EΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τις απαγορεύσεις χορήγησης ζωικών πρωτεϊνών στα ζώα εκτροφής με σκοπό την πρόληψη των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών

1. Περιληψη

Η απόφαση 2000/766/ΕΚ της 4ης Δεκεμβρίου 2000 περί ορισμένων μέτρων προστασίας σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ) και τη χρησιμοποίηση ζωικών πρωτεϊνών στη διατροφή των ζώων [1] θεσπίζει την εκτεταμένη απαγόρευση των ζωοτροφών ως μεταβατικό μέτρο για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2001 για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών [2] (ο κανονισμός για τις ΜΣΕ).

[1] EE L 306, 7.12.2000, σ. 32.

[2] EE L 147, 31.5.2001, σ. 1.

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκριναν πρόσφατα πρόταση σχετικά με την παράταση των μεταβατικών μέτρων για τις ΜΣΕ ως τις 30 Ιουνίου 2005, λόγω ορισμένων καθυστερήσεων στην κατάταξη των χωρών σε συνάρτηση με τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ΣΕΒ).

Ωστόσο, για να διασαφηνιστεί η νομική κατάσταση όσον αφορά την απαγόρευση αυτή και επειδή είναι σκόπιμο να διατηρηθεί η εκτεταμένη απαγόρευση των ζωοτροφών που περιέχουν ζωικές πρωτεΐνες ασχέτως από τη μελλοντική κατάταξη των κρατών μελών όσον αφορά τη ΣΕΒ, πρόταση για την ένταξη των τρεχόντων μέτρων στο παράρτημα IV του κανονισμού για τις ΜΣΕ έλαβε ευνοϊκή γνώμη από τη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και της υγεία των ζώων στις 17 Ιουνίου 2003 και τώρα βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης. Θα ισχύει από την 1 Σεπτεμβρίου 2003.

Όπου αρμόζει, θα εξεταστούν εκ νέου οι ειδικές διατάξεις που αφορούν την απαγόρευση των ζωοτροφών, ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν τη χρήση ιχθυαλεύρων, υπό το πρίσμα των νέων επιστημονικών εξελίξεων, της διαθεσιμότητας αξιόπιστων δοκιμών και βελτιωμένων μέτρων ελέγχου στα κράτη μέλη και, ανάλογα με την περίπτωση, του αποτελέσματος της αξιολόγησης του κινδύνου.

2. Νομικο υποβαθρο

2.1. Τρέχοντα μεταβατικά μέτρα

Η απόφαση 2000/766/ΕΚ του Συμβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 2000 περί ορισμένων μέτρων προστασίας σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ) και τη χρησιμοποίηση ζωικών πρωτεϊνών στη διατροφή των ζώων (η λεγόμενη εκτεταμένη απαγόρευση των ζωοτροφών) όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 2002/248/ΕΚ [3] της Επιτροπής, έχει περιληφθεί στον κατάλογο των μεταβατικών μέτρων που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή του κανονισμού για τις ΜΣΕ και αναφέρεται στο παράρτημα XI του εν λόγω κανονισμού, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1326/2001 της Επιτροπής. Συνεπώς, ισχύει ως μεταβατικό μέτρο έως τις 30 Ιουνίου 2003 το αργότερο, εκτός εάν παραταθούν τα μεταβατικά μέτρα γενικά πριν από την ημερομηνία αυτή. Η απόφαση απαγορεύει τη χορήγηση μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών στα ζώα εκτροφής, τα οποία συντηρούνται, υφίστανται πάχυνση ή αναπαράγονται με σκοπό την παραγωγή τροφίμων. Οι ακόλουθες χρήσεις ειδικών ζωικών πρωτεϊνών εξαιρούνται από την απαγόρευση σύμφωνα με αυστηρά μέτρα ελέγχου:

[3] EE L 84, 28.3.2002, σ. 71.

* ιχθυάλευρα για τη διατροφή ζώων, εξαιρουμένων των μηρυκαστικών

* ζελατίνη μη μηρυκαστικών για πρόσθετες ύλες επίστρωσης

* όξινο φωσφορικό ασβέστιο και τα προϊόντα υδρόλυσης πρωτεϊνών για τη διατροφή μη μηρυκαστικών

* γάλα και προϊόντα γάλακτος, αυγά και προϊόντα αυγών.

2.2. Προϋποθέσεις για την αναθεώρηση της τρέχουσας απαγόρευσης των ζωοτροφών

Η τρέχουσα απαγόρευση των ζωοτροφών εξακολουθεί να ισχύει ως μεταβατικό μέτρο, σε αναμονή την εφαρμογής των διατάξεων περί διατροφής των ζώων του άρθρου 7 και του παραρτήματος IV του κανονισμού για τις ΜΣΕ.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1326/2001 [4] της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 270/2002 [5] της Επιτροπής, για τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων για να επιτραπεί η μετάβαση στον κανονισμό για τις ΜΣΕ (άρθρο 1 παράγραφος 2) προβλέπει ότι οι διατάξεις του άρθρου 7 δεν θα τεθούν σε ισχύ:

[4] EE L 177, 30.6.2001, σ. 60.

[5] EE L 45, 15.2.2002, σ. 4.

* πριν από τον καθορισμό της κατάστασης της ΣΕΒ στα κράτη μέλη και

* πριν από την πραγματική εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων για τις ζωοτροφές που αφορούν τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες .

Επιπλέον, εκτιμήθηκε ότι η τρέχουσα απαγόρευση των ζωοτροφών δεν θα έπρεπε να αναθεωρηθεί πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό υγειονομικών κανόνων σχετικά με τα ζωικά υποπροϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο [6] (ο κανονισμός περί ζωικών υποπροϊόντων), και πριν να γίνουν διαθέσιμα τα κατάλληλα επικυρωμένα αναλυτικά εργαλεία για τη διαφοροποίηση των πρωτεϊνών μηρυκαστικών από άλλες ζωικές πρωτεΐνες στις ζωοτροφές.

[6] EE L 273, 10.10.2002, σ. 1.

2.3. Διατάξεις περί διατροφής των ζώων στον κανονισμό για τις ΜΣΕ

Το άρθρο 7 του κανονισμού για τις ΜΣΕ απαγορεύει μόνον τη χρήση πρωτεϊνών που προέρχονται από θηλαστικά στη διατροφή των μηρυκαστικών. Ωστόσο, οι απαγορεύσεις του άρθρου 7 μπορούν να επεκταθούν και σε άλλες πρωτεΐνες και ζώα, με την προσθήκη περαιτέρω διατάξεων στο παράρτημα IV. Ακόμα, το άρθρο 7 προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της απαγόρευσης, και ειδικότερα κανόνων για την πρόληψη των διασταυρούμενων μολύνσεων καθώς και για τις δειγματοληπτικές και αναλυτικές μεθόδους που απαιτούνται για τον έλεγχο της συμμόρφωσης.

2.4. Άλλα σχετικά νομοθετικά μέτρα

Ο κανονισμός περί ζωικών υποπροϊόντων καθιερώνει αυστηρούς κανόνες για τη συλλογή, τη μεταφορά, την αποθήκευση, τον χειρισμό, τη μεταποίηση και τη χρήση ή την τελική διάθεση των ζωικών υποπροϊόντων, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για τη χρήση τους στη διατροφή των ζώων εκτροφής. Ο κανονισμός περιλαμβάνει μια αρκετά γενική απαγόρευση σχετικά με τη διατροφή ενός είδους ζώων με μεταποιημένες ζωικές πρωτεΐνες προερχόμενες από το ίδιο είδος (απαγόρευση της ανακύκλωσης εντός του ίδιου ζωικού είδους ή κανιβαλισμός). Ορισμένες πρωτεΐνες όπως το γάλα, τα προϊόντα της υδρόλυσης των πρωτεϊνών, το όξινο φωσφορικό ασβέστιο και τα προϊόντα αίματος εξαιρούνται από αυτή την απαγόρευση εφόσον αποτελούν φυσικές μορφές κατανάλωσης εντός του είδους ή θεωρούνται ως ασφαλείς από τις επιστημονικές γνώμες.

Ο κανονισμός περί ζωικών υποπροϊόντων αποτελεί ένα γενικό νομικό πλαίσιο, το οποίο δεν θίγει ειδικότερους κανόνες που αποσκοπούν στην εξάλειψη και την καταπολέμηση ορισμένων νόσων, όπως εκείνους που αφορούν την απαγόρευση των ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές. Παρά ταύτα, ο κανονισμός καθιερώνει ένα νέο πλαίσιο ελέγχου που καθιστά δυνατή την αναθεώρηση ορισμένων πτυχών της εν λόγω απαγόρευσης. Ο κανονισμός ισχύει από την 1η Μαΐου 2003.

3. Επιστημονικη βαση της απαγορευσησ των ζωικων πρωτεϊνων στισ ζωοτροφεσ

3.1. Πρωτεΐνες μηρυκαστικών

Οι επιδημιολογικές μελέτες, οι μελέτες για την επεξεργασία των ζωικών αποβλήτων και τα αποτελέσματα της απαγόρευσης των ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές σε όλες τις χώρες όπου υπάρχει η ΣΕΒ υποστηρίζουν πλέον σαφώς την υπόθεση ότι η ανακύκλωση πρωτεϊνών από μηρυκαστικά που έχουν υποστεί ανεπαρκή θερμική επεξεργασία μέσω της ενσωμάτωσής τους στην τροφή των μηρυκαστικών αποτέλεσε την κύρια πηγή για την επιδημία της ΣΕΒ. Ορισμένες πρωτεΐνες που προέρχονται από μηρυκαστικά, όπως το όξινο φωσφορικό ασβέστιο, καθώς και οι ζελατίνες και τα προϊόντα της υδρόλυσης πρωτεϊνών που προέρχονται από δέρμα, έχουν χαρακτηριστεί ως ασφαλείς σε διάφορες γνώμες της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής (ΕΣΕ), με την προϋπόθεση ότι προέρχονται από τις κατάλληλες πηγές και έχουν υποστεί κατάλληλη επεξεργασία. Οι εν λόγω πρωτεΐνες αποτελούν αντικείμενο εξαιρέσεων βάσει αυστηρών προϋποθέσεων στο πλαίσιο της υπάρχουσας εκτεταμένης απαγόρευσης των ζωοτροφών.

3.2. Πρωτεΐνες μη μηρυκαστικών

Οι πρωτεΐνες που προέρχονται από μη μηρυκαστικά δεν έχουν εμπλακεί σε κρούσματα ΣΕΒ και δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις που να υποδεικνύουν τη συμμετοχή πρωτεϊνών μη μηρυκαστικών στη μετάδοση της ΣΕΒ. Ωστόσο, αποδείχθηκε αναγκαίο να απαγορευθεί η χρήση μη μηρυκαστικών στις ζωοτροφές για λόγους ελέγχου. Συγκεκριμένα, δεν υπάρχουν αναλυτικές μέθοδοι που να διακρίνουν ανάμεσα σε πρωτεΐνες μηρυκαστικών και μη μηρυκαστικών στις ζωοτροφές. Επομένως, εάν χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές πρωτεΐνες μη μηρυκαστικών δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί η παρουσία δυνητικά μολυσμένων πρωτεϊνών μηρυκαστικών.

Στη γνώμη της περί ανακύκλωσης εντός του ίδιου είδους που εξέδωσε στις 17 Σεπτεμβρίου 1999, εξετάζει τον κίνδυνο εξάπλωσης των ΜΣΕ στα μη μηρυκαστικά από τη χρήση ζωικών υποπροϊόντων ως ζωοτροφών. Στη γνώμη αυτή αναφέρεται ότι ο θεωρητικός κίνδυνος νεοεμφανιζόμενων ζωικών ΜΣΕ, μεταδιδόμενων από τις ζωοτροφές, θα μπορούσε να μειωθεί εάν αποφευχθεί η ανακύκλωση εντός του ίδιου είδους.

Συνεπώς στην απαγόρευση της ανακύκλωσης εντός του ίδιου είδους (άρθρο 22 παράγραφος 1) του κανονισμού περί ζωικών υποπροϊόντων (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 περιλαμβάνονται οι πρωτεΐνες των μη μηρυκαστικών καθώς και επιπλέον προϋποθέσεις για την αποφυγή της μετάδοσης των ΜΣΕ από τις ζωοτροφές, όπως π.χ. η υποχρέωση της ανακύκλωσης μόνον των υποπροϊόντων που προέρχονται από ζώα που είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο, ή της επεξεργασίας των μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών από θηλαστικά κάτω από συνθήκες 133°/20'/3bar.

4. Αποτελεσματα των ελεγχων στα κράτη μέλη

4.1. Εκθέσεις των κρατών μελών

Το 2001 και το 2002 τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με τον έλεγχο της εφαρμογής της απαγόρευσης των ζωοτροφών. Στο συνημμένο παράρτημα παρατίθεται συνοπτική παρουσίαση των εν λόγω εκθέσεων. Σύμφωνα με αυτές, έχει σημειωθεί σημαντική σταδιακή μείωση των δειγμάτων που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες. Το 2002 ο αριθμός αυτών των δειγμάτων ήταν πολύ περιορισμένος. Επιπλέον, οι ποσότητες των απαγορευμένων πρωτεϊνών ήταν κάτω από το 0,5% σε όλα τα δείγματα των ζωοτροφών που προορίζονται για τα ζώα εκτροφής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα μη συμμορφούμενα δείγματα δεν οφείλονται σε απάτη, αλλά σε άλλες συνθήκες όπως π.χ.:

- διασταυρούμενη μόλυνση των ζωοτροφών για μηρυκαστικά με ιχθυάλευρα που προορίζονται για άλλα είδη,

- παρουσία τρωκτικών ή πτηνών στα υλικά των ζωοτροφών,

- αμφίβολα αποτελέσματα που θεωρούνται ως θετικά για προληπτικούς λόγους,

- διασταυρούμενη μόλυνση των υλικών ζωοτροφών στη διάρκεια διαδοχικών μεταφορών από το ίδιο όχημα των μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών (ΜΖΠ) που προορίζονται για τροφή των κατοικίδιων ζώων συντροφιάς,

- τετηγμένα λίπη που πιθανώς περιέχουν ίχνη οστών.

Η πιθανότητα οι παραβιάσεις που εντοπίστηκαν το 2002 να επέφεραν κίνδυνο για την υγεία των ζώων είναι πολύ περιορισμένη, εφόσον εφαρμόζονται άλλα μέτρα όπως η αφαίρεση και η καταστροφή των ειδικών υλικών κινδύνου.

4.2. Επιθεωρήσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Επιτροπής (ΓΤΚΘ)

Το 2001 και το 2002 το ΓΤΚΘ διεξήγαγε αποστολές σε όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να εξετάσει την εφαρμογή των διατάξεων πρόληψης των ΜΣΕ. Το ΓΤΚΘ ανέφερε την ύπαρξη ορισμένων ανεπαρκειών, ιδιαίτερα όσον αφορά τους ελέγχους της σωστής εφαρμογής της απαγόρευσης των ζωοτροφών. Οι σημαντικότερες ανεπάρκειες για το 2002 αφορούν τη στοχοθέτηση των προγραμμάτων ελέγχου, τη διοχέτευση των ιχθυαλεύρων και τη συνέχεια που δίνεται στις περιπτώσεις θετικού αποτελέσματος των εργαστηριακών δοκιμών.

Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή επιβεβαίωσε και διασαφήνισε ορισμένες από αυτές τις απαιτήσεις στην "Σύσταση της Επιτροπής για το συντονισμό πρόγραμμα επιθεώρησης στον τομέα της διατροφής των ζώων για το 2003" [7].

[7] EE L 34, 11.2.2003, σ. 20.

5. Ανιχνευση των ζωικων πρωτεϊνων απο διαφορα ειδη ζωων στισ ζωοτροφεσ

Για τον έλεγχο της απαγόρευσης των ζωοτροφών έχουν ουσιαστική σημασία οι επικυρωμένες δοκιμές για την ανίχνευση της παρουσίας πρωτεϊνών από μηρυκαστικά στις ζωοτροφές.

Αυτή τη στιγμή, οι μικροσκοπικές εξετάσεις, όπως καθορίζεται στην οδηγία 98/88/ΕΚ του Συμβουλίου, είναι η μόνη επίσημη δοκιμή για την ανίχνευση ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές. Η δοκιμή είναι πολύπλοκη, απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ η διαφοροποίηση των πρωτεϊνών που προέρχονται από τα διάφορα είδη είναι δύσκολη και σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και αδύνατη.

Οι υφιστάμενες μέθοδοι που βασίζονται στον εντοπισμό DNA ειδικού για το συγκεκριμένο είδος (π.χ. PCR) ή πρωτεϊνών (π.χ. ανοσολογικές δοκιμασίες) δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν, επειδή όλες οι πρωτεΐνες θηλαστικών υποβάλλονται υποχρεωτικά σε επεξεργασία σε 133°/20'/3bar προτού χρησιμοποιηθούν σε ζωοτροφές. Η επεξεργασία αυτή μετουσιώνει το DNA και άλλες πρωτεΐνες και δεν είναι πλέον δυνατόν να επιδειχθεί από ποιο είδος προέρχονται το DNA ή οι πρωτεΐνες.

Η διαφοροποίηση των πρωτεϊνών από μηρυκαστικά από τις άλλες ζωικές πρωτεΐνες στις ζωοτροφές είναι ένα βασικό εργαλείο ελέγχου, απαραίτητο πριν από οποιαδήποτε πρωτοβουλία για σημαντική χαλάρωση της απαγόρευσης των ζωοτροφών. Αναμένεται ότι βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα θα είναι διαθέσιμες μέθοδοι προσαρμοσμένες σε κάθε είδος. Για τον σκοπό αυτόν και παράλληλα με τις ιδιωτικές έρευνες, η Επιτροπή έχει αναλάβει ορισμένες πρωτοβουλίες:

* η Επιτροπή συγχρηματοδοτεί το ερευνητικό σχέδιο STRATFEED, το οποίο καταρτίζει στρατηγικές και μεθόδους για την ανίχνευση και την ποσοτική μέτρηση των ιστών από θηλαστικά στις ζωοτροφές. Το σχέδιο ξεκίνησε το 2001 και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο 2004.

* Παράλληλα, η Επιτροπή έχει χρηματοδοτήσει μία δοκιμή δακτυλίου, η οποία συντονίζεται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής, και πιο συγκεκριμένα από το Ινστιτούτο Υλικών Αναφοράς και Μετρήσεων (IRMM-JRC). Στην εν λόγω δοκιμή συμμετείχαν περίπου 50 εργαστήρια. Τα αποτελέσματά της δείχνουν ότι ο εντοπισμός πρωτεϊνών θηλαστικών σε ποσοστό 0,5% στις ζωοτροφές ήταν ικανοποιητικός, αλλά το 50% των εργαστηρίων δεν κατάφεραν να εντοπίσουν μόλυνση από πρωτεΐνες θηλαστικών σε ποσοστό 0,1% σε ζωοτροφές που περιέχουν ιχθυάλευρα με τη σημερινή μέθοδο ανίχνευσης (μικροσκοπική εξέταση). Επιπλέον, έγινε σαφές ότι οι εναλλακτικές μέθοδοι για τη διάκριση μεταξύ πρωτεϊνών από πουλερικά ή χοίρους και πρωτεϊνών από μηρυκαστικά απαιτούν περαιτέρω επικύρωση πριν να μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο της απαγόρευσης των ζωοτροφών. Για να βελτιωθεί η επίδοση των εργαστηρίων ελέγχου, θα προσφερθεί ειδική κατάρτιση το Σεπτέμβριο του 2003. Στο τέλος του 2003 προβλέπεται να διεξαχθεί δοκιμή δακτυλίου για να επικυρωθεί τροποποιημένη έκδοση της μικροσκοπικής εξέτασης και εναλλακτικών μεθόδων.

6. Πλεονεκτηματα τησ σημερινησ εκτεταμενησ απαγορευσησ των ζωοτροφών

Η σημερινή απαγόρευση των ζωοτροφών παρέχει υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας και έχει σκοπό να αποτρέψει την έκθεση νέων ζώων στον παράγοντα της ΣΕΒ μέσω των ζωοτροφών, οπότε με την πάροδο του χρόνου θα εξαλειφθεί η ΣΕΒ.

Οι προηγούμενες απαγορεύσεις που απαγόρευαν μόνο τα κρεατοστεάλευρα μηρυκαστικών ή θηλαστικών από τη διατροφή των μηρυκαστικών δεν ήταν αποτελεσματικές. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους απέτυχαν οι προηγούμενες απαγορεύσεις ήταν είτε η διασταυρούμενη μόλυνση των ζωοτροφών για μηρυκαστικά σε μονάδες παραγωγής ζωοτροφών ή κατά την αποθήκευση και μεταφορά, είτε η διασταυρούμενη σίτιση μηρυκαστικών με ζωοτροφές που προορίζονταν για άλλα είδη. Επεκτείνοντας την απαγόρευση σε όλα τα εκτρεφόμενα είδη μπορεί να αποκλειστεί η διασταυρούμενη σίτιση σε επίπεδο κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης και επίσης είναι πολύ πιο εύκολο να προληφθεί η διασταυρούμενη μόλυνση στις μονάδες παραγωγής ζωοτροφών και κατά τη διάρκεια της αποθήκευσης και μεταφοράς.

Άλλο ένα πρόβλημα με τις προηγούμενες απαγορεύσεις των ζωοτροφών ήταν το γεγονός ότι η παρουσία δυνητικά μολυσμένων πρωτεϊνών μηρυκαστικών δεν μπορούσε να ελεγχθεί αποτελεσματικά, καθώς οι πρωτεΐνες μη μηρυκαστικών μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν νόμιμα σε ζωοτροφές, λόγω απουσίας ειδικών αναλυτικών μεθόδων. Η τρέχουσα απαγόρευση μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με μικροσκοπικές εξετάσεις, εφόσον δεν είναι αναγκαία η διαφοροποίηση της προέλευσης της πρωτεΐνης (από μηρυκαστικά ή άλλα ζώα).

Τέλος, οι διατάξεις της τρέχουσας απαγόρευσης των ζωοτροφών είναι απλές και ευνόητες όχι μόνο για τη βιομηχανία, αλλά και για το κοινό και τους καταναλωτές, γεγονός που μπορεί να συνεισφέρει σε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ασφάλεια του βοείου κρέατος.

7. Μειονεκτηματα τησ σημερινησ εκτεταμενησ απαγορευσησ των ζωοτροφών

Αυτή τη στιγμή, η τελική διάθεση των ζωικών υποπροϊόντων που προέρχονται από ζώα κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο γίνεται κυρίως με τρόπο μη οικονομικό, όπως π.χ. με άμεση αποτέφρωση ή με υγειονομική ταφή. Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο, από ένα σύνολο 16,1 εκατ. τόνων ζωικών υποπροϊόντων που συλλέγονται στα κράτη μέλη, 14,3 εκατ. τόνοι προέρχονται από ζώα που είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο. Το συνολικό κόστος της τελικής διάθεσης των υποπροϊόντων κυμαίνεται σε κάθε κράτος μέλος από EUR100 έως EUR300 ανά τόνο. Τα αποθέματα μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών εξακολουθούν να αυξάνονται σε ορισμένα κράτη μέλη. Στο σύνολο, 3.640.000 τόνοι κρεατοστεαλεύρων προορίζονται για τελική διάθεση κάθε χρόνο, ενώ η ικανότητα αποτέφρωσης στην ΕΕ το 2001 ήταν περίπου 2.500.000 τόνοι. Στοιχεία που συλλέχθηκαν από τα κράτη μέλη το 2002 δείχνουν σημαντικές επενδύσεις για τη βελτίωση της ικανότητας (συν-)αποτέφρωσης, αλλά πολύ περιορισμένη αύξηση επενδύσεων σε εναλλακτικούς τρόπους τελικής διάθεσης όπως η παραγωγή βιοαερίου.

Η απαγόρευση των ζωοτροφών αυξάνει τις δαπάνες παραγωγής του κρέατος (αυξημένες δαπάνες για τη διατροφή των ζώων και επιπλέον έξοδα για την τελική διάθεση των υποπροϊόντων) και συνεπώς υποβαθμίζει την ανταγωνιστικότητα του κρέατος που παράγεται στην Κοινότητα σε σχέση με τις τρίτες χώρες.

8. Προσφατεσ εξελιξεισ

Η απουσία επικυρωμένων δοκιμών για τη διαφοροποίηση μεταξύ πρωτεϊνών από μηρυκαστικά και πρωτεϊνών από μη μηρυκαστικά καθιστά σκόπιμη τη διατήρηση της βάσης για τη σημερινή απαγόρευση των ζωοτροφών. Επιπλέον, δεν είναι ακόμα δυνατή η επαλήθευση ότι ο κανονισμός περί ζωικών υποπροϊόντων εφαρμόζεται σωστά, εφόσον τέθηκε σε ισχύ μόλις την 1η Μαΐου 2003.

Συνεπώς, η Επιτροπή πρότεινε να περιληφθούν οι τρέχουσες διατάξεις στο παράρτημα IV του κανονισμού για τις ΜΣΕ, διασαφηνίζοντας έτσι τη νομική κατάσταση. Η πρόταση έλαβε ευνοϊκή γνώμη από τη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων στις 17 Ιουνίου του 2003 και τώρα βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης. Δεν ήταν αναγκαία η αναμονή για την κατάταξη των χωρών σύμφωνα με την κατάσταση της ΣΕΒ, καθώς κρίθηκε σκόπιμο να διατηρηθεί σε όλη την Κοινότητα η απαγόρευση της χρήσης των ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές, όποια και αν είναι η μελλοντική κατάσταση της ΣΕΒ στο εκάστοτε κράτος μέλος.

Παράλληλα, εισάγονται ορισμένες δευτερεύουσες τροποποιήσεις στους υπάρχοντες κανόνες, όπως:

- ευθυγράμμιση με τις διατάξεις του κανονισμού περί ζωικών υποπροϊόντων (διασταυρούμενες παραπομπές όπου αυτό αρμόζει, διοχέτευση των ιχθυαλεύρων).

- εξαίρεση για να επιτραπούν τα εξής στη διατροφή των μη μηρυκαστικών:

- η χρήση προϊόντων της υδρόλυσης πρωτεϊνών που προέρχονται από όλους τους ιστούς των μη μηρυκαστικών. και

- η χρήση του όξινου φωσφορικού ασβεστίου που προέρχεται από μη μηρυκαστικά.

- εξαίρεση για να επιτραπεί η χρήση αιματαλεύρου και προϊόντων αίματος από μη μηρυκαστικά στη διατροφή των ψαριών.

Οι διατάξεις μπορούν να επανεξεταστούν υπό το πρίσμα νέων επιστημονικών στοιχείων, της διαθεσιμότητας αξιόπιστων δοκιμών και βελτιωμένων μέτρων ελέγχου στα κράτη μέλη. Όσον αφορά ειδικότερα τα ιχθυάλευρα, αναμένεται ότι οι συνεχιζόμενες προσπάθειες της Επιτροπής να υποστηρίξει τη βελτίωση των μεθόδων για τη διάκριση των ιχθυαλεύρων από πρωτεΐνες θηλαστικών μπορεί να οδηγήσει σε επανεξέταση της απαγόρευσης των ιχθυαλεύρων εντός 6 - 12 μηνών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Εξέλιξη των παραβάσεων όσον αφορά τις διατάξεις της απαγόρευσης των ζωοτροφών, βάσει πληροφοριών που δόθηκαν στην Επιτροπή την 1η Μαΐου 2003.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>