Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι πολιτικές ορθολογικής χρήσης της ενέργειας (ΟΧΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες»

(98/C 407/25)

Στις 29 Ιανουαρίου 1998 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού της, αποφάσισε να επεξεργαστεί μία γνωμοδότηση με θέμα: «Οι πολιτικές ορθολογικής χρήσης της ενέργειας (ΟΧΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες».

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 22 Ιουλίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Hernαndez Bataller.

Κατά την 357η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Σεπτεμβρίου 1998 (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 95 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές, την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Συστάσεις της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανάπτυξη των πολιτικών ορθολογικής χρήσης της Ενέργειας

Η ΟΚΕ έκτιμώντας :

1.1. τη σημασία της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας (ΟΧΕ) για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, την προστασία του περιβάλλοντος, τη διαφύλαξη των φυσικών πόρων και τη δημιουργία απασχόλησης,

1.2. ότι, παρά τις πολλαπλές πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για τη βελτιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας, δεν έχει πραγματοποιηθεί μία διεξοδική ανάλυση των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν η οποία να καθιστά δυνατό τον καθορισμό προτεραιοτήτων και τη βελτιστοποίηση των διαφόρων προγραμμάτων,

1.3. ότι υπάρχει έλλειψη συντονισμού των διαφόρων εθνικών και κοινοτικών προγραμμάτων, τόσο των προγραμμάτων ΟΧΕ όσο και των προγραμμάτων σε οριζόντιο επίπεδο, με άλλες πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα ΕΤΑ, η δημιουργία απασχόλησης ή η διαρθρωτική ανάπτυξη,

1.4. ότι η μείωση της έντασης ενέργειας μετρούμενη με όρους ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή μίας μονάδα ΑΕγχΠ, έχει σταθεροποιηθεί, και μάλιστα σε ορισμένες χώρες έχει αρχίσει να αυξάνεται,

1.5. ότι οι συμφωνίες του Κυότο όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου (), απαιτούν διπλή προσπάθεια για τον εξορθολογισμό της κατανάλωσης ενέργειας, εφόσον αυτή αποτελεί σαφέστατα τη βασική αιτία αυτού του φαινομένου,

1.6. ότι η μείωση/σταθεροποίηση των τιμών ενέργειας, αν και συγκυριακή, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την άποψη του καταναλωτή όσον αφορά τη σημασία του εξορθολογισμού της κατανάλωσής της,

1.7. ότι η απελευθέρωση του ενεργειακού τομέα και ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στις επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρισμού, αν και έχει θετική επίδραση για την αύξηση της απόδοσης του τομέα, τη μείωση του κόστους και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, επισκιάζει τα οφέλη των προγραμμάτων Διαχείρισης της Ζήτησης (DSM στην αγγλική ορολογία) διότι είναι δύσκολο να μεταφερθούν στην εταιρεία διανομής/εμπορευματοποίησης τα οφέλη από τη βελτίωση του συντελεστή φόρτισης του συστήματος (),

1.8. ότι ο διαχωρισμός ακριβώς των δραστηριοτήτων καθιστά δύσκολη την εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Σχεδιασμού των Πόρων (LCP στην αγγλική ορολογία) όπου πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξωτερικά στοιχεία που συνδέονται με τις διαδικασίες παραγωγής, μετατροπής και διανομής της ενέργειας,

1.9. ότι η ΟΚΕ έχει εκφράσει επανειλημμένως τη γνώμη της όσον αφορά τις στρατηγικές με στόχο τη μείωση των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που προκαλούν φαινόμενο θερμοκηπίου (), καθώς επίσης και την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας () και όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και την ορθολογική χρήση της ενέργειας ().

1.10. ότι η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα την Ανακοίνωση () με θέμα «Η Ενεργειακή απόδοση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα: προς μια στρατηγική για την ορθολογική χρήση της ενέργειας» στην οποία παρατίθεται μια σειρά στοιχείων που πρέπει να αποτελέσουν τη βάση της συζήτησης για την κατάρτιση συντονισμένου σχεδίου δράσης για την προώθηση των ΟΧΕ ().

1.11. ότι εγκρίθηκε πρόσφατα το 5ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο ΕΤΑ όπου τα προγράμματα ενέργειας εντάσσονται στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος, πράγμα που αποτελεί ενισχυμένη ευκαιρία για την προώθηση της ενδοκοινοτικής τεχνολογικής ανάπτυξης στα πλαίσια λύσεων που οδηγούν σε καλύτερη χρήση της ενέργειας.

Συνιστά

1.12. τη δημιουργία ενός πραγματικού συντονισμένου δικτύου εθνικών επιτροπών σε κάθε κράτος μέλος το οποίο να συντονίζεται από τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής () με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος και το οποίο θα καταστήσει δυνατή την ανάλυση των αποτελεσμάτων των διαφόρων προγραμμάτων της ΟΧΕ και την πρόταση διορθωτικών μέτρων,

1.13. Το εν λόγω δίκτυο θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την κατάρτιση και εφαρμογή του σχεδίου δράσης που προτείνει η Επιτροπή στην προαναφερθείσα ανακοίνωσή της (). Η λειτουργία του δικτύου θα πρέπει να συγχρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα SAVE II και από κάθε κράτος μέλος.

1.14. Την κατάρτιση κριτηρίων και διαδικασιών για να καθορισθεί, ενδεικτικά, η σύγκλιση των ενεργειακών δεικτών των κρατών μελών και για να καταστεί δυνατή η ανάλυση της συνοχής των προγραμμάτων που αναπτύσσουν και η εξεύρεση παραγόντων που να εξηγούν τις ενδεχόμενες αποκλίσεις. Οι εν λόγω δείκτες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα υποψήφια νέα κράτη μέλη, των οποίων η αρχική κατάσταση είναι πιο μειονεκτική.

1.15. το συντονισμό των διαφόρων προγραμμάτων της ΕΕ ώστε να ληφθούν εξ' αρχής υπόψη οι επιπτώσεις τους στην κατανάλωση ενέργειας, με τρόπο ανάλογο με αυτόν που ακολουθείται σήμερα για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι επιτροπές των κρατών μελών θα πρέπει να τηρήσουν μία πιο ενεργό στάση στα εν λόγω προγράμματα όσον αφορά την παροχή πληροφόρησης, την ανταλλαγή εμπειριών και την αποδοχή συστάσεων,

1.16. την προώθηση της μεταφοράς των οδηγιών και της ανάπτυξης ειδικών κανονισμών οι οποίοι θα περιλάβουν εξ' αρχής τους κατάλληλους μηχανισμούς ελέγχου και παρακολούθησης. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό στην σήμανση των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, στον τομέα των οικοδομών και στον τομέα των μεταφορών.

1.17. την προώθηση εκστρατειών γενικής πληροφόρησης με τον κατάλληλο προσανατολισμό και παρακολούθηση καθώς επίσης και της κατάρτισης στις κατώτερες βαθμίδες εκπαίδευσης ώστε να συνεχιστεί η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, πράγμα που θα της δώσει τη δυνατότητα να απαιτήσει την τήρηση των κανονισμών.

1.18. την υλοποίηση σχεδίων επίδειξης και την προώθηση, με συμμετοχή των προμηθευτών εξοπλισμών, των αποτελεσμάτων τα οποία θα επιτρέψουν τη σταθεροποίηση και διαφοροποίηση της προσφοράς τους με πιο αποτελεσματικές λύσεις και θα αντικαταστήσουν τους εισαγόμενους εξοπλισμούς,

1.19. αυτός ο τρόπος επίδειξης και η εφαρμογή των κανονισμών έχουν ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των νέων υποψήφιων προς ένταξη χωρών οι οποίες γενικά παρουσιάζουν πιο ανεπαρκείς ενεργειακούς δείκτες κατανάλωσης,

1.20. οι εταιρείες παραγωγής ενέργειας θα πρέπει να ασκούν μία ενεργό πολιτική τόσο για να μειώσουν τη δική τους κατανάλωση και τις απώλειες κατά τη μεταφορά και τη διανομή όσο και για να εξεύρουν τις λύσεις Διαχείρισης της Ζήτησης που επιφέρουν τα μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

1.21. την προώθηση συστημάτων προσφοράς εξοικονόμησης ενέργειας στις εταιρείες διανομής/εμπορευματοποίησης που να είναι σε θέση να ανταγωνίζονται με τις προτάσεις των εταιρειών παραγωγής ή εισαγωγής ενέργειας. Τα συστήματα αυτά θα πρέπει να περιλάβουν στις οικονομικές αναλύσεις τους τα μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα που δημιουργούν τα μέτρα τα οποία αποσκοπούν στον εξορθολογισμό της ενεργειακής κατανάλωσης,

1.22. Το νέο πλαίσιο δράσης σχετικά με την ΟΧΕ πρέπει να καταστεί συμβατό με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό είναι απαραίτητο να ενισχυθεί ο θεσμικός ρόλος των Εθνικών/Περιφερειακών Οργανισμών που αναπτύσσουν δραστηριότητα στο εν λόγω πεδίο και να ευνοηθεί η δημιουργία επιχειρήσεων παροχής ενεργειακών υπηρεσιών.

1.23. την προώθηση και σταθεροποίηση των εθελοντικών τομεακών συμφωνιών μεταξύ των εταιρειών κατανάλωσης ενέργειας και των εθνικών αρχών, στις οποίες ο εντοπισμός των προβλημάτων και οι λύσεις τους περιλαμβάνουν όχι μόνο τα ενεργειακά/περιβαλλοντικά οφέλη αλλά και εκείνα που συνδέονται με τη βελτίωση της παραγωγής και των ανέσεων,

1.24. την προώθηση στις τρίτες χώρες των ίδιων κριτηρίων που εφαρμόζονται και στα κράτη μέλη της ΕΕ όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις,

1.25. την μακροπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη ανάλυση των οικονομικών επιπτώσεων που συνεπάγεται η μείωση των επιδοτήσεων στον τομέα της ενέργειας και την εισαγωγή διαφοροποιημένων φόρων στις τελικές τιμές της ενέργειας, που να λαμβάνουν υπόψη τα εξωτερικά στοιχεία που συνδέονται με την ενεργειακή αλυσίδα, χωρίς ωστόσο να επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστική θέση των οικονομικών τομέων, τόσο σε ενδοκοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο τρίτων χωρών, και να επιβραβεύουν τους τομείς που επιδεικνύουν το μεγαλύτερο δυναμισμό όσον αφορά την εφαρμογή των πιο αποδοτικών λύσεων.

2. Εισαγωγή

2.1. Η ενέργεια αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανάπτυξη της καθημερινής δραστηριότητας με σημαντική επίπτωση στις δαπάνες παραγωγής, στην οικογενειακή οικονομία, στον περιβαλλοντικό αντίκτυπο, στην τεχνολογική ανάπτυξη και στη δημιουργία απασχόλησης.

2.2. Η εξέλιξη της ενεργειακής ζήτησης συνδέεται, μεταξύ άλλων παραγόντων, διαφορετικού βαθμού ελαστικότητας, με την αύξηση του ΑΕγχΠ και τη δομή του, τα καύσιμα που διατίθενται, τις πολιτικές αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας και τη διάρθρωση τιμών.

2.3. Η Ορθολογική Χρήση της Ενέργειας σημαίνει τη διατήρηση της ίδιας παραγωγικής ικανότητας και των ίδιων επιπέδων ποιότητας ζωής με μικρότερη χρήση ενέργειας. Η ΟΧΕ προϋποθέτει ωστόσο ένα σύνολο δράσεων οι οποίες συνδέονται με τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, τη χρήση πιο αποδοτικών ενεργειακά υλικών, ή μία συμπεριφορά των χρηστών η οποία θα σέβεται περισσότερο την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας. Γενικά η ΟΧΕ πρέπει να θεωρείται ως μία συντονισμένη δράση όσον αφορά κάθε μία από αυτές τις τρεις μεταβλητές.

2.4. Η ΕΕ έχει βελτιώσει την Ένταση Ενέργειάς της (μετρούμενη με όρους ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή μίας μονάδας ΑΕγχΠ) κατά - 0,7 %/έτος μεταξύ 1985 και 1990 και κατά - 0,6 % μεταξύ 1990 και 1995, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι κλιματολογικοί παράγοντες. Οι πιο αποτελεσματικοί τομείς ήταν η βιομηχανία (- 2,5 %/έτος για όλη την περίοδο), αν και επηρεάζεται σε περιόδους κρίσης κατά τις οποίες δεν βελτιστοποιεί την παραγωγική ικανότητά της, και οι τομείς «Υπηρεσίες - Οικιακή χρήση» (- 1,8 %/έτος). Αντίθετα η μεγαλύτερη ανεπάρκεια παρατηρείται στις μεταφορές με αύξηση + 1 % ετησίως. Παρατηρείται ωστόσο, μία επιβράδυνση της βελτίωσης της έντασης ενέργειας, η οποία δεν είναι ομοιόμορφη μεταξύ των χωρών της ΕΕ.

2.5. Οι διαφορές μεταξύ χωρών οφείλονται, μεταξύ άλλων, στην οικονομική δομή τους 7 στην ανάπτυξη ενεργών πολιτικών προώθησης της ΟΧΕ και στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης 7 στο επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης, στις τεχνολογικές αλλαγές και στη διάρθρωση των τιμών. Αυτό αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό στοιχείο διότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές όπως εκείνες που παρατηρούνται στις ακραίες περιπτώσεις για τη βιομηχανία.: από 82 Ecu/ΤΙΠ, (Βέλγιο) έως 170 Ecu/ΤΙΠ,(Φιλανδία) για ντήζελ 7 από 87 Ecu/ΤΙΠ (Βέλγιο) σε 228 Ecu/ΤΙΠ (Ιρλανδία) για φυσικό αέριο και από 354 Ecu/ΤΙΠ (Σουηδία) σε 903 Ecu/ΤΙΠ (Ιταλία) για ηλεκτρισμό. Εν πάση περιπτώσει το θέμα των τελικών τιμών δεν είναι διαφανές καθώς υπάρχουν διμερείς συμφωνίες με τις βασικές εταιρείες κατανάλωσης.

2.6. Ως προς αυτό είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με το ΔΟΕ (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας), οι τελικές τιμές για τη βιομηχανία είναι πολύ πιο χαμηλές στις Ηνωμένες Πολιτείες από ό,τι στην ΕΕ (κατά το ήμισυ για τα καύσιμα και κατά 60 % για τον ηλεκτρισμό). Η ίδια αυτή κατάσταση, ειδικά όσον αφορά τον ηλεκτρισμό, παρουσιάζεται σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, γεγονός το οποίο επηρεάζει αρνητικά τη διάρθρωση του κόστους των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και ευνοεί τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων. Η κατάσταση όσον αφορά την Ιαπωνία είναι διαφορετική διότι οι τιμές, κυρίως όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, είναι σχεδόν διπλάσιες, αλλά τα βιομηχανικά τους προϊόντα περικλείουν, γενικά, μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.

2.7. Οι υψηλές αυτές ευρωπαϊκές τιμές υπήρξαν το έναυσμα για την προώθηση των δράσεων που συνδέονται με την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας, αλλά, δεδομένου ότι σήμερα πρέπει να σταθεροποιηθούν και μάλιστα να μειωθούν με πραγματικούς όρους, αυτό ενδέχεται να αποτελέσει ένα αποτρεπτικό κίνητρο για τη συνέχιση και τη σταθεροποίηση των πολιτικών της ΟΧΕ, οι οποίες, για λόγους ανταγωνιστικότητας, περιβάλλοντος και απασχόλησης πρέπει να διατηρηθούν και να ενισχυθούν.

2.8. Μεγάλο μέρος των υποψηφίων για ένταξη χωρών παρουσιάζει μια διάρθρωση χαμηλότερων ενεργειακών τιμών απ' ό,τι οι αντίστοιχες των κρατών μελών της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά τους οικιακούς καταναλωτές. Για το λόγο αυτό, οι άμεσες ή διασταυρούμενες επιδοτήσεις πρέπει να πραγματοποιούνται προοδευτικά και να συνεπάγονται έντονη επίδραση στο βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού.

3. Ενέργεια και περιβάλλον

3.1. Η εκμετάλλευση, μετατροπή και χρήση των ορυκτών καυσίμων αντιπροσωπεύει τα τρία τέταρτα της ανθρώπινης συμβολής στις εκπομπές CO2 που αποτελούν το μεγαλύτερο συντελεστή στην ενδεχόμενη κλιματική αλλαγή που θα οφείλεται στο φαινόμενο θερμοκηπίου. Το αέριο αυτό μαζί με το N2O και το μεθάνιο οδηγεί στο να καταστεί ο ενεργειακός τομέας σαφώς η βασική αιτία του εν λόγω φαινομένου. Γενικά οι εκπομπές CO2 στο επίπεδο των χωρών μελών παρέμειναν σταθερές κατά τα τελευταία 10 έτη παρά μία ορισμένη μείωση που παρατηρείται μετρούμενη με όρους κατά κεφαλή (0,2 %) για την ίδια περίοδο. Οι τέσσερις βασικές χώρες της ΕΕ συμβάλλουν κατά ένα ποσοστό 70 % στις εκπομπές, με τη Γερμανία να καταλαμβάνει την πρώτη θέση, παρά το γεγονός ότι παρουσιάζει μία πτωτική τάση της τάξης του 3 % κατά τα τελευταία πέντε έτη.

3.2. Ο βασικός συντελεστής στις εκπομπές CO2 είναι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά διατηρείται τελικά σταθερή (αυξάνεται κατά 0,3 % ετησίως) παρά τη μεγαλύτερη αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (1,5 % ετησίως) λόγω μεγαλύτερης διείσδυσης των σταθμών αερίου, των συστημάτων συνδυασμένου κύκλου και της μικτής παραγωγής. Σχετικά με τους τομείς της ζήτησης, μόνο ο τομέας των μεταφορών συνεχίζει να αυξάνεται, η συμβολή του οποίου ανήλθε από 19 % κατά το 1985 σε 26 % το 1995. Οι άλλοι τομείς παραμένουν σχεδόν σταθεροί.

3.3. Στα Συμβούλια Υπουργών Περιβάλλοντος της 3ης Μαρτίου και της 19ης Ιουνίου 1997, τέθηκε ως στόχος η μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινομένου θερμοκηπίου κατά 15 % μεταξύ 1990 και 2010, με ενδιάμεσο στόχο το 7,5 % για το 2005. Αν και μεταξύ των ειδικών στόχων μείωσης των εκπομπών αυτών, στο πλαίσιο της συμφωνίας που επιτεύχθηκε κατά τη Διάσκεψη του Κυότο για τις κλιματολογικές αλλαγές, η τιμή αυτή μειώθηκε σε 8 % για την ΕΕ, θεωρείται ότι ο αρχικός στόχος είναι εφικτός στο σημερινό πλαίσιο της οικονομικής ανάπτυξης.

3.4. Εκτός από το CO2, άλλα στοιχεία ρύπανσης που συνδέονται με την ενέργεια είναι το SO2 και το NOx 7 τα στοιχεία αυτά παρουσιάζουν προβλήματα που συνδέονται με την όξινη βροχή, είναι επιβλαβή για την υγεία και αποτελούν επιπρόσθετο συντελεστή του φαινομένου θερμοκηπίου. Γενικά οι εκπομπές SO2 μειώνονται λόγω της βελτίωσης του περιεχομένου των καυσίμων σε θείο, της βελτίωσης των συστημάτων ελέγχου και ρύθμισης των βιομηχανικών εγκαταστάσεων, και της αντικατάστασης των στερεών καυσίμων με πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Οι εκπομπές NOx επίσης μειώνονται, αλλά σε μικρότερο βαθμό από τις εκπομπές SO2, με την εισαγωγή καταλυτών και συστημάτων ρύθμισης κατά τις διαδικασίες καύσης, τόσο σε κινητά μηχανήματα όσο και σε μηχανικές εγκαταστάσεις.

3.5. Αφετέρου, το μεγαλύτερο τμήμα των υποψήφιων χωρών στηρίζουν την παραγωγή ηλεκτρισμού όπως και την κεντρική θέρμανση των πόλεων στη χρησιμοποίηση άνθρακα, γεγονός το οποίο προϋποθέτει μεγαλύτερη αύξηση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο θερμοκηπίου σε επίπεδο ΕΕ, και επομένως καθίσταται απαραίτητο να εισαχθούν πιο αποτελεσματικές τεχνολογικά λύσεις καθώς και βελτιώσεις της διαχείρισης οι οποίες θα μειώνουν τις εκπομπές αυτές χωρίς να επηρεάζουν αισθητά το κόστος παραγωγής ενέργειας.

3.6. Σε ορισμένες από τις εν λόγω χώρες έχει σημειωθεί, επιπλέον, ριζική αλλαγή στην κατάσταση των μεταφορών, που ως τώρα βασίζονταν στο σιδηρόδρομο, με μεγαλύτερη αύξηση των οδικών μεταφορών. Πολλά αυτοκίνητα παρουσιάζουν, επιπλέον, χαμηλό επίπεδο απόδοσης, πράγμα που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην κατανάλωση ενέργειας και τη ρύπανση.

4. Ορθολογική Χρήση της Ενέργειας και απασχόληση ()

4.1. Η δημιουργία απασχόλησης ευνοείται γενικά από τα εισοδήματα τα οποία δημιουργεί η μη κατανάλωση ενέργειας η οποία συνδέεται με τη διαφοροποίηση των εξοπλισμών, τη βελτιωμένη και σταθερή συντήρηση των εγκαταστάσεων και με μία μεγαλύτερη παροχή υπηρεσιών κατά τις φάσεις σχεδιασμού, εφαρμογής και λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Εξάλλου, η μικτή παραγωγή και η ανεξάρτητη παραγωγή ηλεκτρισμού δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης.

4.2. Ορισμένα προγράμματα βελτίωσης της ενεργειακής κατανάλωσης εισήγαγαν την αυτοματοποίηση και την ολοκληρωμένη διαχείριση των διαδικασιών που οδήγησαν αφενός σε μία μεγαλύτερη παραγωγικότητα και αφετέρου σε μία εσωτερική αναδιοργάνωση χωρίς γενικά να επηρεάσουν αρνητικά την απασχόληση.

4.3. Μία σημαντική πτυχή είναι ότι τα προγράμματα ΟΧΕ αποτρέπουν την κατασπατάληση που συνδέεται με τα μεγάλα προγράμματα όταν αυτά ολοκληρώνονται και καθιστούν δύσκολη τη μετατροπή/επαναχρησιμοποίηση των επιχειρήσεων που προμηθεύουν εξοπλισμούς. Το μικρότερο μέγεθος των εξοπλισμών ευνοεί επίσης τη διαφοροποίηση των προϊόντων εκ μέρους των επιχειρήσεων, με θετικές συνέπειες να βελτιστοποιούνται οι πόροι τους να καθίστανται λιγότερο τρωτές σε ενδεχόμενες κρίσεις.

4.4. Συμπερασματικά, επιβάλλεται να διατυπωθούν τρεις τελικές σκέψεις. Πρώτον, κάθε ενέργεια που δεν χρησιμοποιείται συνεπάγεται αυτόματα, στον ανάλογο παραγωγικό τομέα, μία θετική οικονομική ροή η οποία αυξάνει κατά πάσα πιθανότητα την ανταγωνιστικότητά του. Δεύτερον, σε πολλές περιπτώσεις, αντικαθιστώντας την ενέργεια με εξοπλισμούς, αντικαθιστούμε στο σύνολό της μία ενέργεια οριακά εισαγόμενη (οι εισαγωγές ενέργειας συνήθως καλύπτουν κατά κύριο λόγο το έλλειμμα σε ενέργεια της ΕΕ) με τεχνολογίες, υλικά και εργατικό δυναμικό πιθανότατα ευρωπαϊκά. Τρίτον, μία παρόμοια σκέψη πρέπει να διατυπωθεί για τον τομέα στέγασης 7 η σκέψη αυτή ενισχύεται στην περίπτωση αυτή με την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος που ευνοεί μία μεγαλύτερη εξοικονόμηση (αυτοτροφοδότηση της διαδικασίας) και μεγαλύτερες δαπάνες σε δραστηριότητες που ενδέχεται να δημιουργήσουν απασχόληση.

5. Πολιτικές Ορθολογικής Χρήσης της Ενέργειας:

5.1. Λόγω των μικροοικονομικών ή μακροοικονομικών πλεονεκτημάτων που απορρέουν από τη βελτίωση της ενεργειακής κατανάλωσης και με στόχο τη διατήρηση της προσπάθειας να βελτιωθεί η ένταση ενέργειας, οι διάφορες κυβερνήσεις προώθησαν ποικίλα προγράμματα με σκοπό τον εξορθολογισμό της ενεργειακής κατανάλωσης τα οποία έχουν επίδραση στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των βιομηχανιών, στην ποιότητα ζωής των πολιτών, μειώνουν τις επιπτώσεις από τις εκπομπές αερίων στην ατμόσφαιρα, διαφοροποιούν την προσφορά εξοπλισμών και ελαχιστοποιούν το επισφαλές της οικονομικής ανάπτυξης.

5.2. Οι πολιτικές της ΟΧΕ στηρίζονται βασικά σε τρεις διαφορετικές γραμμές δράσης: εκείνες που έχουν οικονομικές επιπτώσεις μέσω επιχορηγήσεων ή αυξήσεων των τιμολογίων (βασικά μέσω φορολογήσεων), εκείνες που παρέχουν πληροφόρηση σχετικά με τις καταλληλότερες λύσεις για κάθε περίπτωση και, τέλος, εκείνες που απαιτούν αλλαγές συμπεριφοράς και συνηθειών μέσω ενός νομικού πλαισίου. Στους ακόλουθους πίνακες παρουσιάζονται ορισμένα αντιπροσωπευτικά μέτρα στις χώρες μέλη της ΕΕ τα οποία εντάσσονται στις τρεις γραμμές που αναφέρθησαν προηγουμένως.

5.3. Όσον αφορά τις νέες προς ένταξη χώρες, υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις φορέων που δημιουργήθηκαν με διεθνή στήριξη και που από τώρα και στο εξής θα πρέπει να ενταχθούν στα δίκτυα των οργανισμών που ήδη υπάρχουν σε επίπεδο ΕΕ. Η πιο σημαντική πρόκληση είναι ασφαλώς να ενσωματωθούν οι δυνατότητες των προϋπαρχουσών υπηρεσιών Ελέγχου της Ενέργειας που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη.

5.4. Το φάσμα των λαμβανόμενων μέτρων είναι εντυπωσιακό και, παρά το γεγονός ότι ορισμένα δεν ισχύουν στην πραγματικότητα, σχεδόν όλα έχουν εφαρμοστεί, με μεγαλύτερη ή μικρότερη επιτυχία. Αν και, όπως έχουμε εξηγήσει, ο εξορθολογισμός της ενεργειακής κατανάλωσης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, η επιτυχία των δράσεων ΟΧΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το επίπεδο ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης.

5.5. Μέτρα με σκοπό την παροχή πληροφόρησης και την προώθηση των πιο κατάλληλων λύσεων για κάθε τομέα, τα οποία είναι τα πιο κοινά για όλες τις χώρες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

- Οι έλεγχοι, που ήταν ένα από τα κεντρικά θέματα στην αρχή των πετρελαϊκών κρίσεων του 1973 και του 1979 και που χρησίμευσαν για να καταστεί εμφανές το μέγεθος της ενεργειακής κατανάλωσης, έχουν περιοριστεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αντί να εφαρμόζονται συστηματικά όπως γινόταν και στο παρελθόν.

- Οι εκστρατείες γενικής ενημέρωσης, που έχουν στην ουσία καταργηθεί λόγω του υψηλού τους κόστους, της ασυνέχειάς τους και της μη παρακολούθησης των αποτελεσμάτων.

- Εξάλλου, και σε σχέση με τις διασκέψεις και δημοσιεύσεις, παρατηρείται ένας ορισμένος κορεσμός, κυρίως όσον αφορά τις δημοσιεύσεις, που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι προσαρμοσμένες στα σύγχρονα δεδομένα. Επίσης, σε ορισμένες χώρες παραμελείται η πληροφόρηση σε βασικό επίπεδο η οποία απευθύνεται γενικά προς την κοινή γνώμη.

5.6. Όσον αφορά τα κίνητρα και τις δημόσιες ενισχύσεις, μπορούν να διατυπωθούν ορισμένες παρατηρήσεις:

- Η τεχνολογική ανάπτυξη αποτελεί πάντα ένα σαφές κίνητρο για να καταστεί εφικτή η ορθολογική χρήση της ενέργειας, αν και υπήρξε μία ορισμένη έλλειψη συντονισμού μεταξύ διαφόρων προγραμμάτων και δεν αναζητήθηκαν τα ενδεχόμενα επιπρόσθετα ή συνακόλουθα πλεονεκτήματα σε περίπτωση αποτυχίας των προγραμμάτων.

- Οι τομεακές συμφωνίες αποτελούν ένα κατάλληλο μηχανισμό αν διατίθενται κίνητρα εκ μέρους της Κυβέρνησης για να ενθαρρυνθούν οι ενδιαφερόμενοι, είτε πρόκειται για βιομηχανίες ή μεγάλους καταναλωτές. Όπως και οι κανόνες, απαιτούν μία κατάλληλη παρακολούθηση και μία ανατροφοδότηση των δράσεων που αναπτύχθηκαν, ανεπαρκώς, για τη διάδοση των θετικών ή αρνητικών αποτελεσμάτων.

- Οι επιχορηγήσεις απέδειξαν ότι υπάρχουν σαφείς περιορισμοί, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις επρόκειτο για σχέδια τα οποία θα μπορούσαν να εκτελεστούν σε οποιαδήποτε περίπτωση και ορισμένες φορές είναι δύσκολο να διαχωριστεί το ενεργειακό όφελος από άλλα συναφή προς το σχέδιο οφέλη.

- Στο βαθμό που επιχειρήθηκε μία μεγαλύτερη οικονομική φιλελευθεροποίηση, η κρατική παρεμβατικότητα περιορίστηκε περισσότερο και προσανατολίσθηκε περισσότερο σε εκστρατείες προώθησης παρά στην παροχή επιχορηγήσεων ή σε έναν αυστηρό έλεγχο της τήρησης ορισμένων κανόνων.

- Σε ορισμένες χώρες οι υπερβολικές δυνατότητες που δημιουργήθηκαν κατέστησαν δύσκολη την εφαρμογή προγραμμάτων Διαχείρισης της Ζήτησης ή προωθήθηκαν μόνο ειδικές τεχνολογίες για να κάμψουν την καμπύλη φόρτισης. Εξάλλου ο διαχωρισμός των δραστηριοτήτων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας (παραγωγή, μεταφορά και διανομή) επηρεάζει την ανάπτυξη δράσεων DSM εκ μέρους των επιχειρήσεων διότι δεν υπάρχει η δυνατότητα να μεταφερθούν στην εταιρεία διανομής τα πλεονεκτήματα που συνδέονται με την κάμψη της καμπύλης ζήτησης. Προφανώς, οι καταστάσεις κορεσμού των δικτύων σε συγκεκριμένες περιοχές δικαιολογούν την ανάπτυξη εκ μέρους των εν λόγω επιχειρήσεων δράσεων DSM καθώς και τη μείωση του κόστους στην περίπτωση επιδοτούμενων τιμολογίων (π.χ. η περίπτωση των νησιών).

- Οι Εταιρείες Παροχής Υπηρεσιών Ενέργειας, παρά τη σημαντική στήριξη και προώθηση, παρουσίασαν περιορισμένη ανάπτυξη και, στις περισσότερες περιπτώσεις, συνδέθηκαν με σχέδια μικτής παραγωγής τα οποία εξατομικεύονται πιο εύκολα από άποψη ενεργειακής κατανάλωσης.

5.7. Όσον αφορά τους κανόνες που δημοσιεύθηκαν, σε όλες σχεδόν τις χώρες ωφέλησαν σαφώς τους καταναλωτές αλλά δεν υπήρξε ένας αυστηρός έλεγχος και αυστηρή παρακολούθησή τους. Η κατάσταση αυτή δεν υπήρξε προφανώς ομοιόμορφη στις διάφορες χώρες δεδομένου ότι η τήρηση των προδιαγραφών συνδέεται με το επίπεδο ευαισθησίας των καταναλωτών, γεγονός το οποίο αποδεικνύει τη σημασία των εκστρατειών προώθησης και πληροφόρησης σε όλα τα επίπεδα.

5.8. Εξάλλου, η αυξανόμενη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και η μείωση του δημόσιου ελλείμματος οδήγησαν σε περικοπές του προϋπολογισμού που εγκρίθηκε για τις Δημόσιες Υπηρεσίες και ως ένα βαθμό, τις υποχρέωσε να μετατραπούν σε παράγοντες της αγοράς γεγονός το οποίο επηρέασε την ανεξαρτησία τους και οδήγησε σε πολλές περιπτώσεις σε στρέβλωση του ανταγωνισμού.

5.9. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανέπτυξε επίσης σημαντικές πρωτοβουλίες οι οποίες δρομολογήθηκαν για να βελτιώσουν την ενεργειακή κατανάλωση και έχουν επηρεάσει κατά σημαντικό τρόπο τα εθνικά προγράμματα τα οποία συνοψίζονται στον ακόλουθο πίνακα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

5.10. Είναι σημαντικό να αναφερθούν επίσης οι δράσεις που προωθήθηκαν από άλλα κοινοτικά προγράμματα όπως το MEDA, Synergy, Phare, Tacis και Alure () και που διευκόλυναν τις ανταλλαγές εμπειριών με τρίτες χώρες.

5.11. Πρέπει επίσης να αναφερθούν και άλλες πρωτοβουλίες, όπως το Λευκό Βιβλίο σχετικά με τις Δημόσιες Μεταφορές και τις Επικοινωνίες με σκοπό την ανάπτυξη οικειοθελών συμφωνιών με τη βιομηχανία αυτοκινήτων για να μειωθεί σε σημαντικό βαθμό ο μέσος όρος κατανάλωσης των εν λόγω οχημάτων, η ανακοίνωση της Επιτροπής «Για τις μεταφορές και τις εκπομπές CO2: Διαμόρφωση κοινοτικής προσέγγισης» (), ή το Λευκό Βιβλίο για την Ενέργεια (). Επίσης η ΟΚΕ () έχει καταρτίσει και καταρτίζει αυτή τη στιγμή γνωμοδοτήσεις και προτάσεις προς την ίδια κατεύθυνση: βελτιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης προκειμένου να σταθεροποιηθεί η ανταγωνιστική θέση των ευρωπαϊκών παραγωγικών τομέων.

5.12. Τα κοινοτικά προγράμματα προώθησαν τις τεχνολογικές εξελίξεις, αν και το επίπεδο ενδιαφέροντος ορισμένων τομέων έχει μειωθεί κατά τα τελευταία έτη, μελέτες σχετικά με την αγορά και νέες ρυθμιστικές διατάξεις και αποτέλεσαν ένα σαφές συνδετικό στοιχείο ενώ βοήθησαν στην ανταλλαγή εμπειριών των εθνικών προγραμμάτων, τα οποία εφαρμόζονται σε πολύ διαφορετικά κοινωνικο-πολιτισμικά πλαίσια.

5.13. Το επίπεδο συντονισμού μεταξύ όλων των προγραμμάτων μπορεί, ωστόσο, να βελτιωθεί διότι παρατηρούνται ορισμένες επικαλύψεις και επαναλήψεις σε ορισμένα σχέδια. Ως προς το θέμα αυτό οι Συμβουλευτικές Επιτροπές θα πρέπει να διαδραματίσουν ένα πιο ενεργό ρόλο όσον αφορά τις ανταλλαγές εμπειριών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών.

5.14. Ένα θέμα βασικής σημασίας αποτελεί η μικτή παραγωγή και γενικότερα η ανεξάρτητη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της σημασίας της για τη μείωση της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, η οποία έχει θετική επίδραση στο κόστος, στη δημιουργία απασχόλησης και στο περιβάλλον.

5.15. Η κατάσταση δεν είναι καθόλου ομοιόμορφη μεταξύ των χωρών, όπως φαίνεται στο ακόλουθο σχήμα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αν και η συμβολή της μικτής παραγωγής μειώθηκε σχετικά στο επίπεδο της ΕΕ μεταξύ 1974-1999, η κατάσταση άλλαξε πρόσφατα, μεταξύ άλλων λόγω της ύπαρξης κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου σε ορισμένες χώρες καθώς και λόγω της υιοθέτησης πιο θετικής στάσης από ορισμένες ηλεκτρικές εταιρείες.

% Σύνολο ηλεκτρικής παραγωγής ανά CHP στην ΕΕ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πηγή: Ανακοίνωση COM(97) 517 τελικό

5.16. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες που αναφέρονται στην Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη μικτή παραγωγή (), το υπάρχον δυναμικό σε επίπεδο ΕΕ είναι 900-1000 TWh γεγονός που επέτρεψε να τετραπλασιαστεί η μικτή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 1994 και θα επιτρέψει να μειωθεί κατά 9 % το επίπεδο εκπομπών CO2 το 2010. Ο στόχος που καθόρισε η ανακοίνωση αυτή είναι να διπλασιαστεί η σημερινή συμβολή της μικτής ενέργειας και από 9 % της σημερινής παραγωγής (204 TW h) να ανέλθει στο 18 % το 2010, γεγονός το οποίο συνεπάγεται μία κατάργηση των πιθανών εκπομπών CO2 που εκτιμάται σε 4 % των σημερινών ποσοτήτων.

6. Γενικές παρατηρήσεις και προβλέψεις για το μέλλον

6.1. Όλα τα προγράμματα που προωθήθηκαν τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο όχι μόνο οδήγησαν σε βελτίωση της ενεργειακής κατανάλωσης αλλά και επέτρεψαν τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, προώθησαν την αυτο-παραγωγή ηλεκτρισμού και την αντικατάσταση των φθοριοανθρακικών ενώσεων στα συστήματα ψύξης.

6.2. Παρ' όλα αυτά, γενικά, παρατηρείται μία έλλειψη συντονισμού των εθνικών πολιτικών της Ορθολογικής Χρήσης της Ενέργειας με άλλες τομεακές πολιτικές σε εθνικό επίπεδο ή των ίδιων πολιτικών σε κοινοτικό επίπεδο, παρά την προσπάθεια που καταβλήθηκε από την ΕΕ προς την κατεύθυνση αυτή. Η απουσία συντονισμού είναι μία από τις πιο απλές κριτικές που ασκούνται σε οποιοδήποτε πρόγραμμα δημόσιας παρέμβασης αλλά είναι επίσης και η πιο δύσκολη όσον αφορά την εξεύρεση λύσεων διότι προσκρούει σε πολλαπλά στρατηγικά και επαγγελματικά συμφέροντα.

6.3. Εξάλλου η δυσκαμψία της ενεργειακής ζήτησης σε καταστάσεις όπως οι σημερινές όπου παρατηρείται μία πτώση ή σταθεροποίηση των τιμών, καθιστά απαραίτητο έναν επαναπροσδιορισμό των πολιτικών που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Επομένως είναι σημαντικό να διδαχθούμε από τις εμπειρίες του παρελθόντος και να αναπτύξουμε δοκιμασμένους ή νέους μηχανισμούς οι οποίοι θα επιτρέψουν τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων της ενεργειακής κατανάλωσης και την αποφυγή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

6.4. Οι λόγοι διατήρησης της Έντασης Ενέργειας συνδέονται με διάφορους παράγοντες: αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου η οποία οδηγεί σε μεγαλύτερη ζήτηση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός το οποίο συνεπάγεται ουσιαστικά μεγαλύτερη κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, αυξανόμενη διείσδυση εξοπλισμών κλιματισμού, αγαθά κατανάλωσης με μεγαλύτερη εναλλαγή και αύξηση της κινητικότητας, τόσο των ατόμων όσο και των εμπορευμάτων. Εκ των πραγμάτων παρατηρείται μία αυξανόμενη πτώση της συμμετοχής της βιομηχανίας στην κατανάλωση ενέργειας των διαφόρων χωρών και μία σαφής αύξηση της κατανάλωσης στον τομέα των οικοδομών και μεταφορών. Σε αυτό συμβάλλει επίσης η ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα της οικονομίας.

6.5. Εξάλλου, σε ορισμένες χώρες μειώθηκε η ευαισθησία για τα θέματα της ΟΧΕ λόγω της σταθεροποίησης των τιμών και λόγω μίας μεγάλης τάσης για απόκτηση των καταναλωτικών αγαθών σε συνάρτηση με την τιμή αγοράς τους και όχι σε συνάρτηση με το κόστος που συνεπάγεται η χρήση τους. Αυτό είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό στην περίπτωση της κατοικίας.

7. Προτάσεις δράσης

7.1. Για άλλη μία φορά η ΟΚΕ συνιστά μεγαλύτερη προτεραιότητα και συντονισμό των διαφόρων προγραμμάτων τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και μεταξύ εκείνων και της ΕΕ που θα επιτρέψει τη συνένωση των προσπαθειών και την ανταλλαγή εμπειριών.

7.2. Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή θα πρέπει να διαδραματίσει ένα βασικό ρόλο στην ανάπτυξη, στην εφαρμογή και την παρακολούθηση αυτού του συντονισμού, προτείνοντας διορθωτικούς μηχανισμούς για τη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών της ΟΧΕ. Έτσι θα πρέπει να δημοσιεύει τακτικά τα βασικά συμπεράσματα σχετικά με την πρόοδο των διαφόρων προγραμμάτων.

7.3. Η πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Ενεργειακή απόδοση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα: προς μια στρατηγική για τον εξορθολογισμό της χρήσης της ενέργειας» αντιπροσωπεύει μια καλή αφετηρία για την προώθηση της συζήτησης μεταξύ των ενδιαφερόμενων παραγόντων με στόχο την κατάρτιση ενός ρεαλιστικού και συνεκτικού σχεδίου δράσης.

7.4. Να ενθαρρυνθούν και να συνεχιστούν οι εκστρατείες προώθησης με λογικό κόστος και σωστή στοχοθέτηση του ενδιαφερόμενου κοινού σε επίπεδο κοινής γνώμης για να ανασκευαστεί η αρνητική αντίληψη που μπορεί να οδηγήσει στη πτώση των ενεργειακών τιμών. Η κατάρτιση στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παραμεληθεί.

7.5. Να καθιερωθεί το σύστημα σήμανσης των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών και οχημάτων και να αποκτήσει ο καταναλωτής επίγνωση της σημασίας του αιτήματος για κατάλληλη ενημέρωση, μοναδικός τρόπος για τη διασφάλιση της τήρησης αυτών των κανονισμών. Να προωθηθούν οι τεχνολογικές πρόοδοι που οδηγούν σε μικρότερη κατανάλωση με τις ίδιες τιμές.

7.6. Το ίδιο πρέπει να γίνει και με τον οικοδομικό τομέα, όπου πρέπει να ολοκληρωθεί η ενημέρωση τόσο όσον αφορά τις νέες οικοδομές όσο και αυτές που ήδη υπάρχουν είτε πρόκειται για αγορά είτε για ενοικίαση. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να ενισχυθεί ο έλεγχος και η παρακολούθηση των κανονισμών σχετικά με τα υλικά, μονώσεις και κατασκευή που υπάρχουν σε όλες τις χώρες.

7.7. Να βελτιωθεί η προληπτική διατήρηση και συντήρηση των εξοπλισμών τόσο στη βιομηχανία και στις οικοδομές όσο και στις μεταφορές, ώστε να διατηρηθεί η αποδοτικότητά τους και ο έλεγχος των επιπέδων εκπομπών αερίων. Πρέπει να προωθηθεί η καθιέρωση φοροαπαλλαγών για τους επενδυτές οι οποίοι εισάγουν λύσεις για μικρότερη ενεργειακή κατανάλωση.

7.8. Να ενισχυθούν και να σταθεροποιηθούν οι συμφωνίες με τους μεγάλους τομείς κατανάλωσης, και ιδιαίτερα με τη βιομηχανία, σύμφωνα με την εξέλιξη και τον αντίκτυπο των διαφόρων πρωτοβουλιών.

7.9. Στήριξη προς τις Εταιρείες Παροχής Υπηρεσιών Ενέργειας οι οποίες πρέπει να αναλάβουν τη χρηματοδότηση των σχεδίων που μέχρι σήμερα προχώρησαν περισσότερο στα πλαίσια της οποίας οι κίνδυνοι μπορούν να καλυφθούν μέσω εγγυήσεων που παρέχουν οι κατασκευαστές όπως και οι Ασφαλιστικές Εταιρείες, οι οποίες εφαρμόζουν τα συστήματα κάλυψης κινδύνων λόγω απώλειας πλεονεκτημάτων που οφείλονται στην κακή χρήση των εξοπλισμών.

7.10. Να εισαχθεί η ενέργεια ως προστιθέμενη αξία σε άλλες πολιτικές όπως:

- ανάπτυξη νέων συστημάτων για την παραγωγή και κάλυψη εξαρτημάτων τόσο μεταλλικών όσο και άλλων υλικών.

- εξαφάνιση των ρυπογόνων ουσιών σε εκροές υγρών με την παροχή της δυνατότητας για ελκυστικές λύσεις όσον αφορά την ενέργεια.

- ανακύκλωση ή εκ νέου χρησιμοποίηση διαφόρων υλικών μετά τη χρήση τους καθώς και υποπροϊόντων των διαφόρων βιομηχανικών επεξεργασιών.

7.11. Μία πτυχή ιδιαίτερης σημασίας λόγω της αρνητικής επίπτωσή της στην εξέλιξη της έντασης ενέργειας και των εκπομπών αερίων CO2 είναι οι μεταφορές όπου οι αποφάσεις σπάνια αφορούν κριτήρια ενεργειακά, έχουν όμως εκ των υστέρων σημαντική επίπτωση στο επίπεδο κατανάλωσης:

- Όρια ταχύτητας και υποχρεωτικοί τακτικοί έλεγχοι,

- Μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης στις πόλεις με την αποφυγή των συχνών στάσεων, των τυχαίων σταθμεύσεων και με τη βελτιστοποίηση των υπηρεσιών κατανομής. Στήριξη των δημόσιων μέσων μεταφοράς,

- Ενθάρρυνση της εκτεταμένης χρήσης των οχημάτων GNC (συμπιεσμένου φυσικού αερίου), βιολογικού ντίζελ ή υβριδίων, που στην πραγματικότητα είναι στις περισσότερες φορές ενδεικτική,

- Στήριξη της εισαγωγής των οχημάτων χαμηλής κατανάλωσης,

- Στήριξη, στις σιδηροδρομικές μεταφορές, των συστημάτων συνδυασμένων μεταφορών.

Όπως αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας (CES 764/98), ο τομέας αυτός παρουσιάζει ιδιαίτερα δυσχέρεια λόγω της σημαντικής οικονομικής του βαρύτητας και της δυσκαμψίας στην οποία προσκρούει η αλλαγή των συνηθειών, αλλά οι σχετικές ενέργειες πρέπει να γίνουν με αποφασιστικότητα προκειμένου να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών.

7.12. Συνεχής στήριξη στη μικτή παραγωγή τόσο σε βιομηχανικό επίπεδο όσο και στην κεντρική θέρμανση και κλιματισμό των οικοδομών. Στήριξη στις λύσεις παραγωγής πόσιμου ύδατος σε ζώνες των νοτίων χωρών της ΕΕ που να οδηγούν σε βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση.

7.13. Διατήρηση και σταθεροποίηση των προγραμμάτων Διαχείρισης της Ζήτησης και Ολοκληρωμένου Σχεδιασμού των Πόρων εκ μέρους των Εταιρειών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού αερίου, με σκοπό αφενός τη κάμψη της καμπύλης φόρτισης και τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Το κόστος των Προγραμμάτων αυτών πρέπει να αντανακλάται στα τιμολόγια γι' αυτό και τα αποτελέσματα πρέπει να μπορούν να επαληθεύονται.

7.14. Πρέπει να ενθαρρυνθούν, τόσο στα κοινοτικά προγράμματα όσο και στις κοινές τεχνολογικές εξελίξεις, συγκεκριμένες τεχνολογίες, τομέας όπου η ΕΕ παρουσιάζει κάποια καθυστέρηση σε σχέση με άλλες χώρες όπως για παράδειγμα: μηχανές απορρόφησης, καθαρισμός ύδατος ή τουρμπίνες χαμηλής/μέσης ισχύος. Επίσης συνιστάται να καταβληθεί μία προσπάθεια για την ανάπτυξη ειδικών συστημάτων εφαρμόσιμων στον έλεγχο βιομηχανικών μεθόδων επεξεργασίας. Εν πάση περιπτώσει πρέπει να εξασφαλιστεί ένας αποτελεσματικός συντονισμός και να αποφευχθεί η διασπάθιση προσπαθειών σε σχέδια για την ανάπτυξη όμοιων προϊόντων που απαιτούν σημαντικές επενδύσεις.

7.15. Να ενθαρρυνθεί η υλοποίηση σχεδίων επίδειξης, τα αποτελέσματα των οποίων θα προωθούνται με τη συμμετοχή των κατασκευαστών των τεχνολογιών και των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Ενέργειας. Πρέπει να καθιερωθούν λύσεις του τύπου «Βέλτιστων Πρακτικών» και να προωθηθεί ο παραδειγματικός χαρακτήρας, μέσω συγκεκριμένων σχεδίων, εκ μέρους των Δημόσιων Οργανισμών.

7.16. Να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή δικαιωμάτων εκπομπών μέσω διεθνών συμφωνιών οι οποίες θα υλοποιηθούν με ειδικά σχέδια σε εθνικό επίπεδο ώστε να αναλυθούν τα αποτελέσματα, να γίνει ανταλλαγή εμπειριών και να αναληφθούν ενέργειες επίδειξης.

7.17. Σε ένα πλαίσιο το οποίο χαρακτηρίζεται από την όλο και μεγαλύτερη παρουσία των ευρωπαϊκών εταιρειών σε άλλα γεωγραφικά πλαίσια, θα πρέπει να εφαρμόζονται, για τις εταιρείες αυτές, τα ίδια κριτήρια, όσον αφορά την απόδοση και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, που εφαρμόζονται στις χώρες προέλευσης τους ή τουλάχιστον να προωθείται η προσαρμογή της νομοθεσίας που γενικά εφαρμόζεται.

7.18. Να προωθηθεί η μεταφορά τεχνολογίας, χρηματοδότησης και διαχείρισης γενικά των κρατών μελών της ΕΕ προς τις νέες υποψήφιες χώρες. Τα προγράμματα πρέπει να καθορίζουν προτεραιότητες και τα αποτελέσματα τους να μπορούν να προσδιορίζονται ποσοτικά.

7.19. Θα πρέπει, μέσα σε ένα μεσοπρόθεσμο διάγραμμα, να αναλυθούν τα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα από την κατάργηση ορισμένων επιχορηγήσεων στον ενεργειακό τομέα και να ενσωματωθούν φόροι στα τελικά τιμολόγια που να λαμβάνουν υπόψη τους εξωτερικούς παράγοντες που συνδέονται με την ενεργειακή αλυσίδα, χωρίς ωστόσο να επηρεάζεται αρνητικά η ανταγωνιστική θέση των οικονομικών τομέων, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και με τις τρίτες χώρες, και να επιβραβεύουν τους τομείς που επιδεικνύουν τη μεγαλύτερη δυναμικότητα στην εφαρμογή των πιο αποδοτικών λύσεων.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

() Πρόκειται για έξη αέρια που παρατίθενται κατά σειρά συχνότητας: Διοξείδιο του Άνθρακος (CO2), Μεθάνιο (CH4), Διοξείδιο του Αζώτου (Ν2Ο), Ενώσεις φθοριωμένων υδρογονανθράκων (HFC), Υπερφθοριωμένοι Υδρογονάνθρακες (PFC), Εξαφθοριούχο Θείο (SF6).

() Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένοι τομείς που, είτε επειδή έχουν κορεσθεί, είτε επειδή τα δίκτυα είναι ανεπαρκή, συνιστούν την εισαγωγή αυτού του τύπου προγραμμάτων εκ μέρους των εταιρειών διανομής. Το ίδιο ισχύει στην περίπτωση χορήγησης επιδοτήσεων με κοινωνικά κριτήρια, όπου η μείωση της κατανάλωσης προϋποθέτει ελαχιστοποίηση των δαπανών.

() «Η ενεργειακή διάσταση των κλιματολογικών αλλαγών» (Έγγρ. 19 της 21.1.1998). «Οι μεταφορές και το CO2» γνωμοδότηση υπό κατάρτιση.

() Πράσινο Βιβλίο για μία κοινοτική στρατηγική «Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας»(ΕΕ C 206 της 7.7.1997) και Altener ΙΙ (ΕΕ C 19 της 21.1.1998).

() SAVE II (ΕΕ C 82 της 19.3.1996).

() COM(98) 246 τελικό.

() Η ΟΚΕ κατήρτισε γνωμοδότηση για την εν λόγω ανακοίνωση.

() Αν και από διαφορετική οπτική γωνία, η πρόταση αυτή περιλαμβάνεται και στην ανακοίνωση της Επιτροπής, την οποία επεξεργάζεται η υπο-ομάδα για την ενεργειακή απόδοση της ομάδας για τη σύγκλιση των εθνικών ενεργειακών πολιτικών.

() Με βάση το πρόγραμμα SAVE έχει χρηματοδοτηθεί ευρεία μελέτη για την επίδραση της ΟΧΕ στην απασχόληση, τα αποτελέσματα της οποίας θα γνωστοποιηθούν προσεχώς.

() Συνέργεια: Προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Tacis: Τεχνική βοήθεια προς τις χώρες CIS και Alure: Χρησιμοποίηση των ενεργειακών πόρων στη Λατινική Αμερική.

() COM(98) 204 τελικό.

() Λευκό Βιβλίο για μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(95) 682].

() Η ενεργειακή διάσταση της κλιματολογικής αλλαγής (ΕΕ C 19 της 21.1.1998), SAVE II (ΕΕ C 82 της 19.3.1996) και οι μεταφορές και το CO2.

() COM(97) 514 τελικό. Σχετικά με το θέμα αυτό η ΟΚΕ επεξεργάστηκε γνωμοδότηση (ΕΕ C 157 της 25.5.1998).