ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

2001/0047 (COD)

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών

1. Εισαγωγη

Όπως ορίζεται στο άρθρο 251 παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή γνωμοδοτεί για τις τροπολογίες που προτείνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση. Στο κείμενο που ακολουθεί, η Επιτροπή αναπτύσσει τη γνωμοδότησή τής επί των τροποποιήσεων που προτείνονται από το Κοινοβούλιο.

2. Ιστορικο

α) Στις 13 Φεβρουαρίου 2001, η Επιτροπή διαβίβασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόταση οδηγίας (COM(2001) 35 τελικό - 2001/047(COD)).

β) Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε την ευνοϊκή της γνώμη επί της πρότασης της Επιτροπής στις 29 Νοεμβρίου 2001.

γ) Η Επιτροπή των Περιφερειών εξέδωσε την ευνοϊκή της γνώμη επί της πρότασης της Επιτροπής στις 20 Σεπτεμβρίου 2001.

δ) Στις 14 Νοεμβρίου 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του, σε πρώτη ανάγνωση, η οποία περιλάμβανε ορισμένες τροπολογίες στην πρόταση της Επιτροπής.

ε) Στις 19 Φεβρουαρίου 2002 (COM(2002) 101 τελικό), η Επιτροπή ενέκρινε, σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2 της Συνθήκης, τροποποιημένη πρόταση που ενσωματώνει, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, 25 και απορρίπτει 18 από τις τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

στ) Το Συμβούλιο ενέκρινε την κοινή του θέση στις 5 Νοεμβρίου 2002.

ζ) Στις 11 Μαρτίου 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σε δεύτερη ανάγνωση ψήφισμα στο οποίο ενσωματώνονταν 39 τροπολογίες επί της κοινής θέσης.

3. Σκοπος της προτασης

Η πρόταση της Επιτροπής για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών αφορά μέτρα για το άνοιγμα της αγοράς λιμενικών υπηρεσιών. Έχει ως στόχο την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους φορείς παροχής υπηρεσιών, καθώς και τον ορισμό σαφών κανόνων και τη θέσπιση ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας για την πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες.

Οι υπό εξέταση λιμενικές υπηρεσίες αφορούν τη διακίνηση φορτίου σε όλες τις παραλλαγές, την εξυπηρέτηση επιβατών και τις τεχνικό-ναυτιλιακές υπηρεσίες όπως ρυμούλκηση, ελλιμενισμός και πλοήγηση. Δύναται να παρέχονται είτε εντός της λιμενικής ζώνης είτε σε πλωτή πρόσβαση προς και από τον λιμένα.

4. Γνώμη της Επιτροπης επι των τροποποιησεων που προταθηκαν απο το Ευρωπαϊκο Κοινοβουλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε κατά τη δεύτερη ανάγνωση 39 τροπολογίες στην κοινή θέση του Συμβουλίου.

Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί 10 τροπολογίες εξ ολοκλήρου, 3 εν μέρει και 4 κατ'αρχήν, με τον όρο της αναδιατύπωσής τους.

Απέρριψε, πάντως, 22 τροπολογίες εξ ολοκλήρου και 3 εν μέρει.

4.1. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή (10 τροπολογίες εξ' ολοκλήρου - 3 εν μέρει).

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι τροπολογίες 1, 2, 5, 7, 9, 11, 14, 27, 31, 32, 28 πρώτο μέρος, 33 πρώτο μέρος και 51 δεύτερο μέρος, συνιστούν ευπρόσδεκτες και σημαντικές αλλαγές ουσίας, επιφέρουν πραγματικές βελτιώσεις και χρήσιμες διευκρινίσεις στο κείμενο.

4.1.1. Αλλαγές ουσίας (2 τροπολογίες - 1 εν μέρει).

Με την τροπολογία 2 (που εισάγει νέο κείμενο στην αιτιολογική σκέψη 5) και την τροπολογία 14 (που δημιουργεί ένα νέο άρθρο 4α), εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας της Επιτροπής για τη διαφάνεια στους λιμένες στους οποίους εφαρμόζεται η οδηγία για τους λιμένες και διασφαλίζει την ουσιαστική τους εφαρμογή.

Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή συμφωνούσε ανέκαθεν με την αρχή που περιλαμβάνεται στις εν λόγω τροπολογίες, η οποία παρέχει μια ικανοποιητική προσέγγιση.

Η τροπολογία 33, πρώτο μέρος, (επί του άρθρου 22 παράγραφος 3) θεσπίζει ομοιόμορφη διάρκεια ισχύος των αδειών που χορηγούνται στην περίπτωση νέων λιμένων και για άλλους λιμένες.

Υπενθυμίζεται ότι στην κοινή θέση η διάρκεια ισχύος των αδειών διαφέρει.

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι δεν υπάρχει πράγματι κανένας αντικειμενικός λόγος να προβλεφθούν διαφορετικές άδειες για τους νέους λιμένες και για τους υπάρχοντες.

4.1.2. Πραγματικές βελτιώσεις (3 τροπολογίες).

Η τροπολογία 11 (επί του άρθρου 2 παράγραφος 5) έχει ως στόχο να ευθυγραμμίσει την περιοδικότητα της αναθεώρησης του καταλόγου των εποχικών λιμένων, οι οποίοι εξαιρούνται από την οδηγία, με την περιοδικότητα της δημοσίευσης άλλων συναφών καταλόγων λιμένων.

Η τροπολογία 5 (επί της αιτιολογικής σκέψης 28) και η τροπολογία 27 (επί του άρθρου 12 παράγραφος 2 στοιχείο (β)) έχουν ως στόχο να διευκρινίσουν τη φύση ορισμένων κινητών περιουσιακών στοιχείων και να τα απαριθμήσουν συγκεκριμένα. Οι επενδύσεις στα στοιχεία αυτά, λόγω του υψηλού τους κόστους, πρέπει να εκλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι επενδύσεις σε πάγια περιουσιακά στοιχεία, όσον αφορά τη διάρκεια των αδειών.

4.1.3. Χρήσιμες διευκρινίσεις (4 τροπολογίες εξ ολοκλήρου - 2 εν μέρει).

Η τροπολογία 1 (επί της αιτιολογικής σκέψης 1) προσθέτει ένα νέο κείμενο το οποίο διευκρινίζει ότι, μεταξύ άλλων, οι κανόνες κοινωνικής προστασίας θα πρέπει να περιλαμβάνονται μεταξύ των κανόνων που θα πρέπει να τηρούνται κατά την εφαρμογή της οδηγίας.

Η τροπολογία 7 και η τροπολογία 51 - δεύτερο μέρος (επί της αιτιολογικής σκέψης 32) προσθέτει ένα νέο κείμενο το οποίο διευκρινίζει ότι τα επαγγελματικά προσόντα και τα περιβαλλοντικά θέματα είναι δυνατό να περιληφθούν μεταξύ των κριτηρίων για την χορήγηση άδειας αυτοεξυπηρέτησης. Υπενθυμίζεται ότι τα θέματα αυτά αποτελούν ήδη πιθανά κριτήρια για την χορήγηση άδειας σε φορείς παροχής υπηρεσιών και ότι η κοινή θέση αναφέρει ότι τα κριτήρια για τους αυτοεξυπηρετούμενους πρέπει να είναι τα ίδια με τα κριτήρια για τους φορείς παροχής υπηρεσιών.

Η τροπολογία 9 (επί του άρθρου 1 παράγραφος 2) καθιστά την περιβαλλοντική προστασία και τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας αναπόσπαστο τμήμα των όρων που πρέπει να διέπουν την παροχή λιμενικών υπηρεσιών, διατηρώντας παράλληλα την ευελιξία της κοινής θέσης στο θέμα αυτό.

Η τροπολογία 28 - πρώτο μέρος (επί του άρθρου 13παράγραφος 2) προσθέτει νέο κείμενο το οποίο διευκρινίζει ότι οι εθνικοί κανόνες περί απαιτήσεων επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικών προσόντων δεν πρέπει να επηρεάζονται από την εφαρμογή της οδηγίας.

Η τροπολογία 31 (επί του άρθρου 21 παράγραφος 2) και η τροπολογία 32 (επί του άρθρου 21 παράγραφος 3) διευκρινίζουν ότι οι κανόνες για τις μεταβατικές περιόδους εφαρμόζονται επίσης σε ιδιωτικούς λιμένες. Υπενθυμίζεται ότι η κοινή θέση ήδη δεν πραγματοποιούσε διάκριση με βάση την κυριότητα ενός λιμένος, σύμφωνα με το άρθρο 295 της Συνθήκης.

4.2. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές κατ' αρχήν μετά από αναδιατύπωση (4 τροπολογίες)

Η τροπολογία 12 (επί του άρθρου 2 παράγραφος 8) διαγράφει την ρήτρα της κοινής θέσης, η οποία προβλέπει την εξαίρεση ορισμένων υπηρεσιών που υπόκεινται στο άρθρο 296 της Συνθήκης.

Δεδομένου ότι οι υπηρεσίες αυτές ήδη εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος 2, η εν λόγω ρήτρα φαίνεται όντως περιττή, εκτός εάν δεν αντικατοπτρίζονται κατάλληλα στο κείμενο οι πλήρεις προθέσεις του Συμβουλίου. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, ίσως χρειαστεί αναδιατύπωση.

Η τροπολογία 17 (επί του άρθρου 6 παράγραφος 2 στοιχείο (δ)) διευκρινίζει ότι όταν οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις αποτελούν κριτήρια για τη χορήγηση αδειών, αυτό σημαίνει όλα τα επίπεδα, ιδίως τοπικό, εθνικό και διεθνές. Για να διατηρηθεί η συνοχή από πλευράς παρουσίασης, προτείνεται η ακόλουθη αναδιατύπωση: "τήρηση των τοπικών, εθνικών και διεθνών περιβαλλοντικών απαιτήσεων".

Η τροπολογία 26 (επί του άρθρου 11) και η τροπολογία 4 (επί της αιτιολογικής σκέψης 26) διαγράφουν τη ρήτρα της κοινής θέσης η οποία προβλέπει ότι εάν ένας λιμένας δεν είναι ανοικτός στη γενική εμπορική κυκλοφορία δύναται να επιτρέπεται στον φορέας εκμετάλλευσής του να παρέχει τεχνικές και ναυτιλιακές υπηρεσίες εντός αυτού, εκτός των κανόνων της οδηγίας.

Ενώ εκ πρώτης όψεως η διαγραφή της ρήτρας αυτής φαίνεται δικαιολογημένη επειδή οι εν λόγω λιμένες δεν εμπίπτουν σε κάθε περίπτωση στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (βλ. άρθρο 2 παράγραφος 2), οι πλήρεις προθέσεις του Συμβουλίου ίσως δεν αντικατοπτρίζονται κατάλληλα στο κείμενο. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, ίσως χρειαστεί αναδιατύπωση.

4.3. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή (22 τροπολογίες εξ ολοκλήρου - 3 εν μέρει).

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι τροπολογίες 6, 8, 10, 13, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 29, 30, 34, 49, 53, 56, 57, 62, 28 δεύτερο μέρος, 33 δεύτερο μέρος και 51 πρώτο μέρος είναι αντίθετες με τις βασικές αρχές και τη φιλοσοφία της πρότασής της.

4.3.1. Περιορισμοί των κανόνων αυτοεξυπηρέτησης στο χερσαίο προσωπικό (1 τροπολογία).

Η τροπολογία 13 (επί του άρθρου 4 παράγραφος 9) περιορίζει την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας στην αυτοεξυπηρέτηση από το θαλάσσιο προσωπικό. Μολονότι ένας τέτοιος περιορισμός δεν εμποδίζει, βεβαίως, τη συνέχιση της εφαρμογής των κανόνων της Συνθήκης στην αυτοεξυπηρέτηση από χερσαίο προσωπικό, εμποδίζει ωστόσο να διέπεται η αυτοεξυπηρέτηση από χερσαίο προσωπικό από συγκεκριμένους και σαφείς κανόνες. Περαιτέρω, δεν συμβάλλει στη δυνατότητα καλύτερης χρήσης των υφιστάμενων πόρων από τους εμπορικούς φορείς παροχής υπηρεσιών μολονότι θα πρέπει να τηρούν τους ισχύοντες κανόνες σε ορισμένους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού τομέα.

4.3.2. Περιορισμοί στην αυτοεξυπηρέτηση (4 τροπολογίες - 1 εν μέρει).

Η τροπολογία 6 (επί της αιτιολογικής σκέψης 30), η τροπολογία 51 - πρώτο μέρος (επί της αιτιολογικής σκέψης 32), η τροπολογία 56 (επί του άρθρου 13 παράγραφος 2α) και η τροπολογία 57 (επί του άρθρου 13 παράγραφος 3) επιτυγχάνουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα σε σχέση με τον στόχο της οδηγίας, που να είναι να επιτρέπει όπου είναι δυνατόν την αυτοεξυπηρέτηση, δημιουργώντας όσο το δυνατόν περισσότερα εμπόδια στην αυτοεξυπηρέτηση.

Η τροπολογία 29 (επί του άρθρου 13 παράγραφος 2α), περιορίζει τη δυνατότητα αυτοεξυπηρέτησης σε σκάφη της ΕΕ, καθώς και το πεδίο εφαρμογής της αυτοεξυπηρέτησης. Επιπλέον, χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση της συγκρισιμότητας με διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών και της Κοινότητας.

4.3.3. Πλοήγηση (3 τροπολογίες).

Η τροπολογία 8 (επί της αιτιολογικής σκέψης 33), η τροπολογία 30 (επί του άρθρου 14) και η τροπολογία 34 (στο παράρτημα) αφαιρούν την πλοήγηση από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Η Επιτροπή πιστεύει εφόσον η πλοήγηση αυτή αποτελεί εμπορική υπηρεσία, η πρόσβαση στην παροχή της υπηρεσίας αυτής πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες της εν λόγω οδηγίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υποστήριξε την συναινετική λύση στην κοινή θέση, δηλαδή την υπαγωγή της χορήγησης αδείας σε ιδιαίτερα αυστηρά κριτήρια που έχουν σχέση με τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας και την ασφάλεια στην ναυσιπλοΐα. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την εξεύρεση λύσεων για κάθε επιμέρους λιμένα.

Επιπλέον, θα πρέπει να επιτρέπεται η αυτοεξυπηρέτηση για την πλοήγηση, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, με την χορήγηση πιστοποιητικών εξαίρεσης πλοηγού (ΠΕΠ). Οι τροπολογίες δεν προβλέπουν πλέον τη δυνατότητα αυτή, γεγονός απαράδεκτο.

4.3.4. Περιορισμοί και όρια για τους φορείς παροχής λιμενικών υπηρεσιών (11 τροπολογίες εξ ολοκλήρου - 2 εν μέρει).

Η τροπολογία 19 (επί του άρθρου 6.2.2), η τροπολογία 20 (επί του άρθρου 6.3), η τροπολογία 22 (επί του άρθρου 6 παράγραφος 6) και η τροπολογία 28 - δεύτερο μέρος (επί του άρθρου 13 παράγραφος 2) επιχειρούν να μεταβάλουν τον στόχο της οδηγίας από τη δημιουργία κανόνων πρόσβασης στην αγορά στη θέσπιση κοινωνικής νομοθεσίας. Η οδηγία βασίζεται σε πλήρη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων κοινωνικής προστασίας. Οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε πιθανούς περιορισμούς και στην επιβολή ορίων στην ελευθερία που προβλέπεται στην Συνθήκη για την παροχή υπηρεσιών και εγκατάσταση, που δεν είναι επιθυμητά.

Η τροπολογία 21 (επί του άρθρου 6 παράγραφος 5) περιορίζει σοβαρά το δικαίωμα του φορέα παροχής της υπηρεσίας να χρησιμοποιεί προσωπικό της δικής του επιλογής.

Η τροπολογία 49 (επί της αιτιολογικής σκέψης 16), η τροπολογία 18 (επί του άρθρου 6 παράγραφος 2.ε), η τροπολογία 23 (επί του άρθρου 7), η τροπολογία 24 (επί του άρθρου 9α), η τροπολογία 25 (επί του άρθρου 11), η τροπολογία 33 - δεύτερο μέρος (επί του άρθρου 22 παράγραφος 3) και οι τροπολογίες 53 και 62 (επί του άρθρου 6 παράγραφος 1) επιχειρούν με διαφόρους τρόπους να περιοριστεί τόσο το πεδίο εφαρμογής της ελευθερίας στην παροχή υπηρεσιών όσο και η πρόσβαση στην παροχή των υπηρεσιών αυτών.

4.3.5. Θέματα που αφορούν τον ανταγωνισμό μεταξύ λιμένων (3 τροπολογίες).

Η τροπολογία 10 (νέα παράγραφος 3α στο άρθρο 1) αναφέρει ότι ο στόχος της οδηγίας είναι επίσης η δημιουργία θεμιτών και διαφανών όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κοινοτικών λιμένων. Η Επιτροπή δεν διαφωνεί με την αρχή, αυτή πλην όμως η τροπολογία δημιουργεί προσδοκίες που υπερβαίνουν τις δυνατότητες που παρέχει η ισχύουσα νομική βάση.

Η τροπολογία 15 (νέο άρθρο 4β) αφορά το θέμα της διαφάνειας των κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ λιμένων. Η Επιτροπή εκτιμά την προσπάθεια αυτή. Ο πρόσφατος "οδηγός για τους κοινοτικούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και τη χρηματοδότηση κατασκευής υποδομών στους θαλάσσιους λιμένες" αποδεικνύει την προθυμία της να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό. Είναι έτοιμη να συνεχίσει περαιτέρω τις προσπάθειές της προς την κατεύθυνση αυτή.

Ωστόσο, αυτό πρέπει να γίνει στο πλαίσιο των κανόνων της Συνθήκης και δεν πρέπει να θιγεί το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής. Η τροπολογία 15 θίγει το δικαίωμα αυτό.

Η τροπολογία 16 (νέο άρθρο 4γ) ζητεί από την Επιτροπή να αναθέσει τη διενέργεια μελέτης όσον αφορά την άμεση και έμμεση δημόσια χρηματοδότηση, τις κρατικές ενισχύσεις και τον τρόπο υπολογισμού του κόστους των κοινοτικών λιμένων και των συστημάτων λιμένων. Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι έχει ήδη διεξαχθεί μια τέτοια μελέτη για τη "Δέσμη μέτρων για τους λιμένες" το 2001. Η συνεργασία μεταξύ των λιμένων ήταν περιορισμένη. Δεν υπάρχει λόγος να θεωρηθεί ότι η κατάσταση αυτή θα αλλάξει μελλοντικά.

5. Συμπέρασμα

Σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της βάσει των ανωτέρω.