Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την 20ή τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ σχετικά με τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων (χλωριωμένες παραφίνες μικρής αλυσίδας)"

(2001/C 116/05)

Στις 20 Ιουλίου 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα ενιαίας αγοράς, παραγωγής και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Νοεμβρίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Green.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειας της στις 29 και 30 Νοεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 102 ψήφους υπέρ και μία αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής για την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας (SCCP) σχετίζεται με την προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος. Σκοπός της είναι η προστασία του περιβάλλοντος με την απαγόρευση της χρήσης χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας σε διαδικασίες που προξενούν πολύ υψηλές εκπομπές όπως στη μεταλλουργία και τη βυρσοδεψία, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου για την εκτίμηση και τον έλεγχο των κινδύνων από τις υπάρχουσες ουσίες(1).

1.2. Η πρόταση υπογραμμίζει, επίσης, τη σημασία της εναρμόνισης της εσωτερικής αγοράς. Δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη επιβάλει περιορισμούς στην κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας, υπάρχει επιτακτική ανάγκη συντονισμένων κοινών προσπαθειών για τη θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας προς εξασφάλιση της εναρμόνισης η οποία θα ισχύει και για τα υποψήφια κράτη μέλη. Η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση μέτρων εναρμόνισης βάσει της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ για τους περιορισμούς της κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως ορισμένων επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων. Η 20ή τροποποίηση της οδηγίας αυτής θα έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση της χρήσης των SCCP σε δύο τομείς, στη μεταλλουργία και την τελική κατεργασία δερμάτων. Εντός τριών ετών από την έγκριση της οδηγίας και με βάση την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, θα επανεξεταστούν τα μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων σε άλλες εφαρμογές των SCCP, ιδίως ως πλαστικοποιητών σε χρώματα, επιχρίσματα και στεγανοποιητικά, και ως επιβραδυντικών φλόγας σε ελαστικά, πλαστικά και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα.

1.3. Η πρόταση τροποποιεί περαιτέρω την υφιστάμενη οδηγία για την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση επικίνδυνων ουσιών, με το κείμενο που συμπληρώνεται με τεχνικά παραρτήματα.

2. Ιστορικό

2.1. Οι χλωριωμένες παραφίνες μικρής αλυσίδας είναι χημικές ουσίες που παράγονται με τη χλωρίωση παραφινών ευθείας αλυσίδας με μήκος C10 έως C13. Στην ΕΕ εντάσσονται στην ομάδα απλών αλκανίων C10 έως C13, χλωριωμένων με περιεκτικότητα σε χλώριο μεταξύ 49 και 70 %. Ο αντίστοιχος αριθμός CAS είναι 85534-34-8 και EINECS 287-476-5.

2.2. Οι χλωριωμένες παραφίνες μικρής αλυσίδας συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο των υψηλών προτεραιοτήτων (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1179/94 της Επιτροπής) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκτίμηση των κινδύνων για τις υπάρχουσες ουσίες. Η διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε το 1999(2).

2.3. Στη περίπτωση του περιβάλλοντος, η εκτίμηση κινδύνων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει κίνδυνος για τους υδάτινους οργανισμούς ο οποίος απορρέει από τις τοπικές εκροές χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας από τη μεταλλουργία και την τελική κατεργασία δερμάτων καθώς και από την παρασκευή προϊόντων για τη χρήση αυτή. Το συμπέρασμα ισχύει και για τη δευτερεύουσα δηλητηρίαση η οποία προέρχεται από την παρασκευή και τη χρήση στην τελική κατεργασία δερμάτων και τις εφαρμογές στη μεταλλουργία. Είναι απαραίτητο να περιοριστούν οι κίνδυνοι, ενώ θα ληφθούν υπόψη και τα σχετικά μέτρα που εφαρμόζονται ήδη.

2.4. Το συμπέρασμα για τους κινδύνους που διατρέχει η υγεία των εργαζομένων και των καταναλωτών ήταν ότι, επί του παρόντος, δεν απαιτούνται περαιτέρω πληροφορίες ή/και δοκιμές ή μέτρα περιορισμού των κινδύνων πέραν αυτών που εφαρμόζονται ήδη.

2.5. Στις αρχές της δεκαετίας του 90, η Επιτροπή των Παρισίων για το Θαλάσσιο Περιβάλλον (PARCOM) εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την εκροή χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας στο θαλάσσιο περιβάλλον.

2.6. Την εποχή εκείνη, η ευρωπαϊκή βιομηχανία παραγωγής SCCP πρότεινε μια προαιρετική συμφωνία για τον περιορισμό της προμήθειας χλωριωμένων παραφινών μικρής αλυσίδας για τις μεταλλουργικές εφαρμογές και για την ενθάρρυνση του κλάδου να χρησιμοποιεί προϊόντα λιγότερο βλαβερά για το υδάτινο περιβάλλον, γεγονός που θα περιόριζε τη ρύπανσή του.

2.7. Αυτή η προαιρετική συμφωνία δεν έγινε δεκτή από την Επιτροπή. Ένας από τους λόγους ήταν ότι το σχήμα δεν συμπεριλάμβανε και τις εισαγωγές. Το αποκορύφωμα ήταν η απόφαση PARCOM 95/1 η οποία απαιτεί την κατάργηση της χρήσης SCCP από τις 31 Δεκεμβρίου 1999 με δύο εξαιρέσεις: (1) για τα πλαστικοποιητικά σε στεγανοποιητικά φραγμάτων και (2) για επιβραδυντικά φλόγας για κυλιόμενους ιμάντες στις υπόγειες εξορύξεις. Η απόφαση Parcom δεν έγινε δεκτή από όλα τα κράτη μέλη.

2.8. Η προαιρετική συμφωνία του κλάδου προτάθηκε, επίσης, στη συζήτηση για τα μέτρα περιορισμού των κινδύνων ως τμήμα της διαδικασίας που εφαρμόζεται στην ΕΕ για την εκτίμηση των κινδύνων από SCCP. Η πρόταση δεν έγινε δεκτή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

2.9. Παρά την απροθυμία των αρχών να αποδεχτούν την προαιρετική συμφωνία για την μείωση των κινδύνων που συνεπάγεται για το υδάτινο περιβάλλον η χρήση των SCCP στη μεταλλουργία, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αντικατέστησαν τις SCCP με άλλες προσθετικές ουσίες, ιδίως στη μεταλλουργία, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι πωλήσεις των SCCP στην ΕΕ από 13000 τόνους το 1994 σε 4000 τόνους το 1998. Αναμένεται δε περαιτέρω μείωση(3).

3. Η πρόταση της Επιτροπής

3.1. Με βάση την υφιστάμενη εκτίμηση κινδύνων για τις SCCP και την ανασκόπηση πιθανών μέτρων για τον περιορισμό των κινδύνων, η Επιτροπή πρότεινε την απαγόρευση της χρήσης των SCCP ως ουσιών και παρασκευασμάτων για την μεταλλουργία και για την προσθήκη λίπους στα δέρματα. Πριν από την 1η Ιανουαρίου 2003, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις διατάξεις για τις SCCP υπό το φως οποιωνδήποτε νέων επιστημονικών δεδομένων και της προόδου της τεχνολογίας.

4. Γενικά σχόλια

4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει κατ' αρχήν την πρόταση της Επιτροπής.

4.2. Η πρόταση για την απαγόρευση των πωλήσεων SCCP για χρήση στη μεταλλουργία δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για τους παραγωγούς ούτε και για τους χρήστες. Από έρευνα που διεξάχθηκε το 1999 από την ομάδα εργασίας της Επιτροπής για τους περιορισμούς με σκοπό την αναζήτηση διαδικασιών όπου είναι απαραίτητη η χρήση των SCCP, δεν προέκυψε ότι απαιτούνται παρεκκλίσεις ως προς τη χρήση των SCCP. Κατά συνέπεια, η απαγόρευση θα έχει ελάχιστες επιπτώσεις. Δεν πρόκειται παρά για τη συνέχεια της προσπάθειας που άρχισαν οι παραγωγοί πριν ορισμένα χρόνια στα πλαίσια της δράσης "Responsible Care" ©, ανταποκρινόμενοι στις ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των SCCP.

4.3. Οι περιορισμοί της χρήσης για την λίπανση δερμάτων θα έχει, επίσης, ελάχιστες συνέπειες για τους προμηθευτές των SCCP. Οι αντίστοιχες πωλήσεις στην Ευρώπη έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό και το 1998 δεν υπερέβαιναν τους 100 τόνους.

4.4. Οι παραγωγοί των SCCP και οι χρήστες των ουσιών αυτών στη μεταλλουργία και τη βυρσοδεψία αποδέχτηκαν τα πορίσματα που προέκυψαν από την εκτίμηση των κινδύνων και είναι της γνώμης ότι οι επιπτώσεις στον κύκλο εργασιών θα είναι ελάχιστες.

4.5. Το συμπέρασμα της εκτίμησης των κινδύνων που διατρέχει η υγεία των εργαζομένων ήταν ότι, επί του παρόντος, δεν χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα πέραν αυτών που εφαρμόζονται ήδη με την εφαρμογή της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία και της οδηγίας 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες.

4.6. Η οδηγία (76/769/ΕOΚ) σχετικά με τους περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων έχει τροποποιηθεί πολλές φορές και έχει καταστεί δύσχρηστη. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει και να εκσυγχρονίσει ριζικά την βασική οδηγία.

5. Συνάφεια με την απόφαση PARCOM 95/1

5.1. Οι ευρωπαίοι παραγωγοί χλωριωμένων παραφινών είχαν μια σημαντική συμμετοχή στη διαδικασία εκτίμησης κινδύνων από τη χρήση των SCCP και δέχονται ότι τα πορίσματα προσφέρουν την πιο ενημερωμένη και επιστημονικά ακριβή εκτίμηση των κινδύνων που επιφέρουν οι ουσίες αυτές για την υγεία και το περιβάλλον. Οι πωλήσεις των δυο αυτών εφαρμογών, οι οποίες έχουν μεγάλη ικανότητα εκπομπής, έχουν μειωθεί σημαντικά και, σύμφωνα με την παρούσα πρόταση, θα μηδενιστούν. Στις υπολειμματικές εφαρμογές, οι SCCP περιέχονται σε μια πολυμερή μήτρα και οι εκπομπές στο περιβάλλον ελαχιστοποιούνται. Τα μέτρα που προτείνονται θα ελέγχουν περί το 98 % των εκπομπών στο υδάτινο περιβάλλον και η θέσπιση περαιτέρω μέτρων για την απαγόρευση της χρήσης σε άλλες εφαρμογές θα είναι δυσανάλογη προς τους κινδύνους που έχουν εντοπιστεί.

5.2. Η απόφαση PARCOM το 1995 δεν βασιζόταν σε μια τόσο εμπεριστατωμένη εκτίμηση των εφαρμογών των SCCP και θα πρέπει να θεωρείται ότι αποτελεί μια λιγότερο αυστηρή προσέγγιση του θέματος του περιορισμού των κινδύνων, σε σύγκριση πάντα με την εκτίμηση της ΕΕ. Επιπλέον, η απόφαση αυτή αποτελεί εμπόδιο για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς επειδή δεν έγινε δεκτή από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

5.3. Οι παραγωγοί αποδέχονται τη διαδικασία επανεξέτασης που περιλαμβάνεται στην προτεινόμενη 20ή τροποποίηση. Πιστεύουν όμως ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα πράγματα στην εκτίμηση επειδή, από τη στιγμή που θα απαγορευτούν όλες οι άμεσες χρήσεις αυτών των ουσιών, οι μη ελεγχόμενες εφαρμογές θα ευθύνονται για το 100 % των υπόλοιπων εκροών, παρόλο που το μέγεθός τους είναι πολύ μικρό σε σύγκριση με τις αρχικές τιμές. Τα πηλίκα κινδύνου που υπολογίζονται στην εκτίμηση των κινδύνων εξακολουθούν να ισχύουν και δεν υπάρχει λόγος να επιβληθούν περαιτέρω περιορισμοί.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 84 της 5.4.1993, σ. 1.

(2) ΕΕ L 292 της 13.11.1999, σ. 42.

(3) Βλέπε παράρτημα - ετήσιες πωλήσεις SCCP στην ΕΕ, ανά εφαρμογή σε μετρικούς τόνους.