[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 2.9.2010

COM(2010) 448 τελικό

2007/0152 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με

τη θέση του Συμβουλίου για την έγκριση πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επέκταση των διατάξεων των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και (ΕΚ) αριθ. 987/2009 σε υπηκόους τρίτων χωρών που δεν καλύπτονται ήδη από τις εν λόγω διατάξεις λόγω της ιθαγένειάς τους

2007/0152 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με

τη θέση του Συμβουλίου για την έγκριση πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επέκταση των διατάξεων των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και (ΕΚ) αριθ. 987/2009 σε υπηκόους τρίτων χωρών που δεν καλύπτονται ήδη από τις εν λόγω διατάξεις λόγω της ιθαγένειάς τους

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2007) 439 τελικό — 2007/0152(COD): | 23 Ιουλίου 2007 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 16 Ιανουαρίου 2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει της διαδικασίας διαβούλευσης: | 9 Ιουλίου 2008 |

Θέση σε ισχύ της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης | 1 Δεκεμβρίου 2009 |

Ημερομηνία της πρώτης ανάγνωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βάσει της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας: | 5 Μαΐου 2010 |

Ημερομηνία έγκρισης της πολιτικής συμφωνίας με ειδική πλειοψηφία: | 7 Ιουνίου 2010 |

Ημερομηνία έγκρισης της θέσης του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση | 26 Ιουλίου 2010 |

2. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης είναι η επέκταση των διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης όσον αφορά υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε ένα κράτος μέλος και δεν καλύπτονται ήδη από τις εν λόγω διατάξεις λόγω της ιθαγένειάς τους.

Η πρόταση συμπληρώνει τη διαδικασία εκσυγχρονισμού, η οποία οδήγησε στην έκδοση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και 987/2009, αφού επεκτείνει τα νέα δικαιώματα, τις διαδικασίες και τις διατάξεις σχετικά με την ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων που θεσπίζονται στους εν λόγω κανονισμούς σε υπηκόους τρίτων χωρών που μετακινούνται εντός της ΕΕ αλλά δεν καλύπτονται από τους υπάρχοντες κανονισμούς.

3. ΣΧΟΛΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

3.1 Γενική τοποθέτηση όσον αφορά τη θέση του Συμβουλίου

Η θέση του Συμβουλίου ενσωματώνει τις δύο τροπολογίες που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, επιπλέον, επιφέρει μια σειρά τροποποιήσεις του Συμβουλίου στην αρχική πρόταση της Επιτροπής. Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως όλες τις τροπολογίες και τις τροποποιήσεις.

3.2 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ενσωματώθηκαν πλήρως, εν μέρει ή επί της αρχής στη θέση του Συμβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε δύο τροπολογίες με νομοθετικό ψήφισμα, στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης, στις 9 Ιουλίου 2008. Οι τροπολογίες αυτές επιβεβαιώθηκαν σε πρώτη ανάγνωση, στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, στις 5 Μαΐου 2010. Και οι δύο τροπολογίες έγιναν πλήρως αποδεκτές στη θέση του Συμβουλίου.

Η τροπολογία 1 προσθέτει μια νέα αιτιολογική σκέψη που παραπέμπει στο άρθρο 34 παράγραφος 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι είναι σημαντικό, στο πλαίσιο της εν λόγω πρότασης, να υπενθυμίζεται το δικαίωμα σε παροχές κοινωνικής ασφάλισης, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το εθνικό δίκαιο, που αποδίδεται από τον Χάρτη σε όλα τα άτομα που διαμένουν και μετακινούνται νόμιμα εντός της ΕΕA.

Η τροπολογία 2 προσθέτει μια νέα αιτιολογική σκέψη που κάνει μνεία στην προώθηση ενός υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας και στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και της ποιότητας ζωής στην ΕΕ. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι είναι σημαντικό να υπογραμμιστούν αυτοί οι κύριοι παράγοντες που διέπουν την πρόταση.

3.3 Κύριες διαφορές ανάμεσα στην πρόταση της Επιτροπής και τη θέση του Συμβουλίου

- Διαγραφή μεταβατικών διατάξεων: το Συμβούλιο διέγραψε το άρθρο 2 και τη σχετική αιτιολογική σκέψη 12 της αρχικής πρότασης, όπου περιέχονταν μεταβατικές διατάξεις για τη θέση σε ισχύ του προτεινόμενου κανονισμού. Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι δεν είναι αναγκαίες μεταβατικές διατάξεις για τη θέση σε ισχύ της πρότασης, αφού οι σχετικές μεταβατικές διατάξεις περιέχονται ήδη στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004. Η Επιτροπή συμφωνεί με αυτή την απλουστευμένη προσέγγιση, ιδίως επειδή εξασφαλίζει ότι στους υπηκόους τρίτων χωρών αποδίδονται τα ίδια δικαιώματα με τους υπηκόους της ΕΕ, όσον αφορά τη μετάβαση στον εκσυγχρονισμένο κανονισμό, π.χ. για το αίτημα επανεξέτασης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων τους στο πλαίσιο του άρθρου 87 παράγραφος 3.

- Προσθήκη αιτιολογικών σκέψεων για την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο: η νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με βάση τα άρθρα 1 έως 3 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά το χώρο ελευθερίας, ασφάλεια και δικαιοσύνης, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν δεσμεύονται από την παρούσα πρόταση, εκτός αν κοινοποιήσουν ότι θα συμμετέχουν σε αυτήν. Το Συμβούλιο πρόσθεσε την αιτιολογική σκέψη17 για να επισημανθεί ότι η Ιρλανδία θα συμμετάσχει στην πρόταση, σύμφωνα με την επιστολή της 24ης Οκτωβρίου 2007, και την αιτιολογική σκέψη 18 για να επισημανθεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμμετάσχει. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η συμπερίληψη αυτών των δύο αιτιολογικών σκέψεων είναι αναγκαία.

- Κατάργηση του παλιού κανονισμού: το Συμβούλιο διευκρίνισε τις παραμέτρους για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 859/2003, στο νέο άρθρο 2 της πρότασης. Δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμμετάσχει στην παρούσα πρόταση, αλλά θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 859/2003, δεν είναι δυνατόν να καταργηθεί εντελώς ο εν λόγω κανονισμός. Η Επιτροπή συμφωνεί με την προτεινόμενη αλλαγή, αφού επιτυγχάνεται νομική σαφήνεια σε αυτό το πρακτικό θέμα.

- Ορισμός της νόμιμης διαμονής: οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και (ΕΚ) αριθ. 987/2009 ισχύουν για υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια ενός κράτους μέλους. Ωστόσο, ο ορισμός της νόμιμης διαμονής είναι εντελώς εκτός του πεδίου των συντονιστικών κανονισμών και τα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να καθορίζουν, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, κατά πόσον ένα άτομο δικαιούται να εισέρχεται, να διαμένει ή να εργάζεται στην επικράτειά του. Η επιπλέον πρόταση που προστίθεται από το Συμβούλιο στην αιτιολογική σκέψη 10 υπογραμμίζει το διαχωρισμό των εξουσιών ανάμεσα στην Ένωση και τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή συμφωνεί με την προσθήκη της.

- Διασαφήνιση της εφαρμογής του κριτηρίου «νόμιμης διαμονής» σε περίπτωση συντάξεων αναπηρίας, γήρατος και επιζώντων: το Συμβούλιο πρόσθεσε την αιτιολογική σκέψη 13 ώστε να διευκρινίζεται ότι η προϋπόθεση νόμιμης διαμονής στην επικράτεια του κράτους μέλους δεν ισχύει τη χρονική στιγμή που το άτομο το οποίο υπαγόταν στον κανονισμό ή άτομο που αποκτά δικαιώματα μέσω του εν λόγω ατόμου, αιτείται σύνταξης βάσει δικαιωμάτων που απορρέουν από τον κανονισμό. Αυτό που απαιτείται είναι, το εν λόγω άτομο, να ήταν νόμιμος κάτοικος τη χρονική στιγμή απόκτησης αυτών των δικαιωμάτων. Η Επιτροπή χαιρετίζει αυτή την πρόσθετη αιτιολογική σκέψη, με την οποία αποσκοπείται η αποφυγή λανθασμένης ερμηνείας, η προστασία των κεκτημένων δικαιωμάτων και η εξασφάλιση ενιαίας εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού από τα κράτη μέλη.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η θέση του Συμβουλίου βελτιώνει και διασαφηνίζει ορισμένες πτυχές της πρότασής της. Παρέχει διευκρινίσεις σε καίρια πρακτικά ζητήματα νομικής φύσης, όπως η κατάργηση και οι μεταβατικές διατάξεις. Επιπλέον, παρέχει μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά την κατανόηση και, επομένως, την καλύτερη προστασία των κεκτημένων δικαιωμάτων υπηκόων τρίτων χωρών (και αυτών που αποκτούν δικαιώματα μέσω αυτών), όταν πλέον δεν διαμένουν στην ΕΕ. Η συμπερίληψη, πλήρως, των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διευρύνει το πλαίσιο της πρότασης.

Η Επιτροπή χαιρετίζει τη συμφωνία του Συμβουλίου επί της θέσης, η οποία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την επίτευξη του στόχου του άρθρου 34 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή να δικαιούται κάθε άτομο που διαμένει και μετακινείται νόμιμα στην ΕΕ παροχές κοινωνικής ασφάλισης. Αποτελεί επίσης ένα σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση του νομοθετικού πακέτου εκσυγχρονισμού των κανόνων κοινωνικής ασφάλισης της ΕΕ. Εξασφαλίζει ότι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να επωφελούνται από τα ίδια βελτιωμένα δικαιώματα που παρέχονται από τους εκσυγχρονισμένους κανόνες και απλουστεύει τις διαδικασίες για τις εθνικές διοικήσεις κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίες θα μπορούν να εφαρμόζουν τις ίδιες διαδικασίες, ανεξάρτητα από το κατά πόσον τα δικαιώματα αφορούν υπήκοο της ΕΕ ή τρίτης χώρας.

Με βάση τα προηγούμενα, η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με τη θέση του Συμβουλίου.