ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC90) 406 τελικό - SYN 303 
Βρυξέλλες, 17 Οκτωβρίου 1990 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί της προστασίας κατά την εργασία της εγκύου και της λεχώνας 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

- 2 -
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1, Ιστορικό 
1. Το 1989, έντεκα κράτη μέλη της Κοινότητας θέσπισαν τον Κοινωνικό 
Χάρτη των θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων που 
περιλαμβάνει ορισμένες δεσμεύσεις όσον αφορά τόσο την ανάπτυξη της 
ισότητας των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών (παραγρ. 16) όσο 
και την επιδίωξη του εναρμονισμού προς το καλύτερο των συνθηκών 
προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων μέσα στο 
εργασιακό τους περιβάλλον (παραγρ. 19). 
2. Η Επιτροπή των ΕΚ μέσα στο πρόγραμμα δράσης της για την εφαρμογή 
του Κοινοτικού Χάρτη των θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των 
Εργαζομένων καθόρισε, μεταξύ άλλων στόχων, την έκδοση από το 
Συμβούλιο οδηγίας περί της προστασίας της εγκύου κατά την εργασία. 
3. Μια τέτοια οδηγία είναι τόσο πιο πολύ δικαιολογημένη αφού διάφορες 
μελέτες για την προστασία των γυναικών κατά την κυοφορία και τη 
μητρότητα στα κράτη μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτωνί1) αποκάλυψαν 
ορισμένες ανεπάρκειες και κενά στις κανονιστικές ρυθμίσεις και 
πρακτικές που ισχύουν στον τομέα της προστασίας των εργαζομένων 
γυναικών πριν από και μετά τον τοκετό. 
4. Εξάλλου, η οδηγία του Συμβουλίου 89/391/Ε0Κ<2), περί της εφαρμογής 
μέτρων για την προαγωγή της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας 
των εργαζομένων κατά την εργασία, προβλέπει ότι οι ιδιαίτερα 
ευαίσθητες ομάδες κινόύνου πρέπει νπ προστατεύονται από τους 
κινδύνους που τις απειλούν ειδικότερα. Άρα, οι έγκυες ή οι λεχώνες 
εργαζόμενες πρέπει να θεωρούνται από πολλές απόψεις ως ομάδα με 
ειδικούς κινδύνους. 
5. Συνεπώς, η παρούσα οδηγία αποτελεί μια ειδική οδηγία σύμφωνα με την 
οδηγία 89/391/ΕΟΚ και αποβλέπει στην προαγωγή της βελτίωσης της 
ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία. Απ'αυτό 
συνάγεται ότι όλα τα άρθρα της οδηγίας πλαισίου που προαναφέρθηκε 
εφαρμόζονται, ειδικά τα άρθρα 10 (ενημέρωση των εργαζομένων), 11 
(1) Βλ. έκθεση Dagmar COSTER-WALTJEN, έγγρ. ν/1829/84 
(2) ΕΕ L 183/1 της 29.06.1989. 
- 3 -
(διαβουλεύσεις και συμμετοχή των εργαζομένων) και 12 (κατάρτιση των 
εργαζομένων. Υπενθυμίζεται εδώ ότι σύμφωνα με την οδηγία πλαίσιο 
που προαναφέρθηκε, ως εργαζόμενος νοείται κάθε πρόσωπο που 
απασχολείται από εργοδότη, συμπεριλαμβανομένων των ασκουμένων και 
των μαθητευομένων (άρθρο 2α) και ως εργοδότης, "κάθε φυσικό ή 
νομικό πρόσωπο το οποίο συνδέεται με σχέση εργασίας με τον 
εργαζόμενο και έχει την ευθύνη για την επιχείρηση και/ή την 
εγκατάσταση" (άρθρο 2β). 
2. Η κατάσταση στα Kpftin μέλη και τα διεθνή OPYCVfl 
6. Οι εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις και πρακτικές στα κράτη μέλη όσον 
αφορά την προστασία των εγκύων ή λεχώνων εργαζομένων, 
παρουσιάζονται στα παραρτήματα της παρούσας ανακοίνωσης και 
περιγράφουν συνοπτικά την κατάσταση όσον αφορά τις διακοπές 
εργασίας - δηλαδή "την άδεια μητρότητας" (διάρκεια και κατανομή 
σχετικά με την προβλεπόμενη ημερομηνία τοκετού, σχετικό επίπεδο των 
αποδοχών και/ή του επιδόματος, λεπτομέρειες χρηματοδότησης κ.τ.λ.), 
τις συνθήκες εργασίας των εγκύων (κυρίως σχετικά με τη νυκτερινή 
εργασία) καθώς και τους περιορισμούς έκθεσης σε ορισμένους 
κινδύνους και σε ορισμένους παράγοντες. Έτσι, μπορούμε να 
διαπιστώσουμε: 
(i) ότι η διακοπή εργασίας που χορηγείται στην έγκυο εργαζόμενη 
κυμαίνεται από 12 εβδομάδες στις Κάτω Χώρες έως 40 εβδομάδες 
στο Ηνωμένο Βασίλειο (όμως, στην τελευταία περίπτωση, άνευ 
αποδοχών στο σύνολο αυτής της περιόδου) -, ενώ ο μέσος όρος 
είναι 15 εβδομάδες στο σύνολο της Κοινότητας - από τις οποίες 6 
εβδομάδες περίπου πριν από την προβλεπόμενη ηΜερομηνία του 
τοκετού· 
(li) ότι αυτή η διακοπή εργασίας λόγω εγκυμοσύνης είναι είτε 
μετ'αποδοχών, είτε συνοδεύεται από επίδομα το σχετικό επίπεδο 
του οποίου μπορεί να φθάσει το 100% του μισθού - η 
χρηματοδότηση αυτών των αποδοχών/επιδόματος επιβαρύνει είτε τον 
εργοδότη είτε την κοινωνική ασφάλιση· 
(Νί) ότι n θέση των κρατών μελών σχετικά με τη νυκτερινή εργασία των 
εγκύων κυμαίνεται από την απαγόρευση έως την έγκριση με, 
ενδεχομένως, ειδικές διατάξεις παρέκκλισης που απαγορεύουν τη 
νυκτερινή εργασία σε ορισμένους τομείς ή για δραστηριότητες που 
μπορεί να μεταβάλλουν την υγεία της εγκύου εργαζόμενης· 
(ΐν) ότι γενικά υπάρχουν περιορισμοί στα κράτη Μέλη σχετικά με τους 
κινδύνους έκθεσης των εγκύων εργαζομένων όσον αφορά διάφορους 
παράγοντες - έκθεση, που μπορεί να έχει καταστροφικές 
επιδράσεις για την υγεία τους. 
7. Πρέπει να σημειώσουμε ότι σε όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας οι 
αποδοχές και/ή το επίδομα που καταβάλλεται στις έγκυες εργαζόμενες 
οι οποίες δικαιούνται άδεια μητρότητας υπόκειται σε ορισμένους 
όρους επιλεξιμότητας, που εκφράζονται είτε σε όρους διάρκειας 
προηγούμενης απασχόλησης πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία του 
τοκετού (αντίστοιχα της γένεσης αυτού του δικαιώματος για άδεια 
μητρότητος μετ'αποδοχών), είτε σε όρους της προηγούμενης διάρκειας 
κάλυψης από σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (το μέγιστο 9 μήνες στη 
διάρκεια των 12 μηνών που προηγούνται αυτής της ημερομηνίας). Για 
να συμπληρωθεί η εικόνα, πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι σε ορισμένα 
κράτη Μέλη η διάρκεια κατά την οποία η ενδεχόμενη δικαιούχος έλαβε 
επιδόματα ανεργίας λαμβάνεται επίσης υπόψη και ότι εξάλλου, αυτή η 
διάρκεια μπορεί να συντμηθεί σε περίπτωση πρώιμου τοκετού (όπως και 
η διάρκεια της άδειας μητρότητας μπορεί να παραταθεί σε περίπτωση 
πολλαπλής γέννησης). 
- 4 -
8. Σε ό,τι αφορά τα διεθνή όργανα, η σύμβαση αριθ. 103 της Διεθνούς 
Οργάνωσης Εργασίας το 1952 (που αναθεωρήθηκε το 1982) περί "της 
προστασίας της μητρότητας", που έχει κυρωβεΐ ως τα σήμερα από 6 
κράτη μέλη (Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, 
Πορτογαλία) προβλέπει επίσης άδεια μητρότητας 12 εβδομάδων - από 
την οποία "ένα μέρος πρέπει να ληφθεί υποχρεωτικά μετά τον τοκετό" 
(άρθρο 3), ενώ αυτή η άδεια δημιουργεί δικαίωμα για παροχές σε 
είδος και σε ιατρικές παροχές (άρθρο 4.1.) - ενώ ο εργοδότης σε 
καμία περίπτωση "δεν μπορεί να θεωρηθεί προσωπικά υπεύθυνος για το 
κόστος των παροχών που οφείλονται στις γυναίκες που απασχολεί" 
(άρθρο 4.8.). Επιπλέον, η παραπάνω σύμβαση ορίζει (άρθρο 6) ότι δεν 
επιτρέπεται σε εργοδότη "να της κοινοποιήσει την άδεια της στη 
διάρκεια αυτής της απουσίας, ή σε τέτοια ηΜερορηνία που η προθεσΜία 
προειδοποίησης να λήγει στη διάρκεια της παραπάνω απουσίας". 
9. Εξάλλου η σύμβαση της ΔΟΕ περί της νυκτερινής εργασίας (Ιούνιος του 
1990) ορίζει στο άρθρο της 7, ότι "πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για 
να εξασφαλίζεται ότι υπάρχει εναλλακτική λύση στη νυκτερινή εργασία 
για τις εργαζόμενες οι οποίες χωρίς αυτό θα ήταν υποχρεωμένες να 
εκτελέσουν παρόμοια εργασία στη διάρκεια μιας περιόδου τουλάχιστον 
3 μηνών πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία του τοκετού και 
τουλάχιστον 3 μηνών μετά τη γέννηση του παιδιού" (άρθρο 7.1α). Η 
ίδια αυτή σύμβαση για την οποία συμφώνησαν οι κοινωνικοί εταίροι 
στη ΔΟΕ καθώς και 11 από τα 12 κράτη μέλη (το δωδέκατο απέσχε) 
ορίζει επίσης ότι τα μέτρα που προαναφέρθηκαν "μπορεί να 
συνεπάγονται τη μεταφορά σε εργασία ημέρας όταν αυτό είναι δυνατόν, 
τη χορήγηση παροχών κοινωνικής ασφάλισης ή παράταση της άδειας 
μητρότητας" (άρθρο 7.2.), ότι η έγκυος εργαζόμενη "δεν μπορεί να 
απολυθεί ούτε να λάβει προειδοποίηση απόλυσης εκτός εάν υπάρχουν 
σπουδαίοι λόγοι άσχετοι με την κυοφορία ή τον τοκετό" (άρθρο 7.3α), 
και τέλος ότι το εισόδημα της θα πρέπει να διατηρηθεί σε 
ικανοποιητικό επίπεδο για να εξασφαλίζονται η συντήρηση της και η 
συντήρηση του παιδιού της κάτω από αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης" 
(άρθρο 7.3β). 
3. Συμπεράσματα 
10. Σύμφωνα με το πρόγραμμα δράσης της, η Επιτροπή πρέπει να προτείνει 
στο Συμβούλιο οδηγία που να λαμβάνει υπόψη ταυτόχρονα την ποικιλία 
των επαγγελμάτων και την ανάγκη να αποφευχθεί η δημιουργία 
συμπληρωματικών εμποδίων για την απασχόληση των γυναικών. 
11. Συνεπώς, η παρούσα πρόταση οδηγίας, βασιζόμενη στο άρθρο 118Α ΕΟΚ, 
αποβλέπει στο να επιφέρει βελτίωση της προστασίας των εγκύων ή 
λεχώνων εργαζομένων μέσα στο εργασιακό τους περιβάλλον, χωρίς να 
προκαλέσει γι'αυτό υποβάθμιση του συνόλου των εργασιακών τους 
συνθηκών και κυρίως της κατάστασης τους μέσα στην αγορά της 
απασχόλησης. Για το σκοπό αυτό αποβλέπει να προστατεύσει την υγεία 
και την ασφάλεια των εργατριών αφενός, ενώ ταυτόχρονα διαφυλάσσει 
την αρχή της ισότητας των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών 
αφετέρου, η οποία θεσπίστηκε με την οδηγία του Συμβουλίου 
76/207/ΕΟΚ, περί της εφαρμογής της αρχής της ισότητας μεταχείρισης 
μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση, 
στην επαγγελματική κατάρτιση και στην επαγγελματική προώθηση και 
τις συνθήκες εργασίας^1). 
(1) ΕΕ αριθ. L 39 της 14.2.1976, σελ. 40 
- 5 -
12. Τέλος η παρούσα οδηγία λαμβάνει υπόψη τις διατάξεις των διεθνών 
συμβάσεων της ΔΟΕ που παρουσιάστηκαν παραπάνω, περί της προστασίας 
της μητρότητας (αριθ. 103), αφενός, και τις κανονιστικές ρυθμίσεις 
όοον αφορά τη νυκτερινή εργασία που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 1990, 
αφετέρου. 
II. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 
13. Το άοθοο 1 καθορίζει την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας σύμφωνα με 
τις διατάξεις του άρθρου 118Α της Συνθήκης ΕΟΚ και της οδηγίας 
πλαισίου 89/391/Ε0Κ περί της υγείας και της ασφάλειας των 
εργαζομένων κατά την εργασία. 
Ωστόσο, είναι ουσιώδες, κυρίως με βάση τη φροντίδα να εξασφαλιστούν 
ταυτόχρονα η προστασία της υγείας και της ασφάλειας και η προστασία 
της απασχόληση? των γυναικών τις οποίες αφορά αυτή n οδηγία, να 
σεβαστεί η παρούσα οδηγία τις αρχές της ισότητας της μεταχείρισης 
μεταξύ ανδρών και γυναικών που έχουν θεσπιστεί με τις σχετικές 
οδηγίες του Συμβουλίου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των 
Ε.Κ. . 
14. Το άοθοο 2 επιφέρει τις αναγκαίες διευκρινίσεις όσον αφορά τον 
καθορισμό του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας. 
15. Το τμήμα II (άοθοα 3 και 4) αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας για 
τις έγκυες εργαζόμενες σχετικά με τους κινδύνους που μπορεί να τις 
απειλήσουν ιδιαίτερα κατά την εργασία και συνεπώς για τα αναγκαία 
μέτρα που πρέπει να λαμβάνοντα» σχετικά από τα κράτη μέλη. 
16. Εκτός από την περίοδο διακοπής της εργασίας που προαναφέρθηκε, η 
προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εγκύων εργαζομένων 
μπορεί να επιβάλλει μια διευθέτηση των ωραρίων εργασίας και των 
επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων ώστε να λαμβάνονται υπόψη η 
κατάσταση τους καθώς και το είδος δραστηριοτήτων και οι συνθήκες 
εργασίας τους. Αυτή n διευθέτηση μπορεί να αφορά π.χ., την οργάνωση 
περιόδων ανάπαυσης κατά κανονικά διαλείμματα ή τη διευθέτηση των 
εργασιακών συνθηκών σε οθόνες οπτικής απεικόνισης και ενδεχομένως, 
αλλαγή θέσης εργασίας. Ειδικότερα έχει καταγραφεί ένας μεγαλύτερος 
αριθμός αποβολών σε γυναίκες που εργάζονται σε οθόνη. Διάφορες 
επιστημονικές μελέτες^1) έδειξαν ότι αυτές οι αποβολές φαίνεται 
ότι σχετίζονται κατά προτίμηση με τη θέση του σώματος κατά την 
εργασία ενώ έτσι δικαιολογούνται οι διατάξεις σχετικά με την 
εργασία σε οθόνη. 
17. Ομοίως, οι περιορισμοί που προκύπτουν από τη νυκτερινή εργασία, που 
σχετίζονται εν μέρει με την κακή ανάκτηση δυνάμεων των εγκύων 
εργαζομένων που εκτελούν εργασία που συνεπάγεται ειδικούς κινδύνους 
γι' αυτές ή μεγάλη σωματική ή διανοητική καταπόνηση, οδηγούν σε 
μεγαλύτερη συχνότητα πρόωρων τοκετών και/ή npàiupwv αποβολών στις 
(1) Π.χ. μελέτη του Northern California Kaiser Permanent Medical Care 
Programme, που δημοσιεύθηκε στο American Journal of Industrial 
Medicine, Ιούνιος 1988. 
- 6 -
έγκυες εργαζόμενες, δικαιολογώντας έτσι υποχρεωτικά το να μην 
επιφορτίζονται αυτές με νυκτερινή εργασία για μια συγκεκριμένη 
περίοδο τουλάχιστον (άρθρο 3,3α,)· 
18. Ορισμένοι κίνδυνοι απειλούν ειδικά τις θηλάζουσες εργαζόμενες και 
έμμεσα το νεογνό μέσω του μητρικού γάλακτος, και γι'αυτό το λόγο 
είναι χρήσιμο να προβλεφθούν μέσα στην παρούσα οδηγία ειδικές 
διατάξεις για την προστασία αυτών των γυναικών. Πράγματι, λόγω του 
θηλασμού αλλάζουν το εσωτερικό τους περιβάλλον (ανύψωση του βασικού 
μεταβολισμού, μείωση του όγκου του αίματος που κυκλοφορεί, κ.τ.λ.) 
καθώς και τα ενεργειακά τους αποθέματα, τα αποθέματα τους σε 
βιταμίνες και ολιγοστοιχεία. Λόγω του γεγονότος αυτού κουράζονται 
πιο εύκολα, πράγμα που μπορεί να είναι πιθανή πηγή εργατικών 
ατυχημάτων αφενός, καθώς και μειωμένης αντίστασης απέναντι στην 
επιθετικότητα του εργασιακού περιβάλλοντος, αφετέρου. 
19. Για τους ίδιους λόγους όπως εκείνοι που προαναφέρθηκαν σχετικά με 
τη διακοπή εργασίας (παράγραφος 20), n διευθέτηση αυτών των 
εργασιακών συνθηκών προς όφελος των εγκύων εργαζομένων δεν έχει 
πραγματικό αποτέλεσμα παρά εάν παράλληλα συνοδεύεται από τη 
διατήρηση των εργασιακών δικαιωμάτων και από κατάλληλες αποδοχές. 
20. Στις εργαζόμενες που καλύπτονται από αυτή την οδηγία πρέπει να 
εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας 89/391/Ε0Κ προσαρμοσμένες 
στην κατάσταση τους, κυρίως σε ό,τι αφορά τις υποχρεώσεις που 
βαρύνουν τους εργοδότες σχετικά με την προστασία από τους κινδύνους 
που συνδέονται με την έκθεση σε χημικούς, φυσικούς και βιολογικούς 
παράγοντες κατά την εργασία. Συνεπώς, αυτή η προστασία απαιτεί οι 
έγκυες εργαζόμενες να μην επιφορτίζονται με εργασίες που εκθέτουν ή 
μπορεί να εκθέτουν σε ορισμένους παράγοντες και διαδικασίες που 
αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας. Η παρακάτω παράγραφος 32. 
απαριθμεί τον κατάλογο αυτών των παραγόντων που εμπίπτουν στις 
διατάξεις του άοθοου 4. Με το ίδιο πνεύμα οι έγκυες εργαζόμενες δεν 
μπορεί να εκτίθενται σε προβλεπτές υπερβάσεις των οριακών τιμών 
επαγγελματικής έκθεσης στους άλλους παράγοντες, διότι αλλιώς 
υπάρχει ο κίνδυνος πολύ σοβαρής αλλοίωσης της υγείας τους λόγω της 
ειδικής ευπάθειας τους. Επίσης, εδώ πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η 
προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους των ιοντιζουσών 
ακτινοβολιών εξασφαλίζεται ήδη με την οδηγία (ΕΥΡΑΤΟΜ) της 
15ης Ιουλίου 1980. 
21. Το τμήμα III (άοθοα 5 και 6) καθορίζει τη φύση και τις λεπτομέρειες 
της άδειας μητρότητας για τις έγκυες και λεχώνες εργαζόμενες καθώς 
και τα ζητήματα αφενός, με τα εργασιακά δικαιώματα για τις 
δικαιούχους αυτής της άδειας, και αφετέρου σχετικά με τη μείωση του 
χρόνου εργασίας. 
22. Ειδικότερα (άοθοο 5.1.). η ευθραυστότητα των εγκύων εργαζομένων 
λόγω της κατάστασης τους και των εργαζομένων στην περίοδο αμέσως 
μετά τον τοκετό, που μερικές φορές δύσκολα συμβιβάζεται με τις 
επαγγελματικές επιταγές που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μεταβολή της 
κατάστασης της υγείας τους, δικαιολογεί διακοπή της εργασίας 
διάρκειας 14 εβδομάδων χωρίς διακοπή, που κατανέμονται πριν από και 
μετά τον τοκετό. Το γεγονός είναι ότι οι 14 προτεινόμενες εβδομάδες 
και μερικές φορές περισσότερες, αποτελούν κεκτημένο δικαίωμα σε 
- 7-
πολλά κράτη μέλη. Χωρίς να θέτει εμπόδια στη νομοθετική πορεία 
αυτών των κρατών, στο μέτρο που πρόκειται εδώ για ελάχιστες 
απαιτήσεις, η πρόταση αυτή προσφέρει στις εν λόγω εργαζόμενες 
στα άλλα κράτη μέλη μια επιθυμητή και συμβατή βελτίωση με τους 
κοινοτικούς στόχους (βλέπε το παράρτημα 2). Εννοείται ότι η 
κατανομή της διάρκειας της διακοπής της εργασίας πριν από και 
μετά τον τοκετό πρέπει να αφεθεί στην εκτίμηση της δικαιούχου 
στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας και πρακτικής. Στο ίδιο 
πλαίσιο, και με δεδομένους τους στόχους για την υγεία και την 
ασφάλεια, πρέπει να αφεθεί στα κράτη μέλη η ευχέρεια να 
χορηγούν διακοπή εργασίας μεγαλύτερη από τις 14 αυτές εβδομάδες 
που δεν θα συνοδεύεται αναγκαστικά με την καταβολή της 
ολοκληρίας των αποδοχών, υπό τον όρο, βεβαίως, αυτή η παράταση 
να εξασφαλίζει ισοδύναμο επίπεδο προστασίας. 
23. Οι προγεννητικές εξετάσεις που είναι υποχρεωτικές στα περισσότερα 
κράτη μέλη και τις οποίες πρέπει να δικαιούνται οι έγκυες 
εργαζόμενες, είναι ένας απαραίτητος παράγοντας για την προστασία 
της υγείας τους. Αυτό δικαιολογεί το γεγονός να θεσπίζονται οι 
διατάξεις από τα κράτη μέλη εκεί όπου δεν έχει γίνει αυτό, ώστε 
όλες οι έγκυες εργαζόμενες να δικαιούνται άδεια χωρίς απώλεια 
αποδοχών για να πάνε να περάσουν ιατρική εξέταση όπως και να 
θεωρούνται αυτές οι περίοδοι διακοπής της εργασίας χρόνος εργασίας. 
24. Δεδομένου ότι, όπως το υπενθύμισε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων μέσα στην απόφαση του της 15ης Μαΐου 1986 στην υπόθεση 
JOHNSTON (222/84), οι εξαιρέσεις στην αρχή της ίσης μεταχείρισης 
μεταξύ ανδρών και γυναικών, όπως θεσμοποιείται με την οδηγία 
76/207/ΕΟΚ, πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά, αφού οι ειδικές 
διατάξεις για την προστασία της εγκυμοσύνης και της μητρότητας δεν 
επιτρέπουν να εξαιρούνται οι γυναίκες από μια θέση εργασίας λόγω 
του ότι η κοινή γνώμη θα απαιτούσε να προστατεύονται περισσότερο 
από τους άνδρες από ορισμένους κινδύνους (βλέπε το παράρτημα 3 της 
παρούσας αιτιολογικής έκθεσης όπου παρατίθεται η κατάσταση στα 
κράτη μέλη στον τομέα αυτό). Συνεπώς, η παραπάνω διακοπή εργασίας 
παραμένει δικαίωμα και όχι υποχρέωση για την έγκυο εργαζόμενη, 
εκτός εάν υπάρχει αντίθετη ιατρική γνωμάτευση. 
25. Το γεγονός ότι η άδεια αυτή είναι μετ'αποδοχών και/ή συνοδευόμενη 
από επίδομα - που οι λεπτομέρειες της χρηματοδότησης της δεν 
αφορούν την παρούσα οδηγία - αντιστοιχεί στην απλή πραγματικότητα 
ότι πολλές έγκυες εργαζόμενες θα ήταν υποχρεωμένες να παραιτηθούν 
ολοκληρωτικά ή εν μέρει από τη διακοπή εργασίας για να μην χάσουν 
τις αποδοχές τους - πράγμα που προφανώς αντιστρατεύεται τον 
επιδιωκόμενο στόχο - δηλαδή τη βελτίωση της προστασίας της υγείας 
μέσα στο εργασιακό περιβάλλον. Πρέπει να υπενθυμιστεί εδώ ότι η 
σύμβαση της ΔΟΕ για τη νυκτερινή εργασία (1990) υπενθυμίζει ότι "το 
εισόδημα της εργαζομένης πρέπει να διατηρείται σε ικανοποιητικό 
επίπεδο ώστε να καλύπτει τη συντήρηση της και τη συντήρηση του 
παιδιού της κάτω από αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωοης" (άρθρο 7.3β), 
διατύπωση που επαναλαμβάνει τη διατύπωση που περιέχεται μέσα στη 
σύμβαση αριθ. 103 και στο άρθρο της 7.4. 
- 8 -
26. Το άοθοο 5.2 αναφέρεται ειδικά στην περίοδο αμέσως πριν από την 
πιθανή ηΜερομηνία του τοκετού και αμέσως ύστερα από αυτή την 
ημερομηνία. Το γεγονός είναι ότι ένας μεγάλος αριθμός εγκύων 
εργαζομένων, στη σημερινή κατάσταση, προτιμά να μεταθέτει για 
ευνόητους λόγους, το δικαίωΜά του για άδεια μητρότητας στην περίοδο 
μετά τον τοκετό, και έτσι να μένει στην εργασία έως την τελευταία 
στιγμή πριν από τον τοκετό. Οι δυσκολίες εργονομικής προσαρμογής 
των εγκύων εργαζομένων στη θέση εργασίας τους και οι σοβαροί 
κίνδυνοι για την υγεία που μπορεί να προκύψουν από την παραπάνω 
μετάθεση δικαιολογούν το να μπορούν να δικαιούνται μια υποχρεωτική 
διακοπή εργασίας μετ'αποδοχών, τις δύο τελευταίες εβδομάδες πριν 
από την πιθανή ηΜερομηνία του τοκετού. 
27. Η διατήρηση των εργασιακών δικαιωμάτων (άοθοο 6) και ιδίως η 
διατήρηση της ίδιας της απασχόλησης και των αποδοχών που 
αντιστοιχούν, εμφανίζεται ως φυσική συνέπεια απαραίτητη για το 
δικαίωμα που αναφέρεται στο άρθρο 5 της οδηγίας, ώστε η εργαζόμενη 
να μην παραιτείται από την προστασία της υγείας ή της ασφάλειας 
της, κυρίως για λόγους επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Συνεπώς, n 
διατήρηση αυτών των δικαιωμάτων πρέπει να εξασφαλίζεται όπως πρέπει 
να αποφεύγεται κάθε κίνδυνος απόλυσης για λόγους που συνδέονται με 
την κατάσταση της εγκύου ή λεχώνας εργαζομένης. 
28. Το άοθοο 7 αποβλέπει στην εδραίωση της προστασίας της υγείας και 
της ασφάλειας των εργαζομένων που καλύπτονται από αυτή την οδηγία, 
χάρη οε διευθέτηση υπέρ αυτών της διαδικασίας που αφορά τις 
διαφορές που θα μπορούσαν να προκύψουν, εφόσον αυτές αναφύονται 
μέσα στην περίοδο που καλύπτει η οδηγία. Πράγματι, στις διαφορές 
που αφορούν την προστασία της μητρότητας, έχει εισαχθεί στο νόμο 
σαφής ελάφρυνση του βάρους της απόδειξης υπέρ της εργαζόμενης στην 
Ιταλία^1), στη Δανία^2), στην Ιρλανδία^3), στη Γαλλία^4), στις 
Κάτω Χώρες, στη Γερμανία^5) και στο Ηνωμένο Βασίλειο^. 
Επιπλέον, το Βέλγιο βρίσκεται στο στάδιο της τροποποίησης της 
νομοθεσίας του προς την ίδια κατεύθυνση επίσης. 
29. Το άοθοο 8 περιέχει μια κοινή διάταξη στις ειδικές οδηγίες της 
οδηγίας 89/391/ΕΟΚ που προβλέπει τις λεπτομέρειες προσαρμογής του 
τεχνικού παραρτήματος. 
30. Τα άοθοα 9 και 10 περιέχουν τις τελικές διατάξεις που είναι κοινές 
στις οδηγίες, προσαρμοσμένες ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ειδική 
περίπτωση της εφαρμογής μέσω συμφωνιών, χωρίς πάντως να 
απαλλάσσονται τα κράτη μέλη από την υποχρέωση να επιτύχουν τα 
αποτελέσματα που ορίζει η οδηγία αυτή. 
31. Η τελική ημερομηνία εφαρμογής της παρούσας οδηγίας ορίζεται η 31η 
Δεκεμβρίου 1992, λόγω της ενσωμάτωσης της στο πλαίσιο της 
υλοποίησης της κοινωνικής διάστασης της εσωτερικής αγοράς. 
(1) Το άρθρο 2 του νόμου αριθ. Ι 204 της 30.12.1971. 
(2) Το άρθρο 16 (4) του νόμου της 1.1.1988. 
(3) Το άρθρο 26 του νόμου της 26.03.1981. 
(4) Πράξη 83-635 της 13.07.1983, κώδικας εργασίας άρθρο L 140-8. 
(5) Αστικός κώδικας, άρθρα 611 (α) παράγραφος 1 και 612 παράγραφος 3. 
(6) Khanna v. Ministry of Defence (1981) ICR 653. 
- 9 -
32. Τα παραρτήματα της παρούσας οδηγίας προβλέπουν κατάλογο των 
παραγόντων και των διαδικασιών στους οποίους οι έγκυες εργαζόμενες 
και οι θηλάζουσες εργαζόμενες δεν πρέπει να εκτίθενται λόγω των 
ειδικών κινδύνων που συνιστούν για αυτές. 
(i) Φυσικοί παράγοντες: 
οι εργασίες που συνεπάγονται ή που μπορεί να συνεπάγονται 
δόνηση με υψηλή συχνότητα του σωματικού άξονα, μπορεί να 
ενοχοποιούνται για αποκόλληση του πλακούντα στην έγκυο και 
μπορεί επίσης να είναι παράγοντες πρώιμου τοκετού. Αυτό εξηγεί 
την απαγόρευση τους για την έγκυο εργαζόμενη, ακόμα περισσότερο 
αφού τα μέτρα τεχνικής πρόληψης αυτών των δονήσεων που ισχύουν 
σήμερα δεν είναι αρκετά αποτελεσματικά. 
(Μ) Βιολογικοί παράγοντες: 
Οι βιολογικοί παράγοντες των ομάδων III και IV σύμφωνα με το 
άρθρο 2 της οδηγίας 90/..../ΕΟΚ προκαλούν σοβαρές ασθένειες 
στον άνθρωπο και αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τον εργαζόμενο. Η 
έκθεση σε τέτοιους παράγοντες θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά 
νοσήματα στην έγκυο. Επειδή αυτά τα νοσήματα μπορεί να θέσουν 
σε κίνδυνο τη ζωτική πρόγνωση των εγκύων γυναικών, πρέπει να 
απαγορευθεί η έκθεση τους στους παραπάνω παράγοντες. 
Η τοξοπλάσμωση, ο ιός της ερυθράς καθώς και ο ιός της 
ανεμοβλογιάς, είναι γνωστό ότι προκαλούν εμβρυϊκές δυσπλασίες 
σε μη ανοσοποιημένα άτοΜα. Έτσι εξηγείται γιατί πρέπει να 
απαγορευτεί η έκθεση των εγκύων εργαζοΜένων σ'αυτούς τους 
παράγοντες, δεδοΜένων κυρίως των ιατρικών επιπλοκών που μπορεί 
να προκύψουν για την εργαζόμενη, χωρίς να υπολογίσουμε τις 
ψυχικές βλάβες που υφίσταται η μητέρα από τη γέννηση ενός 
ανάπηρου παιδιού. 
Οι άλλοι απαριθμούμενοι βιολογικοί παράγοντες (λυστέρια, 
μυξοϊός, κ.τ.λ.) εκτός από την υπερθερμία που προκαλούν στην 
ασθενή που έχει μολυνθεί, είναι παράγοντες εμβρυϊκής 
ανοξαιμίας, παρουσιάζουν ξεχωριστούς κινδύνους για το έμβρυο με 
εκδήλωση δυσπλασιών και/ή αποβολών. 
Τέλος, για τους βιολογικούς παράγοντες που μολύνουν κυρίως το 
κάτω γεννητικό σύστημα (Neisseria Gonorrhae, Treponema 
pallidum), ο ειδικός τροπισμός τους τους κάνει επικίνδυνους για 
την έγκυο εργαζόμενη διότι μπορεί να μολύνουν το ωάριο από την 
κάτω οδό με τις επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν για την 
εργαζόμενη. 
(Μι) Χημικοί παράγοντες: 
Οι ουσίες που έχουν επισημανθεί(1) R40 (πιθανός κίνδυνος 
μόνιμων επιδράσεων), R45 (καρκινογόνοι), R46 (κληρονομική 
γενετική μεταβολή, R47 (τερατογόνοι), παρουσιάζουν τέτοιο 
κίνδυνο που πρέπει να αποφεύγεται n επαφή τους από τις έγκυες 
εργαζόμενες. 
Οι υπόλοιπες ουσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα 
παρουσιάζουν έναν από τους παραπάνω κινδύνους αλλά δεν έχουν 
ακόυη ταξινομηθεί ή επισημανθεί από την οδηγία 67/548/ΕΟΚ. 
(1) : από την οδηγία 67/548/ΕΟΚ (επισήμανση των χημικών ουσιών). 
- 10 
Οι βιομηχανικές διαδικασίες που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 
της οδηγίας 90/394/ΕΟΚ, περί της προστασίας των εργαζομένων από 
τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση στους καρκινογόνους 
παράγοντες κατά την εργασία, παρουσιάζουν τέτοιο κίνδυνο για 
την έγκυο εργαζόμενη ώστε οι εργασίες όπου εμπλέκονται 
παρόμοιες διαδικασίες πρέπει να μην της ανατίθενται. 
(uemtmi - 11 -
ΑΔξ I A ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Qd-
Ελλάς 
I array ία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
/ουζεμβούργο 
Κάτω Χάρες 
Πορτογαλία 
Η.Β. 'Αδεια μητρότητας 
14 εβδομάδες (6 πριν από τον τοκετό)(1) 
28 εβδομάδες (4 πριν από τον τοκετόΧ2) 
14 εβδομάδες (6 πριν από τον τοκετόχ4) 
15 εβδομάδες (6 πριν από τον τοκετό)(5) 
16 εβδομάδες (6) 
16 εβδομάδες (6 πριν από τον τοκετό)(7) 
14 εβδομάδες (4 πριν από τον τοκετόχβ) 
20 εβδομάδες(8 πριν από τον τοκετοχίΟ) 
16 εβδομάδες(8 πριν από τον τοκετόχΠ) 
12 εβδομάδες(6 πριν από τον τοκετόχΐ2) 
90 ημέρες (6 εβδομάδες πριν από τον 
τοκετό) (13) 
40 εβδομάδες (15) Μισθός 
100% για 1 έως 4 εβδομάδες,80% 
κατόπιν 
90% του μισθού (3) 
100% του μισθού ή σταθερό ποσό 
100% του μισθού 
75% του μισθού 
84% του μισθού 
70% τού μισθού(9) 
80% του μισθού 
100% του μισθού 
100% του μισθού 
100% του μισθού 
6 εβδομάδες με 90% του μισθού 
και 12 εβδομάδες με μειωμένο 
σταθερό ποσό. Το υπόλοιπο της 
περιόδου άνευ αποδοχών (16). Συμπληρωματική άδεια 
/ 
/ 
/ 
Οι μητέρες μπορούν να ζητήσουν 
μείωση του ωραρίου μετ'αποδοχών 
έως 2 ώρες πριν από την ηλικία των 
2 ετών και μία ώρα πριν από τα 4 
έτη. 
/ 
/ 
4 συμπληρωματικές εβδομάδες άνευ 
αποδοχών. 
2 ώρες ανά ημέρα μετ'αποδοχών 
έως τα πρώτα γενέθλια του παιδιού 
/ 
/ 
Μείωση του ωραρίου κατά 1 ώρα ανά 
ημέρα στη διάρκεια 9 μηνών 
(μετ'αποδοχών στην περίπτωση θηλα­
σμού). 
/ 
Σημειώσεις 1 έως 16: βλέπε την επόμενη σελίδα. 
- 12 -
Σημειώσεις: Άδεια μητρότητας 
(1) npénei να καλυκτονται ano κοινωνική ασφάλιση ήβη για βιάοτημα 6 μηνών ano τους οποίους τρεις irpiv ano τον 
τοκετό.Enιηλέον πρέπει να έχουν 120 ημέρες πραγματικής ή πιοτούμενης εργαοίας. 
(2) Πρέπει να είναι ασφαλισμένες και να έχουν εργαστεί για διάστημα 6 μηνών μέσα στη διάρκεια του έτους nou προηγείται 
του τοκετού, από το οποίο τουλάχιστον 40 ώρες στη διάρκεια 4 εβδομάδων που προηγούνται της άδειας. Οι δέκα 
τελευταίες εβδομάδες μπορεί να ληφθούν από τον πατέρα ή την μητέρα ή να μοιραστούν μεταξύ τους (βλέπε γονική άδεια). 
(3) Για τις εργάτριες το επίδομα ανέρχεται στο 90% του μισθού στη διάρκεια 18 εβδομάδων, για τις υπαλλήλους σε 
τουλάχιστον 50% στη διάρκεια 5 μηνών, και υπάρχει ανώτατο όριο στο επίδομα. Περίπου το 50% των γυναικών έχουν 
εισοδήματα που ξεκερνούν αυτό το ανώτατο όριο. 
(4) Τέσσερις συμπληρωματικές εβδομάδες σε ηερίπτυοη πρόωρου ή πολλαπλού τοκετού. Οι δικαιούχες πρέπει να έχουν εργαστεί 
ή να έχουν λάβει επιδόματα ανεργίας στη διάρκεια 9 μηνών τουλάχιστον (7 σε περίπτωση πρώιμου τοκετού) στη διάρκεια 
των προηγούμενων 12 μηνών. 
(5) 200 ημέρες καταβολής εισφορών στη διάρκεια των δύο ετών που προηγούνται του δικαιώματος για επίδομα. Οι εργαζόμενες 
στο δημόσιο τομέα δικαιούνται 4 μήνες άδεια μητρότητας μετ'αποδοχών (2 μήνες πριν από και δύο μετά τη γέννηση). 
(6) Μετά υιοθεσία -8 εβδομάδες για παιδί μικρότερο από 9 μήνες και 6 εβδομάδες για παιδί ηλικίας μεταξύ 9 μηνών και 5 
ετών. Η δικαιούχος πρέπει να έχει εγγραφεί στην υπηρεσία κοινωνικής ασφάλισης για διάστημα 9 μηνών τουλάχιστον πριν 
από τη γέννηση και να έχει καταβάλει εισφορές για 180 τουλάχιστον ημέρες μέσα στο προηγούμενο αυτής έτος. 
(7) Μετά το τρίτο παιδί, οι γυναίκες μπορεί να δικαιούνται 2 συμπληρωματικές εβδομάδες πριν από τι γέννηση και 8 
εβδομάδες μετά. 2 συμπληρωματικές εβδομάδες χορηγούνται σε περίπτωση πολλαπλής γέννησης καθώς και 10 εβδομάδες σε 
περίπτωση πολλαπλής επαναλαμβανόμενης γέννησης. 
(8) Πρέπει να έχουν εργαστεί τουλάχιστον 18 ώρες /εβδομάδα και να κατέχουν θέση που δημιουργεί δικαίωμα για κοινωνική 
ασφάλιση για διάστημα τουλάχιστον 26 εβδομάδων. 0 δημόσιος τομέας και ένα μέρος του ιδιωτικού τομέα χορηγούν 10 
εβδομάδες άδειας μητρότητας σε περίπτωση υιοθεσίας. 
(9) Οι γυναίκες σε άδεια μητρότητας δικαιούνται επίσης το ισοδύναμο του 30% του μισθού τους ως πληρωμή κοινωνικής 
ασφάλισης. Στο δημόσιο τομέα οι γυναίκες λαμβάνουν το 100% του μισθού. 
(10) Στο δημόσιο τομέα οι γυναίκες μπορούν να ζητήσουν 4 συμπληρωματικές εβδομάδες άδειας μητρότητας μετ αποδοχών σε 
ύφος 100% και 16 εβδομάδες σε ύφος 30% μετά τη γέννηση. Στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να λάβουν « συμπληρωματικές 
εβδομάδες μετά τη γέννηση με ύφος 80% του μισθού. Η υποφήφια πρέπει να εργάζεται και να είναι ασφαλισμένη κατά 
την αρχή της εγκυμοσύνης. 
(11) 4 συμπληρωματικές εβδομάδες oc περίπτωση θηλασμού ή προώρου ή πολλαπλού τοκετού. Υποχρεωτική κοινωνική κάλυφη 
στη διάρκεια τουλάχιστον 6 μηνών κατά το έτος πριν από τον τοκετό. 
(12) Η δικαιούχος πρέπει να έχει εργαστεί τουλάχιστον 6 μήνες για να μπορεί να προβάλει απαίτηση αν και το αρμόδιο 
συμβούλιο βιομηχανίας (Industry board) δεν ακολουθεί πάντα αυτόν τον κανονισμό. 
(13) Επίσης 12 εβδομάδες σε περίπτωση υιοθεσίας. Οι δικαιούχες πρέπει να έχουν καταβάλει εισφορές επί τουλάχιστον 6 
μήνες στο σύστημα από τους οποίους τουλάχιστον 8 ημέρες στη διάρκεια των τριών μηνών που προηγούνται του 
δικαιώματος τους για χορήγηση παροχής. 
(14) 0 δημόσιος τομέας χορηγεί 15 συμπληρωματικές ημέρες άδειας μετ'αποδοχών κατ έτος στις μητέρες με παιδιά με 
ειδικές ανάγκες. 
(15) Παρέχεται η ευχέρεια να λαμβάνονται μεταξύ 11 εβδομάδων πριν από και 40 εβδομάδων μετά τον τοκετό. 
- 13 -
-γενικό καθεστώς:42,30£ IrΙ/ανά εβδομά­
δα (ενδεχομένως περισσότερο ) 
Ιταλία α)Η Κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνεται:υε 
το 80% των αποδοχών κατά την κανονική 
άδεια, με το 30% των αποδοχών στη διάρ­
κεια της συμπληρωματικής άδειας 
Λουξεμβούργο α)Την Κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνει: 
το 100% του ακαθάριστου μισθού σύν το 
επίδομα μητρότητας (3312 L Fr-1987) 
Κάτω Χώρες α)Την κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνει: 
το 100% του ακαθάριστου μισθού έως τα 
263 HFL/ ανά ημέρα 
Πορτογαλία α) Η κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνεται: 
με το 100% του μέσου μισθού των δύο 
μηνών πριν από το δεύτερο μήνα πρίν από 
την άδεια και όπου η ασφαλισμένη κατέ­
βαλε το ισοδύναμο 20 ημερών εισφορών 
σύν πρίμ θηλασμού. 
Ηνωμένο Βασίλειο α) 0 εονοδότηο επι βαρύνεται : Επί 6 εβδο­
μάδες με το 90% του εβδομαδιαίου μισθού 
αφού αφαιρεθεί το επίδομα. 0 εργοδότης 
καταβάλλει αυτό το επίδομα επί 8 εβδο­
μάδες εάν η μισθωτή έχει δουλέψει 26 
εβδομάδες γι'αυτόν (σύν ο ελάχιστος 
μισθός των 41£ ανά εβδομάδα) 
Μπορεί να ζητήσει την απόδοση της απο­
ζημίωσης (υπολογιζόμενης σε συνάρτηση 
με την αρχαιότητα μέσα στα ανώτατα και 
κατώτατα όρια που καθορίζονται)από το 
Ταμείο Μητρότητας. 
- 14 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Λόγοι νια διακοπή εονασίασ από άτουα που εονάΖονται 
Στοιχεία για το 1988 
άνδρες/γυναίκες (1000) 
που αφορούν δείγμα από κράτη μέλη για τα οποία η Κοινότητα διαθέτει αξιόπιστα στοιχεία 
Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
ΣΥΝΟΛΟ Αδεια μητρότητας % του συνόλου Άλλοι λόγοι, π.χ. 
προσωπικοί ή οικογενειακοί 
D 
DK 
D 
Ε 
F 
Ι 
NL 
Ρ 
UK 2211/1272 
1463/1220 
16454/10545 
8111/3597 
12409/9096 
14044/7058 
3736/2174 
2613/1841 
14746/10914 -/9,1 
-/22,3 
-/99,3 
~/13,4 
-/131,7 
(2) 
(2) 
-/5,5 
-/96,9 -/0,7 
-// ,8 
-10,9 
-/0,4 
-// ,4 
(2) 
(2) 
-/0,3 
-/0,9 (1) /3,1 
12,7/21,3 
39,0/66,0 
27,7/23,9 
47,0/80,7 
84,0/153,0 
36,5/56,8 
18,1/12,7 
60,7/105,7 % του συνόλου 
(1) /0,7 
0,9/1,7 
0,2/0,6 
0,3/0,5 
0,4/0,7 
0,6/2,2 
1,0/2,6 
0,7/0,7 
0,4/1,Ο 
EUR 61226/40165 -/388,9 -/Ο,97 332,8/511,5 0,54/1,27 
(1) ανεπαρκή στοιχεία 
(2) οι άδειες μητρότητας συμπεριλαμβάνονται στους "άλλους λόγους" 
(3) η Ευρώπη χωρίς την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - 15 -
Δικα(«μα ξπιοτροφής οτη Hon ξργαοΐας και απαγόρξνβη 
Γεουανία: Απαγορεύονται οι απολύσεις κατά τη διάρκεια της κυοφορίας και 
ως τη λήξη του τέταρτου μήνα μετά τον τοκετό (εάν ο εργοδότης 
ειδοποιήθηκε κατάλληλα)· δικαίωμα επιστροφής στην παλιά θέση εργασίας. 
Βέλνιο: 0 νόμος της 16ης Μαρτίου 1971 περί της εργασίας, στο άρθρο του 
40, ορίζει ότι ο εργοδότης δεν μπορεί να ενεργήσει προς το σκοπό να 
θέσει τέλος μονομερώς στη σχέση εργασίας από τη στιγμή που αυτός 
πληροφορείται για την κατάσταση εγκυμοούνης της εργαζομένης και έως 
ότου λήξει μια προθεσμία ενός μήνα που διαρκεί μετά το τέλος της άδειας 
μητρότητας, εκτός αν υπάρχουν λόγοι ξένοι με την κατάσταση της 
εργαζομένης (το βάρος της απόδειξης φέρει ο εργοδότης). 
Δαν ί α : 0 νόμος περί της ισότητας μεταχείρισης ανδρών και γυναικών όσον 
αφορά την απασχόληση και την άδεια μητρότητας της 1ης Μαΐου 1989, 
προβλέπει στο άρθρο του 9 την προστασία της εργαζομένης από την 
απόλυση-
Ισπανία: Η σχέση εργασίας δεν μπορεί να ανασταλεί λόγω μητρότητας· στο 
τέλος αυτής της περιόδου αναστολής n εργαζομένη έχει το δικαίωμα να 
επιστρέψει στη θέση εργασίας της. 
Γαλλία: L 126.6 (κώδικας εργασίας): η σύμβαση εργασίας αναστέλλεται 
κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας· όταν η αναστολή της σύμβασης 
τερματίζεται, η εργαζομένη έχει το δικαίωμα να επιστρέψει στη θέση 
εργασίας της. 
L 122-25 2 (κώδικας εργασίας): η έγκυος προστατεύεται από την απόλυση 
έως την 4η εβδομάδα μετά την επιστροφή από την άδεια μητρότητας. 
Ελλάδα: 0 νόμος 1483 του 1984 ορίζει μέσα στο άρθρο του 15 παράγραφος 1 
ότι απαγορεύεται η καταγγελία της σχέσης εργασίας εργαζομένης από τον 
εργοδότη της, τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της όσο και για το 
χρονικό διάστημα ενός έτους μετά τον τοκετό. 0 νόμος ορίζει ότι όταν η 
γυναίκα λείπει σε άδεια μητρότητας, η σύμβαση εργασίας αναστέλλεται 
μονομερώς. Η επιστροφή της μισθωτής μετά την άδεια μητρότητας θέτει 
τέρμα στην αναστολή της σύμβασης. 
Ιρλανδία: Τα τμήματα 20 και 21 που αφορούν την προστασία της μητρότητας 
μέσα στο νόμο περί μισθωτών του 1981 προβλέπουν το δικαίωμα στην ίδια 
απασχόληση εκτός εάν δεν είναι πιά λογικό να γυρίσει η εργαζομένη στην 
- 16 -ΛουΕευβουργο: ο νόμος της 3ης Ιουλίου 1975 περί της προστασίας της 
εγκύου προβλέπει στο άρθρο του 10 (1) την απαγόρευση απολύσεων των 
εργαζομένων στη διάρκεια των 12 εβδομάδων μετά τον τοκετό και στην 
παράγραφο 4 το δικαίωμα επιστροφής στην ίδια ή ισοδύναμη θέση 
απασχόλησης. 
Κάτω Χώαε€:: Το άρθρο 1639 h του αστικού κώδικα ορίζει ότι ο εργοδότης 
δεν μπορεί να απολύσει εργαζομένη που γυρίζει στην εργασία της μετά τον 
τοκετό για περίοδο μεταξύ της 7ης και της 11ης εβδομάδας μετά τον 
τοκετό. 
Πορτογαλία: 0 νόμος της 4/1984 περί της προστασίας της μητρότητας και 
της πατρότητας προβλέπει στο άρθρο του 18 ότι οι περίοδοι άδειας 
μητρότητας λαμβάνονται υπόψη σαν να υπήρχε πράγματι υπηρεσία· από το 
γεγονός αυτό δεν προκύπτει καμία απώλεια δικαιώματος. 
Ηνωμένο Βασίλειο: 0 νόμος περί προστασίας της απασχόλησης 
(Consolidation) του 1978 όπως τροποποιήθηκε με το νόμο περί απασχόλησης 
του 1980 μέρος III sen.2, ορίζει ότι εάν η εργαζόμενη ικανοποιεί τους 
όρους όσον αφορά τον αριθμό ωρών εργασίας και ετών απασχόλησης στον 
ίδιο εργοδότη, έχει δικαίωμα να ξαναγυρίσει στην ίδια θέση εργασίας ή 
σε ισοδύναμη θέση εργασίας μέσα σε 29 εβδομάδες μετά τον τοκετό (πρέπει 
να συμπληρωθούν ορισμένα έντυπα γνωστοποιήσεων). Οι εργοδότες με 
προσωπικό λιγότερο από 5 άτομα δεν καλύπτονται από τη διαδικασία 
επιστροφής στην εργασία εάν αυτό δεν είναι εύλογα δυνατό στην πράξη. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 - 17 -
ΘΕΣΗ ΤΠΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΠΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ 
ΤΗ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ.* 
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΑΡΧΗ ΕΞΑΙΡΈΣΕΙΣ 
Βέλγιο 
Γαλλία Απαγόρευση της νυχτερινής 
εργασίας για γυναίκες και 
νέους κάτω των 18 ετών 
Υποχρέωση Υ»α διακοπή ή για 
ανάπαυση τουλάχιστον 11 
διαδοχικών ωρών. 
Απαγόρευση απασχόλησης των 
γυναικών τη νύχτα μέσα σε 
εργοστάσια, εγκαταστάσεις, 
μεταλλεία και λατομεία, 
εργοτάξια και εργαστήρια 
κάθε είδους, δημόσια ή 
ιδιωτικά, λαϊκά ή 
θρησκευτικά, καθώς και σε 
δημόσια και υπουργικά 
γραφεία, καταστήματα των 
ελεύθερων επαγγελμάτων, των 
αστικών εταιριών, των 
επαγγελματικών συνδικάτων 
των κάθε είδους ενώσεων. Ως όρια νύχτας θεωρούνται οι ώρες 
22.00 έως 5.00 ή 23.00 έως 6.00 
για τις συνεχείς εργασίες ή για 
διαδοχικές ομάδες, 23.00 έως 5.00 
ή 24.00 έως 6.00 για διαδοχικές 
ομάδες σε επιχειρήσεις που 
εφαρμόζουν την εβδομάδα των 5 
ημερών. 
Πιθανές εξαιρέσεις: 
-για ανώτερη βία ή επείγουσα και 
απρόβλεπτη παραγγελία· 
- με βασιλικό διάταγμα ύστερα από 
γνωμοδότηση της ισομερούς 
επιτροπής για ορισμένους κλάδους 
δραστηριοτήτων επιχειρήσεων ή 
επαγγελμάτων. 
Γενικές εξαιρέσεις για: 
-τις διευθυντικές θέσεις ή με 
τεχνικό χαρακτήρα ευθύνης· 
- τις υπηρεσίες υγιεινής και 
ευημερίας χωρίς χειρωνακτική 
εργασία. 
Πιθανές εξαιρέσεις: 
- για τις εργασίες εθνικής άμυνας, 
για λόγους ανώτερης βίας ή 
αναλώσιμων τροφίμων· 
- με διευρυμένη συλλογική συμφωνία 
ή με συμφωνία επιχείρησης ή 
εγκατάστασης, μέσα στις 
επιχειρήσεις που δουλεύουν με 
διαδοχικές ομάδες. 
(π.χ. στη μεταλλουργία, εθνική 
συμφωνία της 17.7.1986, που 
διευρύνθηκε με την απόφαση της 
- 18 -
Ελλάδα Απαγόρευση της νυχτερινής 
εργασίας για γυναίκες 
μεταξύ 21.00 και 5.00 στα 
εργοστάσια, μεταλλεία, 
καταστήματα. Ως χρονικά όρια νύχτας θεωρούνται 
οι ώρες 23.00 έως 6.00 στις 
βιομηχανίες υφαντουργίας και στις 
παρόμοιες. 
Εξαιρέσει ς: 
- με διάταγμα για ορισμένους 
βιομηχανικούς κλάδους (π.χ. 
εργοστάσια συσκευασίας 
αλιευμάτων)· 
- με απόφαση του νομάρχη ύστερα 
από διαβούλευση με τους 
ενδιαφερόμενους κοινωνικούς 
εταίρους, σε περίπτωση εξαιρετικών 
περιστάσεων εθνικού συμφέροντος. 
Πορτογαλ ί α Απαγόρευση της νυχτερινής 
εργασίας για τις γυναίκες Γενικές εξαιρέσεις για: 
- τις διευθυντικές θέσεις ή με 
τεχνικό χαρακτήρα ευθύνης, τις 
υπηρεσίες υγιεινής και ευημερίας 
χωρίς χειρωνακτική εργασία. 
Με την εξαίρεση των έγκυων 
γυναικών και των νεαρών μητέρων 
επί 3 μήνες μετά τον τοκετό, 
πιθανές εξαιρέσεις μέσα στη 
βιομηχανία, σε περίπτωση: 
- ανώτερης βίας που παρενοχλεί την 
κανονική λειτουργία των 
εγκαταστάσεων ή 
- ανάγκης για να αποφεύγεται η 
καταστροφή υλικών εργαστηρίου, 
ανάλογα με τις συλλογικές 
αυμβάσεις. 
Ιταλ ί α Απαγόρευση της εργασίας 
μεταξύ 24.00 και 6.00 και 
για τα δύο φύλα, στη 
βιομηχανία και οτη 
βιοτεχνία (καμία διάταξη 
για τους μη βιομηχανικούς 
τομεί ς). Πιθανές εξαιρέσεις μέσω συλλογικών 
συμβάσεων ή συμβάσεων 
επιχειρήσεων, λαμβανομένων υπόψη 
των απαιτήσεων της παραγωγής ή της 
οργάνωσης των υπηρεσιών και με τον 
όρο της εθελοντικής εργασίας. 
- 19 -
Ισπανία Η εργασία μεταξύ 22.00 και 
6.00 πρέπει να συνεπάγεται 
αύξηση των αποδοχών κατά 
25% τουλάχιστον του βασικού 
μισθού. Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
για τα αγόρια και τα κορίτσια κάτω 
των 18 ετών. 
Απαγόρευση των υπερωριών μεταξύ 
22.00 και 6.00. 
Γερμανία Απαγόρευση της εργασίας των 
γυναικών μεταξύ 20.00 και 
6.00 και επί 7 συνεχόμενες 
ώρες τουλάχιστον. Εξαιρέσεις για τους τομείς: 
μεταφορές, ξενοδοχειακές και 
επισιτιστικές υπηρεσίες, κουρείς, 
πισίνες, μουσικές ορχήστρες, 
θέατρα και άλλα θεάματα, ανοιχτά 
σημεία πώλησης και αγορές, κήποι, 
φαρμακεία και υπηρεσίες υγείας. 
Έγκριση της νυχτερινής 
εργασίας για όλους, με τους 
ίδιους χρόνους ανάπαυσης 
για τους άνδρες και τις 
γυναί κες. Αυτονομία των Lander να 
αποφασίζουν διάφορες απαγορεύσεις 
ή περιορισμούς της νυχτερινής 
εργασίας για να προστατεύουν τη 
ζωή και την υγεία των γυναικών και 
των μελλοντικών παιδιών. 
ρλανδί α Επιτρέπεται η νυχτερινή 
εργασία των γυναικών. Οι έγκυες γυναίκες επιλέγουν να 
μεταφερθούν σε δουλειά ημέρας 
ύστερα από ιατρική συμβουλή. 
Λουξεμβούργο Επιτρέπεται γενικά. 
Κάτω Χώρες Επιτρέπεται γενικά (από την 
13.4.1989). Απαγορεύεται για τις έγκυες εκτός 
αν υπάρχει ειδική άδεια. 
Ηνωμένο 
Βασί λείο Επιτρέπεται γενικά, 
- 20 -
ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΕΣ 
ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 
ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΕΡIEXOMENO 
Βέλγιο Νόμος του 1921 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
για όλους τους μισθωτούς μεταξύ 
20.00 και 6.00. 
Νόμος της 21.3.1952 Κύρωση της Σύμβασης (ΔΟΕ) υπ. 
αριθ. 89, που εφαρμόζεται έως τις 
18.2.1991. 
Βασιλικό διάταγμα της 
24.12.1968 
+ Β.Δ. 24.5.1981 
Β.Δ. 19.4.1988 Κατάλογος των εξαιρέσεων στην 
απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
των γυναικών. 
Συμπληρώματα. 
Νόμος της 16.3.1971 
+ Νόμος 17.3.1987 Εξαιρέσεις στην απαγόρευση της 
νυχτερινής εργασίας για όλους τους 
μισθωτούς. 
Συμπληρώματα. 
Εθνική συλλογική σύμβαση 
αριθ. 42. 
Εθνική συλλογική σύμβαση 
αριθ. 46. 
23.3.1990 Εξαιρέσεις μέσω συλλογικών 
συμβάσεων που αφορούν άνδρες με 
ηλικία μεγαλύτερη των 18 ετών. 
Ποιοτική πλαισίωση της νυχτερινής 
εργασίας για όλους· ειδικές 
διατάξεις για την προστασία των 
εγκύων και των λεχώνων, τρεις 
μήνες πριν από και τρεις μήνες 
μετά τον τοκετό. 
Γαλλία Νόμος της 21.9.1953 
Άρθρο L 2 13.1 του κώδικα 
εργασίας. Κύρωση της Σύμβασης αριθ.89. 
Απαγόρευση να χρησιμοποιούνται οι 
γυναίκες τη νύχτα σε ορισμένους 
τομείς. 
Νόμος της 2.1.1979 Εξαιρέσεις στην απαγόρευση 
Νόμος της 19.6.1987 Νέο καθεστώς εξαιρέσεων 
Ελλάδα Νόμος 4029/1912 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
των γυναικών 
Νόμος 3924/1959 Κύρωση της Σύμβασης αριθ. 89 
- 21 -
Πορτογαλ ία Νομοθετικό διάταγμα της 
23.1.1963 Κύρωση της Σύμβασης αριθ. 89 
Νομοθετικό διάταγμα της 
27.9.1971 Νομικό καθεστώς των ωραρίων 
εργασίας 
ταλ ί α Νόμος 653/1937 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
σύμφωνα με τη σύμβαση (ΔΟΕ) αριθ. 
89 
Νόμος 903/77 Ίση μεταχείριση ανδρών και 
γυναικών στη βιομηχανία και στη 
βιοτεχνί α. 
σπάνια Νόμος της 18.5.1970 Κύρωση της σύμβασης αριθ. 89 
Νόμος της 8.4.1976 Εισαγωγή στη νομοθεσία της αρχής 
της ισότητας των φύλων στις 
εργασιακές σχέσεις. 
Σύνταγμα του 1978 (άρθρο 
14) Απαγόρευση των φυλετικών 
διακρίσεων. 
Νόμος της 10.3.1980 
(Estatuto de los 
Trabajadores) Επικύρωση της αρχής της ισότητας 
ανδρών-γυναικών στην εργασία. 
Γερμανία Arbeitszeitordnung 1938 
+ Freizeitordnung 1943 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
για τις γυναίκες. 
Συμπληρώματα. 
Projet de 
Arbeitszeitgesetze, 1988 Νέα ρύθμιση της εργασίας με την 
οποία αίρεται η απαγόρευση 
νυχτερινής εργασίας για τις 
γυναίκες. 
Κάτω Χώρες Νόμος της 13.4.1989 Κατάργηση κάθε ρύθμισης που 
δημιουργεί διάκριση μεταξύ ανδρών 
Λουξεμβούργο 
Καταγγελία των συμβάσεων ΔΟΕ αρι 
4 και 89, με ισχύ από τις 
19.2.1983. 22 -
και γυναικών. 
Ανακοίνωση της κυβέρνησης 
του Μεγάλου Δουκάτου της 
15.2.1982 
- 23 -
Ιρλανδία Conditions of Employment 
Act. 1936 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
για τις γυναίκες στη βιομηχανία. 
Act of 1952 Κύρωση της σύμβασης αριθ. 89 
Mines and Quarries Act, 
1965 Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας 
για τις γυναίκες στα μεταλλεία και 
στα λατομεία. 
Act of 1983 Καταγγελία της σύμβασης ΔΟΕ αριθ 
89. 
Employment Equality Act, 
1977 (Employment of Females 
in Mines) Order 1984 Κατάργηση της απαγόρευσης της 
νυχτερινής εργασίας για τις 
γυναίκες στα μεταλλεία. 
Employment Equality Act 
(Employment of Women) 
Order 1986 Κατάργηση της απαγόρευσης της 
νυχτερινής εργασίας για τις 
γυναίκες στη βιομηχανία. 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Sex Discrimination Act 1986 Κατάργηση των διακρίσεων μεταξύ 
ανδρών και γυναικών. 
Order of February 1987 Κατάργηση των περιορισμών στην 
ισότητα των φύλων, που προβλέπει 
The Mines and Quarries Act. 
Order of 26.2.1988 Κατάργηση της απαγόρευσης για τη 
νυχτερινή εργασία που προβλέπεται 
από τον The Hours of Employment 
Act. 
- 24 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙ ΤΗΣ 
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΥΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ 
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΥΩΝ 
ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ 
1. ΒΕΛΓΙΟ 
Απαγορεύεται η έκθεση των εγκύων σε ορισμένες ειδικές ουσίες και όλων 
των γυναικών στις χρωστικές και στα αδι άλυτα χρώματα μολύβδου. 
2. ΔΑΝΙΑ 
Δεν υφίσταται απαγόρευση για την έκθεση των εγκύων σε ορισμένους 
κινδύνους αλλά μερικές ειδικές διατάξεις που αφορούν την έκθεση στο 
πολυουρεθάνιο, την παραγωγή εποξειδικών ρητινών καθώς και την έκθεση 
στο μόλυβδο. 
3. ΓΑΛΛΙΑ 
Οι γυναίκες δεν πρέπει να εργάζονται σε ορισμένες δραστηριότητες ή να 
είναι παρούσες σε χώρους όπου εκτελούνται ορισμένα είδη εργασιών. 
Πρέπει να σημειώσουμε μια εξαίρεση για τις εργασίες με τους αρωματικούς 
υδρογονάνθρακες που εκτελούνται μέσα σε κλειστό σύστημα. 
4. Ο.Δ.Γ. 
Οι έγκυες και οι μητέρες μικρών παιδιών δεν πρέπει να εκτίθενται σε 
ορισμένες επικίνδυνες ουσίες ή να εργάζονται σε ορισμένα είδη 
δραστηριοτήτων που θεωρούνται κουραστικές ή που δημιουργούν στρες. 
5. ΕΛΛΑΔΑ 
Οι έγκυες δεν πρέπει να εκτελούν ορισμένες εργασίες που εκθέτουν στο 
βενζόλιο ή σε ορισμένα παρασκευάσματα που περιέχουν βενζόλιο. 
6. ΙΡΛΑΝΔΙ Α 
Οι γυναίκες δεν πρέπει να εκτίθενται σε εργασίες που συνεπάγονται τη 
χρήση μολύβδου. 
7. ΙΤΑΛΙΑ 
Οι έγκυες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε ορισμένες επικίνδυνες, 
κουραστικές, που δημιουργούν στρες, που θεωρούνται βλαβερές για την 
υγεία, εργασίες, κατά την εγκυμοσύνη ή 7 μήνες μετά τον τοκετό. Δεν 
πρέπει επίσης να εκτίθενται στα χρώματα μολύβδου. 
8. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
Οι γυναίκες δεν πρέπει να εργάζονται με αδιάλυτα ή μη χρώματα μολύβδου. 
Οι έγκυες δεν πρέπει να εργάζονται στο διάστημα των 8 εβδομάδων πριν 
από τον τοκετό έως ότου υποβάλουν ιατρικό πιστοποιητικό που να 
βεβαιώνει ότι μπορούν να ξαναπιάσουν δουλειά. Στη διάρκεια της 
εγκυμοσύνης και στην τρίμηνη περίοδο μετά τη γέννηση, οι γυναίκες δεν 
πρέπει να επιφορτίζονται με εργασίες που εκθέτουν σε βλαβερούς 
παράγοντες, σε τοξικές ουσίες, σε ακτινοβολίες, στη θερμότητα, στο 
κρύο, στην υγρασία, στους τραυματισμούς ή στις δονήσεις. 
9. ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
Δεν υπάρχουν απαγορευμένες εργασίες για τις έγκυες γυναίκες. 
10. ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Οι έγκυες που εκτίθενται σε ένα ορισμένο επίπεδο μολύβδου πρέπει 
αυτόματα να αποσύρονται από τις θέσεις εργασίας όπου δημιουργείται αυτή 
n έκθεση- Εξάλλου, οι γυναίκες γενικά δεν πρέπει να συμμετέχουν σε 
ορισμένα είδη διαδικασιών που χρησιμοποιείται ο μόλυβδος. 
25 -
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί της προστασίας κατά την εργασία της εγκύου και 
της λεχώνας 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και 
ιδίως το άρθρο 118Α, 
την πρόταση της Επιτροπής^1), που υποβλήθηκε μετά τη γνωμοδότηση της 
συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την 
προστασία της υγείας στο χώρο εργασίας, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο^2^, 
έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής^3), 
Εκτιμώντας: 
ότι το άρθρο 118Α της Συνθήκης προβλέπει ότι το Συμβούλιο θεσπίζει, με 
οδηγίες, τις ελάχιστες προδιαγραφές για να προωθήσει τη βελτίωση, ιδίως 
του περιβάλλοντος εργασίας, προκειμένου να διασφαλίζεται καλύτερο 
επίπεδο προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, 
ότι η παρούσα οδηγία δεν μπορεί να δικαιολογήσει τυχόν πτώση των 
επιπέδων προστασίας που έχουν ήδη επιτευχθεί σε κάθε κράτος μέλος, 
δεδομένου ότι τα κράτη μέλη επιδιώκουν, σύμφωνα με τη συνθήκη, να 
προάγουν τη βελτίωση των συνθηκών που επικρατούν σε αυτόν τον τομέα και 
θέτουν ως στόχο την εναρμόνιση τους προς το καλύτερο, 
ότι, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, με τις οδηγίες αυτές αποφεύγεται η 
επιβολή διοικητικών, οικονομικών και νομικών εξαναγκασμών που ενδέχεται 
να εμποδίζουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
(1) 
(2) 
(3) 
26 -
ότι, δυνάμει της απόφασης 74/325/Ε0Κ(4> του Συμβουλίου, όπως 
τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της 
Πορτογαλίας, ζητείται από την Επιτροπή n γνώμη της συμβουλευτικής 
επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας 
στο χώρο εργασίας ενόψει της επεξεργασίας προτάσεων σ'αυτόν τον τομέα, 
ότι ένδεκα αρχηγοί κράτους ή κυβέρνησης των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, που συνήλθαν στο Στρασβούργο στις 9 Δεκεμβρίου 1989, 
ενέκριναν τον Κοινοτικό Χάρτη των θεμελιωδών και Κοινωνικών Δικαιωμάτων 
των Εργαζομένων, 
ότι στον εν λόγω Χάρτη προβλέπεται, στην παράγραφο 19, ότι κάθε 
εργαζόμενος πρέπει να απολαύει στο χώρο της εργασίας του ικανοποιητικών 
συνθηκών προστασίας της υγείας του και της ασφάλειας του και ότι 
πρέπει να λαμβάνονται τα απαιτούμενα μέτρα με σκοπό να συνεχιστεί η 
εναρμόνιση προς το καλύτερο, των συνθηκών που επικρατούν στον τομέα 
αυτό, 
ότι η Επιτροπή, στο πρόγραμμα δράσης της για την εφαρμογή του 
Κοινοτικού Χάρτη των θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων, 
έχει θέσει μεταξύ άλλων, ως στόχο, την έκδοση από το Συμβούλιο οδηγίας 
περί της προστασίας της εγκύου κατά την εργασία, 
ότι η οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1989, σχετικά 
με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και 
της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία^) προβλέπει, στο άρθρο 
15, ότι οι ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες κινδύνου, πρέπει να 
προστατεύονται από τους κινδύνους που τις απειλούν ειδικότερα, 
ότι οι έγκυες ή οι λεχώνες εργαζόμενες πρέπει να θεωρούνται, από πολλές 
απόψεις, ως ομάδα ειδικών κινδύνων και ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα όσον 
αφορά την υγεία και την ασφάλεια τους, 
ότι η κόπωση που συνοδεύει την κατάσταση των εγκύων ή λεχώνων 
εργαζομένων απαιτεί να δίνεται σ'αυτές n δυνατότητα να διακόπτουν, για 
ορισμένη περίοδο, τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες και ότι, 
συνεπώς, πρέπει να παρέχεται σ'αυτές η ευχέρεια να μην εργάζονται κατά 
την περίοδο αυτή, 
ότι λόγω των δυσκολιών εργονομικής προσαρμογής των εργαζομένων προς το 
τέλος της κυοφορίας στη θέση εργασίας τους καθώς και των ειδικών 
αναγκών τους λόγω της κατάστασης τους που πρέπει να επιτρέπεται σ'αυτές 
να διακόπτουν τη δραστηριότητα τους στη διάρκεια κατάλληλης περιόδου 
πριν από τον τοκετό, 
ότι η εύθραστη υγεία των εργατριών κατά την άμεση λοχεία καιθστά αυτές 
ευάλωτες στους κινδύνους που υπάρχουν στο χώρο εργασίας και ότι οι 
διατάξεις τεχνικής πρόληψης μπορεί, στην περίπτωση αυτή, να είναι 
ανεπαρκείς για να εξασφαλίσουν την υγεία και την ασφάλεια τους· ότι 
πρέπει, ως εκ τούτου, να προβλέπεται για τις εργάτριες αυτές η διακοπή 
της δραστηριότητας τους στη διάρκεια κατάλληλης περιόδου μετά τον 
τοκετό, 
(4) ΕΕ L 185 9.7.1974, σ. 15 
(5) ΕΕ L 183 29.06.1989, Ο. 1 
- 27 -
ότι η προστασία της υγείας, με τη διακοπή της εργασίας, των εγκύων και 
λεχώνων εργαζομένων δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί αν δεν συνοδεύεται 
από τη διατήρηση των δικαιωμάτων τους δεδομένου ότι, χωρίς αυτά, 
ορισμένες από τις εργαζόμενες ήσαν υποχρεωμένες να παραιτηθούν από 
μεγάλο μέρος της διακοπής εργασίας τους προκειμένου να διατηρήσουν τις 
αποδοχές τους· ότι, συνεπώς, n διατήρηση των εργασιακών δικαιωμάτων, 
συμπεριλαμβανομένων των αποδοχών, πρέπει να εξασφαλίζεται κατά τη 
διάρκεια αυτής της διακοπής, 
ότι στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η προστασία της υγείας της εγκύου 
ή της λεχώνας εργαζομένης μέσα στο εργασιακό περιβάλλον της και ότι για 
την επίτευξη του, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η σχέση εργασίας μεταξύ 
της τυχόν δικαιούχου και του εργοδότη της· ότι επιπλέον, πρέπει να 
αφεθεί στα κράτη μέλη η ευχέρεια να εξαρτούν το δικαίωμα για τη 
διατήρηση των αποδοχών ή την καταβολή του επιδόματος, από την ύπαρξη 
σχέσης εργασίας ήδη από την αρχή της κυοφορίας ή, κατ' επέκταση, στις 
έγκυες εργαζόμενες, οι οποίες, στην αρχή της κυοφορίας, ήταν 
εγγεγραμμένες στην υπηρεσία ανεργίας, 
ότι, εξάλλου, οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας σχετικά με την 
υποχρεωτική διακοπή της εργασίας πριν από την πιθανή ημερομηνία τοκετού 
και ύστερα από αυτή, δεν πρόκειται να έχουν αποτέλεσμα άν αυτή n 
διακοπή εργασίας δεν συνοδεύεται από τη διατήρηση των αποδοχών ή από 
την καταβολή ισοδύναμου επιδόματος· ότι, συνεπώς, ο όρος εξάρτησης του 
δικαιώματος που προαναφέρθηκε, δεν εφαρμόζεται για την περίοδο 
υποχρεωτικής διακοπής της εργασίας και ότι πρέπει τα κράτη μέλη να 
θεσπίσουν τις αναγκαίες διατάξεις για το σκοπό αυτό, 
ότι ο κίνδυνος απόλυσης για λόγους που σχετίζονται με την κατάσταση 
τους μπορεί να έχει ζημιογόνα αποτελέσματα στην ψυχοσωματική κατάσταση 
των εγκύων ή λεχώνων εργαζομένων· ότι, συνεπώς, είναι αναγκαίο να 
απαγορεύονται οι απολύσεις των εγκύων ή λεχώνων εργαζομένων για λόγους 
που συνδέονται με την κατάσταση τους, 
ότι προκειμένου να προσδιοριστούν τα κατάλληλα μέτρα ππου πρέπει να 
ληφθούν ώστε να προστατεύονται η υγεία και η ασφάλεια των εγκύων 
εργαζομένων, τα κράτη μέλη να θεσπίζουν τις αναγκαίες διατάξεις για να 
πραγματοποιείται προκαταρκτική αξιολόγηση των κινδύνων που απειλούν 
ιδιαίτερα αυτές τις εργαζόμενες, σύμφωνα με άρθρο 6 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ, του Συμβουλίου· ότι είναι προς το συμφέρον όλων να 
κοινοποιούνται τα αποτελέσματα της αξιολόγησης στους κοινωνικούς 
εταίρους, 
ότι ορισμένα είδη δραστηριοτήτων και ορισμένες συνθήκες εργασίας είναι 
δυνατόν να αλλοιώσουν την υγεία των εγκύων και θηλαζουσών εργαζομένων· 
ότι, συνεπώς, πρέπει να εξασφαλιστεί σε αυτές η κατάλληλη διευθέτηση 
των συνθηκών και του χρόνου εργασίας τους, 
ότι, εξάλλου, η νυκτερινή εργασία μπορεί να είναι επιβλαβής για την 
ψυχοσωματική υγεία των εγκύων εργατριών που εκτελούν εργασίες οι οποίες 
συνεπάγονται ειδικούς κινδύνους ή μεγάλη σωματική ή διανοητική 
καταπόνηση και ότι πρέπει, συνεπώς, να προβλέπονται εναλλακτικές 
διατάξεις για την αποφυγή αυτών των κινδύνων, 
- 28 -
ότι, εξάλλου, η έκθεση των έγκυων και των θηλαζουσών εργαζομένων σε 
ορισμένους φυσικούς, χημικούς ή βιολογικούς παράγοντες και διαδικασίες 
μπορεί να αλλοιώσει την υγεία τους· ότι πρέπει, ως εκ τούτου να 
απαγορευθεί η πρακτική εργασιών κατά τις οποίες οι έγκυες και οι 
θηλάζουσες εργαζόμενες εκτίθενται ή είναι δυνατό να εκτεθούν σ'αυτούς 
τους παράγοντες και τις διαδικασίες, 
ότι τα μέτρα προστασίας της υγείας των εγκύων και λεχώνων εργαζομένων 
δεν πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα το να καθίσταται μειονεκτική n θέση 
των γυναικών στην αγορά εργασίας· ότι με την προοπτική αυτή, οι 
διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν θίγουν τις διατάξεις των οδηγιών του 
Συμβουλίου περί ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΤΜΗΜΑ Ι 
Πεδίο εφαρμογής και ορισμός 
Άρθρο 1 
Η παρούσα οδηγία, η οποία είναι ειδική οδηγία σύμφωνα με το άρθρο 16 
παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, έχει ως στόχο την εφαρμογή μέτρων 
που αποβλέπουν στην προαγωγή της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας 
των εγκύων και λεχώνων εργαζομένων. 
Άρθρο 2 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοείται ως "έγκυος εργαζόμενη" 
και "λεχώνα εργαζόμενη", κάθε έγκυος ή λεχώνα εργαζόμενη, που 
ενημερώνει για την κατάσταση της τον εργοδότη της είτε απευθείας, είτε 
μέσω ιατρού ή αρμόδιας ιατρικής υπηρεσίας, σύμφωνα με τις εθνικές 
νομοθετικές διατάξεις ή πρακτικές. 
ΤΜΗΜΑ II 
Σννθήκες εργασ(α;ς 
Άρθρο 3 
Με την επιφύλαξη των διατάξεων που αναφέρονται στο άρθρο 6 της 
οδηγίας 89/391/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα 
για να εξασφαλίζουν την προστασία των έγκυων εργαζομένων από 
τους κινδύνους που τις απειλούν ειδικά κατά την εργασία. Για το 
σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες 
υπηρεσίες σε θέματα υγείας και ασφάλειας αξιολογούν τον 
αντίκτυπο στην κυοφορία των δραστηριοτήτων στις οποίες ασκούν 
επιδίδονται αυτές οι εργαζόμενες, όσον αφορά αφενός, τη φύση 
και το βαθμό έκθεσης σε κάθε χημικό, φυσικό ή βιολογικό 
παράγοντα και, αφετέρου, τις κινήσεις και τις θέσεις του 
σώματος, τις μετακινήσεις και τη διανοητική και σωματική 
κόπωση που συνδέονται με την δραστηριότητα αυτών των 
εργαζομένων. 
29 -
Αυτές οι αξιολογήσεις πρέπει να γνωστοποιούνται στους εργοδότες 
και στους εργαζομένους προκειμένου να ενημερώνονται αυτοί ως 
προς τους πιθανούς κινδύνους. 
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα ώστε οι έγκυες ή οι θηλάζουσες 
εργαζόμενες να απολαύουν, όταν το είδος δραστηριότητας τους 
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια τους, 
διευθέτηση των συνθηκών ή/και του χρόνου εργασίας τους, n οποία 
μπορεί, εν ανάγκη, να συνεπάγεται μεταβολή της θέσης εργασίας. 
Η διατήρηση των αποδοχών και των εργασιακών δικαιωμάτων 
εξασφαλίζεται στην περίπτωση αυτή. 
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι 
υπάρχει εναλλακτική λύση ως προς τη νυχτερινή εργασία για τις 
εργαζόμενες οι οποίες, σε άλλη περίπτωση, θα ήταν υποχρεωμένες 
να εκτελούν τέτοιου είδους εργασία: 
α) πριν από και μετά τη γέννηση παιδιού, κατά τη διάρκεια περιόδου 
τουλάχιστον 16 εβδομάδων από τις οποίες τουλάχιστον 8 πριν από 
την πιθανή ημερομηνία του τοκετού, 
β) κατά τη διάρκεια συμπληρωματικών περιόδων για τις οποίες 
προσκομίζεται ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο βεβαιώνει τη 
σχετική ανάγκη για την υγεία της μητέρας ή του παιδιού, 
Ι) κατά τη διάρκεια της κυοφορίας, 
Μ) κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος πέραν της περιόδου 
μετά την γέννηση παιδιού που ορίζεται σύμφωνα με το 
στοιχείο α) του οποίου η διάρκεια του καθορίζεται από την 
αρμόδια υπηρεσία ύστερα από διαβούλευση με τις πλέον 
αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των εργοδοτών και των 
εργαζομένων. 
4) Τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 3 μπορεί να 
συνεπάγονται τη μεταφορά σε εργασία ημέρας όταν αυτό είναι 
δυνατόν, τη χορήγηση παροχών κοινωνικής ασφάλισης ή την 
παράταση της άδειας μητρότητας. Στην περίπτωση αυτή, 
διατηρούνται τα εργασιακά δικαιώματα. 
Άρθρο 4 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι έγκυες 
εργαζόμενες να μην επιφορτίζονται με εργασίες που εκθέτουν ή 
ενδέχεται να εκθέτουν στους παράγοντες ή στις διαδικασίες που 
παρατίθενται στο παράρτημα Ι. Σε καμία περίπτωση οι έγκυες 
εργαζόμενες δεν εκτίθενται σε ενδεχόμενες συγκεντρώσεις που 
υπερβαίνουν τις οριακές τιμές επαγγελματικής έκθεσης για 
άλλους παράγοντες. 
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι θηλάζουσες 
εργαζόμενες να μην επιφορτίζονται με εργασίες που εκθέτουν ή 
ενδέχεται να εκθέτουν στους παράγοντες και στις διαδικασίες που 
παρατίθενται στο παράρτημα II. 
3. Στην περίπτωση που η μεταφορά σε άλλη δραστηριότητα δεν είναι 
δυνατή από τεχνική και αντικειμενική άποψη, οι εν λόγω 
εργαζόμενες δικαιούνται διακοπή εργασίας μετ' αποδοχών στην 
διάρκεια όλης της περιόδου που κρίνεται αναγκαία για την 
προστασία της υγείας τους. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου 
διατηρούνται τα εργασιακά δικαιώματα. 
- :>ϋ 
ΤΜΗΜΑ 3 
Διακοπή εργασίας, διάρκεια εργασίας και εργασιακά δικαιώυατα 
Άρθρο 5 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι γυναίκες που 
αναφέρονται στο άρθρο 2 να δικαιούνται διακοπή εργασίας που να 
συνεπάγεται τη διατήρηση των αποδοχών ή/και την καταβολή 
ισοδύναμου επιδόματος για τουλάχιστον 14 εβδομάδες χωρίς 
διακοπή, οι οποίες κατανέμονται πριν από και μετά τον τοκετό. Η 
κατανομή αυτή επαφίεται στην επιλογή της δικαιούχου σύμφωνα με 
την εθνική νομοθεσία και πρακτική. 
Οι ενδεχόμενες περίοδοι ασθένειας που σημειώνονται στην 
διάρκεια αυτής της διακοπής εργασίας δεν λαμβάνονται υπόψη μέσα 
στις εν λόγω 14 εβδομάδες και εξακολουθούν να υπόκεινται στο 
καθεστώς που εφαρμόζεται σε περίπτωση ασθένειας. 
2. Τα κράτη μέλη δικαιούνται να χορηγούν διακοπή εργασίας ανώτερη 
από 14 εί3δομάδες, χωρίς πλήρεις αποδοχές, εφόσον διασφαλίζεται 
αντίστοιχο επίπεδο προστασίας. Στην περίπτωση αυτή, οι αποδοχές 
ή/και το αντίστοιχο επίδομα για όλη την περίοδο ανάπαυσης δεν 
πρέπει να είναι κατώτερες από το 80% του μισθού της δικαιούχου, 
κατά περίπτωση χωρίς υπέρβαση του ανώτατου ορίου το οποίο 
ορίζει η εθνική νομοθεσία. 
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε κάθε έγκυος 
εργαζόμενη να δικαιούται υποχρεωτική διακοπή εργασίας μετ' 
αποδοχών, που περιλαμβάνει περίοδο τουλάχιστον δύο εβδομάδων 
πριν από την πιθανή ημερομηνία του τοκετού. 
4. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να εξαρτούν το δικαίωμα για 
τις αποδοχές ή/και την καταβολή του επιδόματος που ορίζεται 
στην παράγραφο 1 από τον όρο ότι οι εν λόγω εργαζόμενες έχουν 
εργαστεί ή έχουν εγγραφεί στην υπηρεσία ανεργίας τουλάχιστον 
από την αρχή της κυοφορίας τους· αυτή η ευχέρεια δεν 
εφαρμόζεται για την υποχρεωτική περίοδο διακοπής που ορίζεται 
στην παράγραφο 3. 
5. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι έγκυες 
εργαζόμενες να δικαιούνται άδεια μετ'αποδοχών για να 
υποί3άλλονται στις up ι ν από τον τοκετό εξετάσεις, στην περίπτωση 
που αυτές οι εξετάσεις δεν είναι δυνατό να γίνουν παρά μόνο στη 
διάρκεια του χρόνου εργασίας. 
Άρθρο 6 
1. Η διατήρηση των εργασιακών δικαιωμάτων πρέπει να εξασφαλίζεται 
καθ'όλη τη διάρκεια της διακοπής εργασίας που αναφέρεται στο 
άρθρο 5 παράγραφος 1. 
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να απαγορεύεται 
η απόλυση των γυναικών που αναφέρονται στο άρθρο 2 για λόγους 
που συνδέονται με την κατάσταση τους για την περίοδο που 
αρχίζει από την αρχή της κυοφορίας τους έως τη λήξη της 
διακοπής εργασίας τους όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1. 
- 31 -
ΤΜΗΜΑ IV 
ΤΕλικές $iqTaEsK 
Άρθρο 7 
Σε περίπτωση διαφοράς σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της 
παρούσας οδηγίας, η οποία ανακύπτει στη διάρκεια της προστασίας από την 
παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη επαγρυπνούν έτσι ώστε οι δικονομικοί 
κανόνες να λαμβάνουν υπόψη την ειδική κατάσταση των εν λόγω 
εργαζομένων, ιδίως σε όσον αφορά το βάρος της απόδειξης. 
Άρθρο 8 
Οι προσαρμογές αποκλειστικά τεχνικού χαρακτήρα των παραρτημάτων σε 
συνάρτηση με την τεχνική πρόοδο, την εξέλιξη των κανονισμών ή 
προδιαγραφών και γνώσεων στον τομέα που καλύπτει n παρούσα οδηγία, 
εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 17 της 
οδηγίας 89/391/ΕΟΚ. 
Άρθρο 9 
1. Τα κράτη μέλη πρέπει να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το 
αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1992, θέτοντας σε ισχύ τις 
αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις ή 
διασφαλίζοντας ότι οι κοινωνικοί εταίροι θέτουν σε εφαρμογή τις 
αναγκαίες διατάξεις μέσω συμφωνίας, χωρίς τούτο να συνεπάγεται 
απαλλαγή των κρατών μελών από την υποχρέωση επίτευξης των 
καθοριζόμενων από την παρούσα οδηγία αποτελεσμάτων. Ενημερώνουν 
αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι 
τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην οδηγία ή συνοδεύονται 
από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. 0 
τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. 
2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των 
διατάξεων εσωτερικού δικαίου που έχουν ήδη εκδοθεί ή είναι υπό 
έκδοση, στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 10 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 32 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ 
ΣΤΟ ΑΡΟΡΟ 4. ΠΑΡΑΓ, 1 
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 
α) Φυσικοί παpάγovτεc 
Εργασίες που συνεπάγονται ή μπορεί να συνεπάγονται επιβλαβή 
κινητοποίηση του εμβρύου. Εργασίες που συνεπάγονται ή μπορεί να 
συνεπάγονται έκθεση του σώματος σε ανώτερη από την ατμοσφαιρική 
πίεση. 
β) Βιολογικοί παράγοντες 
Βιολογικοί παράγοντες των ομάδων III και IV σύμφωνα με το άρθρο 
.... της οδηγίας 90/..../ΕΟΚ, καθώς και οι εξής βιολογικοί 
παράγοντες, εκτός εάν υπάρχει n απόδειξη ότι η γυναίκα 
προστατεύεται επαρκώς από τους παράγοντες αυτούς με την 
ανοσοποιημένη κατάσταση της: 
Τοξόπλασμα 
Ιός της ανεμοβλογιάς 
Ιός της ερυθράς 
Λιστέρια 
Neisseria gonorrhae 
Κυτομεγαλοϊός 
Treponema pallidum, 
Μυξοϊός και παραμυξοϊός 
Εντεροϊός (echo-coxsackie) 
Ιός των Epstein-barr 
γ) Χημικοί ΠΑΡάΥΟντες 
Οι παρακάτω χημικοί παράγοντες: 
οι ουσίες που έχουν επισημανθεί με τα στοιχεία R40, R45, 
R46 και R47 από την οδηγία 67/548/ΕΟΚ (επισήμανση των 
χημικών ουσιών), 
οι χημικοί παράγοντες που παρατίθενται στο παράρτημα Ι της 
οδηγίας 90/394/ΕΟΚ, περί της προστασίας των εργαζομένων από 
τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση στους 
καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία, 
θειοφωσφορικοί εστέρες, 
υδράργυρος, 
νιτρούχα και χλωρονιτρούχα παράγωγα των βενζολικών 
υδρογονανθράκων, 
αμίαντος, 
αντιμιτωτικά φάρμακα, 
II ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ 
Οι έγκυες δεν πρέπει να εκτίθενται στις βιομηχανικές διαδικασίες που 
απαριθμούνται στο παράρτημα 1 της οδηγίας 90/394/ΕΟΚ περί της 
προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την 
έκθεση στους καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία. 
- 33 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I I 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ 
ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 4, ΠΑΡ.2 (θηλάζουσες γυναίκες) 
1) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 
α) Φνοικοί παράγοντες: 
Εργασίες σε υπέρβαρη ατμόσφαιρα (θάλαμοι και καταδύσεις) 
Υπόγειες εργασίες (μεταλλεία) 
β) Βιολογικοί παράγοντες: 
Βιολογικοί παράγοντες των ομάδων III και IV σύμφωνα με το 
άρθρο... της οδηγίας 90/ /ΕΟΚ, καθώς και οι παρακάτω 
βιολογικοί παράγοντες, εκτός αν υπάρχει η απόδειξη ότι η 
γυναίκα προστατεύεται επαρκώς από τους παράγοντες αυτούς με την 
ανοσοποιημένη κατάσταση της: 
Μυξοϊός και παραμυξοϊός 
Εντεροϊός (echo-coxsackie) 
Υ) Χημικοί παράγοντες: 
Οι πατακάτω χημικοί παράγοντες.· 
οι ουσίες που έχουν επισημανθεί με τα στοιχεία R40, R45 από 
την οδηγία 67/548/ΕΟΚ (επισήμανση των χημικών ουσιών), 
οι χημικοί παράγοντες που παρατίθενται στο παράρτημα Ι της 
οδηγίας 90/394/ΕΟΚ, περί της προστασίας των εργαζομένων από 
τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση στους 
καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία, 
μόλυβδος και οι ενώσεις του, 
υδράργυρος και οι ενώσεις του, 
αντιμιτωτικά φάρμακα, 
χλωριούχοι διαλύτες, 
δι θειούχος άνθρακας, 
βενζόλιο και τα παράγωγα του 
χημικοί παράγοντες σαφούς και επικίνδυνης επιδερμικής 
διείσδυσης. 
2) ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ 
Οι θηλάζουσες δεν πρέπει να εκτίθενται: 
στις βιομηχανικές διαδικασίες που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της 
οδηγίας 90/394/ΕΟΚ, περί της προστασίας των εργαζομένων από τους 
κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση στους καρκινογόνους 
παράγοντες κατά την εργασία. 
- 34 -
FICHE D'IMPACT 
SUR LA COMPETITIVITE ET L'EMPLOI. 
Proposition de directive du Conseil 
concernant la protection au travail 
de la femme enceinte et venant d'accoucher. 
I. Principales raisons pour introduire les mesures? 
D'une manière générale, la politique sociale de la Communauté a deux 
objectifs principaux: améliorer les conditions de travail et encourager la 
compétitivité, en particulier en instaurant des règles minimales au niveau 
communautaire. 
Une protection adéquate des femmes enceintes et venant d'accoucher 
constitue un des principaux éléments pour l'amélioration des conditions de 
travail à la fois pour les entreprises et pour les femmes concernées, dans la 
mesure où, très souvent, ces dernières se retrouvent encore partagées entre 
leurs responsabilités professionnelles et familiales et que, non seulement 
leur santé, mais également leur travail peut en subir les conséquences. 
La Commission s'est donc fixé entre autres objectifs, dans son Programme 
d'action pour la mise en oeuvre de la Charte communautaire des droits 
sociaux fondamentaux des travailleurs, l'adoption par le Conseil d'une 
directive portant sur la protection de la femme enceinte au travail. 
Basée sur l'article 1 ISA du Traité CEE, la présente proposition prévoit des 
prescriptions minimales en matière de protection de la santé et de la sécurité 
au travail de la femme enceinte et venant d'accoucher. 
L! i. .Ç. Λ! .V. 'Kill"] *A I q ι ι <- ί s. d es entreprises concernées? 
Ainsi que toutes les directives basées sur l'article USA, notamment dans le 
cadre de la Directive 8^/391 /CEE, la présente proposition doit s'appliquer à 
toutes les entreprises et le service public, tels que définis dans la Directive-
cadre. 
- 35 -
HI. Quelles obi i gat ions cette mesure1 impose-t-elle directement aux 
entreprises? 
Ees dispositions de la présente directive visent à assurer certains droits 
protecteurs aux travailleuses enceintes et venant d'accoucher en prévoyant 
des dispositions en ce qui concerne, d'une part, un arrêt de travail de travail 
rémunéré (14 semaines, dont au moins 2 avant la date présumée de 
l'accouchement et 2 après celui-ci), accompagné du maintien des droits qui y 
sont liés, et, d'autre part, la connaissance de la nature et du degré des risques 
auxquels ces femmes peuvent être exposées dans leur travail, grâce à une 
évaluation de ceux-ci par l'employeur, une information et une instruction 
adéquates, ainsi que la prise des mesures nécessaires par l'employeur. 
La plupart de ces dispositions sont déjà respectées, bien que sous des formes 
variées, dans la majorité des Etats membres. L'objectif de la présente 
proposition est d'assurer le respect de ces droits à toutes les travailleuses 
enceintes et venant d'accoucher, dans la Communauté, et d'améliorer ainsi 
les conditions sur le lieu de travail pour une meilleure protection de la 
santé et de la sécurité de ces travailleuses. 
IV. Quelles obligations indirectes les autorités nationales, régionales ou 
locales pourraient-elles imposer aux entreprises? 
Il peut y avoir un impact dans la mesure où les autorités nationales sont 
responsables de la transposition des dispositions de la directive dans la 
législation nationale. 
V. Y a-t-il des dispositions particulières pour les PME? 
Il n'v a pas d'autre disposition particulière pour les PME que les dispositions 
de l'article 118A qui prévoit que la création et le développement des PME ne 
doit pas être entravés par les mesures prises dans ce cadre. 
L'article 5 de la présente proposition soulève toutefois la question à propos 
de l'éventualité d'un changement de poste nécessaire dans certains cas, et 
notamment en cas difficulté de remplacer un travail de nuit par un travail 
de jour, ce qui peut arriver en particulier dans les PME. Le paragraphe 2, 2° 
alinci vise à résoudre ce problème. 
V [.Quel est l'effet proha ble sur: 
a) la compétitivité des entreprises? 
En rendant les conditions de travail plus saines pour les travailleuses, la 
compétitivité des entreprises s'en trouvera renforcée à long terme, dans la 
mesure où le potentiel humain pourra être utilisé d'une manière plus 
rationnelle et responsable. 
- 36 -
Comparé a celte perspective, le coût à court terme des mesures envisagées 
apparaît d'autant plus minime (voir annexe 2). 
b) l'emploi? 
D'un point de vue macro-économique et considérant tous les facteurs, la 
présente proposition offrira certainement un intérêt pour les employeurs 
dans la mesure où la main d'oeuvre féminine sera de plus en plus 
nécessaire et doit donc être encouragée par de telles mesures. 
VII. Les organisations représentatives concernées ont-elles été consultées? 
La présente proposition a été rédigée après consultations des experts 
gouvernementaux et des partenaires sociaux, dont les observations ont été 
prises en compte dans la mesure du possible. 
Le Comité consultatif pour la sécurité, l'hygiène et la protection de la santé 
sur le lieu de travail a été consulté également. 
ISSN 0254-1483 
COM(90)406 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR os 
Αριβ. καταλόγου : CB-CO-90-513-GR-C 
ISBN 92-77^64950-X 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ uéxpt 30σελίδες: 3,50ECU γιακάΰε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25 ECU 
Υπηρεσία Επισήαων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg