[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 27.9.2006

COM(2006) 566 τελικό

2003/0168 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με

την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές («Ρώμη II»)

2003/0168 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με

την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές («Ρώμη II»)

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2003) 427 τελικό – 2003/0168 (COD) | 22.07.2003 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 02.06.2004 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώτη ανάγνωση: | 06.07.2005 |

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: | 21.02.2006 |

Ημερομηνία θέσπισης της κοινής θέσης: | 25.09. 2006. |

2. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η διεθνής δικαιοδοσία, η αναγνώριση και η εκτέλεση σε ένα κράτος μέλος των δικαστικών αποφάσεων που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος διέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2000, ο οποίος εφαρμόζεται σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις τόσο σε συμβατικές όσο και σε εξωσυμβατικές ενοχές. Όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο, οι διατάξεις σχετικά με τις συμβάσεις, που εφαρμόζονται από τα διάφορα κράτη μέλη, εναρμονίστηκαν μέσω της Σύμβασης της Ρώμης του 1980 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές . Εντούτοις, δεν υπάρχουν γενικοί εναρμονισμένοι κανόνες στο εσωτερικό της Κοινότητας για τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου δικαίου στις εξωσυμβατικές ενοχές. Αυτό είναι το κενό το οποίο προτίθεται να καλύψει η πρόταση της Επιτροπής.

Η πρόταση της Επιτροπής στοχεύει ως εκ τούτου να εναρμονίσει τις νομοθετικές διατάξεις που ισχύουν στις εξωσυμβατικές ενοχές αστικού και εμπορικού χαρακτήρα (τροχαία ατυχήματα, ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, αθέμιτος ανταγωνισμός κλπ.) και να θεσπίσει έναν κοινό κανόνα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον καθορισμό του εφαρμοστέου δικαίου σε αυτές τις ενοχές.

Στόχος της εναρμόνισης αυτών των κανόνων είναι να προσφέρει υψηλό επίπεδο ασφάλειας δικαίου στα φυσικά πρόσωπα και στους οικονομικούς φορείς και να αποτρέψει το φαινόμενο της αναζήτησης του πλέον ευνοϊκού δικαστηρίου («forum shopping») το οποίο οδηγεί σε δυνάμει διαφορετικά αποτελέσματα ως προς την ουσία για τους διαδίκους ανάλογα με το δικαστήριο το οποίο επιλαμβάνεται της υπόθεσης.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

3.1. Γενική παρατήρηση

Η κοινή θέση του Συμβουλίου διατηρεί την ουσία της αρχικής πρότασης της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε από την τροποποιημένη πρόταση, η οποία έλαβε υπόψη ορισμένες τροπολογίες που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι διαφορές ουσίας μεταξύ της κοινής θέσης, αφενός, και της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής και των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αφετέρου, αποτελούν το αντικείμενο λεπτομερέστερων παρατηρήσεων κάτωθι.

3.2. Διαφορές ουσίας σε σχέση με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής

Το άρθρο 1, παράγραφος 2, σημείο ζ), λαμβάνει υπόψη την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής (άρθρο 1, παράγραφος 2, σημείο η)), στην οποία αυτή η τελευταία πρότεινε να αποκλεισθούν από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού οι προσβολές του ιδιωτικού βίου και των συναφών με την προσωπικότητα δικαιωμάτων που διαπράττονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η κοινή θέση βαίνει πέραν της πρότασης της Επιτροπής. Δεν περιορίζει το συγκεκριμένο αποκλεισμό μόνο στις εξωσυμβατικές ενοχές που αφορούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά τον επεκτείνει σε όλες τις εξωσυμβατικές ενοχές αυτού του είδους. Ο κύριος λόγος που δικαιολογεί αυτή την επιλογή ήταν η τελική αδυναμία να υπάρξει συμφωνία για το πεδίο εφαρμογής (ορισμός) του όρου μέσα μαζικής ενημέρωσης στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Αυτός ο αποκλεισμός μετριάζεται από τη διατύπωση της ρήτρας αναθεώρησης (άρθρο 30) η οποία επικεντρώνει την προσοχή σε αυτόν τον ειδικό τομέα εξωσυμβατικών ενοχών σαν ειδικό θέμα της έκθεσης για την εφαρμογή του μελλοντικού κανονισμού.

Το άρθρο 5 για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων αποκλίνει σημαντικά από την πρόταση της Επιτροπής (άρθρο 6 της τροποποιημένης πρότασης) από την άποψη της διατύπωσής του αλλά όχι όσον αφορά το στόχο του. Η κοινή θέση αντικατοπτρίζει την ανάγκη να υπάρχει ειδικός κανόνας για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων ο οποίος να παρέχει τη δυνατότητα εξισορρόπησης των συμφερόντων του θύματος και εκείνων του υπευθύνου.

Η Επιτροπή συνεχίζει να εκφράζει τη λύπη της για την προσέγγιση που επελέγη στην κοινή θέση η οποία προβλέπει ένα μάλλον πολύπλοκο σύστημα αλυσιδωτής εφαρμογής κριτηρίων σύνδεσης. Παραμένει πεπεισμένη ότι η αρχική της λύση επέτρεπε να λαμβάνονται υπόψη με ισορροπημένο τρόπο τα διακυβευόμενα συμφέροντα ενώ ήταν παράλληλα διατυπωμένη με πολύ πιο απλούς όρους.

Το άρθρο 6 επεκτείνει την εφαρμογή του κανόνα που αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό στις πράξεις που περιορίζουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό ενώ το άρθρο 7 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής εφαρμόζεται μόνο στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση της τροποποιημένης πρότασης (σημείο 3.4., τροπολογία 29), η απουσία ρητού κανόνα για τις υποθέσεις ανταγωνισμού στην τροποποιημένη πρόταση αποδίδεται στην τότε διεξαγόμενη δημόσια διαβούλευση για την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής σχετικά με «Αγωγές αποζηµίωσης για παράβαση των αντιµονοπωλιακών κανόνων της ΕΚ». Πράγματι η Επιτροπή δεν θέλησε να προκαταλάβει την εν λόγω διαβούλευση συμπεριλαμβάνοντας ήδη στην τροποποιημένη πρότασή της έναν κανόνα για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές που απορρέουν από παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού. Η Επιτροπή προσδιορίζει όμως στην αιτιολογική έκθεση ότι κατά τη διαδικασία της συναπόφασης μπορεί ενδεχομένως να υποστηρίξει διαφορετική λύση για τις υποθέσεις ανταγωνισμού. Η Επιτροπή επιφυλάσσεται του δικαιώματος να ενεργήσει κατ'αυτόν τον τρόπο ιδιαίτερα για να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα του δικαιώματος φυσικών και νομικών προσώπων να ζητούν επανόρθωση για ζημία που προκαλείται από παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού. Λαμβάνοντας υπόψη την κοινή θέση του Συμβουλίου, η Επιτροπή συνεχίζει να υποστηρίζει την θέση ότι μπορεί να υποστηρίξει διαφορετική λύση για τις υποθέσεις ανταγωνισμού κατά τη διαδικασία συναπόφασης.

Το άρθρο 9 εισάγει έναν ειδικό κανόνα για το εφαρμοστέο δίκαιο σε εξωσυμβατικές ενοχές που προκύπτουν από απεργιακές κινητοποιήσεις. Αυτές οι διατάξεις αποτελούσαν μέρος των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τις οποίες δεν έκανε δεκτές η Επιτροπή και οι οποίες δεν ενσωματώθηκαν ως εκ τούτου στην τροποποιημένη πρόταση της.

Το κείμενο της κοινής θέσης αποτελεί επαναδιατύπωση της διάταξης, με την οποία επιχειρείται να υπάρξει ανταπόκριση στις βασικές αντιρρήσεις της Επιτροπής κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στο Συμβούλιο. Το πεδίο εφαρμογής της καθορίζεται τώρα επακριβέστερα και περιορίζεται κυρίως στο θέμα της ευθύνης των εργοδοτών, των εργαζομένων και/ή των συνδικαλιστικών οργανώσεων στο πλαίσιο απεργιακών κινητοποιήσεων. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το κείμενο παραμένει ασαφές δεδομένου ότι δεν προσδιορίζει ότι δεν πρέπει να επεκτείνεται στις σχέσεις με τους τρίτους.

Το άρθρο 16 αποκλίνει από το άρθρο 13 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής, η οποία περιελάμβανε μια συμπληρωματική παράγραφο που αφορούσε τη δυνατότητα να δοθεί ισχύς στις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις άλλης χώρας πλην εκείνης της οποίας το δίκαιο είναι εφαρμοστέο δυνάμει των κανόνων του νέου κανονισμού. Αυτή η διάταξη της πρότασης της Επιτροπής δεν αντικατόπτριζε κανένα ιδιαίτερο κοινοτικό συμφέρον· στόχος ήταν να εξασφαλιστεί κάποια συνοχή, δεδομένου ότι εμπνεόταν από παρόμοια διάταξη της σύμβασης της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές . Η Επιτροπή δέχθηκε την εξάλειψή της.

Το άρθρο 26 για τη δημόσια τάξη δεν αντικατοπτρίζει τη διατύπωση του άρθρου 23 της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής, το οποίο με τη σειρά του ήταν το αποτέλεσμα προηγούμενων συζητήσεων στο Συμβούλιο, όπου είχε απορριφθεί η αρχική πρόταση της Επιτροπής για ειδικό άρθρο που θα ασχολείται με τις μη αντισταθμιστικές αποζημιώσεις. Μετά τις συζητήσεις για την τροποποιημένη πρόταση, η ιδέα που αντικατοπτριζόταν στην τροπολογία μεταφέρθηκε σε ένα σημείο της αιτιολογικής σκέψης και τελικά απερρίφθη εντελώς όταν δεν μπόρεσε να επιτευχθεί συμφωνία όσον αφορά το περιεχόμενο, ενώ ουδείς αμφισβητεί ότι η ρήτρα δημόσιας τάξης προσφέρει πράγματι επαρκή εγγύηση και κατοχύρωση απέναντι στα δυνάμει αρνητικά αποτελέσματα της χορήγησης υπερβολικών μη αντισταθμιστικών αποζημιώσεων.

Το άρθρο 27 παρεκκλίνει από το άρθρο 23 της αρχικής πρότασης της Επιτροπής (άρθρο 3 της τροποποιημένης πρότασης), το οποίο περιελάμβανε μια πιο λεπτομερή διάταξη η οποία επεξηγούσε τη σχέση μεταξύ των διαφόρων πηγών κοινοτικού δικαίου (κυρίως όσον αφορά τη σχέση με τα ειδικά νομικά μέσα που προορίζονται να ευνοήσουν την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς). Έχοντας υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων σχετικά με άλλες προτάσεις, δεν φαίνεται πλέον απαραίτητο να υπάρχει μια τέτοια ειδικά προσαρμοσμένη διάταξη στη συγκεκριμένη πράξη.

Το άρθρο 28 σχετικά με τη σχέση με άλλες διεθνείς συμβάσεις διαφέρει από την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής από την άποψη ότι:

α) δεν περιορίζει την εφαρμογή της παραγράφου 1 αποκλειστικά στις πολυμερείς συμβάσεις και σε εκείνες που συνάπτονται σε «ειδικά θέματα»,

β) περιλαμβάνει ειδικό κανόνα, στην παράγραφο 2, ο οποίος ορίζει ότι ο κανονισμός υπερισχύει των συμβάσεων που συνάπτονται αποκλειστικά μεταξύ των κρατών μελών,

γ) σαν συνέπεια των προαναφερομένων, χορηγεί προτεραιότητα σε όλες τις περιστάσεις της συνθήκης της Χάγης του 1971 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο για τα τροχαία ατυχήματα και στη σύμβαση της Χάγης του 1973 για το εφαρμοστέο δίκαιο στην ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, ακόμα και όταν όλα τα στοιχεία της κατάστασης εντοπίζονται στην Κοινότητα.

Ενώ οι δύο πρώτες προαναφερόμενες διαφορές σε σχέση με την τροποποιημένη πρότασή της δεν δημιουργούν, καταρχήν, δυσκολίες στην Επιτροπή, αυτή συνεχίζει να είναι αντίθετη στην προσέγγιση που υιοθετήθηκε στην κοινή θέση, η οποία χορηγεί γενική προτεραιότητα στις πολυμερείς συμβάσεις ακόμα και όταν όλα τα στοιχεία της κατάστασης εντοπίζονται στο εσωτερικό αποκλειστικά της Κοινότητας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέλησε σε αυτές τις περιπτώσεις να αναγνωρίσει την προτεραιότητα του νέου κανονισμού έναντι της σύμβασης της Χάγης του 1971 για το εφαρμοστέο δίκαιο για τα τροχαία ατυχήματα. Η επιλεγείσα προσέγγιση στην κοινή θέση εξουδετερώνει οποιαδήποτε απόπειρα να υπάρξουν εναρμονισμένες λύσεις στο εσωτερικό της Κοινότητας.

Παρά το γεγονός ότι αυτό το ζήτημα μετριάζεται ελαφρά με την ειδική αναφορά που γίνεται στα τροχαία ατυχήματα στην ρήτρα αναθεώρησης (άρθρο 30 της κοινής θέσης), η οποία προβλέπει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα των τροχαίων ατυχημάτων στην έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της απουσίας πλήρως εναρμονισμένων κανόνων για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα στο εσωτερικό της Κοινότητας, η Επιτροπή συνεχίζει να εκφράζει την προτίμησή της για τη διατύπωση που προτάθηκε στην τροποποιημένη πρότασή της (άρθρο 24, παράγραφος 2).

Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η δήλωση στην οποία προέβη κατά τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων στο Συμβούλιο[1] δεν αντικατοπτρίζεται ορθά στο σημείο 33 της κοινής θέσης.

3.3. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Συνολικά, η κοινή θέση ενσωματώνει, είτε στο σύνολό τους είτε διατηρώντας το πνεύμα τους, το μεγαλύτερο μέρος των τροποπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά τις διατάξεις ουσίας της πρότασης, που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και συμπεριλήφθηκαν στην τροποποιημένη πρότασή της.

Πρέπει εντούτοις να τονισθούν ορισμένες σημαντικές διαφορές μεταξύ της τροποποιημένης πρότασης και της κοινής θέσης όσον αφορά τις τροπολογίες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις οποίες γίνεται ήδη αναφορά στο σημείο 3.2 ανωτέρω· στη συνέχεια ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα.

Το άρθρο 9 της κοινής θέσης αναπαράγει την τροπολογία 31 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την οποία δεν έκανε δεκτή η Επιτροπή και η οποία δεν αποτελούσε μέρος της τροποποιημένης πρότασής της.

Το άρθρο 27 της κοινής θέσης δεν ενσωματώνει στο σύνολό του το άρθρο 3 της τροποποιημένης πρότασης, η οποία αναπαρήγαγε την τροπολογία 24 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το άρθρο 28 της κοινής θέσης θεμελιώνεται σε διαφορετική προοπτική από εκείνη του άρθρου 24 της τροποποιημένης πρότασης (τροπολογία 53 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), όσον αφορά, κυρίως, τη σχέση με τη σύμβαση της Χάγης του 1971 για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα.

3.4. Νέες διατάξεις που εισήχθησαν από το Συμβούλιο:

Το άρθρο 2 είναι διάταξη τεχνικού χαρακτήρα η οποία στοχεύει να προσδιορίσει ορισμένες έννοιες που χρησιμοποιούνται στον κανονισμό, με στόχο να απλουστεύσει τη σύνταξη των διαφόρων διατάξεων του κανονισμού.

Το άρθρο 12 παρουσιάζει ειδική πρόταση για τις εξωσυμβατικές ενοχές που απορρέουν από διαπραγματεύσεις που διεξάγονται πριν από τη σύναψη σύμβασης. Μια τέτοια ειδική διάταξη δεν περιλαμβανόταν στην πρόταση της Επιτροπής, παρά το γεγονός ότι υπήρχε πάντα πρόθεση ο καινούργιος κανονισμός να καλύψει αυτό το είδος ενοχών, γεγονός που ανταποκρίνεται στη θέση που υιοθετήθηκε στη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο πλαίσιο της σύμβασης των Βρυξελών του 1968 (που αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001), σύμφωνα με την οποία οι ενοχές αυτού του είδους πρέπει να θεωρούνται ως εξωσυμβατικές[2]. Η Επιτροπή είχε αρχικά επιλέξει μια πιο ευέλικτη λύση στο άρθρο 5, παράγραφος 3 της τροποποιημένης πρότασής της ενώ το Συμβούλιο φαίνεται να προτιμά μια πιο λεπτομερή διάταξη στο συγκεκριμένο ζήτημα. Το περιεχόμενο της προτεινόμενης διάταξης καταλήγει, καταρχήν, στο ίδιο αποτέλεσμα με εκείνο που προβλέπεται από την Επιτροπή, δηλαδή στην εφαρμογή του δίκαιου της χώρας που εμφανίζει το στενότερο σύνδεσμο με την εξωσυμβατική ενοχή.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή δέχεται την κοινή θέση, δεδομένου ότι αυτή η τελευταία περιλαμβάνει τα κύρια στοιχεία της αρχικής πρότασής της καθώς και τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρότασή της.

[1] Κατά τη σύσκεψη του Συμβουλίου ΔΕΥ στο Λουξεμβούργο (27 και 28 Απριλίου 2006), η Επιτροπή προέβη στην ακόλουθη δήλωση: «η Επιτροπή είναι διατεθειμένη, κατά περίπτωση, να εξετάσει τη δυνατότητα να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο με σκοπό να εξουσιοδοτήσει τα κράτη μέλη να συνάπτουν διεθνείς συμφωνίες οι οποίες αφορούν ορισμένα τομεακά ζητήματα και περιέχουν διατάξεις σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές. Αυτό το ενδεχόμενο τελεί υπό την επιφύλαξη της δυνατότητας την οποία διαθέτει η Κοινότητα να διαπραγματεύεται και να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες αυτού του είδους σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 300 της συνθήκης ΕΚ.»

[2] Σύμφωνα με την ίδια συλλογιστική, αυτό το είδος ενοχών αποκλείσθηκε από το πεδίο εφαρμογής της πρότασης κανονισμού για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές («Ρώμη Ι»), που υποβλήθηκε από την Επιτροπή και εγκρίθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2005 - COM(2005) 650 τελικό, 2005/0261 COD).