Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προς την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών : η συνέχιση της πορείας, πρόγραμμα δράσης

(95/C 110/11)

Στις 29 Ιουλίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 3 Φεβρουαρίου 1995 (εισηγητής : ο κ. Ramaekers).

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 323η σύνοδο ολομελείας (συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου) υιοθέτησε με πλειοψηφία, 2 ψήφους κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ υποδέχεται ευνοϊκά την προσπάθεια της Επιτροπής για την παρουσίαση ενός προγράμματος δράσης με το οποίο η Ευρώπη θα μπορέσει να αντιμετωπίσει της πρόκληση της κοινωνίας των πληροφοριών. Η παρούσα γνωμοδότηση την οποία εκδίδει η ΟΚΕ είναι προκαταρκτική, λόγω του εξελικτικού χαρακτήρα του εξεταζομένου θέματος, ενώ οι εργασίες θα συνεχισθούν. Η ΟΚΕ τονίζει ότι στο πλαίσιο της προσπάθειας για την υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη η ανάγκη της δημιουργίας απασχόλησης και της προστασίας του περιβάλλοντος, η πρόσβαση στις υπηρεσίες και οι λοιπές κοινωνικές πτυχές του θέματος. Υπογραμμίζει ότι στον τομέα αυτό υπολείπεται ακόμη να πραγματοποιηθεί σημαντικό έργο.

1.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει την πρόσκληση της Κοινότητας προς τον ιδιωτικό τομέα να αναλάβει τον επιχειρηματικό του ρόλο και να αναλάβει χωρίς καθυστέρηση συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα ευνοήσουν τη ταχεία δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών. Η Κοινότητα από την πλευρά της δεσμεύεται να αναλάβει τις ευθύνες της δημιουργώντας το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο.

1.3. Η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας με ομοιόμορφο τρόπο και με όμοια αποτελέσματα έχει εξαιρετική σημασία. Επειδή ο ρόλος που θα διαδραματίζει ο δημόσιος τομέας για το σκοπό αυτό είναι σημαντικός, θα πρέπει από την αρχή να συμμετάσχει στην ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφόρησης.

1.4. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή υποβάλλει ένα πρόγραμμα που καλύπτει τέσσερις τομείς :

- το ρυθμιστικό και νομικό πλαίσιο 7

- τα δίκτυα, τις βασικές υπηρεσίες, τις εφαρμογές και το περιεχόμενο 7

- τα θέματα κοινωνικής πολιτικής, τις κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές 7

- την προαγωγή και προβολή της κοινωνίας των πληροφοριών.

1.5. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι πρόκειται πράγματι για τέσσερις βασικούς τομείς οι οποίοι πρέπει να μελετηθούν ώστε να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της κοινωνίας των πληροφοριών. Όμως, η ΟΚΕ θεωρεί, επίσης, ότι δεν πρέπει να παραβλέπονται οι τεχνικές και οι βιομηχανικές πτυχές του θέματος, οι οποίες είναι απαραίτητες στην Κοινότητα προκειμένου να αξιοποιήσει την εν λόγω τεχνολογική και κοινωνική επανάσταση.

2. Περιγραφή των ενεργειών

2.1.

Η έκθεση Bangemann

2.1.1. H OKE, έχοντας πλήρη γνώση του μεγέθους του προγράμματος που υπέβαλε η Επιτροπή, και αντιλαμβανόμενη ότι δεν δύναται να μελετήσει διεξοδικά το σύνολο των επιπτώσεών του, προτίθεται να εξετάσει ορισμένες πτυχές που θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας.

2.1.2. Οι συστάσεις προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που περιέχονται στην έκθεση με τίτλο : « Η Ευρώπη και η παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών », υπογραμμίζουν τον επείγοντα χαρακτήρα των προς υιοθέτηση μέτρων.

2.1.3. Η έκθεση αυτή προτείνει ως κατευθυντήρια γραμμή την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού.

2.1.4. Στην έκθεση προτείνεται με επιτακτικότητα η κατάργηση των μονοπωλίων και η ελευθέρωση της υποδομής δια της κατανομής των υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα σε όλους τους επιχειρηματίες που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στο κοινό.

Αυτό συνεπάγεται την δημιουργία ενός νέου σαφούς και μόνιμου ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο θα ευνοεί τον ανταγωνισμό και θα παρέχει στον ιδιωτικό τομέα τη δυνατότητα χρηματοδότησης προκειμένου να επιτευχθεί η κοινωνία των πληροφοριών. (Το κόστος της εγκατάστασης των διευρωπαϊκών δικτύων εκτιμάται ότι θα ανήρχετο σε 150 δισεκατ. Ecu για δέκα χρόνια, εάν επιβάρυνε αποκλειστικά τον ιδιωτικό τομέα 7 η ΕΕ προτίθεται να διαθέσει για το σκοπό αυτό το ποσό των 5 δισεκατ. Ecu μέχρι το 1999).

2.1.5. Σύμφωνα με την Έκθεση Bangemann η εισαγωγή της κοινωνίας των πληροφοριών θα έχει να αντιμετωπίσει ωστόσο διαφόρων ειδών προκλήσεις :

- τεχνικές :

τυποποίηση : δορυφορικά, καλωδιακά, περιορισμένα δίκτυα, ερτζιανές συχνότητες 7

διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των δικτύων 7

- τεχνολογικές :

ανάπτυξη ενός ευρυζωνικού συστήματος μετάδοσης και ενός ευρυζωνικού δικτύου ενσωματωμένου στο Euro RNIS (« Ψηφιακό δίκτυο ενοποιημένων υπηρεσιών » για τη μεταφορά του ήχου, οπτικών παρουσιάσεων και ιδιαίτερα εικόνας και δεδομένων) 7

κινητές επικοινωνίες 7

- ρυθμιστικές :

τιμολόγια 7

συγκέντρωση των μέσων μαζικής επικοινωνίας 7

ανταγωνισμός 7

σύγκλιση των τηλεπικοινωνιών και των ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων 7

σεβασμός της ιδιωτικής ζωής 7

νομική προστασία και ασφάλεια 7

δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας 7

εκδόσεις.

2.1.6. Η επιτυχία της κοινωνίας των πληροφοριών θα εξαρτηθεί ωστόσο από την ύπαρξη ενός κατώτερου ορίου « κρίσιμης μάζας ». Η έκθεση ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ ανταγωνιστών και την προώθηση των υφιστάμενων και μελλοντικών υπηρεσιών. Η εκστρατεία ευαισθητοποίησης που θα διεξαχθεί σε κάθε κράτος μέλος, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τις δυνατότητες που προσφέρονται στις ΜΜΕ όσο και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις αυτές. Όσον αφορά τους πολίτες, επιδοκιμάζεται το γεγονός ότι η Επιτροπή επιθυμεί να απευθυνθεί ιδιαίτερα προς τους νέους, μολονότι, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, ειδικά αυτή η κατηγορία πολιτών είναι ήδη ευαισθητοποιημένη. Επομένως, η εκστρατεία θα πρέπει να επικεντρώνεται περισσότερο στους υπόλοιπους πολίτες και του συνόλου του πληθυσμού, η οποία δεν μπορεί να υλοποιηθεί παρά χάρη στην ουσιαστική συμμετοχή των οργανώσεών τους, στη χάραξη και την αξιολόγηση των εφαρμοζόμενων πολιτικών καθώς και στον προσδιορισμό των αναγκών που πρέπει να ικανοποιηθούν.

2.1.7. Εντούτοις, σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση του ανταγωνισμού δεν θα είναι επαρκής για την επίτευξη αυτής της « κρίσιμης μάζας » και προτείνεται συνεπώς η δημιουργία μιας « θεμιτής σχέσης » προσφοράς και ζήτησης η οποία θα συνοδεύεται από σχέδια επίδειξης ώστε να προσαρμοστεί η προσφορά στις απαιτήσεις των καταναλωτών. Γι αυτό η έκθεση προβλέπει 10 πρωταρχικές εφαρμογές σε δύο σκέλη :

- εγχώρια αγορά (τηλεαγορά, τηλετράπεζα, ψυχαγωγία και ελεύθερος χρόνος) 7

- επαγγελματικές εφαρμογές.

Οι 10 εφαρμογές είναι : η τηλεργασία, η μάθηση εξ αποστάσεως, το δίκτυο πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, οι τηλεματικές υπηρεσίες για ΜΜΕ, η διαχείριση της οδικής κυκλοφορίας, ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας, τα δίκτυα υγειονομικής περίθαλψης, οι ηλεκτρονικοί δημόσιοι διαγωνισμοί και προκηρύξεις, το διευρωπαϊκό δίκτυο δημοσίων διοικήσεων (IDA), οι αρτηρίες πληροφοριών αστικού χαρακτήρα.

2.2.

Το πρόγραμμα δράσης

2.2.1. Η κοινωνία των πληροφοριών θα είναι εντελώς διαφορετική από την υφιστάμενη κοινωνία όσον αφορά τη χρήση των δικτύων και των προτάσεων για παροχή υπηρεσιών. Χάρη στις εφαρμογές των νέων τεχνολογιών, θα είναι δυνατή η μετάδοση οποιασδήποτε οπτικοακουστικής, ηλεκτρονικής, τηλεφωνικής υπηρεσίας με κάθε μέσο υποστήριξης, καλωδιακής, δορυφορικής ή ερτζιανής.

Οι νέες αυτές δυνατότητες δημιουργούν άπειρες προκλήσεις οι περισσότερες εκ των οποίων υπερβαίνουν και την πλέον καλπάζουσα φαντασία.

2.2.2. Η σύγκλιση του τομέα των ραδιο-τηλεπικοινωνιών με εκείνον της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και των εκδόσεων συνιστά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κοινωνίας των πληροφοριών. Η τεχνική δυνατότητα κυκλοφορίας κάθε τύπου υπηρεσίας με κάθε μέσο υποστήριξης θα συμβάλει στην παράκαμψη των συχνά ανισόρροπων ρυθμίσεων και θα καθιστά από τώρα παροχημένους τους υφιστάμενους κανόνες.

2.3.

Γενικές παρατηρήσεις

2.3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσπάθεια της Επιτροπής να θεσπίσει ένα σαφές και μόνιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, εκτιμά εντούτοις ότι είναι αναγκαίο η μετάβαση στην κοινωνία των πληροφοριών να συνοδεύεται από άλλα πολιτικά μέτρα, ιδιαίτερα στους τομείς των τεχνολογιών, της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής.

2.3.2. Η ΟΚΕ ωστόσο εκφράζει τη λύπη της διότι το υπό εξέταση πρόγραμμα δράσης δεν παρέχει το ίδιο επίπεδο αναλυτικής προσέγγισης για καθέναν από τους τέσσερις τομείς.

2.3.3. Πράγματι, τα παραρτήματα 1 (τρέχοντα μέτρα), 2 (νέα μέτρα υπο εξέταση) και 3 (δυνατότητες κοινοπραξιών) του προγράμματος δράσης φανερώνουν μια διαφορετική διαβάθμιση των υπό εξέταση προτεραιοτήτων.

2.3.4. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της ιδιαίτερα για το γεγονός ότι τα θέματα κοινωνικής πολιτικής, καθώς και οι κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές συμπεριλαμβάνονται μόνο στο πλαίσιο των νέων υπό εξέταση μέτρων και δεν έχουν ήδη συμπεριληφθεί στα τρέχοντα μέτρα, ιδιαίτερα όσον αφορά τους σημαντικούς τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, του περιβάλλοντος, της κατάρτισης, των μειονεκτούντων ατόμων και της κινηματογραφικής δραστηριότητας.

3. Παρατηρήσεις ανά τομέα

3.1.

Ρυθμιστικό και νομικό πλαίσιο

3.1.1.

Γενικά θέματα

3.1.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τον καθορισμό ενός ευρέος ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο διατηρεί τις αποστολές γενικού συμφέροντος και τηρεί τις αρχές της καθολικότητας, της ισότητας και της συνέχειας, ώστε να αποφευχθεί η κοινωνική πόλωση, και επισημαίνει το γεγονός ότι « θα ακολουθήσει η έκδοση ανακοινώσεων που θα καλύπτουν τους διάφορους τομείς που περιγράφονται στη συνέχεια ».

3.1.1.2. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται την ανάγκη να προταθούν ταχύτατες δράσεις, αλλά εκφράζει την επιθυμία οι δράσεις αυτές να καλύψουν ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο πεδίο, χωρίς να υποτιμηθούν τα ζωτικής σημασίας θέματα τα οποία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Προς το σκοπό αυτό, θα ήταν σκόπιμο να προσδιορισθούν οι ανάγκες των χρηστών ώστε να προσαρμοσθεί ανάλογα η προσφορά από τους παρέχοντες υπηρεσίες. Τα ζητήματα αυτά εξετάζονται στη συνέχεια της γνωμοδότησης διεξοδικότερα.

3.1.1.3. Στο κέντρο της συζήτησης σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα θέματα της τυποποίησης, της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Πάντως, στόχος της ΕΕ θα πρέπει να είναι να συνοδεύει και όχι να κατευθύνει την εξέλιξη, με βάση τη ζήτηση της αγοράς και την κατάσταση της οικονομίας και της τεχνολογίας.

3.1.1.4. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι είναι δύσκολο να εξετάσει τους τομείς που προτείνονται προς συζήτηση χωρίς να διαθέτει τις απαραίτητες πληροφορίες. Υπενθυμίζει, ωστόσο, τις γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε στο παρελθόν για τα διάφορα θέματα που εξέτασε, και επισημαίνει ότι ορισμένοι τομείς είναι και θα είναι αντικείμενο υποβολής αίτησης γνωμοδότησης από την Επιτροπή όπως για παράδειγμα « Συνέχεια που δίνεται στη διαδικασία διαβούλευσης για το Πράσινο βιβλίο. Πλουραλισμός και συγκέντρωση των μέσων μαζικής επικοινωνίας στην εσωτερική αγορά - αξιολόγηση της ανάγκης ανάληψης κοινοτικής δράσης » [έγγρ. COM(94) 353 τελικό].

3.1.1.5. Συνεπώς, η ΟΚΕ δεν θα μπορέσει να εκδώσει λεπτομερείς γνωμοδοτήσεις παρά μόνο σε συνάρτηση με τις ανακοινώσεις που θα ακολουθήσουν.

3.1.1.6. Εντούτοις, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη σειρά προτεραιότητας που δίνει η Επιτροπή στους διάφορους ρυθμιστικούς τομείς.

3.1.2.

Το Πράσινο Βιβλίο για την ελευθέρωση των υποδομών [έγγρ. COM(94) 440 τελικό]

3.1.2.1. Η Επιτροπή, στην προσπάθειά της να δημιουργήσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που να ευνοεί τον ανταγωνισμό σύμφωνα με τις συστάσεις της έκθεσης της ομάδας Bangemann, προτείνει την ανεύρεση συμφωνίας σχετικά με την αρχή της πλήρους ελευθέρωσης των υποδομών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Ως προς αυτό, η Επιτροπή υπέβαλε το Πράσινο Βιβλίο για την ελευθέρωση των υποδομών σε ευρεία διαβούλευση. Το Πράσινο Βιβλίο όμως διαιρέθηκε σε δύο μέρη, και το δεύτερο μέρος υπεβλήθη μόλις στις αρχές του 1995.

3.1.2.2. Το πρώτο μέρος παρουσιάζει μια σειρά αρχών και ένα χρονοδιάγραμμα.

Η γενική αρχή : « Στο βαθμό που υφίστανται οι απαραίτητοι μηχανισμοί διασφάλισης, οι φορείς παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που είναι ανοικτοί στον ανταγωνισμό παρόμοιων υπηρεσιών πρέπει να μπορούν να επιλέγουν ελεύθερα την υποδομή που απαιτείται για την παροχή των υπηρεσιών αυτών. »

Σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο : « Το πλέον ευνοϊκό περιβάλλον ... θα πρέπει να είναι ταυτόχρονα ανοικτό και ανταγωνιστικό ... Μία ελεύθερη αγορά θα συμβάλει στην αποδέσμευση των απαραίτητων κεφαλαίων για την υποστήριξη των τεράστιων ιδιωτικών επενδύσεων που απαιτούνται ... Θα καταστήσει επίσης δυνατή την απελευθέρωση των κυβερνήσεων από σημαντικούς πολιτικούς και οικονομικούς περιορισμούς, δημιουργώντας νέα εισοδήματα, τα οποία μπορούν να διατεθούν στην υγεία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό. »

3.1.2.3. Το Πράσινο Βιβλίο προτείνει εν προκειμένω την άμεση εξάλειψη των περιορισμών που επιβαρύνουν τη χρήση υποδομών που ανήκουν στο χρήστη ή σε τρίτους στους εξής τομείς :

- παροχή υπηρεσιών μέσω δορυφορικών επικοινωνιών 7

- παροχή όλων των υπηρεσιών επίγειων τηλεπικοινωνιών που έχουν ήδη ελευθερωθεί (συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης υποδομών τηλεδιανομής) 7

- εγκατάσταση ζεύξεων, κυρίως ερτζιανών, μέσα στο κινητό δίκτυο, για την παροχή υπηρεσιών κινητής επικοινωνίας.

3.1.2.4. Το δεύτερο μέρος θα αφορά :

- τα κριτήρια παροχής αδειών εκμετάλλευσης 7

- τη γενικευμένη υπηρεσία (εξυπηρέτηση) και τις αποστολές γενικού συμφέροντος 7

- το σύστημα διασύνδεσης 7

- τους περιορισμούς για τους επαγγελματίες 7

- την εξασφάλιση της πρόσβασης 7

- την κοινωνική διάσταση και την απασχόληση 7

- τη σύγκλιση των τηλεπικοινωνιών και των ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων.

3.1.2.5. Το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα όμως από το Πράσινο Βιβλίο (πρώτο μέρος σελίδα 43) προβλέπει την ελευθέρωση των εναλλακτικών δομών από το 1995 ενώ οι διαβουλεύσεις δεν θα έχουν ακόμη αρχίσει. Είναι παράδοξο να καθορίζεται πρώτα το χρονοδιάγραμμα και κατόπιν να εξετάζονται τα βασικά θέματα. Κατά την περίοδο έως την 1η Ιανουαρίου 1998 πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επίλυση βασικών ζητημάτων, ώστε το 1988, όταν θα υλοποιηθεί ουσιαστικά η ελεύθερη αγορά, να παρακολουθείται η εξέλιξή της βήμα προς βήμα με σκοπό να αποφευχθούν ανεπιθύμητες κοινωνικές συνέπειες.

Η ΟΚΕ δεν μπορεί να συμφωνήσει με την προσέγγιση αυτή χωρίς να γνωρίζει την ανάλυση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων ενός παρόμοιου μέτρου και κυρίως τους μηχανισμούς διασφάλισης και ανάπτυξης της γενικευμένης υπηρεσίας, ως αποτέλεσμα μίας εξίσωσης, εάν επιθυμούμε να αποφύγουμε την κοινωνική πόλωση. Οι όροι πρόσβασης στη γενικευμένη υπηρεσία είναι πρωταρχικής σημασίας και θα πρέπει να διασφαλισθεί, χωρίς εξαίρεση, η τήρησή τους στο σύνολο της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης το γεγονός ότι η γενικευμένη υπηρεσία (εξυπηρέτηση) θα μπορούσε να αποτελέσει μία ευρύτατη αγορά, με θετικές γενικά επιπτώσεις στη βιομηχανία και στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι το Συμβούλιο των Υπουργών της 17ης Νοεμβρίου 1994 δεν δέχθηκε την ελευθέρωση των εναλλακτικών υποδομών πριν την 1η Ιανουαρίου 1998. Όσον αφορά το θέμα αυτό είναι λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή υιοθέτησε στις 21 Δεκεμβρίου 1994 σχέδιο οδηγίας για την ελευθέρωση των υποδομών καλωδιακής μετάδοσης την 1η Ιανουαρίου 1996. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής να εφαρμόσει το άρθρο 90 της Συνθήκης αποτελεί επικίνδυνο προηγούμενο που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η πρωτοβουλία αυτή τροποποιεί τους κανόνες του θέματος όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και κατά συνέπεια την βιομηχανική στρατηγική.

3.1.2.6. Όσον αφορά τα εξεταζόμενα στο Πράσινο Βιβλίο θέματα για την ελευθέρωση των υποδομών η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στη γνωμοδότησή της () « για το σχέδιο οδηγίας της Επιτροπής που τροποποιεί τις οδηγίες 88/301/ΕΟΚ και 90/388/ΕΟΚ σχετικά με τις δορυφορικές επικοινωνίες [έγγρ. SEC(93) 1891 τελικό], επαναβεβαίωνε ότι : « πρωταρχικός στόχος πρέπει να είναι, πριν ακόμη πραγματοποιηθεί η ελευθέρωση του συνόλου των υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας, ο καθορισμός της καθολικής υπηρεσίας και η περιγραφή της εμβέλειάς της, των τεχνικών χαρακτηριστικών της και της χρηματοδότησής της » όπως το διατύπωνε στη γνωμοδότησή της () για την « Κατάσταση του τομέα των υπηρεσιών τηλεπικοινωνίας » [έγγρ. COM(93) 159 τελικό].

3.1.2.7. Το Πράσινο Βιβλίο, 1ο μέρος, προτείνει την ελευθέρωση των υπηρεσιών γενικά για το 1995, εκτός από την δημόσια φωνητική τηλεφωνία, αλλά η ΟΚΕ διαπυστώνει τη βούληση να ελευθερωθεί η φωνητική τηλεφωνία (συμπεριλαμβανομένων και των εναλλακτικών υποδομών) για τις επιχειρήσεις και τις κλειστές ομάδες χρηστών.

3.1.2.8. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι το χρονοδιάγραμμα που προτείνει η Επιτροπή για την ελευθέρωση των υποδομών δεν μπορεί να εφαρμοστεί με τρόπο ορθολογικό αν δεν καθοριστεί σαφώς η έννοια της Γενικευμένης Υπηρεσίας, οι λόγοι που την επιβάλουν, τα ζητήματα που διακυβεύονται, οι μηχανισμοί διασφάλισής της, η ανάπτυξή της και η χρηματοδότησή της.

3.1.2.9. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για την δημιουργία ενός σαφούς και σταθερού ρυθμιστικού πλαισίου, αλλά επιμένει ότι τα μέτρα που ευνοούν τον ανταγωνισμό πρέπει να ληφθούν αφού υιοθετηθεί το πλαίσιο αυτό, κυρίως για θέματα ανταγωνισμού, συγκέντρωσης των μέσων μαζικής επικοινωνίας, προστασίας της ιδιωτικής ζωής, των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ηλεκτρονικής προστασίας και χρηματοδότησης μίας γενικευμένης υπηρεσίας που έχει ορισθεί προηγουμένως επακριβώς και περιλαμβάνει το ευρύτερο δυνατό φάσμα προηγμένων υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στην πρωταρχική σημασία της έννοιας της γενικευμένης υπηρεσίας. Οι δυνατότητες πρόσβασης των ευρωπαίων πολιτών στις νέες υπηρεσίες πληροφοριών και επικοινωνίας εξαρτώνται από αυτήν. Ο πλούτος της προσφοράς πληροφοριών και επικοινωνίας θα εξαρτηθεί από τον ορισμό της γενικευμένης υπηρεσίας, που θα καθορίσει το κατά πόσον είναι δυνατόν να αποφευχθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός.

3.1.3.

Σύγκλιση των τηλεπικοινωνιών και της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και των εκδόσεων

3.1.3.1. Η ΟΚΕ έχει πλήρη συνείδηση της αναστάτωσης που θα προκαλέσουν οι νέες τεχνολογίες κυρίως στον οπτικοακουστικό τομέα και ενθαρρύνει την Επιτροπή στην προσπάθειά της να επανεξετάσει την οδηγία « Τηλεόραση χωρίς σύνορα » του 1989.

Ωστόσο, υπενθυμίζει την αναγκαιότητα εκτίμησης ορισμένων οπτικοακουστικών προϊόντων με βάση την πολιτιστική τους διάσταση λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τη σύγκλιση μεταξύ της Τηλεπικοινωνίας και Ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και των εκδόσεων.

3.1.3.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη διατήρησης και καθορισμού των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος στο εσωτερικό μιας ανοικτής αγοράς και σύγκλισης.

3.1.3.3. Το γεγονός ότι η τηλεόραση, και κυρίως η αλληλοεπιδρώσα με ηλεκτρονικούς υπολογιστές τηλεόραση, θα αποτελέσει το κατ`εξοχήν προνομιακό μέσο μαζικής επικοινωνίας που θα επιτρέψει την πρόσβαση του πολίτη στην κοινωνία των πληροφοριών, δεν έχει βεβαίως αποδειχθεί και πρέπει να μελετηθεί.

3.1.3.4. Χρειάζεται συνεπώς να εξασφαλιστεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα ευνοήσει τη ρύθμιση των νέων υπηρεσιών που προτείνονται με τον ταυτόχρονο καθορισμό των βασικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος.

3.1.3.5. Πρόκειται κυρίως για την πρόβλεψη μηχανισμών που θα τηρούν βασικές δεοντολογικές αρχές όπως :

- η προστασία του παιδιού και του εφήβου 7

- η αξιοπρέπεια του ανθρώπου 7

- η ιδιωτική ζωή 7

- η πολυφωνία.

3.1.3.6. Η ιδοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας αποδεικνύεται ένας ουσιαστικός προς ρύθμιση τομέας στο πλαίσιο των οπτικοακουστικών μέσων. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είχε εκφράσει μια σειρά παρατηρήσεων και απαντήσεων στα ερωτήματα που έθετε το Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τις στρατηγικές επιλογές για την ενίσχυση της βιομηχανίας προγραμμάτων στο πλαίσιο της οπτικοακουστικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης [έγγρ. COM (94)96 τελικό] στην γνωμοδότησή της CES 1000/94 της 14ης Σεπτεμβρίου 1994.

Διαπίστωνε ότι : « Το Πράσινο Βιβλίο επικεντρώνεται στην χωρίς φραγμούς λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς και στην ενίσχυση μιας "τάσης στον τομέα της παροχής υπηρεσιών που να οδηγεί προς μια παγκόσμια φιλελευθεροποίηση και ελευθέρωση" και αποφεύγει ηθελημένα να εξετάσει τις πιθανές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις ενός ξέφρενου ανταγωνισμού στον οπτικοακουστικό τομέα. »

« Χωρίς αμφιβολία ένας ανεξέλεγκτος ανταγωνισμός θα οδηγούσε στην κυριαρχία της ευρωπαϊκής αγοράς από ορισμένους συνασπισμούς μέσων μαζικής επικοινωνίας. »

« Η ποικιλομορφία των υπηρεσιών μπορεί να διευκολυνθεί τόσο από τον αναγκαίο περιορισμό των διεργασιών συγκέντρωσης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και από τη λήψη συγκεκριμένων ενισχυτικών μέτρων. »

3.1.3.7. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι, στην ίδια γνωμοδότηση, είχε τονίσει τους κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν από την προσέγγιση που προτείνει το Πράσινο Βιβλίο σε τομείς όπως η δημιουργία, η παραγωγή, η διανομή ή η εκμετάλλευση με τη χορήγηση χρηματοδοτικών κινήτρων : « Το επιχείρημα ότι η παροχή κινήτρων σε επιχειρήσεις για το σύνολο των δραστηριοτήτων τους συνεπάγεται και τη δημιουργία μίας αναπτυξιακής στρατηγικής, θα μπορούσε να αποτελέσει μία επικίνδυνη απερισκεψία. Στην ιστορία της οικονομίας υπάρχουν αρκετά παραδείγματα σύμφωνα με τα οποία η παροχή κινήτρων, αδιακρίτως, δεν δρα τόσο αποτελεσματικά, όσο η παροχή συγκεκριμένων χρηματοδοτικών κινήτρων, για επιμέρους προγράμματα. »

3.1.3.8. Όσον αφορά την επανεξέταση του ρυθμιστικού πλαισίου, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής, τόσο στις νέες όσο και στις ήδη υφιστάμενες υπηρεσίες, οι οποίες πρόκειται να αναπτυχθούν ευρύτατα χάρη στις νέες τεχνολογίες. Για το σκοπό αυτό, η εξέταση των εφαρμοστέων κανόνων, ιδιαίτερα στον τομέα της τηλεαγοράς, συνιστά άμεση προτεραιότητα για την προστασία των δικαιωμάτων του καταναλωτή, με ταυτόχρονο σεβασμό του δικαιώματος στον ανταγωνισμό.

3.1.3.9. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την ηλεκτρονική προστασία, καθώς και τη νομική προστασία και ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπισθούν με τη δέουσα προσοχή και εκφράζει την επιθυμία να ζητηθεί η γνώμη της, αμέσως μόλις τούτο καταστεί δυνατό από την πορεία των εργασιών.

3.2.

Δίκτυα, βασικές υπηρεσίες, εφαρμογές και περιεχόμενα

3.2.1. Η Επιτροπή δίνει έμφαση στον πρωταγωνιστικό ρόλο που θα κληθεί να διαδραματίσει ο ιδιωτικός τομέας για την επίτευξη της κοινωνίας των πληροφοριών και τονίζει ότι οι εφαρμογές στους τομείς των διευρωπαϊκών δικτύων και των οπτικοακουστικών προγραμμάτων θα αποτελέσουν κεντρικό άξονα για την εγκαθίδρυση και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών.

3.2.1.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να υπάρχει επαγρύπνηση και να επιτευχθεί η συμμετοχή και άλλων παραγόντων εκτός του ιδιωτικού τομέα, στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών. Θα πρέπει βεβαίως να καταστεί δυνατή η συμβολή του δημόσιου τομέα στην πολιτική και εκπαιδευτική ανάπτυξη διότι δεν κρίνεται σκόπιμο να αφεθεί η ανάπτυξη των τομέων αυτών αποκλειστικά στον ιδιωτικό τομέα.

3.2.2.

Τα δίκτυα

3.2.2.1.

Euro RNIS (Ψηφιακό δίκτυο ενοποιημένων υπηρεσιών)

3.2.2.1.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της RNS () και επισημαίνει, ειδικότερα, ότι :

- θα ήταν επιθυμητό να διευκρινίσει η Επιτροπή τα αντίστοιχα πεδία εφαρμογής των προτύπων και των αδειών εκμετάλλευσης 7

- θα πρέπει να διευκρινιστεί η έννοια των βασικών υπηρεσιών 7

- θα πρέπει να επιδιωχθεί η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών για το σαφή καθορισμό των εννοιών του ενιαίου δικτύου, των βασικών υπηρεσιών και των τερματικών πολυμέσων.

3.2.2.1.2. Ωστόσο, το πρόγραμμα δράσης δεν παρέχει διευκρινίσεις για τα εν λόγω ζητήματα. Η Επιτροπή δεσμεύεται να προωθήσει « Ένα ευρωπαϊκό Forum βασικών υπηρεσιών, στοχεύοντας σε στενότερη συνεργασία σχετικά με κοινές υπηρεσίες και λειτουργικές προδιαγραφές καθώς και στο χρονοδιάγραμμα της εισαγωγής τους ».

3.2.2.1.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στη γνωμοδότησή της, είχε ήδη εκφράσει ανησυχίες « για την καθυστέρηση που σημειώθηκε σε σχέση με το αρχικά προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα εισαγωγής των εναρμονισμένων υπηρεσιών RNIS ».

3.2.2.2.

Οι κινητές επικοινωνίες

Η ΟΚΕ σημειώνει τη μελλοντική παρουσίαση εκθέσεως της Επιτροπής επί των πορισμάτων των διαβουλεύσεων σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο το οποίο προτείνει « περαιτέρω ελευθέρωση του τομέα των κινητών επικοινωνιών » και, εν αναμονή της εκθέσεως της Επιτροπής, υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της (έγγρ. CES 1007/94) με ημερομηνία 14-15 Σεπτεμβρίου 1994.

3.2.2.2.1. Ειδικότερα, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι είχε επικροτήσει την έκδοση του Πράσινου Βιβλίου και ότι είχε συγχαρεί την Επιτροπή για την παρουσιάση συγκεκριμένων προτάσεων σχετικά με το μέλλον του εν λόγω τομέα. Εντούτοις, είχε κρίνει αναγκαίο να εμβαθύνει η Επιτροπή την εξέταση των ακόλουθων σημείων :

- διαδικασίες παροχής αδείας 7

- παροχή υπηρεσιών 7

- διασύνδεση 7

- υποδομή 7

- ραδιοσυχνότητες 7

- αρίθμηση 7

- θεμιτός ανταγωνισμός 7

- προστασία των δεδομένων 7

- υγεία, φυσική ασφάλεια και περιβάλλον 7

- οικονομικά και κοινωνικά θέματα.

3.2.2.3.

Δορυφορικές επικοινωνίες

Η ΟΚΕ αναμένει τα αποτελέσματα της εξέλιξης των φάσεων που αναφέρει η Επιτροπή στο πρόγραμμα δράσης της και την παρουσίαση των βασικών αρχών. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τις γνωμοδοτήσεις της, σχετικά με το « σχέδιο οδηγίας της Επιτροπής για τις δορυφορικές επικοινωνίες » () και σχετικά με την « πρόταση για τις άδειες εκμετάλλευσης δορυφόρων » ().

3.2.3.

Βασικές υπηρεσίες, εφαρμογές και περιεχόμενο

3.2.3.1. Η έννοια της καθολικής υπηρεσίας χρήζει πράγματι διευκρινίσεως, αλλά η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να υπάρξει και συσχετισμός των εννοιών « βασικές υπηρεσίες » και « καθολική υπηρεσία ». Γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η αυτή η τελευταία υπηρεσία θα πρέπει να είναι εξελικτική και να ακολουθεί τις τεχνολογικές καινοτομίες.

3.2.3.2. Η αναστάτωση που θα επιφέρει το περιεχόμενο της έκθεσης Bangemann στο κοινωνικό σύνολο, καθιστά αναγκαία την κατανόηση του συνόλου των πεδίων εφαρμογής που προτείνει η εν λόγω έκθεση, καθώς και της μελλοντικής τους εξέλιξης.

3.2.3.3. Τόσο η πολιτική που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή και προτείνεται στο σχέδιο δράσης, όσο και τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης των διαφόρων πεδίων δημιουργούν μία σειρά ερωτηματικών ως προς την επικείμενη καθιέρωση της κοινωνίας των πληροφοριών.

3.2.3.4. Οι καθυστερήσεις και οι δυσχέρειες που παρατηρήθηκαν, τόσο κατά την ανάπτυξη του δικτύου Euro RNIS όσο και κατά την υλοποίηση του προγράμματος IDA () προκαλούν ανησυχία ως προς τα είδη των πεδίων εφαρμογής που σχεδιάζονται για το μέλλον.

3.2.3.5. Η Σύνοδος Κορυφής της Κέρκυρας επιδοκίμασε τα πεδία εφαρμογής που πρότεινε η ομάδα Bangemann : τηλεργασία, διδασκαλία εξ αποστάσεως, δίκτυο πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, τηλεματικές υπηρεσίες για ΜΜΕ, διαχείριση οδικής κυκλοφορίας, έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας, δίκτυα υγειονομικής περίθαλψης, διευρωπαϊκό δίκτυο δημοσίων διοικήσεων, ηλεκτρονικοί δημόσιοι διαγωνισμοί και προκηρύξεις καθώς και « αρτηρίες πληροφοριών » στις πόλεις.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει να μεταφερθούν τα ερευνητικά σχέδια και οι πειραματικές εφαρμογές από τα εργαστήρια στην « πραγματική » ζωή, προκειμένου να δημιουργηθούν νέες αγορές και καινούριες δυνατότητες απασχόλησης.

3.2.3.6. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η τηλεργασία, η μάθηση εξ αποστάσεως και τα δίκτυα έρευνας και υγειονομικής περίθαλψης, πριν τεθούν σε « επί τόπου δοκιμή », θα αποτελέσουν αντικείμενο συζητήσεων σχετικά με τον καθορισμό των αναγκών και την αποτίμηση του κόστους.

Όσον αφορά τις τηλεματικές υπηρεσίες για ΜΜΕ, τις μεταφορές, τα δίκτυα IDA και τους ηλεκτρονικούς διαγωνισμούς και προκηρύξεις, φαίνεται ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε αυτά τα πεδία εφαρμογής.

Η ΟΚΕ επισημαίνει τους κινδύνους που περικλείει αυτή η μορφή προσέγγισης διότι εκείνοι οι οποίοι πρέπει να υποβάλουν προτάσεις για την παροχή υπηρεσιών στους χρήστες αφού προσδιορίσουν τις ανάγκες τους, είναι κατά κύριο λόγο οι σχετικοί επιχειρηματίες. Θα ήταν στην συνέχεια απαραίτητη η διενέργεια δοκιμών που απευθύνονται στους χρήστες, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της δημιουργίας τεχνητών αναγκών που δεν επιθυμούν οι χρήστες.

Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στην αβεβαιότητα που επικρατεί στην αγορά, στο πρόβλημα που τίθεται ως προς τον προσδιορισμό των πραγματικών αναγκών και στην αναγκαιότητα ανάπτυξης των δικτύων που μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες αυτές. Προς τον σκοπό αυτό επιβάλλεται η ανάπτυξη υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του δημοσίου συμφέροντος και αποτελούν απόρροια διαλόγου με τις βιομηχανίες, τους παρέχοντες υπηρεσίες και τους χρήστες.

3.2.3.7. Η ΟΚΕ στηρίζει μεν τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής, αλλά εκφράζει φόβους ως προς το ενδεχόμενο να καθυστερήσει η ανάπτυξη των προαναφερθέντων πεδίων, ενόψει των καθυστερήσεων που παρατηρήθηκαν κατά την ανάπτυξη του δικτύου Euro RNIS.

3.2.3.8. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ αμφισβητεί τον επείγοντα χαρακτήρα ορισμένων μέτρων που προτείνει η Επιτροπή και εφιστά την προσοχή της στους κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση επιτάχυνσης ορισμένων διεργασιών, δεδομένης μάλιστα της βραδείας ανάπτυξης μερικών άλλων.

3.2.3.9. Πράγματι, τα πειράματα που διεξήχθησαν σχετικά με εφαρμογές οι οποίες ενδέχεται να γνωρίσουν ταχεία ανάπτυξη αφορούν τη σύγκλιση του τομέα των οπτικοακουστικών μέσων και εκείνου των τηλεπικοινωνιών.

Οι υπηρεσίες που υπόσχονται ταχεία ανάπτυξη είναι, ειδικότερα, η τηλεαγορά και το σύστημα « πληρωμή ανά εκπομπή » (« pay per view »). (Το σύστημα αυτό θα παρέχει στον « τηλεθεατή » τη δυνατότητα να πληρώνει τα προγράμματά του κατ`επιλογήν, δηλαδή να πληρώνει για να παρακολουθεί τις εκπομπές που θα επιλέγει από έναν κατάλογο προτεινόμενων προγραμμάτων). Η ΟΚΕ ζητά εντούτοις να εκπονήσει η Επιτροπή ακριβείς μελέτες σχετικά με το θέμα αυτό, διότι η μορφή αυτή υπηρεσιών, οι οποίες κατά τη διάρκεια της έναρξης παροχής τους στις ΗΠΑ γνώρισαν σχετική επιτυχία, αντιμετωπίζουν προς το παρόν τεράστιες δυσκολίες.

3.2.3.10. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στην ανάγκη εφαρμογής μίας πολιτικής η οποία να επιτρέπει τη διάδοση των υποδομών, σε συνάρτηση με τις πραγματικές εξελίξεις και ανάγκες, και ταυτόχρονα να μη θέτει σε κίνδυνο ούτε τις βασικές υπηρεσίες, ούτε την γενικευμένη υπηρεσία.

3.2.3.11. Η ΟΚΕ, έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι πρέπει να επιτευχθεί ένα κατώτερο όριο « κρίσιμης μάζας » το οποίο να καθιστά δυνατή την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών, εκτιμά ότι ο στόχος αυτός δεν πρέπει να υλοποιηθεί εις βάρος των πεδίων εφαρμογής που εγκρίθηκαν από τη Σύνοδο Κορυφής της Κέρκυρας και ενδιαφέρουν το δημόσιο τομέα. Αντίθετα, θα πρέπει να εξευρεθούν μηχανισμοί οι οποίοι να αποτρέπουν τον ιδιωτικό τομέα από την αποκλειστική εστίαση της χρηματοδότησής του σε εμπορικές εφαρμογές που υπόσχονται άμεσα κέρδη.

3.3.

Κοινωνική πολιτική, κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές

3.3.1. Η εμφάνιση της κοινωνίας των πληροφοριών περιέχει ορισμένους κινδύνους, όπως η κοινωνική πόλωση, τους οποίους παρουσίασε η Έκθεση Bangemann και τους οποίους η Επιτροπή έχει συνειδητοποιήσει.

3.3.2. Η Επιτροπή προτείνει την υιοθέτηση κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση των αλλαγών που θα επιφέρει αναπόφευκτα η εμφάνιση της κοινωνίας των πληροφοριών, ώστε να διασφαλισθούν βασικές κοινωνικές έννοιες όπως η παροχή γενικευμένης υπηρεσίας.

3.3.3. Η ΟΚΕ επιμένει σχετικά με την βασική αυτή πτυχή και υπενθυμίζει την απόλυτη αναγκαιότητα του ορισμού της έννοιας της παροχής γενικευμένης υπηρεσίας, της θέσπισης μηχανισμών διασφάλισής της και της ανάπτυξής της στο σύνολο της επικράτειας.

3.3.4. Η Επιτροπή προτίθεται να συγκροτήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου με αποστολή την παροχή συμβουλών ως προς την προτεραιότητα που θα πρέπει να δοθεί κατά την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Προτεραιότητα θα δοθεί :

- στην απασχόληση και στο περιβάλλον εργασίας 7

- στις κοινωνικές πτυχές 7

- στις πολιτιστικές πτυχές 7

- στα γλωσσικά ζητήματα.

3.3.5. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή ανέλαβε να μελετήσει με αποφασιστικότητα τα βασικά ζητήματα που συνδέονται με τις κοινωνικές μεταβολές που θα επιφέρει η κοινωνία των πληροφοριών. Εκφράζει εντούτοις την λύπη της διότι δεν δόθηκε στις εργασίες αυτές η ίδια προτεραιότητα με αυτήν που δόθηκε σε άλλες πτυχές όπως στην απελευθέρωση των υποδομών. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει προσεκτικότερα τα κοινωνικά προβλήματα και τα προβλήματα της απασχόλησης και να δώσει προτεραιότητα στην αντιμετώπισή τους, με την εκπόνηση ειδικών μελετών. Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη διάρκεια του κοινωνικού διαλόγου που θα διεξαχθεί με την μελλοντική έννοια της μετάβασης στην κοινωνία των πληροφοριών.

3.4.

Απασχόληση και περιβάλλον της εργασίας

3.4.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει την γνωμοδότησή της (έγγρ. CES 1007/94) σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τις κινητές επικοινωνίες στις 14 και 15 Σεπτεμβρίου 1994, στην οποία τόνιζε ότι είναι απαραίτητο : « Το Συμβούλιο και η Επιτροπή να αναλάβουν πρωτοβουλίες που αποσκοπούν όχι μόνον στην εναρμόνιση και ελευθέρωση των υπηρεσιών, αλλά και στην εξέταση των επιπτώσεων και των οικονομικών συνεπειών των αποφάσεων αυτών... Απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάληψη των πρωτοβουλιών αυτών αποτελεί η κατάρτιση εμπεριστατωμένης μελέτης σχετικά με τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις για το σύνολο του τομέα των τηλεπικοινωνιών. »

3.4.2. Η ΟΚΕ αναμένει την έκθεση την οποία προτίθεται να καταρτίσει η Επιτροπή στο εγγύς μέλλον, σχετικά με τις επιπτώσεις στην απασχόληση ή των ευρύτερων κοινωνικών επιπτώσεων της ανάπτυξης της « ευέλικτης επιχείρησης ». Είναι εντούτοις σημαντικό να μελετηθούν οι επιπτώσεις στην απασχόληση του συνόλου των εργαζομένων και όχι μόνον στις εταιρίες που θα χρησιμοποιήσουν την « τηλεργασία ». Πράγματι θα πρέπει να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις της ελευθέρωσης τόσο επι των δημιουργούμενων όσο και των καταργούμενων θέσεων απασχόλησης στις επιχειρήσεις γενικότερα. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών στους τομείς που δεν περιλαμβάνονται στις τηλεπικοινωνίες, όπως παραδείγματος χάρη η διανομή, καθώς και η επίδραση που θα έχει η τηλεαγορά στην απασχόληση στον τομέα αυτόν.

3.5.

Κοινωνικές πτυχές

3.5.1. Η Επιτροπή υπογραμμίζει τις εκ βάθρων μεταβολές που αναμένονται στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής και του ελεύθερου χρόνου, της βελτίωσης της ποιότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και υγείας, και της προαγωγής νέων μορφών χωροταξίας. Η επιταχυνόμενη διάδοση των νέων τεχνολογιών ενδέχεται, ωστόσο, να προκαλέσει φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού και απομόνωσης.

3.5.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η Επιτροπή επικέντρωσε το ενδιαφέρον της στην καθημερινή ζωή και τον ελεύθερο χρόνο. Η προσέγγιση αυτής της μορφής ενισχύει τις εκτιμήσεις των αναλύσεων σύμφωνα με τις οποίες η εμφάνιση της κοινωνίας των πληροφοριών θα πραγματοποιηθεί σταδιακά. Το πρώτο στάδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει την προσέγγιση ενός κατώτατου ορίου απαιτούμενου όγκου κατανάλωσης (κρίσιμης μάζας) ατομικών υπηρεσιών. Μόνον μετά από το στάδιο αυτό θα μπορούσε να εξετασθεί η κατάρτιση πλέον φιλόδοξων και προς το δημόσιο συμφέρον σχεδίων (τηλεϊατρική, διαχείριση της κυκλοφορίας, ...).

3.5.3. Η ΟΚΕ εκφράζει επιφυλάξεις γι` αυτή την μορφή προσέγγισης και τον φόβο της για την εγκαθίδρυση μίας κοινωνίας πολλών ταχυτήτων. Η Επιτροπή σημειώνει ότι « η επιταχυνόμενη διάδοση των νέων τεχνολογιών ενδέχεται, να προκαλέσει φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού και απομόνωσης ». Ο κίνδυνος αυτός είναι υπαρκτός μόνον αν δοθεί προτεραιότητα στην καθιέρωση ατομικών υπηρεσιών και στον ελεύθερο χρόνο. Η επιταχυνόμενη χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών στον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας δεν μπορεί σε καμμία περίπτωση να δημιουργήσει φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού.

Η έννοια της γενικευμένης παροχής υπηρεσιών και η ανάπτυξή της, εντός του ιδιαίτερου αυτού πλαισίου, θεωρούνται υψίστης σημασίας.

3.6.

Πολιτιστικές πτυχές

3.6.1. Τα προτεινόμενα από την Επιτροπή μέτρα έχουν ως στόχο να καταστήσουν την πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα τον ακρογωνιαίο λίθο της « στρατηγικής των περιεχομένων » για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών.

Κατά την υποστήριξη της προαγωγής των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αγαθών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πολιτιστική ιδιαιτερότητα των αγαθών αυτών.

3.6.2. Προς τον σκοπό αυτό η ΟΚΕ επιμένει στην αναγκαιότητα θέσπισης ενός ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη την σύγκλιση των ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και της τηλεπικοινωνίας. Θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, να προβλεφθεί η θέσπιση κανόνων που θα λαμβάνουν υπόψη τα ζητήματα δεοντολογίας που ανακύπτουν στον τομέα της επεξεργασίας της πληροφορίας.

3.6.3. Πράγματι, η δυνατότητα μετάδοσης πληροφοριών με κάθε μέσο υποστήριξης και ο πολλαπλασιασμός των πηγών πληροφόρησης που θα έχουν στην διάθεσή τους οι χρήστες, καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη και πρόβλεψη μηχανισμών εφαρμογής των κανόνων που αφορούν τα ζητήματα δεοντολογίας που ανακύπτουν, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος παραπληροφόρησης ή χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η ελευθερία έκφρασης, την οποία οφείλουν να αναπτύξουν οι νέες τεχνολογίες, με ταυτόχρονη ανάπτυξη του αισθήματος ευθύνης των διαφόρων παραγόντων.

3.6.4. Η διευκόλυνση της διάδοσης των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αξιών στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από ένα πρόγραμμα διευκόλυνσης της πρόσβασης στα πολιτιστικά αγαθά και καθορισμού των βασικών υπηρεσιών στον οπτικοακουστικό τομέα.

3.6.5. Αυτό σημαίνει μεταξύ άλλων ότι είναι αναγκαίο να προταθούν υπηρεσίες στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, αλλά και ότι θα χρειασθεί να διασφαλισθεί η παροχή ενός συνόλου υπηρεσιών προς όλους τους χρήστες. Μία εξελικτική προσέγγιση της καθολικής υπηρεσίας θα επέτρεπε την ενσωμάτωση των βασικών υπηρεσιών στον οπτιοακουστικό τομέα.

3.6.6. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει την γνωμοδότησή της (CES 1000/94), στις 14 Σεπτεμβρίου 1994, σχετικά με το « Πράσινο Βιβλίο για την πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα », στην οποία εξέφραζε την λύπη της : « για το γεγονός ότι οι διάφορες προτάσεις και συστάσεις που υπέβαλε κατα την διάρκεια των τελευταίων χρόνων, προκειμένου να διαφανούν οι μελλοντικές προοπτικές για την δημιουργία δημοκρατικών ευρωπαϊκών μέσων μαζικής επικοινωνίας παρέμειναν για μία ακόμη φορά νεκρό γράμμα ».

Καθώς η ΟΚΕ δεν κρύβει την ανησυχία της σχετικά με την συγκέντρωση των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, εκφράζει τον φόβο ότι η πολιτική ενίσχυσης στον τομέα της οπτικοακουστικής δημιουργίας θα περιορισθεί στην υποστήριξη των παραγωγών ανάλογα με την επιτυχία που γνωρίζουν και των διανομέων ανάλογα με τις εγγυήσεις που παρέχουν.

3.7.

Γλωσσικά ζητήματα

3.7.1. Η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση όπου θα εντοπίζονται τρόποι για την αντιμετώπιση ευρωπαϊκών γλωσσικών θεμάτων καθώς και για την τόνωση της αναπτυσσόμενης δραστηριότητας που βασίζεται στη γλώσσα.

3.7.2. Η ΟΚΕ αναμένει την ανακοίνωση αυτή, αλλά υπογραμμίζει ότι η πτυχή αυτή θα έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο επισταμένης μελέτης. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα ήταν ίσως σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η διάδοση πληροφοριών ευρωπαϊκού επιπέδου στο εσωτερικό της Ένωσης.

3.8.

Δραστηριότητες προαγωγής και προβολής

3.8.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το πρόγραμμα διάδοσης που προτείνει η Επιτροπή.

Εκφράζει, ωστόσο, την ευχή το πρόγραμμα αυτό να υλοποιηθεί με σαφήνεια και διαφάνεια προς όφελος των χρηστών, να παράσχει πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που περικλείει και τις δυνατότητες που παρέχει η μετάβαση στην κοινωνία την πληροφοριών και επικοινωνίας για τον έλεγχο των οικονομικών, κοινωνικών και οικολογικών προβλημάτων.

3.8.2. Προς τον σκοπό αυτό είναι αναγκαία η ύπαρξη ενός σαφούς και αξιόπιστου ρυθμιστικού πλαισίου, αναγνωρισμένων προτύπων και υπηρεσιών κοινής ωφελείας.

Συνεπώς η ΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελούν τον βασικό άξονα για την εμφάνιση της κοινωνίας των πληροφοριών και ότι η υλοποίησή τους θα πρέπει να γίνει σε συνεννόηση με τους δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς οι οποίοι θα αναλάβουν την παροχή των υπηρεσιών. Κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί η συνεργασία των ενώσεων, αποστολή των οποίων είναι η ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού ώστε να καταστεί δυνατή η πληροφόρηση του συνόλου της κοινωνίας για τις νέες δυνατότητες που δημιουργούνται.

Μόνον μέσω της επίδειξης πνεύματος ευρείας συναίνεσης και συνεργασίας εκ μέρους του συνόλου των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων θα αποφύγει η κοινωνία των πληροφοριών τον σκόπελο της κοινωνικής πόλωσης.

4. Συμπεράσματα ως προς την προτεραιότητα αντιμετώπισης των προκλήσεων

4.1. Δεδομένης της σύγκλισης του οπτικοακουστικού τομέα και της πληροφορικής καθώς και των τηλεπικοινωνιών και των εκδόσεων πρέπει να προβλεφθεί η θέσπιση ρύθμισης σχετικά με την συγκέντρωση των μέσων μαζικής επικοινωνίας, πριν γίνει οιαδήποτε ενέργεια για την απελευθέρωση τους.

4.2. Η εφαρμογή του προγράμματος ελευθέρωσης των υπηρεσιών και των υποδομών το οποίο προτείνει η Επιτροπή πρέπει να εξαρτηθεί από προϋποθέσεις όπως :

- η θέσπιση ενός σταθερού ρυθμιστικού και νομικού πλαισίου ιδιαίτερα όσον αφορά :

- την συγκέντρωση και την ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας,

- τον καθορισμό και την διασφάλιση της γενικευμένης παροχής υπηρεσιών,

- την προστασία της ιδιωτικής ζωής,

- τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας,

- τη νομική προστασία και ασφάλεια,

- τον οπτικοακουστικό τομέα :

τη δεοντολογία

την πληροφορία

τον πολιτισμό,

- την τυποποίηση, διαλειτουργικότητα,

- τα τιμολόγια (ίση κατανομή, διασταυρωμένες επιδοτήσεις) 7

- η εναρμόνιση και ανάπτυξη των Εuro RNIS (ψηφιακά δίκτυα ενοποιημένων υπηρεσιών), ενός ενοποιημένου ευρυζωνικού δικτύου και του IDA (δίκτυα για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των δημοσίων υπηρεσιών), ώστε να μη τεθεί σε κίνδυνο η ανάπτυξη των εφαρμογών, ιδιαίτερα όσων αφορούν τις εφαρμογές δημοσίου συμφέροντος.

4.3. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι η Επιτροπή πρέπει να διεξάγει αμέσως τις αναλύσεις που θεωρεί απαραίτητες για τον προσδιορισμό των πιθανών κοινωνικών και οικονομικών κινδύνων και προκλήσεων που συνεπάγεται η πορεία προς της κοινωνία των πληροφοριών και να προσδιορίσει και να οριοθετήσει τα κατάλληλα μέτρα. Ειδικότερα η ΟΚΕ ζητεί :

- την άμεση σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων με τη συμμετοχή του συνόλου των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων 7

- τη διεξαγωγή μελετών για την εκτίμηση των επενδυτικών αναγκών και των επιπτώσεων που έχουν για την απασχόληση η δημιουργία και η λειτουργία των αρτηριών πληροφοριών και νέων υπηρεσιών 7

- τη διεξαγωγή μελετών σχετικά με της διαρθρωτικές επιδράσεις και τις συνέπειες που έχει για την απασχόληση η λειτουργία νέων υπηρεσιών πληροφοριών και επικοινωνιών, λαμβανομένων ιδιαιτέρως υπόψη των νέων δυνατοτήτων εφαρμογής σε τράπεζες, εμπορικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις στον τομέα της διανομής, γραφεία ταξιδίων, εταιρείες μεταφορών και σε επιχειρήσεις στον τομέα των μέσων ενημέρωσης 7

- την κατάρτιση και τη δοκιμή κανόνων διαμόρφωσης και προστασίας σε συνδυασμό με περιφερειακά πρότυπα προγράμματα.

4.4. Τα αποτελέσματα των ερευνών και οι εμπειρίες από τα προγράμματα πρέπει να τεθούν στη διάθεση του κοινού και να αξιοποιηθούν για τον προσδιορισμό περαιτέρω μέτρων για τη διευκόλυνση της μετάβασης στην κοινωνία των πληροφοριών. Πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων σχετικά με μέτρα που θεωρούνται κατάλληλα, πρέπει να ζητείται η γνώμη των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων

4.5. Ταυτόχρονα με την γνωστοποίηση των κοινωνικών συνεπειών των νέων τεχνολογιών, θα ήταν σκόπιμο επίσης να καταρτισθούν μελέτες αναγκών, ώστε η κοινωνία των πληροφοριών να ανταποκρίνεται στα πραγματικά αιτήματα της ευρωπαϊκής κοινωνίας και να μην περιορισθεί στην παροχή άμεσα αποδοτικών χρηματοοικονομικά υπηρεσιών.

4.6. Χρειάζεται να προσδιορισθεί ένα ακριβές χρονοδιάγραμμα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών πριν από την λήξη της προθεσμίας που έχει τεθεί για την ελευθέρωση όλων αυτών των υπηρεσιών και να προσαρμοσθούν οι ημερομηνίες λήξης των προθεσμιών αυτών σε σχέση με τις αναγκαίες μελέτες για τις κοινωνικές προκλήσεις.

4.7. Λαμβανομένης υπόψη της αβεβαιότητας που προκαλούν οι εν λόγω υπό εξέλιξη μεταβολές, είναι ανάγκη να δοθεί στα κράτη μέλη και στις κοινωνίες των πολιτών η αναγκαία χρονική προθεσμία, ώστε να μελετήσουν και, ενδεχομένως, να αποδεχθούν την θέσπιση ενός δημοκρατικού ρυθμιστικού οργάνου σε κοινοτικό επίπεδο. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, ως προς το δημοκρατικό χαρακτήρα του οργάνου αυτού.

4.8. Η ΟΚΕ τονίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν για την έγκαιρη μεταφορά και, εν συνεχεία, για την αποτελεσματική εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο, των αποφάσεων που λαμβάνονται συλλογικά από το Συμβούλιο, όπως οι οδηγίες και οι κανονισμοί.

4.9. Η διαμόρφωση της πορείας προς την κοινωνία των πληροφοριών έχει μεγάλη σημασία για τον περαιτέρω οικονομικό και κοινωνικό εκσυγχρονισμό της Ευρώπης, επειδή συμβάλλει στη διασφάλιση και την ενίσχυση των νεωτεριστικών ικανοτήτων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, στη μελλοντική διάρθρωση της παραγωγής και της απασχόλησης καθώς και στην περαιτέρω εξέλιξη των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. Κατά την άποψη της ΟΚΕ απαιτείται :

1. να ενισχυθεί η μεταβολή των διαρθρώσεων των επιχειρήσεων και των απαιτουμένων δεξιοτήτων με τη λήψη μέτρων στο πλαίσιο της πολιτικής στους τομείς της βιομηχανίας, της έρευνας και τεχνολογίας καθώς και της εκπαίδευσης. Μέτρα που λαμβάνονται στα πλαίσια του τρέχοντος 4ου ευρωπαϊκού προγράμματος-πλαίσιο και των προγραμμάτων τόνωσης, των διαρθρωτικών ταμείων (ιδιαιτέρως όσον αφορά το στόχο 4), πρέπει να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων 7

2. η δημιουργία και η λειτουργία των νέων δικτύων επικοινωνιών και πληροφοριών (αρτηρίες πληροφοριών) δεν πρέπει να αποσκοπούν αποκλειστικά στην υλοποίηση τεχνικών και οικονομικών στόχων. Είναι εξίσου απαραίτητο να :

- εξασφαλισθεί μια βασική ροή πληροφοριών προς τον πολίτη και να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο διάκρισης όσον αφορά την πρόσβαση στα νέα συστήματα και τις νέες υπηρεσίες,

- διασφαλιστεί το πολύπλευρο των πληροφοριών,

- συνεκτιμηθεί ιδιαίτερα η προστασία των πολιτιστικών και των δημοκρατικών αξιών,

- διασφαλιστεί η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και η τεχνική ασφάλεια των πληροφοριών και να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο κατάχρησης της οικονομικής ισχύος για πολιτικούς σκοπούς.

Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητο να θεσπισθούν « κυκλοφοριακές » ρυθμίσεις για την περίπτωση των αρτηριών πληροφοριών. Προϋπόθεση αυτού είναι η εξασφάλιση της παροχής ορισμένων βασικών υπηρεσιών στους τομείς των πληροφοριών και των επικοινωνιών, προσβάσιμων σε όλους τους πολίτες 7

3. να διευκολυνθεί η πορεία προς την μελλοντική κοινωνία των πληροφοριών με τη δημιουργία νέας ζήτησης, εφόσον συμβαδίζει με την ανάπτυξη και τη λειτουργία νέων συστημάτων και υπηρεσιών πληροφοριών και επικοινωνιών, που από την πλευρά τους αφορούν κοινωνικά συμφέροντα και συμβάλλουν στην υλοποίηση στόχων στους τομείς της εργασίας, της δημιουργίας απασχόλησης και της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής 7

4. να αξιοποιηθεί η ανάπτυξη της υποδομής πληροφοριών και επικοινωνιών στο πλαίσιο τοπικών πρότυπων προγραμμάτων για να τεθούν τα θεμέλια για μια υπεύθυνη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Για την κατάρτιση και τη δοκιμή των απαραίτητων και κοινωνικά αποδεκτών διαρθρώσεων νέων δικτύων και υπηρεσιών, για την προαγωγή της επαγγελματικής κατάρτισης και της επιμόρφωσης με στόχο τη χρήση νέων συσκευών, συστημάτων και υπηρεσιών στον τομέα των πληροφοριών και των επικοινωνιών, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή κοινωνικού διαλόγου με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων 7

5. να ληφθεί υπόψη η διεθνοποίηση της πληροφορίας. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη θέσπισης σταθερών και σαφών κανόνων που θα επιτρέψουν την ανταλλαγή πληροφοριών σε παγκόσμιο επίπεδο, βάσει του σεβασμού του θεμιτού ανταγωνισμού, της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, της ασφάλειας και της πνευματικής ιδιοκτησίας.

4.10. Η ΟΚΕ ζητεί επιμόνως την ταχεία και αποφασιστική υλοποίηση των μελετών και διαβουλεύσεων, η διεξαγωγή των οποίων συνιστάται στην παρούσα γνωμοδότηση, με τη δέουσα συνεκτίμηση των ως άνω προτεραιοτήτων, ώστε να καταστεί δυνατή η ορθή και έγκαιρη προσαρμογή της Ένωσης στις εξελίξεις που διαδραματίζονται στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 127 της 7. 5. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 52 της 19. 2. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 127 της 7. 5. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.

() IDA : Δίκτα για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ δημοσίων υπηρεσιών.