[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 18.5.2010

COM(2010)228 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Δεύτερη έκθεση με αντικείμενο τη συνέχεια που δόθηκε στην ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση COM (2007) 414 τελικό

{SEC(2010)573}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Δεύτερη έκθεση με αντικείμενο τη συνέχεια που δόθηκε στην ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (COM (2007) 414 τελικό)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το νερό αποτελεί έναν από τους πολυτιμότερους φυσικούς μας πόρους, ο οποίος όμως βαίνει συνεχώς μειούμενος και, σύμφωνα με κάθε ένδειξη, το φαινόμενο αυτό αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον. Η μείωση των διαθέσιμων πόρων, η υποβάθμιση της ποιότητας και η αυξανόμενη ζήτηση για γλυκό νερό αναδεικνύονται σε σημαντικές προκλήσεις. Η κλιματική αλλαγή αναμένεται επίσης να οξύνει το πρόβλημα. Κατά συνέπεια, τα ζητήματα λειψυδρίας πρέπει να εξεταστούν στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο.

Το 2007 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία[1]. Η ανακοίνωση αυτή προσδιόριζε επτά πρωτοβουλίες πολιτικής που έπρεπε να αναληφθούν προκειμένου η Ευρώπη να επιτύχει τη μετάβαση προς μια οικονομία που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά και ορθολογικά τους υδάτινους πόρους της. Τον Οκτώβριο του 2007[2], το Συμβούλιο υποστήριξε τις επιλογές που προσδιορίσθηκαν στην ανακοίνωση και κάλεσε την Επιτροπή να επανεξετάσει και να διαμορφώσει περαιτέρω την υπό εξέλιξη στρατηγική για τη λειψυδρία και την ξηρασία έως το 2012.

Τον Οκτώβριο του 2008, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε έκθεση επί της ανακοίνωσης και υποστήριξε την προτεινόμενη πρώτη δέσμη επιλογών πολιτικής για δράση. Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου υπογραμμίζει ότι απαιτείται επειγόντως η ανάληψη δράσεων –ιδίως για την προώθηση της εξοικονόμησης νερού, τις ανταλλαγές ορθών πρακτικών, τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης, τη σωστή τιμολόγηση του νερού – καθώς και η διάθεση περισσότερων κονδυλίων για την υποστήριξη των δράσεων αυτών.

Η πρώτη έκθεση σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στην ανακοίνωση[3] εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 και παρουσίαζε λεπτομερώς την πρόοδο που είχε συντελεσθεί στην εφαρμογή των προτάσεων της ανακοίνωσης. Επεσήμανε ορισμένες ενθαρρυντικές πρωτοβουλίες πολιτικής, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, οι οποίες είχαν συμβάλει στα επιτευχθέντα αποτελέσματα, αλλά κατέληγε στο συμπέρασμα ότι έμεναν πολλά ακόμη να γίνουν. Η έκθεση συνοδευόταν από πρόγραμμα εργασίας το οποίο έπρεπε επίσης να παρακολουθείται τακτικά. Όπως εξαγγέλθηκε στην έκθεση, η Επιτροπή θα αξιολογεί ετησίως την πρόοδο στην εφαρμογή των κατευθύνσεων που ορίστηκαν ενόψει της αναθεώρησης της πολιτικής που προβλέπεται για το 2012, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 30ής Οκτωβρίου 2007. Η παρούσα έκθεση είναι η δεύτερη με αντικείμενο την αξιολόγηση της συντελεσθείσας προόδου στην υλοποίηση των επιλογών της ανακοίνωσης και του προγράμματος εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Στόχος της έκθεσης είναι να παρουσιάσει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Στην έκθεση ενσωματώθηκαν οι πληροφορίες που ελήφθησαν από τα κράτη μέλη υπό μορφή απαντήσεων σε ερωτηματολόγιο[4] σχετικά με την εφαρμογή των επιλογών πολιτικής.

2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΘΕΙΣΑΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Το ευρύτερο πλαίσιο

Τον Απρίλιο του 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο πολιτικής (λευκή βίβλος[5]), το οποίο καθορίζει πλαίσιο για μέτρα προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος και πολιτικές με στόχο τον περιορισμό της έκθεσης της ΕΕ στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η λευκή βίβλος τονίζει την ανάγκη λήψης περαιτέρω μέτρων για την ενίσχυση της αποδοτικότητας της χρήσης του νερού και της προσαρμοστικότητας στην αλλαγή του κλίματος.

Η 22α Δεκεμβρίου 2009 αποτέλεσε ορόσημο για την ευρωπαϊκή πολιτική για το νερό, καθώς ήταν η ημερομηνία μέχρι την οποία έπρεπε να υιοθετηθούν σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών για όλες τις λεκάνες απορροής ανά την ΕΕ, σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ)[6]. Τα σχέδια αυτά θα δώσουν σαφέστερη εικόνα των μέτρων που σχεδιάζουν τα κράτη μέλη για τις αντίστοιχες λεκάνες απορροής με σκοπό την αντιμετώπιση των προβλημάτων της λειψυδρίας και της ξηρασίας.

Ωστόσο, μέχρι τον Δεκέμβριου του 2009, ορισμένα από τα κράτη μέλη που αναμένεται να αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα λειψυδρίας και ξηρασίας δεν είχαν ακόμη υιοθετήσει τα σχέδιά τους.

3. Σωστή τιμολόγηση του νερού

Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (άρθρο 9)[7] απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν μέχρι το 2010 ότι οι πολιτικές τιμολόγησης του ύδατος παρέχουν κατάλληλα κίνητρα στους χρήστες για να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους υδάτινους πόρους και ότι οι διάφορες χρήσεις ύδατος συμβάλλουν κατάλληλα στην ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος. Χάρη στα προγράμματα μέτρων των σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών θα είναι δυνατόν να ελέγχεται κατά πόσο η διάταξη αυτή έχει εφαρμοστεί πλήρως σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Από τις τρέχουσες πληροφορίες που διαβίβασαν τα κράτη μέλη προκύπτει ότι η προσαρμογή των συστημάτων χρέωσης προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η αρχή της ανάκτησης του κόστους ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένα τιμολόγια νερού για τους πολίτες. Για τον λόγο αυτό το συγκεκριμένο μέτρο τίθεται σε εφαρμογή σταδιακά. Η πείρα κατέδειξε ότι η αύξηση των τιμών δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη μείωση της κατανάλωσης. Η τιμολόγηση είναι ένα από τα πιθανά εργαλεία προς εξέταση, ενώ χρειάζονται συμπληρωματικά μέτρα προκειμένου να ενθαρρύνεται η αποδοτικότερη χρήση του νερού. Παραδείγματα των πιο διαδεδομένων μέτρων που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη είναι η εφαρμογή κλιμακίων κατανάλωσης, τα πρόστιμα για υπερβολική κατανάλωση και οι εκπτώσεις για εξοικονόμηση νερού.

Όσον αφορά τις προσπάθειες για την επέκταση των προγραμμάτων μέτρησης της κατανάλωσης σε όλους τους τομείς που χρησιμοποιούν νερό, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεωτικών ελέγχων των αντλήσεων (άρθρο 11 παράγραφος 3 της ΟΠΥ), πολλά κράτη μέλη ανέφεραν ότι η χρήση μετρητών για την οικιακή παροχή πόσιμου νερού είναι πλέον διαδεδομένη . Η μέτρηση της κατανάλωσης νερού για μη οικιακή χρήση βελτιώνεται επίσης, ειδικά εάν οι χρήστες είναι συνδεμένοι στο δημόσιο δίκτυο ύδρευσης. Η μέτρηση και ο έλεγχος των άμεσων αντλήσεων συνδέεται συνήθως με την ίδια τη διαδικασία αδειοδότησης. Σε ορισμένες λεκάνες απορροής στη νότια Ευρώπη έχουν θεσπιστεί επίσης νομικά μέτρα για τον έλεγχο των υφιστάμενων αντλήσεων υπόγειων υδάτων.

4. Αποδοτικότερη κατανομή του νερού και των σχετικών με το νερό χρηματοδοτικών πόρων

Βελτίωση του σχεδιασμού χρήσης γης

Όλες οι οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να προσαρμοστούν στη βιώσιμη διαθεσιμότητα των υδάτινων πόρων σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού χωρίς να οξύνονται οι ήδη υφιστάμενες πιέσεις σε ορισμένες λεκάνες απορροής. Η σε μεγάλη κλίμακα ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων, όπως ο τουρισμός ή η γεωργία, θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπεράντληση των υδάτων με αποτέλεσμα να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα, ιδίως σε περιοχές όπου παρατηρείται λειψυδρία.

Πολλές δραστηριότητες που συνδέονται με τον σχεδιασμό της χρήσης γης βρίσκονται αυτή την περίοδο σε εξέλιξη στην ΕΕ, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο:

Όσον αφορά τη γεωργία , ο «διαγνωστικός έλεγχος» που συμφωνήθηκε το 2008 στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) προκειμένου να αντιμετωπιστούν νέες προκλήσεις, είχε ως αποτέλεσμα να τεθούν στόχοι για την καλύτερη διαχείριση των υδάτων μέσω της πολλαπλής συμμόρφωσης. Από το 2010, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίζουν τις προδιαγραφές που ισχύουν σε επίπεδο αγροτικών εκμεταλλεύσεων για τη συμμόρφωση προς τις υφιστάμενες εθνικές διαδικασίες αδειοδότησης όταν χρησιμοποιείται νερό για σκοπούς άρδευσης. Οι υποχρεώσεις που συνδέονται με την πολλαπλή συμμόρφωση αναμένεται να συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση των γεωργών όσον αφορά τις διαδικασίες αδειοδότησης, ιδίως μέσω της καλύτερης ενημέρωσής τους και της προοπτικής μείωσης των ενισχύσεων της ΚΓΠ σε περιπτώσεις παραβάσεων. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί προσεκτικά την εφαρμογή των κανόνων πολλαπλής συμμόρφωσης που απορρέουν από τον «διαγνωστικό έλεγχο» κατά τη διάρκεια της φάσης υλοποίησης.

Η οδηγία σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές[8]) ορίζει υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους για το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση, καθώς και τον στόχο του 10% για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που θα χρησιμοποιείται στις μεταφορές με χρονικό ορίζοντα το 2020. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγής βιομάζας στην ΕΕ. Από μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής[9] σχετικά με τον αντίκτυπο της ανάπτυξης της βιοενέργειας στη διαθεσιμότητα του νερού προκύπτει ότι μια σημαντική αύξηση της παραγωγής βιομάζας στην ΕΕ δεν συνεπάγεται αύξηση της συνολικής κατανάλωσης νερού για σκοπούς άρδευσης στις περισσότερες περιοχές. Ωστόσο, η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, προκειμένου να αποφευχθεί η περαιτέρω πίεση στους ευρωπαϊκούς υδάτινους πόρους, για την παραγωγή βιοενέργειας πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο πρώτες ύλες από τις βόρειες και κεντρικές περιοχές της Ευρώπης παρά από τον νότο (και ιδίως από περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας).

Σε ό,τι αφορά τα μέτρα για την αποδοτική χρήση του νερού σε αστικές περιοχές , αναλαμβάνονται ορισμένες πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο για την υιοθέτηση μιας νέας φιλοσοφίας διαχείρισης του νερού στα αναπτυξιακά σχέδια των δήμων, αλλά από τις δραστηριότητες για τις οποίες υποβλήθηκαν στοιχεία προκύπτει ότι πρέπει να δοθεί πολύ μεγαλύτερη έμφαση στο συγκεκριμένο θέμα σε εθνικό επίπεδο.

Τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι εφαρμόζουν πλήρως τις οδηγίες σχετικά με τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων[10] (ΜΠΕ) και τη στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων[11] ( ΣΕΠΕ ). Σε περίπτωση έργων που επηρεάζουν σημαντικά το υδάτινο περιβάλλον, συνιστάται η ενσωμάτωση στην ΣΕΠΕ και στην ΜΠΕ[12] της εκτίμησης των επιπτώσεων που σχετίζονται με τα ύδατα, όπως προβλέπεται από το άρθρο 4 παράγραφος 7 της ΟΠΥ.

Ο τομέας του τουρισμού χρήζει προσοχής. Οι περισσότεροι τουρίστες επισκέπτονται περιοχές όπου η λειψυδρία και η ξηρασία έχουν ήδη λάβει προβληματικές διαστάσεις, χρησιμοποιούν δε κατά μέσον όρο τέσσερις φορές περισσότερο νερό ημερησίως σε σχέση με τους ντόπιους κατοίκους[13]. Η εποχική κορύφωση της ζήτησης μπορεί επομένως να περιορίζει σημαντικά την παροχή νερού σε τοπικό επίπεδο. Μια βασική πρόκληση που έχει προσδιοριστεί είναι η μείωση της ζήτησης νερού κατά τις περιόδους αιχμής και η ελαχιστοποίηση της χρήσης του με σκοπό τον περιορισμό του οικολογικού αποτυπώματος και της καταπόνησης των υδάτινων πόρων.

Χρηματοδότηση της ορθολογικής χρήσης του νερού

Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης αποτελούν σημαντικό εργαλείο που μπορεί να έχει σημαίνοντα αντίκτυπο στην επίτευξη των στόχων της ΟΠΥ. Ζητήματα που αφορούν το νερό ενσωματώνονται στην πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, αλλά απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να αντιμετωπιστούν πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στη διαχείριση των υδάτων λόγω νέων γεωργικών επενδύσεων, ιδίως όσων αποσκοπούν στην αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων και στη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης νερού σε μεγάλη κλίμακα. Πρέπει να αναπτυχθούν συστήματα ελέγχου που να βοηθούν τις αναπτυσσόμενες γεωργικές εκμεταλλεύσεις να χρησιμοποιούν τους υδάτινους πόρους με βιώσιμο τρόπο[14]. Απαιτείται επομένως περισσότερος συντονισμός μεταξύ της πολιτικής για τα ύδατα και της γεωργικής πολιτικής.

Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο του «διαγνωστικού ελέγχου» της ΚΓΠ έχει οδηγήσει σε αύξηση της μεταφοράς κονδυλίων από τον πρώτο πυλώνα στην πολιτική αγροτικής ανάπτυξης. Συμπληρωματικοί οικονομικοί πόροι ύψους 3,3 δισεκατ. ευρώ θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους, στο πλαίσιο των οικείων προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, ώστε να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργία, μεταξύ άλλων και στην ανάγκη για καλύτερη διαχείριση του νερού. Επιπλέον, η δέσμη μέτρων της ΕΕ για την ανάκαμψη της οικονομίας προβλέπει τη διάθεση 1,020 δισεκατ. ευρώ για τη βελτίωση των ευρυζωνικών υποδομών σε περιοχές της υπαίθρου, καθώς και για την ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις, όπως έχουν προσδιοριστεί από τον «διαγνωστικό έλεγχο». Με βάση τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη το 2009, αυτά διέθεσαν το 26,9% των συμπληρωματικών αυτών πόρων για τη διαχείριση των υδάτων στο πλαίσιο των υφιστάμενων προγραμμάτων τους για την αγροτική ανάπτυξη[15].

Κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013 της πολιτικής συνοχής , περισσότερο από το 6% των συνολικών κονδυλίων χρησιμοποιούνται για επενδύσεις σε υποδομές που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων. Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος των 5,8 δισεκατ. ευρώ που διατίθενται για την «πρόληψη κινδύνων» προορίζεται για την υποστήριξη έργων σχετικά με το «νερό», μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Η Επιτροπή αναλαμβάνει ήδη δραστηριότητες με σκοπό την προετοιμασία της περιόδου πέραν του 2013 για την πολιτική συνοχής. Τον Μάρτιο του 2009, η Επιτροπή δημοσίευσε το έγγραφο εργασίας «Περιφέρειες 2020 – Προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές περιφέρειες λόγω της αλλαγής του κλίματος»[16], στο οποίο εξετάζεται επίσης το ζήτημα της επιδείνωσης της λειψυδρίας και της ξηρασίας με την αλλαγή του κλίματος. Τα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (πρώην «Interreg») παρέχουν σημαντική στήριξη σε διασυνοριακά και διακρατικά έργα στον τομέα της λειψυδρίας.

Η χρηματοδότηση μέτρων που προάγουν την καλύτερη διαχείριση των υδάτων, όπως μέτρα για τη βελτίωση των υφιστάμενων συστημάτων υδροδότησης, τον περιορισμό των διαρροών, την επαναχρησιμοποίηση των λυμάτων, την προστασία του εδάφους, την προστασία και την παρακολούθηση των περιβαλλοντικών και υδάτινων πόρων και την έρευνα για τη βελτίωση των γνώσεων, λαμβάνονται όλο και περισσότερο υπόψη κατά την κατάρτιση των προϋπολογισμών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Στα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών αναμένεται να δοθούν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη βελτίωση της χρήσης των ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων .

Λίγα μόνο κράτη μέλη ανέφεραν την εφαρμογή φορολογικών πολιτικών στις οποίες λαμβάνονται υπόψη ζητήματα λειψυδρίας και ξηρασίας.

5. Βελτίωση της διαχείρισης των κινδύνων ξηρασίας

Επεξεργασία σχεδίων διαχείρισης των κινδύνων ξηρασίας

Η μετάβαση από την «αντιμετώπιση κρίσεων » στη «διαχείριση κινδύνων» στο πλαίσιο της διαχείρισης των υδάτων βελτιώνει την προσαρμοστικότητα της κοινωνίας στη λειψυδρία και την ξηρασία. Τα κράτη μέλη της ΕΕ εξετάζουν και αντιμετωπίζουν τα ζητήματα αυτά ανάλογα με το πρόσφατο παρελθόν τους και τα προβλήματα λειψυδρίας που αντιμετώπισαν. Πολλά κράτη μέλη έχουν αρχίσει να προσδιορίζουν τις περιοχές ή ολόκληρες λεκάνες απορροής που πλήττονται από ξηρασία, από μόνιμη ή ημι-μόνιμη λειψυδρία, από τις επιπτώσεις της υποβάθμισης του εδάφους και διαδικασιών ερημοποίησης. Ειδικά σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας θα μπορούσαν να αναπτυχθούν συμπληρωματικά προς τα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην εφαρμογή της ΟΠΥ μπορεί να δυσχεράνει τις προσπάθειες των πληττόμενων κρατών μελών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας.

Ένα έγγραφο προσανατολισμού για την ενσωμάτωση της αλλαγής του κλίματος στον δεύτερο και τρίτο κύκλο της διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών εγκρίθηκε από τους υπεύθυνους για θέματα υδάτων τον Δεκέμβριο του 2009[17]. Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο για τα μέτρα προσαρμογής που σχετίζονται με τα προβλήματα λειψυδρίας και ξηρασίας.

Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ήδη ότι δεν έχουν εντοπίσει λεκάνες απορροής με μόνιμη λειψυδρία (DE, AT, FI, LT, BE), μπορούν ωστόσο να αναμένουν περιστασιακές, ή ακόμη και συχνές, πιέσεις λόγω λειψυδρίας κατά τους θερινούς μήνες (DE, AT, FI, LT). Άλλα κράτη μέλη, όμως, αναφέρουν μόνιμη λειψυδρία σε ολόκληρη τη χώρα (MT, CY) ή σε ολόκληρες λεκάνες απορροής (ES, IT). Όχι μόνο μεσογειακές χώρες, αλλά και άλλες της κεντρικής Ευρώπης, αναφέρουν περιοχές με συχνή λειψυδρία (CZ) ή υδροφόρους ορίζοντες που αποτελούν αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης (FR, BE).

Δημιουργία παρατηρητηρίου και συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα φαινόμενα ξηρασίας

Υπό την αρχική του μορφή, το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για την ξηρασία, το οποίο θα αναλάβει την πρόβλεψη, τον εντοπισμό και την παρακολούθησή των φαινομένων ξηρασίας στην Ευρώπη, ασχολείται επί του παρόντος με την προκαταρκτική εκπόνηση δεικτών ξηρασίας με βάση μετεωρολογικές πληροφορίες.

Αρκετές δραστηριότητες βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη για την παρακολούθηση και τη διαχείριση των κινδύνων ξηρασίας, λειψυδρίας και ερημοποίησης, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αρκετά κράτη μέλη (π.χ. ES, PT, UK, IT, PL, AT) έχει αρχίσει ήδη η παρακολούθηση των φαινομένων ξηρασίας.

Περαιτέρω βελτιστοποίηση της χρήσης του ταμείου αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας

Το 2009 χορηγήθηκε στην Κύπρο ενίσχυση ύψους 7,6 εκατ. ευρώ από το ταμείο αλληλεγγύης της ΕΕ ως συμβολή στην επιστροφή των δαπανών για τα μέτρα εκτάκτου ανάγκης που χρειάστηκε να ληφθούν κατόπιν της σοβαρής ξηρασίας το 2008. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που το ταμείο αλληλεγγύης χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση μέτρων εκτάκτου ανάγκης με σκοπό την αντιμετώπιση ασυνήθιστης ξηρασίας.

Η κινητοποίηση του ταμείου αλληλεγγύης για περιπτώσεις ξηρασίας είναι δύσκολη λόγω της προβλεπόμενης προθεσμίας των δέκα εβδομάδων για την υποβολή αιτήσεων στην Επιτροπή μετά την εκδήλωση της πρώτης ζημίας. Οι μηχανισμοί υποβολής αίτησης (προθεσμία) πρέπει να επανεξεταστούν στο μέλλον προκειμένου το ταμείο αλληλεγγύης να μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα σε καταστροφές που εξελίσσονται με αργό ρυθμό, όπως τα φαινόμενα ξηρασίας. Η εφαρμογή σχεδίων και δεικτών ξηρασίας, καθώς και η λειτουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα φαινόμενα ξηρασίας, μπορούν να μετριάσουν τις υφιστάμενες δυσκολίες για τους αιτούντες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την Επιτροπή στην έκκλησή της προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προκειμένου αυτό να αναθεωρήσει την αρνητική στάση του απέναντι στην τροποποίηση του κανονισμού για το ταμείο αλληλεγγύης που έχει προταθεί από την Επιτροπή ήδη από το 2005 και προβλέπει νέο ορισμό των κριτηρίων και διεύρυνση του πεδίου των επιλέξιμων συμβάντων.

Το πρόγραμμα εργασίας 2009 για την πολιτική προστασία καλύπτει δράσεις που είναι επιλέξιμες για οικονομική βοήθεια βάσει του χρηματοδοτικού μέσου πολιτικής προστασίας στον τομέα της αντιμετώπισης, της ετοιμότητας και της πρόληψης. Περιλαμβάνει σχέδια συνεργασίας στην πρόληψη, ετοιμότητας (εκπαίδευση, ασκήσεις), καθώς και δαπάνες για σκοπούς αντιμετώπισης εκτάκτων φαινομένων, συμπεριλαμβανομένης της ξηρασίας.

6. Μελέτη πρόσθετων υποδομών υδροδότησης

Στις περιοχές όπου η ζήτηση νερού εξακολουθεί να μην καλύπτεται από τους διαθέσιμους υδάτινους πόρους, παρότι έχουν εξαντληθεί όλες οι δυνατότητες για μείωση της ζήτησης σε συνάρτηση με την ιεράρχηση των δυνατών λύσεων, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων υποδομών υδροδότησης για τον μετριασμό των επιπτώσεων των φαινομένων ξηρασίας.

Μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής τον Δεκέμβριο του 2008, στο πλαίσιο της οποίας εκτιμήθηκαν οι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις τεσσάρων εναλλακτικών επιλογών υδροδότησης (αφαλάτωση, επαναχρησιμοποίηση λυμάτων, αναπλήρωση υπόγειων υδάτινων πόρων και συλλογή ομβρίων υδάτων), κατέδειξε ότι δεν είναι δυνατό να προταθεί μια πανευρωπαϊκή δέσμη βέλτιστων διαθέσιμων επιλογών μετριασμού. Τα δυνητικά προβλήματα και οι επιλογές για τον μετριασμό των επιπτώσεων διαφέρουν ανάλογα με τον τόπο και τις διαθέσιμες τεχνολογίες – γεγονός που σημαίνει ότι ο σχεδιασμός των μέτρων μετριασμού πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές συνθήκες. Οι εναλλακτικές επιλογές υδροδότησης ενδέχεται να είναι πιο δαπανηρές από τις συμβατικές, αλλά οι επιδοτήσεις για την αντιστάθμιση των διαφορών των τιμών πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για να βοηθούν τους χρήστες κατά τη μετάβαση προς μια περισσότερο βιώσιμη χρήση του νερού, όπου η τιμή του θα αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος του.

Ο ρόλος των εναλλακτικών επιλογών υδροδότησης αναμένεται να διευρυνθεί στο μέλλον λόγω της αλλαγής του κλίματος και της μείωσης των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, οπότε και πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή τους και στη συνεχή βελτίωση της γνώσης στον συγκεκριμένο τομέα.

7. Προώθηση των τεχνολογιών και πρακτικών που προάγουν την αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων

Τον Ιούλιο του 2009 ολοκληρώθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής μια μελέτη εκτίμησης[18], η οποία κατέδειξε ότι η θέσπιση υποχρεωτικών απαιτήσεων για συσκευές που χρησιμοποιούν νερό, βάσει της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό με διευρυμένο πεδίο εφαρμογής, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων. Εάν συμπεριλαμβάνονταν όλα τα προϊόντα οικιακής χρήσης που χρησιμοποιούν νερό, θα μπορούσε να επιτευχθεί μείωση της τάξης του 19,6% επί της συνολικής δημόσιας υδροδότησης στην ΕΕ (ή της τάξης του 6% εάν συμπεριλαμβάνονταν μόνο προϊόντα συνδεόμενα με την ενέργεια, χωρίς να συνυπολογίζονται τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων). Αυτό θα αντιστοιχούσε σε μείωση κατά 3,2% στη συνολική ετήσια άντληση, σε επίπεδο ΕΕ.

Η μείωση της κατανάλωσης νερού από προϊόντα συνδεόμενα με την ενέργεια, όπως οι βρύσες, οι ντουζιέρες και οι μπανιέρες, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε έμμεση μείωση της κατανάλωσης ενέργειας: δυνητική μείωση κατά 20% των αναγκών θέρμανσης των προϊόντων αυτών. Όσον αφορά τα κτίρια, το συμπέρασμα ήταν ότι ορισμένες μικρές αλλαγές συμπεριφοράς μπορούν να συνεπάγονται σημαντική εξοικονόμηση. Μικρές αλλαγές στον χρόνο και στη συχνότητα του λουτρού ή στη χρήση των βρυσών είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε οικονομίες της τάξης του 20 έως 30%.

To σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS)[19] της ΕΕ αποτελεί ένα διαχειριστικό εργαλείο για επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς, το οποίο αποσκοπεί στην αξιολόγηση, την αναφορά και τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεών τους. Ο αναθεωρημένος κανονισμός καλύπτει την υποβολή εκθέσεων με εφαρμογή βασικών δεικτών επιδόσεων, μεταξύ άλλων και ενός δείκτη επιδόσεων σχετικά με τη χρήση του νερού, ο οποίος αποδίδει τη συνολική ετήσια κατανάλωση νερού σε m³. Ειδικότεροι δείκτες θα οριστούν στα έγγραφα αναφοράς, τα οποία θα εκπονηθούν για όλους τους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας.

Πέραν του EMAS, το οποίο απαιτεί εθελοντική δέσμευση από τους συμμετέχοντες για την επίτευξη της αποδοτικής χρήσης των υδάτινων πόρων, έχουν αναφερθεί από τα κράτη μέλη και άλλες εθελοντικές συμφωνίες με διάφορους οικονομικούς κλάδους που χρησιμοποιούν νερό.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος ανέφερε ότι η μεταποιητική βιομηχανία χρησιμοποιεί περίπου το 11% της συνολικής ποσότητας του γλυκού νερού που αντλείται σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το ήμισυ περίπου να χρησιμοποιείται για ψύξη και το άλλο ήμισυ για επεξεργασία. Το νερό που αντλείται για παραγωγή ενέργειας αντιστοιχεί στο 44% της συνολικής αντλούμενης ποσότητας γλυκού νερού αλλά πολύ λίγο από αυτό καταναλώνεται κατά τη διεργασία. Υπάρχει η δυνατότητα ευρύτερης χρήσης εναλλακτικών υδάτινων πόρων για παραγωγή ενέργειας (ψύξη) καθώς αυτοί επηρεάζονται λιγότερο από τα φαινόμενα ξηρασίας[20].

8. Καλλιέργεια πνεύματος οικονομίας νερού στην Ευρώπη

Η καλλιέργεια πνεύματος οικονομίας νερού στην Ευρώπη προϋποθέτει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους λαμβάνουν μέτρα και παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με τις απαιτούμενες ενέργειες για μεγαλύτερη εξοικονόμηση νερού, τα κράτη μέλη μπορούν να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να επιλέγουν προϊόντα και υπηρεσίες με αποδοτική χρήση νερού, δημιουργώντας έτσι μια αγορά για τα συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Οι οικολογικές δημόσιες συμβάσεις και η παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές μέσω της κατάλληλης σήμανσης θα διευκολύνουν την καλλιέργεια πνεύματος οικονομίας νερού.

Η οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό με διευρυμένο πεδίο εφαρμογής[21], που εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2009, καλύπτει όχι μόνο τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια αλλά και τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα. Το νέο πρόγραμμα εργασίας της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό (2009-2011) περιλαμβάνει τις συσκευές που καταναλώνουν ενέργεια και νερό, όπως ο αρδευτικός εξοπλισμός, η δε οδηγία για την ενεργειακή σήμανση βρίσκεται επίσης υπό αναθεώρηση ώστε να καλύψει ευρύτερο φάσμα προϊόντων, παρόμοιο με εκείνο της οδηγίας για τον οικολογικό σχεδιασμό.

Μετά την έκδοση του αναθεωρημένου κανονισμού για το οικολογικό σήμα της ΕΕ, τον Νοέμβριο του 2009, αναμένεται ότι το οικολογικό σήμα θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παρότρυνση των καταναλωτών ώστε να αγοράζουν φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων όσων παράγονται με χαμηλότερη κατανάλωση νερού και όσων χρησιμοποιούν λιγότερο νερό.

Οι οικολογικές δημόσιες συμβάσεις αποτελούν σημαντική ευκαιρία για να τονωθεί η αγορά στον τομέα των φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων και τεχνολογιών και για να δοθεί προτεραιότητα στα προϊόντα και στις τεχνολογίες που χρησιμοποιούν αποδοτικά το νερό. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να αυξήσουν τα ποσοστά των οικολογικών δημόσιων συμβάσεών τους.

Το αποτύπωμα του νερού χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για την καλύτερη ευαισθητοποίηση των καταναλωτών ως προς την κατανάλωση νερού. Παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ποσότητα του γλυκού νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενός προϊόντος (εμπορεύματος, αγαθού ή υπηρεσίας). Η Επιτροπή θα εξετάσει εάν το αποτύπωμα μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ρόλο στη μελλοντική πολιτική για τη λειψυδρία και την ξηρασία.

Διάφορες πρωτοβουλίες που επικεντρώνονται στην εξοικονόμηση νερού βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη. Μέσω του προγράμματος Aquawareness (European Water Awareness and Water Stewardship Programme - ευρωπαϊκό πρόγραμμα ευαισθητοποίησης για το νερό και διαχείρισης του νερού), που δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2008 από την ευρωπαϊκή σύμπραξη για το νερό (European Water Partnership - EWP), ενδιαφερόμενοι από διάφορους τομείς του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας των πολιτών, μεταξύ άλλων και ΜΚΟ, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις, συμμετέχουν στην ανάπτυξη κοινών λύσεων για μια πιο βιώσιμη διαχείριση του νερού.

9. Βελτίωση των γνώσεων και συγκέντρωση δεδομένων

Σύστημα πληροφοριών σχετικά με τη λειψυδρία και τη ξηρασία ανά την Ευρώπη

Οι σχετικοί δείκτες αναπτύσσονται στο πλαίσιο της κοινής εφαρμογής της ΟΠΥ, σε συντονισμό με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) και το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ). Ο ΕΟΠ έχει σημειώσει πρόοδο στη θέσπιση ευρωπαϊκού συστήματος πληροφοριών για τη λειψυδρία και την ξηρασία (WSDIS) και η υλοποίηση της παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας (πρόγραμμα γεωσκόπησης, GMES), μέσω της οποίας μπορούν να παρέχονται διαστημικά δεδομένα και υπηρεσίες παρακολούθησης της ξηράς προς υποστήριξη των πολιτικών για το νερό, έχει επίσης προχωρήσει[22].

Επίσης, ο ΕΟΠ δημοσιεύει ετήσια αριθμητικά στοιχεία, μεταξύ άλλων και για τις ποσότητες του νερού, στην έκθεσή του για την κατάσταση του περιβάλλοντος (SOER).

Παραδείγματα διαφόρων νέων συστημάτων πληροφοριών που αφορούν την πρόβλεψη φαινομένων ξηρασίας παρατίθενται στο παράρτημα.

Προοπτικές όσον αφορά την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη

Τα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης σε εθνικό και διεθνές επίπεδο διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο στην αναζήτηση συνεργειών μεταξύ πολιτικών διαχείρισης της λειψυδρίας και της ξηρασίας, με στόχο τον εντοπισμό των βασικών κενών στην έρευνα αλλά και των κύριων ενεργειών που απαιτούνται για τη βελτίωση του τρέχοντος γνωστικού επιπέδου[23]. Σε συνέχεια του αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή θα δρομολογήσει πιλοτικά σχέδια δυνάμενα να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας και των φαινομένων ξηρασίας (δραστηριότητες για την παύση της ερημοποίησης στην Ευρώπη, δράση για το κλίμα στην περιοχή των Καρπαθίων και μείωση των διαρροών από συστήματα διανομής νερού). Παραδείγματα άλλων δραστηριοτήτων απαριθμούνται στο παράρτημα.

10. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι προτεραιότητες της ανακοίνωσης του 2007 για τη λειψυδρία και την ξηρασία εξακολουθούν να ισχύουν. Πολλά μέτρα έχουν ήδη εφαρμοστεί και διάφορες δράσεις έχουν υλοποιηθεί ως απάντηση στις επιλογές πολιτικής που ορίστηκαν στην ανακοίνωση του 2007, απαιτείται όμως ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια για να σταματήσει και να αντιστραφεί η υπερεκμετάλλευση των πολύτιμων αλλά περιορισμένων υδάτινων πόρων της Ευρώπης.

Το 2010 το ενδιαφέρον θα εστιάζεται στην αποδοτική χρήση του νερού και ιδίως στη δυνατότητα εξοικονόμησης νερού κατά την οικιακή χρήση. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις δυνατότητες λήψης μέτρων στην ΕΕ για την εξοικονόμηση νερού στα κτίρια (και θα τις παρουσιάσει στους ενδιαφερόμενους το 2011), καθώς και για τη μείωση των διαρροών.

Η αναθεώρηση της πολιτικής της Επιτροπής για τη λειψυδρία και την ξηρασία το 2012 θα επικεντρωθεί στην αξιολόγηση της προόδου που επιτεύχθηκε και της ανάγκης να ληφθούν περαιτέρω μέτρα σε ό,τι αφορά την αποδοτική χρήση του νερού, την ενοποίηση των πολιτικών, την εξοικονόμηση νερού και τη βελτίωση της συγκράτησης του νερού μέσω αλλαγών στις χρήσεις γης και στη διαχείριση, τις υποδομές υδροδότησης, τη χρήση μη συμβατικών υδάτινων πόρων, τα κτίρια και τα προϊόντα, τη διαχείριση των φαινομένων ξηρασίας, τα μέτρα που συνδέονται με την έγκαιρη προειδοποίηση για φαινόμενα ξηρασίας, καθώς και την κινητοποίηση των ενδιαφερομένων.

Η Επιτροπή ανησυχεί για την καθυστέρηση στην εφαρμογή της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα στα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα λειψυδρίας (οι διαβουλεύσεις για τα προσχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών δεν είχαν ξεκινήσει μέχρι τον Δεκέμβριο του 2009, μεταξύ άλλων σε PT, CY, MT, EL και σε 22 από τις 24 περιοχές λεκάνης απορροής στην ES). Το γεγονός ότι το 2009 σηματοδότησε μια ορισμένη υδρολογική ανακούφιση σε σχέση με τη δύσκολη κατάσταση που επικράτησε τα τελευταία χρόνια σε ορισμένες χώρες της νότιας Ευρώπης, δεν επηρεάζει το συγκεκριμένο συμπέρασμα. Οι υδάτινοι πόροι εξακολουθούν να δέχονται αυξανόμενες πιέσεις λόγω της ρύπανσης, της υπερεκμετάλλευσης και της αλλαγής του κλίματος και, δεδομένων των μεγάλων αβεβαιοτήτων σχετικά με το υδρολογικό καθεστώς της Ευρώπης, ο καθαρισμός των υδάτων, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας, η μετάβαση προς μια αποδοτικότερη χρήση του νερού και η μεγιστοποίηση της διαθεσιμότητάς του πρέπει να αποτελούν μέρος της απάντησης στις προκλήσεις αυτές. Η τεχνογνωσία και η τεχνολογία που μπορεί προκύψει από την εφαρμογή τέτοιων πολιτικών θα δώσει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία προβάδισμα στον συγκεκριμένο τομέα.

Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα προβλέπει ότι η Επιτροπή θα δημοσιεύσει, μέχρι το 2012, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της, στην οποία θα εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη μέλη έχουν χειριστεί τον προγραμματισμό της διαχείρισης των οικείων λεκανών απορροής. Η προαναφερθείσα αναθεώρηση πολιτικής για τη λειψυδρία και την ξηρασία και η έκθεση για την εφαρμογή της ΟΠΥ είναι αλληλένδετες και, σε συνδυασμό με την επανεξέταση της ευπάθειας των περιβαλλοντικών πόρων, θα τροφοδοτήσουν το σχέδιο της Επιτροπής για τη διαφύλαξη των υδάτινων πόρων της Ευρώπης που έχει προγραμματιστεί για το 2012. Το σχέδιο αυτό θα εξετάσει την αποτελεσματικότητα των τρεχουσών πολιτικών και την ανάγκη θέσπισης περαιτέρω πολιτικών και μέτρων για την ενίσχυση της προσαρμοστικότητας της πολιτικής της ΕΕ για τα ύδατα στις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος. Θα βοηθήσει στη μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη διαχείριση κρίσεων προς την πρόληψη και την ετοιμότητα, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση βιώσιμης ισορροπίας μεταξύ της ζήτησης για νερό και της προσφοράς καθαρού νερού, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών της ανθρώπινης δραστηριότητας αλλά και των φυσικών οικοσυστημάτων. Ειδικότερα, το σχέδιο θα εξετάσει την ανάγκη βελτίωσης της εφαρμογής και συμπλήρωσης της νομοθεσίας, χρηματοδότησης, παροχής κινήτρων και εξασφάλισης της απαραίτητης υποστήριξης για τη συλλογή δεδομένων, καθώς και επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης.

[1] COM(2007) 414 τελικό της 18.7.2007

[2] 13888/07, 15 Οκτωβρίου 2007, ENV 515, DEVGEN 182, AGRI 325.

[3] COM(2008) 875 τελικό της 19.12.2008

[4] Την άνοιξη του 2009 εστάλη ερωτηματολόγιο στους υπεύθυνους για θέματα υδάτων των 27 κρατών μελών. Απαντήσεις ελήφθησαν από CZ, IT, FIN, AT, DE, PT, UK, BE, PL, FR, MT, CY, ES και LT. Οι αναφορές σε συγκεκριμένα κράτη μέλη στο κείμενο χρησιμεύουν ως παραδείγματα.

[5] COM(2009) 147 τελικό της 1.4.2009, «Η προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος: προς ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο δράσης»

[6] Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σ.1.

[7] Σύμφωνα με το παράρτημα VII, σημείο A.7.2, τα σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών πρέπει να περιλαμβάνουν μια «έκθεση των πρακτικών μέτρων που λαμβάνονται για την εφαρμογή της αρχής της ανάκτησης του κόστους της χρήσης ύδατος σύμφωνα με το άρθρο 9».

[8] Οδηγία 2009/28/ΕΚ της 23ης Απριλίου 2009 σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ΕΕ L 140 της 5.6.2009, σ.16.

[9] T. Dworak et al. (2009), Assessment of inter-linkages between bioenergy development and water availability (Αξιολόγηση των διασυνδέσεων μεταξύ της ανάπτυξης της βιοενέργειας και της διαθεσιμότητας του νερού).

[10] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1985 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων κα ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, ΕΕ L, 175 της 5.7.1985, σ.40.

[11] Οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, ΕΕ L 197 της 21.7.2001, σ.30.

[12] Έγγραφο καθοδήγησης για την Κοινή Στρατηγική Εφαρμογής, αριθ. 20, Εξαιρέσεις, http://circa.europa.eu/Public/irc/env/wfd/library?l=/framework_directive/guidance_documents/documentn20_mars09pdf/_EN_1.0_&a=d.

[13] ΕΟΠ, Το περιβάλλον της Ευρώπης, τρίτη εκτίμηση (2000).

[14] T. Dworak et al (2009) In-depth assessment of RD-programmes 2007-2013 as regards water management (Ενδελεχής εκτίμηση των προγραμμάτων ανάπτυξης της υπαίθρου της περιόδου 2007-2013 όσον αφορά τη διαχείριση των υδάτων)

[15] Επιπλέον, μετά από τη δημοσίευση των κανόνων εφαρμογής για το άρθρο 38 του κανονισμού για τη στήριξη της γεωργικής ανάπτυξης (Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 108/2010 της Επιτροπής) τα κράτη μέλη δύνανται να χορηγούν ενισχύσεις για την ευρύτερη εφαρμογή της οδηγίας πλαίσιο για το νερό. Το εν λόγω μέτρο επιτρέπεται να χρησιμοποιείται αφότου καταστούν επιχειρησιακά τα σχέδια διαχείρισης των ποταμίων λεκανών.

[16] <http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/regions2020/index_en.htm>

[17] http://circa.europa.eu/Public/irc/env/wfd/library?l=/framework_directive/guidance_documents/management_climatepdf/_EN_1.0_&a=d

[18] Bio IS & Cranfield university (July 2009) Study on water efficiency standards (Μελέτη για τα πρότυπα αποδοτικότητας του νερού)

[19] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1221/2009, ΕΕ L 342 της 22.12.2009, σ. 1.

[20] Έκθεση ΕΟΠ αριθ. 2/2009, Υδάτινοι πόροι στην Ευρώπη – αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της ξηρασίας.

[21] Οδηγία 2009/125/ΕΚ, ΕΕ L 285 της 31.10.2009, σ. 10

[22] COM(2009) 223 τελικό, πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα γεωσκόπησης (GMES) και τις αρχικές του επιχειρήσεις (2011-2013).

[23] Πέραν των δραστηριοτήτων που έχουν ήδη αναφερθεί στην πρώτη έκθεση για τη συνέχεια που δόθηκε στην ανακοίνωση, όπως οι AQUASTRESS, RECLAIM WATER, GABARDINE, MEDINA, MEDESOL, PLEIADeS και FLOW AID.