Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "H συνέχεια της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση"

(2003/C 256/04)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη τις διάφορες ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη συνέχεια της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση και ιδιαίτερα τις ανακοινώσεις (COM(2002) 704 τελικό), (COM(2002) 705 τελικό), (COM(2002) 709 τελικό), (COM(2002) 713 τελικό), (COM(2002) 718 τελικό), (COM(2002) 719 τελικό) και (COM(2002) 725 τελικό/2) και το έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον Διαρκή και συστηματικό διάλογο με τους συλλογικούς φορείς των ΟΤΑ σχετικά με την επεξεργασία των πολιτικών·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2002 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της για αυτό το θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 23ης Σεπτεμβρίου 2002 να καταρτιστεί γνωμοδότηση σχετικά με τη συνέχεια της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση και να ανατεθεί η προετοιμασία της στην επιτροπή "Συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση"·

έχοντας υπόψη το "Πρωτόκολλο για τις μορφές συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών" που υπογράφηκε από τους Προέδρους των δύο οργάνων στις 20 Σεπτεμβρίου 2001 (CdR 81/2001 rev.)·

έχοντας υπόψη τη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση της 25ης Ιουλίου 2001 (COM(2001) 428 τελικό)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για "Ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας σε δραστηριότητες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας" της 27ης Ιουνίου 2001 (COM(2001) 354 τελικό)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 11ης Μαρτίου 1999, "Προς μια πραγματική προσέγγιση της επικουρικότητας! Έκκληση της Επιτροπής των Περιφερειών" (CdR 302/98 fin)(1)

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της της 14ης Δεκεμβρίου 2000 σχετικά με τις "Νέες μορφές διακυβέρνησης: ένα πλαίσιο πρωτοβουλίας των πολιτών" (CdR 182/2000 fin)(2)·

έχοντας υπόψη την έκθεσή της της 20ής Σεπτεμβρίου 2001 για την "Εγγύτητα" (CdR 436/2000 fin) και τη Δήλωση της Σαλαμάνκα της 22ας Ιουνίου 2001 (CdR 107/2001 fin)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 13ης Μαρτίου 2002 σχετικά με τη "Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση" και την "Ανακοίνωση για ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας σε δραστηριότητες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πληροφόρησης και επικοινωνίας" (CdR 103/2001 fin)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής για την "Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση" (A5-0399/2001)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 19/2003 rev.) που υιοθετήθηκε στις 16 Μαΐου 2003 από την επιτροπή "Συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση" με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Michel Delebarre (F-PSE)·

λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες συμβολές στη συζήτηση για τις νέες μορφές διακυβέρνησης και τα αποτελέσματα των διάφορων σεμιναρίων που διοργάνωσε η ίδια η Επιτροπή των Περιφερειών και, ιδιαίτερα, του σεμιναρίου της Ηλιούπολης της 31ης Μαρτίου 2003·

υιοθέτησε κατά πλειοψηφία (μία αποχή), κατά την 50ή σύνοδο ολομέλειάς της, της 2ας και 3ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Οι εξελίξεις σχετικά με τη συνέχεια της Λευκής Βίβλου

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. υπενθυμίζει το ενδιαφέρον που έδειχνε πάντοτε για την απλοποίηση της λειτουργίας των οργάνων, την εξέλιξη του ελέγχου των μηχανισμών λήψης αποφάσεων και τις προσεγγίσεις που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2001 στη Λευκή της Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση.

1.2. παρατηρεί ότι οι "ανακοινώσεις" που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2002 αποτελούν "απόδειξη παραλαβής" των παρατηρήσεων που είχε ζητήσει και που της είχαν παρασχεθεί από την ΕΤΠ και από πολυάριθμους εταίρους.

1.3. υπογραμμίζει ότι αυτές οι ανακοινώσεις λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες ενημέρωσης, διαβούλευσης και εταιρικής σχέσης μεταξύ των φορέων διαφόρων επιπέδων και την αξίωσή τους να συμμετέχουν περισσότερο στην προετοιμασία και την εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών.

1.4. συγχαίρει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επειδή συνέχισε τον προβληματισμό της για αυτά τα θέματα και πρότεινε να εισαχθούν βελτιώσεις, χωρίς τροποποίηση των Συνθηκών, σε όλον τον κύκλο επεξεργασίας των πολιτικών και, ιδιαίτερα, επειδή υπογράμμισε ειδικά την ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη λειτουργία του συστήματος λήψης αποφάσεων της Ένωσης.

1.5. φρονεί ότι η γενική συνοχή και η αναγνωσιμότητα των "ανακοινώσεων" σχετικά με τα διάφορα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ενισχύονται με την ειδική περιγραφή των ιδιαίτερων αρχών και μέσων λήψης αποφάσεων κάθε σταδίου.

1.6. επιθυμεί να συμμετάσχει στον εν εξελίξει προβληματισμό σχετικά με τα εγχειρήματα που πλαισιώνουν τις αποφάσεις, είτε πρόκειται

- για τις διαδικασίες που ακολουθούνται ΠΡΙΝ ΑΠΟ τη λήψη μιας απόφασης, όπως π.χ. εκείνες που περιλαμβάνουν μια δημόσια διαβούλευση, την προσφυγή στην εμπειρογνωμοσύνη, στην επιτροπολογία κ.λπ., είτε

- για τις διαδικασίες που ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ τη λήψη μιας απόφασης, όπως π.χ. εκείνες που περιλαμβάνουν τη συνυπευθυνότητα των εταίρων, την εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε ένα ρυθμιστικό φορέα, τη συντονισμένη κινητοποίηση τεχνογνωσιών υλοποίησης, την παρατήρηση, την παρακολούθηση, την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων κ.λπ.

Ενίσχυση της διαβούλευσης και του διαλόγου

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.7. παρατηρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

- αφενός, δημοσίευσε μία ανακοίνωση(3) που προσδιορίζει τις γενικές αρχές και ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαβούλευση των ενδιαφερομένων μερών με την Επιτροπή, προκειμένου να "δώσει στα ενδιαφερόμενα μέρη τη δυνατότητα να εκφράζονται, αλλά όχι και να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων".

- αφετέρου, επιβεβαίωσε την πρόθεσή της να "καθιερώσει, σε πρώιμο στάδιο προσδιορισμού των διαφόρων πολιτικών, έναν πιο συστηματικό διάλογο µε τις ευρωπαϊκές και εθνικές ενώσεις περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων" και δημοσίευσε στα τέλη Μαρτίου 2003 ένα έγγραφο εργασίας(4) σχετικά με τις συνθήκες διεξαγωγής αυτού του διαλόγου.

1.8. εκτιμά το έργο που έχει επιτελέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να προτείνει τυποποιημένες διαδικασίες διαβούλευσης με την "οργανωμένη κοινωνία των πολιτών", όπως την ονομάζει, και να προσφέρει έτσι στους πολίτες "ένα διαρθρωμένο πλαίσιο για ανάδραση, κριτική και διαμαρτυρία" για μια διαλογική χάραξη των πολιτικών, αλλά φρονεί ότι οι διαβουλεύσεις πρέπει να χαρακτηρίζονται από πολυφωνία και αντιπροσωπευτικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

1.9. επισημαίνει την καταλληλότητα του πλαισίου που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διάρθρωση μεταξύ των "γενικών αρχών", που είναι η συμμετοχη, η διαφανεια, η λογοδοτηση, η αποτελεσματικότητα και η συνοχη, και των "προδιαγραφών". που σχετίζονται με τον σαφή προσδιορισμό του περιεχομενου της διαβούλευσης, τον εντοπισμό των ενδιαφερόμενων ομαδων-στοχων, τους όρους προσβασης στις πληροφοριες, τις προθεσμιεσ για τη συμμετοχη και την ανατροφοδοτηση με πληροφοριεσ.

1.10. εύχεται η προοδευτική εφαρμογή αυτών των μηχανισμών διαβούλευσης από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συντελέσει πραγματικά στην αύξηση της "διαφάνειας" των μηχανισμών λήψης αποφάσεων.

Η οργάνωση διαρκούς διαλόγου με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.11. φρονεί ότι πρέπει να αναπτυχθεί ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των τοπικών, των περιφερειακών, των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών σε θέματα λήψης αποφάσεων και εφαρμογής των πολιτικών.

1.12. εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξελισσόμενη διαβούλευση που αποσκοπεί στον καθορισμό των αρχών και των τρόπων διεξαγωγής αυτού του "τοπικού και περιφερειακού διαλόγου", ισοδύναμου του "κοινωνικού διαλόγου" για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

1.13. επιδοκιμάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία φρονεί ότι, μεταξύ των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής των Περιφερειών, η οποία αποτελεί τον καθιερωμένο εκπρόσωπο των τοπικών και περιφερειακών αρχών, περιλαμβάνεται ο διάλογος με τις ενώσεις τους, όπως αναφέρεται στα πλαίσια της συμφωνίας συνεργασίας που υπέγραψαν οι Πρόεδροι των δύο οργάνων στις 21 Σεπτεμβρίου 2001.

1.14. Επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να ανατεθεί στην ΕΤΠ η διοργάνωση ετήσιας συνεδρίασης όπου η Επιτροπή θα παρουσιάσει το πρόγραμμα εργασίας της στις εθνικές και ευρωπαϊκές αντιπροσωπευτικές ενώσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Εξάλλου, οι εκπρόσωποι των τοπικών και των περιφερειακών αρχών πρέπει να μπορούν να διατυπώνουν τις απόψεις τους όχι μόνο για το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής και για άλλα σχέδια αλλά και για συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις.

1.15. πιστεύει ότι, για να φθάσει σε αυτόν τον ποιοτικό διάλογο, η ΕΤΠ πρέπει να τυποποιήσει η ίδια τους όρους της συνεργασίας της με τους συλλογικούς φορείς εκπροσώπησης των περιφερειακών και τοπικών αρχών. Πράγματι, για να εξασφαλισθεί η ενδεικνυόμενη δημοκρατική εκπροσώπηση, όταν ορίζει η ΕΤΠ τις οργανώσεις που θα προσκαλούνται να συμμετάσχουν στο διάλογο με την Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις, θα πρέπει να καταρτισθούν σαφείς και συγκεκριμένοι κανόνες.

1.16. υπογραμμίζει ότι αυτή η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών πρέπει να έχει δύο σκέλη: αφενός, τη συστηματική και τακτική διαβούλευση με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στο προνομοθετικό στάδιο και, αφετέρου, την ενίσχυση του ρόλου της ΕΤΠ στο στάδιο της λήψεως των πολιτικών αποφάσεων.

1.17. φρονεί ότι η συνεργασία μέσω δικτύου μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των εθνικών ή ευρωπαϊκών τους ενώσεων πρέπει να οδηγήσει σε στέρεες εταιρικές σχέσεις οι οποίες να παρέχουν προστιθέμενη αξία που να υπερβαίνει την απλή απάντηση σε διαβουλεύσεις πριν από τη λήψη αποφάσεων.

Ένας ευέλικτος μηχανισμός για τη σύναψη συμβάσεων σχετικά με τους επιδιωκόμενους στόχους

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.18. υπενθυμίζει ότι η σύναψη στοχοθετημένων συμβάσεων δίνει τη δυνατότητα να αυξηθεί η εδαφική συνοχή και η ευελιξία των πολιτικών με έντονο εδαφικό αντίκτυπο, απλοποιώντας τους ευρωπαϊκούς και τους εθνικούς νομοθετικούς μηχανισμούς.

1.19. επιδοκιμάζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποσκοπούν στο να συμμετέχουν άμεσα οι περιφερειακές αρχές, στα πλαίσια πραγματικής εταιρικής σχέσης με τις πόλεις και τις τοπικές αρχές τους, στον καθορισμό των στόχων, στη διαχείριση των κοινοτικών ταμείων και στην παρακολούθηση των αποτελεσμάτων, μεταξύ άλλων μέσω "τριμερών συμβάσεων" που θα συνάπτονται μεταξύ του ευρωπαϊκού, του εθνικού και του περιφερειακού επιπέδου. Γιατί το θέμα είναι ακριβώς να καλυφθούν οι ελλείψεις του παρόντος συστήματος με την εφαρμογή της αρχής της εταιρικής σχέσης και τη σύναψη συνολικών συμφωνιών μεταξύ των περιφερειών, των πόλεών τους και των τοπικών αρχών τους.

1.20. πιστεύει ότι η σύναψη συμβάσεων ή συμφωνιών πράγματι επιτρέπει, χάρη στην καθιέρωση ευέλικτων και αποτελεσματικών εταιρικών σχέσεων, να παρασχεθεί μια πραγματική προστιθέμενη αξία στην ταχεία υλοποίηση σαφώς προσδιορισμένων κοινών στόχων, χωρίς να μεταβληθεί ο καταμερισμός των θεσμικών αρμοδιοτήτων των εταίρων.

1.21. εκτιμά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιδοθεί σε πειραματικές ενέργειες σύναψης συμβάσεων σε τομείς όπως η αειφόρος ανάπτυξη, το περιβάλλον, οι μεταφορές και η έρευνα και ανάπτυξη, για να προσδιοριστούν σαφέστερα τα πλεονεκτήματα μιας μεθόδου εργασίας που μπορεί να περιορίσει τη συστηματική προσφυγή σε ορισμένους νομικούς κανόνες που εφαρμόζονται σήμερα και, συνακόλουθα, το συνολικό κόστος λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.22. υπογραμμίζει ότι η ίδια αποτελεί τον εκπρόσωπο των περιφερειών και των ΟΤΑ της Ευρώπης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ένωσης. Το έγγραφο διαβούλευσης της Επιτροπής επιβάλλεται, συνεπώς, να αποτρέψει το ενδεχόμενο να περιορισθεί η ΕΤΠ σε ένα ρόλο συνεργάτη και διαβιβαστή καταλόγων και διευθύνσεων των ευρωπαϊκών και εθνικών ενώσεων ΟΤΑ και περιφερειών.

Η εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας, της εγγύτητας, της αναλογικότητας κ.λπ.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.23. επισημαίνει, ότι οι αρχές της επικουρικότητας, της εγγύτητας και της αναλογικότητας πρέπει να διατυπωθούν με σαφήνεια στην νέα συνταγματική Συνθήκη της ΕΕ καθώς και να αξιολογηθούν και να ληφθούν υπόψη στις διάφορες φάσεις της κοινοτικής νομοθετικής διαδικασίας.

1.24. φρονεί ότι το ευρωπαϊκό πεδίο εφαρμογής των αρχών της επικουρικότητας, της εγγύτητας και της αναλογικότητας δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στους τομείς διαλόγου μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, αλλά να επεκτείνεται στο σύνολο των πολιτικών τομέων που ανήκουν στην αρμοδιότητα των περιφερειακών αρχών.

1.25. προσδοκά από τον σεβασμό των αρχών αυτών και από την καθιέρωση των νέων μορφών διακυβέρνησης να προκύψει μια δυναμική ενίσχυση των συμπράξεων συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων βαθμίδων εξουσίας, για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Αυτό συνεπάγεται το σχεδιασμό μιας ισορροπημένης και πολυεστιακής ανάπτυξης, μία καλύτερη διάρθρωση των διαστάσεων "πόλη" και "ύπαιθρος" της περιφερειακής ανάπτυξης και έναν μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ της περιφερειακής πολιτικής και των κύριων τομεακών πολιτικών, κυρίως δε της πολιτικής ανταγωνισμού και των υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος.

1.26. επιθυμεί να ενσωματωθεί στη Συνταγματική Συνθήκη μια σαφής διάρθρωση των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων των διαφόρων επιπέδων διακυβέρνησης, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας, της εγγύτητας και της αναλογικότητας.

Τα εργαλεία της ρύθμισης, της ενημέρωσης και της επικοινωνίας

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.27. αναγνωρίζει το ενδιαφέρον της χρήσης ευρωπαϊκών ρυθμιστικών οργανισμών για την υποστήριξη και την εξειδικευμένη υποκατάσταση της εκτελεστικής λειτουργίας της Ένωσης, υπό τον όρο ότι αυτό θα γίνεται σε σαφώς οριοθετημένους τομείς.

1.28. επιδοκιμάζει, ως εκ τούτου, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θεσπιστεί ένα πλαίσιο λειτουργίας προσαρμοσμένο στην ετερογένεια αυτών των οργανισμών.

1.29. συνιστά, για να προστατευθεί το "δημόσιο συμφέρον", να υπόκεινται πράγματι αυτοί οι οργανισμοί σε ένα αποτελεσματικό σύστημα εποπτείας και ελέγχου, τόσο τεχνικής και διοικητικής φύσεως όσο και πολιτικής.

1.30. ανανεώνει την υποστήριξή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ώθηση που δίνει στην ανάπτυξη της ενημερωτικής πολιτικής της με τη χρήση των "τεχνολογιών των πληροφοριών" και την τακτική παροχή πληροφοριών μέσω του Διαδικτύου.

1.31. υπενθυμίζει την επιθυμία της να θεσπιστεί υπό την ευθύνη της μια στέρεη πολιτική επικοινωνίας που θα χαρακτηρίζεται από μεγάλη αποκέντρωση και ευρεία διάδοση πληροφοριών προσιτών σε όλους τους πολίτες, σε σύμπραξη με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

2. Οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. επιθυμεί να της παρασχεθεί καθεστώς πλήρους θεσμικού οργάνου και να της αναγνωριστούν περισσότερες αρμοδιότητες στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, ώστε να παρεμβαίνει με ακόμη πιο εποικοδομητικό τρόπο στις συζητήσεις για την προετοιμασία και την εφαρμογή των πολιτικών της Ένωσης και να είναι έτσι σε θέση:

- να εφαρμόσει στην πράξη το πρωτόκολλο συμφωνίας που συνυπέγραψε με την Επιτροπή το 2001,

- να ασκεί σωστά το ρόλο του εκπροσώπου των περιφερειακών και τοπικών αρχών,

- να συμμετέχει πλήρως στην καλύτερη εφαρμογή της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης.

Εξέλιξη του ρόλου της Επιτροπής των Περιφερειών στη διαβούλευση και τον διάλογο με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.2. υπογραμμίζει ότι η πολιτική εδαφικής συνοχής αποτελεί, για τους συμπολίτες μας, μια ουσιώδη πρόκληση για τη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.3. υπενθυμίζει την επιθυμία της να θεωρείται η πολιτική εδαφικής συνοχής ως κοινή αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών.

2.4. επιθυμεί να λάβει ενεργό και συμπληρωματικό μέρος στην ανάπτυξη της διακυβέρνησης στο περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο, συμμετέχοντας ιδιαίτερα:

- στη συνεννόηση με τους τοπικούς φορείς και στη διοργάνωση συζητήσεων μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών,

- στην οργάνωση και τη δραστηριοποίηση των δικτύων ανταλλαγών που καλούνται να διαρθρώσουν τη συνεργασία μεταξύ των διάφορων επιπέδων της αυτοδιοίκησης, ιδίως όσον αφορά την εδαφική διάσταση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- την προώθηση της διακρατικής και διαπεριφερειακής συνεργασίας με βάση μηχανισμούς προσαρμοσμένους σε κάθε ζώνη συνεργασίας και νέα εργαλεία συνεργασίας μεταξύ περιοχών που ανήκουν σε διαφορετικά κράτη μέλη,

2.5. προτίθεται να οικοδομήσει εταιρικές σχέσεις με τους συλλογικούς φορείς εκπροσώπησης των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, προκειμένου να αξιοποιήσει τις ιδιαίτερες γνώσεις που μπορούν να έχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στους διάφορους τομείς που τους αφορούν και να παρουσιάσει στα άλλα ευρωπαϊκά όργανα τοπικές ή περιφερειακές προτάσεις κατά την επεξεργασία των κοινοτικών πολιτικών, συμβάλλοντας έτσι σε μια πιο ισορροπημένη ανάπτυξη της κοινοτικής επικράτειας και στην προετοιμασία των περιφερειών για την εφαρμογή του πολιτικού προγράμματος δράσης της Ένωσης.

2.6. επαναλαμβάνει την πρότασή της να εγγραφεί στις Συνθήκες η δυνατότητα της ΕΤΠ να διαδραματίζει μείζονα ρόλο στις διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και τους ευρωπαϊκούς συλλογικούς φορείς τους, εξασφαλίζοντας, ιδιαίτερα, έναν αποτελεσματικό σύνδεσμο για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές που θέλουν να αποκτήσουν το δικαίωμα προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όταν κρίνουν ότι μία κοινοτική πράξη καταπατά τις αρμοδιότητές τους και δεν σέβεται, ως εκ τούτου, την αρχή της επικουρικότητας. Ανεξάρτητα από αυτό, οι περιφέρειες στις οποίες εκπροσωπούνται θα πρέπει να διαθέτουν δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε ό,τι αφορά την αρχή της επικουρικότητας.

2.7. υπενθυμίζει, εξάλλου, το αίτημά της να αναγνωριστεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές το δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όταν κρίνουν ότι οι αρμοδιότητές τους δεν γίνονται σεβαστές από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εξέλιξη σε θέματα προοπτικών, εμπειρογνωσίας και μελετών αντικτύπου

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.8. επικροτεί την ιδέα να "δημιουργηθεί ένα ρυθμιστικό περιβάλλον" το οποίο να επιτρέπει την κινητοποίηση και τη χρήση των γνώσεων που μπορούν να παράσχουν επιστημονική και τεχνική εμπειρογνωσία, μέσω εξελικτικών, ανοιχτών, πλουραλιστικών και καλά ελεγχόμενων διαδικασιών.

2.9. είναι διατεθειμένη να θέσει στην υπηρεσία του συνόλου την πείρα και την τεχνογνωσία που διαθέτουν τα μέλη της και οι οργανισμοί τους οποίους εκπροσωπούν και να συμμετάσχει στην ανταλλαγή των ορθών πρακτικών που υφίστανται στο περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο και στον προσδιορισμό των πολιτικών που επιδρούν σε περιφερειακό επίπεδο, τόσο κατά την επεξεργασία τους όσο και κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους.

2.10. επιθυμεί να διαθέτει για τον σκοπό αυτό μέσα που θα της επιτρέπουν να διαδραματίζει "ενεργητικότερο ρόλο στην εξέταση των κοινοτικών πολιτικών", προκειμένου:

- να βελτιώσει την ικανότητά της να εκδίδει όσο το δυνατόν πιο εύστοχες γνωμοδοτήσεις,

- να θέσει την εμπειρογνωμοσύνη των μελών της στη διάθεση των άλλων θεσμικών οργάνων,

- να αξιολογεί τον εδαφικό αντίκτυπο των ευρωπαϊκών πολιτικών και να υπολογίζει καλύτερα το κόστος της εφαρμογής τους και τη συμπληρωματική δημοσιονομική επιβάρυνση που συνεπάγονται για τους προϋπολογισμούς των τοπικών και περιφερειακών αρχών,

- να αναλαμβάνει ή να συντονίζει την κατάρτιση εκθέσεων προοπτικής για την ενσωμάτωση της εδαφικής διάστασης και της αειφόρου ανάπτυξης στις κοινοτικές πολιτικές,

- να προωθεί τη χρήση συμφωνιών και τριμερών συμβάσεων ανάλογα με τους εκάστοτε επιδιωκόμενους στόχους.

Εξέλιξη στο πλαίσιο της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.11. υπενθυμίζει την πρόταση που έχει υποβάλει στη Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρώπης προκειμένου να ενσωματωθούν στις Συνθήκες:

- ένας σαφής ορισμός της αρχής της επικουρικότητας ο οποίος να διασφαλίζει τον σεβασμό των αρμοδιοτήτων των περιφερειακών και τοπικών αρχών, οι οποίες ενδέχεται να διαφέρουν από χώρα σε χώρα,

- η εφαρμογή ενός συστήματος ελέγχου, εκ των προτέρων και εκ των υστέρων, της τήρησης της αρχής της επικουρικότητας, στον οποίο η Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να μπορεί να διαδραματίσει πλήρως τον ρόλο που της αναλογεί,

2.12. επιθυμεί να είναι σε θέση να παρακολουθεί σωστά την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της εγγύτητας και, κατά συνέπεια, να διαθέτει μέσα για:

- να ασκεί μια πραγματική αρμοδιότητα διερεύνησης της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας από τα πολλαπλά επίπεδα φορέων υλοποίησης και λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη,

- να επαληθεύει στην πράξη την ορθή εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της εγγύτητας, ιδίως κατά την εξέταση νομοθετικών προτάσεων με περιφερειακό αντίκτυπο,

- να μπορεί να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε περίπτωση παράβασης των αρχών αυτών.

Εξέλιξη όσον αφορά την ανάπτυξη μιας πραγματικής ευρωπαϊκής ιθαγένειας

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.13. επιβεβαιώνει την ακράδαντη πεποίθησή της ότι η επίτευξη της αποτελεσματικής ολοκλήρωσης των διαφόρων μορφών περιφερειακής οργάνωσης των χωρών της Ένωσης προϋποθέτει την εδραίωση της τοπικής δημοκρατίας και την ενίσχυση της εγγύτητας της δημόσιας δράσης.

2.14. προτίθεται να αναλάβει πλήρως τον ρόλο της ως εκφραστή και αναμεταδότη της φωνής των περιφερειακών και τοπικών αρχών, ώστε να μεριμνά για τον σεβασμό των παραδόσεων και των άλλων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής και να συμβάλει στη μείωση του υφιστάμενου "δημοκρατικού ελλείμματος".

2.15. φρονεί ότι πρέπει να είναι σε θέση να έχει ειδική συμβολή στην ανάπτυξη μιας πραγματικής ευρωπαϊκής ιθαγένειας, προκειμένου:

- να συμμετέχει στην ενημέρωση των πολιτών,

- να διευκολύνει τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων,

- να αναπτύξει τη συμμετοχική δημοκρατία,

2.16. ζητά από την επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη να της αναγνωρίσει τις απαραίτητες προς τούτο αρμοδιότητες και ευθύνες και δηλώνει ότι είναι έτοιμη να τις ασκήσει, προκειμένου να συμμετάσχει στη βελτίωση της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης.

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 68.

(2) ΕΕ C 144 της 16.5.2001, σ. 1.

(3) COM(2002) 704 τελικό.

(4) Έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο "Διαρκής και συστηµατικός διάλογος µε τους συλλογικούς φορείς των ΟΤΑ σχετικά µε την επεξεργασία των πολιτικών", διαθέσιμο στην ιστοθέση της Επιτροπής στο Διαδίκτυο από τις 28 Μαρτίου 2003.