Ερμηνευτική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ορισμένες πτυχές των διατάξεων της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα" όσον αφορά την τηλεοπτική διαφήμιση

(2004/C 102/02)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η παρούσα ερμηνευτική ανακοίνωση αφορά την οδηγία 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων(1) όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/36/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997 (στο εξής η "οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα" ή η "οδηγία")(2). Η οδηγία αυτή παρέχει το νομικό πλαίσιο αναφοράς για την ελεύθερη παροχή τηλεοπτικών υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής τηλεοπτικής αγοράς και των συναφών υπηρεσιών, όπως η τηλεοπτική διαφήμιση και η παραγωγή οπτικοακουστικών προγραμμάτων.

2. Η εν λόγω οδηγία συντονίζει σε κοινοτικό επίπεδο τις νομοθεσίες των κρατών μελών στους ακόλουθους τομείς:

- εφαρμοζόμενη νομοθεσία στον τομέα της τηλεοπτικής μετάδοσης·

- προώθηση της παραγωγής και της διανομής ευρωπαϊκών έργων·

- πρόσβαση του κοινού στις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας·

- τηλεοπτική διαφήμιση, τηλεαγορά και χορηγία·

- προστασία των ανηλίκων·

- δικαίωμα απάντησης.

3. Όσον αφορά την τηλεοπτική διαφήμιση, η οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα προβλέπει διατάξεις που αποβλέπουν στο συμβιβασμό της αρχής της ελεύθερης προβολής τηλεοπτικών διαφημίσεων (σημαντική ή και ζωτικής σημασίας πηγή εσόδων, ιδίως για την εμπορική τηλεόραση ελεύθερης μετάδοσης) με την κατάλληλη προστασία των οπτικοακουστικών έργων καθώς και του κοινού (τόσο ως τηλεθεατή όσο και ως καταναλωτή). Τα κράτη μέλη μπορούν, δυνάμει του άρθρου 3 της οδηγίας, να θεσπίζουν αυστηρότερα ή λεπτομερέστερα μέτρα για τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους.

4. Για να επιτευχθεί η ισορροπία αυτή, η οδηγία προβλέπει ορισμένες ουσιώδεις αρχές και συγκεκριμένα: την αρχή του διαχωρισμού του συντακτικού από το διαφημιστικό περιεχόμενο(3), την αρχή της παρεμβολής μεταξύ των προγραμμάτων με τη δυνατότητα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παρεμβολής κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων(4), τους ωριαίους και ημερήσιους περιορισμούς όσον αφορά τη διάρκεια της διαφήμισης(5), τους κανόνες που διασφαλίζουν την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία των ανηλίκων(6), τους κανόνες για τη χορηγία και την τηλεαγορά(7) καθώς και κανόνες δημόσιας υγείας που περιορίζουν τη διαφήμιση για ορισμένα προϊόντα (απαγόρευση για τον καπνό και τα φάρμακα που χορηγούνται με ιατρική συνταγή, περιορισμούς όσον αφορά τα αλκοολούχα ποτά)(8).

5. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ισχύουν επίσης οι κανόνες της οδηγίας για την παραπλανητική διαφήμιση(9). Στο μέλλον, το κοινοτικό δίκαιο σχετικά με την προστασία του καταναλωτή θα περιλαμβάνει επίσης τις διατάξεις της πρόσφατης πρότασης οδηγίας-πλαισίου για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές έναντι των καταναλωτών. Το προτεινόμενο πλαίσιο στηρίζεται σε μία ουδέτερη από τεχνολογική άποψη προσέγγιση και στην αρχή της εφαρμογής της νομοθεσίας της χώρας προέλευσης, πράγμα που την καθιστά συμβιβάσιμη με την προσέγγιση της υπάρχουσας οδηγίας τηλεόραση χωρίς σύνορα. Η πρόταση οδηγίας-πλαισίου προβλέπει σαφώς ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης με κοινοτικούς τομεακούς κανόνες που ρυθμίζουν ένα συγκεκριμένο τομέα, υπερισχύουν οι τομεακοί κανόνες.

6. Η παρούσα ανακοίνωση, η οποία αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 2003(10), σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής ρυθμιστικής πολιτικής στον οπτικοακουστικό τομέα, έχει ως στόχο να αποσαφηνίσει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας σε ορισμένες μορφές και τεχνικές εμπορικών επικοινωνιών που έχουν αναπτυχθεί, ιδίως σε συνδυασμό με την εξέλιξη της τεχνολογίας και των αγορών. Η Επιτροπή επιθυμεί με τον τρόπο αυτό να ενισχύσει την ασφάλεια του δικαίου προς όφελος των οικονομικών φορέων, των κρατών μελών και των καταναλωτών. Η προσέγγισή της στηρίζεται, όταν κρίνει ότι ορισμένες διατάξεις παρέχουν περιθώρια ερμηνείας και όταν δεν υπάρχει η σχετική νομολογία, στην αρχή "in dubio pro libertate".

7. Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του 2003 σχετικά με την επανεξέταση της οδηγίας σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασίας που έχει προσαρτηθεί στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας της 6ης Ιανουαρίου 2003 (στο εξής "τέταρτη έκθεση")(11), το μεγαλύτερο μέρος των συνεισφορών των κρατών μελών, των ρυθμιστικών αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών υποστήριξαν την ιδέα να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας στις νέες τεχνικές διαφήμισης. Επίσης, επιτεύχθηκε ευρεία συναίνεση όσον αφορά την εξέταση του συμβιβάσιμου των εν λόγω τεχνικών με την οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα(12). Τα συμπεράσματα της ιταλικής προεδρίας κατά το άτυπο Συμβούλιο οπτικοακουστικών θεμάτων στις Συρακούσες(13) καθώς και οι συζητήσεις στο πλαίσιο της επιτροπής επαφής οδεύουν επίσης προς την ίδια κατεύθυνση(14).

8. Εξάλλου, κατά τις συζητήσεις στο πλαίσιο της επιτροπής επαφής καθώς και κατά τη δημόσια διαβούλευση εντοπίστηκαν ορισμένα ζητήματα που ανακύπτουν όσον αφορά τη συμμόρφωση ορισμένων διαφημιστικών πρακτικών που έχουν αναπτυχθεί, όπως οι "τηλεπροσφορές", τα μίνι διαφημιστικά μηνύματα ή ακόμη η "τοποθέτηση προϊόντος" με την οδηγία. Φαίνεται ότι τα ερωτηματικά που έχουν δημιουργηθεί συνδέονται με την ερμηνεία ουσιωδών κανόνων και εννοιών της οδηγίας όπως εκείνων που συνδέονται με το διαχωρισμό του συντακτικού από το διαφημιστικό περιεχόμενο του προγράμματος, τη "χορηγία", τη "συγκεκαλυμμένη διαφήμιση", την παρεμβολή διαφημίσεων ή ακόμη τη διάρκεια της τηλεοπτικής διαφήμισης.

2. ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

2.1. Διάρκεια της τηλεοπτικής διαφήμισης

2.1.1. Διάρκεια στο διάστημα μιας ώρας

9. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του αρχικού κειμένου της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα", τα κράτη μέλη είχαν ερμηνεύσει με διαφορετικούς τρόπους τη διάταξη του άρθρου 18 σύμφωνα με την οποία "ο χρόνος μετάδοσης που αφιερώνεται στα διαφημιστικά μηνύματα μέσα στο δεδομένο διάστημα μιας ώρας δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20 %". Βάσει του κριτηρίου της κυλιόμενης ώρας, το οποίο έχει υιοθετηθεί από ορισμένα κράτη μέλη, οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν μπορούσαν να αφιερώνουν στις διαφημίσεις περισσότερο από 20 % του χρόνου, ανεξαρτήτως της στιγμής κατά την οποία άρχιζε να υπολογίζεται η περίοδος της υπό εξέταση ώρας. Η ερμηνεία αυτή ισοδυναμούσε με απαγόρευση, κατά απόλυτο τρόπο, της μετάδοσης διαφημίσεων για αδιάλειπτο χρονικό διάστημα άνω των 12 λεπτών. Αντίθετα, βάσει του κριτηρίου της ωρολογιακής ώρας που έχει υιοθετηθεί από άλλα κράτη μέλη, οι ώρες αναφοράς συνιστούσαν διαδοχικές εξηντάλεπτες περιόδους που άρχιζαν κατά το λεπτό 0 και τελείωναν κατά το λεπτό 59 (φυσική ωρολογιακή ώρα) ή άρχιζαν άλλη χρονική στιγμή από το λεπτό 0, για παράδειγμα όταν οι εκπομπές ενός ραδιοτηλεοπτικού φορέα αρχίζουν στις 6.05 για μία δεδομένη ημέρα ("αποκλίνουσα" ωρολογιακή ώρα). Στην τελευταία αυτή περίπτωση, οι διαδοχικές ωρολογιακές ώρες θα ήταν 6.05 έως 7.04, 7.05 έως 8.04 και ούτω καθεξής.

10. Μετά την τροποποίηση της οδηγίας με την οδηγία 97/36/ΕΚ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997, το άρθρο 18 παράγραφος 2 χρησιμοποιεί την έκφραση "χρόνος μετάδοσης διαφημιστικών μηνυμάτων και μηνυμάτων τηλεαγοράς μέσα σε κάθε δεδομένη ωρολογιακή ώρα". Ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε με τον τρόπο αυτό να εισαγάγει το κριτήριο της ωρολογιακής ώρας, χωρίς όμως να διευκρινίζει αν πρόκειται για φυσική ωρολογιακή ώρα ή για "αποκλίνουσα" ωρολογιακή ώρα(15). Η βούληση αυτή του κοινοτικού νομοθέτη είναι προφανής στις διάφορες γλωσσικές αποδόσεις του κειμένου της οδηγίας(16).

11. Το κριτήριο αυτό επιτρέπει να διατηρηθεί ο κανόνας του μέγιστου χρόνου διαφήμισης 12 λεπτών ανά μία δεδομένη ώρα, προσφέροντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευελιξία στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς όσον αφορά την κατανομή των διαφημιστικών μηνυμάτων. Σύμφωνα μ' αυτή την ερμηνεία, το άρθρο 18 παράγραφος 2 της οδηγίας επιτρέπει τη συνεχή μετάδοση διαφημίσεων για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τα 12 λεπτά. Η μετάδοση αυτή μπορεί ν' αρχίσει, για παράδειγμα, το πέμπτο λεπτό μιας δεδομένης ώρας και να τελειώσει το δέκατο λεπτό της επόμενης ώρας, υπό την επιφύλαξη των ημερήσιων ορίων που αναφέρονται στο άρθρο 18 παράγραφος 1 (βλ. κατωτέρω, σημεία 14 έως 18).

12. Η έννοια της ωρολογιακής ώρας που χρησιμοποιείται στο άρθρο 18 παράγραφος 2 της οδηγίας μπορεί να θεωρηθεί ότι αναφέρεται είτε σε μία φυσική ωρολογιακή ώρα είτε σε μία αποκλίνουσα ωρολογιακή ώρα. Σύμφωνα με το μηχανισμό της φυσικής ωρολογιακής ώρας, οι ώρες αναφοράς που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της ωριαίας διάρκειας μετάδοσης τηλεοπτικών διαφημίσεων, αποτελούν διαδοχικές περιόδους 60 λεπτών που αρχίζουν κατά το λεπτό 0 και τελειώνουν κατά το λεπτό 59. Αντίθετα, σύμφωνα με το μηχανισμό της διαφοροποιημένης ωρολογιακής ώρας, οι ώρες αναφοράς που λαμβάνονται υπόψη αποτελούν διαδοχικές περιόδους 60 λεπτών που είναι δυνατόν να αρχίζουν μετά το λεπτό 0 (για παράδειγμα, το όγδοο λεπτό μιας δεδομένης ώρας) και να τελειώνουν κατά τη διάρκεια της επόμενης ώρας (στο παράδειγμά μας, το έβδομο λεπτό της επόμενης ώρας).

13. Πρόκειται για ένα παράδειγμα της ισορροπίας την οποία προσπαθεί να εξασφαλίσει η οδηγία μεταξύ της ελεύθερης μετάδοσης διαφημίσεων και της προστασίας του κοινού, διότι με το μέτρο αυτό επιτυγχάνεται η μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία (σε σχέση με την αρχική έκδοση της οδηγίας), διευκολύνοντας ταυτόχρονα τον έλεγχο, από τα αρμόδια όργανα, των χρονικών ορίων διαφήμισης.

2.1.2. Ημερήσια διάρκεια

14. Η αποδεκτή ημερήσια διάρκεια τηλεοπτικών διαφημίσεων και τηλεαγορών ορίζεται σε σχέση με την έννοια του ημερήσιου χρόνου μετάδοσης, η οποία είναι συνεπώς καθοριστική. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1, της οδηγίας, το 15 % των διαφημίσεων καθώς και το 20 % των μηνυμάτων τηλεαγοράς, διαφημιστικών μηνυμάτων και άλλων μορφών διαφήμισης που είναι δυνατόν να μεταδοθούν υπολογίζονται σε σχέση με την εν λόγω έννοια(17). Εξάλλου, η έννοια "ημέρα" χρησιμοποιείται στο άρθρο 18α όσον αφορά τις χρονοθυρίδες που αφιερώνονται σε εκπομπές τηλεαγοράς από σταθμό που δεν είναι αποκλειστικά αφιερωμένος σε τηλεαγορά(18).

15. Σχετικά με το θέμα αυτό, αντίθετα με την έννοια της ώρας, οι έννοιες του ημερήσιου χρόνου μετάδοσης και της ημέρας δεν καθορίζονται από την οδηγία. Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα της τηλεόρασης, η έννοια της ημέρας ή του ημερήσιου χρόνου μετάδοσης μπορεί να νοηθεί ως η ημερολογιακή ημέρα ή η ημέρα προγραμματισμού. Αρκεί να ανατρέξουμε σε τηλεοπτικά προγράμματα για να διαπιστώσουμε ότι, πράγματι, οι ημέρες προγραμματισμού αρχίζουν, για παράδειγμα, στις 6 π.μ. (και όχι την ώρα 0) και τελειώνουν στις 5 π.μ. της επόμενης ημέρας (και όχι τα μεσάνυχτα).

16. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες δεν παρέχουν επίσης στοιχεία που να μας επιτρέπουν να διευκρινίσουμε την ερμηνεία των εννοιών της ημέρας και του ημερήσιου χρόνου μετάδοσης. Θα πρέπει λοιπόν να αποσαφηνιστούν οι έννοιες αυτές στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης, "σε συνάρτηση με τη γενική οικονομία και το σκοπό της ρυθμίσεως" της οποίας αποτελούν μέρος(19). Σχετικά με το σημείο αυτό είναι χρήσιμο να ανατρέξουμε σε μία προδικαστική απόφαση του Δικαστηρίου, η οποία αφορά την ερμηνεία του άρθρου 11 της οδηγίας σχετικά με την παρεμβολή των διαφημίσεων. Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο έκρινε:

"Επομένως, οσάκις μία διάταξη της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ επιβάλλει περιορισμό στη μετάδοση και διανομή τηλεοπτικών υπηρεσιών, χωρίς ο κοινοτικός νομοθέτης να την έχει διατυπώσει με τρόπο σαφή και όχι αμφισήμαντο, η διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικώς.

Εφόσον το άρθρο 11 παράγραφος 3, της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ, διατυπωμένο κατά τρόπο αμφισήμαντο, προβλέπει περιορισμό της δυνατότητας διακοπής της μεταδόσεως οπτικοακουστικών έργων για λόγους διαφημίσεων, ο περιορισμός αυτός πρέπει να ερμηνεύεται κατά τον πλέον αυστηρό τρόπο(20)."

17. Αυτό ισοδυναμεί, με άλλα λόγια, με την καθιέρωση στον τομέα των τηλεοπτικών υπηρεσιών της κλασικής αρχής της περιοριστικής ερμηνείας των εξαιρέσεων ή περιορισμών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών(21). Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι ο ημερήσιος χρόνος μετάδοσης ή η ημέρα μπορεί να υπολογίζεται σε σχέση με την ημέρα προγραμματισμού, δεδομένου ότι η τελευταία μπορεί να αντιστοιχεί σε μία ημερολογιακή ημέρα (ξεκινώντας από την ώρα 0 και τελειώνοντας τα μεσάνυχτα) ή να διαφέρει απ' αυτήν (για παράδειγμα, αρχίζοντας στις 6 το πρωί και τελειώνοντας στις 5.50 το πρωί της επόμενης ημερολογιακής ημέρας).

18. Η Επιτροπή κρίνει ότι θα πρέπει να ερμηνευτούν οι έννοιες του ημερήσιου χρόνου μετάδοσης και της ημέρας έτσι ώστε να αναφέρονται σε μία ημέρα προγραμματισμού· η ημέρα προγραμματισμού μπορεί να αντιστοιχεί σε μία ημερολογιακή ημέρα ή μία ξεχωριστή ημέρα προγραμματισμού που αρχίζει, για παράδειγμα, στις 6 το πρωί και τελειώνει 5.50 το πρωί της επόμενης ημερολογιακής ημέρας.

2.2. Μορφή και παρουσίαση της τηλεοπτικής διαφήμισης και της τηλεαγοράς (άρθρο 10)

19. Διαχωρισμός της διαφήμισης από το συντακτικό περιεχόμενο. Το άρθρο 10 της οδηγίας περιλαμβάνει μία σειρά διατάξεων που αφορούν τη μορφή και την παρουσίαση της τηλεοπτικής διαφήμισης και της τηλεαγοράς. Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο 10 παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει ότι η διαφήμιση και η τηλεαγορά πρέπει να αναγνωρίζονται εύκολα και να διακρίνονται σαφώς από τα άλλα μέρη του προγράμματος με τη χρησιμοποίηση οπτικών ή/και ακουστικών μέσων. Δεδομένου ότι πολλές από τις διατάξεις της οδηγίας τηλεόραση χωρίς σύνορα είναι διατυπωμένες με πανομοιότυπο τρόπο με τις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τη Διασυνοριακή Τηλεόραση ("Σύμβαση για τη Διασυνοριακή Τηλεόραση")(22), ίσως είναι χρήσιμο να γίνει κάποια αναφορά στην ερμηνεία των διατάξεων αυτών στο πλαίσιο της Σύμβασης. Η επεξηγηματική έκθεση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τη Διασυνοριακή Τηλεόραση ("επεξηγηματική έκθεση") διευκρινίζει σχετικά ότι ο κανόνας αυτός επιδιώκει ένα στόχο γενικού συμφέροντος που είναι η αποφυγή κάθε σύγχυσης μεταξύ της διαφήμισης ή των εκπομπών τηλεαγοράς και των άλλων μερών των προγραμμάτων(23). Τα προγράμματα που δεν τηρούν την εν λόγω αρχή του διαχωρισμού της διαφήμισης από το συντακτικό περιεχόμενο εμπίπτουν στο πεδίο της απαγόρευσης. Η ίδια αρχή του διαχωρισμού οδηγεί στην απαγόρευση της συγκεκαλυμμένης διαφήμισης και τηλεαγοράς.

20. Μεμονωμένα διαφημιστικά μηνύματα και μηνύματα τηλεαγοράς. Το άρθρο 10 παράγραφος 2 προβλέπει ότι τα μεμονωμένα διαφημιστικά μηνύματα και μηνύματα τηλεαγοράς πρέπει να παραμείνουν η εξαίρεση. Με τη διάταξη αυτή, ο κοινοτικός νομοθέτης θεσπίζει ένα σαφή κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο οι διαφημίσεις και τα μηνύματα τηλεαγοράς πρέπει να μεταδίδονται σε οθόνες, με περιορισμένες δυνατότητες εξαίρεσης. Σχετικά με το θέμα αυτό, η επεξηγηματική έκθεση προβλέπει ότι είναι δυνατόν να υπάρξει, κατ' εξαίρεση, παρέκκλιση από την αρχή της απουσίας μεμονωμένης διαφήμισης, σε ορισμένες περιστάσεις, ιδίως στην περίπτωση ενός και μόνου μηνύματος μεγάλης διάρκειας, ή όταν ο διαθέσιμος για τη διαφήμιση ή την τηλεαγορά χρόνος είναι πολύ περιορισμένος, όπως για παράδειγμα μεταξύ των γύρων ενός αγώνα πυγμαχίας ή κατς, ή, ακόμη, όταν ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας δεν έχει αρκετές παραγγελίες για διαφημίσεις ώστε να μπορεί να συγκεντρώσει τα μηνύματα σε ομάδες(24).

21. Μίνι διαφημιστικά μηνύματα. Η διαφημιστική πρακτική των μίνι διαφημιστικών μηνυμάτων αναπτύχθηκε κυρίως στο πλαίσιο της αναμετάδοσης ποδοσφαιρικών αγώνων(25). Η πρακτική αυτή συνίσταται στη μετάδοση ενός εξαιρετικά μικρής διάρκειας διαφημιστικού μηνύματος με την ευκαιρία ενός συμβάντος. Με την επιφύλαξη του θέματος κατά πόσο συμβάντα του είδους αυτού μπορούν να θεωρηθούν "διαλείμματα" κατά την έννοια του άρθρου 11 παράγραφος 2, οι εθνικές αρχές οφείλουν να μεριμνούν έτσι ώστε η μετάδοση μίνι διαφημιστικών μηνυμάτων να μην θίγει τις ουσιώδεις αρχές που συνδέονται με τη μορφή και την παρουσίαση της τηλεοπτικής διαφήμισης, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 10 της οδηγίας. Πρώτα απ' όλα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα μίνι διαφημιστικά μηνύματα παρουσιάζονται κατά τρόπο που να σέβονται τη θεμελιώδη αρχή του άρθρου 10 παράγραφος 1, της οδηγίας σύμφωνα με την οποία τα διαφημιστικά μηνύματα πρέπει να "αναγνωρίζονται εύκολα ως τέτοια και να διακρίνονται σαφώς από τα άλλα μέρη του προγράμματος με τη χρησιμοποίηση οπτικών ή/και ακουστικών μέσων", αρχή της οποίας ο στόχος είναι να επιτρέψει στον τηλεθεατή να διακρίνει μεταξύ συντακτικού περιεχομένου και εμπορικής επικοινωνίας. Δεύτερον, τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνούν ώστε η μετάδοση μίνι διαφημιστικών μηνυμάτων να "παραμένει η εξαίρεση" βάσει του κανόνα σύμφωνα με τον οποίο τα μεμονωμένα διαφημιστικά μηνύματα πρέπει να παραμένουν η εξαίρεση (άρθρο 10 παράγραφος 2).

2.3. Παρεμβολή των διαφημιστικών μηνυμάτων και των μηνυμάτων τηλεαγοράς (άρθρο 11)

22. Το άρθρο 11 της οδηγίας ορίζει ότι τα διαφημιστικά μηνύματα και τα μηνύματα τηλεαγοράς παρεμβάλλονται μεταξύ των εκπομπών ή, με την επιφύλαξη ορισμένων προϋποθέσεων που διευκρινίζονται, μπορούν να παρεμβάλλονται και κατά τη διάρκεια των εκπομπών έτσι ώστε να μην θίγεται η αρτιότητα ή η αξία της εκπομπής και εφόσον δεν θίγονται τα συμφέροντα των κατόχων δικαιωμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις φυσικές διακοπές του προγράμματος καθώς και τη διάρκεια και τη φύση του. Το Δικαστήριο αναγνώρισε ρητά ότι το άρθρο αυτό προστατεύει όχι μόνο τους κατόχους δικαιωμάτων και τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς αλλά και τους τηλεθεατές από την υπερβολική διαφήμιση(26). Οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να παρεμβάλλονται διαφημίσεις κατά τη διάρκεια ορισμένων εκπομπών διευκρινίζονται από την οδηγία. Σχετικά με το θέμα αυτό, το άρθρο 11 παράγραφος 2 ορίζει ότι, στις εκπομπές που αποτελούνται από αυτόνομα μέρη ή στις αθλητικές εκπομπές και στα γεγονότα και θεάματα ανάλογης διάρθρωσης που περιλαμβάνουν διαλείμματα, τα διαφημιστικά μηνύματα και τα μηνύματα τηλεαγοράς παρεμβάλλονται μόνο μεταξύ των μερών ή στα διαλείμματα. Το άρθρο 11 παράγραφος 3 παρέχει ορισμένες διευκρινίσεις όσον αφορά τη διακοπή των κινηματογραφικών έργων μακράς διαρκείας και των έργων που έχουν γυριστεί για την τηλεόραση. Το άρθρο 11 παράγραφος 4 ορίζει ότι όταν προγράμματα άλλα από εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο 2 διακόπτονται από διαφημιστικά μηνύματα ή μηνύματα τηλεαγοράς, πρέπει να παρέρχεται διάστημα 20 τουλάχιστον λεπτών μεταξύ δύο διαδοχικών διακοπών για διαφήμιση κατά τη διάρκεια της εκπομπής. Τέλος, το άρθρο 11 παράγραφος 5 απαγορεύει τα διαφημιστικά διαλείμματα κατά τη διάρκεια της μετάδοσης θρησκευτικών τελετών καθώς και κατά τη διάρκεια των εκπομπών πολιτικών ειδήσεων, των ντοκιμαντέρ, των εκπομπών θρησκευτικού περιεχομένου και των παιδικών εκπομπών, με προγραμματισμένη διάρκεια κάτω των τριάντα λεπτών(27).

23. Αθλητικές εκπομπές. Η Επιτροπή επιθυμεί να διευκρινίσει την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 11 στις αθλητικές εκπομπές. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η παράγραφος 2 του άρθρου 11 εφαρμόζεται αποκλειστικά στις "αθλητικές εκπομπές ... που περιλαμβάνουν διαλείμματα". Το διάλειμμα πρέπει να έχει φυσικό και σταθερό χαρακτήρα άμεσα συνδεόμενο με τη δομή της εκδήλωσης ή του γεγονότος, όπως συνάγεται από τη ρητή αναφορά στα "θεάματα ανάλογης διάρθρωσης". Σχετικά με το σημείο αυτό, η επεξηγηματική έκθεση διευκρινίζει ότι η έννοια του αυτόνομου μέρους, εφόσον πρόκειται για αθλητικές εκπομπές, πρέπει να αντιστοιχεί κατά κανόνα σε φυσικές ή αντικειμενικές διακοπές του υπό εξέταση αθλήματος(28). Δεν θα πρέπει να πρόκειται για μία τυχαία απλή διακοπή, περίπτωση στην οποία όλα ανεξαιρέτως τα προγράμματα θα καλύπτονταν από το άρθρο 11 παράγραφος 2 της οδηγίας και όχι μόνο οι εκδηλώσεις που αναφέρονται σ'αυτό. Σε ό,τι αφορά, για παράδειγμα, το ποδόσφαιρο, μια τέτοια ερμηνεία έχει ως αποτέλεσμα να μη θεωρείται διάλειμμα κατά την έννοια του άρθρου 11 παράγραφος 2, ένα γωνιαίο λάκτισμα (κόρνερ), ένα ελεύθερο λάκτισμα ή η αντικατάσταση ενός παίκτη που δεν συνεπάγονται διακοπή του αγώνα. Δεν ισχύει το ίδιο στην υποθετική περίπτωση κατά την οποία υπολογίζεται ο χρόνος διακοπής του αγώνα σε σχέση με ένα από τα παραπάνω συμβάντα και προστίθεται, ενδεχομένως, στην κανονική διάρκεια του αγώνα. Αντίθετα, οι αθλητικές εκπομπές που δεν περιλαμβάνουν φυσικές ή αντικειμενικές διακοπές όπως οι ποδηλατικοί αγώνες, οι αγώνες δρόμου ή οι αγώνες Φόρμουλα 1 εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 4, το οποίο αφορά τις εκπομπές εκτός εκείνων που αναφέρονται ρητά στην παράγραφο 2.

24. Οι αθλητικές εκπομπές που δεν περιλαμβάνουν διαλείμματα κατά την έννοια του άρθρου 11 παράγραφος 2 της οδηγίας εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανόνα του άρθρου 11 παράγραφος 4. Συνεπώς, μεταξύ των διαδοχικών διαλειμμάτων κατά τη διάρκεια των εκπομπών αυτών πρέπει να παρέρχεται χρονικό διάστημα είκοσι τουλάχιστον λεπτών.

2.4. Τηλεπροσφορές

25. Η Επιτροπή είχε εξετάσει το θέμα των τηλεπροσφορών στη δεύτερη έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας(29), προκειμένου να εξηγήσει μια απόφαση του Δικαστηρίου η οποία αφορούσε, μεταξύ άλλων, το χρόνο που είναι δυνατόν να αφιερώνεται ημερησίως στις τηλεπροσφορές βάσει του αρχικού κειμένου της οδηγίας τηλεόραση χωρίς σύνορα, πριν από την τροποποίησή της το 1997. Όπως είχε αναφέρει η Επιτροπή την εποχή εκείνη, οι τηλεπροσφορές αποτελούν συνηθισμένη μορφή τηλεοπτικής διαφήμισης, η οποία βασίζεται στη διακοπή του σκηνικού κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων επί σκηνής (ιδίως των παιχνιδιών) από διαστήματα αφιερωμένα στην παρουσίαση ενός ή περισσότερων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά τη διάρκεια των οποίων οι παρουσιαστές του προγράμματος εγκαταλείπουν προσωρινά το ρόλο τους που συνδέεται με τα παιχνίδια για να προωθήσουν τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που αποτελούν το αντικείμενο της διαφημιστικής παρουσίασης.

26. Η Επιτροπή κρίνει ότι οι τηλεπροσφορές συμβιβάζονται με το άρθρο 10 της οδηγίας στο μέτρο που διακρίνονται σαφώς από το υπόλοιπο μέρος του προγράμματος με τη χρησιμοποίηση οπτικών ή ακουστικών μέσων, έτσι ώστε οι τηλεθεατές να μπορούν να αντιλαμβάνονται με ευκολία τον εμπορικό χαρακτήρα των μεταδιδόμενων μηνυμάτων.

27. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν την τήρηση των διατάξεων του άρθρου 10 της οδηγίας και να θεσπίζουν τα σχετικά μέτρα εφαρμογής.

28. Διάρκεια μετάδοσης στο διάστημα μιας δεδομένης ώρας. Είναι σκόπιμο να υπομνησθεί ότι τα μηνύματα τηλεπροσφορών υπόκεινται στα όρια διάρκειας μετάδοσης στο διάστημα μιας δεδομένης ώρας ή ημέρας τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 18 της οδηγίας. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή υπενθύμισε στην προαναφερόμενη δεύτερη έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας ότι οι τηλεπροσφορές υπόκεινται, ως άλλες μορφές διαφήμισης, στο όριο ημερήσιας διάρκειας μετάδοσης που προβλέπεται από την οδηγία. Όπως προκύπτει από το άρθρο 18 παράγραφος 2, της οδηγίας, το ποσοστό του χρόνου που αφιερώνεται στα μηνύματα τηλεπροσφορών, (όπως και στα μηνύματα τηλεαγοράς και στα διαφημιστικά μηνύματα) στο διάστημα μιας δεδομένης ωρολογιακής ώρας, δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20 %. Αντίθετα, το εν λόγω άρθρο δεν εφαρμόζεται στις τηλεπροσφορές που παρουσιάζονται όχι στο πλαίσιο μηνυμάτων αλλά στο πλαίσιο εκπομπής. Οι τηλεπροσφορές που μεταδίδονται με τον τρόπο αυτό πρέπει να εξομοιώνονται με άλλη μορφή διαφήμισης, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου. Συνεπώς, οι κανόνες σχετικά με τη διάρκεια διαφήμισης στο διάστημα μιας δεδομένης ώρας, οι οποίοι αφορούν τα "διαφημιστικά μηνύματα" και τα "μηνύματα τηλεαγοράς" δεν εφαρμόζονται στις εκπομπές τηλεπροσφορών(30).

29. Το άρθρο 18 παράγραφος 1 της οδηγίας σχετικά με τον ημερήσιο χρόνο μετάδοσης διαφημιστικών μηνυμάτων και μηνυμάτων τηλεαγοράς εφαρμόζεται στα μηνύματα και στις εκπομπές τηλεπροσφορών. Αντίθετα, το άρθρο 18 παράγραφος 2 της οδηγίας, το οποίο προβλέπει περιορισμό του χρόνου μετάδοσης τηλεοπτικών διαφημίσεων, στο διάστημα μιας ώρας δεν αφορά τις τηλεπροσφορές στο πλαίσιο μιας εκπομπής.

2.5. Συγκεκαλυμμένη διαφήμιση

30. Η συγκεκαλυμμένη διαφήμιση καθώς και οι συγκεκαλυμμένες τηλεαγορές απαγορεύονται βάσει του άρθρου 10 παράγραφος 4 της οδηγίας τηλεόραση χωρίς σύνορα. Σύμφωνα με το πρώτο άρθρο της εν λόγω οδηγίας, συνιστά συγκεκαλυμμένη διαφήμιση "η προφορική ή οπτική παρουσίαση σε προγράμματα εμπορευμάτων, υπηρεσιών, της επωνυμίας, του σήματος ή των δραστηριοτήτων ενός παραγωγού εμπορευμάτων ή ενός προσώπου που παρέχει υπηρεσίες, όταν η παρουσίαση αυτή γίνεται σκοπίμως από τον ραδιοτηλεοπτικό φορέα με διαφημιστικό σκοπό και ενδέχεται να παραπλανήσει το κοινό όσον αφορά τον χαρακτήρα αυτής της παρουσίασης. Μια παρουσίαση θεωρείται ότι γίνεται σκοπίμως όταν γίνεται έναντι αμοιβής ή ανάλογης πληρωμής."

31. Για να συνιστά συγκεκαλυμμένη διαφήμιση, η προφορική ή οπτική παρουσίαση στα προγράμματα εμπορευμάτων, υπηρεσιών, της επωνυμίας, του σήματος ή των δραστηριοτήτων ενός παραγωγού εμπορευμάτων ή ενός προσώπου που παρέχει υπηρεσίες, πρέπει να πληροί τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις: πρέπει να έχει γίνει σκόπιμα από τον ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, να έχει γίνει για διαφημιστικούς σκοπούς και να υπάρχει κίνδυνος παραπλάνησης του κοινού όσον αφορά τη φύση της παρουσίασης αυτής.

32. Από τον ορισμό αυτό προκύπτει ότι η οδηγία δεν προβλέπει απόλυτη απαγόρευση κάθε προφορικής ή οπτικής αναφοράς σε συγκεκριμένα εμπορεύματα, υπηρεσίες, σήματα ή ονόματα παραγωγών ή παρόχων υπηρεσιών. Εξάλλου, η δυνατότητα αυτή είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την ελευθερία έκφρασης, πολύ περισσότερο εφόσον τα σήματα κατέχουν σημαντική θέση στο σύγχρονο κόσμο.

33. Στην πράξη, λαμβανομένου υπόψη του σκόπιμου χαρακτήρα της συγκεκαλυμμένης διαφήμισης, η διάκριση μεταξύ συγκεκαλυμμένης διαφήμισης και θεμιτής αναφοράς σε προϊόντα, υπηρεσίες, σήματα ή ονόματα οικονομικών παραγόντων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα λεπτή για τις εθνικές αρχές. Η Επιτροπή κρίνει ότι ενδείκνυται η εφαρμογή του κριτηρίου της "αδικαιολόγητης προβολής" του προϊόντος, υπηρεσίας, σήματος ή επωνυμίας επιχείρησης: ο αδικαιολόγητος αυτός χαρακτήρας μπορεί επίσης να απορρέει από την επαναλαμβανόμενη παρουσία του σχετικού σήματος ή προϊόντος ή υπηρεσίας ή από τον τρόπο με τον οποίο τα τελευταία αυτά στοιχεία παρουσιάζονται και προβάλλονται. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το συντακτικό περιεχόμενο των εκπομπών στις οποίες παρεμβάλλονται τα στοιχεία αυτά (εκπομπές πληροφόρησης, ντοκιμαντέρ, κ.λπ.).

34. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι ένα προϊόν προβάλλεται έντονα αποτελεί ένδειξη συγκεκαλυμμένης διαφήμισης όταν η παρουσίαση αυτή δεν δικαιολογείται από την άποψη των συντακτικών αναγκών της εκπομπής ή είναι το αποτέλεσμα επιρροής στο συντακτικό περιεχόμενο, για εμπορικούς σκοπούς, ή κινδυνεύει να παραπλανήσει το κοινό σχετικά με το χαρακτήρα μιας τέτοιας παρουσίασης.

2.6. Τηλεαγορά

35. Δυνάμει της οδηγίας, ένας τηλεοπτικός σταθμός μπορεί να είναι αφιερωμένος αποκλειστικά στις τηλεαγορές και να μεταδίδει προγράμματα τηλεαγορών καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Η Επιτροπή κλήθηκε να διευκρινίσει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι κανόνες της οδηγίας στην περίπτωση που δύο τηλεοπτικοί σταθμοί, με ξεχωριστές άδειες, μοιράζονται την ίδια συχνότητα και ο ένας εκ των δύο μεταδίδει αποκλειστικά εκπομπές τηλεαγορών (κατά κανόνα τη νύχτα). Η Επιτροπή κρίνει πως το γεγονός ότι δύο τηλεοπτικοί σταθμοί μοιράζονται την ίδια συχνότητα δεν αντιτίθεται στη δυνατότητα, για το σταθμό που παρέχει υπηρεσίες τηλεαγοράς, να θεωρηθεί ως αποκλειστικά αφιερωμένος στις τηλεαγορές και, κατά συνέπεια, να επωφεληθεί των διατάξεων του άρθρου 19 της οδηγίας.

36. Θα πρέπει, ωστόσο, οι δύο τηλεοπτικοί σταθμοί να διαθέτουν ξεχωριστές άδειες και να διακρίνονται σαφώς μεταξύ τους έτσι ώστε να μην υπάρχει κανένας κίνδυνος σύγχυσης: καμία αναφορά στο όνομα ή στο λογότυπο του άλλου τηλεοπτικού σταθμού που εκπέμπει στην ίδια συχνότητα και σαφής διάκριση στους οδηγούς προγραμμάτων, έντυπους ή ηλεκτρονικούς (Electronic Programme Guide, EPG).

3. ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

37. Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις αρχές και κατευθυντήριες γραμμές για την κοινοτική πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα στην ψηφιακή εποχή(31), η Επιτροπή είχε επισημάνει την εμφάνιση νέων διαφημιστικών τεχνικών, όπως η διαίρεση της οθόνης και η εικονική διαφήμιση καθώς και τα ζητήματα που έθεταν σε σχέση με ορισμένους βασικούς κανόνες της οδηγίας, όπως η απαγόρευση της συγκεκαλυμμένης διαφήμισης(32) και η ανάγκη σαφούς διαχωρισμού της διαφήμισης από οποιοδήποτε άλλο περιεχόμενο(33). Σχετικά με το θέμα αυτό, η εν λόγω ανακοίνωση επισημαίνει ότι σκοπός "δεν είναι να περιοριστεί η ανάπτυξη των νέων τεχνικών διαφήμισης, αλλά να ληφθεί μέριμνα για τη συνέχιση της εφαρμογής των θεμελιωδών αρχών".

38. Με πρωτοβουλία της Επιτροπής εκπονήθηκε από ανεξάρτητο σύμβουλο μία μελέτη σχετικά με την ανάπτυξη των νέων διαφημιστικών τεχνικών(34). Τα κυριότερα συμπεράσματα της μελέτης αυτής παρουσιάστηκαν από την Επιτροπή στην τέταρτη έκθεσή της. Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη, η διαίρεση της οθόνης, η εικονική διαφήμιση και η διαδραστική διαφήμιση δεν είναι, αυτές καθαυτές, ασυμβίβαστες με την οδηγία. Ωστόσο, η κατάσταση διαφέρει αισθητά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, ως προς την αποτελεσματική χρησιμοποίηση και τη σημασία ορισμένων απ' αυτές καθώς και όσον αφορά την προσέγγιση που έχουν υιοθετήσει οι εθνικές αρχές.

39. Η διαίρεση της οθόνης απαγορεύεται σε ορισμένα κράτη μέλη (Πορτογαλία και Γαλλία), αλλά επιτρέπεται σε άλλα, όπως για παράδειγμα στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η Γερμανία αποτελεί το μόνο κράτος που έχει θεσπίσει ειδικές ρυθμίσεις για το θέμα αυτό. Η εικονική διαφήμιση απαγορεύεται στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και τη Νορβηγία ως αντίθετη προς τις αρχές που διέπουν την παρεμβολή της διαφήμισης στα προγράμματα ενώ επιτρέπεται στην Ελλάδα και την Ισπανία και πλαισιώνεται μάλιστα από ειδικές ρυθμίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γερμανία. Όσον αφορά τη διαδραστική διαφήμιση, η μελέτη αποκαλύπτει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι το μόνο κράτος μέλος που έχει θεσπίσει ειδικές ρυθμίσεις. Με εξαίρεση τους κανόνες της ITC (Independent Television Commission)(35) και του κώδικα του EGTA (European Group of Television Advertisers)(36), φαίνεται πως δεν υπάρχουν ακόμη ειδικές ρυθμίσεις για τις διαδραστικές εμπορικές υπηρεσίες, δεδομένου ότι η διαδραστική διαφήμιση βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο στη μεγάλη πλειοψηφία των κρατών μελών.

40. Από την μελέτη προκύπτει επίσης ότι οι διαφορές που παρατηρούνται ως προς την αντιμετώπιση των νέων τεχνικών διαφήμισης από το εθνικό δίκαιο οφείλονται συχνά στη διαφορετική ερμηνεία ουσιωδών κανόνων της οδηγίας.

3.1. Διαίρεση της οθόνης

41. Η διαίρεση της οθόνης συνίσταται σε μία ταυτόχρονη ή παράλληλη μετάδοση συντακτικού περιεχομένου και διαφημιστικού περιεχομένου. Για παράδειγμα, ένα ή περισσότερα διαφημιστικά μηνύματα εμφανίζονται σε μία θυρίδα κατά τη διάρκεια της μετάδοσης μιας εκπομπής, έτσι ώστε να εμφανίζονται στην οθόνη δύο διαφορετικές εικόνες. Η τεχνική αυτή επιτρέπει στον τηλεθεατή, στο μέτρο που ο χώρος που διατίθεται για τη διαφήμιση δεν είναι υπερβολικός, να συνεχίσει να παρακολουθεί το συντακτικό πρόγραμμα, κατά τη διάρκεια της μετάδοσης του διαφημιστικού μηνύματος.

42. Στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη Διασυνοριακή Τηλεόραση, η μόνιμη επιτροπή εξέδωσε γνώμη σύμφωνα με την οποία η διαφήμιση με την τεχνική διαίρεσης της οθόνης καλύπτεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή κατ' εφαρμογή της σύμβασης αυτής, εκτός αν ανταποκρίνεται στα ακόλουθα κριτήρια: i) σαφής και αναγνωρίσιμος διαχωρισμός των προγραμμάτων και της διαφήμισης ii) πλήρης τήρηση των λοιπών απαιτήσεων της σύμβασης και ιδίως του άρθρου 7 (αρμοδιότητες των ραδιοτηλεοπτικών φορέων), του άρθρου 11 (γενικά πρότυπα όσον αφορά τη διαφήμιση), του άρθρου 12 (διάρκεια της διαφήμισης) του άρθρου 13 (μορφή και παρουσίαση της διαφήμισης), του άρθρου 14 (παρεμβολή της διαφήμισης) και του άρθρου 15 (διαφήμιση για ορισμένα προϊόντα)(37).

43. Το νομικό πλαίσιο που διέπει την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης διαφέρει ανάλογα με το αν η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται για διαφημιστικούς λόγους ή για να αναφερθεί ο λογότυπος ή το όνομα του χορηγού του τηλεοπτικού προγράμματος.

3.1.1. Διαίρεση της οθόνης και τηλεοπτική διαφήμιση

44. Δυνάμει του άρθρου 1 στοιχείο γ) της οδηγίας, η τηλεοπτική διαφήμιση συνίσταται σε κάθε μορφή τηλεοπτικής ανακοίνωσης που μεταδίδεται έναντι πληρωμής ή ανάλογου ανταλλάγματος, με σκοπό την προώθηση της παροχής αγαθών ή υπηρεσιών, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Στο βαθμό που η τεχνική της διαίρεσης της οθόνης χρησιμοποιείται για τη μετάδοση μηνυμάτων του είδους αυτού, πρέπει να αντιμετωπίζεται, όσον αφορά την οδηγία, κατά τον ίδιο τρόπο με οποιοδήποτε άλλο διαφημιστικό μήνυμα.

45. Παρουσίαση (άρθρο 10). Η διάκριση μεταξύ συντακτικού περιεχομένου και εμπορικών ανακοινώσεων λαμβάνει συνήθως τη μορφή χρονικού διαχωρισμού: η διαφήμιση παρεμβάλλεται μεταξύ ή, ανάλογα με την περίπτωση, κατά τη διάρκεια των εκπομπών και διαχωρίζεται από τις εν λόγω εκπομπές με μία οθόνη αναγνωρίσιμη χάρη στα οπτικά ή ακουστικά χαρακτηριστικά της. Ωστόσο, από το γράμμα και το πνεύμα της οδηγίας προκύπτει ότι ένας χρονικός διαχωρισμός σε σχέση με το υπόλοιπο πρόγραμμα δεν είναι απαραίτητος αν τα ακουστικά ή οπτικά μέσα που χρησιμοποιεί ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας εξασφαλίζουν το επιδιωκόμενο από τον νομοθέτη αποτέλεσμα που είναι η αποφυγή της σύγχυσης από τους τηλεθεατές της διαφήμισης και του συντακτικού περιεχομένου.

46. Ο διαχωρισμός του χώρου με οπτικά ή/και ακουστικά μέσα μπορεί να επιτρέψει, ανάλογα με την περίπτωση, την τήρηση του κανόνα διαχωρισμού που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 1, της οδηγίας. Θα πρέπει, για το σκοπό αυτό, ο εν λόγω διαχωρισμός του χώρου να γίνεται κατά τρόπο ώστε να καθιστά τη διαφήμιση και την τηλεαγορά εύκολα αναγνωρίσιμες και να επιτρέπει τη σαφή διάκριση των τελευταίων από τα άλλα μέρη του προγράμματος.

47. Η αρχή του διαχωρισμού της διαφήμισης από το συντακτικό περιεχόμενο δεν πρέπει λοιπόν να ερμηνεύεται ως απαγόρευση της διαφήμισης με τη μέθοδο της διαίρεσης της οθόνης. Ωστόσο, η διαφήμιση αυτή οφείλει να ανταποκρίνεται στις διατάξεις του άρθρου 10 της οδηγίας σχετικά με το διαχωρισμό του συντακτικού περιεχομένου από το διαφημιστικό περιεχόμενο. Αυτό σημαίνει ότι η διαφήμιση με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης πρέπει να μπορεί να αναγνωρίζεται εύκολα και να διακρίνεται σαφώς από τα λοιπά μέρη του προγράμματος, με ακουστικά ή οπτικά μέσα, έτσι ώστε να μην υπάρχει για τους τηλεθεατές κίνδυνος σύγχυσης του διαφημιστικού με το συντακτικό περιεχόμενο. Ο διαχωρισμός του χώρου με οπτικά ή/και ακουστικά μέσα είναι επαρκής στο βαθμό που επιτρέπει τη σαφή διάκριση της διαφήμισης και επιτρέπει στους τηλεθεατές να την αναγνωρίζουν εύκολα.

48. Η τεχνική της διαίρεσης της οθόνης χρησιμοποιείται κατά κανόνα για τη μετάδοση των διαφημιστικών μηνυμάτων που μπορούν να είναι πολύ σύντομα. Τα διαφημιστικά μηνύματα σε χωρισμένη οθόνη πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο με τα διαφημιστικά μηνύματα όσον αφορά τις διατάξεις των άρθρων 11 και 18 της οδηγίας.

49. Παρεμβολή (άρθρο 11). Το άρθρο 11 αποβλέπει, αφενός, στην προστασία των τηλεθεατών έναντι της υπερβολικής διαφήμισης και, αφετέρου, στην προστασία της οικονομικής αξίας και της ακεραιότητας των έργων, προς όφελος των συμφερόντων των κατόχων δικαιωμάτων(38). Θα πρέπει λοιπόν προηγουμένως να έχει δοθεί η έγκριση των κατόχων των δικαιωμάτων του έργου στο πλαίσιο της οποίας μεταδίδεται η διαφήμιση με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης. Επιπλέον, ακόμη και όταν έχει δοθεί η έγκριση των κατόχων των δικαιωμάτων του έργου και προκειμένου να προστατευθούν οι τηλεθεατές έναντι της υπερβολικής διαφήμισης, η μετάδοση διαφήμισης με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης είναι αυτή καθαυτή ασυμβίβαστη με το άρθρο 11 της οδηγίας όταν βλάπτει την ακεραιότητα του οπτικοακουστικού έργου στο πλαίσιο του οποίου μεταδίδεται.

50. Διάρκεια (άρθρο 18). Στη διαφήμιση με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης εφαρμόζονται πλήρως οι διατάξεις του άρθρου 18 σχετικά με τη διάρκεια στο διάστημα μιας ώρας και την ημερήσια διάρκεια της διαφήμισης. Από την άποψη αυτή, το γεγονός ότι τα διαφημιστικά μηνύματα και τα μηνύματα τηλεαγοράς με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης κατά την έννοια του άρθρου 18 παράγραφος 2 καταλαμβάνουν ένα μόνο μέρος της τηλεοπτικής οθόνης δεν μπορεί να δικαιολογήσει ευνοϊκότερη μεταχείριση βάσει των εν λόγω διατάξεων.

51. Περιεχόμενο της διαφήμισης. Η διαφήμιση με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 12 και 16 σχετικά με την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανηλίκων καθώς και σύμφωνα με τους κανόνες των άρθρων 13 έως 15 σχετικά με την απαγόρευση ή τον περιορισμό της διαφήμισης για ορισμένα προϊόντα.

52. Η διαφήμιση με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης συμβιβάζεται με την οδηγία στο βαθμό που μπορεί να αναγνωριστεί εύκολα και διακρίνεται σαφώς από τα άλλα μέρη του προγράμματος με ακουστικά ή οπτικά μέσα, έτσι ώστε να μην υπάρχει για τους τηλεθεατές κανένας κίνδυνος σύγχυσης της διαφήμισης με το συντακτικό περιεχόμενο. Η διαφήμιση αυτή δεν μπορεί να θίξει την ακεραιότητα των προγραμμάτων στο πλαίσιο των οποίων μεταδίδεται και εφαρμόζεται σ'αυτήν το σύνολο των διατάξεων της οδηγίας σχετικά με την παρουσίαση (άρθρο 10), την παρεμβολή (άρθρο 11), τη διάρκεια (άρθρο 18) καθώς και με το περιεχόμενο της διαφήμισης (άρθρα 12 έως 16).

3.1.2. Διαίρεση της οθόνης και χορηγία

53. Δυνάμει του άρθρου 1 στοιχείο ε) της οδηγίας, η χορηγία συνίσταται σε συνεισφορά επιχείρησης για τη χρηματοδότηση τηλεοπτικών προγραμμάτων με σκοπό την προώθηση της επωνυμίας, του σήματος, της φήμης, των δραστηριοτήτων ή των επιτεύξεων της(39). Σύμφωνα με την απόφαση RTI η οποία ερμηνεύει το άρθρο 17 της οδηγίας σχετικά με τη χορηγία, το άρθρο 17 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας πρέπει να ερμηνευτεί κατά την έννοια ότι δεν απαγορεύει την παρεμβολή της επωνυμίας και/ή του λογότυπου του χορηγού σε διαφορετικές στιγμές από την έναρξη ή τη λήξη του προγράμματος. Τίποτε δεν απαγορεύει λοιπόν, υπό το φως της εν λόγω νομολογίας, τη χρησιμοποίηση της τεχνικής της διαίρεσης της οθόνης για την εμφάνιση του λογότυπου ή/και της επωνυμίας του χορηγού κατά τη διάρκεια της εκπομπής του προγράμματος(40) που αποτελεί το αντικείμενο χορηγίας.

54. Στο μέτρο που η τεχνική της διαίρεσης της οθόνης χρησιμοποιείται για να επισημανθεί ο χορηγός του προγράμματος, οφείλει να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις του άρθρου 17 της οδηγίας. Επίσης, όπως προκύπτει από μία συστηματική και τελεολογική ερμηνεία της οδηγίας, η παρουσίαση του λογότυπου ή/και της επωνυμίας του χορηγού κατά τρόπο που θίγει την ακεραιότητα του χρηματοδοτούμενο προγράμματος είναι ασυμβίβαστη με την οδηγία. Ο βαθμός στον οποίο θίγεται η ακεραιότητα του προγράμματος που αποτελεί το αντικείμενο χορηγίας εκτιμάται λαμβάνοντας υπόψη ιδίως τη διάρκεια της παρουσίασης αυτής καθώς και του μεγέθους της.

55. Τέλος, τόσο η μελέτη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες όσο και οι συζητήσεις στο πλαίσιο της επιτροπής επαφής αποκάλυψαν την ύπαρξη διαφορών ως προς την αντιμετώπιση της χορηγίας από το εθνικό δίκαιο, ιδίως όσον αφορά την ενδεχόμενη δυνατότητα αναφοράς στα προϊόντα του χορηγού ή τρίτων. Σχετικά με το θέμα αυτό, το άρθρο 17 δεν περιλαμβάνει ρητή απαγόρευση. Το άρθρο 1 στοιχείο ε) προβλέπει επίσης ότι η χορηγία μπορεί να έχει ως σκοπό την προώθηση των δραστηριοτήτων του χορηγού. Θα πρέπει ωστόσο να παρατηρήσουμε ότι το άρθρο 17 παράγραφος 1, στοιχείο γ) προβλέπει ότι τα προγράμματα δεν πρέπει να παρακινούν στην αγορά ή μίσθωση των προϊόντων ή υπηρεσιών του χορηγού ή τρίτων. Από το σύνολο των διατάξεων αυτών απορρέει ότι δεν είναι δυνατόν, κατά κανόνα, να γίνεται ρητή αναφορά, κατά τη διάρκεια της μετάδοσης των προγραμμάτων που αποτελούν το αντικείμενο χορηγίας, στα προϊόντα ή τις υπηρεσίες του χορηγού ή τρίτων, εκτός αν η αναφορά αυτή έχει αποκλειστικά ως στόχο την επισήμανση του χορηγού ή την επεξήγηση του δεσμού που υπάρχει μεταξύ του προγράμματος και της επιχείρησης-χορηγού.

56. Κατά τη διάρκεια της μετάδοσης των προγραμμάτων που αποτελούν το αντικείμενο χορηγίας δεν είναι δυνατόν να γίνεται ρητή αναφορά στα προϊόντα ή τις υπηρεσίες του χορηγού ή τρίτων, παρά μόνο στο βαθμό που η αναφορά αυτή έχει ως στόχο την επισήμανση του χορηγού ή την επεξήγηση του δεσμού που υπάρχει μεταξύ του προγράμματος και της επιχείρησης-χορηγού.

3.2. Διαδραστική διαφήμιση

57. Η διαδραστική διαφήμιση επιτρέπει στον τηλεθεατή να παράσχει απευθείας πληροφορίες στο ραδιοτηλεοπτικό φορέα χάρη σε μία αμφίδρομη επικοινωνία ή να εξερευνήσει με διαδραστικό τρόπο ένα περιβάλλον που επιλέγει, για όσο χρόνο επιθυμεί. Στο σημείο αυτό, η Επιτροπή επιθυμεί να αναφερθεί στον κώδικα δεοντολογίας της EGTA και στις οδηγίες της ITC(41).

58. Ως υπηρεσία που παρέχεται όταν ζητηθεί από τον τηλεθεατή, η διαδραστική διαφήμιση αποτελεί, αυτή καθαυτή, υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας και δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας(42). Κατά κανόνα, η διαδραστική διαφήμιση ξεκινά από τον τηλεθεατή, από ένα διαφημιστικό μήνυμα που μεταδίδεται στο πλαίσιο ενός γραμμικού προγράμματος. Μια φωτεινή επιγραφή εμφανίζεται κατά τη διάρκεια μετάδοσης ενός διαφημιστικού μηνύματος και προτείνει στον τηλεθεατή να πατήσει ένα πλήκτρο του τηλεχειριστηρίου του για να λάβει περισσότερες πληροφορίες. Ο τηλεθεατής αποκτά πρόσβαση στη διαδραστική εφαρμογή αφού εκπέμψει μήνυμα με την έννοια αυτή μέσω του τηλεχειριστηρίου του. Όπως φαίνεται, για όσο διάστημα ο τηλεθεατής δεν επιλέγει εκουσίως να εισέλθει στο διαδραστικό περιβάλλον, βρισκόμαστε στο πλαίσιο μιας γραμμικής μετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμάτων που διέπεται από την οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα.

59. Επιπλέον, εισερχόμενοι σε ένα εμπορικό διαδραστικό περιβάλλον από ένα γραμμικό πρόγραμμα, οι τηλεθεατές μπορούν νόμιμα να προσδοκούν κάποιο επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, ανάλογο με εκείνο που έχουν εξασφαλίσει δυνάμει των διατάξεων της οδηγίας τηλεόραση χωρίς σύνορα.

60. Συνεπώς, η οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα εφαρμόζεται στα γραμμικά προγράμματα τα οποία παρέχουν πρόσβαση στη διαδραστική εφαρμογή. Θα πρέπει λοιπόν, στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης, να διευκρινιστούν οι πρακτικές συνέπειες της κατάστασης αυτής.

61. Πρώτον, σύμφωνα με την αρχή του διαχωρισμού του διαφημιστικού περιεχομένου από το συντακτικό περιεχόμενο, το διαδραστικό εικονίδιο στο οποίο πρέπει να ενεργοποιήσει ο τηλεθεατής για να αποκτήσει πρόσβαση στο διαδραστικό περιβάλλον, πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο ενός διαφημιστικού προγράμματος, το οποίο διαχωρίζεται και διακρίνεται σαφώς από το συντακτικό περιεχόμενο. Το εν λόγω εικονίδιο μπορεί να είναι ενσωματωμένο σε ένα κλασικό διαφημιστικό μήνυμα ή σε ένα μήνυμα που μεταδίδεται με την τεχνική της διαίρεσης της οθόνης. Στην τελευταία περίπτωση, πρέπει να έχει εξασφαλιστεί η έγκριση των κατόχων των δικαιωμάτων(43).

62. Δεύτερον, αμέσως μετά την ενεργοποίηση του διαδραστικού εικονιδίου, οι τηλεθεατές δεν θα πρέπει να κατευθύνονται απευθείας σε διαφημίσεις ασυμβίβαστες με τις διατάξεις των άρθρων 12 έως 16 της οδηγίας.

63. Τρίτον, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 16 της οδηγίας το οποίο προβλέπει ότι η τηλεοπτική διαφήμιση δεν πρέπει "να παρακινεί ευθέως τους ανηλίκους στην αγορά προϊόντος ή υπηρεσίας εκμεταλλευόμενη την απειρία και την ευπιστία τους", τα διαφημιστικά μηνύματα που μεταδίδονται μεταξύ των παιδικών εκπομπών ή κατά τη διάρκεια των εκπομπών αυτών δεν πρέπει να περιλαμβάνουν εικονίδια που επιτρέπουν την άμεση πρόσβαση σε διαδραστική διαφήμιση που παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά των τηλεοπτικών διαφημίσεων που απαγορεύονται από το άρθρο 16. Επίσης, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 15 της οδηγίας το οποίο προβλέπει ορισμένους περιορισμούς όσον αφορά την τηλεοπτική διαφήμιση και την τηλεαγορά για τα αλκοολούχα ποτά, η διαδραστική διαφήμιση για αλκοολούχα ποτά, στην οποία παρέχεται απευθείας πρόσβαση από γραμμικό πρόγραμμα, πρέπει να είναι σύμφωνη με τους όρους που διέπουν τη διαφήμιση και την τηλεαγορά για τα αλκοολούχα ποτά όπως προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο 15.

64. Τέλος, κατ' αναλογία προς τις διατάξεις του άρθρου 10 σχετικά με την αναγνώριση της διαφήμισης, ο τηλεθεατής πρέπει να προειδοποιείται για τη μετάβαση σε ένα εμπορικό διαδραστικό περιβάλλον με τα ενδεδειγμένα οπτικά ή/και ακουστικά μέσα, έτσι ώστε να ενεργεί ελεύθερα και με επίγνωση και να μην παραπλανάται όσον αφορά τον εμπορικό χαρακτήρα των μηνυμάτων στα οποία θα εκτεθεί στο διαδραστικό περιβάλλον. Ο τηλεθεατής πρέπει να ενημερώνεται ότι ενεργοποιώντας το εν λόγω εικονίδιο, εγκαταλείπει το γραμμικό περιβάλλον το οποίο διέπεται, σε κοινοτικό επίπεδο, από την οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα" και ότι εισέρχεται σε ένα διαδραστικό εμπορικό περιβάλλον το οποίο διέπεται από την οδηγία για το "ηλεκτρονικό εμπόριο"(44). Αυτό μπορεί να εξασφαλιστεί με μία ενδιάμεση προειδοποιητική οθόνη η οποία θα εμφανίζεται μετά την πρώτη ενεργοποίηση, ενώ ο τηλεθεατής θα μπορεί να αποκτήσει πραγματική πρόσβαση στη διαδραστική εφαρμογή αφού ενεργοποιήσει για δεύτερη φορά το εικονίδιο. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να προβλέψουν τα ενδεδειγμένα μέτρα για την ικανοποιητική προστασία των τηλεθεατών από την άποψη αυτή.

65. Για όσο διάστημα ο τηλεθεατής δεν έχει επιλέξει να ενεργοποιήσει τη διαδραστική εφαρμογή, παραμένει στο πλαίσιο μιας γραμμικής μετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμάτων η οποία διέπεται από την οδηγία τηλεόραση χωρίς σύνορα. Συνεπώς, οι διατάξεις της οδηγίας αυτής εφαρμόζονται, ιδίως όσον αφορά την υποχρεωτική διάκριση των διαφημιστικών μηνυμάτων από το συντακτικό περιεχόμενο, όσον αφορά το περιεχόμενο των διαφημίσεων, την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και την προστασία των ανηλίκων. Αντίθετα, όταν ο τηλεθεατής επιλέξει αυτοβούλως και έχοντας επίγνωση της κατάστασης να εισέλθει στο διαδραστικό περιβάλλον, στα μηνύματα που του απευθύνονται δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα" και συγκεκριμένα οι διατάξεις σχετικά με την παρεμβολή (άρθρο 11) ή τη διάρκεια της διαφήμισης (άρθρο 18) αλλά οι διατάξεις της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Ωστόσο, ανεξαρτήτως της γραμμικής ή διαδραστικής μεθόδου μετάδοσης των προγραμμάτων θα πρέπει να τηρείται η σύσταση για την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας(45).

3.3. Εικονική χορηγία

66. Η εικονική διαφήμιση είναι η χρησιμοποίηση εικονικών τεχνικών για την παρεμβολή των διαφημιστικών μηνυμάτων, ιδίως κατά τη μετάδοση αθλητικών γεγονότων, με εικονική αντικατάσταση των διαφημιστικών πανό που υπάρχουν στο γήπεδο ή με την επίθεση νέων εικόνων (π.χ. τρισδιάστατων). Η εικονική διαφήμιση αποτέλεσε το αντικείμενο υπομνήματος της UER(46) καθώς και οδηγιών της ITC(47).

67. Η Επιτροπή κρίνει πως η προσφυγή στην εν λόγω τεχνική είναι συμβιβάσιμη με την οδηγία. Ωστόσο, η χρησιμοποίηση της τεχνικής αυτής δεν πρέπει να επηρεάζει την άνεση και την ευχαρίστηση του τηλεθεατή(48), να θίγει την ακεραιότητα ή την αξία των εκπομπών ή να βλάπτει τα συμφέροντα των κατόχων δικαιωμάτων(49). Η δυνατότητα παρεμβολής εικονικών διαφημιστικών μηνυμάτων του είδους αυτού πρέπει να λαμβάνει υπόψη την απαραίτητη προστασία αυτών των στόχων γενικού συμφέροντος.

68. Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και οι τηλεθεατές πρέπει να προειδοποιούνται για την παρουσία ιδεατών εικόνων και η παρεμβολή εικόνων του είδους αυτού δεν μπορεί να γίνει δεκτή χωρίς την έγκριση του διοργανωτή της εκδήλωσης που αναμεταδίδεται καθώς και των κατόχων δικαιωμάτων.

69. Όταν ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός ασκεί άμεσο ή έμμεσο έλεγχο και αμείβεται για την παρεμβολή της εικονικής διαφήμισης, η διαφήμιση αυτή μπορεί να γίνει δεκτή, ιδίως στο πλαίσιο της αναμετάδοσης ενός αθλητικού γεγονότος, στο βαθμό που μπορεί να χαρακτηριστεί ως χορηγία κατά την έννοια της οδηγίας. Στο βαθμό αυτό, η εικονική χορηγία μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ιδίως στο πλαίσιο της αναμετάδοσης ενός αθλητικού γεγονότος, μόνο στις επιφάνειες του χώρου ή του σταδίου στις οποίες μπορούν να τοποθετηθούν υλικά διαφημίσεις, και οι οποίες προορίζονται συνήθως για διαφημιστικούς σκοπούς. Τα εικονικά διαφημιστικά μηνύματα που παρεμβάλλονται δεν πρέπει επίσης να είναι περισσότερο εμφανή ή να προβάλλονται περισσότερο από εκείνα που τοποθετούνται συνήθως στο χώρο του αθλητικού γεγονότος. Επιπλέον, οι διατάξεις σχετικά με τη χορηγία που περιλαμβάνουν ιδίως τα άρθρα 1 και 17 της οδηγίας πρέπει να τηρούνται στο σύνολό τους.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

70. Στόχος της παρούσας ερμηνευτικής ανακοίνωσης είναι να διευκρινιστεί η εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας όσον αφορά ορισμένες εμπορικές πρακτικές και νέες διαφημιστικές πρακτικές, έτσι ώστε να αποσαφηνιστούν οι κανόνες του παιχνιδιού και να ενισχυθεί η ασφάλεια του δικαίου για τους ενδιαφερόμενους φορείς. Η ανακοίνωση αυτή δεν προδικάζει την ενδεχόμενη ερμηνεία των εν λόγω διατάξεων και εννοιών από το Δικαστήριο, το οποίο αποτελεί και την ανώτατη αρχή που είναι αρμόδια για την ερμηνεία της Συνθήκης.

71. Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να διευκρινίσει τους υφιστάμενους κανόνες της οδηγίας και όχι τη θέσπιση νέων κανόνων και δεν προδικάζει την έκβαση των εργασιών που έχουν προβλεφθεί από την Επιτροπή και οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε τροποποίηση της οδηγίας. Δεν προδικάζει επίσης την εφαρμογή άλλων κανόνων του κοινοτικού δικαίου όπως, για παράδειγμα, εκείνων που αφορούν το δικαίωμα του δημιουργού(50).

72. Η παρούσα ανακοίνωση δεν θίγει τη δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν αναλυτικότερες ή αυστηρότερες διατάξεις, σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας.

73. Τέλος, η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει τη σημασία που ενδέχεται να αποκτήσουν οι κώδικες δεοντολογίας καθώς και οι μηχανισμοί από κοινού ρύθμισης για την πρακτική εφαρμογή των αρχών και των κανόνων της οδηγίας.

(1) ΕΕ L 298 της 17.10.1998, σ. 23.

(2) ΕΕ L 202 της 30.7.1997, σ. 60.

(3) Βλέπε άρθρο 10 της οδηγίας.

(4) Άρθρο 11 της οδηγίας.

(5) Άρθρα 18 έως 19α της οδηγίας.

(6) Άρθρα 12 και 16 της οδηγίας.

(7) Άρθρο17 για την τηλεαγορά, άρθρο 18α και 19 για την τηλεαγορά.

(8) Άρθρα 13, 14, 15 και 17.

(9) Οδηγία 84/450/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/55/ΕΚ.

(10) COM(784) τελικό.

(11) Τέταρτη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ "Τηλεόραση χωρίς σύνορα", COM(2002) 778 τελικό, διαθέσιμο στην ακόλουθη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/avpolicy/ regul/twf/applica/ comm2002_778 τελικό_fr.pdf

(12) Όλες οι μη εμπιστευτικές συνεισφορές είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/avpolicy/ regul/review-twf2003/ contribution.htm

(13) Τα συμπεράσματα είναι διαθέσιμα στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://www.comunicazioni.it/en/Img/ 8/Conclusioni%20in%20inglese.pdf

(14) Επιτροπή που συστάθηκε στο πλαίσιο της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δυνάμει του άρθρου 23α της οδηγίας Τηλεόραση χωρίς σύνορα και η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διευκόλυνση της αποτελεσματικής εφαρμογής της οδηγίας.

(15) Βλέπε σχετικά την έκθεση εφαρμογής της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ και την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων, COM(95) 86 τελικό σ. 43.

(16) Βλέπε τη γαλλική ("heure d'horloge"), αγγλική ("clock hour"), σουηδική ("timme mellan hela klockslag"), δανική ("klokketime"), ισπανική ("hora de reloj"), ιταλική ("oro d'orologio"), πορτογαλική ("hora de relógio"), γερμανική ("gerechnet ab einer vollen Stunde"), ολλανδική ("klokuur") ώρα.

(17) Άρθρο18 παράγραφος 1, της οδηγίας.

(18) Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι ο ανώτατος αριθμός χρονοθυρίδων τηλεαγοράς για ένα σταθμό που δεν είναι αποκλειστικά αφιερωμένος σε τηλεαγορά είναι οκτώ ημερησίως και ότι η συνολική διάρκεια των χρονοθυρίδων δεν πρέπει να υπερβαίνει τις τρεις ώρες ημερησίως.

(19) ΔΕΚ, 9 Ιανουαρίου 2003, Nani Givane e.a./Secretary of State for the Home Department, Υπόθεση C-257/00, σημείο 40, Συλλογή I.2003, σ. 345.

(20) ΔΕΚ, 28 Οκτωβρίου 1999, Arbeitsgemeinschaft Deutscher Rundfunkanstalten (ARD)/PRO Sieben Media AG, Υπόθεση C-6/98 ('ARD'), σημεία 30 και 31, Συλλογή I. 1999, σ. 7599.

(21) ΔΕΚ, 26 Απριλίου 1988, Bond van Adverteerders, υπόθεση 352/85, σημείο 36, Συλλογή 1988, σ. 2085.

(22) Ενοποιημένη έκδοση της Σύμβασης είναι διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.coe.int/T/F/ Droits%5Fde%5Fl%27Homme/Media/ 2%5FT%2DTT/ 2%5FTexte%5Fde%5Fla%5FConvention/ PDF_E%20CETT.pdf

(23) Βλέπε σχετικά την επεξηγηματική έκθεση όπως τροποποιήθηκε με τις διατάξεις του πρωτοκόλλου που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαρτίου 2002, σημείο 228, διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://conventions.coe.int/Treaty/ FR/Reports/Html/132.htm

(24) Προαναφερθείσα επεξηγηματική έκθεση, σημείο 229.

(25) Βλέπε σχετικά τη μελέτη του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου του Οπτικοακουστικού Τομέα: "l'insertion de spots publicitaires courts lors des matches de football", διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.obs.coe.int/ online_publication/expert/ ad_football.html

(26) ΔΕΚ, 23 Οκτωβρίου 2003, RTL Television GmbH/Niedersächsische Landesmedienanstalt für privaten Rundfunk, C-245/01 "RTL", σημείο 64, δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή.

(27) Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, στην αγγλική έκδοση του κειμένου του 1989, ο όρος που είχε χρησιμοποιηθεί ήταν "programmed duration". Στο τροποποιημένο κείμενο του 1997, ο όρος αυτός αντικαταστάθηκε από τον όρο "scheduled duration" για να καταστεί σαφές ότι η διάρκεια αναφοράς είναι πράγματι εκείνη που έχει αναγγελθεί στον κατάλογο των εκπομπών του ραδιοτηλεοπτικού φορέα.

(28) Επεξηγηματική έκθεση, op. cit., σημείο 247.

(29) Δεύτερη έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/avpolicy/ regul/twf/applica/156fr.htm

(30) ΔΕΚ, 12 Δεκεμβρίου 1996, Reti Televisive Italiane SpA (RTI), Radio Torre, Rete A Srl, Vallau Italiana Promomarket Srl, Radio Italiana Solo Musica Srl e.a. και Gete Srl / Ministero delle Poste e Telecommunicazioni, υποθέσεις C-320, 328, 329, 337-339/94 ("RTI"), Συλλογή I-06471, σημείο 37.

(31) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, της 14ης Δεκεμβρίου 1999, COM(1999) 657 τελικό.

(32) Άρθρο 10 παράγραφος 4.

(33) Άρθρο 10 παράγραφος 1.

(34) Μελέτη Bird & Bird και Carat Crystal, διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/avpolicy/ stat/bird_bird/ pub_rapportFinal_fr.pdf

(35) Βρετανικός οργανισμός ελέγχου, οι δραστηριότητες του οποίου ασκούνται σήμερα από τον OFCOM. Οι οδηγίες της ITC σχετικά με τη διαδραστική διαφήμιση είναι διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.ofcom.org.uk/ codes_guidelines/broadcasting/tv/ vrs_code_notes/i_tv/?a=87101

(36) Κώδικας δεοντολογίας του EGTA (European Group of Television advertisers) σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες σχετικά με τις νέες διαδραστικές υπηρεσίες, διαθέσιμος στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.egta.com/pages/ EGTA-Code-DEF.fr.pdf

(37) Γνώμη αριθ. 9 που διατυπώθηκε κατά τη συνεδρίαση της μόνιμης επιτροπής στις 29 και 30 Απριλίου 2002 και η οποία είναι διαθέσιμη στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://www.coe.int/T/F/ Droits_de_l'Homme/Media/2_T-TT/ 5_Rapports/TTT(2002) 002%20F%20Rapport%2030e.asp

TopOfPage

(38) Αυτό απορρέει ιδίως από το άρθρο 11 παράγραφος 1 καθώς και από την απόφαση RTL, προαναφερθείσα υπόθεση C-245/1.

(39) Βλέπε τους ορισμούς των εννοιών αυτών στο άρθρο1 της οδηγίας.

(40) Απόφαση RTI, op.cit.

(41) Οp.cit.

(42) Ωστόσο, η προστασία που παρέχει στους καταναλωτές η οδηγία για την παραπλανητική διαφήμιση εφαρμόζεται στο πλαίσιο της διαδραστικής διαφήμισης. Όταν θεσπιστεί η οδηγία-πλαίσιο για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι διατάξεις της θα εφαρμόζονται επίσης στη διαδραστική διαφήμιση.

(43) Βλέπε ανωτέρω, σημείο 51.

(44) Οδηγία 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2000 για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά ("Οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο") (ΕΕ L 178 της 17.7.2000, σ. 1).

(45) Σύσταση 98/560/ΕΚ του Συμβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 1998 για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης μέσω της προώθησης εθνικών πλαισίων με σκοπό την επίτευξη συγκρίσιμου και αποτελεσματικού επιπέδου προστασίας των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (ΕΕ L 270 της 7.10.1998, σ. 48).

(46) Υπόμνημα της UER (Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεοπτικών Φορέων) σχετικά με την εικονική διαφήμιση, διαθέσιμη στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.ebu.ch/departments/ legal/pdf/leg_virtual_ advertising_fr.pdf

(47) Οδηγίες της ITC σχετικά με την εικονική διαφήμιση, διαθέσιμες στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.ofcom.org.uk/ codes_guidelines/broadcasting/tv/ adv_spon/advertising_standards/ rules_amount_scheduling_adv/ va_note?a=87101

(48) Το γεγονός ότι το ενδιαφέρον του τηλεθεατή ως καταναλωτή, λαμβάνεται υπόψη απορρέει επίσης από την απόφαση RTL, op.cit., σημεία 62-65.

(49) Απόφαση RTL, op.cit., σημείο 52.

(50) Πρόκειται ιδίως για την οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (ΕΕ L 167 της 22.6.2001, σ. 10).