Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την εκπομπή θορύβου από τεχνικό εξοπλισμό χρησιμοποιούμενο σε εξωτερικούς χώρους» () (98/C 407/03)

Στις 9 Μαρτίου 1998 και σύμφωνα με το άρθρο 100 α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 7 Ιουλίου 1998, με βάση την εισηγητική έκθεση του εισηγητή, κ. Boisserιe, και των συνεισηγητών, κ. De Norre και Lemmetty.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 357η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), υιοθέτησε με 87 ψήφους υπέρ, 1 κατά, και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η πρόταση της Επιτροπής

1.1. Στο 5ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, ο θόρυβος περιγράφεται ως ένα σημαντικό και αυξανόμενο πρόβλημα όσον αφορά τις συνέπειές του επί της υγείας και της ευζωίας. Αυτό ισχύει για το θόρυβο τόσο στους χώρους εργασίας όσο και, κυρίως, στους ανοιχτούς εξωτερικούς χώρους 7 στην τελευταία περίπτωση ανήκει στα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Αναφερόμενη σ'αυτή τη βασική διαπίστωση, η Επιτροπή δημοσίευσε το 1996 ένα πράσινο βιβλίο με θέμα τη «Μελλοντική πολιτική για την καταπολέμηση του θορύβου» ().

Το εν λόγω Πράσινο Βιβλίο αναφέρεται κυρίως στις εκπομπές θορύβου από τεχνικό εξοπλισμό που χρησιμοποιείται σε εξωτερικούς χώρους (οικοδομικά μηχανήματα, κηπευτικές μηχανές, κ.λπ. παρ. 3.2 και 4.3 του Πράσινου Βιβλίου). Το εν λόγω Πράσινο Βιβλίο και οι μεταγενέστερα υποβληθείσες προτάσεις δεν ασχολούνται με τα ειδικά θέματα όσον αφορά το θόρυβο στους τόπους εργασίας 7 εν προκειμένω, δεδομένου του υφιστάμενου κινδύνου, οι προδιαγραφές για την καταπολέμηση του θορύβου στους τόπους εργασίας καθίστανται σταδιακά αυστηρότερες 7 εξάλλου, αυτές αναπτύχθηκαν βάσει του προγράμματος κοινωνικής πολιτικής της ΕΚ.

1.2. Στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο, της 23/24ης Απριλίου 1997 (), η ΟΚΕ ανέφερε, μεταξύ άλλων τα εξής:

- Ο καθορισμός οριακών τιμών για τον τεχνικό εξοπλισμό στους τομείς που υφίσταται ήδη νομοθεσία δεν επαρκεί, επειδή αυτό δεν έγινε ποτέ καταρχήν βάσει προτεραιοτήτων αιτιολογημένων από τεχνικής απόψεως.

- Ως εκ τούτου, απαιτείται ένα συνολικό πρόγραμμα καταπολέμησης του θορύβου που εκπέμπεται από τον τεχνικό εξοπλισμό (κυρίως από τα οικοδομικά μηχανήματα, αλλά και τις γεωργικές και κηπευτικές μηχανές). Μόνο ένα παρόμοιο συνολικό πρόγραμμα είναι δυνατόν να επιτρέψει τη χρησιμοποίηση της τεχνολογικής προόδου για την καταπολέμηση του θορύβου.

- Πρέπει να ενισχυθεί (και μέσω φορολογικών μέτρων) η παροχή κινήτρων για την εθελούσια χρησιμοποίηση, σε σύντομο χρονικό διάστημα, λιγότερο θορυβωδών μηχανημάτων. Η τοποθέτηση ενδείξεων στα μηχανήματα όσον αφορά το παραγόμενο επίπεδο θορύβου μπορεί να συμπληρωθεί με τη μεταγενέστερη ένταξή της στο σύστημα της πράσινης ετικέτας.

1.3. Στην πρόταση της Επιτροπής επαναλαμβάνονται οι σκέψεις του Πράσινου Βιβλίου. Σ'αυτήν, η Επιτροπή χαρακτηρίζει το σχέδιο οδηγίας ως «πρώτο βήμα» για την εφαρμογή του προγράμματος του Πράσινου Βιβλίου.

Χωρίς να περιορίζεται το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σ'αυτό, το σχέδιο αναφέρεται, κατά κύριο λόγο, στις ενδοαστικές περιπτώσεις. Αντίθετα, η ΟΚΕ είχε υιοθετήσει μία περισσότερο σφαιρική προσέγγιση.

Ως εκ τούτου, το σχέδιο οδηγίας δεν καλύπτει απόλυτα τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το Πράσινο Βιβλίο.

2. Γενικές παρατηρήσεις για το σχέδιο οδηγίας FEM-DERF

2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός - όπως άλλωστε έπραξε και στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο - ότι η Επιτροπή αντιμετωπίζει το θέμα της «καταπολέμησης του θορύβου» με συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις. Η ΟΚΕ συμμερίζεται τη γνώμη της Επιτροπής ότι το θέμα αυτό αποτελεί προτεραιότητα για τους πολίτες στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Εντούτοις, ενοχλήσεις εξαιτίας του θορύβου υφίστανται τόσο εντός όσο και εκτός των κατοικημένων αστικών περιοχών.

Αν και, εκτός του τεχνικού εξοπλισμού, υπάρχουν και άλλες πηγές θορύβου (όπως ο θόρυβος ο προερχόμενος από την οδική και αεροπορική κυκλοφορία), οι οποίες ευθύνονται, κατά μεγάλο μέρος, για την ηχορύπανση σε κατοικημένες περιοχές, έχει αποδειχθεί ότι η ανάγκη συγκεκριμένης προστασίας έναντι των πηγών θορύβου που αναφέρονται στην οδηγία είναι μεγάλη. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προτεινόμενη οδηγία και την αποδέχεται με την επιφύλαξη των παρακάτω παρατηρήσεων.

2.2. Η Επιτροπή αναφέρει ότι στόχο των εξεταζόμενων μέτρων αποτελεί βασικά η προστασία της υγείας και της ευζωίας των πολιτών και εκτιμά, κατά συνέπεια, αναγκαία τη θέσπιση μίας συνολικής οδηγίας-πλαίσιο για τις οριακές τιμές εκπομπής θορύβου από τα μηχανήματα τα χρησιμοποιούμενα σε εξωτερικούς χώρους. Αυτή ήταν και η άποψη που εξέφρασε η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο, ενώ μ'αυτή συνάδει και το σημείο 38 του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Ιουνίου 1997 ().

Αντίθετα, το υποβληθέν σχέδιο προβλέπει απλά τη διατήρηση και την παγίωση των διαφόρων υφιστάμενων οδηγιών, οι οποίες εντούτοις δεν θεσπίστηκαν κατά συστηματικό τρόπο, καθώς και την προσαρμογή των οριακών τιμών εκπομπής θορύβου στις τεχνικές προόδους, οι οποίες, σε πρώτη φάση, θα ισχύσουν για μία εξαετία από την έναρξη ισχύος της οδηγίας (μέρος ΙΙ - άρθρο 19(1), παράγραφος 3 του σχεδίου).

Η ΟΚΕ εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτά τα μέτρα, καθώς και τα λοιπά μέσα που προβλέπει το σχέδιο οδηγίας, δηλαδή:

- οι μαζικές ηχομετρήσεις, των οποίων τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη σήμανση των συσκευών, την προβλεπόμενη από το νόμο,

- και το πιστοποιητικό συμφωνίας των σειρών μηχανημάτων, που πρόκειται να κυκλοφορήσουν με την ειδική ετικέτα, επαρκούν για την αποτελεσματική καταπολέμηση του θορύβου.

2.3. Φαίνεται να είναι αναγκαία η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων βάσει της εξέλιξης των τεχνικών για την προστασία από το θόρυβο, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα, σε ειδικές περιπτώσεις, επιβολής της χρησιμοποίησης μηχανημάτων/συσκευών που διαθέτουν εξελιγμένο εξοπλισμό κατά του θορύβου, όταν αυτό αιτιολογείται από την ανάγκη προστασίας της υγείας των πολιτών ή εξαιτίας σοβαρών ενοχλήσεων.

2.4. Η ΟΚΕ είναι σύμφωνη με τη σταδιακή εφαρμογή του προγράμματος για την καταπολέμηση του θορύβου 7 εντούτοις, προτείνει να ελεγχθεί, κατά την περαιτέρω νομοθετική διαδικασία, κατά πόσο είναι δυνατόν αυτό να επεκταθεί και σε διάφορους άλλους τομείς.

2.4.1. Θα πρέπει να ελεγχθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Οι κατάλογοι στο παράρτημα Ι, μέρος Β και Γ, δεν καλύπτουν όλα τα μηχανήματα και συσκευές που είναι δυνατόν να έχουν σημαντικές περιοριστικές συνέπειες για τους πολίτες στους τόπους κατοικίας τους 7 αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για τους κρούστες (ατμού και πετρελαίου) και τα οικοδομικά μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στα εργοτάξια των αστικών περιοχών (π.χ. για την τοποθέτηση σανιδοπασσάλων) και δεν καλύπτονται από την προτεινόμενη οδηγία.

2.4.2. Θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο είναι δυνατόν να μειωθεί η εξαετής περίοδος για την εφαρμογή των οριακών τιμών που αντιστοιχούν στις τεχνικές προόδους (επίπεδο ΙΙ: άρθρο 19 του σχεδίου), προκειμένου να επωφεληθούν οι πολίτες διατάξεων βελτιωμένης προστασίας. Εν προκειμένω, είναι ανάγκη να ληφθεί υπόψη ότι οι τροποποιημένες οριακές τιμές θα ισχύουν μόνο για τα μηχανήματα που τίθενται σε κυκλοφορία μετά από την πάροδο της εξαετούς περιόδου ή που χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά, ενώ δεν θα ισχύουν για τις αρχαιότερες συσκευές. Στην πρόταση της Επιτροπής δεν παρατίθεται μία συγκεκριμένη αιτιολογία για την εξαετή περίοδο.

2.4.3. Κατά συνέπεια, πρέπει να επανεξετασθεί και η εξαετής περίοδος για την ενημέρωση των ετικετών και τον καθορισμό των οριακών τιμών (άρθρο 17 του σχεδίου).

2.5. Η τεχνολογική πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση του θορύβου, η οποία διαπιστώνεται κατά τα τελευταία έτη στα κράτη μέλη - και το σύστημα των «πράσινων ετικετών» έχει συμβάλει σημαντικά σ'αυτό - δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη στο σχέδιο. Η αγορά είναι γεμάτη από τεχνικό εξοπλισμό που λειτουργεί κάτω από τις οριακές τιμές που προβλέπει το σχέδιο οδηγίας.

Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την εφαρμογή των διατάξεων για τη μέτρηση, τη σήμανση και το πιστοποιητικό συμφωνίας που προβλέπονται στο σχέδιο, προκειμένου να παρακινηθούν οι παράγοντες της αγοράς να αγοράζουν λιγότερο θορυβώδη τεχνικό εξοπλισμό. Και αυτό ανεξάρτητα από το εάν προβλέπονται οριακές τιμές για τον παραγόμενο θόρυβο. Εν προκειμένω, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι αγοραστές μηχανικού εξοπλισμού, στον οποίο αναφέρεται η οδηγία, είναι συχνά μη επαγγελματικοί χρήστες, για τους οποίους οι κωδικοποιημένες οδηγίες αγοράς δεν είναι δυνατόν εφαρμοσθούν ως έχουν. Αυτό ισχύει, επίσης, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν είναι σε θέση να προσφύγουν σε συμβούλους ακουστικής κατά την παραγγελία ή την αγορά τεχνικού εξοπλισμού.

Γι'αυτό, και σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το Πράσινο Βιβλίο, θα πρέπει να εξετασθούν οι παρακάτω πτυχές:

- Η σήμανση του τεχνικού εξοπλισμού θα επιβάλλεται να συνοδεύεται από μία συγκριτική ταξινόμηση (η οποία να είναι κατανοητή απ'αυτόν που παραγγέλλει ή αγοράζει).

- Οι κατασκευαστές τεχνικού εξοπλισμού όφειλαν να αναλάβουν την υποχρέωση να αναφέρουν στα φυλλάδια και οδηγίες χρήσης, πέραν των τεχνικών χαρακτηριστικών (ισχύς του κινητήρα, ισχύς έλξης, μήκος, πλάτος, κ.λπ.), και το επίπεδο της εκπομπής θορύβου. Ένα χαμηλό επίπεδο εκπομπής θορύβου αποτελεί πάντα χαρακτηριστικό ποιότητας, στο οποίο πρέπει να δοθεί βαρύτητα για να ευνοηθεί η αγοράς λιγότερο θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού απ'αυτούς που παραγγέλλουν ή αγοράζουν.

- Τα κράτη μέλη είναι απαραίτητο να θεσπίσουν φορολογικά μέτρα, συνοδευόμενα από κίνητρα, για την προώθηση της αγοράς το συντομότερο δυνατόν λιγότερο θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού.

- Θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο δημιουργίας μίας «πράσινης ετικέτας» (ετικέτας θορύβου) για τον καλυπτόμενο από την οδηγία τεχνικό εξοπλισμό, η οποία θα μπορούσε να ενταχθεί στα συστήματα οικολογικής σήμανσης της ΕΕ ().

2.6. Οι διατάξεις του σχεδίου αναφέρονται στις εκπομπές θορύβου του τεχνικού εξοπλισμού που καλύπτει η εν λόγω οδηγία 7 στο σχέδιο δεν περιλαμβάνονται οριακές τιμές για τις συνέπειες του θορύβου για τους πολίτες - για παράδειγμα, σε σχέση με το θόρυβο τον παραγόμενο από άλλες πηγές. Η ΟΚΕ θεωρεί αποδεκτή αυτή τη θέση της Επιτροπής: «οι στόχοι για την ποιότητα του περιβάλλοντος» όσον αφορά το θόρυβο στον περιβάλλοντα χώρο των μηχανημάτων και των συσκευών δεν είναι δυνατόν, επί του παρόντος, να καθορισθούν εύκολα και κατά ενιαίο τρόπο, και κυρίως επειδή οι τοπικές συνθήκες και οι περιφερειακές απαιτήσεις διαφέρουν έντονα και δεν υφίσταται κοινή μέθοδος αξιολόγησης. Τέτοιου είδους «ποιοτικοί στόχοι για το θόρυβο» είναι δυνατόν να καθορισθούν μελλοντικά μόνο από τα κράτη μέλη, ακόμη και αν αυτοί υπερβαίνουν το πλαίσιο των «προδιαγραφών χρήσης» (άρθρο 14 του σχεδίου) και της προστασίας των εργαζομένων. Και στην περίπτωση της καταπολέμησης του θορύβου ισχύει η αρχή της επικουρικότητας ().

Η ΟΚΕ σημειώνει με ενδιαφέρον ότι προβλέπεται η επεξεργασία μίας οδηγίας-πλαίσιο σχετικά με τη μείωση του θορύβου, στην οποία, μεταξύ άλλων, τίθενται στόχοι για την ποιότητα του περιβάλλοντος στον τομέα της καταπολέμησης του θορύβου.

2.7. Η Επιτροπή στηρίζει την προτεινόμενη ρύθμιση στο άρθρο 100α της Συνθήκης ΕΟΚ. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ και σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, τόσο η προστασία της υγείας και της ευζωίας των πολιτών όσο και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αποτελούν στον ίδιο βαθμό στόχο της προτεινόμενης οδηγίας και, ούτως, ως νομοθετική βάση είναι δυνατόν να θεωρηθεί και το άρθρο 130σ.

3. Παρατηρήσεις για ειδικές διατάξεις του σχεδίου

3.1. Άρθρο 4, παρ. 3

Στις διατάξεις που πρόκειται να θεσπίσουν τα κράτη μέλη πρέπει να περιλαμβάνεται και η δυνατότητα επιβολής, μέσω των προβλεπόμενων για την προστασία των πολιτών κυρώσεων, των αποτελεσμάτων της διαδικασίας συμφωνίας, με την ενδεχόμενη προσθήκη και μίας αξιολόγησης, όπως αυτή που προβλέπεται στο σημείο 2.2.

3.2. Άρθρο 8

Η ΟΚΕ προτείνει η σήμανση σύμφωνα με τις προτεινόμενες τιμές μέτρησης να συνοδεύεται και από μία ταξινόμηση, η οποία να ευνοεί την αγορά εκ μέρους των καταναλωτών/αγοραστών λιγότερο θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού (βλέπε και ανωτέρω, σημείο 2.4.).

3.3. Άρθρο 9 και παράρτημα Ι

3.3.1. Για το μεγαλύτερο μέρος του τεχνικού εξοπλισμού που καλύπτεται από την οδηγία, το σχέδιο δεν προβλέπει οριακές τιμές, αν και αυτό θα ήταν δυνατόν να αιτιολογηθεί από το κριτήριο ταξινόμησης που παραθέτει η Επιτροπή για τη θέσπιση οριακών τιμών (). Ούτως, τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται συχνά κοντά σε κατοικημένες περιοχές ή χώρους αναψυχής, όπως οι ηλεκτρικοί τεμαχιστές, κλαδευτήρες και αναμοχλευτές, δεν υπόκεινται σε οριακές τιμές. Για αυτά τα μηχανήματα (παράρτημα Ι Γ), το εξεταζόμενο σχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις μόνο όσον αφορά τις μετρήσεις και τη σήμανση. Θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο είναι δυνατόν να επεκταθούν οι οριακές τιμές, μέσω κυρίως της εισαγωγής ενιαίων οριακών τιμών για όλες τις κηπευτικές μηχανές.

3.3.2. Θα ήταν σκόπιμο να επανεξετασθούν οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των διαφόρων μηχανημάτων του παραρτήματος Ι Β και Ι Γ, για παράδειγμα μεταξύ των «μηχανών ξακρίσματος χλοοτάπητα/παρυφών χλοοτάπητα» αφενός και των «μηχανών ξακρίσματος χόρτων/παρυφών» αφετέρου. Μόνο η πρώτη κατηγορία μηχανών υπόκειται σε οριακές τιμές.

3.3.3. Δεν δικαιολογείται η προβλεπόμενη εξαίρεση για τις μηχανές που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, για παράδειγμα τις χορτοκοπτικές μηχανές, δεδομένου ότι συχνά οι μηχανές αυτές χρησιμοποιούνται και σε γεωργικές περιοχές, κοντά σε κατοικημένους τόπους. Αναλογικά τούτο ισχύει για τις πολύτιμες πληροφορίες που αφορούν την σχέση με το περιβάλλον συσκευών και μηχανημάτων για την αποφυγή μη αναγκαίου θορύβου.

3.4. Άρθρο 13

Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την προτεινόμενη συλλογή δεδομένων και πληροφοριών.

Οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται βάσει του άρθρου 13 του σχεδίου θα πρέπει να είναι προσβάσιμες από τις ενδιαφερόμενες υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με την ενημέρωση των καταναλωτών και την ενημέρωση για περιβαλλοντικά θέματα), προκειμένου να ευνοηθεί η χρήση λιγότερο θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού. Η Επιτροπή εκτιμά ορθώς ότι θα ήταν σκόπιμο να αναληφθεί μία ενημερωτική εκστρατεία για την προώθηση της χρήσης λιγότερο θορυβώδους τεχνικού εξοπλισμού (αιτιολογική έκθεση, σημείο 4, τελευταία παράγραφος). Για να επιτευχθεί αυτό, τα στοιχεία θα πρέπει να διατίθενται σε μορφή κατανοητή απ'όλους.

4. Λοιπές παρατηρήσεις

Βάσει της γνωμοδότησης της ΟΚΕ για το Πράσινο Βιβλίο, το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει τα ακόλουθα προβλήματα:

Ο καλυπτόμενος από την οδηγία τεχνικός εξοπλισμός δεν παράγει μόνο θόρυβο αλλά και δονήσεις, οι συνέπειες των οποίων για την ανθρώπινη υγεία και τα κτίρια καθιστούν απαραίτητη τη θέσπιση διατάξεων για την προστασία (πρόκειται, για παράδειγμα, για τις μηχανές συμπίεσης ή κρούσης). Δεδομένου ότι τα μέτρα προστασίας, όπως αυτά για την καταπολέμηση του θορύβου, πρέπει να αρχίζουν από την ίδια τη μηχανή, ορισμένα κράτη μέλη αντιμετώπισαν, στο πλαίσιο της νομοθεσίας τους, την προστασία από τις δονήσεις εκ παραλλήλου με την προστασία από το θόρυβο. Κάτι τέτοιο θα πρέπει να αντιμετωπισθεί είτε στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας είτε στο πλαίσιο της επέκτασής της.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 124 της 22.4.1998, σ. 1.

() COM(96) 540 τελικό.

() ΕΕ C 206 της 7.7.1997, σ. 1.

() ΕΕ C 200 της 20.6.1997, σ. 28.

() Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 - ΕΕ L 99 της 11.4.1992.

() Το άρθρο 4, παρ. 3 του σχεδίου και οι θεωρήσεις της Επιτροπής στο σημείο 3.2 της επεξηγηματικής έκθεσης είναι, κατά συνέπεια, διατυπωμένες κατά ιδιαίτερα περιοριστικό τρόπο.

() Αιτιολογική έκθεση σ. 13.