(εσωτερικός αριθμός αναφοράς)

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.1.2007

SEC(2006) 1687

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοδευτικό στην Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών Σχέδιο δράσης για τη χωρητικότητα, την αποτελεσματική λειτουργία και την ασφάλεια των αερολιμένων στην Ευρώπη Σύνοψη εκτίμησης των επιπτώσεων {COM(2006) 819 τελικό}{SEC(2006) 1686}

Συνοπτική παρουσίαση

Εισαγωγή

Οι αεροπορικές μεταφορές στην Ευρώπη, με την ώθηση της ελευθέρωσής τους, της οικονομικής ανάπτυξης και της ολοκλήρωσης της αγοράς, είναι ένας τομέας με γρήγορη ανάπτυξη: ο αριθμός επιβατών στις πτήσεις εντός της Κοινότητας αυξήθηκε κατά μέσο όρο ετησίως κατά 4,9% κατά την περίοδο 1995-2003, η δε επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 5,8% το 2005. Συνολικά, ο αριθμός πτήσεων με κανόνες πτήσης με όργανα (IFR) αναμένεται να διπλασιασθεί έως το 2025.

Παρά τις δυνατότητες αύξησης της χωρητικότητας του δικτύου αερολιμένων κατά 60%, σε περισσότερους από 60 αερολιμένες, τα επόμενα 20 χρόνια θα σημειωθεί συμφόρηση. Εάν δεν ληφθούν μέτρα, οι 20 κυριότεροι αερολιμένες θα είναι κορεσμένοι επί τουλάχιστον 8-10 ώρες την ημέρα λόγω έλλειψης χωρητικότητας. Για να αντιμετωπισθεί η ζήτηση, τα μοντέλα κατανομής της κίνησης θα μπορούσαν να αναπροσαρμοσθούν με τη χρήση της λανθάνουσας δυναμικότητας των δευτερευόντων αερολιμένων ή, ειδάλλως, θα χρειασθεί να δημιουργηθούν ανακουφιστικοί αερολιμένες (έως 10 νέοι μεγάλοι αερολιμένες και 15 μεσαίου μεγέθους) κοντά σε όσους θα παρουσιάζουν συμφόρηση.

Ενώ η πρωτοβουλία του ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού παρέχει δομικές απαντήσεις στο θέμα του "κορεσμού των αιθέρων", αναγνωρίζεται πλέον ότι η χωρητικότητα των αερολιμένων (διάδρομοι, ελεγχόμενοι χώροι και αεροσταθμοί) θα αποβεί η στενωπός του συστήματος των αερομεταφορών. Η χωρητικότητα απογείωσης και προσγείωσης αποτελεί πιεστικό πρόβλημα για τους αερολιμένες-κόμβους που παρουσιάζουν συμφόρηση, το οποίο έχει αρνητικές συνέπειες στη γενικότερη ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών.

Στόχοι

Οι γενικοί στόχοι της ανακοίνωσης της Επιτροπής στηρίζονται από άλλες πρωτοβουλίες όπως η δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού. Γενικοί του στόχοι του προγράμματος είναι:

(α) ανάπτυξη της χωρητικότητας για να αντιμετωπισθεί η αυξανόμενη ζήτηση

- προώθηση πιο αποτελεσματικής χρήσης της υπάρχουσας χωρητικότητας του δικτύου ευρωπαϊκών αερολιμένων,

- αύξηση της δυναμοκότητας του δικτύου ευρωπαϊκών αερολιμένων,

- βελτίωση της πρόσβασης στους αερολιμένες,

(β) διατήρηση ή αύξηση της ασφάλειας στους αερολιμένες,

(γ) προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας,

(δ) διαμόρφωση αποδοτικού και αποτελεσματικού συστήματος αερομεταφορών.

Ειδικοί στόχοι είναι εκείνοι που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία θέτει εκείνους που πρέπει πρώτα να επιτευχθούν με το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης, έτσι ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι γενικοί στόχοι. Οι ειδικοί στόχοι μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

(α) ενθάρρυνση για καλύτερη χρήση του δικτύου αερολιμένων,

(β) αποδέσμευση της λανθάνουσας χωρητικότητας σε μεμονωμένους αερολιμένες,

(γ) αύξηση της χωρητικότητας κάθε επιμέρους αερολιμένα (με υπάρχοντες διαδρόμους) υπό κανονικές και υπό αντίξοες συνθήκες λειτουργίας,

(δ) αύξηση της χρονικής ακρίβειας αναχώρησης των αεροσκαφών,

(ε) προώθηση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με το αντίστοιχο δίκτυο αερολιμένων,

(στ) βελτίωση της ασφάλειας υπό κανονικές και υπό αντίξοες συνθήκες λειτουργίας,

(ζ) ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (θόρυβος και εκπομπές).

Οι επιχειρησιακοί στόχοι σχετίζονται με τα μέτρα που πρέπει να εκτιμηθούν στο προτεινόμενο πρόγραμμα δράσης. Αυτά περιλαμβάνουν:

(α) βελτίωση της μέτρησης της χωρητικότητας των αερολιμένων και της κυκλοφορίας των πληροφοριών·

(β) βελτίωση του συντονισμού μεταξύ αερολιμένων για να βελτιωθεί ο προγραμματισμός της χωρητικότητας (σε βάση δικτύου)·

(γ) ενθάρρυνση της καλύτερης χρήσης άλλων τρόπων μεταφοράς π.χ. με διευκόλυνση υποκατάστασης των αεροπορικών μεταφορών με σιδηροδρομικές, όπου αυτό είναι εφικτό·

(δ) διευκόλυνση της λήψης αποφάσεων και δημιουργία κινήτρων για καλύτερη χρήση της υπάρχουσας αερολιμενικής υποδομής με βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου·

(ε) προώθηση της χρήσης των πλέον εξελιγμένων συστημάτων επιτήρησης και ελέγχου τεχνογνωσίας·

(στ) ενθάρρυνση της καθιέρωσης νέων διαδικασιών και τεχνολογιών·

(ζ) προώθηση νέων προσεγγίσεων για την περιβαλλοντική προστασία γύρω από αερολιμένες·

(η) εξέταση των κριτηρίων για πιθανή χρηματοδοτική στήριξη των αερολιμένων (EΕ, EΤΕπ κλπ.).

Διαβουλεύσεις και εμπειρογνωμοσύνη

Η Επιτροπή προέβη σε διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους παράγοντες κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου του 2005, προκειμένου να συγκεντρώσει τις παρατηρήσεις και τις υποδείξεις των ενδιαφερομένων μερών. Η διαβούλευση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τα ελάχιστα πρότυπα διαβουλεύσεων που ορίζει η ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2002 [COM(2002) 704].

Οι πολιτικές επιλογές που προέκυψαν από τη διαβούλευση αξιολογούνται στην παρούσα ανάλυση των επιπτώσεων. Πέραν της επιλογής ‘χωρίς παρέμβαση’, αναλύθηκαν δέκα μέτρα στο πλαίσιο τριών γενικότερων πολιτικών επιλογών.

Πολιτικές επιλογές

Η πρώτη πολιτική επιλογή αποβλέπει να προωθηθούν οι εθελοντικές ενέργειες από τον κλάδο, προκειμένου να διευκολυνθεί η καλύτερη χρήση της υπάρχουσας υποδομής. Η ταυτόχρονη έκδοση εισιτηρίων αεροπορικής-σιδηροδρομικής μεταφοράς θα μπορούσε να έχει θετικό αντίκτυπο στη λειτουργία των αερολιμένων. Η αποτελεσματικότητα της ταυτόχρονης έκδοσης εισιτηρίων αεροπορικής-σιδηροδρομικής μεταφοράς θα μπορούσε να αυξηθεί με τη λήψη συνοδευτικών μέτρων χαμηλού κόστους όπως η γνώση των κωδικών IATA, τα οποία βελτιώνουν την ποιότητα εξυπηρέτησης. Μέτρα που απαιτούν μεγάλες επενδύσεις, καίτοι εύλογα, πρέπει να αξιολογούνται κατά περίπτωση πριν εφαρμοστούν. Η απόδοση των τοπικών σχεδίων χρήσης της χωρητικότητας (LCIP) για την αποδέσμευση της λανθάνουσας χωρητικότητας θα μπορούσε να αυξηθεί εάν μετείχαν όλοι οι φορείς διαχείρισης του αντίστοιχου δικτύου αερολιμένων σε αυτή την διαδικασία μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού σε εθελοντική βάση. Το περιεχόμενο των εκθέσεων προόδου της Επιτροπής Επανεξέτασης των Επιδόσεων θα μπορούσε να εμπλουτισθεί με περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον προγραμματισμό της κίνησης και της χωρητικότητας.

Η δεύτερη επιλογή αποβλέπει στη βελτίωση της χρήσης της υπάρχουσας υποδομής μέσω του συντονισμού σε κοινοτικό επίπεδο. Η επιλογή αυτή προβλέπει έξι μέτρα. Πρώτον, οι αερολιμένες πρέπει να καθιερώσουν μεθοδολογίες αναλυτικής εκτίμησης της χωρητικότητας. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε καθιέρωση απογραφής της χωρητικότητας και σημείων συγκριτικής αξιολόγησης σε κοινοτικό επίπεδο για τους φορείς διαχείρισης των αερολιμένων. Δεύτερον, η έγκαιρη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας σχετικά με τις διαδικασίες και την τεχνική πρόοδο θα μπορούσαν να επισπεύσουν την εισαγωγή τεχνολογικών καινοτομιών. Τρίτον, πρέπει να εξετασθεί εάν είναι αναγκαία η παρακολούθηση των επιδόσεων των αερολιμένων, με την προώθηση επίσης της εφαρμογής των βέλτιστων πρακτικών στη διαχείριση της χωρητικότητας των αερολιμένων. Τέταρτον, όλοι οι παράγοντες που εμπλέκονται στην επιχειρησιακή διαχείριση των αερολιμένων πρέπει να επισημοποιήσουν τους δεσμούς τους μέσα σε ένα πλαίσιο συλλογικής λήψης αποφάσεων με σκοπό να βελτιωθεί η χρονική ακρίβεια των ροών της κίνησης. Η χρονική ακρίβεια οδηγεί σε πιο αποτελεσματική χρήση ολόκληρου του συστήματος αερομεταφορών. Πέμπτον, τα προηγμένα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου των κινήσεων στο έδαφος συμβάλλουν σημαντικά στην επίγνωση της κατάστασης από τους κυβερνήτες, ειδικά υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες. Τέλος, εάν δοθεί προτεραιότητα στην επαρκή χρηματοδότηση διατροπικών έργων βάσει της χρηματοδότησης των ΔΔΜ θα βελτιωθεί η αποτελεσματική χρήση της υποδομής πρόσβασης στους αερολιμένες.

Η τρίτη πολιτική επιλογή προωθεί την πρόβλεψη νέας υποδομής, βάσει δε αυτής αναλύθηκαν δύο μέτρα. Η συγκριτική αξιολόγηση και η διάδοση των πληροφοριών (κατευθύνσεις) για πολιτικές περιβαλλοντικής προστασίας θα μπορούσαν να μειώσουν τις περιβαλλοντικές οχλήσεις των αερομεταφορών. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα μπορούσε να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στη χρηματοδότηση αερολιμενικών έργων μέσω της πρωτοβουλίας JASPERS.

Ανάλυση των επιπτώσεων

Τα περισσότερα μέτρα είχαν θετικές επιπτώσεις από άποψη χωρητικότητας και μείωσης των καθυστερήσεων. Η ασφάλεια επηρεάζεται θετικά από την έκδοση εισιτηρίων αεροπορικής-σιδηροδρομικής μεταφοράς, τη σιδηροδρομική πρόσβαση στους αερολιμένες, τα τοπικά σχέδια σύγκλισης και εφαρμογής (LCIP), την εφαρμογή επικυρωμένων αποτελεσμάτων της έρευνας, την καθιέρωση της συλλογικής λήψης αποφάσεων (CDM) και τα προηγμένα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου των κινήσεων στο έδαφος (A-SMGCS). Τα υπόλοιπα μέτρα ήταν ουδέτερα από άποψη ασφάλειας. Οι επιπτώσεις που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη διακύμανση (από θετικές έως αρνητικές) αφορούν κοινωνικά και περιβαλλοντικά θέματα. Με βάση τα περιορισμένα ποσοτικά στοιχεία, είναι λογικό να θεωρηθεί ότι υπάρχει ορθή ισορροπία μεταξύ αναμενόμενου κόστους και οφέλους. Τα περισσότερα μέτρα αναμένεται ότι θα αποδώσουν γρήγορα (ειδικά οι θετικές συνέπειες/οφέλη).

Σύγκριση των επιλογών

Η ανάλυση επιβεβαίωσε ότι χρειάζεται εξισορρόπηση των μέτρων που θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν όλα βραχυπρόθεσμα. Τρία από τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να είναι υποχρεωτικά: ενώ οι κοινές μεθοδολογίες εκτίμησης της χωρητικότητας προτείνεται να είναι υποχρεωτικές εντός μικρής χρονικής περιόδου, τα προηγμένα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου των κινήσεων στο έδαφος θα μπορούσαν να καταστούν υποχρεωτικά μεσοπρόθεσμα και η συλλογική λήψη αποφάσεων μακροπρόθεσμα. Συνολικά, όλα τα προτεινόμενα μέτρα προβλέπεται ότι θα έχουν θετικές επιπτώσεις. Τα μέτρα θα χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση αποτελεσματικού σχεδίου δράσης με σκοπό την αντιμετώπιση της έλλειψης χωρητικότητας στους αερολιμένες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Η ανάλυση που επιχειρήθηκε στο πλαίσιο της παρούσας εκτίμησης επιβεβαίωσε ότι με μια και μόνον λύση δεν είναι δυνατόν να λυθεί το πρόβλημα της έλλειψης χωρητικότητας στους αερολιμένες της Ευρώπης. Η λύση πρέπει να αναζητηθεί μάλλον στο συνδυασμό μέτρων, ορισμένα από τα οποία είναι αλληλένδετα. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει ότι θα εφαρμοσθεί το σχέδιο δράσης εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος και θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη της κατάστασης όσον αφορά τη χωρητικότητα των αερολιμένων στην Ευρώπη.