[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.3.2007

COM(2007) 130 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Έκθεση 2005 {SEC(2007) 365}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Έκθεση 2005

Εισαγωγή

1. Η έκθεση 2005 της Επιτροπής για την κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2006 και δημοσιεύεται μαζί με τη Γενική Έκθεση για τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κατάσταση της οικονομίας και το γεωργικό εισόδημα

2. Το γεωργικό εισόδημα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώθηκε το 2005 κατά 6,3% (–6,6% στα παλιά κράτη μέλη και –3,8% στα νέα κράτη μέλη). Τα ποσοστά κυμάνθηκαν μεταξύ –19,3% (Ουγγαρία) και +25,9% (Λιθουανία).

3. Ο ρυθμός μεγέθυνσης στην ΕΕ εκτιμάται για το 2005 ότι ανήλθε σε +1,5%. Επιπλέον ενός υγιούς παγκόσμιου περιβάλλοντος, μεταξύ των κυριότερων συντελεστών πίσω απ’αυτήν την εξέλιξη βρίσκονται μακροοικονομικές πολιτικές διευθέτησης, ευνοϊκό χρηματοοικονομικό περιβάλλον, μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους και μια ασθενέστερη ονομαστική πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία. Το ευρώ κατέγραψε υψηλά έναντι του δολαρίου στην αρχή του έτους, για να ξαναπέσει και να κλείσει στο τέλος του έτους στα 1,17 δολάρια ΗΠΑ.

4. Μέσα στο πρώτο εννεάμηνο του 2005, η συνολική αξία των γεωργικών εξαγωγών της Κοινότητας σημείωσε μεγάλη αύξηση κατά 8%, με μεγάλες διακυμάνσεις στα γεωργικά προϊόντα διατροφής. Η ΕΕ παρέμεινε καθαρός εισαγωγέας γεωργικών προϊόντων, με σημαντική όμως βελτίωση του γεωργικού εμπορικού ισοζυγίου της λόγω αύξησης των εξαγωγών.

Εξελίξεις πολιτικής και νομοθετικές πρωτοβουλίες το 2005

Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ – ζάχαρη

5. Στις 22 Ιουνίου 2005, η Επιτροπή ενέκρινε μια δέσμη μέτρων για μεταρρύθμιση του τομέα της ζάχαρης, μέσω αναπροσαρμογής της κοινής οργάνωσης αγοράς του εν λόγω προϊόντος, τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 και εγκαθίδρυσης ενός προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κοινοτικού τομέα της ζάχαρης. Στις 24 Νοεμβρίου 2005, το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία, η οποία σε μεγάλο βαθμό απηχεί τις αρχικές προτάσεις της Επιτροπής.

6. Ευθυγραμμιζόμενος με τις μεταρρυθμίσεις 2003/2004 της ΚΓΠ, ένας τομέας ο οποίος επί σχεδόν 40 χρόνια παρέμενε αμετάβλητος θα αποκτήσει νέα ώθηση ανταγωνιστικότητας και προσανατολισμού αγοράς, και θα επιτύχει ένα βιώσιμο ισοζύγιο αγοράς στο πλαίσιο πάντοτε των διεθνών δεσμεύσεων της ΕΕ.

7. Η μεταρρύθμιση θα επιτύχει με την καθιέρωση περικοπής 36% επί των εγγυημένων τιμών λευκής ζάχαρης, με αποζημίωση των καλλιεργητών υπό μορφή αποσυνδεδεμένης ενίσχυσης που θα προστίθεται στην ενιαία ενίσχυση και με ένα καθεστώς εθελούσιας αναδιάρθρωσης το οποίο θα παρέχει κίνητρα στις λιγότερο ανταγωνιστικές βιομηχανίες ζάχαρης να εγκαταλείπουν τον τομέα.

Δημοσιονομικές προοπτικές 2007–2013

8. Στις 17 Δεκεμβρίου 2005, το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει το ύψος των γεωργικών δαπανών της περιόδου 2007–2013, όπως αυτές εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε 293,1 δισεκατομ. ευρώ για άμεσες ενισχύσεις εισοδήματος και μέτρα αγοράς και σε 69,75 δισεκατομ. ευρώ για την αγροτική ανάπτυξη (τιμές 2004). Στην πολιτική συμφωνία, η ΚΓΠ χαρακτηριζόταν ως κομβικό στοιχείο μιας ευρύτατης επανεξέτασης που θα λάβει χώρα την περίοδο 2008/2009 και θα καλύπτει όλες τις πτυχές εξόδων και εσόδων της ΕΕ.

Βιοκαύσιμα

9. Στο δεύτερο μισό του 2005, με την έκκληση για ανανέωση της πολιτικής επαγρύπνησης σχετικά με την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ με τα δεδομένα της ανόδου των τιμών του πετρελαίου, της μεγάλης ενεργειακής εξάρτησης της οικονομίας μας και των διεθνών δεσμεύσεων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η αύξηση της παραγωγής βιοκαυσίμων έγινε ένα περίπλοκο ζήτημα, διατομεακό και δυναμικό.

10. Στις 7 Δεκεμβρίου 2005, η Επιτροπή ενέκρινε ένα σχέδιο δράσης για τη βιομάζα με κύριο στόχο να υπερδιπλασιαστεί η χρήση βιομάζας στην ΕΕ μέχρι το 2010 και να ανοίξει ο δρόμος για ακόμα μεγαλύτερη χρήση μέχρι το 2020. Η προκαταρκτική αυτή κοινοτική πρωτοβουλία θα χρησιμεύσει επίσης ως βάση μιας ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τα βιοκαύσιμα, που αναμένεται να εκδοθεί στις αρχές του 2006.

Πολιτική ποιότητας

11. Το 2005, η Επιτροπή προσέθεσε 24 ονόματα στον κατάλογο με τις προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (ΠΟΠ/PDO) και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ/PGI)· ο κατάλογος περιέχει σήμερα 705 προϊόντα. Στο παράρτημα απαριθμούνται επίσης τέσσερις τροποποιήσεις των προδιαγραφών καταχώρισης ΠΟΠ/ΠΓΕ.

Βιολογική γεωργία

12. Στις 21 Δεκεμβρίου 2005, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση για νέο κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με τη βιολογική παραγωγή (COM(2005) 671 τελικό). Η πρόταση δίνει συνέχεια στην ανακοίνωση COM(2004) 415 για ένα «Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τα βιολογικά τρόφιμα και τη βιολογική γεωργία» (EAP/πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον).

Μέτρα προώθησης

13. Το 2005, η Επιτροπή ενέκρινε για συγχρηματοδότηση 25 νέα προγράμματα προώθησης που υλοποιούνται εκτός ΕΕ. Οι κυριότερες χώρες-αποδέκτες των προγραμμάτων αυτών είναι Ιαπωνία, Ρωσία, ΗΠΑ και τρίτες ευρωπαϊκές χώρες. Μεταξύ των προϊόντων που προωθούνται περιλαμβάνονται οίνοι ποιότητας, ελαιόλαδο, τυριά, κρεατοσκευάσματα και οπωροκηπευτικά. Τα περισσότερα προγράμματα είναι τριετούς διάρκειας. Το σύνολο της κοινοτικής συμμετοχής στη χρηματοδότησή τους ανέρχεται σε 23,4 εκατομ. ευρώ.

14. Για την εσωτερική αγορά, η Επιτροπή ενέκρινε συνολικά 51 νέα προγράμματα, με το ύψος της κοινοτικής συμμετοχής στη χρηματοδότηση να ανέρχεται σε 51,6 εκατομ. ευρώ. Τα περισσότερα προγράμματα είναι τριετούς διάρκειας. Στα προωθούμενα προϊόντα περιλαμβάνονται οπωροκηπευτικά, βιολογικά προϊόντα, προϊόντα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, φυτοκομικά προϊόντα, γαλακτοκομικά προϊόντα, ελαιόλαδο και, σε περιορισμένο βαθμό, βόειο κρέας. Το 2005, προγράμματα προώθησης υποβλήθηκαν και από τα νέα κράτη μέλη, και πολλές προτάσεις έγιναν δεκτές για συγχρηματοδότηση.

Απλούστευση της εθνικής νομοθεσίας

15. Η απλούστευση της νομοθεσίας εξακολουθεί και το 2005 να είναι σημαντικός στόχος, αφού η βελτίωση της νομοθεσίας εξακολουθεί να προσλαμβάνει πολιτική σημασία στο πλαίσιο της Ατζέντας της Λισαβόνας. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την «Απλούστευση και βελτιωμένη νομοθετική κατάστρωση της κοινής γεωργικής πολιτικής» [COM(2005) 509 τελικό] δημοσιεύτηκε στις 19 Οκτωβρίου 2005. Στην ανακοίνωση εξαγγέλλεται συγκεκριμένα η εκπόνηση ενός σχεδίου δράσης για την απλούστευση των διοικητικών διατυπώσεων μέσα στο 2006, η εκπόνηση ενός κανονισμού για μια ενιαία κοινή οργάνωση αγοράς (ενιαία ΚΟΑ) στην οποία θα συγχωνευτούν τελικά 21 κοινές οργανώσεις αγοράς εντός ενιαίου κανονιστικού πλαισίου, καθώς και μια διάσκεψη με αντικείμενο την απλούστευση με χρόνο πραγματοποίησης το φθινόπωρο του 2006.

Κρατικές ενισχύσεις

16. Στην Επιτροπή κοινοποιήθηκαν 261 προσχέδια μέτρων κρατικών ενισχύσεων για τον γεωργικό και τον γεωργοβιομηχανικό τομέα. Η Επιτροπή ξεκίνησε επίσης την εξέταση 25 μέτρων ενίσχυσης, που δεν είχαν κοινοποιηθεί προηγουμένως βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.

Βοήθεια στους ενδεείς

17. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε το πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας υπέρ των απόρων. Το μέτρο συνίσταται στη διανομή γεωργικών προϊόντων (μεταποιημένων ή όχι) από τα κοινοτικά αποθέματα παρέμβασης σε ενώσεις που δραστηριοποιούνται στα κράτη μέλη υπέρ των ενδεών.

Άκρως απόκεντρες περιφέρειες – Μεταρρύθμιση του καθεστώτος POSEI

18. Μετά από λεπτομερείς συζητήσεις στη διάρκεια του 2005, τα κράτη μέλη συμφώνησαν ομόφωνα στις 2 Δεκεμβρίου 2005 και στο πλαίσιο μιας ομάδας εργασίας για τις άκρως απόκεντρες περιφέρειες ότι η πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος POSEI έπρεπε να προωθηθεί για έγκριση από την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων και το Συμβούλιο ως σημείο I/A.

19. Η μεταρρύθμιση θα τροποποιήσει την προσέγγιση προς το ζήτημα παροχής βοήθειας στις άκρως απόκεντρες περιφέρειες, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων και επισπεύδοντας την ανταπόκριση στις ειδικές τους ανάγκες. Ο κανονισμός προβλέπει υποβολή προγραμμάτων από τα κράτη μέλη προς έγκριση από την Επιτροπή, και υλοποίηση στη διάρκεια του 2006. Τα προγράμματα αυτά θα περιλαμβάνουν ένα τμήμα για το ειδικό καθεστώς εφοδιασμού με γεωργικά προϊόντα απαραίτητα στις άκρως απόκεντρες περιφέρειες για κατανάλωση από τον άνθρωπο, είτε ως γεωργικές εισροές είτε για μεταποίηση, και ένα άλλο τμήμα που θα αναφέρεται στη στήριξη της τοπικής παραγωγής.

20. Ο κανονισμός δεν επηρεάζει τις πηγές χρηματοδότησης ούτε το ύψος της κοινοτικής στήριξης.

Μέτρα ενημέρωσης για την ΚΓΠ

21. Σκοπός της ενημέρωσης είναι να εξηγηθούν ζητήματα που αφορούν την ΚΓΠ, να δοθεί ώθηση στο ευρωπαϊκό γεωργικό μοντέλο, να τηρούνται ενήμεροι οι γεωργοί και άλλοι φορείς αγροτικών συμφερόντων, τέλος να ευαισθητοποιηθεί ο γενικός πληθυσμός γύρω από τις προεκτάσεις και τους στόχους της ΚΓΠ. Η ίδια η Επιτροπή διοργάνωσε εκδηλώσεις που καλύπτουν μια σειρά από θέματα· τέτοιες εκδηλώσεις ήταν δημόσιες ακροάσεις, ενημέρωση των δημοσιογράφων, ενημερωτικές επισκέψεις, ομιλίες, συνέδρια στις Βρυξέλλες, αποστολές εντός και εκτός ΕΕ και συμμετοχή σε διεθνείς γεωργικές εκθέσεις.

22. Εκδόθηκαν μια σειρά από ειδικά ενημερωτικά δελτία, εκθέσεις, φυλλάδια, σελιδοδείκτες, αφίσες, πρακτικά συνεδρίων και ειδησεογραφικά δελτία επί διεθνών και αγροτικών θεμάτων.

Πρόσβαση στα έγγραφα

23. Το 2005, το ενδιαφέρον εκ μέρους πολιτών της ΕΕ για εσωτερικά έγγραφα της ΓΔ γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης συνέχισε να αυξάνεται, αν και όχι με τους ρυθμούς του 2004. Συγκριτικά με το 2004, αυξήθηκε κατά 25% περίπου ο αριθμός των αιτήσεων που υποβλήθηκαν από πολίτες της ΕΕ κατ’εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 «για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής», για έγγραφα σχετικά με τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη. Έτσι, το 2005 υποβλήθηκαν περί τις 185 αιτήσεις.

Γεωργικές αγορές

Μερικά φυτικά προϊόντα

24. Η παγκόσμια παραγωγή σιτηρών (χωρίς το ρύζι) κατά την περίοδο εμπορίας 2004/05 αυξήθηκε σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Την περίοδο εμπορίας 2004/05, η συνολική συγκομιδή σιτηρών στην ΕΕ-25 ανήλθε σε 284 εκατομ. τόνους, δηλαδή αυξήθηκε κατά 54 εκατομ. τόνους ή κατά 23% σε σχέση με τη συγκομιδή της περιόδου 2003/04. Στην ΕΕ, αυξήθηκε κατά 1 εκατομ. εκτάρια η συνολική έκταση όπου η απόδοση των σιτηρών αυξήθηκε κατά 1 τόνο/εκτάριο ή 22%. Στην ΕΕ, η παραγωγή όλων των σιτηρών, πλην βρόμης, αυξήθηκε σε σχέση με την περίοδο 2003/04, αύξηση που κυμάνθηκε από 11% για το κριθάρι έως 42% για τη σίκαλη. Κατά μέσο όρο, τα σιτηρά κατέγραψαν αποδόσεις ρεκόρ στην ΕΕ-15 (6,02 τόνους/εκτάριο), καθώς και στα νέα κράτη μέλη (4,09 τόνους/εκτάριο).

25. Με βάση στοιχεία του Διεθνούς συμβουλίου σιτηρών, στο τέλος Νοεμβρίου 2005, η παγκόσμια συγκομιδή της περιόδου εμπορίας 2004/05 ανερχόταν σε 1.632 εκατομ. τόνους, έναντι 1.467 της προηγούμενης.

26. Τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών αυξήθηκαν, με την παραγωγή περιόδου 2004/05 να εκτιμάται σε 312 εκατομ. τόνους (έναντι 264 εκατομ. τόνων της περιόδου 2003/04 και 333 εκατομ. τόνων της περιόδου 2002/03), εκ των οποίων 137 εκατομ. τόνοι σιτάρι και, λόγω τεράστιας συγκομιδής στις ΗΠΑ, 167 εκατομ. τόνοι κτηνοτροφικά σιτηρά (έναντι 137 την προηγούμενη περίοδο). Στην ΕΕ, τα αποθέματα που κατείχαν οι οργανισμοί παρέμβασης την 1η Νοεμβρίου 2004 ανέρχονταν σε 5 εκατομ. τόνους: 3,0 εκατομ. τόνοι σίκαλη· 0,9 εκατομ. τόνοι κριθάρι· 1,0 εκατομ. τόνοι σιτάρι και 0,2 εκατομ. τόνοι καλαμπόκι.

27. Ο συνολικός όγκος του παγκόσμιου εμπορίου σιτηρών την περίοδο εμπορίας 2004/05 ανήλθε σε 211 εκατομ. τόνους (106 εκατομ. τόνοι σιτάρι και 104 εκατομ. τόνοι δευτερεύοντα σιτηρά) έναντι 207 εκατομ. τόνων της προηγούμενης περιόδου.

28. Η αξιοποιήσιμη παραγωγή σιτηρών στην ΕΕ-25 ανήλθε σε 282 εκατομ. τόνους. Με το ποσοστό παύσης καλλιέργειας να επανέρχεται σε 10%, προβλέπεται για την περίοδο 2005/06 μείωση της συνολικής έκτασης σιτηρών στην ΕΕ-25 κατά 2,4%, και συνεπώς περιορισμός της σε 51 εκατομ. εκτάρια.

29. Με βάση τις εκτιμήσεις απόδοσης, από την έκταση αυτή αναμένεται συγκομιδή 263 εκατομ. τόνων, που σημαίνει 20 εκατομ. τόνοι λιγότεροι από την περίοδο 2004/05, ή αλλιώς μείωση κατά 14%. Η μέση απόδοση εκτιμάται σε 5,15 τόνους/εκτάριο, μειωμένη δηλαδή κατά 5% σε σύγκριση με το ρεκόρ της προηγούμενης περιόδου.

30. Η παραγωγή σίκαλης μειώθηκε από 7,2 σε 5 εκατομ. τόνους, λόγω μείωσης της καλλιέργειας μετά την απόφαση της Επιτροπής να καταργήσει το καθεστώς παρέμβασης για τη σίκαλη.

31. Ο τομέας των ελαιούχων σπόρων παρέμεινε μάλλον σταθερός σε επίπεδο ΕΕ-25 κατά το 2005 (+3% σε σχέση με το 2004): η καλλιέργεια κράμβης αυξήθηκε κατά 7% και ανήλθε σε 4,7 εκατομ. εκτάρια· ο ηλίανθος αυξήθηκε κατά 1% και ανήλθε σε 2,23 εκατομ. εκτάρια· τέλος, η σόγια αυξήθηκε κατά 2,5% και ανήλθε σε 282.000 εκτάρια. Οι καλλιέργειες ελαιούχων σπόρων εκτιμώνται σήμερα σε 7 εκατομ. εκτάρια, από τα οποία 870.000 εκτάρια υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας με προορισμό μη επισιτιστικές καλλιέργειες και 350.000 εκτάρια υπό καθεστώς ενεργειακών καλλιεργειών. Υπό εξαιρετικές καιρικές συνθήκες, οι αποδόσεις ανέκαμψαν μετά τις πενιχρές αποδόσεις του 2003 και η συνολική παραγωγή ανήλθε σε 20 εκατομ. τόνους, στα ίδια επίπεδα με την περίοδο 2004/05. Μεγάλο μέρος της ποσότητας των 2,6 εκατομ. τόνων σπορελαίων που κρίθηκαν ακατάλληλα προς βρώση ήταν κραμβέλαιο. Η συγκομιδή 2005/06 εκτιμάται σε 15,3 εκατομ. τόνους κραμβόσπορων· 3,8 εκατομ. τόνους ηλιανθόσπορων και 805.000 τόνους σπόρων σόγιας.

32. Το σύνολο των εισαγωγών σπόρων σόγιας μειώθηκε από 17 εκατομ. τόνους την περίοδο 2002/03 σε 16 εκατομ. τόνους την περίοδο 2004/05, με το μεγαλύτερο ποσοστό (95%) να καλύπτουν οι σπόροι σόγιας.

33. Χαρακτηριστικό της κατανάλωσης σήμερα στην Ευρώπη είναι η αυξανόμενη χρήση σπορελαίων εκτός επισιτιστικού τομέα. Πρωταρχικό παράδειγμα το κραμβέλαιο: 43% της συνολικής ποσότητας που διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά χρησιμοποιείται στον τομέα των τροφίμων και 57% κατευθύνεται εκτός επισιτιστικού τομέα, στην παραγωγή κυρίως βιοντίζελ. Η έξαρση στη ζήτηση κραμβελαίου ως ανανεώσιμης πηγής ενέργειας και οι προκύπτουσες υψηλές τιμές θα συντελέσουν πιθανώς σε ελαφρά πτώση της κατανάλωσης κραμβελαίου στον επισιτιστικό τομέα.

34. Η συνολική έκταση που τέθηκε σε υποχρεωτική παύση καλλιέργειας την περίοδο 2005/06 ήταν περίπου 4 εκατομ. εκτάρια, με συντελεστή απόσυρσης 10%. Επιπλέον, 3 εκατομ. εκτάρια δεν χρησιμοποιήθηκαν στην παραγωγή, μολονότι ήταν επιλέξιμα για αποσυνδεδεμένη ενίσχυση. Συγκεκριμένα, περί τις 870.000 εκτάρια προερχόμενα από υποχρεωτική παύση καλλιέργειας χρησιμοποιήθηκαν για παραγωγή ελαιούχων σπόρων με προορισμό εκτός επισιτιστικού τομέα, κυρίως για παραγωγή βιοντίζελ. Η συνολική παραγωγή μη επισιτιστικών καλλιεργειών σε εκτάσεις προερχόμενες από παύση καλλιέργειας ανήλθαν σε 2,8 εκατομ. τόνους.

35. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, χορηγείται νέα ενίσχυση 45 ευρώ/εκτάριο για ενεργειακές καλλιέργειες. Η ενίσχυση περιορίζεται σε μια μέγιστη εγγυημένη έκταση 1,5 εκατομ. εκτάρια. Το καθεστώς αυτό ίσχυσε για πρώτη φορά το 2004, έτος κατά το οποίο ενισχύθηκαν στο πλαίσιό του 330.000 εκτάρια. Το 2005, η αντίστοιχη έκταση ανήλθε σε 570.000 εκτάρια, δηλαδή 38% της μέγιστης εγγυημένης έκτασης ή περίπου 65% της παραδοσιακής έκτασης μη επισιτιστικών ελαιούχων καλλιεργειών που τέθηκε σε καθεστώς παύσης καλλιέργειας. Το 2006 αναμένεται περαιτέρω αύξηση της έκτασης που θα χρησιμοποιηθεί για ενεργειακές καλλιέργειες.

36. Κατά τις περιόδους 2003/04 και 2004/05, η παγκόσμια παραγωγή ζάχαρης παρέμεινε πολύ κάτω από το τεράστιο παραγωγικό πλεόνασμα της περιόδου 2002/03. Δείκτη της βελτίωσης του παγκόσμιου ισοζυγίου ζάχαρης αποτελεί η φθίνουσα αναλογία (45,5%) αποθέματα/κατανάλωση, η χαμηλότερη από το 1997/98 (40,94%).

37. Η σημαντική βελτίωση των τιμών το 2005 απηχεί τη σωστή ισορροπία παραγωγής και κατανάλωσης σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και το προσδοκώμενο έλλειμμα για την περίοδο 2005/06.

38. Οι συνολικές εξαγωγές ζάχαρης ως τέτοιας αυξήθηκαν κατά 0,8 έως 4,92 εκατομ. τόνους την περίοδο 2004/05, εκ των οποίων 2,44 εκατομ. τόνοι ζάχαρης ‘C’ που εξήχθησαν χωρίς επιστροφή.

39. Το 2005, η κοινοτική αγορά ζάχαρης παρουσίασε μεγάλο πλεόνασμα, κατάσταση η οποία επηρέασε σημαντικά όχι μόνο τις τιμές αλλά και την ισορροπία της αγοράς. Για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 20 χρόνια, προσφέρθηκε ζάχαρη στην παρέμβαση. Το 2005, η συνολική ποσότητα που προσφέρθηκε από τις επιχειρήσεις και έγινε δεκτή από τα κράτη μέλη ανήλθε σε 1.324.286 τόνους.

40. Σε ό,τι αφορά την περίοδο εμπορίας 2005/06, η κοινοτική παραγωγή ζάχαρης εκτιμάται σε 19,6 εκατομ. τόνους, ελαφρώς μικρότερη από την παραγωγή του 2004 (19,93 εκατομ. τόνοι). Αντίθετα με την περίοδο 2004/05, χρειάστηκε να μειωθούν σημαντικά οι κοινοτικές ποσοστώσεις στο πλαίσιο των δεσμεύσεων ΠΟΕ.

41. Το μέτρο της αγοράς στην παρέμβαση, σπανιότατα χρησιμοποιούμενο στην αγορά της ζάχαρης, έγινε κατά την περίοδο εμπορίας 2004/05 εργαλείο μείζονος σημασίας.

Ορισμένα ζωικά προϊόντα

42. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, η παγκόσμια παραγωγή γάλακτος του 2005 αναμένεται αυξημένη κατά 3% σε σχέση με το 2004, που ήταν 618 εκατομ. τόνοι.

43. Στην ΕΕ, τα κοπάδια γαλακτοπαραγωγής αναμένεται να μειωθούν κατά 3,6%, για να φτάσουν δηλαδή τα 22,7 εκατομ. κεφάλια. Αντίθετα, αναμένεται αύξηση της απόδοσης κατά 3%, για να φτάσει ετησίως 6.170 kg ανά ζώο. Η παραγωγή γάλακτος παραμένει σταθερή (142,6 εκατομ. τόνοι). Τα κράτη μέλη αναμένουν αύξηση των παραδόσεων γάλακτος μέχρι συνολικού όγκου 131,2 εκατομ. τόνους, λόγω κυρίως αύξησης κατά 6% στα 10 μη κράτη μέλη.

44. Η παραγωγή γάλακτος κατανάλωσης παρέμεινε μάλλον σταθερή (33 εκατομ. τόνοι) στην ΕΕ-25. Σταθερή παρέμεινε και η παραγωγή φρέσκου ανθογάλακτος (2,6 εκατομ. τόνοι), ενώ η παραγωγή γιαουρτιού σημείωσε αύξηση 5%.

45. Η παραγωγή βουτύρου θα αυξηθεί κατά 40.000 τόνους, για να φτάσει 2,17 εκατομ. τόνους.

46. Στη λήξη του 2005, υπήρχαν στην ΕΕ 1,4 εκατομ. γαλακτοπαραγωγικές μονάδες, 90 000 λιγότερες από το 2004. Παρατηρείται σε όλα τα κράτη μέλη σταδιακή μείωση του αριθμού των γαλακτοπαραγωγών, ενώ στην Πολωνία μειώθηκαν κατά 60.000. Ο μέσος αριθμός αγελάδων ανά εκμετάλλευση αυξήθηκε σε 39 (από 4 στην Πολωνία μέχρι 282 στη Λετονία). Οι παραδόσεις γάλακτος ανά εκμετάλλευση ανήλθαν σε 94.000 kg. Όμως, ο μέσος όρος στην ΕΕ-15 είναι 240.000 και στα 10 μη κράτη μέλη είναι μόνο 19.000. Η μέση ανά εκμετάλλευση ποσότητα που παραδίδεται κυμαίνεται μεταξύ ακραίων τιμών (από 6.500 τόνους στη Λιθουανία μέχρι 1.367.600 τόνους στην Τσεχική Δημοκρατία).

47. Η συνολική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, νοούμενη ως το σύνολο όλων των χρήσεων γάλακτος στην ΕΕ, παρουσιάζει αυξητικές τάσεις κατά 0,3% από το 1996.

48. Το 2005, αγοράστηκαν στην παρέμβαση μόνο 5.000 τόνοι αποβουτυρωμένου γάλακτος σε σκόνη. Στη λήξη του 2005, λιγότεροι από 10.000 τόνους υπήρχαν ακόμη σε αποθέματα. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει ότι το 2005 υπήρχε στην ΕΕ ισορροπία προσφοράς-ζήτησης στην αγορά πρωτεϊνών γάλακτος. 36.000 τόνοι βουτύρου αγοράστηκαν στην παρέμβαση. Με τη λήξη του έτους, υπήρχαν ακόμη 125.000 τόνοι. Άρα, στην αγορά λίπους γάλακτος της ΕΕ-25 δεν υπήρχε τόση ισορροπία.

49. Την 1η Ιουλίου, μειώθηκαν οι επίσημες τιμές για μεν το βούτυρο κατά 7%, για δε το αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη κατά 5%, για να διαμορφωθούν αντιστοίχως σε 282,44 και 185,00 ευρώ/100 kg.

50. Τα πρώτα αποτελέσματα μιας έρευνας αγοράς που διενεργήθηκε Μάιο/Ιούνιο του 2005 έδειξαν περαιτέρω μείωση 1,0% του ζωικού κεφαλαίου βοοειδών της ΕΕ σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι αγελάδες στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 0,7%. Τα κοπάδια γαλακτοπαραγωγής μειώθηκαν κατά 1,5%, ενώ ο αριθμός θηλαζουσών αγελάδων παρουσίαζε μικρή αύξηση (+0,8%).

51. Η παραγωγή βοδινού και μοσχαρίσιου κρέατος στην ΕΕ-25 εκτιμάται σε 7,84 εκατομ. τόνους για το 2005, που σημαίνει 2,5% λιγότερο από το 2004. Για το ίδιο έτος, η συνολική κατανάλωση βοδινού και μοσχαρίσιου κρέατος στην ΕΕ-25 εκτιμάται σε 8,14 εκατομ. τόνους. Οι εισαγωγές βοδινού κρέατος το 2005 ανήλθαν συνολικά σε 528 000 τόνους. Από το 2003, η Κοινότητα είναι καθαρός εισαγωγέας βοδινού κρέατος. Κατά το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2005, οι εισαγωγές υπερέβησαν τις εξαγωγές κατά 242.000 τόνους. Μόνο για το βοδινό κρέας, οι καθαρές εισαγωγές ανήλθαν περίπου σε 302.000 τόνους.

52. Στην κοινοτική αγορά αιγοπροβάτων παρατηρήθηκε σχετική σταθερότητα το 2005. Η μέση τιμή ελαφρού αμνού βρισκόταν σε πολύ υψηλά επίπεδα κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους (περίπου 25% υψηλότερη από το προηγούμενο έτος).

53. Οι κοινοτικές εξαγωγές παρέμειναν σε μηδενικά περίπου επίπεδα. Η ΕΕ εισάγει ποσότητες που υπερβαίνουν το ένα πέμπτο των αναγκών της. Οι κοινοτικές εισαγωγές υπόκεινται κυρίως σε καθεστώς δασμολογικών ποσοστώσεων με μηδενικούς ή μειωμένους εισαγωγικούς δασμούς. Σύμφωνα με τις έρευνες, τα αιγοπρόβατα στην ΕΕ υπερβαίνουν τις 100.000 κεφάλια.

54. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 21/2004 «για τη θέσπιση συστήματος αναγνώρισης και καταγραφής των αιγοπροβάτων», η ατομική ταυτοποίηση των ζώων είναι υποχρεωτική από τις 9 Ιουλίου 2005.

55. Το 2005, η παραγωγή χοιρινού κρέατος στην ΕΕ αναμένεται να παραμείνει σταθερή (21 εκατομ. τόνοι περίπου). Η μέση τιμή θα παραμείνει περί τα 139 ευρώ/100kg. Η κατανάλωση χοιρινού κρέατος αναμένεται να μειωθεί ελαφρώς σε 42,9 kg κατά κεφαλή.

56. Από το 1999, η παγκόσμια παραγωγή κρέατος πουλερικών αυξάνεται σταθερά και σημαντικά (+20%). Η παραγωγή στην ΕΕ παρουσίασε μεγάλη μείωση το 2003(–6,6%) εξαιτίας της γρίπης των πτηνών που εκδηλώθηκε στις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο, καθώς επίσης και λόγω μείωσης της παραγωγής σε αρκετά κράτη μέλη (Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία). Ανάκαμψη της παραγωγής στην ΕΕ-25 άρχισε να σημειώνεται το 2004 (+1,4% σε σχέση με το 1999). Η σημερινή κατάσταση της αγοράς είναι πολύ εύθραυστη λόγω μείωσης της κατανάλωσης κρέατος πουλερικών το τελευταίο τετράμηνο του 2005, οφειλόμενης στην κάλυψη του θέματος από τα ΜΜΕ, κι’αυτό παρά το γεγονός ότι κανένα κρούσμα δεν εκδηλώθηκε σε εμπορικές μονάδες της ΕΕ.

Εφαρμογή της μεταρρύθμισης του 2003

57. Από 1ης Ιανουαρίου 2005, όλοι οι γεωργοί της ΕΕ που εισπράττουν άμεσες ενισχύσεις υπάγονται υποχρεωτικά στους κανόνες πολλαπλής συμμόρφωσης. Το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης άρχισε να εφαρμόζεται στα δέκα κράτη μέλη το 2005. Πέντε μεταξύ αυτών και δύο περιφέρειες του ΗΒ επέλεξαν το ιστορικό μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο τα ποσά αναφοράς χορηγούνται βάσει μόνο της γεωργικής δραστηριότητας κατά την περίοδο αναφοράς, ενώ, σύμφωνα με το περιφερειακό μοντέλο, μέρος τουλάχιστον του ποσού αναφοράς χορηγείται βάσει της γεωργικής δραστηριότητας κατά το 2005.

αγροτική ανάπτυξη

58. Για την περίοδο 2000–2006, ο προγραμματισμός της αγροτικής ανάπτυξης έχει ως εξής: 68 προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης/ΠΑΑ(RDP) (συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα εγγυήσεων), 69 περιφερειακά προγράμματα του στόχου 1 (επιχειρησιακά προγράμματα και ενιαία έγγραφα προγραμματισμού) με μέτρα αγροτικής ανάπτυξης (συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού) και 20 περιφερειακά προγράμματα του στόχου 2 με μέτρα αγροτικής ανάπτυξης (συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα εγγυήσεων).

59. Με τη διεύρυνση της 1ης Μαΐου 2004, εισήχθη ένα ειδικό καθεστώς αγροτικής ανάπτυξης για τα νέα κράτη μέλη, το ‘προσωρινό μέσο αγροτικής ανάπτυξης’/ΠΜΑΑ (TRDI). Δύο είδη προγραμματισμού ισχύουν στην κοινοτική επικράτεια: 10 ΠΑΑ συγχρηματοδοτούμενα μέσω του ΠΜΑΑ και 9 περιφερειακά προγράμματα του στόχου 1, που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας των νέων κρατών μελών (συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού).

60. Το 2005, οι κοινοτικές δαπάνες αγροτικής ανάπτυξης ανήλθαν σε 8 501,8 εκατομ. ευρώ (τμήμα εγγυήσεων και τμήμα προσανατολισμού μαζί).

61. 73 προγράμματα LEADER+ εγκρίθηκαν για την περίοδο 2000–2006. Γι’αυτά τα προγράμματα καταβλήθηκαν το 2005 ποσά ύψους 332 εκατομ. ευρώ από το τμήμα εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ.

62. Το 2005 σηματοδοτήθηκε επίσης από μια μεγάλη αλλαγή της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη για την επόμενη προγραμματική περίοδο 2007–2013: Με βάση την πρόταση της Επιτροπής [COM (2004) 490 τελικό], το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία επί του νέου κανονισμού αγροτικής ανάπτυξης τον Ιούνιο του 2005, ο οποίος, μετά από ορισμένες τεχνικές εφαρμογές, εγκρίθηκε επίσημα τον Σεπτέμβριο του 2005 και δημοσιεύτηκε ως κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης τον νέο κανονισμό χρηματοδότησης της ΚΓΠ, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1290/2005, ιδρυτικό του νέου ενιαίου Ταμείου, του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης – ΕΓΤΑΑ. Τα δύο αυτά μέσα προβλέπουν τους βασικούς κανόνες και μηχανισμούς προγραμματισμού και δημοσιονομικής διαχείρισης της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη κατά την περίοδο 2007–2013. Πιο συγκεκριμένα, η νέα πολιτική θα ακολουθήσει μια πιο στρατηγική προσέγγιση (μέσω στρατηγικών κατευθύνσεων και στρατηγικού σχεδιασμού στα κράτη μέλη), η οποία θα εστιάζεται σε μικρό αριθμό προτεραιοτήτων της ΕΕ· οι κατευθύνσεις αυτές θα αφορούν τα εξής πεδία: ανταγωνιστικότητα γεωργίας/δασοκομίας, διαχείριση της γης/περιβάλλον, διαφοροποίηση/ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές, προσέγγιση Leader. Η νέα πολιτική θα συνεκτιμά ευρέως την ατζέντα της Λισαβόνας και την ατζέντα του Γκέτεμποργκ, ενώ θα απλοποιεί σε μεγάλο βαθμό τον προγραμματισμό, τη χρηματοδότηση, τη δημοσιονομική διαχείριση και τον έλεγχο των νέων προγραμμάτων.

Περιβάλλον και δάση

63. Στις αρχές του 2005 δρομολογήθηκε η διεξαγωγή διετούς μελέτης (2005-2006), της μελέτης CIFAS (Study on environmental Cross-compliance Indicators in the context of the Farm Advisory System), με αντικείμενο περιβαλλοντικούς δείκτες πολλαπλής συμμόρφωσης στο πλαίσιο του συστήματος γεωργικών συμβουλών.

64. Η υλοποίηση του σχεδίου δράσης για τη βιοποικιλότητα στη γεωργία, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2001 και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Μάρτιο του 2002, συνεχίστηκε και το 2005.

65. Το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον παραμένει ο κύριος άξονας περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ για μέχρι το 2012. Πέραν του να είναι η βάση για τις πρωτοβουλίες περιβαλλοντικής πολιτικής, το εν λόγω πρόγραμμα δράσης επαναλαμβάνει την υποχρέωση που προβλέπει η συνθήκη για ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πτυχής στον ορισμό και την υλοποίηση άλλων κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων.

Άλλα μέτρα για τη δασοκομία

66. Η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «Έκθεση για την εφαρμογή της Δασικής Στρατηγικής της ΕΕ» [COM(2005) 84 τελικό], εγκρίθηκε στις 10 Μαρτίου 2005. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου επί των προτάσεων που εισηγείται η Επιτροπή μέσω της ανακοίνωσης εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο γεωργίας και αλιείας στις 30 Μαΐου 2005. Η συνεργασία και ο συντονισμός με τα κράτη μέλη συνεχίστηκε μέσω της μόνιμης επιτροπής δασοκομίας.

Χρηματοδότηση της κγπ το 2005

67. Οι δαπάνες της ΚΓΠ υπάγονται στις δημοσιονομικές προοπτικές, για τις οποίες ελήφθη σχετική απόφαση στη σύνοδο κορυφής του Βερολίνου το 1999 και τροποποιήθηκαν στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης στο τέλος του 2002, έτσι ώστε να συνεκτιμηθούν οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της διεύρυνσης με τις δέκα νέες χώρες. Έτσι, αρχής γενομένης από τον προϋπολογισμό του 2005, ισχύουν νέα ανώτατα όρια για την ΕΕ-25.

Διεύρυνση

68. Η συνθήκη προσχώρησης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας υπεγράφη στις 25 Απριλίου 2005. Σύμφωνα με τη συνθήκη προσχώρησης, η Βουλγαρία και η Ρουμανία θα ενταχθούν την 1η Ιανουαρίου 2007.

Διεθνείς σχέσεις

69. Η διυπουργική διάσκεψη ΠΟΕ πραγματοποιήθηκε στο Χονγκ Κονγκ τον Δεκέμβριο του 2005. Η διάσκεψη δεν κατέληξε σε λεπτομερειακές ρυθμίσεις, επισφράγισε όμως την πρόοδο που επιτεύχθηκε από τη συμφωνία πλαίσιο του 2004 και μετά. Στη διάσκεψη συμφωνήθηκε ότι μέχρι το τέλος Απριλίου 2006 θα πρέπει να επιτευχθούν πλήρεις ρυθμίσεις για τον τομέα της γεωργίας και μέχρι το τέλος Ιουλίου 2006 να γίνουν διαπραγματεύσεις για άλλα ζητήματα (πρόσβαση σε αγορές μη γεωργικών προϊόντων/Non-agricultural Market Access/NAMA, υπηρεσίες, διευκόλυνση του εμπορίου και κανόνες, συμπεριλαμβανομένων γεωγραφικών πληροφοριών).

70. Σχετικά με τον ανταγωνισμό στο εξαγωγικό εμπόριο, η ΕΕ συμφώνησε στη διάσκεψη του Χονγκ Κονγκ να έχει καταργήσει τις εξαγωγικές επιδοτήσεις μέχρι τέλους του 2013 υπό τον όρο ότι και άλλα μέλη του ΠΟΕ θα καταργήσουν παράλληλα όλες τις άλλες μορφές εξαγωγικών επιδοτήσεων που περνάνε μέσα από άλλα εργαλεία ανταγωνισμού όπως είναι διάφορες κρατικές εμπορικές επιχειρήσεις, εξαγωγικές πιστώσεις με δημόσια στήριξη και ανειλικρινείς πρακτικές επισιτιστικής βοήθειας.

71. Εμπορικές συνομιλίες σε διμερές και περιφερειακό επίπεδο έλαβαν χώρα στο πλαίσιο έξι συμφωνιών περιφερειακής οικονομικής συνεργασίας με τη Νότια Αφρική, τον ΕΟΧ και διμερώς με την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ταϊλάνδη.

72. Στις 14 Νοεμβρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε εντολή έναρξης διμερών διαπραγματεύσεων με τους μεσογειακούς εταίρους για μια φιλόδοξη απελευθέρωση του εμπορίου. Η εντολή αυτή βασίστηκε σε μια σύσταση της Ευρωμεσογειακής Διάσκεψης Υπουργών Εξωτερικών τον Μάιο του 2005 στο Λουξεμβούργο. Οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινήσουν στις αρχές του 2006.

73. Μετά από εικοσαετείς διαπραγματεύσεις, ΕΕ και ΗΠΑ κατέληξαν στο πρώτο στάδιο μιας συμφωνίας για το εμπόριο κρασιού. Η συμφωνία προβλέπει συνέχιση της ισχύος των ειδικών αδειών που έχει χορηγήσει η Κοινότητα στις ΗΠΑ σχετικά με οινολογικές πρακτικές, επισήμανση και πιστοποίηση, καθώς και απαλλαγή όλων των κοινοτικών οίνων από τις υποχρεώσεις πιστοποίησης που ισχύουν στις ΗΠΑ.