ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

- Σκοποί και στόχοι της πρότασης

Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι η εκπόνηση κανονισμού για τις στατιστικές στον τομέα της δημογραφίας με σκοπό την εναρμόνιση και παροχή στοιχείων σχετικά με τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα που σχετίζονται με τον πληθυσμό.

- Γενικό πλαίσιο

Λόγω των αυξανόμενων και σύνθετων δημογραφικών προκλήσεων, είναι εμφανές ότι χρειάζεται κοινή νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τις δημογραφικές στατιστικές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρειάζεται πληροφορίες υψηλής ποιότητας για τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα που συνδέονται με τον πληθυσμό στην Ένωση. Σχεδόν σε κάθε τομέα πολιτικής στον οποίο δραστηριοποιείται η ΕΕ, οικονομικό, κοινωνικό ή περιβαλλοντικό, υπάρχει η απαίτηση για υψηλής ποιότητας δημογραφικές στατιστικές που θα βοηθήσουν στη διατύπωση επιχειρησιακών στόχων και στην αξιολόγηση της προόδου, ώστε, για παράδειγμα, να μπορούν να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ των κρατών μελών. Τα στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είτε ως έχουν είτε για τη διαμόρφωση δεικτών διαφόρων ειδών (δημογραφικοί δείκτες και δείκτες «κατά κεφαλή»).

Η δημοκρατική διαδικασία στην Ένωση απαιτεί όσο το δυνατόν καλύτερης ποιότητας ετήσιες εκτιμήσεις για τον πληθυσμό. Κάθε χρόνο χρησιμοποιούνται, κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ένωσης (ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο) στοιχεία για τον συνολικό πληθυσμό που αφορούν τα κράτη μέλη και τα οποία συλλέγονται και δημοσιεύονται από την Eurostat. Ένα κριτήριο που ισχύει σήμερα είναι ότι, αν το ζητήσει ένα κράτος μέλος, η ειδική πλειοψηφία αντιπροσωπεύει τα κράτη μέλη που περιλαμβάνουν τουλάχιστον το 62 % του πληθυσμού της ΕΕ και ο υπολογισμός αυτός γίνεται σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία για τον πληθυσμό. Η σημασία της στάθμισης του πληθυσμού θα αυξηθεί και στο μέλλον αφού, σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την 1η Νοεμβρίου 2014 ως ειδική πλειοψηφία ορίζεται ποσοστό τουλάχιστον 55 % των μελών του Συμβουλίου, το οποίο περιλαμβάνει τουλάχιστον δεκαπέντε μέλη και αντιπροσωπεύει κράτη μέλη που συγκεντρώνουν ποσοστό τουλάχιστον 65 % του πληθυσμού της Ένωσης («διπλή πλειοψηφία»).

Η μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών των κρατών μελών διεξάγεται με βάση, μεταξύ άλλων, τις προβολές πληθυσμού της Eurostat· οι προβολές αυτές απαιτούν έγκαιρες, ακριβείς, αξιόπιστες και συνεπείς χρονικά σειρές για τον πληθυσμό, τις γεννήσεις και τους θανάτους, μαζί με λογικές υποθέσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη της γονιμότητας, του προσδόκιμου ζωής και των μεταναστευτικών ροών.

Η παρακολούθηση της στρατηγικής της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη, όπως δρομολογήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ το 2001 και ανανεώθηκε το 2006, αξιολογείται με την έκθεση παρακολούθησης που συντάσσει η Eurostat και στην οποία χρησιμοποιούνται χρονοσειρές για τους δείκτες εξάρτησης ηλικιωμένων, τα ποσοστά γονιμότητας και το προσδόκιμο ζωής στην ΕΕ.

Η παρακολούθηση της προόδου που συντελείται στην ΕΕ για την επίτευξη οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής αξιολογείται με τη σύνταξη έκθεσης που βασίζεται, μεταξύ άλλων, στα περιφερειακά δημογραφικά στοιχεία της Eurostat.

- Ισχύουσες διατάξεις σχετικά με το θέμα που αποτελεί αντικείμενο της πρότασης

Δεν υφίστανται διατάξεις σχετικά με το θέμα που αποτελεί αντικείμενο της πρότασης.

- Συνέπεια με άλλες πολιτικές και στόχους της ΕΕ

Βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ ζητείται από τη Eurostat να παρέχει όσο το δυνατόν καλύτερης ποιότητας στοιχεία για τον πληθυσμό. Επιπλέον, πολλοί τομείς πολιτικής στους οποίους δραστηριοποιείται η ΕΕ απαιτούν στοιχεία σχετικά με τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα που συνδέονται με τον πληθυσμό, τα οποία βοηθούν στην κατάρτιση των επιχειρησιακών στόχων και στην αξιολόγηση της προόδου. Τα στοιχεία πρέπει να είναι έγκαιρα, ακριβή, πλήρη, συνεκτικά και συγκρίσιμα σε επίπεδο ΕΕ και συχνά ζητούνται σε τέτοιο επίπεδο περιφερειακής κατανομής, κατανομής μεταβλητών και ποιότητας που μόνο η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις δημογραφικές στατιστικές μπορεί να εγγυηθεί.

Ο προτεινόμενος κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές στη δημογραφία υιοθετεί τις αρχές του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές όσον αφορά τη δέσμευση για ποιότητα, τη σωστή μεθοδολογία, την καλή σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, την καταλληλότητα, την ακρίβεια και την αξιοπιστία, τη συνεκτικότητα και τη συγκρισιμότητα.

Στην απόφαση αριθ. 1578/2007/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2007, για το κοινοτικό στατιστικό πρόγραμμα 2008-2012[1] δηλώνεται ότι βασικός στόχος των δημογραφικών στατιστικών είναι να παρέχουν ένα περιεκτικό σύνολο δεδομένων και αναλύσεων που απαιτούνται για την αξιολόγηση των συνεπειών της δημογραφικής αλλαγής στην Ευρώπη.

Τα στοιχεία που εμπίπτουν στην παρούσα πρόταση έχουν ήδη συλλεγεί για ορισμένα χρόνια σε εθελοντική βάση. Αυτό ενδέχεται να σημαίνει ότι τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει διαφορετικούς δημογραφικούς ορισμούς, έννοιες και μεθόδους και να συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο για ετερογένεια, μη συγκρισιμότητα, ασυνέπεια και έλλειψη επικαιρότητας για τα συγκεκριμένα στοιχεία. Επιπροσθέτως, μετά την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, περί κοινοτικών στατιστικών για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 311/76 του Συμβουλίου περί τηρήσεως στατιστικών για τους αλλοδαπούς εργαζόμενους[2], καθώς και μετά την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 763/2008, της 9ης Ιουλίου 2008, σχετικά με τις απογραφές πληθυσμού και στέγασης[3], η παρούσα πρόταση κανονισμού προτίθεται να συμπληρώσει την εναρμόνιση στον τομέα των στοιχείων για τον ανθρώπινο πληθυσμό.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

- Εσωτερικές ανταλλαγές απόψεων/συζητήσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής

Οι κυριότερες υπηρεσίες της Επιτροπής που ενεπλάκησαν στο στάδιο της ανάπτυξης ήταν οι ΓΔ SG, ΓΔ EMPL, ΓΔ REGIO, ΓΔ SANCO, ΓΔ ECFIN και ΓΔ AGRI. Ζητήθηκε επισήμως η γνώμη τους με γραπτή διαβούλευση κατά το στάδιο της προπαρασκευής (εκ των προτέρων αξιολόγηση) της πρότασης. Συχνή και τακτική επικοινωνία υπήρχε σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων διμερών συζητήσεων και τακτικής συμμετοχής στην ομάδα εργασίας για τη δημογραφία. Όλες οι υπηρεσίες των οποίων ζητήθηκε η γνώμη εξέφρασαν ευνοϊκή γνώμη για το σχέδιο και υπογράμμισαν τις ανάγκες καθώς και προσκόμισαν τη νομική και πολιτική βάση για τις ανάγκες αυτές.

- Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Τα κράτη μέλη γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η Eurostat σχεδιάζει μια νομοθετική πρωτοβουλία στον τομέα των δημογραφικών στοιχείων. Από το 2007 βρίσκονται σε εξέλιξη στα ετήσια στατιστικά προγράμματα εργασιών της Επιτροπής προπαρασκευαστικές εργασίες διαφόρων ειδών για ένα σχέδιο κανονισμού-πλαισίου σχετικά με ετήσιες δημογραφικές στατιστικές.

Από τον Μάρτιο του 2008, η Eurostat έδωσε σχετικές πληροφορίες στα κράτη μέλη κατά τις συνεδριάσεις της ομάδας εργασίας για τη δημογραφία. Τον Νοέμβριο του 2009, η ομάδα εργασίας για τη δημογραφία αναγνώρισε την ανάγκη για μια ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά με τη συλλογή δημογραφικών στοιχείων. Με αυτήν την αφορμή παρουσιάστηκε εκ των προτέρων αξιολόγηση της πρότασης η οποία και συζητήθηκε μαζί με το πρώτο σχέδιο του κανονισμού. Ελήφθησαν σχόλια από τα κράτη μέλη για το πρώτο σχέδιο, τα οποία ενσωματώθηκαν στο αναθεωρημένο σχέδιο που εστάλη στο τέλος του 2010 για περαιτέρω σχόλια. Ο δεύτερος γύρος παρατηρήσεων ενσωματώθηκε στο δεύτερο σχέδιο του κανονισμού που συζητήθηκε στην ομάδα εργασίας για τη δημογραφία τον Απρίλιο του 2011. Οι ευρωπαίοι διευθυντές των κοινωνικών στατιστικών ενημερώνονταν τακτικά για την πρόοδο των εργασιών.

Η πρόταση υποβλήθηκε επίσης στην επιτροπή του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος στις 17 Νοεμβρίου 2011.

Εκτός από τις τακτικές συνεδριάσεις, οι πληροφορίες κυκλοφορούσαν μέσω ενός ειδικού για τον σκοπό αυτό δικτυακού τόπου του CIRCA.

- Συγκέντρωση και χρησιμοποίηση εμπειρογνωμοσύνης

Οι διεθνείς συστάσεις των Ηνωμένων Εθνών για τις απογραφές σχετικά με τον πληθυσμό και τη στέγαση και τις στατιστικές για τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα είναι η πηγή αναφοράς για τους προτεινόμενους ορισμούς.

- Ανάλυση αποτελεσμάτων και επιπτώσεων

Το προτεινόμενο πλαίσιο τις στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη δημογραφία εξασφαλίζει ότι τα στοιχεία είναι έγκαιρα, πιο συνεκτικά, συγκρίσιμα, συνεπή και, κατά συνέπεια, καταλληλότερα για τους χρήστες τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, ιδίως ως προς τον σκοπό να μετρώνται μία φορά μόνον ο κάτοικος/η γέννηση/ο θάνατος στις στατιστικές.

3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

- Σύνοψη της προτεινόμενης ενέργειας

Στόχος του παρόντος κανονισμού είναι η θέσπιση κοινού πλαισίου για τη συστηματική παραγωγή στατιστικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη δημογραφία, μέσω της συλλογής στοιχείων, της κατάρτισης στατιστικών, της επεξεργασίας και της διαβίβασης, από τα κράτη μέλη, εναρμονισμένων ευρωπαϊκών στατιστικών για τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα.

- Νομική βάση

Το άρθρο 338 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρέχει τη νομική βάση για τις ευρωπαϊκές στατιστικές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, θεσπίζουν μέτρα για την παραγωγή στατιστικών, όπου χρειάζεται, σχετικά με τις επιδόσεις των δραστηριοτήτων της Ένωσης. Το εν λόγω άρθρο καθορίζει τις απαιτήσεις που αφορούν την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών και απαιτεί τη συμμόρφωση με τα πρότυπα της αμεροληψίας, της αξιοπιστίας, της αντικειμενικότητας, της επιστημονικής ανεξαρτησίας, της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας και του στατιστικού απορρήτου. Δεν πρέπει όμως να επιβάλλει υπέρογκες επιβαρύνσεις στους οικονομικούς παράγοντες.

- Αρχή της επικουρικότητας

Δεδομένου ότι η πρόταση δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφαρμόζεται η αρχή της επικουρικότητας.

Οι στόχοι της πρότασης δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν σε ικανοποιητικό βαθμό από τα κράτη μέλη για τον ακόλουθο λόγο.

Δύο βασικά ζητήματα σχετικά με την ποιότητα όλων των στατιστικών στοιχείων είναι η συνοχή και η συγκρισιμότητα. Δεδομένου ότι τα στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα χρησιμοποιούνται επικουρικά στη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, στην αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ και/ή στη σύγκριση των αποτελεσμάτων των εθνικών πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι πολύ σημαντικό να είναι τα οικεία στοιχεία συγκρίσιμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να το επιτύχουν στον αναγκαίο βαθμό χωρίς ένα σαφές ενωσιακό πλαίσιο, δηλαδή μια νομοθεσία της ΕΕ η οποία θα καθορίζει κοινές στατιστικές έννοιες και απαιτήσεις ως προς την ποιότητα. Για τον σκοπό αυτό προτείνεται για έγκριση κανονισμός σχετικά με τη δημογραφία. Χωρίς τέτοια στατιστικά στοιχεία που να συλλέγονται και βάσει αυτών να καταρτίζονται στατιστικές με τη χρήση κοινού πλαισίου για την ΕΕ μειώνεται η καταλληλότητα και η αποτελεσματικότητα των εθνικών συστημάτων δημογραφικών στατιστικών.

Αν τα κράτη μέλη ενεργούσαν μεμονωμένα, αυτό θα επηρέαζε δυσμενώς τα συμφέροντά τους για τον ακόλουθο λόγο:

Η απουσία κοινού πλαισίου της ΕΕ που να χρησιμοποιεί κοινές έννοιες και ορισμούς θα έθετε σε κίνδυνο ή θα απέκλειε εντελώς τη δυνατότητα να χρησιμοποιούνται δημογραφικές στατιστικές υψηλής ποιότητας. Η εμπειρία από το παρελθόν καταδεικνύει σαφώς ότι μια άτυπη συμφωνία χωρίς συμφωνημένο, σαφές και εποπτευόμενο πλαίσιο δεν οδηγεί στην παραγωγή στατιστικών με την ποιότητα που θα απαιτείται στο μέλλον.

Αν γίνουν ενέργειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό θα συμβάλει σε μεγαλύτερο βαθμό στην επίτευξη των στόχων της πρότασης για τους ακόλουθους λόγους:

Οι στόχοι της πρότασης μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο με νομική πράξη της ΕΕ, διότι μόνο η Επιτροπή δύναται να συντονίσει την εναρμόνιση των στατιστικών στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ. Ωστόσο, η συλλογή των στοιχείων και η κατάρτιση συγκρίσιμων στατιστικών σχετικά με τη δημογραφία μπορούν να οργανωθούν από τα κράτη μέλη με τη χρησιμοποίηση των πλέον κατάλληλων πηγών και μεθόδων για την παροχή των απαιτούμενων πληροφοριών. Συνεπώς, η ΕΕ μπορεί να αναλάβει δράση προς αυτή την κατεύθυνση και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης.

Ο σκοπός της πρότασης είναι η εναρμόνιση των εννοιών, των καλυπτόμενων θεμάτων και των χαρακτηριστικών των απαιτούμενων πληροφοριών, της κάλυψης, των ποιοτικών κριτηρίων, καθώς και των προθεσμιών και των αποτελεσμάτων της υποβολής εκθέσεων, καθώς και η επίτευξη κατάλληλων, έγκαιρων, συγκρίσιμων και συνεκτικών ευρωπαϊκών στατιστικών.

Τα κράτη μέλη συλλέγουν τα στοιχεία χρησιμοποιώντας τις δικές τους εθνικές πηγές και πρακτικές, αλλά υποχρεούνται να εξασφαλίσουν την ποιότητα των διαβιβαζόμενων στοιχείων και μεταδεδομένων και να εξασφαλίζουν ότι οι επιλεγμένες πηγές δεδομένων και η μεθοδολογία συμφωνούν με τους κοινούς ορισμούς. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναφέρουν τις πηγές των στοιχείων, τους ορισμούς και τις μεθόδους εκτίμησης που χρησιμοποιήθηκαν για την τήρηση των υποχρεώσεων και να παρέχουν πληροφορίες για τυχόν αλλαγές. Παρέχουν στην Eurostat όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για την αξιολόγηση της ποιότητας των στατιστικών στοιχείων.

Κατά συνέπεια, η πρόταση συμμορφώνεται με την αρχή της επικουρικότητας.

- Αρχή της αναλογικότητας

Η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας για τον ακόλουθο λόγο:

Ο κανονισμός περιορίζεται στα ελάχιστα απαιτούμενα για την επίτευξη του στόχου του και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για τον σκοπό αυτό. Η ελεύθερη επιλογή πηγών δεδομένων σύμφωνα με τους εθνικούς νόμους και αρχές, μαζί με τη δυνατότητα χρήσης τεχνικών εκτίμησης και στατιστικών μεθόδων, θα πρέπει να μειώσει την οικονομική και διοικητική επιβάρυνση για τους απαντώντες, τις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές και για τους πολίτες.

- Επιλογή νομικών μέσων

Προτεινόμενο μέσο: κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

Άλλα μέσα δεν θα ήταν κατάλληλα για τον ακόλουθο λόγο:

Η επιλογή του κατάλληλου μέσου εξαρτάται από τον νομοθετικό σκοπό. Λόγω των αναγκών παροχής στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η τάση στον τομέα των ευρωπαϊκών στατιστικών είναι να χρησιμοποιούνται κανονισμοί αντί για οδηγίες ως βασικές πράξεις. Είναι προτιμότερος ο κανονισμός, επειδή θεσπίζει τις ίδιες νομοθετικές διατάξεις για όλη την ΕΕ και δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποκλίνουν και να τις εφαρμόζουν ατελώς ή επιλεκτικά. Εφαρμόζεται άμεσα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο να μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία. Αντίθετα, οι οδηγίες, οι οποίες αποσκοπούν στην εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών, είναι δεσμευτικές για τα κράτη μέλη ως προς τους στόχους τους, αλλά αφήνουν στις εθνικές αρχές να επιλέξουν τη μορφή και τις μεθόδους που θα χρησιμοποιήσουν προκειμένου να επιτευχθούν οι εν λόγω στόχοι. Πρέπει επίσης να μεταφερθούν στο εθνικό δίκαιο. Η χρήση κανονισμού είναι σύμφωνη με άλλες ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις για τις στατιστικές, οι οποίες έχουν εκδοθεί από το 1997 και μετά.

4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της Ένωσης.

5. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

- Κατάργηση της υφιστάμενης νομοθεσίας

Η έγκριση της πρότασης δεν συνεπάγεται την κατάργηση υφιστάμενης νομοθεσίας.

- Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος

Η προτεινόμενη νομοθετική πράξη παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ και πρέπει, επομένως, να επεκταθεί στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

2011/0440 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τις ευρωπαϊκές στατιστικές στη δημογραφία

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 338 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την 1η Νοεμβρίου 2014, η ειδική πλειοψηφία ορίζεται βάσει του πληθυσμού των κρατών μελών.

2. Το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων αναθέτει τακτικά στην επιτροπή οικονομικής πολιτικής να αξιολογεί τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και ποιότητα των δημόσιων οικονομικών βάσει προβολών πληθυσμού που παράγει η Eurostat.

3. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 2003, για τη θέσπιση μιας κοινής ονοματολογίας των εδαφικών στατιστικών μονάδων (NUTS)[4], όλες οι στατιστικές των κρατών μελών που διαβιβάζονται στην Επιτροπή και οι οποίες ταξινομούνται ανά εδαφικές μονάδες πρέπει να χρησιμοποιούν την ταξινόμηση NUTS. Συνεπώς, για την κατάρτιση συγκρίσιμων περιφερειακών στατιστικών, οι εδαφικές μονάδες θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με την ταξινόμηση NUTS.

4. Σύμφωνα με το άρθρο 175 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή υποβάλλει ανά τριετία έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί για την υλοποίηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Για την προετοιμασία των εκθέσεων αυτών και την τακτική παρακολούθηση των δημογραφικών εξελίξεων και ενδεχόμενων μελλοντικών δημογραφικών προκλήσεων στις περιφέρειες της ΕΕ, μεταξύ άλλων και σε διάφορα είδη περιφερειών όπως διασυνοριακές περιφέρειες, μητροπολιτικές περιφέρειες, αγροτικές περιφέρειες, ορεινές και νησιωτικές περιφέρειες, απαιτούνται ετήσια περιφερειακά στοιχεία σε περιφερειακό επίπεδο NUTS 3. Δεδομένου ότι η δημογραφική γήρανση παρουσιάζει ισχυρές περιφερειακές διαφορές, ζητείται από την Eurostat να ετοιμάσει προβολές ανά περιφέρεια σε τακτική βάση ώστε να συμπληρώσει τη δημογραφική εικόνα των περιφερειών NUTS 2 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

5. Σύμφωνα με το άρθρο 159 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή καταρτίζει κάθε χρόνο έκθεση προόδου σχετικά με την επίτευξη των στόχων του άρθρου 151, συμπεριλαμβανομένης της δημογραφικής κατάστασης στην Ένωση.

6. Η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της «Αλληλεγγύη στον τομέα της υγείας: μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην ΕΕ»[5] υποστήριξε την περαιτέρω ανάπτυξη και συλλογή στοιχείων και δεικτών για την υγεία ανά ηλικία, φύλο, κοινωνικοοικονομική κατάσταση και γεωγραφική διάσταση.

7. Η στρατηγική της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη, που δρομολογήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ το 2001 και ανανεώθηκε τον Ιούνιο του 2006, επιδιώκει τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας της ζωής για τις σημερινές και μελλοντικές γενιές. Η έκθεση παρακολούθησης της Eurostat, που δημοσιεύεται κάθε δύο χρόνια, δίνει αντικειμενική στατιστική εικόνα της προόδου, βάσει των δεικτών της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη.

8. Τα ετήσια στατιστικά στοιχεία για τη δημογραφία έχουν θεμελιώδη σημασία για τη μελέτη και τον ορισμό ευρύτερου φάσματος πολιτικών, με ιδιαίτερη έμφαση στα κοινωνικά και οικονομικά θέματα, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι στατιστικές για τον πληθυσμό είναι σημαντικός παρονομαστής για μεγάλο φάσμα δεικτών πολιτικής.

9. Οι δημογραφικές στατιστικές για τον πληθυσμό αποτελούν ουσιαστική συνιστώσα για την εκτίμηση του συνολικού πληθυσμού στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος λογαριασμών (ΕΣΛ).

10. Για να εξασφαλιστεί η ποιότητα, και ιδίως η συγκρισιμότητα, των στοιχείων που παρέχουν τα κράτη μέλη, και για να υπάρξουν αξιόπιστες επισκοπήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται θα πρέπει να βασίζονται στις ίδιες έννοιες και να αναφέρονται στην ίδια ημερομηνία ή περίοδο αναφοράς.

11. Οι πληροφορίες για τη δημογραφία θα πρέπει να είναι συνεπείς με τα στοιχεία που συλλέγονται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, περί κοινοτικών στατιστικών για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 311/76 του Συμβουλίου περί τηρήσεως στατιστικών για τους αλλοδαπούς εργαζόμενους[6] και βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 763/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2008, σχετικά με τις απογραφές πληθυσμού και στέγασης[7].

12. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2009, σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές[8] παρέχει ένα πλαίσιο αναφοράς για τις ευρωπαϊκές στατιστικές στον τομέα της δημογραφίας. Ειδικότερα, απαιτεί συμμόρφωση με τις αρχές της επαγγελματικής ανεξαρτησίας, της αμεροληψίας, της αντικειμενικότητας, της αξιοπιστίας, της στατιστικής εχεμύθειας και της σχέσης αποτελεσματικότητας/κόστους.

13. Κατά την ανάπτυξη, παραγωγή και διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών, οι εθνικές και ευρωπαϊκές στατιστικές αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις αρχές που θεσπίζονται στον κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές, όπως αναθεωρήθηκε και επικαιροποιήθηκε από την επιτροπή του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος στις 28 Σεπτεμβρίου 2011.

14. Ο παρών κανονισμός διασφαλίζει το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και της οικογενειακής ζωής, καθώς και το δικαίωμα προστασίας των προσωπικών δεδομένων, όπως ορίζονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[9].

15. Δεδομένου ότι ο στόχος του παρόντος κανονισμού, δηλαδή η δημιουργία κοινού νομικού πλαισίου για τη συστηματική παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών στα κράτη μέλη, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορεί, συνεπώς, λόγω κλίμακας και αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

16. Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίοι όροι εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, ενδείκνυται να εκχωρηθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή[10],

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Αντικείμενο

Ο παρών κανονισμός θεσπίζει κοινό πλαίσιο για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση ευρωπαϊκών στατιστικών για τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα.

Άρθρο 2

Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

α) «εθνικός(-ή,-ό)»: έχει την ίδια έννοια με αυτήν του άρθρου 2 παράγραφος στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 763/2008, όπου η «επικράτεια» νοείται όπως στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 στην ισχύουσα κατά τον χρόνο αναφοράς έκδοση·

β) «περιφερειακός (-ή, -ό)»: έχει την ίδια έννοια με αυτήν του άρθρου 2 παράγραφος ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 763/2008· για τις χώρες που δεν είναι μέλη της Ένωσης, ο όρος αναφέρεται στις στατιστικές περιφέρειες των επιπέδων 1, 2 ή 3 όπως συμφωνήθηκε μεταξύ των εν λόγω χωρών και της Επιτροπής (Eurostat), σύμφωνα με την ισχύουσα κατά τον χρόνο αναφοράς έκδοση·

γ) «συνήθως διαμένων πληθυσμός»: όλα τα άτομα που έχουν τη συνήθη διαμονή τους σε ένα κράτος μέλος κατά τον χρόνο αναφοράς·

δ) «συνήθης διαμονή»: έχει την ίδια σημασία με αυτήν του άρθρου 2 στοιχείο δ) πρώτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 763/2008. Ως συνήθως διαμένοντες στην αντίστοιχη γεωγραφική περιοχή πρέπει να θεωρούνται μόνο τα άτομα τα οποία:

i) έχουν ζήσει συνεχώς στον τόπο συνήθους διαμονής τους για περίοδο τουλάχιστον 12 μηνών πριν από τον χρόνο αναφοράς· ή

ii) έφτασαν στον τόπο συνήθους διαμονής τους κατά τους 12 μήνες πριν από τον χρόνο αναφοράς με την πρόθεση να παραμείνουν εκεί για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Κατά την εφαρμογή του ορισμού της «συνήθους διαμονής», τα κράτη μέλη διακρίνουν ειδικές περιπτώσεις όπως στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1201/2009 της Επιτροπής[11].

ε) «γέννηση ζώντος»: η γέννηση τέκνου που αναπνέει ή εμφανίζει άλλα σημεία ζωής, όπως κτύποι καρδιάς, παλμοί του ομφάλιου λώρου ή σύσπαση γραμμωτών μυών, ανεξάρτητα από την ηλικία κύησης·

στ) «θάνατος»: η μόνιμη εξαφάνιση κάθε ένδειξης ζωτικών λειτουργιών οποιαδήποτε χρονική στιγμή μετά τη γέννηση ζώντος·

ζ) «φυσικά δημογραφικά συμβάντα»: γεννήσεις ζώντων και θάνατοι όπως ορίζονται στα στοιχεία ε) και στ)·

η) «επικυρωμένα στοιχεία»: στοιχεία που ικανοποιούν ένα σύνολο ποιοτικών κριτηρίων για την κατάρτιση στατιστικών, συμπεριλαμβανομένων όλων των ελέγχων που έχουν γίνει ως προς την ποιότητα των στοιχείων που προορίζονται για δημοσίευση ή έχουν ήδη δημοσιευτεί.

Άρθρο 3

Στοιχεία για τον πληθυσμό και τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα

17. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή (Eurostat) τα στοιχεία για τον πληθυσμό που αναφέρονται στο άρθρο 2 στοιχεία γ) και δ) κατά τον χρόνο αναφοράς. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατό να αποδειχθεί ότι ισχύουν οι συνθήκες που περιγράφονται στο άρθρο 2 στοιχείο δ) σημείο i) ή ii), τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή (Eurostat) στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό στον τόπο της νόμιμης ή δηλωθείσας κατοικίας του κατά τον χρόνο αναφοράς· στην περίπτωση αυτή, καταβάλλουν τις δέουσες προσπάθειες για να συνθέσουν στοιχεία που είναι όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον πληθυσμό που αναφέρεται στο άρθρο 2 στοιχεία γ) και δ).

18. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή (Eurostat) τα στοιχεία για τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα κατά τον χρόνο αναφοράς, ανεξάρτητα από το μέρος στο οποίο έλαβαν χώρα τα συμβάντα. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τον ίδιο ορισμό για τον πληθυσμό και για τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 1.

19. Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τον ίδιο ορισμό για τον πληθυσμό για όλα τα εθνικά και περιφερειακά επίπεδα που ορίζονται στο άρθρο 2 στοιχεία α) και β).

20. Οι ενιαίοι όροι που αφορούν την κατανομή των στοιχείων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, όπως και τη συχνότητα, τις προθεσμίες και τις αναθεωρήσεις των στοιχείων, εγκρίνονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2.

Άρθρο 4

Συνολικός πληθυσμός για ειδικούς ενωσιακούς σκοπούς

Για τους σκοπούς της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή (Eurostat) τα στοιχεία για τον συνολικό πληθυσμό σε εθνικό επίπεδο κατά τον χρόνο αναφοράς, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 στοιχείο γ), εντός 8 μηνών από το τέλος του έτους αναφοράς. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη δεν παρέχουν στοιχεία για τον πληθυσμό στον τόπο της νόμιμης ή δηλωθείσας κατοικίας του κατά τον χρόνο αναφοράς.

Άρθρο 5

Χρόνος αναφοράς

21. Ο χρόνος αναφοράς για τα στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό είναι τα μεσάνυχτα της 31ης Δεκεμβρίου.

22. Ο χρόνος αναφοράς για τα φυσικά δημογραφικά συμβάντα είναι το ημερολογιακό έτος κατά το οποίο έλαβαν χώρα τα συμβάντα.

23. Ο πρώτος χρόνος αναφοράς που λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού είναι το 2013. Ο τελευταίος χρόνος αναφοράς είναι το 2027.

Άρθρο 6

Παροχή στοιχείων και μεταδεδομένων

Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή (Eurostat) τα στοιχεία και τα μεταδεδομένα που απαιτούνται από τον παρόντα κανονισμό σύμφωνα με τα πρότυπα ανταλλαγής στοιχείων και μεταδεδομένων που ορίζει η Επιτροπή (Eurostat). Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν αυτά τα στοιχεία και μεταδεδομένα μέσω ενός ενιαίου σημείου εισόδου ή τα καθιστούν διαθέσιμα κατά τρόπο ώστε η Επιτροπή (Eurostat) να μπορεί να τα ανακτήσει με ηλεκτρονικά μέσα.

Άρθρο 7

Πηγές στοιχείων

Τα στοιχεία βασίζονται σε πηγές στοιχείων που έχουν επιλέξει τα κράτη μέλη σύμφωνα με τους εθνικούς νόμους και πρακτικές. Όπου ενδείκνυται, χρησιμοποιούνται επιστημονικά τεκμηριωμένες μέθοδοι στατιστικής εκτίμησης.

Άρθρο 8

Απαιτήσεις ποιότητας

24. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την ποιότητα των διαβιβαζόμενων στοιχείων.

25. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, στα στοιχεία που πρέπει να διαβιβάζονται εφαρμόζονται τα κριτήρια ποιότητας που αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 223/2009.

26. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή (Eurostat) σχετικά με τα μεταδεδομένα αναφοράς σύμφωνα με τη δομή μεταδεδομένων Euro SDMX, ιδίως σχετικά με τις πηγές των στοιχείων, τους ορισμούς και τις μεθόδους εκτίμησης που χρησιμοποιούνται για το πρώτο έτος αναφοράς και τηρούν ενήμερη την Επιτροπή (Eurostat) σχετικά με τυχόν αλλαγές.

27. Αν ζητηθεί από την Επιτροπή (Eurostat), τα κράτη μέλη παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για την αξιολόγηση της ποιότητας της στατιστικής πληροφόρησης.

28. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι τα στοιχεία για τον πληθυσμό, όπως απαιτείται από το άρθρο 3 του παρόντος κανονισμού, είναι συνεπή με τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007.

Άρθρο 9

Επιτροπή

29. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 223/2009. Η επιτροπή αυτή αποτελεί επιτροπή υπό την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

30. Στις περιπτώσεις που γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

Άρθρο 10

Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Ο παρών κανονισμός παύει να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου 2027.

[…],

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

[1] ΕΕ L 344 της 28.12.2007, σ. 15.

[2] ΕΕ L 199 της 31.7.2007, σ. 23.

[3] ΕΕ L 218 της 13.8.2008, σ. 14.

[4] ΕΕ L 154 της 21.6.2003, σ. 1.

[5] COM(2009) 567.

[6] ΕΕ L 199 της 31.7.2007, σ. 23.

[7] ΕΕ L 218 της 13.8.2008, σ. 14.

[8] ΕΕ L 87 της 31.3.2009, σ. 164.

[9] ΕΕ C 303 της 14.12.2007, σ. 1.

[10] ΕΕ L 55 της 28.2.2011, σ. 13.

[11] ΕΕ L 329 της 15.12.2009, σ. 29.