Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1996

(96/C 204/15)

Στις 12 Μαρτίου 1996, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ετήσια οικονομική έκθεση 1996».

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του την 1η Απριλίου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. Konitzer.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου 1996), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 114 ψήφους υπέρ, 17 κατά και 17 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Περίληψη

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ανησυχία της για τις μακροοικονομικές εξελίξεις που επισημαίνει η Επιτροπή. Ύστερα από ένα συγκυριακά θετικό έτος 1994, η ανάπτυξη για το 1995 ήταν μικρότερη από την προσδοκούμενη, παρά τις βελτιωμένες συνθήκες προσφοράς. Όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες και τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές, παραμένει αμφίβολο κυρίως εάν στο τέλος του έτους η αρνητική ανάπτυξη έγινε πιο έντονη.

1.2. «Όπως ανέφερε το Συμβούλιο στις συνόδους του στο Έσσεν και στις Κάννες, η εξάλειψη της ανεργίας και το ζήτημα της ισότητας των ευκαιριών αποτελούν εφεξής το σημαντικότερο καθήκον της ΕΕ και των κρατών μελών. Την άποψη ότι η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η καταπολέμηση της ανεργίας αποτελούν τις σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Κοινότητα συμμερίζεται και η Επιτροπή στην ετήσια οικονομική έκθεσή της για το 1996. Για την υλοποίηση αυτών των κοινωνικοοικονομικών επιταγών, είναι απαραίτητη μια βιώσιμη και κοινωνικά και οικολογικά αποδεκτή ανάπτυξη που θα επέλθει μέσω επενδύσεων, όπως ισχύει και για την υλοποίηση της Οικονομικής και της Νομισματικής Ένωσης.»

1.3. Δεδομένου ότι η Επιτροπή διαπιστώνει εφεξής καλά οικονομικά βασικά δεδομένα, η ΟΚΕ υποθέτει ότι η ύφεση της οικονομικής ανάπτυξης υποκρύπτει, σε γενικές γραμμές, την έλλειψη εμπιστοσύνης των οικονομικών παραγόντων, η οποία στα διάφορα κράτη μέλη εκδηλώνεται με διαφορετική ισχύ. Έτσι μπορούν για παράδειγμα να ερμηνευθούν οι νευρικές αντιδράσεις των χρηματαγορών έναντι της πτώσης του δολλαρίου την άνοιξη του 1995. Επιπλέον, τούτο επιβεβαιώνεται από σημερινές ενδείξεις δημοσκοπήσεων. Ακόμη, η πολύ αμφιλεγόμενη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε σε ορισμένα κράτη μέλη σχετικά που τους κινδύνους που συνδέονται με την οικονομική και νομισματική ένωση, επιβεβαιώνει την άποψη αυτή. Η διατήρηση ή η ανάκληση σημαντικών επενδυτικών αποφάσεων αποτελεί την τελευταία συνέπεια.

1.4. Για το λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει ίσως περισσότερο από ποτέ να εξετάσει πώς θα ενισχυθεί η εμπιστοσύνη όλων στην πολιτική για την ευρωπαϊκή ενοποίηση, προκειμένου η οικονομία να οδηγηθεί εκ νέου σε μια υγιή αναπτυξιακή πορεία και να μπορέσει να αντιμετωπίσει τα εκκρεμή προβλήματα. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα όπως και στο παρελθόν είναι το σχεδόν αμετάβλητο ύψος της ανεργίας και οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του. Εάν δεν επιτυχθεί ο στόχος που τέθηκε στο Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, με τον οποίο επιδιώκεται η μείωση κατά το ήμισυ του ποσοστού της ανεργίας έως το έτος 2000, δεν θα είναι δυνατόν να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών.

1.5. «Συνεπώς, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει την πρωτοβουλία του Προέδρου της Jacques Santer "Σύμφωνο εμπιστοσύνης για την απασχόληση" και να ενισχύσει μια "Ευρωπαϊκή συμμαχία για την απασχόληση και τη σταθερότητα". Προκειμένου να επιτευχθεί ο καλύτερος δυνατός μακροοικονομικός συντονισμός και να τεθούν σε εφαρμογή οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες πολιτικές, θα πρέπει τελικά όλοι οι ενδιαφερόμενοι κοινωνικοί παράγοντες να συμμετέχουν στη σύμβαση αυτή. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τη νομισματική πολιτική. Με σεβασμό στην αρχή της επικουρικότητας, ένα τέτοιο σύμφωνο μπορεί να διασφαλίσει τον καλύτερο συντονισμό των πολιτικών των ευρωπαϊκών οργάνων και να λειτουργήσει ως μεσολαβητής μεταξύ του ευρωπαϊκού και του εθνικού επιπέδου. Κατ`αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί ταχύτερη εφαρμογή των πολιτικών που περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο προκειμένου να επανακτηθεί με τον τρόπο αυτό η εμπιστοσύνη των πολιτών προς την ευρωπαϊκή πολιτική. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι διατεθειμένη να υποστηρίξει πλήρως μια παρόμοια συμμαχία και να προσφέρει την εμπειρία που διαθέτει για την επίτευξη μια όσο το δυνατό καλύτερης συνέργιας.»

1.6. «Ακόμη, πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες σύγκλισης, χωρίς να παραμεριστεί η αρχή της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η σταθερότητα και η σύγκλιση είναι, αφενός, απαραίτητες για την οικονομική και νομισματική ένωση 7 αφετέρου, πρέπει να επιτευχθεί μια βιώσιμη ανάπτυξη και να βελτιωθεί η κατάσταση που επικρατεί στην απασχόληση. Σε πολλά κράτη μέλη π.χ. το δημοσιονομικό έλλειμμα ανέρχεται ακόμη - όπως και κατά το παρελθόν - σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα. Ενόψει των σημερινών αναπτυξιακών δυσχερειών και λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στα κράτη μέλη, πρέπει βραχυπρόθεσμα να υπάρξει μέριμνα ώστε η μείωση της ζήτησης, ως αποτέλεσμα της περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής, να μην οδηγήσει σε ύφεση.»

1.7. «Ωστόσο, τα μέτρα για την αντιμετώπιση των αναπτυξιακών δυσχερειών δεν θα πρέπει να οδηγήσουν σε καθυστέρηση της έναρξης της νομισματικής ένωσης. Για να τηρηθεί η προθεσμία του 1999, πρέπει να εφαρμοστούν ακέραιες οι διατάξεις της Συνθήκης του Μάαστριχτ όσον αφορά τα ονομαστικά κριτήρια σύγκλισης, τα οποία θα πρέπει να ερμηνευτούν με πρακτικό και όχι σχηματικό τρόπο. Επιπλέον, απαιτείται η άσκηση μιας πολιτικής που να συνδυάζει τη δημοσιονομική πειθαρχία, την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία απασχόλησης, ώστε να καταστεί εφικτή η συμμετοχή ενός επαρκούς αριθμού κρατών μελών. Μακροπρόθεσμα, η νομισματική ένωση μπορεί να εδραιωθεί μόνο εάν με αυτήν δημιουργηθεί η βάση για μια αλληλέγγυα και συντονισμένη οικονομική και κοινωνική πολιτική που θα ασκείται από τα κράτη που συμμετέχουν.»

1.8. Τέλος, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ειδικότερα, θεωρεί αναγκαία τη θέσπιση εντονότερων διαρθρωτικών πολιτικών. Θα πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες προκλήσεις, να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε τεχνολογίες του μέλλοντος, να επιταχυνθεί η πραγματοποίηση καινοτόμων προϊόντων, δεδομένου ότι στον τομέα αυτό βρίσκονται μακροπρόθεσμα σταθερές θέσεις απασχόλησης. Σε συμφωνία με τις επιδοτήσεις για τα μέτρα έρευνας και ανάπτυξης στην Ευρώπη, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η παραγωγή, και τα προκύπτοντα καινοτόμα προϊόντα, πραγματοποιείται εδώ, δεδομένου ότι στο σημείο αυτό μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στην απασχόληση.

1.9. Η εμπειρία της ΟΚΕ αποδεικνύει ότι έχουν ιδιαίτερη σημασία οι επιτυχημένες καινοτομίες με τη συνεκτίμηση των τεχνολογικών, οικονομικών, οργανωτικών, κοινωνικών και ανθρωπίνων πτυχών. «Σε συμφωνία με την προώθηση μέτρων στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η παραγωγή και η διάθεση στην αγορά καινοτόμων προϊόντων θα πραγματοποιούνται επιτόπου, δεδομένου ότι αυτό είναι και το επίπεδο όπου εμφανίζονται αποτελέσματα που αφορούν την απασχόληση».

1.10. «Αν και η μισθολογική πολιτική ανταποκρίθηκε τα τελευταία χρόνια στις απαιτήσεις της ανάπτυξης και της δημιουργίας απασχόλησης, δεν σημειώθηκαν οι αναμενόμενες βελτιώσεις. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ απορρίπτει τις διάφορες τάσεις που παρατηρούνται στο χώρο αυτό, οι οποίες εκθέτουν σε κίνδυνο το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό πρότυπο, δέχεται όμως τη δυνατότητα περιορισμού των επιβαρύνσεων του παράγοντα εργασία ιδιαίτερα με τη μείωση των μη μισθολογικών επιβαρύνσεων για την περίπτωση των κατώτερων εισοδηματικών τάξεων, εφόσον προάγεται η δημιουργία απασχόλησης.»

1.11. «Κατά την άποψη της ΟΚΕ, λόγω της περιορισμένης εγχώριας ζήτησης, υπάρχει κίνδυνος η ευρωπαϊκή οικονομία να περιέλθει σε κατάσταση ύφεσης. Από τη μια πλευρά, λόγω της εξέλιξης των πραγματικών επιτοκίων, η πραγματοποίηση παραγωγικών επενδύσεων είναι εν μέρει λιγότερο ελκυστική από την αποταμίευση. Από την άλλη, η μισθολογική πολιτική και η παράταση της υψηλής ανεργίας οδήγησαν σε μείωση της αγοραστικής δύναμης των μεμονωμένων καταναλωτών. Η ΟΚΕ καλεί τους αρμόδιους παράγοντες να προβούν σε ειλικρινή ανάλυση των δεδομένων αυτών και να θέσουν επί τάπητος τα προβλήματα που προκύπτουν.

1.12. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να καταρτιστεί χωρίς καθυστέρηση γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με τίτλο "Απασχόληση, Ανταγωνιστικότητα και παγκοσμιοποίηση της οικονομίας", στην οποία θα προσφέρεται μια εμπεριστατωμένη ανάλυση των δεδομένων αυτών και θα προτείνονται μεσοπρόθεσμες στρατηγικές για την προαγωγή μιας ανάπτυξης που θα συμβαδίζει με τη δημιουργία απασχόλησης και την καινοτομία.»

1.13. Σχετικά με την Διακυβερνητική Διάσκεψη της ΕΕ η ΟΚΕ συνιστά την ένταξη του θέματος απασχόληση στην υπό αναθεώρηση Συνθήκη.

2. Απολογισμός 1995: Συγκυρία χειρότερη από την προβλεφθείσα

2.1. Διεθνές περιβάλλον

2.1.1. Η οικονομική δραστηριότητα εκτός ΕΕ βρίσκεται από το 1992 σε συνεχή πορεία ανάπτυξης. Η ανάπτυξη των εισαγωγών του υπολοίπου κόσμου ήταν για τα έτη 1993-1995 κατά τι μεγαλύτερη από ό,τι με βάση την ανάπτυξη του ΑΕΠ που θα μπορούσε να αναμένεται τότε. Συνεπώς, από την άποψη της ζήτησης, προκύπτει εν γένει ότι το διεθνές περιβάλλον επιδρά με θετικό τρόπο στις ευρωπαϊκές εξαγωγές (βλ. Πίνακα 1).

2.1.2. Ωστόσο, ως ένα ορισμένο βαθμό, η επιδείνωση της ευρωπαϊκής συγκυρίας οφείλεται στις διεθνείς νομισματικές διαταραχές. Η εξαιρετική πτώση του δολλαρίου ιδιαίτερα μεταξύ Δεκεμβρίου 1994 και Απριλίου 1995 προκάλεσε αβεβαιότητες στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι επιπτώσεις δεν είναι ομοιόμορφες στα κράτη μέλη και τούτο οδήγησε και στο εσωτερικό της Ευρώπης σε μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Στο εσωτερικό του ΕΝΣ, υποτιμήθηκαν η ισπανική πεσέτα και το πορτογαλικό εσκούδο. Ακόμη, υποτιμήθηκε η ισοτιμία της ιταλικής λίρας, της στερλίνας και της σουηδικής κορώνας.

2.2. Η οικονομία στην Κοινότητα

2.2.1. «Μετά από τα θετικά αποτελέσματα του 1994, η οικονομική κατάσταση επιδεινώθηκε, ιδιαιτέρως κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1995. Συνεπώς, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στην Κοινότητα ήταν απογοητευτικά χαμηλός (βλ. Πίνακες 2 και 3).»

2.2.2. Κατά συνέπεια, δεν έγινε δυνατόν να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες βελτιώσεις της κατάστασης στην αγορά εργασίας. Το ποσοστό ανεργίας περιλαμβάνει εφεξής μια συγκυριακή διάσταση και είναι αδιανόητα υψηλό. Περαιτέρω, το 1995 δεν ήταν ακόμη δυνατόν να μειωθεί ο κρατικός δανεισμός σε ένα επίπεδο σύμφωνο με τα κριτήρια σύγκλισης του Μάαστριχτ. Είναι θετικό να επισημανθεί το χαμηλό ποσοστό πληθωρισμού σε κοινοτικό μέσο όρο, γεγονός που αφήνει σημαντικό περιθώριο ελιγμών στη χρηματοοικονομική πολιτική.

2.2.3. Ο μέσος κοινοτικός δείκτης του πληθωρισμού μειώθηκε περαιτέρω. Αυτό μπορεί κατ` αρχάς να αποδοθεί στον επιτυχημένο συνδυασμό της νομισματικής, της φορολογικής και της μισθολογικής πολιτικής καθώς και στην πρόοδο που σημειώθηκε στα κράτη μέλη όσον αφορά την ίδρυση ανεξάρτητων κεντρικών τραπεζών. Ωστόσο, η ΟΚΕ τονίζει όμως ότι στις αιτίες της κατάστασης αυτής θα πρέπει να συμπεριληφθούν η παρούσα πτώση της ζήτησης.

2.2.4. Ανησυχίες προκαλεί το γεγονός ότι σύμφωνα με την Επιτροπή η κατάσταση χειροτέρευσε ακόμη περισσότερο κατά το δεύτερο εξάμηνο. Αρχικά, κατά το πρώτο εξάμηνο μειώθηκε σημαντικά η συμβολή της διατήρησης αποθεματικών και επενδύσεων στον τομέα των κατασκευών ενώ οι επενδύσεις για εξοπλισμό και καταναλωτική ζήτηση αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο. Κατά το δεύτερο εξάμηνο όμως, μειώθηκαν σημαντικά οι επενδύσεις και η καταναλωτική ζήτηση. Μόνο η ζήτηση για εξαγωγές μπορεί ως εξής να χαρακτηρισθεί υγιής αν και τα αναπτυξιακά δεδομένα είναι περιορισμένα.

2.2.5. Τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα επιτόκια μειώθηκαν εκ νέου κατά το τέλος του 1995. Ωστόσο, σε σχέση με το μέσο όρο του 1994, σημείωσαν αύξηση. Κατά συνέπεια, η εξέλιξη αυτή μπορεί να θεωρηθεί ότι συνέβαλε στην επιβράδυνση της ανάπτυξης που παρατηρήθηκε το 1995.

2.2.6. Στην αγορά εργασίας δεν επισημαίνεται καμία αξιόλογη χαλάρωση (βλ. Πίνακα 4). Το γεγονός ότι οι νέοι αποτελούν περισσότερο από το 30 % των ανέργων είναι αφενός, μια αξιοπρόσεκτη σπατάλη ανθρώπινων πόρων και μπορεί, αφετέρου, να απειλήσει την οικονομική και κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη. Διαπιστώνεται ότι συνεχίζεται η κατά την τελευταία επταετία συνεχιζόμενη διεργασία μείωσης του κόστους των μισθών. Στο σημείο αυτό, γίνεται σαφές ότι μια απλή βελτίωση των συνθηκών προσφοράς δεν είναι επαρκής ώστε να έχει επιδράσεις στην πολιτική απασχόλησης.

2.2.7. Οι δείκτες δημοσκοπήσεων του Πίνακα 5 δείχνουν σκεπτικισμό και εκφράζουν τις απαισιόδοξες προσδοκίες για το μέλλον εκ μέρους των παραγόντων που μετέχουν στις οικονομικές διεργασίες. Ειδικότερα, η στάση αυτή εκφράζεται όσον αφορά την εξαιρετικά περιορισμένη αύξηση των επενδυτικών σχεδίων για το 1996.

2.2.8. Συνεπώς, από την άποψη της οικονομικής πολιτικής είναι εξαιρετικά επείγον να διασπασθεί ο φαύλος κύκλος της μειωμένης ζήτησης και των απαισιόδοξων προσδοκιών. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι, μια τόνωση της ζήτησης με τη βοήθεια υπερβολικών φορολογικών μέτρων δεν ενδείκνυται, ούτε και στην παρούσα κατάσταση. Οι αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας ενέργειας, π.χ. με υψηλό κρατικό δανεισμό, θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη δυσπιστία των οικονομικών παραγόντων. Ακόμη και από την άποψη της ΟΝΕ, αυτή η μορφή προσανατολισμού της ζήτησης πρέπει να καταδικάζεται.

2.2.9. Αντίθετα, ζητείται ένας λεπτομερής συντονισμός των σχετικών τομέων: φορολογική και χρηματοοικονομική πολιτική, πολιτική για τη διάρκεια και την αγορά εργασίας καθώς και διαρθρωτική πολιτική. Η άποψη της ΟΚΕ σχετικά με τα στοιχεία που πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε αυτό το μείγμα πολιτικών, το ρόλο των μεμονωμένων τομέων, και τον τρόπο ένταξης της οικονομικής και κοινωνικής στρατηγικής στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, θα εξετασθεί στα κεφάλαια 3 και 4.

2.3. Η διαδικασία σύγκλισης το 1995

2.3.1. Ονομαστική σύγκλιση

2.3.1.1. Παρά την καθυστέρηση της αναπτυξιακής πορείας, σημειώθηκε βελτίωση της ονομαστικής σύγκλισης λόγω των προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη σε ορισμένους τομείς (βλ. Πίνακα 6 σχετικά με την παρούσα κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά τα κριτήρια του Μάαστριχτ).

2.3.1.2. Όσον αφορά το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών, ένδεκα κράτη μέλη βρίσκονται εντός των ορίων που θεσπίζει η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Στις χώρες που υπερβαίνουν τα όρια περιλαμβάνονται η Ελλάδα σε μεγάλο βαθμό όπως και κατά το παρελθόν και η Ιταλία, όπου το 1995 σημειώθηκαν αυξητικές πληθωριστικές τάσεις.

2.3.1.3. Σχετικά πρέπει προς το σκοπό διασαφήνισης να γίνει αναφορά στους τελευταίους ενδοευρωπαϊκούς γύρους που αφορούσαν την υποτίμηση. Ακριβώς όσον αφορά τα υποτιμηθέντα νομίσματα υφίσταται πάντοτε υψηλός πληθωριστικός κίνδυνος.

2.3.1.4. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια παρουσιάζουν εφεξής ανομοιογενείς τάσεις. Το 1995 σημειώθηκαν διαφορές μεταξύ των κρατών με υψηλά και εκείνων με χαμηλά μακροπρόθεσμα επιτόκια. Ακόμη, λογω των αναταραχών στις συναλλαγματικές αγορές αυξήθηκε ακόμη περισσότερο και ο κίνδυνος για τα μακροπρόθεσμα κρατικά χρεώγραφα.

2.3.1.5. «Όπως και κατά το παρελθόν, το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι σε γενικές γραμμές πολύ υψηλό. Δεδομένου ότι ο καθαρός δανεισμός του κράτους ως ποσοστό του ΑΕΠ επηρεάζεται άμεσα από τις αναπτυξιακές επιδόσεις και λόγω της καθυστέρησης των αναπτυξιακών διεργασιών, είναι ακόμη πιο δύσκολο για τα κράτη μέλη να τηρήσουν το εν λόγω κριτήριο. Συνεπώς, λόγω της απαραίτητης ονομαστικής σύγκλισης, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Προβληματική από άποψη οικονομικής πολιτικής εμφανίζεται στο σημείο αυτό η διπλή όψη μιας περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής: ενώ αφενός, λόγω του "φαινομένου εμπιστοσύνης" εκ μέρους των οικονομικών παραγόντων, η πολιτική αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των επιτοκίων στην κεφαλαιαγορά και να επιδράσει έτσι τονωτικά, περιλαμβάνει, αφετέρου, περιορίζει την οικονομική ανάπτυξη λόγω της συνεπόμενης μείωσης της ζήτησης.»

2.3.2. Πραγματική σύγκλιση

2.3.2.1. Η πραγματική σύγκλιση των κρατών μελών θα πρέπει να εξετασθεί με βάση τα κριτήρια, στα οποία βασίζεται η ίδια η Επιτροπή στην έκθεσή της για τη σύγκλιση.

2.3.2.2. Το ποσοστό ανεργίας παρουσιάζει τεράστιες διαφορές από το ένα κράτος στο άλλο (βλ. Πίνακα 7). Ωστόσο, η διαφορετική υψηλή ανεργία θέτει σε κίνδυνο την οικονομική και κοινωνική συνοχή των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, θέτει σε κίνδυνο τη σύγκλιση και την επίτευξη της προσδοκούμενης κοινωνικής σταθερότητας. Επιπλέον παρεμποδίζει την πλήρη υλοποίηση της Εσωτερικής Αγοράς ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την επίτευξη της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης στον κατάλληλο χρόνο.

2.3.2.3. Επίσης, διέφεραν σημαντικά τα ποσοστά αύξησης του κατά κεφαλήν εισοδήματος στα κράτη μέλη. Όσον αφορά τη σύγκλιση, πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι η αύξηση δεν ήταν σε γενικές γραμμές μεγαλύτερη στις χώρες που παρουσιάζουν χαμηλότερο εισόδημα και, κατά συνέπεια, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ διαφέρει σημαντικά ().

2.3.2.4. Το μισθολογικό κόστος μειώθηκε σε όλη την Ευρώπη, γεγονός που οφείλεται στη μετριοπάθεια που επιδείχθηκε στις συλλογικές συμβάσεις σε σύγκριση με την εξέλιξη της παραγωγικότητας. Μόνο στη Φινλανδία, σημειώθηκε μικρή αύξηση σε σύγκριση με το περασμένο έτος. Από την άποψη της αγοράς εργασίας, δεν αναμένονται συνεπώς πληθωριστικές τάσεις.

3. Παρατηρήσεις σχετικά με διάφορες πολιτικές

3.1. Χρηματοοικονομική πολιτική

3.1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι, σε συνδυασμό με τη δημοσιονομική μετριοπάθεια και με τη συνεκτίμηση των διαφορών που υφίστανται μεταξύ ορισμένων κρατών μελών, εξακολουθούν εν μέρει να υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων στη χρηματαγορά, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να εμφανιστούν πληθωριστικές τάσεις. Αφενός, στην παρούσα κατάσταση δεν υφίσταται κανένας κίνδυνος υπερβολικής αύξησης της ζήτησης. Αφετέρου, οι κοινωνικοί εταίροι επισημαίνουν μια περιορισμένη αύξηση του μισθολογικού κόστους. Οπωσδήποτε πρέπει να συνεκτιμηθεί και η τελευταία εξέλιξη όσον αφορά το κυκλοφορούν χρήμα.

3.1.2. Η ΟΚΕ καλεί τις κεντρικές τράπεζες να ανταποκριθούν στη νομική δέσμευση που έχουν αναλάβει υπέρ της οικονομικής ανάπτυξης οποτεδήποτε δεν διακυβεύεται ο κύριος στόχος της σταθερότητας των τιμών.

3.2. Φορολογική πολιτική

3.2.1. Η ΟΚΕ, όπως και η Επιτροπή, είναι πεπεισμένη για τις θετικές επιδράσεις της σταθεροποίησης του προϋπολογισμού στο σύνολο της οικονομίας και, κατά συνέπεια, υπογραμμίζει ότι τούτη είναι απαραίτητη και όχι μόνο για την οικονομική και νομισματική ένωση.

3.2.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ δεν συμμερίζεται την αισιοδοξία της Επιτροπής όσον αφορά την πιθανότητα επίτευξης βραχυπρόθεσμων θετικών επιπτώσεων μέσω μιας περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια περιοριστική δημοσιονομική πολιτική δίνει τη δυνατότητα χαλάρωσης της χρηματοοικονομικής πολιτικής και οδηγεί σε μείωση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων, κατά τρόπον ώστε μια ενδεχόμενη μείωση της κρατικής ζήτησης να μπορεί να αντισταθμιστεί βραχυπρόθεσμα από μια πρόσθετη ιδιωτική ζήτηση. Αντίθετα, η ΟΚΕ δεν πιστεύει ότι οι οικονομικοί παράγοντες είναι σε θέση να αναθεωρήσουν το ίδιο βραχυπρόθεσμα τα σχέδιά τους. Ακριβώς όταν υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης στην οικονομική κατάσταση, οι επιχειρήσεις, για παράδειγμα, δεν μπορούν να αντιδράσουν έντονα σε μια περαιτέρω κάμψη των δημοσίων προμηθειών, ακόμη και όταν η σημειούμενη ύφεση της ζήτησης αποτελεί μεσοπρόθεσμα μια πτυχή της δημόσιας στρατηγικής υπέρ της σταθεροποίησης.

3.2.3. Στην παρούσα κατάσταση όπου ο χρόνος είναι περιορισμένος για την εκμετάλλευση της ικανότητας, μια περαιτέρω μείωση της δημόσιας ζήτησης δεν οδηγεί βραχυπρόθεσμα κατά συνέπεια σε αντίστοιχη αύξηση των επενδύσεων και της κατανάλωσης. Επομένως, η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να επιταχυνθεί η σταθεροποίηση του προϋπολογισμού με την ταυτόχρονη κατάλληλη συνεκτίμηση των συγκεκριμένων καταστάσεων στα κράτη μέλη, ενώ, βραχυπρόθεσμα, πρέπει να εμποδιστεί η πορεία προς την ύφεση.

3.2.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια τέτοια στρατηγική δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί χωρίς να οδηγήσει στην απώλεια εμπιστοσύνης, παρά μόνο εάν η δημόσια ζήτηση, αφού λάβει υπόψη τις διαρθρωτικές εκτιμήσεις, επικεντρωθεί περισσότερο σε τομείς του μέλλοντος.

3.2.5. Η Συνθήκη προσφέρει περιθώρια για μια ρεαλιστική και όχι σχηματική εφαρμογή των κριτηρίων σύγκλισης (). Ιδιαιτέρως όσον αφορά τα δημοσιονομικά κριτήρια, πρέπει να αξιοποιηθούν τα περιθώρια που προσφέρει η Συνθήκη προκειμένου να επιτραπεί η έγκαιρη συμμετοχή των κρατών μελών, παρά τις συγκυριακές αδυναμίες που υφίστανται.

3.3. Πολιτική για τους μισθούς, την απασχόληση και την αγορά εργασίας

3.3.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ιδιαίτερη ευθύνη της πολιτικής για τους μισθούς και την απασχόληση όσον αφορά την επιστροφή σε μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία και την επίτευξη υψηλού βαθμού απασχόλησης. Ταυτόχρονα όμως επισημαίνει ότι οι κοινωνικοί εταίροι είχαν κατά το παρελθόν ανταποκριθεί σε αυτή την ευθύνη μέσω της τακτικής σύναψης μετριοπαθών συμβάσεων για τους μισθούς. Με τον τρόπο αυτό, βελτιώνονταν συνεχώς οι συνθήκες προσφοράς, χωρίς ωστόσο να σημειωθούν αντίστοιχες βελτιώσεις στην αγορά εργασίας.

3.3.2. Η ΟΚΕ τάσσεται επομένως κατά της επιβάρυνσης της πολιτικής μισθών. Όπως και σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις και λαμβανομένης υπόψη της παρούσας οικονομικής κατάστασης, η ΟΚΕ επισημαίνει τον εξαιρετικά καίριο συσχετισμό μεταξύ της πολιτικής μισθών και της καταναλωτικής ζήτησης. Όσον αφορά την ύφεση που σημειώνεται στις πωλήσεις, θα πρέπει να μην συνεχισθεί η πολιτική μισθολογικής λιτότητας λόγω των αρνητικών συνεπειών της στην ανάπτυξη. Μάλλον η πολιτική επιβάλλεται να κατευθυνθεί προς την εξουδετέρωση του φαινομένου της αγωνιώδους αποταμίευσης και συνεπώς προς τη σταθεροποίηση της κατανάλωσης.

3.3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι όλες οι τάσεις της πολιτικής μισθών που θέτουν σε κίνδυνο το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό πρότυπο, δεν μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλη στρατηγική για την καταπολέμηση της ανεργίας. Ειδικότερα, δεν ωφελεί μια περαιτέρω διεύρυνση προς τα κάτω της μισθολογικής κλίμακας για να εξαλειφθούν τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανεργία. Ως γνωστό, μια τέτοια τακτική επιτυγχάνει απλώς τη διεύρυνση της ομάδας των αποκαλούμενων «πτωχών εργαζόμενων», χωρίς να επιλύει τα συνεπόμενα κοινωνικά προβλήματα.

3.3.4. Ωστόσο, η ΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχει δυνατότητα, ιδιαίτερα για τα χαμηλά εισοδήματα, να ελαφρυνθεί περισσότερο ο παράγων εργασία από το μη μισθολογικό κόστος, εφόσον οι επιχειρήσεις εξαγγείλουν δεσμευτικά μέτρα για τη διασφάλιση ή τη δημιουργία απασχόλησης. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει σχετικά την κατάρτιση σχεδίων από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για οικονομικά και κοινωνικά αποδεκτές αναδιαμορφώσεις του φορολογικού συστήματος και της χρηματοδότησης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Επισημαίνει όμως ότι, για την αναζήτηση εναλλακτικών συστημάτων χρηματοδότησης πρέπει να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές διαφορές που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών.

3.3.5. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει ένας εντονότερος συντονισμός των κύριων χαρακτηριστικών της μισθολογικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να θιγεί η αυτονομία των κρατών μελών στον τομέα των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Το αργότερο μέχρι την έναρξη της ΟΝΕ και την κατάργηση όλων των συναλλαγματικών προσαρμογών, θα απωλεσθεί ένας σημαντικός παράγων εξίσωσης των διαφόρων συλλογικών συμβάσεων.

3.3.6. Στον τομέα της πολιτικής απασχόλησης, πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για την αποδυνάμωση των εντάσεων που είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα του μακροοικονομικού κύκλου. Πρέπει να ληφθούν περισσότερο ενεργά μέτρα για την προαγωγή της επαγγελματικής και της γεωγραφικής κινητικότητας των εργαζομένων.

3.3.7. Όσον αφορά περαιτέρω πτυχές της πολιτικής για την αγορά εργασίας και την απασχόληση, η ΟΚΕ παραπέμπει στο έγγραφο «Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση: πρόσφατη πρόοδος και προοπτικές» () και στην εργασία της μόνιμης επιτροπής για την απασχόληση σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης των προσπαθειών όσον αφορά τα πέντε σημεία της συνόδου του Έσσεν (). Iδιαίτερα τονίζει τη δυνατότητα ενίσχυσης της απασχόλησης μέσω μιας καινοτόμου πολιτικής για την εργασία ().

3.3.8. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ ζητεί να συνεχισθεί η προσπάθεια επίτευξης του στόχου της ισότητας, ιδίως όσον αφορά την αγορά εργασίας παρά την ασθενική ανάπτυξη και να τηρηθεί αυστηρά το «Τέταρτο μεσοπρόθεσμο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την ισότητα των ευκαιριών για τους άνδρες και τις γυναίκες» () (Πίνακας 8 σχετικά με την εξέλιξη της διάρθρωσης των ανέργων στην Ευρώπη). Ειδικότερα, όσον αφορά την προαγωγή της οικονομίας και την κατακύρωση των δημόσιων προμηθειών, θα πρέπει να συνεκτιμώνται καλύτερα τα μέτρα υπέρ της ισότητας.

3.4. Διαρθρωτική πολιτική

3.4.1. Η διαρθρωτική πολιτική κατέχει ένα εξαιρετικά σημαντικό ρόλο για τη διασφάλιση των υφιστάμενων και για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση να ανταγωνισθεί άλλες ισχυρές οικονομικά περιοχές όσον αφορά το διεθνώς διακινούμενο χρηματοοικονομικό κεφάλαιο και τα κεφακαιουχικά αγαθά. Ακόμη, πρέπει να χρησιμοποιήσει τα ισχυρά σημεία της προκειμένου να πραγματοποιήσει μαζικές επενδύσεις σε καινοτόμες αγορές και υψηλό επιτόπιο δυναμικό ανάπτυξης. Τα πλεονεκτήματα για την εγκατάσταση επιχειρήσεων στην Ευρώπη είναι σε γενικό βαθμό εξαιρετικά υψηλά προσόντα των εργαζομένων, η σε σχέση με τη διεθνή κατάσταση έντονη κοινωνική συνοχή που οφείλεται στο ευρωπαϊκό κοινωνικοοικονομικό πρότυπο και - σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό - η πληρότητα των υποδομών. Η περαιτέρω ενίσχυση των σημείων αυτών καθώς και η εντονότερη μετεκπαίδευση των στελεχών θα προαγάγει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

3.4.2. «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διαρθρωτική πολιτική εντοπίζονται κυρίως στην εξάλειψη των περιφερειακών ανισοτήτων και στην προαγωγή μιας αρμονικής πολιτικής στους τομείς της ανάπτυξης και της απασχόλησης σε όλα τα κράτη μέλη. Για το σκοπό αυτό, παράλληλα με τη λειτουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, μεγάλη σημασία έχουν η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η έγκαιρη έναρξη της ΟΝΕ και η ολοκλήρωση ή η χρηματοδοτική ενίσχυση των διευρωπαϊκών δικτύων.»

3.4.3. Η καλύτερη χρήση του ανθρώπινου κεφαλαίου, δηλαδή των εργαζομένων, είναι πρωταρχική. Κατά πρώτον, πρέπει να αυξηθούν οι δημόσιες επενδύσεις για την εκπαίδευση και την κατάρτιση που επιδιώκουν τον προσανατολισμό στο μέλλον των επαγγελματικών προσόντων. Επιπλέον, υπάρχουν δυνατότητες στις επιχειρήσεις για την καλύτερη χρήση του παραγωγικού δυναμικού των εργαζομένων σε επιχειρησιακό επίπεδο μέσω της δημιουργίας δομών συμμετοχής και διαλόγου, της εξάλειψης της παραδοσιακής ιεραρχίας και της θέσπισης ενός νέου προτύπου διοίκησης επιχειρήσεων.

3.4.4. Η ΟΚΕ προτείνει την εντονότερη ενθάρρυνση της μεταφοράς των επιστημονικών πορισμάτων στον τομέα της παραγωγής και της εργασίας καθώς και την εντονότερη προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης και την εφαρμογή των νέων ιδεών και προϊόντων στην παραγωγική διαδικασία. Σε αυτό το στάδιο εκσυγχρονισμού της παραγωγικής διαδικασίας δημιουργούνται κατ` αρχάς δυνατότητες απασχόλησης οι οποίες πρέπει να αξιοποιηθούν. Στη συνέχεια, οι ιδιωτικοί επενδυτικοί παράγοντες πρέπει να πεισθούν να ανταποκριθούν στην κοινωνική ευθύνη τους και να πραγματοποιήσουν καινοτόμες επενδύσεις στον Ευρωπαϊκό Χώρο αν εκεί λόγω των ενισχύσεων που τους παρέχει το Δημόσιο, τους δίνεται η σχετική δυνατότητα.

3.4.5. Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια νεωτεριστική εξόρμηση τόσο στον τομέα της τεχνολογίας αιχμής, όσο και στον τομέα των υπηρεσιών. Από την άποψη αυτή, καλεί της Επιτροπή να λάβει αμέσως μέτρα για την υλοποίηση των προτάσεων που περιλαμβάνονται στο Πράσινο Βιβλίο και αφορούν την καινοτομία (). Στις επιχειρήσεις που είναι διατεθειμένες να εισαγάγουν καινοτομίες, ιδίως τις ΜΜΕ, θα πρέπει να δοθεί εντονότερη αναπτυξιακή δυνατότητα μέσω ενός τροποποιημένου ρυθμιστικού πλαισίου, δεδομένου ότι εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο δυναμικό απασχόλησης. Ειδικότερα όσον αφορά τη χορήγηση επιχειρηματικού κεφαλαίου απαιτείται αναπροσανατολισμός των παραγόντων προκειμένου να δημιουγηθεί μια νέα «χρηματοδοτική νοοτροπία» και να μην αποτύχουν οι διαδικασίες καινοτομίας.

3.4.6. Η ΟΚΕ υποθέτει ότι δεν είναι ικανοποιητικό το δυναμικό ζήτησης στον τομέα της παροχής υπηρεσιών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Συνεπώς, καλεί τα κράτη μέλη να στηρίξουν το δυναμικό αυτό μέσω κατάλληλης διαμόρφωσης των φορολογικών δυνατοτήτων και αναπροσανατολισμού της περιφερειακής πολιτκής και να εξασφαλίσει ικανοποιητική κοινωνική προστασία για τους εργαζόμενους στον τομέα αυτό.

3.4.7. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τη μόνιμη ανάγκη βιώσιμης διαμόρφωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας σύμφωνα με την οικολογική άποψη. Μακροπρόθεσμα, ασφαλείς και ανταγωνιστικές είναι μόνο οι θέσεις απασχόλησης μιας οικονομίας που σέβεται το περιβάλλον και καινοτομεί τεχνολογικά.

4. Μια σύμβαση για την απασχόληση και τη σταθερότητα

4.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη καλύτερου συντονισμού των μακροοικονομικών πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Καλεί όλους τους οικονομικούς παράγοντες να επεξεργαστούν από κοινού μια συνεκτική οικονομική στρατηγική με βάση το Λευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, με στόχο την υλοποίηση μιας εντονότερης ανάπτυξης και της αύξησης της απασχόλησης με ταυτόχρονη διατήρηση του ευρωπαϊκού οικονομικού και κοινωνικού προτύπου. Ήδη σε μια φάση ασθενούς ανάπτυξης, η οποία δημιουργείται λόγω των απαισιόδοξων προβλέψεων των παραγόντων της αγοράς, κάθε απώλεια αποτελεσματικότητας στο συντονισμό των επιμέρους οικονομικών τομέων, έχει καταστροφικές συνέπειες. Τούτη οδηγεί σε απώλεια εμπιστοσύνης, με την οποία σχετίζονται μια περαιτέρω αναβολή των αποφάσεων που θα μπορούσαν να επιδράσουν στη ζήτηση και, τέλος, μια μεγαλύτερη καθυστέρηση της ανάπτυξης, με ανάλογες επιπτώσεις στην απασχόληση. Η προόδος όσον αφορά τον υποδιπλασιασμό της ανεργίας, έως το έτος 2000, με την ταυτόχρονη επίτευξη της σύγκλισης των κρατών μελών είναι ωστόσο απολύτως απαραίτητη για την υλοποίηση της ΟΝΕ, της γενικότερης προσέγγισης των κρατών μελών και, τέλος, της διατήρησης και ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού κοινωνικοοικονομικού προτύπου, κατά την έννοια του άρθρου 117, παράγραφος 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 130 και 130 α της ΣΕΕ.

4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάληψη μιας νέας πρωτοβουλίας για την αναζωογόννηση του ιδεώδους της ευρωπαϊκής ενοποίησης με βάση το Λευκό Βιβλίο. Προκειμένου να διασπασθεί ο φαύλος κύκλος των απαισιόδοξων απόψεων και της ύφεσης στη ζήτηση, θα πρέπει να δοθεί ένα σαφές μήνυμα προς τους οικονομικούς παράγοντες. Συνεπώς, η ΟΚΕ ζητεί τη σύναψη μιας Ευρωπαϊκής σύμβασης για την απασχόληση και τη σταθερότητα. Κύριος στόχος μιας τέτοιας σύμβασης θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη, με βάση το σκεπτικό του Λευκού Βιβλίου, μιας ευρωπαϊκής οικονομικής και κοινωνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της κρίσης στην απασχόληση με ταυτόχρονη τήρηση των απαιτήσεων σταθερότητας. Σχετικά η ΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία του Προέδρου της Επιτροπής, Jacques Santer, για ένα «Σύμφωνο εμπιστοσύνης για την απασχόληση».

4.3. Κατά την ΟΚΕ, είναι απαραίτητο οι αρμόδιοι όλων των σχετικών τομέων να συνδεθούν με τη σύμβαση αυτή. Τούτο σημαίνει ότι για τη σύμβαση αυτή θα συμβάλουν, πρώτον, εκπρόσωποι των κρατών μελών, ως αρμόδιοι ιδιαίτερα για την φορολογική πολιτική και την πολιτική για την απασχόληση, δεύτερον, οι κεντρικές τράπεζες και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα ως χρηματοοικονομικοί παράγοντες και, τέλος, οι κοινωνικοί εταίροι ως κύριοι παράγοντες της πολιτικής για τους μισθούς και την απασχόληση. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να υποστηρίξει ενεργώς τη συμμαχία αυτή και δηλώνει ότι είναι διατεθειμένη να προσφέρει τη συνεργασία της καθ` οιονδήποτε τρόπο.

4.4. Για μια τέτοια σύμβαση, θα μπορούσε πρώτον να διευκολυνθεί ο ομαλός συντονισμός των μακροοικονομικών πολιτικών, υπό την έννοια μιας συνεκτικής στρατηγικής. Μεσοπρόθεσμα, θα μπορούσαν να ληφθούν συγκεντρωμένα μέτρα προκειμένου να αντισταθμιστούν οι διαρθρωτικές εντάσεις των αναπτυξιακών διεργασιών, να αυξηθεί η ένταση εργασίας της ανάπτυξης, να διασφαλισθεί η βιωσιμότητά της και να ισχυροποιηθεί η ενδογενής αναπτυξιακή ισχύ της Ευρώπης. Για το σκοπό αυτό και τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, πρέπει να καταρτισθούν κατευθυντήριες γραμμές με βάση τις οποίες τα κράτη μέλη θα μπορούν να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την προαγωγή της απασχόλησης.

4.5. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επεξεργαστεί την περαιτέρω διαμόρφωση μιας τέτοιας σύμβασης ή να προωθήσει την πρωτοβουλία του Προέδρου της Επιτροπής «Σύμφωνο εμπιστοσύνης για την απασχόληση».

4.6. Παράλληλα με την υλική πτυχή, μια τέτοια σύμβαση θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει ως μήνυμα προς τους ευρωπαίους και να συμβάλει στην επανάκτηση της εμπιστοσύνης στην πολιτική της ευρωπαϊκής ενοποίησης και στην εξάλειψη των σημείων παραίτησης που ενδεχομένως μπορούν να εξαπλωθούν.

5. Διακυβερνητική Διάσκεψη της ΕΕ και Απασχόληση

5.1. Σχετικά με την τρέχουσα προετοιμασία για την αναθεώρηση της Συνθήκης και ενόψει της αυξανόμενης σημασίας του ρόλου που οι οικονομικοί και κοινωνικοί κύκλοι τόσο μέσω της αλληλέγγυας υποστήριξής τους για την εφαρμογή των «αρχών της οικονομικής πολιτικής» που εθέσπισε το Συμβούλιο, όσο και μέσω της συμμετοχής τους κατά τον καθορισμό της μελλοντικής εισοδηματικής πολιτικής θα κληθούν να διαδραματίσουν, η ΟΚΕ παροτρύνει ρητά όπως οι κύκλοι αυτοί ακουσθούν βάσει του προβλεπόμενου στο άρθρο 103 «Συντονισμού της οικονομικής πολιτικής». Για να διαμορφωθεί η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο αυτό με τον διαφανέστερο και δημοκρατικότερο τρόπο, πρέπει το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής να διευρυνθεί και να προβλεφθεί η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ().

5.2. Η ΟΚΕ παροτρύνει περαιτέρω όπως το θέμα «απασχόληση» περιληφθεί ως αναπόσπαστο μέρος κάθε πολιτικής στην αναθεωρημένη συνθήκη. Ενόψει της αναγνωρισμένης αρμοδιότητας της ΟΚΕ και των κοινωνικών εταίρων στον τομέα αυτό οι τελευταίοι πρέπει να ακουσθούν κατά τη σχετική διαδικασία. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να διασφαλισθεί τόσο ο συντονισμός των μακροοικονομικών πολιτικών πτυχών μεταξύ τους όσο και ο οικονομικός και κοινωνικός συντονισμός της μακροοικονομικής και της μικροοικονομικής ανάγκης.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Βλ. επίσης πίνακα 7 όπου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σταθμίζεται σε πρότυπα αγοραστικής δύναμης ώστε να αποκλεισθεί η επιρροή των μειώσεων της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

() ΣΕΕ, άρθρο 104γ, άρθρο 109ι, Πρωτόκολλο για τη διαδικασία που εφαρμόζεται στην περίπτωση υπερβολικών ελλειμμάτων.

() Aνακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις τάσεις και την εξέλιξη των συστημάτων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (έγγρ. COM(95) 465 της 11. 10. 95).

() Bλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την ετήσια οικονομική έκθεση για το 1995, εισηγητής ο κ.Ramaekers, έγγρ. CES 176/95, σημείο 3.3.5 σχετικά με τη θέση της ΟΚΕ για τα σημεία της συνόδου του Essen.

() Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το θέμα «Χρόνος εργασίας», ΕΕ αριθ. C 18 της 2. 1. 1996, σ. 74.

() Βλ. Απόφαση του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. L 335 της 30. 12. 1995.

() Έγγρ. KOM(95) 688 τελ. της 20. 12. 1995.

() Σημείο 7.7 της γνωμοδότησης της ΟΚΕ για την Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1994, ΕΕ αριθ. C 195 της 18. 7. 1994.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Στατιστικά παραρτήματα

ΠΙΝΑΚΕΣ ()

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

> ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Επεξηγήσεις στον πίνακα 6:

Κριτήρια συνοχής

1. Το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών λογίζεται ότι έχει εκπληρωθεί όταν ένα κράτος μέλος παρουσιάζει διαρκή σταθερότητα τιμών και ένα δείκτη πληθωρισμού κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους της εξέτασης που μετράται βάσει του δείκτη τιμών καταναλωτή, ο οποίος δεν είναι ανώτερος από 1 1/2 % του δείκτη πληθωρισμού εκείνων των κρατών μελών - κατ`ανώτατο όριο τριών - που έχουν επιτύχει το καλύτερο αποτέλεσμα από πλευράς σταθερότητας τιμών.

2. Το κριτήριο της σύγκλισης των επιτοκίων θεωρείται ότι έχει εκπληρωθεί, όταν κατά τη διάρκεια ενός έτους πριν την έρευνα σε ένα άλλο κράτος μέλος το μέσο μακροπρόθεσμο ονομαστικό επιτόκιο δεν υπερβαίνει το 2 % από την αντίστοιχη τιμή εκείνων των κρατών μελών - κατ`ανώτατο όριο τρία - πού έχουν επιτύχει το καλύτερο αποτέλεσμα από πλευράς σταθερότητας τιμών. Τα επιτόκια εκτιμούνται βάσει μακροπρόθεσμων κρατικών δανείων ή συγκρίσιμων αξιογράφων.

3. Το πρώτο κριτήριο της κατάστασης του προϋπολογισμού λογίζεται ότι έχει πληρωθεί όταν η σχέση μεταξύ του προγραμματιζόμενου ή πραγματικού δημοσίου ελλείμμματος, το οποίο προσδιορίζεται ως καθαρή δανειοληψία του κράτους, και του ΑΕΠ σε αγοραίες τιμές δεν υπερβαίνει μια τιμή αναφοράς 3 %, εφόσον, είτε η σχέση έχει αποκατασταθεί σε επαρκή βαθμό και έχει προσεγγίσει μια τιμή πλησίον της τιμής αναφοράς ή η τιμή αναφοράς αποτελεί αντικείμενο εξαιρετικής και προσωρινής υπέρβασης και η σχέση παραμένει πλησίον της τιμής αναφοράς.

Το δεύτερο κριτήριο της κατάστασης του προϋπολογισμού θεωρείται ότι έχει εκπληρωθεί όταν η σχέση μεταξύ του δημοσίου χρέους, δηλ. της ακαθάριστης δανειοληψίας σε ονομαστική αξία κατά το τέλος του έτους, και του ΑΕΠ σε αγοραίες τιμές δεν υπερβαίνει μια τιμή αναφοράς 60 %, εφόσον η σχέση υποχωρεί επαρκώς και πλησιάζει ταχέως την τιμή αναφοράς.

4. Το κριτήριο της συμμετοχής στον νομισματικό μηχανισμό θεωρείται ότι έχει πληρωθεί, αν ένα κράτος μέλος, έχει τηρήσει τις προβλεπόμενες στο εσωτερικό του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών κανονικές ζώνες τουλάχιστον κατά τα δύο τελευταία χρόνια πριν από την εξέταση χωρίς έντονες προσπάθειες. Ιδιαίτερα οφείλει να μην έχει υποτιμήσει κατά την ίδια περίοδο τη διμερή κατευθυντήρια τιμή του νομίσματός του έναντι του νομίσματος ενός άλλου κράτους μέλους.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

() Πηγές των πινάκων 1-4 και 6: GD ΙΙ Ameco database, Στοιχεία για το 1995, προεκτιμήσεις του Νοεμβρίου 1995. Νεώτερες πληροφορίες έχουν, πάντως, ληφθεί υπόψη.

Γ:τιμές μέχρι το 1991 με βάση τη Δ. Γερμανία (τιμές μεταβολής μέχρι το 1992).

ΕΕ:τιμές μέχρι το 1991 με βάση τη Δ. Γερμανία (τιμές μεταβολής μέχρι το 1992) .

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή εκπροσωπούμενοι, εψήφισαν υπέρ της γνωμοδότησης:

Κυρίες και Κύριοι: ANDREWS, ATAΝDE FERREIRA, BAEZA SANJUAN, BAGLIANO, BELABED, BENTO GONΗALVES, BERNABEI, BETELU BAZO, BLESER, BRIESCH, van den BURG, BURKHARD, BURNEL, Vasco CAL, CARROLL, CASSINA, CEBALLO HERRERO, CHEVALIER, CHRISTIE, COLOMBO, COSTA MACEDO, DANTIN, von der DECKEN, DELAPINA, DE NORRE, van DIJK, DONOVAN, DRIJFHOUT-ZWEIJTZER, DRILLEAUD, DUNKEL, ELSTNER, ENGELEN-KEFER, ETTL, ETTY, EULEN, EWERT, FERNANDEZ, FORGAS I CABRERA, FREEMAN, FRERICHS, FUCHS, GAFO FERNΑNDEZ, GAUDER, GEUENICH, GIESECKE, GIRON, GOTTERO, GREEN, GRUSELIN, HAAZE, HERNΑNDEZ BATALLER, KALLIO, KANNISTO, KIELMAN, de KNEGT, KONITZER, KONTIO, KOOPMAN, KRITZ, LAUR, LEHNHOFF, LEHTI, LEMMETTY, LINDMARK, LINSSEN, LΦNNBERG, MADDOCKS, MARGALEF MASIΐ, MASUCCI, MAYAYO BELLO, MEGHEN, MENGOZZI, MERCΙ JUSTE, MERIANO, MERTEN, MOLINA VALLEJO, MULLER, MUΡIZ GUARDADO, NIELSEN Bent, NIELSEN Leif Erland, NILSSON, NOORDWAL, NYBERG, OLAUSON, PARDON, PELLARINI, PIETTE, PRICOLO, PΙ, QUEVEDO ROJO, RAMAEKERS, REUNA, RODRΝGUEZ GARCΝA CARO, SANCHEZ MIGUEL, SANDERSON, SANTIAGO, SANTOS, SCHMITZ, SCHUNK, SEPI, SEQUEIRA, SIGMUND, SIRKEINEN, STRΦM, TIXIER, TWIST, TάCHLER, VOGLER, WAHROLIN, WESTERLUND, WILMS, WRIGHT, ZUFIAUR NARVAIZA, ZΦHRER.

Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή εκπροσωπούμενοι, εψήφισαν κατά της γνωμοδότησης:

Κυρίες και Κύριοι: ASPINALL, BROOKES, zu EULENBURG, FARNLEITNER, GARDNER, GUILLAUME, JASCHICK, LITTLE, MOBBS, MORELAND, MORGAN, POMPEN, SARALEHTO, SIMPSON, STOKKERS, STΦLLNBERGER, WALKER.

Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή εκπροσωπούμενοι, απέσχον:

Κυρίες και Κύριοι: BARROS VALE, BARROW, BEALE, BUNDGAARD, CAVALEIRO BRANDΓO, GHIGONIS, GIACOMELLI, HAMRO-DROTZ, JOHANSEN, LEVITT, LUNDH, MALOSSE, OSENAT, de PAUL de BARCHIFONTAINE, REGNELL, SOLARI, VEVER.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που έλαβαν τουλάχιστον το 1/4 των ψήφων που εκφράσθηκαν, απερρίφθησαν κατά τη συζήτηση:

Σημείο 1.3

Να απαλειφθούν οι πρώτες δύο προτάσεις και να αντικατασταθούν με το εξής κείμενο:

«Η εκτίμηση της Επιτροπής για τα βασικά οικονομικά δεδομένα είναι θετική. Σε γενικές γραμμές έχει σημειωθεί πρόοδος στις περισσότερες χώρες όσον αφορά τη μείωση του ποσοστού του πληθωρισμού ή τη διατήρηση του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα, και τη διαχείριση των οικονομικών του δημόσιου τομέα κατά τρόπον ώστε να μειωθεί η υποχρέωση του Δημοσίου. Εμφανής αποτυχία έχει σημειωθεί στο συνδυασμό των θετικών αυτών στοιχείων με αύξηση των εσωτερικών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, με αποτέλεσμα η ανεργία να παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιθυμεί να κατανοήσει τους λόγους στους οποίους οφείλεται η στασιμότητα όσον αφορά την ανάπτυξη. Ως ένα βαθμό τούτο απαιτεί μακροπρόθεσμη επανεξέταση των βασικών ζητημάτων της οικονομικής πολιτικής. Επιπλέον, η ΟΚΕ υποπτεύεται ότι, βραχυπρόθεσμα, υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης, πράγμα που περιορίζει τη ζήτηση σε διαφορετικούς βαθμούς στα διάφορα κράτη μέλη. Έτσι μπορούν για παράδειγμα ...»

Αιτιολογία

Σκοπός των προτάσεων που προστίθενται είναι να τονισθεί ότι τα θέματα που συνδέονται με το ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται στενά ως θέματα έλλειψης εμπιστοσύνης. Μπορεί να χρειάζεται βασική επανεξέταση των ευρύτερων οικονομικών ζητημάτων. Τούτο περιλαμβάνεται σε παραγράφους που ακολουθούν αλλά δεν επισημαίνεται στην Περίληψη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 38, ψήφοι κατά: 79, αποχές: 12.

Σημείο 4.3

Η δεύτερη περίοδος να τροποποιηθεί ως εξής:

«Τούτο σημαίνει ότι για τη σύμβαση αυτή θα συμβάλλουν εξέχοντες εκπρόσωποι όλων των συναφών κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων των κρατών μελών, ως αρμόδιοι ιδιαίτερα για την φορολογική πολιτική, οι κεντρικές τράπεζες και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα ως χρηματοοικονομικοί παράγοντες καθώς και οι κοινωνικοί εταίροι και άλλες ομάδες συμφερόντων.»

Αιτιολογία

Αυταπόδεικτη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 52, ψήφοι κατά: 75, αποχές: 8.