Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Ευρωπαϊκός χάρτης των μικρών επιχειρήσεων"

(2002/C 48/04)

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2001 και σύμφωνα με το άρθρο 23, εδάφιο 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Νοεμβρίου 2001 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Giron.

Κατά την 386η σύνοδο ολομέλειάς της, της 28ης και 29ης Νοεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 28ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 111 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η κατάσταση

1.1. Η ΟΚΕ στις γνωμοδοτήσεις της, της 24ης Μαΐου 2000 και της 31ης Μαΐου 2001 αποφάνθηκε σχετικά με το ενδιαφέρον και το βάσιμο του ευρωπαϊκού χάρτη μικρών επιχειρήσεων, στο εξής "ο Χάρτης", που υιοθετήθηκε στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής της Φέιρα τον Ιούνιο του 2000 κατά τη λήξη της πορτογαλικής προεδρίας. Με την ευκαιρία αυτή, η ΟΚΕ είχε αναγνωρίσει τον σπονδυλικό ρόλο που διαδραματίζει η μικρή επιχείρηση στην οικονομία και την απασχόληση σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Ιδιαιτέρως είχε υπογραμμίσει ότι είναι ανάγκη να χαραχθούν ειδικές πολιτικές, λιγότερο γενικές από αυτές που καλύπτονται αδιακρίτως κάτω από τον γενικό όρο ΜΜΕ.

1.1.1. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε έντονα τον Χάρτη και τόνισε στην έκθεσή του για το Πολυετές Πρόγραμμα υπέρ των επιχειρήσεων και του επιχειρηματικού πνεύματος ότι οι μικρές επιχειρήσεις, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις και οι βιοτεχνίες συμβάλλουν σημαντικά από άποψη ανταγωνιστικότητας, έρευνας και καινοτομίας και ότι διαδραματίζουν καίριο ρόλο για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της χωροταξίας, ιδίως στους αγροτικούς αστικούς και περιαστικούς χώρους.

1.2. Παραταύτα, διαπιστώνεται ότι μετά από την πάροδο ενός χρόνου και περισσότερο από την υιοθέτησή του, οι συστάσεις του Χάρτη φαίνεται να παραμένουν ως επί το πλείστον νεκρό γράμμα. Ο Χάρτης, που απευθύνεται ρητά στις μικρές επιχειρήσεις κάτω των 50 απασχολουμένων(1) (βλέπε γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 29ης Μαΐου 2000) παρέμεινε στο στάδιο μιας πολιτικής δήλωσης με περιορισμένη και λίγο ορατή συνέχεια τόσο σχετικά με την γνώση των προόδων που συντελέστηκαν στα κράτη μέλη όσο και σχετικά με τις δράσεις που έχουν αναληφθεί από την Επιτροπή.

1.2.1. Με πάνω από 19 εκατομμύρια επιχειρήσεις και καλύπτοντας το 53 % του κοινοτικού εργατικού δυναμικού των μη γεωργικών ιδιωτικών δραστηριοτήτων, οι μικρές επιχειρήσεις με τις διάφορες συνιστώσες τους διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο ως προς την οικονομική και κοινωνική συνοχή της Ευρώπης. Παραταύτα, δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στα σχετικά προγράμματα και τις πολιτικές της Κοινότητας κατά το ειδικό καθεστώς τους ως μικρών επιχειρήσεων χωρίς να συγχέονται με τη γενικότερη έννοια των ΜΜΕ. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στην πραγματικότητα πολύ λίγα μέτρα λήφθηκαν για την υποστήριξη των μικρών επιχειρήσεων και συχνά τα μέτρα αυτά περιορίστηκαν σε ειδικές δράσεις χωρίς συντονισμό.

1.2.2. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει εντούτοις ότι η Επιτροπή ενίσχυσε τη θέση των μικρών επιχειρήσεων στις δράσεις και τα νομοθετικά μέτρα της, κυρίως στο πλαίσιο της συνέχειας που δόθηκε με τις τρεις ευρωπαϊκές διασκέψεις για την βιοτεχνία και τις μικρές επιχειρήσεις στην Αβινιόν (1990) στο Βερολίνο (1994) και στο Μιλάνο (1997). Τα μέτρα που λήφθηκαν στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, της κοινωνικής πολιτικής και της απασχόλησης, της διοικητικής απλοποίησης και της προαγωγής του επιχειρησιακού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας είναι αξιόλογα και πρέπει να συνεχισθούν.

1.2.3. Η ΟΚΕ όμως εκπλήσσεται, διαπιστώνοντας ότι η δυναμική που αποδεσμεύθηκε υπέρ των μικρών επιχειρήσεων και του βιοτεχνιών μετά τις 3 ευρωπαϊκές διασκέψεις για τη βιοτεχνία και από την κληρονομική πείρα που αποκτήθηκε στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της πρώην ΓΔ ΧΧΙΙΙ αρμόδιας για τις ΜΜΕ, ατόνησε δυστυχώς, ιδιαιτέρως μετά την αναδιάρθρωση της Επιτροπής.

2. Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης

2.1. Η εφαρμογή του Χάρτη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την αρμοδιότητα των κρατών μελών που τον έχουν υπογράψει, αλλά επίσης και από το σύνολο των ευρωπαϊκών οργάνων και ειδικότερα από την Επιτροπή, όπως δηλώνεται ρητά στο Χάρτη. Εκτός από τον ρόλο της όσον αφορά την επεξεργασία της εκθέσεως για την εφαρμογή του Χάρτη πριν από κάθε ευρωπαϊκή διάσκεψη κορυφής κατά την περίοδο της ανοίξεως, η Επιτροπή θα μπορούσε εξίσου να καταρτίσει ένα αληθινό λειτουργικό πολυετές πρόγραμμα δράσεων και να λάβει μέτρα σε κοινοτικό επίπεδο και εντός των κρατών με σκοπό την πραγματική και αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη.

2.2. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, η βελγική προεδρία δεσμεύθηκε στα πλαίσια του οικονομικού προγράμματός της που παρουσίασε στο Κοινοβούλιο στις 4 Ιουλίου 2001, να τονίσει την εφαρμογή του Χάρτη.

2.3. Η παρούσα γνωμοδότηση παρουσιάζει τις πρώτες βασικές δράσεις και τα συνακόλουθα μέτρα που πρέπει να αναληφθούν τα επόμενα χρόνια για να καταστεί λειτουργικός ο Χάρτης.

3. Η υλοποίηση του Χάρτη στα κράτη μέλη

3.1. Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του Χάρτη και τα αιτήματα του Κοινοβουλίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνέρχεται κατά την περίοδο της άνοιξης πρέπει να ελέγχει ετησίως τις προόδους που συντελούνται όσον αφορά την υλοποίηση του Χάρτη στα κράτη μέλη. Ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να μεριμνήσουν προκειμένου η έκθεση να εξετάζει επαρκώς τις ειδικές καταστάσεις που χαρακτηρίζουν τις διάφορες συνιστώσες των μικρών επιχειρήσεων και όχι των ΜΜΕ γενικότερα. Επιπλέον, η έκθεση αυτή πρέπει να διακρίνεται από τις άλλες δημοσιεύσεις όπως η έκθεση για την υλοποίηση της διαδικασίας διοικητικής απλοποίησης BEST ή το πρόγραμμα δράσης για την προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας.

3.1.1. Σχετικά με αυτά, η ΟΚΕ εκφράζει μια ορισμένη δυσαρέσκεια για την σύντομη ετήσια έκθεση περί υλοποιήσεως του Χάρτη που παρουσιάστηκε από την Επιτροπή στις 7 Μαρτίου 2001 ενόψει της προετοιμασίας της διάσκεψης κορυφής στη Στοκχόλμη. Η έκθεση αυτή ασχολείται μόνο με τις ΜΜΕ γενικότερα και δεν αναφέρεται στην πραγματική επίπτωση των ένδεκα σχεδίων που υποβλήθηκαν για τις μικρές και μικροεπιχειρήσεις ούτε τα αποτελέσματα των μέτρων που λήφθηκαν στο πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων με τα οποία ασχολούνται οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκτός της ΓΔ "Επιχειρήσεις".

3.2. Η ΟΚΕ συνιστά η εν λόγω έκθεση να συνοδευτεί με τη λήψη πραγματικών μέτρων και υποβάλει κατευθυντήριες γραμμές δράσεων για τις μικρές επιχειρήσεις. Προτείνει δε, όπως ακριβώς υποβάλλονται συστάσεις προς τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, έτσι και η έκθεση για την υλοποίηση του Χάρτη να συνοδεύεται από κατευθυντήριες συστάσεις προς τα κράτη μέλη όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων και την ενίσχυση του ρόλου τους στο πλαίσιο της στρατηγικής για την απασχόληση.

3.2.1. Όπως ακριβώς δηλώνεται στο ίδιο το κείμενο του Χάρτη και υπενθυμίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έτσι και η ΟΚΕ φρονεί ότι ο Χάρτης εγγράφεται απευθείας στη λογική των διεργασιών του Λουξεμβούργου, του Κάρντιφ και της Κολωνίας. Χωρίς να θέλει να χαρακτηρίσει το Χάρτη με το όρο "διεργασία της Φέιρα", η ΟΚΕ θεωρεί ότι εντάσσεται πλήρως στην ίδια λογική και ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της. Και γι' αυτό τον λόγο η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σκόπιμες οι συστάσεις αυτές προς τα κράτη μέλη.

4. Η υλοποίηση του Χάρτη σε κοινοτικό επίπεδο

4.1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

4.1.1. Εάν για πολυάριθμους τομείς η πολιτική υπέρ των μικρών επιχειρήσεων παραμένει αρμοδιότητα των κρατών μελών, το ευρωπαϊκό επίπεδο και η κοινοτική εμπλοκή γίνονται ολοένα και πιο αισθητή στους τομείς της κατάρτισης, της ειδίκευσης, της φορολογίας καθώς και επίσης όσον αφορά την εξάσκηση ορισμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων όπως αυτές που συνδέονται με τη γενική ασφάλεια ή την ασφάλεια της διατροφής. Οι μικρές επιχειρήσεις θα έχουν στο εξής να διαδραματίσουν καίριο ρόλο για κάθε στόχο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων μελλοντικών στόχων όπως η διεύρυνση, η διακυβέρνηση και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Τα συμφέροντά τους, οι προσδοκίες τους και οι πραγματικές τους ανάγκες πρέπει να ληφθούν υπόψη.

4.1.1.1. Παρόλα ταύτα, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η γνώση των αναγκών είναι μονομερής και ανεπαρκής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο επιστημονικός και οικονομικός κόσμος δεν έχει ενδιαφερθεί έως σήμερα να μελετήσει σε βάθος τις μικρές επιχειρήσεις κατά τις διάφορες μορφές τους: η ΟΚΕ ζητεί να καλυφθεί επειγόντως το κενό αυτό.

4.1.2. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι ο Χάρτης αφορά το σύνολο των πολιτικών και των κοινοτικών μέτρων που μπορούν να έχουν επίδραση στις μικρές επιχειρήσεις. Η ευθύνη της υλοποίησης αυτού δεν εξαρτάται από μία και μόνο υπηρεσία της Επιτροπής και γι' αυτό είναι απαραίτητος ο συντονισμός. Προκειμένου να υπάρξει μια πραγματική ανοικτή πολιτική συντονισμού για τη μικρή επιχείρηση, η ΟΚΕ προτείνει να ενδυναμωθεί η διαβούλευση μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών της Επιτροπής καθώς και ο συντονισμός με τις ευρωπαϊκές οργανώσεις που εκπροσωπούν τις μικρές επιχειρήσεις.

4.1.3. Εναπόκειται άλλωστε στην ΕΕ να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να διευκολυνθεί η υιοθέτηση του χάρτη και από τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Πράγματι, ο Χάρτης αποτελεί για τις χώρες αυτές, σημαντικότατα πολιτικής βάση που καθιστά δυνατή τη διάρθρωση των δημόσιων και ιδιωτικών προσπαθειών υπέρ των μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνιών και τη χάραξη αποτελεσματικών οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών.

4.1.3.1. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να θεσπίσει και να ενισχύσει δράσεις ανταλλαγών μεταξύ των αντιπροσωπευτικών οργανισμών, να προωθήσει τη δημιουργία και την ενίσχυση ενδιάμεσων οργανώσεων επιχειρήσεων.

4.2. Δράσεις που απαιτείται να ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών του Χάρτη

4.2.1. Εκπαίδευση και κατάρτιση σύμφωνα με το επιχειρησιακό πνεύμα

- ανάλυση και διάδοση των πρακτικών των οργανώσεων επιχειρήσεων, ιδιαιτέρως των τοπικών δικτυωμένων λειτουργιών των οργανώσεων που βρίσκονται πιο κοντά στους ενδιαφερόμενους πολίτες·

- οργάνωση τεχνικών συναντήσεων ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των συντονιστών των εν λόγω δράσεων, σε κοινοτικό επίπεδο και μεταξύ κρατών μελών με τη συνοδεία χρηματοπιστωτικών μέτρων για τη διευκόλυνση των ανταλλαγών·

- κατάρτιση ειδικού προγράμματος με χρηματοοικονομικά μέσα για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, με ενσωμάτωση του συστήματος αδελφοποιήσεως και συνεργασίας με τις οργανώσεις των μικρών επιχειρήσεων της ΕΕ·

- ενσωμάτωση στο διδακτικό πρόγραμμα κατάρτισης δράσεων για την προσέγγιση μεταξύ σχολείου και μικρών επιχειρήσεων.

4.2.2. Λιγότερο δαπανηρή καταχώρηση και ταχύτερη εγγραφή

- διάδοση των αποτελεσμάτων των τρεχουσών μελετών με ρητό συνυπολογισμό της κατάστασης κάθε κατηγορίας μικρής επιχείρησης·

- μελέτη των νομικών, διοικητικών και φορολογικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τόσο οι υφιστάμενες εταιρείες που επιθυμούν να ασκήσουν μια προσωρινή δραστηριότητα σε ένα κράτος μέλος, ειδικότερα στις διαμεθοριακές περιοχές, όσο και η δημιουργία επιχειρήσεων που επιθυμούν να ασκήσουν τη δραστηριότητά τους σε ένα άλλο κράτος μέλος·

4.2.3. Καλύτερη νομοθεσία και καλύτερες ρυθμίσεις

- συστηματική συμμετοχή των ευρωπαϊκών αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των μικρών επιχειρήσεων ήδη από το πρώτο στάδιο της κοινοτικής νομοθετικής διαδικασίας και χορήγηση οικονομικών μέσων, προκειμένου να εξασφαλίζεται η δυνατότητα συναντήσεως και μετακινήσεως των εμπειρογνωμόνων·

- συστηματοποίηση των δελτίων ανάλυσης επίδρασης των κοινοτικών νομοθεσιών στις μικρές και μικροεπιχειρήσεις·

- διευκόλυνση της ενσωμάτωσης των κοινοτικών νομοθεσιών στις μικρές επιχειρήσεις με την σύνταξη και κατάρτιση εκ μέρους των υπεύθυνων ενδιάμεσων οργανισμών οδηγών λειτουργίας των ορθών πρακτικών προσαρμοσμένων στις πρακτικές πραγματικότητες κάθε κατηγορίας επιχείρησης ή επαγγέλματος καθώς και ανταλλαγή των οδηγών αυτών μεταξύ των οργανώσεων των διαφόρων κρατών μελών·

- ανάλυση της νομικής και φορολογικής κατάστασης των επιχειρήσεων υπό ατομική μορφή και σύγκριση με την κατάσταση των επιχειρήσεων εταιρικής μορφής και πρόταση κατάλληλων μέτρων·

- μελέτη για τη θέσπιση ευρωπαϊκού καταστατικού της ιδιωτικής εταιρίας (βλέπε τη σχετική γνωμοδότηση της ΟΚΕ που βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας· με εισηγητή τον κ. Malosse)·

- μελέτη για την ασφάλεια των οικογενειακών αγαθών των ανεξάρτητων επιχειρηματιών και τη θέσπιση ιδιαίτερου καθεστώτος·

- η έλλειψη ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας αποτελεί μειονέκτημα για τις μικρές επιχειρήσεις, λαμβανομένου υπόψη του χαμηλού επιπέδου κύκλου εργασιών τους πράγμα που πρέπει οπωσδήποτε να αντιμετωπισθεί.

4.2.4. Προσόντα, προσβασιμότητα και ισοτιμία

- ενίσχυση των προγραμμάτων ανταλλαγής μαθητευομένων και υιοθέτηση ενός ευρωπαϊκού προγράμματος Εrasmus για τους μαθητευόμενους με πρότυπο τα προγράμματα για τους φοιτητές που αποδείχτηκαν αποτελεσματικά και ωφέλησαν χιλιάδες φοιτητών·

- θέσπιση ευρωπαϊκού καθεστώτος μαθητευομένου προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαδικασίες ανταλλαγών και μετακίνησης των μαθητευομένων, κοινωνικής προστασίας, διαβούλευσης μεταξύ των υπευθύνων της κατάρτισης και της μαθητείας·

- ανάπτυξη των διαβουλεύσεων και συνεργασία μεταξύ οργανισμών και ιδρυμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και μαθητείας για να υποστηριχθεί η κατάρτιση υψηλής ειδίκευσης·

- ανάλυση των προβλημάτων που συναντούν οι μικρές επιχειρήσεις ένεκα της έλλειψης ειδικευμένων θέσεων απασχόλησης και προτάσεων για την εξεύρεση λύσεων·

- δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πίνακα ισοτιμίας επαγγελματικών τίτλων προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαδικασίες εγγραφής ενός υποψήφιου επιχειρηματία σε ένα κράτος μέλος.

4.2.5. Βελτίωση της πρόσβασης στην άμεση επικοινωνία

- να βοηθηθούν οι οργανώσεις επιχειρήσεων προκειμένου να διαρθρώσουν μια προσαρμοσμένη προσφορά υπηρεσίας άμεση επικοινωνίας ειδικότερα όσον αφορά την αρχική και δια βίου κατάρτιση, την παροχή συμβουλών, την δημιουργία και ανάκαμψη των επιχειρήσεων·

4.2.6. Καλύτερη αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να αναληφθούν πολλαπλές δράσεις:

4.2.6.1. Όσον αφορά τη γνώση των μικρών επιχειρήσεων και των αναγκών τους:

- συνυπολογισμός των ειδικών αναγκών των μικρών επιχειρήσεων στους τομείς της μεταποίησης ή παροχής υπηρεσιών κατά την αναθεώρηση του ορισμού των ΜΜΕ, σε ό,τι αφορά το κριτήριο του "κύκλου εργασιών"·

- εφαρμογή προγράμματος στατιστικών και οικονομικών μελετών καθώς και ανάλυσης των βέλτιστων πρακτικών από επιστημονικούς και πανεπιστημιακούς φορείς και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου των ΜΜΕ για τις βιοτεχνικές επιχειρήσεις, τις μικροεπιχειρήσεις και τις μικρές επιχειρήσεις ελευθερίων δραστηριοτήτων·

- στατιστικές και οικονομικές αναλύσεις των μικροεπιχειρήσεων των υποψήφιων προς ένταξη χωρών·

- αναλύσεις και ειδικές μελέτες για το μέλλον των μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνιών στο πλαίσιο των μεγάλων κατευθύνσεων της μελλοντικής ευρωπαϊκής πολιτικής όσον αφορά το μέλλον της Ευρώπης: συνοχή και διεύρυνση, διακυβέρνηση, παγκοσμιοποίηση·

- επεξεργασία μεταξύ της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας της Βιοτεχνίας ενός προγράμματος εργασίας και ερευνών όσον αφορά τη γνώση των μικρών επιχειρήσεων, την εφαρμογή του Χάρτη και την υλοποίηση των δράσεων όπως ορίζονται στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 30ής Μαΐου 2001, όπου αφορά τη βιοτεχνία και τις ΜΜΕ στην Ευρώπη.

4.2.6.2. Όσον αφορά τους κανόνες ανταγωνισμού

- εφαρμογή ενός συστήματος παρατήρησης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που έχουν να αντιμετωπίσουν οι μικρές επιχειρήσεις, ειδικότερα στις μεθοριακές ή νησιωτικές περιφέρειες και ανάπτυξη μιας μεθόδου ταχείας επιλύσεως των διαφορών.

4.2.6.3. Όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των οργανώσεων και μεταξύ των επιχειρήσεων

- νέα εφαρμογή σύμφωνα με μια νέα μορφή πιο προσαρμοσμένη και πιο εύκαμπτη των προγραμμάτων διαμεθοριακής συνεργασίας Ιnterprise.

4.2.6.4. Όσον αφορά τη συμμετοχή των επιχειρήσεων στα κοινοτικά προγράμματα και δράσεις

- απλοποίηση για τις μικρές επιχειρήσεις των διαδικασιών υποψηφιότητας και πιστοποίησης των αποτελεσμάτων και συστηματοποίηση της προσφυγής στους ενδιάμεσους οργανισμούς παροχής συμβουλών και συνοδευτικών μέτρων για τις επιχειρήσεις·

- απλοποίηση των διαδικασιών επικύρωσης προσφορών και επανάληψη με προσαρμοσμένες μορφές της δυνατότητας άμεσων χρηματοδοτήσεων για πρότυπες και πειραματικές διακρατικές δράσεις για έναν πολύ μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων κατόπιν προτάσεων των ενδιάμεσων εθνικών και ευρωπαϊκών οργανισμών.

4.2.6.5. Όσον αφορά την τυποποίηση

- να εξασφαλισθεί η συμμετοχή των μικρών και μικροεπιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές εργασίες τυποποίησης και να εφαρμοσθεί ένα σύστημα χρηματοδότησης των εμπειρογνωμόνων που τις εκπροσωπούν. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η εμπειρία ΝORMAPME πρέπει ιδιαιτέρως να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί·

- να δημιουργηθούν ειδικά τεχνικά εργαλεία και εγχειρίδια προσαρμοσμένα στους διάφορους τομείς και μεγέθη των επιχειρήσεων·

- να δημιουργηθεί και να υποστηριχθεί ένα δίκτυο συμβούλων εμπειρογνωμόνων στις ενδιάμεσες οργανώσεις και τις επαγγελματικές οργανώσεις των μικρών επιχειρήσεων με σκοπό την ενημέρωση και την παροχή συμβουλών για την εφαρμογή των προδιαγραφών και της επισήμανσης ΕΚ.

4.2.6.6. Όσον αφορά το περιβάλλον

- να μεριμνηθεί ώστε να ενσωματώνεται συστηματικώς η "λογική της μικρής επιχείρησης" στα κοινοτικά κείμενα και να λαμβάνονται ευθύς εξαρχής υπόψη οι ειδικές ανάγκες τους·

- να απλοποιηθούν οι διαδικασίες με πρότυπο τον νέο κανονισμό ΕMAS για την περιβαλλοντική διακρίβωση που θεσπίζει πολύ απλουστευμένες διαδικασίες για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις να παρέχει στα βιοτεχνικά επιμελητήρια, στις ενδιάμεσες και επαγγελματικές οργανώσεις τη δυνατότητα εξακριβώσεων προσαρμοσμένων στις μικρές επιχειρήσεις·

- να δημιουργηθεί και υποστηριχθεί ένα δίκτυο μεσολαβητών συμβούλων για το περιβάλλον στις ενδιάμεσες οργανώσεις που θα είναι αρμόδιοι για την ενημέρωση, την κατάρτιση και την παροχή συμβουλών στις μικρές επιχειρήσεις·

- να θεσπιστούν μέτρα παροχής φορολογικών κινήτρων χρηματοπιστωτικής στήριξης για τις επενδύσεις και την εφαρμογή των περιβαλλοντικών προδιαγραφών.

4.2.7. Φορολογικά και δημοσιονομικά θέματα

4.2.7.1. Προσαρμογή της φορολογίας

- να ενισχυθούν τα πειραματικά μέτρα μείωσης του ΦΠΑ και να γενικευθεί σε όλες τις δραστηριότητες υψηλής πυκνότητας εργατικού δυναμικού.

4.2.7.2. Άνοιγμα πιστώσεων και ενθάρρυνση των αμοιβαίων εγγυήσεων

- να επιτραπεί πραγματικά στις μικρές επιχειρήσεις η καλύτερη πρόσβαση και χρήση των μέσων που διατίθενται από τα ευρωπαϊκά όργανα [Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ), Επιτροπή-Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ)] ή που πρόκειται να δημιουργηθεί για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις πιστώσεις που συνδέονται με τις επενδύσεις, τις νέες τεχνολογίες και τις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας, την εφαρμογή τεχνικών και περιβαλλοντικών προτύπων, καθώς και τις άυλες επενδύσεις που συνδέονται με την κατάρτιση· για το σκοπό αυτό, να αναλυθεί η χρήση των προϊόντων αυτών από τις μικρές επιχειρήσεις και να προταθούν νέα μέτρα πρόσβασης·

- να χαραχθεί μια πραγματική ευρωπαϊκή στρατηγική υποστήριξης της ανάπτυξης της αμοιβαίας εγγύησης·

- να ληφθεί μέριμνα προκειμένου τα μέτρα τραπεζικής μεταρρύθμισης που προτάθηκαν από την επιτροπή της Βασιλείας (Bβle 2) και τα οποία η Επιτροπή οφείλει να υιοθετήσει σε μια προσεχή της οδηγία, να μην έχουν ως αποτέλεσμα τη μεγέθυνση του τελικού κόστους και τον περιορισμό της πιστώσεως για τις μικρές επιχειρήσεις και τις μικρές πιστώσεις.

4.2.8. Να ενισχυθεί και να ενδυναμωθεί η τεχνολογική ικανότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων

- να υποστηριχθεί η εφαρμογή στις ενδιάμεσες οργανώσεις μικρών επιχειρήσεων τεχνολογικών συμβούλων και μεσολαβητών και να ενθαρρυνθεί η συνεργασία στο δίκτυο·

- να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα ουτοσώστε να συνυπολογισθούν οι μικρές επιχειρήσεις και ειδικότερα οι παραδοσιακές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης·

- να διευκολυνθεί η εφαρμογή δράσεων συλλογικής έρευνας από τις ενδιάμεσες οργανώσεις σε συνδυασμό με τον επιστημονικό κόσμο.

4.2.9. Πρότυπα ηλεκτρονικού εμπορίου που με αποδεδειγμένη εγκυρότητα και υποστήριξη της ποιότητας για τις μικρές επιχειρήσεις

4.2.9.1. Όσον αφορά το ηλεκτρονικό εμπόριο

- να παρασχεθεί υποστήριξη στις δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και πειραματισμού στα πλαίσια των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας καθώς και παροχής συμβουλών εκ μέρους των ενδιάμεσων οργανώσεων επιχειρήσεων·

- να υποστηριχθούν οι επενδύσεις σε εξοπλισμό, σε απόκτηση λογισμικού και σε κατάρτιση από τις μικρές και μικροεπιχειρήσεις.

4.2.9.2. Όσον αφορά την προαγωγή της ποιότητας στις μικρές επιχειρήσεις

- να αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια πραγματική πολιτική δικτύωσης μεταξύ των οργανώσεων που προσφέρουν υπηρεσίες στήριξης·

- να θεσπιστεί ευρωπαϊκή συγγραφή υποχρεώσεων των υπηρεσιών στήριξης με προσδιορισμό των ελάχιστων όρων που θα πρέπει να εκπληρούνται για την ανάπτυξη μιας υπηρεσίας στο ευρωπαϊκό έδαφος·

- να δημιουργηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η ειδικότητα συμβούλου επιχειρήσεων που θα ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες απαιτήσεις της συγγραφής υποχρεώσεων·

- να βοηθηθούν οι μελλοντικές υποψήφιες προς ένταξη χώρες για να αναπτύξουν το δίκτυο υπηρεσιών στήριξης σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

4.2.10. Να αναπτυχθεί, να ενισχυθεί και να καταστεί αποτελεσματικότερη η εκπροσώπηση των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο

4.2.10.1. Όσον αφορά την εκπροσώπηση των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων

- να ενισχυθεί και να συστηματοποιηθεί η άμεση διαβούλευση με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς αντιπροσωπευτικούς οργανισμούς μικρών επιχειρήσεων στο σύνολο των κοινοτικών τομέων·

- να ευνοηθεί και υποστηριχθεί η διαβούλευση μεταξύ Επιμελητηρίων, των ενδιάμεσων επαγγελματικών και κλαδικών οργανισμών μικρών και μικροεπιχειρήσεων και βιοτεχνικών επιχειρήσεων στα διάφορα κράτη μέλη καθώς και η διάρθρωσή τους σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να διευκολυνθεί η έκφραση των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των γενικών και τομεακών νομοθεσιών που τους αφορούν·

- να ευνοηθεί η εφαρμογή και η λειτουργία ενδιάμεσων και κλαδικών οργανώσεων των επιχειρήσεων αυτών στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, να υποστηριχθούν οι δράσεις τους προς τις επιχειρήσεις και την σύμπραξη με τις αδερφές οργανώσεις των σημερινών κρατών μελών.

4.2.10.2. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου

- να εξασφαλισθεί η άμεση και αυτόματη συμμετοχή των φορέων εκπροσώπησης των μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνικών επιχειρήσεων σε όλες τις διαδικασίες διαβούλευσης και λήψεως αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στα πλαίσια των πολιτικών συναντήσεων υψηλού επιπέδου που τις αφορούν·

- να εξασφαλισθεί μια καλύτερη συνέχεια όσον αφορά την υλοποίηση των συμφωνιών κατόπιν διαπραγματεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους μέσω ενθάρρυνσης της καλύτερης εκπροσώπησης των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των βιοτεχνικών επιχειρήσεων και των μικρών επιχειρήσεων στον κοινωνικό διάλογο σε όλα τα επίπεδα (ευρωπαϊκό, εθνικό, τομεακό, κλαδικό και σε επίπεδο επιχειρήσεως)·

- να καταρτιστεί μια συλλογή ορθών πρακτικών όσον αφορά την κοινωνική ευθύνη στους κόλπους των μικρών επιχειρήσεων και να υποστηριχθεί η διάδοσή του προς τους φορείς λήψεως αποφάσεων·

- να βοηθηθούν οι μικρές επιχειρήσεις που είναι δραστήριες στον τομέα της κοινωνικής ευθύνης προκειμένου να ενημερώνουν καλύτερα τους εταίρους τους για τις δράσεις τους.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο Χάρτης αποτελεί σπουδαιότατη ευκαιρία προκειμένόυ όλα τα πολιτικά επίπεδα της ΕΕ να αποδείξουν στα 19 εκατομμύρια μικρών επιχειρήσεων και τους απασχολουμένους σε αυτές ότι έχουν συνείδηση των προβλημάτων των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων και ότι δεν τις λαμβάνουν υπόψη.

5.2. Η ΟΚΕ εκφράζει μεγάλες ανησυχίες και φόβους μήπως τα εκατομμύρια αυτά επιχειρηματιών, ανεξάρτητων εργαζομένων και μισθωτών αποξενωθούν από την ΕΕ, σε περίπτωση που οι πολιτικοί φορείς δεν λάβουν υπόψη τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητές τους. Τα αποτελέσματα της έλλειψης κατανοήσεως και της απομάκρυνσης αυτής θα έχουν καταστρεπτικές επιπτώσεις για την οικοδόμηση, την παγίωση και τη διεύρυνση της ΕΕ σε μια εποχή όπου η ευρωπαϊκή συνοχή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία στο διεθνές πλαίσιο.

5.2.1. Η παρούσα γνωμοδότηση εκφράζει την ανησυχία του επικεφαλής των μικρών επιχειρήσεων και των βιοτεχνιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναλύσει από το παρόν έγγραφο την απαραίτητη πρώτη ύλη γι τον εγκαινιασμό εξαιρετικά ορατών δράσεων προκειμένου να ευνοηθεί, βάσει των αρχών της Λισσαβώνας, ο ρόλος και η βαρύτητα των μικρών επιχειρήσεων στο πλαίσιο ενός ολοένα και πιο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.

5.3. Χρειάζεται τώρα να χαραχθεί μια πραγματική συνολική, αποτελεσματική και ορατή πολιτική που θα θεσπίζει ένα νομοθετικό φορολογικό και κοινωνικό πλαίσιο ευρωπαϊκής διάστασης που είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων. Θα συγκεντρώνει και θα συντονίζει, στο πλαίσιο ενός πολυετούς λειτουργικού προγράμματος δράσεων υπέρ των μικρών επιχειρήσεων, το σύνολο των μεμονωμένων μέτρων που έχουν ήδη υιοθετηθεί ή πρόκειται να υιοθετηθούν σε κοινοτικό επίπεδο από τις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να θεσπίσει μια διαϋπηρεσιακή διαβούλευση για τον συντονισμό των δράσεών της υπέρ των μικρών επιχειρήσεων και για την εναρμόνιση των εγχειρημάτων της. Όπως ακριβώς η ομάδα των επιτρόπων που εργάζονται για τις ίσες ευκαιρίες, η ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ των μικρών επιχειρήσεων θα αποκτούσε μεγαλύτερη πολιτική και λειτουργική αποτελεσματικότητα εάν εγκαινιαζόταν μια τέτοια προσέγγιση από πλευράς των υψηλότατων αρχών της Επιτροπής.

5.4. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υλοποιήσουν το Χάρτη μέσω ενός πολυετούς προγράμματος δράσης το συντομότερο δυνατόν σε συνδυασμό με το Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και τις πραγματικά αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της βιοτεχνίας και των μικρών επιχειρήσεων. Η αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος αυτού και η επιτυχία μιας ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι των μικρών επιχειρήσεων δεν μπορούν πραγματικά να διασφαλισθούν παρά μόνον μέσω ενός πραγματικού άμεσου διαλόγου και της παγίωσης των συνεργασιών με τις ενδιάμεσες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των βιοτεχνιών και των μικρών επιχειρήσεων και τους κοινωνικούς εταίρους, κατά τρόπον ώστε να αξιοποιείται η δικτύωσή τους σε όλα τα επίπεδα και η πολύ μεγάλη εμπειρία τους με την άμεση συμμετοχή στο σύνολο της λειτουργικής διαδικασίας και της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων.

5.5. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να υιοθετήσει σε μια από τις προσεχείς συνεδριάσεις του μιαν απόφαση για την υλοποίηση του Χάρτη μέσω του εν λόγω πολυετούς προγράμματος δράσεως που θα συγκεντρώνει όλες τις πρωτοβουλίες που θα ενδιαφέρουν τις μικρές επιχειρήσεις καθώς και τις πρωτοβουλίες που προτείνονται από την παρούσα γνωμοδότηση και να χορηγήσει τα απαραίτητα κονδύλια από τον προϋπολογισμό για τα εν λόγω προγράμματα. Προς τούτο, προτείνει στο ΕΚ και το Συμβούλιο να επιφυλάξει θετική συνέχεια στην πρόταση περί ειδικού προϋπολογισμού που υποβλήθηκε πέρσι κατά την εξέταση του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και το επιχειρησιακό πνεύμα, με σκοπό την υποστήριξη καινοτόμων δράσεων του Χάρτη που δεν καλύπτονται από τα λοιπά προγράμματα.

Βρυξέλλες, 28 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Σύσταση της Επιτροπής ΕΕ L 107 της 30.4.1996.