Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- το «Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε οπτικοακουστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφόρησης» και - την «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο στο Internet»

(97/C 215/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το «Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε οπτικοακουστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφόρησης» (COM(96) 483 τελικό) και την «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο στο Internet» (COM(96) 487 τελικό) 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 23ης Οκτωβρίου 1996 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το θέμα αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 8ης Μαρτίου 1996 και της 15ης Ιανουαρίου 1997 να αναθέσει την προετοιμασία της γνωμοδότησης στην επιτροπή 7 «Ευρώπη των Πολιτών - Έρευνα - Πολιτισμός - Νεολαία και Καταναλωτές» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 440/96 rev.) που υιοθέτησε ομόφωνα η επιτροπή 7 στις 31 Ιανουαρίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. Onkelinx 7

εκτιμώντας ότι η ΕΤΠ έλαβε θετική στάση όσον αφορά τη γενική εξέλιξη προς την κοινωνία των πληροφοριών, έχοντας ιδίως υπόψη τα οφέλη και τις δυνατότητες που η εξέλιξη αυτή προσφέρει στις περιφέρειες, τους δήμους και τους πολίτες της Ευρώπης, όπως τόνισε παλαιότερα η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής: «Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών: η συνέχιση της πορείας» () (COM(94) 347 τελικό) 7

εκτιμώντας ότι το άνοιγμα των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στην Ευρώπη μπορεί να έχει θετική συμβολή επιτυγχάνοντας τη στενότερη συνεργασία των περιφερειών, δήμων και πολιτών της Ευρώπης, όπως τόνισε παλαιότερα η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μια «Μεθοδολογία για την υλοποίηση εφαρμογών της κοινωνίας των πληροφοριών» ()(COM(95) 224 τελικό) () 7

έχοντας υπόψη ότι οι νέες οπτικοακουστικές και τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες δημιουργούν προκλήσεις και ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή περιφερειακή και τοπική πολιτιστική ποικιλομορφία και για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στην Ευρώπη, όπως τόνισε παλαιότερα η Επιτροπή των Περιφερειών στις γνωμοδοτήσεις σχετικά με το «Πράσινο Βιβλίο - Στρατηγικές επιλογές για την ενίσχυση της βιομηχανίας των προγραμμάτων στο πλαίσιο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον οπτικοακουστικό τομέα» () (COM(94) 96 τελικό), σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη «Συνέχεια που πρέπει να δοθεί στη διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο «Πολυφωνία και συγκέντρωση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης στην εσωτερική αγορά» () (COM(94) 353 τελικό) για την ανακοίνωση της Επιτροπής και την πρόταση απόφασης που υιοθετεί ένα «Πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα για την τόνωση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας περιεχομένου των πολυμέσων στη νεοεμφανιζόμενη κοινωνία των πληροφοριών - INFO 2000» () (COM(95) 149 τελικό) () 7

εκτιμώντας ότι τα μέτρα για την προστασία των παιδιών και των νέων ως καταναλωτών έχουν ιδιαίτερη σημασία, όπως τόνισε παλαιότερα η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότησή σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τις «Προτεραιότητες της πολιτικής των καταναλωτών 1996-1998» () (COM(95) 519 τελικό) 7

εκτιμώντας ότι παρά τις ιδιαίτερα θετικές πτυχές όσον αφορά την ανάπτυξη των νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης, υπάρχουν διάφορα σοβαρά προβλήματα που έχουν κυρίως σχέση με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,

κατά την 17η σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Μαρτίου 1997 (συνεδρίαση της 13ης Μαρτίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Από τον Απρίλιο του 1996, η Επιτροπή είχε ανακοινώσει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα πλαίσια της υποβολής της πρότασης οδηγίας για την αναθεώρηση της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», ότι καταρτίζει ένα Πράσινο Βιβλίο για τις νέες οπτικοακουστικές υπηρεσίες στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών.

1.2. Η Επιτροπή απεφάσισε να υλοποιήσει το έργο αυτό σε δύο μέρη. Το πρώτο επικεντρώνεται σε θέματα σχετικά με την προστασία ορισμένων γενικών συμφερόντων που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τα βασικά δικαιώματα, όπως αυτά απορρέουν κυρίως από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανόμενης της προστασίας των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Πράσινο αυτό Βιβλίο συνοδεύεται από ανακοίνωση για το παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο στο Internet. Η παρούσα γνωμοδότηση αφορά τα δύο αυτά έγγραφα. Το δεύτερο μέρος του Πράσινου Βιβλίου θα αφορά την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας.

1.3. Η δημοσίευση των δύο αυτών εγγράφων εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρείας συζήτησης που διεξάγεται τη στιγμή αυτή για τα εν λόγω θέματα. Η επικαιρότητα στην Ευρώπη του άκρως ανησυχητικού προβλήματος της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών δικαιολογεί την ιδιαίτερη προσοχή που έδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο θέμα αυτό. Τα δύο εν λόγω έγγραφα αποτελούν ένα μέρος των απαντήσεων της Επιτροπής στα πολυάριθμα ψηφίσματά τους ().

1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται πλήρως τις ανησυχίες αυτές. Στη γνωμοδότησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής «Προς μια κοινωνία των πληροφοριών στην Ευρώπη: ένα σχέδιο δράσης», που υιοθετήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 1995, τονιζόταν ήδη ότι η ανάπτυξη ενός ρυθμιστικού και νομικού πλαισίου για τις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνιών θα έπρεπε να γίνει με τρόπο ώστε τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης να συνεχίσουν να αναπτύσσονται, τόσο όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής όσο και την εγγύηση μιας χωρίς διακρίσεις και εμπόδια πρόσβασης για όλους τους πολίτες. Στη γνωμοδότησή της σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις προτεραιότητες της πολιτικής των καταναλωτών 1996-1998», που υιοθετήθηκε στις 13 Ιουνίου 1996, η Επιτροπή των Περιφερειών τόνιζε ιδιαιτέρως ότι έπρεπε να ληφθούν μέτρα για την προστασία των παιδιών και των ενηλίκων ως καταναλωτών.

1.5. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την ταχύτητα με την οποία η Επιτροπή απάντησε στα αιτήματα των πολιτών, προτείνοντας τόσο μια ευρεία συζήτηση ουσίας όσο και συγκεκριμένα και βραχυπρόθεσμα εφαρμόσιμα μέτρα.

1.6. Ωστόσο, δεν αγνοούνται και οι άλλες διαστάσεις που έχουν σχέση με την προβληματική των νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης. Αν και ορισμένες από αυτές εξετάζονται σε μεμονωμένες ανακοινώσεις, η Επιτροπή των Περιφερειών αναμένει από την Επιτροπή να αξιολογήσει την προστασία των άλλων δικαιωμάτων, ιδίως εκείνων που έχουν σχέση με την προστασία της δημόσιας τάξης, των καταναλωτών ή της δημόσιας υγείας. Η Επιτροπή των Περιφερειών λαμβάνει επίσης υπόψη ότι το δεύτερο μέρος του Πράσινου Βιβλίου, που αφορά την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας στα νέα δίκτυα οπτικοακουστικών υπηρεσιών πληροφόρησης, συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα της Επιτροπής για το 1997.

1.7. Η ΕΤΠ επιθυμεί, συγχρόνως, να τονίσει ότι η συζήτηση είναι καθοριστικής σημασίας για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, μεταξύ άλλων, λόγω της ευθύνης που έχουν στα θέματα του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και των οπτικοακουστικών μέσων. Για το λόγο αυτό, είναι ουσιαστικής σημασίας η διαβούλευση με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές καθώς και η συμμετοχή τους στην εργασία για τη λύση των εν λόγω προβλημάτων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Το πλαίσιο

2.1.1. Ο κόσμος των οπτικοακουστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης βρίσκεται σε ένα στάδιο βαθιάς και ταχείας μεταλλαγής. Γενικότερα, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι τα νέα μέσα επικοινωνιών προσφέρουν εξαιρετικά πολύτιμες δυνατότητες, ιδίως στους τομείς του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή απαιτεί νέα μέτρα τα οποία να επιτρέπουν την εφαρμογή κανονισμών και αρχών που να εγγυώνται στις δημοκρατικές κοινωνίες μας την ελευθερία έκφρασης, υπό την προϋπόθεση της πλήρους τήρησης των νομικών περιορισμών που διέπουν την αρχή αυτή. Οι εν λόγω αρχές και περιορισμοί είναι εκείνοι που ορίζουν τα Συντάγματα κάθε κράτους μέλους και οι διεθνείς συμβάσεις, ιδίως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και όσον αφορά τα δικαιώματα των ανηλίκων, η Διεθνής Σύμβαση της Νέας Υόρκης της 20ής Νοεμβρίου 1989.

2.1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι επίσης της γνώμης ότι η κατάρτιση των απαιτούμενων κανονισμών και η αναζήτηση των κατάλληλων τεχνικών λύσεων δεν πρέπει να παρακωλύσει την επιθυμητή ανάπτυξη των νέων αυτών υπηρεσιών, τόσο από οικονομική άποψη όσο και από άποψη κοινωνικών και πολιτιστικών δυνατοτήτων.

2.1.3. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο είναι απαραίτητος ο συντονισμός των εθνικών μέτρων στα πλαίσια μιας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής. Η στρατηγική αυτή πρέπει να δώσει εξίσου μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη μέσων που αποσκοπούν άμεσα στην προστασία των γενικών συμφερόντων και στην προώθηση περιεχομένων ποιότητας. Η ΕΤΠ υποδεικνύει σχετικά ότι βάση για την εφαρμογή μιας Κοινής Ευρωπαϊκής Στρατηγικής αποτελεί ο συντονισμένος προσδιορισμός των εννοιών που χρησιμοποιούνται στους σχετικούς τομείς (π.χ. πορνογραφία).

2.1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να επισυρθεί η προσοχή στην πολιτιστική διάσταση. Πράγματι, πρέπει να εξασφαλισθεί η ελεύθερη εξέταση των πολιτιστικών, περιφερειακών και τοπικών ποικιλομορφιών των πολιτών. Οι ποικιλομορφίες αυτές δεν πρέπει να υποβαθμιστούν με την υιοθέτηση μέτρων καθαρά τεχνικής φύσεως. Το δεύτερο μέρος του Πράσινου Βιβλίου θα δώσει ίσως την ευκαιρία να επανεξεταστεί το πρόβλημα αυτό.

2.2. Μια απαραίτητη αναζήτηση συνοχής

2.2.1. Τα δύο έγγραφα που υποβάλλονται ταυτόχρονα είναι συμπληρωματικά από τις εξής απόψεις:

α) η ανακοίνωση περιέχει βραχυπρόθεσμα μέτρα, που έχουν ιδίως σχέση με το Internet και αφορούν την κυκλοφορία παράνομων και βλαβερών περιεχομένων τα οποία υπερκερνούν το θέμα τη προστασίας των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας 7

β) το Πράσινο Βιβλίο προτείνει μια μακροπρόθεσμη διαβούλευση των κρατών μελών για ένα σύνολο θεμάτων που αφορούν ειδικότερα την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε υπηρεσίες που μπορούν να υπερβαίνουν το πλαίσιο του Internet.

2.2.2. Ωστόσο, είναι προφανές ότι η ανακοίνωση δίδει ήδη προκαταρκτικές απαντήσεις σε ορισμένα ερωτήματα που τίθενται στο Πράσινο Βιβλίο. Μολονότι αυτό δικαιολογείται λόγω του επιτακτικού χαρακτήρα του θέματος, είναι απαραίτητο να επιδειχθεί μέριμνα ώστε τα προτεινόμενα στην ανακοίνωση μέτρα να παρέχουν αρκετή ευελιξία για να συμβαδίζει η εξέλιξή τους με το ρυθμό της συζήτησης για το Πράσινο Βιβλίο.

2.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει απαραίτητο να επιδιωχθεί η επίτευξη συνοχής λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που έχουν σε άλλους τομείς οι πολιτικές επιλογές που θα γίνουν στον τομέα της προστασίας των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στα πλαίσια των διαβουλεύσεων.

2.2.4. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρει σχετικά τα εξής: «Η ρυθμιστική διαφάνεια στην εσωτερική αγορά για τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών» () είναι ανεπαρκής. Πράγματι, προτείνει μια τροποποίηση της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ () που προβλέπει μια διαδικασία πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών, με στόχο να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της στους κανόνες που αφορούν ορισμένες ηλεκτρονικές υπηρεσίες. Η διαδικασία αυτή μπορεί να καλύπτει περίοδο μέχρι 18 μήνες, κατά τη διάρκεια της οποίας η εφαρμογή αναστέλλεται. Στους τομείς που μας ενδιαφέρουν, όπως για παράδειγμα εκείνος της καταπολέμησης του ρατσισμού και της παιδικής πορνογραφίας, και για τους οποίους μια ταχεία δράση μπορεί να αποδειχθεί αναγκαία, η προθεσμία αυτή είναι απαράδεκτη.

2.3. Παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο

2.3.1. Τόσο στο Πράσινο Βιβλίο όσο και στην ανακοίνωση γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ:

α) αφενός μεν, του περιεχομένου όπου μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο γενικής απαγόρευσης, άσχετα από την ηλικία των δυνητικών αποδεκτών, όπως για παράδειγμα εκείνο που αφορά την παιδική πορνογραφία στην περίπτωση του Πράσινου Βιβλίου ή εκείνο που έχει σχέση με τις τρομοκρατικές ενέργειες στην περίπτωση της ανακοίνωσης 7

β) αφετέρου δε, του περιεχομένου που μπορεί να βλάψει την ψυχική, διανοητική ή ηθική ανάπτυξη των ανηλίκων και το οποίο δεν θα πρέπει, ως εκ τούτου, να είναι προσιτό παρά μόνο στους ενηλίκους.

2.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής όσον αφορά τη σημασία που έχει η διάκριση αυτή στο μέτρο που, όπως υπενθυμίζει το Πράσινο Βιβλίο, πρόκειται για χωριστούς στόχους που θέτουν διαφορετικά προβλήματα και απαιτούν διαφορετικές λύσεις.

2.3.3. Το παράνομο περιεχόμενο πρέπει να αποτελέσει το αντικείμενο μιας γενικής απαγόρευσης, οποιαδήποτε υποστήριξη και αν αυτό απαιτεί, ενώ η κυκλοφορία του βλαβερού περιεχομένου μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο διαφορετικών προσεγγίσεων, ανάλογα με τα χρησιμοποιούμενα μέσα. Συνεπώς, τα μέσα που διατίθενται για την αντιμετώπιση των προβλημάτων θα μπορούν να είναι διαφορετικής φύσεως.

2.4. Οι σχετικές υπηρεσίες και η φύση της ανακοίνωσης

2.4.1. Η ανακοίνωση επικεντρώνεται αποκλειστικά στο περιεχόμενο που είναι διαθέσιμο στο Internet. Για να διευκρινιστεί το θέμα, παραπέμπουμε στον ορισμό που δίδει μια πρόσφατη γαλλική μελέτη, σύμφωνα με την οποία το Internet είναι «ένας κόσμος χρηστών, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι γνωστοί και οι οποίοι χρησιμοποιούν διαφορετικά διασυνδεόμενα δίκτυα χάρις σε ένα μη ιδιότυπο πρωτόκολλο για την αναζήτηση των πληροφοριών και των υπηρεσιών που χρειάζονται, ώστε να τις συγκεντρώσουν στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους» (). Από αυτό προκύπτουν τρία βασικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, το Internet είναι ένας κόσμος μεταφοράς πληροφοριών για τις οποίες παρέχονται διάφορα είδη υπηρεσιών που διέπονται από διαφορετικές λογικές επικοινωνίας. Δεύτερον, πρόκειται για μια διασύνδεση δικτύων (την 1η Ιουλίου 1996 υπήρχαν 134.495), πράγμα για το οποίο δεν είναι υπεύθυνος ένας συγκεκριμένος οργανισμός. Τρίτον, η παροχή υπηρεσιών στο Internet λειτουργεί σύμφωνα με τη λογική της ζήτησης, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μέσα μαζικής επικοινωνίας, που λειτουργούν σύμφωνα με τη λογική της προσφοράς.

2.4.2. Το Πράσινο Βιβλίο αφορά γενικότερα τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφόρησης, άσχετα από το χρησιμοποιούμενο τρόπο μεταφοράς. Οι διάφορες ηλεκτρονικές υπηρεσίες περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ του Πράσινου Βιβλίου.

2.4.3. Για να γίνει κατανοητή η ποικιλομορφία αυτή και για να καταστεί δυνατή μια μετέπειτα ανάλυση, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να διαχωριστεί κάθε είδους υπηρεσίας βάσει των δύο ακόλουθων κριτηρίων.

α) Γίνεται ο έλεγχος της επιλογής και του χρονικού σημείου κατά το οποίο μεταβιβάζεται η πληροφορία σε προσωπικό επίπεδο ή κεντρικό επίπεδο;

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική για την αντιμετώπιση του προβλήματος των περιεχομένων που μπορούν να βλάψουν την ψυχική, διανοητική ή ηθική ανάπτυξη των ανηλίκων;

β) Μπορεί να εντοπιστεί σαφώς ένας υπεύθυνος αποστολέας πληροφοριών ή είναι αυτό σχεδόν αδύνατο.

2.4.4. Επίσης, στο πρώτο κεφάλαιο του Πράσινου Βιβλίου περιγράφεται η εξέλιξη του πλαισίου στο οποίο περιλαμβάνονται οι νέες υπηρεσίες (από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στο μοντέλο έκδοσης περιεχομένου, από όπου προκύπτει ένα νέο μοντέλο επικοινωνίας). Η ίδια η φύση της επικοινωνίας είναι εκείνη που εξελίσσεται, δημιουργώντας ένα νέο πρόβλημα. Πράγματι, το όριο μεταξύ της δημόσιας και ιδιωτικής επικοινωνίας εξαλείφεται. Όμως, το καθεστώς των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων διαφέρει γενικά βάσει της διάκρισης αυτής. Συνεπώς, το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής έχει ως συνέπεια να θεωρείται υπεύθυνος μόνο ο εκδότης ενός παράνομου ή αμφισβητήσιμου περιεχομένου σε περίπτωση κατά την οποία η μετάδοση του περιεχομένου αυτού γίνεται με ιδιωτικό μέσο επικοινωνίας. Σε περίπτωση μιας δημόσιας επικοινωνίας, οι άλλοι παράγοντες της αλυσίδας (εκτυπωτές, εκδότες ...) είναι επίσης υπεύθυνοι.

2.4.5. Η δυσκολία αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής για τις υπηρεσίες στο Internet και, πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση των φόρουμ συζητήσεων όπου το μέσο επικοινωνίας είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

2.4.6. Το Πράσινο Βιβλίο και η ανακοίνωση επισημαίνουν το πρόβλημα αυτό ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την εφαρμογή μιας ρύθμισης, χωρίς ωστόσο να προτείνουν λύσεις. Εντούτοις, είναι αναγκαίο να επιλυθεί το πρόβλημα αυτό ώστε να εφαρμοστούν σαφή καθεστώτα δικαιωμάτων και ευθυνών.

2.4.7. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να εξεταστεί η ενδιαφέρουσα ιδέα που προτείνεται σε μια πρόσφατη μελέτη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η μελέτη αυτή αναφέρει ότι «κάθε επικοινωνία στα δίκτυα θα μπορεί να έχει μια δημόσια διάσταση, δεδομένου ότι ένα απροσδιόριστο κοινό μπορεί να έχει σχετική πρόσβαση, ιδίως σε ένα διαδραστικό πλαίσιο, εκτός και εάν η επικοινωνία αυτή είναι σκοπίμως εμπιστευτική» (). Η προσέγγιση αυτή επισημαίνει την πρόθεση του αποστολέα όσον αφορά τη φύση της ανακοίνωσης και, ως εκ τούτου, το δημόσιο ή η μη χαρακτήρα στην πηγή, ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο μέσο.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Οι ευθύνες των φορέων εκμετάλλευσης της αλυσίδας επικοινωνιών

3.1.1. Βάσει της παρατήρησης που διατυπώθηκε στα παραπάνω σημεία 2.4.4 και επόμενα, ένα θεμελιώδες ερώτημα είναι εκείνο που αφορά τον ορισμό των ευθυνών και της επιβολής τους λόγω του πολλαπλασιασμού των ειδών παραγόντων. Για το Internet, η ανακοίνωση προτείνει την αξιολόγηση της ανάγκης χάραξης ενός ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου που να ισχύει για τους παρόχους πρόσβασης και υπηρεσιών. Όσον αφορά το βραχυπρόθεσμο στόχο που αναφέρεται στο Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι θα έπρεπε σε ένα πρώτο στάδιο να εξεταστεί σε ποιο βαθμό είναι δυνατό να χαραχθεί ένα πλαίσιο προσδιορισμού των ρόλων που αναλαμβάνουν οι διάφοροι φορείς μιας αλυσίδας επικοινωνιών. Ένας φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να αναλαμβάνει διάφορους ρόλους, αλλά ο βαθμός ελέγχου των πληροφοριών θα καθοριστεί ευκολότερα βάσει της ταξινόμησης αυτής.

3.1.2. Για το Internet, η ανακοίνωση επιτρέπει ήδη τη διάκριση των ρόλων του παρόχου περιεχομένου, του παρόχου υπηρεσιών, του παρόχου πρόσβασης, των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων και των παρόχων υποδομών.

3.1.3. Το είδος επιβολής ευθυνών στο πλαίσιο της δημόσιας επικοινωνίας εξαρτάται επίσης από το παράνομο ή βλαβερό περιεχόμενο.

3.1.4. Στην περίπτωση του παράνομου περιεχομένου, η διάθεσή του αποτελεί παράβαση άσχετα από το χρησιμοποιούμενο μέσο. Όταν ο εκ των προτέρων εντοπισμός του υπεύθυνου δεν θέτει κανένα πρόβλημα (ψηφιακή τηλεόραση, PPV, NVOD, VOD και ορισμένες υπηρεσίες σε απευθείας σύνδεση), ισχύει το καθεστώς ευθύνης του εκδότη.

3.1.5. Αντίθετα, ο εντοπισμός αυτός είναι σχεδόν αδύνατος στο πλαίσιο των υπηρεσιών των οποίων η αλυσίδα επικοινωνίας είναι αποκεντρωμένη, όπως των υπηρεσιών απευθείας σύνδεσης ή των υπηρεσιών του Internet. Συνεπώς, επιβάλλεται να επιδειχθεί προσοχή όσον αφορά την κατεύθυνση η οποία ευνοεί ένα σύστημα διαδοχικής ευθύνης που έχει δημιουργηθεί χωρίς να έχουν αξιολογηθεί οι υλικές δυνατότητες που διαθέτουν οι διάφοροι φορείς για τον εντοπισμό και τη λήψη μέτρων σε περιπτώσεις παράνομου περιεχομένου. Η αξιολόγηση αυτή, που βασίζεται στην τυπολογία των ρόλων, θα μπορούσε να επιτρέψει την εξέταση της δυνατότητας δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου συστήματος ευθυνών βάσει του μοντέλου ορισμένων ευρωπαϊκών οδηγιών στον τομέα των παιχνιδιών ή των φαρμάκων.

3.1.6. Στην περίπτωση της διάθεσης περιεχομένου που μπορεί να βλάψει την ψυχική, διανοητική ή ηθική ανάπτυξη των ενηλίκων, στα πλαίσια του οποίου η ρύθμιση πρέπει να έχει ως στόχο να μην εκτίθενται οι ενήλικοι σε περιεχόμενα που είναι νομίμως προσιτά σε ενηλίκους, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η φύση και η έκταση των περιορισμών μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με το είδος των προβλεπόμενων υπηρεσιών, όπως προκύπτει από το κεφάλαιο 2.2 και το παράρτημα ΙΙΙ του Πράσινου Βιβλίου.

3.1.7. Σε γενικές γραμμές, θα έπρεπε να γίνει μια ακριβής ανάλυση κάθε είδους υπηρεσιών και να αξιολογηθεί πιο συγκεκριμένα το επίπεδο ελέγχου που μπορεί να έχει κάθε είδος χρηστών όσον αφορά την επιλογή του περιεχομένου. Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι καταστάσεις μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με διάφορες κοινωνιολογικές μεταβλητές: από τη μία ηλικία στην άλλη, από το ένα επίπεδο μόρφωσης στο άλλο, από τον ένα πολιτισμό στον άλλο ή από τη μία περιοχή στην άλλη. Έχοντας υπόψη την ποικιλομορφία αυτή, η ΕΤΠ επιθυμεί να συμμετάσχει σε κάθε πρωτοβουλία που θα αναληφθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.1.8. Τονίζει επίσης ότι, έχοντας υπόψη την ανάλυση αυτή, πρέπει να θεσπιστούν ρυθμιστικές διατάξεις, προωθώντας το μεγαλύτερο δυνατό έλεγχο της επιλογής των περιεχομένων από τον τελικό χρήστη.

3.1.9. Η προσέγγιση αυτή είναι, κατά τη γνώμη της, η καταλληλότερη για τον συμβιβασμό της απαραίτητης προστασίας των ενηλίκων, του γεγονότος ότι η έννοια του αμφισβητήσιμου περιεχομένου είναι άκρως υποκειμενική, και της βασικής αρχής της ελευθερίας έκφρασης.

3.2. Προσέγγιση ρύθμισης ή αυτορρύθμισης

3.2.1. Τα ερωτήματα του Πράσινου Βιβλίου και οι προτάσεις της ανακοίνωσης φαίνεται να αντιπαραθέτουν τις επιλογές ρύθμισης και αυτορρύθμισης. Στο μέτρο κατά το οποίο οι διατάξεις αυτορρύθμισης εντάσσονται στο γενικότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, η Επιτροπή των Περιφερειών προτίθεται να επαναδιατυπώσει την προβληματική ως ακολούθως: Σε ποιο ακριβώς επίπεδο πρέπει να υπάρχει το όριο μεταξύ ενός ρυθμιστικού πλαισίου και των διατάξεων αυτορρύθμισης;

3.2.2. Όσον αφορά το παράνομο περιεχόμενο, ο σαφής ορισμός της έννοιας του παράνομου εξαρτάται αποκλειστικά από το ρυθμιστικό τομέα. Το σημερινό πρόβλημα εντοπίζεται στο πλαίσιο της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών που προσκρούουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε διαφορετικούς ορισμούς του δικαίου μεταξύ των κρατών μελών και, ακόμη περισσότερο, μεταξύ των κρατών της Ένωσης και τρίτων χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ μιας μεγαλύτερης διεθνούς εναρμόνισης στον τομέα του ορισμού του παράνομου περιεχομένου, και υποστηρίζει τις προσπάθειες που αναλαμβάνονται προς την κατεύθυνση αυτή.

3.2.3. Συνεπώς, η αυτορρύθμιση μπορεί να προβλεφθεί ως εφαρμογή διατάξεων που αποσκοπούν στον εντοπισμό του παράνομου περιεχομένου και στην εξασφάλιση της μη πρόσβασης σε αυτό. Όσον αφορά το Internet, έχουν διατυπωθεί ήδη διάφορες προτάσεις υπέρ της δημιουργίας «σημείων συγκέντρωσης», των οποίων στόχος είναι η συγκέντρωση πληροφοριών όσον αφορά το παράνομο περιεχόμενο.

3.2.4. Όσον αφορά το βλαβερό περιεχόμενο, ιδίως στο Internet, η χρησιμοποίηση λογισμικού φιλτραρίσματος βάσει του προτύπου PICS (Platform for Internet Content Selection), σε συνδυασμό με μια συγκέντρωση του χαρακτηρισμού των περιεχομένων, φαίνεται να αποτελεί την καταλληλότερη λύση σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς επίσης και όσον αφορά την προσωπική ελευθερία κάθε χρήστη.

3.2.5. Ωστόσο, πρέπει να ευνοηθεί η εμφάνιση υπηρεσιών αξιολόγησης και να προωθηθεί σε ρυθμιστικό επίπεδο η διάθεση σημάτων από τους μεμονωμένους εξυπηρετητές διανομής. Η μέθοδος αυτή επιτρέπει όντως την απομόνωση της διαδικασίας χαρακτηρισμού των πιθανών επιθυμιών του παροχέα περιεχομένου και, ως εκ τούτου, την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας.

3.2.6. Παρατηρείται επίσης ότι το σύστημα του κυκλώματος που καθιστά αδύνατο στα παιδιά να παρακολουθούν ταινίες βίας στην τηλεόραση, δεν επιτρέπει σε καμία περίπτωση την αποκέντρωση της αξιολόγησης των περιεχομένων. Φαίνεται άλλωστε να συμβιβάζεται ελάχιστα με την ευρωπαϊκή πολιτιστική ποικιλομορφία.

3.2.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει, κατά συνέπεια, ότι οι εθνικές αρχές και η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνεργασία με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, είναι σκόπιμο:

α) να λάβουν τα απαιτούμενα ρυθμιστικά μέτρα ώστε οι πάροχοι πρόσβασης να είναι υποχρεωμένοι να προσφέρουν στους πελάτες τους μέσα επιλογής περιεχομένου που να είναι σύμφωνα με το πρότυπο PICS 7

β) να ενθαρρύνουν την αποκέντρωση της αξιολόγησης του περιεχομένου με την παροχή, είτε από τους φορείς του Internet, είτε από τρίτους, διάφορων υπηρεσιών και συστημάτων αξιολόγησης 7

γ) να δημιουργήσουν, καθεμία για λογαριασμό της, ένα σύστημα και μια «δημόσια» υπηρεσία αξιολόγησης, που θα μπορούν να χρησιμεύουν ως σημείο αναφοράς.

3.2.8. Ανεξάρτητα από την υποστήριξη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, η ΕΤΠ επιθυμεί, συγχρόνως, να επισημάνει, ότι σύμφωνα με τις βασικές αρχές της ελευθερίας του λόγου πρέπει να επιδειχθεί μεγάλη προσοχή κατά την επεξεργασία του λογισμικού που θα «διυλίζει» τις πληροφορίες, έτσι ώστε να είναι ο τελικός χρήστης, και όχι οι κρατικές αρχές ή οι προμηθευτές, που θα καθορίζει το τι θα μπορεί να ιδωθεί και τι όχι.

3.3. Η διεθνής συνεργασία

3.3.1. Η ανάγκη αυξημένης διεθνούς συνεργασίας προκύπτει σαφώς από το πλαίσιο και την εξέλιξη που περιγράφονται τόσο στο Πράσινο Βιβλίο όσο και στην ανακοίνωση.

3.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει, ωστόσο, ότι η διοικητική συνεργασία δεν μπορεί να περιορίζεται σε μέτρα για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, όπως αναφέρεται στην πρόταση οδηγίας σχετικά με τη ρυθμιστική διαφάνεια των νέων υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφόρησης.

3.3.3. Η συνεργασία δικαιολογείται επίσης, όπως έχει ήδη προαναφερθεί, κατά την αναζήτηση μιας συνεκτικής προσέγγισης για τη μεγαλύτερη δυνατή εναρμόνιση όσον αφορά το παράνομο περιεχόμενο, αφενός, και το δικαστικό τομέα, αφετέρου.

3.3.4. Εντούτοις, πρέπει να επιλεγεί η κατάλληλη αρχή διεθνούς συνεργασίας, με τρόπο ώστε οι επιτακτικές ανάγκες όσον αφορά την ελευθερία του εμπορίου να μην προέχουν του διακυβευόμενου δημόσιου συμφέροντος.

3.3.5. Ο στόχος μιας αποτελεσματικής αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης δικαιολογείται απόλυτα στην προκειμένη περίπτωση, ώστε να αποτραπεί η χρησιμοποίηση του Internet από τρομοκράτες, λαθρεμπόρους ναρκωτικών και το οργανωμένο διεθνές έγκλημα. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Διακυβερνητικής Διάσκεψης στο θέμα αυτό, ώστε η αναθεώρηση της Συνθήκης να επιφέρει συνετές βελτιώσεις στους μηχανισμούς απλούστευσης των διαδικασιών.

3.3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για τις αποφάσεις που λήφθηκαν στο Δουβλίνο, στις 13 και 14 Δεκεμβρίου 1996, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσον αφορά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανόμενης και της καταχρηστικής χρησιμοποίησης των νέων τεχνολογιών επικοινωνιών, και όσον αφορά την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών και του εμπορίου ανθρώπων.

3.4. Η εκπαίδευση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης

3.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η πιο γενική και ισότιμη πρόσβαση σε νέες οπτικοακουστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφόρησης εξαρτάται από την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η μείωση των παράνομων ή βλαβερών χρήσεων βασίζεται κατά πρώτο και κύριο λόγο στην ίδια λογική, δηλαδή στην επιβολή ευθυνών στους χρήστες. Κάθε λήψη τεχνικών μέτρων δεν θα έχει παρά μόνο οριακό όφελος χωρίς τη βασική αυτή διάσταση.

3.4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει ήδη επιστήσει την προσοχή της Επτροπής και του Συμβουλίου στην προβληματική αυτή, ιδίως στη γνωμοδότησή της σχετικά με το πρόγραμμα INFO 2000, που υιοθετήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1996. Κατά τη γνώμη της, η καταπολέμηση του παράνομου και βλαβερού περιεχομένου εξαρτάται επίσης από την ενθάρρυνση του χρήσιμου και ποιοτικού περιεχομένου.

3.4.3. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της για τον ασαφή ρόλο που της αναθέτουν το Πράσινο Βιβλίο και η ανακοίνωση. Όπως ήδη τονίστηκε στο παραπάνω σημείο 3.1.7, κρίνει ότι η διάσταση αυτή πρέπει επίσης να αποτελέσει το αντικείμενο της εμπεριστατωμένης εξέτασης και αξιολόγησης.

3.4.4. Εκφράζει την επιθυμία να συμμετάσχει στην υλοποίηση της πρωτοβουλίας «Η εκμάθηση στην κοινωνία των πληροφοριών» και υπενθυμίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν συχνά στις σχετικές προσπάθειες ως αρμόδιες εκπαιδευτικές αρχές, συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της κοινωνίας των πληροφοριών και προωθούν τις παιδαγωγικές ιδέες όσον αφορά τη χρησιμοποίηση σε ευρεία κλίμακα των υπηρεσιών των πολυμέσων ως εκπαιδευτικών οργάνων.

3.4.5. Το καθεστώς της γονικής ευθύνης για τους ανηλίκους θα είναι πιο βάσιμο εάν στηρίζεται σε επαρκή ενημέρωση. Πολλοί γονείς ζητούν να εκπαιδευθούν σε νέες υπηρεσίες. Προς το σκοπό αυτό, οι διάφοροι φορείς κατάρτισης από το σχολείο μέχρι τους οργανισμούς κοινωνικής επανένταξης πρέπει να ενδιαφερθούν για το αίτημα αυτό των γονέων που αναθρέφουν τέκνα.

3.4.6. Ωστόσο, οι ενέργειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εθνικών αρχών δεν μπορούν να περιορίζονται αυστηρά στον παιδαγωγικό τομέα. Οι ενέργειες αυτές πρέπει επίσης να προωθούν και να ενθαρρύνουν πρότυπες δράσεις, που μερικές φορές εφαρμόζονται σε τοπικό επίπεδο, με στόχο την ανάπτυξη μιας υπεύθυνης χρήσης των νέων ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Για τις ενέργειες αυτές πρέπει να διατεθούν επαρκή κονδύλια. Πρέπει επίσης να εξασφαλισθεί η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοση των ενεργειών αυτών, προωθώντας κυρίως την εύκολη κατανόηση από όλους παρά την ερμητικότητα ενός τεχνικού λεξιλογίου.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται τις ανησυχίες του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εμφάνιση ενός τρόπου εγκληματικότητας με τη χρησιμοποίηση των νέων ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ιδίως του Internet, όπου η σεξουαλική εκμετάλλευση των παιδιών αποτελεί την πιο επονείδιστη μορφή εγκληματικότητας. Επικροτεί την ενέργεια της Επιτροπής που προτείνει παράλληλα συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα στο Internet και ευρεία διαβούλευση όσον αφορά μια γενική μεσοπρόθεσμη και βραχυπρόθεσμη στρατηγική, συμπεριλαμβανόμενης και της διεθνούς συνεργασίας εντός και εκτός της Ευρώπης.

4.2. Έναντι της προβληματικής αυτής, έχει πρωταρχική σημασία να αποφευχθούν τα αμαλγάματα που ενδέχεται να οδηγήσουν σε υποβάθμιση της ελευθερίας έκφρασης, του δικαιώματος πληροφόρησης ή της ελεύθερης επιλογής των ατόμων υπό την επιφύλαξη των περιορισμών που υπαγορεύονται από το άρθρο 10, παράγραφος 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών. Το Πράσινο Βιβλίο και η ανακοίνωση αποφεύγουν τους σκοπέλους αυτούς.

4.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ιδιαίτερα την ανάγκη συνοχής των ρυθμιστικών και πρακτικών μέσων που πρέπει να χρησιμοποιούνται στην Ένωση και τα κράτη μέλη. Η αναζήτηση αυτή αρμονίας και αποτελεσματικότητας εξαρτάται κυρίως από την υιοθέτηση ενός εννοιολογικού πλαισίου για βασικές έννοιες όπως η νομική χρήση των νέων τρόπων επικοινωνίας ή η διάκριση των ρόλων των σταδίων κάθε αλυσίδας επικοινωνίας. Επίσης, η θέσπιση ενός καθεστώτος ευθυνών απαιτεί εργασίες ανάλυσης και αξιολόγησης που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ιδιαιτερότητα κάθε νέας υπηρεσίας, να κάνουν διάκριση μεταξύ των ειδών παράνομου ή βλαβερού περιεχομένου για την καλή κατάσταση των ανηλίκων, να αξιολογούν το βαθμό ελέγχου των φορέων όσον αφορά τις πληροφορίες και να ενσωματωθούν στο επίκεντρό του οι χρήστες, συμπεριλαμβανομένων και των ανηλίκων για τους οποίους τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν ιδιαίτερες μορφές προστασίας.

4.4. Η ΕΤΠ συνιστά στην Επιτροπή να προβεί σε περαιτέρω διαβουλεύσεις με σκοπό τον συντονισμένο προσδιορισμό των χρησιμοποιούμενων εννοιών (π.χ. πορνογραφία) που αποτελούν αναγκαία βάση για την υλοποίηση των στρατηγικών.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσουν οι γονείς που επιθυμούν τον έλεγχο της διαθεσιμότητας βλαβερού περιεχομένου, ιδίως μέσω του Internet, και ζητεί την περαιτέρω ανάπτυξη τεχνικών μέτρων για τον περιορισμό με λήψη παρόμοιου περιεχομένου. Στην περίπτωση του Internet, ενδείκνυται να εξετασθεί ένα σύστημα που να βασίζεται στη διάθεση λογισμικού φιλτραρίσματος, π.χ. βάσει του προτύπου PICS, σε συνδυασμό με ένα αποκεντρωμένο σύστημα χαρακτηρισμού του περιεχομένου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να προωθηθούν ανεξάρτητες υπηρεσίες αξιολόγησης από οργανισμούς παραγωγής ή διανομής περιεχομένου. Όσον αφορά την αξιολόγηση, είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί κατάλληλη συμμετοχή των νέων, με τη μορφή ομάδων των οποίων τα μέλη έχουν επιλεχθεί από τους κύκλους των νέων.

4.6. Ωστόσο, κρίνει ότι η εκπαίδευση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με τρόπο που να επιτρέπει την υπεύθυνη χρησιμοποίηση των νέων υπηρεσιών από το ευρύ κοινό, καθώς και η ενθάρρυνση των παραγωγών ποιότητας, είναι δύο διαστάσεις εξίσου σημαντικές με τα μέτρα και τις τεχνικές ελέγχου. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στον τομέα αυτό, σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 109.

() ΕΕ αριθ. C 129 της 2. 5. 1996, σ. 31-32.

() ΕΕ αριθ. C 302 της 14. 11. 1995, σ. 23.

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 41.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 48.

() ΕΕ αριθ. C 129 της 2. 5. 1996, σ. 39.

() ΕΕ αριθ. C 250 της 26. 9. 1996, σ. 4.

() ΕΕ αριθ. C 337 της 11. 11. 1996, σ. 49.

() Κυρίως στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 19ης Σεπτεμβρίου 1996, σχετικά με τα ανήλικα θύματα βίας και στα προηγούμενα ψηφίσματά του για τα δικαιώματα του παιδιού και το παράνομο εμπόριο ανθρώπων. Βλ. επίσης στις εργασίες των άτυπων συνόδων των Υπουργών τηλεπικοινωνιών και των Υπουργών πολιτισμού και οπτικοακουστικών υποθέσεων, που πραγματοποιήθηκαν στην Μπολόνια, στις 24 Απριλίου 1996, καθώς επίσης και των Υπουργών δικαιοσύνης και εξωτερικών υποθέσεων, στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 1996 στο Δουβλίνο 7 βλ. επίσης στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με την παιδοφιλία και το Ιnternet 7 στο ψήφισμα του Συμβουλίου των Υπουργών πολιτισμού και οπτικοακουστικών υποθέσεων, στις 25 και 26 Σεπτεμβρίου 1996, στο Galway, και στο ψήφισμα του Συμβουλίου των υπουργών τηλεπικοινωνιών της 28ης Νοεμβρίου 1996 για τα μυνήματα με παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο που μεταδίδονται στο Internet. Βλ. επίσης στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δουβλίνου, της 13ης και 14ης Δεκεμβρίου 1996, στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

() COM(96) 392 τελικό - 96/220 (COD).

() ΕΕ αριθ. L 109 της 26. 4. 1983, σ. 8.

() Έκθεση της διϋπουργικής αποστολής για το Internet, υπό την προεδρία της κ. Falque-Pierrotin 16. 3. 1996-16. 6. 1996.

() Συμβούλιο της Ευρώπης, «Οι λεωφόροι πληροφόρησης στην ηλεκτρονική δημοκρατία. Η επίδραση των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνιών στις ελευθερίες μας».