Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Προς μια στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος"

(2003/C 244/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προς μία στρατηγική για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος" (COM(2002) 539 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 2ας Οκτωβρίου 2002, να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 265 (1), της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 12ης Μαρτίου 2002 να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή "Βιώσιμη Ανάπτυξη"·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για το έκτο περιβαλλοντικό πρόγραμμα δράσης (CdR 36/2001 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 24/2003 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή "Βιώσιμη Ανάπτυξη" στις 20 Φεβρουαρίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Wim van Gelder, Βασιλικού Επιτρόπου της επαρχίας Zeeland (ΟΛ/ΕΛΚ)·

υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση κατά την 49η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Απριλίου 2003 (συνεδρίαση της 9ης Απριλίου).

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. επιδοκιμάζει την πρόθεση για τη χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, όπως απαιτείται με βάση το έκτο ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό πρόγραμμα δράσης·

1.2. υποστηρίζει, δεδομένου του περιφερειακού και τομεακού κατακερματισμού της πολιτικής, ότι είναι απαραίτητο να χαραχθεί μία γενική και ολοκληρωμένη πολιτική σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης με στόχο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος·

1.3. είναι πεπεισμένη ότι η καλή κατάσταση των θαλασσών και των ωκεανών, συμπεριλαμβανομένων των παράκτιων περιοχών και των εκβολών (δηλαδή του θαλάσσιου περιβάλλοντος), έχει ζωτική σημασία τόσο από οικολογική όσο και από κοινωνικοοικονομική άποψη·

1.4. επιθυμεί στα πλαίσια αυτά να τονίσει τη σημασία που έχει για τις τοπικές και περιφερειακές κοινότητες η καλή κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Οι συνέπειες μίας διαφορετικής κατάστασης έγιναν πρόσφατα σαφείς με τις επιπτώσεις της καταστροφής του πετρελαιοφόρου Prestige που έπληξαν τις τοπικές κοινότητες στις ακτές της Βορείου Ισπανίας και (ακόμη πιο πρόσφατα) με το ναυάγιο του Tricolor στις ακτές της Φλάνδρας και της νοτιοδυτικής Ολλανδίας·

1.5. ζητεί να υιοθετηθεί μία στρατηγική, πανευρωπαϊκή προσέγγιση για παρόμοιες καταστροφές υπό την διαχείριση της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την ασφάλεια στη θάλασσα· στόχος της εν λόγω υπηρεσίας θα πρέπει συνεπώς να είναι η λήψη των κατάλληλων μέτρων προκειμένου να εφαρμόζονται μηχανισμοί ελέγχου των καταστροφών αμέσως μετά από ένα ατύχημα και να αναλαμβάνεται δράση χωρίς καθυστέρηση για τον έλεγχο της ρύπανσης από θαλάσσιες καταστροφές·

1.6. συνειδητοποιεί ότι η καλή κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος απειλείται σε μεγάλο βαθμό από τις πάμπολλες ανθρώπινες δραστηριότητες στη θάλασσα, αλλά και στην ξηρά. Πρόκειται για τη ρήψη επικίνδυνων και θρεπτικών ουσιών, την εξαγωγή προϊόντων από το θαλάσσιο περιβάλλον (ιχθύων, πετρελαίου, άμμου, χαλικιών, ενέργειας, κ.λπ.) και για όλες τις δραστηριότητες οι οποίες αποτελούν αιτία της αλλαγής του κλίματος·

1.7. είναι πεπεισμένη ότι οι επιπτώσεις επί της καλής κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι πάρα πολύ δύσκολο έως αδύνατο να εξουδετερωθούν. Ο κατά κανόνα μη αντιστρέψιμος χαρακτήρας των επιπτώσεων οφείλεται κυρίως στο μέγεθος των εν λόγω εξελίξεων. Πρέπει να αποφευχθεί στο μέτρο του δυνατού η θέσπιση μέτρων εκ των υστέρων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή μίας προορατικής πολιτικής που θα στηρίζεται στην αρχή της πρόνοιας και θα εκδηλώνεται με την εφαρμογή μέτρων για τα οποία δεν θα χρειάζεται να μετανιώνουμε αργότερα·

1.8. προσυπογράφει τη διαπίστωση ότι η βιώσιμη χρήση των θαλασσών πρέπει να στηρίζεται στην κατάλληλη προσέγγιση του οικοσυστήματος. Μόνο τότε είναι δυνατόν η χρήση να μην αποβεί εις βάρος της οικολογίας, πράγμα το οποίο θα είχε επιπτώσεις για άλλες λειτουργίες του θαλάσσιου περιβάλλοντος και για τις μελλοντικές γενιές. Αυτό που χρειάζεται είναι η εφαρμογή της προσέγγισης του οικοσυστήματος σε παγκόσμια κλίμακα·

1.9. είναι της άποψης ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη σημασία στη χωροταξία ως μέσο για την υποστασιοποίηση της βιώσιμης χρήσης. Η βιώσιμη χρήση δεν πρέπει να εκδηλώνεται μόνο στην ένταση και τον τρόπο, αλλά και στον τόπο χρήσης. Η χωροταξία μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί έναν από τους τρόπους συγκεκριμένης εφαρμογής της αρχής της πρόνοιας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε ειδικές διατηρητέες περιοχές, αλλά και έξω από αυτές. Πρέπει να καταρτιστούν συγκεκριμένοι κανόνες για τη χωροταξία με βάση μια ολοκληρωμένη αντίληψη για τις θαλάσσιες περιοχές της ΕΕ·

1.10. είναι της άποψης ότι η βιώσιμη χρήση των θαλασσών δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να υπάρχει το κατάλληλο έρεισμα σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα. Στα πλαίσια αυτά σημαντικός είναι ο ρόλος που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι διαδραστικές διαδικασίες προγραμματισμού. Κατά την περαιτέρω ανάπτυξη της στρατηγικής, πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στις διαδικασίες αυτές·

1.11. είναι της άποψης ότι η ολοκλήρωση της πολιτικής είναι απαραίτητη όχι μόνο σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Αυτό θα διευκολύνει τη δημιουργία του προαναφερθέντος περιφερειακού και τοπικού ερείσματος για την πολιτική και για την ανάπτυξη της χωροταξίας ως μέσου για τη βιώσιμη χρήση του θαλάσσιου περιβάλλοντος·

1.12. προσυπογράφει τη διαπίστωση που γίνεται στην ανακοίνωση σχετικά με την ανεπάρκεια γνώσης. Χρειάζεται να προαχθεί η γνώση των πραγμάτων·

1.13. αναγνωρίζει, ταυτόχρονα, ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε έως ότου αναπτυχθεί η γνώση αυτή και ότι υπάρχουν όρια στην εξέλιξή της. Κατά τη χάραξη της πολιτικής, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί αυτοί. Για το λόγο αυτό, η αρχή της πρόνοιας πρέπει να αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο αφετηρίας για τη χάραξη της πολιτικής. Παράλληλα, πρέπει να εκφράζεται και στην εφαρμογή των διατάξεων και των μέτρων που θα θεσπισθούν. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η αρχή του "καθαρού πλοίου" η οποία πρέπει να υποστηριχθεί ενεργώς·

1.14. υποστηρίζει την πολιτική της Επιτρόπου Loyola de Palacio σχετικά με την επίσπευση των προθεσμιών για την κυκλοφορία αξιόπλοων σκαφών με διπλό κύτος και τις προδιαγραφές για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες των ναυτιλλόμενων·

1.15. είναι της άποψης ότι τα προβλήματα του θαλάσσιου περιβάλλοντος μπορούν να αντιμετωπισθούν με αποτελεσματικότερο τρόπο εάν οι υπεύθυνοι αναλάβουν και το κόστος των "δυνητικών" ζημιών του περιβάλλοντος. Το περιβαλλοντικό κόστος θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ισολογισμού των επιχειρήσεων. Επίσης, οι πιθανές βλάβες του περιβάλλοντος θα πρέπει να εκφράζονται στα ασφάλιστρα, π.χ. των πλοίων·

1.16. συμφωνεί ότι, λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα του προβλήματος, η ανακοίνωση δεν μπορεί να συμπεριλάβει ήδη μία στρατηγική και δεν αποτελεί παρά ένα βήμα προς τη χάραξη μίας στρατηγικής. Η ΕΤΠ εκτιμά τον εξελικτικό χαρακτήρα των προτεινόμενων δράσεων, διερωτάται όμως αν θα ήταν δυνατόν ορισμένες από αυτές να διατυπωθούν με πιο συγκεκριμένο τρόπο. Παράλληλα, για ορισμένους στόχους δεν έχουν ορισθεί προθεσμίες εντός των οποίων θα πρέπει να υλοποιηθούν, πράγμα το οποίο, κατά τη γνώμη της, μπορεί να γίνει·

1.17. Διερωτάται εάν και πότε θα δημοσιευθεί ανακοίνωση η οποία θα περιλαμβάνει την εν λόγω στρατηγική (σε μία περισσότερο συγκεκριμένη μορφή).

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά τα ακόλουθα:

2.1. Λόγω των ορίων που υπάρχουν ως προς την ανάπτυξη της γνώσης και τον κατά κανόνα μη αντιστρέψιμο χαρακτήρα των ζημιών που επιφέρονται στο θαλάσσιο οικοσύστημα, να δοθεί περισσότερη προσοχή στην αρχή της πρόνοιας. Αυτό οφείλει εκτός άλλων να εκφρασθεί στα ακόλουθα:

2.1.1. την ευρύτερη χρήση της χωροταξίας και της στρατηγικής αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων χωρίς περιορισμό στις ειδικές προστατευόμενες περιοχές·

2.1.2. σε προτάσεις για την καλύτερη ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους στον ισολογισμό των επιχειρήσεων·

2.1.3. στην ενεργό προαγωγή της αντίληψης του "καθαρού πλοίου".

2.2. Να εφαρμοσθεί μία ολοκληρωμένη πολιτική όχι μόνο σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο με την επέκταση του προτύπου των περιφερειακών συμβουλίων, όπως αναφέρεται στη δράση 20, στην οποία συμμετέχουν επίσης οι αρμόδιες τοπικές αρχές, σε ολοκληρωμένα περιφερειακά συμβούλια που θα καλύπτουν όλους τους σχετικούς τομείς και όχι, όπως προτείνεται στη δράση 20, με την εφαρμογή του προτύπου αυτού σε άλλους τομείς.

2.3. Την προώθηση της εφαρμογής σε παγκόσμια κλίμακα της οικοσυστηματικής προσέγγισης.

2.4. Να αναγνωρισθεί από τη στρατηγική της Επιτροπής και να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο μείζονος έκκλησης ραδιενέργειας στο θαλάσσιο περιβάλλον έπειτα από ατύχημα ή επεισόδιο κατά την μεταφορά ραδιενεργών υλών.

2.5. Τον ορισμό προθεσμιών για την υλοποίηση των στόχων 9, 10 και 12.

2.6. Την ακριβέστερη διατύπωση των δράσεων 7 και 9.

2.7. Τη δημοσίευση μαζί με την έκθεση που αναφέρεται στη δράση 19 μίας περαιτέρω επεξεργασίας της ολοκληρωμένης στρατηγικής.

2.8. Με βάση τις συστάσεις αυτές προτείνει τις ακόλουθες τροπολογίες:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

Τμήμα 7: Στόχοι

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Αιτιολογία

Ο στόχος της στρατηγικής της Επιτροπής για την εξάλειψη των προβλημάτων ευτροφισμού πριν το 2010 κάθε άλλο παρά ρεαλιστικός είναι από πλευράς δήμων και περιφερειών.

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

Τμήμα 7. Στόχοι:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

Τμήμα 7. Στόχοι:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

Σημείο 7. Στόχοι:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

Τμήμα 8.1. Πρόγραμμα δράσης:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 6

Τμήμα 8.1. Πρόγραμμα δράσης:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 7

Τμήμα 8.1. Πρόγραμμα δράσης:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 8

Τμήμα 8.1. Πρόγραμμα δράσης:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 9

Τμήμα 8.1. Πρόγραμμα δράσης:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 10

Τμήμα 8.2. Ενίσχυση του συντονισμού και της συνεργασίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 11

Τμήμα 8.2. Ενίσχυση του συντονισμού και της συνεργασίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 12

Τμήμα 8.2. Ενίσχυση του συντονισμού και της συνεργασίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Βρυξέλλες, 9 Απριλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 357 της 14.12.2001, σ. 44