Τέταρτη ετήσια έκθεση δυνάμει της λειτουργικής διάταξης αριθ. 8 του κώδικα συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων

(2002/C 319/01)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο ευρωπαϊκός κώδικας συμπεριφοράς για τις εξαγωγές όπλων θεσπίστηκε στις 8 Ιουνίου 1998. Ο Κώδικας αυτός θεσμοθετεί υψηλές ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαχείριση και τον περιορισμό των μεταβιβάσεων συμβατικών όπλων από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Κώδικας θεσπίζει οκτώ κριτήρια για τις εξαγωγές συμβατικών όπλων, καθώς και διαδικασία γνωστοποίησης αρνήσεων, η οποία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διαβουλεύονται για τυχόν άδειες χορηγούμενες έπειτα από προηγούμενη άρνηση.

Η λειτουργική διάταξη αριθ. 8 του κώδικα προβλέπει ετήσια ανασκόπηση της εφαρμογής του και εντοπισμό των τυχόν αναγκαίων βελτιώσεων. Το ανά χείρας έγγραφο συνιστά την τέταρτη ετήσια έκθεση και πραγματεύεται τις εξελίξεις κατά το τέταρτο έτος λειτουργίας του κώδικα.

Οι αποφάσεις των κρατών μελών για πρακτικές σχετιζόμενες με τον κώδικα συμπεριφοράς και την εφαρμογή του από τα κράτη μέλη καταγράφονται στις μετέπειτα ετήσιες εκθέσεις. Με κάθε έκθεση μεγαλώνει ο κατάλογος των αποφάσεων αυτών. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε χάριν διαφάνειας να δημοσιευθεί μια συλλογή συμπεφωνημένων πρακτικών, στην οποία απαριθμούνται με κάποιο σύστημα όλες οι αποφάσεις. Μαζί με τον ίδιο τον κώδικα, η συλλογή παρέχει σφαιρική θεώρηση του κώδικα και του τρόπου με τον οποίο τον εφαρμόζουν τα κράτη μέλη. Η συλλογή προσαρτάται στο ανά χείρας έγγραφο, θα ενημερώνεται δε κάθε φορά με την επόμενη έκθεση.

Ι. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΕΤΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Κατά τη διάρκεια του τέταρτου έτους λειτουργίας, ο κώδικας συμπεριφοράς της ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων παγίωσε τη θέση του ως του πληρέστερου καθεστώτος ελέγχου των διεθνών εξαγωγών όπλων, δεδομένου ότι εξασφαλίζει μεγάλο βαθμό εσωτερικής και εξωτερικής διαφάνειας, διάλογο, σεβασμό των γνωστοποιήσεων αρνήσεων και δυναμισμό.

Οι πρωταρχικοί στόχοι που εντοπίζονταν σε παλαιότερες εκθέσεις έχουν επιτευχθεί. Παρ' όλα αυτά, πολλά ζητήματα δεν έχουν διευθετηθεί οριστικά, αλλά συνιστούν αντικείμενο συνεχούς διαλόγου περί υπευθυνότητας για τις μεταβιβάσεις όπλων και των τρόπων προώθησής της.

Κατά την έκδοση της τρίτης ετήσιας έκθεσης επικράτησε η εντύπωση ότι αν και υπάρχουν τα βασικά στοιχεία μιας κοινής προσέγγισης των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον έλεγχο των εξαγωγών συμβατικών όπλων, θα πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα. Επίσης, θα πρέπει να αρχίσει εργασία σε ορισμένους τομείς που δεν είχαν συζητηθεί κατά το παρελθόν.

Η εντύπωση αυτή βρήκε απήχηση στην επεξηγηματική δήλωση της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων, δικαιωμάτων του ανθρώπου και κοινής ασφάλειας και αμυντικής πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την τρίτη ετήσια έκθεση του Συμβουλίου για τον κώδικα συμπεριφοράς (έγγρ. Α5-0286/2002), η οποία αναγνώριζε μεν ότι η ετήσια έκθεση αποκαλύπτει το βαθμό στον οποίο ο κώδικας συμπεριφοράς διαθέτει τον δικό του εγγενή δυναμισμό, σημείωνε δε συνάμα ότι επιτελείται πρόοδος σε τομείς που το Κοινοβούλιο θεωρεί σημαντικούς, κατέληγε όμως με τις λέξεις "έχουν γίνει πολλά· πρέπει να γίνουν πολύ περισσότερα".

Πιο συγκεκριμένα, η σημαντική αύξηση του αριθμού γνωστοποιούμενων αρνήσεων και διαβουλεύσεων έχει δημιουργήσει έναν ευμεγέθη όγκο πληροφοριών, ο οποίος μαρτυρεί ότι αυξάνεται η εμπιστοσύνη προς το μέσο αυτό. Οι μοναδικές στο είδος τους διαδικασίες γνωστοποίησης και διαβούλευσης του κώδικα, καθώς και η αδιάκοπη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ κρατών μελών για πτυχές των εθνικών πολιτικών στον τομέα των εξαγωγών, και δη για τις πολιτικές εξαγωγών προς συγκεκριμένες χώρες ή περιοχές, συμβάλλουν αποφασιστικά στη διαφάνεια, το διάλογο και τη σύγκλιση μεταξύ κρατών μελών σε θέματα εξαγωγής συμβατικών όπλων.

Διάλογος πραγματοποιείται όχι μόνο μεταξύ κρατών μελών, αλλά και δία μέσου των συνεδριάσεων τρόικας στα πλαίσια του πολιτικού διαλόγου της ΕΕ με υποψήφιες χώρες και κράτη μη μέλη, επίσης δε και μέσω της συμμετοχής των κρατών μελών της ΕΕ σε άλλα διεθνή και πολυμερή όργανα.

Ο διάλογος με τρίτες χώρες που έχουν ευθυγραμμισθεί προς τις αρχές του κώδικα, και ιδίως με τις συνδεδεμένες Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και με την Κύπρο, τη Μάλτα και την Τουρκία, επιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια του τέταρτου έτους συνεπεία νέων πρωτοβουλιών, τόσο στο νομοθετικό επίπεδο όσο και στην έμπρακτη εφαρμογή από τους ενδιαφερομένους, με σκοπό την καλύτερη εφαρμογή του κώδικα στις χώρες αυτές. Τώρα πλέον διεξάγονται ad hoc συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων μεταξύ όλων των κρατών μελών και των συνδεδεμένων χωρών σε τακτική βάση.

Στις 9 Μαΐου 2002 η Δημοκρατία της Κροατίας ευθυγραμμίστηκε με τον κώδικα, αναγγέλλοντας ότι αποδέχεται τις βασικές αρχές τις οποίες περιέχει.

Τον Ιούνιο του 2002 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη της Προεδρίας και της Επιτροπής με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, την οποία παρακολούθησαν ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ, με θέμα τη συνδρομή στον έλεγχο των εξαγωγών, συμπεριλαμβανομένων και των εξαγωγών όπλων.

Τα κράτη μέλη συνειδητοποιούν ότι η παρεμπόδιση της απόκτησης όπλων από τους τρομοκράτες έχει καταστεί ακόμη πιο επιβεβλημένη, και τάχθηκαν υπέρ της εισαγωγής ρήτρας περί τρομοκρατίας στα αρχικά στοιχεία του διακανονισμού του Wassenaar, μέρη του οποίου είναι όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ρήτρα υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο ολομελείας του Wassenaar το Δεκέμβριο του 2001. Τα κράτη μέλη της ΕΕ συνέβαλαν στις μετέπειτα εργασίες επί του θέματος στα πλαίσια του διακανονισμού.

Τα δύο επόμενα τμήματα της παρούσας έκθεσης πραγματεύονται τις εργασίες για συγκεκριμένα ζητήματα που αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη κατά το τέταρτο έτος λειτουργίας του κώδικα. Οι αποφάσεις που αναφέρονται στα τμήματα αυτά απηχούνται και στην προσαρτώμενη συλλογή συμπεφωνημένων πρακτικών (βλέπε παράρτημα Ι).

ΙΙ. ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ

Εναρμόνιση των εθνικών εκθέσεων

Οι διαδικασίες κατάρτισης εκθέσεων στα κράτη μέλη ποικίλλουν και δεν αποφέρουν αναγκαστικά συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία. Έγιναν κατά συνέπεια ουσιαστικές προσπάθειες για να δημιουργηθεί μια ενιαία συμπεφωνημένη βάση προκειμένου για τις εθνικές εκθέσεις, η οποία να παρέχει μεγαλύτερη διαφάνεια και δυνατότητα σύγκρισης στοιχείων από τα κατ' ιδίαν κράτη μέλη. Μια και οι εθνικές διαδικασίες κατάρτισης εκθέσεων μπορεί να χρειαστούν αρκετό χρόνο για να αλλάξουν, θα πρέπει οπωσδήποτε να θεσμοθετηθεί μια ενιαία δέσμη προδιαγραφών για την κατάρτιση εκθέσεων, η οποία να μπορεί να εφαρμοστεί από όλα τα κράτη μέλη. Χρειάζεται ακόμα κάποια προσπάθεια για να επιτευχθεί αυτό, έχει όμως γίνει σημαντική πρόοδος τόσο στην επέκταση του πεδίου κάλυψης των εκθέσεων όσο και στη βελτίωση της δυνατότητας σύγκρισης των στοιχείων.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι η δημόσια έκθεση θα παρέχει, εφόσον υπάρχουν, διάφορα στοιχεία, αναλυτικά ανά παραλήπτρια χώρα, σχετικά με τον αριθμό και αξία των αδειών που χορηγήθηκαν και την αξία των εξαγωγών που όντως πραγματοποιήθηκαν. Θα παρέχει επίσης το συνολικό αριθμό αρνήσεων καθενός κράτους μέλους και το συνολικό αριθμό απορρίψεων όλων των κρατών μελών για κάθε παραλήπτρια χώρα και θα επισημαίνει τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για τις αρνήσεις, καθώς και τον αριθμό των περιπτώσεων στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια αυτά (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

Έλεγχος των εξαγωγών μη στρατιωτικού εξοπλισμού ασφαλείας και αστυνόμευσης

Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, η ομάδα COARM παρακολουθούσε το ζήτημα αυτό. Η Επιτροπή ανήγγειλε την πρόθεσή της να υποβάλει πρόταση κοινοτικού κανονισμού για τα ζητήματα αυτά και παρουσίασε τις πρώτες της σκέψεις για τη δομή και το περιεχόμενο μιας τέτοιας πρότασης, η οποία θα απαγορεύει εντελώς τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο για βασανιστήρια και θα θεσπίζει αυστηρό έλεγχο του εξοπλισμού που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για εσωτερική καταστολή. Η ομάδα COARM θα συνεχίσει να παρακολουθεί το θέμα.

Πρακτόρευση όπλων

Στα πλαίσια της ομάδας COARM τα κράτη μέλη συγκέντρωσαν και συζήτησαν τα συναφή στοιχεία όσον αφορά τον έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων στην οικεία εθνική νομοθεσία. Αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη ελέγχους για την πρακτόρευση όπλων, ενώ άλλα έχουν αρχίσει να καθιερώνουν τέτοιους ελέγχους. Τα κράτη μέλη συζήτησαν διάφορους τρόπους ενίσχυσης της πολιτικής δέσμευσης για έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και σε ευρύτερο πλαίσιο. Η ισπανική προεδρία υπέβαλε σχέδιο κοινής θέσης για τον έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων το οποίο ήδη εξετάζεται.

Πιστοποιητικά τελικού προορισμού

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν για έναν κοινό πυρήνα στοιχείων που θα πρέπει να αναφέρονται στα πιστοποιητικά τελικού προορισμού οσάκις απαιτούνται από τα κράτη μέλη και θα αφορούν τις εξαγωγές υλικών που συγκαταλέγονται στον κοινό κατάλογο στρατιωτικού εξοπλισμού. Τα κράτη μέλη εντόπισαν επίσης μια πρόσθετη δέσμη στοιχείων τα οποία θα μπορούσαν να απαιτούνται σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία.

Στα πιστοποιητικά τελικού προορισμού θα πρέπει να αναγράφονται τα ακόλουδα τουλάχιστον λεπτομερή στοιχεία:

- λεπτομερή στοιχεία του εξαγωγέα, τουλάχιστον όνομα, διεύθυνση και εμπορική επωνυμία,

- λεπτομερή στοιχεία του τελικού χρήστη, τουλάχιστον όνομα, διεύθυνση και εμπορική επωνυμία. Σε περίπτωση εξαγωγών προς επιχείρηση που μεταπωλεί τα υλικά στην τοπική αγορά, η επιχείρηση αυτή θεωρείται τελικός χρήστης,

- χώρα τελικού προορισμού,

- περιγραφή των εξαγόμενων υλικών (τύπος, χαρακτηριστικά) ή παραπομπή στη σύμβαση που έχει συναφθεί με τις αρχές της χώρας τελικού προορισμού,

- ποσότητα ή/και αξία των εξαγόμενων υλικών,

- υπογραφή, όνομα και ιδιότητα του τελικού χρήστη,

- ημερομηνία του πιστοποιητικού τελικού προορισμού,

- ρήτρα τελικού προορισμού ή/και μη επανεξαγωγής.

Επιπλέον, δυνάμει της εθνικής τους νομοθεσίας τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν μεταξύ άλλων:

- ρήτρα που να απαγορεύει την επανεξαγωγή των υλικών που υπάγονται στο πιστοποιητικό τελικής χρήσης. Η ρήτρα αυτή θα μπορούσε συν τοις άλλοις:

- να περιέχει πλήρη απαγόρευση οιασδήποτε επανεξαγωγής,

- να ορίζει ότι η επανεξαγωγή υπόκειται στην έγγραφη έγκριση της αρχικής εξάγουσας χώρας,

- για ορισμένες χώρες που αναφέρονται στο πιστοποιητικό τελικού προορισμού, να επιτρέπει την επανεξαγωγή δίχως εκ των προτέρων έγκριση των αρχών της αρχικής εξάγουσας χώρας,

- αναφορά της τελικής χρήσης των υλικών,

- κατά περίπτωση, τη δέσμευση ότι τα εξαγόμενα υλικά δεν θα χρησιμοποιηθούν για σκοπούς διαφόρους της δεδηλωμένης χρήσης,

- κατά περίπτωση, τη δέσμευση ότι τα εξαγόμενα υλικά δεν θα χρησιμοποιηθούν στο σχεδιασμό, την κατασκευή ή τη χρήση χημικών, βιολογικών ή πυρηνικών όπλων ή για πυραύλους που μπορούν να φέρουν τέτοιου είδους όπλα,

- πλήρη λεπτομερή στοιχεία του μεσάζοντος, εφόσον υπάρχει,

- εάν το πιστοποιητικό τελικού προορισμού προέρχεται από την κυβέρνηση της χώρας προορισμού των υλικών, η γνησιότητα του πιστοποιητικού επικυρώνεται από τις αρχές της εξάγουσας χώρας ούτως ώστε να εξακριβωθεί το γνήσιο της υπογραφής και η ικανότητα του υπογράφοντος να αναλαμβάνει δεσμεύσεις εξ ονόματος της κυβέρνησής του (2002).

Παραγωγή στρατιωτικού υλικού που υπόκειται σε άδεια

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι κατά την εξέταση των αιτήσεων για τη χορήγηση άδειας εξαγωγής ελεγχόμενης τεχνολογίας ή υλικών για την παραγωγή υλικού του κοινού στρατιωτικού καταλόγου στο εξωτερικό, θα λαμβάνεται υπόψη η πιθανή χρησιμοποίηση του τελικού προϊόντος στη χώρα παραγωγής και ο κίνδυνος να εκτραπεί ή να εξαχθεί το τελικό προϊόν σε ανεπιθύμητο τελικό χρήστη.

Προβολή των αρχών και κριτηρίων του κώδικα μεταξύ των χωρών μη μελών και των διεθνών οργανισμών

Ο κώδικας συμπεριφοράς συνιστά πρωταρχικό θέμα κάθε διαβούλευσης στα πλαίσια του διεξαγόμενου πολιτικού διαλόγου με κράτη εκτός Ένωσης. Ήδη διεξάγονται διαβουλεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για τρόπους με τους οποίους θα δοθεί συνέχεια στην δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, το Δεκέμβριο του 2002, όσον αφορά την ευθύνη των κρατών και τη διαφάνεια στις εξαγωγές όπλων.

Συμμετοχή των συνδεδεμένων χωρών σε γνωστοποιήσεις άρνησης

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να μοιράζονται τις πληροφορίες για αρνήσεις με τις συνδεδεμένες χώρες επί συγκεντρωτικής βάσεως και να προτρέψουν τις χώρες αυτές να ενημερώνουν ομοίως τα κράτη μέλη για τις δικές τους αρνήσεις. Οι πληροφορίες θα διαβιβάζονται μέσω Προεδρίας και θα περιέχουν τα ακόλουθα στοιχεία: τη χώρα προορισμού, μια σύντομη περιγραφή του εξοπλισμού και την κατάταξη των ειδών στο στρατιωτικό κατάλογο, το χαρακτηρισμό του τελικού χρήστη ως κρατικής υπηρεσίας ή ως ιδιωτικής οντότητας και τους λόγους της άρνησης (κριτήρια του κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ).

ΙΙΙ. ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΖΗΤΗΣΕ Η ΟΜΑΔΑ COARM ΣΕ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Τα κράτη μέλη συνεχίζουν τις προσπάθειές τους για αναβάθμιση των πρακτικών που σχετίζονται με τον κώδικα συμπεριφοράς στους ακόλουθους τομείς:

Κοινός κατάλογος στρατιωτικού εξοπλισμού της ΕΕ

Η ομάδα COARM συμφώνησε να συγκαλούνται κατά περιόδους από την Προεδρία ειδικές συνεδριάσεις (σε επίπεδο τεχνικών εμπειρογνωμόνων) με σκοπό να λαμβάνονται αποφάσεις για ενδεχόμενη ενημέρωση του κοινού καταλόγου της ΕΕ προκειμένου να συμπεριλαμβάνονται τυχόν τροποποιήσεις του καταλόγου WA, να συντονίζονται δε επίσης οι θέσεις των κρατών μελών και να συμφωνούνται ενδεχόμενες κοινές προτάσεις τροποποίησης του καταλόγου WA.

Διαμετακόμιση

Στις περιπτώσεις που ορισμένα κράτη μέλη απαιτούν άδεια για τη διαμετακόμιση ή τη μεταφόρτωση οποιουδήποτε υλικού που συμπεριλαμβάνεται στον κοινό κατάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη από τα κράτη μέλη τα κριτήρια του κώδικα συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων όταν λαμβάνονται αποφάσεις για αιτήσεις τέτοιων αδειών.

IV. ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΕΧΕΣ ΜΕΛΛΟΝ

Οι τρεις πρώτες ετήσιες εκθέσεις καθιέρωναν ως πρακτική τον προσδιορισμό ορισμένων κατευθυντηρίων γραμμών για θέματα που θα απαιτήσουν σκέψη ή δράση στο προσεχές μέλλον, ούτως ώστε τα κράτη μέλη και οι εντός και εκτός Ευρώπης εταίροι τους να μπορούν να παρακολουθούν και να εκτιμούν την πρόοδο στην εφαρμογή του κώδικα.

Ακολουθώντας το υπόδειγμα αυτό, τα κράτη μέλη έχουν προσδιορίσει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:

1. Συνέχιση των προσπαθειών για μεγαλύτερη εναρμόνιση των εθνικών εκθέσεων προκειμένου να βελτιωθεί η διαφάνειά τους και να παράγονται σαφέστεροι συγκεντρωτικοί πίνακες.

2. Καταβολή σύντονων προσπαθειών για την οριστική θέσπιση συστήματος ελέγχου των εξαγωγών μη στρατιωτικού εξοπλισμού ασφαλείας και αστυνόμευσης.

3. Εξακολούθηση των διαβουλεύσεων στον τομέα της πρακτόρευσης όπλων βάσει των ήδη εγκεκριμένων κατευθυντηρίων γραμμών, προκειμένου να καθοριστεί κοινή θέση επί του θέματος. Προώθηση της κανονιστικής ρύθμισης της πρακτόρευσης όπλων σε άλλους αρμόδιους οργανισμούς.

4. Εξακολούθηση των εργασιών για την τυποποίηση των πληροφοριών που θα εμφαίνονται στο πιστοποιητικό τελικού προορισμού.

5. Εξακολούθηση των εργασιών για θέματα σχετιζόμενα με την κατασκευή βάσει αδείας σε χώρες μη μέλη.

6. Καθορισμός του καλύτερου τρόπου ελέγχου, από τις αρχές κάθε κράτους μέλους, των ηλεκτρονικών μεταβιβάσεων λογισμικού και τεχνολογίας που σχετίζεται με υλικά του κοινού καταλόγου.

7. Συνέχιση των προσπαθειών για προβολή των αρχών και κριτηρίων του κώδικα μεταξύ τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών.

8. Επιδίωξη ακόμη μεγαλύτερης σύμπραξης των υποψηφίων χωρών στην εφαρμογή του κώδικα συμπεριφοράς και παροχή έμπρακτης συνδρομής για το σκοπό αυτό, όπως μετάδοση πληροφοριών σχετικών με αρνήσεις.

9. Μελέτη ενδεχόμενων πρακτικών μέτρων για την καλύτερη εφαρμογή του μηχανισμού αρνήσεων και διαβουλεύσεων κατά την εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων, με συνεκτίμηση της εμπειρίας των κρατών μελών και της διαχείρισης του αυξανόμενου όγκου αρνήσεων που κυκλοφορεί μεταξύ κρατών μελών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΜΠΕΦΩΝΗΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΠΛΑΙΣΙΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Από την έκδοση του κώδικα συμπεριφοράς το 1998 και εντεύθεν, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συμφωνήσει για έναν αριθμό πρακτικών που σχετίζονται με τον κώδικα και τις λειτουργικές του διατάξεις προκειμένου να αποσαφηνιστεί, να αναλυθεί και ενίοτε να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής των αρχών και των λειτουργικών διατάξεων του κώδικα.

Οι συμπεφωνημένες πρακτικές έχουν καταγραφεί στις ετήσιες εκθέσεις για την εφαρμογή του κώδικα συμπεριφοράς από τα κράτη μέλη. Η παρούσα συλλογή τις συγκεντρώνει με σύστημα, θα ενημερώνεται δε και θα δημοσιεύεται κατ' έτος ως παράρτημα της ετήσιας έκθεσης. Μαζί με τον ίδιο τον κώδικα, η συλλογή παρέχει διαφανή και σφαιρική θεώρηση του κώδικα συμπεριφοράς και της εφαρμογής του από τα κράτη μέλη.

Η συλλογή περιλαμβάνει δύο μέρη. Το πρώτο αφορά τις εν γένει πρακτικές που σχετίζονται με τη λειτουργία του κώδικα, ενώ το δεύτερο τις πρακτικές που σχετίζονται με συγκεκριμένες λειτουργικές του διατάξεις. Το έτος δημοσίευσης στις ετήσιες εκθέσεις αναγράφεται εντός αγκυλών. Η συλλογή δεν πραγματεύεται θέματα που τελούν υπό συζήτηση ή που έχουν προσδιοριστεί ως προτεραιότητες για μελλοντικές συζητήσεις.

ΙΙ. ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

1. Εξαγωγή εξοπλισμού για ανθρωπιστικούς σκοπούς

Η ομάδα COARM εξέτασε το ζήτημα του αν είναι σκόπιμο να επιτραπεί η εξαγωγή εξοπλισμού που υπόκειται σε έλεγχο όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για ανθρωπιστικούς σκοπούς, ενώ κανονικά η εξαγωγή αυτή θα είχε απορριφθεί βάσει του κώδικα συμπεριφοράς. Σε ορισμένες περιοχές, μετά από κάποια σύγκρουση, ορισμένα είδη εξοπλισμού που υπόκεινται σε έλεγχο μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην προάσπιση της ασφάλειας του αμάχου πληθυσμού και στην οικονομική ανασυγκρότηση. Τα κράτη μέλη κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτό το είδος εξαγωγών δεν αντιβαίνει στον κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ. Οι εξαγωγές αυτές, όπως και όλες οι άλλες, πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση και να λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα κριτήρια του κώδικα. Τα κράτη μέλη θα απαιτούν επαρκείς εγγυήσεις ώστε να αποφευχθεί η κακή χρησιμοποίηση του σχετικού εξοπλισμού και ενδεχομένως θα προβλέπουν ρήτρες για τον επαναπατρισμό του (2001).

2. Έλεγχος της πρακτόρευσης όπλων

Στο πλαίσιο της εφαρμογής του κώδικα συμπεριφοράς, συζητήθηκε κατ' επανάληψη στο πλαίσιο της ομάδας COARM το ζήτημα της πρακτόρευσης όπλων. Σύμφωνα με την πρόθεση που εξέφρασαν στη δεύτερη ετήσια έκθεση, τα κράτη μέλη συνέχισαν και εμβάθυναν τις συζητήσεις τους σχετικά με τις ρυθμίσεις για τον έλεγχο της πρακτόρευσης εξοπλισμού. Για το σκοπό αυτό, συμφώνησαν με ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για τον έλεγχο της πρακτόρευσης, το πνεύμα των οποίων μπορούν να ακολουθήσουν οι εθνικές νομοθεσίες.

Θα πρέπει να τεθούν φραγμοί στις δραστηριότητες των φυσικών και νομικών προσώπων της ΕΕ τα οποία διακινούν όπλα με στόχο την καταστρατήγηση των εμπάργκο που αποφασίζονται σε εθνικό επίπεδο ή από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον ΟΗΕ ή τον ΟΑΣΕ ή την καταστρατήγηση των κριτηρίων εξαγωγής του κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ όσον αφορά την εξαγωγή όπλων. Είναι εξάλλου σκόπιμο να δημιουργηθούν τα αναγκαία μέσα για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την νόμιμη ή παράνομη πρακτόρευση, ώστε να ενισχυθεί η συνεργασία στο πλαίσιο της ΕΕ με στόχο την καταπολέμηση και την πρόληψη του εμπορίου όπλων. Κατόπιν τούτου τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο οι πράκτορες που διαμένουν ή έχουν την έδρα τους στο έδαφος της ΕΕ ή/και οι δραστηριότητες πρακτόρευσης που επιχειρούνται στο έδαφος των κρατών μελών. Αυτός ο έλεγχος θα πρέπει να καλύπτει τις δραστηριότητες των φυσικών και νομικών προσώπων τα οποία με την ιδιότητα του αντιπροσώπου ή του πράκτορα, διαπραγματεύονται ή οργανώνουν συναλλαγές συμπεριλαμβανόμενης και της μεταφοράς όπλων και στρατιωτικού υλικού μεταξύ ξένων χωρών. Τα μέτρα αυτά καθορίζουν επίσης το σαφές πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορούν να ασκούνται οι νόμιμες δραστηριότητες πρακτόρευσης.

Προκειμένου να αποφευχθούν τα μειονεκτήματα που προκύπτουν από τη διαφορά των εθνικών προσεγγίσεων και να διευκολυνθούν οι εργασίες των κρατών μελών που επιθυμούν να αναπροσαρμόσουν ή να αναπτύξουν την εθνική τους ρύθμιση, αξιολογήθηκαν ορισμένες προτάσεις σχετικά με τον έλεγχο των πρακτόρων όπλων. Τα σχετικά συμπεράσματα παρατίθενται κατωτέρω.

Όσον αφορά τις συναλλαγές που ενέχουν αγοραπωλησία (ο πράκτορας των όπλων αποκτά νομίμως την κυριότητα των όπλων ή του στρατιωτικού εξοπλισμού) ή διαμεσολάβηση (ο πράκτορας δεν αποκτά την κυριότητα του υλικού), πρέπει να δοθεί γραπτή άδεια ή έγκριση των αρμόδιων αρχών του κράτους μέλους στο οποίο ασκείται η πρακτόρευση ή στο οποίο διαμένει ή έχει την έδρα του ο πράκτορας. Οι αιτήσεις για τη χορήγηση άδειας ή έγκρισης θα πρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση με βάση τα κριτήρια του κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ για τις εξαγωγές όπλων.

Εξάλλου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο να καταρτίσουν μητρώα στα οποία θα εγγράφονται οι πράκτορες ή να ορίσουν ότι οι πράκτορες υποχρεούνται να λαμβάνουν γραπτή άδεια από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο οποίο διαμένουν ή έχουν την έδρά τους. Κατά την εξέταση μιας αίτησης για τη χορήγηση άδειας πρακτόρευσης, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ενδεχόμενο ιστορικό συμμετοχής σε παράνομες δραστηριότητες. Ένα τέτοιο σύστημα μητρώου ή άδειας δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως επίσημη έγκριση των δραστηριοτήτων πρακτόρευσης, πράγμα το οποίο προκύπτει εξάλλου σαφώς από τη διατήρηση του συστήματος ατομικών ή ομαδικών αδειών που επιτρέπουν τις συναλλαγές.

Οι έλεγχοι τους οποίους προβλέπει ο νόμος σ' αυτόν τον σημαντικό τομέα θα πρέπει να συνοδεύονται από αποτελεσματικές κυρώσεις. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τη νομοθεσία, τους εγγεγραμμένους πράκτορες και τους πράκτορες που έχουν αποδεδειγμένα συμμετάσχει στο παρελθόν σε παράνομες δραστηριότητες και να συνεχίσουν τις συζητήσεις στο πλαίσιο της ομάδας COARM, προκειμένου να καθορίσουν ακριβέστερα, μεταξύ άλλων, ενδεχόμενα κριτήρια αξιολόγησης των αιτήσεων εγγραφής με την ιδιότητα του πράκτορα ή των αιτήσεων άσκησης πρακτόρευσης (2001).

Στα πλαίσια της ομάδας COARM, τα κράτη μέλη συνέλεξαν και συζήτησαν συναφή στοιχεία όσον αφορά τον έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων στην οικεία εθνική νομοθεσία. Μερικά κράτη μέλη έχουν ήδη ελέγχους της πρακτόρευσης, ενώ άλλα έχουν αρχίσει να τους καθιερώνουν. Τα κράτη μέλη συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της πολιτικής δέσμευσης για έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και σε ευρύτερα πλαίσια. Η ισπανική προεδρία υπέβαλε σχέδιο κοινής θέσης για τον έλεγχο της πρακτόρευσης όπλων, το οποίο τελεί υπό εξέταση (2002).

3. Άυλη μεταφορά τεχνολογίας

Η ομάδα COARM αναγνώρισε ότι οι αρχές θα πρέπει να υπαγάγουν σε αποτελεσματικό έλεγχο τις ηλεκτρονικές μεταφορές λογισμικού και τεχνολογιών που συνδέονται με τα αγαθά που περιλαμβάνονται στον κοινό κατάλογο, πράγμα το οποίο ήδη συμβαίνει σε ορισμένα κράτη μέλη. Συμφώνησε να συνεχίσει την εξέταση αυτού του ζητήματος λαμβάνοντας υπόψη τις εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί σ' αυτόν τον τομέα όσον αφορά τα αγαθά διπλής χρήσης (2001).

4. Διαμετακόμιση

Στις περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη απαιτούν άδεια για την διαμετακόμιση ή τη μεταφόρτωση οποιουδήποτε υλικού περιλαμβανόμενου στον κοινό κατάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κριτήρια του κώδικα συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξαγωγές όπλων θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη από τα κράτη μέλη όταν αποφασίζουν ως προς τις αιτήσεις για τέτοιες άδειες (2002).

5. Παραγωγή στρατιωτικού υλικού που υπόκειται σε άδεια

Ανήσυχη για τις συνέπειες των ανεξέλεγκτων ροών και των αποσταθεροποιητικών συσσωρεύσεων όπλων και λοιπού στρατιωτικού εξοπλισμού, καθώς και για τη διάδοση της τεχνολογίας και των μέσων παραγωγής του εξοπλισμού αυτού, η ΕΕ θέσπισε μέτρα για την παγίωση και την ενίσχυση των ελέγχων των εξαγωγών όπλων, με σκοπό την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα και ως συμβολή στην πρόληψη των συγκρούσεων. Εν προκειμένω, η ΕΕ αναγνωρίζει την ιδιαίτερη ευθύνη των κρατών που εξάγουν όπλα. Υπενθυμίζοντας τον κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ για τις εξαγωγές όπλων της 8ης Ιουνίου 1998, τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι κατά την εξέταση των αιτήσεων για άδειες όσον αφορά εξαγωγές ελεγχόμενης τεχνολογίας ή υλικών με σκοπό την παραγωγή εξοπλισμού ευρισκόμενου στον κοινό κατάλογο στρατιωτικού υλικού στο εξωτερικό, θα λαμβάνεται υπ' όψη η πιθανή χρησιμοποίηση του τελικού προϊόντος στη χώρα παραγωγής και ο κίνδυνος πιθανής εκτροπής του προϊόντος ή εξαγωγής του σε ανεπιθύμητο τελικό χρήστη (2002).

ΙΙΙ. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Λειτουργική διάταξη αριθ. 3

Τα κράτη μέλη θα διαβιβάζουν δια της διπλωματικής οδού στοιχεία για τις άδειες που έχουν αρνηθεί σύμφωνα με τον κώδικα συμπεριφοράς για στρατιωτικό εξοπλισμό, μαζί με μια εξήγηση των λόγων για τους οποίους απορρίφθηκε η αίτηση άδειας. Τα προς κοινοποίηση στοιχεία εκτίθενται με τη μορφή σχεδίου εντύπου στο παράρτημα Α. Προτού ένα κράτος μέλος χορηγήσει άδεια, η αίτηση της οποίας απορρίφθηκε από άλλο κράτος μέλος ή άλλα κράτη μέλη για μια κατ' ουσίαν ταυτόσημη συναλλαγή εντός της τελευταίας τριετίας, προβαίνει σε διαβουλεύσεις με το κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που αρνήθηκαν τη χορήγηση της άδειας (των αδειών). Εάν μετά τις διαβουλεύσεις, το κράτος μέλος αποφασίσει, παρά ταύτα, να χορηγήσει άδεια, θα το γνωστοποιεί στο κράτος μέλος ή τα κράτη μέλη που αρνήθηκαν την άδεια (τις άδειες), αιτιολογώντας διεξοδικά το σκεπτικό του. Η απόφαση μεταβίβασης ή μη οιουδήποτε είδους στρατιωτικού εξοπλισμού παραμένει στην εθνική διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους. Θεωρείται ότι υπάρχει άρνηση άδειας όταν το κράτος μέλος αρνείται να επιτρέψει την πώληση ή υλική εξαγωγή του οικείου είδους στρατιωτικού εξοπλισμού, ενώ η πώληση αυτή ή η σύναψη σχετικής σύμβασης θα είχε πραγματοποιηθεί υπό άλλες συνθήκες. Για τους σκοπούς αυτούς, η κοινοποιητέα άρνηση δύναται, σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες, να περιλαμβάνει την άρνηση αδείας έναρξης διαπραγματεύσεων ή την αρνητική απάντηση σε τυπικό αρχικό ερώτημα για μια συγκεκριμένη παραγγελία.

1. Γνωστοποιήσεις άρνησης και διαβουλεύσεις

Στις γνωστοποιήσεις άρνησης θα αναγράφεται ο αύξων αριθμός που δηλώνει τη χώρα καταγωγής και ο αριθμός της άρνησης (συνοδευόμενος από το κοινοτικό ακρώνυμο του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους καθώς και ένδειξη του έτους).

Οι αρνήσεις για τις οποίες εξακολουθεί να υπάρχει δυνατότητα προσφυγής δυνάμει των εθνικών διαδικασιών γνωστοποιούνται δυνάμει του κώδικα συμπεριφοράς με τη σχετική ένδειξη.

Οι αποφάσεις για την ανάκληση υφισταμένων αδειών διεκπεραιώνονται με τον ίδιο τρόπο όπως και οι απορρίψεις αιτήσεων για άδεια.

Οι γνωστοποιήσεις άρνησης που κυκλοφόρησαν στα πλαίσια των διεθνών καθεστώτων ελέγχου των εξαγωγών θα κυκλοφορούν επίσης και ως γνωστοποιήσεις άρνησης στα πλαίσια του κώδικα συμπεριφοράς, εφ όσον εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του.

Για τη διαδικασία διαβουλεύσεων που προβλέπεται στη λειτουργική παράγραφο 3 του κώδικα, προβλέπεται περίοδος δύο έως τεσσάρων εβδομάδων από την ημερομηνία παραλαβής της αίτησης διαβουλεύσεων, εκτός εάν μεταξύ των ενδιαφερομένων συμφωνηθεί διαφορετική προθεσμία.

Σε περίπτωση που αρθεί μια απαγόρευση εξαγωγής όπλων, οι αρνήσεις που βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στην απαγόρευση λήγουν, εκτός εάν ανανεωθούν από την απορρίπτουσα χώρα εντός ενός μηνός, βάσει άλλων κριτηρίων του κώδικα.

Οι γνωστοποιήσεις απόρριψης θα πρέπει να περιέχουν τα ακόλουθα δεδομένα:

- χώρα προορισμού,

- λεπτομερή περιγραφή του οικείου υλικού (με τον αντίστοιχο αριθμό του κοινού καταλόγου),

- αγοραστή (με διευκρίνιση του αν ο αγοραστής είναι κρατικός φορέας, αστυνομία, στρατός, ναυτικό, αεροπορία, παραστρατιωτικές μονάδες ή αν ο αγοραστής είναι ιδιώτης, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, επίσης δε, όταν η άρνηση στηρίζεται στο κριτήριο 7, το όνομα του φυσικού ή νομικού προσώπου),

- περιγραφή της τελικής χρήσης,

- λόγους της άρνησης (όπου θα πρέπει να αναφέρονται όχι μόνον αριθμητικώς το ή τα κριτήρια, αλλά και τα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η αξιολόγηση),

- ημερομηνία της άρνησης (ή πληροφορίες για την ημερομηνία έναρξης ισχύος αυτής, εφόσον δεν ισχύει ήδη).

Θα πρέπει επίσης να γνωστοποιείται και η άρνηση άδειας για συναλλαγή θεωρούμενη κατ' ουσίαν ταυτόσημη προς τη συναλλαγή για την οποία ήδη υπάρχει άρνηση άλλου κράτους μέλους.

Το κράτος μέλος που ζητεί τη διαβούλευση θα πρέπει πάντοτε να ενημερώνει για την τελική του απόφαση το γνωστοποιούν κράτος μέλος, ασχέτως του αν αποφάσισε να χορηγήσει ή να αρνηθεί την άδεια.

Εφόσον από την έκδοση της άρνησης έχει παρέλθει χρόνος άνω των τριών ετών, και μολονότι κατά τα οριζόμενα στον κώδικα η υποχρέωση διαβούλευσης λήγει μετά παρέλευση τριετίας, η άρνηση δεν λήγει, αλλά μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ανταλλαγής πληροφοριών (2000).

2. Διάλογος για τις άδειες που δίδονται ύστερα από προηγούμενη άρνηση

Οι περιπτώσεις κατά τις οποίες, μετά τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων λόγω άρνησης άδειας, εκδίδεται θετική απόφαση ενισχύουν με ιδιαίτερα χρήσιμο τρόπο το διάλογο σχετικά με την ερμηνεία των κριτηρίων του κώδικα και προωθούν τη σύγκλιση στον τομέα των εξαγωγών συμβατικών όπλων.

Οι περιπτώσεις αυτές ενδέχεται να προκύπτουν από μεταβολή της κατάστασης στη χώρα προορισμού ή/και να υποδηλώνουν διαφορετικές ερμηνείες των κριτηρίων. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να μην ευθυγραμμιστούν με μια απόφαση άρνησης, αποδέχονται, εφόσον αυτό συμβιβάζεται με το εθνικό τους συμφέρον, να ανακοινώνουν εμπιστευτικά τις πληροφορίες τις σχετικές με αυτή την απόφαση όχι μόνον (όπως προβλέπεται στις λειτουργικές διατάξεις) στο κράτος της άρνησης, αλλά και στο σύνολο των κρατών μελών, στο πλαίσιο των εργασιών της ομάδας COARM (2001).

3. Έννοια της "Κατ' ουσίαν ταυτόσημης συναλλαγής"

Η συζήτηση στα πλαίσια της ομάδας COARM οδήγησε στην ακόλουθη κοινή προσέγγιση:

Η σαφής έννοια της "κατ' ουσίαν ταυτόσημης συναλλαγής" θα συναχθεί με βάση την εμπειρία από την καθημερινή εφαρμογή του μηχανισμού απορρίψεων που προβλέπει ο κώδικας.

Η διαδικασία αυτή θα διευκολυνθεί αν διαμορφωθεί κοινή προσέγγιση για την αξιολόγηση των συναλλαγών και χρησιμοποιηθεί σε ένα πρώτο διάστημα μια ευρεία ερμηνεία της έννοιας του "κατ' ουσίαν ταυτόσημου". Οι διαβουλεύσεις που θα ακολουθήσουν θα επιτρέψουν να αποκτηθεί η αναγκαία πείρα για έναν ακριβέστερο σταδιακό καθορισμό αυτής της έννοιας.

Προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία, το κράτος μέλος που κίνησε τη διαδικασία διαβουλεύσεων θα αναλαμβάνει, στο πλαίσιο των εργασιών της ομάδας COARM και εφόσον αυτό συμβιβάζεται με το εθνικό συμφέρον, να ανταλλάσσει εμπιστευτικά με τα άλλα κράτη της ΕΕ πληροφορίες για τις περιπτώσεις όπου, όπως προκύπτει από τις διαβουλεύσεις, δύο συναλλαγές δεν ήταν κατ' ουσίαν ταυτόσημες. Με βάση τη λογική του μηχανισμού διαβουλεύσεων, οι περιπτώσεις αυτές δεν θεωρούνται ότι συνιστούν μη ευθυγράμμιση με άρνηση (2000).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 4

Τα κράτη μέλη θα τηρούν τις αρνήσεις αδειών και διαβουλεύσεις εμπιστευτικές και δεν θα τις χρησιμοποιούν για την απόκτηση εμπορικού πλεονεκτήματος.

1. Απόρρητο των διαβουλεύσεων

Τα κράτη μέλη επισκόπησαν τις ρυθμίσεις τις σχετικές με τις διαδικασίες διαβουλεύσεων και ειδικότερα τα προβλήματα που αφορούν το αναγκαίο απόρρητο των επαφών αυτών, το οποίο ωστόσο δεν θα πρέπει να παραβλάπτει τον στόχο της διαφάνειας όπως εμπεδώνεται στον κώδικα συμπεριφοράς (2000).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 5

Τα κράτη μέλη θα εργασθούν για την έγκαιρη έκδοση κοινού καταλόγου στρατιωτικού εξοπλισμού που θα καλύπτεται από τον κώδικα συμπεριφοράς, βασισμένου σε παρόμοιους εθνικούς και διεθνείς καταλόγους. Μέχρι τότε, ο κώδικας συμπεριφοράς θα λειτουργεί με βάση εθνικούς καταλόγους ελέγχου όπου θα συμπεριλαμβάνονται, κατά περίπτωση, στοιχεία από σχετικούς διεθνείς καταλόγους.

1. Κοινός κατάλογος

Ο κοινός κατάλογος στρατιωτικών εξοπλισμών εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 13 Ιουνίου 2000 και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 8ης Ιουλίου 2000. Το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με την αρχή της ευρείας διαφάνειας που διέπει την εφαρμογή του κώδικα, να τον δημοσιοποιήσει.

Εφεξής τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιούν τα στοιχεία του κοινού καταλόγου για τις γνωστοποιήσεις άρνησης (με αναδρομική ισχύ για τις ήδη γνωστοποιηθείσες απορρίψεις), πράγμα που θα προσδώσει στις μεταξύ τους σχετικές ανταλλαγές σαφήνεια και απλότητα.

Οι απορρίψεις για υλικό που υπόκειται σε εθνικό έλεγχο από κράτη μέλη, αλλά δεν περιλαμβάνεται στον ανωτέρω κατάλογο, θα συνεχίσουν να γνωστοποιούνται προς όλα τα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη που δεν υποβάλλουν αυτό το υλικό σε έλεγχο θα ενημερώνουν τα άλλα κράτη μέλη.

Ο κοινός κατάλογος πολεμικού υλικού ισοδυναμεί με πολιτική δέσμευση στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας. Κατά την έννοια αυτή, όλα τα κράτη μέλη έχουν αναλάβει την πολιτική δέσμευση να εξασφαλίσουν ότι η εθνική νομοθεσία τους επιτρέπει να ελέγχουν την εξαγωγή όλων των υλικών του καταλόγου. Ο κοινός κατάλογος στρατιωτικού υλικού θα χρησιμεύσει ως σημείο αναφοράς στους εθνικούς καταλόγους στρατιωτικού υλικού των κρατών μελών, χωρίς ωστόσο να τους υποκαθιστά ευθέως.

Λόγω του εξελικτικού χαρακτήρα του κοινού αυτού καταλόγου, τα κράτη μέλη θα εξακολουθούν να τον ενημερώνουν τακτικά στο πλαίσιο της ομάδας COARM.

Τα κράτη μέλη επεσήμαναν τέλος ότι θα υποστηρίξουν κάθε προσπάθεια ώστε τα είδη του κοινού καταλόγου στρατιωτικού υλικού που δεν περιέχονται στον στρατιωτικό κατάλογο Wassenaar να προταθούν προς εξέταση στο πλαίσιο του διακανονισμού του Wassenaar (2000).

Η ομάδα COARM συμφώνησε ότι η Προεδρία θα πρέπει να συγκαλεί τακτικά ειδικές συνεδριάσεις (σε επίπεδο τεχνικών εμπειρογνωμόνων) προκειμένου να λαμβάνονται αποφάσεις για ενδεχόμενη ενημέρωση του κοινού καταλόγου της ΕΕ, ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τυχόν τροποποιήσεις του καταλόγου WA και να συντονίζονται οι θέσεις των κρατών μελών, να συμφωνούνται δε ενδεχόμενες κοινές προτάσεις τροποποίησής του (2002).

2. Έλεγχος των εξαγωγών μη στρατιωτικών αγαθών ασφαλείας και αστυνόμευσης

Η ομάδα COARM ανέλαβε την εκπόνηση κοινού καταλόγου μη στρατιωτικών αγαθών ασφαλείας και αστυνόμευσης, η εξαγωγή των οποίων θα πρέπει να παρακολουθείται βάσει του δεύτερου κριτηρίου του κώδικα "σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα τελικού προορισμού". Η Επιτροπή ανακοίνωσε ήδη ότι θα υποβάλει πρόταση κοινοτικού μηχανισμού για τον έλεγχο της εξαγωγής μη στρατιωτικού εξοπλισμού που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς εσωτερικής καταστολής (2001).

Η Επιτροπή ανήγγειλε την πρόθεσή της να υποβάλει πρόταση κοινοτικού κανονισμού για τα ζητήματα αυτά και κατέθεσε τις πρώτες της σκέψεις για τη δομή και το περιεχόμενο μιας τέτοιας πρότασης, η οποία θα απαγορεύει εντελώς τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο για βασανιστήρια και θα θεσπίζει αυστηρό έλεγχο των εξοπλισμών που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική καταστολή (2002).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 7

Προκειμένου να καταστεί όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερος ο κώδικας συμπεριφοράς, τα κράτη μέλη θα εργασθούν στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ για να ενισχύσουν τη συνεργασία τους και να προωθήσουν τη σύγκλισή τους στον τομέα των εξαγωγών συμβατικών όπλων.

1. Διαδικασίες προσφυγής

Η ομάδα COARM συζήτησε διάφορες δυνατές διαδικασίες προσφυγής όσον αφορά τις εξαγωγές στρατιωτικών εξοπλισμών (2001).

2. Πιστοποιητικά τελικού προορισμού

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν για έναν κοινό πυρήνα στοιχείων που θα πρέπει να αναφέρονται στα πιστοποιητικά τελικού προορισμού οσάκις απαιτούνται από τα κράτη μέλη, και θα αφορούν τις εξαγωγές υλικών που συγκαταλέγονται στον κοινό κατάλογο στρατιωτικού εξοπλισμού. Τα κράτη μέλη εντόπισαν επίσης μια πρόσθετη δέσμη στοιχείων τα οποία θα μπορούσαν να απαιτούνται σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία.

Στα πιστοποιητικά τελικού προορισμού θα πρέπει να αναγράφονται τα εξής τουλάχιστον λεπτομερή στοιχεία:

- λεπτομερή στοιχεία του εξαγωγέα, τουλάχιστον όνομα, διεύθυνση και εμπορική επωνυμία,

- λεπτομερή στοιχεία του τελικού χρήστη, τουλάχιστον όνομα, διεύθυνση και εμπορική επωνυμία. Σε περίπτωση εξαγωγών προς επιχείρηση που μεταπωλεί τα υλικά στην τοπική αγορά, η επιχείρηση αυτή θεωρείται τελικός χρήστης,

- χώρα τελικού προορισμού,

- περιγραφή των εξαγόμενων υλικών (τύπος, χαρακτηριστικά) ή παραπομπή στη σύμβαση που έχει συναφθεί με τις αρχές της χώρας τελικού προορισμού,

- ποσότητα ή/και αξία των εξαγομένων υλικών,

- υπογραφή, όνομα και ιδιότητα του τελικού χρήστη,

- ημερομηνία του πιστοποιητικού τελικού προορισμού,

- ρήτρα τελικού προορισμού ή/και μη επανεξαγωγής.

Επιπλέον, δυνάμει της εθνικής τους νομοθεσίας τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν μεταξύ άλλων:

- ρήτρα που να απαγορεύει την επανεξαγωγή των υλικών που υπάγονται στο πιστοποιητικό τελικής χρήσης. Η ρήτρα αυτή θα μπορούσε συν τοις άλλοις:

- να περιέχει μια πλήρη απαγόρευση της επανεξαγωγής,

- να ορίζει ότι η επανεξαγωγή υπόκειται στην έγγραφη έγκριση της αρχικής εξάγουσας χώρας,

- για ορισμένες χώρες που αναφέρονται στο πιστοποιητικό τελικού προορισμού, να επιτρέπει την επανεξαγωγή δίχως εκ των προτέρων έγκριση των αρχών της εξάγουσας χώρας,

- αναφορά της τελικής χρήσης των υλικών,

- κατά περίπτωση, τη δέσμευση ότι τα εξαγόμενα υλικά δεν θα χρησιμοποιηθούν για σκοπούς διαφόρους της δεδηλωμένης χρήσης,

- κατά περίπτωση, τη δέσμευση ότι τα εξαγόμενα υλικά δεν θα χρησιμοποιηθούν στο σχεδιασμό, την κατασκευή ή τη χρήση χημικών, βιολογικών ή πυρηνικών όπλων ή για πυραύλους που μπορούν να φέρουν τέτοιου είδους όπλα,

- Πλήρη λεπτομερή στοιχεία του μεσάζοντος, εφόσον υπάρχει,

- εάν το πιστοποιητικό τελικού προορισμού προέρχεται από την κυβέρνηση της χώρας προορισμού των υλικών, η γνησιότητα του πιστοποιητικού επικυρώνεται από τις αρχές της εξάγουσας χώρας ούτως ώστε να εξακριβωθεί το γνήσιο της υπογραφής και η ικανότητα του υπογράφοντος να αναλαμβάνει δεσμεύσεις εξ ονόματος της κυβέρνησής του (2002).

3. Συντονισμός των κρατών μελών

Υποδειγματικός υπήρξε ο συντονισμός στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το λαθρεμπόριο φορητών όπλων και ελαφρού οπλισμού, η οποία διεξήχθη στη Νέα Υόρκη από 9 έως 20 Ιουλίου 2001, και στην οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν η μόνη ομάδα κρατών που υπέβαλε σχέδιο δράσης.

Η ΕΕ εξασφάλισε επίσης μεγάλη προβολή κατά τις συνεδριάσεις της προπαρασκευαστικής επιτροπής της συνδιάσκεψης, όπου δεν δίστασε να δηλώσει απερίφραστα και με μια φωνή (της Προεδρίας) τις φιλοδοξίες της στον τομέα αυτόν (2001).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 8

Κάθε κράτος μέλος θα διαβιβάζει στα άλλα κράτη μέλη, εμπιστευτικά, ετήσια έκθεση σχετικά με τις αμυντικές εξαγωγές του και την εφαρμογή του κώδικα συμπεριφοράς. Αυτές οι εκθέσεις θα συζητούνται σε ετήσια συνεδρίαση που θα γίνεται στα πλαίσια της ΚΕΠΠΑ. Στη συνεδρίαση θα γίνεται επίσης ανασκόπηση της εφαρμογής του κώδικα συμπεριφοράς, θα εντοπίζονται τυχόν αναγκαίες βελτιώσεις και θα υποβάλλεται στο Συμβούλιο ενοποιημένη έκθεση, βασισμένη στις συμβολές των κρατών μελών.

1. Εναρμόνιση των εθνικών εκθέσεων

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι η δημόσια έκθεση θα παρέχει, εφόσον υπάρχουν, διάφορα στοιχεία, αναλυτικά ανά παραλήπτρια χώρα, σχετικά με τον αριθμό και την αξία των αδειών που χορηγήθηκαν και την αξία των εξαγωγών που όντως πραγματοποιήθηκαν. Θα παρέχει επίσης το συνολικό αριθμό αρνήσεων καθενός κράτους μέλους και το συνολικό αριθμό αρνήσεων όλων των κρατών μελών για κάθε παραλήπτρια χώρα και θα επισημαίνει τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για τις αρνήσεις, καθώς και τον αριθμό των περιπτώσεων στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν τα κριτήρια αυτά (2002).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 9

Τα κράτη μέλη θα εκτιμούν, κατά περίπτωση, από κοινού, μέσω του πλαισίου της ΚΕΠΠΑ, την κατάσταση των ενδεχόμενων ή υφιστάμενων αποδεκτών των εξαγωγών όπλων από κράτη μέλη, υπό το φως των αρχών και κριτηρίων του κώδικα συμπεριφοράς.

1. Διαβουλεύσεις στα πλαίσια της ομάδας COARM

Κάθε μεμονωμένη περίπτωση εξαγωγής όπλων μπορεί να τεθεί προς συζήτηση από τις αντιπροσωπείες στους κόλπους της ομάδας COARM, εφόσον θεωρηθεί χρήσιμη για τις εθνικές διαβουλεύσεις όσον αφορά τις άδειες (1999).

Τα κράτη μέλη συνεχίζουν την ανταλλαγή πληροφοριών για την ερμηνεία σε εθνικό επίπεδο των εμπάργκο που κηρύσσουν τα Ηνωμένα Έθνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ή η Οργάνωση για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.

Τα κράτη μέλη συνεννοούνται παράλληλα όσον αφορά τις εθνικές πολιτικές ελέγχου εξαγωγών όπλων προς ορισμένες χώρες ή περιοχές που δεν υπόκεινται μεν σε εμπάργκο, αλλά αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης επαγρύπνησης (ύπαρξη εσωτερικής ή εξωτερικής σύρραξης, κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.λπ.) (2000).

2. Ανάπτυξη της ανταλλαγής πληροφοριών για τις εθνικές πολιτικές ελέγχου των εξαγωγών όπλων προς ορισμένες χώρες ή περιοχές που θεωρούνται ως χρήζουσες ιδιαίτερης προσοχής

Το υλικό έρεισμα της ανταλλαγής αυτής είναι ο σημαντικός όγκος των αρνήσεων που κοινοποιούνται στο πλαίσιο του μηχανισμού του κώδικα. Συμπληρωματικά, ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών μεταξύ όλων των κρατών μελών διεξάγονται τακτικά και συστηματικά στο πλαίσιο της ομάδας COARM, με αντικείμενο συγκεκριμένες χώρες και περιοχές (2001).

Λειτουργική διάταξη αριθ. 11

Τα κράτη μέλη θα καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να παροτρύνουν και άλλα κράτη που εξάγουν όπλα να προσυπογράψουν τις αρχές του Κώδικα Συμπεριφοράς.

1. Τρίτες χώρες

Οι χώρες εκτός ΕΕ που έχουν δηλώσει ότι συντάσσονται με τις αρχές και τα κριτήρια του κώδικα και οι οποίες συμπράττουν στην αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, θα έχουν το δικαίωμα πρόσβασης στην εξελισσόμενη ερμηνεία των αρχών και κριτηρίων του κώδικα, η οποία δεν θα επηρεάζει την πρόσβαση σε πληροφορίες που παρέχονται κατά τη διάρκεια των διαδικασιών περί των οποίων γίνεται μνεία στις διατάξεις του κώδικα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη συνεχίζουν να προτρέπουν άλλες χώρες που εξάγουν όπλα να προσχωρήσουν στις αρχές του κώδικα (2001).

Ο κώδικας συμπεριφοράς υπήρξε πρωταρχικό θέμα όλων των διαβουλεύσεων με κράτη μη μέλη στα πλαίσια του πολιτικού διαλόγου. Συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για τους τρόπους με τους οποίους θα δοθεί συνέχεια στη δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, του Δεκεμβρίου 2000, όσον αφορά την ευθύνη των κρατών και τη διαφάνεια όσον αφορά τις εξαγωγές όπλων (2002).

2. Σύμπραξη των συνδεδεμένων χωρών στις γνωστοποιήσεις απόρριψης

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να μοιράζονται τις πληροφορίες για αρνήσεις με τις συνδεδεμένες χώρες επί συγκεντρωτικής βάσεως και να προτρέψουν τις χώρες αυτές να ενημερώνουν ομοίως τα κράτη μέλη για τις δικές τους αρνήσεις. Οι πληροφορίες θα διαβιβάζονται μέσω Προεδρίας και θα περιέχουν τα ακόλουθα στοιχεία: τη χώρα προορισμού, μια σύντομη περιγραφή του εξοπλισμού και την κατάταξη των ειδών στο στρατιωτικό κατάλογο, το χαρακτηρισμό του τελικού χρήστη ως κρατικής υπηρεσίας ή ως ιδιωτικής οντότητας και τους λόγους της άρνησης (κριτήρια του κώδικα συμπεριφοράς της ΕΕ) (2002).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΟΠΛΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ 1η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ ΤΗΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2001

Οι στατιστικές καταρτίζονται διαφορετικά από κάθε κράτος μέλος: δεν χρησιμοποιούνται ενιαίες προδιαγραφές. Κατά συνέπεια, λόγω των ισχυουσών διαδικασιών στον τομέα των ελέγχων των εξαγωγών όπλων ή της νομοθεσίας περί προστασίας των δεδομένων, δεν μπόρεσαν να υποβάλουν τα ίδια στοιχεία όλες οι χώρες.

Οι συνημμένοι πίνακες περιέχουν τα ακόλουθα στοιχεία:

ΠΙΝΑΚΑΣ Α

- Ανάλυση κατά χώρες για κάθε κράτος μέλος(1) (a) = αριθμός αδειών που εκδόθηκαν (εάν είναι διαθέσιμος), (b) = αξία των αδειών σε ευρώ (εάν είναι διαθέσιμη), (c) = αξία των εξαγωγών όπλων σε ευρώ (εάν είναι διαθέσιμη) (Τα σύνολα ανά περιοχή αναγράφονται με παχιά τυπογραφικά στοιχεία).

- Συνολικές εξαγωγές ανά κράτος μέλος και συνολικές εξαγωγές της ΕΕ προς κάθε προορισμό(2) (a) = αριθμός αδειών που εκδόθηκαν (εάν είναι διαθέσιμος), (b) = αξία των αδειών σε ευρώ (εάν είναι διαθέσιμη), (c) = αξία των εξαγωγών όπλων σε ευρώ (εάν είναι διαθέσιμη), (d) = αριθμός αρνήσεων αδειών, (e) = αριθμοί κριτηρίων στα οποία βασίζονται οι αρνήσεις (ο κατά προσέγγιση αριθμός των περιπτώσεων στις οποίες χρησιμοποιήθηκε κάθε κριτήριο αναγράφεται εντός αγκυλών)· οι διαφορές μεταξύ γενικών συνόλων ανά περιοχή και γενικού συνόλου ανά κράτος μέλος εξηγούνται στις υποσημειώσεις 4 και 8, οι οποίες ενδέχεται να ισχύουν και για περισσότερα κράτη μέλη.

ΠΙΝΑΚΑΣ Β

Συνολικός αριθμός διαβουλεύσεων που ζήτησε κάθε κράτος μέλος και που ζητήθηκαν από αυτό.

ΠΙΝΑΚΑΣ Γ

Διαδικτυακές διευθύνσεις των εθνικών εκθέσεων για τις εξαγωγές όπλων.

ΠΙΝΑΚΑΣ A((Ο πίνακας υπάρχει μόνο στα αγγλικά.))

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΙΝΑΚΑΣ Β

Συνολικός αριθμός διαβουλεύσεων που ζήτησε κάθε κράτος μέλος και που ζητήθηκαν από αυτό

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΙΝΑΚΑΣ Γ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(1) Για να είναι ευανάγνωστος ο πίνακας, οι μηδενικές αξίες και η μνεία "δεν είναι διαθέσιμα" παραλείπονται.

(2) Για να είναι ευανάγνωστος ο πίνακας, οι μηδενικές αξίες και η μνεία "δεν είναι διαθέσιμα" παραλείπονται.