EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 77/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ενιαία αγορά για την Ευρώπη του 21ου αιώνα»

COM(2007) 724 τελικό

(2009/C 77/03)

Στις 20 Νοεμβρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την:

«Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ενιαία αγορά για την Ευρώπη του 21ου αιώνα».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία Αγορά, Παραγωγή και Κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Ιουλίου 2008, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Cassidy και των συνεισηγητών κ. Hencks και κ. Cappellini.

Κατά την 447η σύνοδο ολομέλειάς της, της 17ης και 18ης Σεπτεμβρίου (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 51 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Σύνοψη — συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ εξαίρει τη σημασία που έχει η Στρατηγική της Λισσαβώνας για τη διατήρηση των οφελών της ενιαίας αγοράς, όπως επίσης για την ανάπτυξη και την παγίωσή της.

1.2 Μια ομαλά λειτουργούσα, ανταγωνιστική και φιλική προς την καινοτομία ενιαία αγορά είναι καθοριστικής σημασίας για να μπορέσει η Ευρώπη να αξιοποιήσει κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο την παγκοσμιοποίηση, διαφυλάσσοντας παράλληλα τα πρότυπα πρόνοιας της Ευρώπης. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τις ανησυχίες της για τις πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων, και διεξάγει μελέτη για τον αντίκτυπο των αποφάσεων αυτών στο κοινοτικό κεκτημένο σε θέματα κοινωνικής πολιτικής (1).

1.3 Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι έχει μεγάλη σημασία η προώθηση και κεφαλαιοποίηση της επιστημονικής έρευνας και των αποτελεσμάτων της καινοτομίας, με την υποστήριξη των εθνικών προμηθευτών τεχνολογίας για την προώθηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο των προϊόντων καινοτομίας και νέων τεχνολογιών και την προαγωγή της διάδοσης και της διακρατικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η ενιαία αγορά είναι καθοριστικό εργαλείο για την υλοποίηση της Ατζέντας της Λισσαβώνας. Στόχος της είναι να ωφελεί τους καταναλωτές, την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση, μέσω της σταδιακής άρσης των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων, αν και πολλά εξ αυτών παραμένουν. Τα οφέλη της στενότερης ολοκλήρωσης είναι αναμφισβήτητα.

1.4 Η δέσμη της Επιτροπής για την επανεξέταση της ενιαίας αγοράς παρέχει μια καλή βάση για την αναζωογόνηση της ενιαίας αγοράς, αλλά η επιτυχία της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα και τη φιλοδοξία των εθνικών κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων των κρατών μελών να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να διαθέσουν τους αναγκαίους πόρους για τη μετουσίωση της ρητορικής σε πραγματικότητα.

1.5 Η ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και των προτύπων είναι μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις. Οι αξιολογήσεις του αντικτύπου, η μείωση του διοικητικού φόρτου και του κόστους που συνδέεται με την τήρηση της νομοθεσίας που απορρέει από τον φορολογικό κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς, η βελτίωση της διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τους ενδιαφερομένους, και ιδίως με τις ΜΜΕ, είναι καθοριστικής σημασίας για την καλύτερη κατανόηση των ρυθμιστικών στόχων και τον προσδιορισμό μη ρυθμιστικών λύσεων.

1.6 Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις παρέχουν μια ζωτικής σημασίας συνεισφορά στην αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Οι ΜΜΕ, στις διάφορες μορφές τους, διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στον κλάδο των υπηρεσιών και κατέχουν κεντρική θέση στους κοινωνικούς συμβιβασμούς που στηρίζουν την οικονομία της ΕΕ. Η ειδική νομοθετική πράξη για τις μικρές επιχειρήσεις («Small Business Act») και ο Χάρτης για τις ΜΜΕ αναγνωρίζουν τη σημασία των ΜΜΕ στις διεργασίες πολιτικής και στα όργανα της ΕΕ και των κρατών μελών. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον ρόλο των ΜΜΕ στην υλοποίηση της πολιτικής, ιδίως όσον αφορά τη συμβολή τους στην επίτευξη στόχων οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής.

1.7 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση είναι ένα σημαντικό εργαλείο αλληλεγγύης, το οποίο θα προσφέρει συγκεκριμένη βοήθεια στους εργαζομένους που απολύονται λόγω των μεταβαλλόμενων προτύπων του παγκόσμιου εμπορίου, για την εξεύρεση άλλης εργασίας. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει μεν το γεγονός ότι το σύστημα εφαρμόζεται στους εργαζομένους των ΜΜΕ, εκφράζει όμως τη λύπη της διότι το σύστημα αυτό δεν καλύπτει τους ελεύθερους επαγγελματίες που είναι ευάλωτοι απέναντι στις εν λόγω αλλαγές.

1.8 Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τη διάθεση επαρκών πόρων για τη βελτίωση της εφαρμογής των κανόνων της ενιαίας αγοράς. Πρέπει επίσης να αναπτυχθούν πρωτοβουλίες ώστε να εξασφαλισθούν συνέργιες μεταξύ της πολιτικής της ενιαίας αγοράς, της πολιτικής του ανταγωνισμού και της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής, οι οποίες είναι σημαντικές για μια ομαλά λειτουργούσα ενιαία αγορά.

1.9 Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι νέες ρυθμιστικές πρωτοβουλίες, που καλούνται να συμβάλουν στην ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς θα λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, καθώς και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνοχή και η ασφάλεια δικαίου για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, και να αποφευχθούν νέες πρωτοβουλίες που αντιφάσκουν μεταξύ τους, πρέπει να υπάρχει μια «δοκιμή συμβατότητας με την ενιαία αγορά» (2), καθώς και αξιολόγηση του κοινωνικού αντικτύπου, για τις νέες προτάσεις τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών.

1.10 Πρέπει να παρέχεται στους πολίτες και στις επιχειρήσεις εύκολη και οικονομικά προσιτή πρόσβαση στη δικαιοσύνη, συμπεριλαμβανομένων κατάλληλων μέσων προσφυγής και μηχανισμών επίλυσης διαφορών. Από την άποψη αυτή, πρέπει να βελτιωθεί η ανάπτυξη μέσων εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών.

1.11 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τον στόχο της ανακοίνωσης της 20ής Νοεμβρίου 2007 για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, δηλαδή «την ενοποίηση του πλαισίου της ΕΕ που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών υγείας, παρέχοντας συγκεκριμένες λύσεις για συγκεκριμένα προβλήματα όπου υπάρχουν» και την πρόβλεψη ενός «μείγματος κλαδικών και θεματικών δράσεων».

1.12 Δεδομένου ότι το πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ και οι Συνθήκες αναγνωρίζουν ότι οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος αποτελούν στο σύνολό τους μέρος των «κοινών αξιών» της ΕΕ και συμβάλλουν στην «κοινωνική και εδαφική συνοχή» της, οι κλαδικές δράσεις (λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε τομέα) πρέπει να συνδυάζονται με θεματικές προσεγγίσεις.

1.13 Ενσωματώνοντας τη διάκριση μεταξύ οικονομικών και μη οικονομικών υπηρεσιών στην πρωτογενή νομοθεσία, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης του σεβασμού των κοινών λειτουργικών αρχών των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, το πρωτόκολλο για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος καταδεικνύει ότι η διαδικασία αποσαφήνισης των υπό εξέταση εννοιών και συστημάτων είναι σήμερα πιο σημαντική από ποτέ άλλοτε, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι εν λόγω υπηρεσίες δεν εξαρτώνται πλέον από μια αποκλειστικά νομοθετική ή δικαστική κατά περίπτωση προσέγγιση.

1.14 Παρά το επαναλαμβανόμενο αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ότι πρέπει να διασφαλίζεται η νομική ασφάλεια της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας περιορίζονται σε μια σειρά ερωτήσεων και απαντήσεων, οι οποίες, αν και χρήσιμες, δεν είναι δεσμευτικές από νομικής απόψεως.

1.15 Επομένως, η ΕΟΚΕ προτείνει μια πολυδιάστατη και προοδευτική προσέγγιση, η οποία θα συνδυάζει την τομεακή και τη θεματική διάσταση και θα έχει ως αποτέλεσμα τη θέσπιση νομοθετικών πρωτοβουλιών, όταν επιβάλλεται, ή/και την προσαρμογή των εν λόγω αρχών και προϋποθέσεων στους διάφορους σχετικούς τομείς (οριζόντια προσέγγιση με θεματικό προσανατολισμό).

2. Βασικά σημεία των ανακοινώσεων της Επιτροπής

2.1 Η υπό εξέταση δέσμη της Επιτροπής προτείνει ένα φάσμα πρωτοβουλιών, οι οποίες βασίζονται σε πέντε έγγραφα εργασίας και δύο ανακοινώσεις σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας και την κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς (3).

2.2 Η ΕΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδοτήσεις σε όλα αυτά τα θέματα (4). Υιοθέτησε πρόσφατα μια γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα την εξωτερική διάσταση της ενιαίας αγοράς και καταρτίζει τώρα μια άλλη γνωμοδότηση με θέμα την κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση της ενιαίας αγοράς (5).

3. Γενικές παρατηρήσεις — Αποτελεσματικότερη εφαρμογή

3.1 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την έμφαση που δίδει η ανακοίνωση COM(2007) 724 τελικό στην ενίσχυση των καταναλωτών και των ΜΜΕ, προκειμένου η ενιαία αγορά να τους βοηθήσει να αποκομίσουν οφέλη και να ανταποκριθεί καλύτερα στις προσδοκίες και στις ανησυχίες τους. Επομένως, είναι ευχάριστο το γεγονός ότι η πολιτική της ενιαίας αγοράς αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή σε τομείς που σχετίζονται με τους καταναλωτές, όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες για ιδιώτες και το χονδρικό και λιανικό εμπόριο.

3.2 Η επιτυχία της μελλοντικής πολιτικής για την ενιαία αγορά εξαρτάται από τη συνδυασμένη ικανότητα των κρατών μελών και της Επιτροπής να βελτιώσουν τη λειτουργία της. Η ενιαία αγορά είναι ένα «έργο σε εξέλιξη» και αποτελεί κοινή ευθύνη. Η ίδια ευθύνη των κρατών μελών απέναντι στην ενιαία αγορά πρέπει να αυξηθεί. Συχνά οι εθνικές αρχές δεν ανταποκρίνονται στις ευθύνες τους όσον αφορά τη διαχείριση της ενιαίας αγοράς, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων εμποδίων που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη που θα έπρεπε να εμπνέει η ενιαία αγορά. Πρέπει να αναγνωρισθεί περαιτέρω ο σημαντικός ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη στήριξη της ενιαίας αγοράς.

3.2.1 Στόχος της Επιτροπής είναι να δοθεί υψηλότερη προτεραιότητα στην ορθή εφαρμογή. Πρέπει να θεσπισθούν εργαλεία που θα εξασφαλίσουν την καλύτερη λειτουργία της νομοθεσίας στην πράξη. Η έγκαιρη και ορθή μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας και η διοικητική απλοποίηση είναι καθοριστικής σημασίας για τη διευκόλυνση της εφαρμογής. Η ορθή μεταφορά της οδηγίας για τις υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επίτευξη των στόχων της όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας και οικονομικής μεγέθυνσης.

3.3 Η εξεύρεση εύκολων και γρήγορων λύσεων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις στην ενιαία αγορά πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Το SOLVIT είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο, αλλά, δυστυχώς, ανεπαρκώς χρησιμοποιούμενο εργαλείο, λόγω έλλειψης γνώσεων σχετικά με το σύστημα και τη χρησιμότητά του και επαρκών πόρων, ιδίως σε εθνικό επίπεδο. Κάθε πρωτοβουλία για την επανόρθωση της κατάστασης αυτής, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων για την εξασφάλιση επαρκών ανθρώπινων και οικονομικών πόρων στα κέντρα SOLVIT, συνιστάται θερμά, όπως και οι πρωτοβουλίες για τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής τους.

3.4 Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής για την ενοποίηση και την επιτάχυνση των διαδικασιών παράβασης, δίνοντας προτεραιότητα στις υποθέσεις παραβάσεων οι οποίες εμφανίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο και είναι οικονομικά σημαντικές, χωρίς να διακυβεύεται η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων προληπτικών μέτρων.

3.5 Πολλά πρέπει να γίνουν ακόμη για την εποπτεία της αγοράς όσον αφορά τα τοπικώς παραγόμενα και τα εισαγόμενα προϊόντα. Το γεγονός αυτό επιβάλλει μια υποχρέωση στις αρχές των κρατών μελών καθώς και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3.6 Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε από την Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην παροχή βοήθειας στις ΜΜΕ συνδέοντας την πολιτική για τις ΜΜΕ με τους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να καταργήσει τελικά όλα τα εθνικά μη δασμολογικά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένων των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων και εργαζομένων (6).

3.7 Γενικότερα, παραμένει κρίσιμο να συνεχίσει η Επιτροπή να διαδραματίζει ισχυρό ρόλο θεματοφύλακα της Συνθήκης και να ασκεί το δικαίωμα πρωτοβουλίας της, προκειμένου να επιτευχθεί η ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

3.8 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι πρέπει να καταβληθούν αδιάλειπτες προσπάθειες για την περαιτέρω μείωση του κόστους που συνεπάγεται ο φορολογικός κατακερματισμός της Ενιαίας Αγοράς με την υιοθέτηση κοινοτικής ρύθμισης που θα ευνοήσει την ανάπτυξη των διασυνοριακών δραστηριοτήτων και θα διασφαλίσει την σταθεροποίηση της Ενιαίας Αγοράς.

4. Βελτίωση της νομοθεσίας

4.1 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τον στόχο της διασφάλισης μιας πολιτικής ευρείας συμμετοχής και την επιθυμία διεύρυνσης της συμμετοχής των ενδιαφερομένων. Οι συστηματικές αξιολογήσεις του αντικτύπου είναι καθοριστικής σημασίας.

4.2 Η διαβούλευση με αντιπροσωπευτικούς ενδιαφερόμενους φορείς κατά την προετοιμασία αξιολόγησης του αντικτύπου είναι θεμελιώδους σημασίας. Οι αξιολογήσεις του αντικτύπου πρέπει να ελέγχονται από ανεξάρτητο και εξωτερικό σώμα εμπειρογνωμόνων, συμπεριλαμβανομένων ομάδων τελικών χρηστών της νομοθεσίας.

4.3 Η μείωση του διοικητικού φόρτου για τις εταιρείες πρέπει επίσης να διασφαλισθεί χωρίς να διακυβεύονται τα κοινωνικά αποτελέσματα.

4.4 Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνοχή και η ασφάλεια του δικαίου για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, και να αποφευχθούν νέες πρωτοβουλίες που θέτουν νέα εμπόδια, πρέπει να υπάρχει μια «δοκιμή συμβατότητας με την ενιαία αγορά», καθώς και αξιολόγηση των κοινωνικών συνεπειών (7), για τις νέες προτάσεις τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Τα ασαφή νομικά κείμενα, τα οποία συχνά εφαρμόζονται και ερμηνεύονται διαφορετικά, δημιουργούν αντιφάσεις στην κοινοτική νομοθεσία.

4.5 Η βελτίωση της πληροφόρησης και των δεδομένων σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς είναι καθοριστικής σημασίας. Η Επιτροπή πρέπει να είναι πιο ανοικτή όσον αφορά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για τα κράτη μέλη που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους και την υποβοήθηση του ρόλου των εθνικών κοινωνικών εταίρων, καθιστώντας πιο συνεκτική και διάφανη την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη.

5. Εξωτερική διάσταση της ενιαίας αγοράς (8)

5.1 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η παγκοσμιοποίηση είναι μια καταπληκτική πηγή δυναμισμού και ανταγωνιστικότητας και ότι η ενιαία αγορά είναι ένα πλεονέκτημα, το οποίο πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο για να απαντηθούν οι προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης.

5.2 Η ελευθέρωση του εμπορίου προσδιορίζεται ορθά ως ο πρώτος πυλώνας της στρατηγικής της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα. Η φιλόδοξη ολοκλήρωση του κύκλου της Ντόχα και η ολοκλήρωση των μεγάλης εμβέλειας διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, οι οποίες ξεκίνησαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Ευρώπη στον κόσμο», θα είναι το κριτήριο της επιτυχίας της ΕΕ.

5.3 Τα ρυθμιστικά ζητήματα και τα ζητήματα που αφορούν τα πρότυπα καθορίζουν ολοένα και περισσότερο την ικανότητα των εταιρειών να αναπτύξουν διεθνή δραστηριότητα. Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης, όπως οι CEN, CENELEC και ETSI, σε συνεργασία με συμβουλευτικούς οργανισμούς, όπως το NORMAPME (9), πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα εν λόγω πρότυπα είναι προσιτά σε όλες τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις μικρές επιχειρήσεις, σε ολόκληρη την ΕΕ και τις αναπτυσσόμενες χώρες.

5.4 Η Επιτροπή τονίζει ορθώς την αναγκαιότητα επίτευξης βελτιωμένης ρυθμιστικής συνεργασίας, αντιστοιχίας και σύγκλισης διεθνώς. Ο μακροπρόθεσμος στόχος πρέπει να είναι «μια δοκιμή, ένα πρότυπο, αποδεκτά παντού».

5.5 Η νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να διατηρεί την ανταγωνιστικότητα. Ο υπερβολικός φόρτος για τις εταιρείες της ΕΕ δεν θα αντισταθμισθεί από τη διεθνή αποδοχή των κανόνων της ΕΕ. Η ρυθμιστική συνεργασία με χώρες εταίρους δεν θα έχει επιτυχία, εάν δεν συνοδεύεται από ανοικτό πνεύμα και πνεύμα καινοτομίας απέναντι σε άλλες προσεγγίσεις.

5.6 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση συγκριτικής αξιολόγησης της νομοθεσίας της ΕΕ ως προς τη διεθνή βέλτιστη πρακτική, και ιδίως εκείνη των βασικών εμπορικών εταίρων της ΕΕ. Η συγκριτική αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνεται συστηματικά στις αξιολογήσεις αντικτύπου της ΕΕ, η δε ΕΕ πρέπει να είναι ανοικτή στη ρυθμιστική συνεργασία με σημαντικούς εμπορικούς εταίρους. Η ΕΕ πρέπει να δέχεται τα επίσημα αναγνωρισμένα διεθνή πρότυπα για αξιολόγηση της συμμόρφωσης.

5.7 Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι πρωτοβουλίες της ΕΕ για την ανάληψη ηγετικού ρόλου σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά τη θέσπιση κανόνων και την ανάπτυξη υψηλής ποιότητας διεθνών προτύπων με επιστημονική βάση για τα βιομηχανικά προϊόντα και τα προϊόντα διατροφής. Τα κοινά πρότυπα πρέπει να συνοδεύονται από κοινούς ρυθμιστικούς στόχους. Επομένως, η ΕΟΚΕ συνιστά την αύξηση της επικέντρωσης στις διμερείς συμφωνίες και στα δίκτυα μεταξύ διεθνών ρυθμιστικών φορέων.

5.8 Η ΕΕ πρέπει να εξακολουθήσει να στηρίζει το ελεύθερο εμπόριο, παρέχοντας ταυτόχρονα κατάλληλο επίπεδο εποπτείας της αγοράς για την προστασία κατά της εισαγωγής μη ασφαλών προϊόντων. Ωστόσο, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι τα εν λόγω μέτρα και αναδυόμενα συστήματα ιδιωτικών προτύπων δεν θα αποτελέσουν αντικείμενο καταχρήσεων με προστατευτικό τρόπο (10).

6. Η κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς

6.1 Η ΕΟΚΕ στηρίζει την άποψη ότι η κοινωνική διάσταση θα συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, σύμφωνα με τη στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση και μέσω της ισχυρής έμφασής της σε μια υγιή οικονομία των ΜΜΕ.

6.2 Καθώς η ολοκλήρωση της αγοράς εργασίας αποτελεί την καλύτερη μέθοδο προστασίας κατά του κοινωνικού αποκλεισμού, η καλύτερη χρήση των δυνατοτήτων του εργατικού δυναμικού της Ευρώπης στις ταχέως μεταβαλλόμενες κοινωνίες πρέπει να τεθεί στο επίκεντρο του σχεδίου της Επιτροπής για «παροχή ευκαιριών, δυνατότητες πρόσβασης και αλληλεγγύη». Η Επιτροπή πρέπει να συνεργασθεί με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να εξασφαλίσει ότι αυτό θα ισχύσει ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες, τους μετανάστες και τις μειονότητες.

6.3 Για να δοθεί απάντηση στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης (τεχνολογική αλλαγή και εξελισσόμενη κοινωνική και περιβαλλοντική πραγματικότητα), οι προσπάθειες πολιτικής πρέπει να προσανατολισθούν στην επίτευξη κοινωνικών στόχων, μέσω της αύξησης των ποσοστών απασχόλησης και της δημιουργίας των γενικών συνθηκών για οικονομική μεγέθυνση υψηλής παραγωγικότητας.

6.4 Η σημασία της ενσωμάτωσης της «ευελιξίας με ασφάλεια» (11) σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ υπογραμμίσθηκε από την ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της (12). Οι ΜΜΕ και ιδίως οι ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν κεντρικό ρόλο στην αποτελεσματική λειτουργία ευέλικτων αγορών εργασίας. Για τον σκοπό αυτό, απαιτείται καλύτερη κατανόηση του ρόλου των ΜΜΕ σε σχέση με την παροχή της κοινωνικής πολιτικής.

7. Ενιαία αγορά προσανατολισμένη στην καινοτομία

7.1 Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της Ενιαίας Αγοράς, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι έχει μεγάλη σημασία η προώθηση και κεφαλαιοποίηση της επιστημονικής έρευνας και των αποτελεσμάτων της καινοτομίας, με την υποστήριξη των εθνικών προμηθευτών τεχνολογίας για την προώθηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο των προϊόντων καινοτομίας και νέων τεχνολογιών και την προαγωγή της διάδοσης και της διακρατικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η ικανότητα καινοτομίας της Ευρώπης μπορεί να επηρεασθεί σημαντικά από την ποιότητα της ενιαίας αγοράς. Απαιτείται συντονισμός των προσπαθειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της Ε&Α μεταξύ δικτύων ΜΜΕ, μεγάλων εταιρειών, ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και του νέου Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας.

7.2 Η πρόοδος προς την κατεύθυνση ενός πιο ανταγωνιστικού συστήματος διπλώματος ευρεσιτεχνίας της ΕΕ, από άποψη κόστους και ασφάλειας δικαίου, είναι καθοριστικής σημασίας για την ικανότητα καινοτομίας της Ευρώπης. Πρέπει επίσης να σημειωθεί πρόοδος στη θέσπιση, αφενός, ενός κοινού δικαιοδοτικού συστήματος για όλη την Ευρώπη στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που θα εγγυάται καλύτερη ποιότητα, αποδοτικότητα και αξιοπιστία προς το σύνολο των επιχειρήσεων και, αφετέρου, ενός κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας που θα ανταποκρίνεται εξίσου στα εν λόγω κριτήρια και που θα είναι κυρίως προς όφελος των ΜΜΕ. Πρέπει επίσης να αναπτυχθεί η αυστηρή προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο για την καταπολέμηση της συνεχώς εντεινόμενης μάστιγας που αποτελούν οι απομιμήσεις και η πειρατεία προϊόντων.

7.3 Η καινοτομία στη διαχείριση της κοινωνικής πολιτικής πρέπει να περιλαμβάνει την ποικιλία των οργανισμών της κοινωνικής οικονομίας (όπως συνεταιρισμοί), οι οποίοι μπορούν να φέρουν την παροχή των υπηρεσιών πλησιέστερα στις κοινότητες των χρηστών, υπό την κατάλληλη ρυθμιστική εποπτεία.

7.4 Η νέα πολιτική για την ενιαία αγορά πρέπει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη δημιουργία μιας περιβαλλοντικά βιώσιμης παγκόσμιας οικονομίας.

8. Πολιτική προστασίας των καταναλωτών

8.1 Μια ισορροπημένη πολιτική για τους καταναλωτές είναι σημαντική για μια ομαλά λειτουργούσα ενιαία αγορά. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι καταναλωτές κατέχουν κεντρική θέση στο νέο όραμα της Επιτροπής για μια πραγματική ενιαία αγορά χωρίς αποκλεισμούς. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην πείρα των καταναλωτών στην αγορά, για παράδειγμα μέσω αξιολογήσεων αντικτύπου ή με την ενσωμάτωση των συμφερόντων των καταναλωτών στην Ατζέντα της Λισαβόνας.

8.2 Πρέπει να δοθεί έμφαση σε μία κοινή αγορά, η οποία θα είναι επωφελής για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις, και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο τομέας των υπηρεσιών στην οικονομία, αναβαθμίζοντας την ποιότητα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν πραγματική πρόσβαση στα αγαθά και στις υπηρεσίες που παρέχονται σε ολόκληρη την ΕΕ και οι επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να προσφέρουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους οπουδήποτε στην ΕΕ, με την ίδια ευκολία που το πράττουν στην εγχώρια αγορά τους. Η εναρμόνιση, σε συνδυασμό με την αμοιβαία αναγνώριση, θέτει την κατάλληλη βάση για μια κατάσταση στην οποία όλοι είναι κερδισμένοι (13).

9. Ανακοίνωση με τίτλο «Υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, περιλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος: Μια νέα ευρωπαϊκή δέσμευση» (14)

9.1 Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ανησυχία της σε αρκετές γνωμοδοτήσεις (15) σχετικά με τη διαρκή νομική ανασφάλεια όσον αφορά τις ΥΓΣ.

9.2 Στην ανακοίνωση υπογραμμίζεται ο ρόλος του ειδικού πρωτοκόλλου για τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη Συνθήκη της Λισαβόνας (πρωτόκολλο για τις ΥΓΣ), το οποίο θα παράσχει, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ένα συνεπές πλαίσιο εργασίας που θα καθοδηγήσει τις ενέργειες της ΕΕ προσφέροντας ταυτόχρονα μια στέρεα βάση για τον ορισμό των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος (16).

9.3 Από την άλλη πλευρά, η ανακοίνωση σχετικά με τις ΥΓΣ αναφέρει απλώς το νέο άρθρο 16 της Συνθήκης της Λισαβόνας, χωρίς να αναπτύσσει τις συνέπειές του, παρότι αυτό θεσπίζει μια νέα νομική βάση για τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), αναθέτοντας στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη μέριμνα να θεσπίσουν, μέσω κανονισμών, σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, τις αρχές και τις προϋποθέσεις, οι οποίες επιτρέπουν την εκπλήρωση του σκοπού τους.

9.4 Η ουσιαστική εφαρμογή της αρχής της υπεροχής της ορθής εκπλήρωσης του σκοπού των ΥΓΟΣ, η οποία καθίσταται πλέον δυνατή από το νέο άρθρο 16 της Συνθήκης της Λισαβόνας, θα συμβάλει στη μείωση των συχνών προσφυγών στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

9.5 Η Συνθήκη της Λισαβόνας περιέχει αρκετές καινοτομίες, όπως το προαναφερθέν άρθρο 16, και ειδικότερα μια συνολική αναφορά στις ΥΓΣ και στις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος μη οικονομικού χαρακτήρα. Συμβάλλει στον αναπροσανατολισμό του ζητήματος των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος στο πεδίο της κοινοτικής δράσης σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

9.6 Κατά την ΕΟΚΕ, η νέα Συνθήκη της Λισαβόνας (άρθρο 16 ΣΛΕΕ και πρωτόκολλο για τις ΥΓΣ) είναι απλώς το πρώτο βήμα μιας νέας προσέγγισης για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και συνεκτικότερη ρύθμιση των εθνικών και του κοινοτικού καθεστώτος των ΥΓΣ.

9.7 Το πρωτόκολλο για τις ΥΓΣ αποτελεί εγχειρίδιο χρήσης των κανόνων που αφορούν τις ΥΓΣ, τόσο οικονομικού (ΥΓΟΣ) όσο και μη οικονομικού χαρακτήρα, χωρίς ωστόσο να επιλύεται η δυσκολία που αφορά τη διάκριση μεταξύ των δύο κατηγοριών.

9.8 Εντάσσοντας στο πρωτογενές δίκαιο τη διάκριση μεταξύ οικονομικών και μη οικονομικών υπηρεσιών, καθώς και την αναγκαιότητα διασφάλισης του σεβασμού των κοινών αρχών λειτουργίας των ΥΓΟΣ, το πρωτόκολλο για τις ΥΓΣ καταδεικνύει την άμεση αναγκαιότητα αποσαφήνισης των υπό εξέταση εννοιών και συστημάτων, για την παροχή ασφάλειας δικαίου τόσο στις επιχειρήσεις και στους οργανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με τη διαχείριση των εν λόγω υπηρεσιών, όσο και στους κύριους δικαιούχους αυτών.

9.9 Η ανακοίνωση για τις ΥΓΣ προτείνει «την ενοποίηση του πλαισίου της ΕΕ που εφαρμόζεται στις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών υγείας, με την παροχή συγκεκριμένων λύσεων για συγκεκριμένα προβλήματα όπου υπάρχουν» και «κλαδικές και θεματικές δράσεις».

9.10 Η προσέγγιση θα πρέπει, φυσικά, να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητες καθενός από τους σχετικούς τομείς. Όμως, καθώς το πρωτογενές δίκαιο αναγνώρισε ότι οι ΥΓΟΣ συγκαταλέγονται στο σύνολό τους στις «κοινές αξίες» της ΕΕ και συμβάλλουν στην «κοινωνική και εδαφική συνοχή» της, είναι αναγκαίο να συνδυασθούν οι τομεακές δράσεις (με συνεκτίμηση των ειδικών χαρακτηριστικών κάθε τομέα) με τις θεματικές προσεγγίσεις.

9.11 Επομένως, η ΕΟΚΕ προτείνει μια πολυδιάστατη και σταδιακή προσέγγιση, η οποία θα συνδυάζει την τομεακή και τη θεματική διάσταση και θα έχει ως αποτέλεσμα την ανάληψη νομοθετικών πρωτοβουλιών όταν είναι αναγκαίες ή/και την προσαρμογή των εν λόγω αρχών και προϋποθέσεων στους διάφορους οικείους τομείς (οριζόντια προσέγγιση με θεματικό προσανατολισμό).

10. Η ιδιαίτερη κατάσταση των κοινωνικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας

10.1 Η ΕΟΚΕ εξαίρει τη σημασία που έχει η Στρατηγική της Λισσαβώνας για τη διατήρηση των οφελών της ενιαίας αγοράς, όπως επίσης για την ανάπτυξη και την παγίωσή της.

10.2 Η Επιτροπή θέσπισε την έννοια των κοινωνικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (ΚΥΚΩ) στη λευκή βίβλο για τις ΥΓΣ και την ανέλυσε σε δύο ανακοινώσεις (17) και σε ένα «έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής» (18).

10.3 Η ανακοίνωση δεν προτείνει κανέναν ορισμό των ΚΥΚΩ. Προτιμά τη διάκριση μεταξύ δύο μεγάλων ομάδων ΚΥΚΩ ως εξής: αφενός, τα συστήματα υποχρεωτικής και συμπληρωματικής κοινωνικής ασφάλισης· και αφετέρου, «τις άλλες σημαντικές υπηρεσίες που παρέχονται απευθείας στα πρόσωπα».

10.4 Η επιφυλακτικότητα της Επιτροπής φανερώνει πόσο δύσκολη είναι η κατανόηση των ΚΥΚΩ, καθώς αντιστοιχούν σε ειδικούς και πολύ ποικίλους σκοπούς, οι οποίοι έχουν βαθιές ρίζες σε συλλογικές εθνικές, ακόμη και τοπικές, προτιμήσεις.

10.5 Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης σχετικά με την Πράσινη Βίβλο του 2003, οι παράγοντες του τομέα των ΚΥΚΩ (τοπικές δημόσιες αρχές, φορείς εκμετάλλευσης, εκπρόσωποι των χρηστών) υπογράμμισαν ότι αισθάνονται αυξανόμενη νομική ανασφάλεια όσον αφορά τους κοινοτικούς κανόνες στους οποίους υπάγονται, δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων τους, ιδίως όσον αφορά την εντολή παροχής υπηρεσιών. Υπογράμμισαν ότι εμπίπτουν σε μια «γκρίζα ζώνη», η οποία παρακωλύει το έργο τους. Το γεγονός αυτό οδήγησε στα εξής αποτελέσματα: — η Επιτροπή δρομολόγησε μια διαδικασία ειδικού προβληματισμού (ανακοίνωση, μελέτες κλπ.), — ο νομοθέτης απέκλεισε σε μεγάλο βαθμό τις ΚΥΚΩ από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τις υπηρεσίες (19), — το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε, δύο φορές, μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου (20).

10.6 Ωστόσο, η Επιτροπή δεν ακολούθησε την κατεύθυνση αυτή, αντιφάσκοντας σαφώς προς την τομεακή προσέγγιση που προτιμά, και προτίθεται να περιορίσει τις προτάσεις της σε μια σειρά απαντήσεων στις «πιο συνηθισμένες ερωτήσεις», εγκαθιστώντας ένα διαλογικό σύστημα πληροφόρησης που θα είναι ασφαλώς χρήσιμο, αλλά όχι δεσμευτικό από νομικής σκοπιάς.

10.7 Για την ικανοποίηση των απαιτήσεων ασφάλειας δικαίου, δυνάμει, μεταξύ άλλων, του άρθρου 16 της ΣΛΕΕ το οποίο διανοίγει νέες προοπτικές όσον αφορά τον ρόλο των ΥΓΣ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των ΚΥΚΩ, πρέπει να συνεχισθεί η διαδικασία αποσαφήνισης των εννοιών καθώς και των κοινοτικών πλαισίων που εφαρμόζονται στις δραστηριότητες δημόσιας υπηρεσίας.

11. Ανακοίνωση με τίτλο «Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη: ένα νέο κοινωνικό όραμα για την Ευρώπη του 21ου αιώνα»

11.1 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τους στόχους που αναφέρονται στην ανακοίνωση με τίτλο «Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη: ένα νέο κοινωνικό όραμα για την Ευρώπη του 21ου αιώνα» (21), η οποία απευθύνεται στους πολίτες της ΕΕ, την κοινωνία των πολιτών και τις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, και βασίζεται σε βασικά εργαλεία της Ευρώπης όπως η ενιαία αγορά, η στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, και η στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

11.2 Οι τρέχουσες αλλαγές στις ευρωπαϊκές κοινωνίες (ΕΕ των 27 με 500 εκατομμύρια πολίτες, δημογραφική αλλαγή, παγκοσμιοποίηση, τεχνολογική πρόοδος και οικονομική ανάπτυξη, μεταξύ άλλων) μπορεί να αντιπροσωπεύουν νέες ευκαιρίες εργασίας και δεξιότητες, αλλά η προσαρμογή στην αλλαγή εξακολουθεί να συνεπάγεται κίνδυνο ανεργίας και αποκλεισμού.

11.3 Η ΕΟΚΕ στηρίζει έναν πιο προβεβλημένο ρόλο για την ΕΕ όσον αφορά τη διευκόλυνση, την πρόβλεψη και την προώθηση των εν λόγω διαρθρωτικών αλλαγών, προάγοντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές αξίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην ανακοίνωση σκιαγραφείται ένα νέο κοινωνικό όραμα «ευκαιριών ζωής» για την Ευρώπη του 21ου αιώνα και επιχειρείται η ολοκλήρωση της διαβούλευσης που έληξε στις 15 Φεβρουαρίου 2008. Το Γραφείο Συμβούλων για Θέματα Ευρωπαϊκής Πολιτικής (BEPA), μεταξύ άλλων, καθώς και τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, έλαβαν μέρος στον διάλογο σχετικά με τις κοινωνικές αλλαγές και την έννοια της ευρωπαϊκής κοινωνικής πραγματικότητας. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τον στόχο να εξασφαλισθεί ότι η τελική ανάλυση των εν λόγω συζητήσεων θα συμβάλει στην κατάρτιση του ανανεωμένου κοινωνικού προγράμματος δράσης, που πρόκειται να υποβληθεί το 2008, και θα λάβει υπόψη το νέο θεσμικό πλαίσιο που παρέχει η Συνθήκη της Λισαβόνας.

11.4 Γενικές υποθέσεις και παρατηρήσεις

11.4.1 Η αλλαγή της κοινωνικής πραγματικότητας

Όλα τα κράτη μέλη βιώνουν ταχείες και βαθιές αλλαγές και οι Ευρωπαίοι, ειδικότερα, εκφράζουν αγωνία και προβληματισμό για τις μελλοντικές γενεές (βλ. και προηγούμενες γνωμοδοτήσεις και πρωτοβουλίες της ΕΟΚΕ, το έγγραφο του BEPA με λεπτομερή επισκόπηση των εν εξελίξει κοινωνικών τάσεων και την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την κοινωνική κατάσταση του 2007).

11.4.2 Ένα κοινωνικό όραμα «ευκαιριών ζωής» για την Ευρώπη: προώθηση της ευημερίας μέσω των ευκαιριών, της πρόσβασης και της αλληλεγγύης

— Ευκαιρίες — για να μπορέσει ο πολίτης να ξεκινήσει καλά τη ζωή του, να αξιοποιήσει τα προσόντα του και να εκμεταλλευτεί στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις ευκαιρίες που του προσφέρει μια ρηξικέλευθη, ανοιχτή και σύγχρονη Ευρώπη.

— Πρόσβαση — νέοι και αποτελεσματικότεροι τρόποι για εκπαίδευση, πρόοδο στην αγορά εργασίας, ποιοτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και κοινωνική προστασία και ενεργό συμμετοχή στον πολιτισμό και την κοινωνία.

— Αλληλεγγύη — για να ενθαρρυνθεί η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική βιωσιμότητα και για να εξασφαλιστεί ότι κανένας δεν θα εγκαταλειφθεί στη μοίρα του.

11.4.2.1 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι δεν υπάρχει καμία προσέγγιση που να προσφέρεται για όλες τις καταστάσεις για την Ευρώπη και ότι οι κοινές προκλήσεις απαιτούν κοινή δράση υποστηριζόμενη από την ιδιότητα του ενεργού πολίτη.

11.4.2.2 Η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης με τη δημιουργία ευκαιριών για τα άτομα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης και τη μείωση του κινδύνου ελλείψεων στο σύστημα πρόνοιας. Η εμπιστοσύνη έχει ουσιώδη σημασία για την πρόοδο, τον εκσυγχρονισμό και τη θετική αντιμετώπιση των αλλαγών.

11.4.3 Βασικοί τομείς δράσης:

Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι των «ευκαιριών, της πρόσβασης και της αλληλεγγύης», η ΕΕ πρέπει να επενδύσει:

1) στη νεολαία: οι νέες κοινωνικές αλλαγές και η νέα οικονομία που βασίζεται στην καινοτομία και την τεχνολογία απαιτούν να δοθεί περισσότερη προσοχή στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες· η επένδυση στη νεολαία έχει θετικό αντίκτυπο τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στην κοινωνική συνοχή. Η Ατζέντα της Λισαβόνας τοποθετεί την εκπαίδευση στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού κοινωνικού και οικονομικού συστήματος μετατρέποντας τη γνώση σε μοχλό ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη στο παγκόσμιο περιβάλλον·

2) σε δημιουργικές σταδιοδρομίες: η δυναμική οικονομία και αγορά εργασίας απαιτούν ευέλικτους κανόνες στην αγορά εργασίας και υψηλά κοινωνικά πρότυπα (βλέπε «ευελιξία με ασφάλεια»)·

3) σε ζωή με μεγαλύτερη διάρκεια και καλύτερη υγεία: η αύξηση του προσδόκιμου ζωής επιβαρύνει τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, αλλά δημιουργεί επίσης νέες οικονομικές ευκαιρίες, όσον αφορά νέες υπηρεσίες, αγαθά και τεχνολογίες. Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει νέες κοινωνικές πολιτικές ώστε να αξιοποιήσει τις εν λόγω ευκαιρίες και να επανορθώσει την αποτυχία των σημερινών συστημάτων προστασίας·

4) στην ισότητα των φύλων: τα νέα οικονομικά μοντέλα συνεπάγονται νέα κοινωνικά προγράμματα. Για παράδειγμα, οι εργασιακές πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται στις νέες απαιτήσεις της ισότητας των φύλων. Ορισμένες από τις προτάσεις της Επιτροπής αφορούν τις διαφορές στην αμοιβή, το φορολογικό σύστημα και φιλικές για την οικογένεια πρακτικές στον χώρο εργασίας·

5) στην ενεργό συμμετοχή και στην εξάλειψη των διακρίσεων: οι πρόσφατες διευρύνσεις ανέδειξαν βαθιές οικονομικές και κοινωνικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών και περιφερειών. Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η προώθηση μιας νέας πολιτικής συνοχής βασισμένης στην αποδοχή της πολυμορφίας, της ενεργού συμμετοχής, της προώθησης της ισότητας και της εξάλειψης των διακρίσεων·

6) στην κινητικότητα και στην επιτυχή ενσωμάτωση: η ενιαία αγορά είχε ως αποτέλεσμα την αυξημένη κινητικότητα των πολιτών, η οποία έχει επίσης αντίκτυπο στις ΜΜΕ. Το γεγονός αυτό απαιτεί νέες προσεγγίσεις για ολόκληρη την ΕΕ βασισμένες στην ενσωμάτωση·

7) στον πολιτισμό, στον διάλογο και στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά: οι πτυχές αυτές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική συνοχή, ενώ παράλληλα κινητοποιούν οικονομικούς πόρους που συνδέονται με την καινοτομία και την τεχνολογική ανάπτυξη.

11.4.4 Ο ρόλος της ΕΕ

11.4.4.1 Η ΕΟΚΕ τονίζει το γεγονός ότι, μολονότι η κύρια αρμοδιότητα για τις εν λόγω πολιτικές ανήκει στα κράτη μέλη, η ΕΕ και οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην καθοδήγηση και στην υποστήριξη των συναφών δράσεων και μεταρρυθμίσεων. Το κοινοτικό κεκτημένο είναι ένα σημαντικό εργαλείο, ιδίως όσον αφορά τις πολιτικές διεύρυνσης και συνοχής, τη Συνθήκη της Λισαβόνας και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

11.4.4.2 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις ακόλουθες πέντε στρατηγικές που ορίζονται στην ανακοίνωση: — καθορισμός πολιτικών πλαισίων δράσης: η ΕΕ έχει ήδη θέσει κοινούς στόχους, με σκοπό την εναρμόνιση μεταξύ των κρατών μελών, όσον αφορά την στρατηγική απασχόλησης, την Ατζέντα της Λισαβόνας και τις κοινωνικές πολιτικές. Οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν τώρα στην επίτευξη των εν λόγω στόχων και στη λειτουργική εφαρμογή των εν λόγω κοινών αρχών· — υποστήριξη των ευρωπαϊκών αξιών και εξασφάλιση ομοιογενών συνθηκών: το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην κατεύθυνση των εθνικών πολιτικών προς κοινούς στόχους· — ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών: η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι βέλτιστες πρακτικές, η ανταλλαγή εμπειριών, οι κοινές αξιολογήσεις και οι αξιολογήσεις από ομοτίμους όσον αφορά τις κοινωνικές καινοτομίες πρέπει να ενσωματωθούν στον κεντρικό πυρήνα του εθνικού και ευρωπαϊκού πολιτικού διαλόγου. Στη διαδικασία αυτή πρέπει να συμμετέχουν ενεργά τα όργανα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ· — ενίσχυση των ενεργειών που αναλαμβάνονται σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο: οι πολιτικές συνοχής της ΕΕ και τα διαρθρωτικά ταμεία συνέβαλαν στη μείωση των διαφορών στα επίπεδα ευημερίας και στο βιοτικό επίπεδο σε ολόκληρη την ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια τα εν λόγω μέσα συνδέθηκαν πιο στενά με τις πολιτικές προτεραιότητες για ανάπτυξη και απασχόληση (για το διάστημα 2007-2013 θα επενδυθούν περισσότερα από 75 δισεκατομμύρια ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο σε νέες δεξιότητες και καινοτόμους εταιρείες). Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση είναι ένα σημαντικό εργαλείο αλληλεγγύης, το οποίο πρέπει να προβλέπει ενεργητικά μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης για τις πιο ευάλωτες ομάδες καθώς και για τις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ. Επομένως, είναι καθοριστικής σημασίας η συμμετοχή στον διάλογο σχετικά με τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2013, προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα πορίσματα της κοινωνικής διαβούλευσης· — καλύτερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση και δημιουργία μιας ισχυρής βάσης γνώσεων: η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες όπως το ευρωπαϊκό έτος ίσων ευκαιριών για όλους (2007), το ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008), την πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010). Τα υπάρχοντα ιδρύματα και οι φορείς —το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Ισότητας των Φύλων— θα συμβάλλουν όλο και περισσότερο στη λήψη αποφάσεων, στην ευαισθητοποίηση και στην προώθηση συστηματικής διαβούλευσης (και όχι μόνον ηλεκτρονικής διαβούλευσης). Η ΕΟΚΕ, ανεξάρτητες επιτροπές εμπειρογνωμόνων, αντιπροσωπευτικές οργανώσεις και ερευνητικά ιδρύματα σε επίπεδο ΕΕ και επίπεδο κρατών μελών πρέπει επίσης να συμμετάσχουν στην εν λόγω διεργασία. Η ΕΟΚΕ ζητεί την αυξημένη εμπλοκή όλων των ενδιαφερομένων για την ευαισθητοποίηση και τη βελτίωση της ποιότητας των πορισμάτων (παροχή αξιόπιστων δεδομένων, στατιστικών στοιχείων, κοινών δεικτών, συστημάτων παρακολούθησης κλπ.) όσον αφορά τα κοινωνικά ζητήματα.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 2008. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) ΙΝΤ/416, R/CESE 1120/2008.

(2) Όπως ζήτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα της 4ης Σεπτεμβρίου 2007, με τίτλο «Επανεξέταση της ενιαίας αγοράς: εξάλειψη των εμποδίων και της αναποτελεσματικότητας με τη βελτίωση της υλοποίησης και της εφαρμογής» [2007/2024(INI)].

(3) Η δέσμη της Επιτροπής της 20ής Νοεμβρίου 2007 περιλαμβάνει την ανακοίνωση με τίτλο«Ενιαία αγορά για την Ευρώπη του 21ου αιώνα» [COM(2007) 724 τελικό], και θεσπίζει ένα σύνολο πρωτοβουλιών για τον αναπροσανατολισμό της ενιαίας αγοράς. Η εν λόγω ανακοίνωση υποστηρίζεται από πέντε έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τα εξής:

— «The single market: review of achievements» (Επισκόπηση των επιτευγμάτων της ενιαίας αγοράς) [SEC(2007) 1521]

— «Μέσα για μια εκσυγχρονισμένη πολιτική για την ενιαία αγορά» [SEC(2007) 1518]

— «Εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας για την παρακολούθηση των προϊόντων, της αγοράς και του τομέα: αποτελέσματα της πρώτης αξιολόγησης του τομέα» [SEC(2007) 1517]

— «Η εξωτερική διάσταση της αναθεώρησης της ενιαίας αγοράς» [SEC(2007) 1519]

— «Πρωτοβουλίες στον τομέα των λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών» [SEC(2007) 1520].

Υπάρχουν δύο ακόμη ανακοινώσεις:

— Ανακοίνωση με τίτλο «Υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, περιλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος: Μια νέα ευρωπαϊκή δέσμευση» [COM(2007) 725 τελικό] και αρκετά έγγραφα εργασίας [έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: SEC(2007) 1514, SEC(2007) 1515, SEC(2007) 1516]

— Ανακοίνωση με τίτλο «Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη: ένα νέο κοινωνικό όραμα για την Ευρώπη του 21ου αιώνα» [COM(2007) 726 τελικό].

(4) CESE 267/2008, ΕΕ C 162 της 25.6.2008, CESE 1262/2007, ΕΕ C 10 της 15.2.2008, CESE 62/2008, ΕΕ C 151 της 17.6.2008.

(5) CESE 481/2008 ΕΕ C 204 της 9.8.2008 και INT/416, R/CESE 1120/2008.

(6) Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις — Βασικός παράγοντας για μεγαλύτερη ανάπτυξη και περισσότερες θέσεις απασχόλησης — Ενδιάμεση εξέταση της σύγχρονης πολιτικής για τις ΜΜΕ, COM(2007) 592 τελικό, έγγραφο διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52007DC0592:EN:NOT

(7) Βλ. γνωμοδότηση CESE 794/2007.

(8) CESE 481/2008, EE C 204 της 9.8.2008.

(9) Ευρωπαϊκό Γραφείο Βιοτεχνιών, Επαγγελμάτων και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων για την Τυποποίηση.

(10) ΠΟΕ World Trade Report 2005 (Παγκόσμια έκθεση εμπορίου 2005) «Exploring the links between trade, standards and the WTO» (Διερεύνηση των δεσμών μεταξύ εμπορίου, προτύπων και ΠΟΕ), έγγραφο διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/anrep_e/world_trade_report05_e.pdf

(11) CESE 767/2008 (SOC/283), COM(2007) 359 τελικό: Η ευελιξία με ασφάλεια μπορεί να ορισθεί ως μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την ταυτόχρονη βελτίωση της ευελιξίας και της ασφάλειας στην αγορά εργασίας.

(12) CESE 999/2007, ΕΕ C 256 της 27.10.2007.

(13) Όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις 13-14 Μαρτίου 2008.

(14) COM(2007) 725 τελικό.

(15) CESE 427/2007, ΕΕ C 161 της 13.7.2007, CESE 976/2006, ΕΕ C 309 της 16.12.2006, CESE 121/2005, ΕΕ C 221 της 8.9.2005 και CESE 1125/2003, ΕΕ C 80 της 30.3.2004.

(16) COM(2007) 724 τελικό της 20ής Νοεμβρίου 2007, σημείο 3, σελ. 9.

(17) COM(2006) 177 της 26ης Απριλίου 2006«Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισαβόνας — Κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και COM(2007) 725 της 20ής Νοεμβρίου «Υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, περιλαμβανομένων των κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος: Μια νέα ευρωπαϊκή δέσμευση».

(18) SEC(2007) 1514 της 20ής Νοεμβρίου 2007: «Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων για τις δημόσιες συμβάσεις στις κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος».

(19) Βλέπε άρθρο 2, σημεία 1 και 2, στοιχείο ι), της οδηγίας για τις υπηρεσίες.

(20) Έκθεση RAPKAY της 14ης Σεπτεμβρίου 2006 και έκθεση Hasse Ferreira του 2007.

(21) COM(2007) 726 τελικό.