Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004 η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές της προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τα αναθεωρημένα στοιχεία που κοινοποίησε η Ελλάδα στις 30 Μαρτίου 2004, τα οποία δεν επικυρώθηκαν από την Ευρωστάτ, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε το 2003 στο 2,95% του ΑΕΠ. Μετά από επαφές μεταξύ της Ευρωστάτ και των ελληνικών αρχών στα τέλη του Απριλίου, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στις 5 Μαΐου νέα αναθεωρημένη κοινοποίηση στην οποία το έλλειμμα για το 2003 εκτιμάται στο 3,2% του ΑΕΠ. υπερβαίνει συνεπώς την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και είναι σημαντικά υψηλότερο από το έλλειμμα του 2002 (1,5% του ΑΕΠ). Επιπλέον, ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 103% και εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, η Επιτροπή κίνησε στις 19 Μαΐου 2004 τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα με την κατάρτιση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης [2].

[1] Οι εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] Το πλήρες κείμενο της έκθεσης είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης [3].

[3] ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

Στη έκθεσή της βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η αύξηση του ελλείμματος στο 3,2% του ΑΕΠ το 2003, δηλαδή πάνω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, δεν οφειλόταν, κατά την έννοια του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, σε ασυνήθεις περιστάσεις εκτός του ελέγχου των ελληνικών αρχών, ούτε σε σοβαρή οικονομική ύφεση, η οποία ορίζεται στο σύμφωνο ως ετήσια πτώση του πραγματικού ΑΕΠ κατά τουλάχιστον 2%. Αντίθετα, το έλλειμμα σημειώθηκε υπό συνθήκες ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, με άνοδο 4,2% του πραγματικού ΑΕΠ το 2003, και θετικού κενού παραγωγής της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 πρέπει να συγκριθεί με το στόχο για έλλειμμα 0,9% του ΑΕΠ στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Δεκεμβρίου 2002. Η σημαντική αυτή διολίσθηση αποδίδεται σε μη επαναλαμβανόμενους παράγοντες (υπερβάσεις δαπανών για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων και αποζημιώσεις για ζημίες από δυσμενείς καιρικές συνθήκες), στις υψηλότερες πρωτογενείς δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες (κοινωνικές μεταβιβάσεις και μισθοί στο δημόσιο τομέα) και στην ανεπάρκεια των εσόδων του προϋπολογισμού (ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος και αναταξινόμηση ως χρηματοοικονομική πράξη μιας πληρωμής από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο στην κυβέρνηση). Όσον αφορά τις εξελίξεις το 2004, η έκθεση συμπέρανε ότι είναι πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα παραμείνει υψηλότερο από το 3% του ΑΕΠ, εάν δεν ληφθούν νέα μέτρα.

Στην έκθεση της Επιτροπής, η οποία βασίζεται στις εαρινές της προβλέψεις, επισημαίνεται ότι ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 103% του ΑΕΠ το 2003, υπερβαίνοντας κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Σημειώνεται επιπλέον ότι η Επιτροπή προβλέπει οριακή μόνο μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους στο 102,8% το 2004, επίπεδο υψηλότερο από το 98,3% του ΑΕΠ που ανήγγειλαν οι ελληνικές αρχές στις 4 Μαΐου 2004. Η έκθεση εκτιμά ότι τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και ο αργός ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης ορίζει ότι «η Επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε τη γνώμη της στις 2 Ιουνίου 2004, στην οποία εξέφρασε τη συμφωνία της με την εκτίμηση που παρουσιάζει η Επιτροπή στην έκθεσή της. Συμπέρανε ιδίως ότι οι δημοσιονομικές εξελίξεις το 2003 στην Ελλάδα επιβεβαίωσαν την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος κατά την έννοια και των δύο κριτηρίων που προβλέπει το άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό αυτών των ελλειμμάτων. Η εξέταση άλλων σχετικών παραγόντων, ιδίως της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημόσιων επενδύσεων δεν μεταβάλλουν την εκτίμηση βάσει των ίδιων των κριτηρίων. Η επιτροπή αυτή έκρινε επίσης ότι με τις σημερινές πολιτικές και προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα υπερβεί και το 2004 την τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη και ότι το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει το 2004 πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Επίσης, η επιτροπή αυτή έκρινε ότι τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και ο βραδύς ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής.

Αφού εξέτασε όλους τους σχετικούς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της, και έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής αυτής, η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα. Η γνώμη αυτή, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 2004, διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή συνιστά με την παρούσα στο Συμβούλιο να απευθύνει σύσταση στην Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος.

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 6,

τη σύσταση της Επιτροπής,

τις παρατηρήσεις της Ελλάδας,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 104 της συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

(2) Το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης βασίζεται στο στόχο της διασφάλισης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσου ενίσχυσης των προϋποθέσεων για τη σταθερότητα των τιμών και για μια ισχυρή και διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη που ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

(3) Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος του άρθρου 104 προβλέπει την έκδοση απόφασης σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. το πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη, περιέχει συμπληρωματικές διατάξεις για την εφαρμογή της διαδικασίας αυτής. ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3605/93 [4] του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 475/2000 [5] του Συμβουλίου και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 351/2002 [6] της Επιτροπής, καθορίζει λεπτομερείς κανόνες και ορισμούς για την εφαρμογή των διατάξεων του πρωτοκόλλου αυτού.

[4] OJ L 332 της 31.12.1993, σ. 7.

[5] OJ L 058 της 3.03.2000, σ. 1.

[6] OJ L 055 της 26.02.2002, σ. 23.

(4) Το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης απαιτεί από την Επιτροπή να απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο εάν κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα σε ένα κράτος μέλος. Στις 24 Ιουνίου 2004, η Επιτροπή απηύθυνε στο Συμβούλιο σχετική γνώμη για την Ελλάδα. Αφού εξέτασε όλους τους παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της, και έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Επιτροπή συμπέρανε στη γνώμη που διατύπωσε στις 24 Ιουνίου 2004 ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα.

(5) Το άρθρο 104 παράγραφος 6 της Συνθήκης ορίζει ότι το Συμβούλιο πρέπει να λάβει υπόψη τυχόν παρατηρήσεις του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους προτού αποφασίσει, μετά από συνολική εκτίμηση, εάν υφίσταται ή όχι υπερβολικό έλλειμμα..

(6) Η συνολική αυτή εκτίμηση οδηγεί στα ακόλουθα συμπεράσματα: το 2003, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Ελλάδα ανήλθε στο 3,2% του ΑΕΠ. Η υπέρβαση το 2003 της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη δεν οφείλεται, κατά την έννοια του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, σε ασυνήθεις περιστάσεις εκτός του ελέγχου των ελληνικών αρχών, ούτε σε σοβαρή οικονομική ύφεση. Αντίθετα, το έλλειμμα σημειώθηκε υπό συνθήκες ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης 4,2% το 2003 και θετικού κενού παραγωγής της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 πρέπει να συγκριθεί με το στόχο για έλλειμμα 0,9% του ΑΕΠ στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Δεκεμβρίου 2002. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η σημαντική αυτή διολίσθηση οφείλεται σε εξαιρετικούς παράγοντες (υπερβάσεις στις δαπάνες για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων και αποζημιώσεις για ζημίες από δυσμενείς καιρικές συνθήκες), στις υψηλότερες τρέχουσες δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες (κοινωνικές μεταβιβάσεις και μισθοί στο δημόσιο τομέα) και στην ανεπάρκεια των εσόδων (ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος και αναταξινόμηση ως χρηματοοικονομική πράξη μιας πληρωμής από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο στην κυβέρνηση).

(7) Σύμφωνα με τις εαρινές της προβλέψεις του 2004, οι οποίες βασίζονται στην υπόθεση αμετάβλητων οικονομικών πολιτικών και σε ένα έλλειμμα 2,95% του ΑΕΠ το 2003 που κοινοποιήθηκε στα τέλη Μαρτίου, η Επιτροπή προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Ελλάδα θα ανέλθει στο 3,2% του ΑΕΠ το 2004.

(8) Ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 103% του ΑΕΠ το 2003, υπερβαίνοντας κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Επιπλέον, στις εαρινές της προβλέψεις του 2004, η Επιτροπή προβλέπει ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους θα μειωθεί οριακά μόνο το 2004 στο 102,8% του ΑΕΠ, επίπεδο υψηλότερο από το 98,3% του ΑΕΠ που ανήγγειλαν οι ελληνικές αρχές στις 4 Μαΐου 2004. Το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους και ο βραδύς ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής.

(9) Επί του παρόντος, η ποιότητα των στοιχείων για τα δημόσια οικονομικά παραμένει αβέβαιη. Το έλλειμμα 3,2% του ΑΕΠ για το 2003 που κοινοποιήθηκε στις 4 Μαΐου πρέπει να συγκριθεί με το έλλειμμα 1,7% του ΑΕΠ που κοινοποιήθηκε στις αρχές Μαρτίου, το οποίο αναθεωρήθηκε προς τα πάνω στο 2,95% του ΑΕΠ στο τέλος του ιδίου μήνα, μετά την απόφαση της κυβέρνησης να πραγματοποιήσει πλήρη δημοσιονομική απογραφή. Λόγω των εκκρεμών προβλημάτων σχετικά με βασικά στατιστικά στοιχεία, οι ελληνικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση να επιλύσουν γρήγορα τα κυριότερα προβλήματα σε στενή συνεργασία με την Ευρωστάτ. Επιπλέον, παρόλο που η Ευρωστάτ επικύρωσε τα στοιχεία της κοινοποίησης της 4ης Μαΐου, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι στη συνήθη κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου 2004 θα γίνουν νέες σημαντικές αναθεωρήσεις για το 2003 και τα προηγούμενα έτη, οι οποίες όσον αφορά το έλλειμμα θα είναι κατά πάσα πιθανότητα προς τα πάνω. Αναμένεται εξάλλου ότι οι αναθεωρήσεις αυτές θα έχουν αυξητική επίπτωση στο έλλειμμα για το 2004.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Από μια συνολική εκτίμηση προκύπτει ότι στην Ελλάδα υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, (05 Ιουλίου 2004).

Για το Συμβούλιο