17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/3 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου όσον αφορά τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικο­
νομικής Κοινότητας και(*) περί καθιέρωσης συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της 
κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus 
(91/C 127/03) 
COM(91) 128 τελικό 
(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Απριλίου 1991) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη yta την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 235, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
Εκτιμώντας: 
ότι με την απόφαση 87/327/ΕΟΚ (') το Συμβούλιο ενέκρινε το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την 
κινητικότητα των φοιτητών (Erasmus), η οποία τροποποιήθηκε με την απόφαση 89/663/ΕΟΚ(2)· 
ότι στις 5 Νοεμβρίου 1990 το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να διαπραγματευθεί με τις 
χώρες ΕΖΕΣ και το Λιχτενστάιν, σύμφωνα με ειδικές διαπραγματευτικές οδηγίες, διμερείς συμφωνίες 
με στόχο τη συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμ­
ματος Erasmus' 
ότι η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και(*), λόγω της φύσης της, 
εμπλουτίζει την επίδραση του προγράμματος Erasmus έτσι ώστε να αναπτύσσεται η διαπανεπιστη­
μιακή συνεργασία και να ενισχύεται το επίπεδο των επαγγελματικών προσόντων του ανθρώπινου 
δυναμικού στην Ευρώπη, 
ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΤΑ ΕΞΗΣ: 
Αρθρο 1 
Εγκρίνεται εκ μέρους της Κοινότητας η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και (*) περί 
καθιέρωσης συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε πλαίσιο του προγράμ­
ματος Erasmus. 
Το κείμενο της συμφωνίας επισυνάπτεται στην απόφαση αυτή. 
Αρθρο 2 
Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου προβαίνει στην κοινοποίηση όπως προβλέπεται στο άρθρο 13 της συμ­
φωνίας. 
(*) της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας, της Δημοκρατίας της Ισλανδίας, του Βασι­
λείου της Νορβηγίας, του Βασιλείου της Σουηδίας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας. 
(') ΕΕ αριθ. L 166 της 25. 6. 1987, σ. 20. 
(2) ΕΕ αριθ. L 395 της 30. 12. 1989, σ. 23. 
Αριθ. C 127/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και Ο περί καθιέρωσης συνεργασίας 
στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ: 
στο εξής αποκαλούμενη «η Κοινότητα», και Αρνρο / 
Ο, 
στο εξής αποκαλούμενες <<(2)», 
οι οποίες στο εξής θα αποκαλούνται τα «συμβαλλόμενα 
μέρη», 
Εκτιμώντας: 
ότι η Κοινότητα ενέκρινε το ευρωπαϊκό κοινοτικό πρό­
γραμμα δράσης για την κινητικότητα των φοιτητών, στο 
εξής αποκαλούμενο Erasmus' 
ότι τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν κοινό συμφέρον για 
συνεργασία στον τομέα αυτό, ως μέρος της ευρύτερης 
συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ 
στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρ­
τισης, με στόχο την επίτευξη δυναμικής και ομογενούς ανά­
πτυξης στον τομέα αυτό-
ότι, ειδικά, η συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και... με 
στόχο την επίτευξη των στόχων που ορίζονται για το 
Erasmus, στο πλαίσιο του δικτύου της διαπανεπιστημιακής 
συνεργασίας όπου συμμετέχουν η Κοινότητα και οι χώρες 
ΕΖΕΣ συνολικά, λόγω του χαρακτήρα της εμπλουτίζει την 
επίδραση των ενεργειών Erasmus, έτσι ώστε να αναβαθμί­
ζονται τα επίπεδα των προσόντων του ανθρώπινου δυνα­
μικού στην Κοινότητα και στη 
ότι τα συμβαλλόμενυ μέρη αναμένουν συνεπώς να επωφελη­
θούν αμοιβαίως από τη συμμετοχή της ... στο Erasmus" 
ότι η επιτυχής συνεργασία στον τομέα αυτό συνεπάγεται τη 
γενική δέσμευση και των δύο μερών να καταβάλλουν συ­
μπληρωματικές προσπάθειες ώστε να ενθαρρύνουν την κινη­
τικότητα των φοιτητών, 
(') της (η) Δημοκρατίας (Δημοκρατία) της Αυστρίας, της (η) Δημο­
κρατίας (Δημοκρατία) της Φινλανδίας, της (η) Δημοκρατίας 
(Δημοκρατία) της Ισλανδίας, του (το) Βασιλείου (Βασίλειο) της 
Νορβηγίας, του (το) Βασιλείου (Βασίλειο) της Σουηδίας, της (η) 
Ελβετικής Συνομοσπονδίας (Ελβετική Συνομοσπονδία). 
(2) η Αυστρία, η Φινλανδία, η Ισλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η 
Ελβετία. Καθιερώνεται συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και ... 
στον τομέα της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας και κινη­
τικότητας στο πλαίσιο της εφαρμογής του Erasmus. Οι ενέρ­
γειες του προγράμματος Erasmus παρατίθενται στο παράρ­
τημα Ι. 
Αρΰρο 2 
Για τους σκοπούς της συμφωνίας, ο όρος «πανεπιστήμιο» 
χρησιμοποιείται για να καλύπτει όλες τις κατηγορίες της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδρυμάτων κατάρτισης που 
απονέμουν, όπου ενδείκνυται στο πλαίσιο της προχωρη­
μένης κατάρτισης, τίτλους ή διπλώματα αυτού του επιπέδου, 
ανεξάρτητα με το πώς αποκαλούνται αυτά τα ιδρύματα στα 
συμβαλλόμενα μέρη. 
Οι φοιτητές που εγγράφονται σε αυτά τα ιδρύματα, ανεξάρ­
τητα από τον τομέα των σπουδών, είναι επιλέξιμοι για υπο­
στήριξη στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus μέχρι και 
συμπεριλαμβανομένου του διδακτορικού επιπέδου, με την 
προϋπόθεση ότι η περίοδος σπουδών στο πανεπιστήμιο υπο­
δοχής, του οποίου το πρόγραμμα σπουδών συμβιβάζεται με 
το πρόγραμμα σπουδών του πανεπιστημίου στη χώρα προέ­
λευσης του φοιτητή, αποτελεί μέρος της επαγγελματικής του 
κατάρτισης. 
Το πρόγραμμα Erasmus δεν καλύπτει δραστηριότητες 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Άρΰρο 3 
Εκτός εάν αλλιώς ορίζεται στο άρθρο αυτό, εννοείται ότι οι 
παραπομπές στο άρθρο 1 αυτής της συμφωνίας στα κράτη 
μέλη της Κοινότητας για τους σκοπούς της παρούσας συμ­
φωνίας αφορούν επίσης ... 
Όσον αφορά τις διάφορες ενέργειες του Erasmus, η συμμε­
τοχή πανεπιστημίων από ... στις δραστηριότητες Erasmus 
υπόκειται στους ειδικούς όρους και κανόνες που ορίζονται 
στο παρόν άρθρο. 
1. Ενέργεια 1 — Δημιουργία και λειτουργία ευρω­
παϊκού πανεπιστημιακού δικτύου 
Το περιεχόμενο και οι στόχοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που υποδεικνύονται στην ενέργεια 1 του παραρ­
τήματος 1 της παρούσας συμφωνίας. 
1. Πανεπιστήμια από ... μπορεί να συμμετέχουν επί­
σημα και να χρηματοδοτούνται για τη συμμετοχή σε 
προγράμματα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας 
(ΠΔΣ). Για να δημιουργηθεί δίκτυο διαπανεπιστη­
μιακής συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και ... 
17 0^1 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι^Α^ 
πρέπει να προτιμουνταιτα πολυμερή Ρ^ συμφωνά 
με την αρ^η αυτη^ τα 11Α^ περιλαμβάνουν πανεπι­
στήμια απο δυο τουλάχιστον κράτη μέλη της Κοινό 
τητας ^στόσο^κατάτο πρώτο έτος εφαρμογής της 
παρούσας συμφωνίας τα ίΙΑ^ που περιλαμβάνουν ένα 
η περισσότερα πανεπιστήμια απο ενα τουλάχιστον 
κράτος μέλος της Κοινότητας είναι επιλέξιμα κατ^ 
εξαίρεση για χρηματοδοτική υποστήριξη 
^ Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο της ενέργειαςίαπο-
κλειστικα μεταξύ πανεπιστήμιων από την και από 
τις ^ωρεςΕ^Ε^ ακόμη και εκεί όπου οι ^ωρες αυτές 
έ^ουν συμφωνία συνεργασίας με την^οινότητα που 
αφορά το Ε^^ιηιι^ δεν είναι επιλέξιμες για ^ρηματο 
δοτική ενίσχυση 
^ συμφωνά με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα 
σημεία Ι και^πανεπιστημιααπό επωφελούνται 
απόταμετραπουαναφέρονταιμέσαστην ενέργεια 
αυτη^ στην ίδια ^άση όπως και τα πανεπιστήμια από 
κράτη μέλη της Κοινότητας και κάτω από τους ίδιους 
όρους 
^ Ενέργεια ^ ^^υστημαφοιτητικων υποτροφιών 
στο πλαίσιο του προγράμματος Ε^^ι^ 
Τοπεριε^ομενο και οι στόλοι αυτού του προγράμματος 
ειναιοιιδιοιπουυποδεικνυονταιστηνενέργεια^του 
παραρτηματοςίτης παρούσας συμφωνίας 
Ι φοιτητικές υποτροφίες στο πλαίσιο του Ετ^ηι^ 
μπορεί να^ορηγουνταισεφοιτητεςαπό γιανα 
διευκολυν^ειηπεριοδος σπουδών σε κάποιοκράτος 
μέλος της Κοινότητας και αντιστρόφως Αυτοί οι φοι­
τητές είναι υπηκοοιημόνιμοι κάτοικοι κρατών μελών 
τηςΕΟΚηττ^ς Αεν^ορηγουνταιυποτροφιεςσε 
φοιτητές από για διευκόλυνση περιόδου σπουδών 
σε άλλη ^ωραΕ^Ε^^η αντιστρόφως^ ακόμη και εάν 
αυτηη^ωραε^ει συμφωνία συνεργασίας με την Κοι­
νότητα σχετικά με το Ε^^ι^ 
^ Οι υποτροφίες Ετ^^ι^ για φοιτητές που προέρχονται 
από πανεπιστήμια στη χορηγούνται μέσω της 
αρμόδιας υπηρεδιας στη που ορίζεται από τη για 
το σκοπό αυτό 
^ συμφωνά με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα 
σημεία! και ^^ φοιτητές πανεπιστήμιων από μπο 
ρουν να επωφελούνται από τα μέτρα που αναφέρονται 
μέσα στη δραση^τουπαραρτηματοςΐαυτης της συμ­
φωνίας^ στην ίδια ^αση όπως φοιτητές πανεπιστήμιων 
αποκράτημελητης^οινότητας και κάτω απο τους 
ίδιους ορούς ^ Ενέργεια ^ ^ ^έτρα για την προώθηση της 
κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνω 
ρισης των διπλωμάτων και των περιόδων 
σπουδών 
Τοπεριε^όμενο και οι στόλοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που αναφέρονται στην ενέργεια^τουπαραρτη 
ματοςίτης παρούσας συμφωνίας 
Οι συναφείς οργανισμοί και φορείς στην είναι επιλέ 
^ιμοι να πάρουν μέρος και να επωφεληθούν από τα 
μέτρα που αναφέρονται μέσα στην ενέργεια αυηρ στην 
ιδια^άσηόπωςπαρόμοιοιοργανισμοικαιφορειςστα 
κράτημέλη της^οινότηταςκαικατωαπότουςιδιους 
όρους 
^ Ενέργεια ^ ^ συμπληρωματικά μέτρα για την 
προώθηση της κινητικότητας των φοιτητών στην 
Κοινότητα 
Τοπεριε^όμενο και οι στόλοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που αναφέρονται στην ενέργεια^τουπαραρτη 
ματος^της παρούσας οδηγίας 
Οι συναφείς οργανισμοί και φορείς στην είναι επιλέ­
ξιμοι να πάρουν μέρος και να επωφεληθούν από τα 
μέτρα που αναφέρονται μέσα στην ενέργεια αυτη^ στην 
ιδια^άση όπωςπαρόμοιοιοργανισμοικαιφορειςστα 
κράτη μέλητης^οινοτηταςκαικατωαπο τουςιδιους 
όρους 
Ι συμμετέχει ετησιωςστη χρηματοδότηση του προ­
γράμματος Ε^^^ηιι^ με έναρξη το ημερολογιακό έτος μετά 
την έναρςη ισχύος αυτής της συμφωνίας μέ^ρι και συμπερι 
λαμβανομένου του ημερολογιακού έτουςόπου αρ^ειτο 
τελευταίο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας αυτής της συμφω-
νιας 
^ Αυτηηετησια χρηματοδοτική συμμέτοχη της κα^ο 
ρι^εται κατ^ αναλογία με το συνολικό ετήσιο προυπολο 
γισμό του προγράμματος Ε^^^^ 
^ θ συντελεστής αναλογίας που ^αρυ^μι^ειτη συμμέ­
τοχη της καθορίζεται ^άσειτης αναλογίας μεταξύ του 
ακα^άριστουεγ^ωριου προιόντοςτης^ΑΕϋ^σε αγοραίες 
τιμές^ και του αθροίσματος του ακαθάριστου εγχωρίου προι 
όντος σε αγοραίες τιμές των κρατών μελών της Κοινότητας 
και της ϋ αναλογία αυτή υπολογίζεται ετησίως με ^άση 
τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία του ΟΟ^Α 
^ ^τηναρ^ηκά^εέτους^ηΕπιτροπηενημερωνειτη 
για το ποσό των διαθέσιμων πιστώσεων στον κοινοτικό 
προϋπολογισμό όσον αφορά το πρόγραμμα Ετ^ηι^ Τυ^όν 
τροποποιήσεις αυτού του ποσού κατά τη διάρκεια του έτους 
γνωστοποιούνται στην από την κοινότητα 
^ Εκτός από την ετήσια συμμέτοχη που αναφέρεται στην 
παράγραφοίπαραπάνω^η προ^αινε4 0^ι αργότερα από 
την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφωνίας σε αρχική 
συνεισφοράυφους Ε^ιιγιατηνκάλυφητωνδαπανων 
που αφορούν τις προκαταρκτικές προπαρασκευαστικές 
εργασίες που εκτέλεσεηΕπιτροπη σε σ^έση με την εφαρ^ 
μογη αυτής της συμφωνίας 
Αριθ. C 127/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
6. Οι κανόνες που διέπουν τις χρηματοδοτικές συνει­
σφορές της ... στην ανάπτυξη του προγράμματος Erasmus 
είναι εκείνοι που ορίζονται στο παράρτημα II της παρούσας 
συμφωνίας. 
Άρϋ-ρο 5 
Σύμφωνα με τις ειδικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο 
άρθρο 4 της παρούσας συμφωνίας σχετικά με τη συμμετοχή 
πανεπιστημίων από ... οι όροι και οι προϋποθέσεις για την 
υποβολή και την αξιολόγηση των αιτήσεων, καθώς και οι 
όροι και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση και τη σύναψη 
συμβάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus είναι οι 
ίδιοι με εκείνους που εφαρμόζονται στα πανεπιστήμια στην 
Κοινότητα. 
Άρϋ-ρο 6 
1. Με την παρούσα συμφωνία συστήνεται κοινή επι­
τροπή. 
2. Η επιτροπή αυτή είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή της 
παρούσας συμφωνίας. 
3. Η κοινοτική αντιπροσωπεία λαμβάνει τα απαραίτητα 
μέτρα για να εξασφαλίσει το συντονισμό μεταξύ της εφαρ­
μογής αυτής της συμφωνίας και των αποφάσεων που λαμ­
βάνει η Κοινότητα όσον αφορά την εφαρμογή του Erasmus. 
4. Για το σκοπό της ορθής εφαρμογής της συμφωνίας, τα 
συμβαλλόμενα μέρη ανταλλάσσουν πληροφορίες και, 
ύστερα από αίτηση οποιουδήποτε μέρους, προβαίνουν σε 
διαβουλεύσεις στην επιτροπή. 
5. Η επιτροπή μπορεί να εκδίδει γνώμες και να επεξεργά­
ζεται κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του 
προγράμματος Erasmus όσον αφορά τη συμμετοχή της ... 
6. Η επιτροπή εγκρίνει τον κανονισμό λειτουργίας της. 
7. Η επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους της Κοινό­
τητας, αφενός, και εκπροσώπους της ..., αφετέρου. 
8. Η επιτροπή ενεργεί με αμοιβαία συμφωνία. 
9. Η επιτροπή συνεδριάζει ύστερα από αίτηση οποιουδή­
ποτε συμβαλλόμενου μέρους, σύμφωνα με διατάξεις που 
πρέπει να καθορίζονται στον κανονισμό λειτουργίας της. 
Άρΰρο 7 
Οι αποφάσεις που αφορούν την επιλογή των σχεδίων που 
περιγράφονται στο παράρτημα Ι (ενέργειες 1, 3 και 4) λαμ­
βάνονται από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Οι αποφάσεις που αφορούν τη χορήγηση υποτροφιών 
Erasmus σε φοιτητές που προέρχονται από πανεπιστήμια της 
... (ενέργεια 2) λαμβάνονται από την αρμόδια υπηρεσία 
στην ..., σε στενή συνεργασία με τα συμμετέχοντα πανεπι­
στήμια. Για το σκοπό αυτό, θα δοθούν κατευθυντήριες γραμμές στην παραπάνω αρμόδια υπηρεσία από την Επι­
τροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Άρΰρο 8 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν προσπάθειες για να 
διευκολύνουν την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή των 
φοιτητών, διδασκόντων και πανεπιστημιακών διοικητικών 
υπαλλήλων που διακινούνται μεταξύ ... και της Κοινό­
τητας, για το σκοπό της συμμετοχής τους σε δραστηριό­
τητες που καλύπτει η παρούσα συμφωνία. 
Άρ&ρο 9 
Η ... υποβάλλει στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων, για να τη βοηθήσει κατά την κατάρτιση της ετήσιας 
έκθεσης με θέμα το Erasmus, καθώς και για τη σύνταξη 
έγκρισης για την εμπειρία που έχει αποκτηθεί κατά την 
εφαρμογή του προγράμματος, έγγραφο όπου περιγράφονται 
τα σχετικά εθνικά μέτρα που έχει λάβει η Αντίγραφο 
αυτών των εκθέσεων διαβιβάζεται στην 
'Αρ&ρο 10 
Όσον αφορά τη διαδικασία υποβολής αίτησης, τις συμβά­
σεις, τις εκθέσεις που πρέπει να υποβληθούν και άλλες διοι­
κητικές διαδικασίες για το πρόγραμμα Erasmus, οι γλώσσες 
που χρησιμοποιούνται είναι οι επίσημες γλώσσες της Κοινό­
τητας. 
Άρ#ρο 11 
Η παρούσα συμφωνία εφαρμόζεται, αφενός, στις επικρά­
τειες όπου εφαρμόζεται η συνθήκη για την ίδρυση της Κοι­
νότητας και κάτω από τους όρους που ορίζει η συνθήκη 
αυτή και, αφετέρου, στην επικράτεια της ... 
Άρΰρο 12 
1. Η παρούσα συμφωνία συνάπτεται για περίοδο που 
καλύπτει τα πέντε ακαδημαϊκά έτη μετά την έναρξη ισχύος 
και μπορεί να ανανεωθεί για περαιτέρω περίοδο πέντε ετών 
ύστερα από συμφωνία μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών. Η 
παρούσα συμφωνία επανεξετάζεται πριν από το τέλος του 
τρίτου ακαδημαϊκού έτους μετά την έναρξη ισχύος. 
2. Εάν η Κοινότητα αναθεωρήσει το πρόγραμμα Erasmus, 
η παρούσα συμφωνία μπορεί να υποστεί επαναδιαπραγμά­
τευση ή να τερματιστεί. Η ... ενημερώνεται για το ακριβές 
περιεχόμενο του αναθεωρημένου προγράμματος μέσα σε 
μια εβδομάδα από την έγκριση του από την Κοινότητα. Τα 
συμβαλλόμενα μέρη ενημερώνονται αμοιβαίως μέσα σε τρεις 
μήνες αφότου έχει ληφθεί η κοινοτική απόφαση, για το αν 
αιτείται επαναδιαπραγμάτευση ή τερματισμός της συμφω­
νίας. Στην περίπτωση του τερματισμού, οι πρακτικές διαδι­
κασίες για την αντιμετώπιση των εκκρεμουσών υποχρεώ­
σεων είναι αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των συμ­
βαλλόμενων μερών. 
17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/7 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μπορεί οποτεδήποτε να 
ζητήσει αναθεώρηση της συμφωνίας. Για το σκοπό αυτό 
υποβάλλει αίτηση στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος. Τα Συμ­
βαλλόμενα μέρη μπορούν να δώσουν εντολή στην κοινή επι­
τροπή να εξετάσει την αίτηση αυτή και, όπου ενδείκνυται, 
να υποβάλει συστάσεις σε αυτά, ιδίως με στόχο την έναρξη 
διαπραγματεύσεων. 
Άρ&ρο 13 
Η παρούσα συμφωνία εγκρίνεται από τα συμβαλλόμενα 
μέρη σύμφωνα με τις διαδικασίες που διαθέτει καθένα από 
αυτά. Μόλις τα συμβαλλόμενα μέρη ενημερωθούν αμοι­
βαίως για την ολοκλήρωση των διαδικασιών που είναι αναγκαίες για το σκοπό αυτό, η συμφωνία αρχίζει να ισχύει 
την πρώτη ημέρα του δεύτερου μήνα μετά τη γνωστοποίηση 
αυτή. Ωστόσο, αν η γνωστοποίηση αυτή δεν έχει γίνει έως 
τα τέλη Σεπτεμβρίου οποιουδήποτε έτους, οι διατάξεις της 
συμφωνίας αρχίζουν να ισχύουν μόνο από το δεύτερο ακα­
δημαϊκό έτος μετά τη γνωστοποίηση αυτή. 
Άρ$ρο 14 
Η παρούσα συμφωνία συντάσσεται εις διπλούν στη δανική, 
ολλανδική, αγγλική, γαλλική, γερμανική, ελληνική, ιταλική, 
πορτογαλική, ισπανική και ... γλώσσα και καθένα από 
αυτά τα κείμενα είναι εξίσου αυθεντικό. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 
Δημιουργία και λειτουργία ευρωπαϊκού κανεπιοτημιακού δικτύου 
Η Κοινότητα 8α αναπτύξει περαιτέρω το ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο που έχει δημιουργηθεί στα 
πλαίσια του προγράμματος Erasmus, του οποίου ο ρόλος είναι να προωθήσει τις ανταλλαγές φοιτητών σε 
κοινοτική κλίμακα. 
Το ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο θα αποτελείται από τα πανεπιστήμια που έχουν συνάψει, στα πλαίσια 
του προγράμματος Erasmus, συμφωνίες και έχουν διοργανώσει προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών και διδα­
κτικού προσωπικού με πανεπιστήμια άλλων κρατών μελών και εξασφαλίζουν πλήρη αναγνώριση των 
περιόδων φοίτησης σε πανεπιστήμια άλλα από τα πενεπιστήμια προέλευσης. 
Ο κύριος στόχος των διαπανεπιστημιακών συμφωνιών είναι να δοθεί στους φοιτητές ενός πανεπιστημίου η 
δυνατότητα να φοιτήσουν για μια πλήρως αναγνωρισμένη περίοδο σε ένα τουλάχιστον άλλο κράτος μέλος, ως 
τμήμα του πτυχίου τους ή του ακαδημαϊκού τους τίτλου. Τα κοινά αυτά προγράμματα θα μπορούσαν να 
περιλαμβάνουν, ενδεχομένως, μια ολοκληρωμένη περίοδο προπαρασκευής για την ξένη γλώσσα, καθώς επίσης 
και συνεργασία διδακτικού και διοικητικού προσωπικού, με σκοπό την προετοιμασία των απαιτούμενων 
προϋποθέσεων για την ανταλλαγή φοιτητών και την αμοιβαία αναγνώριση των περιόδων φοίτησης στο εξωτε­
ρικό. Στο μέτρο του δυνατού, η γλωσσική αυτή προετοιμασία θα πρέπει να έχει αρχίσει στη χώρα προέλευσης 
πριν από την αναχώρηση του φοιτητή. 
Θα δίδεται προτεραιότητα στα προγράμματα που προβλέπουν μια ολοκληρωμένη και πλήρως αναγνωρισμένη 
περίοδο σπουδών σε άλλο κράτος μέλος. Για κάθε κοινό πρόγραμμα, κάθε συμμετέχον πανεπιστήμιο θα λαμ­
βάνει ενίσχυση μέχρι ενός ετήσιου ανώτατου ορίου 25 000 Ecu για μια τριετία το πολύ, αρχικά, η οποία θα 
υπόκειται σε τακτική αναθεώρηση. 
2, Θα χορηγείται, επίσης, ενίσχυση για ανταλλαγές διδακτικού προσωπικού με σκοπό την πραγματοποίηση ολο­
κληρωμένου διδακτικού έργου σε άλλα κράτη μέλη. 
3. Θα χορηγείται, επίσης, ενίσχυση για προγράμματα ανάπτυξης κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων μεταξύ 
πανεπιστημίων σε διαφορετικά κράτη μέλη, με σκοπό τη διευκόλυνση της ακαδημαϊκής αναγνώρισης και τη 
συμβολή, χάρη στην ανταλλαγή εμπειριών, στην πορεία προς τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των τμη­
μάτων σε κοινοτική κλίμακα. 
Αριθ. C 127/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
4. Επιπλέον, θα χορηγείται ενίσχυση μέχρι 20 000 Ecu στα πανεπιστήμια τα οποία θα διοργανώνουν εντατικά 
διδακτικά προγράμματα βραχείας διάρκειας, στα οποία θα συμμετέχουν φοιτητές από πολλά διαφορετικά 
κράτη μέλη. Η ενέργεια αυτή θα έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα. 
5. Εξάλλου, η Κοινότητα θα παρέχει ενίσχυση στα μέλη του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού των πανε­
πιστημίων, για να πραγματοποιούν επισκέψεις σε άλλα κράτη μέλη, προκειμένου να εκπονήσουν προγράμ­
ματα κοινών σπουδών με τα πανεπιστήμια αυτών των κρατών μελών και να κατανοήσουν καλύτερα τα 
θέματα επαγγελματικής κατάρτισης των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των άλλων κρατών μελών. 
Θα χορηγούνται επίσης υποτροφίες, προκειμένου το διδακτικό προσωπικό να πραγματοποιεί σειρά εξειδικευ­
μένων διαλέξεων σε διάφορα κράτη μέλη. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2 
Σύστημα φοιτητικών υποτροφιών στα πλαίσια του προγράμματος Erasmus 
1. Η Κοινότητα θα αναπτύξει περαιτέρω ένα σύστημα απευθείας χρηματοδοτικής ενίσχυσης των φοιτητών πανε­
πιστημίων, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2, οι οποίοι φοιτούν για μια περίοδο σπουδών σε άλλο 
κράτος μέλος. Για τον καθορισμό της συνολικής δαπάνης για τις ενέργειες 1 και 2 αντίστοιχα, η Κοινότητα 
θα λάβει υπόψη της τον αριθμό των φοιτητών που θα ανταλλαγούν στα πλαίσια του ευρωπαϊκού πανεπιστη­
μιακού δικτύου, όπως αυτό θα αναπτύσσεται. 
2. Τις φοιτητικές υποτροφίες που χορηγούνται στα πλαίσια του Erasmus τις διαχειρίζονται οι αρμόδιες αρχές 
των κρατών μελών. Σε συνάρτηση με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού δικτύου, χορηγείται σε 
κάθε κράτος μέλος το ποσό των 200 000 Ecu κατ' ελάχιστον (ποσό που αντιστοιχεί σε 100 υποτροφίες 
περίπου)' το υπολειπόμενο ποσό χορηγείται σε κάθε κράτος μέλος με βάση το συνολικό αριθμό των φοιτητών 
των πανεπιστημίων, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2, το συνολικό αριθμό των νέων ηλικίας 18 έως 
25 ετών σε κάθε κράτος μέλος, το μέσο κόστος ταξιδίου από τον τόπο του πανεπιστημίου της χώρας κατα­
γωγής του φοιτητή στον τόπο του πανεπιστημίου υποδοχής καθώς και τη διαφορά του κόστους ζωής ανάμεσα 
στη χώρα του πανεπιστημίου καταγωγής του φοιτητή και στη χώρα του πανεπιστημίου υποδοχής. 
Επιπλέον, η Επιτροπή λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίζεται η ισόρροπη συμμετοχή των δια­
φόρων ειδικοτήτων, για να λαμβάνεται υπόψη η ζήτηση προγραμμάτων και η ροή των φοιτητών καθώς και 
για να ρυθμίζονται ορισμένα ειδικά προβλήματα, ιδίως δε η χρηματοδότηση ορισμένων υποτροφιών η διαχεί­
ριση των οποίων δεν είναι δυνατόν να γίνεται από τους εθνικούς φορείς λόγω της διάρθρωσης των έκτακτων 
προγραμμάτων στα οποία αναφέρονται. Το κόστος χρηματοδότησης αυτών των μέτρων δεν πρέπει να υπερ­
βαίνει το 5 0/ό του συνολικού ετήσιου προϋπολογισμού που διατίθεται για φοιτητικές υποτροφίες. 
3. Οι αρμόδιες αρχές χορήγησης υποτροφιών των κρατών μελών θα χορηγούν υποτροφίες, ύψους 5 000 Ecu κατ' 
ανώτατο όριο, για κάθε φοιτητή, για διαμονή ενός έτους, υπό τους εξής όρους: 
α) οι υποτροφίες προορίζονται να αντισταθμίσουν τις πρόσθετες δαπάνες λόγω της μετακίνησης, δηλαδή τα 
έξοδα ταξιδιού, τη γλωσσική προετοιμασία, αν χρειάζεται, το υψηλότερο κόστος ζωής στη χώρα υπο­
δοχής (προστίθενται κατά περίπωση και τα επιπλέον έξοδα που θα δημιουργήσει στο φοιτητή η διαβίωση 
μακριά από τη χώρα καταγωγής του). Δεν έχουν σκοπό την πλήρη κάλυψη του κόστους των σπουδών στο 
εξωτερικό' 
6) οι υποτροφίες θα χορηγούνται κατά προτεραιότητα στους φοιτητές που παρακολουθούν μαθήματα εντε­
ταγμένα στο ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο, όπως αυτό ορίζεται στην ενέργεια 1, καθώς και στους 
φοιτητές που συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την 
Κοινότητα (European Community Course Credit Transfer System — ECTS), όπως αυτό ορίζεται στην ενέρ­
γεια 3. Θα χορηγούνται, επίσης, υποτροφίες σε άλλους φοιτητές που παρακολουθούν μαθήματα σε άλλο 
κράτος μέλος εκτός δικτύου, αλλά για τους οποίους έχουν γίνει ειδικοί διακανονισμοί, υπό τον όρο ότι 
καλύπτουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας' 
γ) οι υποτροφίες θα χορηγούνται μόνον αν η περίοδος σπουδών σε άλλο κράτος μέλος αναγνωρίζεται 
πλήρως από το πανεπιστήμιο προέλευσης του φοιτητή. Εντούτοις, κατ' εξαίρεση, θα χορηγούνται υποτρο­
φίες αν η περίοδος σπουδών σε άλλο κράτος μέλος αναγνωρίζεται πλήρως από το πανεπιστήμιο που απο­
νέμει τον τίτλο σπουδών στο εν λόγω κράτος μέλος, με την προϋπόθεση ότι ο διακανονισμός αυτός περι­
λαμβάνεται σε επιδοτούμενη διαπανεπιστημιακή συμφωνία όπως αυτή ορίζεται στην ενέργεια 1 · 
δ) το πανεπιστήμιο υποδοχής δεν θα απαιτεί την καταβολή τελών εγγραφής από τους φοιτητές άλλου κρά­
τους μέλους. Κατά περίπτωση, οι υπότροφοι θα εξακολουθούν να καταβάλλουν τα τέλη αυτά στο πανεπι­
στήμιο προέλευσης· 
ε) οι υποτροφίες θα καταβάλλονται για σημαντική περίοδο ακαδημαϊκών σπουδών σε άλλο κράτος μέλος, 
διάρκειας από τρεις μήνες μέχρι ένα πλήρες ακαδημαϊκό έτος ή για περισσότερο από 12 μήνες στην περί-
17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/9 
πτώση προγραμμάτων διδασκαλίας κοινών σε μεγάλο βαθμό. Κανονικά δεν χορηγούνται υποτροφίες για 
το πρώτο έτος πανεπιστημιακών σπουδών 
στ) όλες οι υποτροφίες ή τα δάνεια που παρέχονται στους φοιτητές στη χώρα τους θα εξακολουθήσουν να 
καταβάλλονται καθ' ολοκληρίαν κατά τη φοίτηση τους στο πανεπιστήμιο υποδοχής, για την οποία λαμ­
βάνουν υποτροφία στα πλαίσια του προγράμματος Erasmus. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3 
Μέτρα για την προώθηση της κινητκότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και των 
περιόδων σπουδών 
Η Κοινότητα, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, θα αναλάβει τις ακόλουθες ενέργειες, για 
να προωθήσει την κινητικότητα, μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και των περιόδων 
σπουδών που πραγματοποιούνται σε άλλο κράτος μέλος: 
1. Μέτρα για την προώθηση του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την 
Κοινότητα (ECTS), σε πειραματική και εθελοντική βάση, προκειμένου να υπάρξει τρόπος μέσω του οποίου 
φοιτητές, που φοιτούν σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή κατάρτισης ή έχουν αποφοιτήσει από αυτά, 
μπορούν να αποκτούν μονάδες αντιστοίχων σπουδών σε πανεπιστήμια άλλων κρατών μελών. Ένας περιορι­
σμένος αριθμός υποτροφιών μέχρι 20 000 Ecu θα χορηγείται στα πανεπιστήμια που θα λάβουν μέρος στο 
πρότυπο αυτό σύστημα. 
2. Μέτρα για την προώθηση, σε κοινοτική κλίμακα, των ανταλλαγών πληροφοριών σχετικά με την ακαδημαϊκή 
αναγνώριση των αποκτηθέντων διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών που έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλο 
κράτος μέλος, και ιδίως χάρη στη μεγαλύτερη ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κοινοτικού δικτύου εθνικών κέντρων 
πληροφόρησης για την αναγνώριση των διπλωμάτων. Ετήσιες υποτροφίες ύψους μέχρι 20 000 Ecu θα χορη­
γούνται στα κέντρα για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών, ιδίως μέσω ενός μηχανοργανωμένου 
συστήματος ανταλλαγής δεδομένων. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 4 
Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας των φοιτητών στην Κοινότητα 
1. Τα συμπληρωματικά μέτρα έχουν σκοπό να χρηματοδοτήσουν: 
— ενισχύσεις σε ενώσεις και συνδέσμους πανεπιστημίων, διδακτικού προσωπικού, δοικητικού προσωπικού 
και φοιτητών σε ευρωπαϊκή βάση, με σκοπό, ιδίως, να καταστούν γνωστές στην Κοινότητα οι πρωτοβου­
λίες σε ειδικούς τομείς της επαγγελματικής κατάρτισης, 
— δημοσιεύσεις σχετικά με τις δυνατότητες σπουδών και διδασκαλίας στα άλλα κράτη μέλη ή με τις σημα­
ντικές εξελίξεις και τα νεωτεριστικά πρότυπα της πανεπιστημιακής συνεργασίας στα πλαίσια της Κοινό­
τητας, 
— άλλες πρωτοβουλίες με σκοπό την προώθηση της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας στον τομέα της επαγ­
γελματικής κατάρτισης εντός της Κοινότητας, 
— μέτρα για την προώθηση της πληροφόρησης σχετικά με το πρόγραμμα Erasmus, 
— βραβεία Erasmus της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που θα απονέμονται σε φοιτητές, μέλη του διδακτικού προ­
σωπικού, πανεπιστήμια ή άλλα προγράμματα στα πλαίσια του Erasmus, που έχουν συμβάλει με αξιοση­
μείωτο τρόπο στην ανάπτυξη της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας στην Κοινότητα. 
2. Το κόστος των μέτρων της ενέργειας 4 δεν θα υπερβαίνει το 5 °/ο των ετήσιων πιστώσεων που προβλέπονται 
για το πρόγραμμα Erasmus. 
Αριθ. C 127/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Κανόνες χρηματοδότησης 
Αρ#ρο Ι 
Ο ισχύων δημοσιονομικός κανονισμός που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων εφαρμόζεται, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση των πιστώσεων. 
Άρ&ρο 2 
Στην αρχή κάθε έτους, ή οποτεδήποτε αναθεωρείται το πρόγραμμα Erasmus ενόψει αύξησης του ποσού που 
εγγράφεται στον κοινοτικό προϋπολογισμό για την εφαρμογή του, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
απευθύνει στην ... πρόσκληση για καταβολή κεφαλαίων που αντιστοιχούν στη συμμετοχή της στις δαπάνες 
σύμφωνα με τους όρους της παρούσας συμφωνίας. 
Αυτή η συμμετοχή εκφράζεται σε Ecu και καταβάλλεται σε Ecu σε αριθμό τραπεζικού λογαριασμού της Επι­
τροπής. 
Η ... καταβάλλει τη συμμετοχή της στις ετήσιες δαπάνες σύμφωνα με τη συμφωνία, ανάλογα με την πρόσκληση 
για καταβολή κεφαλαίων και ένα μήνα το αργότερο μετά την αποστολή της πρόσκλησης για καταβολή κεφα­
λαίων. Κάθε καθυστέρηση στην πληρωμή της συμμετοχής δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής τόκων από την ... 
για το εκκρεμές ποσό από την ημερομηνία λήξης. Το επιτόκιο αντιστοιχεί στο συντελεστή που εφαρμόζει το 
FECOM (Ευρωπαϊκό Ταμείο Νομισματικής Συνεργασίας), για το μήνα της ημερομηνίας λήξης, για τις εργασίες 
σε Ecu('), αυξημένο κατά 1,5 ο/ο. 
(') Συντελεστής που δημοσιεύεται μηνιαίως στην Επίοημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σειρά C. 
17. 5. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/11 
Σχέδιο ανταλλαγής επιστολών για να υπογραφούν με την ευκαιρία της υπογραφής της συμφωνίας 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας περί καθιέ­
ρωσης συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμματος 
Erasmus 
Επιστολή αρι&. Ι (να υπογραφεί από την Ισλανδία) 
(Προσφώνηση) 
Με την παρούσα επιστολή επιβεβαιώνω, εξ ονόματος της Δημοκρατίας της Ισλανδίας, την ερμηνεία 
μας ότι το συνολικό ποσό που θα απονεμηθεί στην Ισλανδία με βάση την ενέργεια 2 του προγράμ­
ματος Erasmus δεν 9α υπερβεί, προς το παρόν, το ελάχιστο ποσό το οποίο αναφέρεται στην παρά­
γραφο 2 της ενέργειας 2 στο παράρτημα Ι της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοι­
νότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας περί καθιέρωσης συνεργασίας στον τομέα της εκπαί­
δευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus. Παρ' όλα αυτά, εξυπακούεται 
ότι η κατάσταση θα αποτελέσει αντικείμενο επανεξέτασης από την κοινή επιτροπή που προβλέπεται 
στη συμφωνία. 
(Κλείσιμο επιστολής) 
Επιστολή αριύ: 2 (να υπογραφεί από την Κοινότητα) 
(Προσφώνηση) 
Με την παρούσα δηλώνω, εξ ονόματος της Κοινότητας, λήψη της επιστολής σας της ..., με το εξής 
περιεχόμενο: 
(παράθεση) 
Επιβεβαιώνω, εξ ονόματος της Κοινότητας, ότι το κείμενο ανταποκρίνεται στη δική μας ερμηνεία 
σχετικά με τον τρόπο που θα πρέπει να εφαρμοσθεί η συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονο­
μικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας περί καθιέρωσης συνεργασίας στον τομέα της 
εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus. 
(Κλείσιμο επιστολής) 
Αριθ. C 127/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν 
περί καθιέρωσης συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο του προ­
γράμματος Erasmus 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, 
στο εξής αποκαλούμενη «η Κοινότητα», 
και 
το Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν, στο εξής αποκαλούμενο 
«Λιχτενστάιν,» 
που στο εξής θα αποκαλούνται τα «συμβαλλόμενα μέρη», 
Εκτιμώντας: 
ότι η Κοινότητα ενέκρινε το ευρωπαϊκό κοινοτικό πρό­
γραμμα δράσης για την κινητικότητα των φοιτητών, στο 
εξής αποκαλούμενο «Erasmus»· Άρ$ρο 2 
Για τους σκοπούς της συμφωνίας, ο όρος «πανεπιστήμιο» 
χρησιμοποιείται για να καλύπτει όλες τις κατηγορίες της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδρυμάτων κατάρτισης που 
απονέμουν, όπου ενδείκνυται στο πλαίσιο της προχωρη­
μένης κατάρτισης, τίτλους ή διπλώματα αυτού του επιπέδου, 
ανεξάρτητα με το πώς αποκαλούνται αυτά τα ιδρύματα στα 
συμβαλλόμενα μέρη. 
Οι φοιτητές που εγγράφονται σε αυτά τα ιδρύματα, ανεξάρ­
τητα από τον τομέα των σπουδών, είναι επιλέξιμοι για υπο­
στήριξη στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus μέχρι και 
συμπεριλαμβανομένου του διδακτορικού επιπέδου, με την 
προϋπόθεση ότι η περίοδος σπουδών στο πανεπιστήμιο υπο­
δοχής, του οποίου το πρόγραμμα σπουδών συμβιβάζεται με 
το πρόγραμμα σπουδών του πανεπιστημίου στη χώρα προέ­
λευσης του φοιτητή, αποτελεί μέρος της επαγγελματικής του 
κατάρτισης. 
ότι τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν κοινό συμφέρον για 
συνεργασία στον τομέα αυτό, ως μέρος της ευρύτερης 
συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών ΕΖΕΣ 
στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρ­
τισης, με στόχο την επίτευξη δυναμικής και ομογενούς ανά­
πτυξης στον τομέα αυτό" 
ότι, ειδικά, η συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και του 
Λιχτενστάιν, με στόχο την επίτευξη των στόχων που ορί­
ζονται για το Erasmus, στο πλαίσιο του δικτύου της διαπα­
νεπιστημιακής συνεργασίας όπου συμμετέχουν η Κοινότητα 
και οι χώρες ΕΖΕΣ συνολικά, λόγω του χαρακτήρα της 
εμπλουτίζει την επίδραση των ενεργειών Erasmus, έτσι ώστε 
να αναβαθμίζονται τα επίπεδα των προσόντων του ανθρώ­
πινου δυναμικού στην Κοινότητα και στο Λιχτενστάιν Το πρόγραμμα Erasmus δεν καλύπτει δραστηριότητες 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Άρ$ρο 3 
Εκτός εάν αλλιώς ορίζεται στο άρθρο αυτό, εννοείται ότι οι 
παραπομπές στο άρθρο 1 αυτής της συμφωνίας στα κράτη 
μέλη της Κοινότητας, για τους σκοπούς της παρούσας συμ­
φωνίας, αφορούν επίσης το Λιχτενστάιν. 
Όσον αφορά τις διάφορες ενέργειες του Erasmus, η συμμε­
τοχή πανεπιστημίων από το Λιχτενστάιν στις δραστηριό­
τητες Erasmus υπόκειται στους ειδικούς όρους και κανόνες 
που ορίζονται στο παρόν άρθρο. 
ότι τα συμβαλλόμενα μέρη αναμένουν, συνεπώς, να επωφε­
ληθούν αμοιβαίως από τη συμμετοχή του Λιχτενστάιν στο 
Erasmus' 
ότι η επιτυχής συνεργασία στον τομέα αυτό συνεπάγεται τη 
γενική δέσμευση και των δύο μερών να καταβάλλουν συ­
μπληρωματικές προσπάθειες ώστε να ενθαρρύνουν την κι­
νητικότητα των φοιτητών, 
ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ: 
Άρ#ρο Ι 
Καθιερώνεται συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και του 
Λιχτενστάιν στον τομέα της διαπανεπιστημιακής συνεργα­
σίας και κινητικότητας στο πλαίσιο της εφαρμογής του 
Erasmus. Οι ενέργειες του προγράμματος Erasmus παρατί­
θενται στο παράρτημα Ι. 1. Ενέργεια 1 — Δημιουργία και λειτουργία ευρω­
παϊκού πανεπιστημιακού δικτύου 
Το περιεχόμενο και οι στόχοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που υποδεικνύονται στην ενέργεια 1 του παραρ­
τήματος Ι της παρούσας συμφωνίας. 
1. Πανεπιστήμια από το Λιχτενστάιν μπορεί να συμμετέ­
χουν επίσημα και να χρηματοδοτούνται για τη συμμε­
τοχή σε προγράμματα διαπανεπιστημιακής συνεργα­
σίας (ΠΔΣ). Για να δημιουργηθεί δίκτυο διαπανεπι­
στημιακής συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και 
του Λιχτενστάιν, πρέπει να προτιμούνται τα πολυμερή 
ΠΔΣ. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, τα ΠΔΣ περιλαμβά­
νουν πανεπιστήμια από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη 
της Κοινότητας. Ωστόσο, κατά το πρώτο έτος εφαρ­
μογής της παρούσας συμφωνίας, τα ΠΔΣ που περιλαμ­
βάνουν ένα ή περισσότερα πανεπιστήμια από ένα του­
λάχιστον κράτος μέλος της Κοινότητας είναι επιλέ­
ξιμα κατ' εξαίρεση για χρηματοδοτική υποστήριξη. 
17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/13 
2. Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο της ενέργειας 1 απο­
κλειστικά μεταξύ πανεπιστημίων από το Λιχτενστάιν 
και από τις χώρες ΕΖΕΣ, ακόμη και εκεί όπου οι 
χώρες αυτές έχουν συμφωνία συνεργασίας με την Κοι­
νότητα που αφορά το Erasmus, δεν είναι επιλέξιμες για 
χρηματοδοτική ενίσχυση. 
3. Σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα 
σημεία 1 και 2, πανεπιστήμια από το Λιχτενστάιν 
επωφελούνται από τα μέτρα που αναφέρονται μέσα 
στην ενέργεια αυτή στην ίδια βάση όπως και τα πανε­
πιστήμια από κράτη μέλη της Κοινότητας και κάτω 
από τους ίδιους όρους. 
2. Ενέργεια 2 — Σύστημα φοιτητικών υποτροφιών 
στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus 
Το περιεχόμενο και οι στόχοι αυτού του προγράμματος 
είναι οι ίδιοι που υποδεικνύονται στην ενέργεια 2 του 
παραρτήματος Ι της παρούσας συμφωνίας. 
Το ελάχιστο ποσό το οποίο αναφέρεται στην ενέργεια 2 
σημείο 2 καθορίζεται για την περίπτωση του Λιχτενστάιν 
σε 6 000 Ecu. 
1. Φοιτητικές υποτροφίες στο πλαίσιο του Erasmus 
μπορεί να χορηγούνται σε φοιτητές από το Λιχτεν­
στάιν για να διευκολυνθεί η περίοδος σπουδών σε 
κάποιο κράτος μέλος της Κοινότητας και αντι­
στρόφως. Αυτοί οι φοιτητές είναι υπήκοοι ή μόνιμοι 
κάτοικοι κρατών μελών της ΕΟΚ ή του Λιχτενστάιν. 
Δεν χορηγούνται υποτροφίες σε φοιτητές από το 
Λιχτενστάιν για διευκόλυνση περιόδου σπουδών σε 
άλλη χώρα ΕΖΕΣ (ή αντιστρόφως), ακόμη και εάν 
αυτή η χώρα έχει συμφωνία συνεργασίας με την Κοι­
νότητα σχετικά με το Erasmus. 
2. Οι υποτροφίες Erasmus για φοιτητές που προέρχονται 
από πανεπιστήμια του Λιχτενστάιν χορηγούνται μέσω 
της αρμόδιας υπηρεσίας στο Λιχτενστάιν, που ορί­
ζεται από το Λιχτενστάιν για το σκοπό αυτό. 
3. Σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα 
σημεία 1 και 2, φοιτητές πανεπιστημίων από το 
Λιχτενστάιν μπορούν να επωφελούνται από τα μέτρα 
που αναφέρονται μέσα στη δράση 2 του παραρτή­
ματος Ι αυτής της συμφωνίας, στην ίδια βάση όπως 
φοιτητές πανεπιστημίων από κράτη μέλη της Κοινό­
τητας και κάτω από τους ίδιους όρους. 3. Ενέργεια 3 — Μέτρα για την προώθηση της 
κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώ­
ρισης των διπλωμάτων και των περιόδων 
σπουδών 
Το περιεχόμενο και οι στόχοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που αναφέρονται στην ενέργεια 3 του παραρτή­
ματος Ι της παρούσας συμφωνίας. 
Οι συναφείς οργανισμοί και φορείς στο Λιχτενστάιν 
είναι επιλέξιμοι να πάρουν μέρος και να επωφεληθούν 
από τα μέτρα που αναφέρονται μέσα στην ενέργεια αυτή 
στην ίδια βάση όπως παρόμοιοι οργανισμοί και φορείς 
στα κράτη μέλη της Κοινότητας και κάτω από τους 
ίδιους όρους. 
4. Ενέργεια 4 — Συμπληρωματικά μέτρα για την 
προώθηση της κινητικότητας των φοιτητών στην 
Κοινότητα 
Το περιεχόμενο και οι στόχοι αυτής της ενέργειας είναι 
εκείνοι που αναφέρονται στην ενέργεια 4 του παραρτή­
ματος Ι της παρούσας οδηγίας. 
Οι συναφείς οργανισμοί και φορείς στο Λιχτενστάιν 
είναι επιλέξιμοι να πάρουν μέρος και να επωφεληθούν 
από τα μέτρα που αναφέρονται μέσα στην ενέργεια αυτή 
στην ίδια βάση όπως παρόμοιοι οργανισμοί και φορείς 
στα κράτη μέλη της Κοινότητας και κάτω από τους 
ίδιους όρους. 
Άρ&ρο 4 
1. Το Λιχτενστάιν συμμετέχει ετησίως στη χρηματοδό­
τηση του προγράμματος Erasmus, με έναρξη το ημερολο­
γιακό έτος μετά την έναρξη ισχύος αυτής της συμφωνίας 
μέχρι και συμπεριλαμβανομένου του ημερολογιακού έτους 
όπου αρχίζει το τελευταίο ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας 
αυτής της συμφωνίας. 
2. Αυτή η ετήσια χρηματοδοτική συμμετοχή του Λιχτεν­
στάιν καθορίζεται σε ετήσια βάση και σε σχέση με το συνο­
λικό ετήσιο προϋπολογισμό του προγράμματος Erasmus. 
Για το πρώτο έτος λειτουργίας αυτής της συμφωνίας, η χρη­
ματοδοτική συμμετοχή του Λιχτενστάιν καθορίζεται σε 
35 000 Ecu. Οι επόμενες ετήσιες συμμετοχές του Λιχτεν­
στάιν θα καθορίζονται στα πλαίσια της κοινής επιτροπής. 
Ωστόσο, οι συμμετοχές αυτές θα είναι ίσες με το αναλογούν 
ποσό στη συμμετοχή της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, υπολο­
γιζόμενο με αναφορά στους ανάλογους πληθυσμούς του 
Λιχτενστάιν και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας. 
3. Στην αρχή κάθε έτους, η Επιτροπή ενημερώνει το 
Λιχτενστάιν για το ποσό των διαθέσιμων πιστώσεων στον 
κοινοτικό προϋπολογισμό όσον αφορά το πρόγραμμα 
Erasmus. Τυχόν τροποποιήσεις αυτού του ποσού κατά τη 
διάρκεια του έτους γνωστοποιούνται στο Λιχτενστάιν από 
την Κοινότητα. 
Αριθ. C 127/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
4. Εκτός από την ετήσια συμμετοχή που αναφέρεται στην 
παράγραφο 1 παραπάνω, το Λιχτενστάιν προβαίνει όχι 
αργότερα από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφω­
νίας, σε αρχική συνεισφορά ύψους 600 Ecu για την κάλυψη 
των δαπανών που αφορούν τις προκαταρκτικές προπαρα­
σκευαστικές εργασίες που εκτέλεσε η Επιτροπή σε σχέση με 
την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας. 
5. Οι κανόνες που διέπουν τις χρηματοδοτικές συνει­
σφορές του Λιχτενστάιν στην ανάπτυξη του προγράμματος 
Erasmus είναι εκείνοι που ορίζεται στο παράρτημα II της 
παρούσας συμφωνίας. 
ΆρΦρο 5 
Σύμφωνα με τις ειδικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο 
άρθρο 4 της παρούσας συμφωνίας σχετικά με τη συμμετοχή 
πανεπιστημίων από το Λιχτενστάιν, οι όροι και οι προϋπο­
θέσεις για την υποβολή και την αξιολόγηση των αιτήσεων, 
καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση και 
τη σύναψη συμβάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος 
Erasmus, είναι οι ίδιοι με εκείνους που εφαρμόζονται στα 
πανεπιστήμια στην Κοινότητα. 
Άρΰρο 6 
1. Με την παρούσα συμφωνία συστήνεται κοινή επι­
τροπή. 
2. Η επιτροπή αυτή είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή της 
παρούσας συμφωνίας. 
3. Η κοινοτική αντιπροσωπεία λαμβάνει τα απαραίτητα 
μέτρα για να εξασφαλίσει το συντονισμό μεταξύ της εφαρ­
μογής αυτής της συμφωνίας και των αποφάσεων που λαμ­
βάνει η Κοινότητα όσον αφορά την εφαρμογή του Erasmus. 
4. Για το σκοπό της ορθής εφαρμογής της συμφωνίας, τα 
συμβαλλόμενα μέρη ανταλλάσσουν πληροφορίες και, 
ύστερα από αίτηση οποιουδήποτε μέρους, προβαίνουν σε 
διαβουλεύσεις στην επιτροπή. 
5. Η επιτροπή μπορεί να εκδίδει γνώμες και να επεξεργά­
ζεται κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του 
προγράμματος Erasmus όσον αφορά τη συμμετοχή του 
Λιχτενστάιν. 
6. Η επιτροπή εγκρίνει τον κανονισμό λειτουργίας της. 
7. Η επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους της Κοινό­
τητας, αφενός, και εκπροσώπους του Λιχτενστάιν, αφε­
τέρου. 
8. Η επιτροπή ενεργεί με αμοιβαία συμφωνία. 9. Η επιτροπή συνεδριάζει ύστερα από αίτηση οποιουδή­
ποτε συμβαλλόμενου μέρους, σύμφωνα με διατάξεις που 
πρέπει να καθορίζονται στον κανονισμό λειτουργίας της. 
Άρΰρο 7 
Οι αποφάσεις που αφορούν την επιλογή των σχεδίων που 
περιγράφονται στο παράρτημα Ι (ενέργειες 1, 3 και 4) λαμ­
βάνονται από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Οι αποφάσεις που αφορούν τη χορήγηση υποτροφιών 
Erasmus σε φοιτητές που προέρχονται από πανεπιστήμια 
του Λιχτενστάιν (ενέργεια 2) λαμβάνονται από την αρμόδια 
υπηρεσία στο Λιχτενστάιν, σε στενή συνεργασία με τα συμ­
μετέχοντα πανεπιστήμια. Για το σκοπό αυτό, θα δοθούν 
κατευθυντήριες γραμμές στην παραπάνω αρμόδια υπηρεσία 
από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Άρΰρο 8 
Τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν προσπάθειες για να 
διευκολύνουν την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή των 
φοιτητών, διδασκόντων και πανεπιστημιακών διοικητικών 
υπαλλήλων που διακινούνται μεταξύ του Λιχτενστάιν και 
της Κοινότητας, για το σκοπό της συμμετοχής τους σε δρα­
στηριότητες που καλύπτει η παρούσα συμφωνία. 
Άρΰρο 9 
Το Λιχτενστάιν υποβάλλει στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, για να τη βοηθήσει κατά την κατάρτιση της 
ετήσιας έκθεσης με θέμα το Erasmus, καθώς και για τη σύ­
νταξη έγκρισης για την εμπειρία που έχει αποκτηθεί κατά 
την εφαρμογή του προγράμματος, έκθεση όπου περιγρά­
φονται τα σχετικά εθνικά μέτρα που έχει λάβει το Λιχτεν­
στάιν. Αντίγραφο αυτών των εκθέσεων διαβιβάζεται στο 
Λιχτενστάιν. 
'Αρ&ρο 10 
Όσον αφορά τη διαδικασία υποβολής αίτησης, τις συμβά­
σεις, τις εκθέσεις που πρέπει να υποβληθούν και άλλες διοι­
κητικές διαδικασίες για το πρόγραμμα Erasmus, οι γλώσσες 
που χρησιμοποιούνται είναι οι επίσημες γλώσσες της Κοινό­
τητας. 
Άρΰρο 11 
Η παρούσα συμφωνία εφαρμόζεται, αφενός, στις επικρά­
τειες όπου εφαρμόζεται η συνθήκη για την ίδρυση της Κοι­
νότητας και κάτω από τους όρους που ορίζει η συνθήκη 
αυτή και, αφετέρου, στην επικράτεια του Λιχτενστάιν. 
'Αρΰρο 12 
1. Η παρούσα συμφωνία συνάπτεται για περίοδο που 
καλύπτει τα πέντε ακαδημαϊκά έτη μετά την έναρξη ισχύος 
και μπορεί να ανανεωθεί για περαιτέρω περίοδο πέντε ετών 
ύστερα από συμφωνία μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών. Η 
παρούσα συμφωνία επανεξετάζεται πριν από το τέλος του 
τρίτου ακαδημαϊκού έτους μετά την έναρξη ισχύος. 
17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/15 
2. Εάν η Κοινότητα αναθεωρήσει το πρόγραμμα Erasmus, 
η παρούσα συμφωνία μπορεί να υποστεί επαναδιαπραγμά­
τευση ή να τερματιστεί. Το Λιχτενστάιν ενημερώνεται για 
το ακριβές περιεχόμενο του αναθεωρημένου προγράμματος 
σε μια εβδομάδα από την έγκριση του από την Κοινότητα. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη ενημερώνονται αμοιβαίως σε τρεις 
μήνες αφότου έχει ληφθεί η κοινοτική απόφαση, για το αν 
αιτείται επαναδιαπραγμάτευση ή τερματισμός της συμφω­
νίας. Στην περίπτωση του τερματισμού, οι πρακτικές διαδι­
κασίες για την αντιμετώπιση των εκκρεμουσών υποχρεώ­
σεων είναι αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των συμ­
βαλλόμενων μερών. 
3. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μπορεί οποτεδήποτε να 
ζητήσει αναθεώρηση της συμφωνίας. Για το σκοπό αυτό 
υποβάλλει αίτηση στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος. Τα συμ­
βαλλόμενα μέρη μπορούν να δώσουν εντολή στην κοινή επι­
τροπή να εξετάσει την αίτηση αυτή και, όπου ενδείκνυται, 
να υποβάλει συστάσεις σε αυτά, ιδίως με στόχο την έναρξη 
διαπραγματεύσεων. Άρ&ρο 13 
Η παρούσα συμφωνία εγκρίνεται από τα συμβαλλόμενα 
μέρη σύμφωνα με τις διαδικασίες που διαθέτει καθένα από 
αυτά. Μόλις τα συμβαλλόμενα μέρη ενημερωθούν αμοι­
βαίως για την ολοκλήρωση των διαδικασιών που είναι 
αναγκαίες για το σκοπό αυτό, η συμφωνία αρχίζει να ισχύει 
την πρώτη ημέρα του δεύτερου μήνα μετά τη γνωστοποίηση 
αυτή. Ωστόσο, αν η γνωστοποίηση αυτή δεν έχει γίνει έως 
τα τέλη Σεπτεμβρίου οποιουδήποτε έτους, οι διατάξεις της 
συμφωνίας αρχίζουν να ισχύουν μόνον από το δεύτερο ακα­
δημαϊκό έτος μετά τη γνωστοποίηση αυτή. 
Άρ$ρο 14 
Η παρούσα συμφωνία συντάσσεται εις διπλούν στη δανική, 
ολλανδική, αγγλική, γαλλική, γερμανική, ελληνική, ιταλική, 
πορτογαλική και ισπανική γλώσσα και καθένα από αυτά τα 
κείμενα είναι εξίσου αυθεντικό. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 
Δημιουργία και λειτουργία ευρωχαϊκού χανεκιστημιακού δικτύου 
1. Η Κοινότητα θα αναπτύξει περαιτέρω το ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο που έχει δημιουργηθεί στα 
πλαίσια του προγράμματος Erasmus, του οποίου ο ρόλος είναι να προωθήσει τις ανταλλαγές φοιτητών σε 
κοινοτική κλίμακα. 
Το ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο θα αποτελείται από τα πανεπιστήμια που έχουν συνάψει, στα πλαίσια 
του προγράμματος Erasmus, συμφωνίες και έχουν διοργανώσει προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών και διδα­
κτικού προσωπικού με πανεπιστήμια άλλων κρατών μελών και εξασφαλίζουν πλήρη αναγνώριση των 
περιόδων φοίτησης σε πανεπιστήμια άλλα από τα πανεπιστήμια προέλευσης. 
Ο κύριος στόχος των διαπανεπιστημιακών συμφωνιών είναι να δοθεί στους φοιτητές ενός πανεπιστημίου η 
δυνατότητα να φοιτήσουν για μια πλήρως αναγνωρισμένη περίοδο σε ένα τουλάχιστον άλλο κράτος μέλος, ως 
τμήμα του πτυχίου τους ή του ακαδημαϊκού τους τίτλου. Τα κοινά αυτά προγράμματα θα μπορούσαν να 
περιλαμβάνουν, ενδεχομένως, μια ολοκληρωμένη περίοδο προπαρασκευής για την ξένη γλώσσα, καθώς επίσης 
και συνεργασία διδακτικού και διοικητικού προσωπικού, με σκοπό την προετοιμασία των απαιτούμενων 
προϋποθέσεων για την ανταλλαγή φοιτητών και την αμοιβαία αναγνώριση των περιόδων φοίτησης στο εξωτε­
ρικό. Στο μέτρο του δυνατού, η γλωσσική αυτή προετοιμασία θα πρέπει να έχει αρχίσει στη χώρα προέλευσης 
πριν από την αναχώρηση του φοιτητή. 
Θα δίδεται προτεραιότητα στα προγράμματα που προβλέπουν μια ολοκληρωμένη και πλήρως αναγνωρισμένη 
περίοδο σπουδών σε άλλο κράτος μέλος. Για κάθε κοινό πρόγραμμα, κάθε συμμετέχον πανεπιστήμιο θα λαμ­
βάνει ενίσχυση μέχρι ενός ετήσιου ανώτατου ορίου 25 000 Ecu για μια τριετία το πολύ, αρχικά, η οποία θα 
υπόκειται σε τακτική αναθεώρηση. 
2. Θα χορηγείται, επίσης, ενίσχυση για ανταλλαγές διδακτικού προσωπικού με σκοπό την πραγματοποίηση ολο­
κληρωμένου διδακτικού έργου σε άλλα κράτη μέλη. 
Αριθ. C 127/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
3. Θα χορηγείται, επίσης, ενίσχυση για προγράμματα ανάπτυξης κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων μεταξύ 
πανεπιστημίων σε διαφορετικά κράτη μέλη, με σκοπό τη διευκόλυνση της ακαδημαϊκής αναγνώρισης και τη 
συμβολή, χάρη στην ανταλλαγή εμπειριών, στην πορεία προς τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των τμη­
μάτων σε κοινοτική κλίμακα. 
4. Επιπλέον, 8α χορηγείται ενίσχυση μέχρι 20 000 Ecu στα πανεπιστήμια τα οποία θα διοργανώνουν εντατικά 
διδακτικά προγράμματα βραχείας διάρκειας, στα οποία θα συμμετέχουν φοιτητές από πολλά διαφορετικά 
κράτη μέλη. Η ενέργεια αυτή θα έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα. 
5. Εξάλλου, η Κοινότητα θα παρέχει ενίσχυση στα μέλη του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού των πανε­
πιστημίων, για να πραγματοποιούν επισκέψεις σε άλλα κράτη μέλη, προκειμένου να εκπονήσουν προγράμ­
ματα κοινών σπουδών με τα πανεπιστήμια αυτών των κρατών μελών και να κατανοήσουν καλύτερα τα 
θέματα επαγγελματικής κατάρτισης των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης των άλλων κρατών μελών. 
Θα χορηγούνται επίσης υποτροφίες, προκειμένου το διδακτικό προσωπικό να πραγματοποιεί σειρά εξειδικευ­
μένων διαλέξεων σε διάφορα κράτη μέλη. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2 
Σύστημα φοιτητικών υποτροφιών στα πλαίσια του προγράμματος Erasmus 
1. Η Κοινότητα θα αναπτύξει περαιτέρω ένα σύστημα απευθείας χρηματοδοτικής ενίσχυσης των φοιτητών πανε­
πιστημίων, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2, οι οποίοι φοιτούν για μια περίοδο σπουδών σε άλλο 
κράτος μέλος. Για τον καθορισμό της συνολικής δαπάνης για τις ενέργειες 1 και 2 αντίστοιχα, η Κοινότητα 
θα λάβει υπόψη της τον αριθμό των φοιτητών που θα ανταλλαγούν στα πλαίσια του ευρωπαϊκού πανεπιστη­
μιακού δικτύου, όπως αυτό θα αναπτύσσεται. 
2. Τις φοιτητικές υποτροφίες που χορηγούνται στα πλαίσια του Erasmus τις διαχειρίζονται οι αρμόδιες αρχές 
των κρατών μελών. Σε συνάρτηση με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πανεπιστημιακού δικτύου, χορηγείται σε 
κάθε κράτος μέλος το ποσό των 200 000 Ecu κατ' ελάχιστον (ποσό που αντιστοιχεί σε 100 υποτροφίες 
περίπου)' το υπολειπόμενο ποσό χορηγείται σε κάθε κράτος μέλος με βάση το συνολικό αριθμό των φοιτητών 
των πανεπιστημίων, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2, το συνολικό αριθμό των νέων ηλικίας 18 έως 
25 ετών σε κάθε κράτος μέλος, το μέσο κόστος ταξιδιού από τον τόπο του πανεπιστημίου της χώρας κατα­
γωγής του φοιτητή στον τόπο του πανεπιστημίου υποδοχής καθώς και τη διαφορά του κόστους ζωής ανάμεσα 
στη χώρα του πανεπιστημίου καταγωγής του φοιτητή και στη χώρα του πανεπιστημίου υποδοχής. 
Επιπλέον, η Επιτροπή λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίζεται η ισόρροπη συμμετοχή των δια­
φόρων ειδικοτήτων, για να λαμβάνεται υπόψη η ζήτηση προγραμμάτων και η ροή των φοιτητών καθώς και 
για να ρυθμίζονται ορισμένα ειδικά προβλήματα, ιδίως δε η χρηματοδότηση ορισμένων υποτροφιών η διαχεί­
ριση των οποίων δεν είναι δυνατόν να γίνεται από τους εθνικούς φορείς λόγω της διάρθρωσης των έκτακτων 
προγραμμάτων στα οποία αναφέρονται. Το κόστος χρηματοδότησης αυτών των μέτρων δεν πρέπει να υπερ­
βαίνει το 5 ο/ο του συνολικού ετήσιου προϋπολογισμού που διατίθεται για φοιτητικές υποτροφίες. 
3. Οι αρμόδιες αρχές χορήγησης υποτροφιών των κρατών μελών θα χορηγούν υποτροφίες, ύψους 5 000 Ecu κατ' 
ανώτατο όριο, για κάθε φοιτητή, για διαμονή ενός έτους, υπό τους εξής όρους: 
α) οι υποτροφίες προορίζονται να αντισταθμίσουν τις πρόσθετες δαπάνες λόγω της μετακίνησης, δηλαδή τα 
έξοδα ταξιδιού, τη γλωσσική προετοιμασία, αν χρειάζεται, το υψηλότερο κόστος ζωής στη χώρα υπο­
δοχής (προστίθενται κατά περίπωση και τα επιπλέον έξοδα που θα δημιουργήσει στο φοιτητή η διαβίωση 
μακριά από τη χώρα καταγωγής του). Δεν έχουν σκοπό την πλήρη κάλυψη του κόστους των σπουδών στο 
εξωτερικό · 
6) οι υποτροφίες θα χορηγούνται κατά προτεραιότητα στους φοιτητές που παρακολουθούν μαθήματα εντε­
ταγμένα στο ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό δίκτυο, όπως αυτό ορίζεται στη ενέργεια Ι, καθώς και στους 
φοιτητές που συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την 
Κοινότητα (European Community Course Credit Transfer System — ECTS), όπως αυτό ορίζεται στην ενέρ­
γεια 3. Θα χορηγούνται, επίσης, υποτροφίες σε άλλους φοιτητές που παρακολουθούν μαθήματα σε άλλο 
κράτος μέλος εκτός δικτύου, αλλά για τους οποίους έχουν γίνει ειδικοί διακανονισμοί, υπό τον όρο ότι 
καλύπτουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας-
γ) οι υποτροφίες θα χορηγούνται μόνον αν η περίοδος σπουδών σε άλλο κράτος μέλος αναγνωρίζεται 
πλήρως από το πανεπιστήμιο προέλευσης του φοιτητή. Εντούτοις, κατ' εξαίρεση θα χορηγούνται υποτρο­
φίες αν η περίοδος σπουδών σε άλλο κράτος μέλος αναγνωρίζεται πλήρως από το πανεπιστήμιο που απο­
νέμει τον τίτλο σπουδών στο εν λόγω κράτος μέλος, με την προϋπόθεση ότι ο διακανονισμός αυτός περι­
λαμβάνεται σε επιδοτούμενη διαπανεπιστημιακή συμφωνία όπως αυτή ορίζεται στην ενέργεια Ι · 
17.5.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 127/17 
δ) το πανεπιστήμιο υποδοχής δεν θα απαιτεί την καταβολή τελών εγγραφής από τους φοιτητές άλλου κρά­
τους μέλους. Κατά περίπτωση, οι υπότροφοι θα εξακολουθούν να καταβάλλουν τα τέλη αυτά στο πανεπι­
στήμιο προέλευσης' 
ε) οι υποτροφίες θα καταβάλλονται για σημαντική περίοδο ακαδημαϊκών σπουδών σε άλλο κράτος μέλος, 
διάρκειας από τρεις μήνες μέχρι ένα πλήρες ακαδημαϊκό έτος ή για περισσότερο από 12 μήνες στην περί­
πτωση προγραμμάτων διδασκαλίας κοινών σε μεγάλο βαθμό. Κανονικά δεν χορηγούνται υποτροφίες για 
το πρώτο έτος πανεπιστημιακών σπουδών 
στ) όλες οι υποτροφίες ή τα δάνεια που παρέχονται στους φοιτητές στη χώρα τους θα εξακολουθήσουν να 
καταβάλλονται καθ' ολοκληρίαν κατά τη φοίτηση τους στο πανεπιστήμιο υποδοχής, για την οποία λαμ­
βάνουν υποτροφία στα πλαίσια του προγράμματος Erasmus. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3 
Μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και των 
περιόδων σπουδών 
Η Κοινότητα, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, θα αναλάβει τις ακόλουθες ενέργειες, για 
να προωθήσει την κινητικότητα, μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης των διπλωμάτων και των περιόδων 
σπουδών που πραγματοποιούνται σε άλλο κράτος μέλος: 
1. Μέτρα για την προώθηση του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων μεταφερόμενων σε όλη την 
Κοινότητα (ECTS), σε πειραματική και εθελοντική βάση, προκειμένου να υπάρξει τρόπος μέσω του οποίου 
φοιτητές, που φοιτούν σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή κατάριστης ή έχουν αποφοιτήσει από αυτά, 
μπορούν να αποκτούν μονάδες αντιστοίχων σπουδών σε πανεπιστήμια άλλων κρατών μελών. Ένας περιορι­
σμένος αριθμός υποτροφιών μέχρι 20 000 Ecu θα χορηγείται στα πανεπιστήμια που θα λάβουν μέρος στο 
πρότυπο αυτό σύστημα. 
2. Μέτρα για την προώθηση, σε κοινοτική κλίμακα, των ανταλλαγών πληροφοριών σχετικά με την ακαδημαϊκή 
αναγνώριση των αποκτηθέντων διπλωμάτων και των περιόδων σπουδών που έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλο 
κράτος μέλος, και ιδίως χάρη στη μεγαλύτερη ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κοινοτικού δικτύου εθνικών κέντρων 
πληροφόρησης για την αναγνώριση των διπλωμάτων. Ετήσιες υποτροφίες ύψους μέχρι 20 000 Ecu θα χορη­
γούνται στα κέντρα για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών, ιδίως μέσω ενός μηχανοργανωμένου 
συστήματος ανταλλαγής δεδομένων. 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 4 
Συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας των φοιτητών στην Κοινότητα 
1. Τα συμπληρωματικά μέτρα έχουν σκοπό να χρηματοδοτήσουν: 
— ενισχύσεις σε ενώσεις και συνδέσμους πανεπιστημίων, διδακτικού προσωπικού, διοικητικού προσωπικού 
και φοιτητών σε ευρωπαϊκή βάση, με σκοπό, ιδίως, να καταστούν γνωστές στην Κοινότητα οι πρωτοβου­
λίες σε ειδικούς τομείς της επαγγελματικής κατάρτισης, 
— δημοσιεύσεις σχετικά με τις δυνατότητες σπουδών και διδασκαλίας στα άλλα κράτη μέλη ή με τις σημα­
ντικές εξελίξεις και τα νεωτεριστικά πρότυπα της πανεπιστημιακής συνεργασίας στα πλαίσια της Κοινό­
τητας, 
— άλλες πρωτοβουλίες με σκοπό την προώθηση της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας στον τομέα της επαγ­
γελματικής κατάρτισης εντός της Κοινότητας, 
— μέτρα για την προώθηση της πληροφόρησης σχετικά με το πρόγραμμα Erasmus, 
— βραβεία Erasmus της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που θα απονέμονται σε φοιτητές, μέλη του διδακτικού προ­
σωπικού, πανεπιστήμια ή άλα προγράμματα στα πλαίσια του Erasmus, που έχουν συμβάλει με αξιοση­
μείωτο τρόπο στην ανάπτυξη της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας στην Κοινότητα, 
2. Το κόστος των μέτρων της ενέργαις 4 δεν θα υπερβαίνει το 5 ο/ο των ετήσιων πιστώσεων που προβλέπονται 
για το πρόγραμμα Erasmus. 
Αριθ. C 127/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 17.5.91 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Κανόνες χρηματοδότησης 
Αρ&ρο 1 
Ο ισχύων δημοσιονομικός κανονισμός που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων εφαρμόζεται, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση των πιστώσεων. 
Άρ&ρο 2 
Στην αρχή κάθε έτους, ή οποτεδήποτε αναθεωρείται το πρόγραμμα Erasmus ενόψει αύξησης του ποσού που 
εγγράφεται στον κοινοτικό προϋπολογισμό για την εφαρμογή του, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
απευθύνει στο Λιχτενστάιν πρόσκληση για καταβολή κεφαλαίων που αντιστοιχούν στη συμμετοχή του στις 
δαπάνες σύμφωνα με τους όρους της παρούσας συμφωνίας. 
Αυτή η συμμετοχή εκφράζεται σε Ecu και καταβάλλεται σε Ecu σε αριθμό τραπεζικού λογαριασμού της Επι­
τροπής. 
Το Λιχτενστάιν καταβάλλει τη συμμετοχή του στις ετήσιες δαπάνες σύμφωνα με τη συμφωνία, ανάλογα με την 
πρόσκληση για καταβολή κεφαλαίων και ένα μήνα το αργότερο μετά την αποστολή της πρόσκλησης για κατα­
βολή κεφαλαίων. Κάθε καθυστέρηση στην πληρωμή της συμμετοχής δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής τόκων 
από το Λιχτενστάιν για το εκκρεμές ποσό από την ημερομηνία λήξης. Το επιτόκιο αντιστοιχεί στο συντελεστή 
που εφαρμόζει το FECOM (Ευρωπαϊκό Ταμείο Νομισματικής Συνεργασίας), για το μήνα της ημερομηνίας λήξης, 
για τις εργασίες σε Ecu ('), αυξημένο κατά 1,5 °/ο. 
(') Συντελεστής που δημοσιεύεται μηνιαίως στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σειρά C.