[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 16.2.2006

COM(2006) 70 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Επισκόπηση της πολιτικής περιβάλλοντος το 2005{SEK(2006) 218}

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το 2005 αποτέλεσε έτος προκλήσεων για την περιβαλλοντική πολιτική. Εν γένει τρία ήταν τα κύρια γεγονότα που το χαρακτήρισαν:

- Ελήφθησαν μείζονος σημασίας μέτρα για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Ετέθη σε ισχύ το πρωτόκολλο του Κυότο και άρχισε να εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση το μεγαλύτερο ανά την υφήλιο σύστημα εμπορίας εκπομπών για το CO2. Η διάσκεψη για την κλιματική αλλαγή που πραγματοποιήθηκε στο Μόντρεαλ προετοίμασε το έδαφος για τη δράση που επιβάλλεται να αναληφθεί σε παγκόσμιο επίπεδο μετά το 2012, συμπεριλαμβανομένων των τρόπων με τους οποίους θα ήταν δυνατόν να συμμετάσχουν και χώρες που σήμερα δεν έχουν αναλάβει δεσμεύσεις βάσει του Κυότο.

- Η Επιτροπή έθεσε τις βάσεις για την επόμενη γενεά της πολιτικής περιβάλλοντος εγκρίνοντας μέχρι τον Ιανουάριο του 2006 5 θεματικές στρατηγικές. Οι εν λόγω στρατηγικές αποτελούν το πλαίσιο για τις δράσεις που θα αναληφθούν κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες όσον αφορά: την ατμοσφαιρική ρύπανση, το θαλάσσιο περιβάλλον, το αστικό περιβάλλον, τη χρήση των πόρων και τα απόβλητα. Παράλληλα προχώρησαν ομαλά οι εργασίες και γι άλλες 2 θεματικές στρατηγικές που αφορούν την προστασία του εδάφους και τα φυτοφάρμακα. Οι ως άνω πολιτικές αναμένεται να εγκριθούν στις αρχές του 2006. Επιπλέον συντελέστηκαν σημαντικοί πρόοδοι στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο όσον αφορά την πρόταση για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την έγκριση των χημικών ουσιών (REACH), που αναμένεται επίσης να εγκριθεί το 2006.

- Η επανεξέταση[1] της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη επέτρεψε να δημιουργηθεί το πλαίσιο για την αντιμετώπιση μακροπρόθεσμων οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών τάσεων καθώς και να ληφθούν υπόψη οι συνεργίες τους. Η ανανέωση της στρατηγικής της Λισσαβώνας για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και η εκπόνηση εκ μέρους των κρατών μελών εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης τόνισαν το ρόλο του περιβάλλοντος όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση[2]. Όλα αυτά συνέβησαν ενώ διαπιστωνόταν ότι ασκείτο πίεση στους παγκόσμιους πόρους παντού ανά την υφήλιο, αυξάνονταν οι τιμές του πετρελαίου και σημειώνονταν κλιματογενείς καταστροφές στην Ευρώπη, αποδεικνύοντας την εξάρτηση των οικονομιών και των κοινωνιών μας από το περιβάλλον.

Η παρούσα επισκόπηση περιγράφει τα πλέον σημαντικά θέματα για την περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το 2005. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται ο ρόλος της περιβαλλοντικής πολιτικής σε ό,τι αφορά τη στρατηγική της Λισσαβώνας για την οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση. Εν συνεχεία συνοψίζονται οι κύριες εξελίξεις της εν λόγω πολιτικής κατά το ως άνω έτος στους τέσσερις τομείς προτεραιότητας του 6ου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον, τα προσφάτως δημοσιοποιημένα δεδομένα και σκιαγραφούνται οι πτυχές των δράσεων που θα πρέπει να αναληφθούν κατά το 2006[3].

1. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΡΤΙΟΤΕΡΕΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Κύρια σημεία

Η πολιτική περιβάλλοντος αποτελεί μέρος της συνεργασίας που αναπτύσσεται με βάση τις αποφάσεις της Λισσαβώνας για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση.

Το έγγραφο «Το Ευρωπαϊκό περιβάλλον, κατάσταση και προοπτικές το 2005» που εκπονήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος[4] αποδεικνύει ότι η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει θετικές επιπτώσεις σε πολλούς και ποικίλους τομείς από την προστασία της φύσης μέχρι την ποιότητα του αέρα. Από την έκθεση προκύπτει επίσης ότι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλονται σε καταναλωτικές και παραγωγικές συνήθειες που δεν είναι αειφόρες και εξακολουθούν να αποτελούν το κύριο εμπόδιο για την περαιτέρω βελτίωση της κατάστασης. Σημειώνεται ότι η πρόληψη της ρύπανσης είναι οικονομικότερη του καθαρισμού ενώ παράλληλα επιβεβαιώνεται ότι είναι δυνατόν να συμβαδίζουν η αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη.

Όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το Μάρτιο την πρόταση της Επιτροπής για την ανανέωση της στρατηγικής σχετικά με την ανάπτυξη και την απασχόληση, οι επικεφαλείς κρατών και κυβερνήσεων δήλωσαν ρητά ότι αυτή θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή στο ευρύτερο πλαίσιο των απαιτήσεων για την αειφόρο ανάπτυξη και να αξιοποιεί τις συνεργίες μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών διαστάσεων. Η εν λόγω σχέση εκφράστηκε με την έκδοση 24 «ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών», που καθοδηγούν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη όσον αφορά τη στοχοθέτηση των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους και αποσκοπούν τόσο στην προαγωγή της οικολογικής καινοτομίας[5] όσο και στην περαιτέρω βελτίωση των κανονιστικών διατάξεων που αφορούν το περιβάλλον.

Η προαγωγή της οικολογικής καινοτομίας

Η οικολογική καινοτομία και οι περιβαλλοντικές τεχνολογίες μπορούν να αποτελέσουν έναυσμα για οικονομική ανάπτυξη και να συμβάλλουν σε απασχολησιακούς στόχους[6]. Οι οικολογικοί κλάδοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιπροσωπεύουν περίπου το 1/3 της αντίστοιχης παγκόσμιας αγοράς και απασχολούν περισσότερα από 2 εκατομμύρια άτομα εμφανίζοντας παράλληλα εμπορικό πλεόνασμα για την ΕΕ που υπερβαίνει τα 600 εκατομμύρια ευρώ. Ο εν λόγω τομέας αυξάνει με ρυθμούς 5% ετησίως από τα μέσα της δεκαετίας του 90.

Τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους αναγνώρισαν τις ως άνω ευκαιρίες. Εστιάστηκαν στην έρευνα και την ανάπτυξη, την προαγωγή της αποτελεσματικής αξιοποίησης της ενέργειας και τη χρήση των πράσινων συμβάσεων του δημοσίου καθώς και οικονομικών μέσων όπως η φορολογία.

Σε κοινοτικό επίπεδο, αναλήφθηκαν οι εξής δράσεις για την προαγωγή της οικολογικής καινοτομίας:

- Η εφαρμογή του προγράμματος δράσης της Κοινότητας για την περιβαλλοντική τεχνολογία (ETAP) επιταχύνθηκε με την εκπόνηση εκ μέρους των κρατών μελών των οδικών χαρτών για το ETAP.

- Στο πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)[7] δεσμεύτηκε ένα πέμπτο του προτεινόμενου προϋπολογισμού για την υποστήριξη της οικολογικής καινοτομίας. Το προτεινόμενο 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη αποδίδει έμφαση στην οικολογική καινοτομία όπως εξάλλου συμβαίνει και με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική συνοχής κατά την περίοδο 2007-2013.

Ο ρόλος και η χρήση των καλύτερων κανονιστικών ρυθμίσεων στην εν λόγω πολιτική

Το 2005 η Επιτροπή ενέγραψε το θέμα των καλύτερων κανονιστικών ρυθμίσεων (καλύτερης νομοθεσίας) στα πρώτα προς αντιμετώπιση σημεία της ημερήσιας διάταξης της θεωρώντας ότι αποτελεί μέσο για την οικονομική επίτευξη διάφορων στόχων πολιτικής. Η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκαταλεγόταν μεταξύ των προς άμεση αντιμετώπιση σημείων της ημερήσιας διάταξης για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων, τη χάραξη των νέων πολιτικών και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ήδη υφιστάμενης πολιτικής.

Η βελτίωση της ανάπτυξης νέων πολιτικών

Η περιβαλλοντική πολιτική πρωτοπόρησε όσον αφορά την προώθηση εννοιών που εν συνεχεία κατέστησαν στοιχεία της συνήθους πρακτικής όσον αφορά τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την αξιολόγηση των επιπτώσεων, τις διεξοδικές διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους και τα θέματα που σχετίζονται με την ολοκληρωμένη προσέγγιση της εκάστοτε πολιτικής. Το 2005 η κατάσταση αυτή συνεχίστηκε με τη δημοσίευση των τεσσάρων θεματικών στρατηγικών , που καθορίζουν βράχυ και μεσοπρόθεσμους πολιτικούς στόχους βασιζόμενες σε εις βάθος ανάλυση.

Για παράδειγμα η θεματική στρατηγική για την ατμοσφαιρική ρύπανση αναπτύχθηκε βασιζόμενη σε πενταετή ανάλυση κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν αξιολόγηση επιπτώσεων από πρωτοπορούντες εμπειρογνώμονες, 100 συναντήσεις με τους εμπλεκομένους και δημόσια διαβούλευση με 11 000 απαντήσεις. Το σχετικό πλαίσιο αναπτύχθηκε μετά από εξέταση από ομοτίμους και τη διαμόρφωση λίαν προηγμένων μοντέλων με στόχο να εξεταστούν οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις διάφορων πιθανών πολιτικών. Διερευνήθηκαν οι σχέσεις μεταξύ της ρύπανσης του αέρα και άλλων τομέων όπως η υγεία του ανθρώπου, η οξύνιση του εδάφους, ο ευτροφισμός των υδάτων και η ανάληψη περαιτέρω δράσης για τη μείωση των ανθρακούχων εκπομπών.

Τόσο οι θεματικές στρατηγικές όσο και οι υπόλοιπες περιβαλλοντικές πολιτικές χρησιμοποίησαν λεπτομερή ανάλυση επιπτώσεων για την επιλογή των βέλτιστων πολιτικών μέσων και έλαβαν υπόψη τους τις δυνατότητες που θα μπορούσαν να βασίζονται στην αγορά και να αποτελούν εναλλακτικές λύσεις ως προς τη θέσπιση άμεσων κανονιστικών διατάξεων. Η διοικητική επιβάρυνση και οι επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα αναλύθηαν επιτρέποντας τον εντοπισμό των συνεργιών. Για παράδειγμα από τις μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για τη θεματική στρατηγική σχετικά με τα απόβλητα προέκυψε ότι οι βέλτιστες πρακτικές που αποσκοπούν στην ελαχιστοποίηση των αποβλήτων θα μπορούσαν να εξοικονομούν στους κατασκευαστές 2.9-4.2 δισεκατομμύρια λίρες Αγγλίας ετησίως.[8]

Η βελτίωση της πολιτικής και η αποτελεσματική εφαρμογή της εξαρτώνται από την καλή συλλογή δεδομένων . Για να βελτιωθεί η πρόσβαση στα δεδομένα, η ποιότητα και η επιχειρησιακή τους αξία καθώς και για να μειωθούν οι διοικητικές δαπάνες και οι αλληλεπικαλύψεις των παρεχόμενων στοιχείων, η Επιτροπή και ο ΕΟΧ προώθησαν κοινό σύστημα πληροφόρησης.

Απλοποίηση

Η επίτευξη των ήδη υφιστάμενων στόχων με μικρότερο κόστος αποτελεί το σκεπτικό πίσω από την κωδικοποίηση (ή απλοποίηση) της κείμενης νομοθεσίας. Η Επιτροπή εκτελεί πρόγραμμα, μέρος του οποίου χρησιμοποίησε τις θεματικές στρατηγικές: η στρατηγική για την ατμοσφαιρική ρύπανση θα οδηγήσει στην κωδικοποίηση πέντε νομοθετικών πράξεων για την ποιότητα του αέρα σε μία συντομότερη, ευθυγραμμίζοντας τους ορισμούς και επανεξετάζοντας τις υποχρεώσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων.

Η θεματική στρατηγική για τα απόβλητα προτείνει την αναθεώρηση της οδηγίας πλαίσιο για τα απόβλητα, καταργεί την οδηγία για τα απόβλητα ορυκτέλαια και συνεπάγεται περαιτέρω απλοποίηση των κείμενων διατάξεων.

Αποτελεσματικότητα και καλύτερη εφαρμογή

Το 2005, η Επιτροπή κλιμάκωσε τις προσπάθειες που καταβάλλει για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας ευκολότερα και πιο αποτελεσματικά με ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών. Εξορθολογίζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι παραβάσεις, η Επιτροπή κίνησε «οριζόντιες υποθέσεις» (συνδυάζοντας πολλές παραβάσεις μαζί) κατά συγκεκριμένων χωρών με στόχο να αντιμετωπισθούν ορισμένα διαρθρωτικού χαρακτήρα κενά σε επίπεδο εφαρμογής. Παράλληλα αναμένεται η καλύτερη εφαρμογή να οδηγήσει στην επίτευξη καλύτερων περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων με μικρότερο κόστος.

Προοπτικές για το 2006

- Η Επιτροπή προτίθεται να αποδώσει μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση της εφαρμογής και την τήρηση των κείμενων διατάξεων αναπτύσσοντας στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει πρόγραμμα που να διευκολύνει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να συμμορφώνονται προς τις κείμενες διατάξεις ώστε να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν κατά την εφαρμογή των ως άνω πράξεων.

- Η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει έγγραφο στο οποίο θα τονίζονται οι ευκαιρίες και οι μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη της χρήσης οικονομικών μέσων στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ.

- Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο περαιτέρω απλοποίησης ορισμένων νομοθετικών τομέων κατά τα επόμενα τρία έτη.[9] Η απλοποίηση αποτελεί επίσης καθοριστικής σημασίας στοιχείο της ευρύτερης επανεξέτασης της πολιτικής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εν προκειμένω αποτελεί η επανεξέταση της πολιτικής για τις βιομηχανικές εκπομπές που άρχισε το 2005.

2. ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ, ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ 6 ου ΠΔΠ

2.1. Η αλλαγή του κλίματος

Κύρια σημεία

Το 2005 αποτέλεσε έτος ορόσημο, δεδομένου ότι κατά τη διάρκειά του άρχισε η εφαρμογή του συστήματος εμπορίας των εκπομπών, η εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο και εγκαινιάστηκε το δεύτερο στάδιο του ευρωπαϊκού προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος (ECCP). Οι δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του εν λόγω έτους κορυφώθηκαν με τη διάσκεψη του Μόντρεαλ που έδωσε νέα ώθηση στις σχετικές δράσεις που αναλαμβάνονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το σύστημα εμπορίας των εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι το μεγαλύτερο ανά την υφήλιο, άρχισε να λειτουργεί καθορίζοντας τιμή για τις εκπομπές που περιέχουν άνθρακα, και αναμένεται να ενθαρρύνει την αλλαγή της επενδυτικής συμπεριφοράς για 11 500 βιομηχανικών μονάδων που πραγματοποιούν ανάλογες εκπομπές εξασφαλίζοντας τοιουτοτρόπως αποτελεσματική ως προς το κόστος διεξόδο για την περιστολή των εκπομπών.

Το Συμβούλιο επιβεβαίωσε ότι οι μελλοντικές θερμοκρασίες ανά την υφήλιο δεν θα πρέπει μελλοντικά να υπερβαίνουν περισσότερο από 2°C τα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί πριν από τη βιομηχανοποίηση. Η εν λόγω στάση συνεπάγεται ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις των εκπομπών στις βιομηχανικές χώρες και ως εκ τούτου το δεύτερο στάδιο του ECCP θα αρχίσει να καθορίζει την πολιτική στον οικιακό, το βιομηχανικό και των εμπορικό τομέα καθώς και στον τομέα των μεταφορών καθώς και στις πολιτικές προσαρμογής. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω η Επιτροπή συνέστησε το σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καλύψει και τις εκπομπές αερίων που οφείλονται στις αερομεταφορές.[10]

Νωρίτερα κατά το υπό εξέταση έτος, η Επιτροπή εγκαινίασε το διεθνή διάλογο για τη δράση που θα πρέπει να αναληφθεί μετά το 2012 εκδίδοντας την ανακοίνωση « η επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη» [11], εν προκειμένω οι προτεραιότητες έχουν ως εξής: διεύρυνση της συμμετοχής των αναπτυγμένων και των αναπτυσσόμενων χωρών που επί του παρόντος δεν συγκαταλέγονται μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών του πρωτοκόλλου του Κυότο, κάλυψη περισσοτέρων πολιτικών τομέων, τόνωση της ανάπτυξης και διάδοση των τεχνολογιών περιορισμένων εκπομπών, χρήση ευέλικτων μέσων τα οποία να βασίζονται στην αγορά, και συμπερίληψη των πολιτικών προσαρμογής.

Η διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος που πραγματοποιήθηκε στο Μόντρεαλ έδωσε νέα ώθηση στη δράση που αναλαμβάνεται παγκόσμια για το κλίμα. Η εν λόγω διάσκεψη ολοκληρώθηκε με την έγκριση περισσοτέρων των 40 αποφάσεων που θα έχουν ως αποτέλεσμα να ενισχυθούν οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται:

- Η έγκριση του εγχειριδίου κανόνων για το πρωτόκολλο του Κυότο (συμφωνίες του Μαρακές) και του καθεστώτος συμμόρφωσης που ορίζει τους αναγκαίους κανόνες και τις απαραίτητες διαδικασίες εύρυθμης λειτουργίας,

- Έναρξη της λειτουργίας του μηχανισμού κοινής εφαρμογής και ενίσχυση του μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης (CDM), επιπλέον χρηματοδότηση των θεσμικών φορέων που συμμετέχουν στο CDM. Αυτό θα επιτρέψει στις εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να πραγματοποιήσουν επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες στις αναπτυσσόμενες χώρες με αντάλλαγμα πιστωτικά μόρια εκπομπών και σήματα ότι θα εξακολουθήσουν να είναι εύλογες οι επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες·

- Έγκριση πενταετούς προγράμματος εργασίας για την προσαρμογή στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος.

- Συμφωνία με χώρες που δεν έχουν συμβληθεί με το πρωτόκολλο του Κυότο για να συζητηθούν μακροπρόθεσμες δράσεις.

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης πρόγραμμα δράσης για τη βιομάζα με στόχο να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της παραγωγής ενέργειας από βιομάζα, να περιοριστούν οι εκπομπές και να τονωθούν οι οικονομίες των αγροτικών περιοχών.

Νέα ευρήματα

Η ΕΕ προτίθεται να επιτύχει το στόχο του Κυότο[12] και να μειώσει έως το 2010 κατά 9,4% τις εκπομπές της συγκριτικά προς το έτος αναφοράς. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 25 αυξήθηκαν κατά 1.5% από το 2002 έως το 2003 λόγω των προσφάτων αυξήσεων στην ανάλωση άνθρακα και τις εκπομπές από τα νοικοκυριά και τον τομέα παροχής υπηρεσιών. Τα δεδομένα του 2003 όσον αφορά τις εκπομπές της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 15 αποκαλύπτουν μείωση μόλις κατά 1,7% συγκριτικά προς το 1990.[13]

- Κατά τα φαινόμενα το 2005 αποτέλεσε το θερμότερο μεταξύ των ετών για τα οποία διατίθενται δεδομένα[14] με αποτέλεσμα τα οικοσυστήματα της ξηράς στην Ευρώπη να παράγουν σαφώς περισσότερο CO2 [15] από όσο αναλώνουν.

- Οι αλλαγές των θερμοκρασιών, οι ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες και η αλλαγή της χρήσης της γης συνεπάγονται εκλύσεις αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου από τα επιμέρους εδάφη. Μία μείωση κατά 15% της περιεκτικότητας σε άνθρακα ορισμένων επιφανειακών εδαφών του Ηνωμένου Βασιλείου κατά την τελευταία εικοσιπενταετία, που επί το πλείστον θεωρείται ότι οφείλεται σε έκλυση του εν λόγω άνθρακα στην ατμόσφαιρα με τη μορφή CO2, θα είχε σαν συνέπεια να εξουδετερωθούν όλες οι μειώσεις των ανθρωπογενών εκπομπών άνθρακα από το 1990[16]

- Η ψύξη της ατμόσφαιρας που οφείλεται σε ρυπογόνα μικροσωματίδια αποκρύπτει εν μέρει την πλήρη έκταση των θερμαντικών επιπτώσεων των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλλά τα ως άνω φαινόμενα ψύξης θα υποχωρούν όσο βελτιώνεται η ποιότητα του αέρα[17]

- Η Πράσινη Βίβλος για την ενεργειακή απόδοση[18] αναφέρεται σε ενεργειακή εξοικονόμηση κατά 20% ως το 2020, που υπολογίζεται ότι θα μειώσει τις υπολογιζόμενες ενεργειακές ανάγκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 60 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, και στη μείωση των εκπομπών των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και της εξάρτησης από τις ενεργειακές εισαγωγές.

- Οι κεφαλαιουχικές επενδύσεις στις καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες αυξήθηκαν κατά 150% την περίοδο 2000-2004. Η αγορά των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας θα μπορούσε να ανέλθει σε 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2020.[19]

Οι προοπτικές για το 2006

- Η ΕΕ θα αναλάβει ενεργό ρόλο στο διάλογο που πραγματοποιείται μετά το Μόντρεαλ για την ανάληψη μακροπρόθεσμης δράσης, συμπεριλαμβανομένης και μίας νέας ομάδας εργασίας για τις δεσμεύσεις των αναπτυγμένων χωρών κατά την περίοδο μετά το 2012 και την αναθεώρηση του πρωτοκόλλου του Κυότο.

- ΄Όπως προβλέπεται στην σχετική οδηγία του 2003, το σύστημα εμπορίας των εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επανεξεταστεί έως τα μέσα Ιουνίου. Θα εξεταστεί το ενδεχόμενο να προστεθούν νέοι τομείς και νέα αέρια που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου ενώ παράλληλα θα υποβληθεί νομοθετική πρόταση σχετικά με τις αερομεταφορές[20]

- Η ΕΕ θα συνεχίσει τις διεθνείς προσπάθειές της για την προώθηση της διαδικασίας του Κυότο κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται ευρύτερη συμμετοχή όλων των σημαντικών χωρών εκπομπής, συμπεριλαμβανόμενων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, της Κίνας και της Ινδίας.

- Η Επιτροπή θα υποβάλει πρόγραμμα δράσης για την ενεργειακή απόδοση με στόχο τη μείωση της ενεργειακής μας εξάρτησης, την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος.

- Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ανακοινώσεις σχετικά με τις τεχνολογίες καθαρού άνθρακα για να τονώσει την τεχνολογική ανάπτυξη καθώς και στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα βιοκαύσιμα που θα προτείνει σχετικές πολιτικές για μετά το 2010.

- Βάσει του ECCP II θα αποδοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην προσαρμογή.

2.2. Βιοποικιλότητα και οικοσυστήματα

Κύρια σημεία

Η αξιολόγηση των οικοσυστημάτων επ’ ευκαιρία της χιλιετίας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών (MEA) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα χρειαστεί να καταβληθούν «προσπάθειες άνευ προηγουμένου για να επιτευχθεί έως το 2010 ουσιαστική μείωση της απώλειας της βιοποικιλότητας σε όλα τα επίπεδα»[21]. Τα οικοσυστήματα παρέχουν οικολογικές υπηρεσίες που είναι καθοριστικές για την ποιότητα της ζωής και την οικονομική ευμάρεια. Το Μάρτιο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη για πολιτική ολοκλήρωση «δεδομένης της σημασίας της βιοποικιλότητας για ορισμένους οικονομικούς τομείς».

Η Επιτροπή ενσωμάτωσε τη βιοποικιλότητα στις θεματικές στρατηγικές και ιδίως:

- στη θεματική στρατηγική για το θαλάσσιο περιβάλλον η οποία αποσκοπεί στην προστασία του υποβάθρου πόρων από το οποίο εξαρτώνται οι οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες.

- στη θεματική στρατηγική για την ατμοσφαιρική ρύπανση η οποία θα μειώσει δύο από τις κύριες πιέσεις που αντιμετωπίζει η βιοποικιλότητα ήτοι την οξύνιση και τον ευτροφισμό.

Ουσιαστικά προχώρησε και το δίκτυο Natura 2000. Ενσωματώθηκε περαιτέρω η προστασία της βιοποικιλότητας στην κοινή γεωργική πολιτική ιδίως μέσω των κοινοτικών στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών για την αγροτική ανάπτυξη[22] και την έκδοση του κανονισμού για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης[23] που προβλέπει δυνατότητες χρηματοδότησης των επωφελών γεωργικών και δασοκομικών δραστηριοτήτων ενώ σε διεθνές επίπεδο η Ευρωπαϊκή Ένωση απέδωσε μεγαλύτερη σημασία στα θέματα βιοποικιλότητας στο πλαίσιο των προγραμμάτων βοηθείας της και συνέβαλλε θετικά στην ανάπτυξη πολυμερούς δράσης ιδίως στο πλαίσιο της σύμβασης για τη βιοποικιλότητα (CBD).

Νέα ευρήματα [24]

- Πολλά ευρωπαϊκά είδη εξακολουθούν να απειλούνται – π.χ. 42% των αυτοχθόνων θηλαστικών, 15% των πτηνών και 52% των ιχθύων γλυκών υδάτων[25]

- Ένα δεν αποδοθεί η δέουσα σημασία στις σχέσεις βιοποικιλότητας και οικονομικής ανάπτυξης θα τεθεί σε κίνδυνο η επίτευξη των στόχων της χιλιετίας για την ανάπτυξη

- Στη συντριπτική πλειοψηφία τους οι υπηρεσίες των οικοσυστημάτων έχουν υποβαθμιστεί κατά την τελευταία δεκαπενταετία με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα θαλάσσια αλιεύματα, την υλοτομική παραγωγή και τον καθαρισμό του ύδατος

Προοπτικές για το 2006

- Η Επιτροπή θα υποβάλει θεματική στρατηγική για την προστασία του εδάφους

- Μια ανακοίνωση σχετικά με την βιοποικιλότητα θα επιτρέψει τον καθορισμό των καθοριστικής σημασίας προκλήσεων και των μέτρων προτεραιότητας για την περίοδο μέχρι και μετά το 2010, συμπεριλαμβάνοντας τη βελτιστοποίηση των ωφελειών από τη βιοποικιλότητα στο πλαίσιο της ήδη υφιστάμενης πολιτικής

- Το δίκτυο Natura 2000 θα ολοκληρωθεί για την ΕΕ των 25 και θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει και το θαλάσσιο περιβάλλον

- Η 8η διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της CBD το Μάρτιο θα ασχοληθεί με ένα παγκόσμιο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών στις θαλάσσιες περιφέρειες, με περαιτέρω διαπραγματεύσεις για την εγκαθίδρυση διεθνούς καθεστώτος προσπέλασης και επιμερισμού των ωφελειών ενώ παράλληλα θα ασχοληθεί και με την καλύτερη εφαρμογή.

- Η Επιτροπή θα εγκαινιάσει εκστρατεία για τις ωφέλειες από τα βιολογικά τρόφιμα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τα βιολογικά τρόφιμα και τη βιολογική γεωργία[26]

2.3. Περιβάλλον και υγεία

Κύρια σημεία

Η ρύπανση του περιβάλλοντος συνεπάγεται σοβαρό κόστος για την Ευρώπη ως επί το πλείστον λόγω των επιπτώσεών της στην υγεία.

Η πρόταση REACH θα εξασφαλίσει ουσιαστικά οφέλη για την υγεία και το περιβάλλον διαφυλάσσοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στη ΕΕ. Θα αντικαταστήσει 40 ήδη υφιστάμενες νομοθετικές πράξεις και θα καθιερώσει ενιαίο σύστημα για όλες τις χημικές ουσίες. Έχουν ήδη συντελεστεί σοβαρότατες πρόοδοι σε ότι αφορά το REACH. Έχει ολοκληρωθεί η πρώτη ανάγνωση της πρότασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία.

Δύο στρατηγικές σχετικά με τη ρύπανση του αέρα και τον υδράργυρο έχουν εντοπίσει άλλες δαπάνες σχετικά με το περιβάλλον και την υγεία και έχουν προτείνει μέτρα για τη μείωσή τους. Εξακολουθούν οι εργασίες σχετικά με το Πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον και την υγεία.

Η θεματική στρατηγική για την ατμοσφαιρική ρύπανση [27] κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αν δεν αναληφθεί περαιτέρω πολιτική δράση, το κόστος των ζημιών που θα υποστεί η υγεία λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης θα ανέρχεται σε 189-609 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2020. Η πρόταση της Επιτροπής θα έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί το εν λόγω κόστος κατά 42 με 135 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως έως το 2020 αποφεύγοντας τοιουτρόπως 60.000 επιπλέον πρόωρους θανάτους εν σχέση προς τους θανάτους που αποφεύγονται χάρη στα υφιστάμενα μέτρα.

Το Συμβούλιο ενέκρινε μία στρατηγική για τον υδράργυρο [28] η οποία εστιάζεται στον περιορισμό των εκπομπών υδραργύρου στο περιβάλλον και τη μείωση των επιβλαβών επιπτώσεων αυτού στην υγεία. Η στρατηγική περιλαμβάνει πρόταση για την κατάργηση των εξαγωγών υδραργύρου εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2011 και δράσεις για να απαγορευτεί η εκ νέου είσοδος στην αγορά των πλεονασμάτων υδραργύρου.

Οι πολιτικές εργασίες της Επιτροπής εστιάστηκαν στην ανάπτυξη των ολοκληρωμένων μεθοδολογιών αξιολόγησης του κινδύνου για τις επιπτώσεις στην περιβαλλοντική υγεία με στόχο να διευκρινιστεί κατά πόσο ή που, θα ήταν σκόπιμο να αναληφθεί περαιτέρω δράση. Η εφαρμογή των ερευνητικών ενεργειών του προγράμματος δράσης για την υγεία και το περιβάλλον [29] εστιάστηκαν σε διεπιστημονικού χαρακτήρα ερευνητικά έργα σχετικά με τις επιπτώσεις των παραγόντων που ασκούν πίεση στην υγεία (π.χ. τα μέταλλα).

Αποδεικνύοντας την καταλληλότητα των μέσων τα οποία βασίζονται στην αγορά, εγκρίθηκε αναθεωρημένη οδηγία σχετικά με τα οδικά διόδια κατά τη δεύτερη ανάγνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η οποία προβλέπει τη διαφοροποίηση των διοδίων για τα φορτηγά οχήματα ανάλογα με τις εκπομπές τους και την ώρα.

Σε σχετική απόφαση καθορίστηκαν για πρώτη φορά όρια θορύβου για τους εμπορικούς σιδηροδρομικούς συρμούς με στόχο να μειωθούν σταδιακά οι ηχητικές οχλήσεις από τις σιδηροδρομικές μεταφορές.

Νέα ευρήματα

- Η ατμοσφαιρική ρύπανση σήμερα μειώνει κατά μέσο όρο τον προσδόκιμο χρόνο ζωής των ευρωπαίων κατά 9 με 24 μήνες. Εάν δεν ληφθούν πρόσθετα πολιτικά μέτρα περίπου 1 εκατομμύριο km2 γλυκών υδάτων, δασών, εδαφών και άλλων οικοτόπων θα πληγούν από την όξινη βροχή και τον ευτροφισμό έως το 2020.

- Κατά την τελευταία δεκαετία στην ΕΕ των 15 σημειώθηκε ουσιαστική αύξηση της παραγωγής των τοξικών χημικών ουσιών και ιδίως των πλέον επικινδύνων ουσιών.

Προοπτικές για το 2006

- Έχει προγραμματιστεί η δεύτερη ανάγνωση και η τελική έγκριση της πρότασης για το REACH που θα οδηγήσει στο να τεθεί σε ισχύ το 2007

- Η Επιτροπή θα προτείνει νομοθεσία για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τα ανώτατα εθνικά όρια εκπομπής, προωθώντας τη θεματική στρατηγική για την ατμοσφαιρική ρύπανση και καθορίζοντας στόχους για τους τέσσερις βασικούς ρύπους.

- Η θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον θα επιδιώξει τη μείωση των επιπτώσεων στην υγεία ιδίως με το συντονισμό των επιμέρους αστικών πολιτικών και με τη διάδοση και την εφαρμογή επιτυχών διαχειριστικών πρακτικών του αστικού περιβάλλοντος.

- Θα αναπτυχθεί πρόγραμμα εφαρμογής για το σύστημα ενημέρωσης σχετικά με το περιβάλλον και την υγεία. Θα ολοκληρωθεί και θα τεθεί υπό δοκιμή το πρωτόκολλο για τη βιολογική παρακολούθηση του ανθρώπου με στόχο να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση της έκθεσης και καλύτερες αντιδράσεις σε πολιτικό επίπεδο

- Η Επιτροπή θα προτείνει θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυτοφαρμάκων με στόχο να μειωθούν οι κίνδυνοι για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον επιτρέποντας παράλληλα την απαραίτητη προστασία των καλλιεργειών

- Η Επιτροπή θα υποβάλλει νομοθετικές προτάσεις για την προώθηση της στρατηγικής σχετικά με τον υδράργυρο

2.4 Χρήση πόρων

Κύρια σημεία

Η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταναλώνει σχετικά υψηλό επίπεδο πόρων: η έντασή της ως προς τα υλικά είναι διπλάσια συγκριτικά προς την αντίστοιχη ένταση της Ιαπωνίας. Αυτό οδηγεί σε εξάρτηση από τις εισαγωγές όσον αφορά πολλούς πόρους και δημιουργεί περιβαλλοντικά προβλήματα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αντιμετώπιση των εν λόγω θεμάτων θα ήταν ευχερέστερη αν επιτυγχάνονταν οι στόχοι της Λισσαβώνας και ανταποκρινόμασταν στις παγκόσμιες ευθύνες και δεσμεύσεις μας.

Η θεματική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων προβλέπει μεσοπρόθεσμο πλαίσιο για τον καθορισμό των δράσεων που είναι απαραίτητες για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της χρήσης των πόρων. Τοιουτοτρόπως εξασφαλίζεται επίσης η βελτίωση της παραγωγικότητας και η αναβάθμιση της ανταγωνιστικότητας των εταιρειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ παράλληλα εξακολουθούμε να παραμένουμε κάτω από το όριο της υπέρμετρης εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πόρων.

Η θεματική στρατηγική για την πρόληψη και ανακύκλωση των αποβλήτων έχει ως στόχο να μετακινηθεί η Ευρώπη πλησιέστερα προς την κοινωνία της ανακύκλωσης επιδιώκοντας να αποφεύγεται η περιττή παραγωγή αποβλήτων και να χρησιμοποιούνται τα απόβλητα ως πόρος. Καίτοι διατηρεί την ιεράρχηση των εναλλακτικών δυνατοτήτων σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων, προτείνει παράλληλα την αναθεώρηση της οδηγίας πλαίσιο για τα απόβλητα με στόχο να καθιερωθεί ένας τρόπος σκέψης που να βασίζεται σε όλο τον κύκλο ζωής των προϊόντων και των υπηρεσιών και να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να αναπτύσσουν προγράμματα πρόληψης των αποβλήτων. Ο καθορισμός προτύπων ανακύκλωσης θα βελτιώσει τη λειτουργία της συνεχώς αυξανόμενης εσωτερικής αγοράς της οποίας σήμερα η αξία υπολογίζεται σε 95 δισεκατομμύρια ευρώ.

Όσον αφορά τη ζήτηση, η ΕΕ προωθεί ενεργά τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις ( GPP). Σχετικό εγχειρίδιο δημοσιεύτηκε σε όλες τις γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιλαμβάνει πρακτικές συμβουλές για τις δημόσιες αρχές σε ό,τι αφορά τις πράσινες συμβάσεις του δημοσίου στις οποίες περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι αγορές νέων περιβαλλοντικών τεχνολογιών. Η Επιτροπή ενέκρινε οδηγία βάσει της οποίας οι δημόσιοι φορείς απαιτείται να δαπανούν ένα τέταρτο των ποσών που προβλέπονται για δημόσιες συμβάσεις σχετικά με βαρέα οχήματα για την αγορά αναλόγων οχημάτων που να είναι όμως φιλικά για το περιβάλλον[30].

Εγκαινιάστηκε ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αξιολόγηση του κύκλου ζωής (LCA) το φθινόπωρο με στόχο να υποστηριχθούν οι επιχειρήσεις και η χάραξη αναλόγων πολιτικών στην Ευρώπη.

Σε διεθνές επίπεδο η νέα πολιτική ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνει το περιβάλλον και την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων ως θέμα δράσης για τις δραστηριότητες συνεργασίας και επιβάλλει τη συστηματική χρήση της στρατηγικής περιβαλλοντικής αξιολόγησης[31]. Οι δράσεις της διεθνούς κοινότητας που αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων της χιλιετίας για την ανάπτυξη καθορίστηκαν στην ανακοίνωση για τη συνέπεια.[32]

Νέα ευρήματα

- Η ΕΕ έχει επιτύχει ουσιαστικές προόδους όσον αφορά την αποτελεσματική χρήση υλικών και ενέργειας, εντούτοις εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλα περιθώρια περαιτέρω βελτιώσεων. Αυτό ισχύει ιδίως στα δέκα νέα κράτη μέλη για παράδειγμα με τη μεταφορά τεχνολογίας.[33]

- Μειώθηκε η εξόρυξη πόρων στην Ευρώπη ενώ αυξήθηκαν οι εισαγωγές ορισμένων πόρων που συνεπάγονται υψηλότερες περιβαλλοντικές πιέσεις σε άλλες περιφέρειες της υφηλίου[34].

- Το οικολογικό ίχνος της Ευρώπης είναι μεγαλύτερο από δύο φορές την επιφάνεια της Ευρώπης. Οι Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν πλέον 4,9 «μέσα» εκτάρια ανά κατά κεφαλή, με μόλις 1,8 διαθέσιμα. Η ετήσια αύξηση του ίχνους της ΕΕ των 25 από το 1990 ανήλθε σε 3 τοις εκατό[35]

- 7 κράτη μέλη – η Αυστρία, η Δανία, η Φιλανδία, η Γερμανία, οι κάτω Χώρες, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο – χρησιμοποιούν ιδιαίτερα τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις.

Προοπτικές για το 2006

- Η Επιτροπή θα συντάξει πρόγραμμα δράσης για την προαγωγή της αειφόρου παραγωγής και κατανάλωσης στο οποίο θα περιλαμβάνει παγκόσμιες πρωτοβουλίες βάσει μέσων όπως οι πολιτικές πόρων και αποβλήτων, η ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων, τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και οι πολιτικές καινοτομίας.

- Θα προταθούν τροποποιήσεις των κανονισμών για το EMAS (κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου) και το οικολογικό σήμα με στόχο την μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών ωφελειών και την πλέον εύρυθμη λειτουργία. Θα εξακολουθήσουν οι εργασίες για τον εντοπισμό των προϊόντων με τα μεγαλύτερα περιθώρια περιβαλλοντικών βελτιώσεων, με στόχο να επιτευχθούν συγκεκριμένα αποτελέσματα το 2007.

- Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει την εκπόνηση του εγχειριδίου για την ένταξη του περιβάλλοντος στη διεθνή αναπτυξιακή συνεργασία.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η επισκόπηση αυτού του έτους τονίζει τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ οικονομίας και περιβάλλοντος. Η εκμετάλλευση των συνεργιών μεταξύ των ως άνω δύο τομέων είναι καθοριστικής σημασίας για τη μεγιστοποίηση της ευμάρειας και της οικονομικής ανάπτυξης. Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν πλήρη επίγνωση των ανωτέρω και ως εκ τούτου θεωρούν ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι εξίσου σημαντική με την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης. [36] Η θέση αυτή απηχείτε στις δράσεις που προάγονται μέσω της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη και στο πλαίσιο της ημερήσιας διάταξης της Λισσαβώνας. Η Επιτροπή έχει διαμορφώσει μέτρα της περιβαλλοντικής πολιτικής που έχουν ως στόχο να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση μειώνοντας τις παραχωρήσεις και προάγοντας τις λύσεις που είναι ευνοϊκές για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Δεδομένου ότι η περιβαλλοντική πολιτική είναι επιμερισμένης ευθύνης, τα κράτη μέλη καλούνται να ακολουθήσουν ανάλογη πορεία.

Σημαντική προσπάθεια για την επίτευξη του ως άνω στόχου αποτελεί η έγκριση και η προπαρασκευή των θεματικών στρατηγικών. Κατά το 2006 θα αποτελέσει προτεραιότητα η ολοκλήρωσή της ως άνω δέσμης στρατηγικών και η έναρξη της εφαρμογής τους.

Μετά από την επιτυχία του Μόντρεαλ, για την ανάληψη δράσης μετά το 2012 σε ό,τι αφορά την αλλαγή του κλίματος θα απαιτηθεί ιδιαίτερη αποφασιστικότητα ώστε να μειωθούν οι εκπομπές και να εξασφαλιστεί η συμμετοχή στις αντίστοιχες διεθνείς διαδικασίες. Για να κερδηθεί αυτή η μάχη επιβάλλεται να επιτευχθεί ευρύτερη συμμετοχή εκ μέρους χωρών και τομέων και η ανάπτυξη τεχνολογιών χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα ενώ θα πρέπει να συνεχιστεί και να διευρυνθεί η χρήση των μέσων που βασίζονται στην αγορά.

Η διαφύλαξη της βιοποικιλότητας είναι μία από τις πλέον πιεστικές προκλήσεις. Επιβάλλεται να βελτιωθούν περαιτέρω τόσο η πολιτική ολοκλήρωση όσο και η ευαισθητοποίηση. Ως εκ τούτου η βιοποικιλότητα θα αποτελέσει κύριο θέμα της πράσινης εβδομάδας του 2006 και η ανακοίνωση για τη βιοποικιλότητα θα προτείνει φιλόδοξο οδικό χάρτη για να εξασφαλισθούν αντιστοίχως πρόοδοι.

Η βελτίωση της εφαρμογής της εν λόγω πολιτικής θα μειώσει τις περιττές δαπάνες που συνεπάγεται για την κοινωνία η αδράνεια στα περιβαλλοντικά θέματα και θα περιορίσει τις στρεβλώσεις της εσωτερικής αγοράς που οφείλονται στη διαφορετική αντιμετώπιση των εταιρειών ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα ως άνω θα συνοδευθούν από τη συνέχιση των προσπαθειών για την προσαρμογή της νομοθεσίας και της πολιτικής με στόχο να αντιμετωπίζονται οι νέες προκλήσεις με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα.

Οι εμφανείς πιέσεις που αντιμετώπισαν οι φυσικοί πόροι κατά το 2005 αντανακλούν τις μη βιώσιμες παραγωγικές και καταναλωτικές συνήθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μολονότι επιτεύχθησαν κάποιες πρόοδοι, ο ορισμός της αλλαγής δεν είναι επαρκής. Η προαναφερόμενες πιέσεις που ασκούνται στις πηγές είναι παγκόσμιες όπως συμβαίνει και με την αλλαγή του κλίματος και την απώλεια της βιοποικιλότητας. Όπως κατά το 2005, η ΕΕ καλείται να δείξει το δρόμο στο εσωτερικό της και παράλληλα μέσω της υποστήριξης των διεθνών εταίρων της.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες αποδίδουν σημασία στο περιβάλλον και θεωρούν ότι πρόκειται για τομέα στον οποίο η ΕΕ προσφέρει και θα όφειλε να εξακολουθήσει να προσφέρει προστιθέμενη αξία στο εσωτερικό της, στους άμεσους γείτονές της και σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν αποδείξουμε ότι η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να συνδυαστεί με την οικονομική ανάπτυξη και τη διεύρυνση της κοινωνικής μέριμνας θα έχουμε εξασφαλίσει ένα πειστικό επιχείρημα που θα δημιουργήσει μεγαλύτερο ενθουσιασμό για το ευρωπαϊκό όραμα.

[1] COM(2005) 658 τελικό.

[2] Η ετήσια έκθεση προόδου της Επιτροπής για το 2006 σχετικά με την ανάπτυξη και την απασχόληση.

[3] Στο έγγραφο εργασίας για το προσωπικό SEC (2006) xxx περιλαμβάνονται σταστισικά δεδομένα και οι συνόψεις των μερών των εθνικών μεταρρύθμιστικών προγραμμάτων των κρατών μελών που αφορούν το περιβάλλον.

[4] http://reports.eea.eu.int/

[5] Η κατευθυντήρια γραμμή 11 περιλαμβάνει επίσης τη μεταρρύθμιση των επιδοτήσεων που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και των μέτρων για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος.

[6] SEC(2005) 1530.

[7] COM(2005) 121 τελικό.

[8] Τα οφέλη από τις πράσινες επιχειρήσεις : Cambridge Econometrics & AEAT, 4/2003.

[9] COM(2005)535 τελικό.

[10] COM(2005) 459 τελικό.

[11] COM(2005) 35 τελικό.

[12] ΕEA 2005.

[13] Βλέπε επίσης: έργο EPICA, Spahni και άλλοι, Science, 310, 1317, 25/11/2005.

[14] NASA.

[15] Ολοκληρωμένο έργο CARBOEUROPE, Ph. Ciais και άλλοι, Nature 03972, 23/06/2005.

[16] Bellamy και άλλοι, 2005 . Nature, 437, 245-248.

[17] ΚΚΕρ: Αερολύματα, κλίμα και πολιτική EUR 21391 EN.

[18] COM(2005) 265 τελικό.

[19] www.thecarbontrust.co.uk

[20] COM(2005) 531 τελικό.

[21] Οικοσυστήματα και ανθρώπινη ευζωϊα, Σύνοψη σχετικά με τη βιοποικιλότητα. MEA, 2005.

[22] ΕΕ L 277, 21.10.2005, σελ. 1.

[23] COM(2005) 304 τελικό.

[24] MEA, εκτός και αν υπάρχει διαφορετική αναφορά.

[25] ΕEA.

[26] COM(2004) 415 τελικό.

[27] COM(2005) 446 τελικό.

[28] COM(2005) 20 τελικό.

[29] COM(2004) 416 τελικό.

[30] COM(2005)634 τελικό.

[31] COM(2005) 311 τελικό.

[32] COM(2005) 134 τελικό.

[33] SOE, EEA, 2005.

[34] EEA 2005.

[35] Το παγκόσμιο δίκτυο περιβαλλοντικού ίχνους και η έκθεση του WWF με τίτλο " Ευρώπη2005: Το οικολογικό της ίχνος ".

[36] Ευρωβαρόμετρο 215/2004.