[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.6.2008

COM(2008) 378 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων κατά το 2007

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων κατά το 2007

Εισαγωγή

Το 2007 υπήρξε έτος έντονης μεταρρυθμιστικής δραστηριότητας προς όφελος ενός αποδοτικότερου και πιο ανοικτού συστήματος Ευρωπαϊκών Σχολείων στο μέλλον. Παράλληλα, σε πρακτικό επίπεδο, κατέστησαν ακόμα πιο εμφανείς οι ελλείψεις του σημερινού συστήματος, σε συνδυασμό με απαράδεκτες αμέλειες εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους βάσει της σύμβασης που είχαν υπογράψει όλα τα κράτη μέλη ως μέρος της διακυβερνητικής συνεργασίας που αποτελεί τη βάση του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων αυτού καθαυτού.

Η για πρώτη φορά σε υπουργικό επίπεδο συζήτηση σχετικά με τη μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Σχολείων, που διεξήχθη στο τέλος 2006, κατέληξε στη σύσταση εντός του 2007 διαφόρων ομάδων εργασίας που επικεντρώθηκαν στην εκπόνηση πραγματιστικών επιλογών για τη μελλοντική εξέλιξη του συστήματος.

Η ανάγκη εξέλιξης του συστήματος των Ευρωπαϊκών Σχολείων έχει αναγνωριστεί από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Η διεύρυνση του συστήματος σε ένα μεγαλύτερο φάσμα διαπιστευμένων σχολείων (των λεγόμενων σχολείων "τύπου ΙΙ"), που συμφωνήθηκε σε υπουργικό επίπεδο, αναμένεται ότι θα αποτελέσει την απόκριση στην πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι χώρες υποδοχής κοινοτικών οργανισμών και άλλων κοινοτικών ιδρυμάτων ως προς την προσφορά ευρωπαϊκής σχολικής εκπαίδευσης. Εξάλλου, η πιθανότητα, που επίσης συμφωνήθηκε σε υπουργικό επίπεδο, να μπορέσουν χώρες της ΕΕ που δεν φιλοξενούν κοινοτικούς οργανισμούς ή ιδρύματα να προσφέρουν ευρωπαϊκά σχολικά προγράμματα σε ευρύτερο κοινό αποδεκτών (τα λεγόμενα σχολεία "τύπου ΙΙΙ") θα αποκτήσει απτότερο χαρακτήρα μετά την εφαρμογή του πρώτου πιλοτικού προγράμματος. Τα θεμέλια για την ουσιαστική δημιουργία και των δύο τύπων ΙΙ και ΙΙΙ ετέθησαν το 2007.

Σε πρακτικότερο, καθημερινό επίπεδο, το 2007 παρέμειναν πολύ ανησυχητικά τα προβλήματα που συνδέονται με τον υπερπληθυσμό σε ορισμένα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Τα προβλήματα αυτά όχι μόνο δημιούργησαν σοβαρές ανησυχίες για τους μαθητές στα σχολεία που σημειώνεται υπερπληθυσμός, αλλά οδήγησαν σε αναγκαστικούς περιορισμούς ως προς την πολιτική εγγραφών σε βάρος και προς απελπισία των νέων μαθητών και των οικογενειών τους. Στις Βρυξέλλες, η Επιτροπή απαίτησε να γίνουν ορισμένες ειδικές ασκήσεις εκκένωσης προκειμένου να αξιολογηθούν οι παράμετροι ασφαλείας ορισμένων σχολείων.

Όλα αυτά είχαν πολύ αρνητικό αντίκτυπο: ο Γενικός Γραμματέας των Ευρωπαϊκών Σχολείων εκτιμά ότι πάνω από 400 μαθητές στις Βρυξέλλες επέλεξαν εναλλακτικές προς τα Ευρωπαϊκά Σχολεία λύσεις λόγω των περιορισμών ως προς την επιλογή σχολείου που επιβλήθηκαν λόγω υπερπληθυσμού. Παρόλα αυτά, η βελγική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο 2007 ότι η διάθεση ενός τέταρτου μόνιμου Ευρωπαϊκού Σχολείου στις Βρυξέλλες θα καθυστερήσει τουλάχιστον επί ένα έτος – μια κίνηση που αντιβαίνει προς τις υποχρεώσεις της και προς παλαιότερες δεσμεύσεις που είχε αναλάβει έναντι του προβλήματος υπερπληθυσμού των σχολείων.

Επίσης, ορισμένα κράτη μέλη δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που έχουν ως συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης. Για παράδειγμα, το 2007 τέθηκαν και πάλι ορισμένα θέματα όχι μόνο ως προς την έλλειψη αποσπασμένου διδακτικού προσωπικού (κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία), αλλά και τη γενικότερη δραματική μείωση του συνολικού αριθμού αποσπάσεων. Η έλλειψη διδακτικού προσωπικού επιδεινώνει το οικονομικό βάρος της κοινοτικής συνεισφοράς, και με τον τρόπο αυτό καλύπτεται έμμεσα από όλα τα κράτη μέλη.

Σημαντικές εξελιξεισ κατά το 2007

Επισκόπηση της γενικής κατάστασης στα Ευρωπαϊκά Σχολεία

Το σύστημα των Ευρωπαϊκών Σχολείων εξακολούθησε να επεκτείνεται κατά το 2007 και σήμερα υπάρχουν 14 σχολεία σε επτά χώρες με συνολικά 21.000 μαθητές. Πιο κάτω δίδεται συνοπτική περιγραφή της κατάστασης στους διάφορους τόπου εγκατάστασης Ευρωπαϊκών Σχολείων[1].

Βρυξέλλες

Η κατάσταση στις Βρυξέλλες παραμένει οριακή και τα Σχολεία Βρυξέλλες I (Uccle) και II (Woluwe) ήσαν πολύ κοντά ή υπερέβησαν την ανώτατη χωρητικότητά τους. Στο Βρυξέλλες III (Ixelles) σημειώθηκε κάποια ελάφρυνση αλλά εξακολούθησε να δέχεται μαθητές πάνω από την ονομαστική του χωρητικότητα[2]. Τον Σεπτέμβριο 2007 εγκαινιάστηκε το Βρυξέλλες IV στις προσωρινές εγκαταστάσεις στο Berkendael. Η περιοριστική πολιτική εγγραφών που εφαρμόστηκε στις Βρυξέλλες κατά το σχολικό έτος 2007/2008 είχε ως αποτέλεσμα να στραφούν προς το σχολείο αυτό όλες οι εγγραφές (πλην των αδελφών μαθητών ήδη εγγεγραμμένων στα σχολεία Βρυξέλλες I, II και III) για τα γλωσσικά τμήματα και τις τάξεις που άνοιξαν στο Berkendael. Αυτό αφορούσε το αγγλικό, το γαλλικό, το γερμανικό, το ιταλικό και το ολλανδικό τμήμα, από το Νηπιαγωγείο έως την 3η Δημοτικού. Ο περιορισμός αυτός, λυπηρός και πηγή δυσκολιών για πολλούς γονείς που δεν μπόρεσαν να έχουν ελεύθερη επιλογή ως προς το προτιμώμενο σχολείο, πέτυχε ωστόσο να σταθεροποιήσει τον υπερπληθυσμό, έστω και αν η μείωσή του δεν ήταν σημαντική.

Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα των Ευρωπαϊκών Σχολείων, πάνω από 200 γονείς των οποίων τα παιδιά έγιναν δεκτά στο Berkendael αποφάσισαν να μην τα εγγράψουν εκεί. Έτσι ανέρχεται σε 400 ο εκτιμώμενος αριθμός δυνητικών μαθητών εκτός συστήματος εξ αιτίας της περιοριστικής πολιτικής εγγραφών των τελευταίων δύο ετών. Έγιναν πάνω από 50 προσφυγές, από περισσότερες από 100 οικογένειες, στο συμβούλιο καταγγελιών, γεγονός που καταδεικνύει τον γενικότερο βαθμό απογοήτευσης πολλών γονέων.

Παρά τον σχετικά περιορισμένο αριθμό παιδιών (160 αντί των εκτιμώμενων 550), τα εγκαίνια του Berkendael έγιναν μέσα σε μια εποικοδομητική και θετική ατμόσφαιρα. Η ανάδραση που προέρχεται από τους γονείς των εγγεγραμμένων μαθητών είναι θετική, και η Επιτροπή είναι σίγουρη ότι το σχολείο του Berkendael θα ευημερήσει προς όφελος των μαθητών του.

Επιπλέον, η Επιτροπή έχει σαφή επίγνωση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν πολλοί γονείς εξαιτίας του τόπου και, για μερικούς από αυτούς, εξαιτίας της κατά τη γνώμη τους υπερβολικής γεωγραφικής απόστασης των μεταβατικών εγκαταστάσεων στο Berkendael και των σχεδίων να μεταφερθούν αργότερα στο Laeken οι εγγεγραμμένοι μαθητές. Η ανακοίνωση των βελγικών αρχών, τον Σεπτέμβριο 2007, ότι το σχολείο του Laeken θα καθυστερήσει για ένα τουλάχιστον έτος για λόγους προϋπολογισμού δημιούργησε περαιτέρω εμπλοκές. Πράγματι, η καθυστέρηση αυτή έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις στις επιλογές σχεδιασμού για τα επόμενα έτη και έχει εντείνει τις αβεβαιότητες και τις ανησυχίες. Το Ανώτατο Συμβούλιο εξέφρασε τη βαθειά του απογοήτευση από την ενέργεια της βελγικής κυβέρνησης που αντιβαίνει προς τις επίσημες δεσμεύσεις που είχε αναλάβει στο παρελθόν σε ανώτατο επίπεδο μέσω του τότε πρωθυπουργού κ. Verhofstadt. Εξάλλου, το Ανώτατο Συμβούλιο επισήμανε ότι χρειάζεται επαρκής υποδομή μέχρι τον Σεπτέμβριο 2009 για να γίνει δεκτός ο αριθμός των μαθητών που αναμένονται.

Η Επιτροπή ανησυχεί πολύ για τη γενική κατάσταση στις Βρυξέλλες σε διάφορα επίπεδα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για την απουσία μακρόπνοου οράματος σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες εγγραφών, λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας σχετικά με τη διαθεσιμότητα όλων των αναγκαίων υποδομών. Εξάλλου, τονίζει ότι, λόγω του υπερπληθυσμού, δρομολόγησε μια παράλληλη απαίτηση διεξαγωγής ασκήσεων εκκένωσης και πυρασφάλειας στα σχολεία Βρυξέλλες Ι, ΙΙ και ΙΙΙ ώστε να ελεγχθεί η ικανότητα εκκένωσης και η πρόσβαση των οχημάτων άμεσης επέμβασης κατά τις ώρες αιχμής.

Οι εργασίες της Κεντρικής Αρχής Εγγραφών στις Βρυξέλλες

Η Κεντρική Αρχή Εγγραφών συνήλθε πάνω από 15 φορές και, μετά την εντολή του Ανώτατου Συμβουλίου, κατάφερε να πραγματοποιήσει περισσότερες από 1.700 εγγραφές στις Βρυξέλλες για το σχολικό έτος 2007/2008[3]. Τον Οκτώβριο 2007 Γενικός Γραμματέας υπέβαλε στο Ανώτατο Συμβούλιο έκθεση αποτελεσμάτων και κατέληξε στη διαπίστωση ότι η Κεντρική Αρχή Εγγραφών είχε ολοκληρώσει την εντολή της.

Κατά τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου τον Οκτώβριο 2007, η Επιτροπή ζήτησε να αυξηθεί ο αριθμός των μελών της Κεντρικής Αρχής Εγγραφών ώστε να συμπεριληφθεί ένας εκπρόσωπος της ομάδας πίεσης των γονέων με παιδιά που δεν έχουν ακόμα εγγραφεί σε Ευρωπαϊκά Σχολεία. Η Επιτροπή έμεινε μόνη της και δεν έτυχε στήριξης άλλων στο αίτημα αυτό προς το Ανώτατο Συμβούλιο[4], το οποίο καταψήφισε την πρόταση. Εντούτοις, η Επιτροπή επέτυχε να συμφωνηθεί ότι θα είναι δυνατή η συμμετοχή στις συνεδριάσεις ενός εκπροσώπου των γονέων μελλοντικών μαθητών όταν συζητηθεί η πολιτική εγγραφών για το σχολικό έτος 2008/09.

Συνεχίστηκαν οι διαμαρτυρίες σχετικά με το σύστημα προσφυγών που προβλέπεται από τους κανονισμούς των Ευρωπαϊκών Σχολείων, σύμφωνα με το οποίο οι γονείς δεν μπορούν να προσφύγουν σε περίπτωση αρνητικής απόφασης σχετικά με την εγγραφή των παιδιών τους, εφόσον η εν λόγω απόφαση έχει κατακυρωθεί από το συμβούλιο καταγγελιών των Ευρωπαϊκών Σχολείων.

Λουξεμβούργο

Στο Λουξεμβούργο εξακολουθούν να συνυπάρχουν στο Kirchberg τα δύο σχολεία. Το "παιδαγωγικό χωριό Λουξεμβούργο ΙΙ" υποδέχεται μόνο μαθητές του Νηπιαγωγείου και του Δημοτικού στα οκτώ γλωσσικά τμήματα που λειτουργούν αυτή τη στιγμή, ενώ όλοι οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοιτούν στον χώρο του Λουξεμβούργου ΙΙ. Συνεχίζονται οι προετοιμασίες για το άνοιγμα των μόνιμων εγκαταστάσεων του Λουξεμβούργου ΙΙ στο Bertrange/Mamer, που έχει προγραμματιστεί για το 2011. Το έγκαιρο άνοιγμα των μόνιμων εγκαταστάσεων είναι πραγματικά καθοριστικό, δεδομένου ότι ο υπερπληθυσμός αποτελεί ήδη πρόβλημα. Κατά συνέπεια, είναι αναπόφευκτη μια περιοριστική πολιτική εγγραφών για παιδιά μη κοινοτικών υπαλλήλων, και εφέτος δεν υπογράφηκαν νέες συμβάσεις με εταιρίες/οργανισμούς.

Στις 18 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχές του Λουξεμβούργου θέσπισαν νομοθεσία με την οποία εγκρίθηκε η οικοδόμηση δεύτερου Ευρωπαϊκού Σχολείου, η αναγκαία υποδομή μεταφορών και τα σχετικά κονδύλια.

Ο Σύλλογος Γονέων προτιμά τον διαχωρισμό ανά ομάδα ηλικίας μάλλον παρά ανά γλωσσικά τμήματα για τα σχολεία Λουξεμβούργο Ι και ΙΙ. Εντούτοις, ισχύει πάντα η απόφαση που ελήφθη από το Ανώτατο Συμβούλιο τον Οκτώβριο 2003, και οι αρχές του Λουξεμβούργου δεν είναι πλέον σε θέση, σε αυτό το στάδιο, να αλλάξουν τα αρχιτεκτονικά σχέδια που ευρίσκονται σε προχωρημένη φάση.

Άλλα σχολεία

Αλικάντε

Το σχολείο του Αλικάντε ευρίσκεται τώρα στο έβδομο έτος λειτουργίας του και έχει σημειώσει αύξηση ως προς τον αριθμό των παιδιών κοινοτικών υπαλλήλων που φθάνει σήμερα το 40% περίπου του συνολικού αριθμού των μαθητών του. Το σχολείο έχει συμπληρώσει την εναρκτήρια φάση του και το 2007 ήταν το δεύτερο έτος αποφοίτησης μαθητών με ποσοστό επιτυχίας 100%.

Μπέργκεν

Το σχολείο του Μπέργκεν σημείωσε μείωση ως προς τον αριθμό των μαθητών που φθάνουν σήμερα τους 550 περίπου. Ως εκ τούτου, το σχολείο ευρίσκεται ενώπιον της πρόκλησης να οργανώσει μικρές ομάδες και ολιγάριθμες τάξεις που θα λειτουργήσουν κατά τρόπο αποδοτικό. Άλλη πρόκληση για το σχολείο είναι η σταδιακή κατάργηση του γερμανικού και του ιταλικού γλωσσικού τμήματος. Παρόλα αυτά, το σχολείο εκπροσωπείται στην πιλοτική ομάδα για τη σύνταξη συμβάσεων επίτευξης που αποτελούν τμήμα του μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος.

Κάλαμ

Τον Απρίλιο 2007, το Ανώτατο Συμβούλιο αποφάσισε το σταδιακό κλείσιμο του Ευρωπαϊκού Σχολείου του Κάλαμ σε διάστημα 7 ετών που θα αρχίσει το 2010. Αυτό οφείλεται στην μελλοντική μεταφορά του Joint European Torus (JET) στο Cadarache (Γαλλία) το 2016. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει διάφορες δυνατότητες για να διατηρηθεί ένα σχολείο στο μέλλον και να προσαρμόσει το πρόγραμμα σπουδών του ώστε να παρέχεται το ευρωπαϊκό απολυτήριο (μελλοντικού τύπου ΙΙΙ) στο πλαίσιο του βρετανικού εθνικού συστήματος. Η Επιτροπή ενθαρρύνει σθεναρά αυτή την πρωτοβουλία προς όφελος μαθητών και διδακτικού προσωπικού.

Φρανκφούρτη

Ο αριθμός μαθητών στο σχολείο της Φρανκφούρτης εξακολούθησε να αυξάνει, και υφίστανται σήμερα σοβαρά προβλήματα σχετικά με την επέκταση του σχολείου. Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρόκειται να μεταφερθεί σε νέες εγκαταστάσεις εντός της Φρανκφούρτης, είναι σημαντικό να μπορέσει το σχολείο, ως σχολείο που μεγαλώνει διαρκώς, να επωφεληθεί της δυναμικής αυτής και να αποκτήσει καταλληλότερο χώρο. Πάντως, κατά το 2007, οι γερμανικές αρχές δεν έδωσαν καμία συγκεκριμένη ένδειξη ως προς το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον, και το θέμα αυτό πρέπει να αποτελέσει πρώτιστο μέλημα για το 2008.

Καρλσρούη

Το 2007 ο σχολικός πληθυσμός σταθεροποιήθηκε μετά από πολλών ετών πτώση του αριθμού μαθητών. Αυτό οφείλεται κυρίως στην εγκατάσταση πολυεθνικών εταιρειών στην περιοχή (τα παιδιά των κοινοτικών υπαλλήλων αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% των μαθητών). Το σχολείο δέχεται τη συνεχή και πρόθυμη οικονομική στήριξη των δημοτικών αρχών της Καρλσρούης και του ομοσπονδιακού κράτους της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Εξάλλου, η πόλη της Καρλσρούης συνεισέφερε σε ύψος 50% στην κατασκευή ενός νέου κτιρίου για την καντίνα του σχολείου, ενώ το υπόλοιπο 50% συγκεντρώθηκε από χορηγούς. Οι οικοδομικές εργασίες άρχισαν στο τέλος του 2007. Εξελίσσεται το σταδιακό κλείσιμο του ιταλικού και ολλανδικού γλωσσικού τμήματος του σχολείου.

Μολ

Το σχολείο του Μολ ζήτησε τη σύσταση αγγλόφωνου τμήματος. Η πρόταση αυτή ενεκρίθη από το Ανώτατο Συμβούλιο στις αρχές του 2008. Αναμένονται οι εκθέσεις του σχολείου σχετικά με τις εξελίξεις στα άλλα γλωσσικά τμήματα, δεδομένου ότι μερικά από αυτά ευρίσκονται επικίνδυνα κοντά στα χαμηλότατα όρια ύπαρξής τους. Το σχολείο θα υποβάλει επίσης έκθεση σχετικά με την τάση των ποσοστών παιδιών του διδακτικού προσωπικού που φοιτούν στο σχολείο (και σήμερα αποτελούν το 20% περίπου των μαθητών).

Μόναχο

Ο σχολικός πληθυσμός του σχολείου του Μονάχου εξακολουθεί να αυξάνει και η υποδομή του παραμένει συνεχές σοβαρό μέλημα. Μετά από την εγκατάσταση του νέου τμήματος Νηπιαγωγείου, το παλαιό κατεδαφίστηκε και αντικαταστάθηκε από σχολική καντίνα, αίθουσα υποδοχής και επιπρόσθετους χώρους εργαστηρίων και γραφείων. Έχει ζητηθεί επιπλέον χώρος με τη μορφή τριώροφου προκατασκευασμένου κτιρίου για να υπάρξει περισσότερος προσωρινός χώρος.

Βαρέζε

Στο Βαρέζε η κυριότερη δυσκολία που αντιμετωπίζει το σχολείο παραμένει η έλλειψη επαρκούς υποδομής. Το 2006, ο Γενικός Γραμματέας των Ευρωπαϊκών Σχολείων και ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Kallas πίεσαν τις ιταλικές αρχές να παραχωρήσει στο σχολείο συμπληρωματικούς πόρους. Δυστυχώς, οι αρχές δεν προέβησαν σε αυτή την κίνηση το 2007, παρά την έκκληση που υπέγραψαν πάνω από 1.200 γονείς. Αντίθετα μειώθηκε και η συνήθης συνεισφορά για τα έξοδα συντήρησης.

Σε οργανωτικό επίπεδο, εξακολούθησε να συζητείται το θέμα διαχείρισης της σχολικής καντίνας ξεχωριστά από την οργάνωση του ίδιου του σχολείου. Προς το τέλος του έτους εξευρέθη τελικά λύση με τη σύσταση συνεταιρισμού εκ μέρους των γονέων, ο οποίος θα λαμβάνει οικονομική στήριξη για μερικά έτη. Το Ανώτατο Συμβούλιο έκανε δεκτή αυτή τη λύση με γραπτή διαδικασία στις αρχές του 2008.

Οι υποχρεώσεις των χωρών υποδοχής

Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση για το 2006, η Επιτροπή εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία λόγω του ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, όπως αυτές ορίζονται στη σύμβαση για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία[5].

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της αμέλειας αποτελούν, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 2.2, η ανακοίνωση εκ μέρους των βελγικών αρχών, τον Σεπτέμβριο 2007, ότι ο οριστικός χώρος για το τέταρτο Ευρωπαϊκό Σχολείο στο Laeken θα καθυστερήσει για ένα τουλάχιστον έτος, καθώς και η συναφής έλλειψη σαφήνειας ως προς το μέλλον[6]. Η σημερινή κατάσταση υπερπληθυσμού σε συνδυασμό με την επιπρόσθετη αβεβαιότητα είναι προφανώς απαράδεκτες.

Άλλο παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Βαρέζε και η έλλειψη υποδομής. Αν και το σχολείο αντιμετωπίζει απαράδεκτες συνθήκες και ελλείψεις, οι ιταλικές αρχές δεν έχουν επιδείξει μέχρι στιγμής καμία προθυμία να επιλύσουν τα προβλήματα εντός του 2007, παρά τα επίσημα διαβήματα στα οποία προέβησαν ο Γενικός Γραμματέας των Ευρωπαϊκών Σχολείων και ο αντιπρόεδρος κ. Kallas.

Γενικότερα, το 2007 επιδεινώθηκε αισθητά το πρόβλημα απόσπασης διδακτικού προσωπικού από ορισμένα κράτη μέλη. Αντ'αυτής, προκειμένου να συμπληρωθούν τα κενά που προκύπτουν από τις ανεπαρκείς αποσπάσεις από τα κράτη μέλη, το διδακτικό προσωπικό προσλαμβάνεται σε τοπικό επίπεδο. Δημοσιονομική συνέπεια του φαινομένου είναι να μεταφέρεται το κόστος πρόσληψης αυτού του προσωπικού από τον προϋπολογισμό των κρατών μελών στο σχετικό τμήμα του κοινοτικού προϋπολογισμού (που προέρχεται φυσικά από όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που ήδη τηρούν τις υποχρεώσεις τους). Το πλέον ανησυχητικό παράδειγμα είναι αυτό του Ηνωμένου Βασιλείου που με επιστολή του, τον Οκτώβριο 2007, ανακοίνωσε ότι αποφάσισε μονομερώς να περιορίσει τον αριθμό αποσπάσεων προσωπικού για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία σε 20-25 θέσεις κατ’έτος – αριθμός που δεν καλύπτει τις σημερινές ανάγκες.

Άλλο παράδειγμα πλημμελούς εκπλήρωσης των υποχρεώσεων προέκυψε όταν η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει επίσημη νομική διαδικασία κατά του Βελγίου για διάφορα οφειλόμενα ποσά σχετικά με το κόστος επίπλων και εξοπλισμού δύο σχολείων των Βρυξελλών – χρέη που σε μερικές περιπτώσεις υπερέβαιναν την δεκαετία. Στο μεταξύ διάστημα οι δαπάνες αυτές έπρεπε να καλυφθούν από οικονομική συνδρομή της Επιτροπής.

Μετά από πολλών ετών συζητήσεις επί του θέματος με την Επιτροπή και τη Γραμματεία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, κατά τις οποίες το Βέλγιο ισχυριζόταν συνεχώς ότι προσπαθούσε να βρει κατάλληλη λύση, τον Οκτώβριο 2006 ο Βέλγος υπουργός οικονομικών απέσυρε επίσημα τη δέσμευση να καλύψει αυτές τις δαπάνες. Ως εκ τούτου, εκτιμώντας ότι η κίνηση αυτή αντίκειται στους βασικούς κανόνες της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή απεύθυνε, τον Οκτώβριο 2007, προς τις βελγικές αρχές προειδοποιητική επιστολή με προθεσμία απάντησης δύο μηνών. Οι βελγικές αρχές ζήτησαν παράταση χρόνου και στο τέλος του Φεβρουαρίου 2008 απάντησαν αρνητικά. Εξετάζεται η περίπτωση λήψης περαιτέρω μέτρων.

Προϋπολογισμός και οικονομικα θεματα

Ο προϋπολογισμός του 2007

Η συνεισφορά που χορηγήθηκε αρχικά στα ευρωπαϊκά σχολεία από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή της ΕΕ ήταν, το 2007, 129,66 εκατ. ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός ήταν 242 εκατ. ευρώ. Η πλέον πρόσφατη ανάλυση των διαφόρων συνεισφορών στο συνολικό προϋπολογισμό ήταν η ακόλουθη:

55 % από τον προϋπολογισμό της ΕΕ,

22,7 % από τα κράτη μέλη,

6,4 % από το EΓΔΕ[7]

Το υπόλοιπο προέρχεται από τα δίδακτρα των μαθητών προερχόμενων από εταιρείες που έχουν συνάψει συμφωνίες με τα σχολεία και από παιδιά μη κοινοτικών υπάλληλων και άλλες πηγές.

Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία ζήτησαν και έλαβαν το 98,24% της συνολικής συνεισφοράς που χορηγήθηκε το 2007 (127,38 εκατ. ευρώ) και έκλεισαν τον ετήσιο προϋπολογισμό τους με θετικό υπόλοιπο περίπου 7,6 εκατ. ευρώ.

Το μερίδιο του προϋπολογισμού που χορηγήθηκε στα παιδιά με ειδικές ανάγκες αυξήθηκε κατά 36% κατά τα τρία τελευταία έτη. Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η ετήσια έκθεση για το θέμα αυτό πρέπει να περιλαμβάνει μια περισσότερο ποιοτική ανάλυση της κατάστασης, ούτως ώστε να παρέχει ισχυρά στοιχεία για μελλοντικές βελτιώσεις. Παρόλες τις προσπάθειες, δεν είναι πάντα δυνατό να ενταχθούν μαθητές με σοβαρές μαθησιακές δυσκολίες.

Ο δημοσιονομικός κανονισμός

Ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2007. Πρόκειται για σημαντικό βήμα από άποψη διακυβέρνησης, λογοδοσίας, και αυξημένης απόδοσης και διαφάνειας του διαχειριστικού συστήματος του εσωτερικού ελέγχου. Τον Απρίλιο 2007, το Ανώτατο Συμβούλιο ενέκρινε τη σύσταση μιας δομής εσωτερικού ελέγχου της υπηρεσίας του γενικού γραμματέα που άρχισε να λειτουργεί τον Ιούλιο. Τον Δεκέμβριο έγινε ενώπιον της διοικητικής και οικονομικής επιτροπής παρουσίαση του προγράμματος εργασίας του εσωτερικού ελέγχου για την επόμενη τριετία.

Διοίκηση και μεταρρυθμιση

Συνέχεια που εδόθη στην υπουργική σύνοδο – Εργασίες μεταρρύθμισης

Το 2007, η Επιτροπή ενθάρρυνε επανειλημμένα την προώθηση των εργασιών μεταρρύθμισης. Διάφορες ομάδες εργασίας δραστηριοποιήθηκαν ενεργά κατά τη διάρκεια του έτους, και η συντονιστική επιτροπή[8] παρακίνησε σθεναρά τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις διαδικασίες μεταρρύθμισης και προβληματισμού.

Ομάδα εργασίας για τον επιμερισμό των δαπανών

Η ομάδα εργασίας για τον "επιμερισμό των δαπανών" υπέβαλε προκαταρκτική έκθεση κατά το 2007. Η έκθεση αυτή αφορά το σύνθετο θέμα το τρόπου ανακατανομής των δαπανών μεταξύ των κρατών μελών ούτως ώστε να καταστεί δικαιότερο το γενικότερο σύστημα. Η ομάδα εργασίας για τον επιμερισμό των δαπανών έχει μέχρι στιγμής ορίσει ως δίκαιη συνεισφορά εκ μέρους των κρατών μελών μια συνεισφορά που βασίζεται στον αριθμό παιδιών από την ίδια χώρα στα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Το θέμα έχει καταστεί επείγον, δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο περιορίζει αυτόν τον καιρό τον αριθμό των αποσπάσεων διδακτικού προσωπικού στα σχολεία όσο εκκρεμεί η εξέλιξη της μεταρρύθμισης επί του συγκεκριμένου ζητήματος που θα ελαφρύνει το δημοσιονομικό άχθος. Η έλλειψη αποσπασμένου διδακτικού προσωπικού από το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δημιουργήσει σοβαρά πρακτικά προβλήματα σε πολλά σχολεία.

Υπό το πρίσμα της προκαταρκτικής έκθεσης που υποβλήθηκε από την ομάδα εργασίας, το Ανώτατο Συμβούλιο έκρινε ότι είναι αναγκαίο να γίνει περαιτέρω επεξεργασία των υφιστάμενων πρακτικών εναλλακτικών λύσεων και να διεξαχθεί ανάλυση αντίκτυπου.

Μια υψηλού επιπέδου πολιτική στήριξη της μελλοντικής λύσης του 2008 θα είναι αναγκαίο να δοθεί σε αυτή την ευαίσθητη πλευρά της μεταρρύθμισης. Εντός αυτού του πλαισίου, η Επιτροπή εργάζεται επίσης για την εξεύρεση μεθόδου προκειμένου να οριστεί η συνεισφορά από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για τα παιδιά του προσωπικού στα μελλοντικά "διαπιστευμένα" σχολεία.

Ομάδα εργασίας για τη διαπίστευση

Η ομάδα εργασίας για τη διαπίστευση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σημερινή διαδικασία διαπίστευσης είναι ικανοποιητική προκειμένου να καλυφθεί η ανάγκη διαπιστευμένου σχολείου πλησίον Υπηρεσίας της Επιτροπής, κοινοτικού οργανισμού ή άλλου φορέα (σχολείο τύπου II) και εθνικών σχολείων που επιζητούν διαπίστευση χωρίς να υπάρχει κοντά τους κοινοτικός οργανισμός ή άλλος φορέας (σχολείο τύπου ΙΙΙ). Προσδιόρισε επίσης μια προσωρινή λύση για την χορήγηση του Ευρωπαϊκού Απολυτηρίου στα διαπιστευμένα σχολεία όσο εκκρεμεί η εκπόνηση της εξωτερικής έκθεσης αξιολόγησης του Ευρωπαϊκού Απολυτηρίου που έχει προγραμματιστεί για το 2009.

Εξάλλου, η ομάδα χάραξε τις προδιαγραφές για πιλοτικό έργο που αφορά τα σχολεία τύπου ΙΙΙ. Σκοπός του πιλοτικού έργου είναι να αξιολογηθεί η ικανότητα του συστήματος να απορροφήσει σχολεία τύπου ΙΙΙ. Επτά κράτη μέλη εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους και, εφόσον αποφασιστεί από το Ανώτατο Συμβούλιο, θα κληθούν να υποβάλλουν έγγραφο των προθέσεών τους. Η υφιστάμενη συμφωνία διαπίστευσης και συνεργασίας θα τροποποιηθεί ώστε να προβλεφθούν ποιοτικοί έλεγχοι ανά διετία (αντί για κάθε έτος) και θα συνεπάγεται τριμερή διαδικασία ελέγχου που θα συνίσταται σε αυτοαξιολόγηση, εθνικό πρόγραμμα αξιολόγησης και επιθεωρήσεις κατά τον χρόνο της διαπίστευσης. Το κόστος των πιλοτικών έργων θα βαρύνει τα κράτη μέλη.

Το Ανώτατο Συμβούλιο ενέκρινε τα συμπεράσματα της ομάδας εργασίας, τα οποία περιλαμβάνουν μια προσωρινή λύση για τα παιδιά των διαπιστευμένων σχολείων στην Πάρμα. Το σχολείο ζήτησε τώρα τη διαπίστευση για την 6η τάξη με αναδρομική ισχύ από τον Σεπτέμβριο 2007.

Στις προσπάθειές της να ολοκληρώσει τις νομικές συζητήσεις για τα σχολεία τύπου ΙΙ, η ομάδα εργασίας πρότεινε στο Ανώτατο Συμβούλιο την τεχνική αναθεώρηση της συμφωνίας του 1984 για το Ευρωπαϊκό Απολυτήριο. Η πρόταση έγινε δεκτή από το Ανώτατο Συμβούλιο.

Ομάδα εργασίας για τις συμβάσεις επίτευξης

Η ομάδα εργασίας για τις συμβάσεις επίτευξης δρομολόγησε το 2007 ένα πιλοτικό έργο σε τρία Ευρωπαϊκά Σχολεία: του Μπέργκεν, του Μονάχου και των Βρυξελλών Ι (Uccle). Τον Οκτώβριο 2007, ζητήθηκε από τα τρία πιλοτικά σχολεία να προβούν σε εκτίμηση ως προς το τι θα σήμαινε στην πράξη για το καθένα από αυτά η εφαρμογή μιας σύμβασης επίτευξης.

Η ομάδα εργασίας συνεχίζει τη συζήτηση για τον ορισμό και το περιεχόμενο της σύμβασης επίτευξης, το βαθμό αυτονομίας του σχολείου και τον ρόλο της κεντρικής διοίκησης. Η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στη σύμβαση επίτευξης θα πρέπει να αναφέρεται ο προϋπολογισμός και η ετήσια έκθεση του σχολείου.

Αν και δεν έχουν οριστικοποιηθεί ακόμα όλες οι πλευρές, είναι σαφές ότι τα σχολεία χρειάζονται διαρθρωτικές αλλαγές. Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η σημερινή σύνθεση και τα καθήκοντα τόσο των υφιστάμενων όσο και των νέων σχολικών συμβουλίων και επιτροπών.

Ο ρόλος της κεντρικής διαχείρισης και της παιδαγωγικής και οικονομικής αυτονομίας των σχολείων υπόκειται σε διαδικασία διασαφήνισης. Όταν προσδιοριστούν σαφώς η έννοια και το επίπεδο αυτονομίας, θα καταστεί δυνατή η χάραξη μεθόδων και κριτηρίων για την υποβολή εκθέσεων και την αξιολόγηση.

Ενέργειες διαπίστευσης

Το σχολείο του Ηρακλείου δέχτηκε κατά τη διάρκεια του έτους έλεγχο με ευνοϊκά αποτελέσματα, και πρόκειται να συνάψει συμφωνία διαπίστευσης ως προς τους κύκλους Νηπιαγωγείου και Δημοτικού Σχολείου.

Λόγω της σύστασης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων στο Ελσίνκι, τον Ιούνιο 2007, η Φινλανδία δρομολόγησε τη διαδικασία διαπίστευσης ενός σχολείου εκεί και προέβη στις αναγκαίες μεταβολές στην εθνική νομοθεσία. Η Γαλλία κίνησε και αυτή τη διαδικασία διαπίστευσης ενός σχολείου στο Στρασβούργο. Το Ανώτατο Συμβούλιο χαιρέτησε και τα δύο αυτά έργα. Η πρόοδος που σημειώθηκε στην ομάδα εργασίας για τη διαπίστευση και η ως εκ ταύτης έγκριση του Ανώτατου Συμβουλίου κατέστησε δυνατό να προβεί το διαπιστευμένο σχολείο της Πάρμας σε αίτηση διαπίστευσης για την 6η τάξη.

Επικοινωνία, διάλογος και πληροφόρηση

Η Επιτροπή εξακολούθησε να προβάλει τις πλευρές της πληροφόρησης και της επικοινωνίας με γονείς και προσωπικό. Τουλάχιστον επτά ανακοινώσεις προς το προσωπικό εκδόθηκαν προκειμένου να το ενημερώσουν για τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις. Τακτικές πληροφορίες εκδίδονται και στη σχετική ιστοσελίδα και τον δικτυακό τόπο του αντιπροέδρου κ. Kallas. Η Επιτροπή μερίμνησε επίσης ώστε να πραγματοποιηθούν συναντήσεις με τους συλλόγους γονέων και τους εκπροσώπους προσωπικού ώστε να συζητηθούν τρέχοντα θέματα εν όψει των συνεδριάσεων του Ανώτατου Συμβουλίου.

Η Επιτροπή δέχτηκε και απάντησε σε διάφορες επίσημες ερωτήσεις εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα σχολεία, ενώ συναντήθηκε με γονείς και αντάλλαξε επιστολές με πολλούς από αυτούς επί πρακτικών θεμάτων. Επίσης, η Επιτροπή παρακολούθησε ενημερωτικές συναντήσεις με την ομοσπονδία γονέων, νέους στην Επιτροπή, καθώς και ενημερωτικές συναντήσεις με γονείς νέων μαθητών κλπ. Διάφορα άρθρα με πρακτικές πληροφορίες δημοσιεύτηκαν στο εβδομαδιαίο εσωτερικό έντυπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής "Commission en Direct".

Ο Πρόεδρος Barroso συζήτησε το θέμα των Ευρωπαϊκών Σχολείων με διάφορα μέρη και ειδικότερα με τις αρμόδιες βελγικές αρχές. Πριν ένα έτος, αίτημα προς τις βελγικές αρχές να συμμετάσχουν σε ανοικτή συζήτηση με το προσωπικό και να εξηγήσουν την πολιτική τους ως προς το τέταρτο σχολείο στις Βρυξέλλες έμεινε αναπάντητο, παρά το γεγονός ότι το θέμα είχε τεθεί ενώπιον της ειδικής ομάδας εργασίας ΕΕ-Βελγίου.

Εργασίες των προεδριών των Ευρωπαϊκών Σχολείων το 2007 – Πορτογαλία και Φινλανδία

Τον Αύγουστο 2007, η πορτογαλική προεδρία των Ευρωπαϊκών Σχολείων παρέδωσε τα ηνία στην φινλανδική προεδρία. Το σχολικό έτος 2006-2007 υπό την πορτογαλική προεδρία υπήρξε περίοδος λήψεως αποφάσεων, και η συμφωνία για πολιτική καθοδήγηση που έγινε στην υπουργική σύνοδο τον Νοέμβριο 2006 απόβλεπε στη βελτίωση της διακυβέρνησης και τη μετέπειτα έγκριση σχεδίου δράσης εκ μέρους του Ανωτάτου Συμβουλίου τον Ιανουάριο 2007.

Η φινλανδική προεδρία είχε την αρμοδιότητα διεξαγωγής της επακόλουθης εντατικής φάσης των εργασιών της διαδικασίας μεταρρύθμισης στην οποία περιλαμβανόταν η εκπόνηση πρακτικών μέτρων για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης.

Τον Δεκέμβριο 2007, ο αντιπρόεδρος κ. Kallas συναντήθηκε με την κα Sari Sarkomaa, τη Φιλανδή υπουργό παιδείας, και είχαν γόνιμες συζητήσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα συνεχιστεί η μεταρρύθμιση, ενώ συμφώνησαν ως προς τη σημασία που έχει μια υψηλού επιπέδου πολιτική ώθηση που θα παγιώσει την επιτευχθείσα μέχρι στιγμής πρόοδο.

Το μελλον του συστηματοσ – υπουργικη συνοδοσ

Από τα μέσα του 2008 η επόμενη προεδρία των Ευρωπαϊκών Σχολείων θα περάσει στη Σουηδία. Το σχολικό έτος 2008-2009 θα είναι καθοριστικό για την πρακτική εφαρμογή της μεταρρύθμισης. Τα γεγονότα του 2007 κατέδειξαν ότι δεν πρέπει να συνεχιστεί πλέον η επικρατούσα κατάσταση, και ότι το σημερινό σύστημα έχει πολλές ελλείψεις από άποψη διοίκησης και αποδοτικότητας οι οποίες πρέπει να καλυφθούν.

Οι προκλήσεις της διακυβερνητικής συνεργασίας δοκιμάστηκαν εντός του 2007 από κάθε είδους δυσκολία που περιγράφεται στην παρούσα έκθεση, μεταξύ άλλων από υπερπληθυσμό, ανεπαρκή πολιτική βούληση εκ μέρους μερικών κρατών μελών, και διεύρυνση του συστήματος.

Τον Μάρτιο 2008, σε έκτακτη σύσκεψη, το Ανώτατο Συμβούλιο συζήτησε τα θέματα της μεταρρύθμισης με σκοπό να παρουσιάσει τα σχετικά αποτελέσματα σε υπουργικό επίπεδο στα μέσα Ιουνίου 2008.

Η Επιτροπή ώθησε ενεργά το θέμα της μεταρρύθμισης, η οποία είναι απαραίτητη για την επιβίωση του συστήματος. Το θέμα της διοίκησης παραμένει το βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης προκειμένου να βελτιωθεί η γενικότερη αποδοτικότητα του συστήματος.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μεταρρύθμιση πρέπει να επιτύχει και μάλιστα γρήγορα, και χρειάζεται πολιτική στήριξη σε ανώτατο επίπεδο ούτως ώστε το σύστημα των Ευρωπαϊκών Σχολείων να παραμείνει βιώσιμο.

[1] Για λεπτομερή στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον πληθυσμό των σχολείων και των γλωσσικών τμημάτων, βλ. Ετήσια Έκθεση της Γενικής Γραμματείας: 2912-D-2006-en-2.

[2] Ονομαστική χωρητικότητα είναι η χωρητικότητα για την οποία κατασκευάστηκε το σχολείο. Η ανώτατη χωρητικότητα περιλαμβάνει επιπρόσθετες ρυθμίσεις, όπως προκατασκευασμένα κτίρια εντός του χώρου του σχολείου (χωρίς διευρύνσεις των κοινόχρηστων χώρων π.χ. προαυλίων, σχολικής καντίνας κλπ.).

[3] Για λεπτομέρειες σχετικά με την πολιτική εγγραφών του σχολικού έτους 2007/08, βλ.: 512-D-2006-en-7 on http://www.eursc.eu/index.php?id=2.

[4] Το Ανώτατο Συμβούλιο απαρτίζεται από εκπροσώπους με δικαίωμα ψήφου των 27 κρατών μελών, της Επιτροπής, και, για ορισμένα θέματα, εκπρόσωπο των συλλόγων γονέων και εκπρόσωπο της επιτροπής προσωπικού του διδακτικού προσωπικού. Παρίσταται εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας στο Μόναχο και συμμετέχει σε ψηφοφορία σχετική με θέματα που αφορούν το σχολείο του Μονάχου.

[5] Επίσημη Εφημερίδα L212 της 17/08/1994, σ.0003-0014.

[6] Επιστολή της 10/09/2007 από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό οικονομικών κ. Reynders προς τον κ. Ryan, γενικό γραμματέα των Ευρωπαϊκών Σχολείων.

[7] Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας.

[8] Αποτελείται από την εξερχόμενη, τη σημερινή και την επόμενη προεδρία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, καθώς και την Επιτροπή και τον γενικό γραμματέα.