EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 21.9.2005 
COM(2005) 446 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Θεµατική  στρατηγική  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  
  
{SEC(2005) 1132} 
 
{SEC(2005) 1133} 
 
EL 2   EL ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Θεµατική  στρατηγική  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  
 
(Κείµενο που παρουσιάζει  ενδιαφέρον  για τον ΕΟΧ ) 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η ατµοσφαιρική  ρύπανση  βλάπτει  την ανθρώπινη  υγεία  και το περιβάλλον . Η 
ανάγκη  για καθαρότερο  αέρα  έχει αναγνωρισθεί  εδώ και αρκετές  δεκαετίες , µε 
ανάληψη  δράσεων  σε επίπεδο  κρατών  µελών  και ΕΕ, όπως  και µε ενεργό  συµµετοχή  
σε διεθνείς  συµβάσεις1. Οι δράσεις  της ΕΕ έχουν  επικεντρωθεί  στον  καθορισ µό 
ελάχιστων  προτύπων  για την ποιότητα  του περιβάλλοντος  αέρα  και στην  
αντιµετώπιση  των προβλη µάτων  της όξινης  βροχής  και του τροποσφαιρικού  
όζοντος . Έχουν  µειωθεί  οι εκπο µπές ρύπων  από µεγάλες  εγκαταστάσεις  καύσης  και 
κινητές  πηγές · έχει βελτιωθεί  η ποιότητα  των καυσί µων και έχουν  ενσω µατωθεί  
απαιτήσεις  προστασίας  του περιβάλλοντος  στους  τοµείς των µεταφορών  και της 
ενέργειας . 
Παρ’ όλες τις αξιοση µείωτες  βελτιώσεις , η ατµοσφαιρική  ρύπανση  εξακολουθεί  να 
έχει σοβαρές  επιπτώσεις . Με αυτά  τα δεδοµένα, στο Έκτο  κοινοτικό  πρόγρα µµα 
δράσης  για το περιβάλλον  (6ο Πρόγρα µµα ∆ράσης ) προβλέπεται  η διαµόρφωση  
θεµατικής  στρατηγικής  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση , µε σκοπό  την επίτευξη  
«επιπέδων  ποιότητας  του αέρα  που δεν θα έχουν  ουσιαστικές  αρνητικές  επιπτώσεις  και 
κινδύνους  για την ανθρώπινη  υγεία  και το περιβάλλον »2. Κατόπιν  της ανακοίνωσής  
της σχετικά  µε το πρόγρα µµα «Καθαρός  αέρας  για την Ευρώπη » (Clean Air For 
Europe - CAFE )3, η Επιτροπή  εξέτασε  κατά  πόσον  η ισχύουσα  νοµοθεσία  επαρκεί  
για την επίτευξη  των στόχων  του 6ου Προγρά µµατος ∆ράσης  έως το 2020. Στην  
ανάλυση  αυτή  εξετάστηκαν  οι µελλοντικές  εκπο µπές και οι επιπτώσεις  στην  υγεία  
και το περιβάλλον  και χρησι µοποιήθηκαν  οι βέλτιστες  διαθέσι µες επιστη µονικές  και 
υγειονο µικές πληροφορίες . Η ανάλυση  έδειξε  ότι θα εξακολουθήσουν  να υπάρχουν  
ουσιαστικές  αρνητικές  επιπτώσεις , ακόµη και µε αποτελεσ µατική  εφαρ µογή της 
ισχύουσας  νοµοθεσίας . 
Εποµένως , στην  παρούσα  θεµατική  στρατηγική  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  (η 
Στρατηγική ) καθορίζονται  ενδιά µεσοι στόχοι  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  στην  
ΕΕ και προτείνονται  ενδεδειγ µένα µέτρα για την επίτευξή  τους. Συνιστάται  ο 
εκσυγχρονισ µός της ισχύουσας  νοµοθεσίας , η επικέντρωσή  της στους  σοβαρότερους  
ρύπους  και η αύξηση  των ενεργειών  για την ενσω µάτωση  της περιβαλλοντικής  
µέριµνας σε άλλες  πολιτικές  και προγρά µµατα. 
                                                 
1 Π.χ. Σύµβαση  για τη διασυνοριακή  ρύπανση  της ατµόσφαιρας  σε µεγάλη  απόσταση  (CLRTAP ). 
2 Απόφαση  αριθ. 1600/2002/ ΕΚ, ΕΕ L 242 της 10.9.2002, σ. 1. 
3 COM(2001) 245. 
 
EL 3   EL 2. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΑΡΟΥΣΑΣ  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ  
Η ατµοσφαιρική  ρύπανση  αποτελεί  τοπικό , αλλά  και διασυνοριακό  πρόβλη µα, που 
προκαλείται  από την εκπο µπή ορισµένων  ρύπων , οι οποίοι , είτε µόνοι τους, είτε 
µέσω χηµικής αντίδρασης , έχουν  ως επακόλουθο  αρνητικές  επιπτώσεις  στο 
περιβάλλον  και την υγεία . 
Όσον  αφορά  την υγεία , το τροποσφαιρικό  όζον και τα σωµατίδια  («λεπτή  σκόνη ») 
είναι  οι πλέον  ανησυχητικοί  ρύποι . Η έκθεση  στους  εν λόγω  ρύπους  µπορεί  να 
οδηγήσει  σε επιπτώσεις  που κυµαίνονται  από ελαφρές  προσβολές  του 
αναπνευστικού  συστή µατος έως πρόωρο  θάνατο  (βλ. παράρτη µα 2). Το όζον δεν 
εκπέµπεται  άµεσα, αλλά  σχηµατίζεται  µέσω της αντίδρασης  πτητικών  οργανικών  
ενώσεων  (ΠΟΕ ) και οξειδίων  του αζώτου  (NOx), παρουσία  ηλιακού  φωτός . Τα 
σωµατίδια  είναι  δυνατόν  να εκπέµπονται  άµεσα στον  αέρα  (τα λεγόµενα 
«πρωτογενή  σωµατίδια ») ή να σχηµατίζονται  στην  ατµόσφαιρα  ως «δευτερογενή  
σωµατίδια » από αέρια  όπως  το διοξείδιο  του θείου  (SO 2), τα οξείδια  του αζώτου  και 
η αµµωνία  (NH 3). 
Τα οικοσυστή µατα προσβάλλονται  επίσης  από (1) την εναπόθεση  ουσιών  που 
προκαλούν  οξίνιση  – οξειδίων  του αζώτου , διοξειδίου  του θείου  και αµµωνίας  – η 
οποία  καταλήγει  σε απώλεια  χλωρίδας  και πανίδας · (2) το πλεόνασ µα θρεπτικού  
αζώτου , υπό µορφή  αµµωνίας  και οξειδίων  του αζώτου , που µπορεί  να διαταράξει  
τις φυτοκοινωνίες , να αποπλυθεί  σε γλυκά  ύδατα , καταλήγοντας  σε κάθε  περίπτωση  
σε απώλεια  βιοποικιλότητας  (ο λεγόµενος «ευτροφισ µός»)· και (3) το 
τροποσφαιρικό  όζον, που έχει ως αποτέλεσ µα φυσικές  ζηµίες και µειωµένη 
ανάπτυξη  των γεωργικών  καλλιεργειών , των δασών  και των φυτών . Η ατµοσφαιρική  
ρύπανση  προκαλεί  ακόµη ζηµίες στα υλικά , οδηγώντας  σε φθορά  των κτηρίων  και 
των µνηµείων. 
Έχει ήδη πραγ µατοποιηθεί  σηµαντική  πρόοδος  όσον  αφορά  τη µείωση  των 
κυριοτέρων  ατµοσφαιρικών  ρύπων . Στο σχήµα 1 παρουσιάζεται  η µείωση , από το 
1990, των εκπο µπών οξειδίων  του αζώτου , διοξειδίου  του θείου , πτητικών  
οργανικών  ενώσεων  και αµµωνίας , η οποία  ήταν  αποτέλεσ µα των εφαρ µοζόµενων  
πολιτικών . 
Αυτή  η µείωση  των εκπο µπών είχε θετικό  αντίκτυπο , µολονότι  τα δύο τρίτα  των 
λιµνών και των µικρών  ποτα µών που εξετάσθηκαν  στη Σκανδιναβία  ακόµη 
κινδυνεύουν  από όξινες  εναποθέσεις  και περίπου  55% όλων  των οικοσυστη µάτων  
στην  ΕΕ πλήττονται  από ευτροφισ µό. Ακόµη και µε πλήρη  εφαρ µογή των 
υφιστα µένων  νόµων, θα εξακολουθήσουν  να υπάρχουν  προβλή µατα περιβάλλοντος  
και υγείας  και το 2020, εάν δεν ληφθούν  περαιτέρω  µέτρα. Αν και, σε σύγκριση  µε 
την αρχική  κατάσταση  το 2000, θα υπάρξει  µείωση  περίπου  44% όσον  αφορά  την 
έκταση  των οικοσυστη µάτων  µε πλεόνασ µα όξινων  εναποθέσεων , τα σηµερινά  
δεδοµένα δείχνουν  µείωση  µόνον  κατά  14% των περιοχών  που έχουν  προσβληθεί  
από ευτροφισ µό, λόγω  της µικρής  µόνον  µείωσης  των εκπο µπών αµµωνίας . Ωστόσο , 
οι προβλέψεις  δεν ήταν  δυνατόν  να συµπεριλάβουν  την ενδεχό µενη µείωση  των 
εκπο µπών αµµωνίας , µετά τη µεταρρύθ µιση της Κοινής  Γεωργικής  Πολιτικής4 και 
                                                 
4 Με µια πολύ  προκαταρκτική  εκτίµηση των αποτελεσ µάτων  της µεταρρύθ µισης της ΚΓΠ  του 2003, 
λόγω  της αναµενόµενης µείωσης  του ζωικού  κεφαλαίου  και µόνον , υπολογίζεται  µείωση  περίπου  5 µε 
 
EL 4   EL άλλα  πρόσφατα  µέτρα. Οι δασικές  εκτάσεις  που πλήττονται  από υπερβολικά  επίπεδα  
όζοντος  θα µειωθούν  µόνον  κατά  14%. 
Όσον  αφορά  τις επιπτώσεις  στην  υγεία , σήµερα στην  ΕΕ παρατηρείται  µείωση  του 
στατιστικώς  προσδοκώ µενου χρόνου  ζωής  κατά  περισσότερο  από 8 µήνες, εξαιτίας  
των ΑΣ 2,5 στην  ατµόσφαιρα , το οποίο  ισοδυνα µεί µε απώλεια  3,6 εκατο µµυρίων  
ετών  ζωής  ετησίως . Το σχήµα 2 δείχνει  ότι, ακόµη και µε αποτελεσ µατική  εφαρ µογή 
των σηµερινών  πολιτικών , ο αριθµός αυτός  θα περιορισθεί  µόνον  σε περίπου  5,5 
µήνες (που ισοδυνα µούν µε απώλεια  2,5 εκατο µµυρίων  ετών  ζωής  ή 272.000 
πρόωρους  θανάτους ). Ως προς  το όζον, υπολογίζεται  ότι θα σηµειωθούν  21.000 
περιπτώσεις  πρόωρων  θανάτων  το 2020. Η κατάσταση  αυτή  έχει σοβαρές  συνέπειες  
για την ποιότητα  ζωής . Τα παιδιά , οι ηλικιω µένοι, όπως  και τα άτοµα που 
υποφέρουν  από άσθµα και καρδιοαγγειακές  παθήσεις , είναι  ιδιαίτερα  ευάλωτα . Από 
οικονο µική σκοπιά , η βλάβη  της ανθρώπινης  υγείας  και µόνον  υπολογίζεται  σε 189-
609 δισεκατ . ευρώ  ετησίως  το 2020. Ενόψει  αυτού  του κόστους , δεν υπάρχει  άλλη  
επιλογή  από τη λήψη  περαιτέρω  µέτρων . 
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ » 
Επίτευξη  των στόχων  του 6ου Προγρά µµατος ∆ράσης  για «επίπεδα  ποιότητας  του 
αέρα  που δεν θα έχουν  ουσιαστικές  αρνητικές  επιπτώσεις  και κινδύνους  για την 
ανθρώπινη  υγεία  και το περιβάλλον » σηµαίνει , για το φυσικό  περιβάλλον , ότι δεν θα 
υπάρχει  υπέρβαση  των κρίσι µων φορτίων  και επιπέδων . Για την ανθρώπινη  υγεία , η 
κατάσταση  είναι  πιο πολυσύνθετη , καθώς  είναι  άγνωστο  εάν υπάρχει  ασφαλές  
επίπεδο  έκθεσης  σε ορισµένους  ρύπους , όπως  τα σωµατίδια  και το τροποσφαιρικό  
όζον. Υπάρχουν , ωστόσο , ισχυρά  υγειονο µικά τεκµήρια που δείχνουν  ότι τα µέτρα 
που λαµβάνονται , προκει µένου να περιορισθούν  αυτοί  οι ρύποι , θα είναι  προς  
όφελος  του πληθυσ µού της ΕΕ. 
                                                                                                                                                         
6% των εκπο µπών αµµωνίας , σε σύγκριση  µε την αρχική  κατάσταση  το 2000. Στην  εκτίµηση αυτή  δεν 
λαµβάνεται  υπόψη  ο θετικός  αντίκτυπος  από τον αναµενόµενο περιορισ µό της χρήσης  ανόργανων  
αζωτούχων  λιπασ µάτων . 
 
EL 5   EL Σχήµα 1. Εκπο µπές από την ξηρά ρύπων  της οδηγίας για τα εθνικά  όρια  
εκπο µπών    
0500010000150002000025000
1990 2000 2010 2020χιλιάδες  τόννοιSO2
NOx
VOCs
NH3
Σχήµα 2. Επιπτώσεις  των σωµατιδίων  στην  θνησι µότητα   το 2000 & 2020 
(υφιστά µενες πολιτικές )
Βελτίωση  έως το 2020:
- απώλεια  1.1 εκατ . ετών  ζωής  
- 76,000 πρόωρες  θνησι µότητες
- 2.5 µήνες στατιστικής  απώλειας  
ζωής
    Προβλή µατα  το 2020:
 - απώλεια  2.5 εκατ . ετών  ζωής  
- 272,000 πρόωρες  θνησι µότητες
- 5.5 µήνες στατιστικής  απώλειας  ζωής
 
Στην  εκτίµηση των επιπτώσεων5 έχουν  αναλυθεί  διάφορα  σενάρια  για την επίτευξη  
αυτών  των στρατηγικών  στόχων , τα οποία  καλύπτουν  ολόκληρο  το φάσµα επιλογών , 
από το να µην γίνει καµία περαιτέρω  ενέργεια  µέχρι το να εφαρ µοσθούν  όλα τα 
τεχνικώς  εφικτά  µέτρα. Ακόµη και αν εφαρ µόζονταν  όλα τα εν λόγω  τεχνικά  µέτρα, 
ανεξαρτήτως  κόστους , πάλι δεν θα ήταν  δυνατόν  να επιτευχθούν  οι φιλόδοξοι  στόχοι  
του 6ου Προγρά µµατος ∆ράσης . Εποµένως , πρέπει  να γίνει επιλογή  πολιτικής  ως 
                                                 
5 SEC(2005) 1133. 
 
EL 6   EL προς  το επίπεδο  υγειονο µικής και περιβαλλοντικής  προστασίας  που είναι  δυνατόν  να 
επιτευχθεί  έως το 2020, λαµβάνοντας  υπόψη  τα συναφή  οφέλη  και κόστος . 
∆ιενεργήθηκε  εκτενής  ανάλυση , ώστε  να προσδιορισθούν  το κόστος  και τα οφέλη  
των διαφόρων  επιπέδων  «φιλοδοξίας » των στόχων , µε σκοπό  να βρεθεί  το επίπεδο  
µε την καλύτερη  σχέση  κόστους -αποτελεσ µατικότητας , που να είναι  συνεπές  µε την 
κοινοτική  στρατηγική  της Λισσαβώνας  και την κοινοτική  στρατηγική  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη . Η ανάλυση  και τα διάφορα  σενάρια  περιγράφονται  λεπτο µερώς  
στην  εκτίµηση των επιπτώσεων  που συνοδεύει  την παρούσα  ανακοίνωση . 
Στην  επιλεγείσα  στρατηγική  καθορίζονται  υγειονο µικοί και περιβαλλοντικοί  στόχοι  
(παράρτη µα 3) και στόχοι  µείωσης  των εκπο µπών για τους κυριότερους  ρύπους . Οι 
στόχοι  αυτοί  θα επιτευχθούν  σταδιακά . Με τον καθορισ µό στόχων  που πρόκειται  να 
επιτευχθούν  έως το 2020, οι πολίτες  της ΕΕ θα προστατευθούν  από την έκθεση  σε 
σωµατίδια  και όζον στην  ατµόσφαιρα  και τα οικοσυστή µατα της Ευρώπης  θα 
προστατευθούν  καλύτερα  από την όξινη  βροχή , το πλεόνασ µα θρεπτικού  αζώτου  και 
το όζον. Οι στόχοι  συνεπάγονται  µείωση  της συγκέντρωσης  ΑΣ 2,5 κατά  75% και 
τροποσφαιρικού  όζοντος  κατά  60% από το τεχνικώς  εφικτό  επίπεδο , έως το 2020. 
Επιπλέον , η απειλή  για το φυσικό  περιβάλλον  τόσο  από την οξίνιση , όσο και από τον 
ευτροφισ µό θα µειωθεί  κατά  55% από το τεχνικώς  εφικτό  επίπεδο . 
Για να επιτευχθούν  οι ανωτέρω  στόχοι , οι εκπο µπές SO 2 θα χρειασθεί  να 
ελαττωθούν  κατά  82%, οι εκπο µπές NOx κατά  60%, οι εκπο µπές ΠΟΕ  κατά  51%, 
αµµωνίας  κατά  27% και πρωτογενών  ΑΣ 2,5 κατά  59%, σε σχέση  µε τις εκπο µπές το 
2000. Μεγάλο  µέρος αυτού  του περιορισ µού των εκπο µπών θα είναι  αποτέλεσ µα 
µέτρων  που έχουν  ήδη εγκριθεί  και εφαρ µόζονται  στα κράτη  µέλη. Με τις µειώσεις  
αυτές , υπολογίζεται  ότι θα σωθούν  1,71 εκατο µ. έτη ζωής  από την έκθεση  σε 
σωµατίδια  και θα περιορισθεί  η οξεία  θνησι µότητα  από την έκθεση  στο όζον κατά  
2.200 περιπτώσεις , σε σχέση  µε την κατάσταση  το 2000. Θα περιορισθούν  επίσης  
σηµαντικά  οι περιβαλλοντικές  ζηµίες στα δάση , τις λίµνες και τους ποτα µούς, καθώς  
και στη βιοποικιλότητα , εξαιτίας  της όξινης  βροχής , και θα προστατευθούν  
καλύτερα  τα οικοσυστή µατα της Ευρώπης  από τις ατµοσφαιρικές  εισροές  θρεπτικού  
αζώτου . 
Ένα µέρος της στρατηγικής  θα τεθεί  σε εφαρ µογή µέσω αναθεώρησης  της 
ισχύουσας  νοµοθεσίας  για την ποιότητα  του αέρα  του περιβάλλοντος , που 
περιλα µβάνει  δύο κύρια  στοιχεία : 
(a) εκσυγχρονισ µό των κειµένων  διατάξεων  και συγχώνευση  πέντε  
νοµοθετικών  πράξεων  σε µία και µόνη οδηγία · 
(b) την εισαγωγή  νέων  προτύπων  ποιότητας  του αέρα  για τα λεπτά  
σωµατίδια  (ΑΣ 2,5) στην  ατµόσφαιρα . 
Θα αναθεωρηθεί  επίσης  η οδηγία  σχετικά  µε τα εθνικά  ανώτατα  όρια εκπο µπών 
(ΕΑΟΕ )6, ώστε  να εξασφαλισθεί  περιορισ µός των εκπο µπών οξειδίων  του αζώτου , 
διοξειδίου  του θείου , πτητικών  οργανικών  ενώσεων , αµµωνίας  και πρωτογενών  
σωµατιδίων , που να συµβαδίζει  µε τους ενδιά µεσους  στόχους  οι οποίοι  προτείνονται  
για το 2020. 
                                                 
6 Οδηγία  2001/81/ ΕΚ, ΕΕ L 309 της 27.11.2001, σ. 22. 
 
EL 7   EL Το επίπεδο  «φιλοδοξίας » των στόχων  που επελέγησαν  για την παρούσα  Στρατηγική  
υπολογίζεται  ότι θα αποδώσει  τουλάχιστον  42 δισεκατ . ευρώ  ετησίως  σε οφέλη  που 
έχουν  σχέση  µε την υγεία . Στα οφέλη  αυτά  συµπεριλα µβάνονται  λιγότεροι  πρόωροι  
θάνατοι , λιγότερες  ασθένειες , λιγότερες  εισαγωγές  στα νοσοκο µεία, βελτιω µένη 
παραγωγικότητα  στην  εργασία  κ.ά. Αν και δεν υπάρχει  συµφωνία  ως προς  τον τρόπο  
χρηµατικής  αποτί µησης  των ζηµιών που υφίστανται  τα οικοσυστή µατα, σηµαντικά  
είναι  και τα περιβαλλοντικά  οφέλη  από τον περιορισ µό της ατµοσφαιρικής  
ρύπανσης , χάρη  στη µείωση  των κινδύνων  και τον περιορισ µό των εκτάσεων  των 
οικοσυστη µάτων  που ενδέχεται  να προσβληθούν  από οξίνιση , ευτροφισ µό και όζον. 
Και τα οικοσυστή µατα που έχουν  προσβληθεί  στο παρελθόν , και αυτά  θα 
αποκατασταθούν  ταχύτερα . Συν τοις άλλοις , θα περιορισθούν  και οι ζηµίες σε 
κτήρια  και υλικά . Οµοίως, για τις γεωργικές  καλλιέργειες , οι ζηµίες µειώνονται  
ετησίως  κατά  0,3 δισεκατ . ευρώ  περίπου . 
Η επίτευξη  των ανωτέρω  στόχων  υπολογίζεται  να κοστίσει  κατά  προσέγγιση  7,1 
δισεκατ . ευρώ  ετησίως  (ποσό , το οποίο  αντιπροσωπεύει  περίπου  0,05% του ΑΕΠ  της 
ΕΕ των 25, το 2020). ∆εν αναµένεται  καµία καθαρή  αύξηση  της απασχόλησης . 
Πρόκειται  να µειωθεί  η απώλεια  παραγωγής  που οφείλεται  σε κακή  υγεία  και µπορεί  
να ωφεληθούν  περισσότερο  οι οµάδες ατόµων χαµηλού  εισοδή µατος, που εν γένει  
εκτίθενται  στα υψηλότερα  επίπεδα  ατµοσφαιρικής  ρύπανσης . 
Τα περιβαλλοντικά  πρότυπα  είναι  δυνατόν  να αποτελέσουν  καταλύτη  για την 
ανάπτυξη  των επιχειρήσεων  και την καινοτο µία. Η ΕΕ µπορεί  να κερδίσει  
ανταγωνιστικά  πλεονεκτή µατα και να αξιοποιήσει  ευκαιρίες , µε την επικέντρωση  
στην  έρευνα  και ανάπτυξη  λιγότερο  ρυπογόνων  τεχνολογιών  που επιτυγχάνουν  
αποδοτική  χρήση  των πόρων , τις οποίες  τελικά  θα χρειαστεί  να υιοθετήσουν  και 
άλλες  χώρες . Ανεπτυγ µένες χώρες , όπως  οι ΗΠΑ  και η Ιαπωνία , έχουν  ήδη 
καθιερώσει  παρε µφερείς  πολιτικές  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση , όπως  είναι  ο νέος 
«Clean Air Interstate Rule» ( ∆ιαπολιτειακός  κανόνας  για καθαρό  αέρα ) στις ΗΠΑ . 
Είναι  επίσης  εµφανές  ότι αναπτυσσό µενες χώρες , όπως  η Κίνα  και η Κορέα , 
προβλη µατίζονται  όλο και περισσότερο  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση , κάνουν  
θετικά  βήµατα για τον περιορισ µό των εκπο µπών και αναζητούν  έµπνευση  για 
πολιτική  και τεχνικές  λύσεις  από την Ευρώπη . 
4. ∆ΡΑΣΕΙΣ  ΚΑΙ  ΜΕΣΑ  
Για να επιτευχθούν  αυτοί  οι στρατηγικοί  στόχοι , θα απλουστευθεί  η ισχύουσα  
νοµοθεσία  για την ποιότητα  του αέρα  και θα αναθεωρηθεί  αναλόγως  η λοιπή  σχετική  
νοµοθεσία . Θα αναληφθούν  περαιτέρω  πρωτοβουλίες  για τα νέα οχήµατα και, 
κατόπιν  προσεκτικής  εκτίµησης  των επιπτώσεων , πιθανόν  να προβλεφθούν  νέα 
µέτρα για τις εκπο µπές από µικρές  εγκαταστάσεις  καύσης , πλοία  και αεροσκάφη . Τα 
κοινοτικά  διαρθρωτικά  ταµεία, η διεθνής  συνεργασία , η βελτίωση  της εφαρ µογής 
και η επιλογή  των κατάλληλων  µέσων  θα αποτελέσουν  όλα µέρος του 
προτεινό µενου συνδυασ µού πολιτικής . 
4.1. Βελτίωση  της λειτουργίας  και των αποτελεσ µάτων  της περιβαλλοντικής  
νοµοθεσίας  
Η παρούσα  Στρατηγική  προϋποθέτει  αποτελεσ µατική  εφαρ µογή της ισχύουσας  
νοµοθεσίας . Για τον σκοπό  αυτόν , και στο πλαίσιο  της «Βελτίωσης  της νοµοθεσίας », 
 
EL 8   EL η Επιτροπή  προτείνει  εκσυγχρονισ µό της κειµένης νοµοθεσίας  για την ποιότητα  του 
αέρα , ώστε  να υπάρξει  ελάφρυνση  του διοικητικού  φόρτου  και τα κράτη  µέλη να 
είναι  σε θέση  να υπερβούν  τις δυσκολίες  που αντιµετώπισαν  κατά  τη συµµόρφωση  
προς  τους ισχύοντες  κανόνες . Η Επιτροπή  θα προσπαθήσει  επίσης  να βελτιώσει  τη 
συνέπεια  των εκτιµήσεων  της ποιότητας  του αέρα , να διαδώσει  τις βέλτιστες  
πρακτικές  και να προωθήσει  τον εποικοδο µητικό  της διάλογο  µε τα κράτη  µέλη. 
4.1.1. Απλούστευση  της νοµοθεσίας  για την ποιότητα  του αέρα  
Στην  παρούσα  Στρατηγική  επισυνάπτεται  νοµοθετική  πρόταση , η οποία  συνδυάζει  
την οδηγία  πλαίσιο7, την πρώτη8, δεύτερη9 και τρίτη10 θυγατρική  οδηγία  και την 
απόφαση  για την ανταλλαγή  πληροφοριών11. Η προσφάτως  εγκριθείσα  τέταρτη  
θυγατρική  οδηγία12 θα συγχωνευθεί  αργότερα , µέσω απλουστευ µένης διαδικασίας  
«κωδικοποίησης ». Η πρόταση  αποσαφηνίζει  και απλουστεύει , καταργεί  διατάξεις  
που δεν είναι  πλέον  επίκαιρες , εκσυγχρονίζει  της απαιτήσεις  υποβολής  εκθέσεων  και 
εισάγει  νέες διατάξεις  που αφορούν  τα λεπτά  σωµατίδια . 
Ενίσχυση  της εφαρ µογής 
Βάσει  της οδηγίας  πλαισίου  και των θυγατρικών  οδηγιών , οι οριακές  τιµές ποιότητας  
του αέρα  ισχύουν  για ολόκληρο  το έδαφος  των κρατών  µελών . Η πείρα  έχει δείξει  
ότι υπάρχουν  ζώνες  που αντιµετωπίζουν  έντονα  και εξαιρετικά  προβλή µατα. Ως εκ 
τούτου , ως µέρος της νέας πρότασης  και εφόσον  τα κράτη  µέλη είναι  σε θέση  να 
αποδείξουν  ότι έχουν  λάβει  κάθε  εύλογο  µέτρο για την εφαρ µογή της παρούσας  
νοµοθεσίας , προτείνεται  να τους επιτραπεί  να ζητήσουν  παράταση  της προθεσ µίας 
για συµµόρφωση  στις πληττό µενες ζώνες , εάν πληρούνται  αυστηρά  κριτήρια  και 
έχουν  καταρτισθεί  σχέδια  για να επιδιωχθεί  η συµµόρφωση . 
Εκσυγχρονισ µός της παρακολούθησης  και της υποβολής  εκθέσεων  
Τα κράτη  µέλη παρακολουθούν  την ποιότητα  του αέρα  σε περίπου  3.000 τοποθεσίες  
και κατά  κανόνα  διαβιβάζουν  αυτές  τις πληροφορίες  στο κοινό  και την Επιτροπή . Η 
Επιτροπή , σε συνεργασία  µε τον Ευρωπαϊκό  Οργανισ µό Περιβάλλοντος , προτείνει  
στροφή  προς  ένα σύστη µα ηλεκτρονικής  υποβολής  εκθέσεων , βασιζό µενο σε 
σύστη µα ανταλλαγής  πληροφοριών , µε χρήση  του πλαισίου  INSPIRE για αναφορά  
χωρικών  δεδοµένων13. Με την προσέγγιση  αυτή , θα περιορισθεί  η γραφειοκρατία , θα 
µειωθεί  η υποβολή  εκθέσεων  συµµόρφωσης , θα εξοµαλυνθεί  η ροή πληροφοριών  
και θα βελτιωθεί  η πρόσβαση  του κοινού  στις πληροφορίες . 
Έλεγχος  της έκθεσης  των ατόµων σε ΑΣ2,5 στον αέρα  του περιβάλλοντος  
Υπάρχουν  τεκµήρια που δείχνουν  ότι τα λεπτά  σωµατίδια  (ΑΣ 2,5) είναι  πιο 
επικίνδυνα  από τα µεγαλύτερα  σωµατίδια , αν και δεν θα ήταν  σκόπι µο να αγνοηθεί  
                                                 
7 Οδηγία  96/62/ΕΚ, ΕΕ L 296 της 21.11.1996, σ. 55. 
8 Οδηγία  1999/30/ ΕΚ, ΕΕ L 163 της 29.6.1999, σ. 41. 
9 Οδηγία  2000/69/ ΕΚ, ΕΕ L 313 της 13.12.2000, σ. 12. 
10 Οδηγία  2002/3/ΕΚ, ΕΕ L 67 της 9.3.2002, σ. 14. 
11 Απόφαση  97/101/ΕΚ, ΕΕ L 35 της 5.2.1997, σ. 14. 
12 Οδηγία  2004/107/ ΕΚ, ΕΕ L 23 της 26.1.2005, σ. 3. 
13 COM(2004) 516, 23.7.2004. 
 
EL 9   EL το χονδρο µερές κλάσ µα (σωµατίδια  µε διάµετρο από 2,5 έως 10 µm). Εποµένως , 
επιπλέον  των υφιστα µένων  ελέγχων  για τα ΑΣ 10, είναι  ανάγκη  να περιορισθούν  οι 
αδικαιολόγητα  υψηλοί  κίνδυνοι  από την έκθεση  σε ΑΣ 2,5 και να µειωθεί  γενικώς  η 
έκθεση  των πολιτών  παντού . Προτείνεται  ανώτατο  όριο συγκέντρωσης  25 µg/m3 για 
τα σωµατίδια  ΑΣ 2,5, το οποίο  δεν φαίνεται  να δηµιουργεί  επιπρόσθετες  
επιβαρύνσεις , εκτός  από τις περιοχές  της ΕΕ που εµφανίζουν  την υψηλότερη  
ρύπανση . Το επιλεγέν  επίπεδο  ανωτάτου  ορίου  συγκέντρωσης  λαµβάνει  υπόψη  τις 
εγγενείς  αβεβαιότητες  των σηµερινών  µας γνώσεων  όσον  αφορά  τους κινδύνους  των 
ΑΣ 2,5. Προτείνεται  επίσης  να προβαίνουν  τα κράτη  µέλη σε εκτενέστερη  
παρακολούθηση  των επιπέδων  των σωµατιδίων  ΑΣ 2,5 στο περιβάλλον  σε αστικές  
περιοχές , ως πρώτο  βήµα προς  µείωση  των µέσων  αστικών  συγκεντρώσεων  σε 
ολόκληρο  το έδαφός  τους. Προτείνεται  για όλα τα κράτη  µέλη ενιαίος  ενδιά µεσος 
στόχος  µείωσης , της τάξεως  του 20%, που πρέπει  να έχει επιτευχθεί  µεταξύ  2010 και 
2020. Προβλέπεται  ότι ο εν λόγω  στόχος  θα επανεξετασθεί , µόλις είναι  διαθέσι µες 
περισσότερες  πληροφορίες  από την παρακολούθηση  της ποιότητας  του αέρα . Θα 
επανεξετασθούν , ειδικότερα , τα ζητήµατα της εισαγωγής  διαφοροποιη µένων  στόχων  
για τα επιµέρους  κράτη  µέλη, ανάλογα  µε το κλίµα ατµοσφαιρικής  ρύπανσης  που 
επικρατεί  στο καθένα , και το κατά  πόσον  οι στόχοι  αυτοί  θα πρέπει  να καταστούν  
νοµικώς δεσµευτικοί . 
4.1.2. Αναθεώρηση  της οδηγίας  ΕΑΟΕ  
Η Επιτροπή  θα επανεξετάσει , το 2006, την οδηγία  σχετικά  µε τα εθνικά  ανώτατα  
όρια εκπο µπών και θα προτείνει  αναθεωρη µένα ανώτατα  όρια εκπο µπών, τα οποία  
θα βασίζονται  στο σενάριο  που αναπτύσσεται  στην  παρούσα  Στρατηγική . Η 
πρόταση  θα υποβληθεί  σε λεπτο µερή εκτίµηση των επιπτώσεων , θα γίνεται  δε 
σεβαστή  η ανάγκη  για ολοκληρω µένη προσέγγιση  της διαχείρισης  του αζώτου  (βλ. 
τµήµα 4.2.3). Θα µελετηθούν  επίσης  απλουστευ µένες διατάξεις  εφαρ µογής και 
υποβολής  εκθέσεων , όπως  και στόχοι  για πρωτογενή  σωµατίδια . ∆εν προβλέπεται  
περαιτέρω  αλλαγή  για εγκαταστάσεις  καύσης  µεγαλύτερες  των 50 MW th, πέραν  
όσων  προβλέπονται  στις κείµενες οδηγίες  για τις µεγάλες  εγκαταστάσεις  καύσης14 
και την ολοκληρω µένη πρόληψη  και έλεγχο  της ρύπανσης  (IPPC )15. Παρ’ όλα 
ταύτα , θα εξετασθούν  οι εναλλακτικές  δυνατότητες  για εκσυγχρονισ µό της 
ισχύουσας  νοµοθεσίας  που καλύπτει  τις βιοµηχανικές  εκπο µπές. 
4.1.3. Συνέπεια  µε άλλες  περιβαλλοντικές  πολιτικές  
Η Στρατηγική  χαρακτηρίζεται  από συνέπεια  µε τις πολιτικές  για την αλλαγή  του 
κλίµατος και θα συντελέσει  στην  τήρηση  των δεσµεύσεων  για ανάσχεση  της 
απώλειας  της βιοποικιλότητας  και υποστήριξη  της µακροπρόθεσ µης αποκατάστασής  
της. Τα µέτρα που παρουσιάζονται  στην  παρούσα  Στρατηγική  θα συµβάλουν  επίσης  
στην  πρόοδο  που απαιτείται  για την επίτευξη  των στόχων  της κοινοτικής  
στρατηγικής  για τον υδράργυρο16 – µε τη µείωση  των εκπο µπών υδραργύρου  που 
προέρχονται  από καύση  – της οδηγίας  πλαισίου  για τα ύδατα  και της προσεχούς  
θεµατικής  στρατηγικής  για το θαλάσσιο  περιβάλλον . 
                                                 
14 Οδηγία  2001/80/ ΕΚ, ΕΕ L 309 της 27.11.2001, σ. 1. Έχει πραγ µατοποιηθεί  επανεξέταση , σύµφωνα  µε 
το άρθρο  4 παράγραφος  7 της εν λόγω  οδηγίας . Βλ. 
http://europa.eu.int/comm/environment/air/future_stationary.htm. 
15 Οδηγία  96/61/ΕΚ, ΕΕ L 257 της 10.10.1996, σ. 26. 
16 COM(2005) 20. 
 
EL 10   EL Η παρακολούθηση  του εδάφους , της ποιότητας  των υδάτων  και της βιοποικιλότητας  
θα έρθει  να προστεθεί  στην  αξιολόγηση  των πολιτικών  για την ατµοσφαιρική  
ρύπανση , καθώς  όλα αυτά  επηρεάζονται  από την οξίνιση  και το θρεπτικό  άζωτο . 
Οµοίως, η παρακολούθηση  και η υποβολή  εκθέσεων  σχετικά  µε την ποιότητα  του 
αέρα  θα υποστηρίξει  το Σχέδιο  ∆ράσης  για την Υγεία  και το Περιβάλλον . 
4.2. Ενσω µάτωση  της µέριµνας για την ποιότητα  του αέρα  σε άλλους  τοµείς 
πολιτικής  
Για την επίτευξη  των στόχων  που καθορίζονται  στην  παρούσα  Στρατηγική , θα 
απαιτηθούν  προσπάθειες  και δεσµεύσεις  και από άλλους  τοµείς. 
4.2.1. Ενέργεια  
Αποδοτικότερη  χρήση  της ενέργειας  και καλύτερη  χρήση  των φυσικών  πόρων  – και 
τα δύο µπορούν  να συµβάλουν  στον  περιορισ µό των επιβλαβών  εκπο µπών. Η ΕΕ 
έχει θέσει  ενδεικτικό  στόχο : έως το 2010, να παράγει  12% της ενέργειας  και 21% 
του ηλεκτρισ µού από ανανεώσι µες ενεργειακές  πηγές . Έχει ακόµη εγκρίνει  
ελάχιστους  στόχους  για το µερίδιο  των βιοκαυσί µων και έχει προτείνει  µέτρα 
ασφαλείας  στον  τοµέα της πυρηνικής  ενέργειας . Έχουν  αναληφθεί  διάφορες  δράσεις  
για τη συγκράτηση  της ενεργειακής  ζήτησης , στις οποίες  συµπεριλα µβάνονται  η 
επισή µανση  της ενεργειακής  κατανάλωσης , οι ενεργειακές  επιδόσεις  των κτηρίων , 
µια οδηγία  για τη συµπαραγωγή  και µια οδηγία  σχετικά  µε τις απαιτήσεις  
οικολογικού  σχεδιασ µού για τα προϊόντα  που καταναλώνουν  ενέργεια . Στην  
Πράσινη  Βίβλο  για την ενεργειακή  απόδοση  αναζητούνται  επίσης  τρόποι  για να 
επιτελεσθεί  περαιτέρω  πρόοδος  σε αυτόν  τον τοµέα17. 
4.2.1.1. Μικρότερες  εγκαταστάσεις  καύσης  
Αυτή  η ολοένα  και σηµαντικότερη  πηγή  εκπο µπών δεν υπόκειται  σε ρυθµίσεις  σε 
κοινοτικό  επίπεδο . Η Επιτροπή  θα εξετάσει  κατά  πόσον  θα πρέπει  να διευρυνθεί  το 
πεδίο  της οδηγίας  IPPC, ούτως  ώστε  να καλύπτει  και πηγές  κάτω  των 50 MW th. Θα 
καταρτισθούν  επίσης  εναρ µονισµένα τεχνικά  πρότυπα  για οικιακές  συσκευές  καύσης  
και για τα καύσι µά τους. Εάν είναι  εφικτό , θα µπορούσαν  να συµπεριληφθούν  και 
µικρότερα  εµπορικά  κτήρια  και κτήρια  κατοικιών  σε µια διευρυ µένη οδηγία  για την 
ενεργειακή  απόδοση18. 
4.2.1.2. Εκπο µπές ΠΟΕ  σε πρατήρια  καυσί µων 
Λόγω  του ρόλου  των πτητικών  οργανικών  ενώσεων  στον  σχηµατισµό 
τροποσφαιρικού  όζοντος , η Επιτροπή  θα εξετάσει  τις δυνατότητες  για περαιτέρω  
περιορισ µό των εκπο µπών ΠΟΕ  σε πρατήρια  ανεφοδιασ µού καυσί µων. 
4.2.2. Μεταφορές  
Τηρώντας  τις δεσµεύσεις  που ανέλαβε  στη Λευκή  Βίβλο  για την κοινή  πολιτική  
µεταφορών19, η Επιτροπή  θα ενθαρρύνει  περαιτέρω  τη στροφή  προς  λιγότερο  
                                                 
17 COM (2005) 265. 
18 Οδηγία  2002/91/ ΕΚ, ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ. 65. 
19 COM(2001) 370, 12.9.2001. 
 
EL 11   EL ρυπογόνους  τρόπους  µεταφοράς , εναλλακτικά  καύσι µα, µείωση  της κυκλοφοριακής  
συµφόρησης  και ενσω µάτωση  του εξωτερικού  κόστους  στο κόστος  των µεταφορών . 
Όσον  αφορά  τη χρέωση  των υποδο µών, η Επιτροπή  έχει ήδη υποβάλει  προτάσεις  
σχετικά  µε τα τέλη για τη χρήση  των οδικών  υποδο µών, που εφαρ µόζονται  για τα 
βαρέα  φορτηγά  οχήµατα (Eurovignette), και εν ευθέτω  χρόνω  θα εξετασθεί  κοινό  
πλαίσιο  για όλους  τους τρόπους  µεταφοράς . Άλλα  πιθανά  µέτρα παρουσιάζονται  
κατωτέρω  και θα µπορούσαν  να συµπληρωθούν  από άλλα , όταν επανεξετασθεί  η 
Λευκή  Βίβλος  το 2005. 
4.2.2.1. Χερσαίες  µεταφορές  
Έχουν  αναληφθεί  πρωτοβουλίες  για την ανασυγκρότηση  και την ολοκλήρωση  των 
ευρωπαϊκών  σιδηροδρο µικών  συστη µάτων . Οι πρωτοβουλίες  συµπληρώνονται  από 
τις κατευθυντήριες  γραµµές για τα ∆ιευρωπαϊκά  ∆ίκτυα  µεταφορών , που εγκρίθηκαν  
το 2004, όπου  δίδεται  προτεραιότητα  σε φιλοπεριβαλλοντικούς  τρόπους  µεταφοράς , 
συµπεριλα µβανο µένων  των σιδηροδρό µων. Συν τοις άλλοις , θα προωθηθούν  οι 
διατροπικές  εµπορευ µατικές  µεταφορές , µέσω του προγρά µµατος «Marco Polo», και 
θα βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  των µεταφορών , µε το ευρωπαϊκό  πρόγρα µµα 
δορυφορικής  ραδιοπλοήγησης  GALILEO. 
Το 2005, θα εγκριθεί  πρόταση  για τη µείωση  των εκπο µπών από νέα επιβατικά  
αυτοκίνητα  και µικρά κλειστά  φορτηγά  (EURO V). Η Επιτροπή  θα υποβάλει  επίσης  
πρόταση  για περαιτέρω  περιστολή  των εκπο µπών από βαρέα  φορτηγά  οχήµατα. 
Πλέον  µακροπρόθεσ µα, η Επιτροπή  θα διερευνήσει  επίσης  κατά  πόσον  είναι  εφικτό  
να βελτιώσει  τη διαδικασία  έγκρισης  τύπου , ούτως  ώστε  οι εκπο µπές κατά  τον 
κύκλο  δοκιµής να αντικατοπτρίζουν  πιστότερα  την οδήγηση  στην  πραγ µατικότητα .  
Η Επιτροπή  επίσης  θα µελετήσει  και άλλα  µέτρα, όπως : 
• πρακτικές  κατευθυντήριες  γραµµές για διαφοροποιη µένη χρέωση , ανάλογα  µε τις 
ζηµίες από την ατµοσφαιρική  ρύπανση  και τις επιπτώσεις  σε περιβαλλοντικά  
ευπαθείς  περιοχές  
• υποχρεώσεις  και συστάσεις  στις δηµόσιες  αρχές , ώστε  να εφαρ µόσουν  ελάχιστες  
ετήσιες  ποσοστώσεις  προµηθειών  για νέα καθαρότερα  οχήµατα υψηλής  
ενεργειακής  απόδοσης  
• διαµόρφωση  κοινού  πλαισίου  για τον καθορισ µό ζωνών  χαµηλών  εκπο µπών. 
Τα παλαιότερα  οδικά  οχήµατα προκαλούν  δυσανάλογα  επίπεδα  ρύπανσης . 
Εποµένως , τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να εξετάσουν  στοχοθετη µένα σχέδια  
προσαρ µογής και διάλυσης  των οχηµάτων , όταν καταρτίζουν  σχέδια  για να 
επιτύχουν  τους στόχους  ποιότητας  του αέρα . 
Στη θεµατική  της στρατηγική  για το αστικό  περιβάλλον , η Επιτροπή  διερευνά  τον 
καλύτερο  δυνατό  τρόπο  για να βοηθήσει  τα κράτη  µέλη και τις τοπικές  αρχές  να 
επινοήσουν  και να εφαρ µόσουν  σχέδια  βιώσι µων αστικών  µεταφορών , τα οποία  να 
συνδυάζουν  βελτιώσεις  των συγκοινωνιών  µε τη διαχείριση  της ζήτησης  για 
µεταφορές , ούτως  ώστε  να εξασφαλισθεί  ισότι µη συµβολή  των µεταφορών  στην  
επίτευξη  των στόχων  για την ποιότητα  του αέρα , τον θόρυβο  και την αλλαγή  του 
κλίµατος. 
 
EL 12   EL 4.2.2.2. Αεροπορία  
Σε προσεχή  ανακοίνωση  σχετικά  µε τη χρήση  οικονο µικών  µέσων  για να 
περιορισθούν  οι επιπτώσεις  των αεροσκαφών  στην  αλλαγή  του κλίµατος, θα 
εξετασθούν  µέτρα µε ενδεχό µενες συνέργειες  µεταξύ  αλλαγής  του κλίµατος και 
ποιότητας  του αέρα . 
4.2.2.3. Ναυτιλία  
Οι εκπο µπές των ατµοσφαιρικών  ρύπων  SO 2 και NOx από τα πλοία  δηµιουργούν  
σοβαρές  ανησυχίες , καθώς  αναµένεται  να υπερβούν  τις εκπο µπές όλων  των 
χερσαίων  πηγών  στην  ΕΕ, έως το 2020. Οι εκπο µπές υπόκεινται  στις διατάξεις  του 
Παραρτή µατος VI της Σύµβασης  του IMO για τη θαλάσσια  ρύπανση  και όλα τα 
κράτη  µέλη που δεν έχουν  ακόµη επικυρώσει  το Παράρτη µα VI θα πρέπει  να το 
πράξουν  το συντο µότερο  δυνατόν . 
Η Επιτροπή  έχει χαράξει  στρατηγική  της ΕΕ για τις εκπο µπές των πλοίων , έχει δε 
εγκριθεί  οδηγία  για το θείο στα καύσι µα των πλοίων20. Ωστόσο , πρέπει  να γίνουν  
πολύ  περισσότερα  και η Επιτροπή  σκοπεύει : 
• να υποβάλει  στο Συµβούλιο  σύσταση  απόφασης  για την εξουσιοδότηση  της 
Επιτροπής  να διαπραγ µατευθεί  στο πλαίσιο  του ΙΜΟ , µε σκοπό  να ενισχυθούν  τα 
σηµερινά  πρότυπα  ατµοσφαιρικών  εκπο µπών· η Επιτροπή  προτίθεται  να 
µελετήσει  πρόταση  για αυστηρότερα  πρότυπα  NOx έως το τέλος  του 2006, εάν ο 
ΙΜΟ  δεν έχει υποβάλει  προτάσεις  για αυστηρότερα  πρότυπα  έως αυτή  την 
ηµεροµηνία· 
• να προωθήσει  την ηλεκτροδότηση  των πλοίων  στους  λιµένες από την ξηρά  (κατά  
προτί µηση, από ανανεώσι µες ενεργειακές  πηγές ), µε τη χάραξη  κατευθυντηρίων  
γραµµών και την εξέταση  της δυνατότητας  απαλλαγής  από τον ενεργειακό  φόρο · 
• να εξασφαλίσει  ότι όντως  εφαρ µόζεται  η λειτουργία  µε χαµηλές εκπο µπές ως 
κριτήριο  χρηµατοδότησης  από τα κοινοτικά  προγρά µµατα, συµπεριλα µβανο µένου 
του Marco Polo και των Θαλάσσιων  Αρτηριών . 
4.2.3. Γεωργία  
Στην  κτηνοτροφία , τη χοιροτροφία  και την πτηνοτροφία , καθώς  και στη χρήση  
ανόργανων  λιπασ µάτων , οφείλεται  το µεγαλύτερο  ποσοστό  εκπο µπών αµµωνίας . Με 
την πρόσφατη  µεταρρύθ µιση της Κοινής  Γεωργικής  Πολιτικής , αναµένεται  να 
επέλθει  µείωση  των εκπο µπών αµµωνίας  από γεωργικές  πηγές , ύστερα  από: (1) την 
κατάργηση  της σύνδεσης  µεταξύ  της οικονο µικής στήριξης  και της υποχρέωσης  για 
διατήρηση  συγκεκρι µένου αριθµού ζώων · (2) την κατάργηση  των κινήτρων  για 
εντατικοποίηση , η οποία  θα οδηγήσει  σε περιορισ µό της χρήσης  ανόργανων  
λιπασ µάτων · και (3) την εισαγωγή  υποχρεωτικής  πολλαπλής  συµµόρφωσης  µε τις 
περιβαλλοντικές  οδηγίες , ως προϋπόθεση  για την πλήρη  χορήγηση  των άµεσων  
πληρω µών. Περαιτέρω  βελτιώσεις  αναµένεται  επίσης  να επέλθουν  από την 
αποτελεσ µατική  εφαρ µογή ορισµένων  περιβαλλοντικών  οδηγιών , όπως  της οδηγίας  
                                                 
20 COM(2002) 595. 
 
EL 13   EL για τη νιτρορρύπανση , της οδηγίας  IPPC, της οδηγίας  για την εκτίµηση των 
περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  και της οδηγίας  πλαισίου  για τα ύδατα . 
Παρ’ όλα ταύτα , οι βελτιώσεις  αυτές  ενδέχεται  να αποδειχθούν  ανεπαρκείς  για την 
επίτευξη  των στόχων  της Στρατηγικής . ∆εδο µένου ότι το άζωτο  διαδρα µατίζει  ρόλο  
σε διάφορα  περιβαλλοντικά  προβλή µατα, η Επιτροπή  θα ακολουθήσει  συνεπή  και 
ολοκληρω µένη προσέγγιση  όσον  αφορά  τη διαχείριση  του αζώτου21. Θα δοθεί  
προτεραιότητα  σε µέτρα και πολιτικές  µε σκοπό  να περιορισθεί  η «υπερβολική » 
χρήση  αζώτου  στη γεωργία , µέτρα και πολιτικές  που παράλληλα  αντιµετωπίζουν  και 
το πρόβλη µα των νιτρικών  στα ύδατα , καθώς  και των εκπο µπών αµµωνίας  και 
οξειδίων  του αζώτου  στην  ατµόσφαιρα . Οι εν λόγω  πολιτικές  θα µπορούσαν  να 
έχουν  ως αντικεί µενο (1) την περιεκτικότητα  σε άζωτο  των κτηνοτροφών · (2) την 
υπέρ µετρη χρήση  αζωτούχων  λιπασ µάτων · και (3) την προώθηση  περαιτέρω  έρευνας  
του κύκλου  του αζώτου  και των περιβαλλοντικών  του επιπτώσεων . 
Προκει µένου να συµµορφωθούν  µε τα ισχύοντα  και τα νέα ανώτατα  όρια εκπο µπών 
αµµωνίας , όταν αναθεωρηθεί  η οδηγία  για τα ΕΑΟΕ , τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να 
προετοι µάσουν  σχέδια  και προγρά µµατα που να καταδεικνύουν  πώς θα επιτύχουν  να 
τηρήσουν  τα εν λόγω  νέα ανώτατα  όρια. Για την επίτευξη  των στόχων  µείωσης  
µπορεί  να απαιτηθεί  η κατάρτιση  εθνικών  σχεδίων  δράσης , συµπεριλα µβανο µένων  
των υποχρεώσεων  που θα ισχύουν  σε επίπεδο  αγροκτή µατος, τα οποία  θα 
καταστήσουν  δυνατή  τη σταδιακή  εισαγωγή  της µείωσης  των εκπο µπών εντός  µιας 
δεκαετούς  περιόδου  περίπου , κατόπιν  της έγκρισης  της αναθεωρη µένης οδηγίας  για 
τα ΕΑΟΕ . 
Ο ισχύων  κανονισ µός για την αγροτική  ανάπτυξη  και οι προτάσεις  της Επιτροπής  
για την αγροτική  ανάπτυξη , κατά  την περίοδο  2007-2013, προσφέρουν  διάφορες  
δυνατότητες  προκει µένου να αντιµετωπισθούν  οι εκπο µπές αµµωνίας  από γεωργικές  
πηγές . Μεταξύ  αυτών  συγκαταλέγονται  µέτρα που αφορούν  τον εκσυγχρονισ µό των 
αγροτικών  µονάδων , την ανταπόκριση  στα πρότυπα  και τη γεωργοπεριβαλλοντική  
στήριξη . Η Επιτροπή  παροτρύνει  τα κράτη  µέλη να κάνουν  πλήρη  χρήση  αυτών  των 
µέτρων . Ειδικότερα , τα κράτη  µέλη µπορούν  να καταρτίσουν  γεωργοπεριβαλλοντικά  
σχέδια  τα οποία  υπερβαίνουν  τις υποχρεώσεις  βάσει  της περιβαλλοντικής  
νοµοθεσίας  και τις ελάχιστες  απαιτήσεις  χρήσης  λιπασ µάτων , που επιση µαίνονται  σε 
προγρά µµατα αγροτικής  ανάπτυξης . Τα µέτρα αυτά  θα µπορούσαν  επίσης  να 
συµβάλουν  στην  αποτελεσ µατικότερη  συµµόρφωση  προς  τον κώδικα  ορθής  
γεωργικής  πρακτικής  της Σύµβασης  για τη ∆ιασυνοριακή  Ρύπανση  της Ατµόσφαιρας  
σε Μεγάλη  Απόσταση22. 
4.2.4. ∆ιαρθρωτικά  ταµεία 
Τα ∆ιαρθρωτικά  Ταµεία χρηµατοδοτούν  πολλά  µέτρα στα κράτη  µέλη και τις 
περιφέρειες , τα οποία  συνεισφέρουν  στη βελτίωση  της ποιότητας  του αέρα . Η 
πρόταση  της Επιτροπής  για τη µεταρρύθ µιση της πολιτικής  συνοχής , για την περίοδο  
2007-201323, περιλα µβάνει  προτάσεις  που θα βοηθήσουν  να επιτευχθούν  οι στόχοι  
της παρούσας  Στρατηγικής . Παραδείγ µατος χάρη , υποστήριξη  για βιώσι µα 
                                                 
21 Συνεπή  µε τη ∆ήλωση  της 3ης ∆ιεθνούς  διάσκεψης  για το άζωτο , Οκτώβριος  2004, Nanjing, Κίνα . 
22 Όπως  απαιτείται  στο Παράρτη µα IX του Πρωτοκόλλου  του Gothenburg της Σύµβασης  για τη 
∆ιασυνοριακή  Ρύπανση . 
23 COM(2004) 492. 
 
EL 14   EL συστή µατα µεταφορών , αειφόρος  και καθαρότερη  προσφορά  ενέργειας , και 
αποκατάσταση  και επαναχρησι µοποίηση  εγκαταλελει µµένης γης. Η προστασία  του 
περιβάλλοντος  συµπεριλα µβάνεται  στους  τρεις  προτεινό µενους  στόχους  της 
Σύγκλισης , της Ανταγωνιστικότητας  και Απασχόλησης  και της Εδαφικής  
Συνεργασίας . Στο πλαίσιο  του πρώτου , που απευθύνεται  σε µειονεκτούσες  
περιφέρειες  και χώρες , η ποιότητα  του αέρα  αναφέρεται  στην  πρόταση  κανονισ µού 
για το Ευρωπαϊκό  Ταµείο Περιφερειακής  Ανάπτυξης  (ΕΤΠΑ )24. Η εξασφάλιση  
πλήρους  αξιοποίησης  των οικολογικών  καινοτο µιών και τεχνολογιών  και η 
εισαγωγή  συστη µάτων  περιβαλλοντικής  διαχείρισης  στις ΜΜΕ  αποτελεί  επίσης  
προτεραιότητα  για τη µελλοντική  πολιτική  συνοχής . 
4.2.5. ∆ιεθνής  διάσταση  
Καθώς  αυξάνεται  η ατµοσφαιρική  ρύπανση  στην  Ευρώπη  από ρύπανση  σε 
περιφερειακή  και παγκόσ µια κλίµακα, η Κοινότητα  πρέπει  να επιδιώξει  τη 
διαµόρφωση  µιας διεθνούς  συναίνεσης  όσον  αφορά  τη σπουδαιότητα  του θέµατος 
της ρύπανσης  του ηµισφαιρίου . Η Επιτροπή , σε συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη, θα 
ηγηθεί  ενός νέου ειδικού  κλιµακίου  (task force) για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  του 
ηµισφαιρίου , στο πλαίσιο  της Σύµβασης  για τη ∆ιασυνοριακή  Ρύπανση  της 
Ατµόσφαιρας  σε Μεγάλη  Απόσταση , από κοινού  µε τις ΗΠΑ . Η Επιτροπή  εντείνει  
επίσης  τη συνεργασία  της µε την Κίνα  στο θέµα της ατµοσφαιρικής  ρύπανσης . Η ΕΕ 
θα εξακολουθήσει , οµοίως, να υποστηρίζει  τις δραστηριότητες  της Σύµβασης  στον  
τοµέα της επιστή µης και της παρακολούθησης . 
5. ΕΠΟΜΕΝΑ  ΒΗΜΑΤΑ  
5.1. Αξιολόγηση , επανεξέταση  και έρευνα  
Η παρούσα  στρατηγική  θα επανεξετασθεί  το 2010 και τα αποτελέσ µατα θα έρθουν  
να προστεθούν  στην  τελική  αξιολόγηση  του 6ου Προγρά µµατος ∆ράσης . Οι 
διενεργού µενες εκτιµήσεις  πολιτικών  θα συνεχισθούν , µε χρήση  των υφιστα µένων  
δεικτών  και των πληροφοριών  που έχουν  διαβιβασθεί . Θα αυξηθούν  οι εργασίες  
εκτίµησης  ενόψει  της προπαρασκευής  της επανεξέτασης . 
Η ανάλυση  στην  οποία  βασίζεται  η παρούσα  Στρατηγική  στηρίζεται  στην  κοινοτική  
έρευνα  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση  – όπου  συµπεριλα µβάνονται  οι επιπτώσεις  
των σωµατιδίων  στην  υγεία  – η οποία  έχει πραγ µατοποιηθεί  βάσει  των διαφόρων  
προγρα µµάτων  πλαισίων  ΕΤΑ25. Η Στρατηγική  στηρίζεται  επίσης  σε οικονο µικο-
περιβαλλοντικά  µοντέλα  και εργαλεία , που έχουν  αναπτυχθεί  µε χρηµατοδότηση  από 
κοινοτικά  κονδύλια  ΕΤΑ26. 
Κατά  τα επόµενα έτη, θα απαιτηθεί  περισσότερη  έρευνα  σχετικά  µε τις πηγές  
εκπο µπών, τη χηµεία της ατµόσφαιρας  και τη διασπορά  των ρύπων , καθώς  και τις 
επιδράσεις  της ατµοσφαιρικής  ρύπανσης  στην  υγεία  και το περιβάλλον , 
συµπεριλα µβανο µένων  µακροπρόθεσ µων επιδη µιολογικών  µελετών  στην  Ευρώπη . 
                                                 
24 COM(2004) 495, άρθρο  4. 
25 ∆έσµη CLEAR (http://www.nilu.no/clear/)· Θεµατικό  δίκτυο  INTEGAIRE (http://www.integaire.org/). 
26 Αξιολόγηση  της υγείας  από τα έργα  ExternE και NewExt· η µακροοικονο µική ανάλυση  χρησι µοποίησε  
το γενικό  µοντέλο  ισορροπίας  GEM-E3. 
 
EL 15   EL Θα χρειασθεί  να βελτιώσου µε επίσης  τη χρηµατική  αποτί µηση των επιπτώσεων  στα 
οικοσυστή µατα και την ανάλυση  κόστους -αποτελεσ µατικότητας  των µέτρων  που 
εφαρ µόζονται  επί του παρόντος . Για τον σκοπό  αυτόν , θα απαιτηθούν  κοινοτική  
χρηµατοδότηση  ΕΤΑ , εργασίες  από το Κοινό  Κέντρο  Ερευνών  της Ευρωπαϊκής  
Επιτροπής  και η υποστήριξη  των κρατών  µελών . 
5.2. ∆ιοργάνωση  διαβουλεύσεων  
Πραγ µατοποιήθηκαν  περισσότερες  από εκατό  συνεδριάσεις  των ενδιαφερο µένων  
κατά  τη διάρκεια  του προγρά µµατος CAFE και δίµηνη ανοικτή  διαβούλευση  µέσω 
του ∆ιαδικτύου  για τη Στρατηγική . Από τις 11.578 απαντήσεις  που ελήφθησαν , 
περισσότερες  από 10.000 προέρχονταν  από ιδιώτες . Οι συνο µιλητές  επεσή µαναν  µια 
σαφή  ανάγκη  για καλύτερη  ενηµέρωση  του κοινού , µεγαλύτερη  επιθυ µία για 
προστασία  από την ατµοσφαιρική  ρύπανση  και προθυ µία να πληρώσουν  για να 
µειωθούν  οι κίνδυνοι , όπως  και στην  περίπτωση  του πόσιµου νερού . 
Η Συντονιστική  Οµάδα CAFE θα παρα µείνει το κυριότερο  βήµα µελλοντικών  
διαβουλεύσεων  µε τους ενδιαφερο µένους , αλλά  εν καιρώ  θα πρέπει  να τροποποιηθεί  
η σηµερινή  δοµή των συµβουλευτικών  οµάδων  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση . Συν 
τοις άλλοις , τον Μάιο  του 2005, συστάθηκε  οµάδα εργασίας  µε αποστολή  να 
βοηθήσει  στις σχετικές  τεχνικές  εργασίες  για την αναθεώρηση  της οδηγίας  ΕΑΟΕ . 
Κατά  πάσα  πιθανότητα  επίσης , θα χρησι µοποιείται  περισσότερο  η Κανονιστική  
Επιτροπή  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση , όσον  αφορά  θέµατα εφαρ µογής, και ιδίως  
παρακολούθησης  και υποβολής  εκθέσεων . 
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ  
Η ατµοσφαιρική  ρύπανση  εξακολουθεί  να υποβαθ µίζει την υγεία  και την ποιότητα  
ζωής  των πολιτών  της ΕΕ, όπως  και του φυσικού  περιβάλλοντος . Το µέγεθος  αυτών  
των φαινο µένων  είναι  τόσο  µεγάλο  που δεν µπορεί  να αγνοηθεί · δεν είναι  λογικό  να 
µην γίνει τίποτε  πέραν  της εφαρ µογής της ισχύουσας  νοµοθεσίας . Η παρούσα  
Στρατηγική  ανοίγει  µια µακροπρόθεσ µη προοπτική  για καθαρότερο  αέρα  στην  
Ευρώπη .