P6_TA(2005)0080

Λευκορωσία

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη Λευκορωσία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του για την κατάσταση στη Λευκορωσία και ιδιαίτερα της 16ης Σεπτεμβρίου 2004 [1] και της 28ης Οκτωβρίου 2004 σχετικά με την πολιτική κατάσταση στη Λευκορωσία μετά τις βουλευτικές εκλογές και το δημοψήφισμα της 17ης Οκτωβρίου 2004 [2],

- έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση αριθ. 314/2004 επί του δημοψηφίσματος της 17ης Οκτωβρίου 2004 στη Λευκορωσία, που ενεκρίθη στην 60ή ολομέλεια της Επιτροπής Venice του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 8- 9 Οκτωβρίου 2004,

- έχοντας υπόψη τα τελικά συμπεράσματα της Διεθνούς Αποστολής Παρατήρησης Εκλογών της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΟΑΣΕ στις 9 Δεκεμβρίου 2004,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την κατάσταση στη Λευκορωσία και ιδιαίτερα το ψήφισμά του αριθ. 1372/2004 της 28ης Απριλίου 2004 για τις διώξεις σε βάρος του Τύπου στη Δημοκρατία της Λευκορωσίας,

- έχοντας υπόψη τη δήλωση του προϊσταμένου του Γραφείου του ΟΑΣΕ στο Μινσκ του Σεπτεμβρίου 2004 σχετικά με τις ποινές φυλάκισης που επεβλήθησαν σε δύο μέλη της αντιπολίτευσης της χώρας που κατηγορήθηκαν για δυσφήμιση του Προέδρου της Λευκορωσίας,

- έχοντας υπόψη ιδιαίτερα το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την προώθηση της δημοκρατίας στη Λευκορωσία που ενέκρινε η Αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με τη Λευκορωσία στις 23 Φεβρουαρίου 2005,

- έχοντας υπόψη ιδιαίτερα το ψήφισμά του της 11ης Φεβρουαρίου 2003 για τις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Λευκορωσίας με στόχο μια μελλοντική εταιρική σχέση [3],

- έχοντας υπόψη το Βραβείο Ζαχάρωφ του ΕΚ για την ελευθερία σκέψης που απενεμήθη το Δεκέμβριο του 2004 στην Ένωση Δημοσιογράφων της Λευκορωσίας,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης Μαΐου 2004 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας (COM(2004)0373),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα που ενέκρινε η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στις 15 Απριλίου 2004 για την κατάσταση στη Λευκορωσία όσον αφορά τα δικαιώματα αυτά,

- έχοντας υπόψη το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και τα Πολιτικά Δικαιώματα και ιδιαίτερα τα άρθρα 19 και 21 που διασφαλίζουν το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και του συνέρχεσθαι ειρηνικώς,

- έχοντας υπόψη τις κυρώσεις που ενέκρινε στις 2 Ιουλίου 2004 η ΕΕ κατά αξιωματούχων της Λευκορωσίας μετά την εξαφάνιση τριών ηγετών της αντιπολίτευσης και ενός δημοσιογράφου,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 115, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινοβουλευτική τρόικα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ούτε οι βουλευτικές ούτε οι προεδρικές εκλογές του 2000 και 2001 αντιστοίχως ήσαν ελεύθερες και τίμιες και ότι των εκλογών αυτών προηγήθηκαν αυθαίρετες ενέργειες εκ μέρους της κυβέρνησης κατά της πολιτικής αντιπολίτευσης, των ανεξαρτήτων μέσων ενημέρωσης και των οργανώσεων παρατήρησης των εκλογών, που συνιστούν σοβαρή έλλειψη σεβασμού των δημοκρατικών αρχών,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, αντί να βελτιωθεί, η κατάσταση στη Λευκορωσία εξακολουθεί να χειροτερεύει, γεγονός που οδήγησε σε μια κατάσταση όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων παραβιάζονται κατάφωρα, η Κάτω Βουλή έχει στερηθεί των νομοθετικών της δικαιωμάτων και η οικονομική ζωή ελέγχεται από τον Πρόεδρο· ότι οι παραβιάσεις αυτές περιλαμβάνουν τη φυλάκιση μελών της δημοκρατικής αντιπολίτευσης και άλλες μορφές καταπίεσης που χρησιμοποιείται εναντίον τους, τη διαγραφή πολιτικών κομμάτων κατά την προεκλογική εκστρατεία, την παρενόχληση και τον εκφοβισμό των υποψηφίων της αντιπολίτευσης και την απαγόρευση εισόδου εκπροσώπων των κομμάτων της αντιπολίτευσης στα εκλογικά κέντρα,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ έχει κατ' επανάληψη καταδικάσει τη σύλληψη εξεχόντων ηγετών της αντιπολίτευσης από την κυβέρνηση Λουκασένκο και ότι ουδεμία πρόοδος επετελέσθη στις ανεπίλυτες υποθέσεις ορισμένων εξαφανισθέντων ατόμων,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Μικαήλ Μαρίνιτς, πρώην Υπουργός Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων, πρώην πρεσβευτής και υποψήφιος για την Προεδρία στις εκλογές κατά τα μέσα του 2001, καταδικάσθηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση στις 18 Φεβρουαρίου 2005 η οποία μειώθηκε στη συνέχεια σε τρία χρόνια και έξι μήνες,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τα τελευταία λίγα έτη διάφορα πολιτικά κόμματα και άνω των 50 ΜΚΟ, που είχαν ταχθεί υπέρ της δημοκρατίας, διαφόρων επιπέδων και διαφόρων πολιτικών προσανατολισμών, 25 ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα έκλεισαν για "τεχνικούς" λόγους, ήταν όμως σαφές ότι σε όλες τις περιπτώσεις οι οργανώσεις τιμωρήθηκαν για την κριτική που άσκησαν στον Πρόεδρο και την πολιτική του,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθούν διαρκώς να λαμβάνουν χώρα στη Λευκορωσία συλλήψεις και δίκες για πολιτικούς λόγους ακτιβιστών του δημοκρατικού κινήματος και ανεξαρτήτων δημοσιογράφων, καθώς και απελάσεις ξένων πολιτών· ότι το Σεπτέμβριο του 2004 δύο μέλη της αντιπολίτευσης, ο Valery Levonevsky και ο Alexander Vasilyev, καταδικάσθηκαν σε διετή φυλάκιση με την κατηγορία της δυσφήμησης του Προέδρου της Λευκορωσίας,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συνεχιζόμενες ειρηνικές διαμαρτυρίες από μικροκαταστηματάρχες αντιμετωπίσθηκαν με εκφοβισμό από την κυβέρνηση και οι διοργανωτές των απεργιών αυτών κρατήθηκαν και τιμωρήθηκαν με πρόστιμο,

Η. λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης στις 28 Μαΐου 2004 διά του οποίου αναγνωρίζονταν στοιχεία για τη συμμετοχή ανώτατων κρατικών αξιωματούχων στην απαγωγή και ίσως τη δολοφονία ηγετών της αντιπολίτευσης το 1999, ενώ το Μάιο του 2004 το Συμβούλιο της Ευρώπης απέρριψε αίτηση της Λευκορωσίας για ανανέωση του ειδικού της καθεστώτος με τον οργανισμό, το οποίο είχε ανασταλεί όταν ο Πρόεδρος Λουκασένκο διέλυσε το Κοινοβούλιο το 1997,

Θ. εκφράζει τη βαθύτατη ανησυχία του για την απόφαση των αρχών της Λευκορωσίας να αναστείλουν την άδεια λειτουργίας ως νόμιμης οντότητας του διεθνώς αναγνωρισμένου Πανεπιστημίου Ευρωπαϊκών Ανθρωπιστικών Σπουδών του Μινσκ που αποτελεί αξιοσημείωτο παράδειγμα ακαδημαϊκής ελευθερίας και τήρησης των πραγματικών ευρωπαϊκών αξιών στο πλαίσιο της διδασκαλίας και των ερευνητικών προγραμμάτων, με ζοφερές συνέπειες για το ακαδημαϊκό μέλλον εκατοντάδων σπουδαστών και διδασκόντων,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Απρίλιο του 2004, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ άσκησε κριτική στη Λευκορωσία βάσει συνεχών αναφορών για αυθαίρετες συλλήψεις και κράτηση, καθώς και παρενόχληση των μη κυβερνητικών οργανώσεων και των κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και των ατόμων που συμμετέχουν σε δημοκρατικές δραστηριότητες,

1. καταδικάζει έντονα τη συστηματική και αυξανόμενη παρενόχληση και εκφοβισμό εκ μέρους κρατικών αξιωματούχων, ιδιαίτερα του Υπουργείου Πληροφοριών, σε βάρος δημοσιογράφων, εκδοτών και μέσων ενημέρωσης που ασκούν κριτική στον Πρόεδρο της δημοκρατίας ή την κυβέρνηση της Λευκορωσίας· καταδικάζει επίσης τις επιθέσεις αδιακρίτως σε βάρος μελών της αντιπολίτευσης, ακτιβιστών στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οποιουδήποτε ατόμου το οποίο προσπαθεί ελεύθερα να διατυπώσει κριτική στον Πρόεδρο και το καθεστώς, επιθέσεις που εκδηλώθηκαν με αυθαίρετες συλλήψεις, κακομεταχείριση κρατουμένων, εξαφανίσεις, διώξεις για πολιτικούς λόγους και άλλες πράξεις καταπίεσης που περιφρονούν τις βασικές αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου·

2. πιστεύει ότι η δίκη του κ. Μαρίνιτς έγινε για πολιτικούς λόγους και είναι πεπεισμένο ότι υφίστανται καταχρήσεις για πολιτικούς λόγους εκ μέρους του δικαστικού συστήματος, γεγονός που αποτελεί περαιτέρω απόδειξη έλλειψης ανεξαρτησίας των δικαστών στη Λευκορωσία και προδίδει μια γενική έλλειψη σεβασμού του κράτους δικαίου και ένα γενικό κλίμα πολιτικής καταστολής·

3. καλεί τις αρχές της Λευκορωσίας να ελευθερώσουν αμέσως και άνευ όρων τον Μικαήλ Μαρίνιτς·

4. καλεί τις αρχές της Λευκορωσίας να ελευθερώσουν αμέσως τους Valery Levonevsky, Alexander Vasilyev και όλους τους λοιπούς αντιπολιτευομένους που κρατούνται·

5. επαναλαμβάνει την έκκλησή του για άμεση απελευθέρωση του καθηγητή Μπαντατσέφσκι, ακαδημαϊκού ιατρού ειδικευμένου στην πυρηνική ιατρική που καταδικάσθηκε σε οκτώ χρόνια κάθειρξη στις 18 Ιουνίου 2001 για την ανοικτή κριτική που άσκησε στις κρατικές αρχές σε σχέση με την επιστημονική έρευνα για την καταστροφή του πυρηνικού αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ το 1986·

6. ζητεί να αρχίσει ανεξάρτητη έρευνα υπό την αιγίδα ουδέτερου ανακριτή σχετικά με την υπόθεση της εξαφάνισης του Γιούρι Ζακαρένκο, πρώην Υπουργού Εσωτερικών, του Βίκτωρ Γκονχάρ, πρώην Αντιπροέδρου του Κοινοβουλίου της Λευκορωσίας, του Ανατόλυ Κρασόφσκι, επιχειρηματία και του Ντμίτρι Ζαβάντσκι, οπερατέρ του ρωσικού τηλεοπτικού καναλιού ORT·

7. καλεί τις αρχές της Λευκορωσίας να επιτρέψουν τις ειρηνικές διαμαρτυρίες των μικροκαταστηματαρχών και να αποφυλακίσουν τους διοργανωτές και ηγέτες των διαμαρτυριών αυτών·

8. θεωρεί την παράταση της προεδρικής θητείας του Προέδρου Λουκασένκο με δημοψήφισμα ως περαιτέρω επιβεβαίωση του αυταρχικού τρόπου με τον οποίο ο τελευταίος κυβερνά τη χώρα·

9. επισημαίνει ότι η Λευκορωσία είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα χωρίς συμβατικές σχέσεις με την ΕΕ λόγω μαζικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καλεί το Συμβούλιο να καταδικάσει το σημερινό καθεστώς της Λευκορωσίας ως δικτατορία και τον Πρόεδρο Λουκασένκο ως δικτάτορα·

10. καλεί το Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να εντοπίσουν και να παγώσουν τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του Προέδρου Λουκασένκο και των άλλων κυρίων στελεχών του καθεστώτος που συντελούν στη συνέχιση της δικτατορίας·

11. καλεί το Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να προσθέσουν περαιτέρω ονόματα στον κατάλογο των εκπροσώπων των αρχών της Λευκορωσίας στους οποίους θα απαγορεύεται η χορήγηση αδείας εισόδου στο έδαφος των κρατών μελών της ΕΕ·

12. επισημαίνει ότι όλοι οι σχετικοί κανόνες της Σύμβασης του ΟΗΕ για τους πολιτικούς πρόσφυγες και οι ευρωπαϊκές συμφωνίες για τη χορήγηση ασύλου ισχύουν επίσης και για τα θύματα του καθεστώτος Λουκασένκο·

13. καλεί τη Λευκορωσία να φροντίσει ώστε να συμμορφώνονται οι ενέργειες της αστυνομίας και των δυνάμεων ασφαλείας με τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και τα Πολιτικά Δικαιώματα·

14. καλεί τις αρχές της Λευκορωσίας να σταματήσουν αμέσως την παρενόχληση όλων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στη χώρα και να σεβασθούν τις βασικές αρχές της ακαδημαϊκής ελευθερίας, της αυτονομίας του διδακτικού προσωπικού και της ανοχής στην εκπαίδευση·

15. ζητεί τη δημιουργία ενός ειδικού εκπαιδευτικού προγράμματος για τη χορήγηση υποτροφιών, ιδίως για σπουδαστές από το Πανεπιστήμιο Ευρωπαϊκών Ανθρωπιστικών Σπουδών (ΠΕΑΣ) του Μίνσκ, που θα επιθυμούσαν να σπουδάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και χρηματοδοτική υποστήριξη για τα ακαδημαϊκά ιδρύματα που είναι σε θέση να φιλοξενήσουν τους σπουδαστές αυτούς και ζητεί επίσης τη δημιουργία μιας διαδικασίας ad hoc που θα επιτρέπει τη δυνατότητα μεταβίβασης των πιστώσεων που κέρδισαν οι σπουδαστές του ΠΕΑΣ·

16. τονίζει ότι η πολιτική κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας θα έχει ως στόχο αποκλειστικά τις αρχές της χώρας και επουδενί θα πλήξει την κοινωνία της Λευκορωσίας, όπως προτείνεται στο "σχέδιο δράσης της ΕΕ για την προώθηση της δημοκρατίας στη Λευκορωσία" που πρόσφατα ενέκρινε η Αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις Σχέσεις με τη Λευκορωσία·

17. υποστηρίζει την ισχυροποίηση της κοινωνίας των πολιτών στη Λευκορωσία και χαιρετίζει την απόφαση της Επιτροπής να χρηματοδοτήσει προγράμματα στη χώρα αυτή στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (EIDHR),

18. επισημαίνει ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε διπλωματική και πολιτική προσπάθεια για να επανέλθει η Λευκορωσία στην ευρωπαϊκή οικογένεια, γεγονός που θα επιτρέψει στη χώρα να διαδραματίσει το σημαντικό της ρόλο στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας,

19. τονίζει για μία ακόμη φορά ότι η περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων ΕΕ-Λευκορωσίας θα συνεχίσει να εξαρτάται από την πρόοδο της χώρας προς την κατεύθυνση του εκδημοκρατισμού και των μεταρρυθμίσεων·

20. καλεί επειγόντως την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να εκπονήσουν ένα σχέδιο δράσης για περαιτέρω τρόπους αύξησης, από κοινού με άλλες δημοκρατικές χώρες και διεθνή ιδρύματα, της υποστήριξης όλων των δημοκρατικών δυνάμεων που απομένουν στη Λευκορωσία, και αποτελεσματικότερης βοήθειας στα άτομα εκείνα της κοινωνίας των πολιτών στη Λευκορωσία που μοχθούν για δημοκρατικές αλλαγές στη χώρα·

21. υποστηρίζει τη δημιουργία εναλλακτικών και προσβάσιμων πηγών ενημέρωσης, όπως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο στις γειτονικές χώρες (Πολωνία και/ή Λιθουανία), με προοπτική να υπερκερασθεί η απομόνωση της χώρας και να γίνεται λήψη των σταθμών αυτών από όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα στη Λευκορωσία·

22. εκφράζει την απογοήτευσή του για τη σιωπή της Επιτροπής μετά την τρόικα ΕΕ-Ρωσίας που πραγματοποιήθηκε ενδεχομένως την περασμένη εβδομάδα σχετικά με την οποιαδήποτε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά την κατάσταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Λευκορωσία· τούτο αφορά ιδιαίτερα τα θέματα των πολιτικών εξαφανίσεων και την ωμή καταστολή της ελευθερίας του λόγου, γεγονός ιδιαίτερα λυπηρό δεδομένου ότι η τρόικα υποτίθεται ότι θα εξέταζε "τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην κοινή γειτονία ΕΕ και Ρωσίας"·

23. καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να επιμείνουν ώστε τα ανθρώπινα δικαιώματα να αποτελούν μόνιμο θέμα στην ημερήσια διάταξη όλων των μελλοντικών συναντήσεων ΕΕ-Ρωσίας και πιστεύει ότι η κατάσταση στη Λευκορωσία θα έπρεπε επίσης να περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη όλων των τακτικών διαβουλεύσεων μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας·

24. καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν μια ανεξάρτητη έρευνα σχετικά με τις εξαφανίσεις για πολιτικούς λόγους στη Λευκορωσία και να ιδρύσουν ένα ταμείο ενίσχυσης των οικογενειών των εξαφανισθέντων και άλλων θυμάτων του καθεστώτος της Λευκορωσίας·

25. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα το Συμβούλιο, στην Επιτροπή, τα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, στο Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση της Λευκορωσίας και τις Κοινοβουλευτικές Συνελεύσεις του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης.

[1] Κείμενα που εγκρίθηκαν την ημέρα αυτή, P6_TA(2004)0011.

[2] Κείμενα που εγκρίθηκαν την ημέρα αυτή, P6_TA(2004)0045.

[3] ΕΕ C 43 Ε της 19.2.2004, σ. 60.

--------------------------------------------------