Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το «Πρώτο σχέδιο δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη»

(97/C 244/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το πρώτο σχέδιο δράσης για την καινοτομία (COM(96) 589 τελικό) 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 8ης Μαρτίου 1996, βάσει του άρθρου 198 Γ, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, για την κατάρτιση γνωμοδότησης σχετικά με το θέμα αυτό και την ανάθεση στην επιτροπή 7 «Ευρώπη των Πολιτών, Έρευνα, Πολιτισμός, Νεολαία και Καταναλωτές» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 68/97 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 7, στις 11 Απριλίου 1997, με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. du Granrut 7

εκτιμώντας ότι το Λευκό Βιβλίο «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση» υπογραμμίζει τη σημασία του άυλου κεφαλαίου (εκπαίδευση, προσόντα, ικανότητα καινοτομίας, βιομηχανικές παραδόσεις) για την οικονομική και κοινωνική ευημερία της Ευρώπης 7

εκτιμώντας ότι κατά τη Διάσκεψη Κορυφής της Φλωρεντίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέστησε σαφές ότι «η μάχη για την απασχόληση πρέπει να παραμείνει πρώτιστη προτεραιότητα για την Ένωση και τα κράτη μέλη της» και, στα πλαίσια χάραξης της σχετικής στρατηγικής, κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει ένα σχέδιο δράσης για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα της καινοτομίας 7

εκτιμώντας ότι η Επιτροπή των Περιφερειών έχει ήδη εξετάσει τα προβλήματα που συνδέονται με την καινοτομία στις ακόλουθες γνωμοδοτήσεις της:

- γνωμοδότηση σχετικά με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ και της βιοτεχνίας () 7

- γνωμοδότηση σχετικά με το σχέδιο δράσης: η πορεία προς την κοινωνία των πληροφοριών () 7

- γνωμοδότηση σχετικά με την πολιτική για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας στην Ευρώπη () 7

- γνωμοδότηση σχετικά με το πρόγραμμα προώθησης του περιεχομένου των πολυμέσων - INFO 2000 () 7

- γνωμοδότηση σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για την Καινοτομία () 7

- γνωμοδότηση σχετικά με το τρίτο πολυετές πρόγραμμα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997-2000) «Μέγιστη αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης, ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών ΜΜΕ» (),

Κατά την 18η σύνοδο ολομέλειάς της της 11ης και 12ης Ιουνίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Ιουνίου 1997), υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το άρθρο 130 της Συνθήκης για την Ευρωπαίκή Ένωση ορίζει ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Ευρώπης. Η δράση τους αποσκοπεί να βελτιώσει την εκμετάλλευση του βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών στους τομείς της καινοτομίας, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, και να προαγάγει ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάληψη πρωτοβουλιών και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων του συνόλου της Κοινότητας, και ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

1.2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάστηκε και παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης της 20ής Δεκεμβρίου 1995, την Πράσινη Βίβλο για την Καινοτομία, έγγραφο με το οποίο προτείνεται η χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για την προώθηση της καινοτομίας η οποία, εκτός από το στόχο της δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων απασχόλησης στον τομέα αυτό, αποσκοπεί και στο να θέσει την καινοτομία στην υπηρεσία της οικονομικής και κοινωνικοπολιτιστικής προόδου των πολιτών της ΕΕ.

1.3. Η εν λόγω Πράσινη Βίβλος αποτέλεσε τη βάση αναλύσεων στις οποίες συμμετείχαν όλοι οι εταίροι που ενδιαφέρονται για την πρόκληση της ανάπτυξης και της διάδοσης της καινοτομίας, με πρώτους τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης. Η Βίβλος αυτή προκάλεσε πληθώρα αντιδράσεων εκ μέρους του κοινού, των Κυβερνήσεων και των θεσμικών κοινοτικών οργάνων και υπήρξε αντικείμενο διαφόρων σεμιναρίων που διοργάνωσαν τα κράτη μέλη της ΕΕ αλλά και άλλες γειτονικές χώρες όπως η Ουγγαρία ή η Ισλανδία.

1.4. Η Επιτροπή παρουσίασε τα πρώτα αποτελέσματα της διαβούλευσης με την ευκαιρία της μεικτής συνδιάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 29 Μαΐου 1996 και κατά τη διάρκεια της οποίας η Επιτροπή των Περιφερειών κλήθηκε να παρουσιάσει τη γνώμη της για την Πράσινη Βίβλο. Η Επιτροπή επεσήμανε κυρίως το ρόλο που διαδραματίζουν τα περιφερειακά και τοπικά συστήματα καινοτομίας τα οποία βασίζονται στη διασύνδεση των διαφόρων φορέων της καινοτομίας, κέντρων έρευνας, εργαστηρίων, πανεπιστημίων, επιχειρήσεων, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, κέντρων επαγγελματικής και συνεχούς κατάρτισης και εκμάθησης. Επεσήμανε επίσης τη συμπληρωματικότητα των χρηματοδοτήσεων που διατίθενται σε περιφερειακό επίπεδο και την αξιοποίηση του δυναμικού καινοτομίας που υπάρχει στην κάθε περιοχή.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε να δώσει τρεις κατευθύνσεις στο πρώτο της σχέδιο δράσης, καθεμιά από τις οποίες αποτελεί το αντικείμενο συγκεκριμένων προτάσεων δράσης που απευθύνονται κυρίως στις κοινοτικές αρχές και τα κράτη μέλη:

1. προώθηση μια πραγματικής κουλτούρας καινοτομίας στην οικονομία και στην κοινωνία 7

2. δημιουργία ευνοΐκού νομικού, κανονιστικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος 7

3. καλύτερος συνδυασμός έρευνας και καινοτομίας σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

2.2. Όσον αφορά την ενέργεια της Επιτροπής

2.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία που είχε η πρωτοβουλία της Επιτροπής να διοργανώσει, με τη δημοσίευση του Πράσινης Βίβλου, ευρεία διαβούλευση των θεσμικών, οικονομικών και κοινωνικών φορέων για τα προβλήματα της καινοτομίας. Τα θετικά αποτελέσματα όσον αφορά τη συμμετοχή οφείλονται, αφενός, στη σπουδαιότητα του θέματος της καινοτομίας και, αφετέρου, στο σφαιρικό τρόπο με τον οποίο έθεσε το θέμα η Επιτροπή.

2.2.2. Πράγματι, ενώ η έρευνα επιδιώκει να ανακαλύψει νέες τεχνικές, η καινοτομία είναι η διαδικασία που διευκολύνει τη μετατροπή και την εκμετάλλευση αυτού του επιστημονικού δυναμικού. Η ικανότητα καινοτομίας των επιχειρήσεων εξαρτάται από την ικανότητα συνδυασμού των επιτευγμάτων της τεχνολογίας για την παραγωγή νέων προϊόντων, για την καλύτερη χρησιμοποίηση ή εμπορία των υφιστάμενων προϊόντων, για την ενίσχυση της επαγγελματικής εξειδίκευσης των μισθωτών τους, για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και για την προώθηση της θετικής εξέλιξης του ευρωπαϊκού οικονομικού ιστού. Προτεραιότητα συνεπώς έχει να ευνοηθούν οι δραστηριότητες των επιχειρήσεων σε αυτές τις διάφορες φάσεις της διαδικασίας της καινοτομίας.

2.3. Όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας

2.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι δράσεις που προτείνει η Επιτροπή σε αυτό το σχέδιο δράσης απευθύνονται κυρίως στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη. Εντούτοις, ορισμένα από τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν άμεσα τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης διότι προϋποθέτουν τη διάθεση πόρων από τον προϋπολογισμό τους και αφορούν τμήμα των τομέων αρμοδιότητάς τους.

2.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει ότι, κατά τη διάρκεια της συνδιάσκεψης της Ρώμης, η Επιτροπή είχε αναγνωρίσει το ρόλο των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης όσον αφορά την κινητοποίηση των φορέων που ενδιαφέρονται για την καινοτομία και τη σημασία της συνεργασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την προώθηση της καινοτομίας και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, και την άποψη σύμφωνα με την οποία «απαιτείται η αυστηρή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας» όχι μόνο προς όφελος των πολιτών, των επιχειρήσεων και των εκπροσώπων τους, αλλά κυρίως προς όφελος των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης.

2.4. Όσον αφορά τη σχέση καινοτομίας και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης

2.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της διότι το σχέδιο δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη εντάσσεται στις προτεραιότητες που έθεσε ο Πρόεδρος της Επιτροπής στο σύμφωνο εμπιστοσύνης για την απασχόληση το οποίο υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Φλωρεντίας τον Ιούνιο του 1996 και στο οποίο αναφέρεται ότι «η καινοτομία είναι απαραίτητη τόσο στα κράτη όσο και στις επιχειρήσεις» και ότι «για τη διατήρηση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, πρέπει οι νέες ιδέες να μετατραπούν γρήγορα σε τεχνολογικές επιτυχίες».

2.5. Όσον αφορά την αυξημένη σημασία του ρόλου των ΜΜΕ και των τοπικών και περιφερειακών αρχών που προτείνεται στην Πράσινη Βίβλο

2.5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της διότι η αποκεντρωμένη προσέγγιση της διαδικασίας της καινοτομίας που προτείνεται στην Πράσινη Βίβλο δεν συμπεριλαμβάνεται στις προτάσεις του σχεδίου δράσης.

2.5.2. Είτε υλοποιείται μέσω προγραμμάτων που χρηματοδοτούν τα Διαρθρωτικά Ταμεία, είτε με την εφαρμογή της Μετάδοσης της Τεχνολογικής Ανάπτυξης (Aire) χάρη στο πρόγραμμα «Καινοτομία», είτε με την εφαρμογή του 4ου προγράμματος-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (4ο ΠΠΕΤΑ), η καινοτομία με τη στήριξη της ΕΕ συμβάλλει στην ανάπτυξη των περιφερειών και των δήμων και κοινοτήτων.

2.5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει τη σημασία των ΜΜΕ για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και την χωροταξία, καθώς και τον ρόλο της περιφερειακής διάστασης όσον αφορά την υποστήριξη τεχνολογικού ελέγχου και παροχής χρηματοδοτήσεων. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, στα πλαίσια της παροχής βοήθειας και υποστήριξης στις επιχειρήσεις, προτείνουν χρηματοδοτήσεις σε τοπικό επίπεδο, παροχή συμβουλών, δυνατότητα κατάρτισης των εργαζομένων και πρόσληψης στελεχών.

2.6. Όσον αφορά τους επιλεγμένους τρεις τομείς δράσης

2.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιλογή της Επιτροπής. Οι τρεις τομείς δράσης που προτείνονται είναι συμπληρωματικοί και καλύπτουν όλες τις πτυχές του προβλήματος της προώθησης της καινοτομίας. Εκτιμά δε ότι η πληθώρα των μέτρων αντανακλά τον πολύπλοκο χαρακτήρα της διαδικασίας της καινοτομίας.

2.6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά να δοθεί προτεραιότητα στον εξορθολογισμό των κοινοτικών και εθνικών πολιτικών υπέρ της καινοτομίας, δηλαδή στην απλοποίηση των διαδικασιών και των κοινοτικών και εθνκών μηχανισμών ενίσχυσης που αποσκοπούν στην προώθηση της καινοτομίας χωρίς τη δημιουργία νέων. Τούτο θα καταστήσει δυνατή την επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των διαφόρων δράσεων και ταυτόχρονα θα συμβάλει στο να αποκτήσουν μεγαλύτερη διαφάνεια για τους ενδιαφερόμενους φορείς.

2.6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τη λύπη της που αυτό το σχέδιο δράσης δεν προβλέπει τη λήψη μέτρων ενημέρωσης όσον αφορά τις διάφορες δυνατότητες ενίσχυσης που παρέχονται σε κοινοτικό και σε εθνικό επίπεδο υπέρ της καινοτομίας και εκφράζει την επιθυμία να τίθενται στη διάθεση των επιχειρηματικών φορέων όλες οι πληροφορίες που είναι προσιτές στο επίπεδο κάθε περιφέρειας, δήμου ή κοινότητας. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης λόγω των πολιτικών που εφαρμόζουν στην επικράτειά τους μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή τη διάδοση των πληροφοριών.

2.6.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να υποβληθούν προτάσεις για διεπιστημονικές δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες αυτές είναι απαραίτητες για την ικανοποίηση των αναγκών των επιχειρήσεων και του δημόσιου τομέα σε νέες γνώσεις. Προτάσεις για ανάλογες δραστηριότητες περιλαμβάνονται στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής () όσον αφορά το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 1: προώθηση μιας κουλτούρας της καινοτομίας

3.1.1. Η καινοτομία αποτελεί νέα έννοια στη λειτουργία και τη συνείδηση της κοινωνίας μας η οποία βασίζεται τόσο στα προϊόντα και τις μεθόδους παραγωγής όσο και στο δυναμισμό και τη δημιουργικότητα του ανθρώπινου δυναμικού που κινητοποιείται. Φαίνεται ότι οι νέες ακριβώς γενιές, τα άτομα που ασκούν κάποιο επάγγελμα ή είναι άνεργα επιθυμούν να έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση, και, όσα από τα άτομα αυτά ευαισθητοποιηθούν, θα μπορέσουν να αποκτήσουν κουλτούρα καινοτομίας. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την ενέργεια της Επιτροπής που αποσκοπεί στην ανάπτυξη μέτρων υπέρ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων και των άλλων προγραμμάτων όπως το Leonardo και το Socrates.

3.1.2. H Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι κοινοτικές πρωτοβουλίας Adapt και Emploi και τα προγράμματα των Στόχων 1, 2, 3, 4, 5β και 6, λόγω των πιστώσεων του ΕΚΤ που διατίθενται στις περιφέρειες και τους δήμους και κοινότητες, θα πρέπει να περιλαμβάνουν όλη τη διδακτέα ύλη και παιδαγωγικές μεθόδους που απαιτούνται για τη διάδοση της κουλτούρας της καινοτομίας. Πρέπει να προωθηθεί η εκμάθηση των νέων τεχνολογιών ενημέρωσης και επικοινωνίας.

3.1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει επίσης το ρόλο που διαδραματίζουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης στην προώθηση της κουλτούρας της καινοτομίας κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης: εξοπλισμός των λυκείων και των κέντρων κατάρτισης, καθορισμός των προγραμμάτων κατάρτισης.

3.1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει τη διοργάνωση από την Επιτροπή εντός του 1997 Φόρουμ με θέμα «Κατάρτιση και καινοτομία» για την ανταλλαγή εμπειριών και τη διάδοση υποδειγματικών πρακτικών στο οποίο να παρουσιάζονται οι περιφερειακές και τοπικές εμπειρίες, κυρίως όσον αφορά την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Θεωρεί σημαντική τη διοργάνωση σεμιναρίων, επισκέψεων και συναντήσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων για το θέμα της καινοτομίας.

3.1.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι το 5ο πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης θα πρέπει να περιλαμβάνει μεταξύ των άλλων πιο τεχνικών μέτρων και μέτρα υπέρ της αύξησης των ικανοτήτων του προσωπικού των επιχειρήσεων. Τα μέτρα υπέρ της διακρατικής κινητικότητας των ερευνητών και κυρίως της τοποθέτησης νέων ερευνητών και μηχανικών στις επιχειρήσεις είναι απαραίτητο συμπλήρωμα των σχεδίων καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας. Οι μετακινήσεις αυτές μπορούν να ευνοηθούν με συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ των περιφερειακών και τοπικών εταίρων της Ευρώπης.

3.1.6. Όσον αφορά την πειραματική δράση «προώθηση διεθνικών "industrial Phd" για την τοποθέτηση ερευνητών/μηχανικών στις επιχειρήσεις» για το 1997, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντική τη σύσταση κεντρικής υπηρεσίας για τις προσφερόμενες θέσεις και τις αιτήσεις τοποθέτησης για τους ερευνητές που πραγματοποιούν περίοδο εξάσκησης σε επιχειρήσεις όπως προβλέπεται για την τοποθέτηση σε εργαστήρια (υποτροφία Marie Curie του 4ου προγράμματος-πλαίσιο «έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης»).

3.1.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει την αναγκαιότητα διευκόλυνσης της πρόσβασης των φορέων που ενδιαφέρονται για την καινοτομία στα προγράμματα και στους μηχανισμούς ενισχύσεων καθώς και την αναγκαιότητα επίτευξης καλύτερου συντονισμού όσον αφορά την ενημέρωση. Ένας τρόπος είναι η αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφόρησης και του Internet. Υπενθυμίζει το ρόλο των περιφερειών και των δήμων και κοινότητων, που αποτελούν τους εταίρους των επιχειρήσεων, των κέντρων έρευνας και των πανεπιστημίων, για τη διάδοση των πληροφοριών και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

3.1.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την ιδέα να ενισχύσει η Επιτροπή το σύστημα συλλογής και ανάλυσης των πληροφοριών όσον αφορά την έρευνα και την καινοτομία. Η ΕΤΠ ζητά να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές οι τοπικές και περιφερειακές διοικητικές βαθμίδες που είναι υπεύθυνες για τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, κυρίως δε τα Κέντρα Μετάδοσης της Καινοτομίας (ΚΜΚ), προκειμένου να διευκολυνθεί το εποπτικό τους έργο, και ο εντοπισμός των τεχνολογικών δυνατοτήτων και αποτελεσμάτων της έρευνας που μπορούν να μεταφερθούν στη βιομηχανία. Απαιτείται καλύτερος καθορισμός των κέντρων αυτών.

3.2. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 2: δημιουργία ευνοϊκού νομικού, κανονιστικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος

3.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει απαραίτητη την ανάπτυξη ενιαίων κέντρων υποστήριξης για τα θέματα της καινοτομίας. Τα δίκτυα τεχνολογικής διάδοσης πρέπει να αναπτυχθούν και να τύχουν υποστήριξης προκειμένου να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή εδαφική κάλυψη και η οργάνωση ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών ανά περιφέρεια ή γεωγραφική ζώνη.

3.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσαφηνίσει τους κανόνες παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων όσον αφορά τη χρηματοδότηση επιχειρηματικών κεφαλαίων ούτως ώστε οι ευρωπαϊκές πιστώσεις να ενισχύσουν τις τοπικές χρηματοδοτήσεις που χορηγούν ήδη οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης. Επισημαίνει τον επείγοντα χαρακτήρα της αποσαφήνισης αυτής που θα πρέπει να πραγματοποιηθεί προκειμένου να διευκολυνθεί η εφαρμογή των νέων προγραμμάτων του Στόχου 2 για την περίοδο 1997-1999.

3.2.3. Η καινοτομία συνεπάγεται κόστος ανάπτυξης και εκκίνησης το οποίο συχνά υπερβαίνει τα ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων και ιδίως των ΜΜΕ. Θα πρέπει συνεπώς να υπάρχει η δυνατότητα προσφυγής σε «κεφάλαια αναμονής», συνταξιοδοτικά ταμεία, μακροπρόθεσμους αποταμιευτικούς πόρους ή σε κεφάλαια που είναι διαθέσιμα σε τοπικό επίπεδο. Τα τραπεζικά επιτόκια είναι είναι πολύ υψηλά, η φορολογία ιδιαίτερα επαχθής, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις χρηματοδοτικές εταιρείες.

3.2.4. Η δημιουργία τοπικών χρηματοδοτικών ιδρυμάτων που να διαθέτουν κεφάλαια ένα μερος των οποίων να προέρχεται από την Επιτροπή θα καταστήσει δυνατή τη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων τεχνολογικής βάσης και τη διάθεση στην αγορά καινοτόμων προϊόντων.

3.2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει τη σημασία που έχει η περιφερειακή διάσταση για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και κυρίως το ρόλο των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης που συχνά είναι οι εγγυητές των καινοτόμων σχεδίων για τις ανάγκες των οποίων έχουν ληφθεί δάνεια από τον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα.

3.2.6. Όσον αφορά την πρόσβαση στις κοινοτικές συμβάσεις, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντική την απλούστευση των διαδικασιών και κυρίως το να ληφθεί περισσότερο υπόψη η σχέση επιδόσεων/στόχων της επιχείρησης, η μείωση των προθεσμιών χορήγησης των κοινοτικών ενισχύσεων, η υποστήριξη των δικτύων σύνδεσης επιχειρήσεων και μεταφοράς τεχνολογίας των εντολέων προς τους προμηθευτές τους και τους υπεργολάβους τους.

3.2.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά τον άμεσο καθορισμό του νομικού καθεστώτος του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας και του καταστατικού της ανώνυμης ευρωπαϊκής εταιρείας διότι η απουσία τους αποτελεί τροχοπέδη για την καινοτομία.

3.3. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 3: καλύτερη σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία

3.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει τη συνεργασία που υπάρχει ήδη μεταξύ τοπικών και περιφερειακών αρχών, επιχειρήσεων και πανεπιστημίων για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη. Στα πλαίσια της συνεργασίας αυτής θα μπορούσαν να χαραχθούν στρατηγικές για την προώθηση των καινοτομιών. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει την ανάγκη χάραξης στρατηγικών για την προώθηση των καινοτομιών από τις ομάδες που λαμβάνουν αποφάσεις σε θέματα Διαρθρωτικών Ταμείων στις περιοχές που ενισχύονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Αυτό θα πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τους υπόλοιπους παράγοντες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο που χρησιμοποιούν ήδη τα ταμεία αυτά. Η ενέργεια αυτή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί παράλληλα με την ενέργεια που διεξάγεται στο πλαίσιο της εφαρμογής των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση.

3.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει η σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία να προαχθεί με παιδαγωγικά προγράμματα που να καθιστούν δυνατή την παράταση της κλασικής κατάρτισης των ερευνητών με την πρακτική εξάσκηση σε επιχείρηση «υψηλής τεχνολογίας» με στόχο να μάθουν όσα χρειάζεται να γνωρίζουν για τη λειτουργία της επιχείρησης στο πλαίσιο του τρόπου οργάνωσης και των τεχνολογικών αναγκών και να προωθηθεί η εκκίνηση καινοτόμου σχεδίου ικανού να παρατείνει το πρόγραμμα έρευνας που έχει αναπτυχθεί στο εργαστήριο.

3.3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί απαραίτητη την ανάπτυξη, στα κέντρα έρευνας, ειδικών μέσων αξιοποίησης τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε ήδη από την αρχή να περιλαμβάνονται στο έργο της έρευνας οι πτυχές της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων. Τα μέσα αυτά θα συμβάλουν στο να πραγματοποιηθούν συζητήσεις που θα οδηγήσουν στον καθορισμό των αποτελεσμάτων που πρέπει να διαδοθούν. Είναι σημαντικό ένα νομικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο να ευνοεί τις δράσεις εκμετάλλευσης των οργανισμών έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας επιχειρήσεων.

3.3.4. Όσον αφορά τη βούληση ανάπτυξης στενότερων σχέσεων μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων, πανεπιστημιών και επιχειρήσεων, η ΕΤΠ υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τις απόψεις για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που διατυπώνονται στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής ().

3.3.5. Όσον αφορά τις νέες δράσεις, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει τη δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου εμπειρογνωμόνων με βάση το πρότυπο του προγράμματος Sprint για την πραγματοποίηση αποστολών ελέγχου των δράσεων καινοτομίας. Οι πραγματογνωμοσύνες θα μπορούσαν να αφορούν τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τοπικά ή περιφερειακά σχέδια που εκπονούν τα πανεπιστήμια ή οι τοπικές αρχές.

3.3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντικό να προβληθούν, σε επίπεδο περιφερειακών και τοπικών αρχών, οι καθοριστικοί τομείς και οι πόλοι αρμοδιοτήτων προκειμένου να καταγραφούν τα δυνατά και αδύνατα σημεία τους και να υπάρχει ένα παρατηρητήριο που να χρησιμεύει ως παράγοντας αναφοράς και να μπορεί να οργανώνει τη μεταφορά τεχνολογίας και καινοτομίας από κοινού με άλλες περιφερειακές και τοπικές αρχές.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών, ενώ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να εκπονήσει ειδικό σχέδιο δράσης υπέρ της καινοτομίας, εκφράζει ωστόσο τη λύπη της που το εν λόγω σχέδιο δράσης, αντίθετα από ό,τι αφηνόταν να εννοηθεί στη διάσκεψη της Ρώμης, δεν περιλαμβάνει μέτρα που να αφορούν άμεσα τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης και που η προσπάθεια αυτή δεν τίθεται με πιο σαφή τρόπο στην υπηρεσία των ΜΜΕ.

4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι τρεις τομείς δράσης που προτείνει η Επιτροπή καλύπτουν όλες τις πτυχές του προβλήματος της προώθησης της καινοτομίας:

1. Πρόωθηση της πραγματικής κουλτούρας της καινοτομίας στην οικονομία και την κοινωνία.

2. Δημιουργία ευνοϊκού νομικού, κανονιστικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος.

3. Καλύτερη σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

4.3. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 1, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την ενέργεια της Επιτροπής με στόχο την ανάπτυξη δράσεων υπέρ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης που αποτελούν τη βάση της κουλτούρας της καινοτομίας, και την ενσωμάτωση στα διάφορα προγράμματα που χρηματοδοτεί η Επιτροπή όλων των παιδαγωγικών μέσων που απαιτούνται για τη διάδοση της κουλτούρας της καινοτομίας. Επιδοκιμάζει όλα τα προγράμματα ανταλλαγής εμπειριών και διάδοσης υποδειγματικών πρακτικών.

4.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει το ενδιαφέρον που έχει η διευκόλυνση της κινητικότητας των ερευνητών και η τοποθέτηση ερευνητών μηχανικών στις επιχειρήσεις.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει τον εξέχοντα ρόλο που διαδραματίζουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης για τη διάδοση της καινοτομίας στις επιχειρήσεις και στους τοπικούς φορείς όπως είναι τα Κέντρα Μετάδοσης της Καινοτομίας, τα οποία έως σήμερα δεν είναι τόσο γνωστά, και τα οποία ασκούν τεχνολογικό έλεγχο που είναι πολύ χρήσιμος για τις ΜΜΕ.

4.6. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 2, και πέρα από την ανάπτυξη των ενιαίων κέντρων υποστήριξης και των δικτύων τεχνολογικής διάδοσης, η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει την ανάγκη εξεύρεσης «κεφαλαίων αναμονής», συνταξιοδοτικών ταμείων ή άλλων, για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας. Υπενθυμίζει επίσης το ρόλο των τοπικών χρηματοδοτικών ιδρυμάτων που εξασφαλίζουν αποτελεσματική οικονομική ενίσχυση και εγγυώνται ότι τα σχέδια παρουσιάζουν ενδιαφέρον.

4.7. Όσον αφορά τον τομέα δράσης αριθ. 3, η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει την ανάγκη, αφενός, να γνωρίζουν οι ερευνητές και τα πανεπιστήμια τις ανάγκες των επιχειρήσεων και, αφετέρου, να καθοριστούν οι τομείς προτεραιότητας 7 υπενθυμίζει εν προκειμένω τη σημασία του αγροτοβιομηχανικού τομέα.

4.8. Τέλος, η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την επιθυμία να συσταθεί ευρωπαϊκό δίκτυο εμπειρογνωμόνων οι οποίοι θα πραγματοποιούν αποστολές ελέγχου για τα πραγματικά αποτελέσματα των προγραμμάτων καινοτομίας, κυρίως όσον αφορά την απασχόληση, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και τοπικά και περιφερειακά παρατηρητήρια, τα οποία να χρησιμεύουν ως παράγοντες αναφοράς για την οργάνωση της μεταφοράς τεχνολογίας και τεχνογνωσίας μεταξύ των διαφόρων περιφερειών της Ευρώπης.

Βρυξέλλες, 12 Ιουνίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 210 της 14. 8. 1995, σ. 92.

() ΕΕ C 210 της 14. 8. 1995, σ. 109.

() ΕΕ C 100 της 2. 4. 1996, σ. 14.

() ΕΕ C 129 της 2. 5. 1996, σ. 39.

() ΕΕ C 182 της 24. 6. 1996, σ. 1.

() ΕΕ C 34 της 3. 2. 1997, σ. 34.

() COM(97) 47 τελικό.

() COM(97) 142 τελικό.