Δημοσίευση αιτήσεως καταχωρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων

(2003/C 246/04)

Η δημοσίευση αυτή παρέχει το δικαίωμα υποβολής ενστάσεως κατά την έννοια των άρθρων 7 και 12δ του εν λόγω κανονισμού. Οποιαδήποτε ένσταση στην αίτηση αυτή πρέπει να διαβιβάζεται μέσω της αρμοδίας αρχής ενός κράτους μέλους, ενός κράτους μέλους του ΠΟΕ ή μιας αναγνωρισμένης τρίτης χώρας σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την παρούσα δημοσίευση. Η δημοσίευση αιτιολογείται από τα στοιχεία που ακολουθούν, ιδίως το στοιχείο 4.6, με τα οποία θεωρείται ότι η αίτηση δικαιολογείται κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗΣ: ΑΡΘΡΟ 5

ΠΟΠ (x) ΠΓΕ ( )

Εθνικός αριθμός φακέλου: 1/2003

1. Αρμόδια υπηρεσία του κράτους μέλους Ονομασία: Ministero delle Politiche agricole e forestali

Διεύθυνση: Via XX Settembre, 20 - I-00187 Roma

Τηλέφωνο: (39-06) 481 99 68

Ομοιοτυπία: (39-06) 42 01 31 26

e-mail: qtc3@politicheagricole.it

2. Αιτούσα ομάδα 2.1. Ονομασία: Consorzio per la tutela del Pecorino di Filiano

2.2. Διεύθυνση: Via Giovanni XXIII - I-85020 Filiano (Potenza)

Τηλέφωνο: (39-09) 71 83 60 10

Ομοιοτυπία: (39-09) 71 83 60 09

2.3. Σύνθεση: Παραγωγός/μεταποιητής (x) Άλλοι ( )

3. Tύπος του προϊόντος: Τυρί, κατηγορία 1.3

4. Περιγραφή των προδιαγραφών (σύνοψη των όρων του άρθρου 4 παράγραφος 2)

4.1. Ονομασία: Pecorino di Filiano

4.2. Περιγραφή: Το "Pecorino di Filiano" είναι σκληρό τυρί που παράγεται από πλήρες ακατέργαστο γάλα προβάτων, από ένα ή δύο αρμέγματα, το οποίο προέρχεται από εκμεταλλεύσεις στην υπό εξέταση περιοχή.

Το μισοψημένο τυρί, έχει κυλινδρική μορφή με επίπεδες επιφάνειες και ευθύ ή λίγο κυρτό πέλμα· η κρούστα του, που φέρει τα χαρακτηριστικά αποτυπώματα του καλαθιού, έχει κίτρινο χρώμα από χρυσαφί μέχρι σκούρο καφέ, για τις πιο ώριμες μορφές που έχουν υποστεί επιφανειακή επεξεργασία με εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και ξίδι από κρασί.

Η μάζα του τυριού, της οποίας το χρώμα ποικίλλει από λευκό μέχρι κίτρινο σαν άχυρο για το πιο ώριμο προϊόν, παρουσιάζει συμπαγή υφή και φέρει μικρές οπές που κατανέμονται κατά ανομοιόμορφο τρόπο.

Η αρχικά γλυκιά και λεπτή γεύση, γίνεται όλο και πιο πικάντικη με την πρόοδο της ωρίμανσης.

Η περιεκτικότητα σε λιπαρά της ξηράς ουσίας δεν πρέπει να είναι κατώτερη από 30 %.

Το βάρος ποικίλλει από 2,5 ως 5 kg, η διάμετρος της πρόσοψης είναι από 15 ως 30 cm και το ύψος του πέλματος ποικίλει από 8 ως 18 cm.

Το προϊόν διατίθεται στην αγορά μετά από ελάχιστη περίοδο ωρίμανσης 180 ημερών.

4.3. Γεωγραφική ζώνη: Η παραγωγή του γάλακτος, η μεταποίησή του και η ωρίμανση του τυριού πραγματοποιούνται στην περιοχή που οριοθετείται από τις προδιαγραφές, και περιλαμβάνει 30 κοινότητες στην επαρχία Potenza (περιοχή Basilicata), στις πλαγιές των Απεννίνων, ανάμεσα στο όρος Vulture μέχρι το Montagne grande του Muro Lucano: αυτή ή περιοχή χαρακτηρίζεται από ηφαιστειακά εδάφη και φυσικούς βοσκότοπους πλούσιους σε αυτοφυή αρωματικά φυτά.

4.4. Απόδειξη προέλευσης: Από αρχαιοτάτων χρόνων η εν λόγω περιοχή παρήγε παραδοσιακά τυρί από πρόβατα· κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με πρόβατα υπήρχαν ήδη από την εποχή της ρωμαϊκής κατάκτησης και συγκεντρώνονταν κοντά στην Via Appia (Αππία Οδό), που αποτελούσε κύριο άξονα πυκνού δικτύου "περασμάτων για κοπάδια", δηλαδή μονοπάτια που χρησιμοποιούνται από τους κτηνοτρόφους κατά τη διάρκεια των εποχιακών μετακινήσεων των κοπαδιών.

Σχετικά πρόσφατα, η παραγωγή του τυριού των προβάτων έπαιξε σημαντικό ρόλο στην οικονομία του Βασιλείου της Νεάπολης, του οποίου πρωτεύουσα απετέλεσε τη φυσική οδό διάθεσης αυτού του προϊόντος.

Οι Doria, φεουδάρχες από το 1530, έλαβαν με δωρεά του αυτοκράτορα Κάρολου V, την περιοχή που βρίσκεται γύρω από το όρος Vulture, η οποία συμπίπτει κατά μεγάλο μέρος με την εδαφική οριοθέτηση του Pecorino di Filiano, και οργάνωσαν τις δομές παραγωγής, με εκμεταλλεύσεις που αναλάμβαναν να μεταποιήσουν το γάλα και το μαλλί: τα μητρώα των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων πιστοποιούν πως στο Filiano - που το 1952 απέκτησε τη διοικητική του αυτονομία από το Avigliano του οποίου αποτελούσε μέρος - υπήρχαν ακόμη και 10000 πρόβατα που από την πεδιάδα του Ofanto ανέβαιναν στα υψίπεδα που βρίσκονται πάνω από την κοιλάδα του Vitalba.

Η διατροφή των προβάτων πραγματοποιείται σε άριστους βοσκότοπους που περιέχουν πρώτιστα χόρτο σίκαλης (ήρα), τριφύλλι, πόες, φεστούκα, άγρια βρώμη, αυτοφυή ονοβρύχη, θυμάρι και άγριο μάραθο, καθώς επίσης και φυσικά νερά πλούσια σε ανόργανα άλατα από τα ηφαιστειακά στρώματα του όρους Vulture. Μόνο το γάλα που ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές γίνεται αποδεκτό στα κέντρα μεταποίησης.

Η πυτιά που χρησιμοποιείται για την πήξη του γάλακτος εξάγεται από το στομάχι των εριφίων και των αρνιών, σύμφωνα με αυστηρή διαδικασία που περιγράφεται στις προδιαγραφές.

Η ωρίμανση, αλλά συχνά και η τυροποίηση, όταν πρόκειται για μικρές μονάδες παραγωγής, γίνεται σε φυσικά σπήλαια πωρόλιθου ή σε υπόγειους χώρους που παρέχουν στο προϊόν τη φρεσκάδα τους και τα ιδιαίτερα εκτιμώμενα οργανοληπτικά τους χαρακτηριστικά.

Η απόδειξη της προέλευσης επιβεβαιώνεται ακόμη από τα ιδιαίτερα μέτρα στα οποία υποβάλλονται οι κτηνοτρόφοι γαλακτοπαραγωγοί, οι παραγωγοί του τυριού, οι μηχανές ωρίμανσης και οι μηχανές κοπής, αν είναι διαφορετικές από τις μηχανές ωρίμανσης: έτσι υπάρχει εγγύηση ανά πάσα στιγμή για την ανιχνευσιμότητα του προϊόντος, και ο εγκεκριμένος οργανισμός ελέγχου προβαίνει σε επαληθεύσεις των εγγράφων και σε επιθεωρήσεις.

4.5. Mέθοδος παραγωγής: Το γάλα που εισάγεται στην παρασκευή του Pecorino di Filiano προέρχεται από πρόβατα των φυλών Gentile από τις περιοχές Puglia και Lucania, Leccese, Comisana, Σαρδηνία και τις διασταυρώσεις τους.

Το ακατέργαστο γάλα φιλτράρεται κατάλληλα, θερμαίνεται με παραδοσιακό τρόπο σε δεξαμενές μέχρι ανώτατη θερμοκρασία 40 °C· όταν η θερμοκρασία της μάζας βρίσκεται ανάμεσα στους 36 και τους 40 °C, προστίθεται χειροποίητη πυτιά σύμφωνα με τις προδιαγραφές.

Το πήγμα διασπάται ζωηρά με τη βοήθεια ξύλινης κουτάλας που είναι στρογγυλεμένη στην κορυφή, μέχρι την παραγωγή σβώλων μεγέθους σπόρου ρυζιού.

Μετά από μερικά λεπτά ανάπαυσης στο τυρόγαλα, το πήγμα εξάγεται και τοποθετείται σε κάνιστρα από βούρλα ή άλλο υλικό κατάλληλο για τρόφιμα το οποίο δίδει το αποτύπωμα του βούρλου.

Το πήγμα πιέζεται με τα χέρια για να διευκολυνθεί η απομάκρυνση του τυρόγαλου.

Οι φόρμες που προκύπτουν με τον τρόπο αυτό βυθίζονται επί 15 λεπτά σε ορρό γάλακτος θερμοκρασίας που δεν υπερβαίνει τους 90 °C.

Το αλάτισμα των τυριών πραγματοποιείται εν ξηρώ ή με βύθιση σε πυκνή άλμη.

Το τυρί, το οποίο ωριμάζει στις χαρακτηριστικές σπηλιές πωρόλιθου ή σε κατάλληλα υπόγεια, σε σταθερή θερμοκρασία 12 ως 14 °C και σε σχετική υγρασία 70 ως 85 % επί τουλάχιστον εκατό ημέρες, είναι δυνατόν να υποστεί κατεργασία της επιφάνειάς του με εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και με ξίδι κρασιού από την εικοστή ημέρα της ωρίμανσης και μετά.

Το Pecorino di Filiano παράγεται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

4.6. Δεσμός: Το Pecorino di Filiano φέρει το όνομα της κοινότητας Filiano, της επαρχίας Potenza, της περιφέρειας Basilicata, πρώην Lucania.

Η σημαντικότερη παραγωγή πραγματοποιείται την άνοιξη και στην αρχή του καλοκαιριού, τόσο για να επιτρέψει στα πρόβατα να βοσκήσουν στους ορεινούς βοσκότοπους, που είναι άριστοι κατά την άνοιξη, όσο και για να καλυφθεί η έντονη ζήτηση για αρνιά κατά την περίοδο του Πάσχα, ή σύμφωνα με το πρόγραμμα των γεννήσεων. Αυτό επιτρέπει στα ζώα να παραγάγουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος ακριβώς τη στιγμή που υπάρχουν μεγάλες ποσότητες αρωματικών χορτονομών στους φυσικούς βοσκότοπους όπως χόρτο σίκαλης (ήρα), τριφύλλι, πόες, φεστούκα, δακτυλίδα, βίκος, άγρια βρώμη, αυτοφυή ονοβρύχη (φαρμακευτικά φυτά), θυμάρι, μολόχα, άγριο μάραθο.

Το γάλα υφίσταται γενικά κατεργασία σε μικρά παραδοσιακά τυροκομεία, καθένα από τα οποία ετοιμάζει απευθείας το πήγμα σύμφωνα με την παραδοσιακή μέθοδο που περιγράφεται στις προδιαγραφές, και υπάγεται επίσης στον έλεγχο συμμόρφωσης. Η μέθοδος της παρασκευής σέβεται την πρώτη ύλη, γεγονός που δίνει στο προϊόν βέλτιστα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Αξίζει να υπογραμμισθεί η χρήση ακατέργαστου γάλακτος, η κατεργασία του γάλακτος που πρέπει να αρχίσει μέσα σε 24 ώρες μετά το πρώτο άρμεγμα και η παραδοσιακή προετοιμασία πυτιάς για την πήξη του γάλακτος.

Άλλο στοιχείο που αποδεικνύει τη σχέση με το περιβάλλον είναι η ωρίμανση του τυριού σε φυσικά σπήλαια πωρόλιθου ή, όταν δεν διατίθενται σπήλαια, σε χώρους που αναπαράγουν τις χαρακτηριστικές κλιματολογικές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας των σπηλαίων. Οι κτηνοτρόφοι και οι μεταποιητές που παράγουν Pecorino di Filiano χρησιμοποιούν αυτούς τους ιδιαίτερους χώρους που έχουν την ικανότητα για να δίνουν στο προϊόν τα χαρακτηριστικά της φρεσκάδας τους και τις οργανοληπτικές τους ιδιότητες που το χαρακτηρίζουν.

Τελικά, μαρτυρία της φήμης που είχε αποκτήσει αυτό το τυρί κατά τον προηγούμενο αιώνα είναι η επιτυχία του φεστιβάλ του Pecorino di Filiano, που πραγματοποιείται συνεχώς εδώ και 30 χρόνια, με ευρεία συμμετοχή των παραγωγών, των εμπειρογνωμόνων και των καταναλωτών.

4.7. Δομή του ελέγχου Ονομασία: Agroqualita

Διεύθυνση: Via Montebello, 8 - I-00185 Roma

4.8. Σήμανση: Κατά την διάθεσή του στην αγορά, το τυρί Pecorino di Filiano οφείλει να φέρει διακριτικό σήμα που είναι πυροσφραγίδα η οποία περιλαμβάνει μέσα σε ωοειδές πλαίσιο το γράμμα F το οποίο συνοδεύεται από ένα άστρο και περιβάλλεται από την ονομασία "PECORINO di FILIANO", με τη μνεία "denominazione di origine protetta" (προστατευόμενη ονομασία προέλευσης) ή την συντομογραφία "D.O.P." (ΠΟΠ).

Το προϊόν είναι επίσης δυνατόν να διατεθεί στην αγορά σε μερίδες, που αντιστοιχούν στο μισό ή το τέταρτο της πιστοποιημένης μορφής, εφόσον κάθε μερίδα φέρει την προαναφερθείσα πυροσφραγίδα.

4.9. Εθνικές απαιτήσεις: -

Αριθ. ΕΚ: IT/00279/03.02.25.

Ημερομηνία παραλαβής του πλήρους φακέλου: 4 Ιουλίου 2003.