Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα και του εδάφους»

(2022/C 270/06)

Εισηγήτρια: Marieke SCHOUTEN (NL/Πράσινοι), δημοτική σύμβουλος Nieuwegein Έγγραφο αναφοράς: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους — Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα και του εδάφους COM(2021) 400 final

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικές παρατηρήσεις

1. χαιρετίζει την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα και του εδάφους, την εστίαση στην υγεία και την οριζόντια προσέγγισή της. Η ΕτΠ προσβλέπει στις ανακοινωθείσες δράσεις και προτάσεις και ζητεί να είναι συνεκτικές και συνεπείς μεταξύ τους και με άλλες πρωτοβουλίες της Πράσινης Συμφωνίας·

2. τονίζει ότι είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί πλήρως η νομοθεσία της ΕΕ σύμφωνα με τις αρχές της ΣΛΕΕ που ορίζονται στο άρθρο 191 παράγραφος 2 (αρχές της προφύλαξης και της προληπτικής δράσης, της αποφυγής των περιβαλλοντικών ζημιών όσο το δυνατόν περισσότερο στην πηγή, καθώς και την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει»)·

3. τονίζει ότι η ρύπανση αποτελεί μείζον πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω της αποτελεσματικής πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και της διασυνοριακής προσέγγισης: κάθε ενδιαφερόμενο μέρος διαδραματίζει έναν ρόλο και απαιτείται δράση σε όλα τα επίπεδα για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές να αντιμετωπίσουν αρνητικές επιπτώσεις στο τέλος της αλυσίδας·

4. πιστεύει ακράδαντα ότι η ρύπανση αποτελεί σύμπτωμα ενός συστήματος μη βιώσιμης παραγωγής και κατανάλωσης που βασίζεται στην απεριόριστη ανάπτυξη και την εξόρυξη και μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνον εάν μεταβούμε σε μια κυκλική οικονομία·

5. χαιρετίζει για αρχή τους έξι κύριους στόχους για το 2030, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους στόχους δεν είναι καινούργιοι. Η ΕτΠ θεωρεί ότι απαιτούνται περισσότερες φιλοδοξίες και πρόσθετη δράση και ενθαρρύνει την Επιτροπή να δρομολογήσει μια συνεχή διαδικασία επανεξέτασης και προσαρμογής των στόχων στο όραμα του 2050 και να συμπεριλάβει την ΕτΠ στη διαδικασία αυτή·

6. τονίζει ότι οι στόχοι αυτοί σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα απαιτήσουν μια φιλόδοξη και ολοκληρωμένη προσέγγιση —με συστημική αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων σε όλους τους τομείς πολιτικής— η οποία θα συνδέει τις φιλοδοξίες, τα χρονοδιαγράμματα, τις διαδικασίες και τα εργαλεία των διαφόρων περιβαλλοντικών πολιτικών·

7. χαιρετίζει το γεγονός ότι η υγεία συγκαταλέγεται στις κύριες πτυχές του σχεδίου δράσης για μηδενική ρύπανση. Η ενσωμάτωση των ανησυχιών για την περιβαλλοντική υγεία είναι καθοριστική για την υλοποίηση των αλλαγών που απαιτούνται όσον αφορά τη μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες πίεσης, ιδίως για τα άτομα που ζουν σε ευάλωτες συνθήκες ( 1 ) , καθώς η ρύπανση αποτελεί την κύρια περιβαλλοντική αιτία ασθενειών και πρόωρων θανάτων παγκοσμίως·

8. επαναλαμβάνει την ανάγκη να λάβουν υπόψη το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή τις προτάσεις των πολιτών στο πλαίσιο της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης σχετικά με το θέμα της μηδενικής ρύπανσης και να διασφαλίσουν την εφαρμογή φιλόδοξων νέων κανόνων στο πλαίσιο αυτό·

9. επισημαίνει ότι η ανάκαμψη μετά την πανδημία θα πρέπει να εστιάσει στην προσέγγιση «Μία υγεία», αναγνωρίζοντας τη διασύνδεση μεταξύ της υγείας του ανθρώπου, του περιβάλλοντος και των ζώων. Η προσέγγιση «Μία υγεία» πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στους στόχους και τη νομοθεσία, ώστε να διασφαλίσουμε βιωσιμότητα και υγιείς περιφέρειες·

Αύξηση της πρόληψης στην πηγή

10. εκφράζει την ικανοποίησή της για τη νέα ιεραρχία μηδενικής ρύπανσης που βασίζεται σε μια «αντίστροφη πυραμίδα», αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δίνεται ελάχιστη προσοχή στην «αποκατάσταση και την αντιστάθμιση βλαβών λόγω της ρύπανσης»·

11. τονίζει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη μετατροπή του εν λόγω σχεδίου δράσης σε επιτόπια δράση, αλλά μπορούν να εκπληρώσουν τον ρόλο τους μόνο εάν τεθεί σε εφαρμογή μια προληπτική προσέγγιση με αποτελεσματικές πολιτικές που βασίζονται στην πηγή σε επίπεδο ΕΕ·

12. χαιρετίζει την αναθεώρηση της οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές (ΟΒΕ) και την πιο φιλόδοξη προσέγγιση που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών στην πηγή. Η ΟΒΕ θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της κυκλικής οικονομίας·

13. επαναλαμβάνει ότι οι κανόνες για τις εκπομπές αποτελούν μια ιδιαίτερα αποτελεσματική προσέγγιση· συνιστά, ως εκ τούτου, να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην αυστηροποίησή τους, ως καλύτερος τρόπος μείωσης των εκπομπών στην πηγή·

14. υποστηρίζει το διεθνές έργο που αφορά τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΔΤ), συμπεριλαμβανομένων των αναδυόμενων τεχνολογιών, για τη μείωση των βιομηχανικών εκπομπών, μέσω των οποίων περιορίζεται το φάσμα των επιπέδων εκπομπών, ώστε να δημιουργηθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο·

15. ζητεί να επιταχυνθούν η αναθεώρηση και η επιβολή των απαιτήσεων του εγγράφου αναφοράς ΒΔΤ (BREF) για διάφορους βιομηχανικούς ρυπαίνοντες και να εφαρμοστούν αυστηρότερες απαιτήσεις εκπομπών στο πλαίσιο της αναθεώρησης της διαδικασίας ολοκληρωμένου ελέγχου της ρύπανσης και της πρόληψης (IPPC)·

16. τονίζει τη σημασία της «πρωτοβουλίας για τα βιώσιμα προϊόντα» που ανακοινώθηκε στο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία σε σχέση με την περιβαλλοντική ρύπανση από τα προϊόντα, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, από την εξόρυξη και την παραγωγή υλικών έως τη χρήση και την ανακύκλωση. Πιστεύει ότι η δυνητική συμβολή αυτής της πρωτοβουλίας στο σχέδιο δράσης θα μπορούσε να προσδιοριστεί με πιο συγκεκριμένους όρους·

Ενίσχυση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει»

17. τονίζει ότι δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στις κυβερνήσεις να δρουν μόνες τους: όλοι οι τομείς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο της ρύπανσης και στην αποκατάσταση της περιβαλλοντικής βλάβης στην πηγή·

18. ζητεί τα προϊόντα και τα αγαθά που εισέρχονται στην ΕΕ να συμμορφώνονται με τα ίδια περιβαλλοντικά πρότυπα που ισχύουν στην ΕΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει»·

19. τονίζει ότι η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» στηρίζει την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ και απαιτεί από τους ρυπαίνοντες να επωμίζονται το κόστος των μέτρων που λαμβάνονται για την πρόληψη, τον έλεγχο και την αντιμετώπιση της ρύπανσης·

20. επισημαίνει την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου ( 2 ) , η οποία διαπίστωσε ότι η κάλυψη και η εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» είναι ελλιπής και ότι επί του παρόντος οι κυβερνήσεις επωμίζονται συχνά το κόστος του καθαρισμού της ρύπανσης·

21. ζητεί την καλύτερη ενσωμάτωση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» στην περιβαλλοντική νομοθεσία, ιδίως με τη μείωση των ορίων εκπομπών για την περαιτέρω μείωση της υπολειμματικής ρύπανσης και την αντιμετώπιση της διάχυτης ρύπανσης από όλες τις πηγές, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας·

22. τονίζει ότι οι παραγωγοί πρέπει να καταστούν νομικά και οικονομικά υπεύθυνοι όσον αφορά τα μέτρα μετριασμού που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ρύπανσης σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας μέσω της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για το περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος απόρριψης όλων των καταναλωτικών αγαθών και των υλικών συσκευασίας·

Καλύτερη εφαρμογή και παρακολούθηση

23. επισημαίνει ότι το κόστος και τα διαφυγόντα οφέλη της ΕΕ από τη μη επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων που καθορίζονται στην περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ ανέρχονται σε περίπου 55 δισεκατ. ευρώ ετησίως ( 3 )

24. επισημαίνει ότι δεν είναι όλοι οι ρύποι εξίσου επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον και, ως εκ τούτου, μια ανάλυση με βάση την επικινδυνότητα μπορεί να εξασφαλίσει καλύτερο συντονισμό των οικολογικών και οικονομικών πτυχών·

25. τονίζει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή των περιβαλλοντικών και βιομηχανικών πολιτικών και διαθέτουν ευρείες αρμοδιότητες όσον αφορά την επιβολή του ελέγχου της ρύπανσης και χαιρετίζει, στο πλαίσιο αυτό, την εμβληματική πρωτοβουλία 5 με τίτλο «Επιβολή μηδενικής ρύπανσης από κοινού»·

26. εφιστά την προσοχή στην ανάλυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) ( 4 ) , η οποία καταδεικνύει ότι η μη βέλτιστη εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας οφείλεται συχνότερα σε αναποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ των αρχών, έλλειψη διοικητικής ικανότητας, ανεπαρκή χρηματοδότηση, έλλειψη γνώσεων και δεδομένων, ανεπαρκείς μηχανισμούς συμμόρφωσης και έλλειψη ολοκλήρωσης της πολιτικής. Η πλατφόρμα ενδιαφερομένων μερών για μηδενική ρύπανση θα πρέπει να προωθήσει τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης και σε όλους τους τομείς πολιτικής. Η ΕτΠ υποστηρίζει σθεναρά τη νέα πλατφόρμα και επικροτεί τον δικό της ρόλο σε αυτήν ως αναγνώριση της μεγάλης σημασίας που έχουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο του φιλόδοξου στόχου για μηδενική ρύπανση·

27. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το σημείο 3.1 του εν λόγω σχεδίου δράσης δεν αναφέρει την τοπική και την περιφερειακή διάσταση, ζητεί να συμπεριληφθεί εντονότερα ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και επαναλαμβάνει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές χρειάζονται οικονομική και τεχνική υποστήριξη για την υλοποίηση των στόχων στην πράξη·

28. υπογραμμίζει ότι τα προβλήματα εφαρμογής δεν μπορούν να επιλυθούν μόνον με περισσότερη νομοθεσία. Οι μηχανισμοί στήριξης, η ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, η ανταλλαγή γνώσεων και η καινοτομία έχουν καθοριστική σημασία για την εκπλήρωση των επιδιωκόμενων τιμών και προτύπων·

29. τονίζει ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως οι εταιρικές σχέσεις για το αστικό θεματολόγιο, και ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο ενεργού σύστασης νέων περιβαλλοντικών εταιρικών σχέσεων για τη στήριξη της υλοποίησης·

30. επικροτεί την ανάπτυξη ολοκληρωμένου πλαισίου παρακολούθησης και προοπτικών μηδενικής ρύπανσης και ζητεί τη συλλογή, την εναρμόνιση και τη διάθεση του συνόλου των σχετικών δεδομένων σε όλους. Η ΕτΠ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να υπάρχει συνοχή του πλαισίου παρακολούθησης και προοπτικών μηδενικής ρύπανσης με το νέο πλαίσιο παρακολούθησης που σχεδιάζεται από το πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον·

Στήριξη της τοπικής και της περιφερειακής δράσης για μηδενική ρύπανση

31. επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής να συνεργαστεί με τις πόλεις και τις περιφέρειες στο πλαίσιο του συμφώνου οικολογικών πόλεων, των βραβείων «Πράσινη Πρωτεύουσα» και «Πράσινο Φύλλο» και του ευρωπαϊκού έτους για πιο πράσινες πόλεις, καθώς παρέχουν κίνητρα για βελτιώσεις·

32. επισημαίνει την ανάγκη για μια προσέγγιση προσανατολισμένη ανά περιοχή. Δεν θα πρέπει να σχεδιάζονται ειδικές πολιτικές μόνον για τις αστικές κοινότητες, αλλά και για άλλους τύπους κοινοτήτων, ανάλογα με τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες·

33. τονίζει ότι η βελτίωση του περιβάλλοντος μέσω του χωροταξικού σχεδιασμού, όπως η επέκταση ποιοτικών πράσινων και γαλάζιων χώρων στις αστικές περιοχές, αποτελεί «τριπλή νίκη» με τον μετριασμό της περιβαλλοντικής ρύπανσης και τη στήριξη της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας των αστικών πληθυσμών και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ένταξης ( 5 )

34. τονίζει τη σημασία των λύσεων που βασίζονται στη φύση, δεδομένου ότι συνιστούν βιώσιμες, αποδοτικές από πλευράς κόστους λύσεις που δημιουργούν οικονομικές ευκαιρίες, απασχόληση και οφέλη όσον αφορά τη δημόσια υγεία και ευεξία. Πρέπει να παρέχεται στους ΟΤΑ τεχνική υποστήριξη, ανταλλαγή γνώσεων και οικοδόμηση ικανότητας προκειμένου να μπορέσουν να συνεκτιμήσουν τα συνδυαστικά οφέλη στις δημόσιες συμβάσεις τους.

35. επαναλαμβάνει τη γενική προσέγγιση του καλύτερου συνδυασμού των σχεδίων δράσης για τον θόρυβο και των σχεδίων για την ποιότητα του αέρα με τα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας (ΣΒΑΚ) στους δήμους, προκειμένου να βελτιωθεί η προστασία από τον θόρυβο και η ποιότητα του αέρα μέσω ελκυστικών δημόσιων μεταφορών και μέσω της αποτελεσματικής προώθησης της ποδηλασίας και της πεζοπορίας·

36. στηρίζει την έναρξη λειτουργίας και τη συνεχή στήριξη των ζωντανών εργαστηρίων για πράσινες ψηφιακές λύσεις και έξυπνη μηδενική ρύπανση. Τα τοπικά ψηφιακά δίδυμα μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών δράσεων για τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό. Ο κρατικός έλεγχος της ψηφιοποίησης είναι απαραίτητος διότι η βιώσιμη ανάπτυξη είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ψηφιακό κόσμο·

37. ζητεί ο ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων να περιλαμβάνει την ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τη βιωσιμότητα, ώστε οι αλυσίδες αξίας να μπορούν να συμβάλουν στον οικολογικό προσανατολισμό των βιομηχανιών. Επιπλέον, η θέσπιση προτύπων σε επίπεδο ΕΕ για την αποθήκευση και την ανταλλαγή δεδομένων θα διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα δεδομένων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μετάβαση σε μηδενική ρύπανση·

38. επικροτεί την πρόταση συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕτΠ για τη δημιουργία του πίνακα αποτελεσμάτων των πράσινων επιδόσεων των περιφερειών της ΕΕ, ο οποίος θα αποτελέσει τη βάση για το νέο βραβείο της Πράσινης Περιφέρειας της Χρονιάς·

Ειδικά ζητήματα

Αέρας

39. σημειώνει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί τον μεγαλύτερο περιβαλλοντικό κίνδυνο για την υγεία στην ΕΕ· σε αυτήν αποδίδονται 400 000 πρόωροι θάνατοι ετησίως ( 6 )

40. επαναλαμβάνει ( 7 ) ότι οι αποτελεσματικές πολιτικές για την ποιότητα του αέρα απαιτούν την ανάληψη δράσης και τη συνεργασία σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η εφαρμογή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εφαρμογή εθνικών, περιφερειακών και τοπικών μέτρων προσαρμοσμένων στις ειδικές περιστάσεις·

41. επικροτεί τη φιλοδοξία της Επιτροπής να ευθυγραμμίσει περισσότερο τα πρότυπα της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα με τις τελευταίες συστάσεις του ΠΟΥ και να ενισχύσει τις διατάξεις σχετικά με την παρακολούθηση, τη μοντελοποίηση και τα σχέδια για την ποιότητα του αέρα, ώστε να βοηθηθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές. Ειδικότερα, οι διατάξεις σχετικά με την παρακολούθηση, τη μοντελοποίηση και τα σχέδια για την ποιότητα του αέρα πρέπει να ευθυγραμμιστούν καλύτερα·

42. προτείνει να χρησιμοποιηθούν οι τιμές-στόχοι του ΠΟΥ για το 2021 ως στόχος προς επίτευξη έως το 2050, αλλά να μην χρησιμοποιηθούν οι συνιστώμενες τιμές ως οριακές, δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη δεν πληρούν ακόμη τις ισχύουσες τιμές·

43. συνιστά να ληφθούν υπόψη τα συμπεράσματα της διαβούλευσης για τους περιφερειακούς κόμβους της ΕτΠ, η οποία διερεύνησε την εφαρμογή των οδηγιών της ΕΕ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα (AAQ) και των εθνικών οδηγιών για τη μείωση των εκπομπών (NEC), καθώς και την έκθεση εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ( 8 ) , στην οποία περιγράφονται οι οδηγίες για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα ως «ένα μερικώς αποτελεσματικό εργαλείο που χρήζει βελτίωσης»·

44. επισημαίνει πως η πανδημία δημιούργησε ευνοϊκό κλίμα ενθαρρύνοντας την αλλαγή συμπεριφοράς και διαθέτοντας οδικό χώρο στο περπάτημα και την ποδηλασία —και σε περισσότερους χώρους πρασίνου—, αποφεύγοντας έτσι την επιστροφή σε πόλεις όπου κυριαρχούν τα αυτοκίνητα και τα ψηλά επίπεδα ρύπανσης·

45. επισημαίνει ότι απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για τη μείωση των επιπέδων ρύπανσης από οσμές και θεωρεί την οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές (ΟΒΕ) το κύριο εργαλείο για την καταπολέμηση της ρύπανσης από οσμές, δεδομένου ότι καλύπτει όλες τις μορφές εκπομπών. Η ΕτΠ υπογραμμίζει τη σημασία της επιστήμης των πολιτών και της συμμετοχής του κοινού στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η ρύπανση από οσμές. Μια πολυεπίπεδη προσέγγιση που θα περιλαμβάνει συμβολές από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στους πολίτες να συμμετέχουν στις αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά με το περιβάλλον τους και μπορεί να στηρίξει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τις επιχειρήσεις που παράγουν δύσοσμες εκπομπές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα το ζήτημα της ρύπανσης από οσμές·

Ύδατα

46. χαιρετίζει τον στόχο μείωσης των μικροπλαστικών που ελευθερώνονται στο περιβάλλον κατά 30 % και ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ορίσει σαφείς ορισμούς των μικροπλαστικών, αλλά και να εργαστεί για την πρόληψη της απελευθέρωσης μικροπλαστικών και μη πλεκτών στην πηγή, προτείνοντας αυστηρότερα μέτρα για τα μικροπλαστικά που ελευθερώνονται εκ προθέσεως·

47. επικροτεί την αναθεώρηση της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και υποστηρίζει την πρωτοβουλία να χρησιμοποιηθεί η εν λόγω οδηγία για την ανάκτηση πολύτιμων θρεπτικών ουσιών και την πρωτοβουλία για την εξέταση νεοεμφανιζόμενων ουσιών, όπως τα φαρμακευτικά κατάλοιπα και τα μικροπλαστικά·

48. συστήνει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων αυτών και την εξέταση των επενδύσεων που απαιτούνται όσον αφορά τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα μικροπλαστικά, στοχεύοντας στα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης, όπου υπάρχουν κίνδυνοι για την οικολογία ή τις πηγές πόσιμου νερού·

49. τάσσεται υπέρ της παρακολούθησης των ουσιών στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα με τη χρήση καινοτόμων τεχνικών παρακολούθησης και αξιολόγησης και τη συμπερίληψή της στην αναθεώρηση της οδηγίας για τις ουσίες προτεραιότητας και της οδηγίας για τα υπόγεια ύδατα. επισημαίνει ότι είναι απαραίτητη η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις απορρίψεις στις λεκάνες απορροής, διότι οι εκπομπές ρύπων έχουν επιπτώσεις στα κατάντη ύδατα·

50. εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι η επαναχρησιμοποίηση των υδάτων στην ΕΕ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και πιστεύει ότι θα μπορούσε να υποστηριχθεί μέσω της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού της ΕΕ σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων, ώστε να συμπεριληφθεί η χρήση του νερού για την άρδευση χώρων πρασίνου σε αστικές περιοχές, πάρκα, κήπους και χώρους δημόσιας χρήσης (π.χ. αναψυχής, αθλητισμού)·

Θόρυβος

51. επισημαίνει ότι ένα εκατομμύριο υγιή έτη ζωής χάνονται κάθε χρόνο λόγω των επιπτώσεων του θορύβου στην υγεία ( 9 ) . Η μείωση της ηχορύπανσης από τους δρόμους είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση της εν λόγω αυξανόμενης ανησυχίας για τη δημόσια υγεία·

52. υποστηρίζει ότι απαιτείται δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να στηριχθούν οι τοπικές και περιφερειακές προσπάθειες μείωσης της ηχορύπανσης από τους δρόμους, τους σιδηροδρόμους και τους αερολιμένες, διασφαλίζοντας την καλύτερη εφαρμογή και επιβολή των απαιτήσεων χαρτογράφησης και υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο της οδηγίας σχετικά με τον περιβαλλοντικό θόρυβο (END)·

53. ενθαρρύνει την Επιτροπή να αξιολογήσει την ευκαιρία αναθεώρησης της END για τον καθορισμό φιλόδοξων υποχρεωτικών στόχων για τη μείωση του θορύβου, προκειμένου να προσεγγίσει τα όρια που συνιστά ο ΠΟΥ και ζητεί να υποβληθεί χάρτης πορείας για την ανάληψη δράσης από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη·

54. ζητεί την αλλαγή εστίασης από μέτρα μετριασμού του υπερβολικού θορύβου σε μέτρα που αποτρέπουν εντελώς το θόρυβο, για παράδειγμα η υποστήριξη βιώσιμων μέσων μεταφοράς όπως το περπάτημα και η ποδηλασία, πράγμα καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη σημαντικής και μακροπρόθεσμης μείωσης του θορύβου·

Έδαφος

55. τονίζει τη σημασία της αποτελεσματικής επιβολής της νομοθεσίας όσον αφορά την ποιότητα και την προέλευση του εδάφους. Υπό το πρίσμα αυτό, ένα ενιαίο αποδεικτικό της προέλευσης και της ποιότητας του εδάφους σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές προκειμένου να θέσουν τέλος στη μεταφορά και τη χρήση μολυσμένου εδάφους από τη μία περιφέρεια στην άλλη, γεγονός το οποίο απαλλάσσει τον ρυπαίνοντα από το να κληθεί να λογοδοτήσει.

56. τονίζει ότι το υγιές έδαφος έχει ζωτική σημασία για την ευημερία και την ευπραγία και τάσσεται υπέρ μιας προληπτικής προσέγγισης της ρύπανσης του εδάφους βάσει κινδύνου. Θα πρέπει να δοθεί έμφαση όχι μόνο στη χημική ποιότητα, αλλά και στη φυσική και βιολογική κατάσταση του εδάφους·

57. φρονεί ότι όταν η απόρριψη γίνεται σε χωματερές, τα πλαστικά διαχέουν τοξικά χημικά στο έδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα. Χωρίς ορθή διαχείριση, τα πλαστικά ρυπαίνουν τα εδάφη, τα υδατορεύματα και τους ωκεανούς. Τα τοξικά πρόσθετα και τα μικροπλαστικά που περιέχονται στη βροχή, το έδαφος, τα υδατορεύματα, τους ωκεανούς και τις βουνοκορφές δεν μπορούν να εξαλειφθούν μέσω της ανακύκλωσης, της υγειονομικής ταφής ή της καύσης. Μόνο νομικά δεσμευτικά όρια στην παγκόσμια παραγωγή πλαστικών για βασικές χρήσεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά·

58. χαιρετίζει τη στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος και την εξαγγελία του νομοθετήματος της ΕΕ για την υγεία του εδάφους, δεδομένου ότι η στήριξη της προστασίας του εδάφους μέσω ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αποτελεί κρίσιμο βήμα προς την κλιματική ουδετερότητα, την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας, τη μηδενική ρύπανση, καθώς και ένα υγιεινό και βιώσιμο σύστημα τροφίμων. Συγχρόνως, τάσσεται υπέρ της ευελιξίας στην εθνική εφαρμογή των δράσεων στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης και της νέας στρατηγικής για το έδαφος, διότι υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές διαφορές όσον αφορά τον χωροταξικό σχεδιασμό, το τοπίο, το έδαφος (σύνθεση) και τη χρήση του·

59. χαιρετίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής να συμβουλεύσει τους γεωργούς να υιοθετήσουν λιγότερο ρυπογόνους πρακτικές, μειώνοντας τις εκπομπές αμμωνίας και νιτρικών. Άλλες εκπομπές από τον γεωργικό τομέα, όπως τα φωσφορικά άλατα, τα μέταλλα, τα φυτοφάρμακα και τα φαρμακευτικά προϊόντα, είναι επίσης σημαντικές·

60. ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ιστορικές διάχυτες εκπομπές. Ορισμένες φορές είναι αδύνατον να επιτευχθούν νέα πρότυπα, γεγονός που οδηγεί σε περιορισμούς στη χρήση μολυσμένων περιοχών. Ως εκ τούτου, μια προσέγγιση που βασίζεται στην πηγή πρέπει να συνδυαστεί με μια στρατηγική για την εξάλειψη των εν λόγω υφιστάμενων πηγών ρύπανσης·

Επικίνδυνες ουσίες

61. τάσσεται υπέρ προορατικών μέτρων για τον περιορισμό των χημικών ουσιών πριν από την είσοδό τους στην αλυσίδα. Σε αυτά θα πρέπει επίσης να συμπεριλαμβάνονται κανόνες για την ασφαλή χρήση των ουσιών που διατίθενται στην αγορά. Η ΕΕ θα πρέπει να ρυθμίσει τις χημικές ουσίες με βάση τις εγγενείς επιβλαβείς ιδιότητές τους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, ακόμη και σε περίπτωση επιστημονικής αβεβαιότητας, και να λαμβάνει επίσης υπόψη τον κίνδυνο έκθεσης και το όφελος των χημικών ουσιών για την κοινωνία αλλά και να εντοπίζει και να αποκλείει συγκεκριμένους, μη αποδεκτούς κινδύνους·

62. θεωρεί ότι ο κανονισμός REACH αποτελεί το βασικό μέσο για τον έλεγχο των επικίνδυνων ουσιών που εισέρχονται στο περιβάλλον. Είναι σημαντικό οι διαδικασίες αδειοδότησης και περιορισμού του REACH να χρησιμοποιούνται περισσότερο και να προσδιορίζονται περισσότερες ουσίες που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία για τον κατάλογο υποψήφιων ουσιών·

63. ζητεί να εφαρμοστούν περιορισμοί σε επίπεδο ΕΕ για προβληματικές χρήσεις επικίνδυνων υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS) και των εκπομπών τους. Πολλές από αυτές αποτελούν μείζονες πηγές ανησυχίας, καθώς διατηρούνται για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα και έχουν ανεπιθύμητες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον·

64. επισημαίνει τη σημερινή έλλειψη γνώσης όσον αφορά τις (οικολογικές και) τοξικολογικές επιπτώσεις πολλών επικίνδυνων ουσιών στο περιβάλλον ή μέσω αυτού. Πρέπει να επικαιροποιούνται και να συνεκτιμώνται συνεχώς τα επιστημονικά στοιχεία για τον οικολογικό και υγειονομικό αντίκτυπο των χημικών ουσιών, καθώς και να καθίστανται προσβάσιμα, ιδίως αυτά που αφορούν τους κινδύνους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 2022. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ

(1) Έκθεση του ΕΟΠ αριθ. 22/2018: Unequal exposure and unequal impacts (Άνιση έκθεση και άνισες επιπτώσεις).

(2) Ειδική έκθεση 12/2021 με τίτλο «Η αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει”: Ασυνεπής η εφαρμογή της στις πολιτικές και τις δράσεις της ΕΕ για το περιβάλλον».

(3) Μελέτη του 2019: The costs of not implementing EU environmental law (Το κόστος της μη εφαρμογής του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ).

(4) EEA Environmental indicator report 21/2017 (Έκθεση του ΕΟΠ για τους περιβαλλοντικούς δείκτες 21/2017).

(5) Healthy environment, healthy lives: how the environment influences health and well-being in Europe» (Υγιές περιβάλλον, υγιής ζωή: πώς το περιβάλλον επηρεάζει την υγεία και την ευημερία στην Ευρώπη).

(6) Air Quality in Europe — 2020 report (Έκθεση του 2020 σχετικά με την ποιότητα του αέρα στην Ευρώπη).

(7) Η μελλοντική πολιτική της ΕΕ για καθαρό αέρα στο πλαίσιο του φιλόδοξου στόχου για μηδενική ρύπανση.

(8) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 25ης Μαρτίου 2021 σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα: οδηγία 2004/107/EΚ και οδηγία 2008/50/EΚ [2020/291(INI)] (ΕΕ C 494 της 8.12.2021, σ. 64).

(9) https://www.eea.europa.eu/publications/health-risks-caused-by-environmental