ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΕΕ : Ακαθάριστο εθνικό εισόδημα

ΑΟΕ : Ανώτατο όργανο ελέγχου

ΔΥΕ : Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος

ΕΕΣΣ : Επιτροπή ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος

ΕΖΕΣ : Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών

ΕΣΣ : Ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα

ΕΣΥ : Εθνική στατιστική υπηρεσία

Κώδικας ορθής πρακτικής : Κώδικας ορθής πρακτικής του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος

ESAC : Ευρωπαϊκή στατιστική συμβουλευτική επιτροπή (European Statistical Advisory Committee)

ESGAB : Ευρωπαϊκός συμβουλευτικός φορέας για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (European Statistical Governance Advisory Board)

Eurostat : Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

MEETS : Εκσυγχρονισμός των ευρωπαϊκών στατιστικών για τις επιχειρήσεις και το εμπόριο (Modernisation of European Enterprise and Trade Statistics)

OLAF : Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης στις ευρωπαϊκές στατιστικές είναι θεμελιώδους σημασίας σε μια Ένωση όπου οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και όπου η λήψη ενός διαρκώς αυξανόμενου αριθμού αποφάσεων εξαρτάται άμεσα από στατιστικά στοιχεία ή με δείκτες που απορρέουν από αυτά.

II. Το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον η Επιτροπή και η Eurostat έχουν βελτιώσει τη διαδικασία παραγωγής αξιόπιστων και έγκυρων ευρωπαϊκών στατιστικών. Αυτό εξαρτάται, αφενός, από την τήρηση του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές στον οποίο προβλέπονται τα πρότυπα για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των στατιστικών και, αφετέρου, από την υλοποίηση του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος.

III. Με τον έλεγχο που διενήργησε το Συνέδριο διαπιστώθηκε ότι ο κώδικας ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές εφαρμόζεται μόνον εν μέρει και ότι η πλήρης εφαρμογή του εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για όλους τους ενδιαφερόμενους τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και εντός των κρατών μελών. Παρά το γεγονός ότι ο κώδικας καθορίζει απαιτητικά πρότυπα, δεν διαθέτει ισχυρά μέσα επαλήθευσης και επιβολής.

IV. Δεν διατίθενται επαρκώς αξιόπιστες πληροφορίες για την τρέχουσα κατάσταση εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής στο σύνολο του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος. Οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής προκειμένου να δοθεί νέα ώθηση στην επίτευξη πλήρους συμμόρφωσης με τον κώδικα κινούνται μεν προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν είναι όμως επαρκείς για την επίλυση όλων των ζητημάτων που προκαλούν προβληματισμό. Εξακολουθούν να υπάρχουν ασάφειες ως προς τη φύση της υποχρέωσης τήρησης του κώδικα. Για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ενδέχεται να υπάρχει παραποίηση στοιχείων, δεν έχει προταθεί ακόμη κατάλληλος μηχανισμός ελέγχου, ούτε έχει διατυπωθεί πρόταση για τη δημιουργία ανεξάρτητης εποπτικής υπηρεσίας.

V. Αδυναμίες στον σχεδιασμό του στατιστικού προγράμματος της περιόδου 2008-2012 δεν επιτρέπουν τη χρήση του ως αποτελεσματικού μέσου σχεδιασμού, παρακολούθησης και λογοδοσίας. Η επανιεράρχηση των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των στατιστικών δραστηριοτήτων με σκοπό την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων έχει καθυστερήσει περισσότερο από το αναμενόμενο. Το σχέδιο προγράμματος 2013-2017 προβλέπει τη δυνατότητα επανασχεδιασμού του ΕΣΣ, προκειμένου αυτό να καταστεί περισσότερο αποτελεσματικό και ευέλικτο, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμπληρώνεται από επακριβείς στόχους και συγκεκριμένα στάδια που θα καθορίζονται με τον ετήσιο σχεδιασμό και θα επαληθεύονται μέσω της συστηματικής υποβολής ετησίων εκθέσεων.

VI. Το Συνέδριο συνιστά τη μετάβαση προς ένα σύστημα ευρωπαϊκών στατιστικών το οποίο εγγυάται επαγγελματική ανεξαρτησία, επαρκείς πόρους και αυστηρή εποπτεία, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής κυρώσεων σε περιπτώσεις μη τήρησης των προτύπων ποιότητας.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ

1. Οι αξιόπιστες και έγκυρες στατιστικές είναι ζωτικής σημασίας για την εκτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι στατιστικές είναι αναγκαίες, σε σχεδόν όλους τους τομείς, για τη διαμόρφωση, εφαρμογή, παρακολούθηση και αξιολόγηση των πολιτικών οι οποίες θεσπίζονται στις Συνθήκες, καθώς και για τη συλλογή και κατανομή των κεφαλαίων της ΕΕ. Ολοένα και περισσότερες πολιτικές της ΕΕ συναρτώνται άμεσα με τις στατιστικές και οι στατιστικοί δείκτες χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως αφορμή για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων ή την επιβολή κυρώσεων.

2. Η εμπιστοσύνη του κοινού στις ευρωπαϊκές στατιστικές δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ήδη, πριν από τους πρόσφατους κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία, σε έκθεση που δημοσίευσε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 2008 [1] καταδεικνυόταν ότι το ποσοστό των πολιτών που δήλωναν ότι δεν εμπιστεύονταν τις οικονομικές στατιστικές (45 %) και εκείνο όσων ισχυρίζονταν ότι είχαν εμπιστοσύνη στις στατιστικές αυτές (46 %) ήταν σχεδόν το ίδιο.

3. Το 2005 και στη συνέχεια το 2010, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απηύθυνε έκκληση για τη βελτίωση της ποιότητας των ευρωπαϊκών στατιστικών με σκοπό την ενδυνάμωση της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ [2]. Το 2005, το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα, μεταξύ άλλων, ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη της επιχειρησιακής ικανότητας, των εξουσιών επιτήρησης, της ανεξαρτησίας και της υπευθυνότητας της Eurostat.

ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ

4. Το άρθρο 338 ΣΛΕΕ ορίζει ότι η εκπόνηση στατιστικών πρέπει να χαρακτηρίζεται από αμεροληψία, αξιοπιστία, αντικειμενικότητα, επιστημονική ανεξαρτησία, σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας και στατιστικό απόρρητο. Επιπλέον, δεν πρέπει να επιβάλλει υπέρογκες επιβαρύνσεις στους οικονομικούς παράγοντες.

5. Ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές [3] ορίζει τις αρχές που θεσπίζονται στη Συνθήκη και εξετάζει ζητήματα που άπτονται της διακυβέρνησης στον τομέα της στατιστικής, καθώς και της παραγωγής και διάδοσης των ευρωπαϊκών στατιστικών.

6. Η προηγούμενη επιτροπή στατιστικού προγράμματος [4] ενέκρινε τον κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές [5] (εφεξής "κώδικας ορθής πρακτικής" ή "κώδικας") στις 24 Φεβρουαρίου 2005. Στον κώδικα αυτό διευκρινίζεται περαιτέρω ο ενδεδειγμένος τρόπος ανάπτυξης, παραγωγής και διάδοσης των ευρωπαϊκών στατιστικών, σύμφωνα με τις στατιστικές αρχές που ορίζονται στον κανονισμό για τις ευρωπαϊκές στατιστικές.

7. Το πενταετές ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα θέτει προτεραιότητες και ορίζει τα κύρια πεδία και τους στόχους για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Για το τρέχον πρόγραμμα 2008-2012 [6], οι προγραμματισμένες δαπάνες ανέρχονται σε 274 εκατομμύρια ευρώ.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

8. Οι ευρωπαϊκές στατιστικές αναπτύσσονται, παράγονται και διαδίδονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος (ΕΣΣ). Ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές ορίζει το ΕΣΣ ως εταιρική σύμπραξη μεταξύ της στατιστικής αρχής της Ένωσης και των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών (ΕΣΥ).

9. Οι ΕΣΥ είναι υπεύθυνες για τον συντονισμό, σε εθνικό επίπεδο, του συνόλου των δραστηριοτήτων για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Οι ΕΣΥ και οι λοιπές εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για τις ευρωπαϊκές στατιστικές έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν επιχορηγήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ χωρίς προηγούμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων.

10. Η επιτροπή του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος (εφεξής "επιτροπή του ΕΣΣ") παρέχει στο ΕΣΣ επαγγελματική καθοδήγηση. Απαρτίζεται από τους εκπροσώπους των ΕΣΥ και είναι υπεύθυνη, μεταξύ άλλων, για την εξέταση της στατιστικής νομοθεσίας που προτείνεται από τη Eurostat.

EUROSTAT: Η ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ

11. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής "Eurostat") λειτουργεί ως η στατιστική αρχή της Ένωσης. Η Eurostat εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Συνιστά Γενική Διεύθυνση της Επιτροπής η οποία απολαύει "τεχνικής αυτονομίας" [7]όσον αφορά την επιλογή των επιστημονικών τεχνικών, όρων και μεθοδολογιών. Στα νομικά έγγραφα, η στατιστική αρχή της Ένωσης αναφέρεται ως "Επιτροπή (Eurostat)" [8]. Σκοπός της συγκεκριμένης ορολογίας είναι να αποσαφηνίσει τον διακριτό ρόλο που πρέπει να διαδραματίζει η Eurostat παρά το γεγονός ότι αποτελεί τμήμα της Επιτροπής.

12. Βασική αποστολή της Eurostat είναι η επεξεργασία και η δημοσίευση συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κατά κανόνα, η συλλογή των στοιχείων δεν γίνεται από την ίδια τη Eurostat, αλλά πραγματοποιείται από τις στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών. Αυτές είναι που επαληθεύουν και αναλύουν τα εθνικά στοιχεία και τα διαβιβάζουν στη Eurostat, η οποία τα ενοποιεί με σκοπό να εξασφαλίσει τη συγκρισιμότητά τους.

13. Ο αριθμός των υπαλλήλων της Eurostat παραμένει σταθερός κατά τα τελευταία έτη. Την 1η Ιανουαρίου 2012, ο συνολικός αριθμός των υπαλλήλων της ανερχόταν σε 794. Η Eurostat εκτιμά ότι, σε επίπεδο χώρας, στο πλαίσιο του ΕΣΣ ως συνόλου, τουλάχιστον 50000 υπάλληλοι απασχολούνται με την παραγωγή των ευρωπαϊκών στατιστικών.

14. Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων που διατέθηκαν στη Eurostat [9]για το 2011 ανέρχονταν σε 92,9 εκατομμύρια ευρώ. Το μέσο ετήσιο ποσό για την περίοδο 2003-2010 ήταν 89,5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το υψηλότερο ήταν το 2005, όταν διατέθηκαν 107,2 εκατομμύρια ευρώ.

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

15. Συνολικός στόχος του ελέγχου ήταν να αξιολογηθεί κατά πόσον η Επιτροπή και η Eurostat έχουν βελτιώσει τη διαδικασία παραγωγής αξιόπιστων και έγκυρων ευρωπαϊκών στατιστικών. Η βελτίωση αυτή εξαρτάται από την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής και τη διαχείριση του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος. Ο έλεγχος περιστράφηκε γύρω από τα δύο ακόλουθα ερωτήματα:

α) Έχουν λάβει η Επιτροπή και η Eurostat όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να εκπληρώσουν την αποστολή τους σχετικά με την επίτευξη της εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής μέσω του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος;

β) Διαχειρίζεται ορθά η Eurostat το πολυετές στατιστικό πρόγραμμα ως μέσο για τη βελτίωση της παραγωγής ευρωπαϊκών στατιστικών;

16. Επίσης, ο έλεγχος κάλυψε τη συνεισφορά, αφενός, του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (ESGAB) [10]και, αφετέρου, της ευρωπαϊκής στατιστικής συμβουλευτικής επιτροπής (ESAC) [11]στη διαδικασία παραγωγής αξιόπιστων και έγκυρων ευρωπαϊκών στατιστικών.

17. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στην εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής και στη διαχείριση του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος σε σχέση με τη διαδικασία παραγωγής ευρωπαϊκών στατιστικών. Δεν αξιολόγησε την αξιοπιστία συγκεκριμένων ειδικών στατιστικών αποτελεσμάτων. Το μεγαλύτερο μέρος των ελεγκτικών εργασιών διενεργήθηκε μεταξύ Μαΐου και Δεκεμβρίου του 2011, ενώ ορισμένες εργασίες επικαιροποίησης ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 2012.

18. Οι ελεγκτικές εργασίες περιλάμβαναν συνεντεύξεις με το προσωπικό της Eurostat, εξέταση της τεκμηρίωσης που διαθέτει η Eurostat και των απαντήσεών της σε ένα λεπτομερές ερωτηματολόγιο, ενημερωτικές επισκέψεις σε ενδιαφερομένους για τη Eurostat εντός και εκτός Επιτροπής, παρακολούθηση των συναντήσεων με την επιτροπή του ΕΣΣ, καθώς και εξέταση, αφενός, δειγμάτων που λήφθηκαν τόσο από τους προληπτικούς όσο και από τους κατασταλτικούς ελέγχους οι οποίοι διενεργήθηκαν από τη μονάδα της Eurostat η οποία είναι αρμόδια για τη δημοσιονομική διαχείριση όσον αφορά την καταβολή επιχορηγήσεων και, αφετέρου, δείγματος των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ

19. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ο κώδικας ορθής πρακτικής εφαρμόζεται μόνο εν μέρει και ότι η πλήρης εφαρμογή του εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Το Συνέδριο εξέτασε:

α) τα μέτρα που έχουν ληφθεί από το 2005 και εξής, καθώς και τους λόγους στους οποίους οφείλονται οι καθυστερήσεις και οι αναβολές,

β) κατά πόσον είναι επαρκή τα ισχύοντα μέσα αξιολόγησης της εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής,

γ) κατά πόσον είναι επαρκείς και ικανοποιητικές οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής.

ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΛΗΦΘΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ EUROSTAT ΑΠΟ ΤΟ 2005 ΚΑΙ ΕΞΗΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΠΑΡΚΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΟΡΙΖΕΙ ΑΠΑΙΤΗΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ

20. Ο κώδικας ορθής πρακτικής [12]ορίζει τα πρότυπα για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Ο κώδικας καταρτίστηκε ως απάντηση σε αίτημα του Συμβουλίου τον Ιούνιο του 2004 [13], κατόπιν των προβλημάτων που ενέσκηψαν με τα στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος της ελληνικής κυβέρνησης [14].

21. Σκοπός του κώδικα ορθής πρακτικής είναι να διασφαλίζει ότι οι ευρωπαϊκές στατιστικές ανταποκρίνονται στις ανάγκες των χρηστών, μέσω μιας αποτελεσματικής διαδικασίας παραγωγής στατιστικών η οποία λαμβάνει χώρα σε ένα αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο το οποίο εγγυάται επαγγελματική ανεξαρτησία. Ο κώδικας αποτελείται από 15 αρχές οι οποίες καλύπτουν, πέραν του θεσμικού πλαισίου, τις στατιστικές διαδικασίες και τα στατιστικά προϊόντα (βλέπε πλαίσιο 1). Κάθε αρχή διαθέτει από τρεις έως εννέα δείκτες ορθής πρακτικής για τον προσδιορισμό του βαθμού της συμμόρφωσης προς αυτήν.

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Κώδικας ορθής πρακτικής – 15 αρχές |

Θεσμικό πλαίσιο | 1 Επαγγελματική ανεξαρτησία Η επαγγελματική ανεξαρτησία διασφαλίζει την αξιοπιστία |

2 Εντολή συλλογής δεδομένων Σαφής νομική εντολή για τη συλλογή πληροφοριών |

3 Επάρκεια των πόρων Επαρκείς πόροι για την ικανοποίηση των απαιτήσεων όσον αφορά τις στατιστικές |

4 Διασφάλιση της ποιότητας Συνεχής βελτίωση της διαδικασίας και της ποιότητας των προϊόντων |

5 Στατιστικό απόρρητο Διασφάλιση της ιδιωτικής ζωής των παρόχων δεδομένων |

6 Αμεροληψία και αντικειμενικότητα Σεβασμός της επιστημονικής ανεξαρτησίας και ίση μεταχείριση των χρηστών |

Στατιστικές διαδικασίες | 7 Ορθή μεθοδολογία Κατάλληλα εργαλεία και εμπειρογνωσία |

8 Κατάλληλες στατιστικές διαδικασίες Εφαρμογή κατάλληλων στατιστικών διαδικασιών από τη συλλογή δεδομένων έως την επικύρωσή τους |

9 Μη υπερβολική επιβάρυνση των συμμετεχόντων Παρακολούθηση και μείωση του φόρτου παροχής στατιστικών στοιχείων |

10 Σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας Παρακολούθηση της χρήσης των πόρων και εισαγωγή βελτιώσεων |

Στατιστικό προϊόν | 11 Χρησιμότητα Οι ευρωπαϊκές στατιστικές ανταποκρίνονται στις ανάγκες των χρηστών και παρακολουθούν την ικανοποίηση τους |

12 Ακρίβεια και αξιοπιστία Αποτυπώνουν την πραγματικότητα με ακρίβεια και αξιοπιστία |

13 Έγκαιρη και ακριβής έκδοση Τηρούνται οι τύποι όσον αφορά την έγκαιρη δημοσίευση των στατιστικών |

14 Συνοχή και συγκρισιμότητα Οι στατιστικές χαρακτηρίζονται από εσωτερική συνοχή με την πάροδο του χρόνου και είναι συγκρίσιμες μεταξύ περιφερειών και χωρών |

15 Προσβασιμότητα και σαφήνεια Σαφής παρουσίαση, κατάλληλη διάδοση και αμερόληπτη πρόσβαση |

22. Ο ευρωπαϊκός συμβουλευτικός φορέας για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (ESGAB) είναι ένας φορέας απαρτιζόμενος από εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι με το καθήκον της ανεξάρτητης επισκόπησης της Eurostat και του ΕΣΣ ως συνόλου όσον αφορά την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής (βλέπε πλαίσιο 2). Έως σήμερα, ο ESGAB έχει εστιάσει σε τρεις [15]από τις 15 αρχές του κώδικα και ανέφερε [16]ότι, ενώ έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του κώδικα, ο ρυθμός της προόδου δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες.

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ (ESGAB)

Αξιολογηση τησ εφαρμογησ του κωδικα ορθησ πρακτικησ

Ο ευρωπαϊκός συμβουλευτικός φορέας για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής θεσπίστηκε το 2009 και κύριο καθήκον του είναι η υποβολή έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής "στο βαθμό που αυτή αφορά την Επιτροπή (Eurostat)", στην οποία θα συμπεριλαμβάνεται "αξιολόγηση της εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής στο ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα στο σύνολό του" (βλέπε άρθρο 2, της απόφασης για τη θέσπιση του ESGAB). Ο ευρωπαϊκός συμβουλευτικός φορέας για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής διαδραματίζει συμβουλευτικό ρόλο και δεν διαθέτει καμία εποπτική εξουσία.

Τα επτά μέλη του ESGAB επιλέγονται μεταξύ εμπειρογνωμόνων οι οποίοι διαθέτουν εξαιρετικά προσόντα στον τομέα της στατιστικής. Εκτελούν τα καθήκοντά τους ενεργώντας ανεξάρτητα, υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Τα μέλη του ESGAB δεν αμείβονται, εφόσον οι περισσότεροι εξ αυτών εξακολουθούν να ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα. Η Eurostat θέτει στη διάθεσή του γραμματέα πλήρους απασχόλησης, ο(η) οποίος(-α) πρέπει να ενεργεί υπό την καθοδήγηση του ESGAB και ανεξάρτητα από την Επιτροπή. Η Eurostat έχει θέση παρατηρητή και εκπροσωπείται στις συνεδριάσεις συνήθως από τον γενικό διευθυντή της και τον αναπληρωτή γενικό διευθυντή.

Ο ESGAB συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Μάρτιο του 2009, διοργάνωσε έξι έως επτά ημερίδες ετησίως και δημοσίευσε την πλέον πρόσφατη ετήσια έκθεσή του τον Δεκέμβριο του 2011.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

23. Τον Σεπτέμβριο του 2011, η επιτροπή του ΕΣΣ [17]ενέκρινε περιορισμένης έκτασης αλλαγές στον κώδικα ορθής πρακτικής. Στο γράφημα 1 συνοψίζεται η πορεία του κώδικα ορθής πρακτικής.

ΓΡΑΦΗΜΑ 1

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΜΕΝΗ Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙΣΘΟΥΝ ΝΑ ΤΗΡΟΥΝ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ

24. Τον Μάιο του 2005, η Επιτροπή συνέστησε [18]στα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε οι στατιστικές υπηρεσίες τους να τηρούν τις αρχές του κώδικα, να είναι οργανωμένες με επαγγελματικό τρόπο και να διαθέτουν τους πόρους που απαιτούνται προκειμένου να παράγουν ευρωπαϊκές στατιστικές κατά τρόπο ο οποίος να εγγυάται την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και την υποχρέωση λογοδοσίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη κλήθηκαν να παρέχουν τις πληροφορίες που απαιτούνται ώστε η Επιτροπή να έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί την πιστή τήρηση του κώδικα [19].

25. Μόλις το 2011 ανήγγειλε η Επιτροπή [20]ότι θα πρότεινε τα κράτη μέλη να δεσμευθούν επίσημα, με βάση τον κώδικα ορθής πρακτικής, ότι θα λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση της αξιοπιστίας των στατιστικών τους και ότι θα παρακολουθούν την εφαρμογή του κώδικα μέσω των λεγόμενων "δεσμεύσεων για την αξιοπιστία των στατιστικών" (βλέπε σημεία 60 έως 64).

ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ 2008 ΔΕΝ ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΕ Η ΜΗ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΣΣ ΩΣ ΣΥΝΟΛΟΥ

26. Μόλις δημοσιεύθηκε ο κώδικας ορθής πρακτικής, η Επιτροπή και η Eurostat επικεντρώθηκαν στην προώθηση της εφαρμογής του μέσω της συνεργασίας με τις ΕΣΥ και με την υποστήριξη αυτών. Προς τον σκοπό αυτό, η Eurostat οργάνωσε αξιολογήσεις από ομοτίμους οι οποίες διενεργήθηκαν στις 31 ΕΣΥ των κρατών μελών και των χωρών της ΕΖΕΣ [21], καθώς και στη Eurostat από το 2006 έως τις αρχές του 2008.

27. Οι εν λόγω αξιολογήσεις από ομοτίμους περιορίστηκαν στις ΕΣΥ και τον συντονιστικό ρόλο τους στο πλαίσιο των εθνικών στατιστικών συστημάτων και επικεντρώθηκαν στους δείκτες που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων αυτών. Οι αξιολογήσεις από ομοτίμους δεν περιελάμβαναν εκτίμηση του κατά πόσον οι ΕΣΥ συμμορφώνονταν με τους δείκτες του κώδικα που αφορούσαν τις στατιστικές διαδικασίες. Ομοίως οι αξιολογήσεις δεν αναφέρονταν στους περισσότερους δείκτες που αφορούσαν τα στατιστικά προϊόντα. Παρ’ όλα αυτά, η κατάσταση των δράσεων βελτίωσης σε αυτές τις εκθέσεις αξιολόγησης περιελάμβανε όλες τις αρχές του κώδικα. Οι δράσεις που αφορούσαν τις στατιστικές διαδικασίες και τα στατιστικά προϊόντα βασίζονταν αποκλειστικά στα αποτελέσματα των αυτοαξιολογήσεων που πραγματοποιούσαν οι ΕΣΥ.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΑΠΟΤΕΛΈΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗΣ ΑΠΌ ΟΜΟΤΊΜΟΥΣ ΑΠΌ ΤΟ 2006 ΈΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΈΣ ΤΟΥ 2008 [999]

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει των εκθέσεων αξιολόγησης από ομοτίμους.

ΕΣΥ | Δείκτες των οποίων ο στόχος "επιτεύχθηκε σε μεγάλο βαθμό" ή "επιτεύχθηκε πλήρως" | Δείκτες των οποίων ο στόχος "επιτεύχθηκε μερικώς" | Δείκτες των οποίων ο στόχος "δεν επιτεύχθηκε" |

ΕΣΥ που ανταποκρίθηκαν σε όλους τους δείκτες

Αυστρία | 35 | 0 | 0 |

Φινλανδία | 35 | 0 | 0 |

Νορβηγία | 35 | 0 | 0 |

Σουηδία | 35 | 0 | 0 |

Ηνωμένο Βασίλειο | 35 | 0 | 0 |

ΕΣΥ που ανταποκρίθηκαν μερικώς σε ορισμένους δείκτες

Τσεχική Δημοκρατία | 33 | 2 | 0 |

Δανία | 33 | 2 | 0 |

Γαλλία | 33 | 2 | 0 |

Ιταλία | 33 | 2 | 0 |

Λιθουανία | 33 | 2 | 0 |

Πορτογαλία | 33 | 2 | 0 |

Σλοβακία | 33 | 2 | 0 |

Ισπανία | 33 | 2 | 0 |

Κάτω Χώρες | 32 | 3 | 0 |

Πολωνία | 32 | 3 | 0 |

Σλοβενία | 32 | 3 | 0 |

Ελβετία | 32 | 3 | 0 |

Γερμανία | 31 | 4 | 0 |

Ιρλανδία | 31 | 4 | 0 |

Ουγγαρία | 29 | 6 | 0 |

Λετονία | 29 | 6 | 0 |

Ρουμανία | 29 | 6 | 0 |

Εσθονία | 26 | 9 | 0 |

Ελλάδα | 26 | 9 | 0 |

Λουξεμβούργο | 24 | 11 | 0 |

ΕΣΥ που δεν ανταποκρίθηκαν καθόλου σε ορισμένους δείκτες

Βουλγαρία | 27 | 7 | 1 |

Λιχτενστάιν | 27 | 7 | 1 |

Μάλτα | 23 | 11 | 1 |

Ισλανδία | 28 | 5 | 2 |

Κύπρος | 25 | 8 | 2 |

Βέλγιο | 24 | 9 | 2 |

28. Βάσει των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων από ομοτίμους που διενεργήθηκαν μεταξύ των μελών του ΕΣΣ, τον Οκτώβριο του 2008 η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κώδικα [22], και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "η αυτορρυθμιστική προσέγγιση λειτουργεί πολύ καλά". Στην έκθεση τονίστηκε η ανάγκη για ανάληψη περαιτέρω δράσεων, ενώ, όσον αφορά την επαγγελματική ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα, ανέφερε τα εξής: "Η ανεξαρτησία από πολιτικές ή άλλες εξωτερικές επιρροές κατά την παραγωγή και τη δημοσίευση ευρωπαϊκών στατιστικών και η αντικειμενική επιλογή μεθόδων, πηγών και τεχνικών φαίνεται ότι εξασφαλίζονται στην πράξη στο σύνολο του ΕΣΣ." Εντούτοις, τα μεταγενέστερα γεγονότα που ανέφερε η Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2010 [23]κατέδειξαν το αντίθετο.

29. Όσον αφορά την αρχή της επαγγελματικής ανεξαρτησίας, το 2011 ο ESGAB, στην ετήσια έκθεσή του, επισήμαινε ότι, από το 2009, η στατιστική νομοθεσία έχει εκσυγχρονιστεί και η διαφάνεια έχει αυξηθεί σε πολλές χώρες, χωρίς όμως να διασφαλίζεται η επαγγελματική ανεξαρτησία στο σύνολο του ΕΣΣ. Στο πλαίσιο 3 παρατίθενται συγκεκριμένα σημεία της έκθεσης στα οποία βασίζεται η εν λόγω αξιολόγηση.

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΟΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ESGAB ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

"Το ήμισυ των μελών του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος θεωρούν ότι το θεσμικό πλαίσιό τους δεν θέτει περιορισμούς στην αρχή της επαγγελματικής ανεξαρτησίας."

"Σε τέσσερις χώρες —Γερμανία, Ελλάδα, Λετονία, Ελβετία— παρατηρήθηκαν δυσκολίες κατά τον εκσυγχρονισμό ή την εφαρμογή της στατιστικής νομοθεσίας."

"Ο ESGAB επισημαίνει ότι τρεις χώρες - Δανία, Πολωνία και Ρουμανία - δεν διαθέτουν συγκεκριμένα σχέδια για τον εκσυγχρονισμό της στατιστικής νομοθεσίας τους, παρά το γεγονός ότι στις εν λόγω χώρες η ισχύουσα νομοθεσία δεν θεωρείται απόλυτα συμμορφούμενη με τον κώδικα."

"Σε οκτώ χώρες, η διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατανομή πόρων εκλαμβάνεται ως κίνδυνος για την επαγγελματική ανεξαρτησία."

"Ο ESGAB επισημαίνει την εμφάνιση αρκετών πρόσφατων περιστατικών κατά τα οποία ο προϊστάμενος της ΕΣΥ αντικαταστάθηκε κατόπιν των εκλογών."

"Σε έντεκα χώρες, οι κανόνες για τον διορισμό και την απόλυση ανώτατων διοικητικών στελεχών κρίθηκαν επαρκείς. Εντούτοις, σε οκτώ χώρες διαπιστώθηκαν ασάφειες ή κρίθηκε ανεπαρκής η πρακτική εφαρμογή τους."

Πηγή: Ετήσια έκθεση του ESGAB για το 2011, σ. 7 και 8.

ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ, Η EUROSTAT ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΥΝ ΟΙ ΕΣΥ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΟΜΩΣ ΝΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΕΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ

30. Μετά τον κύκλο αξιολογήσεων από ομοτίμους που έλαβε χώρα μεταξύ 2006 και 2008, η Eurostat παρακολούθησε την εφαρμογή των δράσεων βελτίωσης που συμφωνήθηκαν από τις ΕΣΥ ως συνέχεια των αξιολογήσεων αυτών [24].Η Eurostat θεμελιώνει την παρακολούθησή της στις απαντήσεις των ΕΣΥ στα ετήσια ερωτηματολόγια. Όταν ξεκίνησε η παρακολούθηση το 2008 είχαν ήδη ολοκληρωθεί 191 δράσεις, ενώ 677 δράσεις βρίσκονταν σε εκκρεμότητα. Έως τον Μάρτιο του 2011 [25], 273 δράσεις [26]δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί. Στο γράφημα 2 παρουσιάζεται η πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την ολοκλήρωση των δράσεων βελτίωσης εκ μέρους των ΕΣΥ. Λεπτομερής απολογισμός της ολοκλήρωσης παρατίθεται στο παράρτημα.

31. Για ορισμένες από τις δράσεις που αναφέρονται από τις ΕΣΥ ως "ολοκληρωθείσες", το πραγματικό τελικό αποτέλεσμα δεν έχει γνωστοποιηθεί στη Eurostat, καθώς δεν παρασχέθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες ή εξηγήσεις. Επιπλέον, οι ΕΣΥ αναφέρουν 116 δράσεις ως "εν εξελίξει χωρίς συγκεκριμένη προθεσμία", γεγονός που δυσχεραίνει την αξιολόγηση της προόδου τους.

32. Για πολλές ΕΣΥ έχουν παρέλθει πέντε ή και περισσότερα έτη από την πραγματοποίηση της αξιολόγησης από ομοτίμους. Ως εκ τούτου, τα συμπεράσματα για την τρέχουσα κατάσταση εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής, τα οποία βασίζονται μόνο στην υποβολή εκθέσεων προόδου σχετικά με τις δράσεις βελτίωσης, όπως αυτές συμφωνήθηκαν κατά τις αξιολογήσεις από ομοτίμους, είναι αναξιόπιστα.

ΓΡΑΦΗΜΑ 2

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ 2008 ΚΑΙ ΕΞΗΣ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Eurostat. Στο σύνολο των εναπομενουσών δράσεων δεν περιλαμβάνονται δύο νέες δράσεις που καθορίστηκαν το 2011.

Η ΙΔΙΑ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΝ ΣΥΜΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΠΛΗΡΩΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

33. Η Επιτροπή, στην από την 25η Μαΐου 2005 σύστασή της, ανέλαβε να εξασφαλίσει ότι η Eurostat θα τηρούσε τις αρχές του κώδικα και ότι θα διέθετε την επαγγελματική οργάνωση και τους πόρους απαιτούνται για την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών κατά τρόπο που να εγγυάται την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και την υποχρέωση λογοδοσίας.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ 1997 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΗΣ EUROSTAT ΔΕΝ ΣΥΝΑΔΕΙ ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ

34. Τον Απρίλιο του 2011, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να τροποποιήσει την απόφασή της του 1997 σχετικά με τον ρόλο της Eurostat [27]. Η απόφαση αυτή δεν συνάδει απόλυτα με τις αρχές που θεσπίστηκαν από τον κώδικα ορθής πρακτικής το 2005. Συγκεκριμένα, δεν γίνεται καμία απολύτως αναφορά στην αρχή της επαγγελματικής ανεξαρτησίας (αρχή 1 του κώδικα). Η απόφαση της Επιτροπής αναγνωρίζει στη Eurostat μόνο "τεχνική αυτονομία". Δεν αναφέρεται καθόλου στον ρόλο του γενικού διευθυντή της Eurostat ούτε ορίζει το περιεχόμενο του τίτλου του "Επικεφαλής Στατιστικολόγου της Ευρωπαϊκής Ένωσης" ο οποίος του αποδίδεται τα τελευταία έτη.

35. Επιπλέον, η απόφαση του 1997 δεν ευθυγραμμίζεται με τον κανονισμό του 2009 για τις ευρωπαϊκές στατιστικές. Το άρθρο 6, του κανονισμού του 2009, αναθέτει στη Eurostat την αποκλειστική ευθύνη για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Αντιθέτως, η απόφαση της Επιτροπής ορίζει, στο άρθρο 6, ότι η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει ότι στη διαδικασία παραγωγής των στατιστικών θα συμμετέχουν και άλλες υπηρεσίες πέραν της Eurostat, καθώς και να προσδιορίσει σε ποιες δραστηριότητες και σε ποιον βαθμό θα συμμετέχουν αυτές. Ως εκ τούτου, μολονότι η Eurostat φέρει την αποκλειστική ευθύνη της παραγωγής στατιστικών, επί τους παρόντος στατιστικές παράγουν και άλλες γενικές διευθύνσεις.

Η ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ EUROSTAT ΔΕΝ ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΣΗ ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΟΣΟ ΑΥΤΗ ΤΗΣ OLAF

36. Ο έλεγχος συνίστατο στη σύγκριση του καθεστώτος που αποδίδεται από την Επιτροπή στη Eurostat με το καθεστώς που αποδίδεται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF). Η OLAF, όπως και η Eurostat, αποτελεί μεν γενική διεύθυνση της Επιτροπής, αναμένεται όμως να ενεργεί με πλήρη ανεξαρτησία στο πλαίσιο της εκτέλεσης των καθηκόντων της.

37. Σε αντίθεση με την απόφαση της Επιτροπής για τη Eurostat του 1997, η απόφαση της Επιτροπής για την OLAF του 1999 [28]περιλαμβάνει λεπτομερείς διατάξεις για την προστασία της λειτουργικής ανεξαρτησίας τόσο της Υπηρεσίας όσο και του γενικού διευθυντή της και συγκεκριμένα:

α) ρητή υποχρέωση του γενικού διευθυντή να μην ζητεί ούτε να δέχεται οδηγίες από την Επιτροπή, από καμία κυβέρνηση, ούτε από άλλο θεσμικό όργανο ή φορέα·

β) συγκρότηση επιτροπής εποπτείας για την προστασία της Υπηρεσίας έναντι αδικαιολόγητων παρεμβάσεων·

γ) ανανεώσιμη θητεία ορισμένου χρόνου για τον γενικό διευθυντή·

δ) διαδικασία επιλογής μετά από σύμφωνη γνώμη της επιτροπής εποπτείας, όσον αφορά τους προεπιλεγέντες υποψηφίους για τη θέση του γενικού διευθυντή·

ε) έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, πριν από τον διορισμό του γενικού διευθυντή από την Επιτροπή.

ΠΑΡΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΤΗΣ EUROSTAT, Η ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΝΕΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΗΣ EUROSTAT ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ

38. Στην πράξη, η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για την καλύτερη διασφάλιση της επαγγελματικής ανεξαρτησίας της Eurostat. Συγκεκριμένα, ο σημερινός γενικός διευθυντής προσελήφθη το 2008 μέσω διαδικασίας ανοικτής σε εξωτερικές υποψηφιότητες. Ομοίως, η Επιτροπή προκήρυξε πρόσφατα διαδικασίες πρόσληψης ανοικτές σε εξωτερικές υποψηφιότητες για την κάλυψη θέσεων διευθυντών εντός της Eurostat.

39. Εντούτοις, η πρόοδος αυτή εξακολουθεί να είναι αβέβαιη εφόσον δεν καθορίζεται σαφώς στις συναφείς νομικές διατάξεις. Εκτός εάν ορίσει άλλως στην επικείμενη απόφασή της σχετικά με τον ρόλο της Eurostat, η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα πλήρωσης των ανώτερων διευθυντικών θέσεων (γενικός διευθυντής και διευθυντές) στη Eurostat με τη μετάταξη ανώτερων υπαλλήλων από άλλες θέσεις εντός της Επιτροπής, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης κενής θέσης.

40. Επιπλέον, το γεγονός ότι σημαντικό τμήμα των λειτουργικών πιστώσεων της Eurostat προέρχεται, μέσω εκχωρήσεων, από άλλες γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής [29] έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές 1 (επαγγελματική ανεξαρτησία) και 3 (επάρκεια των πόρων) του κώδικα ορθής πρακτικής, καθώς καθιστά τη Eurostat, εν μέρει, οικονομικώς εξαρτώμενη από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής.

41. Τον Ιούνιο του 2012, δεν είχε ακόμη ληφθεί απόφαση ως προς το κατά πόσον αποτελεί καθήκον της Eurostat ή/και άλλων γενικών διευθύνσεων η διεξαγωγή ερευνών για τη διαπίστωση ύπαρξης παραποιήσεων των στοιχείων σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος, με σκοπό την επιβολή προστίμων [30].

Η EUROSTAT ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΚΟΜΗ ΕΠΙΛΥΣΕΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

42. Όπως προκύπτει από την εσωτερική διαδικασία υποβολής εκθέσεων της Eurostat προς τον ESGAB, τον Μάρτιο του 2011 εξακολουθούσαν να εκκρεμούν 27 από τις 69 δράσεις βελτίωσης οι οποίες είχαν συμφωνηθεί στην έκθεση αξιολόγησης από ομοτίμους του 2007 [31]. Συναφείς λεπτομέρειες παρατίθενται στον πίνακα 2, στον οποίον παρουσιάζεται και μια επισκόπηση της εφαρμογής των συστάσεων που έχουν διατυπωθεί εκ μέρους του ESGAB από το 2009.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ EUROSTAT (ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2011)

Πηγή: πληροφορίες παρασχεθείσες στον ESGAB από την Eurostat.

Κατάσταση εφαρμογής σύμφωνα με τις εκθέσεις της Eurostat | Αριθμός δράσεων που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο της αξιολόγησης από ομοτίμους του 2007 | Αριθμός συστάσεων του ESGAB όπως δημοσιεύθηκαν στις εκθέσεις για τα έτη 2009 και 2010 |

Υλοποίηση έως τον Μάρτιο του 2009

(1)Ολοκληρωθείσες δράσεις | 35 | |

Υλοποίηση από τον Απρίλιο του 2009

Περατωθείσες δράσεις

Η δράση έχει ολοκληρωθεί | 3 | 5 |

Δεν προγραμματίζονται περαιτέρω εργασίες ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα | 3 | 0 |

Πλέον άνευ αντικειμένου | 1 | 0 |

(2)Σύνολο περατωθεισών δράσεων | 7 | 5 |

Εκκρεμείς δράσεις

Οι εργασίες θεωρούνται ότι συνεχίζονται χωρίς να έχει οριστεί συγκεκριμένη προθεσμία | 10 | 15 |

Οι εργασίες προχωρούν σύμφωνα με τις προβλέψεις και εντός της προθεσμίας | 10 | 4 |

Έχουν σημειωθεί καθυστερήσεις εντός της Eurostat | 3 | 0 |

Η περαιτέρω πρόοδος εξαρτάται πλέον από άλλες υπηρεσίες εκτός Eurostat | 2 | 0 |

Οι εργασίες συμπεριελήφθησαν σε νέα δράση | 1 | 0 |

Απουσία σαφούς δήλωσης σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής | 1 | 0 |

(3)Σύνολο εκκρεμών δράσεων | 27 | 19 |

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ (1+2+3) | 69 | 24 |

43. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Eurostat αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά την πλήρη εφαρμογή της αρχής 6 του κώδικα (αμεροληψία και αντικειμενικότητα) σε σχέση με την αμερόληπτη πρόσβαση των χρηστών στα δεδομένα. Υπάρχουν εξαιρέσεις ως προς την εφαρμογή του κώδικα και της αρχής της αμεροληψίας, ιδίως σε σχέση με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) [32], περίπτωση κατά την οποία ο χρόνος ανταλλαγής των πληροφοριών εντός της Επιτροπής δεν είναι σύμφωνος με το "Πρωτόκολλο για την αμερόληπτη πρόσβαση των χρηστών στα δεδομένα της Eurostat" της τελευταίας [33].

44. Όσον αφορά τις άλλες γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής, η Eurostat δεν έχει ακόμη επιλύσει το πρόβλημα που είχε ήδη περιγραφεί στην έκθεση αξιολόγησης από ομοτίμους του 2007 [34], το οποίο έγκειται στο γεγονός ότι, σε περίπτωση που οι υπηρεσίες αυτές κρίνουν ότι η Eurostat ενδέχεται να μην ανταποκριθεί στα αιτήματά τους, συλλέγουν δεδομένα για λογαριασμό τους. "Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των ΓΔ πολιτικής και της Eurostat σχετικά με τις στατιστικές εργασίες" αναφέρθηκε από τη Eurostat το 2010 και έγινε δεκτή από τις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής ως σοβαρός κίνδυνος σε διατομεακό επίπεδο και, για τον λόγο αυτό, το 2011 δρομολογήθηκαν διάφορα μέτρα με σκοπό τον περιορισμό του.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΣΣ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ

Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΕΝ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΗΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

45. Οι εταίροι στο πλαίσιο του ΕΣΣ αναμένεται να συνεργάζονται καλή τη πίστη. Ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές δεν προβλέπει διαδικασίες για την επαλήθευση της τήρησης των αρχών του κώδικα ορθής πρακτικής. Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) είναι ο μόνος στατιστικός τομέας στο πλαίσιο του οποίου ο νομοθέτης εξουσιοδοτεί και υποχρεώνει τη Eurostat να διενεργεί εργασίες επιτόπιας επαλήθευσης στα κράτη μέλη [35].

ΜΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΟΜΟΤΙΜΟΥΣ

46. Οι αξιολογήσεις από ομοτίμους παραμένουν το σημαντικότερο μέσο για την ανεξάρτητη αξιολόγηση της κατάστασης εφαρμογής του κώδικα τόσο από τη Eurostat όσο και από τις ΕΣΥ. Το 2013 προβλέπεται ένας ακόμη κύκλος αξιολογήσεων από ομοτίμους, μολονότι έως και τον Ιούνιο του 2012 δεν είχαν ακόμη ληφθεί αποφάσεις σχετικά με τον τόπο και τον τρόπο διεξαγωγής τους. Στο πλαίσιο των αξιολογήσεων αυτών πρέπει να εξεταστούν οι αρχές εκείνες οι οποίες μέχρι σήμερα έχουν αναλυθεί σε περιορισμένο βαθμό (βλέπε πίνακα 3).

47. Οι αξιολογήσεις από ομοτίμους κατά την περίοδο 2006-2008 ακολούθησαν κοινή μεθοδολογία η οποία επικεντρωνόταν στο τμήμα του κώδικα που αφορούσε το "θεσμικό πλαίσιο". Οι υπόλοιπες αρχές καλύφθηκαν μόνο στο πλαίσιο των αυτοαξιολογήσεων. Το 2011, η ομάδα δράσης "Εγγύηση της ποιότητας" (Sponsorship on Quality) οριστικοποίησε ένα πλαίσιο για τη διασφάλιση της ποιότητας σχετικά με τις στατιστικές διαδικασίες και τα στατιστικά αποτελέσματα. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο προσδιορίζονται πιθανές δραστηριότητες/μέθοδοι/μέσα που μπορούν να παρέχουν καθοδήγηση και τεκμηρίωση όσον αφορά την εφαρμογή των δεικτών του κώδικα. Η Επιτροπή ΕΣΣ δεν έχει ακόμη αποφασίσει τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσει το πλαίσιο για τη διασφάλιση της ποιότητας.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ 15 ΑΡΧΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

( √ = καλύπτεται)

Αρχές του κώδικα ορθής πρακτικής που υιοθετήθηκαν το 2005 | Αυτοξιολογήσεις 2005-06 | Αξιολογήσεις από ομοτίμους 2006-08 | Σχέδια δράσης 2007-08 | Παρακολούθηση των σχεδίων δράσης από το 2008 | Ετήσιες αξιολογήσεις ESGAB από το 2009 |

Θεσμικό πλαίσιο | 1.Επαγγελματική ανεξαρτησία | √ | √ | √ | √ | √ |

2.Εντολή συλλογής δεδομένων | √ | √ | √ | √ | X |

3.Επάρκεια των πόρων | √ | √ | √ | √ | √ |

4.Διασφάλιση της ποιότητας | √ | √ | √ | √ | √ |

5.Στατιστικό απόρρητο | √ | √ | √ | √ | X |

6.Αμεροληψία και αντικειμενικότητα | √ | √ | √ | √ | X |

Στατιστικές διαδικασίες | 7.Ορθή μεθοδολογία | √ | X | √ | √ | X |

8.Κατάλληλες στατιστικές διαδικασίες | √ | X | √ | √ | X |

9.Μη υπερβολική επιβάρυνση των συμμετεχόντων | √ | X | √ | √ | X |

10.Σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας | √ | X | √ | √ | X |

Στατιστικό προϊόν | 11.Χρησιμότητα | √ | X | √ | √ | X |

12.Ακρίβεια και αξιοπιστία | √ | X | √ | √ | X |

13.Έγκαιρη και ακριβής έκδοση | √ | X | √ | √ | X |

14.Συνοχή και συγκρισιμότητα | √ | X | √ | √ | X |

15.Προσβασιμότητα και σαφήνεια | √ | √ | √ | √ | X |

48. Ο πρώτος κύκλος αξιολογήσεων από ομοτίμους δεν κάλυψε ούτε τους λοιπούς φορείς παραγωγής στατιστικών (για παράδειγμα τις περιφερειακές στατιστικές υπηρεσίες) ούτε τους φορείς παροχής διοικητικών δεδομένων τα οποία χρησιμοποιούνται στις στατιστικές εκθέσεις (για παράδειγμα τα υπουργεία οικονομικών) (βλέπε γράφημα 3), οι οποίοι πρέπει να καλυφθούν από μελλοντικές αξιολογήσεις.

49. Η διεξαγωγή των αξιολογήσεων αποκλειστικά σε οριζόντια βάση εντός των φορέων δεν καθιστά δυνατό να εξακριβωθεί κατά πόσον τα συστήματα λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους στατιστικούς θεματικούς τομείς μιας ΕΣΥ. Δεδομένου ότι υπάρχουν περισσότεροι από 100 τέτοιοι τομείς, δεν είναι εφικτό να καλυφθούν με μία αξιολόγηση. Μια λύση θα μπορούσε να είναι η διενέργεια κυλιόμενων αξιολογήσεων από ομοτίμους με τις οποίες θα εξετάζεται ετησίως ένας περιορισμένος αριθμός ειδικών στατιστικών θεματικών τομέων. Παρότι δεν είναι δυνατή η άμεση σύγκριση σε ό,τι αφορά το πεδίο εφαρμογής και την προσέγγιση, η Eurostat έχει ήδη αποκτήσει ορισμένη εμπειρία στην οργάνωση κυλιόμενων αξιολογήσεων στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων αξιολόγησής της.

ΓΡΑΦΗΜΑ 3

ΠΕΔΙΟ ΚΑΛΥΨΗΣ ΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΟΜΟΤΙΜΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2006-2008

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

50. Κατά τον πρώτο κύκλο, οι ομάδες ομότιμων αξιολογητών απαρτίζονταν από τρία μέλη, κατά κανόνα δύο μέλη από τις ΕΣΥ και ένα από τη Eurostat. Σύμφωνα με σύσταση του ESGAB [36], οι αξιολογήσεις από ομοτίμους πρέπει να διεξάγονται "από αυτόνομη ομάδα ομότιμων αξιολογητών" και "οι νέες αξιολογήσεις από ομοτίμους πρέπει να είναι περισσότερο εξορθολογισμένες και τυποποιημένες από τις προηγούμενες". Η συμμετοχή ομότιμων αξιολογητών που δεν ανήκουν στο ΕΣΣ θα ενίσχυε την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία των αξιολογήσεων.

Ο ESGAB ΣΥΛΛΕΓΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΕ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΒΑΣΗ

51. Η απόφαση με την οποία θεσπίζεται ο ESGAB δεν ορίζει τον τρόπο με τον οποίο αυτός πρέπει να συλλέγει τα πραγματικά στοιχεία για τις ετήσιες αξιολογήσεις του σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής του κώδικα. Λαμβανομένων υπόψη των ετήσιων εκθέσεων παρακολούθησης της Eurostat, ο ESGAB έχει αναπτύξει τα δικά του μέσα για τη συλλογή περαιτέρω πληροφοριών. Απέστειλε ερωτηματολόγια τόσο στις ΕΣΥ όσο και στα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη, κάλεσε εκπροσώπους της ανώτατης διοίκησης των ΕΣΥ με σκοπό τη σύντομη ανταλλαγή απόψεων (διάλογοι με τις επιμέρους χώρες) και απηύθυνε επιστολές στις εθνικές κυβερνήσεις για να ζητήσει διευκρινίσεις σχετικά με την τήρηση του κώδικα εκ μέρους τους.

52. Στην έκθεσή του για το έτος 2011, ο ESGAB τόνισε ότι είναι δυσχερής η συλλογή πραγματικών στοιχείων όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή του κώδικα. Στο πλαίσιο των ισχυουσών ρυθμίσεων και δεδομένων των περιορισμένων πόρων (βλέπε πλαίσιο 2), το πεδίο αναφοράς της παρακολούθησης του ESGAB θα παραμείνει σαφώς περιορισμένο.

ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ, ΩΣΤΟΣΟ ΔΕΝ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ

53. Τον Απρίλιο του 2011, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση με τίτλο "Για μια αυστηρή διαχείριση της ποιότητας στον τομέα των ευρωπαϊκών στατιστικών" [37]. Σκοπός της ανακοίνωσης ήταν να αντληθούν διδάγματα από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εφαρμόσει μια "προληπτική προσέγγιση όσον αφορά τον έλεγχο των στατιστικών για τα δημόσια οικονομικά" και να ενισχύσει περαιτέρω τη διακυβέρνηση του ΕΣΣ διατυπώνοντας δέσμη προτάσεων.

Η ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ (ΔΥΕ) ΥΙΟΘΕΤΗΘΗΚΕ ΤΟ 2011

54. Ο κανονισμός για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος απαιτεί από τη Eurostat να διεξάγει "επισκέψεις διαλόγου" σε όλα τα κράτη μέλη, και ενδεχομένως "μεθοδολογικές επισκέψεις". Κατόπιν των ανεπαρκειών που εντοπίστηκαν στα στατιστικά στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος της ελληνικής κυβέρνησης [38], τον Ιούλιο του 2010, οι εξουσίες της Eurostat διευρύνθηκαν [39].

55. Όσον αφορά τις μεθοδολογικές επισκέψεις, παραχωρήθηκαν στη Eurostat οιονεί ελεγκτικές εξουσίες, προκειμένου αυτή να προβαίνει στην επαλήθευση των λογαριασμών στους οποίους βασίζονται τα στοιχεία που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη. Εντούτοις, οι εξουσίες αυτές ισχύουν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν σαφώς εντοπιστεί σοβαροί κίνδυνοι ή προβλήματα σε σχέση με την ποιότητα των δεδομένων που γνωστοποιούνται από κράτος μέλος. Μέχρι στιγμής, οι εξουσίες αυτές έχουν τύχει εφαρμογής μόνο για την αξιολόγηση της ποιότητας των στατιστικών στοιχείων για το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος της ελληνικής κυβέρνησης.

56. Προκειμένου να αρθούν οι περιορισμοί που επιβάλλονται από τον εξαιρετικό χαρακτήρα των μεθοδολογικών επισκέψεων, το 2011 η Eurostat, πέραν των "συνήθων επισκέψεων διαλόγου", εισήγαγε νέο είδος επισκέψεων, τις αποκαλούμενες "προκαταρκτικές επισκέψεις διαλόγου". Οι εν λόγω επισκέψεις αφορούν ειδικά τους φορείς που παρέχουν τους λογαριασμούς στους οποίους βασίζονται τα δεδομένα που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη.

57. Η Eurostat βρίσκεται έναντι της διπλής πρόκλησης τόσο της αύξησης του αριθμού όσο και της βελτίωσης της ποιότητας των επισκέψεων διαλόγου που πραγματοποιεί. Όπως φαίνεται στον πίνακα 4, το 2011 αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των επισκέψεων διαλόγου. Εντούτοις, κατά τον χρόνο του ελέγχου του Συνεδρίου, δεν ήταν δυνατόν να αξιολογηθεί ούτε η ποιότητα των προκαταρκτικών επισκέψεων ούτε η συνεργασία των οικείων φορέων των κρατών μελών, δεδομένου ότι δεν ήταν ακόμη διαθέσιμες οι εκθέσεις σχετικά με τις εν λόγω επισκέψεις.

58. Από την 1η Ιανουαρίου 2012, κατόπιν εσωτερικής αναδιοργάνωσης, η αποκλειστική αρμοδιότητα για τις στατιστικές για τα δημόσια οικονομικά έχει ανατεθεί σε διεύθυνση της Eurostat απαρτιζόμενη από 50 υπαλλήλους, οι οποίοι αναδιατάχθηκαν εσωτερικά. Αναμένεται ότι τα κράτη μέλη θα τη συνεπικουρούν προαιρετικά διαθέτοντάς της εμπειρογνώμονες σε θέματα εθνικής λογιστικής [40]. Τον Οκτώβριο του 2011, η Eurostat κατάρτισε κατάλογο με 30 εμπειρογνώμονες από 12 κράτη μέλη.

ΠΙΝΑΚΑΣ 4

ΟΙ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΗΣ EUROSTAT ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΥΕ

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει των στοιχείων που παρείχε η Eurostat.

Αριθμός των "επισκέψεων διαλόγου" |

| 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |

Βέλγιο | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | |

Βουλγαρία | | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | 1 (4 ημέρες) [7777] |

Τσεχική Δημοκρατία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (3 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Δανία | 1 (1 ημέρα) | | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (2 ημέρες) |

Γερμανία | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (2 ημέρες) [6666] |

Εσθονία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Ιρλανδία | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | |

Ελλάδα | 1 (1 ημέρα [9999]) | | | | | 1 (3 ημέρες) [7777] και 2 (3 και 2 ημέρες) |

Ισπανία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Γαλλία | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | |

Ιταλία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Κύπρος | 1 (1 ημέρα) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (1 ημέρα) | |

Λετονία | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (3 ημέρες) |

Λιθουανία | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | |

Λουξεμβούργο | 1 (1 ημέρες) | | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) |

Ουγγαρία | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | |

Μάλτα | 1 (1 ημέρα) | | 1 (1 ημέρα) | | 1 (2 ημέρες) | |

Κάτω Χώρες | | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (1 ημέρα) | 1 (1 ημέρα) |

Αυστρία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | |

Πολωνία | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Πορτογαλία | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | | 3 (2, 2 και 2 ημέρες) |

Ρουμανία | | 1 (2 ημέρες) | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | 1 (3 ημέρες) [7777] και 1 (3 ημέρες) |

Σλοβενία | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (2 ημέρες) |

Σλοβακία | | 1 (2 ημέρες) | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (2 ημέρες) |

Φινλανδία | | 1 (2 ημέρες) | | | 1 (2 ημέρες) | 1 (2 ημέρες) |

Σουηδία | | 1 (1 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (2 ημέρες) |

Ηνωμένο Βασίλειο | | 1 (2 ημέρες) [8888] | | 1 (2 ημέρες) | | 1 (3 ημέρες) |

Σύνολο | 13 (19 ημέρες) | 13 (24 ημέρες) | 13 (23 ημέρες) | 11 (21 ημέρες) | 11 (18 ημέρες) | 21 (44 ημέρες) και 3 (10 ημέρες) [7777] |

Αριθμός των "μεθοδολογικών επισκέψεων" |

Ελλάδα | 2 (3 και 3 ημέρες) | | 2 (2 και 5 ημέρες) | 1 (3 ημέρες) | 4 (3, 2, 3 και 22 ημέρες) | |

Γενικό Σύνολο | 15 (25 ημέρες) | 13 (24 ημέρες) | 15 (30 ημέρες) | 12 (24 ημέρες) | 15 (48 ημέρες) | 24 (54 ημέρες) |

59. Σύμφωνα με την τρέχουσα προσέγγιση της Eurostat, επιδιώκεται η ενίσχυση της συνεργασίας όχι μόνο με τις ΕΣΥ, αλλά και με τα ανώτατα όργανα ελέγχου (ΑΟΕ) των κρατών μελών, προκειμένου να αποκομίζεται βεβαιότητα ότι τα προκαταρκτικά δημοσιονομικά στοιχεία (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών καταστάσεων) εξετάζονται ενδελεχώς πριν από τη χρήση τους για την κατάρτιση εκθέσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Η επιτροπή επαφών των ανώτατων οργάνων ελέγχου έχει συστήσει μια ομάδα δράσης για να διερευνήσει τη δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ των ΑΟΕ, της Eurostat και των ΕΣΥ.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

60. Τον Απρίλιο του 2011 [41], η Επιτροπή ανακοίνωσε δύο σημαντικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του πλαισίου διακυβέρνησης του ΕΣΣ: αφενός, μια πρόταση για "στοχευμένες τροποποιήσεις" του κανονισμού για τις ευρωπαϊκές στατιστικές και, αφετέρου, τις επονομαζόμενες "δεσμεύσεις για την αξιοπιστία των στατιστικών", ένα νέο μέσο για την αποτελεσματική εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής. Τον Απρίλιο του 2012, η Επιτροπή υπέβαλε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο νομοθετική πρόταση [42].

61. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή δήλωσε ότι η πρόταση για τις στοχευμένες τροποποιήσεις του κανονισμού για τις ευρωπαϊκές στατιστικές "θα καθιστά σαφές ότι η αρχή της επαγγελματικής ανεξαρτησίας των ΕΣΥ ισχύει απαρέγκλιτα." Επιπλέον, θα ενισχυθεί η εντολή των στατιστικών υπηρεσιών για άντληση στοιχείων, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτά μπορούν να εξαχθούν από διαθέσιμα διοικητικά μητρώα.

62. Η ανακοινωθείσα αναθεώρηση του κανονισμού για τις ευρωπαϊκές στατιστικές θα θεσπίζει επίσης ένα νομικό πλαίσιο για τις νέες "δεσμεύσεις για την αξιοπιστία των στατιστικών" σύμφωνα με το οποίο πρέπει "να δεσμευτούν επίσημα τα κράτη μέλη, με βάση τον κώδικα ορθής πρακτικής, ότι θα λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση της αξιοπιστίας των στατιστικών τους και ότι θα παρακολουθούν την εφαρμογή του κώδικα". Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή σχεδίαζε την κατάρτιση ενός "συμφωνημένο[υ] πυρήνα βασικών αρχών" με στόχο την ενσωμάτωσή του στον κανονισμό για τις ευρωπαϊκές στατιστικές.

63. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το λεπτομερές περιεχόμενο κάθε δέσμευσης θα αποφασιστεί από κοινού με τα οικεία κράτη μέλη. Κάθε κράτος μέλος θα καθορίσει το δικό του πρόγραμμα διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας, στο οποίο θα αντικατοπτρίζεται η πρόοδος που επιτελεί όσον αφορά την εφαρμογή του κώδικα και θα προσδιορίζονται οι ενέργειες που απαιτούνται κατά προτεραιότητα προκειμένου να εξασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή των ελάχιστων προτύπων.

64. Μέχρι στιγμής, οι "δεσμεύσεις για την αξιοπιστία των στατιστικών" τυγχάνουν επιφυλακτικής αποδοχής από το Συμβούλιο, το οποίο επιδοκιμάζει μεν μόνο "κατ’ αρχήν" την πρόταση, "με τη δρομολόγηση πιλοτικών εγχειρημάτων ως ένα πρώτο στάδιο" [43].

Η ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΘΑ ΣΥΝΕΒΑΛΕ ΣΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

65. Το 2005, ο κώδικας ορθής πρακτικής σχεδιάστηκε ως αυτορρυθμιστικό μέσο. Έκτοτε, στη στατιστική νομοθεσία έχουν ενσωματωθεί πολυάριθμες αναφορές στον κώδικα. Ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές του 2009 ορίζει ότι οι ευρωπαϊκές στατιστικές πρέπει να αναπτύσσονται, να παράγονται και να διαδίδονται "σύμφωνα με" τις στατιστικές αρχές που καθορίζονται στη Συνθήκη "και [να] τυγχάνουν περαιτέρω επεξεργασίας" στον κώδικα ορθής πρακτικής [44]. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ασάφειες ως προς τη φύση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ισχύοντα κανονισμό σχετικά με την τήρηση του κώδικα. Αυτό αντανακλάται, παραδείγματός χάριν, στη σύσταση της ομάδας δράσης για την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ, σύμφωνα με την οποία, "ο δεσμευτικός χαρακτήρας του "κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές" πρέπει να ενισχυθεί" [45]. Οι τροποποιήσεις του κανονισμού σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές που πρότεινε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 2012 δεν θα επιλύσουν το υφιστάμενο πρόβλημα της ασάφειας σχετικά με τη φύση της υποχρέωσης τήρησης του κώδικα. Ενώ η Επιτροπή εμμένει στην άποψη ότι ο κώδικας συνιστά αυτορρυθμιστικό μέσο, προτείνει διάταξη η οποία ορίζει ότι τα κράτη μέλη "λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής" [46].

66. Επιπλέον, ο κανονισμός για τις ευρωπαϊκές στατιστικές δεν προβλέπει διαδικασία με την οποία να επιτρέπεται η επιθεώρηση των διαδικασιών παραγωγής στατιστικών από την αρχική πηγή των δεδομένων έως το τελικό αποτέλεσμα, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες εικάζεται παραποίηση δεδομένων. Ελλείψει ενός τέτοιου μηχανισμού [47] δεν είναι δυνατή η ταχεία δράση στις περιπτώσεις αυτές. Προκειμένου να είναι αξιόπιστος, ένας μηχανισμός επιθεώρησης πρέπει επίσης να υπόκειται σε ανεξάρτητη εποπτεία.

67. Στην από τον Απρίλιο του 2011 ανακοίνωσή της, η Επιτροπή δεν έδωσε λύση στο σημαντικό ζήτημα που τέθηκε από τον ESGAB σχετικά με την εντολή του και τους πόρους που έχει στη διάθεσή του. Στην έκθεσή του για το έτος 2010 [48], ο ESGAB υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της νομικής βάσης του, προκειμένου να επιτρέπεται η ανάληψη κατάλληλης δράσης σε περίπτωση που τίθεται σε κίνδυνο η αξιοπιστία του ΕΣΣ ως συνόλου. Στην έκθεση για το έτος 2011, το εν λόγω ζήτημα τέθηκε εκ νέου [49] και, επιπλέον, ο ESGAB δήλωσε ότι η νομική βάση του χρήζει διευκρίνισης όσον αφορά τις προσδοκίες των ιδρυτών του και τα μέσα για την επίτευξη αυτών [50]. Στο μέλλον, ο ρόλος του ESGAB πρέπει να περιλαμβάνει τη διενέργεια αξιολογήσεων από ομοτίμους, οι οποίοι θα διασφαλίζουν την ανεξάρτητη εποπτεία, καθώς και επιθεωρήσεων των διαδικασιών παραγωγής των στατιστικών.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΕΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

68. Η αξιοπιστία των στατιστικών εξαρτάται τόσο από την τήρηση και την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής, όσο και από τη διαχείριση του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος [51].

69. Το ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα παρέχει το πλαίσιο για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση των ευρωπαϊκών στατιστικών. Η απόφαση σχετικά με το πρόγραμμα για τα έτη 2008 έως 2012 εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 2007 [52]. Θεσπίζει 131 "στόχους" και "σημαντικές πρωτοβουλίες", πολλοί εκ των οποίων απαιτούν σταθερή εφαρμογή καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα μέσω της εκπόνησης ετήσιων στατιστικών προγραμμάτων εργασίας. Στο γράφημα 4 παρουσιάζεται η διάταξη του προγραμματισμού για την παραγωγή των ευρωπαϊκών στατιστικών.

ΓΡΑΦΗΜΑ 4

ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

70. Για το πρόγραμμα της περιόδου 2008-2012 προβλέπεται προϋπολογισμός ύψους 274,2 εκατομμυρίων ευρώ ο οποίος καλύπτει όλη την πενταετία. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης προορίζεται για την ενίσχυση των επενδύσεων και τη δημιουργία ικανοτήτων για την ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών στα κράτη μέλη. Σε άλλες νομικές πράξεις προβλέπεται η πρόσθετη χρηματοδότηση δράσεων, όπως στον κανονισμό για τις έρευνες σχετικά με τη διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων [53], προϋπολογισμού ύψους 58,85 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2008-2013 και στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου (MEETS) [54], προϋπολογισμού ύψους 42,5 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2009-2013. Παρόλα αυτά, το μεγαλύτερο μέρος του κόστους για την παραγωγή στατιστικών στοιχείων επιβαρύνει τα κράτη μέλη [55].

ΜΗ ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2008-2012

Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2012 ΕΙΧΕ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΣΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΔΥΣΧΕΡΑΙΝΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ

71. Οι διερευνητικές ("εκ των προτέρων") αξιολογήσεις είναι απαραίτητες για την προετοιμασία και την αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων της Ένωσης. Οι εν λόγω αξιολογήσεις συμβάλλουν στην εξασφάλιση της επίτευξης των στόχων πολιτικής, της αποτελεσματικότητας των μέσων που χρησιμοποιούνται και της δυνατότητας μεταγενέστερης αξιόπιστης αξιολόγησης των αποτελεσμάτων βάσει κατάλληλων δεικτών [56].

72. Το γεγονός ότι η Eurostat δεν προέβη σε εκ των προτέρων αξιολόγηση πριν από την έγκριση του προγράμματος της περιόδου 2008-2012 είχε αρνητικό αντίκτυπο τόσο στον σχεδιασμό του προγράμματος όσο και στην παρακολούθηση της εφαρμογής του, δεδομένου ότι δεν είχε καθοριστεί κανένας δείκτης.

73. Τον Ιούνιο του 2010, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος της περιόδου 2008-2012 [57]. Στην έκθεση αναφερόταν ότι "πολλοί από τους στόχους (περίπου το 90 %) βρίσκονται σε φάση υλοποίησης και είναι πιθανόν να έχουν επιτευχθεί έως το τέλος του 2012, μολονότι οι περιορισμοί πόρων στο ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα (ΕΣΣ) ενδέχεται να καταστήσουν την επίτευξή τους δυσκολότερη από ό,τι αναμένεται". Στην έκθεση δεν γινόταν λεπτομερής ανάλυση της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη των 131 στόχων του προγράμματος.

74. Βάσει των απαντήσεων της Eurostat σε ερωτηματολόγιο, το Συνέδριο επεδίωξε να αξιολογήσει την κατάσταση εφαρμογής του προγράμματος τον Ιούλιο του 2011. Για 68 από τους 131 στόχους η αξιολόγηση ήταν δυσχερής ελλείψει των κατάλληλων δεικτών. Επιπλέον, στις περισσότερες από τις περιπτώσεις αυτές, οι στόχοι διατυπώνονταν με ασάφεια (βλέπε πλαίσιο 4), με αποτέλεσμα να αρκεί ακόμη και περιορισμένη δραστηριότητα προκειμένου να θεωρείται ότι οι στόχοι αυτοί έχουν επιτευχθεί ή επιτυγχάνονται. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, ακόμη και βάσει αυτών των ευνοϊκών παραδοχών, τουλάχιστον το 20 % των 131 στόχων δεν ήταν πιθανό να επιτευχθεί εγκαίρως.

ΠΛΑΙΣΙΟ 4

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΣΑΦΩΣ ΔΙΑΤΥΠΩΜΕΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ

Αποσπασματα απο το παραρτημα I ("Οριζοντια θεματα") και το παραρτημα II ("Σκοποι και δρασεισ") του προγραμματοσ 2008-2012

"να μειωθεί η απόσταση μεταξύ των χρηστών και των παραγωγών με τη βελτίωση της επικοινωνίας με διάφορες ομάδες και δίκτυα χρηστών" (στόχος 13),

"να επεκταθεί, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η χρήση ad hoc ενοτήτων στις κοινοτικές έρευνες· αυτό θα ενισχύσει την δυνατότητα ανταπόκρισης σε νέες ανάγκες" (στόχος 24),

"να βελτιωθεί η ποιότητα του υφιστάμενου πλαισίου στατιστικών για τη διά βίου μάθηση" (στόχος 85),

"να συνεχιστεί η ανάπτυξη κατάλληλων στατιστικών για την παρακολούθηση της ασφάλειας των τροφίμων" (στόχος 98),

"να αυξηθεί η προβολή των στατιστικών στα εθνικά και περιφερειακά αναπτυξιακά σχέδια" (στόχος 127).

Πηγή: Απόφαση για το πρόγραμμα της περιόδου 2008-2012.

Η ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΕΝ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2008-2012

75. Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης έκθεσης της Επιτροπής δεν εξετάστηκε κατά πόσον ήταν αναγκαία αναθεώρηση του προγράμματος υπό το φως των εξελίξεων που επήλθαν μετά από την έγκριση του προγράμματος τον Δεκέμβριο του 2007, ιδίως:

α) της χρηματοπιστωτικής κρίσης και της ανάγκης για μετατόπιση της προτεραιότητας σε στατιστικές σχετικά με την οικονομική και νομισματική πολιτική, λαμβανομένου υπόψη του αντίκτυπου στους πόρους των ΕΣΥ·

β) της πρόκλησης για βελτίωση του ελληνικού στατιστικού συστήματος και της ανάγκης για εφαρμογή προληπτικής προσέγγισης προκειμένου να αποφευχθούν άλλες παρόμοιες περιπτώσεις στους κόλπους του ΕΣΣ·

γ) των νέων πολιτικών πρωτοβουλιών που δρομολόγησε η Επιτροπή, ιδίως της στρατηγικής ΕΕ 2020 για την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη [58]·

δ) του νέου νομικού πλαισίου για συνεργασία εντός του ΕΣΣ, όπως προβλέπεται από τον κανονισμό για τις ευρωπαϊκές στατιστικές του 2009·

ε) της ανακοίνωσης της Επιτροπής για μια νέα προσέγγιση όσον αφορά την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών ("ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία") [59].

76. Δεδομένου ότι το πρόγραμμα δεν αναθεωρήθηκε προκειμένου να λάβει υπόψη τις νέες αυτές εξελίξεις, ορισμένα τμήματά του είναι πλέον παρωχημένα. Παρατηρείται απόκλιση μεταξύ των πραγματικών δραστηριοτήτων και των όσων προβλέπονται από τον νομοθέτη.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ Η ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 2013 ΔΕΝ ΘΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2008-2012

77. Η Eurostat επιβεβαίωσε ότι, εκτός από την έκθεση για το 2010 σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση, δεν υπάρχει ούτε θα καταρτιστεί καμία άλλη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος, είτε για εσωτερική είτε για εξωτερική χρήση, πριν από την τελική έκθεση αξιολόγησης η οποία πρόκειται να υποβληθεί έως το τέλος του 2013.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

78. Δεδομένων των χαρακτηριστικών του πολυετούς προγράμματος, το βασικό μέσο της Eurostat προκειμένου να κατευθύνει τις στατιστικές δραστηριότητες του ΕΣΣ είναι το ετήσιο στατιστικό πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει λεπτομερή κατάσταση των σημείων δράσης σχετικά με την πολιτική ή/και τις δαπάνες ("υλοποιήσεις") που πρέπει να επιτευχθούν κατά τη διάρκεια του έτους. [60] Δεν είναι διαθέσιμη καμία συστηματική πληροφορία σχετικά με το κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι υλοποιήσεις αυτές.

79. Οι αδυναμίες κατά την υποβολή εκθέσεων παρακωλύουν επίσης την πλήρη άσκηση του συμβουλευτικού ρόλου της ESAC. Η ESAC λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας για τους χρήστες, τους συμμετέχοντες και τους φορείς παραγωγής στατιστικών όσον αφορά τους στόχους και τις προτεραιότητες της πολιτικής της Ένωσης για τη στατιστική πληροφόρηση (βλέπε πλαίσιο 5). Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, προς τον παρόν, η ESAC δεν διαδραματίζει πλήρως τον συμβουλευτικό ρόλο της, και αυτό οφείλεται εν μέρει στην ευρεία και σύντομη κάλυψη όλων των στατιστικών τομέων, στην ετερογενή σύνθεσή της και στην περιορισμένη διαθεσιμότητα ορισμένων μελών της. Η Eurostat θα μπορούσε να βελτιώσει την υποστήριξή της προς τη λειτουργία της ESAC παρέχοντας περισσότερα και καλύτερα προσαρμοσμένα στοιχεία τόσο σχετικά με τις δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις που επιφέρουν οι επιλογές στο πλαίσιο του στατιστικού προγραμματισμού όσο και σχετικά με την εφαρμογή των στατιστικών προγραμμάτων.

ΠΛΑΙΣΙΟ 5

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (ESAC)

Σημειο συναντησησ χρηστων, συμμετεχοντων και φορεων παραγωγησ στατιστικων

Η ευρωπαϊκή συμβουλευτική επιτροπή στατιστικής πληροφόρησης (ESAC) συγκροτήθηκε το 2009 και απαρτίζεται από 24 μέλη: δώδεκα μέλη υπό την προσωπική ιδιότητά τους ως εκπροσώπων χρηστών, συμμετέχοντες ή άλλοι ενδιαφερόμενοι για τις στατιστικές της Ένωσης (συμπεριλαμβανομένης της επιστημονικής κοινότητας, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών), έντεκα μέλη διορισθέντα απευθείας από τα όργανα και τους φορείς στους οποίους ανήκουν και ο γενικός διευθυντής της Eurostat ως αυτοδικαίως μέλος χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η ESAC συνέρχεται στις Βρυξέλλες τρεις φορές ετησίως στο πλαίσιο μονοήμερων συνεδριάσεων. Η Eurostat παρέχει γραμματειακή υποστήριξη στην ESAC.

Κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων ετών λειτουργίας της, η ESAC εξέδωσε ένα έγγραφο με το οποίο συνέβαλε στη συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό των στατιστικών διάρθρωσης των επιχειρήσεων, μία μονοσέλιδη δήλωση με τίτλο "Good decisions need good data, good data require sufficient statistical resources" (Οι σωστές αποφάσεις χρειάζονται σωστά δεδομένα και τα σωστά δεδομένα απαιτούν επαρκείς στατιστικούς πόρους), και, κατόπιν αιτήματος της Eurostat, τέσσερις γνώμες για σχέδια στατιστικών προγραμμάτων. Μέχρι στιγμής, ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο έχει κάνει χρήση της δυνατότητας να ζητήσουν από την ESAC να γνωμοδοτήσει.

Τον Ιούνιο του 2011, η ESAC συμφώνησε ότι κάθε μέλος πρέπει να αναπτύσσει επαφές με τους χρήστες σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη για τη δημιουργία ενός δικτύου εκπροσώπων των εθνικών χρηστών.

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η EUROSTAT ΒΕΛΤΙΩΣΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΔΥΝΑΜΙΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

80. Η απόφαση για το πρόγραμμα 2008-2012 [61] απαιτεί οι εθνικές αρχές και η Eurostat να επιδιώκουν να αποκτήσουν φήμη όσον αφορά την ορθή διαχείριση και την αποτελεσματικότητα με σκοπό την ενίσχυση της αξιοπιστίας των στατιστικών.

81. Η Eurostat χρησιμοποιεί δύο κύρια μέσα για την υλοποίηση των χρηματοδοτικών κονδυλίων που διατίθενται στο πλαίσιο του προγράμματος της περιόδου 2008-2012 καθώς και άλλων προγραμμάτων: τις συμφωνίες επιχορήγησης και τις δημόσιες συμβάσεις. Στο γράφημα 5 παρουσιάζονται τα αντίστοιχα ποσοστά των δύο μέσων επί των συνολικών ποσών που δεσμεύθηκαν κατά την περίοδο 2007-2011 [62].

ΓΡΑΦΗΜΑ 5

ΠΟΣΟΣΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΔΕΣΜΕΥΘΕΝΤΩΝ ΠΟΣΩΝ

Κατανομη των επιχορηγησεων και των συμβασεων

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων της Eurostat.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ

82. Η Eurostat χορηγεί περισσότερο από το 90 % των επιχορηγήσεών της σε ΕΣΥ και άλλες εθνικές αρχές που ορίζονται από τα κράτη μέλη.

83. Το άρθρο 109, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού, ορίζει ότι οι επιχορηγήσεις δεν δύνανται να έχουν ως σκοπό ή αποτέλεσμα τον προσπορισμό κέρδους εκ μέρους του δικαιούχου. Επομένως, για τον καθορισμό του κατάλληλου ποσού της τελικής πληρωμής της επιχορήγησης, η Eurostat δεν πρέπει να μόνο να εξακριβώνει κατά πόσον επιτεύχθηκε ο στόχος μιας συμφωνίας επιχορήγησης, αλλά και τους πόρους που πράγματι χρησιμοποιήθηκαν από τους δικαιούχους για την επίτευξή του. Η υποχρέωση αυτή καθιστά τη διαχείριση των επιχορηγήσεων επαχθέστερη από τη διαχείριση των συμβάσεων. Από το 2011, παρέχεται στους ενδιαφερόμενους δικαιούχους η δυνατότητα να χρησιμοποιούν τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους ανά κατηγορία υπαλλήλων για την απλούστευση της διαχείρισης των επιχορηγήσεων. Μια εναλλακτική προσέγγιση προς εξέταση θα ήταν ένα σύστημα βάσει επιδόσεων, το οποίο να βασίζεται σε συμφωνημένους δείκτες και στόχους (υλοποιήσεις και επακόλουθα) [63], χωρίς οι πληρωμές να πρέπει να συνδέονται με τις πραγματικές δαπάνες.

ΤΕΘΗΚΕ ΖΗΤΗΜΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΚΑΘ’ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

84. Στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων του γενικού διευθυντή της Eurostat για τα έτη 2001-2004 και 2006, διατυπώθηκαν επιφυλάξεις σχετικά με τη διαχείριση των επιχορηγήσεων εκ μέρους της Eurostat. Οι εν λόγω επιφυλάξεις αφορούσαν τον ανεπαρκή προσδιορισμό και υπολογισμό των επιλέξιμων δαπανών, καθώς και τον ανεπαρκή αριθμό των ελέγχων που διενεργήθηκαν, γεγονότα τα οποία εγκυμονούσαν σημαντικό κίνδυνο καθ’ υπέρβαση πληρωμών. Συχνά, δεν ήταν διαθέσιμα τα δικαιολογητικά που χρειάζονταν για τους κατασταλτικούς ελέγχους που διεξάγονταν και αφορούσα τις δαπάνες προσωπικού, τις δαπάνες εξοπλισμού, τα αναλώσιμα, τις προμήθειες και τις άλλες άμεσες δαπάνες [64].

ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΑΠΟΦΕΡΟΥΝ ΚΑΡΠΟΥΣ

85. Τον Απρίλιο του 2009, η Eurostat επαναπροσδιόρισε τη στρατηγική ελέγχου της. Επιδίωξή της ήταν να μετατοπιστεί η έμφαση από τους κατασταλτικούς ελέγχους (μετά τις τελικές πληρωμές) προς τους προληπτικούς ελέγχους (πριν από τις τελικές πληρωμές). Ο στόχος ήταν να προσδιορίζονται και να αποτρέπονται τα σφάλματα και οι παρατυπίες πριν από τις τελικές πληρωμές, καθιστώντας δυνατή την άμεση διόρθωση και αποφεύγοντας τις χρονοβόρες διαδικασίες ανάκτησης.

86. Στο πλαίσιο των ενισχυμένων προληπτικών ελέγχων, οι δικαιούχοι καλούνται να υποβάλουν στη Eurostat δικαιολογητικά για δείγμα δηλωθεισών επιλέξιμων δαπανών.

87. Οι προσπάθειες της Eurostat για βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης των επιχορηγήσεων, μέσω, μεταξύ άλλων, σημαντικά σαφέστερων κατευθυντηρίων οδηγιών προς τους δικαιούχους, αποφέρουν αποτελέσματα. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι δικαιούχοι [65] συνάντησαν επανειλημμένως δυσκολίες κατά την υποβολή των δικαιολογητικών που απαιτούνται για τον καθορισμό της επιλεξιμότητας ή μη των δαπανώ ν τους.

88. Με τον έλεγχο εξετάστηκε δείγμα των ενισχυμένων προληπτικών ελέγχων που διενήργησε η Eurostat και διαπιστώθηκε ότι οι περισσότεροι ήταν επαρκείς. Εντούτοις, η Eurostat δεν είχε ακόμη λάβει μέτρα προς άρση των ακόλουθων αδυναμιών:

α) Συχνά, τα δείγματα που είχαν επιλεγεί για την επαλήθευση των δηλωθεισών δαπανών προσωπικού δεν συμμορφώνονταν με τις ελάχιστες απαιτήσεις που ορίζονται στις κατευθυντήριες οδηγίες της ίδιας της Eurostat.

β) Μόνο σε μία περίπτωση διεξήχθησαν επιτόπιες επαληθεύσεις με παρουσία του δικαιούχου για την αξιολόγηση του συστήματος καταγραφής χρόνου και των δικαιολογητικών για τις δαπάνες προσωπικού.

γ) Οι έλεγχοι δεν ήταν τεκμηριώνονταν σε φύλλο ελέγχου και τούτο δυσχέραινε την αξιολόγηση της φύσης και της καταλληλότητας τους.

δ) Ο εξαιρετικά μικρός αριθμός των αιτήσεων πληρωμής οι οποίες επιλέγονται τυχαία από τη Eurostat προκειμένου να υποβληθούν σε έλεγχο [66] δυσχεραίνει την αξιολόγηση το συνολικού κινδύνου σφάλματος.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΣΥΝΑΨΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

89. Η Eurostat χρησιμοποιεί τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών κυρίως για την ανάθεση συμβάσεων στον τομέα ΤΠ καθώς και για την αγορά στατιστικών υπηρεσιών [67]. Οι διαδικασίες σύναψης συμβάσεων εντός της Eurostat είναι αποκεντρωμένες σε μεγάλο βαθμό και ανατίθενται σε επιχειρησιακές διευθύνσεις.

90. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επιβεβαίωσε τους μεγάλους κινδύνους που είχαν καταγραφεί τον Φεβρουάριο του 2011 στην έκθεση της υπηρεσίας εσωτερικού ελέγχου της Eurostat σχετικά με τη διαχείριση. Η υπηρεσία αυτή, στην ανάλυση κινδύνου που είχε πραγματοποιήσει, είχε διαπιστώσει, αφενός, δυνητικά υπερβολική εξάρτηση από τρίτους, και, αφετέρου, οιονεί μονοπωλιακές καταστάσεις και αδυναμίες στη διαδικασία αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένης ενδεχόμενης ευνοιοκρατίας.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΣΗΣ

91. Όσον αφορά τη συγκέντρωση της αγοράς, από την ανάλυση, εκ μέρους του Συνεδρίου, των πινάκων παρακολούθησης της Eurostat σχετικά με τις αναθέσεις συμβάσεων κατά την περίοδο 2009-2011 καταδεικνύεται ότι οι τρεις σημαντικότεροι αντισυμβαλλόμενοι είχαν λάβει το 30 % του συνολικού ποσού που είχε κατακυρωθεί μέσω της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων. Η συγκέντρωση της αγοράς επιτάθηκε περαιτέρω από το γεγονός ότι ορισμένες μονάδες της Eurostat εξαρτώντο σε μεγάλο βαθμό από αυτούς τους τρεις σημαντικότερους αντισυμβαλλόμενους. Ως προς τη διαδικασία σύναψης συμβάσεων, με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκαν ακατάλληλη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, καθώς και επανειλημμένες δυσκολίες κατά τον προσδιορισμό και την εφαρμογή των κριτηρίων επιλογής και ανάθεσης.

92. Ήταν ακόμη πολύ νωρίς ώστε με τον έλεγχο του Συνεδρίου να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση του αντικτύπου του σχεδίου δράσης της Eurostat του Μαρτίου του 2011, με το οποίο εδίδετο συνέχεια στις συστάσεις της έκθεσης της υπηρεσίας εσωτερικού ελέγχου. Η εφαρμογή ορισμένων βασικών μέτρων του σχεδίου αυτού άρχισε μόλις τον Ιανουάριο του 2012.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΛΕΟΝ ΣΥΜΦΕΡΟΥΣΑ ΑΠΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ

93. Για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, η Eurostat αποφάσισε ότι δεν θα αναφέρει πλέον συστηματικά στη συγγραφή υποχρεώσεων των συμβάσεων τον μέγιστο προβλεπόμενο προϋπολογισμό. Από το 2012, τέτοιες αναφορές επιτρέπονται μόνο κατ’ εξαίρεση, η οποία πρέπει να είναι δεόντως αιτιολογημένη. Ωστόσο, η Eurostat εξακολουθεί να θέτει κατώτατα όρια ως προς την ποιότητα στο πλαίσιο των κριτηρίων ανάθεσης στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Τα κατώτατα όρια αποδυναμώνουν τον ανταγωνισμό των τιμών, ιδίως όταν η στάθμιση της ποιότητας έναντι της τιμής ορίζεται σε 70/30, όπως συμβαίνει πολύ συχνά στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων της Eurostat.

Η ΕΠΑΝΙΕΡΑΡΧΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΣΣ ΕΧΕΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΩΛΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΑΞΙΟΠΙΣΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΧΡΕΟΥΣ ΚΑΘΙΣΤΟΥΝ ΑΚΟΜΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΕΠΑΝΙΕΡΑΡΧΗΣΗΣ

94. Οι ΕΣΥ και το ΕΣΣ ως σύνολο πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης, οι οποίες ενίοτε συνεπάγονται σοβαρές περικοπές στον σχετικό προϋπολογισμό. Ως εκ τούτου, απαιτείται συχνά η μεταβολή των προτεραιοτήτων. Σήμερα, είναι επιτακτική η ανάγκη για δύσκολους συμβιβασμούς μεταξύ της διατήρησης ή της βελτίωσης της ποιότητας των υπαρχόντων στατιστικών προϊόντων, της ανταπόκρισης σε αιτήματα για παραγωγή στατιστικών σε νέους θεματικούς τομείς και της ανάγκης για επενδύσεις σε μέτρα για την μακροπρόθεσμη αύξηση της παραγωγικότητας. Οι επιλογές που θα αποφασιστούν μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη στατιστική καινοτομία και μάλιστα υπάρχει το ενδεχόμενο να αποβούν εις βάρος της.

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΟ

95. Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της απόφασης σχετικά με το πρόγραμμα της περιόδου 2008-2012 απαιτούσε από την Επιτροπή προκαταρκτική ανάλυση του επιμερισμού των οικονομικών επιβαρύνσεων μεταξύ του προϋπολογισμού της Ένωσης και των προϋπολογισμών των κρατών μελών. Λόγω της έλλειψης κατάλληλων στοιχείων, η εν λόγω ανάλυση περιορίστηκε στο γενικό συμπέρασμα ότι οι επιχορηγήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ήταν σχετικά χαμηλές σε σχέση με τις συνολικές ετήσιες δαπάνες των κρατών μελών για την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών [68].

Η ΕΠΑΝΙΕΡΑΡΧΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ

96. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η Eurostat είχε καθυστερήσει όσον αφορά την υλοποίηση της επανιεράρχησης των προτεραιοτήτων [69]. Παρά την απαίτηση του άρθρου 6, παράγραφος 3, της απόφασης, η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε στην ενδιάμεση αξιολόγησή της έκθεση σχετικά με το αποτέλεσμα της επανιεράρχησης αυτής. Η έκθεση αυτή θα έπρεπε να περιλαμβάνει εκτιμήσεις των δαπανών και των επιβαρύνσεων για τα στατιστικά σχέδια και τους τομείς που καλύπτονται από το πρόγραμμα της περιόδου 2008-2012, καθώς και της αξιολόγησης των νέων στατιστικών αναγκών, οι οποίες ανακύπτουν στο πλαίσιο των νέων πολιτικών της Ένωσης.

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΤΙΓΜΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ 2010

97. Τον Νοέμβριο του 2010, εξαιτίας τόσο της έλλειψης προόδου όσον αφορά την καθιέρωση μιας συστηματικής μεθόδου υπολογισμού του κόστους όσο και της δυσχερούς κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει τα μέλη του ΕΣΣ στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περικοπών,, η Eurostat πρότεινε στην Επιτροπή ΕΣΣ μία νέα προσέγγιση με βάση τη στρατηγική για την επανιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Η υιοθέτηση της προσέγγισης αυτής (η οποία συνίσταται ουσιαστικά στον προσδιορισμό των "αρνητικών προτεραιοτήτων" [70] σε ετήσια βάση) έχει αποφέρει μέχρι τώρα περιορισμένα αποτελέσματα.

98. Η κατάσταση των αρνητικών προτεραιοτήτων για το 2011 περιελάμβανε σχεδόν εξ ολοκλήρου νέες δράσεις οι οποίες επρόκειτο να αναβληθούν. Για το πρόγραμμα εργασίας του 2012, οι πρακτικές συνέπειες της νέας προσέγγισης αξιολογήθηκαν ως "περιορισμένες" σύμφωνα με έκθεση που υποβλήθηκε στην Επιτροπή ΕΣΣ τον Μάιο του 2011. Τούτο καταδεικνύει την ανάγκη για ενθάρρυνση της στατιστικής καινοτομίας, προτείνοντας, παραδείγματος χάριν, τη σταδιακή κατάργηση των στατιστικών που αποδεικνύονται λιγότερο χρήσιμες και την αντικατάστασή τους με νέες.

99. Η ESAC, όταν κλήθηκε από τη Eurostat να γνωμοδοτήσει σχετικά με το σχέδιο προγράμματος για το 2012, δήλωσε [71] ότι αντιμετωπίζει ορισμένες δυσκολίες ως προς τον καθορισμό των προτεραιοτήτων, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι δημοσιονομικές συνέπειες των διαφόρων αποφάσεων είναι δύσκολο να αξιολογηθούν λόγω των διαφόρων μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των δαπανών στα κράτη μέλη, της έλλειψης οικονομικών στοιχείων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, των προβλημάτων που συνδέονται με τη διαφοροποίηση μεταξύ του ευρωπαϊκού και των εθνικών μεριδίων συμμετοχής στο σύνολο των δαπανών για την παραγωγή στατιστικών. Όλα αυτά είναι σημαντικά στοιχεία, απαραίτητα για τη στρατηγική της Eurostat.

Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2013-2017 ΕΧΕΙ ΜΕΝ ΒΕΛΤΙΩΘΕΙ, Η ΕΠΙΤΥΧΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΟΜΩΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΤΗΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΚΘΕΣΕΩΝ

100. Περί τα τέλη του 2011, η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο του στατιστικού προγράμματος για την περίοδο 2013-2017 ως πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [72].

101. Σε σύγκριση με το ισχύον πρόγραμμα, προτείνεται μια σαφέστερη ιεράρχηση των προτεραιοτήτων και μια περισσότερο ευέλικτη δομή. Το σχέδιο προγράμματος ορίζει μια φιλόδοξη υποδομή στατιστικών πληροφοριών και επικεντρώνεται κυρίως στην εφαρμογή νέων μεθόδων για την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών.

102. Το παράρτημα του προγράμματος ("Στατιστική υποδομή και στόχοι του ευρωπαϊκού στατιστικού προγράμματος 2013-2017") προβλέπει στόχους συνοδευόμενους από δράσεις υλοποίησης, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως δείκτες. Η πλειονότητα των 104 αυτών δεικτών χρησιμεύουν στην εξασφάλιση προόδου η οποία να μπορεί να μετρηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύονται από επακριβείς στόχους και συγκεκριμένα στάδια που καθορίζονται με τον ετήσιο προγραμματισμό και επαληθεύονται στο πλαίσιο συστηματικής ετήσιας υποβολής εκθέσεων.

103. Από το 2014, το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει στόχους στον τομέα των στατιστικών για τις επιχειρήσεις και το εμπόριο και δεν θα υφίσταται πλέον η ανάγκη εκπόνησης χωριστού προγράμματος για τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών στατιστικών για τις επιχειρήσεις και το εμπόριο [73].

104. Η υλοποίηση του προγράμματος πρόκειται να καλυφθεί από δύο διαφορετικά πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια (για τις περιόδους 2007-2013 και 2014-2020), συνολικού ύψους 299,4 εκατομμυρίων ευρώ. Κατά τη διάρκεια της εκ των προτέρων αξιολόγησης και της εκτίμησης των επιπτώσεων του προγράμματος, δεν εξετάστηκαν οι επιλογές για τον καλύτερο συγχρονισμό του πολυετούς στατιστικού προγράμματος με τον πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό.

105. Για τον στόχο "εφαρμογή της νέας μεθόδου παραγωγής ευρωπαϊκών στατιστικών" διατίθενται 146,6 εκατομμύρια ευρώ. Δεν παρέχονται περαιτέρω πληροφορίες ούτε σχετικά με την κατανομή του ποσού αυτού ούτε σχετικά με τον ρόλο των "μη κερδοσκοπικών οργανώσεων" που είναι επιλέξιμες για επιχορήγηση [74], των οποίων πρωταρχικός στόχος και δραστηριότητα είναι η προώθηση και ενίσχυση της εφαρμογής του κώδικα ορθής πρακτικής και των νέων μεθόδων παραγωγής ευρωπαϊκών στατιστικών με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας αυτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

106. Οι στατιστικές έχουν θεμελιώδη σημασία για τις δημοκρατικές διαδικασίες και την ορθή διακυβέρνηση της Ευρώπης. Η εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης στις ευρωπαϊκές στατιστικές είναι πρωταρχικής σπουδαιότητας σε μια Ένωση στους κόλπους της οποίας οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και η λήψη ενός αυξανόμενου αριθμού αποφάσεων εξαρτάται άμεσα από στατιστικά δεδομένα ή δείκτες που απορρέουν από αυτά.

107. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη της και οι στατιστικές υπηρεσίες τους πρέπει να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που ορίζονται στο άρθρο 338 ΣΛΕΕ σχετικά με την αμεροληψία, την αξιοπιστία, την αντικειμενικότητα, την επιστημονική ανεξαρτησία, τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας και το στατιστικό απόρρητο. Από το 2005 και εξής, έχουν καταβληθεί αξιοσημείωτες προσπάθειες για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος. Ωστόσο, η μετάβαση προς ένα ποιοτικότερο πλαίσιο για τις ευρωπαϊκές στατιστικές είναι βραδεία, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

ΣΥΣΤΑΣΗ 1

Η διαφύλαξη της εμπιστοσύνης στη δημοκρατική διαδικασία της Ευρώπης αποτελεί κοινή ευθύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των στατιστικών υπηρεσιών τους, που οφείλουν να ενισχύσουν το σύστημα των ευρωπαϊκών στατιστικών με σκοπό τη διασφάλιση επαγγελματικής ανεξαρτησίας, επαρκών πόρων, αποτελεσματικής εποπτείας, με την επιβολή κυρώσεων και μέτρων ταχείας βελτίωσης σε περιπτώσεις μη τήρησης των προτύπων ποιότητας.

108. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ο κώδικας ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές εφαρμόζεται μόνον εν μέρει και ότι η πλήρης εφαρμογή του εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και εντός των κρατών μελών. Μολονότι ο κώδικας θέτει απαιτητικά πρότυπα, δεν παρέχει ισχυρά μέσα επαλήθευσης και επιβολής. Η Επιτροπή δεν επιμερίστηκε την ευθύνη για την τήρηση και την εφαρμογή του κώδικα με τις εθνικές κυβερνήσεις. Επίσης, δεν έχει ακόμη λάβει όλα τα απαιτούμενα μέτρα, τα οποία εγγυώνται την εκ μέρους της πλήρη τήρηση του κώδικα. Απαιτείται καλύτερη πληροφόρηση όσον αφορά την τρέχουσα κατάσταση εφαρμογής του κώδικα εντός του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος. Οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής προκειμένου να δοθεί νέα ώθηση στην προσπάθεια εξασφάλισης της πλήρους εφαρμογής του κώδικα βαίνουν μεν προς την ορθή κατεύθυνση χωρίς όμως να επιτυγχάνουν την επίλυση όλων των ζητημάτων που προκαλούν προβληματισμό. Εξακολουθούν να υπάρχουν ασάφειες ως προς τη φύση της υποχρέωσης τήρησης του κώδικα. Για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ενδέχεται να υπάρχει παραποίηση στοιχείων, δεν έχει προταθεί ακόμη κατάλληλος μηχανισμός ελέγχου, ούτε έχει διατυπωθεί πρόταση για τη δημιουργία ανεξάρτητης εποπτικής υπηρεσίας.

ΣΥΣΤΑΣΗ 2

Προκειμένου να επιτευχθεί η πλήρης εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής, η Επιτροπή πρέπει:

α) να προτείνει τροποποιήσεις του κανονιστικού πλαισίου για την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών, οι οποίες θα παρέχουν σταθερή βάση για αξιολόγηση, επιβολή και, κατά περίπτωση, επαλήθευση και επιθεώρηση, οι οποίες θα καλύπτουν το θεσμικό πλαίσιο της παραγωγής των στατιστικών, τις στατιστικές διαδικασίες και το στατιστικό προϊόν τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ∙

β) να λάβει τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου ως προς τη φύση της υποχρέωσης τήρησης του κώδικα ορθής πρακτικής∙

γ) να προτείνει σε σχέση με τα σημεία α) και β) ανωτέρω τη δημιουργία μιας εποπτικής υπηρεσίας επιφορτισμένης με την επίβλεψη των αξιολογήσεων, των επαληθεύσεων και των επιθεωρήσεων, επεκτείνοντας, παραδείγματος χάριν, τις τρέχουσες αρμοδιότητες του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (ESGAB)∙

δ) να ενισχύσει την επαγγελματική ανεξαρτησία του Επικεφαλής Στατιστικολόγου της Ευρωπαϊκής Ένωσης διορίζοντάς τον για θητεία ορισμένου χρόνου, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του ESGAB και έγκρισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο∙

ε) να ευθυγραμμίσει την εσωτερική απόφασή της σχετικά με τον ρόλο της Eurostat με τις απαιτήσεις του κώδικα ορθής πρακτικής, να παράσχει τη δυνατότητα στη Eurostat να εφαρμόζει χωρίς περιορισμούς το πρωτόκολλό της για την αμερόληπτη πρόσβαση σε δεδομένα και να προβεί στη σταδιακή κατάργηση του μηχανισμού των περαιτέρω μεταβιβάσεων λειτουργικών πιστώσεων για την παραγωγή στατιστικών, γεγονός που καθιστά τη Eurostat, εν μέρει, οικονομικώς εξαρτώμενη από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής·

στ) να δρομολογήσει τον νέο κύκλο αξιολογήσεων από ομοτίμους σε επίπεδο ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος, σχεδιαζόμενο από την Επιτροπή για το 2013, ο οποίος θα καλύπτει τη συμμόρφωση με το σύνολο των αρχών του κώδικα ορθής πρακτικής και θα έχει έντονο εξωτερικό χαρακτήρα, ούτως ώστε να καθίστανται δυνατές οι ανεξάρτητες αξιολογήσεις και τα συγκρίσιμα αποτελέσματα∙

ζ) να εξετάσει την υιοθέτηση κυλιόμενων αξιολογήσεων από ομοτίμους στους σημαντικότερους στατιστικούς θεματικούς τομείς, οι οποίες θα καλύπτουν τη συνολική διαδικασία παραγωγής στατιστικών συμπεριλαμβανομένων των παρόχων διοικητικών δεδομένων.

109. Αδυναμίες στον σχεδιασμό του στατιστικού προγράμματος της περιόδου 2008-2012 δεν επιτρέπουν τη χρήση του ως αποτελεσματικού μέσου προγραμματισμού, παρακολούθησης και υπευθυνότητας για τη βελτίωση της παραγωγής ευρωπαϊκών στατιστικών. Η διαχείριση των επιχορηγήσεων από τη Eurostat βελτιώθηκε μεν, χωρίς όμως να έχουν εξαλειφθεί οι αδυναμίες στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων. Η επανιεράρχηση των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των στατιστικών δραστηριοτήτων με σκοπό την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων καθυστερεί περισσότερο από το αναμενόμενο. Το σχέδιο προγράμματος 2013-2017 παρέχει τη δυνατότητα επανασχεδιασμού του ΕΣΣ προκειμένου να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό και ευέλικτο.

ΣΥΣΤΑΣΗ 3

Προκειμένου να επωφεληθεί πλήρως από το επερχόμενο ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα για την περίοδο 2013-2017 η Eurostat πρέπει:

α) να συμπληρώσει τις δράσεις εφαρμογής που περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα με επακριβείς στόχους και συγκεκριμένα στάδια που θα (επανα)καθορίζονται ετησίως στα ετήσια στατιστικά προγράμματα και θα παρακολουθούνται μέσω συστηματικής και ενοποιημένης υποβολής ετήσιων εκθέσεων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο∙

β) να αξιοποιήσει την επιλογή της αναθεώρησης του προγράμματος ενόσω αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη στην περίπτωση επέλευσης σημαντικών εξελίξεων, εξετάζοντας επίσης τη σκοπιμότητα της παράτασης του προγράμματος προκειμένου αυτό να συγχρονιστεί με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020∙

γ) να εξασφαλίσει τη συστηματική επανεξέταση των στατιστικών προτεραιοτήτων, ιδίως μέσω τακτικών αξιολογήσεων της χρησιμότητας των στατιστικών προϊόντων, καθώς και των συνεπαγόμενων δαπανών και επιβαρύνσεων τόσο για το ΕΣΣ και τα μέλη του όσο και για τους συμμετέχοντες∙

δ) να ενθαρρύνει, στο πλαίσιο της επανιεράρχησης των προτεραιοτήτων, τη στατιστική καινοτομία, παραδείγματος χάριν, με τη σταδιακή κατάργηση των υφιστάμενων στατιστικών προϊόντων και την αντικατάστασή τους με νέα∙

ε) να βελτιώσει την υποστήριξή της προς τη λειτουργία της ESAC μέσω περισσότερων και καλύτερα προσαρμοσμένων στοιχείων σχετικά με τις δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις των επιλογών στο πλαίσιο του στατιστικού προγραμματισμού, καθώς και σχετικά με την εφαρμογή των στατιστικών προγραμμάτων∙

στ) να απλουστεύσει και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής διαχείρισης των επιχορηγήσεων καταφεύγοντας σε τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους για το προσωπικό και σε κατ’ αποκοπήν ποσά για τα σύνολα δεδομένων που προέρχονται από έρευνες. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να διερευνήσει τη λύση ενός συστήματος διαχείρισης των επιχορηγήσεων βάσει επιδόσεων, το οποίο να βασίζεται σε συμφωνημένους δείκτες και στόχους

ζ) να ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων, δίδοντας ιδίως μεγαλύτερη βαρύτητα στο κριτήριο της τιμής που περιλαμβάνουν οι διαδικασίες κατακύρωσης στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά και αποφεύγοντας τα κατώτατα όρια που αποδυναμώνουν τον ανταγωνισμό των τιμών.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα IV, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Louis GALEA, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 26ης Ιουνίου 2012.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Ειδικό Ευρωβαρόμετρο: "Γνώση των ευρωπαίων πολιτών σχετικά με τους οικονομικούς δείκτες", σ. 37.

[2] Βλέπε τα συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005, καθώς και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 28ης και 29ης Οκτωβρίου 2010.

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1101/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαβίβαση στη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πληροφοριών που καλύπτονται από το στατιστικό απόρρητο, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 322/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές και της απόφασης 89/382/ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου για τη σύσταση επιτροπής του στατιστικού προγράμματος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ και την Ελβετία) (ΕΕ L 87 της 31.3.2009, σ. 164).

[4] Η επιτροπή στατιστικού προγράμματος επικουρούσε την Επιτροπή στον γενικό συντονισμό των στατιστικών προγραμμάτων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η επιτροπή καταργήθηκε το 2009 μετά την έγκριση του κανονισμού για τις ευρωπαϊκές στατιστικές..

[5] Ο κώδικας ορθής πρακτικής δεν δημοσιεύθηκε ποτέ στην Επίσημη Εφημερίδα. Η πλέον πρόσφατη έκδοσή του στην αγγλική είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα της Eurostat http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-32-11-955/EN/KS-32-11-955-EN.PDF

[6] Απόφαση αριθ. 1578/2007/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2007, σχετικά με το κοινοτικό στατιστικό πρόγραμμα 2008 έως 2012 (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (ΕΕ L 344 της 28.12.2007, σ. 15).

[7] Άρθρο 5 της απόφασης αριθ. 97/281/EΚ της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 1997, σχετικά με τον ρόλο της Eurostat όσον αφορά την παραγωγή κοινοτικών στατιστικών (ΕΕ L 112 της 29.4.1997, σ. 56).

[8] Για τον ορισμό της "Επιτροπής (Eurostat)" βλέπε άρθρο 6 του κανονισμού για τις ευρωπαϊκές στατιστικές.

[9] Εφεξής αναφερόμενες ως "λειτουργικές πιστώσεις". Στα αριθμητικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονται οι διοικητικές δαπάνες.

[10] Απόφαση αριθ. 235/2008/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2008, για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (ΕΕ L 73 της 15.3.2008, σ. 17).

[11] Απόφαση αριθ. 234/2008/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2008, για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα και την κατάργηση της απόφασης αριθ. 91/116/ΕΟΚ του Συμβουλίου (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (ΕΕ L 73 της 15.3.2008, σ. 13).

[12] Ο κώδικας θεσπίστηκε ως αυτορρυθμιστικό μέσο με τη σύσταση της Επιτροπής της 25ης Μαΐου 2005 για την "ανεξαρτησία, ακεραιότητα και υπευθυνότητα των εθνικών και κοινοτικών στατιστικών αρχών", COM(2005) 217 τελικό της 25ης Μαΐου 2005. Τον Σεπτέμβριο του 2011, ο κώδικας αναθεωρήθηκε από την επιτροπή του ΕΣΣ. Το αναθεωρημένο κείμενο δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Eurostat, η Επιτροπή, ωστόσο, δεν έχει ακόμη επικαιροποιήσει τη σύστασή της τής 25ης Μαΐου 2005.

[13] "Το Συμβούλιο επισημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δημοσιονομικές στατιστικές αναθεωρήθηκαν κατόπιν της ανάληψης καθηκόντων από νέα κυβέρνηση. Το Συμβούλιο θεωρεί ότι η συγκέντρωση και γνωστοποίηση στατιστικών στοιχείων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαδικασίας ελλείμματος δεν πρέπει να επηρεάζεται από πολιτικούς και εκλογικούς κύκλους. (...) Το Συμβούλιο κρίνει ότι η ακεραιότητα, η ανεξαρτησία και η υποχρέωση λογοδοσίας των φορέων συγκέντρωσης στατιστικών στοιχείων, καθώς και η διαφάνεια των σχετικών μεθόδων, υποβοηθούμενες από τους κατάλληλους θεσμικούς μηχανισμούς, είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση (...) στατιστικών υψηλής ποιότητας". (Συμπεράσματα του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της 2ας Ιουνίου 2004, έγγρ. 9779/04 (Presse 172), σ. 11).

[14] Τον Απρίλιο του 2004, όταν ανέλαβε τα καθήκοντά της η νέα ελληνική κυβέρνηση, διέταξε "δημοσιονομικό έλεγχο" ο οποίος οδήγησε σε σημαντικές αναθεωρήσεις των στοιχείων του ελλείμματος και του χρέους της ελληνικής κυβέρνησης για τα παρελθόντα έτη έως και το 1997. Βάσει της αναθεώρησης αυτής, φαινόταν ότι το 1999 η Ελλάδα υπερέβαινε το ανώτατο όριο του 3 % όσον αφορά το έλλειμμα.

[15] Αρχές 1, 3 και 4.

[16] Τρίτη ετήσια έκθεση του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, σχετικά με την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές από τη Eurostat και το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα ως σύνολο, η οποία δημοσιεύθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2011.

[17] Βάσει της έκθεσης της ομάδας δράσης της "Sponsorship on Quality" (Εγγύηση της ποιότητας) στην οποία προήδρευσαν από κοινού η Eurostat και η στατιστική υπηρεσία της Νορβηγίας.

[18] COM(2005) 217 τελικό.

[19] Συστάσεις Β, Γ, και Ζ.

[20] COM(2011) 211 τελικό, της 15ης Απριλίου 2011, με τίτλο "Για μια αυστηρή διαχείριση της ποιότητας στον τομέα των ευρωπαϊκών στατιστικών".

[21] Η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) είναι ένας διακυβερνητικός οργανισμός ο οποίος συστάθηκε με σκοπό την προώθηση των ελεύθερων συναλλαγών και της οικονομικής ολοκλήρωσης προς όφελος των τεσσάρων κρατών μελών του, ήτοι της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας.

[999] Από το 2008 και εξής, δεν έλαβε χώρα νέος κύκλος αξιολογήσεων από ομοτίμους. Και οι 35 δείκτες οι οποίοι εξετάστηκαν κατά τις αξιολογήσεις από ομοτίμους σχετίζονταν με τις αρχές 1 έως 6 και 15 του κώδικα (Δεν καλύφθηκε η συμμόρφωση με τις αρχές 7 έως 14 του κώδικα).

[22] COM(2008) 621 τελικό, της 7ης Οκτωβρίου 2008, με τίτλο "Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής (2008)".

[23] COM(2010) 1 τελικό, της 8ης Ιανουαρίου 2010, με τίτλο "Report on Greek government deficit and debt statistics" (Έκθεση σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία για το δημόσιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος της Ελλάδας).

[24] Η παρακολούθηση της Eurostat δεν καλύπτει τομείς στους οποίους διαπιστώθηκαν μεν αδυναμίες κατά τις αξιολογήσεις από ομοτίμους, αλλά δεν ανελήφθησαν δράσεις βελτίωσης.

[25] Βλέπε την έκθεση παρακολούθησης της Eurostat για το 2011 σχετικά με τη συμμόρφωση των ΕΣΥ με τον κώδικα ορθής πρακτικής.

[26] Δεν περιλαμβάνονται δύο νέες δράσεις οι οποίες καθορίστηκαν το 2011.

[27] ΕΕ L 112 της 29.4.1997, σ. 56.

[28] Απόφαση 1999/352/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ της Επιτροπής, της 28ης Απριλίου 1999, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF) (ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ. 20).

[29] Το ποσοστό των πιστώσεων που εκχωρήθηκε από τις γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής επί του συνόλου των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί ανήλθε σε 24 % για το 2011 (27 % το 2010 και 33 % το 2009). Περισσότερα από τα δύο τρίτα των περαιτέρω μεταβιβασθεισών πιστώσεων προήλθαν από τη ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης.

[30] Άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1173/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, για την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στη ζώνη του ευρώ (ΕΕ L 306, της 23.11.2011, σ. 1). Τα πρόστιμα δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 0,2 % του ΑΕΠ του οικείου κράτους μέλους.

[31] Έκθεση αξιολόγησης από ομοτίμους για την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές στη Eurostat, 24 έως 26 Οκτωβρίου 2007.

[32] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 2009, για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ L 145, της 10.6.2009, σ. 1).

[33] Δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της Eurostat http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/quality/documents/Impartiality_protocol_REV2_FINAL_EN.pdf.

[34] Βλέπε σελίδα 20 της έκθεσης αξιολόγησης από ομοτίμους για την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές από τη Eurostat (Peer review on the implementation of the European Statistics Code of Practice in Eurostat), 24 έως 26 Οκτωβρίου 2007.

[35] Σε σχέση με την ποιότητα των αριθμητικών στοιχείων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ), το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1287/2003 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2003, για την εναρμόνιση του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος σε τιμές αγοράς ("κανονισμός ΑΕΕ") (ΕΕ L 181 της 19.7.2003, σ. 1), προβλέπει τη δυνατότητα η Επιτροπή να διενεργεί "ενημερωτικές επισκέψεις" στα κράτη μέλη ως μέρος των εργασιών επαλήθευσης· βλέπε σημεία 2.28. και 2.30 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2010.

[36] Βλέπε σύσταση 4 της ετήσιας έκθεσης για το 2011.

[37] COM(2011) 211 τελικό.

[38] COM(2010) 1 τελικό.

[39] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 679/2010 του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 2010, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009 όσον αφορά την ποιότητα των στατιστικών στοιχείων στο πλαίσιο της διαδικασίας του υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 198 της 30.7.2010, σ. 1).

[40] Άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009.

[9999] Η επίσκεψη διαλόγου έλαβε χώρα την ίδια ημέρα με τη μεθοδολογική επίσκεψη.

[8888] Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αυτής έλαβε χώρα κοινή συνεδρίαση με την ΕΣΥ της Ιρλανδίας.

[7777] Προκαταρκτική επίσκεψη διαλόγου.

[6666] Συνήθης επίσκεψη διαλόγου με προκαταρκτικό χαρακτήρα.

[41] COM(2011) 211 τελικό.

[42] COM(2012) 167 τελικό της 17ης Απριλίου 2012, "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 223/2009 για τις ευρωπαϊκές στατιστικές".

[43] Βλέπε τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2011, σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Για μια αυστηρή διαχείριση της ποιότητας στον τομέα των ευρωπαϊκών στατιστικών". http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/122932.pdf

[44] Άρθρο 1 και άρθρο 11, παράγραφος 1.

[45] Ενότητα 2.1.4, της έκθεσης της 21ης Οκτωβρίου 2010, η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 28 και 29 Οκτωβρίου 2010.

[46] Βλέπε προτεινόμενο νέο άρθρο 11, παράγραφος 3.

[47] Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) είναι ο μόνος τομέας που διαθέτει τέτοιο μηχανισμό.

[48] Σύσταση αριθ. 10 της ετήσιας έκθεσης του ESGAB για το 2010.

[49] Σύσταση αριθ. 8 της ετήσιας έκθεσης του ESGAB για το 2011.

[50] Στο από 17ης Ιουνίου 2010 ψήφισμά του (P7_TA(2010)0230) σχετικά με την ποιότητα των στατιστικών δεδομένων στην Ένωση και τις ενισχυμένες ελεγκτικές εξουσίες της Επιτροπής (Eurostat), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να φροντίσουν για τη στενότερη συμμετοχή του ευρωπαϊκού συμβουλευτικού φορέα για τη διακυβέρνηση στον τομέα της στατιστικής ως ανεξάρτητου συμβούλου· ο συμβουλευτικός φορέας μπορεί να επικουρεί την Επιτροπή (Eurostat) κατά τις επισκέψεις της στα κράτη μέλη (ΕΕ C 236E της 12.8.2011, σ. 76).

[51] Στις νομικές πράξεις της Ένωσης γίνεται επίσης αναφορά στο πρόγραμμα ως "κοινοτικό στατιστικό πρόγραμμα" ή "στατιστικό πρόγραμμα της Ένωσης".

[52] Απόφαση αριθ. 1578/2007/EΚ (εφεξής καλούμενη "η απόφαση για το πρόγραμμα 2008-2012").

[53] Kανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1166/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με τις έρευνες για τη διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και με την έρευνα για τις μεθόδους γεωργικής παραγωγής καθώς και σχετικά με την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 571/88 του Συμβουλίου (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (ΕΕ L 321, της 1.12.2008, σ. 14).

[54] Απόφαση αριθ. 1297/2008/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, περί προγράμματος εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών στατιστικών επιχειρήσεων και εμπορίου (MEETS) (EE L 340 της 19.12.2008, σ. 76).

[55] Το συνολικό κόστος παραγωγής των ευρωπαϊκών στατιστικών δεν είναι γνωστό (βλέπε σημείο 95).

[56] Άρθρο 2, παράγραφος 1, των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού.

[57] COM(2010) 346 τελικό, της 30ής Ιουνίου 2010.

[58] COM(2010) 2020 τελικό της 3ης Μαρτίου 2010.

[59] COM(2009) 404 τελικό της 10ης Αυγούστου 2009.

[60] Για κάθε υλοποίηση έγινε παραπομπή στο πολυετές πρόγραμμα για πρώτη φορά στο στατιστικό πρόγραμμα εργασίας του 2011. Εντούτοις, δεδομένου ότι το πρόγραμμα της περιόδου 2008-2012 δεν έχει τροποποιηθεί ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πρόσφατες εξελίξεις, δεν είναι εύκολο να γίνουν τέτοιοι συσχετισμοί. Κατά συνέπεια, σε πολλά σημεία, γίνονται αναφορές σε "γενικούς στόχους" του πολυετούς προγράμματος ή σε παράρτημα του πολυετούς προγράμματος, το οποίο αναφέρεται στην "καλύτερη ρύθμιση" με πολύ γενικό τρόπο.

[61] Άρθρο 3, στοιχείο γ).

[62] Το 2011 υπεγράφησαν 172 συμφωνίες επιχορήγησης και 312 συμβάσεις (έναντι 283 συμφωνιών επιχορήγησης και 320 συμβάσεων το 2010).

[63] Ενότητα 4.2 του εγγράφου COM(2012) 42 τελικό της 8ης Φεβρουαρίου 2012, με τίτλο "Θεματολόγιο απλούστευσης για το ΠΔΠ 2014-2020".

[64] Το 2008 ο αρμόδιος για τη Eurostat Επίτροπος ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με το αποτέλεσμα των δεκατεσσάρων κατασταλτικών ελέγχων που διενεργήθηκαν από τη Eurostat το 2005 και 2006 σχετικά με τις δηλώσεις δαπανών που υπέβαλαν έντεκα ΕΣΥ και άλλοι τρεις δικαιούχοι επιχορηγήσεων. Από το συνολικό ποσό ύψους 14 εκατομμυρίων ευρών που καλύπτεται από αυτούς τους ελέγχους, η Eurostat αμφισβήτησε την επιλεξιμότητα των 6,6 εκατομμυρίων ευρώ (47,14 %). Τέλος, για τη διευθέτηση των περιστατικών αυτών και λαμβανομένων υπόψη των επιτευχθεισών υλοποιήσεων και των αποτελεσμάτων, πραγματοποιήθηκαν κατ’ αποκοπήν διορθώσεις αξίας 1,3 εκατομμυρίων ευρώ.

[65] Από το 2009, οκτώ δικαιούχοι υπήχθησαν προσωρινά σε ενισχυμένους προληπτικούς ελέγχους βάσει κινδύνου, οι οποίοι κάλυπταν τις περισσότερες αιτήσεις πληρωμής που είχαν υποβάλει.

[66] Κατά την περίοδο 2009-2011, υποβλήθηκαν έντεκα αιτήσεις στο πλαίσιο της ενισχυμένης εξέτασης, προερχόμενες στο σύνολό τους από το 2009.

[67] Όσον αφορά τις στατιστικές υπηρεσίες, η απόφαση της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 2003, για τη μέγιστη δυνατή εσωτερική ανάθεση καθηκόντων δεν εφαρμόστηκε πλήρως. Ορισμένες μονάδες της Eurostat εξακολουθούν να στηρίζονται σε εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών για καθήκοντα διαχείρισης και συλλογής δεδομένων.

[68] Κατά κανόνα, οι συνεισφορές των ΕΣΥ στην παραγωγή των ευρωπαϊκών στατιστικών δεν είναι δυνατόν να συγχρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, εφόσον οι συνεισφορές αυτές επιβάλλονται από την ευρωπαϊκή στατιστική νομοθεσία.

[69] Αυτό αναλύεται λεπτομερώς στην ενότητα 3.7. ("Ισορροπία κόστους και οφέλους") του παραρτήματος I του προγράμματος της περιόδου 2008-12.

[70] Στις "αρνητικές προτεραιότητες" περιλαμβάνεται η κατάργηση των ισχυουσών νομικών προϋποθέσεων για την παραγωγή στατιστικών, την παύση της προαιρετικής συλλογής δεδομένων με βάση μια συμφωνία κυρίων μεταξύ της Eurostat και των ΕΣΥ, καθώς και την επανεξέταση ορισμένων τομέων που χρήζουν απλούστευσης..

[71] Γνώμη για το σχέδιο του ετήσιου στατιστικού προγράμματος της Επιτροπής της 28ης Μαρτίου 2011.

[72] COM(2011) 928 τελικό, της 21ης Δεκεμβρίου 2011, με τίτλο "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα 2013-2017". Δεν παρέχεται καμία εξήγηση όσον αφορά τον λόγο για τον οποίο προτείνεται κανονισμός και όχι απόφαση.

[73] Το τρέχον πρόγραμμα MEETS θα ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2013.

[74] Άρθρο 11, παράγραφος 3, της πρότασης κανονισμού.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΟΜΟΤΙΜΟΥΣ (ΜΑΡΤΙΟΣ 2011)

Πηγή: ετήσια έκθεση του ESGAB για το 2011.

Αρχή | Αριθμός δράσεων βελτίωσης που προτείνονταν στις αξιολογήσεις από ομοτίμους | | Αριθμός εκκρεμών δράσεων βελτίωσης που προτείνονταν στις αξιολογήσεις από ομοτίμους (Μάρτιος 2011) | | | |

Σύνολο | Ολοκληρωθείσες | | Περαιτέρω πρόοδος εκτός των ΕΣΥ | Δεν προβλέπεται καμία περαιτέρω ενέργεια | Εν εξελίξει και εντός προθεσμίας | Καθυστε-ρήσεις εντός των ΕΣΥ | Υπό εξέλιξη –δεν υπάρχει προθεσμία | Συμπεριλ. σε νέα δράση | Σύνολο | | Νέες δράσεις (2011) | Σύνολο εναπο-μενουσών δράσεων |

| Φεβρ. 2008 | Μάιος 2009 | Mάρτιος 2010 | Mάρτιος 2011 | | | | | | | (α) | (β) | | (γ) | (β-α+γ) |

1 | Επαγγελματική ανεξαρτησία | 34 | 1 | 9 | 4 | 7 | | 6 | 1 | 1 | 2 | 3 | 0 | 13 | | 0 | 13 |

2 | Εντολή συλλογής δεδομένων | 25 | 1 | 8 | 2 | 3 | | 3 | 0 | 2 | 0 | 6 | 0 | 11 | | 0 | 11 |

3 | Επάρκεια των πόρων | 48 | 1 | 18 | 12 | 2 | | 4 | 0 | 4 | 1 | 6 | 0 | 15 | | 0 | 15 |

4 | Διασφάλιση της ποιότητας | 103 | 1 | 28 | 8 | 13 | | 3 | 1 | 22 | 12 | 12 | 3 | 53 | | 4 | 54 |

5 | Σ