ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 2186/93 του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1993 σχετικά με τον κοινοτικό συντονισμό της ανάπτυξης μητρώων επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Σκοπός και διάρθρωση της έκθεσης

1.2. Ιστορικό του κανονισμού

1.2.1 Η ανάγκη για καλά εθνικά μητρώα επιχειρήσεων

1.2.2 Η ανάγsκη για εναρμόνιση των μητρώων επιχειρήσεων

2. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ: 1993-1998

2.1. Παρεκκλίσεις

2.1.1. Η γερμανική παρέκκλιση

2.1.2. Οι αιτήσεις του Βελγίου και του Ηνωμένου Βασιλείου

2.2. Μέτρα για τη διευκόλυνση της εφαρμογής

2.2.1. Χρηματοοικονομική υποστήριξη προς τα κράτη μέλη

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2.2.2. Μεθοδολογικές συστάσεις

2.2.3. Κατάρτιση

2.3. Μέτρηση της εφαρμογής του κανονισμού

2.3.1. Έρευνες σχετικά με τα μητρώα επιχειρήσεων

2.3.2. Κάλυψη των μητρώων επιχειρήσεων

2.3.3. Καταχωρούμενες μονάδες

2.3.4. Καταχωρούμενες μεταβλητές

2.4. Οι χρήσεις των μητρώων επιχειρήσεων

2.4.1. Αποτελέσματα της έρευνας του 1996

2.4.2. Επιδιωκόμενες χρήσεις

2.5. Τα μητρώα επιχειρήσεων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

2.5.1. Οι χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου

2.5.2. Οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης

2.5.3. Συντονισμός με την Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών

για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ)

2.6. Συμπεράσματα: επιτεύγματα και εργασίες που πρέπει

ακόμη να πραγματοποιηθούν

3. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ:

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

3.1. Η ανάγκη και οι αρχές μιας πολιτικής για την ποιότητα

3.2. Απαιτήσεις ποιότητας

3.2.1. Κάλυψη των μητρώων επιχειρήσεων

3.2.2. Περιγραφή των στατιστικών μονάδων

3.2.3. Μεταβλητές που καταχωρούνται για τις μονάδες

3.3. Εφαρμογή της πολιτικής σχετικά με την ποιότητα

3.4. Άλλα στοιχεία της πολιτικής για την ποιότητα και η ανάγκη για

μεθοδολογική υποστήριξη

4. ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΜΗΤΡΩΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

4.1. Η θέση των μητρώων επιχειρήσεων στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών

σχετικά με τις επιχειρήσεις

4.1.1 Η παρούσα κατάσταση

4.1.2. Θέματα που πρέπει να επιλυθούν

4.1.3. Μελλοντική ανάπτυξη

4.2. Η χρήση διοικητικών πηγών

4.1.2. Οι διοικητικές πηγές για τα μητρώα επιχειρήσεων

4.2.2. Δορυφορικά μητρώα

4.3. Ομάδες επιχειρήσεων και παγκοσμιοποίηση

4.4. Το εγχειρίδιο συστάσεων

4.5. Συμπέρασμα: ένα πρόγραμμα εργασίας για το μέλλον

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Συνοπτικά στοιχεία ανά χώρα

Πίνακας 1 : Μονάδες που καταχωρούνται ανά τύπο στατιστικής μονάδας

Πίνακας 2 : Κάλυψη ανά τίτλο της NACE Αναθ. 1

και ανά τύπο στατιστικής μονάδας

Πίνακας 3 : Μεταβλητές που καταχωρούνται ανά στατιστική μονάδα

Πίνακας 4 : Πηγές για τα μητρώα επιχειρήσεων ανά τύπο στατιστικής μονάδας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Ανασκόπηση της χρηματοοικονομικής υποστήριξης προς τα κράτη μέλη, 1993-1997

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 2186/93 του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1993 σχετικά με τον κοινοτικό συντονισμό της ανάπτυξης μητρώων επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο κανονισμός σχετικά με τα μητρώα επιχειρήσεων (ΜΕ) [1] για στατιστικούς σκοπούς εκδόθηκε το 1993. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να καταρτίζουν μητρώα των επιχειρήσεων που ασκούν οικονομική δραστηριότητα η οποία συμβάλλει στη δημιουργία του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, των νομικών μονάδων που ευθύνονται γι' αυτές και των τοπικών τους μονάδων (με κάποιες εξαιρέσεις που αναφέρονται στον κανονισμό). Ο κανονισμός αναφέρει επίσης τα υποχρεωτικά και προαιρετικά χαρακτηριστικά για τους τρεις τύπους μονάδων, παρέχει προδιαγραφές για την ενημέρωση των ΜΕ, την πρόσβαση της Επιτροπής σε πληροφορίες και τις διαδικασίες.

[1] Οι συντομογραφίες παρατίθενται στη σελίδα 38.

Η έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το ρόλο των ΜΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις και τεκμηριώνει τον κανονισμό, περιγράφει την εφαρμογή του κανονισμού και παρουσιάζει τη σημειωθείσα πρόοδο. Δείχνει επίσης ότι η εφαρμογή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Εξετάζεται το μέλλον των ΜΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος των ΜΕ στην παραγωγή στατιστικών για πολύ επίκαιρα θέματα όπως η παγκοσμιοποίηση.

Η εμπειρία από την εφαρμογή του κανονισμού για τα ΜΕ ήταν γενικά θετική, η δε σύγκλιση και οι βελτιώσεις των εντελώς διαφορετικών ΜΕ από την εποχή πριν από τον κανονισμό ήταν θεαματικές. Η κάλυψη βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό και περισσότερα από τα μισά ΜΕ περιλαμβάνουν ήδη και τους μη υποχρεωτικούς τίτλους της NACE Αναθ. 1. Η σχέση κόστους/οφέλους για τα ΜΕ μπορεί να είναι πολύ καλή εάν ληφθούν υπόψη τα πιθανά οφέλη μέσω της αποτελεσματικής χρήσης ΜΕ υψηλής ποιότητας. Τα ΜΕ μπορούν να θεωρηθούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση του φόρτου απάντησης των επιχειρήσεων, και ιδίως των ΜΜΕ.

Μολονότι τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά, υπάρχουν δύο βασικά θέματα για τα οποία απαιτείται ακόμη πολύ δουλειά. Τα θέματα αυτά είναι η εναρμόνιση των στατιστικών μονάδων και η ποιότητα των ΜΕ. Μολονότι οι βελτιώσεις σχετικά με τα θέματα αυτά υπήρξαν σημαντικές, οι διαφορετικές περιγραφές των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούνται στα ΜΕ έχουν πολύ μεγάλες επιπτώσεις στη συγκρισιμότητα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Παρ' όλο που η κάλυψη βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό και μπορεί να θεωρηθεί καλή σε γενικές γραμμές, υπάρχουν ορισμένοι τίτλοι της NACE Αναθ. 1, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, οι οποίοι δεν καλύπτονται επαρκώς, π.χ. όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις, τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και τους κρατικούς φορείς.

Είναι μεγάλη πρόκληση για το μέλλον να αναπτυχθούν τα ΜΕ ως εργαλείο για τις στατιστικές της παγκοσμιοποίησης. Αυτό σημαίνει να συμπεριληφθεί στα ΜΕ η εταιρική επωνυμία και η διεύθυνση της μη εγκατεστημένης νομικής μονάδας η οποία ελέγχει τη νομική μονάδα, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις ομάδες επιχειρήσεων. Απαιτούνται μελέτες και εκτενής ανάπτυξη μεθοδολογίας, που θα υλοποιηθούν στο εγγύς μέλλον.

Δεν επιδιώκονται βραχυπρόθεσμες ή μεσοπρόθεσμες αλλαγές στο κείμενο του κανονισμού για τα ΜΕ, ούτε για τα υποχρεωτικά ούτε για τα προαιρετικά μέρη. Σε μακροπρόθεσμη βάση, οι πρωτοβουλίες που δρομολογήθηκαν, ιδίως σχετικά με τις ομάδες επιχειρήσεων και την παγκοσμιοποίηση, μπορεί να οδηγήσουν στην ανάγκη για πραγματοποίηση αλλαγών στον κανονισμό. Σ' αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των προαιρετικών μεταβλητών θα πρέπει να επανεξεταστεί. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η προετοιμασία για τη δεύτερη φάση της ανάπτυξης των ΜΕ, η φάση εφαρμογής του κανονισμού για τα ΜΕ πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα. Ορισμένες υποχρεωτικές πληροφορίες δεν έχουν ακόμη καταχωρηθεί στα ΜΕ ορισμένων κρατών μελών (ΚΜ) και θα ζητηθεί από αυτά τα ΚΜ να υποβάλουν λεπτομερές πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα για τη συμπερίληψή τους.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Σκοπός και διάρθρωση της έκθεσης

Στις 22 Ιουλίου 1993 εκδόθηκε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2186/93 του Συμβουλίου σχετικά με τον κοινοτικό συντονισμό της ανάπτυξης μητρώων επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς. Σύμφωνα με τον κανονισμό αυτό, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να καταρτίζουν, για στατιστικούς σκοπούς, ένα ή περισσότερα εναρμονισμένα μητρώα όλων των επιχειρήσεων που ασκούν οικονομική δραστηριότητα η οποία συμβάλλει στη δημιουργία του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος σε αγοραίες τιμές, των νομικών μονάδων που ευθύνονται γι' αυτές και των τοπικών μονάδων που εξαρτώνται από αυτές. Εξαιρούνται ορισμένες δραστηριότητες που ορίζονται στη στατιστική ονοματολογία των οικονομικών δραστηριοτήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, NACE Αναθ. 1, και συγκεκριμένα οι τίτλοι Α, Β και Λ της εν λόγω ονοματολογίας (σε γενικές γραμμές: γεωργία, αλιεία και δημόσια διοίκηση), η συμπερίληψη των οποίων είναι προαιρετική, και, υπό ορισμένους όρους, τα νοικοκυριά. Προβλεπόταν ότι οι επιχειρήσεις όφειλαν να περιληφθούν στα μητρώα επιχειρήσεων πριν από την 1η Ιανουαρίου 1996 και οι νομικές και οι τοπικές μονάδες πριν από την 1η Ιανουαρίου 1997. Ο κανονισμός περιλαμβάνει επίσης διάφορα χαρακτηριστικά που πρέπει να καταχωρούνται για κάθε έναν από τους τρεις τύπους μονάδων και ορισμένα από αυτά είναι προαιρετικά. Επιπλέον, ο κανονισμός παρέχει προδιαγραφές για την ενημέρωση των ΜΕ, την πρόσβαση της Επιτροπής σε πληροφορίες, την πρόσβαση των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών (ΕΣΥ) στα διοικητικά η νομικά μητρώα, καθώς και τις διαδικασίες, μεταξύ άλλων, για παρεκκλίσεις. Για τον ορισμό των όρων "επιχείρηση", "νομική μονάδα" και "τοπική μονάδα", ο κανονισμός αναφέρεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 696/93 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 1993 για τις στατιστικές μονάδες παρατήρησης και ανάλυσης του παραγωγικού συστήματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να ανταποκριθεί σε ένα συγκεκριμένο άρθρο του κανονισμού: το άρθρο 10, το οποίο έχει ως εξής:

Εντός προθεσμίας τεσσάρων ετών μετά την ημερομηνία έκδοσης του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού, η οποία, ενδεχομένως, συνοδεύεται από κατάλληλες προτάσεις προκειμένου να ληφθεί υπόψη η αποκτηθείσα πείρα.

Η διάρθρωση της παρούσας έκθεσης έχει ως εξής. Στο υπόλοιπο το κεφαλαίου αυτού παρέχονται κάποιες ιστορικές πληροφορίες σχετικά με τον κανονισμό, το ρόλο των ΜΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις και τους κύριους λόγους για την ύπαρξη ενός τέτοιου κανονισμού. (Όταν γίνεται αναφορά στα ΜΕ, νοούνται τα μητρώα επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς, εκτός εάν υπάρχει διαφορετική διευκρίνιση). Το επόμενο κεφάλαιο περιγράφει λεπτομερώς την εφαρμογή του κανονισμού μέχρι σήμερα στον ΕΟΧ και περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις εξελίξεις στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης (ΧΚΕ). Το δεύτερο κεφάλαιο δείχνει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στην εφαρμογή των ΜΕ στα ΚΜ, δείχνει όμως, επίσης, και ότι η ποιότητα και η εναρμόνιση των ΜΕ χρειάζεται να βελτιωθεί στο μέλλον. Ο τρόπος για να επιτευχθεί αυτό εξετάζεται στο τρίτο κεφάλαιο. Στο τέταρτο κεφάλαιο διευρύνεται το πεδίο εξετάζοντας το μέλλον των ΜΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις, η κατάρτιση του οποίου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ο ρόλος των ΜΕ στην παραγωγή στατιστικών σχετικά με πολύ επίκαιρα θέματα, όπως η παγκοσμιοποίηση, λαμβάνεται επίσης υπόψη. Η έκθεση κλείνει με ένα κεφάλαιο συμπερασμάτων.

1.2. Ιστορικό του κανονισμού

1.2.1 Η ανάγκη για καλά εθνικά μητρώα επιχειρήσεων

Τα ΜΕ περιέχουν καταλόγους επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών αναγνώρισης των επιχειρήσεων όπως διευθύνσεις και μεταβλητές όπως η τάξη μεγέθους και η κύρια οικονομική δραστηριότητα. Διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο σε κάθε προηγμένο εθνικό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις:

- Οι καταχωρούμενες επιχειρήσεις χρησιμοποιούνται σε έρευνες σχετικά με επιχειρήσεις, είτε βασίζονται στη δειγματοληψία είτε όχι·

- Τα ΜΕ επιτρέπουν να εξασφαλιστεί ότι οι έρευνες σχετικά με τις επιχειρήσεις θα είναι συντονισμένες και δεν θα παρουσιάζουν άσκοπες αλληλεπικαλύψεις ή κενά·

- Ο συντονισμός επιτρέπει τον επαρκή σχεδιασμό της έρευνας·

- Τα ΜΕ διευκολύνουν τη σύνδεση των αποτελεσμάτων διαφόρων ερευνών σχετικά με τις επιχειρήσεις·

- Επιτρέπουν την παρακολούθηση και τη μείωση του συνολικού φόρτου απάντησης στο επίπεδο των επιμέρους επιχειρήσεων·

- Τα ΜΕ μπορούν πιθανώς να συνδεθούν με μητρώα άλλων διοικητικών υπηρεσιών, επιτρέποντας, ως εκ τούτου, την αποτελεσματική χρήση πληροφοριών που είναι καταχωρημένες σε άλλες διοικητικές υπηρεσίες·

- Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως άμεση πηγή πληροφοριών για το σύνολο του πληθυσμού των επιχειρήσεων σε μια χώρα, τα χαρακτηριστικά του και την εξέλιξη του με την πάροδο του χρόνου.

Ως συνέπεια των χαρακτηριστικών αυτών, τα ΜΕ θεωρούνται "εργαλεία" υποδομής με πολύ καλή σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας για τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις.

1.2.2 Η ανάγsκη για εναρμόνιση των μητρώων επιχειρήσεων

Δεδομένης της σημασίας των ΜΕ για τα εθνικά στατιστικά συστήματα και της ανάγκης να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα καλής ποιότητας με εναρμονισμένα στοιχεία για τα ΜΕ που θα βασίζεται σε κοινές έννοιες, ορισμούς και ταξινομήσεις, τέθηκε στη δεκαετία του 80 το ερώτημα εάν τα ΜΕ των ΚΜ χρειάζεται να εναρμονιστούν. Αποφασίστηκε να καταρτιστεί ένας κατάλογος των ΜΕ των ΕΣΥ πριν απαντηθεί το ερώτημα. Ο κατάλογος καταρτίστηκε το 1988/1989.

Ο κατάλογος υπογράμμιζε σαφώς δύο στοιχεία:

- Η ποιότητα και η κάλυψη των ΜΕ σε διάφορα ΚΜ δεν αποτελούσε επαρκή βάση για τις προβλεπόμενες ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις· και

- τα ΜΕ των ΚΜ παρουσίαζαν μεγάλη ετερογένεια όσον αφορά τους εφαρμοζόμενους ορισμούς προκειμένου να αποτελέσουν τη βάση για συγκρίσιμες στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις. Ειδικότερα, οι καταχωρηθείσες στατιστικές μονάδες διέφεραν μεταξύ των κρατών.

Επίσης, ο κατάλογος οδήγησε σε δύο συμπεράσματα:

- Υπήρχε ανάγκη να δημιουργηθεί ένα κοινό σύνολο ορισμών των στατιστικών μονάδων μέσω ενός κανονισμού· και

- υπήρχε ανάγκη να βοηθηθούν τα ΚΜ να δημιουργήσουν την απαραίτητη υποδομή για την καταχώρηση των σημαντικότερων από τις μονάδες αυτές με επαρκή κάλυψη και διάφορες τυποποιημένες μεταβλητές· και πάλι, το μέσο που επιλέχθηκε ήταν ένας κανονισμός.

Ως εκ τούτου, καταρτίστηκαν και εκδόθηκαν ο κανονισμός για τις στατιστικές μονάδες και ο κανονισμός για τα ΜΕ. Ένα πρόσθετο στοιχείο για τους κανονισμούς ήταν το γεγονός ότι καταρτιζόταν ένα νέο στατιστικό σύστημα συλλογής το οποίο κάλυπτε το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των ΚΜ (Intrastat), και το σύστημα αυτό θα μπορούσε να επωφεληθεί από βελτιωμένα, εναρμονισμένα ΜΕ. Επιπλέον, αναγνωρίστηκε ότι η χρήση τέτοιων ΜΕ θα είχε θετικό αντίκτυπο στο φόρτο απάντησης για τις επιχειρήσεις, όσον αφορά τις στατιστικές έρευνες.

Δεδομένου ότι τα ΜΕ βρίσκονταν σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης στα ΚΜ, δεν κρίθηκε εφικτό ούτε επιθυμητό να υποχρεωθούν τα ΚΜ, βραχυπρόθεσμα, να καταρτίσουν ΜΕ που θα καλύπτουν όλες τις στατιστικές μονάδες που χρησιμοποιούνται ή σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθούν στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Αντίθετα, αποφασίστηκε να αναπτυχθούν περιεκτικά, εναρμονισμένα ΜΕ σε δύο στάδια, το πρώτο από τα οποία εξετάστηκε στον παρόντα κανονισμό.

Κατά συνέπεια, ο κανονισμός αναφέρεται σε δύο μόνο στατιστικές μονάδες (την επιχείρηση και την τοπική μονάδα) και σε μια μονάδα με την οποία σχετίζονται οι στατιστικές μονάδες (τη νομική μονάδα) [2]. Άλλες στατιστικές μονάδες του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος όπως η μονάδα οικονομικής δραστηριότητας, η τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας και η θεσμική μονάδα δεν καλύπτονται από τον κανονισμό. Τα ακριβή περιεχόμενα και το χρονοδιάγραμμα του δεύτερου σταδίου ανάπτυξης των μητρώων επιχειρήσεων θα βασίζονται στην παρούσα αξιολόγηση. Στο κεφάλαιο 4 παρουσιάζονται τα σχέδια για το μέλλον.

[2] Η νομική μονάδα δεν θεωρήθηκε από μόνη της στατιστική μονάδα επειδή η μονάδα αυτή δεν είναι συγκρίσιμη μεταξύ των χωρών. Επιπλέον, ασκεί μερικές φορές οικονομικές δραστηριότητες σε συνδυασμό με άλλες εξαρτημένες νομικές μονάδες, στη δε περίπτωση αυτή είναι καλύτερα να συνδυαστούν οι νομικές μονάδες στην επιχείρηση για στατιστικούς σκοπούς προκειμένου να αποφευχθεί στρέβλωση των στατιστικών αποτελεσμάτων.

2. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ: 1993-1998

2.1. Παρεκκλίσεις

Ο κανονισμός αναφέρει τη δυνατότητα παρεκκλίσεων από την εφαρμογή του κανονισμού στο άρθρο 8 και ορίζει τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται στο άρθρο 9. Έχει δοθεί παρέκκλιση στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας [3]. Δύο άλλες χώρες, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο, υπέβαλαν αίτηση παρέκκλισης ή ζήτησαν συμβουλή σχετικά με το αν θα έπρεπε να υποβάλουν αίτηση για παρέκκλιση. Και στις δύο περιπτώσεις η παρέκκλιση δεν κρίθηκε απαραίτητη. Καμία άλλη χώρα δεν ζήτησε παρεκκλίσεις.

[3] Τον Οκτώβριο του 1993 η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προσέφυγε επίσης στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητώντας την ακύρωση του κανονισμού (υπόθεση C-426/93)· η προσφυγή αυτή απορρίφθηκε από το Δικαστήριο στην απόφασή του της 9ης Νοεμβρίου 1995.

2.1.1. Η γερμανική παρέκκλιση

Η γερμανική αίτηση για παρέκκλιση [4] αφορούσε τις προθεσμίες για την εφαρμογή: ζητήθηκε παράταση των προθεσμιών μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1999. Οι λόγοι για την εν λόγω αίτηση μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

[4] Η Statistisches Bundesamt υπέβαλε την αίτηση στις 17 Αυγούστου 1994.

- Χρειαζόταν αλλαγή νομοθεσίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε νομικά και διοικητικά αρχεία, η οποία θα απαιτούσε χρόνο·

- Η δημιουργία ενός ΜΕ περίπου 3 εκατομμυρίων μονάδων θα σήμαινε μεγάλο φόρτο εργασίας για τη Statistisches Bundesamt (τη γερμανική ΕΣΥ) και για τις στατιστικές υπηρεσίες των κρατιδίων (Lδnder)· θα χρειαζόταν τεράστια προσπάθεια από πλευράς τόσο τεχνολογίας όσο και ανθρώπινου δυναμικού·

- Η πραγματοποίηση του μεγάλου αριθμού απαραίτητων ερευνών που βασίζονται στους διάφορους κλάδους και η κατάρτιση των αντίστοιχων βάσεων δεδομένων θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν καλύτερα με μια διαδοχική προσέγγιση·

- Ο μη εμπορικός τομέας δεν περιλαμβανόταν σχεδόν καθόλου στις περιοδικές έρευνες· η δημιουργία ενός μητρώου για τον τομέα αυτό θα απαιτούσε σημαντικό χρόνο ανάπτυξης.

Μαζί με την αίτηση, η Γερμανία υπέβαλε και ένα χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του κανονισμού εντός των ορίων που όριζε η ζητούμενη παρέκκλιση. Έπειτα από θετική γνώμη της ομάδας εργασίας για τα μητρώα επιχειρήσεων, η Επιτροπή Στατιστικού Προγράμματος (ΕΣΠ) αποδέχθηκε το χρονοδιάγραμμα και ικανοποίησε το γερμανικό αίτημα [5].

[5] Μια ανάλυση της ζητηθείσας παρέκκλισης και το χρονοδιάγραμμα που πρέπει να εφαρμοστεί στη Γερμανία περιλαμβάνονται στο έγγραφο 95/16/1 της ΕΣΠ.

2.1.2. Οι αιτήσεις του Βελγίου και του Ηνωμένου Βασιλείου

Το Βέλγιο ζήτησε [6] παρέκκλιση για διάφορα θέματα που αφορούν την κάλυψη, τις μονάδες και τις μεταβλητές που θα πρέπει να καταχωρούνται, τις απαιτήσεις ενημέρωσης και το χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή. Τα σημαντικότερα σημεία ήταν οι διαφορές στον ορισμό της τοπικής μονάδας λόγω της διαθεσιμότητας διοικητικών στοιχείων και η αλλαγή της σειράς εφαρμογής της νομικής μονάδας και της επιχείρησης. Οι διαφορές στον ορισμό της τοπικής μονάδας θα ήταν προσωρινές. Αυτό θα επιλυόταν μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1998, και εν τω μεταξύ θα ήταν διαθέσιμη μια προσέγγιση για την τοπική μονάδα.

[6] Η αίτηση υποβλήθηκε από τη βελγική ΕΣΥ στις 6 Φεβρουαρίου 1995.

Η αλλαγή της σειράς εφαρμογής της νομικής μονάδας και της επιχείρησης συνεπαγόταν ότι μόνο κατά τη διάρκεια του 1996 η τοπική μονάδα θα έπρεπε να χρησιμοποιείται ως προσέγγιση για την επιχείρηση.

Η ομάδα εργασίας για τα μητρώα επιχειρήσεων συμφώνησε με την Eurostat ότι στην περίπτωση αυτή δεν θα χρειαζόταν παρέκκλιση. Η ΕΣΠ συμφώνησε με την άποψη αυτή και η διαδικασία παρέκκλισης ακυρώθηκε. Τα περισσότερα σημεία που ετέθησαν ήταν στην πραγματικότητα θέμα διευκρίνισης του κανονισμού. Επιπλέον, το θέμα της τοπικής μονάδας και η αλλαγή μεταξύ της εφαρμογής της νομικής μονάδας και της επιχείρησης θεωρήθηκαν μικρής σημασίας δεδομένου ότι οι λύσεις που προτάθηκαν ήταν επαρκείς.

Το Ηνωμένο Βασίλειο πληροφόρησε την Eurostat ότι επεδίωκε να περιορίσει την κάλυψη των ΜΕ στους εμπόρους που καταχωρούνται για το ΦΠΑ ή το PAYE (εργοδότες). Έτσι, οι μικρότερες επιχειρήσεις δεν θα καταχωρούνταν και το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησε εν προκειμένω τη γνώμη της Eurostat.

Η ομάδα εργασίας για τα μητρώα επιχειρήσεων παρατήρησε ότι υπήρχε συμφωνία για τη σύμβαση σύμφωνα με την οποία μια επιχείρηση πρέπει να απασχολεί τουλάχιστον ένα άτομο με καθεστώς ημιαπασχόλησης [7]. Μια ανάλυση της Eurostat έδειξε ότι το κατώτατο όριο για το ΦΠΑ στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν τέτοιο που η μετατροπή σε δεδουλευμένες ώρες συνεπαγόταν τη συμπερίληψη όλων των επιχειρήσεων που εφαρμόζουν καθεστώς ημιαπασχόλησης. Ως εκ τούτου, συμφωνήθηκε ότι με το παρόν κατώτατο όριο δεν υπήρχε λόγος να ζητήσει το Ηνωμένο Βασίλειο παρέκκλιση.

[7] Βλέπε τμήμα 6.3 της έκδοσης: μητρώα επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς: μεθοδολογικές συστάσεις, τόμος 1, Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

2.2. Μέτρα για τη διευκόλυνση της εφαρμογής

2.2.1. Χρηματοοικονομική υποστήριξη προς τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Λόγω των διαφόρων σταδίων ανάπτυξης των ΜΕ στα ΚΜ όταν εγκρίθηκε ο κανονισμός και του κόστους για την εφαρμογή του κανονισμού, η Επιτροπή διέθεσε κεφάλαια για την υποστήριξη των ΚΜ σχετικά με την εφαρμογή. Στην περίοδο 1993 - 1997 η συνολική χρηματοοικονομική υποστήριξη ανήλθε σε 2.81 εκατ. ECU (βλέπε παράρτημα 2). Κατά τη διάρκεια των πρώτων 4 ετών, η υποστήριξη χορηγήθηκε μέσω συμβάσεων, στις οποίες οι ΕΣΥ συμφώνησαν να διεξαγάγουν ορισμένες συγκεκριμένες δραστηριότητες. Το 1997 η υποστήριξη έλαβε τη μορφή επιδοτήσεων δραστηριοτήτων που διεξάγονταν από τις ΕΣΥ. Οι δραστηριότητες αυτές συμφωνήθηκαν επίσης. Τα περισσότερα από τα σχέδια αφορούσαν τη δημιουργία ή τον επανασχεδιασμό των ΜΕ, ή τη βελτίωση της κάλυψης των ΜΕ.

Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός κατανεμήθηκε με βάση τις προτάσεις σχεδίων από τα ΚΜ. Δεν υποβλήθηκαν προτάσεις από όλα τα ΚΜ όταν είχαν τη σχετική ευκαιρία, πράγμα φυσιολογικό λαμβανομένης υπόψη της διαφορετικής κατάστασης των ΜΕ των ΚΜ και των διαφορετικών αναγκών. Ο προϋπολογισμός δεν ήταν επαρκής για τη χρηματοδότηση ή την επιδότηση όλων των επιλέξιμων προταθέντων σχεδίων. Για την κατανομή του διαθέσιμου προϋπολογισμού εφαρμόστηκαν τα ακόλουθα κριτήρια [8]:

[8] Φυσικά έπρεπε να πληρούνται και ορισμένες τυπικές προϋποθέσεις, π.χ. η απαίτηση να αφορούν οι δαπάνες σαφώς το σχέδιο.

- Οι ανάγκες σχετικά με τη διαφορά μεταξύ της παρούσας κατάστασης των ΜΕ και της κατάστασης όπως απαιτεί ο κανονισμός·

- Οι προσπάθειες του κάθε ΚΜ να ικανοποιήσει τις ανάγκες·

- Ο βαθμός κατά τον οποίο η πρόταση σχεδίου ικανοποιεί τις ανάγκες όσον αφορά:

- την κάλυψη του υποχρεωτικού πεδίου του κανονισμού,

- την καταχώρηση των τριών τύπων μονάδων (επιχείρηση, τοπική μονάδα και νομική μονάδα),

- την καταχώρηση των χαρακτηριστικών που είναι υποχρεωτικά σύμφωνα με τον κανονισμό, και

- τις βελτιώσεις της ποιότητας

- Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας του προτεινόμενου σχεδίου·

- Αναλογικότητα χωρών όσον αφορά το σχετικό πλούτο και το μέγεθος του επιχειρηματικού πληθυσμού της κάθε χώρας.

2.2.2. Μεθοδολογικές συστάσεις

Από την αρχή ήταν σαφές ότι η εφαρμογή του κανονισμού δεν ήταν εύκολη υπόθεση όσον αφορά τη στατιστική μεθοδολογία, για δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι ο κανονισμός για τα ΜΕ και, ακόμη σημαντικότερα, ο κανονισμός για τις στατιστικές μονάδες στον οποίο αναφέρεται για τον ορισμό των μονάδων που πρέπει να καταχωρούνται, δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς την ερμηνεία των εννοιών, των ορισμών και των κανόνων των εν λόγω κανονισμών, και οι συζητήσεις των εμπειρογνωμόνων που προηγήθηκαν του σχεδιασμού των δύο κανονισμών έδειξαν ότι μια τέτοια ερμηνεία θα απαιτούσε μεγάλη προσπάθεια. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι, λόγω των διαφορετικών σταδίων ανάπτυξης των ΜΕ στα ΚΜ, ορισμένες χώρες που δεν έχουν καθόλου ή έχουν μικρή πείρα στον τομέα των ΜΕ θα χρειάζονταν μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές προκειμένου να καταρτίσουν και να αναπτύξουν τα ΜΕ τους.

Οι δύο αυτοί λόγοι αρκούσαν για να αρχίσει η ανάπτυξη μεθοδολογικών συστάσεων, αλλά υπήρχε και ένας ακόμη πιο επιτακτικός λόγος: κατέστη όλο και περισσότερο σαφές το γεγονός ότι η διεθνής συγκρισιμότητα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις δεν ήταν εφικτή εάν οι ορισμοί των στατιστικών μονάδων, και ιδίως της επιχείρησης, εφαρμόζονταν διαφορετικά στα ΜΕ των ΚΜ. (Βλέπε επίσης παράγραφο 3.2. σχετικά με τις απαιτήσεις ποιότητας).

Ως εκ τούτου, η εξάρτηση των επιχειρήσεων από τις νομικές μονάδες είναι ένα από τα κύρια θέματα των μεθοδολογικών συστάσεων που αναπτύχθηκαν μέχρι τώρα. Άλλα θέματα είναι τα ακόλουθα:

- Στόχοι των ΜΕ·

- Αρχές διατήρησης·

- Λειτουργικοί κανόνες για την τοπική μονάδα·

- Ορισμός διαφόρων χαρακτηριστικών·

- Ορισμένες αρχές της πρόσβασης στα μητρώα·

- Ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ποιότητα.

Οι μεθοδολογικές αυτές συστάσεις δημοσιεύθηκαν το 1996. Αναπτύσσονται και περαιτέρω μεθοδολογικές συστάσεις. Προς το παρόν, υπάρχουν σχέδια συστάσεων σχετικά με την επεξεργασία των μεταβολών στα ΜΕ και σχετικά με τους ειδικούς λειτουργικούς κανόνες για την επεξεργασία μεγάλων και σύνθετων επιχειρήσεων.

Οι μεθοδολογικές συστάσεις ήταν ένας από τους κύριους παράγοντες που επέτρεψαν την εφαρμογή του κανονισμού στο βαθμό που περιγράφεται στο επόμενο τμήμα. Κατ' αυτή την έννοια, τα επιτεύγματα είναι σημαντικά. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω και λεπτομερέστερες συστάσεις. Αυτό είναι ένα από τα εμπόδια για την οριστικοποίηση της εφαρμογής του κανονισμού. Τα σχέδια για μελλοντικές προσθήκες στις συστάσεις περιγράφονται στην παράγραφο 4.4.

2.2.3. Κατάρτιση

Ήταν σαφές από την αρχή ότι υπήρχε ανάγκη να παρασχεθεί κατάρτιση στον τομέα των ΜΕ. Ως εκ τούτου διοργανώθηκαν σειρές μαθημάτων από το ίδρυμα TES (Training of European Statisticians), ένα ίδρυμα που σχετίζεται με την Eurostat και τις ΕΣΥ των ΚΜ. Τα μαθήματα δόθηκαν από υπαλλήλους της νορβηγικής και της δανικής ΕΣΥ και συντονίστηκαν σε συνεργασία με την Eurostat.

Παράλληλα με τα μαθήματα, αναπτύχθηκε λογισμικό από την Statistics Norway για λογαριασμό της Eurostat προκειμένου να επιδειχθεί η διαχείριση των ΜΕ. Το λογισμικό δείχνει πώς οι νομικές μονάδες, οι οποίες αποτελούν εισροή για τα ΜΕ από διοικητικές πηγές όπως μητρώα ΦΠΑ και μητρώα που διαχειρίζονται τα ιδρύματα κοινωνικής ασφάλισης, υφίστανυαι επεξεργασία προκειμένου να παραχθεί η εκροή ΜΕ με τη μορφή των στατιστικών μονάδων, δηλαδή των επιχειρήσεων και των τοπικών μονάδων. Το λογισμικό αυτό χρησιμοποιείται τώρα στις σειρές μαθημάτων του TES και προβλέπεται να υπάρξουν περαιτέρω εφαρμογές.

Η θεωρία των στατιστικών μονάδων μπορεί να επιδειχθεί καλύτερα με πρακτικές περιπτώσεις. Συνεπώς, η Eurostat, δείχνοντας πώς οι επιχειρήσεις και οι τοπικές μονάδες σχετίζονται με τις νομικές μονάδες, ανέπτυξε ένα σύνολο περιπτώσεων. Οι περιπτώσεις αυτές χρησιμοποιούνται για σκοπούς κατάρτισης - το λογισμικό κατάρτισης μπορεί να χρησιμοποιείται για τις περιπτώσεις - αλλά αποτελούν επίσης και σημαντικό συμπλήρωμα στις μεθοδολογικές συστάσεις, δεδομένου ότι παρέχουν την απαραίτητη βασική ερμηνεία των ορισμών των στατιστικών μονάδων.

2.3. Μέτρηση της εφαρμογής του κανονισμού

2.3.1. Έρευνες σχετικά με τα μητρώα επιχειρήσεων

Μετά την έκδοση του κανονισμού, η Eurostat αποφάσισε, με τη σύμφωνη γνώμη της ομάδας εργασίας για τα μητρώα επιχειρήσεων, να διενεργήσει ετήσιες έρευνες σχετικά με την κατάσταση της εφαρμογής του κανονισμού στα ΚΜ και στη Νορβηγία. Μέχρι τώρα έχουν διενεργηθεί 4 έρευνες, από τις οποίες η πρώτη αναφέρεται στην κατάσταση την 1η Ιανουαρίου 1995, η δεύτερη την 1η Ιανουαρίου 1996, η τρίτη την 1η Ιανουαρίου 1997 και η τελευταία την 1η Ιανουαρίου 1998. Για το σκοπό αυτό, καταρτίστηκε ένα ερωτηματολόγιο για την πρώτη έρευνα και τροποποιήθηκε για τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες από τις προηγούμενες έρευνες και να αφαιρεθούν ή να προστεθούν ερωτήσεις που δεν χρειάζεται να υποβάλλονται κάθε χρόνο. Το τρίτο και το τέταρτο ερωτηματολόγιο ήταν σε ηλεκτρονική μορφή. Όλα τα ερωτηματολόγια κάλυπταν:

- την κατάσταση της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τα ΜΕ και την πρόσβαση σε διοικητικές πηγές στα ΚΜ·

- τις πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την ενημέρωση των μητρώων επιχειρήσεων·

- τους τύπους μονάδων που καταχωρήθηκαν, και ιδίως τη νομική μονάδα, την επιχείρηση και την τοπική μονάδα·

- τους αριθμούς μονάδων που καταχωρήθηκαν·

- την κάλυψη από πλευράς NACE Αναθ. 1·

- την καταχώρηση των χαρακτηριστικών·

- τις προγραμματισμένες αλλαγές.

Οι ερωτήσεις που τέθηκαν μόνο σε ένα ή δύο χρόνια αφορούσαν:

- την ανεπαρκή κάλυψη των ΜΕ (εκτίμηση των ελλειπουσών μονάδων)·

- την υπερβολική κάλυψη των ΜΕ (εκτίμηση των ανενεργών μονάδων που καταχωρήθηκαν εσφαλμένα ως ενεργές και των μονάδων οι οποίες καταχωρήθηκαν εσφαλμένα περισσότερες από μία φορά)·

- τη χρήση των ΜΕ·

- τις πηγές που χρησιμοποιήθηκαν (συμπεριλαμβανομένων των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την εφαρμογή της NACE Αναθ. 1).

Η ανταπόκριση στα ερωτηματολόγια ήταν υψηλή: όλες οι χώρες εκτός από δύο ανταποκρίθηκαν το 1995 και όλες ανταποκρίθηκαν το 1996, το 1997 και το 1998. Εντούτοις, υπήρξε σημαντική μερική μη ανταπόκριση, ιδίως όσον αφορά τα ποσοτικά στοιχεία και τις πληροφορίες που αφορούσαν την ποιότητα των καταχωρηθέντων στοιχείων. Τα αποτελέσματα των ερευνών είναι η βασική πηγή των πληροφοριών στις οποίες βασίζονται οι ακόλουθες παράγραφοι· εκτός εάν υπάρχει διαφορετική ένδειξη, τα αποτελέσματα της τελευταίας έρευνας χρησιμοποιήθηκαν για την περιγραφή της παρούσας κατάστασης. Τα ίδια τα κύρια αποτελέσματα της έρευνας συνοψίζονται στο παράρτημα 1.

2.3.2. Κάλυψη των μητρώων επιχειρήσεων

Η απαιτούμενη κάλυψη σύμφωνα με τον κανονισμό, όσον αφορά την NACE Αναθ. 1, περιλαμβάνει όλους τους τίτλους εκτός από τους ακόλουθους: γεωργία, θήρα και δασοκομία· αλιεία· δημόσια διοίκηση και άμυνα· και υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.

Η παρούσα κατάσταση όσον αφορά την κάλυψη είναι η ακόλουθη [9]. Τα ΜΕ όλων των ΚΜ περιλαμβάνουν τους τομείς που κατά παράδοση καλύπτονται από τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις: ορυχεία και λατομεία· μεταποιητικές βιομηχανίες· παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού· κατασκευές· χονδρικό και λιανικό εμπόριο· και ξενοδοχεία και εστιατόρια. Όσον αφορά τους τίτλους υπηρεσιών της NACE Αναθ. 1, η κατάσταση είναι κάπως λιγότερο πλήρης. Σχεδόν όλες οι χώρες καλύπτουν τα εξής: μεταφορές, αποθήκευση και επικοινωνίες· ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί· και διαχείριση ακίνητης περιουσίας, εκμίσθωση και επιχειρηματικές δραστηριότητες. Σχεδόν όλες οι χώρες καλύπτουν επίσης τις ακόλουθες δραστηριότητες: εκπαίδευση· υγεία και κοινωνική μέριμνα· και άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών υπέρ του κοινωνικού συνόλου ή κοινωνικού και ατομικού χαρακτήρα. Ωστόσο, είναι σύνηθες το ότι μολονότι οι χώρες μπορεί να καλύπτουν όλους αυτούς τους τίτλους δεν περιλαμβάνουν όλες τις τάξεις από τις οποίες απαρτίζονται οι τίτλοι. Τέλος, καλύπτονται πλημμελώς οι ακόλουθοι τίτλοι: ιδιωτικά νοικοκυριά που απασχολούν οικιακό προσωπικό· και ετερόδικοι οργανισμοί και όργανα, λόγω της έλλειψης μεθοδολογικών κατευθυντήριων γραμμών και καλών πηγών.

[9] Η εξεταζόμενη κάλυψη είναι η κάλυψη της επιχείρησης.

Η καλή κάλυψη των τομέων των παραδοσιακών στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις και η κάπως πλημμελέστερη κάλυψη των υπηρεσιών γενικά και των δραστηριοτήτων των μη κερδοσκοπικών οργανισμών ειδικότερα σχετίζεται με δύο παράγοντες. Πρώτον, προφανώς η προτεραιότητα στην ανάπτυξη των ΜΕ δόθηκε στους τομείς για τους οποίους υπάρχουν ήδη στατιστικές. Η ανάπτυξη των ΜΕ σχετίζεται στενά με τη χρήση τους. Ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι στατιστικές για τις επιχειρήσεις σχετικά με τη βιομηχανία και το εμπόριο έχουν μια καθιερωμένη ιστορία, οι στατιστικές για τις υπηρεσίες κίνησαν το ενδιαφέρον μόνο σχετικά πρόσφατα. Κατ' αυτή την έννοια, ο προσφάτως εκδοθείς κανονισμός για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων είναι πολύ σημαντικός. Είναι βέβαιο ότι η κάλυψη των ΜΕ στους τίτλους των υπηρεσιών θα βελτιωθεί παράλληλα με την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

Ο δεύτερος παράγοντας καθυστέρησης στην κάλυψη των ΜΕ ορισμένων τίτλων υπηρεσιών της NACE Αναθ. 1 είναι η ανάγκη για μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές. Ο ορισμός και η περιγραφή της επιχείρησης για τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα παρουσιάζουν προβλήματα· οι περισσότερες ΕΣΥ δεν έχουν μεγάλη πείρα σ' αυτόν τον τομέα, τουλάχιστον όχι σε σχέση με τα ΜΕ. Για την Eurostat, η ανάπτυξη μεθοδολογικών συστάσεων στον εν λόγω τομέα έχει υψηλή προτεραιότητα (βλέπε επίσης παράγραφο 4.2.)· μέχρι τώρα η ανάπτυξη μεθοδολογικών συστάσεων στόχευε πρωτίστως και απαραιτήτως σε τομείς που καλύπτονται ήδη από τις ευρωπαϊκές στατιστικές.

Η πλημμελής κάλυψη των ιδιωτικών νοικοκυριών που απασχολούν οικιακό προσωπικό και των ετερόδικων οργανισμών και οργάνων μπορεί επίσης να έχει μεθοδολογική αιτία. Ορισμένες χώρες δεν έχουν επιχειρήσεις στους τίτλους αυτούς της NACE Αναθ. 1 λόγω του ορισμού της επιχείρησης: θεωρούν τη μη ύπαρξη επιχειρήσεων σ' αυτούς τους τίτλους συνέπεια του ορισμού της επιχείρησης. Το θέμα αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί στο μέλλον.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η κάλυψη των μικρών μονάδων είναι ανεπαρκής σε ορισμένες χώρες. Αυτό συνδέεται, σε κάποιο βαθμό, με τη διαθεσιμότητα και τη χρήση διοικητικών μητρώων για στατιστικούς σκοπούς. Μολονότι το άρθρο 7 του κανονισμού απαιτεί πρόσβαση στα διοικητικά ή νομικά μητρώα, η χρήση τους θα μπορούσε να βελτιωθεί. Αυτό εξετάζεται λεπτομερέστερα στην παράγραφο 4.2. Η βελτίωση της κάλυψης των μικρών μονάδων αποτελεί σημαντική πτυχή της πολιτικής για την ποιότητα που εξετάζεται στο τρίτο κεφάλαιο.

2.3.3. Καταχωρούμενες μονάδες

Τα περισσότερα ΚΜ αναφέρουν ότι καταχωρούν τις απαιτούμενες μονάδες, όπως φαίνεται στον πρώτο πίνακα του παραρτήματος 1. Όλες οι χώρες καταχωρούν την επιχείρηση και την νομική μονάδα (στην Ιρλανδία οι διοικητικές μονάδες δίδονται ως νομικές μονάδες). Η τοπική μονάδα καταχωρείται από όλες τις χώρες εκτός από μία και προγραμματίζεται να προστεθεί στο ΜΕ προσεχώς (βλέπε επίσης παράγραφο 3.3.). Φαίνεται ότι δικαιολογημένα συμπεραίνεται ότι υπήρξε σημαντική σύγκλιση στην καταχώρηση των στατιστικών μονάδων από τότε που σχεδιάστηκε ο κανονισμός. Η απογραφή του 1989 έδειξε πολύ μεγαλύτερη ετερογένεια μεταξύ των τότε 12 ΚΜ.

Ωστόσο, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε, οι μονάδες, όπως καταχωρήθηκαν στα ΜΕ, δεν είναι καθόλου εναρμονισμένες. Υπάρχουν 7 χώρες οι οποίες αναφέρουν καταχώρηση τόσο της επιχείρησης όσο και της νομικής μονάδας χωρίς να κάνουν στην πράξη καμία διάκριση μεταξύ των δύο τύπων μονάδων εκτός από τα χαρακτηριστικά τους. Δηλαδή, ενώ η επιχείρηση ορίζεται στον κανονισμό για τις στατιστικές μονάδες ως αποτελούμενη από μία ή περισσότερες νομικές μονάδες, οι χώρες αυτές δεν έχουν καμία επιχείρηση στα ΜΕ τους που να αποτελείται από περισσότερες από μία νομικές μονάδες. Και οι χώρες εκείνες που κάνουν διάκριση μεταξύ της επιχείρησης και της νομικής μονάδας στα ΜΕ τους τείνουν να εφαρμόζουν τον ορισμό της επιχείρησης στην πράξη με διαφορετικούς τρόπους.

Η σημασία της έλλειψης εναρμόνισης των μονάδων δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί. Το ερώτημα εάν σε μια συγκεκριμένη περίπτωση οι νομικές μονάδες συνδυάζονται σε μια επιχείρηση ή αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές επιχειρήσεις έχει αντίκτυπο στα ακόλουθα:

- στον αριθμό των μετρούμενων επιχειρήσεων·

- στο μέγεθος των επιχειρήσεων, το οποίο επίσης επηρεάζει την επιλογή τους για τις έρευνες·

- στην ταξινόμηση των επιχειρήσεων με βάση την κύρια δραστηριότητά τους, επίσης με αντίκτυπο στην επιλογή τους για τις έρευνες·

- στην μέτρηση των μεταβλητών (με αποτελέσματα ενοποίησης)·

- στην κατανομή των μεταβλητών στις κατηγορίες της NACE Αναθ. 1·

- στις οικονομικές αναλογίες όπου χρησιμοποιούνται τα παραπάνω στοιχεία, όπως κύκλος εργασιών ανά απασχολούμενο· και

- στην εξέλιξη των παραπάνω στοιχείων με την πάροδο του χρόνου.

Πρόσφατα εκπονήθηκε μια μελέτη προκειμένου να μετρηθεί ο αντίκτυπος των διαφορών στην εφαρμογή του ορισμού της επιχείρησης στα ΜΕ. Η μελέτη αυτή [10], στην οποία έλαβαν μέρος τρία ΚΜ, έδειξε ότι ο αντίκτυπος στις στατιστικές μεταβλητές, όπως ο κύκλος εργασιών και η απασχόληση, είναι πράγματι πολύ σημαντικός.

[10] Ο αντίκτυπος διαφορετικών ερμηνειών της έννοιας της επιχείρησης για τα στατιστικά στοιχεία, σύγκριση των πρακτικών για τον καθορισμό των χαρακτηριστικών της επιχείρησης στη Δανία, στις Κάτω Χώρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μελέτη η οποία εκπονήθηκε από τη Statistics Netherlands για λογαριασμό της Eurostat, Μάιος 1998.

Μολονότι θα χρειαζόταν εκτενέστερες μελέτες προκειμένου να ποσοτικοποιηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ο αντίκτυπος των διαφόρων πρακτικών, είναι σαφές ότι η διεθνής συγκρισιμότητα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις δυσχεραίνεται σημαντικά.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών όσον αφορά τις καταχωρούμενες μονάδες έχουν διάφορες αιτίες. Αντικατοπτρίζουν διαφορετικές στατιστικές παραδόσεις, οι οποίες δεν επιδέχονται ταχεία εναρμόνιση. Όπου οι χώρες δεν συνήθιζαν να κάνουν διάκριση μεταξύ της νομικής μονάδας και της επιχείρησης, θα πρέπει να αναπτυχθεί η σχετική μεθοδολογία. Το εγχειρίδιο των συστάσεων για τα ΜΕ και άλλα διαθέσιμα μεθοδολογικά έγγραφα είναι εν προκειμένω χρήσιμα αλλά δεν παρέχουν τους λειτουργικούς κανόνες που χρειάζονται οι ΕΣΥ, δεδομένου ότι οι κανόνες αυτοί επικεντρώνονται αναγκαστικά στην εκάστοτε χώρα και μόνο λόγω του γεγονότος ότι οι διαθέσιμες διοικητικές πηγές παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Σε ορισμένους μάλιστα τομείς παρουσιάζεται ανάγκη για περαιτέρω ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένες χώρες καταχωρούν περισσότερους τύπους μονάδων από ό,τι χρειάζεται για να συμμορφωθούν με τον κανονισμό σχετικά με τα ΜΕ· καταχωρούν επίσης άλλες στατιστικές μονάδες που ορίζονται στον κανονισμό για τις στατιστικές μονάδες. Η ομάδα επιχειρήσεων διατηρείται στα ΜΕ περίπου των μισών ΚΜ και η μονάδα οικονομικής δραστηριότητας στα ΜΕ τριών ΚΜ. Καμία χώρα δεν ανέφερε ότι καταχωρεί την ίδια τη μονάδα οικονομικής δραστηριότητας.

2.3.4. Καταχωρούμενες μεταβλητές

Στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού για τα ΜΕ παρατίθενται οι μεταβλητές που πρέπει να καταχωρούνται για τη νομική μονάδα, την επιχείρηση και την τοπική μονάδα. Ορισμένες από τις μεταβλητές είναι προαιρετικές. Η κατάσταση σχετικά με τις κύριες μεταβλητές θα εξεταστεί για κάθε μία από τις τρεις μονάδες· φυσικά αυτό περιορίζεται στις χώρες που πράγματι καταχωρούν τη σχετική μονάδα.

Η νομική μονάδα

Η νομική μονάδα είναι μονάδα εισροής για τα ΜΕ και όχι στατιστική μονάδα. Οι στατιστικές αναφέρονται στις επιχειρήσεις ή σε άλλες στατιστικές μονάδες και όχι στις νομικές μονάδες αυτές καθαυτές. Ως εκ τούτου, τα χαρακτηριστικά που καταχωρούνται για τη νομική μονάδα είναι διοικητικού χαρακτήρα και δεν περιλαμβάνουν οικονομικές δραστηριότητες και τάξεις μεγέθους [11].

[11] Οι περισσότερες επιχειρήσεις ισοδυναμούν με νομικές μονάδες, οπότε οι ΕΣΥ μπορούν να επιλέξουν να διατηρήσουν τα στοιχεία για τις δύο μονάδες στο ίδιο αρχείο στο ΜΕ.

Καταχωρούνται η νομική μορφή και η ημερομηνία νομικής σύστασης των νομικών προσώπων· για τη νομική μορφή οι χώρες χρησιμοποιούν τη δική τους ταξινόμηση. Η ημερομηνία κατά την οποία η νομική μονάδα παύει να είναι νομικά υπεύθυνη για την επιχείρηση δεν περιλαμβάνεται στα περισσότερα ΜΕ. Ο χαρακτήρας "δημόσιας επιχείρησης" ενός νομικού προσώπου καταχωρείται μόνο για τα μισά περίπου ΜΕ. Ωστόσο, αυτή είναι μια μεταβλητή η οποία χρειάζεται για τις υποχρεωτικές στατιστικές της ΕΕ (στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων) και η κατάσταση θα πρέπει να σημειώσει ταχεία βελτίωση. Η σύνδεση με το μητρώο των αποκαλούμενων ενδοκοινοτικών φορέων (Intrastat) καταχωρείται επίσης μόνο από μια μικρή πλειονότητα των ΚΜ.

Δύο προαιρετικά χαρακτηριστικά που αφορούν τον έλεγχο μιας νομικής μονάδας καταχωρούνται μόνο από ορισμένες χώρες: η εταιρική επωνυμία και η διεύθυνση οποιασδήποτε μη εγκατεστημένης νομικής μονάδας, η οποία ελέγχει τη νομική μονάδα· και ο κωδικός αριθμός αναγνώρισης της νομικής μονάδας στο ΜΕ, η οποία ελέγχει την νομική μονάδα. Στο μέλλον, οι μεταβλητές αυτές μπορεί να γίνουν σημαντικές· αυτό εξετάζεται περαιτέρω στην παράγραφο 4.4.

Η επιχείρηση

Οι δύο κύριες μεταβλητές των ΜΕ που καταχωρούνται από όλα τα ΚΜ για την επιχείρηση είναι ο κωδικός οικονομικής δραστηριότητας και το μέγεθος ή η τάξη μεγέθους όσον αφορά τον αριθμό των απασχολούμενων ατόμων. Και για τα δύο χαρακτηριστικά χρησιμοποιούνται εναρμονισμένες ταξινομήσεις: η NACE Αναθ. 1 (τετραψήφιο επίπεδο) για την οικονομική δραστηριότητα και μια ταξινόμηση μεγέθους που ορίζεται στον κανονισμό για την άλλη μεταβλητή. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα ΚΜ που μετρούν την τάξη μεγέθους με βάση τους υπαλλήλους και όχι τα απασχολούμενα άτομα επειδή δεν έχουν επαρκείς διοικητικές πηγές γι' αυτή τη μεταβλητή. Υπό ορισμένους όρους πρέπει να καταχωρούνται και δευτερεύουσες δραστηριότητες· αυτό αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που αποτελούν αντικείμενο ερευνών. Οι περισσότερες χώρες το πράττουν.

Η ημερομηνία έναρξης των δραστηριοτήτων της επιχείρησης καταχωρείται από όλες σχεδόν τις χώρες και η ημερομηνία παύσης από τη μεγάλη πλειονότητα. Ο καθαρός κύκλος εργασιών από τις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών (αν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ECU) καταχωρείται από όλες σχεδόν τις χώρες. Μόνο δύο ΚΜ καταχωρούν την προαιρετική μεταβλητή του καθαρού ενεργητικού.

Η τοπική μονάδα

Ο κωδικός οικονομικής δραστηριότητας της τοπικής μονάδας καταχωρείται από όλα τα ΚΜ και η τάξη μεγέθους από όλες τις χώρες εκτός από δύο. Οι περισσότερες χώρες μετρούν την τάξη μεγέθους με βάση τα απασχολούμενα άτομα όπως ορίζει ο κανονισμός αλλά υπάρχουν χώρες οι οποίες δεν το πράττουν επειδή δεν έχουν επαρκείς διοικητικές πηγές γι' αυτή τη μεταβλητή. Εφαρμόζονται οι ίδιες ταξινομήσεις που αναφέρθηκαν και στην περίπτωση των μεταβλητών της επιχείρησης. Η καταχώρηση των δευτερευουσών δραστηριοτήτων είναι προαιρετική για την τοπική μονάδα αλλά σε έξι χώρες πραγματοποιείται. Η ημερομηνία έναρξης των δραστηριοτήτων της τοπικής μονάδας καταχωρείται από όλες σχεδόν τις χώρες αλλά η ημερομηνία παύσης καταχωρείται από τα μισά σχεδόν ΚΜ, λιγότερα από ό,τι στην περίπτωση της επιχείρησης. Όλες οι χώρες καταχωρούν τον κωδικό γεωγραφικής θέσης. Τέλος, η μεταβλητή που δείχνει εάν η δραστηριότητα που πραγματοποιήθηκε είναι ή δεν είναι δευτερεύουσα δραστηριότητα της επιχείρησης από την οποία εξαρτάται η τοπική μονάδα καταχωρείται από την πλειονότητα των χωρών.

2.4. Οι χρήσεις των μητρώων επιχειρήσεων

2.4.1. Αποτελέσματα της έρευνας του 1996

Το 1996, η έρευνα για την εφαρμογή του κανονισμού περιελάμβανε μια ερώτηση για τις χρήσεις των μητρώων επιχειρήσεων. Στόχος της ερώτησης ήταν να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό τα ΜΕ χρησιμοποιούνταν για στατιστικές δημογραφίας των επιχειρήσεων [12], για άλλες οικονομικές στατιστικές και για την επίτευξη συντονισμού μεταξύ των ερευνών.

[12] Η δημογραφία των επιχειρήσεων περιλαμβάνει στατιστικές σχετικά με τον αριθμό των επιχειρήσεων και των άλλων μονάδων και την κατανομή τους σε τάξεις μεγέθους, τίτλους της NACE Αναθ. 1, κτλ. Περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με τις αλλαγές στους αριθμούς αυτούς, όπως τον αριθμό "γεννήσεων" επιχειρήσεων και τα χαρακτηριστικά τους.

Επτά από τις δεκαέξι χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν τα ΜΕ για να παράγουν στατιστικές δημογραφίας των επιχειρήσεων για την επιχείρηση και τρεις για την τοπική μονάδα. Άλλες μονάδες χρησιμοποιήθηκαν επίσης γι' αυτό το σκοπό: τρεις χώρες παρήγαγαν τέτοιες στατιστικές για τη νομική μονάδα και δύο για την τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Όλες οι χώρες εκτός από δύο χρησιμοποίησαν τα ΜΕ για άλλες οικονομικές στατιστικές όπως για την απασχόληση, τον κύκλο εργασιών, τη δαπάνη κεφαλαίου, την προστιθέμενη αξία, το λειτουργικό πλεόνασμα, τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού και τις κερδοζημίες. Η επιχείρηση χρησιμοποιήθηκε από δέκα χώρες και η τοπική μονάδα από πέντε χώρες για οποιαδήποτε από αυτές τις μεταβλητές.

Άλλες μονάδες χρησιμοποιήθηκαν επίσης: και πάλι τρεις χώρες παρήγαγαν στατιστικές για τη νομική μονάδα και δύο για την τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Δέκα από τις δεκαέξι χώρες χρησιμοποίησαν τα ΜΕ για το συντονισμό των ερευνών και τα πλαίσια δειγματοληψίας.

Τα αποτελέσματα αυτά πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή. Ορισμένες χώρες δεν είχαν τότε την επιχείρηση ή την τοπική μονάδα και έτσι δεν μπορούσαν να τις χρησιμοποιήσουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποίησαν αντί γι' αυτές τη νομική μονάδα ή την τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Εντούτοις, είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι περίπου οι μισές από τις χώρες δεν χρησιμοποίησαν την τοπική μονάδα ή παρόμοια μονάδα.

2.4.2. Επιδιωκόμενες χρήσεις

Προκειμένου να ερμηνευθούν τα αποτελέσματα του 1996, θα πρέπει κανείς να λάβει υπόψη του ποιες χρήσεις των ΜΕ απαιτούνταν και απαιτούνται. Πράγματι, με την αυστηρή έννοια δεν υπάρχουν απαιτήσεις. Ο ίδιος ο κανονισμός για τα ΜΕ δεν ορίζει τις στατιστικές για τις οποίες πρέπει να χρησιμοποιούνται τα ΜΕ. Άλλοι κανονισμοί, όπως ο κανονισμός για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων, ο οποίος απαιτεί την κατάρτιση ειδικών στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις, δεν ορίζουν ότι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται τα ΜΕ. Με άλλα λόγια, ο κανονισμός για τα ΜΕ απαιτεί από τα ΚΜ να έχουν ένα εργαλείο για τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις, αλλά η πραγματική χρήση του εργαλείου αυτού επαφίεται στα ΚΜ [13].

[13] Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο η ερώτηση σχετικά με τις χρήσεις δεν επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.

Στην πράξη, φυσικά, τα ΜΕ χρησιμοποιούνται ευρέως στις περισσότερες χώρες όπου είναι διαθέσιμα και έχουν επαρκή ποιότητα. Πράγματι, η εφαρμογή του κανονισμού για τις στατιστικές για τη διάρθρωση των επιχειρήσεων (ΣΔΕ), ο οποίος ισχύει, δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη διαθεσιμότητα των ΜΕ στα ΚΜ. Υπάρχει ομοφωνία για την άποψη ότι ακόμη και αν δεν υπάρχει τυπική υποχρέωση να χρησιμοποιούνται τα ΜΕ, το όφελός τους σαφώς αντισταθμίζει το κόστος τους. Και η μείωση του φόρτου απάντησης στις επιχειρήσεις, ο οποίος ακολουθεί όταν χρησιμοποιούνται τα ΜΕ ως βασικό εργαλείο για την παραγωγή των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις, αποτελεί σημαντικό κίνητρο για την ευρείας χρήση τους.

Το γεγονός ότι η χρήση των ΜΕ επαφίεται στα ΚΜ συμπλέει γενικώς με την αρχή της επικουρικότητας. Οι χώρες βρίσκονται στην ιδανική θέση να αποφασίσουν πότε τα ΜΕ ταιριάζουν στο εθνικό τους σύστημα συλλογής στατιστικών στοιχείων, πώς να συνδέσουν τα στοιχεία από διοικητικές πηγές με το στατιστικό τους σύστημα και πώς να μειώσουν το φόρτο απάντησης για τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, η εναρμόνιση της χρήσης των ΜΕ θα μπορούσε να είναι προς όφελος του ευρωπαϊκού συστήματος στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Εάν οι χώρες χρησιμοποιούν τα ΜΕ τους για όλες τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις και τα χρησιμοποιούν ως εργαλείο για το συντονισμό των ερευνών και των πλαισίων δειγματοληψίας, η ποιότητα των στοιχείων και η συγκρισιμότητα αυξάνουν.

Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η χρήση των ΜΕ εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο είναι συντονισμένα με τις απαιτήσεις στατιστικών όπως ορίζονται στον κανονισμό για τις ΣΔΕ. Το ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών για τις επιχειρήσεις βρίσκεται υπό διαμόρφωση· πολλοί σημαντικοί στατιστικοί κανονισμοί εκδόθηκαν τα τελευταία χρόνια. Εντούτοις, οι στατιστικές μονάδες των στατιστικών στις οποίες αναφέρονται οι εν λόγω κανονισμοί δεν είναι πάντα εκείνες που είναι διαθέσιμες στα ΜΕ. Το γεγονός αυτό περιορίζει την παρούσα χρήση των ΜΕ. Αυτό το θέμα θα εξεταστεί στο κεφάλαιο 4.

2.5. Τα μητρώα επιχειρήσεων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

2.5.1. Οι χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου

Ο κανονισμός για τα ΜΕ αφορά επίσης τις υπόλοιπες χώρες του ΕΟΧ, τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. Στην Νορβηγία, η κατάσταση είναι πολύ παρόμοια με την ΕΕ και η Νορβηγία έλαβε επίσης μέρος στην ετήσια έρευνα. Τα αποτελέσματα σχετικά με τη Νορβηγία παρατίθενται σε παράρτημα της παρούσας έκθεσης μαζί με τα αποτελέσματα των χωρών της ΕΕ.

Στο Λιχτενστάιν καταρτίστηκε ένα νέο ΜΕ και η Ισλανδία προσάρμοσε το ΜΕ της στις απαιτήσεις της ΕΕ.

2.5.2. Οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης

Δώδεκα χώρες της κεντρικής Ευρώπης και της Βαλτικής, η Αλβανία, η Βουλγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λεττονία, η Λιθουανία, η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία και η Σλοβενία συμμετέχουν στο πρόγραμμα PHARE, το οποίο τις βοηθά να αναπτύξουν τα ΜΕ τους και τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις. Αυτό γίνεται κυρίως μέσω δύο δοκιμαστικών σχεδίων για τις ΧΚΕ: πάνελ για τις επιχειρήσεις το 1995-1998 και συνέχειά του, δημογραφία των ΜΜΕ, που άρχισε το 1998. Τα αποτελέσματα των ερευνών δημοσιεύθηκαν, π.χ. τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων, η δημιουργία και η επιβίωση των νέων επιχειρήσεων.

Η κατάσταση των ΜΕ στις δώδεκα αυτές χώρες αποτελεί επίσης αντικείμενο ερευνών με γενικά παρόμοιο τρόπο με εκείνον που εφαρμόζεται για τις χώρες της ΕΕ. Οι χώρες ΧΚΕ κατέβαλαν και εξακολουθούν να καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για την κατάρτιση των ΜΕ τους, μερικές φορές μάλιστα αναθεωρώντας πλήρως τα προηγούμενα μητρώα τους. Η κατάσταση ποικίλλει: σε ορισμένες χώρες, τα ΜΕ προσεγγίζουν ήδη τις απαιτήσεις του κανονισμού για τα ΜΕ, ενώ άλλες πρέπει ακόμη να εργαστούν πολύ, ιδίως με τις τοπικές μονάδες.

2.5.3. Συντονισμός με την Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ)

Η κατανομή των εργασιών μεταξύ της Eurostat και της ΟΕΕ/ΗΕ όσον αφορά τα ΜΕ έχει συμφωνηθεί και η Eurostat είναι κυρίως υπεύθυνη για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας για τα ΜΕ και την παρακολούθηση της κατάστασης στην ΕΕ, στον ΕΟΧ και στις χώρες PHARE. Η ΟΕΕ/ΗΕ παρακολουθεί την κατάσταση στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στις χώρες TACIS (πρώην Σοβιετική Ένωση και Μογγολία) και στις μη ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στις εργασίες της ΟΕΕ/ΗΕ σχετικά με τα ΜΕ (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία κτλ.). Σύμφωνα με το πρόγραμμα TACIS, η ΕΕ μπορεί επίσης να βοηθήσει τις χώρες TACIS. Η ΟΕΕ/ΗΕ και η Eurostat συνεδριάζουν από κοινού σχετικά με τα ΜΕ ετησίως ή ανά διετία.

Ένα σημαντικό διεθνές φόρουμ για συζητήσεις και ανταλλαγή πληροφοριών είναι οι ετήσιες διεθνείς συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης για τα πλαίσια ερευνών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Στις συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης συμμετέχουν κυρίως οι χώρες του ΟΟΣΑ. Τα θέματα ποικίλλουν από την εξέταση της προόδου που επετεύχθη στην τεχνολογία των ΜΕ μέχρι την παγκοσμιοποίηση, τη δημογραφία των επιχειρήσεων, τα πρότυπα των ΜΕ κτλ.

2.6. Συμπεράσματα: επιτεύγματα και εργασίες που πρέπει ακόμη να πραγματοποιηθούν

Ο απολογισμός των πρώτων τεσσάρων ετών εφαρμογής του κανονισμού παρουσιάζει μια μικτή εικόνα. Πολλά έχουν επιτευχθεί: όλα τα ΚΜ έχουν ΜΕ με τις σημαντικότερες οικονομικές μονάδες και μεταβλητές και καλή συνολική κάλυψη.

Η ονοματολογία έχει εναρμονιστεί. Η μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές έχουν αναπτυχθεί και παρέχεται η σχετική κατάρτιση. Ωστόσο, απομένουν ακόμη πολλές εκκρεμότητες. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες τα ΚΜ παρουσιάζουν κενά στην κάλυψη των ΜΕ τους, δεν καταχωρούν όλους τους απαιτούμενους τύπους μονάδων ή δεν έχουν ορισμένες μεταβλητές. Σε άλλες περιπτώσεις, η ποιότητα μερών του ΜΕ είναι ανεπαρκής. Επιπλέον, οι χώρες πρέπει ακόμη να εργαστούν σκληρά προς την κατεύθυνση της εναρμόνισης της περιγραφής των στατιστικών μονάδων που καταχωρούν. Αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στη συγκρισιμότητα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις των ΚΜ.

Είναι σαφές ότι, παρά τη σημειωθείσα πρόοδο, η εφαρμογή του κανονισμού δεν έχει ολοκληρωθεί. Υπάρχουν εν προκειμένω δύο πτυχές:

- Ορισμένες χώρες δεν έχουν εφαρμόσει στοιχεία του κανονισμού σχετικά με την κάλυψη, τις καταχωρούμενες μονάδες και τις μεταβλητές· και

- όπου ο κανονισμός εφαρμόστηκε προκειμένου να δημιουργηθούν ΜΕ με τα απαιτούμενα περιεχόμενα, η ποιότητα των ΜΕ μπορεί να μην είναι επαρκής για να παράσχει ένα εργαλείο για καλές και συγκρίσιμες ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις.

Το πρώτο σημείο πρέπει να διορθωθεί στο βαθμό κατά τον οποίο οι απαιτήσεις του κανονισμού είναι σαφείς. Αυτό σημαίνει συγκεκριμένα τα ακόλουθα:

- Κάθε τετραψήφια ομάδα της NACE Αναθ. 1 που βρίσκεται εντός του πεδίου του κανονισμού που δεν καλύπτεται από το ΜΕ ενός ΚΜ θα πρέπει να προστεθεί στο ΜΕ αμέσως. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν, το ΚΜ θα πρέπει να υποβάλει λεπτομερές πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα για τη συμπερίληψή τους. Εξαίρεση αποτελούν τα ιδιωτικά νοικοκυριά που απασχολούν οικιακό προσωπικό και οι ετερόδικοι οργανισμοί και όργανα επειδή ορισμένα θέματα θα πρέπει να επιλυθούν πρώτα σε επίπεδο ΕΕ.

- Αν στο ΜΕ ενός ΚΜ δεν καταχωρείται ποιες μεγάλες επιχειρήσεις αποτελούνται από περισσότερες από μία νομικές μονάδες, αυτό θα πρέπει να αλλάξει αμέσως, αρχίζοντας με τις απλούστερες περιπτώσεις. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν, το ΚΜ θα πρέπει να υποβάλει λεπτομερές πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα για την περιγραφή των μεγάλων επιχειρήσεων.

- Οποιαδήποτε μη προαιρετική μεταβλητή που περιλαμβάνεται στον κατάλογο του παραρτήματος ΙΙ του κανονισμού και η οποία δεν καταχωρείται στο ΜΕ ενός ΚΜ θα πρέπει να προστεθεί στο ΜΕ αμέσως. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, το ΚΜ θα πρέπει να υποβάλει λεπτομερές πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα για τη συμπερίληψή τους. Παρομοίως, εάν η μεταβλητή της τάξης μεγέθους δεν βασίζεται στα απασχολούμενα άτομα, αυτό θα πρέπει να αλλάξει αμέσως ή, σε περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατόν, το ΚΜ θα πρέπει να υποβάλει λεπτομερές πρόγραμμα και χρονοδιάγραμμα σχετικά με το πώς μπορεί αυτό να επιτευχθεί.

Όσον αφορά το δεύτερο σημείο, αναπτύσσεται ήδη μια πολιτική για την ποιότητα η οποία περιγράφεται στο επόμενο κεφάλαιο. Η πολιτική βασίζεται στην υπόθεση ότι όλοι οι απαιτούμενοι τύποι πληροφοριών καταχωρούνται ήδη, μολονότι πιθανόν να μην καταχωρούνται σε επαρκή βαθμό και με επαρκή ποιότητα.

3. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ: ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

3.1. Η ανάγκη και οι αρχές μιας πολιτικής για την ποιότητα

Τα πρώτα τρία χρόνια μετά την έκδοση του κανονισμού, οι προσπάθειες των ΕΣΥ των ΚΜ είχαν ως στόχο τη δημιουργία των ΜΕ ή την προσαρμογή των ΜΕ στις απαιτήσεις του κανονισμού. Παράλληλα, η Eurostat προσπάθησε να διευκολύνει τις εν λόγω ενέργειες με διάφορα μέτρα που περιγράφονται στην παράγραφο 2.2 και έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στα μεθοδολογικά θέματα, δεδομένου ότι τα θέματα αυτά αναγνωρίστηκαν ως πιθανά εμπόδια για την εφαρμογή του κανονισμού. Στην αρχή, ο κύριος στόχος ήταν να καταχωρηθούν οι απαιτούμενοι τύποι μονάδων και μεταβλητών και να καλυφθούν οι σχετικές οικονομικές δραστηριότητες. Δεδομένης της αρχικής κατάστασης, η εξασφάλιση της κάλυψης ορισμένων τύπων μονάδων και ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων προηγήθηκε των θεμάτων που αφορούν την ποιότητα.

Με τη ρεαλιστική αυτή προσέγγιση επετεύχθησαν πολλά. Στην παράγραφο 2.3 αποδείχθηκε ότι, σε γενικές γραμμές, η εφαρμογή του κανονισμού ήταν επιτυχής: τα ΚΜ (τουλάχιστον τα δεκατέσσερα στα οποία δεν εφαρμόστηκαν παρεκκλίσεις) έχουν όλα ένα ΜΕ με τις σημαντικότερες οικονομικές μονάδες και μεταβλητές και μια καλή συνολική κάλυψη. Η ονοματολογία εναρμονίστηκε. Ωστόσο, έγινε επίσης σαφές ότι η ποιότητα των ΜΕ απέχει πολύ από το να είναι τέλεια σε πολλές περιπτώσεις και οι χώρες δεν έχουν καθόλου εναρμονιστεί όσον αφορά την περιγραφή των καταχωρούμενων στατιστικών μονάδων. Μετά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής, ήλθε η στιγμή να επικεντρωθούμε στη βελτίωση της ποιότητας των ΜΕ· πράγματι, πολλά ΚΜ έχουν ήδη σχέδια για βελτιώσεις. Η Eurostat άρχισε τη συζήτηση με τα ΚΜ σχετικά με μια πολιτική για την ποιότητα τον Ιούνιο του 1997.

Ο κανονισμός δεν ορίζει απαιτήσεις σχετικά με την ποιότητα. Μολονότι η απαιτούμενη

9καταχώρηση των μονάδων, οι μεταβλητές και η κάλυψη εκφράζονται σε απόλυτες τιμές, μια ποιότητα 100% σαφώς δεν αποτελεί στόχο του κανονισμού. Όχι μόνο είναι προφανές ότι μια τέτοια ποιότητα θα ήταν πολύ επιβαρυντική για τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας και θα προκαλούσε τεράστιο φόρτο απάντησης για τις επιχειρήσεις, αλλά, επίσης, και το άρθρο 5 του κανονισμού παρέχει ορισμένους πολύ γενικούς κανόνες για την ενημέρωση των καταχωρήσεων οι οποίοι συνεπάγονται μια όχι τέλεια ποιότητα. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, "γενικά, οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται με βάση διοικητικά μητρώα ή ετήσιες έρευνες ενημερώνονται κάθε χρόνο, ενώ οι υπόλοιπες πληροφορίες ενημερώνονται κάθε τέσσερα χρόνια". Μια διαδικασία για την εφαρμογή των κανόνων θεσπίστηκε από τα άρθρα 8 και 9.

Είναι πρόθεση της Eurostat να επιτύχει συμφωνία με τα ΚΜ σχετικά με ορισμένες απαιτήσεις για την ποιότητα και τον τρόπο εφαρμογής τους. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα ΚΜ θα εξακολουθήσουν να είναι υπεύθυνα για το σχεδιασμό της στρατηγικής τους σχετικά με την ενημέρωση, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας, τη διαθεσιμότητα στοιχείων, τις εθνικές ανάγκες και το φόρτο απάντησης των επιχειρήσεων, με την προϋπόθεση ότι θα ικανοποιούνται οι απαιτήσεις για την ποιότητα. Οι απαιτήσεις αυτές θα εγγυώνται ένα ικανοποιητικό επίπεδο ποιότητας και συγκρισιμότητας των στοιχείων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού συστήματος στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι απαιτήσεις ποιότητας θα αφορούν μάλλον την παραγωγή των ΜΕ παρά τις διαδικασίες ενημέρωσης· κατά συνέπεια, θα εστιάζονται μάλλον στις στατιστικές μονάδες (επιχειρήσεις και τοπικές μονάδες) παρά στις μονάδες εισροής των ΜΕ (νομικές μονάδες).

Οι απαιτήσεις ποιότητας θα πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες αρχές:

- Την επικουρικότητα, όπως μόλις εξηγήθηκε·

- Όλες οι απαιτήσεις ποιότητας θα πρέπει να είναι μετρήσιμες·

- Οι απαιτήσεις ποιότητας θα πρέπει να βασίζονται στις ανάγκες του ευρωπαϊκού συστήματος στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις και ιδίως στην ανάγκη για συγκρισιμότητα των στοιχείων μεταξύ χωρών και μεταξύ διαφόρων τύπων στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις·

- Οι απαιτήσεις ποιότητας θα περιορίζονται στις μονάδες και τις μεταβλητές η καταχώρηση των οποίων είναι υποχρεωτική σύμφωνα με τον κανονισμό και στην κάλυψή τους· δεν θα υπάρχουν απαιτήσεις για τα προαιρετικά στοιχεία.

3.2. Απαιτήσεις ποιότητας

Οι απαιτήσεις ποιότητας βρίσκονται υπό ανάπτυξη· προς το παρόν μπορεί να δοθεί μόνο μια γενική εικόνα τους. Γίνεται διάκριση μεταξύ των απαιτήσεων που αφορούν την κάλυψη των ΜΕ, την παρουσίαση των στατιστικών μονάδων και τις καταχωρούμενες μεταβλητές.

3.2.1. Κάλυψη των μητρώων επιχειρήσεων

Τα κριτήρια ποιότητας σχετικά με την κάλυψη των ΜΕ πρέπει να διαφέρουν μεταξύ μονάδων διαφορετικού μεγέθους και θα εξαρτώνται από τη σχετική οικονομική δραστηριότητα. Προφανώς, η κάλυψη μεγάλων επιχειρήσεων πρέπει να είναι πληρέστερη από εκείνη των μικρότερων επιχειρήσεων, όχι μόνο λόγο της οικονομικής τους σημασίας αλλά και για λόγους ελάφρυνσης του διοικητικού φόρτου για τις ΜΜΕ. Αλλά, για τις βιομηχανίες υπηρεσιών όπου επικρατούν μικρές επιχειρήσεις τα πρότυπα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και αυτό το χαρακτηριστικό. Οι απαιτήσεις τυπικά θα πρέπει να ορίζουν ένα ελάχιστο ποσοστό κάλυψης για κάθε στρώμα. Το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να εκφραστεί υπό μορφή προστιθέμενης αξίας.

Οι απαιτήσεις για την κάλυψη δεν μπορούν να περιορίζονται στους τομείς για τους οποίους κατά παράδοση καταρτίζονται στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις. Ο κανονισμός για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων έχει ήδη πολύ ευρύτερο πεδίο (βλέπε παράγραφο 2.3.2.) και ο κανονισμός για τα ΜΕ ορίζει μια ευρεία κάλυψη η οποία επελέγη με μελλοντική προοπτική. Επιπλέον, τα ΜΕ είναι σημαντικά και για άλλες στατιστικές εκτός των στατιστικών διάρθρωσης των επιχειρήσεων, όπως η δημογραφία των επιχειρήσεων, οι στατιστικές απασχόλησης και, έμμεσα, οι εθνικοί λογαριασμοί. Για παρόμοιους λόγους, οι απαιτήσεις κάλυψης πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν και τις μικρές μονάδες· τα ΜΕ αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τις στατιστικές των ΜΜΕ.

Μολονότι το επίπεδο κάλυψης των μονάδων μπορεί να οριστεί εύκολα, είναι πολύ δύσκολο να μετρηθεί επειδή κάτι τέτοιο προϋποθέτει γνώση σχετικά με το βαθμό κατά τον οποίο οι μονάδες δεν καταχωρούνται. Για το λόγο αυτό απαιτούνται άλλες πηγές στοιχείων οι οποίες μπορεί να μην είναι ακόμη διαθέσιμες.

3.2.2. Περιγραφή των στατιστικών μονάδων

Η ανάγκη για πρότυπα ποιότητας όσον αφορά την περιγραφή των στατιστικών μονάδων, με πρώτη θέση την επιχείρηση, προκύπτει από τον αντίκτυπό της στις στατιστικές μετρήσεις.

Στην παράγραφο 2.3.3 παρουσιάστηκε επίσης η ανάγκη για πρότυπα ποιότητας στον εν λόγω τομέα.

Όπως και στην περίπτωση της κάλυψης, και σε γενικές γραμμές για τους ίδιους λόγους, οι απαιτήσεις ποιότητας θα πρέπει να διαφέρουν μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους και θα εξαρτώνται από την οικονομική δραστηριότητα της επιχείρησης· θα πρέπει να ορίζουν ένα ελάχιστο βαθμό σωστής περιγραφής κάθε στρώματος. Δυστυχώς, η ανάπτυξη προτύπων ποιότητας για την περιγραφή της μονάδας είναι πολύ περίπλοκη. Είναι πολύ δύσκολο να οριστεί η σωστή περιγραφή και να μετρηθεί, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι διαδικασίες ενημέρωσης των ΜΕ διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ χωρών και εξαρτώνται από τη χρήση των εθνικών πηγών στοιχείων. Υπάρχουν επίσης διάφορα τεχνικά προβλήματα κατά τη στατιστική παρακολούθηση αυτής της πτυχής της ποιότητας. Και είναι σαφές ότι προκειμένου να καταρτιστούν πρότυπα ποιότητας για την παρουσίαση των μονάδων σε ορισμένες βιομηχανίες υπηρεσιών, οι μεθοδολογικές συστάσεις αποτελούν προϋπόθεση. Προτάθηκε να αρχίσει η κατάρτιση ειδικών μεθοδολογικών συστάσεων από την αντιμετώπιση των ελεγχουσών εταιρειών και των σύνθετων επιχειρήσεων με φορείς προσωπικού. Αυτό το είδος εργασίας πρέπει να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με άτομα που ασχολούνται με τις ταξινομήσεις.

3.2.3. Μεταβλητές που καταχωρούνται για τις μονάδες

Οι απαιτήσεις ποιότητας για τις μεταβλητές μπορούν φυσικά να αναφέρονται μόνο στις μεταβλητές των οποίων η καταχώρηση είναι υποχρεωτική. Οι σημαντικότερες απαιτήσεις θα αφορούν την οικονομική δραστηριότητα (κωδικός NACE Αναθ. 1 σε τετραψήφιο επίπεδο) και την τάξη μεγέθους όσον αφορά τα απασχολούμενα άτομα, για την επιχείρηση και την τοπική μονάδα.

Τα πρότυπα ποιότητας για τον κωδικό οικονομικής δραστηριότητας μπορούν να καταρτιστούν με σχετική ευκολία, μολονότι η μέτρησή τους δεν είναι και τόσο εύκολη. Οι απαιτήσεις ποιότητας για την οικονομική δραστηριότητα μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με την τάξη μεγέθους. Θα πρέπει να εφαρμόζονται σε ολόκληρο το ΜΕ για τους ίδιους λόγους που ισχύουν για τις απαιτήσεις κάλυψης [14].

[14] Ένας άλλος λόγος είναι το γεγονός ότι τα σφάλματα ταξινόμησης σε ένα τομέα επηρεάζουν εξ' ορισμού άλλους τομείς.

Οι απαιτήσεις σχετικά με την ορθότητα της τάξης μεγέθους πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους ειδικούς παράγοντες που ορίζουν την ποιότητα αυτής της μεταβλητής και ιδίως τη διαθεσιμότητα διοικητικών μητρώων. Σε ορισμένες χώρες είναι πολύ δύσκολο να ληφθούν στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των απασχολούμενων ατόμων σε διάκριση από τον αριθμό των υπαλλήλων· σε ορισμένα ΚΜ τα στοιχεία από τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να ληφθούν μόνο με μεγάλη καθυστέρηση. Τέτοιοι παράγοντες επηρεάζουν τις απαιτήσεις ποιότητας· και για λόγους φόρτου απάντησης των επιχειρήσεων αυτό θα πρέπει να γίνεται.

3.3. Εφαρμογή της πολιτικής σχετικά με την ποιότητα

Μπορούν να διακριθούν διάφορα στάδια στην εφαρμογή της πολιτικής σχετικά με την ποιότητα. Το πρώτο στάδιο είναι, όπως προαναφέρθηκε, η κατάρτιση και η συμφωνία σχετικά με τις απαιτήσεις ποιότητας. Οι απαιτήσεις αυτές πρέπει να είναι ρεαλιστικές· το επίπεδο φιλοδοξίας πρέπει να είναι στόχος εφικτός σε διάστημα 5 έως 10 ετών για την πλειονότητα των ΚΜ. Οι φιλοδοξίες δεν μπορεί να λαμβάνουν υπόψη μόνο τις ανάγκες για καλής ποιότητας ΜΕ, αλλά και να βασίζονται στην παρούσα κατάσταση των ΜΕ όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο 2 και στις βελτιώσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί. Ορισμένες από τις βελτιώσεις που σχεδιάστηκαν είναι οι ακόλουθες:

- Συγκεκριμένα σχέδια προκειμένου να περιληφθούν πρόσθετοι τίτλοι της NACE Αναθ. 1 στα ΜΕ τους·

- Θα προστεθεί η τελευταία ελλείπουσα στατιστική μονάδα (σε ένα ΚΜ)·

- Σχέδια για την προσθήκη μίας ή περισσότερων νέων μεταβλητών·

- Βελτίωση της ποιότητας με τη χρήση πρόσθετων διοικητικών πηγών.

Το δεύτερο στάδιο είναι η παρακολούθηση της ποιότητας των ΜΕ· αν συμφωνηθούν τα πρότυπα ποιότητας, η εφαρμογή τους πρέπει να ελεγχθεί. Στην ιδανική περίπτωση, η ποιότητα των ΜΕ μετράται συστηματικά, π.χ. με μια τακτική έρευνα ποιότητας [15], αλλά, δυστυχώς, κάτι τέτοιο συνεπάγεται πολύ υψηλό κόστος.

[15] Μια έρευνα ποιότητας μπορεί να οριστεί ως μια αντιπροσωπευτική δειγματοληπτική έρευνα των ΜΕ ή ένα μέρος της με στόχο τον προσδιορισμό του βαθμού ορθότητας των περιεχομένων των ΜΕ ή του ερευνούμενου μέρους.

Σε πολλές περιπτώσεις η ποιότητα θα πρέπει να αξιολογηθεί με έμμεσες μεθόδους, όπως η σύγκριση με στοιχεία από άλλες πηγές ή η ανάλυση του τρόπου με τον οποίο ενημερώνονται τα διοικητικά μητρώα. Μολονότι η μέτρηση της ποιότητας των ΜΕ παρουσιάζει συχνά προβλήματα, είναι σημαντικό να συμφωνηθούν όχι μόνο τα πρότυπα ποιότητας αλλά και οι τρόποι αξιολόγησης της παρούσας κατάστασης των ΜΕ.

Το επόμενος στάδιο είναι να υπάρξει συμφωνία για μια διαδικασία υποβολής εκθέσεων στην Eurostat σχετικά με την ποιότητα των ΜΕ. Θα πρέπει να οριστούν τα περιεχόμενα και η συχνότητα υποβολής των εκθέσεων αυτών· θα πρέπει να τυποποιηθούν. Κάτι τέτοιο, και πάλι, μπορεί να είναι περίπλοκο και χρονοβόρο, όπως έχει ήδη δείξει η πείρα με τον κανονισμό για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων. Εντούτοις, η ρύθμιση σχετικά με την υποβολή εκθέσεων αποτελεί ουσιαστικό μέρος οποιασδήποτε πολιτικής για την ποιότητα.

Εάν υπάρξει συμφωνία σχετικά με τις απαιτήσεις ποιότητας, τη μέτρηση της ποιότητας και τη διαδικασία υποβολής εκθέσεων, θα πρέπει να επισημοποιηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού. Το άρθρο 8 του κανονισμού ορίζει ότι οι κανόνες εφαρμογής θα εγκριθούν σύμφωνα με το άρθρο 9, το οποίο περιγράφει τη διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθηθεί. Ως μέρος αυτής της διαδικασίας, η ΕΣΠ θα γνωμοδοτήσει πριν από την τελική έγκριση των κανόνων εφαρμογής. Οι κανόνες εφαρμογής, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν τις απαιτήσεις ποιότητας, η μέτρηση της ποιότητας και η ρυθμίσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων θα υπόκεινται σε αυτή τη διαδικασία.

Εκτός από την επίσημη εφαρμογή της πολιτικής για την ποιότητα όπως περιγράφεται παραπάνω, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν και άλλες εργασίες. Η Eurostat προσπαθεί να τονώσει τη διάδοση των ορθών πρακτικών· υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν τα ΚΜ να μάθουν μεταξύ τους στον τομέα της βελτίωσης της ποιότητας των ΜΕ, και ιδίως όσον αφορά τη βέλτιστη χρήση των διοικητικών μητρώων και τη διατήρηση του διοικητικού φόρτου για τις επιχειρήσεις στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα. Ορισμένες τρέχουσες πρωτοβουλίες περιγράφονται στην παράγραφο 4.2.

3.4. Άλλα στοιχεία της πολιτικής για την ποιότητα και η ανάγκη για μεθοδολογική υποστήριξη

Σε μια μελέτη σχετικά με την εφαρμογή των επιχειρήσεων στα μητρώα επιχειρήσεων σε 3 ΚΜ (βλέπε επίσης παράγραφο 2.3.3), διερευνήθηκαν οι συνέπειες για ορισμένες βασικές στατιστικές μεταβλητές. Η μελέτη δεν περιελάμβανε τις πιο απλές περιπτώσεις αλλά υπάρχουν και πιο περίπλοκες περιπτώσεις από εκείνες που μελετήθηκαν. Η μελέτη έδειξε ότι για τις 21 ομάδες επιχειρήσεων που ερευνήθηκαν, η περιγραφή είχε γίνει με διαφορετικό τρόπο στις 3 χώρες ανάλογα με τους αντίστοιχους κανόνες προδιαγραφών τους, οδηγώντας έτσι σε μη συνεκτικές στατιστικές.

Οι διαφορές στην περιγραφή έχουν πολύ σοβαρό αντίκτυπο στη συγκρισιμότητα των στοιχείων και υπάρχει επείγουσα ανάγκη για τυποποιημένη εφαρμογή των εννοιών και των ορισμών προκειμένου να επιτευχθούν εναρμονισμένες και συγκρίσιμες στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις.

Μεταξύ της Eurostat και όλων των κρατών μελών υπάρχει μια συνεκτική άποψη όσον αφορά την ανάγκη για τις ποιοτικές πτυχές στα μητρώα επιχειρήσεων αλλά πολλά κράτη μέλη εξέφρασαν επίσης τα αιτήματά τους για περαιτέρω κατευθυντήριες γραμμές και εναρμονισμένους ορισμούς.

Έχουν ήδη γίνει τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση της συλλογής τεκμηρίωσης σχετικά με τους κανόνες προδιαγραφών στα κράτη μέλη και την ανάπτυξη μιας "νομολογίας" προκειμένου να εξασφαλιστεί μεθοδολογική υποστήριξη για πιο εναρμονισμένες ευρωπαϊκές στατιστικές. Άλλες προταθείσες εργασίες περιλαμβάνουν τη σύγκριση των ΜΕ με εξωγενή στοιχεία, όπως π.χ. τις εκτιμήσεις της έρευνας εργατικού δυναμικού για την απασχόληση ή άλλα διοικητικά συστήματα. Η ανάγκη για εφαρμογή προτύπων ποιότητας αναγνωρίζεται και υποστηρίζεται από τα κράτη μέλη.

4. ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΜΗΤΡΩΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

4.1. Η θέση των μητρώων επιχειρήσεων στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις

4.1.1 Η παρούσα κατάσταση

Τα τελευταία χρόνια, σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος στην οικοδόμηση του ευρωπαϊκού συστήματος στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Το σύστημα αναπτύσσεται ταχέως. Έχουν εκδοθεί διάφοροι κανονισμοί οι οποίοι σχετίζονται με τα ΜΕ με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι σημαντικότεροι των οποίων είναι οι ακόλουθοι:

- Ο κανονισμός σχετικά με τη στατιστική ονοματολογία των οικονομικών δραστηριοτήτων (NACE Αναθ. 1, 1990, που τροποποιήθηκε το 1993)

- Ο κανονισμός σχετικά με τις στατιστικές που σχετίζονται με το εμπόριο αγαθών μεταξύ ΚΜ (Intrastat, 1991, που τροποποιήθηκε το 1999)

- ο κανονισμός σχετικά με τη διάρθρωση και την κατανομή των αποδοχών (1999)

- ο κανονισμός σχετικά με το ευρωπαϊκό σύστημα εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών (1996)

- ο κανονισμός σχετικά με τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων (1996, που τροποποιήθηκε το 1998)

- ο κανονισμός σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές (1998)

Ο κανονισμός NACE είναι σχετικός επειδή εφαρμόζεται απευθείας στα ΜΕ, για την ταξινόμηση τόσο των επιχειρήσεων όσο και των τοπικών μονάδων. Συμπεριλαμβάνεται η ταξινόμηση δευτερευουσών δραστηριοτήτων. Υπάρχει ένας άλλος κανονισμός που παρέχει πρότυπα που πρέπει να εφαρμόζονται στα ΜΕ, και συγκεκριμένα ο κανονισμός για τις στατιστικές μονάδες, στον οποίο έγινε αναφορά προηγουμένως. Και οι δύο κανονισμοί προηγήθηκαν του κανονισμού για τα ΜΕ.

Εκτός από τους κανονισμούς που παρέχουν τα πρότυπα, υπάρχουν επίσης και κανονισμοί που αφορούν τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις που πρέπει να καταρτίζονται. Τα ΚΜ χρειάζονται τα ΜΕ για να εξασφαλίζουν τα πλαίσια δειγματοληψίας για τις στατιστικές έρευνες. Προφανώς, ο σημαντικότερος κανονισμός είναι εκείνος για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων, ιδίως επειδή είναι περιεκτικός τόσο όσον αφορά την κάλυψη όσο και τις μεταβλητές. Ο νέος κανονισμός για τις ΒΣ (βραχυπρόθεσμες στατιστικές) είναι επίσης σημαντικός για τον ίδιο λόγο. Μολονότι οι στατιστικές που καταρτίζονται με βάση τον κανονισμό Intrastat δεν είναι "στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις" αυτές καθαυτές, ο κανονισμός, ο οποίος προηγήθηκε του κανονισμού για τα ΜΕ, είναι σχετικός επειδή απαιτεί από τα ΚΜ να διατηρούν καταλόγους ενδοκοινοτικών φορέων (άρθρο 10), και ο ίδιος ο κανονισμός για τα ΜΕ απαιτεί την καταχώρηση του αριθμού Intrastat για τις νομικές μονάδες (μεταβλητή ια).

Ο κανονισμός ΕΣΛ (για το ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών) είναι μόνο έμμεσα σχετικός. Οι οικονομικοί λογαριασμοί βασίζονται ευρέως στις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις, και ιδίως τα στοιχεία που συλλέγονται στο πλαίσιο του κανονισμού για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων.

4.1.2 Θέματα που πρέπει να επιλυθούν

Υπάρχουν ορισμένα προβλήματα σχετικά με τη θέση των ΜΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις στο σημερινό τους στάδιο ανάπτυξης. Ορισμένοι κανονισμοί δεν συνδυάζονται με τις στατιστικές μονάδες στις οποίες αναφέρονται. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν ουσιαστικοί λόγοι για αυτό, αλλά θα πρέπει να εξασφαλιστεί η συνοχή και θα πρέπει να μεριμνηθεί ώστε τα ΜΕ να μπορούν να παρέχουν τα πλαίσια που απαιτούνται για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις.

Ο πυρήνας του προβλήματος είναι η επιλογή των στατιστικών μονάδων στους κανονισμούς για τις ΣΔΕ, τις ΒΣ και το ΕΣΛ σε σύγκριση με τις στατιστικές μονάδες που καταχωρούνται στα ΜΕ σύμφωνα με τον κανονισμό για τα ΜΕ. Η κύρια στατιστική μονάδα του κανονισμού για τις ΣΔΕ είναι η επιχείρηση, η οποία μπορεί να παρασχεθεί από τα ΜΕ. Αλλά ο κανονισμός για τις ΣΔΕ απαιτεί επίσης και τη συλλογή στοιχείων σχετικά με τις μονάδες οικονομικής δραστηριότητας για πέντε μεταβλητές [16] στη βιομηχανία και στις κατασκευές, και η μονάδα αυτή δεν καταχωρείται σε κανένα ΜΕ των ΚΜ σύμφωνα με το ετήσιο ερωτηματολόγιο. Η μονάδα οικονομικής δραστηριότητας είναι ακόμη πιο σημαντική στον κανονισμό για τις ΒΣ, όπου είναι η μονάδα παρατήρησης για όλες τις μεταβλητές που συλλέγονται σχετικά με τη βιομηχανία και τις κατασκευές [17]. Η μονάδα που χρησιμοποιείται για τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές σχετικά με άλλες δραστηριότητες είναι η επιχείρηση.

[16] Κύκλος εργασιών, αξία παραγωγής, μισθοί και ημερομίσθια, ακαθάριστες επενδύσεις σε εμπράγματα αγαθά και αριθμός των απασχολούμενων ατόμων.

[17] Υπό ορισμένους όρους μπορούν να χρησιμοποιούνται άλλοι τύποι μονάδων.

Τα ΜΕ καταχωρούν δευτερεύουσες δραστηριότητες αλλά δεν υπάρχουν πληροφορίες για το εάν και κατά πόσο μια δευτερεύουσα δραστηριότητα αντιστοιχεί σε μια μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό συχνά δεν ισχύει, λόγω, μεταξύ άλλων, των αυστηρών απαιτήσεων διαθεσιμότητας στοιχείων για τη μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, όπως έχει δείξει η πείρα σχετικά με την εναρμόνιση της μονάδας της επιχείρησης μεταξύ των ΚΜ (βλέπε παράγραφο 2.3.3), μπορεί να υποτεθεί ότι η μονάδα οικονομικής δραστηριότητας δεν θα έχει το ίδιο περιεχόμενο στο ΚΜ χωρίς μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές και συντονισμό της πρακτικής για την καταχώρηση. Για τα στοιχεία σχετικά με τις μονάδες οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να υπάρχει ανησυχία ότι δεν θα είναι όλα συγκρίσιμα και ότι οι χώρες μπορεί να έχουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά τη συλλογή στοιχείων και μπορεί να επιβαρύνονται με υψηλό κόστος όταν προσπαθούν να καταρτίσουν τον πληθυσμό των μονάδων οικονομικής δραστηριότητας. Υπάρχει επίσης υψηλός κίνδυνος αρνητικών συνεπειών για το φόρτο απάντησης των επιχειρήσεων.

Ο κανονισμός για τις ΣΔΕ απαιτεί την κατάρτιση των περιφερειακών στοιχείων και κατά την εφαρμογή του η τοπική μονάδα ορίζεται ως η στατιστική μονάδα στην οποία πρέπει να βασίζονται τα στοιχεία αυτά. Τα ΚΜ μπορούν να χρησιμοποιούν την τοπική μονάδα όπως διατίθεται στα ΜΕ ή κάποια άλλη τοπικά ή περιφερειακά οριζόμενη μονάδα, αλλά ορισμένα ΚΜ μπορεί επίσης να επιλέγουν να χρησιμοποιούν την επιχείρηση για τη συλλογή στοιχείων, ζητώντας από αυτήν να παρέχει μια περιφερειακή διαίρεση των μεταβλητών. Μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν προβλήματα προσαρμογής στον κανονισμό για τα ΜΕ για τα περιφερειακά στοιχεία των ΣΔΕ. Ο κανονισμός για τις ΒΣ δεν απαιτεί την κατάρτιση περιφερειακών στοιχείων.

Οι στατιστικές μονάδες που χρησιμοποιούνται στους εθνικούς λογαριασμούς είναι η θεσμική μονάδα και η τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας. Οι μονάδες αυτές ορίζονται στον κανονισμό για τις στατιστικές μονάδες [18]. Η θεσμική μονάδα έχει μεγάλη αντιστοιχία με την επιχείρηση και, ως εκ τούτου, οι στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις αποτελούν καλή πηγή πληροφοριών για τους εθνικούς λογαριασμούς. Η χρήση της τοπικής μονάδας οικονομικής δραστηριότητας παρουσιάζει περισσότερα προβλήματα. Δεν υπάρχουν προς το παρόν ευρωπαϊκές στατιστικές που να παράγουν στοιχεία γι' αυτή τη μονάδα, έτσι τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις επιχειρήσεις πρέπει να επανακαταρτίζονται αναλυτικά, π.χ. με την εφαρμογή δεικτών παραγωγής, προκειμένου να παράγονται οι σχετικοί λογαριασμοί. Δεδομένου ότι τα περισσότερα ΜΕ δεν έχουν την τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας (με εξαίρεση τρία ΚΜ), τα ΜΕ δεν μπορούν να προσφέρουν βοήθεια.

[18] Πιο συγκεκριμένα, έχουν οριστεί εκ νέου και διευκρινιστεί στον κανονισμό για το ΕΣΛ.

Εκτός από τα πρακτικά προβλήματα της συλλογής στοιχείων, της ακρίβειας και της συγκρισιμότητας μεταξύ των ΚΜ, η συνοχή των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις αποτελεί πρόσθετο πρόβλημα. Διάφορες μεταβλητές των κανονισμών για τις ΣΔΕ, τις ΒΣ και το ΕΣΛ είναι παρόμοιες αλλά οι τιμές τους καταρτίζονται για διαφορετικές στατιστικές μονάδες. Επιπλέον, αυτό εξαρτάται από το σχετικό οικονομικό τομέα.

Όσον αφορά την Intrastat, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο κανονισμός Intrastat προηγήθηκε του κανονισμού για τα ΜΕ. Ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να αναφέρεται σε υπάρχοντα ΜΕ. Κατά συνέπεια, ο κανονισμός Intrastat έχει τις δικές του απαιτήσεις όσον αφορά τη διατήρηση ενός καταλόγου μονάδων, μολονότι ο κανονισμός για τα ΜΕ παρέχει μια σύνδεση μέσω μιας μεταβλητής της νομικής μονάδας.

Τα θέματα που περιγράφηκαν παραπάνω αποτελούν φυσική παρενέργεια της ταχείας ανάπτυξης του ευρωπαϊκού συστήματος σχετικά με τις στατιστικές επιχειρήσεων. Η ανάγκη για επανεξέταση της επιλογής των στατιστικών μονάδων των διάφορων κανονισμών οδηγεί σε διάφορες δυνατότητες προσέγγισης των προβλημάτων. Αναφέρουμε ορισμένες:

- Να αφεθούν τα πράγματα ως έχουν και να δεχθούμε τις συνέπειες.

- Να μειωθεί η ανάγκη για στοιχεία σχετικά με τις μονάδες οικονομικής δραστηριότητας αλλάζοντας τους σχετικούς κανονισμούς αντίστοιχα· ως αντιστάθμιση, θα μπορούσαν να προστεθούν πληροφορίες σχετικά με τις δευτερεύουσες δραστηριότητες.

- Να ενσωματωθούν οι πτυχές καταχώρησης του κανονισμού Intrastat σχετικά με τα μητρώα στον κανονισμό για τα ΜΕ και να βασιστεί ο κατάλογος των ενδοκοινοτικών εμπόρων μάλλον στις επιχειρήσεις παρά στις νομικές μονάδες.

- Να μεταβληθούν οι απαιτήσεις όσον αφορά τους εθνικούς λογαριασμούς έτσι ώστε να συντονιστούν καλύτερα με τη διαθέσιμες πηγές, όπως οι στατιστικές που παράγονται στο πλαίσιο των κανονισμών για τις ΣΔΕ και τις ΒΣ.

- Να καταχωρούνται οι δευτερεύουσες δραστηριότητες στα ΜΕ εάν και μόνο εάν αντιστοιχούν στις λειτουργικές μονάδες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.

- Να καταχωρούνται οι μονάδες οικονομικής δραστηριότητας ως χωριστές μονάδες στα ΜΕ.

4.1.3 Μελλοντική ανάπτυξη

Όλες οι εναλλακτικές λύσεις που αναφέρθηκαν έχουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους όσον αφορά την ποιότητα των στατιστικών, τη συγκρισιμότητα των στοιχείων, τη συνοχή, την τήρηση ευρύτερων διεθνών κατευθυντήριων γραμμών όπως εκείνων για τους εθνικούς λογαριασμούς, το φόρτο απάντησης για τις επιχειρήσεις, το κόστος κτλ. Οι διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες πρέπει να διερευνηθούν. Το θέμα των στατιστικών μονάδων στους διάφορους κανονισμούς πρέπει να απαντηθεί μακροπρόθεσμα με ολοκληρωμένο τρόπο.

Η απαίτηση για καταχώρηση των ΜΟΔ ή των τοπικών ΜΟΔ στα ΜΕ δεν φαίνεται προς το παρόν δικαιολογημένη. Η ΜΟΔ χρησιμοποιείται ως μονάδα συλλογής στοιχείων πολύ σπάνια (πιθανόν σε ένα έως δύο ΚΜ), ενώ τα υπόλοιπα χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους εκτίμησης. Οι ΜΟΔ μπορούν να καταρτιστούν με αναλυτικό τρόπο. Μπορούν να προσεγγιστούν με τη χρήση των τοπικών μονάδων ή να ομαδοποιηθούν με βάση τις τοπικές ΜΟΔ στα ΚΜ στα οποία εκείνες περιλαμβάνονται στα ΜΕ. Η καταχώρηση των τοπικών ΜΟΔ στα ΜΕ θα ήταν πολύ σημαντική για τους εθνικούς και τους περιφερειακούς λογαριασμούς, αλλά κάτι τέτοιο απαιτεί αφθονία πόρων.

Το ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις βρίσκεται υπό κατάρτιση και είναι σημαντικό να προσεγγιστούν τα θέματα με έναν ανοικτό και ευέλικτο τρόπο. Όταν θα διαθέτουμε περισσότερη πείρα όσον αφορά την εφαρμογή των κανονισμών για τις ΣΔΕ και τις ΒΣ, οι συνέπειες των ανακολουθιών θα μπορούν να μελετηθούν και οι ανακολουθίες θα μπορούν να επανεξετάζονται όταν θα απαιτείται.

Η συνέχιση της εναρμόνισης και της παρουσίασης των στατιστικών μονάδων είναι η πρώτη προτεραιότητα. Η ύπαρξη διαφορετικών κανόνων προδιαγραφών από χώρα σε χώρα έχει πολύ σημαντικό αντίκτυπο στη συγκρισιμότητα των στοιχείων και απαιτεί επειγόντως την τυποποιημένη εφαρμογή εννοιών και ορισμών προκειμένου να επιτευχθούν εναρμονισμένες και συγκρίσιμες στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις. Η τεκμηρίωση στους κόλπους των ΚΜ πρέπει να βελτιωθεί δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις οι εθνικές διαδικασίες δεν είναι πολύ καλά τεκμηριωμένες. Τα ΚΜ θα τεκμηριώνουν τους κανόνες προδιαγραφών τους, όπου αυτό δεν έχει ακόμη γίνει, και θα ενημερώνουν σχετικά την Eurostat. Μια ειδική ομάδα η οποία θα συγκροτηθεί θα ασχολείται με τις περιπτώσεις των στατιστικών μονάδων και η εν λόγω ομάδα θα προσπαθήσει να αναπτύξει "νομολογία". Οι περιπτώσεις θα πρέπει να βασίζονται σε πραγματικά παραδείγματα από τα ΚΜ. Η Eurostat θα οργανώσει την ομάδα "νομολογίας" και τις διαδικασίες της.

Ο καθορισμός προτύπων για τις επιχειρήσεις αφορά τις μεγάλες και τις σύνθετες επιχειρήσεις. Οι μικρές μονάδες μπορούν να παραμείνουν ως έχουν. Μολονότι οι μεγάλες επιχειρήσεις αποτελούν μικρό μόνο μέρος (5% σε γενική εκτίμηση) του συνόλου των επιχειρήσεων, καλύπτουν μεγάλο μέρος της οικονομίας. Οι υπάρχοντες λειτουργικοί κανόνες μπορεί να χρειαστούν αλλαγές, όπου δεν είναι σαφείς και εφαρμόσιμοι. Παράδειγμα αποτελεί η επεξεργασία των βοηθητικών νομικών μονάδων. Σύμφωνα με τον κανονισμό για τις στατιστικές μονάδες, μια βοηθητική νομική μονάδα που εξυπηρετεί διάφορες επιχειρήσεις δεν μπορεί να διαιρεθεί.

4.2. Η χρήση διοικητικών πηγών

4.2.1 Οι διοικητικές πηγές για τα μητρώα επιχειρήσεων

Όπως υπογραμμίστηκε προηγουμένως στην παρούσα έκθεση, η Eurostat τηρεί την αρχή της επικουρικότητας, αφήνοντας στα κράτη μέλη τις πηγές που χρησιμοποιούνται για την ενημέρωση των ΜΕ, καθώς και τη χρήση τους. Το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα ενθαρρύνει τη χρήση διοικητικών πηγών για στατιστικούς σκοπούς, όπου είναι δυνατόν. Επίσης, ο κανονισμός για τα ΜΕ ορίζει στο άρθρο 7 ότι θα πρέπει να επιτρέπεται στις ΕΣΥ η πρόσβαση στα διοικητικά ή νομικά μητρώα σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει το εθνικό δίκαιο. Στο παράρτημα 3 φαίνεται ότι οι διοικητικές πηγές, όπως τα φορολογικά μητρώα, τα μητρώα κοινωνικής ασφάλισης και τα εμπορικά μητρώα, χρησιμοποιήθηκαν από την πλειονότητα των κρατών μελών προκειμένου να ενημερώσουν τα ΜΕ, και ιδίως να καταρτίσουν στοιχεία σε επίπεδο επιχείρησης.

Η Eurostat, τα τελευταία χρόνια, έχει αναπτύξει τις εργασίες σχετικά με τη χρήση των διοικητικών πηγών για στατιστικούς σκοπούς. Διοργανώθηκε ένα σεμινάριο στο Λουξεμβούργο τον Ιανουάριο του 1997 με στόχο την ενθάρρυνση της ανταλλαγής των εθνικών εμπειριών. Οι συμβολές των συμμετασχόντων απέδειξαν το ενδιαφέρον για τη χρήση διοικητικών πηγών, καθώς και τις δυσκολίες που συνδέονται με τη χρήση τους και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής τους.

Καταρτίστηκε ένα εγχειρίδιο εθνικών ορθών πρακτικών: χρήση των διοικητικών πηγών για τους σκοπούς των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις (πρώτη έκδοση). Το εγχειρίδιο αυτό θα εξυπηρετήσει ως βάση για τη μελέτη της πιθανής συμβολής των πηγών αυτών όσον αφορά την εφαρμογή των διαφόρων κανονισμών που εκδόθηκαν πρόσφατα στον τομέα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές επιχειρήσεις, έχοντας υπόψη τη μείωση του φόρτου απάντησης.

Το εγχειρίδιο αυτό θα προσφέρει μια καλή ευκαιρία για την ανάπτυξη τρόπων με τους οποίους οι χώρες θα μπορούν να συνεργάζονται μεταξύ τους και με την Eurostat προκειμένου να εκμεταλλευτούν τις διοικητικές πηγές για τους σκοπούς των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις στο μέγιστο δυνατό βαθμό.

4.2.2 Δορυφορικά μητρώα

Τα δορυφορικά μητρώα δεν είναι μέρος των ΜΕ αλλά συνδέονται συχνά αυτά. Το πεδίο τους είναι πιο περιορισμένο, π.χ. όσον αφορά τη NACE Αναθ. 1, αλλά περιέχουν ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά που δεν βρίσκονται στα ΜΕ, και ιδίως μεταβλητές για σκοπούς στρωματοποίησης. Η ύπαρξη ορισμένων πρόσθετων χαρακτηριστικών για κάποιους ιδιαίτερους τίτλους της NACE μπορεί να καταστήσει μια έρευνα για τους τίτλους αυτούς πιο αποτελεσματική και να μειώσει το φόρτο απάντησης. Η χρήση των δορυφορικών μητρώων βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στην επικουρικότητα και δεν υπάρχουν ούτε σχεδιάζονται σχετικές νομοθετικές πράξεις.

Προς το παρόν τα δορυφορικά μητρώα χρησιμοποιούνται κυρίως στις μεταφορές, στον τουρισμό και στο εμπόριο. Ορισμένα ΚΜ έχουν σχέδια για διάφορα δορυφορικά μητρώα σε πολλούς τομείς. Η χρήση των δορυφορικών μητρώων έχει μέχρι τώρα μελετηθεί σε δύο τομείς: στον τουρισμό και στο διανεμητικό εμπόριο. Οι εργασίες σχετικά με τη γενική αντιμετώπιση των δορυφορικών μητρώων, προκειμένου να αποτελέσουν κεφάλαιο του εγχειριδίου των συστάσεων για τα ΜΕ, είναι εν εξελίξει.

4.3. Ομάδες επιχειρήσεων και παγκοσμιοποίηση

Μετά την πλήρη εφαρμογή του κανονισμού για τα ΜΕ, η ανάγκη για πληροφόρηση σχετικά με τις ομάδες επιχειρήσεων (ΟΕ) και την παγκοσμιοποίηση είναι ενδεχομένως η μεγαλύτερη πρόκληση για την ανάπτυξη των ΜΕ κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών. Οι απαιτούμενες πληροφορίες αφορούν τόσο τη λειτουργία των ΟΕ αποκλειστικά στην εθνική επικράτεια (εγκατεστημένες ΟΕ) όσο και σε διάφορες χώρες (διεθνικές ΟΕ ή ΔΟΕ), μολονότι, συνήθως, μόνο το τμήμα μιας ΔΟΕ που λειτουργεί στην εθνική επικράτεια (κατατετμημένη ΟΕ) μπορεί να παρατηρηθεί σε ένα ΜΕ μιας χώρας. Οι σημαντικότερες πληροφορίες που απαιτούνται για τις ΟΕ είναι δημογραφικές (μεταβολές στη διάρθρωση των ομάδων κτλ.) και χρηματοοικονομικές. Οι ΟΕ μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως πλαίσιο για την περιγραφή των επιχειρήσεων.

Μολονότι οι ΟΕ δεν περιλαμβάνονται στο κανονισμό για τα ΜΑ, περιλαμβάνονται ήδη ή σχεδιάζεται να περιληφθούν, στο εγγύς μέλλον, στα ΜΕ των μισών περίπου κρατών μελών της ΕΕ. Αυτό οφείλεται στη μεγάλη σημασία τους σε εθνικό επίπεδο. Άλλες χώρες σχεδιάζουν μια σταδιακή προσέγγιση, αρχίζοντας να καταγράφουν τους δεσμούς ελέγχου μεταξύ των επιχειρήσεων ή εξετάζοντας τη χρήση των εμπορικών πηγών. Ως εκ τούτου, η συμπερίληψη των ΟΕ έχει προχωρήσει ικανοποιητικά, αλλά οι λύσεις και η καταχώρηση των εγκατεστημένων ΟΕ και των διεθνικών ΟΕ συνδέονται με την εκάστοτε χώρα και δεν είναι εναρμονισμένες. Επειδή η κατάσταση των ΟΕ στα ΜΕ είναι άγνωστη, μια μελέτη εφικτότητας άρχισε το Δεκέμβριο του 1998. Οι εργασίες θα συνεχίσουν σχετικά με τη βελτίωση της λειτουργικότητας του ορισμού των ΟΕ και του ορισμού του ελέγχου.

Η ανάπτυξη στατιστικών σχετικά με την παγκοσμιοποίηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον κεντρικό ρόλο των ΜΕ ως εργαλείο υποδομής στο οποίο έχουν ήδη επενδυθεί πολλά. Ενώ οι πληροφορίες σχετικά με τις ΟΕ στα ΜΕ αναπτύχθηκαν ταχέως, μια προαιρετική μεταβλητή g της νομικής μονάδας στον κανονισμό για τα ΜΕ, "εταιρική επωνυμία και διεύθυνση μιας ενδεχόμενης μη εγκατεστημένης νομικής μονάδας, εφόσον δεν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, η οποία ελέγχει τη νομική μονάδα", περιέχεται, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα, στα ΜΕ δύο χωρών της ΕΕ. Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να βελτιωθεί ταχέως.

Η κατάσταση και οι προτάσεις για την ανάπτυξη των στατιστικών σχετικά με την παγκοσμιοποίηση εξετάζονται στην έκθεση της ομάδας προβληματισμού για την παγκοσμιοποίηση: "Ο αντίκτυπος της παγκοσμιοποίησης στις στατιστικές - περίληψη, συμπεράσματα, συστάσεις" και οι εργασίες με βάση την έκθεση έχουν ήδη αρχίσει. Αυτές περιλαμβάνουν το πώς να αναπτυχθούν τα ΜΕ, αρχίζοντας με τη μελέτη εφικτότητας και την προετοιμασία της μεθοδολογίας για την αντιμετώπιση των ΟΕ. Η ανάπτυξη στατιστικών για την παγκοσμιοποίηση απαιτεί εργασίες σε διάφορους τομείς πέραν των ΜΕ. Οι σημαντικότερες είναι η ανάπτυξη στατιστικών σχετικά με το εμπόριο θυγατρικών εταιρειών στην αλλοδαπή (οι οποίες αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο των στατιστικών διάρθρωσης των επιχειρήσεων), στατιστικών εξωτερικού εμπορίου, στατιστικών άμεσων επενδύσεων στην αλλοδαπή και στατιστικών ισοζυγίου πληρωμών.

4.4. Το εγχειρίδιο συστάσεων

Το εγχειρίδιο συστάσεων είναι ένα σημαντικό μέσο για την εναρμόνιση των στατιστικών και, επίσης, έχει και εκπαιδευτικό σκοπό προς τα ΚΜ και τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες.

Η έκδοση της Eurostat "Μητρώα επιχειρήσεων για στατιστικούς σκοπούς: μεθοδολογικές συστάσεις, τόμος 1" (1996) περιλαμβάνει τα 10 πρώτα κεφάλαια. Μεταφράστηκε σε 11 γλώσσες της ΕΕ και στα ρωσικά. Στα κεφάλαια αυτά υπάρχουν ήδη ορισμένες μη ενημερωμένες και ελλιπείς πληροφορίες και αναφορές. Επιπλέον, δεν είναι πάντα σαφές ποια μέρη των κεφαλαίων αποτελούν ερμηνεία του κανονισμού για τα ΜΕ και ποια μέρη προχωρούν ακόμη περισσότερο. Χρειάζεται να γίνουν σχετικές διευκρινίσεις, καθώς και όσον αφορά τη σχέση των 10 πρώτων κεφαλαίων με τα μελλοντικά πρόσθετα κεφάλαια, πριν μπορέσει το εγχειρίδιο να αναθεωρηθεί. Ωστόσο, η αναθεώρησή του προβλέπεται για το 2000.

Τα επόμενα κεφάλαια αριθ. 11-16 είναι κοντά στην τελική τους μορφή. Τα κεφάλαια μεταφράζονται στα γερμανικά και στα γαλλικά, λαμβάνουν την τελική τους μορφή και δημοσιεύονται ως τόμος ΙΙ το 1999. Είναι δυνατόν στο μέλλον να υπάρξει μετάφραση σε άλλες γλώσσες της ΕΕ.

Για τα κεφάλαια αριθ. 17-19 υπάρχουν διάφορα επίπεδα σχεδίων. Υπάρχουν επίσης ορισμένες μορφές σχεδίων και εισροές από τα ΚΜ για νέα κεφάλαια. Ο προγραμματισμός για τα νέα αυτά κεφάλαια εξαρτάται από τον επείγοντα χαρακτήρα τους και από την ανάπτυξη των απαραίτητων μεθοδολογικών εργασιών, π.χ. όσον αφορά τις ομάδες επιχειρήσεων και την ποιότητα.

Έχουν αρχίσει συζητήσεις σχετικά με τη βελτίωση του επίσημου καθεστώτος των συστάσεων. Συγκεκριμένα, εξετάζεται εάν τα σημαντικότερα μέρη που μπορούν να θεωρηθούν ως ερμηνεία του κανονισμού για τα ΜΕ θα πρέπει να έχουν δεσμευτικότερο χαρακτήρα.

4.5. Συμπέρασμα: ένα πρόγραμμα εργασίας για το μέλλον

Όπως εξηγήθηκε στην παράγραφο 1.2.2, η έκδοση του κανονισμού για τα ΜΕ είχε ως στόχο, σε πρώτη φάση, να ακολουθηθεί από ένα δεύτερο στάδιο, αργότερα στο μέλλον. Λόγω του ότι η εφαρμογή απαιτεί και άλλες εργασίες, δεν έχει έλθει ακόμη ο χρόνος να δρομολογηθεί η δεύτερη φάση στην εξέλιξη των μητρώων επιχειρήσεων, παρά μόνον η προετοιμασία για αυτήν.

Τα σημαντικότερα θέματα που θα πρέπει να αναπτυχθούν αναφέρονται παρακάτω, και υπάρχουν προφανείς δεσμοί μεταξύ τους.

- Οι απαιτήσεις βελτίωσης της ποιότητας εξετάζονται στο σημείο 3. Η βελτίωση της ποιότητας του υποχρεωτικού μέρους των ΜΕ απαιτεί ακόμη πολλές εργασίες, αλλά η ποιότητα των προαιρετικών τμημάτων και χαρακτηριστικών καθώς και των νέων στατιστικών μονάδων, όπως οι ΟΕ θα πρέπει επίσης να εξεταστούν (και αργότερα να μετρηθούν όπου είναι δυνατόν). Οι εργασίες σχετικά με την ποιότητα θα έχουν επίσης σαν αποτέλεσμα ένα νέο ή αναθεωρημένο κεφάλαιο στο εγχειρίδιο συστάσεων.

- Εγχειρίδιο συστάσεων. Οι εργασίες για την ανάπτυξη του εγχειριδίου θα συνεχιστούν. Το πρόγραμμα παρουσιάζεται στο σημείο 4.4. Το εγχειρίδιο μπορεί να διανέμεται συνεχώς στους χρήστες, κυρίως με ηλεκτρονική μορφή (και έντυπη όταν είναι απαραίτητο), παρουσιάζοντας την κατάσταση κάθε κεφαλαίου (τελική μορφή, πρώτο σχέδιο κτλ.).

- Εναρμόνιση των στατιστικών μονάδων. Αυτό σημαίνει περαιτέρω ανάπτυξη των λειτουργικών κανόνων για τις στατιστικές μονάδες και εκπόνηση περιπτωσιολογικών μελετών (όπως παρουσιάζεται στο σημείο 4.1.3). Η ανάπτυξη των λειτουργικών κανόνων θα οδηγήσει σε ένα ή περισσότερα νέα κεφάλαια του εγχειριδίου συστάσεων και στην αναθεώρηση ορισμένων υφιστάμενων κεφαλαίων. Η "νομολογία" θα αποτελέσει χωριστό έγγραφο (πιθανώς σε ηλεκτρονική μορφή).

- Η έρευνα, όπως η ανάπτυξη ενός μοντέλου στοιχείων ή η ανάπτυξη εργαλείων όπως π.χ. για τη δειγματοληψία. Η αντιμετώπιση των τεχνολογικών θεμάτων και η έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα των ΜΕ πραγματοποιούνται, όπως και πριν, σε συνεργασία με τη μονάδα "Έρευνα και ανάπτυξη και στατιστικές μέθοδοι".

- Κατάρτιση ετήσιων εκθέσεων και συντονισμός. Η ετήσια έκθεση εξυπηρετεί διάφορους σκοπούς. Χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της εφαρμογής του κανονισμού για τα ΜΕ, περιλαμβάνει πληροφορίες για τις χρησιμοποιούμενες πηγές και τη νομοθεσία, περιλαμβάνει θέματα σχετικά με την ποιότητα, τα οποία δεν προτείνονται να συμπεριληφθούν στην έκθεση σχετικά με την ποιότητα (σημείο 3), και περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με τη δημογραφία των επιχειρήσεων, η οποία έχει, συγχρόνως, συντονιστικό και ποιοτικό χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, η ετήσια έκθεση πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω (η ανάπτυξη της ετήσιας έκθεσης θα συζητηθεί επίσης στο μέλλον αναλυτικότερα). Οι αριθμοί των επιχειρήσεων και των τοπικών μονάδων έχουν συλλεγεί σε επίπεδο τίτλου της NACE Αναθ. 1 από το 1995 και εξής. Σύμφωνα με τον κανονισμό για τις ΣΔΕ, οι αριθμοί επιχειρήσεων και τοπικών μονάδων συλλέγονται επίσης, αλλά όχι για όλους τους τίτλους της NACE Αναθ. 1. Είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη ότι ο κανονισμός για τις ΣΔΕ καλύπτει τις δραστηριότητες της αγοράς, ενώ τα ΜΕ πρέπει, σύμφωνα με τον κανονισμό για τα ΜΕ, επιπλέον να καλύπτουν και τη συμβολή του μη εμπορικού τομέα στο ΑΕγχΠ. Οι βραχυπρόθεσμες στατιστικές, το σχέδιο για τις ΜΜΕ, η έρευνα εργατικού δυναμικού, οι εθνικοί λογαριασμοί κτλ. περιλαμβάνουν επίσης σημαντικές πληροφορίες για τη δημογραφία των επιχειρήσεων. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να συντονίζονται τόσο στα κράτη μέλη όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο όταν παράγονται οι στατιστικές και ιδίως πριν από τη δημοσίευσή τους. Επειδή τα ΜΕ είναι ένα κεντρικό εργαλείο για τις στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις και έχουν ευρύτερη κάλυψη από τις ΣΔΕ, έχουν την αποστολή να ενεργούν ως συντονιστής της δημογραφίας των επιχειρήσεων και των πλαισίων ερευνών, φυσικά σε στενή συνεργασία με τις ΣΔΕ, τις ΒΣ και άλλες στατιστικές. Ως εκ τούτου, συζητήθηκε στη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για τα ΜΕ, τον Ιούνιο του 1998, να συμπεριληφθούν στην ετήσια έκθεση τα απασχολούμενα άτομα (ή η τάξη μεγέθους) και οι δημόσιες επιχειρήσεις. Η συμπερίληψη των απασχολούμενων ατόμων είναι σημαντική, πρώτον: λόγω της πτυχής του συντονισμού, και ιδίως με τον κανονισμό για τις ΣΔΕ και την ανάπτυξή του, και δεύτερον: λόγω της αργής διαδικασίας παρουσίασης των μονάδων. Αν οι αριθμοί επιχειρήσεων δεν είναι συγκρίσιμοι, τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με την απασχόληση παρέχουν εξαιρετικά πολύτιμες πληροφορίες. Η απασχόληση των τοπικών μονάδων (και των ομάδων επιχειρήσεων, που θα συμπεριληφθούν αργότερα) είναι επίσης απαραίτητη. Η συμπερίληψη των δημόσιων επιχειρήσεων συνδέεται επίσης με τις ΣΔΕ όπου συλλέγονται οι πληροφορίες αυτές, αλλά μόνο για τους τίτλους της NACE Αναθ. 1: ορυχεία και λατομεία, μεταποιητικές βιομηχανίες, παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και νερού και κατασκευές, οι οποίοι καλύπτουν ποσοστό μικρότερο του 30% των δημόσιων επιχειρήσεων. Ο μεταβαλλόμενος ρόλος των δημόσιων επιχειρήσεων παρουσιάζει ίδιο ή ακόμη και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για άλλους τομείς: μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, υπηρεσίες υπέρ του κοινωνικού συνόλου κτλ. στους οποίους δραστηριοποιείται ποσοστό άνω του 70% των δημόσιων επιχειρήσεων. Η μεταβολή αυτή θα πρέπει να παρακολουθηθεί. Ο χαρακτήρας "δημόσιας επιχείρησης" είναι υποχρεωτικός σύμφωνα με τον κανονισμό για τα ΜΕ.

- Ομάδες επιχειρήσεων και παγκοσμιοποίηση, όπως παρουσιάστηκε στο σημείο 4.3. Η μεθοδολογία των ΟΕ είναι πολύ περίπλοκη και θα αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια και μετά τη μελέτη εφικτότητας. Το αποτέλεσμα θα παρουσιαστεί ως κεφάλαιο του εγχειριδίου συστάσεων. Επίσης προτείνεται να συμπεριληφθούν οι πληροφορίες σχετικά με τις ΟΕ, αργότερα, στην ετήσια έκθεση για τα ΜΕ.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι εμπειρίες από την εφαρμογή του κανονισμού για τα ΜΕ είναι, γενικά, θετικές. Η σύγκλιση και οι βελτιώσεις των εντελώς διαφορετικών ΜΕ από την εποχή πριν από τον κανονισμό ήταν θεαματικές. Η κάλυψη βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό και περισσότερα από τα μισά ΚΜ συμπεριλαμβάνουν ήδη και τους μη υποχρεωτικούς τίτλους της NACE Αναθ. 1. Η χρήση της ορολογίας τυποποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους κανονισμούς και το εγχειρίδιο συστάσεων.

Η καθιέρωση των ΜΕ είχε ως συνέπεια σημαντικό κόστος, αλλά και η διατήρηση των ΜΕ συνεπάγεται κόστος. Ωστόσο, η σχέση κόστους/οφέλους για τα ΜΕ μπορεί να είναι πολύ καλή, λαμβανομένων υπόψη των πιθανών οφελών της αποτελεσματικής χρήσης ΜΕ υψηλής ποιότητας. Τα ΜΕ μπορούν τώρα να θεωρηθούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση του φόρτου απάντησης για τις επιχειρήσεις, και ιδίως τις ΜΜΕ, και για την εκπόνηση αποτελεσματικών ερευνών οι οποίες έχουν πολύ καλή σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας, σε σύγκριση με τις απογραφές των επιχειρήσεων. Η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας δεν έχει φθάσει στην ανώτατη τιμή της σε ορισμένα ΚΜ, στα οποία η έλλειψη διοικητικών πηγών είχε ως συνέπεια ιδιαίτερες δυσκολίες. Η χρηματοοικονομική υποστήριξη προς τα ΚΜ (παράρτημα 4) υπήρξε ένα σχετικά μικρό μέρος του συνολικού κόστους αναθεώρησης των ΜΕ. Η βελτίωση του συστήματος των ΜΕ συνεχίζεται και η χρηματοοικονομική υποστήριξη θα συνεχιστεί, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Μολονότι τα αποτελέσματα είναι αρκετά καλά, και ιδίως λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι έπρεπε παράλληλα να εφαρμοστεί και η NACE Αναθ. 1, παραμένουν δύο κύρια θέματα για τα οποία απαιτείται ακόμη πολύ δουλειά. Τα θέματα αυτά είναι η εναρμόνιση των στατιστικών μονάδων και η ποιότητα των ΜΕ. Μολονότι οι βελτιώσεις σχετικά με τα θέματα αυτά ήταν επίσης σημαντικές, οι διάφορες περιγραφές των επιχειρήσεων που χρησιμοποιήθηκαν στα διάφορα ΚΜ έχουν πολύ μεγάλο αντίκτυπο στη συγκρισιμότητα των στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις. Μολονότι η κάλυψη βελτιώθηκε σημαντικά και μπορεί να θεωρηθεί, σε γενικές γραμμές, καλή, υπάρχουν ορισμένοι τίτλοι της NACE Αναθ. 1, και ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών, οι οποίοι δεν καλύπτονται επαρκώς, π.χ. όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις, τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και τους κρατικούς φορείς. Σε πολλά ΚΜ υπάρχουν, επίσης, ακόμη σημαντικά προβλήματα όσον αφορά την καταχώρηση ορισμένων υποχρεωτικών μεταβλητών. Η σημασία της καλής ποιότητας δεν αμφισβητείται από τα ΚΜ και οι αρχές στις οποίες θα πρέπει να βασίζεται η καλή ποιότητα έχουν, σε μεγάλο βαθμό, συμφωνηθεί. Εντούτοις, τα προβλήματα της μέτρησης της ποιότητας είναι, λόγω της χρήσης διοικητικών πηγών, εξαιρετικά δύσκολα και πρέπει να επιλυθούν.

Η χρήση των μητρώων επιχειρήσεων είναι θέμα επικουρικότητας και δεν υπάρχουν σχέδια για τη νομοθετική ρύθμισή της. Η χρήση των ΜΕ, καθώς και οι διαδικασίες ενημέρωσης, διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ΚΜ. Δεδομένου ότι τα ΜΕ έχουν σημαντική θέση στο ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα, έχει καταρτιστεί ένα εγχειρίδιο βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τη χρήση των διοικητικών πηγών. Τα ΜΕ χρησιμοποιούνται ευρέως ως πλαίσια ερευνών και εργαλεία συντονισμού αλλά και ως πηγή στοιχείων για τη δημογραφία των επιχειρήσεων. Όσον αφορά τη δημογραφία των επιχειρήσεων, δηλαδή τους αριθμούς, τα χαρακτηριστικά, τις γεννήσεις και τους θανάτους επιχειρήσεων και τοπικών μονάδων (στο μέλλον και των ομάδων επιχειρήσεων), υπάρχουν επίσης, και άλλες πηγές και ο ρόλος των ΜΕ ως μέσο συντονισμού είναι εξαιρετικά σημαντικός. Ανάλογα με τη νομοθεσία σε ένα ΚΜ, μπορεί επίσης να υπάρχει εκτενής μη στατιστική χρήση των ΜΕ. Μπορούν να χρησιμοποιούνται για διοικητικούς σκοπούς σε ορισμένα ΚΜ και οι μη εμπιστευτικές πληροφορίες τους μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται εκτενώς για εμπορικούς σκοπούς.

Είναι μεγάλη πρόκληση για το μέλλον να αναπτυχθούν τα ΜΕ ως εργαλείο για τις στατιστικές σχετικά με την παγκοσμιοποίηση. Αυτό σημαίνει να συμπεριληφθεί η προαιρετική μεταβλητή ζ του κανονισμού για τα ΜΕ "εταιρική επωνυμία και διεύθυνση μιας ενδεχόμενης μη εγκατεστημένης νομικής μονάδας, εφόσον δεν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, η οποία ελέγχει τη νομική μονάδα" στα ΜΕ καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις ομάδες επιχειρήσεων. Εκτενείς μελέτες και ανάπτυξη μεθοδολογίας απαιτούνται και θα πραγματοποιηθούν στο εγγύς μέλλον. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, μπορεί να χρειαστεί να εξεταστεί η περίπτωση μιας νομοθετικής πράξης προκειμένου να επιτευχθεί ευρωπαϊκή εναρμόνιση για τις ομάδες επιχειρήσεων.

Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή άλλων κανονισμών μπορεί να έχουν αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ΜΕ. Αυτό αφορά κυρίως τις δύο σημαντικότερες στατιστικές σχετικά με τις επιχειρήσεις, τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων και τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές, όπου οι συνέπειες της μη συνεκτικής χρήσης των στατιστικών μονάδων μπορεί να μελετηθεί κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών. Οι σχέσεις με τη χρήση των στατιστικών μονάδων σε άλλες στατιστικές, όπως οι εθνικοί λογαριασμοί και η Intrastat, είναι επίσης σημαντικές. Προς το παρόν, δεν προβλέπονται αλλαγές για τον κανονισμό για τα ΜΕ που να οφείλονται στις απαιτήσεις των άλλων αυτών κανονισμών. Ωστόσο, η μεθοδολογία που χρειάζεται για την εναρμόνιση της χρήσης των στατιστικών μονάδων και για τη δημιουργία ορισμένων μονάδων με αναλυτικό τρόπο απαιτεί εκτενείς εργασίες.

Η ανάπτυξη μεθοδολογίας για τα ΜΕ υπήρξε, και εξακολουθεί να είναι, κεντρικό σημείο και ευθύνη για τη Eurostat. Αυτό δεν αφορά μόνο τις χώρες της ΕΕ αλλά και εκείνες του ΕΟΧ, τις ΧΚΕ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως συμφωνήθηκε μεταξύ Eurostat και ΟΕΕ/ΗΕ. Παρά τις θεαματικές βελτιώσεις όσον αφορά τη μεθοδολογία, είναι ένα θέμα που εξακολουθεί να εξελίσσεται, όπως φαίνεται σαφώς από την ανάγκη για νέα κεφάλαια καθώς και την ανάγκη για αναθεώρηση παλιών κεφαλαίων του εγχειριδίου συστάσεων. Το εγχειρίδιο είναι ένα μέσο εναρμόνισης καθώς και σημαντικό μέσο παροχής οδηγιών.

Τα πρότυπα για τα ΜΕ αναπτύχθηκαν πρώτα για τομείς στους οποίους οι στατιστικές έχουν μακρά ιστορία (όπως η βιομηχανία και το εμπόριο) και θα πρέπει ακόμη να οριστούν πρότυπα για ορισμένες υπηρεσίες, και ιδίως όσον αφορά την αντιμετώπιση των μη κερδοσκοπικών οργανισμών και των κρατικών φορέων.

Δεν επιδιώκονται αλλαγές στο κείμενο του κανονισμού για τα ΜΕ σε βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο επίπεδο, ούτε στα υποχρεωτικά ή προαιρετικά μέρη του κανονισμού. Σε μακροχρόνιο επίπεδο, οι πρωτοβουλίες που άρχισαν, και ιδίως σχετικά με τις ομάδες επιχειρήσεων και την παγκοσμιοποίηση, μπορεί να οδηγήσουν σε ανάγκη για αλλαγές στον κανονισμό. Σ' αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των προαιρετικών μεταβλητών