Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την «Προώθηση και προστασία των παραδοσιακών τοπικών γεωργικών προϊόντων - ισχυρό εφόδιο των περιφερειών»

(97/C 34/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε στις 20 Σεπτεμβρίου 1995, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την «Προστασία και προώθηση των παραδοσιακών γεωργικών τοπικών προϊόντων - ισχυρό εφόδιο των περιφερειών» και να αναθέσει στην επιτροπή 2 «Χωροταξία της Υπαίθρου, Γεωργία, Θήρα, Αλιεία, Δάση, Θάλασσα και Ορεινές Περιοχές» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή 2 στις 3 Ιουλίου 1996 (εισηγητές οι κ. Bocklet και Lafay) (CDR 54/96 rιv.) 7

υιοθέτησε, κατά την 14η σύνοδο ολομέλειας στις 18 και 19 Σεπτεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου), ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η διατήρηση πληθυσμών στις αγροτικές περιοχές, ιδιαίτερα δε στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, προϋποθέτει τη σημαντική βελτίωση των βασικών όρων προώθησης των χαρακτηριστικών προϊόντων των περιφερειών της Ένωσης (τα αποκαλούμενα «παραδοσιακά τοπικά προϊόντα»). Τα μέτρα για την προστασία και την προώθηση των παραδοσιακών τοπικών γεωργικών προϊόντων στηρίζουν αποτελεσματικά την απαραίτητη ανάπτυξη της κοινής γεωργικής πολιτικής, ιδιαίτερα ενόψει της περαιτέρω διεθνοποίησης των γεωργικών αγορών και της ένταξης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ). Προϊόντα που φέρουν τα χαρακτηριστικά μιας περιφέρειας ανταποκρίνονται στις επιθυμίες των καταναλωτών όλων των κρατών, εμπνέουν εμπιστοσύνη όσον αφορά τη γεωργική παραγωγή, συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της προστιθέμενης αξίας στις αγροτικές περιφέρειες, κυρίως στις ορεινές περιοχές και στις περιφερειακές ζώνες όπως τα νησιά.

1.2. Ως παραδοσιακά γεωργικά τοπικά προϊόντα θεωρούνται τα φυσικά προϊόντα που επεξεργάζονται και οι υπηρεσίες που προσφέρουν διάφορες επιχειρήσεις σε αγροτικές ζώνες με συγκεκριμένη κοινωνικοοικονομική ταυτότητα. Τα προϊόντα αυτά υπόκεινται σε έντονο ανταγωνισμό, ιδιαίτερα λόγω των εμπορικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν κατά τη διάθεση στην αγορά, δυσκολίες οι οποίες συχνά είναι ανυπέρβλητες για τις μικρές παραγωγικές μονάδες (διαφήμιση, προώθηση των πωλήσεων, διαθεσιμότητα των προϊόντων). Συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση των γεωργικών δραστηριοτήτων, της παραγωγής ειδών διατροφής και των υπηρεσιών στις αγροτικές ζώνες. Η βελτίωση των βασικών όρων εμπορίας των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων συνιστά τον ακρογωνιαίο λίθο της ανάπτυξης και της ενδογενούς αξιοποίησης των τοπικών πόρων στις περιφέρειες της Ένωσης.

1.3. Τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα καθιστούν δυνατή την εναλλακτική χρησιμοποίηση των γεωργικών πρώτων υλών και μέσω αυτής συμβάλλουν στην ελάφρυνση των αγορών που παρουσιάζουν διαρθρωτικό πλεόνασμα. Η διάθεση των προϊόντων αυτών στην αγορά και η επιτυχία τους μακροπρόθεσμα καθιστούν αναγκαία μια εντονότερη συνεκτίμηση των αναγκών και των προσδοκιών των αγοραστών και των καταναλωτών των οποίων η ζήτηση για τα προϊόντα αυτά αυξάνεται διαρκώς. Η ποιότητα αποτελεί αδιαμφισβήτητη συνιστώσα, ακόμη και στο πλαίσιο μεγαλύτερης διεθνοποίησης των συναλλαγών. Τα τρία αυτά σημεία συμφωνούν με τους στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής, η οποία αποσκοπεί μεταξύ άλλων στην προώθηση της διαφοροποίησης και της ποιοτικής βελτίωσης της παραγωγής με βάση την εξέλιξη των αγορών και των προσδοκιών των καταναλωτών. Ως προς αυτό, οι σχετικές ενέργειες αξίζουν την αμέριστη προσοχή των περιφερειακών διοικήσεων, των κρατών μελών και της Ένωσης.

1.4. Η Ενιαία Αγορά και η αύξηση των διεθνών συναλλαγών έχει ενισχύσει αισθητά τη σημασία που αποδίδουν οι οικονομικοί εταίροι στη διασφάλιση της ποιότητας και στην πιστοποίηση των επιχειρήσεων και των προϊόντων. Η ταχεία ανάπτυξη των εξειδικεύσεων [προδιαγραφές ΕΝ (Ευρωπαϊκά πρότυπα και ΔΟΤ (Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης)] στον τομέα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών καθώς και η αύξηση του αριθμού των προϊόντων, κυρίως δε των αγροτοβιομηχανικών, που έχουν πιστοποιηθεί από τους αρμόδιους οργανισμούς, δείχνουν σαφώς την τάση αυτή. Ωστόσο, είναι δυσχερής η καθιέρωση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών σε αγορές που έχουν διευρυνθεί. Επομένως, η διασφάλιση της προέλευσης ως ποιοτικό κριτήριο έχει ιδιαίτερη σημασία.

1.5. Η ποιότητα ως μέσου ανάδειξης των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων, είναι προϊόν συλλογικής προσπάθειας προσδιορισμού της ταυτότητας και περιφερειακής διαφοροποίησης των προϊόντων. Ο στόχος της δράσης όσον αφορά την ποιότητα, συνίσταται στο να πραγματοποιηθούν μεσοπρόθεσμα οικονομίες μέσω βραχυπρόθεσμων επενδύσεων, για την εξασφάλιση και την ανάπτυξη της ποιότητας, τον προσδιορισμό των αιτίων της «έλλειψης ποιότητας» και την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων. Οι εν λόγω βραχυπρόθεσμες επενδύσεις είναι ωστόσο δύσκολο να πραγματοποιηθούν από μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, ή από μονάδες παραγωγής παραδοσιακών τοπικών προϊόντων σε ορεινές περιοχές καθώς και σε μειονεκτικές αγροτικές ζώνες.

1.6. Οι πολιτικές προώθησης παραδοσιακών τοπικών προϊόντων επηρεάζονται θετικά από διάφορες συνεργίες. Από τη μια πλευρά, η φήμη της περιοχής ενδέχεται να συμβάλει στη φήμη των προϊόντων και των υπηρεσιών που παρέχονται στις διευρυμένες αγορές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον αγροτικό τουρισμό. Από την άλλη πλευρά, τα διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες μιας περιοχής και ιδιαίτερα η προσφορά όσον αφορά τον αγροτικό τουρισμό, επηρεάζονται θετικά από κοινές δράσεις (βλ. το παράδειγμα των χωριάτικων και βιοτεχνικών προϊόντων των Πυρηναίων που τέθηκαν από κοινού στο εμπόριο με την κοινή ονομασία «Saveurs des Pyrιnιes» (γεύσεις των Πυρηναίων). Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η επιστράτευση των επιτηδειοτήτων διαφόρων επαγγελματικών κατηγοριών και ομάδων συμφερόντων για τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων που αφορούν τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα.

1.7. Οι ανησυχίες για το περιβάλλον αυξάνουν σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Ένωσης. Μέσω της επιβολής περιοριστικών μέτρων, η οικονομία υποχρεούται τελικά να αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως συνιστώσα της διαχείρισης των πόρων. Εντούτοις, οι χρήστες μπορούν να υποστηρίξουν οικονομικά συμπληρωματικές παροχές αρκεί να είναι ενήμεροι των επιδιωκόμενων στόχων και να έχουν εγγυήσεις όσον αφορά αυτές τις ιδιαίτερες πρακτικές. Τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα μπορούν να ενταχθούν σε αυτή τη λογική, αν συνδεθούν με γεωργικές πρακτικές και μεθόδους μεταποίησης που να σέβονται ιδιαίτερα το φυσικό περιβάλλον και να λαμβάνουν υπόψη την καλή διαβίωση των ζώων. Η διεργασία αυτή απαιτεί αυξημένη προσοχή και ειδικά μέτρα ενθάρρυνσης. Επιπλέον, το γεγονός ότι τα τοπικά προϊόντα διατίθενται, συνήθως, στην περιοχή στην οποία παράγονται, συντελεί, λόγω των μικρών αποστάσεων μεταφοράς σε μειωμένη κατανάλωση ενέργειας και σε μικρότερη επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

1.8. Τέλος, τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση των αγροτικών περιοχών, και συγκεκριμένα στις μειονεκτικές αγροτικές ζώνες, με τους ακόλουθους κυρίως τρόπους: Κατ'αρχάς, ο προσδιορισμός της ταυτότητάς τους καθιστά δυνατή την καθιέρωση σχέσης ανάμεσα στο προϊόν και την περιοχή, με τις εδαφικές και πολιτιστικές της συνιστώσες, και ενδεχομένως ανάμεσα στο προϊόν και ορισμένες μεθόδους ή παροχές στον περιβαλλοντικό ή οικολογικό τομέα. Κατόπιν, η προστασία των προϊόντων αυτών καθιστά σε ορισμένες περιπτώσεις δυνατή τη διαφύλαξη της γαστρονομικής κληρονομιάς που συμβάλλει στη διατήρηση της ταυτότητας των περιοχών. Τέλος, η ενθάρρυνση των κοινών ενεργειών για τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα καθιστά δυνατή την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων όσον αφορά τις συνεργίες για τη διαδικασία προώθησης. Η παρότρυνση των φορέων για ανάληψη πρωτοβουλιών και η δημιουργία ευνοϊκών γενικών συνθηκών για την επιτυχία τους αποτελούν κατάλληλα μέτρα, δεδομένου ότι τα μέτρα που λαμβάνονται για την εξάλειψη των μειονεκτημάτων που χαρακτηρίζουν ειδικά τις μειονεκτικές περιοχές εντάσσονται στα πλαίσια άλλων πολιτικών της Ένωσης.

Κατά συνέπεια η Επιτροπή των Περιφερειών:

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Επιδοκιμάζει την πρόσφατη έγκριση κανονισμών που αφορούν την προστασία των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων, και συγκεκριμένα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 () που αφορά την προστασία των ονομασιών προέλευσης και των γεωγραφικών ενδείξεων, καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 () σχετικά με τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας για τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα. Συγχρόνως, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι περιφέρειες θα πρέπει παράλληλα να διαθέτουν και στο μέλλον τη διακριτική ευχέρεια να αναλαμβάνουν δράσεις οι οποίες αφορούν ένα σύνολο προϊόντων και συντελούν στην ταύτιση της προέλευσης με την ποιότητα. Τα περιφερειακά σήματα προέλευσης και ποιότητας αποτελούν χρήσιμο, αποτελεσματικό και δοκιμασμένο μέσο με το οποίο, αφενός, ικανοποιείται το αίτημα των καταναλωτών για αναφορά της προέλευσης και διατηρείται η ταυτότητα των περιφερειών της Κοινότητας.

Η ΕΤΠ λυπάται, ωστόσο, επειδή δεν υπάρχουν σε όλα τα κράτη μέλη συγκρίσιμα πρότυπα αναφοράς. Χωρίς τα πρότυτα αυτά είναι αδύνατο να διασφαλισθεί ικανοποιητική διασφάλιση του ανταγωνισμού και προστασία των καταναλωτών όσον αφορά τα προϊόντα τα οποία εμπίπτουν στην προαναφερθείσα νομική πράξη.

2.2. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση ότι η Επιτροπή δημοσίευσε τον κατάλογο των προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και των προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων.

2.3. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου () για τη δημιουργία ευρωπαϊκού οικολογικού σήματος, ως συμπλήρωμα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 () για τη βιολογική γεωργία. Ωστόσο, η ρύθμιση αυτή θα πρέπει, επίσης, να αφήνει περιθώρια για τη χρήση περιφερειακών οικολογικών σημάτων.

2.4. Υπενθυμίζει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης και των κρατών μελών το σημαντικό ρόλο των κοινών ενεργειών για την αξιοποίηση των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων, για τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές και για τη διατήρηση της καλλιέργειας της γης στις περιοχές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

3. Ευρωπαϊκά μέτρα για την προστασία και την προώθηση παραδοσιακών τοπικών προϊόντων

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί τα όργανα της Ένωσης, στο πλαίσιο της τρέχουσας προσαρμογής της μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, να προωθήσουν έναν εντονότερο προσανατολισμό προς την ποιότητα των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων (κοινή αρχή), ο οποίος θα προσφέρει στους περιφερειακούς φορείς μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια στα πλαίσια των πολιτικών δραστηριοτήτων τους. Αυτό θα επιτρέψει και την κατάλληλη εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας σε αυτόν τον τομέα. Κύριος στόχος είναι να ενισχυθούν οι συνέργειες μεταξύ των διαφόρων μέσων της γεωργικής πολιτικής - συμπεριλαμβανομένης της συνιστώσας της προαγωγής της ποιότητας - και των διαρθρωτικών ταμείων, κυρίως στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών και των προτύπων σχεδίων.

3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει ιδιαίτερα τις πρωτοβουλίες για την προστασία και την προώθηση των παραδοσιακών προϊόντων στα πλαίσια της διαρθρωτικής πολιτικής. Συγχρόνως θα ήταν σκόπιμο να δημιουργηθεί το κοινοτικό νομικό πλαίσιο στο οποίο θα μπορούν να εντάσσονται και διατάξεις περιφερειακού επιπέδου με τις οποίες καθορίζεται η προστιθέμενη αξία και η προέλευση ενός προϊόντος (π.χ. για τις συμφωνίες ομάδων διαφόρων επαγγελμάτων). Ο κατακερματισμός της γεωργίας και της βιομηχανίας ειδών διατροφής σε μικρές μονάδες, καθώς και ο μεγάλος αριθμός γεωργικών παραγόντων και των εταίρων τους που συμμετέχουν στη μεταποίηση και επεξεργασία ενός παραδοσιακού τοπικού προϊόντος αποτελεί μείζον εμπόδιο προκειμένου για μια παραγωγή που να λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη των προσδοκιών των καταναλωτών. Αντίθετα, η μαζική παραγωγή συγκεντρώνεται στα χέρια ενός μικρού αριθμού παραγόντων που μπορούν να ανταποκριθούν ταχέως στις εντολές της αγοράς ανάλογα με τα βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα συμφέροντα. Σε περίπτωση που διατεθούν στους εταίρους ενώσεων στρατηγικής σημασίας, τα μέσα για την εφαρμογή διατάξεων που είναι σύμφωνες προς τα κοινά συμφέροντα του παραγωγικού κλάδου που εκπροσωπούν, θα δημιουργηθούν συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών και συνεργασιών μεταξύ παραγωγών, παραγόντων της μεταποίησης και της εμπορίας.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί τα κοινοτικά όργανα να χαράξουν το νομικό πλαίσιο για διατάξεις που αφορούν τις περιφέρειες, ώστε να ενισχυθεί η στήριξη των επίσημων πιστοποιήσεων για τα προϊόντα και τις επιχειρήσεις που εντάσσονται σε μια αλυσίδα παραγωγής και προστατεύονται από τους κοινοτικούς κανονισμούς (από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 «για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης», τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 «για τις βεβαιώσεις ιδιοτυπίας» και τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 «περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής», καθώς και - ενδεχομένως - τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1906/90 () «σχετικά με ορισμένους κανόνες εμπορίας για το κρέας πουλερικών» που καθορίζει τον όρο «γεωργικό προϊόν» για τα πουλερικά). Η ΕΤΠ καλεί τα κοινοτικά όργανα, να δημιουργήσουν, εκτός από τις προαναφερθείσες βασικές διατάξεις τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη χορήγηση του περιφερειακού σήματος ποιότητας και προέλευσης, το οποίο ανταποκρίνεται τόσο στις ανάγκες της οικονομίας, όσο και των καταναλωτών. Η Επιτροπή των Περιφερειών παρατηρεί ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις εντάσσονται θαυμάσια στον στόχο 5α των διατάξεων που αφορούν τη χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων της Ένωσης. Παράλληλα, η ΕΤΠ θεωρεί αναγκαία να ληφθούν υπόψη και τα προϊόντα τα οποία δεν εντάσσονται σε ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με την προέλευση ή την βιοτεχνική παραγωγή. Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΤΠ προτείνει να εξετασθούν οι δυνατότητες προστασίας και αξιολόγησης εννοιών όπως «χωριάτικος» ή «βιοτεχνικός» αλλά και των προϊόντων που φέρουν το σήμα «γεωργική» παραγωγή ή των προϊόντων που φέρουν το σήμα εθνικού δρυμού.

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι διαρθρώσεις παραγωγής και προσφοράς, προκειμένου να βελτιωθούν οι δυνατότητες διάθεσης στην αγορά των παραδοσιακών περιφερειακών προϊόντων. Προτείνει κυρίως να προωθηθεί η εφαρμογή της οδηγίας 93/42/ΕΟΚ () η οποία αφορά τις μικρές μονάδες παραγωγής και εμπορίας. Η δημιουργία περιφερειακών δικτύων ποιότητας στην υπηρεσία των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.

3.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί τα ευρωπαϊκά όργανα να μελετήσουν το ενδεχόμενο κατάρτισης ενός ειδικού Χάρτη κατά τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη. Ο Χάρτης αυτός θα μπορούσε να καθορίζει την αναγνώριση ορισμένων πρακτικών καθώς και τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη δέσμευση των τοπικών εταίρων, επιτρέποντας στους καταναλωτές και τους χρήστες να εξακριβώνουν τη συνολική προσφορά μιάς περιοχής που μεριμνά για την ποιότητα των φυσικών προϊόντων και υπηρεσιών, στον τομέα κυρίως της υποδοχής και του τουρισμού, με θετική επίδραση στο περιβάλλον, τα ήθη και τα έθιμα, το τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά.

3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να δημιουργήσει δίκτυο των ευρωπαϊκών περιοχών παραγωγής, το οποίο να στηρίζεται σε ένα Χάρτη ποιότητας των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων (πβλ. παράγραφο 3.3), με στόχο την ενθάρρυνση των παραδειγματικών περιπτώσεων και την προώθηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, αλλά και τη γνωστοποίηση στο κοινό των αποτελεσμάτων σχετικών τακτικών αξιολογήσεων. Το δίκτυο ευρωπαϊκών περιοχών παραγωγής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλα τα μέτρα που αποσκοπούν στην προστασία και στην αξιολόγηση παραδοσιακών τοπικών προϊόντων και δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών 7 επιπλέον θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει και τη μεταβίβαση της τεχνογνωσίας σχετικά με την προσαρμογή των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων στις απαιτήσεις της αγοράς. Επίσης θα μπορούσε να συνεχιστεί η πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την απονομή ενός κυπέλου Ευρώπης στα παραδοσιακά προϊόντα. Το γεγονός αυτό ήδη συνέβαλε στην ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ 60 περιφερειών καθώς και στη δημιουργία δικτύων για την προώθηση προϊόντων ποιότητας. Επίσης θα μπορούσε να διοργανωθεί μια έκθεση ευρωπαϊκών περιφερειακών προϊόντων στα πλαίσια μιας μεταγενέστερης εκδήλωσης.

3.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει στα όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν, σε κοινοτικό επίπεδο, την αναγνώριση του τοπικού ιθύνοντα. Πράγματι, οι κοινές ενέργειες είναι απαραίτητες για την επιτυχία των τοπικών πρωτοβουλιών. Η διάσταση αυτή απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό το οποίο πρέπει να συνασπισθεί γύρω από την σύσταση συνεκτικού σχεδίου. Ο τοπικός ιθύνων έχει ως ρόλο να συντονίζει τις προσπάθειες που καταβάλουν οι διάφοροι παράγοντες στα πλαίσια κοινών ενεργειών που αφορούν τα παραδοσιακά τοπικά προϊόντα.

3.8. H Επιτροπή των Περιφερειών έχει τη γνώμη ότι η αναγνώριση και η πιστοποίηση γεωργικών οργανισμών αλληλεγγύης (όπως π.χ. σύλλογος ελέγχου, εποπτικά συμβούλια, ενώσεις παραγωγών) αποτελεί κατάλληλο μέσο με το οποίο θα είναι δυνατό να διατίθενται στην βιομηχανία μεταποίησης και στο εμπόριο παρτίδες με εμπορεύματα ίσης ποιότητας και όμοιων χαρακτηριστικών. Κατ'αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η διαδικασία αναγνώρισης και πιστοποίησης μικρών και μεσαίων γεωργικών εκεμταλλεύσεων και συγχρόνως αποφεύγεται το κόστος που συνεπάγονται οι διαδικασίες αυτές.

3.9. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει, στα πλαίσια ενός πρότυπου προγράμματος, τις ερευνητικές ενέργειες για την καθιέρωση διαδικασίας έγκρισης της αξιολόγησης περιφερειακών παραδοσιακών γεωργικών προϊόντων. Ο αυξανόμενος αριθμός δεσμευτικών μέτρων και των ελέγχων που συνεπάγεται (π.χ. σχετικά με την καταστολή της χρήσης αναβολιστικών ουσιών και τη χρήση φυτοφαρμάκων) δημιουργούν πρόσθετη επιβάρυνση για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Λαμβανομένων υπόψη των διαπιστώσεων αυτών θα ήταν ίσως σκόπιμο να καθιερωθεί μια ενιαία διαδικασία έγκρισης για ορισμένα παραδοσιακά περιφερειακά προϊόντα.

3.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών λαμβάνει γνώση της πρόσφατης δήλωσης του Επιτρόπου Franz Fischler που αφορούσε την διάθεση 10 εκατομμυρίων Ecu για την καθιέρωση ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας. Υπογραμμίζει ταυτόχρονα, ότι η περιφερειακή διάσταση της ποιότητας θα πρέπει να ευνοηθεί κατά τη δημιουργία του εν λόγω σήματος, με στόχο την επίτευξη συνοχής με τους γενικούς στόχους που επιδιώκουν η κοινή γεωργική πολιτική και τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης. Σχετικά με τη δήλωση αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει με έμφαση ότι η δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού σήματος ποιότητας και ο αποκλεισμός κάθε περιφερεικού συστήματος ποιότητας και ασφάλειας, αντιτίθεται στην ιδέα της περιφερειακής πολυμορφίας, αλλά και στην αρχή της επικουρικότητας. Θα ήταν, ωστόσο, σκοπιμότερο να επαφίεται στις περιφέρειες ο χαρακτηρισμός των ποιοτικών περιφερειακών προϊόντων, αφού ληφθούν υπόψη οι προσδοκίες των καταναλωτών, η μέριμνα για τη φήμη της περιοχής η προστασία της υγείας, οι περιφερειακές μέθοδοι παραγωγής και εφόσον τηρούνται ορισμένα ελάχιστα πρότυπα. Αντιθέτως, η Κοινότητα οφείλει να θεσπίσει τις βασικές ρυθμίσεις οι οποίες απαγορεύουν τη διακριτική υποτίμηση άλλων προϊόντων, καθώς και την παραπλάνηση των καταναλωτών.

3.11. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να λάβει κατάλληλα μέτρα ώστε οι περιφέρειες να είναι αρμόδιες για τον έλεγχο της ποιότητας γεωργικών προϊόντων, ο οποίος διεξάγεται στα πλαίσια της έγκρισης του σήματος περιφερειακής προέλευσης και ποιότητας. Πράγματι, η εμπορική προβολή των παραδοσιακών τοπικών προϊόντων προς τους καταναλωτές στηρίζεται στην αναγνώριση των ιδιότυπων χαρακτηριστικών των εν λόγω προϊόντων και στην παροχή της εγγύησης ότι η εικόνα που κατοπτρίζει το αναγνωριστικό σήμα είναι σύμφωνη με ορισμένες πρακτικές. Θα πρέπει να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες της Επιτροπής Τροφίμων ούτως ώστε να επιταχυνθεί η εναρμόνιση των συστημάτων εποπτείας των προστατευόμενων αναγνωριστικών σημάτων.

3.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να προβλέψει, σε μια οδηγία-πλαίσιο, ελάχιστες συγκρίσιμες προδιαγραφές για την ποιότητα και για τον έλεγχο της προέλευσης ποιοτικών περιφερειακών προϊόντων, χωρίς, ωστόσο, να προβεί στην εκτίμηση της ποιότητας των προϊόντων. Μάλλον θα ήταν σκοπιμότερο να στηριχθεί στα ειδικά χαρακτηριστικά των περιφερειακών προϊόντων, καθώς και στις προσδοκίες των καταναλωτών σχετικά με τα προϊόντα αυτά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να προωθήσει στα πλαίσια του προγράμματος Pacte την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των περιφερειών σχετικά με τα υφιστάμενα συστήματα διασφάλισης της ποιότητας, πριν από τη θέσπιση ευρωπαϊκών γενικών σχεδίων που δεν ανταποκρίνονται στις συνήθειες των περιφερεών (προσέγγιση «από τη βάση προς την κορυφή» και όχι αντίστροφα). Ο χαρακτηρισμός προϊόντων ως παραδοσιακά περιφερειακά προϊόντα συντελεί στην αύξηση της διάθεσης κυρίως εκείνων των προϊόντων που παράγονται και αναπτύσσονται στα πλαίσια κοινοτικών προγραμμάτων. Επομένως, το περιφερειακό σήμα ποιότητας και προέλευσης, αποτελεί συμπλήρωμα της γεωργικής πολιτικής της Κοινότητας. Η ΕΤΠ καλεί, συνεπώς, τις αρχές της Κοινότητας να αναγνωρίσουν πλήρως τα σήματα αυτά.

3.13. Όσον αφορά την εφαρμογή του απαιτούμενου ευρωπαϊκού πλαισίου από διοικητική άποψη, κρίνεται αναγκαίο να προσανατολίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό απ`ό,τι η ισχύουσα νομοθεσία προς κριτήρια σκοπιμότητας και πρακτικής εφαρμογής και δεν πρέπει να δημιουργήσει υπερβολικά υψηλή διοικητική επιβάρυνση. Οι περιφέρειες και οι αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν μπορούν να διαθέσουν, στο βαθμό που τους έχει ανατεθεί η εφαρμογή του πλαισίου, πρόσθετους διοικητικούς χώρους. Είναι επομένως απαραίτητο να διατηρηθούν οι δοκιμασμένες αρχές της αυτοβουλίας και της ίδιας ευθύνης της οικονομίας. Οι κρατικές ενισχύσεις θα πρέπει να επικεντρώνονται, αφένος, στην εξειδίκευση του παραγωγού και, αφετέρου, στη διάδοση των σημάτων.

3.14. Η δημιουργία σημάτων ποιότητας για τα τρόφιμα πρέπει να επαφίεται βασικά στους παρασκευαστές. Η περαιτέρω εξέλιξη της νομοθεσίας δεν θα πρέπει να επηρεάσει τα ήδη δοκιμασμένα σήματα ποιότητας, τα οποία εισήχθησαν από τους παράγοντες της οικονομίας με σημαντικό κόστος και με βάση κοινοτικούς και περιφερειακούς κανόνες.

3.15. Οι νομικές πράξεις και κάθε άλλο μέτρο που αποσκοπεί στην προστασία και προώθηση παραδοσιακών τοπικών γεωργικών προϊόντων, δεν πρέπει να οδηγήσουν σε αύξηση της ρύθμισης της αγοράς ή στη δημιουργία εμποδίων.

3.16. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει κυρίως μια στρατηγική που να προσανατολίζεται περισσότερο προς την αμοιβαία αναγνώριση εθνικών ρυθμίσεων με την έννοια περιφερειακής πολυμορφίας.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. L 208 της 24. 7. 1992, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 208 της 24. 7. 1992, σ. 9.

() Απόφαση αριθ. B4/1299/95.

() ΕΕ αριθ. L 198 της 22. 7. 1991, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 173 της 6. 7. 1990, σ. 1.

() ΕΕ αριθ. L 169 της 12. 7. 1993, σ. 1.