EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 11.10.2004 
COM(2004) 651 τελικό  
. 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ   
Το ευρωπαϊκό  δίκαιο  των συµβάσεων  και η αναθεώρηση  του κοινοτικού  κεκτη µένου : 
πορεία  προς  τα εµπρός   
.. 
 
EL 2   EL 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ   
Η παρούσα  ανακοίνωση  παρουσιάζει  τη συνέχεια  που θα δώσει  η Επιτροπή  στο 
σχέδιο  δράσης  του 20031, έχοντας  λάβει  υπόψη  τις αντιδράσεις  εκ µέρους  των 
θεσµικών  οργάνων  της ΕΕ, των κρατών  µελών  και των ενδιαφερο µένων  φορέων . Η 
ανακοίνωση  παρουσιάζει  τον τρόπο  µε τον οποίο  θα αναπτυχθεί  το κοινό  πλαίσιο  
αναφοράς  (ΚΠΑ ) για να βελτιωθεί  η συνοχή  του υφιστά µενου και του µελλοντικού  
κοινοτικού  κεκτη µένου, και προτείνει  συγκεκρι µένα σχέδια  για τµήµατα του 
κοινοτικού  κεκτη µένου που αφορούν  την προστασία  των καταναλωτών , σύµφωνα  µε 
τη στρατηγική  για την προστασία  των καταναλωτών  2002-2006. Περιγράφει  επίσης  
τις προγρα µµατισµένες δραστηριότητες  σχετικά  µε την προώθηση  τυποποιη µένων  
συµβατικών  όρων  στο σύνολο  της ΕΕ και σκοπεύει  να συνεχίσει  τον προβλη µατισµό 
σχετικά  µε τη σκοπι µότητα  µιας προαιρετικής  πράξης .  
Το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  (ΕΚ)2 και ο Συµβούλιο3 εξέδωσαν  ψηφίσ µατα ευνοϊκά  
για το σχέδιο  δράσης  στα οποία  υπογρά µµισαν την ανάγκη  συµµετοχής  όλων  των 
ενδιαφερό µενων  µερών , ιδιαίτερα  στην  κατάρτιση  του ΚΠΑ . Το ΕΚ ζήτησε  να 
ολοκληρωθεί  το ΚΠΑ  µέχρι το τέλος  του 2006 και να εφαρ µοστεί  γρήγορα . Το 
Συµβούλιο  αναγνώρισε  επίσης  τη χρησι µότητα  των γενικών  όρων  συµβάσεων  για το 
σύνολο  της ΕΕ που θα αναπτυχθούν  από τα συµβαλλό µενα µέρη, τηρώντας  τις 
κοινοτικές  και εθνικές  διατάξεις . Τέλος , τα εν λόγω  όργανα  ζήτησαν  από την 
Επιτροπή  να συνεχίσει  τον περαιτέρω  προβλη µατισµό σχετικά  µε την προαιρετική  
πράξη .  
Μέχρι  σήµερα, έχουν  ληφθεί  122 εισηγήσεις  στο πλαίσιο  της διαβούλευσης . Η 
Επιτροπή , µε τη συγκατάθεση  των συνεισφερόντων , δηµοσίευσε  τις εισηγήσεις  τους 
και µια περίληψή  τους4. Για να διασφαλιστεί  η συµµετοχή  των ενδιαφερο µένων , 
διοργανώθηκαν  δύο εργαστήρια  σχετικά  µε το δίκαιο  των συµβάσεων  τον Ιούνιο  του 
20035. Ένα άλλο  εργαστήριο  σχετικά  µε τους τυποποιη µένους  συµβατικούς  όρους  
διοργανώθηκε  τον Ιανουάριο  του 20046. Επιπλέον , µια κοινή  συνεδρίαση  Επιτροπής  
και ΕΚ πραγ µατοποιήθηκε  τον Απρίλιο  του 20047.  
                                                 
1 Όλα τα έγγραφα  τα σχετικά  µε το ευρωπαϊκό  δίκαιο  των συµβάσεων  διατίθενται  στον  ιστοχώρο  της 
Επιτροπής , στη διεύθυνση :  
http://europa.eu.int/comm/consumers/cons_int/s afe_shop/fair_bus_pract/cont_law/index_en.htm   
2 Βλ. υποση µείωση  1. 
3 Βλ. υποση µείωση  1. 
4 Βλέπε  υποση µείωση  1. 
5 Βλ. υποση µείωση  1. 
6  http://europa.eu.int/comm/internal_market/contractlaw/2004workshop_en.htm   
7 Βλ. υποση µείωση  1. 
 
EL 3   EL 2. ΠΟΡΕΙΑ  ΠΡΟΣ  ΤΑ ΕΜΠΡΟΣ  
2.1 Βελτίωση  του υφιστά µενου  και του µελλοντικού  κοινοτικού  κεκτη µένου 
(µέτρο  Ι του σχεδίου  δράσης )  
 Οι συνεισφέροντες  στο πρόγρα µµα δράσης  υποστήριξαν  την ανάγκη  για 
βελτίωση  της ποιότητας  και της συνοχής  του κοινοτικού  κεκτη µένου στον  
τοµέα του δικαίου  των συµβάσεων  και τόνισαν  ότι το ΚΠΑ  µπορεί  να 
συµβάλει  στην  επίτευξη  του στόχου  αυτού . Ενόψει  αυτής  της σηµαντικής  
υποστήριξης , η Επιτροπή  θα συνεχίσει  την εκπόνηση  του ΚΠΑ .  
2.1.1 Ο κύριος  ρόλος  του ΚΠΑ   
 Το σχέδιο  δράσης  επεσή µανε διάφορες  κατηγορίες  προβλη µάτων  του 
κοινοτικού  κεκτη µένου. Οι κυριότερες  είναι  οι εξής: 
● Χρήση  αφηρη µένων  νοµικών  όρων  σε οδηγίες µ για τους οποίους  
είτε δεν υπάρχουν  ορισµοί είτε ορίζονται  µε υπερβολικό  εύρος  
● Τοµείς όπου  η εφαρ µογή των οδηγιών  δεν λύνει  τα προβλή µατα 
στην  πράξη  
● ∆ιαφορές  µεταξύ  των εθνικών  νόµων εφαρ µογής που προκύπτουν  
από τη χρήση  ελάχιστης  εναρ µόνισης  στις οδηγίες  για την 
προστασία  των καταναλωτών  
● Αντιφάσεις  στη νοµοθεσία  τη σχετική  µε το κοινοτικό  δίκαιο  των 
συµβάσεων .  
 Πρώτα  πρέπει  να γίνει µια επιλογή  πολιτικής  όσον  αφορά  την ανάγκη  
τροποποίησης  των υφιστά µενων  οδηγιών  για να αντιµετωπιστούν  αυτά  
τα προβλή µατα. Στην  περίπτωση  αυτή , η Επιτροπή  θα χρησι µοποιήσει  το 
ΚΠΑ  ως κιβώτιο  εργαλείων , όπου  χρειάζεται , κατά  τη διατύπωση  
προτάσεων  για τη βελτίωση  της ποιότητας  και της συνοχής  του 
υφιστά µενου κοινοτικού  κεκτη µένου και των µελλοντικών  νοµικών  
πράξεων  στον  τοµέα του δικαίου  των συµβάσεων . Ταυτόχρονα , θα 
διευκολυνθεί  η απλούστευση  του κεκτη µένου8. Το ΚΠΑ  θα παρέχει  
σαφείς  ορισµούς νοµικών  όρων , θεµελιώδεις  αρχές  και συνεκτικούς  
πρότυπους  κανόνες  του δικαίου  των συµβάσεων , µε βάση  το κοινοτικό  
κεκτη µένο και τις βέλτιστες  λύσεις  που προέρχονται  από τις έννοµες 
τάξεις  των κρατών  µελών .  
                                                 
8 Αυτή  η πρωτοβουλία  περιλα µβάνεται  στο πεδίο  κάλυψης  της ανακοίνωσης  της Επιτροπής  µε θέµα 
"ενηµέρωση  και απλούστευση  του κοινοτικού  κεκτη µένου" (COM (2003) 71) και αποσκοπεί  στην  
επίτευξη  της απλούστευσης  της νοµοθεσίας .  
 
EL 4   EL  Παράδειγ µα: Αναθεώρηση  του κοινοτικού  κεκτη µένου για τους  
καταναλωτές  
 Βασικοί  στόχοι  της Επιτροπής  εξακολουθούν  να είναι  η ενίσχυση  της 
εµπιστοσύνης  των καταναλωτών  και των επιχειρήσεων  στην  εσωτερική  
αγορά  µέσω ενός ψηλού  κοινού  επιπέδου  προστασίας  των καταναλωτών  
και της εξάλειψης  των φραγ µών στην  εσωτερική  αγορά  καθώς  και της 
απλούστευσης  των κανονιστικών  διατάξεων9. Οκτώ  οδηγίες  για τους 
καταναλωτές10 θα αναθεωρηθούν  για να εξακριβωθεί  αν επιτυγχάνουν  
αυτούς  τους στόχους , έχοντας  ιδιαιτέρως  υπόψη  τις ρήτρες  «ελάχιστης  
εναρ µόνισης » που περιέχουν .  
 Η αναθεώρηση  θα αξιολογήσει  το βαθµό στον  οποίο  οι ισχύουσες  
οδηγίες , στο σύνολό  τους και η καθε µία ξεχωριστά , έχουν  καλύψει  στην  
πράξη  τους στόχους  της Επιτροπής  όσον  αφορά  την προστασία  των 
καταναλωτών  και την εσωτερική  αγορά . Αυτός  σηµαίνει  ότι πρέπει  να 
εξεταστούν  όχι µόνο οι ίδιες οι οδηγίες  αλλά  και ο τρόπος  µε τον οποίο  
εφαρ µόζονται  καθώς  και οι αγορές  στις οποίες  λειτουργούν  (π.χ. νόµοι 
για τη µεταφορά  τους στις εθνικές  τους νοµοθεσίες · νοµολογία · 
αυτορρύθ µιση· επιβολή  νοµοθεσίας · επίπεδα  συµµόρφωσης  στην  πράξη · 
και εξελίξεις  όσον  αφορά  την επιχειρη µατική  πρακτική , την τεχνολογία  
και τις προσδοκίες  των καταναλωτών ).  
 Η αναθεώρηση  θα εξετάσει  ιδιαίτερα  τα ακόλουθα  ερωτή µατα:  
• Είναι  αρκετά  υψηλό  το επίπεδο  προστασίας  των καταναλωτών  
που απαιτείται  από τις οδηγίες  ώστε  να εξασφαλίσει  την 
εµπιστοσύνη  των καταναλωτών ;  
• Είναι  επαρκές  το επίπεδο  εναρ µόνισης  ώστε  να εξαλειφθούν  οι 
φραγ µοί στην  εσωτερική  αγορά  και οι στρεβλώσεις  του 
ανταγωνισ µού για τις επιχειρήσεις  και τους καταναλωτές ;  
• Το επίπεδο  κανονιστικών  ρυθµίσεων  εξασφαλίζει  την ελάχιστη  
δυνατή  επιβάρυνση  των επιχειρήσεων  και διευκολύνει  τον 
ανταγωνισ µό;  
• Εφαρ µόζονται  αποτελεσ µατικά  οι οδηγίες ;  
• Συνολικά , υπάρχουν  σηµαντικά  κενά , αντιφάσεις  ή επικαλύψεις  
µεταξύ  των οκτώ  οδηγιών ;  
• Σε ποια από τις οδηγίες  πρέπει  να δοθεί  η υψηλότερη  
προτεραιότητα  για µεταρρύθ µιση;  
 Ανακύπτουν  επίσης  ορισµένα ειδικά  ερωτή µατα:  
● Είναι  ορθό  το πεδίο  εφαρ µογής των οδηγιών ; Είναι  κατάλληλες  οι 
υποχρεώσεις  προσυ µβατικής  ενηµέρωσης ;  
                                                 
9 ΕΕ C 137, 8.6.2002, σελ. 2. 
10 Οδηγίες  85/577, 90/314, 93/13, 94/47, 97/7, 98/6, 98/27, 99/44. 
 
EL 5   EL ● Πρέπει  να υπάρξει  εναρ µόνιση  και τυποποίηση  µεταξύ  των 
οδηγιών  όσον  αφορά  τις προϋποθέσεις  του δικαιώ µατος 
υπαναχώρησης  στις οδηγίες  για τις πωλήσεις  εκτός  εµπορικού  
καταστή µατος, τη χρονο µεριστική  µίσθωση  και τις πωλήσεις  εξ 
αποστάσεως ;  
● Χρειάζεται  να εναρ µονιστεί  περαιτέρω  το δίκαιο  των συµβάσεων  
για τους καταναλωτές ;  
● Υπάρχει  περιθώριο  για τη συγχώνευση  ορισµένων  οδηγιών  
προκει µένου να µειωθούν  οι µεταξύ  τους αντιφάσεις ;  
 Για την αναθεώρηση  του κεκτη µένου για τους καταναλωτές , 
προγρα µµατίζονται  ορισµένες δράσεις :  
● Ανάπτυξη  µιας δηµόσιας  βάσης  δεδοµένων  σχετικά  µε το 
κοινοτικό  κεκτη µένο, όπου  θα περιλα µβάνεται  η εθνική  νοµοθεσία  
και η νοµολογία . Αυτό  το σχέδιο  θα παρέχει  επίσης  συγκριτική  
ανάλυση  της εφαρ µογής των οδηγιών  στην  πράξη .  
● ∆ηµιουργία  µιας µόνιµης οµάδας  εργασίας  που θα αποτελείται  από 
εµπειρογνώ µονες των κρατών  µελών  η οποία  θα ενεργεί  ως 
φόρου µ για την ανταλλαγή  πληροφοριών  και τη συζήτηση  σχετικά  
µε την εφαρ µογή του κοινοτικού  κεκτη µένου.  
● Εκθέσεις  εφαρ µογής σχετικά  µε τις οδηγίες  όσον  αφορά  τις 
ενδείξεις  των τιµών, τις πωλήσεις  εξ αποστάσεως , τις πωλήσεις  
καταναλωτικών  αγαθών  και τις αγωγές  παράλειψης . Οι εκθέσεις  θα 
διαβουλεύονται  µε τους ενδιαφερο µένους  και στη συνέχεια  θα 
διοργανώνονται  κατάλληλα  σεµινάρια .  
 Μετά  από την ολοκλήρωση  του σχεδίου  και τις εκθέσεις , η Επιτροπή  θα 
εξετάσει  την αναγκαιότητα  προτάσεων  για τροποποίηση  των 
υφιστά µενων  οδηγιών . Αυτή  η φάση  διάγνωσης  αναµένεται  ότι θα 
ολοκληρωθεί  µέχρι το τέλος  του 2006. Οι προτάσεις  θα λαµβάνουν  
υπόψη  τις εργασίες  σχετικά  µε το σχέδιο  ΚΠΑ , κατά  περίπτωση , και θα 
συνοδεύονται  από τις κατάλληλες  αξιολογήσεις  κανονιστικού  
αντίκτυπου .  
 
 Θα είναι  επίσης  επιθυ µητό να χρησι µοποιηθεί  το ΚΠΑ  από το 
Συµβούλιο  και το EΚ κατά  τη διατύπωση  τροπολογιών  για τις προτάσεις  
της Επιτροπής . Αυτή  η χρήση  του ΚΠΑ  θα είναι  συνεπής  µε τον κοινό  
στόχο  της επίτευξης  νοµοθεσίας  υψηλής  ποιότητας  της ΕΕ11 και µε τη 
δέσµευση  των ευρωπαϊκών  θεσµικών  οργάνων  όσον  αφορά  την 
προώθηση  της απλότητας , της σαφήνειας  και της συνοχής  της 
νοµοθεσίας  της ΕΕ12.  
                                                 
11 Σχέδιο  δράσης  «απλούστευση  και βελτίωση  του κανονιστικού  περιβάλλοντος " (COM (2002) 278). 
12 ∆ιοργανική  συµφωνία  για τη βελτίωση  της νοµοθεσίας , (ΕΕ 2003/C 321/01). 
 
EL 6   EL 2.1.2 Άλλοι  πιθανοί  ρόλοι  του ΚΠΑ   
 Οι νοµοθέτες  των κρατών  µελών  µπορούν  να χρησι µοποιούν  το ΚΠΑ  
κατά  τη µεταφορά  των οδηγιών  της ΕΕ των σχετικών  µε τον τοµέα του 
δικαίου  των συµβάσεων  στην  εθνική  νοµοθεσία . Μπορούν  επίσης  να 
βασίζονται  στο ΚΠΑ  όταν  θεσπίζουν  νοµοθεσία  σε τοµείς του δικαίου  
των συµβάσεων  που δεν υπόκεινται  σε κανονιστικές  ρυθµίσεις  σε 
επίπεδο  Κοινότητας .  
 Ένας  άλλος  ρόλος  που προτάθηκε  από το ΕΚ, είναι  η πιθανή  χρήση  του 
ΚΠΑ  στη διαµεσολάβηση . Οι διαµεσολαβητές  µπορούν  να έχουν  τη 
δυνατότητα  να ανατρέχουν  στο ΚΠΑ  για να βρίσκουν  αµερόληπτες  και 
ισορροπη µένες λύσεις  για την επίλυση  διαφορών  που ανακύπτουν  
µεταξύ  αντισυ µβαλλό µενων .  
 Το ΚΠΑ  µπορεί  επίσης  να διαδρα µατίσει  έναν ρόλο  όσον  αφορά  την 
ανάπτυξη  των άλλων  µέτρων  που επιση µαίνονται  στο σχέδιο  δράσης . 
Για παράδειγ µα, το ΕΚ ανέφερε  ότι το ΚΠΑ  µπορεί  να αναπτυχθεί  σε 
ένα σώµα τυποποιη µένων  συµβατικών  όρων  που θα είναι  διαθέσι µο για 
τους νοµικούς . Η Επιτροπή  συµφωνεί  ότι θα ήταν  επιθυ µητή η 
χρησι µοποίηση  του ΚΠΑ  όσο το δυνατόν  εκτενέστερα  για την 
πραγ µατοποίηση  του µέτρου  ΙΙ του σχεδίου  δράσης . Επιπλέον , το ΚΠΑ  
µπορεί  να χρησι µεύσει  ως βάση  για την ανάπτυξη  µιας πιθανής  
προαιρετικής  πράξης .  
 Η Επιτροπή  εξετάζει  επίσης  την πρόταση  για ενσω µάτωση  του ΚΠΑ  στις 
συµβάσεις  που συνάπτονται  µε τους συµβαλλο µένους  της. Το ΚΠΑ  
µπορεί  ακόµα να χρησι µοποιείται  συµπληρω µατικά  µε το εφαρ µοστέο  
εθνικό  δίκαιο . Η Επιτροπή  θα ενθαρρύνει  επίσης  τα άλλα  θεσµικά 
όργανα  και φορείς  να χρησι µοποιούν  το ΚΠΑ  κατά  τη σύναψη  
συµβάσεων  µε τρίτους .  
 Τέλος , το ΚΠΑ , βασισ µένο στο κοινοτικό  κεκτη µένο και στις βέλτιστες  
λύσεις  που έχουν  εντοπισθεί  ως κοινής  εφαρ µογής στο δίκαιο  των 
συµβάσεων  των κρατών  µελών , µπορεί  να εµπνέει  το ευρωπαϊκό  
∆ικαστήριο  κατά  την ερµηνεία  του κοινοτικού  κεκτη µένου σχετικά  µε το 
δίκαιο  των συµβάσεων .  
2.1.3 Νοµική φύση  του ΚΠΑ   
 Ορισ µένοι συνεισφέροντες  στο σχέδιο  δράσης  έθιξαν  το ζήτηµα της 
νοµικής φύσης  του ΚΠΑ . Οι προτεινό µενες ιδέες  καλύπτουν  όλο το 
φάσµα από δεσµευτική  νοµική πράξη  του Συµβουλίου  και του ΕΚ, µέχρι 
µη δεσµευτική  πράξη  της Επιτροπής .  
 Η Επιτροπή  θεωρεί  επι του παρόντος  ότι το ΚΠΑ  θα είναι  µη δεσµευτικό  
µέσο. Ωστόσο , η Επιτροπή  θα πραγ µατοποιήσει  εκτετα µένες 
διαβουλεύσεις  µε όλους  τους ενδιαφερό µενους  κατά  την εκπόνηση  του 
ΚΠΑ . Στο πλαίσιο  αυτό , το εν λόγω  ζήτηµα να ξανατεθεί .  
 
EL 7   EL 2.2 Προώθηση  της χρήσης  τυποποιη µένων  συµβατικών  όρων  στο σύνολο  της 
ΕΕ (µέτρο  ΙΙ του σχεδίου  δράσης )  
2.2.1 Οι προτάσεις  της Επιτροπής  στο σχέδιο  δράσης   
 Το δεύτερο  µέτρο επεδίωκε  την προώθηση  της ανάπτυξης , από ιδιωτικά  
µέρη τυποποιη µένων  συµβατικών  όρων  για χρήση  στο σύνολο  της ΕΕ, 
και όχι µόνο σε µια έννοµη τάξη . Σήµερα τα συµβαλλό µενα µέρη 
θεωρούν  συχνά  ότι πρέπει  να χρησι µοποιούν  διαφορετικά  σύνολα  
τυποποιη µένων  συµβατικών  όρων  (ΤΣΟ ), λόγω  της ύπαρξης  
διαφορετικών  υποχρεωτικών  απαιτήσεων  στις νοµοθεσίες  των κρατών  
µελών , είτε στο δίκαιο  των συµβάσεων  είτε σε άλλους  τοµείς της 
νοµοθεσίας  (π.χ. λόγω  των διαφορών  στο δίκαιο  περί αδικοπραξιών  
µπορεί  να φαίνεται  ότι απαιτούνται  διαφορετικοί  συµβατικοί  όροι για τα 
ζητήµατα τα σχετικά  µε τη νοµική ευθύνη ). Ωστόσο , υπάρχουν  ορισµένα 
παραδείγ µατα επιτυχη µένης χρήσης  ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ, που 
καλύπτουν  ζητήµατα τα οποία  κατά  κανόνα  πρέπει  να αντιµετωπίζονται  
σε άλλες  συµβάσεις .  
 Εποµένως , είναι  πιθανό  ότι υπάρχουν  διαθέσι µες αποδεκτές  λύσεις  για το 
σύνολο  της ΕΕ και σε άλλες  περιπτώσεις  στις οποίες  σήµερα 
χρησι µοποιούνται  ΤΣΟ  που αφορούν  µόνο µια χώρα . Φαίνεται  ότι δεν 
είναι  γνωστή  η διαθεσι µότητα  τέτοιων  λύσεων  που καλύπτουν  το σύνολο  
της ΕΕ, και γι’ αυτό  το σχέδιο  δράσης  πρότεινε  µια περιεκτική  
πρωτοβουλία  για την αύξηση  της συνειδητοποίησης  των υφιστά µενων  
δυνατοτήτων .  
2.2.2 Οι αντιδράσεις  εκ µέρους  των ενδιαφερο µένων  και άλλων   
 Ορισ µένοι εισηγητές  εξέφρασαν  ικανοποίηση  για την προτεινό µενη 
προσέγγιση , άλλοι  όµως ήταν  επιφυλακτικοί  όσον  αφορά  τη συµµετοχή  
της Επιτροπής  στον  τοµέα αυτό  επειδή  θεώρησαν  ότι η Επιτροπή  
σκόπευε  να συντάξει  η ίδια ΤΣΟ . Η Επιτροπή  όµως δεν έχει αυτή  την 
πρόθεση : το περιεχό µενο των ΤΣΟ  θα καθοριστεί  από τους 
συµµετέχοντες  στην  αγορά  και η απόφαση  για τη χρήση  ή όχι ΤΣΟ  θα 
λαµβάνεται  από τους οικονο µικούς  φορείς . Η Επιτροπή  προτίθεται  να 
ενεργήσει  µόνο ως παράγοντας  διευκόλυνσης  και ως "αµερόληπτος  
ενδιά µεσος φορέας ", δηλ. θα φέρνει  σε επαφή  τους ενδιαφερό µενους  
χωρίς  να παρε µβαίνει  σε ζητήµατα ουσίας .  
 Τα ζητήµατα αυτά  εξετάστηκαν  περαιτέρω  σε ένα εργαστήριο  στις 19 
Ιανουαρίου  του 200413 όπου  κύριο  θέµα ήταν  η χρήση  ΤΣΟ  σε 
συναλλαγές  µεταξύ  επιχειρήσεων  (B2B) καθώς  και στις συµβάσεις  
µεταξύ  του επιχειρη µατικού  τοµέα και του δηµοσίου  (B2G). Υπήρξαν  
δύο κύρια  συµπεράσ µατα:  
 Πρώτον , υπήρξε  γενική  συµφωνία  ότι οι ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ 
µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  µε επιτυχία  σε σηµαντικό  αριθµό 
                                                 
13 Βλ. υποση µείωση  6. 
 
EL 8   EL περιπτώσεων , παρά  το γεγονός  ότι εξακολουθούν  να υπάρχουν  ορισµένα 
νοµικά και διοικητικά  εµπόδια  σε κάποιους  τοµείς. Η Επιτροπή  µε τη 
βοήθεια  των ενδιαφερο µένων , µπορεί  να συντάξει  κατάλογο  των πιο 
σηµαντικών  εµποδίων .  
 ∆εύτερον , συµφωνήθηκε  ότι θα είναι  χρήσι µη η αύξηση  της 
συνειδητοποίησης  των υφιστά µενων  δυνατοτήτων , ιδιαίτερα  µε την 
παροχή  διαρθρω µένων  πληροφοριών  σχετικά  µε επιτυχη µένα 
παραδείγ µατα ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ µέσω ενός ιστοχώρου  που θα 
φιλοξενείται  από την ΕΕ.  
2.2.3 Ενέργειες : ένας ιστοχώρος  για την προώθηση  της ανάπτυξης  και της 
χρήσης  ΤΣΟ στο σύνολο  της ΕΕ  
 Λαµβάνοντας  υπόψη  όλες αυτές  τις συνεισφορές , η Επιτροπή  κατέληξε  
στο συµπέρασ µα ότι µπορούν  να υπάρξουν  οφέλη  από την αύξηση  της 
συνειδητοποίησης  σχετικά  µε τις υπάρχουσες  δυνατότητες . Η Επιτροπή  
θα δώσει  έµφαση  στους  ΤΣΟ  όσον  αφορά  τις συναλλαγές  B2B και B2G.  
 Μετά  από την αξιολόγηση  των σχετικών  ενεργειών , µπορούν  να 
προταθούν  περαιτέρω  µέτρα και εξεταστεί  περαιτέρω  η επέκταση  των 
σχετικών  εργασιών .  
2.2.3.1 Ένας  φορέας  για την ανταλλαγή  των πληροφοριών  σχετικά  µε 
υπάρχοντες  και προγρα µµατισµένους  ΤΣΟ στο σύνολο  της ΕΕ  
 Η Επιτροπή  θα φιλοξενήσει  έναν ιστοχώρο , στον  οποίο  οι 
συµµετέχοντες  στην  αγορά  θα µπορούν  να ανταλλάσσουν  
πληροφορίες  σχετικά  µε ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ, τους οποίους  
ήδη χρησι µοποιούν  ή σχεδιάζουν  να αναπτύξουν . Οι πληροφορίες  
θα δηµοσιεύονται  µε αποκλειστική  ευθύνη  των φορέων  που θα τις 
παρέχουν . Η δηµοσίευση  αυτή  δεν θα αποτελεί  αναγνώριση  της 
νοµικής ή της εµπορικής  εγκυρότητας  των εν λόγω  ΤΣΟ . Πριν  να 
προχωρήσει  στην  ενέργεια , η Επιτροπή  θα συµβουλευθεί  τους 
σχετικούς  ενδιαφερό µενους  για να συλλέξει  στοιχεία  σχετικά  µε το 
ποιες  ακριβώς  πληροφορίες  χρειάζονται  οι χρήστες  και ποιες  
πληροφορίες  οι οργανώσεις  διατίθενται  να συµπεριλάβουν  στον  
ιστοχώρο .  
 Οι πληροφορίες  θα επιτρέπουν  στους  ενδιαφερο µένους  να 
αποφεύγουν  τα σφάλ µατα και να επαναλα µβάνουν  τις θετικές  
εµπειρίες  αυτών  που έχουν  ήδη πραγ µατοποιήσει  τις θετικές  
ενέργειες . Εποµένως , η Επιτροπή , δεν προτίθεται  να ορίσει  η ίδια 
ένα σύνολο  "βέλτιστων  πρακτικών ".  
2.2.3.2 Κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε τη σχέση  µεταξύ  των κανόνων  
περί ανταγωνισ µού και των ΤΣΟ στο σύνολο  της ΕΕ 
 Η Επιτροπή  δεν προτίθεται  στο παρόν  στάδιο  να εκδώσει  
ξεχωριστές  κατευθυντήριες  γραµµές σχετικά  µε την ανάπτυξη  και 
τη χρήση  ΤΣΟ . Έχει ήδη τονίσει  ότι γενικά  έχει µια θετική  
προσέγγιση  όσον  αφορά  τις συµφωνίες  που προωθούν  την 
 
EL 9   EL οικονο µική αλληλοδιείσδυση  στην  κοινή  αγορά  ή ενθαρρύνουν  την 
ανάπτυξη  νέων  αγορών  και βελτιω µένων  συνθηκών  προσφοράς14. 
Εποµένως , αν και οι συµφωνίες  σχετικά  µε την ανάπτυξη  ή τη 
χρήση  ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ γενικά  θα αντιµετωπίζονται  θετικά , 
σε ορισµένες περιπτώσεις  οι συµφωνίες  ή οι συντονισ µένες 
πρακτικές  για τη χρήση  ΤΣΟ  ενδέχεται  να είναι  ασύµβατες  µε τους 
κανόνες  περί ανταγωνισ µού.  
 Ως προς  αυτό , η Επιτροπή  εφιστά  την προσοχή  στις 
"κατευθυντήριες  γραµµές για την εφαρ µογή του άρθρου  81 της 
Συνθήκης  ΕΚ στις συµφωνίες  οριζόντιας  συνεργασίας "15, ιδίως  το 
τµήµα 6 που ορίζει  κατευθυντήριες  γραµµές για τις συµφωνίες  
τυποποίησης . Αν και δεν ισχύουν  ειδικά  για τις συµφωνίες  σχετικά  
µε ΤΣΟ , οι ενδιαφερό µενοι µπορούν  να τις χρησι µοποιούν  µε τη 
µορφή  καθοδήγησης  για να αποφεύγουν  προβλή µατα όταν  
συµφωνούν  για τη χρήση  ΤΣΟ .  
2.2.3.3 Εντοπισ µός νοµοθετικών  εµποδίων  για τη χρήση  ΤΣΟ στο 
σύνολο  της ΕΕ  
 Η Επιτροπή  θα εξετάσει , µαζί µε τους ενδιαφερό µενους , εάν 
υπάρχουν  νοµοθετικά  εµπόδια  στα κράτη  µέλη για ΤΣΟ  στο 
σύνολο  της ΕΕ και, εφόσον  υπάρχουν , ποια είναι  αυτά , µε σκοπό  
την εξάλειψη  τους όπου  χρειάζεται  και ενδείκνυται . Αυτό  µπορεί  
να γίνει µε την εθελοντική  δράση  του σχετικού  κράτους  µέλους , µε 
διαδικασίες  επί παραβάσει  εκ µέρους  της Επιτροπής  όταν τα 
εµπόδια  παραβιάζουν  το δίκαιο  της ΕΕ, ή άλλες  ενέργειες  της ΕΕ, 
όπως  τα νοµοθετικά  µέτρα, όπου  δεν συµβαίνει  αυτό .  
 Στην  πρώτη  περίπτωση  η Επιτροπή  θα οργανώσει  µια έρευνα  
σχετικά  µε το ζήτηµα αυτό  µετά από διαβουλεύσεις  µε τους 
ενδιαφερο µένους  σχετικά  µε το περιεχό µενο και τη δοµή της, για 
να διασφαλιστεί  ότι η έρευνα  εστιάζεται  σε πτυχές  που αφορούν  
τους συµµετέχοντες  στην  αγορά .  
2.3 Ένα µη τοµεακό  µέτρο  – µια µη υποχρεωτική  πράξη  στο ευρωπαϊκό  
δίκαιο  των συµβάσεων  (µέτρο  ΙΙΙ του σχεδίου  δράσης )  
 Το σχέδιο  δράσης  κατέληξε  στο συµπέρασ µα, µεταξύ  άλλων , ότι στο παρόν  
στάδιο  δεν υπάρχουν  ενδείξεις  ότι η τοµεακή  προσέγγιση  που είχε 
ακολουθηθεί  µέχρι τώρα  οδηγεί  σε προβλή µατα ή ότι θα πρέπει  να 
εγκαταλειφθεί . Ωστόσο  θεωρήθηκε  ότι θα έπρεπε  να εξεταστεί  το εάν είναι  
απαραίτητα  τα µη τοµεακά  µέτρα όπως  µια µη υποχρεωτική  πράξη  για την 
επίλυση  προβλη µάτων  στον  τοµέα του ευρωπαϊκού  δικαίου  των συµβάσεων .  
 Η Επιτροπή  προτίθεται  να συνεχίσει  αυτήν  την διαδικασία  παράλληλα  µε τις 
εργασίες  για την ανάπτυξη  του ΚΠΑ , λαµβάνοντας  υπόψη  τα σχόλια  που έχει 
παραλάβει  µέχρι τώρα  από τους ενδιαφερο µένους  σχετικά  µε τις προτι µήσεις  
                                                 
14 Προκήρυξη  της Επιτροπής  αριθ. 2001/C 3/02 της Επιτροπής , (ΕΕ C3/2 της 6ης Ιανουαρίου  2001) 
σηµείο 169. 
15 Το ίδιο. 
 
EL 10   EL τους για τις παρα µέτρους  αυτής  της µη υποχρεωτικής  πράξης  εφόσον  υπάρξει  
σχετική  ανάγκη . Η διαδικασία  ανάπτυξης  του ΚΠΑ  και, ιδιαίτερα , η 
διαβούλευση  µε τους ενδιαφερο µένους , µπορεί  να προσφέρει  σηµαντικές  
πληροφορίες  ως προς  το ζήτηµα αυτό .  
 Η Επιτροπή  θα εξασφαλίσει  συγκεκρι µένες ευκαιρίες  για την ανταλλαγή  
πληροφοριών  σχετικά  µε τη σκοπι µότητα  µιας τέτοιας  πράξης . Αν και είναι  
πρόωρο  να γίνονται  συζητήσεις  σχετικά  µε το πιθανό  αποτέλεσ µα του 
προβλη µατισµού, θα πρέπει  να γίνει σαφές  ότι ούτε η Επιτροπή  έχει πρόθεση  
να προτείνει  έναν "ευρωπαϊκό  αστικό  κώδικα " που θα εναρ µονίζει  τα δίκαια  
των συµβάσεων  στα κράτη  µέλη, ούτε θα πρέπει  να θεωρηθεί  ότι οι 
προβλη µατισµοί αµφισβητούν  τις σηµερινές  πρακτικές  για την προώθηση  της 
ελεύθερης  κυκλοφορίας  µε βάση  ευέλικτες  και αποτελεσ µατικές  λύσεις .  
 Έχουν  προσδιοριστεί  ορισµένες παρά µετροι  για τους προβλη µατισµούς 
σχετικά  µε την ανάγκη  αυτής  της πράξης  µε βάση  τις συνεισφορές  στο σχέδιο  
δράσης  και τους προβλη µατισµούς της ίδιας  της Επιτροπής . Σ’ αυτές  
περιλα µβάνεται  η ανάγκη  να λαµβάνονται  υπόψη  οι διαφορές  µεταξύ  των 
συναλλαγών  µε καταναλωτές  και των συναλλαγών  µεταξύ  επιχειρήσεων  ή µε 
τις δηµόσιες  αρχές , ο βαθµός στον  οποίο  άλλες  λύσεις , όπου  περιλα µβάνονται  
οι ΤΣΟ  στο σύνολο  της ΕΕ προσφέρουν  ήδη ικανοποιητικές  λύσεις  και η 
ανάγκη  του σεβασ µού των διαφορετικών  νοµικών  και διοικητικών  πολιτισ µών 
στα κράτη  µέλη. Αυτοί  οι παρά µετροι  θα πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  κατά  
τη µελλοντική  συζήτηση  για τη σκοπι µότητα  της εν λόγω  πράξης . Ορισ µένες 
από αυτές  τις παρα µέτρους  εξηγούνται  στο παράρτη µα ΙΙ.  
 Επιπλέον , εάν επιση µανθούν  προβλή µατα που απαιτούν  λύσεις  σε επίπεδο  ΕΕ, 
η Επιτροπή  θα προβεί  σε εκτετα µένη αξιολόγηση  των επιπτώσεων  για να 
προσδιοριστεί  η φύση  και τα περιεχό µενα των λύσεων  αυτών .  
3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ  ΚΑΙ  ΕΚΠΟΝΗΣΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΟΥ  ΠΛΑΙΣΙΟΥ  ΑΝΑΦΟΡΑΣ   
3.1 Προετοι µασία : έρευνα  και συµµετοχή  των θεσµικών  οργάνων  της ΕΕ, των 
κρατών  µελών  και άλλων  ενδιαφερο µένων   
3.1.1 Γενική  επισκόπηση   
 Για να διασφαλιστεί  ότι το ΚΠΑ  θα έχει υψηλή  ποιότητα , η Επιτροπή  θα 
χρηµατοδοτήσει  τρία έτη ερευνών  στο πλαίσιο  του έκτου  προγρά µµατος 
πλαισίου  για την έρευνα  και την τεχνολογική  ανάπτυξη16. 
Αξιολογήθηκαν  οι προτάσεις  για έρευνα  και αναµένεται  σύντο µα η 
έναρξη  των εργασιών .  
 Μέχρι  το 2007, αναµένεται  ότι οι ερευνητές  θα παραδώσουν  µια τελική  
έκθεση  η οποία  θα παρέχει  όλα τα στοιχεία  που χρειάζονται  για την 
εκπόνηση  ενός ΚΠΑ  από την Επιτροπή . Εποµένως  θα περιλα µβάνει  ένα 
σχέδιο  ΚΠΑ  το οποίο  οι ερευνητές  θα θεωρούν  ότι είναι  κατάλληλο  για 
τους σκοπούς  που καθορίζονται  στο σχέδιο  δράσης .  
                                                 
16 Απόφαση  αριθ. 1513/2002/EK ( ΕΕ L 232, 29.8.2002 σ. 1). 
 
EL 11   EL 3.1.2 Συµµετοχή  ενδιαφερο µένων   
 Η συµµετοχή  των ενδιαφερο µένων  στη διαδικασία  έχει ουσιαστική  
σηµασία, όπως  τονίστηκε  από όλους  τους συνεισφέροντες  στο σχέδιο  
δράσης .  
 Στην  κοινή  συνεδρίαση  ΕΚ / Επιτροπής  τον Απρίλιο  του 2004, 
προτάθηκαν  και υποστηρίχθηκαν  τέσσερα  βασικά  κριτήρια  για την 
επιτυχη µένη συµµετοχή :  
• Ποικιλο µορφία  των νοµικών  παραδόσεων : πρέπει  να λαµβάνεται  
υπόψη  το φάσµα των διαφορετικών  νοµικών  παραδόσεων  στην  ΕΕ·  
• Ισορροπία  οικονο µικών  συµφερόντων : πρέπει  να λαµβάνονται  
υπόψη  τα συµφέροντα  ενός ευρέος  φάσµατος επιχειρήσεων  σε 
πολλούς  και διάφορους  οικονο µικούς  τοµείς, από ΜΜΕ  έως 
πολυεθνικές , καθώς  και των καταναλωτών  και των νοµικών ·  
• ∆έσµευση : οι ενδιαφερό µενοι πρέπει  να αφιερώσουν  πραγ µατικούς  
πόρους  για να παρέχουν  συνεχείς , ουσιαστικές  συνεισφορές ·  
• Τεχνική  εµπειρογνω µοσύνη : παροχή  αναλυτικών  συµβολών  και 
προκλήσεων  για τους πανεπιστη µιακούς  ερευνητές .  
 Αυτά  τα κριτήρια  θα ληφθούν  υπόψη  για την κατάρτιση  των δοµών που 
παρουσιάζονται  παρακάτω . Οι δοµές της πρώτης  συνιστώσας  θα 
αποτελέσουν  µέρος της συµφωνίας  µεταξύ  της Επιτροπής  και των 
ερευνητών :  
 Πρώτη  συνιστώσα : συνεισφορές  τεχνικής  φύσης   
• Η Επιτροπή  θα δηµιουργήσει  ένα δίκτυο  ενδιαφερο µένων  
εµπειρογνω µόνων  που θα εξασφαλίζουν  µια συνεχή , αναλυτική  
συνεισφορά  στις προπαρασκευαστικές  εργασίες  των ερευνητών .  
• Θα διοργανώνονται  τακτικά  εργαστήρια  για όλα τα θέµατα της 
έρευνας  ώστε  οι ενδιαφερό µενοι να έχουν  τη δυνατότητα  να 
επιση µαίνουν  πρακτικά  ζητήµατα που πρέπει  να λαµβάνονται  
υπόψη  και να παρέχουν  συµβολές . Θα υπάρχουν  εργαστήρια  για 
κάθε  θέµα, έτσι ώστε  οι ενδιαφερό µενοι και η Επιτροπή  να 
µπορούν  να παρακολουθούν  την εξέλιξη  των εργασιών . Το 
αντικεί µενο του κάθε  εργαστηρίου  θα είναι  συγκεκρι µένο και ο 
αριθµός των συµµετεχόντων  σε κάθε  εργαστήριο  θα είναι  
περιορισ µένος για να διασφαλιστεί  η αποτελεσ µατικότητα .  
• Αυτή  η διαδικασία  θα υποστηρίζεται  από έναν αφιερω µένο 
ιστοχώρο  πρόσβαση  στον  οποίο  θα έχουν  οι ερευνητές , οι 
ενδιαφερό µενοι εµπειρογνώ µονες, η Επιτροπή , οι 
εµπειρογνώ µονες των κρατών  µελών  και το ΕΚ. Σε αυτό  τον 
ιστοχώρο  θα ενηµερώνονται  τα σχέδια  παράλληλα  µε την εξέλιξη  
της έρευνας  και µε βάση  τα σχόλια  των ενδιαφερο µένων .  
 
EL 12   EL • Όταν  θα λαµβάνονται  αποφάσεις  σχετικά  µε τρόπο  κατανο µής των 
διαφόρων  πτυχών , θα είναι  ίσως χρήσι µο να καταρτιστούν  οι 
κατευθυντήριες  γραµµές για τη λειτουργία  της τεχνικής  
συνιστώσας  για να διασφαλιστεί  ότι οι ερευνητές  και οι 
ενδιαφερό µενοι θα έχουν  µια σαφή  και αµοιβαία  κατανόηση  της 
διαδικασίας . Στις κατευθυντήριες  γραµµές µπορεί  να 
περιλα µβάνεται  µια δοµή που θα διασφαλίζει  το γενικό  συντονισ µό 
των συνεισφορών  των ενδιαφερο µένων , όπως  µια οµάδα 
διεύθυνσης  όπου  θα συµµετέχουν  τόσο  τα µέλη της 
πανεπιστη µιακής  έρευνας  όσο και οι ενδιαφερό µενοι 
εµπειρογνώ µονες.  
 ∆εύτερη  συνιστώσα : πολιτικά  ζητήµατα και ανασκόπηση   
 Η Επιτροπή :  
• Θα παρέχει  τακτικές  ενηµερώσεις  στο ΕΚ και στο Συµβούλιο  
σχετικά  µε την πρόοδο , όπως  έχουν  ζητήσει   
• Θα διοργανώνει  τακτικά  εκδηλώσεις  υψηλού  επιπέδου  όπου  θα 
συµµετέχει  το ΕΚ και τα κράτη  µέλη  
• Θα δηµιουργήσει  µια οµάδα εργασίας  από εµπειρογνώ µονες των 
κρατών  µελών  για να διασφαλισθεί  ότι θα ενηµερώνονται  σχετικά  
µε την πρόοδο  και θα έχουν  µια ευκαιρία  αντιδράσεις  
 Επιπλέον , οι δύο συνιστώσες  θα συναντώνται  περιοδικά  σε ένα φόρου µ 
συζητήσεων , για να είναι  δυνατή  η συζήτηση  σε ένα ευρύτερο  πλαίσιο .  
3.1.3 Πιθανή  δοµή και περιεχό µενο του ΚΠΑ   
 Η έρευνα  για την προπαρασκευή  του ΚΠΑ  θα έχει στόχο  τον εντοπισ µό 
βέλτιστων  λύσεων , λαµβάνοντας  υπόψη  τα εθνικά  δίκαια  των 
συµβάσεων  (τόσο  τη νοµολογία  όσο και τις καθιερω µένες πρακτικές ), το 
κοινοτικό  κεκτη µένο και σχετικές  διεθνείς  πράξεις  και ιδιαίτερα  τη 
Σύµβαση  των Η.Ε για τις συµβάσεις  για τις διεθνείς  πωλήσεις  αγαθών  
του 1980. Και άλλο  υπάρχον  υλικό  θα είναι  χρήσι µο και θα ληφθεί  
υπόψη , διασφαλίζοντας  παράλληλα  ότι το ΚΠΑ  θα αντιστοιχεί  στις 
συγκεκρι µένες απαιτήσεις  της ΕΕ.  
 Η δοµή που προβλέπεται  για το ΚΠΑ  (ένα παράδειγ µα της πιθανής  
δοµής παρουσιάζεται  στο παράρτη µα I) είναι  ότι πρώτα  θα ορίζει  κοινές  
θεµελιώδεις  αρχές  για το δίκαιο  των συµβάσεων , όπου  θα 
περιλα µβάνεται  καθοδήγηση  σχετικά  µε το πότε ενδέχεται  να 
απαιτούνται  εξαιρέσεις  από αυτές  τις θεµελιώδεις  αρχές . ∆εύτερον , 
αυτές  οι θεµελιώδεις  αρχές  θα υποστηρίζονται  από ορισµούς των 
βασικών  εννοιών . Τρίτον , αυτές  οι αρχές  και οι ορισµοί θα 
συµπληρωθούν  µε πρότυπους  κανόνες , που θα αποτελούν  το κύριο  σώµα 
του ΚΠΑ . Ενδέχεται  να προβλέπεται  µια διάκριση  µεταξύ  των πρότυπων  
κανόνων  που θα εφαρ µόζονται  στις συµβάσεις  που συνάπτονται  µεταξύ  
επιχειρήσεων  ή ιδιωτών  και των πρότυπων  κανόνων  που θα 
 
EL 13   EL εφαρ µόζονται  στις συµβάσεις  που συνάπτονται  µεταξύ  µιας επιχείρησης  
και ενός καταναλωτή .  
 Ορισ µένοι συνεισφέροντες  εντόπισαν  τοµείς για τους οποίους  
υποστηρίζουν  ότι µπορούν  να περιλα µβάνονται  στο ΚΠΑ . Πολλοί  από 
αυτούς  συνδέονται  µε γενικές  έννοιες , οι οποίες  δεν αφορούν  
συγκεκρι µένους  τύπους  συµβάσεων  ή αντισυ µβαλλο µένων . Το αρχικό  
κριτήριο  για τον καθορισ µό των τοµέων που θα καλύπτονται  πρέπει  να 
είναι  η χρησι µότητα  από άποψη  της αύξησης  της συνεκτικότητας  του 
κοινοτικού  κεκτη µένου.  
 Ωστόσο , δύο τύποι  συµβάσεων  που αναφέρθηκαν  συγκεκρι µένα ήταν  οι 
συµβάσεις  µε τους καταναλωτές  και τα ασφαλιστήρια  συµβόλαια . Η 
Επιτροπή  αναµένει την προετοι µασία του ΚΠΑ  για να δώσει  ιδιαίτερη  
προσοχή  σε αυτούς  τους δύο τοµείς. Άλλοι  τοµείς που αναφέρθηκαν  
συγκεκρι µένα και τους οποίους  θα µπορούσε  να καλύπτει  το ΚΠΑ  ήταν  
οι συµβάσεις  πωλήσεων  και υπηρεσιών  και οι ρήτρες  που αφορούν  τη 
διατήρηση  του τίτλου  και τη µεταβίβαση  του τίτλου  αγαθών .  
 Η Επιτροπή  έλαβε  υπόψη  επίσης  µια µελέτη  που άρχισε , µετά από 
αιτήµατα του ΕΚ και του Συµβουλίου , για την εξέταση  του αν ανέκυπταν  
προβλή µατα από τις διαφορές  στην  αλληλεπίδραση  µεταξύ  του δικαίου  
των συµβάσεων  και τις νοµοθεσίες  περί αδικοπραξίας , καθώς  και µεταξύ  
του δικαίου  των συµβάσεων  και του δικαίου  της ιδιοκτησίας17. 
Λαµβάνοντας  υπόψη  αυτήν  την µελέτη , η Επιτροπή  συµπέρανε  ότι δεν 
υπάρχουν  σηµαντικά  προβλή µατα τα οποία  ανακύπτουν  από τις διαφορές  
στην  διάδραση  µεταξύ  του δικαίου  των συµβάσεων  και της νοµοθεσίας  
περί αδικοπραξίας  στα διάφορα  κράτη  µέλη. Τα σηµαντικότερα  
προβλή µατα φαίνεται  ότι ανακύπτουν  από τις διαφορετικές  
αλληλεπιδράσεις  µεταξύ  του δικαίου  των συµβάσεων  και του δικαίου  
της ιδιοκτησίας  στα κράτη  µέλη. Κατά  την προετοι µασία του ΚΠΑ  θα 
πρέπει  να εξεταστεί  ο τρόπος  επίλυσης  των προβλη µάτων  αυτών  στο 
βαθµό που αυτό  είναι  απαραίτητο  για τη βελτίωση  του σηµερινού  και 
του µελλοντικού  κοινοτικού  κεκτη µένου.  
3.2 Εκπόνηση  από την Επιτροπή , του κοινού  πλαισίου  της αναφοράς   
3.2.1 Καταλληλότητα  για τους στόχους  του σχεδίου  δράσης   
 Η Επιτροπή  δεν δεσµεύεται  από την τελική  έκθεση  των ερευνητών  και 
θα την τροποποιήσει  όπου  είναι  απαραίτητο  για την επίτευξη  των στόχων  
του σχεδίου  δράσης .  
3.2.2 ∆οκιµή πρακτικής  εφαρ µογής  
 Κατά  την αξιολόγηση  της τελικής  έκθεσης  των ερευνητών  η Επιτροπή  
θα εξασφαλίσει  ότι το σχέδιο  ΚΠΑ  θα υποβληθεί  σε δοκιµή πρακτικής  
                                                 
17 Βλ. υποση µείωση  1. 
 
EL 14   EL εφαρ µογής µε βάση  συγκεκρι µένα παραδείγ µατα των προβλεπό µενων  
χρήσεων  του ΚΠΑ .  
 Πρώτον , αυτό  θα περιλα µβάνει  τον έλεγχο  του κατά  πόσον  το σχέδιο  
ΚΠΑ  είναι  κατάλληλο  για χρήση  µε σκοπό  τη βελτίωση  του κοινοτικού  
κεκτη µένου και την προετοι µασία νοµοθεσίας . Αυτό  µπορεί  να σηµαίνει  
τη χρήση  του σχεδίου  ΚΠΑ  σε µια πρόταση  τροποποίησης  µιας 
υπάρχουσας  οδηγίας .  
 Αυτό  µπορεί  να γίνει, για παράδειγ µα, στο πλαίσιο  των σχεδίων  της 
Επιτροπής  για αναθεώρηση  του κεκτη µένου για τη νοµοθεσία  για τους 
καταναλωτές  και σε ενέργειες  που συνδέονται  µε την αναθεώρηση  της 
οδηγίας  2000/35/EK για την καταπολέ µηση των καθυστερη µένων  
πληρω µών στις εµπορικές  συναλλαγές18 
 Τα διδάγ µατα που ενδεχο µένως  θα προκύψουν  θα ενσω µατωθούν  πριν 
από την έκδοση  του τελικού  ΚΠΑ  από την Επιτροπή .  
 ∆εύτερον , το σχέδιο  ΚΠΑ  θα µπορεί  να χρησι µοποιηθεί  από άλλα  
θεσµικά όργανα  για δοκιµαστικούς  σκοπούς . Αυτή  η φάση  µπορεί  επίσης  
να περιλα µβάνει  το να ζητηθεί  από τα κράτη  µέλη να εξετάσουν  τη 
µεταφορά  ενός δείγµατος υπάρχουσας  νοµοθεσίας  και να διερευνήσουν  
σε ποιο βαθµό το σχέδιο  µπορεί  να έχει συµβάλει  σ’ αυτήν . Θα χρειαστεί  
επίσης  να δοκιµαστεί  η καταλληλότητα  του σχεδίου  ΚΠΑ  για χρήση  στα 
µέτρα ΙΙ και ΙΙΙ, χρησι µοποιώντας  και πάλι πρακτικά  παραδείγ µατα. Θα 
αναζητηθούν  επίσης  τρόποι  ελέγχου  της καταλληλότητας  του σχεδίου  
ΚΠΑ  ως εργαλείου  στη διεθνή  διαµεσολάβηση  ή στις συµβατικές  
σχέσεις  της ίδιας  της Επιτροπής .  
3.2.3 ∆ιαβούλευση  σχετικά  µε το ΚΠΑ  της Επιτροπής   
 Αυτή  η διαδικασία  εκπόνησης  θα καταλήξει  σε ένα ΚΠΑ  της Επιτροπής  
το οποίο  θα υποβληθεί  για τελική  διαβούλευση . Το ΕΚ, το Συµβούλιο  
και τα κράτη  µέλη θα κληθούν  να εξετάσουν  την τελική  έκθεση  των 
ερευνητών  και την αξιολόγηση  της Επιτροπής . Μπορεί  επίσης  να 
χρησι µοποιηθεί  µια διοργανική  οµάδα εργασίας  για την εξέταση  της 
χρήσης  του ΚΠΑ  σε όλη τη νοµοθετική  διαδικασία . Η διαβούλευση  µε 
τα κράτη  µέλη µπορεί  να συνεχιστεί  µέσω της οµάδας  εργασίας  εθνικών  
εµπειρογνω µόνων  που θα παρακολουθεί  τις προπαρασκευαστικές  
εργασίες .  
 Το επόµενο βήµα θα είναι  µια ανοικτή  διαβούλευση  µε τη µορφή  Λευκής  
Βίβλου , που θα παρέχει  στους  ενδιαφερο µένους  την ευκαιρία  να 
συνεισφέρουν . Για το σκοπό  αυτό , το ΚΠΑ  της Επιτροπής  θα 
µεταφραστεί  σε όλες επίση µες γλώσσες  της ΕΕ. Οι ενδιαφερό µενοι θα 
έχουν  στη διάθεσή  τους τουλάχιστον  έξι µήνες για να διατυπώσουν  
σχόλια  σχετικά  µε το σχέδιο  της Επιτροπής . Η διαβούλευση  θα επιτρέψει  
την αναλυτική  εκτίµηση του περιεχο µένου του ΚΠΑ  και θα προσφέρει  
                                                 
18 ΕΕ L 200, 8.8.2000, σελ. 35. 
 
EL 15   EL µια ευκαιρία  για την αντιµετώπιση  διαφορών  µεταξύ  των γλωσσικών  
εκδόσεων , για να διασφαλιστεί  ότι η τελική  µορφή  θα είναι  πλήρως  
συµβατή  και σαφώς  κατανοητή  σε όλες τις γλώσσες .  
3.2.4 Έκδοση  του ΚΠΑ  από την Επιτροπή   
 Η έκδοση  του ΚΠΑ  από την Επιτροπή  προβλέπεται  για το 2009. Το 
ΚΠΑ  θα δηµοσιευθεί  ευρέως , όπου  θα περιλα µβάνεται  και η δηµοσίευσή  
του στην  Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , και θα 
αναθεωρηθεί  ανάλογα  µε τις ανάγκες . Θα προσδιοριστούν  µηχανισ µοί 
για την ενηµέρωση  του ΚΠΑ .  
 
EL 16   EL ANNEX I  
Possible structure of the CFR 
The main goal of the CFR is to serve as a tool box for the Commission when preparing 
proposals, both for reviewing the existing acquis  and for new instruments. To that aim, the 
CFR could be divided into three parts: fundamental  principles of contract law; definitions of 
the main relevant abstract legal terms and model rules of contract law. 
CHAPTER I – Principles 
The first part of the CFR could provide some common fundamental principles of European 
contract law and exceptions for some of these pr inciples, applicable in limited circumstances, 
in particular where a contract is  concluded with a weaker party. 
Example: Principle of contractual freedom; exception: application of mandatory rules; 
Principle of  the binding force of contract ; exception: e.g. right of withdrawal; principle of 
good faith 
CHAPTER II – Definitions 
The second part of the CFR could provide some definitions of abstract legal terms of 
European contract law in partic ular where relevant for the EC acquis . 
Examples: definition of contract, damages. Concerning the definition of a contract, the 
definition could for example also explain when a contract should be considered as concluded.  
CHAPTER III – Model rules 
SECTION I – Contract  
1. Conclusion of a contract: i. e. notion of offer, acceptance,  counteroffer, revocation of 
an offer, time of conclusion of a contract. 
2. Form of a contract: i.e. written contract, oral contra ct, electronic contract and 
electronic signature. 
3. Authority of agents: direct  and indirect representation. 
4. Validity: i.e. initial impossibility, incorrect information, fraud, threats. 
5. Interpretation: i.e. general rules of interpretation, reference to all relevant 
circumstances. 
6. Contents and effects: i.e. statements gi ving rise to contractual obligation, implied 
terms, quality of performance, obligation to  deliver the goods / provide the services, 
conformity of the performance with the contract. 
 
EL 17   EL SECTION II  – Pre-contractual obligations 
1. Nature of pre-contractual ob ligations (mandatory or not) 
2. Pre-contractual information obligations:  
a. General/Form: i.e. written information, by any clear and comprehensible way. b. Information to be given before the conc lusion of the contract: i.e. information 
regarding the main charact eristics of goods or servic es, price and additional 
costs, regarding the rights of the consumer, specific information for e-contracts. 
c. Information to be given at the conc lusion of the contract: i.e. information 
regarding the right to  ask for arbitration. 
d. Information to be given after the conclu sion of the contract: i.e. obligation to 
notify any modification of the information. 
SECTION III – Performance / Non-Performance:  
1. General rules: i.e. place and time of performance, performance by a third party, time 
of delivery, place of delivery, costs of performance. 
2. Non-performance and remedies in general: 
a. Non-performance : notion of breach of contract b. Remedies in general: i.e. remedies av ailable, cumulation of remedies, clause 
excluding or restricting remedies. 
3. Particular remedies for non-performance: i. e. right to performance, to terminate the 
contract (right of rescissi on), right of cancellation, right for a price reduction, repair, 
replacement, right to damages and interest.  
SECTION IV – Plurality of parties  
1. Plurality of debtors 2. Plurality of creditors 
SECTION V – Assignment of claims   
1. General principles: i.e. contractual claims  generally assignable, partial assignment, 
form of assignment. 
 
EL 18   EL 2. Effects of assignment as be tween Assignor and A ssignee: i.e. rights  transferred to 
assignee, when assignment takes effects. 
3. Effects of assignment as between Assignee and Debtor: i.e. effect on debtor’s 
obligation, protection of debtor. 
SECTION VI – Substitution of new debtor - Transfer of contract  
1. Substitution of new debtor: i.e. effects of substitution on defences and securities 2. Transfer of contract 
SECTION VII – Prescription  
1. Periods of prescription and their commencement 2. Extension of period 3. Renewal of periods 4. Effects of prescription 
SECTION VIII – Specific rules for contract of sales  
SECTION IX – Specific rules for insurance contracts  
 
EL 19   EL ANNEX II  
Parameters concerning the optional instru ment – For further discussion on the 
opportuneness of this instrument 
This annex presents some parameters concer ning an optional instru ment which should be 
taken into account during the furthe r discussion on its opportuneness.  
1. Concerning the general contex t of an optional instrument: 
The existing legal framework, in particular existing European legislation relating to 
contract law and the ongoing work regard ing the future Re gulation on the law 
applicable to contractual obligations should be taken into account within this 
reflection process. The results of meas ure I regarding the improvement of the acquis  
as well as those of measure II will have to be considered.  
Moreover, an extended impact assessment will have to be carried out regarding this 
measure. Such an exercise implies that , among others, the following questions are 
considered before any decision on the adoption of an optional instrument:  
● What problem(s) are being addressed? 
● What is the overall policy objective,  in terms of the desired impacts? 
● What would happen under a ‘no change’ scenario? 
● What other options are available to m eet the objectives? (eg different types of 
action, more or less ambitious options) 
● How are subsidiarity and pr oportionality taken into account? 
● What are types and the scale of positiv e and negative impacts associated with 
each option – whether economic, social, environmental – and are there tensions/trade offs between them? 
● How can the positive impacts be maximi sed and negative impacts minimised? 
Are any associated measures needed to achieve this? 
● Who is affected? Are any specific groups particularly affected? 
● Are there impacts outside the EU? 
● How will the instrument be implemented and the impact in practice monitored 
and evaluated? 
● What were the views of stakeholders? 
2. Concerning the binding nature of an optional instrument 
In the Action Plan, the Commission pres ented different possible approaches 
concerning the binding nature of an optional instrument. This instrument could either 
be a set of rules on contract law which w ould apply unless its application is excluded 
 
EL 20   EL by the contract of  the parties (“ opt out ”) or a purely optional model which would 
have to be chosen by the parties through a choice of law clause (“ opt in ”). The latter 
would give parties the greatest de gree of contractual freedom.  
Respondents’ positions on this issue were clear, with most favouring an “ opt in ” 
model. The governments which expressed an  opinion on this po int, supported the 
“opt in ” model which they consider being of great importance in  preserving the 
principle of contractual freedom. Businesse s also supported such a voluntary scheme 
and again stressed the importance of the ge neral principle of contractual freedom. 
Further, almost all legal practitioners called for an “ opt in ” solution. Finally, a 
majority of academics seemed also to prefer this solution. 
The Commission shares stakeholders’ view of the importance of the principle of 
contractual freedom and had al ready underlined in the Actio n Plan that the principle 
of “contractual freedom should be one of the guiding principles of such a contract 
law instrument” and that consequently  “ it should be possible for the specific rules of 
such a new instrument, once it has been chosen by the contracting parties as the 
applicable law to their contract, to be adapted by the parties according to their 
needs ”. A limit to contractual freedom would only be acceptable in relation to some 
mandatory provisions contained in the opti onal instrument, particularly provisions 
aiming to protect consumers (see point 4  below). 
In that context, and as suggested by c ontributors, the Commission considers that 
future consultations and de bates should follow this dir ection and should take into 
account the coherence of such  an optional instrument with the Rome Convention of 
1980 on the law applicable to the contractua l obligations and the subsequent Green 
Paper of January 2003 on the conversion of  the Rome Convention into a Community 
instrument and its modernisation. This latt er point was underlined by all respondents. 
Contributors to the Action Plan mentioned di fferent approaches which could be used 
as a basis for further reflection on the que stion of the articulation of an optional 
instrument and the successor of the Ro me Convention (“Rome I”). The first 
suggestion, as put forward by some contri butors, would be to adopt the optional 
instrument as international uniform law. Th e main example of an instrument adopted 
as international uniform law is the Vienna Convention on the International Sale of 
Goods (CISG). Within that  approach, the optional in strument would contain a 
provision relating to its scope19 and Rome I would not then apply to matters 
regulated by the optional instrument. Moreover,  for all the aspects of contract law not 
provided by the optional instrument, th e parties would use the national law 
applicable according to the provisions of Rome I. The second approach presented by 
respondents to ensure such coherence w ould be through Article  20 of the Rome 
Convention20. In this case, the optional instru ment would again contain a clause 
relating to its scope  and Rome I would not then apply to matters regulated by the 
optional instrument. An adaptation of Artic le 20 could be envisaged. Finally, the 
                                                 
19 The scope clause could provide that the optional instru ment is applicable to contracts where at least one 
of the parties is established in a Member State. 
20 Article 20 of the Rome Convention: “This Conventio n shall not affect the application of provisions 
which, in relation to particular matters, lay down ch oice of law rules relating to contractual obligations 
and which are or will be contained in acts of th e institutions of the European Communities or in 
national laws harmonized in implementation of such acts”. 
 
EL 21   EL third possibility suggested by stakeholders w ould be to adopt the optional instrument 
as a Community instrument, which would not  benefit from any priority over Rome I 
and that the parties could c hoose as applicable law to th eir contract on the base of 
Article 321 of the Rome Convention. In this cas e, the optional instrument would not 
contain any scope clause but  only provisions of substa ntive law. As suggested by 
stakeholders, Article 3, pa ragraph 1 could be interpre ted in a way to leave the 
possibility for the parties to choose the opti onal instrument as applicable law to their 
contract. The possibility of  such interpretation could be clarified in Rome I. 
It is clear from the approaches suggeste d by respondents that the works undertaken 
on the conversion of the Rome Convention into a Community instrument and its 
modernisation and those on European Contract Law need to be coherent. Even if it is 
too premature to take any decision on th e opportuneness and adoption of the optional 
instrument, it is important to ensure that  the future Community instrument “Rome I” 
takes into account the possibility of a cohe rent articulation of its provisions with a 
possible future optional instrument. 
3. Concerning the legal form of an optional instrument 
In the Action Plan, the Commi ssion suggested that an optio nal instrument could take 
the legal form of a regulation or a recommendation which would exist in parallel with, rather than instead of, national contract laws. 
As we have seen above, a great majority of  respondents expressed its preference for 
an “opt in ” instrument. If this approach is follo wed, there is signifi cant support for a 
regulation. However, among the academics’ c ontributions, some are in favour of a 
non-binding instrument, for example a recommendation.  
For an “opt-out” instrument a regulation would be more appropriate as, unlike a 
recommendation, it is directly applicable. For an “opt-in” instrument, the choice of 
its legal form will depend on the approach chosen for the articulation of this 
instrument with the successor of the Rome  Convention (see point 1 above). In this 
context, in the light of the three approach es suggested by stakeholders, the form of a 
Regulation may seem more appropriate. 
4. Concerning the content of an optional instrument 
In its Action Plan, the Commission made clear  that in reflecting on the content of a 
non-sector-specific instrument, the future  CFR should be take n into account. The 
content of this CFR would be likely to se rve as a basis for the discussions on the 
optional instrument. On that point, most of the stakeholders agreed with the 
Commission view even if the question of whether the new instrument should cover 
the whole scope of the CFR or only parts of it was left open. 
The question of whether this optional inst rument should contain only some general 
contract law components or also component s for specific contracts which are of a 
                                                
 
21 Article 3.1 of the Rome Convention: “A contract shall be governed by the law chosen by the parties. 
The choice must be expressed or demonstrated with r easonable certainty by the te rms of the contract or 
the circumstances of the case. By their choice the par ties can select the law applicable to the whole or a 
part only of the contract. 
 
EL 22   EL great economic importance in the internal mark et, i.e. contract of sale or services, 
was also left open in the Action Plan. Many stakeholders agreed on the fact that an 
optional instrument should contain some pr ovisions of general contract law as well 
as provisions relating to sp ecific contracts which have significant importance for 
cross-border transactions . Concerning provisions of general contract law, 
stakeholders suggested that the optional instrument could contain, for instance, 
provisions relating to the conc lusion, validity and interpretation of contracts as well 
as performance, non-performance and reme dies. Concerning specific contracts, 
several suggestions were made: the optiona l instrument should contain rules relating 
to contract of sale, exchange, donation, leas e, cross-border financ ial transactions and 
contracts of insurance. Some stakeholders also expressed the view that the optional 
instrument should cover areas of law linked to  contract law, i.e. security law, unjust 
enrichment as well as rules on cr edit securities on movable goods.  
Thus, according to these contributions, an optional instrument could have different 
components, i.e. parts relating to genera l contract law and/or certain specific 
contracts. However, the exact content of an optional instrument and which sectors 
should receive special atten tion will need to be further discussed. An optional 
instrument should only contain those areas of contract law, whether general or 
specific to certain contracts, which clear ly contribute to addressing identified 
problems, such as barriers to the smooth functioning of the internal market.  
5. Concerning the scope of  an optional instrument 
Concerning the scope of an optional instru ment, two main issues can be identified 
which would need to be addre ssed through furthe r reflection. 
Firstly, in the Action Plan, the Commissi on raised the question of whether an 
optional instrument should cover solely bu siness-to-business tran sactions or also 
business-to-consumer contracts. In the latt er case, the new instrument would contain 
mandatory provisions concer ning consumer protection.  The Commission underlined 
the importance of the principle of contractua l freedom that allows parties, once they 
have decided to apply the optional instru ment to their contract, to adapt this 
instrument according to their needs. Howeve r, it also noted that this freedom could 
be restricted by the mandatory characte r of some limited provisions of the new 
instrument, e.g. those relati ng to consumer protection.  
In answering this question, it is important to remember th e main goal of the optional 
instrument, namely the smoother functioning of  the internal market. It is clear that 
including business-to-business transactions  would facilitate th at goal. However, 
business-to-consumer transactions are also of great economic importance for the internal market and, to that  extent, their inclus ion would be justif ied. In this case, 
consumers would need to be afforded a suffi ciently high level of protection to ensure 
benefits for the demand-side of the market  (consumers) as well as the supply-side 
(businesses). In that context, most stakeh olders considered that a new instrument 
should apply to business-to-consumer transac tions as well and so include mandatory 
rules to ensure a high leve l of consumer protection.  
Here it should be noted that national ma ndatory rules, applicable on the basis of 
Articles 5 and 7 of the Rome Convention,  can increase transaction costs and 
constitute obstacles to cross-border contract s. In that context, the introduction in the 
 
EL 23   EL optional instrument of mandatory provisions in the meaning of in Articles 5 and 7 of 
the Rome Convention could represent a grea t advantage: the parties, by choosing the 
optional instrument as appli cable law to their contract, would know from the moment 
of the conclusion of the c ontract which mandatory rules are applicable to their 
contractual relationship. That would pr ovide legal certainty in cross border 
transactions and the relevant  providers of services an d goods could market their 
services or products throughout the whole Eu ropean Union using one single contract. 
The optional instrument would then become  a very useful tool for the parties. 
However, in such a situation, it would need to be  certain that, where the parties have 
chosen the optional instrument as applic able law, other national mandatory rules 
would no longer be applicable. That woul d depend on the solution chosen for the 
articulation of the optional instrument  with Rome I (see point 1 above). 
Secondly, the introduction of the business-to-business tran sactions within the scope 
of the optional instrument raises another i ssue. It concerns the articulation of the 
optional instrument and the Vienna Conven tion on the International Sale of Goods 
(CISG). In its Action Plan, the Commission asked for some comments on the scope of the optional instrument in relation to the CISG. Many stakeholders presented their 
view on this issue. All of them agreed on the necessity to ensure coherence between 
an optional instrument and the CISG. However, there was less consensus on how to ensure such coherence: while some consid ered that the optiona l instrument should 
only provide for complementary rules to th e CISG, others proposed that the CISG 
should become part of the optional instrument.  
The question of the relationship between the optional instrument and the CISG 
would depend, on the one hand, on the scope of the optional instrument
22, and, on the 
other hand, on the binding nature of this new instrument, i.e. “ opt in ” or “ opt out ”. 
As noted in point 1, the major ity of respondents favoured an “ opt in ” instrument. In a 
scenario where the optional instrument was an “ opt in ” instrument applicable to 
business-to-business international sa les of goods, by choosing the optional 
instrument as applicable law to their cont ract, the parties would have tacitly excluded 
the application of the CISG on th e base of Article 6 of the CISG23. However, in the 
alternative scenario of an “ opt out ” instrument applicable to business-to-business 
international sales of goods, the problem of  determining the appropriate application 
of the two instruments could be more difficu lt to solve. That would be an argument 
in favour of an “ opt in ” instrument, an approach pref erred so far by stakeholders. 
6. Concerning the legal base of an optional instrument 
In its Action Plan, the Commission launched the reflection on the legal base of a new 
instrument and welcomed comments fr om stakeholders. However, very few 
contributors expressed their view on that issue. While one Member State proposed 
Article 308 of the TEC for an “ opt in ” instrument and Article 95 TEC for an “ opt 
out” scheme, a group of academic lawyers preferred Article 65 TEC.  
                                                 
22 If the optional instrument is not applicable to international sales of goods, there is no problem of 
competition between this optional instrument and the CISG. 
23 Article 6 of the CISG: “The parties may exclude the application of this Convention or, subject to 
article 12, derogate from or vary the effect of any of its provisions.” 
 
EL 24   EL The question of the legal base is closely linked with the questions of the legal form 
of the optional instru ment (see point 2 above), of its content (see point 3 above) and 
its scope (see point 4 above). More reflect ions on the important issue of the legal 
base will be necessary within a larger debate on the parameters of an optional 
instrument.