Γνωμοδότηση για την τρίτη έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων (94/C 295/13)

Στις 18 Ιανουαρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την τρίτη έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Μαΐου 1994, με βάση εισηγητική έκθεση της δ. Maddocks.

Κατά τη 316η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Ιουνίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά πλειοψηφία και 12 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η ΟΚΕ έχει ήδη υιοθετήσει εκτεταμένες και, κατά την άποψη της Επιτροπής, «εποικοδομητικές» γνωμοδοτήσεις όσον αφορά τις δύο προηγούμενες εκθέσεις της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Στις γνωμοδοτήσεις αυτές, η ΟΚΕ σχολίαζε διεξοδικά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου, τη νομική βάση για την επίτευξη πιο συγκεκριμένης προόδου, την εφαρμογή της Συμφωνίας για το Κοινωνικό Πρωτόκολλο και την ολοκληρωμένη σχέση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων στην Ευρώπη με την «Ευρώπη των Πολιτών». Δεδομένου του σταδίου στο οποίο βρισκόμαστε στην τρίτη αυτή έκθεση, θεωρείται άτοπη η επεξεργασία αναλυτικής μελέτης παρόμοιας με εκείνη των περασμένων ετών. Αρκεί, ίσως, η αναφορά στις δύο προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (1). Η παρούσα γνωμοδότηση, αντίθετα, υπογραμμίζει τι ακριβώς δεν έχει ολοκληρωθεί και τι πρέπει να προβλεφθεί κατά την κατάρτιση του νέου χρονοδιαγράμματος μέχρι το 1996, για τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα των Ευρωπαίων.

2. `Οσον αφορά το ζήτημα των νέων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, η ΟΚΕ έχει ήδη δώσει την απάντησή της στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής (2). Επίσης, επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή γνωμοδοτήσεις που αφορούν συγκεκριμένες πτυχές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται το Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, το νέο πρόγραμμα για την κατάρτιση, την εκπαίδευση, την υγεία και την ασφάλεια στο χώρο εργασίας, η εφαρμογή της συμφωνίας για το Κοινωνικό Πρωτόκολλο, οι διαδικασίες ενημέρωσης και διαβούλευσης στις επιχειρήσεις κοινοτικής διάστασης, οι σχέσεις ΕΚ/Διε-θνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), τα δικαιώματα ψήφου, η μετανάστευση και η χορήγηση ασύλου, κτλ.

3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την τρίτη έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Αν και επιδοκιμάζει την πιο ομοιόμορφη απάντηση των κυβερνήσεων των κρατών μελών στο ερωτηματολόγιο της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή, για ακόμη μια φορά, δεν κατόρθωσε στην έκθεση αυτή να καταρτίσει έναν περιεκτικό και ενημερωμένο πίνακα προόδου (τούτο αντισταθμίζεται εν μέρει από τον ατελή πίνακα που επισυνάπτεται στο Πράσινο Βιβλίο σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής). Η ΟΚΕ εκφράζει, επίσης, τη λύπη της διότι η πρότασή της για συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην κατάρτιση της έκθεσης δεν ελήφθη υπόψη. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να εξακολουθήσει να καταρτίζει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη. Ζητεί επίσης από την Επιτροπή να διαβιβάζει περιεκτική έκθεση «συμμόρφωσης» τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όσον αφορά τις οδηγίες και τους κανονισμούς για την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική.

4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι το Συμβούλιο Υπουργών επέδειξε επαρκή πολιτική βούληση με την υιοθέτηση, αν και με ειδική πλειοψηφία, της οδηγίας για το χρόνο εργασίας και κοινής θέσης για την προστασία των νέων στην εργασία. Εξακολουθεί, όμως, να λυπάται για το γεγονός ότι οδηγίες για «βασικά» θέματα για τις οποίες προωθήθηκε ο Κοινωνικός Χάρτης (οι οποίες αφορούν την άτυπη εργασία, την απόσπαση εργαζομένων, τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων και τους εργαζόμενους με μειωμένη κινητικότητα) δεν έχουν ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό, η εφαρμογή του Κοινωνικού Χάρτη δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης, ούτε επαρκώς επιτυχημένη ως προς την ποιότητα. Όπως έχει αναφερθεί σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, η ΟΚΕ πιστεύει ότι, τελικά, θα επιτευχθεί πρόοδος σε αυτές τις ζωτικής σημασίας προτάσεις μέσω της αυστηρής εφαρμογής των διατάξεων της συμφωνίας για το Κοινωνικό Πρωτόκολλο. Εκφράζει, για πολλοστή φορά, τη λύπη της για τη μη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στη συμφωνία, επιλογή που φαίνεται ολοένα και πιο αβάσιμη και που θα μπορούσε να γίνει αιτία να υιοθετούνται οδηγίες που δεν καλύπτουν όλα τα κράτη μέλη.

5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, εκ νέου, στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης, την καθυστέρηση στην εφαρμογή των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων (και υποχρεώσεων) στην Ευρώπη, όσον αφορά, π.χ.

- το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και των συλλογικών διαπραγματεύσεων,

- το δικαίωμα των ατόμων που αναζητούν εργασία σε δωρεάν υπηρεσίες τοποθέτησης,

- τη γονική άδεια και την άδεια για οικογενειακούς λόγους,

- την τροποίηση του βάρους της απόδειξης όσον αφορά την ισότητα αμοιβής και μεταχείρησης ανδρών και γυναικών,

- την «ενημέρωση των εργαζομένων και διαβούλευση με αυτούς»,

- τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

5.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ακόμη μια φορά ότι πρέπει να προωθηθεί η «κοινωνική ρήτρα» στις διαδικασίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου με αναφορά στα καθιερωμένα πρότυπα της ΔΟΕ, ιδίως, όσον αφορά:

- την απαγόρευση της αναγκαστικής εργασίας (Σύμβαση 29 και 105),

- την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων (Σύμβαση 87 και 98),

- το κατώτατο όριο ηλικίας για εργασία και την κατάργηση της εργασίας των παιδιών (Σύμβαση 138),

- την ισότητα ευκαιριών και μεταχείρισης (Σύμβαση 100 και 111).

6. Τέλος, καθώς το πρότυπο της κοινωνίας μας βασίζεται στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο και, λαμβάνοντας υπόψη τη δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπέρ «μιας οικονομίας στραμένης προς την αλληλεγγύη» και την έκκληση του Λευκού Βιβλίου για «λιγότερο παθητική και περισσότερο ενεργό αλληλεγγύη», η ΟΚΕ θα επαναλάβει επίσης την καθιερωμένη άποψή της ότι η οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα είναι αλληλένδετες. Τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα και η επίτευξη της ευημερίας είναι αλληλένδετα. Το καθένα αποτελεί εξίσου προϋπόθεση και εγγύηση για το άλλο. Αποτελούν τους δίδυμους πυλώνες του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου αγοράς, του οποίου η επιτυχία στήριξε τη μεταπολεμική ειρήνευση στην Ευρώπη και του οποίου οι κοινές αξίες μπορούν να συνεχίσουν να βοηθούν την ενοποίηση των ευρωπαϊκών δημοκρατιών.

Βρυξέλλες, 1η Ιουνίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992 και ΕE αριθ. C 352 της 30. 12. 1993.

(2) ΕE αριθ. C 148 της 30. 5. 1994.