ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 687 τελικό 
Βρυξέλλες, 26 Ιανουαρίου 1994 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 
ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ 
- 2 -
ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1992 
ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ 
Η παρούσα έκθεση αφορά την κατάσταση των εγγυήσεων που βαρύνουν τον 
γενικό προϋπολογισμό στις 30 ιουνίου 1993. 
Ανταποκρίνεται στη δήλωση της Επιτροπής κατά την ψήφιση του ΔΣΠ 1/91, 
να υποβάλλει έκθεση "δύο φορές ετησίως στην Αρμόδια για τον 
Προϋπολογισμό Αρχή σχετικά με την κατάσταση των δημοσιονομικών 
εγγυήσεων και των αντίστοιχων κινδύνων". 
Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει δύο εκθέσεις στην Αρμόδια για τον 
Προϋπολογισμό Αρχή. 
Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει τρία μέρη : 
1. Περιγραφή των πράξεων που καταλογίστηκαν στον προϋπολογισμό και 
γεγονότα που συνέβησαν από την υποβολή της προηγούμενης έκθεσης 
σχετικά με τις εγγυήσεις. 
2. Κατάσταση στις 30 Ιουνίου 1993 των κινδύνων που θα βαρύνουν τον 
προϋπολογισμό κατά τα προσεχή έτη και των πραγματοποιηθεισών 
εγγυητικών παρεμβάσεων. 
3. Εκτίμηση κατά την (δια ημερομηνία της οικονομικής και 
δημοσιονομικής κατάστασης των τρίτων χωρών για τις οποίες 
προορίζονται τα σημαντικότερα δάνεια. 
- 3 -
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ : ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΗΔΗ ΕΓΓΡΑΦΕΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ 
Στις 30 Ιουνίου 1993 η Αρμόδια για τον Προϋπολογισμό Αρχή ενέκρινε στον 
προϋπολογισμό του 1993 το άνοιγμα 21 κονδυλίων "p.m.", μεταξύ των 
οποίων και 6 νέες θέσεις για τη χορήγηση δανείων στη Βουλγαία, στη 
Ρουμανία, στη Λεττονία, στην Εσθονία καθώς και για τη χορήγηση δανείων 
ETE σε τρίτες χώρες. Τα κονδύλια αυτά σχηματίζουν 3 κατηγορίες : στα 
λαμβανόμενα και χορηγούμενα δάνεια στο εσωτερικό της Κοινότητας, σε 
εκείνα στο εξωτερικό της Κοινότητας και στις εγγυήσεις που παρέχονται 
σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. 
Ι. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΔΑΝΕΙ0Δ0ΤΗΣΗ ΣΤΟ 
ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
Α.- ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΑΝΈΙΟΛΗΡΙΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΙΣΟΖΥΓΙΩΝ 
ΠΛΗΡΠΜΠΝ 
Η Κοινότητα έχει εξουσιοδοτηθεί να συνάπτει δάνεια στις 
κεφαλαιαγορές ή στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, προκειμένου να 
διαθέτει τα αντίστοιχα ποσά στα κράτη μέλη τα οποία αντιμετωπίζουν 
πρόσκαιρες δυσχέρειες σε θέματα ισοζυγίου πληρωμών. 
Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαια των δανείων που μπορούν να 
χορηγηθούν κατ' αυτόν τον τρόπο στα κράτη μέλη περιορίζεται σε 14 
δισεκ. ECU. 
Στις 30 Ιουνίου 1993 αναφέρονται μόνο δύο πράξεις για την Ελλάδα 
που αποφασίστηκαν στις 9 Δεκεμβρίου 1985 και 4 Μαρτίου 1991 και μία 
πράξη για την Ιταλία που αποφασίστηκε στις 18 Ιανουαρίου 1993. 
Το τρέχον υπόλοιπο των χορηγηθέντων δανείων αντιπροσώπευε για την 
Ελλάδα 1.200 εκατ. ECU στις 30 Ιουνίου 1993 και για την Ιταλία 
1.979 εκατ. Ecu (βλ. πίνακα 1). 
Β. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕ! ΠΡΑΞΕΙΣ ΕΥΡΑΤΟΜ 
Η Επιτροπή εξουδιοδοτήθηκε το 1977 να συνάπτει δάνεια, προκειμένου 
να συνεισφέρει στη χρηματοδότηση πυρηνικών σταθμών παραγωγής 
ενέργειας. 
Τα δάνεια προορίζονται για μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
και συνοδεύονται από τις συνήθεις τραπεζικές εγγυήσεις. Οι 
δικαιούχοι είναι συνήθως δημόσιες επιχειρήσεις ή επιχειρήσεις υπό 
κρατική εγγύηση. 
Το ανώτατο ύφος επιτρεπομένων δανείων ανέρχεται σε 4 δισεκ. ECU, εκ 
των οποίων 500 εκατ. εγκρίθηκαν με την απόφαση του 1977, 500 εκατ. 
το 1980, 1 δις το 1982, 1 δις το 1985 και 1 δις το 1990. Το ποσό 
των χορηγηθέντων δανείων ανερχόταν σε 2.900 εκατ. ECU περίπου, 
στις 30 Ιουνίου 1993. 
Στις 30 Ιουνίου 1993 το τρέχον υπόλοιπο των χορηγηθέντων δανείων 
ανερχόταν σε 1.144 εκατ. ECU. 
- 4 -
Η Επιτροπή πρότεινε στις 9 Δεκεμβρίου 1992 να διατεθεί το υπόλοιπο 
των ποσών που δεν χρησιμοποιήθηκε υπέρ των κρατών μελών για τη 
βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων των κρατών μελών της Κεντρικής και της Ανατολικής 
Ευρώπης καθώς και της Κ.Α.Κ (Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών). 
Το ανώτατο ποσό που μπορεί' να χρησιμοποιηθεί γι* αυτή τη 
χρηματοδότηση ανέρχεται σε 1.100 εκατ. ECU. 
Γ. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ 
ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
Η Επιτροπή εξουσιοδοτήθηκε με απόφαση του Συμβουλίου της 16ης 
Οκτωβρίου 1978 να συνάπτει δάνεια προκειμένου να προωθεί τις 
επενδύσεις στο εσωτερικό της Κοινότητας (Νέο Κοινοτικό Μέσο). 
Το ανώτατο όριο των επιτρεπομένων δανειοληπτικών πράξεων 
καθορίστηκε σε 1 δις με απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 1978, το οποίο 
αυξήθηκε στη συνέχεια κατά 1 δις με απόφαση της 15ης Μαρτίου 1982. 
Το ανώτατο όριο αυξήθηκε εκ νέου κατά 3 δις με απόφααη της 19ης 
Απριλίου 1983 και κατά 750 εκατ. με απόφαση της 9ης Μαρτίου 1987. 
Το προϊόν των δανειοληπτικών αυτών πράξεων καταβάλλεται υπό μορφή 
δανείων που χορηγούνται από την ETE ως εντολοδόχο για τη 
χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων που συμβάλλουν στη σύγκλιση και 
στην ενίσχυση της ολοκλήρωσης και ανταποκρίνονται στους στόχους 
προτεραιότητας της Κοινότητας στους τομείς της ενέργειας, της 
βιομηχανίας και των έργων υποδομής, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ 
άλλων, της περιφερειακής επίδρασης των σχεδίων και της ανάγκης να 
καταπολεμηθεί η ανεργία. Η υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
έγινε επίσης στόχος προτεραιότητας με απόφαση της 26ης Απριλίου 
1982. 
Εξάλλου, η απόφαση της 20ής Ιανουαρίου 1981 εξουσιοδότησε την 
Κοινότητα να συνάψει δάνειο, προκειμένου να παράσχει έκτακτη 
βοήθεια ύψους 1 δισεκ. ECU υπέρ της ανασυγκρότησης των ζωνών που 
υπέστησαν ζημίες από το σεισμό που σημειώθηκε στην Ιταλία τον 
Νοέμβριο του 1980. Ανάλογη απόφαση για ποσό 80 εκατ. ECU ελήφθη 
στις 14 Δεκεμβρίου 1981 υπέρ των ζωνών που υπέστησαν ζημίες από 
τους σεισμούς στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο/Μάρτιο του 1981. 
Το ανώτατο ύφος επιτρεπομένων δανείων ανέρχεται συνεπώς σε 6.830 
εκατ. ECU. 
Το τρέχον υπόλοιπο των δανείων που ελήφθησαν στις 30 Ιουνίου 1993 
ανερχόταν σε 2.813 εκατ. ECU, δηλαδή κατά 15,4 % χαμηλότερο απ' 
ό,τι στις 31 Δεκεμβρίου 1992. 
0 κίνδυνος κατανέμεται σε μεγάλο αριθμό δανειοληπτών της Ευρωπαϊκής 
Τράπεζας Επενδύσεων. Επιπλέον, τα περισσότερα από τα δάνεια είναι 
συνολικά δάνεια που έχει συνάψει η ETE με χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα, που είναι υπεύθυνα για την επιστροφή των κεφαλαίων. 
- 5 -
H ETE διαθέτει κάθε χρόνο στην Επιτροπή κατάλογο με τους οφειλέτες, 
οι οποίοι σύμφωνα με πληροφορίες της ενδέχεται να μη μπορέσουν να 
αντεπεξέλθουν στις δανειακές τους υποχρεώσεις κατά τη διάρκεια του 
επομένου έτους. Μέχρι στιγμής ο κατάλογος αυτός δεν περιλαμβάνει 
κανέναν οφειλέτη. 
II. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΊΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΗ ΣΕ 
ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΤΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΜΕΙΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
(Ουγγαρία Ι) 
Η Κοινότητα χορηγεί στην Ουγγαρία μεσοπρόθεσμο δάνειο ανώτατου 
ύψους 870 εκατ. ECU και διάρκειας μέχρι 5 ετών. Το δάνειο αυτό 
αποσκοπεί στη διευκόλυνση της αναπροσαρμογής της ουγγρικής 
οικονομίας κατά τρόπο που να της εξασφαλίσσει όλα τα οφέλη που 
παρέχει η οικονομία της αγοράς. Το εν λόγω δάνειο χορηγείται στην 
Ουγγαρία σε δόσεις. 
Η πρώτη δόση, ύψους 350 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 20 Απριλίου 1990. 
Η δεύτερη δόση, ύψους 260 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 14 Φεβρουαρίου 
1991. Η τρίτη δόση, η οποία ανέρχεται σε 260 εκατ. ECU, επρόκειτο 
να καταβληθεί κατά τη διάρκεια του 1992. Είναι δε πιθανό αυτή η 
τρίτη δόση να μην εκταμιεύθηκε τελικά, επειδή η κατάσταση του 
ισοζυγίου πληρωμών της Ουγγαρίας είναι ευνοϊκότερη από την 
προβλεφθείσα. Οι δόσεις που έχουν καταβληθεί πρέπει να επιστραφούν 
εφάπαξ 5 έτη μετά την καταβολή τους, οι δε τόκοι με μεταβλητά 
επιτόκια καταβάλλονται σε εξαμηνιαία βάση. 
Β· ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΤΗΝ ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
(Ουγγαρία II) 
Επειδή η κατάρρευση της ΚΟΜΕΚΟΝ και η κρίση του Κόλπου ήταν 
ενδεχόμενο να αλλοιώσουν τα πρώτα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των 
μεταρρυθμίσεων που είχαν αρχίσει να πραγματοποιούνται, αποφασίστηκε 
συμπληρωματική δανειοληπτική/δανειοδοτική πράξη 180 εκατ. ECU στο 
πλαίσιο συνολικού προγράμματος ενίσχυσης ύψους περίπου 360 εκατ. 
ECU εκ μέρους της ομάδας των 24 βιομηχανικών χωρών. 
Η πρώτη δόση, ύψους 100 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 14 Αυγούστου 
1991. θα επιστραφεί δε εφάπαξ 7 έτη μετά την καταβολή της, οι δε 
τόκοι με μεταβλητά επιτόκια καταβάλλονται σε εξαμηνιαία βάση. Η 
καταβολή της 2ης δόσης ύψους 80 εκατ. Ecu πραγματοποιήθηκε στις 15 
Ιανουαρίου 1993, θα επιστραφεί τον Ιανουάριο του 1997, οι δε τόκοι 
με σταθερά επιτόκια θα καταβάλλονται σε ετήσια βάση. 
6 -
Γ. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΑϋΡΑΞΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΤΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ 
ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΣΕΧΙΚΗ ΚΑΙ ΣΛΟΒΑΚΙΚΗ 
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 
Στο πλαίσιο συνολικής ενίσχυσης ύψους 750 εκατ. ECU εκ μέρους της 
Ομάδας των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας 
να συνάψει δάνειο, σε δύο δόσεις, ύψους 375 εκατ. ECU και επταετούς 
διάρκειας. Το προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους 
στην Τσεχική και Σλοβακική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία. 
Η πρώτη δόση, ύψους 185 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 14 Αυγούστου 1991 
και θα επιστραφεί εφάπαξ 7 έτη μετά την καταβολή της, οι δε τόκοι 
με μεταβλητά επιτόκια θα καταβάλλονται σε εξαμηνιαία βάση. 
Η δεύτερη δόση, ύψους 190 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 2 Μαρτίου 1992, 
θα επιστραφεί δε εφάπαξ μετά έξι έτη. 
0 χωρισμός την 1η Ιανουαρίου 1993 της Τσεχικής από τη Σλοβακική 
Δημοκρατία οδήγησαν την Επιτροπή σε πρόταση κατανομής του δανείου 
μεταξύ αυτών των δύο δημοκρατιών. 
Η κατανομή αυτή θα πραγματοποιηθεί ως εξής: τα δύο τρίτα του 
δανείου, δηλαδή 250 εκατ. Ecu, για την Τσεχική Δημοκρατία και το 
ένα τρίτο, δηλ. 125 εκατ. Ecu, για τη Σλοβακική Δημοκρατία. 
Δ. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΤΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Στο πλαίσιο συνολικής ενίσχυσης ύψους 580 εκατ. ECU εκ μέρους της 
Ομάδας των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας 
να συνάψει δάνειο, σε δύο δόσεις, ύψους 290 εκατ. ECU και επταετούς 
διάρκειας. Το προϊόν του δανείου 9α χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους 
στη Βουλγαρία. 
Η πρώτη δόση, ύψους 150 εκατ. ECU, κατεβλήθη στη Βουλγαρία στις 14 
Αυγούστου 1991. Θα επιστραφεί εφάπαξ 7 έτη μετά την καταβολή της, 
οι δε τόκοι με μεταβλητά επιτόκια καταβάλλονται σε τριμηνιαία βάση. 
Η δεύτερη δόση, ύψους 140 εκατ. ECU, κατεβλήθη στις 2 Μαρτίου 1992, 
θα επιστραφεί εφάπαξ μετά πέντε έτη, οι δε τόκοι με μεταβλητά 
επιτόκια καταβάλλονται σε τριμηνιαία βάση. 
Ε. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΤΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Στο πλαίσιο συνολικής ενίσχυσης ύψους 220 εκατ. Ecu εκ μέρους της 
ομάδας των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας 
να συνάψει δάνειο, σε δύο δόσεις, ύψους 110 εκατ. Ecu, και μέγιστης 
- 7 -
διάρκειας επτά ετών. Το προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί στη 
Βουλγαρία. 
Η πρώτη δόση θα πρέπει να καταβληθεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993 
και η δεύτερη στις αρχές του 1994. 
ΣΤ. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΨΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΟΥ 
ΔΑΝΕΙΟΥ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛ 
Στο πλαίσιο της οικονομικής ενίσχυσης του Ισραήλ και των πληθυσμών 
των κατεχόμενων εδαφών που αποφάσισε το Συμβούλιο, η Επιτροπή 
εξουσιοδοτήθηκε να χορηγήσει δάνειο εξ ονόματος της Κοινότητας 
ύψους 160 εκατ. ECU σε μία μόνο δόση και επταετούς διάρκειας. Το 
προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους στο Ισραήλ, 
το οποίο μάλιστα θα λάβει επιδότηση τόκων ύψους 27,5 εκατ. ECU από 
τον κοινοτικό προϋπολογισμό. 
Η πράξη αυτή πραγματοποιήθηκε στις 2 Μαρτίου 1992, το δε δάνειο 
πρέπει να επιστραφεί εξ ολοκλήρου στις 15 Δεκεμβρίου 1997. 
Ζ. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΨΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ 
Στο πλαίσιο συνολικής ενίσχυσης ύψους 750 εκατ. Ecu περίπου εκ 
μέρους της ομάδας των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της 
Κοινότητας να συνάψει δάνειο, σε δύο δόσεις, ύψους 375 εκατ. Ecu 
και επταετούς διάρκειας κατ' ανώτατο όριο. Το προϊόν του δανείου θα 
χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους στη Ρουμανία. 
Η πρώτη δόση, ύψους 190 εκατ. Ecu και επταετούς διάρκειας, 
κατεβλήθη στις 22 Ιανουαρίου 1992. θα επιστραφεί εφάπαξ την 1η 
Φεβρουαρίου 1999, οι δε τόκοι με μεταβλητά επιτόκια θα 
καταβάλλονται σε εξαμηνιαία βάση. 
Η δεύτερη δόση, ύψους 185 εκατ. Ecu και εξαετούς διάρκειας 
κατεβλήθη τον Απρίλιο του 1992. θα επιστραφεί εφάπαξ στις 18 
Μαρτίου 1998, οι δε τόκοι με μεταβλητά επιτόκια καταβάλλονται σε 
εξαμηνιαία βάση. 
Η. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΨΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΠΡΟΣΘΕΤΗΣ 
Q1KQNQMJKHE ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗ ΡΟΥΜΑΝΙΑ 
Στο πλαίσιο νέας ενίσχυσης ύψους 160 εκατ. Ecu εκ μέρους της ομάδας 
των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας να 
συνάψει δάνειο ύψους 80 εκατ. Ecu και επταετούς διάρκειας. Το 
προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους στη Ρουμανία. 
Δεδομένου του ύψους του, το δάνειο εκταμιεύτηκε σε μία μόνο δόση 
στις 26 Φεβρουαρίου 1993. θα επιστραφεί εφάπαξ στις 26 Φεβρουαρίου 
2000, οι δε τόκοι θα καταβάλλονται σε εξαμηνιαία βάση. 
8 -
θ. ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ fYNAfF Ι Η mimitiJfi^IJA.IH KQEiKHnLMEIOUPOeEIÏM. 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΡΙΑ 
Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας να συνάψει 
δάνειο, σε δύο δόσεις, ύψους 250 και 150 εκατ. Ecu και επταετούς 
διάρκειας. Το προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί υπό τους ίδιους όρους 
στην Αλγερία. 
Η πρώτη δόση κατεβλήθη στις 23 Δεκεμβρίου 1991 με τη δημιουργία 
ενδιάμεσης πίστωσης που επιστράφηκε με το καθαρό ποσό του δανείου 
το οποίο εκδόθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1992 για εξαετή διάρκεια. 
θα επιστραφεί εφάπαξ στις 15 Δεκεμβρίου 1997, οι δε τόκοι θα 
καταβάλλονται στις 15 Δεκεμβρίου κάθε έτους. 
Η δεύτερη δόση δεν έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα. 
ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΨΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΕΣΣΔ Η/ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ ΤΗΣ 
Η Επιτροπή πρότεινε τη χορήγηση μεσοπρόθεσμου δανείου ύψους μέχρι 
1250 εκατ. στην πρώην ΕΣΣΔ και/ή τις Δημοκρατίες της, προκειμένου 
να χρηματοδοτηθεί η εισαγωγή γεωργικών προϊόντων, ειδών διατροφής 
και ιατρικών ειδών από την Κοινότητα και την Ανατολική Ευρώπη. 
Το Κοινοβούλιο διατύπωσε ευνοϊκή γνώμη και το Συμβούλιο έλαβε την 
α-πόφαοί) του στις 16 Δεκεμβρίου 1991. Το εγγυητικό κονδύλιο του 
προϋπολογισμού άνοιξε κατά την ψήφιση του προϋπολογισμού για το 
1992, που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 1991. 
Το δάνειο θα είναι τριετούς το πολύ διάρκειας και θα κατανεμηθεί 
μεταξύ των διαφόρων Δημοκρατιών της πρώην ΕΣΣΔ. 
Οι πρώτες συμβάσεις του δανείου υπεγράφησαν κατά τη διάρκεια του 
Ιουλίου 1992: 
στις 10 Ιουλίου 1992 με την Αρμενία (38 εκατ. ECU), το 
Κιργιζιστάν (32 εκατ. ECU), το Τουρκμενιστάν (45 εκατ. ECU) και 
τη Μολδαβία (27 εκατ. ECU)· 
στις 13 Ιουλίου 1992 με την Ουκρανία (130 εκατ. ECU)· 
στις 24 Ιουλίου 1992 με τη Λ^υκορρωσία (102 εκατ. ECU), το 
Τατζικιστάν (55 εκατ. ECU) και τη Γεωργία (70 εκατ. ECU)· 
στις 9 Σεπτεμβρίου 1992 με τη Ρωσία (150 εκατ. ECU)· 
στις 9 Δεκεμβρίου 1992 με τη Ρωσία (349 εκατ. ECU)· 
στις 15 Δεκεμβρίου 1992 με το Καζακστάν (25 εκατ. ECU). 
9 -
Τα χορηγούμενα ποσά σε ορισμένες Δημοκρατίες έχουν έκτοτε 
αναθεωρηθεί και αποτελέσει αντικείμενο υπογραφής, στις 5 Μαΐου 
1993, τροποποιήσεων των αρχικών συμβάσεων. Πρόκειται για : 
- την Αρμενία η οποία περνά από 38 σε 58 εκατ. Ecu, 
» τη Γεωργία η οποία περνά από 70 σε 80 εκατ. Ecu. 
Οι επεκτάσεις αυτές καλύφθηκαν με τον καταλογισμό 30 εκατ. Ecu που 
προορίζονταν αρχικά για το Καζακστάν, το οποίο επεσήμανε ότι δεν θα 
χρησιμοποιούσε το ποσό αυτό και ότι 25 εκατ. Ecu του αρκούσαν. 
Στις 30 Ιουνίου 1993, το τρέχον υπόλοιπο ανερχόταν σε 616 εκατ. 
Ecu. 
Μέχρι σήμερα, οι συμβάσεις που έχουν υπογραφεί αντιπροσωπεύουν 
1.023 εκατ. Ecu μόνο, διότι το Ουζμπεκιστάν (129 εκατ. Ecu) και το 
Αζερμπαϊτζάν (68 εκατ. Ecu) δεν πληρούν ένα από τα απαιτούμενα για 
την πράξη αυτή κριτήρια επιλεξιμότητας,δηλαδή την από κοινού και 
αλληλέγγυα αποδοχή του χρέους της πρώην ΕΣΣΔ. 
Οι προθεσμίες επιστροφής σε κεφάλαιο και πληρωμής των τόκων της 
πράξης αυτής ποικίλλουν ανάλογα με τα ποσά των πιστώσεων και τις 
Δημοκρατίες: 
Αρμενία (38 εκατ.), Λευκορωσία, Γεωργία, Κιργιζιστάν, Μολδαβία, 
Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν, Ουκρανία, Ρωσία (150 εκατ.): 
τόκοι στις 20 Απριλίου και 20 Οκτωβρίου 
κεφάλαιο στις 20 Αυγούστου 1995 εκτός από την Λευκορωσία, 
την Ουκρανία και τη Ρωσία στις 20 Αυγούστου 1994 και 1995· 
Αρμενία (20 εκατ.), Καζακστάν, Ρωσία (349 εκατ.): 
τόκοι στις 15 Ιανουαρίου και 15 Ιουλίου, 
κεφάλαιο στις 15 Ιανουαρίου 1996 εκτός από τη Ρωσία, στις 
15 Ιανουαρίου 1995 και 1996. 
ΔΑΝΕΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΑΨΕΙ Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ 
ΟΙΙζυΝΟΜΙΚΗΧ-ΕΝΙΙΧΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΣΘΟΝΙΑ. ΣΤΗ ΛΕΤΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 
Στο πλαίσιο συνολικής ενίσχυσης ύψους 440 εκατ. Ecu εκ μέρους της 
ομάδας των 24 η Επιτροπή εξουσιοδοτείται εξ ονόματος της Κοινότητας 
να συνάψει δάνειο ύψους 220 εκατ. Ecu και επταετούς διάρκειας. Το 
προϊόν του δανείου θα χορηγηθεί σε δύο δόσεις υπό τους ίδιους όρους 
στα τρία κράτη ως εξής: 
40 εκατ. ECU για την Εσθονία, 
80 εκατ. ECU για τη Λεττονία, 
100 εκατ. ECU για τη Λιθουανία. 
Οι πρώτες δόσεις του δανείου στην Εσθονία (20 εκατ. Ecu) και στη 
Λεττονία (40 εκατ. Ecu) καταβλήθηκαν στις 31 Μαρτίου 1993. Θα 
10 -
επιστραφούν εφάπαξ στις 31 Μαρτίου 2000 οι δε τόκοι θα 
καταβάλλονται εξαμηνιαία στις 31 Μαρτίου και 31 Σεπτεμβρίου κάθε 
έτους. 
III. ΕΓΓΥΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ 
Α. ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΧΑΡΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ 
ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΓΓΥΗΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 8ης Μαρτίου 1977 η 
Επιτροπή αναλαμβάνει την εγγύηση των δανείων που πρόκειται να 
χορηγηθούν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στο πλαίσιο των 
χρηματοπιστωτικών αναλήψεων υποχρεώσεων της Κοινότητας έναντι των 
χωρών της Μεσογείου. 
Στην απόφαση αυτή βασίστηκε μια σύμβαση εγγυοδοσίας που υπεγράφη 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής 
Τράπεζας Επενδύσεων στις 30 Οκτωβρίου 1978 στις Βρυξέλλες και στις 
10 Νοεμβρίου 1978 στο Λουξεμβούργο, σύμφωνα με την οποία 
προβλέπεται συνολική εγγύηση ίση με το 75% του συνόλου των ανοικτών 
πιστώσεων στα πλαίσια των δανείων που χορηγούνται στις ακόλουθες 
χώρες Πορτογαλία (χρηματοδοτικό πρωτόκολλο, προενταξιακή 
ενίσχυση), Ελλάδα, Ισπανία (χρηματοδοτική συνεργασία), Μάλτα, 
Τυνησία, Αλγερία, Μαρόκο, Τουρκία, Κύπρο, Αίγυπτο, Ιορδανία, Συρία, 
Ισραήλ, Γιουγκοσλαβία και Λίβανο. 
Εξάλλου, μια εγγύηση της τάξης του 100% καλύπτει εξαιρετικά τις 
πιστώσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο της επείγουσας ενίσχυσης προς 
την Πορτογαλία, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 7ης 
Οκτωβρίου 1975. 
Για κάθε νέο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο θεσπίζεται νέα πράξη 
παράτασης της σύμβασης εγγυοδοσίας. 
Το συνολικό ύψος των εγκεκριμένων δανείων ήταν στις 31 Δεκεμβρίου 
1993 7.517 εκατ. ECU, από τα οποία τα 1.500 εκατ. προορίζονταν για 
fi\v Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία και τα 6.017 εκατ. για 
τις άλλες χώρες της Μεσογείου. Στις 30 Ιουνίου 1993 το τρέχον 
υπόλοιπο ήταν 2.161 εκατ. ECU, λαμβανομένου υπόψη του ανωτάτου 
ορίου ποσοστού 75% των πιστώσεων που έχουν ανοιχθεί από τα οποία τα 
629 εκατ. ECU αφορούσαν την Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία 
και τα 1.532 εκατ. ECU τις άλλες χώρες της Μεσογείου. 
Μετά την υπογραφή των 4των πρωτοκόλλων οι εγκρίσεις όσον αφορά τις 
τρίτες χώρες κατανέμονται ως εξής: 
- 11 -
Παλαιά 4α πρωτοκ. Σύνολο 
πρωτόκολλα Εγκρίσεις 
Αλγερία 360 280 640 
Κύπρος 92 92 
Αίγυπτος 492 310 802 
Ισραήλ 133 82 215 
Ιορδανία 118 80 198 
Λίβανος 177 45 222 
Μάλτα 55 55 
Μαρόκο 297 517 
Συρία 208 220 208 
Τυνησία 250 168 418 
Τουρκία 90 90 
Γιουγκοσλαβία (1) 760 760 
3032 1185 4217 
Το δεύτερο πρωτόκολλο με τη Γιουγκοσλαβία καταγγέλθηκε στις 25 
Νοεμβρίου 1991, αλλά στο πλαίσιο των θετικών μέτρων που εγκρίθηκαν 
υπέρ των Δημοκρατιών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Κροατίας, της 
πρώην γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της Σλοβενίας, 
η ETE εκλήθη να επαναλάβει στις αντίστοιχες Δημοκρατίες τις 
πληρωμές για σχέδια που αποτέλεσαν αντικείμενο συμβάσεων οι οποίες 
υπογράφηκαν πριν από τις 8 Νοεμβρίου 1991 (290 εκατ. σε πιστώσεις 
που έχουν ανοιχθεί απομένουν προς εκταμίευση για όσο θα το 
επιτρέπει η κατάσταση. Στις 31 Δεκεμβρίου 1992, η ETE επανέλαβε τις 
πληρωμές στη Σλοβενία και την Κροατία. 
Δάνεια προβλέπονται και εκτός πρωτοκόλλων στο πλαίσιο του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1763/92 του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 
1992, που αφορά την οικονομική συνεργασία με τις χώρες της 
Μεσογείου για σχέδια κοινού ενδιαφέροντος. 
Το μέγιστο ύψος των δανείων που μπορούν να χορηγηθούν από την ETE 
στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας ανέρχεται σε 1.800 εκατ. ECU. 
Στις 30 Ιουνίου 1993, είχαν διατεθεί 297 εκατ. σε πιστώσεις αλλά 
καμία εκταμίευση δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί. 
Τα δάνεια αυτά είναι εν γένει μέσης διάρκειας 15 ετών, με περίοδο 
χάριτος 3-4 ετών. 
(1) Το δεύτερο πρωτόκολλο με τη Γιουγκοσλαβία καταγγέλθηκε ενώ απέμεναν 
100 εκατ. πιστώσεων προς χορήγηση. 
- 12 -
:ΚΙΑ ΑΠΟ THKJ FYPOnAÏKM TPAHFTA ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΕ TPITFf 
[ΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 
Μετά από πρόσκληση του Συμβουλίου στις 9 Οκτωβρίου 1989 το 
Συμβούλιο των Διοικητών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων 
αποφάσισε στις 29 Νοεμβρίου 1989 να εξουσιοδοτήσει την Τράπεζα να 
χορηγεί δάνεια από τους ιδίους πόρους της για τη χρηματοδότηση 
επενδυτικών σχεδίων στην Ουγγαρία και την Πολωνία, ανώτατου ύψους 1 
δισεκατ. ECU. Τα εν λόγω δάνεια χορηγούνται για τη χρηματοδότηση 
επενδυτικών σχεδίων που ανταποκρίνονται στα κριτήρια τα οποία 
εφαρμόζει η Τράπεζα σε περίπτωση χορήγησης δανείων από τους ιδίους 
της πόρους. Η σχετική σύμβαση παροχής εγγυητικής κάλυψης 
υπογράφτηκε στις 24 Απριλίου 1990 στις Βρυξέλλες και στις 14 Μαΐου 
1990 στο Λουξεμβούργο. 
Η αρμόδια για τον Προϋπολογισμό Αρχή αποφάσισε στις 14 Μαΐου 1991 
να επεκτείνει την παρεχόμενη εγγύηση και στα δάνεια συνολικού 
ανώτατου ύψους 700 εκατ. ECU που θα χορηγηθούν στην Τσεχοσλοβακία, 
τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. 
Η επέκταση της σχετικής σύμβασης υπογράφτηκε στις 31 Ιουλίου 1991. 
Η Επιτροπή υπέβαλε στις 23 Οκτωβρίου 1992 μια πρόταση απόφασης του 
Συμβουλίου σχετικά με την επέκταση αυτής της εγγύησης της 
Κοινότητας προς τις απώλειες που ενδέχεται να προκύψουν από τα 
δάνεια που χορήγησε η ETE στην Εσθονία στη Λεττονία και τη 
Λιθουανία, η οποία εγκρίθηκε από την Αρμόδια για τον Προϋπολογισμό 
Αρχή. 
Το ανώτατο ύψος των δανείων που μπορεί να χορηγήσει η ETE σ'αυτές 
τις χώρες ορίσθηκε σε 200 εκατ. ECU για μια περίοδο 3 ετών. 
Η Επιτροπή πρότεινε εξάλλου στις 18 δεκεμβρίου 1992 την επέκταση 
αυτής της εγγύησης προς τις απώλειες της ETE που ενδέχεται να 
προκύψουν από τα δάνεια τα οποία χορηγήθηκαν στην Αλβανία. 
Το ανώτατο ύψος του συνόλου των δανείων που μπορεί να χορηγήσει η 
ETE σ' αυτήν τη χώρα καθορίσθηκε σε 50 εκατ. ECU για μια περίοδο 3 
ετών. 
Τα δάνεια αυτά είναι γενικά μεγάλης διάρκειας : 15 ετών κατά μέσον 
όρο, με περίοδο χάριτος 3-4 ετών. 
Στις 30 Ιουνίου 1993 είχαν άνοιγε Ι πιστώσεις 1.090 εκατ. για τις 
προαναφερθείσες έξι ανατολικές χ^ρες, αλλά μέχρι σήμερα έχουν 
καταβληθεί μόνο 178,8 εκατομμύρια περίπου. 
Στις 17 Μαΐου 1993 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση απόφασης του 
Συμβουλίου για την ανανέωση της εγγύησης της Κοινότητας για περίοδο 
τριών ετών στα δάνεια που χορηγεί η ETE στις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης με συνολικό ανώτατο όριο 3 δισεκατ. Ecu 
συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Βαλτικής και της Αλβανίας. 
- 13 -
Γ. ΔΑΝΕΙΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΣΕ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕ7Α ΡΠΕΝΔΥΣΕΠΝ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΤΡΙΤΕΣ 
ΧϋΕ£Ι 
Το Συμβούλιο ECOFIN της 19ης Μαΐου 1992 ενέκρινε τους 
προτεινόμενους από την Επιτροπή προσανατολισμούς όσον αφορά την 
επέκταση της δραστηριότητας της ETE εκτός Κοινότητας και την κάλεσε 
να χορηγήσει δάνεια σύμφωνα με το καταστατικό και τα συνήθη 
κριτήρια υπέρ των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος στις χώρες με τις 
οποίες η Κοινότητα έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας. 
Καθορίστηκε συνολικό ανώτατο όριο 250 εκατ. ECU κατ' έτος και για 
περίοδο τριών ετών· το όριο αυτό θα αναθεωρηθεί κατά την εκπνοή της 
προαναφερόμενης περιόδου. 
0 κοινοτικός προϋπολογισμός θα πρέπει να εγγυάται τα δάνεια αυτά. Η 
Επιτροπή υπέβαλε μάλιστα σχετική πρόταση απόφασης στις 3 Ιουνίου 
1992 η οποία αποτέλεσε αντικείμενο τυπικής απόφασης του Συμβουλίου 
στις 15 Φεβρουαρίου 1993. 
Η Δημοσιονομική Αρχή έχει εγγράψει το σχετικό κονδύλιο στον 
προϋπολογισμό του 1993. 
Δ. ΕΓΓΥΗΣΗ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΑΓΩΓΗΣ 
ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑ» ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ 
ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ 
Η Κοινότητα αποφάσισε να εγγυηθεί πίστωση που χορηγήθηκε στην πρώην 
Σοβιετική Ένωση από τραπεζικό όμιλο, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί 
η εισαγωγή γεωργικών πρι ιόντων και τροφίμων από την Κοινότητα και 
από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
Η εγγύηση της Κοινότητας καλύπτει, κατ* ανώτατο όριο 500 εκατ. ECU 
και μέχρι ποσοστού 98%, τις ενδεχόμενες απώλειες σε κεφάλαιο (408 
εκατ. Ecu περίπου) και τόκους (92 εκατ. Ecu περίπου). 
Καθώς η πίστωση δεν χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου και καθώς η 
προθεσμία χρησιμοποίησης δεν παρατάθηκε, το εγγυημένο ποσό 
αντιπροσωπεύει πλέον 375 εκατ. Ecu σε κεφάλαιο και 52 εκατ. σε 
τόκους. 
Η Κοινότητα έπρεπε να λάβει, ως ανταμοιβή για την εν λόγω εγγύηση, 
προμήθεια ίση με το 0,67% του εγγυημένου ποσού. Το ήμισυ αυτής της 
προμήθειας καταβλήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1991 σύμφωνα με τους 
όρους της σχετικής σύμβασης. Το υπόλοιπο καταβλήθηκε στις 28 
Ιανουαρίου 1993 για ποσό στο οποίο είχε υπολογιστεί η 
προαναφερθείσα μείωση της κοινοτικής εγγύησης. 
Στις 26 Νοεμβρίου 1991 πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ 
της Επιτροπής και των σοβιετικών αρχών σχετικά με τον καθορισμό των 
όρων του δανείου και των τρόπων χρησιμοποίησης των κεφαλαίων. Την 
Ιδια μέρα υπεγράφη μεταξύ της Κοινότητας και των τραπεζών και μια 
σύμβαση εγγυοδοσίας. 
- 14 -
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης αποφασίστηκε ότι τα κεφάλαια θα 
χρησιμοποιηθούν από τη Δημοκρατία της Ρωσίας. 
Η διάρκεια του δανείου είναι 3 1/2 έτη από την ημερομηνία υπογραφής. 
Οι τόκοι θα καταβάλλονται ανά εξάμηνο και το κεφάλαιο θα επιστραφεί σε τρεις 
δόσεις είκοσι, τριάντα ένα και σαράντα δύο μήνες, αντίστοιχα μετά την 
ημερομηνία της υπογραφής της συμφωνίας. 
Η πρώτη δόση του κεφαλαίου θα καταβληθεί στις 26 Ιουλίου 1993. 
Η πρώτη δόση των τόκων κατεβλήθη στις 25 Σεπτεμβρίου 1992, αντί για τις 9 
Σεπτεμβρίου 1992 που προβλεπόταν κανονικά. 
Η δεύτερη δόση των τόκων κατεβλήθη στις 2 Απριλίου 1993, αντί για τις 9 
Μαρτίου 1993 μαζί με τους καθυστερούμενους τόκους της δόσης του Σεπτεμβρίου. 
- 15 -
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ 
Η εκτίμηση των κινδύνων που βαρύνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό μπορεί 
να γίνει κατά δύο έννοιες : 
Εκτίμηση σε μια δεδομένη στιγμή του συνόλου των τρεχόντων υπολοίπων 
των κεφαλαίων που αφορούν συγκεκριμένες πράξεις, όπως συνηθίζεται 
στους τραπεζικούς κύκλους. 
Εκτίμηση σε δημοσιονομικά πλαίσια των ανώτατων κινδύνων εκταμίευσης 
που βαρύνουν κάθε χρόνο τον κοινοτικό προϋπολογισμό. 
Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση, η εκτίμηση μπορεί να γίνει κατά τους 
εξής δύο τρόπους: 
Εκτίμηση των κινδύνων μόνο σχετικά με τις πράξεις οι οποίες είχαν 
εκταμιευθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993, πράγμα που αποτελεί το 
ελάχιστο επίπεδο κινδύνων της Κοινότητας. 
Εκτίμηση των προοπτικών, όσον αφορά όλες τις πράξεις οι οποίες 
έχουν αποτελέσει αντικείμενο πρότασης της Επιτροπής, προκειμένου να 
εκτιμηθεί η επίπτωση τους στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς, 
πράγμα που αντιπροσωπεύει τον ανώτατο κίνδυνο της Κοινότητας, στην 
περίπτωση που γίνονται αποδεκτές οι προτάσεις της Επιτροπής. 
Είναι σίγουρο ότι με τον δεύτερο τρόπο πρέπει να γίνει μια σειρά από 
υποθέσεις σχετικά με τις ημερομηνίες εκταμίευσης, τους τρόπους 
αποπληρωμής, τα επιτόκια και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, 
λεπτομέρειες των οποίων αναφέρονται στο παράρτημα. Παρέχεται, ωστόσο, η 
δυνατότητα να δοθεί μια εικόνα του μεγέθους της εξέλιξης των κινδύνων 
που συνεπάγονται οι εξεταζόμενες προτάσεις. 
Τα αποτελέσματα περιλαμβάνονται στους πίνακες του παραρτήματος, όπου 
γίνεται διαχωρισμός των κινδύνων που αφορούν τις χώρες της Κοινότητας 
και αυτών που αφορούν τ ι ς χώρες εκτός Κοινότητας. 
θα πρέπει να τονιστεί επίσης ότι τα αναφερόμενα συνολικά ποσά καλύπτουν 
κινδύνους διαφορετικής φύσης: δανειοδότηση μιας χώρας υπό τη μορφή 
οικονομικής ενίσχυσης, δανειοδοτήσεις προγραμμάτων για τα οποία έχουν 
δοθεί εγγυήσεις εκ μέρους αυτών που λαμβάνουν τα δάνεια, όπως στην 
περίπτωση των πράξεων του ΝΚΜ και της ETE. 
Η ανάλυση που ακολουθεί κάνει το διαχωρισμό ανάμεσα στο συνολικό 
κίνδυνο, τον κίνδυνο για τα κράτη μέλη και τον κίνδυνο για τις τρίτες 
χώρες. 
Ι. ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ 
Α, ΤΡΕΧΟΝ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΣΤ Ι Σ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 (πίνακας 1) 
0 συνολικός κίνδυνος έφτανε τα 12.834 εκατ. Ecu στις 30 Ιουνίου 
1993 με ρυθμό 14,4% σε σχέση με τις 31 Δεκεμβρίου 1992. 
16 
ΣΙΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ TOK...JfflJU^TlKO_JlEOjCnO^QU.IM0:_ 
ΕΙΧΑΝ ΕΚΤΑΜΙΕΥΘΕΙ ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 30 !ΟΥΝ1ΟΥ 193 (πΙ νάκας 
Ο συνολικός κίνδυνος αντιπροσωπεύει 3.270 εκατ. το 1993 και 
μειώνεται έντονα το 1994 στα 2.412 εκατ. Ecu προτού φθάσει τα 
2.832 εκατ. το 1996 και ξαναπέσει πριν από νέα αύξηση στα 2.038 
εκατ. το 2000. 
Γ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟ S ΕΤΗΣΙΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ 
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ (πίνακαο 3) 
0 κίνδυνος αυτός ο οποίος αντιπροσωπεύει 3.394 εκατ. Ecu το 
1993 πέφτει στα 2.990 εκατ. Ecu το 1994 προτού αυξηθεί κανονικά 
μέχρι τα 4.333 εκατ. Ecu το 1997, πέσει στα 4.103 εκατ. Ecu το 
1998 και ανέβει στα 5.488 εκατ. Ecu το 1999 και στα 7.154 εκατ. 
Ecu το 2000. 
II. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Α. ΤΡΕΧΟΝ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 (πίνακας 1) 
Το τρέχον υπόλοιπο στο κεφάλαιο των πράξεων υπέρ των κρατών 
μελών ανερχόταν σε 7.764 εκατ. Ecu στις 30 Ιουνίου 1993, με 
ρυθμό 10,7% σε σχέση με τις 31 Δεκεμβρίου 1992. 
0 ρυθμός αυτός οφείλεται κυρίως στη δημιουργία πράξης υπέρ της 
Ιταλίας η οποία αντιπροσωπεύει 1.979 εκατ. Ecu. 
Το τρέχον υπόλοιπο των άλλο^· πράξεων μειώνεται και πρέπει να 
σημειωθεί ιδιαίτερα η επιστροφή μέρους του πρώτου δανείου που 
χορηγήθηκε στην Ελλάδα. 
Β. ΜΕΓΙΣΤΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ Γ1A T0ÎL ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ: 
ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΕΚΤΑΜΙΕΥΘΕΙ ΣΤ ΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 (πίνακας 2) 
Το ποσό ανέρχεται σε 2.744 εκατ. Ecu για το έτος 1993. Από το 
ποσό αυτό 569 εκατ. Ecu σε κεφάλαιο έχουν ήδη επιστραφεί από 
την Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 1993 καθώς και 541 εκατ. σε 
δάνεια ΝΚΜ. 
0 κίνδυνος μειώνεται στη συνέχεια μέχρι το 1996 όπου φθάνει τα 
1.974 εκατ. Ecu, κατόπιν φθάνει και πάλι σε πολύ χαμηλό επίπεδο 
το 1999 (228 εκατ. Ecu) πριν να αυξηθεί το 2000 σε 1.688 εκατ. 
Ecu λαμβάνοντας υπόφη τη λήξη της προθεσμίας μέρους του δανείου 
που χορηγήθηκε στην Ιταλία (1.575 εκατ. Ecu σε κεφάλαιο και 
τόκους). 
17 
Γ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΑ TQhL KO1 NOT IKQ 
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ (ttivaKac 3Ϊ 
Η εξέλιξη είναι ίδια με την εξέλιξη στην προηγούμενη περίπτωση 
μέχρι το 1996 όπου ο κίνδυνος φθάνει στα 2.694 εκατ. Ecu. Στη 
συνέχεια σημειώνεται ετήσια μείωση 500 εκατ. Ecu το 1997 και 1998 
και αύξηση στα 3.547 εκατ. Ecu από το 1999 πριν κορυφωθεί στα 4.749 
εκατ. Ecu το έτος 2000, ποσό που αντιπροσωπεύεται κυρίως από την 
Ιταλία (3.975 εκατ. Ecu) και σε μικρότερο βαθμό, από την Ελλάδα 
(660 εκατ. Ecu). 
III. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Α. ΤΡΕΧΟΝ ΥΠΟΛΟΙΠΟ IT 11 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 (πΙνβΜΚ 1) 
Το τρέχον υπόλοιπο των κινδύνων σε κεφάλαιο στις 30 Ιουνίου 
1993 ανερχόταν σε 5.070 εκατ. Ecu, με ρυθμό 20,5% σε σχέση με 
τις 31 Δεκεμβρίου 1992. 
Η κατανομή του κινδύνου ήταν κατά 60% στις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης και κατά 40% στις χώρες της Μεσογείου. 
Στις 31 Δεκεμβρίου 1992, η αναλογία ήταν 55% στις χώρες της 
κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και 45% στις χώρες της 
Μεσογείου. 
Β. ΕΤΗΣΙΟΙ ΑΝΩΤΑΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ: 
ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΕΙΧΑΝ ΕΚΤΑΜΙΕΥΘΕΙ ΜΕΧΡΙ Τ\l 3Q ΙΟΥΝΙΟΥ 1993 
LzLmm*: Ζ) 
0 κίνδυνος τοποθετείται στα 526 εκατ. Ecu το 1993 και αυξάνεται 
μέχρι τα 1.433 εκατ. Ecu το 1995 λαμβανομένων υπόψη, ιδίως, των 
δύο προθεσμιών επιστροφής σε κεφάλαιο: 
350 εκατ. Ecu εκ μέρους της Ουγγαρίας, 
393 εκατ. Ecu εκ μέρους των Δημοκρατιών της πρώην ΕΣΣΔ. 
Στη συνέχεια παρατηρείται μείωση το 1996 η οποία ακολουθείται 
από νέα αύξηση στα 1.245 εκατ. Ecu το 1997 λαμβάνοντας υπόψη 
τις εξής προθεσμίες: 
80 εκατ. Ecu για την Ουγγαρία, 
190 εκατ. Ecu για την Τσεχική και Σλοβακική Δημοκρατία, 
140 εκατ. Ecu για τη Βουλγαρία, 
250 εκατ. Ecu για την Αλγερία, 
- 160 εκατ. Ecu για το Ισραήλ. 
Το έτος 1998 τοποθετείται σε κατώτερο επίπεδο το οποίο όμως 
παραμένει υψηλό (954 εκατ. Ecu) ενώ ο κίνδυνος αναμένεται να 
πέσει τουλάχιστον κατά 500 εκατ. Ecu το 1999 και το 2000. 
_ 18 
Γ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΑΝΩΤΑΤΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ KlLNAYNOI ΠΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ 
0 κίνδυνος μπορεί να ανέλθει σε 2.366 εκατ. Ecu το 1995 με 929 
εκατ. Ecu επιστροφής σε κεφάλαιο της πράξης υπέρ των 
δημοκρατιών της πρώην ΕΣΣΔ. 
Μετά από μείωση στα 1.488 εκατ. Ecu το 1996 ο κίνδυνος φθάνει 
και πάλι ϋτη 2.135 εκατ. Ecu ΪΟ 1997, 2.454 εκατ. Ecu το 1998 
και μετά ακό πτώση στα 1.941 εκατ. Ecu το 1999 ανέρχεται εκ 
νέου στα 2.405 εκατ. Ecu το 2000. 
IV. ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ Τβ^ ΕΓΓΥΗΣΕ»! 
Κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1993, η ETE 
ενεργοποίησε και πάλι την εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού 
για δάνεια προς τις δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας 
(Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μακεδονία και Σερβία) ύψους 6,7 εκατ. Ecu 
περίπου. Η πληρωμή από τον προϋπολογισμό πραγματοποιήθηκε στις 
19 Μαΐου 1993. 
Στις 30 Ιουνίου, οι απαιτήσεις που αφορούσαν τις δημοκρατίες 
της πρώην Γιουγκοσλαβίας και είχαν εξοφληθεί από την Κοινότητα 
αλλά δεν είχαν αποδοθεί στους οφειλέτες ανέρχονταν σε 15,2 
εκατ. Ecu. 
Η Επιτροπή πραγματοποίησε, εξάλλου, πληρωμές μέσω προσφυγής στα 
ταμειακά διαθέσιμα η οποία εγκρίνεται από το άρθρο 12 του 
Κανονισμού αριθ. 1552/89 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1989, 
για την εφαρμογή της απόφασης 88/376/ΕΟΚ, ΕΥΡΑΤΟΜ σχετικά με το 
σύστημα ιδίων πόρων των Κοινοτήτων. 
Επρόκειτο για την πληρωμή των τόκων: 
που έπρεπε να καταβληθούν από τη Ρωσία στις 9 Μαρτίου 1993 
βάσει της πίστωσης που χορήγησε τραπεζικό συνδικάτο και 
εγγυήθηκε η Κοινότητα· 
που έπρεπε να καταβληθούν από τις 9 Δημοκρατίες της πρώην 
Σοβιετικής Ένωσης στις 20 Απριλίου 1993 βάσει της 
δανειοδοσίας/δανειοληψίας ύψους 1.250 εκατ. που χορηγήθηκε 
στις Δημοκρατίες αυτές. 
Οι οφειλές αυτές πληρώθηκαν Τελικά με καθυστέρηση από τους 
αντίστοιχους οφειλέτες. 
- 19 -
ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ : ΓΚΤΙΜΗΓΗ TON niGANfflLKU&Yllfflj 
Τα ποσά που αναφέρονται στα προηγούμενα μέρη παρέχουν στοιχεία σχετικά 
με τα αριθμητικά μεγέθη των κινδύνων που βαρύνουν το γενικό 
προϋπολογισμό. 
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά πρέπει να σταθμιστούν ανάλογα με το είδος του 
κινδύνου, που προσδιορίζεται από τη φύση των πράξεων και τα 
χαρακτηριστικά των δανειοδοτούμενων. 
Ι. ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 
Οι κίνδυνοι που εκφράζονται με τα προηγούμενα αριθμητικά στοιχεία 
καλύπτουν διάφορες παρεμβάσεις, τις οποίες μπορούμε να κατατάξουμε 
σε δύο κατηγορίες: τις πράξεις μακροοικονομικού χαρακτήρα και τις 
πράξεις μικροοικονομικού χαρακτήρα. 
Α. ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
Πρόκειται κατ' αρχάς για δάνεια ισοζυγίου πληρωμών, που 
προορίζονται για τα κράτη μέλη και συνδυάζονται κανονικά με την 
επιβολή οικονομικών όρων και την ανάληψη συγκεκριμένων υποχρεώσεων. 
Οι πράξεις χορήγησης οικονομικής βοήθειας είναι παρεμβάσεις του 
ιδίου τύπου αλλά προς όφελος τρίτων χωρών. 
Μπορούμε, τέλος, να κατατάξουμε στην κατηγορία αυτή την πιστωτική 
εγγύηση ύψους 500 εκατ. Ecu και το δάνειο ύψους 1.250 εκατ. Ecu 
που προορίζονται για τη χρηματοδότηση των εισαγωγών γεωργικών 
προϊόντων και τροφίμων στην πρώην Σοβιετική Ένωση, γιατί ο 
κίνδυνος αυτών των πράξεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την 
μακροοικονομική και πολιτική εξέλιξη της χώρας αυτής . 
Β. ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
Πρόκειται για χορήγηση δανείων για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων 
προγραμμάτων με μεγάλη κανονικά διάρκεια αποπληρωμής, ανάλογα με τα 
αναμενόμενα αποτελέσματα. Τα δάνεια αυτά χορηγούνται γενικώς σε 
εθνικές επιχειρήσεις ή σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και, εκτός από 
την εγγύηση της Κοινότητας, καλύπτονται και από συνηθείς τραπεζικές 
εγγυήσεις. 
Πρόκειται για τα δάνεια Ευρατόμ και ΝΚΜ στα κράτη μέλη καθώς και 
για τα δάνεια που χορηγεί η ETE εκτός Κοινότητας (Μεσόγειος, 
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη). 
- 20 -
II. H XPHMATWI IffiNOJiJ JSH JSATAtTAIH TRN ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΜΕ 
D^AlEJLlJfiAKEOJKOiJOMJKOY ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
Όλες οι χώρες; που λαμβάνουν βοήθεια στα πλαίσια πράξεων με μακροοικονομικούς 
στόχους εφάρμοσαν σταθεροποιητικά και μεταρρυθμιστικά προγράμματα. Οι 
χρηματοοικονομικές επιδόσεις των χωρών αυτών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την 
πρόοδο των μακρόπνοων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που υποστηρίζονται με τη 
χορηγούμενη βοήθεια. 
Στο τμήμα αυτό παρέχονται πληροφοριακά στοιχεία και για ορισμένες χώρες της 
Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης που δεν λαμβάνουν αυτού του είδους 
βοήθεια, για τα κράτη που διαδέχθηκαν την πρώην Γιουγκοσλαβία και για τις 
Δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. 
Α. ΟΥΓΓΑΡΙΑ 
Η οικονομία της Ουγγαρίας υπέστη μεγάλη συρρίκνωση κατά την τελευταία 
τριετία. Μετά από πτώση της τάξεως του 5% το 1992, το ΑΕΠ σε πραγματικές 
τιμές αναμένεται να πέσει φέτος από 0% έως 3%. Η αύξηση των τιμών κατά 
10,8% τους πρώτους πέντε μήνες του 1993, είναι σε συμφωνία με τον ετήσιο 
στόχο του 20-22% και ελαφρά κατώτερη από το 23% του περασμένου έτους. Η 
ανεργία σταθεροποιήθηκε σε 677.000 (δηλαδή 13% του εργατικού δυναμικού) 
μέχρι το τέλος Μαΐου 1993, αφού έπεσε επί τρεις συνεχείς μήνες. 
Το 1993, η κυβέρνηση προτίθεται να συγκεντρώσει 105 δισεκατ. φιορίνια 
(ποσοστό 3,3% του ΑΕΠ) από ιδιωτικοποιήσεις. Το 1992, προέβη στην επιλογή 
των επιχειρήσεων οι οποίες θα παραμείνουν υπό κρατικό έλεγχο και στην 
εξέταση των επιχειρήσεων προς ιδιωτικοποίηση. Στο πλαίσιο αυτό, 
επιλέχθηκαν 16 επιχειρήσεις προς πώληση για βραχυπρόθεσμη εξασφάλιση 
πόρων. 
0 δημοσιονομικός τομέας βρίσκεται σε εξέλιξη. Το 1992 ελήφθησαν μέτρα για 
απαλλαγή από τα επισφαλή χρέη των τμοητεζών και αναμένονται περαιτέρω μέτρα 
το 1993. 0 γεωργικός τομέας ο οποίος επλήγη από την έλλειψη οργάνωσης και 
την ύφεση έχει ανάγκη οικονομικής βοήθειας. 
Η κυβέρνηση προτίθεται να προβεί σε αναμόρφωση των δημόσιων οικονομικών 
αυξάνοντας τα φορολογικά έσοδα και μειώνοντας τις δαπάνες, ιδίως στον 
τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Τον Ιούλιο του 1993, το Κοινοβούλιο 
ενέκρινε συμπληρωματικό προϋπολογισμό με τον οποίο το έλλειμμα φθάνει 
φέτος τα 213,3 δισεκατ. φιορίνια, δηλαδή 6,8% του ΑΕΠ. Στο πλαίσιο 
τριετούς προγράμματος μείωσης του ελλείμματος, η κυβέρνηση σχεδιάζει να 
μειώσει το έλλειμμα, το 1994, στο 5,5% περίπου του ΑΕΠ, σύμφωνα με τις 
πρόσφατες δεσμεύσεις της προς το ΔΝΤ. 
Το 1992, το τρέχον υπόλοιπο παρουσίασε ελαφρά βελτίωση καθώς το πλεόνασμα 
αυξήθηκε από 267 εκατ. US$ σε 325 εκατ. US$. Η βελτίωση αυτή στο σύνολο 
του 1992 κρύβει εντούτοις σημαντική και ταχεία επιδείνωση του τρέχοντος 
υπολοίπου κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, τάση η οποία συνεχίστηκε κατά 
το πρώτο ήμισυ του 1993. Η επιδείνωση αυτή του τρέχοντος υπολοίπου της 
Ουγγαρίας από το περασμένο καλοκαίρι εξηγείται από την κάθετη πτώση των 
εξαγωγών καθώς και από την επιτάχυνση των εισαγωγών. Μολονότι η 
επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου ενισχύεται αναμφίβολα από ορισμένους 
ειδικούς μεταβατικούς παράγοντες (οι επιπτώσεις της ξηρασίας στις εξαγωγές 
γεωργικών προϊόντων, οι "προηγήσεις και υστερήσεις" εκ μέρους των 
- 21 -
εισαγωγέων και εξαγωγέων εν αναμονή ταχύτερης υποτίμησης του φιορινιού 
κλπ.), αντανακλά κυρίως δύο υπολανθάνοντα προβλήματα: πρώτον, αν και η 
εοωτερική ζήτηση σημείωσε μικρή αύξηση στα μέσα του 1992, η ζήτηση των 
κυριότερων εμπορικών εταίρων της Ουγγαρίας (και κυρίως της Γερμανίας, της 
Αυστρίας και της Ιταλίας) μειώθηκε αισθητά. Δεύτερον, από το 1990 η 
Ουγγαρία απώλεσε σημαντικότατο μέρος της ανταγωνιστικότητας της σε διεθνές 
επίπεδο όπως αποδεικνύεται από τη θεαματική υπερτίμηση της πραγματικής 
τιμής του φιορινιού. 
Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται σοβαρή επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών 
συναλλαγών για το έτος αυτό και το επόμενο, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε 
ελλείμματα της τάξεως των 0,9 και 1,7 δισεκατ. US$ το 1993 και 1994 
αντίστοιχα. Εντούτοις, η Ουγγαρία θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει τα 
ελλείμματα αυτά χωρίς μεγάλες δυσκολίες, εάν φόβοι για ταχεία υποτίμηση 
του φιορινιού και πολιτική αστάθεια ενόψη των γενικών εκλογών του 1994 δεν 
προκαλέσουν βραχυπρόθεσμα σημαντική διαφυγή κεφαλαίου. Οι καθαρές εισροές 
με τη μορφή άμεσων επενδύσεων από το εξωτερικό στην Ουγγαρία αναμένεται να 
συνεχίσουν να είναι υψηλές κατά την προσεχή διετία (μεταξύ 1 και 1,4 
δισεκατ. US$ κατ' έτος), και η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα σε 
συνάλλαγμα (5 δισεκατ. US$ περίπου το Μάρτιο του 1993). Επίσης η Ουγγαρία 
επιβεβαίωσε, με διεθνή έκδοση ομολογιακού δανείου ύψους 2 δισεκατ. US$ το 
πρώτο εξάμηνο του 1993, ότι εξακολουθεί να έχει εύκολη πρόσβαση στις 
διεθνείς κεφαλαιαγορές. Τα γραφεία Moody's και Standard and Poor's 
εξακολουθούν να κατατάσσουν τα μακροπρόθεσμα ομολογιακά δάνεια της 
Ουγγαρίας σε ξένο νόμισμα στις κατηγορίες Βα1 και ΒΒ+, αντίστοιχα. Τέλος, 
η Ουγγαρία κατέληξε σε συμφωνία αρχής με το ΔΝΤ για 18μηνη stand-by 
πίστωση η πρώτη δόση της οποίας αναμένεται να καταβληθεί. 
Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της χώρας σε μετατρέψιμα νομίσματα ανήλθε σε 
21,4 δισεκατ. US$ στο τέλος του 1992 (65% του ΑΕΠ), από το ύψος των 22,3 
δισεκατ. US$ στο τέλος του 1991. Εντούτοις, η διάρθρωση του χρέους, η 
οποία βελτιώθηκε σημαντικά κατά τα τελευταία έτη, σημείωσε κάποια 
επιδείνωση το 1992, καθώς η αναλογία των βραχυπρόθεσμων δανείων αυξήθηκε 
από 9,6 σε 10,7%. Η εξυπηρέτηση του χρέους ανήλθε σε 4,4 εκατ. US$ το 
1992, έναντι 4 δισεκατ. US$ το 1991, πράγμα που αποτελεί όμως μικρή αλλαγή 
σε ποσοστό εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών (περίπου 34%). Οι επιστροφές 
κεφαλαίων (2,8 δισεκατ. US$ το 1992) αναμένεται να πέσουν στα 2,2 δισεκατ. 
US$ το 1993 και το 1994 για να ανέλθουν κάθετα στα 3 και 3,5 δισεκατ. US$ 
το 1995 και 1996, αντίστοιχα. Η σημερινή επιδείνωση του ισοζυγίου 
τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η πίεση στο 
ισοζύγιο πληρωμών της Ουγγαρίας κατά τα προσεχή έτη. 
Β* ΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ ΤΗΣ ΤΣΕΧ|Α% KAJ ΤΗΣ ΣΑΟΒΑΚΙΑΣ 
Το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές στο σύνολο της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας 
της Τσεχίας και της Σλοβακίας (ΟΔΤΣ) το οποίο είχε ήδη μειωθεί κατά 15% 
πέρυσι, έπεσε και πάλι κατά 7% το 1992. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια του 
έτους, σταμάτησε εν μέρει η μείωση της παραγωγής και κατά το τέλος του 
1992 ορισμένοι τομείς άρχισαν να δείχνουν σημεία ανάκαμψης. Οι αρχές της 
ΟΔΤΣ εξακολούθησαν να εφαρμόζουν αυστηρή νομισματική και φορολογική 
πολιτική, και ο πληθωρισμός, ο οποίος είχε αυξηθεί κατά 58,7% το 1991 λόγω 
της απελευθέρωσης των τιμών, έπεσε στο 12% το 1992. 
- 22 
Η εισαγωγή του ΦΠΑ, τον Ιανουάριο του 1993, οδήγησε εντούτοις τον 
πληθωρισμό στις νέες ανεξάρτητες δημοκρατίες, σε άνοδο πέραν του 20%. 
Η διάλυση της Ομοσπονδίας είχε μέχρι τώρα πολύ αρνητικές επιπτώσεις για 
τις δημοκρατίες που τη διαδέχθηκαν, ιδιαίτερα για τη Σλοβακία η οποία 
έχασε μεγάλη φορολογική μεταφορά από τη Δημοκρατία της Τσεχίας και οφείλει 
να χρηματοδοτήσει σημαντικό εμπορικό έλλειμμα προς την τελευταία. Οι δύο 
χώρες συμφώνησαν για τη δημιουργία τελωνεικαής και νομισματικής ένωσης 
μετά τη διάλυση της ΟΔΤΣ. Ωστόσο, η αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις 
της διάλυσης της Ομοσπονδίας και η κερδοσκοπία όσον αφορά το μέλλον της 
νομισματικής ένωσης (η οποία θεωρήθηκε ως μεταβατικό στάδιο), οδήγησαν σε 
έντονη διαφυγή κεφαλαίων καθώς και σε σημαντική απώλεια αποθεμάτων και για 
δύο δημοκρατίες με αποτέλεσμα την κατάρρευση της νομισματικής ένωσης ένα 
μόλις μήνα μετά τη δημιουργία της. Παρά τη διατήρηση της τελωνεικαής 
ένωσης και τη δημιουργία αντισταθμιστικού συτήματος, το εμπόριο avà\ieoa 
στις δύο δημοκρατίες μειώθηκε κάθετα μετά τη νομισματική διάσπαση. Αρχικά, 
η Σλοβακία προσπάθησε να διατηρήσει την ισοτιμία του νομίσματος της με την 
τσεχική κορώνα αλλά αποδέχθηκε τις συστάσεις του ΔΝΤ και υποτίμησε κατά 
10% το νόμισμα της έναντι του τσεχικού, τον περασμένο Ιούλιο. 
Τόσο η οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκονται η Τσεχική και η 
Σλοβακική Δημοκρατία, όσο και οι προβλέψεις οι οποίες αφορούν την εξέλιξη 
τους, είναι τελείως διαφορετικές. Ενώ το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές της 
Τσεχίας αναμένεται να αυξηθεί έως 3% το 1993, η παραγωγή της Σλοβακίας 
αναμένεται να πέσει κατά 3—6%. Επίσης, η ανεργία είναι πολύ υψηλότερη στη 
Σλοβακία (12% του εργατικού δυναμικού) από ό,τι στην Τσεχική Δημοκρατία 
(λιγότερο από 3%). Η βιομηχανία της Σλοβακίας αν και έχει λιγότερο ισχυρή 
υποδομή καλύπτει μεγαλύτερο μέρος της πολεμικής και βαριάς βιομηχανίας ενώ 
οι αγορές της ΚΟΜΕΚΟΝ έχουν καταρρεύσει. Τέλος, ενώ μετά το "άλμα" των 
τιμών που οφειλόταν στην επιβολή του ΦΠΑ τον περασμένο Ιανουάριο, οι τιμές 
σταθεροποιήθηκαν στην Τσεχική Δημοκρατία και αναμένεται να σημειώσουν, 
μέχρι το τέλος του 1993, αύξηση της τάξεως του 16% σε ετήσια βάση (9-10% 
αν εξαιρεθεί ο αντίκτυπος του ΦΠΑ), η πρόσφατη υποτίμηση της σλοβακικής 
κορώνας μπορεί να ανεβάσει τον πληθωρισμό στη Σλοβακία σε 25-30% μέχρι το 
τέλος του έτους. 
Μολονότι η διάλυση της ΟΔΤΣ κυριάρχησε, από το περασμένο καλοκαίρι, στις 
πολιτικές αντιθέσεις και κάλυψε κατά κάποιο τρόπο τις διαρθρωτικές 
μεταρρυθμίσεις, σε ορισμένους τομείς σημειώθηκαν πρόοδοι. Έτσι, οι 
εγγραφές σχετικά με το πρώτο μεγάλο κύμα "ιδιωτικοποοιήσεων με κουπόνια", 
οι οποίες αφορούσαν 1500 επιχειρήσεις, ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβριο του 
1992. Η Δημοκρατία της Τσεχίας έχει ήδη αναγγείλει τη δημιουργία δεύτερου 
κύματος, το οποίο θα ξεκινήσει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1993 και θα 
αφορά πάνω από 2.000 άλλες επιχειρήσεις. Κατά το ίδιο διάστημα, η Σλοβακία 
σκέπτεται να ιδιωτικοποιήσει περίπου 500 μονάδες στο πλαίσιο του δεύτερου 
κύματος, αλλά, αντί να καταφύγει σε κουπόνια, προτίθεται να χρησιμοποιήσει 
πιο παραδοσιακές μεθόδους ιδιωτικοποίησης, όπως άμεση πώληση σε αλλοδαπούς 
επενδυτές, εξαγορά επιχείρησης από τους εργαζομένους της, πρόσκληση 
υποβολής προσφορών). Μεταξύ των άλλων αξιοσημείωτων διαρθρωτικών μέτρων 
περιλαμβάνονται ο νέος, πολύ αυστηρός νόμος της Τσεχίας σχετικά με τις 
χρεωκοπίες ο οποίος άρχισε να ισχύει τον περασμένο Απρίλιο, το άνοιγμα του 
χρηματιστηρίου της Πράγας τον περασμένο Ιούνιο και η ευρεία φορολογική 
μεταρρύθμιση την οποία πραγματοποίησαν οι δύο δημοκρατίες τον Ιανουάριο 
του 1993. 
- 23 -
Το έλλειμμα στο μετατρέψιμο εμπορικό ισοζύγιο της ΟΔΤΣ παρουσίασε μεγάλη 
αύξηση περνώντας από 0,4 σε 1,6 δισεκατ. US$. Η επιδείνωση αυτή 
εμφανίζεται αποκλειστικά στο δεύτερο εξάμηνο του έτους και ιδιαίτερα κατά 
τους τελευταίους μήνες καθώς οι καταναλωτές προέβησαν σε αγορές προϊόντων 
πριν από την εισαγωγή του ΦΠΑ και οι επιχειρήσεις επιτάχυναν τις πληρωμές 
των εισαγωγών φοβούμενες υποτίμηση ή περιορισμό της μετατρεψιμότητας του 
νομίσματος μετά τη διάλυση της Ομοσπονδίας. Η επιδείνωση του εμπορικού 
ισοζυγίου οφείλεται εν μέρει σε μεταβατικούς παράγοντες, καθώς επίσης και 
σε αύξηση της ζήτησης στο εσωτερικό καθώς η οικονομία άρχισε, αργά και 
άνισα, να εξέρχεται από την ύφεση. Εντούτοις, η αύξηση των καθαρών άδηλων 
εσόδων, αντιστάθμισε σε μεγάλο βαθμό την επιδείνωση του εμπορικού 
ισοζυγίου, έχοντας ως αποτέλεσμα μικρή μόνο μείωση του πλεονάσματος του 
μετατρέψιμου ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της ΟΔΤΣ (από 0,4 σε 0,2 
δισεκατ. US$). Τέλος, οι καθαρές εισροές με τη μορφή άμεσων αλλοδαπών 
επενδύσεων αυξήθηκε θεαματικά (από 0,6 δισεκατ. US$ το 1991 σε 1,1 
δισεκατ.) παρά την αδυναμία του τέταρτου τριμήνου που οφειλόταν στην 
αβεβαιότητα λόγω του επικείμενου χωρισμού της χώρας. 
Οι προβλέψεις σχετικά με το ισοζύγιο πληρωμών για το 1993 και το 1994 
διαφέρουν ουσιαστικά α^ά\Λεοα στα δύο κράτη. Στη Δημοκρατία της Τσεχίας 
αναμένεται μετάβαση από το εμπορικό πλεόνασμα σε αυξανόμενο έλλειμμα καθώς 
θα εξακολουθεί η ανάκαμψη της ζήτησης ενώ η Σλοβακία αγωνίζεται να μειώσει 
το διμερές εμπορικό έλλειμμα της. Εντούτοις, η Δημοκρατία της Τσεχίας δε 
θα πρέπει να έχει προβλήματα με τη χρηματοδότηση του ελλείμματος που 
προκύπτει στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της, κατά την προσεχή διετία. 
Η επιδείνωση αυτή σημειώνεται αρχικά από πολύ άνετη οικονομικά κατάσταση 
και δε θα είναι θεαματική εφόσον η Τσεχική Δημοκρατία εξακολουθεί να 
διαθέτει ανταγωνιστική τιμή συναλλάγματος. Εξάλλου, η χώρα αυτή η οποία 
κατά την τελευταία διετία έλαβε ποσοστό 90% περίπου από τις συνολικές 
αλλοδαπές άμεσες επενδύσεις οι οποίες εισέρρευσαν στην πρώην ΟΔΤΣ, 
προβλέπεται ότι κατά τα προσεχή χρόνια θα εξακολουθήσει να προσελκύει 
καθαρή εισροή άμεσων επενδύσεων μεταξύ 0,8 και 1 δισεκατ. US$ κατ' έτος. 
Τέλος, η Δημοκρατία της Τσεχίας έχει ήδη ανακτήσει μεγάλο μέρος των 
αποθεματικών σε συνάλλαγμα το οποίο χάθηκε κατά τους μήνες που προηγήθηκαν 
από την κατάρρευση της νομισματικής ένωσης με τη Σλοβακία. Επιπλέον, τον 
περασμένο Μάρτιο συνήψε συμφωνία με το ΔΝΤ σχετικά με stand-by πίστωση 
ύψους 250 εκατ. US$ για περίοδο 12 μηνών και εξακολουθεί να διαθέτει πολύ 
καλή πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Η Τσεχική κυβέρνηση παρέλαβε 
πράγματι (και ενίσχυσε) την καλή φήμη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 
ΟΔΤΣ όσον αφορά τις υγιείς και ορθόδοξες μακροοικονομικές πολιτικές και 
θεωρείται από τις αγορές ως ρητά δεσμευμένη υπέρ αναμορφώσεων 
προσανατολισμένων προς την οικονομία της αγοράς. Αυτό αντανακλά η 
υψηλότερη βαθμολογία που έλαβε η χώρα αυτή από το γραφείο Moody's (Αα3 
αντί Βα1 για την πρώην ΟΔΤΣ). 
Η κατάσταση του ισοζυγίου πληρωμών της Σλοβακίας καθώς και οι προβλέψεις 
σχετικά με την εξέλιξη της είναι πιο προβληματικές. Η Σλοβακία έχει χάσει 
τις σημαντικές φορολογικές μεταφορές που προέρχονταν από την τσεχική 
πλευρά, μεταφορές οι οποίες υπερκάλυπταν το εμπορικό έλλειμμα της έναντι 
της Δημοκρατίας της Τσεχίας το 1992. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της 
πιθανότατα θα βελτιωθεί κατά το έτος αυτό και το επόμενο λόγω της 
συνεχιζόμενης ύφεσης η οποία οδηγεί σε μείωση των εισαγωγών καθώς και λόγω 
των αναμενόμενων αποτελεσμάτων της πρόσφατης υποτίμησης της σλοβακικής 
κορώνας και της προσεχούς εισαγωγής πρόσθετου φόρου στην εισαγωγή 
καταναλωτικών αγαθών. Ωστόσο, η Σλοβακία βρίσκεται σε δύσκολη θέση όσον 
αφορά τα συναλλαγματικά αποθεματικά της και ο κίνδυνος δυσχερειών στο 
ισοζύγιο πληρωμών οφειλόμενων σε διαφυγή κεφαλαίων δεν έχει λείψει, παρά 
- 24 
την υποτίμηση κατά 10% της σλοβακικής κορώνας. Εξάλλου, και σε αντίθεση με 
τη Δημοκρατία της Τσεχίας, οι σλοβακικές αρχές δε διαθέτουν πλέον τη 
διεθνή φήμη την οποία είχε αποκτήσει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατά την 
τελευταία τριετία. Κατά συνέπεια, έχει πολύ χαμηλότερη βαθμολογία καθώς 
και βαθμό πρόσβασης στις διεθνείς κεφαλαιαγορές απ' ό,τι η Δημοκρατία της 
Τσεχίας (το Moody's δεν έχει ακόμη βαθμολογήσει τη Σλοβακία ως ανεξάρτητο 
κράτος αλλά όταν και εάν το πράξει, πιθανότατα θα της δώσει βαθμό ελαφρά 
χαμηλότερο από Βα1 το οποίο είχε η ΟΔΤΣ). 
Η υποτίμηση και το δάνειο ύψους 90 εκατ. US$ το οποίο αποτέλεσε 
αντικείμενο συμφωνίας αρχής με το ΔΝΤ, τον περασμένο Ιούνιο, στο πλαίσιο 
της "Systemic Transformation Facility" η οποία δημιουργήθηκε πρόσφατα, 
αναμένεται να διευκολύνουν την κατάσταση του ισοζυγίου πληρωμών και να 
συντελέσουν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη σλοβακική οικονομία. Η 
υποτίμηση ιδίως, θα επιτρέψει τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος έναντι 
της Δημοκρατίας της Τσεχίας χωρίς να χρειασθεί να καταφύγει αποκλειστικά 
σε ελάττωση των εισαγωγών. Εντούτοις, προκειμένου να αποφευχθούν νέες 
δυσχέρειες όσον αφορά το ισοζύγιο πληρωμών, η κυβέρνηση της Σλοβακίας θα 
πρέπει να εφαρμόσει τις ορθές μακροοικονομικές πολιτικές σταθεροποίησης 
(κυρίως περιοριστική φορολογική πολιτική) και να συνεχίσει με περαιτέρω 
διαρθρωτική μεταρρύθμιση. 
Όσον αφορά το εξωτερικό χρέος, αυτό της πρώην ΟΔΤΣ δεν ήταν πολύ υψηλό. 
Το εξωτερικό χρέος σε μετατρέψιμα νομίσματα έφθανε μόλις τα 9,4 δισεκατ. 
US$ το 1991 και έπεσε στα 9,2 δισεκατ. US$ (ή ποσοστό 26% του ΑΕΠ) στο 
τέλος του 1992. Λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση 2:1, βάσει της οποίας οι 
τσεχικές και σλοβακικές αρχές είχαν συμφωνήσει να κατανείμουν το 
μεγαλύτερο μέρος των υποχρεώσεων της πρώην ΟΔΤΣ που εκκρεμούν, το 
μετατρέψιμο χρέος της Τσεχικής Δημοκρατίας ανερχόταν σε 6,2 δισεκατ. US$ 
στις αρχές του 1993 (ή 24% του τσεχικού ΑΕΠ) και το μετατρέψιμο χρέος της 
Σλοβακίας σε 3,1 δισεκατ. US$ (ή 30% του σλοβακικού ΑΕΠ). Η εξυπηρέτηση 
του χρέους (τόκοι και επιστροφές) στην ΟΔΤΣ αντιπροσώπευε, το περασμένο 
έτος, συνολικό ποσό 1,9 δισεκατ. US$ (ή 12,2% των εξαγωγών αγαθών και 
υπηρεσιών). Εάν κατανεμηθεί μεταξύ των δύο νέων κρατών σε ποσοστό 2:1, θα 
ανέλθει σε 1,3 δισεκατ. US$ για τη Δημοκρατία της Τσεχίας και 0,7 δισεκατ. 
US$ για τη Σλοβακία, δηλαδή αντίστοιχα 11,6% και 12,6% της προβλεπόμενης 
αζ\ας των εξαγωγών τους σε αγαθά και υπηρεσίες. Οι επιστροφές σε κεφάλαιο 
που συνδέονται με τις συνολικές εξωτερικές υποχρεώσεις της πρώην ΟΔΤΣ 
προβλέπεται να αυξηθούν ελαφρά μεταξύ του 1992 (1,3 δισεκατ. US$) και του 
1994 (1,5 δισεκατ. US$), να αυξηθούν έντονα το 1995 (1,2 δισεκατ. US$), 
στη συνέχεια να μειωθούν απότομα από το 1996 (1,2 δισεκατ. US$) και το 
1997 (870 εκατ. US$). Ενώ η έντονη αύξηση των επιστροφών το 1995 δεν 
αναμένεται να θέσει ιδιαίτερα προβλήματα για τη Δημοκρατία της Τσεχίας, θα 
μπορούσε ωστόσο, να επιβαρύνει το ασθενέστερο ισοζύγιο πληρωμών της 
Σλοβακίας. 
Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 
Οι οικονομικές επιδόσεις της Βουλγαρίας υπήρξαν χειρότερες από των 
περισσότερων άλλων χωρών της περιοχής. Το 1999, το ΑΕΠ σε πραγματικές 
τιμές έπεσε κατά 17%, οι μισθοί μειώθηκαν περίπου κατά το ήμισυ, και ο 
πληθωρισμός πλησίασε το 300%. Η τάση αυτή συνεχίστηκε το 1992, με 
περαιτέρω πτώση του ΑΕΠ, της τάξεως του 8% σε πραγματικές τιμές, με 
μειωμένη βιομηχανική παραγωγή κατά 20% σε σχέση με το 1991, με πολύ 
αβέβαιες ενδείξεις ανάκαμψης, με πληθωρισμό που παραμένει υψηλός μεταξύ 4-
6% μηνιαία (ετήσιος δείκτης 80% κατά το 1992) και ανεργία που υπερβαίνει 
- 25 -
το 15% του εργατικού δυναμικού. Διάφοροι εξωτερικοί παράγοντες όξυναν την 
κρίση: το πρόβλημα του χρέους (η Βουλγαρία είχε εξαιρεθεί από τις 
αλλοδαπές πιστώσεις από το 1990 όταν δήλωσε μονομερές χρεωστάριο), η 
κατάρρευση της πρώην ΕΣΣΔ από την οποία η Βουλγαρία ήταν περισσότερο 
εξαρτημένη απ'ό,τι άλλα κράτη, σημαντικός αριθμός ανεπίστρεπτων απαιτήσεων 
έναντι της Λιβύης και του Ιράκ, και πιο πρόσφατα, ο αποκλεισμός κατά της 
Σερβίας, η οποία αποτελούσε μείζονα αγορά για τις εξαγωγές της Βουλγαρίας. 
Μέχρι σήμερα η οικονομική αναμόρφωση συνίστατο σε μέτρα ελευθέροσης και 
σταθεροποίησης. Ιδιαίτερα, η εφαρμογή προσεκτικών μακροοικονομικών 
πολιτικών και η ταχεία εισαγωγή εσωτερικής μετατρεψιμότητας συνετέλεσαν 
στην προσαρμογή της πλειοψηφίας των τιμών στα επίπεδα που προσδιορίζονται 
από τις δυνάμεις της αγοράς χωρίς να επιδεινώσουν τον πληθωρισμό. Η 
διαρθρωτική αναμόρφωση προχώρησε με βραδύτερο ρυθμό, εν μέρει λόγω 
έλλειψης πολιτικής συναίνεσης κατά το 1991 και 1992. Εντούτοις, έχουν 
σημειωθεί σημαντικές νομοθετικές πρόοδοι όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση και 
άλλα διαρθρωτικά μέτρα και οι μικρής κλίμακας ιδιωτικοποιήσεις και 
επιστροφές προχωρούν ικανοποιητικά. Αντίθετα, έχουν σημειωθεί μεγάλες 
καθυστερήσεις στις ιδιωτικοποιήσεις μεγάλης κλίμακας. Μεσοπρόθεσμα, πολλά 
θα εξαρτηθούν από την αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας. Η ανάπτυξη, για να 
συνεχιστεί, θα πρέπει να στηριχθεί στις εξαγωγές διότι δεν υπάρχει κανένα 
περιθώριο για νομισματικά ή φορολογικά κίνητρα. Πράγμα που απαιτεί επίλυση 
του προβλήματος του χρέους καθώς και επαρκώς ανοιχτές αγορές για εξαγωγές, 
ιδίως στην Ευρώπη. 
Μετά το τέλος της πολιτικής κρίσης, η Βουλγαρία αποκατέστησε τις σχέσεις 
της με το ΔΝΤ στο πλαίσιο της συμφωνίας stand-by η οποία έληξε τον Απρίλιο 
του 1993. Η κυβέρνηση διαπραγματεύεται επί του παρόντος νέο πρόγραμμα, το 
οποίο θα υποστηρίζεται από νέα συμφωνία αυτού του τύπου. 
Η βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας συνεχίστηκε κατά το 
1992. Το εμπορικό ισοζύγιο ήταν μάλλον θετικό, λόγω αύξησης των εξαγωγών 
αντί των εισαγωγών (οι εισαγωγές παραμένουν χαμηλές, ιδίως λόγω έλλειψης 
εξωτερικής χρηματοδότησης). Τα διεθνή αποθεματικά πλησιάζουν το 1 δισεκατ. 
US$ πράγμα που αντιστοιχεί στην αξία των εισαγωγών ενός τριμήνου 
(υπερέβαιναν το 1,1 δισεκατ. US$ κατά το τέλος του Οκτωβρίου του 1992). 
Παραμένουν, ωστόσο, ανεπαρκής σε σχέση με τις ανάγκες που πιθανόν θα 
προκύψουν κατά τη διευθέτηση του εμπορικού χρέους της Βουλγαρίας. Οι 
σχετικές διαπραγματεύσεις με τις εμπορικές τράπεζες έχουν σημειώσει πρόοδο 
τελευταία και υπάρχουν λόγοι που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η σύναψη 
ευνοϊκής συμφωνίας όσον αφορά μείωση του χρέους είναι δυνατή πριν από το 
τέλος του 1993 (το Νοέμβριο του 1992, τα δύο μέρη είχαν συμφωνήσει επί των 
βασικών αρχών για μελλοντική μείωση καθώς και εξυπηρέτηση του χρέους). Το 
Δεκέμβριο του 1992, η Βουλγαρία έτυχε περαιτέρω μείωσης του χρέους από 
τους επίσημους πιστωτές της. Η νέα συμφωνία της Λέσχης των Παρισίων 
προβλέπει τμηματική εξόφληση της εξυπηρέτησης του χρέους μέχρι τον Απρίλιο 
του 1993 καθώς και των καθυστερήσεων που μεσολάβησαν μετά το τέλος της 
περιόδου παγιοποίησης την οποία κάλυπτε η προηγούμενη συμφωνία (που είχε 
συναφθεί τον Απρίλιο του 1991). Μόλις συναφθεί νέα συμφωνία stand-by με το 
ΔΝΤ, θα ξεκινήσει νέος γύρος συζητήσεων με τους επίσημους πιστωτές της 
Βουλγαρίας προκειμένου να καταλήξει σε νέα συμφωνία τμηματικής εξόφλησης 
του χρέους της. Συνολικά, το εξωτερικό χρέος υπολογίζεται σε 12 δισεκατ. 
US$ (126% περίπου του ΑΕΠ και 280% των εξαγωγών) συμπεριλαμβανομένης 
οφειλής ύψους 9,3 δισεκατ. US$ περίπου στους εμπορικούς πιστωτές. Το ήμισυ 
περίπου του χρέους αυτού αποτελείται από καθυστερήσεις βραχυπρόθεσμων 
26 -
καταθέσεων και πιστωτικών επιστολών. Το χρέος συνέχισε να αυξάνεται κατά 
το 1992 καθώς η Βουλγαρία εξακολούθησε να συσσωρεύει τις καθυστερήσεις (οι 
πληρωμές τόκων οι οποίες επαναλήφθηκαν το Σεπτέμβριο του 1992 - αλλά είχαν 
πρόσκαιρα ανασταλεί τον Ιούνιο του έτους αυτού - ανήλθαν σε ποσοστό μόλις 
20% των οφειλόμενων τρεχόντων τόκων). 0 συντελεστής εξυπηρέτησης του 
χρέους υπολογίζεται σε ποσοστό 50% περίπου των εσόδων από εξαγωγές σε 
μετατρέψιμα νομίσματα και θα έφτανε το 150% εάν ληφθούν υπόψη οι 
οφειλόμενες καθυστερηθείς σε κεφάλαιο και σε τόκους. Η τιμή του χρέους 
αυτού στη δευτερογενή αγορά κυμάνθηκε σε ποσοστό 20% περίπου. 
Δ. ΡΟΥΜΑΝΙΑ 
Από το 1991, η Ρουμανία έχει ξεκινήσει την εφαρμογή εκτεταμένων 
προγραμμάτων με στόχο την αναδιάρθρωση της οικονομίας και την απάλειψη των 
κυριότερων οικονομικών ανισορροπιών. Παρά τις αρχικές προόδους όσον αφορά 
την ελευθέροση της οικονομίας, η σταθεροποίηση δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. 
Η βιομηχανική παραγωγή έπεσε σημαντικά κατά 13 και 15% κατά το 1991 και 
1992 αντίστοιχα, ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός (200% περίπου κατ' έτος) 
και τα επίσημα αποθεματικά σε συνάλλαγμα είχαν εξαντληθεί κατά το τέλος 
του 1992. 
Οι ρουμανικές αρχΕς προσπάθησαν να συνεχίσουν την εφαρμογή συνετής 
φορολογικής και νομισματικής πολιτικής ως επί το πλείστον, και εφάρμοσαν 
περιορισμό των μισθών. Εντούτοις, λόγω ανεπαρκειών στην πολιτική όσον 
αφορά την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων (απελευθέρωση των τιμών, 
αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και συναλλαγματική πολιτική), ο νομισματικός 
και φορολογικός περιορισμός δεν οδήγησε στον προσδοκώμενο έλεγχο του 
πληθωρισμού και στη σταθεροποίηση της τιμής του συναλλάγματος. Σε 
φορολογικό επίπεδο, παρά τη θεαματική μείωση των κρατικών εσόδων και την 
αρχική αύξηση των τρεχουσών μεταφορών (σε σχέση με την απελευθέρωση των 
τιμών), το έλλειμμα του προϋπολογισμού με τη στενή σημασία του όρου 
περιορίστηκε σε ποσοστό 2% του ΑΕΠ κατά το 1991, γεγονός που οφείλεται εν 
μέρει στη μείωση των δαπανών για επενδύσεις. Το 1992, το δημοσιονομικό 
έλλειμμα αυξήθηκε κατά ποσοστό 5% του ΑΕΠ, λόγω της αύξησης των 
επιδοτήσεων στα καταναλωτικά προϊόντα. Εντούτοις, δεν αντανακλά με 
ακρίβεια την πραγματική τάση της φορολογικής πολιτικής, διότι οι 
εξωδημοσιονομικές δαπάνες παραμένουν σημαντικές. 
Όσον αφορά την ανεπάρκεια συναλλάγματος, οι αρχές μετήλθαν αντιφατικές 
συναλλαγματικές πολιτικές. Κατ' αρχήν, η τιμή του συναλλάγματος 
καθορίζεται, από τον Ιούνιο του 1992, από τις δυνάμεις της αγοράς. Οι 
αρχές επιχείρησαν εντούτοις, να επιβραδύνουν την πορεία υποτίμησης 
προβαίνοντας προοδευτικά σε προσαρμογές με την ελπίδα περιορισμού του 
πληθωρισμού. Η τιμή του συναλλάγματος καθηλώθηκε σε δυσβάστακτα επίπεδα 
λόγω του μακροχρόνιου πληθωρισμού. Το αποτέλεσμα ήταν σημαντικές εκπτώσεις 
στην παράλληλη αγορά, ο περιορισμός των εισαγωγών και λόγω της κατάργησης 
της υποχρέωσης παραχώρησης για τους εξαγωγείς τον Ιούνιο του 1992, στη 
δημιουργία συναλλαγματικών αποθεμάτων από αυτούς τους τελευταίους τη 
στιγμή που τα επίσημα αποθέματα είχαν εξαντληθεί. Η πολιτική αυτή δεν 
κατάφερε να περιορίσει τον πληθωρισμό, αντίθετα επέφερε κερδοσκοπία κατά 
του λέι. Έτσι, το νόμισμα αυτό παρέμεινε καθηλωμένο στην υπερτιμημένη 
τιμή των 430 λέι ανά US$ κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1992. Έκτοτε, οι 
αρχές το άφησαν να διολισθήσει και στα μέσα Ιουνίου 1993, είχε φθάσει τα 
694 λέι ανά US$. 
- 27 -
Ένας από τους στόχους της συναλλαγματικής πολιτικής που ακολουθήθηκε ήταν 
ο περιορισμός των εισαγωγών μέσω επιβολής ποσοστώσεων χωρίς να 
παρεμποδιστούν οι εξαγωγές (τα έσοδα των οποίων μπορούσαν να παραμείνουν 
σε συνάλλαγμα). Εντούτοις, οι μεγάλες ποσόσητες δημητριακών (η Ρουμανία 
επλήγη από έντονη ξηρασία το 1992) καθώς και ενεργειακών προϊόντων τα 
οποία εισήγαγε ο δημόσος τομέας προς το τέλος του 1992 οδήγησαν σε σαφή 
επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το έλλειμμα του οποίου 
έφτασε σε ποσοστό 8,5% του ΑΕΠ το 1992 (έναντι 5% το 1991). Σημαντικές 
εισροές κεφαλαίων οι οποίες αντιπροσωπεύουν τη βοήθεια από το εξωτερικό, 
αντιστάθμισαν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Εντούτοις, 
αν και η εξωτερική θέση των εμπορικών τραπεζών βελτιώθηκε σημαντικά, τα 
επίσημα συναλλαγματικά αποθεματικά είχαν εξαντληθεί στο τέλος του 1992. Το 
εξωτερικό χρέος αυξήθηκε αισθητά και έφτασε σε ποσοστό 4% του ΑΕΠ στο 
τέλος του 1991 και ξεπέρασε το 13% στο τέλος του 1992. 0 συντελεστής 
εξυπηρέτησης του χρέους παραμένει εντούτοις κατώτερος του 10% των εξαγωγών 
αγαθών και υπηρεσιών. 
Οι ρουμανικές αρχές κατάρτισαν αναμορφωτική στρατηγική με στόχο την ταχεία 
μετάβαση της οικονομίας σε σύστημα οικονομίας της αγοράς. Για το σκοπό 
αυτό, η κυβέρνηση σχεδίασε και εφάρμοσε νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο για 
την εδραίωση του κεντρικού ρόλου της ιδιοκτησίας και της λήψης αποφάσεων 
σε ιδιωτικό επίπεδο. Αυτό το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων οδήγησε σε 
σημαντικές προόδους. Οι περισσότερες τιμές καταναλωτή απελευθερώθηκαν. Οι 
ποσοτικοί περιορισμοί των εισαγωγών καταργήθηκαν και οι εφαρμοζόμενοι 
δασμοί για την προστασία της εθνικής βιομηχανίας μειώθηκαν σε μεγάλο 
βαθμό. Ο καθορισμός των μισθών απελευθερώθηκε με την εισαγωγή συλλογικών 
συμβάσεων. Το οικονομικό σύστημα απορρυθμίστηκε. Οι πολίτες έλαβαν το 
δικαίωμα ίδρυσης επιχειρήσεων, ελεύθερου ανταγωνισμού στην αγορά καθώς και 
απόκτησης, διατήρησης και πώλησης ιδιοκτησίας. Τέλος, η κυβέρνηση συνέχισε 
τη μεταβίβαση της κρατικής περιουσίας στον πληθυσμό. 
Οι μεταρρυθμίσεις γνώρισαν ωστόσο ορισμένες αντιξοότητες. Το 
συναλλαγματικό σύστημα δεν λειτούργησε όπως είχε προβλεφθεί. Η 
απελευθέρωση των τιμών δεν ολοκληρώθηκε και ο κρατικός παρεμβατισμός στις 
τιμές εξακολούθησε όσον αφορά ορισμένα αγαθά στο επίπεδο του χονδρικού 
εμπορίου. Η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων δεν προχώρησε με την 
προσδοκώμενη ταχύτητα και η κυβέρνηση δεν ήταν σε θέση να επιβάλει αυστηρή 
δημοσιονομική πειθαρχία στις επιχειρήσεις. 
Η τελευταία stand-by συμφωνία με το ΔΝΤ έληξε το Μάρτιο 1993. Επί του 
παρόντος οι ρουμανικές αρχές διαπραγματεύονται νέο πρόγραμμα, το οποίο θα 
υποστηριχθεί από νέα συμφωνία. 
Ε. ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΒΑΛΤΙΚΗΣ 
Οι οικονομίες των κρατών της Βαλτικής είχαν ενσωματωθεί σε μεγάλο βαθμό 
στο οικονομικό σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης, από την οποία επανέκτησαν 
την ανεξαρτησία τους τον Αύγουστο του 1991. Και στις τρεις χώρες 
παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της οικονομικής δραστηριότητας ως αποτέλεσμα 
της μείωοης του εμπορίου με τις πρώην Σοβιετικές δημοκρατίες και ειδικά με 
τη Ρωσία. Η κατάσταση επιδεινώθηκε το 1992 με κλονισμό στον τομέα του 
εμπορίου καθώς η Ρωσία αποφάσισε να εφαρμόσει τις τιμές της αγοράς στις 
εξαγωγές. Φαίνεται ότι στο εξής η ισχυρή πτώση της παραγωγής έχει 
σταματήσει. 
28 -
Εσθονία 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993, η παραγωγή φαίνεται να σταθεροποιείται, 
μετά την πτώση της τάξεως του 27% που σημειώθηκε το 1992 και του 11,8% το 
1991. Η ανεργία αυξάνεται. Τον Μάιο του 1993, οι επίσημοι αριθμοί έδειχναν 
21.733 ανέργους (3,2% περίπου του εργατικού δυναμικού), που ισοδυναμεί με 
διπλασιασμό περίπου σε σχέση με τα επίπεδα στα οποία είχε φτάσει κατά το 
τέλος του περασμένου έτους. Πιστεύεται ωστόσο ότι η ανεπίσημη ανεργία 
είναι πολύ υψηλότερη. Το 1992, ο πληθωρισμός εμφάνιζε πλεόνασμα ποσοστού 
1,3% του ΑΕΠ, το οποίο μάλιστα άγγιξε το 5% καθώς μειώθηκαν οι φορολογικές 
καθυστερήσεις και οι επιχειρήσεις εξακολούθησαν να είναι επιφυλακτικές 
όσον αφορά την απόλυση εργαζομένων. 0 πληθωρισμός μειώθηκε σημαντικά κατά 
το τέλος του περασμένου έτους και εξακολούθησε να μειώνεται τον Ιούλιο. 
Κατά το τελευταίο δίμηνο, η άνοδος του μηνιαίου δείκτη τιμών καταναλωτή 
σταθεροποιήθηκε ανάμεσα στο 2% και το 3%. 
Η απελευθέρωση των τιμών διευρύνθηκε σημαντικά και η εμφάνιση ορθολογικής 
διάρθρωσης των τιμών διευκολύνθηκε από την εισαγωγή της εσθονικής κορώνας, 
νόμισμα το οποίο είναι μετατρέψιμο. Οι ιδιωτικοποιήσεις περιορίστηκαν 
καταρχήν στις μικρές επιχειρήσεις, καθώς ποσοστό αυτών άνω του 40% 
παραχωρήθηκε σε ιδιώτες στο τέλος του 1992. Η κυβέρνηση σημείωσε προόδους 
στον τομέα αυτό κατά το 1993. Σε απάντηση της κρίσης της ρευστότητας η 
οποία έπληξε το τραπεζικό σύστημα κατά τα τέλη του 1992, οι εσθονικές 
αρχές αποφάσισαν να εκκαθαρίσουν μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες και να 
προβούν στη συγχώνευση δύο άλλων με αύξηση των ιδίων κεφαλαίων τους. Η 
ανακεφαλαιοποίηση πραγματοποιήθηκε με έκδοση ομολογιών και περιορισμένη 
υποστήριξη από τα αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας. Έκτοτε μία ακόμη 
τράπεζα εκκαθαρίστηκε. 
Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την πώληση 25 από τις 38 επιχειρήσεις οι 
οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο διεθνούς πρόσκλησης υποβολής προσφορών το 
περασμένο έτος ολοκληρώνονται. Το καλοκαίρι του 1993 ελήφθησαν προσφορές 
για 52 ακόμη μεγάλες επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση ετοιμάζει επίσης νομοθεσία 
όσον αφορά την ίδρυση εταιρείας χαρτοφυλακίου η οποία θα συγκεντρώνει την 
ιδιοκτησία και πώληση όλων των κρατικών επιχειρήσεων σε ένα μόνο φορέα. 
Αναμένεται ότι η διαδικασία επιστροφών θα επιταχυνθεί καθώς η κυβέρνηση 
έχει ορίσει τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων την 1η 
Απριλίου 1993. 
Το 1992, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Εσθονίας, το οποίο είχε 
εμφανίσει σημαντικό πλεόνασμα το προηγούμενο έτος, επιδεινώθηκε αισθητά 
καθώς στις αρχές του έτους, η Ρωσία άρχισε να εξαγάγει στην Εσθονία με 
τιμές παγκόσμιας αγοράς. Εντούτοις, αντίθετα με προηγούμενες εκτιμήσεις, 
το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εμφάνισε μικρό πλεόνασμα, καθώς οι 
εξαγωγές και το ισοζύγιο υπηρεσιών ήταν υψηλότερα και οι εισαγωγές 
χαμηλότερες από τις προβλέψεις. Προέκυψαν συνεπώς σημαντικά διεθνή 
αποθέματα. Το εμπορικό ισοζύγιο εμφάνισε μικρό έλλειμμα το 1992 το οποίο 
φαίνεται ότι θα αυξηθεί το 1993. Αν και το εμπόριο με την πρώην Σοβιετική 
Ένωση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, οι συναλλαγές με τη Δύση αναπτύσσονται 
ταχύτατα και αυτή τη στιγμή αποτελούν το 70% του συνολικού εμπορίου. 
Τον Σεπτέμβριο του 1992, το συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε stand-by δάνειο 
συνολικού ύψους 39 εκατ. US$ για περίοδο ενός έτους (1η Ιουλίου 1992 
έως 30 Ιουνίου 1993) με στόχο την υποστήριξη του προγράμματος αναμόρφωσης 
και σταθεροποίησης που εφαρμόζεται από την εσθονική κυβέρνηση. 
- 29 -
Η Εσθονία έλαβε την πρώτη δόση (11 εκατ. US$ περίπου) το Σεπτέμβριο του 
1992 και τη δεύτερη τον Ιανουάριο, αποφάσισε όμως να μη χρησιμοποιήσει την 
τρίτη και τέταρτη δόση λόγω της απροσδόκητα ικανοποιητικής κατάστασης των 
αποθεμάτων της. Το ΔΝΤ αναμένει ότι το κράτος αυτό θα λάβει και τις 
υπόλοιπες δόσεις μέχρι το Σεπτέμβριο. Στο τέλος Μαρτίου 1993, το εξωτερικό 
χρέος της Εσθονίας ανερχόταν σε 47 εκατ. US$, (4,5% περίπου του ΑΕΠ). 
Λετονία 
Ως συνέπεια της σημαντικής επιδείνωσης των εμπορικών όρων και τη γενική 
κατάρρευση των παραδοσιακών εμπορικών εταίρων της χώρας αυτής, το ΑΕΠ σε 
πραγματικές τιμές έπεσε κατά 30% περίπου το 1992, μετά από πτώση της 
τάξεως του 8% τον 1991. Το Μάϊο του 1993, ο δείκτης ανεργίας ήταν 5,2% του 
εργατικού δυναμικού, δηλαδή υπερδιπλάσιος απ'ότι στο τέλος του 1992. 
Εξάλλου, η ανεπίσημη ανεργία είναι πολύ εκτεταμένη και η κυβέρνηση 
αναμένει αύξηση της ανεργίας κατά 12% μέχρι το τέλος του 1993. Το 1992 ο 
προϋπολογισμός εμφάνισε έλλειμμα ποσοστού 1,4% περίπου του ΑΕΠ, λόγω των 
δυσχεριών που αντιμετώπισαν οι επιχειρήσεις και της συσώρρευσης των 
καθυστερούμενων φόρων. 0 προϋπολογισμός του 1993 προβλέπει ισοζύγιο για 
τις τρέχουσες δαπάνες, καθώς όμως τα έσοδα υπήρξαν χαμηλότερα από τα 
προβλεπόμενα, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να ζητήσει κι άλλο δάνειο από την 
κεντρική τράπεζα. 0 πληθωρισμός στη Λετονία έπεσε σημαντικά μετά τη 
νομισματική μεταρρύθμιση που εφαρμόστηκε τον Ιούλιο του 1992. Για πρώτη 
φορά αφότου άρχισε η απελευθέρωση των τιμών, ο δείκτης τιμών λιανικής 
μειώθηκε το Μάϊο. 
Η απελευθέρωση των τιμών έχει προχωρήσει στη Λετονία και λίγα μόνο 
προϊόντα εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ελέγχου. Αντίθετα, οι 
ιδιωτικοποιήσεις περιορίζονται μέχρι τώρα στους γεωργικούς συνεταιρισμούς, 
τα μικρά καταστήματα και τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών. Στο τέλος του 
1992, 60% περίπου των εκλέξιμων επιχειρήσεων της ομάδας αυτής είχαν 
ιδιωτικοποιηθεί μέσω πωλήσεων ή χρηματοδοτικών μισθώσεων. Όσον αφορά τις 
μεγάλες επιχειρήσεις, τα υπουργικά τμήματα είχαν, στο τέλος Δεκεμβρίου 
1992, λάβει 433 σχέδια ιδιωτικοποίησης (επί συνόλου 844 εκλέξιμων 
περιπτώσεων) και αυτή τη στιγμή προβαίνουν στην αξιολόγηση τους. Η 
κυβέρνηση βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας συστήματος κουπονιών το οποίο 
εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο το Νοέμβριο. Με νόμο που εγκρίθηκε τον 
περασμένο Αύγουστο προσδιορίζονται οι πρώτες 25 μεγάλες επιχειρηθείς 
κατάλληλες για άμεση ιδιωτικοποίηση. 
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Λετονίας επιδεινώθηκε σημαντικά το 
1992 λόγω σοβαρών δυσχερειών στους όρους του εμπορίου οι οποίες έπληξαν 
την οικονομία στις αρχές του έτους όταν η Ρωσία άρχισε να επιβάλλει τις 
τιμές της αγοράς στις εξαγωγές προς τη Λετονία. Εντούτοις, το έλλειμμα του 
εμπορικού ισοζυγίου, το οποίο αντιστοιχούσε εξ ολοκλήρου στις συναλλαγές 
με την πρώην Σοβιετική Ένωση, αντισταθμίστηκε πλήρως από πλεόνασμα του 
ισοζυγίου υπηρεσιών που οδήγησε σε πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών 
συναλλαγών και αύξησε κατά 52 εκατ. US$ τα ακαθάριστα εγχώρια αποθέματα. 
Παρόλα αυτά, καθώς η εξωτερική χρηματοδότηση αυξήθηκε σημαντικά κατά το 
πρώτο εξάμηνο του 1993 και η οικονομική δραστηριότητα σταθεροποιείται, το 
ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών φαίνεται να παρουσιάζει έλλειμμα. Στις 31 
Δεκεμβρίου 1992, η Λετονία είχε επίσημο εξωτερικό χρέος ύψους 58 εκατ. 
US$ (δηλαδή 5% περίπου του ΑΕΠ) το οποίο αναμένεται να αυξηθεί 
αισθητά κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993. Η Λετονία δεν αναγνώρισε ποτέ το 
ποσοστό 1,14% του χρέους της πρώην Σοβιετικής Ένωσης το οποίο της 
αντιστοιχούσε κατά τις διαπραγματεύσεις με την τελευταία. Οι σχετικές 
διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία συνεχίζονται. 
- 30 -
Λιθουανία 
Το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές έπεσε κατά 35% περίπου το 1992, μετά από πτώση 
της τάξεως του 13% περίπου το 1991. Τα επίσημα στοιχεία ανεργίας 
εμφανίζουν διπλασιασμό της από τα τέλη του 1992 και ο αριθμός των ανέργων 
ανερχόταν σε 29.000 το Μάϊο του 1993 (ποσοστό της τάξεως του 1,5%). Σε 
αντίθεση με τα δύο άλλα κράτη της Βαλτικής, ο πληθωρισμός παρέμεινε υψηλός 
κατά το 1993, αλλά αναμένεται να μειωθεί (μηνιαίος δείκτης 25% τον 
Απρίλιο, 13% το Μάϊο, 6% τον Ιούνιο) καθώς ενισχύεται ο νομισματικός 
έλεγχος. 0 προϋπολογισμός ήταν πλεονασματικός το 1992 (2% του ΑΕΠ) και 
αναμένεται μικρό έλλειμμα για το 1993. 
Η έκταση της απελευθέρωσης των τιμών είναι τέτοια ώστε κανένα αγαθό ή 
υπηρεσία δεν αποτελεί αντικείμενο ελέγχου εκτός από ενεργειακά προϊόντα 
για οικιακή χρήση και μονοπωλειακά εμπορεύματα. Οι ιδιωτικοποιήσεις 
προχώρησαν σχετικά γρήγορα στη Λιθουανία, χορηγήθηκαν κουπόνια στους 
πολίτες, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζί με ρευστό ως πληρωμή για 
την απόκτηση κατοικιών, μικρών εταιρειών και μεγαλύτερων επιχειρήσεων. Η 
κυβέρνηση ανησυχεί διότι οι ιδιωτικοποιήσεις προχώρησαν χωρίς επαρκή 
μέριμνα όσον αφορά την αναδιάρθρωση, πράγμα που εμποδίζει τον 
εξορθολογισμό και τον περιορισμό του εργατικού δυναμικού. Γι' αυτό, 
βρίσκεται στο στάδιο αναθεώρησης του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. Η 
αγροτική αναμόρφωση βρίσκεται επίσης υπό αναθεώρηση. Οι ιδιωτικοποιήσεις 
μεγάλων συνεταιρισμών οδήγησε στη δημιουργία μονάδων παραγωγής πολύ μικρού 
μεγέθους για να είναι αποτελεοματικές. 
Το 1992, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Λιθουανίας επιδεινώθηκε 
σημαντικά. Παράγοντες που επηρέασαν αρνητικά ήταν η έντονη ξηρασία καθώς 
και ο υποβιβασμός των όρων εμπορίου καθώς το φθινόπωρο του 1992 η Ρωσία 
επέβαλλε κατά τις εξαγωγές της προς τη Λιθουανία τιμές αντίστοιχες με τα 
διεθνή επίπεδα. Τα ακαθάριστα εθνικά αποθέματα αυξήθηκαν κατά 75 εκατ. US$ 
το 1992, εξαιρουμένης της επιστροφής χρυσού από την τράπεζα της Αγγλίας, 
της Γαλλίας και της Ελβετίας (συνολικής αξίας 63 εκατ. US$ περίπου). 
Στο τέλος του 1992, το εξωτερικό χρέος της Λιθουανίας αντιπροσώπευε 
ποσοστό 8% περίπου του ΑΕΠ, αναμένεται όμως να αυξηθεί λόγω της βοήθειας 
από την ΕΟΚ και την ομάδα των 24. Κατά τις διακρατικές διαπραγματεύσεις 
σχετικά με το χρέος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, στη Λιθουανία ανατέθηκε 
το 1,41% του συνολικού χρέους (1 δισεκατ. US$ περίπου), το οποίο ουδέποτε 
αναγνώρισε. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία συνεχίζονται. 
ΣΤ. ΑΛΓΕΡΙΑ 
Το εξωτερικό χρέος της Αλγερίας, μεγάλο μέρος του οποίου είναι 
βραχυπρόθεσμο, ανέρχεται σε 25 δισεκατ. US$. Λόγω του ύψους της 
εξυπηρέτησης του χρέους αυτού, που ισοδυναμεί με ποσοστό 70% των εσόδων 
από εξαγωγές, οι αρχές εισήγαγαν περαιτέρω περιορισμούς των εισαγωγών και 
του συναλλάγματος το Σεπτέμβριο του 1992, σε συνδυασμό με σειρά μέτρων 
λιτότητας σε εθνικό επίπεδο. Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν πτώση της παραγωγής 
και αύξηση της ανεργίας. Το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές αυξήθηκε κατά 3% το 
1992, αναμένεται όμως πτώση του το 1993. Οι κοινωνικές εντάσεις 
αντιμετωπίστηκαν με συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και συνδικάτων η οποία 
προέβλεπε πάγωμα των μισθών για ασφάλεια της απασχόλησης και περιορισμό 
της αύξησης των τιμών. 
- 31 -
Η απελευθέρωση των τιμών και η συνεχής υποτίμηση του δηναρίου τροφοδότησαν 
τον πληθωρισμό το 1991 και στις αρχές του 1992. Κατά το δεύτερο εξάμηνο 
του 1992, η κυβέρνηση σταμάτησε τη σταδιακή υποτίμηση της ονομαστικής 
τιμής του συναλλάγματος η οποία, λόγω του συνεχιζόμενου έντονου 
πληθωρισμού (άνω του 30% το 1992) επέφερε υπερτίμηση της πραγματικής τιμής 
του συναλλάγματος (της τάξεως του 22% το 1992) καθώς και νέα απώλεια της 
ανταγωνιστικότητας της αλγερινής οικονομίας. Καθώς τα κρατικά έσοδα 
εξαρτώνται σε μέγιστο βαθμό από τους δασμούς των εξαγωγών πετρελαίου, η 
πραγματική υπερτίμηση του δηναρίου είχε αρνητική επίπτωση στα φορολογικά 
έσοδα. Τα αρνητικά πραγματικά επιτόκια αύξησαν τη ζήτηση για πιστώσεις, 
ιδίως εκ μέρους των δημοσίων επιχειρήσεων που έχουν πρόσβαση στα 
χρηματοδοτικά όργανα. 
Από το 1992, το αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα είναι η κύρια πηγή 
πληθωρισμού. Το συνολικό δημοσιονομικό υπόλοιπο έχει πέσει, περνώντας από 
πλεόνασμα ποσοστού 4,3% του ΑΕΠ το 1991, σε πλεόνασμα 1% το 1992, και 
αναμένεται περαιτέρω αύξηση μέχρι ποσοστού 10% περίπου του ΑΕΠ κατά το 
πρώτο εξάμηνο του 1993. 
Η Αλγερία προσπαθεί να συνάψει διμερείς οικονομικές συμφωνίες προκειμένου 
να καλύψει τις αυξανόμενες εξωτερικές της ανάγκες. Εντούτοις την 
προσπάθεια αυτή θα μπορούσε να περιπλέξει το γεγονός ότι η συμφωνία stand­
by με το ΔΝΤ έπαψε να ισχύει στις αρχές του 1992. Οι διαπραγματεύσεις για 
νέο πρόγραμμα δεν ήταν μέχρι τώρα καρποφόρες, καθώς η οικονομική πολιτική 
της νέας κυβέρνησης αποκλείει περαιτέρω ονομαστική υποτίμηση του δηναρίου, 
υποστηρίζει αυστηρή ρύθμιση των εισαγωγών και περιορισμό του 
συναλλάγματος, και τέλος, συντελεί εν γένει σε επιβράδυνση της διαδικασίας 
οικονομικής αναμόρφωσης και φιλελευθεροποίησης. 
Ζ. ΙΣΡΑΗΛ 
Το 1992, η μακροοικονομική κατάσταση του Ισραήλ εξακολούθησε να 
βελτιώνεται. Η χώρα κατέγραψε θεαματική ανάπτυξη για τρίτη συνεχή χρονιά, 
με αύξηση του ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές ποσοστού 6,4% (5,8% το 1991). Η 
ανάπτυξη τροφοδοτήθηκε από αύξηση κατά 8,5% της βιομηχανικής παραγωγής και 
έντονη άνοδο του τουρισμού (+39%), η οποία αντανακλά την αποκατάσταση της 
εμπιστοσύνης μετά τον Πόλεμο του Κόλπου. 
Μολονότι οι θέσεις απασχόλησης εξακολούθησαν να αυξάνονται, τακτικά κύματα 
μετανάστευσης ασκούν πίεση προς τα άνω στο δείκτη ανεργίας, ο οποίος 
ανέβηκε για έκτο συνεχές έτος, για να φθάσει το 11% του εργατικού 
δυναμικού. Η μεταβολή στην κοινωνική νομοθεσία με την οποία προβλέπονται 
σχέδια υποστήριξης του εισοδήματος για τους μετανάστες μετά από δωδεκάμηνη 
παραμονή (αντί για είκοσι τετράμηνη) οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των 
δικαιούχων κατά 150%. 
Το 1992, ο πληθωρισμός στις τιμές καταναλωτή έπεσε, για πρώτη φορά από το 
1969, στο μονοψήφιο αριθμό ποσοστού 9,8%, μετά από κορύφωση σε ύψος 50% το 
1990 και 18% το 1991. Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στην κεντρική τράπεζα να 
αποδεσμεύσει τη νομισματική πολιτική και να επαναφέρει τα επιτόκια από 28% 
στο τέλος του 1991 σε 19% στο τέλος του 1992. Το δημοσιονομικό έλλειμμα 
ανερχόταν σε 6,2% το 1992 και αναμένεται να πέσει στο 5,7% το 1993. 
Η καθοδική τάση των επιτοκίων ανατράπηκε προσωρινά τον Ιανουάριο του 1993 
λόγω μεγάλης ζήτησης ξένου νομίσματος, η οποία τροφοδοτήθηκε από 
32 -
προσδοκίες περαιτέρω υποτίμησης του σέκελ. Το 1992, το σέκελ υποτιμήθηκε 
κατά 10% περίπου σε σχέση με τη δέσμη νομισμάτων των σημαντικότερων 
εμπορικών εταίρων. Για το 1993, προβλέπεται περαιτέρω ονομαστική υποτίμηση 
ποσοστού 9,5%. 
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών από πλεόνασμα 1,2 δισεκατ. US$ το 
1989, παρουσίασε έλλειμμα το οποίο εκτιμάται σε 1,5 δισεκατ. US$ το 1992. 
Αυτό οφείλεται κυρίως σε σημαντική επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου λόγω 
έντονης αύξησης των εισαγωγών και ανεπαρκούς ανάπτυξης των εξαγωγών. Το 
έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου αυξήθηκε από 4,7 δισεκατ. US$ το 1991 σε 
άνω των 5 δισεκατ. US$ το 1992. Προς το τέλος του 1992, η ανοδική τάση 
μεταστράφηκε από τον προσανατολισμένο στην εσωτερική αγορά οικοδομικό 
τομέα (ο οποίος κάλυπτε τις στεγαστικές ανάγκες των νέων μεταναστών) στον 
περισσότερο προσανατολισμένο προς τις εξαγωγές βιομηχανικό τομέα. Αυτό 
αναμένεται να βελτιώσει το εμπορικό ισοζύγιο κατά το 1993. 
Το 1992 το Ισραήλ έλαβε απο το ΔΝΤ Έκτακτη Αντισταθμιστική Χρηματική 
Διευκόλυνση ύψους 250 εκατ. US$ για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων 
που απαιτεί η απορρόφηση του πρόσφατου μεταναστευτικού κύματος. Οι ΗΠΑ 
ενέκριναν εγγύηση δανείου ύψους 10 δισεκατ. US$ το οποίο απάλειψε 
τους περιορισμούς που υπήρχαν λόγω της έλλειψης συναλλάγματος και άνοιξε 
το δρόμο σε περαιτέρω εξωτερικά δάνεια για τη χρηματοδότηση των επενδύσεων 
αυτών καθώς και του συνολικού εξωτερικού ελλείματος. Αυτή η ανάγκη για 
εξωτερικό δανεισμό υπογραμμίζει το πρόβλημα που αντιμετωπίζει μία 
οικονομία ανεπαρκώς προσανατολισμένη προς τις εξαγωγές. 
Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος ανερχόταν σε 3,8 δισεκατ. US$ (61% του ΑΕΠ) 
στο τέλος του 1991. Η εξυπηρέτηση του χρέους αντιπροσώπευε 27% των 
εξαγωγών, έναντι 80% το 1985 πράγμα που αποτελεί σχετικά υγιή κατάσταση 
και επιτρέπει την εξωτερική χρηματοδότηση των επενδύσεων. 
Η. ΠΡΠΗΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ENftIH 
Η οικονομική κρίση στην πρώην Σοβιετική Ένωση επιδεινώθηκε σοβαρά κατά το 
1992 και τις αρχές του 1993. 0 κεντρικός προγραμματισμός κατέρρευσε στα 
περισσότερα από τα νέα ανεξάρτητα κράτη και το εμπόριο μεταξύ τους έπεσε 
κατά ποσοστό 20-30% σύμφωνα με εκτιμήσεις. Σε όλη σχεδόν την περιοχή, οι 
νομισματικές συνθήκες είναι χαοτικές, η πολιτική των πιστώσεων χαλαρή και 
το οικονομικό σύστημα λειτουργεί πλημμελώς. Οι προϋπολογισμοί βρίσκονται 
εκτός ελέγχου, ιδίως λόγω προβλημάτων στην είσπραξη φόρων. Οι εξαγωγές 
ισχυρών νομισμάτων έχουν αποκορυφωθεί, με αποτέλεσμα κρίση των εξωτερικών 
πληρωμών. Κατά συνέπεια, η βιομηχανική παραγωγή μειώνεται έντονα (το 1992 
το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές έδειχνε να σημειώνει πτώση της τάξεως του 
20%), και ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλός. Η βιομηχανική αναδιάρθρωση και 
ο περιορισμός του εργατικού δυναμικού δεν έχουν ακόμη αρχίσει πραγματικά 
και η ανεργία είναι ακόμη χαμηλή. 
Σε πολλές δημοκρατίες επιχειρήθηκε οικονομική αναμόρφωση σε βάθος, τα 
αποτελέσματα όμως είναι άνισα. Στις αρχές του 1992 η Ρωσία έδωσε το 
σύνθημα ξεκινώντας φιλόδοξο πλην έλλειπες πρόγραμμα αναμόρφωσης. Ήδη από 
την άνοιξη, ο αριθμός των μεταρρυθμίσεων άρχισε να επιβραδύνεται καθώς η 
αντιπολίτευση γινόταν εντονότερη, ιδίως εκ μέρους του κοινοβουλίου και του 
ισχυρού τομέα των κρατικών επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα ήταν η αποτυχία της 
μακροοικονομικής σταθεροποίησης και η παραμονή του πληθωρισμού σε πολύ 
υψηλά επίπεδα. Οι νομικές, θεσμικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις 
προχώρησαν πολύ αργά, παρόλα αυτά σημειώθηκαν ορισμένες πρόοδοι στον τομέα 
- 33 
των ιδιωτικοποιήσεων. Στην Ουκρανία, η οικονομική πολιτική καθορίστηκε 
κυρίως από τις εθνικιστικές δυνάμεις οι οποίες ήταν αποφασισμένες να 
διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους από τη Μόσχα, και οι οποίες αμέλησαν την 
εισαγωγή του απαραίτητου νομικού και θεσμικού πλαισίου για μια οικονομία 
της αγοράς. 0 στόχος ενός ξεχωριστού ουκρανικού νομίσματος και οι 
επιφυλάξεις όσον αφορά την Κοινοπολιτεία θα πρέπει επίσης να εξεταστούν 
υπό αυτό το πρίσμα. Η κυβέρνηση η οποία ήρθε στην εξουσία τον Οκτώβριο 
δείχνει ότι έχει λάβει σαφέστερη θέση όσον αφορά την αναμόρφωση αλλά η 
οικονομική πολιτική παρέλυσε εξαιτίας των έντονων πολιτικών αντιθέσεων 
σχετικά με την πορεία των μεταρρυθμίσεων. Ορισμένες άλλες δημοκρατίες 
σημείωσαν σημαντικές προόδους προς την οικονομία της αγοράς: η Κ ιργι σία, η 
οποία είναι πιθανότατα η πιο προχωρημένη, συνήψε πρόσφατα stand-by 
συμφωνία με το ΔΝΤ. Το Καζακστάν, η Λευκορωσία και η Μολδαβία βρίσκονται 
στο σημείο της σύναψης μεταβατικών συμφωνιών με τον ίδιο φορέα στο πλαίσιο 
της Systemic Transformation Facility που δημιουργήθηκε πρόσφατα (η Ρωσία 
έχει ήδη συνάψει παρόμοια συμφωνία). Σε άλλα κράτη ωστόσο έχουν καταβληθεί 
λιγότερες προσπάθειες για αναμόρφωση της οικονομίας η οποία διαταράσσεται 
περισσότερο από τον εμφύλιο πόλεμο και τις εθνικές συγκρούσεις παρά από 
οποιαδήποτε απόπειρα μετάβασης. 
Η εξωτερική δημοσιονομική κατάσταση στην περιοχή είναι εξαιρετικά κακή. 
Αυτό ισχύει ιδίως βραχυπρόθεσμα ενώ σε πιο μακροπρόθεσμη προοπτική η 
εικόνα που παρουσιάζουν τα νέα κράτη που διαδέχτηκαν τη Σοβιετική Ένωση 
ποικίλλει. Ορισμένα έχουν σημαντικό δυναμικό εισόδου ισχυρών νομισμάτων 
και μεγάλη παραγωγική ικανότητα στο βιομηχανικό τομέα ενώ άλλες βρίσκονται 
σαφώς πλησιέστερα προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και συνεπώς θα εξαρτηθούν 
περισσότερο από εξωτερικές ενισχύσεις. 
Από το 1990, ο μόνος τρόπος που διέθετε η πρώην Σοβιετική Ένωση για να 
εξασφαλίσει την εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους της το οποίο ως επί το 
πλείστον προερχόταν από ιδιωτικούς πιστωτές, ήταν η μείωση των εισαγωγών 
και η ρευστοποίηση των αποθεμάτων της σε χρυσό και σε ι οχυρά νομίσματα. 
Έκανε επίσης χρήση, σε μεγάλο βαθμό, δημόσιων πιστώσεων ή πιστώσεων 
εγγυημένων από το δημόσιο τομέα εκ μέρους των εκβιομηχανισμένων κρατών. 
Εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των αυξανόμενων δυσχερειών για την προμήθεια 
ισχυρών νομισμάτων και της απόσυρσης πιστώσεων από τις δυτικές εμπορικές 
τράπεζες, η Vneshekonombank της ΕΣΣΔ αναγκάστηκε ουσιαστικά να αναστείλει 
τις πληρωμές στο τέλος του 1991. Κατά το Δεκέμβριο του 1991 και τον 
Ιανουάριο του 1992, οι αρχές των νέων κρατών συνήψαν συμφωνίες με 
δημόσιους ή ιδιωτικούς πιστωτές της Σοβιετικής Ένωσης σχετικά με τη 
μεταφορά των επιστροφών σε κεφάλαιο των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων 
πιστώσεων οι οποίες έχουν συναφθεί πριν το 1991. Οι συμφωνίες αυτές 
βασίζονταν στην αποδοχή από τα κράτη της αρχής της "κοινής και αλληλέγγυας 
ευθύνης" για την εξυπηρέτηση του χρέους. 
Παρά τη μεταφορά, η κρίση όσον αφορά τη ρευστότητα της πρώην Σοβιετικής 
Ένωσης δεν αμβλύνθηκε το 1992. Επιπλέον, το νομικό πλαίσιο της 
εξυπηρέτησης του χρέους που βασιζόταν στην κοινή και αλληλέγγυα ευθύνη 
αποδείχΓ ,κε ότι δεν ήταν εφαρμόσιμο (η Ρωσία ήταν το μόνο κράτος που 
πραγματοποίησε πληρωμές), και συσσωρεύτηκαν σημαντικές καθυστερήσεις (12 
δισεκατ. US$ περίπου, συμπεριλαμβανομένου ποσού άνω των 4 δισεκατ. US$ από 
καθυστερήσεις τόκων) από το μη μεταφερθέν χρέος. Κατά συνέπεια, το 
ανεξόφλητο χρέος πλησίασε, στο τέλος του 1992, τα 78 δισεκατ. US$ (ποσοστό 
194% περίπου των εξαγωγών της Ρωσίας το 1992), έναντι 67 δισεκατ. US$ το 
- 34 -
περασμένο έτος. Μετά από αυτές τις εξελίξεις, υποστηρίχθηκε ευρύτατα η 
περίπτωση μακροπρόθεσμης επίλυσης του προβλήματος της εξυπηρέτησης του 
χρέους. Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις, η Λέσχη των Παρισίων η οποία 
αποτελείται από επίσημους πιστωτές ενέκρινε στις αρχές Απριλίου 1993 
εκτεταμένο πρόγραμμα ανακλιμάκωσης του χρέους που καλύπτει τις πληρωμές 
κεφαλαίου και τόκων όλων ουσιαοτικά των πιστώσεων που είχαν χορηγηθεί στην 
πρώην Σοβιετική Ένωση μέχρι τη διάλυση της στο τέλος του 1991. 
Η διαπραγμάτευση του προγράμματος αυτού έγινε με τη Ρωσία η οποία 
θεωρείται πλέον από τους πιστωτές ως το μόνο κράτος που διαδέχθηκε τη 
Σοβιετική Ένωση όσον αφορά τις εξωτερικές οφειλές της. Επί μήνες, η Ρωσία 
επιδίωκε να αναλάβει ολόκληρο το εξωτερικό χρέος της πρώην Σοβιετικής 
Ένωσης, σε αντάλλαγμα της περιουσίας της, μέσω της συμφωνίας της 
επονομαζόμενης "zero-option". Η Ουκρανία, η δεύτερη από τις πρώην 
σοβιετικές δημοκρατίες βάσει μεγέθους, δεν δέχτηκε ποτέ τη λύση αυτή, 
πράγμα το οποίο εντούτοις δεν εμπόδισε τους πιστωτές να συνάψουν με τη 
Ρωσία το εκτενές πρόγραμμα ανακλιμάκωσης. Η συμφωνία που συνάφθηκε με τη 
Λέσχη των Παρισίων καθώς και οι προβλεπόμενες παρόμοιες συμφωνίες με 
άλλους δημόσιους και ιδιωτικούς πιστωτές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 
(διαπραγματεύσεις με τη Λέσχη του Λονδίνου βρίσκονται σε εξέλιξη) 
αναμένεται να ελαφρύνουν την εξυπηρέτηση του χρέους το 1993 κατά 30 
δισεκατ. US$ περίπου (συμπεριλαμβανομένης της αναχρηματοδότησης των 
καθυστερήσεων), και συνεπώς να μειώσουν την εξυπηρέτηση του χρέους από τη 
Ρωσία σε ποσό κατώτερο των 3,5 δισεκατ. US$, ή ποσοστό μόλις 9% των 
εξαγωγών τις οποίες προγραμματίζει η Ρωσία για το 1993 (έναντι ποσοστού 
81% περίπου στην πραγματικότητα). Εντούτοις, οι προβλέψεις σχετικά με την 
εξωτερική κατάσταση της Ρωσίας το 1993 είναι ακόμη αβέβαιες και απαιτείται 
αυστηρή μακροοικονομική πολιτική σε εσωτερικό επίπεδο για τον περιορισμό 
της σημαντικής διαφυγής κεφαλαίων καθώς και για μικρή έστω ανάκαμψη των 
εισαγωγών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση της μείωσης 
παραγωγής. 
θ. ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ 
Όλες οι δημοκρατίες που διαδέχτηκαν την πρώην Γιουγκοσλαβία 
αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα: τη μετάβαση στην οικονομία της αγοράς 
και το διεθνή ανταγωνισμό. Οι επιπτώσεις του πολέμου και το αμοιβαίο 
μποϋκοτάζ τα οποία επιδεινώνονται από την κατάρρευση των εμπορικών 
συναλλαγών με την πρώην ΚΟΜΕΚΟΝ οδήγησαν σε συρρίκνωση της παραγωγής, 
αύξηση της ανεργίας και άνοδο του πληθωρισμού. Η επιδείνωση του εμπορικού 
ισοζυγίου και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χαρακτηρίζεται από την 
κάθετη πτώση των εισαγωγών (ως αποτέλεσμα της πτώσης της εσωτερικής 
δραστηριότητας). Εξάλλου, η υπεροχή του γερμανικού μάρκου στις 
πληθωριστικές αυτές οικονομίες και η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας σε 
ευρεία κλίμακα (στις περιπτώσεις της Κροατίας και της Βοσνίας) 
δυσχεραίνουν ιδιαίτερα οποιαδήποτε απόπειρα ερμηνείας της εξέλιξης του 
ισοζυγίου πληρωμών. 
Οι νέες δημοκρατίες βρίσκονται στο στάδιο μελέτης της κατανομής του 
ενεργητικού και του παθητικού στο εσωτερικό και το εξωτερικό υπό την 
αιγίδα της Διάσκεψης Ειρήνης της Γενεύης. Ωστόσο οι συζητήσεις αυτές 
διακόπηκαν σταδιακά στις αρχές του 1993 λόγω της επιδείνωσης της πολιτικής 
και στρατιωτικής κατάστασης. 
Το εξωτερικό χρέος της Γιουγκοσλαβίας ύψους 16 δισεκατ. US$ έχει ήδη, κατά 
μέγιστο βαθμό, κατανεμηθεί μεταξύ των δημοκρατιών που τη διαδέχτηκαν με 
εξαίρεση το ομοσπονδιακό μέρος ίσο προς 3,1 δισεκατ. US$, το οποίο 
εγγυάται η Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας, και αφορά ως επί το πλείστον 
εμπορικές τράπεζες. (Το χρέος προς αυτές είναι ίσο με 4,7 δισεκατ. US$, 
- 35 
προς διεθνείς οργανισμούς 3,2 δισεκατ. US$ και σε κυβερνήσεις 5,5 
δισεκατ. US$). 
Το γιουγκοσλαβικό χρέος ανακλιμακώθηκε το 1988 από τις Λέσχες του Λονδίνου 
και των Παρίσιων. Οι συμφωνίες προέβλεπαν περιόδους χάρητος μέχρι το τέλος 
του 1993 και 1994 αντίστοιχα. Μέχρι το Μάρτιο του 1992, το σύνολο του 
χρέους εξυπηρετούσε η εθνική τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας και της Σλοβενίας 
για τα ποσά που τους αντιστοιχούσαν βάσει των συμφωνιών αυτών. Έκτοτε, 
μόνο η Σλοβενία εξασφαλίζει την εξυπηρέτηση του χρέους της και οι 
συμφωνίες θα πρέπει να επαναδιαπραγματευθούν με την κάθε δημοκρατία. 
Γιουγκοσλαβία (Σερβία και Μαυοοβούν ι ο) 
Η οικονομία και το νομισματικό σύστημα της Γιουγκοσλαβίας έχουν ουσιαστικά 
καταρρεύσει εξαιτίας των καταστροφικών επιπτώσεων του εμφυλίου πολέμου και 
των κυρώσεων. Το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές έχει πέσει, σύμφωνα με 
εκτιμήσεις, κατά 20% το 1992 και 35% από το 1989. Η κεντρική τράπεζα 
χρηματοδοτεί σχεδόν εξ ολοκλήρου τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό με την 
έκδοση νομίσματος, με συνέπεια την απώλεια ελέγχου των νομισματικών 
διαθέσιμων. 0 πληθωρισμός το 1992 έφτασε το 20.000%. 
Κατά το 1992, οι γιουγκοσλαβικές εξαγωγές α^^\\Βαν σε 2,5 δισεκατ. US$ 
περίπου (-46% σε σχέση με το 1991) ενώ οι εισαγωγές έφθασαν τα 3,9 
δισεκατ. US$ (-33% σε σχέση με το 1991). Εντούτοις, το μεγαλύτερο 
μέρος των συναλλαγών αυτών πραγματοποιήθηκε πριν από τον Ιούλιο του 1992, 
όταν οι περισσότερες χώρες άρχισαν την επιβολή κυρώσεων. Το πρώτο τρίμηνο 
του 1993 οι εισαγωγές έφθαναν τα 386 εκατ. US$ και οι εξαγωγές τα 249 
εκατ. US$. Η αξία του δηναρίου έπεσε σημαντικά περνώντας, από 130 
δηνάρια για 1 δολάριο το Μάιο του 1992, στα 580 δηνάρια για 1 δολάριο το 
επόμενο έτος. Μόλις το ένα τέταρτο του ενεργού πληθυσμού έχει πλήρη 
απασχόληση. 
Το συνδυασμένο εξωτερικό χρέος του νέου κράτους ανέρχεται σε 5,5 δισεκατ. 
US$ στα οποία πρέπει να προστεθεί το μερίδιο του ομοσπονδιακού χρέους. 
Τον Ιούνιο του 1992, η εθνική τράπεζα σταμάτησε την εξυπηρέτηση του χρέους 
στις εμπορικές τράπεζες. Συνέχισε εντούτοις την πραγρατοποίηση μικρών 
καταβολών προς το ΔΝΤ. 
Σλοβενία 
Η Σλοβενία ήταν η πλουσιότερη και πλέον εκβιομηχανισμένη δημοκρατία της 
Γιουγκοσλαβίας. Το 1992, η παραγωγή της έπεσε κατά 6,5% (9,3% το 1991), 
εξαιτίας κυρίως της έντονης πτώσης της βιομηχανικής παραγωγής της (-13%). 
Εντούτοις, αναμένεται σταθεροποίηση της παραγωγής το 1993. Το 1992 οι 
τιμές λιανικής αυξήθηκαν κατά 200% έναντι του 1991, αλλά ο ετήσιος δείκτης 
έπεσε στο 47% κατά τους πρώτους 5 μήνες του 1993. Η ανεργία ανερχόταν σε 
ποσοστό 14% του ενεργού πληθυσμού τον Απρίλιο του 1993 (13% τον Οκτώβριο 
του 1993). 
Μετά την ανεξαρτησία, η Σλοβενία πραγματοποίησε ριζικές οικονομικές 
μεταρρυθμίσεις: απελευθέρωση τιμών και συναλλάγματος, απορρύθμιση του 
τραπεζικού τομέα και πλήρη αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος. Η 
φορολογική πολιτική οδήγησε σε μικρά πλεονάσματα το 1991 και 1992. Μετά 
από μακρές συζητήσεις, το Κοινοβούλιο ψήφισε νόμο περί ιδιωτικοποιήσεων το 
Νοέμβριο του 1992. 
36 -
Η Σλοβενία εισήγαγε το δικό της νόμισμα και τήρησε αυστηρή νομισματική και 
δημοσιονομική πολιτική. Τα αποθεματικά της σε συνάλλαγμα 
υπερτριπλασιάστηκαν κατά το 1992 και έφθασαν το 1,2 δισεκατ. US$ το Μάϊο 
του 1993. Επίσης ελαχιστοποίησε τα αρνητικά αποτελέσματα της απώλειας της 
γιουγκοσλαβικής εσωτερικής αγοράς επαναπροσανατολίζοντας με επιτυχία το 
εξωτερικό της εμπόριο. Το 1992, το εμπορικό ισοζύγιο ήταν ελαφρά 
πλεονασματικό (100 εκατ. US$) και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 
παρουσίασε πλεόνασμα ύψους 900 εκατ. US$. 
Το μερίδιο της Σλοβενίας από το εξωτερικό χρέος της Γιουγκοσλαβίας ήταν 
ύψους 1,7 δισεκατ. US$, χωρίς να υπολογίζεται το μέρος του 
ομοσπονδιακού χρέους. Η Δημοκρατία της Σλοβενίας εξακολούθησε την 
εξυπηρέτηση του χρέους της χωρίς διακοπή μέχρι το Μάϊο του 1992. Τον 
Ιούνιο αρνήθηκε να πραγματοποιήσει πληρωμές στις τράπεζες εφόσον εκείνες 
εξακολουθούσαν να αναφέρονται σε πληρωμές εκ μέρους της Γιουγκοσλαβίας στο 
σύνολο της και δεν αναγνώριζαν ρητά ότι η Σλοβενία είχε καταβάλει το δικό 
της μερίδιο του χρέους. Το Νοέμβριο του 1992, η Σλοβενία ομολοποίησε την 
κατάσταση της. Οι τράπεζες αρχίζουν πλέον να διαπραγματεύονται με τη 
Σλοβενία στο θέμα της εξυπηρέτησης του μέρους του ομοσπονδιακού χρέους που 
της αντιστοιχεί με βάση τη χορήγηση μέρους του γιουγκοσλαβικού ποσοστού 
από το ΔΝΤ στη Σλοβενία. 
Κροατ(α 
Η οικονομική επίδοση της Κροατίας εξακολουθεί να υφίσταται τις δυσμενείς 
επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου. Το ένα τρίτο του εδάφους της βρίσκεται 
υπό κατοχή και στη χώρα συρρέουν Κροάτες και Βόσνιοι πρόσφυγες. Η 
τουριστική βιομηχανία έχει ακινητοποιηθεί. Το ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές 
έπεσε κατά 25% το 1992, μετά από πτώση της τάξεως του 23,4% το 1991. Αυτό 
οφείλεται κυρίως στη μείωση της βιομηχανικής παραγωγής και του τουρισμού. 
Οι τιμές λιανικής ανέβηκαν κατά 665% το 1992 σε σχέση με το 1991, ο 
πληθωρισμός παρουσιάζει πρόσφατα ανοδική τάση (1400% κατά το πρώτο 
τετράμηνο του 1993). 
Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις έχουν ελάχιστα προχωρήσει μετά το ξέσπασμα 
του εμφυλίου πολέμου. 0 νόμος περί ιδιωτικοποιήσεων ο οποίος ψηφίστηκε το 
1991 κρίθηκε ακατάλληλος, και υπάρχει επείγουσα ανάγκη αναμόρφωσης του 
φορολογικού συστήματος της χώρας το οποίο είναι αναποτελεσματικό. 
Η Κροατία παρουσίασε εμπορικό έλλειμμα ποσοστού 0,3 δισεκατ. US$ το 1992 
(0,5 δισεκατ. US$ το 1991) αλλά πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών 
συναλλαγών ύψους 329 εκατ. US$ (έναντι πλεονάσματος 590 εκατ. 
US$ το 1991). Τα συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας 
ανήλθαν σε μόλις 340 εκατ. US$ στο τέλος Μαΐου 1992 (έναντι 170 εκατ. 
US$ στο τέλος Δεκεμβρίου 1992). 
Το εξωτερικό χρέος εκτιμάται σε 2,7 δισεκατ. US$ στα οποία πρέπει να 
προστεθεί το μερίδιο της Κροατίας από το ομοσπονδιακό χρέος. Το Μάϊο του 
1992, η Κροατία έπαψε την εξυπηρέτηση του μέρους που της αναλογούσε από το 
χρέος, υποστηρίζοντας ότι μέρος του είχε εξαγοραστεί στη δευτερογενή αγορά 
της Σερβίας. Επί του παρόντος η Κροατία προσπαθεί να πείσει τις εμπορικές 
τράπεζες να σχηματίσουν εκ νέου κοινοπραξία για την αναδιαπραγμάτευση της 
αναδιάρθρωσης του οφειλόμενου χρέους και των καθυστερήσεων σε τόκους. 
Το συνολικό χρέος της Πρώην Γιουγκοσλαβία AnuoKoaTÎac Tnc Μακεδονίας 
εκτιμάται σε 1 δισεκατ. δολαρία περίπου και της Βοσνtac-Eo^voB(vnc σε 2 
δισεκατ. US$. 
- 37 -
ΤΡΕΧΟΝ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΤΑΜΙΕΥΘΕΙΣΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ 
-
Σχετικές πράξεις 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Α. Ισοζύγιο πληρωμών 
1. Ελλάδα Ι 
2. Ελλάδα II 
3. Ιταλία 
Β. Λοιπά 
4. Ευρατόμ 
5. ΝΚΜ και ΝΚΜ-σεισμοί 
6. ΕΤΕ-Μεσόγειος 
ΐσπ., Ελλ., Πορτ. 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Α. Οικονομική ενίσχυση 
1. Ουγγαρ ία 
2. ΟΔΤΣ 
3. Βουλγαρ ία 
4. Ρουμαν ία 
5. Αλγερία 
6. Ισραήλ 
7. Κράτη της Βαλτικής 
8. Πρώην ΕΣΣΔ 
Β. Λοιπά 
9. ΕΤΕ-Μεσόγειος 
10. ΕΤΕ-Κεντρ. και Ανατ. Ευρώπη 
11. Εγγύηση ΚΑΚ 
ΣΥΝΟΛΟ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ 
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ Επιτρεπόμενα 
ανώτατα όρια 
14.000 
4.000 
6.830 
1.500 
26.330 
1.050 
375 
400 
455 
400 
160 
220 
1.250 
6.017 
1.700 
500 
12.527 
38.857 Υπόλοιπα 
κεφαλαίου 
στις 31.12.92 
721 
1.000 
1.338 
3.305 
645 
7.009 
710 
375 
290 
375 
250 
160 
93 
1.444 
147 
363 
4.207 
11.216 Υπόλοιπα 
κεφαλαίου 
στις 30.06.93 
200 
1.000 
1.979 
1.144 
2.813 
629 
7.764 
790 
375 
290 
455 
250 
160 
60 
616 
1.532 
179 
363 
5.070 
12.834 
- ^8-
ΠΙΝΑΚΑΣ 2 
ΜΕΓΙΣΤΟΙ ΕΤΗΣΤΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(Εκτίμηση oe εκστ. ECU βχκι εκταμιευθεί σων πράξεων έως τις 30 louvicxi 1993) 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Τ£ΦΑ7ΪΑΊΌ~ 
Α. Ισοζύγιο πληρωμών 
! Ελλάδα 
2 Ιταλία 
Β. Διαρθρωτικά δάνεια 
3. Ευρατόμ 
4.ΝΚΜ και ΝΚΜ-Σεισμοί 
5.ΕΤΕ-Μεσ. παλ. πρωτ. 
- ΙΟΤΓ.. Ελλ., Πορτ. 
Σύνολο κεφαλαίου 
Α. Ισοζύγιο πληρωμών 
1.Ελλάδα 
2. ΙταλΙα 
Β. Διαρθρωτικά δάνεια 
3.Ευ/Λπ·άμ 
4-ΝΚΜ^και ΝΚΜ-ΣειαΒοί 
5.ΕΤ£-Μεσ. ιταλ. πρζτ. 
Ισα.. Ελλ.. Πορτ. 
Σύνολο τόκων 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΡΑΤΏΝ ΜΕΛΟΝ 
ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
KTiMWID 
Α. Οικονομική ενίσχυση 
6-ΟύγγαρΙσ 
7.0ΔΤΣ 
δ.Βουλγαρία 
9. Ρουμανία 
10-Αλγερία 
11.Ισραήλ 
12.πρωήν ΕΣΣΔ 
13.Κράτη-της Βαλτικής 
Β. Εγγυήσεις 
14.ΕΤΕ-Μεσόγειος 
15.ΕΤΕ-Κεντρ. και Ανατ.Ευρ 
16.Ενίσχυοη στη Ρωασία 500 
ιΣύνολο κεφαλαίου 
-τόκοι—————— 
Α. Οικονομική ενίσχυση 6.Ουγγαρία 
/".ΟΔΤΣ 
δ.Βουλγαρία 
9.Ρουμανία 
10-Αλγερία 
11.Ισραήλ 
12.πρώην ΕΣΣΔ 
13.Κρατη της Βαλτικής 
3. Εγγυήσεις 
Κ. ΕΤΕ-Μεσόγε ιος 
15.ΕΤΕ-Κεντρ. και Ανατ.Ευρ 
Ιό.ΕνΙσχυση στη Ρωσσία 500 
Σύνολο τόκων 
ΙΣΥΝΟΛΟ.ΤΡΙΤΟΝ Χ0Ρ2Ν 
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 
(εκ των οποίων Ανατ. Ευρ.; 
(εκ των οποίων λοιπές 
τρίτες χύρες) 358 
1177 
S4 
2158 
112 
296 
368 
158 101 
057 
90 
1048 
110 
136 
60 
186 
50 
562 
1610 
127 
2 
133 
521 
281 46 
484 
63 
613 
95 
136 
72 
131 
42 
476 
38 
29 
46 
25 
16 
46 
6 
102 
14 
8 
2522 
1156 
277 500 
500 
152 
321 
77 
1550 
95 
136 
91 
34 
424 
131 
18 
594 
264 585 
528 
76 
1189 
27 
268 
80 
190 
140 
250 
160 
133 
20 
579 
666 58 
741 
21 
189 
100 
185 
150 
185 
136 
21 96 
3 
8 
15 
122 
130 
19 
747 
207 251 
192 12 
39 
45_ 
1575 ΣΥΝΟΛΟ 
1 7(5!) 
1979 
1361 
3337 
119 
17 539 
792 
401 
797 
231 
2760 
11740 
790 
375 
290 
455 
250 
160 
616 
60 
966 
108 
369 
315 
209 
160 
307 
12S 
80 
140 
179 
171 4395 
2216 
- 39 -
ΠΙΝΑΚΑΣ 3 
ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΜΕΓΙΠΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(εκτίμηση σε εκατ. ECU Πόσει εκταμει ευθεισών πράξεων που αποφάσισε και πρότεινε η Επιτροπή) 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
Α. Ισοζύγιο πληρωμών 
1.Ελλάδα 
2.ταλία 
3- Διαρθρωτικά δάνεια 
3Ευρατόμ 
4ETE. Ion. Ελλ., Πορτ. 1535 
-"53 
Ευνολο κεφαλαίου 
TCKOT 
Α. Ισοζύγιο πληρωμών 
ι Ελλάδα 
2 Ιταλία 
Β Διαρθρωτικό δάνεια 
3 Ευρατόμ και ΝΚΜ 
4 ETE. Ιοπ., Ελλ., Πορτ. 
Σύνολο τόκων 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΡΑΤΏΝ ΜΕΛΩΝ 
ΤΡΙΤΕΣ ΧΟΡΕΣ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
Λ Οικονομική ινίοχιχιη 
5.Ουγγαρία 
ο.ΟΔΤΣ 
7.Βουλγαρία 
8. Ρουμανία 
9 Ισραήλ 
ίο Αλγερία 
η πρώην ΕΣΣΔ 
12 Κράτη της Βαλτικής 
13 Ευρατάμ-Χώρ.Κεν.Αν.Ευρ 
8 Εγγυήσεις 
κ ΕΤΕ-Μεσόγειος 
is ΕΤΕ-Χώρ.Κεν.& Αν. Ευρ. 
ιβΕΤΕ-Λοιπές τρίτες χώρε£ 
17 Ενίσχυση στη Ρωσία -
εγγ.· 500 εκατ. 408 
31 
Σύνολο κεφαλαίου 
ΊΌΚΟΤ 
Α Οικονομική ενίσχυση 
5 Ουγγαρία 
6 ΟΔΤΣ 
7 Βουλγαρία 
8 Ρουμανία 
9 Ισραήλ 
ιοΑλγερία 
"πρώηνΕΣΣΔ 
ΐ2Κράτη της Βαλτικής 
'3 Ευρατόμ-Χώρ.Κεν.Αν.Ευί 
υ. Εγγυήσεις 
ι« ΠΓ-Μτοόγι ιυς 
is fclE-Χώρ.Κεν. & Αν.Ευρ 
16 ΕΤΕ-Λοιπές τρίτες χώρ4 
ι? §XA<*lffl 2Τ0_Ρωσοία-
Σύνολο τόκων 
ΣΥΝΟΛΟ ΤΡΙΤΩΝ XRPQN 
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 
(εκ των οποίων Ανατ. Βυρ, 
(εκ. των οποίων λοιπές 
τρίτες χώρες) 758 
90 530 
83 
393 
257 744 
374 215 
536 
134 
11 
133 
1557 
1927 
439 500 
500 
473 
77 
215 
736 
929 
559 166 
696 
190 
140 
VIS 
261 
28 
1021 
1114 166 
696 
21 
909 
1630 
624 600 
2000 
120 
696 
369 
225 
27 
15 
22 
109 
4(,'J 
397 
61 
1004 
937 600 
34 79 
150 
220 
423 
300 
22 
107 
4*.g 
412 ΣΥΝΟΛΟ 
2969 
5979 
4699 
534 
1252 
1153 1259 
4192 
1 199 
231 
1050 
175 
345 
455 
160 
400 
1250 
220 
70 
1800 
814 
?09 
243 
307 
80 
237 
274 
16') 
4'Π 
S(,/<l 
1751 
219 
67 
8900 
5657 
-40-
ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 
Οι προηγηθέντες πίνακες έχουν ως στόχο τη σχηματική παρουσίαση των ετήσιων 
αποπληρωμών κεφαλαίων και τόκων σχετικά με τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές 
πράξεις που ενέχουν κίνδυνο για τον προϋπολογισμό της Κοινότητας. Τα στοιχεία 
τους αντιπροσωπεύουν τον μέγιστο πιθανό κίνδυνο των εν λόγω πράξεων για την 
Κοινότητα. Δεν πρέπει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τίθεται σε κίνδυνο ο 
προϋπολογισμός εξαιτίας αυτών των ποσών. Όσον αφορά εξάλλου τον πίνακα 3, δεν 
είναι βέβαιο ότι θα εκταμιευθούν όλα τα ποσά τα σχετικά με τις περιγραφόμενες 
πράξεις. Δεν ελήφθησαν υπόψη οι τόκοι υπερημερίας και τα τυχόν έξοδα : π.χ. τα 
δικηγορικά. 
Ι. ΦΥΣΗ ΤΟΝ ΠΡΑΗΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΟΙ ΚΑΤΑΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ 
Α. Φύση των πράξεων 
Οι κίνδυνοι εκταμίευσης που βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Κοινότητας 
αφορούν δύο ειδών πράξεις : 
- τις δανέιοληπτικές/δανειοδοτικές πράξεις, 
- τις εγγυήσεις προς τρίτους. 
Στην πρώτη περίπτωση η Κοινότητα δανείζεται στη χρηματοπιστωτική αγορά 
και διαθέτει τα κεφάλαια του δανείου, υπό τους ίδους όρους όσον αφορά 
το επιτόκιο και τη διάρκεια, στα κράτη μέλη (ισοζύγιο πληρωμών), σε 
τρίτες χώρες (μεσοπρόθεσμη οικονομική ενίσχυση) και σε επιχειρήσεις 
(ΝΚΜ, Ευρατόμ). 
Η αποπληρωμή του δανείου θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το 
χρονοδιάγραμμα των δανειοληπτικών πράξεων της Κοινότητας. Σε περίπτωση 
αδυναμίας του αποδέκτη του δανείου, η Κοινότητα επιστρέφει το δάνειο 
εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας καταφεύγοντας στους δημοσιονομικούς 
πόρους. 
Στην περίπτωση των εγγυήσεων η Κοινότητα αναλαμβάνει την εγγύηση των 
δανείων που χορηγούνται από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ETE ή εμπορικές 
τράπεζες στην περίπτωση της πρώην ΕΣΣΔ). Όταν η τράπεζα διαπιστώσει 
ότι ο αποδέκτης του εγγυημένου δανείου αδυνατεί να πληρώσει εντός της 
προβλεπόμενης προθεσμίας, στρέφεται προς την Κοινότητα και ζητεί απ' 
αυτήν να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό. 
Β. Τρόποι ενεργοποίησης των κεφαλαίων 
Η ενεργοποίηση των αναγκαίων κεφαλαίων μπορεί να πραγματοποιηθεί με την 
επαναχρησιμοποίηση ανακτηθέντων ποσών ή με χρηματική μεταφορά. 
-41-
Η επαναχρησιμοποίηση των ποσών που ανεκτήθησαν από τους οφειλέτες 
επιτρέπει την εκταμίευση σε σύντομο χρονικό διάστημα, υπό τον όρο ότι 
υπάρχουν κεφάλαια προς επαναχρησιμοποίηση. 
Εφόσον δεν υπάρχουν αρκετά κεφάλαια προς επαναχρησιμοποίηση ή τα 
χρονικά όρια για χρηματική μεταφορά είναι περιορισμένα, είναι δυνατή η 
προσφυγή στους δημοσιονομικούς πόρους, η οποία ρυθμίζεται αργότερα με 
μεταφορά και/ή με διορθωτικό και/ή συμπληρωματικό προϋπολογισμό, 
ανάλογα με την περίπτωση. 
II. ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Ορισμένα από τα ποσά είναι αποτέλεσμα υπολογισμών οι λεπτομέρειες των οποίων 
αναλύονται πιο κάτω. 
Σε γενικές γραμμές, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες για τα δάνεια σε νομίσματα 
εκτός της ECU θεωρούνται σταθερές μετά τις 10 Ιουνίου 1992. Υπό ομαλές 
συνθήκες, το μέσο επιτόκιο υπολογίζεται σε 10%. Το επιτόκιο αυτό ίσως να είναι 
κάπως υψηλό για τα δάνεια της ETE που χορηγούνται στα πλαίσια των 
χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, των οποίων επιδοτούνται συχνά τα επιτόκια. 
Α. Κράτη μέλη 
1. Ελλάδα Ι: Πρόκειται για οριστικά και βέβαια στοιχεία, όσον αφορά 
τόσο τις αποπληρωμές κεφαλαίων όσο και τις πληρωμές τόκων με 
σταθερό επιτόκιο. 
2. Ελλάδα II; Χορηγήθηκαν συνολικά 2,2 δις ECU, με πρώτη δόση 1 δις 
ECU, η οποία πράγματι εκταμιεύθηκε και θα επιστραφεί κατά το ήμισυ 
το 1996 και κατά το άλλο ήμισυ το 1998. Η δεύτερη και η τρίτη δόση, 
ύψους 600 εκατ. ECU η καθεμία, θα καταβληθούν μόνο εάν η Ελλάδα το 
ζητήσει επίσημα και εάν το Συμβούλιο εγκρίνει τα ευνοϊκά 
συμπεράσματα σχετικά με την εξέταση από την Επιτροπή των 
αποτελεσμάτων που προέκυψαν από την εκτέλεση του οικονομικού 
προγράμματος της κυβέρνησης. Ωστόσο, για τις ανάγκες του παρόντος 
οικονομικού έτους, έχει προβλεφθεί - αφού γίνει έλεγχος όταν έρθει 
η στιγμή - ότ ι η δεύτερη δόση θα εκταμιευθεί το 1993 και η τρίτη 
δόση το 1994, και θα είναι διάρκειας 6 ετών και στις δύο 
περιπτώσεις. 
3· Ιταλία: Από συνολικό ποσό 8 δις ECU, εκταμιεύθηκε η πρώτη δόση 
ύψους 2 δις κατά το πρώτο εξάμηνο του 1993, από την οποία θα 
επιστραφούν 500 εκατ. το 1996 και το αντίστοιχο 2.900 εκατ DM το 
2000. Μία δεύτερη δόση 2 δις ECU προβλεπόταν να καταβληθεί - και 
πράγματι κατεβλήθη - το δεύτερο εξάμηνο του 1993, με επιστροφή το 
1999. Όσο για την τρίτη και τέταρτη δόση, ύψους 2 δις ECU η 
καθεμία, η απόφαση του Συμβουλίου που εγκρίνει το δάνειο στην 
Ιταλία διευκρινίζει ότι θα μπορούν να εκταμιευθούν μόνο την 1η 
Φεβρουαρίου 1994 και 1η Φεβρουαρίου 1995, αντίστοιχα, και μόνον 
εφόσον ο έλεγχος που θα διενεργήσει η Επιτροπή καταλήξει στη 
διαπίστωση ότι τα μέτρα που απαιτούνται για να επιτευχθούν οι 
ετήσιοι δημοσιονομικοί στόχοι που θα τεθούν έχουν πράγματι 
εφαρμοσθεί, και εφόσον το συμπέρασμα αυτό εγκριθεί από το 
Συμβούλιο. Οι αμφιβολίες ως προς τις διαδικασίες αυτές δεν 
ελήφθησαν υπόψη κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος, για τις 
ανάγκες του οποίου είχε προβλεφθεί η περίπτωση - μετά από έλεγχο σε 
εύθετο χρόνο - η τρίτη και τέταρτη δόση να καταβληθούν αντίστοιχα 
το 1994, με επιστροφή το 2000 και το 1995, με επιστροφή το 2001. 
-42-
4. ETE - Μεσόγειος, παλαιά πρωτόκολλα: Ισπαν ία, Ελλάδα, Πορτογαλ ία: 
Πρόκειται για εγγυήσεις που παρέσχε η Κοινότητα για πράξεις της ETE 
στις εν λόγω χώρες πριν από την ένταξη τους. Τα ποσά είναι πλέον 
οριστικά, εφόσον έχουν εκταμιευθεί όλα τα εγκριθέντα δάνεια. 
Β. Τρίτες χώρες 
α. Οικονομική ενίσχυση 
1. Ουγγαρ ία Ι : τα ποσά των δύο πρώτων δόσεων είναι γνωστά και 
οριστικά. Το ποσό της τρίτης δόσης υποτίθεται ότι θα καταβληθεί το 
1993 για περίοδο 5 ετών. 
2. Ουγγαρία II: χορηγήθηκε ποσό 180 εκατ. ECU και καταβλήθηκε εξ 
ολοκλήρου. 
3. ΟΔΤΣ: χορηγήθηκε ποσό 375 εκατ. ECU για ανώτατη περίοδο 7 ετών σε 
δύο δόσεις, εκ των οποίων η πρώτη ύψους 185 εκατ. ECU και η δεύτερη 
190 εκατ. ECU για περίοδο 6 ετών. 
4. Βουλγαρία: χορηγήθηκε ποσό 290 εκατ. ECU για ανώτατη περίοδο 7 
ετών σε δύο δόσεις, εκ των οποίων η πρώτη ύψους 150 εκατ. ECU για 
περίοδο 7 ετών και η δεύτερη 140 εκατ. ECU για περίοδο 5 ετών. 
Το νέο δάνειο ύψους 110 εκατ. ECU είναι ανώτατης διάρκειας 7 ετών. 
θα καταβληθεί σε 2 δόσεις, η πρώτη το 19 93 για περίοδο 7 ετών και η 
δεύτερη το 1994 για περίοδο ίσης διάρκειας. 
5. Ρουμαν ία: ποσό υπολογιζόμενο σε 375 εκατ. ECU για ανώτατη περίοδο 
7 ετών σε δύο δόσεις, εκ των οποίων η πρώτη ύψους 19 0 εκατ. ECU και 
για περίοδο 7 ετών εκταμιεύτηκε το 1992 και η δεύτερη, για περίοδο 
6 ετών, εκταμιεύθηκε το 1992. 
Το νέο δάνειο ύψους 80 εκατ. ECU και ανώτατης διάρκειας 7 ετών 
εκταμιεύτηκε το 1993. 
6. Κράτη της Βαλτικής; πρόκειται για ένα δάνειο 22 0 εκατ. ECU που 
προβλέπεται να καταβληθεί ολόκληρο σε δύο δόσεις κατά τη διάρκεια 
του 1993 και θα εξοφληθεί εφάπαξ μετά από 7 έτη. 
Ί' Αλγερία: χορηγήθηκε ποσό ύψους 400 εκατ. ECU σε δύο δόσεις, των 
250 και των 150 εκατ. ECU, εκ των οποίων η πρώτη κατεβλήθη τον 
Δεκέμβριο του 1991 για περίοδο 6 ετών. Η δεύτερη προβλέπεται να 
καταβληθεί το 1993 για περίοδο 6 ετών. 
8. Ισραήλ: πρόκειται για δάνειο 160 εκατ. Ecu, το οποίο καταβλήθηκε 
εξ ολοκλήρου και θα επιστραφεί το 1997. 
•43-
β. Εγγυήσεις 
1. ETE 
Στοιχεία που διέθεσε η ETE σχετικά με τα δάνεια που είχαν 
εκταμιευθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993. 
Όσον αφορά τα δάνεια που δεν έχουν εκταμιευθεί ακόμη κάναμε 
διάφορες προβλέψεις με βάση τις ημερομηνίες υπογραφής των δανείων. 
Έτος 1993 1994 1995 1996 ΣΥΝΟΛΟ 
Λεκάνη της Μεσογείου 800 850 850 900 3400 
Κεντρική και Ανατ. Ευρώπη(2) 800 765 965 1270 3800 
Λοιπές τρίτες χώρες 50 150 250 250 700 
Όσον αφορά αυτά τα δάνεια καθώς και αυτά που υπεγράφησαν στο τέλος του 
Ιουνίου 1993 και δεν έχουν εκταμιευθεί ακόμη (1043 εκατ. ECU για τις 
χώρες της λεκάνης της Μεσογείου και 566 εκατ. ECU για τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης) θεωρήσαμε ότι θα εκταμιεύονται κατά 
10% κατά το έτος της υπογραφής τους και κατά 30% για καθένα από τα 3 
επόμενα έτη. Για τις νέες πράξεις που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο 
της ανανέωσης ύψους 3000 εκατ. Ecu για περίοδο τριών ετών των δανείων 
της ETE στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης οι προβλέψεις 
υπογραφής τους είναι αυτές που περιλαμβάνονται στο δημοσιονομικό δελτίο 
το οποίο έχει καταρτίσει η Επιτροπή. 
Η μέση διάρκεια των δανείων εκτιμήθηκε σε 15 έτη με τριετή περίοδο 
χάριτος. 
2. Επισιτιστική βοήθεια προς την πρώην ΕΣΣΔ 
α) Εγγύηση 
Πρόκειται για εγγύηση τραπεζικού δανείου ύψους 500 εκατ. ECU, 
που αναλαμβάνεται πλήρως από τον προϋπολογισμό, για περίοδο 3 
1/2 ετών. Το δάνειο θα εξοφληθεί σε 3 δόσεις, ανά 11 μήνες μετά 
τον 20ό. 
β) Δανέιοληψία/δανειοδότηση 
Πράξη ύψους 1250 εκατ. ECU για ανώτατη περίοδο 3 ετών. 
Το ληφθέν δάνειο κατανέμεται μεταξύ των διαφόρων δημοκρατιών 
της πρώην ΕΣΣΔ. Για κάθε δάνειο ύψους κατώτερου των 100 εκατ. 
ECU η εξόφληση του πραγματοποιείται σε μία μόνο δόση, 3 έτη 
μετά την έναρξη της περιόδου εκταμίευσης. Για κάθε δάνειο ύψους 
ανώτερου των 100 εκατ. ECU, η εξόφληση του πραγματοποιείται σε 
δύο δόσεις, 2 και 3 έτη αντίστοιχα μετά την έναρξη της περιόδου 
εκταμ ίευσης. 
Υπάρχουν 2 περίοδοι εκταμίευσης ανάλογα με το είδος της 
σύμβασης: η πρώτη αρχίζει στις 20 Αυγούστου και η άλλη στις 15 
Ιανουαρίου. 
(2) Συμπεριλαμβανομένης ανανέωσης από το 1993. 
-44-
EYPATOM - Χώρες Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
Τα 1124 εκατ. ECU θεωρείται ότι θα εκταμιευθούν ως εξής: 300 εκατ. 
ECU κατά το 1993, 224 εκατ. κατά το 1994 και 200 εκατ. σε καθένα 
από τα 3 επόμενα έτη. 
Τα δάνεια θεωρούνται ότι θα έχουν διάρκεια 20 έτη κατά μέσον όρο με 
5ετή περίοδο χάριτος. 
- 45 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ 
Α. Τα επιτρεπόμενα ανώτατα όρια των δανέ ίων (πίνακας 1) 
Πρόκειται για τα ανώτατα όρια των ποσών τα οποία επιτρέπεται να χορηγηθούν 
για πράξεις που έχουν ήδη αποφασιστεί ή για το ποσό που προτείνει η 
Επιτροπή για τις πράξεις οι οποίες δεν έχουν αποτελέσει ακόμη αντικείμενο 
απόφασης του Συμβουλίου. 
Για να γίνει σαφές τα μέγεθος των κινδύνων που ενδέχεται να αναληφθούν από 
τον προϋπολογ ισμό, θα πρέπει να ληφθούν υιιόψη οι τόι.οι που θα μπορούσαν να 
επαυξήσουν αυτά τα όρια καθώς και τα εξής τρία στοιχεία που θα μπορούσαν να 
τα μειώσουν: 
ο περιορισμός της εγγύησης που δίδεται στην ETE στο 75% των δανείων τα 
οποία συνάπτονται με τις χώρες της Μεσογείου-
τα ποσά που έχουν ήδη επιστραφεί, εάν (εκτός από τα δάνεια για τα 
ισοζύγια πληρωμών) πρόκειται για ανώτατα ποσά χορηγηθέντων δανείων και 
όχι για εγκριθέντα υπόλοιπα-
η μη χρησιμοποίηση ολόκληρων των εγκρίσεων. 
Η κατανομή των εγκρίσεων είναι η ακόλουθη: 
Κράτη μέλη 
Ισοζύγια πληρωμών 14.000(3) 
ΝΚΜ 6.830 
Ευρατόμ 4.000(4) 
ΕΤΕ-Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία 1.500 
Σύνολο κρατών μελών 26.330 
Τρίτες χώρες 
Ουγγαρία Ι 87 0 
Ουγγαρία II 180 
ΟΔΤΣ 37 5 
Βουλγαρία Ι 29 0 
Βουλγαρία II 110 
Ρουμανία Ι 375 
Ρουμανία rI 8 0 
Ισραήλ 16 0 
Αλγερία 400 
Πρώην ΕΣΣΔ Ι 4 08 
(3) Έγκριση υπολοίπων: όταν τα ποσά φθάσουν αυτό το ύψος, θα μπορούν να 
χορηγούνται δάνεια ενιός των ορίων των αποπληρωμών που αφορούν 
προηγούμενες πράξεις. 
(4) Εκ των οποίων 1124 εκατ. ECU μπορούν να χορηγηθούν στις Ανατολικές 
Χώρες και στην ΚΑΚ 
- 46 -
πρώην ΕΣΣΔ Ι Ι 1.250 
Κράτη της Βαλτικής 220 
ETE πρώην πρωτόκολλα 3.032 
ETE ανατολικά κράτη Ι 1.700 
ETE ανατολικά κράτη II 2.750 
ETE Κράτη της Βαλτικής 200 
ETE Αλβανία 50 
ETE νέα πρωτόκολλα 1.185 
ETE οριζόντια χρηματ. συνεργασία 1.800 
Λοιπές τρίτες χώρες 750 
Σύνολο τρίτων χωρών 16.185 
Γενικό σύνολο 42.515 
Συνολικό υπόλοιπο 6ανειοληΦίαο/6ανειο6ότησηο (πίνακαο 1Ί 
Πρόκειται για το ύψος του κεφαλαίου που παραμένει προς επιστροφή επί των 
εκταμιευθέντων πράξεων σε μία δεδομένη ημερομηνία. 
Σε σχέση με το προηγούμενο μέγεθος το υπόλοιπο δεν περιλαμβάνει τα δάνεια 
τα οποία δεν έχουν ακόμη εκταμιευθεί, ούτε το κλάσμα που έχει ήδη 
επιστραφεί από τα εκταμιευθέντα δάνεια. Μπορούμε να πούμε ότι δείχνει το 
ύψος των "τρεχόντων" δανείων οε μία συγκεκριμένη ημερομηνία. 
Ποσό ετησίων κινδύνων 
Πρόκειται για εκτίμηση του ύψους του κεφαλαίου και των τόκων των οποίων 
λήγει η προθεσμία για κάθε δημοσιονομικό έτος. 
Το ποσό αυτό υπολογίζεται: 
- είτε μόνο από τα εκταμιευθέντα δάνεια (πίνακας 2) και στην περίπτωση 
αυτή το επιστρεπτέο κεφάλαιο αντιστοιχεί στο κεφάλαιο που 
περιλαμβάνεται στο υπόλοιπο· 
- είτε από τα δάνεια που έχουν εκταμιευθεί, αποφασιστεί αλλά όχι ακόμη 
εκταμιευθεί ή προταθεί από την Επιτροπή αλλά δεν έχουν ακόμη 
αποφασιστεί (πίνακας 3). Στην περίπτωση αυτή το επιστρεπτέο κεφάλαιο 
αντιστοιχεί στο ποσό του ανωτάτου ορίου των δανείων που επιτρέπονται 
στο οποίο θα έπρεπε να προστεθούν, ενδεχομένως, τα ποσά των πράξεων που 
προτείνονται από την Επιτροπή και δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί και το 
υπόλοιπο που μένει προς χρησιμοποίηση στις πράξεις "ισοζύγιο πληρωμών" 
η πραγματοποίηση του οποίου είναι πολύ λιγότερο πιθανή από τις άλλες 
συνδρομές. 
ISSN 0254-1483 
COM(93)687 τελικό 
HA J. f Hxii 
GR 01 
Αριβ. καταλόγου : CB-CO-93-752-GR-C 
ISBN 92-77-63158-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg