Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 42/2000

που καθορίστηκε από το Συμβούλιο στις 19 Ιουνίου 2000

για την έκδοση της οδηγίας 2000/.../ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της ..., σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου

(2000/C 300/01)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής(1),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(2),

Αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 251 Β της συνθήκης(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας, το δικαίωμα παρακολούθησης είναι το ανεκχώρητο και αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου εικαστικών τεχνών να αποκομίσει οικονομικό όφελος από κάθε επόμενη μεταπώληση του έργου.

(2) Το δικαίωμα παρακολούθησης αποτελεί δικαίωμα παραγωγικού χαρακτήρα, το οποίο επιτρέπει στον δημιουργό-καλλιτέχνη να εισπράττει αμοιβή από τις διαδοχικές μεταβιβάσεις του έργου. Αντικείμενο του δικαιώματος παρακολούθησης είναι το υλικό αντικείμενο, δηλαδή το υπόστρωμα στο οποίο ενσωματώνεται το προστατευόμενο έργο.

(3) Στόχος του δικαιώματος παρακολούθησης είναι να εξασφαλίσει στους δημιουργούς έργων εικαστικών τεχνών μερίδιο στην επιτυχία των δημιουργιών τους. Το δικαίωμα αυτό αποσκοπεί στην εξισορρόπηση της οικονομικής κατάστασης των δημιουργών των έργων εικαστικών τεχνών και εκείνης των άλλων δημιουργών που επωφελούνται από τις διαδοχικές εκμεταλλεύσεις των έργων τους.

(4) Το δικαίωμα παρακολούθησης αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και συνιστά ουσιαστικό προνόμιο για τους δημιουργούς. Η επιβολή ενός τέτοιου δικαιώματος στο σύνολο των κρατών μελών ανταποκρίνεται στην αναγκαιότητα να διασφαλιστεί ένα επαρκές και ομοιόμορφο επίπεδο προστασίας στους καλλιτέχνες.

(5) Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 151 παράγραφος 4 της συνθήκης, η Κοινότητα οφείλει να λαμβάνει υπόψη της τις πολιτιστικές πτυχές όταν αναλαμβάνει δράση δυνάμει άλλων διατάξεων της συνθήκης.

(6) Η σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων προβλέπει ότι το δικαίωμα παρακολούθησης μπορεί να προβληθεί μόνον εφόσον τούτο προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία του δημιουργού. Κατά συνέπεια, το δικαίωμα παρακολούθησης είναι προαιρετικό και υπόκειται στον κανόνα της αμοιβαιότητας. Εκ της νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την εφαρμογή της αρχής για την απαγόρευση των διακρίσεων που προβλέπεται στο άρθρο 12 της συνθήκης, όπως αυτή διευκρινίστηκε με την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1993 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-92/92 και C-326/92, Phill Collins και λοιποί(4), προκύπτει ότι δεν μπορεί να γίνεται επίκληση των εθνικών διατάξεων που περιλαμβάνουν ρήτρες αμοιβαιότητας προκειμένου να μην αναγνωρίζονται σε υπηκόους άλλων κρατών μελών τα δικαιώματα που προβλέπονται υπέρ των ημεδαπών δημιουργών. Η εφαρμογή τέτοιων ρητρών στο κοινοτικό πλαίσιο αντίκειται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης που απορρέει από την απαγόρευση κάθε διάκρισης λόγω ιθαγενείας.

(7) Κρίνεται σημαντικό να εφαρμοσθεί το δικαίωμα παρακολούθησης όσο είναι δυνατόν ευρύτερα σε διεθνές επίπεδο. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αρχίσουν διαπραγματεύσεις προκειμένου να καταστεί υποχρεωτικό το άρθρο 14β της σύμβασης της Βέρνης.

(8) Το δικαίωμα παρακολούθησης προβλέπεται σήμερα από την εθνική νομοθεσία των περισσότερων κρατών μελών. Η νομοθεσία αυτή, εφόσον υφίσταται, παρουσιάζει ορισμένες διαφορές ιδίως ως προς τα έργα τα οποία καλύπτει, τους δικαιούχους ποσοστών, τον εφαρμοζόμενο συντελεστή, τις πράξεις που αφορά το δικαίωμα, καθώς και τη βάση υπολογισμού. Η εφαρμογή ή η μη εφαρμογή του εν λόγω δικαιώματος έχει σημαντικές επιπτώσεις στους όρους ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, στο βαθμό που η ύπαρξη ή μη υποχρέωσης πληρωμής που απορρέει από το δικαίωμα παρακολούθησης αποτελεί στοιχείο το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη από οποιονδήποτε επιθυμεί να πωλήσει έργο τέχνης. Το εν λόγω δικαίωμα αποτελεί έτσι παράγοντα στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, καθώς και μετατόπισης των πωλήσεων μέσα στην Κοινότητα.

(9) Οι εν λόγω διαφορές ως προς την ύπαρξη και την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης από τα κράτη μέλη έχουν άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς έργων τέχνης όπως προβλέπεται στο άρθρο 14 της συνθήκης. Σε μια τέτοια κατάσταση, το άρθρο 95 της συνθήκης αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση.

(10) Οι στόχοι της Κοινότητας όπως ορίζονται στη συνθήκη περιλαμβάνουν την εγκαθίδρυση μιας όλο και στενότερης ένωσης μεταξύ των λαών της Ευρώπης, τη σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ των κρατών που ανήκουν στην Κοινότητα, καθώς και την οικονομική και κοινωνική τους πρόοδο μέσω κοινής δράσης που αποσκοπεί στο να περιορίσει τους φραγμούς που διαιρούν την Ευρώπη. Για το σκοπό αυτό, η συνθήκη προβλέπει την εγκαθίδρυση μιας εσωτερικής αγοράς η οποία προϋποθέτει την εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελεύθερη εγκατάσταση, καθώς και τη δημιουργία ενός καθεστώτος που θα διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρχουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά. Η εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης συμβάλλει στην υλοποίηση των στόχων αυτών.

(11) Η έκτη οδηγία 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με του φόρους κύκλου εργασιών - Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση(5), θεσπίζει προοδευτικά ένα κοινοτικό καθεστώς φορολογίας που εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, επί των έργων τέχνης. Μέτρα που περιορίζονται στον φορολογικό τομέα δεν επαρκούν για να εγγυηθούν την αρμονική λειτουργία της αγοράς έργων τέχνης. Ο στόχος αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς εναρμόνιση στον τομέα του δικαιώματος παρακολούθησης.

(12) Πρέπει να καταργηθούν οι υπάρχουσες διαφορές στη νομοθεσία που έχουν στρεβλωτικές επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να αποτραπεί η εμφάνιση νέων αναλόγων διαφορών. Δεν υπάρχει λόγος να εξαλειφθούν ή να παρεμποδιστούν οι διαφορές που δεν αναμένεται να επηρεάσουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

(13) Προϋπόθεση για την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς είναι να μην υπάρχουν στρεβλώσεις των όρων του ανταγωνισμού. Η ύπαρξη διαφορών μεταξύ των εθνικών διατάξεων σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού δημιουργούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και μετατόπιση των πωλήσεων μέσα στην Κοινότητα και συνεπάγονται άνιση μεταχείριση των καλλιτεχνών ανάλογα με τον τόπο πώλησης των έργων τους. Συνεπώς, το ζήτημα έχει διεθνικές πλευρές οι οποίες δεν μπορούν να ρυθμιστούν ικανοποιητικά με τη δράση των κρατών μελών. Η ανυπαρξία κοινοτικής δράσης θα ήταν αντίθετη προς την απαίτηση της συνθήκης σχετικά με τη διόρθωση των ανισοτήτων του ανταγωνισμού και της άνισης μεταχείρισης.

(14) Λόγω των σημαντικών διαφορών μεταξύ των εθνικών διατάξεων, είναι αναγκαίο να θεσπιστούν μέτρα εναρμόνισης προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών στους τομείς όπου ενδέχεται να δημιουργηθούν ή να διατηρηθούν στρεβλωμένοι όροι ανταγωνισμού. Εντούτοις δεν είναι απαραίτητο να εναρμονιστούν όλες οι διατάξεις των κρατών μελών σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού· προκειμένου δε να αφεθεί στα κράτη μέλη ένα κατά το δυνατόν ευρύ πεδίο λήψης αποφάσεων, η εναρμόνιση αρκεί να περιοριστεί σε εκείνες τις διατάξεις του εσωτερικού δικαίου που έχουν την αμεσότερη επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

(15) Κατόπιν τούτου, η οδηγία στο σύνολό της είναι σύμφωνη με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας του άρθρου 5 της συνθήκης.

(16) Η διάρκεια του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 93/98/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1993, για την εναρμόνιση της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενών δικαιωμάτων(6) είναι 70 έτη μετά το θάνατο του δημιουργού. Η ίδια διάρκεια πρέπει να προβλεφθεί και για το δικαίωμα παρακολούθησης. Επομένως, μόνον τα πρωτότυπα έργα μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης μπορούν να ενταχθούν στο πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος παρακολούθησης. Ωστόσο, προκειμένου να επιτραπεί στα κράτη μέλη τα νομικά συστήματα των οποίων δεν προβλέπουν, κατά την έκδοση της παρούσας οδηγίας, δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού να το εισαγάγουν στη νομοθεσία τους και, προκειμένου να μπορέσουν οι οικονομικοί φορείς σε αυτά τα κράτη μέλη να προσαρμοσθούν σταδιακά στο προαναφερόμενο δικαίωμα διαφυλάσσοντας παράλληλα την οικονομική τους βιωσιμότητα, θα πρέπει να προβλεφθεί για τα εν λόγω κράτη μέλη περιορισμένη μεταβατική περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας θα μπορούν να επιλέγουν να μην εφαρμόζουν το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ των δικαιοδόχων του δημιουργού, μετά το θάνατό του.

(17) Η εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης πρέπει να επεκταθεί σε κάθε μεταπώληση, με εξαίρεση τις πραγματοποιούμενες απευθείας μεταξύ ιδιωτών χωρίς τη συμμετοχή επαγγελματία της αγοράς έργων τέχνης. Το εν λόγω δικαίωμα δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε μεταπωλήσεις από ιδιώτες προς μουσεία τα οποία δεν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα και είναι προσιτά στο κοινό. Όσον αφορά την ειδική περίπτωση των αιθουσών τέχνης οι οποίες αποκτούν έργα απευθείας από τον δημιουργό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν από το δικαίωμα παρακολούθησης τις μεταπωλήσεις αυτών των έργων, εφόσον πραγματοποιούνται εντός τριών ετών από την απόκτησή τους. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα του καλλιτέχνη με το να περιορισθεί η εξαίρεση αυτή στις μεταπωλήσεις το τίμημα των οποίων δεν υπερβαίνει τα 10000 ευρώ.

(18) Είναι σκόπιμο να αποσαφηνισθεί ότι η εναρμόνιση που εισάγεται με την παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα πρωτότυπα χειρόγραφα συγγραφέων και συνθετών.

(19) Πρέπει να προβλεφθεί ένα αποτελεσματικό καθεστώς βάσει εμπειριών που υφίστανται ήδη σε εθνικό επίπεδο στον τομέα του δικαιώματος παρακολούθησης. Το δικαίωμα παρακολούθησης θα πρέπει να υπολογίζεται ως ποσοστό επί της τιμής πώλησης του έργου και όχι επί της αύξησης της αρχικής του αξίας.

(20) Οι κατηγορίες έργων που υπόκεινται στο δικαίωμα παρακολούθησης πρέπει να εναρμονισθούν, λαμβάνοντας υπόψη τα συναλλακτικά ήθη στο συγκεκριμένο κλάδο στην Κοινότητα.

(21) Η μη εφαρμογή ποσοστών κάτω του ελαχίστου ορίου μπορεί να συμβάλλει στην αποφυγή δυσανάλογων εξόδων είσπραξης και διαχείρισης σε σχέση με το κέρδος του καλλιτέχνη. Ωστόσο, δυνάμει της αρχής της επικουρικότητας, θα πρέπει να αφεθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα θέσπισης εθνικών κατωτάτων ορίων χαμηλότερων από το κοινοτικό όριο προκειμένου να προωθηθούν τα συμφέροντα των νέων καλλιτεχνών. Η παρέκκλιση αυτή, λόγω του μικρού μεγέθους των σχετικών ποσών, δεν πρόκειται να έχει καμία σημαντική συνέπεια στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

(22) Οι συντελεστές που έχουν καθορίσει τα διάφορα κράτη μέλη για την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης σήμερα ποικίλλουν σημαντικά. Η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς έργων σύγχρονης τέχνης απαιτεί τον καθορισμό ενιαίων συντελεστών στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

(23) Είναι σκόπιμο, προκειμένου να συμβιβασθούν τα διάφορα συμφέροντα στην αγορά πρωτότυπων έργων τέχνης, να καθιερωθεί ένα σύστημα φθινόντων συντελεστών ανά τμήματα της τιμής. Είναι σημαντικό να περιορισθεί ο κίνδυνος μετατόπισης των πωλήσεων και καταστρατηγήσεων της κοινοτικής νομοθεσίας όσον αφορά το δικαίωμα παρακολούθησης.

(24) Υπόχρεος εις καταβολή του ποσοστού δυνάμει του δικαιώματος παρακολούθησης θα πρέπει να είναι καταρχήν ο πωλητής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν την ευχέρεια παρεκκλίσεων από την αρχή αυτή σε ό,τι αφορά την υποχρέωση πληρωμής. Πωλητής είναι το πρόσωπο ή η επιχείρηση στο όνομα του οποίου συνάπτεται η σύμβαση πωλήσεως.

(25) Είναι σκόπιμο να προβλεφθεί η δυνατότητα περιοδικής αναπροσαρμογής του ορίου και των συντελεστών. Ενδείκνυται για το σκοπό αυτό να ανατεθεί στην Επιτροπή η σύνταξη περιοδικών εκθέσεων σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης από τα κράτη μέλη καθώς και για τις συνέπειές του στην ευρωπαϊκή αγορά έργων τέχνης και, κατά περίπτωση, η υποβολή προτάσεων τροποποίησης της παρούσας οδηγίας.

(26) Πρέπει να καθορισθούν οι δικαιούχοι των ποσοστών, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας. Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να υπάρξει παρέμβαση μέσω της παρούσας οδηγίας στον τομέα του κληρονομικού δικαίου των κρατών μελών. Πάντως, οι δικαιοδόχοι του δημιουργού θα πρέπει να μπορούν να ασκούν πλήρως το δικαίωμα παρακολούθησης μετά το θάνατό του, τουλάχιστον μετά τη λήξη ισχύος της προαναφερόμενης μεταβατικής περιόδου.

(27) Εναπόκειται στα κράτη μέλη να ρυθμίσουν την άσκηση του δικαιώματος παρακολούθησης, ιδίως όσον αφορά τους όρους διαχείρισης. Ως προς αυτό, η διαχείριση εκ μέρους ενός οργανισμού συλλογικής διαχείρισης αποτελεί μια δυνατότητα διαχείρισης. Πάντως, τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν την είσπραξη και τη διανομή των ποσών που προορίζονται για τους δημιουργούς οι οποίοι έχουν ιθαγένεια άλλων κρατών μελών. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις ρυθμίσεις που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την είσπραξη και διανομή.

(28) Το ευεργέτημα του δικαιώματος παρακολούθησης πρέπει να περιοριστεί στους κοινοτικούς υπηκόους, καθώς και στους αλλοδαπούς δημιουργούς των οποίων οι χώρες χορηγούν τέτοια προστασία στους δημιουργούς που είναι υπήκοοι των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν την ευχέρεια να επεκτείνουν το ευεργέτημα αυτό στους αλλοδαπούς δημιουργούς που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο έδαφός τους.

(29) Πρέπει να θεσπιστούν οι κατάλληλες διαδικασίες ελέγχου των συναλλαγών, κατά τρόπο που να διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης από τα κράτη μέλη. Αυτό συνεπάγεται επίσης το δικαίωμα του δημιουργού ή του πληρεξουσίου του, να συλλέγει τις απαραίτητες πληροφορίες από το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι υπόχρεο για την καταβολή του ποσοστού. Τα κράτη μέλη που προβλέπουν τη συλλογική διαχείριση του δικαιώματος παρακολούθησης μπορούν επίσης να προβλέπουν ότι μόνον οι οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση αυτή δικαιούνται να συλλέγουν πληροφορίες,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Άρθρο 1

Αντικείμενο του δικαιώματος παρακολούθησης

1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν υπέρ του δημιουργού πρωτότυπου έργου τέχνης δικαίωμα παρακολούθησης συνιστάμενο στο αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα, από το οποίο δεν χωρεί παραίτηση ούτε εκ των προτέρων, είσπραξης ενός ποσοστού επί του τιμήματος κάθε μεταπώλησης του εν λόγω έργου, μετά την πρώτη μεταβίβασή του εκ μέρους του δημιουργού.

2. Το αναφερόμενο στην παράγραφο 1 δικαίωμα ισχύει για όλες τις μεταπωλήσεις στις οποίες συμμετέχουν, ως πωλητές, αγοραστές ή ενδιάμεσοι, επαγγελματίες της αγοράς έργων τέχνης, όπως οίκοι δημοπρασιών, γκαλερί έργων τέχνης και γενικά οποιοσδήποτε έμπορος έργων τέχνης.

3. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι το δικαίωμα της παραγράφου 1 δεν εφαρμόζεται στις μεταπωλήσεις στις οποίες ο πωλητής έχει αποκτήσει το έργο απευθείας από τον δημιουργό λιγότερο από τρία έτη πριν από τη μεταπώληση και εφόσον η τιμή μεταπώλησης δεν υπερβαίνει τα 10000 ευρώ.

4. Το ποσοστό καταβάλλεται από τον πωλητή. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι ένα από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 2, εκτός του πωλητή, είναι αποκλειστικά ή από κοινού με τον πωλητή υπεύθυνο για την καταβολή του ποσοστού.

Άρθρο 2

Έργα τέχνης τα οποία αφορά το δικαίωμα παρακολούθησης

1. Στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας, ως "πρωτότυπα έργα τέχνης" νοούνται τα έργα εικαστικών τεχνών, όπως οι πίνακες, τα κολάζ, τα έργα ζωγραφικής, τα σχέδια, οι εικόνες χαρακτικής, χαλκογραφίας και λιθογραφίας, τα γλυπτά, τα εργόχειρα χαλιά τοίχου (ταπισερί), τα προϊόντα κεραμικής και υαλουργίας και οι φωτογραφίες, εφόσον τα έργα αυτά έχουν εκτελεσθεί εξ ολοκλήρου από τον καλλιτέχνη ή πρόκειται για αντίτυπα που θεωρούνται ως πρωτότυπα έργα τέχνης.

2. Τα αντίτυπα έργων τέχνης που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία και τα οποία έχουν εκτελεσθεί σε περιορισμένο αριθμό από τον ίδιο τον καλλιτέχνη ή υπό την ευθύνη του, θεωρούνται ως πρωτότυπα έργα τέχνης στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας. Τα αντίτυπα αυτά θα πρέπει κανονικά να είναι αριθμημένα, να έχουν υπογραφεί ή να έχουν λάβει κατ' άλλο τρόπο δέουσα άδεια από τον καλλιτέχνη.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 3

Κατώτατο όριο

1. Η κατώτατη τιμή πώλησης, επί της οποίας εφαρμόζεται το δικαίωμα παρακολούθησης στις πωλήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1, ορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Η κατώτατη τιμή πώλησης ουδέποτε μπορεί να υπερβαίνει τα 4000 ευρώ.

Άρθρο 4

Συντελεστές

1. Το ποσοστό που προβλέπεται στο άρθρο 1 ορίζεται βάσει των ακόλουθων συντελεστών:

(α) 4 % για το τμήμα της τιμής πώλησης έως 50000 ευρώ,

(β) 3 % για το τμήμα της τιμής πώλησης που κυμαίνεται μεταξύ 50000,01 και 200000 ευρώ,

(γ) 1 % για το τμήμα της τιμής πώλησης που κυμαίνεται μεταξύ 200000,01 και 350000 ευρώ.

(δ) 0,5 % για το τμήμα της τιμής πώλησης που κυμαίνεται μεταξύ 350000,01 και 500000 ευρώ,

(ε) 0,25 % για το τμήμα της τιμής πώλησης που υπερβαίνει τις 500000 ευρώ.

Ωστόσο, το συνολικό ποσοστό δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 12500 ευρώ.

2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν συντελεστή 5 % για το τμήμα της τιμής πώλησης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α).

3. Αν η κατώτατη τιμή πώλησης ορισθεί σε ποσό χαμηλότερο από 4000 ευρώ, το κράτος μέλος ορίζει και τον αντίστοιχο συντελεστή που εφαρμόζεται στο τμήμα της τιμής πώλησης μέχρι τα 4000 ευρώ· ο εν λόγω συντελεστής δεν μπορεί να είναι χαμηλότερος από 4 %.

Άρθρο 5

Βάση υπολογισμού

Οι τιμές πωλήσεως που προβλέπονται στα άρθρα 3 και 4 νοούνται προ φόρου.

Άρθρο 6

Δικαιούχοι των ποσοστών

1. Το προβλεπόμενο στο άρθρο 1 ποσοστό καταβάλλεται στον δημιουργό του έργου και, με την επιφύλαξη του άρθρου 8 παράγραφος 2, μετά το θάνατό του στους δικαιοδόχους του.

2. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν την υποχρεωτική ή προαιρετική συλλογική διαχείριση των ποσοστών του άρθρου 1.

Άρθρο 7

Δικαιούχοι των ποσοστών - υπήκοοι τρίτων χωρών

1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι οι δημιουργοί που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών και, με την επιφύλαξη του άρθρου 8 παράγραφος 2, οι δικαιοδόχοι τους απολαύουν του δικαιώματος παρακολούθησης σύμφωνα με την παρούσα οδηγία και με τη νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους μόνον εφόσον η νομοθεσία της χώρας ιθαγενείας του δημιουργού ή του δικαιοδόχου του προστατεύει το δικαίωμα παρακολούθησης στη συγκεκριμένη χώρα υπέρ των δημιουργών από κράτη μέλη και των δικαιοδόχων τους.

2. Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που της διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, μπορεί να δημοσιεύει προς ενημέρωση ενδεικτικό κατάλογο των τρίτων χωρών που πληρούν την προϋπόθεση της παραγράφου 1.

3. Οποιοδήποτε κράτος μέλος δικαιούται, προς το σκοπό της προστασίας του δικαιώματος παρακολούθησης, να εξομοιώνει προς τους υπηκόους του τους δημιουργούς οι οποίοι δεν είναι μεν υπήκοοι κράτους μέλους αλλά έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο έδαφός του.

Άρθρο 8

Διάρκεια προστασίας του δικαιώματος παρακολούθησης

1. Η διάρκεια προστασίας του δικαιώματος παρακολούθησης είναι αντίστοιχη με εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 1 της οδηγίας 93/98/ΕΟΚ.

2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, τα κράτη μέλη που δεν εφαρμόζουν το δικαίωμα παρακολούθησης κατά [...](7) δεν υποχρεούνται, μέχρι [...](8), να εφαρμόζουν το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ των δικαιοδόχων του δημιουργού μετά το θάνατό του.

3. Σε περίπτωση επιτυχούς ολοκλήρωσης, πριν από [...](9), των διεθνών διαπραγματεύσεων για την επέκταση του δικαιώματος παρακολούθησης σε διεθνές επίπεδο, η Επιτροπή υποβάλλει τις κατάλληλες προτάσεις.

Άρθρο 9

Δικαίωμα συλλογής πληροφοριών

Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι επί τριετία, λήγουσα τρία χρόνια μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους μετά την ημερομηνία της μεταπώλησης, οι δικαιούχοι δυνάμει του άρθρου 6 μπορούν να απαιτήσουν από οποιονδήποτε έμπορο και εμπορικό αντιπρόσωπο, διευθυντή πωλήσεων ή διοργανωτή δημοπρασιών, κάθε πληροφορία απαραίτητη για την καταβολή των ποσοστών που οφείλονται επί της πώλησης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 10

Χρονική ισχύς

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα πρωτότυπα έργα τέχνης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2, τα οποία, κατά [...](10) εξακολουθούν να προστατεύονται από τη νομοθεσία των κρατών μελών περί δικαιώματος παρακολούθησης ή πληρούν τα κριτήρια προστασίας σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας κατά την ημερομηνία αυτή.

Άρθρο 11

Ρήτρα αναθεώρησης

1. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, το αργότερο [...](11) και εν συνεχεία ανά τετραετία, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της παρούσας οδηγίας, δίδοντας έμφαση στην ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής αγοράς μοντέρνων και σύγχρονων έργων τέχνης, όσον αφορά ιδίως τη θέση της Κοινότητας σε σχέση με τις σημαντικές αγορές που δεν εφαρμόζουν το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού, καθώς και τη στήριξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας και τους όρους διαχείρισης στα κράτη μέλη. Εξετάζει ιδίως τον αντίκτυπό της στην εσωτερική αγορά και τα αποτελέσματα της εισαγωγής του δικαιώματος παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού σε εκείνα τα κράτη μέλη η εθνική νομοθεσία των οποίων δεν προέβλεπε το δικαίωμα αυτό πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας. Κατά περίπτωση, η Επιτροπή υποβάλλει προτάσεις για την προσαρμογή του κατώτατου ορίου και των συντελεστών των ποσοστών των σχετικών με το δικαίωμα παρακολούθησης ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης στον κλάδο αυτό, καθώς και κάθε άλλη πρόταση που κρίνει αναγκαία για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της παρούσας οδηγίας.

2. Ιδρύεται επιτροπή επαφών η οποία αποτελείται από αντιπροσώπους των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών και προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής. Η επιτροπή αυτή συνέρχεται είτε μετά από πρωτοβουλία του προέδρου της είτε μετά από αίτηση της αντιπροσωπείας ενός κράτους μέλους.

3. Καθήκοντα της επιτροπής αυτής είναι:

- η διοργάνωση διαβουλεύσεων για όλα τα θέματα εφαρμογής της παρούσας οδηγίας,

- η διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών σχετικά με τις σημαντικές εξελίξεις στην κοινοτική αγορά τέχνης.

Άρθρο 12

Εφαρμογή

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία πριν από την 1η Ιανουαρίου [...](12) και ενημερώνουν αμέσως σχετικά την Επιτροπή.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από σχετική παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 13

Θέση σε ισχύ

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Άρθρο 14

Αποδέκτες

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

...,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η Πρόεδρος

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

(1) ΕΕ C 178 της 21.6.1996, σ. 16 και ΕΕ C 125 της 23.4.1998, σ. 8.

(2) ΕΕ C 75 της 10.3.1997, σ. 17.

(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Απριλίου 1997 (ΕΕ C 132 της 28.4.1997, σ. 88), επιβεβαιωθείσα στις 27 Οκτωβρίου 1999, κοινή θέση του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 2000 και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της ... (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(4) Συλλογή 1993, σ. I-5145.

(5) ΕΕ L 145 της 13.6.1977, σ. 1· οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 1999/85/ΕΚ (ΕΕ L 277 της 28.10.1999, σ. 34).

(6) ΕΕ L 290 της 24.11.1993, σ. 9.

(7) Ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 13.

(8) Δέκα έτη μετά την αναφερόμενη στο άρθρο 12 παράγραφος 1 ημερομηνία.

(9) Δέκα έτη μετά την αναφερόμενη στο άρθρο 12 παράγραφος 1 ημερομηνία.

(10) Ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 1.

(11) Τρία έτη από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 1.

(12) Πέντε έτη από την αρχή του έτους το οποίο έπεται εκείνου κατά το οποίο θα εκδοθεί η οδηγία.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις 25 Απριλίου 1996 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης του δημιουργού ενός πρωτοτύπου έργου(1), βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ.

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατύπωσε τη γνώμη του σε πρώτη ανάγνωση στις 9 Απριλίου 1997(2). Στη συνέχεια αυτής της γνώμης η Επιτροπή διαβίβασε τροποποιημένη πρόταση οδηγίας στις 12 Μαρτίου 1998(3). Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διατύπωσε τη γνώμη της στις 18 Δεκεμβρίου 1996(4).

3. Το Συμβούλιο καθόρισε την κοινή του θέση βάσει του άρθρου 251 της συνθήκης στις 19 Ιουνίου 2000.

ΙΙ. ΣΤΟΧΟΣ

4. Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η θέσπιση εναρμονισμένου νομικού καθεστώτος στον τομέα του δικαιώματος παρακολούθησης· αυτό ορίζεται ως το δικαίωμα του δημιουργού ενός πρωτοτύπου έργου και, μετά το θάνατό του, των κληρονόμων του ή άλλων δικαιούχων να εισπράττουν ποσοστό επί της τιμής ενός έργου κατά τη μεταπώληση τούτου.

ΙΙΙ. ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

Παράγραφοι του αιτιολογικού

5. Το Συμβούλιο συμπλήρωσε, κατάργησε ή τροποποίησε ορισμένες παραγράφους του αιτιολογικού, κυρίως για να ληφθούν υπόψη οι τροποποιήσεις που έγιναν στα άρθρα της οδηγίας.

Άρθρα της πρότασης

Άρθρο 1 - Αντικείμενο του δικαιώματος παρακολούθησης

6. Το Συμβούλιο ευθυγραμμίσθηκε με την τροπολογία αριθ. 17 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία περιελήφθη από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της, και η οποία συνίσταται στην προσθήκη των όρων "εκ των προτέρων απαράγραπτο και" (άρθρο 1παράγραφος 1 της κοινής θέσης).

7. Στην αρχική της πρόταση η Επιτροπή είχε προτείνει να εφαρμόζεται το δικαίωμα παρακολούθησης σε κάθε μεταπώληση εκτός εκείνων, όπου ο πωλητής είναι πρόσωπο που ενεργεί ως ιδιώτης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε στην τροπολογία του αριθ. 17 να εφαρμοστεί το δικαίωμα σε κάθε μεταπώληση "η οποία πραγματοποιείται σε δημοπρασία, σε εμπορικό κατάστημα ή με την παρέμβαση ενός εμπόρου ή πράκτορα"· η Επιτροπή δεν περιέλαβε αυτήν την τροποποίηση στην τροποποιημένη της πρόταση. Το Συμβούλιο από την πλευρά του ακολούθησε την προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον προσδιορισμό των πράξεων μεταπώλησης, στις οποίες εφαρμόζεται το δικαίωμα παρακολούθησης (άρθρο 1 παράγραφος 2 της κοινής θέσης)· το Συμβούλιο προβλέπει ότι το δικαίωμα θα εφαρμόζεται σε κάθε πράξη μεταπώλησης στην οποία παρεμβάλλεται επαγγελματίας της αγοράς της τέχνης, είτε με την ιδιότητα του πωλητή, είτε του αγοραστή ή του ενδιάμεσου, λαμβανομένης υπόψη της δυνατότητας εξακρίβωσης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων στην αγορά της τέχνης και της δυσχέρειας εξακρίβωσης των πράξεων μεταπώλησης μεταξύ ενός πωλητή και ενός αγοραστή, οι οποίοι αμφότεροι ενεργούν ως ιδιώτες χωρίς παρέμβαση επαγγελματία. Το Συμβούλιο θέλησε με την εν λόγω διάταξη να αποκλείσει επίσης από την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης τις πράξεις μεταπώλησης που διενεργούν ιδιώτες σε μουσεία χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό, και οι οποίες είναι ανοικτές στο κοινό, όπως διευκρινίζεται στην παράγραφο 17 του αιτιολογικού.

8. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει στην τροπολογία αριθ. 17 να μην επεκταθεί η εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης στην πρώτη μεταβίβαση κυριότητας μεταξύ εμπόρων ή μεταξύ ενός εμπόρου και ενός τελικού αγοραστή, η οποία πραγματοποιείται εντός προθεσμίας τριών ετών μετά την απόκτηση του έργου από τον έμπορο. Η Επιτροπή δεν περιέλαβε αυτό το στοιχείο στην τροποποιημένη πρότασή της. Το Συμβούλιο, επιδεικνύοντας ευαισθησία στην επιδίωξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των γκαλερί έργων τέχνης, οι οποίες αγοράζουν έργα απευθείας από ανώνυμους συχνά δημιουργούς, ακολούθησε το Κοινοβούλιο ως προς αυτό το σημείο, περιορίζοντας αυτή την απαλλαγή σε περίπτωση που η τιμή μεταπώλησης δεν υπερβαίνει τα 10000 ευρώ, ώστε να μην βρεθεί σε μειονεκτική θέση ο δημιουργός στερούμενος του δικαιώματος παρακολούθησης στις περιπτώσεις που η τιμή μεταπώλησης υπερβαίνει αυτό το ποσό.

9. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής θεσπίζει την αρχή σύμφωνα με την οποία το δικαίωμα παρακολούθησης επιβαρύνει τον πωλητή (άρθρο 4 τελευταίο εδάφιο)· αυτή η γενική αρχή υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής και το Συμβούλιο στην κοινή του θέση. Ωστόσο, το τελευταίο είναι της γνώμης ότι αυτή η γενική αρχή ανήκει στο άρθρο 1, και ότι τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προβλέψουν παρεκκλίσεις από την εν λόγω αρχή σχετικά με την ευθύνη καταβολής του δικαιώματος (άρθρο 1 παράγραφος 4 της κοινής θέσης).

Άρθρο 2 - Έργα τέχνης τα οποία αφορά το δικαίωμα παρακολούθησης

10. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε στις τροπολογίες του αριθ. 2, 9, 18 και 64 να αποκλεισθούν τα πρωτότυπα χειρόγραφα, τα οποία η Επιτροπή περιλαμβάνει στην αρχική της πρόταση, από τις κατηγορίες έργων τέχνης που υπάγονται στο δικαίωμα παρακολούθησης· η Επιτροπή ακολούθησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς αυτό το σημείο στην τροποποιημένη πρότασή της. Δεδομένου ότι το άρθρο 14β της σύμβασης της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων (στο εξής "σύμβαση της Βέρνης") προβλέπει ρητώς την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης στα πρωτότυπα χειρόγραφα των συγγραφέων και συνθετών, και λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών καταστάσεων που επικρατούν στα κράτη μέλη, το Συμβούλιο προτίμησε να μην υποχρεώσει τα κράτη μέλη να αποκλείσουν αυτά τα χειρόγραφα από το προνόμιο του δικαιώματος παρακολούθησης, αλλά να τους αφήσει την ευχέρεια να αποφασίσουν επί του θέματος αποκλείοντας αυτά τα χειρόγραφα από το πεδίο εφαρμογής της εναρμόνισης που προκύπτει από την οδηγία (παράγραφος 18 του αιτιολογικού και απουσία μνείας των χειρογράφων στο άρθρο 2 της κοινής θέσης).

11. Η Επιτροπή είχε προτείνει στην αρχική της πρόταση να εφαρμοσθεί το δικαίωμα παρακολούθησης στα "έργα εικαστικών τεχνών". Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να αντικατασταθούν οι όροι "έργα τέχνης που προορίζονται να αποτελούν αντικείμενο παρατήρησης" (τροπολογίες αριθ. 18 και 64). Στην τροποποιημένη πρότασή της η Επιτροπή θέλησε να λάβει υπόψη της αυτές τις τροπολογίες χρησιμοποιώντας τους όρους "έργα γραφικών ή εικαστικών τεχνών". Το Συμβούλιο υιοθέτησε ως προς αυτό το σημείο την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής.

12. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογία αριθ. 64) να προστεθούν στα έργα που απαριθμούνται στο άρθρο 2 τα προϊόντα υαλουργίας. Η Επιτροπή δεν περιέλαβε αυτή την τροπολογία στην τροποποιημένη πρότασή της. Το Συμβούλιο ακολούθησε στην κοινή του θέση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς αυτό το σημείο.

13. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογίες αριθ. 18 και 64) να περιορισθούν σε δώδεκα κατά μέγιστον αριθμό τα αντίτυπα ενός έργου, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ως πρωτότυπα έργα τέχνης για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας. Η Επιτροπή δεν υιοθέτησε αυτή την τροπολογία στην τροποποιημένη πρότασή της, επειδή ορισμένα έργα τέχνης τα οποία αφορά η ρύθμιση (π.χ. λιθογραφίες, φωτογραφίες) μπορούν να αποτυπωθούν σε μεγαλύτερο αριθμό αντιτύπων και να θεωρηθούν από τους επαγγελματίες του κλάδου ή από τους συλλέκτες ως πρωτότυπα. Το Συμβούλιο ακολούθησε το συλλογισμό της Επιτροπής ως προς αυτό το σημείο. Το Συμβούλιο διευκρίνησε σχετικώς στην κοινή του θέση (άρθρο 2 παράγραφος 2) ότι πρέπει να θεωρούνται πρωτότυπα έργα τέχνης τα αντίτυπα που πραγματοποιούνται σε περιορισμένο αριθμό από τον ίδιο τον καλλιτέχνη ή υπ' ευθύνη του, τα οποία είναι κανονικά αριθμημένα ή υπογεγραμμένα, ή έχουν λάβει κατ' άλλον τρόπο δέουσα άδεια από τον καλλιτέχνη.

Άρθρο 3 - Ελάχιστο όριο εφαρμογής

14. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογία αριθ. 45) αλλαγή της δομής του άρθρου 3. Η πρόταση αυτή περιελήφθη από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της και από το Συμβούλιο στην κοινή του θέση.

15. Το εν λόγω άρθρο 3 αφήνει σε κάθε κράτος μέλος την ευχέρεια να ορίσει την τιμή πώλησης βάσει της οποίας οι μεταπωλήσεις υπάγονται στο δικαίωμα παρακολούθησης θεσπίζοντας παραλλήλως σε κοινοτικό επίπεδο μέγιστο ποσό, το οποίο τα εθνικά κατώτατα όρια δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να υπερβαίνουν. Στην αρχική της πρόταση η Επιτροπή είχε προτείνει να οριστεί αυτό το κοινοτικό μέγιστο όριο στα 1000 ευρώ(5)· το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε ποσό ύψους 500 ευρώ· η Επιτροπή διατήρησε το ποσό των 1000 ευρώ στην τροποποιημένη πρότασή της· το Συμβούλιο επέλεξε ποσό ύψους 4000 ευρώ στην κοινή του θέση. Αυτή η επιλογή του Συμβουλίου στηρίζεται στη διαπίστωση ότι οι πωλήσεις έργων τέχνης που πραγματοποιούν τιμή κατώτερη των 4000 ευρώ αφορούν σχεδόν αποκλειστικά την εθνική αγορά και κατά συνέπεια δεν επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Υπ' αυτές τις συνθήκες, κάθε κράτος μέλος θα έπρεπε να παραμένει ελεύθερο να ορίσει σε εθνικό επίπεδο την τιμή πώλησης, κάτω της οποίας τα έξοδα είσπραξης και διαχείρισης του δικαιώματος θα ήταν δυσανάλογα σε σχέση με την ωφέλεια που αποβαίνει υπέρ του καλλιτέχνη.

Άρθρο 3α που προτάθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Βάση υπολογισμού

16. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε νέο άρθρο 3α (τροπολογία αριθ. 51) το οποίο αποσκοπεί στο να αντικατασταθεί η συνολική επιτευχθείσα τιμή ως βάση υπολογισμού του δικαιώματος παρακολούθησης, από τη διαφορά μεταξύ της επιτευχθείσας τιμής κατά τη μεταπώληση του έργου και της τιμής αγοράς που κατέβαλε ο πωλητής. Η Επιτροπή απέρριψε αυτή την τροπολογία για πολλούς λόγους: ασυμβατότητα με το άρθρο 14β της σύμβασης της Βέρνης· αυτή η βάση υπολογισμού δεν εφαρμόζεται στην πρακτική σε κανένα κράτος μέλος· έλλειψη συνάφειας μεταξύ αυτής της διάταξης και των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αφορούν τα άρθρα 1 και 4. Το Συμβούλιο επέλεξε την προσέγγιση της Επιτροπής ως προς αυτό το σημείο.

Άρθρο 4 - Συντελεστές

17. Η Επιτροπή προέβλεψε σύστημα φθινόντων συντελεστών ανά τμήμα της τιμής πωλήσεως. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογίες αριθ. 57 και 34) τροποποίηση του κεντρικού ποσού που βρίσκεται ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα (100000 ευρώ αντί των 250000 ευρώ) καθώς και τροποποίηση του συντελεστή του τρίτου τμήματος (1 αντί 2 %). Η Επιτροπή δεν υιοθέτησε αυτές τις τροποποιήσεις στην τροποποιημένη της πρόταση. Το Συμβούλιο τάχθηκε στην κοινή του θέση υπέρ ενός κεντρικού ποσού (200000 ευρώ), το οποίο αποτελεί την τομή μεταξύ των 250000 ευρώ που προτείνει η Επιτροπή και των 100000 ευρώ που προτείνει το Κοινοβούλιο, και υιοθέτησε το συντελεστή 1 % που πρότεινε το Κοινοβούλιο για το τρίτο τμήμα. Εξάλλου το Συμβούλιο προσέθεσε δύο επιπλέον τμήματα και έθεσε ανώτατο όριο του συνολικού ποσού του δικαιώματος παρακολούθησης στα 12500 ευρώ. Η προσθήκη αυτών των επί πλέον συντελεστών και του ανώτατου ποσού έχουν ως αντικείμενο να υπογραμμίσουν τον φθίνοντα χαρακτήρα του δικαιώματος παρακολούθησης, προκειμένου να περιορισθεί ο κίνδυνος μετατόπισης των τόπων πωλήσεως προς τρίτες χώρες, όπου δεν εφαρμόζεται δικαίωμα παρακολούθησης, ιδίως όσον αφορά τις πωλήσεις που επιτυγχάνουν τις υψηλότερες τιμές.

18. Όσον αφορά το πρώτο τμήμα του δικαιώματος παρακολούθησης (τιμή πώλησης έως 50000 ευρώ), το Συμβούλιο προσέφερε επιπλέον τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν εκτός του συντελεστή 4 %, τον οποίον πρότεινε η Επιτροπή και ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εναλλακτικό συντελεστή 5 % (άρθρο 4 παράγραφος 2). Αυτή η δυνατότητα λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι πολλά κράτη μέλη εφαρμόζουν επί του παρόντος συντελεστή ύψους 5 %, καθώς και τη διαπίστωση ότι οι πωλήσεις που εγγράφονται σε αυτό το τμήμα αφορούν ουσιαστικά την εθνική αγορά, και ότι κατ' επέκταση μια διαφορά ύψους 1 % σε αυτό το επίπεδο δεν μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

19. Το κείμενο της πρότασης της Επιτροπής έδινε την εντύπωση ότι το μέρος της τιμής πωλήσεως που είναι κατώτερο από το ποσό που προβλέπει το άρθρο 3 παράγραφος 2 έπρεπε να αποκλείεται από την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης. Το Συμβούλιο ήρε αυτή την αμφιβολία διατυπώνοντας την παράγραφο 1 στοιχείο α) και την παράγραφο 2 του άρθρου 4 κατά τρόπον ώστε να καθίσταται σαφές ότι ο πρώτος συντελεστής ύψους 4 % (ή 5 % αναλόγως με την περίπτωση) εφαρμόζεται στο σύνολο του πρώτου τμήματος της τιμής πωλήσεως.

20. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να διευκρινισθεί στο άρθρο 4 ότι σε περίπτωση που κράτος μέλος ορίσει δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 1 ελάχιστη εθνική τιμή πωλήσεως κατώτερη από το μέγιστο ποσό που προβλέπει το άρθρο 3 παράγραφος 2, ορίζει επίσης το συντελεστή που πρέπει να εφαρμοστεί στο τμήμα της τιμής πωλήσεως η οποία είναι κατώτερη από το μέγιστο ποσό, δεν δύναται όμως να τον ορίσει σε ύψος κατώτερο του 4 %. Η Επιτροπή υιοθέτησε αυτή τη διευκρίνηση στην τροποποιημένη της πρόταση, καθώς και το Συμβούλιο στην κοινή του θέση (άρθρο 4 παράγραφος 3). Κράτος μέλος που επικαλείται τη δυνατότητα η οποία προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 μπορεί ως εκ τούτου να εφαρμόσει συντελεστή ύψους 5 % ή ακόμη μεγαλύτερο στο πρώτο τμήμα των 4000 ευρώ της τιμής πωλήσεως. Οι διαφορές που ενδέχεται να προκύψουν μεταξύ κρατών μελών δεν θα είχαν επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, λόγω του χαμηλού επιπέδου των αντίστοιχων ποσών.

21. Το Συμβούλιο μετέφερε στην παράγραφο 4 του άρθρου 1 τη διάταξη που περιλαμβανόταν στο τελευταίο εδάφιο του άρθρου 4 της αρχικής πρότασης της Επιτροπής (βλέπε ανωτέρω σημείο 9).

Άρθρο 5 - Βάση υπολογισμού

22. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε το άρθρο 3α (βλέπε ανωτέρω σημείο 16), στο πλαίσιο του οποίου εισηγήθηκε τη διαγραφή του άρθρου 5 της πρότασης της Επιτροπής. Το εν λόγω άρθρο 3α δεν υιοθετήθηκε από την Επιτροπή και το Συμβούλιο, που διατήρησαν το άρθρο 5, το οποίο διευκρινίζει ότι οι τιμές πωλήσεως που προβλέπονται στα άρθρα 3 και 4 νοούνται προ φόρου.

Άρθρο 6 - Δικαιούχοι του δικαιώματος παρακολούθησης

23. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογία αριθ. 55) να διευκρινισθεί στο άρθρο 6 παράγραφος 1 ότι μετά το θάνατο του δημιουργού του έργου το δικαίωμα παρακολούθησης ανήκει στους "νομίμους κληρονόμους" του. Η Επιτροπή δεν υιοθέτησε αυτή τη διευκρίνιση στην τροποποιημένη πρότασή της, επειδή το κληρονομικό δίκαιο υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών και η οδηγία δεν πρέπει να θίγει την ελευθερία του δημιουργού να μεταβιβάσει το δικαίωμά του στον κληρονόμο της επιλογής του. Το Συμβούλιο ακολούθησε την Επιτροπή ως προς αυτό το σημείο.

24. Λαμβανομένης υπόψη της παρέκκλισης του άρθρου 8 παράγραφος 2 (βλέπε κατωτέρω σημείο 31) το Συμβούλιο διευκρίνισε στο άρθρο 6 παράγραφος 1 ότι η εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης στους δικαιοδόχους του καλλιτέχνη μετά το θάνατό του ισχύει με την επιφύλαξη αυτής της παρεκκλίσεως.

25. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε (τροπολογία αριθ. 52) να διαγραφεί στο άρθρο 6 παράγραφος 2 η υποχρέωση που εμπίπτει στα κράτη μέλη να ορίσουν τη διαδικασία είσπραξης και κατανομής του δικαιώματος παρακολούθησης στις περιπτώσεις όπου ο δημιουργός είναι υπήκοος άλλου κράτους μέλους, υποχρέωση που εν πάση περιπτώσει υπενθυμίζεται στην παράγραφο 23 του αιτιολογικού της πρότασης της Επιτροπής (παράγραφος 27 του αιτιολογικού της κοινής θέσης του Συμβουλίου). Η Επιτροπή αποδέχτηκε αυτή τη διαγραφή στην τροποποιημένη πρότασή της και το Συμβούλιο στην κοινή του θέση.

26. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε ακόμη να προβλεφθεί στο άρθρο 6 παράγραφος 2 ότι η διαχείριση των ποσών που καταβάλλονται βάσει του δικαιώματος του δημιουργού εξασφαλίζεται από τον δημιουργό ο οποίος δύναται να εξασφαλίζει τη συλλογική διαχείρισή τους. Η Επιτροπή δεν περιέλαβε αυτή την τροποποίηση στην τροποποιημένη πρότασή της, γιατί δεν επιθυμεί να αποκλείσει τη δυνατότητα να προβλέψει κράτος μέλος την υποχρεωτική συλλογική διαχείριση αυτού του δικαιώματος. Το Συμβούλιο ακολούθησε την προσέγγιση της Επιτροπής προσθέτοντας τη διευκρίνιση ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν την συλλογική υποχρεωτική ή προαιρετική διαχείριση αυτού του δικαιώματος.

Άρθρο 7 - Δικαιούχοι από τρίτες χώρες

27. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε συντακτικές τροποποιήσεις του άρθρου 7 (τροπολογία αριθ. 24), ιδίως προκειμένου να μνημονευθεί όχι μόνον η παρούσα οδηγία αλλά και η αντίστοιχη εθνική νομοθεσία, εφόσον η εναρμόνιση που προκύπτει από την οδηγία δεν είναι συνολική. Η Επιτροπή περιέλαβε αυτές τις τροποποιήσεις στην τροποποιημένη πρότασή της. Το Συμβούλιο ακολουθώντας την προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αντικατέστησε, αφενός, τους όρους "και με το σύστημα δικαίου της χώρας τους" με την φράση "και την εσωτερική τους νομοθεσία" και, αφετέρου, συνέδεσε τη διατύπωση μέρους αυτής της διάταξης με εκείνη του άρθρου 14β παράγραφος 2 της σύμβασης της Βέρνης (άρθρο 7 παράγραφος 1 της κοινής θέσης).

28. Επιδιώκοντας τη διαφάνεια, το Συμβούλιο προσέθεσε δεύτερη παράγραφο στο άρθρο 7, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα για την Επιτροπή να δημοσιεύσει ενημερωτικά ενδεικτικό κατάλογο των τρίτων χωρών που πληρούν την προϋπόθεση της παραγράφου 1· η Επιτροπή γνωστοποίησε την πρόθεσή της να δημοσιεύσει τον ως άνω κατάλογο.

29. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη το άρθρο 3 παράγραφος 2 της σύμβασης της Βέρνης, το Συμβούλιο προσέθεσε ακόμη τρίτη παράγραφο στο άρθρο 7, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα για ένα κράτος μέλος να μεταχειρίζεται, για τους σκοπούς του άρθρου 7, τους δημιουργούς που είναι υπήκοοι τρίτου κράτους, αλλά που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, κατά τον ίδιο τρόπο όπως τους ίδιους του τους υπηκόους.

Άρθρο 8 - Διάρκεια της προστασίας του δικαιώματος παρακολούθησης

30. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε με την τροπολογία του αριθ. 25 συντακτική τροποποίηση του άρθρου 8. Η Επιτροπή προτίμησε στην τροποποιημένη της πρόταση να μην αναφερθεί ούτε στην παράταση ούτε στη λήξη του δικαιώματος, αλλά επέλεξε να διευκρινίσει ότι η διάρκεια προστασίας του δικαιώματος παρακολούθησης αντιστοιχεί σε εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 1 της οδηγίας 93/98/ΕΟΚ (διάρκεια ζωής του δημιουργού και 70 έτη μετά τον θάνατό του). Το Συμβούλιο ακολούθησε την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής ως προς αυτό το σημείο (άρθρο 8 παράγραφος 1 της κοινής θέσης).

31. Ωστόσο, το Συμβούλιο προέβλεψε προαιρετική και μεταβατική παρέκκλιση για το δικαίωμα παρακολούθησης προς όφελος των δικαιοδόχων του καλλιτέχνη μετά το θάνατό του (άρθρο 8 παράγραφος 2 της κοινής θέσης). Αυτή η προαιρετική παρέκκλιση είναι ανοικτή μόνο στα κράτη μέλη που δεν εφαρμόζουν επί του παρόντος το δικαίωμα παρακολούθησης και έχει ως στόχο να τους επιτρέψει να ενσωματώσουν το ως άνω δικαίωμα στα αντίστοιχα συστήματα δικαίου τους και να επιτρέψει στους οικονομικούς φορείς σε αυτά τα κράτη μέλη να προσαρμοστούν σταδιακά ως προς αυτό το δικαίωμα εφαρμόζοντάς το μόνον ως προς τους δημιουργούς σε πρώτη φάση και ως προς τους δικαιοδόχους τους σε επόμενη φάση (παράγραφος 16 του αιτιολογικού). Αυτή η παρέκκλιση μπορεί να εφαρμοστεί για μέγιστη μεταβατική περίοδο δέκα ετών.

32. Στο άρθρο 8 παράγραφος 3 της κοινής του θέσης, το Συμβούλιο προέβλεψε ότι η Επιτροπή θα υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις (π.χ. για περιορισμό της μεταβατικής περιόδου) εάν οι διεθνείς διαπραγματεύσεις, για την παράταση του δικαιώματος παρακολούθησης καταλήξουν σε αίσιο τέλος εντός δέκα ετών. Ας υπενθυμισθεί σχετικώς ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε στην τροπολογία του αριθ. 4 νέα παράγραφο του αιτιολογικού σχετικά με τη σκοπιμότητα αυτών των διεθνών διαπραγματεύσεων, και ότι το Συμβούλιο περιέλαβε το περιεχόμενο αυτής της πρόταση στην κοινή του θέση (παράγραφος 7 του αιτιολογικού).

Άρθρο 9 - Δικαίωμα συλλογής πληροφοριών

33. Στην τροπολογία του αριθ. 26 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να επεκταθεί από ένα σε τρία έτη η περίοδος κατά την οποία ο δημιουργός ενός έργου μπορεί να ζητήσει τις απαραίτητες πληροφορίες για την εκκαθάριση του δικαιώματος παρακολούθησης. Το περιεχόμενο αυτής της τροπολογίας περιελήφθη από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της και από το Συμβούλιο στην κοινή του θέση. Το Συμβούλιο διευκρίνησε ότι η λήξη αυτής της περιόδου υπολογίζεται σε σχέση με την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται της ημερομηνίας κατά την οποία έγινε η μεταπώληση, όπερ αντιστοιχεί στη συνήθη πρακτική για τον υπολογισμό περιόδων στον τομέα του δικαιώματος του δημιουργού. Εξάλλου αντί να αναφερθεί στο δημιουργό ή τον πληρεξούσιό του το Συμβούλιο αναφέρεται στους "δικαιούχους δυνάμει του άρθρου 6", πράγμα που επιτρέπει να καλύπτεται όχι μόνον ο δημιουργός αλλά και οι δικαιοδόχοι του μετά το θάνατό του.

Άρθρο 10 - Χρονική ισχύς

34. Το Συμβούλιο θεώρησε απαραίτητο να προσθέσει νέο άρθρο σχετικά με τη χρονική ισχύ, προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς το αν ισχύει ή όχι η οδηγία στα κράτη μέλη, τα οποία δεν εφαρμόζουν ακόμη το δικαίωμα παρακολούθησης για τα έργα, τα οποία δημιουργήθηκαν πριν από την ημερομηνία μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική νομοθεσία· η απάντηση που δόθηκε είναι ότι ισχύει.

Άρθρο 11 - Ρήτρα αναθεώρησης (άρθρο 10 της πρότασης της Επιτροπής)

35. Στην τροπολογία του αριθ. 27 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε να μετατεθεί η ημερομηνία υποβολής της πρώτης έκθεσης της Επιτροπής από την 1η Ιανουαρίου 2004 στην 1η Ιανουαρίου 2002, και να προβλεφθεί περιοδικότητα τριών αντί των πέντε ετών για τις μεταγενέστερες εκθέσεις. Η Επιτροπή δεν περιέλαβε αυτές τις τροποποιήσεις στην τροποποιημένη της πρόταση. Το Συμβούλιο προέβλεψε περίοδο τριών ετών από την τελική προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική νομοθεσία για την υποβολή της πρώτης έκθεσης, όπερ αντιστοιχεί στην προθεσμία που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (από 1ης Ιανουαρίου 1999 έως την 1η Ιανουαρίου 2002), και περιοδικότητα τεσσάρων ετών για τις μεταγενέστερες εκθέσεις, πρόταση η οποία αποτελεί τομή μεταξύ των προτάσεων της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (άρθρο 11 παράγραφος 1 της κοινής θέσης).

36. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε επίσης να διευκρινισθούν ορισμένα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη στις εκθέσεις της Επιτροπής. Το Συμβούλιο περιέλαβε αυτά τα στοιχεία στην κοινή του θέση και μνημονεύει επιπλέον ειδικότερα την ανταγωνιστικότητα της αγοράς νεωτερικών και σύγχρονων έργων τέχνης, τη θέση της Κοινότητας σε σχέση με τις συγκεκριμένες αγορές που δεν εφαρμόζουν το δικαίωμα παρακολούθησης, τον αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά και τα αποτελέσματα της θέσπισης του δικαιώματος παρακολούθησης στα κράτη μέλη που δεν εφαρμόζουν ακόμη αυτό το δικαίωμα.

37. Το Συμβούλιο προέβλεψε την ίδρυση επιτροπής επαφών η οποία θα αποτελείται από αντιπροσώπους των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών και θα προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής (άρθρο 11 παράγραφοι 2 και 3 της κοινής θέσης). Αυτή η πρωτοβουλία εμπνέεται από την επιτροπή επαφών που έχει προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη γνώμη του σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά ορισμένα θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία των πληροφοριών(6).

Άρθρο 12 - Εφαρμογή (άρθρο 11 της πρότασης της Επιτροπής)

38. Η Επιτροπή πρότεινε στην αρχική της πρόταση την 1η Ιανουαρίου 1999 ως τελική προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική νομοθεσία. Δεδομένου ότι η εν λόγω προθεσμία έχει προ πολλού παρέλθει, το Συμβούλιο προτίμησε να ορίσει την τελική προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική νομοθεσία πέντε έτη μετά την έναρξη του έτους, το οποίο έπεται εκείνου, εντός του οποίου η οδηγία θα εκδοθεί. Το Συμβούλιο εκτιμά ότι είναι αναγκαία η μεταβατική περίοδος πέντε ετών για τα κράτη μέλη που δεν εφαρμόζουν ακόμη το δικαίωμα παρακολούθησης.

ΙV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

36. Το Συμβούλιο περιέλαβε στην κοινή του θέση το περιεχόμενο των περισσοτέρων τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή δεν δέχεται την κοινή θέση του Συμβουλίου λόγω της μεγάλης διάρκειας της μεταβατικής περιόδου, κατά την οποία θα επιτραπεί σε ορισμένα κράτη μέλη να μην εφαρμόσουν το δικαίωμα παρακολούθησης στους δικαιοδόχους των αποθανόντων καλλιτεχνών (άρθρο 8 παράγραφος 2) και η οποία, σε συνδυασμό με την εξαιρετικά μακρά για ένα τομέα που υπάγεται στην εσωτερική αγορά προθεσμία μεταφοράς, μεταθέτει την εναρμόνιση σε δεκαπέντε χρόνια. Το Συμβούλιο θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η μέγιστη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου είναι δέκα έτη και ότι θα μπορούσε να συντμηθεί υπό τις περιστάσεις που προβλέπονται στο άρθρο 8 παράγραφος 3.

(1) ΕΕ C 178 της 21.6.1996, σ. 16.

(2) ΕΕ C 132 της 28.4.1997, σ. 88.

(3) ΕΕ C 125 της 23.4.1998, σ. 8.

(4) ΕΕ C 75 της 10.3.1997, σ. 17.

(5) Τα ποσά σε Εcu που περιλαμβάνονται στις προτάσεις της Επιτροπής και στις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αντικαταστάθηκαν παντού από ποσά σε ευρώ.

(6) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Φεβρουαρίου 1999 (ΕΕ C 150 της 28.5.1999, σ. 171), τροπολογία αριθ. 58.