ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 399 τελικό 
Βρυξέλλες, 26.09.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ 
TUN ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 
ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΧ 
Κατόπιν αιτήματος του ΣυμβουΧίου του Μαΐου 1993, η -παρούσα ανακοίνωση διατυπώνει 
προτάσεις σχετικά με το συντονισμό μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών στον 
τομέα των ενεργειών εκπαίδευσης και κατάρτισης στις ΑΧ. Βασικός στόχος των 
προτάσεων etwi να ενισχυθούν οι ενέργειες της Κοινότητας και των κρατών μεΧών στο 
συγκεκριμένο τομέα, εντάσσοντας τες με συντονισμένο τρόπο στο πΧαίσιο αρχών, 
προτεραιοτήτων, στρατηγικών και μέσων, που επιτρέπει την αύξηση της 
αποτελεσματικότητας και χρησιμότητας της βοήθειας σε λειτουργικό επίπεδο στις ΑΧ. 
Η ανακοίνωση προβαίνει σ' ενα σύντομο απολογισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και 
κατάρτισης στις ΑΧ° δείχνει το ρόλο που διαδραματίζει η εκπαίδευση στην ανάπτυξη του 
ανθρώπου, δίνει έμφαση, σύμφωνα με τις αρχές που έχουν υιοθετηθεί σε διεθνές επίπεδο, 
στην απόλυτη προτεραιότητα στη βασική εκπαίδευση, στη χρησιμότητα μι«ς 
μακροπρόθεσμης δέσμευσης yia τη στήριξη των συστημάτων εκπαίδευσης στις ΑΧ, καθώς 
κοίΐ στην ανάγκη στήριξης του προγραμματισμού, της διαχείρισης και της μεταρρύθμισης 
αυτών των συστημάτων. 
Οι οτρατη^ικίς οτήριξης ami ιδιαίτεμις 7"-* κάθε χώρα και η συνεργασία 7^ T1W 
ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει μόνον μέσω μιας διαφοροποιημένης κατά χώρα 
προσέγγισης. 
Οσον αφορά ειδικότερα τους πρακτικούς τρόπους συντονισμού μεταξύ της Κοινότητας 
και των κρατών μελών {άρθρο Ι30κδ της Συνθήκης 7ta' ΤΊ11' Εί'ωση), η -παρούσα 
Ανακοίνωση εμμένει στις avτaλλayες πληροφοριών μεταξύ των χωρών, βασιζόμενη στη 
συμπληρωματικότητα μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών" στις τακτικές συνεδριάσεις 
της ομάδας εμπειpoyvωμόvωv° στην προετοιμασία ετήσιας έκθεσης προόδου του 
συντονισμού, καθώς και σε μια ενισχυμένη συvεpyaσίa με τους άλλους σημαντικούς 
χρηματοδότες στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
. Φ^-
Ιούνιος 1994 
Ανακοίνωση της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
σχετικά με το συντονισμό μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών στον τομέα 
των εvεpyειώv εκπαίδευσης και κατάρτισης στις ΑΧ. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Στα άρθρα 126,3 και 127,3 η Συνθήκη 7<^ τ"Ίμ Ενωση ορίζει ρητώς ότι η Κοινότητα 
και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συvεpyaσίa με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς 
opyavισμoύς όσον αφορά την εκπαίδευση και την επayyελμaτική κατάρτιση. 
Στα άρθρα 130 κα και κδ ορίζει, αφετέρου, ότι η κοινοτική πολιτική συvεpyaσίaς 7ι<^ τγΙμ 
ανάπτυξη eiVai συμπληρωματική των πολιτικών των κρατών μελών και ότι η Κοινότητα 
και τα κράτη μέλη συντονίζουν τις πολιτικές τους και συνεννοούνται 7ια ΤΟί 
πpoyράμματα τους στον τομέα της βοήθειας. 
Με βάση την Ανακοίνωση της Επιτροπής "Η πολιτική στον τομέα της συvερyaσίaς 7^ 
την ανάπτυξη ενόφει του 2000", το Συμβούλιο, στο ψήφισμα του του Νοεμβρίου 1992, 
κάλεσε την Επιτροπή να του υποβάλει προτάσεις σχετικά με τη βελτίωση των διαδικασιών 
συντονισμού σε επίπεδο πολιτικών, σε λ(ιτoυpyικό επίπεδο και σε επίπεδο διεθνών 
opyai^v. 
Στα συμπεράσματα του Μαΐου 1993, το Συμβούλιο εκτίμησε ότι, μεταξύ των τομέων 
στους οποίους έπρεπε να ενισχυθεί ο συντονισμός, η εκπαίδευση και η κατάρτιση θα 
πρίπα να τύχουν προτιραιότητας. 
2. Στην ανακοίνωση της σχετικά μί "την πολιτική στον τομέα της (Wi^pyaaiaÇ 7ttk! Τ711' 
ανάπτυξη ενόφει του 2000", η Επιτροπή τόνισε με έμφαση ότι η εκπαίδευση αποτελεί 
έναν από τους πapάyovτες που έχουν τη σημαντικότερη αλληλεξάρτηση με το επίπεδο 
ανάπτυξης. 
Οι πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης το-ποϋετούνται συνεπώς στο επίκεντρο των 
αναπτυξιακών στpaτηyικώv των ΑΧ. Οι εν λί^ω πολιτικές εντάσσονται, πpάyμaτι στο 
πλαίσιο yεvικότεpωv στόχων της OTpa^ynajc yux rrP ανάπτυξη του ανθρώπου, στόχων 
που αποτελούν αντικείμενο συνεναισης των διεθνών χρηματοδοτών και οι οποίοι 
αιη^νωρίζουν την εκπαίδευση ως βασικό δικαίωμα. 
\ 
ΎΣτην Ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο του Νοεμβρίου 1993 σχετικά με "την 
πολιτική της Κοινότητας και των κρατών μελών 7^ την καταπολέμηση της φτώχειας 
στις αναπτυσσόμενες χώρες", η Επιτροπή υτυ^μαμμίζΗ το ρόλο της παροχής κοινωνικών 
υπηρεσιών, και μεταξύ αυτών εκπαίδευσης, yia την καταπολέμηση της φτώχειας. Ο 
στόχος της καταπολέμησης της φτώχειας στις ΑΧ αποτελεί κοινό στόχο της 
Κοινότητας και των κρατών μελών της. 
3· Στις περισσότερες ΑΧ, τα υπάρχοντα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, τόσο 
τα επίσημα όσο και τα ανεπίσημα, δεν eiVai σε θέση να ανταποκριθούν στις avayKeç σε 
ανθρώπινο δυναμικό των οικονομιών των εν λόyω χωρών. Το χάσμα μεταξύ των 
"avay^v" και της "παροχής υπηρεσιών" αυξάνει καίτοι υπάρχουν σημαντικές διάφορες 
μεταξύ των φτωχότερων χωρών και των χωρών με ενδιάμεσο εισόδημα. 
Ύυ χάσμα μεταξύ avayκώv και παροχής υπηρεσιών θέτει σήμερα /χια σημαντική 
πρόκληση yia τη διεθνή κοινότητα των χoρηyώv βοήθειας, πρόκληση που διαρθρώνεται 
yύpω από δύο βασικά στοιχεία: 
- η μεταρρύθμιση των συοτημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης των ΑΧ δεν μπορεί να 
αποτελεί πλέον αντικείμενο "περιθωριακών" παρεμβάσεων. Σήμερα 7to; ν0ί ^Vai οι 
παρεμβάσεις εξίσου αποτελεσματικές και βιώσιμες, πρέπει η βοήθεια στους τομείς της 
εκπαίδευσης και της κατάρτισης να πλησιάζει ενα "κρίσιμο μ^εθος". 
- η διάρκεια των συμβατικών πpoyραμμάτων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ως επαρκής 
περίοδος 7ΐ« την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των μέτρων στήριξης της εκπαίδευσης 
και της κατάρτισης. Μόνον με μία μακροπρόθεσμη πpoσεyyιση "πpoyράμματος" και στο 
πλαίσιο τομεακών προτεραιοτήτων, μπορεί να χopηyηθεί η ανα7^θίΐα βοήθεια. 
Αλλά εάν η παρούσα κεχτάσταση στους τομείς της εκπαίδευσης και κατάρτισης στις ΑΧ 
αποτελεί πρόκληση yia τους ευρωπαίους xof^yooç βοήθειας, αντιπροσωπεύει επίσης yC 
αυτούς μια μοναδική ευκαιρία. 
Η πρόκληση συνίσταται στο πώς θα ενισχυθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι 
συμπληρωματικότητες μεταξύ των ευρωπαϊκών πpoypaμμάτωv βοήθειας στο ευρύτερο 
πλαίσιο μιας συνολικής βοήθειας στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Αυτό μπορεί να 
επιτευχθεί μόνον με την προώθηση ενός μεyaλύτεpoυ συντονισμού μεταξύ των κρατών 
μελών και της Κοινότητας με στόχο τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας και 
αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής βοήθειας στον τομεεχ του ανθρώπινου δυναμικού, 
και χρησιμοποιώντας, επιπλέον, τις άλλες μορφές συντονισμού που υπάρχουν ήδη 
μεταξύ των χρηματοδοτών, ειδικότερα την κοινοτική εμπειρίεχ σε πpoyράμματα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης που βασίζονται στη συvεpyaσίa. 
4. Ο αποτελεσματικότερος, όμως, συντονισμός μπορεί να επιτευχθεί μόνον στη βάση 
μιας κοινής κατανόησης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν η εκπαίδευση και η 
κατάρτιση στις ΑΧ, καθώς και των αρχών και προτεραιοτήτων που εφαρμόζονται σε όλες 
τις παρεμβάσεις της Κοινότητας και των κρατών μελών. Αυτός είναι ο στόχος της 
παρούσας ανακοίνωσης που εφαρμόζεται σε όλες τις ΑΧ. 
11 · Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΕΚ11Λ1ΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΧ 
1. Ορισμοί 
Κατ' αρχήν, είνεχι avayKaio να οριστούν οι έννοιες που χρησιμοποιούνται στην παρούσα 
ανακοίνωση. Οι έννοιες αυτές λαμβάνουν υπόφη άλλους ορισμούς που χρησιμοποιούν 
οι διεθνείς opyavισμoί. 
Βασική εκπαίδευση: ο όρος περιλαμβάνει οιαδήποτε μορφή εκπαίδευσης που παρέχει 
βασικές 7^ώσ6ΐς και προσόντα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η βασική εκπαίδευση καθίσταται 
μια ευέλικτη έννοια εξαρτώμενη από τις περιστάσεις και τις avcu^eç μιας ειδικής 
κατάστασης.. Ο αλφαβητισμός παραμένει σαφής στόχος 7tce όλα τα βασικά 
εκπαιδευτικά πpoypάμμaτa. Τα δημοτικά σχολεία αποτελούν την πρώτη βεχθμίδεχ 
βασικής ε κπεχίδε υοης yux τον πληθυσμό σχολικής ηλικίε^ς. 
1 i π ίο η μη ε κπεχίδε ν οη: ο όρος χρησιμοποιείται υπό την έννοια κύκλων μαθημάτων που 
προσφέρονται 0( ^vvεxyvωριoμεv^x σχολεία ή ινστιτούτεχ κεχι που κεxτεxλήyoυv στην 
απονομή, κεχτόπιν επιτυχούς περεχτωσης, ενός τελικού πιστοποιητικού σπουδών το οποίο 
είτε χopηyείτεxι είτε ^xl>^xyι>ωρίζετεxι εχπό την εθνική διοίκηση. Η επεxyyελμεxτική 
καιτεχρτιση μπορεί επίετης να εχποτελεί μερε>ς (χυτού του συστήμεχτος. 
Μη επίσημη εκπεχίδευση: ο όρος προσδιορίζει οιεχδήποτε εκπαιδευτική δραστηριότητα 
εκτός του επίσημου συστήμεχτος. ΤΙεμιλενμβεχνει τον εχλφεχβητισμό ενηλίκων, την 
εκλαΐκευση yεωpyικώv θεμάτων, επεxyyελμεxτικεx εφόδιεχ που παρέχουν οι εpyoδότες 
στους νεοπροσληφθεντες, κατάρτιση 7^ θέματα εμπορικής διαχείρισης, και διαχείρισης 
επιχειρήσεων που προσφέρουν οι ΜΚΟ, κεχθώς κεχι ενα ολόκληρο φάσμα δραστηριοτήτων 
στον τομέα του oικoyεvειaκoύ πpoypaμμεxτισμoύ και της U7eiaç. 
Κεχτάρτιση: αποστολή του συστήματος κεχτεχρτισης είναι να παράσχει επayyελμaτικες 
7^ώσ€ΐς που αποσκοπούν να προετοιμάσουν τον σπουδαστή είτε 7^ να ασκήσει άμεσα 
ενα e7ra77eVtOÎ V ^ί0ί δραστηριότητα είτε yux να του πεχράσχει τα συμπληρωματικά 
πιστοποιητικά σπουδών που απαιτούνται yux νεχ προχωρήσει στη δουλειά του από τον 
ενα τομέα ειδίκευσης στον εχλλο. Η κατεχρτιση μπορεί να π ρ ay ματ εκποιήσει σε κέντρα 
κε\τεχρτισης, μεοω κύκλων μεχθητείεχς ή ενπευθείεχς στο χώρο εpyεxσίεxς του 
( κπαιδευόμινου. 
2. Στόχοι τηεζ εκπεχίδευσης κεχι της κεχτεχρτισης 
Τα συστήματα εκπεχίδευετης και κατάρτιοης στις ανεχπτυσσυμενες χώρες πρέπει να 
ανταποκρίνονται σε ενεχ φάσμεχ στόχων. 
Οι στόχοι αυτοί εμπίπτουν σε δύο κaτηyopίες: αφενός, οι στόχοι του κοινωνικού συνόλου 
(κοινωνικοί στόχοι) και, αφετέρου, οι στόχοι των ατόμων που χρησιμοποιούν τις 
υπηρεσίες εκπαίδευσης {ατομικοί στόχοι). 
Από την άποφη του κοινωνικού συνόλου, τεχ εκπεχιδευτικά συστήματα είναι avayKaia: 
1) 7t(* να ευνοηθεί η κοινωνική συνοχή ετύμφωνεχ με κριτήρια αποδεκτά από τη χώρα και 
να εξασφαλιστεί η διάδοση κοινών εχξιών σε ολόκληρη την κοινωνίεχ" 
2) yia να ευνοηθεί η δημοκρατική συμμετε>χή που α-πορρεει από το yεvικό επίπεδο 
εκπαίδευσης του πληθυσμού" • 
3) 7tc* να καλυφθούν οι avc^/ce-ç των διάφορων τμημάτων της ay ορά ς εpyεxσίaς σε 
εκπαιδευμένο κεχι κεχταρτισμενο ipyanKo δυναμικό" 
Από την εχποφη του ιχτόμου κεχι της oiKoyiviuxç του, τα εκπαιδευτικά συστήμεχτεχ: 
Ι) βελτιώνε>υν τις δυνεχτότΊ)Τΐς απασχόλησης, (πιτρίποντεχς την ά;'οδο του βιοτικού 
επίπεδου, και ευνοούν την προς τεχ άνω κοινωνική κινητικότητα 
2) εξασφαλίζουν μεyaλύτεpη ασφάλεια εχπεχσχόλησης και προσφέρουν καλύτερες 
επιλoyες στο επίπεδο της φυσικής τοποθέτησης" 
3) επιτρέπουν την avayvώpιση των θεωρητικών κεχι πρακτικών ικανοτήτων που παρέχουν 
πρόσβαση σε υφηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. 
Υπάρχει μια πpayμaτική πιθανότητα αντίφεχσης μεταξύ της επίτευξης των κοινωνικών 
και των ατομικών στόχων. Για παράδες μα, η ζήτηση της οικονομίας όσον αφορά 
εpyaτικό δυναμικό με ειδικό επίπεδο εκπαίδευσης ή δεδομένο τύπο κατάρτισης δεν eiVat 
απεριόριστη κεχι κεχθορίζεται εχπό τις εχνε^κες των εpyoδoτώv και των διευθυντών 
επιχειρήσεων yia εκπεχιδευμενυ κεχι ικανό προσωπικό. 
Ύπεχρχει συνεπώς μια βέλτιστη διάστεχοη των υποδομών εκπεχίδευσης που πεχρεχουν εχυτες 
τις δεξιότητες, πρε^μιχ που επιτρέπει σε επεχρκή αριθμό εχτόμων νεχ διεχθετουν τεχ 
ixvayKaiix προσόντα yux την κεχλυφη της προβλεπόμενης ζήτηετης της εχ^ορεχς epyaaioiç. 
Τα κοινωνικά κριτήρια συvηyopoύv συνεπώς υπέρ του περιορισμού της κλίμεχκας των 
υποδομών που eiVai αφιερωμένες στην κατάρτιση ειδικευμένου προσωπικού. 
Από την άποψη του ατόμου, τα σήμεχτεχ που εκπεμποντεχι από την ay ορά epyaaiaç 
oδηyoύv σε ενα εντελώς διαφορετικό συμπερεχσμα. Για το σπουδεχστή και την oικoyεvειά 
του, τα πλεονεκτήματα ενός πιστοποιητικού σπουδών eiVai προφανή. Η λoyική 
εχντίδραση των εχτόμων eiVai να επιδιώξουν νεχ μεyιστυπoιήσoυv την πρόσβαση σε όλα 
τα επίπεδα εκπαίδευσης. 
Συνεπώς, τα ατομικά κριτήρια συvηyopυύv υπέρ της διεύρυνσης της σπουδαιότητας των 
υποδομών που αφορούν την εκπεχίδευση κεχι την κεχτάρτιετη ειδικευμένου προσωπικού 7^ 
λόyoυς που δεν σχετίζονται κατ' εxvάyκη άμεσα με τις κοινωνικές avάyκες. 
Η παρούσα εξέταση των στόχων των εκπαιδευτικών συστημάτων στις ΑΧ συμβάλλει στην 
κατανόηση μιας διττής πpayμaτικότητaς. 
Κατ' αρχήν, οι χρημεχτε)δότες αντιμετωπίζουν ουσιεχστικες δυσκολίες ότεχν πρόκειται 7^ 
την παροχή βοήθειεχς οε εκπαιδευτικά συστήμεχτεχ, λόyω της πολιτικής και κοινωνικής 
τους σημεχσίεχς κεχι του περίπλοκου χεχρεχκτήρεχ τους. 
Ύστερα, οι ίδιες οι ΑΧ υφίστεχντεχι μια εσωτερική πίεση yux νεχ επεκτείνουν τις 
εκπαιδευτικές υπηρεσίες κεχθε τύπου, χωρίς εχυτή η επεκτεχση να συμβεχλλει πάντα στην 
καλύτερη προσεχρμε^ή τε>υς στις εxvάyκες της κοινωνίας κεχι της οικονομίας. 
3. Πρόοδοι που έγουν επιτευχθεί τιζ τελευταίες δεκαετίες 
1) Κατά τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες, οι πρόοδοι που επιτεύχθηκαν στους τομείς της 
εκπαίδευσης κεχι της κατάρτισης στον αναπτυσσόμενο κόσμο είναι σημαντικές. 
Παρά τα σημαντικά πpayμaτικά προβλήμεχτα, ακόμα και οι χώρες με χεχμηλό εισόδημα 
σημείωσεχν ουσιαστικές προόδους: αύξηση του αριθμού των αιθουσών διδασκαλίας, των 
παιδιώζ^ που φοιτούν σε σχολεία και των δασκάλων" μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 
'70, τα επίπεδα εyypaφής στα σχολεία αυξήθηκεχν τεχχύτερεχ απ\ ό,τι ο πληθυσμός. 
2) Σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ο συνολικός αριθμός των εyyεyρaμμέvωv 
μαθητών αυξήθηκε την περίοδο 1970-1988 κατά 328 εκατ. σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ 
η εντονότερη αύξηση σημειώθηκε στην Αφρική, Ασία, λατινική Αμερική και Καραϊβική. 
Μεταξύ των χωρών όπου το ποσοστό φοίτησης στα σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης 
υπολείπεται σημαντικά του 100% περιλαμβεχνεται η Αφρική νοτίως της Σαχάρας που 
έχει κατ' αναλο7ΐα' καταβάλει τη μεyaλύτεμη προσπάθεια yia την εξάπλωση της 
πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ακολουθούμενη εχ-πό τις αραβικές χώρες και τη Νότια Ασία. 
3) Οσον αφορά τη δευτεροβάθμιεχ εκπαίδευετη, το ποσοστό αύξηετηςτης ετχολικής φοίτησης 
ήταν, σε όλες τις περιοχές του κόσμου, μεyaλύτεpo από το αντίστοιχο της 
πρωτοβάθμιεχς. 
4) Στην ανώτατη εκπαίδευση, η αύξηση του ποσοστού της φοίτηετης υπήρξε σε ολόκληρο 
τον κόσμο, ταχύτερη εχπ' ό,τι στη δευτεροβάθμιεχ προπάντων στη δεκαετία του '70, 
ειδικότερα στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, στην Ανατολική Ασία και την Ωκεανία. 
Σε- όλες τις περιοχές, η εχύξηετη συνοδεύτηκε, εχπό τη διεχφοροποίηση των 
με-τεxyυμvεxσιεxκώι> κεχι εχνώτεχτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. 
5) Η εν λε^ω εξενπλωση των εκπαιδευτικών συστημεχτων στις ΑΧ ήταν εν yéi^i 
(χποτελεομεχ των πολιτικών που εφάρμοσαν τεχ κρε'χτη: τεχ περισσσότε ρεχ σχολεία κεχι 
ιδρύματα κατεχρτισης στις ΑΧ είνεχι δημόσιεχ κεχι χρημεχτοδοτούντεχι εξ ολοκλήρου ή εν 
μέρει από το κράτος. 
6) Η εξάπλωση ενυτή όμως ήταν ανισομερώς κεχτεχνεμημένη: τα 3/4 των αναλφάβητων 
ενηλίκων είναι συyκεvτpωμεvεx σε 10 χώρες (μετεχξύ των οποίων η Κίνα και η Ινδία)" και 
το υψηλότερο ποσοστό ανεχλφάβητων βρίσκεται στις φτωχότερες χώρες: κατά τους 
υπoλoyισμoύς της UNESCO, μεταξύ των χωρών που μέχρι το έτος 2000 θα 
εξεχκολουθούν νεχ έχουν ποσοστό εχλφεχβητισμού κατώτερο του 50%, περιλεχμβεχνεται μια 
συντριπτική πλειοψηφίεχ των φτωχότερων χωρών της Αφρικής κεχι της Ασίας. 
4. Οι -πρόοδοι όμωεζ αυτές δεν έχουν πεxyιoπoιηθεί κεχι διεχπιστώνε>υμε προπεχντων στις 
λ^ότερο avaπτυyμέvες ΑΧ, ότι, κατά την τελευτεχίεχ δεκαετία, τα συστήμεχτεχ 
εκπεχίδευσηζ yvωpίζε)υv κάποια υποβάθμιση. 
Οι οικονομικές κεχι δημε^ραφικές εξελίξεις των ΑΧ είχαν τόσο σοβαρές επιπτώσεις επί 
των εκπαιδευτικών συστημάτων, που σε πε)λλές ΑΧ η κεχτάσταετη χαρεχκτηρίζεται από 
σοβαρή κρίση. 
Τα εκπαιδευτικά συστήμεχτεχ σε πε)λλές ΑΧ αντιμετωπίζουν τόσο εξωτερικές όσο κεχι 
εσωτερικές ττιε'σεις. 
1) Οι εξωτερικοί περιορισμοί 
α) Η δημoyρaφική ανάπτυξη διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο παμΐμποδιζοντας ης 
εvέpyειες βελτίωσης των εκπαιδευτικών συστημεχτων, ενώ η αστυφιλία κατέστησε ιδιαίτερα 
δυσχερή την παροχή σχολικών θέσεων. 
β) Η επίπτωση του δυσμενούς εξωτερικού οικονομικού πλαισίου 7<Ό/ τις ΑΧ είχε επίσης 
εν 7^et αρνητικές συνέπειες στους πόρους που διατέθηκαν 7ta! Τ7ϊν εκπαίδευση, 
προπάντων στην Αφρική. 
y) Ο σημαντικότερος εξωτερικός περιορισμός είναι η συνακόλουθη δραματική ελλιπής 
χρηματοδότηση των εκπαιδευτικών συστημάτων στις ΑΧ. 
Οί κατά κεφαλή δημόσιες δαπάνες 7ta Tr)v εκπαίδευση μειώθηκαν στην Αφρική και 
αντιπροσωπεύουν ένα επίπεδο κατώτερο όλων των εχλλων ηπείρων. 
Η μείωση των χρημεχτοδοτικών πόρων που διατίθενται 7lQ! Ty)v εκπαίδευση κατέστησε 
δυσχερέστερη τη διεχτήρηση της ποσοτικής εξάπλωσης και την ποιοτική βελτίωση της 
εκπαίδευσης. 
2) Στους εξωτερικούς περιορισμούς προστίθεντεχι κεχι οι ε776ί^? περιορισμοί στα 
εκπεχιδευτικά συστήμεχτεχ. 
α) Εκτός ατό τις εθνικές κεχι περιφερειακές ιδιαιτερότητες, διαπιστώνουμε κατ' αρχήν, 
σε πολλές ΑΧ, ότι τα συστήματα πληροφόρηειης που επιτρέπουν τον πpoypaμμaτισμό 
και τη διεύθυνση των εκπαιδευτικών συστημάτων yvωpίζoυv σοβαρές δυσκολίες. 
Αυτό έχει oδηyήσει σε μια, ορισμένες φορές, άναρχη ανάπτυξη των συστημάτων 
εκπαίδευσης, της οποίας η πpayμaτικότητεx δεν εχντικεχτοπτρίζετεχι πλέον σε μία σαφή 
και διάφανη κεχτάστεχετη των δημόσιων δαπεχνών, ελλείψει δημοσιονομικών διαδικασιών που 
να ανταποκρίνονται στην πpayμaτικότητa και στατιστικών στοιχείων που να την 
εκφράζουν με το μεyaλύτεpo δυνατό βαθμό πιστότητας. 
Το yεyovός αυτό επέφερε ορισμένες ανισορροπίες, όπως το συντριπτικά δυσavάλoyo του 
κόστος λειτoυpyίaς σε σχέση με τις επενδύσεις" και στο πλαίσιο του κόστους λειτoυpyίaς 
το μισθoλoyικό κόστος σε σχέση με το λοιπό κόστος λειτoυpyίεxς. 
Τεχ εκπεχιδευτικεχ συστήματα στις ΑΧ χεχρεχκτηρίζοντεχι επίσης εν yii^i εχπό μια 
ανισορροπία όσον αφορά τη οημαοία που αποδίδεται στην ανώτατη εκπεχίδευση σε σχέετη 
με την πρωτοβεχθμιεχ και τη βεχσική εκπεχίδευση. 
β) Στις ΑΧ, κεχι με αξιοσημείωτες εξαιρεθείς όσον εχφορεχ ορισμένες χώρες κεχι περιοχές, 
είνεχι εμφανές ότι η εκπεχίδευση χαρακτηρίζεται εχπό χαμηλή ποιότητα: ελλιπής 
κατάρτιση δασκάλων και κεxθηyητώv, έλλειψη σαφούς κεχθορισμού των ρόλων στο 
εκπαιδευτικό σύστημα, aπoyoήτευση του εκπαιδευτικού σώματος, ακατάλληλα 
πpoypάμμaτa μαθημάτων, έλλειψη πεxιδayωyικoύ υλικού, ελλιπής ποιοτικός έλεyχoς 
της παρεχόμενης εκπαίδευσης. 
Λ07ω της ποσοτικής εξάπλωσης, η ποιότητα της εκπεχίδευειης μειώθηκε κεχι, παρ' ότι yux 
όλες τις ΑΧ τα ποσοστά σχολικής αποτυχίεχς μειώνονται, παραμένουν ακόμη πολύ 
υψηλά, 7lû! παράδες μα στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. 
7) Υπάρχει επίσης μια έλλειψη πpoσaρμoyής της εκπαίδευσης στις avay^ç της 
οικονομικής δραστηριότητας σε πολλές ΑΧ, όπου διεχπιστώνουμε εχυξημένη απόκλιση 
μεταξύ των εχποφοίτων των σχολείων και των θέσεων απασχόλησης οτον ιδιωτικό κεχι το 
δημόσιο τομέεχ. Οι ελλείψεις προσεχρμε^ής μεταξύ κατάρτισης / οικονομικής 
δραοτηριότητας (ίνεχι τόσο ποσοτικού όσο κ<χι ποιοτικού χαρακτήρα (έλλειψη κεχι 
υπερεπάρκεια προσόντων). 
δ) Ως εκ τούτου προκύπτει μια παράδοξη κατάσταση. Αφενός, στις ΑΧ εξακολουθεί να 
υπάρχει χαμηλό επίπεδο σχολικής φοίτησης (δεν έχουν φοιτήσει σε σχολεία όλα τα 
παιδιά σχολικής ηλικίας), ένα φαινόμενο που ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 80. 
Αφετέρου, το επίπεδο των σχολικών σπουδών στις ΑΧ είναι χαμηλό: η ποσοτική 
εξάπλωση πpayμaτoπυιήθηκε εις βάρος της ποιότητας της εκπαίδευσης. Τέλος, σε 
σχέση με την ικανότητα απορρόφησης των μαθητών από το πapayωyικό σύστημα, οι 
ΑΧ εμφανίζουν υπέρμετρα επίπεδα σχολικής φοίτησης. 
Ο φθίνων αριθμός φοίτησης σε σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης πλήττει με 
διαφορετικούς τρόπους τις διάφορες χώρες. Η εντονότερη πτώση σημειώθηκε στις 
φτωχότερες χώρες: στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, ο αριθμός των μαθητών της 
πρωτοβεχθμιεχς εκπεχίδευσης κυμάνθηκε κεχτεχ την περίοδο 1975-1988, μεταξύ 40-70 εκατ., 
αλλά το μικτό ποσοστό σχολικών εyyραφών μειώθηκε εχπό 79% το 1980 σε 72% το 1988. 
Η τάση αυτή πεχρεχτηρήθηκε, αλλεχ σε μικρότερο βεχθμό, στη Λατινική Αμερική και στις 
ασιατικές χώρες. 
ε) Το μοναδιαίο κόστος είνεχι υψηλό με σημεχντικές διάφορες (xv(^oyix με τους κύκλους 
της εκπαίδευσης. Στην Αφρική, οι avεxλoyίες μετεχξύ του ετήσιου κόστους της 
διδεχσκεχλίας ενός φοιτητή πανεπιστημίου κεχι ενός μεχθητή πρωτοβάθμιας εκπεχίδευσης 
εκτιμώνται σε 15:1 στο Nίyηpcx, 26:1 στην Κένυεχ κεχι 62:1 στην Oυyκεxvτa. Στην 
Καραϊβική οι αναλε^ίες ποικίλλουν από 12:1 έως 51:1. Γενικότερα, η διαφορεχ μεταξύ 
του κόστους ανά φοιτητή κεχι του κόστους ανά μαθητή της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης 
είναι εντονότερη στην Αφρική απ' ό,τι στις άλλες αναπτυσσόμενες περιοχές, 
στ) Μία από τις συνέπειες εχυτών των περιορισμών είναι ότι η πρόσβαση στην εκπαίδευση 
έχει την τάση να καθίστατεχι ολοένα πιο άνιση. Η πλέον αιετθητή ανισότητα είναι αυτή 
που πλήττει την εκπεχίδευση των κοριτσιών. Ο εν λόyω άνισος χαρακτήρας της 
πρόσβασης έχει ασφαλώς επιδεινωθεί εχπό τις πολιτικές διαρθρωτικής πpoσapμoyής 
πε)υ έχουν εφαρμοστεί σε πολλές περιπτώσεις, θέτοντας ήδη τις oικoyέvειες σε 
κεχτεχ στάση αδυναμίας να κεχλύψουν τη σχολική φοίτηση των παιδιών τε)υς. 
5. Οι -πολιτικές που εχκε>λουθε)ύν οι γρημεχτε>δότες: η επίδραση τους OTIC δημοσιονομικές 
κεχι εκπαιδευτικές προτερεχιότητες των ΑΧ 
Οι πολιτικές εχυτές επέδρασαν κατ' αρχήν στο συνολικό ποσό της βοήθειας 7taî Τ7)ν 
εκπεχίδευση, καθώς κεχι στην κατανομή αυτή της βοήθειεχς στο εσωτερικό του τομέα 
αυτού. 
1) Οι πόροι των χρημεχτοδοτών yux τον τομέεχ της εκπαίδευσης στις ΑΧ δεν αυξάνονταν 
πάντα σε σταθερή βάση. Η ΙΙα7^όσμια Αιεχσκεψη yux την Εκπεχίδευετη 7^ Ολους, το 
1990, είχε μεταξύ άλλων ως στόχο νεχ εχνεχτρέψει την πτωτική τεχετη του ύψους των 
πόρων που χopηyoύι>τεxι στην εκπεχίδευση, τόσο από την πλευρεχ των ΑΧ όσο και των 
χρηματοδοτών. 
2) Οσον αφορά την προτεραιότητα που δίνεται στη βασική εκπαίδευση, καθίσταται 
εμφανής μια πεχρόμυιεχ ανακολουθία. Στη Αιεθνή Αιάσκεψη yux την Εκπαίδευση yux 
Ολους υπoypεxμμίστηκε το δικαίωμα στην εκπεχίδευετη και η ixvayKaio^Tix 710; όλους τους 
7 
φορείς, περιλεχμβεχνομέ νων των χρημεχτοδοτών, νεχ δώσουν προτεραιότητα; στη βασική 
εκπαίδευση. 
Στην πpεxyμεxτικoτητεx, όμως, οι χρηματοδότες, ι«χι μεταξύ αυτών η Κοινότητα και τα 
κράτη μέλη της, απέχουν πολύ από το να δίνουν προτεραιότητα, σε χρηματοδοτικό 
επίπεδο, στη στήριξη της βασικής εκπαίδευσης, ακόμη κι αν ορισμένοι από αυτούς 
διαπνέονται ολοένα περισσότερο από αυτή τη μέριμνα. 
Εκτός εχπό τις αποκλίσεις μεταξύ των διεxκηpυyμέvωv αρχών και των συyκεκpιμέvωv 
εvεpyειώv των χρηματοδοτών, οι εvέpyειες τους έχουν επηρεάσει τα εκπαιδευτικά 
συστήματα των ΑΧ κατά τρόπο που να συvεπάyovτaι ορισμένες αρνητικές συνέπειες. 
Πρόκειται ειδικότερα 7tQ' ry]v προτίμηση που δίνεται στην ποσότητα έναντι της 
ποιότητας, την πpoσέyyιση "σχέδια" και τις επιπτώσεις των πpoypaμμάτωv 
διαρθρωτικής πpoσapμoyής. 
3) Η παρατήρηση των εvεpyειώv των χρηματοδοτών στις ΑΧ δείχνει την προτίμηση τους 
στην ποσοτική εχύξηση των συστημάτων εκπεχίδευσης στις ΑΧ παρά στην ποιοτική 
βελτίωση αυτών των συστημεχτων. Βέβαια, έχουν τύχει στήριξης ορισμένες βελτιώσεις 
σχετικά με την ποιότητα, αλλά πρόκειται 7tûi μεμονωμένες περιπτώσεις που δεν 
επιτρέπουν μιεχ θετική, καθολική κεχι διεχρκή εξέλιξη των συστημεχτων εκπαίδευσης. 
4) Προοε771ίΧ17 "σχέδια" και Tpooiyyio^ "πμ07ραμμα" 
Η πpo(τέyyιση "σχέδια" υπήρξε, και εξεχκε>λουθεί νεχ είνεχι, ο πλέον συνήθης τρόπος 
δράσης των χρημεχτοδοτών. Η πpoσέyyιση εχυτή, χρήσιμη σε ορισμένες περιπτώσεις, 
κεχθιστά εμφανή τεχ όρια της από τη στ^μή που οι προσπάθειες πρέπει να 
κατευθυνθούν προς στήριξη συνολικών εκπαιδευτικών πολιτικών και ολόκληρων 
εκπαιδευτικών συστημάτων που παρουσιάζουν προβλήματα. 
Η πpoσέyyιση αυτή έχει ευνοήσει τη χρηματοδότηοη από τους χopηyoύς βοήθειεχς νέων 
συyκεκpιμέvωv επενδύσεων, προπάντων στην ανώτεχτη εκπεχίδευση, χωρίς να δίνεται 
πάντα σημασία στη συντήρηση των υφιστάμενων επενδύσεων ή στις πά7«·θς επιβεχρύνσεις 
ολόκληρου του εκπεχιδευτικού συστήματος. Ορισμένες φορές μάλιστα ευνόησε την 
(χνεχπτυξη παραλλήλω/' χρηματοδοτικών και λε^ιστικών συστημεχτων εκτέ>ς των κρεχτικων 
πpoϋπoλoyισμώv. Αφετέρου η πpoσέyyιετη "σχέδια", πε>υ περιορίζεται εντός χρονικού 
πλεχισίου εχπό τις διοικητικές διαδικασέες των χρηματοδοτών, δεν λεχμβεχνει εν yii^i 
υπόψη τις με^εχλύτερες προθεσμίες που απαιτούνται yux νεχ εξεχσφεχλιστεί ο διεχρκής κεχι 
βιώσιμος χεχρεχκτήρεχς των επενδύσεων. 
Προφανώς, δεν μπορεί νεχ υποστηριχτεί ότι η πρoσέyyιετη εχυτή έχει θέσει σε κίνδυνο τους 
σκοπούς κεχι τεχ αποτελέσματα πολλών σχεδίων που έχουν εχποδείξει τη χρησιμότητα και 
τη βιωσιμότητα τους. 
Το πλεονέκτημα της πpoσέyyιετης "πpόypaμμa", όμως, έyκειτεxι στην ικανότητα της 
να εστιάζει, περισσότερο απ' ό,τι στο πεχρελθόν, την προσοχή των χρηματοδοτών σε 
προτεραιότητες που απορρέουν εχπό μία συνολική πολιτική του τομέα της εκπαίδευσης. 
Ετσι, οι μεμονωμένες ε:vεpyειες -που εντάσσοντεχι στο πλεχίσιο του πρε^ρεχμμεχτε>ς μπορούν 
νεχ έχουν ως στέ)χο τις τομεακές προτεραιότητες της ίδιας της ΑΧ. 
5) Τα πpoypάμμaτεx διεχρθρωτικής πpoσεxpμoyής 
Οι μακροοικονομικές εχνισορροπίες στη δεκαετία του 80 και η επεχκόλουθη λιτότητα, είχαν 
ως εχποτέλεσμεχ την υιοθέτηση εκ μέρους πολλών ΑΧ, πpoypεxμμεxτωv στεχθεροποίηετης κεχι 
πpoετapμoyής, που δικεχιολε^ούντεχν από την ανά7κη αποκατάστασης των 
δημοσιονομικών ισορροπιών που επέ-βεχλλαν οι χρηματοδότες κεχι συνετώς, μείωση του 
07κου των δημόσιων δαπανών. Στο πλεχίσιο αυτής της διεχδικεχσίεχς οι ΑΧ δεν κεχτεχφεραν 
να διατηρούν πάντεχ το ύφος των δημόσιων δεχπεχνών που προορίζονταν yux τους 
κοινωνικούς τομείς, και μεταξύ άλλων την εκπαίδευση. 
10 
Στην πράξη, οι δημόσιες δαπάνες ανά κεχτοικο yux την εκπαίδευση μειώθηκαν σε 
πpεxyμaτικoύς όρους σε πολλές αφρικεχνικές κεχι λεχτινοεχμερικεχνικές χώρες που 
εφάρμοσαν πρε^ρε'χμμεχτα πρooapμoyής στη δε καετίεχ του 80', ενώ αντίθετα οι εν λόyω 
δαπάνες αυξήθηκαν στις χώρες της νότιας κεχι νοτιοανατολικής Ασίας. 
Την ίδια περίοδο, διαπιστώνουμε ότι στις αφρικανικές και λατινοαμερικανικές χώρες, η 
χρηματοδοτική κατανομή μεταξύ της πρωτοβάθμιας και της ανώτατης εκπαίδευσης 
ευνόησε την πρωτοβάθμια" το yεyovός αυτό εκφράζει τη βούληση των εν λόyω χωρών 
νεχ προστατεύσουν την πρωτοβεχθμιεχ εκπαίδευση. Στη διάρκεια της ίδιας περιόδου, 
πολλές χώρες κατέβεχλεχν προσπάθειες yux να μειωθεί το κατά μεχθητή μοναδιεχίο 
κόστος. 
Η κρίση των εκπαιδευτικών συστημάτων είνεχι ασφαλώς μετayεvέστεpη της εφapμoyής 
αυτών των πpoypεxμμάτωv. Εν yii^i, τα πpυypεxμμaτa πpoσapμoyής δεν έχουν συμβάλει 
κεχθεχυτά ε)ύτε σε κάποια καλύτερη πρόσβεχση στην εκπεχίδευση ούτε σε μεyaλύτεpη 
αποτελεσματικότητα των σχολικών συστημεχτων'' είνεχι αλήθεια ότι δεν ήταν αυτός ο 
στέ>χος τους. Κατάφεραν εντούτοις να συμβεχλε)υν, σε ορισμένες χώρες της Αφρικής και 
της Ασίεχς, στη μείωση της απόκλισης μεταξύ της δεχπάνης κατά φοιτητή στην ανώτατη 
εκπεχίδευση και της δαπεχνης κατά μαθητή στην πρωτοβάθμια εκπεχίδευετη, χωρίς ωστόσο 
νεχ αυξηθούν οι ευκεχιρίες πρόσβεχσης στην εχνώτεχτη εκπεχίδευση. 
6) Τέλος, εξακολουθεί νεχ παρεχτηρείτεχι κάποια έλλειψη ετυνε)χής μεταξύ των διεχφόρων 
χρηματοδοτών. 
Η πρόσβαση στη δημόσιεχ εκπαίδευση, ειδικότερα τη βασική εκπεχίδευση, ορθώς θεωρείται 
ως καθοριστικός, μακροπρόθεσμα, πapάyovτεxς 71» την καταπολέμηση της φτώχειας. 
Η πίεση να αυξηθεί η εχπεπελεσματικότητεχ της βοήθειεχς και να περιοριστούν οι πόροι 
βοήθειας πpayμaτoπoιείτεxι σε βέχρος των λ^ότερο ευνοημένων πληθυσμών των ΑΧ, τόσο 
στις χώρες με ενδιάμεσο εισόδημα όσο και στις φτωχότερες χώρες. 
6. Η σημασία της εκπεχίδευσης κεχι της κατάρτισης yux την (χνεχπτυξη των ΑΧ και ο 
ρόλος των χρηματοδοτών 
1) Οι εχνεχλύσεις που έχουν πpayμaτoπoιηOεί τεχ τελευταία 30 χρόνια σχετικά με την 
εχνεχ-πτυξη των ανθρώπινων πόρων, κεχθώς κεχι η εμπειρία που αντλείται από την 
π ex ρ ατή ρήση της εξέλιξης των ΑΧ, δείχνουν τη σημασία της εκπεχίδευσης, ειδικότερα της 
βεχσικής εκπεχίδευετης yux την οικονομική πρόοδο, τη μείωση των εισοδημεχτικων 
ανισοτήτων και των ανισοτήτων που βεχσίζοντεχι στο φύλο, κεχθώς και τη βελτίωση του 
βιοτικού επιπέδου. 
Οι μελέτες που 'πρεxyμεxτoπυιήθηκ(xv δείχνουν κεχτ' αρχήν ότι το επίπεδο εκπαίδευσης που 
έχουν επιτύχει οι περισσότεροι μαθητές σχετίζετεχι θετικά με το επίπεδο των μισθών και 
το επίπεδο πεxpayωyικότητaς της οικονομίας" κεχι ότι τεχ σημαντικότερα οφέλη 
απορρέουν περισσότερο εχπό την πρωτοβάθμιεχ πεχρεχ εχπό την ανώτατη εκπαίδευση. 
Επιπλέον, το επίπεδο εκπαίδευσης συνδέεται με τη μείωση της βρεφικής θνησιμότητας. 
11 
Πολυάριθμες μελέτες απέδειξεχν ότι ο αριθμός yεvvήσεωv των yvvaiKWP είμαι 
αντιστρόφως avάλoyoς με το επίπεδο εκπαίδευσης τους" οι σπουδές επιβραδύνουν το 
yάμo, εφόσον αυξάνουν τις δυνατότητες yux τις γυναίκες; να ενταχθούν στην αγορά 
εργασίας και να βελτιώσουν την ποιότητα της πληροφόρησης τους σχετικά με την. 
αντισύλληψη. 
2) Η εκπαίδευση και η κατάρτιση συνδέονται επίσης στενά με την ολοκλήρωση Km την 
επιτυχία άλλων ενεργειών των δημόσιων υπηρεσιών, ειδικότερα με τις υγειονομικές 
εκστρατείες και τις πολιτικές οικογενειακού προγραμματισμού, απασχόλησης, 
ανακούφισης από τη φτώχεια και κοινωνικής ανόδου των γυναικών. 
Εμμεσα, η εκπαίδευση και η κατάρτιση (ειδικότερα αυτή που καταΧήγει σε κάποια 
οικονομική δραστηριότητα) μπορούν να αποτελέσουν παράγοντα, που επιτρέπει 
ενδεχομένως την ενίσχυση των δημοκρατικών δυνεχμεων στις ΑΧ. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι πολιτικές εκπαίδευσης αποτελούν επίσης βασικό παράγοντα σε 
σχέση με το στόχο μιας δίκαιης κοινωνίας τον οποίο πρέπει να επιδιώκει κάθε κράτος. 
3) Κεητοι όλοι θεωρούν ότι η εκπεχίδευση κεχι η κατάρτιση είναι ουσιεχστικά στοιχεία, οι 
προγενέστερες εξελίξεις δείχνουν ότι υπάρχει χάσμα μετεχξύ της παρούσας κατάστασης 
κεχι των μέσων δράσης των χρημεχτοδοτών yux την εχποκατάσταετή της. 
Προκειμένου οι χρημεχτε>δότες νεχ είναι σε θέετη νεχ βοηθήσουν αποτελεσματικά τα εν 
λόyω συστήματεχ, πρέπει τα εκπαιδευτικεχ συστήματεχ των ΑΧ νεχ επιδέχονται 
μεταρρυθμίσεις και οι ΑΧ να εκδηλώσουν τη βούληση να το πράξουν. 
III. ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΝ, 
ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ 
ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
1. Οι αρχέο 
Ο ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ της Κοινότητεχς και των κρατών μελών στον τομέα 
της εκπαίδευσης και της κατάρτισης καθίστεχται δυνατός μόνο στη βάση ενός κοινού 
πλεχισίου συμφωνημένων αρχών κεχι προτερεχιοτήτων. Μόνο σε μια τέτοιεχ βάση η βοήθειεχ 
θεχ μπορέσει νεχ εχντεχποκρίνετεχι συστηματικά στις πρεχγματικές εχνεχγκες των ΑΧ παρά 
σε προσωρινές επιλογές των χρηματοδοτών, ή σε οιαδήποτε είλλη ad hoc εξέταση. 
Οι αρχές που διέπουν το συντονισμό στον τομέεχ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 
είναι οι εχκε')λουθες: 
1) Η βασική εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα του εχνθρώπου 
Από την αρχή εχυτή έπετεχι ότι η Κοινέττητεχ και τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τις 
ΑΧ, πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη σημεχετία εττη βασική εκπαίδευση στο πλαίσιο 
προγραμμάτων βοήθειας στην εκπαίδευση. Το συμπέρασμα, αυτό είναι, σύμφωνο με τα 
αποτελέσματα της "Διεθνούς Διάσκεψης yux, την εκπαίδευση yia όλους" του L99.0 και της 
μεταγενέστερης Hay κόσμιας* Διάσκεψης Κορυφής 7^0/ τα παιδκί. 
Οπως επισημάνθηκε στο τμήμα II. 1, ανωτέρω, η έννοια της βασικής εκπαίδευσης 
περικλείει, αλλά δεν τεχυτίζετεχι με την έννοια της επίσημης πρωτοβάθμιεχς εκπαίδευσης. 
12 
2) Η Κοινότητα και τα κρε'χτη μέλη πρέπει να χορηγούν -περισσότερους πό/KJuÇ. τόσο 
σε ενπόλυτους όσο κεχι σε σχετικούς όρους, yux τη στήριξη της εκπεχίδευετης κεχι της 
κατεχρτισης 
Η καλύτερη πρόσβεχση στην εκπαίδευση, επίσημη η ανεπίσημη, απαιτεί αύξηση του 
συνολικού ύψους των πόρων που διατίθενται για την ανάπτυξη του ανθρώπου. Μια 
τέτοια αύξηση είναι ανα7^«;ι« όχι μόνο γιεχ να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της 
αυξανόμενης ανισότητας των ευκαιριών εκπαίδευσης σε πολλές ΑΧ αλλά και 710; να 
διασφαλιστεί ότι οι ενέργειες που στηρίζουν οι χρηματοδότες είναι επαρκούς κλίμακας 
ώστε να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης. 
Το κατάλληλο επίπεδο παρέμβασης 7tû! τους ευρωπαίους χρηματοδότες, όσον αφορά 
τις εν λόγω υπηρεσίες, πρέπει να καθορίζεται από τις ανάγκες της συγκεκριμένης 
χώρας, από την ικανότητα απορρόφησης κεχι διεχχείρισης της τοπικής διοίκησης και από 
την πολιτική βούληση σχετικά με την ανάληψη μετά ρ ρυθμίσεων και τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων. Ιδιαίτερη σημεχετία πρέπει νεχ 
δίνεται στις φτωχότερες ΑΧ. 
Η βοήθειεχ γιεχ την εκπεχίδευση στις φτωχότερες χώρες -πρέπει νεχ είνεχι υπό μορφή 
επιχορηγήσεων κεχι όχι δανείων. 
3) Τα προβλήματεχ του τομέα της εκπαίδευσης μπορούν νεχ ανεχλυθούν σωστεχ μόνο στη 
βεχετη της εξέτασης χώρα προς χώρα 
Ως εκ τούτου, η προσέγγιση της Κοινότητας και των κρατ.ών μελών πρέπει να 
συνίσταται στην προσαρμογή της στήριξης τους, όσον εχφορά την εκπαίδευση και 
κατάρτιση, στις ειδικές ανεχγκες κάθε χώρας, πεχρεχ νεχ επιδιώκεται η συναγωγή 
απαντήσεων που εχε)υν αποδειχτεί' κατεχλληλες σε άλλα πλαίσια. Μόνον με αυτό τον 
τρόπο καθίσταται δυνατός ο σεβασμός της πολιτιστικής ποικιλομορφίας των ΑΧ και η 
συνεκτίμηση των διάφορων μακροπρόθεσμων πολιτικών επιλογών των ΑΧ. 
Μια τέτοια προσέγγιση δεν αποκλείει τη στήριξη στην περιφερειακή συνεργασία σε 
περιπτώσεις που οι χώρες αντιμετωπίζουν σαφώς κοινά προβλήμεχτα. 
4) Η βοήθεια της Κοινότητας και των κρατών μελών στην εκπαίδευση και την κεχτάρτιση 
έχει στόχο τη στήριξη των ίδιων προσπαθειών των αναπτυοσόμένων χωρών παρεχ 
ενέργειες που υποκαθιστούν την τοπική πρωτοβουλία 
Οι προσπάθειες βοήθειεχς που δεν είνεχι "κτήμεχ" των ίδιων των δικαιούχων έχουν 
ελεχχιστες ευκεχιρίες νεχ είνεχι εχπυτελεσματικές. Ετσι στις δραστηριότητες που στηρίζονται 
από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη πρέπει νεχ συμμετέχετυν όλοι οι ενδιαφερόμενοι 
κοινωνικοί φορείς. Αυτό μπορεί νεχ επιτευχθεί μόνο στη βάση ενός διαλόγετυ σε όλα τα 
επίπεδα. Μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούν νεχ λεχμβεχνοντεχι υπόψη οι πραγματικές 
ανάγκες κάθε δικαιούχου. 
Ως εκ τούτου, εάν η ευρωπαϊκή βοήθεια γιεχ την εκπαίδευση και την κατάρτιση δεν 
πρέπει να υποκεχθιστεχ στη δράση τις ίδιες τις ΑΧ, κάθε πρόγραμμα ή πρωτοβουλία 
πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς αμεκβαίες υποχρεώσεις εκ μέρους της δικαιούχου χώρας 
σχετικά με τα μετρεχ -που είνεχι ανεχγκαίεχ 
13 
για την εξεχσφιχλισμένη επιτυχία της ιιπργιιας. 
Στο πλεχίσιο εχυτό, μέρος της εχύξησης των χρημεχτοδοτικών πόρων πρέπει να 
προέρχεται από ανακατανομή των δημοσιονομικών πόρων προς την εκπαίδευση από ης 
ίδιες τις ΑΧ. 
5· Η βιωσιμότητα των παρεμβάσεων στον τομέεχ της εκπεχίδευσης και της κεχτάρτισης 
εχποτελεί μακροπρόθεσμη μέριμνα 
Η έννοια της "βιωσιμότητας" όπως εφαρμόζεται στις δραστηριότητες εκπαίδευσης και 
κατάρτισης είναι περισσότερο περίπλοκη από την απλή χρηματοδότηση ενός 
προϋπολογισμού λειτουργίας από την τοπική διοίκηση. Κι αυτό λόγω του ότι οι 
αναγκαίες προθεσμίες 7^ την ολοκλήρωση οιουδήποτε μέρους ενός κύκλου εκπαίδευσης 
υπερβαίνουν συνήθως τη διάρκεια ενός συνηθισμένου προγράμματος. 
Ακόμη κι αν εξεχκολουθεί να είνεχι δυνεχτή η συνέχιση της στήριξης πρότυπων 
παρεμβάσεων ή πεχρεμβεχσεων μικρής κλίμακας, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη 
οφείλουν νεχ εχνεχγνωρίσουν ότι τεχ εχνεχμε νόμε νεχ αποτελέσματα των περισσότερων 
πεχρεμβεχσεων στον τομέεχ της εκπαίδευσης μπορούν νε* επιτευχθετύν μόνο με την 
υιοθέτηση μιας προσέγγισης "προγρεχμμεχτος", συνοδευόμενης από μία σταθερή 
δέσμευση των χρηματοδοτών κεχθε')λη τη διάρκεια του προγράμματος. Μόνο υπό τις 
προϋποθέσεις αυτές θεχ μπορέσουν οι ΑΧ νεχ αναλάβουν υποχρεώσεις που συνεπάγονται 
σημαντικές αλλα7ές και μεταρρυθμίσεις σε εκπαιδευτικούς τομείς τους. 
Ενας βασικός παράγοντας 7lC¥ Ty)v εξασφάλιση της βιωσιμότητας είναι η δημιουργία 
μιας κατάλληλης τοπικής θεσμικής ικανότητας. Η ενίσχυση αυτής της ικανότητας 
πρέπει να καταστεί κεντρικό στοιχείο οιασδήποτε βοήθειεχς της Κοινότητας και των 
κρατών μελών στην εκπεχίδευση και κατάρτιετη. 
6) Οι παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από τις διευκολύνσεις διαρθρωτικής 
προσαρμογής πρέπει νεχ εντάσσονται στις μακροπρόθεσμες προτεραιότητες 7tQ? τ°ν 
τομέα της εκπεχίδευσης των ωφελουμένων χωρών. 
Η Επιτροπή, στο πλεχίσιο της κεχτεχπολέμησης της φτώχειας, έχει ηδη υπογραμμίσει την 
εχνεχγκη στενότερης ένταξης των οικονομικών, κοινωνικών κεχι πολιτικών στόχων (Ι). Αυτό 
είνεχι ιδιαίτερεχ σημεχντικό στην περίπτωση πρε)γρεχμμεχτων διεχρθρωτικής προσαρμογής 
όπου η οικονομική κεχι χρηματοδοτική λθ7ΐ*η εχγνοεί τις μεχκροπρόθεσμες δυναμικές των 
εκπαιδευτικών συστημάτων. Ως εκ τούτου εκ εκπαιδευτικές προτεραιότητες, ειδικότερεχ 
εχυτές που σχετίζονται με τη βεχσική εκπεχίδευετη, πρέπει νεχ ενσωματωθούν συγκεκριμένα 
σε όλα τα στάδια της συζήτησης σχετικά με τις κοινωνικές επιπτώσεις των 
αποτελεσμάτων των προγραμμεχτων προσεχρμογής. 
Από την άποψη της Κοινότητας και των κρεχτών μελών, είνεχι βεχσικό νεχ εξεχσφεχλίζεται 
μεγεχλύτερη συνοχή μεταξύ της χρησιμοποίησης των κεφεχλαίων διεχρθρωτικής 
προσαρμογής και των έργων και προγρεχμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και 
κατάρτισης που χρηματοδοτούνται από τους συνήθεις προϋπολογισμούς βοήθειας. 
(1) Ανακοίνωση της Επιτροπής ,το Νοέμβριο του 1993 σχετικέ* με "την πολιτική της 
Κοινότητας και των κρατών μελών γιεχ την καταπολέμηση της φτώχιεχς στις 
αναπτυσσόμενες χώρες" 
14 
2. Οι προτερεχιότητες 
Οι προαναφερόμενες αρχές αποτελούν τα σημεία αναφοράς 7t0/ Tr) βοήθεια που 
παρέχει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη στον τομέα της εκπαίδευσης και 
κατάρτισης των ΑΧ ως συνόλου. 
Οι προτερεχιότητες εχντικατοπτρίζουν την παρούσεχ αξιολόγηση των εχνεχγκών των ΑΧ. 
Είναι κυρίως μεσοπρόθεσμες, υπόκεινται σε περιοδική ανάλυση και επανεξέταση και 
εξαρτώνται από τις πραγματικές συνθήκες κάθε χώρας. 
Οι προτεραιότητες όσον αφορά το συντονισμό μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών 
μελών στον τομέα της εκπαίδευσης και κατεχρτισης, είναι οι ακόλουθες:: 
1) Βελτίωση τόσο της "ποιότητας" όσο και της "ποσότητας" της εκπαίδευσης 
Σχετικά με το ζήτημα αυτό υπάρχουν δύο αντιτιθέμενες απόψεις. Σύμφωνα με την 
πρώτη, η σχέση μεταξύ ανάπτυξης και μορφωμένου πληθυσμού συνεπάγεται την ανάγκη 
αύξησης της "ποσότητεχς" της εκπαίδευσης. Η εξάπλωση των υφιστάμενων συστημάτων 
εκπεχίδευσης και κεχτάρτισης θα αύξησα την πρόσβεχετη στην (πίετημη εκπεχίδευση οε 
ολόκληρο τον πληθυσμό και ύα ιξαοφαλι'οα μεγεχλύτερη ιοότητα ε υκεχιριών. 
Η δεύτερη προϋποθέτει ότι τα περιοσότερα συστήμεχτεχ επίετημης εκπεχίδευσης των ΑΧ 
είναι προσαρμοσμένα καλύτερα στην ενίσχυση κεχι διατήρηση των υφιστάμενων κοινωνικών 
δομών παρά στην παροχή μιας ποιοτικής εκπαι'δευσης που θεχ επέτρεπε σε όλες τις 
πληθυσμιακές ομάδες να συμμετέχουν πλήρως στη διαδικασία ανάπτυξης. Αυτό 
συνεπά7^ται ότι το ζήτημεχ της εκπαιδευτικής ικανότητας είνεχι ουσιαστικά ζήτημα 
ποιότητας και ότι η παροχή ενός συστήματος -προσαρμοσμένου στις συνθήκες υπό τις 
οποίες διαβιούν οι περισσότεροι άνθρωποι στις αναπτυσσόμενες χώρες, απαιτεί διαρκή 
καινοτομία και ποιοτική μετεχρρύθμιση των υφιστάμενων συστημάτων εκπεχίδευσης. 
Αλλά κεχίτοι είνεχι εν γένει αποδεκτή η ανάγκη βελτίωσης της πρόσβασης στην 
εκπεχίδευση, η αντίληψη ότι είνεχι επίσης ανεχγκεχίεχ η υλοποίηση σημαντικών ποιοτικών 
εχλλαγών δεν είνεχι αυτόματα αποδέκτη στις ίδιες τις ΑΧ. Στο μεταξύ, η καινοτομία στην 
εκπεχίδευση κεχι οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της διαχείρισης των 
συστημάτων εκπεχίδευσης έχουν επίπτωση όχι μόνο στην ποιότητεχ της εκπαίδευσης αλλά 
κεχι στις ποσοτικές πτυχές. Οι μεταρρυθμίσεις κεχι καινοτομίες μπορούν πράγματι να 
οδηγήσουν σε βελτιώσεις στην παρεχγωγικότητεχ των πόρων που προορίζοντεχι 7ιαί την 
εκπεχίδευση" αυτό μπορεί νεχ ελευθερώσει πόρους προκειμένου νεχ εχυξηθε>ύν οι 
δυνατότητες ε κπεχίδε υσης μ' ένα σημεχντικότερο τρόπο εχπ' ό,τι κεχθίστεχτεχι δυνεχτό στην 
περίπτωση -που η εχυξημένη πρόσβαση στην εκπεχίδευετη εκφρεχζετεχι μόνον με την αύξηση 
του αριθμού των σχολείων. 
Ως εκ τε)ύτου, η βελτιωμένη -πρόσβεχση στην επίσημη εκπεχίδευση θεχ έχει πιθανόν 
αντίκτυπο στην ανάπτυξη, μόνον υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω εκπαίδευση θα 
είναι ταυτόχρονα προσεχρμοσμένη στις πρεχγματικές ανάγκες των σπουδεχστών και θα 
διαθέτει επαρκή ποιότητεχ ώστε να είνεχι χρήσιμη στην εξέλιξη της μελλοντικής 
σταδιοδρομίας τους. Ομοίως, η βοήθειεχ που μοναδικός της στόχος είναι η αύξηση της 
ποιότητας κεχι της χρησιμότητας της διαθέσιμης εκπεχίδευσης, την οποίεχ όμως προορίζει 
γιεχ τετυς λίγους, θεχ έχει απλά ως αποτέλεσμα1 να; διαιωνίζει τις σχετικές με την 
ανισότητα πτυχές μιας κοινωνίας και θεχ έχει μηδαμινό αντίκτυπο στη διεχδικασία 
ανάπτυξης. 
15 
Συνεπώς, η προτεραιότητα της Κοινότητας και των κρατών μελών πρέπει να είναι η 
μεγιστοποίηση της πρόσβασης στην εκπαίδευση εντός των ορίων των διαθέσιμων πόρων 
και, παράλληλα, η εξασφάλιση μιας ποιοτικής εκπαίδευσης θεμελιωδώς προσαρμοσμένης 
στις ανάγκες της πλειοψηφίας των σπουδαστών. Οσον αφορά την ποιότητα, αυτό 
σημαίνει ότι η εν λόγω εκπαίδευση πρέπει να παρέχει τη βάση 7tû; μια συνεχή βελτίωση 
του εκπαιδευτικού επιπέδου του πληθυσμού. 
Στην πράξη, αυτό εκφράζεται με την υποστήριξη της ποιοτικής ανάπτυξης του σχολικού 
συστήματος προκειμένου να εξασφαλιστεί η ισότητα πρόσβασης στην πρωτοβάθμια 
εκπαίδευση 710; όλα τα παιδιά σχολικής ηλικίας, προωθώντας παράλληλα μέτρα 7^« 
την αύξηση της παραγωγικότητας των πόρων του τομέα χάρη στις διαδικασίες 
καινοτομίας και μεταρρύθμισης. 
2) Αύξηση της παροχής επαγγελματικής κεχτάρτισης συνδεδεμένης με την εχπασχόΧηση. 
Καίτοι υπάρχει συναίνεση σχετικά με τη σήμα οία της τεχνικής εκπεχίδευσης και της 
επαγγελματικής κατάρτισης, οι πρακτικές συνέπειες των πολιτικών που προορίζονται 7<^ 
την προώθηση τους αποτέλεσαν αντικείμενο έντονης συζήτησης. Η εμπειρία της 
τελευταίας εικοοαετίας απέδειξε ότι το κόστος προσαρμογής τε>υ σχολικού συστήματος 
με σκοπό την πεχροχή επαγγελματικής κατάρτιοης υπήρξε σχεδόν πάντεχ ετημαντικοτερο 
από τα επιτευχθέντα αποτελέσματα. 
Για τις εθνικές διοικήσεις των ΑΧ, η διαφοροποίηση τετυ σχολικού προγράμματος με 
σκοπό να συμπεριληφθεί η επαγγελματική κατάρτιρη δικαιολογείται από τη 
συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η συμβατική εκπαίδευση έχει ως άξονα την 
παραγωγή μελλοντικών στελεχών και ελεύθερων επαγγελματιών. Αυτό θέτει το ζήτημα 
του ενδιαφέροντος πε>υ παρουσιάζει ο συγκεκριμένος τύπος εκπαίδευσης 7ια! τους 
περισσότερους μαθητές που "κολλάνε" στα διαδοχικά στάδιεχ του συστήματος και που 
προορίζονται είτε γιεχ εχνειδίκευτο εργατικό δυναμικό στις πόλεις είτε γιεχ παραδοσιακές 
εργασίες στο γεωργικό τομέεχ. 
Ωστόσο, η εχποπειρα πε>υ αποσκοπεί νεχ κεχτεχστησει το σχολείο ένα συνδυασμένο κέντρο 
σχολικής φοίτησης κεχι κατάρτισης οδήγησε, στην πράξη παντού, σε πτώετη του επιπέδου 
εκπεχίδευσης χωρίς ωστόσο νεχ παρέχει επίπεδο επεχγγελμεχτικής κατάρτισης ικανό να 
τύχει εχναγνώρισης εχπό τους εργοδότες του επίετημου τομέα. 
Η εμπειρία της Κοινότητας και των κρατών μελών που αποσκοπεί να στηρίξει τη 
διαφοροποίηση του σχολικού προγράμματος χρησιμεύει γιεχ να υπογραμμίσει την ανάγκη 
επικέντρωσης του ενδιεχφέροντος μάλλον στη στήριξη της κατάρτισης που συνδέεται με 
την απασχόληση στο πλαίσιο ειδικευμένων ιδρυμάτων κατάρτισης ή στο πλαίσιο 
κατάρτισης κατεχ την εργασία, που προσφέρουν οι ίδιοι οι εργοδεττες. 
3) Βελτίωση των ευκεχιριών εκπεχίδευετης 7^ τις λιγότερο ευνοημένες ομάδες 
Στις χώρες που παρεχτηρείται περιορισμένη πρόσβαση στην επίσημη εκπαίδευση, τα 
δεδομένα σχετικά με την πρόσβαση στην εκπεχίδευση δείχνουν μια προφανή διάκριση εις 
βάρος ορισμένων ομάδων στους πληθυσμούς σχολικής ηλικίεχς. Η εν λ07ω 
16 
διε'χκρκτη στην πρόσβεχση στην εκπαίδευση τείνει να συσχετιστεί στενά με άλλες μορφές 
κοινωνικής εχνισότητεχς, με αποτέλεσμεχ οι λιγέηερο ευνοημένες ομάδες όσον αφορά την 
πρόσβαση στην επίσημη εκπαίδευση νεχ είνεχι οι φτωχότερες. Οι τρεις συνηθέστεροι τύποι 
εν προκειμένω είναι η περιορισμένη πρόσβεχση στην επίσημη εκπαίδευση για τα παιδιά 
των εχγροτικών περιοχών σε αντίθεση με εχυτεχ που προέρχονται εχπό αστικά κέντρεχ" σε 
πολλές χώρες, η περιορισμένη πρόσβαση κοριτσιών κεχι νέων γυναικών στην εκπαίδευση 
σε σύγκριση με τις δυνατότητες που προσφέρονται στα αγόρια και στους άνδρες νεαρής 
ηλικίας" και οι περιορισμοί στις δυνατότητες εκπαίδευσης 71α παιδιά και ενήλικες με 
ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. 
Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της πρέπει να θεωρήσουν ως προτεραιότητα τη στήριξη 
των προσπαθειών των ίδιων των ΜΚΟ προκειμένου να διευρυνθεί το πεδίο ευκαιριών 
εκπαίδευσης αυτών των ομάδων, 71» τρεις θεμελιώδεις λόγους: 
1. Λ0701 κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης εχπαιτούν εξάλειψη οιασδήποτε 
συστηματικής διάκρισης. 
2. Η απώλεια δυνατοτήτων εκπαίδευσης γιεχ αυτές τις ομάδες αντιπροσωπεύει τεράστια 
σπατάλη ενός δυνεχμει εκπαιδευμένου προσωπικού, πε>υ θεχ μπορούσε νεχ είναι διαθέσιμο 
yux τη χώρα. 
3. Η εκπεχίδευση σε σχέση με την εχγορά εργεχσίεχς αποτελεί' ένα ισχυρό μέσο 
καταπολέμησης της φτώχειας. 
Οσον εχφορά τις διάφορες λιγέηερο ευνοημένες ομάδες, η -προτερεχιότητεχ πρέπει να δοθεί 
στη βελτίωση της πρόσβασης στην εκπεχίδευετη 7^ τις γυναίκες. Ο αντίκτυπος όλων των 
προγραμμάτων εκπεχίδευσης στην εκπεχίδευετη των γυναικών πρέπει να μελετηθεί σε 
επίπεδο προσδιορισμού των προγρεχμμεχτων κεχι παρακολούθησης κεχθόλη τη διάρκεια της 
εφεχρμογής τους. Η προτεραιότητα πρέπει ειδικότερα να δοθεί στην εκπεχίδευση των 
γυνεχικών στο πλαίσιο όλων των προγραμμεχτων που οδηγε)ύν σε παρεμβάσεις στο επίπεδο 
της πρωτοβάθμιεχς εκπεχίδευσης και της κατάρτισης δασκάλων. Πρέπει επίσης νεχ δοθεί 
έμφαση στην ανάπτυξη μιας ιδιεχίτερης εκπεχίδευετης γιεχ τις ομάδες με ειδικές ανάγκες. 
Οι προτερεχιότητες εχυτές ευθυγραμμίζονται πλήρως με τα συμπεράσμεχτεχ της Διεθνούς 
Διάσκεψης γιεχ την Εκπαίδευση γιεχ Ολους κενι τη Δήλωση της Σε*λε*μεννκας του Ιουνίου 
1994. 
IV. Οι στρατηγικές 
Οι αρχές και προτερεχιότητες που κεχθορίζοντεχι στο προηγούμενο τμήμα είνεχι χρήσιμες 
μόνο στο βαθμό που μπορούν νεχ μεταφραστούν σε πρακτικά μέτρα τα οποία θεχ 
ε πιτρέψε)υν τη στήριξη της εκπεχίδευσης κεχι κατάρτιοης στις ΑΧ. Ο -προτεινόμενος 
μηχανιομός γιεχ το σκοπό εχυτό είνεχι μκχ στρεχτηγική γιεχ την ευρωπεχΊκή βοήθειεχ στην 
εκπαίδευση κεχι κατάρτιση. 
Ο πρώτος όρος μιας τέτοιεχς στρεχτηγικής είνεχι ότι πρέπει να επιτρέψει μια "ισόρροπη" 
προσέγγιση των ανεχγκών των ΑΧ όσον εχφορεχ την εκπεχίδευση κεχι κατεχρτιση. Τεχ 
εκπαιδευτικά συστήμεχτεχ είνεχι συνάμα περίπλοκεχ και αλληλένδετα και η επίπτωση των 
εξελίξεων σ' ένα μέρε>ς του συστήματος θεχ έχει εχνεχπόφευκτεχ αντίκτυπο στα άλλα 
στοιχεία. 
Η -προτεινόμενη στρεχτηγική περιλαμβάνει δύο βασικά στοιχεία, τα οττοίεχ βεχσίζοντεχι 
στην εμπειρία των υφιστάμενων κοινοτικών προγρεχμμεχτων εκπεχίδευσης κεχι κατάρτισης 
και, όπου είναι δυνατό, σε. μια προσέγγιση από κάτω προς τα πάνω: 
1. τον προσδιορισμό τομέων-στόχων παρέμβεχσης" 
17 
2. τον προσδιορισμό μέτρων που προορίζοντεχι γιεχ την αύξηση της αποτελεσματικότητας 
των χρησιμοποιούμενων πόρων σε τομείς-στόχετυς προτεραιότητας. 
1. Οι τομείς-στόχοι παρέμβασης 
1) Βασική εκπαίδευση 
Η αποτελεσματική βασική εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου και 
προϋπόθεση 7ι0ί rr\v ανάπτυξη. Συνεπώς, ο εχκρογωνιεχίος λίθος κεχθε ευρωπαϊκής 
εττρατηγικής στον τομέα της εκπαίδευσης κεχι της κατάρτισης στις ΑΧ πρέπει να είναι 
η στήριξη της παροχής βασικής εκπαίδευσης. 
λαμβανομένων υπόψη των σημερινών δημογρεχφικών πιέσεων, η απλή πρόβλεψη 7ta 
διάθεση συμπληρωμεχτικού αριθμού σχολείων πρωτοβε'χθμιεχς εκπεχίδευετης δεν θεχ επιτρέψει 
εχνεχμφίβολεχ την εξεχετφάλιετη μιας βεχσικής ικπαι'δευοης εχποδεκτής ποιότητας 7tOÎ 
σημαντικό μέρος τε>υ πληθυσμού σε ηλικία πρωτοβάθμιεχς εκπαίδευσης. Επιπλέον, 
λαμβανομένων υπόψη των δημόσιων δαπανών λειτουργίας που διατίθενται για την 
εκπαίδευση, πρέπει να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός μεταξύ της ανάγκης αύξησης του 
αριθμού θέσεων στα σχολεία πρωτοβεχθμιεχς εκπεχίδευετης κεχι της ανάγκης εξασφάλισης 
ενός επαρκούς επιπέδου στήριξης της λειτουργίας όλων των άλλων συνιστωσών του 
επίσημου εκπαιδευτικού ετυστήμεχτος. 
Συνεπώς, η ευρωπαϊκή στήριξη στη βασική εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει μια 
συνιστώσα που αποσκοπεί να αυξήσει τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών δυνατοτήτων μη 
επίσημης εκπαίδευσης που προορίζεται γιεχ άτομα τα οποία δεν είναι σε θέση να 
ολοκληρώσουν επιτυχώς τον κύκλο της πρωτοβεχθμιας εκπεχίδευσης. 
Η σημαντική ενίσχυση των δυνατοτήτων της μη επίσημης εκπεχίδευσης είνεχι η μοναδική 
αποτελεσματική' λύση που επιτρέπει την πεχροχή βεχσικής εκπεχίδευσης στο μεγαλύτερο 
μέρος του πληθυσμού εντός εύλο7ου χρονικού πλαισίου χωρίς να ασκείται 
εχδικεχιολόγητη πίεση στε>υς τακτικούς προύπολε>γισμοός των κυβερνήσεων. Παράλληλα, 
η στήριξη της μη επίσημης εκπεχίδευσης επιτρέπει την εξαοφάλιση πρόσβασης στην 
εκπεχίδευση γιεχ τις λιγέηερο ευνοημένες ομάδις. 
Μπορεί επίσης νεχ καταστεί πραγμεχτικεχ ανεχγκεχίεχ η προστασία των σημερινών και 
μελλοντικών μαθητών κατά της πτωτικής τάσης της ποιότητας της επίσημης 
πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Καίτοι η εχνεχγκη εχυτή καθίσταται προφανής, μπορεί να 
εξεταστεί η λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην εχποκεχτεχστάση των υφιστάμενων κτιρίων 
και στην παροχή εξοπλισμού, βιβλίων κεχι διδακτικού υλικού, αλλά στο πλαίσιο 
χρηματοδοτικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων που θα εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμα τη 
βιωσιμότητα εχυτών των ενεργειών. 
2. Δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμιεχ εκπεχίδευετη 
Ενας υ7ΐης δευτεροβεχθμιος τομέας είναι βεχσικός γιεχ τη δημιουργία υποψηφίων ικανών 
νεχ εισέλθουν στην εχνώτεχτη εκπαίδευετη, σε σχολές κεχτεχρτιετης εκπαιδευτικών και σε άλλα 
τμήματα της μετεχδε υτεροβεχθμΐ(χς κεχι εχνώτεχτης εκπεχίδευσης κεχι κεχτάρτκτης. 
Η στρατηγική που πρέπει να υιοθετηθεί όσον εχφορεχ τη δευτεροβεχθμια εκπαίδευση 
χρειάζετεχι συνεπώς νεχ επικεντρωθεί στους τομείς κεχι τους κλεχδους που έχουν τη 
μεγεχλύτερη σημασία γιεχ τις αναπτυξιακές εχνάγκες της χώρας. 
Η εξάπλωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευετης κεχτά την τελευταία εικοσαετία οφείλεται 
σε μεγάλο μέρος στην πίεση της κοινωνικής ζήτησης -που προκαλεί η εχδυνεχμίεχ των 
οικονομιών πολλών ΜΚΟ να εχπυρροφήσουν τους εχπόφοιτυυς σχολείων πρωτοβεχθμιας 
εκπαίδευσης που έτυχαν ακατάλληλης η εχνεπαρκούς εκπαίδευσης. Η ύπεχρξη όμως 
εχνέργων αποφοίτων της πρωτοβεχθμιας εκπεχίδευετης δεν μπορεί νεχ θεωρείτεχι ως ισχυρή 
εχιτιολογίεχ 7tUi την πεχροχή εκ μέρους των χρημεχτοδοτών συνεχούς στηρίξεως στην 
επεκτεχση της δευτεροβάθμιας εκπεχίδευσης. 
Οπως και για τα σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, πρέπει να υπάρχουν λόγοι 
στήριξης των παρεμβάσεων στον κατασκευαστικό τομέα και αυτού της προμήθειας 
εξοπλισμού, που νεχ βασίζονται στο γεγονός ότι πρέπει να διατηρηθεί η ποιότητα του 
υπάρχοντος συστήμεχτος. Αυτό το είδος παρέμβασης πρέπει να αναληφθεί στο πλαίσιο 
ενός μακροπρόθεσμου προγράμματος στήριξης του τομέεχ. 
3. Κατάρτιση διδακτικού προσωπικού 
Ενας από τους οημαντικότεμους παρεχγοντες γιεχ την εξασφάλιση της ποιότητας της 
εκπεχίδευσης που διατίθεται σε όλα τα τμήματα του επίσημου συστήματος είνεχι η 
επενγγελμεχτική ικεχνότητεχ κεχι δραοτηριοποέηοη του ε κπεχίδε υτικού σώματος. Ο βεχθμός 
στον οποίο το σχολείο μπορεί νεχ εχποτελέσει ένα εποικοδομητικό περιβάλλον εκμεχθηετης 
συνδέεται άμεσα με τον εχριθμό των καταρτισμένων κεχι ικανών δασκάλων, κεχθώς και με 
την ποιότητεχ κεχι καταλληλότητα της κατάρτισης που λαμβάνουν οι ίδιοι. Η ετημασίεχ 
τετυ ρόλου ενός δάσκαλου η εκπαιδευτικού είναι επίσης εμφανής σε μιεχ κατάσταση μη 
επίσημης εκμεχθησης, κεχθώς και στην επαγγελματική εκπαίδευετη και κατάρτιση. 
Η θεμελιώδης σημεχσίεχ της αποστολής του δασκάλου πρέπει να αναγνωριστεί με το να 
συμπεριλαμβάνεται η κατάρτιση δεχσκεχλων ως ουσιεχστική συνιστώσα σε κάθε στρατηγική 
71α τη στήριξη της εκπαίδευετης και της κατάρτισης στις ΑΧ. 
Οσον αφορεχ την Κοινότητα κεχι τεχ κράτη μέλη, η πρυσέγγιετη που αποσκοπεί στην 
κεχτάρτιση δεχσκεχλων πρέπει νεχ εξαρτάται από την υιοθετηθείσεχ προσέγγιση σχετικά 
με τους εχλλε>υς επιμέρους τομείς του εκπαιδευτικού συστήμεχτος. Συνεπώς η 
προτεραιότητα θεχ δοθεί στην κεχτάρτιση δεχσκεχλων στον τομέεχ της βεχσικής εκπεχίδευσης 
κεχι δεχσκεχλων που θεχ εχνεχλεχβουν τη διδεχσκεχλίεχ σημαντικών, σχετικών με την εχνεχπτυξη 
θεμεχτων, στη δεύτε ροβεχθ μιεχ κεχι μετεχδε υτε ροβεχθ μιεχ εκπεχίδευετη. 
Οσο/' εχφορεχ την κεχτεχρτιετη εκπαιδευτικών στον τομέεχ της μη επίσημης εκπεχίδευετης, η 
επίτευξη όλων των στόχων στον τομέα της βασικής εκπεχίδευσης κεχι του αλφαβητιομού 
θεχ εξεχρτηθεί εχπό την ικεχνότητεχ των ΑΧ να συγκε ντρώσετυν ίνα πλεχίσιο εκπαιδευτικών 
-με προσόντεχ κεχι δρεχστηριοποίηση υψηλού επιπέδου. Συνεπώς η στήριξη της βασικής 
εκπεχίδευετης πρέπει νεχ περιλάμβανα μέτρα βοήθειας γιεχ την κεχτεχρτιετη εκπαιδευτικών. 
Ωστόσο, το βασικό ζήτημα γιεχ όλεχ τα μέτρεχ στήριξης της κατάρτισης δασκάλων και 
εκπαιδευτικών είνεχι η σχετική σημασία πε>υ πρέπει να δοθεί στην κατάρτιση κατά την 
εργασία, παρά στην κατάρτιση πριν εχπό την είσοδο στην υπηρεσία. Η στήριξη μιας 
καλύτερης κατεχρτισης κατά την εργεχσίεχ θεχ αποτελέσει πιθεχνόν ένα αποδοτικό και 
επεχγγελμεχτικό αποτελεσματικό μέσο γιεχ την αύξηση των επεχγγελμεχτικών ικανοτήτων 
του εκπαιδευτικού σώματος, προωθώντας παράλληλα τη δρεχστηριοποίηση εχυτής της 
σημαντικής ομάδας. 
19 
Οι παρεμβάσεις στον τομέα της κατάρτισης δασκάλων και εκπαιδευτικών πρέπει να 
αναληφθούν στο πλαίσιο ενός μακροπρόθεσμου προγραμματισμού 7ta το συγκεκριμένο 
τομέα. Στο πλαίσιο αυτό είναι δυνατό να εξεταστούν μέτρα 7<>« τη δημιουργία υποδομών 
και την προμήθεια εξοπλισμού, ειδικότερα με σκοπό την αποκατάσταση των στοιχείων 
του συστήματος που δεν είναι πλέον σε θέση να λειτουργούν ορθά. 
Ομοίως, πρέπει νεχ προβλεφθούν μέτρα 7to: TV στήριξη της παραγωγής εντόπιου 
παιδαγωγικού υλικού και την αύξηση της προμήθειας βιβλίων στα σχολεία, καθόσον η 
διαθεσιμότητα των κατάλληλων βιβλίων είναι ουσιαστική 7<-Û; την ορθή εκπλήρωση των 
καθηκόντων των εκπαιδευτικών. 
4) Τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση κεχι κατεχρτιση 
Η τεχνική εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι ουσιαστικής σημασίας 7tQ; 
τη δημιουργίεχ ειδικευμένου εργεχτικυύ δυναμικού, εχπεχρεχίτητου σε όλους τους τομείς σε 
οικονομίας. Επιπλέον, παρέχουν μια ενεχλλεχκτική λύση στις καθεχρά ακαδημαϊκές 
σπουδές μετά τη δε υτε ροβεχθ μιεχ εκπεχίδευετη κεχι εχνετίγουν ένα δρόμο 7ια τΆν 
εχπασχόληση στην επίσημη κεχι εχνεπίσημη εχγυρεχ εργασίεχς. Είναι συνεπώς ουσιαστικό 
η στήριξη στο συγκεκριμένο τομέεχ νεχ αποτελέσει μέρος της στρεχτηγικής της 
Κοινότητας και των κρατών μελών. 
Είναι συνεπώς σημαντικό νεχ υπάρξει προσαρμογή του ύψους της παρεχομένης 
στήριξης στο συγκεκριμένο υποτομέα προς τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, δεδομένου 
ότι το μοναδιαίο κόστος αυτού του τύπου εκπαίδευσης είναι κατά κανόνα σημαντικό. 
Για τον ίδιο λόγο είνεχι σημαντικό να ληφθεί μέριμνεχ ούτως ώστε τα είδη προσόντων 710/ 
τα οποία παρέχεται κατάρτιση να προσαρμοστούν στις πρεχγματικές ανάγκες των 
εργοδοτών. Η στήριξη της Κοινότητας και των κρατών μελών στο συγκεκριμένο τομέα 
πρέπει συνεπώς νεχ εντεχχθεί σε μιεχ μακροπρόθεσμη στρεχτηγική γιεχ την ανάπτυξη ενός 
τεχνικού εργεχτικού δυναμικού στις συγκεκριμένες ΑΧ κεχι πρέπει επίσης να 
εχνταποκρίνετεχι στα κοινοτικά κριτήρια βιωσιμότητας όσον αφορά την ικανότητα της 
διοίκησης να εξασφεχλίζει μια σταθερή δημοσιονομική στήριξη. 
Αεχμβεχνομένης υπόφη της άμεσης σχέσης που πρέπει να υπεχρχει μεταξύ της 
κεχτάρτιετης και των ειδικών απαιτήσεων όσον εχφορεχ την απασχόληση, η συμμετοχή της 
βιομηχανίεχς κεχι των άλλων χρηστών τεχνικών δεξιοτήτων είνεχι ουσιαστική κεχτεχ την 
επεξεργεχσία των πρε>γρεχμμάτων μαθημεχτων. Οι διεχφοροι τύποι κατεχρτισης, κατά την 
εργασία, όπως προγράμματα μαθητείεχς, προγράμμεχτεχ τελειοποίησης και κύκλοι 
εκλαϊκευτικών μεχθημεχτων, πρέπει επίσης να τυ7χάνουν της ίδιας στήριξης με τους 
τύπους κατάρτισης πριν από την είσοδο στην υπηρεσίεχ που αποτελούν γενικότερα το 
αντικείμενο βοήθειεχς. 
λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να ληφθεί μέριμνα ούτως ώστε οι εκπαιδευτικοί στους 
συγκεκριμένους τομείς να κατέχουν τόσο επαγγελματικά προσόντα όσο και πρακτική 
εμπειρία, πρέπει να εξασφαλιστεί στήριξη 7ttt την κατάρτιση εκπαιδευτικών στους 
διάφορους παραγωγικούς κλάδους, καθώς κεχι 7<^ την κατάρτιση κατά την εργασία και 
τη διατήρηση του υπάρχοντος πλαισίου εκπεχιδευτικών. 
5) Πανεπιστημιακή εκπεχίδευση 
Γιεν τη στήριξη (χυτού του επιπέδου εκπεχίδευσης πρέπει νεχ ληφθούν υπόψη τρεις 
παράγοντες. 
20 
\\ρώτοι\ το μοναδκχίο κόστος γι' εχυτό το επίπεδο (κπεχίδευσης είνεχι πολύ υψηλό κεχι το κόστος 
σκε>πιμέπητεχς των κεφεχλεχίων που προορίζονται -γιεχ την πεχνεπιστημιεχκή εκπαίδευση είνεχι σημαντικό σε 
σχέση ε νεχλλεχκτικές χρήσεις yux άλλα (-πίπεδα τε>υ ε κπεχίδε υτικού αυεττήμεχτος. 
Αεύτερον, το στοιχείο του "κύρους" στην πpayμaτε)πoίηση πεχνεπιστημιακών σπουδών oδήyησε σε έντονη 
κοινωνική ζήτηση κύκλων μεχθημάτων που δεν είνεχι κατ* εχνε^κη (χυτοί που χρειάζονται περισσότερο οι 
οικονομίες των ΛΧ. 
Τρίτο;', κεχθε χώρε χ χρειάζεται ένεχ πλεχίσιο υψηλά ειδικευμένων εχτόμων yux νεχ καταλάβουν βασικές 
θέσεις στη διοίκηση, στο εμπόριο και τη βιομηχεχν'ιεχ. Συνεπώς, αν ξεκινήσουμε από την υπόθεση ότι η 
ποιότητα της eπayyελμaτικής διαχείρισης μιας χώρας εξαρτάται από την ποιότητα της διαθε'σιμης 
εκπαίδευσης στα εθνικά πανεπιστήμια, υπάρχει ένεχ ισχυρό επιχείρημα προκειμένου οι χρηματοδότες να 
συνεχίσουν να παρέχουν στη στήριξη τους στο υψηλότερο επίπεδο επayyελμaτικής εκπεχίδευσης. 
Λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και την ικανότητεχ απορρόφησης της οικονομίας, η στήριξη της 
Κοινότητας και των κρεχτών μελών πρέπει να συνεχίσει να ενισχύει την επayyελμaτική και πνευματική 
ελίτ μιας χώρας. 
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να μην υποτιμηθεί η αξίεχ των υποτροφιών σπουδών και των περιόδων μαθητείας 
που χopηyoύvτaι στους υπηκόους ΑΚΕ για να τταρεχκολουθήσουν ορισμένους τύπους κεχτάρτισης στην 
Ευρώπη. 
2. Μέτρεχ που προορίζονται νεχ αυξήσουν την εχποτελε ο μεχτικεπητεχ της χρησιμοποίησης των πόρων στους 
τομείς στόχους 
II ικεχνότητα των ΛΧ νεχ χρησιμοποιούν τη βοήθιιεχ κεχτεχ τρόπο περισσότερο ή λιγότίρο εχπεπελεσμεχτικό 
ε ξεχρτεχτεχι εχπό το οτε'χδιο εχνάπτυξης των τοπικών θεσμικών δομών που συμμετέχουν οτη διαχείριση της 
βοήθειεχς κεχι στην εφαρμογή των πρε^ρεχμμέχτων που χρηματοδοτεί. II "ικεχνότητεχ εχπορρέ)φηετης" όμως 
μιεχς ΑΧ δεν είνεχι σταθερή" μπορεί νεχ είνεχι κεχι ελεχστική βρεχχυπρέ)θεσμεχ. 
Η εμπειρία της Κοινέπητεχς κεχι των κρεχτών μελών δείχνει επι μιεχ ορθε'χ κατευθυνόμενη βε>ήθειεχ μπεψεί νεχ 
έχει σημεχντικό εχντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο μπορούν νεχ χρησιμοποιηθούν τόσο οι εντόπιοι πόροι 
όσο κεχι οι πόροι των χρημεχτοδοτών. Αυτό είναι ώιεχίτερεχ σημεχντικό στον τομέεχ της εκπεχίδευσης και της 
κεχτάρτισης. διότι έχει εχποδειχτεί επι η χρησιμοποίηση των πόρων εττη ν επίσημη εκπεχίδευση είνεχι συχνά, 
κεχι σε σημεχντικό βεχθμό, κεχτώτερη της βέλτιστης. 
Συνεπώς, η στρατηγική της Ευρωπεχϊκής Κοινέπητεχς κεχι των κρεχτών μελών περιλαμβάνει δύο τομείς 
στόχους που προορίζοντιχι νεχ αυξήσουν την εσωτερική εχπεπελεσ μεχτικεπητεχ των εκπεχιδευτικών συστημάτων. 
1 ) Στήριξη του πpoypεxμμεxτισμoύ και της διαχείρισης της εκπεχίδευσης 
Επισημεχίνετεχι τεχκτικά το yεyovός ότι η στρατηγική πpoσέyyιση της Κοινέπητεχς κεχι των κρεχτών μελών 
πρέπει νεχ βεχσίζετεχι σε μίεχ προσχεδιασμένη εχντεχπόκριση στις αί'άγκ^ς του τομέα της εκπεχίδευσης των 
ΛΧ. Η βάση μιεχς τέτοιεχς εχντεχπόκρισης κεχι η εχποτελεσμεχτικεπητεχ των μέτρων βοήθειεχς έκτον εχφορά 
τους επιδιωκόμενους στόχους θεχ εξεχρτηθούν εχπό την ικεχνέπητεχ των ΑΧ νεχ πρε^ρεχμμεχτίζουν κεχι να 
διεχχε ιρίζοντεχι την εχνάπτυξη των διάφορων συνιστωσών του ε κπεχίδε υτικού τους συεττήμεχτε>ς. 
21 
Συνεπώς, ένα βασικό στοιχείο yia τη στήριξη όλων των προαναφερόμενων τομέων προτεραιότητας πρέπει 
va είναι η ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας στο εσωτερικό του συγκεκριμε'νου τμήματος της διοίκησης με 
σκοπό, τον έλεγχο και τη διεχχείριετη των μέτρων εττήριξης του εκπεχιδευτικού ιτυεττήμεχτος πε>ν 
χρημεχτοδοτούντεχι σε τοπικό κεχι διεθνές επίπεδο, κεχΟώς κεχι τη δημιουργία ενός πλαισίου γενικού 
προγραμματισμοί» < ντός τε>υ οποίου'μπορούν νεχ κεχΟορίζοντ<χι οι οτόχειι yux τη μελλοντική ανάπτυξη τε>υ 
συστήματος κεχι νεχ αξιολογούνται οι ανάγκες οε πέκ)ους. II οπτική εχυτή συνεπενγεται συμπληρωματική 
στήριξη για τις μονε'χδες προγραμματισμού και στατιστικής εντός των αρμόδιων για την εκπαίδευση 
διοικήσεων, τόσο σε κεντρικό όσο και περιφερειακό επίπεδο, κεχι προϋποθέτει επίσης ότι οι avayKeç για 
την ενίσχυση της λειτουργικής ικανότητας στο εσωτερικό των αρμόδιων για την εκπαίδευση και κατάρτιση 
υπoυpyείωv πρέπει ν' αποτελέσουν αντικείμενο μεγαλύτερης προσοχής εκ μέρους των χρηματοδοτών. 
Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στην ικανέπητεχ των ΑΧ m αναλάβουν μια αποτελεσματική 
χρηματοοικονομική διαχείριση. 
Δυο άλλες πτυχές αυτού του τομέα στόχου είναι η στήριξη των ενδιαφερόμενων opyavισμώv με την 
αξιολόγηση των αναγκών σε εργατικό δυναμικό και τον προγραμματισμό του εργατικού δυναμικού σε 
επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης, καθώς και με την υπηρεσιακή ενίσχυση των φορέων της δημοσιονομικής 
διαδικασίας που είναι συναφείς με τον τομέα της εκπεχίδευσης. 
2) Στήριξη της καινοτομίας κεχι της μετεχρρύθμιετης στον τομέεχ της εκπεχίδευσης 
Στην περιγραφή της σημερινής κατάστασης της εκπεχίδευσης κεχι της κατάρτισης στις ΑΧ, η παρούσα 
εχνεχκεκνωετη έχει επεχνειλημμένως υπογραμμίσει την α;'άγκη νεχ ληφθεί υπέ>ψη το πρέψλημεχ της κακής 
ποιότητας σημαντικοί» μέρε>υς της διαθέσιμης εκπεχίδευσης, κεχθώς κεχι το κρίσιμο πρόβλημα της 
αναποτελεσματικότητας με την οποία χρησιμοποιούνται οι πόροι που χορηγούνται στον τομέα της 
εκπεχίδευσης. Συνεπώς διαπιστώνουμε, αφενός, ότι οι πόροι εχπορροφώντεχι πλήρως εχπό την ανάγκη 
εχύξηετης της πιχροχής υπηρεσιών επίσημης εκπεχίδευσης κεχι, εχφετέρεκι, ότι οι περιορισμοί που 
επιβε'χλλοντεχι στον προϋπολογισμό για την εκπαίδευση έχουν την έννοιεχ έπι δεν διεχτίθεντεχι 
συμπληρωμεχτικοί πόροι yux την εχνάπτυξη κεχι διεχδοετη των μέσων που θα κε*τεγστήσουν δυνεχτή την αύξηση 
της πapayωyικότητ(xς εττον τομέα της εκπεχίδευσης. 
Η Κοινότητα και τα κρε'χτη μέλη πρέπει νεχ έχουν ως arpai^yi^ νεχ βοηθήετε>υν τις ΑΧ να βελτιώσουν τη 
συνολική ποιότητεχ των εκπεχιδευτικών υπηρεσιών κεχι νεχ εχυξήετουν την απεπελεσμεχτικοτητα με την οποία 
χρησιμοποιούνται οι πόροι που χopηyoύvτ^xι στην εκπαίδευση κεχι κεχτάρτιση. Αυτό σημαίνει ότι τα 
κατ'αυτόν τον τρόπο υποστηρίζομε νεχ πρoypάμμaτcx θα πρέπει να επικεντρώνονται ολοένα περισσότερο 
στην καινοτομία, τόσο όσον εχφορά την παροχή εκπεχιδευτικών υπηρεσιών όσο και τη διαδικασία ανάπτυξης 
των προγραμμάτων μαθημάτων, παρά στα περισσέπερεχ παραδοσιακά προγράμματα βοήθειας. 
Η εκπαίδευση εξ αποστάσεως είναι μία καινοτομία που προετφέρει σημαντικές δυνατότητες τόσο yia τη 
διεύρυνση της πρόσβασης στην εκπαίδευση όσο κεχι yux την εχύξηση της ποιότητας της παρεχόμενης 
εκπαίδευσης. 
Οι μέθοδοι εκπεχίδευσης εξ εχποστάσεως μπορούν νεχ εχυξήαουν τις ευκαιρίες στον τομέα της εκπαίδευσης, 
αλλά κεχι κεχτά τρόπο εχυτόνομο και ως ουμπλήρωμεχ της συμβατικής σχολικής διδασκαλίας. Ύο φάσμα 
των συστημεχτων εκπεχίδευετης εξ εχπεκττάσεως μπορεί νεχ εκτείνετεχι εχπό πολυσύνθετα εθνικε'χ δίκτυα με 
ρεχδιεπηλεε>πτικεχ πρε^ρε'χμμεχτεχ 
22 
μέχρι την επιτόπιεχ διανομή, σε μικρότερη κλίμα κε χ, γραπτού διδακτικού υλικού. Οι εν λόγω μέθοδοι 
επιτρέπουν την επίτευξη οικονομιών στο επίπεδο των εxvεxyκεxίωv δεξιοτήτων γιε* την εχνάπτυξη 
προγραμμεντων μεχθημε'χτων στο εσωτερικό των ΑΧ και συμπληρώνουν το έpyo δεχσκεχλων κεχι εκπεχιδευτικών 
που ορισμένες φορές διεχθέτεηιν ελλιπή εξοπλισμό για την εκπλήρωση των επεxyyελμεxτικώv κεχθηκόντων 
τους. 
Λεχμβεχνομένης υπέιψη της σημεχετίεχς που έχει να εττηριχΟεί η κεχινεπομίεχ στην εκπεχίδευετη, προτείνετεχι τα 
κριτήριεχ που εχφορούν τη βελτίωση της ποιέπητεχς κεχι της εχπεπελεσματικέπητεχς των πόρων να 
κεχθ'ιστανται δείκτες πρότυπου ελε'γχου σε όλα τεχ πpσypέxμμaτεx εκπαίδευσης που χρηματοδοτεί η 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη. 
ν· ΜΕΣΑ ΔΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ 
Υπάρχει μιε* συvεpyίa μετεχξύ των διαθέσιμων μέσων yux την εφαρμογή και διαχείριση ενός 
πpoyράμματος βοήθειεχς και του χαρακτήρα αυτού του προγράμματος. Το πεχρόν τμήμεχ έχει ως 
εχντικείμενο να δείξει ότι οι Αρχές, Προτεραιότητες και Στρατηγικε'ς που περιγράφονται στα τμήμεχτα III 
και IV έχουν επιπτώσεις όσον αφορεχ τους πόρους. Ο βαθμός που μπορούν να ληφθούν πρακτικά υπόψη 
οι επιπτώσεις εχυτές καθορίζει κεχι το βαθμό εττον οποίο μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι για ε'να 
κεχλύτερο συντονισμό. 
Ι. Μέσεχ δρε'χσης 
Ι ) Χρημεντοδοτικοί πόροι 
Στο τμήμεχ III Ι εχνωτέρω, υπογραμμίστηκε η ανάγκη αύξησης του ποσού των χρηματοδοτικών πόρων που 
διεχθέτειυν οι χρημεχτειδέπες. 
Κεχτά τη δεκαετία του 80, πεχρά την επιτεχκτική εχνε^κη yux αξιοποίηση του ανθρώπινου δυνεχμικού, η 
εξωτερική βοήθειεχ που χopηyήθηκε στην εκπαίδευση κεχι κεχτεχρτιετη δεν εχυξήθηκε επεχρκώς, ώεττε νεχ 
(χΐ'τιμετωπίσει τη σημεχντική αύξηση των εxv(xyκώι· που πρεκκυψεχν εχπό τη δημε^ραφική πίεση. 
II ανενγκη νεχ αυξηθούν εκ μετεχφορές πόρων στο συγκεκριμε'νο τομέεχ θεωρείτεχι ιδιεχίτερεχ επείγουσα γιε* 
τις λιγότερο προηγμε'νες χώρες. 
Εν προκειμένω, η Κοινέπητεχ κεχι τεχ κράτη μέλη ε>φείλουν συνεπώς νεχ δώετουν ιδιαίτερη, yia κάθε χώρα, 
προσοχή στην εχνάγκη νεχ εδρεκωθεί κεχι νεχ διατηρηθεί μιεχ ισορροπίεχ μετεχξύ εχφενός του στόχου βελτίωσης 
της πapcxyωyικότητίxς των εκπαιδευτικών συστημάτων των ΑΧ, και ιχφετέρε>υ του εττόχου μιας επαρκούς 
χρηματοδοτικής στήριξης ώστε νεχ κεχτεχστούν δυνεχτέχ τεχ εν λόγω κέρδη πεxpεxyωyικότητεxς. 
Για ορισμένες χώρες, των οποίων η γενική οικονομική εχνεχπτυξη παρεμποδίζετεχι ήδη από σοβαρά 
μειονεκτήμεχτεχ, οι μετεχφορές εχυτές θεχ πρέπει νεχ πρενγματοποιούντεη όχι μόνο με'σω επενδύσεων ή 
ε'ργων και προγραμμεΎτων, ενλλά θα πρέπει επίσης, οσεχκις καθίστατεχι εxvεxyκεxίo, να επιτρέπουν τη 
χρημεχτοδέπηετη της λειτουργίας των εκπαιδευτικών συστημεχτων, κι εχυτό στο πλεχίσιο εχμοιβαίων 
δεσμεύσεων. 
23 
2) Ανθρώπινο δυνεχμικό 
II εχπεπελεσμεχτική βελτίωση του συντονισμού μετεχξύ της Κοινότητας" κεχι των κρεχτών μελών θεχ κεχταστεί 
δυνεχτή μόνο υπό την προϋπόθεση επι θα ιχυξηθούν οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι yia τον 
πpoypaμμaτισμό και την εφαρμογή αυτού του συντονισμού. 
Η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού μπορεί να πpεxyμaτε>πε)ιηθεί με την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ των 
διάφορων ευρωπαίων χρηματοδοτών, χάρη σ' έναν εξopθoλoyισμό των καθηκόντων σε όλα τα επίπεδα 
μεταξύ της Κοινότητεχς κεχι των κρατών μελών, με τη δημιουργία συμπληρωματικών θέσεων yia ειδικούς 
του τομέα της εκπεχίδευσης και κατάρτισης ή με επιμόρφωετη του υπάρχοντος προσωπικού. 
Επιπλέον, καίτοι το αποτέλεσμεχ της νέας στρατηγικής δεν ε'χει αξιολογηθεί ορθά, όλες οι μελλοντικές 
αναθεωρήσεις της εφαρμοστέας πολιτικής θα βασίζονται σε καθαρά θεωρητικά κριτήρια και όχι σε 
συστηματική ανάλυση της πραγματικής εμπειρίεχς. Η διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού είναι 
ουσιαστική για την ορθή εκτέλεση αυτού του épyou. 
2. Μηχανισμοί 
Ι) Σημαντικό μέρος της βοήθειας θα πρέπει να συνεχίσει να χορηγείται μέσω χρηματοδότησης έργων και 
πpoypaμμάτωv. Αυτά θα πρέπει να ενταχθούν, περισσότερο απ' ό,τι κατά το παρελθόν, στο πλαίσιο 
ενός ενιενίου συνόλου, το οπεήο θα τηρεί και θα έφεχρμόζει τις εθνικές στρατηγικές που αποτελούν 
εχντικείμενο διaπpεxyμεχτεύσεων με τους χρηματοδότες. 
2) Λεχμβεχνομένης όμως υπέιψη της εξέλιξης του εχνθρώπινου δυνεχμικού σε πσλλε'ς ΑΧ, θα πρέπει νεχ 
εχνεχπτυχθεκιν αμεσότεροι τρόποι μετεχφορεχς πόρων, ήτοι με βε'χετη ήδη χρησιμοποιούμενους μηχανισμούς 
κεχι στο πλεχίετιο πρε^ρεχμμεχτων διεχρθρωτικής προσαρμογής, όπως τα γενικέ»- και τομεεχκε'χ πpoyp('xμμεxτεx 
εισαγωγών ή με:σω άμεσης δημοσιονομικής στήριξης. 
3) Στις περιπτώσεις που τα εν λόγω πρε^ράμμεχτεχ διεχχειρίζονται κεφέχλεχιεχ υποκατάστασης που 
χρησιμοποιούνται προς στήριξη του εκπαιδευτικού τομέεχ, θεχ πρέπει να εξαετφαλιστεί κατά τον καΧύτερο 
τρόπο η συνοχή τους με τις παραδοσιακές χρηματοδοτήετεις υπό μεψφή πpoypaμμάτωv. 
4) Προς το παρόν, οι περισσότερες υποτροφίες και περίοδοι μαθητείας που χopηyήθηκav σε υπηκόους ΑΧ 
προορίζονται yia κατάρτιση στη Βόρειε* Ευρώπη. 
Οι ευρωπαϊκές χώρες χορηγοί βοήθειας πρέπει να είνεχι έτοιμες να αναγνωρίσουν κύκλους μαθημάτων 
κεχι πpoypάμμaτa κεχτάρτιετης εχποδε δειγμένη ς ποιότητενς που πpεxyμεxτoπoωύvτaι σε ιδρύματα κατάρτισης 
των ΑΧ και, επιπλέον, νεχ εχυξήσουν τη χρημεχτοδεπική τους στήριξη σε σπουδαστές από τις ΑΧ που 
παρακολε>υθούν τα μεχθήμεχτεχ αυτά. 
5) Κατά τεχ προσεχή έτη θα πρέπει η τεχνική βοήθειεχ να εξελιχθεί. Η στήριξη υπό μορφή τεχνικής 
εμπειρογνωμοσύνης πεχρεχμένει χρήσιμο μέσο yux τη σύγκριση των εμπειριών κεχι την εχπό κοινού ανάλυση 
προβλημάτων και των λύσεων τους, προπάντων στο πλεχίσιο της εττήριξης της εφαρμε^ής εκπαιδευτικών 
πολιτικών και του πpoypaμμaτισμoύ των ενεργειών κεχτά χώρεχ. 
24 
H απαρεχίτητη εξέλιξη θα πρέπει να εκφράζεται, εχνεχλε^α με την ανε'χπτνξη του εθνικού δυνεχμικού, με 
την προοδευτική εχπομε'χκρυνση της τεχνικής βε)ήθειεχς υπσκεχτε'χστεχοης. II πρσσφυyή, στο πλεχίσιο ε'ργων 
και πρε^ρεχμμε'χτων χρημεγτοδοτούμενων ε*πό την Κοινότητε* κεχι τεχ κράτη μέλη, στις ικεχνότητες εχτόμων 
κεχι τις δυνατότητες οργανισμών των ΑΧ θα πρέπει νεχ εχνεχπτυχθεί ακόμα περισσότερο. 
VI. ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ 
ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 
Ι. Γενικε'ς εγργε'ς 
1) Τεν εκπεχιδευτικε'χ συστήμεχτεχ θεωρούντεχι εχπό τις ΛΧ ως ιδιεχίτερεχ ευε*ίσθητος" τσμέεχς, σε πολιτικό, 
κοινωνικό κεχι πολιτιστικό επίπεδο. 
Επίσης, τεχ συγκριτικά πλεσνεκτήμεχτεχ της Κοινότητας και των κρεχτών μελών στο συγκε κριμένο τομέεχ δεν 
είνεχι εύκολο νεχ προσδιοριστούν, ενώ σι πολιτικές των χρημεχτσδεπών ε'χουν την τε'χοη νεχ προσεγγίζουν 
διεχφορετικε'χ πρέπυπεχ εκπεχίδευσης. 
2) Λόγω αυτών των διεχφορετικής φύσεως πεxpεxyόvτωv, ο συντονισμέις θεχ πρέπει νεχ έχει ταυτόχρονα ως 
εττόχο: 
- νεχ εχποσεχφηνίζει τους στόχειυς της Ενωσης στο ετι^κε κριμένο τομέεχ, ενώ η Κοινότητεχ επιβεβαιώνει τον 
ειδικό της ρόλο όσον εχφορεχ την έννοιεχ κεχι την εφεχρμε^ή του συντονισμού' 
- νεχ μεριμνά κεχτά τρόπον ώστε οι δικεχιούχσι των ενεργειών στον τομέεχ της εκπαίδευετης να συμμετέχουν 
επιεττεχμένως στο σχεδιασμό κεχι την υλοποίηση των ενεργειών" 
- νεχ εχποσεχφηνίζει πλήρως τους τομείς του συντονισμού, χωρίς νεχ επιδιώκει νεχ κεχλύπτει όλες τις" δυνατές 
πτυχές που περιλαμβάνοντεχι στην έννοιεχ της "ανάπτυξης του ανθρώπινου δυνεχμικού κεχι της εκπαίδευσης", 
που μπορούν να ποικίλλουν εxvάλoyεx με την πολιτική των χρηματοδοτών κεχι την ΑΧ * 
- ΐ'α επωφελείται από τις διεχφορές που ενδεχομένως υπε'νρχουν μετεχξύ των επιλογών της συvεpyaσίεxς yia 
την ανάπτυξη των κρεχτών μελών κεχι της Κοινότητεχς στο συγκεκριμένο τομέεχ, ήτοι νεχ μην χρησιμοποιείται 
ο συντονισμός yux την κεχθιέρωετη της ομοιομορφίεχς, εχλλά μάλλον για την εγποφυγή περιττών 
επεχνεχλήψεων κεχι την αύξηση των συνεργιών και της εχπεπελεσμεχτικέπητεχς της βοήθειεχς, ετύμφωνα με τα 
ψηφίομεχτεχ του Συμβουλίεηκ 
- • Ι Ι/»ακ/ίΚ(γ μέτρεχ 
1)11 Κσΐί'ότητα και τεχ κρε'χτη μέλη της θεχ συντονίζουν τις" ενέργειες τους στο πλεχίσιο των υφιστάμενων 
οργε'χνων συντονισμού κενι βε'χσει των αρχών που καθορίζονται εττο ψήφισμεχ του Συμβουλίου της 2.12.93 
σχετικέ* με τις διεχδικεχετίες συντονισμού μετενξύ της Κοινότητας κε*ι των κρεχτών μελών. 
Η Κοινότητα και τεχ κρε'χτη μέλη εμμένουν ειδικότερα στη σημεχσίεχ των επιτροπών διεχχείριετης, που επίσης, 
εφόσον ζητηθεί, προσφεί^ουν στις κοινοτικές υπηρεσίες που είνεχι εχρμόδιες yux τη συνε·ργε*σία στον τομέα 
της εκπεχίδευσης και κεχτάρτισης, τόσο στο στάδιο του πpoypεxμμcxτιετμoύ όλων των ενεργειών ανεχπτυξης 
σε μιεχ χώρεχ, όσο κεχι εττο στάδιο του προσδιορισμού των ενεργειών εκπεχίδευετης και κατάρτισης. 
25 
2) Αντίθετα με άλλους τομείς της συvερyεxσίaς yux την εχνάπτυξη της Κοινότητας και των κρατών μελών, 
οι προσπάθειες συντονισμού σε επίπεδο πολιτικών μεταξύ της Κοινότητεχς κεχι των κρεχτών μελών της στον 
τομέα της εκπαίδευετης και της κατάρτισης είνεχι πρεχκτικά εχνύπεχρκτες. 
Ο συντονισμός σα πρέπει συνεπώς νεχ πp(xyμtxτoπoιείτενι στη βε'χση της ουμπ\ηρωμ<χτικέπητας των ε tupyt ιών 
/ων κρεχτών μελών με τεχξύ τεη>ς κεχι μετεχξύ των κρεχτών μελών και της Κοινέπητεχς, π<ριλεχμβεχνομένων των 
υπηρεσιών της Επιτροπής που διεχθέτουν πείρε* οτον τομέεχ της εκπεχίδευσης κεχι κεχτιχρτιοης στις ΑΧ. 
3) Σε επίπεδο πολιτικών, ο συντονισμός θε* πpayμεxτoπoιείτεxι με αντεχλλαγές πληροφοριών και εμπειριών. 
Οι εν λόγω avτaλλayές πληροφοριών μπορούν να αφορούν τη θέση της εκπαίδευσης στον προϋπολογισμό 
των ΑΧ, τις πολιτικές στον τομέα της εκπαίδευσης που υλοποιούν, τις προτεραιότητες τους, την 
αποτελεσματικότητα, ποιότητα και χρηματοδότηση των ετυστημάτων εκπαίδευσης, τις πτυχές που 
συνδέονται με τη χρηματοδότηση από την Κοινότητε* ή τεχ κράτη μέλη ειδικών ενεργειών (δημοσιονομική 
στήριξη ή προγράμματα), καθώς και οιοδήποτε συναφές ζήτημα. 
Από την πλευρά της Επιτροπής, θα εξεταστεί η δημιουργία μιας τράπεζας δεδομένων yia τα 
προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης της Κοινότητας και των κρατών μελών. 
4) Ο συντονισμός σε επίπεδο πολιτικών αποδεικνύεται περισσότερο ωφέλιμος στην επιτόπου λειτουργική 
συνεργασία σε μία καθορισμένη ΑΧ ή ομάδα ΑΧ (περιφερειακή συνεργασία). 
Πράγματι, ο συντονισμός αποκτά σημεχσία ότεχν εφαρμόζεται σε κάθε χώρα (ή κατά ομάδες χωρών), 
μέσω του προσδιορισμού εχπό κοινού ενός ενιαίου πλεχισίου γιεχ τις" παρεμβάσεις της Κοινότητας και των 
κρατών μελών, κατά το διάλογο με τις δικεχιούχες" ΑΧ. 
Αυτή η χωριστή γιεχ κεχθε χώρεχ διεχβειύλευση θα πμεxyμεxτoπε>ιείτεxι εττη βεχση τεχκτικών κεχι συστηματικών 
επεχφών μετεχξύ των επιτόπου εχντιπροσώπων της" Επιτροπής κεχι των κρεχτών μελών' οι επεχφές εχυτές θεχ 
έχουν ως" εχντικείμενο ε*νταλλαγές πληρετφοριών κεχι θεχ εξεχετφεχλίζουν μεγεχλύτερη συνοχή στις συζητήσεις 
με τις εχρχές των δικεχιούχων ΑΧ ((J< επίπεδο τομεεχκών κεχι υπεπομεεχκών πτυχών των πολιτικών στον τομέεχ 
της εκπεχίδευοης, όπως εχυτό των ειδικών ενεργειών κεχι πμογρ(*μμάτων). 
()ε* πρέπει νεχ oδηyεwι^ σε κοινές μελέτες κεχι (*ξιολογήοεις, κεχθώς κεχι στην προετοιμασία κεχι την 
εφεxpμoyή κοινών ενεργειών στο πλεχίσιο κατευθυντήριων yρεxμμώv που έχουν εγκρίνει η Κοινότητα κεχι τα 
κράτη μέλη. 
Ολες αυτές οι ενέργειες μπορούν νεχ προηγούνται της" διεχδικασίας πpoypaμμεxτισμoύ ή να υλοποιούνται 
κεχθόλη τη διάρκειεχ της. 
Η Επιτροπή επιφόρτιζε τεχ ι με τα καθήκοντα της έναρξης και διεχτήρησης του συντονισμού των πολιτικών, 
της παρακολούθησης της προόδου των προσπαθειών όσον αφορά το λειτουργικό συντονισμό. 
Σε κάθε όμως δικεχιούχο χώρα, ένεχς εχπό τους ευρωπεχίους εταίρους, που θα ορίζεται με κοινή συμφωνία, 
θα ενεργεί ως επικεφαλής στον τομέεχ της εκπαίδευσης και θα αναλαμβάνει κάθε πρωτοβουλία για την 
ενίσχυση του συντονισμού. 
26 
5) Ι (ίσο ΟΓΟ επίπεδο των πολιτικών όσο κεχι στο λειτουργικό επίπεδο, η Επιτροπή θεχ συγκεντρώνει ομε'χδες 
εμπειρογνωμόνων εχπό τεχ κρεχτη μέλη (τουλεχχιοτον ε*παξ του έτους) οι οποίοι, στη μν*ση των 
κατευθύνσεων που έχει ορίσει το Συμβετύλιο και που εψεχρμόζοντεχι από τα κρεχτη μέλη κεχι την Κοινότητα, 
θεχ συζητούν για όλε* τα προαναφερόμενα προβλήμεχτεχ και θεχ επεξεργάζονται αναλύσεις τόσο σε σχέση 
με ορισμένες γεωγραφικές περιοχές όσο και σε σχέση με ορισμένες ιδιαίτερες πτυχές των πολιτικών ή 
των ενεργειών στον τομέα της εκπαίδευσης και κεχτεχρτισης. 
Τεχ αποτελέσμεχτα των εργασιών των ομάδων εμπειρογνωμόνων μπορούν να κεχτεχχωρούνται σε 
συγκεκριμένα ε-γγρεχφε* χάραξης κεχτευθύνσεων, τε* σποίεχ θεχ υποβεχλλοντεχι στο Συμβούλιο εφόσον 
κρίνετεχι cxvay^xio. 
Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων θε* επικεντρώνουν κεχτεχ πρεπίμηση τις προσπάθειες τους σε περιορισμένο 
εχριθμό ΑΧ στις" οποίες η Κοινότητα κεχι τα κράτη μέλη έχουν σημεχντική πεχρουσία. ' 
Στο πλεχίσιο εχυτό, ?/ Επιτροπή θε* εκπονεί ετήσιεχ έκθεση προόδου των εργασιών συντονισμού, η οποία θα 
καλύπτει τόσο τη δρε'χση των κρεχτών μελών όσο κεχι της Κοινέπητεχς. 
6) Ενώ ο συντονισμός μετεχξύ της Κοινότητας κεχι των κρεχτών μελών πεχρεχμείνει η πρώτη προτερεχιότητα, 
η κοινή προσέγγιση στο πλαίσιο διεθνών οργε'χνων θεχ πρέπει νεχ πρεχγμεχτοποιείτεχι εκ πεχρεχλλήλου. Γιεχ 
το σκοπό εχυτό, πρέπει νεχ ληφθεί υπέιψη η εχρχή ενός ουστημεχτικού ε'*τυπου συντονισμού. 
Ο διενλογος κεχι ο συντονισμός με τους ε'χλλους δρεχστήριους ετημεχντικε>ύς χρηματοδότες εττον τομέα της 
εκπεχίδευετης θεχ πρεχγμεχτοποιούντεχι στη /ίαση μιεχς" κοινής "ευρωπεχϊκής πρε>οπτικής", ειδικότερε* εττο 
πλεχίσιο της εχνε'χπτυξης μεχκρε)πρέ>θεσμων τομεακών προγρε*μμε'ντων. 
II προαναφερόμενη ετήσιεχ έκθεση της Επιτροπής, θα εχνεχφέρει τις δρεχστηριέπητες που εχνεχλήφθηκεχν στο 
πλεχίσιο του συντονισμού με τους εχλλους μη "ευρωπεχίους" χρημεχτεώέπες, κεχθώς κεχι την πεχρεχκολούθηση 
της προόδου που σημείωνε τεχι εττο συντονισμό μετεχξύ της Κοινότητας κεχι των κρεχτών μελών. 
27 
ISSN 0254-1483 
COM(94)399 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 1611 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-94-420-GR-C 
ISBN 92-77-80683-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων χων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
ζϊ