Αριθ. C 329/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
Γνωμοδότηση για το πρόγραμμα περιφερειακών δράσεων, με πρωτοβουλία της Επιτροπής, σχετικά με 
την οικονομική αναδιάρθρωση των ανθρακοφόρων περιοχών (RECHAR) 
(89/C 329/17) 
Στις 9 Αυγούστου 1989 η Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 1989 της συνθήκης περί ιδρύσεως 
της ΕΟΚ, να ζητήσει από την ΟΚΕ να γνωμοδοτήσει για το παραπάνω πρόγραμμα. 
Επειδή η Επιτροπή επιθυμεί να υιοθετήσει το πρόγραμμα το ταχύτερο δυνατό ο κ. Schmitz επιφορτί­
σθηκε να καταρτίσει σχέδιο γνωμοδότησης για τη σύνοδο ολομέλειας του Οκτωβρίου, ως γενικός 
εισηγητής. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα κατά τη 270ή σύνοδο ολομέλειας της 18ης και 19ης Οκτωβρίου 1989 
(συνεδρίαση της 19ης Οκτβρίου 1989) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η ΟΚΕ συμμερίζεται ευρύτατα τις εκτιμήσεις της 
Επιτροπής όσον αφορά τα αίτια της κρίσης που διέρχονται 
οι ανθρακοφόρες περιοχές. Επισημαίνονται ιδιαίτερα οι 
ακόλουθες αιτίες: 
— η πίεση που προκαλεί ο ανταγωνισμός (διαφορές κόστους/ 
τιμές στην παγκόσμια αγορά) στον τομέα της εξόρυξης 
μέσω της εισαγωγής άνθρακα και άλλων πηγών ενέργειας, 
— η κυρίαρχη θέση που κατέχει ο τομέας της εξόρυξης, 
από οικονομική άποψη, σε πολλές παλαιές βιομηχανικές 
περιοχές. 
1.2. Η οικονομική ανάπτυξη του τομέα της εξόρυξης δεν 
είναι απλώς συνέπεια των δυνάμεων της αγοράς. Ορισμένα 
κράτη μέλη προώθησαν σκόπιμα την εξόρυξη, επειδή η εν­
θάρρυνση αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ενεργειακής 
πολιτικής. Η ΟΚΕ λυπάται επειδή η Επιτροπή, αν και επιση­
μαίνει τις συνέπειες που θα έχει ενδεχομένως η κατάργηση 
των εμπορικών εμποδίων στον ενεργειακό τομέα, αγνοεί 
απόλυτα τους παράγοντες που διέπονται από την ενεργειακή 
πολιτική. Η ΟΚΕ λυπάται επειδή η Επιτροπή, αν και επιση­
μαίνει τις συνέπειες που θα έχει ενδεχομένως η κατάργηση 
των εμπορικών εμποδίων στον ενεργειακό τομέα, αγνοεί 
απόλυτα τους παράγοντες που διέπονται από την ενεργειακή 
πολιτική. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η απόφαση του Συμβουλίου 
της 16ης Σεπτεμβρίου 1986 «για τους νέους στόχους της 
κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής για το 1995 και τη 
σύγκλιση των πολιτικών των κρατών μελών» εξακολουθεί 
να αποτελεί για την Επιτροπή την δεσμευτική βάση της 
ενεργειακής πολιτικής. Στην απόφαση του το Συμβούλιο 
απαιτεί, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: 
« Ασφαλέστερες συνθήκες εφοδιασμού και μείωση των 
κινδύνων απότομων διακυμάνσεων των τιμών της ενέρ­
γειας.» 
Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί: 
«Με την ανάπτυξη, υπό οικονομικά ικανοποιητικούς 
όρους, των ενεργειακών πηγών της Κοινότητας.» 
Επίσης η απόφαση απαιτεί: 
« Τη συνέχιση των προσπαθειών για την προώθηση της 
κατανάλωσης στερεών καυσίμων και τη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας των δυνατοτήτων παραγωγής 
στερεών καυσίμων μέσα στην Κοινότητα, αφού ληφθούν 
υπόψη οι νέες δυνατότητες που ανοίγονται στην αγορά 
για τη χρήση στερεών καυσίμων που έχουν μεγαλύτερη 
προστιθέμενη αξία. Η αναλογία των στερεών καυσίμων 
στη κατανάλωση ενέργειας πρέπει να αυξηθεί.» 
1.3. Η ΟΚΕ επικροτεί το προταθέν πρόγραμμα, με την 
επιφύλαξη των ακόλουθων παρατηρήσεων. Υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής, δηλαδή τη διαφοροποίηση της οικονο­
μικής διάρθρωσης των ανθρακοφόρων περιοχών με σκοπό 
να δοθούν στις περιοχές αυτές μακροπρόθεσμες δυνατότητες 
ανάπτυξης. Οι αναγκαίες προσαρμογές πρέπει να πραγματο­
ποιηθούν με κοινωνικά ανεκτό τρόπο. Ωστόσο, το πρόγραμμα 
αυτό δεν απαλλάσσει το Συμβούλιο και την Επιτροπή από τις 
πολιτικές ευθύνες, όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική, που 
φέρουν στον τομέα της εξόρυξης. Σύμφωνα με τη γνώμη της 
ΟΚΕ, στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί εξαιρετική σημασία 
στις ασφαλείς συνθήκες εφοδιασμού. Η πτυχή αυτή λαμβά­
νεται ιδιαίτερα υπόψη εάν δοθούν στον τομέα της εξόρυξης 
μόνιμες δυνατότητες ανάπτυξης με ταυτόχρονη ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας. 
2. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με το πρόγραμμα δράσης 
και την απόφαση της Επιτροπής για το πρόγραμμα 
RECHAR. 
2.1. Δεδομένων των προαναφερθέντων ελλείψεων των περι­
οχών αυτών, όπως: 
— έλλειψη διαφοροποιημένης οικονομικής διάρθρωσης, 
— μικρός αριθμός μκρομεσαίων επιχειρήσεων, 
— προβλήματα όσον αφορά τα έργα υποδομής σε 
απομακρυσμένες περιοχές εξόρυξης, 
— προβλήματα ειδίκευσης, 
— περιβαλλοντικά προβλήματα, 
— αρνητική εικόνα που παρουσιάζουν. 
επιδοκιμάζονται οι τομείς δράσεων που προτείνει η Επιτροπή. 
Επομένως, η Επιτροπή δικαίως εισηγείται έναν ποικιλόμορφο 
κατάλογο μέτρων. Είναι οπωσδήποτε αναγκαίο να διασφαλι­
σθεί ότι τα ενισχυμένα μέτρα δεν θα αντιβαίνουν στα λει­
τουργικά προγράμματα που έχουν προταθεί για την ίδια περι­
οχή. Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί οπωσδήποτε στην 
ενίσχυση και στη διαφοροποίηση των τοπικών οικονομικών 
παραγόντων. 
2.2 Έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει συνοχή μεταξύ των 
διαφορετικών δράσεων που υποβοηθούνται είτε από την Κοι­
νότητα, είτε από τα κράτη μέλη, είτε από τις περιοχές. Σχετικά 
χρειάζεται να τονισθεί ιδιαίτερα η σχέση μεταξύ των μέτρων 
για την ενθάρρυνση των επενδύσεων και των μέτρων για την 
προώθηση της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Με τη στε­
νότερη διασύνδεση των δύο αυτών μορφών μέτρων θα είναι 
δυνατό να εξασφαλισθεί ότι οι εργαζόμενοι που αποχωρούν 
από επιχειρήσεις εξόρυξης άνθρακα θα βρουν νέα θέση 
απασχόλησης χωρίς να μείνουν άνεργοι. 
^Ρ1^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.^^όΕ 
11 Εξαιρετική σημασία έχει επίσης καιηύπαρ^ησυνο^ 
χης με τα προγράμματα προώθησης της τεχνολογικής πολιτι 
κής της Κονότητας και των κρατών μελών στον τομέα της 
ενέργειας καιτης προστασίας του περιβάλλοντος^γεγονός 
που θα διευκόλυνε και την αναδιάρθρωση της μεταποιητικής 
βιομηχανίας που εξαρτάται από την ε^όρυ^η^π.χ. τεχνικές 
ανακύκλωσης^ επεξεργασίας και διαχείρισης βιομηχανικών 
αποβλήτων^. 
14 Ειαναε^ασ^αλισθείηαποτελεσματικήχρήσητων 
διαθέσιμων πόρων και για να ενισχυθεί το ενδογενές 
αναπτυξιακό δυναμικό των περιοχών αυτών^είναι αναγκαία 
η συμμέτοχη των.τοπικών οικονομικών και κοινωνικών 
κΰκλων.ΑυστυχώςηΕπιτροπη δε θίγει αυτό στην πρόταση 
της.ϋΟΚΕεπισημαίνειότιηαρχη της ^αμοιβαιότητας^ που 
είχε διακηρυχθεί κατά τη μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών 
ταμείων^ περιορίσθηκε σε πολλά κράτη μέλη μόνο στο 
επίπεδο των δημόσιων αρχών^χωρίςναλη^θοΰνυπό^η οι 
τοπικοί οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες. 
Ιό. Α Επιτροπή δεν παραθέτει επίσηςακριβή στοιχεία 
σχετικά με τις κατηγορίες που θα επωφεληθούν από τα μέτρα 
αυτά. Ασφαλώς δεν αρκείηαπλη παραπομπή στους κανόνι 
σμοΰς για τα διαρθρωτικά ταμεία. 
Ιό.Ρ Οι επιχειρήσεις ε^όρυ^ης που κατέχουν κυρίαρχη 
θέση στις περιοχές αυτές αναλαμβάνουν^με βάση τις οικονο 
μικέςκαιτεχνικέςδυνατότητέςτους, μια ιδιαίτερη ευθύνη 
κατά την αναδιάρθρωση της περιοχής. ΕΙ Επιτροπή οφείλει 
να ενθαρρύνει ιδιαίτερα κατάλληλες πρωτοβουλίες των 
επιχειρήσεων αυτών. 
Ιό.Ι ^ε περίπτωση που δεν υπάρχει κατάλληλη κρατική 
υποδομή για την ανάπτυξη και την υλοποίηση των απαραίτη 
των λειτουργικών προγραμμάτων,είναι αναγκαίο να επιδιω 
χθείησυνεργασία με περιφερειακές αναπτυξιακές επιχειρή 
σειςήηενίσχυση παρόμοιων επιχειρήσεων. 
1^. Οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν έως σήμερα από την 
εφαρμογή μέτρων περιφερειακής ανάπτυξης εκ μέρους της 
Επιτροπής^ είναι ενμέρει αρνητικές^ ακόμη και μετά τη 
μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων. Απερίπλοκη και 
χρονοβόρα διαδικασία ενώπιον των αρχών, παρεμπόδισε 
συχνά ελπιδοφόρες τοπικές πρωτοβουλίες να συμμετάσχουν 
στα προτεινόμενα κοινοτικά περιφερειακά προγράμματα, ϋ 
ΟΚΕ προτείνει επομένως^ σε περίπτωση περιφερειακών κοι 
νοτικών πρωτοβουλιών της Επιτροπής που δεν υπόκεινται σε 
ποσοστώσεις^ να καταστεί δυνατήηάμεση ενίσχυση τοπικών 
προγραμμάτων εκ μέρους της Επιτροπής^ στο βαθμό που τα 
προγράμματα αυτάδεναντιτίθενται στα προγράμματα περι^ε 
ρειακής ανάπτυξης. 
17. ϋ ΟΚΕλυπάταιεπειδή η Επιτροπή δεν παραθέτει 
στοιχεία μετηνέκταση τηςχρηματοδότησηςτου πρόγραμμα 
τος^Ε^Α^.Αόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν 
οι περιοχές ε^όρυ^ηςάνθρακα^το ποσό της χρηματοδότης 
Βρυ^έλλες,Ι^ΟκτωβρίουΙ^. πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο μέγεθος που προβλέ 
πεταιγιατοπρόγραμμα ^Ε^ϋΟΕ^. Επειδή οιπόροι των 
διαρθρωτικών ταμείων για τις περιοχές υπό προώθηση που 
περιλαμβάνονται στο στόχο^είναι περιορισμένοι, πρέπει να 
διορθρωθούν από τώρα οι αναγκαίες πιστώσεις. Νροτείνεται 
να προβλεφθεί χρηματοδότηση από κονδύλια της Ευρωπαϊ 
κής ^οινότηταςγια ^Ανθρακακαι^άλυβα^ΕΚΑ^ στο 
βαθμό που αυτό είναι νομικά δυνατό. 
Επιπλέον, είναι αναγκαίο να διασφαλισθεί ότι τα κονδύλια 
από τό πρόγραμμα ^Ε^ΑΑ^ θα χρησιμοποιούνται στις οι 
κείες περιοχές συμπληρωματικά προς άλλους κοινοτικούςή 
εθνικούς πόρους που διατίθενταιγια ενίσχυση καιδενθα 
αντικαθιστούν υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα. 
1 Ε^δ^έςπ^ατ^ή^ε^^χεη^ά^ετ^νπ^ότα^τ^ςΕπιτ^-
πής 
1Ρ ^^^ 
Νροτείνεταιηε^αρμογή της πρωτοβουλίας ^Ε^ΑΑ^ και οι 
περιοχές που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές υπό προώ 
θηση που προβλέπονται στους στόχουςΙ,^καιόβ, επειδή το 
ποσοστό ανεργίας στις περιοχές αυτές ^θάνειήυπερβαίνει 
τον κοινοτικό μέσο όρο ^το βαθμό που σημειώθηκαν στις 
περιοχές αυτές ουσιαστικές απώλειες θέσεων απασχόλησης 
λόγω της κρίσης των επιχειρήσεων ε^όρυ^ης, θα πρέπει οι 
ενλόγωπεριοχέςναενισχυθούνβάσειτης πρωτοβουλίας 
^Ε^Α^ και να καταταχθούν ταυτόχρονα στην κατηγορία 
των περιοχών υπό ενίσχυση που περιλαμβάνειοστόχοςΐ 
Οσον α^ορά τις περιοχές με ανθρακορυχεία στις οποίες το 
ποσοστό ανεργίας είναι λίγο χαμηλότερο από τον κοινοτικό 
μέσο όρο, χρειάζεται να ληφθούν υπόι^η οιαναμενόμενες 
απώλειες θέσεων απασχόλησης ώστε να καταστεί δυνατήη 
ενίσχυση και αυτών των περιοχών 
Κατά τον υπολογισμό του ποσοστού ανεργίαςήτης απώλειας 
θέσεων απασχόλησης προτείνεται να μην ε^αρμοσθείηστα 
τιστική περιφερειακή μονάδα Νυΐ^^επειδή ορισμένες περί 
οχέςε^όρυ^ηςεπεκτείνονταικαισε περιοχές της μονάδας 
^ΝυΤ^Ι^το μέτρο που αυτό είναι στατιστικώς δυνατό, 
προτείνεταιηελαστική οριοθέτηση των περιοχών. 
11 Α^^ 
ϋΟΚΕ προτείνει τα προαναφερθέντα μέτρα να προωθηθούν 
γενικά μόνο βάσει λειτουργικών προγραμμάτων. Αιότιυπάρ 
χει μεγάλος κίνδυνος, εάν δεν ορισθούν προτεραιότητες,να 
λαμβάνονταιεπιμέρουςμέτραμεπολύαυθαίρετοτρόποχωρίς 
να υπάρχει καμία συνολική συνοχή μεταξύ τους 
Ιδιαίτερη σημασία χρειάζεται να δοθεί στον τομέα της 
υφιστάμενης βιομηχανίας εφοδιασμού του τομέα ε^όρυ^ης. 
Επίσης πρέπει να καταστεί δυνατήηεύστοχη ενίσχυση των 
εξαγωγών των ^Ι^ΙΕ.