EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 13.12.2004 
COM(2004) 777 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
ΚΑΙ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Ο ενεργειακός  διάλογος  µεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Ρωσικής  Οµοσπονδίας  
από το 2000 έως το 2004 
 
EL 2   EL 1. E ΙΣΑΓΓΩΓΗ  
Ο ενεργειακός  διάλογος , ο οποίος  δροµολογήθηκε  µε τη ∆ιάσκεψη  Κορυφής  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  µε τη Ρωσική  Οµοσπονδία  τον Οκτώβριο  του 2000, είναι  
απόρροια  της διαπίστωσης  ότι η Ευρωπαϊκή  Ήπειρος  αποτελεί  µια τεράστια  
γεωπολιτική  περιοχή  µε πολιτιστικούς , ιστορικούς  και οικονο µικούς  δεσµούς, και 
ότι πρέπει  µελλοντικά  να αξιοποιηθεί  κατά  βιώσι µο τρόπο  η ενεργειακή  
αλληλοσυ µπλήρωση  µεταξύ  του ανατολικού  και του δυτικού  τµήµατος της ηπείρου . 
Η Ρωσική  Οµοσπονδία  αντιπροσωπεύει  όχι µόνον  τον µεγαλύτερο  προµηθευτή  µας 
σε ορυκτούς  ενεργειακούς  πόρους , όπως  και ουρανίου , αλλά  θα µπορούσε  σε κάποιο  
βαθµό να διαδρα µατίσει  επίσης  ρόλο  µεσολαβητή  στη διεθνή  αγορά  συνιστώντας  σε 
ορισµένα θέµατα την πλέον  υποσχό µενη και γεωγραφικά  την εγγύτερη  εναλλακτική  
λύση  για τον ενεργειακό  εφοδιασ µό της Ευρώπης , έναντι  της Μέσης  Ανατολής . 
Ταυτόχρονα , ενδιαφέρει  ιδιαίτερα  την Ευρωπαϊκή  Ένωση  να έχει εταίρο  και γείτονα  
µια χώρα  σαν τη Ρωσία , οικονο µικά σταθερή  και για το λόγο  αυτό  εξακολουθεί  να 
τονίζει  ότι είναι  σηµαντικό  για τη Ρωσία  να διαφοροποιήσει  την οικονο µία και το 
εµπόριό  της, ούτως  ώστε  να εξασφαλίσει  µακροπρόθεσ µα βιώσι µη οικονο µική 
ανάπτυξη1. 
Η συµφωνία  εταιρικής  σχέσης  και συνεργασίας  (ΣΕΣΣ ) 2, (που υπογράφηκε  το 1994 
και άρχισε  να ισχύει  το 1997), γενική  στη σύλληψή  της, έθεσε  τις θεσµικές δοµές για 
την υλοποίηση  της συνεργασίας  σε όλα τα θέµατα κοινού  ενδιαφέροντος . Παρά  την 
ύπαρξη  της συµφωνίας  όµως, ορισµένα ζητήµατα ενέργειας  ειδικά , τα οποία  
ανέκυψαν  τα τελευταία  δέκα  χρόνια  – ή παρέ µειναν  εκκρε µή από το 1994, όπως  το 
εµπόριο  πυρηνικών  υλών  – δεν λύθηκαν  και αποτελούν  πηγή  δυσαρέσκειας  και για 
τις δύο πλευρές . Οι λύσεις  δεν ήταν  δυνατόν  να προκύψουν  από την εφαρ µογή της 
συνθήκης  του Ενεργειακού  Χάρτη , µιας πολυ µερούς  συνθήκης  την οποία  έχουν  
υπογράψει  51 µέρη αποκλειστικά  ευρωπαϊκά  και της οποίας  την κύρωση  η Ρωσία  
αναβάλλει  επ’αόριστον  από τότε που υπογράφηκε  η συνθήκη  το 1994. 
Η απότο µη αλλαγή  της διεθνούς  ενεργειακής  συγκυρίας  το 1999, η ανάπτυξη  της 
εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας , η υποψηφιότητα  της Ρωσίας  για µέλος του ΠΟΕ , η 
διεύρυνση  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  µε δέκα  νέα κράτη  µέλη, οκτώ  από τα οποία  
είναι  κράτη  της Κεντρικής  και Ανατολικής  Ευρώπης , επέτειναν  την οικονο µική 
αλληλεξάρτηση  µεταξύ  της Ρωσίας  και της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και αύξησαν  τον 
αριθµό των θεµάτων  ενεργειακή  φύσης  που επείγουν , όπως  οι µακροχρόνιες  
συµβάσεις  και οι ρήτρες  προορισ µού. Ο διµερής διάλογος  επιβάλλεται  
συµπληρω µατικά  αυτής  καθαυτής  της συµφωνίας  εταιρικής  σχέσης  και 
συνεργασίας , για να διευκολυνθεί  η επίλυση  συγκεκρι µένων  ζητηµάτων  των 
ενεργειακών  σχέσεων  µεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Ρωσίας . 
Ο ενεργειακός  διάλογος  είχε ως αντικεί µενο να επιλυθούν  καταρχήν  « όλα τα 
θέµατα κοινού  ενδιαφέροντος  στον  δεδοµένο τοµέα »3. Έτσι , µεταξύ  των 
                                                 
1 Ορισ µένοι σχολιαστές  έκριναν  στο σηµείο αυτό  ότι οι εµπορικές  σχέσεις  µεταξύ  της ΕΕ και της Ρωσίας  
θα µπορούσαν  να χαρακτηρισθούν  µε δύο λέξεις  « Eνέργεια  και ασυµµετρία  » (« The EU Russia 
Stratégic partners or squabbling neighbours » Κέντρο  για την Ευρωπαϊκή  Μεταρρύθ µιση) 
2 ΣΕΣΣ  : συµφωνία  εταιρικής  σχέσης  και συνεργασίας  
3 Κοινή  δήλωση  που εκδόθηκε  µετά τη ∆ιάσκεψη  Κορυφής  ΕΕ/Ρωσίας  τον Οκτώβριο  του 2000. 
 
EL 3   EL προτεραιοτήτων  που τέθηκαν  στο διάλογο , ήταν  η συνεργασία  προκει µένου να 
διαµορφωθεί  ευνοϊκό  επενδυτικό  κλίµα στον  ενεργειακό  τοµέα, όπου  
συµπεριλα µβάνονται  και οι συµφωνίες  κατα µερισµού της παραγωγής . 
Ο διάλογος , ιδιόµορφη  διµερής πρωτοβουλία , εστιάσθηκε  στην  επίλυση  
προβλη µάτων . Μέσα  σε τέσσερα  χρόνια , αναπτύχθηκε  και κατέληξε  σε µια 
πραγ µατική  εταιρική  σχέση , η οποία  σήµερα αποκτά  ευρύτερες  προοπτικές  από την 
απλή  ρύθµιση των θεµάτων  ανταλλαγής  ενεργειακών  προϊόντων  και φθάνουν  έως 
την επίλυση  προβλη µάτων  µεταφοράς  όπως  είναι  οι περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  που 
αφορούν  τον ενεργειακό  τοµέα. 
2. ΕΝΙΑΙΑ  ∆ΟΜΗ  ΤΟΥ  ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ  ∆ΙΑΛΟΓΟΥ  : ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ  ΟΛΩΝ  ΤΩΝ  
ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ  
Με τον διµερή διάλογο , η εταιρική  σχέση  για την ενέργεια  στράφηκε  γύρω  από 
συγκεκρι µένα θέµατα που ενδιέφεραν  και τις δύο πλευρές  και επιδιώχθηκαν  κοινές  
λύσεις  του τύπου  « όλοι κερδισ µένοι ». Για να επιτύχει  µια τέτοια  διαδικασία , δεν 
έπρεπε  να αγνοηθεί  κανένα  στάδιο  στη λήψη  απόφασης . Έπρεπε  να συµµετέχουν  
όλοι οι ενδιαφερό µενοι παράγοντες . Έτσι , η δοµή εργασίας  που διαµορφώθηκε  
επικεντρώθηκε  στην  ευέλικτη  οργάνωση  και το συνεχή  διάλογο  µεταξύ  των 
παραγόντων  που ήταν  παρόντες  τόσο  από τους πολιτικούς  όσο και τους 
βιοµηχανικούς  κύκλους . 
2.1 Η κινητήρια  « πολιτική  » ενός επιτυχη µένου  διαλόγου  
Ώθηση  στον  ενεργειακό  διάλογο  έδωσαν  οι Πρόεδροι  Πούτιν , Σιράκ  και Πρόντι  στη 
διάσκεψη  κορυφής  ΕΕ-Ρωσίας  τον Οκτώβριο  του 2000. Στις διασκέψεις  που 
ακολούθησαν  γινόταν  τακτική  ενηµέρωση  σχετικά  µε την πρόοδο  των εργασιών  
(έκθεση  προόδου4) και διαµορφώνονταν  οι κατευθύνσεις  για τη συνέχεια . Τη 
διεξαγωγή  του διαλόγου5 ανέλαβαν  δύο µόνον  συνο µιλητές  που ορίσθηκαν  από τον 
Πρόεδρο  Πούτιν  και από τον Πρόεδρο  Πρόντι . Το γεγονός  ότι οι συνο µιλητές  
ορίσθηκαν  ονοµαστικά  ευνόησε  τη συνέχιση  του διαλόγου . Τα κράτη  µέλη 
γνωµοδοτούσαν  και ενηµερώνονταν  τακτικά  στο Συµβούλιο  µε εκθέσεις  των 
υπηρεσιών  της Επιτροπής  (έγγραφα  εργασίας ). Το ενδιαφέρον  που εκδήλωσαν  τα 
περισσότερα  κράτη  µέλη για την εξέλιξη  των διαφόρων  υποθέσεων  και η επιθυ µία 
της σηµερινής  Προεδρίας  του Συµβουλίου  να αποβεί  ο ενεργειακός  διάλογος  µια 
από τις προτεραιότητές  της βεβαιώνει  τη σηµασία και τη σκοπι µότητά  του, όπως  
τονίστηκε  ήδη το 2001 όταν οι επίτροποι  (Patten και Lamy) δήλωναν  ότι ο 
ενεργειακός  διάλογος  λειτουργεί  ως « σκαπανέας  ευρύτερων  σχέσεων  »6. Η 
ολλανδική  προεδρία  πρότεινε  στα κράτη  µέλη ένα ανεπίση µο έγγραφο7 µε συστάσεις  
σχετικά  µε τη θεσµική οργάνωση  και τις µελλοντικές  προτεραιότητες  του διαλόγου . 
                                                 
4 Μέχρι  σήµερα έχουν  διαβιβασθεί  πέντε  εκθέσεις  προόδου  στις ∆ιασκέψεις  κορυφής  ΕΕ/Ρωσίας  : στην  
8η ∆ιάσκεψη  στις 3 Οκτωβρίου  2001, στην  9η ∆ιάσκεψη  στις 29 Μαΐου  2002, στη 10η ∆ιάσκεψη  στις 
11 Νοεµβρίου  2002, στη 12η ∆ιάσκεψη  στις 6 Νοεµβρίου  2003 και στη 14η ∆ιάσκεψη  στις 25 
Νοεµβρίου  2004. 
5 Από τη Ρωσική  Οµοσπονδία  ορίσθηκε  ο κ. Victor Khristenko ( διαδοχικά  αναπληρωτής  πρωθυπουργός  
και υπουργός  ενέργειας  και βιοµηχανίας ) και από την Επιτροπή  ορίσθηκε  ο Γενικός  ∆ιευθυντής  της Γ∆ 
Ενέργειας  και Μεταφορών , κ. François Lamoureux. 
6 Financial Times της 5ης ∆εκε µβρίου  2001. 
7 Ανεπίση µο έγγραφο  του Συµβουλίου  (COREPER) της 26ης Οκτωβρίου  2004. 
 
EL 4   EL Τις προτεραιότητες  αυτές  περιέχει  η πέµπτη έκθεση  των συνο µιλητών  που 
υποβλήθηκε  στη διάσκεψη  κορυφής  ΕΕ/Ρωσίας  το Νοέµβριο του 2004. 
2.2 Πλήρης  συµµετοχή  της βιοµηχανίας  
Ήδη από την έναρξη  του ενεργειακού  διαλόγου , οι αρµόδιοι  φορείς  των 
βιοµηχανικών  κύκλων  κλήθηκαν  να µετάσχουν  σε διµερείς  οµάδες εργασίας  σε 
θέµατα στρατηγικής , µεταφοράς  τεχνολογίας , επενδύσεων , περιβάλλοντος  και 
ενεργειακής  απόδοσης . Οι οµάδες αυτές , οι οποίες  απαρτίζονται  από Ευρωπαίους  
και Ρώσους  εµπειρογνώ µονες του ιδιωτικού  τοµέα και των εθνικών  διοικήσεων , 
ανέλαβαν  να εξετάσουν  τους τοµείς κοινού  ενδιαφέροντος  και να καθορίσουν  τα 
πρωτεύοντα  πεδία  συνεργασίας . Οι εργασίες  τους οδήγησαν  στα συµπεράσ µατα και 
τις συστάσεις  που περιέχει  η συγκεντρωτική  έκθεση  που υπέβαλαν  οι δύο 
συνο µιλητές  στη διάσκεψη  κορυφής  ΕΕ/Ρωσίας  τον Οκτώβριο  του 2001. Οι οµάδες 
αυτές  θα επανλάβουν  τις συνεδριάσεις  τους στο µέλλον  µε σκοπό  να σηµειωθεί  
πρόοδος  σε ειδικότερα  θέµατα, όπως  το επιθυ µεί η ολλανδική  προεδρία . Τέσσερα  
ήταν  τελικά  τα θέµατα για τις θεµατικές  οµάδες : οι επενδύσεις , οι υποδο µές, η 
ενεργειακή  απόδοση  και οι εµπορικές  ροές. 
Η στρογγυλή  τράπεζα  των βιοµηχανικών  κύκλων  (EU – Russia industrialists’ Round 
Table) είναι  συµπληρω µατική  αυτών  των θεµατικών  οµάδων  εργασίας . Η 
βιοµηχανία  έλαβε  την πρωτοβουλία  να µετάσχει  ενεργά  στην  ενοποίηση  των 
ενεργειακών  αγορών  στο πλαίσιο  µιας «πιλοτικής  οµάδας  για την ενέργεια8» (που 
συγκροτήθηκε  τον ∆εκέ µβριο του 20039), η οποία  απαρτίζεται  από αντιπροσώπους  
των ευρωπαϊκών  και ρωσικών  επιχειρη µατικών  κύκλων . Η δοµή αυτή  θα είναι  ο 
κεντρικός  πυρήνας  και το συντονιστικό  όργανο  ενός µηχανισ µού ευρείας  
συµµετοχής  των επιχειρήσεων  στον  ενεργειακό  διάλογο . Η συµµετοχή  της 
βιοµηχανίας  αποτελεί  εγγύηση  για την µακροπρόθεσ µη επιτυχία  της εταιρικής  
σχέσης  για την ενέργεια . Στις 10 Νοεµβρίου  2004 πραγ µατοποιήθηκε  συνάντηση  της 
πιλοτικής  οµάδας  και η έκτη συνεδρίαση  της στρογγυλής  τραπέζης  των 
βιοµηχανικών  κύκλων  παρουσία  των δύο µοναδικών  συνο µιλητών  και της 
ολλανδικής  προεδρίας  (κ. Zalm, αναπληρωτής  Πρωθυπουργός  και Υπουργός  
Οικονο µικών  των Κάτω  Χωρών ). Συµφωνήθηκε  µάλιστα  οι τέσσερις  θεµατικές  
οµάδες να αναφέρουν  στην  πιλοτική  οµάδα, η οποία  θα συντάξει  συνοπτική  έκθεση . 
2.3 ∆οµές για τη συγκεκρι µένη διεξαγωγή  του διαλόγου  : 
Η µέθοδος  εργασίας , η οποία  ακολουθήθηκε  από τον Οκτώβριο  του 2000 και 
βασίζεται  στην  προσωπική  δέσµευση  των µοναδικών  συνο µιλητών , δηλαδή  η 
διοργάνωση  στρογγυλών  τραπεζών  και συσκέψεων  προβλη µατισµού µε όλους  τους 
ενδιαφερό µενους  παράγοντες , αποδείχθηκε  αποδοτική . Οι δοµές στήριξης  που 
δηµιουργήθηκαν  πρόσφατα  δίνουν  νέα ώθηση  και εµπλουτίζουν  τον διάλογο . Αυτές  
οι δοµές στήριξης  συµπληρώνουν  εκείνες  της συµφωνίας  εταιρικής  σχέσης , ήτοι το 
Μόνι µο Συµβούλιο  της Εταιρικής  Σχέσης  ΕΕ-Ρωσίας  (το οποίο  θα µπορούσε  να 
                                                 
8 Μεταξύ  των µελών  της οµάδας  αυτής , σηµειώνεται  η δραστήρια  παρουσία  των κ.κ. Tchubaïs (CEO 
Rao-Ues), Miller (CEO Gazprom), Vekselberg (BP-TNK) ., Bernotat (CEO of E.on), Sutherland (BP) 
και Verberg (GasUnie). 
9 EU/Russia Industrialist Round Table ( Στρογγυλή  τράπεζα  βιοµηχανιών  ΕΕ/Ρωσίας ), Mόσχα , 
∆εκέ µβριος  2003 : http://www.europa.eu.int/comm/energy/russi a/reference_texts/industrialists_en.htm  
 
EL 5   EL ασχοληθεί  µε τα θέµατα ενέργειας ), την επιτροπή  συνεργασίας  και τις επιµέρους  
επιτροπές  που πραγ µατεύονται  τα ενεργειακά  θέµατα σε τεχνικό  επίπεδο . 
α) Ευέλικτη  µέθοδος  εργασίας  
– τακτικές  συναντήσεις  των συνο µιλητών  
Οι δύο πλευρές  συναντώνται  τακτικά  για να συζητούν  την εξέλιξη  των τρεχόντων  
θεµάτων . Ένας  συντονιστικός  πυρήνας  απαρτιζό µενος από τις αρµόδιες  υπηρεσίες  
της Επιτροπής  έχει συνεδριάσει  36 φορές  από την έναρξη  του διαλόγου . Τα µέλη του 
συνεδριάζουν  τακτικά  µε τους Ρώσους  συνο µιλητές  τους για τα διάφορα  επίκαιρα  
θέµατα που αφορούν  το φυσικό  αέριο , το ουράνιο  ή τις ανταλλαγές  ηλεκτρικής  
ενέργειας . 
– στρογγυλές  τράπεζες  
Έχουν  διοργανωθεί  πολλές  στρογγυλές  τράπεζες  όπου  συναντώνται  Ρώσοι  και 
Ευρωπαίοι  εταίροι  σε ανώτατο  επίπεδο  του ιδιωτικού  και δηµοσίου  τοµέα για 
επίκαιρα  θέµατα. Έτσι , πραγ µατοποιήθηκε  µια σύσκεψη  για το φυσικό  αέριο  στις 
Βρυξέλλες  (10 ∆εκε µβρίου  2003) και για την ηλεκτρική  ενέργεια  στη Μόσχα  (16 
Οκτωβρίου  2003), οι οποίες  συγκέντρωσαν  τους κύριους  ιδιωτικούς  παράγοντες , τα 
διάφορα  ρωσικά  υπουργεία , τις υπηρεσίες  της Επιτροπής , ακόµη και επιτρόπους  (κα 
de Palacio ή κ. Monti), καθώς  και την προεδρία  του Συµβουλίου10. 
Τέλος , διεξάγεται  συνεχής  σύγκριση  των αναλύσεων , των σεναρίων  και των 
στρατηγικών  σε ανώτατο  επίπεδο  µε τη συµµετοχή  τόσο  των ευρωπαϊκών  όσο και 
των ρωσικών  βιοµηχανικών  κύκλων . Ο κ. A. Tchubaïs, πρόεδρος  της ρωσικής  
επιχείρησης  ηλεκτρισ µού RAO UES, και ο κ. A. Miller, πρόεδρος  της Gazprom, 
έχουν  µεγάλη  παρουσία  στο διάλογο . 
β) ∆οµή στήριξης  
Οι επιτελού µενες εργασίες  υποστηρίζονται  από δύο σταθερές  δοµές : ένα κοινό  
κέντρο  ενεργειακών  τεχνολογιών  και ένα παρατηρητήριο  των αγορών . 
– Κοινό  κέντρο  ενεργειακών  τεχνολογιών  ΕΕ-Ρωσίας  
Στις 5 Νοεµβρίου  2002 δηµιουργήθηκε  στη Μόσχα  ένα κοινό  κέντρο  ενεργειακών  
τεχνολογιών  ΕΕ-Ρωσίας11. ∆ιοικείται  από δύο συνδιευθυντές , έναν Ρώσο  και έναν 
Ευρωπαίο . Το κέντρο  αποτελεί  τη βάση  προώθησης  των προηγ µένων  ενεργειακών  
τεχνολογιών  (στους  τοµείς του πετρελαίου , του φυσικού  αερίου , του άνθρακα , της 
ηλεκτρικής  ενέργειας , των νέων  και ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  και της 
εξοικονό µησης  ενέργειας ) µέσω βιοµηχανικών  συµπράξεων  και τη βάση  
διευκόλυνσης  της χρηµατοδότησης  επενδύσεων  σε έργα  προτεραιότητας . 
                                                 
10 Υπάρχουν  και άλλες  στρογγυλές  τράπεζες  που έχουν  πραγ µατοποιηθεί  ή πρόκειται  να 
πραγ µατοποιηθούν  προσεχώς  σε πιο τεχνικό  επίπεδο  : διάσκεψη  για τις συγκριτικές  αναλύσεις  των 
ενεργειακών  στρατηγικών  (Mόσχα , 17 Οκτωβρίου  2003)· στρογγυλή  τράπεζα  για την ποιότητα  των 
πετρελαιοειδών  (µέσα στο 2004)· Σεµινάριο  για την ενεργειακή  απόδοση  (εντός  του 2004). 
11 Για περισσότερες  πληροφορίες  σχετικά  µε το κέντρο : 
 http://www.technologycentre.org/eng.ht mhttp://www.technologycentre.org/eng.htm 
 
EL 6   EL Για να εκπληρώσει  την αποστολή  του, το κέντρο  καλείται : 
– να προωθήσει  τους όρους  που χρειάζονται  για να ευνοηθεί  η ανταλλαγή  
πληροφοριών  σχετικά  µε τις προηγ µένες ενεργειακές  τεχνολογίες , να 
οργανώνει  και να συντονίζει  δραστηριότητες  που θα διευκολύνουν  τις επαφές  
µεταξύ  των Ευρωπαίων  και Ρώσων  παραγόντων  στον  τοµέα της ενέργειας , 
καθώς  και στον  τοµέα της έρευνας  και της τεχνολογικής  ανάπτυξης · 
– να καταγράψει , να αξιολογεί  και να διευκολύνει  συγκεκρι µένα και µεγάλης  
εµβέλειας  έργα  τεχνολογικής  συνεργασίας  στους  ενεργειακούς  τοµείς που 
προαναφέρθηκαν  και να βοηθήσει  στην  προώθησή  τους· 
– να αποκαταστήσει  δεσµούς και να εξασφαλίσει  τη συνεργασία  µε άλλα  ρωσικά  
και ευρωπαϊκά  κέντρα  ενέργειας  για κοινές  δραστηριότητες  και να προωθήσει  
τη δηµιουργία  ενός κοινού  χώρου  πληροφόρησης  για τη διάδοση  των 
ενεργειακών  τεχνολογιών . 
Προς  το σκοπό  αυτό , έχουν  διοργανωθεί  από το κέντρο  διάφορες  στρογγυλές  
τράπεζες  και αρχίζουν  να διαµορφώνονται  προτάσεις  για τεχνολογικά  έργα  που 
µπορούν  να παρουσιάσουν  πλεονεκτή µατα και για τις δύο πλευρές . 
Οι δραστηριότητες  του κέντρου  θα συµβάλουν  στη συγκέντρωση  επενδύσεων  
επωφελών  και για τις δύο πλευρές  στους  τοµείς δραστηριότητας  του κέντρου . 
– Παρατηρητήριο  των αγορών  
Για να διευκολυνθεί  η όλο και πιο προωθη µένη ενοποίηση  της εσωτερικής  αγοράς  
ενέργειας  της Ένωσης  και για να επιτευχθεί  ασφάλεια  ενεργειακού  εφοδιασ µού, το 
σύστη µα παρατήρησης  της αγοράς  ενέργειας  θα επιτρέψει  να παρακολουθούνται  τα 
βασικά  δεδοµένα και θέµατα που αφορούν  την οµαλή λειτουργία  και την ασφάλεια  
ενεργειακού  εφοδιασ µού της εσωτερικής  αγοράς , να διευκολυνθεί  η κατασκευή  των 
αναγκαίων  ενεργειακών  υποδο µών και να προσδιορισθούν  τα επικίνδυνα  σηµεία 
στον  εσωτερικό  και εξωτερικό  ενεργειακό  εφοδιασ µό της Ένωσης . Η δοµή 
παρατήρησης  θα καλύπτει , ιδίως , τους τοµείς του πετρελαίου , του φυσικού  αερίου  
και της ηλεκτρικής  ενέργειας . 
Αυτή  η δοµή στο εσωτερικό  της Επιτροπής  θα προσφέρει  µια κεντρική  και 
αξιόπιστη  πηγή  δεδοµένων  και πληροφοριών  ποιότητας . Θα βοηθά  την Επιτροπή , τα 
κράτη  µέλη, τους βιοµηχανικούς  κύκλους  και άλλα  ενδιαφερό µενα µέρη στη λήψη  
αποφάσεων  σε ό,τι αφορά  την πολιτική  ενέργειας  ή τις νέες επενδύσεις  και, κατά  τον 
τρόπο  αυτό , θα συµβάλει  στην  ασφάλεια  βραχυπρόθεσ µου, µεσοπρόθεσ µου και 
µακροπρόθεσ µου ενεργειακού  εφοδιασ µού της Ένωσης . Η υποστήριξη  του 
ανταγωνισ µού και η αναγκαιότητα  να εξασφαλισθεί  ενεργειακός  εφοδιασ µός στην  
καλύτερη  τιµή συµβαδίζουν  µε τη στρατηγική  που καθόρισε  το Ευρωπαϊκό  
Συµβούλιο  στη Λισαβώνα  (23 και 24 Μαρτίου  2000). 
Η Επιτροπή , λαµβάνοντας  ως δεδοµένο το αµοιβαίο  ενδιαφέρον  της ΕΕ και της 
Ρωσίας  να αυξήσουν  την ασφάλεια  και τη σταθερότητα  του ενεργειακού  
εφοδιασ µού, καθώς  και τη σηµασία που έχει η Ρωσία  ως προµηθευτής  ενέργειας  της 
ΕΕ, σκοπεύει  να συνδέσει  τη Ρωσία  στις εργασίες  του παρατηρητηρίου  αυτού  µόλις 
είναι  δυνατόν  και να αποκαταστήσει  επαφή  µε το σύστη µα παρατήρησης  της αγοράς  
 
EL 7   EL φυσικού  αερίου  και πετρελαίου  που πρόκειται  να δηµιουργήσει  η Ρωσική  
Οµοσπονδία . 
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ  ΤΟΥ  ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ  ∆ΙΑΛΟΓΟΥ  
Το τρίπτυχο  που είχε ανακοινωθεί  στο Πράσινο  Βιβλίο  « Ευρωπαϊκή  στρατηγική  
ασφάλειας  ενεργειακού  εφοδιασ µού » που εξέδωσε  η Επιτροπή  στις 30 Νοεµβρίου  
2000 – ενίσχυση  του ανταγωνισ µού στην  εσωτερική  αγορά  ενέργεια , προστασία  της 
αειφόρου  ανάπτυξης  και εξασφάλιση  ενεργειακού  εφοδιασ µού από το εξωτερικό  – 
υλοποιήθηκε  µε συγκεκρι µένες δράσεις  στο πλαίσιο  του ενεργειακού  διαλόγου  µε τη 
Ρωσική  Οµοσπονδία . 
Επιλύθηκαν  οι δυσχέρειες  που συναντούσαν  οι ρωσικές  επιχειρήσεις  στην  
εσωτερική  αγορά  ενέργειας , µε την καθιέρωση  σαφών  και προβλέψι µων κανόνων  
για τις επιχειρήσεις  που δραστηριοποιούνται  στην  κοινοτική  αγορά . Άνοιξε  ο δρόµος 
για τις ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις  στη ρωσική  αγορά . Κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  
αυτής , έγιναν  επενδύσεις , όπως  εκείνες  της BP, της Shell, της Total ή της ENI. Ο 
διάλογος  συνέβαλε  στην  επίλυση  µερικών  συγκεκρι µένων  δυσκολιών  που θα 
µπορούσαν  να αντιµετωπίσουν  οι ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις . Από την άλλη  πλευρά , 
έγιναν  επίσης  ρωσικές  επενδύσεις  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση , ουσιαστικά  µέσω της 
συµµετοχής  της Gazprom. 
Τέλος , ο διάλογος  έθεσε  τους όρους  µακροπρόθεσ µου εφοδιασ µού της Ευρωπαϊκής  
Ηπείρου  µε τη χρηµατοδότηση  της κατασκευής  και του εκσυγχρονισ µού των 
υποδο µών µεταφοράς  και µε τον καθορισ µό κανόνων  ασφαλείας . 
Τέτοια  αποτελέσ µατα δεν θα µπορούσαν  να υπάρξουν  χωρίς  το αµοιβαίο  ενδιαφέρον  
των δύο πλευρών  να τα επιτύχουν . Η Ρωσία  και η Ευρωπαϊκή  Ένωση  
αλληλεξαρτώνται  σε µεγάλο  βαθµό στον  ενεργειακό  τοµέα. Για την Ευρωπαϊκή  
Ένωση  των 25, η Ρωσία  είναι  ο κύριος  προµηθευτής  ενεργειακών  προϊόντων  είτε 
πρόκειται  για το φυσικό  αέριο  (1/2 των εισαγωγών ), για το πετρέλαιο  (1/4 των 
εισαγωγών ) ή για το ουράνιο  (1/3 των εισαγωγών ). Για τη Ρωσία , η ΕΕ είναι  ο 
κύριος  οικονο µικός της εταίρος . Αποτελεί  την φυσική  κατάληξη  των ενεργειακών  
εξαγωγών  της (όλα τα δίκτυα  εξαγωγών  της είναι  προσανατολισ µένα προς  την 
Ευρώπη  : αγωγοί  πετρελαίου , αγωγοί  φυσικού  αερίου , ακόµη και το ποτά µιο, το 
σιδηροδρο µικό και το οδικό  δίκτυο ). Οι πωλήσεις  πρώτων  υλών  της εξασφαλίζουν  
εισροές  σε συνάλλαγ µα και σχεδόν  το 40% των εσόδων  του οµοσπονδιακού  
προϋπολογισ µού. 
Ταυτόχρονα , η ΕΕ θα συνεχίσει  να τονίζει  ότι είναι  σηµαντικό  για τη Ρωσία  να 
διαφοροποιήσει  την οικονο µία και το εµπόριό  της, για να εξασφαλίσει  
µακροπρόθεσ µα βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη . 
3.1 Ο ενεργειακός  διάλογος  στην  υπηρεσία  της εσωτερικής  αγοράς  
Εφόσον  η εσωτερική  αγορά  πρέπει  να οδηγήσει  σε εξορθολογισ µό του ενεργειακού  
τοµέα στην  Ευρώπη  προς  όφελος  των καταναλωτών  της Ένωσης , πρέπει  κατά  
συνέπεια  να µετριασθούν  οι προϋπάρχοντες  δεσµοί µε τη διεθνή  αγορά  ενεργειακών  
προϊόντων . Η βέβαιη  αύξηση  της εξάρτησης  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  από τις 
εισαγωγές  κατά  τις προσεχείς  δεκαετίες  δεν επιτρέπουν  το ενδεχό µενο αποσύνδεσής  
 
EL 8   EL της. Η Ρωσία  συµβάλλει  ευεργετικά  λοιπόν  στο διαφοροποιη µένο εφοδιασ µό της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  µε ορυκτούς  ενεργειακούς  πόρους . Αποκλείεται  εποµένως  το 
ενδεχό µενο να µπορέσει  η Ευρωπαϊκή  Ένωση  να επιβάλει  ποσοτικούς  περιορισ µούς 
στις εισαγωγές . Η διαφάνεια  των αγορών  και ο θεµιτός ανταγωνισ µός αποτελούν  την 
εγγύηση  σταθερού  εφοδιασ µού της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Εν προκει µένω, Ο τοµέας που φαίνεται  πιο ευάλωτος  είναι  εκείνος  του φυσικού  
αερίου , από το οποίο  θα εξαρτάται  όλο και περισσότερο  στο µέλλον  η ευρωπαϊκή  
οικονο µία. Η Ρωσία  πρέπει  να παρα µείνει ο κύριος  εξωτερικός  προµηθευτής  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης12. Πρέπει  κατά  συνέπεια  οι χώρες  εξαγωγοί  να µην 
στρεβλώσουν  τους κανόνες  της εσωτερικής  αγοράς  µε συµβάσεις  που δεν είναι  
συµβατές  µε το κοινοτικό  δίκαιο . 
Είναι  γεγονός  ότι έπρεπε  να αποσαφηνισθούν  οι κανόνες  της εσωτερικής  αγοράς  για 
τις µακροχρόνιες  συµβάσεις  που περιλά µβαναν  ρήτρες  εδαφικού  περιορισ µού, 
αντίθετες  στην  ελεύθερη  κυκλοφορία  και στους  κανόνες  ανταγωνισ µού που ισχύουν  
στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση . Χάρη  στο διάλογο , οι πτυχές  αυτές  συζητήθηκαν  και 
προτάθηκαν  λύσεις . Η αρχή  ότι οι συµβάσεις  πρέπει  να είναι  µακροχρόνιες  δικαίως  
διατηρήθηκε . ∆ιαφυλάσσοντας  την ασφάλεια  εφοδιασ µού, η διάρκειά  τους εγγυάται  
τη δυνατότητα  πρόβλεψης  των επενδύσεων  (στην  παραγωγή  και τις υποδο µές) που 
είναι  αναγκαίες  για τον εφοδιασ µό της Ένωσης . Όσον  αφορά  τις ρήτρες  προορισ µού 
που δεν είναι  συµβιβάσι µες µε τους κανόνες  της εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας , 
επήλθε  συµφωνία  στις 6 Οκτωβρίου  2003, µ εταξύ  της ENI και της Gazprom. 
Προσεχώς  θα ακολουθήσουν  και άλλες  συµφωνίες  για τις συµβάσεις  µε τη Γερµανία 
και την Αυστρία . 
3.2 Ο ενεργειακός  διάλογος  στην  υπηρεσία  της βιώσι µης ανάπτυξης  
Ήδη από την αρχή  του ενεργειακού  διαλόγου  µε τη Ρωσία , η Επιτροπή  τόνισε  τη 
σηµασία που αποδίδει  στις δεσµεύσεις  του Κιότο . Στο διάλογο  η Επιτροπή  δεν 
παρέλειψε  να υπογρα µµίσει ότι είναι  αναγκαίο  να κυρώσει  η Ρωσική  Οµοσπονδία  το 
Πρωτόκολλο , διότι  ειδάλλως  το Πρωτόκολλο  δεν θα µπορούσε  να τεθεί  
αποτελεσ µατικά  σε εφαρ µογή13. Η Ρωσία , µε την εφαρ µογή του Πρωτοκόλλου  του 
Κιότο , θα βοηθηθεί  να στραφεί  προς  ένα πιο οικονο µικό τρόπο  κατανάλωσης  των 
εθνικών  της ενεργειακών  πόρων . 
Η βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη  της Ρωσίας  εξαρτάται  από τη θέσπιση  καίριων  
µεταρρυθ µίσεων , µεταξύ  των οποίων  είναι  και εκείνες  στον  ενεργειακό  τοµέα και 
µάλιστα  αυτές  που αφορούν  τη δοµή και τη διαχείριση  των φυσικών  µονοπωλίων , τη 
διάρθρωση  των τιµών και το καθεστώς  φορολόγησης  των φυσικών  πόρων . Οι 
µεταρρυθ µίσεις  αυτές  αφενός  θα προωθήσουν  τη σταθερότητα  των συναλλαγών  στο 
                                                 
12 Το µερίδιο  του φυσικού  αερίου , ενέργεια  ευρέως  φάσµατος, αυξάνεται  αισθητά  στην  οικονο µία µας. 
Είχε άνοδο  από το 1/5 στο 1/3 στη συνολική  µας κατανάλωση  ενέργειας  και στην  ηλεκτροπαραγωγή  
από το 1/3 στο ήµισυ σχεδόν  µεταξύ  2000 και 2030. Το εισαγό µενο φυσικό  αέριο  θα µπορούσε  να 
αντιπροσωπεύει  έως και το 80% των αναγκών  µας το 2030. Οι εισαγωγές  από τη Ρωσία  οπωσδήποτε  
θα αυξηθούν  σε απόλυτες  τιµές, ακόµη κι αν διατηρηθεί  µερίδιο  50% των εισαγωγών  µας από τη 
Ρωσία . 
13 Τον Οκτώβριο  του 2004, η ∆ούµα ενέκρινε  την κύρωση  του Πρωτοκόλλου  του Κιότο , γεγονός  που θα 
επιτρέψει  στη Ρωσική  Οµοσπονδία  να εκµεταλλευθεί  τα πλεονεκτή µατα του Πρωτοκόλλου . Η 
Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  θα παρέχει  τεχνική  συνδρο µή µέσω του προγρά µµατος TACIS (2 εκατο µµύρια 
ευρώ ) από τις αρχές  του 2005. 
 
EL 9   EL µέλλον  διότι  θα επηρεάσουν  ευεργετικά  τις µελλοντικές  επενδύσεις  και την 
ενεργειακή  απόδοση . Αφετέρου , θα συµβάλουν  στη διαφοροποίηση  της ρωσικής  
οικονο µίας µε την προώθηση  της αναδιάρθρωσης  και την ανάπτυξη  και άλλων  
τοµέων εκτός  εκείνου  της ενέργειας . 
Ο εκσυγχρονισ µός της ρωσικής  οικονο µίας και η στήριξη  του υψηλού  ρυθµού 
ανάπτυξής  της (γύρω  στο 7% ανά έτος) απαιτούν  να στραφεί  η ρωσική  βιοµηχανία  
προς  την υψηλή  ενεργειακή  απόδοση , ιδίως  για να ελευθερωθούν  επιπλέον  
δυνατότητες  εξαγωγής , αποδέκτης  των οποίων  αναµένεται  ότι θα είναι  και η 
Ευρωπαϊκή  Ένωση . Η µεταφορά  ενεργειακών  πόρων  (χερσαία  και θαλάσσια ), η 
οποία  θα ενταθεί  µεταξύ  Ρωσίας  και Ευρωπαϊκής  Ένωσης  αποτελεί  επίσης  για τις 
χώρες  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  πηγή  ανησυχίας  όσον  αφορά  το περιβάλλον . 
α) Κατανάλωση  ενέργειας  πιο συµβατή  µε το περιβάλλον  
Η αύξηση  της ενεργειακής  απόδοσης  αποτελεί  µια από τις προτεραιότητες  της 
ενεργειακής  στρατηγικής  της Ρωσικής  Οµοσπονδίας . Στο θέµα αυτό , η βιοµηχανική  
συνεργασία , η οποία  έχει συγκεκρι µενοποιηθεί  µε ανταλλαγές  ορθών  πρακτικών  και 
τεχνολογιών  µεταξύ  των επιχειρήσεων  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Ρωσικής  
Οµοσπονδίας  θα δώσει  οπωσδήποτε  καρπούς . Στη Μόσχα  διοργανώθηκε  µια 
στρογγυλή  τράπεζα  για την ενεργειακή  απόδοση  των κτιρίων  (Οκτώβριος  2004) και 
µία άλλη  στο Nizhny Novgorod προκει µένου να καθορισθούν  τα έργα  που θα 
µπορούσαν  να υλοποιηθούν  µε την υποστήριξη  του κοινού  κέντρου  ενεργειακών  
τεχνολογιών . 
Έχουν  αρχίσει  από κοινού  πιλοτικά  έργα  για την ενεργειακή  απόδοση  στη Βόρειο  
και τη Νότια  Ρωσία  : Arkhangelsk, Astrakhan και Kaliningrad. Η τελευταία  αυτή  
περιοχή  αποτελεί  µεγάλο  πολιτικό  πρόβλη µα για την ενεργειακή  συνεργασία  διότι  
πρόκειται  για µια περιοχή  εγκλωβισ µένη µέσα σε ευρωπαϊκό  έδαφος . 
Για το Kaliningrad, η εφαρ µογή του προγρά µµατος ενεργειακής  απόδοσης  εκτιµάται 
ότι µπορεί  να επιφέρει  εξοικονό µηση ενέργειας  σε ποσοστό  35-40%. Το ποσοστό  
αυτό  δεν είναι  αµελητέο  για την περιοχή  εάν ληφθεί  υπόψη  ότι εφοδιάζεται  µε 
πρωτογενή  ενέργεια  κατά  90% µέσω διαµετακό µισης από τη Ρωσία  (µε αγωγό  
φυσικού  αερίου ) και κατά  95% µε ηλεκτρική  ενέργεια  από το ρωσικό  δίκτυο  
IPS/UPOS. Η προσχώρηση  των χωρών  της Βαλτικής  στην  ΕΕ και η ένταξή  τους 
µακροπρόθεσ µα στο ευρωπαϊκό  δίκτυο  ηλεκτρικής  ενέργειας  απαιτεί  την εξεύρεση  
τεχνικής  λύσης  που θα αφορά  το ηλεκτρικό  σύστη µα του Kaliningrad. Κατά  
συνέπεια  αυτό  σηµαίνει  ότι στο συγκεκρι µένο ζήτηµα πρέπει  να αναζητηθεί  λύση  
κατόπιν  συνεννόησης  µεταξύ  ΕΕ και Ρωσίας . 
Τα προγρά µµατα ενεργειακής  απόδοσης  πρέπει  να συνοδευθούν  από την εκ 
παραλλήλου  ανάπτυξη  των ανανεώσι µων ενεργειακών  πόρων . Για τις ανανεώσι µες 
πηγές  ενέργειας  διοργανώθηκε  από το κοινό  κέντρο  στη Μόσχα  στρογγυλή  τράπεζα  
στις 22 Ιουνίου  200414. Σκοπός  ήταν  να ενθαρρυνθεί  η διαµόρφωση  ευνοϊκού  
πλαισίου  για την ανάπτυξη  των ανανεώσι µων πηγών  στη Ρωσία . Το πρόγρα µµα 
εργασίας  για το 2004 εγκρίθηκε  από κοινού  µεταξύ  Επιτροπής  και ρωσικού  
υπουργείου  βιοµηχανίας  και ενέργειας . ∆ιοργανώθηκαν  σεµινάρια  πιο εξειδικευ µένα 
                                                 
14 Για περισσότερες  πληροφορίες  : http://www.technologycentre.org/ 
 
EL 10   EL για τη στήλη  καυσί µου, την παγίδευση  του CO2 και τη βιοµάζα προκει µένου να 
εξετασθεί  η συµµετοχή  της Ρωσίας  στο πρόγρα µµα-πλαίσιο  για την έρευνα . 
Μετά  την κύρωση  του Πρωτοκόλλου  του Κιότο , το κέντρο  ενεργειακής  τεχνολογίας  
θα εξετάσει  τις δυνατότητες  ιδιωτικών  επενδύσεων  σε έργα  του τύπου  ‘’Joint 
Implementation‘’. Τα υπάρχοντα  έργα  στο Archangelsk, το Astrakhan και το 
Kaliningrad θα µπορούσαν  να χρησι µεύσουν  ως πιλοτικά  έργα  στο θέµα αυτό . 
β) Λιγότερο  ρυπογόνες  µεταφορές  
Η ασφάλεια  των ίδιων  των δικτύων  αποτελεί  επίσης  ένα σηµαντικό  πεδίο  
συνεργασίας . Κατά  τη διάρκεια  του ενεργειακού  διαλόγου  εξετάσθηκε  η καθιέρωση  
ενός συστή µατος δορυφορικής  περιφερειακής  επιτήρησης  για την πρόληψη  
ατυχη µάτων  και την ανίχνευση  διαρροών  στις υποδο µές µεταφοράς  πετρελαίου  και 
φυσικού  αερίου . Στο πλαίσιο  του προγρά µµατος TACIS 2004 αποφασίσθηκε  να 
οργανωθεί  τεχνική  συνδρο µή στην  αξιολόγηση  των αναγκών  αποκατάστασης  και 
απαιτού µενων  επενδύσεων  για τη βελτίωση  της ασφάλειας  και της απόδοσης  του 
δικτύου  εξαγωγής  υδρογονανθράκων  στη Ρωσία . 
Η θαλάσσια  ρύπανση  είναι  πολύ  ευαίσθητο  θέµα για όλες τις χώρες  της Βαλτικής  
και της Βόρειας  Θάλασσας . Τα πρόσφατα  θαλάσσια  ατυχή µατα και η αυξανό µενη 
πυκνότητα  της θαλάσσιας  κυκλοφορίας  κατά  µήκος  των ακτών  της ΕΕ καθιστούν  
την ασφάλεια  στη θάλασσα  ένα ζήτηµα συνεργασίας  µεταξύ  της ΕΕ και της Ρωσίας  
ιδιαίτερα  σηµαντικό . Η Επιτροπή  επέτυχε  να εντείνει  η Ρωσία  τους ελέγχους  της στα 
« δεξαµενόπλοια  » που αγκυροβολούν  στους  λιµένες της και να υποστηρίξει  τις 
προσπάθειες  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στον  ∆ιεθνή  Ναυτιλιακό  Οργανισ µό (OMI), 
ιδίως  για την απόσυρση  των δεξαµενοπλοίων  µονού  κύτους . Σε αυτό  το τελευταίο  
σηµείο, επήλθε  στις 4 ∆εκε µβρίου  2003 συµβιβασ µός στον  OMI, ο οποίος  θα τεθεί  
σε ισχύ τον Απρίλιο  του 2005. Έως τότε, η ΕΕ θα αυξήσει  τις συναντήσεις  µε τη 
Ρωσία  για να ενθαρρύνει  την ταχεία  έναρξη  εφαρ µογής των προτύπων  του OMI. Θα 
τονίσει  επίσης  ιδιαίτερα  τον µεγαλύτερο  ρόλο  που πρέπει  να αποκτήσει  η χερσαία  
µεταφορά  (µέσω αγωγών  ή σιδηροδρο µικώς). 
Οι µεταφορές  ως ενεργοβόρος  τοµέας πρέπει  να συµπεριληφθεί  στον  ενεργειακό  
διάλογο . Οι µεταφορές  ευθύνονται  για το ένα τρίτο  περίπου  των εκπο µπών CO2 και 
ο εξορθολογισ µός τους, ιδίως  των αστικών  µεταφορών , θα µπορούσε  να βελτιώσει  
κατά  πολύ  την κατάσταση  του περιβάλλοντος . Η περαιτέρω  συνεργασία  στον  τοµέα 
αυτόν  θα ωφελούσε  και τις δύο πλευρές . Τον Μάιο  του 2004 διοργανώθηκε  ένα 
πρώτο  σεµινάριο  για τις µεταφορές  2004, κατά  τη διάρκεια  του οποίου  εντοπίσθηκαν  
τα πεδία  συνεργασίας  για τα επόµενα χρόνια  και τον Οκτώβριο  του 2004 
διοργανώθηκε  δεύτερο  σεµινάριο  αφιερω µένο στις αστικές  µεταφορές . 
3.3 Ο ενεργειακός  διάλογος  στην  υπηρεσία  του σταθερού  και προβλέψι µου 
ενεργειακού  εφοδιασ µού 
Όπως  είχε επιση µανθεί  στο Πράσινο  Βιβλίο  για την ασφάλεια  ενεργειακού  
εφοδιασ µού της Ένωσης , η ευρωπαϊκή  πολιτική  ασφάλειας  ενεργειακού  εφοδιασ µού 
αποβλέπει  όχι τόσο  στη µεγαλύτερη  ενεργειακή  αυτοδυνα µία ή στην  
ελαχιστοποίηση  της εξάρτησης  αλλά  περισσότερο  στην  ελάττωση  των κινδύνων  που 
συνδέονται  µε αυτήν . Έτσι , στις σχέσεις  της Ένωσης  µε τη Ρωσική  Οµοσπονδία , η 
ενεργειακή  εξάρτηση  από την οποία  θα ενταθεί  αδιαµφισβήτητα , η συνεργασία  
 
EL 11   EL πρέπει  να αποβλέπει  στην  αποκατάσταση  εποικοδο µητικής  αλληλεξάρτησης  : 
καθορισ µό προβλέψι µων εµπορικών  κανόνων , επέκταση  των δικτύων  µεταφοράς  και 
διευκόλυνση  των επενδύσεων  µε προώθηση  σταθερότερου  και διαφανέστερου  
νοµοθετικού  πλαισίου  και ενθάρρυνση  καίριων  µεταρρυθ µίσεων  στον  τοµέα της 
ενέργειας  στη Ρωσία . 
α) Το εµπόριο  ενεργειακών  προϊόντων  
Το εµπόριο  των υδρογονανθράκων  ήταν  ένα από τα πρώτα  θέµατα που έπρεπε  να 
αποσαφηνισθούν  στον  ενεργειακό  διάλογο . Μετά  από πολλές  συζητήσεις  µε τη 
ρωσική  πλευρά , ιδίως  επ’ευκαιρία  της τελευταίας  διεύρυνσης , διαπιστώθηκε  σε 
κοινή  δήλωση  για τις σχέσεις  Ρωσίας  και ΕΕ και τη διεύρυνση  της ΕΕ ότι δεν 
υπάρχουν  πλέον  περιορισ µοί στις εισαγωγές  ούτε φυσικού  αερίου  ούτε πετρελαίου . 
Στο πλαίσιο  της διµερούς  συµφωνίας  µεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της 
Ρωσίας  για την προσχώρηση  της Ρωσίας  στο ∆ιεθνή  Οργανισ µό Εµπορίου  το Μάιο  
του 2004, οι δύο πλευρές  κατέληξαν  σε συµφωνία  σε ορισµένα ενεργειακά  θέµατα. 
Η Ρωσία  ανέλαβε  δεσµεύσεις  στον  ΠΟΕ  για τις τιµές φυσικού  αερίου  που θα 
ισχύουν  για τις βιοµηχανικούς  χρήστες  και για τα δικαιώ µατα εξαγωγής  για τα 
ενεργειακά  προϊόντα . Οι δύο πλευρές  συµφώνησαν  επίσης  να εµβαθύνουν  τη 
συνεργασία  τους στα θέµατα που συνδέονται  µε τις ενεργειακές  υποδο µές. 
Παράλληλα , η συµφωνία  για το εµπόριο  πυρηνικών  υλών , η οποία  είναι  υπό 
διαπραγ µάτευση , αποσκοπεί  στον  καθορισ µό διαφανών , σταθερών  και προβλέψι µων 
εµπορικών  κανόνων  προς  το συµφέρον  και τη βιωσι µότητα  της πυρηνικής  
βιοµηχανίας  και των δύο πλευρών . Στη νέα συµφωνία  θα λαµβάνονται  υπόψη  όχι 
µόνον  οι νέες συνθήκες  της αγοράς  µέσα σε µια διευρυ µένη Ευρωπαϊκή  Ένωση , 
αλλά  και η αναγκαιότητα  επιβίωσης  της πυρηνικής  βιοµηχανίας  και των δύο 
πλευρών . 
Οι εµπορικές  συναλλαγές  στον  τοµέα των πυρηνικών  υλών  µε τα νέα κράτη  µέλη 
ανέρχονται  για τη Ρωσία  σε άνω των 200 εκατο µµυρίων  $ ετησίως , ποσό  που 
αντιστοχεί  στο 80% περίπου  της αγοράς  των νέων  κρατών  µελών  (ισοδύνα µο µε το 
12% της αγοράς  της ΕΕ των 25). Οι ρωσικές  επιχειρήσεις  εξαγωγής  είχαν  συνάψει , 
για τον εφοδιασ µό των πυρηνικών  σταθ µών ηλεκτροπαραγωγής  των νέων  κρατών  
µελών , συµβάσεις  µακράς  διάρκειας , η λήξη  µάλιστα  ορισµένων  από αυτές  είναι  
πέραν  της 1ης Μαΐου  2004. Με ανταλλαγή  διπλω µατικών  επιστολών  µεταξύ  των δύο 
συνο µιλητών , η οποία  υπογράφηκε  τον Απρίλιο  του 2004, διευκρινίσθηκαν  οι 
κανόνες  που ισχύουν  στο δεδοµένο πεδίο , επικυρώθηκε  η ισχύς  των συµβάσεων  
βάσει  της συνθήκης  Ευρατό µ (άρθρο  105) και αποφεύχθηκαν  έτσι άσκοπες  
προστριβές  µε τα νέα κράτη  µέλη. 
Αποδεικνύεται  εποµένως  ότι είναι  σηµαντικό  να καλύπτεται  το εµπόριο  ενεργειακών  
πόρων  από διαφανείς  και προβλέψι µους εµπορικούς  κανόνες  και αρχές , όπως  είναι , 
αφενός , οι κανόνες  της συµφωνίας  Εταιρικής  Σχέσης  και Συνεργασίας  και του 
Παγκόσ µιου Οργανισ µού Εµπορίου  και, αφετέρου , µελλοντικά , οι διατάξεις  για τη 
διευκόλυνση  του εµπορίου  και την προστασία  των επενδύσεων  στον  Ευρωπαϊκό  
Οικονο µικό Χώρο . 
 
EL 12   EL β) ∆ιευρωπαϊκά  δίκτυα  ενέργειας  
Η αξιοπιστία  της µεταφοράς  ενέργειας  είναι  ένας µία τις προϋποθέσεις  του σταθερού  
και συνεχούς  εφοδιασ µού της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Οι υδρογονάνθρακες  µε 
προέλευση  τη Ρωσία  διοχετεύονται  είτε µε χερσαία  µεταφορά  τους (αγωγοί  
πετρελαίου  και φυσικού  αερίου ) είτε δια θαλάσσης  (βλ. ανωτέρω ). Εφόσον  
προτι µηθεί η χερσαία  µεταφορά , πρέπει  να καταβληθούν  προσπάθειες  να ενισχυθούν  
τα δίκτυα . 
Στη ∆ιάσκεψη  Κορυφής  Ευρωπαϊκής  Ένωσης -Ρωσίας  προσδιορίσθηκε , ήδη από το 
2001, ένας κατάλογος  έργων  προτεραιότητας , τα οποία  θα µπορούσαν , στο πλαίσιο  
των διευρωπαϊκών  δικτύων  ενέργειας , να αποτελέσουν  το αντικεί µενο µελετών  
σκοπι µότητας  συγχρη µατοδοτού µενων  από την Ευρωπαϊκή  Ένωση . 
Στην  αναθεώρηση  των διευρωπαϊκών  δικτύων  ενέργειας , η οποία  εγκρίθηκε  στις 26 
Ιουνίου  2003, υπάρχουν  ορισµένα έργα  υποδο µών στο πεδίο  της ηλεκτρικής  
ενέργειας  και του φυσικού  αερίου , στα οποία  θα συµµετάσχει  η Ρωσία . Στην  
αναθεώρηση15 καθορίσθηκε  ως πρωτεύων  άξονας  το έργο κατασκευής  αγωγού  
φυσικού  αερίου  που θα συνδέει  το Ηνωµένο Βασίλειο  και τη βόρειο  ηπειρωτική  
Ευρώπη  µε τη Ρωσία . Η συνεργασία  σε θέµατα ενεργειακών  υποδο µών είναι  
οπωσδήποτε  σηµαντική , ιδίως  λόγω  του ενδιαφέροντος  που παρουσιάζουν  οι 
πετρελαιαγωγοί  ως εναλλακτική  λύση  της θαλάσσιας  µεταφοράς  πετρελαίου  στη 
Βαλτική  Θάλασσα . Οι σκανδιναβικές  χώρες , όπως  και οι χώρες  της Βαλτικής , 
ανησυχούν  ιδιαίτερα  για την αισθητή  αύξηση  των δεξαµενοπλοίων  στη Βαλτική  
Θάλασσα , η οποία  πολλαπλασιάζει  αντίστοιχα  και τον κίνδυνο  δηµιουργίας  
πετρελαιοκηλίδας  στα παράκτια  κράτη . 
Ο ενεργειακός  διάλογος , ο οποίος  έχει εµπορική  και οικονο µική βάση , δεν 
υποκαθιστά  τον ιδιωτικό  τοµέα στην  υλοποίηση  των έργων  αυτών . Ο χαρακτηρισ µός 
τους ως έργα  « κοινού  ενδιαφέροντος  » έχει ως στόχο  να διευκολύνει  την υλοποίησή  
τους, δεδοµένων  ιδίως  των ενδοιασ µών που έχουν  οι Ευρωπαίοι  επενδυτές  απέναντι  
στη Ρωσία , λόγω  των µεγάλων  εµπορικών  κινδύνων . 
Πρέπει  να διερευνηθούν  και άλλες  δίοδοι  µεταφοράς  του πετρελαίου , έτσι ώστε  να 
µην επιβαρυνθεί  άλλο  η Βαλτική  Θάλασσα  ή να σταµατήσει  ο κορεσ µός του 
Βοσπόρου . Η αύξηση  της σιδηροδρο µικής µεταφοράς  είναι  µια δυνατότητα  που 
παρουσιάζει  κάποιο  ενδιαφέρον  στη σηµερινή  συγκυρία  αύξησης  της τιµής των 
πετρελαιοειδών16. Αυτή  η εναλλακτική  λύση  θα µπορούσε  να συµβάλει  άλλωστε  
στην  επίλυση  του προβλή µατος του εύρους  των σιδηροτροχιών . 
                                                 
15 Πρόταση  απόφασης  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  περί καθορισ µού 
προσανατολισ µών για τα διευρωπαϊκά  δίκτυα  ενέργειας  και περί καταργήσεως  των αποφάσεων  αριθ. 
96/391/ΕΚ και αριθ. 1229/2003/ ΕΚ. 
16 Οι ρωσικές  εξαγωγές  σιδηροδρο µικώς αντιπροσωπεύουν  σχεδόν  το ένα τρίτο  του συνόλου  των 
εξαγωγών . Αυτός  ο τρόπος  µεταφοράς  είναι  αισθητά  ακριβότερος  από τη θαλάσσια  µεταφορά . Ωστόσο , 
η αύξηση  των εξαγωγών  και το υψηλό  κόστος  του πετρελαίου  θα µπορούσαν  να ευνοήσουν  τη 
σιδηροδρο µική µεταφορά . 
 
EL 13   EL 3.4 Ο ενεργειακός  διάλογος  προς  όφελος  µιας αρµονικής  αγοράς  σε κλίµακα 
ηπείρου  
Ο ενεργειακός  διάλογος  επέτρεψε  στις δύο πλευρές  να προσεγγίσουν  η µια την άλλη , 
πράγ µα που αναµένεται  ότι θα ενταθεί  στο µέλλον , η σύγκλιση  δε των στρατηγικών  
της κοινοτικής  και της ρωσικής  αγοράς  είναι  σε καλό  δρόµο. Οι αρχές  της 
εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας  όπως  και η ενεργειακή  απόδοση , η εσωτερική  
αναδιάρθρωση  των επιχειρήσεων , η µεταρρύθ µιση στον  τοµέα της ηλεκτρικής  
ενέργειας , όπως  ο διαχωρισ µός δραστηριοτήτων  (unbundling), θα µπορούσαν  να 
αποτελέσουν  µέρος του πλαισίου  αναφοράς  της αναδιάρθρωσης  του ρωσικού  τοµέα 
ενέργειας . Μολονότι  οι δύο αγορές  είναι  ανεξάρτητες , πρέπει  να διαπνέονται  από 
κοινές  αρχές . 
α) Ένα διασυνδεδε µένο ηλεκτρικό  δίκτυο  
Οι συζητήσεις  για τη µεταρρύθ µιση στο ηλεκτρικό  δίκτυο  είναι  οι πιο προωθη µένες. 
Όντως , πρέπει  να εξετασθεί  η συµµετοχή  των ρωσικών  επιχειρήσεων  ηλεκτρισ µού 
στην  κοινοτική  αγορά  ηλεκτρικής  ενέργειας , δεδοµένων  των προβλεπό µενων  
αναγκών  της Ευρώπης  σε ηλεκτρική  ενέργεια17. Για το λόγο  αυτό , η συγχρονισ µένη 
διασύνδεση  του ρωσικού  ηλεκτρικού  δικτύου  µε το ηπειρωτικό  δίκτυο  της ΕΕ 
περιλα µβάνεται  στον  κατάλογο  των έργων  « κοινού  ενδιαφέροντος  » που 
συµφωνήθηκε  στη ∆ιάσκεψη  Κορυφής  ΕΕ-Ρωσίας  τον Οκτώβριο  του 2001. 
Προς  το σκοπό  αυτό , πρέπει  να επιλυθούν  πολλά  συναφή  προβλή µατα και κυρίως  
εκείνα  που αφορούν  τις πτυχές  περιβαλλοντικών  κανόνων , όπως  η πυρηνική  
ασφάλεια  στη Ρωσία  ή η αµοιβαιότητα  στην  πρόσβαση  στην  αγορά  µε τήρηση  των 
διεθνών  υποχρεώσεων  που υπέχει  εν προκει µένω κάθε  εταίρος . 
Σε στρογγυλή  τράπεζα , στη Μόσχα  τον Οκτώβριο  του 2003, αναλύθηκαν  οι όροι 
που απαιτούνται  για τον προσανατολισ µό προς  µια κοινή  αγορά  ηλεκτρισ µού. 
Μεταξύ  των δυσχερειών  που αναφέρθηκαν  είναι  : 
– η ανυπαρξία  επαρκούς  ρυθµιστικού  πλαισίου  στη Ρωσία  η οποία  διαπιστώθηκε  
µε µελέτη  που πραγ µατοποιήθηκε  τον Μάρτιο  του 2004. Έτσι , το Σεπτέ µβριο 
του 2004, Ρώσοι  εκπρόσωποι  προσκλήθηκαν  να συµµετάσχουν  στο Φόρου µ 
των Ρυθµιστικών  Αρχών  στη Φλωρεντία . Η κατανόηση  του συστή µατος που 
εφαρ µόζεται  στην  εσωτερική  αγορά  από τη ρωσική  πλευρά  θα επιτρέψει  
µακροπρόθεσ µα ευκολότερη  ενοποίηση  των δύο αγορών · 
– η υιοθέτηση  κατάλληλων  και συγκρίσι µων προτύπων  σε θέµατα 
περιβάλλοντος  και ασφάλειας  για την παραγωγή  ηλεκτρικής  ενέργειας , όπως  
οι κανόνες  καύσης  του άνθρακα  ή η εγγύηση  πυρηνικής  ασφάλειας18· 
                                                 
17 Υπενθυ µίζεται  ότι σύµφωνα  µε τις προβλέψεις  του ∆ΟΕ  και της EURELECTRIC, µ έχρι το 2030 η 
Ευρωπαϊκή  Ένωση , για να ανταποκριθεί  στις ανάγκες  των Ευρωπαίων  καταναλωτών  ηλεκτρικής  
ενέργειας , πρέπει  να επενδύσει  σε εγκαταστάσεις  ηλεκτροπαραγωγής  περίπου  600 GW µ έσα τριάντα  
χρόνια . 
18 Στο θέµα αυτό , είναι  ωστόσο  ευχάριστο  το γεγονός  ότι θα τεθεί  σε εφαρ µογή ένα ανεξάρτητο  σύστη µα 
ελέγχου  της πυρηνικής  ασφάλειας . 
 
EL 14   EL – η αποτελεσ µατική  ενοποίηση  των αγορών  απαιτεί  την εγκατάσταση  της 
αναγκαίας  υποδο µής για την από κοινού  εκµετάλλευση  και τον συγχρονισ µό 
των ηλεκτρικών  συστη µάτων  της Ρωσίας  και των κρατών  µελών . Μια οµάδα 
εργασίας  για τη διασύνδεση  των δικτύων  έχει αναλάβει  να εξετάσει  τη 
σηµερινή  κατάσταση  στο πεδίο  αυτό . Εκπονείται  επίσης  µια µελέτη  
σκοπι µότητας  (συγχρη µατοδοτού µενη από την Επιτροπή  και τη RAO-UES) 
για τη συγχρονισ µένη διασύνδεση  των συστη µάτων  UCTE και IPS/UPOS, η 
οποία  αναµένεται  να ολοκληρωθεί  το αργότερο  το 2007. 
Η καθιέρωση  ενός συστή µατος χρηµατοπιστωτικής  εγγύησης  θα µπορούσε  να 
συµβάλει  στη µεταρρυθ µιστική  διαδικασία  τόσο  στον  τοµέα του ηλεκτρισ µού όσο 
και στον  τοµέα των υδρογονανθράκων . 
β) Ενίσχυση  της ασφάλειας  των υποδο µών 
Η ενέργεια  είναι  από τους κύριους  τοµείς που θα ωφεληθούν  από τη δορυφορική  
πλοήγηση . Οι εφαρ µογές της στον  τοµέα αυτόν  καλύπτουν  όλη την αλυσίδα  
δραστηριοτήτων , από την εξερεύνηση  κοιτασ µάτων  έως την κατασκευή  υποδο µών 
και την παρακολούθηση  της µεταφοράς , ακόµη και την επιτήρηση  των 
εγκαταστάσεων . Η Ρωσία  έχει αρχίσει  ένα φιλόδοξο  πρόγρα µµα εκσυγχρονισ µού 
του συστή µατός της, του GLONASS, το οποίο  θα ανοίξει  προοδευτικά  στη χρήση  
για µη στρατιωτικούς  σκοπούς . Το ευρωπαϊκό  πρόγρα µµα GALILEO αποβλέπει  
στην  εγκατάσταση , έως το 2008, του πρώτου  συστή µατος δορυφορικής  πλοήγησης , 
ειδικά  σχεδιασ µένου για πολιτικές  και εµπορικές  εφαρ µογές. 
Η από κοινού  χρήση  του GLONASS και του GALILEO είναι  ένας στόχος  που 
επιδιώκεται  από το 1999. Η αλληλοσυ µπληρωτική  χρήση  των δύο αυτών  δικτύων  θα 
ενισχύσει  αισθητά  την ασφάλεια  των υποδο µών µεταφοράς  και παραγωγής  
ενέργειας . 
Ο διάλογος  για την ενέργεια  έχει συµβάλει  στην  επανάληψη  των διαπραγ µατεύσεων  
για τη διαλειτουργικότητα  των δύο συστη µάτων . Η πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  θα 
επιτρέψει  ενδεχο µένως  τη σύναψη  συµφωνίας  µέχρι τα τέλη του 2005. Πέραν  των 
συζητήσεων  για την τεχνική  συµβατότητα  του GLONASS και του GALILEO, η 
συνεργασία  που έχει αρχίσει  περιλα µβάνει  την από κοινού  ανάπτυξη  δεκτών , καθώς  
και τις εφαρ µογές ειδικά  στον  τοµέα της ενέργειας  (εξερεύνηση  κοιτασ µάτων , 
κατασκευή  και συντήρηση  των υποδο µών µεταφοράς ). 
γ) Εγγύηση  των επενδύσεων  
Το γενικό  κλίµα των επενδύσεων  στη Ρωσία  πρέπει  να καταστεί  πιο διαφανές , πιο 
σταθερό  και πιο προβλέψι µο. Η ΕΕ εξακολουθεί  να ενθαρρύνει  τη Ρωσία  να προβεί  
στις αναγκαίες  µεταρρυθ µίσεις  προς  το σκοπό  αυτό . Η προσχώρηση  της Ρωσίας  
στον  Παγκόσ µιο Οργανισ µό Εµπορίου  θα έχει θετικό  αντίκτυπο  προς  αυτήν  την 
κατεύθυνση . Eξάλλου , οι στόχοι  και οι δράσεις  για την διευκόλυνση  του εµπορίου  
και την προστασία  των επενδύσεων  που αναπτύσσονται  στο πλαίσιο  του 
Ευρωπαϊκού  Οικονο µικού Χώρου  θα συµβάλουν  και αυτοί  θετικά  στη βελτίωση  του 
επενδυτικού  κλίµατος στη Ρωσία . 
Η βελτίωση  του χρηµατοπιστωτικού  πλαισίου  των ενεργειακών  σχέσεων  µεταξύ  ΕΕ 
και Ρωσίας  προέτρεψε  σε διάφορες  πρωτοβουλίες . Αρχικά  (2002) εµφανίσθηκε  η 
 
EL 15   EL ιδέα ενός εγγυητικού  ταµείου των διεθνών  διαιτητικών  αποφάσεων . Η ιδέα αυτή  
αποσκοπούσε  στην  εξάλειψη  της λανθάνουσας  ανασφάλειας  των ευρωπαϊκών  
φορέων  λόγω  της τυχόν  µη µεταφοράς  στο ρωσικό  δίκαιο  των διεθνών  διαιτητικών  
αποφάσεων  που εκδίδονται  για την επίλυση  εµπορικών  διαφορών  µεταξύ  
ευρωπαϊκών  και ρωσικών  επιχειρήσεων . Η µελέτη  σκοπι µότητας  που ανέθεσε  η 
Επιτροπή  καταλήγει  ότι η ιδέα αυτή  αφορούσε  βέβαια  ένα πραγ µατικό  πρόβλη µα, η 
εφαρ µογή της όµως θα ήταν  οικονο µικά πολύ  δαπανηρή  για τον κοινοτικό  
προϋπολογισ µό (της τάξης  των 500 εκατο µµυρίων  ευρώ ), χωρίς  παρόλα  αυτά  να 
αποκτήσει  το ταµείο το απαιτού µενο κρίσι µο µέγεθος  για την κατάλληλη  κάλυψη  
των σχετικών  έργων . Από νοµική άποψη , χρειαζόταν  κύρωση  από τα 25 κράτη  µέλη 
και από τη Ρωσία  και, επιπλέον , η χορήγηση  µιας τέτοιας  εγγύησης  θα διαιώνιζε  
απλώς  τις δυσλειτουργίες  του ρωσικού  νοµικού συστή µατος. 
Αυτή  η έλλειψη  βιωσι µότητας  του συστή µατος που προτάθηκε  οδήγησε  στον  
προσδιορισ µό µιας άλλης  πρωτοβουλίας , λιγότερο  δαπανηρής  και σύµφωνης  µε τους 
νόµους της αγοράς , η οποία  προήλθε  από µελέτη  του Ευρωπαϊκού  Ταµείου 
Επενδύσεων  κατά  παραγγελία  της Επιτροπής . Η προσέγγιση  αυτή  βασίζεται  στη 
διαπίστωση  ότι οι ρωσικοί  φορείς , ακόµη και σε περίπτωση  ανόδου  της τιµής του 
αργού  πετρελαίου , δεν έχουν  ικανοποιητική  πρόσβαση  στις διεθνείς  χρηµαταγορές  
και κυρίως  στις µακροπρόθεσ µες χρηµατοδοτήσεις . Όµως, η κατασκευή  των 
επιλέξι µων έργων  και µόνον , το κόστος  των οποίων  υπολογίζεται  σε 200-300 δις 
ευρώ , απαιτεί  πρόσβαση  σε χρηµατοδοτήσεις  συνήθους  διάρκειας  σήµερα άνω των 5 
ετών . Το ιδεώδες  θα ήταν  να µπορεί  να φθάσει  η διάρκεια  αυτή  τα 10 µε12 χρόνια  ή 
ακόµη και περισσότερο . Για να επιτευχθεί  ο στόχος  αυτός , θα µπορούσε  να 
δηµιουργηθεί  ένα « Γραφείο  Ενέργειας  » που θα στεγάζεται  ενδεχο µένως  σε κάποια  
πολυ µερή τράπεζα  ανάπτυξης , το οποίο  θα έθετε  το προνο µιακό καθεστώς  του στην  
υπηρεσία  του ενεργειακού  διαλόγου , µε ενεργό  ρόλο  ιδίως  στο σχηµατισµό 
τραπεζικών  ενώσεων . Σκοπός  θα ήταν  να συγκεντρωθούν  πόροι  για µεγαλύτερο  
χρονικό  διάστη µα και µε λιγότερο  κόστος  για την υλοποίηση  των ρωσικών  έργων  µε 
επιµερισµό του κινδύνου  µεταξύ  πολλών  συνεταιριζό µενων  τραπεζών . 
Το κόστος  αυτού  του « Γραφείου  Ενέργειας  », για την ΕΕ, θα περιορισθεί  στην  
κάλυψη  των εξόδων  εκκίνησης . ∆εν θα χρειασθεί  να συγκεντρωθούν  κεφάλαια  από 
τις ρωσικές  επιχειρήσεις  ή αρχές . Η πρωτοβουλία  θα ενταχθεί  στο πλαίσιο  της 
συµφωνίας  εταιρικής  σχέσης  και συνεργασίας . Η ιδέα αυτή  πρέπει  να εµβαθυνθεί  
από τις τράπεζες  και τις εταιρείες  που δραστηριοποιούνται  στον  τοµέα της ενέργειας , 
έτσι ώστε  να λειτουργήσει  σε πλήρη  αλληλοσυ µπλήρωση  µε αυτές . 
Παράλληλα  θα µπορούσαν  να αναπτυχθούν  και άλλες  πρωτοβουλίες  και µάλιστα  θα 
µπορούσε  να εξετασθεί  η δυνατότητα  σύστασης  ενός ταµείου επενδύσεων  ή 
εγγυήσεων  για την ενεργειακή  απόδοση , πράγ µα που φαίνεται  να δικαιολογείται  
ιδίως  από τις µεγάλες  απώλειες  ενέργειας  (της τάξης  του 40%) που επικρατούν  στη 
Ρωσία . Με το ταµείο αυτό  θα µπορούσαν  να υποστηριχθούν  µε εστιασ µένο τρόπο  
κυρίως  ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις  που δραστηριοποιούνται  στον  δεδοµένο τοµέα στη 
Ρωσία . Ούτως  ή άλλως  η ιδέα για το µέσο αυτό , πριν αρχίσει  να υολοποιείται , 
χρειάζεται  λεπτο µερή αξιολόγηση  και ανάλυση  της αγοράς . Θα χρειάζονταν  πάντως  
να διατεθούν  σηµαντικά  κεφάλαια  από τον κοινοτικό  προϋπολογισ µό, θα µπορούσε  
όµως να συνδεθεί  η ενέργεια  αυτή  µε την εφαρ µογή του Πρωτοκόλλου  του Κιότο  
από τη Ρωσία . 
 
EL 16   EL Μετά  την κύρωση  του Πρωτοκόλλου  του Κιότο , θα είναι  δυνατόν  να εξετασθεί , 
εκτός  από την προετοι µασία ενός ταµείου εγγυήσεων  των επενδύσεων  για την 
ενεργειακή  απόδοση , η συνέργια  που θα µπορούσε  να δηµιουργηθεί  από την 
σύσταση  ενός µηχανισ µού ευελιξίας  σχετικά  µε το πρωτόκολλο  του Κιότο . 
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  
Ο διάλογος  απέδειξε  τη χρησι µότητά  του µε τα συγκεκρι µένα αποτελέσ µατα που 
είχε. Με τις στρατηγικές  και τις πολιτικές  των δύο πλευρών  άρχισε  η προσέγγιση , η 
οποία  είναι  ευχάριστο  γεγονός . 
Το κοινοτικό  κεκτη µένο θα µπορούσε  να αποβεί  πλαίσιο  αναφοράς  για τις 
µεταρρυθ µίσεις  στον  τοµέα της ενέργειας  στη Ρωσία . Η αναφορά  αυτή  είναι  πιο 
λεπτό  θέµα στον  τοµέα της ηλεκτρικής  ενέργειας  παρά  στο φυσικό  αέριο . Η ΕΕ 
κρίνει  ότι η µεταρρύθ µιση πρέπει  να αποτελέσει  απαραιτήτως  προτεραιότητα  για τη 
Ρωσία  ώστε  να επιτευχθεί  όχι µόνον  βιώσι µη ανάπτυξη  στον  ρωσικό  ενεργειακό  
τοµέα αλλά  και γενικότερα  στην  οικονο µία της. 
Παρόλα  αυτά , παρα µένουν  πολλά  ζητήµατα προς  επίλυση  για να ευνοηθεί  η 
καλύτερη  ενοποίηση  των δύο αγορών . Πρέπει  στο µέλλον  να δοθεί  ιδιαίτερη  
προσοχή  σε θέµατα που και οι δύο πλευρές  θεωρούν  πρωτεύοντα  : 
– ενθάρρυνση  της µεταρρυθ µιστικής  διαδικασίας  στον  ενεργειακό  τοµέα στη 
Ρωσία · 
– ανάπτυξη  της ενεργειακής  απόδοσης , της ανταλλαγής  τεχνολογίας , των 
περιβαλλοντικών  θεµάτων  και εφαρ µογή του Πρωτοκόλλου  του Κιότο · 
– προώθηση  και προστασία  των επενδύσεων · 
– δηµιουργία  µιας πανευρωπαϊκής  αγοράς  φυσικού  αερίου · 
– µέριµνα να ενισχυθεί  η χερσαία  µεταφορά  πετρελαίου  (µε αγωγούς , 
σιδηροδρο µικώς αντί δια θαλάσσης ). 
Η επίτευξη  των στόχων  αυτών  θα συµβάλει  αποφασιστικά  στη δηµιουργία  µιας 
µεγάλης  αγοράς  σε κλίµακα ηπείρου . 
Η αυξανό µενη αλληλεξάρτηση  µεταξύ  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και Ρωσίας  απαιτεί  
βαθύτερη  συνεργασία  ιδίως  στον  ενεργειακό  τοµέα. Ο ενεργειακός  διάλογος  και οι 
ιδιαίτερες  πτυχές  του που συνδέονται  µε την εφαρ µογή του Πρωτοκόλλου  του Κιότο  
συµβάλλουν  στον  κοινό  οικονο µικό χώρο  και εντάσσονται  στο πλαίσιο  της 
Συµφωνίας  Εταιρικής  Σχέσης  και Συνεργασίας . 
 
EL 17   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  
 Ρωσική  Οµοσπονδία  ΕΕ των 25 
 2000 2020 2000 2020 
Πληθυσ µός (σε εκατο µ.) 146 120 έως 125 453 462 
ΑΕΠ  (σε δις €) 220 / 8 940 14 460 
Ετήσιος  ρυθµός ανάπτυξης  6,3 %  2 % 2,4% 
Κατανάλωση  (εκατο µ. ΤΙΠ) 586 900 1 650 1 895 
Κατανάλωση  κατά  κεφαλή  
(ΤΙΠ/h) 4 7,2 3,6 4,1 
Πετρέλαιο  Αποθέ µατα 65 000 εκατο µ. 
βαρέλια  / 6 500 εκατο µ. 
βαρέλια  / 
 Παραγωγή  323 εκατο µ. ΤΙΠ 500 εκατο µ. ΤΙΠ 164 εκατο µ. ΤΙΠ 102 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Eξαγωγές  + / Εισαγωγές  -  + 205 εκατο µ. ΤΙΠ + 330 εκατο µ. 
ΤΙΠ - 518 εκατο µ. ΤΙΠ - 632 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Συναλλαγές  ΕΕ/Ρωσίας  + 126 εκατο µ. ΤΙΠ
ήτοι 60 % : - 126 εκατο µ. ΤΙΠ 
ήτοι 25 % : 
Φυσικό  αέριο  Αποθέ µατα 47 τρισεκατ . m3 / 3 τρισεκατ . m3 / 
 Παραγωγή  490 εκατο µ. ΤΙΠ 600 εκατο µ. ΤΙΠ 197 εκατο µ. ΤΙΠ 147 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Eξαγωγές  + / Εισαγωγές  - + 175 εκατο µ. ΤΙΠ + 216 εκατο µ. 
ΤΙΠ - 186 εκατο µ. ΤΙΠ - 450 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Συναλλαγές  ΕΕ/Ρωσίας  + 90 εκατο µ. ΤΙΠ 
ήτοι 36 % : - 90 εκατο µ. ΤΙΠ 
 ήτοι 50 % : 
Άνθρακας  Αποθέ µατα 157 000 εκατο µ. 
τόνοι  / 100 000 εκατο µ. 
τόνοι  / 
 Παραγωγή  116 εκατο µ. ΤΙΠ 190 εκατο µ. ΤΙΠ 203 εκατο µ. ΤΙΠ 124 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Eξαγωγές  + / Εισαγωγές  - + 12 εκατο µ. ΤΙΠ + 23 εκατο µ. 
ΤΙΠ - 91 εκατο µ. ΤΙΠ - 128 εκατο µ. 
ΤΙΠ 
Συναλλαγές  ΕΕ/Ρωσίας  + 4 εκατο µ. ΤΙΠ  
ήτοι 33 % : - 4 εκατο µ. ΤΙΠ  
ήτοι 5 % : 
Ουράνιο  Αποθέ µατα 158 000 τόνοι  / 15 000 τόνοι  / 
 Παραγωγή  2 500 τόνοι  5 000 τόνοι  711 τόνοι  0 
Eξαγωγές  + / Εισαγωγές  - + 16 000 τόνοι   - 15 800 τόνοι   
Συναλλαγές  ΕΕ 15/Ρωσίας  - 4 200 τόνοι  - - 4 200 τόνοι  -