ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 20.05.1998 
COM(1998) 294 τελικό 
Ανακοίνωση από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο, το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών 
και τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης 
σχετικά με 
τις στρατηγικές προσχώρησης ως προς το περιβάλλον : 
Πώς θα ανταποκριθούμε στην πρόκληση της 
διεύρυνσης 
με τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ: 
1. . 01 ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 4 
1.1 Η νομοθετική πρόκληση 4 
1.2 Η θεσμική πρόκληση 4 
1.3 Συγκεκριμένες προκλήσεις σχους κύριους χομείς 5 
1.4 Οι οικονομικές προκλήσεις 7 
2. .ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ 7 
2.1 Εισαγωγή - 7 
2.2 Καθορισμός προχεραιοχήχων σχο περιβαλλονχικό κεκτημένο 8 
2.3 Πλήρης συμμόρφωση για νέες επενδύσεις 12 
2.4 Προχεραιόχηχες πέραν χης νομικής προσέγγισης - Πυρηνική ασφάλεια 12 
3. ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ 13 
3.1 Κινηχοποίηση χρημαχοδοχικών πόρων για τη στήριξη χης σχραχηγικής 14 
3.2 Παροχή συ μβουλών και αρωγής για την περιβαλλοντική προσέγγιση 16 
3.3 Συνχονισμός χης αρωγής χης Κοινόχηχας και χων κραχών μελών για 
την προσέγγιση 17 
3.4 Στήριξη των δραστηριοτήτων υλοποίησης και επιβολής 17 
Συμπεράσματα 
Παραρτήματα 
Παράρτημα 1 : Εκτίμηση κόστους για την περιβαλλοντική συμμόρφωση 
Παράρτημα 2: Προγραμματισμός και παρακολούθηση της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο 
και της εφαρμογής του περιβαλλοντικού κεκτημένου 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ : Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ 
Κατά χην επικείμενη διεύρυνση χης Ένωσης, η περιβαλλοντική διάσχαση θα εμπεριέχει 
μεγαλύχερες προκλήσεις από όχι σε κάθε προηγούμενη προσχώρηση. 
Αυχό οφείλεχαι τόσο στο μέγεθος χων περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων σχο παρελθόν, 
όσο και σχο χάσμα χης περιβαλλονχικής προσχασίας στην κεντρική και ανατολική 
Ευρώπη σε σύγκριση με χην κατάσταση στην ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, οι υποψήφιες 
χώρες διαθέτουν επίσης τεράστιες εκτάσεις παρθένας φύσης που συμβάλλουν σημαντικά 
στη βιοποικιλότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Η διατήρηση αυτού του κεφαλαίου και παράλληλα η ανάπτυξη και διαχείριση ενός 
οικονομικά και περιβαλλοντικά αειφόρου πλαισίου είναι η μεγαλύτερη επικείμενη 
πρόκληση. 
Ο ακρογωνιαίος λίθος ενός τέτοιου πλαισίου είναι το περιβαλλοντικό κεκτημένο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στο Πρόγραμμα δράσης 2000 της 
Επιτροπής, η πλήρης συμμόρφωση με το περιβαλλοντικό κεκτημένο θα είναι πιθανότατα 
δυνατή μόνο μακροπρόθεσμα για όλες τις υποψήφιες χώρες της κεντρικής και 
ανατολικής Ευρώπης. 
Σε αυτή τη βάση, στο Πρόγραμμα δράσης 2000, προτείνεται η χάραξη μιας ειδικής 
στρατηγικής για την υιοθέτηση και την εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου, η 
οποία πρέπει να συνδυαστεί με μια ενισχυμένη προ-ενταξιακή στρατηγική βοήθειας 
όπου οι επενδύσεις για την εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου είναι μία από τις 
προτεραιότητες: 
Σε συνεργασία με την Ένωση, θα πρέπει να καταρτιστούν ρεαλιστικές, εθνικές 
μακροπρόθεσμες στρατηγικές για τη σταδιακή αποτελεσματική ευθυγράμμιση και να 
αρχίσουν να εφαρμόζονται σε όλες τις υποψήφιες χώρες πριν την προσχώρηση, ιδιαίτερα 
για την αντιμετώπιση της ρύπανσης των υδάτων και της ατμόσφαιρας. Οι στρατηγικές 
αυτές θα πρέπε} να επισημαίνουν τους σημαντικότερους τομείς προτεραιότητας και τους 
στόχους που πρέπει να επιτευχθούν μέχρι τις ημερομηνίες προσχώρησης καθώς και 
χρονοδιαγράμματα για την περαιτέρω πλήρη συμμόρφωση, ενώ οι συνεπαγόμενες 
υποχρεώσεις πρέπει να ενσωματωθούν στις συνθήκες προσχώρησης. Όλες οι νέες 
επενδύσεις θα πρέπει να συμμορφωθούν με το κεκτημένο. 
Οι σημαντικοί εγχώριοι και εξωτερικοί οικονομικοί πόροι, ιδιαίτερα από τον ιδιωτικό 
τομέα, θα πρέπει να κινητοποιηθούν προς στήριξη αυτών των στρατηγικών. Η Ένωση θα 
έχει τη δυνατό ητα να παράσχει μόνο μερική συνεισφορά.1 
Αυτή η ειδική στρατηγική για την περιβαλλοντική προσέγγιση απαιτεί ειδικά μέτρα και 
ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο στις υποψήφιες χώρες όσο και στην 
Κοινότητα. Ο στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξετάσει, με βάση τις υποδείξεις του 
Βλ. COM(97)2000 Τόμος 1 σελ. 65 
Προγράμματος δράσης 2000, κάποια από τα πρακτικά ζητήματα τα οποία η Επιτροπή 
θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη από τις υποψήφιες χώρες κατά την περαιτέρω 
κατάρτιση της εθνικής τους στρατηγικής για την επίτευξη της πλήρους συμμόρφωσης 
προς το περιβαλλοντικό κεκτημένο. Η εξέταση αυτή δεν προκαταλαμβάνει με κανένα 
τρόπο την κατανομή των μελλοντικών προ-ενταξιακών διευκολύνσεων. 
Η ανακοίνωση εμπίπτει στην ενισχυμένη προ-ενταξιακή στρατηγική της Ένωσης. 
Στοχεύει στην συμπλήρωση των εταιρικών συμφωνιών και στην παροχή βοηθείας στις 
υποψήφιες χώρες για την τελειοποίηση των εθνικών προγραμμάτων θέσπισης του 
κεκτημένου. Δεν προκαταλαμβάνει με κανένα τρόπο τις διαπραγματεύσεις για την 
προσχώρηση ή το εύρος και την διάρκεια οιωνδήποτε μεταβατικών διευθετήσεων που 
μπορεί να προκύψουν από αυτές τις διαπραγματεύσεις. 
Η ανακοίνωση εστιάζεται στα θέματα που αφορούν τις δέκα υποψήφιες χώρες της 
κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Η Κύπρος αντιμετωπίζει επίσης το ζήτημα της 
περιβαλλοντικής προσέγγισης, αλλά έχει άλλες προκλήσεις. Η Επιτροπή προτίθεται να 
προτείνει σε μεταγενέστερο στάδιο ένα χωριστό έγγραφο, που θα αντικατοπτρίζει τις 
ειδικές προϋποθέσεις για την Κύπρο. 
1. . ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 
Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζεται μία ανασκόπηση των προκλήσεων συμμόρφωσης 
προς το κεκτημένο στον περιβαλλοντικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των νομικών και 
θεσμικών πτυχών. 
1.1 Η νομοθετική πρόκληση 
Όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν αρχίσει να μεταφέρουν στην εθνική τους νομοθεσία το 
κεκτημένο στον περιβαλλοντικό τομέα. Υπάρχει, όμως, έλλειψη στρατηγικής 
προσέγγισης για τη μεταφορά των νομοθετικών διατάξεων σε εθνικό επίπεδο. Λίγες 
μόνο χώρες έχουν μέχρι τώρα κάνει μία ολοκληρωμένη ανάλυση των νομικών κενών 
μεταξύ της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας και του αντίστοιχου κεκτημένου της ΕΕ. Κάτι 
τέτοιο απαιτείται για να ενισχυθούν ο καθορισμός προτεραιοτήτων και η κατάρτιση 
εφικτών χρονοδιαγραμμάτων για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο. 
Η έλλειψη νομομαθών εμπειρογνωμόνων, ιδιαίτερα σε σχέση με το κεκτημένο στον 
περιβαλλοντικό τομέα καθώς και το φράγμα της γλώσσας, εξακολουθούν να αποτελούν 
πρόβλημα σε όλες τις υποψήφιες χώρες, αν και σε ποικίλους βαθμούς. 
1.2 Η θεσμική πρόκληση 
Οι γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής επισήμαναν την ανάγκη ενίσχυσης της διοικητικής 
δομής που απαιτείται για την περιβαλλοντική διαχείριση και στις δέκα υποψήφιες χώρες. 
Ο βαθμός αυτής της γενικής αδυναμίας ποικίλλει από χώρα σε χώρα και απαιτείται 
περαιτέρω διερεύνηση για να εντοπισθεί το ακριβές εύρος των προβλημάτων και να 
εξευρεθούν λύσεις. 
Μία από τις βασικότερες υποχρεώσεις των υπουργείων περιβάλλοντος είναι να 
προσχεδιάσουν την απαραίτητη νομοθεσία και να μεριμνήσουν για όλα τα μέτρα 
εφαρμογής αυτής της νομοθεσίας, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις" θα απαιτήσουν 
σημαντικές επενδύσεις, νέους ή αναδιοργανωμένους θεσμούς ή και τα δύο. Η 
περιβαλλοντική προσέγγιση πρέπει να θεωρηθεί ως έργο ολόκληρου του υπουργείου. Σε 
πολλές χώρες, εξακολουθεί να μη γίνεται πλήρως αντιληπτό το εύρος της επικείμενης 
πρόκλησης και το θέμα της ευθύνης για το συντονισμό της διαδικασίας προσέγγισης. 
Μερικά από τα θέματα που θεωρούνται ως «περιβαλλοντικά» στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
εμπίπτουν, ωστόσο, στις αρμοδιότητες άλλων υπουργείων, όπως είναι οι χημικές ουσίες, 
οι γενετικά τροποποιημένοι μικροοργανισμοί, η προστασία από την ακτινοβολία ή το 
πόσιμο νερό. Το γεγονός αυτό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η ανύπαρκτη ή η 
μειωμένη διυπουργική συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο στη 
διαδικασία προσέγγισης. 
Η θέσπιση και η εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ανατίθεται συχνά στις 
περιφερειακές ή τοπικές αρχές ή σε άλλους φορείς που είναι αρμόδιοι για την 
παρακολούθηση, την έκδοση αδειών και την επιθεώρηση. Σε πολλές περιπτώσεις, το 
έργο αυτών των φορέων θα επηρεαστεί σοβαρά από τη νέα νομοθεσία, ενώ οι πρόσθετες 
υποχρεώσεις θα απαιτήσουν αποτελεσματικότερη διαχείριση και πρόσθετη κατάρτιση 
του προσωπικού. Η δημιουργία περιφερειακών και τοπικών περιβαλλοντικών υπηρεσιών 
θα απαιτήσει ιδιαίτερη προσοχή σε όλες τις υποψήφιες χώρες. 
1.3 Συγκεκριμένες προκλήσεις στους κύριους τομείς 
Αέρας. 
Οι περισσότερες χώρες θα αντιμετωπίσουν μεγάλες δυσκολίες στην εκπλήρωση των 
απαιτήσεων της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο ποσοστό σε 
προβλήματα εκπομπών από στάσιμες πηγές, όπως οι μονάδες παραγωγής ενέργειας και 
οι τοπικές εγκαταστάσεις θέρμανσης. Ως πρώτο βήμα, οι χώρες πρέπει να προσδιορίσουν 
τις περιοχές και τα αστικά πολεοδομικά συγκροτήματα όπου παρατηρείται υπέρβαση 
των ορίων της ΕΕ. Μερικές χώρες έχουν αναπτύξει σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση 
των προβλημάτων αυτών των περιοχών. Άλλες χώρες έχουν σημειώσει μέχρι τώρα μικρή 
πρόοδο στη δημιουργία των απαραίτητων εγκαταστάσεων και θεσμικών οργάνων ώστε 
να εκπληρωθούν οι βασικές απαιτήσεις της νομοθεσίας για την ποιότητα του αέρα, όπως 
η παρακολούθηση και η συλλογή δεδομένων. 
Οι περισσότερες χώρες δεν έχουν ακόμη αναπτύξει τα σχέδια υλοποίησης για τη 
συμμόρφωση με τα πρότυπα αέριων εκπομπών από μεγάλες μονάδες καύσης ούτε και 
σχέδια για το κλείσιμο των εγκαταστάσεων που δεν θα έχουν επιτύχει τη συμμόρφωση. 
Αρκετές χώρες αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα κατά την προσαρμογή των 
διυλιστηρίων τους στα τρέχοντα και μελλοντικά πρότυπα ποιότητας καυσίμων της ΕΕ. 
Απόβλητα. 
Στον τομέα των αποβλήτων, υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν σε όλες τις 
υποψήφιες χώρες. Ωστόσο, τα βήματα για τη χάραξη πολιτικών και την προσέγγιση της 
νομοθεσίας έχουν επιταχυνθεί σε μερικές χώρες κατά τη διάρκεια του 1997. 
-5 
Οι οδηγίες που αφορούν την αποτέφρωση και τη διαχείριση των αστικών και 
επικίνδυνων αποβλήτων παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη πρόκληση. Ενώ μερικές 
υποψήφιες χώρες προχωρούν δραστήρια στην ανάπτυξη επενδυτικών προγραμμάτων 
στον τομέα των αποβλήτων, ένας μεγάλος αριθμός εγκαταστάσεων αποτέφρωσης θα 
χρειαστούν εκσυγχρονισμό και αναδιάρθρωση ώστε να πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ. 
Νερό. 
Στις περισσότερες χώρες έχουν δρομολογηθεί και σχεδιασθεί σημαντικότατα επενδυτικά 
προγράμματα για τη βελτίωση της ποιότητας του πόσιμου νερού και τη διαχείριση των 
λυμάτων. 
Όσον αφορά τη διασυνοριακή ρύπανση των υδάτων, ιδιαίτερο πρόβλημα θα αποτελέσει 
η κατάρτιση και υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διαχείριση 
υδρολογικών λεκανών στα παρόχθια κράτη των διεθνών ποταμών, όπως είναι οι 
Δούναβης, Oder κλπ. 
Για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και την εφαρμογή της οδηγίας για τις νιτρικές 
ενώσεις, καμία από τις χώρες δεν φαίνεται να έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο. Με τη 
σταδιακή μείωση της γεωργικής παραγωγής και τη μειωμένη χρήση λιπασμάτων, οι 
υποψήφιες χώρες τείνουν να τη θεωρούν ως θέμα χαμηλής προτεραιότητας. Ωστόσο, 
είναι σημαντικό να καθιερωθούν οι απαιτούμενες διαχειριστικές δομές ώστε να 
περιοριστεί η διάχυτη ρύπανση από νιτρικές ενώσεις καθώς βελτιώνονται οι οικονομικές 
συνθήκες. 
Έλεγχος βιομηχανικής ρύπανσης και διαχείριση κινδύνων. 
Η μεταφορά της οδηγίας Σεβέζο στο εθνικό δίκαιο και η εφαρμογή της απαιτεί 
περισσότερη προσοχή, καθώς θα μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο μεγάλων ατυχημάτων 
από βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε όλη την περιοχή. Πολλά απομένουν να γίνουν 
ακόμη για να προσεγγιστεί το κεκτημένο σε αυτό τον τομέα. 
Οι περισσότερες υποψήφιες χώρες έχουν συγκεκριμένες περιοχές εντατικής 
βιομηχανικής δραστηριότητας, λόγω της συγκέντρωσης εξαιρετικά ρυπογόνων 
βιομηχανιών αλλά και μονάδων παραγωγής ενέργειας. Ενώ πολλές βιομηχανικές 
εγκαταστάσεις στις περιοχές αυτές μετατρέπονται σε σύγχρονες και βιώσιμες μονάδες, 
μερικές από αυτές, ειδικά οι εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας, ενδέχεται να 
παραμείνουν σε λειτουργία για αρκετά χρόνια ακόμη με επίπεδα ρύπανσης μη συμβατά 
με τις απαιτήσεις της ΕΕ. Η χρήση του πετρελαιοσχιστόλιθου και του λιγνίτη σε 
ορισμένες χώρες παραμένει ιδιαίτερο πρόβλημα. 
Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ενθαρρυνθούν στην εφαρμογή της οδηγίας για την 
ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC), η οποία παρέχει το νέο 
πλαίσιο για τη διαχείριση των προβλημάτων βιομηχανικής ρύπανσης με ολοκληρωμένο 
τρόπο. 
Πυρηνική ασφάλεια και προστασία από την ακτινοβολία. 
Σε όλες τις χώρες έχει πρόσφατα θεσπιστεί θεμελιώδης νόμος για την πυρηνική 
ασφάλεια και την προστασία από την ακτινοβολία. Αυτός ο νόμος-πλαίσιο πρέπει να 
συμπληρώνεχαι με άλλα νομοθετήματα ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης συμβατότητα με 
το κεκτημένο. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της 
νομοθεσίας είναι αναγκαίο ακόμη και αν δεν υπάρχει τομέας πυρηνικής ενέργειας. 
Η δημιουργία θεσμικού πλαισίου θα πρέπει να θεωρηθεί ως προτεραιότητα. Οι αρμόδιες 
για την πυρηνική ασφάλεια αρχές πρέπει να αντιμετωπίσουν τις υψηλές απαιτήσεις για 
εξειδικευμένη τεχνική υποστήριξη και την έλλειψη οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. 
Οι ανεξάρτητες κανονιστικές αρχές χρειάζονται μεγαλύτερη στήριξη. 
1.4 Οι οικονομικές προκλήσεις 
Με βάση τις πρώτες εκτιμήσεις σε όλη την περιφέρεια, η συνολική επένδυση για τη 
συμμόρφωση με το κεκτημένο στον περιβαλλοντικό τομέα ενδέχεται να ανέλθει σε ύψος 
περίπου 100-120 δις ECU για τις δέκα υποψήφιες χώρες (Βλ. Παράρτημα 1). Ο 
μεγαλύτερος όγκος της επένδυσης πιθανότατα θα απαιτηθεί για την ανάπτυξη υποδομής 
για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη διαχείριση υδάτων και λυμάτων και τη 
διαχείριση αποβλήτων. Επιπλέον, η δημιουργία και η ενίσχυση των δομών διαχείρισης 
του περιβάλλοντος για την αποτελεσματική υλοποίηση, παρακολούθηση και εφαρμογή 
θα απαιτήσουν σημαντικούς πόρους. Το ύψος αυτών είναι πιο δύσκολο να υπολογιστεί. 
Δεν υπάρχουν ακόμη λεπτομερείς και αξιόπιστες πληροφορίες για τις οικονομικές 
επιπτώσεις των επιμέρους οδηγιών για κάθε υποψήφια χώρα. Μερικές χώρες, ωστόσο, 
έχουν αρχίσει να υπολογίζουν τις δαπάνες που αφορούν συγκεκριμένες οδηγίες, ως 
πρώτο βήμα για την κατάρτιση στρατηγικών χρηματοδότησης. Πρέπει να δοθεί άμεση 
προτεραιότητα σ' αυτόν τον υπολογισμό των δαπανών σε όλες τις υποψήφιες χώρες. 
2. . ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ 
2.1 Εισαγωγή 
Στο Πρόγραμμα δράσης 2000 προτείνεται οι υποψήφιες χώρες, να καταρτίσουν - και να 
αρχίσουν να υλοποιούν - σε συνεργασία με την Ένωση, πριν το σχεδιασμό της 
προσχώρησης, ρεαλιστικές εθνικές μακροπρόθεσμες στρατηγικές για τη σταδιακή και 
αποτελεσματική ευθυγράμμιση με το κεκτημένο στον περιβαλλοντικό τομέα, ιδιαίτερα 
για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα και του νερού. Αυτές οι 
μακροπρόθεσμες εθνικές στρατηγικές θα πρέπει να περιλαμβάνουν 
• νευραλγικούς τομείς προτεραιότητας 
• στόχους που πρέπει να υλοποιηθούν έως τις ημερομηνίες προσχώρησης 
• χρονοδιαγράμματα για την περαιτέρω πλήρη συμμόρφωση 
Οι προκύπτουσες υποχρεώσεις πρέπει να ενσωματωθούν στις συνθήκες προσχώρησης. 
Επιπλέον, στο Πρόγραμμα δράσης 2000 προτείνεται ότι 
• όλες οι νέες επενδύσεις πρέπει να συμμορφώνονται με το κεκτημένο. 
Σχο πλαίσιο χων Εχαιρικών Συμφωνιών για χην προσχώρηση, οι υποψήφιες χό)ρες 
καχήρχισαν Εθνικά Προγράμμαχα Εφαρμογής χου Κεκτημένου (ΝΡΑΑ). Τα εθνικά αυχά 
προγράμμαχα θα αναπχυχθούν περαιχέρω. 
Σε αυτή τη ράση, χο κεφάλαιο αυχό ασχολείται με το ζήτημα του καθορισμού 
προτεραιοτήτων για τη διαδικασία εφαρμογής του κεκτημένου με σκοπό τη συμΡολή 
στην περαιτέρω ανάπτυξη και λεπτομερειακό καθορισμό των ΝΡΑΑ στις υποψήφιες 
χώρες, στο προαναφερόμενο πλαίσιο που ορίζεται στο Πρόγραμμα δράσης 2000. 
Ορισμένα πρακτικά ζητήματα που σχετίζονται με την κατάρτιση των προγραμμάτων 
συζητούνται στο Παράρτημα 2. 
2.2 Καθορισμός προτεραιοτήτων στο περιβαλλοντικό κεκτημένο 
Ορισμένες προτεραιόχητες θα πρέπει να εξεχασχούν και να ληφθούν υπόψη σχο πλαίσιο 
της όλης διαδικασίας προσέγγισης. 
Η συμμόρφωση με το κεκτημένο είναι απαράρατη προϋπόθεση για την προσχώρηση 
στην Ένωση, χωρίς να αποτελεί αυτοσκοπό. Τα σημαντικά περφαλλοντικά προρλήματα 
και προτεραιότητες σε κάθε υποψήφια χώρα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά τη 
διάρκεια της διαδικασίας. Η προσέγγιση στο κεκτημένο της ΕΕ θα εστιάσει και θα 
κατευθύνει τις εθνικές προσπάθειες. Τέλος, οι οικονομικές συνέπειες - τόσο από άποψη 
περιορισμών όσο και από άποψη πιθανών πρωτοΡουλιών για την ανάπτυξη και την 
ανταγωνιστικότητα - θα πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά. 
Η πρώτη ομάδα προτεραιοτήτων που πρέπει να εξεταστούν αφορούν συγκεκριμένα 
περφαλλοντικά προρλήματα και προτεραιότητες σε κάθε χώρα: 
Οι περιβαλλοντικές προτεραιότητες δεν μπορούν να καθοριστούν από μια συνοπτική 
ανάλυση του κεκτημένου, αλλά πρέπει να αποφασιστούν με ράση μια λεπτομερή 
αξιολόγηση της περιΡαλλοντικής κατάστασης κάθε χώρας. Με ράση την ανάλυση που 
εκπονήθηκε για την προετοιμασία των γνωμοδοτήσεων στο Πρόγραμμα δράσης 2000, η 
Επιτροπή έχει δώσει τις πρώτες ενδείξεις για το ποιες είναι αυτές για κάθε χώρα των 
εταιρικών συμφωνιών για την προσχώρηση. 
Η γενική έμφαση που αποδίδεται στα "μέτρα αντιμετώπισης της ρύπανσης του νερού και 
του ατμοσφαιρικού αέρα" στο Πρόγραμμα δράσης 2000, δεν συνεπάγεται ότι αυτές οι 
πλευρές του κεκτημένου είναι εγγενώς σημαντικότερες από άλλες, αλλά Ρασίζεται στην 
παραδοχή ότι όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν σημαντικά προρλήματα σε αυτούς τους 
νευραλγικούς τομείς. Όπως αναφέρθηκε στο κεφάλαιο 1, η διαχείριση των αποβλήτων 
αποτελεί επίσης ένα νευραλγικό τομέα στον οποίο όλες οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να 
καταράλλουν σοΡαρή προσπάθεια για να συμμορφωθούν με τα ισχύοντα πρότυπα της 
ΕΕ. 
Αν και είναι δυνατόν να εντοπιστούν μερικά κοινά προρλήματα και προτεραιότητες, οι 
περιΡαλλοντικές προτεραιότητες θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες για κάθε χώρα, 
λαμΡάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιΡαλλονχικές ανάγκες και προρλήμαχα. Τα Εθνικά 
προγράμματα εφαρμογής του κεκτημένου θα συμπεριλάρουν τέτοιου είδους, ειδικές για 
κάθε χώρα, προτεραιότητες. 
Οι προτεραιότητες χης δεύχερης ομάδας αφορούν χα νομικά και διοικητικά «κενά» που 
θα πρέπει να καλυφθούν για να επιχευχθεί η συμμόρφωση με χο κεκτημένο. 
Ο καθορισμός χέχοιων νομικών και διοικηχικών προχεραιοχήχων πρέπει να Ρασιστεί σε 
μια λεπτομερή αντιπαράθεση των διατάξεων της ισχύουσας εθνικής περφαλλοντικής 
νομοθεσίας και της περφαλλόντικής νομοθεσίας της ΕΕ, μία προς μία, ώστε να 
εντοπιστούν τα "κενά" που πρέπει να καλυφθούν. Αλλά αυτή η ανάλυση της τυπικής 
νομοθετικής συμμόρφωσης δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητη. Πρέπει να συνοδεύεται από 
μια αξιολόγηση των διοικητικών και θεσμικών αναγκών που πρέπει να αντιμετωπιστούν 
για να εξασφαλιστεί η ουσιαστική εφαρμογή, η παρακολούθηση και ο έλεγχος των 
νομικών μέτρων. 
Η αναλυτική εξέταση («screening») του κεκτημένου, η οποία ξεκίνησε το Μάρτιο του 
1998, θα Ροηθήσει τις υποψήφιες χώρες να εντοπίσουν τα νομοθετικά «κενά». 
Δύο έγγραφα της Επιτροπής παρέχουν περαιτέρω καθοδήγηση σε αυτό τον τομέα: 
Στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που εκπονήθηκε το 1997, "Οδηγός 
για την προσέγγιση με την περιΡαλλοντική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης"2, 
αναλύεται λεπτομερώς ο μεγαλύτερος όγκος της περιΡαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, 
και επισημαίνονται τα Ρασικά ζητήματα και Ρήματα που πρέπει να εκτελεστούν από τις 
αρχές των υποψήφιων χωρών, ώστε να ευθυγραμμιστεί η εθνική περιΡαλλοντική 
νομοθεσία και οι διοικητικές μέθοδοι με το κεκτημένο της ΕΕ στον περφαλλοντικό 
τομέα. 
Ο Οδηγός διαιρεί το περιΡαλλοντικό κεκτημένο σε διάφορους τομείς και «οικογένειες» 
νομοθετημάτων που αφορούν το ίδιο περιΡαλλοντικό θέμα, αλλά δεν στοχεύει άμεσα 
στον εντοπισμό, στο πλαίσιο του κεκτημένου, εκείνων των νομοθετημάτων τα οποία θα 
πρέπει, για νομοθετικούς και διοικητικούς λόγους, να θεσπισθούν πρώτα. 
Ωστόσο, αυτού του είδους ο διαχωρισμός, σε νομοθετήματα «Σταδίου 1» και «Σταδίου 
2», συναντάται στη Λευκή Βίρλο της Επιτροπής του 1995 σχετικά με την "Προετοιμασία 
των συνδεδεμένων χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης για την προσχώρηση 
στην εσωτερική αγορά της Ένωσης", όσον αφορά την περιΡαλλοντική νομοθεσία που 
έχει άμεση επίδραση στη λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς (δηλαδή την 
περιΡαλλοντική νομοθεσία που αφορά τα προϊόντα)3 
Η Λευκή Βίρλος συνιστά περίπου το ήμισυ του συνολικού κεκτημένου στον 
περιΡαλλοντικό τομέα. Οι προτεραιότητες (δηλαδή η διαίρεση σε νομοθετήματα 
«Σταδίου 1» και «Σταδίου 2») που συναντώνται στη Λευκή Βίρλο εξακολουθούν να 
ισχύουν για αυτό το τμήμα του κεκτημένου. 
Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν στη Λευκή Βίρλο για τον καθορισμό των 
νομοθετημάτων «Σταδίου 1» μπορούν - με μικρή τροποποίηση - να χρησιμοποιηθούν 
2SEC(97)1608 
3 COM (95) 163 
-9 
επίσης για την επιλογή αυτού του είδους νομοθεσίας προτεραιότητας4σε σχέση με το 
έτερο ήμισυ του κεκτημένου στον περιΡαλλοντικό τομέα, το οποίο δεν καλύφθηκε από 
τη Λευκή Βίρλο. Αυτά τα κριτήρια επιλογής των μέτρων προτεραιότητας είναι τα εξής5 
• μέτρα που καθορίζουν το γενικό πλαίσιο για λεπτομερέστερη νομοθεσία 
• μέτρα για την αντιμετώπιση των θεμελιωδών αρχών ή για την κατάρτιση των 
Ρασικών διαδικασιών που διέπουν τον εν λόγω τομέα 
• μέτρα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αποτελούν προϋπόθεση για την 
αποτελεσματική λειτουργία της περιραλλοντικής προστασίας6 σε αυτό τον τομέα. 
Χρησιμοποιώντας αυτά τα κριτήρια, δύο είδη Ρασικής περιΡαλλοντικής νομοθεσίας 
μπορούν να θεωρηθούν ως συστηματικές, διοικητικές προτεραιότητες 
• οι βασικές διαδικασίες για την περιβαλλοντική διαχείριση με στόχο την εξασφάλιση 
μιας ορθολογικής αξιολόγησης των περιΡαλλοντικών επιπτώσεων σε διαφορετικά 
είδη ιδιωτικών και δημόσιων έργων, τη διαφάνεια και τη δυνατότητα πρόσΡασης του 
κοινού σε πληροφορίες για το περφάλλον καθώς και διαδικασίες για την υποΡολή 
εκθέσεων προόδου της εφαρμογής της νομοθεσίας. 
• η περιβαλλοντική νομοθεσία πλαίσιο στους τομείς προστασίας των υδάτων, 
προστασίας της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, διαχείρισης απορλήτων, 
προστασίας της φύσης, ελέγχου Ριομηχανικής ρύπανσης, αξιολόγησης κινδύνων από 
χημικές ουσίες και προστασίας έναντι σοΡαρών Ριομηχανικών κινδύνων 
Μια τρίτη ομάδα προτεραιοτήτων αφορούν τις οικονομικές επιπτώσεις των μέτρων 
που πρόκειται να εφαρμοστούν. 
Στα πλαίσια του κεκτημένου στον περιΡαλλοντικό τομέα μια σχετικά μικρή ομάδα 
νομοθετημάτων ξεχωρίζουν γιατί απαιτούν πολύ δαπανηρές επενδύσεις την εφαρμογή 
τους. 
Αυτή η ομάδα νομοθετημάτων αφορά τις εγκαταστάσεις υποδομής που σχετίζονται με: 
• Την παροχή πόσιμου νερού και τη διαχείριση λυμάτων 
• Τις μεγάλες μονάδες καύσης 
• Τη διαχείριση απορλήτων 
4 Η Λευκή Βίβλος δεν στοχεύει στον προσδιορισμό προτεραιοτήτων με την έννοια της σχετικής 
«σημαντικότητας» ή «επιπτώσεως» των διαφόρων νομοθετικών μέτρων, αλλά «προσδιορίζει τα καίρια 
μέτρα σε κάθε τομέα και υποδεικνύει τον ρυθμό με τον οποίο θα πρέπει να γίνει η προσέγγιση» 
προκειμένου να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες σχετικά με την προσέγγιση. 
6 Η Λευκή Βίβλος αναφέρει "για την αποτελεσματική λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς σε αυτό τον 
τομέα." 
10 
Η εφαρμογή αυτής της ομάδας νομοθετημάτων απαιτεί συνήθως ολοκληρωμένες 
επενδύσεις για την αναράθμιση των εγκαταστάσεων υποδομής οι οποίες θα απαιτήσουν 
πολύ χρόνο για να υλοποιηθούν τόσο εξαιτίας τεχνικών όσο και οικονομικών λόγων. Θα 
πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η ομάδα νομοθετημάτων, όπου υιοθετήθηκαν, προέρλεπαν 
σημαντικό χρονικό περιθώριο μέχρι την επίτευξη της πλήρους συμμόρφωσης στα 
υφιστάμενα κράτη μέλη. Ωστόσο, επειδή η εφαρμογή αυτής της νομοθεσίας πρόκειται να 
συνεισφέρει πολύ σημαντικά κέρδη για το περιράλλον και την δημόσια υγεία και επειδή 
η τεχνικά πλήρης εφαρμογή θα απαιτήσει αρκετό χρόνο, είναι πολύ σημαντικό να 
θεσπισθεί το νομοθετικό πλαίσιο και να εκτελεστούν τα πρώτα Ρήματα εφαρμογής όσο 
τον δυνατόν συντομότερα. 
Ενσωμάτωση: Οι περφαλλοντικές και οι γενικές οικονομικές και ανταγωνιστικές 
Ρελτιώσεις είναι δυνατόν να επιτευχθούν συγχρόνως μόνο μέσω της πλήρους 
ενσωμάτωσης των περιΡαλλοντικών ζητημάτων στην τομεακή πολιτική και τις 
επενδύσεις. Οι υποψήφιες χώρες των οποίων οι οικονομίες εξακολουθούν να Ρρίσκονται 
σε μεταρατικό στάδιο μπορούν να συνδυάσουν τις περιΡαλλοντικές Ρελτιώσεις με την 
οικονομική ανταγωνιστικότητα, ενώ προετοιμάζονται για την είσοδο τους στην 
εσωτερική αγορά της ΕΕ. Για να επιτευχθεί αυτό, η ενσωμάτωση των περιΡαλλοντικών 
ζητημάτων στις τομεακές πολιτικές θα πρέπει να ενισχυθεί από τώρα. 
Η ενσωμάτωση μπορεί να επιτευχθεί στην πράξη με την εισαγωγή ολοκληρωμένων 
διαδικασιών αξιολόγησης περιΡαλλοντικών επιπτώσεων, με την εφαρμογή της αρχής της 
«προληπτικής δράσης» και της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει" και με χρήση 
τεκμηριωμένων επιστημονικών μελετών για όλες τις αντίστοιχες αποφάσεις επενδύσεων 
και πολιτικής. Για να εξασφαλιστούν λύσεις ελάχιστου κόστους και συνολική Ρελτίωση 
τόσο της οικονομικής όσο και της περιΡαλλοντικής αποδοτικότητας της διαδικασίας 
προσέγγισης, οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τον τρόπο με τον 
οποίο θα μπορούσαν να ενσωματωθούν οι περφαλλοντικές προτεραιότητες και στόχοι 
στις δημόσιες πολιτικές και προγράμματα. 
Κατά την περαιτέρω κατάρτιση των εθνικών τους προγραμμάτων εφαρμογής του 
κεκτημένου, οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει συνεπώς να εξετάσουν 
• Τον τρόπο με τον οποίο θα ενταχθούν στις εθνικές οικονομικές και τομεακές 
πολιτικές τα προγράμματα για την προώθηση της ενεργειακής επάρκειας, των 
καθαρότερων τεχνολογιών, της ελαχιστοποίησης και ανακύκλωσης απορλήτων, της 
σιδηροδρομικής και δημόσιας συγκοινωνίας, κλπ. 
• Τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να εστιαστεί η Ριομηχανική και αγροτική παραγωγή 
με αειφόρο τρόπο λαμράνοντας υπόψη τους περιραλλοντικούς περιορισμούς και τους 
περιορισμένους πόρους της χώρας. 
Τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να διατηρηθούν τα περιΡαλλοντικά οφέλη που 
προκύπτουν από τον οικονομικό μαρασμό κατά τη διάρκεια των πρώτων ετών της 
μετάρασης καθώς οι οικονομίες αναπτύσσονται. 
Μια μελλοντοστραφής προσέγγιση της πρόκλησης της συμμόρφωσης με το κεκτημένο 
μπορεί να δρέψει οφέλη, τα οποία εκτείνονται πολύ μακρύτερα από την εκπλήρωση των 
νομικών απαιτήσεων για την προσχώρηση σε ένα συγκεκριμένο τομέα της πολιτικής της 
-11 -
ΕΕ. Θα οδηγήσει σε μία πολύ σημανχική αύξηση χου επιπέδου προσχασίας χης δημόσιας 
υγείας και χου περφάλλονχος χόσο σχις ίδιες χις υποψήφιες χώρες όσο και στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της διασυνοριακής φύσης των περιΡαλλοντικών επιπτώσεων. 
Θα οδηγήσει επίσης σε μία σημαντική συνεισφορά στη Ριομηχανική και αγροτική 
ανταγωνιστικότητα και στην οικονομική ανάπτυξη των υποψήφιων χωρών, εφόσον η 
διαχείριση της διαδικασίας είναι ορθή εξ αρχής. 
2.3 Πλήρης συμμόρφωση για νέες επενδύσεις 
Στο Πρόγραμμα δράσης 2000 υπογραμμίζεται σαφώς η σπουδαιότητα της ενσωμάτωσης 
των περιΡαλλοντικών θεμάτων στην οικονομική ανάπτυξη τόσο στον ιδιωτικό όσο και 
στο δημόσιο τομέα από την αρχή αναφέροντας ότι «όλες οι νέες επενδύσεις πρέπει να 
συμφωνούν με το κεκτημένο». 
Είναι γενικά λιγότερο δαπανηρό να θεσπιστούν μέτρα μείωσης της ρύπανσης ως 
αναπόσπαστο μέρος μιας επένδυσης για νέες εγκαταστάσεις, παρά να εκσυγχρονιστούν 
ήδη υπάρχουσες εγκαταστάσεις. Αυτό ισχύει επίσης σε περιπτώσεις όπου υπάρχουσα 
μονάδα ή εγκατάσταση επεκτείνεται ή εκσυγχρονίζεται σημαντικά. Συνεπώς, η πλήρης 
συμμόρφωση με τις αντίστοιχες περφαλλοντικές απαιτήσεις θα πρέπει να ισχύει επίσης 
σε αυτές τις περιπτώσεις. Η προσέγγιση αυτή προωθεί την εισαγωγή τεχνολογιών 
ελάχιστου κόστους και αποδοτικής παραγωγής. Το αποτέλεσμα θα είναι ανταγωνιστικές 
Ριομηχανίες, προώθηση κοινών επιχειρήσεων και η ενίσχυση της αγοράς για 
περιραλλοντική τεχνολογία, με παρεπόμενο θετικές επιδράσεις στην απασχόληση τόσο 
στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες χώρες. Το εύλογο αυτής της απαίτησης και από 
οικονομική άποψη είναι φανερό από το γεγονός ότι οι χρηματοδότες και οι σοΡαροί 
Ριομηχανικοί επενδυτές της περιοχής λαμΡάνουν ήδη υπόψη τους τη διαδικασία 
προσέγγισης στην ΕΕ και τις απαιτήσεις της. 
Οι υποψήφιες χώρες θα ήταν καλύτερο να ακολουθήσουν οι ίδιες αυτή την αρχή σε 
σχέση με τις εγχώριες επενδύσεις κατά την προ-ενταξιακή περίοδο. Η κοινοτική 
χρηματοδότηση θα προϋποθέτει την εκπλήρωση αυτής της απαίτησης. Τα Διεθνή 
Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα θα πρέπει να ενθαρρυνθούν προς την εφαρμογή μιας 
παρόμοιας πολιτικής με προϋποθέσεις. Η απαίτηση θα ενσωματωθεί στις Συνθήκες 
Προσχώρησης, όπως προρλέπεται στο Πρόγραμμα δράσης 2000, για την περίοδο μετά 
την προσχώρηση. 
2.4 Προτεραιότητες πέραν της νομικής προσέγγισης - Πυρηνική ασφάλεια 
Η πυρηνική ασφάλεια στις υποψήφιες χώρες είναι μείζον πολιτικό ζήτημα και πρόρλημα 
κατά τη διαδικασία διεύρυνσης, το οποίο υπερΡαίνει τα όρια της διαδικασίας 
περιραλλοντικής προσέγγισης. Η συνολική στρατηγική της Επιτροπής δεν συνίσταται 
μόνο στη μείωση του κινδύνου, η οποία στην πραγματικότητα συνδέεται με τη μη 
στρατιωτική χρήση της πυρηνικής ενέργειας στις χώρες αυτές, αλλά επίσης στο να 
φθάσουν τα γενικά πρότυπα ασφαλείας για την ηλεκτροπαραγωγή καθώς και για τη 
διαχείριση απορλήτων σε επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο που επικρατεί στην ΕΕ. Αυτό 
προϋποθέτει τόσο τεχνικές Ρελτιώσεις όσο και δημιουργία θεσμικού πλαισίου. 
Μεταξύ άλλων, σε όλες τις χώρες που διαθέτουν πυρηνική ενέργεια είναι απαραίτητος 
ικανός και ανεξάρτητος εθνικός ρυθμιστικός φορέας, ο οποίος θα εκδίδει τις άδειες και 
- 12-
θα παρακολουθεί τη λειτουργία των μονάδων και θα εξασφαλίζει ότι αποδίδεται η 
αρμόζουσα προτεραιότητα στην πυρηνική ασφάλεια. Στο Πρόγραμμα δράσης 2000 
προτείνεται ότι μετά το 2000 μπορεί να καταστεί εφικτή η αύξηση του ύψους της 
χρηματοδότησης από την ΕΕ. Το μέλλον του τομέα της πυρηνικής ενέργειας στις 
υποψήφιες χώρες πρέπει να αντιμετωπιστεί στο ευρύτερο πλαίσιο των εθνικών 
ενεργειακών στρατηγικών οι οποίες προρλέπουν εναλλακτικές και συμπληρωματικές 
πηγές εφοδιασμού, παράγουν επαρκή έσοδα για τον παροπλισμό και τις μελλοντικές 
επενδύσεις σε πρότυπα ασφαλείας, μέτρα για την ενεργειακή αποδοτικότητα και την 
αποκατάσταση θερμοηλεκτρικών σταθμών οι οποίοι σήμερα δεν πληρούν τα 
περιραλλοντικά πρότυπα της ΕΕ. Οι δεσμεύσεις που ανέλαΡε η Βουλγαρία (1993) και η 
Λιθουανία (1994) για το κλείσιμο των εγγενώς μη ασφαλών εγκαταστάσεων, σύμφωνα 
με τη Συμφωνία Πυρηνικής Ασφάλειας της ΕΤΑΑ, θα πρέπει να γίνουν σεΡαστές. Αν 
και δεν ανέλαΡε διεθνείς δεσμεύσεις, η ΣλοΡακία αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο πρόρλημα 
που αφορά το κλείσιμο δύο αντιδραστήρων. 
3. ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ 
Ενώ οι ίδιες οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να διαθέσουν τους απαιτούμενους πόρους για 
την εστιασμένη και οικονομικώς ανταποδοτική εφαρμογή του κεκτημένου στον 
περιΡαλλοντικό τομέα, η κοινοτική Ροήθεια μπορεί να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο 
στην επιτάχυνση των δράσεων. Στις δραστηριότητες αυτές, τόσο η Κοινότητα στο 
σύνολο της όσο και τα κράτη μέλη με τα διμερή τους προγράμματα, θα πρέπει να 
διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. 
Έως σήμερα, η Επιτροπή έχει σταδιακά εντείνει τις προσπάθειες της να Ροηθήσει και να 
καθοδηγήσει τις υποψήφιες χώρες στη διαδικασία περιΡαλλοντικής προσέγγισης 
ιδιαίτερα μέσω των προγραμμάτων Phare και των διεπιστημονικών υπο-επιτροπών στο 
πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών. 
Εκτός από αυτές τις προσπάθειες, η Επιτροπή προτίθεται να επικεντρωθεί στις εξής 
δραστηριότητες τα επόμενα έτη: 
• Την εξεύρεση περαιτέρω οικονομικών πόρων, ως τμήμα της προ-ενταξιακής 
διαρθρωτικής Ροήθειας, για περιΡαλλοντικές Ρελτιώσεις στο σύνολο της διαδικασίας 
προσχώρησης, 
• την ενίσχυση της στήριξης για την περιΡαλλοντική προσέγγιση 
συμπεριλαμΡανομένου του συντονισμού της Ροήθειας της Κοινότητας και των 
κρατών μελών, 
• την προώ6.|ση δραστηριοτήτων δημιουργίας θεσμικού πλαισίου για την ενίσχυση της 
υλοποίησης και της εφαρμογής. 
την συμμετοχή των υποψήφιων χωρών που το επιθυμούν στο κοινοτικό 
χρηματοδοτικό μέσο για το περφάλλον (LIFE). 
την συμμετοχή των υποψήφιων χωρών στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περφάλλοντος. 
13 
• τη στήριξη ερευνητικών, πιλοτικών και έργων επίδειξης καθώς και συνοδευτικών 
μέτρων, όπου απαιτείται, από το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ. 
3.1 Κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων για τη στήριξη της στρατηγικής 
Οι πόροι που απαιτούνται για την πλήρη συμμόρφωση με το κεκτημένο στον 
περιΡαλλοντικό τομέα θα είναι σημαντικοί αλλά δικαιολογημένοι, όχι μόνο από 
περιΡαλλοντική άποψη, αλλά και από καθαρά οικονομική άποψη. Η εφαρμογή του 
κεκτημένου στον περιΡαλλοντικό τομέα της ΕΕ θα οδηγήσει σε εκσυγχρονισμένες, 
παραγωγικές και ανταγωνιστικές Ριομηχανίες που θα προσφέρουν υγιή και ασφαλή 
προϊόντα, καθώς και σε ανταποδοτική και αειφόρο περιΡαλλοντική υποδομή (υπηρεσίες 
ύδατος, απορλήτων και ενέργειας). Η ανάγκη για τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και 
αναδιάρθρωση της Ριομηχανίας και της γεωργίας στις υποψήφιες χώρες δεν είναι 
συνέπεια μόνο των κριτηρίων που έχουν τεθεί για την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση, αλλά επίσης της θεμελιωδέστερης ανάγκης να εξασφαλιστεί η οικονομική 
ανάπτυξη και η γενική ευημερία μέσω της προσαρμογής των οικονομιών για να 
αντεπεξέλθουν σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς. Οι περφαλλοντικές επενδύσεις που 
απαιτούνται για την εκπλήρωση του κεκτημένου στον περιΡαλλοντικό τομέα αποτελούν 
σε μεγάλο Ραθμό επενδύσεις τις οποίες οι χώρες θεωρούσαν αναγκαίες - ανεξάρτητα από 
τη διαδικασία διεύρυνσης. Εν προκειμένω, το οικονομικό πρόρλημα που τέθηκε από 
αυτή καθαυτή τη διαδικασία περιΡαλλοντικής προσέγγισης είναι κυρίως θέμα 
κατάλληλης χρονικής στιγμής. Παρά τα σαφή οικονομικά οφέλη από τις απαιτούμενες 
επενδύσεις, η σχετικά ταχεία υλοποίηση που απαιτείται για να εξασφαλιστεί η 
προσχώρηση μέσα σε εύλογο χρονικό ορίζοντα θα είναι δύσκολη λόγω των ελάχιστων 
οικονομικών και άλλων πόρων στις υποψήφιες χώρες. 
Οι περισσότερες από τις υποψήφιες χώρες καταράλλουν ήδη σημαντικές προσπάθειες 
για να διαθέσουν περισσότερους πόρους για περιΡαλλοντικές Ρελτιώσεις. Η συνολική 
αύξηση τα τελευταία χρόνια ανήλθε σε 30% κατά μέσο όρο. Αυτή τη στιγμή, οι δαπάνες 
των υποψήφιων χωρών ως ποσοστά του ΑΕγχΠ, είναι, κατά μέσο όρο, σε παρόμοιο 
επίπεδο ή υψηλότερες από τις δαπάνες στην ΕΕ. 
Οι προτάσεις στο Πρόγραμμα δράσης 2000 περιλαμΡάνουν αρκετά χρηματοδοτικά μέσα 
για να Ροηθηθούν οι υποψήφιες χώρες στην εξεύρεση περαιτέρω πόρων για 
περφαλλονχικές Ρελτιώσεις. 
Υφιστάμενοι πόροι 
Το 1998 και το 1999 το πρόγραμμα Phare θα παραμείνει το κύριο χρηματοδοτικό μέσο 
της Κοινότητας για Ροήθεια στην προ-ενχαξιακή στρατηγική. Για Ροήθεια στον τομέα 
του περφάλλοντος, της πυρηνικής ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών θα πρέπει 
να ληφθούν υπόψη τα εξής ζητήματα: 
• Οι εταιρικές συμφωνίες για την προσχώρηση - μοναδικό πλαίσιο για τον καθορισμό 
προτεραιοτήτων της κοινοτικής Ροήθειας, συμπεριλαμΡανομένης της Ροήθειας από το 
Phare- καθώς και τα εθνικά προγράμματα των υποψήφιων χωρών για την εφαρμογή 
του κεκτημένου θα ελέγχονται στενά και θα παρακολουθούνται τακτικά. 
14 
• Η επένδυση υποδομής που απαιχείχαι για την εφαρμογή του κεκτημένου στον 
περφαλλοντικό τομέα είναι τεράστια και συνιστά έναν από τους τομείς 
προτεραιότητας για την προ-ενταξιακή στήριξη από το Phare για μεγάλα έργα 
υποδομής και άλλα έργα. Η προτεραιότητα θα αντανακλάται σε όλο το μελλοντικό 
προγραμματισμό του Phare. Η νέα Διευκόλυνση Επενδύσεων Υποδομών Μεγάλης 
Κλίμακας, LSIF, η οποία συνδυάζει εθνικούς πόρους καθώς και πόρους του Phare με 
χρηματοδότηση από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, θα αναπτυχθεί ώστε να 
αποτελέσει μείζον εργαλείο για τη χρηματοδότηση επενδύσεων με περφαλλοντικά 
οφέλη σε διασυνοριακό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο μαζί με τις επενδύσεις 
υποδομών για τις μεταφορές. Ως τέτοιο, το LSIF είναι ο πρόδρομος του μέσου 
πολιτικών διαρθρωτικής προ-ενταξιακής Ροήθειας, ISPA, που μόλις προτάθηκε. 
• Τα προγράμματα πολλών δικαιούχων του Phare που αφορούν το περφάλλον πρέπει 
να Ροηθήσουν τις χώρες στην ανάπτυξη και υλοποίηση των στρατηγικών 
περιραλλοντικής προσέγγισης και των προγραμμάτων εργασίας, με επίκεντρο την 
ανάπτυξη εναρμονισμένων πολιτικών και προσεγγίσεων ευθυγραμμισμένων με τις 
πολιτικές της ΕΕ καθώς και κοινών και οικονομικώς αποδοτικών προγραμμάτων 
Ροήθειας. Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί ανάγκη χρηματοδότησης περιφερειακών 
έργων συνεργασίας, για παράδειγμα, για τη χάραξη στόχων για την υλοποίηση των 
νευραλγικών οδηγιών πλαισίων για τα ύδατα και τον ατμοσφαιρικό αέρα ώστε να 
εκπληρώνονται οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το κεκτημένο σε διεθνές επίπεδο 
(αλλαγή κλίματος, όξινη Ρροχή κλπ.). 
Το μέλλον 
Στις 18 Μαρτίου 1998, η Επιτροπή υιοθέτησε δύο προτάσεις για κανονισμούς των νέων 
προ-ενταξιακών μέσων, δηλαδή του μέσου πολιτικών διαρθρωτικής προ-ενταξιακής 
Ροήθειας (ISPA)7 και των προ-ενταξιακών μέτρων για τη γεωργική και αγροτική 
ανάπτυξη8. Η προ-ενταξιακή Ροήθεια της Κοινότητας για το περφάλλον θα αυξηθεί 
συνεπώς σημαντικά, ειδικά μετά το έτος 2000. Κατά την εφαρμογή των προ-ενταξιακών 
και μετα-ενταξιακών χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας, θα πρέπει να 
διερευνηθούν περαιτέρω οι εξής δυνατότητες: 
• Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην αειφόρο προσαρμογή της γεωργίας και στην 
προώθηση της αειφορίας των πολιτικών για τις μεταφορές και την ενέργεια στις 
υποψήφιες χώρες. Στον τομέα μεταφορών αυτό συνεπάγεται ανάπτυξη 
περφαλλοντικά αειφόρων μέσων μεταφοράς και υπηρεσιών μεταφοράς όπως 
σιδηρόδρομοι, υδάτινες μεταφορές, δημόσια συγκοινωνία και ενοποίηση αρκετών 
μεταφορικών μέσων (πολλαπλή μεταφορά). Η Επιτροπή ξεκίνησε πρόσφατα ένα έργο 
στο πλαίσιο του πολυκρατικού προγράμματος μεταφορών Phare για την ανάπτυξη 
μιας συνεκτικής στρατηγικής στις υποψήφιες χώρες η οποία θα μετριάσει τα 
7COM(1998)138 
8COM(1998)153 
- 15-
αποχελέσμαχα χων περφαλλονχικών προρλημάχων που σχεχίζονχαι με χις μεχαφορές 
μέσω μιας περιφερειακής προσέγγισης. 
• Στην πρόταση της για το νέο μέσο ISPA, η Επιτροπή έχει προτείνει ως τομείς 
Ροήθειας το περφάλλον μαζί με τις μεταφορές. Θα πρέπει να επιτευχθεί μία 
ισοσταθμισμένη κατανομή μεταξύ των δύο αυτών τομέων. Ιδιαίτερη προσοχή 
απαιτείται για την εξασφάλιση αειφόρου και οικονομικά αποδοτικής Ροήθειας η οποία 
να αποτελεί κίνητρο για εθνικούς και άλλους διεθνείς πόρους χρηματοδότησης 
επιμέρους έργων. 
• Από τις προτεινόμενες κοινοτικές πρωτοΡουλίες, πρέπει να Ρελτιωθεί ο συντονισμός 
και η συνεργεία μεταξύ των προγραμμάτων INTERREG και Phare στη διασυνοριακή 
συνεργασία για να επιλυθούν διασυνοριακά περφαλλοντικά προρλήματα. 
Με αυτούς τους περιορισμένους πόρους η Κοινότητα θα προσπαθήσει να επιτύχει το 
μέγιστο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για κάθε μέτρο Ροήθειας. Οι επιδοτήσεις της 
Κοινότητας θα λειτουργήσουν ως καταλύτης και να αποτελέσουν το μοχλό ώθησης, σε 
συνδυασμό με επιδοτήσεις δανείων από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και εθνικούς 
πόρους. Η εμπειρία από τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από διεθνή χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα δείχνει ότι είναι δυνατόν να επιτευχθεί αύξηση των επενδύσεων διπλάσια ή 
τετραπλάσια των επιδοτήσεων από την ΕΕ. Για να μεγιστοποιηθεί η αύξηση των 
επενδύσεων και να αποφευχθεί η ανάγκη για κατά περίπτωση επιδότηση, θα πρέπει να 
χαραχθούν μια ολοκληρωμένη οικονομική στρατηγική και οι επιχειρησιακοί μηχανισμοί 
για την αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας στο πλαίσιο των 
εταιρικών συμφωνιών για την προσχώρηση και του εθνικού προγράμματος υιοθέτησης 
του κεκτημένου. 
3.2 Παροχή συμβουλών και αρωγής για την περιβαλλοντική προσέγγιση 
Στο Πρόγραμμα δράσης 2000 συνιστάται αυξημένη προσοχή στην υποΡοήθηση της 
προσέγγισης της νομοθεσίας: "Καθώς οι υποψήφιες χώρες αρχίζουν ανεπιστρεπτί να 
εφαρμόζουν το κοινοτικό κεκτημένο, θα προκύψει ανάγκη για αύξηση της Ροήθειας που 
παρέχεται από την Ένωση σε σχέση με την προσέγγιση της νομοθεσίας". Η Επιτροπή θα 
ενισχύσει τις υφιστάμενες δραστηριότητες με επίκεντρο μεταξύ άλλων στα εξής: 
προσέγγιση της νομοθεσίας, ανάπτυξη περφαλλοντικών προγραμμάτων για την 
προσχώρηση, κατάρτιση εναρμονισμένων μηχανισμών παρακολούθησης και υποΡολής 
εκθέσεων, προγράμματα για την ενίσχυση των θεσμών υλοποίησης, τεχνική Ροήθεια για 
την προετοιμασία επενδυτικών προγραμμάτων και την υλοποίηση τους, περιφερειακά 
περφαλλοντικά προγράμματα συνεργασίας. 
Όπως προτείνεται στο Πρόγραμμα δράσης 2000, θα επεκταθεί η αρωγή μέσω του 
ΤΑΙΕΧ για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο ολόκληρης της νομοθεσίας για το κεκτημένο 
στον περφαλλοντικά τομέα, την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία των πολιτών. Το 
είδος της καθοδήγησης για την προσχώρηση ως προς το περφάλλον, όπως παρέχεται 
αυτή τη στιγμή μέσω της διευκόλυνσης DISAE (ανάπτυξη στρατηγικών υλοποίησης για 
την περφαλλοντική προσέγγιση) θα πρέπει συνεπώς να συνεχιστεί στο πλαίσιο του 
ΤΑΙΕΧ. Επιπλέον, τεχνική ροήθεια για επενδύσεις για την εκπόνηση των έργων θα 
μπορούσε να διατεθεί μέσω της Διευκόλυνσης Επενδύσεων Υποδομών Μεγάλης 
Κλίμακας (LSI). Η περφαλλοντική Ροήθεια και τα μέτρα δημιουργίας θεσμικού 
-16-
πλαισίου θα ενισχυθούν επίσης από εθνικά προγράμμαχα Phare, όχαν χα προγράμμαχα 
σχεχίζονχαι με την υλοποίηση εθνικών προτεραιοτήτων προσχώρησης. Πριν τεθούν σε 
ισχύ τα νέα προ-ενταξιακά μέσα, θα διατεθεί τεχνική αρωγή μέσω του Phare για την 
προετοιμασία των διοικητικών και χρηματοδοτικών φορέων, όπως τα Εθνικά Ταμεία 
Περφαλλοντικής Προστασίας. Η προετοιμασία αυτή θα περιλαμΡάνει επίσης Ροήθεια 
για τη σωστή εφαρμογή της οδηγίας ΕΙΑ. 
Η συμμετοχή των υποψήφιων χωρών, όσων το αποφάσισαν, στο πρόγραμμα LIFE έχει 
αρχίσει και θα συνεχιστεί. Η εθνική συμμετοχή μπορεί να υποκατασταθεί από κονδύλια 
του Phare. Αυτό θα διευκολύνει τη στήριξη κατά την εισαγωγή των περφαλλοντικών 
πολιτικών της Κοινότητας στις υποψήφιες χώρες. 
Η Επιτροπή έχει επίσης την πρόθεση να Ροηθήσει τις αρχές στις υποψήφιες χώρες 
παρέχοντας έγγραφα περαιτέρω καθοδήγησης σχετικά με τα πρακτικά ζητήματα της 
ανάπτυξης και υλοποίησης των εθνικών προγραμμάτων και στρατηγικών προσέγγισης. 
3.3 Συντονισμός της αρωγής της Κοινότητας και των κρατών μελών για 
την προσέγγιση 
Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν εκτεταμένα διμερή προγράμματα αρωγής για την 
περφαλλοντική προσέγγιση. Επιδιώκεται η συνεργεία μεταξύ αυτών των προγραμμάτων 
και των κοινοτικών προγραμμάτων, με σκοπό την ενίσχυση της Ροήθειας για την 
περφαλλοντική προσέγγιση. Η ανεπίσημη ανταλλαγή πληροφοριών και ο συντονισμός 
μεταξύ των προγραμμάτων της Επιτροπής και των διμερών προγραμμάτων είναι υπό 
εξέλιξη από το 1996 και προσφέρει μια καλή εικόνα της κατάστασης. Αυτές οι 
ανεπίσημες επαφές θα συνεχιστούν με σκοπό τον εντοπισμό κενών στη Ροήθεια και την 
επίτευξη μεγαλύτερου Ραθμού συνέργειας. 
3.4 Στήριξη των δραστηριοτήτων υλοποίησης και επιβολής 
Δεδομένης της σπουδαιότητας της εφαρμογής: του περιβαλλοντικού κεκτημένου και 
λαμΡάνοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το ΣυμΡούλιο και το 
Ευρωπαϊκό ΚοινοΡούλιο σχετικά με την "Εφαρμογή του Κοινοτικού Περιβαλλοντικού 
Δικαίου "9 είναι προφανές ότι η υλοποίηση είναι ζωτικό στοιχείο της διαδικασίας 
διεύρυνσης γιατί το σύνολο της νομοθεσίας θα παρέμενε κενό γράμμα αν δεν 
εφαρμοζόταν και επφαλλόταν σωστά. . 
Το ανεπίσημο δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υλοποίηση και επφολή του 
περφαλλοντικού δικαίου, IMPEL, συγκροτήθηκε το 1992, με Ρασικό στόχο τη 
δημιουργία των αναγκαίων κινήτρων στην Κοινότητα ώστε να επιτευχθεί πρόοδος στην 
εξασφάλιση αποτελεσματικότερης εφαρμογής της περφαλλοντικής νομοθεσίας. Η 
Επιτροπή ξεκίνησε τη δημιουργία παράλληλου δικτύου για τις υποψήφιες χώρες το 
οποίο θα συνδέεται στενά με το IMPEL και θα χρησιμοποιήσει τις εμπειρίες του για την 
αντιμετώπιση των ζητημάτων που σχετίζονται με την εφαρμογή και την εκτέλεση της 
κοινοτικής περφαλλοντικής νομοθεσίας. 
? COM(96) 500 τελική 
17 
Συμπληρωματικώς, οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να συμμεχέχουν σχις εργασίες του 
Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περφάλλονχος με ιδιαίχερο επίκενχρο χις εκθέσεις περί 
καχάσχασης του περφάλλοντος στην Ευρώπη και την εφαρμογή χης περιΡαλλονχικής 
νομοθεσίας χης ΕΕ. 
Τα Προγράμμαχα Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπχυξης και Επίδειξης (Ε&ΤΑ) χης ΕΕ 
διαδραμαχίζουν έναν αυξανόμενο ρόλο στην επέκταση της συμμετοχής των φορέων από 
της χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Η συνεργασία της δικτύωσης των 
εταίρων σε δραστηριότητες Ε&ΤΑ από τις υποψήφιες χώρες θα διευκολύνει και θα 
επιταχύνει τη διασυνοριακή και διατομεακή περφαλλοντική συνεργασία. Επιπλέον, οι 
περφαλλοντικές δραστηριότητες που προρλέπονται από το ερευνητικό πρόγραμμα για 
την κοινωνία των πληροφοριών (Πέμπτο Πρόγραμμα Πλαίσιο) θα ενθαρρύνουν τη 
συνεργασία μεταξύ των ΚυΡερνήσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης, των ερευνητικών 
ιδρυμάτων και της Ριομηχανίας μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της κεντρικής και 
ανατολικής Ευρώπης. 
Καθώς η τοπική αυτοδιοίκηση αναλαμΡάνει αυξημένες υποχρεώσεις για την εφαρμογή 
χης περφαλλονχικής νομοθεσίας χης ΕΕ, η Επιχροπή σκοπεύει να Ροηθήσει τις πόλεις 
των υποψηφίων χωρών να συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εκστρατεία για τις Αειφόρες 
Πόλεις. Μέσω του δικτύου αυτού οι πόλεις θα είναι καλύτερα εξοπλισμένες για να 
αναπτύξουν ολοκληρωμένα και ελάχιστου κόστους σχέδια για την εφαρμογή της νέας 
νομοθεσίας. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
• Παρά τις προσπάθειες για την προσέγγιση στον περφαλλοντικό τομέα στις 
υποψήφιες χώρες, θα απαιτηθεί ουσιαστική πρόσθετη προσπάθεια για να επιτευχθεί 
πλήρης συμμόρφωση με το κεκτημένο στον περφαλλοντικό τομέα. 
• Αυτές οι πρόσθετες προσπάθειες είναι νομικής, διοικητικής και οικονομικής φύσης, 
με σημαντικές συνέπειες στο ανθρώπινο δυναμικό. 
• Ενώ η εξεύρεση πόρων για τις απαιτούμενες περφαλλοντικές επενδύσεις θα 
αποτελέσει μία από τις δυσκολότερες προκλήσεις διαδικασίας προσχώρησης, θα 
πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση ευρέος φάσματος περφαλλοντικών 
φορέων, από τους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς περιΡαλλοντικής 
επιθεώρησης έως τα δίκτυα των μη κυΡερνητικών οργανισμών. 
• Η αποτελεσματική και η Ρασισμένη σε προτεραιότητες διαχείριση της διαδικασίας 
προσέγγισης είναι ζωτικής σημασίας, ιδιαίτερα αν ληφθούν υπόψη οι περιορισμένοι 
πόροι και απαιτεί προσεκτικό στρατηγικό σχεδιασμό και οικονομικώς ανταποδοτικά 
προγράμματα. 
• Η συμμόρφωση με το κεκτημένο της ΕΕ στον περφαλλοντικό τομέα δικαιολογείται 
τόσο από περφαλλοντικής όσο και από οικονομικής άποψης. Η εφαρμογή του 
κεκτημένου στον περφαλλοντικό τομέα θα έχει ως αποτέλεσμα σύγχρονη και 
παραγωγικότερη Ριομηχανία, παραγωγή ενέργειας καθώς και Ρελτιωμένες και 
οικονομικά ανταποδοτικές υπηρεσίες υποδομών στο αστικό περφάλλον. Ωστόσο, 
-18-
• παρά χα σαφή οικονομικά οφέλη από αυχές χις επενδύσεις, η χαχεία υλοποίηση θα 
είναι δύσκολη λόγω χων ελάχιστων οικονομικών και άλλων πόρων. 
Τα προληπχικά μέχρα μέσω της ενσωμάχωσης ζητημάτων που αφορούν το 
περφάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη στις τομεακές πολιτικές, όπως οι μεταφορές, η 
ενέργεια και η γεωργία, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή τόσο στις χρηματοδοτικές και 
άλλες πολιτικές τόσο των υποψήφιων χωρών όσο και της Κοινότητας. Η διαδικασία 
περφαλλοντικής προσέγγισης δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως αποκλειστική ευθύνη 
και αρμοδιότητα των υπουργείων περφάλλοντος των υποψήφιων χωρών. 
Η οικονομική Ροήθεια της Κοινότητας θα καλύψει μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό όλων 
των απαιτούμενων πόρων, ενώ η ορθή χρησιμοποίηση τους μπορεί να έχει καταλυτική 
επίδραση στη διάθεση άλλων πόρων. Για να μεγιστοποιηθεί η αύξηση των 
επενδύσεων και να αποφευχθεί η ανάγκη για κατά περίπτωση επιδότηση, θα πρέπει να 
χαραχθούν μια ολοκληρωμένη οικονομική στρατηγική και οι επιχειρησιακοί 
μηχανισμοί για την αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας στο 
πλαίσιο των εταιρικών συμφωνιών για την προσχώρηση και του εθνικού 
προγράμματος υιοθέτησης του κεκτημένου. 
Δεδομένου ότι οι οικονομικοί πόροι θα είναι περιορισμένοι, είναι σημαντικό να 
εξασφαλιστεί ότι η εξωτερική Ροήθεια θα είναι εστιασμένη, συντονισμένη και 
στοχοθετημένη κατά τρόπο ώστε να επιτευχθεί το μεγαλύτερο δυνατό όφελος. Η 
Επιτροπή σκοπεύει συνεπώς να επεκτείνει το διάλογο και τη συνεργασία με τα κράτη 
μέλη και τα Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα για να Ρελτιωθεί ο συντονισμός και 
η αποτελεσματικότηχα της Ροήθειας και άλλων δραστηριοτήτων σχετιζόμενων με το 
περφάλλον κατά τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ. Οι αρχές που θα διέπουν τη 
συνεργασία και το συντονισμό με τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν ήδη 
τεθεί στο Μνημόνιο Συμφωνίας μεταξύ της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και της Διεθνούς Τράπεζας. 
Η Επιτροπή θα αυξήσει επίσης τις προσπάθειες της στην παροχή υπηρεσιών, 
καθοδήγησης και τεχνικής Ροήθειας προς τις υποψήφιες χώρες σε νομικούς και 
διοικητικούς τομείς που σχετίζονται με την εφαρμογή του κεκτημένου στον 
περφαλλοντικό τομέα. ΠεριλαμΡάνεται εν προκειμένω η στήριξη των μηχανισμών 
δικτύωσης στις υποψήφιες χώρες, όπως το δίκτυο επιθεωρήσεων και τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών στο πρόγραμμα 
LIFE, καθώς και στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περφάλλοντος. 
Η επιστημονική έρευνα που εκτελείται μέσω κοινών έργων και συντονισμένων 
δράσεων αποτελεί ένα νευραλγικό στόχο και μια πηγή γνώσης για την αειφόρο 
διαχείριση των φυσικών πόρων. 
Η διαδικασία διεύρυνσης προσφέρει προκλήσεις και ευκαιρίες για το περφάλλον όχι 
μόνο στις υποψήφιες χώρες, αλλά και στην Ευρώπη ως σύνολο. Πρέπει να 
εφαρμοστούν συνεκτικές πολιτικές και να επιδιωχθούν συνέργειες μεταξύ της 
διαδικασίας διεύρυνσης, της ευρύτερης περιφερειακής περφαλλοντικής συνεργασίας 
στην Ευρώπη και των παγκόσμιων περφαλλοντικών ζητημάτων. 
19 
Η εκπλήρωση χου κεκτημένου στον περφαλλονχϊκό τομέα δεν είναι ο τελικός στόχος, 
ούτε για τις υποψήφιες χώρες ούτε για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόκληση της 
πλήρους ενσωμάτωσης της διάστασης του περφάλλοντος και της αειφόρου 
ανάπτυξης σε όλους τους σημαντικούς τομείς πολιτικής παραμένει μείζων και 
επείγουσα πρόκληση για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαδικασία διεύρυνσης 
πρέπει να θεωρηθεί υπό αυτή την ευρύτερη προοπτική και να κατευθυνθεί κατά τρόπο 
ώστε να καταστήσει περισσότερο προσιτό τον στόχο της γνήσια αειφόρου ανάπτυξης. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: 
ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΔΑΠΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΟΝ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
Καχά χη διαδικασία προεχοιμασίας χου Προγράμμαχος δράσης 2000, η Επιτροπή 
διενήργησε μια ανασκόπηση 15 διαφορετικών μελετών που σχετίζονται με τις δαπάνες 
της προσέγγισης της περφαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ στις 10 συνδεδεμένες χώρες 
της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Τα Ρασικά έγγραφα αναφοράς μεθοδολογικών 
προσεγγίσεων και τεκμηριωμένων στοιχείων ήταν εκθέσεις του ΟΟΣΑ για τη μείωση της 
ρύπανσης και τον έλεγχο των δαπανών στις χώρες του ΟΟΣΑ, τα προγράμματα της 
Διεθνούς Τράπεζας για τον υπολογισμό των δαπανών ανά περιφέρεια και χώρα που 
διενεργήθηκε από τις ίδιες τις υποψήφιες χώρες. 
Η Επιτροπή ζήτησε από ΣυμΡούλους της ΕΚΑ από την Ιρλανδία να εκτελέσουν μια 
κριτική ανάλυση αυτών των μελετών, να συγκρίνουν τα ευρήματα με παρόμοιες 
εργασίες που έγιναν από τις χώρες συνοχής και να λάρουν υπόψη την πρακτική εμπειρία 
από τη διαδικασία ενοποίησης της Γερμανίας. Τα ευρήματα αυτής της κριτικής 
αξιολόγησης συνοψίζονται στην έκθεση "Υπολογισμός των δαπανών συμμόρφωσης για 
την προσέγγιση της περφαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ στις χώρες της κεντρικής και 
ανατολικής Ευρώπης", Μάιος 1997, ΣύμΡουλοι της ΕΚΑ. 
Τα ευρήματα αυτής της εργασίας μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 
• Η συνολική επένδυση για την εκπλήρωση του κεκτημένου στον περφαλλοντικό 
τομέα ενδέχεται να ανέλθει σε ύψος 120 δις ECU για το σύνολο των δέκα 
συνδεδεμένων χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. 
• Ο μεγαλύτερος όγκος των επενδύσεων πιθανότατα θα απαιτηθεί για τη μείωση της 
ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη διαχείριση υδάτων και λυμάτων και τη διαχείριση και 
απόρριψη αστικών και επικίνδυνων απορλήτων. 
• Οι δαπάνες αυτές και οι επιπτώσεις τους θα εξαρτηθούν από τη χρονική στιγμή των 
επενδύσεων και την επιλογή των πιο οικονομικώς ανταποδοτικών μέτρων πολιτικής. 
Στην παραπάνω έκθεση παρέχονται λεπτομερέστερες πληροφορίες ειδικά για κάθε χώρα 
και τομέα. 
Για να προωθηθεί ο ρεαλισχικός και συνεκτικός περαιχέρω υπολογισμός χων δαπανών 
σχην περιοχή, ο ΟΟΣΑ διοργάνωσε χον Απρίλιο χου 1997 ένα σεμινάριο για χις 
-20-
υποψήφιες χώρες σχεχικά με τη μεθοδολογική προσέγγιση. Το Μάρτιο του 1998, οι 
οικονομολόγοι με ειδίκευση στο περφάλλον από τα κράτη μέλη εξέθεσαν τις απόψεις 
τους σχετικά με τις μεθοδολογίες για τον υπολογισμό των δαπανών της προσέγγισης ως 
προς το περφάλλον. Η περαιτέρω καθοδήγηση και Ροήθεια προς τις υποψήφιες χώρες 
σχετικά με τον πρακτικό υπολογισμό των δαπανών θα παρασχεθεί από το πρόγραμμα 
Phare. Πρόσφατα δεδομένα συγκεκριμένων χωρών επφεΡαιώνουν ότι η τάξη μεγέθους 
των πρώτων εκτιμήσεων είναι σωστή. 
21 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ 
ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ 
ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ 
Σχο παράρτημα αυτό εξεχάζονχαι χα Ρασικά Ρήμαχα που αφορούν ένα από χα 
σημανχικόχερα σχοιχεία αυτής της στρατηγικής, δηλαδή τα εθνικά προγράμματα 
εφαρμογής του κεκτημένου στον περφαλλοντικό τομέα. 
Η εκπόνηση τέτοιων αναλυτικών εθνικών προγραμμάτων για την περφαλλοντική 
προσέγγιση θα αποτελέσει το θεμέλιο, τόσο για τη διαχείριση της προ-ενταξιακής 
διαδικασίας στα πλαίσια των εταιρικών συμφωνιών για την ένταξη όσο και για την 
περαιτέρω πλήρη συμμόρφωση μετά την προσχώρηση. 
Απαιτήσεις του κεκτημένου στον περιβαλλοντικό τομέα 
Το σημείο εκκίνησης ενός προγράμματος προσέγγισης θα είναι ο καθορισμός των 
γενικών απαιτήσεων του κεκτημένου. Η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα έναν "Οδηγό για 
την προσέγγιση με την περφαλλοντική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης" (SEC(97) 
1608), ο οποίος θα κυκλοφορήσει σε όλες τις γλώσσες των υποψήφιων χωρών και 
μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις χώρες για να επισημάνουν Ρασικά θέματα και Ρήματα 
της διαδικασίας μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και της εφαρμογής του κεκτημένου στον 
περφαλλοντικό τομέα. 
Ανάλυση νομικών κενών 
Αφού καθοριστούν οι Ρασικές απαιτήσεις, το επόμενο Ρήμα θα είναι εκτεταμένη 
ανάλυση του νομικού κενού για να προσδιοριστούν οι τομείς όπου θα πρέπει να 
τροποποιηθεί ή να αναπτυχθεί η ισχύουσα εθνική νομοθεσία ώστε να συμφωνεί με το 
κεκτημένο στον περφαλλοντικό τομέα. Αυτό θα πρέπει να γίνει ενδελεχώς, εξετάζοντας 
μία προς μία τις οδηγίες και ένα προς ένα τα άρθρα, ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης 
ταύτιση. Οι "πίνακες συμμόρφωσης" είναι το πρακτικό μέσο αυτής της ανάλυσης. 
Εντοπισμός των θεσμικών αναγκών 
Συχνά, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τη δημιουργία διοικητικής υποδομής προκύπτουν 
άμεσα από τις οδηγίες. Οι οδηγίες που προρλέπουν άδειες, κοινοποιήσεις, επιθεωρήσεις, 
παρακολούθηση, τήρηση αρχείων, πρόσραση του κοινού σε πληροφορίες, υπορολή 
εκθέσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαιτούν σαφώς από τις ΚυΡερνήσεις να 
εκπληρώνουν αυτές τις απαιτήσεις. 
Εναπόκειται εξολοκλήρου στα σημερινά και μελλοντικά κράτη μέλη να καθορίσουν τους 
αρμόδιους φορείς και την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικών, περιφερειακών 
και τοπικών Αρχών. Αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα πλήρη αλλαγή του ισχύοντος 
διοικητικού πλαισίου των υποψήφιων χωρών. "Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν οι υφιστάμενες δομές και εμπειρία. Υπάρχουν, ωστόσο, τομείς που η 
νομοθεσία των περισσότερων υποψήφιων χωρών δεν καλύπτει καθόλου και όπου θα 
είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν νέες αρμόδιες Αρχές. Παραδείγματα αποτελούν οι 
γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί και τα χημικά ατυχήματα που καλύπτονται από την 
-22-
mÊmmmmmmmmm 
οδηγία Σερέζο. Συχνά, xo κεκχημένο σχον περιΡαλλονχικό χομέα είναι δυναχόν να 
εφαρμοσχεί μόνο από ισχυρούς περιφερειακούς και χοπικούς εκχελεσχικούς φορείς. 
Καθώς πολλές από χις υποψήφιες χώρες δεν καχόρθωσαν ακόμη να συγκροτήσουν χους 
εν λόγω φορείς, ενδέχεχαι να απαιτηθεί ειδική προσοχή και πρόσθεχες προσπάθειες. 
Νομοθετικά προγράμματα για την εφαρμογή ολοκλήρου του κεκτημένου στον 
περιβαλλοντικό τομέα 
Η ανάλυση των νομοθετικών κενών που θα απεικονίζεται στους πίνακες συμμόρφωσης 
και η αξιολόγηση των διοικητικών αναγκών, αποτελούν τη ράση για την τροποποίηση ή 
το σχεδιασμό της αναγκαίας νομοθεσίας. Συστήνεται η κατάρτιση ενός κατάλληλου 
νομοθετικού προγράμματος με ακρφή χρονοδιαγράμματα για τα διάφορα στάδια της 
νομοθετικής διαδικασίας. Η διαφάνεια και η συμμετοχή του κοινού θα πρέπει να 
επιδιωχθούν μέσω των διαδικασιών διαΡούλευσης. 
Ενίσχυση της διοικητικής υποδομής 
Η ενίσχυση της διοικητικής υποδομής θεωρείται ως η κανονιστική κατανομή των 
αρμοδιοτήτων και η ανάθεση ευθυνών. Επιπλέον, θα απαιτηθεί να παρασχεθούν στη 
διοίκηση - όπως ορίζεται στη νομοθεσία - τα πρακτικά μέσα για να εκπληρώσει τις 
υποχρεώσεις της. Σε αυτό περιλαμΡάνεται η τεχνική υποδομή και το επαρκές ανθρώπινο 
δυναμικό με κατάλληλη επαγγελματική πείρα. Είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί να 
εκπονηθούν και να υλοποιηθούν ουσιαστικά προγράμματα κατάρτισης ώστε να 
εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της περφαλλοντικής διαχείρισης. 
Εκτός από τις εθνικές υποχρεώσεις για τη διαχείριση, οι χώρες θα πρέπει να γνωρίζουν 
ότι την ημέρα της προσχώρησης, θα απαιτηθεί η συμμετοχή τους σε μεγάλο αριθμό 
επίσημων και ανεπίσημων ομάδων εργασίας της Επιτροπής. Τούτο θα επιφέρει 
σημαντικό φορτίο, ιδιαίτερα για τις μικρές χώρες. Η ανασκόπηση του κεκτημένου στον 
περφαλλοντικό τομέα, όσον αφορά τη συγκρότηση επίσημων κανονιστικών ή 
συμΡουλευτικών επιτροπών θα δώσει μια πρώτη εκτίμηση σχετικά με τον αριθμό των 
στελεχών που ενδέχεται να εμπλακούν. 
Για να Ροηθηθεί η ενίσχυση των διοικητικών δομών του περφαλλοντικού τομέα στις 
υποψήφιες χώρες, η Επιτροπή αναπτύσσει την έννοια της δημιουργίας θεσμικού 
πλαισίου σε τομείς προτεραιότητας μέσω της αδελφοποίησης των διοικήσεων των 
υποψήφιων χωρών και των ομόλογων διοικήσεων των σημερινών κρατών ρελών. Το 
περφάλλον έχει οριστεί ως νευραλγική προτεραιότητα στις εταιρικές συμφωνίες για την 
προσχώρηση και θα του αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό το πλαίσιο. 
Οι μακροπρόθεσμες αποσπάσεις των στελεχών και χρηστών που εμπλέκονται στην 
εφαρμογή και εκτέλεση του κεκτημένου θα αποτελέσουν τη ράση των διαδικασιών 
αδελφοποίησης, οι οποίες μπορούν επίσης να περιλαμΡάνουν άλλα μέτρα που 
απαιτούνται για την επίτευξη σαφών στόχων. 
Προγράμματα υλοποίησης 
Προγράμματα υλοποίησης τα οποία περιλαμΡάνουν μια περφαλλοντική ανάλυση ανά 
τομέα, προτεραιότητες, ετήσιες δαπάνες για την υλοποίηση των διαφόρων τομέων των 
-23 
προγραμμάχων, χρημαχοδοχικές σχραχηγικές και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμμαχα που θα 
καθορίζουν ημερομηνίες σχόχους για χη συμμόρφωση συνισχούν ένα ζωχικό σχοιχείο 
χου εθνικού προγράμμαχος υιοθέτησης του κεκτημένου. 
Θα πρέπει να περιλαμΡάνεται ένας μηχανισμός για τη συνεχή παρακολούθηση της 
ολοκλήρωσης του προγράμματος και την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης προόδου. Τα 
προγράμματα υλοποίησης θα αποτελούνται κατά κανόνα από το στάδιο σύλληψης του 
στρατηγικού σχεδιασμού και χο σχάδιο της ανάπτυξης και υλοποίησης του έργου. 
Το πρώτο Ρήμα των προγραμμάτων υλοποίησης συγκεκριμένης οδηγίας θα είναι ο 
καθορισμός του πεδίου εφαρμογής κάθε επιμέρους οδηγίας, όπως π.χ. ο αριθμός των 
εγκαταστάσεων που καλύπτονται από την οδηγία για τις μεγάλες μονάδες παραγωγής 
ενέργειας ή τις πιθανές περιοχές που υπόκεινται σε υποχρεωτική παρακολούθηση όπως 
προρλέπεται στην οδηγία πλαίσιο για την ποιότητα του αέρα. Αυτές οι πρώτες 
αξιολογήσεις θα πρέπει να περιλαμΡάνουν και κατά προσέγγιση εκτιμήσεις του κόστους. 
Αυτές οι πρώτες πληροφορίες θα διαμορφώσουν τη ράση για τον περαιτέρω στρατηγικό 
σχεδιασμό των αναγκαίων Ρημάτων προς επίτευξη πλήρους συμμόρφωσης με το 
κεκτημένο. Τα στρατηγικά σχέδια υλοποίησης πρέπει να είναι λεπτομερή και επαρκώς 
εξειδικευμένα ώστε να διευκολύνουν τη λήψη εύστοχων αποφάσεων. Ο συνολικός 
στρατηγικός σχεδιασμός θα αποτελέσει τη ράση για μεμονωμένες αποφάσεις 
υλοποίησης, μετατοπίζοντας έτσι το έργο από εθνικό σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο 
ή στον ιδιωτικό τομέα. Ενώ η υλοποίηση θα είναι ευθύνη των εκτελεστικών φορέων, η 
Κυρέρνηση θα έχει την ευθύνη να εξασφαλίζει ότι η υλοποίηση προχωρεί σύμφωνα με 
τα χρονοδιαγράμματα, χρησιμοποιώντας για αυτό το σκοπό τους διαθέσιμους 
μηχανισμούς, όπως η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας. 
Συντονισμός και παρακολούθηση 
Όλες οι δραστηριότητες που έχουν εγκριθεί για την προ-ενταξιακή περίοδο πρέπει να 
υπόκεινται σε τακτική παρακολούθηση και ανασκόπηση. Ένας ολοκληρωμένος 
μηχανισμός παρακολούθησης αποτελεί επίσης πλεονέκτημα σε περίπτωση όπου ο 
αριθμός των ενδιαφερόμενων ενδέχεται να αυξηθεί κατά τη διαδικασία προσέγγισης. 
Θα ήταν λοιπόν σκόπιμο να καταρτιστούν πιο επίσημα και δομημένα συστήματα, 
ιδιαίτερα για την επικοινωνία και την υποΡολή εκθέσεων. 
24 
ISSN 0254-1483 
COM(98) 294 τελικό 
FTTPAcfrA 
11/L· L· L r\r*rr\. 
GR 14 11 01 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-353-GR-C 
ISBN 92-78-36838-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο