Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, κέντρων ερευνών και πανεπιστημίων και τους κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας για την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2002-2006)"

(2002/C 94/01)

Στις 14 Νοεμβρίου 2001, και σύμφωνα με τα άρθρα 167 και 172, παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής και Οικονομικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του με βάση την έκθεση του εισηγητή κ. Malosse στις 4 Φεβρουαρίου 2002.

Κατά την 388η σύνοδο ολομέλειας της 20ης και 21ης Φεβρουαρίου 2002 (συνεδρίαση της 21ης Φεβρουαρίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 68 ψήφους υπέρ, 1 κατά και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης εξασφαλίζουν τις προϋποθέσεις αποτελεσματικής υλοποίησης του 6ου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της έρευνας(1) και των ειδικών προγραμμάτων του. Πρέπει να σημειωθεί ότι το κείμενο αυτό αποτελεί για πρώτη φορά αντικείμενο συναπόφασης μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου.

1.2. Μολονότι το σχέδιο απόφασης έχει τεχνικό χαρακτήρα, συνεπάγεται ορισμένες πολιτικές επιλογές, σε ό,τι αφορά για παράδειγμα τη συμμετοχή νομικών προσώπων τρίτων χωρών, τα κριτήρια προτεραιότητας κατά την επιλογή των έργων και την πρόσβαση στις γνώσεις που προκύπτουν από τα ερευνητικά έργα.

1.3. Το ενδιαφέρον της ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής πρέπει να συμπεριλάβει το ζήτημα της διοικητικής απλούστευσης, σύμφωνα με τον κώδικα καλής συμπεριφοράς που υιοθέτησε επί του θέματος(2). Στην πραγματικότητα, πολλοί ερευνητικοί φορείς δυσανασχετούν με τις υπερβολικές διατυπώσεις που απαιτούνται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής έρευνας και η ΟΚΕ έχει καταστεί επανειλημμένως αποδέκτης των παραπόνων τους.

2. Οι καινοτομίες της πρότασης της Επιτροπής

2.1. Οι νέοι κανόνες θεσπίστηκαν προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι νέοι προσανατολισμοί του 6ου προγράμματος πλαισίου, ιδίως η εμφάνιση δύο νέων τρόπων παρέμβασης: η υποστήριξη των δικτύων αριστείας και των ολοκληρωμένων ερευνητικών έργων. Στο πλαίσιο αυτό, θα δοθούν άμεσες επιχορηγήσεις στους προϋπολογισμούς τους.

2.2. Θεσπίζεται πλήρης ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για τους συμμετέχοντες που προέρχονται από τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες υποψήφιες χώρες, καθώς και για τους διεθνείς οργανισμούς επιστημονικής συνεργασίας με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Πυρηνικών Ερευνών (CERN) ...

2.3. Οι υποψήφιες χώρες είναι ασφαλώς επιλέξιμες με ισότιμα δικαιώματα. Οι οργανισμοί άλλων τρίτων χωρών δύνανται για πρώτη φορά να συμμετέχουν αυτοδικαίως στις περισσότερες δραστηριότητες του προγράμματος πλαισίου, ιδίως οι τρίτες χώρες που είναι επιλέξιμες για ειδικές δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας του προγράμματος πλαισίου (Ρωσία και κράτη της ΚΑΚ, τρίτες μεσογειακές χώρες και αναπτυσσόμενες χώρες, χώρες ΑΚΕ, χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας), οι οποίες, πέραν τούτου, θα τυγχάνουν χρηματοδότησης αυτοδικαίως.

2.4. Παρέχεται η δυνατότητα στις ήδη υφιστάμενες κοινοπραξίες που αναλαμβάνουν δίκτυα και ολοκληρωμένα έργα να τροποποιούν το εταιρικό σχήμα, προκηρύσσοντας μεταξύ άλλων οι ίδιες διαγωνισμούς, υπό τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το μέτρο αυτό ενδέχεται να ευνοήσει τις ΜΜΕ, η συμμετοχή των οποίων στο πρόγραμμα πλαίσιο έχει καθοριστεί στο 15 % κατ' ελάχιστο όριο.

2.5. Καθιερώνεται μεγαλύτερη ευελιξία, μέσω ενιαίου προγράμματος εργασίας ανά ειδικό πρόγραμμα που μπορεί να τροποποιηθεί ανά πάσα στιγμή, και μέσω προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών με μεταβλητή ημερομηνία ανάλογα με τις ανάγκες.

2.6. Θεσπίζονται ευέλικτοι χρηματοδοτικοί κανόνες με τη χορήγηση προκαταβολών. Εντούτοις, θα υπάρξει παράλληλα ενίσχυση των εκ των υστέρων ελέγχων και της καθιερωμένης υποχρέωσης της πιστοποίησης των λογαριασμών από έναν ανεξάρτητο ελεγκτή, δραστηριότητα την οποία μπορεί να αναλάβει εξ ολοκλήρου η Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, θα οριστούν ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες για την παρακολούθηση των δικτύων αριστείας και των ολοκληρωμένων έργων και, σε περίπτωση που θεωρείται αναγκαίο, για ορισμένες κλασικές δραστηριότητες.

2.7. Καθιερώνεται ευελιξία στους κανόνες διάδοσης όσον αφορά έναν συμμετέχοντα σε κοινοπραξία, δίδοντάς του για παράδειγμα τη δυνατότητα να μην κοινοποιήσει στους εταίρους του ορισμένα στοιχεία της προϋπάρχουσας τεχνογνωσίας του ή περιορίζοντας το δικαίωμα πρόσβασης ορισμένων συμμετεχόντων στα αποτελέσματα.

2.8. Οι οντότητες που συμμετέχουν σε διαγωνισμό δεν υποχρεούνται πλέον να αποδείξουν, με την υπογραφή της σύμβασης, ότι διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων. Αυτό σήμαινε ότι υποχρεούντο να προσκομίσουν τραπεζικές εγγυήσεις, απόδειξη την οποία δεν μπορούσαν να αποκτήσουν ή/και ήταν πολύ δαπανηρή για τις μικρές επιχειρήσεις, και ιδίως για τις νέες επιχειρήσεις. Σε αντιστάθμισμα, η Επιτροπή καθιερώνει σχέση αλληλεγγύης μεταξύ όλων των μελών μιας κοινοπραξίας, γεγονός που συνεπάγεται ότι, ακόμη και θεωρητικά, διατηρεί το δικαίωμα να στραφεί εναντίον των πιο αξιόπιστων εταίρων σε περίπτωση ασυνέπειας. Προβλέπονται εξαιρέσεις για τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου και η κοινοπραξία δύναται να καθορίσει εσωτερικούς κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους οι συμμετέχοντες καθίστανται υπεύθυνοι μόνο για το μερίδιο του κοινοτικού προϋπολογισμού που τους χορηγήθηκε.

3. Παρατηρήσεις της ΟΚΕ

3.1. Οι κανόνες συμμετοχής αφορούν τη μεγαλύτερη απλούστευση και διαφάνεια, καθώς και την αυξημένη συνοχή με τους στρατηγικούς στόχους της Ένωσης. Πρόκειται για την ταυτόχρονη εξασφάλιση μεγαλύτερης ανάδειξης και αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής δράσης και αντιστοιχίας του προγράμματος με τις επιδιώξεις των πολιτών.

3.2. Όσον αφορά την απλούστευση:

3.2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις νέες διατάξεις στο βαθμό που θα εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ευελιξία, καλύτερη διαφάνεια καθώς και ίσες δυνατότητες πρόσβασης. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει ιδίως την κατάργηση της υποχρέωσης προσκόμισης τραπεζικής εγγύησης, η οποία μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη στην απόκτησή της και δαπανηρή. Επικροτεί επίσης το σύστημα προκαταβολών από τον προϋπολογισμό, το οποίο θα αντικαταστήσει επωφελώς την αποζημίωση των δαπανών, η οποία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ταμειακής ρευστότητας. Αυτές οι δύο καινοτομίες θα αποβούν προς όφελος των ΜΜΕ, οι οποίες πρέπει να αποτελούν τον κεντρικό στόχο του 6ου προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ, λαμβανομένου υπόψη του αποφασιστικού ρόλου τους για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης.

3.2.2. Μολαταύτα, δεν παρουσιάστηκε καμία ειδική διάταξη για την απλούστευση των διατυπώσεων κατά τη διαδικασία κατάθεσης των φακέλων, ιδίως σχετικά με τις προτάσεις αποκέντρωσης που υπέβαλε η ΟΚΕ με την ευκαιρία του 5ου προγράμματος πλαισίου. Ωστόσο, η πτυχή αυτή είναι θεμελιώδους σημασίας, και η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να υποβάλει ένα σχέδιο δράσης για την απλούστευση των διαδικασιών, σύμφωνα με τη μέθοδο των δράσεων "Slim". H OKE αποδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν υιοθέτησε άλλες προτάσεις τις οποίες είχε υποβάλει η ΟΚΕ για την απλούστευση των διαδικασιών και τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ, όπως η αποκέντρωση των μηχανισμών προεπιλογής και η χορήγηση συνολικών επιχορηγήσεων σε ενδιάμεσους οργανισμούς. Με το μηχανισμό αυτό θα αμβλυνόταν ιδίως η αβεβαιότητα σχετικά με τις ημερομηνίες δημοσίευσης των προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών, ενώ θα προσέφερε και μια υπηρεσία αρωγής κατά την υποβολή των έργων.

3.2.3. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή υιοθέτησε την πρότασή της να θεωρούνται ως επιλέξιμες οντότητες οι ενώσεις εταιρειών, όπως επιμελητήρια, επαγγελματικές οργανώσεις ή τεχνικά κέντρα, καθώς και οι άλλες ενώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Υποδεικνύει κυρίως ότι οι ενώσεις αυτές μπορούν να συμμετέχουν σε έργα ως συντονιστές παρακολούθησης των έργων, ιδίως, προκειμένου να εξασφαλιστούν οι προοπτικές διάδοσης και αξιοποίησης. Η συμμετοχή τους πρέπει να ενθαρρυνθεί όσον αφορά τα έργα για τις ΜΜΕ.

3.2.4. Σε ό,τι αφορά τις δραστηριότητες που διεξάγουν όμιλοι επιχειρήσεων, η ΟΚΕ προτείνει να καταστούν επιλέξιμα γι' αυτούς τους ομίλους έργα διεθνούς συνεργασίας, με στόχο να εγκαθιδρυθεί ένα μόνιμο πλαίσιο τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων. Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να διεξάγονται τόσο στο εσωτερικό της Ένωσης, όσο και με τις χώρες εταίρους, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, των τρίτων χωρών της Μεσογείου και ιδιαίτερα της Λατινικής Αμερικής.

3.2.5. Όσον αφορά τη σχέση αλληλεγγύης μεταξύ των συμμετεχόντων, προκειμένου η διάταξη αυτή να μην αποθαρρύνει τις μεγάλες ομάδες από την ένωσή τους με μικρές οντότητες, που θεωρούνται συχνότερα ασυνεπείς, η ΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί ένα καθεστώς ασφάλισης που θα αναληφθεί εξ ολοκλήρου από τον κοινοτικό προϋπολογισμό και το οποίο θα επιτρέπει έτσι στην ΕΕ να υπερασπίζεται επαρκώς τα οικονομικά συμφέροντά της. Εάν δεν θεσπιστεί ένας τέτοιος μηχανισμός, η ΟΚΕ κρίνει ότι θα είναι ολέθρια η καθιέρωση της αρχής της σχέσης αλληλεγγύης.

3.2.5.1. Ωστόσο, υπάρχουν φόβοι ότι παρόμοια χρηματοδότηση του καθεστώτος ασφάλισης (από την κοινοτικό προϋπολογισμό) θα οδηγήσει σε δραστική μείωση των οικονομικών πόρων που διατίθενται για την έρευνα και την ανάπτυξη. Προτείνεται γι' αυτό να διευρευνηθούν προηγουμένως οι δυνατότητες και το κόστος παρόμοιων ασφαλίσεων στα πλαίσια πρότυπου προγράμματος.

3.2.5.2. Ένα πρόσθετο πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι τα κρατικά ιδρύματα και τα ιδρύματα που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε κοινοπραξίες αλληλέγγυου ευθύνης. Κατ' αυτόν τον τρόπο αποκλείεται όμως η συμμετοχή των ιδρυμάτων αυτών.

3.2.6. Ως προς το ζήτημα της επιλογής των μέσων, η ΟΚΕ προτείνει οι φορείς να έχουν ελευθερία επιλογής. Οι διάφοροι τρόποι λειτουργίας που θα προταθούν κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποτελούν ένα "κουτί εργαλείων", τα οποία οι φορείς μπορούν να επιλέγουν ανάλογα με τις ανάγκες, καθώς και να τα εξελίσσουν σύμφωνα με την εμπειρία που αποκομίζουν.

3.2.7. H OKE επιδοκιμάζει τη χρήση προκαταβολών και ελπίζει ότι θα χορηγούνται κατά προτεραιότητα στους μικρούς ερευνητικούς οργανισμούς και τις ΜΜΕ και ότι θα καταβάλλονται πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων. Η ΟΚΕ επικροτεί τη χρήση εξωτερικών ελεγκτών με την προϋπόθεση αφενός ότι η επιλογή τους θα ανήκει στη δικαιοδοσία των ανάδοχων έργων, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξακριβώνει μόνο την ανεξαρτησία τους, και αφετέρου ότι οι δαπάνες τους θα αναληφθούν εξ ολοκλήρου από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, στο βαθμό που δεν θα υπάρχει συνολική αύξηση των διοικητικών δαπανών.

3.2.8. H OKE επικροτεί την αρχή της κατάρτισης ενός καταλόγου μη επιλέξιμων δαπανών (αρνητικός κατάλογος) που να συνδέεται με την κατάργηση ενός καταλόγου επιλέξιμων δαπανών (θετικός κατάλογος). Το σύστημα φαίνεται δελεαστικό διότι αποσκοπεί στην απλούστευση. Πρέπει, ωστόσο, να υπάρξει μέριμνα ώστε να μην αποτελέσει το έναυσμα για τη συστηματική αμφισβήτηση των αναλαμβανόμενων δαπανών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για το σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να υπάρξει μια πειραματική φάση, πριν από την οριστική θέσπιση αυτής της αρχής.

3.2.9. Η ΟΚΕ, τέλος, αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη παροχής στους φορείς εργαλείων ενημέρωσης, αρωγής κατά την κατάρτιση και τη διαχείριση των έργων, ιδιαιτέρως μίας σύμβασης πρότυπο ανά όργανο παρέμβασης και ενός οδηγού με συστάσεις για κάθε φάση υλοποίησης των έργων.

3.3. Όσον αφορά τη διαφάνεια:

3.3.1. Ο τρόπος επιλογής, καθώς και ο καθορισμός των δικτύων κέντρων αριστείας παραμένει πολύ ασαφής. Πολλά ερωτήματα δεν βρίσκουν απάντηση στο σχέδιο απόφασης, ιδίως όσον αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης και τους προβλεπόμενους μηχανισμούς για την εξασφάλιση της διάδοσης των αποτελεσμάτων. Η ΟΚΕ επιθυμεί η Επιτροπή να αποσαφηνίσει τις προθέσεις της.

3.3.2. Όσον αφορά τα δίκτυα αριστείας, η υποχρέωση του ελάχιστου αριθμού των τριών ανεξάρτητων νομικών οντοτήτων εγκατεστημένων σε τρία κράτη μέλη ή σε άλλα συνδεδεμένα κράτη (εκ των οποίων τουλάχιστον δύο κράτη μέλη της ΕΕ) δεν θα έπρεπε να μετατρέπεται σε αγώνα συγκαταβατικών εταίρων, ούτε να οδηγεί στον αποκλεισμό, σε ορισμένες αιτιολογημένες περιπτώσεις, πιο περιορισμένων εταιρικών σχέσεων ο συναγωνισμός συγκαταβατικών εταίρων.

3.3.3. Στο επίπεδο των ορισμών (άρθρο 2), θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν ορισμένες αποσαφηνίσεις. Έτσι, στον ορισμό των ΜΜΕ πρέπει να ληφθούν υπόψη οι νέες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια το κριτήριο ανεξαρτησίας, εξαιτίας ορισμένων καταχρήσεων, ιδίως, στον τομέα της έρευνας. Άλλοι ορισμοί που πρέπει να αποσαφηνιστούν αφορούν ιδιαίτερα τον τομέα του προϋπολογισμού.

3.3.4. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει ορισμένες ρήτρες που καθιστούν ευέλικτους τους κανόνες ιδιοκτησίας με τις οποίες αποκλείεται η διάδοση της προϋπάρχουσας τεχνογνωσίας και λαμβάνεται υπόψη η βελτιστοποίηση της διαδικασίας που αφορά την καινοτομία. Ωστόσο, ορισμένες διατάξεις που επιτρέπουν την παρέκκλιση ορισμένων αποτελεσμάτων από τους συνήθεις κανόνες διάδοσης μεταξύ συμμετεχόντων της ίδιας κοινοπραξίας, μπορούν να είναι επιζήμιες για τις ΜΜΕ ή για άλλες μικρές ερευνητικές οντότητες. Πρέπει λοιπόν να προβλεφθεί ένας συνοδευτικός μηχανισμός γι' αυτές, προκειμένου να τους παρέχονται συμβουλές για τις καλύτερες δυνατές πρακτικές στον τομέα των δυνατών ρυθμίσεων μεταξύ συμμετεχόντων μιας κοινοπραξίας.

3.3.5. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη δυνατότητα των κοινοπραξιών να προκηρύσσουν οι ίδιες διαγωνισμούς για ορισμένες εργασίες ή για την επέκταση των δραστηριοτήτων, υπό την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιούνται σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει καθορίσει η Επιτροπή, προκειμένου να εξασφαλίζεται η διαφάνεια, η ισότιμη αντιμετώπιση και η συνοχή με τους στόχους του προγράμματος. Η ΟΚΕ εμμένει ότι, στην περίπτωση αυτή, συμφέρει να εξευρεθούν ευέλικτοι όροι που να επιτρέπουν τη συμμετοχή ομάδων ιδίως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη δυνατότητα των κοινοπραξιών να προκηρύσσουν οι ίδιες διαγωνισμούς για ορισμένες εργασίες ή για την επέκταση των δραστηριοτήτων, υπό την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιούνται με διαφάνεια και σε στενή σύνδεση με την Επιτροπή. Η ΟΚΕ εμμένει ότι, στην περίπτωση αυτή, συμφέρει να εξευρεθούν ευέλικτοι όροι που να επιτρέπουν τη συμμετοχή ομάδων ιδίως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

3.3.5.1. Προκειμένου να διασφαλισθεί η διαφάνεια, η ΟΚΕ προτείνει συγκεκριμένα να δημοσιεύονται οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών στην CORDIS και να συμμετέχει η Επιτροπή ή εμπειρογνώμονες που έχουν ορισθεί δεόντως από αυτή, σε όλα τα στάδια της υποβολής προσφορών από την κατάρτιση μέχρι την παρακολούθηση των συμβολαίων.

3.4. Όσον αφορά τη συνοχή με τους στόχους της Ένωσης:

3.4.1. Χωρίς να αμφισβητείται η αρχή του αρκετά μεγάλου ανοίγματος των προγραμμάτων σε τρίτες χώρες συνδεδεμένες με την Ένωση, μέσω προγραμμάτων συνεργασίας, κρίνεται όντως υπερβολική η διάταξη που προβλέπει ότι "Κάθε νομική οντότητα εγκατεστημένη σε τρίτη χώρα μπορεί να συμμετέχει στο 6ο πρόγραμμα". Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να προαχθούν τα καλώς νοούμενα συμφέροντα της Ένωσης, η διάταξη αυτή πρέπει να προσαρμοσθεί, περιοριζόμενη, αφενός, στις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, και στις συνδεδεμένες υποψήφιες χώρες οι οποίες πρέπει να συμμετέχουν πλήρως και αφετέρου στις τρίτες επιλέξιμες χώρες, στις ειδικές δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας του Προγράμματος πλαισίου, (Ρωσία και κράτη της ΚΑΚ, Τρίτες Μεσογειακές Χώρες και αναπτυσσόμενες χώρες της ΑΚΕ, της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας). Όσον αφορά τη συνεργασία με ανεπτυγμένες χώρες, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 11ης Ιουλίου 2001(3), η ΟΚΕ, μολονότι αναγνωρίζει ότι η συνεργασία ενδείκνυται από οικονομικής και επιστημονικής άποψης, ελπίζει, παρόλα αυτά, να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η αρχή της αμοιβαιότητας και ζητά από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση για την εφαρμογή της αρχής αυτής από τους εταίρους της Ένωσης.

3.4.2. Η απόφαση για τους κανόνες συμμετοχής στο 5ο πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ(4) απαιτούσε στο άρθρο 20 την υποχρεωτική υποβολή σχεδίου τεχνολογικής εφαρμογής. Η ΟΚΕ είχε εγκρίνει το μέτρο αυτό που αποσκοπούσε στην εξασφάλιση του βιομηχανικού αντίκτυπου του έργου, περιλαμβάνοντας επίσης τους όρους διάδοσης και αξιοποίησης των γνώσεων. Η ΟΚΕ διερωτάται ποιοι λόγοι οδήγησαν στην αντικατάσταση αυτής της διάταξης, από ένα πρόγραμμα αξιοποίησης και διάδοσης που υποβάλλεται μόλις κατά την έναρξη του έργου. Η εγκατάλειψη αυτή μοιάζει ανακόλουθη με τα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής της Λισσαβώνας, του Μαρτίου 2000, για να καταστεί η Ένωση η ανταγωνιστικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο μέχρι το 2010.

3.4.3. Για να επιτευχθούν οι στόχοι που θεσπίστηκαν στη Λισσαβόνα απαιτείται η κατάλληλη επιστημονική και τεχνική βασική κατάρτιση όσο το δυνατόν περισσοτέρων πολιτών καθώς και η καλή ισορροπία και η εποικοδομητική αλληλεπίδραση μακροπρόθεσμης βασικής έρευνας και ανάπτυξης με βάση τις απαιτήσεις των προϊόντων. Ο δυϊσμός αυτός θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και κατά τη θέσπιση των κανόνων συμμετοχής και των αντίστοιχων κριτηρίων για την αξιολόγηση των σχεδίων.

3.4.4. Η ΟΚΕ, βάσει των όσων παρατίθενται στο σημείο 3.4.3, εύχεται οι μείζονες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η απασχόληση, η δημιουργία νέων δραστηριοτήτων, το πνεύμα επιχειρηματικότητας και η ανταγωνιστικότητα, να ληφθούν υπόψη ως κριτήρια αξιολόγησης και για τα έργα.

Βρυξέλλες, 21 Φεβρουαρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 260 της 17.9.2001.

(2) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(3) Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 260 της 17.9.2001, σ. 3.

(4) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ "Αξιολόγηση του 5ου προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ"ΕΕ C 367 της 20.12.2000, σ. 61.