ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 87 τελικό 
Βρυξέλλες, 23.03.1994 
ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 1993 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 
ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Σύμφωνα με: 
το άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1992 με την οποία 
εγκρίνονται ειδικά ερευνητικά προγράμματα προς υλοποίηση από το Κοινό 
Κέντρο Ερευνών για την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (92/273/ΕΟΚ) κατά την 
περίοδο 1992-1994, 
το άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1992 με την οποία 
εγκρίνονται ειδικά ερευνητικά προγράμματα προς υλοποίηση από το Κοινό 
Κέντρο Ερευνών για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
(92/274/Ευρατόμ) κατά την περίοδο 1992-1994, 
το άρθρο 5 της απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1992 με το οποίο 
εγκρίνεται συμπληρωματικό ερευνητικό πρόγραμμα προς υλοποίηση από το Κοινό 
Κέντρο Ερευνών για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
(92/275/Ευρατόμ) κατά την περίοδο 1992-1995, 
προβλέπεται η διαβίβαση, από την Επιτροπή προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ετήσιας έκθεσης σχετικά 
με την εκτέλεση του προγράμματος. 
Το συνημμένο έγγραφο αποτελεί την δεύτερη από τις εν λόγω εκθέσεις, αφορά δε το 
έτος 1993. 
Το έγγραφο συνοδεύεται από τις παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΤΕ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΕΟΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΓΙΑ ΤΟ 1993<Μ 
Το Διοικητικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η ετήσια έκθεση του ΚΚΕρ παρέχει 
πληροφορίες για όλες τις κατηγορίες δραστηριοτήτων και ότι αποτελεί έγγραφο 
επιμελώς συντεταγμένο και με πρακτική δομή. 
Εξορθολογισμός των πόρων 
Η ετήσια έκθεση του ΚΚΕρ αντανακλά μεγάλο μέρος των εργασιών στις οποίες 
επικεντρώθηκε το Διοικητικό Συμβούλιο σε όλο το διάστημα του έτους, ώστε να 
επιτευχθούν βελτιώσεις στην εσωτερική απόδοση του κέντρου. Μολονότι παραμένουν 
προς υλοποίηση διάφορα διοικητικά μέτρα και προσαρμογές των υποδομών, 
συνεχίσθηκε αποτελεσματικά ο εξορθολογισμός των πόρων, κυρίως στις 
εγκαταστάσεις της lepra. Ομοίως, το συμβούλιο ακολούθησε τα σχέδια συγκρότησης 
κέντρου ECO στην lepra. 
Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα 
Το πρόγραμμα με αντικείμενο το κεφάλαιο σε ανθρώπινο δυναμικό και την 
κινητικότητα συμβάλλει σοβαρά στην ένταξη του ΚΚΕρ στην ευρωπαϊκή επιστημονική 
κοινότητα. Το πρόγραμμα εγκαινιάσθηκε με επιτυχία όσον αφορά την παροχή 
υποτροφιών, τη συγκρότηση δικτύων με εθνικούς εταίρους και τη χρήση μεγάλων 
εγκαταστάσεων από ομάδες προερχόμενες από τα κράτη μέλη. Εδόθη μεγάλη έμφαση 
στην αύξηση του αριθμού των υποτρόφων και στην επιλογή υποψηφίων συναρτήσει της 
καταλληλότητας των προσόντων τους. Σε συνάφεια με την προσπάθεια αυτή επετεύχθη 
επίσης ισορρόπηση της γεωγραφικής κατανομής τους. 
Συνεργασία με εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς 
Το Διοικητικό Συμβούλιο παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς τη συνεργασία του κέντρου 
με εθνικά εργαστήρια και τη συγκρότηση ερευνητικών δικτύων. Κύριο μέλημα του 
Διοικητικού Συμβουλίου και αντικείμενο επισταμένης μελέτης σε όλο το διάστημα 
του έτους απετέλεσαν η ποιότητα των ερευνητικών τους εργασιών και οι μέθοδοι 
συντονισμού των δραστηριοτήτων τους ανά την Ευρώπη. Το Διοικητικό Συμβούλιο 
υπογραμμίζει με έμφαση ότι το κέντρο θα πρέπει να συνεργάζεται με ινστιτούτα 
απ'όλα τα κράτη μέλη - και στο μέλλον με ινστιτούτα από τις συμμετέχουσες χώρες 
της ΕΖΕΣ. Το μεγάλο πλήθος των περιγραφόμενων στην έκθεση συνεργασιών αποτελεί 
μάρτυρα της αντιλήψεως του κέντρου για την αληθή συνεργασία, η οποία είναι 
επίσης ζωτικής σημασίας για το μέλλον. 
Οι πλανητικές αλλαγές και οι επιδράσεις τους στη γη και στο περιβάλλον 
συγκαταλέγονται στις νέες ερευνητικές περιοχές στο πεδίο του περιβάλλοντος. Το 
συμβούλιο ετάχθη υπέρ της πρωτοβουλίας της Επιτροπής σχετικά με ευρωπαϊκό 
δίκτυο έρευνας με αντικείμενο την πλανητική αλλαγή (ENRICH) στο οποίο θα πρέπει 
επίσης να συμβάλει το ΚΚΕρ. 
Το Κέντρο Γεωσκοπήσεων (CEO) εμπίπτει στην ίδια πρωτοβουλία συγκρότησης δικτύου 
και αναμένεται να ενθαρρύνει και καταστήσει δυνατή τη χρήση δεδομένων από 
γεωσκοπήσεις προς όφελος γενικώς της κοινωνίας. Η ιδέα του κέντρου συνελήφθη σε 
συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) και το Διοικητικό 
Συμβούλιο αφιέρωσε τον περισσότερο χρόνο της συνεδρίασης του του Ιουνίου 1993 
σε συζητήσεις σχετικά με το αποτέλεσμα της μελέτης σκοπιμότητας. Εχει πλέον 
προχωρήσει η επόμενη φάση, η φάση αναζήτησης της οδού, το δε Διοικητικό 
Συμβούλιο θα την παρακολουθήσει στενά, τονίζοντας ιδιαίτερα την ανάγκη στροφής 
του έργου προς τις ανάγκες των χρηστών. 
1. Οι παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου που συνοδεύουν την ετήσια έκθεση 
απαιτούνται από τις αποφάσεις 92/273/ΕΟΚ, 92/274/Ευρατόμ και 92/275/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1992 σχετικά με τα ειδικά ερευνητικά προγράμματα 
του ΚΚΕρ για την ΕΟΚ και την ΕΚΑΕ στο διάστημα 1992-1994 και σχετικά με το 
συμπληρωματικό πρόγραμμα (αντιδραστήρας HFR) για την ΕΚΑΕ στο διάστημα 1992-
1995. Το ψήφισμα 92/C 118/03 του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1992 ορίζει ότι η 
ετήσια έκθεση οφείλει να παρέχει πληροφορίες για όλες τις κατηγορίες 
δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ. 
3 
Επιστημονική και τεχνική στήριξη 
Το συμβούλιο επεσήμανε την εξέλιξη της επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης 
προς τις κοινοτικές πολιτικές, την οποία ζητούν άλλες γενικές διευθύνσεις της 
Επιτροπής. 
Σε αυτό το πλαίσιο, εξέφρασε ικανοποίηση για την ανάθεση από την Επιτροπή προς 
το ΚΚΕρ περαιτέρω δράσεων μακροχρόνιας υφής. Στις δράσεις αυτές συγκαταλέγονται 
το ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών και το ευρωπαϊκό γραφείο οίνων, αλκοολούχων 
και οινοπνευματωδών ποτών, ενώ στη διάρκεια του έτους ξεκίνησε τις εργασίες του 
το ευρωπαϊκό κέντρο εναλλακτικών μεθόδων δοκιμής (εναλλακτικών ως προς τις 
δοκιμασίες σε ζώα). Τα ανωτέρω αποτελούν παραδείγματα του οφέλους που απεκόμισε 
η Επιτροπή από τις επιστημονικές και τεχνικές δεξιότητες του ΚΚΕρ σε 
επιστημονικές περιοχές που απαιτούν την επέμβαση εργαστηρίου της ιδίας. 
Αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ 
Το τρέχον πρόγραμμα 1992-1994 συνεπλήρωσε εφέτος το μισό του χρονικού του 
διαστήματος. Προκειμένου να αξιολογηθούν καλύτερα το αποτέλεσμα, η στάθμη και η 
επάρκεια της εργασίας, το Διοικητικό Συμβούλιο κατάστρωσε μηχανισμό ανεξαρτήτων 
ομάδων επισκεπτών επιθεωρητών για καθένα από τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ. Προς τα 
τέλη 1993, το συμβούλιο έλαβε γνώση των εκθέσεων από τις αξιολογήσεις του 
αντιδραστήρα υψηλής ροής του Petten, του ινστιτούτου τεχνολογικών προβλέψεων 
και του ινστιτούτου μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής. Και άλλες 
αξιολογήσεις των υπολοίπων ινστιτούτων του ΚΚΕρ ευρίσκονται καθ'οδόν, οι δε 
εκθέσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης από το συμβούλιο στη διάρκεια του 
1994. 
Ο ρόλος του ΚΚΕρ στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
Το Διοικητικό Συμβούλιο ανάλωσε πολύ χρόνο και προσπάθεια για τον στρατηγικό 
σχεδιασμό του κέντρου, το δε 1993 υπήρξε έτος ιδιαίτερης εστίασης στο ζήτημα 
αυτό. Το συμβούλιο σε όλες τις συνεδριάσεις του συζήτησε το ρόλο του ΚΚΕρ εντός 
του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, το οποίο πρότεινε η Επιτροπή το παρελθόν 
θέρος. Πραγματοποιήθηκε ήδη το αρχικό πρώτο βήμα στη διαδικασία λήψης της 
σχετικής απόφασης (γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κοινή θέση του 
Συμβουλίου). Το Διοικητικό Συμβούλιο, όπως και η Επιτροπή, ενδιαφέρεται να 
εξασφαλίσει συνέχεια στο ρόλο του ΚΚΕρ ως αναπόσπαστου τμήματος του κοινοτικού 
στερεώματος Ε&Α, αντιλαμβάνεται όμως ότι πιθανώς να χρειάζονται νέοι τρόποι για 
να επιτευχθεί αυτό. Το Διοικητικό Συμβούλιο εξέφρασε την προθυμία του να 
υποβοηθήσει την Επιτροπή στις αναγκαίες στο μέλλον προσαρμογές. 
Το συμβούλιο εκφράζει τις ευχαριστίες του προς τον καθηγητή Antonio RUBERTI, 
αρμόδιο για την έρευνα Επίτροπο, και προς τον καθηγητή Claude DESAMA, πρόεδρο 
της επιτροπής ενέργειας, έρευνας και τεχνολογίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
για τις ανταλλαγές απόψεων και την πολύτιμη βοήθεια που παρέσχον στο Διοικητικό 
Συμβούλιο κατά την αποσαφήνιση του μελλοντικού ρόλου του ΚΚΕρ. 
Εν ολίγοις, το Διοικητικό Συμβούλιο αναγνωρίζει την μόνιμη αφοσίωση που 
επέδειξαν και την αποδοτική εργασία που επετέλεσαν στη διάρκεια του έτους ο 
Γενικός Διευθυντής, οι Διευθυντές και βεβαίως ολόκληρο το προσωπικό του Κοινού 
Κέντρου Ερευνών, τονίζει δε την προθυμία τους να στραφούν σε νέες κατευθύνσεις 
και να αλλάξουν πορεία έναντι του παρελθόντος. Το μέλλον θα προσφέρει πολλές 
νέες ευκαιρίες για το ΚΚΕρ. 
Κατά το 1993, το συμβούλιο, απαρτιζόμενο από τους εκπροσώπους των δώδεκα κρατών 
μελών, εργάσθηκε στενά με παρατηρητές από τις χώρες της ΕΖΕΣ προκειμένου να 
καταστρωθεί συμφωνία? για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και τους 
ευχαριστεί για την πολύτιμη προσφορά τους. Το συμβούλιο καλωσορίζει τη συμφωνία 
για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο που άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1994 
και προσδοκά την ενίσχυση της συνεργασίας με τις συμμετέχουσες χώρες της ΕΖΕΣ. 
Βρυξέλλες, Ιανουάριος 1994 
ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 1993 
Έκθεση της Επιτροπής 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών Σελίδα 
1. Πορεία του ΚΚΕρ το 1993 
1.1. Ειδικά ερευνητικά προγράμματα 
1.2. Ε/Τ Στήριξη του ΚΚΕρ προς τις κοινοτικές πολιτικές 
1.3. Εργασίες του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη 
1.4. Συνεργασία του ΚΚΕρ με εθνικούς ερευνητικούς 
οργανισμούς 
1.5. Ανακαίνιση των εγκαταστάσεων της lepra 
1.6. Δημοσιεύσεις και μαθήματα Euro 8 
9 
12 
14 
16 
19 
20 
2. Δραστηριότητες των ινστιτούτων του ΚΚΕρ κατά το 1993 
2.1 
2.2 
2.3 
2.4 
2.5 
2.6 
2.7 
2.8 Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς 
Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων 
Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών 
Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής 
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος 
Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσης 
Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας 
Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων 21 
21 
23 
25 
26 
29 
31 
33 
36 
3. Πόροι σε ανθρώπινο δυναμικό 
3.1. Πολιτική προσωπικού 
3.2. Επιστημονικοί επισκέπτες, αποσπασμένοι 
εμπειρογνώμονες και υπότροφοι 38 
38 
39 
4. Δημοσιονομικά θέματα 40 
Παράρτημα Α: Κατάλογος πινάκων και σχημάτων 42 
Παράρτημα Β: Γλωσσάριο με συντομογραφίες και αρχικά ονομασιών 43 
ΤΟ ΚΟΙΝΟ KEN Τ PO ΕΡΕΥΝΩΝ 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποτελεί ευρωπαϊκό επιστημονικό και 
τεχνικό ερευνητικό κέντρο, το οποίο έχει ιδρύσει η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
με έδρα τις Βρυξέλλες· οι τέσσερις τόποι εγκατάστασης του κέντρου στο Βέλγιο, τη 
Γερμανία, την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες στεγάζουν οκτώ διαφορετικά ινστιτούτα, το 
καθένα από τα οποία επικεντρώνει την ιμπειρογνωμοσυνη του σε ιδιαίτερο επιστημονικό 
χώρο. 
Τα ινστιτούτα αυτά είναι: 
IRMM Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς (Geel) 
ITU Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων (Karlsruhe) 
ΙΑΜ Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (Petten & lepra) 
ISEI Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (Ispra) 
ΕΙ Ινστιτούτο Περιβάλλοντος (Ispra) 
IRSA Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσής (Ispra) 
1ST Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (Ispra) 
IPTS Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (Ispra) 
Η παρούσα ετήσια έκθεση αποβλέπει στο να δώσει γενική εικόνα της πορείας του ΚΚΕρ κατά 
το 1993. 
Επιπλέον, οι αναγνώστες θα ανεύρουν περισσότερες λεπτομέρειες στις ετήσιες εκθέσεις των 
οκτώ ινστιτούτων. Τέλος, όπως και στο παρελθόν, το ΚΚΕρ δημοσιεύει πολυάριθμες 
επιστημονικές εκθέσεις, παρουσιάζει επιστημονικές εργασίες σε συνέδρια και σε 
επιστημονικά περιοδικά και διοργανώνει επιστημονικά εργαστήρια, σεμινάρια και συνέδρια 
για να διαδώσει τα επιστημονικά του επιτεύγματα. 
Τα ανωτέρω έγγραφα διατίθενται από την υπηρεσία: 
Public Relations and Publications 
CEC - Joint Research Centre 
I - 21020 Ispra (VA) Italy 
Phone: + 39 332 78 91 80 
Fax: + 39 332 78 58 18 
1. ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ TO 19 9 3 
Φθάνοντας στο 1993, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) ανάλωσε το ήμισυ του χρόνου 
εκτέλεσης των δραστηριοτήτων που έτασσαν το ψήφισμα και οι αποφάσεις του Συμβουλίου, οι 
οποίες εκδόθηκαν στις 29 Απριλίου 1992 και αφορούσαν την περίοδο 1992-1994. 'Οπως 
αναμενόταν, το Κέντρο επεδόθη με ζήλο στην επιδίωξη των ανατεθεισών δραστηριοτήτων'και 
συγχρόνως στο δυναμικό σχεδιασμό του μέλλοντος. 
Το ΚΚΕρ εξακολούθησε να συμβάλει στο τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, δραστηριοποιούμενο στους 
τομείς των βιομηχανικών τεχνολογιών και τεχνολογιών υλικών, των μετρήσεων και δοκιμών, 
του περιβάλλοντος, της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης, της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής 
σύντηξης και του ανθρώπινου κεφαλαίου και κινητικότητας. 
Το ΚΚΕρ έχει μακρά παράδοση εκτέλεσης έργων πολυεπιστημονικής φύσης. Η ικανότητα του 
αυτή αντανακλάται στις θεματικές επιστημονικές περιοχές των περισσοτέρων από τα 
ινστιτούτα, με στόχο να ικανοποιήσει τις ανάγκες του συνόλου της Κοινότητας, 'των 
οργάνων της και των κρατών μελών. Και τα οκτώ ινστιτούτα συνέχισαν τις δραστηριότητες 
τους στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων, παροχής επιστημονικής και τεχνολογικής στήριξης 
προς την Επιτροπή, εργασιών βάσει συμβάσεων με εξωτερικά τρίτα μέρη και εκτέλεσης 
αναγνωριστικής έρευνας. 
Τονίσθηκε ο ουδέτερος και ανεξάρτητος ρόλος του ΚΚΕρ, εδόθη δε έμφαση στην έρευνα προ-
τυποποιητικού χαρακτήρα, καθώς και στη γνήσια ευρωπαϊκή φύση των επιστημονικών και 
τεχνικών δραστηριοτήτων του. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ φρόντισε ώστε το κέντρο 
να ανταποκριθεί σωστά στην αρχή της επικουρικότητας και να ισχυροποιήσει την ενεργό 
συνεργασία με την εκτελούμενη σε εθνικό πλαίσιο έρευνα στα κράτη μέλη. Καταστρώθηκαν 
σχέδια για πιθανή μελλοντική σύμπραξη των χωρών της ΕΖΕΣ. Συνεχίστηκε η συνεργασία σε 
ευρωπαϊκή ή διεθνή κλίμακα υπό διάφορα σχήματα, όπως το EUPHKA, και με συμφωνίες που 
υπέγραψε η Κοινότητα με πολλές χώρες ανά τον κόσμο. Χάρη στις ικανότητες του και στην 
εμπλοκή του κατά τη διατύπωση και πραγμάτωση κοινοτικών πολιτικών, το ΚΚΕρ υπεδύθη το 
ρόλο ουδετέρου και ανεξαρτήτου φορέα. 
Συνεχίσθηκαν οι αναληφθείσες εργασίες υπό τύπο παροχής επιστημονικής και τεχνικής 
στήριξης προς την Επιτροπή, απεδόθη δε ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή της αρχής 
πελάτη/αναδόχου. Όλες οι μείζονες εργασίες στη διάρκεια του έτους καλύφθηκαν 
πρακτικώς από πολυετή σύμβαση μεταξύ γενικών διευθύνσεων, απόφαση του Συμβουλίου ή της 
Επιτροπής, το εναπομένον δε τμήμα εκτελέσθηκε σε ανταπόκριση πλέον συγκεκριμένων 
αιτήσεων εκ μέρους γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής. Οι νέες πρωτοβουλίες περιέλαβαν 
το Ευρωπαϊκό Κέντρο Επικύρωσης Εναλλακτικών Μεθόδων δοκιμής (εναλλακτικών έναντι των 
επεμβάσεων σε ζώντες οργανισμούς) και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών για 
λογαριασμό τόσο της γενικής διεύθυνσης περιβάλλοντος, πυρηνικής ασφάλειας και πολιτικής 
προστασίας όσο και νέων εργασιών στον τομέα των πυρηνικών διασφαλίσεων για λογαριασμό 
της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο συμβάσεων με εξωτερικά τρίτα μέρη εξακολούθησαν να είναι υψηλής 
στάθμης και να εκτελούνται ταχέως, το δε ΚΚΕρ ενέτεινε τις προσπάθειες του προώθησης 
στην αγορά, τόσο σε επίπεδο ινστιτούτων όσο και κεντρικής υπηρεσίας. Υπεγράφησαν 
περισσότερες νέες συμβάσεις από ό,τι κατά το παρελθόν έτος. 
Τα πολλά έργα αναγνωριστικής έρευνας έδωσαν ερεθισμούς για πιθανούς νέους 
προσανατολισμούς εργασιών και ενδυνάμωσαν το επιστημονικό σφρίγος του ΚΚερ. 
'Αρχσε εγκαίρως ο σχεδιασμός της συμβολής του ΚΚΕρ στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης· σε συνεργασία με το 
Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ καθορίστηκαν οι επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι και το 
περιεχόμενο των προγραμμάτων. 
Η Επιτροπή διατύπωσε την πρόταση της για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών 
δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στο διάστημα 1994 έως 1998 
και εξέδωσε διάφορα συνοδευτικά έγγραφα. 
1.1. Ειδικά ερευνητικά προγράμματα 
Το ΚΚΕρ εξακολουθεί να ασχολείται κατά κύριο λόγο με τη συμβολή του στην υλοποίηση του 
προγράμματος-πλαισίου, το οποίο απερρόφησε ποσοστό 65% του προϋπολογισμού του κέντρου. 
Το κέντρο συνέβαλε στην επίτευξη των στόχων του τρίτου προγραμματος-πλαισίου με την 
εκτέλεση των εξής ειδικών προγραμμάτων: 
,. ΤΟ πρόγραμμα βιομηχανικών τεχνολογιών και τεχνολογιών υλικών περιέλαβε éptxi^a με 
αντικείμενο κατά πρώτον τα προηγμένα υλικά, η οποία εκτελείται από το ινοτιτούτο 
προηγμένων υλικών (ΙΑΜ), και κατά δεύτερο το περιβάλλον εργασίας, εκτελούμενη από το 
ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST), το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και 
πληροφορικής (ISEI) και το ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ). 
Το ΙΑΜ προώθησε ενεργώς τα ευρωπαϊκά δίκτυα éptO\>aç στο επεκτεινόμενο πεδίο της 
τεχνολογίας επιφανειών. Οι ερευνητικές εργασίες κάλυψαν τις σκληρές επιστρώσεις για 
αντοχή στη φθορά διά τριβής, τα επιχρίσματα με ίνες για την τεχνολογία σύνθετων 
δ ι επαφών και τις βιοσυμβιβαστές επιστρώσεις για ιατρικά προθέματα. Το κέντρο προηγμένων 
επιστρώσεων, κοινή επιχείρηση με το ολλανδικό ίδρυμα ενεργειακών ερευνών (ECN), άρχισε 
να λειτουργεί πλήρως το 1993. 
Στο πλαίσιο του έργου EYPHKA-CEFIR καταρτίστηκε μεθοδολογία για την τεχνολογία των 
κατασκευών με σύνθετες δι επαφές, αναπτύχθηκε δε τεχνική για την παραγωγή 
νανοκρυσταλλικών κεραμικών επιχρισμάτων. 
Εγκαινιάσθηκαν τρία δίκτυα για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών προσπαθειών με αντικείμενο 
τον χαρακτηρισμό των διαδικασιών επιθεώρησης δομικών μελών εντατικής χρήσης· τα δίκτυα 
αυτά, στα οποία, το ΙΑΜ ενεργεί ως λειτουργικός φορέας και εργαστήριο αναφοράς είναι τα 
εξής: 
AMES: Ευρωπαϊκό δίκτυο με αντικείμενο την ψαθυροποίηση και ανόπτηση πιεστικών 
δοχείων αντιδραστήρων 
ENIQ: Ευρωπαϊκό δίκτυο επικύρωσης ή επαλήθευσης επιθεωρήσεων· 
NESC: Δίκτυο αξιολόγησης χαλύβδινων κατασκευαστικών στοιχείων. 
Η tptO\Kt με αντικείμενο το περιβάλλον εργασίας στο ISEI επικεντρώθηκε σε μοντέλα και 
μεθόδους για την εκτίμηση του ανθρώπινου σφάλματος στους χώρους της αεροδιαστημικής 
ηλεκτρονικής, του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και των χημικών βιομηχανιών. Ελέγχθηκε 
η καταλληλότητα μοντέλων με έρευνα επί του πεδίου και ανάλυση καταγραφέντων ατυχημάτων 
και επεισοδίων. 
Η δραστηριότητα του ινστιτούτου περιβάλλοντος με αντικείμενο την έκθεση σε μεταλλικά 
ιχνοστοιχεία και τις επιπτώσεις στην υγεία εστράφη στην εκτίμηση της τοξικολογικής 
επίδρασης των μεταλλικών ιχνοστοιχείων σε γενικούς και εκτεθειμένους λόγω 
επαγγελματικής απασχόλησης πληθυσμούς. 'Αρχισαν πειράματα με ένα νέο επισκέψιμο θάλαμο 
περιβαλλοντικών δοκιμών για μελέτες ρύπανσης εσωτερικών χώρων και έκθεσης σε ρύπους 
(INDOORTR0N). 
Το πρόγραμμα μετρήσεων και δοκιμών περιέλαβε ερευνητικά έργα με αντικείμενο 
πυρηνικές μετρήσεις και υλικά αναφοράς, τα οποία εκτελέστηκαν από το ινστιτούτο υλικών 
και μετρήσεων αναφοράς (IRMM), και ερευνητικά έργα με αντικείμενο μεθόδους αναφοράς για 
μη πυρηνικές μορφές ενέργειας και την εκτίμηση της αξιοπιστίας των κατασκευών, τα οποία 
εκτελέστηκαν από το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI) και από το 
ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST). 
'Οπως και στο παρελθόν, το IRMM εξακολούθησε να παρασκευάζει υλικά αναφοράς. Σε 
συνεργασία με εθνικά ινστιτούτα, επαναπροσδιορίστηκε η σταθερά Avogadro με ακρίβεια 
10"*', με ελπίδες εφαρμογής για τον επανακαθορισμό των διεθνών προτύπων. 
Συνεχίστηκαν οι μετρήσεις πυρηνικών δεδομένων· στο χημικό εργαστήριο υπερυψηλής 
καθαρότητας και με νέα ανιχνευτική συσκευή που εγκαταστάθηκε σε υπόγεια μονάδα του 
SCK/CEN στο Mol εκτελέσθηκαν μετρήσεις ασθενέστατων προσμείξεων σε διάφορα υλικά· 
διενεργήθηκαν δ ι εργαστηριακές μετρήσεις για την ανάλυση ιχνοστοιχείων στο ύδωρ και στον 
ανθρώπινο ορό, στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης μετρήσεων (ΙΜΕΡ). 
9α 
Το ευρωπαϊκό εργαστήριο δομοστατικών εκτιμήσεων (ELSA) εξακολούθησε τις δραστηριότητες 
του εκτέλεσης πειραμάτων και εκπόνησης μοντέλων, σε συνεργασία με τον ευρωπαϊκό 
σύνδεσμο εργαστηρίων δομομηχανικής, ο οποίος περιλαμβάνει περί τα 30 εργαστήρια των 
κρατών μελών. Κύριο στόχο αποτελεί η προ-τυποποιητική éptusfa για καλύτερη κατανόηση 
της μη γραμμικής απόκρισης υλικών και κατασκευών σε δυναμικές φορτίσεις για τη μελέτη 
έργων πολιτικού μηχανικού σε σεισμογενείς περιοχές. Η προ-τυποποιητική έρευνα 
επεδιώχθη στο ISEI με την ανάπτυξη νέας διαδικασίας δοκιμής λεπτών φωτόβολταϊκών 
υμενίων. 
. Το πρόγραμμα προστασίας του περιβάλλοντος απαρτίζεται από ερευνητικά έργα εκτελούμενα 
από το ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ) με αντικείμενο τη p\mavar\ της ατμόσφαιρας, του 
εδάφους, των υδάτων και των αποβλήτων. Το πρόγραμμα περιέλαβε επίσης εφαρμογές 
τεχνικών τηλεανίχνευσης εκτελούμενες από το ινστιτούτο εφαρμογών τηλεανίχνευσης (IRSA) 
και * ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο τους βιομηχανικούς κινδύνους, 
εκτελούμενες από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST) και από το ινστιτούτο 
μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI). 
Υπό τύπο συμβολής προς το πρόγραμμα για τις πλανητικές αλλαγές συνεχίστηκε στο 
ινστ;ιτούτο περιβάλλοντος η δραστηριότητα με αντικείμενο τις "Εκπομπές από βιολογικές 
διεργασίες στην περιοχή της Μεσογείου" (ΒΕΜΑ), προβάλλοντας την ιδέα για τετραετές 
ευρωπαϊκό έργο. Το ΚΚΕρ ενήργησε ως συντονιστής του έργου για μια πρώτη εκστρατεία 
μετρήσεων που εκτελέστηκε τον Μάιο του 1993 με την διεπιστημονική συνεργασία 12 
εργαστηρίων από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. 
Το ινστιτούτο περιβάλλοντος συντόνισε την ευρωπαϊκή συμμετοχή στην εγκαινιασθείσα 
διεθνή πειραματική μελέτη με αντικείμενο τα αερολύματα και το κλίμα. Αναλύθηκαν 
στοιχεία από επιστημονική εκστρατεία στον Βόρειο Ατλαντικό, τα οποία έδειξαν την 
επίδραση του ασκεί η ρύπανση των ηπείρων στα συστήματα αερολυμάτων και νεφών 
απομεμακρυσμένων περιοχών του Βορείου Ατλαντικού Ωκεανού. Στο πλαίσιο της μελέτης των 
πλανητικών αλλαγών, το IRSA ανέπτυξε θεωρήσεις με βάση την τηλεπισκόπηση για την μελέτη 
της χερσαίας και θαλάσσιας βιόσφαιρας, με ιδιαίτερη έμφαση στις αλλαγές της κατανομής 
της βλάστησης (π.χ. καύση βιομάζας), και στις περιφερειακές και διαχρονικές 
διακυμάνσεις της επιφανειακής θερμοκρασίας της θάλασσας και της βιολογικής 
δραστηριότητας. 
Αξιολογήθηκαν προηγμένες τεχνικές για τηλεανίχνευση· απεδείχθη ότι αισθητήρες υψηλής 
φασματικής ανάλυσης προσφέρουν πληροφορίες για συγκεκριμένα στοιχεία που παρουσιάζουν 
ενδιαφέρον, όπως η περιεκτικότητα σε λιγνίνη και υγρασία, οι οποίες πληροφορίες επί του 
παρόντος δεν δύνανται να αποκτηθούν με τους υπάρχοντες αισθητήρες. Αξιολογήθηκαν 
επίσης τεχνικές τηλεανίχνευσης με μικροκύματα για δασοκομικές και γεωργικές εφαρμογές· 
οι τεχνικές αυτές προσφέρουν πιθανά μέσα για την πρόσκτηση δεδομένων ανεξαρτήτως των 
επικρατουσών καιρικών συνθηκών. 
Η μονάδα EMSL (Ευρωπαϊκό εργαστήριο υπογραφής μικροκυμάτων) θα χρησιμοποιηθεί σε 
πειραματικό πρόγραμμα αφιερωμένο στη διεξαγωγή έρευνας για τη φασματική υπογραφή, το 
οποίο θα προετοιμάσει μελλοντικές παρατηρήσεις εκτελούμενες στο διάστημα. Το πρόγραμμα 
αυτό καθορίστηκε με βάση τις συστάσεις και αιτήσεις των ενδιαφερομένων ερευνητικών 
ινστιτούτων ανά την Ευρώπη. 
Αναπτύσσονται μεθοδολογίες (νευρονικά δίκτυα, έμπειρα συστήματα και εκπόνηση μοντέλων 
φασματικού μείγματος) για την παρακολούθηση της βλάστησης και των περιβαλλοντικών 
συνθηκών σε πολλά μέρη της Ευρώπης, με ιδιαίτερη έμφαση στην χαρτογράφηση 
οικοσυστημάτων, υποβάθμιση της γης και ερήμωση. 
Από τα ινστιτούτα ISEI, IRSA και ΕΙ εξετάσθηκε η συγκρότηση κέντρου γεωσκοπήσεων (CEO)· 
κύριος στόχος του κέντρου θα είναι η παροχή αποδοτικού αποκεντρωμένου δικτύου για την 
πλήρη εκμετάλλευση των δεδομένων από γεωσκοπήσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που 
αποκτώνται από αισθητήρες στο διάστημα. 
10 
Στο ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας συνεχίστηκε η έρευνα με αντικείμενο τους 
βιομηχανικούς κινδύνους. Για την μελέτη των νιτρώσεων αρωματικών ενώσεων λειτούργησε η 
μονάδα διερεύνησης της ασφάλειας ανεξέλεγκτων συμβάντων (FIRES) που στοχεύει στην 
μελέτη της ασφάλειας χημικών αντιδραστήρων επεξεργασίας κατά παρτίδες. Εκπονήθηκαν 
μελέτες για την ανάπτυξη και εφαρμογή στην μονάδα FIRES προηγμένων μεθοδολογιών 
καθορισμού συνθηκών ασφάλειας, αριστοποίηση διεργασιών, έλεγχο διεργασιών και έγκαιρη 
ανίχνευση της έναρξης ανεξέλεγκτου συμβάντος. 
. Το πρόγραμμα στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης περιέλαβε ορισμένες 
ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο που ποίκιλε από την ασφάλεια των 
αντιδραστήρων, δραστηριότητες εκτελούμενες από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας 
(1ST), τις πυρηνικές διασφαλίσεις και τη διαχείριση σχασίμων υλικών, δραστηριότητες 
10α 
εκτελούμενες από το ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας και το ινστιτούτο μηχανικής 
συστημάτων και πληροφορικής (ISEI), έως τα πυρηνικά καύσιμα και τις ακτινίδες, 
δραστηριότητες εκτελούμενες από το ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων (ITU). 
Το 1ST εξακολούθησε να συμβάλλει στη μελέτη των φαινομένων σε περίπτωση σοβαρών 
ατυχημάτων σε πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, συμμετέχοντας στο διεθνές πρόγραμμα 
PHEBUS στις εγκασταστάσεις της CEA στην Cadarach· και εκτελώντας το πρόγραμμα δοκιμών 
FARO (πειραματική μονάδα για την τήξη του καυσίμου) στην Ispra, όπου προσομοιώνονται 
σοβαρά ατυχήματα στην καρδία πυρηνικών αντιδραστήρων. 
Σε συνεργασία με πολλά ευρωπαϊκά ινστιτούτα συνεχίσθηκε η ανάπτυξη του πλέγματος κώδικα 
υπολογιστή για τις ευρωπαϊκές ερευνητικές εργασίες με αντικε(μενο τον όρο πηγής 
(ESTER)* αυτός προορίζεται να αποτελέσει τον κώδικα καλύτερης εκτίμησης σε ευρωπαϊκής 
κλίμακα για τον υπολογισμό του όρου πηγής ραδιενεργού μόλυνσης σε υποθετικές πλοκές 
σοβαρού ατυχήματος. 
Το ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων (ITU) συνέβαλε στη μελέτη της ασφάλειας πυρηνικών 
καυσίμων και ειδικώς στην επίδραση του υψηλού βαθμού ανάλωσης επί της ακεραιότητας του 
καυσίμου και του περιβλήματος. Απεδόθη ιδιαίτερη προσοχή σε δομικές αλλαγές που 
συνέβησαν στην επιφάνεια του καυσίμου και στην επίδραση των προϊόντων σχάσης στη 
θερμική αγωγιμότητα του καυσίμου. Συνεχίσθηκε η διεξαγωγή μελετών που αφορούν την 
ασφάλεια και μεταστοιχείωση ακτινιδών σε συνεργασία με πολλά ευρωπαϊκά εργαστήρια. 
Στα ISEI-ITU και στο 1ST συνεχίσθηκαν οι έρευνες με αντικείμενο τις πυρηνικές 
διασφαλίσεις· αναπτύχθηκαν κινητό ρομπότ για εξ αποστάσεως επαληθεύσεις και ενεργό 
σύστημα τηλεοπτικής ανίχνευσης. Αναζητήθηκαν τεχνικές επιτόπου σφράγισης· καλύφθηκαν με 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας τεχνικές σφράγισης και αναγνώρισης με υπερήχους. 
. Το πρόγραμμα στον τομέα της τεχνολογίας και ασφάλειας της σύντηξης εκτελείται από το 
ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST), το ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και 
πληροφορικής (ISEI), καθώς και από το ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ). 
Στη διάρκεια του 1993 συνεχίσθηκαν οι επαληθεύσεις και οι δοκιμές των συναφών με την 
ασφάλεια συστημάτων στο ευρωπαϊκό πειραματικό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου (ETHEL), 
με στόχο την παραχώρηση επιχειρησιακής άδειας για πυρηνικές δοκιμές το 1994. 
Εξελίσσεται η συνεργασία μεταξύ του 1ST (ETHEL) και της μονάδας εργαστηρίου τριτίου της 
Καρλσρούης (TLK) του αντίστοιχου κέντρου πυρηνικών ερευνών (KFK). 
Από το ISEI αναπτύχθηκαν διάφορα προγράμματα υπολογιστή για την αναπαράσταση με μοντέλα 
φυσικών φαινομένων εντός αντιδραστήρα και κτίσθηκε μονάδα για την προσομοίωση 
διαδικασιών χειρισμού εξ αποστάσεως. 
. Το 1993 συνεχίσθηκε με αυξημένες δραστηριότητες το πρόγραμμα του ΚΚΕρ στον τομέα του 
κεφαλαίου σε ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητας, κάλυψε δε όλα τα ινστιτούτα. 
Προσέφερε σε μεμονωμένους ενδιαφερόμενους επιστήμονες ερευνητικές υποτροφίες, συμμετοχή 
σε δίκτυα με άλλους ερευνητικούς οργανισμούς και πρόσβαση σε έργα μεγάλων 
εγκαταστάσεων. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ ενέκρινε για το 1993 200 μεμονωμένες 
υποτροφίες μεταδιδακτορικής στάθμης, 11 δίκτυα στα οποία συμμετείχε το ΚΚΕρ και 3 έργα 
πρόσβασης σε μεγάλες εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ. 
Στο κεφάλαιο 2, που είναι αφιερωμένο στις δραστηριότητες των ινστιτούτων του ΚΚΕρ, 
αναλύεται περαιτέρω η επιτελεσθείσα πρόοδος κατά την εκτέλεση των εν λόγω προγραμμάτων. 
11 
1.2 Ε/Τ υποστήριξη του ΚΚΕρ προς τις κοινοτικές πολιτικές 
Η επιστημονική και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη του ΚΚΕρ διατίθεται σε άλλες Γενικές 
Διευθύνσεις της Επιτροπής για να τις υποστηρίζει κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των 
κοινοτικών πολιτικών. 
Η υποστήριξη του ΚΚΕρ μπορεί να λάβει διάφορες μορφές: 
εργαστηριακής εργασίας ή θεωρητικών μελετών που στηρίζονται στις επιστημονικές 
δεξιότητες ή πειραματικές εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ· 
επιστημονικών και τεχνικών εργασιών για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας ή 
Ε/Τ υποστήριξης στη σύνταξη νέας νομοθεσίας· 
επιστημονικής συνδομής στη διαχείριση έργων ή συμβάσεων. 
Κατά το 1993, η επιστημονική και τεχνική υποστήριξη του ΚΚΕρ αντιπροσώπευε ποσοστό 22% 
του προϋπολογισμού του κέντρου, στα ίδια επίπεδα όπως και το 1992. Το σχήμα 1 δείχνει 
τον τρόπο κατανομής της εν λόγω υποστήριξης μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών. 
Στη διάρκεια του έτους, υπεγράφησαν από τον Γενικό Διευθυντή του ΚΚΕρ ορισμένες 
πολυετείς συμφωνίες με άλλες γενικές διευθύνσεις, προκειμένου να εξασφαλισθεί ενεργός 
σχέση πελάτη/αναδόχου, καθώς και κάποιος βαθμός συνέχειας και μακροχρόνιου σχεδιασμού. 
Επιπλέον, εμπεδώθηκαν με αποφάσεις της Επιτροπής μείζονες μακροχρόνιες συμφωνίες, που 
διαβιβάσθηκαν υπό μορφή ανακοινώσεων προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι 
κυριότεροι σχετικοί τομείς ήσαν του περιβάλλοντος, της ενέργειας και της γεωργίας. 
Ποσοστό άνω του 83% πρακτικώς των πάσης φύσεως εργασιών καλύφθηκε στη διάρκεια του 
έτους από πολυετή σύμβαση μεταξύ γενικών διευθύνσεων, απόφαση του Συμβουλίου ή της 
Επιτροπής, το δε εναπομένον τμήμα εκτελέσθηκε σε ανταπόκριση πλέον επειγόντων αιτημάτων 
εκ μέρους γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής. 
. Η υποστήριξη του ΚΚΕρ προς την περιβαλλοντική πολιτική, η οποία απορροφά ποσοστό 
27,8% του προϋπολογισμού για την επιστημονική και τεχνική στήριξη, προσφέρει στη ΓΔ XI 
επιστημονική και τεχνική αρωγή για την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με τους χημικούς 
ρύπους, την ατμοσφαιρική p<ma\for], την ποιότητα των υδάτων, τα χημικά απόβλητα, τους 
βιομηχανικούς κινδύνους και τα μείζονα ατυχήματα. Η εργασία αυτή αποτελεί τμήμα του 
κοινοτικού προγράμματος δράσης στο πεδίο του περιβάλλοντος και περιλαμβάνει τις εξής 
δραστηριότητες: 
η υποστήριξη για την ατμοσφαιρική ρύπανση αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών 
80/779 και 85/203/ΕΟΚ περί ποιότητας του αέρα (S02, Νθ2» φωτοχημικοί 
οξειδωτικοί παράγοντες)· σημείωσαν σημαντική πρόοδο οι εργασίες για τη συγκρότηση 
του ευρωπαϊκού εργαστηρίου αναφοράς σε θέματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης (ERLAB), 
συντόμως δε θα εκδοθεί η σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το 
Κοινοβούλιο· 
η υποστήριξη στη διαχείριση αποβλήτων προσφέρεται με το συντονισμό ομάδας 
ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων για την κατάρτιση του ευρωπαϊκού καταλόγου αποβλήτων 
(οδηγία 91/156/ΕΟΚ)· 
κατάρτιση του "ευρωπαϊκού πειράματος ιχνηθετών" (ΕΤΕΧ), για να δοκιμασθεί η 
εγκυρότητα ατμοσφαιρικών μοντέλων, για απόκριση σε κατάσταση ανάγκης, με τη χρήση 
τεχνητώς ελευθερούμενων ιχνηθετών. Εγκαινιασθέν το 1992 προς υποστήριξη των 
δραστηριοτήτων της ΓΔ XI, το πείραμα σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο με τη συμμετοχή 
<*νω των 20 χωρών, αναμένεται δε να είναι έτοιμο για την πρώτη εκτέλεση πειράματος 
το 1994· 
12 
με την εργασία σχετικά με τα μείζονα ατυχήματα παρέχεται υποστήριξη στην εφαρμογή 
της κοινοτικής οδηγίας 82/501/ΕΟΚ και στη διερεύνηση των κινδύνων που συνεπάγονται 
ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες, όπως εγκαταστάσεις επεξεργασίας και 
αποθήκευσης επικινδύνων χημικών ουσιών· 
συγκρότηση, εντός του ινστιτούτου περιβάλλοντος, από την 1η Ιανουαρίου 1993 του 
ευρωπαϊκού γραφείου χημικών ουσιών, με αποστολή τη διενέργεια και το συντονισμό 
επιστημονικών/τεχνικών εργασιών για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας ελέγχου 
των χημικών ουσιών, υπό μορφή συνέχειας παρεμφερούς εργασίας επιτελούμενης επί 
σειρά ετών από το ΕΙ για λογαριασμό της ΓΔ XI. 
12α 
Ε/Τ υποστήριξη προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής 
Προϋπολογισμός του ΚΚΕρ 
για εργασίες στήριξης 
(εκατομμύρια ECU) 
18 
16 
14 
12 
10 
8 
6 
4 
2 
0 1993 
1992 
1991 
Β8Β ΓΤΛ I Ë3 Wa 
OCT ΥΠΚ ΓΔΙ ΓΔΙΙΙ ΓΔνΐ ΓΔνΐΙΙ ΓΔΧΙ ΓΔΧΙ Ι Λ0ΙΠ&" ΓΔ 
ΟίΤΙ Ομάδα Μελέτης Προοπτικών 
ΥΠΚ Υπηρεσία Πολιτικής Καταναλωτών 
ΓΔΙ Εξωτερικές Οικονομικές Σχέσεις 
ΓΔΙΙΙ Βιομηχανική Πολιτική 
ΓΔ\ίΙ Γεωργική Αολίτϊκή 
ΓΔνΊΙΙ Αναπτυξιακή Πολιτική ΓΔΧΙ Περιβαλλοντική Πολιτική 
ΓΔΧΙΙΙ Τηλεπικοινωνίες, 
Αγορά Πληροφορίας, 
και Εκμετάλλευση 
της Έρευνας 
ΓΔΧνίΙ Ενεργειακή ιΠολιτική 
. Η υποστήριξη του ΚΚΕρ προς την ενεργειακή πολιτική (ΓΔ XVII) απορροφά ποσοστό 27,2% 
του προϋπολογισμού για την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη. 
Το πλείστο των αναληφθεισών εργασιών αφορά τα εξής θέματα: 
εκπαίδευση επιθεωρητών, εναρμόνιση πρακτικών που ακολουθεί η υπηρεσία κατά τις 
επιθεωρήσεις, χορήγηση υπερσύγχρονου εξοπλισμού και διενέργεια αναλύσεων αναφοράς 
δειγμάτων πυρηνικών υλικών 
λειτουργία επιτόπιων εργαστηρίων για ανάλυση διασφαλίσεων σε σταθμούς 
επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων, όπως το Sellafield και η La Hague· 
συμβολή σε μακροπρόθεσμες υποθετικές ενεργειακές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της 
πορείας της βιομηχανίας πυρηνικής ενέργειας· 
συμβολές στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην ορθολογική της χρήση σε μικρομεσαίες 
βιομηχανίες, κτίρια και συστήματα μεταφορών· 
13 
παρακολούθηση έργων επίδειξης στους χώρους της φωτοβολταϊκής μετατροπής και των 
ηλιακών θερμικών συστημάτων. 
. Η υποστήριξη του ΚΚΚρ προς την κοινή γεωργική πολιτική, η οποία αντιπροσωπεύει 
ποσοστό 14,2% του προϋπολογισμού για την επιστημονική και τεχνική στήριξη, καλύπτει 
κυρίως τις εξής περιοχές έρευνας ι 
13α 
την εφαρμογή της τηλεανίχνευσης στις γεωργικές στατιστικές, με στόχο την ανάπτυξη 
και επίδειξη, έως την ημι-επιχειρησιακή κλίμακα, μεθοδολογιών που ενσωματώνουν 
δεδομένα τηλεανίχνευσης στη συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων για την παρακολούθηση 
της καλλιεργούμενης έκτασης και της γεωργικής παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
(απόφαση του Συμβουλίου της 26.9.1988)· 
υποστήριξη σε εφαρμογές για την κατάρτιση μητρώων συστημάτων ελέγχου κτηματολογίων 
στο χώρο της γεωργίας, με τη χρήση τεχνικών τηλεανίχνευσης είτε με αεροφωτογράφηση 
είτε με διαστημική τηλεπισκόπηση· 
η Επιτροπή ανακοίνωσε προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη σύσταση του 
ευρωπαϊκού γραφείου οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματοδών ποτών (COM(93) 360 
τελικό της 16ης Σεπτεμβρίου 1993). 
Στο κεφάλαιο 2 δίνονται περαιτέρω πληροφορίες για τις δραστηριότητες παροχής, εκ μέρους 
του ΚΚΕρ, επιστημονικής και τεχνικής στήριξης προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής. 
1.3 Εργασίες του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη 
Οι πελάτες του Κοινού Κέντρου Ερευνών 
Το ΚΚΕρ προσφέρει την επιστημονική του πείρα σε εξωτερικούς πελάτες από το έτος 1988 
μέχρι τώρα, με συνολικό όγκο παραγγελιών άνω των 60 εκατομμυρίων ECU κατά την τελευταία 
εξαετία, από τότε που εγκαινιάσθηκε η δραστηριότητα αυτή. 
Σχήμα 2 
Λοιποί 
Η βιομηχανία παραμένει με μεγάλη απόσταση 
από τους υπολοίπους, ο σπουδαιότερος 
πελάτης του ΚΚΕρ, αντιπροσωπεύοντας 
ποσοστό 6 8% των παραγγελιών που έλαβε και 
εξακολουθεί να εκτελεί σήμερα το κέντρο, 
ενώ οι ερευνητικοί οργανισμοί και οι 
δημόσιες υπηρεσίες καλύπτουν ποσοστά 
22% και 8% αντιστοίχως. Το εναπομένον 
2% καλύπτεται από τους λοιπούς πελάτες 
[Σχήμα 2]. j Ερευνητικοί 
Οργανισμοί 
Δημόσιες 
Υπηρεσίες 
Βιομηχανία 
Λοιποί 
Κλάδοι 
Ο πυρηνικός κλάδος παραμένει επίσης ο κατ' 
εξοχήν πελάτης της εμπειρογνωμοσύνης του ΚΚΕρ, 
ενώ οι λοιποί κλάδοι συνολικώς αντιπροσωπεύουν 
ποσοστό μόλις άνω του 25% των συνολικών 
παραγγελιών που έλαβε και εξακολουθεί 
of\\izpa να εκτελεί το κέντρο. © Πυρηνικός 
Κλάδος 
Ο δημόσιος τομέας, με τις αυξανόμενες ανάγκες του για εμπειρογνωμοσύνη στο χώρο της 
περιβαλλοντικής διαχείρισης, αναφαίνεται ως πελάτης του ΚΚΕρ για έργα συνεπαγόμενα τη 
μελέτη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της ρύπανσης των υδάτων και του εδάφους και τη 
διαχείριση βιομηχανικών και αστικών αποβλήτων. 
Οι εκτελούμενες τώρα από το ΚΚΕρ σχετικές με το περιβάλλον συμβάσεις αντιπροσωπεύουν 
ποσοστό 9% του συνόλου των εκτελούμενων το 1993 παραγγελιών, κατά 25% πάνω από τα 
επίπεδα του παρελθόντος έτους. 
14 
Ο. λη,βείσες το 1993 νέες παραγγελίες α»ό το ΚΚΕρ συμποσούνται σε 11.7 εκατομμΰρ,α ECU. 
ο όγκος των ληφβεισών το 1993 ν,ων παραγγελιών ε ίνα, κατά 30% μεγαλύτερος από te 
επίπεδα του 1992. 
Στο σχήμα 3 αναλύεται η πορεία των παραγγελιών, τιμολογίων και αμοιβών για αναληφθείσες 
κατά την περίοδο 1992-1993 εργασίες μέσω συμβάσεων για λογαριασμό τρίτων μέρων. 
Κατά την εν λόγω περίοδο, τα εκδοθέντα τιμολόγια συμποσούνται σε [10 εκατομμύρια ECU] 
πράγμα που σημαίνει ότι το ήμισυ πρακτικώς των ανατέθέισών το 1992^1993 παραγγελιών 
ολοκληρώθηκαν εντός της διετίας, ενώ το υπόλοιπο ήμισυ θα εκτελεσθεί το έτος 1994 και 
εφεξής. 
Οι εισπραχθείσες αμοιβές παρακολουθούν στενά τα εκδοθέντα τιμολόγια. 
Σχήμα 3 
Εργασίες του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη κατά την περίοδο 1992-1993 
Ποσό (εκατομμύρια ECU) 
22 F 
16 * 
12 =. 
8 £_ 
4 Ε. Παραγγελίες 
Τιμολόγια 
Εισπραχθείσες χ 
αμοιβές 
1992 1993 
Οπως και το 1992, δύο ινστιτούτα, δηλαδή το ινστιτούτο προηγμένων υλικών και το 
ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων, προηγούνται κατά πολύ έναντι των άλλων ινστιτούτων 
του ΚΚΕρ στην ανάληψη συμβάσεων εκτέλεσης εργασιών για τρίτα μέρη. Το ινστιτούτο 
τεχνολογιών ασφάλειας πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη αύξηση στη συνομολόγηση συμβάσεων 
εκτέλεσης εργασιών για τρίΊα. μέρη, με διπλασιασμό του όγκου των παραγγελιών το 1993 ως 
προς το 1992. 
15 
Η εκτέλεση των εργασιών που ανατέθηκαν κατά την περίοδο 1988-1991 εξελίσσεται ομαλώς, 
θα παραταθεί δε και στα επόμενα έτη. 
0 πίνακας 1 δείχνει, ανά περίοδο, την πορεία εκτέλεσης των εργασιών για τρίτα μέρη που 
ανατέθηκαν στο διάστημα 1988-1991. 
Πίνακας 1 
Εκτέλεση εργασιών εκ μέρους του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη (εκατομμύρια ECU) που ανατέθηκαν 
στο διάστηιια 1988-1991 
Έτος 
Αρχικό Ύψος Παραγγελιών 
Ματαιώσεις 
Πραγματικό ύψος παραγγελιών 
Εκδοθέντα τιμολόγια 
Εισπραχθείσες αμοιβές 1988-1991 
45.64 
... 
45.64 
17.83 
15.33 1988-1992 
45.64 
1.45 
44.19 
25.43 
23.38 1988-1993 
45.64 
1.79 
43.85 
29.18 
27.74 
0 όγκος των υπογράφε ισών κατά την ανωτέρω περίοδο συμβάσεων συμποσούται σε 45,64 
εκατομμύρια ECU, ποσό αναπροσαρμοσθέν σε 43,85 εκατομμύρια ECU κατόπιν των ματαιώσεων ή 
τροποποιήσεων ορισμένων συμβάσεων. 
Στα τέλη 1993, τα εκδοθέντα τιμολόγια για εργασίες εκτελεσθείσες βάσει συμβάσεων 
συμποσούνταν σε 29,18 εκατομμύρια ECU, δηλαδή ποσοστό 66% των παραγγελθε ισών εργασιών 
είχαν εκτελεσθεί μέχρι τότε. Οι αντίστοιχες εισπραχθείσες αμοιβές συμποσούνταν σε 27,74 
εκατομμύρια ECU. 
Κατά τα προσεχή έτη, και σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και το έτος 2000, θα 
εξακολουθήσουν να εκτελούνται οι εναπομένουσες εργασίες από τις συμβάσεις της περιόδου 
1988-1991, όπως άλλωστε προβλεπόταν σε αυτές. 
1.4. Συνεργασία του ΚΚΕρ με εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς 
Το ΚΚΕρ συνεργάζεται με εθνικούς οργανισμούς υπό διάφορα σχήματα: διμερείς συνεργασίες, 
πολυμερείς συνεργασίες, δίκτυα ανθρωπίνου κεφαλαίου και κινητικότητας και έργα ΕΥΡΗΚΑ.' 
Είναι πολυάριθμες οι διμερείς συνεργασίες μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ και εθνικών 
οργανισμών των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με χονδρικώς περισσότερες από 
100 διεξαγόμενες σήμερα διμερείς συνεργασίες· αυτές επικεντρώνονται σε γενικές γραμμές 
σε πεδία τελείως εξειδικευμένα, όπου το ΚΚΕρ μοιράζεται την επιστημονική του πείρα με 
άλλους ερευνητικούς οργανισμούς, προκειμένου να επαυξηθεί η επιστημονική αριστεία όλων 
των εταίρων. 
Διεξάγονται περί τις 60 πολυμερείς συνεργασίες μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ και 
εθνικών οργανισμών. Το πλήθος των εταίρων στις ανωτέρω συμπράξεις γενικώς κυμαινόταν 
μεταξύ 2 και 20, σε μία όμως κατ'εξαίρεση περίπτωση συμμετέχουν έως 70 εργαστήρια 
Γενικώς το αντικείμενο της σύμπραξης είναι ευρύτερο από το αντίστοιχο των διμερών 
συνεργασιών, στόχος δε είναι η ενίσχυση των συλλογικών επιστημονικών γνώσεων των 
εταίρων. Ως εκ τούτου, το είδος αυτό της συνεργασίας παρουσιάζει ιδιαίτερο κοινοτικό 
ενδιαφέρον. Στο σχήμα 4 δίνεται η κατανομή των ανωτέρω διμερών «α ι πολυμερών 
συμπράξεων, μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ. 
Το ΚΚΕρ συμμετέχει επίσης σε 11 δίκτυα ανθρωπίνου κεφαλαίου και κινητικότητας (HCM). 
Στο σχήμα 5 δίνεται η κατανομή των ανωτέρω συνεργασιών μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ 
ενω στον πίνακα 2 παρατίθενται οι σπουδαιότερες διμερείς και πολυμερείς συμπράξεις. 
Σε όλες τις ανωτέρω συνεργασίες δύνανται να συμπράξουν νέοι υποψήφιοι εταίροι που 
επιθυμούν να λάβουν μέρος και να ωφεληθούν από αυτές, προσφέροντας παράλληλα και τη 
οικη τους πρόσθετη επιστημονική εμπειρία. 
16 
Σχήμα 4 
Διμερείς και πολυμερείς συνεργασίες του ΚΚΕρ 
Αριθμός Συνεργασιών 
Διμερείς 
Πολυμερείς 
ISEI IRSA 1ST IPTS 
Σχήμα 5 
Συνεργασίες του ΚΚΕρ στο πρόγραμμα HGH και στο ΕΥΡΗΚΑ 
Αριθμός Συνεργασιών 
HCM 
ΕΥΡΗΚΑ Ε 
IRMM ITU ΙΑΜ El ISEI IRSA 1ST IPTS 
17 
Πίνακας 2 
Σπουδαιότερες ερευνητικές περιοχές, όπου το ΚΚΕρ πρωταγωνιστεί σε αξιοσημείωτη συνεργασία σε κοινοτικό επίπεδο 
Ινστι- Περιοχές έρευνας Παρατηρήσεις 
τούτο 
- Μετρήσεις αναφοράς πυρηνικών υλικών - REIMEP: συλλογική προσπάθεια με την εμπλοκή άνω των 30 εργ/ρίων 
IRMM - Μετρήσεις αναφοράς για χημικές αναλύσεις - ΙΜΕΡ: συλλογική προσπάθεια με την εμπλοκή έως 65 εργ/ρίων 
- Προσδιορισμός ρυπογόνων ιχνοστοιχείων στο περιβάλλον - Envirotrace : δίκτυο HCM με την εμπλοκή 15 εργαστηρίων 
- Βασική έρευνα επί των ακτινιδών » - Διμερής συνεργασία με ενδιαφερόμενα πανεπιστήμια και ερευνητικά 
ινστι τούτα 
ITU - Διαχωρισμός και μεταστοιχείωση ακτινιδών μακράς - Δίκτυο με ενδιαφερόμενα ερευνητικά ινστιτούτα 
διάρκειας ζωής, για την άμβλυνση των απώτερων 
κινδύνων από αυτές 
- Κεραμικές ίνες χρησιμοποιούμενες σε υψηλές - Ερευνητικά δίκτυα με πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα 
θερμοκρασίες, για σύνθετα υλικά κεραμικής βάσης 
- Προ-τυποποιητική έρευνα με αντικείμενο προηγμένα - VAMAS 
υλικά 
- Τεχνικές μη καταστρεπτικής επιθεώρησης για την - PISC Σύστημα μακροχρόνιας πολυεθνικής συνεργασίας επεκτεινόμενο 
εκτίμηση αξιοπιστίας μηχανικών κατασκευών για να συμπεριλάβει 3 νέα δίκτυα: 
!ΑΜ NESC : Δίκτυο για την αξιολόγηση χαλύβδινων δομικών μερών 
ENIQ : Ευρωπαϊκό δίκτυο καταλληλότητας των επιθεωρήσεων 
AMES : Ευρωπαϊκή ομάδα δράσης με αντικείμενο τα υλικά και 
δομικά στοιχεία παλαιωμένων αντιδραστήρων 
- Ανάπτυξη αξιόπιστων κεραμικών δομικών στοιχείων - Δίκτυο HCM με την εμπλοκή 5 ευρωπαϊκών εργαστηρίων 
για προηγμένους αεριοστροβίλους 
- Τεχνολογία ημιαυτόνομης παρακολούθησης και ρομποτικής - Δίκτυο HCM με την εμπλοκή 13 ευρωπαϊκών οργανισμών 
(SMART) 
- Διαλογική σύνθεση και επεξεργασία εικόνων σε - Δίκτυο HCM με την εμπλοκή 8 ευρωπαϊκών οργανισμών 
ISEI καινοτόμες αρχιτεκτονικές υπολογιστών 
- Διάγνωση και αξιοπιστία καινοτόμων υλικών και - Δίκτυο HCM με την εμπλοκή 8 ευρωπαίων εταίρων 
κατασκευών για εφαρμογές στον τομέα των μεταφορών 
18 
Διασυγκρίσεις και ανάπτυξη μετρητικών μεθόδων για 
την παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης 
Διεθνείς βασικές διερευνήσεις 
Γεωργικές στατιστικές 
Παρακολούθηση των κοινών γεωργικών πολιτικών Μείζων συλλογική προσπάθεια στις δ ιασυγκρ ίσε ι ς και την 
ανάπτυξη μετρητικών μεθόδων με όλα τα ενδιαφερόμενα 
ε υρωπα ϊ κά ε ργασ τ ήρια 
Υφιστάμενη συνεργασία με την ESA και 4 εθνικά ινστιτούτα 
Δικτυακές δραστηριότητες στο πλαίσιο συμβάσεων 
Δικτυακές δραστηριότητες στο πλαίσιο συμβάσεων 
Δομομηχανική (έρευνα σεισμικής μηχανικής), λειτουργία 
της μονάδας ELSA 
Προ-τυποποιητική έρευνα προς υποστήριξη του 
ευρωκώδικα αριθ. 8 
Ασφάλεια αντιδραστήρων : σοβαρά ατυχήματα 
- Πυρηνικές διασφαλίσεις Υφιστάμενη ευρωπαϊκή ένωση εργαστηρίων δομομηχανικής 
(30 ευρωπαϊκά εργαστήρια) 
Δίκτυο HCM με την εμπλοκή 19 ευρωπαϊκών οργανισμών 
Συνεργασία με 16 ευρωπαϊκά εργαστήρια συμβάλλοντα στο πρόγραμμα 
Phebus PF, συνεργασία με 8 οργανισμούς εμπλεκόμενους στα έργα 
FARO 
ESARDA μακροχρόνια επίσημη συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα 
ευρωπαϊκά ερευνητικά ινστιτούτα 
18α 
Το ΚΚΕρ συμμετέχει επίσης σε 5 έργα ΕΥΡΗΚΑ (ευρωπαϊκή συνεργασία στην προηγμένη 
τεχνολογία)(1): 
στο CEFIR (Ερευνα επί των ευρωπαϊκών κεραμικών ινών, EU 658), πρωτοβουλία με στόχο 
την παραγωγή ευρωπαϊκών κεραμικών ινών αντοχής σε υψηλές θερμοκρασίες, στο οποίο 
αναπτύχθηκε καινοτόμος τεχνολογία για την τεχνολογία της δ ι επαφής ίνας και σύνθετου 
υλικού (βλέπε παράγραφο 2.3 για το ΙΑΜ)· 
στο FORMENTOR (EU 19), που αφορά στην ανάπτυξη εμπείρων συστημάτων προς υποστήριξη 
της λήψης αποφάσεων σε περιστάσεις που ενέχουν κινδύνους, στο οποίο αναπτύχθηκε μία 
πρώτη έκδοση συνεπούς μεθοδολογίας (βλέπε παράγραφο 2.4), για σύστημα στήριξης 
αποφάσεων χειριστή σε κλίμακα πραγματικού χρόνου* 
στο EUROTRAC (EU 7), με το επιμέρους έργο TRACT (μεταφορά ατμοσφαιρικών ρύπων σε 
πολύπλοκο έδαφος), όπου χρησιμοποιούνται τεχνητοί ιχνηθέτες για την εκτίμηση της 
μεταφοράς ατμοσφαιρικών ρύπων στην περιοχή των Αλπεων, στο οποίο στοιχεία αφορώντα 
προηγούμενα πειράματα συγκεντρώθηκαν σε βάση δεδομένων, σήμερα διαθέσιμη για 
επαλήθευση προρρητικών μοντέλων, καθώς και με το επιμέρους έργο LACTOZ 
(εργαστηριακές μελέτες της χημείας του όζοντος της τροπόσφαιρας), με το οποίο 
αξιολογούνται, με εργαστηριακά πειράματα, ο χημικός και φωτοχημικός μετασχηματισμός 
ατμοσφαιρικών ρύπων, όπου η συνεργασία με το Πανεπιστήμιου του Κιέλου και το 
Πανεπιστήμιο του Μιλάνου απέδωσε ενδιαφέροντα αποτελέσματα (βλέπε παράγραφο 2.5)· 
στο EUROENVIRON (EU 330), με το έργο TRACY (τοξικά μέταλλα σε ανθρώπινους ιστούς 
και ρευστά - EU 618) με στόχο την ανάπτυξη βάσης δεδομένων για τις τοξικές ύλες 
στον ιστό και στα ρευστά του ανθρώπου και με το έργο κινητού εργαστηρίου αναλύσεων, 
(EU 674), με στόχο την ανάπτυξη κινητού εργαστηρίου για την επί του πεδίου ανάλυση 
υδάτων, αποβλήτων και εδάφους, στο οποίο εγκαινιάσθηκε δ ι εργαστηριακή άσκηση (βλέπε 
παράγραφο 2.5)· 
στο VISIMAR (απεικόνιση και προσομοίωση θαλάσσιων περιβαλλοντικών διεργασιών, 
EU 495), για την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, το οποίο κατέληξε στην 
παραγωγή συστήματος κινούμενων εικόνων που δείχνουν τη δυναμική συμπεριφορά 
γεωφυσικών διεργασιών (βλέπε παράγραφο 2.6). 
1.5 Ανακαίνιση εγκαταστάσεων lepra 
Εξελίσσονται τα σχέδια για κέντρο ECO στις εγκαταστάσεις της Ispra προς πλήρες 
ρυθμιστικό σχέδιο για τον τόπο και το ενεργειακό του ισοζύγιο. Τα πρώτα επιτεύγματα 
περιλαμβάνουν επισκόπηση των μετρούμενων με υπέρυθρες ακτίνες ενεργειακών απωλειών 
από τα κτίρια, τη συνεχιζόμενη ανακατασκευή πολλών κτιρίων και τα αναλυτικά σχέδια 
για την τοποθέτηση ηλιακών συλλεκτών στη νότια πρόσοψη της πειραματικής αίθουσας 
ELSA (ευρωπαϊκό εργαστήριο δομοστατικών εκτιμήσεων), η οποία προβλέπεται για το 
1994. 
Η πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ ανελήφθη για να ανυψωθούν, μέσω στενότερης συνεργασίας μεταξύ 
επιχειρήσεων και ερευνητικών ινστιτούτων στο πεδίο των προηγμένων τεχνολογιών, η 
παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών και των εθνικών 
οικονομιών στην παγκόσμια αγορά και κατ'ακολουθ ία για να ενισχυθεί η βάση διαρκούς 
ευημερίας και απασχόλησης. Στο πρόγραμμα εμπλέκονται 20 χώρες συν την Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
19 
1.6 Δημοσιεύσεις και μαθήματα EURO 
Δημοσιεύσεις - Διπλώματα ευρεσιτεχνίας 
Το 1993, το ΚΚΕρ δημοσίευσε 884 επιστημονικές εργασίες. Στον επόμενο πίνακα 3 δίνεται η 
κατανομή των ανωτέρω δημοσιεύσεων μεταξύ των ινστιτούτων του κέντρου. 
Πίνακας 3 
Κατανομή των δημοσιεύσεων του ΚΚΕρ μεταξύ των ινστιτούτων του κέντρου ' 
Ινστιτούτα Εκθέσεις 
EUR 
Γενική Διεύθυνση 
Ινστιτούτο ΥλικΕν και 
Μετρήσεων Αναφοράς 
Ινστιτούτο Υπεοουοανίων Στοιχείων 
Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών 
Ινστιτούτο Μηχανικής 
Συστημάτων και Πληροφορικής 
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος 
Ινστιτούτο Εφαρμογών 
Τηλεανίχνςυσης 
Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας 
Ινστιτούτο Τεχνολογικών 
Προβλέψεων 
Σύνολο 6 
6 
2 
13 
18 
14 
9 
31 
1 
100 εργασίες 
σε συνέδρια 
5 
60 
109 
79 
82 
94 
98 
63 
4 
S94 'Αρθρα 
28 
33 
63 
20 
19 
21 
6 
190 Σύνολο 
11 
94 
144 
155 
120 
127 
128 
100 
5 
884 
ο αναλυτικός κατάλογος των δημοσιεύσεων του ΚΚΕρ τυπώνεται κάθε χρόνο στο "δελτίο 
εκδόσεων". Στο τελευταίο τεύχος αριθ. 13/ISSN0254-3133, του Απριλίου 1993, 
περιλαμβάνεται ο κατάλογος των δημοσιεύσεων του ΚΚΕρ το 1992-
Το 1993 παραχωρήθηκαν επίσης στο ΚΚΕρ 26 διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
Μαθήματα EURO - Αλλα επιστημονικά εργαστήρια και σεμινάρια 
Το ΚΚΕρ διοργάνωσε 8 σειρές μαθημάτων EURO με 90 προσκεκλημένους ομιλητές από 
κοινοτικές χώρες, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ιαπωνία και 40 εμπειρογνώμονες από τα 
ινστιτούτα του ΚΚΕρ και διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής. 
Τα μαθήματα κάλυψαν θέματα στους τομείς του περιβάλλοντος, της τηλεανίχνευσης, της 
πυρηνικής ασφάλειας, της επιστήμης υλικών και της πολιτικής προστασίας. Τα 
παρακολούθησαν 316 άτομα προερχόμενα από το βιομηχανικό χώρο, δημόσιες υπηρεσίες, 
πανεπιστήμια και ερευνητικούς οργανισμούς των πρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
και 20 μη κοινοτικών χωρών. 
Τρεις ακόμη εβδομαδιαίες σειρές μαθημάτων διοργανώθηκαν από την ευρωπαϊκή ένωση 
εκπαίδευσης στην περιβαλλοντική διαχείριση, στο πλαίσιο του προγράμματος απονομής του 
ευρωπαϊκού διπλώματος περιβαλλοντικής διαχείρισης που καθιερώθηκε από την Επιτροπή TC 
1991. 
Τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ διοργάνωσαν επίσης διάφορα επιστημονικά εργαστήρια και σεμινάρια 
για να συζητηθούν οι δραστηριότητες τους με επιστήμονες άλλων οργανισμών και για να 
διαδοθούν τα αποτελέσματα της εργασίας τους. 
20 
2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ» ΤΟΥ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ ΤΟ 1993 
Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται σε αδρές γραμμές οι δραστηριότητες των ινστιτούτων του 
ΚΚΕρ στη διάρκεια του 1993. 
2.1 Ινστιτούτο υλικών και μετρήσεων αναφοράς (IRMM) 
To IRMM, πρώην κεντρικό γραφείο πυρηνικών μετρήσεων (CBNM), που ευρίσκεται στο Geel 
(Βέλγιο), είναι επιφορτισμένο με την προώθηση ευρωπαϊκών προτύπων και με την εναρμόνιση 
μεθοδολογιών και υλικών αναφοράς. Το ινστιτούτο συνέβαλε στο τμήμα του προγράμματος-
πλαισίου "μετρήσεις και δοκιμές" εκτελώντας το ειδικό του πρόγραμμα με τίτλο "υλικά και 
μετρήσεις αναφοράς". 0 χαρακτήρας των εργασιών του εξακολούθησε να στρέφεται στις μη 
πυρηνικές πλευρές και να μετακινείται από τις θεμελιώδεις μελέτες προς την εφαρμοσμένη 
έρευνα χωρίς όμως να παραβλέπει τις δεσμεύσεις που καθορίζονται στη συνθήκη της Ρώμης. 
Το ινστιτούτο ασχολείται με δραστηριότητες υποστήριξης σχετικές κυρίως με τις πυρηνικές 
διασφαλίσεις κατ'αίτηση της Γενικής Διεύθυνσης Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι) προς 
υποστήριξη του ΔΟΑΕ και της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας (Διεύθυνση Διασφαλίσεων 
Ευρατόμ, ΓΔ XVII). Προσφέρει επίσης υπηρεσίες και υλικά αναφοράς σε διαφόρους πελάτες 
στις κοινοτικές χώρες. 
Υλικά και μετρήσεις αναφοράς 
To IRMM προσφέρει υψηλής ποιότητας υλικά αναφοράς για τη βαθμονόμηση αναλυτικού 
εξοπλισμού σε όλα τα στάδια του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου και σε διάφορα πεδία μη 
πυρηνικών ζητημάτων, με στόχο τη βελτίωση της αξιοπιστίας των μετρήσεων στους χώρους 
της χηρείας και της φυσικής. Παρασκευάσθηκαν και χαρακτηρίσθηκαν ειδικοί στόχοι και 
δείγματα για μετρήσεις πυρηνικών δεδομένων, όπως νέες εναποθέσεις αναφοράς ^Β και 
6LiF. 
Παρασκευάσθηκαν, χαρακτηρίσθηκαν και πιστοποιήθηκαν διάφορα υλικά αναφοράς. Βελτιώθηκε 
η παραγωγικότητα και η στάθμη κατά την παρασκευή υλικών αναφοράς που χρησιμοποιούνται 
στους χώρους της βιολογίας, του περιβάλλοντος και των τροφίμων, καθώς και ο έλεγχος της 
επεξεργασίας τους (υγρασία, μέγεθος σωματιδίων, ομοιογένεια και ξένες προσμείξεις). 
Πιστοποιήθηκαν πολλά ειδικά υλικά αναφοράς για το ΚΓΑ, όπως πορτοκαλοχυμός (σάκχαρα, 
αμινοξέα), ήπαρ χοίρων (βιταμίνες), ιπτάμενη τέφρα (διοξίνες) ή εδάφη (φαινόλες, 
κυανιούχα άλατα). Συνεχίσθηκαν επίσης αναλυτικές εργασίες με αντικείμενο πρωτείνες με 
μέταλλα και ίχνη βαρέων μετάλλων που ενέχουν περιβαλλοντική ή βιο-ιατρική σημασία. 
Συνεχίσθηκε η δραστηριότητα του τακτικού ευρωπαϊκού προγράμματος αξιολόγησης 
δ ι εργαστηριακών μετρήσεων (REIMEP), με διάφορες δ ι εργαστηριακές μετρήσεις σε 
συσφαιρώματα μεικτού οξειδίου και διαλύματα αναλωμένου καυσίμου, συνθετικών καυσίμων 
τροφοδοσίας και νιτρικών αλάτων του πλουτωνίου· επιπλέον, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής 
Ενέργειας (ΔΟΑΕ) πρότεινε να περιληφθεί το REIMEP στον μηχανισμό του ποιοτικών 
αναλύσεων. 
Το χημικό εργαστήριο υπερκαθαρής ατμόσφαιρας που έχει πλέον εισέλθει σε επιχειρησιακή 
λειτουργία θα χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό ιχνοστοιχείων ελάχιστης συγκέντρωσης 
σε ποικιλία υλικών. Τερματίσθηκαν στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης των 
μετρήσεων (ΙΜΕΡ) οι γύροι δ ι εργαστηριακών συγκρίσεων μέχρι και 70 εταίρων με 
αντικείμενο τα ιχνοστοιχεία σε φυσικό και εκ συνθέσεως ύδωρ, καθώς και τον σίδηρο στον 
ανθρώπινο ορρό. 
Διενεργήθηκαν από γερμανούς, ιταλούς και ιάπωνες εταίρους προσδιορισμοί της μοριακής 
μάζας του πυριτίου για τη βελτίωση της ακρίβειας της σταθεράς Avogadro. Διεξάχθησαν 
σχεδόν απόλυτες ισοτοπικές μετρήσεις σε πολλά αέρια και μετρήσεις ποσοτήτων σε 
βαρυτομετρικώς παρασκευασμένα μείγματα αερίων, εφαρμόζοντας διαδικασίες που 
αναπτύχθηκαν στο έργο γ;α τη σταθερά Avogadro. 
Συντάχθηκε πλέγμα κανόνων "ορθής πρακτικής" που θα επιτρέψουν την επακριβή σε παγκόσμια 
κλίμακα δυνατότητα ιχνηλασίας χημικών μετρήσεων. 
Στο πεδίο της τεχνολογίας πυρηνικής σχάσης, εξακολούθησαν να διενεργούνται μετρήσεις 
νετρονίων σε βασικές ενεργούς διατομές: 
21 
πειράματα με αντικείμενο την ενεργό διατομή σχάσης 2350 σχ. τ ΙΜά με την σκέδαση 
νετρονίου-πρωτονίου (στο ενεργειακό φάσμα νετρονίων από 0,3 έως 2 MeV) και σχετ κα 
με τη συνολική ενεργό διατομή ™Β (στο ενεργειακό φάσμα νετρονίων από lOOkeV εως 
περίπου lOMeV))· 
ανάλυση των συνολικών ενεργών διατομών 58Ni MOtl 60Ni έως Mttl 800 keV ενέργεια 
νετρονίων, η οποία περιελήφθη στην τράπεζα δεδομένων της Οργάνωσης Πυρηνικής 
Ενέργειας (ΟΠΕ του ΟΟΣΑ) και συνεχιζόμενη αξιολόγηση για τον κοινό ευρωπαϊκό 
φάκελο- άρχισαν μετρήσεις ενεργών διατομών ραδιενεργού ενσωμάτωσης, καθώς και 
ενσωμάτωσης φασμάτων ακτίνων γ, του Νί­
κα ι - διερευνώνται ενεργοί διατομές μη ελαστικής σκέδασης νετρονίων από U 
ισότοπα παλλαδίου (προϊόντα σχάσης). Διερευνήθηκαν το κέρδος σωματιδίων α και 
πυρήνων τριτίου (που ενδιαφέρουν για την συσσώρευση τριτίου σε στοιχεία πυρηνικών 
καυσίμων) από τριμερή σχάση 235U στην περιοχή αιχμών εκλεκτικότητας, καθώς και 
κατανομές μάζας και ενέργειας θραυσμάτων από την αυτόματη σχάση ^Pu, Pu 
και για την επαγόμενη με νετρόνια σχάση του 243Am. 
Στο χώρο της τεχνολογίας σύντηξης, διενεργήθηκαν υψηλής ανάλυσης μετρήσεις ολικής 
ενεργού διατομής σε φυσικό σίδερο. Τώρα μετρούνται δεδομένα σχετικά με την πρόρρηση 
παραγωγής αερίων, ιδιαίτερα η ενεργός διατομή του 58Νϊ(η,α) σχετικώς προς το 
2^Αΐ(η,α) ως πρότυπο. 
Οριστικοποιήθηκε μία διασύγκριση της τυποποίησης λεπτών στρώσεων 233U, εργασία στην 
οποία συμμετέχε επίσης το αμερικανικό εθνικό ινστιτούτο προτύπων και τεχνολογίας 
(NIST). 
Διενεργήθηκαν μετρήσεις πολύ χαμηλών ξένων προσμείξεων σε διάφορα υλικά, π.χ. 
περιβαλλοντικά δείγματα, χρησιμοποιώντας θωρακισμένο ανιχνευτή 100cm3 HP (υψηλής 
καθαρότητας) Ge. Το σύστημα αυτό ανίχνευσης εγκαταστάθηκε σε βάθος 225 m στο υπόγειο 
εργαστήριο HADES (πειραματικός τόπος εναπόθεσης υλικών υψηλής ραδιενέργειας) του 
κέντρου SCK/CEN στο Mol. Η ενέργεια αυτή αποσκοπούσε στο να μειωθεί σημαντικά η 
ακτινοβολία υποβάθρου από κοσμικές ακτίνες και νετρόνια. 
Στο πλαίσιο του προγράμματος ακτινοφυσικής, χρησιμοποιήθηκε οπτική ακτινοβολία 
μετάπτωσης για μετρήσεις ενέργειας και απόκλισης με προβολή των παραμέτρων της δέσμης 
σε οθόνη, σε συνεχή σύνδεση με υπολογιστή. 
Στον επιταχυντή Van de Graaff των 7MV εφαρμόστηκε ανάλυση πυρηνικών αντιδράσεων για το 
στοίχειομετρικό προσδιορισμό υμενίων βορίου-νιτριδίου μικρομετρικού πάχους, μέσω της 
ταυτόχρονης καταγραφής των αντιδράσεων του βορίου και αζώτου (α,ρ). Συνεχίσθηκε η 
μελέτη της διάχυσης οξυγόνου σε εμφυτευμένο ανοξείδωτο χάλυβα, θα περατωθούν οι 
κατασκευαστικές εργασίες για την παραγωγή δέσμης 15Ν+ για πειράματα κατατομής 
υδρογόνου. 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
To IRMM συνέχισε να παρασκευάζει σειρά βάσιμων αιχμών εκλεκτικότητας για μετρήσεις 
διασφαλίσεων οι οποίες εστάλησαν στον ΔΟΑΕ. Διενήργησε επίσης μετρήσεις επαλήθευσης 
διασφαλίσεων σύμφωνα με τις αιτήσεις της Διεύθυνσης Διασφαλίσεων Ευρατόμ της ΓΔ XVII. Η 
εργασία αυτή αποτελεί το πρόγραμμα ποιοτικού ελέγχου που συντονίζεται από το ινστιτούτο 
για όλα τα εργαστήρια ECSAM (αναλυτικές μετρήσεις διασφαλίσεων της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής). Ειδικότερα, συγκεντρώθηκαν για αξιολόγηση τα αποτελέσματα αναλυτικών 
μετρήσεων με αντικείμενο συσφαιρώματα μεικτών οξειδίων ουρανίου-πλουτωνίου, διάλυμα 
νιτρικού πλουτωνίου, αναλωμένο καύσιμο και συνθετικά εισερχόμενα διαλύματα. 
22 
Αναπτύχθηκε η μέθοδος των ισοτοπικών "δακτυλικών αποτυπωμάτων" που επιτρέπει την 
εξακρίβωση της προέλευσης ορισμένων προϊόντων ή ρύπων, εφαρμόσθηκε δε σε θείο στα 
ορυκτά καύσιμα (που ευθύνεται για το εκπεμπόμενο S02 στη διάρκεια της καύσης, που 
προξενεί ρύπανση του περιβάλλοντος) και σε άνθρακα, οξυγόνο και άζωτο σε τρόφιμα και 
φάρμακα, για την πρόληψη νοθειών. 
Εγκαινιάσθηκαν δραστηριότητες με αντικείμενο την ανάπτυξη μέσων για ελέγχου τήρησης της 
νομοθεσίας (ΓΔ III), προσφέροντας κατάλληλα πιστοποιημένα υλικά αναφοράς. 
Στο πλαίσιο της στήριξης προς την Υπηρεσία Προστασίας των Καταναλωτών, διενεργήθηκαν 
δοκιμαστικές μετρήσεις διεξάγοντας αναλύσεις μολύβδου σε διάφορα προϊόντα περιποίησης 
της κόμης. 
22α 
Αρχισαν εργασίες προς υποστήριξη της ΓΔ Γεωργίας: δοκιμαστική παραγωγή υλικών αναφοράς 
π^οβεΤου τυριού, διαδικασία κατάψυξης-ξήρανσης λεμονοχυμού και παρασκευή κόνεως 
γάλακτος εκλεκτικώς εμπλουτισμένου με διοξίνες και φουράνια. 
2.2 Ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων (ITU) 
To ITU διαθέτει εμπειρία και μοναδικό στο είδος του εξοπλισμό για μελέτες ιδιοτήτων σε 
υλικά πυρηνικών καυσίμων. Διεξάγει στους κόλπους του προγράμματος για την ασφάλεια της 
πυρηνικής σχάσης, έρευνα με αντικείμενο την ασφάλεια των ακτινιδών στον κύκλο του 
πυρηνικού καυσίμου. Συμβάλλει επίσης στην έρευνα με αντικείμενο την ασφάλεια 
αντιδραστήρων και στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. Το ινστιτούτο παρέχει 
επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στις πυρηνικές διασφαλίσεις κατ'αίτηση των Γενικών 
Διευθύνσεων Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι) και Ενέργειας (ΓΔ XVII). Επιπλέον, το ITU έχει 
ανάμειξη σε ορισμένες σοβαρές συμβάσεις κατ'αίτηση της πυρηνικής βιομηχανίας. 
Ασφάλεια των ακτινιδών στον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου 
To ITU συγκέντρωσε τις προσπάθειες του για να εκτιμήσει τα όρια της ασφαλούς 
λειτουργίας πυρηνικών καυσίμων. Η μελέτη με αντικείμενο το όριο της διάρκειας ζωής των 
συνήθων καυσίμων για αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος (LWR) επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη 
δομικών ελαττωμάτων στην επιφάνεια της ράβδου καυσίμου στην περίπτωση υψηλού βαθμού 
ανάλωσης ("φαινόμενης παρυφής"). 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες με αντικείμενο τη μεταστοιχείωση ακτινιδών. Σε συνεργασία με 
τις CEA, EdF, ECN και KFK, το μεγαλύτερο μέρος των μελετών επικεντρώθηκε στη 
μεταστοιχείωση Tc-99, 1-129 και ελασσόνων ακτινιδών σε αδρανή μήτρα, προκειμένου να 
εκτελεσθούν ακτινοβολήσεις στους αντιδραστήρες PHENIX, HFR και OSIRIS. 'Αρχισε πείραμα 
ακτινοβόλησης για τη μελέτη των δυνατοτήτων μεταστοιχείωσης τεχνητίου στον αντιδραστήρα 
του Petten. Επιπλέον, μελετήθηκε νέο εργαστήριο "ελασσόνων ακτινιδών", που σχεδιάσθηκε 
για την παρασκευή και δοκιμή καυσίμων για νέα πειράματα μεταστοιχείωσης. Απεκτήθη η 
πείρα διαχωρισμού ακτινιδών με οξείδιο τριαλκυλοφωσφίνης σε διεργασίες που 
περιλαμβάνουν φυγοκεντρική εκχύλιση. 
Διενεργήθηκε πείραμα για τη διερεύνηση των μηχανισμών μεταφοράς μεγάλων πυρηνικών 
σωματιδίων σε αερολύματα (ιδιαίτερα σωματιδίων U02) σε αγωγούς και καπνοδόχους. 
Μελετήθηκε με λεπτομέρεια η συσσωμάτωση λεπτομερισμένων σωματιδίων κόνεως σε πεδίο 
τυρβώδους ροής. 
Διενεργήθηκαν πειραματικές μελέτες με αντικείμενο τις μεταπτώσεις φάσεως του U02 σε 
υψηλές θερμοκρασίες προκειμένου να συμπληρωθούν υπάρχοντα δεδομένα για την 
θερμοχωρητικότητα στην περιοχή προ της τήξεως. Μελετήθηκε και επικυρώθηκε θερμοδυναμικό 
μοντέλο για τις συμβολές ηλεκτρονικών και ατομικών σημειακών ελαττωμάτων στη 
θερμοχωρητικότητα που U02. 
Κατασκευάσθηκε μηχανή αναλαμπών λέιζερ για μετρήσεις ικανότητας διάχυσης σε δείγματα 
ακτινοβολημένου καυσίμου και βαθμονομήθηκε θωρακισμένη κυψέλη Knudsen για πειράματα 
εξάτμισης με δείγματα ακτινοβολημένου καυσίμου. 
Συνεχίσθηκαν οι μελέτες που αφορούν την ασφάλεια των ακτινιδών, σε συνεργασία με άνω 
των 50 εθνικά ερευνητικά ινστιτούτα ανά τον κόσμο. 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 
Αναπτύχθηκαν περαιτέρω μαθηματικοί κώδικες για μελέτες ασφάλειας αντιδραστήρων 
εφαρμόσθηκαν δε με σκοπό τα σχεδιαζόμενα πειράματα έκλυσης αερίων σχάσης PHEBUS 
Εγκαταστάθηκαν και δοκιμάσθηκαν θερμόμετρα υπερήχων για μετρήσεις της κεντρογραμμικής 
θερμοκρασίας εντός της πυρηνικής στήλης. 
23 
Χαρακτηρισμός ραδιενεργών αποβλήτων 
Οι εργασίες στο πεδίο του χαρακτηρισμού πυρηνικών αποβλήτων επικεντρώθηκαν στη μελέτη 
των παραγόντων που επηρεάζουν αποφασιστικά τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των αναλωμένων 
καυσίμων σε διάφορα περιβάλλοντα. Διενεργήθηκαν και θα διενεργηθούν δοκιμές έκπλυσης σε 
αυτόκλειστα με:1) κόνι ακτινοβολημένου U02* 2) τεμάχια ακτινοβολημένων ράβδων 
πυρηνικού καυσίμου με προδιαμορφωμένα ελαττώματα· 3) καύσιμο μεικτού οξειδίου 
ακτινοβολημένο σε βαθμό ανάλωσης 50GWd/t (υπό παρασκευή). 
23α 
Διερευνήθηκε περαιτέρω η επίδραση της ζημίας λόγω ακτινοβολίας και τΠς Ηατάστασης 
οξείδωσης στη συμπεριφορά, έναντι έκπλυσης, προσομοιωμένου καυσίμου υψηλού βαθμού 
ανάλωσης. Μοντέλα που περιγράφουν την αλληλεπίδραση ατμού και ύδατος σε αναλωμένο 
καύσιμο επεκτάθηκαν στην έκπλυση και οξείδωση. 
Καταβλήθηκαν προσπάθειες για τη διευκρίνιση της οξείδωσης προϊόντων σχάσης που 
περιέχουν καύσιμο και για την εύρεση των σχέσεων μεταξύ δυναμικού σε οξυγόνο και λόγου 
οξυγόνου προς μέταλλο σε διάφορους βαθμούς ανάλωσης. 
Χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα αναπτυχθείς εξοπλισμός για τη μη καταστρεπτική ανάλυση 
ακτινοβολημένων ράβδων καυσίμου με παθητική επερώτηση νετρονίων. 
Βασικές μελέτες με αντικείμενο τις ακτιν(δες 
Διάφορες κλάσεις ενώσεων ποσειδωνίου και πλουτωνίου παρασκευάσθηκαν (ως επί το πλείστο 
υπό μορφή μονοκρυστάλλων), χαρακτηρίσθηκαν και εγκιβωτίσθηκαν για βασικές μελέτες 
φυσικών ιδιοτήτων. Καταβλήθηκαν ειδικές προσπάθειες για την παραγωγή μεγάλων 
μονοκρυστάλλων NpSb και UFe8Al4 για δομοστατικές διερευνήσεις. 
Εκτελέσθηκαν μετρήσεις φασματομετρίας Môssbauer σε ενώσεις ΝρΧ3 υπό πίεση προκειμένου 
να φωτισθεί η ηλεκτρονική δομή των ανωτέρω ενώσεων. Υποβλήθηκε σε δοκιμές μια νέα 
μονάδα για τη μέτρηση της ειδικής θερμότητας ακτινιδών σε χαμηλές θερμοκρασίες. Έγιναν 
απόπειρες διευκρίνισης των παραγόντων που επηρεάζουν τον μόνιμο μαγνητισμό σε συστήματα 
σπανίων γαιών-μεταπτωτικών μετάλλων και αναπτύχθηκε θεωρία για τις θερμοκρασίες Curie 
τοπικών συστημάτων. Διενεργήθηκαν ηλεκτρονικές και δομικές αναλύσεις με ακτινοβολία 
συγχρότρου από πηγές στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
Συνεχίσθηκε η διενέργεια της ανάλυσης δειγμάτων που έλαβαν επιθεωρητές από διάφορες 
πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όπως ζήτησε η Διεύθυνση Διασφαλίσεων 
της Ευρατόμ. Τελειοποιήθηκε περαιτέρω και δοκιμάσθηκε έμπειρο σύστημα για ποιοτική 
διασφάλιση. Συνεχίσθηκαν οι προετοιμασίες για την εγκατάσταση και λειτουργία αναλυτικών 
εργαστηρίων για διασφαλίσεις στον τόπο μεγάλων σταθμών επανεπεξεργασίας πυρηνικών 
καυσίμων. Αναπτύχθηκαν νέες μέθοδοι για το διαχωρισμό των εισερχόμενων δειγμάτων και 
για βαρυτομετρική ανάλυση. Εκδόθηκαν οι τελικές προδιαγραφές για το εργαστήριο του 
Sellafield. Δοκιμάσθηκε και εγκαταστάθηκε ο εξοπλισμός για μη καταστρεπτικές αναλύσεις 
(ανάλυση σύμπτωσης n-ακτίνων γ, μέτρηση πυκνότητας αιχμής Κ). Προσελήφθη νέο προσωπικό, 
το οποίο εκπαιδεύεται για το επιτόπιο εργαστήριο στην La Hague και το Sellafield. 
Το 1993 ανακαλύφθηκε στα κράτη μέλη πυρηνικό υλικό που είχε εισαχθεί παρανόμως, 
προσκομίσθηκε δε στο ITU για διεξαγωγή αναλύσεων που απέδειξαν ότι δεν ήταν σπουδαίο. 
Οι εργααίζζ για εξωτερικούς πελάτες μέσω συμβάσεων αφορούν την παρασκευή καυσίμου που 
περιέχει ελάσσονες ακτινίδες, το χαρακτηρισμό διοξειδίου του ουρανίου ακτινοβολημένου 
σε υψηλό βαθμό ανάλωσης σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, την ανάλυση των χημικών 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ zro2 και U02 και μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων καυσίμου για 
αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος. Το έτος 1993 οι εργασίες για τρίτα μέρη μέσω συμβάσεων 
αυξήθηκαν και αντιπροσωπεύουν πλέον ποσοστό περίπου 5% του προϋπολογισμού του 
ινστ πούτου. 
Αναγνωριστική έρευνα 
Παρασκευάσθηκαν και χαρακτηρίσθηκαν κόνεις UN, μείγματα κόνεων UN-ΑΙ και συσσωματωμένοι 
δίσκοι UN-Al. Διενεργήθηκαν δοκιμές συμβατότητας σε θερμοκρασίες μέχρι 600e c 
Αξιολογούνται τα αποτελέσματα με σκοπό την ανάπτυξη νέων καυσίμων για αντιδραστήρες 
δοκιμής υλικών. 
24 
2.3 Ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ) 
Με τόπους εγκατάστασης τόσο το Petten όσο και την lepra, το ΙΑΜ εκτελεί το ειδικό 
πρόγραμμα με αντικείμενο τα προηγμένα υλικά και λειτουργεί και εκμεταλλεύεται τον 
αντιδραστήρα υψηλής ροής για λογαριασμό των ολλανδικών και γερμανικών αρχών. Το 
ινστιτούτο ασχολείται με έρευνα προ της καταρτίσεως προτύπων, σχετικά με πρότυπα και 
κώδικες και με εργασίες βάσει συμβάσεων για τη βιομηχανία. Στη διάρκεια του 1993, το 
ινστιτούτο συγκέντρωσε τις προσπάθειες του στις ερευνητικές περιοχές της τεχνολογίας 
τροποποίησης επιφανειών, της αξιοπιστίας και επέκτασης της διάρκειας ζωής, των υλικών 
για περιβάλλοντα ακραίων συνθηκών και των υλικών σύντηξης. 
Υλικά και μετρήσεις 
Εδόθη δυναμική ώθηση σε ευρωπαϊκά ερευνητικά δίκτυα στους κόλπους του αναπτυσσόμενου 
πεδίου της μηχανικής επιφανειών. Οι ερευνητικές εργασίες κάλυψαν τις σκληρές 
επιστρώσεις για αντοχή στη φθορά διά τριβής, τις επικαλύψεις ινών για την τεχνολογία 
σύνθετων δ ι επαφών και τις βιολογικώς συμβατές επικαλύψεις για ιατρικά προθέματα. Το 
1993, εισήλθε σε πλήρως επιχειρησιακή λειτουργία το κέντρο προηγμένων επιστρώσεων, 
κοινή επιχείρηση με το ολλανδικό κέντρο ενεργειακών ερευνών (ECN), εγκαινιάσθηκαν δε 
διμερείς ενέργειες για την ανάπτυξη νέων επιστρώσεων και τεχνολογίας επιστρωτικών 
διεργασιών. Το φάσμα μονάδων του κέντρου περιλαμβάνει εγκαταστάσεις ψεκασμού υπό 
συνθήκες πλάσματος και θερμικού ψεκασμού και τεχνικές χημικής εναπόθεσης ατμών με 
θερμική υποβοήθηση και υποβοήθηση πλάσματος. 
Στο πλαίσιο του έργου EYPHKA-CEFIR με αντικείμενο την έρευνα επί των κεραμικών ινών, 
καταρτίσθηκε μεθοδολογία για τη διαμόρφωση δομών σύνθετων διεπαφών με την εφαρμογή 
στρώσεων ελεγχόμενου επιχρίσματος σε κεραμικές ίνες σε συνδυασμό με καινοτόμο διεργασία 
κατασκευής σύνθετου υλικού. 
Αναπτύχθηκε χημική τεχνική για την παραγωγή νανοκρυσταλλικών κεραμικών επιστρώσεων. 
Παρήχθησαν επιστρώσεις αλουμίνας και υττρίας πάχους 10 -25 ran επί οξειδίου ζιρκονίου 
σταθεροποιημένου με οξείδιο δημητρίου. Αναπτύχθηκε τεχνική κατακρήμνισης γαλακτώματος 
για την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων κεραμικών κόνεων σύνθεσης δύσκολης να επιτευχθεί με 
άλλα μέσα. 
Η επιφανειακή τήξη με ακτίνες λέιζερ δύναται να βελτιώσει τη διάρκεια ζωής ανοξείδωτου 
χάλυβα έναντι κοπώσεως τουλάχιστον όσο και η υψηλής ποιότητας ηλεκτρολυτική στίλβωση. 
Μελετήθηκε η υποκατάσταση κραμάτων χρυσού σε οδοντιατρικά προθέματα από ψεκαζόμενα υπό 
συνθήκες πλάσματος υαλοκεραμικά επιστρώματα σε τιτάνιο. Με δοκιμές απόσπασης και 
διάτμησης προσδιορίσθηκε η πρόσφυση ενυαλωμένων υμενίων εναποτιθέμενων σε τιτάνιο ή σε 
ενδιάμεσο στρώμα. Χαρακτηρίσθηκαν δομικώς και μηχανικώς επικαλύψεις με ψεκασμό υπό 
συνθήκες πλάσματος και υπό χαμηλή πίεση, πολυστρωματικές επιστρώσεις πορώδους τιτανίου 
και υδροξυαπατίτη σε υποστρώματα τιτανιούχου κράματος για ορθοπεδικές εφαρμογές, 
ιδιαίτερα για γονυμηριαία προθέματα. Προσδιορίσθηκαν η ταχύτητα φθοράς και οι 
συντελεστές τριβής τιτανιούχων και κοβάλτιο-χρωμιο-μολυβδαινιούχων πραμάτων ως δομικών 
μερών άρθρωσης έναντι του πολυαιθυλαίνιου. 
Εγκαινιάσθηκαν τρία δίκτυα για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών προσπαθειών που 
καταβάλλονται με αντικείμενο τον ίλεγχο καταλληλότητας των διαδικασιών επιθεώρησης 
δομικών μελών εντατικής χρήσης, την αναζωογόνηση υλικών, την ενοποίηση της 
θραυστομηχανικής και την επιθεώρηση. Τα δίκτυα αυτά, στα οποία το ΙΑΜ ενεργεί ως 
λειτουργικός φορέας και εργαστήριο αναφοράς, είναι τα εξής: 
AMES: Ευρωπαϊκό δίκτυο με αντικείμενο την ψαθυροποίηση και ανόπτηση πιεστικών δοχείων 
αντιδρασιήρων· 
ENIQ: Ευρωπαϊκό δίκτυο επικύρωσης ή επαλήθευσης επιθεωρήσεων· 
NESC: Δίκτυο αξιολόγησης χαλύβδινων κατασκευαστικών στοιχείων. 
25 
Οι ανωτέρω ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες εγκαινιάσθηκαν επίσημα το 1993, συνεπάγονται τη 
διαχείριση έργων με στόχο κώδικες, πρότυπα και βελτίωση της βιομηχανικής πρακτικής. Τα 
δίκτυα υποστηρίζουν δραστηριότητες στο πλαίσιο των ΓΔ III, ΓΔ XI και ΓΔ XVII. 
Διενεργήθηκε, με μακροχρόνια έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες, χαρακτηρισμός των 
χημικών/μηχανικών ιδιοτήτων νεωστί αναπτυχθέντων προηγμένων μεταλλικών υλικών με 
δυνατότητες εφαρμογών στους αεροστροβίλους. Μελέτες διάβρωσης στόχευσαν στην εύρεση των 
λόγων για τους οποίους υποτιμάται, από εργαστηριακές μελέτες σε προσομοιωμένα 
περιβάλλοντα, η διαπιστούμενη στην πράξη διάβρωση υπό βιομηχανικές συνθήκες. 
Αναπτύχθηκαν μοναδικές στο είδος τους εγκαταστάσεις που δίνουν τη δυνατότητα μέτρησης 
της ανάπτυξης ρωγμών λόγω ερπυσμού είτε σε συνεπτυγμένα δοκίμια υποβαλλόμενα σε 
εφελκυσμό ή χαραγμένα δομικά μέλη υπό συνδυασμένες συνθήκες καταπόνησης και πολύ υψηλής 
25α 
και πίεσης υδρογόνου, όπως οι επικρατούσες στην πετροχημική βιομηχανία. Καταρτίσβηκε 
επαληθεύθηκε μοντέλο πρόρρησης της συμπεριφοράς χαλύβων εναντ, ερπυσμού για 
εγκαταστάσεις ατμογεννητριών. 
Ανηγέρθη μονάδα πολύ υψηλών θερμοκρασιών για τη δοκιμή της μηχανικής συμπεριφοράς 
κεραμικών σύνθετων υλικών (π.χ. κεραμικών σύνθετων υλικών ενισχυμένων κατά δυο 
διαστάσεις) υπό υψηλή θερμοκρασία και διαβρωτικά περιβάλλοντα. 
οι εργασίες με αντικείμενο υλικό Sic/Sic, με δυνατότητα εφαρμογής σε αντιδραστήρες 
σύντηξης, έδειξαν ότι το παραγόμενο με χημική διείσδυση ατμών βιομηχανικό υλικό SiC/SiC 
στην Ευρώπη θα πληροί κριτήρια χαμηλής δραστικότητας. Ωστόσο, σε δοκιμές υψηλής 
θερμοκρασίας ευρέθη ότι κεραμικά υλικά επώασης είναι δραστικά προς το περιεχόμενο 
Si02 των σύνθετων υλικών SiC/SiC. Ευρέθη ότι η διάρκεια ζωής, έναντι θερμικής 
κόπωσης, δομικών μερών πρώτου τοιχώματος που κατασκευάζονται με ηλεκτροσυγκόλληση και 
σκληρή συγκόλληση τεμαχίων ήσαν κατά 5 φορές κατώτερες των εκτιμώμενων με τη χρήση 
πυρηνικών κωδίκων. Αντίθετα, δομικά μέρη με ρήγματα παραχθέντα διά προσομοιώσεως 
διακοπής του πλάσματος με δέσμες ηλεκτρονίων έδειξαν ότι έχουν διάρκειες ζωής έναντι 
κοπώσεως τουλάχιστον μια τάξη μεγέθους ανώτερες από τις προβλεπόμενες στη θεωρία της 
θραυστομηχανικής. 
. Αντιδραστήρας υψηλής ροής 
ο αντιδραστήρας υψηλής ροής (HFR) του Petten λειτούργησε σχεδόν στο 100% του 
προγραμματισμένου χρόνου λειτουργίας, η δε ικανότητα ακτινοβολίας χρησιμοποιήθηκε σε 
ποσοστό περίπου 60%. 
Η κατανομή χρησιμοποίησης της ανωτέρω ικανότητας σε ερευνητικά θέματα παρέμεινε ως επί 
το πλείστον αμετάβλητη έναντι του 1992, δηλαδή το 40% για ακτινοβολήσεις υλικών και 
πυρηνικού καυσίμου για αντιδραστήρες σχάσης και εφαρμογές σύντηξης, 30% για παραγωγή 
ραδιοϊσοτόπων κυρίως για ιατρικές εφαρμογές, 12% για αναγνωριστική Ε&Α στραμμένη στη 
θεραπεία με ακτινοβολία ραδιενεργού ενσωμάτωσης νετρονίου σε πυρήνα βορίου, το δε 
εναπομένον τμήμα ικανότητας ακτινοβόλησης για ακτινογραφία με νετρόνια, πυρηνική 
ανάλυση κατόπιν βομβαρδισμού με νετρόνια και προσθήκη προσμείξεων πυριτίου σε μικρή 
κλ ίμακα. 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
Αξιόλογη προσπάθεια καταβλήθηκε στον χαρακτηρισμό επιδόσεων νέων και/ή βελτιωμένων 
μεθόδων μηχανικής δοκιμής για προηγμένα υλικά. Η προ της καταρτίσεως προτύπων έρευνα 
αυτή απέφερε επίσης βελτιώσεις εξοπλισμού όπως πρωτότυπα ακτινοβολούσας καμίνου υψηλής 
θερμοκρασίας, επιμήκυναιομέτρου με ακτίνες λέιζερ και προηγμένου πυρομέτρου. Οι 
βελτιώσεις αυτές μεταφέρονται ήδη σε εμπορικώς διαθέσιμα προϊόντα. 
Το ΙΑΜ είχε σοβαρή συμμετοχή σε πρόγραμμα δ ι εργαστηριακών δοκιμών προ της καταρτίσεως 
προτύπων με αντικείμενο προηγμένα κεραμικά/σύνθετα υλικά/επιχρίσματα. Διοργανώθηκαν 
επίσης ευρωπαϊκά επιστημονικά εργαστήρια με αντικείμενο την τυποποίηση των μεθοδολογιών 
δοκιμής για δοκιμασίες διάβρωσης κεραμικών και μηχανικής αντοχής. 
Μια μελέτη με αντικείμενο τη φθορά καταλυτικών συστημάτων για αυτοκίνητα λόγω διάβρωσης 
έδωσε τη δυνατότητα διατύπωσης βελτιώσεων στο σύστημα καταλύτη/επενδύτη 
διαβροχής/φορέα. Δόθηκαν τεχνικές συμβουλές στη ΓΔ XI (Περιβάλλον) και ΓΔ III 
(Βιομηχανία), κατά την κατάστρωση οδηγιών της Επιτροπής σχετικά με κεραμικούς φορείς 
καταλυτών και πρότυπα για κεραμικά υλικά. 
Το 1993 αυξήθηκαν οι εργασίες μέσω συμβάσεων για τρίτα μέρη, αντιπροσωπεύουν δε πλέον 
ποσοστό περίπου 10% του προϋπολογισμού του ινστιτούτου. Συνομολογήθηκαν συμβάσεις με 
τον ενεργειακό κλάδο γιο; ανάπτυξη υλικών. Οι συμβάσεις για τον αντιδραστήρα υψηλής ροής 
αφορούσαν στην παραγωγή ραδιοϊσοτόπων που χρησιμοποιούνται σε ιατρικές και βιομηχανικές 
εφαρμογές για την πυρηνική ακτινοβόληση κατασκευαστικών υλικών. 
26 
2.4 Ινστιτούτο μηχανικής συστημάτων και πληροφορικής (ISEI) 
To ESEI εκτελεί ορισμένα τμήματα των ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων με αντικείμενο το 
περιβάλλον εργασίας, τις μετρήσεις και δοκιμές, το περιβάλλον, την ασφάλεια της 
πυρηνικής σχάσης και τη σύντηξη. Το ινστιτούτο αναπτύσσει πολλές δραστηριότητεςε προς 
υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών και έχει ανάμειξη σε αναγνωριστική έρευνα και 
έρευνα για τρίτα μέρη. 
26α 
Περιβάλλον εργασίας 
Η δραστηριότητα με αντικείμενο τη γνωστική εργονομία και τους οργανωτικούς παράγοντες 
επικεντρώθηκε σε πειραματική και επί του πεδίου έρευνα σχετικά με το περιβάλλον 
εργασίας ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Οι μελέτες με αντικείμενο νέες τεχνολογίες για 
την ασφάλεια κατά την εργασία εστιάσθηκαν στην ανάλυση των αλληλεπιδράσεων ανθρώπου-
μηχανής, στην εκπόνηση μοντέλων ολοκληρωμένου ελέγχου σε πολύπλοκους τομείς, στην 
έρευνα με αντικείμενο την αξιοπιστία του ανθρώπου και την ανάπτυξη μοντέλων 
προσομοίωσης του ελέγχου επίβλεψης από τον άνθρωπο. Με τον προηγουμένως αναπτυχθέντα 
κώδικα υπολογιστή TREE διενεργήθηκε εντοπισμός και διάγνωση πραγματικών βιομηχανικών 
διεργασιών. 
Μετρήσεις και δοκιμές 
Στο πεδίο της εκπόνησης μοντέλων αξιοπιστίας των κατασκευών, ολοκληρώθηκε η ανάπτυξη 
φορητού συμβολομέτρου με σχέδιο ηλεκτρονικών στιγμών. Δοκιμάσθηκε η οπτική μέθοδος για 
τη διάγνωση της επιφανείας λίθων κατά την κρυστάλλωση αλάτων και συνεχίσθηκε η ανάπτυξη 
προτύπων για την εφαρμογή ηχητικών εκπομπών σε υλικά χρησιμοποιούμενα στην αεροναυτική. 
Επίσης επιτεύχθηκε βελτίωση της συμβολομετρικής τεχνικής με παλλόμενο λέιζερ και 
δοκιμάσθηκαν δύο συμβολομετρικοί αισθητήρες υψηλής ευαισθησίας για μετρήσεις ασθενών 
μεταβαλλόμενου θερμοκρασιακού πεδίου. 
Δοκιμάσθηκε για τον προσδιορισμό των συνθηκών φόρτισης η προηγουμένως αναπτυχθείσα νέα 
μεθοδολογία εκτίμησης της ζημίας σε μεταλλικές κατασκευές που υποβάλλονται σε 
εκτεταμένο κύκλο κόπωσης. 
Συνεχίσθηκε η προ-τυποποιητική έρευνα στα φωτοβολταϊκά συστήματα με την ανάπτυξη ταχέως 
ραδιομέτρου αναλαμπών δειγματοληψίας και διαδικασιών δοκιμής της αξιοπιστίας λεπτών 
υμενίων. Εκτελέσθηκαν δοκιμές ανόπτησης για την επαγόμενη με φως φθορά μεγάλης 
επιφάνειας φωτοβολταϊκών συγκροτημάτων λεπτού υμενίου από άμορφο πυρίτιο. Συνεχίσθηκαν 
οι εργασίες για την ενσωμάτωση μεγάλης επιφάνειας στοιχείων πρόσοψης σε νέες 
εγκαταστάσεις, καθώς και η συμβολή σε οργανισμούς προτύπων, όπως η διεθνής 
ηλεκτροτεχνική επιτροπή (IEC) και η γερμανική επιτροπή ηλεκτροτεχνίας. 
Περιβάλλον 
Στον τομέα των βιομηχανικών κινδύνων συνεχίσθηκε η εφαρμογή συστημάτων στήριξης των 
αποφάσεων στη διαχείριση επικινδύνων αποβλήτων, εκτελέσθηκε δε ένα πρώτο πείραμα με 
πολυμέσα συστήματα στήριξης αποφάσεων μαζί με μελέτες για την ενσωμάτωση συστήματος 
γεωγραφικών πληροφοριών σε τεχνικές στήριξης αποφάσεων. Συνεχίσθηκαν επίσης μελέτες 
ασφάλειας και αξιοπιστίας εγκαταστάσεων με τη συμμετοχή στο TOMHID, έργο STEP (επιστήμη 
και τεχνολογία για προστασία του περιβάλλοντος) για τον εντοπισμό και ανίχνευση 
κινδύνων σε κοινώνικοτεχνικά συστήματα και στο FORMENTOR, έργο ΕΥΡΗΚΑ με στόχο την 
ανάπτυξη συστημάτων στήριξης της λήψης αποφάσεων από χειριστές σε κλίμακα πραγματικού 
χρόνου, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν σε συνεχή σύνδεση με υπολογιστή, στον έλεγχο 
πολύπλοκων επικίνδυνων μονάδων. Επίσης εκτελέσθηκαν εφαρμογές του συστήματος 
ενοποιημένου λογισμικού STARS (εργαλεία λογισμικού για την ανάλυση αξιοπιστίας και 
ασφάλειας) σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Τέλος, έγινε έναρξη νέας δραστηριότητας με 
αντικείμενο συστήματα υπολογιστών κρίσιμης ασφάλειας. 
Στον τομέα των τεχνικών τηλεανίχνευσης, ολοκληρώθηκε η φάση μελέτης σκοπιμότητας για το 
κέντρο γεωσκοπήσεων (CEO) και άρχισε η φάση ανεύρεσης της οδού. 
27 
Πυρηνικές διασφαλίσεις, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και σύντηξη 
Στον τομέα των διασφαλίσεων και της διαχείρισης σχάσιμων υλικών, αναπτύχθηκαν κινητό 
ρομπότ για την εξ αποστάσεως επαλήθευση σε χώρους αποθήκευσης και σύστημα ενεργού 
τηλεοπτικής επόπτευσης ενεργοποιούμενο με ανιχνευόμενη αλλαγή στη σκηνή. Στο εργαστήριο 
επιτήρησης και απομόνωσης (LaSCo) διεξάχθηκαν δοκιμές θερμικής και μηχανικής 
καταπόνησης και έκθεσης σε υγρασία, καθώς και μελέτες αισθητήρων και διερευνήσεις με 
αντικείμενο ενοποιημένα συστήματα τηλεοπτικής επιτήρησης με άλλους αισθητήρες. 
Συνεχίσθηκαν η ανάπτυξη και επιτόπου εφαρμογές τεχνικών σφράγισης. Κατετέθη αίτηση για 
διεθνές δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με αντικείμενο τη σφράγιση με υπερήχους και κλείδες 
αναγνώρισης της ταυτότητας. Διατυπώθηκαν οι ανάγκες για το εργαστήριο μετρήσεων σε 
δεξαμενή (TAME) και συγκεντρώθηκαν δεδομένα για πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής 
και πυρηνικά υλικά, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων από την πρώην Σοβιετική Ένωση. 
Οι μελέτες με αντικείμενο την ασφάλεια των αντιδραστήρων σχάσης προχώρησαν με την 
εφαρμογή της τεχνικής στοχαστικής εκτίμησης της ασφάλειας (PSA) σε μοντέλα αξιοπιστίας 
και ασφάλειας πολύπλοκων μονάδων, όπως το σύστημα υπολογιστή STARS και με την εφαρμογή 
του συγκροτήματος κώδικα DYLAM-TRETA για Την εκτίμηση αξιοπιστίας με δυναμικές τεχνικές 
δένδρου συμβάντων. Ολοκληρώθηκαν τα πειράματα στο ικρίωμα δοκιμών θερμικού πλήγματος 
υπό πίεση. 
27α 
Το σύστημα γνωστικής βάσης (BOSS - ανίχνευση του ιστορικού και γενική εποπτεία της 
δομοστατικής ασφάλειας) συνεδέθη με το σύστημα πρόσκτησης δεδομένων από τις 
παρακολουθούμενες κατασκευές και τη μνήμη δεδομένων για τη ζημία υλικών. 
Στον τομέα της θερμοπυρηνικής σύντηξης, συνεχίσθηκαν οι εργασίες προς υποστήριξη της 
μελέτης συσκευής χειρισμού του μανδύα για τη μηχανή του επομένου επιστημονικού βήματος 
(NET/ITER - επόμενος ευρωπαϊκός δακτύλιος πλάσματος/διεθνής θερμοπυρηνικός πειραματικός 
αντιδραστήρας) στη μονάδα ROBERTINO με συνδυασμό προσομοίωσης σε υπολογιστή και 
πειραματικού ελέγχου καταλληλότητας σε μακέτες μεγέθους 1/3 του πραγματικού. 
Υπολογίσθηκαν οι ηλεκτρομαγνητικές δυνάμεις που ασκούνται στα μάνδαλα πρόσδεσης του 
μανδύα του NET σε περίπτωση διακοπής του πλάσματος και άρχισαν δοκιμές επικύρωσης των 
επιδράσεων απόσβεσης των μαγνητικώς επαγόμενων κραδασμών. Επίσης διενεργήθηκε ανάλυση 
των μεταβατικών θερμοκρασιών του περιβλήματος μετά ' από ατύχημα για το NET και τον 
αντιδραστήρα ισχύος, καθώς και μελέτες ταξινόμησης αποβλήτων που έχουν καταστεί 
ραδιενεργά. 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
Προς υποστήριξη της ΓΔ Ι, με αντικείμενο τις πυρηνικές διασφαλίσεις για τον ΔΟΑΕ, 
εφαρμόσθηκαν επεξεργασία εικόνων και τηλέμετρο με λέιζερ για την επαλήθευση πληροφοριών 
για τα μελετητικά στοιχεία, δοκιμές θερμικής και μηχανικής καταπόνησης για απομόνωση 
και επιτήρηση, εγκατάσταση κλείδων σφράγισης με υπερήχους στη μονάδα Sellafield του 
BNFL και δοκιμές όγκου στο μίνι ΤΑΜΕ. 
Προς υποστήριξη της ΓΔ III υλοποιήθηκε νέος παράλληλος υπολογιστής CONCERTO και 
δοκιμάσθηκε λογισμικό για εφαρμογές τηλεανίχνευσης (SPACE). 
Προς υποστήριξη της ΓΔ VII αναπτύχθηκε πειραματικό σχέδιο για ευρωπαϊκό κέντρο 
συντονισμού συστημάτων αναφοράς επεισοδίων σε αεροσκάφη. 
Προς υποστήριξη της ΓΔ XI άρχισε η λειτουργία του κοινοτικού κέντρου τεκμηρίωσης για 
τους βιομηχανικούς κινδύνους (CDCIR) και του κέντρου για την ασφάλεια και τις 
κανονιστικές ρυθμίσεις ως προς τις βιοτεχνολογικές μεθόδους (BIOSAFE). Ολοκληρώθηκαν 
οι εργασίες με αντικείμενο το πειραματικό πληροφοριακό σύστημα πολιτικής προστασίας και 
άρχισε να παρέχεται αρωγή σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια. 
Προς υποστήριξη της ΓΔ XIII για την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής έρευνας και τη μεταφορά 
τεχνολογίας, εκπονήθηκαν επίσης μελέτες που αφορούσαν τον τομέα της σύνθεσης 
ολογραμμάτων, της συμβολομετρίας, της σήμανσης/σφράγισης και των ηλιακών τεχνικών. 
Προς υποστήριξη της ΓΔ XVII, εκτελέσθηκαν πολλές εργασίες, όπως η υλοποίηση συστημάτων 
τηλεοπτικής επιτήρησης για καταγραφή και ανασκόπηση με τη βοήθεια υπολογιστή 
(CAVIS/CARES), η παραγωγή κλείδων σφράγισης και η ανάπτυξη ηλεκτρονικών πληροφοριακών 
αρχείων για τις μεταφορές και την κατάρτιση. 
Προς υποστήριξη της ΓΔ XVII σχετικά με την ηλιακή ενέργεια και την εξοικονόμηση 
ενέργειας, αξιολογήθηκαν προτάσεις για ευρωπαϊκά έργα επίδειξης στους τομείς της 
φωτοβολταϊκής μετατροπής, των θερμικών συστημάτων, των κτιρίων, των μεταφορών και των 
βιομηχανικών κλάδων. 
Το ISEI εξακολούθησε να υποβοηθεί τη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής για τη λειτουργία 
και ανάπτυξη του συστήματος σύνταξης εγγράφων του έργου τεκμηρίωσης για την 
καταπολέμηση της απάτης και για τη διαχείριση, με τη βοήθεια υπολογιστή, των 
κοινοβουλευτικών επερωτήσεων. 
Προς υποστήριξη της στατιστικής υπηρεσίας, υλοποιήθηκαν εργαλεία συσχέτισης για 
στατιστικές εφαρμογές, όπως τυπολογία ευρωπαϊκών περιφερειών ή χρονικές σειρές 
στατιστικών στοιχείων για το εξωτερικό εμπόριο. 
28 
Στο πλαίσιο των εργασιών για τρίτα μέρη, στη μονάδα ESTI (ευρωπαϊκή εγκατάσταση ηλιακών 
δοκιμών) εκτελέσθηκαν δοκιμές διακρίβωσης και πιστοποίησης, καθώς και δοκιμές αρωγής σε 
νέες φωτοβολταϊκές συσκευές, μέσω συμβάσεων με διαφόρους οργανισμούς. Υπεγράφησαν 
επίσης συμβάσεις στους τομείς της εκτίμησης κινδύνων και των πυρηνικών διασφαλίσεων, 
ιδιαίτερα στον τομέα των κλείδων σφράγισης. 
Αναγνωριστική έρευνα 
Η αναγνωριστική έρευνα εστράφη σε διάφορα θέματα όπως νευρονικά δίκτυα για 
τηλεχειριζόμενα οχήματα, αισθητήρες επιφανειών και μετάδοση μονοτονικών κυμάτων. 
2 θα 
2.5 Ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ) 
Το ΕΙ έχει έδρα την Ispra, η δε δραστηριότητα του εστιάζεται κυρίως στο πρόγραμμα 
προστασίας του περιβάλλοντος και στο υποπρόγραμμα του περιβάλλοντος εργασίας. Το 
ινστιτούτο κατευθύνει επίσης την επιστημονική και τεχνική του προσπάθεια στην 
υποστήριξη διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής, όπως η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, 
Πυρηνικής Ασφάλειας και Πολιτικής Προστασίας (ΓΔ XI). 
Χημικές ουσίες περιβαλλοντικής σημασίας 
Με την ευρωπαϊκή συλλογική δράση (ECA) "ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων και 
επιπτώσεις της στον άνθρωπο-, η οποία συγκεντρώνει εμπειρογνώμονες από 14 εργαστήρια 
διαφορετικών ευρωπαϊκών χωρών, συνεχίσθηκε η ανασκόπηση των θεμάτων της ποιότητας αέρα 
εσωτερικών χώρων και η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για σχετικές διερευνήσεις και 
την επίτευξη "υγειών" κτιρίων. Απεδόθη ιδιαίτερη προσοχή στο χαρακτηρισμό και την 
αξιολόγηση πηγών οργανικών ρύπων εσωτερικών χώρων. 
Παραδόθηκε μία τρίτη, ενημερωμένη με τα σύγχρονα στοιχεία, έκδοση της ECDIN 
(ενημερωτικό δίκτυο δεδομένων για χημικές ουσίες στο περιβάλλον) σε δίσκο οπτικής 
ανάγνωσης, η οποία αποτελεί τράπεζα δεδομένων για χημικές ουσίες περιβαλλοντικής 
σημασ ίας. 
Ατμοσφαιρική ρύπανση 
Οι εργασίες στο πεδίο των αλληλεπιδράσεων ατμόσφαιρας-βιόσφαιρας αφορούσαν την 
ενδεχόμενη συμβολή των εκπομπών από τη βλάστηση της λεκάνης της Μεσογείου στο 
σχηματισμό του όζοντος της τροπόσφαιρας και στις πλανητικές αλλαγές. Το ΚΚΕρ ενήργησε 
επίσης ως συντονιστής ευρωπαϊκού έργου σχετικά με τις βιογενείς εκπομπές στην περιοχή 
της Μεσογείου (ΒΕΜΑ). Σε μια προκαταρκτική εκστρατεία μετρήσεων τον Μάιο/Ιούνιο 1993 
στο Castel Porziano κοντά στη Ρώμη, συμμετέσχαν 12 επιστημονικά εργαστήρια από 
διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες. Οι μετρήσεις εστιάσθηκαν στην εκτίμηση των ροών VOC 
(πτητικών οργανικών ενώσεων) από επιλεγμένα οικοσυστήματα, συμπεριλαμβανομένης της 
σύγκρισης μεθόδων εγκλεισμού και μικρομετεωρολογίας. 
Εγκαταστάθηκε στην Ispra το γραφείο (ΕΙΡΟ) του ευρωπαϊκού έργου IGAC (διεθνές έργο για 
τη χημεία της ατμόσφαιρας του πλανήτη), προκειμένου να συντονισθεί η ευρωπαϊκή 
συμμετοχή στο IGAC και να προαχθούν δεσμοί με το κοινοτικό πρόγραμμα περιβάλλοντος. 
Συνεχίσθηκαν και επεκτάθηκαν εργαστηριακές μελέτες, μελέτες επί του πεδίου και 
εκπόνησης μοντέλων της χημείας των προϊόντων θείου στη θαλάσσια τρόπόσφαιρα, της 
μετατροπής τους σε σωματίδια και της επίδρασης του σχηματισμού αερολυμάτων στις 
ιδιότητες συμπεριφοράς της ατμόσφαιρας ως προς την ακτινοβολία. Αναλύθηκαν δεδομένα που 
συγκεντρώθηκαν κατά την εκστρατεία που πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο 1992 στον Βόρειο 
Ατλαντικό προκειμένου να εκτιμηθεί ο ρόλος του φυσικού και ανθρωπογενούς θείου στην 
καλυφθείσα περιοχή. 
Τα σχέδια για πείραμα χαρακτηρισμού αερολύματος (ACE-2) στον Βόρειο Ατλαντικό έγιναν 
αποδεκτά ως διεθνές (Ευρώπης - ΗΠΑ) πείραμα στο πλαίσιο του έργου IGAC. 
Τα συλλεχθέντα δεδομένα κατά τις εκστρατείες ατμοσφαιρικού ιχνηθέτη που διενεργήθηκαν 
την περίοδο 19Θ9-1991 και το 1992 (στην Βάδη-Βυρτεμβέργη) στο πλαίσιο του προγράμματος 
ΕΥΡΗΚΑ TRACT/TRANSALP (μεταφορά αέριων ρύπων σε πολύπλοκο έδαφος/μεταφορά αέριων ρύπων 
διαμέσου των Άλπεων) συγκεντρώθηκαν σε βάση δεδομένων η οποία είναι διαθέσιμη σε όσους 
εκπονούν μοντέλα TRACT για την επαλήθευση τους. 
29 
Στο πλαίσιο του κοινού έργου της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων EUROTRAC LACTQZ 
συνεχίσθηκαν εργαστηριακές μελέτες των μηχανισμών οξείδωσης βιογενών και ανθρωπογενών 
εκπομπών στην τροπόσφαιρα. Οι εργασίες εξακολούθησαν να εστιάζονται στις χημικές 
αντιδράσεις στη διάρκεια της νύκτας και στο ρόλο της νιτρικής ρίζας ΝΟ3. Σε 
συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κιέλου απεκτήθησαν περαιτέρω γνώσεις για το μηχανισμό 
των αντιδράσεων αλκενίου (ισοπρενίου) - ΝΟ3 που συνεπάγονται εποξειδικό σχηματισμό. 
Σε συλλογική έρευνα με το Πανεπιστήμιο του Μιλάνου αξιολογήθηκε η δημιουργία τοξικών 
αζωτούχων ενώσεων κατά την αντίδραση αρωματικών ουσιών (μεθυλαρενίων) με ΝΟ3. 
Το ΕΙ συνέβαλε μαζί με 4 άλλα ευρωπαϊκά εργαστήρια που δραστηριοποιούνται στο LACTOZ, 
σε κοινό έργο με στόχο την ανάπτυξη μεγάλου θαλάμου αιθαλομίχλης υπαίθρου. Το εν λόγω 
εργαλείο θα διευρύνει σοβαρά την κλίμακα των διαθέσιμων στους ευρωπαίους ερευνητές 
πειραματικών μονάδων για μελέτες της κινητικής και των μηχανισμών των αντιδράσεων στην 
ατμόσφαιρα. 
29α 
Συνεχίσθηκε η ανάλυση των ροπών και επεισοδίων του όζοντος της τροπόσφαιρας στην 
περιοχή των Άλπεων. Μετρείται πλέον τακτικώς το υπεροξυνιτρικό ακετύλιο (PAN), 
ταυτοχρόνως με τη στάθμη του όζοντος, για το χαρακτηρισμό των φωτοχημικών δομικών μερών 
που εμφανίζονται σε επεισόδια επιφάνειας όζοντος. 
Ρύπανση του εδάφους, των υδάτων και αποβλήτων 
Σημείωσε πρόοδο η σε κλίμακα πεδίου επαλήθευση παραγόμενων σε εργαστήριο μοντέλων για 
την εξάπλωση μολυντικών ουσιών σε χερσαία και υδάτινα συστήματα, σε συνεργασία με το 
Πολυτεχνείο της Καταλωνίας της Βαρκελώνης. Επεδείχθη η εγκυρότητα της ιχνηθέτησης 
υπόγειων υδάτων με ^9Br# 
Για τη διερεύνηση της συμπεριφοράς του μεταφερόμενου Se, χρησιμοποιήθηκαν σε πειράματα 
μετανάστευσης πεδίου μη , διεισδυτικές φασματοκοσποπικές μετρήσεις σε δ ι επαφές 
εδάφους/ύδατος, μέσω ακτίνων Χ ακτινοβολίας συγχρότρου. 
Επικαιροποιήθηκε το εγχειρίδιο σχετικά με την ανίχνευση τοξινών, παρακολούθηση του 
περιβάλλοντος και θεραπείες αντιμετώπισης των δηλητηριάσεων που συνδέονται με την 
ανάπτυξη μυκοτοξινών σε ανθήσεις αλγών. 
Για να εκτιμηθούν τα διαπραττόμενα σφάλματα κατά την ανάλυση ύδατος, οργανώθηκαν 
ορισμένες δ ι εργαστηριακές ασκήσεις με τη συμμετοχή εργαστηρίων των χωρών μελών. 
Στο πλαίσιο του έργου EUROENVIRON, σημείωσε σταθερή πρόοδο το επιμέρους έργο EU-674 
(κινητό εργαστήριο αναλύσεων). Εγκαινιάσθηκε η δ ι εργαστηριακή σύγκριση εδαφών και 
καθορίσθηκε η προπαρασκευαστική εκστρατεία στο Brembate (Bergamo - Ιταλίας). 
ι 
Ευρωπαϊκό χημικό γραφείο (ECB) 
To ECB που συνεστήθη στοθς κόλπους του ΕΙ από την 1η Ιανουαρίου 1993 (ανακοίνωση της 
Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ΕΕ Cl της 5ης Ιανουαρίου 
1993) διενεργεί επιστημονικές και τεχνικές εργασίες για την εφαρμογή της κοινοτικής 
νομοθεσίας ελέγχου των χημικών ουσιών, δηλαδή: ταξινόμηση και σήμανση επικινδύνων 
ουσιών, κοινοποίηση νέων ουσιών, μέθοδοι δοκιμής, υφιστάμενες χημικές ουσίες, έλεγχος 
εξαγωγών/εισαγωγών κλπ. 
Κατέστη επιχειρησιακή η ευρωπαϊκή βάση δεδομένων απογραφής χημικών ουσιών (EUCLID) και 
πραγματοποιήθηκε επεξεργασία και καταχώρηση ορισμένων δίσκων με εναρμονισμένα 
ηλεκτρονικά δεδομένα από τη χημική βιομηχανία και από τους εισαγωγείς. 
Διοργανώθηκαν περί τις 15 συσκέψεις εμπειρογνωμόνων των χωρών μελών που φιλοξενήθηκαν 
στο κέντρο για να ασχοληθούν με τα ανωτέρω θέματα. 
Ευρωπαϊκό κέντρο επικύρωσης εναλλακτικών μεθόδων δοκιμής (ECVAM) 
To ECVAM ιδρύθηκε επίσημα με την απόφαση της % Επιτροπής και την ανακοίνωση προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, SEC(91) 1794. To ECVAM προσφέρε ι υποστήριξη 
στην ΓΔ XI σχετικά με όλες τις πτυχές της οδηγίας Θ6/609/ΕΟΚ περί προστασίας των ζώων 
που χρησιμοποιούνται σε εργαστηριακά πειράματα. Οι εργασίες εστιάσθηκαν στην ανάπτυξη, 
προεπι κύρωση, επίσημη επικύρωση και επιστημονική και κανονιστική αποδοχή διαδικασιών 
και δοκιμών που δεν χρησιμοποιούν ζώα, πλέγματος δοκιμών και στρατηγικών για τις 
δοκιμές, προς αντικατάσταση των σήμερα αποδεκτών διαδικασιών και δοκιμών σε ζώα. 
Περιβάλλον εργασίας 
Στο πλαίσιο του . έργου EUROENVIRON, με το επιμέρους έργο TRACY (EUROENVIRON EU/618) 
συνεχίστηκε η συστηματική συλλογή και κριτική αξιολόγηση των δημοσιευόμενων πληροφοριών 
σχετικά με τα ίχνη μετάλλων σε ιστούς και ρευστά του ανθρώπου για την εξαγωγή "τιμών 
αναφοράς". Αναπτύχθηκε δραστηριότητα σε συνεργασία με τη διεθνή επιτροπή επαγγελματικής 
υγείας και τη διεθνή ένωση θεωρητικής και εφαρμοσμένης χημείας. 
30 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
- Διοργάνωση και εκτέλεση, μέσω της τράπεζας διακριβώσεων του κεντρικού εργαστηρίου 
ατμοσφαιρικής ρύπανσης του ΚΚΕρ της Ispra, του δεύτερου κύκλου διασυγκρίσεων για 
διαδικασίες μέτρησης διοξειδίου του αζώτου <Η02), που απευθύνεται ειδικώς στα 
εργαστήρια των χωρών της Νότιας Ευρώπης· 
- συντονισμός των ανά εβδομάδα δειγματοληψιών του αέρα σε ορισμένους σταθμούς ΕΜΕΡ 
(ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης και αξιολόγησης) που ευρίσκονται στη λεκάνη της 
Μεσογείου, για τον έλεγχο των VOC· 
- υλοποίηση της εκστρατείας ποιότητας του αέρα στις Βρυξέλλες, σε στενή συνεργασία με 
την ΓΔ ΧΙ/Α3 και αρμόδιες για το περιβάλλον δημοτικές αρχές· 
ανάπτυξη και διαχείριση τραπεζών δεδομένων σχετικά με την ακτινολογική μόλυνση του 
περιβάλλοντος και την επαγγελματική έκθεση των χειριστών πυρηνικών σταθμών· 
ετοιμασία σε CD-ROM (δίσκος οπτικής εγγραφής μόνο για ανάγνωση) μιας πρώτης 
πειραματικής έκδοσης της κοινοτικής τράπεζας δεδομένων σχετικά με τα φαρμακευτικά 
προϊόντα (ECPHIN) προς υποστήριξη της ΓΔ III· 
ετοιμασία λογισμικού κωδικοποίησης/αποδικωποίησης για την ταχεία ανταλλαγή 
πληροφοριών εντός της Κοινότητας, σε περίπτωση ακτινολογικής έκτακτης ανάγκης 
(ECURIE - σύστημα ανταλλαγής ακτινολογικών πληροφοριών). 
Το ευρωπαϊκό πείραμα ατμοσφαιρικού ιχνηθέτη (ΕΤΕΧ), με στόχο την αξιολόγηση της 
ποιότητας των ατμοσφαιρικών μοντέλων όταν χρησιμοποιούνται σε συνθήκες έκτακτης 
ανάγκης, στέφθηκε με απροσδόκητη επιτυχία συμμετοχής όταν πραγματοποιήθηκε την άνοιξη 
1993, στην πρώτη λειτουργία του εν ξηρώ με 23 συμμετέχουσες χώρες. 
Οι εκτελούμενες από το 1987 εργασίες για την ΓΔ VI όσον αφορά τον έλεγχο οίνων με NMR 
(επίπεδα σακχάρων, αραίωση με νερό, τράπεζα δεδομένων κλπ), οδήγησε στη δημιουργία του 
"ευρωπαϊκού γραφείου οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματωδών ποτών". 
2.6 Ινστιτούτο' εφαρμογών τηλεανίχνευσης (IRSA) 
To IRSA, που ευρίσκεται στην ispra, εκτελεί το πρόγραμμα με αντικείμενο την εφαρμογή 
τεχνικών τηλεανίχνευσης. Το ινστιτούτο προσφέρει μείζονα επιστημονική υποστήριξη για 
την χρησιμοποίηση δεδομένων τηλεανίχνευσης σε γεωργικές στατιστικές, κατ'αίτηση της 
Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας (ΓΔ VI) και της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας 
(EUROSTAT)· προσφέρει επίσης επιστημονική και τεχνική υποστήριξη κατ'αίτηση της Γενικής 
Διεύθυνσης Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι), Ανάπτυξης (ΓΔ VIII) και Περιβάλλοντος, Πυρηνικής 
Ασφάλειας και Πολιτικής Προστασίας (ΓΔ XI). 
Στους κόλπους του προγράμματος με αντικείμενο την εφαρμογή τεχνικών τηλεανίχνευσης, το 
IRSA έχει αναλάβει εργασίες για ορισμένα θέματα σχετιζόμενα με την παρακολούθηση του 
περιβάλλοντος και τις πλανητικές αλλαγές. 
Παρακολούθηση του περιβάλλοντος στην Ευρώπη 
Το συλλογικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη τεχνικών τηλεανίχνευσης προς παρακολούθηση 
μειονεκτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας διαμορφώθηκε σε έργο με αντικείμενο την 
ολοκληρωμένη οικολογική χαρτογράφηση. Η στροφή αυτή προκάλεσε ορισμένες νέεζ 
πρωτοβουλίες: 
- την ανάπτυξη νέου έργου με αντικείμενο τα ευρωπαϊκά δασικά οικοσυστήματα, με τίτλο 
δασικές πληροφορίες από τεχνικές τηλεανίχνευσης (FIRS)· 
31 
την ανάπτυξη επιχειρησιακών μεθοδολογιών για την χαρτογράφηση και την παρακολούθηση 
της υποβάθμισης της γης σε περιοχές της Μεσογείου με τη χρήση δεδομένων από 
αεροφερόμενους και δορυφορικούς αισθητήρες, συμπεριλαμβανομένων φασματόμετρων 
σύνθεσης εικόνων υψηλής ανάλυσης. Η εργασία αυτή, για την οποία απετέλεσε εύνασμα 
προηγούμενο έργο που αναλήφθηκε στη Νότια Γαλλία σχετικά με τη χαρτογράφηση χρήσεων 
γης, δοκιμάζεται επί του παρόντος πάνω από τόπους στην Ελλάδα και την Ισπανία. 
31α 
Προς υποστήριξη των ανωτέρω δραστηριοτήτων, ερμηνεύθηκαν δεδομένα με νεοαναπτυχθείσες 
τεχνικές, συμπεριλαμβανομένων νευρονικών δικτύων, εμπείρων συστημάτων, ολοκληρωμένων 
συστημάτων γεωγραφικών πληροφοριών και αυτόματης κατάτμησης εικόνας. 
Πλανητικές αλλαγές 
Υπό τύπο συμβολής στην παγκοσμίων διαστάσεων προσπάθεια για την κατανόηση και πρόβλεψη 
των αλλαγών στο περιβάλλον του πλανήτη, το IRSA συνέχισε να αναπτύσσει τεχνικές με τις 
οποίες εξάγονται σημαντικές πληροφορίες από δεδομένα γεωσκοπήσεων. 
Συγκεντρώθησαν και υπεβλήθησαν σε επεξεργασία σειρές δεδομένων ηπειρωτικής κλίμακας για 
την Αφρική και την Ασία προκειμένου να αξιολογηθούν ηπειρωτικής κλίμακας διεργασίες 
βλάστησης σε πολυχρονική βάση. Τα αποτελέσματα χρησιμοποιήθηκαν ως παράμετροι εισαγωγής 
σε κλιματικά μοντέλα. Αναπτύχθηκαν νέες τεχνικές για την εξαγωγή πληροφοριών από τα εν 
λόγω δεδομένα. Σχετικώς με αυτό, αναπτύχθηκε νέο ευρετήριο βλάστησης, το ευρετήριο 
παρακολούθησης του πλανητικού περιβάλλοντος (GEMI). 
Η έρευνα με αντικείμενο τις πλανητικές αλλαγές εξέτασε επίσης το θαλάσσιο περιβάλλον. 
Δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη τεχνικών για την μέτρηση της επιφανειακής 
θερμοκρασίας της θάλασσας και της πρωτογενούς παραγωγικότητας μέσω του χρώματος των 
ωκεανών και για την ενσωμάτωση των ανωτέρω δεδομένων σε αριθμητικά μοντέλα. 
Προηγμένες τεχνικές γεωσκόπησης 
Συνεχίσθηκαν η αξιολόγηση και προώθηση προηγμένων τεχνικών γεωσκόπησης. Αναλύθηκαν 
δεδομένα πολωσι μετρικού ραδιοεντοπιστή από αεροφερόμενες εκστρατείες και συσχετίσθηκαν 
με οπτικά δεδομένα υψηλής φασματικής ανάλυσης. Στόχο των εκστρατειών απετέλεσε η 
καλύτερη κατανόηση των δασών και της εξέλιξης τους. 
Επιπλέον, έχουν αναληφθεί δύο έργα ERS-1 (ευρωπαϊκός δορυφόρος τηλεανίχνευσης αριθ. 1): 
το έργο διεθνούς διερεύνησης δασών, με το οποίο αξιολογούνται οι δυνατότητες 
δεδομένων από ραδιοεντοπιστή συνθετικού διαφράγματος (SAR) φερόμενο επί δορυφόρου, 
για τη χαρτογράφηση και παρακολούθηση δασών 
πειραματικό έργο ERS-1 με το οποίο αξιολογείται η ικανότητα των δεδομένων SAR να 
παρέχουν πληροφορίες για την ευρωπαϊκή γεωργία όσον αφορά τις εκτάσεις και τη 
συγκομιδή. 
Το 1993 ολοκληρώθηκε η διακρίβωση του ευρωπαϊκού εργαστηρίου υπογραφής μικροκυμάτων 
(EMSL), μονάδας για τη μέτρηση των υπογραφών ενός φάσματος φυσικών και ανθρωπογενών 
στόχων. Επιπλέον, σε ευρωπαϊκά εργαστήρια διανεμήθηκε πρόσκληση εκτέλεσης πειραμάτων 
και καταστρώθηκε σχετικό χρονοδιάγραμμα υπό την εποπτεία συμβουλευτικής επιτροπής 
εμπειρογνωμόνων διεθνούς αναγνώρισης. 
Τέλος, εγκαινιάσθηκε ένα νέο πρόγραμμα με το οποίο διερευνώνται οι επιδόσεις δεδομένων 
υψηλής φασματικής ανάλυσης προκειμένου να εξαχθούν γεωφυσικές παράμετροι, με ιδιαίτερη 
αναφορά σε εφαρμογές δασοπονίας και γεωργίας, βς εισερχόμενα στοιχεία για την εργασία 
αυτή θα χρησιμοποιηθούν δεδομένα εργαστηριακά, συγκεντρούμενα επί του πεδίου και από 
αεροφερόμενες συσκευές. 
32 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα 
Συνεχίσθηκαν οι εργασίες με αντικείμενο την παρατήρηση της περιοχής ανοδικών ρευμάτων 
στα ανοικτά της ακτής της βορειοδυτικής Αφρικής. Προκειμένου να εκτιμηθεί η 
παραγωγικότητα της θάλασσας της περιοχής αυτής αναλύθηκαν δεδομένα από αναληφθείσα το 
1992 εκστρατεία συγκέντρωσης επαληθευτικών στοιχείων για τη θάλασσα, καθώς και στοιχεία 
για την επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας και το χρώμα των ωκεανών που προήλθαν από 
δορυφορικές παρατηρήσεις. Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για την επικύρωση της υπό 
διεξαγωγή εργασίας με αντικείμενο την εξαγωγή χαρτών χλωροφύλλης από δορυφορικά 
δεδομένα και την εκπόνηση μοντέλων του υδροδυναμικού μηχανισμού της περιοχής ανοδικών 
ρευμάτων (σε υποστήριξη της ΓΔ Ι). 
Στο πειραματικό έργο για την εφαρμογή της τηλεανίχνευσης στις γεωργικές στατιστικές, η 
δράση 2 (παρακολούθηση των συνθηκών βλάστησης σε ηπειρωτική κλίμακα με τη χρησιμοποίηση 
δορυφορικών δεδομένων χαμηλής χωρικής ανάλυσης) επικεντρώθηκε στη στερεότυπη 
επεξεργασία δορυφορικών στοιχείων. Η δράση 4 (ταχείες εκτιμήσεις των μεταβολών στις 
καλλιεργούμενες εκτάσεις και τη δυνατή συγκομιδή) έλαβε υπόψη 53 τόπους ανά την Ευρώπη, 
για τους οποίους στην ΓΔ VI και στην EUROSTAT διαβιβάζονται δις της εβδομάδας 
τηλεαντίγραφα που δείχνουν την τρέχουσα εκτίμηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. 
32α 
οι εργασίες για το "Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων" (FEOGA) 
της ΓΔ VI επικεντρώθηκαν στη σύνταξη κτηματολογίων ελαιώνων, αμπελώνων και 
εσπεριδοειδών. 
Αναπτύχθηκαν τεχνικές για την παρακολούθηση και τον χαρακτηρισμό των σχημάτων βλάστησης 
και ιδιαίτερα της καύσης βιομάζας σε ηπειρωτική κλίμακα. Η εργασία αυτή υποστηρίσθηκε 
από εκστρατεία πεδίου στη Νότιο Γουϊνέα και από τη συγκέντρωση και επεξεργασία σειρών 
δεδομένων από γεωσκοπήσεις ηπειρωτικής κλίμακας. Από την ανωτέρω εργασία αναπτύχθηκε 
ένα νέο έργο με τίτλο "πυρκαγιές κατά την παρακολούθηση του πλανήτη και του 
περιβάλλοντος (FIRE)" για τη χαρτογράφηση και παρακολούθηση πυρκαγιών που συμβαίνουν σε 
ηπειρωτική ή μικροηπειρωτική βάση (σε υποστήριξη της ΓΔ VIII). 
Με το ευρωπαϊκό δίκτυο αρχείων για το χρώμα των ωκεανών (OCEAN), κοινό έργο με την 
ευρωπαϊκή υπηρεσία διαστήματος (ESA), ετοιμάσθηκαν όλες οι μονάδες και τα εργαλεία πόυ 
απαιτούνται για την επεξεργασία και αρχειοθέτηση των δορυφορικών δεδομένων της συσκευής 
χρωματικής σάρωσης παράκτιων ζωνών. Επιπλέον, εγκαινιάσθηκε πρόγραμμα ανάπτυξης 
εφαρμογών για την εκμετάλλευση των δεδομένων, στο οποίο είναι εντεταγμένα άνω των 30 
ευρωπαϊκά εργαστήρια. Με την ESA εγκαινιάσθηκε ένα νέο πρόγραμμα συνδεόμενο με το 
ανωτέρω, το έργο συστήματος τεχνικών χρώματος των ωκεανών για παρατήρηση, επεξεργασία 
και χρησιμοποίηση (OCTOPUS), για τη χρησιμοποίηση δεδομένων από τον αισθητήρα θαλάσσιας 
κατόπτευσης ευρέος οπτικού πεδίου (SeaWifs). Ανελήφθησαν επίσης εργασίες για να 
διερευνηθεί η χρήση της τηλεανίχνευσης για τη διόρθωση του χάρτη καλύψεων γης CORINE 
(συντονισμός των πληροφοριακών στοιχείων για το περιβάλλον) με τη χρήση φωτοερμηνείας 
με τη βοήθεια υπολογιστή, συν τεχνικές ημιαυτόματης και αυτόματης επικαιροποίησης (σε 
υποστήριξη της ΓΔ XI). 
Παροχή υπηρεσιών σε εξωτερικούς πελάτες 
Το έργο περιβαλλοντικών επιτηρήσεων τροπικών οικοσυστημάτων από δορυφόρους (TREES), 
κοινό έργο με την ESA, κατήρτισε βασική απογραφή της κάλυψης από τροπικά δάση με τη 
χρήση δεδομένων από τον αισθητήρα προηγμένου ραδιομέτρου πολύ υψηλής ανάλυσης (AVHRR). 
Επιπλέον, λήφθηκαν και αξιολογούνται τα πρώτα δεδομένα από τον SAR του δορυφόρου 
ERS-1. 
Για την ευρωπαϊκή ικανότητα αεροφερόμενης τηλεανίχνευσης (EARSEC - κοινό έργο με την 
ESA), οι εργασίες σημείωσαν ικανοποιητική πρόοδο. Αυτές περιέλαβαν, μεταξύ άλλων, 
συμβάσεις για την ανάπτυξη προηγμένου αεροφερόμενου φασματόμετρου σύνθεσης εικόνων, τη 
βελτίωση υφισταμένου αεροφερόμενου SAR και την ανάπτυξη συστημάτων για την επεξεργασία 
δεδομένων τόσο από τον SAR όσο και από φασματόμετρο. 
Από ένα γαλλικό οργανισμό ανετέθη σύμβαση εργασίας για τρίτο μέρος, προκειμένου να 
συγκροτηθεί δίκτυο περιοχών της Μεσογείου για την έγκαιρη παρακολούθηση διαθέσιμων 
υδατικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μονάδων παρακολούθησης υδατικών 
πόρων σε εκάστη περιοχή. 
Στο πλαίσιο του EYPHKA/EUROMAR, το έργο VISIMAR (απεικόνιση και προσομοίωση διεργασιών 
του θαλάσσιου περιβάλλοντος) απέδωσε σύστημα κινούμενων εικόνων που δείχνουν τη 
δυναμική συμπεριφορά γεωφυσικών διεργασιών εξαγόμενων από δεδομένα τηλεανίχνευσης και 
μαθηματικών μοντέλων. Το έργο εισήλθε στην τελική του φάση και περατώθηκε το 1993. 
2.7 Ινστιτούτο τεχνολογιών ασφάλειας (1ST) 
Το 1ST, που ευρίσκεται στην Ispra, συμβάλλει στα προγράμματα που αφορούν τις μετρήσεις 
και δοκιμές, την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και τη σύντηξη, καθώς και το περιβάλλον. 
Το ινστιτούτο ασχολείται με πολλές δραστηριότητες υποστήριξης κατ'αίτηση υπηρεσιών της 
Επιτροπής, κυρίως στο πεδίο των πυρηνικών διασφαλίσεων για τις Γενικές Διευθύνσεις 
Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ Ι) και Ενέργειας (ΓΔ XVII). 
33 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 
Η μελέτη των φαινομένων σοβαρών ατυχημάτων, τομέας για τον οποίο το κοινό θεωρεί ότι ο 
κίνδυνος είναι υψηλός και όπου είναι σπουδαία η διεθνής συνεργασία, απετέλεσε το 
αντικείμενο δραστηριοτήτων σχετικών με την εγκατάσταση FARO και τα κοινά προγράμματα 
CEA/KKEp/Phebus για τα προϊόντα σχάσης. 
'Οσον αφορά την FARO, εκτελέσθηκαν δοκιμές με αντικείμενο τη σβέση τετηγμένου καυσίμου 
στο νερό, με την οποία προσομοιώνονται φαινόμενα μεγάλης κλίμακας εντός του δοχείου του 
αντιδραστήρα στη διάρκεια σοβαρών ατυχημάτων, αφού η μονάδα υπέστη εκτεταμένη 
τροποποίηση. 
33α 
Σχετικώς με το Phebus για τα προϊόντα σχάσης, σε συνεργασία με την CEA ολοκληρώθηκαν 
προπαρασκευαστικές εργασίες για την πρώτη δοκιμή που συνεπάγεται τήξη καυσίμου και 
έκλυση προϊόντων σχάσης σε προσομοιωμένο κέλυφος απομόνωσης αντιδραστήρα, κατά την εξής 
σειρά: εισαγωγή νέων παραμέτρων χιτώνα και άλλων τροποποιήσεων της μελέτης, εκτέλεση 
αναλυτικών επανυπολογισμών, σύνταξη του τελικού πρωτοκόλλου δοκιμής, εξέταση μετά τ*η 
δοκιμή, ενώ η ίδια η δοκιμή εκτελέσθηκε το 1993. 
Το 1ST εξακολούθησε, σε συνεργασία με πολλά ευρωπαϊκά ιδρύματα, να αναπτύσσει την 
ενότητα υπολογιστικού κώδικα ESTER (ευρωπαϊκός ερευνητικός κώδικας πρωτογενών πηγών)· ο 
κώδικας προορίζεται να αποτελέσει την επιτυχέστερη εκτίμηση για τον υπολογισμό των 
πρωτογενών πηγών σε υποθετικά σοβαρά ατυχήματα. Ο ESTER θα εφαρμοσθεί στην εκ τών 
υστέρων ανάλυση των πρώτων δοκιμών Phebus για τα προϊόντα σχάσης. 
!· 
Τεχνολογία σύντηξης 
Συνεχίσθηκαν υπό την επίβλεψη της ιταλικής κανονιστικής αρχύ\ς (ENEA/DISP) η επαλήθευση 
και δοκιμή του σχετικού με την ασφάλεια συστήματος του ευρωπαϊκού εργαστηρίου χειρισμού 
του τριτίου (ETHEL) με προοπτική την εκτέλεση δοκιμών σε πυρηνικό περιβάλλον το 1994. 
Ενόψει της ερευνητικής δραστηριότητας για το τρίτιο επετεύχθη η συγκρότηση δύο 
πειραματικών βρόχων σε θαλάμους χειρισμού με γάντια του ETHEL, η δοκιμή των δομικών 
μερών και συστημάτων τους και η απόκτηση και συνάρμοση των κατασκευαστικών μερών για 
ένα άλλο πειραματικό βρόχο. * 
Συνεχίσθηκαν επίσης προπαρασκευαστικές ερευνητικές δραστηριότητες με τη χρήση υδρογόνου 
και δευτερίου. 
Συνεχίσθηκε η συνεργασία μεταξύ του 1ST (μονάδα ETHEL) και του γερμανικού κέντρου 
πυρηνικής έρευνας της Καρλσρούης KFK (μονάδα TLK), διοργανώθηκε δε και τρίτο 
επιστημονικό εργαστήριο για να συζητηθεί η πρόοδος που συντελέσθηκε στις 
προπαρασκευαστικές ερευνητικές δραστηριότητες για τις αντίστοιχες μονάδες. 
Η διεύθυνση διασφαλίσεων της Ευρατόμ και η κοινή επιχειρησιακή μονάδα ETHEL/TLK 
συνέχισαν τις συζητήσεις με αντικείμενο την επεξεργασία κοινής μεθοδολογίας ελέγχου του 
τριτίου, ειδικώς εφαρμόσιμης στις εν λόγω δύο μονάδες χειρισμού του τριτίου για 
ειρηνικούς σκοπούς. 
Περιβάλλον εργασίας 
Το έργο εκπόνησης μοντέλων αερισμού και μεταφοράς ρύπων σημείωσε πρόοδο μέσω της 
τελειοποίησης του υπολογιστικού κώδικα TRAFLU (π.χ. εισαγωγή εξίσωσης μεταφοράς για τον 
υπολογισμό της συγκέντρωσης προϊόντων, τροποποίηση του μοντέλου της τυρβώδους ζωής 
σχετικά κυρίως με τη διακεκριμένη παράσταση των οριακών συνθηκών κλπ.). 
Μετρήσεις και δοκιμές 
Η νέα μονάδα τοιχείου αντίδρασης (ELSA) χρησιμοποιείται για έρευνα προ της καταρτίσεως 
προτύπων προς υποστήριξη του ευρωκώδικα 8, ο οποίος αποτελεί το προσωρινό ευρωπαϊκό 
πρότυπο για την μελέτη κατασκευών πολιτικού μηχανικού σε σεισμικές περιοχές. Η 
δραστηριότητα αυτή που επιτελέσθηκε στο πλαίσιο επιστημονικού δικτύου εντός του 
προγράμματος για το ανθρώπινο δυναμικό και την κινητικότητα στοχεύει στο να διευρύνει 
το τρέχον πεδίο εφαρμογής του ευρωκώδικα 8 και να βελτιώσει την αξιοπιστία του. 
Ανηγέρθη τετραόροφη κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα και δοκιμάσθηκε στο τοίχε ίο 
αντίδρασης ELSA υπό προσομοιωμένες συνθήκες φόρτισης σοβαρού σεισμού. Παράλληλα, 
εκτελέσθηκαν εργασίες για να δοκιμασθεί μοντέλο μεγάλης κλίμακας μιας ακανόνιστης 
γέφυρας, με τη χρήση της ούτω καλούμενης τεχνικής επιμέρους κατασκευών. Η τεχνική αυτή 
επιτρέπει να περιορίζεται η φυσική δοκιμή πολύπλοκης κατασκευής σε κρίσιμα τμήματα της 
(π.χ. εκείνα που αναμένεται να υποστούν σοβαρές παραμορφώσεις), ενώ η υπόλοιπη 
κατασκευή αναπαρίσταται με μοντέλο υπολογιστικού κώδικα που τρέχει παράλληλα προς το 
πε ίραμα. 
34 
Ως τμήμα της συνεχιζόμενης έρευνας σε συνεργασία με τον ευρωπαϊκό σύνδεσμο εργαστηρίων 
δομομηχανικής, το 1994 θα δοκιμασθεί μεγάλη σύνθετη κατασκευή από χάλυβα/σκυρόδεμα 
μελετημένη σύμφωνα με τον ευρωκώδικα 8, προκειμένου να συγκριθεί η πραγματική 
συμπεριφορά της έναντι της σκοπούμενης συμπεριφοράς κατά τη μελέτη. Η ομάδα της ELSA 
συνέβαλε επίσης στο έργο COST Cl, την ευρωπαϊκή εναίρμονισμένη δράση με αντικείμενο τον 
έλεγχο της ημιάκαμπτης συμπεριφοράς κατασκευαστικών συνδέσεων έργων πολιτικού 
μηχανικού. 
34α 
Βιομηχανικοί κίνδυνοι 
Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στην εκτίμηση, βελτίωση και εναρμόνιση μεθοδολογιών 
ασφάλ ε ιας. 
Λειτούργησε η μονάδα διερεύνησης της ασφάλειας ανεξέλεγκτων συμβατών (FIRES) για να 
μελετηθεί η ασφάλεια αντιδράσεων νίτρωσης αρωματικών ενώσεων κατά παρτίδες, προκειμένου 
να αναπτυχθούν προηγμένες τεχνολογίες για τον προσδιορισμό των συνθηκών ασφάλειας, για 
αριστοποίηση της διεργασίας, έλεγχο της διεργασίας και έγκαιρη ανίχνευση έναρξης 
ανεξέλεγκτων αντιδράσεων. 
Τώρα εκτελούνται δοκιμές λειτουργίας στη νέα μεγάλης κλίμακας μονάδα αερισμού DRACULA 
(αποσυμπίεση, ανακούφιση και απομόνωση με τη χρήση μεγάλης διάταξης), αναμένεται δε να 
αρχίσει στα τέλη του έτους η θέση σε λειτουργία της μονάδας COLUMBUS (αερισμός επιμηκών 
οριζόντιων δοχείων). Πειραματικά δεδομένα και μεθοδολογίες σχεδιασμού που βασίσθηκαν 
στην προηγούμενη μονάδα MPMC (πολλών φάσεων και πολλών δομικών μερών) συνέβαλαν σε 
πολλές διεθνείς ομάδες εργασίες (ISO/τεχνική επιτροπή 185, DIERS - ινστιτούτο μελέτης 
ανακουφιστικών συστημάτων ανάγκης και DECHEMA - "γερμανική εταιρία χημικής μηχανικής, 
χημικής τεχνικής και βιοτεχνολογίας"). 
Η ενότητα λογισμικού για ανακούφιση πίεσης σε περίπτωση ανάγκης RELIEF είναι έτοιμη 
προς χρήση και έλεγχο καταλληλότητας βάσει πειραμάτων. Ολοκληρώθηκε μοντέλο που 
περιγράφει την ανεξέλεκτη εξέλιξη/αερισμό αντιδραστήρων καταλυτικής κλίνης υπό υψηλή 
π ί εση (υπερκρ ίσιμων). 
Στο πεδίο του διασκορπισμού πυκνών αερίων, ελέγχεται η καταλληλότητα τρισδιάστατου 
κώδικα υπολογιστή, ενώ σημειώνει πρόοδο η επέκταση προς δισδιάστατο του μονοδιάστατου 
μοντέλου αβαθούς στρώματος. 
Ο σήμερα ευρισκόμενος υπό ανάπτυξη δισδιάστατος κώδικας υπολογιστή για την αριθμητική 
προσομοίωση διεργασιών καύσης και έκρηξης έδειξε ικανότητα πρόρρησης με υψηλή ανάλυση. 
Παροχή υπηρεσιών προς την Κοινότητα και εξωτερικούς πελάτες 
Το 1ST εξακολούθησε να προσφέρει επιστημονική και τεχνική στήριξη στη Γενική Διεύθυνση 
Εξωτερικών Σχέσεων (ΔΟΑΕ) και στη διεύθυνση διασφαλίσεων της Ευρατόμ (ESD) στο πεδίο 
των πυρηνικών διασφαλίσεων. 
Στο εργαστήριο PERLA εκτελέσθηκε εντατικό πρόγραμμα κύκλων κατάρτισης και ασκήσεων 
διακρίβωσης προς ανταπόκριση και τήρηση της πολιτικής της Επιτροπής σχετικά με τις 
πυρηνικές διασφαλίσεις σε εγκαταστάσεις κατασκευής πυρηνικών καυσίμων. 
Αναπτύχθηκαν όργανα για τεχνικές μη καταστρεπτικής ανάλυσης και αντίστοιχες μεθόδους 
αξιολόγησης σχετικών δεδομένων, δοκιμάσθηκαν δε για να εφαρμοσθούν από επιθεωρητές του 
ΔΟΑΕ. 
Επίσης συνεχίσθηκε η ανάπτυξη τεχνικών διακρίβωσης και μέτρησης όγκων βιομηχανικού 
μεγέθους για σταθμούς επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων προς υποστήριξη της 
διεύθυνσης διασφαλίσεων Ευρατόμ, στο εργαστήριο μετρήσεων σε δεξαμενή (TAME). To TAME, 
που αποτελεί μεγάλης κλίμακας εργαστήριο πολλαπλών δεξαμενών, άρχισε να λειτουργεί 
πλήρως το 1993. Εκπονήθηκαν μελέτες με αντικείμενο επακριβείς μετρήσεις χύδην όγκου σε 
καίρ:α σημεία τυπικών μονάδων επανεπεξεργασίας καυσίμων, όπου εκτελούνται συνήθως 
τέτο-ες μετρήσεις για σκοπούς ισοζυγίου/λογιστικής παρακολούθησης σχάσιμων υλικών. 
Δραστηριότητες αναγνωριστικής έρευνας 
Πολλές δραστηριότητες κάλυψαν μακροχρόνια περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η διαχείριση 
ραδιενεργών αποβλήτων, η παραγωγή σιδήρου με τη χρήση υδρογόνου και μοντέλα κυκλοφορίας 
στην ατμόσφαιρα. 
35 
2.8 Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων (IPTS) 
To IPTS ασκεί το λειτούργημα παρατηρητηρίου της τεχνολογίας και εκπονεί επιστημονικές 
και τεχνολογικές μελέτες κατ'αίτηση των υπηρεσιών της Επιτροπής κυρίως στα πεδία των 
μεταφορών, του περιβάλλοντος και της ενέργειας, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στη 
βιομηχανική καινοτομία. 
Οι εργασίες με αντικείμενο την ανάπτυξη του ESTO (ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου επιστήμης 
και τεχνολογίας) στοχεύουν στη συγκρότηση συστήματος πληροφοριών σχετικά μει τις 
τρέχουσες ερευνητικές εργασίες στην Ευρώπη. Αναλύθηκαν δεδομένα που συγκεντρώθηκαν κατά 
τη δημοσκόπηση του 1992 από πηγές πληροφοριών σχετικά με έργα Ε&Α, κατέστησαν δε 
συμβιβαστά με το συνιστώμενο από την Επιτροπή πρότυπο CERIF. Ολοκληρώθηκαν οι 
απαιτήσεις των χρηστών και μελέτης σκοπιμότητας όσον αφορά την υλοποίηση ευφυούς 
δ ι επαφής για το πληροφοριακό αυτό σύστημα. 
Κατόπιν μελέτης με αντικείμενο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής διαστημικής 
βιομηχανίας, το IPTS συνέταξε μελέτη σχετικά με τις μελλοντικές αγορές διαστημικής 
τεχνολογίας, αποβλέποντας: ' 
στην περιγραφή αγορών διαστημικής τεχνολογίας συναρτήσει ορισμένων κριτηρίων: 
ανταγωνιστικότητα, μετάβαση, δυνατές δεσμευμένες αγορές· 
παροχή, για κάθε κλάση εφαρμογής, μιας εκτίμησης του τρέχοντος μεγέθους της αγοράς 
και των αναπτυξιακών της δυνατοτήτων 
την αξιολόγηση της ανταγωνιστικής θέσης της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας. 
Ολοκληρώθηκε η εγκαινιασθείσα το 1991 δεύτερη φάση μελέτης που αφορούσε τον 
εξηλεκτρισμό του ευρωπαϊκού δικτύου τραίνων υψηλής ταχύτητας. Αντικείμενο της μελέτης 
ήταν: 
η εκτέλεση εμπεριστατωμένων αναλύσεων των σχετικών πλεονεκτημάτων των τριών 
ανταγωνιζομένων συστημάτων εξηλεκτρισμού* 
η εκπόνηση τεχνικο-οικονομικών μοντέλων της μελλοντικής ανάπτυξης του διεθνούς 
κυκλοφοριακού φόρτου ανά την Ευρώπη· 
η πρόβλεψη της ζήτησης για τροχαίο υλικό υψηλής ταχύτητας σε διάφορες περιφέρειες 
(προς υποστήριξη της ΓΔ Βιομηχανίας). 
Οι δραστηριότητες προς υποστήριξη της μονάδας μελέτης προοπτικών της Επιτροπής 
αφορούσαν βιομηχανικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών για 
τις πλανητικές αλλαγές. Οι εργασίες σχετικά με βασιζόμενες στην αγορά θεωρήσεις της 
προστασίας του περιβάλλοντος στράφηκαν κατά πρώτον σε ελάχιστου κόστους λύσεις για την 
επίτευξη ποιοτικών περιβαλλοντικών στόχων και κατά δεύτερον στους φραγμούς, που 
εμποδίζουν τα βασιζόμενα στην αγορά μέσα να γίνουν αποδεκτά στους επιχειρηματικούς 
κύκλους. ολοκληρώθηκε και εκδόθηκε η έκθεση "η περιβαλλοντική επιχειρηματική 
δραστηριότητα", όπου γίνεται ανασκόπηση των δραστηριοτήτων του ινστιτούτου στο υπόψη 
πεδίο κατά την τελευταία τριετία (μελέτες περιπτώσεων, επιπτώσεις στην απασχόληση,, μέσα 
βασιζόμενα στην αγορά). Συνεχίσθηκε το 1993 η επισκόπηση της έρευνας και πολιτικής 
θέματα πλανητικών αλλαγών που είχε αρχίσει το 1991 για να επικαιροποιηθεί η 
επιστημονική εκτίμηση των ανωτέρω θεμάτων και να αποτελέσει βάση ή αναφορά για τον 
καθορισμό και/ή την αξιολόγηση των ασκούμενων πολιτικών ανταπόκρισης σε κοινοτικό και 
διεθνές επίπεδο. 
36 
Υπό τύπο υποστήριξης προς τη μελέτη μακροχρόνιων ενεργειακών υποθετικών εξελίξεων, οι 
εργασίες προς υποστήριξη της ΓΔ Ενέργειας περιέλαβαν την ανασκόπηση και εκτίμηση 
ενεργειακών τεχνολογιών που πιθανώς να καταστούν διαθέσιμες στον απώτερο ορίζοντα (το 
2020 και πέραν). Αρχικώς ελήφθησαν υπόψη τρεις τεχνολογίες: 
η πρώτη μελέτη με αντικείμενο την εξέλιξη της τεχνολογίας στοιχείων καυσίμου που 
ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο 1993 έδωσε τη δυνατότητα να καθορισθούν πολλά 
ενδιαφέροντα κριτήρια: οι προδιαγραφές των επικρατουσών διατάξεων του συστήματος, 
οι προσεγγιστικές ημερομηνίες για τη διάθεση τους σε εμπορική κλίμακα, οι 
λειτουργικές παράμετροι, το αναμενόμενο κόστος επενδύσεως/λειτουργίας, οι τομείς 
εφαρμογής, οι επιπτώσεις στο περιβάλλον κλπ.* 
η δεύτερη μελέτη στόχευε στην εξακρίβωση της τρέχουσας κατάστασης και της πιθανής 
εξέλιξης, στο μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα (έτος 2020) τεχνολογιών για το 
διαχωρισμό, αποθήκευση και/ή απομόνωση C02· Οι τεχνολογίες αυτές μπορεί να 
καταστούν "επιτακτικές·* για την πρόληψη της αύξησης της συγκέντρωσης C02 στην 
ατμόσφαιρα συνεπεία της καύσης ορυκτών καυσίμων, αν επιβεβαιωθεί ότι το φαινόμενο 
θερμοκηπίου απειλεί σοβαρά το κλίμα της γης. θα δοθεί έμφαση στην πρόβλεψη πιθανής 
μελλοντικής σειράς τεχνολογικών και οικονομικών παραμέτρων (βαθμός απόδοσης, ένταση 
ενέργειας, κόστος επένδυσης και λειτουργίας κλπ.) που επηρεάζει την εμφάνιση των 
ανωτέρω τεχνολογιών στην αγορά ενεργειακής τεχνολογίας, θέτοντας τις παραμέτρους 
αυτές ως εισερχόμενα στοιχεία σε υποθετικές ενεργειακές εξελίξεις· 
η τρίτη μελέτη ασχολήθηκε με δεδομένα πυρηνικών αντιδραστήρων σχάσης και κύκλου 
καυσίμου. Εκτελέσθηκε προκαταρκτική επισκόπηση του βαθμού εξέλιξης της επιστήμης 
κατασκευής και ανακύκλωσης πυρηνικών καυσίμων και των προοπτικών για βελτιώσεις 
στους σταθμούς επανεπεξεργασίας, προκειμένου να διαμορφωθεί το υπόβαθρο για την 
ε ισαγωγή προηγμένων αντιδραστήρων στο σύστημα πυρηνικής ενέργειας. 
Στη διάρκεια του 1993 οργανώθηκαν σε συνάφεια με τις ανωτέρω μελέτες πολλά σεμινάρια ή 
επιστημονικά εργαστήρια, με τη συμμετοχή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. 
37 
Υπό τύπο υποστήριξης προς τη μελέτη μακροχρόνιων ενεργειακών υποθετικών εξελίξεων, οι 
εργασίες προς υποστήριξη της ΓΔ Ενέργειας περιέλαβαν την ανασκόπηση και εκτίμηση 
ενεργειακών τεχνολογιών που πιθανώς να καταστούν διαθέσιμες στον απώτερο ορίζοντα (το 
2020 και πέραν). Αρχικώς ελήφθησαν υπόψη τρεις τεχνολογίες: 
η πρώτη μελέτη με αντικείμενο την εξέλιξη της τεχνολογίας στοιχείων καυσίμου που 
ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο 1993 έδωσε τη δυνατότητα να καθορισθούν πολλά 
ενδιαφέροντα κριτήρια: οι προδιαγραφές των επικρατουσών διατάξεων του συστήματος, 
οι προσεγγιστικές ημερομηνίες για τη διάθεση τους σε εμπορική κλίμακα, οι 
λειτουργικές παράμετροι, το αναμενόμενο κόστος επενδύσεως/λειτουργίας, οι τομείς 
εφαρμογής, οι επιπτώσεις στο περιβάλλον κλπ.· 
η δεύτερη μελέτη στόχευε στην εξακρίβωση της τρέχουσας κατάστασης και της πιθανής 
εξέλιξης, στο μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα (έτος 2020) τεχνολογιών για το 
διαχωρισμό, αποθήκευση και/ή απομόνωση C02. Οι τεχνολογίες αυτές μπορεί να 
καταστούν "επιτακτικές" για την πρόληψη της αύξησης της συγκέντρωσης C02 στην 
ατμόσφαιρα συνεπεία της καύσης ορυκτών καυσίμων, αν επιβεβαιωθεί ότι το φαινόμενο 
θερμοκηπίου απειλεί σοβαρά το κλίμα της γης. θα δοθεί έμφαση στην πρόβλεψη πιθανής 
μελλοντικής σειράς τεχνολογικών και οικονομικών παραμέτρων (βαθμός απόδοσης, ένταση 
ενέργειας, κόστος επένδυσης και λειτουργίας κλπ.) που επηρεάζει την εμφάνιση των 
ανωτέρω τεχνολογιών στην αγορά ενεργειακής τεχνολογίας, θέτοντας τις παραμέτρους 
αυτές ως εισερχόμενα στοιχεία σε υποθετικές ενεργειακές εξελίξεις· 
η τρίτη μελέτη ασχολήθηκε με δεδομένα πυρηνικών αντιδραστήρων σχάσης και κύκλου 
καυσίμου. Εκτελέσθηκε προκαταρκτική επισκόπηση του βαθμού εξέλιξης της επιστήμης 
κατασκευής και ανακύκλωσης πυρηνικών καυσίμων και των προοπτικών για βελτιώσεις 
στους σταθμούς επανεπεξεργασίας, προκειμένου να διαμορφωθεί το υπόβαθρο για την 
εισαγωγή προηγμένων αντιδραστήρων στο σύστημα πυρηνικής ενέργειας. 
Στη διάρκεια του 1993 οργανώθηκαν σε συνάφεια με τις ανωτέρω μελέτες πολλά σεμινάρια ή 
επιστημονικά εργαστήρια, με τη συμμετοχή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. 
37 
3. ΠΟΡΟΙ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ 
3.1. Πολιτική προσωπικού 
Η εγκεκριμένη οροφή της δύναμης προσωπικού του ΚΚΕρ ανέρχεται σε 2080 άτομα, στα οποία 
περιλαμβάνονται τόσο το επιστημονικό-τεχνικό όσο και το διοικητικό προσωπικό. 
Το προσωπικό διέπεται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των 
ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Επί πολλά έτη, το ΚΚΕρ δεν προσελάμβανε μονίμους υπαλλήλους. 
Οι έκτακτοι υπάλληλοι του επιστημονικού/τεχνικού κλάδου προσλαμβάνονται με πενταετή 
ανανεώσιμη σύμβαση η οποία μετά από δύο περιόδους καθίσταται αορίστου διαρκείας. Οι 
έκτακτοι διοικητικοί υπάλληλοι προσλαμβάνονται απ'ευθείας με σύμβαση αορίστου 
διαρκε ίας. 
ο πίνακας 4 δίνει την κατανομή του μόνιμου και έκτακτου προσωπικού του ΚΚΕρ που 
απασχολούνταν στο κέντρο στις 31 Δεκεμβρίου 1993, ανά Διεύθυνση και Ινστιτούτο. Μέχρι 
τον Δεκέμβριο 1993, 80 άτομα των ανωτέρω δύο κατηγοριών απεχώρησαν από το κέντρο, ενώ 
προσελήφθησαν 54. 
Πίνακας 4 
Κατανομή προσωπικού μονίμων και έκτακτων υπαλλήλων 
Τόπος Προσωπικό 
Γενική Διεύθυνση 21 
18 
Διεύθυνση Προγραμμάτων 
Διεύθυνση Διοικητικού - # 397 
Ρπιπτημηνική και Τεννική Υποστήριξη 
Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς 170 
Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων 192 
Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών 261 
Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής 213 
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος 196 
Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανιχνευσης 91 
Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας 292 
Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων 15 
' • ,ι 
Απεσπασμένο προσωπικό του ΚΚΕρ 8 
Σύνολο 1875 
Η διαφορά μεταξύ της εγκεκριμένης οροφής της δύναμης προσωπικού και του προσωπικού που 
ΤΙράγματ ι απασχολείται στο ΚΚΕρ εξηγείται ως εξής: 
σε συμφωνία με το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν αφεθεί σκοπίμως θέσεις 
προσωπικού κενές προκειμένου να εξοικονομηθούν πιστώσεις δαπανών προσωπικού που 
επιτρέπουν την απασχόληση επιστημονικών επισκεπτών, αποσπασμένων εμπειρογνωμόνων 
και άλλων επιστημόνων στους οποίους έχει χορηγηθεί υποτροφία και οι οποίοι δεν 
πληρούν τις προϋποθέσεις του προγράμματος για το Κεφάλαιο σε Ανθρώπινο Δυναμικό και 
την Κινητικότητα-
το εναπομένον τμήμα της διαφοράς αντιστοιχεί στα αναγκαία περιθώρια ευελιξίας (+/-
6%) που απαιτούνται για τη μετακίνηση προσωπικού στη διάρκεια του έτους. 
38 
Ε,.α,ημον,Ηοί επ,σκεπτες. Αποσπασμένο, Εμ«.ρογνΑμονες κα, Υπότροφο, 
« ΚΚΕρ «ναπτΟσσουν δραστήρια ποΧυάρ,βμο. επ,στήμονες. -*Ρ« - -*'-" «' 
«τακτών υπαλλήλων, υ*6 δ,άφορα σχήματα ,.λοζενίας. 
- το ΚΚΕρ φ,Χοξενεί πεπε,ραμενους επιστήμονες για ίνα ή κα, δύο ενΓοτε ετη = 
στο ΚΚΕΡ δύνανται να αποσπασθούν εμπειρογνώμονες ανήκοντες σε εθνικούς οργαν,σμούς, 
" προκείμενου να συμμετάσχουν σε ελεγμένες επιστημον,κες εργασίες-
το ΚΚΕρ εκπαιδεύει ερευνάς μέσα, προγράμματος υποτροφιών που χορηγούνται σε 
μεταπτυχιακούς φοιτητές που προετοιμάζονται γ,α δ,δακτρ,κό δΓπΧωμα. 
το ΚΚΕο συμμετέχει στο πρόγραμμα γιο το κεφάλαιο σε ανθρώπινο δυναμικό και την 
" "νητ,κότηΓ ,HCH, και φ.ΧοζενεΓ στο πΧαίσ,ο του προγράμματος αυτού 
μεταδιδακτορικούς επιστήμονες. 
0 πίνακας 5 δείχνε, πού απασχολήθηκαν τα ανωτέρω άτομα στα διάφορα Ινστιτούτα του ΚΚΕρ. 
ΑΕΚει επίσης να αναφερθεί ότι χάρις στο πρόγραμμα για το κεφάλαιο σε ανθρώπινο 
δυναμικό ο αριθμός των μεταδιδακτορικών υποτρόφων του ΚΚΕρ αυξήθηκε από 13 σε91 άτομα· 
επιπλέον υπάρχουν περί τους δεκαοκτώ επιστήμονες από τρίτες χώρες που εργάζοντα. στο 
ΚΚΕρ λαμβάνοντας επιχορήγηση στο πλαίσιο της συμφωνίας της Επιτροπής με τις χωοες τους 
ή τον ΔΟΑΕ. Πέραν των ανωτέρω αναφερθέντων επιστημόνων, στο ΚΚΕρ εργάζονταν πολλο. 
πεπειραμένοι επιστήμονες και 120 περίπου ασκούμενοι, χωρίς επιβάρυνση του κοινοί.κου 
προϋπολογισμού, γενικώς για βραχυχρόνιο διάστημα. 
Πίνακας 5 
Επιστημονικοί Επισκέπτες, Αποσπασμένοι Εμπειρογνώμονες και Υπότροφοι 
στις 31 Δεκεμβρίου 1993 
Ινστιτούτα | 
Ινστιτούτο Υλικών 
και Μετρήσεων Αναφοράς 
Ινστιτούτο ΥπΓ.ιΌυρανίων 
Στ ηχείων 
Ινστιτούτο Προηγμένων 
Υλικών 
Ινστιτούτο Μηχανικής 
Συστημάτων και ^ηροφορικής 
Ινστιτούτο Περιβάλλοντος 
Ινστιτούτο Εφαρμογών 
Τηλεαντχνευσης 
Ινστιτούτο Τεχνολογιών 
Ασφάλειας 
Ινστιτούτο Τεχνολογικών 
Προβλέψεων 
Σύνολο Επιστημονι­
κοί επισκ. 
2 
-
3 
5 
6 
8 
-
2 
26 Αποσπ. 
•εμπειρ/νες 
1 
-
-
3 
3 
2 
2 
1 
12 Μεταόιδ. 
υπότροφοι 
9 
8 
24 
12 
9 
12 
13 
4 
91 Μεταπτυχ. 
υπότροφοι 
9 
3 
20 
13 
17 
9 
12 
5 
88 Σύνολο 
21 
11 
47 
33 
35 
31 
27 
12 
217 
Επιπλέον, η Γενική Διεύθυνση απασχολεί ένα αποσπασμένο εμπειρογνώμονα, φέροντας 
τοιουτοτρόπως το σύνολο σε 218 άτομα. 
39 
4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 
Οι πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων του 1993 που καθορίστηκαν από την αρμόδια επί του 
προϋπολογισμού αρχή για την εκτέλεση, από το ΚΚΕρ, των ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων 
και των δραστηριοτήτων Ε/Τ υποστήριξης προς την Επιτροπή έχουν ως εξής: 
Ειδικά Ερευνητικά Προγράμμματα 177,3 εκατομμύρια ECU 
Ε/Τ Υποστήριξη προς την Επιτροπή 62,1 εκατομμύρια ECU 
Σύνολο 239,4 εκατομμύρια ECU 
Λοιποί πόροι για τη λειτουργία του αντιδραστήρα HFR και για εργασίες για τρίτους είναι: 
Αντιδραστήρας HFR 10,5 εκατομμύρια ECU 
(Συμπληρωματικό πρόγραμμα) 
Εργασίες για τρίτους 14,1 εκατομμύρια ECU 
(Προκαταβολή από 
τον προϋπολογισμό) 
Σύνολο 32,6 εκατομμύρια ECU 
Ως εκ τούτου, οι διαθέσιμες πιστώσεις ανέρχονται συνολικώς σε 272,0 εκατομμύρια ECU. 
Στον πίνακα 6 δίνονται λεπτομέρειες για τις αναλήψεις υποχρεώσεων το 1993, οι οποίες 
καλύπτουν τα Ειδικά Ερευνητικά Προγράμματα, την Αναγνωριστική Έρευνα, την Ε/Τ 
υποστήριξη προς την Επιτροπή και Εργασίες για Τρίτα Μέρη (αντιδραστήρας HFR και 
λοιπές). 
Η προκαταβολή στον προϋπολογισμό των επιστρεφόμενων κονδυλίων πιστώσεων για την 
εκτέλεση εργασιών για τρίτα μέρη διετέθη μόνο στο ύψος των δ,ΙΙεκατομ. ECU επειδή το 
μέγεθος των παραγγελιών για τις δραστηριότητες αυτές δεν έφθασε στον αρχικό στόχο· οι 
μη χρησιμοπιηθείσες πιστώσεις από την προκαταβολή αυτή, ύψους 6.0 εκατομ ECU 
επιστράφησαν στον προϋπολογισμό διαγραφόμενες. 
Ο προϋπολογισμός προέβλεπε αρχικώς για την αναγνωριστική έρευνα κονδύλιο προς υπόμνηση, 
ενώ στη διάρκεια του έτους χορηγήθηκαν κονδύλια με μεταφορές από τις γραμμές 
προγραμμάτων, χωρίς υπέρβαση της οροφής που τάσσουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου και οι 
δημοσιονομικο ί κανονισμο ί. 
40 
Πίνακας 6 
Αναλήψεις Υποχρεώσεων για την εκτέλεση του προγράμματος το 1993 
(στρογγυλευμένες τιμές σε εκατ. ECU) 
Ειδικά Ερευνη~·>.ά 
Προγράμματα '' 
Βιομηχανικές Τεχνολογίες 
και τεχνολογίες υλικών 
Ηετρήσετς και Δοκιμές 
Περιβάλλον 
Ανθρώπινο Κεφάλαιο και 
Κινητικότητα 
Ασφάλεια της Πυρηνικής 
Σχάσης 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική 
ΣύντηζΠ Προσυπ•κό 
17.41 
18.09 
31.48 
0.15 
27 63 
8.54 
Αναννωριστι κή 'Ερευνα Ι 5*46 
..... ί 108.76 Ηερικο Αθροισμα 
Ε/Τ Υποστήριξη προς την 
Επιτροπή 
Μερικό Άθροισμα 
Λοιπά 
AvTiôoaOTnoac HFR 
Εργασίες για τρίτα μέρη 
(Προκαταβολή: επιστρεφό­
μενα κονδύλια πιστώσεων 
ιΊερικό 'ASooOua 
Γένικό Σύνολο 33.92 
33.92 
5.90 
4.44 
10.34 
153.02 Λοι«*ς 
Δαπάνες 
7.52 
10.21 
15.57 
7.54 
18.55 
4.91 
3.10 
67.40 
25.44 
25.44 
11.02 
3.67·· 
14.69 
107.53 Σύνολο 
24.93 
28.30 
47.05 
7.69 
46.18 
13.45 
8.56 
176.16 
59.36 
59.36 
16.92 
8.11··· 
25.03 
260.55 Προϋπολο- Ι 
25.42 
30.04 
48.93 
8.23 
50.93 
13.71 
pm 
177.26 
62.12 
62.12 
18.51· 
14.14 
32.65 
272.03 
• ) Πόροι προβλεπόμενοι για τον αντιδραστήρα HFR. 
Στα μεγέθη αυτά δεν περιλαμβάνονται ειδικές πιστώσεις, καταβαλλόμενες από 
τους αναδόχους για την εκτέλεση της εργασίας, ανέρχονται δε σε 3,36 εκατ. 
ECU. 
Ο συνολικός όγκος των εκτελεσθεισών το 1994 συμβατικών εργασιών ανέρχεται 
τοιουτοτρόπως σε 11,47 εκατομ. ECU. 
Η προκαταβολή στον προϋπολογισμό των επιστρεφόμενων κονδυλίων πιστώσεων για 
την εκτέλεση εργασιών για τρίτα μέρη διετέθη μόνο στο ύψος των 8,11 εκατομ. 
ECU επειδή το μέγεθος των παραγγελιών για τις δραστηριότητες αυτές δεν 
έφθασε στον αρχικό στόχο· οι μη χρησιμοπιηθείσες πιστώσεις από την 
προκαταβολή αυτή, ύψους 6.0 εκατομ ECU επιστράφησαν στον προϋπολογισμό 
διαγραφόμενες. 
41 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΩΝ 
Πίνακες Σελίδα 
1. Εκτέλεση εργασιών εκ μέρους του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη 16 
που ανατέθηκαν στο διάστημα 1988-1991 
2. Σπουδαιότερες ερευνητικές περιοχές όπου το ΚΚΕρ 18 
πρωταγωνιστεί σε αξιοσημείωτη συνεργασία 
σε κοινοτικό επίπεδο 
3. Κατανομή των δημοσιεύσεων του ΚΚΕρ μεταξύ 20 
των Ινστιτούτων του κέντρου το 1993 
4. Κατανομή του μόνιμου και έκτακτου προσωπικού 38 
5. Επιστημονικοί Επισκέπτες, Αποσπασμένοι 39 
Εμπειρογνώμονες και Υπότροφοι 
6. Αναλήψεις υποχρεώσεων για την εκτέλεση του 41 
προγράμματος το 1993 
Σχήματα 
1. Ε/Τ Υποστήριξη προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής 13 
2. Εργασίες του ΚΚΕρ για τρίτα μέρη 14 
3. Εργασίες που παρήγγειλαν στο ΚΚΕρ τρίτα μέρη 15 
κατά την περίοδο 1992-93 
4. Διμερείς και πολυμερείς συνεργασίες του ΚΚΕρ 17 
(1985-1992) 
5. Συνεργασίες του ΚΚΕρ στα προγράμματα Ανθρώπινο Κεφάλαιο 17 
και Κινητικότητα (HCM) και ΕΥΡΗΚΑ 
42 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β 
BCR 
CEA 
CEN 
DG(TA) 
DYLAM-TRETA 
EAEC (ΕΚΑΕ) 
ECN 
EdF 
ELSA 
ESA" 
ESD 
ESTER 
ETHEL 
EURATOM 
(Ευρατόμ) 
EUREKA 
(ΕΥΡΗΚΑ) 
EUROENVIRON 
EUROSTAT 
EUROTRAC 
FARO 
FIRES 
FORMENTOR 
HCM 
HFR 
IAEA (ΔΟΑΕ) 
ISO 
KFK 
LACTOZ 
NMR 
PERLA 
PHEBUS 
PHENIX 
SAR 
SKN/CEN 
STARS θερμική-υδραυλική Ανάλυση ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ 
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΜΕ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΩΝ 
Κοινοτικό Γραφείο Αναφοράς 
Γαλλική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης 
Γενική Διεύθυνση 
Δυναμική Λογική Αναλυτική Μεθοδολογία 
Αποκρίσεως στην Μεταβατική περιοχή 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
Ολλανδικό Κέντρο Ενεργειακών Ερευνών 
Γαλλική Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού 
Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Δομοστατικών Εκτιμήσεων 
Ευρωπα.ϊκή Υπηρεσία Διαστήματος " ' ? ' 
Διεύθυνση Διασφαλίσεων της Ευρατόμ (ΓΔ XVII) 
Ευρωπαϊκός Κώδικας Έρευνας στις Πρωτογενείς Πηγές 
Ευρωπαϊκό Πειραματικό Εργαστήριο Χειρισμού του τριτίου 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συντονισμού των Ερευνητικών Εργασιών 
Πολυτομεακό Έργο ΕΥΡΗΚΑ για το Περιβάλλον 
Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία 
Ευρωπαϊκό Πείραμα για τη Μεταφορά και το Μετασχηματισμό σημαντικών από 
περιβαλλοντικής σκοπιάς Συστατικών Ιχνοστοιχείων στην Τροπόσφαιρα (έργο 
ΕΥΡΗΚΑ) 
Πειραματική Εγκατάσταση για την Τήξη του Καυσίμου 
Μονάδα για την Ασφαλή Διερεύνηση Ανεξέλεγκτων Συμβάντων 
Έργο ΕΥΡΗΚΑ για την ανάπτυξη έμπειρου συστήματος υποβοήθησης της λήψης 
αποφάσεων σε επικίνδυνες περιστάσεις (σύνθετα ανθρωπογενή συστήματα) 
Κεφάλαιο σε Ανθρώπινο Δυναμικό και Κινητικότητα 
Αντιδραστήρας^Υψηλής Ροής (εγκαταστάσεις Petten) 
Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας 
Διεθνής Οργανισμός Προτύπων 
Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών της Καρλσρούης 
Εργαστηριακές Μελέτες Χημείας του Όζοντος της τροπόσφαιρας 
Πυρηνικός Μαγνητικός Συντονισμός 
Εργαστήριο Επιδόσεων και Εξάσκησης (Πυρηνικές Διασφαλίσεις) 
Γαλλικό Πρόγραμμα Δοκιμών εντός της Πυρηνικής Στήλης (σοβαρή ζημία στο 
καύσιμο) 
Γαλλικός πρωτότυπος αντιδραστήρας ταχέων νετρονίων 
Ραδιοεντοπιστής Συνθετικού Διαφράγματος 
Κέντρο Πυρηνικών Μελετών 
Εργαλεία Λογισμικού για Ανάλυση Αξιοπιστίας και Ασφάλειας 
43 
ISSN 0254-1483 
COM(94)87 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 15 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-94-096-GR-C 
ISBN 92-77-66645-5 
Υπηρεσία Επιστίιχων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι/-2985 Luxembourg 
^