Βρυξέλλες, 2.2.2005

SEC(2005) 150 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1466/97 της 7ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας 2004-2008

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1] προέβλεπε ότι οι χώρες που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα οφείλουν να υποβάλουν προγράμματα σταθερότητας στο Συμβούλιο και την Επιτροπή ως την 1η Μαρτίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού, το Συμβούλιο όφειλε να εξετάσει κάθε πρόγραμμα σταθερότητας με βάση τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής του άρθρου 114 της Συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή). Με βάση σύσταση της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα και εξέδωσε γνώμη. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν σε ετήσια βάση επικαιροποιήσεις των προγραμμάτων σταθερότητας, οι οποίες μπορούν επίσης να εξετάζονται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας, το οποίο κάλυπτε την περίοδο 1998-2001 υποβλήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1998 και εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 8 Φεβρουαρίου 1999. Στη συνέχεια υποβλήθηκαν κάθε έτος επικαιροποιημένα προγράμματα. Η Ιταλία υπέβαλε την πιο πρόσφατη επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας την 1η Δεκεμβρίου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αξιολόγησαν από τεχνική άποψη το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές τους προβλέψεις του φθινοπώρου του 2004, και έχοντας υπόψη τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μέθοδο για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών για την περίοδο 2003-2005 και τις αρχές που θεσπίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο της 27ης Νοεμβρίου 2002 για την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο[3]. Η αξιολόγηση αυτή οδήγησε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

- Το πρόγραμμα συμφωνεί εν μέρει με τις πληροφοριακές απαιτήσεις του "κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης". Για το 2006 και τα επόμενα έτη αναφέρεται μόνο το μέγεθος της μελλοντικής δημοσιονομικής διόρθωσης και όχι η σύνθεσή της ενώ η κατανομή των κονδυλίων του προϋπολογισμού δεν είναι συνεκτική με τους δημοσιονομικούς στόχους του προγράμματος.

- Το μακροοικονομικό σενάριο που παρουσιάζεται στο πρόγραμμα προβλέπει τη σταδιακή επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας, με μοχλό την εσωτερική ζήτηση, ως το 2006, έτος κατά τη διάρκεια του οποίου η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να σταθεροποιηθεί γύρω στο 2,3% κατ’ έτος. Το σενάριο αυτό βασίζεται στις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες στα μέσα του 2004. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν την παρουσίαση του μεσοπρόθεσμου χρηματοοικονομικού πλαισίου ( Documento di programmazione economico-finanziaria – DPEF ) στα τέλη Ιουλίου 2004 δεν λαμβάνονται υπόψη. Συνεπώς, η υπόθεση μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης φαίνεται κάπως αισιόδοξη σε σχέση με τις προβλέψεις του φθινοπώρου 2004 της Επιτροπής. Το ίδιο ισχύει και για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές. Βάσει των υπολογισμών που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής σύμφωνα με την κοινή μέθοδο, η δυνητική αύξηση του ΑΕΠ υπολογίζεται σε περίπου 1,75% το χρόνο, έναντι 1,25% της φθινοπωρινής πρόβλεψης 2004 της Επιτροπής.

- Στόχος του προγράμματος είναι να μειωθεί σταδιακά το ονομαστικό δημοσιονομικό έλλειμμα, που αναμένεται να φθάσει το 2,9% του ΑΕΠ το 2004, το 2,7% του ΑΕΠ το 2005 και 0,9% το 2008. Το πρόγραμμα δεν προβλέπει συνεπώς σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση μεσοπρόθεσμα. Τα στοιχεία σχετικά με το έλλειμμα αυξήθηκαν κατά πάνω από 1 εκατοστιαία μονάδα σε σχέση με την προηγούμενη επικαιροποίηση, και η προγραμματισμένη εξυγίανση μετατέθηκε λαμβανομένου υπόψη του λιγότερο ευνοϊκού μακροοικονομικού σεναρίου. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι κυκλικές συνθήκες που μετρούνται βάσει της απόκλισης παραγωγής παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η αναθεώρηση στο επίπεδο του ελλείμματος είναι κυρίως διαρθρωτική.

- Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους αναμένεται να βελτιωθεί κατά 1,1 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια της πρόβλεψης, και κυρίως κατά τη διάρκεια του 2006 (0,5 εκατοστιαίες μονάδες). Το 2005 δεν αναμένεται άλλη βελτίωση των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων.

- Η εξέταση του προγράμματος σταθερότητας υπογραμμίζει ότι υπάρχει σαφής κίνδυνος το δημοσιονομικό αποτέλεσμα να είναι χειρότερο από ότι προβλέπεται στο πρόγραμμα. Οι δημοσιονομικοί στόχοι βασίζονται σε κάπως αισιόδοξες μακροοικονομικές προοπτικές, ιδιαίτερα για το 2005. Παράλληλα, διάφορες αβεβαιότητες βαρύνουν την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2005, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση της ANAS, της εταιρείας που είναι υπεύθυνη για τη συντήρηση του οδικού δικτύου, και ορισμένα μέτρα για την προσωρινή αύξηση των εσόδων. Άλλες αβεβαιότητες βαρύνουν το 2006, έτος κατά τη διάρκεια του οποίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί η κυριότερη βελτίωση των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων, ενώ η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να αντικαταστήσει τελείως τα προσωρινά μέτρα με μόνιμα μέτρα. Το πρόγραμμα δεν παρέχει καμία εξήγηση σχετικά με τις λεπτομέρειες αυτής της προσαρμογής. Λαμβανομένης υπόψη της εμπειρίας από το παρελθόν, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ότι το 2006 και τα επόμενα έτη λόγω της απόκλισης μεταξύ του ύψους του προϋπολογισθέντος ελλείμματος και του στόχου του ελλείμματος, υπάρχει κίνδυνος να έχει υποεκτιμηθεί η απαραίτητη δημοσιονομική εξυγίανση.

- Γενικά, οι δημοσιονομικοί στόχοι που περιέχει το πρόγραμμα δεν αφήνουν επαρκές περιθώριο ασφάλειας για τη μη υπέρβαση του ορίου 3% του ΑΕΠ στο πλαίσιο των συνηθισμένων κυκλικών διακυμάνσεων, τουλάχιστον ως το 2006. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων αναθεώρησης προς τα κάτω των μακροοικονομικών παραμέτρων και των κινδύνων που βαρύνουν την εκτέλεση του προϋπολογισμού 2005, ίσως χρειαστούν συμπληρωματικά μέτρα ώστε να επιτευχθεί ο στόχος σε ό,τι αφορά το ονομαστικό έλλειμμα και, ειδικότερα, ώστε να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ το 2005. Ίσως χρειαστούν πρόσθετα μέτρα και για το 2006 και τα επόμενα έτη.

- Ο δείκτης του δημοσίου χρέους, που βρίσκεται ακόμη στο 106% του ΑΕΠ το 2004, δεν αναμένεται να μειωθεί ουσιωδώς, παρά το σημαντικό αποτέλεσμα από τις ιδιωτικοποιήσεις. Η σχεδόν αμετάβλητη κατάσταση σε σχέση με το 2003 εξηγείται από την εκτροπή του πρωτογενούς αποτελέσματος και από πράξεις που, εκτός του ελλείμματος, είχαν ως αποτέλεσμα και τη σημαντική αύξηση του χρέους. Ο ρυθμός μείωσης του χρέους αναμένεται να επιταχυνθεί εκ νέου μεταξύ του 2005 και του 2008 στο πλαίσιο της αναμενόμενης βελτίωσης του πρωτογενούς αποτελέσματος, ενός φιλόδοξου προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και της σταδιακής επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο, τα θετικά αποτελέσματα από τις προβλεπόμενες ιδιωτικοποιήσεις αντισταθμίζονται σε μεγάλο βαθμό από πράξεις οι οποίες δεν διευκρινίζονται και θα έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του χρέους. Ο δείκτης του χρέους αναμένεται να μειωθεί κάτω από το όριο του 100% του ΑΕΠ μόνο το 2007, δηλαδή τέσσερα έτη μετά την προθεσμία του 2003 για την οποία είχε δεσμευθεί η Ιταλία το 1998 με την προοπτική της ένταξής της στην ΟΝΕ.

- Η δημοσιονομική στρατηγική που εκτίθεται στο πρόγραμμα συνδυάζεται με την ανάγκη να μειωθούν αισθητά οι τρέχουσες πρωτογενείς δαπάνες ώστε να εξυγιανθεί η δημοσιονομική θέση παράλληλα με την ελάφρυνση της φορολογικής επιβάρυνσης. Επίσημα, η φορολογική μεταρρύθμιση του 2005 δεν θα επηρεάσει το έλλειμμα, αλλά είναι πιθανό να έχει αποτελέσματα ως προς τη δημοσιονομική ισορροπία. Κατά τον ίδιο τρόπο, το όριο 2% για την ετήσια αύξηση των πρωτογενών δαπανών και η νέα μεταρρύθμιση του εσωτερικού συμφώνου σταθερότητας δεν στηρίζονται σε εντελώς αξιόπιστους μηχανισμούς υλοποίησης. Ο νόμος-πλαίσιο για τις συντάξεις που εγκρίθηκε το 2004 αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών επιπτώσεων από τη γήρανση του πληθυσμού. Η πλήρης εφαρμογή της μεταρρύθμισης αναμένεται να οδηγήσει στη μείωση των δαπανών κατά περίπου 0,6-0,7% του ΑΕΠ μεταξύ του 2011 και του 2033. Πράγματι, οι αυστηρότερες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας αναμένεται να αρχίσουν να ισχύουν μόνο το 2008 με τη μορφή ξαφνικής και απότομης αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης. Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης ένα σχέδιο εκχώρησης οικονομικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 1,6% του ΑΕΠ το χρόνο χωρίς ωστόσο να παρέχει επαρκείς λεπτομέρειες σχετικά. Τέλος, ορισμένα δημοσιονομικά μέτρα συνεπάγονται θετικό βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα ενώ η τάση αντιστρέφεται σταδιακά αργότερα.

- Σε ότι αφορά την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών της, η Ιταλία φαίνεται να αντιμετωπίζει κάποιους κινδύνους. Εφόσον επιτύχει πλήρως τους δημοσιονομικούς της στόχους και εφαρμόσει τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που εγκρίθηκε πρόσφατα, θα έχει πραγματοποιήσει ένα σημαντικό βήμα. Πάντως, απαιτείται ταχεία διόρθωση οποιασδήποτε απόκλισης από τον στόχο σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

- Οι οικονομικές πολιτικές που περιγράφονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα συμφωνούν εν μέρει με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για την Ιταλία σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά. Πρώτον, το πρόγραμμα δεν προβλέπει μεσοπρόθεσμα σχεδόν ισοσκελισμένο ή πλεονασματικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Δεύτερον, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν διασφαλίζουν τη βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες το χρόνο τουλάχιστον. Τρίτον, το 2005, οι προβλεπόμενες φορολογικές ελαφρύνσεις δεν χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από διαρθρωτικές μειώσεις των πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Τέλος, το πρόγραμμα δεν παρέχει επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία των ειδικών μηχανισμών ενίσχυσης του ελέγχου των δαπανών και δεν εντοπίζει σαφώς την πηγή χρηματοδότησης των περιφερειακών δαπανών.

- Λαμβανομένης υπόψη αυτής της αξιολόγησης, θα ήταν επιθυμητό η Ιταλία: (i) να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να επιτύχει το στόχο σχετικά με το έλλειμμα το 2005· (ii) να καταβάλει τις απαραίτητες προσπάθειες σε διαρθρωτικό επίπεδο το 2006 και τα επόμενα έτη προκειμένου να επιτύχει σχεδόν ισοσκελισμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα ως το τέλος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα· (iii) να διασφαλίσει ότι ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ μειώνεται προς την τιμή αναφοράς 60% του ΑΕΠ με ταχύτερους ρυθμούς, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε οποιονδήποτε άλλο παράγοντα εκτός από τον καθαρό δανεισμό που μπορεί να επηρεάσει το επίπεδο του χρέους.

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνημμένη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας και τη διαβιβάζει στο Συμβούλιο.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1466/97 της 7 ης Ιουλίου 1997 σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας 2004-20 08

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[4], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις [17 Φεβρουαρίου 2005] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας, που καλύπτει την περίοδο 2004-2008. Το πρόγραμμα αυτό είναι εν μέρει σύμφωνο με τις πληροφοριακές απαιτήσεις του αναθεωρημένου «κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Για το 2006 και τα επόμενα έτη, αναφέρει το μέγεθος της μελλοντικής δημοσιονομικής εξυγίανσης αλλά δεν διευκρινίζει τη σύνθεσή της, ενώ η κατανομή των κονδυλίων του προϋπολογισμού δεν είναι συνεκτική με τους δημοσιονομικούς στόχους που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα. Συνεπώς, η Ιταλία καλείται να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του κώδικα δεοντολογίας.

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα έχει εκπονηθεί βάσει των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες στα μέσα του 2004. Προβλέπει ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα επιταχυνθεί για να φθάσει το 1,2% το 2004, το 2,1% το 2005 πριν σταθεροποιηθεί σε περίπου 2,3% για το υπόλοιπο της καλυπτόμενης περιόδου. Βάσει των πληροφοριών που διατίθενται σήμερα, το σενάριο αυτό φαίνεται να αντικατοπτρίζει μια κάπως αισιόδοξη υπόθεση στο μέτρο που (i) η προβλεφθείσα ανάπτυξη για το 2005 τοποθετείται στο ανώτατο όριο των σημερινών προβλέψεων και (ii) η προβλεπόμενη εξέλιξη της μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης φαίνεται σχετικά αισιόδοξη. Οι προβλέψεις που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των τιμών, με βάση τον αποπληθωριστή του ΑΕΠ, φαίνονται ρεαλιστικές[5].

Στόχος του προγράμματος είναι να μειωθεί σταδιακά το ονομαστικό δημοσιονομικό έλλειμμα ώστε να φθάσει από το προβλεπόμενο 2,9% του ΑΕΠ το 2004 στο 2,7% του ΑΕΠ το 2005 και 0,9% του ΑΕΠ το 2008. Το πρόγραμμα δεν προβλέπει συνεπώς σχεδόν ισοσκελισμένη η πλεονασματική μεσοπρόθεσμη θέση. Το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα αναμένεται να βελτιωθεί κατά 1,1 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια της καλυπτόμενης περιόδου, και το μεγαλύτερο μέρος αυτής της διόρθωσης (0,5 εκατοστιαίες μονάδες) αναμένεται να καταγραφεί το 2006. Για το 2005 δεν αναμένεται βελτίωση του αποτελέσματος σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους. Τα στοιχεία για το ονομαστικό έλλειμμα αυξήθηκαν κατά πάνω από 1 εκατοστιαία μονάδα σε σχέση με την προηγούμενη επικαιροποίηση, όταν η προβλεπόμενη εξυγίανση αναβλήθηκε στο πλαίσιο ενός λιγότερο ευνοϊκού μακροοικονομικού σεναρίου. Ωστόσο, εφόσον οι κυκλικές συνθήκες μετρημένες με βάση την απόκλιση παραγωγής παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η αναθεώρηση του ελλείμματος είναι κυρίως διαρθρωτική.

Υπάρχει σαφής κίνδυνος το δημοσιονομικό αποτέλεσμα να είναι χειρότερο από ότι προβλέπεται στο πρόγραμμα. Σε ό,τι αφορά το 2005, ιδιαίτερα, όπου τα περιθώρια είναι πολύ στενά, μια μικρή απόκλιση από τη σχεδιαζόμενη δημοσιονομική διόρθωση πάνω από 2% του ΑΕΠ, λόγω ορισμένων έκτακτων μέτρων ή της πιθανής επαναταξινόμησης της ANAS, της εταιρείας που είναι υπεύθυνη για τη συντήρηση του οδικού δικτύου, ενέχουν τον κίνδυνο να υπερβεί το έλλειμμα την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Το 2006 και τα επόμενα έτη είναι δυσχερές να γίνει πλήρης αξιολόγηση των δημοσιονομικών εξελίξεων δεδομένου ότι το πρόγραμμα δεν παρουσιάζει λεπτομερώς τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Για την ίδια περίοδο, βάσει της εμπειρίας από το παρελθόν δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η απαραίτητη δημοσιονομική προσαρμογή για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος είναι υποεκτιμημένη.

Στο επίπεδο της αξιολόγησης των κινδύνων, η δημοσιονομική στρατηγική που καθορίζεται στο πρόγραμμα δεν φαίνεται να αφήνει επαρκές περιθώριο για την αποφυγή υπέρβασης του ορίου 3% του ΑΕΠ στο πλαίσιο των συνηθισμένων μακροοικονομικών διακυμάνσεων, τουλάχιστον ως το 2006. Δεν επιτρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι θα επιτευχθεί πριν από το τέλος της περιόδου αναφοράς ο μεσοπρόθεσμος στόχος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, δηλαδή σχεδόν ισοσκελισμένη η πλεονασματική δημοσιονομική θέση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο δείκτης χρέους φθάνει το 106% του ΑΕΠ το 2004, και συνεπώς είναι ελαφρώς χαμηλότερος από το επίπεδο που καταγράφηκε το 2003 και πολύ πάνω από την τιμή αναφοράς 60% του ΑΕΠ, που προβλέπει η συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει τη μείωση του δείκτη του δημοσίου χρέους κατά περισσότερες από 8 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια της καλυπτόμενης περιόδου, κυρίως με βάση το φιλόδοξο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, σε συνδυασμό με τη βελτίωση του πρωτογενούς αποτελέσματος και την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Η διαδικασία μείωσης του χρέους επιβραδύνεται από έκτακτες πράξεις (below-the-line operations) που έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του χρέους κατά περισσότερες από 2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το χρόνο κατά μέσο όρο. Η εξέλιξη του χρέους μπορεί να είναι λιγότερο ευνοϊκή απ’ ό,τι προβλέπεται, λαμβανομένων υπόψη (i) των κινδύνων που βαρύνουν τους δημοσιονομικούς στόχους, οι οποίοι προαναφέρθηκαν, και (ii) του ιδιαίτερα φιλόδοξου χαρακτήρα του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.

Ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της, η Ιταλία φαίνεται να είναι σε σχετικά ευνοϊκή θέση εφόσον επιτύχει πλήρως τους δημοσιονομικούς της στόχους και τις οικονομίες από τη μεταρρύθμιση των συντάξεων που εγκρίθηκε πρόσφατα. Συνεπώς, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων που βαρύνουν τους δημοσιονομικούς στόχους, έχει ιδιαίτερη σημασία να διορθωθεί ταχύτατα οποιαδήποτε απόκλιση σε σχέση με τη στρατηγική στόχος της οποίας είναι να διατηρηθούν υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, ώστε να διασφαλιστεί η βιώσιμη πορεία των δημόσιων οικονομικών.

Οι οικονομικές πολιτικές που παρουσιάζονται στο πρόγραμμα συμφωνούν εν μέρει με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για την Ιταλία σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά. Πρώτον, το πρόγραμμα δεν προβλέπει να επιτυγχάνεται μεσοπρόθεσμα σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση. Δεύτερον, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν διασφαλίζουν τη βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου δημοσιονομικού αποτελέσματος κατά τουλάχιστον 0,5 εκατοστιαίες μονάδες το χρόνο. Τρίτον, το 2005, η προβλεπόμενη ελάφρυνση της φορολογίας δεν χρηματοδοτείται πλήρως από διαρθρωτικές περικοπές των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών. Τέλος, το πρόγραμμα δεν παρέχει επαρκείς πληροφορίες για την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου των δαπανών και δεν καθορίζει σαφώς την πηγή χρηματοδότησης των περιφερειακών δαπανών.

* * *

Με βάση την προηγούμενη εξέταση, το Συμβούλιο έχει τη γνώμη ότι η Ιταλία πρέπει:

(i) να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να επιτύχει το στόχο σχετικά με το έλλειμμα το 2005·

(ii) να καταβάλει τις απαραίτητες προσπάθειες σε διαρθρωτικό επίπεδο το 2006 και τα επόμενα έτη προκειμένου να επιτύχει σχεδόν ισοσκελισμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα ως το τέλος της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα· και

(iii) να διασφαλίσει ότι ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ μειώνεται προς την τιμή αναφοράς 60% του ΑΕΠ με ταχύτερους ρυθμούς, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε οποιονδήποτε άλλο παράγοντα εκτός από τον καθαρό δανεισμό που μπορεί να επηρεάσει το επίπεδο του χρέους.

Σύγκριση μεταξύ των κυριότερων μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Πραγματικό ΑΕΠ (% μεταβολής) | ΠΣ 2004 | 1,2 | 2,1 | 2,2 | 2,3 | 2,3 |

COM Οκτ. 2004 | 1,3 | 1,8 | 1,8 | - | - |

ΠΣ 2003 | 1,9 | 2,2 | 2,5 | 2,6 |

Πληθωρισμός ΕΝΔΤΚ (%) | ΠΣ 20041 | 2,2 | 1,6 | 1,5 | 1,4 | 1,4 |

COM Οκτ. 2004 | 2,3 | 2,3 | 2,0 | - | - |

ΠΣ 2003 | 1,8 | 1,5 | 1,4 | 1,4 | - |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ) | ΠΣ 2004 | -2,9 | -2,7 | -2,0 | -1,4 | -0,9 |

COM Οκτ. 2004 | -3,0 | -3,0 | -3,6 | - | - |

ΠΣ 2003 | -2,2 | -1,5 | -0,7 | 0,0 | - |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ 2004 | 2,4 | 2,4 | 3,3 | 4,0 | 4,7 |

COM Οκτ. 2004 | 2,0 | 2,1 | 1,5 | - | - |

ΠΣ 2003 | 2,9 | 3,5 | 4,4 | 5,1 | - |

Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα (% του ΑΕΠ) | ΠΣ 20042 | -2,1 | -2,1 | -1,6 | -1,2 | -1,0 |

COM Οκτ. 2004 | -2,4 | -2,6 | -3,4 | - | - |

ΠΣ 20032 | -1,6 | -1,0 | -0,4 | 0,1 | - |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (% του ΑΕΠ) | ΠΣ 2004 | 106,0 | 104,1 | 101,9 | 99,2 | 98,0 |

COM Οκτ. 2004 | 106,0 | 104,6 | 104,4 | - | - |

ΠΣ 2003 | 105,0 | 103,0 | 100,9 | 98,6 | - |

1 Προβλεπόμενος πληθωρισμός από το 2005 και μετά. 2Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών του προγράμματος. Πηγές: Πρόγραμμα σταθερότητας (ΠΣ); Οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής φθινόπωρο 2004((COM)· υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής |

[1] ΕΕ L209, 2.8.1997. Τα αναφερόμενα στο παρόν κείμενο έγγραφα μπορούν να αναζητηθούν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, που ενέκρινε το Συμβούλιο ECOFIN στις 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668 τελικό, 27.11.2002.

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Τα αναφερόμενα στο παρόν κείμενο έγγραφα μπορούν να αναζητηθούν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

[5] Οι προβολές του πληθωρισμού που βασίζονται στον ΕΝΔΚΤ και παρουσιάζονται στο πρόγραμμα δεν αποτελούν προβλέψεις. Αντιπροσωπεύουν περισσότερο τιμές αναφοράς που προορίζονται γενικά για να χρησιμοποιηθούν κατά τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις.