ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 210 τελικό 
Βρυξέλλβς, 10.06.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ : 
Η ΙΙΑΡΟΧΗ-ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ" 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
1. ΣΥΝΟΨΗ. 
ΙΣΤΟΡΙΚΟ. 
3. ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗ ΓΙΑ ΑΑΑΑΓΗ 
3.1. Πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος 
3.2. Πιέσεις της αγοράς στη δομή προσφοράς 
3.3. Κατακερματισμός της προσφοράς 
3.4. Οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων 
3.4.1. Εισαγωγή 
3.4.2. Εθνική εφαρμογή των ιδρυτικών πράξεων 
3.4.3. Ο ρόλος των σημερινών Συμβαλλομένων στους Διεθνείς 
Οργανισμούς Δορυφόρων 
3.4.4. Κοινοτικοί κανόνες και πολιτικές 
3.4.5. Το μέλλον των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων 
3.5. Πρόσβαση χωρίς διακρίσεις σε τροχιακούς πόρους και πόρους συναφοόν 
συχνοτήτων 
3.6. Μελλοντικός κανονιστικός συντονισμός στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών 
3.7. Η ανταγωνιστική θέση του ευρωπαϊκού κλάδου δορυφορικών επικοινωνκόν 
3.8. Συμπεράσματα 
4. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
4.1. Απαίτηση για δράση 
4.2. Λεπτομερείς στόχοι και άξονες δράσης 
4.3. Τελικές παρατηρήσεις 
1. ΣΥΝΟΨΗ 
Οι δορυφορικές ρπιχοιναινίκς αναπτύχθηκαν ταχκως στην Ευρώπη τα, τελευταία χς>όνι.α Ία έσοδο 
που προέρχονται άμεσα από τη λειτουργία δορτφορικών συστημάτων στην Ευρώπη αυξήθηκαν από 
540 εκατ. ECU το 1990 σε 835 εκατ. ECU το 1992. Περισσότερο από το ήμισυ των εσόδων αυτών 
πηγάζουν από τη χρήση δορυφορικού δυναμικού για τηλεοπτικές υπηρεσίες. Εντούτοις, η 
χρησιμοποποίηση δορυφορικού δυναμικού για τηλεπικοινωνίες είναι εξίσου σημαντική, λόγω της 
ενδεχόμενης σημασίας των δορυφορικών επικοινωνιών για την καθιέρωση μιας πανευρωπαϊκής 
αγοράς. Η τεχνολογία αυτή θεωρείται τώρα ουσιώδης συμβολή τόσο σε διευρωπαϊκές υπηρεσίες 
και δίκτυα, καθώς και στη διεύρυνση τους ώστε να αποκτήσουν πανευρωπαϊκή διάσταση, κατόπιν 
της συμφωνίας με έξι χώρες της ΕΖΕΣ για έναν Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, όσο και στις 
εξελίξεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 
Η εφαρμογή του Πράσινου Βιβλίου για τους δορυφόρους έχει αρχίσει, αλλά, μέχρι τώρα, αφορά 
κυρίως θέματα "επίγειου τμήματος" : την ελευθέρωση και εναρμόνιση του εξοπλισμού για επίγειους 
δορυφορικούς σταθμούς και των δορυφορικών υπηρεσιών. 
Για τα θέμ,ατα "διαστημικού τμήματος" (παροχή δυναμικού διαστημικού τμήματος, πρόσβαση στο 
δυναμικό αυτό, πρόσβαση σε τροχιακούς πόρους και πόρους συναφών συχνοτήτων), απαιτείται 
τώρα περαιτέρω δράση, προκειμένου να καταστεί πλήρως αποδοτική η συνολική προσέγγιση 
πολιτικής, λαμβανομένων υπόψη των ευρέων στόχων της Επιτροπής στον τομέα του διαστήματος. 
Όλο και περισσότερο, η ίδια η αγορά ασκεί πίεση για αλλαγή. Τόσο εντός της Κοινότητας, όσο 
και παγκοσμίως, κινήσεις για ευκολότερη πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος έχουν 
προσελκύσει σημαντική προσοχή, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων 
EUTELSAT, INTELSAT και INMARSAT. 
Ο κλάδος εξοπλισμού και υπηρεσιών στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνούν έχει σαφούς 
τονίσει την καίρια σημασία της περαιτέρω προόδου σε θέματα διαστημικού τμήμ,ατος, το οποίο 
θεωρείται κεντρικό θέμα που μπορεί να καθορίσει κατά πόσον η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι σε 
θέση να συνεχίσει να λειτουργεί βιώσιμα και αυτόνομα. 
Ο κλάδος υποστηρίζει ότι μια αβέβαιη ή ασταθής πολιτική στον τομέα αυτόν θα έχει αρνητική 
επίπτωση επί των αποφάσεων για επενδύσεις και ανάπτυξη, από πλευράς μελλοντικοί φορέων 
εκμετάλλευσης διαστημικού τμήματος και φορέων παροχής δορυφορικών υπηρεσιών, όπως και από 
πλευράς διαστημικής βιομηχανίας. 
Περαιτέρω η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ως καίρια κοινοτική πολιτική τη 
δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα των τληεπικοινωνιών. Οι δορυφόροι είναι εγγενώς 
κατάλληλοι για να συμβάλλουν στην παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών επί πανευρωπαϊκής 
βάσεως, αλλά χρειάζεται να εξασφαλισθεί η διαθεσιμότητα τους στο πλαίσιο αυτό. 
Οι κύριες απαιτήσεις για αλλαγή, επομένως, προκύπτουν από τα εξής : 
-» Ο κατακερματισμένος χαρακτήρας της ευρωπαϊκής αγοράς προσφοράς διαστημικού 
τμ,ήματος, δεν παρέχει στον ευρωπαϊκό κλάδο δορυφόρων μια βιώσιμη βάση για 
ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδιαίτερα καθώς εμφανίζονται νέα συστήματα· ούτα 
πληροί τις απαιτήσεις για διευρωπαϊκά δίκτυα. Η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση 
επιβάλλει τώρα ειδικές υποχρεώσεις στα κράτη μέλη, ώστε να ενεργούν από κοινού 
προκειμένου να εξασφαλίσουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη διευρωπαϊκοί δικτύων. 
-» Οι ιδρυτικές πράξεις των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων (Συμβάσεις και Συμφωνίες 
Εκμετάλλευσης) και/ή η ερμηνεία τους πρέπει να προσαρμοσθούν στο συνολικό ευρωπαϊκό 
περιβάλλον των επικοινωνιών και στο χρονοδιάγραμμα που καταλήγει σε πλήρη ελευθέρωση 
των υπηρεσιών έως την 1η Ιανουαρίου 1998. Αυτό απαιτεί, ιδιαίτερα, επείγουσα αναθεώρηση 
της ερμηνείας των ιδρυτικών πράξεων του EUTELSAT, δεδομένων των ειδικών 
αρμοδιοτήτων των κρατών μελών στο πεδίο αυτό. 
-» Η εξελισσόμενη ανταγωνιστική δομή της αγοράς στην παγκόσμια αγορά διαστημικού 
τμήματος οδηγεί σε αναθεώρηση της οικονομικής και εμπορικής βάσης των Λιε(·)νο>ν 
Οργανισμών Δορυφόρων. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν μια κοινή προσέγγιση 
προκειμένου να εξασφαλίσουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην 
παγκόσμια αγορά. 
Ως αποτέλεσμα, ο δορυφορικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να χάσει την 
πρωτοβουλία στην παγκόσμια αγορά δορυφορικών επικοινωνιών, όπως εξετάζεται κατωτέρω στην 
παρούσα ανακοίνωση και όπως φαίνεται θεαματικότατα από τις πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις στα 
νέα πεδία των υπηρεσιών προσωπικών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου και υπηρεσιών πολυμέσων. 
Για να αποφευχθεί η υστέρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια ταχέως εξελισσόμενη παγκόσμια 
αγορά δορυφορικών επικοινωνιών, απαιτούνται τώρα μέτρα και δράση, που πρέπει να εκτείνονται 
ουσιαστικά πέρων των περιορισμένων μέτρων που εφαρμόζονταν έως σήμερα. 
Βάσει της αναλύσεως που παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή κρίνει αναγκαίες: 
1. Εξασφάλιση, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, άμεσης πρόσβασης στο διαστημικό τμήμα, 
συμπεριλαμβανομένου ιδιαίτερα διαστημικού τμήματος που παρέχεται από τους Διεθνείς 
Οργανισμούς Δορυφόρων 
Για να εξασφαλισθεί η επίτευξη του σκοπού αυτού, η Επιτροπή προτίθεται να 
χρησιμοποιήσει πλήρως όλα τα διαθέσιμα μέσα προκειμένου να αρθούν όλοι οι υφιστάμενοι 
περιορισμοί, μέσω της εφαρμογής των διατάξεων της συνθήκης ΕΚ, και ιδιαίτερα, των 
κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. 
5. 
2. Από κοινού δράση των κρατών μελών κατά τη μεταρρύθμιση των Διεθνών Οργανισμών 
Δορυφόρων, και ιδιαίτερα του EUTELSAT. 
* 
Πρέπει να αξιοποιηθεί άμεσα το πλεονέκτημα των διαξαγομένων συζητήσεων στους Διεθνείς 
Οργανισμούς Δορυφόρων, ώστε να εξασφαλισθεί η προσαρμογή των οργανισμών αυτών στις 
νέες απαιτήσεις των κανονισμών και της αγοράς. 
3. Από κοινού διαχείριση στο μέλλον του διαστημικού τμήματος ως κοινού πόρου της 
Ένωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά μελλοντικές αιτήσεις στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών 
για τροχιακές θέσεις και συναφείς διαδικασίες συντονισμού και διαθεσιμότητα 
ραδιοσυχνοτήτων. 
Αυτό συνεπάγεται στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τηλεπικοινωνιακών 
Ρυθμιστικών Υποθέσεων (European Committee of Telecommunications Regulatory 
AfFairs-ECTRA) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ραδιοεπικοινωνιών (European 
Radiocommunications Committee-ERC), σύμφωνα με τις αρχές και διαδικασίες που 
καθιερώνονται επί του παρόντος. 
4. Τη θέσπιση μέτρων ώστε να εξασφαλίζεται συγκρίσιμη και πραγματική πρόσβαση σε 
τρίτες χώρες, παράλληλα με την ελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς. 
Πρέπει να επιδιωχθούν ρυθμίσεις για εξισορροπημένη πρόσβαση στην αγορά προκειμένου 
να υπάρχει εγγύηση για πλήρη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην παγκόσμια αγορά δορυφορικών 
επικοινωνιών. 
5. Συμπερίληψη των υπηρεσιών μέσω δορυφόρου στα προγράμματα για τα Αιευρωπαΐκά 
Δίκτυα ως θέμα υψηλής προτεραιότητας, ιδιαίτερα σε σχέση με τις εμφανιζόμενες 
τεχνολογίες. 
Επιπλέον των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, ιδιαίτερα μέσω της 
Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, και της δημιουργίας ενός απελευθερωμένου 
περιβάλλοντος, η πλήρης συμμετοχή του δορυφορικού τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 
αγορές δορυφορικών επικοινωνιών εξαρτάται καίρια από την προσέλκυση επενδύσεων και 
πρωτοβουλιών στα νέα πεδία. 
Στο Δευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση 
επισημαίνεται ότι τα έργα δορυφορικών επικοινωνιών είναι σε θέση να συμβάλουν 
σημαντικά στην ανάπτυξη των Διευρωπαϊκών Δικτύων. 
II Επιτροπή προτίθεται, εντός τον συνολικού πλαισίου ανάπτυξης των • Διευρωπαϊκών 
Δικτύων, vet υποβάλει ένα συνεκτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη Διευρωπαϊκών Δικτύων 
ιιέσο) οοοπψόροί' 
Η περαιτέρω ανάπτυξη - και πρόσβαση στο διαστημικό τμήμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα για 
την εξασφάλιση του δυναμικού της Ευρώπης, προκειμένου να συμμετάσχει στην ανάπτυξη των νέων 
τεχνολογιών δορυφορικών επικοινωνιών και να μεγιστοποιήσει το δυναμικό του τομέα ώστε να 
αναπτυχθεί στο σύνολο της η υποδομή επικοινωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτόν τον 
σκοπό κατά νουν, η Επιτροπή προτίθεται να ακολουθήσει τους άξονες πολιτικής που 
παρουσιάζονται και διαβιβάζει την παρούσα ανακοίνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο 
Συμβούλιο. 
2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ 
Το πλαίσιο για την κοινοτική πολιτική δορυφορικών επικοινωνιών έχει διαμορφωθεί με την έγκριση 
του Πράσινου Βιβλίου για τους δορυφόρους1 και την επακόλουθη εν γένα θετική ανταπόκριση από 
τους ρυθμιστικούς φορείς, τον κλάδο και τους χρήστες. Το σχετικό ψήφισμα του Συμβουλίου1 
επιβεβαίωσε την ευρεία συμφωνία των κρατών μελών σχετικά με την προσέγγιση της πολιτικής. 
Η Επιτροπή προχώρησε, κατά πρώτον, στο πεδίο της ρύθμισης του επίγειου τμήματος : την 
ελευθέρωση και εναρμόνιση του εξοπλισμού και των υπηρεσιών των επίγειων δορυφορικών 
σταθμών. Σε αξία, το μέγεθος της αγοράς δορυφορικών υπηρεσιών και εξοπλισμού είναι 
τουλάχιστον διπλάσιο από εκείνο των ιδίων των δορυφορικών συστημάτων. Τον Δεκέμβριο του 
1992, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση οδηγίας3 που αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των διαδικασιών 
εγκρίσεως τύπου για εξοπλισμό επίγειων δορυφορικών σταθμών, βάσει εναρμόνισης. Η πρόταση 
αυτή εγκρίθτρ^ε από το Συμβούλιο *, στις 29 Οκτωβρίου 1993, και θα τεθεί σε ισχύ τον Μάϊό του 
1995. 
Ακολουθώντας την ώθηση που έδωσε η Επισκόπηση Τηλεπικοινωνιών3, η Επιτροπή ενέκρινε σχέδιο 
οδηγίας, με την οποία καταργούνται αποκλειστικά και ειδικά δικαιώματα για την παροχή 
υπηρεσιών και εξοπλισμού δορυφορικών επικοινωνιών, και ενέκρινε πρόταση οδηγίας σχετικά με 
μια πολιτική που αφορά την αμοιβαία αναγνώριση αδειών παροχής υπηρεσιών δορυφορικών 
επικοινωνιών*. 
Τ1ρος<η#τήμαΜχαιι^ο«σΙύβςβυροΒ»^ 
<πην Ινοοκαοο} Κοινότητα". COM0Q) «90 τΑ***, 22.1L90 
"ΨΐΙφαηια του 2υμ£ουλ£ον για την α*^ 
β. Ι, 14.132 
Ήροταοη οδηγίας του Συμβουλίου οχρηκά μχ την χροσίγγιοη tunr νομοθηηφν Τ«ν κρατώ* μ&ών οβον 09096 τον ιξοχλιομο 
δορυφορικών txLyuttr* σταθμών, χου διβυρυνουν το χβδίο βφαρμογής της οδηγίας τον Συμβουλίου 91/263/ΕΟΚ". COM(92) 4&\ τάΐΜά. 
13.123Ζ 
"Οδηγία του Συμβουλίου 93/97/gOK. της 29ης Οκτωβρίου 1993, γν» τη συμχλήρωβη της οδηγίας 91/263/ΕΟΚ. όσον αφορά τον 
Εξοχλιομο οορυφοοοίών isivcuov στοβμών'*. 22 ΟΟΛΑ. L 290, σ. 1,34.1153 
"Ψήφισμα τον Συμβουλίου της 23.733 οχρηχά μ* την αηαΜοχηοη της χατάοτααης στον τομοχ των τηλβΚοαΗνωνιών «at την ανάγκη 
ιαραιτίρω α»οχιύ^ως της αγοράς αυτής'', BE acta. C 213, ο. 1. Î.S33 
Το μίτοο ΑιυΜρωσης ΓΏΕ&Ο οδηγίας της Εχαροκής γα» τη» τρο*©χοίηβη Xtax οδηγιών «/30J/EOK MOI 9Q/3M/EÛK ονον αφορά τις 
δορυφορικές οαχοινψνίις'') τραχοζοιβΐ Mo χαλαιότχρ«ς οδηγάς της Εητρα*4ς, ©Α οποΟς άνοιγαν βτον ανταγωνισμό την παροχή 
τιρ^ιαηΜούοξοχλΜμ^ύ,Μίτηνχο^ονΜνχηρ 
γα καλυφθώ ο τομέας των δορυφορικών βη*οινωνιών. Το μέτρο ιναρμδνισης αφορά μια "Πρόταση οδηγίας τον Ζυραηααβ* 
Κοινοβουλίου ΜΙ τον Συμβουλίου ojenuca μβ βραρμογή χολιτικής για την σμοιβοία αναγνώριση αδαών και άλλων «βνικισ* νγκρίαιων 
για Xttooxft νκηρβσιών δορυφορικού διχτύου χαν^ υχηοΜίών δοονφοροα&ν οΟΜοινωνιών", (COMC93X «52, 04/01/94 οπτικά μ* μια 
χολίτίΜή για την αμοιβαία αναγνώριση ooauov παροχής δορυφορικών νχηροσιών, μ* βάση τη μοοοχροθισμη «ξ&ιξη των κοινών δρων 
ïPçnTmonçaotvfiv. 
8. 
Τώρα που έχουν κυρίως ρυθμισθεί τα δύο στοιχεία του επίγειου τμήματος (εξοπλισμός και 
υπηρεσίες), η πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα αποτελεί πλέον το τρίτο ζωτικό στοιχείο πολιτικής 
που απαιτείται να αντιμετωπισθεί προκειμένου να διευκολυνθεί η περαιτέρω επέκταση της 
κοινοτικής αγοράς δορυφορικών επικοινωνιών. 
Με την παροχή δυναμικού διαστημικού τμήματος σχετίζονται ειδικότερα η ελευθερία παροχής 
υπηρεσιών (άρθρο 59 της συνθήκης) και το δικαίωμα εγκαταστάσεως (άρθρο 52). 
Επιπλέον, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής για την εφαρμογή των 
κοινοτικοί κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών7, οι κανόνες ανταγωνισμού 
της συνθήκης εφαρμόζονται πλήρως στον δορυφορικό τομέα8. Βάσει αυτών, απαιτείται, μεταξύ 
άλλων, απόλυτος διαχωρισμός των κανονιστικών αρμοδιοτήτων από τις δραστηριότητες 
εκμετάλλευσης όσον αφορά την παροχή διαστημικού τμήματος. 
II συμμόρφωση προς το κοινοτικό δίκαιο, και ιδιαίτερα προς τους κανόνες ανταγωνισμού, πρέπει 
να εξασφαλίζεται, επίσης, και όσον αφορά τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις (όπως τη Σύμβαση JTU 
ή τις Συμβάσεις για την ίδρυση Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων). Εφόσον οι εν λόγω συμφωνίες 
συνήφθησαν προς της ενάρξεως της ισχύος της συνθήκης, το άρθρο 234 υποχρεώνει τα κράτη μέλη 
να προσφεύγουν σε όλα τα πρόσφορα μέσα για να άρουν οιαδήποτε ασυμβίβαστα μεταξύ των 
συμφωνκύν αυτών και της συνθήκης9. 
Επομένως, πρέπει να διαμορφωθεί μια κοινοτική πολιτική για την παροχή - και την πρόβαση σε 
διαστημικό τμήμα, στο πλαίσιο των κανόνων της συνθήκης, οι σημαντικότεροι των οποίων 
αναφέρονται ανωτέρω. 
7 Η Η αριθ. C 233, 06.09.91, σ. 2 αριθ. 124 
Χ Οι συμφωνίες μεταξύ των οργανισμών τηλεπικοινωνιών σχετικά με δυναμικό διαστημικού τμήματος πρέπει να εξετάζοντα·, κατ'αρχάς. 
βάσει του άρθρου 85. Συντονισμένη ή ajco κοινού προσφορά δυναμικού διαστημικού τμήματος από ανεξάρτητους οργανισμούς 
τηλεπικοινωνιών ενδέχεται vu περιορίσει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους και έναντι τρίτων. Ιίπιπλέον, συμφωνίες για δυναμικό διαστ ημικού 
τμήματος μεταξύ οργανισμών τηλεπικοινωνιών και ιδιωτικών φορέων εκμετάλλευσης δορυφόρων ενδέχεται να παραβιάζουν το άρθρο 85. 
εφόσον περιορίζουν τον ανταγωνισμό για την παροχή ανοδικών ζεύξεϋ>ν, εκτός αν οι εν λόγω συμφωνίες μπορούν να εξαιρεθούν δυνάμει 
του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης. Θα μπορούσε να συνιστά παράβαση του άρθρου 86, βάσει κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης 
στην αγορά, η άμεση ή έμμεση επιβολή στους πελάτες οιουδήποτε τύπου συμφωνίας από πλευράς ΟΤ, η σύνδεση της ϊίαροχης ανοδικής 
ζεύξης με την παροχή δυναμικού διαστημικού τμήματος, όπως και η άμεση ή έμμεση συμμετοχή των ΟΤ σε διάφορα ιδιωηκά. εθνικά και/ή 
διεθνή δορυφορικά συστήματα. Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει εξαίρεση για συμπεριφορά η οποία καταλήγει σε καταχρήσεις δεσπόζουσας 
θέσης στην αγορά. Σε περίπτωση που η συμπεριφορά ή οι συμφωνίες είναι αποτέλεσμα της χορήγησης ειδικών η αποκλειστικών 
δικαιωμάτων από τα κράτη μέλη στους σχετικούς οργανισμούς τηλεπικοινωνιών, το άρθρο 90 πάλι απαιτεί τη συμμόρφωση τους προς 
τη ο υνθήκη, ιδίως προς τα άρθρα 6 και 85 μέχρι και 94. 
9 Πρβλ. Κατευθυντήριες οδηγίες ανταγωνισμού αριθ. 139 έως 144 
9. 
3. ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΙΕΣΗ ΓΙΑ ΑΑΑΓΗ. 
3.1. Πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος. 
Στην Κοινότητα, δυναμικό διαστημικού τμήματος διατίθεται από τους Διεθνείς Οργανισμούς 
Δορυφόρων INTELSAT, INMARSAT και EUTELSAT, οι οποίοι έχουν συσταθεί με Διεθνείς 
Συνθήκες, καθώς και από εθνικούς ή ιδιωτικούς φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων και μερικούς 
άλλους οργανισμούς10. 
Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει μια επισκόπηση του διαθέσιμου δυναμικού που χρησιμοποιείται 
περισσότερο στην Ευρώπη. Δείχνει ότι οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων είναι οι κυριότεροι 
φορείς παροχής δυναμικού. 
Πίνακας 1 
Κυριότεροι φορείς παροχής δυναμικού διαστημικού τμήματος στην Ευρώπη (11) 
(ανά τύπο δορυφορικού συστήματος) 
Διεθνείς Εθνικοί Ιδιωτικοί 
65% 25% 9% 
Σημείωση : Το μερίδιο αγοράς του EUTELSAT είναι 35%, το οποίο τον καθιστά τον 
μεγαλύτερο παράγοντα στην ευρωπαϊκή αγορά. 
Τα κράτη μέλη της Κοινότητας είναι, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, όλα τα μέλη των Διεθνών Οργανισμών 
Δορυφόρων και κατέχουν ένα σημαντικό μερίδιο στην ιδιοκτησία των οργανισμών αυτο')ν. Στον 
Πίνακα 3 κατωτέρω παρατίθεται μια επισκόπηση αυτών των μεριδίων ιδιοκτησίας των INTELSAT, 
INMARSAT και EUTELSAT. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του EUTELSAT, τα κράτη μέλη της 
Κοινότητας αποτελούν σημαντική πλειοψηφία με συνολικό μερίδιο ιδιοκτησίας περίπου 85%. 
Στην Κοινότητα υπάρχει ακόμη μεγάλη ανομοιότητα σχετικά με τις ρυθμίσεις πρόσβασης στο 
δυναμικό διεθνών, εθνικών και ιδιωτικών συστημάτων. Όπως δείχνει ο Πίνακας 2, συνολικά, η 
κατάσταση στην Ευρώπη παραμένει περιορισμένη, το οποίο καθιστά δυσχερή την πρόσβαση ενός 
εμπορικού φορέα εκμετάλλευσης δορυφορικών υπηρεσιών στο αναγκαίο δυναμικό διαστημικού 
τμήματος με ευχερή και εμπορικά βιώσιμο τρόπο. 
10 Διεθνείς : INTELSAT, INMARSAT, EUTELSAT, Intersputnik, Arabsat. 
Εθνικοί : DFS-Kopernicus, Telecom-I και II Italsat, Hispasat, TDF, TV-SAT, Tele-X, Thor, Turksat (σχεδιαζόμενος). 
Ιδιωτικοί: Aslra, PanAmSat, Orion (σχεδιαζόμενος), Columbia, Sarit (σχεδιαζόμενος). 
Άλλοι : ΕΥΔ - πειραματικοί δορυφόροι, διάφορα Ρωσικά δορυφορικά συστήματα, κλπ. 
11 Μετράται σε τυποποιημένες μονάδες αναμεταδότη για δυναμικό ζώνης Ku. Τον Ιούνιο του 1993, ο συνολικός αριθμός αιιτο'ιν των ιν 
λειτουργία μονάδων στην Ευρώπη ήταν 422. Για κινητές δορυφορικές υπηρεσίες, ο INMARSAT αποτελεί σχεδόν μονοπώλιο οτην Ευρώπη. 
10. 
Πίνακας 2 
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ Δ1ΛΣΤΙΙΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Η ν.Βασίλειο Πρόσβαση σε 
Διεθνείς 
Οργανισμούς 
Δορυφόρων μόνο 
μέσω 
Συμβαλλόμενου 
ναι3 
ναι3 
όχι 
όχι 
ναι3 
ναι3 
ναι1 
ναι3 
όχι 
ναι3 
ναι3 
όχι Πρόσβαση σε 
Διεθνείς 
Οργανισμούς 
Δορυφόρων μόνο 
μέσω άλλων 
Συμβαλλόμενων 
όχι 
όχι 
ναι1 
ναι1 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
ναι1 
όχι 
όχι 
ναι1,2 Πρόσβαση μέσω 
ανεξάρτητων 
οργανισμών 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
όχι 
ναι4 Περιορισμοί 
πρόσβασης σε άλλα 
συστήματα5 
ναι 
ναι 
όχι 
όχι 
ναι 
ναι 
ναι 
ναι 
όχι 
ναι 
ναι 
όχι Εθνικά συστήματα 
ελεγχόμενα από 
τον Συμβαλλόμενο 
-
-
Telecom-1-II, TDF 
Kopemicus, TVSAT 
-
-
Italsat 
-
-
-
Hispasat 
-
1 "Ρύθμιση πολλαπλής πρόσβασης" για διαστημικό τμήμα του EUTELSAT (Βλέπε τμήμα 3.4.2.). 
2 Η ειδική ρύθμιση για τη Mercury μπορεί να χαρακτηριστεί εν πολλοίς ως άμεση πρόσβαση. 
3 Επιπλέον, ο Συμβαλλόμενος συνεχίζει να διαθέτει εκ του καταστατικού ή de facto μονοπώλιο στον τομέα των δορυφορικών υπηρεσκίιν. 
4 Η ρύθμιση που προβλέπει ένα Γραφείο Υποθέσεων Συμβαλλομένων για πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα του EUTELSAT (βλέπε ι:πίοης 
τμήμα 3.4.2.) και άμεση πρόσβαση στον INTELSAT. 
5 Σε πολλά κράτη μέλη αυτό δεν έχει ακόμη ληφθεί υπόψη, λόγω της παρουσίας ενός επίσημου μονοπωλιακού φορέα. 
Σε οκτώ από τα δώδεκα κράτη μέλη, η πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα των Διεθνών Οργανισμών 
Δορυφόρων γίνεται υποχρεωτικά και αποκλειστικά μέσω του εθνικού Συμβαλλομένου, ο οποίος 
είναι ο εθνικός Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών (ΟΤ)· μόνο σε τέσσερις χώρες η πρόσβαση στον 
EUTELSAT είναι τώρα δυνατή μέσω του Συμβαλλομένου εκείνων των τριών άλλων χωρών. 
Il 
Περαιτέρω, μόνον σε μία χώρα έχουν καταβληθεί προσπάθειες ώστε η πρόσβαση σε διαστημικό 
τμήμα των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων να παραχωρείται μέσω ενός ανεξάρτητου γραφείου, 
ή ακόμη και άμεσα. Στην πραγματικότητα, αυτό σημαίνει ότι, παρόλο το Πράσινο Βιβλίο για τους 
δορυφόρους και το ψήφισμα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 1991, στα περισσότερα κράτη 
μέλη η πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος των ΑιεΟνο>ν Οργανισμ,ών Δορυφόρων 
παραμένει υπό τον έλεγχο του εθνικού Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών, τον οποίο σκοπεύουν να 
ανταγωνισθούν νέοι φορείς παροχής δορυφορικών υπηρεσιών. 
Όσον αφορά την πρόσβαση σε άλλα συστήματα (πλην των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων), επί 
του παρόντος, μόνον σε τρία κράτη μέλη δεν περιορίζεται κατ'ουδένα τρόπο. 
Επομένως, μείζον θέμα σχετικά με τις ρυθμίσεις πρόσβασης αποτελεί ο έλεγχος που συνεχίζουν να 
ασκούν οι Οργανισμοί Τηλεπικοινωνιών για το μεγαλύτερο μέρος της πρόσβασης σε δυναμικό 
διαστημικού τμήματος στην Ευρώπη. Οι Οργανισμοί Τηλεπικοινωνιών καθίστανται μια στενωπός, 
από την οποία πρέπει να περάσουν οι ανταγωνιζόμενοι φορείς παροχής υπηρεσιών. Σε διάφορες 
σημαντικές περιπτώσεις12 είναι οι κυριότεροι ιδιοκτήτες των εθνικών συστημάτων και επιπλέον, 
διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον έλεγχο του δυναμικού διαστημικού τμήματος των Διεθνών 
Οργανισμών Δορυφόρων, μέσω του ρόλου τους ως Συμβαλλομένων στις διεθνείς συμφωνίες. 
Μελέτες που έχουν εκπονηθεί13 αναφέρουν ότι, ακόμη και σ'ένα κράτος μέλος το οποίο έχει 
εφαρμόσει ένα φιλελεύθερο κανονιστικό καθεστώς κατόπιν του Πράσινου Βιβλίου για τους 
δορυφόρους, ο εθνικός ΟΤ ελέγχει την πρόσβαση σε 70-80% του ενδεχομένως διαθέσιμου δυναμικού 
διαστημικού τμήματος για όλους μαζί τους φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων. 
Δεν υπάρχουν λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η κατάσταση είναι διαφορετική σε άλλα κράτη μέλη. 
Αντιθέτως, σε πολλά κράτη μέλη, ο εθνικός ΟΤ ελέγχει κάθε πρόσβαση σε διαθέσιμο δυναμικό 
διαστημικού τμήματος14. 
Επιπλέον, οι εθνικοί ΟΤ προσφέρουν δορυφορικές υπηρεσίες μέσω αυτού του διαστημικού 
τμήματος. Υπάρχει μια εγγενής σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των ρόλων του εθνικού ΟΤ ως 
ανταγωνιστή για την παροχή υπηρεσιών και ως μονοπωλιακού προμηθευτή δυναμικού διαστημικού 
τμήματος, το οποίο αποτελεί "βασικό μέσο", αναγκαίο για την παροχή δορυφορικών υπηρεσίίόν. 
Ακόμα και στην περίπτωση που υπάρχει κάποια μορφή ανταγωνισμού για την παροχή δυναμικού 
διαστημικού τμήματος, η ύπαρξη άλλων διατάξεων ή κανονισμών στρεβλώνει την ανταγωνιστική 
παροχή δυναμικού. 
12 DBR-Telecom (TV-SAT, DFS-Kopernicus), France Telecom (Telecom 1 και II, TDF), Telefonica (Hispasat), Telespazio (Italsat). 
13 Μελέτες για το Bundesministerium fur Post und Telekommunication (BMPT) που διεξήχθησαν στη Γερμανία κατά το 1991-1992. 
14 Συγκεκριμένα στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιοπανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία. 
12. 
Είναι δυνατόν να συνταχθεί ότι, παρόλη την εντολή προς τα κράτη μέλη να αναλάβουν επείγουσες 
δράσεις κατόπιν του Πράσινου Βιβλίου για τους δορυφόρους του 1990 και του σχετικό») 
ψηφίσματος του Συμβουλίου του 1991, συγκεκριμένα για τη διεύρυνση της πρόσβασης σε 
διαστημικό τμήμα διακυβερνητικών συστημάτων, έχουν επιτευχθεί περιορισμένα αποτελέσματα, 
και αυτά μόνον σε μερικά κράτη μέλη. 
Επιπλέον, η έγκριση, από πλευράς Επιτροπής, κατευθυντηρίων οδηγιών ανταγωνισμού για τον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών, ως διευκρίνιση της νομικής κατάστασης στον τομέα σε σχέση μ.ε τις 
υποχρεώσεις εκ της συνθήκης και στις οποίες επισημαίνονται σαφώς και αντιμετωπίζονται τα 
ζητήματα της πρόσβασης σε διαστημικό τμήμα, δεν είχε ακόμη επαρκή αντίκτυπο, μέχρι σημείου 
οι κατευθυντήριες γραμμές να μην έχουν ληφθεί υπόψη από τα κράτη μέλη στο πεδίο αυτό. 
Μεταξύ άλλων, για να διευκολυνθούν οι διαδικασίες πρόσβασης σε δυναμικό διαστημικού 
τμ,ήματος, η Επιτροπή πρόσφατα πρότεινε μέτρα στην οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου σχετικά με εφαρμογή πολιτικής για την αμοιβαία αναγνώριση αδεκόν και άλλων 
εθνικών εγκρίσεων για παροχή υπηρεσιών δορυφορικού δικτύου και/ή υπηρεσιών δορυφορικοί 
επικοινωνιών. Στην προτεινόμενη οδηγία προβλέπεται να αναγνωρισθούν οι εθνικές ρυθμίσεις 
πρόσβασης σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
Μία τέτοια, ρύθμιση είναι η ρύθμιση πολλαπλής πρόσβασης15, που αναφέρεται ανωτέρα), βάσει της 
οποίας ένας φορέας παροχής υπηρεσιών σε ένα κράτος μέλος δύναται να χρησιμοποιήσει το 
διαστημικό τμήμα που μισθώνεται από τον Συμβαλλόμενο άλλου κράτους μέλους. Κατά την οδηγία, 
απαιτείται αναγνώριση των ενδεχομένων ρυθμίσεων σε άλλα κράτη μέλη για τους σκοπούς 
χορήγησης αδειών σε φορείς παροχής δορυφορικών υπηρεσιών. 
Με τις οδηγίες αυτές, γίνεται ένα πρώτο βήμα προς μια σαφή πολιτική πρόσβασης σε διαστημικό 
τμήμ,α όσον αφορά το απαιτούμενο βασικό μέσο για την παροχή δορυφορικών υπηρεσκόν. 
ΙΙαρόλα ταύτα, παραμένει η ανάγκη για περαιτέρω συνεκτική κοινοτική δράση, προκείμενοι) να 
εξασφαλισθεί πλήρης και εξισορροπημένη εφαρμογή περαιτέρω μέτρων που αφορούν την πρόσβαση 
σε δυναμικό διαστημικού τμήματος. 
Η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Κάτω Χώρες έχουν καθιερο'χτει μια 
τέτοια ρύθμιση πολλαπλής πρόσβασης στη συμφωνία τους του Σεπτεμβρίου του 1992. 
3.2. Πιέσεις της αγοράς στη δομή προσφοράς 
Η ελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς επίγειου τμήματος, όπως ανακοινώθηκε στο Πράσινο Βιβλίο 
για τους δορυφόρους και υποστηρίχθηκε από το Συμβούλιο, ευρίσκεται τώρα εν εξελίξει μέσω της 
εφαρμογής των διαφόρων νομικών μέτρων. Σε ορισμένα κράτη μέλη έχει αρχίσει η δημιουργία 
φορέων παροχής δορυφορικών υπηρεσιών16 και αναμένεται να προχωρήσει με ταχύ ρυθμό, όταν 
γίνει αισθητός σε άλλες χώρες ο πλήρης αντίκτυπος των προτεινόμενων μέτρων. Τα έσοδα που 
προέρχονται άμεσα από τη λειτουργία δορυφορικών συστημάτων στην Ευρώπη αυξήθτικαν από 540 
εκατ. ECU το 1990 σε 835 εκατ. ECU το 1992. Και μόνον η έγκριση και δημοσίευση του Πράσινου 
Βιβλίου της Επιτροπής για τους δορυφόρους έχει ήδη κινήσει σημαντικό ενδιαφέρον για τη χρήση 
δορυφορικών υπηρεσιών. 
II δημιουργία νέων φορέων εκμετάλλευσης δικτύων επίγειων δορυφορικών σταθμών και φορέων 
παροχής υπηρεσιών στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών καταλήγει σε μια πολυπλοκότερη, 
(χλλά ανταγωνιστική αγορά. Εν τούτοις, οι εν λόγω φορείς παροχής αντιμετωπίζουν τους τομείς 
της αγοράς με πολύ διαφορετικό τρόπο και η σχετική διαφοροποίηση της ζήτησης για δυναμικό 
διαστημικού τμήματος καταλήγει σε νέες πιέσεις στον τομέα της προσφοράς. 
Δορυφορικές τηλεοπτικές υπηρεσίες μετάδοσης και διανομής 
Αντιθέτως προς τον αρχικό προγραμματισμό της δεκαετίας του 1970, ο τομέας των δορυφορικών 
επικοινωνιών στην Ευρώπη έχει κυρίως αναπτυχθεί βάσει της τηλεοπτικής μετάδοσης και διανομής. 
Στο τέλος του 1992. σχεδόν 75% από όλους τους διαθέσιμους αναμεταδότες χρησιμοποιούντα.ν για 
τ ι ιλεοπτικές υπηρεσίες17. Τα συνδυασμένα έσοδα διαστημικού τμήματος για την παροχή τηλεοπτικίόν 
υπηρεσιών μετάδοσης και διανομής στην Ευρώπη ανήλθαν συνολικά σε περισσότερα από 450 εκατ. 
ECU το ίδιος έτος. Η χρήση δορυφορικών συστημάτων για τηλεόραση ήταν (και είναι) τεράστιας 
σημασίας για την αγορά δορυφορικών επικοινωνιών : 
* Προπό ν, αντιπροσωπεύει τη. μεγαλύτερη αγορά για όλα τα ευρωπαϊκά συστήμ,ατα που 
. ευρίσκονται σε τροχιά. 
* Δεύτερον, οι εθνικές πολιτικές μετάδοσης μπορούν να έχουν έμμεσο αντίκτυπο στην 
ανάπτυξη της αγοράς δορυφορικών επικοινωνιών και στα καίρια ζητήματα τους. 
* Τρίτον, οι κοινοτικές πολιτικές μετάδοσης έχουν αξιοσημείωτο αντίκτυπο στην πλευρά της 
ζήτησης της αγοράς μετάδοσης και επομένως, έμμεσα, στην αγορά δορυφορικοί 
' 18 
επικοινωνιών . 
! 6 II παροχή τηλεοπτικών υπηρεσιών από άλλες επιχειρήσεις πλην των ΟΤ επιτρέπεται τώρα 
στη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες. 
17 Μετράται σε τυποποιημένες μονάδες αναμεταδότη για δυναμικό ζώνης Ku. 
18 Ο (Ακρογωνιαίος λίθος των πολιτικών αυτών είναι η οδηγία για την "τηλεόραση χωρίς 
σύνορα" (89/552/ΕΟΚ), η οποία παρέχει το νομικό πλαίσιο για τη διασυνοριακή κίνηση 
τηλεοπτικών σημάτων. Επίσης σημαντική, στο πλαίσιο αυτό, είναι η κοινοτική πολιτική για 
την ψηφιακή τηλεόραση. Βλέπε υποσημείωση 20. 
14. 
* Τέταρτον, οι υπάρχοντες παράγοντες που βασίζονται στις τηλεπικοινωνίες τώρα έχουν να 
αντιμετωπίσουν παράγοντες από τον τομέα της μετάδοσης, ορισμένοι από τους οποίους 
ασχολούνται με τις δορυφορικές επικοινωνίες επί τελείως διαφορετικής, εμπορικής βάσεως. 
Στον τομέα της τηλεόρασης, πάλι, έγιναν αρχικά αισθητές οι ανταγωνιστικές δυνάμεις για την 
παροχή διασττιμικού τμήματος. Ενώ το διαστημικό τμήμα στο παρελθόν προσφερόταν σχεδόν 
αποκλειστικά από τους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων, το ιδιωτικό δορυφορικό σύστημα 
ASTRA19 κατάφερε να αποκτήσει ένα σημαντικό μερίδιο αγοράς στην τηλεοπτική αγορά. Τα έσοδα 
του ASTRA από τηλεοπτικές υπηρεσίες ήταν περίπου 130 εκατ. ECU κατά τη διάρκεια του 1992, 
κατά προσέγγιση τα ίδια με εκείνα που πραγματοποίησε ο EUTELSAT από τηλεοπτικές υπηρεσίες. 
Η τηλεοπτική αγορά είναι δυνατόν να διαιρεθεί σε δύο μέρη : τηλεοπτική διανομή σε καλωδιακούς 
"ακραίους σταθμούς" και απευθείας τηλεοπτική μετάδοση. Οι βελτιωμένες επιδόσεις τόσο του 
επίγειου, όσο και του διαστημικού τμήματος στον τομέα αυτόν, επί του παρόντος, προωθούν τη 
σύγκλιση της αγοράς διανομής και της αγοράς μετάδοσης, σε σημείο που είναι πρακτικά αδύνατον 
να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο. 
Ταυτοχρόνως, εμφανίζεται στην αγορά νέα τεχνολογία : ψηφιακής συμπίεσης. Οι τεχνικές ψηφιακής 
συμπίεσης είναι σημαντικές όχι μόνον στο πλαίσιο της εισαγωγής προηγμένων τηλεοπτικοί 
υπηρεσιών από άκρη σε άκρη20, αλλά και στο πλαίσιο υφιστάμενων εκπομποόν σημάτων 
PAL/SECAM, όπου για τη διαδρομή δορυφορικής μετάδοσης μεταξύ ανοδικής ζεύξης και δέκτη 
χρησιμοποιούνται ψηφιακές τεχνολογίες. 
Εάν εισαχθούν σε σχετικά μεγάλη κλίμακα σε βραχύ χρονικό διάστημα, οι τεχνικές ψηφιακής 
συμπίεσης μπορεί, ενδεχομένως, ύστερα από αρχική αύξηση, λόγω "ταυτόχρονης μετάδοσης", vex 
μειώσουν σημαντικά τη ζήτηση για αναμεταδότες. Ακόμη και αν αυξηθεί η ζήτηση για τηλεοπτικούς 
διαύλους, η ζήτηση για αναμεταδότες μπορεί να αντισταθμιστεί, ή ακόμη και να μειωθεί, ως 
αποτέλεσμα της εισαγωγής τεχνικών ψηφιακής συμπίεσης. 
19 II Société Européenne de Satellites (SES - Ευρωπαϊκή Εταιρεία Δορυφόρων) ιδρύθηκε το 1985. Της χορηγήθηκε άδεια 22 ετο>ν. για 
δορυφορικές τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές μεταδόσεις, από την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου. Το Μεγάλο Δουκάτο ton Λουξεμβούργο 11 
συμμετέχει με 20% στα κεφάλαιο της εταιρείας, μέσω δύο δημοσίων χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων. 
Η SES εκτόξευσε τον πρώτο δορυφόρο, ASTRA ΙΑ, που αγοράσθηκε από την ΟΕ Astro Space (τώρα Martin Marietta), το 1988. Ο 
δορυφόρος Astra IB αγοράσθηκε από την GE Astro Space και εκτοξεύθηκε το 1991. Οι Astra-ΙΑ και Astra IB έχουν 16 αναμεταδότες 
ο καθένας. Τους Astra 1C και Astra ID προμήθευσε η Hughes και θα έχουν 18 αναμεταδότες ο καθένας. Ο Astra 1C εκτοξεύθηκε το 1993. 
ο Astra ID προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 1994. Έχει παραγγελθεί στην Hugues ένας πέμπτος δορυφόρος, για εκτόξευση το 1995. 
Μελετάται η εκτόξευση ενός έκτου δορυφόρου. Όλοι οι δορυφόροι Astra είναι προγραμματισμένοι να ευρίσκονται οτο ίδιο τροχιακό 
σημείο. 
Χάρις στην ελκυστικότητα της προσφοράς του για διαστημικό τμήμα, και λόγω της έλλειψης ανταγωνιστικής προσφοράς, το Astra είναι 
σε θέση να χρεώσει τα υψηλότερα τέλη για τους τηλεοπτικούς του αναμεταδότες. Μεταξύ των πελατών του Astra συγκαταλέγονται οι 
δίαυλοι Sky και RTL. 
20 Βλέπε : "Απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1993 σχετικά με τη θέσπιση σχεδίου δράσης για την ειοαγοιγή προηγμένων 
τηλεοπτικών υπηρεσιών στην Ευρώπη", ΕΕ αριθ. L 196, 5.8.93, ο. 48 και "Ανακοίνωση σχετικά με το πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής 
για τις ψηφιακές τηλεοπτικές μεταδόσεις", COM(93) 557, 15.11.93. 
15. 
Δορυφορικές υπηρεσίες για επιχειρήσεις - χρήστες. 
Όσον αφορά άλλες δορυφορικές υπηρεσίες, μελέτες, που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα για 
λογαριασμό της Επιτροπής, αναφέρουν ότι αναμένεται να εξυπηρετηθεί η ζήτηση για διαλογικές 
υπηρεσίες τερματικών σταθμών με πολύ μικρή κεραία (Very Small Terminal - VSAT) στις χώρες 
της ΕΚ και ΕΖΕΣ με περισσότερα από 50.000 τερματικά το έτος 2000 έναντι μόνον ελαχίστων επί 
του παρόντος. Η αύξηση της εξυπηρέτησης της ζήτησης για επιχειρηματική τηλεόραση θα είναι 
εξίσου σημαντική και θα ανέλθει από 2.000 τερματικά επί του παρόντος σε 50.000 τερματικά έως 
το έτος 2000, ενώ η αγορά SNG21 αναμένεται τουλάχιστον να διπλασιασθεί. 
Το 1992, οι δορυφορικές υπηρεσίες για επιχειρήσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται VSAT, SNG, 
επιχειρηματική τηλεόραση και τηλεδιασκέψεις, απέφεραν έσοδα άνω των 300 εκατ. ECU στους 
φορείς παροχής υπηρεσιών στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη. 
Το απαιτούμενο δυναμικό διαστημικού τμήματος, προκειμένου να εξυπηρετηθεί η προβλεπόμενη 
ζήτηση για διαλογικές υπηρεσίες VSAT, υπηρεσίες επιχειρηματικής τηλεόρασης και SNG, αναμένεται 
να είναι μεγάλο και μπορεί να αποδειχθεί δυσχερές να παρασχεθεί επαρκές δυναμικό με κατάλληλες 
τεχνικές επιδόσεις. Αυτό είναι ανεξάρτητο από το γεγονός ότι, εν γένει, προβλέπεται πλεόνασμα 
δυναμικού.· Ιδιαίτερα, η ζήτηση για ευρείας κάλυψης, πανευρωπαϊκό δυναμικό διαστημικού 
τμήμ,ατος αναμένεται να είναι υψηλή. Λόγω της προβαλλόμενης ζήτησης δεν θα μειωθούν, 
κατ'ανάγκη, και οι τιμές για το δυναμικό αυτό, ελλείψει ανταγωνιστικών πιέσεων που 
διαμορφ(ΰνουν δομές τιμολόγησης προσανατολισμένες προς το κόστος. 
Εκτός του πεδίου των τηλεοπτικών υπηρεσιών, διαστημικό τμήμα για επιχειρηματικές υπηρεσίες 
προσφέρεται σχεδόν αποκλειστικά από τους ΟΤ, είτε μέσω των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων, 
είτε μέσω εθνικών συστημάτων. Παρόλα ταύτα, υπάρχουν ενδείξεις ότι, στο εν λόγω πεδίο, υπάρχει 
αυξανόμενο ενδιαφέρον από πλευράς ιδιωτικών προμηθευτών : το σύστημα των ΗΠΑ Pan Am Sat 
ήδη παρέχει διαστημικό τμήμα για τη χρήση αυτή στην Ευρώπη, ενώ το σύστημα Orion22, 
προγραμματισμένο για εκτόξευση αργότερα κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, προτίθεται να 
προσφέρει διαστημικό τμήμα για τους σκοπούς αυτούς. 
Επιπροσθέτως, οι μεταβαλλόμενες περιστάσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη απαιτούν την 
ταχεία και ενδεδειγμένη εφαρμογή δορυφορικοί υπηρεσιών. 
Με τις αλλαγές στην πρώην Σοβιετική Ένωση, καθίσταται, επίσης, διαθέσιμο δυναμικό διαστημικού 
τμήματος από ρωσικά διαστημικά συστήματα. Η προσφορά αυτή καλύπτει δυναμικό διαφόρων 
συστημάτων και προγραμματίζεται, επίσης, για ορισμένα δορυφορικά συστήματα χαμηλής 
γεωκεντρικής τροχιάς. Κοινοπραξίες και συμφωνίες συνεργασίας με δυτικές βιομηχανίες 
21 Συγκέντρωση ειδήσεων μέσω Δορυφόρου (Satellite News Gathering - SNG), η παροχή σημάτων 
εικόνας και/ή ακουστικών σημάτων για ένα γεγονός, σε στούντιο μέσω δορυφόρου. 
22 Ένα χωριστό δορυφορικό σύστημα, με άδεια από τις ΗΠΑ, προγραμματισμένο κυρίως για 
υπερατλαντικές υπηρεσίες, με μετόχους στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων 
συγκαταλέγονται η British Aerospace και η Matra. 
16. 
αποσκοπούν να βελτιώσουν την ποιότητα των προϊόντων των ήδη σημαντικών δυνατοτήτων 
δορυφορικής παραγωγής. Η αυξημένη διαθεσιμότητα των εν λόγω συστημάτων τα επόμενα χρόνια 
θα ασκήσει περαιτέρω πίεση στον ανταγωνισμό στον τομέα της προσφοράς διαστημικού τμήματος. 
Εξάλλου, το άρθρο 129Β της συνθήκης ΕΚ, κατόπιν της τροποποιήσεως από τη συνθήκη για. την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, προβλέπει τη δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα τοιν 
τηλεπικοινωνιών. Οι δορυφόροι εκ φύσεως προσφέρονται για την παροχή τηλεπικοινωνιακοί 
υπηρεσιών επί πανευρωπαϊκής βάσεως, αλλά θα πρέπει να εξασφαλισθεί η διαθεσιμότητα τους στο 
πλαίσιο των δικτύων. Η παρούσα πρόοδος σχετικά με τη διαμόρφωση ενός πλαισίου, εντός του 
οποίου μπορούν να αναπτυχθούν τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα, προσφέρει μια ευκαιρία να προταθεί η 
πλήρης χρήση των εγγενώς διεθνών χαρακτηριστικών του δορυφορικού μέσου για την ανάπτυξη 
τέτοιων ΛΕΔ, τόσο όσον αφορά παροχή υποδομής, όσο και για σκοπούς ανάπτυξης υπηρεσιών. Στο 
πλαίσιο αυτό, είναι επίσης σημαντικές και οι δορυφορικές υπηρεσίες μετάδοσης, κινητών και 
προσωπικών επικοινωνιών. 
Δορυφορικές υπηρεσίες κινητών και προσωπικών επικοινωνιών 
Μεταξύ των πολλά υποσχόμενων δορυφορικών υπηρεσιών συγκαταλέγονται οι υπηρεσίες κινητυΊν 
και προσωπικών επικοινωνιών23. 
Στην Ευρώπη, ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλιακών Δορυφόρων INMARSAT υπήρξε ο κυριότερος 
φορέας παροχής φωνητικών και τηλετυπικών υπηρεσιών σε μετακινούμενους χρήστες για 
περισσότερα από 10 χρόνια. Αρχικά, ο INMARSAT προοριζόταν μόνον για να εξυπηρετήσει την 
αγορά ναυτιλιακών κινητών επικοινωνιών, αλλά, στη δεκαετία του 1980, το σύστημα INMARSAT 
κατέληξε να χρησιμοποιείται επίσης για επίγειες κινητές και αεροναυτικές δορυφορικές 
επικοινωνίες. Το σύστημα INMARSAT είχε περίπου 20.000 (INMARSAT Α) τερματικά24 εν χρήσει 
στα τέλη του 1992, εκ των οποίων περίπου τρία τέταρτα σε σκάφη και το υπόλοιπο ένα τέταρτο 
στην ξηρά. Περίπου 25% από όλα αυτά τα τερματικά είναι καταχωρισμένα σε ευρωπαϊκές χώρες25. 
Από άποψη ιδιοκτησίας, οι ευρωπαϊκοί ΟΤ αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ποσοστό της 
συνολικής 
23 Βλέπε "Προς το Περιβάλλον των Προσωπικών Επικοινωνιών : Πράσινο Βιβλίο για την κοινή προσέγγιση στον τομέα των κινητών και 
προσωπικών επικοινωνιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση", COM(94) 145 
24 Το τερματικό INMARSAT-Α είναι το αρχικό τερματικό που χρησιμοποιήθηκε από τον INMARSAT για τις υπηρεσίες του. Τον Ιανοιιάριο 
του 1991, προσετέθη στο φάσμα t το τερματικό INMARSAT-C. Αυτή η τελευταία κατηγορία τερματικών χρησιμοποιείται μόνον για 
υπηρεσίες κειμένου χαμηλής ταχύτητας δεδομένων και υπηρεσίες δεδομένων. Κατά το τέλος του 1992, ευρίσκονταν εν χρήσει κατά 
προσέγγιση 3.500 τερματικά INMARSAT-C. Στις αρχές του 1993, δρομολογήθηκε η υπηρεσία INMARSAT-M (φορητό δορυφορικό 
τηλέφωνο). Ο INMARSAT προσφέρει, επίσης, μια υπηρεσία αεροναυτικών δορυφορικών επικοινωνιών, από το 1990. To INMARSAT-Η. 
ο ψηφιακός διάδοχος του INMARSAT-Α, εισήχθη κατά TU τέλη του 1993 και στα μελλοντικά σχέδια περιλαμβάνεται η ειοαγιογή του 
INMARSAT-P, μιας σχεδιαζόμενης φωνητικής συσκευής χειρός. 
25 Οι μεγαλύτεροι αριθμοί καταχωρίσεων παρατηρήθηκαν (τέλη του 1992) στο ΗΒ (867), στη Νορβηγία (674) και στην Ελλάδα (411). 
17. 
ιδιοκτησίας (κατά προσέγγιση 40% του συνόλου τον Δεκέμβριο του 199226. 
Οι φορείς παροχής υπηρεσιών έχουν αρχίσει να εστιάζουν την προσοχή τους στη χρήση 
δορυφορικών συστημάτων για κινητές υπηρεσίες χαμηλής ταχύτητας δεδομένων μέσο) δορυφόρου, 
όχι μόνον σχετικά με τις φωνητικές εφαρμογές, αλλά επίσης σχετικά με τα δεδομένα και άλλες μη 
φωνητικές εφαρμογές. Στην Ευρώπη, παράδειγμα αυτού αποτελούν οι EutelTracs (Eutelsat), 
INMARSAT-C και η ανεξάρτητη υπηρεσία του Traksat 
Σε αυτό το μεταβαλλόμενο πλαίσιο, η χρήση δορυφορικών συστημάτων για κινητές υπηρεσίες 
μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για μια ακόμη περίοδο επαναστατικών αλλαγών, στις οποίες θα 
επιφέρουν οι νέες ιδέες για τις υπηρεσίες προσωπικών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου27. Ήδη στο 
σύστημα INMARSAT, μειώνονται τα μεγέθη και οι τιμές των τερματικών. Τα προβλεπόμενα νέα 
συστήματα προσφέρουν μια ευρεία ποικιλία τεχνικών λύσεων από άποψη ισχύος, αρχιτεκτονικής, 
εγκαταστάσεων των συστημάτων ή χρήσεις τροχιών (γεωστατική τροχιά - Geostationary Orbit (CEO), 
χαμηλή γεωκεντρική τροχιά - Low-Earth Orbit (LEO), εξαιρετικά ελλειπτική τροχιά - Highly Elliptical 
Orbit (ΗΕΟ) ή άλλες). Κάτι κοινό σε όλα αυτά τα συστήματα είναι ο σκοπός τους να παρέχουν 
φωνητικές και/ή μη φωνητικές υπηρεσίες σε πελάτες μέσω κινητών τερματικών χειρός. 
Οι προβλέψεις για αυτούς τους νέους τύπους "προσωπικών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου" 
ποικίλλουν πολύ, κυμαινόμενες από 2 εκατ. συνδρομητών παγκοσμίως σε περισσότερους από 20 
εκατ. Ασχέτως από το ακριβές μέγεθος της αγοράς, φαίνεται ότι, εάν και όταν αρχίσουν να 
λειτουργούν αυτά τα νέα συστήματα PCS28 αργότερα κατά τη διάρκεια της παρούσας δεκαετίας, θα 
αλλάξουν τελείως την κλίμακα της αγοράς δορυφορικών κινητών επικοινωνιών : από δεκάδες 
χιλιάδων σε εκατομμύρια χρηστών. 
Ήδη έχουν γίνει κινήσεις από πλευράς INMARSAT για να υπάρξει ανταπόκριση σε αυτές τις 
σημαντικές αλλαγές της αγοράς και ο οργανισμός, επί του παρόντος, επανεξετάζει το καθεστώς του 
ως κυβερνητικού οργανισμού, αποβλέποντας στην εισαγωγή ιδιωτικών κεφαλαίων. 
Οι αλλαγές του εμπορικού και τεχνολογικού περιβάλλοντος για όλες τις δορυφορικές εφαρμ,ογές, 
καθώς και η προκύπτουσα αλλαγή της δομής προσφοράς, επιβάλλουν την αναθεώρτιση των αρχών 
επί των οποίων έχει βασισθεί έως τώρα η παροχή διαστημικού τμήματος. 
26 Κατάσταση κατά τα τέλη Δεκεμβρίου του 1992. Οι χώρες της ΕΚ αντιπροσωπεύουν λίγο 
περισσότερο από 30% όσον αφορά τα μερίδια επενδύσεων. Ο άλλος κύριος ευρωπαίος 
επενδυτής είναι η Νορβηγία με μερίδιο επενδύσεων λίγο περισσότερο από 10%. 
27 Βλέπε : "Ανακοίνωση της Επιτροπής και πρόταση ψηφίσματος του Συμβουλίου για τις 
δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες", COM(93) 171, 27.04.93. 
28 Υπηρεσίες Προσωπικών Επικοινωνιών (Personal Communication Services - PCS) 
18. 
3.3. Κατακερματισμός της προσφοράς 
Τόσο από μελέτες που εκπονήθηκαν σε επιμέρους κράτη μέλη με σκοπό την εισαγωγή φιλελεύθερων 
καθεστώτων χορήγησης αδειών για δορυφορικές υπηρεσίες, όσο και από μελέτες που διεξήχθηκαν 
για λογαριασμό της Επιτροπής, φαίνεται ότι τα συνολικά οικονομικά οφέλη, που αποκομίζονται 
από την εισαγωγή της φιλελεύθερης κοινοτικής πολιτικής δορυφορικών επικοινωνκυν είναι 
ουσιαστικά. Τα οφέλη αυτά αντιπροσωπεύουν νέες συμπληρωματικές δορυφορικές υπηρεσίες, που 
απευθύνονται σε αγορές των οποίων η ζήτηση επί του παρόντος δεν εξυπηρετείται από τους 
εθνικούς Οργανισμούς Τηλεπικοινωνιών. Με εξαίρεση τις δορυφορικές PCS, η επικάλυψη με μ,η 
δορυφορικές υπηρεσίες αναμένεται να είναι μικρή, αφού τέτοιες ειδικευμένες δορυφορικές 
υπηρεσίες απευθύνονται σε ειδικές ομάδες τελικών χρηστών, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές 
υπηρεσίες χερσαίας βάσεως των ΟΤ, οι οποίες, εν γένει, απευθύνονται σε μη διαφοροποιημένη 
ζήτηση από το ευρύ κοινό και τον μεγαλύτερο αριθμό επαγγελματιών. 
Όπως παρατηρήθηκε σε εκείνα τα κράτη μέλη29, όπου πλέον φιλελεύθερα καθεστώτα έχουν 
καταλήξει στην δημιουργία ανεξάρτητων φορέων παροχής δορυφορικών υπηρεσιών, η 
ανταγωνιστική παροχή υπηρεσιών έχει αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη, καθώς και 
πολλαπλασιασμό των προσφορών δορυφορικών υπηρεσιών. Μερικοί από αυτούς τους νέους φορείς 
παροχής δορυφορικών υπηρεσιών ήδη γνωρίζουν τέτοια ζήτηση για υπηρεσίες που οι απαιτήσεις 
τους για το αναγκαίο δυναμικό διαστημικού τμήματος υπερβαίνουν εκείνες πολλών Συμβαλλομένων 
των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων. 
Για να φθάσει στο πλήρες δυναμικό της, όμως, η δορυφορική αγορά χρειάζεται να αναπτύξει 
περαιτέρω οικονομίες κλίμακας, οι οποίες θα μειώσουν τις τιμές για τον τελικό χρήστη. Σοβαρό 
εμπόδιο για την επίτευξη του σκοπού αυτού αποτελεί ο σημερινός κατακερματισμός της ευρωπαϊκής 
δορυφορικής αγοράς. 
Οι αγορές στις οποίες απευθύνονται οι διάφορες δορυφορικές εφαρμογές ποικίλλουν αρκετά. Η 
(χγορά δορυφορικής τηλεόρασης δεν είναι ομ,οιόμορφη, αλλά κατατετμημένη ανάλογα με τις 
γλωσσικές ζώνες, αν και με τη χρήση πολυκαναλικού ήχου, το πρόβλημα μπορεί να ξεπερασθεί 
μέχρις ενός σημείου30. Η αγορά VSAT/υπηρεσιών για επιχειρήσεις απαιτεί ευρεία κάλυψη, αλλά το 
προβλεπόμενο μέγεθος της αγοράς, ακόμη και σύμφωνα με τα πλέον αισιόδοξα σενάρια, δεν απαιτεί 
πληθώρα αναμεταδοτών. Η αγορά για στρατιωτικές και κρατικές υπηρεσίες είναι σε μεγάλο βαθμό 
εθνική, ενώ για την αγορά διεθνών υπεραστικών συνδέσεων χρειάζεται ειδικά προσαρμ,οσμένο 
διαστημικό τμήμα. Και τελευταία, αλλά όχι ήσσονος σημασίας, η αγορά κινητών δορυφορικοί 
υπηρεσιών μπορεί να ευρίσκεται στα πρόθυρα επέκτασης από μια αγορά μερικών δεκάδων χιλιάδων 
τερματικών σε μια μαζική αγορά εκατομμυρίων. 
29 Γερμανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο. 
30 To Euronews, το κανάλι ειδήσεων που εδρεύει στην Ευρώπη, μεταδίδεται στα αγγλικά, στα 
γαλλικά και στα γερμανικά και οι συνδρομητές που διαθέτουν στερεοφωνική τηλεόραση είναι 
σε θέση να επιλέξουν το κατάλληλο κανάλι ήχου. 
19. 
II χρήση πολυλειτουργικού διαστημικού τμήματος (για σταθερές, ραδιοτηλεοπτικές και/ή κινητές 
υπηρεσίες από έναν δορυφόρο) μπορεί να φαίνεται ελκυστική υπό την οπτική γωνία μιας μόνον 
χουρας, ιδίως μικρότερης χώρας, αφού μπορεί να περιορίσει την αναγκαία επένδυση. Εν τούτοις, 
υπό την οπτική γωνία ενός φορέα εκμετάλλευσης δορυφόρων φαίνεται να καταλήγει σε σημαντικές 
ανεπάρκειες στην οικονομία, που οφείλονται σε τεχνικούς περιορισμούς. 
Η γεωγραφία της Ευρώπης, αντιθέτως με εκείνη των ηπειρωτικών ΗΠΑ, δημιουργεί περαιτέρω 
περιπλοκές για τους φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων. Η χρήση κεραιών διαμορφωμένης δέσμης 
συχνοτήτων και συναφούς πολυδάπανου υλικού κατέστη αναγκαία για πολλούς φορείς 
εκμετάλλευσης, προκειμένου να αποφεύγεται η ανεπιθύμητη διάδοση σε άλλες αγορές και να 
αποφεύγονται κίνδυνοι παρεμβολών στις συχνότητες. Οι προκύπτουσες αυξήσεις του κόστους για 
τα δορυφορικά συστήματα είναι μια σοβαρή επιβάρυνση έναντι του ανταγωνισμού. 
II εισαγωγή νέων δορυφορικών συστημάτων για την παροχή δορυφορικού δυναμικού διαστημικού 
τμήματος στην Κοινότητα εγκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό επί βάσεως ad hoc μέχρι σήμερα. Ο αριθμός 
των φορέων εκμετάλλευσης δορυφόρων επί του παρόντος ανέρχεται σε 14, ενώ προβλέπεται η 
εισδοχή τουλάχιστον ακόμη 231, και εξ αυτών μόνον 4 φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων δεν είναι 
εθνικοί Οργανισμοί Τηλεπικοινωνιών ή όμιλοι στους οποίους συμμετέχουν ΟΤ32. 
Ο κατακερματισμός του κλάδου εκμετάλλευσης δορυφόρων έχει καταλήξει στη διαμόρ(μωση υψηλο>ν 
τιμών, ενώ είναι χαμηλή η οικονομική βιωσιμότητα κάθε επιμέρους δορυφορικού συστήματος, ιδίως 
των δορυφορικών συστημάτων τα οποία, μέχρι στιγμής, απευθύνονται μόνον σε μια περιορισμένη 
εθνική αγορά. 
Αυτός ο πολλαπλασιασμός των δορυφορικών συστημάτων οφείλεται σε δορυφορικές πολιτικές που 
εφαρμόσθηκαν πρωταρχικά με καθαρά εθνικό προσανατολισμό. Η έλλειψη πολιτικής σε κοινοτικό 
επίπεδο, ή σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το θέμα αυτό, οδήγησε τα κράτη μέλη να δώσουν 
προτεραιότητα σε πολιτικές εθνικού ενδιαφέροντος. 
31 INTELSAT, EUTELSAT, INMARSAT, France Telecom (Telecom -Ι και II, και TDF), DBP 
Telecom (DFS-Kopernicus, TVSAT, Telespazio (Italsat), SES (Astra), NOTELSAT (Tele-X), 
Νορβηγική Telexom (Thor), Alpha Lyracom (PanAmSat), Columbia (TDRSS), Intersputnik, 
Hispasat και Turksat. Orion και RAI (Sarit) είναι οι προβλεπόμενοι νέοι συμμετέχοντες, όπως 
και τα διάφορα πρώην Σοβιετικά συστήματα. 
32 Το Ευρωπαϊκό (Λουξεμβουργιανό) σύστημα ASTRA, που τώρα κατέχει περισσότερο από 
25% της δορυφορικής τηλεοπτικής αγοράς στην Ευρώπη (έσοδα 1992 ύψους 130 εκατ. ECU, 
από ένα σύνολο ευρωπαϊκής αγοράς μετάδοσης ύψυς 451 εκατ. ECU). 
Τα αμερικανικά συστήματα Alpha Lyracom και Columbia. 
Το προγραμματισμένο σύστημα Orion με τους μετόχους του : British Aerospace, Matra, General 
Dynamics, Nissho Iwai, STET, Kingston Communications και Com Dev. 
20. 
Όσον αφορά εθνικά δορυφορικά συστήματα - των οποίων η λειτουργία ευρίσκεται υπό τον άμεσο 
έλεγχο των ΟΤ - οι διατάξεις σχετικά με τον "συντονισμό οικονομικής ζημίας" στις ιδρυτικές 
πράξεις των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων αποτελούν, κατ'αρχήν, σημαντικό φραγμό για την 
εισδοχή33. 
Η έλλειψη σαφούς πολιτικής εισδοχής σε κοινοτικό επίπεδο, η οποία να καλύπτει τόσο τα ιδιωτικά, 
όσο και τα εθνικά συστήματα, επιπλέον των διακυβερνητικών συστημάτων, έχει καταλήξει σε 
πολλαπλασιασμό των σχετικά μικρών, στην πλειονότητα εθνικών δορυφορικών συστημάτων και σε 
επακόλουθη έλλειψη οικονομιών κλίμακας, τόσο από άποψη χρήσης τροχιών και συχνοτήτων, όσο 
και από άποψη βιομηχανικής ανάπτυξης. 
Η οικονομική βιωσιμότητα των σχετικά μικρών εθνικών συστημάτων, που απευθύνονται σε 
περιορισμένες αγορές, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, από χρηματοδότηση και υποστήριξη από 
πλευράς εθνικής κυβέρνησης. Προκύπτει το ζήτημα κατά πόσον αυτή η συνεχιζόμενη υποστήριξη 
έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα για την ανάπτυξη της αγοράς δορυφορικών υπηρεσιών και 
εξοπλισμού, εν γένει, όπως και κατά πόσον συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο. Η υποστήριξη 
αυτή, στο παρελθόν, πάντοτε κατέληγε σε "κλείσιμο" της εθνικής αγοράς σε άλλα δορυφορικά 
συστήματα (πλην εκείνων των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων), με συνέπεια να επιβάλλονται 
αμοιβαίοι περιορισμοί από άλλα κράτη μέλη και, τελικά, τα εθνικά συστήματα να μην είναι σε. θέση 
να απευθυνθούν σε άλλες αγορές εκτός από την περιορισμένη εθνική τους αγορά. 
Ένα εθνικό δορυφορικό σύστημα, σε ορισμένα κράτη μέλη, υπάρξε το βασικό στοιχείο για μια 
εθνική βιομηχανική πολιτική με σκοπό να τονωθεί η εθνική βιομηχανία διαστήματος και 
δορυφορικών τηλεπικοινωνιών. Εν τούτοις, προκειμένου να στεφθεί από επιτυχία η πολιτική 
αυτή, η ανάπτυξη της αγοράς επίγειου τμήματος είναι υψίστης σημασίας, διότι αυτή είναι η αγορά 
που προσφέρει το βιομηχανικό έναυσμα και βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα. Τα εθνικά συστήματα 
πρέπει να είναι σε θέση να έχουν πρόσβαση, σε αυτή την αγορά επίγειου τμήματος όχι μόνο σε 
εθνικό επίπεδο, αλλά και σε ευρύτερο κοινοτικό επίπεδο, ώστε να είναι σε θέση να προσφέρουν 
υποστήριξη σε πανευρωπαϊκές υπηρεσίες, οι οποίες εκ φύσεως, έχουν διεθνή διάσταση. 
Η παρατηρούμενη δυσχερής οικονομική κατάσταση σχεδόν όλων των εθνικών δορυφορικοί 
συστημάτων παγκοσμίως οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι ενδέχεται να λάβει χοόρα στο μέλλον 
αναδιάρθρωση του κλάδου, συμπεριλαμβανομένου και του κοινοτικού. 
Μια ανεξέλεγκτη αναδιαμόρφωση του κλάδου, όμως, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι εις βάρος 
του κλάδου, στο σύνολο του, καθώς και ενός διακυβερνητικού συστήματος όπως ο EUTELSAT, 
ιδιαίτερα. Οι χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις των εθνικών Οργανισμών Τηλεπικοινωνία^ στα 
συστήματα που ευρίσκονται υπό την εκμετάλλευση των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων, ιδίως 
του EUTELSAT, είναι σημαντικά μικρότερες από το μερίδιο τους στο δικό τους εθνικό σύστημα 
33 Λν και οι εν λόγω διατάξεις, στην πραγματικότητα, δεν έχουν καταλήξει ποτέ σε επίσημες αντιρρήσεις κατά της δημιουργίας ιοιωτικο'ιν 
ουοτημάτων, θεωρούνται ακόμη ως σημαντική καθυστέρηση για την εισαγωγή νέου δυναμικού και καινοτόμων υπηρεσιών, όπως θεωρείται 
ότι προσφέρουν στους Συμβαλλόμενους εμπιστευτικές πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες ενός ανταγωνιστή. 
21 
(συστήματα). Ως εκ τούτου, η επιβίωση των εθνικών συστημάτων αναμένεται να είναι η καίρια 
οικονομική και πολιτική προτεραιότητα οιουδήποτε εθνικού Οργανισμού Τηλεπικοινωνία'™ και της 
κυβέρνησης του. 
Μελέτες, που εκπονήθηκαν για λογαριασμό της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας 
Διαστήματος, αναφέρουν ότι πρέπει να αναμένεται, μεσοπρόθεσμα, ενοποίηση του κλάδου 
εκμετάλλευσης δορυφόρων στην Κοινότητα, πιθανώς ως αποτέλεσμα αποφάσεων για επόμενες 
γενιές δορυφορικών συστημάτων τα προσεχή έτη. 
Στις μελέτες αυτές, σημειώνεται ότι η πλήρης εφαρμογή των προτάσεων του Πράσινου Βιβλίου για 
τους δορυφόρους σχετικά με την ελευθέρωση, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων για το διαστημ,ικό 
τμήμα : 
* θα μπορούσε να επισύρει μια πτώση των τιμών διαστημικού τμήματος για τους χρήστες κατά 
περίπου 25-30%· 
* θα επιτρέψει στους φορείς εκμετάλλευσης διαστημικού τμήματος να λειτουργήσουν 
επικερδώς, εάν δημιουργηθούν ευκαιρίες για ενοποίηση και οικονομίες κλίμακας που 
προκύπτουν από το ευρα)παϊκό διαστημικό τμήμα· 
* θα έχει το μέγιστο αποτέλεσμα, εάν δοθεί η ευκαιρία στον κλάδο εκμετάλλευσης διαστημικού 
τμήματος να ενοποιηθεί ταυτοχρόνως με την εισαγωγή ελευθέρωσης. 
* παρέχει μια ευκαιρία στην ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία, εάν επιτευχθεί ένας 
σημαντικός βαθμός ενοποίησης. 
Η διατήρηση του παρόντος πλαισίου πολιτικών με εθνικό προσανατολισμό θα ήταν εις βάρος 
ολοκλήρου του ευρωπαϊκού κλάδου εκμετάλλευσης, διότι θα εμφανιζόταν όλο και περισσότερο 
κατακερματισμένη ποικιλία εθνικών συστημάτων, που θα λειτουργούσαν επί ουσιαστικά 
μονοπωλιακής βάσεως, σε μικρά προστατευμένα εθνικά τμήματα αγοράς, όπως και θα αύξανε την 
πίεση επί του EUTELSAT, ιδιαίτερα καθώς τα εθνικά συστήματα προσπαθούν να επιβιώσουν από 
μόνα τους. 
Επί του παρόντος, ο EUTELSAT, είναι η πρωταρχική πηγή δυναμικού διαστημικού τμήματος για 
διαλογικές εφαρμογές VSAT/για επιχειρήσεις, καθώς και για την πλειονότητα των εφαρμογών SNG. 
Κατά συνέπεια, το μέλλον του EUTELSAT καθίσταται κεντρικό ζήτημα στην αγορά προσφοράς 
διαστημικού τμήματος. 
22. 
3.4. Οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων 
3.4.1. Εισαγωγή 
Οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων, INTELSAT, INMARSAT και EUTELSAT34, συνιστούν ένα 
σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη μιας κοινοτικής πολιτικής δορυφορικών επικοινωνιών και 
του συναφούς κανονιστικού της πλαισίου. Δεν προσφέρουν μόνον 66% του διαθέσιμου δυναμικού 
διαστημικού τμήματος στην Ευρώπη, αλλά είναι, επίσης, ιδιαίτερης σπουδαιότητας στο πλαίσιο 
πανευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. 
Οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων είναι μοναδικοί ως διεθνείς οργανισμοί, διότι έχουν ιδρυθεί 
με συνθήκη σύμφωνα με το δημόσιο διεθνές δίκαιο, αλλά λειτουργούν επί εμπορικής βάσεως. 
Αφενός, η ίδια η ύπαρξη των Συμβάσεων και Συμφωνιών Εκμετάλλευσης είναι αναγνώριση της 
ιδιαίτερης δυσκολίας και πολυπλοκότητας που παρουσιάζει η παροχή δορυφορικών υπηρεσιών σε 
ευρύτερη, διεθνή κλίμακα. Αφετέρου, οι λειτουργίες των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρα>ν, που 
είναι οι σπουδαιότεροι, αν όχι οι δεσπόζοντες παράγοντες στην αγορά, δύσκολα συμβιβάζονται 
τώρα με τους συνήθεις κανονιστικούς μηχανισμούς, ελέγχου. 
Παρόλα ταύτα, λόγω του γεγονότος ότι οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων είναι δεσπόζοντες 
παράγοντες στην αγορά, απαιτείται μια κοινοτική πολιτική δορυφορικών επικοινωνιών για να 
προσδιορίσει τον ρόλο τους, καθώς και τη θέση τους, στο εξελισσόμενο κανονιστικό πλαίσιο. Το 
στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, όσον αφορά τη διαμόρφωση ενός ομαλού πεδίου δράσεως, για την 
αποδοχή των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων από άλλους παράγοντες στην αγορά, όπως επίσης 
σε σχέση με το μέλλον των ίδιων των οργανισμών. 
34 Η διακυβερνητική δομή των INTELSAT, INMARSAT και EUTELSAT είναι παρόμ,οια και 
βασίζεται στον τρόπο που συντάχθηκε το καταστατικό του INTELSAT στην αρχή της 
δεκαετίας του εξήντα. Οι ιδρυτικές τους πράξεις συμπεριλαμβάνουν δύο διεθνείς συμφα>νίες, 
τη Σύμβαση και τη Συμφωνία Εκμετάλλευσης (για τον INTELSAT καλούνται Συμφαηάα και 
Συμφωνία Εκμετάλλευσης, αντιστοίχως. Για τη διευκόλυνση του αναγνώστη, θα ονομάζονται 
Σύμβαση και Συμφωνία Εκμετάλλευσης). Και στους τρεις οργανισμούς, τα κράτη (γναχττά 
ως "μέρη") υπέγραψαν την Σύμβαση, ενώ η Συμφωνία Εκμετάλλευσης υπεγράφη είτε από 
κυβερνήσεις, είτε από έναν υποδειχθέντα δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό τηλεπικοινα)νιών 
(γνωστό ως "Συμβαλλόμενο"). Για κάθε κράτος μέλος της Κοινότητας, ο Συμβαλλόμενος 
είναι ο εθνικός Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών (ΟΤ) και για τους τρεις οργανισμούς (με xt\v 
εξαίρεση του Λουξεμβούργου και της Ιρλανδίας στην περίπτωση του INMARSAT, διότι δεν 
είναι μέλη). Όλα τα σχετικά εθνικά κοινοβούλια έχουν κυρώσει τις ιδρυτικές πράξεις και 
των τριών οργανισμών. 
23. 
Πίνακας 3 
Συμμετοχή των κρατών μελών και μερίδια των κοινοτικών Συμβαλλόμενων στους 
INTELSAT, INMARSAT και EUTCLSAT (1992) 
Κράτη μέλη 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Ην. Βασίλειο Συμβαλλόμενος 
Belgacom 
Tele Danmark A/S 
France Telecom 
DBP Telecom 
OTE 
Telecom Eireann 
Telespazio 
Administration des P&T 
PTT Nederland NV 
CPRM 
Telefonica 
BT 
Σύνολο Μερίδιο Επενδύσεων (%) 
INTELSAT INMARSAT EUTELSAT 
0.73 
0.59 
3.68 
4.19 
0.63 
0.20 
2.80 
0.20 
1.22 
0.64 
3.09 
11.60 
29.42 0.87 
2.00 
5.41 
2.77 
2.49 
2.74 
2.51 
0.26 
1.84 
11.74 
32.63 2.62 
2.04 
19.45 
14.50 
0.05 
0.19 
8.10 
0.05 
3.60 
1.10 
17.12 
15.86 
84.68 
Φαίνεται ότι, λόγω των υφισταμένων διεθνών συμβάσεων και των διεθνών υποχρεώσεων που 
προκύπτουν απ'αυτές, οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων διατηρούν ορισμένα δικαιώματα. Παρόλα 
ταύτα, σύμφωνα με τη συνθήκη, οι διεθνείς υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη μετά 
την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος της συνθήκης πρέπει να συμβιβάζονται με την κοινοτική πολιτική. 
Η προνομιούχος θέση των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων δεν πρέπει να καταλήγει σε φραγμούς, 
που εμποδίζουν τους φορείς παροχής υπηρεσιών που διαθέτουν άδεια (τους άλλους πλην των 
Συμβαλλομένων) να έχουν πρόσβαση στο διαστημικό τμήμα με σκοπό την παροχή υπηρεσιών, 
ιδιαίτερα από την άποψη της πρόσβασης σε δυναμικό διαστημικού τμήματος. 
Τότε που ιδρύθηκαν οι Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων35, οι Συμβαλλόμενοι, στην πλειονότητα 
τους, αποτελούσαν μέρος της κυβέρνησης, ως τμήμα υπουργείου. 
Ένας από τους κυριότερους λόγους για την ίδρυση των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων ήταν η 
έννοια της διάθεσης δυναμικού διαστημικού τμήματος δπί βάσεως36 χωρίς διακρίσεις. 
35 Ο INTELSAT ιδρύθηκε το 1964, ο INMARSAT το 1979 και ο EUTELSAT το 1985. 
36 Προοίμιο της Συμφωνίας INTELSAT : ".... λαμβάνοντας υπόψη την αρχή [ ] βάσει της 
οποίας η επικοινωνία μέσω δορυφόρων πρέπει να διατίθενται [ ] επί μιας [ ] βάσεως" χωρίς 
διακρίσεις. 
24. 
Με την εισαγωγή του διαχωρισμού μεταξύ κανονιστικών αρμοδιοτήτων και αρμοδιοτήτων 
εκμετάλλευσης, και της επακόλουθης διάσπασης των διοικήσεων των τηλεπικοινωνία')ν σε χωριστές 
εταιρείες, η συνεχιζόμενη προσήλωση στην έννοια αυτή καθίσταται περίπλοκη. Ως εκ τούτου, ο 
ρόλος των κρατών μελών ως Μερών των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων αποκτά μεγαλύτερη 
σπουδαιότητα : χρειάζεται να εγγυώνται ότι στη νέα κατάσταση όλοι οι οικονομικοί παράγοντες, 
των οποία>ν η ανάγκη για δυναμικό διαστημικού τμήματος είναι ζωτική, προκειμένου να είναι σε 
θέση να πωλήσουν τα προϊόντα τους, διαθέτουν χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στους πόρους. 
Τα τελευταία χρόνια, και υπό την επίδραση των προτάσεων του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής 
σχετικά με τους δορυφόρους, έχει αναγνωρισθεί ότι ορισμένες διατάξεις των ιδρυτικών πράξεων 
των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων χρειάζονται αλλαγή ή, τουλάχιστον, χρειάζονται μια 
αποδεκτή και ευέλικτη ερμηνεία, ώστε να ληφθούν υπόψη οι εξελισσόμενες πολιτικές 
τηλεπικοινα)νιών και, ιδιαίτερα, η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στη βάση της πολιτικής 
τηλεπικοινωνιών της Ένωσης. 
Για να υπάρξει ανταπόκριση στις νέες απαιτήσεις της αγοράς, στο πλαίσιο των τριών Διεθνών 
Οργανισμών Δορυφόρων, εξετάζεται η δυνατότητα βασικών αλλαγών και ερμηνείας των ιδρυτικών 
πράξεων τους, προκείμενοι) να εξασφαλισθεί η συνεχής προσαρμογή τους στο νέο περιβάλλον. Ο 
INMARSAT, παραδείγματος χάριν, εξετάζει επί του παρόντος τις επιλογές για να αλλάξει τη 
χρηματοδοτική του βάση και να μετατραπεί σε μια ημι-ιδιωτική εταιρεία. 
Και οι τρεις Διεθνείς Οργανισμοί Δορυφόρων έχουν συστήσει ειδικές ομάδες εργασίας για να 
μελετήσουν τα θέματα. Η εξέταση αυτή εστιάζεται σε άρθρα σχετικά με την "οικονομική ζημία", 
βάσει των οποίων υποχρεούνται οι ανταγωνιστές, φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων, να 
συντονίζουν τα ανεξάρτητα δορυφορικά συστήματα τους, πριν τεθούν σε λειτουργία, με σκοπό να 
προσδιορισθεί η ενδεχόμενη οικονομική ζημία στους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων37. 
Άλλες διατάξεις υπό αναθεώρηση αφορούν, μεταξύ άλλων, τον τεχνικό συντονισμό το)ν 
ανταγωνιστικών συστημάτων, την πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος, την έγκριση 
επίγειων δορυφορικών σταθμών, τα τέλη χρησιμοποίησης και τον προσδιορισμό των μεριδίων 
επενδύσεων. 
ΙΙαρόλα ταύτα, έχει επιτευχθεί περιορισμένη πρόοδος, μέχρι στιγμής όσον αφορά την τροποποίηση 
τα>ν ιδρυτικών πράξεα>ν ή τη συμφωνία για περαιτέρω δράση. 
Ως συνέπεια αυτής της περιορισμένης προόδου, εφαρμόζονται μονομερή ή πολυμερή μέτρα σε 
ορισμένα κράτη μέλη, επί προσωρινής βάσεως, ώστε να καταβληθεί προσπάθεια να μετριασθούν οι 
πλέον πιεστικές συγκρούσεις συμφερόντων. Και μόνον αυτό αποτελεί ήδη ένδειξη ότι απαιτείται 
επείγουσα δράση. 
37 Συμφωνία INTELSAT Άρθρο XIV, Σύμβαση INMARSAT Άρθρο 8, Σύμβαση EUTELSAT 
Άρθρο XVI. 
25. 
3.4.2. Εθνική εφαρμογή των ιδρυτικών πράξεων. 
Σε όλα τα κράτη μέλη, η εφαρμογή των Συμβάσεων και Συμφωνιών Εκμετάλλευσης των Διεθνών 
Οργανισμών Δορυφόρων έχει καταλήξει στον ορισμό ενός μοναδικού Συμβαλλομένου, του εθνικού 
ΟΤ : το οποίο παρουσίαζε λογική συνέπεια με τα μονοπώλια που υπήρχαν τότε που εγκρίθηκαν 
οι Συμβάσεις. 
Εντούτοις, ορισμένα κράτη μέλη, σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο για τους δορυφόρους, έχουν 
θεσπίσει πρόσθετες ρυθμίσεις, οι οποίες αποσκοπούν στον μετριασμό των εγγενών συγκρούσεων 
συμφερόντων, λόγω του γεγονότος ότι ο ΟΤ είναι ο μοναδικός Συμβαλλόμενος των Διεθνα>ν 
Οργανισμών Δορυφόρων. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Mercury Communications pic. μπορεί να συναλλάσσεται απευθείας με 
τους INTELSAT και EUTELSAT, ως "κατ'ουσία" Συμβαλλόμενος, αντί να μεσολαβεί η ΒΤ. Αν και 
ήταν κατανοητή τότε, η ρύθμιση αυτή ενδέχεται να πρέπει να αναθεωρηθεί, διότι νέοι κάτοχοι 
αδειών στο ΗΒ δεν μπορούν να τύχουν παρομοίων ρυθμίσεων. 
Επιπλέον, στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημιουργήθηκε το 1989 ένα Γραφείο Υποθέσεων 
Συμβαλλομένου38, με σκοπό να αφαιρέσει από την British Telecom εκείνες τις διοικητικές 
διαδικασίες που συνδέονται με την παροχή ρυθμίσεων πρόσβασης για άλλους, ειδικευμένους φορείς 
παροχής δορυφορικών υπηρεσιών. Η ρύθμιση αυτή έχει συγκεντρώσει σημαντική προσοχή ως 
ενδεχόμενη βραχυπρόθεσμη εναλλακτική λύση, ενόσα) εκκρεμούν οι αλλαγές στις Συνθήκες τα>ν 
Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων. Όμως, μια πρόσφατη εξέταση τα>ν λειτουργιών του SAO (χπό 
το Γραφείο Τηλεπικοινωνιών του ΗΒ (Office of Telecommunications - OFTEL), αποκάλυψε ότι οι 
ρυθμίσεις θεωρούνταν "βασικά μη ικανοποιητικές"39 και το OFTEL υποδεικνύει ότι πρέπει να 
διευκολυνθεί η επίτευξη του στόχου της άμεσης πρόσβασης, ο οποίος, εκ των υστέρων, επετεύχθη 
για την πρόσβαση στον INTELSAT. 
Βάσει των δεδομένων που ήταν διαθέσιμα τότε, στο ψήφισμα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 
1991 υπήρχε σκέψη για τη δημιουργία "Signatory Affairs Offices" σε όλα τα κράτη μέλη ως αρχικό 
βήμα για την ανάπτυξη αποτελεσματικών διαδικασιών ώστε να βελτιωθεί και να διευρυνθεί η 
πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος τα)ν Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων. Φαίνεται ότι, 
ενώ ορισμένα κράτη μέλη εξετάζουν τώρα την επιλογή αυτή, μπορεί να θελήσουν να λάβουν υπόψη 
τα πορίσματα του OFTEL. 
38 To Signatory Affairs Office (SAO) είναι ένα "απομονωμένο" τμήμα της ΒΤ που ασχολείται με αιτήσεις για τη χρήση διαστημικού 
τμήματος. Προορισμός του είναι να λειτουργεί ανεξάρτητα από τα εμπορικά τμήματα της ΒΤ (τους χωρίζει ένα "Σινικό Τείχος"). 
Η επιλογή να δημιουργηθούν SAO ελήφθη υπόψη στο Πράσινο Βιβλίο για τους δορυφόρους και συνιστάται στο ψήφισμα του Συμβουλίου 
του Δεκεμβρίου του 1991. 
3 ^ "Hic operation of B'Ps Signatory Affairs Office and Competition in the Satellite Services Sector", ("Η λειτουργία του 
Γραφείου Υποθέσεων Συμβαλλομένου της ΒΤ και ο ανταγωνισμός στον τομέα των δορυφορικών υπηρεσιών"), OFTEL, Ιούλιος 1993. 
παράγραφος 2.1. 
26. 
Τον Ιούνιο του 1992, ο EUTELSAT ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με συζητήσεις για ενδεχόμενες 
βελτιώσεις των ρυθμίσεων πρόσβασης, είτε μέσω SAO, είτε μέσω των αποκαλούμενα)ν ρυθμίσεων 
πολλαπλής πρόσβασης, βάσει των οποίων οι φορείς εκμετάλλευσης στους οποίους έχει χορηγηθεί 
άδεια μπορούν επίσης να αποκτήσουν δυναμικό διαστημικού τμήματος μέσω άλλων Συμβαλλομένων 
πλην του Συμβαλλομένου της χώρας στην οποία ευρίσκονται. Βάσει των δεδομένωνπου ήταν 
διαθέσιμα τότε, η Επιτροπή απάντησε ότι, κατά την άποψη της και σε σχέση με τους κοινοτικούς 
κανόνες ανταγωνισμού, και οι δύο επιλογές, δηλαδή η εισαγωγή ανταγωνισμού (π.χ. μέσα) μιας 
ρύθμισης "πολλαπλής πρόσβασης") και η δημιουργία δομών για την αποφυγή συγκρούσεων 
συμφερόντων (π.χ. μέσω μιας ρύθμισης SAO) είναι δυνατόν να επιλύσουν τα προκύπτοντα 
προβλήματα ανταγωνισμού σχετικά με την πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα. 
Σε τέσσερα κράτη μέλη40, έχει ευρεθεί τώρα μια τέτοια ρύθμιση "πολλαπλής πρόσβασης", βάσει της 
οποίας ένας φορέας εκμετάλλευσης, στον οποίο έχει χορηγηθεί άδεια, μπορεί να υποβάλει αίτηση 
σε οποιονδήποτε εκ των Συμβαλλομένων των τεσσάρων κρατών μελών για να του χορηγηθεί 
δυναμικό διαστημικού τμήματος. Ο ακριβής αντίκτυπος της ρύθμισης αυτής δεν είναι ακόμη σαφής. 
Πάντως, φαίνεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η συμφωνία υπόκειται σε εθνική ερμηνεία41. 
Η αρχή της πολλαπλής πρόσβασης έχει ενσωματωθεί πλέον στην προτεινόμενη οδηγία σχετικά με 
εφαρμογή πολιτικής για την αμοιβαία αναγνώριση εγκρίσεων για δορυφορικές υπηρεσίες42. 
Οργανισμοί χωρών οι οποίες δεν είναι μέλη των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων δύνανται, 
παρόλα ταύτα, να έχουν πρόσβαση στα συστήματα τους, εφόσον διαθέτουν την έγκριση από τον 
ρυθμιστικό φορέα της χώρας τους. Ο τελευταίος συνήθως κοινοποιεί στον Διεθνή Οργανισμό 
Δορυφόρα)ν την έγκριση του. Στις περιπτώσεις αυτές, είναι δυνατόν να παρασχεθεί έγκριση για 
πρόσβαση στα συστήματα σε περισσότερους από έναν φορείς εκμετάλλευσης43. Το γεγονός αυτό έχει 
καταλήξει σε μια κατάσταση, όπου, σε ορισμένες περιπτώσεις, η πρόσβαση στον EUTELSAT είναι 
επί του παρόντος ευκολότερο να αποκτηθεί σε χώρες μη μέλη παρά σε κράτη Συμβολλομένων. 
3.4.3. Ο ρόλος των σημερινών Συμβαλλομένων στους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων 
Όπως προαναφέρθηκε, ο ρόλος των κοινοτικών Συμβαλλομένων στους Διεθνείς Οργανισμούς 
Δορυφόρα>ν έχει μεταβληθεί σημαντικά με την πάροδο των ετών. Η διαμόρΓραχτη ενός 
ανταγα)νιστικού περιβάλλοντος τηλεπικοινα)νιο')ν έχει καταλήξει σε συγκρούσεις συμφερόντα)ν για 
τους Συμβαλλομένους, οι οποίοι αποτελούν τον δεσπόζοντα φορέα παροχής όυναμικού 
διαστημικού 
40 Η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Κάτω Χώρες, έχουν καθιερώσει μια τέτοια ρύθμιση πολλαπλής πρόσβασης στη 
συμφωνία τους του Σεπτεμβρίου του 1992. 
41 Στη Γερμανία για παράδειγμα, οι υπηρεσίες μετάδοσης δεν εμπίπτουν στις διατάξεις της συμφωνίας. 
42 "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με εφαρμογή πολιτικής για την αμοιβαία αναγνο')ριση 
αδειών και άλλων εθνικών εγκρίσεων για παροχή υπηρεσιών δορυφορικού δικτύου και/ή υπηρεσιών δορυφορικών επικοινο>νιο>ν". C( )Μ(93) 
652 
43 Οι αποκαλούμενοι Duly Authorised Telecommunications Entities (DATE) (δεόντως εξουσιοδοτημένοι Οργανισμοί Τηλιπικοινιών). 
II Ροιοία, για παράδειγμα, όι,αΟέται 5 DATE με πρόσβαση σε δυναμικό του EUTELSAT. 
27. 
τμήμ,ατος, διαδραματίζουν έναν ρόλο α>ς ανταγα)νιστικοί ή αναπληρωματικοί φορείς παροχής 
δορυφορικών υπηρεσιών και/ή ως (εν μέρει) αναπληρωματικοί φορείς ρύθμισης. Αυτές οι 
συγκρούσεις συμφερόντων απειλούν σοβαρά την ανάπτυξη του τομέα των δορυφορικών 
επικοινωνιών, διότι οι ιδιωτικοί φορείς εκμετάλλευσης στους οποίους έχει πρόσφατα χορηγηθεί 
η άδεια προσκρούουν σε σημαντικά εμπόδια προκειμένου να αποκτήσουν το απαιτούμενο βασικό 
μέσο για την παροχή δορυφορικών υπηρεσιών, συγκεκριμένα δυναμικό διαστημικού τμήμ,ατος. 
Τα παρόντα συμφέροντα των Συμβαλλομένων στους Διεθνείς Οργανισμού Δορυφόρων ποικίλλουν. 
Στην περίπτωση των INTELSAT καιΙΝΜΑΙ^ΑΤ, το συμφέρον αυτό είναι σαφέστερο και, επίσης, 
με περιορισμένη εστίαση. Ο INTELSAT παρέχει δυναμικό, κυρίως,, για τη βασική παροχή 
διηπειρωτικών φωνητικών υπηρεσιών για το κοινό και διηπειρωτικών τηλεοπτικοί ζεύξεων 
συνεισφοράς και διανομής, ενώ ο INMARSAT θεωρείται από πολλούς Συμβαλλομένους, 
προσοδοφόρα επένδυση, διότι η πραγματικά μονοπωλιακή παροχή κινητών δορυφορικών υπηρεσιών 
στις χώρες τους τους επιτρέπει να ζητούν σημαντικές αυξήσεις τιμών. 
Όσον αφορά τον EUTELSAT, πρωταρχικής σημασίας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το συμφέρον των 
Συμβαλλομένων συνδυάζει τέσσερα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία ο EUTELSAT θεωρείται : 
* φορέας παροχής δυναμικού διαστημικού τμήματος, 
* οικονομική επένδυση, 
* παράγοντες στην αγορά τηλεπικοινωνιών και μετάδοσης, 
* μέσο για την εφαρμογή εθνικής βιομηχανικής πολιτικής. 
Ως φορέας παροχής δυναμικού διαστημικού τμήματος, ο EUTELSAT μπορεί να είναι οτιδήποτε : 
από σημαντική πηγή δυναμικού μέχρι κάποιος κίνδυνος για συμφέροντα δορυφορικών επενδύσεων 
και/ή επενδύσεων σε χερσαία δίκτυα. Το πρώτο φαίνεται να αληθεύει περισσότερο για τις 
μικρότερες χώρες, ενώ το δεύτερο φαίνεται να ισχύει για μερικές από τις μεγαλύτερες χώρες, οι 
οποίες είναι, επίσης,-οι μεγαλύτεροι επενδυτές στον EUTELSAT. 
Όσον αφορά την οικονομική επένδυση, η απόδοση των μετοχών του EUTELSAT ευρίσκεται σε 
λογικά πλαίσια και είναι σχετικά ασφαλής αλλά όχι υπέρμετρη, ενώ, από την άλλη μεριά, οι μετοχές 
δεν είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμες, περιορίζοντας, άρα, την ευελιξία των κατόχα>ν. Η σύνδεση 
του μεριδίου επενδύσεων με τη χρήση, όμως, καθίσταται επιβάρυνση, οπωσδήποτε για τους 
Συμβαλλομένους με οικονομικές οφειλές που σχετίζονται με τη χρήση διαστημικού τμ,ήμ,ατος από 
ιδιωτικούς φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν άδεια. 
Στον τομέα της μετάδοσης, οι μεγαλύτεροι Συμβαλλόμενοι του EUTELSAT, που αντιπροσαχττεύουν 
περίπου 75% της επένδυσης, έχουν σημαντικά συμφέροντα σε άλλα δορυφορικά συστήματα44. Στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών, ο EUTELSAT φαίνεται να αντιμετωπίζεται από ορισμένους ως απειλή, 
44 Το τελευταίο γεγονός που αναφέρει ο εμπορικός τύπος είναι η ένωση της DBP Telecom (του 
γερμανού Συμβαλλομένου EUTELSAT με την SES Astra. 
28. 
διότι το δυναμικό του θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο εκπομπής που θα υποβοηθήσει 
νέους φορείς εκμετάλλευσης να εισέλθουν στην ευρωπαϊκή αγορά τηλεπικοινωνιών, που 
διαμορφώνεται με το νέο φιλελεύθερο καθεστώς. ] 
Ορισμένοι φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών τρίτων χωρών συνάπτουν ειδικές συμφα)νίες με 
κυβερνήσεις μελών, είτε ως ορισθέντες Συμβαλλόμενοι, είτε α)ς "Duly Authorised Telecommunications 
Entities" σε νέες χώρες μέλη των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων. Αυτό από μόνο του ήδη θα ήταν 
αρκετό για να απαιτηθεί αλλαγή των ρυθμίσεων. 
Ως μέσο για την εφαρμογή βιομηχανικής πολιτικής, ο EUTELSAT συγκροτήθηκε στο παρελθόν ως 
σύμβολο των ευρωπαϊκών τεχνολογικών δυνατοτήτων στην υψηλή τεχνολογία, εν γένει, και τη 
διαστημική τεχνολογία, ιδιαίτερα45. Εντούτοις, η συνεχιζόμενη ιδιωτικοποίηση και ο 
μετασχηματισμός των εθνικών φορέων εκμετάλλευσης σε εταιρείες σημαίνει ότι οι σκέψεις περί 
βιομηχανικής πολιτικής είναι λιγότερο σημαντικές γι'αυτούς παρά για την ευρωπαϊκή διαστημική 
βιομηχανία, η οποία έχει διατυπώσει σοβαρές επιφυλάξεις όσον αφορά τις πολιτικές των 
Συμβαλλομένων στο εν λόγω πεδίο46. 
Μελέτες που έχουν εκπονηθεί για λογαριασμό της Επιτροπής αναφέρουν ότι, κατ'αρχήν, ο 
EUTELSAT δεν θα έχει πρόβλημα να παραμείνει ένας σημαντικός και ανταγωνιστικός παράγων 
στην αγορά. Παρόλα ταύτα, τα διαρθρωτικά προβλήματα που σχετίζονται με τη θεσμική βάση του 
EUTELSAT, ο ρόλος των Συμβαλλομένων στο πλαίσιο αυτό, καθώς και η ενδεχόμενη αδυναμία για 
σημαντικές μεταρρυθμίσεις ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, επιβάλλουν να αναληφθούν σοβαρές 
πολιτικές πρωτοβουλίες από τα κράτη μέλη, με σκοπό να φροντίσουν για το μέλλον του 
EUTELSAT. 
3.4.4. Κοινοτικοί κανόνες και πολιτικές. 
Οι διατάξεις οι οποίες διέπουν την λειτουργία των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρα>ν 
περιλαμβάνονται στις ιδρυτικές τους πράξεις, τη Σύμβαση και Συμφωνία Εκμετάλλευσης, καθοός 
και στους οδηγούς λειτουργιών και δελτία τιμών. Επιπλέον, υπάρχουν διμερείς και πολυμερείς 
συμφωνίες μεταξύ Μερών και/ή Συμβαλλομένων, καθώς και ανακοινώσεις από επιμέρους Μέρη 
στα εκτελεστικά όργανα τα)ν Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων, οι οποίες αφορούν εφαρμογή 
ειδικών μέτρων σε εθνικό επίπεδο (π.χ. το "Signatory Affairs Office" στο Ηνωμένο Βασίλειο 
και η τετραμερής συμφωνία μεταξύ Μερών και Συμβαλλομένων του ΗΒ, της Γαλλίας, τα)ν Κάτα) 
Χωρίον και της Γερμανίας). 
Από την ανάλυση των εν λόγω εγγράφων, συμφωνιών και τα>ν συνεχιζόμενων συζητήσεα)ν στις 
διάφορες ομάδες εργασίας, με υπόβαθρο τις θέσεις για την κοινοτική πολιτική δορυφορικών 
45 Η ΕΥΔ ήταν υπεύθυνη για τη βιομηχανική σύμβαση και εκτόξευση των OTS, καθώς και την εκτόξευση και κατασκευή της προ'πης γενιάς 
έξι δορυφόρων του EUTELSAT. 
46 Έκθεση της ΕΥΔ : "Europe at the Cross Roads : 'Hie Future of its Satellite Communications Industry" ("Η ΕυροΉιη στο 
σταυροδρόμι : To μέλλον του κλάδου δορυφορικών επικοινωνιών"), 15 Σεπτεμβρίου 1993. 
29. 
επικοινωνιών, που αναπτύσσονται στο Πράσινο Βιβλίο για τους δορυφόρους και στο ψήφισμα του 
Συμβουλίου για τις δορυφορικές επικοινωνίες, προκύπτουν τα εξής : 
-» Εν πολλοίς, δεν έχει ακόμα επιτευχθεί ο διαχωρισμός μεταξύ κανονιστικών δραστηριοτήτων 
και δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης· 
-» Η ερμηνεία τα>ν διατάξεων των ιδρυτικών πράξεων συχνά καταλήγει σε διαφορές α>ς προς 
την εθνική εφαρμογή και συνεχείς συγκρούσεις συμφερόντων για τους Συμβαλλομένους· 
-» Τα κράτη μέλη της Κοινότητας δεν ενεργούν στους οργανισμούς αυτούς βάσει κοινής θέσης, 
προκειμένου να προάγουν αλλαγές και να συμφωνήσουν για μια ευέλικτη ερμηνεία των 
ιδρυτικών πράξεων που να ευθυγραμμίζονται με τις θέσεις του Πράσινου Βιβλίου για τους 
δορυφόρους και του ψηφίσματος του Συμβουλίου για τις δορυφορικές επικοινωνίες· 
-» Δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί δύο σημαντικοί στόχοι του Πράσινου Βιβλίου για τους 
δορυφόρους, όπως εγκρίθηκε από το Συμβούλιο : 
* Ελεύθερη (απεριόριστη) πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος· 
* Πλήρης εμπορική ελευθερία για τους φορείς παροχής διαστημικού τμήματος, 
συμπεριλαμβανομένης της άμεσης εμπορικής διάθεσης δορυφορικού δυναμικού σε 
φορείς παροχής υπηρεσιών και χρήστες· 
-» Έχει μόνον εν μέρει αναληφθεί η πλήρης αναθεώρηση των ιδρυτικών πράξεων του 
EUTELSAT, όπως απαιτείται βάσει του Πράσινου Βιβλίου για τους δορυφόρους· 
-» Η πρόοδος σχετικά με την προσαρμογή των διατάξεων των ιδρυτικών πράξεων των Διεθνο^ν 
Οργανισμών Δορυφόρων σε μια πιο εύκαμπτη προσέγγιση, με υποστήριξη του συνολικού 
στόχου της ελευθέρωσης, υπήρξε αργή και οι δομές ακόμη δεν ανταποκρίνονται επαρκώς 
στις ανάγκες της αγοράς στην Κοινότητα· 
-» Αν και έχουν εγκριθεί, από ορισμένα μέλη των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρατν, εθνικά 
μέτρα, όπα)ς η καθιέρωση πολλαπλών συμβαλλομένων47, για την ερμηνεία τα)ν ιδρυτικών 
πράξεα>ν τα>ν Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρα)ν, συγκεκριμένα του INTELSAT, τα κράτη 
μέλη της Κοινότητας δεν έχουν κάνει το ίδιο. 
Γώρα που εφαρμόζονται μέτρα ελευθέρωσης και εναρμόνισης στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής 
δορυφορικών επικοινωνιών, χρειάζεται περαιτέρα) και άμεση δράση για την παροχή δυναμικού 
διαστημικού τμήματος από τους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων εντός της Κοινότητας. 
47 Περισσότεροι του ενός Συμβαλλόμενοι ανά χώρα, βάσει ειδικής, εθνικής, ρύθμισης, σύμ,φωνα 
με την ευέλικτη ερμηνεία των ιδρυτικών πράξεων. 
30. 
Εζειδή ούτε 01 αλλαγές σε διατάξεις των ιδρυτικών πράξεων, ούτε συναφείς μονομερείς ή 
πολυμερείς ρυθμίσεις, πρέπει να επηρεάζουν τη συμμόρφωση προς τη συνθήκη ΕΚ. ιδιαίτερα προς 
τους κανόνες ανταγωνισμού'**, η εφαρμογή των εν λόγω Συμβάσεων σύμφωνα με τη συνθήκη πρέπει 
να απορρέει από μια κοινή θέση μεταξύ των κρατών μελών. Επομένως, χρειάζεται μια συνεκτική 
θέση σε κοινοτικό επίπεδο ώστε να δοθούν κατευθύνσεις για μια τέτοια εξέλιξη. 
Στην Ευρώπη, τα προαναφερόμενα 6ζμα."ί& είναι ιδιαίτερα πιεστικά στο πλαίσιο του EUTELSAT. 
του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Τηλεπικοινωνιακών Δορυφόρων. 
3.4.5. Το μέλλον των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων. 
Διεθνής Οργανισμός Τηλεπικοινωνιακών Δορυφόρων - INTELSAT 
Οι πιέσεις που ασκούνται στον INTELSAT, υπό τη μορφή χωριστών δορυφορικών συστημάτων που 
τον ανταγωνίζονται κατά μέτωπο και υπό τη μορφή καλωδιακών συστημάτων σημαντικού 
δυναμικού, έχουν αντίκτυπο στον οργανισμό. Η επιτυχία του Οργανισμού INTELSAT · καθώς και 
ο τρόπος με τον οποίο έχει προάγει τις δορυφορικές επικοινωνίες, υπήρξε σημαντικός παράγων για 
την ανάπτυξη του δορυφορικού τομέα. Εντούτοις, η αρχική θέση για τη λειτουργία του οργανισμού 
έχει αντικατασταθεί από τη διαπίστωση ότι η επιτυχία του μπορεί να διατηρηθεί μόνο εάν 
προσαρμοσθεί σε ανταγωνιστικό περιβάλλον. 
"Εχει υποστηριχθεί ότι οι παρούσες αλλαγές του INTELSAT, που επετεύχθησαν βάσει μιας 
πλειοψηφίας περισσότερων από 120 χωρών, είναι ουσιώδεις. Παρόλα ταύτα, ο INTELSAT έχει 
σημαντικό ενεργητικό και λειτουργεί σε μια σχετικά σταθερή αγορά, στην οποία κατέχει 
δεσπόζουσα θέση. Αν και τα χωριστά συστήματα έχουν αρχίσει να απορροφούν ένα κομμάτι της 
αγοράς του, η θέση του INTELSAT στην αγορά του επιτρέπει να συμβιβάζει σχετικά εύκολα νέες 
κατευθύνσεις πολιτικής. 
Οι πρόσφατες ερμηνείες των ιδρυτικών πράξεων του INTELSAT από μερικά μέλη του αναφέρουν 
τί είναι δυνατόν να επιτευχθεί σε εθνικό επίπεδο, χωρίς να αναθεωρηθούν μέρη ή το σύνολο αυτών 
των νομικών εγγράφων. Αυτή η νέα ευχέρεια, όμως. μέχρι τώρα έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως από 
χώρες εκτός Κοινότητας, συγκεκριμένα την Αργεντινή, τη Χιλή. την Αυστραλία και άλλες. Στις 
χώρες αυτές, η εθνική πολιτική τηλεπικοινωνιών επιβάλλει την αναγνώριση της έννοιας των 
πολλαπλών συμβαλλομένων, καθώς και της άμεσης πρόσβασης στον οργανισμό. 
48 Βλέπε : "Κατευθυντήριες οδηγίες για την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιών". Τμήμα VIE. ΕΕ αρ\&, C 233. σ. 2. 06.09.91. 
31 
Βάσει του χρονοδιαγράμματος για την ελευθέρωση των φωνητικών υπηρεσιών για το κοινό, που 
καθορίζεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου49, η Κοινότητα πρέπει να αναθεωρήσει τον τρόπο με τον 
οποίο επιτρέπεται να συμμετάσχουν στον INTELSAT οι φορείς εκμετάλλευσης δορυφορικών 
υπηρεσιών. Η παρούσα ερμηνεία των ιδρυτικών πράξεων από άλλες χώρες δείχνουν ότι λίγος 
χρόνος μεσολαβεί μέχρι να επιτευχθεί μαι πιο ευέλικτη ερμηνεία από πλευράς κρατών μελών. 
Πάντως, οιαδήποτε τέτοια ερμηνεία θα πρέπει να επιτευχθεί βάσει της εφαρμογής και εναρμόνισης 
σε κοινοτική κλίμακα. 
Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλιακών Δορυφόρων - INMARSAT 
Η παροχή διαστημικού τμήματος για κινητές δορυφορικές υπηρεσίες ευρίσκεται όλο και 
περισσότερο εκτεθειμένη σε ανταγωνισμό. Μέχρι πρόσφατα, μόνον ο INMARSAT παρείχε κινητές 
δορυφορικές υπηρεσίες, αλλά τώρα ο EUTELSAT έχει αρχίσει να παρέχει μια υπηρεσία, ενώ. και 
πρώην σοβιετικά δορυφορικά συστήματα εισέρχονται σ'αυτή τη (δυνάμει) προσοδοφόρα αγορά. 
Περαιτέρω, ένα δυναμικό επικοινωνιών που έχει αναπτύξει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος 
μπορεί να εκτοξευθεί αργότερα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας, προκειμένου να παρέχει κινητές 
υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Με την εμφάνιση των δορυφορικών υπηρεσιών προσωπικών επικοινωνιών, η παροχή διαστημικού 
τμήματος αποκτά έναν διαφορετικό χαρακτήρα, επειδή μπορεί να αναπτυχθεί ανταγα)νισμός μεταξύ 
των γεωστατικών και μη γεωστατικών - κυρίως, χαμηλής γεωκεντρικής τροχιάς - δορυφορικών 
συστημάτων. Τα αποτελέσματα αυτού, εάν υπάρξουν, δεν θα γίνουν γνωστά πριν παρέλθει ένα 
ορισμένο χρονικό διάστημα50. 
Η παροχή ανταγωνιστικών κινητών δορυφορικών υπηρεσιών έχει διάφορες πλευρές, οι οποίες 
χρήζουν ιδιαιτέρας προσοχής. 
Πρώτον, πρέπει να εξετασθεί το επίπεδο στο οποίο μπορεί να λάβει χώρα ο ανταγωνισμός αυτός, 
θα μπορούσε να τοποθετείται τόσο κατά την παροχή διαστημικού τμήματος, όσο και κατά την 
παροχή τα)ν ιδίων των κινητών δορυφορικών υπηρεσιών. 
Ο INMARSAT, μέσω των Συμβαλλομένων του, πράγματι, παρέχει μόνον υπηρεσίες και όχι (λυτό 
καθεαυτό δυναμικό διαστημικού τμήματος. Η μόνη παροχή διαστημικού τμήματος είναι για 
εσωτερική χρήση, αλλά ο INMARSAT έχει αρνηθεί να ακολουθήσει πολιτική εκμίσθωσης όσον 
αφορά την παροχή διαστημικού τμήματος για διεθνείς, μετακινούμενες υπηρεσίες. Εντούτοις, 
49 "Ψήφισμα του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1993 σχετικά με την επισκόπηση της 
κατάστασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και την ανάγκη περαιτέρω αναπτύξεως της 
αγοράς αυτής", ΕΕ αριθ. C 213 σ. 1, 6.8.93. 
50 Βλέπε "Ανακοίνωση της Επιτροπής και πρόταση ψηφίσματος του Συμβουλίου σχετικά με τις 
δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες", COM(93) 171 
32. 
δυνάμει της πολιτικής εκμίσθωσης για εθνική χρήση, και η AMSC (ΗΠΑ) και η ΤΜΙ (Καναδάς) 
υπήρξαν σε θέση να αρχίσουν να παρέχουν υπηρεσίες51. 
Ο INMARSAT έχει τώρα αρχίσει να επανεξετάζει τις εργασίες του (και εμπορικούς σκοπούς) υπό 
το φως των εξελίξεων της αγοράς και της τεχνολογίας. Αυτό μπορεί να καταλήξει, υπό την 
επιφύλαξη του αποτελέσματος της εξέτασης, σε κινήσεις προς ιδιωτικοποίηση του INMARSAT. 
Χωρίς να προδικάζεται η έκβαση της εν λόγω εξέτασης, φαίνεται ότι απαιτούνται θεμελιώδεις 
αλλαγές ώστε να ευθυγραμμισθεί η πολιτική του οργανισμού με το μεταβαλλόμενο περιβάλλον, 
ιδιαίτερα έναντι ενδεχομένων ανταγωνιστών. 
Τα πορίσματα μιας ειδικής ομάδας εργασίας, με συμμετοχή τόσο των Μερών, όσο και τα>ν 
Συμβαλλομένων, θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι αποφασιστικής σημασίας για να υποδείξουν την 
κατεύθυνση προς έναν οργανισμό με πιο εμπορικό προσανατολισμό και να έχουν σημαντικό 
αντίκτυπο στους άλλους οργανισμούς από αυτή την άποψη. 
Ένα στοιχείο μεγάλης σπουδαιότητας στο πλαίσιο αυτό είναι η ανάπτυξη ενός νέου προτύπου για 
τη λειτουργία ενός ενδεχομένως (εν μέρει) ιδιωτικοποιημένου οργανισμού υπό την κάλυψη μιας 
διακυβερνητικής Σύμβασης. Ο διαχωρισμός μεταξύ κανονιστικών δραστηριότητα^ και 
δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης, που θα είναι το αποτέλεσμα, θα μπορούσε, ως εύλογο επόμενο 
βήμα, να καταλήξει σε μια νέα μορφή παγκόσμιας συλλογικής κανονιστικής επιπτείας, 
περιορισμένη σε εκείνα τα πεδία όπου είναι απολύτως αναγκαία μια τέτοια εποπτεία, επί όλα>ν τα>ν 
παραγόντων σε μια παγκόσμια αγορά κινητών δορυφορικών επικοινωνιών. 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Τηλεπικοινωνιακών Δορυφόρων - EUTELSAT 
Βάσει της προηγούμενης αναλύσεως, φαίνεται ότι το μέλλον του EUTELSAT χρειάζεται προσεκτική 
εξέταση και θα πρέπει να εξασφαλισθεί με βάση ουσιαστικές κοινές πολιτικές πρωτοβουλίας. Το 
μέλλον του EUTELSAT αποτελεί ένα κύριο στοιχείο κάθε ευρωπαϊκής προσέγγισης της διαστημικής 
πολιτικής. Οι ανάγκες των φορέων παροχής υπηρεσιών, των βιομηχανιών εξοπλισμού και τα>ν 
χρηστών απαιτούν μέγιστη εκμετάλλευση του ενεργητικού του EUTELSAT. 
Πρώτον, ο EUTELSAT μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο δημόσιας υπηρεσίας για την 
παροχή δορυφορικών υπηρεσιών σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αυτό σχετίζεται, για 
παράδειγμα με την παροχή δυναμικού για φωνητικές υπηρεσίες TDMA52 για διασύνδεση 
υπεραστικών και μικρής κίνησης φωνητικών υπηρεσιών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη· στο 
πλαίσιο των Διευρωπαϊκών Δικτύων καθώς και την παροχή δυναμικού για πανευρωπαϊκές 
υπηρεσίες VSAT. 
51 Η American Mobile Satellite Corporation (AMSC) και η Telesat Mobile Inc. (ΤΜΙ) εκμισθώνουν διαστημικό τμήμα τοιι INMARSAT για 
την παροχή των υπηρεσιών τους. Και οι δυο εταιρείες σκοπεύουν να εκτοξεύσουν τα δικά τους δορυφορικά συστήματα το 1994. 
52 Time Division Multiple Access (πολλαπλή πρόσβαση διαίρεσης χρόνου), μέθοδος πρόσβασης σε δορυφόρο, μι: χρησιμοποίηση ton 
δυναμικού του βάσει χρονομερισμού. 
33. 
Ο πολιτικός ρόλος ως καταλύτη στις νέες σχέσεις Ανατολής - Δύσης στην Ευρώπη μπορεί, επίσης 
να θεωρηθεί ως ρόλος δημόσιας υπηρεσίας, στο πλαίσιο της προσπάθειας και της βοήθειας για Τ7| 
σταθεροποίηση των νέων δημοκρατιών και τη διευκόλυνση των οικονομικών εξελίξεων. 
Επιπλέον, υπάρχουν, πιθανώς, και άλλες σημαντικές αποστολές, που εντάσσονται στο πλαίσιο 
γενικότερης πολιτικής. 
Μία από αυτές σχετίζονται με την κοινοτική πολιτική για προηγμένη τηλεόραση, στην οπού/, 
επισημαίνεται ότι είναι απαραίτητη η προβλέψιμη διαθεσιμότητα δυναμικού διαστημικού τμήματος 
με τα κατάλληλα τεχνικά χαρακτηριστικά. 
Αλλά επίσης, θα χρειασθεί να εκτιμηθεί η ενδεχόμενη επέκταση του εύρους και του βάθους του 
παρελθόντος ρόλου του EUTELSAT για την επίτευξη των στόχων της ευρωπαϊκής διαστημικής 
βιομηχανίας. 
Εν γένει, το παρόν ενεργητικό και η δυνάμει βάση αγοράς είναι ένα σημαντικό στοιχείο τα>ν 
προσπαθειών για τη σταθεροποίηση του EUTELSAT. Όμως η παρούσα θεσμική του βάση αποτελεί 
μειονέκτημα του και περιορίζει την ικανότητα του να ενεργεί σύμφωνα με συνήθεις εμπορικές 
αρχές. Βάσει των ανωτέρω συλλογισμών, και ως μέρος της συνολικής κοινοτικής πολιτικής 
δορυφορικών επικοινωνιών, χρειάζεται να αναπτυχθούν πολιτικές πρωτοβουλίες προκειμένου να 
εξασφαλισθεί το μέλλον του σημαντικότερου φορέα παροχής δυναμικού διαστημικού τμήματος στην 
Ευρώπη. 
3.5. Πρόσβαση χωρίς διακρίσεις σε τροχιακούς «όρους και πόρους συναφών συχνοτήτων. 
Σοβαρή επίδραση στος δορυφορικές επικοινωνίες στην Ευρώπη ασκούν οι διεθνείς διαδικασίες 
συντονισμού για τροχιακές θέσεις και πόρους συναφών συχνοτήτων, που διαχειρίζεται η Διεθνής 
Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU)53, της οποίας είναι μέλη τα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Το φάσμα ραδιοσυχνοτήτων και οι διάφορες δορυφορικές τροχιές, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται 
η γεωστατική δορυφορική τροχιά, αναγνωρίζονται ως πεπερασμένοι φυσικοί πόροι, στους οποίους 
όλες οι χώρες έχουν, κατ'αρχήν, ίσα δικαιώματα πρόσβασης. Όλες οι υπηρεσίες ραδιοεπικοινωνιών, 
που χρησιμοποιούν τους πόρους αυτούς πρέπει να τηρούν ορισμένες διαδικασίες συντονισμού, 
σχεδιασμένες ώστε να εξασφαλίζεται πρόσβαση χα)ρίς επιβλαβείς παρεμβολές σε άλλες υπηρεσίες 
53 Οι κανονισμοί της ITU σχετικά με τις τροχιακές θέσεις και τις ζώνες συχνοτήτων συνδέονται 
με τη χρήση και τις αιτήσεις για χρήση από επιμέρους χώρες μέλη. Όπως αναφέρεται, αυτό 
συνεπάγεται ότι η αίτηση για χρήση υποβάλλεται μέσω της εθνικής κυβέρνησης και ότι για 
την αίτηση αυτή πρέπει να γίνει συντονισμός με άλλες εθνικές κυβερνήσεις, εφόσον η αίτηση 
αυτή μπορεί να καταλήξει σε παρεμβολή. 
34. 
Η δυνατότητα να εξυπηρετηθεί η αυξανόμενη ζήτηση για τους πόρους αυτούς κατά τρόπο που δεν 
δημιουργεί διακρίσεις θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα να εγκριθούν μέτρα ώστε να μεγιστοποιηθεί 
το δυναμικό, καθώς και από την αποδοτική χρήση αυτών των πεπερασμένων πόρων σε ένα 
περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού. 
Το γεγονός ότι οι διαδικασίες της ITU βασίζονται σε εθνικές εφαρμογές, επίσης και στην περίπτωση 
ιδιωτικών συστημάτων, όπως και ότι δεν υπάρχει εκ των προτέρων συντονισμός σε κοινοτικό 
επίπεδο, είναι μια σοβαρή αιτία για τον κατακερματισμό της προσφοράς διαστημικού δυναμικού 
στην Ευρώπη. 
Συνεχιζόμενος κατακερματισμός των πόρων αυτών θα σημαίνει ότι, μακροπρόθεσμα, μπορεί να μην 
πληρούνται πλέον οι συλλογικές κοινοτικές απαιτήσεις : η εμπειρία στον ευρωπαϊκό τομέα 
δορυφορικών μεταδόσεων έχει ήδη καταδείξει ότι απαιτείται συνεκτική δράση, ώστε να επιτευχθεί 
αποδοτική διαχείριση των πόρων αυτών, λαμβανομένης δεόντως υπόψη της χρήσης το)ν πόρα>ν 
αυτών από άλλες ηπείρους, που μοιράζονται τους ίδιους τροχιακούς πόρους με την Ευρώπη; 
συγκεκριμένα, την Αφρική. 
Επίσης, οι διαστημικές δραστηριότητες συνήθως είτε ρυθμίζονται μέσω ειδικού εθνικού δικαίου, με 
το οποίο εφαρμόζονται αρχές διεθνούς δικαίου54, είτε μπορεί να αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση. 
Οι υποχρεώσεις έγκρισης ή χορήγησης αδείας, κατά το εθνικό δίκαιο, για τη δημ,ιουργία 
δορυφορικών συστημάτων και τη χρήση τροχιών και πόρων συχνοτήτων (Απορεί να 
συμπεριλαμβάνουν μια ποικιλία κριτηρίων που συνδέονται με οικονομικές, τεχνικές, επιχειρησιακές 
και άλλες απαιτήσεις. Αόγω της ποικιλίας εθνικών νόμων στο πεδίο αυτό τα κράτη μέλη της ΕΕ 
απαιτείται τώρα εφαρμογή σε κοινοτική κλίμακα των ισχυουσών αρχών του διεθνούς δικαίου", επί 
διαφανούς και χωρίς διακρίσεις βάσεως, και σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο. 
Επομένως, χρειάζεται προσεκτική και εξισορροπημένη προσέγγιση της κοινοτικής δράσης, διότι 
πρέπει να εξασφαλισθεί ισότιμη πρόσβαση σε πόρους τροχιών και συχνοτήτων από όλα τα κράτη 
μέλη σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον. 
54 Με εξαίρεση την Πορτογαλία, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν δεσμευθεί με τις ακόλουθες διεθνείς συνθήκες που αφορούν διαστημικές 
δραστηριότητες και οι οποίες έχουν εγκριθεί από τα Ηνωμένα Έθνη : 
"Συνθήκη περί Αρχών που διέπουν τις δραστηριότητες Κρατών κατά την εξερεύνηση και χρήση του διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης 
της Σελήνης και άλλων ουρανίων σωμάτων", που έγινε στην Ουάσιγκτον, το Λονδίνο και τη Μόσχα, 27 Ιανουαρίου 1967 
"Σύμβαση περί διεθνούς ευθύνης για ζημίες που προκαλούνται από διαστημικά αντικείμενα", που έγινε στην Ουάσιγκτον, το Λονδίνο 
και τη Μόσχα, 29 Μαρτίου 1972 
"Σύμβαση για την καταχώριση αντικειμένων που εκτοξεύονται στο διάστημα", Νέα Υόρκη, 14 Ιανουαρίου 1975. 
35. 
3.6. Μελλοντικός κανονιστικός συντονισμός στον δορυφορικό τομέα. 
Με την Επισκόπηση Τηλεπικοινωνιών και το επακόλουθο ψήφισμα του Συμβουλίου της 22ας 
Ιουλίου 1993 έχει καταρτισθεί ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την μεταβολή των κανονιστικοί 
ρυθμίσεων στην Κοινότητα. Ως αποτέλεσμα, η Επιτροπή καλείται να προπαρασκευάσει, πριν από 
την Ι η Ιανουαρίου 1996, προτάσεις για τις αναγκαίες προσαρμογές στο κοινοτικό κανονιστικό 
πλαίσιο ώστε να προάγει ένα απελευθερωμένο περιβάλλον. 
Μελέτες που έχουν εκπονηθεί για λογαριασμό της Επιτροπής, καθώς και της Ευρωπαϊκής 
Υπηρεσίας Διαστήματος, τα τελευταία χρόνια υποδεικνύουν ότι πρέπει να εξετασθεί σοβαρά η 
ενίσχυση του κανονιστικού συντονισμού στον δορυφορικό τομέα, σε συνδυασμό με ουσιαστικά 
μέσα, ώστε, για τη διαμόρφωση και/ή την εφαρμογή πολιτικών δορυφορικών επικοινωνιών στην 
Κοινότητα, να ακολυθείται μια συντονισμένη προσέγγιση. 
Στην απάντηση τους σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τους δορυφόρους, με συντονισμό από την 
ΕΥΔ, 150 αντιπροσωπευτικοί εκπρόσωποι του κλάδου ανέφεραν στο έγγραφο τους προς την 
Επιτροπή ότι ".... υπάρχει ισχυρή υποστήριξη για μια ανεξάρτητη και ικανή ευρωπαϊκή 
κανονιστική αρχή (EURO-OFTEL ή OFSAT) ώστε να εξασφαλίζονται θεμιτοί κανόνες ...", καθίΰς 
και "... πολλοί... συνιστούν τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ισοδύναμου της FCC στις ΗΠΑ ...". 
Ο κλάδος εξέφρασε την ανησυχία του ότι ο εθνικός προσανατολισμός, πολιτικές και διαδικασίες 
μπορούν να αποβούν εις βάρος της ανάπτυξης του τομέα δορυφορικών επικοινωνιιυν, στο σύνολο 
του. Επιπλέον, έχει την εντύπωση ότι, τουλάχιστον, "... η ίδια η Επιτροπή πρέπει να είναι υπεύθυνη 
για την εξασφάλιση πρόσβασης σε πόρους τροχιών και συχνοτήτων ...". 
Είναι υπό εξέλιξη τώρα μια περαιτέρω πρωτοβουλία του κλάδου δορυφορικών και συναφών 
επικοινωνιών, της οποίας ηγείται η ΕΥΔ. Εξετάζει την παρούσα κατάσταση πραγμ.άτα)ν σε 
ολόκληρο τον τομέα δορυφορικών επικοινωνιών, με σκοπό να υποβάλει προτάσεις στΐ|ν ΕΥΔ και 
τα κράτη μέλη της Κοινότητας, την Επιτροπή, τον ίδιο τον κλάδο, τον EUTELSAT και τα μέλη του, 
καθώς και στο ETSI. 
Ένα από τα καίρια αποτελέσματα της πρωτοβουλίας μέχρι σήμερα είναι μια αποφασιστική έκκληση 
για τη διαχείριση των θεμάτων δορυφορικών επικοινωνιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενίσχυση 
του ευρωπαϊκού κανονιστικού συντονισμού για τον τομέα. 
Ενώ η δημιουργία νέων κανονιστικών μηχανισμών θα πρέπει να εξετασθεί στο γενικότερο πλαίσιο 
της προσαρμογής του κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου, όπως αναπτύχθηκε ανωτέρα), χρειάζεται 
άμεση ανταπόκριση στην ανάγκη για ενίσχυση του κανονιστικού συντονισμού στην Ευρώπη στον 
δορυφορικό τομέα, ιδιαίτερα όσον αφορά τα θέματα διασττιμικού τμήματος. 
36. 
3.7. Η ανταγωνιστική θέση του ευρωπαϊκού κλάδου δορυφορικών επικοινωνιών. 
Ως αποτέλεσμα σημαντικών προσπαθειών από πλευράς της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος 
και των σχετικών εθνικών υπηρεσιών διαστήματος, η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία έχει 
συγκροτηθεί επιτυχώς κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών. Μια αξιοσημείωτη αναλογία τα>ν 
δορυφόρων που καλύπτουν την Ευρώπη έχουν κατασκευασθεί από ευρωπαίους κατασκευαστές. 
Παρόλα ταύτα, μερικά από τα νέα ιδιωτικά συστήματα που καλύπτουν την Ευρώπη, είτε ευρωπαϊκά 
συστήματα (ASTRA), είτε συστήματα τρίτων χωρών (PanAmSat), έχουν επιλέξει προμηθευτές στις 
ΗΠΑ για τους δορυφόρους τους. Επιπλέον, οι πλέον πρόσφατες εξελίξεις στις κινητές δορυφορικές 
επικοινωνίες φαίνεται να δείχνουν προς την κατεύθυνση μιας ισχυρής εξωκοινοτικής κυριαρχίας 
σε αυτόν τον υπό εξέλιξη νέο κλάδο, ο οποίος δεν περιορίζεται μόνο στην κατασκευή δορυφόρων, 
αλλά επεκτείνεται και σε υπηρεσίες. Ο σχεδιασμός με κάθετη ολοκλήρωση του κλάδου 
εκμετάλλευσης δορυφόρων και του κλάδου δορυφορικών υπηρεσιών αλλού θα μπορούσε κάλλιστα 
να απειλήσει τη θέση του ευρωπαϊκού κλάδου. Η Επιτροπή έχει ήδη επιστήσει την προσοχή σε αυτές 
τις εξελίξεις στο πλαίσιο των δορυφορικών υπηρεσιών προσωπικών επικοινωνιών. 
Το γεγονός αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, διότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει 
πολλούς φραγμούς, όταν επιδιώκει πρόσβαση στις αγορές εκείνων των τρίτων χωρών των οποία)ν 
οι φορείς εκμετάλλευσης είναι μεταξύ των πλέον δραστήριων στην ευρωπαϊκή αγορά. 
Και σε αυτό το πλαίσιο, επίσης, η στρατηγική σημασία του διαστήματος, εν γένει, και των 
δορυφορικών επικοινωνιών, ειδικότερα, είναι σημαντική για ορισμένους από τους εμπορικούς 
εταίρους της Κοινότητας. Η προκύπτουσα κρατική υποστήριξη, στον πολιτικό και τον στρατιαπικό 
τομέα, του κλάδου δορυφορικών επικοινωνιών στις χώρες αυτές είναι αναντίρρητα τέτοιου 
μεγέθους, ώστε να καταλήγει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η ευρέως αναγνωρισμένη κυριαρχία 
του κλάδου δορυφορικών επικοινωνιών των ΗΠΑ είναι το σαφέστερο παράδειγμα τϊΐς υποστήριξης 
αυτής. Περαιτέρω, θέματα όπως κρατικές ενισχύσεις, πρόσβαση σε χρηματοδοτικούς πόρους, 
φορολογικές απαλλαγές και συναφή ζητήματα στρεβλώνουν περαιτέρω τον ανταγωνισμό. Δεδομένου 
ότι κυρίως η παγκόσμια αγορά είναι σημαντική για τον κλάδο δορυφορικών επικοινωνιών και λόγω 
του γεγονότος ότι η αγορά των ΗΠΑ είναι πρακτικά κλειστή, η παροχή δορυφορικών συστημάτων 
και υπηρεσιών από τρίτες χώρες ενδέχεται, επίσης, να απαιτεί σκέψη βάσει τα)ν κοινοτικών 
κανόνων ανταγωνισμού. 
Άμεσα σχετιζόμενο με την ανησυχία αυτή, όσον αφορά την παροχή δορυφορικών συστημάτων και 
υπηρεσιών από τρίτες χώρες στην Ευρώπη, είναι το θέμα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής 
διαστημικής βιομηχανίας. Με τη βαθμιαία μείωση της κρατικής υποστήριξης, για μεγάλα έργα 
διαστημικής έρευνας γενικότερης φύσεως, ο εμπορικός τομέας τηλεπικοινωνιών έχει γίνει ακόμη 
σημαντικότερος. Όλο και περισσότερο, όμως, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει σφοδρό 
ανταγωνισμό, τόσο εντός, όσο και εκτός Κοινότητας. 
Η Επιτροπή έχει σκιαγραφήσει τη γενική γραμμή πολιτικής της σχετικά με την ευρωπαϊκή 
διαστημική προσπάθεια στην ανακοίνωση με τίτλο "η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το Διάστημα : 
37. 
Προκλήσεις, δυνατότητες και καινούργιες δράσεις55. Στο έγγραφο αυτό αναφέρεται ότι η συμβολή 
της Κοινότητας αναμένεται να υποστηρίξει και να συμπληρώσει τον ρόλο της ΕΥΔ και τα>ν κρατίΰν 
μελών, ιδιαίτερα των εθνικών τους υπηρεσιών διαστήματος. 
Η συμβολή αυτή θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να λάβει χώρα στο πλαίσιο προγράμματα)ν Ε&Α, 
τόσο της ΕΥΔ και των εθνικών υπηρεσιών, όσο και της Κοινότητας. Η έννοια των Διευρα>παϊκών 
Δικτύων είναι σε θέση να προσφέρει ένα περαιτέρω πλαίσιο για κατάληξη υποστήριξη. 
Με την καθιέρωση ενός νέου κανονιστικού πλαισίου, έχει γίνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την 
ανάπτυξη μιας βιώσιμης βάσης αγοράς για την ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία. Ο συντονισμός 
προγραμμάτων σε κοινοτικό επίπεδο θα μπορούσε να συμβάλλει ουσιαστικά ώστε να υπάρξει 
αντίκτυπος από αυτήν την εξέλιξη για τον ευρωπαϊκό κλάδο δορυφορικών επικοινα)νιών και την 
ανταγωνιστική του θέση στην παγκόσμια αγορά. Πόσο μάλλον τώρα, με την υποχώρηση των 
παραδοσιακών διαστημικών αγορών και την αύξηση του ανταγωνισμού σε νέα πεδία, όπως στις 
δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες. 
3.8. Συμπεράσματα 
Αν και έχουν επιτευχθεί βελτιώσεις, η έλλειψη επαρκούς προόδου σε θέματα διαστημικού 
τμήματος, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη πίεση από την αγορά, συνεπάγεται ότι απαιτούνται 
νέες πρωτοβουλίες προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι οι νέες εξελίξεις στις δορυφορικές 
επικοινωνίες, που εμφανίζονται ως αποτέλεσμα του Πράσινου Βιβλίου για τους δορυφόρους, δεν 
παρεμποδίζονται από συμφορήσεις που προκύπτουν από την παροχή - και την πρόσβαση σε 
δυναμικό διαστημικού τμήματος. 
Είναι, επίσης, προφανές από την παρούσα κατάσταση ότι η έλλειψη ολοκληρωμένης πολιτικής, 
καθώς και η διαφορετική στάση των κρατών, είχε αρνητικό αντίκτυπο στην πλευρά της προσφοράς 
τής αγοράς. Οι επενδύσεις σε δορυφορικά συστήματα, ιδίως σε νέες τεχνολογίες, προϋποθέτουν 
σταθερές πολιτικές και σταθερά ρυθμιστικά πλαίσια ως στερεά βάση για μακροπρόθεσμο 
προγραμματισμό, ανάπτυξη και οικονομικούς κινδύνους, ιδίως τώρα πού αναπτύσσονται νέα 
συστήματα56. Η έλλειψη αυτής της στερεάς βάσης επί του παρόντος αποτελεί σοβαρή απειλή για τη 
θέση της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας στο σύνολο της. 
Στο επόμενο κεφάλαιο αναπτύσσονται οι συνιστώμενοι, κατά την Επιτροπή, άξονες πολιτικής, ώστε 
να βελτιωθεί η παρούσα κατάσταση, όπως περιγράφεται ανωτέρω. 
55 "Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το Διάστημα : Προκλήσεις, δυνατότητες και καινούργιες 
δράσεις", COM(92) 360 τελικό. 
56 Βλέπε : "Ανακοίνωση της Επιτροπής και πρόταση ψηφίσματος του Συμβουλίου σχετικά με 
τις δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες", COM(93) 171, 27.04.93. 
38. 
4. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΟΑΓΓΙΚΗΣ 
4.1. Απαίτηση για δράση. 
Η αγορά για δυναμικό διαστημικού τμήματος στην Κοινότητα χαρακτηρίζεται από την παρουσία 
πολλαπλών και ποικίλων δορυφορικών συστημάτων με εθνική, περιφερειακή ή διεθνή κάλυψη. Η 
αγορά αυτή συνεχίζει να είναι κατακερματισμένη και η πρόσβαση σε αυτήν συνεχίζει να παραμένει 
περιορισμένη. 
Οι κυριότερες απαιτήσεις για αλλαγή προκύπτουν από τα εξής : 
-» Ο κατακερματισμένος χαρακτήρας της ευρωπαϊκής αγοράς διαστημικού τμ/ήμ,ατος δεν 
παρέχει στον ευρωπαϊκό κλάδο δορυφόρων μια βιώσιμη βάση για ανταγωνισμ,ό σε 
παγκόσμια κλίμακα, ιδιαίτερα καθώς εμφανίζονται νέα συστήματα· ούτε πληροί τις 
απαιτήσεις για διευρωπαϊκά δίκτυα. Η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει τώρα 
ειδικές υποχρεώσεις στα κράτη μέλη ώστε να ενεργούν από κοινού προκειμένου να 
εξασφαλίσουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων. 
-» Οι ιδρυτικές πράξεις των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων (Συμβάσεις και Συμφωνίες 
Εκμετάλλευσης) και/ή η ερμηνεία τους πρέπει να προσαρμοσθούν στο γενικό ευρωπαϊκό 
περιβάλλον τηλεπικοινωνιών και στο χρονοδιάγραμμα που καταλήγει σε πλήρη ελευθέρωση 
τα)ν υπηρεσιών έως την 1η Ιανουαρίου 1998. Για το σκοπό αυτό απαιτείται, ιδιαίτερα, 
επείγουσα αναθεώρηση της ερμηνείας των ιδρυτικών πράξεων του EUTELSAT, λόγα) των 
ειδικών ευθυνών των κρατών μελών στο πεδίο αυτό. 
-» Η εξελισσόμενη ανταγωνιστική δομή της αγοράς στην παγκόσμια αγορά διαστημικού 
τμήματος καταλήγει σε αναθεώρηση της οικονομικής και εμπορικής βάσεως τα>ν Διεθνών 
Οργανισμών Δορυφόρων. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν μια κοινή προσέγγιση 
προκειμένου να εξασφαλίσουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην 
παγκόσμια αγορά. 
Ως απτέλεσμα, ο δορυφορικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να χάσει την 
πρωτοβουλία στην παγκόσμια αγορά δορυφορικών επικοινωνιών, όπως εξετάζεται στην παρούσα 
ανακοίνωση και όπως φαίνεται θεαματικότατα από τις πρόσφατες εξελίξεις στα νέα πεδία των 
προσωπικών επικοινωνιών μέσα) δορυφόρου και υπηρεσιών πολυμέσα)ν, στα οποία οι παράγοντες 
των ΗΠΑ έχουν ανακοινώσει σημαντικά έργα μεγάλης εμβέλειας τους τελευταίους μήνες. 
Χρειάζεται τώρα μια νέα φάση της πολιτικής δορυφορικών επικοινωνιών, στην ΕΕ, η οποία να 
υπερβαίνει ουσιαστικά τα τρέχοντα επιτεύγματα, ώστε η Ευρώπη να μην υστερήσει έναντι τα)ν 
ανταγα)νιστών της στην παγκόσμια αγορά στον δορυφορικό τομέα, ούτε, να χάσει τα οφέλη (mo την 
πολύ ουσιώδη προσπάθεια έρευνας και ανάπτυξης που κατεβλήθη στην Ευρώπη, ιδιαίτερα, μέσω 
της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η οποία συνέβαλε 
στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού διαστημικού τομέα και της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας. 
39. 
4.2. Λεπτομερείς στόχοι και άξονες δράσης. 
Η επείγουσα θέσπιση μιας οδηγίας συνεχίζει να αποτελεί την πλήρη εφαρμογή της πολιτικής 
απόφασης για ελευθέρα>ση του τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών επί πανευρωπαϊκής βάσεως, 
η οποία ανάγεται στο 1991 με την έγκριση του ψηφίσματος του Συμβουλίου 92/C8/0I για την 
ανάπτυξη της κοινής αγοράς υπηρεσιών και εξοπλισμού δορυφορικών επικοινωνιών - μια δέσμευση 
που επανελήφθη με το ψήφισμα του Συμβουλίου 93/C213/01 της 22ας Ιουλίου 1993 σχετικά με την 
επισκόπηση της κατάστασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και την ανάγκη περαιτέρω 
αναπτύξεως της αγοράς αυτής. 
Αυτό συνεπάγεται ειδικότερα : 
-» Την εφαρμογή μιας οδηγίας για την ελευθέρωση των αγορών, τόσο δορυφορικοί 
υπηρεσιών, όσο και εξοπλισμού· 
-» Την έγκριση της πρότασης οδηγίας που αφορά την αμοιβαία αναγνώριση εθνικών αδειών και 
εγκρίσεων για χορήγηση αδειών δορυφορικού δικτύου και/ή παροχή υπηρεσιών 
δορυφορικών επικοινωνιών, βάσει εναρμονισμένων προύπο0έσεα>ν με προσα)ρινή λύση που 
θα βασίζεται σε μια διαδικασία "one-stop-shopping"· 
Η Επιτροπή έχει υποβάλει τα αναγκαία μέτρα και προτάσεις. 
Εντούτοις, προκειμένου να καταστεί δυνατό να συμβαδίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση με την ταχέως 
μεταβαλλόμενη παγκόσμια αγορά δορυφορικών επικοινωνιών, απαιτούνται μέτρα και δράσεις που 
πρέπει να καλύπτουν ουσιαστικά ευρύτερο φάσμα. 
Βάσει της αναλύσεως που παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή κρίνει αναγκαίες: 
1. Εξασφάλιση, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, άμεσης πρόσβασης στο 
διαστημικό τμήμα συμπεριλαμβανομένου ιδιαίτερα διαστημικού τμήματος που 
παρέχεται από τους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων. 
Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει πλήρα)ς όλα τα 
μέσα που διαθέτει, μέσω της εφαρμογής των διατάξεων της συνθήκης ΕΚ, ιδιαίτερα τα>ν 
κοινοτικίον κανόνων ανταγαννισμού, ώστε να αρθούν όλοι οι εθνικοί περιορκτμ,οί εντός της 
Κοινότητας όσον αφορά την πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα και να καταστεί δυνατή η ελεύθερη και 
άμεση πρόσβαση στους Διεθνείς Οργανισμούς Δορυφόρων, και, ειδικότερα, στον EUTELSAT, καθώς 
και σε διαστημικό τμήμα άλλων συστημάτων. 
40. 
2. Από κοινού δράση των κρατών μελών κατά τη μεταρρύθμιση των Διεθνών 
Οργανισμών Δορυφόρων, και ιδιαίτερα, του EUTELSAT. 
Πρέπει να αξιοποιηθεί άμεσα το πλεονέκτημα των διεξαγόμενων συζητήσεων στους Διεθνείς 
Οργανισμούς Δορυφόρων, ώστε να εξασφαλισθεί η προσαρμογή των οργανισμών αυτών στις νέες 
απαιτήσεις των κανονισμών και της αγοράς, ιδιαίτερα σε σχέση με το μέλλον του EUTELSAT. 
Η από κοινού δράση πρέπει να προϋποθέτει εκ των προτέρων συντονισμό με την ad hoc επιτροπή 
ανωτέρων υπαλλήλων των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, που συνεστήθη σύμφωνα με το ψήφισμα 
του Συμβουλίου 93/C213/01 σχετικά με την επισκόπηση της κατάστασης και την ανάγκη περαιτέρω 
αναπτύξεως της αγοράς αυτής, καθώς και στο πλαίσιο της μελλοντικής κοινοτικής επιτροπής 
τηλεπικοινωνιών, που πρόκειται να συσταθεί σύμφωνα με σημερινές προτάσεις. 
Αυτός ο των προτέρων συντονισμός πρέπει να αφορά, ιδιαίτερα, όλες τις θέσεις που λαμβάνουν 
τα κράτη μέλη σχετικά με τις υποχρεώσεις του Μέλους σύμφα)να με τις αντίστοιχες Συμβάσεις* 
καθώς και σχετικά με την τροποποίηση των αντιστοίχων Συμβάσεων και Συμφωνκΰν 
Εκμετάλλευσης. 
Οι κοινές θέσεις επί των θεμάτων αυτών πρέπει να διαμορφώνονται, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ 
άλλων, τις ακόλουθες αρχές : 
-» Αυστηρό διαχωρισμό μεταξύ όλων των κανονιστικών πτυχών και των πτυχών 
εκμετάλλευσης, στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων, προκειμένου να υπάρξει 
κίνηση προς ένα εμπορικότερο περιβάλλον 
-» Διαχωρισμό μεταξύ συμφερόντων των χρηστών και των μετόχων στους Διεθνείς 
Οργανισμούς Δορυφόρων, μέσω, μεταξύ άλλων, διαχωρισμού στη σύνδεση μεριδίων 
επενδύσεων και χρήσης, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής και της ενίσχυσης της 
οικονομικής βάσεως και του ανοίγματος σε νέους μετόχους* 
-» Στο πλαίσιο των Διεθνών Οργανισμών Δορυφόρων, διαρθρωτικό διαχωρισμό μεταξύ 
παροχής διαστημικού τμήματος, αφενός, και της παροχής υπηρεσιών δορυφορικών 
επικοινωνιών, αφετέρου· 
Την εμπορική διάθεση και πώληση διαστημικού τμήματος των Διεθνών Οργανισμών 
Δορυφόρων, είτε κατ'ευθείαν από το αντίστοιχο Εκτελεστικό Όργανο, είτε από πράκτορες 
(brokers), για τους οποίους δεν υπάρχουν συγκρούσεις συμφερόντων. 
41. 
3. Από κοινού διαχείριση στο μέλλον του διαστημικού τμήματος ως κοινού πόρου της 
Ένωσης,.ιδιαίτερα όσον αφορά μελλοντικές αιτήσεις στη Διεθνή Ένωση 
Τηλεπικοινωνιών για τροχιακές θέσεις και συναφείς διαδικασίες συντονισμού και 
διαθεσιμότητα ραδιοσυχνοτήτων. 
Η ανάπτυξη μελλοντικών ευρωπαϊκών δορυφορικών υπηρεσιών και δικτύων και η συμμετοχή της 
Ευρώπης στις νέες αγορές δορυφορικών επικοινωνιών, όπως προσωπικών επικοινωνιών μέσω 
δορυφόρου και πολυμέσων, εξαρτάται καίρια από μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά 
τον πόρο του διαστημικού τμήματος και τη διαχείριση του. 
Αυτό προϋποθέτει, ιδιαίτερα, εκ των προτέρων συντονισμό, στο κοινοτικό πλαίσιο που 
παρουσιάζεται ανωτέρω, όλων των μελλοντικών αιτήσεων στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών 
σχετικά με τροχιακούς πόρους και συναφείς συχνότητες. Πρέπει να συνεπάγεται, επίσης, στενή 
συνεργασία με τις ECTRA και ERC στα πεδία τεχνικής αρμοδιότητας τους, σύμφωνα με τις αρχές και 
διαδικασίες που καθιερώνονται επί του παρόντος. 
Τη θέσπιση μέτρων ώστε να εξασφαλίζεται συγκρίσιμη και πραγματική πρόσβαση σε 
τρίτες χώρες, παράλληλα με την ελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς. 
Πρέπει να επιδιωχθούν ρυθμίσεις για εξισορροπημένη πρόσβαση στην αγορά, προκειμένου να 
υπάρχει εγγύηση για πλήρη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην παγκόσμια αγορά δορυφορικών 
επικοινωνιών. Επίκαιρο θέμα, στο πλαίσιο αυτό, αποτελεί η μελλοντική ανάπτυξη και λειτουργία 
των υπηρεσιών προσωπικών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου και υπηρεσιών πολυμέσων. 
Η κοινή δράση πρέπει να αναπτυχθεί σύμφωνα με τυποποιημένες διαδικασίες στο πλαίσιο της 
επιτροπής 113 της Κοινότητας, ώστε να εξασφαλίζεται συγκρίσιμη και πραγματική πρόσβαση στην 
αγορά σε τρίτες χώρες, σύμφωνα με το πλαίσιο της GATT. 
Μέχρις ότου επιτευχθεί η εν λόγω πρόσβαση στην αγορά, και υπό την επιφύλαξη των διμερών και 
πολυμερών υποχρεώσεων της Κοινότητας, πρέπει να μελετηθεί η δυνατότητα να συμπεριληφθούν 
στην κοινοτική νομοθεσία διατάξεις παρόμοιες με εκείνες που ισχύουν σε τρίτες χώρες. 
42. 
5. Συμπερίληψη των υπηρεσιών μέσω δορυφόρου στα προγράμματα για τα Διευρωπαϊκά 
Δίκτυα ως θέμα υψηλής προτεραιότητας, ιδιαίτερα, σε σχέση με τις νέες τεχνολογικές 
εξελίξεις 
Επιπλέον των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης και της δημιουργίας ενός 
απελευθερωμένου περιβάλλοντος, η συμμετοχή του δορυφορικού τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στις νέες αγορές δορυφορικών επικοινωνιών εξαρτάται καίρια από την προσέλκυση σημαντικοί 
επενδύσεων στα νέα πεδία. Όπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, τα έργα δορυφορικών επικοινωνιών είναι σε. θέση να 
συμβάλουν σημαντικά στην ανάπτυξη των Διευρωπαϊκών Δικτύων. 
Η Επιτροπή προτίθεται, εντός του συνολικού πλαισίου ανάπτυξης των Διευρωπαϊκοί Δικτύων, 
να υποβάλει ένα συνεκτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη Διευρωπαϊκών Δικτύων μέσω δορυφόρου 
και να προτείνει κατευθυντήριες γραμμές σύμφωνα με τις διαδικασίες του Τίτλου XII για τον 
προσδιορισμό σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος στον εν λόγω τομέα. Αυτές οι κατευθυντήριες 
γραμμές πρέπει να αφορούν ιδιαίτερα : προσωπικές επικοινωνίες μέσω δορυφόρου* διαλογικές 
υπηρεσίες για επιχειρήσεις και υπηρεσίες πολυμέσων υπηρεσίες ευρείας ζώνης· δορυφορικές 
υπηρεσίες για την υποστήριξη του τομέα των μεταφορών-και παγκόσμιες ναυτιλιακές δορυφορικές 
υπηρεσίες που αφορούν υπηρεσίες προσδιορισμού θέσης και εντοπισμού. 
Κατά τον καθορισμό και την εκτέλεση των έργων, πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες 
συνεργασίας με τρίτες χώρες για την προώθηση έργων αμοιβαίου ενδιαφέροντος. 
4.3. Τελικές παρατηρήσεις 
Ο ευρωπαϊκός τομέας δορυφορικών επικοινωνιών - και ο ευρωπαϊκός δορυφορικός κλάδος 
συνολικά- ευρίσκονται σε μια κρίσιμη φάση της ανάπτυξης τους. Η περαιτέρω ανάπτυξη - και η 
πρόσβαση σε διαστημικό τμήμα αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα για τη μεγιστοποίηση του 
ευρωπαϊκού δυναμικού, ώστε να συμμετάσχει στην ανάπτυξη τα)ν νέων τεχνολογιοΥν στον τομέα 
και να διατηρήσει τη θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια διαστημική αγορά. 
Με αυτόν τον σκοπό κατά νουν, η Επιτροπή προτίθεται να ακολουθήσει τους άξονες πολιτικής που 
παρουσιάζονται και διαβιβάζει την παρούσα ανακοίνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο 
Συμβούλιο. 
IT» 
ISSN 0254-1483 
COM(94)210 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 06 15 
Aptt). καταλόγου : CB-CO-94-225-GR-C 
ISBN 92-77-69294-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg