Α4-0209/95

Ψήφισμα σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά τις κατευθύνσεις για την ΕΕ σχετικά με περιβαλλοντικούς δείκτες και «πράσινους» εθνικούς λογαριασμούς - Η ολοκλήρωση των συστημάτων περιβαλλοντικών και οικονομικών πληροφοριών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά τις κατευθύνσεις για την ΕΕ σχετικά με περιβαλλοντικούς δείκτες και «πράσινους» εθνικούς λογαριασμούς (COM(95)0670 - C4-0009/94),

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 2 και 130 Ρ, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ[semigr ]

- έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της της 17ης Νοεμβρίου 1992 επί της προτάσεως της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με ψήφισμα για το Κοινοτικό Πρόγραμμα Πολιτικής και Δράσης επί θεμάτων περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης ((ΕΕ C 337 της 21.12.92, σελ. 34)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με το Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης επί θεμάτων περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης ((ΕΕ C 138 της 17.05.93, σελ. 1)),

- έχοντας υπόψη τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής με τίτλο «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση - οι προκλήσεις για την είσοδο στον 21ο αιώνα» ((Δελτίο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που δημοσιεύεται από την Επιτροπή)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Μαρτίου 1994, για την ανάγκη αποτίμησης του κόστους λόγω του μη σεβασμού του περιβάλλοντος ((ΕΕ C 91 της 28.03.94, σελ. 130)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 22ας Απριλίου 1994, για την συνεκτίμηση του περιβαλλοντικού παράγοντα κατά τον υπολογισμό του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος ((ΕΕ C 128 της 09.05.94, σελ. 473)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών, καθώς και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Προϋπολογισμών, της Επιτροπής Οικονομικής, Νομισματικής και Βιομηχανικής Πολιτικής και της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας (A4-0209/95),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προωθήσει μία αειφόρο και μη πληθωριστική ανάπτυξη που να σέβεται το περιβάλλον και ότι προς τούτο απαιτούνται νέα μέσα και μηχανισμοί προσανατολισμού για την ορθή προσαρμογή και διαχείριση των οικονομικών πολιτικών,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι μία από τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η προώθηση των απαραίτητων ενεργειών προκειμένου να θεσπισθεί ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ του περιβάλλοντος, της ποιότητας ζωής και της οικονομίας και να υλοποιηθεί η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης, όπως ζητούσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του για το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης, καθώς και η Επιτροπή στη Λευκή της Βίβλο,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται προς τούτο να θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τις βάσεις ενός συντονισμένου τρόπου για την ολοκλήρωση συστημάτων περιβαλλοντικών και οικονομικών πληροφοριών μέσω της δημιουργίας ενός εναρμονισμένου ευρωπαϊκού πλαισίου με βιώσιμους ή «πράσινους» περιβαλλοντικούς λογαριασμούς,

Δ. εκτιμώντας ότι προς τούτο απαιτείται οι σχετικές επίσημες στατιστικές να είναι χρήσιμες για την υλοποίηση διαδικασιών λήψης αποφάσεων, πολιτικών δράσεων διαχείρισης και για να χρησιμεύουν επίσης ως προσανατολισμός των οικονομικών διαδικασιών προς εξασφάλιση της βιωσιμότητας της ανάπτυξής μας,

Ε. κατανοώντας ότι είναι απαραίτητο ένα ευρωπαϊκό σύστημα περιβαλλοντικών λογαριασμών που να περιλαμβάνει κατά προτεραιότητα σύστημα δεικτών της πίεσης επί του περιβάλλοντος και να προωθεί για το σκοπό αυτό, ως πρώτο βήμα, την οικονομική αξιολόγηση όλων των «εξωτερικών παραγόντων», καταρχήν με τη βοήθεια «δορυφορικών» λογαριασμών,

ΣΤ. υπενθυμίζοντας ότι στους περιβαλλοντικούς λογαριασμούς πρέπει να ληφθεί υπόψη η χρηματική αξία όλων των πτυχών της χρήσης και εξάντλησης των πόρων, των ζημιών που προκαλούνται στις περιβαλλοντικές λειτουργίες, αποφεύγοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τη σημερινή υποτίμηση των πόρων που παρέχει το φυσικό σύστημα η οποία ωθεί σε μια αρπακτική εκμετάλλευση της φυσικής κληρονομιάς ((Βλέπε Fulai Sheng: Πραγματική Αξία για την Φύση: μία σύνοψη των σφαιρικών προσπαθειών για την επίτευξη πραγματικών μέτρων οικονομικής προόδου (έκθεση WWF, Μάιος 1995))) δεδομένου ότι δεν μπορεί να υπάρξει αειφόρος ανάπτυξη χωρίς περιβαλλοντικούς λογαριασμούς ((Per Sorup: «Λογαρισμοί Βιωσιμότητας - έγγραφο υποστήριξης για την προετοιμασία της Διάσκεψης «Λαμβάνοντας Υπόψη τη Φύση», Βρυξέλλες, 31 Μαΐου - 1 Ιουνίου 1995, Ινστιτούτο Τεχνολογικών Μελετών για το Μέλλον, Σεβίλλη)),

Ζ. θεωρώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαλύσει τη σύγχυση μεταξύ αειφόρου ανάπτυξης και αειφόρου μεγένθυνσης,

Η. έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα της Διάσκεψης «Λαμβάνοντας Υπόψη τη Φύση» που πραγματοποιήθηκε την 31η Μαΐου και την 1η Ιουνίου στις Βρυξέλλες υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής, του WWF (Διεθνής Οργάνωση Διάσωσης της Φύσης) και της Λέσχης της Ρώμης,

1. δέχεται πολύ θετικά την Ανακοίνωση της Επιτροπής και επαναδιατυπώνει την άποψη ότι δεν μπορεί να υπάρξει αειφόρος ανάπτυξη χωρίς περιβαλλοντικούς λογαριασμούς στους οποίους να γίνεται χρηματική αποτίμηση όλων των πτυχών της χρησιμοποίησης και εξάντλησης των πόρων, των περιβαλλοντικών ζημιών, της υποτίμησης του φυσικού κεφαλαίου και των περιβαλλοντικών λειτουργιών[semigr ]

2. υπενθυμίζει ότι η εγγενής αξία του τοπίου, η υλοτομία των δασών, η υποβάθμιση του εδάφους που προκαλείται από την εντατική γεωργία και η εξάντληση των υδατικών πόρων ενέχουν κόστος για την κοινωνία το οποίο πρέπει να υπολογισθεί από οικονομική άποψη[semigr ]

3. τονίζει επίσης ότι στο κόστος που προκαλείται άμεσα από την αρπακτική αντιμετώπιση του ανθρώπου έναντι της φύσης πρέπει να προστεθούν στους πράσινους ή περιβαλλοντικούς λογαριασμούς οι νέες δαπάνες και οι πρόσθετες επενδύσεις που απαιτούνται για την επανόρθωση, αντιστάθμιση ή αποκατάσταση των προκληθεισών ζημιών[semigr ]

4. ζητεί από την Επιτροπή να ενημερώσει το Κοινοβούλιο για το έργο και την άποψη της Επιτροπής σχετικά με το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι λεγόμενες στρατηγικές δαπάνες και επενδύσεις οι οποίες αποκαθιστούν ή αποζημιώνουν ζημιές στο περιβάλλον, στο πλαίσιο του συστήματος εθνικών λογαριασμών, καθόσον στο ισχύον σύστημα εθνικών λογαριασμών ορισμένες κατηγορίες αυτών των δαπανών συμβάλλουν στο ΑΕγχΠ[semigr ]

5. πιστεύει ότι για να μπορέσει να φτάσει η ΕΕ σε ένα κοινό πλαίσιο «πράσινων» λογαριασμών, χρειάζεται να θεσπισθεί, κατά τα προσεχή έτη, ένα Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών και Περιβαλλοντικών Δεικτών (ESI) που θα παράσχει το απαραίτητο κοινό συγκριτικό πλαίσιο για την εξακρίβωση και αποτίμηση των περιβαλλοντικών δαπανών και για την ποσοτική τους έκφραση στο σύστημα των Εθνικών Λογαριασμών[semigr ]

6. εκφράζει την πεποίθησή του ότι μέχρι τούδε τα παραδοσιακά συστήματα εθνικών λογαρισμών (Εθνικοί Λογαριασμοί, ορατοί ή αόρατοι λογαριασμοί, και οι παραδοσιακές εκφράσεις τους όπως το ΑΕΠ κλπ.) είχαν ως βασικό στόχο την προσφορά μακροοικονομικών δεικτών που χρησιμεύουν στις κυβερνήσεις κατά τον προσανατολισμό της οικονομικής δράσης για την καταμέτρηση της παραγωγικής διαδικασίας και για την παρέμβαση στην αγορά, αγνοώντας την νομισματική αξία της «απαξίωσης» του φυσικού κεφαλαίου, γεγονός που παραμόρφωνε την πραγματική αξία των εθνικών λογαριασμών[semigr ]

7. πιστεύει ότι ακριβώς για να αποκατασταθεί αυτή η κατάσταση και για να υλοποιηθεί η έννοια της ολοκλήρωσης και της αειφόρου ανάπτυξης, η καλύτερη αυτή τη στιγμή λύση είναι η οδός που επελέγη των «δορυφορικών λογαριασμών», χωρίς να ξεχνάμε ότι τελικά θα πρέπει να εκπονηθεί ένα περιβαλλοντικό ΑΕΠ, όπως αναφέρεται επιπλέον στον πίνακα 17, στόχο 4, εδάφιο α του Πέμπτου Κοινοτικού Προγράμματος Δράσης σχετικά με το περιβάλλον[semigr ]

8. καλεί κατά συνέπεια την Επιτροπή να θεσπίσει ομάδα εργασίας για την υλοποίηση αυτής της δέσμευσης και να ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[semigr ]

9. ζητεί το Ευρωπαϊκό Σύστημα Περιβαλλοντικών Πιέσεων (ESEPI) να λαμβάνει υπόψη τον ιδιαίτερο περιβαλλοντικό χαρακτήρα κάθε χώρας (π.χ. όξινη βροχή στην Γερμανία, διάβρωση στην Ισπανία, ...) προκειμένου να προσδιορίζει ένα ενιαίο πλαίσιο ή δομή που θα χρησιμεύει με την ίδια ακρίβεια και αξιοπιστία στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ και το οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται κατά τον προσδιορισμό των Ευρωπαϊκών Συντελεστών Σταθμίσεως (EWC)[semigr ]

10. καλεί επιμόνως την Επιτροπή να πάψει να εξισώνει την αειφόρο μεγέθυνση με την αειφόρο ανάπτυξη δεδομένου ότι μία κοινωνία που επιδιώκει να βασίζεται στην αρχή της αειφορίας, εάν δε θέλει να υποθηκεύσει το μέλλον της, πρέπει να εκμεταλλεύεται το προϊόν που παράγεται από το φυσικό της κεφάλαιο και ποτέ το ίδιο το φυσικό κεφάλαιο[semigr ]

11. υπενθυμίζει ότι η περιβαλλοντική πολιτική που έχει ανέκαθεν υποστηρίξει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εδώ και μία εικοσαετία και η οποία εκτίθεται στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΕ), είναι μία πολιτική «ex ante» ή προληπτική, όποτε αυτό είναι δυνατόν, και όχι «ex post» ή θεραπευτική[semigr ]

12. ζητεί κατά συνέπεια οι Εθνικοί Λογαριασμοί, υπό την μορφή των «δορυφορικών λογαριασμών», να μην περιοριστούν, ως εξάγεται από την Ανακοίνωση της Επιτροπής, «στη χρηματική αποτίμηση των περιβαλλοντικών ζημιών», αλλά επίσης να περιλαμβάνουν τις δυνατές χρήσεις και την εξακρίβωση των διαδικασιών και οικονομικών δραστηριοτήτων που εγκυμονούν ενδεχόμενες απειλές επιδείνωσης, ζημίας ή εξάντλησης του περιβάλλοντος, εάν πραγματικά θέλουμε να θεσπίσουμε τις βάσεις για την επίτευξη μιας αειφόρου ανάπτυξης[semigr ]

13. τονίζει την ανάγκη, όσο και αν είναι δύσκολο, να ορισθεί η χρηματική αξία των εξαντλημένων και υποβαθμισμένων φυσικών πόρων προκειμένου να υπολογισθεί το οικονομικό κόστος της εκμετάλλευσης του φυσικού κεφαλαίου[semigr ]

14. ζητεί προς τούτο να δοθεί στο φυσικό σύστημα μία αξία αρχικού κεφαλαίου και να «αφαιρείται το κόστος για τις μελλοντικές επιλογές». Ένας τρόπος για αυτό θα ήταν να τους δίνεται μία χρηματική αξία ανάλογα με το τί θα ήταν διατεθειμένοι οι καταναλωτές/χρήστες να πληρώσουν για αυτούς τους περιβαλλοντικούς παράγοντες ή να τελειοποιηθούν οι υπάρχουσες μέθοδοι χρηματικής αποτίμησης, ακόμη και εάν πρόκειται για «φανταστικές» τιμές, για τιμές «απόλαυσης» κλπ.[semigr ]

15. απαιτεί μία διασαφήνιση των εννοιών της οικολογίας και του περιβάλλοντος που χρησιμοποιούνται αδιακρίτως στην Ανακοίνωση, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις το περιβάλλον είναι ευρύτερη έννοια από την οικολογία[semigr ]

16. καλεί την Επιτροπή να προσδιορίσει σαφέστερα το χρόνο και τους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίηση αυτού του ευρωπαϊκού πλαισίου για ολοκληρωμένους περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λογαριασμούς και να υποβάλει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα[semigr ] τονίζει δε ότι για την εκτίμηση των σχεδιασμένων δράσεων θα πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι, ούτως ώστε να προληφθεί κάθε καθυστέρηση στο επίπεδο των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών. Σε ό,τι αφορά τη δράση 3, δηλ. τη δημιουργία ευρωπαϊκού συστήματος ολοκληρωμένων οικονομικών και περιβαλλοντικών δεικτών (ESI), για την οποία δεν έχουν προβλεφθεί πόροι, χρειάζονται κατά τα έτη 1995 έως και 1998 πιστώσεις ύψους 750.000 ECU ετησίως[semigr ]

17. ζητεί επίσης να εφαρμοσθεί, εν ευθέτω χρόνω, αυτή η διαδικασία περιβαλλοντικών λογαριασμών στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ]

18. καλεί την Επιτροπή, για λόγους σαφήνειας και ακρίβειας και συνεπούς ιεράρχησης, να εξετάσει το ενδεχόμενο αναμόρφωσης των δράσεων υπ' αριθ. 2 και 4 στο σημείο 5 της Ανακοίνωσής της ως εξής:

"2. θέσπιση προτεραιοτήτων κατά τη συλλογή συγκεκριμένων δεικτών και δεικτών περιβαλλοντικών πιέσεων και τη μεθοδολογία για τη συλλογή αυτή, καθώς και θέσπιση προτεραιοτήτων για τον καθορισμό Ευρωπαϊκών Συντελεστών Σταθμίσεως και για την ενοποίηση των δεικτών αυτών σε δείκτες περιβαλλοντικών πιέσεων ή σε ένα Ευρωπαϊκό Σύστημα Δεικτών Περιβαλλοντικών Πιέσεων (ΕSEPI).»

"4. συνέχιση και διεύρυνση των εργασιών για τους δορυφορικούς λογαριασμούς των Εθνικών Λογαριασμών που έχουν βασική αξία για τους περιβαλλοντικούς λογαριασμούς, όπως περιβαλλοντικές δαπάνες, λογαριασμοί φυσικών πόρων, μέθοδοι υπολογισμού της απαξίωσης του φυσικού κεφαλαίου.»

19. παρατηρεί ότι όσον αφορά τη δράση 3 για κάθε επιμέρους περιοχή με περιβαλλοντικά προβλήματα, βάσει της διαθέσιμης τεχνογνωσίας, θα πρέπει να καθορισθούν συντελεστές σταθμίσεως που να μετατρέπουν τους φυσικούς δείκτες άσκησης πίεσης στο περιβάλλον σε δείκτες περιβαλλοντικών πιέσεων. Οι περιοχές με περιβαλλοντικά προβλήματα είναι εκείνες που καθορίζονται στο πέμπτο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης. Η αμοιβαία στάθμιση και η ενοποίηση περιοχών με περιβαλλοντικά προβλήματα δεν πρέπει να εφαρμοσθούν[semigr ]

20. καλεί την Επιτροπή να προσθέσει μία νέα δράση αριθ. 7, σύμφωνα με την προληπτική ή «ex-ante» πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να αναπτυχθεί και να εκσυγχρονιστεί η απογραφή όλων των περιβαλλοντικών πόρων, καθώς και των σημερινών και μελλοντικών τους δυνατών χρήσεων, και να προσδιοριστούν οι οικονομικές διαδικασίες και δραστηριότητες που εγκυμονούν πιθανούς κινδύνους επιδείνωσης, περιβαλλοντικής ζημίας και εξάντλησης των φυσικών και περιβαλλοντικών πόρων[semigr ]

21. συνειδητοποιεί ότι η χρηματική αποτίμηση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις δυσκολότερες πτυχές, τόσο από εννοιολογικής όσο και από επιχειρησιακής πλευράς, και γι' αυτό θα ήταν σκόπιμο να έχει περιληφθεί με κάθε σαφήνεια στη δράση αριθ. 5 μία αναφορά ότι τα συστατικά στοιχεία του φυσικού συστήματος πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται στην χρηματική αποτίμηση των περιβαλλοντικών ζημιών. Παρ´όλα αυτά και δεδομένου ότι ακόμα δεν υπάρχει ικανοποιητικό σύστημα ποσοτικής αποτίμησης, θεωρεί ότι είναι καλύτερο να χρησιμοποιείται προς το παρόν μία ενδεικτική αποτίμηση η οποία θα πρέπει να περιληφθεί στην προαναφερθείσα δράση[semigr ]

22. υπενθυμίζει και τονίζει ότι ο συντονισμός των δραστηριοτήτων που συντείνουν στην θέσπιση αυτού του ευρωπαϊκού πλαισίου για περιβαλλοντικούς λογαριασμούς πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 15 του Κανονισμού ΕΚ 1210/90 για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος και της Απόφασης 808/94 με την οποία εγκρίνεται το τετραετές πρόγραμμα ανάπτυξης περιβαλλοντικών στατιστικών[semigr ]

23. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τις τροποποιήσεις που αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση[semigr ]

24. επιθυμεί να λάβει κατά τα μέσα Δεκεμβρίου 1997 έκθεση για την πρόοδο που θα έχει σημειωθεί, στην οποία να αναφέρονται:

α. τα πρώτα αποτελέσματα των δράσεων 3 (συμπεριλαμβανομένης της κατηγορίας «περιβαλλοντικές δαπάνες») και 2 καθώς και οι ενδεχόμενες συνέπειές τους για την ευρωπαϊκή πολιτική[semigr ]

β. η προβλεπόμενη μέθοδος που θα εφαρμοσθεί για την κατάρτιση σειρών ευρωπαϊκών συντελεστών στάθμισης και την οικονομική αποτίμηση των περιβαλλοντικών βλαβών[semigr ]

γ. το κατάλληλο δημοσιονομικό δελτίο υπέρ του προγράμματος αυτού[semigr ]

25. εκφράζει εκ νέου την ικανοποίησή του και συγχαίρει την Επιτροπή γι' αυτήν την Ανακοίνωση, δεδομένου ότι αποτελεί σημαντικό βήμα προς την σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη της πρότυπης αειφόρου ανάπτυξης που υποστηρίζεται από την ΣΕΕ, το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης και τη Λευκή Βίβλο σχετικά με την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Γι' αυτό πιστεύει ότι πρέπει να υποστηριχθούν, και ενδεχομένως να αυξηθούν, οι προβλεπόμενοι δημοσιονομικοί πόροι[semigr ]

26. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο, στις κυβερνήσεις των κρατών μελών, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, στη EUROSTAT και στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, καθώς και στον ΟΟΣΑ, στα Ηνωμένα Έθνη και στην Παγκόσμια Τράπεζα.