ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 7.12.2011 
SEC(2011) 1470 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
που συνοδεύει  το έγγραφο  
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη θέσπιση  µηχανισ µού χρηµατοδότησης  της αναπτυξιακής  συνεργασίας  
{COM(2011) 840 τελικό } 
{SEC(2011) 1469 τελικό }  
 
EL 2   EL 1. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Η φτώχεια  εξακολουθεί  να αποτελεί  σοβαρό  πρόβλη µα στις αναπτυσσό µενες χώρες . Αν και 
υπάρχει  σηµαντική  πρόοδος  στην  καταπολέ µηση της φτώχειας , οι περισσότερες  από τις χώρες  
αυτές  δεν επιτυγχάνουν  τους Αναπτυξιακούς  Στόχους  της Χιλιετίας  (ΑΣΧ ) και δεν 
απολα µβάνουν  τα οφέλη  της βιώσι µης ανάπτυξης . Επιπλέον , εξακολουθούν  να υπάρχουν  
σοβαρές  προκλήσεις  σε παγκόσ µια κλίµακα και οι αναπτυσσό µενες χώρες  υπέστησαν  σοβαρό  
πλήγ µα από τις πρόσφατες  διαδοχικές  κρίσεις  που είχαν  ως αποτέλεσ µα την κοινωνική  και 
οικονο µική αστάθεια , την αναγκαστική  µετανάστευση , την επισιτιστική  ανασφάλεια  και την 
αυξη µένη έκθεση  σε εξωτερικές  κρίσεις . Ολοένα  και περισσότερο  αναγνωρίζεται  ότι οι 
περιβαλλοντικοί  και φυσικοί  πόροι  έχουν  ζωτική  σηµασία για τη βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη  
και τη µείωση  της φτώχειας . Επιπλέον , η κλιµατική  αλλαγή  επιδεινώνει  µια ήδη επισφαλή  
κατάσταση  και οι κίνδυνοι  ακυρώνουν  ορισµένα από τα επιτεύγ µατα της ανάπτυξης , εάν δεν 
αντιµετωπιστούν  σωστά . Η δέσµευση  της ΕΕ να βοηθήσει  τις αναπτυσσό µενες χώρες  να 
µειώσουν  και, σε τελική  ανάλυση , να εξαλείψουν  τη φτώχεια  παρα µένει σταθερή . 
Για την επίτευξη  αυτού  του στόχου , δηµιουργήθηκε  ο Μηχανισ µός Αναπτυξιακής  Συνεργασίας  
(ΜΑΣ ) για την περίοδο  2007-2013, µ ε πρωταρχικό  στόχο  την εξάλειψη  της φτώχειας  στις 
συνεργαζό µενες χώρες  και περιοχές . Αποτελεί  έναν από τους βασικούς  µηχανισ µούς της ΕΕ για 
τη χορήγηση  αναπτυξιακής  βοήθειας  σε µη ευρωπαϊκές  χώρες , παράλληλα  µε το Ευρωπαϊκό  
Ταµείο Ανάπτυξης  (ΕΤΑ ) και τον Ευρωπαϊκό  Μηχανισ µό Γειτονίας  και Εταιρικής  Σχέσης  
(ΕΝΡΙ ). Είναι  διαρθρω µένος µε βάση  τρεις  κατηγορίες  προγρα µµάτων : (i) διµερή και 
περιφερειακά  γεωγραφικά  προγρά µµατα που καλύπτουν  τη συνεργασία  µε την Ασία , τη 
Λατινική  Αµερική , την Κεντρική  Ασία , τη Μέση  Ανατολή  και τη Νότια  Αφρική · (ii) θεµατικά  
προγρά µµατα που καλύπτουν  τα ακόλουθα  ζητήµατα: επένδυση  στον  άνθρωπο , περιβάλλον  και 
αειφόρος  διαχείριση  των φυσικών  πόρων , µη κρατικοί  φορείς  και τοπικές  αρχές , επισιτιστική  
ασφάλεια  και µετανάστευση  και άσυλο · και (iii) συνοδευτικά  µέτρα του τοµέα της ζάχαρης .  
Νέες  προκλήσεις , σε συνδυασ µό µε τις προτεραιότητες  που ορίζονται  στη στρατηγική  «Ευρώπη  
2020», αποτέλεσαν  το έναυσ µα για να υποβάλει  η Επιτροπή  προτάσεις  για την αναθεώρηση  και 
προσαρ µογή της αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ µέσω της επικεί µενης ανακοίνωσης  
«Αυξάνοντας  την επίπτωση  της αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ: Ένα πρόγρα µµα δράσης  για την 
αλλαγή ». Οι διάφορες  επανεξετάσεις  που έχουν  γίνει έχουν  καταδείξει  επίσης  ορισµένες 
ελλείψεις  του ΜΑΣ , αν και αναγνωρίζουν  τη συνολική  προστιθέ µενη αξία του και τη συµβολή  
του στην  επίτευξη  των ΑΣΧ . Με βάση  τα ανωτέρω , έχουν  εντοπιστεί  τα ακόλουθα  προβλή µατα 
στον  ισχύοντα  κανονισ µό του µηχανισ µού χρηµατοδότησης  της αναπτυξιακής  συνεργασίας : 
(1) Ο ΜΑΣ  δεν λαµβάνει  πλήρως  υπόψη  τους στόχους  των τελευταίων  τάσεων  της 
αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ. 
(2) Ο κόσµος έχει αλλάξει  από το 2007 και ορισµένοι από τους σηµερινούς  δικαιούχους  του 
ΜΑΣ  έχουν  αναδειχθεί  σε νέες παγκόσ µιες δυνά µεις και έχουν  γίνει οι ίδιοι χορηγοί . Ο 
ΜΑΣ  δεν εξασφαλίζει  επαρκή  διαφοροποίηση  µεταξύ  των δικαιούχων  του όσον  αφορά  
τις οικονο µικές και κοινωνικές  ανισότητες  µεταξύ  και στο εσωτερικό  των χωρών  
εταίρων .  
 
EL 3   EL (3) Ο ΜΑΣ  δεν λαµβάνει  επαρκώς  υπόψη  την πρόοδο  των συνεργαζό µενων  χωρών  προς  
τον εκδη µοκρατισ µό και τον σεβασ µό των βασικών  ανθρώπινων  δικαιω µάτων . 
(4) Έχει αποδειχθεί  ότι η στήριξη  διαπεριφερειακών  πρωτοβουλιών  ή πρωτοβουλιών  σε 
επίπεδο  ηπείρου  είναι  δυσχερής  λόγω  της τρέχουσας  αρχιτεκτονικής  των µηχανισ µών 
εξωτερικής  βοήθειας , ιδίως  όσον  αφορά  την υλοποίηση  της κοινής  στρατηγικής  
Αφρικής  - ΕΕ. 
(5) Τα θεµατικά  προγρά µµατα δεν διαθέτουν  επαρκή  ευελιξία , και είναι  υπερβολικά  
κατακερ µατισµένα για να αντιµετωπίσουν  την πρόσφατη  παγκόσ µια κρίση  ή τις διεθνείς  
δεσµεύσεις  που αναλα µβάνονται  σε ανώτατο  πολιτικό  επίπεδο . 
(6) Οι ειδικές  ανάγκες  χωρών  σε περιόδους  κρίσης , µετά από κρίσεις  και σε επισφαλείς  
καταστάσεις  δεν αποτυπώνονται  επαρκώς  στον  τρέχοντα  ΜΑΣ , µε αποτέλεσ µα να µην 
πάντοτε  εφικτή  η ταχεία  αντίδραση  της ΕΕ σε µια ταχέως  µεταβαλλό µενη κατάσταση . 
(7) Ο ΜΑΣ  πάσχει  από συνολική  έλλειψη  ευελιξίας , διότι  δεν προβλέπει  τη δυνατότητα  
χρήσης  µη προγρα µµατισθέντων  κεφαλαίων  για την αντιµετώπιση  απρόβλεπτων  
αναγκών . 
(8) Η τρέχουσα  διαδικασία  προγρα µµατισµού του ΜΑΣ  είναι  υπερβολικά  περίπλοκη  και 
αυστηρή . Ενδεικτικά , δεν επιτρέπει  να ευθυγρα µµιστούν  ο κύκλος  προγρα µµατισµού 
και η στρατηγική  της ΕΕ µε τα αντίστοιχα  των εταίρων  της και δεν διευκολύνει  
επαρκώς  τον κοινό  προγρα µµατισµό µε τα κράτη  µέλη, όπως  απαιτεί  το θεµατολόγιο  για 
την αποτελεσ µατικότητα  της ενίσχυσης . ∆εν παρέχει  επαρκή  νοµική βάση  για τη 
χρησι µοποίηση  καινοτό µων µέτρων  ως προς  την υλοποίηση  της βοήθειας , όπως  οι 
µηχανισ µοί συνδυασ µού δανειακών  διευκολύνσεων  και επιχορηγήσεων  ή οι εταιρικές  
σχέσεις  δηµόσιου  - ιδιωτικού  τοµέα. 
2. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ  
Ως ο µεγαλύτερος  χορηγός  σε παγκόσ µιο επίπεδο , η ΕΕ και τα κράτη  µέλη της χορηγούν  
περισσότερο  από το ήµισυ (56%) της παγκόσ µιας βοήθειας  σε αναπτυσσό µενες χώρες . Η ΕΕ 
χορηγεί  βοήθεια  στους  φτωχότερους  ανθρώπους  του πλανήτη  σε περισσότερες  από 150 χώρες  σε 
όλο τον κόσµο και έχει αναλάβει  τη δέσµευση  να επιτύχει  τους ΑΣΧ  µέχρι το τέλος  του 2015. 
Μόνο  η επίση µη αναπτυξιακή  βοήθεια  την οποία  διαχειρίζεται  η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  
αντιπροσωπεύει  περίπου  το 20% της συνολικής  βοήθειας  της ΕΕ µέχρι σήµερα. Η ΕΕ τηρεί  µια 
µοναδικά  ουδέτερη  και αµερόληπτη  στάση  όσον  αφορά  την υλοποίηση  της εξωτερικής  δράσης  
της για λογαριασ µό των κρατών  µελών  και σε συνεργασία  µε αυτά , γεγονός  που της προσδίδει  
µεγαλύτερη  αξιοπιστία  στις χώρες  στις οποίες  εργάζεται . Με την υλοποίηση  κοινών  πολιτικών  
και στρατηγικών  από 27 κράτη  µέλη, η ΕΕ διαθέτει  µια κρίσι µη µάζα για την αντιµετώπιση  των 
παγκόσ µιων προκλήσεων , ιδίως  για την επίτευξη  των ΑΣΧ . 
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Οι γενικοί  στόχοι  του διάδοχου  µηχανισ µού του ΜΑΣ  θα εξακολουθούν  να εστιάζονται  (i) στη 
µείωση  και, µακροπρόθεσ µα, την εξάλειψη  της φτώχειας  στις συνεργαζό µενες χώρες  και 
περιοχές  καθώς  και (ii) στην  προάσπιση  της δηµοκρατίας , του κράτους  δικαίου , των ανθρώπινων  
 
EL 4   EL δικαιω µάτων  και της χρηστής  διακυβέρνησης . Σύµφωνα  µε την προτεινό µενη αναθεωρη µένη 
αναπτυξιακή  πολιτική  της ΕΕ, θα προστεθεί  ένας τρίτος  γενικός  στόχος : (iii) η στήριξη  της χωρίς  
αποκλεισ µούς και βιώσι µης ανάπτυξης . 
Ο διάδοχος  µηχανισ µός του ΜΑΣ  θα βασίζεται  στον  υφιστά µενο µηχανισ µό, η αξία του οποίου  
έχει αποδειχθεί  όσον  αφορά  τη συµβολή  στη µείωση  της φτώχειας  και, µακροπρόθεσ µα, στην  
εξάλειψη  της φτώχειας , αντιµετωπίζοντας  τα προβλή µατα που προσδιορίστηκαν  στο µέρος 1. 
4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Η διατήρηση  του ΜΑΣ  χωρίς  καµία µεταβολή  ήταν  η πρώτη  επιλογή  που εξετάστηκε  (επιλογή  1 
= καµία µεταβολή ). 
Στο πλαίσιο  της επιλογής  2 (τροποποίηση  του κανονισ µού του ΜΑΣ ), εξετάστηκαν  δύο 
εναλλακτικές  επιλογές  σε σχέση  µε το status quo : 
• ευθυγρά µµιση των στόχων  του µηχανισ µού µε τις νέες τάσεις  της αναπτυξιακής  
πολιτικής  της ΕΕ, λαµβάνοντας  υπόψη  την ενίσχυση  της αναπτυξιακής  πολιτικής  στη 
συνθήκη  της Λισαβόνας  και τις τελευταίες  τάσεις  της αναπτυξιακής  πολιτικής · 
• εξασφάλιση  επαρκούς  διαφοροποίησης , εστιάζοντας  τη συνεργασία  της ΕΕ σε 
περιορισ µένο αριθµό χωρών  µε διαφοροποίηση  µέσω των χορηγού µενων  ποσών  και 
τροποποίηση  του τύπου  της συνδρο µής σε συνάρτηση  µε ένα καθορισ µένο σύνολο  
κριτηρίων · 
• µεγαλύτερη  ένταξη  των στοιχείων  της χρηστής  διακυβέρνησης , της δηµοκρατίας , των 
ανθρώπινων  δικαιω µάτων  και του κράτους  δικαίου  στον  µηχανισ µό κατανο µής των 
κεφαλαίων · 
• θέσπιση  Παναφρικανικού  προγρά µµατος στο εσωτερικό  του ΜΑΣ · 
• µεγαλύτερη  ευελιξία  και περιορισ µός της διασποράς  θεµατικών  προγρα µµάτων  µε 
µείωση  του αριθµού τους· 
• υιοθέτηση  µιας περισσότερο  ευέλικτης  διαδικασίας  (ανα)προγρα µµατισµού, ad hoc 
αναθεωρήσεων  µε βάση  τις συγκεκρι µένες ανάγκες  και ειδικών  διαδικασιών  εφαρ µογής 
για χώρες  που βρίσκονται  σε συνθήκες  κρίσης , µετά από κρίση  ή σε επισφαλή  
κατάσταση · 
• εισαγωγή  µεγαλύτερης  ευελιξίας  στην  κατανο µή των πιστώσεων  στο εσωτερικό  του 
ΜΑΣ  µέσω νέων  µηχανισ µών, όπως  ένα µη προγρα µµατισµένο αποθε µατικό · 
• µεγαλύτερη  ευελιξία  και απλούστευση  της διαδικασίας  προγρα µµατισµού για τη 
διευκόλυνση  κοινού  προγρα µµατισµού και ευθυγρά µµισης µε τον κύκλο  
προγρα µµατισµού των χωρών  εταίρων . 
 
EL 5   EL 5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Η επιλογή  1, που συνίσταται  στη διατήρηση  του του status quo, δεν θα αντιµετώπιζε  τα 
προβλή µατα που αναδείχτηκαν  από την εµπειρία  του παρελθόντος  και αναφέρονται  στο τµήµα 1. 
Η επιλογή  2, που συνίσταται  στην  περαιτέρω  ανάπτυξη  του ΜΑΣ , θα επέτρεπε  τα ακόλουθα : 
• την ευθυγρά µµιση των στόχων  του διάδοχου  µηχανισ µού του ΜΑΣ  µε τις νέες τάσεις  
της αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ· 
• την εφαρ µογή µιας σαφούς  διαφοροποίησης  µεταξύ  των χωρών  εταίρων , µε στόχο  την 
αποτελεσ µατικότερη  καταπολέ µηση της φτώχειας  και για να αυξηθεί  η ικανότητα  
µόχλευσης  και η επίπτωση  της δράσης  της ΕΕ σε χώρες  οι οποίες  έχουν  τη µεγαλύτερη  
ανάγκη  της συνδρο µής της· 
• τη µεγαλύτερη  ένταξη  των θεµάτων  της χρηστής  διακυβέρνησης , της δηµοκρατίας , των 
ανθρώπινων  δικαιω µάτων  και του κράτους  δικαίου  στην  βοήθεια  της ΕΕ, µε στόχο  να 
διασφαλιστεί  η αποτελεσ µατικότερη  συνεργασία  και οι διάλογος  µε τις χώρες  εταίρους  
σε σχέση  µε αυτές  τις αξίες · 
• τη διευκόλυνση  µιας αποτελεσ µατικότερης  εφαρ µογής της κοινής  στρατηγικής  Αφρικής  
- ΕΕ και, κατά  συνέπεια , τη διευκόλυνση  της επίτευξης  των πολιτικών  στόχων  της ΕΕ 
εντός  της αφρικανικής  ηπείρου · 
• τον εξορθολογισ µό θεµατικών  προγρα µµάτων  για την εξασφάλιση  της απαραίτητης  
ευελιξίας , έτσι ώστε  να ανταποκρίνεται  η ΕΕ στις παγκόσ µιες προκλήσεις · 
• τη δηµιουργία  ευέλικτων  µηχανισ µών που θα διευκολύνουν  την αποτελεσ µατικότερη  
ανταπόκριση  της ΕΕ σε ταχέως  µεταβαλλό µενες καταστάσεις  σε χώρες  που βρίσκονται  
σε κατάσταση  κρίσης , µετά από κρίση  και σε επισφαλή  κατάσταση · 
• τη µεγαλύτερη  ευελιξία  στην  κατανο µή των κεφαλαίων  για την αντιµετώπιση  
µεταβαλλό µενων  καταστάσεων  στο εξωτερικό  πεδίο  λόγω  πολιτικών  συνθηκών , 
κρίσεων  ή νέων  προκλήσεων · 
• τη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  της ενίσχυσης  της ΕΕ, απλουστεύοντας  και 
καθιστώντας  περισσότερο  ευέλικτες  τις διαδικασίες  προγρα µµατισµού και εφαρ µογής, 
µε στόχο  να καταστεί  δυνατός  ο κοινός  προγρα µµατισµός και να υπάρξει  προσέγγιση  µε 
τους κύκλους  προγρα µµατισµού των χωρών  εταίρων , καθώς  και για την προώθηση  της 
χρήσης  καινοτό µων µέτρων  κατά  την υλοποίηση  της βοήθειας . 
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Η πρώτη  επιλογή  δεν θα επέτρεπε  στην  ΕΕ να ικανοποιήσει  τους στόχους  που περιγράφονται  
στην  παράγραφο  3. Στο πλαίσιο  της εναλλακτικής  επιλογής  2, εκφράζεται  για κάθε  ειδικό  στόχο  
προτί µηση στην  επιµέρους  επιλογή  Β έναντι  της επιµέρους  επιλογής  Α, διότι  αντιµετωπίζει  όλα 
τα προβλή µατα που έχουν  εντοπιστεί  και ανταποκρίνεται  καλύτερα  στους  στόχους  που ορίζονται  
στο τµήµα 3. Αυτό  θα επιτρέψει  να ενσω µατωθούν  οι αναθεωρη µένες κατευθύνσεις  της 
 
EL 6   EL αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ στον  διάδοχο  µηχανισ µό του ΜΑΣ  και, κατά  συνέπεια , να 
αυξηθούν  η αποτελεσ µατικότητα  και ο αντίκτυπος  της βοήθειας  της ΕΕ στις αναπτυσσό µενες 
χώρες . 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Ο κανονισ µός του ΜΑΣ  είναι  ένας εξουσιοδοτικός  κανονισ µός που θεσπίζει  τα βασικά  στοιχεία  
και τη βάση  της παρέ µβασης  της ΕΕ. Οι ακριβείς  δράσεις  καθορίζονται  µέσω πολυετούς  
προγρα µµατισµού και ετήσιων  προγρα µµάτων  δράσης  που αναλύουν  τις δραστηριότητες  οι 
οποίες  πρέπει  να εκτελεστούν  από την ΕΕ, συµπεριλα µβανο µένων  των στόχων  τους οποίους  
επιδιώκουν  οι εν λόγω  δράσεις  και των αναµενόµενων  αποτελεσ µάτων . Εκείνη  τη χρονική  
στιγµή καθορίζονται  ειδικοί  δείκτες , µε γνώµονα τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  της εν λόγω  
δράσης . 
Είναι  ήδη γνωστοί  οι στόχοι  που έχουν  συµφωνηθεί  σε διεθνές  επίπεδο  και οι δείκτες  σχετικά  µε 
τους ΑΣΧ  και τη κλιµατική  αλλαγή . Ενδεικτικά , όσον  αφορά  τον πρωταρχικό  στόχο  της µείωσης  
και, µακροπρόθεσ µα, της εξάλειψης  της φτώχειας  στις χώρες  και περιοχές  εταίρους , µπορούν  να 
χρησι µοποιούνται  οι δείκτες  ΑΣΧ  για τον στόχο  1. 
Οι δαπάνες  που προωθούν  τη δράση  για το κλίµα ή την ενεργειακή  απόδοση  καθώς  και την 
προστασία  και βιώσι µη διαχείριση  της βιοποικιλότητας  και των οικοσυστη µάτων  θα 
παρακολουθούνται  βάσει  της καθορισθείσας  µεθοδολογίας  του ΟΟΣΑ  («σύστη µα δεικτών  του 
Ρίο»).