτεία  σε πιο διαρθρωτικούς  παράγοντες  
απαιτεί  το σαφή  προσδιορισ µό των προσωρινών  µεταβολών  των δηµοσιονο µικών  θέσεων , 
ιδίως  όταν οφείλονται  είτε στην  εφαρ µογή δηµοσιονο µικών  µέτρων  µε προσωρινά  µόνο 
αποτελέσ µατα είτε στον  οικονο µικό κύκλο .  
(i) Μεταξύ  των διαφόρων  παραγόντων  που προκαλούν  προσωρινές  µεταβολές  στους  
προϋπολογισ µούς, ιδιαίτερη  προσοχή  αξίζουν  τα λεγόµενα "έκτακτα  µέτρα" που λαµβάνονται  
από τις κυβερνήσεις , δεδοµένου ότι η χρήση  τους αρχίζει  να γίνεται  συχνή  και εκτετα µένη σε 
χώρες  της ΕΕ. Συνεπώς , έχει σηµασία να λαµβάνονται  υπόψη  τα µέτρα αυτά  και οι λόγοι  που 
οδηγούν  στη λήψη  τους στο πλαίσιο  της διαδικασίας  εποπτείας . Απαιτείται  µεγαλύτερη  
διαφάνεια  των µέτρων  για τον προϋπολογισ µό και παροχή  σαφέστερων  πληροφοριών  σχετικά  
µε τα µέτρα αυτά  από τα κράτη  µέλη, µεταξύ  των άλλων  στα προγρά µµατα σταθερότητας  και 
σύγκλισης .  
(ii) Σε επίπεδο  ΕΕ χρησι µοποιείται  µια κοινή  µεθοδολογία  που παρέχει  στοιχεία  για τα 
κυκλικά  προσαρ µοσµένα δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα (ΚΠΑ ) έτσι ώστε  να διαχωριστούν  οι 
µεταβολές  του προϋπολογισ µού που οφείλονται  στον  οικονο µικό κύκλο  από εκείνες  που δεν 
συνδέονται  µε τον οικονο µικό κύκλο  και οι οποίες  είναι  αποτέλεσ µα µέτρων  που 
αποφασίστηκαν  από τους φορείς  χάραξης  της πολιτικής . Τα ΚΠΑ  αποδείχθηκαν  ένα 
ιδιαίτερα  χρήσι µο εργαλείο  για την αξιολόγηση  των δηµοσιονο µικών  πολιτικών  των κρατών  
µελών . Ωστόσο , τα ΚΠΑ  ενδέχεται  να µην αντανακλούν  µε απόλυτη  ορθότητα  διακριτικά  
µέτρα δηµοσιονο µικής προσαρ µογής. Απροσδόκητες  µεταβολές  στη δυνητική  παραγωγή  
µπορεί  επίσης  να επηρεάσουν  τα αποτελέσ µατα. Η λύση  που προτείνεται  είναι  η απλή  
διόρθωση  των στοιχείων  για τα ΚΠΑ , εξαλείφοντας  τη µικρή συνιστώσα  των µεταβολών  που 
οφείλονται  σε απροσδόκητες  µεταβολές  της δυνητικής  ανάπτυξης .  
(iii) Το 2004, για τρίτο  κατά  σειρά  έτος, η δηµοσιονο µική εποπτεία  στην  ΕΕ περιλα µβάνει  
αξιολόγηση  της µακροπρόθεσ µης διατηρησι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  µε βάση  τα 
επικαιροποιη µένα προγρά µµατα σταθερότητας  και σύγκλισης . Κατά  το εξεταζό µενο έτος, 
δόθηκε  µεγαλύτερη  προσοχή  στην  ποιοτική  ανάλυση  στην  οποία  στηρίζεται  η ερµηνεία  των 
λαµβανό µενων  αποτελεσ µάτων , πράγ µα που συνέβαλε  αισθητά  στην  ποιοτική  αναβάθ µιση 
των πληροφοριών  που παρέχει  η αξιολόγηση . Σε συνολικό  επίπεδο , η ανάλυση  δείχνει  ότι σε 
εννέα  χώρες  εξακολουθούν  να υπάρχουν  κίνδυνοι  για τη µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  
των δηµοσίων  οικονο µικών . Σε πέντε  από αυτές  (Βέλγιο , Ελλάδα , Ιταλία , Γερµανία και 
 
EL 6   EL Γαλλία ) οι δυσχέρειες  είναι  σοβαρότερες , ενώ οι άλλες  αντιµετωπίζουν  κάποιους  κινδύνους  
που οφείλονται  είτε στις µεσοπρόθεσ µες δηµοσιονο µικές εξελίξεις  (Κάτω  Χώρες  και 
Ηνωµένο Βασίλειο ) είτε στις αβεβαιότητες  για τις µακροπρόθεσ µες προβολές  των δαπανών  
συνταξιοδότησης  (Ισπανία  και Πορτογαλία ). Τέλος , έξι χώρες  (Ιρλανδία , ∆ανία , Φινλανδία , 
Αυστρία , Λουξε µβούργο  και Σουηδία ) φαίνεται  ότι είναι  σε θέση  να αντιµετωπίσουν  
ικανοποιητικά  το κόστος  της γήρανσης  του πληθυσ µού µε βάση  τις σηµερινές  πολιτικές . 
(iv) Για να σχηµατιστεί  µια ολοκληρω µένη εικόνα  της διατηρησι µότητας  των δηµοσίων  
οικονο µικών , θα πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  και οι υποχρεώσεις  εκτός  εκείνων  που 
περιλα µβάνονται  στον  ορισµό του Μάαστριχτ  για το ακαθάριστο  χρέος . Μεταξύ  αυτών  είναι  
και οι λεγόµενες "ενδεχό µενες υποχρεώσεις ", που αντιστοιχούν  σε υποχρεώσεις  της 
κυβέρνησης  οι οποίες  υλοποιούνται  µόνο όταν επέλθουν  συγκεκρι µένα γεγονότα . Η σηµασία 
του θέµατος αυτού  στο πλαίσιο  της δηµοσιονο µικής εποπτείας  της ΕΕ έχει αυξηθεί  κατά  τη 
διάρκεια  των τελευταίων  ετών  και ιδίως  µετά τη διεύρυνση . Πράγ µατι, το ύψος  των 
ενδεχό µενων  υποχρεώσεων  είναι  σχετικά  υψηλό  στα νέα κράτη  µέλη. Λαµβάνοντας  υπόψη  
τις διάφορες  καταστάσεις  και τις τάσεις  που επικρατούν  στην  ΕΕ, η παροχή  περισσότερων  
πληροφοριών  και η παρακολούθηση  των ενδεχό µενων  υποχρεώσεων  θα ήταν  ένα χρήσι µο 
βήµα για την ενίσχυση  της δηµοσιονο µικής εποπτείας  στην  ΕΕ. 
Η δηµοσιονο µική πειθαρχία  και η αύξηση  του αναπτυξιακού  δυνα µικού  είναι  συµβατοί  
στόχοι  
Οι δηµοσιονο µικοί κανόνες  της ΕΕ αποσκοπούν  στην  προώθηση  της µεσοπρόθεσ µης και 
µακροπρόθεσ µης δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  έτσι ώστε  να εξασφαλιστούν  υγιείς  
δηµοσιονο µικές θέσεις . Ωστόσο , το πλαίσιο  της ΕΕ αποτέλεσε  αντικεί µενο κριτικής  επειδή  
επικεντρώνεται  υπερβολικά  σε θέµατα πειθαρχίας , µε αποτέλεσ µα να µην είναι  ιδιαίτερα  
πρόσφορο  για την ανάπτυξη . Σε αυτό  το πλαίσιο , η έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά στην 
ΟΝΕ  – 2004  εξετάζει  τον τρόπο  µε τον οποίο  η δηµοσιονο µική πειθαρχία  και η ποιότητα  των 
δηµοσίων  οικονο µικών  συµβάλλουν  στην  οικονο µική ανάπτυξη .  
Τα οφέλη  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  
Κατά  τη διάρκεια  των τεταµένων  συζητήσεων  που πραγ µατοποιήθηκαν  πέρυσι  σχετικά  µε 
την εφαρ µογή του πλαισίου  δηµοσιονο µικής εποπτείας  της ΕΕ, διατυπώθηκε  από πολλούς  η 
επίκριση  ότι δίνει  υπερβολικό  βάρος  στη δηµοσιονο µική πειθαρχία  πράγ µα που αποβαίνει  εις 
βάρος  της ανάπτυξης . Ωστόσο , οι επικρίσεις  αυτές  είναι  αστήρικτες . Χωρίς  την πρόοδο  στον  
τοµέα της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  που επιτεύχθηκε  την τελευταία  δεκαετία  χάρη  σε αυτό  
το πλαίσιο  κανόνων , οι αναπτυξιακές  επιδόσεις  της ευρωπαϊκής  οικονο µίας θα ήταν  κατά  
πάσα  πιθανότητα  ακόµη ισχνότερες . Η έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά στην ΟΝΕ  – 2004  
δείχνει  ότι η δηµοσιονο µική πειθαρχία  και τα υγιή δηµόσια οικονο µικά όχι µόνο δεν 
αποτελούν  τροχοπέδη  για την ανάπτυξη , αλλά  συµβάλλουν  στη δηµιουργία  ενός 
µακροοικονο µικού περιβάλλοντος  που ευνοεί  τη δυνητική  ανάπτυξη . Χάρη  σε αυτό  το 
πλαίσιο  δηµοσιονο µικών  κανόνων  που δεν αφήνουν  περιθώρια  για παρατετα µένα 
δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα, αποφεύγονται  οι αρνητικές  επιπτώσεις  των ελλει µµάτων  στα 
µελλοντικά  εισοδή µατα.  
Ο µηχανισ µός που τίθεται  σε λειτουργία  είναι  αρκετά  απλός . Όταν  τα ελλεί µµατα 
παρατείνονται , ακολουθεί  µείωση  της εθνικής  αποτα µίευσης . Αυτό  µε τη σειρά  του 
µεταφράζεται  είτε σε µείωση  των ιδιωτικών  επενδύσεων  είτε σε επιδείνωση  του ισοζυγίου  
τρεχουσών  συναλλαγών , είτε και των δύο. Ο βαθµός στον  οποίο  πλήττονται  οι ιδιωτικές  
 
EL 7   EL επενδύσεις  εξαρτάται  από την ευαισθησία  της εθνικής  αποτα µίευσης  σε σχέση  µε το ύψος  
των επιτοκίων  και από την κινητικότητα  των διεθνών  κεφαλαίων , ενώ η συµπεριφορά  των 
δηµοσίων  επενδύσεων  εξαρτάται  κατά  κύριο  λόγο  από την κατανο µή των συνολικών  
δαπανών  και το βαθµό στον  οποίο  τα ελλεί µµατα χρησι µοποιούνται  για τη χρηµατοδότηση  
των τρεχουσών  ή των κεφαλαιουχικών  δαπανών . Συνεπώς , το ερώτη µα που τίθεται  επί της 
ουσίας  δεν είναι  κατά  πόσο  η απώλεια  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  θα µεταφραστεί  
µεσοπρόθεσ µα σε χαµηλότερα  µελλοντικά  εισοδή µατα, αλλά  σε ποιο βαθµό και διαµέσου  
ποιων  διαύλων . 
Τα παρατετα µένα δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα µειώνουν  κατά  κύριο  λόγο  τη συσσώρευση  
κεφαλαίου  και τις εισοδη µατικές  προοπτικές , κυρίως  µέσω των υψηλότερων  επιτοκίων . Η 
έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά στην ΟΝΕ  – 2004  δείχνει , σύµφωνα  µε τα εµπειρικά  
στοιχεία , ότι η αύξηση  του ελλεί µµατος κατά  µια εκατοστιαία  µονάδα  του ΑΕΠ  στις χώρες  
της ζώνης  του ευρώ  συνοδεύεται  κατά  µέσο όρο από αύξηση  κατά  15-20 µονάδες  βάσης  της 
διαφοράς  µεταξύ  των µακροπρόθεσ µων και βραχυπρόθεσ µων επιτοκίων  των κρατικών  
οµολόγων . Αν και µικρή, η αύξηση  αυτή  µπορεί  να έχει αρνητικές  επιπτώσεις  στις 
επενδύσεις , οι οποίες  επηρεάζονται  µεταξύ  άλλων  και από τα µακροπρόθεσ µα επιτόκια . 
Επιπλέον , η ανάλυση  υποδηλώνει  ότι η ύπαρξη  υψηλών  παρατετα µένων  δηµοσιονο µικών  
ανισορροπιών  σε χώρες  µε υψηλά  ελλεί µµατα στο ισοζύγιο  τρεχουσών  συναλλαγών  µπορεί  
να οδηγήσει  σε καθυστέρηση  της εξωτερικής  προσαρ µογής. Αυτό  έχει ιδιαίτερη  σηµασία για 
τα νέα κράτη  µέλη, τα περισσότερα  από τα οποία  είχαν  κατά  τα τελευταία  έτη σχετικά  
µεγάλα  δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα σε συνδυασ µό µε εξωτερικές  ανισορροπίες . Έστω  και αν 
οι ανισορροπίες  αυτές  αιτιολογούνται  στο πλαίσιο  της δυνα µικής κάλυψης  των διαφορών , ο 
έλεγχος  των δηµοσιονο µικών  ελλει µµάτων  δεν παύει  να έχει καθοριστική  σηµασία για τη 
διατήρηση  της σταθερότητας  των νοµισµάτων  εντός  του ΜΣΙ-ΙΙ, απαραίτητη  προϋπόθεση  για 
την είσοδο  στην  ΟΝΕ .  
Στη συζήτηση  σχετικά  µε το δηµοσιονο µικό πλαίσιο  της ΕΕ, δεν έχουν  αναλυθεί  επαρκώς  οι 
ποσοτικές  επιπτώσεις  της παρουσίας  του πλαισίου  αυτού  στα δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα 
των χωρών  της ΕΕ. Προσο µοιώσεις  µε τη χρήση  του µοντέλου  QUEST II της Ευρωπαϊκής  
Επιτροπής  δείχνουν  ότι εάν δεν υπήρχε  το δηµοσιονο µικό πλαίσιο  της ΕΕ, τα πρωτογενή  
δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα για τη ζώνη  του ευρώ  θα ήταν  υψηλότερα  κατά  σχεδόν  0,9 
εκατοστιαίες  µονάδες  του ΑΕΠ  ετησίως  κατά  την περίοδο  1994-2003. Αυτό  δείχνει  ότι το 
δηµοσιονο µικό πλαίσιο  της ΕΕ έχει συµβάλλει  στην  αποφυγή  συσσώρευσης  δηµοσίου  χρέους  
στη ζώνη  του ευρώ , η οποία  το 2003 θα ήταν  κατά  περίπου  8 εκατοστιαίες  µονάδες  του ΑΕΠ  
υψηλότερη  από ό,τι σήµερα. Επιπλέον , οι προσο µοιώσεις  δείχνουν  ότι τα υψηλότερα  
ελλεί µµατα στη ζώνη  του ευρώ  θα είχαν  αρχικά  αυξήσει  το επίπεδο  του εισοδή µατος κατά  το 
πολύ  ένα δεύτερο  της εκατοστιαίας  µονάδας  του ΑΕΠ , αλλά  η µικρή αυτή  βελτίωση  θα είχε 
γρήγορα  εξανε µιστεί . Ωστόσο , αν ληφθούν  υπόψη  οι επιπτώσεις  του χρέους  στα ασφάλιστρα  
κινδύνου , τα οφέλη  από την απουσία  δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  θα ήταν  ακόµη µικρότερα  
σε βραχυπρόθεσ µη βάση  και αρνητικά  σε µεσοπρόθεσ µη βάση . 
Συνολικά , η ανάλυση  δείχνει  ότι η δηµοσιονο µική προσαρ µογή που πραγ µατοποιήθηκε  τη 
δεκαετία  του 1990 µ έσω του δηµοσιονο µικού πλαισίου  της ΕΕ, προκάλεσε  µια 
περιορισ µένου µόνο µεγέθους  και διάρκειας  µείωση  της ανάπτυξης , αλλά  έθεσε  τα θεµέλια 
για καλύτερες  αναπτυξιακές  προοπτικές . Εάν δεν υπήρχε  το πλαίσιο  αυτό , τα υψηλότερα  
ελλεί µµατα θα είχαν  υπονο µεύσει  τις ιδιωτικές  επενδύσεις  και θα είχαν  µειώσει  περαιτέρω  τη 
δυνητική  ανάπτυξη  σε σύγκριση  µε τα σηµερινά  δεδοµένα. 
 
EL 8   EL Βελτίωση  της ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  
Λαµβάνοντας  υπόψη  τη σηµασία που αποδίδει  η στρατηγική  της Λισσαβόνας  στην  ποιότητα  
των δηµοσίων  οικονο µικών , όπως  γίνεται  φανερό  στους  γενικούς  προσανατολισ µούς των 
οικονο µικών  πολιτικών  (ΓΠΟΠ ) καθώς  και σε άλλες  διαδικασίες  όπως  οι κατευθυντήριες  
γραµµές για την απασχόληση  και η ανοικτή  µέθοδος  συντονισ µού, η έκθεση  για τα ∆ηµόσια 
Οικονο µικά στην ΟΝΕ  – 2004  επιχειρεί  να διευκρινίσει  το ρόλο  της ποιότητας  των δηµοσίων  
οικονο µικών  εντός  του πλαισίου  συντονισ µού των οικονο µικών  πολιτικών  στην  ΕΕ και 
εξετάζει  τις δυνατότητες  βελτίωσης  της ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  στην  πράξη .  
∆εν υπάρχουν  γενικά  αποδεκτοί  ορισµοί της ποιότητας . Στην  έκθεση  χρησι µοποιείται  µια 
γενική  έννοια , σύµφωνα  µε την οποία  η ποιότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών  αφορά  την 
κατανο µή των πόρων  και την αποτελεσ µατική  και αποδοτική  χρήση  των πόρων  αυτών  σε 
σχέση  µε ορισµένες στρατηγικές  προτεραιότητες . Όσον  αφορά  τις προτεραιότητες  αυτές , η 
στρατηγική  της Λισσαβόνας  της ΕΕ προσδιορίζει  για παράδειγ µα ως στρατηγικές  
προτεραιότητες  τη διατηρήσι µη ανάπτυξη , την πλήρη  απασχόληση , την κοινωνική  συνοχή  
και την ανταγωνιστικότητα . Μια διεξοδική  συζήτηση  για την ποιότητα  των δηµοσίων  
οικονο µικών  σε σχέση  µε όλους  αυτούς  τους στόχους  υπερβαίνει  τόσο  τα όρια όσο και τον 
σκοπό  της παρούσας  έκθεσης . Παρόλο  που αναγνωρίζεται  ο ελλιπής  χαρακτήρας  του 
εγχειρή µατος αυτού , η έκθεση , αποτελώντας  ενδεχο µένως  σηµείο εκκίνησης  για περαιτέρω  
και πληρέστερες  αναλύσεις , επικεντρώνεται  κατά  κύριο  λόγο  στη σχέση  που υπάρχει  µεταξύ  
της δηµοσιονο µικής πολιτικής  και της µακροπρόθεσ µης ανάπτυξης . Συνεπώς , η έκθεση  
ξεκινά  µε την επισκόπηση  των πρόσφατων  µελετών  για τη σχέση  µεταξύ  της σύνθεσης  των 
δαπανών  και των εσόδων  και της µακροπρόθεσ µης ανάπτυξης . Τα πορίσ µατα των 
υφιστα µένων  µελετών  επιβεβαιώνουν  ότι είναι  σηµαντικό  να λαµβάνονται  υπόψη  τόσο  το 
κόστος  (π.χ. υψηλότερη  φορολογία ) όσο και τα οφέλη  (π.χ. επίτευξη  των στόχων  της 
πολιτικής ) των δηµοσίων  δαπανών . Οι σηµαντικότερες  δυσχέρειες  που αντιµετωπίζονται  στις 
εµπειρικές  µελέτες  αφορούν  τη διάκριση  µεταξύ  των "παραγωγικών " και "µη παραγωγικών " 
δαπανών . Παρόλο  που υπάρχει  σε κάποιο  βαθµό συµφωνία  ότι µερικές  κατηγορίες  δηµοσίων  
δαπανών  µπορούν  να συµπεριληφθούν  µε ασφάλεια  στις "παραγωγικές " δηµόσιες  δαπάνες  
επειδή  συνδέονται  άµεσα µε βελτίωση  της παραγωγικότητας  (π.χ. Ε&Α, επενδύσεις  στην  
εκπαίδευση  και τις υποδο µές), δεν υπάρχει  συµφωνία  µεταξύ  των ερευνητών  σχετικά  µε τις 
συνέπειες  των περισσότερων  ειδών  δαπανών  στη µακροπρόθεσ µη ανάπτυξη  και το χρόνο  που 
εκδηλώνονται . Η ασυµφωνία  αυτή  αντανακλάται  στο γεγονός  ότι οι διαθέσι µες εκτιµήσεις  
των "παραγωγικών " δαπανών  στη ΕΕ κυµαίνονται  από 5% έως 44% των συνολικών  
δηµοσίων  δαπανών .  
Λαµβάνοντας  υπόψη  τις δυσχέρειες  αυτές , η ανάλυση  της σύνθεσης  των δηµοσίων  δαπανών  
στις διάφορες  χώρες  της ΕΕ επικεντρώνεται  στις µεταβολές  που πραγ µατοποιήθηκαν  στη 
σύνθεσή  τους και στους  παράγοντες  που οδήγησαν  σε αυτές  τις µεταβολές . Εν γένει , κατά  τη 
διάρκεια  της τελευταίας  δεκαετίας , παρατηρήθηκε  αύξηση  του µεριδίου  των δαπανών  
κοινωνικής  πρόνοιας  και ιατροφαρ µακευτικής  περίθαλψης  στο σύνολο  των δαπανών , ενώ 
µειώθηκαν  οι συνολικές  δαπάνες  εκφραζό µενες ως ποσοστό  του ΑΕΠ . Αυτό  δείχνει  ότι οι 
κυριότεροι  παράγοντες  που προκάλεσαν  ανασύνθεση  των δαπανών  σε µεσοπρόθεσ µη έως 
µακροπρόθεσ µη βάση  συνδέονται  µε διαρθρωτικές  ανοδικές  πιέσεις  όπως  εκείνες  που 
απορρέουν  από τη γήρανση  του πληθυσ µού και ότι κάθε  πλαίσιο  για τον προσδιορισ µό των 
στρατηγικών  προτεραιοτήτων  στον  τοµέα των δαπανών  θα πρέπει  να λαµβάνει  υπόψη  αυτές  
τις µακροπρόθεσ µες τάσεις .  
Τα τελευταία  χρόνια , αρκετά  κράτη  µέλη θέσπισαν  µεσοπρόθεσ µα πλαίσια  για τον έλεγχο  
των δαπανών  και µεταρρυθ µίσεις  των διαδικασιών  του προϋπολογισ µού που αποσκοπούν  
 
EL 9   EL στην  επίτευξη  των προτεραιοτήτων  µε πιο αποτελεσ µατικό  και αποδοτικό  τρόπο  συνδέοντας  
τις δηµόσιες  δαπάνες  µε τα αποτελέσ µατα των πολιτικών  (κατάρτιση  προϋπολογισ µού µε 
βάση  τις επιδόσεις ). Η ανάλυση  δείχνει  ότι στις χώρες  που υπάρχει  πιο αποτελεσ µατικός  
έλεγχος  των δηµοσίων  δαπανών , η δηµοσιονο µική εξυγίανση  µέχρι την εγκαθίδρυση  της 
ΟΝΕ  στηρίχτηκε  κατά  κύριο  λόγο  στη συγκράτηση  των δαπανών , και όχι τόσο  στην  αύξηση  
των εσόδων , πράγ µα που συνέβαλε  σε καλύτερες  µακροχρόνιες  αναπτυξιακές  επιδόσεις .  
Συνολικά , η ανάλυση  αυτή  σηµαίνει  ότι η κατανο µή των πόρων  και η παρακολούθηση  των 
ενεργειών  που αναλα µβάνονται  για την επίτευξη  των προτεραιοτήτων  που έχουν  καθοριστεί  
θα πρέπει  να διαδρα µατίζει  σηµαντικότερο  ρόλο  στην  ανάλυση  και την άσκηση  της 
δηµοσιονο µικής πολιτικής . Για τον σκοπό  αυτό , οι ΓΠΟΠ  καθώς  και άλλες  διαδικασίες  της 
ΕΕ, θα πρέπει  να συµβάλλουν  αποτελεσ µατικότερα  στη βελτίωση  της ποιότητας  των 
δηµοσίων  οικονο µικών . 
Για την επίτευξη  προόδου  στον  τοµέα αυτό , απαιτείται , πρώτον , ανταλλαγή  πληροφοριών  για 
τον τρόπο  µε τον οποίο  έχουν  καθοριστεί  οι στρατηγικές  προτεραιότητες  σε σχέση  µε τους 
εθνικούς  προϋπολογισ µούς και τα συµπεράσ µατα στα οποία  έχει καταλήξει  η εµπειρία  κατά  
την εφαρ µογή τους. ∆εύτερον , απαιτούνται  βελτιώσεις  όσον  αφορά  τη διαθεσι µότητα  των 
στοιχείων  – ιδίως  όσον  αφορά  τη λειτουργική  ταξινό µηση των δηµοσίων  δαπανών  – εφόσον  
αυτό  αποτελεί  απαραίτητη  προϋπόθεση  για την κατάλληλη  ανάλυση  της συµβολής  των 
δηµοσίων  οικονο µικών  στην  επίτευξη  των προτεραιοτήτων  που έχουν  καθοριστεί . Τρίτον , ο 
κατάλληλος  σχεδιασ µός και η εφαρ µογή των µεσοπρόθεσ µων πλαισίων  δαπανών  και η 
πρόοδος  στην  ανάλυση  κόστους -ωφέλειας  και στην  κατάρτιση  των προϋπολογισ µών µε βάση  
τις επιδόσεις  θα συνέβαλλαν  στη βελτίωση  τόσο  του ελέγχου  όσο και της κατανο µής των 
υπαρχόντων  πόρων .  
Τέλος , συµβολή  στη βελτίωση  της ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  µπορεί  να έχει η 
Ευρωπαϊκή  Πρωτοβουλία  για την Ανάπτυξη , µέσω της οποίας  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  
θέσπισε  ένα χάρτη  πορείας  για την αύξηση  των επενδύσεων  σε επίπεδο  ΕΕ σε υλικό  και 
ανθρώπινο  κεφάλαιο  έτσι ώστε  να συµπληρωθεί  η διαρθρωτική  µεταρρύθ µιση. Τόσο  τα 
όργανα  της ΕΕ όσο και τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να αναλάβουν  σοβαρές  δεσµεύσεις  έτσι 
ώστε  να εξασφαλιστεί  η συνεπής  και έγκαιρη  εφαρ µογή οικονο µικά και χρηµατοοικονο µικά 
βιώσι µων έργων  σε τοµείς κλειδιά . 
Η ενίσχυση  του πλαισίου  οικονο µικής διακυβέρνησης  στην  ΕΕ 
Το 2003, οι δυσχέρειες  που αντιµετωπίστηκαν  στον  τοµέα της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  
και ο παρατετα µένος χαµηλός  αναπτυξιακός  ρυθµός υπογρά µµισαν την ανάγκη  για 
περαιτέρω  και αποφασιστικότερη  πρόοδο  όσον  αφορά  το πλαίσιο  οικονο µικής 
διακυβέρνησης  στην  ΕΕ. Παρά  τα σηµαντικά  βήµατα που έγιναν  στον  τοµέα της 
δηµοσιονο µικής εποπτείας , απαιτούνται  περαιτέρω  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της 
ποιότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών  και την εξασφάλιση  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας . 
Ειδικότερα , ορισµένα προβλή µατα που προέκυψαν  στο πλαίσιο  της εφαρ µογής του πλαισίου  
οικονο µικού συντονισ µού και δηµοσιονο µικής εποπτείας  της ΕΕ αξίζουν  µεγαλύτερη  
προσοχή  καθώς  η αντιµετώπισή  τους αναµένεται  να ενισχύσει  τη συµβολή  των δηµοσίων  
οικονο µικών  στην  ανάπτυξη  και την απασχόληση . 
Πρώτον , η πρόοδος  όσον  αφορά  το συντονισ µό των οικονο µικών  πολιτικών  στην  ΕΕ 
αποδείχθηκε  ενίοτε  αναποτελεσ µατική  και το πλαίσιο  συντονισ µού των οικονο µικών  
πολιτικών  στην  ΕΕ φάνηκε  να επικεντρώνεται  σχεδόν  αποκλειστικά  στην  επίτευξη  και τη 
διατήρηση  ισοσκελισ µένων  προϋπολογισ µών. Αυτό  µπορεί  να οφείλεται  στην  απουσία  
 
EL 10   EL επαρκώς  ισχυρών  δεσµών µεταξύ  των κατευθύνσεων  που παρέχονται  για τις οικονο µικές 
πολιτικές  και των κατευθύνσεων  για τη δηµοσιονο µική πολιτική  (δηλαδή  των δεσµών µεταξύ  
των ΓΠΟΠ  και του συµφώνου ) και στο διαφορετικό  επίπεδο  αυστηρότητας  των δύο 
διαδικασιών . Αυτός  ο υπερβολικά  χαλαρός  δεσµός µεταξύ  των δύο διαδικασιών  καθιστά  
δυσχερέστερη  την αντιµετώπιση  της δηµοσιονο µικής πολιτικής  τόσο  από πλευράς  
δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  (δηµοσιονο µικά αποτελέσ µατα) όσο και, ταυτόχρονα , από 
πλευράς  συµβολής  της δηµοσιονο µικής πολιτικής  στην  ανάπτυξη  και την απασχόληση  
(σύνθεση  του προϋπολογισ µού). Επιπλέον , φαίνεται  συχνά  ότι οι κατευθύνσεις  των 
πολιτικών  ασκούν  περιορισ µένη µόνο επιρροή  στους  εθνικούς  προϋπολογισ µούς ή στις 
προτεραιότητες  για τον προϋπολογισ µό της ΕΕ. 
∆εύτερον , οι διαδικαστικοί  και αριθµητικοί  κανόνες  που αποσκοπούν  στην  εξασφάλιση  της 
δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  ως µέσου  για την επίτευξη  υψηλότερου  αναπτυξιακού  ρυθµού 
και σταθερότητας  αποδείχθηκε  ότι παρουσιάζουν  αδυνα µίες. Το πλαίσιο  δεν διαθέτει  ούτε 
κίνητρα  για την άσκηση  συνετών  πολιτικών  σε περιόδους  ευνοϊκής  οικονο µικής συγκυρίας  
ούτε µέτρα που αντα µείβουν  τις χώρες  µε υγιείς  διαρθρωτικές  δηµοσιονο µικές θέσεις . Σε 
ορισµένες περιπτώσεις , το πλαίσιο  φάνηκε  ότι δεν ήταν  αρκετά  αυστηρό . Κατά  συνέπεια , 
ορισµένες χώρες  δεν µείωσαν  το επίπεδο  του χρέους  τους µε το ρυθµό που αναµενόταν  κατά  
την εκκίνηση  της ΟΝΕ , ενώ άλλες  οπισθοδρό µησαν  σε επίπεδα  ελλει µµάτων  που 
υπερβαίνουν  τα όρια που είχαν  τεθεί  για την εισαγωγή  του ευρώ . Το αυστηρό  
χρονοδιάγρα µµα και οι όροι που ορίζονται  στο ΣΣΑ  όσον  αφορά  τη διαδικασία  υπερβολικού  
ελλεί µµατος αποδείχθηκαν  υπερβολικά  σύνθετοι  για να εφαρ µοστούν . 
Οι εξελίξεις  αυτές  έδειξαν  ότι πρέπει  να αναθεωρηθεί  τόσο  το πλαίσιο  που εφαρ µόζεται  για 
την άσκηση  των εθνικών  δηµοσιονο µικών  πολιτικών  όσο και οι διαδικασίες  που διέπουν  τον 
συντονισ µό των οικονο µικών  πολιτικών  στην  ΕΕ. Η ενίσχυση  της αποτελεσ µατικότητας  του 
µακροοικονο µικού πλαισίου  της ΟΝΕ  θα συνέβαλλε  στην  υλοποίηση  του στόχου  υψηλότερης  
ανάπτυξης . Σε αυτή  την προσπάθεια , πρέπει  να βρεθεί  η κατάλληλη  ισορροπία  µεταξύ  της 
ανάγκης  διατήρησης  ενός σταθερού  και προβλέψι µου πλαισίου  οικονο µικής διακυβέρνησης  
και βελτίωσης  του συστή µατος µε βάση  την εµπειρία  του παρελθόντος .  
Τα θέµατα αυτά  εξετάζονται  σε διάφορα  τµήµατα της έκθεσης  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά 
στην ΟΝΕ  - 2004 , χωρίς  ούτε να συνάγονται  οριστικά  συµπεράσ µατα ούτε να εξαντλούνται  
όλες οι πτυχές  τους. 
Πρώτον , τα οικονο µικά επιχειρή µατα που παρουσιάστηκαν  ανωτέρω  δείχνουν  ότι 
αυξάνοντας  την πειθαρχία  και βελτιώνοντας  την ποιότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών , η 
Συνθήκη  – µε τους αριθµητικούς  και διαδικαστικούς  κανόνες  της – συµβάλλει  σηµαντικά  
στην  οικονο µική ανάπτυξη  επιτρέποντας  συγχρόνως  την ορθή  εφαρ µογή της στρατηγικής  της 
Λισσαβόνας .  
∆εύτερον , όπως  πρότεινε  η Επιτροπή  στην  ανακοίνωσή  της για τις δηµοσιονο µικές 
προοπτικές , οι ΓΠΟΠ  θα µπορούσαν  να διαδρα µατίζουν  καθοριστικότερο  ρόλο  στο 
συντονισ µό των οικονο µικών  πολιτικών  µε τη βελτίωση  των δηµοσιονο µικών  κατευθύνσεων  
που παρέχονται  στα κράτη  µέλη, στηρίζοντας  κατ’ αυτό  τον τρόπο  την άσκηση  των εθνικών  
πολιτικών  και τον προσδιορισ µό των προϋπολογισ µών. Μια δυνατότητα  θα ήταν  να 
εναρ µονιστούν  περισσότερο  τα χρονοδιαγρά µµατα συντονισ µού των εθνικών  
δηµοσιονο µικών  πολιτικών  µε τον κύκλο  συντονισ µού των γενικών  πολιτικών , 
παραδείγ µατος χάρη  προβλέποντας  µια εξάµηνη περίοδο  σε επίπεδο  ΕΕ εντός  της οποίας  θα 
πρέπει  να διατυπωθούν  και να εκδοθούν  προσανατολισ µοί της πολιτικής , και στη συνέχεια  
µια εξάµηνη περίοδος  σε εθνικό  επίπεδο  εντός  της οποίας  τα κράτη  µέλη θα πρέπει  λάβουν  τα 
 
EL 11   EL κατάλληλα  µέτρα για να εφαρ µόσουν  τους προσανατολισ µούς αυτούς . Αυτό  θα επέτρεπε  
επίσης  την τοποθέτηση  της δηµοσιονο µικής πολιτικής  σε ένα ευρύτερο  πλαίσιο  που 
αποβλέπει  στην  αύξηση  της δυνητικής  ανάπτυξης  και τη βελτίωση  της ποιότητας  και της 
διατηρησι µότητας  των δηµοσίων  οικονο µικών .  
Τρίτον , στην  ανακοίνωσή  της του Νοεµβρίου  2002, η Επιτροπή  τόνισε  ήδη τη σηµασία της 
βελτίωσης  της ερµηνείας  των δηµοσιονο µικών  κανόνων  έτσι ώστε  να λαµβάνονται  
περισσότερο  υπόψη  οι εξελίξεις  του χρέους  και οι ιδιαίτερες  συνθήκες  που επικρατούν  σε 
κάθε  χώρα . Η έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά στην ΟΝΕ  - 2004  εξετάζει  αρκετές  
εναλλακτικές  δυνατότητες  όπως : να λαµβάνονται  περισσότερο  υπόψη  οι αναπτυξιακές  
εξελίξεις , και ιδίως  η παρατετα µένη επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας , κατά  την 
εφαρ µογή των διαδικασιών , µεταξύ  άλλων  κατά  την εφαρ µογή του κριτηρίου  για το έλλει µµα 
και τον καθορισ µό των προθεσ µιών για τη διόρθωση  του υπερβολικού  ελλεί µµατος, καθώς  
και αύξηση  της σηµασίας  που αποδίδεται  στο χρέος  κατά  την παρακολούθηση  των 
δηµοσιονο µικών  εξελίξεων . Στην  έκθεση  αναπτύσσεται  επίσης  η πρόταση , που είχε 
παρουσιαστεί  στην  έκθεση  για τα ∆ηµόσια Οικονο µικά του 2001, της αναδιατύπωσης  του 
ορισµού του µεσοπρόθεσ µου στόχου  για τη δηµοσιονο µική πολιτική , έτσι ώστε  να 
λαµβάνονται  υπόψη  άλλες  (ειδικές  για κάθε  χώρα ) συνθήκες  και να εξετάζονται  τα επίπεδα  
του χρέους  και η συνολική  διατηρησι µότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών  εξασφαλίζοντας  
συγχρόνως  ότι τα ελλεί µµατα διατηρούνται  σε επίπεδο  χαµηλότερο  του 3% του ΑΕΠ  υπό 
κανονικές  συνθήκες . Αναλύονται  και άλλες  δυνατότητες  για τη βελτίωση  της λειτουργίας  του 
ΣΣΑ  όπως  η ενίσχυση  των κινήτρων  για την άσκηση  συνετών  και συµµετρικών  πολιτικών  
καθ’ όλη τη διάρκεια  του κύκλου  και την πραγ µατοποίηση  πλεονασ µάτων  σε περιόδους  
ευνοϊκής  οικονο µικής συγκυρίας , ή για την ανάληψη  έγκαιρων  ενεργειών  για τη διόρθωση  
δυσµενών  εξελίξεων . Η έκθεση  διαπιστώνει  ότι έχει επίσης  ιδιαίτερη  σηµασία η βελτίωση  
των διαθέσι µων πληροφοριών  σχετικά  µε τις δηµοσιονο µικές θέσεις  των επιµέρους  χωρών , 
µέσω της ανάλυσης  όλων  των στοιχείων  που προσδιορίζουν  τις δανειακές  ανάγκες  και τους 
ισολογισ µούς και µέσω της ενίσχυσης  του στατιστικού  πλαισίου . Για την αξιοπιστία  και την 
οµαλή λειτουργία  του δηµοσιονο µικού πλαισίου , καθοριστική  σηµασία έχει η αξιοπιστία  των 
δηµοσιονο µικών  στατιστικών . Για τον σκοπό  αυτό , η έκθεση  υπογρα µµίζει τη σπουδαιότητα  
της αυστηρής  παρακολούθησης  της ποιότητας  των παρεχό µενων  δηµοσιονο µικών  στοιχείων  
και της συµβατότητας  µεταξύ  του καθεστώτος  και των προνο µίων των εθνικών  στατιστικών  
υπηρεσιών  και της αποστολής  τους να εξασφαλίζουν  την αξιοπιστία  και την έγκαιρη  
χορήγηση  των στατιστικών  στοιχείων . Σε αυτό  το πλαίσιο , τα συµπεράσ µατα του 
Συµβουλίου  της 2ας Ιουνίου  2004 προσδιορίζουν  τα ελάχιστα  ευρωπαϊκά  πρότυπα  για το 
θεσµικό πλαίσιο  των στατιστικών  υπηρεσιών . Η πλήρης  διαφάνεια  θα επιτρέψει  στις 
χρηµατοπιστωτικές  αγορές  να αξιολογούν  καλύτερα  την αξιοπιστία  των διαφόρων  κρατών  
µελών . 
Τέλος , η έκθεση  εξετάζει  τα θέµατα της εφαρ µογής της νοµοθεσίας  τόσο  σε κοινοτικό  όσο 
και σε εθνικό  επίπεδο . Σε κοινοτικό  επίπεδο , υπενθυ µίζει τα πλεονεκτή µατα της 
αποσαφήνισης  των εξουσιών  και των µέσων  που ανατίθενται  αντίστοιχα  στην  Επιτροπή  και 
το Συµβούλιο . Ο ρόλος  της Επιτροπής  στην  αξιολόγηση  των εξελίξεων  και τον προσδιορισ µό 
των συστάσεων  της πολιτικής  συµβάλλει  στη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας . Η 
καλύτερη  διάρθρωση  και διαφοροποίηση  των ρόλων  στην  εφαρ µογή του ΣΣΑ  µετά από τις 
µεταβολές  που συµφωνήθηκαν  στο ευρωπαϊκό  σύνταγ µα (όπως  η εξουσία  της Επιτροπής  να 
διατυπώνει  απευθείας  επίση µες "έγκαιρες  προειδοποιήσεις " και να εκδίδει  προτάσεις  για 
αποφάσεις  του Συµβουλίου  για την κίνηση  της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος) 
αποτελούν  σηµαντικό  βήµα. Η έκθεση  υπογρα µµίζει τα πλεονεκτή µατα που έχει η εξουσία  
της Κοινότητας , και ιδίως  της Επιτροπής , να παρακολουθεί  αποτελεσ µατικά  την εφαρ µογή 
 
EL 12   EL των δηµοσιονο µικών  κανόνων  από τα κράτη  µέλη, και ειδικότερα  όσον  αφορά  το προληπτικό  
στοιχείο  του πλαισίου . Σε εθνικό  επίπεδο , η έκθεση  σηµειώνει  ότι είναι  ιδιαίτερα  σηµαντικό  
τα κράτη  µέλη να διαθέτουν  θεσµούς που είναι  σε θέση  να υλοποιήσουν  το στόχο  της 
εξασφάλισης  διατηρήσι µων δηµοσίων  οικονο µικών . Αυτό  απαιτεί  τόσο  τη βελτίωση  των 
δηµοσιονο µικών  διαδικασιών  όσο και την προώθηση  του διαλόγου  µεταξύ  όλων  των φορέων  
που συµµετέχουν . Σε αυτό  το πλαίσιο  υπογρα µµίζεται  ο ρόλος  που διαδρα µατίζουν  σε κάποια  
κράτη  µέλη ορισµένοι φορείς  που ασκούν  καθήκοντα  ελέγχου  ανάλογα  µε εκείνα  της 
Επιτροπής  σε επίπεδο  ΕΕ.  
Η Επιτροπή  θα αναπτύξει  περαιτέρω  την ανάλυση  που παρουσιάστηκε  στην  παρούσα  έκθεση  
και θα προβεί  σε διαβουλεύσεις  µε στόχο  να προχωρήσει  στη διατύπωση  συγκεκρι µένων  
επίση µων προτάσεων  για την ανανέωση  του ΣΣΑ  και την ενίσχυση  της οικονο µικής 
διακυβέρνησης .