ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΟ 2000

Συντομογραφίες

Β-Ε // Βοσνία - Ερζεγοβίνη

CAMEL // Capital, assets, management, earning, liquidity: κεφαλαιουχική επάρκεια, ποιότητα περιουσιακών στοιχείων, ικανότητα της διευθύνσεως, κέρδη, ρευστότητα (παράμετροι που χρησιμοποιούνται στο διεθνές τραπεζικό σύστημα για την αξιολόγηση τραπεζών)

ΚΝΣ // Καθεστώς Νομισματικού Συμβουλίου

ΔΤΚ // Δείκτης Τιμών Καταναλωτή

DΕM // Γερμανικό μάρκο

ΕΚ // Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΔΧΔ // Διευρυμένη Χρηματοδοτική Διευκόλυνση

ΕΤΕπ // Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

ΕΧΔΔΠ // Ενισχυμένη Χρηματοδοτική Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής

ΕΕ // Ευρωπαϊκή Ένωση

EUR // Ευρώ

ΑΞΕ // Άμεσες Ξένες Επενδύσεις

ΔΔΠΧΕ // Δάνειο για τη διαρθρωτική προσαρμογή του χρηματοπιστωτικού τομέα και των επιχειρήσεων

ΟΔΓ // Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας

ΠΓΔΜ // Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

ΑΕΠ // Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

ΔΧΟ // Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί

ΔΝΤ // Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

ΧΔΔΠ // Χρηματική Διευκόλυνση Διαρθρωτικής Προσαρμογής

SBA // Συμφωνία Stand-By (Stand-By Arrangement)

USD // Δολάριο Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής

ΦΠΑ // Φόρος Προστιθέμενης Αξίας

ΠΟΕ // Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου

ΕΤΑΑ // Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης

ΜΧΣ // Μακροοικονομική Χρηματοδοτική Συνδρομή

ΜΣ // Μνημόνιο Συμφωνίας

ΝΑΚ // Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

ΣΣΣ // Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης

PRGF // Μείωση της Φτώχειας και Διευκόλυνση της Ανάπτυξης (επισήμως ΕΧΔΔΠ - Ενισχυμένη χρηματοδοτική διευκόλυνση διαρθρωτικής προσαρμογής)

ΕΤΔ // Ειδικά τραβηχτικά δικαιώματα

ΟΗΕ // Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών

UNMIK // Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών για την Προσωρινή Διοίκηση στο Κοσσυφοπέδιο

ΧΚΑΕ // Χώρες Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

II. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

1. Εισαγωγή

2. Πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής το 2000

3. Τάσεις και προοπτικές της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

4. Κατανομή των επιβαρύνσεων

III. ΑΛΒΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

IV. ΑΡΜΕΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

V. ΒΟΣΝΙΑ - ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VI. ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VII. ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

VIII. ΓΕΩΡΓΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

IX. ΚΟΣΣΥΦΟΠΕΔΙΟ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

X. ΜΟΛΔΑΒΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XI. ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XII. ΡΟΥΜΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XIII. ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

XIV. ΟΥΚΡΑΝΙΑ

1. Συνοπτική παρουσίαση

2. Μακροοικονομική επίδοση

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής 71

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση αξιολογεί την οικονομική κατάσταση, την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και τις προοπτικές των χωρών που έλαβαν μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή το 2000, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην εφαρμογή των συναφών προϋποθέσεων.

Στο κεφάλαιο II γίνεται επισκόπηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΚ προς τρίτες χώρες, με ιστορική ανάλυση, συνοπτική παρουσίαση των πράξεων το 2000 και ανάλυση της κατανομής των επιβαρύνσεων μεταξύ των διεθνών χορηγών.

Στα επόμενα κεφάλαια εξετάζονται πτυχές της διαδικασίας μετάβασης προς την οικονομία αγοράς στις χώρες για τις οποίες είτε το Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ή πραγματοποιήθηκαν εκταμιεύσεις το 2000 για προαποφασισθείσες πράξεις.

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη μακροοικονομική ή την έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες και αποτελεί συνέχεια των εκθέσεων που υποβλήθηκαν τα προηγούμενα έτη [1].

[1] Βλέπε τις ακόλουθες ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τον τίτλο «Έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής προς τρίτες χώρες»:

Το παράρτημα 1 παρουσιάζει πλήρη κατάλογο των πράξεων μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που αποφασίστηκαν από το Συμβούλιο και των αντίστοιχων εκταμιεύσεων ως τα τέλη του 2000. Το παράρτημα 2 συνοψίζει την μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή από διμερείς και πολυμερείς χορηγούς προς τις χώρες που είναι αποδέκτες της κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Τέλος, στο παράρτημα 3 συνοψίζονται επιλεγμένοι μακροοικονομικοί δείκτες

II. επισκοπηση

1. Εισαγωγή

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ), η οποία αρχικά προοριζόταν για την ενδοκοινοτική στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών, επεκτάθηκε το 1990 στις τρίτες χώρες, κυρίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη αλλά σταδιακά και σε άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της περιοχής της Μεσογείου, με σκοπό τη στήριξη των προσπαθειών τους για πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Στις αρχές της δεκαετίας του '90, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αποφάσισε να επεκτείνει τη μακροοικονομική χρηματοδοτική της συνδρομή στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) για να στηρίξει τη διαδικασία μετάβασης των χωρών αυτών σε οικονομία αγοράς. Αποφασίστηκε επίσης ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας συντονισμού της συνδρομής που παρέχουν τα μέλη της ομάδας των 24ων βιομηχανικών χωρών (G-24), η Επιτροπή θα καλεί τους άλλους χορηγούς να συνεισφέρουν με ανάλογο τρόπο στην υλοποίηση των οικονομικών προγραμμάτων που εφαρμόζουν οι ΧΚΑΕ σε συμφωνία με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Η ΕΕ και η ομάδα G-24 πραγματοποίησαν μεταξύ 1990 και 1994 μία σειρά πράξεων στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών που κάλυψαν τις περισσότερες ΧΚΑΕ. Στη συνέχεια, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚ στην περιοχή επικεντρώθηκε στις Βαλκανικές χώρες και ειδικότερα στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης την πραγματοποίηση ορισμένων πράξεων εκτός της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης υπέρ ορισμένων Νέων Ανεξαρτήτων Κρατών και ορισμένων μεσογειακών χωρών.

Η ΜΧΣ στηρίζει επίσης τις πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις των δικαιούχων χωρών και υλοποιείται σε συνδυασμό με προγράμματα του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Εξακολουθεί να εμπεριέχει ένα σύνολο αρχών οι οποίες επισημαίνουν τον έκτακτο χαρακτήρα των συνδρομών, τη συμπληρωματικότητά τους σε σχέση με τις χρηματοδοτήσεις που παρέχουν οι διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί και τους μακροοικονομικούς όρους στους οποίους υπόκεινται. Ειδικότερα, η ΜΧΣ της Κοινότητας στήριξε τις προσπάθειες των δικαιούχων χωρών για την υλοποίηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων και διαρθρωτικών μεταβολών. Σε στενή συνεργασία με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, η συνδρομή αυτή στήριξε πολιτικές που είναι προσαρμοσμένες στις ειδικές ανάγκες των δικαιούχων χωρών, με γενικό στόχο τη σταθεροποίηση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης και την ανάπτυξη οικονομιών που λειτουργούν με τους μηχανισμούς της αγοράς. Η Επιτροπή μεριμνά για την υλοποίηση των ενεργειών σε συνεργασία με τη οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή.

2. Πράξεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής το 2000

α) Νέες αποφάσεις

Το 1999 ήταν έτος ενισχυμένης ΜΧΣ στις βαλκανικές χώρες, εφόσον -λόγω των αυξημένων δυσκολιών του ισοζυγίου πληρωμών και της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο- το Συμβούλιο αποφάσισε πέντε πράξεις για τη χορήγηση ανώτατου ποσού 460 εκατ. ευρώ στην Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Βουλγαρία, την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (πΓΔΜ) και τη Ρουμανία. Το 2000, αποφασίστηκαν νέες πράξεις ΜΧΣ για δύο βαλκανικές οντότητες, το Κοσσυφοπέδιο και το Μαυροβούνιο, και για ένα ΝΑΚ, τη Μολδαβία. Τον Μάρτιο του 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να επεκταθεί και στο Τατζικιστάν η έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή που αποφασίστηκε το Νοέμβριο του 1997 για την Αρμενία και τη Γεωργία και να αυξηθούν αντίστοιχα τα ανώτατα ποσά αυτής της ενίσχυσης που χορηγείται υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων και δανείων.

Τον Φεβρουάριο του 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή στο Κοσσυφοπέδιο ανώτατου ποσού 35 εκατ. ευρώ, υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Τα κεφάλαια αποφασίστηκε να διατεθούν στην Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών για την Προσωρινή Διοίκηση του Κοσσυφοπεδίου (UNMIK) μέσω της Κεντρικής Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας (CFA). Αφού ελήφθη υπόψη η σημαντική πρόοδος την οποία έχει επιτύχει η UNMIK όσον αφορά την καθιέρωση βασικών διοικητικών λειτουργιών και την ανάπτυξη ασφαλούς οικονομικού πλαισίου στο Κοσσυφοπέδιο υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες, αποδεσμεύτηκε μία πρώτη δόση ύψους 20 εκατ. ευρώ κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου 2000. Τον Ιούνιο του 2000, η Επιτροπή πραγματοποίησε αποστολή επισκόπησης, η οποία διαπίστωσε ότι η UNMIK είχε επιτύχει σημαντική πρόοδο στη δημιουργία οικονομικού πλαισίου στο Κοσσυφοπέδιο και ότι είχαν εκπληρωθεί σε μεγάλο βαθμό οι όροι εκταμίευσης της δεύτερης δόσης. Έτσι, αποφασίστηκε να αποδεσμευτεί η δεύτερη δόση ποσού 15 εκατ. ευρώ το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου. Αυτή η έκτακτη βοήθεια, που εντάσσεται σε ένα συνολικό πακέτο ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, είχε συμπληρωματικό χαρακτήρα προς τους χρηματοδοτικούς πόρους που είχαν ήδη διατεθεί από τη Διεθνή Τράπεζα και τους διμερείς χρηματοδότες.

Η μακροοικονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου, η οποία είχε ήδη επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας σταδιακής διάλυσης της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, επλήγη από την αποκορύφωση της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο και τη μεγάλη συρροή προσφύγων από το Κοσσυφοπέδιο. Αναγνωρίζοντας τη δυσχερή κατάσταση της κυβέρνησης του Μαυροβουνίου, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 22 Μαΐου 2000, να χορηγήσει στο Μαυροβούνιο έκτακτη χρηματοδοτική κοινοτική συνδρομή ύψους 20 εκατ. ευρώ με τη μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης, η οποία θα χορηγούνταν σε τουλάχιστον δύο διαδοχικές δόσεις, υπό τον όρο της εφαρμογής μιας υγιούς οικονομικής πολιτικής. Μετά την υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας (ΜΣ) μεταξύ της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου και της Επιτροπής, τον Αύγουστο του 2000 εκταμιεύθηκε η πρώτη δόση της ενίσχυσης, ύψους 7 εκατ. ευρώ. Όταν οι αρχές του Μαυροβουνίου ικανοποίησαν σε μεγάλο βαθμό τους όρους οικονομικής πολιτικής που συνδέονταν με αυτή την ενίσχυση, οι οποίοι είχαν καθοριστεί στο ΜΣ, αναλαμβάνοντας σημαντικές προσπάθειες για τη δημιουργία οικονομίας που βασίζεται στη λειτουργία της αγοράς, εκταμιεύθηκε η δεύτερη δόση, ποσού 12,95 εκατ. ευρώ, στις αρχές Ιανουαρίου 2001, ενώ ποσό 50.000 ευρώ χρησιμοποιήθηκε για τεχνική υποστήριξη στο πλαίσιο της υλοποίησης της βοήθειας.

Το 2000, η Μολδαβία συνέχισε να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Την 1η Δεκεμβρίου 2000, η κυβέρνηση υπέγραψε τριετές μνημόνιο συμφωνίας με το ΔΝΤ στο πλαίσιο του προγράμματός του για τη μείωση της φτώχειας και τη διευκόλυνση της ανάπτυξης. Στη συνέχεια, την τελευταία εβδομάδα του 2000, η Μολδαβία έλαβε συνολικά εξωτερική χρηματοδότηση ύψους 42 εκατ. USD. Τον Ιούλιο του 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει στη Μολδαβία ΜΧΣ ύψους 15 εκατ. ευρώ. Για να αποδεσμευτεί η πρώτη δόση, ύψους 10 εκατ. ευρώ, το ΔΝΤ πρέπει να κρίνει ικανοποιητική την υλοποίηση τα συμφωνίας του.

Το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης, τον Μάρτιο του 2000, να επεκτείνει στο Τατζικιστάν την έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή που είχε ήδη συμφωνηθεί για την Αρμενία και τη Γεωργία το Νοέμβριο του 1997. Στη συνέχεια αποφάσισε να αυξήσει το ανώτατο ποσό της συνδρομής αυτού του τύπου κατά 110 εκατ. ευρώ (75 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων και 35 εκατ. ευρώ ως μη επιστρεπτέα ενίσχυση), σε συνολικό ποσό 375 εκατ. ευρώ (245 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων και 130 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων). Μετά τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων ως προς τους όρους, τα ποσά και τις συνθήκες που συνδέονται με τη χορήγηση αυτής της συνδρομής, υπεγράφη επίσημα συμφωνία με τις αρχές του Τατζικιστάν τον Δεκέμβριο του 2000.

β) Εκταμιεύσεις

Οι εκταμιεύσεις μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ανήλθαν συνολικά σε 265 εκατ. ευρώ το 2000, στα οποία περιλαμβάνεται ποσό 50 εκατ. ευρώ που εκταμιεύθηκε τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου 2001 βάσει των διαδικασιών που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2000. Οι εκταμιεύσεις αυτές αποτελούνταν από 35 εκατ. ευρώ για το Κοσσυφοπέδιο, 20 εκατ. ευρώ για το Μαυροβούνιο, 20 εκατ. ευρώ για τη Βοσνία, 30 εκατ. ευρώ για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, 60 εκατ. ευρώ για τη Βουλγαρία και 100 εκατ. ευρώ για τη Ρουμανία. Οι τέσσερις τελευταίες εκταμιεύσεις εντάσσονταν σε πράξεις που είχαν αποφασισθεί εκ των προτέρων. Οι εκταμιεύσεις προς το Κοσσυφοπέδιο και το Μαυροβούνιο αφορούσαν αποφάσεις οι οποίες ελήφθησαν το 2000.

Από το συνολικό εκταμιευθέν ποσό των 265 εκατ. ευρώ, τα 85 εκατ. ευρώ είχαν τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (20 εκατ. ευρώ), στο Κοσσυφοπέδιο (35 εκατ. ευρώ), στη Βοσνία (10 εκατ. ευρώ) και στο Μαυροβούνιο (20 εκατ. ευρώ). Το υπόλοιπο ποσό της συνδρομής χορηγήθηκε υπό μορφή μακροπρόθεσμων δανείων (10 εκατ. ευρώ για την πΓΔΜ, 10 εκατ. ευρώ για τη Βοσνία, 60 εκατ. ευρώ για τη Βουλγαρία και 100 εκατ. ευρώ για τη Ρουμανία).

γ) Αποπληρωμές και μη εκταμιευθείσες συνδρομές

Το 2000 πραγματοποιήθηκαν διάφορες αποπληρωμές: και η Εσθονία (20 εκατ. ευρώ) και η Λετονία (40 εκατ. ευρώ) εξόφλησαν έγκαιρα τις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις τους και δεν είχαν ληξιπρόθεσμες οφειλές έναντι της ΕΚ. Πραγματοποιήθηκαν και άλλες αποπληρωμές εγκαίρως από τη Λιθουανία (50 εκατ. ευρώ), τη Ρουμανία (80 εκατ. ευρώ) και τη Μολδαβία (5 εκατ. ευρώ).

Ορισμένες πράξεις ΜΧΣ που είχαν αποφασισθεί τα πρώτα έτη της δεκαετίας του `90 δεν είχαν αποπληρωθεί εξ` ολοκλήρου, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί. Αυτό οφειλόταν είτε στη βελτίωση των όρων της εξωτερικής χρηματοδότησης (όπως συνέβη στην περίπτωση των Χωρών της Βαλτικής, της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και πιο πρόσφατα της Αλγερίας) ή σε δυσμενή πολιτική συγκυρία και/ή την επιβράδυνση της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων (όπως συνέβη στις περιπτώσεις της Λευκορωσίας και της Αλγερίας). Στις περιπτώσεις αυτές, δεν ισχύει πλέον το πρόγραμμα εκταμίευσης των υπολοίπων δόσεων. Όσον αφορά τις ενέργειες που αποφασίστηκαν πρόσφατα, παρατηρήθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις στις εκταμιεύσεις για την Αρμενία, τη Γεωργία, την Ουκρανία, την Αλβανία και τη Βοσνία, ενώ οι ενέργειες για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία αναμένεται ότι θα υλοποιηθούν σύμφωνα με τις αρχικές προβλέψεις. Η τελευταία στήλη του Παραρτήματος 1 παρουσιάζει λεπτομερή στοιχεία όσον αφορά τα εκταμιευθέντα ποσά.

δ) Άλλες παρατηρήσεις

Κατά τη διάρκεια του 2000, η Επιτροπή δεν υπέβαλε στο Συμβούλιο άλλη πρόταση ΜΧΣ.

3. Τάσεις και προοπτικές της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Αρχικά, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας αποσκοπούσε στη στήριξη της μακροοικονομικής σταθεροποίησης και του ισοζυγίου πληρωμών. Με την πάροδο των ετών, αυξήθηκε ο αριθμός των χωρών στις οποίες η Κοινότητα έκρινε σκόπιμο να χορηγήσει παρόμοια συνδρομή, εφόσον όλο και περισσότερες γειτονικές χώρες της Κοινότητας ανέλαβαν να εφαρμόσουν αυστηρά προγράμματα οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η εξέλιξη αυτή μετέβαλε τη γεωγραφική κατανομή της συνδρομής σε σχέση με τα πρώτα έτη, όταν οι περισσότερες δικαιούχες χώρες γειτνίαζαν άμεσα με την Κοινότητα. Λόγω των συγκρούσεων στα Δυτικά Βαλκάνια, και ειδικότερα της σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο το 1999, οι αποφάσεις του Συμβουλίου του 1999 και του 2000 παρουσίασαν τάση για αύξηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στις βαλκανικές χώρες. Το 2000, η συνδρομή που αποφασίστηκε να χορηγηθεί σε αυτή την περιοχή ανήλθε περίπου στο 30%, σε σχέση με 34% το 1999 και 3% κατά την περίοδο 1990-1998.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των αποφάσεων που ελήφθησαν το 2000 ήταν ότι οι τρεις από τις τέσσερις αποφασισθείσες πράξεις είχαν στόχο τη δημοσιονομική ενίσχυση των δικαιούχων χωρών ή οντοτήτων. Επίσης, αποφασίστηκαν δύο ενέργειες υπέρ περιοχών οι οποίες δεν μπορούσαν να επωφεληθούν από οικονομικό πρόγραμμα του ΔΝΤ. Όπως παρατηρήθηκε ήδη το 1999, η ΜΧΣ δεν αποσκοπεί μόνο στη στήριξη της μακροοικονομικής σταθεροποίησης και του ισοζυγίου πληρωμών, αλλά αποτελεί πολύ χρήσιμο μέσο για τη στήριξη του κυβερνητικού προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Έτσι, έχει συνδυαστεί αποτελεσματικά με τη βοήθεια των προγραμμάτων Phare, Tacis ή OBNOVA, έτσι ώστε να ενισχυθεί η ικανότητα των οργανισμών που ήταν απαραίτητοι για την επιτυχία των αναγκαίων μέτρων διαρθρωτικής μεταρρύθμισης.

Οι πίνακες 1 και 2 και τα συνοδευτικά διαγράμματα 1α και 2α απεικονίζουν τον έκτακτο χαρακτήρα της ΜΧΣ της ΕΚ. Οι σημαντικότερες πράξεις ΜΧΣ αποφασίστηκαν και εκταμιεύθηκαν τα έτη αμέσως μετά τις μεταβολές στα πολιτικά και οικονομικά συστήματα των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στη συνέχεια, οι διακυμάνσεις των ποσών της ΜΧΣ αντικατοπτρίζουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται κατά περίπτωση βάσει αξιολόγησης της μακροοικονομικής κατάστασης και των εξωτερικών χρηματοδοτικών αναγκών των εν δυνάμει δικαιούχων χωρών. Το διάγραμμα 1α για τις πράξεις που αποφασίστηκαν κατά το σύνολο της περιόδου από το 1990 έως το 2000 (και αφορούν συνολικό ποσό 5,4 δις ευρώ) και το διάγραμμα 2α για τα ποσά που έχουν πράγματι εκταμιευθεί (και ανέρχονται συνολικά σε 4,3 δις ευρώ) παρουσιάζουν τη υψηλό βαθμό συγκέντρωσης της συνδρομής στις χώρες που είναι υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ (αντιπροσωπεύουν το 60% περίπου της συνολικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής κατά την τελευταία δεκαετία). Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω, η βοήθεια στις υποψήφιες χώρες είχε αποφασισθεί σε μεγάλο βαθμό κατά τα πέντε πρώτα έτη της προηγούμενης δεκαετίας, στοιχείο που δείχνει τη σταδιακή μείωση της συνδρομής αυτού του τύπου, παράλληλα με την πρόοδο της μακροοικονομικής προσαρμογής και μεταρρύθμισης στις δικαιούχες χώρες. Κατά την τελευταία περίοδο, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή χορηγήθηκε κυρίως στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων (ενέργειες το 1999 και 2000) και σε ορισμένα ΝΑΚ με χαμηλό εισόδημα. Τα σχετικά χαμηλά ποσά για τις χώρες της Μεσογείου (αντιπροσωπεύουν το 15% των εγκρινόμενων συνολικών ποσών, αλλά δεν έχουν εγκριθεί νέα ποσά από το 1996 και μετά) εξηγούνται από τις άλλες μορφές μακροοικονομικής στήριξης (κυρίως τις διευκολύνσεις διαρθρωτικής προσαρμογής MEDA οι οποίες παρέχονται σε αυτές τις χώρες).

πινακασ 1 - μακροοικονομικη χρηματοδοτικη συνδρομη, 1990-2000

ανωτατα εγκριθεντα ποσα, εκατ. ευρω

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

πινακασ 2 - μακροοικονομικες πραξεις, 1990-2000

εκταμιευσεις, εκατ. ευρω

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Υποσημείωση: Οι αριθμοί για το 2000 περιλαμβάνουν τις εκταμιεύσεις για τη Βοσνία, την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και το Μαυροβούνιο, οι οποίες για τεχνικούς λόγους, πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Ιανουαρίου του 2001.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

4. Κατανομή των επιβαρύνσεων

Στο πλαίσιο της διαδικασίας συντονισμού της συνδρομής στις ΧΚΑΕ και στα Δυτικά Βαλκάνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με τη Διεθνή Τράπεζα, έχει οργανώσει διασκέψεις χορηγών στις οποίες αξιολογούνται οι ανάγκες σε εξωτερική χρηματοδότηση και συμφωνούνται, κατ` αρχήν, οι εν δυνάμει συνεισφορές των ΔΧΟ και των διμερών χορηγών. Για τις άλλες δικαιούχες χώρες έχει ακολουθηθεί ανάλογη διαδικασία με συνεδριάσεις της συμβουλευτικής ομάδας οι οποίες συγκαλούνται με πρωτοβουλία της Διεθνούς Τραπέζης.

Στο Παράρτημα 2 παρουσιάζονται συνοπτικά οι πόροι που χορηγούνται από τους διάφορους χρηματοδότες για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών των χωρών που λαμβάνουν ΜΧΣ από την ΕΚ. Οι σχετικές λεπτομέρειες για κάθε δικαιούχο χώρα για το έτος 2000 παρουσιάζονται στο Παράρτημα 2.1.

Από τότε που άρχισαν οι ενέργειες ΜΧΣ, τα ποσά που χορήγησε η ΕΚ παρουσίασαν σημαντικές διακυμάνσεις σε απόλυτες τιμές, παράλληλα με τον όγκο της χρηματοδοτικής στήριξης που παρέχει η διεθνής κοινότητα (βλέπε Παράρτημα 2 και συναφείς πίνακες στις προηγούμενες εκθέσεις ΜΧΣ).

Αρχικά, η συνδρομή της Κοινότητας ήταν ουσιαστική σε σύγκριση με τις χρηματοδοτήσεις που παρέχουν οι ΔΧΟ. Η Κοινότητα διαδραμάτιζε πράγματι σημαντικό ρόλο, τόσο ως βασικός χορηγός αυτών των κεφαλαίων και ως συντονιστής της διμερούς συνδρομής για τις ΧΚΑΕ μέσω της διαδικασίας G-24.

Εντούτοις, από τότε που οι ΔΧΟ ήταν σε θέση να συγκεντρώνουν περισσότερους πόρους με τη βοήθεια νέων μέσων, αυξήθηκε σημαντικά η συμμετοχή τους στις χρηματοδοτήσεις [2].

[2] Το έτος 2000, όπως προαναφέρθηκε, δύο από τις τέσσερις πράξεις της ΕΕ (για το Κοσσυφοπέδιο και το Μαυροβούνιο) αποφασίστηκαν εκτός του πλαισίου προγράμματος του ΔΝΤ. Αυτό εξηγεί εν μέρει γιατί το μερίδιο των ΔΧΟ το 2000 ήταν πολύ χαμηλό σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Ταυτόχρονα, οι συνεισφορές εξωτερικών πιστωτών, τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, είχαν τη μορφή πράξεων για την ελάφρυνση και την εξόφληση χρεών και ήταν ιδιαίτερα σημαντικές το 1994, 1995 και 1999. Οι χώρες που επωφελήθηκαν από παρόμοιες ενέργειες ελάφρυνσης του χρέους, οι οποίες περιλαμβάνονται στις χώρες που λαμβάνουν ΜΧΣ της ΕΚ, ήταν η Αλγερία το 1991 και 1994, η Βουλγαρία το 1991, 1994 και 1997, η Μολδαβία το 1996, η Ουκρανία το 1994, 1995 και 1999 και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Αλβανία το 1999. Το 2000, δεν πραγματοποιήθηκε καμία πράξη ελάφρυνσης του χρέους για χώρες που λαμβάνουν ΜΧΣ της ΕΚ.

III. αλβανια

1. Συνοπτική παρουσίαση

Βάσει του τριετούς προγράμματος του ΔΝΤ που εγκρίθηκε τον Μάιο του 1998, οι αλβανικές αρχές επέτυχαν περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας: η αύξηση του ΑΕΠ για το 2000 ανήλθε στο 7,8%, όσο περίπου και το 1998 και 1999. τόσο το φορολογικό έλλειμμα όσο και το έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκαν σημαντικά και η συναλλαγματική ισοτιμία του λεκ παρέμεινε ισχυρή έναντι του δολαρίου και ο ετήσιος πληθωρισμός διατηρήθηκε σε χαμηλό επίπεδο (περίπου 4%).

Καταγράφηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Στον τομέα της μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ιδιωτικοποιήθηκε μία κρατική τράπεζα και ελήφθησαν μέτρα για την ιδιωτικοποίηση της άλλης, ενώ η κεντρική τράπεζα έπαψε να ασκεί άμεσο έλεγχο των πιστώσεων. Το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης ΜΜΕ του 1997 ολοκληρώθηκε το 2000 και σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση στρατηγικών τομέων τον Ιούνιο 2000 με την πώληση της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας AMC. Τέλος, υπήρξε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση του συστήματος είσπραξης των φόρων και διαχείρισης των δημοσίων δαπανών.

Δεν έχει αρχίσει η υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ύψους 20 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 1999, λόγω της απροθυμίας των αλβανικών αρχών να συνάψουν νέες δανειοληπτικές πράξεις με τους συνήθεις όρους της αγοράς, παρά τη σχετικά ευνοϊκή κατάσταση της χώρας από πλευράς καθαρών συναλλαγματικών διαθεσίμων (ΚΣΔ).

// συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισησ

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι τιμές καθορίζονται σχεδόν πλήρως από την αγορά, με εξαίρεση ορισμένες επιλεγμένες δημόσιες επιχειρήσεις.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί στις εισαγωγές και οι τελευταίες απαγορεύσεις για τις εξαγωγές έχουν αρθεί από τον Σεπτέμβριο 1999. Εφαρμόζονται τέσσερις διαφορετικοί δασμολογικοί συντελεστές (0, 5, 10 και 20%). Η Αλβανία προσχώρησε στον ΠΟΕ τον Σεπτέμβριο 2000.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Από τον Ιούλιο 1992 ελεύθερη συναλλαγματική διακύμανση. Το συναλλαγματικό σύστημα είναι σε μεγάλο βαθμό χωρίς περιορισμούς για τις τρέχουσες πράξεις, περιλαμβανομένου του επαναπατρισμού των κερδών.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Φιλελεύθερη νομοθεσία. Επιτρέπεται η πώληση γης στους ξένους. Το Κτηματολόγιο έχει ολοκληρωθεί στις περισσότερες περιοχές.

// 5. Νομισματική πολιτική

Τα ανώτατα διατραπεζικά πιστωτικά όρια έχουν αρθεί από το Νοέμβριο 1999. Οι τράπεζες είναι ελεύθερες να καθορίζουν τα επιτόκια δανεισμού. Άρση των ελάχιστων επιτοκίων βραχυπρόθεσμων καταθέσεων τον Ιούλιο του 2000. Πλειστηριασμοί κρατικών ομολόγων (3, 6, 12 μηνών).

// 6. Δημόσια οικονομικά

Ο ΦΠΑ εισήχθη τον Ιούλιο 1996. Το 2000 τα δημοσιονομικά έσοδα και οι δαπάνες υπολογίζονται σε 23% και 32,6% του ΑΕΠ αντίστοιχα.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Η ιδιωτικοποίηση της καλλιεργήσιμης γης έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Η ιδιωτικοποίηση περίπου 470 ΜΜΕ (πρόγραμμα 1997) ολοκληρώθηκε το 2000. Η πρώτη σε μέγεθος κρατική επιχείρηση στρατηγικής σημασίας (AMC) ιδιωτικοποιήθηκε το 2000. Δημιουργήθηκε χρηματιστήριο τον Μάρτιο 1996.

// 8. Μεταρρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Το τραπεζικό σύστημα κυριαρχείται από μία μεγάλη τράπεζα που παραμένει υπό κρατικό έλεγχο, την τράπεζα καταθέσεων ταμιευτηρίου. Η Εθνική Εμπορική Τράπεζα ιδιωτικοποιήθηκε το 2000.

2. Μακροοικονομική επίδοση

Από το 1993 έως το 1996, η Αλβανία σημείωσε σημαντική πρόοδο στη σταθεροποίηση και τη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας της και την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με την υποστήριξη σημαντικής διεθνούς συνδρομής. Μετά από μια περίοδο ταραχών το 1997, λόγω της κατάρρευσης των «συστημάτων πυραμίδων», η νέα κυβέρνηση κατάφερε να επαναφέρει τη μακροοικονομική σταθερότητα.

Μετά από ένα εξαμηνιαίο πρόγραμμα κατάστασης ανάγκης, οι αλβανικές αρχές εισήγαγαν ένα συνεκτικό μεσοπρόθεσμο μακροοικονομικό πρόγραμμα και πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής, το οποίο στηρίχθηκε από το ΔΝΤ στο πλαίσιο Προγράμματος Μείωσης της Φτώχειας και Διευκόλυνσης της Ανάπτυξης (PRGF, πρώην ΕΧΔΔΠ). Η ανάκαμψη που άρχισε το 1998 συνεχίστηκε το 1999 με αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 8% για δεύτερο συνεχόμενο έτος. Ο ετήσιος πληθωρισμός στο τέλος του 1999 ήταν αρνητικός, το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε περαιτέρω με εσωτερική χρηματοδότηση, ενώ το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο αναμενόταν να παρουσιάσει απότομη αύξηση λόγω της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο, περιορίστηκε στο 8,5% του ΑΕΠ.

Λόγω της βελτίωσης της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης, αλλά και της θεσμικής ανάπτυξης, επιτεύχθηκαν επαρκείς όροι σταθερότητας και η οικονομία μπόρεσε να επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα το 2000. Η αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε στο 7,8%, στηριζόμενη κυρίως από τους τομείς των κατασκευών, των μεταφορών και της γεωργίας. Παρά την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και την ενεργειακή κρίση κατά το τελευταίο τρίμηνο, ο πληθωρισμός παρέμεινε υπό έλεγχο (4% στο τέλος του έτους), λόγω του αυστηρού νομισματικού ελέγχου, της γενικής αύξησης της παραγωγικότητας και της σταθερότητας του νομίσματος, του λεκ. Θετικές εξελίξεις σημειώθηκαν επίσης και στον δημοσιονομικό τομέα. Λόγω της θεαματικής αύξησης των φορολογικών εσόδων (κατά 25% σε σχέση με το 1999), το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται ότι μειώθηκε από 11,5% του ΑΕΠ το 1999 στο 9,5% το 2000. Αν και η εσωτερική χρηματοδότηση παρουσίασε ελαφρά μόνο μείωση -5% το 2000 σε σύγκριση με 5,4% το 1999- τα μεγάλα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις συνέβαλαν στη μεγάλη μείωση του δανεισμού. Όσον αφορά τις δαπάνες, η εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2000 ήταν σύμφωνη με τις προβλέψεις. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών βελτιώθηκε και αυτό το 2000. Ως συνήθως, τα μεγάλα εμβάσματα από Αλβανούς που ζουν στο εξωτερικό -πραγματοποιήθηκαν μεταβιβάσεις ποσού περίπου 160 εκατ. USD κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000- αντιστάθμισαν εν μέρει το εμπορικό έλλειμμα που εξακολουθεί να είναι υψηλό, με αποτέλεσμα το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών να αναμένεται ότι κυμαίνεται στα 260 εκατ. USD περίπου, ή στο 7% του ΑΕΠ (8% το 1999). Σημειώθηκε σημαντική αύξηση των ξένων άμεσων επενδύσεων, κυρίως χάρη στα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας AMC. Τα ακαθάριστα διαθέσιμα σε συνάλλαγμα ανήλθαν σε 550 εκατ. USD στα τέλη 2000, που αντιστοιχούν σε αξία εισαγωγών 4,5 μηνών.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να υποεκτιμάται η ενδεχόμενη επίπτωση της ενεργειακής κρίσης στην οικονομική κατάσταση. Αναμένεται, πράγματι, ότι οι ελλείψεις ενέργειας θα έχουν αρνητική επίπτωση στη βιομηχανική παραγωγή, ενώ είναι πιθανό να αυξηθεί ο πληθωρισμός λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας. Στο φορολογικό τομέα, είναι δυνατό να σημειωθεί μείωση των φορολογικών εσόδων, σε περίπτωση διακοπής της δραστηριότητας ορισμένων επιχειρήσεων, ενώ είναι πιθανό να αυξηθούν οι επιδοτήσεις της κυβέρνησης για την εισαγωγή ενέργειας. Υπό αυτές τις συνθήκες, καταρτίστηκε σχέδιο δράσης στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βραχυπρόθεσμο στόχο την καταπολέμηση της κλοπής ηλεκτρικού ρεύματος και της μη πληρωμής λογαριασμών και με μακροπρόθεσμο στόχο τον εκσυγχρονισμό των μονάδων παραγωγής και δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που είναι σε μεγάλο βαθμό απαρχαιωμένα.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, σημειώθηκε σχετική πρόοδος για την ιδιωτικοποίηση των δύο τραπεζών που παραμένουν υπό κρατικό έλεγχο. Η Εθνική Εμπορική Τράπεζα πωλήθηκε σε ξένους επενδυτές το Νοέμβριο του 2000, αλλά καθυστέρησε η ιδιωτικοποίηση της τράπεζας καταθέσεων ταμιευτηρίου. Εντούτοις, έχει επιτευχθεί προπαρασκευαστικό έργο με την έκδοση από το κοινοβούλιο του αναγκαίου νόμου περί ιδιωτικοποιήσεων, με τον έλεγχο των λογαριασμών από διεθνή εταιρεία λογιστικού ελέγχου, την KPMG, και την ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος για να καλυφθεί η ανεπάρκεια ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας. Έγιναν επίσης τα πρώτα βήματα για την ιδιωτικοποίηση της κρατικής ασφαλιστικής εταιρείας INSIG. Ενθαρρύνθηκε η δραστηριότητα των ιδιωτικών τραπεζών, εφόσον η κεντρική τράπεζα έπαψε πρόσφατα να ασκεί άμεσο έλεγχο στις πιστώσεις. Αυτό, σε συνδυασμό με την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας, συνέβαλε στη σημαντική αύξηση των πιστώσεων που χορηγούν οι τράπεζες στον ιδιωτικό τομέα.

Όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, το 2000 ήταν έτος επιτυχιών. Η εταιρεία κινητής τηλεφωνίας AMC πωλήθηκε για το απρόσμενα υψηλό ποσό των 86 εκατ. USD (ή 91 εκατ. ευρώ) και οι επενδυτές άρχισαν με ταχύ ρυθμό να πραγματοποιούν επενδύσεις για να βελτιώσουν την ποιότητα του δικτύου και να ικανοποιήσουν την αυξημένη ζήτηση των πελατών. Κατά τη διάρκεια του έτους πωλήθηκαν επίσης και οι τέσσερις μεσαίες επιχειρήσεις, η ιδιωτικοποίηση των οποίων εκκρεμούσε στο πλαίσιο του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων του 1997. Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος στους στρατηγικούς τομείς: πραγματοποιήθηκε αναδιάρθρωση της εταιρείας παροχής υπηρεσιών στον πετρελαϊκό τομέα, της Servcom, και τον Δεκέμβριο του 2000 το κοινοβούλιο ψήφισε το νόμο για την ιδιωτικοποίησή της, ενώ άρχισε η εφαρμογή νέου σχεδίου δράσης για την αναδιάρθρωση του τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η μεταρρύθμιση του συστήματος είσπραξης φόρων συνέβαλε στην αύξηση των φορολογικών εσόδων για το έτος 2000 κατά 25% περίπου σε σύγκριση με το 1999. Τα βασικά μέτρα που ελήφθησαν για την αύξηση των τελωνειακών εσόδων περιλαμβάνουν την αναδιάρθρωση του βασικού προσωπικού των σημαντικών τελωνείων, τον καλύτερο έλεγχο των εμπορευμάτων υπό διαμετακόμιση και την τακτική αναθεώρηση των τιμών αναγωγής. Όσον αφορά τους εγχώριους φόρους, η βελτίωση της εφαρμογής του φορολογικού συστήματος συνέβαλε στη σημαντική αύξηση του αριθμού των καταγεγραμμένων ΑΦΜ και των μικρών φορολογούμενων επιχειρήσεων. Επίσης, ο καλύτερος συντονισμός ανάμεσα στις φορολογικές και τελωνειακές υπηρεσίες συνέβαλε στη μείωση της φοροδιαφυγής.

Έχει σημειωθεί επίσης σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του συστήματος των δημοσίων δαπανών με την έγκριση του πλαισίου μεσοπρόθεσμων δαπανών (ΠΜΠΔ) το οποίο καλύπτει την περίοδο 2001-2003. Το ΠΜΠΔ εγκρίθηκε μετά από εντατικές διαβουλεύσεις ανάμεσα στα αρμόδια Υπουργεία και την κοινότητα των χρηματοδοτών. Θα αναθεωρείται σε τακτική βάση. Εντοπίζει τέσσερις βασικούς τομείς δαπανών: υποδομές, παιδεία, υγεία και κοινωνική πρόνοια. Αντιπροσωπεύει, επίσης, μια πρώτη, συγκεκριμένη ένδειξη ότι βελτιώνεται η επάρκεια της δημόσιας διοίκησης της Αλβανίας.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Στο πλαίσιο του τριετούς προγράμματος PRGF που χρηματοδοτείται από το ΔΝΤ, το οποίο εγκρίθηκε τον Μάιο του 1998, το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 22 Απριλίου 1999, να χορηγήσει στην Αλβανία μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 20 εκατ. ευρώ. Σε αντίθεση με τις δύο προηγούμενες ενέργειες μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (μη επιστρεπτέα ενίσχυση 70 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε το 1992 και μη επιστρεπτέα ενίσχυση 35 εκατ. ευρώ που αποφασίστηκε το 1994), η παρούσα συνδρομή αποφασίστηκε ότι θα είχε τη μορφή δανείου.

Δεν υλοποιήθηκε η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚ, επειδή οι αλβανικές αρχές δήλωσαν σε δύο περιπτώσεις, τον Δεκέμβριο του 1999 και τον Ιούνιο του 2000, στις αποστολές προσωπικού της Επιτροπής τη βούλησή τους να εξετάσουν διεξοδικότερα τη δυνατότητα να συνάψουν δανειοληπτικές πράξεις με τους συνήθεις όρους της αγοράς παρά τη σχετικά ευνοϊκή κατάσταση της χώρας από πλευράς καθαρών συναλλαγματικών διαθεσίμων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δήλωσαν στις αλβανικές αρχές ότι σχεδίαζαν τον αποπρογραμματισμό αυτής της συνδρομής.

Στις 30 Ιουνίου 2000, το Συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε την τρίτη ετήσια συμφωνία για τη Μείωση της Φτώχειας και Διευκόλυνση της Ανάπτυξης (PRGF) που καλύπτει την περίοδο Ιουλίου 2000-Ιουλίου 2001. Η ενδιάμεση επισκόπηση αυτής της τρίτης συμφωνίας αναμένεται ότι θα ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 2001. Από την κρίση του Κοσσυφοπεδίου και μετά, η Διεθνής Τράπεζα έδωσε άμεση προτεραιότητα στη στήριξη των κοινωνικών τομέων και στις επείγουσες παρεμβάσεις στις υποδομές. Στο πλαίσιο της στρατηγικής συνδρομής για την Αλβανία για την περίοδο 1998-2001, η Διεθνής Τράπεζα συνέχισε την εφαρμογή της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης διαρθρωτικής προσαρμογής ύψους 45 εκατ. USD, η οποία αποφασίστηκε τον Ιούνιο του 1999.

Στο τέλος του 2001, η Αλβανία έπαψε να είναι επιλέξιμη για το πρόγραμμα PHARE. Θα είναι στο μέλλον επιλέξιμη για το νέο κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο για τα Δυτικά Βαλκάνια, το ΚΣΑΑΣ (Κοινοτική Συνδρομή για την Ανασυγκρότηση, την Ανάπτυξη και τη Σταθεροποίηση).

IV. αρμενια

1. Συνοπτική παρουσίαση

Μετά από στασιμότητα που παρατηρήθηκε στις αρχές του 2000, επιταχύνθηκε η αύξηση του ΑΕΠ στο 4% περίπου σε διάστημα ενός έτους, κατά τους δέκα πρώτους μήνες, παρά το γεγονός ότι η γεωργική παραγωγή επλήγη από σοβαρή ξηρασία κατά τη διάρκεια του έτους.

Η τρίτη ενδιάμεση επισκόπηση της ΕΧΔΔΠ του ΔΝΤ για την Αρμενία ολοκληρώθηκε στα τέλη του 1999. Οι αρμενικές αρχές διεξάγουν διαπραγματεύσεις για νέο τριετές πρόγραμμα του ΔΝΤ για τη Μείωση της Φτώχειας και τη Διευκόλυνση της Ανάπτυξης.

Η Αρμενία έχει εφαρμόσει μέχρι στιγμής τις κατάλληλες μακροοικονομικές πολιτικές, αλλά εξακολουθεί να παρουσιάζει υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα και έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που οφείλεται εν μέρει στον εμπορικό αποκλεισμό που επιβλήθηκε στη χώρα (λόγω της παρατεινόμενης σύγκρουσης για το Ναγκόρνο Καραμπάχ). Εκφράζονται επίσης ανησυχίες για τον ρυθμό των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων καθώς και για την κατάσταση των εσόδων του προϋπολογισμού. Το ΔΝΤ επιμένει ότι η Αρμενία οφείλει να χρησιμοποιήσει τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις για να μειώσει το τεράστιο εξωτερικό της χρέος.

Η έλλειψη προοπτικών για να υπογράψει η Αρμενία νέα συμφωνία με το ΔΝΤ πριν από το τέλος του 2000, οι απογοητευτικές δημοσιονομικές επιδόσεις καθώς και ο αργός ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ανάγκασαν την Επιτροπή να αναβάλει την εκταμίευση της τρίτης μη επιστρεπτέας ενίσχυσης που είχε αρχικά προγραμματισθεί για το 2000. // συνοπτικη παρουσιαση των οικονομικων μεταρρυθμισεων

1. // 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι περισσότερες τιμές έχουν ελευθερωθεί και έχουν μειωθεί οι επιδοτήσεις προς τους καταναλωτές. Παραμένουν υπό έλεγχο οι τιμές ελάχιστων αγαθών.

1. // 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Φιλελεύθερη εμπορική πολιτική. Απλουστευμένο και σχετικά ανοικτό καθεστώς εισαγωγών με διάρθρωση χαμηλών δασμολογικών τελών. Δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί. Η ένταξη στον ΠΟΕ αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός του 2001.

1. // 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Κυμαινόμενη συναλλαγματική ισοτιμία. Περιορισμένες επίσημες παρεμβάσεις. Πολύ φιλελεύθερο συναλλαγματικό σύστημα. Πρόσβαση στο ξένο συνάλλαγμα χωρίς περιορισμό. Η διατραπεζική αγορά κυριαρχεί στο ξένο συνάλλαγμα.

1. // 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Φιλελεύθερη πολιτική έναντι των άμεσων ξένων επενδύσεων, ειδικότερα έλλειψη περιορισμών για τον επαναπατρισμό των κερδών και του κεφαλαίου.

1. // 5. Νομισματική πολιτική

Η Κεντρική Τράπεζα λειτουργεί με πλήρη ανεξαρτησία. Ο πληθωρισμός παρέμεινε σε πολύ χαμηλό επίπεδο, παρά τη χαλαρότερη νομισματική πολιτική προς το τέλος του 2000.

1. // 6. Δημόσια οικονομικά

Τα δημοσιονομικά έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 17% του ΑΕΠ το 2000. Οι συνολικές δαπάνες εκτιμώνται στο 24% περίπου του ΑΕΠ.

1. // 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων συνεχίστηκε με σχετικά αργό ρυθμό για τις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Έχει ξεκινήσει η διαδικασία εκκαθάρισης πολλών επιχειρήσεων που δεν έχουν πωληθεί. Η κυβέρνηση συνεχίζει τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης των εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.

1. // 8. Μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Το τραπεζικό σύστημα αποτελείται από την κεντρική τράπεζα της Αρμενίας και 31 εμπορικές τράπεζες, εκ των οποίων οι τρεις είναι ξένες τράπεζες. Η κυβέρνηση αποφάσισε να ιδιωτικοποιήσει την τράπεζα καταθέσεων ταμιευτηρίου και έδωσε τη δυνατότητα σε στρατηγικούς επενδυτές να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό για την ιδιωτικοποίηση. Ψηφίστηκε πρόσφατα ο νόμος για το χρηματιστήριο. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και το κεντρικό αποθετήριο χρεογράφων έχουν τεθεί σε λειτουργία.

1. //

2. Μακροοικονομική επίδοση

Μετά από στασιμότητα στις αρχές του 2000, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4% περίπου σε ετήσια βάση κατά τους πρώτους δέκα μήνες του έτους, χάρη στην επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής και των κατασκευών. Εντούτοις, η γεωργική παραγωγή επλήγη από σοβαρή ξηρασία κατά τη διάρκεια του θέρους.

Το 2000, τα δημοσιονομικά έσοδα εξακολούθησαν να κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα από τα προβλεπόμενα, με αποτέλεσμα να γίνουν περικοπές δαπανών και να παρατηρηθεί ταχεία δημιουργία καθυστερούμενων οφειλών. Ο πληθωρισμός αναχαιτίστηκε και οι τιμές μειώθηκαν κατά 0,5%, παρά τη σημαντική αύξηση των τιμών ενέργειας. Το αρμενικό νόμισμα υποτιμήθηκε κατά 6% σε ονομαστική αξία έναντι του USD το 2000.

Τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000, η αξία των εμπορικών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 13% (ετησίως) στα 740 εκατ. USD. Εντούτοις, το εμπορικό έλλειμμα παρουσίασε ελαφρά αύξηση ετησίως κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, αν και επιταχύνθηκε σημαντικά η αύξηση των εξαγωγών. Το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε υψηλότατα επίπεδα (άνω του 20% του ΑΕΠ), για όσο θα εξακολουθεί να παραμένει σε ισχύ ο εμπορικός αποκλεισμός λόγω της παρατεινόμενης σύγκρουσης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Ο συνολικός όγκος των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) αυξήθηκε σημαντικά το πρώτο εξάμηνο του 2000, αντανακλώντας τις σημαντικές εισροές από ξένους επενδυτές και την επανάληψη των επενδύσεων από τη Ρωσία. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα εξακολούθησαν να κινούνται σε ικανοποιητικά επίπεδα και κάλυπταν την αξία εισαγωγών άνω των τριών μηνών. Το εξωτερικό χρέος ανήλθε σε 850 εκατ. USD περίπου ή στο 47% του ΑΕΠ στο τέλος του 1999, ενώ οι δαπάνες εξυπηρέτησής του ισοδυναμούσαν με το 17% των εσόδων του προϋπολογισμού. Το εξωτερικό χρέος είναι μεγάλο ως δείκτης του συνολικού δημόσιου χρέους και της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους προς τις εξαγωγές, αλλά η χώρα αναμένεται ότι θα επωφεληθεί από σημαντικές μεταβιβάσεις και επενδύσεις από το εξωτερικό. Το εξωτερικό χρέος θεωρείται σχετικά υποφερτό όταν μετράται ως δείκτης του συνολικού εξωτερικού χρέους και εξυπηρέτησης του χρέους προς τα φορολογικά έσοδα.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Άρχισαν να λαμβάνονται σημαντικά μέτρα για την αναδιάρθρωση της δημόσιας διοίκησης: καταρτίζονταν ή υποβάλλονταν για ψήφιση στο Κοινοβούλιο νομοσχέδια ή προγράμματα για την υποχρεωτική δήλωση εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων από τους βασικούς υψηλόβαθμους δημοσίους υπαλλήλους για τον κρατικό έλεγχο στις διαδικασίες επιθεώρησης και αδειοδοτήσεων και για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Παρά τις εξαγγελίες ότι θα υπήρχαν σημαντικές περικοπές στον υπερμεγέθη κρατικό μηχανισμό, παρατηρείται τάση αύξησης του αριθμού των υπαλλήλων των κρατικών οργανισμών.

Στον ενεργειακό τομέα, χάρη στη δέσμη αυστηρών δημοσιονομικών μέτρων που εγκρίθηκαν τον Αύγουστο του 1999, εκκαθαρίστηκαν όλες οι καθυστερούμενες οφειλές μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1999. Εντούτοις, το 2000, επιδεινώθηκε σοβαρά η δημοσιονομική κατάσταση και συσσωρεύτηκαν νέες καθυστερούμενες οφειλές. Καταρτίστηκε πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης του ενεργειακού τομέα της Αρμενίας κατά την περίοδο 2000-2002. καλύπτει τη ρύθμιση των χρηματοδοτικών ροών, των χρεών και των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων τομέων της παραγωγής.

Η κυβέρνηση πέτυχε πράγματι σημαντικές βελτιώσεις ως προς την ανάκτηση του κόστους στον τομέα της άρδευσης. Το συνολικό ποσοστό είσπραξης λογαριασμών για την περίοδο άρδευσης του 1999 προσέγγισε το συμφωνημένο ποσοστό στόχου του 65%.

Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, εγκρίθηκε ο νόμος για το Χρηματιστήριο. Δημιουργήθηκε η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και τέθηκε σε λειτουργία Κεντρικό Αποθετήριο Χρεογράφων. Τον Αύγουστο του 2000, η κυβέρνηση εξέδωσε απόφαση για την ιδιωτικοποίηση της Τράπεζας καταθέσεων ταμιευτηρίου και τον Δεκέμβριο του 2000 κάλεσε τους εν δυνάμει στρατηγικούς επενδυτές να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό ιδιωτικοποίησης.

Όσον αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις, μέχρι το τέλος του 1998 είχε ιδιωτικοποιηθεί το 65% των 10.000 μικρών επιχειρήσεων. Τον Φεβρουάριο του 2000, ιδιωτικοποιήθηκαν οι 1.500 από τις 2.000 μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Ο ρυθμός ιδιωτικοποίησης των μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων επιβραδύνθηκε, εφόσον το 1998 είχαν ιδιωτικοποιηθεί 200 επιχειρήσεις, έναντι 54 επιχειρήσεων το 1999 και 33 κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000. Η βασική αιτία ήταν το γεγονός ότι περισσότερες από 300 μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις προσφέρθηκαν για ιδιωτικοποίηση αρκετές φορές αλλά δεν βρέθηκαν αγοραστές. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση έλαβε απόφαση για τη διάλυση αυτών των επιχειρήσεων και πολλές από αυτές βρίσκονται στο στάδιο της εκκαθάρισης.

Στις 25 Απριλίου 2000, το αρμενικό κοινοβούλιο αποφάσισε να εξαιρέσει τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας από τον κατάλογο των προς ιδιωτικοποίηση κρατικών περιουσιακών στοιχείων κατά την περίοδο 1998-2000. Εντούτοις, τον Αύγουστο του 2000, εκδόθηκε ειδικός νόμος ιδιωτικοποίησης που προβλέπει την πώληση του 51% των μετοχών των τεσσάρων εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε στρατηγικούς επενδυτές το 2001. (20% των μετοχών έχει ήδη πωληθεί στην ΕΤΑΑ και οι υπόλοιπες μετοχές θα πωληθούν στους εργαζομένους).

4. Υλοποίηση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής

Στο πλαίσιο της εμπορικής πιστωτικής διευκόλυνσης που διέθεσε η Κοινότητα στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη το 1992, ύψους 1.250 εκατ. ευρώ, η Αρμενία χρηματοδοτήθηκε με ποσό 58 εκατ. ευρώ περίπου υπό μορφή δανείου. Εντούτοις, λόγω των δύσκολων πολιτικών, οικονομικών και χρηματοπιστωτικών όρων, η χώρα δεν ήταν σε θέση να εξυπηρετήσει επαρκώς τις εξωτερικές της υποχρεώσεις, περιλαμβανομένων και αυτών έναντι της Κοινότητας. Για να στηρίξει τις προσπάθειες προσαρμογής και μεταρρυθμίσεων της χώρας και για να τη διευκολύνει να διευθετήσει το πρόβλημα του χρέους της, το Συμβούλιο ενέκρινε το Νοέμβριο του 1997 πρόταση της Επιτροπής να χορηγήσει στην Αρμενία και τη Γεωργία έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή και συμφώνησε κατ` αρχήν να διαθέσει δάνεια ανώτατου ποσού 170 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέες ενισχύσεις ανώτατου ποσού 95 εκατ. ευρώ.

Τον Δεκέμβριο του 1998, αφού η Αρμενία είχε αποπληρώσει όλες τις ληξιπρόθεσμες οφειλές της στην Κοινότητα (ύψους 51 εκατ. ευρώ) και τέθηκε εκ νέου σε εφαρμογή το χρηματοδοτούμενο από το ΔΝΤ πρόγραμμα, η Επιτροπή εκταμίευσε την πρώτη δόση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής, 28 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου και 8 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης. Η δεύτερη δόση (μη επιστρεπτέα ενίσχυση ποσού 4 εκατ. ευρώ) εκταμιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 1999, σύντομα μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της τρίτης ενδιάμεσης επισκόπησης της ΕΧΔΔΠ του ΔΝΤ και αφού η Αρμενία κατέβαλε ποσό 5 εκατ. ευρώ για την αποπληρωμή του δανείου των 28 εκατ. ευρώ που της χορηγήθηκε το 1998.

Τον Ιούλιο του 1999, επετεύχθη κατ` αρχήν συμφωνία μεταξύ των αρμενικών αρχών και των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά τους διαρθρωτικούς όρους που πρέπει να ικανοποιηθούν για την εκταμίευση της τρίτης δόσης της συνδρομής που προγραμματίστηκε για το 2000. Ωστόσο, οι αρμενικές αρχές δεν επικύρωσαν αυτή τη συμφωνία. Επιπλέον, δεν υπήρχαν σαφείς προοπτικές για να συνάψει η χώρα συμφωνία με το ΔΝΤ για νέο τριετές πρόγραμμα πριν από το τέλος του έτους 2000, επειδή η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας ήταν απογοητευτική, ενώ ο ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων επιβραδύνθηκε το 1999 και το 2000. Ως εκ τούτου, οι υπάλληλοι της Επιτροπής που επισκέφθηκαν το Ερεβάν τον Ιούνιο του 2000 έκριναν ότι δεν πληρούνταν οι όροι για την εκταμίευση της δόσης της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης το 2000.

V. βοσνια-ερζεγοβινη

1. Συνοπτική παρουσίαση

Στο πλαίσιο της ισχύουσας συμφωνίας stand-by η οποία στηρίζεται από το ΔΝΤ, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε σημαντική πρόοδο στη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας, χάρη στην εφαρμογή αυστηρών κανόνων στο πλαίσιο του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου και της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής. Το ΔΝΤ ολοκλήρωσε την τέταρτη και πέμπτη επισκόπηση στις 22 Δεκεμβρίου 2000 στο πλαίσιο της συμφωνίας Stand By. Στη συνέχεια, λόγω της ικανοποιητικής προόδου όσον αφορά τους διαρθρωτικούς όρους στους οποίους υπόκειται η κοινοτική μακροοικονομική συνδρομή, η Επιτροπή εκταμίευσε τη δεύτερη δόση ύψους 20 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2000. Στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος ως προς την ιδιωτικοποίηση μικρών επιχειρήσεων, τη μεταρρύθμιση των συστημάτων πληρωμών, τις μεταρρυθμίσεις των τελωνειακών υπηρεσιών και τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στον τραπεζικό τομέα. Εντούτοις, για να προωθήσουν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και τις ξένες επενδύσεις, οι αρχές πρέπει να προχωρήσουν σε ευρείας κλίμακας ιδιωτικοποιήσεις επιχειρήσεων και την περαιτέρω εναρμόνιση του φορολογικού συστήματος, να δημιουργήσουν διαφανές και ενιαίο καθεστώς επενδύσεων και, γενικότερα, να βελτιώσουν τη συνεργασία μεταξύ των οντοτήτων, ώστε να δημιουργηθεί ένας ενιαίος οικονομικός χώρος.

// συνοπτικη παρουσιαση των οικονομικων μεταρρυθμισεων

1. // 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι περισσότερες τιμές έχουν ελευθερωθεί, με την εξαίρεση ορισμένων επιλεγμένων δημοσίων υπηρεσιών

1. // 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Οι προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες και των δύο οντοτήτων με την Κροατία και την ΟΔΓ καταργήθηκαν στην πράξη (τον Μάιο του 1999). Από τον Ιανουάριο 1999 ισχύει ενιαίος τελωνειακός κώδικας με κοινό δασμολογικό καθεστώς που περιλαμβάνει δασμολογικούς συντελεστές από 0% έως 15% για τέσσερις κατηγορίες προϊόντων. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν είναι ακόμη μέλος του ΠΟΕ.

1. // 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Το κοινό νόμισμα, το KM, είναι συνδεδεμένο με το γερμανικό μάρκο βάσει του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου από τον Ιούνιο 1998.

1. // 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον, λόγω του διαφαινομένου υψηλού κινδύνου και των μη διαφανών πολιτικών. Η Ομοσπονδία δεν έχει ακόμη εφαρμόσει πλήρως τον κρατικό νόμο για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

1. // 5. Νομισματική πολιτική

Η κεντρική τράπεζα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου. Η ΚΤΒΕ και άλλες τράπεζες δεν επιτρέπεται να δανείζουν χρήματα στην κυβέρνηση.

1. // 6. Δημόσια οικονομικά

Σημειώθηκαν μεγαλύτερα από τα αναμενόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα λόγω της αύξησης των μισθών και συντάξεων σε συνδυασμό με μείωση των εσόδων. Απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις για να βελτιωθεί το σύστημα είσπραξης εσόδων και να δημιουργηθούν βιώσιμα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας.

1. // 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Ενώ το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης των μικρών επιχειρήσεων προχώρησε ικανοποιητικά και στις δύο οντότητες, η διαδικασία ιδιωτικοποίησης μεγάλων επιχειρήσεων έχει επιβραδυνθεί. Αναμένεται ότι θα επιταχυνθεί χάρη στην εξωτερική τεχνική βοήθεια για τις διαδικασίες διαγωνισμών.

1. // 8. Μεταρρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Το κανονιστικό πλαίσιο για τον τραπεζικό τομέα έχει καθορισθεί και στις δύο οντότητες, αλλά έχει καθυστερήσει η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ή εκκαθάρισης των κεντρικών τραπεζών, η οποία δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από τα μέσα του 2001. Έχει προχωρήσει ικανοποιητικά η μεταρρύθμιση του συστήματος πληρωμών με το επίσημο κλείσιμο των γραφείων πληρωμών, της μεταφοράς των λειτουργιών τους σε ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς και τη δημιουργία κεντρικού γραφείου συμψηφισμού.

1. //

2. Μακροοικονομική επίδοση

Η αύξηση του ΑΕΠ το 1999, που επηρεάστηκε δυσμενώς από την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, εκτιμάται ότι ήταν της τάξης του 9%. Για το έτος 2000, οι αρχές είχαν αρχικά προβλέψει αύξηση του ΑΕΠ της τάξης του 12%-15%. Εντούτοις, εκτιμάται ότι η αύξηση ήταν κατώτερη, στο 10%, λόγω της σοβαρής επίπτωσης μιας από τις χειρότερες περιόδους ξηρασίας που αντιμετώπισε η Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά τα τελευταία έτη. Η υψηλή οικονομική ανάπτυξη είχε ελάχιστη επίπτωση στην ανεργία: σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις, το ποσοστό των ανέργων ανερχόταν στο 40% του εργατικού δυναμικού (στα τέλη του 1999).

Η εφαρμογή των κανόνων του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου (ΚΝΣ) συνέβαλε στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων. Ο ετήσιος πληθωρισμός, που μετράται σε μετατρέψιμα μάρκα (KM), νόμισμα που εκδίδεται από το νομισματικό συμβούλιο από τα μέσα του 1998, εκτιμάται ότι θα είναι της τάξης του 3% για το 2000 και στις δύο οντότητες. Στα τέλη του 2000, η αποδοχή του νομίσματος KM στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ήταν σχεδόν καθολική. Η απότομη αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της κεντρικής τράπεζας το αποδεικνύει. στα τέλη 1999, τα αποθέματα αυτά ανέρχονταν σε 866 εκατ. KM (που καλύπτει περίπου την αξία εισαγωγών 2,5 μηνών) σε σύγκριση με 300 εκατ. KM στα τέλη 1998. Στο δημοσιονομικό τομέα, οι δείκτες συνολικού δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ΑΕΠ (εξαιρουμένων των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων) προβάλλονταν αρχικά στο 1,6% και 3,3% για την Ομοσπονδία και την Ομόσπονδη Σερβική Δημοκρατία (ΟΣΔ) αντίστοιχα (1,1% και 2,1% συμπεριλαμβανομένων των μη επιστρεπτέων ενισχύσεων). Εντούτοις, τα υψηλότερα από τα αναμενόμενα ελλείμματα λόγω της αύξησης των δαπανών σε μισθούς και συντάξεις και της έλλειψης εσόδων ανάγκασαν και τις δύο οντότητες να λάβουν μέτρα περικοπής δαπανών στα πλαίσια των διαθεσίμων πόρων.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε σημαντικά το 1999 (στο 21% περίπου του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 32% το 1998) λόγω της επιβράδυνσης, σε σχέση με τον προγραμματισμό, του ρυθμού υλοποίησης των έργων ανασυγκρότησης και του ρυθμού αύξησης της εγχώριας ιδιωτικής ζήτησης. Το έλλειμμα αυτό μειώθηκε περαιτέρω το 2000 και συνέχισε να χρηματοδοτείται κυρίως από τη συνδρομή των χορηγών. Το εξωτερικό χρέος εξακολουθεί να κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα (στο 70% περίπου του ΑΕΠ το 1999), γεγονός που οφείλεται εν μέρει στη σημαντική δανειακή επιβάρυνση που κληρονομήθηκε από την πρώην Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Εντούτοις, ο δείκτης εξυπηρέτησης του χρέους προς τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών είναι χαμηλός, αντικατοπτρίζοντας τον προνομιακό χαρακτήρα μεγάλου μέρους του χρέους καθώς και τις ευνοϊκές συμφωνίες αναδιάταξης του χρέους με τις Λέσχες του Λονδίνου και των Παρισίων.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Έχει σημειωθεί πρόοδος τόσο σε επίπεδο κράτους όσο και σε επίπεδο οντοτήτων όσον αφορά τη διαχείριση και μεταρρύθμιση των δημοσίων δαπανών. Σε κρατικό επίπεδο, μετά την ψήφιση από το κοινοβούλιο του αναγκαίου νόμου, τον Σεπτέμβριο του 2000, δημιουργήθηκε το Υπουργείο Οικονομικών. Στο επίπεδο των δύο οντοτήτων, ακολουθήθηκε παρόμοια διαδικασία μετά την έγκριση του νομικού πλαισίου, μέσω της δημιουργίας μονάδας Δημόσιου Ταμείου στο αντίστοιχο Υπουργείο Οικονομικών. Το νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου εγκρίθηκε στα τέλη 1999 και στις δύο οντότητες. Τηρήθηκε ο όρος ότι δεν έπρεπε να αυξηθούν σε πραγματικούς όρους οι στρατιωτικές δαπάνες στους προϋπολογισμούς των οντοτήτων για το 2000 (στους προϋπολογισμούς που εγκρίθηκαν το φθινόπωρο του 1999). Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης, στις 26 Αυγούστου 1999 υποβλήθηκε στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο ο νόμος για τη συγχώνευση των δύο συνταξιοδοτικών ταμείων, ο οποίος όμως δεν έχει ακόμη ψηφισθεί λόγω της ισχυρής πολιτικής αντίδρασης.

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση των τελωνειακών και φορολογικών συστημάτων, έχει επιτευχθεί συγκεκριμένη πρόοδος η οποία οφείλεται κυρίως στη βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των οντοτήτων. Ειδικότερα, όσον αφορά τις τελωνειακές μεταρρυθμίσεις, και οι δύο οντότητες συνεργάζονται στενά με τη χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ αποστολή CAFAO. Έχει προχωρήσει ικανοποιητικά η συγχώνευση των διοικητικών μονάδων φορολογικού ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας Οικονομικών Υποθέσεων με την Ομοσπονδιακή Γενική Διεύθυνση Φορολογίας. Η φορολογική διοίκηση υπάγεται πλέον απευθείας στο ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών. Όσον αφορά την καθιέρωση ελέγχου μεγάλων εμπορικών επιχειρήσεων και τις διοικητικές μονάδες έρευνας και πληροφοριών, έχει θεσπιστεί και εφαρμόζεται το νομοθετικό πλαίσιο (νόμος για την ομοσπονδιακή φορολογική διοίκηση, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 31 Αυγούστου 2000). Έχουν ψηφισθεί οι τελωνειακές ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν διατάξεις για τις εξουσίες των τελωνειακών υπηρεσιών, τις ποινές και τα ποινικά αδικήματα (στην Ομόσπονδη Σερβική Δημοκρατία τον Απρίλιο του 2000 και σε ομοσπονδιακό επίπεδο στις αρχές Σεπτεμβρίου) και εκπαιδεύεται το προσωπικό στην εφαρμογή αυτών των νόμων. Έχει σημειωθεί σχετική πρόοδος όσον αφορά την κατάργηση των παράλληλων δομών στην Ομοσπονδία, αν και η πρόοδος αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. Εντούτοις, δεν υπάρχει συντονισμός, κυρίως στις πόλεις του Μόσταρ και του Τράβνικ και οι δύο βασικές εθνικές ομάδες συνεχίζουν να εργάζονται χωριστά παρά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες τους εργάζονται στις ίδιες κτιριακές εγκαταστάσεις. Έχουν σταδιακά εναρμονισθεί οι συντελεστές των ειδικών φόρων κατανάλωσης και των φόρων επί των πωλήσεων. Στις 4 Ιουλίου 2000, οι δύο οντότητες συνήψαν συμφωνία σχετικά με τη διαδικασία μεταρρύθμισης του συστήματος των ειδικών φόρων κατανάλωσης και των φόρων επί των πωλήσεων για την είσπραξη και κατανομή των εσόδων, βάσει των συστάσεων του ΔΝΤ και της Διεθνούς Τραπέζης.

Παρατηρείται πλέον ευρεία αποδοχή και χρησιμοποίηση του KM στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, εφόσον οι περισσότερες συναλλαγές πραγματοποιούνται σε KM και στις δύο οντότητες. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στα μέτρα που έλαβαν οι κυβερνήσεις και των δύο οντοτήτων για να προωθήσουν τη χρησιμοποίηση του KM, περιλαμβανομένης της απαγόρευσης των πληρωμών που δεν γίνονται σε μετρητά σε άλλα νομίσματα πλην του KM. Η μεταρρύθμιση των συστημάτων πληρωμών εξελίσσεται ικανοποιητικά και στις δύο οντότητες, με το κλείσιμο των γραφείων πληρωμών (SPP, ZAP και ZPP) στο τέλος του 2000. Οι λειτουργίες που δεν αφορούν πληρωμές, όπως ο φορολογικός έλεγχος και η συλλογή πληροφοριών, έχουν ανατεθεί στους αρμόδιους οργανισμούς, ενώ η Κεντρική Τράπεζα δημιούργησε κεντρικό γραφείο συμψηφισμού για τις διατραπεζικές συναλλαγές.

Η μικρής κλίμακας ιδιωτικοποίηση εξελίσσεται ικανοποιητικά και στις δύο οντότητες. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, όπου ξεκίνησε η διαδικασία αυτή νωρίτερα (τον Μάιο του 1999) σε σχέση με την Ομόσπονδη Σερβική Δημοκρατία, αναμένεται ότι οι αρχές θα έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης 150 μικρών επιχειρήσεων και 350 κτιριακών επιχειρηματικών εγκαταστάσεων μέχρι το τέλος του 2000. Η Διεθνής Τράπεζα εκτιμά ότι έχει πωληθεί το ένα τρίτο περίπου των μικρών επιχειρήσεων που αναμενόταν να ιδιωτικοποιηθούν (συνολικά 169). Μετά τις σημαντικές καθυστερήσεις οι οποίες αρχικά αφορούσαν τη διαδικασία καταγραφής και διανομής, στις 16 Οκτωβρίου ξεκίνησε στην ΟΣΔ το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης με διανομή κουπονιών. Τέλος, η Διεθνής Τράπεζα έκρινε ότι οι οργανισμοί ιδιωτικοποιήσεων των δύο οντοτήτων (περιλαμβανομένου του καντονιού του Μόσταρ) είναι επαρκώς στελεχωμένοι και λειτουργούν ικανοποιητικά ήδη από τον Ιανουάριο του 2000. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης μεγάλων επιχειρήσεων και η αναδιάρθρωση βασικών επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας.

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα και τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης των κρατικών τραπεζών, έχουν υποβληθεί ισολογισμοί στους τραπεζικούς οργανισμούς των δύο οντοτήτων και διενεργούνται έλεγχοι φερεγγυότητας πριν να διατεθούν οι τράπεζες για πώληση. Σε επίπεδο Ομοσπονδίας, αναμένεται ότι θα προσφερθούν σύντομα για πώληση τρεις κρατικές τράπεζες (οι Union Banka, Κεντρική Τράπεζα Κέρδους και Ομοσπονδιακή Επενδυτική Τράπεζα). Στην ΟΣΔ, η οποία ξεκίνησε πολύ αργότερα, η διαδικασία προχώρησε ικανοποιητικά πρόσφατα. Έχουν εγκριθεί οι ισολογισμοί των δέκα από τις έντεκα κρατικές τράπεζες και καταρτίζονται τα σχέδια ιδιωτικοποίησης. Ο νόμος για τις εμπορικές τράπεζες ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 1999 στην ΟΣΔ. Ο νόμος για την ασφάλιση καταθέσεων ψηφίστηκε σε ομοσπονδιακό επίπεδο τον Αύγουστο 2000, αλλά δεν έχει ακόμη εγκριθεί από την ΟΣΔ.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 10 Μαΐου 1999 απόφαση για τη χορήγηση έκτακτης μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Το ανώτατο ποσό αυτής της συνδρομής ανέρχεται σε 60 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει στοιχείο μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 40 εκατ. ευρώ και δάνειο ύψους 20 εκατ. ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης επισκόπησης στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ και την πλήρη αποπληρωμή από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη των οφειλών της στην Κοινότητα και την ΕΤΕπ, η Επιτροπή εκταμίευσε, τον Δεκέμβριο του 1999, πρώτη δόση συνολικού ποσού 25 εκατ. ευρώ, η οποία περιελάμβανε συνιστώσα μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 15 εκατ. ευρώ και δάνειο 10 εκατ. ευρώ. Μετά την ικανοποιητική πρόοδο στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ και την ολοκλήρωση της τέταρτης και πέμπτης επισκόπησης και την εκπλήρωση των ειδικών όρων της κοινοτικής ενίσχυσης (που συνδέονται με τις διαρθρωτικές αλλαγές), στα τέλη του 2000 αποδεσμεύθηκε η δεύτερη δόση, ύψους 20 εκατ. ευρώ. Διατέθηκε στον κρατικό προϋπολογισμό ποσό 2 εκατ. ευρώ από τη συνιστώσα της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης των 10 εκατ. ευρώ, ενόψει των χρηματοδοτικών αναγκών, ενώ το υπόλοιπο διατέθηκε στους προϋπολογισμούς των δύο οντοτήτων. Η εκταμίευση της τρίτης δόσης, ποσού 15 εκατ. ευρώ μη επιστρεπτέας ενίσχυσης, έχει συνδεθεί με την εκπλήρωση ενός συνόλου κριτηρίων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και με την ικανοποιητική πρόοδο του προγράμματος του ΔΝΤ.

Τον Μάιο του 1998, το ΔΝΤ ενέκρινε συμφωνία stand-by (ύψους 81 εκατ. USD). Τον Ιούνιο του 1999, το ΔΝΤ αποφάσισε να αυξήσει τη συνδρομή του κατά 23 εκατ. USD λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από την κρίση του Κοσσυφοπεδίου. Μετά από καθυστερήσεις στην εφαρμογή της πολιτικής, στις 22 Δεκεμβρίου 2000 ολοκληρώθηκε η τέταρτη και η πέμπτη επισκόπηση του ΔΝΤ, μετά την οποία διατέθηκε ποσό 21 εκατ. USD και η εφαρμογή του προγράμματος παρατάθηκε μέχρι τον Μάιο του 2001. Η Διεθνής Τράπεζα υλοποιεί δύο ενέργειες βάσει πολιτικής για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων των δημοσίων οικονομικών (PFSAC II) και την ιδιωτικοποίηση και μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα (EBPAC), ύψους 72 εκατ. USD και 50 εκατ. USD αντίστοιχα.

Από το 2001, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν είναι πλέον επιλέξιμη για ενίσχυση του προγράμματος OBNOVA. Αντίθετα, είναι επιλέξιμη για το νέο κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο για τα Δυτικά Βαλκάνια, το CARDS (κοινοτική συνδρομή για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση).

VI. βουλγαρία

1. Συνοπτική παρουσίαση

Η οικονομική σταθερότητα της Βουλγαρίας διατηρήθηκε το 2000. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις συνεχίστηκαν και διατηρήθηκε το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου.

Η μακροοικονομική σταθερότητα και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις συνέβαλαν στην ουσιαστική οικονομική ανάπτυξη, το ποσοστό της οποίας αναμενόταν να κλείσει στο 5% το 2000.

Η βουλγαρική κυβέρνηση συνεχίζει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τόσο στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων όσο και της μεταρρύθμισης του κανονιστικού πλαισίου. Παρά τις θεαματικές βελτιώσεις στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η Βουλγαρία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως λειτουργούσα οικονομία αγοράς, ικανή να αντεπεξέλθει μεσοπρόθεσμα στις ανταγωνιστικές πιέσεις και στις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της ΕΕ.

Η Βουλγαρία εξακολούθησε να έχει ανάγκη μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Στις 8 Νοεμβρίου 1999 το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγηθεί στη Βουλγαρία δάνειο ύψους 100 εκατ. ευρώ, το τέταρτο αυτού του τύπου. Τον Δεκέμβριο του 1999 αποδεσμεύτηκε μία πρώτη δόση 40 εκατ. ευρώ και τον Σεπτέμβριο του 2000 δεύτερη δόση 60 εκατ. ευρώ.

Η ενίσχυση της ΕΕ θα αυξηθεί από το έτος 2000 και μετά, όταν τεθούν σε εφαρμογή τα μέσα προενταξιακής διαρθρωτικής προσαρμογής ISPA και SAPARD. Εκτιμάται ότι η συνολική ετήσια συνδρομή υπό μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης θα ανέρχεται στα 256 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο 2000-2006. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισησ

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Το ποσοστό των ελεγχόμενων τιμών στο καλάθι του ΔΤΚ ανήλθε περίπου στο 20% το 2000. Οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων και ειδικότερα της θέρμανσης απελευθερώνονται σταδιακά.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Το εμπόριο έχει ελευθερωθεί σε μεγάλο βαθμό.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Το λέβα προσδέθηκε στο ευρώ από τον Ιανουάριο του 1999, στο πλαίσιο καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου: 1 λέβα ισοδυναμεί με 1 γερμανικό μάρκο

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Οι ξένοι επενδυτές μπορούν να επαναπατρίζουν ελεύθερα τα κέρδη και το προϊόν ρευστοποίησης.

// 5. Νομισματική πολιτική

Η κεντρική τράπεζα είναι υπεύθυνη για τη λειτουργία του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου, που εξακολουθεί να είναι αξιόπιστο και στηρίζεται από υψηλά αποθεματικά.

// 6. Δημόσια οικονομικά

Τέθηκε ως στόχος το έλλειμμα για το 2000 (και το 2001) να συγκρατηθεί στο 1,5%, ποσοστό που αποτελεί σημαντικό βήμα σε σχέση με το 1999. Είναι πιθανό ο στόχος αυτός να επιτευχθεί με ευκολία.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Έχει πραγματοποιηθεί ένας πρώτος κύκλος ιδιωτικοποιήσεων (που αντιπροσωπεύει ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο των δύο τρίτων των πάγιων περιουσιακών στοιχείων του κράτους). Έχει ξεκινήσει ένα δεύτερο κύμα ιδιωτικοποιήσεων δημοσίων κοινωφελών οργανισμών και άλλων υποδομών.

// 8. Μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Η χρηματοοικονομική κατάσταση του τραπεζικού τομέα βελτιώθηκε σημαντικά μετά την κρίση του 1996. Τα κυριότερα προβλήματα εντοπίζονται στην διστακτικότητα δανειοδότησης του ιδιωτικού τομέα, ο οποίος εξακολουθεί να είναι ασθενής, και στην καθυστέρηση των ιδιωτικοποιήσεων.

Η τριετής συμφωνία διευρυμένης χρηματοδοτικής διευκόλυνσης του ΔΝΤ για τη Βουλγαρία εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 1998 για συνολικό ποσό ισοδύναμο των 627,62 εκατ. SDR (περίπου 814 εκατ. USD). Τον Σεπτέμβριο του 2000, ολοκληρώθηκε η τέταρτη επισκόπηση βάσει αυτής της συμφωνίας, η οποία επέτρεψε την αποδέσμευση ποσού 52,3 εκατ. SDR (περίπου 68 εκατ. USD) από το ΔΝΤ, και έτσι οι συνολικές εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος ανήλθαν σε 470,7 εκατ. SDR (περίπου 610 εκατ. USD).

Επίσης, τον Σεπτέμβριο του 2000, η Διεθνής Τράπεζα ενέκρινε τη χορήγηση δανείου 30 εκατ. ευρώ (14,39 εκατ. USD) στη Βουλγαρία, για τη στήριξη της εφαρμογής του σχεδίου εκσυγχρονισμού της παιδείας.

2. Μακροοικονομική επίδοση

Οι ευνοϊκές εξωτερικές και εσωτερικές οικονομικές εξελίξεις έδωσαν ώθηση στην ανάπτυξη της Βουλγαρίας, με αποτέλεσμα να υπάρξουν καλύτερα από τα προσδοκώμενα δημοσιονομικά αποτελέσματα. Η ετήσια πραγματική αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται ότι θα προσεγγίσει το 5% το 2000. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό από τις εισαγωγές, γεγονός που αναμένεται ότι θα συμβάλει στην μείωση του εμπορικού ελλείμματος.

Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000 ήταν 5,2% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 1999. Ο ρυθμός της ανάπτυξης επιταχύνθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2000, και το ποσοστό ανήλθε στο 5,5% σε σύγκριση με 4,8% του πρώτου τριμήνου. Οφείλεται κυρίως στην αύξηση των εξαγωγών και των επενδύσεων. Οι πάγιες επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 12% σε ετήσια βάση σε πραγματικούς όρους κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2000, έναντι 18% του προηγούμενου τριμήνου. Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε σταδιακά και τον Σεπτέμβριο ήταν κατά 10,4% υψηλότερη σε σχέση με τον ίδιο μήνα του 1999.

Το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε ελαφρά κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 1999. Η αξία των εξαγωγών σε δολάρια αυξήθηκε κατά 23%, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 19% σε σχέση με τους οκτώ πρώτους μήνες του 1999. Το ήμισυ σχεδόν της αύξησης της αξίας των εισαγωγών οφειλόταν στις υψηλότερες τιμές της ενέργειας. Αν και η Βουλγαρία είναι καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου, είναι και σημαντικός εξαγωγέας πετρελαϊκών προϊόντων. Η αξία των προϊόντων αυτών τριπλασιάστηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2000 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 1999. Μια άλλη ευνοϊκή εξέλιξη ήταν η ασυνήθιστα καλή τουριστική περίοδος. Όλες οι ανωτέρω εξελίξεις είχαν σαν αποτέλεσμα να μειωθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από 434 εκατ. USD τους πρώτους οκτώ μήνες του 1999 σε 361 εκατ. USD κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000. την ίδια περίοδο, το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε από 682 εκατ. USD σε 727 εκατ. USD.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη Βουλγαρία κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000 ανήλθαν σε 366 εκατ. USD, ποσό που υπερκάλυψε το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατά την ίδια περίοδο. Οι επενδύσεις στον τραπεζικό τομέα, περιλαμβανομένης της πώλησης της Ενωμένης Βουλγαρικής Τραπέζης, ανήλθαν σε 126 εκατ. USD. Επειδή η πρώτη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της εθνικής καπνοβιομηχανίας δεν προσέλκυσε ενδιαφέρον, η κυβέρνηση αποφάσισε να κινήσει εκ νέου τη διαδικασία πώλησης της Bulgartabac. Έχουν επίσης σημειωθεί καθυστερήσεις για την ιδιωτικοποίηση του μονοπωλίου των τηλεπικοινωνιών της BTC.

Ο πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή, που ανήλθε κατά μέσο όρο στο 0,4% το 1999, αυξήθηκε σταδιακά στο 12% τον Οκτώβριο του 2000, σε ετήσια βάση. Η αύξηση των τιμών των καυσίμων συνέβαλε στην αύξηση του πληθωρισμού, ενώ η αύξηση των τιμών των τροφίμων ήταν χαμηλότερη από την αύξηση του Αυγούστου. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή παρουσίασε πολύ μεγαλύτερη αύξηση σε σχέση με τον στόχο του 8%-9% για το τέλος του έτους 2000. Τα βασικά επιτόκια της Βουλγαρίας αυξήθηκαν σταδιακά. η μέση ετήσια απόδοση των χρεογράφων του δημοσίου τρίμηνης διάρκειας προσέγγισε το 4,5% στο τέλος Οκτωβρίου.

Η ανεργία μειώθηκε από το ανώτατο ποσοστό του 19% τον Απρίλιο στο 17,8% τον Σεπτέμβριο. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στην εποχιακή υψηλή απασχόληση στη γεωργία και στις τουριστικές υπηρεσίες και εν μέρει στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών. Ο επίσημος αριθμός ανέργων μειώθηκε και είναι ελάχιστα κατώτερος από τους 680.000 ανέργους, αλλά τα συνδικάτα θεωρούν ότι ο πραγματικός αριθμός των ανέργων υπερβαίνει το 1 εκατομμύριο. Εκτιμάται επίσης ότι 1,2 εκατομμύρια άτομα, επί συνολικού ενεργού πληθυσμού 4,7 εκατομμυρίων, απασχολούνται στην παραοικονομία. Λαμβάνονται μέτρα για να ενθαρρυνθεί η ενσωμάτωση της παραοικονομίας στην επίσημη οικονομία.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Η αναδιάρθρωση της οικονομίας συνεχίστηκε σύμφωνα με το σχέδιο που καθορίστηκε στο μεσοπρόθεσμο οικονομικό πρόγραμμα. Τα πρώτα αποτελέσματα του προγράμματος παρακολούθησης, που αφορά τον έλεγχο 154 προβληματικών επιχειρήσεων, δείχνουν ότι ένας μικρός αριθμός από τις ελεγχθείσες επιχειρήσεις έχει σημαντικές και αυξανόμενες καθυστερούμενες φορολογικές οφειλές και οφειλές κοινωνικών εισφορών. Συμφωνήθηκε σχέδιο δράσης για τις περιφερειακές επιχειρήσεις θέρμανσης, το οποίο προβλέπει το κλείσιμο των επιχειρήσεων χωρίς μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και αύξηση των επιδοτήσεων για την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων που θα κριθούν βιώσιμες.

Έχει αρχίσει το δεύτερο στάδιο ιδιωτικοποιήσεων. Το πρώτο στάδιο ιδιωτικοποιήσεων επικεντρώθηκε σε επιχειρήσεις και αφορούσε το 63% περίπου του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων του κράτους. Το δεύτερο στάδιο του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων αφορά κυρίως τους οργανισμούς κοινής ωφέλειας και τις υποδομές. Τα αποτελέσματα της παρακολούθησης των 154 προβληματικών επιχειρήσεων έδειξαν ότι οι απώλειες εξακολουθούν να είναι σημαντικές, επισημαίνοντας την επείγουσα ανάγκη περαιτέρω αναδιάρθρωσης. Η ιδιωτικοποίηση του τραπεζικού τομέα συνεχίστηκε και αναμενόταν ότι θα επιφέρει ουσιαστική και αναγκαία βελτίωση της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης. Συνεχίστηκαν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις των συστημάτων ιατροφαρμακευτικής ασφάλισης, κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης, ενισχύοντας περαιτέρω τον προσανατολισμό της οικονομίας προς τη λειτουργία της αγοράς.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Η τέταρτη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή αφορά την περίοδο 1999-2000 [3]. Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης του Κοσσυφοπεδίου στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είχαν σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί το έλλειμμα χρηματοδότησης και η Επιτροπή πρότεινε, τον Ιούλιο του 1999, τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ύψους 100 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου. Το Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση στις 8 Νοεμβρίου 1999 (απόφαση 1999/731/ΕΚ). Η Επιτροπή, αμέσως μετά, ολοκλήρωσε τη διαπραγμάτευση των όρων του δανείου, το οποίο χορηγείται σε δύο δόσεις. Η εκταμίευση της πρώτης δόσης θα πραγματοποιούνταν υπό τον όρο ότι η δεύτερη επισκόπηση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος του ΔΝΤ θα είχε θετικό αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώθηκε, στα τέλη Νοεμβρίου και έτσι στάθηκε δυνατή η εκταμίευση μιας πρώτης δόσης ύψους 40 εκατ. ευρώ, τον Δεκέμβριο του 1999. Για να είναι δυνατή η εκταμίευση της δεύτερης δόσης, η Βουλγαρία όφειλε να παρουσιάσει θετικές επιδόσεις σε σχέση με ορισμένα μέτρα διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Οι όροι ήταν συνεπείς με το πλαίσιο όρων του μεσοπρόθεσμου προγράμματος (ΔΝΤ) και του δανείου διαρθρωτικής προσαρμογής της Διεθνούς Τραπέζης (ΔΔΠΧΕ). Εντούτοις, επισημάνθηκε το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη διαδικασία προσχώρησης, ιδίως όσον αφορά την αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων, τη διαφάνεια των κρατικών ενισχύσεων και την περιβαλλοντική νομοθεσία. Επειδή σημειώθηκε πρόοδος ως προς αυτές τις μεταρρυθμίσεις, η δεύτερη δόση εκταμιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2000.

[3] Τα προηγούμενα δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο: τον Ιούνιο του 1991 (290 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκαν τον Αύγουστο του 1991 και τον Μάρτιο του 1992), τον Οκτώβριο του 1992 (110 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκαν τον Δεκέμβριο του 1994 και τον Αύγουστο του 1996) και τον Ιούλιο του 1997 (250 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Δεκέμβριο του 1998).

VII. πρωην γιουγκοσλαβικη δημοκρατια της μακεδονιασ

1. Συνοπτική παρουσίαση

Κατά την περίοδο μετά τη σύσταση της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας το 1992, η χώρα αυτή υπέστη σημαντική μείωση του ΑΕΠ. Ακολούθησαν αρκετά έτη θετικής, αλλά χαμηλής ανάπτυξης του ΑΕΠ. Έτσι, το επίπεδο του ΑΕΠ μέχρι το έτος 2000 ήταν σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με αυτό που επιτεύχθηκε το 2000.

Το 2000, η οικονομική ανάπτυξη ήταν ισχυρή για πρώτη φορά μετά την ανεξαρτησία της χώρας, εφόσον το ΑΕΠ παρουσίασε αύξηση κατά 6%. Σε αντίθεση με τα τέλη του 1999, όταν η αύξηση βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην έντονη αυξητική τάση που παρατηρήθηκε μετά τη σύγκρουση στο Κοσσυφοπέδιο, το 2000 βασιζόταν εξ` ολοκλήρου στην έξαρση της εγχώριας ζήτησης, τόσο της ιδιωτικής κατανάλωσης όσο και των επενδύσεων. Η διεθνής στήριξη στην πΓΔΜ / Κοσσυφοπέδιο δημιούργησε σημαντική αγορά για την εξαγωγή ενός φάσματος αγαθών και υπηρεσιών, ενώ η σημαντική παρουσία μελών οργανισμών αρωγής, στρατιωτικών και λοιπού προσωπικού στην πΓΔΜ συνέβαλε στην αύξηση της εγχώριας ζήτησης. Η αποκατάσταση των διεθνών οδών εμπορικών συναλλαγών και η αύξηση της εγχώριας ζήτησης συνέβαλαν στη σημαντική αύξηση των εισαγωγών και στη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Οι διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ για ένα νέο πρόγραμμα που θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τη συμφωνία PRGF/ χρηματοδοτικής διευκόλυνσης ολοκληρώθηκαν τελικά το φθινόπωρο του 2000 και το συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε την τριετή συμφωνία το Νοέμβριο, ενώ η Διεθνής Τράπεζα ενέκρινε, τον Δεκέμβριο, συμφωνία για τη χορήγηση δεύτερου δανείου διαρθρωτικής προσαρμογής του χρηματοπιστωτικού τομέα και των επιχειρήσεων (ΔΔΠΧΕ). Η κυβέρνηση έχει αναλάβει την εφαρμογή ενός φιλόδοξου προγράμματος οικονομικής μεταρρύθμισης σε αυτό το πλαίσιο.

Η θέσπιση ενός νέου οικονομικού προγράμματος και η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με το ΔΝΤ και τη Διεθνή Τράπεζα, καθώς και η σύναψη μνημονίου συμφωνίας για τον καθορισμό των όρων, επέτρεψαν στην Κοινότητα να αρχίσει την υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ποσού 80 εκατ. ευρώ, η οποία αποφασίστηκε από το Συμβούλιο το Νοέμβριο του 1999. // συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισησ

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Η απελευθέρωση των τιμών έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Οι έλεγχοι των τιμών αφορούν μόνο για ελάχιστα προϊόντα, περιλαμβανομένου του πετρελαίου και των παράγωγων προϊόντων.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι δασμολογικοί και μη φραγμοί. Η ΣΔΠ ολοκληρώθηκε πρόσφατα, θα παρέχει ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά για τα προϊόντα της ΕΕ και σταδιακή μείωση των δασμών στα περισσότερα εισαγόμενα προϊόντα.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Από τις αρχές του 1994, υπάρχει de facto πρόσδεση του δηναρίου στο ευρώ. Από την υποτίμηση του Ιουλίου 1997, η ισοτιμία είναι 60,5 δηνάρια ανά ευρώ.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Το περιβάλλον για τις ΑΞΕ έχει βελτιωθεί. Εντούτοις, εξακολουθεί να απαιτείται η έγκριση της κυβέρνησης για ορισμένους τύπους άμεσων ξένων επενδύσεων, ενώ η απουσία μιας σωστά λειτουργούσας κτηματαγοράς εμποδίζει τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Οι εισροές ΑΞΕ ήταν ασταθείς κατά τα τελευταία έτη και αποτελούνταν κυρίως από ορισμένες μεγάλες συναλλαγές.

// 5. Νομισματική πολιτική

Η νομισματική πολιτική βασίζεται ουσιαστικά στην πρόσδεση της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

// 6. Δημόσια οικονομικά

Το 2000 υπήρξαν πολύ σημαντικά έσοδα, που οφείλονται εν μέρει στην εισαγωγή του ΦΠΑ τον Απρίλιο καθώς και στη γενικά ισχυρότερη οικονομική δραστηριότητα. Ένας μικρός βαθμός απόκλισης των δαπανών για μισθούς κατά τη διάρκεια του έτους απορρόφησε εν μέρει αυτά τα δημοσιονομικά έσοδα. Εκτιμάται ότι θα υπάρξει πλεόνασμα 2,2% του ΑΕΠ.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης άρχισε το 1993. έχει ολοκληρωθεί η ιδιωτικοποίηση 1.200 από τις 1.216 επιχειρήσεις, αν και ορισμένες μόνον από αυτές αναδιαρθρώθηκαν. Σαράντα ζημιογόνες επιχειρήσεις πρέπει να πωληθούν ή να κλείσουν πριν από το τέλος του 2001. Σήμερα, έχει εξετασθεί η περίπτωση 9 επιχειρήσεων και φαίνεται ότι έχει αποκατασταθεί ο ρυθμός των ιδιωτικοποιήσεων.

// 8. Μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Υφίσταται διττό τραπεζικό σύστημα. Υπάρχουν 20 τράπεζες, ένα υποκατάστημα αλλοδαπής τράπεζας και 19 τράπεζες καταθέσεων ταμιευτηρίου. Ο τομέας κυριαρχείται από την Stopanska Banka, η οποία αναδιαρθρώθηκε και πωλήθηκε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας. Η τραπεζική εποπτεία ασκείται μέσω της Εθνικής Τραπέζης.

Τον Δεκέμβριο του 2000 και τον Ιανουάριο του 2001 πραγματοποιήθηκε η εκταμίευση της πρώτης δόσης της συνδρομής που αποτελείται από συνιστώσα μη επιστρεπτέας ενίσχυσης ύψους 20 εκατ. ευρώ και δάνειο ποσού 10 εκατ. ευρώ.

2. Μακροοικονομική επίδοση

Από τα μέσα του 1999 και μετά, οι εξελίξεις μετά τη σύγκρουση στο Κοσσυφοπέδιο αποτέλεσαν το έναυσμα για ισχυρή ανάπτυξη στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Λίγο μετά το τέλος της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο, οι εξαγωγές προς την πΓΔΜ/Κοσσυφοπέδιο παρουσίασαν απότομη αύξηση και η γεωγραφική θέση των Σκοπίων ως βάση για τις διεθνείς παρεμβάσεις στο Κοσσυφοπέδιο συνέβαλε στην απόκτηση σημαντικών εσόδων από την παροχή υπηρεσιών. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2000, συνεχίστηκε η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη που άρχισε μετά τη σύγκρουση, αλλά η ανάπτυξη αυτή είχε ως κινητήρια δύναμη την εγχώρια ζήτηση, κυρίως την ιδιωτική κατανάλωση και όχι τόσο τις καθαρές εξαγωγές. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ το 2000 εκτιμάται ότι ανήλθε στο 6%, εφόσον η ανάπτυξη ενισχύθηκε από τη μεγάλη αύξηση της εγχώριας ζήτησης, η οποία θεωρείται ότι αυξήθηκε κατά 8% περίπου σε πραγματικούς όρους. Η ιδιωτική κατανάλωση, κυρίως κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, πριν από την εισαγωγή του ΦΠΑ την 1η Απριλίου, αυξήθηκε σημαντικά και οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (περιλαμβανομένης της δημιουργίας αποθεμάτων) εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά 30% περίπου μετά τη σημαντική μείωση του 1999. Με την αύξηση της εγχώριας ζήτησης κατά 8% και του πραγματικού ΑΕΠ κατά 6%, η οικονομική ανάπτυξη βασίστηκε εξ` ολοκλήρου στην εγχώρια ζήτηση.

Οι εισαγωγές αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό από τις εξαγωγές και το εξωτερικό εμπόριο επηρέασε αρνητικά την ανάπτυξη. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά σε σχέση με το 1999, εφόσον ανήλθε στο 6,5% του ΑΕΠ το 2000 έναντι 4% του ΑΕΠ το 1999 και επανήλθε στα επίπεδα που σημειώθηκαν τα περισσότερα έτη μετά την ανεξαρτησία. Η επιδείνωση αυτή κατά το 2000 οφειλόταν κυρίως στην πολύ μεγάλη αύξηση των εισαγωγών αγαθών, ενώ το ισοζύγιο των υπηρεσιών παρουσίασε ελαφρά βελτίωση. Η μάλλον ισχυρή επίδοση στον τομέα των εξαγωγών υπερκαλύφθηκε από τις εισαγωγές για ιδιωτική κατανάλωση καθώς και μηχανολογικού εξοπλισμού, ο οποίος απαιτείται για τον σχηματισμό κεφαλαίου.

Κατά το 2000, η δημοσιονομική κατάσταση ήταν εξαιρετικά ικανοποιητική. Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και, ειδικότερα, τα καλύτερα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα ως προς την είσπραξη ΦΠΑ, μετά τη θέσπισή του την 1η Απριλίου, είχαν σαν αποτέλεσμα να υπάρξει πλεόνασμα του προϋπολογισμού της γενικής κυβέρνησης της τάξης του 2,25% του ΑΕΠ για το σύνολο του έτους. Λόγω των σημαντικών αποκλίσεων των δαπανών για μισθούς της κεντρικής κυβέρνησης στις αρχές του έτους, οι αρχές θέσπισαν άμεσο έλεγχο από το γραφείο του Πρωθυπουργού στις προσλήψεις και στο επίπεδο των μισθών σε διάφορα Υπουργεία.

Το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε υψηλό, παρά το γεγονός ότι παρουσίασε ελαφρά μείωση. Σύμφωνα με την έρευνα εργατικού δυναμικού που πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2000, το ποσοστό ανεργίας ήταν 32,1%, ελαφρά χαμηλότερο σε σχέση με το καταγεγραμμένο μέσο ποσοστό του 32,4% το 1999. Σημαντικά διαρθρωτικά προβλήματα στην αγορά εργασίας δείχνουν ότι η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη είναι δύσκολο να μειώσει από μόνη της σημαντικά το ποσοστό ανεργίας.

Ο πληθωρισμός ανήλθε στο 6,1% σε ετήσια βάση, ελαφρά υψηλότερος σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, κυρίως λόγω της επίπτωσης της εισαγωγής του ΦΠΑ. Εντούτοις, οι αρχές κατόρθωσαν σε μεγάλο βαθμό να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, εφόσον οι επιπτώσεις της εισαγωγής του ΦΠΑ στις τιμές έπαψαν να υφίστανται σε διάστημα τριών μηνών. Η νομισματική πολιτική παρέμεινε αμετάβλητη. η συναλλαγματική ισοτιμία του δηναρίου διατηρήθηκε σταθερή έναντι του ευρώ καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, χωρίς σημαντικές εντάσεις.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με το ΔΝΤ και τη Διεθνή Τράπεζα για την έγκριση νέου οικονομικού προγράμματος που θα μπορούσε να στηριχθεί από τους ΔΧΟ, η κυβέρνηση υπέβαλε φιλόδοξο πολυετές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που καλύπτει σχεδόν όλους τους τομείς της οικονομικής μεταρρύθμισης.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική μεταρρύθμιση, η δράση των αρχών κατά τη διάρκεια του έτους 2000 ήταν σύμφωνη με τις κατευθυντήριες γραμμές που συμφωνήθηκαν με τους ΔΧΟ για τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική μεταρρύθμιση. Οι αρχές αυτές περιλαμβάνουν τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαφάνειας, του σχεδιασμού και της κατάρτισης του προϋπολογισμού. τη μετατόπιση του φορολογικού φορτίου από τους άμεσους στους έμμεσους φόρους. τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και την ορθολογική οργάνωση των δαπανών. την ενσωμάτωση ειδικών εσόδων που δεν εγγράφονται στον προϋπολογισμό στους λογαριασμούς της κεντρικής κυβέρνησης και τη βελτίωση της διαχείρισης του χρέους. Κατά τη διάρκεια του έτους ελήφθησαν διάφορα μέτρα, κυρίως η θέσπιση ΦΠΑ. Μεταξύ άλλων μέτρων, οι αρχές δημιούργησαν Υπηρεσία Δημοσίου Ταμείου στο Υπουργείο Οικονομικών, εξέδωσαν διαπραγματεύσιμες ομολογίες της κυβέρνησης ανταλλάξιμες με ακινητοποιημένες καταθέσεις σε συνάλλαγμα και δημιούργησαν μονάδα παρακολούθησης της εξέλιξης του χρέους στο Υπουργείο Οικονομικών.

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Ο τραπεζικός τομέας είχε ήδη ιδιωτικοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό και τον Απρίλιο ολοκληρώθηκε η ιδιωτικοποίηση της μεγαλύτερης εμπορικής τράπεζας, της Stopanska Banka. Η ιδιωτικοποίηση πραγματοποιήθηκε με πώληση σε ξένους επενδυτές (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας). Η πώληση αυτή, όπως και η προηγούμενη πώληση της Kreditna Banka, το κλείσιμο της Almako Banka και η εξαγγελία της πώλησης της τρίτης σε μέγεθος τράπεζας αποτέλεσαν σημαντικά βήματα για την αναδιάρθρωση του τομέα. Τα βήματα αυτά ενισχύθηκαν με την έναρξη της ισχύος του νέου νόμου για τον τραπεζικό τομέα, τον Ιούνιο. Η νομοθεσία ενίσχυσε το νομικό πλαίσιο της εποπτείας του τραπεζικού συστήματος και βελτίωσε την ελεγκτική ικανότητα της Κεντρικής Τράπεζας.

Η ιδιωτικοποίηση μεγάλων επιχειρήσεων δεν ήταν ικανοποιητική κατά τα τελευταία έτη. Η αρχική διστακτικότητα της κυβέρνησης να προωθήσει την αναγκαία ιδιωτικοποίηση ενός συνόλου κρατικών ζημιογόνων επιχειρήσεων είχε σαν αποτέλεσμα την αποτυχία του προγράμματος ΕΧΔΔΠ που συμφωνήθηκε με το ΔΝΤ. Εντούτοις, η διαδικασία ιδιωτικοποίησης επιταχύνθηκε σημαντικά κατά τα μέσα του έτους 2000 και εννέα από τις υποψήφιες για ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεις πωλήθηκαν (σε επενδυτές ή στους εργαζομένους) ή εκκαθαρίστηκαν. Η ιδιωτικοποίηση της μεγαλύτερης ζημιογόνου επιχείρησης, της FENI -επιχείρησης τήξης νικελίου- ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο. Αυτή ήταν η τελευταία σημαντική ενέργεια που πραγματοποίησαν οι αρχές πριν από την έγκριση του ΔΝΤ και του Συμβουλίου της Διεθνούς Τραπέζης.

Το Νοέμβριο, η κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξ` ονόματος της Κοινότητας συνήψαν συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης, η οποία θα επιφέρει στενότερη συνεργασία στους περισσότερους τομείς κοινού ενδιαφέροντος και τη σταδιακή δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι η πρώτη χώρα που συνήψε παρόμοια συμφωνία με την Κοινότητα.

4. Υλοποίηση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής

Στις 8 Νοεμβρίου 1999, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας συμπληρωματική μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 80 εκατ. ευρώ. Η συνδρομή αυτή συνίσταται σε δάνεια ύψους 50 εκατ. ευρώ και σε μη επιστρεπτέες ενισχύσεις 30 εκατ. ευρώ. Λόγω της ασταθούς οικονομικής κατάστασης που επικρατούσε στη χώρα αυτή όταν ελήφθη η απόφαση, και ιδίως λόγω του υψηλού εξωτερικού χρέους (άνω του 40% του ΑΕΠ και ταχέως αυξανόμενου), το Συμβούλιο αποφάσισε εκτάκτως να χορηγήσει μέρος της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής με τη μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης. Μια πρώτη συνδρομή ύψους 40 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων εκταμιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 1997 και τον Φεβρουάριο του 1998.

Όπως προβλέπεται στην απόφαση του Συμβουλίου, η εκταμίευση της πρώτης δόσης της κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ύψους 80 εκατ. ευρώ θα πραγματοποιούνταν «βάσει συμφωνίας μεταξύ της χώρας και του ΔΝΤ σχετικά με μακροοικονομικό πρόγραμμα το οποίο στηρίζεται με συμφωνία PRGF/ΔΧΔ». Η έγκριση του συμβουλίου του ΔΝΤ μαζί με την υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας (ΜΣ) και τις συμφωνίες για τη χορήγηση δανείων και μη επιστρεπτέων ενισχύσεων αποτέλεσαν τον όρο για την εκταμίευση της πρώτης δόσης της συνδρομής, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει πρόοδος όσον αφορά την οικονομική σταθεροποίηση και τη μεταρρύθμιση. Το ΜΣ και οι συμφωνίες χορήγησης δανείων και μη επιστρεπτέων ενισχύσεων συνήφθησαν το Νοέμβριο και στη συνέχεια υπεγράφησαν μέσω ανταλλαγής επιστολών. Παράλληλα, το Συμβούλιο του ΔΝΤ ενέκρινε το οικονομικό πρόγραμμα και την συμφωνία για τη χορήγηση υψηλότερης δόσης (PRGF/ΔΧΔ). Πληρούνταν επομένως όλοι οι όροι για να αποδεσμεύσει η Κοινότητα την πρώτη δόση της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Κατόπιν τούτου, η πρώτη δόση αποδεσμεύθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου του 2000 [4]. Αφορούσε ποσό 30 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 20 εκατ. ευρώ υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων και τα 10 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείου.

[4] Για τεχνικούς λόγους, το στοιχείο του δανείου της πρώτης δόσης αποδεσμεύτηκε στις 15 Ιανουαρίου 2001.

Επιπλέον, η Κοινότητα χορήγησε έκτακτη δημοσιονομική ενίσχυση 25 εκατ. ευρώ για να βοηθήσει τη χώρα να αντιμετωπίσει τις ανάγκες που προέκυψαν με τη συρροή προσφύγων κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο.

Το Νοέμβριο, το ΔΝΤ ενέκρινε τριετές δάνειο ΔΧΔ ύψους 31 εκατ. USD και τριετές δάνειο PRGF ύψους 13 εκατ. USD [5]. Η χρηματοδοτική διευκόλυνση του ΔΝΤ έχει στόχο να στηρίξει το οικονομικό πρόγραμμα της κυβέρνησης και το πρόγραμμα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας. Τον Δεκέμβριο, το Συμβούλιο της Διεθνούς Τραπέζης ενέκρινε το δεύτερο δάνειο για τη διαρθρωτική προσαρμογή του χρηματοπιστωτικού τομέα και των επιχειρήσεων (ΔΔΠΧΕ II). Το ποσό του προγράμματος ανέρχεται σε 50,3 εκατ. USD, εκ των οποίων τα 30,3 εκατ. USD αποτελούν δάνειο της Διεθνούς Τραπέζης και τα 20 εκατ. USD αποτελούν πιστώσεις του Διεθνούς Συνδέσμου για την Ανάπτυξη (IDA). Το ΔΔΠΧΕ II έχει στόχο να στηρίξει το κυβερνητικό πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής του χρηματοπιστωτικού τομέα και των επιχειρήσεων και, κατ` επέκταση, να προωθήσει την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Ένας από τους στρατηγικούς στόχους του ΔΔΠΧΕ II είναι η πώληση μεγάλων επιχειρήσεων σε ξένους στρατηγικούς επενδυτές.

[5] Η χορήγηση του δανείου PRGF συμφωνήθηκε καταρχήν στις 29 Νοεμβρίου και τελικά εγκρίθηκε στις 15 Δεκεμβρίου.

Από το 2001, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έπαψε να είναι επιλέξιμη για συνδρομή του προγράμματος PHARE. Αντιθέτως, είναι επιλέξιμη για το νέο κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο για τα Δυτικά Βαλκάνια, το CARDS (κοινοτική συνδρομή για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση).

VIII. γεωργια

1. Συνοπτική παρουσίαση

Λόγω της σοβαρής ξηρασίας η οποία προκάλεσε σημαντική μείωση της γεωργικής παραγωγής, το ποσοστό της οικονομικής ανάπτυξης εκτιμάται ότι αυξήθηκε μόνο κατά 1,2% το 2000. Δεδομένου του μεγάλου εξωτερικού χρέους της Γεωργίας και της περιορισμένης ικανότητάς της για την εξυπηρέτηση του χρέους, αναμένεται ότι, κατά τα επόμενα έτη, θα υπάρξουν σημαντικά ελλείμματα, και από δημοσιονομικής πλευράς και όσον αφορά τους εξωτερικούς λογαριασμούς. Όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, έχουν ληφθεί ορισμένα σημαντικά μέτρα για να βελτιωθεί η εφαρμογή του φορολογικού συστήματος και να ενισχυθεί η δημόσια διοίκηση. Έχει αρχίσει η διαδικασία μεταρρύθμισης του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Έχουν ιδιωτικοποιηθεί ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις, αν και πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες σε αυτό τον τομέα. Η Γεωργία έχει επίσης σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα της.

Τον Ιούλιο του 1999, το Συμβούλιο του ΔΝΤ ολοκλήρωσε ευνοϊκά την ενδιάμεση επισκόπηση της τρίτης ετήσιας ρύθμισης βάσει του προγράμματος ΕΧΔΔΠ. Στη συνέχεια, το παρατεινόμενο έλλειμμα εσόδων, σε συνδυασμό με την ακαταλληλότητα των προτεραιοτήτων ως προς τις δαπάνες, είχαν σαν αποτέλεσμα την περαιτέρω συσσώρευση καθυστερούμενων οφειλών. Εντούτοις, μετά από περίοδο αρκετών μηνών με ικανοποιητικά δημοσιονομικά έσοδα, το ΔΝΤ ωφελήθηκε από θετική απόφαση για τη σύναψη νέου τριετούς προγράμματος (για τη μείωση της φτώχειας και τη διευκόλυνση της ανάπτυξης) στις 12 Ιανουαρίου 2001.

Η έλλειψη σαφών προοπτικών που θα επέτρεπαν να συνάψει η Γεωργία νέα συμφωνία με το ΔΝΤ πριν από το τέλος του 2000, κυρίως λόγω της απογοητευτικής δημοσιονομικής κατάστασης, ανάγκασε την Επιτροπή να αναβάλει την εκταμίευση της τρίτης δόσης της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης της συνδρομής που είχε αρχικά προγραμματισθεί για το έτος 2000.

// συνοπτικη παρουσιαση της οικονομικης μεταρρυθμισησ

// 1. Ελευθέρωση των τιμών

Οι περισσότερες τιμές έχουν ελευθερωθεί.

// 2. Ελευθέρωση του εμπορίου

Φιλελεύθερη διεθνής εμπορική πολιτική. Έχουν καταργηθεί οι περισσότεροι εισαγωγικοί και εξαγωγικοί περιορισμοί. Η Γεωργία έγινε μέλος του ΠΟΕ το 1999.

// 3. Συναλλαγματικό καθεστώς

Το lari δεν υπόκειται σε συναλλαγματικούς περιορισμούς. Οι δημοπρασίες γίνονται στη διατραπεζική αγορά συναλλάγματος της Τυφλίδας.

// 4. Άμεσες ξένες επενδύσεις

Επαρκής νομοθεσία. Απεριόριστος επαναπατρισμός κεφαλαίων και κερδών και ελεύθερη τήρηση τραπεζικών λογαριασμών σε ξένο νόμισμα. Ξένοι επενδυτές δεν επιτρέπεται να κατέχουν γεωργική γη, παρά μόνο να την μισθώνουν. Σταδιακή ιδιωτικοποίηση (έκδοση τίτλων και καταγραφή) της αστικής και βιομηχανικής γης.

// 5. Νομισματική πολιτική

Η κεντρική τράπεζα λειτουργεί με πλήρη ανεξαρτησία. Η συνετή νομισματική πολιτική συνέβαλε στο να παραμείνει ο πληθωρισμός σε χαμηλό επίπεδο και στη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας το 2000.

// 6. Δημόσια οικονομικά

Βελτίωση του συστήματος είσπραξης εσόδων. Τα έσοδα του προϋπολογισμού (περιλαμβανομένων των επιχορηγήσεων) εκτιμώνται στο 15% του ΑΕΠ. οι συνολικές δαπάνες και ο καθαρός δανεισμός εκτιμώνται στο 19,5% του ΑΕΠ. Η νεοσυσταθείσα επιτροπή καταπολέμησης της διαφθοράς έχει προτείνει σύνολο μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της διαφάνειας και την ενίσχυση της διακυβέρνησης.

// 7. Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων

Στον ενεργειακό τομέα, η ιδιωτικοποίηση έχει προχωρήσει ικανοποιητικά και εκδίδονται δημόσιες προσφορές για επιχειρήσεις στη δυτική και ανατολική Γεωργία. Όμως, η αδυναμία του τομέα ηλεκτροπαραγωγής εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη. Η ιδιωτικοποίηση του τομέα των τηλεπικοινωνιών συνεχίζεται και έχουν αποσταλεί σε 150 στρατηγικούς επενδυτές προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών για δύο κρατικές επιχειρήσεις.

// 8. Μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Υπάρχουν 32 εμπορικές τράπεζες. Μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου 2001, μόνο οι μισές από τις τράπεζες κατόρθωσαν να ικανοποιήσουν τη νέα απαίτηση για ελάχιστο κεφάλαιο (5 εκατ. lari). Ο τραπεζικός τομέας παρουσιάζεται όλο και περισσότερο ανίσχυρος με την κακή αξιολόγηση CAMEL για 21 τράπεζες, ενώ η αξιοπιστία του δημοσίου εξακολουθεί να είναι χαμηλή.

2. Μακροοικονομική επίδοση [6]

[6] Οι αρχές αναθεώρησαν πρόσφατα τα δεδομένα για το ονομαστικό ΑΕΠ. Οι νέες εκτιμήσεις για το ονομαστικό ΑΕΠ είναι κατά 34% περίπου χαμηλότερες σε σχέση με τα προηγούμενα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν, κυρίως λόγω της αναθεώρησης των εκτιμήσεων για τις άτυπες δραστηριότητες.

Η μακροοικονομική κατάσταση στη Γεωργία επιδεινώθηκε το 2000, με μείωση του ΑΕΠ κατά 0,2% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του έτους. Αυτό οφείλεται σε σοβαρή ξηρασία που προκάλεσε σημαντική μείωση της γεωργικής παραγωγής. Εντούτοις, η βιομηχανική παραγωγή, το εμπόριο, οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι υπηρεσίες παρουσίασαν αύξηση. Κατά συνέπεια, η οικονομική ανάπτυξη εκτιμάται ότι ήταν της τάξης του 1,2% το 2000.

Τους πρώτους οκτώ μήνες του 2000, τα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού εξακολουθούσαν να είναι χαμηλότερα σε σχέση με τον στόχο, κυρίως λόγω της ανεπάρκειας της δημόσιας διοίκησης, της διαφθοράς και της αδυναμίας είσπραξης εσόδων, ιδίως δασμών, σε μια διαιρεμένη χώρα με σημαντική παραοικονομία. Ο πληθωρισμός στο τέλος του έτους αναμενόταν ότι θα διατηρηθεί σε χαμηλότερα από τα επίπεδα του 1999, μόνο στο 7% περίπου. Το 2000, η συναλλαγματική ισοτιμία του Lari παρέμεινε σταθερή σε 2 Lari/USD περίπου.

Το 2000, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Γεωργίας αναμενόταν να διατηρηθεί στο υψηλότατο επίπεδο του 14% του ΑΕΠ. Το εξωτερικό εμπόριο αναμενόταν ότι θα πληγεί από τη σοβαρή ξηρασία και τη συνακόλουθη μείωση της γεωργικής παραγωγής.

Τα συναλλαγματικά αποθέματα εξακολούθησαν να κυμαίνονται σε χαμηλό επίπεδο, αντιπροσωπεύοντας αξία εισαγωγών 1,1 μηνών. Το εξωτερικό χρέος στο τέλος του 2000 ανήλθε σε 1,8 USD περίπου ή στο 59% του ΑΕΠ (έναντι 48% του ΑΕΠ το 1998). Το 2000, η χώρα πέτυχε τη σύναψη συμφωνιών αναδιάταξης του χρέους με τους βασικούς πιστωτές, οι οποίες θα διευκολύνουν την εξυπηρέτηση του χρέους κατά το άμεσο μέλλον.

3. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Για την καταπολέμηση της διαφθοράς, που είναι από τα σοβαρότερα προβλήματα στα οποία προσκρούουν οι μεταρρυθμίσεις, η νεοσυσταθείσα επιτροπή καταπολέμησης της διαφθοράς συνέταξε έκθεση που προτείνει ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων, ώστε να αυξηθεί η διαφάνεια και να ενισχυθεί η διακυβέρνηση. Πραγματοποιήθηκε μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος της Γεωργίας μέσω προγράμματος USAID. Ελήφθησαν επίσης αυστηρά μέτρα, όπως η απόλυση προϊσταμένων υπηρεσιών οι οποίες απέτυχαν να εκπληρώσουν τους στόχους τους και η δημιουργία «οικονομικής λεγεώνας» που θα διασφαλίσει την επιβολή της φορολογικής νομοθεσίας. Εξεταζόταν η δημιουργία ειδικής μονάδας για τη συλλογή φόρων για το πετρέλαιο και τον καπνό. Η διαδικασία μεταρρύθμισης των τελωνειακών υπηρεσιών βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της στάδια. Ένας σημαντικός παράγοντας στον οποίο οφείλεται η συνεχιζόμενη συσσώρευση φορολογικών οφειλών ήταν η απροθυμία των αρχών να διεκδικήσουν τις καθυστερούμενες οφειλές από κρατικές επιχειρήσεις. Η φορολογική διοίκηση, εντούτοις, ζήτησε τη δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών 1.399 επιχειρήσεων οι οποίες χρωστούσαν καθυστερούμενες οφειλές συνολικού ποσού 71,5 εκατ. USD. Εκδόθηκαν δικαστικές αποφάσεις για τις μισές από αυτές. Εντούτοις, υπήρξε καθυστέρηση στην εγγραφή μετρητών στον προϋπολογισμό, λόγω της αδυναμίας των δικαστικών υπηρεσιών. Αν και παρουσιάστηκαν ενώπιον δικαστηρίων 204 υποθέσεις πτωχεύσεων, μόνον πέντε επιχειρήσεις έχουν κηρυχθεί μέχρι στιγμής πτωχευθείσες, αλλά έχει εισπραχθεί ποσό 13 εκατ. USD από αυτές τις πέντε. Εξεταζόταν η δυνατότητα δημιουργίας ανεξάρτητου φορέα με την ονομασία «Υπηρεσία Πτωχεύσεων» για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του νόμου περί πτωχεύσεων. Συνεχίστηκε η μεταρρύθμιση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και ζητήθηκε από τους δικαστές να συμμετάσχουν σε εξετάσεις για να μπορέσουν να διατηρήσουν τη θέση τους.

Εκτιμάται ότι 1.292 μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, ή ποσοστό 80%, έχουν ιδιωτικοποιηθεί, κυρίως με πώληση της επιχείρησης στα διευθυντικά στελέχη, αλλά ελάχιστες από τις επιχειρήσεις αυτές αναδιαρθρώθηκαν στη συνέχεια. Το υπόλοιπο 20% αντιπροσώπευε σημαντικό μέρος της συνολικής αξίας του ενεργητικού. Αυτές ήταν οι μεγαλύτερες στρατηγικές επιχειρήσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι επιχειρήσεις υποδομών.

Το 2000, έσοδα ιδιωτικοποιήσεων ύψους 13 εκατ. USD περίπου μεταβιβάστηκαν στον κρατικό προϋπολογισμό. Ιδιωτικοποιήθηκαν ο εθνικός αερομεταφορέας της Γεωργίας, η τσιμεντοβιομηχανία Kaspi και η Chiaturmanganese, καθώς και τα ναυπηγεία και η βιομηχανία επισκευής αεροσκαφών. Υποβλήθηκαν στο κοινοβούλιο έγγραφα για τις αδειοδοτήσεις και την τιμολογιακή πολιτική στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, ενώ εκλήθησαν 150 ξένες επιχειρήσεις να υποβάλουν προσφορές για τις δύο κρατικές εταιρείες τηλεπικοινωνιών. Συνολικά, η Γεωργία έχει κάνει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού της τομέα. Οι εταιρείες παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας προσφέρθηκαν για ιδιωτικοποίηση στην ανατολική και τη δυτική Γεωργία, ενώ σημειώθηκε πρόοδος και όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση του τομέα φυσικού αερίου. Η Γεωργία είναι μία από τις ελάχιστες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης που έχουν πωλήσει τις εταιρείες διανομής ηλεκτρικής ενέργειας σε στρατηγικούς επενδυτές.

Η έλλειψη κεφαλαιαγοράς δυσχέρανε τη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης που θα μπορούσε να είχε προκύψει από τη θέσπιση των κατάλληλων κανόνων για τη δημοσιοποίηση, τις συναλλαγές και την εισαγωγή χρεογράφων στο χρηματιστήριο. Το τραπεζικό σύστημα εμφανιζόταν όλο και περισσότερο ευαίσθητο και η εμπιστοσύνη του κοινού χαμηλή, παρά το γεγονός ότι η Εθνική Τράπεζα της Γεωργίας εφάρμοζε τις κατάλληλες διατάξεις για τη ρύθμιση και την εποπτεία του τραπεζικού συστήματος.

Η έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας και η καταγραφή βιομηχανικής και αστικής γης, ήταν σημαντικά στοιχεία, κυρίως για τις ΜΜΕ, εφόσον τα επιτόκια ήταν υψηλά και οι τράπεζες επιφυλακτικές, επιβάλλοντας την κατάθεση ασφαλειών. Μέχρι το τέλος του 1999, περισσότερες από 3.200 επιχειρήσεις είχαν καταγράψει την κτηματική περιουσία τους στα περιφερειακά και δημοτικά υποθηκοφυλακεία της κρατικής Διεύθυνσης Διαχείρισης της Έγγειας Ιδιοκτησίας. Το 2000 καταβλήθηκαν νέες προσπάθειες σε αυτό τον τομέα.

4. Υλοποίηση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής

Βάσει της κοινοτικής εμπορικής πιστωτικής διευκόλυνσης ύψους 1.250 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε στα ΝΑΚ το 1992, η Γεωργία έλαβε περίπου ποσό 113 εκατ. ευρώ με τη μορφή δανείων. Εντούτοις, λόγω των δυσμενών πολιτικών, οικονομικών και χρηματοοικονομικών συνθηκών, η χώρα δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στις εξωτερικές χρηματοοικονομικές της υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων προς την Κοινότητα. Το Συμβούλιο, για να στηρίξει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της χώρας και για να διευκολύνει τη διευθέτηση του προβλήματος του χρέους, ενέκρινε, το Νοέμβριο του 1997, πρόταση της Επιτροπής να χορηγηθεί στην Αρμενία και στη Γεωργία έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή και συμφώνησε κατ` αρχήν να διαθέσει δάνεια ανώτατου ποσού 170 εκατ. ευρώ και μη επιστρεπτέες ενισχύσεις ανώτατου ποσού 95 εκατ. ευρώ.

Τον Ιούλιο του 1998, αφού η Γεωργία είχε εξοφλήσει εξ` ολοκλήρου τις καθυστερούμενες οφειλές της προς την Κοινότητα (ύψους 131 εκατ. ευρώ) και τέθηκε εκ νέου σε εφαρμογή το πρόγραμμα του ΔΝΤ, η Επιτροπή εκταμίευσε την πρώτη δόση της έκτακτης χρηματοδοτικής συνδρομής (ύψους 110 εκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων και 10 εκατ. ευρώ σε μη επιστρεπτέα ενίσχυση). Η δεύτερη δόση (μη επιστρεπτέα ενίσχυση 9 εκατ. ευρώ) στο πλαίσιο αυτής της συνδρομής εκταμιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1999, αμέσως μετά την αποπληρωμή από τη Γεωργία αρχικού κεφαλαίου 10 εκατ. ευρώ επί του δανείου των 110 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκε το 1998.

Η έλλειψη σαφούς προοπτικής να συνάψει η Γεωργία νέα συμφωνία με το ΔΝΤ για ένα νέο τριετές πρόγραμμα πριν από το τέλος του 2000, και ιδίως λόγω της απογοητευτικής δημοσιονομικής κατάστασης (τα τελωνειακά έσοδα παρέμειναν σε πολύ χαμηλά επίπεδα), ανάγκασαν την Επιτροπή να αναβάλει την εκταμίευση της τρίτης δόσης της μη επιστρεπτέας ενίσχυσης, η οποία είχε αρχικά προγραμματισθεί για το 2000.

IX. κοσσυφοπεδιο

1. Συνοπτική παρουσίαση

Ήδη πριν από την κρίση της άνοιξης του 1999, η οικονομία του Κοσσυφοπεδίου επλήγη από τη διεθνή απομόνωση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (ΟΔΓ), τους αργούς ρυθμούς της οικονομικής μεταρρύθμισης και την πλήρη έλλειψη επενδύσεων για περίπου μία δεκαετία. Λόγω των συγκρούσεων, υπέστησαν ζημιές