Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή σύμβασης πλαισίου της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για την καταπολέμηση του καπνίσματος

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στόχος της σύμβασης της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για την καταπολέμηση του καπνίσματος είναι η προστασία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών από τις συνέπειες της κατανάλωσης καπνού και της έκθεσης στον καπνό παρέχοντας ένα πλαίσιο για τα μέτρα καταπολέμησης του καπνίσματος που πρέπει να εφαρμόσουν τα συμβαλλόμενα μέρη σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Αυτό θα οδηγήσει σε συνεχή μείωση των επιπέδων κατανάλωσης καπνού και έκθεσης στον καπνό.

Η σύμβαση συνάφθηκε από την παγκόσμια συνέλευση για την υγεία στις 21 Μαΐου 2003 και θα είναι ανοικτή προς υπογραφή στα κεντρικά γραφεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) στη Γενεύη από τις 16 ως τις 22 Ιουνίου 2003 και στη συνέχεια στα κεντρικά γραφεία των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.

Η έγκριση της σύμβασης ήταν το τελικό βήμα μιας διαδικασίας που ξεκίνησε το 1999, όταν ενόψει των σοβαρών παγκόσμιων συνεπειών για την υγεία που προκαλεί η κατανάλωση καπνού η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας αποφάσισε να ιδρύσει ένα διακυβερνητικό οργανισμό ανοικτό σε όλα τα κράτη μέλη της οργάνωσης με σκοπό την εκπόνηση και τη διαπραγμάτευση διεθνούς σύμβασης πλαισίου για την καταπολέμηση του καπνίσματος και των σχετικών πρωτοκόλλων με σκοπό τον περιορισμό της παγκόσμιας εξάπλωσης του καπνίσματος και των προϊόντων καπνού, περιορίζοντας έτσι τις συνέπειες της κατανάλωσης καπνού στην υγεία.

Η ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣυμμετοχΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ

Η ανάπτυξη μιας σύμβασης πλαισίου της ΠΟΥ για την καταπολέμηση του καπνίσματος και τα σχετικά πρωτόκολλα θεωρήθηκαν ως αποτελεσματικός τρόπος ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της προστασίας της δημόσιας υγείας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 152 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, ενώ παράλληλα εξασφαλίζεται η τήρηση και η ενσωμάτωση των υφιστάμενων κοινοτικών πρωτοβουλιών σε διεθνές επίπεδο.

Σε αυτή τη βάση και λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα της 24.05.99 της παγκόσμιας συνέλευσης για την υγεία που επέτρεψε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα να συμμετάσχει στην εκπόνηση του κειμένου και στις διαπραγματεύσεις σχετικά με θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση στις 22 Οκτωβρίου 1999, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, που εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπραγματευτεί εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας διεθνή σύμβαση πλαίσιο για την καταπολέμηση του καπνίσματος και τα σχετικά πρωτόκολλα.

Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν από την Επιτροπή σύμφωνα με τις οδηγίες διαπραγμάτευσης που εξέδωσε το Συμβούλιο και ύστερα από διαβουλεύσεις με ειδική επιτροπή που διόρισε το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 300 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Σύμφωνα με κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής που καταχωρήθηκε στα πρακτικά του Συμβουλίου, οι οδηγίες διαπραγμάτευσης κάλυψαν μόνο θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Κοινότητας σύμφωνα με τα άρθρα 95 και 152 της συνθήκης. Οι οδηγίες διαπραγμάτευσης αναθεωρήθηκαν από το Συμβούλιο στις 24 Aπριλίου 2001 με σκοπό να διευρύνουν την εξουσιοδότηση της Επιτροπής ώστε να περιλαμβάνει και τη διαπραγμάτευση θεμάτων, εξ ονόματος της Κοινότητας, που εμπίπτουν στους κοινοτικούς τομείς αρμοδιότητας αλλά όχι στα άρθρα 95 και 152, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που απαιτούν ομοφωνία στο Συμβούλιο.

Η συμμετοχη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Σε ψήφισμά του στις 13 Νοεμβρίου 2001 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε το στόχο μιας σύμβασης πλαισίου για την καταπολέμηση του καπνίσματος που έθεσε η παγκόσμια συνέλευση για την υγεία στο ψήφισμά της στις 24 Μαΐου 1999 και επισήμανε την πεποίθησή του ότι ένα ουσιαστικό διεθνές νομικό μέσο όπως αυτό θα παρείχε ένα ουσιαστικό τρόπο καταπολέμησης των προβλημάτων που συνδέονται με το κάπνισμα και, κατά συνέπεια προώθησης της δημόσιας υγείας.

Στη συμφωνία πλαίσιο της 5ης Ιουλίου 2000 μεταξύ της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν προβλέπεται ρητά η συμμετοχή μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις κοινοτικές αντιπροσωπείες που συμμετέχουν στις διεθνείς διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η συμμετοχή μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως παρατηρητές στις διαπραγματεύσεις για τη σύμβαση πλαίσιο ήταν πάντα ευπρόσδεκτη τόσο από την Επιτροπή όσο και από το Συμβούλιο.

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ

Η σύμβαση πραγματεύεται ευρύ φάσμα θεμάτων που συνδέονται με την καταπολέμηση του καπνίσματος. Ορισμένα από τα κύρια στοιχεία του τελικού κειμένου περιλαμβάνουν:

Επισήμανση - Το κείμενο απαιτεί τουλάχιστον το 30 τοις εκατό - αλλά ιδεωδώς το 50 τοις εκατό ή περισσότερο - των κύριων επιφανειών παρουσίασης της συσκευασίας των προϊόντων καπνού να καταλαμβάνεται από σαφείς προειδοποιήσεις για την υγεία με τη μορφή κειμένου, εικόνων ή συνδυασμό των δύο. Οι απαιτήσεις περί συσκευασίας και επισήμανσης απαγορεύουν επίσης την παραπλανητική διατύπωση που δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι το προϊόν είναι λιγότερο βλαβερό από άλλα. Αυτή η παραπλανητική διατύπωση μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση όρων όπως "ελαφρό" ή "χαμηλή περιεκτικότητα σε πίσσα".

Διαφήμιση - Ενώ η πλειονότητα των χωρών συμφωνεί ότι μια εκτεταμένη απαγόρευση θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στη μείωση της κατανάλωσης των προϊόντων καπνού, ορισμένες χώρες έχουν συνταγματικές διατάξεις - που καλύπτουν π.χ. την ελευθερία του λόγου για εμπορικούς σκοπούς - που δεν τους επιτρέπουν να εφαρμόσουν εκτεταμένη απαγόρευση σε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το τελικό κείμενο απαιτεί από τα συμβαλλόμενα μέρη να προβούν σε εκτεταμένη απαγόρευση εντός πενταετίας από τη θέση σε ισχύ της σύμβασης. Περιέχει επίσης διατάξεις για τις χώρες που δεν μπορούν να εφαρμόσουν την εκτεταμένη απαγόρευση η οποία συνεπάγεται τον περιορισμό της διαφήμισης, της προώθησης και της χορηγίας των προϊόντων καπνού εντός των ορίων του συντάγματός τους ή των συνταγματικών αρχών τους.

Φόροι - Tο κείμενο αναγνωρίζει επίσημα ότι τα μέτρα φορολογίας και τιμολόγησης αποτελούν σημαντικό τρόπο μείωσης της κατανάλωσης καπνού, ιδίως από τους νέους, και ζητά από τους υπογράφοντες να εξετάσουν τους στόχους που αφορούν τη δημόσια υγεία κατά την εφαρμογή πολιτικών φορολογίας και τιμολόγησης των προϊόντων καπνού.

Νομική ευθύνη - Τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης παρακινούνται να εξετάσουν το ενδεχόμενο λήψης νομοθετικών μέτρων όπου χρειάζεται, για να αντιμετωπίσουν την ποινική και αστική ευθύνη, συμπεριλαμβανομένων αποζημιώσεων όπου ενδείκνυται.

Χρηματοδότηση - Ζητείται από τα συμβαλλόμενα μέρη να παρέχουν οικονομική ενίσχυση στα εθνικά τους προγράμματα καταπολέμησης του καπνίσματος. Επιπλέον, το κείμενο ενθαρρύνει τη χρήση και την προώθηση της υφιστάμενης αναπτυξιακής χρηματοδότησης για την καταπολέμηση του καπνίσματος. Η ενδεχόμενη ανάγκη ενίσχυσης των υφιστάμενων μηχανισμών ή δημιουργίας άλλων κατάλληλων χρηματοδοτικών μηχανισμών για τη διοχέτευση περαιτέρω οικονομικών πόρων, οι οποίοι μπορεί να περιλαμβάνουν ένα προαιρετικό διεθνές κεφάλαιο, θα πρέπει να αξιολογηθεί κατά τη συνεδρίαση των συμβαλλόμενων μερών με την ανασκόπηση των υφιστάμενων και δυνητικών πηγών και μηχανισμών αρωγής και την αξιολόγηση της καταλληλότητάς τους.

Παράνομο εμπόριο - Το κείμενο αναγνωρίζει ότι η εξάλειψη του λαθρεμπορίου, της παράνομης παρασκευής και της παραγωγής πλαστών προϊόντων καπνού, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ενός αποτελεσματικού συστήματος για την παρακολούθηση της πορείας και την εξακρίβωση της προέλευσης των προϊόντων αυτών και η ανάπτυξη και εφαρμογή σχετικής εθνικής νομοθεσίας είναι απαραίτητες συνιστώσες της καταπολέμησης του καπνίσματος και απαιτούν τη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων από τα συμβαλλόμενα μέρη.

Το κείμενο απαιτεί επίσης από τις χώρες να προωθήσουν προγράμματα θεραπείας για να βοηθήσουν τους καπνιστές να σταματήσουν το κάπνισμα και να παρέχουν εκπαίδευση για να εμποδίσουν την έναρξη του καπνίσματος, να εμποδίσουν την πώληση των προϊόντων καπνού σε ανηλίκους και να περιορίσουν την έκθεση του κοινού στο παθητικό κάπνισμα.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων κατέστη σαφές ότι ο τρόπος με τον οποίο τα συμβαλλόμενα μέρη αντιλαμβάνονται το ρόλο που μπορεί να παίξουν τα μέτρα που συνδέονται με τα παραπάνω θέματα στη μείωση της κατανάλωσης καπνού διαφέρει σημαντικά. Επιπλέον, η ρύθμιση των θεμάτων αυτών συχνά έχει σοβαρές επιπτώσεις σε άλλες πτυχές των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών. Ένα παράδειγμα είναι η απασχόληση: η τριμερής συνάντηση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για το μέλλον της απασχόλησης στον τομέα των προϊόντων καπνού το Φεβρουάριο του 2003 υπογράμμισε την ανάγκη να μελετηθεί ο αντίκτυπος των πολιτικών καταπολέμησης του καπνίσματος στην απασχόληση στον τομέα των προϊόντων καπνού, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση της σύμβασης πλαισίου για το κάπνισμα.

Η ανάγκη συμβιβασμού διαφορετικών και ενίοτε αντίθετων απόψεων στο πλαίσιο μιας διεθνούς συμφωνίας εξηγεί ίσως εν μέρει γιατί αφαιρέθηκε κάθε δεσμευτική ισχύς από ορισμένες διατάξεις που προορίζονταν να αποτελέσουν την ουσία της σύμβασης, ώστε να μετατραπούν σε απλές διακηρύξεις αρχών.

Πράγματι, η σύμβαση δεν αντιμετωπίζει όλα τα θέματα επί ίσοις όροις. Το επίπεδο δέσμευσης που επιβάλλεται στα συμβαλλόμενα μέρη διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το ζήτημα που διακυβεύεται (π.χ. απαιτείται αυστηρή προθεσμία για τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων σχετικά με τη συσκευασία και την επισήμανση των προϊόντων καπνού, ενώ δεν υπάρχει παρά μια γενική πρόσκληση για την εφαρμογή πολιτικών φορολογίας και τιμολόγησης). Επιπλέον, οι λεπτομέρειες που παρέχονται σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν διαφέρουν ανάλογα με το θέμα (από λεπτομερή σειρά περιορισμών σχετικά με τη διαφήμιση και χορηγία των προϊόντων καπνού, ή από κατάλογο μέτρων για την καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου, έως μια γενική αναφορά στην ανάγκη υποστήριξης οικονομικά βιώσιμων δραστηριοτήτων για τους καλλιεργητές, για παράδειγμα).

Η ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ Της Κοινότητας

Κύριος στόχος της σύμβασης είναι η προώθηση της δημόσιας υγείας σε διεθνές πλαίσιο. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τη συνθήκη για την ΕΚ, ιδίως το άρθρο 152, που επιβάλει στην Κοινότητα την υποχρέωση να ενεργεί υπέρ της βελτίωσης της δημόσιας υγείας και παροτρύνει την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να ευνοούν τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα δημόσιας υγείας.

Αρκετοί από τους τομείς που περιλαμβάνονται στη σύμβαση στην πραγματικότητα καλύπτονται ήδη από υφιστάμενα κοινοτικά μέσα. Η σύμβαση δεν απαιτεί τροποποιήσεις του κοινοτικού κεκτημένου. Αντίθετα, οι κύριες διατάξεις της σύμβασης αντανακλούν τις λύσεις που υιοθέτησε η κοινοτική νομοθεσία σύμφωνα με τις οδηγίες διαπραγμάτευσης που εξέδωσε το Συμβούλιο.

Συναφής δεσμευτική κοινοτική νομοθεσία στον τομέα της καταπολέμησης του καπνίσματος διέπει τη διαφήμιση των προϊόντων καπνού στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και μέσω των υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών και της χορηγίας ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων και διεθνών εκδηλώσεων από καπνοβιομηχανίες (οδηγία 89/552/EΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων [1], όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997 [2] που απαγορεύει κάθε είδους τηλεοπτική διαφήμιση και τηλεαγορά τσιγάρων και άλλων προϊόντων καπνού. οδηγία 03/XX/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τη διαφήμιση και χορηγία των προϊόντων καπνού [3]). το περιεχόμενο και την περιεκτικότητα των τσιγάρων και τις αντίστοιχες μεθόδους μέτρησης. καθώς και τη συσκευασία και επισήμανση των προϊόντων καπνού (οδηγία 2001/37/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 2001 για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παραγωγή, την παρουσίαση και την πώληση των προϊόντων καπνού [4]).

[1] ΕΕ L 298, 17.10.1989, σ. 23.

[2] ΕΕ L 202, 30.7.1997, σ. 60.

[3] ΕΕ L ...

[4] ΕΕ L 194, 18.7.2001, σ. 26.

Άλλη μη δεσμευτική νομοθεσία αφορά, μεταξύ άλλων, τις πωλήσεις σε παιδιά και εφήβους. άλλες μορφές διαφήμισης και χορηγίας των προϊόντων καπνού. την αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με τις δαπάνες στις οποίες προβαίνουν οι κατασκευαστές, εισαγωγείς και χονδρέμποροι προϊόντων καπνού για εκστρατείες διαφήμισης, διάθεσης στην αγορά, χορηγίας και προώθησης που δεν απαγορεύονται από την εθνική ή την κοινοτική νομοθεσία. το σταμάτημα του καπνίσματος. καθώς και προστασία από την έκθεση στον καπνό του περιβάλλοντος (Σύσταση του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με την πρόληψη του καπνίσματος και με πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της καταπολέμησής του [5]).

[5] ΕΕ L 022, 25.1.2003, σ. 31.

Σύμφωνα με το άρθρο 300 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η υπογραφή διεθνών συμφωνιών αποφασίζεται από το Συμβούλιο, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση επιδιώκει σαφώς την επίτευξη της δημόσιας υγείας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 152 της συνθήκης ΕΚ, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία στον τομέα της καταπολέμησης του καπνίσματος βασίζεται κυρίως στα άρθρα 95 και 152 και δεδομένου επίσης ότι η σύμβαση θα έχει επίδραση στη διευθέτηση του διεθνούς εμπορίου προϊόντων καπνού, η απόφαση του Συμβουλίου πρέπει να βασίζεται στα άρθρα 95, 133 και 152 σε συνδυασμό με το άρθρο 300 παράγραφος 2.

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή σύμβασης πλαισίου της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για την καταπολέμηση του καπνίσματος

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 95, 133 και 152 σε συνδυασμό με την πρώτη πρόταση του πρώτου εδαφίου του άρθρου 300 παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής [6],

[6] ΕΕ C , σ. .

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η Επιτροπή διαπραγματεύθηκε εκ μέρους της Κοινότητας σύμβαση πλαίσιο για την καταπολέμηση του καπνίσματος υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.

(2) Η σύμβαση αντικατοπτρίζει τη θέση της Κοινότητας που εκφράστηκε κατά τις διαπραγματεύσεις καθώς και τις κύριες κοινοτικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί στον τομέα της καταπολέμησης του καπνίσματος,

(3) Με την επιφύλαξη πιθανής σύναψής της σε μεταγενέστερη ημερομηνία, η σύμβαση που εγκρίθηκε στις 21 Μαΐου 2003 πρέπει να υπογραφεί,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο μόνο

1. Με την επιφύλαξη πιθανής σύναψής της σε μεταγενέστερη ημερομηνία, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται με την παρούσα απόφαση να ορίσει το άτομο που εξουσιοδοτείται να υπογράψει, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη σύμβαση πλαίσιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για την καταπολέμηση του καπνίσματος.

2. Το κείμενο της σύμβασης επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

Λουξεμβούργο,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος