ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 7.12.2011 
SEC(2011) 1467 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΤΩΝ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
που συνοδεύει  το έγγραφο  
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τον καθορισ µό γενικών  διατάξεων  σχετικά  µε τη θέσπιση  Ευρωπαϊκού  Μηχανισ µού 
Γειτονίας  
{COM(2011) 839 τελικό } 
{SEC(2011) 1466 τελικό }  
 
EL 1   EL Η Συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  (ΣΕΕ) ορίζει  στο άρθρο  8 ότι η Ευρωπαϊκή  Ένωση  
(ΕΕ) αναπτύσσει  προνο µιακές  σχέσεις  µε τις γειτονικές  χώρες , µε στόχο  την εγκαθίδρυση  
χώρου  ευηµερίας  και καλής  γειτονίας  στα σύνορα  της ΕΕ, ο οποίος  θεµελιώνεται  στις αξίες  
της Ένωσης  και χαρακτηρίζεται  από στενές  και ειρηνικές  σχέσεις  βασιζό µενες στη 
συνεργασία . Το ειδικό  αυτό  άρθρο  θεσπίσθηκε  από τη συνθήκη  της Λισαβόνας  και 
αναδεικνύει  την αυξανό µενη σηµασία της σχέσης  της ΕΕ µε τους γείτονές  της. 
Η ευρωπαϊκή  πολιτική  γειτονίας  (ΕΠΓ ) αναπτύχθηκε  το 2004 και αφορά  16 εταίρους  στα 
ανατολικά  και στα νότια  των συνόρων  της ΕΕ, και συγκεκρι µένα την Αλγερία , το 
Αζερ µπαϊτζάν , την Αίγυπτο , την Αρµενία, τη Γεωργία , τη ∆ηµοκρατία  της Μολδαβίας , την 
Ιορδανία , το Ισραήλ , το Κατεχό µενο Παλαιστινιακό  Έδαφος , τη Λευκορωσία , τον Λίβανο , τη 
Λιβύη , το Μαρόκο , την Ουκρανία , τη Συρία  και την Τυνησία . Στο πλαίσιο  της ΕΠΓ , η ΕΕ 
προσφέρει  στους  γείτονες  µια προνο µιακή σχέση , βασισ µένη σε κοινή  δέσµευση  σε αξίες  
όπως  η δηµοκρατία  και τα δικαιώ µατα του ανθρώπου , το κράτος  δικαίου , η χρηστή  
διακυβέρνηση , οι αρχές  της οικονο µίας της αγοράς  και η βιώσι µη ανάπτυξη . Προβλέπει  
επίσης  πολιτική  σύνδεση  και βαθύτερη  οικονο µική ολοκλήρωση , αυξη µένη κινητικότητα  και 
βελτίωση  των διαπροσωπικών  επαφών . Η ΕΠΓ  υποστηρίζεται  από έναν ειδικό  µηχανισ µό, 
τον Ευρωπαϊκό  Μηχανισ µό Γειτονίας  και Εταιρικής  Σχέσης  (ΕΜΓΕΣ ), ο οποίος  καλύπτει  τις 
16 προαναφερθείσες  χώρες  εταίρους  καθώς  και τη Ρωσική  Οµοσπονδία . 
1. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Ορισ µένες σηµαντικές  εξελίξεις  έλαβαν  χώρα  µετά τη δροµολόγηση  της ΕΠΓ , και ιδίως  η 
εµβάθυνση  της σχέσης  µε τους εταίρους , η δροµολόγηση  περιφερειακών  πρωτοβουλιών  και 
διαδικασιών  µετάβασης  στη δηµοκρατία  στη νότια  περιοχή  γειτονίας . Η εξελισσό µενη σχέση  
και το µεταβαλλό µενο πολιτικό  πλαίσιο  επέβαλαν  την αναθεώρηση  της ΕΠΓ . Ως εκ τούτου , 
αναπτύχθηκε  µια νέα θεώρηση  για την ΕΠΓ , η οποία  περιγράφεται  στην  κοινή  ανακοίνωση  
της Ύπατης  Εκπροσώπου  της Ένωσης  για Θέµατα Εξωτερικής  Πολιτικής  και Πολιτικής  
Ασφαλείας  και της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  µε τίτλο  «Μια νέα απάντηση  σε µια γειτονιά  που 
αλλάζει » της 25ης Μαΐου  2011. Η νέα αυτή  προσέγγιση  προβλέπει  ειδικότερα  µεγαλύτερη  
στήριξη  στους  εταίρους  που είναι  προσηλω µένοι στην  οικοδό µηση δηµοκρατικών  κοινωνιών  
και στην  πραγ µατοποίηση  µεταρρυθ µίσεων , σύµφωνα  µε τις αρχές  των «αναλογικών  
κερδών » και της «αµοιβαίας  ευθύνης ». 
2. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ  
Στις γειτονικές  χώρες  στις οποίες  η εναρ µόνιση  µε τους κανόνες  και τα πρότυπα  της ΕΕ είναι  
ένας από τους βασικούς  στόχους  πολιτικής , η ΕΕ είναι  στην  καλύτερη  δυνατή  θέση  να 
παράσχει  τη βοήθεια  αυτή . Μερικές  ειδικές  µορφές  στήριξης  µπορούν  να παρασχεθούν  µόνον  
σε επίπεδο  ΕΕ, όπως  η προώθηση  σταδιακής  οικονο µικής ενσω µάτωσης  στην  εσωτερική  
αγορά  της ΕΕ, η πρόσβαση  στον  χώρο  Σένγκεν  ή η συµµετοχή  σε προγρά µµατα της ΕΕ. Έτσι , 
η ΕΕ είναι  ο κυριότερος  εταίρος  συνεργασίας  στις περισσότερες  χώρες  της ΕΠΓ , ρόλος  ο 
οποίος  αναγνωρίζεται  ευρέως  από τα κράτη  µέλη, τους διεθνείς  χρηµατοπιστωτικούς  
οργανισ µούς και άλλους  χορηγούς  βοήθειας . Η παροχή  βοήθειας  στους  γείτονες  της ΕΕ, 
προκει µένου να εναρ µονισθούν  µε τις πολιτικές , τους κανόνες  και τα πρότυπα  της ΕΕ, 
αποτελεί  σηµαντικό  παράγοντα  προώθησης  µεταρρυθ µίσεων  στις χώρες  εταίρους  της ΕΠΓ . 
Με 27 κράτη  µέλη τα οποία  ενεργούν  στο πλαίσιο  κοινών  πολιτικών  και στρατηγικών , η ΕΕ 
διαθέτει  την κρίσι µη µάζα για να ανταποκριθεί  σε παγκόσ µιες προκλήσεις . Η δράση  των 
 
EL 2   EL επιµέρους  κρατών  µελών  µπορεί  να είναι  περιορισ µένη και κατακερ µατισµένη, µε σχέδια  τα 
οποία  είναι  συχνά  πολύ  µικρής  εµβέλειας  ώστε  να έχουν  ουσιαστικό  αντίκτυπο  στην  πράξη . 
Ο εξορθολογισ µός του έργου  των κρατών  µελών  µέσω της ΕΕ συµβάλλει  στη βελτίωση  του 
συντονισ µού και καθιστά  αποτελεσ µατικότερο  το έργο της ΕΕ. 
Σε µια περίοδο  δηµοσιονο µικών  περιορισ µών, κατά  την οποία  αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  
επιλέξει  την έξοδο  από ολόκληρους  τοµείς συνεργασίας  και την διακοπή  της στήριξης  
ορισµένων  χωρών , η ΕΕ µπορεί  να διαδρα µατίσει  ενεργό  ρόλο  στην  προώθηση  της 
δηµοκρατίας , της ειρήνης , της σταθερότητας , της ευηµερίας  και της µείωσης  της φτώχειας  
στην  περιοχή  γειτονίας  της. Στο πλαίσιο  αυτό , είναι  σκοπι µότερο  από κάθε  άλλη  φορά , από 
αµιγώς οικονο µική άποψη , να διοχετευθεί  η βοήθεια  σε επίπεδο  ΕΕ, όπου  µπορεί  να 
επιτευχθεί  πραγ µατική  διαφορά . Επίσης , η συνεργασία  µε την ΕΕ είναι  οικονο µικότερη . Τα 
διοικητικά  έξοδα  είναι  χαµηλότερα  από τον µέσο όρο των διοικητικών  εξόδων  των 
κυριότερων  χορηγών  διµερούς  βοήθειας . 
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Στόχος  της ευρωπαϊκής  πολιτικής  γειτονίας  είναι  η εγκαθίδρυση  ενός χώρου  ευηµερίας  και 
καλής  γειτονίας  στα σύνορα  της ΕΕ, ιδίως  µέσω βελτιω µένης πολιτικής  σύνδεσης , 
οικονο µικής ολοκλήρωσης  και στενής  συνεργασίας  σε διάφορους  τοµείς. Στην  περίοδο  2014-
2020, οι στόχοι  αυτοί  θα εξακολουθήσουν  να στηρίζονται  από την ΕΕ µέσω ειδικού  
χρηµατοδοτικού  µέσου , του Ευρωπαϊκού  Μηχανισ µού Γειτονίας  (ΕΜΓ ). Το µεγαλύτερο  
µέρος της χρηµατοδότησης  από τον προϋπολογισ µό της ΕΕ θα χορηγηθεί  στους  εταίρους  
µέσω του ΕΜΓ . 
Προκει µένου ο µηχανισ µός αυτός  να επιτύχει  τις φιλοδοξίες  της νέας θεώρησης  της ΕΠΓ , 
πρέπει  να επιτευχθούν  ορισµένοι ειδικοί  στόχοι  του κανονισ µού, οι οποίοι  προκύπτουν  από 
το εξελισσό µενο πλαίσιο , τα αντλού µενα διδάγ µατα και τις αξιολογήσεις , και ειδικότερα : 
• εφαρ µογή των αρχών  των «αναλογικών  κερδών » («more for more») και της 
αµοιβαίας  ευθύνης  σύµφωνα  µε την ανανεω µένη ΕΠΓ , παροτρύνοντας  τις γειτονικές  
χώρες  να προχωρήσουν  σε περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεις · αντιµετώπιση  της 
πολυπλοκότητας  και της µεγάλης  διάρκειας  του προγρα µµατισµού της βοήθειας  της 
ΕΕ µε σκοπό  τον εξορθολογισ µό, τη συντό µευση  και την καλύτερη  επικέντρωση  της 
διαδικασίας · 
• εξορθολογισ µός του πεδίου  εφαρ µογής του µηχανισ µού µε κατάλληλη  ισορροπία  
µεταξύ  της ευελιξίας  του µηχανισ µού και της επικέντρωσής  του στους  στόχους  
πολιτικής  και στους  κύριους  τοµείς συνεργασίας · 
• προσαρ µογή των διατάξεων  εφαρ µογής και βελτίωση  της συνοχής  µεταξύ  των 
µηχανισ µών εξωτερικής  δράσης · 
• βελτίωση  των διατάξεων  περί διασυνοριακής  συνεργασίας  για τη διευκόλυνση  της 
αποτελεσ µατικής  και ταχείας  εφαρ µογής των προγρα µµάτων · 
• προώθηση  στενότερων  συνδέσ µων µε τους εσωτερικούς  µηχανισ µούς και τις 
πολιτικές  της ΕΕ, µεταξύ  άλλων  µέσω ενισχυ µένης συνεργασίας  µε τις σχετικές  
υπηρεσίες  της Επιτροπής  στο στάδιο  του προγρα µµατισµού και, όπου  συντρέχει  
 
EL 3   EL περίπτωση , µέσω µηχανισ µών που προβλέπουν  τη συγκέντρωση  κεφαλαίων  από 
εσωτερικούς  και εξωτερικούς  τοµείς του προϋπολογισ µού της ΕΕ· 
• απόκριση  στην  εξελισσό µενη σχέση  µε τη Ρωσία  τροποποιώντας  τις διατάξεις  που 
αφορούν  την επιλεξι µότητα  της Ρωσίας  για χρηµατοδότηση  από τον ΕΜΓ , ώστε  να 
αντικατοπτρίζουν  το ειδικό  καθεστώς  της Ρωσίας  ως γείτονα  και ως στρατηγικού  
εταίρου  της ΕΕ. 
4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Η εκτίµηση επιπτώσεων  εξετάζει  τέσσερις  επιλογές : 
• Επιλογή  0: «Καµία δράση  από την ΕΕ»· η ΕΕ διακόπτει  τη χρηµατοδοτική  
στήριξη  που παρέχει  µέσω ειδικού  µηχανισ µού για τη γειτονία . 
• Επιλογή  1: «Καµία µεταβολή »· η συνεργασία  µε τις σχετικές  χώρες  παρα µένει 
αυστηρά  στο πλαίσιο  του ισχύοντος  κανονισ µού ΕΜΓΕΣ . Η συγκεκρι µένη επιλογή  
χρησι µοποιήθηκε  ως σενάριο  αναφοράς  στην  ανάλυση . 
• Επιλογή  2: «Προσαρ µογή του παρόντος  συστή µατος »· η µελλοντική  νοµοθετική  
πρόταση  πρέπει  να βασίζεται  στον  ισχύοντα  κανονισ µό ΕΜΓΕΣ  µε ορισµένες 
τροποποιήσεις , ανταποκρινό µενη στο νέο πλαίσιο  πολιτικής  και στους  ειδικούς  
στόχους  που προσδιορίσθηκαν . Η επιλογή  2 περιλα µβάνει  επίσης  µερικές  επιµέρους  
επιλογές  που αφορούν  συγκεκρι µένα προβλή µατα που εντοπίσθηκαν .  
• Επιλογή  3: «Παρουσίαση  ενός τελείως  νέου  µηχανισ µού» µε διαφορετικό  
γεωγραφικό  πεδίο  και µε επικέντρωση  σε στόχους  ευρύτερους  ή διαφορετικούς  από 
εκείνους  της ΕΠΓ .  
5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Το ισχύον  σύστη µα (επιλογή  1 – «σενάριο  αναφοράς ») προβλέπει  την παροχή  βοήθειας  σε 
ευρύ  φάσµα τοµέων µε θετικά  αποτελέσ µατα στον  οικονο µικό, τον κοινωνικό  και τον 
περιβαλλοντικό  τοµέα στις χώρες  εταίρους . Παρ’ όλα αυτά , τα αποτελέσ µατα που 
επιτυγχάνονται  στους  προαναφερθέντες  τοµείς µπορεί  να βελτιωθούν  µε πιο ευέλικτους  
µηχανισ µούς και πιο καινοτό µες προσεγγίσεις , π.χ. όσον  αφορά  τη συγκέντρωση  κεφαλαίων  
ή τη χρήση  καινοτό µων χρηµατοδοτικών  µέσων . Η διακοπή  της δράσης  της ΕΕ (επιλογή  0) 
θα µειώσει  σηµαντικά  τα οφέλη  και στους  τρεις  τοµείς και θα διακυβεύσει  τη βιωσι µότητα  
των αποτελεσ µάτων  που έχουν  επιτευχθεί  έως τώρα · θα επηρεάσει  επίσης  αρνητικά  τις 
συνολικές  σχέσεις  της ΕΕ µε τους εταίρους  της ΕΠΓ . Με έναν τροποποιη µένο µηχανισ µό 
(επιλογή  2), τα θετικά  αποτελέσ µατα στον  οικονο µικό, κοινωνικό  και περιβαλλοντικό  τοµέα 
που επιτυγχάνονται  µέσω του ισχύοντος  συστή µατος θα βελτιωθούν  περαιτέρω · επιπλέον , 
αναµένεται  περαιτέρω  θετικός  αντίκτυπος , ιδίως  στη διακυβέρνηση , µέσω της εφαρ µογής της 
αρχής  των «αναλογικών  κερδών ». Έτσι , η επιλογή  2 συγκεντρώνει  τα µεγαλύτερα  θετικά  
αποτελέσ µατα. Η πρόταση  ενός τελείως  νέου µηχανισ µού (επιλογή  3) θα έχει αρνητικές  
επιπτώσεις , ιδίως  στη συνοχή  της δράσης  της ΕΕ µε τους στόχους  της ΕΠΓ  και θα επηρεάσει , 
εποµένως , την αξιοπιστία  της ΕΕ στην  περιοχή . 
 
EL 4   EL Επιπλέον , η εκτίµηση επιπτώσεων  επικεντρώθηκε  επίσης  στην  αναγκαιότητα  και στην  
προστιθέ µενη αξία της δράσης  της ΕΕ σε σύγκριση  µε τη µεµονωµένη δράση  των κρατών  
µελών . 
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Βάσει  της ανάλυσης  και της στάθ µισης των διαφορετικών  µορφών  επιπτώσεων  (παγκόσ µιων, 
οικονο µικών , κοινωνικών , περιβαλλοντικών ), η επιλογή  0 και η επιλογή  3 δεν θεωρούνται  
βιώσι µες επιλογές , οι οποίες  θα µπορούσαν  να έχουν  τα µεγαλύτερα  δυνατά  θετικά  
αποτελέσ µατα και να επιτύχουν  τους στόχους  της αναθεωρη µένης ΕΠΓ . Η επιλογή  2 
συγκεντρώνει  τα µεγαλύτερα  θετικά  αποτελέσ µατα και παρέχει  τις µεγαλύτερες  δυνατότητες  
προσαρ µογής του υφιστά µενου πλαισίου  συνεργασίας  στο νέο πλαίσιο  πολιτικής , στους  
στόχους  της ΕΠΓ  και στις προκλήσεις  που προσδιορίσθηκαν  µέσω των αξιολογήσεων  και 
των διδαγ µάτων  που αντλήθηκαν . Η επιλογή  1 είναι  η δεύτερη  καλύτερη  επιλογή , η οποία  
επιτρέπει  τη διατήρηση  των θετικών  αποτελεσ µάτων , χωρίς  ωστόσο  να προβλέπει  την 
επίτευξη  των στόχων  της νέας θεώρησης  για την ΕΠΓ  και χωρίς  να λαµβάνει  υπόψη  τις 
προκλήσεις  και τα συγκεκρι µένα προβλή µατα που προσδιορίσθηκαν  στο υφιστά µενο 
σύστη µα. Εποµένως , προτι µώµενη επιλογή  είναι  η επιλογή  2. 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Καθώς  ο νέος ΕΜΓ  θα είναι  ένας εξουσιοδοτικός  κανονισ µός, ο οποίος  θα θεσπίσει  τα 
βασικά  στοιχεία  και τη βάση  για την παρέ µβαση  της ΕΕ, οι ειδικοί  στόχοι  συνεργασίας  και οι 
δράσεις  για κάθε  χώρα  και περιοχή  θα καθορισθούν  στα στάδια  του προγρα µµατισµού και 
της εφαρ µογής, συµπεριλα µβανο µένων  των προσδοκώ µενων  αποτελεσ µάτων . Τότε  θα 
προσδιορισθούν  ειδικοί  δείκτες , οι οποίοι  θα λαµβάνουν  υπόψη  τις ιδιαιτερότητες  της οικείας  
δράσης .