A4-0091/99

Ψήφισμα σχετικά με τις ποινικές διατάξεις στην ΕΕ (Corpus Juris)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, της 4ης Νοεμβρίου 1950, και τα πρωτόκολλά της, καθώς και τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ιδίως δε τις συμβάσεις της 13ης Δεκεμβρίου 1957 σχετικά με την έκδοση, της 20ης Απριλίου 1959 σχετικά με την αμοιβαία δικαστική βοήθεια και της 27ης Ιανουαρίου 1977 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως τροποποιήθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, σύμφωνα με το οποίο η Ένωση βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου, αρχές οι οποίες είναι κοινές στα κράτη μέλη,

- έχοντας υπόψη το νέο τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως τροποποιήθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, ιδίως δε τα άρθρα 29 έως 31, 33 έως 35, 39, 43 και 44,

- έχοντας υπόψη τα προγενέστερα ψηφίσματά του σχετικά με θέματα δικαίου και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις,

- έχοντας υπόψη το σχέδιο δράσης που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο της Ένωσης (έγγρ. 12028/5/98 JAI 31 Αναθ.5) και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης, της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 1998,σχετικά με την δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, καθώς και την ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(98)0459) της 14ης Ιουλίου 1998 σχετικά με το ίδιο θέμα,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων (A4-0091/99),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εξέλιξη της εγκληματικότητας θέτει την Ευρωπαϊκή Ένωση, αιτήσει των κρατών μελών της, αντιμέτωπη με την πρόκληση να εξεύρει λύσεις προσαρμοσμένες στην πρόληψη και την καταπολέμησή της, διατηρώντας υψηλό επίπεδο ασφαλείας για τους πολίτες και αποφεύγοντας στο μέτρο του δυνατού τη δημιουργία ανισοτήτων όσον αφορά τον τρόπο μεταχείρισης στα διάφορα κράτη μέλη,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υπογραφείσες έως σήμερα συμφωνίες απλώς εξετάζουν τα πιο επιτακτικά προβλήματα χωρίς όμως να επιλαμβάνονται αυτών εις βάθος[semigr ] ότι, επιπλέον, οι συμφωνίες αυτές είναι δύσκολο να τεθούν σε εφαρμογή λόγω των δυσκίνητων και χρονοβόρων διαδικασιών που απαιτούνται για την κύρωσή τους από τα 15 κράτη μέλη,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Συμβούλιο έχει αρκεσθεί σε μια πολιτική δήλωση χωρίς συγκεκριμένες συνέπειες και ότι τα νομικά μέσα τα οποία χρησιμοποιεί το Συμβούλιο είναι ελάχιστα δεσμευτικά για τα κράτη μέλη και, εξάλλου, λίαν επιφανειακά σε σύγκριση με τα αποτελεσματικά μέσα που διατίθενται στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι έργο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων να προωθήσουν τη συζήτηση για την εναρμόνιση των νομικών καθεστώτων των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα του δικαίου και της ποινικής δικονομίας, τηρουμένων των νομικών παραδόσεων των κρατών μελών,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση της 26ης Ιουλίου 1995 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και το σχέδιο κοινής δράσης για την ποινικοποίηση της συμμετοχής σε εγκληματική συμμορία δεσμεύουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την ενιαία διατύπωση των ορισμών των αξιοποίνων πράξεων η οποία αποσκοπεί στο να διευκολύνει τη δικαστική συνεργασία και τη δικαστική αμοιβαία βοήθεια,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση νέα μέσα για την καταπολέμηση των πλέον σοβαρών μορφών του εγκλήματος, ιδίως με την θέσπιση ελαχίστων κανόνων για τα στοιχεία που συνιστούν την αντικειμενική υπόσταση των ποινικών παραβάσεων και για τις επιβλητέες κυρώσεις, με στόχο την προσφορά στους πολίτες υψηλού επιπέδου προστασίας μέσα σε ένα κοινό νομικό και δικαστικό χώρο,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι είναι δυσχερής η δίωξη των διασυνοριακών εγκληματικών δραστηριοτήτων και εξ αιτίας των διαφορών που υφίστανται μεταξύ των δικαστικών διαδικασιών των κρατών μελών,

Η. έχοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 1998 ζητεί επιτακτικά στα συμπεράσματά του την ενίσχυση των ενεργειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά του οργανωμένου εγκλήματος (σημείο 89 των συμπερασμάτων της Διάσκεψης Κορυφής της Βιέννης),

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι θεμελιώδεις αρχές και το κεκτημένο στον τομέα του ποινικού δικαίου πρέπει να αποτελέσουν τον γνώμονα των διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση της Ένωσης, κατά τρόπον ώστε να διασφαλισθεί η προσαρμογή της νομικής νομοθεσίας και των δικαστικών συστημάτων των υποψηφίων προς ένταξη χωρών,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πρόσφατα γεγονότα όπως η υπόθεση Φcalan ή η υπόθεση Pinochet καθιστούν ολοένα και πιο αναγκαίο και επιτακτικό να μελετηθούν και να καθιερωθούν μηχανισμοί δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις που θα βασίζονται σε κοινούς ελάχιστους κανόνες και στη στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι όλες οι αστυνομικές αρχές, σε τοπικό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, πρέπει να υπόκεινται στον ανάλογο έλεγχο,

ΙΒ. εκτιμώντας ότι όλοι οι πολίτες που κατοικούν στην ΕΕ ενδιαφέρονται για την ασφάλειά τους και την ασφάλεια των οικογενειών τους,

Διατάξεις του ποινικού δικαίου

1. υπενθυμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος του ποινικού δικαίου από την οποία προέκυψαν οι βασικές αρχές που αποτελούν πλέον τον κοινό νομικό παρανομαστή και την κοινή πολιτιστική κληρονομία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ]

2. υποδέχεται το Corpus Juris που περιέχει τις ποινικές διατάξεις στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού θα μπορούσε να αποτελέσει καλό παράδειγμα για μελλοντικές εξελίξεις, και αναμένει με ενδιαφέρον την έκθεση της Επιτροπής για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει το Corpus Juris στις αρχές του δικαίου των κρατών μελών[semigr ]

3. δεν θεωρεί σκόπιμη την επιδίωξη της δημιουργίας ευρωπαϊκού κώδικα ποινικού δικαίου αλλά ζητεί την προοδευτική οικοδόμηση ευρωπαϊκού ποινικού συστήματος στο οποίο θα λαμβάνονται υπόψη οι νομικές παραδόσεις των κρατών μελών και, βάσει αυτών, θα αναζητούνται μέθοδοι καταπολέμησης και πρόληψης των διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, ιδίως δε:

α) θέτει ως προτεραιότητα την σταδιακή εναρμόνιση, όπως προβλέπεται στο άρθρο 29, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στο σχέδιο δράσης για τη δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, των ακόλουθων αξιόποινων πράξεων, που συνδέονται με φαινόμενα του οργανωμένου εγκλήματος:

- εγκλήματα κατά παιδιών (ιδίως σεξουαλική εκμετάλλευση),

- εμπόριο ανθρώπων,

- διακίνηση ναρκωτικών,

- τρομοκρατία,

- δωροδοκία και απάτη,

- νομιμοποίηση παρανόμως κτηθέντων κεφαλαίων,

αδικήματα για τα οποία η Ένωση διαθέτει ήδη κοινό βασικό κεκτημένο[semigr ]

β) θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να καταβληθούν συμπληρωματικές προσπάθειες για τον ορισμό συγκεκριμένων προτεραιοτήτων της Ένωσης στους εξής τομείς του εγκλήματος:

- διακίνηση όπλων (άρθρο 29 ΣΕΕ),

- εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος (σχέδιο δράσης) και διακίνηση πυρηνικού υλικού,

- εγκλήματα υψηλής τεχνολογίας (σχέδιο δράσης) και ιδίως τα διαπραττόμενα μέσω Internet,

-ντόπινγκ στον αθλητικό τομέα (συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βιέννης),

για τους οποίους πρωταρχική είναι η διασφάλιση της συνέχειας των πολιτικών που έχουν ήδη δρομολογηθεί σε επίπεδο Ένωσης, εμβαθύνοντας συγχρόνως τη μελέτη των διασυνοριακών επιπτώσεων και επιδιώκοντας συντονισμένη προσέγγιση σε διεθνές επίπεδο[semigr ]

4. ζητεί να καταρτίσουν το Συμβούλιο και η Επιτροπή, για την εκπόνηση αυτού του συστήματος, πραγματικό νομοθετικό πρόγραμμα που θα αξιοποιεί στον ανώτατο βαθμό τα προβλεπόμενα από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ μέσα και ιδίως το εκτεταμένο δικαίωμα πρωτοβουλίας που παρέχεται στην Επιτροπή και τις αποφάσεις-πλαίσια, αμέσως μετά την έναρξη ισχύος των νέων διατάξεων[semigr ]

Διατάξεις και μέσα της διαδικασίας

5. θεωρεί ότι, στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προοπτικών των ποινικών δικονομιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση,θα μπορούσε να ιδρυθεί ανεξάρτητη ευρωπαϊκή γενική εισαγγελική αρχή, που θα λειτουργεί παράλληλα με τους γενικούς εισαγγελείς των κρατών μελών και η οποία, σε ένα πρώτο στάδιο, θα μπορούσε να ασχοληθεί με τη συγκέντρωση των δικαστικών πληροφοριών για τις τρέχουσες ανακρίσεις διακρατικού χαρακτήρα που αφορούν αξιόποινες πράξεις οι οποίες έχουν συμπεριληφθεί στο ευρωπαϊκό ποινικό σύστημα προκειμένου να αποφεύγονται οι επικαλύψεις και να είναι δυνατή η σύμπραξη των αρμοδίων ανακριτικών και δικαστικών αρχών, θέτοντας αμοιβαία στη διάθεσή τους τις αντίστοιχες γνώσεις και την τεχνογνωσία τους, ιδίως δε να εξασφαλίζεται καλύτερος συντονισμός των ερευνών αυτών καθαυτών[semigr ]

6. φρονεί ότι, σε μεταγενέστερη φάση, η ευρωπαϊκή γενική εισαγγελική αρχή μπορεί να επιφορτισθεί, μέσω εντεταλμένων εισαγγελέων, με την έναρξη διεξαγωγής ανακρίσεων και την άσκηση δίωξης ενώπιον των αρμοδίων δικαστικών αρχών των κρατών μελών για αξιόποινες πράξεις που αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού ποινικού συστήματος[semigr ]

7. επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή μπορεί να προσφέρει δικαστικό έλεγχο στην Europol, δεδομένου ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ προβλέπει επιχειρησιακές δραστηριότητες της ευρωπαϊκής αυτής αστυνομικής υπηρεσίας χωρίς όμως δικαστικό και δημοκρατικό έλεγχο[semigr ]

8. επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή μπορεί επίσης να εξασφαλίζει τον κατάλληλο δικαστικό έλεγχο έναντι του νέου οργάνου UCLAF/OLAF, για το οποίο είναι, σε κάθε περίπτωση, απαραίτητο να κατοχυρωθεί ο ενδεδειγμένος βαθμός ανεξαρτησίας από την Επιτροπή[semigr ]

Θεσμικά θέματα

9. ζητεί να λάβει τις παρατηρήσεις των εθνικών κοινοβουλιών στο πλαίσιο της έκδοσης πράξεων που συνδέονται με τη δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και αναλαμβάνει τη δέσμευση να πράξει παν το δυνατόν για την διεξοδική ενημέρωση των ευρωπαίων πολιτών.

10. καλεί το Συμβούλιο να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο του προκειμένου να πραγματωθεί το νομοθετικό πρόγραμμα που άπτεται του ευρωπαϊκού νομικού συστήματος, ρόλο ο οποίος, έστω και εάν είναι απλώς γνωμοδοτικός, ενισχύθηκε από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ και καθίσταται απαράγραπτος, ως προς τη βασική αρχή της νομιμότητας, όταν οι δραστηριότητες της Ένωσης στρέφονται στον ποινικό τομέα.

11. ζητεί από την Επιτροπή να συμμετάσχει πλήρως στο στάδιο αξιολόγησης και της σκοπιμότητας των μέτρων που συνδέονται με τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, ιδίως δε με την θέσπιση του Corpus Juris, και προτείνει να κληθούν τα ευρωπαϊκά κοινοβούλια να εξετάσουν από κοινού τις διάφορες πολιτικές και θεσμικές πτυχές που απορρέουν από τα σχέδια μεταρρύθμισης τα οποία συνδέονται με την ευρωπαϊκή γενική εισαγγελική αρχή[semigr ]

Τελικές παρατηρήσεις

12. καλεί τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες να πρωταγωνιστήσουν στις διαδικασίες συμμόρφωσης των εννόμων τάξεων και των διοικητικών υπηρεσιών τους με τις αντίστοιχες της ΕΕ, καθώς και στις μεταρρυθμίσεις[semigr ]

13. καλεί το Συμβούλιο να συνάψει συμφωνίες συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 38 ΣΕΕ με τις τρίτες χώρες που αποτελούν τους κύριους στόχους των φαινομένων του παράνομου εμπορίου ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος ιδίως των παράνομων οικονομικών δραστηριοτήτων (φορολογικοί παράδεισοι) και της τρομοκρατίας, προκειμένου να προωθηθεί η προσέγγιση των στοιχείων που συνιστούν την αντικειμενική υπόσταση των παραβάσεων καθώς και των κυρώσεων στους αντίστοιχους τομείς[semigr ]

14. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, καθώς και στα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των υποψηφίων προς ένταξη χωρών.