Συμπεράσματα του Συμβουλίου

της 13ης Μαΐου 2003

σχετικά με την "Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την καινοτομία"

(2003/C 149/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

1. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ:

- τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας όσον αφορά τη στρατηγική με στόχο να γίνει η ΕΕ, ως το 2010, η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη βασισμένη στη γνώση οικονομία ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή καθώς και την περαιτέρω επεξεργασία της στρατηγικής αυτής από τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Στοκχόλμης, του Γκέτεμποργκ και της Βαρκελώνης,

- τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 5ης Δεκεμβρίου 2000 για την καινοτομία ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας,

- τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης με τα οποία ζητείται να δοθεί σημαντική ώθηση στη συνολική προσπάθεια της Ένωσης στους τομείς της Ε& Α και της καινοτομίας,

- τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης για τη διεύρυνση,

- τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 3ης Μαρτίου 2003 για την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και των μικρών επιχειρήσεων,

- τη συμβολή του Συμβουλίου "Ανταγωνιστικότητα" στο Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003, η οποία εγκρίθηκε στις 3 Μαρτίου 2003,

- τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Βρυξελλών της 20ής και 21ης Μαρτίου 2003, που δίνουν προτεραιότητα στην καινοτομία και στο επιχειρηματικό πνεύμα και τονίζουν την ανάγκη να καταβάλει η Ευρώπη μεγαλύτερη προσπάθεια για να μετατρέπει τις ιδέες σε πραγματική προστιθέμενη αξία.

2. ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ:

- την ανακοίνωση της Επιτροπής "Πολιτική για την καινοτομία: επικαιροποίηση της προσέγγισης της Ένωσης με βάση της στρατηγικής της Λισσαβώνας", η οποία τονίζει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του φαινομένου της καινοτομίας,

- την πρόθεση της Επιτροπής να εντείνει τις προσπάθειες προώθησης μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για την καινοτομία, η οποία θα συμβάλλει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και στην πρόοδο προς μια οικονομία βασισμένη στη γνώση.

3. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ΟΤΙ:

- η καινοτομία, όταν ωθείται, μεταξύ άλλων, από ένα υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, είναι κομβικός παράγοντας που τονώνει την αύξηση της παραγωγικότητας και την ανταγωνιστικότητα,

- καινοτόμοι δραστηριότητες και τεχνολογικοί νεωτερισμοί είναι κλειδιά για την επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης,

- το πλήρες εύρος και η σημασία του φαινομένου της καινοτομίας απαιτούν την ανάπτυξη μιας καλύτερης κατανόησης των κινητήριων δυνάμεων της καινοτομίας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο,

- η διεύρυνση μπορεί εν δυνάμει να αλλάξει σημαντικά τις επιδόσεις της Ένωσης στον τομέα της καινοτομίας, δημιουργώντας έτσι νέες ευκαιρίες και προκλήσεις,

- η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει το περιβάλλον για την καινοτομία ώστε να καλύψει την απόσταση που τη χωρίζει από τους μείζονες εμπορικούς εταίρους της,

- οι επιχειρήσεις ευρίσκονται στο κέντρο της διαδικασίας καινοτομίας και η πολιτική για την καινοτομία πρέπει να έχει θετικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά τους, τις ικανότητές τους και στο περιβάλλον όπου λειτουργούν,

- η πολιτική καινοτομίας θα πρέπει να αποτελεί μέρος ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικών για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων,

- η πολιτική καινοτομίας θα πρέπει, κατά περίπτωση, να συμπληρώνεται με μία τομεακή διάσταση, μεταξύ άλλων σε σχέση με εξειδικευμένες τεχνολογίες,

- η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι προϋπόθεση για τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για καινοτόμες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα δε για τις μικρές επιχειρήσεις. Οι πρωτοβουλίες καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο προς το σκοπό αυτό,

- το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ και η ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ), στον οποίο περιλαμβάνονται βελτιωμένες συνεργίες με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και συντονισμένες κοινές προσπάθειες, όπως το Eureka, πρέπει να παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενθάρρυνση και την προώθηση της καινοτομίας,

- πρωτοποριακές και προηγμένες τεχνολογίες και τεχνολογίες στρατηγικής φύσης, όπως η τεχνολογία του διαστήματος, η προηγμένη τεχνολογία των πληροφοριών και των επικοινωνιών, η βιοτεχνολογία και η Ε & Α σχετικά με την άμυνα και την ασφάλεια θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην τόνωση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας,

- η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και εμπειρίας εντός της Ένωσης καθώς και η μείωση των εμποδίων στην καινοτομία, μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη απόδοση ολόκληρης της Ένωσης στην καινοτομία προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της Λισσαβώνας,

- η κοινή πολιτική προσέγγιση που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της 3ης Μαρτίου 2003 δίνει ισχυρή ώθηση στο κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το οποίο είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας και για την τόνωση της καινοτομίας.

4. ΤΟΝΙΖΕΙ ΟΤΙ:

- η καινοτομία υπερβαίνει την τεχνολογική διάστασή της και μπορεί να λάβει άλλες μορφές, όπως με την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών εννοιών, νέων μέσων διανομής, εμπορίας ή σχεδιασμού και με την αλλαγή της οργάνωσης ή της παρουσίασης,

- η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα της διάδοσης της καινοτομίας μέσω της οικονομίας έχει καθοριστική σημασία για την παραγωγικότητα, την οικονομική μεγέθυνση και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι προηγμένες ηλεκτρονικές επικοινωνίες είναι μια ισχυρή μηχανή στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, η οποία συμβάλλει στη δυναμική αυτής της διαδικασίας,

- οι επιχειρήσεις πρέπει να θεωρούνται ως κεντρικές για την καινοτομία στην Ευρώπη και οι μικρές επιχειρήσεις θα πρέπει να μπορούν να επωφελούνται από τη βελτίωση των υπηρεσιών υποστήριξης των επιχειρήσεων, οι οποίες διευκολύνουν την πρόσβαση σε τεχνικές, χρηματοοικονομικές και νομικές πληροφορίες και συμβουλές,

- η ανάδυση νέων επιχειρήσεων, όπως επιχειρήσεις που βασίζονται στη νέα τεχνολογία (ΝΤΒF) και τα κερδοφόρα υποπροϊόντα, π.χ. αυτά που προκύπτουν από τα πανεπιστήμια και από τις ιδιωτικές εταιρείες που βασίζονται στη γνώση, είναι ισχυρή δύναμη καινοτομίας σε πολλούς τομείς, είναι δε ακριβώς αυτές οι επιχειρήσεις που συχνά έχουν ισχυρό δυναμικό ανάπτυξης,

- η Ε& Α και η μεταφορά τεχνολογίας είναι ουσιαστικές για τη μακροπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση, ενώ αναγνωρίζεται ότι πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα διευκόλυνσης της επιτυχούς αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, όπως προτυποποίηση, δοκιμή και προσαρμογή, σχεδίαση και ανασχεδίαση μηχανών και επίδειξη,

- η καλώς λειτουργούσα συνεργασία μεταξύ του επιστημονικού και του βιομηχανικού τομέα είναι ένας από τους μείζονες παράγοντες που διευκολύνουν την καινοτομία στις επιχειρήσεις,

- οι επενδύσεις επιχειρήσεων στην Ε& Α και την καινοτομία στην Ένωση θα πρέπει να αυξηθούν και κινούμενες προς το στόχο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης, να πλησιάσουν το 3 % του ΑΕγχΠ,

- τα μέτρα στήριξης για τη δημιουργία των προϋποθέσεων πλαισίου, όπως οι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές αγορές, οι εύρυθμες κεφαλαιαγορές, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων εκκίνησης και των επιχειρηματικών κεφαλαίων, η απαιτητική καταναλωτική ζήτηση και ένα ευνοϊκό ρυθμιστικό περιβάλλον συμβάλλουν στην καινοτομία,

- οι κοινοπραξίες δημοσίου και ιδιωτών ειδικότερα στην Ε& Α, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης υποδομών υποστήριξης, όπως είναι τα επιστημονικά πάρκα και τα φυτώρια επιχειρήσεων, συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα των δημοσίων επενδύσεων στην καινοτομία,

- στην καινοτομία χρειάζεται ευέλικτο, κινητικό και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, και η ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής, πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος προς μια οικονομία βασισμένη στη γνώση.

5. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ότι η ευρωπαϊκή πολιτική καινοτομίας χρειάζεται ιδίως:

- αλληλεπίδραση με άλλους τομείς πολιτικής, με στόχο τη βελτίωση του περιβάλλοντος για καινοτόμες επιχειρήσεις,

- ενθάρρυνση μεγαλύτερου δυναμισμού της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της αποδοχής νέων προϊόντων από τους καταναλωτές και της αναδυόμενης έννοιας των "πρωτοπόρων αγορών",

- συμμετοχή του δημόσιου τομέα που προκύπτει από το ρόλο του ως μείζονος χρήστη νέων προϊόντων και υπηρεσιών (π.χ. "κράτος σε ανοικτή σύνδεση"),

- ενίσχυση της περιφερειακής διάστασης της πολιτικής για την καινοτομία, ιδίως με την ανάπτυξη ομάδων επιχειρήσεων αριστείας.

6. ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΧΩΡΟΥΣΕΣ ΧΩΡΕΣ:

- να καταρτίσουν και να ενισχύουν στρατηγικές καινοτομίας, διασφαλίζοντας μια καλώς συντονισμένη προσέγγιση μεταξύ των διαφόρων εθνικών και περιφερειακών αρχών,

- να καθορίσουν στόχους πολιτικής στον τομέα της καινοτομίας, εκφράζοντας την ιδιαιτερότητα των αντίστοιχων συστημάτων καινοτομίας, και τις απόψεις τους για τον καταλληλότερο τρόπο επίτευξης των καλύτερων επιδόσεων στην καινοτομία,

- να δημιουργήσουν ευνοϊκές γενικές συνθήκες που βοηθούν την καινοτομία και λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μικρών επιχειρήσεων,

- να βελτιώσουν τους δείκτες στο πλαίσιο ενός αναβαθμισμένου ευρωπαϊκού πίνακα αποτελεσμάτων στην καινοτομία και να καθορίσουν δικούς τους ποσοτικούς ή/και ποιοτικούς στόχους σε εθελοντική βάση,

- να ενθαρρύνουν τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες στην βελτίωση της συλλογής συγκρίσιμων, ενημερωμένων στατιστικών δεδομένων ποιότητας στο χώρο της καινοτομίας, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη ότι είναι ανάγκη να μην αυξηθεί ο φόρτος στις επιχειρήσεις κατά τη συλλογή των δεδομένων,

- να προωθήσουν την καινοτομία μέσω των δημόσιων αρχών που θα πρέπει να παρέχουν συμβουλές και υπηρεσίες στήριξης, να εφαρμόζουν τις κανονιστικές και διοικητικές ρυθμίσεις, και μέσω του ρόλου τους ως μείζονος καταναλωτού προϊόντων και υπηρεσιών,

- να ενθαρρύνουν τις περιφερειακές και τοπικές αρχές στην ανάπτυξη στρατηγικών καινοτομίας με βάση συγκεκριμένες περιφερειακές ή τοπικές δυνάμεις και διασυνοριακές εταιρικές σχέσεις στις οποίες συμμετέχουν όλοι οι συναφείς φορείς,

- να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση της πρόσβασης των καινοτόμων επιχειρήσεων σε κεφάλαια ανταγωνιστικού κόστους και να εξετάσουν τη δυνατότητα ενθάρρυνσης της καινοτομίας όπου ενδείκνυται μέσω διαφόρων μορφών κινήτρων,

- να αναπροσανατολίσουν τις κρατικές ενισχύσεις, ανάλογα με τις ανάγκες, προς την τόνωση της καινοτομίας, έχοντας κατά νου την ανάγκη συνολικής μείωσης των κρατικών ενισχύσεων.

7. ΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

- να εξασφαλίσει μια συντονισμένη προσέγγιση για μια ευρωπαϊκή στρατηγική καινοτομίας, βελτιώνοντας ιδίως τις γενικές συνθήκες για την καινοτομία,

- να αναβαθμίσει τον ευρωπαϊκό πίνακα αποτελεσμάτων στην καινοτομία ώστε να ληφθεί υπόψη η πολυδιάστατη φύση της καινοτομίας και να αυξηθεί η συνοχή των διαφόρων συγκριτικών αξιολογήσεων πολιτικής, π.χ. του ευρωπαϊκού πίνακα αποτελεσμάτων της καινοτομίας, του συγκριτικού πίνακα των επιχειρήσεων, των βασικών χαρακτηριστικών της επιστήμης και τεχνολογίας,

- να λάβει υπόψη την επίπτωση των πρωτοβουλιών της στις επιδόσεις των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρών, όσον αφορά την καινοτομία,

- να ενισχύσει τις υφιστάμενες διαδικασίες και μεθόδους που επιτρέπουν στα κράτη μέλη και τις προσχωρούσες χώρες να ανταλλάσσουν εμπειρίες στην ανάπτυξη και την εφαρμογή της πολιτικής καινοτομίας,

- να στηρίξει τη δημιουργία περιβάλλοντος που συμβάλλει στην καινοτομία, μελετώντας ιδίως, κατά την επανεξέταση του κοινοτικού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, τους καλύτερους τρόπους συνεκτίμησης των αστοχιών της αγοράς όσον αφορά τη δημιουργία καινοτομίας και τη διάδοσή της,

- να συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες των περιφερειακών αρχών των κρατών μελών στην κατάστρωση πολιτικών καινοτομίας,

- να στηρίζει τις προσχωρούσες χώρες στην ταχεία ανάπτυξη του πλαισίου τους για την καινοτομία, και να επεκτείνει τον ευρωπαϊκό πίνακα αποτελεσμάτων στην καινοτομία ώστε να καλύπτει τις προσχωρούσες χώρες εξίσου με τα σημερινά κράτη μέλη,

- να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις προόδου για την ενίσχυση της πολιτικής καινοτομίας σε εθνικό επίπεδο και στο επίπεδο της ΕΕ.

8. ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ, ΤΙΣ ΠΡΟΣΧΩΡΟΥΣΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

- να συνεργασθούν για την περαιτέρω ανάπτυξη της ανάλυσης και συζήτησης των διαδικασιών καινοτομίας, των πολιτικών και των επιδόσεων,

- να διασφαλίζουν τον κατάλληλο συντονισμό της πολιτικής για την καινοτομία, σε εθελοντική βάση, σε επίπεδο ΕΕ, κρατών μελών και περιφερειών,

- να ενισχύσουν τις υφιστάμενες διαδικασίες, στο πλαίσιο του διαγράμματος τάσεων καινοτομίας στην Ευρώπη, δίνοντας τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν εμπειρίες στον τομέα της ανάπτυξης και της εφαρμογής της πολιτικής καινοτομίας,

- να συμβάλουν στην προώθηση της καινοτομίας στο δημόσιο τομέα, προάγοντας δραστηριότητες κατάρτισης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τις πολιτικές και τους παράγοντες που διαμορφώνουν τις επιδόσεις των επιχειρήσεων όσον αφορά την καινοτομία,

- να ανταλλάσσουν ορθές πρακτικές και να μελετήσουν πρωτοβουλίες εκκίνησης προσφέροντας, σε εθελοντική βάση, ανεξάρτητες εκτιμήσεις ατομικών εθνικών προγραμμάτων, συστημάτων και φορέων στήριξης για την προώθηση της καινοτομίας,

- να εντείνουν τη συνεργασία τους και να δημιουργήσουν πλαίσιο κοινών στόχων για την ενίσχυση της καινοτομίας στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου μηχανισμού αξιολόγησης για την καταγραφή της σημειούμενης προόδου, σεβόμενες ταυτόχρονα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εθνικών συστημάτων καινοτομίας και την ποικιλομορφία των εθνικών προσεγγίσεων,

- να δεσμευθούν ενεργώς στον καθορισμό περαιτέρω δράσης που απαιτείται προκειμένου να στηριχθούν οι εργασίες του Συμβουλίου για την ταχεία πρόοδο προς ευνοϊκότερες συνθήκες υπό τις οποίες οι επιχειρήσεις μπορούν να καινοτομήσουν, ιδίως συγκεντρώνοντας τις εμπειρίες στον τομέα της έρευνας, τον χρηματοοικονομικό τομέα και τον τομέα των επιχειρήσεων, με σκοπό να συμβάλουν αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας.