Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση Κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση, υπέρ των δικαιούχων παροχών πρόωρης συνταξιοδότησης, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 σχετικά με την εφαρμογή των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 που καθορίζει τον τρόπο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71» () (96/C 295/07)

Στις 8 Φεβρουαρίου 1996 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 20 Iουνίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Chevalier.

Κατά την 337η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε 79 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Πρόταση της Επιτροπής

1.1. Στις 18 Ιουνίου 1980, η Επιτροπή είχε υιοθετήσει πρόταση η οποία τροποποιούσε τις διατάξεις που αφορούσαν τις παροχές πρόωρης συνταξιοδότησης και ανεργίας που προέβλεπαν οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων. Εντούτοις, η εν λόγω πρόταση δεν υιοθετήθηκε ποτέ από το Συμβούλιο - όπου απαιτείται ομοφωνία - για το λόγο κυρίως ότι τα δύο θέματα (πρόωρη συνταξιοδότηση και ανεργία) συσχετίζονταν σε μία και μόνη πρόταση.

1.2. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε να αποσύρει την πρότασή της του 1980 και να την αντικαταστήσει με δύο ξεχωριστές προτάσεις οι οποίες, αφού προσαρμόσθηκαν στα σύγχρονα δεδομένα, υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο ταυτόχρονα.

1.3. Όσον αφορά τις παροχές πρόωρης συνταξιοδότησης, η Επιτροπή παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις που διατύπωσε για τις παροχές ανεργίας (υψηλό ποσοστό ανεργίας, δυσκολίες επανένταξης, έλλειψη συντονισμού μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών). Υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που τελούν υπό καθεστώς πρόωρης προσυνταξιοδότησης.

1.4. Με βάση τις νέες διατάξεις, οι παροχές πρόωρης συνταξιοδότησης υπάγονται στους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και αριθ. 574/72. Επίσης, οι νέες διατάξεις προσδιορίζουν την έννοια της πρόωρης συνταξιοδότησης και καθορίζουν τους κανόνες που διέπουν τον συντονισμό των δικαιωμάτων πρόωρης συνταξιοδότησης, καθώς και την άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων στο εξωτερικό. Προσδιορίζουν επίσης τις μεθόδους διαχείρισης (κυρίως τις διαδικασίες ελέγχου) που θα εφαρμόζονται σύμφωνα με τις νέες διατάξεις.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Όσον αφορά τις αιτιολογικές σκέψεις, η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή η οποία αναζητεί μέσα για τη μείωση της έντασης στην αγορά εργασίας και την διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας στο εσωτερικό της ΕΕ.

2.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι τα κείμενα που υποβλήθηκαν προς εξέταση προϋποθέτουν πολύπλοκες και δαπανηρές διαδικασίες δίχως παράλληλα να διασφαλίζεται ότι θα διεξάγονται αποτελεσματικοί ελέγχοι, ιδιαίτερα όσον αφορά την άσκηση έμμισθης δραστηριότητας κατά την περίοδο που θα καταβάλλονται οι παροχές πρόωρης συνταξιοδότησης.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ δεν διατυπώνει επιφυλάξεις σε σχέση με τον ορισμό που προτείνεται για τον όρο «πρόωρη συνταξιοδότηση» και οποίος προβλέπεται να ενταχθεί στο άρθρο 1, ως εδάφιο κγ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71. Σημειώνει ότι ο εν λόγω ορισμός περιλαμβάνει όλες τις παροχές προς τους ηλικιωμένους ανέργους που απαλάσσονται από την υποχρέωση να αναζητήσουν απασχόληση. Εξάλλου, δεν πρόκειται για πρόωρη παροχή γήρατος.

Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η αναγνώριση του δικαιώματος είσπραξης των παροχών στο εξωτερικό συνεπάγεται την επέκταση του κανονισμού στα συμβατικά καθεστώτα. Ζητεί, ωστόσο, από την Επιτροπή να φροντίσει ώστε η εφαρμογή των μέτρων να μη θίξει την αυτονομία των συμβαλλόμενων μερών των συλλογικών συμβάσεων.

3.2. Μολονότι έχει επίγνωση των δυσκολιών στον τομέα του ελέγχου, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναζητήσει ευρύτερες εγγυήσεις.

3.3. Από τεχνικής πλευράς, τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν τα ακόλουθα άρθρα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71.

Άρθρο πρώτο Το τέλος του τρίτου υπεδαφίου του εδαφίου ι τροποποιείται ως εξής: «του παρόντος κανονισμού των συμβασιακών διατάξεων σχετικά με τις παροχές πρόωρης συνταξιοδότησης». Μετά το εδάφιο κβ, προστίθεται εδάφιο κγ που περιλαμβάνει τον ορισμό της πρόωρης συνταξιοδότησης.

Άρθρο 4.1-4.4 Προστίθενται οι λέξεις «πρόωρης συνταξιοδότησης».

Άρθρο 25 α Οι παροχές επεκτείνονται, τόσο σε είδος όσο και σε χρήμα, στα μέλη της οικογενείας των δικαιούχων (άρθρο 19) και στους εργαζομένους σε παραμεθόριες περιοχές (άρθρο 20).

Κεφάλαιο 6 α Μετά το κεφάλαιο 6 α του τίτλου ΙΙΙ παρεμβάλλεται κεφάλαιο 6 α το οποίο να εισάγει την έννοια της «πρόωρης συνταξιοδότησης» και τις ιδιαιτερότητές της ως προς τις παροχές ανεργίας.

Άρθρο 71 α Προσθήκη σχετική με τον συνυπολογισμό των περιόδων ασφάλισης ή απασχόλησης και τον υπολογισμό των παροχών.

Άρθρο 71 β Διαχείριση και έλεγχος.

Άρθρο 74 α Οικογενειακές παροχές.

3.4. Οι τροποποιήσεις που αφορούν τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 έχουν ως εξής:

Άρθρο 26 α Προσθήκη του καθεστώτος πρόωρης συνταξιοδότησης.

Άρθρο 84 α Εφαρμογή του άρθρου 71 β, διαδικασίες ελέγχου.

4. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις προτάσεις τροποποίησης των κανονισμών αριθ. 1408/71 και αριθ. 574/72 που υπέβαλε η Επιτροπή, υπογραμμίζει ωστόσο ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις και επιφυλάξεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση. Ιδιαίτερα επιθυμεί να εξετασθούν οι προτάσεις της Επιτροπής όσον αφορά το αίτημα να διατυπώνεται στο σημείο 3.1, 2η παράγραφος σχετικά με το σεβασμό της αυτονομίας των συμβαλλόμενων μερών των συλλογικών συμβάσεων σε εθνικό επίπεδο και την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας.

Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 62 της 1. 3. 1996, σ. 14.