Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφαση 93/246/ΕΟΚ της 29ης Απριλίου 1993 για την έγκριση της δεύτερης φάσης του διευρωπαϊκού προγράμματος συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Tempus II) (1994-1998)» () (96/C 295/06)

Σύμφωνα με το άρθρο 118Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε την 1η Ιουλίου 1996 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 20 Ιουνίου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Panero Florez.

Κατά την 337η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Tο Tempus προέκυψε ως αποτέλεσμα του αιτήματος, που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Στρασβούργου του Δεκεμβρίου 1989 στην Επιτροπή, να παρουσιάσει μια σειρά μέτρων προς υιοθέτηση στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, προκειμένου να υποστηριχθεί η διεργασία των μεταρρυθμίσεων στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Στις 7 Μαΐου 1990, το Συμβούλιο υιοθετεί, κατά συνέπεια, την απόφαση 90/233/ΕΟΚ, με την οποία δημιουργείται το διευρωπαϊκό πρόγραμμα κινητικότητας για πανεπιστημιακές σπουδές Tempus.

1.2. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος απέβλεπαν κυρίως:

- στη διευκόλυνση του συντονισμού των ανταλλαγών πανεπιστημιακών διδασκάλων και φοιτητών μεταξύ των κοινοτικών χωρών και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης,

- στη συμβολή προς βελτίωση της κατάρτισης στις εν λόγω χώρες και της συνεργασίας με τις χώρες της Κοινότητας,

- στην ανάπτυξη της εκμάθησης των κοινοτικών γλωσσών στις επιλέξιμες χώρες και, αντιστρόφως, των δικών τους γλωσσών στις χώρες της Κοινότητας,

- στη διευκόλυνση των φοιτητών των εν λόγω χωρών να διανύουν περιόδους κατάρτισης σε πανεπιστήμια ή επιχειρήσεις της Κοινότητας,

- στη διευκόλυνση της ίδιας αμοιβαίας δυνατότητας για τους φοιτητές των χωρών μελών της Κοινότητας,

- στην ενθάρρυνση των ανταλλαγών φοιτητών και διδασκόντων.

1.3. Λαμβάνοντας υπόψη τα οριζόμενα στο άρθρο 1 της προαναφερόμενης απόφασης, το οποίο όριζε μία δοκιμαστική φάση τριών ετών, και κατ'εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου 11 της ιδίας, η Επιτροπή παρουσίασε μία πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, με την οποία υιοθετήθηκε η δεύτερη φάση του προγράμματος διευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Tempus II.

1.4. Η πρόταση υποβλήθηκε προς γνωμοδότηση στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, η οποία ενέκρινε τη σχετική γνωμοδότηση στη σύνοδο ολομέλειας της 27ης Ιανουαρίου 1993 με ομοφωνία των μελών της ().

1.5. Οι παρατηρήσεις που διατύπωνε η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της μπορούν να συνοψισθούν στις εξής ουσιαστικές πτυχές:

1.5.1. Γενικές παρατηρήσεις - Υποστήριξη της επέκτασης του προγράμματος στα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

- Σημασία της επικέντρωσης των δράσεων στα Κοινά Ευρωπαϊκά Προγράμματα.

- Σημασία της πτυχής του προγράμματος που αφορά την ανάπτυξη πρωτοβουλιών από τη βάση προς τα πάνω και της ενσωμάτωσης του προγράμματος σε σαφείς εθνικές στρατηγικές.

- Καθιέρωση διαδικασιών για τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των επιλέξιμων χωρών του προγράμματος και της Επιτροπής.

- Ανάγκη προώθησης της έκδοσης ενός ενδοϋπηρεσιακού ευρετηρίου των αρμοδίων του Tempus.

- Αύξηση της έμφασης στη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων κατά την επεξεργασία και την αξιολόγηση των σχεδίων.

- Σύσταση να ιδρυθεί μια επιτροπή-σύνδεσμος της ΟΚΕ και των επιλέξιμων χωρών του προγράμματος.

- Ένταξη των επιχειρήσεων στο πρόγραμμα και σύσταση να διευρυνθεί η συμμετοχή αυτών και των κοινωνικών εταίρων.

1.5.2. Ειδικές παρατηρήσεις - Καλύτερος ορισμός των προτεραιοτήτων και προηγούμενη επιλογή των αιτήσεων βάσει αυτών.

- Ευρύτερη γλωσσική ισορροπία όσον αφορά τα κριτήρια αποδοχής.

- Τα υψηλής ποιότητας σχέδια που απορρίπτονται λόγω έλλειψης διαθέσιμων πόρων να εντάσσονται αυτομάτως στην επόμενη περίοδο.

- Σαφής ορισμός των αναγκών αναδιάρθρωσης των επαγγελματικών και των τεχνικών ειδικεύσεων από πλευράς των επιλέξιμων χωρών, με μεγαλύτερη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των κοινωνικών εταίρων.

- Μεγαλύτερη συμμετοχή των επιχειρήσεων στα σχέδια, σε σχέση με την ισχνή συμμετοχή στο Tempus I. Ευθυγράμμιση της βασικής έρευνας με τις ειδικότητες που απαιτεί από τους επαγγελματίες η αγορά εργασίας.

- Συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας στη συμβουλευτική επιτροπή της Επιτροπής.

- Συντονισμός μεταξύ των εθνικών γραφείων του Tempus, του Comett και του Erasmus, ο οποίος θα διευκολύνει την εμφάνιση διαφορετικών σχεδίων.

- Διαφάνεια όσον αφορά τις διάφορες δυνατότητες και δημιουργία ενός σαφούς και πλήρους ενημερωτικού πλαισίου, που θα διευκολύνει την πρόσβαση στο πρόγραμμα.

1.6. Στις 29 Απριλίου 1993 το Συμβούλιο υιοθετεί απόφαση για την προασραρμογή της δεύτερης φάσης του προγράμματος διευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Tempus II για την περίοδο 1994-1998 [απόφαση 93/246/ΕΟΚ ()].

1.7. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος διαρθρώνονται ως εξής:

- Ενθάρρυνση της ανάπτυξης των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις δικαιούχους χώρες των προγραμμάτων Phare και Tacis.

- Παροχή βοήθειας για την ανάπτυξη ακαδημαϊκών προγραμμάτων και προγραμμάτων σπουδών στις εν λόγω χώρες.

- Παροχή βοήθειας για τη μεταρρύθμιση των διαρθρώσεων και της διαχείρισης των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

- Παροχή βοήθειας για την ανάπτυξη εξειδικευμένης ανώτερης κατάρτισης.

1.8. Το άρθρο 11 της προαναφερόμενης απόφασης ορίζει ότι η Επιτροπή θα υποβάλει πριν από τις 30 Απριλίου 1996 προσωρινή έκθεση με τα αποτελέσματα και την αξιολόγηση του προγράμματος και, ανάλογα την περίπτωση, πρόταση για την παράταση ή την προσαρμογή του Tempus II για την περίοδο που αρχίζει από την 1η Ιουλίου 1998.

1.9. Η έκθεση και η απόφαση αυτή εκδόθηκαν στις 8 Μαΐου 1996, με τα έγγραφα COM(96) 197 τελικό και COM(96) 198 τελικό. Το Συμβούλιο ζητεί τώρα από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να εκδώσει γνωμοδότηση για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφαση 93/246/ΕΟΚ της 29ης Απριλίου 1993 για την έγκριση της δεύτερης φάσης του διευρωπαϊκού προγράμματος συνεργασίας στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης».

2. Αξιολόγηση των φάσεων που προηγήθηκαν της πρότασης της Επιτροπής

2.1. Η μέχρι στιγμής αξιολόγηση των διάφορων φάσεων του προγράμματος μπορεί να θεωρηθεί θετική, από την άποψη ότι το πρόγραμμα κατέληξε σε σημαντική προσέγγιση των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των κρατών μελών και των επιλέξιμων χωρών. Η προώθηση των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, που ζητούν τα πανεπιστήμια και η αγορά εργασίας, και η βοήθεια για την επίτευξη των μεταβολών των διαρθρώσεων και της διαχείρισης, που απαιτούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις, είναι αναμφίβολα δείγματα της αποτελεσματικής προσαρμογής που υπέστη το πρόγραμμα στην πορεία της εφαρμογής του.

2.2. Οι αιτήσεις των συνδεδεμένων χωρών, αν και παρουσιάζουν ευρύ φάσμα αντικειμένων ενδιαφέροντος, διατηρούν τη συνοχή τους επειδή επικεντρώνονται σε δύο μεγάλους άξονες δράσης, την κοινωνικο-οικονομική μεταρρύθμιση των εν λόγω κρατών και τη βάθυνση και εδραίωση της δημοκρατίας. Από αυτή την άποψη, είναι αξιέπαινη η προσπάθεια των επιλέξιμων χωρών να περιορίσουν την απόσταση που τις χωρίζει από τις κοινοτικές χώρες.

2.3. Το Tempus άρχισε από καταστάσεις που ενδιέφεραν βασικά τα τμήματα ή τις σχολές, με μικρή συμμετοχή αυτών καθαυτών των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, οι οποίες έδωσαν βαθμιαία τη θέση τους σε πιο ενοποιητικές προοπτικές από την κορυφή προς τη βάση, σε αναζήτηση σχεδίων που να προσφέρουν ολοκληρωμένες λύσεις στα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των δικαιούχων χωρών.

2.4. Η ενεργός συμμετοχή των επιχειρήσεων στα σχέδια φαίνεται ότι αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Αντιλαμβανόμαστε ότι μεταξύ των στόχων που πρέπει να επιδιώξει η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι η όσο το δυνατόν καλύτερη προετοιμασία των επαγγελματιών για να ενταχθούν σε μια αγορά εργασίας με συγκεκριμένες απαιτήσεις κατάρτισης, τις οποίες θα πρέπει να καλύψει το εκπαιδευτικό σύστημα.

2.5. Οι παρατηρήσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και η γνωμοδότηση που εξέδωσε πριν από την έγκριση της δεύτερης φάσης του προγράμματος είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην απόφαση που υιοθετήθηκε. Η κοινωνικο-οικονομική μεταρρύθμιση των επιλέξιμων χωρών των προγραμμάτων Phare και Tacis απαιτεί από τους επαγγελματίες που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στις δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις των χωρών αυτών να διαθέτουν εκείνο το βαθμό επαγγελματικών, τεχνικών και εκσυγχρονισμένων γνώσεων, που θα τους επιτρέψει να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της αγοράς. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι επιχειρήσεις είναι οι φορείς που έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα να φθάσουν στην εις βάθος γνώση των πραγματικών αναγκών κατάρτισης που απαιτεί η αγορά εργασίας.

2.6. Η περίοδος προ της προσχωρήσεως, για την οποία οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης φαίνονται εντελώς αποφασισμένες, απαιτεί πραγματική προσαρμογή των γνώσεων στην τρέχουσα πραγματικότητα και εκμάθηση του κανονιστικού περιεχομένου του κοινοτικού κεκτημένου από πλευράς των δημόσιων υπαλλήλων. Οι δημόσιοι οργανισμοί των επιλέξιμων χωρών είναι απαραίτητο, μέσω του μεταρρυθμισμένου και προσαρμοσμένου στις μελλοντικές απαιτήσεις συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσής τους, να παρέχουν στο προσωπικό τους την κατάρτιση που θα του επιτρέψει να ανταπεξέλθει στα καθήκοντα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα. Στο επίπεδο αυτό, δεν πρέπει να λησμονείται ότι οι οδηγίες έχουν αντίκτυπο στις επιχειρήσεις και στις παραγωγικές διαδικασίες που εφαρμόζονται σ'αυτές, από την άποψη ότι αυτές θα πρέπει να προσαρμοσθούν εντός της απαιτούμενης περιόδου στις απαιτήσεις της προσχώρησης. Κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι γενικά μπορούν και οφείλουν να προσφέρουν στο Tempus μεγαλύτερη προσπάθεια, η οποία θα αποτελέσει την απαραίτητη εγγύηση για την παρουσία τους.

3. Η πρόταση του Συμβουλίου

Η πρόταση που τροποποιεί την απόφαση 93/246/ΕΟΚ επιδιώκει, σε γενικές γραμμές, τα ακόλουθα:

3.1. Να προωθήσει, σε συμφωνία με τις χώρες δικαιούχους των προγραμμάτων Phare και Tacis, την κατάρτιση και την τριτοβάθμια εκπαίδευση ως βασικούς τομείς στη θετική κατεύθυνση της διαδικασίας για οικονομική και κοινωνική μεταρρύθμιση. Στο πλαίσιο των εν λόγω προγραμμάτων, το Tempus εγγυάται τη συνέχεια των μέτρων στήριξης της μεταρρύθμισης των συστημάτων κατάρτισης και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των κρατών.

3.2. Να εντάξει την κατάρτιση και την τριτοβάθμια εκπαίδευση στο πλαίσιο ειδικών κοινοτικών προγραμμάτων (Leonardo και Socrates) στη στρατηγική διαδικασία που προηγείται της προσχώρησης ορισμένων χωρών του πεδίου εφαρμογής του Phare, όπως ορίσθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν το Δεκέμβριο του 1994.

3.3. Να διασφαλίσει την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων ως ισχυρό μέσον οικονομικής μεταρρύθμισης η οποία θα εξασφαλίσει την ένταξη των συνδεδεμένων κρατών στην Εσωτερική Αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.4. Να προσαρμοσθεί το πρόγραμμα στις ειδικές ανάγκες της κάθε χώρας δικαιούχου των προγραμμάτων Phare και Tacis με βάση το διαφορετικό βαθμό κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξής τους και τη διαδικασία εδραίωσης της δημοκρατίας.

3.5. Να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη της επιστημονικής, πολιτιστικής και οικονομικής συνεργασίας με συμβολή στη διαφοροποίηση της προσφοράς εκπαίδευσης και στη διαπανεπιστημιακή συνεργασία.

3.6. Να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η έννοια των Κοινών Ευρωπαϊκών Σχεδίων, με σαφή θέση της βάσης εφαρμογής του Προγράμματος σε αυτά.

3.7. Να ενθαρρυνθεί η «προς τη βάση» τάση του Προγράμματος, με θετική αξιολόγηση του στρατηγικού σχεδιασμού που θα επιτρέψει να αναγνωρισθούν, υπό ευρύ πρίσμα, οι γραμμές δράσης που πρέπει να ακολουθηθούν σε κάθε χώρα ώστε να εξευρεθεί ο τελικός κοινός στόχος για όλους τους συμμετέχοντες.

Για τούτο, στο Παράρτημα της Πρότασης Απόφασης ορίζονται οι διάφορες μορφές στις οποίες βασίζεται η πρακτική εφαρμογή του Προγράμματος, οι οποίες είναι:

- Κοινά Ευρωπαϊκά Σχέδια, με ευρύ φάσμα ενισχύσεων και δράσεων που διασφαλίζουν:

- Τη βελτίωση της διαχείρισης των πανεπιστημίων.

- Τη βελτίωση των εκπαιδευτικών συστημάτων, με παροχή τεχνικών μέσων, διδακτικού υλικού και ενδεδειγμένης παιδαγωγικής μεθοδολογίας.

- Την εναρμόνιση των σπουδών με τις ανάγκες που απορρέουν από την κοινωνική και οικονομική μεταρρύθμιση με προώθηση της δημιουργίας πτυχίων και σπουδών που να συμβαδίζουν με αυτήν.

- Την κατάρτιση των καθηγητών ώστε να αντιμετωπίσουν την πρόκληση αυτή.

- Μέτρα διαρθρωτικού και συμπληρωματικού χαρακτήρα, που ενισχύουν τους στόχους του Προγράμματος για να ενδυναμωθούν περισσότερο οι ενωτικές και προς τη βάση πτυχές του.

- Ατομικές υποτροφίες που προωθούν την ποιότητα, την ανάπτυξη, και την αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις συνδεδεμένες χώρες.

4. Παρατηρήσεις

4.1. Γενικές παρατηρήσεις 4.1.1. Ο χρόνος που παρήλθε από την έγκριση του πρώτου προγράμματος Tempus δίνει τη δυνατότητα να κατανοηθούν οι θετικές συνέπειες που είχε για τις δικαιούχους χώρες. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι δράσεις κατέληξαν σταδιακά σε συγκεκριμένες ενέργειες που συνέβαλαν αποφασιστικά στην προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής μεταρρύθμισης που διαδραματίζεται στις χώρες αυτές, ώστε να προσεγγίσουν βαθμιαία τις βάσεις που καθορίζουν την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για τούτο η ΟΚΕ επικροτεί τη συνέχιση του Tempus και την εξέλιξή του προς συγκεκριμένους στόχους που αποτελούν μία ακόμη συμβολή στη βελτίωση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών των δικαιούχων χωρών.

4.1.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη θέσπιση διαφορετικών κριτηρίων για αντιμετώπιση των διαφορετικών καταστάσεων στις οποίες βρίσκονται οι δικαιούχοι χώρες των προγραμμάτων Phare και Tacis. Οι εσωτερικές συνθήκες, που οφείλονται στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη, πρέπει να αποτελέσουν το μίτο κατά την επιλογή των υποβαλλόμενων σχεδίων. Οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι που επιθυμεί να επιτύχει το κάθε κράτος δεν είναι, σε γενικές γραμμές, οι ίδιοι, για τούτο και ενδείκνυται, προφανώς, όπως ειπώθηκε στην αρχή της παραγράφου, να θεσπισθούν διαφορετικά κριτήρια σύμφωνα με τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε κράτος.

4.1.3. Τα Κοινά Ευρωπαϊκά Σχέδια πρέπει να εξακολουθήσουν να είναι η βάση επί της οποίας θα στηριχθεί το Πρόγραμμα. Η συμμετοχή επιχειρήσεων σε αυτά πρέπει να αξιολογείται περισσότερο και να προωθείται κατά την επιλογή των υποβληθέντων σχεδίων.

Δεδομένου ότι πρόκειται για τροποποίηση της δεύτερης φάσης του Tempus II σε μία θετική χρονική εξέλιξη, θα θεωρείτο πολύ ευνοϊκό, για τη βελτίωση του Προγράμματος, να θεσπισθεί ως βασικό κριτήριο επιλογής η συμμετοχή επιχειρήσεων των δικαιούχων χωρών. Η συμμετοχή αυτή θα πρέπει αναμφισβήτητα να συνοδεύεται από τη συμμετοχή στο σχέδιο μιας επιχείρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

4.1.4. Είναι απαραίτητη στο στάδιο αυτό η εναρμόνιση των πτυχών προς και από τη βάση του Προγράμματος. Εάν θεωρηθεί γεγονός ότι υπάρχει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ένας αποφασιστικός αριθμός ατόμων από τις χώρες δικαιούχους που είναι υπέρ των δράσεων που αναλαμβάνονται, είναι ανάγκη να διασφαλισθεί ότι οι διαφοροποιημένες ανάγκες, που υπάρχουν στα διάφορα πανεπιστήμια και τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, θα ακολουθούν μία γραμμή συνεκτική με τις ανάγκες που θέτει γενικά το κράτος στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, της ειδικής κατάρτισης, της συνεχούς κατάρτισης και της επαγγελματικής επιμόρφωσης.

Για τούτο η ΟΚΕ επιμένει στο αίτημά της να υπάρχει συντονισμός, που να γίνεται αποτελεσματικότερος με την πάροδο του χρόνου, μεταξύ των χωρών δικαιούχων και της Επιτροπής, και η δράση αυτή να ενθαρρύνεται από τα εθνικά γραφεία των εν λόγω Προγραμμάτων.

4.1.5. Η ΟΚΕ συνιστά να δοθεί σημαντικότερος ρόλος στους κοινωνικούς εταίρους κατά την κατάρτιση και την αξιολόγηση των Κοινών Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων. Οι εν λόγω εταίροι, επειδή γνωρίζουν από πιο κοντά τις ανάγκες κατάρτισης και προσόντων της αγοράς εργασίας, θα δώσουν τη δυνατότητα, με την ενεργό συμμετοχή τους στη διαδικασία, οι δράσεις που αναλαμβάνονται να συμβάλλουν θετικά στην προσαρμογή της προσφοράς κατάρτισης των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων με την υπαρκτή ζήτηση της αγοράς.

Η περιορισμένη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και η ανεπαρκής συμμετοχή των επιχειρήσεων στα σχέδια μπορούν μόνο να οδηγήσουν στη μη εξεύρεση μιας λογικής κοινής πορείας μεταξύ των αναγκών για αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όπως νοείται από τα πανεπιστήμια και γίνεται αισθητή από τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, πορεία στην οποία πρέπει να οδηγήσει η διαδικασία των μεταρρυθμίσεων.

Η συντονιστική επιτροπή την οποία συνιστά η ΟΚΕ με την προηγούμενη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Tempus, θα προσδώσει μεγαλύτερο ειδικό βάρος στους κοινωνικούς εταίρους κατά τη διαδικασία της αναδιάρθρωσης.

4.1.6. Η ΟΚΕ φρονεί ότι έχει προτεραιότητα η πραγματοποίηση των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων με βάση την προσαρμογή τους στις ανάγκες κατάρτισης των επιχειρήσεων.

Οι παραγωγικές διαδικασίες και η διοίκηση επιχειρήσεων σε οικονομίες που διανύουν περίοδο αλλαγών μεγάλης κλίμακας και σημασίας απαιτούν οι επαγγελματίες που πρέπει να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις αυτές να έχουν πρόσβαση σε μέσα κατάρτισης που να τους επιτρέπουν να εκσυγχρονίζουν, να ανανεώνουν και να συμπληρώνουν την κατάρτισή τους. Επίσης, οι νέες γενιές επαγγελματιών που εισέρχονται στην αγορά εργασίας οφείλουν να έχουν κατάρτιση σύμφωνη με τις ανάγκες της αγοράς αυτής.

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να διασφαλίζει στην κοινωνία ότι θα υπάρχουν στη διάθεση των επιχειρήσεων επαγγελματίες με πτυχία και τεχνογνωσία που θα συμβαδίζουν με την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

4.2. Ειδικές παρατηρήσεις 4.2.1. Η βελτίωση της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η προσαρμογή της στις πραγματικές ανάγκες των δικαιούχων χωρών των προγραμμάτων Phare και Tacis καθιστά αναγκαίο το να δοθεί προτεραιότητα στα σχέδια που περιλαμβάνουν την βελτίωση της διοίκησης των πανεπιστημίων.

Η θετική συνειδητοποίηση των καθηγητών και των φοιτητών όσον αφορά το πρόγραμμα Tempus πρέπει να συνδεθεί με τη συνειδητοποίηση των ιθυνόντων των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, ώστε να υπάρξει η σύμπνοια που απαιτείται για την επιτυχία του προγράμματος.

4.2.2. Οι χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία προπαρασκευής της ένταξης χρειάζονται επαγγελματίες με επαρκή κατάρτιση για να κινητοποιήσουν και να διαχειρισθούν τις νέες διαρθρώσεις που είναι αναγκαίες για την ένταξη.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι το Tempus πρέπει να ευνοήσει, στις χώρες που δεν μπορούν να συμμετάσχουν στα προγράμματα Leonardo και Socrates, τη δημιουργία των συνθηκών που θα παράσχουν τα προσόντα και την επαγγελματική κατάρτιση που απαιτείται λόγω της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου. Οι επιχειρήσεις οι οποίες επηρεάζονται από τις κοινοτικές οδηγίες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν στη χάραξη των κατευθυντήριων γραμμών της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και στην κατάρτιση των προγραμμάτων σπουδών και των τριτοβάθμιων και μεταπτυχιακών σπουδών.

4.2.3. Η ΟΚΕ συνιστά εκ νέου τη συμμετοχή ενός εκπροσώπου του επιχειρηματικού κόσμου στη συμβουλευτική επιτροπή που θεσπίσθηκε με το άρθρο 6 της Απόφασης 93/246/ΕΟΚ. Επαναλαμβάνουμε τη γνώμη σύμφωνα με την οποία χάρη στη συμμετοχή αυτή, μαζί με τη συμμετοχή του ακαδημαϊκού κόσμου, θα δομείται κατά τρόπο συνεκτικότερο η εμπεριστατωμένη γνώμη που επιθυμεί η Επιτροπή.

4.2.4. Η συμμετοχή των επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιούχων χωρών των Phare και Tacis έτυχε μεγάλης εκτίμησης στο βαθμό που εμπλέκονται στη διαδικασία αυτή οι κοινωνικοί εταίροι.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι θα πρέπει τα Κοινά Ευρωπαϊκά Σχέδια να περιλαμβάνουν όχι μόνο και τουλάχιστον ένα πανεπιστήμιο από τις δικαιούχους χώρες και ένα από τα κράτη μέλη, αλλά ότι θα πρέπει η συμμετοχή αυτή να συμπληρωθεί απαραιτήτως με την παρουσία μιας επιχείρησης κάθε χώρας. Κατ'αυτόν τον τρόπο η προσέγγιση του επαγγελματικού κόσμου θα καταστεί προφανέστερη και η προοπτική της κατάρτισης από επαγγελματικής απόψεως θα διασφαλισθεί.

Επίσης, αυτή η τετραμερής, τουλάχιστον, σύνδεση, των σχεδίων θα διευκολύνει ακόμη περισσότερο τις επαγγελματικές επαφές μεταξύ των επιχειρηματιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιούχων χωρών των προγραμμάτων Phare και Tacis, και θα αποτελέσει ένα νέο και πιθανό παράγοντα για ώθηση της οικονομίας και της ολοκλήρωσης.

4.2.5. Είναι σκόπιμο να απαιτηθεί από τις χώρες δικαιούχους του Προγράμματος να καταβληθεί προσπάθεια που να αυξάνει την εθνική συνοχή των τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων τους και να θεμελιώνει την απαιτούμενη θεσμική στρατηγική η οποία θα επιτρέψει να υπερβληθεί ο υπερβολικός ατομικισμός των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, χωρίς να υπάρξει οπισθοδρόμηση σε ξεπερασμένες μεθόδους συγκεντρωτικού σχεδιασμού, με σεβασμό της απαραίτητης αυτονομίας των ιδρυμάτων αυτών.

Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την παραχώρηση προτεραιότητας στις εθνικές ανάγκες και στρατηγικές θα βελτιώσει την αποδοτικότητα των κονδυλίων που διατίθενται στο Πρόγραμμα.

4.2.6. Το ίδιο πνεύμα περί απόδοσης των κονδυλίων σε συνδυασμό με την κοινωνικοοικονομική απόδοση του Προγράμματος και την εφαρμογή των προγραμμάτων Leonardo και Socrates σε ορισμένες συνδεδεμένες χώρες, ωθεί την ΟΚΕ να συστήσει μεγαλύτερο και καλύτερο συντονισμό όσων παρεμβαίνουν στη διαχείριση του προγράμματος. Η Επιτροπή και τα εθνικά γραφεία των διαφόρων προγραμμάτων πρέπει να θεσπίσουν ενδεδειγμένους μηχανισμούς που να δίνουν τη δυνατότητα για αποτελεσματική καθοδήγηση των πρωτοβουλιών αυτών.

4.2.7. Η πληροφόρηση σχετικά με τις δυνατότητες που προσφέρει το Tempus και η σύνδεση και τα κοινά του σημεία με άλλα κοινοτικά προγράμματα, σε συνδυασμό με την ανάγκη διάδοσης των αποτελεσμάτων των πραγματοποιηθέντων σχεδίων, αποτελούν δύο σημαντικές βάσεις τις οποίες επιθυμεί να τονίσει η ΟΚΕ, για τούτο και συνιστά να καταβληθεί η μεγαλύτερη δυνατή προσπάθεια ώστε να δοθεί η δέουσα σημασία και στις δύο αυτές πτυχές.

Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει επίσης ότι πρέπει να υπερισχύσει η διαφάνεια όσον αφορά τις ευκαιρίες που προσφέρονται στα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις ούτως ώστε να έχουν όλοι πρόσβαση στο Πρόγραμμα, με ένταξη αυτού του προγράμματος και των υπολοίπων στις εξελίξεις της πληροφορικής εφόσον οι νέοι δρόμοι της πληροφορικής μπορούν και πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση σε οιονδήποτε θα επιθυμούσε να συμμετάσχει.

4.2.8. Τέλος η ΟΚΕ επιθυμεί να δηλώσει ότι την ενδιαφέρουν και αποδέχεται πρωτοβουλίες όπως το Tempus, εκφράζοντας την ικανοποίησή της για τη συνέχισή του. Η κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και η εδραίωση των δημοκρατικών αξιών έχουν ως ασφαλές θεμέλιο εκείνο το εκπαιδευτικό σύστημα που μπορεί να παρέχει στους πολίτες μεγαλύτερο βαθμό γνώσεων και προσωπικής ελευθερίας. Κάθε πρωτοβουλία που προσεγγίζει τις συνδεδεμένες ή υπό σύνδεση χώρες με τις ανωτέρω αρχές και αξίες θα είναι πάντα ευπρόσδεκτη.

Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 62 της 1. 3. 1996, σ. 14.

() ΕΕ αριθ. C 73 της 15. 3. 1993.

() ΕΕ αριθ. L 112 της 6. 5. 1993.