ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 14.05.1997 
COM(97) 196 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, 
ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 
ΤΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ 1 
Η δέσμευση για μείωση των εκπομπών.... . . . .......—.. . 1 
Τάσεις αναφορικά με τις εκπομπές CO2 . 2 
Η ανάγκη για πολιτικές αποφάσεις 3 
Δ ΥΝΑΜΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΑΓΓΙΚΗΣ. 4 
Αποτελεσματική χρήση ενέργειας και εξοικονόμηση ενέργειας . ... . 4 
Ενίσχυση της συνεργασίας με τους οικονομικούς παράγοντες - ο ρόλος . 5 
των περιβαλλοντικών συμφωνιών 
Επιτάχυνση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ..... . .... . 5 
Βελτίωση της διαχείρισης της ενέργειας σε τοπικό, νησιωτικό και περιφερειακό επίπεδο 6 
Υποστήριξη των πρωτοβουλιών αναφορικά με τη συνδυασμένη παραγωγή 
ηλεκτρικής ενέργειας - θερμότητας .....—. . ... ....... 7 
Η παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας . ...... ... ...... 7 
Σύνδεση με τις λοιπές πολιτικές ..... ............. .. ... ... 9 
Τεχνολογία και καινοτομίες ..... . . 9 
Περιορισμός εκπομπών άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου 10 
Φορολογικά μέτρα και αναζήτηση πόρων . . ......... 11 
ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΟΑΓΓΙΚΗΣ. 11 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 16 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΛΤΟΛΟΠΚΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ 
Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ 
Η δέσμευση για μείωση των εκπομπών 
1. Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί αντικείμενο ευρέως προβληματισμού. Αναπτύσσεται 
έτσι η δημόσια προσδοκία και η πολιτική πίεση ότι τα θέματα της κλιματικής μεταβολής 
θα αντιμετωπισθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της διαρκούς ανάπτυξης. Οι ιθύνοντες θα 
πρέπει να ανταποκριθούν στην ανάγκη να παρθούν μέτρα για τη μείωση των εκπομπών. 
Η πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι να θεσπίσει 
αποτελεσματικές, ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πολιτικές. Είναι λοιπόν αναγκαίο η 
πολιτική δέσμευση για επίτευξη στόχων να υποστηρίζεται από την πολιτική βούληση για 
δράση. 
2. Η Τρίτη συνδιάσκεψη των εταίρων στη Συνθήκη Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών σχετικά 
με τις κλιματολογικές μεταβολές (COP-3), που θα λάβει χώρα στο Κυότο το Δεκέμβριο του 
1997, θα πρέπει να Οίδηγήσει σε αποφάσεις τις οποίες οι εταίροι και η κοινωνία να είναι σε 
θέση να αποδεχτούν και να εφαρμόσουν. Στο πλαίσιο της 'Εντολής του Βερολίνου", οι 
εταίροι διεξάγουν επί του παρόντος διαπραγματεύσεις με στόχο την ενίσχυση των 
δεσμεύσεων των βιομηχανοποιημένων χωραχν με την υιοθέτηση ποσοτικών στόχων 
περιορισμού και μείωσης σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια όπως το 20051, 2010 και 2020. 
Οι ποσοτικοί αυτοί στόχοι θα πρέπει να επιτευχθούν με την εφαρμογή πολιτικών και 
μέτρων. Τελικός στόχος των διαπραγματεύσεαϊν αυτο'τν αποτελεί η διατύπωση ενός 
νομικά δεσμευτικού πρωτοκόλλου κατά την ( Χ)Ρ-3. 
3. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 3ης Μαρτίου 1997 στο θέμα της αλλαγής του 
κλίματος απέδειξαν την αποφασιστικότητα της Κοινότητας να δράσει, δεδομένου ότι 
συμφωνήθηκε ότι η Κοινότητα θα προτείνει τη δέσμευση των μελών του Ο.Ο.Σ.Α. και των 
χωρών υπό μεταβατικό οικονομικό καθεστώς (Παράρτημα Χ της Σύμβασης - Πλαίσιο) να 
μειώσουν κατά 15% μέχρι το 2010 τις εκπομπές τους των κυρίων αερίων που προκαλούν 
το φαινόμενο του θερμοκηπίου (C02, CH4 και Ν20)2 σε σύγκριση με το έτος 1990. Αν 
λάθουμε υπόψη ότι οι εκπομπές C02 , με την εφαρμογή των ως τώρα πολιτικών και 
μέτρων, προβλέπεται να αυξηθούν κατά 8% το 2010 σε σύγκριση με το 1990, τότε 
παρουσιάζεται απόκλιση άνω των 20 μονάδων από τη διαπραγματευτική θέση που έχει 
θεσπίσει το Συμβούλιο. Οι πολιτικές και τα μέτρα για τη γεφύρωση του κενού αυτού θα 
πρέπει να είναι φιλόδοξα, και ειδικότερα στον ενεργειακό τομέα, οδηγώντας και σε 
αναπροσανατολισμό των στόχων της κοινωνίας. Η υλοποίηση των αναγκαίων πολιτικών 
θα απαιτήσει γνήσια πολιτική βούληση. 
4. Οι αποφάσεις οι οποίες θα ληφθούν κατά την τρίτη αυτή συνδιάσκεψη των εταίρων θα 
έχουν συνεπώς μείζονες επιπτώσεις, εάν πρόκειται να επιτευχθούν οι υπό 
διαπραγμάτευση στόχοι. Το Συμβούλιο έχει εκτιμήσει ότι η χάραξη των πολιτικών και 
των μέτρων (Π&Μ) προς υιοθέτηση εναπόκειται στις διάφορες συνόδους του Συμβουλίου 
που έχουν επιφορτισθεί με τις αντίστοιχες κοινοτικές πολιτικές,. Η Επιτροπή ευνοεί μια 
προσέγγιση η οποία συνίσταται στην εμπλοκή και των άλλων πολιτικών που 
"διασταυρώνονται" με την πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος κατά τη 
διαδικασία λήψεως αποφάσεων. Η Επιτροπή προτίθεται να εκδώσει αργότερα φέτος μια 
ανακοίνωση με ευρύ περιεχόμενο σχετικά με τις κλιματολογικές μεταβολές, 
παρουσιάζοντας όλες τις επιπτώσεις των πολιτικοχν και τις απαραίτητες δράσεις για την 
υλοποίηση των πολιτικών αυτών. II παρούσα ανακοίνωση η οποία αναφέρεται στην 
ενεργειακή διάσταση της αλλαγής του κλίματος, επιδιώκει την προώθηση του διαλόγου 
σχετικά με τη διαδικασία του Κυότο και εστιάζεται στις επιπτώσεις στην ενέργεια, 
προετοιμάζοντας μια ευρύτερη ανακοίνωση της Επιτροπής που θα καλύπτει όλους τους 
σχετικούς τομείς η οποία θα ακολουθήσει το Φθινόπωρο. Ο στόχος είναι να 
παρουσιαστούν στους φορείς διαμόρφωσης ενεργειακής πολιτικής τα βασικά στοιχεία της 
Το Συμβούλιο δεν έχει αποφασίσει τη διαπραγματευτική θέση για το 2005 
To CXh είναι κυρίως το αέριο που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου 
πρόκλησης, να εντοπισθούν τομείς διατύπυκιης πολιτικής που θα βοηθούσαν <πην 
αντψετώπιση της πρόκλησης και θα πρ<χο0οΰσαν το διάλογο σχετικά με το πώς οι 
δεσμεύσεις που θα αναλάβουμε για περιορκηλό των εκπομποιν μπορούν να υλοποιηθούν 
με τρόπο οικονομικά αποτελεσματικό. 
5. Είναι σαφές ότι στους κόλπους της Κοινότητας υπάρχει η πολιτική βούληση για την 
επίτευξη σημαντικού ρυθμού μείωσης, αλλά η επιτυχία της ο^τΌφασιστικοτητας αυτής δεν 
θα αποδειχθεί παρά μόνο όταν επιτευχθούν τα μεγέθη μείωσης των εκπομπών που 
υποδεικνύονται από το Συμβούλιο. Με βάση τη θέση της στο Κυότο, η Ένωση θα καλέσει 
τους λοιπούς εταίρους του Παραρτήματος Ι της συνθήκης, -και κυρίως τις 
βιομηχανοποιημένες χώρες και τις χώρες υπό μεταβατικό οικονομικό καθεστώς,- να 
καταβάλλουν αντίστοιχες προσπάθειες. Η ίδια η Ένωση θα πρέπει εντούτοις να 
αποδείξει την πολιτική της βούληση να λάβει τις απαραίτητες, αλλά συχνά δύσκολες 
αποφάσεις για την υλοποίηση των στόχων της. 
6. Ως σημείο εκκίνησης, είναι απαραίτητη η συμβολή ταχν κοινών και συντονισμένων 
πολιτικών, τόσο για την Κοινότητα, όσο και για τα κράτη μέλη, έτσι ώστε να μπορέσουν 
να αποφασισθούν οι κατάλληλες δράσεις από τα διάφορα συμβούλια που χειρίζονται 
πολιτικές και μέτρα στον τομέα των οικονομικών εργαλείων και της φορολογίας, της 
ενέργειας, της Ε&Τ, της βιομηχανίας, των μεταφορών και της γεωργίας. Η παρούσα 
ανακοίνωση προσφέρει μία πρώτη ανάλυση της συμβολής που θα έπρεπε να έχει ο τομέας 
της ενέργειας για την επίτευξη του συμφωνηθέντος στόχου. Δεδομένης της ευρύτητας των 
διαρθρωτικών μεταβολών στις οποίες μπορεί να καταλήξουν οι αποφάσεις του Κυότο, θα 
πρέπει να συνειδητοποιηθεί το γεγονός ότι η οι απαιτήσεις της προστασίας του 
περιβάλλοντος και της διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης δεν μπορούν να υλοποιηθούν 
μέσω διαδοχικών προσαρμογών αλλά περισσότερο μέσω ριζικών μεταβολών των 
πολιτικών επιλογών. 
Τάσεις αναφορικά με τις εκπομπές C02 
7. Ως βάση για το διάλογο, η Επιτροπή ανέθεσε πρόσφατα μία μελέτη για ανάλυση της 
εξέλιξης των ενεργειακών τάσεων, στην περίπτωση που συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση. 
Το σενάριο αυτό, που ονομάζεται "προ· Κυότο", σχεδιάστηκε προκειμένου να εξετασθεί η 
ένταση των απαιτούμενων πολιτικών και μέτρων για την επίτευξη περιορισμού και 
μείωσης των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Το σενάριο προ-
Κυότο καταλήγει σε μία εξέλιξη του τύπου Gbusiness as usualD, στην οποία δεν 
περιλαμβάνονται νέες πολιτικές και μέτρα για τη μείωση των εκπομπών C024. Με την 
οικονομική ανάπτυξη να αυξάνει περισσότερο από 2% ετήσια μετά το 1990, το σενάριο 
αυτό αποδεικνύει ότι οι εκπομπές (Χ)2, εξετάζ<>ντας ττ|ν Κοινότητα ως ενιαίο σύνολο, 
αυξάνονται συνεχώς, με ρυθμό 8 % μετάξι') 1990 και 2010. Η προβολή ανά τομέα τ(υν 
εκπομπών C'02 δίδει τις ακόλουθες ποσότητες (σε εκατηιμύρια τόνους C02): 
Ποσοστό μεταβολής με έτος αναφοράς το 1990 
1990 1995 2000 2010 
Βιομηχανία 626 -10% -14% -15% 
Μεταφορές 743 +9% +22% +39% 
Οικιακή χρήση/τριτογενήςτομέας 654 -3% -1% +4% 
Παραγωγή 1036 -5% -2% +2% 
ηλεκτρισμού/θερμότητας 
Βιομηχανία ενέργειας 141 +7% +9% +12% 
Συνολικές εκπομπές 3200 -2% +2% +8% 
θα πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι για την επόμενη εικοσαετία προβλέπεται παγκοσμίως 
σημαντική αύξηση των εκπομπών ΟΌ2. Η ισχυρή αυτή αύξηση εκπομπών ΟΌ2 οφείλεται 
Η μελέτη αυτή αποτέλεσε το αντικείμενο της συνάντησης της 19ης Μαρτίου μεταξύ 
εμπειρογνωμόνων αναλυτών για την ενέργεια των κρατά/ν μελών και των υπηρεσιών της 
Επιτροπής. 
Υπάρχουν και άλλα σενάρια όπως π.χ. το PRIMES ή το ΒΑΤ, που βασισμένα σε άλλες παραδοχές 
και πολύ ειδικές πολιτικές υπολογίζουν ότι το 2010 μπορεί να επιτευχθεί μείωση των εκπομπών (Χ>2 
κατά 10% σε σχέση με το 1990. 
στην αύξηση του πληθυσμοί) και την εκβιομηχάνιση στην Λσία, τη Λατινική Αμερική και 
την Ασία. Περίπου τα τρία τέταρτα της προβλεπόμενης αύξησης εκπομποιν (Χ)2 θα 
προέλθει από αναπτυσσόμενες χώρες. Το μερίδιο των χαίρων του παραρτήματος 1 στις 
εκπομπές παγκοσμίως προβλέπεται ότι από περίπου 70% το 1990 θα ελαττωθεί σημαντικά 
κατά την επόμενη εικοσαετία. Έως το 2020, η συμβολή των χωρών του παραρτήματος Ι 
στις παγκόσμιες εκπομπές C02 θα μπορούσε να είχε φτάσει στο λίγο άνω του 50%. Η 
Ένωση ευθύνεται σήμερα για το 16% των παγκοσμίων εκπομπών C02 που σχετίζονται 
με την παραγωγή ενέργειας περιλαμβάνοντας μόνο το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού. 
Θεαιρώντας μια εξέλιξη συμβατικής μορφής, το μερίδιο αυτό θα έπρεπε να κατέβει στο 
12% περίπου. Σε περίπτωση όμως εφαρμογής δραστικών πολιτικών, το μερίδιο αυτό θα 
έπρεπε να καταστεί ακόμη χαμηλότερο, δεδομένου ότι την μεγαλύτερη δράση θα έπρεπε να 
αναλάβουν οι χώρες του παραρτήματος Ι και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η γενική ανάλυση 
δείχνει ότι ακόμη και δραστικά μέτρα αν ληφθούν στην Κοινότητα, η απήχηση τους στη 
μεταβολή των παγκόσμιων τάσεων θα είναι περιορισμένη. Είναι ουσιαστική η συνεργασία 
με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Εντούτοις, η λήψη δραστικών μέτρων στην Κοινότητα είναι 
αναγκαία για την έναρξη και την υποστήριξη προσπαθειαχν σε παγκόσμια κλίμακα. 
9. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης προ-Κχκ'πυ που αναφέρεται στο παρόν έγγραφο 
βασίζονται στις κατωτέρω κύριες παραδοχές: 
οικονομική ανάπτυξη 3% κατ'έτος στα επόμενα χρόνια και μέση αύξηση ΑΕΠ για την 
περίοδο μεταξύ 1990 και 2020 λίγο άνω του 2% κατ'έτος, 
συνεχιζόμενη αύξηση παραγωγής βαριάς βιομηχανίας, 
καμία νέα πολιτική που να επηρεάζει τη ζήτηση ενέργειας και μεταφορών, 
η τιμή της εισαγόμενης ενέργειας αυξάνει μέχρι το 2020, ως τιμή του πετρελαίου για το 
2020 έχουν ληφθεί τα 32 $/βαρέλι, η τιμή του φυσικού αέριου ανεβαίνει σύμφωνα με 
την εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου και η τιμή του άνθρακα ανεβαίνει με βραδύτερο 
ρυθμό, 
οι επενδύσεις σε έργα παραγωγής ηλεκτρισμού προσδιορίζονται με βάση το 
μακροπρόθεσμο οριακό κόστος, ως διάρκεια ζωής των πυρηνικών σταθμών 
παραγωγής ηλεκτρισμού θεωρούνται τα 40 χρόνια. 
Κατά συνέπεια, 
• η ενεργειακή ένταση θεωρείται ότι θα πέφτει με ένα μέσο ρυθμό 1,3% κατ'έτος μεταξύ 
1990 και 2020. (Η ενεργειακή ένταση θα πρέπει να βελτιώνεται κατά 1,3% κατ'έτος 
μεταξύ 1995 και 2005, κατά 1,6% κατ'έτος κατά τα επόμενα 5 χρόνια και κατά 1,4% 
κατ'έτος μεταξύ 2010 και 2020). 
• δεν θα υπάρξει σημαντική μείαχτη της έντασης άνθρακα. Λεν αναμένεται να συνεχιστεί 
η βελτίωση του ρυθμού της έντασης άνθρακα (1,0% κατ'έτος) που παρατηρήθηκε το 
πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990. Θεωρείται ότι η ένταση άνθρακα θα βελτιώνεται 
μόνο κατά 0,4% κατ'έτος μεταξύ 1995 και 2005, και κατά 0,3% κατ'έτος τα επόμενα 5 
χρόνια μέχρι το 2010, και υπάρχει ενδεχόμενο αντιστροφής των τάσεων που θα 
οδηγήσει σε αύξηση της έντασης άνθρακα κατά 0,4% κατ'έτος μεταξύ 2010 και 2020. 
Η ανάγκη για αποφάσεις πολιτικής 
10. Ο επιθυμητός βαθμός μείωσης των εκπομπών C02 προσδιορίζει και την κλίμακα των 
πολιτικών και των μέτρων που θα πρέπει να υιοθετηθούν. Θεωρώντας τις τάσεις που 
προβλέπει το σενάριο προ-Κνότονια μετά το 2000, η επίτευξη της κατά 15% μείωσης σε 
εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου θα απαιτήσει μείζονες 
αποφάσεις ενεργειακής πολιτικής, που θα εστιάζονται στη μείωση της ενεργειακής 
έντασης (και ιδιαίτερα μέσω της ενεργειακής διαχείρισης και της εξοικονόμησης 
ενέργειας) και της έντασης άνθρακα (και ιδιαίτερα προ<οθώντας τις ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας) με σταθερό ΑΕΠ. 
11. Υπάρχουν διάφοροι συνδυασμοί πολιτικο'χν και εργαλείων που θα μπορούσαν να 
εφαρμοστούν ώστε να μεκοΟούν οι εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του 
θερμοκηπίου. Είναι αναγκαία η λήψη αποφάαευιν ως προς τις κατευθύνσεις που θα 
πρέπει να ακολουθηθούν. Είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί το οικονομικά αποδοτικότερο 
σύνολο μέτρων με το οποίο θα επιτευχθεί το επιθυμητό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα. 
12. Κατά τον προσδιορισμό της βέλτιστης από τις διαθέσιμες εναλλακτικές επιλογές, θα 
πρέπει να ληφθούν περισσότερο συγκεκριμένες αποφάσεις ως προς τα νομοθετικής φύσης 
ή εθελοντικής προσχώρησης μέτρα που θα απαιτηθούν, ως προς το εάν θα πρέπει να 
υιοθετηθεί ειδική στρατηγική μιγμάτων καυσίμων, ως προς το εάν θα πρέπει να τεθούν 
στόχοι για την ενεργειακή ένταση ή για το βαθμό διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας, και ως προς το βαθμό που η εφαρμογή των μέτρων θα κατανεμηθεί ανάμεσα 
στις κυβερνήσεις, τη βιομηχανία και τους λοιπούς οικονομικούς φορείς. 
13. θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η αντιμετώπιση της μείζονος αυτής πρόκλησης θα 
απαιτήσει την κινητοποίηση πόρων. Θα απαιτηθούν απαντήσεις στα ερωτήματα 
αναφορικά με το σχετικό κόστος και τους πόρους που η Ένωση και τα επί μέρους κράτη 
μέλη είναι διατεθειμένα να διαθέσουν. 
14. Ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να προωθήσει το διάλογο αυτό τόσο στο 
εσωτερικό όσο και στο εσωτερικό των Κοινοτικών φορέων, ειδικότερα αναφορικά με τον 
τομέα της ενέργειας. Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, αλλά το μέγεθος του 
προβλήματος της αντιμετώπισης της ανθρωπογενούς κλιματολογικής μεταβολής δεν 
πρέπει να μας αποθαρρύνει στην ανεύρεση των αποτελεσματικότερων και πρακτικότερων 
λύσεων. Στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζονται ορισμένοι πιθανοί τομείς δράσης ως 
βάση για διάλογο για τις αποφάσεις πολιτικής. 
ΠΙΘΑΝΑ ΠΕΔΙΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Ενεργειακή αποτελεσματικότητα και εξοικονόμηση ενέργειας 
15. Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι ένα πολύ αποτελεσματικός και συχνά "δωρεάν" τρόπος 
μείωσης των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι 
"αχρησιμοποίητες" πηγές ενέργειας αντιστοιχούν πράγματι καλύτερα στην βασική αρχή 
της αειφόρου ανάπτυξης. Επί πλέον μειώνουν τις εισαγωγές ενέργειας και αυξάνουν την 
ασφάλεια εφοδιασμού δημιουργώντας θέσεις απασχόλησης. Η κατανάλωση ενέργειας δεν 
οφείλει κατ'ανάγκη να αυξάνει ακόμη κι αν αυξάνει το ΑΕΠ. Εν τούτοις, στη μελέτη προ-
Κνότο προβλέπεται σταθερή αύξηση της ζήτησης παρά την πρόβλεψη πτώσης της 
ενεργειακής έντασης κατά 1,3% μεταξύ 1995 και 2005, και 1,6% μεταξύ 2005 και 2010. 
Για την υλοποίηση των συχνά πολυάριθμων και αδάπανων ευκαιριών και την κάμψη της 
αύξησης της ζήτησης απαιτείται προληπτική πολιτική ενεργειακής διαχείρισης με την 
οποία να προωθείται η εξοικονόμηση ενέργειας και η ενεργειακή αποτελεσματικότητα 
με παράλληλη συμπλήρωση με μέτρα βασισμένα στους μηχανισμούς τιμολόγησης. 
16. Το πρόγραμμα SAVE είναι σημαντικό στοιχείο της Κοινοτικής στρατηγικής μείωσης του 
ΟΌ2. Το πρόγραμμα JOULE-THERMIE επίσης υποστηρίζει την έρευνα και επίδειξη νέων 
τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας. Θα πρέπει εν τούτοις να γίνει κατανοητό ότι τα 
εμπόδια για την ενεργειακή αποτελεσματικότητα και την εξοικονόμηση ενέργειας δεν είναι 
κυρίως τεχνολογικά. Αυτός είναι και ο λόγος που στο πλαίσιο του προγράμματος SAVE Ι 
προτείνεται σειρά νομοθετικών μέτρων. Έχει θεσπισθεί Ευρωπαϊκό σύστημα 
επισήμανσης των οικιακών συσκευών για την κατανάλωση τους σε ηλεκτρική ενέργεια 
καθώς και πρότυπα ενεργειακής αποτελεσματικότητας για λέβητες, ψυγεία και 
καταψύκτες, αλλά υπάρχει αντικείμενο για πολύ ευρύτερες δράσεις προαγωγής της 
εξοικονόμησης ενέργειας. 
17. Η εμπειρία του SAVE αποδεικνύει ότι το Συμβούλιο δεν υπήρξε πάντα διατεθειμένο να 
παίξει το ρόλο του θεσπίζοντας ορισμένες νομοθετικές ρυθμίσεις ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας και διαθέτοντας οικονομικούς πόρους ανάλογους με τις 
δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας μέσα στην Κοινότητα και με τα θέματα της αλλαγής 
του κλίματος. Οι νέες δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών θα πρέπει να οδηγήσουν σε 
σοβαρή σκέψη ως προς το πως θα οδηγηθούμε πολύ πέρα από τα επιτευχθεντα κατά τα 
πρόσφατα χρόνια στην εξοικονόμηση ενέργειας. 
18. Η Επιτροπή προσπάθησε να ενθαρρύνει τις εταιρείες διανομής ηλεκτρισμού και αερίου να 
μη θεωρούνται ως προμηθευτές, αλλά ως εταιρείες παροχής υπηρεσιών, γεγονός που θα 
μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική μείωση της ζήτησης σε ενέργεια κυρίως στον τομέα 
της οικιακής κατανάλωσης. Για το σκοπό αυτό υπέβαλε πρόταση οδηγίας που να 
ενθαρρύνει τη χρήση ορΟολογικιίιν τεχνικών σύνταξης οικονομικών προγραμμάκυν στο 
πλαίσιο του κύκλου προσφοράς και ζήτησης. Η οδηγία αυτή δεν έχει ακόμη εκδοθεί από 
το Συμβούλιο. Οι φορείς παροχής ενέργειας Ou πρέπει ν« μετατραπούν αν, εταιρείες 
παροχής ενεργειακοί υπηρεσιών προσφέροντας στους καταναλωτές ένα ολόκληρο 
φάσμα ενεργειακών υπηρεσιών με το οποίο εν τέλει θα εξοικονομήσουν ενέργεια 
παρέχοντας τους συγχρόνως καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών. Η Επιτροπή θα προωθήσει 
το διάλογο με τη βιομηχανία παραγωγής ενέργειας με στόχο να προαγάγει της υπηρεσίες 
εξοικονόμησης ενέργειας και αποτελεσματικότερη παραγωγή ενέργειας. Θα πρέπει ακόμη 
να δοθεί προτεραιότητα στην έννοια των αποτελεσματικών και οικονομικών ενεργειακών 
υπηρεσιών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων Ε&Τ, κυρίως σε βραχυπρόθεσμη και 
μεσοπρόθεσμη βάση. 
Ενίσχυση της συνεργασίας με τους οικονομικούς παράγοντες - ο ρόλος των περιβαλλοντικών 
συμφωνιών 
19. Ενώ αναγνωρίζεται ότι τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία έχει κάνει προόδους στην 
εξοικονόμηση ενέργειας και την ενεργειακή αποτελεσματικότητα, χρειάζεται περισσότερη 
δράση, περιλαμβανομένου του τομέα των περιβαλλοντικών συμφωνιών. Οι 
μακροπρόθεσμες συμφωνίες είναι εργαλεία που θα πρέπει να αναπτυχθούν όπου κρίνεται 
σκόπιμο. Εάν αναπτυχθούν επιτυχώς σε όλη την Ένωση, τα εργαλεία αυτά θα βελτίωναν 
την ενεργειακή αποτελεσματικότητα και θα οδτ|γούσαν σε σημαντική μείωση ταχν 
εκπομπών C02. Ακόμη, υπάρχει σημαντικό πεδίο μείωσης των εκπομπών C02 στον τομέα 
του αυτοκινήτου και οι μεγάλες εταιρίες πρέπει να ενθαρρυνθούν να ενταχθούν στη 
διαδικασία αυτή σε εθελοντική βάση5. 
Επιτάχυνση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 
20. Παρότι εδώ και περισσότερο από 20 χρόνια έχει επιχειρηθεί στην Ευρώπη -όπως και 
αλλού- να ευνοηθεί η χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το διαθέσιμο οικονομικό 
δυναμικό παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο. Η Επιτροπή δημοσίευσε το Νοέμβριο 
του 1996 το πράσινο βιβλίο6 για μια στρατηγική, με στόχο την ενίσχυση της διείσδυσης 
των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ικανών να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε διαρκή 
ανάπτυξη, δεδομένου ότι πρακτικά δεν παράγουν γενικά C02, δεν υποκρύπτουν 
τεχνολογικούς κινδύνους, αποτελούν "ιθαγενείς" πηγές ενέργειας και παρουσιάζουν και 
πολλά άλλα πλεονεκτήματα. 
21. Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο διπλασιασμός του μεριδίου των μορφών αυτών ενέργειας μέχρι 
το 2010 (από 6% σε 12%) θα ήταν ένας φιλόδοξος αλλά πραγματοποιήσιμος στόχος. Οι 
επιπτώσεις από την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών αναλύονται στο 
πλαίσιο της μελέτης TERES Π, και ειδικότερα ως προς τις παραμέτρους που καλύπτουν 
τις εκπομπές ΟΌ2, την ασφάλεια του εφοδιασμού και την απασχόληση. Αναφορικά με τις 
εκπομπές C02, το σενάριο "πολιτική βέλτιστης πρακτικής" στο οποίο το μερίδιο των 
ανανεώσιμων πηγών είναι 12,5%, προβλέπει μείωση των εκπομπών C02 κατά 386 
εκατομμύρια τόνους ετησίως μέχρι το 2010 (ποσότητα που αντιπροσωπεύει το 12% των 
εκπομπών C02), υπολογισμένη με χρήση του μοντέλου SAFIRE. 
22. Για τη λήψη μέτρων που θα ενισχύσουν σημαντικά το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας απαιτείται πολιτική βούληση. Οι μορφές αυτές ενέργειας όχι μόνο θα 
συνεισέφεραν κατά τρόπο ουσιαστικό στον περιορισμό των δικών μας εκπομπών αερίων 
που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλλά, με δεδομένη το ακόμα μεγαλύτερο 
δυναμικό που υπάρχει στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα επέτρεπαν επίσης τη διασφάλιση 
της προμήθειας της ενέργειας με χαμηλή επίπτωση στο περιβάλλον στις ζώνες που δεν 
έχουν ακόμα συνδεθεί με τα ενεργειακά δίκτυα. Στο πλαίσιο των Κοινοτικών 
προγραμμάτων, και ειδικότερα του προγράμματος JOULE-THERM BE, έχουν 
αναπτυχθεί αρκετές τεχνολογίες στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχει 
αποδειχθεί η ανταγ(ι>νιστικότητά τους (π.χ. όσον αφορά τη βιομάζα, την αιολική 
ενέργεια και τη φωτοβολτάΐκή ενέργεια). Πολλές από τις τεχνολογίες αυτές 
αναπτύσσονται σε αποκεντρωμένα συστήματα. Για να αυξηθεί η ενσωμάτωση τους στην 
5 Παράδειγμα: δέσμευση της FIAT προς την Ιταλική κυβέρνηση για μείωση κατά 20% των εκπομπών 
CÛ2 
Εγγραφο COM(96) 576 της 20ης Νοεμβρίου 1996. 
αγορά, είναι σημαντικό να ενταχθούν σε κεντρικά συστήματα -για το σκοπό αυτό 
απαιτείται η ενίσχυση των δραστηριοτήτων επίδειξης και διάχυσης. 
23. Οι δεσμοί μεταξύ γεωργίας και δασοκομίας, περιβάλλοντος και ενέργειας πρέπει 
τονιστούν. Η βιομάζα είναι πηγή ενέργειας που θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στον 
αγώνα κατά της αλλαγής του κλίματος. Η γεωργία και η δασοκομία θα μπορούσαν να 
συμβάλουν στην απορρόφηση του C02 με την ανάπτυξη "παγίδων άνθρακα", που θα 
μπορούσαν να αξιοποιηθούν στη συνέχεια για παραγωγή ενέργειας. Οι τεχνολογικές 
δράσεις έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης και τα φορολογικά μέτρα πρέπει να ενισχυθούν 
έτσι ώστε οι εναλλακτικές αυτές επιλογές να αποτελέσουν οικονομική πραγματικότητα με 
την ενίσχυση των δραστηριοτήτων έρευνας και των δραστηριοτήτων επίδειξης και 
διάδοσης αλλά και των ερευνητικών δραστηριότητα^ με κοινωνικοοικονομικό χαρακτήρα 
με θέμα τη διαδικασία ενσωμάτωσης στις αγορές. 
24. Η συνέχιση της διαδικασίας εξάλειψης των εμποδίων, που αντιτίθενται σε περισσότερο 
διαδεδομένη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με χρήση της εναρμόνισης, των 
προδιαγραφών και της χρηματοδοτικής βοήθειας σε πειραματικά προγράμματα και 
προγράμματα ενημέρωσης είναι στόχοι τους οποίους θέτει η νέα πρόταση της Επιτροπής 
για το πρόγραμμα ALIENER. Το Συμβούλιο θα πρέπει σύντομα να θεσπίσει το 
πρόγραμμα αυτό, και, για πραγματική συμβολή στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας θα πρέπει να διατεθούν και επαρκή μισά. 
25. Είναι σημαντική η προώθηση διαλόγου με τις εταιρίες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, 
με στόχο να αποσπασθεί δέσμευση εκ μέρους τους ότι θα παράγουν ποσότητα όχι 
αμελητέα ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές. Τα τρέχοντα προγράμματα σε ορισμένα 
κράτη μέλη στον τομέα αυτό αποδεικνύουν ότι η υποχρέαχτη αυτή συμβάλλει στη 
διαμόρφωση ευνοϊκού κλίματος για τη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα 
πρέπει ακόμη να δοθεί περισσότερη σημασία στα διάφορα κίνητρα προώθησης των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Επιτροπή εξετάζει σχετικές με το θέμα προτάσεις, και 
ειδικότερα εξετάζει την δυνατότητα εγγύησης ελάχιστων τιμών για τις ενεργειακές αυτές 
πηγές. 
26. Η ως τώρα αντίδραση της μεγάλης πλειοψηφίας των ενδιαφερομένων μερών στο πράσινο 
βιβλίο υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής για την ανάγκη σημαντικής αύξησης του 
μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει συγκεκριμένες 
προτάσεις στα δύο υπό σύνταξη έγγραφα, το λευκό βιβλίο και το σχέδιο δράσης. Τα 
μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν θα πρέπει να είναι σύμμετρα με τους στόχους που θα 
τεθούν. Είναι αναγκαίο να αναπτύξουν και τα κράτη μέλη τις δικές τους εθνικές 
στρατηγικές για την προαγιυγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
Ενίσχυση της διαχείρισης της ενέργειας σε τοπικό, νησιωτικό και περιφερειακό επίπεδο 
27. Μεγαλύτερη αποκέντρωση και ευρύτερη συμμετοχή του κοινού θα συμβάλει σε αρτιότερη 
διαχείριση των γενικών θεμάτων και σε πληρέστερο έλεγχο της αύξησης της ενεργειακής 
ζήτησης. Κατά τη διάσκεψη της Κοχπαντινούπολης ΠΙ labitat ΠΟ τον Ιούνιο του 19%, 
αναγνωρίστηκε ότι η αύξηση του πληθυσμό») θα λάβει χ<ί>ρα κυρίως στις κωμοπόλεις και 
τις πόλεις, οι οποίες εξάλλου σήμερα αντιπροσωπεύουν το 75% του πληθυσμού της 
Ένωσης και το 70% της κατανάλωσης της ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να 
εστιάζεται όλο και περισσότερο η προσοχή στα προβλήματα διαχείρισης της ενέργειας στα 
αστικά κέντρα. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να δώσουν 
προτεραιότητα σε δράσεις Ε&Α σε κωμοπόλεις και πόλεις, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη 
τους τις ενεργειακές πλευρές προετοιμάζοντας τη βασική δράση του 5ου ΠΠ "πόλη του 
μέλλοντος". 
28. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν μεγάλες δικαιοδοσίες στους τομείς των 
υπηρεσιών, οικισμού και μεταφορών. Η Επιτροπή, ως αποτέλεσμα του προγράμματος της 
ενεργειακής διαχείρισης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο -πρ^ράμματος το οποίο 
τώρα αποτελεί μέρος του πρ^ράμματος SAVE-, ενθαρρύνει την ανάμειξη αιρετών 
αντιπροσώπων, από κοινού με τους λοιπούς ενδιαφερομένους τοπικούς εταίρους, 
υποστηρίζοντας την δημιουργία γραφείων ενεργειακής διαχείρισης στις περιφέρειες, τα 
νησιά και τις πόλεις. Ο κύριος ρόλος των "ενεργειακα'χν γραφείων" είναι η προώθηση της 
εξοικονόμησης ενέργειας και TUJV ανανεοχτιμων πηγ(ί)ν. Ακόμη, δημιουργήθηκαν χρήσιμα 
δίκτυα7 των οποίων ο ρόλος θα έπρεπε να διευρυνθεί ώστε να είναι σε θέση να προωθούν 
και διεθνικά προγράμματα. 
29. Το σύνολο των δημόσιων συμβάσεων, που ανατέθηκαν από τις τοπικές και περιφερειακές 
αρχές της Ένωσης, αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας. Οι 
δημόσιες αυτές συμβάσεις θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη τους την ενεργειακή διάσταση 
και τις κλιματολογικές μεταβολές. Οι δημόσιες αρχές θα μπορούσαν έτσι να παίξουν 
ηγετικό ρόλο στην υιοθέτηση προϊόντων με μικρότερη κατανάλωση ενέργειας και συνεπώς 
με μικρότερες εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι 
τοπικές και περιφερειακές αρχές θα μπορούσαν επίσης να ενσωματώνουν "αυτομάτως" 
βασικές αρχές ενεργειακής διαχείρισης στα νέα τους κτίρια. Για την ίδια περιοχή, μελέτες 
έχουν αποδείξει ότι ορισμένα δημόσια κτίρια μπορούν να καταναλώσουν μέχρι και 
τέσσερις φορές περισσότερη ενέργεια. 
30. Υπάρχει σημαντικό δυναμικό μείωσης του C02 για αξιοποίηση σε τοπικό και 
περιφερειακό επίπεδο. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα μπορούσε να διαδραματίσει 
σημαντικό ρόλο ιδιαίτερα στην προαγωγή της εξοικονόμησης ενέργειας και των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παράλληλα με τα λοιπά σχετικά επίπεδα λήψεως 
αποφάσεων. 
Προαγωγή των πρωτοβουλιών για συνδυασμένη παραγωγή 
ενέργειας και θερμότητας 
31. Οι τεχνολογίες παραγωγής και συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν προχωρήσει 
με γοργό ρυθμό. Ετσι, και με εφαρμογή της αρτιότερης από τις διαθέσιμες τεχνολογίες, 
μπορούν να αναμένονται σημαντικές βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας. Σε πολλές 
περιπτώσεις, οι προηγμένες αυτές τεχνολογίες προσφέρουν και πλεονεκτήματα 
αποδοτικότητας του κόστους. Η Επιτροπή ετοιμάζει μια ανακοίνωση σχετικά με τη 
συμπαραγωγή, με σκοπό την προώθηση των εφαρμογών της. Σε ορισμένα κράτη μέλη 
υπάρχουν ήδη πολλά παραδείγματα που αποδεικνύουν τα πλεονεκτήματα της εν λόγω 
τεχνολογικά ώριμης επιλογής, αν και μεταξύ των κρατών μελών παρατηρούνται μεγάλες 
διαφορές όσον αφορά τη δείσδυσή της. 
32. Είναι ανάγκη να υπάρξει ορθότερη εκμετάλλευση της συνεργασίας μεταξύ της 
συνδυασμένης παραγίυγής θερμότητας και ενέργειας και των περιφερειακών δικτύων 
κεντρικής θέρμανσης ή ψύξης. Η χρησιμοποίηση της βιομάζας στη διαδικασία 
συμπαραγωγής αποτελεί παράγοντα που διευκολύνει τη διείσδυση της υπόψη επιλογής. 
Ενας τρόπος για την επιτάχυνση εφαρμογής της συμπαραγωγής είναι η μέθοδος 
χρηματοδότησης από τρίτους φορείς (ΧΤΦ), που θα πρέπει να προβληθεί μεταξύ των 
χρηματοδοτικών οργανισμών, ώστε να την εφαρμόζουν συχνότερα. Σε υπόβαθρο 
οικονομίας της αγοράς, η συμπαραγωγή έχει δυνατότητες μακροπρόθεσμης ανάπτυξης 
μόνο στην περίπτωση που υπάρχουν διαφανείς και δίκαιοι κανόνες αναφορικά με την 
ποσότητα και την τιμή της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και μόνο αν με το νέο 
καθεστώς των συμβάσεων φυσικού αερίου εξασφαλίζεται η ανταγωνιστικότητα. 
33. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και μια εκτεταμένη διείσδυση της συμπαραγωγής δεν θα 
αρκούσε για να αποφευχθεί μια γενική αύξηση των εκπομπών ΟΌ2. Η Επιτροπή όμως 
πιστεύει ότι υπάρχει πεδίο για την εφαρμογή της συμπαραγωγής με στόχο τη συμβολή 
στον περιορισμό των εκπομπών. 
Παραγωγή ηλεκτρισμού 
34. Οι εξελίξεις στον τομέα της συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού/ /θερμότητας 
αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τις γενικές τάσεις των εκπομπών C02. Ο υπόψη 
τομέας δεν είναι μόνο υπόλογος για το ένα τρίτο σχεδόν του συνόλου των εκπομπών, 
αλλά έχει και τη δυνατότητα περιορισμού του CO2, παρόλη την αύξηση της ζήτησης 
ηλεκτρισμού και θέρμανσης. Σύμφωνα με το σενάριο προ-Κυότο, οι εκπομπές ΟΌ2 των 
FEDERANE για τις περιφέρειες, ENERGIE CITES για τις πόλεις και ISLENET για τα νησιά. 
ενεργειακών σταθμών αναμένεται να παραμείνουν κοντά στα επίπεδα του 1990 μέχρι το 
έτος 2010. 
Επιπλέον, με την εν εξελίξει διαδικασία καθιέρωσης διευρωπαϊκών δικτύων επιδιώκεται 
να εξασφαλιστεί η βέλτιστη αξιοποίηση των δυνατοτήτων παραγωγής ενέργειας σε 
ολόκληρη την Ενωση, καθώς και η διοχέτευση καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε 
άνθρακα σε περιοχές της Ευρώπης όπου μέχρι σήμερα τα προϊόντα αυτά ήταν άγνωστα. 
35. Ενώ όμως στον τομέα των μεταφορών δεν παρουσιάζονται σπουδαίες δυνατότητες 
αντικατάστασης των καυσίμων, ο τομέας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προσφέρει 
διάφορες δυνατότητες εφαρμογής καυσίμων μηδενικού άνθρακα ή επέκτασης της 
χρησιμοποίησης καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα. Οι πολιτικές και τα 
μέτρα που αναφέρονται στο CO2 θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους το ρόλο που μπορεί να 
παίξει ο ηλεκτρισμός ως βασικό στοιχείο της ανάπτυξης καινοτόμα™ μέσων παραγωγής, 
επικοινωνίας και κίνησης, με τα οποία θα ήταν δυνατό να καταπολεμηθούν οι εκπομπές 
ΟΌ2 με περιορισμό της έντασης του άνθρακα και της έντασης της ενέργειας. Στον πίνακα 
που ακολουθεί παρουσιάζεται λεπτομερώς η επίδραση της παραγωγής ηλεκτρισμού και 
θερμότητας στην εξέλιξη των εκπομπών CO2, καθώς και των εντάσεων της ενέργειας και 
του άνθρακα. 
Μέση ετησία μεταβολή (% xertG έτος) 
1990-2000 2000-2010 1990-2010 
Εκπομπές C02 -0,2% +0,3% +0,1% 
Ενεργειακή - 0,5% -1,5% -1,0% 
ένταση 
Ένταση άνθρακα | -1,7% -0,5% -1,1% 
(μελέτη προ-Κυότο) 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Βιομηχανία Παροχής 
Ηλεκτρισμού ολοκληρώνουν μια ευρεία ανασκόπηση των δυνατοτήτων που παρουσιάζει ο 
ηλεκτρισμός ως συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη και ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση της 
πρόκλησης της αλλαγής του κλίματος. 
36. Αποτέλεσμα της προόδου της τεχνολογίας από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης 
και μετά υπήρξε η σταθερή βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ενεργειακών 
σταθμών. Η βελτίοκχη αυτή θα πρέπει να συνεχιστεί, ακόμη δε και να επεκταθεί, εφόσον 
υπάρχει πάντοτε ένα θεωρητικό δυναμικό που δεν αξιοποιείται αρκετά. Π.χ., με την 
εισαγωγή καθαρών και αποτελεσματικών τεχνολογιών καύσης, όπως του φυσικού αερίου, 
του άνθρακα και του λιγνίτη, θα μπορούσε να βελτιωθεί η παραγωγή ηλεκτρισμού κατά 5-
10%, με αποτέλεσμα τον περιορισμό του κόστους των καυσίμων και τη μείωση κατά 15-
30% των εκπομπών αερίων που συνδέονται με το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σε μεγάλο 
βαθμό, οι επιπτώσεις συνολικά θα εξαρτηθούν από το βαθμό διείσδυσης των τεχνολογιών 
στην Ενωση και σε ένα μεγάλο τμήμα του πλανήτη, όπου θα γίνεται ευρύτερη χρήση των 
στερεών καυσίμων (Κίνα, Ινδία, ASEAN, κλπ.). Θα ήταν σκόπιμο να καταρτιστεί ένα 
κοινοτικό πρόγραμμα με αντικείμενο τις καθαρές και αποτελεσματικές τεχνολογίες που 
κάνουν χρήση στερεών καυσίμων και λοιπών βαρέων προϊόντων. 
37. Θα πρέπει να αναφερθεί η συμβολή της πυρηνικής ενέργειας στην προσπάθεια 
περιορισμού των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. 
Σύμφωνα με τα ισχύοντα πρ^ράμματα, η εγκατεστημένη πυρηνική ικανότητα της 
Κοινότητας έχει μικρές μόνο πιθανότητες επέκτασης στα λίγα επόμενα χρόνια. Από 
σήμερα και μέχρι το 2010, μπορεί να προσδοκάται ότι η πυρηνική ενέργεια θα συνεχίσει 
να συμβάλλει, αν και σε μικρότερο βαθμό, στον περιορισμό της ανάπτυξης των εκπομπών 
αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Μετά το 2010 θα αρχίσει η σταδιακή κατάργηση 
αρκετών από τα εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας. Η περισσότερο μακροπρόθεσμη 
αντιμετώπιση της πυρηνικής ενέργειας περιγράφεται συνοπτικά στο "Ενδεικτικό 
Πυρηνικό Πρόγραμμα" της Επιτροπής8 
COM(96)339 από 25 Σεπτεμβρίου 1996 - Ενδεικτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας στο πλαίσιο 
του νοήματος του άρθρου 40 της Συνθήκης Euratom. 
38. Το φυσικό αέριο σημειώνει σήμερα γοργή διείσδυση στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, 
με ρυθμό που όμως αναμένεται να σημειώσει την ανώτατη τιμή του κατά το έτος 2010. 
Μετά από αυτή την ημερομηνία, και ειδικότερα για λόγους ασφάλειας ταχν προμηθειών 
αερίου, θα χρειαστεί να εξεταστεί σοβαρά ο βαθμός διείσδυσης. 
39. Είναι βέβαιο ότι η τρέχουσα κατανάλωση ενέργειας στο σύνολο της δεν συμβαδίζει με τις 
μακροπρόθεσμες απαιτήσεις της αειφόρου ανάπτυξης. Για να υπάρξει βεβαιότητα ότι η 
Κοινότητα μπορεί να επιτύχει τους στόχους περιορισμού των εκπομπών που ορίζονται 
στο Πρωτόκολλο της Συνδιάσκεψης της αλλαγής του κλίματος, απαιτείται σημαντικός 
περιορισμός της εκμετάλλευσης ορυκτών καυσίμων. Η ανάγκη αυτή αναγνωρίζεται 
σήμερα ευρύτατα από τους μεγάλους διεθνείς οργανισμούς, τις εθνικές κυβερνήσεις και, 
ίσως το σημαντικότερο, από ένα μεγάλο μερίδιο της ίδιας της βιομηχανίας ενέργειας. 
Ενοποίηση με τις λοιπές πολιτικές 
40. Δεδομένου ότι η ζήτηση ενέργειας εξαρτάται από άλλες οικονομικές δραστηριότητες, είναι 
απαραίτητη η εφαρμογή αρχών διαχείρισης της ζήτησης ενέργειας ώστε, για μια 
συγκεκριμένη ποιότητα υπηρεσιών ενεργειακοί) χαρακτήρα, να παρατηρείται η 
χαμηλότερη δυνατή αύξηση της ζήτησης με την καλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα. Σε 
αυτό το πλαίσιο θα πρέπει βαθμιαία να ενσωματα)θούν στις λοιπές πολιτικές, ιδιαίτερα 
στη γεωργική και τη δασονομική πολιτική, την πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος 
και διαχείρισης των αποβλήτων, την πολιτική μεταφορών, την πολιτική έρευνας και 
ανάπτυξης, τη δημοσιονομική πολιτική, την πολιτική χωροταξίας και την πολιτική 
περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, στόχοι περιορισμού των εκπομπών αερία>ν του 
θερμοκηπίου και ανάπτυξης χοανών άνθρακα. Αργότερα μέσα στο 1997, η Επιτροπή θα 
κυκλοφορήσει μια ανακοίνωση που θα περιλαμβάνει σφαιρική ανασκόπηση του συνόλου 
των μέτρων που συνδέονται με τις κλιματολογικές μεταβολές, σε όλα τα πεδία πολιτικής. 
41. Είναι σημαντικό να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν 
ακόμη ευρύτερα τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής για τη χρηματοδότηση 
έργων περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ιδιαίτερα όσον αφορά τις 
ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και με τις χοάνες άνθρακα. Εκτός από τα έργα με 
καθαυτό ενεργειακό χαρακτήρα, θα μπορούσαν και τα έργα υποδομών να συμβάλλουν 
στις δράσεις καταπολέμησης των κλιματολογικών μεταβολών. Αυτό θα χρειαστεί να 
λαμβάνεται υπόψη στα μελλοντικά προγράμματα και μέτρα των Διαρθρωτικών Ταμείων. 
42. Τα μέτρα για την καταπολέμηση των κλιματολογικών μεταβολών συνεπάγονται και τη 
δημιουργία συναφών θέσεων εργασίας σε συγκεκριμένους τομείς. Σε συνεργασία με τα 
κράτη μέλη, η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στην εκπόνηση λεπτομερούς μελέτης του 
αντίκτυπου των μέτρων καταπολέμησης των κλιματολογικών μεταβολών στη δημιουργία 
θέσεων εργασίας. Επίσης, θα πρέπει να ενταθεί η προσπάθεια για τη σχετική εκπαίδευση. 
Π.χ., το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ανάπτυξης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ECDVT) θα πρέπει 
να καθιερώσει προδιαγραφές σπουδών σε θέματα διαχείρισης της ενέργειας. 
43. Αναφορικά με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), μια πρωτοβουλία για τη 
χρησιμοποίηση βιομάζας στην παραγωγή ενέργειας στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της 
ΚΓΠ θα μπορούσε να αποτελέσει μια ακόμη πρακτική λύση ουσιαστικά ουδέτερη από την 
άποψη εκπομπής αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Με την 
κατάλληλη επεξεργασία, η υπόψη λύση θα μπορούσε να συμβάλλει και στη διεύρυνση των 
στόχων της ΚΓΠ. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ενέργειας και η ανάπτυξη 
καυσίμων βιολογικής προέλευσης στη γεωργία αποτελούν επίσης βιώσιμες λύσεις, που θα 
πρέπει να μελετηθούν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Επίσης, θα πρέπει να προχωρήσει και η 
ανάπτυξη χοανών ΟΌ2 στις χώρες όπου είναι απαραίτητη. 
Τεχνολογία και Καινοτομίες 
44. Η πρόσφατη έγκριση της πρότασης της Επιτροπής για το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΠΠ 5) συμπίπτει με την ημερήσια διάταξη του 
Κυότο. Έχει ουσιώδη σημασία να υπάρχει στενός και συνεχής συντονισμός της πολιτικής 
ΕΤΑ και της ενεργειακής πολιτικής. Οι καθαρές τεχνολογίες (Απορούν να συμβάλλουν 
θετικά σ'αυτό, με μόνιμα αποτελέσματα. Το ΠΠ 5, και ειδικότερα "τα συστήματα και οι 
10 
προηγμένες υπηρεσίες ενέργειας" βασικής δράσης, καθώς και τα τρέχοντα προγράμματα 
ETA JOULEAHERMIE και "Περιβάλλον και Κλίμα" θα πρέπει να αναθέσουν 
σημαντικούς ρόλους σε δραστηριότητες που προάγουν τεχνολογίες με 
ο^ιοτελεουχιτικότητα ενέργειας και άνθρακα που αντιπροσωπεύουν ουσιώδεις βελτιώσεις 
συγκριτικά με εκείνα που διατίθενται σήμερα στην αγορά. 
45. Με τη βοήθεια διαφόρων ενεργειακών τεχνολογιών θα πρέπει να αναπτυχθούν 
αποτελεσματικές και αειφόρες υπηρεσίες σχετικά με την ενέργεια. Από την πλευρά της 
παροχής ενέργειας, μπορούν να αναφερθούν τα εξής: κύκλοι συνδυασμών, καθαρός 
άνθρακας, κυψέλες καυσίμου, ανανεώσιμες πηγές (άνεμος, βιομάζα, ηλιακή-θερμική, 
ηλιακή φωτοβολταϊκή), νέοι θερμοδυναμικοί κύκλοι κλπ. Από την πλευρά της ζήτησης, θα 
πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες στο χώρο νέων οχημάτων και μηχανών, 
βελτιωμένης αποτελεσματικότητας των οικιακών συσκευών (ιδιαίτερα των ψυκτικών 
μηχανημάτων), ηλεκτροτεχνικού εξοπλισμού, οικιακών ηλεκτρονικών συσκευών 
ενεργειακού ελέγχου, ανάπτυξης της Πόλης του Μέλλοντος, κλπ. θα πρέπει επίσης να 
ενισχυθεί η κοινωνική έρευνα, δεδομένου ότι δεν έχει δοθεί ακόμη αρκετή προσοχή στη 
διερεύνηση της συμπεριφοράς των καταναλωτών όταν αυτοί τίθενται προ ενεργειακών 
επιλογών, ιδιαίτερα των αντιδράσεων του κοινού ως καταναλωτών ενέργειας. 
Περιορισμός λοιπών εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο 
φαινόμενο του θερμοκηπίου 
46. Εκτός από τις εκπομπές του C02, τα ανθρακωρυχεία αποτελούν σημαντική πηγή 
εκπομπών μεθανίου, αναπόφευκτα δε η παραγωγή και διανομή φυσικού αερίου 
συνεπάγεται διαφυγές του αερίου9. Αναφορικά με τις εκπομπές που δημιουργούνται από 
την εξόρυξη άνθρακα, χρησιμοποιούνται ευρύτατα στην Ένωση διάφορες τεχνικές 
προληπτικού χαρακτήρα. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να γίνει γνωστό στους εταίρους μας 
των υπό ένταξη χωρών. Στις περιπτώσεις χρήσης φυσικού αερίου, είναι απαραίτητο να 
καταστούν αυστηρότεροι οι έλεγχοι ποιότητας των δικτύων διανομής, ώστε να 
περιοριστούν οι διαφυγές. Στο χώρο αυτό, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τη σύναψη 
εθελοντικών συμφωνιών με τη βιομηχανία του φυσικού αερίου10. Και στο σημείο αυτό, 
είναι ανάγκη να διευρυνθεί η μεταλαμπάδευση τεχνογνωσίας και ορθών πρακτικών σε 
τρίτες χώρες, θα πρέπει να αναβαθμιστεί και η εφαρμοσμένη έρευνα στους τομείς της 
παραγωγής και της μεταφοράς του φυσικού αερίου, ώστε να προκύψουν βελτιώσεις που 
δικαιολογούνται και κάτω από το πρίσμα της οικονομίας. 
47. Αν και δεν παρατηρείται άμεση σύνδεση του τομέα των αποβλήτων με τον ενεργειακό 
τομέα, υπάρχουν εν τούτοις ορισμένες συνεργίες μεταξύ τους. Με την αφθονία των πηγών 
ενέργειας, ο ενεργειακός τομέας μπορεί εύκολα να τα βγάλει πέρα χωρίς την παραγωγή 
ενέργειας από τα απόβλητα. 'Ομως, η διαχείριση των αποβλήτων αποτελεί σημαντική 
φροντίδα της τοπικής αυτοδιοίκησης και είναι πιθανό, παρά την απόλυτη προτεραιότητα 
της ανο^ύκλωσης, να παραμένει τελικά κάποιο ποσοστό που θα κατευθυνθεί στη 
χωματερή, όπου αναπόφευκτα θα σημειωθούν εκπομπές μεθανίου. Σε αυτές τις 
περιπτώσεις, θα πρέπει να ανακτούνται τα αέρια από τις χωματερές και να 
χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας, ή τουλάχιστον να καίγονται. Σημαντική 
ενεργειακή συμβολή μπορεί να έχει και η παραγωγή φυσικού λιπάσματος από το οργανικό 
μερίδιο των αποβλήτων. Από την άλλη πλευρά, και όταν αυτό είναι δικαιολογημένο από 
οικονομική και περιβαλλοντική άποψη, ορισμένα απόβλητα μπορούν να καίγονται με 
σαφή ανάκτηση ενέργειας. Στο πλαίσιο της στρατηγικής των αποβλήτων, θα 
παρουσιαστούν νομοθετικές και τεχνολογικές παρεμβάσεις για την ελαχιστοποίηση των 
εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. 
48. Τέλος και σημαντικότερο προκειμένου για εκπομπές Ν20, η καύση με ρευστές κλίνες, από 
τις περισσότερο ελπιδοφόρες τεχνολογίες καθαρής καύσης στερεών καυσίμων, δημιουργεί 
μικρές μόνο ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου. Στο πλαίσιο των ερευνητικών 
Με την ανακοίνωση της COM (96)557 τελική από 15 Νοεμβρίου 1996 σχετικά με το μεθάνιο, η 
Επιτροπή πρότεινε διάφορα μέτρα που προτίθεται να προωθήσει με σκοπό τον περιορισμό 
παρόμοιων εκπομπών. 
Π.χ·, η βιομηχανία φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες έχει συνάψει εθελοντική συμφωνία με την 
κυβέρνηση, με δέσμευση για ελάττωση των εκπομπών μεθανίου κατά 10%. 
11 
προγραμμάτων, θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη σημασία στην κατανόηση των 
μηχανισμών που δημιουργούν αυτά τα αέρια και στις μεθόδους μετριασμού τους. Πολλές 
από τις έρευνες του πρ^ράμματος "Περιβάλλον και Κλίμα" εξετάζουν θέματα εκπομπών 
άλλων αερίων του θερμοκηπίου πέραν του C02, ατμοσφαιρικών ισοζυγίων και 
επιπτώσεων τους στο κλίμα. 
Δημοσιονομικά εργαλεία και αναζήτηση πόρων 
49. Στις 12 Μαρτίου 1997, η Επιτροπή ψήφισε πρόταση οδηγίας με την οποία επεκτείνεται το 
κοινοτικό σύστημα των ελάχιστων ποσοστών των φόρων κατανάλωσης στο σύνολο των 
προϊόντων του ενεργειακού τομέα. Κάνοντας διαφοροποίηση μεταξύ των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας, της αποτελεσματικότητας της ενέργειας και των καινοτομιών, η 
πρόταση στηρίζει την προσέγγιση που προωθεί η υπόψη ανακοίνωση. Εκτός από την 
ανο^τυγκρότηση του φορολογικού συστήματος, συμβάλλει και στη διεξαγωγή της σύνθετης 
διαδικασίας μεταφοράς των εξωτερικών στοιχείων κόστους στο εσωτερικό. Η Επιτροπή 
στήριξε την εφαρμογή της αρχής αυτής το 1993 στο λευκό βιβλίο της για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. 
50. Προκειμένου να περιοριστούν στο εσωτερικό της Ενωσης οι εκπομπές αερίων του 
θερμοκηπίου κατά 20% περίπου σε σχέση με το σενάριο προ-Κυότο, θα απαιτηθεί 
εφαρμογή φιλόδοξου προγράμματος πολιτικών και μέτρων. II εμπειρία ορισμένων 
κρατών μελών μπορεί να οδηγήσει στη σωστή κατεύθυνση που θα πρέπει να 
ακολουθηθεί. Οπου είναι σκόπιμο, θα πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστούν σε 
επίπεδο Κοινότητας μέτρα όπως τα "πράσινα δάνεια" στις Κάτω Χώρες ή ο "πράσινος 
ηλεκτρισμός" που αγοράζουν ορισμένοι καταναλωτές στη Γερμανία, όπως και τα γαλλικά 
πρότυπα προγράμματα καυσίμων βιολογικής προέλευσης. Στο Πράσινο Βιβλίο προτάθηκε 
και μια άλλη ιδέα κοινοτικής στρατηγικής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: ένα 
πιστωτικό σύστημα ανανεώσιμης ενέργειας. 
51. Αν υπάρχει ανάγκη για σημαντική νέα πρωτοβουλία πολιτικής, είναι πιθανό να 
χρειαστεί να εξεταστεί προσεκτικά κατά πόσο αξίζει να κινητοποιηθούν κεφάλαια στο 
κατάλληλο επίπεδο για την εξασφάλιση πόρατν με προορισμό τη διαχείριση της ενέργειας 
και τις ανανεώσιμες πηγές της. Το 1995, οι δαπάνες για την ενέργεια σε ολόκληρη την 
Ένωση υπερέβησαν τα 500.000 εκατ. ECU, πράγμα που αποδεικνύει ότι θα πρέπει να 
είναι δυνατή η εξεύρεση κεφαλαίατν για τη χρηματοδότηση της διαχείρισης της ενέργειας 
στο ενδεδειγμένο επίπεδο και της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών. Κατά συνέπεια, 
θα αρκούσε μια ελάχιστη συνεισφορά ώστε να δημιουργηθούν τα απαραίτητα κεφάλαια 
για τη βεβαία εφαρμογή των πολιτικών και μέτρων που θα υιοθετηθούν μετά το Κυότο. 
Η εμπειρία που υπάρχει στο Ηνιυμένο Βασίλειο ως προς τις υποχρεώσεις για μη φυσικά 
καύσιμα και τα λοιπά προβλήματα που προαναφέρθηκαν δικαιολογούν μια εξέταση χάριν 
του γενικού συμφέροντος. 
ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΙΙΟΛΓΠΚΙΙΣ 
52. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι ετήσιες μέσες μεταβολές του ΑΕΠ, της 
έντασης ενέργειας, της έντασης άνθρακα και των εκπομπών ΟΌ2, με τις οποίες 
διευκρινίζεται η κλίμακα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. 
Ι 1990-2000 2000-2010 1990-2010 
Αύξηση του ΑΕΠ +2,1% +2,4% +2,2% 
Ενεργειακή ένταση -1,0% -1,6% -1,3% 
Ένταση άνθρακα -0,9% -0,2% -0,5% 
Εκπομπές ΟΌ2 | +0,2% +0,6% +0,4% 
(μελέτη προ-Κυότο) 
53. Δεν έχουν υπολογιστεί ακόμη στο σύνολο τους οι επιπτώσεις και το κόστος τυχόν 
δέσμευσης που μπορεί να αναληφθεί στο Κυότο για τον περιορισμό των εκπομπών 
αερίων του θερμοκηπίου κατά 15%. Ως υπόβαθρο για τις συζητήσεις με θέμα τις 
επιπτώσεις των επιλογών που θα αποφασιστούν, αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν 
μελέτες της Επιτροπής βασισμένες σε διαφορετικές παραδοχές, οι οποίες διερευνούν τα 
πιθανά σενάρια περιορισμού των εκπομπών αερίαχν του θερμοκηπίου. Μια από τις 
12 
μελέτες της Επιτροπής είναι η "μελέτη της Ευρωπαϊκής Ενέργειας κατά το έτος 2020"", 
στην οποία το σενάριο "Forum" υποδεικνύει ότι θα χρειαστούν σημαντικές μεταβολές 
στις υπάρχουσες διαρθρώσεις, ώστε να επιτευχθεί ελάττοκτη τ<ον εκπομπάιν της τάξεοις 
του 6% κατά το έτος 2010. Το εν λόγω σενάριο παρουσιάζει ένα αισιόδοξο μέλλον <χπό 
την άποψη της ενέργειας, ιδιαίτερα ως προς το περιβάλλον και την ασφάλεια της παροχής 
της. 
54. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, για να εξασφαλιστεί ο περιορισμός των εκπομπών κατά 
6% σύμφωνα με το ως άνω σενάριο Forum, υποτίθεται ότι θα υπάρξει αλλαγή στις πηγές 
των κυβερνητικών κονδυλίούν, με βαθμιαία μεταπήδηση από τη φορολόγηση της εργασίας 
σε εκείνη των φυσικών πόρων, φθάνοντας έτσι το 1,5% του ΑΕΠ μέχρι το έτος 2005. Σε 
σύγκριση όμως με το σενάριο προ-Κυότο που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση, 
στο σενάριο Forum το κόστος της ενέργειας κατά το έτος 2010 θα είναι υψηλότερο. 
55. Για την ολοκλήρωση ενός σεναρίου Forum έως το έτος 2010 τίθενται οι εξής 
προϋποθέσεις: 
D σημαντικά οφέλη από την άποψη της έντασης και της αποτελεσματικότητας στο 
σύνολο των τομέων τελικής χρήσης και στην παραγωγή ενέργειας 
G σαφής αποσι'/νδεση των εκπομποί)ν (Χ)2 (*πό την αύξηση του ΑΕΠ, λόγω 
συνδυασμένων αποτελεσμάτων στην εξοικονόμηση ενέργειας και σε δράσεις 
παροχής ενέργειας χωρίς συνακόλουθα άνθρακα 
D νέες διαρθρώσεις παροχών στην παραγωγή ενέργειας, με τις οποίες ευνοείται η 
αποκέντρωση της παραγωγής (θερμότητα, ανανεώσιμες πηγές, βιομάζα, κυψέλες 
καυσίμων), στην παραγωγή καυσίμου βιολογικής προέλευσης, στην παραγωγή 
υδρογόνου και στη διείσδυση της αγοράς από τις κυψέλες καυσίμων και τα 
ηλεκτρικά οχήματα 
D γεωργική πολιτική που ευνοεί τη βιομάζα 
G συνδυασμός πολιτικής φορολογίας και ευνοϊκών συνθηκών στις αγορές 
κεφαλαίου, πράγμα που συνεπάγεται χαμηλά ποσοστά εκπτώσεων, παρόλο ότι το 
διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από χαμηλές τιμές εισαγωγής καυσίμων. 
56. Μια εκτίμηση των επενδυτικών αναγκών στο Forum καταλήγει ότι την περίοδο 1991-2010 
θα χρειαζόταν για την παραγωγή ηλεκτρισμού και για τα διυλιστήρια επενδύσεις άνω των 
391.000 εκαχΕΟυ. 
57. Το παράδειγμα του ως άνο) σεναρίου Forum αποδεικνύει ότι υπάρχουν τρόποι για να 
περιοριστούν οι εκπομπές ΟΌ2 κατά 6% περίπου μέχρι το 2010, αν ληφθούν εντελώς 
ριζικά μέτρα. Το σενάριο αυτό, που αναφέρεται εδώ ως παράδειγμα, είναι ένα από τα 
πολλά που προσφέρονται. 
Αλλο σενάριο εν εξελίξει είναι το μοντέλο PRIMES, που αποδεικνύει ότι με τη λήψη 
οτ/νδυασμένων μέτρων είναι δυνατόν να επιτευχθεί μέχρι το 2010 μείωση των εκπομπών 
C02 κατά 10% σε σύγκριση με το 1990. Τα υπόψη μέτρα περιλαμβάνουν την προαγωγή της 
ο^ϋοτελεσματικότητας και της εξοικονόμησης ενέργειας, ευρύτερη διείσδυση της 
συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ενέργειας, αλλαγές στην ανάμιξη των 
• καυσίμων και μείωση της κατανάλωσης καυσίμων για τις μεταφορές. Για την επίτευξη 
περιορισμού των εκπομπών κατά 10% σύμφωνα με το σενάριο αυτό υπονοείται ότι μέχρι 
το 2010 θα σημειωθεί και συμμετοχή ανανεώσιμων πηγοΊν ενέργειας κατά 10%. Από μια 
άλλη τρέχουσα ανάλυση των στόχων του Κυότο για τον περιορισμό των εκπομπών, η 
οποία διεξάγεται με βάση το μοντέλο PRIMES, προκύπτει ότι η εφαρμογή των βέλτιστων 
SECX95)2283 με ημερομηνία 20.12.1995 
13 
διαθέσιμων τεχνολογιών, αν και δεν αρκεί μόνη της, μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά 
στον περιορισμό των εκπομπών. 
58. Οι πολιτικές και τα μέτρα που θα πρέπει να θέσει σε εφαρμογή η Κοινότητα για να 
γεφυρώσει το άνοιγμα αυτό του 20% μεταξύ της αναμενόμενης αύξησης των εκπομπών 
κατά 8% και της δέσμευσης για τον περιορισμό τους κατά 15% θα πρέπει να λάβουν 
υπόψη τους τους περιορισμούς που επιβάλλει η νέα οικονομική προοπτική της Ένωσης. Η 
Επιτροπή είναι ανάγκη να επιληφθεί επειγόντως της ποσοτικής ανάλυσης του κόστους, 
τουλάχιστον των επενδύσεων, της τρέχουσας διαπραγματευτικής θέσης της ΕΕ. 
59. Πρέπει επίσης να εξεταστούν οι οικονομικές επιπτώσεις κάτω από το πρίσμα του 
αντίκτυπου που θα έχουν στην οικονομία, τόσο σε μικρο-οικονομικό όσο και σε μακρο­
οικονομικό επίπεδο, πράγμα που θα εξεταστεί αναπόφευκτα και από τους διάφορους 
εμπλεκόμενους οικονομικούς φορείς. Λόγο) του πολυσύνθετου χαρακτήρα της 
κατάστασης που προκύπτει από τον αριθμό των μεταβλητατν, θα (χπαιτηΟούν καινοτόμες 
λύσεις, οι οποίες θα πρέπει να εξεταστούν η καθεμία χωριστά από τους ενδιαφερόμενους. 
Θα χρειαστεί να αναπτυχθεί μεθοδολογία που να λαμβάνει υπόψη την εν λόγω 
πολυδιάστατη προσέγγιση (δηλαδή, στόχος-χρονικά πλαίσια- εργαλείο-κόστος), μαζί με 
αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης και ανάλυσης. Σε ορισμένα από τα κράτη μέλη 
υιοθετούνται ήδη στρατηγικές περιορισμού των εκπομπών αερίαιν του θερμοκηπίου, με τη 
στήριξη ειδικών προγραμμάτων πολιτικών και μέτρων και με αξιολόγηση των στοιχείων 
κόστους. Από αυτή την εμπειρία πρέπει να ωφεληθούν όλα τα κράτη μέλη και η Επιτροπή, 
ιδιαίτερα όσον αφορά την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων και των μεθόδων 
που εφαρμόζονται. Απαραίτητο εργαλείο για την καλύτερη αξιολόγηση των επιπτώσεων 
από τις αποφάσεις που λαμβάνονται θα είναι η διεξαγωγή αναλύσεων από κοινού. 
60. Στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, είναι απαραίτητη και η διεξαγωγή από κοινού από 
τα κράτη μέλη και από την Επιτροπή εμπεριστατωμένης ανάλυσης της κατάστασης της 
ενέργειας, ώστε να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη σαφήνεια τα προβλήματα που 
συνδέονται με τις κλιματολογικές μεταβολές και οι λύσεις τους. Για την αρτιότερη 
διατύπωση των πολιτικών και των μέτρων, είναι ανάγκη πάνω απ'όλα να υπάρχει 
ευρύτερη κατανόηση των τομέων και των παραγόντων που καταναλώνουν ενέργεια και 
προκαλούν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Με τα ερευνητικά της προγράμματα, η 
Επιτροπή αναπτύσσει την ικανότητα αξιολόγησης πολιτικών και μέτρων, με κριτήρια 
κοινωνικές, οικονομικές και επιστημονικές πτυχές των αλλαγών του κλίματος (JOULE, 
προγράμματα για το Περιβάλλον και το Κλίμα). 
61. Μια ισχυρότερη πολιτική ενέργειας, που να λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις της στις 
μεταβολές του κλίματος, θα χρειαστεί τη στήριξη ενός αρτιότερου συντονισμού του 
συνόλου των μέτρων που επηρεάζουν άμεσα την ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων και 
των μέτρων που λαμβάνονται στο πλαίσιο άλλων τομεακών πολιτικών. Η Ένωση πρέπει 
να επιδείξει την ικανότητα της να υιοθετεί μια σφαιρική στρατηγική. Πρέπει επίσης να 
εμπλέξει τους οικονομικούς παράγοντες. Σύμφωνα με απόφαση της Επιτροπής, ένας από 
τους ρόλους της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Ενέργεια θα είναι να φροντίσει για 
την ενίσχυση της ενεργειακής διάστασης της κοινοτικής στρατηγικής για τις 
κλιματολογικές μεταβολές με τη βοήθεια των οικονομικών παραγόντίον. 
62. Η πρόκληση της αλλαγής του κλίματος έχει εξ ορισμού διεθνή διάσταση. Ειδικότερα, η 
Ένωση και τα συνδεδεμένα κράτη θα χρειαστεί να καταβάλλουν ουσιαστικές 
προσπάθειες, ώστε να εξασφαλίσουν ότι η αποτελεσματικότητα της ενέργειας στα 
τελευταία φθάνει σε επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια 
στην Ένωση. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στο Κυότο θα πρέπει τελικά να εφαρμοστούν 
και στα συνδεδεμένα κράτη που επιδιώκουν την ένταξη τους στην Ένωση. Στην τρέχουσα 
διαδικασία των μεταρρυθμίσεων, ένας από τους στόχους των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης είναι και η μεταρρύθμιση στον τομέα της ενέργειας. Οι εν λόγω 
μεταρρυθμίσεις παραμένουν στην ευθύνη των ίδιοιν το>ν χωρών. Όμο>ς, μεταξύ της 
Ένωσης και τοιν υπόψη χ(ορ(ί)ν έχει καθιερο)0εί (τυνεργασία διαφόρο^ν μορφών, π.χ. για 
την προώθηση της εξοικονόμησης και της <^<πελεσ|ΐατικότητας της ενέργειας. Οι 
προσπάθειες των χωρών αυτών έχουν σημασία προκειμένου για τη συμμόρφωση τους 
προς τα κοινοτικά κεκτημένα του υπόψη χώρου, δηλαδή τον περιορισμό των εκπομπών 
αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. 
14 
63. Στο πλαίσιο του διαρθρωτικού διαλόγου της 3ης Μαρτίου 1997, το Συμβούλιο και οι 
Υπουργοί Περιβάλλοντος των συνδεδεμένων χωρα'χν της Κεντρικής και της Ανατολικής 
Ευρώπης υπογράμμισαν τη σημασία της στενής συνεργασίας τους με την Ένωση, 
ειδικότερα προκείμενου για κοινές δραστηριότητες και για την αναγκαία ενίσχυση των 
μηχανισμών προώθησης πολιτικών καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος και 
ενθάρρυνσης της ενεργειακής αποτελεσματικότητας. Στο πλαίσιο αυτό αναγνωρίστηκε ότι 
τα προγράμματα τεχνολογικής συνεργασίας, όπως το πρόγραμμα INCO-RTD και το 
JOULE-THERMIE, θα πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στα θέματα των μεταβολών 
του κλίματος, θεωρώντας ως προτεραιότητα τα ενεργειακά μέτρα που προβλέπονται για 
την επιδίωξη του στόχου περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Είναι 
επίσης ανάγκη να προβλεφθεί περισσότερη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Επενδύσεων (ETE), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Αποκατάστασης και Ανάπτυξης (EBRD) 
και τη Διεθνή Τράπεζα. Η Κοινότητα θα εστιάσει το διαρθρωτικό διάλογο στην ενίσχυση 
των προσπαθειών για τη βελτίωση της σΛοτελεσματικότητας της ενέργειας και για την 
προσαρμογή του ενεργειακού συστήματος στον περιορισμό των εκπομπών. 
64. Η Ένωση θα πρέπει επίσης να επιμείνει ώστε οι εκβιομηχανισμένοι εταίροι μας να 
αναλάβουν αυστηρές δεσμεύσεις για την καταπολέμηση των εκπομπών των αερίων του 
θερμοκηπίου, συμφωνώντας μέσω του Πρωτοκόλλου που θα υπογραφεί στο Κυότο για τη 
θεσμοθέτηση στόχων αυστηροί) περιορισμοί), εφόσον είναι βέβαιο ότι η ευρωπαϊκή 
οικονομία μας υφίσταται τις συνέπειες μιας μονόπλευρης πολιτικής για την προστασία 
του παγκόσμιου περιβάλλοντος, τη στιγμή που οι εμπορικοί εταίροι μας μπορούν να 
πο^κχκάμπτουν μέτρα που επηρεάζουν την τιμή της ενέργειας και κατά συνέπεια την 
ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και την απασχόληση. 
65. Στο γενικό πλαίσιο των ενεργειακών σχέσεων, η πραγματικότητα της κοινής πρόκλησης 
στον τομέα της ενέργειας μεταξύ εταίρων και μη εταίρων του ΟΟΣΑ απαιτεί 
ανταπόκριση που να λαμβάνει ειδικά υπόψη τις σοβαρές επιπτώσεις της παροχής 
ενέργειας. Η Συνθήκη της Χάρτας για την Ενέργεια και το πρωτόκολλο της για την 
αποτελεσματικότητα της ενέργειας και τα συναφή περιβαλλοντικά θέματα θα μπορούσε να 
χρησιμεύσει ως κοινή βάση συνεργασίας. Επίσης, η εφαρμογή των συμφωνιών σύμπραξης 
και συνεργασίας με τις περισσότερες από τις χώρες του N1S, καθώς και η υλοποίηση 
προγραμμάτων τεχνικής βοήθειας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποτελεσματικότητα 
και την εξοικονόμηση ενέργειας. Η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες στον τομέα 
της ενέργειας θα έπρεπε επίσης να περιλαμβάνει και τη διάσταση των πολιτικών για την 
αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. Για το σκοπό αυτό, το Συμβούλιο της 3ης 
Μαρτίου 1997 αναγνώρισε ότι οι κανόνες που θα διέπουν την κοινή εφαρμογή θα πρέπει 
να αποτελούν μέρος του πρωτοκόλλου του Κυότο, έστω και αν στην αρχή είναι 
απαραίτητο να αναμένονται τα αποτελέσματα των εν εξελίξει πρότυπων προγραμμάτων. 
66. Οι πρωτοβουλίες για τη συνεργασία με τις Μεσογειακές χώρες θα πρέπει επίσης το 
συντομότερο και σε μεγάλο βαθμό να επικεντρο)θούν σε ενεργειακά προγράμματα και 
ιδιαίτερα σε προγράμματα που συνδέονται με τις ανανευκημες πηγές ενέργειας και με την 
αποτελεσματικότητα της ενέργειας. Με τον τρόπο (λυτό θα δοθεί μόνιμη λύση, ώστε οι 
βιομηχανίες των υπόψη χωραχν να είναι σε θέση να υιοθετήσουν τις κατάλληλες 
τεχνολογίες και να τις προσαρμόσουν. Επιπλέον, η επιτροπή συνεργασίας της Ένωσης με 
τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου επανέλαβε στις 16 Δεκεμβρίου 1996 
το ενδιαφέρον και των δύο μερών για αυτό το θέμα. Οι δυνατότητες κοινής ανάλυσης, 
συνεργασίας και ανταλλαγής επιστημονικών πληροφοριών αναγνωρίστηκαν ως χρήσιμα 
εργαλεία στο υπόψη πεδίο. Η ανάπτυξη τους θα πρέπει τώρα να επισημοποιηθεί στο 
πλαίσιο ενδεδειγμένων προγραμμάτουν. 
67. Η πρόκληση της αλλαγής του κλίματος είναι τέτοια ώστε η ανάπτυξη πολιτικών και 
μέτρων να πρέπει να πραγματοποιηθεί από κοινού από τα κράτη μέλη και από την 
Κοινότητα σε κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ώστε να επιτευχθούν 
οι συμφωνημένοι στόχοι περιορισμού και η κατανομή του φορτίου που έχουν 
αποφασίσει μεταξύ τους τα κράτη μέλη. Απαιτούνται κοινές πολιτικές και μέτρα ή 
πολιτικές και μέτρα που απαιτούν συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε κοινοτικό 
επίπεδο και που θα χρειαστεί να αποτελέσουν αντικείμενο ολοκληρωμένης προσέγγισης. 
Για την ανάπτυξη όμως της εν λόγω προσέγγισης, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα 
θέματα που περιγράφονται στο πρώτο κεφάλαιο του παρόντος τεύχους (παράγραφοι 10-
14). 
15 
68. Η Επιτροπή χρειάζεται μια ισχυρή πολιτική ένδειξη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
το Συμβούλιο, με τη στήριξη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της 
Επιτροπής των Περιφερειών. Πιστεύει ότι η Κοινότητα θα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί 
ώστε να είναι βέβαιο ότι τα μέλη της Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή 
του κλίματος στο Κυότο τον ερχόμενο Δεκέμβριο θα εγκρίνουν ένα πρωτόκολλο για το 
σημαντικό περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με την υιοθέτηση 
πολιτικών και τη λήψη μέτρων από το σύνολο των μερών του Παραρτήματος Χ. Πρέπει 
όμως να είμαστε βέβαιοι ότι μπορούν να τηρηθούν οι δεσμεύσεις και ότι πράγματι 
επίκειται η πολιτική βούληση, καθώς και οι απαιτούμενοι πόροι. 
16 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Ενεργειακές εκπομπές C02 (εκατ. τον. ΟΌ2):στο σενάριο προ-Κυότο: 
Αν υποτεθεί ότι δεν θα υπάρξουν νέες πρωτοβουλίες πολιτικής στα κράτη μέλη ούτε στο 
επίπεδο της Κοινότητας, οι εκπομπές ΟΌ2 αναμένεται να μεταβληθούν ως εξής : 
ποσοστό μεταβολής από το 1990 
1990 1995 2000 2005 2010 2020 
Ε.Ε. 3200 -2% +2% +6% +8% +16% 
Η ανάλυση της ΕΕ βασίζεται σε αποτελέσματα του προτύπου MIDAS που 
ανέλαβε ο καθηγητής κΧάπρος του ΕΜΠ, στο πλαίσιο μελέτης που 
ανατέθηκε από τη ΓΔ XVII τον Απρίλιο 1997. 
17 
Ενεργειακές εκπομπές CO2 ανά τομέα (εκατ. τον. (Ό2) 
βιομηχανία 
μεταφορές 
οικιακή χρήση/ τριτογενής 
παραγωγή ηλεκτρισμοί)/ 
θερμότητας 
κλάδος ενέργειας 
συνολικές εκπομπές 1990 
626 
743 
654 
1036 
141 
32(Χ) ποσοστιαία μεταβολή σε σχέση με το 1990 
2(ΧΧ) 
-14% 
+22% 
-1% 
-2% 
+ 9% 
+ 2% 2005 
-14% 
+31% 
+ 2% 
+ 2% 
+ 11% 
+ 6% 2010 
-15% 
+39% 
+ 4% 
+ 2% 
+12% 
+ 8% 2020 
-15% 
+49% 
+ 6% 
+17% 
+13% 
+16% 
Ε.Ε. : σενάριο προ-Κυότο : εξέλιξη ΑΕΠ, εκπομπών C02, 
μικτής εσωτερικής ζήτησης, έντασης ενέργειας και άνθρακα 
1990=100 
ΑΕΡ 
κατανάλακπι 
ενέργειας 
εκπομπές 
C02 
Χ ένταση 
άνθρακα 
ενεργειακή 
ι ένταση 
1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 
ΕΕ: σενάριο προ-Κυότο: παραγωγή ενέργειας/θερμότητας 1990-2020 
Παράσταση παραγόντων που επηρρεάζουν τις εκπομπές C02 
ριιιιιρ™#ι§§ΐ|β 
μχκρότ. ένταση ηλεκτρ/θερμότ. 
[μεγαλύτερο μερί&ιο ανανεώσιμων 
πίεση ανόδου πίεση καθόδου 
ΕΕ: σενάριο προ-Κυότο: ολική κατανάλωση ενέργειας 1990-2020 
Διάγραμμα παραγόντων που επηρρεάζουν την μεταβολή εκπομπών C02 
οφέλη CUT» Ενεργειακή 
ένταση 
|! μεγαλύτερο μερίδιο ανανεώσιμων 
ΐλγώτερος «νΦρ. CTCC ορνκτάκωύιημα 
αύξηση εκπομπών C02 
vnviwi>vjivAuiiifll 
πίεση ανόδου πίεση καθόδου 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 196 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 14 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-223-GR-C 
ISBN 92-78-19777-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
h