Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις "Επιδράσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Εσωτερική αγορά (ΠΕΑ)"

(2001/C 123/01)

Στις 2 Μαρτίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του εσωτερικού κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα "Οι επιδράσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Εσωτερική αγορά" (Παρατηρητήριο εσωτερικής αγοράς).

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Ιανουαρίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Glatz.

Κατά την 378η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 24ης Ιανουαρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική, υιοθέτησε με 79 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Περίληψη και συμπεράσματα

- Σε σύγκριση με το συνολικό κύκλο εργασιών που σημειώνεται στο εμπόριο σήμερα, το ηλεκτρονικό εμπόριο διαδραματίζει ακόμη δευτερεύοντα ρόλο. Πρόκειται κυρίως για το εμπόριο μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου για τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων.

- Ωστόσο, τα ποσοστά ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου είναι σήμερα τεράστια.

- Οι καταναλωτές είναι επιφυλακτικοί όσον αφορά την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το ηλεκτρονικό εμπόριο. Ο λόγος είναι κυρίως η έλλειψη πρόσβασης ή δυνατοτήτων και η έλλειψη εμπιστοσύνης, ιδιαιτέρως όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την ασφάλεια των πληρωμών.

- Ένα περαιτέρω εμπόδιο είναι σε πολλές περιπτώσεις ελλιπείς και εν μέρει αντιφατικές προϋποθέσεις καθώς και η σε ορισμένους τομείς αποσπασματική νομοθεσία που ισχύουν για την προσφορά - ιδιαιτέρως λόγω της κοινής ανάπτυξης των τηλεπικοινωνιών και των μέσων ενημέρωσης και των αντίστοιχων υποδομών (σύγκλιση). Δεν μπορούμε όμως να πούμε ακόμη ότι υπάρχει ένα συνεπές περίγραμμα.

- Ωστόσο, στα πλαίσια της πολιτικής ανταγωνισμού πρέπει να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι νέες εξελίξεις.

1.1. Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, πρέπει να θεσπιστεί μια δέσμη μέτρων για να ορισθούν οι προϋποθέσεις μιας λειτουργικής ενιαίας αγοράς για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Εδώ θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε οι προϋποθέσεις αυτές να έχουν καθολική ισχύ.

1.2. Εάν δεν συμβεί αυτό, η Ευρώπη θα χάσει τις ευκαιρίες οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που παρουσιάζονται και δεν πρόκειται να μειωθεί η απόσταση που την χωρίζει από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στον τομέα αυτό.

1.3. Η ΟΚΕ ζητά και συνιστά περιληπτικά τα εξής:

- Την υποστήριξη ενός εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ των καταναλωτών και των παραγωγών ή των εκπροσώπων του εμπορίου. Προκειμένου να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης, πρέπει να υπάρξει μέριμνα για την ουσιαστική συμμετοχή των ενώσεων για την προστασία των καταναλωτών.

- Την προώθηση συνοδευτικών και προωθητικών στρατηγικών που ευνοούν τη χρήση των νέων τεχνολογικών μέσων με στόχο την όσο το δυνατόν ευρύτερη πρόσβαση του κοινού. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν τα λιγότερο ευνοημένα στρώματα του πληθυσμού, αλλά για παράδειγμα και οι ηλικιωμένοι.

- Τον προσδιορισμό σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα των νομοθετικών προϋποθέσεων, με στόχο μια προσιτή και διαφανή πρόσβαση στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, η οποία προσφέρει στους καταναλωτές συγκεκριμένες ασφάλειες και εγγυήσεις. Τα μέτρα της Επιτροπής για την αναδιοργάνωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών (δέσμη οδηγιών της 12ης Ιουλίου 2000(1)) αποτελούν μια σημαντική πρωτοβουλία στο χώρο αυτό.

- Τη δημιουργία των νομοθετικών προϋποθέσεων για τους τομείς οι οποίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στην οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Σ' αυτές συγκαταλέγονται ένα νομοθετικό περίγραμμα για την καθιέρωση εναλλακτικών διαδικασιών για τη διευθέτηση διενέξεων, θέματα που έχουν σχέση με το αθέμιτο μάρκετινγκ, η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως, η έκδοση οδηγίας για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες στην περίπτωση των πωλήσεων εξ αποστάσεως, η θέσπιση κριτηρίων για πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την αυτορρύθμιση.

- Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι ΜΜΕ θα αναλάβουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο χώρο των ηλεκτρονικών συναλλαγών και ότι πρέπει να τους επιτραπεί να αξιοποιήσουν τις σχετικές δυνατότητες.

- Οι πάροχοι υπηρεσιών πρέπει να προσφέρουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα ανεύρεσης λύσεων πριν από ενδεχόμενες δικαστικές διενέξεις. Επιπλέον, ένα άλλο θέμα που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους καταναλωτές είναι να έχουν τη δυνατότητα να διεκδικούν τα δικαιώματά τους στην περιοχή στην οποία κατοικούν.

- Προκειμένου να καθιερωθούν εξωδικαστικές διαδικασίες διευθέτησης διενέξεων και ποιοτικά σήματα και να μην παρεμποδιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν συγκρίσιμα πρότυπα και αρχές.

- Το ηλεκτρονικό εμπόριο φέρνει την πολιτική ανταγωνισμού αντιμέτωπη με μια νέα αποστολή. Πρέπει να ληφθούν επιμελώς υπ' όψη οι νέες εξελίξεις, ιδιαιτέρως οι συγχωνεύσεις επιχειρήσεων, οι διάφορες πύλες και οι υποδομές δικτύου.

- Την ανάπτυξη ασφαλών συστημάτων πληρωμών και τη μείωση του κόστους των διασυνοριακών πληρωμών.

- Τον περιορισμό των υφιστάμενων φορολογικών εμποδίων και στρεβλώσεων. Πρέπει να αρθούν τα υφιστάμενα ανταγωνιστικά μειονεκτήματα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έναντι επιχειρήσεων τρίτων κρατών.

- Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται να δώσει ύψιστη προτεραιότητα στην προστασία δεδομένων και η Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επισπεύσουν τη ρύθμιση του θέματος προστασίας των δεδομένων. Χρειάζεται μια προσαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία των δεδομένων στη νέα τεχνολογική και οικονομική κατάσταση, προκειμένου να κατοχυρωθεί η προστασία δεδομένων για όλες τις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας.

2. Η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου

Το Διαδίκτυο αποτελεί την τεχνική βάση του ηλεκτρονικού εμπορίου με κύριο χαρακτηριστικό μια άκρως ραγδαία εξέλιξη. Ωστόσο, σε περιφερειακό επίπεδο, η σημασία του Διαδικτύου είναι πολύ διαφορετική. Έτσι, όσον αφορά τον αριθμό εξυπηρετητών και χρηστών, παρατηρείται μια απόλυτη κυριαρχία των χωρών του ΟΟΣΑ και ιδιαιτέρως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή(2) υποθέτει ότι ο όγκος των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ευρώπη θα αυξηθεί, από 17 δις. δολάρια ΗΠΑ στα τέλη του 1999, σε περίπου 360 δις. δολάρια ΗΠΑ το 2003.

2.2. Μέγιστη είναι η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ επιχειρήσεων (Business to Business; B2B). Σύμφωνα με κοινές εκτιμήσεις, πρόκειται για το 70 έως 90 % του συνόλου των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

2.3. Ωστόσο, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (Business to Consumer; B2C) αποτελούν ένα περιορισμένο ποσοστό του όγκου των συναλλαγών. Στην Ευρώπη, το σημερινό ποσοστό των ηλεκτρονικών συναλλαγών με τελικούς χρήστες είναι χαμηλότερο του 1 %, δηλαδή χαμηλότερο του ύψους των παραδοσιακών πωλήσεων εξ αποστάσεως. Για την περίοδο 2001/2002, το ποσοστό των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε σχέση με το συνολικό κύκλο εργασιών για τις επτά μεγαλύτερες χώρες του ΟΟΣΑ υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε 5 % και για την περίοδο 2002/2005 σε 15 %.

2.4. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι κλάδοι, όπως ο κλάδος παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ο κλάδος παραγωγής λογισμικού, όπου φαίνεται ότι η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου είναι μεγαλύτερη από ό,τι ισχύει κατά μέσο όρο για άλλους κλάδους. Αυτό δείχνει ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, κυρίως στην περίπτωση των άυλων αγαθών.

2.5. Η έννοια ηλεκτρονικό εμπόριο καλύπτει βασικά την προσφορά ψηφιακών αλλά και μη ψηφιακών αγαθών και υπηρεσιών, κυρίως μέσω του Διαδικτύου. Επίκειται όμως η καθιέρωση στην αγορά ορισμένων νέων μορφών διανομής, όπως η διαδραστική τηλεόραση ("T-commerce") και "το κινητό εμπόριο" (M-Commerce). Το κινητό εμπόριο θα αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία με την καθιέρωση της τεχνολογίας ΠΣΚΤ.

2.6. Όσον αφορά τη χρήση του Διαδικτύου αλλά και τη σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου, η Ευρώπη υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ. Αυτό συμβαίνει για διάφορους λόγους όπως η κοινή γλώσσα, το κοινό νόμισμα, τα χαμηλά τηλεφωνικά τέλη και η διαθεσιμότητα περισσότερων κεφαλαίων κινδύνου. Όμως, η Ευρώπη προηγείται στον χώρο των κινητών επικοινωνιών και το ΠΣΚΤ θα της επιτρέψει να αυξήσει αυτό το προβάδισμα. Επίσης, η καθιέρωση του ευρώ θα αυξήσει τη σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη, πράγμα που θα ισχύει και για τα κράτη μέλη τα οποία δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ.

3. Η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου για την εσωτερική αγορά και τους παράγοντες αυτής (επιχειρήσεις, καταναλωτές, εργαζόμενους)

3.1. Εσωτερική αγορά

3.1.1. Το ηλεκτρονικό εμπόριο θα επηρεάσει με πολλούς και διάφορους τρόπους την εσωτερική αγορά. Καταρχάς θα αυξηθούν οι διασυνοριακές αγορές αγαθών και υπηρεσιών. Επίσης, θα εμφανιστούν νέες αγορές. Οι καταναλωτές θα έχουν περισσότερα περιθώρια επιλογής. Το ηλεκτρονικό εμπόριο θα αυξήσει τη σημασία της εσωτερικής αγοράς, ενώ μπορεί να προσφέρει αναπτυξιακές δυνατότητες και για τις αγροτικές περιοχές. Παράλληλα, θα αλλάξει η διάρθρωση των αγορών.

Ιδιαιτέρως, θα πρέπει να αναμένεται ότι θα αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό η σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Ωστόσο, οι τράπεζες θα αντιμετωπίσουν ολοένα και περισσότερο τον ανταγωνισμό μη τραπεζικών ιδρυμάτων τα οποία προσφέρουν χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

3.1.2. Η αμοιβαία αναγνώριση, η οποία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα για την εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων στην εσωτερική αγορά, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία με το ηλεκτρονικό εμπόριο.

3.1.3. Ωστόσο, για να αυξηθεί η σημασία της εμπορίας υλικών προϊόντων, θα πρέπει να προηγηθεί η διευθέτηση του θέματος της διοικητικής επιμελητείας. Παράλληλα όμως, η αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου υλικών προϊόντων θα οδηγήσει σε γενικότερη αύξηση των μεταφορών. Επί του παρόντος, είναι δύσκολο να προβλεφθεί αν οι εν λόγω επιδράσεις επί των μεταφορών θα αρθούν με τη μετατόπιση του φυσικού αποστολέα ορισμένων προϊόντων (π.χ. συσκευών αναπαραγωγής ήχου) στις αποστολές οnline. Το θέμα πρέπει να διερευνηθεί από την Επιτροπή. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο πρόβλημα αυτό καθώς και στην ανάγκη να βρεθούν οι κατάλληλες λύσεις στα πλαίσια της πολιτικής μεταφορών.

3.1.4. Αναμένεται να περιορισθεί η σημασία ενός μέρους του ενδιάμεσου εμπορίου. Οι πάροχοι υπηρεσιών θα πωλούν απευθείας στον καταναλωτή. Από την άλλη πλευρά, η αδιαφάνεια της προσφοράς στο δίκτυο θα καταστήσει αναγκαία την ύπαρξη μεσαζόντων. Θα αναπτυχθούν νέα σχήματα και νέοι κλάδοι, ιδιαιτέρως στον τομέα της οργανοδιοικητικής υποστήριξης, της χρηματοδότησης και της παροχής πληροφοριών. Επιπλέον, οι μορφές εμπορίας πρέπει να προσανατολιστούν περισσότερο στις ανάγκες και στον - εν μέρει πολύ διαφοροποιημένο - τρόπο ζωής των καταναλωτών.

3.2. Επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις, η χρήση του Διαδικτύου ισοδυναμεί με την πρόσβαση σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και νέων μορφών εμπορίας.

3.2.1. Το Διαδίκτυο διευκολύνει, επιπλέον, το μάρκετινγκ και ιδιαιτέρως το απόλυτα στοχοθετημένο μάρκετινγκ. Εκτός αυτού, μπορούν να περιοριστούν τα έξοδα διαφήμισης και πληρωμών.

3.2.2. Το Διαδίκτυο επιτρέπει κατά βάση την προσδοκία του περιορισμού του κόστους, γεγονός το οποίο θα μπορούσε σε περίπτωση φυσιολογικής λειτουργίας των αγορών να οδηγήσει σε μείωση των τιμών και, κατά συνέπεια, σε αύξηση της γενικότερης ευημερίας. Τα αίτια της μείωσης του κόστους θεωρείται ότι είναι τα εξής:

- η κατάργηση του ενδιάμεσου εμπορίου με την παραδοσιακή του έννοια (Disintermediation)·

- ο περιορισμός του κόστους των επικοινωνιών (δαπάνες για τηλέφωνο, ηλεκτρονικός υπολογιστής)·

- η περιορισμένη ανάγκη φυσικών υποδομών (υποκαταστημάτων κ.λπ.)·

- η μετατόπιση ενός μέρους του κόστους στους πελάτες (οι πελάτες πληροφορούνται οι ίδιοι)·

- το περιορισμένο κόστος διανομής ψηφιακών προϊόντων.

3.2.3. Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να υποτιμηθεί το βάρος πρόσθετων και νέων δαπανών - ιδιαιτέρως όσον αφορά τις δημόσιες σχέσεις.

3.2.4. Φαίνεται ότι οι νέες ηλεκτρονικές δυνατότητες επηρεάζουν περισσότερο τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων από ό,τι το απευθείας εμπόριο με τους τελικούς χρήστες. Αυτό προκύπτει και από το μέγεθος του κύκλου εργασιών. Το μεγαλύτερο μέρος των ηλεκτρονικών συναλλαγών λαμβάνει χώρα μεταξύ επιχειρήσεων και η χρήση τους στις υπεργολαβίες και τις αγορές ανταλλακτικών και υλικού γίνεται ολοένα πιο κοινή.

3.2.5. Για τις ΜΜΕ έχει ζωτική σημασία να επωφεληθούν από αυτή τη νέα μορφή συναλλαγών - ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ακόμη σε θέση να αξιοποιήσουν όλες τις δυνατότητες που προσφέρονται. Στην προκειμένη περίπτωση, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να προσφέρονται χρήσιμες συμβουλευτικές υπηρεσίες στις ΜΜΕ, για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες δυνατότητες και να εξασφαλίσουν την ύπαρξή τους σ' αυτόν τον τρόπο επιχειρηματικής δράσης ή για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των κυριότερων αναδόχων και των άλλων μεγάλων επιχειρήσεων και να προσαρμοσθούν στους νέους τρόπους λειτουργίας.

3.2.6. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και διαρθρώσεων του Διαδικτύου, υπάρχει περίπτωση να προκύψει ότι οι πρόσθετες δαπάνες δημοσίων σχέσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι μεγαλύτερες των οικονομιών που αποφέρουν οι τεχνολογικές δυνατότητες. Εδώ το κατώφλι προσαρμογής για τους καταναλωτές είναι υψηλότερο απ' ότι για τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει επίσης και για τους κινδύνους.

3.2.7. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Διαδίκτυο για να αποκτήσουν καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, καταρχήν μέσω του περιορισμένου κόστους επικοινωνιών. Με τις υφιστάμενες τεχνολογικές δυνατότητες, οι επιχειρήσεις μπορούν να αποκτήσουν πιο εύκολα πληροφορίες σχετικά με τους πελάτες τους και την αγοραστική συμπεριφορά αυτών. Κατ' αυτόν τον τρόπο είναι σε θέση να προσεγγίζουν καλύτερα τους πελάτες χωρίς να υποχρεώνονται να καταβάλουν τα συνήθη έξοδα διαφήμισης.

3.2.8. Για το λόγο αυτό, το Διαδίκτυο θεωρείται ότι προσφέρει ιδιαίτερες ευκαιρίες κυρίως για τις ΜΜΕ. Το ηλεκτρονικό εμπόριο θα έχει ως αποτέλεσμα να υποχρεωθούν οι επιχειρήσεις να ενδιαφερθούν όλως ιδιαιτέρως για τη συγκεκριμένη εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα αυτό. Για να δράσουν με επιτυχία στο χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, οι ΜΜΕ θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν ορισμένες προκλήσεις και να επιφέρουν τροποποιήσεις, ιδιαιτέρως στον κλάδο της οργανοδιοικητικής επιμελητείας και της ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων. Οι κίνδυνοι μπορούν να περιοριστούν μέσω της συνεργασίας και του συντονισμού.

3.3. Οι επιδράσεις στους καταναλωτές

Ενόψει της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, το ηλεκτρονικό εμπόριο προσφέρει στους καταναλωτές την εξαιρετική δυνατότητα να μπορούν να επιλέγουν άμεσα από όλες τις αγορές - πράγμα που στο παρελθόν ήταν αδιανόητο - και να επωφελούνται από τις καλύτερες τιμές ή να αγοράζουν προϊόντα τα οποία δεν διατίθενται στις εθνικές αγορές.

3.3.1. Σε γενικές γραμμές και ιδιαιτέρως στην περίπτωση του Διαδικτύου, οι αγορές των καταναλωτών χαρακτηρίζονται από ασύμμετρη πληροφόρηση. Για τους καταναλωτές, η απόκτηση πληροφοριών για όλους τους παρόχους υπηρεσιών είναι συνήθως ιδιαίτερα δαπανηρή. Επιπλέον, στις αγορές αυτές η εμπιστοσύνη διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Συνεπώς, θεωρείται αναμενόμενο ότι οι μεσάζοντες θα διαδραματίσουν στο μέλλον ένα σημαντικότερο ρόλο ως σύμβουλοι ή ως αναζητούντες.

3.3.2. Ωστόσο, ο περιορισμός του κόστους αποφέρει ευνοϊκότερες τιμές για τους τελικούς καταναλωτές μόνον εφόσον υπάρχει ανταγωνισμός. Από εμπειρικές μελέτες προκύπτει όμως ότι ο ανταγωνισμός στο Διαδίκτυο δεν είναι πιο έντονος απ' ότι σε άλλους τομείς. Ο λόγος είναι ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης της αγοράς (βαθμός γνωριμίας). Συνεπώς, η διαφάνεια της αγοράς είναι μεν θεωρητικά μεγάλη, στην πράξη όμως είναι περιορισμένη. Από αυτό προκύπτει ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα ιδιαίτερο -ανταγωνιστικό και νομοθετικό - περίγραμμα, για να μπορέσουν οι καταναλωτές να αξιοποιήσουν πραγματικά τα οφέλη που προσφέρονται.

3.3.3. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να εξετάσουν νέα κίνητρα τα οποία υποστηρίζουν την απλοποίηση των συστημάτων και των γλωσσών, προάγουν τη διάδοση σε λιγότερο ευνοημένα στρώματα του πληθυσμού και μετατρέπουν το Διαδίκτυο σε ένα μέσο το οποίο δεν ενισχύει μόνο την κατανάλωση αλλά και την εκπαίδευση και πληροφόρηση όλων των χρηστών.

3.3.4. Το Διαδίκτυο δεν χρησιμοποιείται μόνο ως μέσο ηλεκτρονικών συναλλαγών, αλλά ολοένα και συχνότερα και για την εκπαίδευση και την πληροφόρηση. Προσφέρει δυνατότητες απασχόλησης και συμβάλει στη βελτίωση των γνώσεων. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να ανταποκριθεί στην αλλαγή της ζήτησης, τόσο στα σχολεία όσο και στο χώρο της εκπαίδευσης ενηλίκων, αλλά και σε άλλους τομείς όπως τα ΜΜΕ. Πρέπει να γίνουν επενδύσεις σε λογισμικό και σκληρό υλικό αλλά και στη δημιουργία δικτύων. Απαραίτητη είναι, επίσης, και η εκπαίδευση του διδακτικού προσωπικού. Η εκπαίδευση στον τομέα αυτό θα αποτελέσει στο μέλλον ουσιαστική προϋπόθεση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

3.4. Οι εργαζόμενοι

3.4.1. Ως εργαζόμενοι, και οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επηρεαστούν έντονα από το ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι αναμενόμενες διαρθρωτικές αλλαγές που θα επέλθουν λόγω της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου προϋποθέτουν νέες δεξιότητες στην αγορά εργασίας. Πρέπει λοιπόν να συνοδευτούν από τις κατάλληλες πρωτοβουλίες στον τομέα της επιμόρφωσης και της κατάρτισης καθώς και από άλλα μέτρα. Η περίπτωση αυτή δεν αφορά μόνο εργαζόμενους με υψηλή κατάρτιση. Συνεπώς, τα μέτρα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα και σε αυτή την κατηγορία εργαζομένων.

3.4.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η εκπαιδευτική πολιτική χρειάζεται να καλύψει τόσο τη γενική σχολική εκπαίδευση όσο και την επιμόρφωση των ενηλίκων ανταποκρινόμενη στις νέες συνθήκες. Η σημερινή εκπαιδευτική πολιτική θα καθορισθεί ως ένα βαθμό και από την μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

3.4.3. Η δημιουργία εν μέρει εικονικών επιχειρηματικών διαρθρώσεων θα ευνοήσει την εμφάνιση νέων μορφών απασχόλησης. Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου θα αυξήσει τη σημασία της τηλεργασίας. Οι συνέπειες των εξελίξεων αυτών για τους εργαζόμενους αλλά και τους εργοδότες θα πρέπει να εξεταστούν από τους κοινωνικούς εταίρους. Ιδιαίτερη προσοχή επιβάλλεται να δοθεί στην τήρηση των προστατευτικών διατάξεων και της εργατικής νομοθεσίας και στην ασφάλεια και την υγεία στον τόπο εργασίας. Επίσης, πρέπει να διασφαλιστεί η πρόσβαση των εργατικών συνδικάτων στις επιχειρήσεις καθώς και η εκπροσώπηση στα συμβούλια επιχειρήσεων.

3.4.4. Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές θα πρέπει να προσφέρουν νέες ευκαιρίες στους εργαζομένους. Η μετάβαση από μια ιεραρχική διάρθρωση σε ένα δίκτυο μικρότερων, συγκριτικά αυτόνομων και επικεντρωμένων σε συγκεκριμένα καθήκοντα μονάδων θα διευκολύνει περισσότερο τη συμμετοχική συνδιοίκηση. Οι ευκαιρίες των εργαζομένων εντοπίζονται στην επεξεργασία και την προαγωγή των δυνατοτήτων αυτών.

3.4.5. Στη γνωμοδότησή της για τη Λευκή Βίβλο για το "εμπόριο", η ΟΚΕ έλαβε θέση για το θέμα της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης. Τα πορίσματα αφορούν εν μέρει και το θέμα του ηλεκτρονικού εμπορίου.

3.4.6. Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου θα οδηγήσει και σε αύξηση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού. Ορισμένες δραστηριότητες, οι οποίες μέχρι σήμερα ελάμβαναν χώρα στο διοικητικό κέντρο της επιχείρησης, θα μετατοπιστούν σε περιοχές όπου η εργασία είναι φθηνότερη και τα κοινωνικά πρότυπα χαμηλότερα. Για να αποδυναμωθεί η ενισχυμένη πίεση που θα ασκηθεί στους εργαζόμενους της Ευρώπης πρέπει να θεσπισθούν νέοι κοινωνικοί κανόνες τουλάχιστον σε ευρωπαϊκή κλίμακα, οι οποίοι θα διαμορφωθούν με συμφωνία των κοινωνικών εταίρων και θα εξασφαλίσουν την τήρηση σε όλους τους τομείς των εργασιακών προτύπων που ορίζονται στη σύμβαση της ΔΟΕ.

3.4.7. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι αυτό που έχει σημασία κατά την θέσπιση ενός περιγράμματος για το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι η εξισορρόπηση των συμφερόντων των παρόχων, των καταναλωτών και των εργαζομένων. Η διασύνδεση και των τριών ομάδων είναι αναπόφευκτη για όλες τις πτυχές του ηλεκτρονικού εμπορίου. Επιπλέον, για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αλλαγών, χρειάζονται σε μεγάλο βαθμό κοινές πρωτοβουλίες των κοινωνικών εταίρων. Η ΟΚΕ είναι επίσης της άποψης ότι η Επιτροπή οφείλει να διεξαγάγει μελέτη με αντικείμενο τις επιδράσεις (φυσικές, ψυχικές και οικονομικές) του ηλεκτρονικού εμπορίου επί των εργαζομένων.

4. Εμπόδια και λύσεις για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου

4.1. Η ανάγκη σαφών νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων

Για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες που προσφέρει το ηλεκτρονικό εμπόριο χρειάζεται η θέσπιση ενός διαφανούς και μετρήσιμου διαρθρωτικού περιγράμματος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Με την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο (2000/31/ΕΚ) δημιουργήθηκε κυρίως για τους παρόχους ένα νομοθετικό περίγραμμα το οποίο τους επιτρέπει να συναλλάσσονται με πελάτες σε άλλα κράτη μέλη χωρίς να υποχρεούνται κάθε φορά να εφαρμόζουν τη νομοθεσία που ισχύει σε αυτά. Ωστόσο, η οδηγία προβλέπει εξαιρέσεις για διάφορους τομείς. Έτσι, αντί να εξασφαλίζει μια ενιαία αγορά, το ηλεκτρονικό εμπόριο στον τομέα της λιανικής πώλησης ενδέχεται να συνεχίσει να χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό της ΕΕ σε 15 διαφορετικές εθνικές αγορές, περιορίζοντας έτσι σαφώς τις δυνατότητες ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη. Η ΟΚΕ κατανοεί ότι, κατ' αυτό τον τρόπο, θα απλοποιηθούν οι διαδικασίες για τους φορείς παροχής υπηρεσιών, ωστόσο, είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη υπευθυνότητα όσο οι κανόνες εξακολουθούν να μην έχουν εναρμονισθεί σε υψηλό επίπεδο.

4.1.1. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πάροχοι υπηρεσιών θεωρούν απαραίτητο να διαθέτουν εχέγγυα για την ταυτότητα των αντισυμβαλλόμενων. Επιπλέον, για το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει καθοριστική σημασία να υπάρχει βεβαιότητα ότι τα δεδομένα που διαβιβάζονται θα παραμείνουν αμετάβλητα. Αυτό το επιτρέπει η ηλεκτρονική υπογραφή. Για το σκοπό αυτό εκδόθηκε οδηγία σχετικά με το κοινοτικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές υπογραφές (1999/93/ΕΚ). Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι ηλεκτρονικές υπογραφές δεν διαδραματίζουν κανένα πρακτικό ρόλο.

4.1.2. Η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο καταργεί πολλά από τα εμπόδια στα οποία προσέκρουε το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η δημιουργία ενός συνεπούς περιγράμματος δεν πρέπει ακόμη να θεωρείται δεδομένη λόγω των ασυμβατοτήτων που παρατηρούνται με την σύγκλιση των τεχνολογιών τηλεπικοινωνίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις υποδομές επικοινωνιών και τις συναφείς υπηρεσίες θα πρέπει να είναι κυρίως προσανατολισμένο στην προαγωγή και μακροσκοπική επιβίωση μιας ανοιχτής και ανταγωνιστικής αγοράς υπηρεσιών επικοινωνίας.

4.1.2.1. Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής για τη σύγκλιση (COM 97/623) ευρίσκεται στην αφετηρία αυτής της συζήτησης. Στην ανακοίνωση του 1999 (COM 99/539), η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση οριζόντιων ρυθμίσεων για τις υποδομές επικοινωνιών. Στην σχετική γνωμοδότησή της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει τις τροπολογίες αυτές και εκφράζει την άποψη ότι η υλοποίηση των προθέσεων αυτών θα πρέπει να προωθηθεί σύντομα περαιτέρω, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ασφαλές και αξιόπιστο πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Μια προσπάθεια για την υλοποίηση του στόχου αυτού είναι η δέσμη μέτρων για την μεταρρύθμιση των επικοινωνιών, που προτάθηκε από την Επιτροπή τον Ιούλιο του 2000. Ενόψει της σύγκλισης στο χώρο των τηλεπικοινωνιών, των ΜΜΕ και της πληροφόρησης, πρέπει να τεθεί σε ισχύ ένα ενιαίο νομοθετικό σύστημα για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες αναμετάδοσης. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την προσπάθεια που γίνεται με το νέο νομοθετικό σύστημα, έτσι ώστε να επιτευχθούν η δυνατότητα πρόβλεψης και ο καλύτερος συντονισμός με τις γενικές νομοθετικές διατάξεις της ΕΕ που ισχύουν στον τομέα του ανταγωνισμού και της προστασίας των καταναλωτών.

4.1.3. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών δημιουργήθηκε στο παρελθόν με επιτυχία ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο. Τώρα είναι απαραίτητο να ακολουθήσουμε τον ίδιο δρόμο και σε άλλους τομείς.

4.1.4. Χαρακτηριστικό της ψηφιακής οικονομίας είναι οι υψηλές επενδύσεις στην αρχή μιας εξέλιξης (υψηλά πάγια έξοδα). Οι επενδύσεις αυτές αφορούν συχνά την πνευματική ιδιοκτησία. Τα έξοδα διανομής είναι αντιθέτως πολύ περιορισμένα. Συνεπώς, από την άποψη των παραγωγών είναι λογικό να δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, δηλαδή των δικαιωμάτων του δημιουργού. Σε σχέση μ' αυτό, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν θα πρέπει να παραγνωρισθούν τα δίκαια αιτήματα και οι επιθυμίες των καταναλωτών, όπως η δυνατότητα εγγραφών για ιδιωτική χρήση (π.χ. εγγραφή τηλεοπτικών εκπομπών σε άλλο χρόνο). Το Συμβούλιο ενέκρινε την κοινή θέση για τα δικαιώματα του δημιουργού.

4.2. Εμπιστοσύνη στο ηλεκτρονικό εμπόριο

Οι λόγοι για τους οποίους οι καταναλωτές διστάζουν να προβούν στην αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών μέσω του Διαδικτύου είναι η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των προϊόντων, ενδεχομένως τα πρόσθετα έξοδα, η εφαρμογή νομοθετικών διατάξεων και η δικαστική δικαιοδοσία. Οι καταναλωτές δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν εάν τα προϊόντα που επιθυμούν να αγοράσουν είναι ή όχι ελαττωματικά, εάν θα τα παραλάβουν εγκαίρως και εάν η επίλυση τυχόν προβλημάτων (ιδιαιτέρως στην περίπτωση που τα προϊόντα είναι ελαττωματικά ή δεν τους αρέσουν) θα είναι ταχεία, αποτελεσματική και δίκαιη. Σ' αυτό θα πρέπει να προστεθεί ότι σε πολλές περιπτώσεις τα τεχνικά συστήματα δεν είναι διαρθρωμένα με τρόπο φιλικό προς τον χρήστη.

4.2.1. Οι καταναλωτές φοβούνται επίσης το ενδεχόμενο απάτης, ελλείψεων και ανασφάλειας, ιδιαιτέρως στην περίπτωση των πληρωμών και της ελλιπούς προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

4.2.2. Όποιος επιθυμεί να προβεί σε αγορές οn line, αντιμετωπίζει καταστάσεις τις οποίες δεν μπορεί να γνωρίζει από το κλασικό λιανεμπόριο ή από τις πωλήσεις εξ αποστάσεως. Όταν προβαίνει σε αγορές στο κλασικό λιανεμπόριο ή παραγγέλλει μέσω καταλόγου, ο καταναλωτής γνωρίζει κατά κανόνα με ποιον συναλλάσσεται. Στο Διαδίκτυο βρίσκει κανείς ιστοσελίδες οι οποίες δεν περιλαμβάνουν κανενός είδους πληροφορίες για τις επιχειρήσεις κ.λπ. Στην περίπτωση απαίτησης επιστροφής των ποσών που έχουν καταβληθεί για συγκεκριμένα προϊόντα ή υπηρεσίες, είναι συχνά δύσκολο να βρεθούν οι πωλητές, να τους επιστραφούν τα συγκεκριμένα προϊόντα ή να γνωστοποιηθεί στο δικαστήριο μια διεύθυνση στην οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να επιδοθεί η αγωγή.

4.2.3. Σε πολλές περιπτώσεις, η έλλειψη εμπιστοσύνης των καταναλωτών είναι απόρροια της ελλιπούς κατανόησης των διάφορων συσχετισμών. Η Κοινότητα, τα κράτη μέλη, οι επιχειρήσεις και οι ενώσεις καταναλωτών πρέπει να θέτουν στη διάθεση των καταναλωτών τις πληροφορίες που απαιτούνται. Έτσι, οι καταναλωτές θα είναι σε θέση να αποφασίζουν με δική τους ευθύνη.

4.2.4. Για να αναπτυχθεί το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι διαδικασίες και οι συναλλαγές πρέπει να είναι απλές και ασφαλείς και οι καταναλωτές να είναι σε θέση να ρυθμίζουν τυχόν δυσχέρειες και διενέξεις με φθηνό και αποτελεσματικό τρόπο.

4.2.5. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα ασφαλές περίγραμμα για να μπορέσουν οι καταναλωτές να αξιοποιήσουν τις πάμπολλες δυνατότητες που προσφέρει το ηλεκτρονικό εμπόριο. Εδώ θα μπορούσαν για παράδειγμα να αναφερθούν ρυθμίσεις σχετικά με τις στοιχειώδεις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται για τους πωλητές, τις τιμές, τα έξοδα αποστολής, τη φορολογία, τα δικαιώματα επιστροφής και την επισήμανση διαφημίσεων.

4.2.6. Παράλληλα από μια σειρά μέτρων για την προαγωγή της εμπιστοσύνης μέσω της θέσπισης νομοθετικών προϋποθέσεων, οι σημαντικότεροι κανόνες περιλαμβάνονται κυρίως στην οδηγία 97/7/ΕΚ για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις, η οποία εφαρμόζεται ήδη, και στην οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο.

4.2.7. Ωστόσο, το πλέγμα των προστατευτικών διατάξεων παρουσιάζει κενά. Έτσι, για παράδειγμα, υπάρχουν σημαντικοί κλάδοι παροχής υπηρεσιών οι οποίοι εξακολουθούν να εξαιρούνται από τις βασικές διατάξεις της οδηγίας για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως (π.χ. υπηρεσίες που έχουν σχέση με τη διάθεση του ελεύθερου χρόνου, όπως ταξίδια). Ιδιαιτέρως, πρέπει να επισημανθεί ότι για την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως δεν υπάρχουν κατάλληλες νομοθετικές προϋποθέσεις.

4.2.8. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε (CES 458/1999) η ΟΚΕ για την πρόταση οδηγίας για την εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (COM(1998) 468 τελικό), επισημαίνεται ότι η ιδιαιτερότητα και ο άυλος χαρακτήρας των παρεχόμενων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και η πολυπλοκότητα που τις χαρακτηρίζει και η σημασία τους για τους καταναλωτές δικαιολογούν όχι μόνο τη θέσπιση ειδικών διατάξεων, που διαφέρουν από τις γενικές διατάξεις που ισχύουν για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις, αλλά και τις προσπάθειες επίτευξης ενός υψηλού βαθμού προστασίας των καταναλωτών στους τομείς των οποίων επιδιώκεται η εναρμόνιση.

4.2.9. Η καθολική εφαρμογή της αρχής της χώρας προελεύσεως, η οποία προβλέπεται στην οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο, θα μπορούσε να φέρει τους καταναλωτές αντιμέτωπους με διαφημιστικές πρακτικές ή με ορισμένα προϊόντα (π.χ. φάρμακα) που τους είναι πρωτόγνωρα. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να επιφέρει σύγχυση. Συνεπώς, για τις περιπτώσεις αυτές πρέπει να ισχύσουν υψηλά και εναρμονισμένα πρότυπα.

4.2.10. Η ΟΚΕ ζητά συνεπώς:

- Να επεκταθεί η ισχύς των σημαντικότερων διατάξεων της οδηγίας για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως και σε άλλες υπηρεσίες για τις οποίες θα πρέπει το συντομότερο δυνατό να θεσπισθούν και οι κατάλληλοι κανόνες.

- Να επισπευσθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων για την πρόταση οδηγίας για την εξ αποστάσεως παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Ο λόγος είναι οι συζητήσεις στο Συμβούλιο των Υπουργών σχετικά με το θέμα της πλήρους εναρμόνισης και των πιθανών εξαιρέσεων. Όπως προτείνει στη γνωμοδότησή της του Απριλίου 1999, ως προθεσμία για την οριστική εφαρμογή των διατάξεων πρέπει να οριστεί η 30η Ιουνίου 2001.

- Στην οδηγία για την εξ αποστάσεως παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών να ρυθμίζονται οι στοιχειώδεις απαιτήσεις όσον αφορά την πληροφόρηση, η καθιέρωση μιας κατάλληλης περιόδου χαλάρωσης, ο περιορισμός ορισμένων μορφών πωλήσεως και η θέσπιση ενός απλού και αποτελεσματικού συστήματος διακανονισμών.

- Να θεσπιστούν ρυθμίσεις-πλαίσιο για τομείς οι οποίοι αποκλείονται από την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Σ' αυτές συγκαταλέγονται η θέσπιση ενός πλαισίου για την καθιέρωση εναλλακτικών διαδικασιών διευθέτησης διενέξεων, θέματα που έχουν σχέση με αθέμιτο μάρκετινγκ, κριτήρια για πρωτοβουλίες που αφορούν την αυτορρύθμιση. Οι ρυθμίσεις αυτού του είδους θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για την καθιέρωση ενός "ευρωπαϊκού δεοντολογικού κώδικα" στον τομέα του μάρκετινγκ. Έτσι, οι καταναλωτές θα μπορούν να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη σε πρωτοβουλίες αυτορρύθμισης.

- Στις συναλλαγές τους με καταναλωτές, οι φορείς παροχής υπηρεσιών θα είναι υπεύθυνοι για την απώλεια ή την λανθασμένη μεταφορά των δεδομένων που αφορούν τις συναλλαγές αυτές.

4.3. Κώδικες δεοντολογίας και επισήμανση προϊόντων

4.3.1. Οι κώδικες δεοντολογίας που επιβάλλεται να τηρούνται από τις επιχειρήσεις θα πρέπει να συμβάλουν στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Για να μην δημιουργηθούν εμπόδια για την εσωτερική αγορά, πρέπει να θεσπιστούν παρόμοια πρότυπα και αρχές σε κοινοτικό επίπεδο με τη συνεργασία των εκπροσώπων της βιομηχανίας και του εμπορίου, καθώς και των ενώσεων των καταναλωτών. Πρέπει να προαχθεί η δημιουργία ιδρυμάτων για την επίβλεψη της τήρησης των κωδίκων δεοντολογίας.

4.3.2. Ένα κατάλληλο μέσο για την καλύτερη πληροφόρηση των καταναλωτών σχετικά με την ποιότητα και την αξιοπιστία των παρόχων υπηρεσιών θα ήταν η χορήγηση σημάτων προϊόντων σε επιχειρήσεις. Το σήμα προϊόντων θα προσφέρει στους καταναλωτές τη βεβαιότητα ότι μπορούν να προβούν σε αγορές στο Διαδίκτυο κάτω από ευνοϊκές γι' αυτούς προϋποθέσεις.

4.3.3. Εδώ χρειάζεται να εξασφαλιστεί ένα υψηλό επίπεδο προτύπων, καθώς και η πραγματική συμμόρφωση των παρόχων υπηρεσιών με αυτά.

4.3.4. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κριτήρια ελέγχου και η πιστοποίηση θα πρέπει να καθιερωθούν σε διεθνές επίπεδο με τη συνεργασία ενώσεων των καταναλωτών καθώς και εκπροσώπων της βιομηχανίας και του εμπορίου, ούτως ώστε τα σήματα προϊόντων να διαδοθούν και να γίνουν όσο το δυνατόν περισσότερο αποδεκτά. Τα εθνικά σήματα προϊόντων θα πρέπει να θεωρηθούν απλώς ως κίνητρο για την προαγωγή της εξέλιξης αυτής. Η καθιέρωση πληθώρας διαφορετικών πιστοποιήσεων θα επέφερε περισσότερο σύγχυση παρά σαφήνεια και θα υπονόμευε τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

4.4. Εξωδικαστική διευθέτηση διενέξεων και εφαρμογή της νομοθεσίας

4.4.1. Σε περίπτωση που στις διασυνοριακές συναλλαγές προκύψουν διενέξεις μεταξύ καταναλωτών και πωλητών, και οι δύο πλευρές διευκολύνονται περισσότερο εάν φροντίσουν να βρουν μια λύση πριν προσφύγουν στη δικαιοσύνη. Στην περίπτωση αυτή, σημαντικός είναι ο ρόλος που διαδραματίζει, για παράδειγμα, η διαρθρωτική διαχείριση παραπόνων εκ μέρους των παρόχων υπηρεσιών.

4.4.2. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, στην περίπτωση διασυνοριακών συναλλαγών, σημαντικός είναι ο ρόλος που διαδραματίζει η δίκαιη και απλή διευθέτηση διενέξεων. Το κατά πόσον οι καταναλωτές αποφασίζουν να προχωρήσουν σε διασυνοριακές συναλλαγές εξαρτάται εν μέρει και από το αν έχουν πραγματικά τη δυνατότητα να δικαιωθούν κάτω από φυσιολογικές συνθήκες σε περίπτωση διενέξεων. Σε αυτό συμβάλουν σημαντικά τυχόν πρωτοβουλίες για την εξωδικαστική διευθέτηση διενέξεων.

4.4.3. Συνεπώς, η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να θεσπιστούν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη διασυνοριακοί μηχανισμοί για τη διευθέτηση καταναλωτικών διενέξεων. Θα πρέπει όμως να εξασφαλιστεί η εθελούσια επιλογή παρόμοιων διαδικασιών, δηλαδή ότι δεν θα εφαρμόζονται υποχρεωτικά πριν τη σύναψη μιας σύμβασης, ενώ δεν πρέπει να αποκλείεται η δυνατότητα να κινηθεί μετέπειτα δικαστική διαδικασία.

4.4.4. Το ποιοτικό επίπεδο των εξωδικαστικών διαδικασιών διευθέτησης διενέξεων πρέπει να είναι παρόμοιο σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό εξυπηρετεί τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και είναι απαραίτητο προκειμένου να μπορούν οι καταναλωτές να προσφεύγουν στις διαδικασίες αυτές. Συνεπώς, επιβάλλεται να θεσπιστούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα συγκρίσιμα πρότυπα και αρχές. Επίσης, για την προστασία από τυχόν καταχρήσεις, η ΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθούν διαρθρώσεις για τη διαπίστευση ή την αδειοδότηση και τον έλεγχο.

4.4.5. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι από αυτήν την άποψη πρέπει ακόμη να δοθεί απάντηση σε πληθώρα ερωτημάτων (ισχύον δίκαιο για τις εξωδικαστικές διαδικασίες, χρησιμοποιούμενη γλώσσα κ.λπ.).

4.4.6. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι η λειτουργία παρομοίων διαδικασιών διευθέτησης διενέξεων εξαρτάται και από το κατά πόσον ο καταναλωτής έχει σε τελευταία ανάλυση τη δυνατότητα να προσφύγει στη δικαιοσύνη και να διεκδικήσει την ικανοποίηση των αιτημάτων του.

4.4.7. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη και η ύπαρξη συγκεκριμένων συνθηκών αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την αποδοχή του ηλεκτρονικού εμπορίου εκ μέρους των καταναλωτών. Το Δεκέμβριο του 2000, στον κανονισμό περί δικαστικής αρμοδιότητας και της αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, το Συμβούλιο διασαφήνισε ότι, σε περίπτωση διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών, οι καταναλωτές μπορούν να προσφεύγουν στις αρχές στον τόπο κατοικίας τους. Χρειάζονται όμως και άλλες βελτιώσεις της διασυνοριακής εφαρμογής της νομοθεσίας (διαδικασίες επιδόσεως, εκτέλεση κ.λπ.).

4.4.8. Αν και αναγνωρίζεται η ανάγκη υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή, είναι επίσης ουσιώδες να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ λόγω μιας πληθώρας εθνικών ρυθμίσεων που περιορίζουν τον ανταγωνισμό και την καινοτομία.

4.5. Ανταγωνισμός

Οι διαρθρώσεις της αγοράς για το ηλεκτρονικό εμπόριο αναπτύσσονται πάρα πολύ δυναμικά. Μέσω φαινομένων "σύμπλεξης" και δικτύωσης μπορούν να δημιουργηθούν ολιγοπωλιακές ή μονοπωλιακές διαρθρώσεις. Εδώ ο παράγων χρόνος διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο απ' ότι σε άλλους κλάδους. Έτσι, η πολιτική ανταγωνισμού έρχεται αντιμέτωπη με νέα καθήκοντα. Κατά συνέπεια οι νέες εξελίξεις πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά από τους αρμόδιους.

4.5.1. Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, οι όροι ανταγωνισμού πρέπει να είναι τέτοιοι ώστε να επιτρέπουν στους μικρούς φορείς παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου, οι οποίοι σε γενικές γραμμές εξυπηρετούν τις ανάγκες των χρηστών, να επιβιώσουν, έτσι ώστε να υπάρξει μια ισορροπημένη εξέλιξη του τομέα.

4.5.2. Προϋπόθεση όλων αυτών είναι να υπάρχει σε όλα τα επίπεδα επαρκής αριθμός επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού. Εδώ δεν πρόκειται μόνο για φορείς παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου, αλλά κυρίως και για φορείς παροχής υποδομών Διαδικτύου.

4.5.3. Στην προκειμένη περίπτωση, η ευρωπαϊκή πολιτική ανταγωνισμού πρέπει να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις:

- Με τη βοήθεια του Διαδικτύου, προϊόντα και υπηρεσίες διατίθενται συχνά μέσω ενός διττού συστήματος πωλήσεων, της εικονικής αλλά και της παραδοσιακής αγοράς. Η οριοθέτηση της συναφούς αγοράς γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη και απαιτεί τη δυνατότητα εξακρίβωσης των κριτηρίων αξιολόγησης καθώς και μια στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες ανταγωνισμού σε όλες τις ηπείρους.

- Μέσω συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, ανταλλάσσονται πληροφορίες για τις τιμές, τις πρώτες ύλες, τις ποσότητες κ.λπ. Οι υπηρεσίες ανταγωνισμού έχουν το δύσκολο καθήκον να διασαφηνίσουν σε πιο βαθμό οι πράξεις αυτές οδηγούν σε σύναψη συμφωνιών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό ή σε ανεπίτρεπτες συμπεριφορές.

- Λόγω της δικτύωσης και της ανάγκης μαζικών επενδύσεων, οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην αγορά του Διαδικτύου τείνουν περισσότερο προς τη συγκέντρωση και την κατάληψη δεσπόζουσας θέσης απ' ότι συμβαίνει στην παραδοσιακή αγορά. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τους φορείς παροχής υπηρεσιών αλλά ιδιαιτέρως για τους φορείς παροχής υποδομών Διαδικτύου ή τους επονομαζόμενους "παρόχους περιεχομένου".

- Έτσι, η υποδομή του Διαδικτύου ελέγχεται σήμερα από τέσσερις μόνο επιχειρήσεις, οι οποίες μελετούν το ενδεχόμενο συγχώνευσης. Επιπλέον, οι υποδομές αυτές επικεντρώνονται στα δίκτυα των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ ένα μεγάλο μέρος των διευρωπαϊκών συναλλαγών αυτού του Διαδικτύου δρομολογείται από δίκτυα στις ΗΠΑ. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις της Ευρώπης εξαρτώνται από υπερατλαντικές διασυνδέσεις όσον αφορά την ασφάλεια και την αξιοπιστία των συναλλαγών.

- Οι υπηρεσίες ανταγωνισμού πρέπει να μεριμνήσουν, ούτως ώστε να μην υπάρξει καμία ομάδα από αυτές οι οποίες είναι σε θέση να καθορίζουν τα επιχειρησιακά πρότυπα στο ηλεκτρονικό εμπόριο στην αγορά η οποία να μπορέσει να κάνει κατάχρηση της δυνατότητας αυτής για να καταλάβει κατ' αυτόν τον τρόπο δεσπόζουσα θέση στην αγορά.

- Στην περίπτωση αυτή, καθοριστική σημασία έχουν η οργάνωση και η διαχείριση του Διαδικτύου. Για την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δώσει μια απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ανταγωνισμού μπορούν να ασκήσουν επιρροή για μια ανταγωνιστικά ουδέτερη οργάνωση του Διαδικτύου.

4.6. Ασφαλή και φθηνά συστήματα πληρωμών

4.6.1. Η ύπαρξη ενός λειτουργικού, φθηνού και ασφαλούς συστήματος πληρωμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στο χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου. Σε πολλές περιπτώσεις, οι καταναλωτές σε ορισμένες χώρες δεν εμπιστεύονται τις πληρωμές με πιστωτικές κάρτες. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή νομοθεσία βοήθησε να βελτιωθεί η κατάσταση. Η οδηγία για τις πληρωμές εξ αποστάσεως εξασφαλίζει ότι, στην περίπτωση δολίων πράξεων (δόλια χρήση ξένων πιστωτικών καρτών ή του αριθμού αυτών) από μη δικαιούχους), η ζημιά επιβαρύνει τις επιχειρήσεις που εκδίδουν τις πιστωτικές κάρτες.

4.6.2. Επιπλέον, οι επονομαζόμενες προπληρωμένες κάρτες προσφέρουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα ανωνύμων πληρωμών. Έτσι, καλύπτονται και ομάδες καταναλωτών (οι νέοι) οι οποίες δεν είχαν πρόσβαση στις ηλεκτρονικές συναλλαγές επειδή δεν διέθεταν τα ανάλογα μέσα πληρωμής (πιστωτικές κάρτες).

4.6.3. Αιτήματα και συστάσεις της ΟΚΕ

- Πρέπει να αναπτυχθούν μέσα που προσφέρονται σήμερα για την πληρωμή μικρών ποσών.

- Το κόστος των διασυνοριακών τραπεζικών εμβασμάτων είναι υπερβολικά υψηλό. Αυτό επισημαίνεται σε έρευνα της Επιτροπής (Μάρτιος 2000). Πρέπει να επισπευσθεί ο χρόνος διεκπεραίωσης των διασυνοριακών πληρωμών μικρών ποσών, ενώ πρέπει να υπάρξει και σημαντική μείωση των τελών για τους τελικούς παραλήπτες.

- Πρέπει να θεσπισθούν ρυθμίσεις για τις επονομαζόμενες "έξυπνες κάρτες" (π.χ. ποια δεδομένα επιτρέπεται να καταχωρούνται).

- Ενώ υπάρχουν ασφαλή πρότυπα για τις πληρωμές με πιστωτικές κάρτες (SET), οι επιχειρήσεις δεν τα χρησιμοποιούν σχεδόν καθόλου σήμερα (εν μέρει λόγω του υψηλού κόστους).

- Καλείται η Επιτροπή να θεσπίσει ενιαίους κανόνες σχετικά με το βάρος της απόδειξης σε περίπτωση δολίων πράξεων με πιστωτικές κάρτες ή τον αριθμό αυτών, καθώς και κριτήρια για την επιστροφή καταβληθέντων ποσών. Επιπλέον, πρέπει να θεσπισθούν κανόνες για την επιστροφή καταβληθέντων ποσών εκ μέρους επιχειρήσεων που εκδίδουν πιστωτικές κάρτες στις περιπτώσεις που ο πωλητής δεν εκπληρώνει τους όρους μιας σύμβασης (μη παράδοση ή λανθασμένη παράδοση).

4.7. Προσαρμογή του φορολογικού συστήματος

4.7.1. Με το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο, διακρίνονται εμφανέστερα τα φορολογικά εμπόδια και οι στρεβλώσεις που υφίστανται. Εδώ παρατηρείται αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων φορολογικών συστημάτων. Αυτό ισχύει κυρίως για την περίπτωση του φόρου προστιθέμενης αξίας.

4.7.2. Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού (COM(2000) 349 τελικό) στην οποία περιλαμβάνεται μια νέα ρύθμιση της φορολογίας του έμμεσου ηλεκτρονικού εμπορίου.

4.7.2.1. Για την περίπτωση που ιδιώτες αγοράζουν προϊόντα μέσω του ηλεκτρονικού δικτύου τα οποία παραδίδονται με παραδοσιακό τρόπο, δεν θεωρείται απαραίτητο να θεσπισθούν ρυθμίσεις. Για τις περιπτώσεις αυτές δεν προκύπτουν προβλήματα για τον φόρο κύκλου εργασιών, δεδομένου ότι αυτά δεν υπήρχαν όταν δεν υπήρχε και το ηλεκτρονικό εμπόριο.

4.7.2.2. Για την περίπτωση της παράδοσης οn line ψηφιακών προϊόντων, ιδίως σε τελικούς χρήστες προβλέπεται μια νέα ρύθμιση. Οι ηλεκτρονικές παραδόσεις θα εκλαμβάνονται ως παροχή υπηρεσιών. Εφόσον οι εν λόγω υπηρεσίες προσφέρονται από επιχειρήσεις που εδρεύουν σε τρίτες χώρες σε πελάτες που κατοικούν στην Κοινότητα, οι φόροι καταβάλλονται στην ΕΕ.

4.7.3. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ο καθορισμός ενός διεθνώς συμβατού κρατικού πλαισίου για το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι απολύτως απαραίτητος. Πρέπει να καταπολεμηθούν τα υφιστάμενα ανταγωνιστικά μειονεκτήματα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε σχέση με επιχειρήσεις τρίτων κρατών. Η ανάγκη αυτή προκύπτει τόσο από τον κίνδυνο της φορολογικής διάβρωσης του προϋπολογισμού όσο και από την ανάγκη αποφυγής ενός βλαβερού φορολογικού ανταγωνισμού, ο οποίος θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα. Συνεπώς, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις της Επιτροπής για τη θέσπιση διατάξεων για τον καταλογισμό φόρου προστιθέμενης αξίας στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Επίσης, είναι της άποψης ότι οι φορολογικές ρυθμίσεις των ηλεκτρονικών συναλλαγών δεν πρέπει να αποβούν σε βάρος του παραδοσιακού εμπορίου.

4.8. Η πρόσβαση και το κόστος της

4.8.1. Το πόσο γρήγορα θα διαδοθεί η χρήση ηλεκτρονικών μέσων για τις επικοινωνίες και τις εμπορικές συναλλαγές είναι και θέμα κόστους. Υπάρχουν ορισμένες χώρες όπου, σε σύγκριση με τις άλλες δαπάνες μιας μέσης οικογένειας, ισχύουν υψηλές τιμές για την αγορά, τη σύνδεση και τη λειτουργία των απαιτούμενων συσκευών, γεγονός το οποίο παρεμποδίζει την ταχεία διάδοσή τους. Πρέπει να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος μιας ενδεχόμενης διαίρεσης της κοινωνίας ("ψηφιακή διαίρεση").

4.8.2. Η αποφυγή των κινδύνων αυτών θα εξαρτηθεί από το αν θα υπερβληθούν ορισμένα εμπόδια. Πρόκειται για εμπόδια τα οποία αφορούν κυρίως εκείνους που θα πρέπει να επωφεληθούν όλως ιδιαιτέρως από τη νέα τεχνολογία και το ηλεκτρονικό εμπόριο, δηλαδή τους ηλικιωμένους, τους αρρώστους και τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

4.8.3. Τόσο στην περίπτωση συσκευών ηλεκτρονικού εμπορίου όσο και για την ανάπτυξη του κατάλληλου λογισμικού, πρέπει ακόμη να διεξαχθούν πολλές έρευνες στην Ευρώπη. Έτσι, καταργήθηκαν ορισμένα εμπόδια που μέχρι σήμερα φαίνονταν ανυπέρβλητα, όπως η χρήση της αγγλικής γλώσσας, η οποία αποθάρρυνε τους χρήστες στις ρωμανικές χώρες. Στην προκειμένη περίπτωση, η ανάπτυξη ταχέων και αξιόπιστων συστημάτων αυτόματης μετάφρασης θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημα των δυσνόητων συμβατικών ρητρών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν παγίδα για πολλούς αγοραστές.

4.8.4. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόσβαση σε υποδομές και υπηρεσίες. Από την άποψη αυτή, η διασύνδεση δικτύων είναι σημαντική για την εξέλιξη του ανταγωνισμού και της διαλειτουργικότητας των υπηρεσιών.

4.8.5. Οι ρυθμίσεις για την πρόσβαση και τις διασυνδέσεις αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τους νεοεισερχόμενους αλλά και τους καταξιωμένους παράγοντες της αγοράς όσον αφορά τις επενδυτικές τους αποφάσεις. Στον τομέα αυτό χρειάζεται οπωσδήποτε ένα υψηλό επίπεδο νομικής ασφάλειας. Λόγω της ειδικής κατάστασης που επικρατεί στην αγορά επικοινωνιών, ακόμη και οι παράγοντες της αγοράς που δεν διαθέτουν "σημαντική" ισχύ πρέπει να υπόκεινται σε ορισμένες ρυθμίσεις ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός σε όλα τα επίπεδα της αγοράς. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για την υποχρέωση της διαπραγμάτευσης της διασύνδεσης και της πρόσβασης.

4.8.6. Συστάσεις της ΟΚΕ

- Εφόσον η αγορά δεν εγγυάται την πρόσβαση σε υποδομές και υπηρεσίες, είναι καθήκον της πολιτικής να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες.

- Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι πρέπει να θεσπισθεί μια δέσμη μέτρων με την οποία θα εξασφαλισθεί η φθηνή πρόσβαση στις επικοινωνίες και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται συγκεκριμένες ενισχύσεις, προσφορές τηλεφωνικών οργανισμών (π.χ. δανεισμός συσκευών) και η αύξηση του ανταγωνισμού στο χώρο της πρόσβασης σε τοπικά δίκτυα.

- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού για την ελεύθερη πρόσβαση των πελατών. Έτσι, θα μπορούσε να ενταθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα αυτό. Ωστόσο, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε να μην προκύψουν διαταραχές και προβλήματα δυναμικότητας από τη ρύθμιση αυτή.

- Το γεγονός ότι οι τιμές που ισχύουν για τις δανεικές συνδέσεις είναι ακόμη σχετικά υψηλές, καθιστά επειγόντως απαραίτητη τη λήψη μέτρων - ιδιαιτέρως σε εθνική κλίμακα. Εάν αυτό αποδειχθεί ανώφελο, πρέπει να εφαρμοστούν με απόλυτη αυστηρότητα οι κανόνες ανταγωνισμού σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Ενόψει των τεχνολογικών εξελίξεων και της σύγκλισης υπηρεσιών, θα πρέπει να επανεξετασθεί κατά πόσο η έννοια της καθολικής υπηρεσίας ανταποκρίνεται στις εκάστοτε σύγχρονες απαιτήσεις. Συνεπώς, για την επέκταση της καθολικής υπηρεσίας, η Επιτροπή πρέπει να θεσπίσει κριτήρια στην κοινοτική νομοθεσία και να ορίσει μηχανισμούς για τη διενέργεια συστηματικών ελέγχων, λόγω του δυναμικού και προοδευτικού χαρακτήρα της έννοιας αυτής. Επίσης, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι, με την ενδεχόμενη διεύρυνση του ορισμού και του φάσματος της καθολικής υπηρεσίας, πρέπει να καλυφθούν και οι ταχείες υπηρεσίες Διαδικτύου.

4.9. Ιδιωτική ζωή και προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα

Ένας από τους λόγους για τους οποίου οι καταναλωτές διστάζουν να προσφύγουν στο ηλεκτρονικό εμπόριο είναι ο φόβος ότι η κίνηση στο Διαδίκτυο εκθέτει σε κίνδυνο και μπορεί να παραβιάσει την ιδιωτική ζωή. Μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου, συγκεντρώνεται πληθώρα δεδομένων, τα οποία τυγχάνουν περαιτέρω επεξεργασίας και μπορούν να εντοπισθούν. Η οδηγία 95/46/EK για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προσφέρει ένα πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να εξασφαλισθεί η επαρκής προστασία καθώς και η ελεύθερη κυκλοφορία δεδομένων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.9.1. Ωστόσο, στην πράξη προκύπτει ότι υπάρχει πρόβλημα με την προστασία δεδομένων. Ολοένα και πιο συχνά παρατηρείται αδικαιολόγητη συγκέντρωση δεδομένων και διαμόρφωση καταναλωτικών κατατομών. Δεν επιτρέπεται να παραβιάζεται το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής ζωής και, για το λόγο αυτό, οι πληροφορίες που αφορούν προσωπικά δεδομένα πρέπει να περιορίζονται σε αυτές οι οποίες είναι απολύτως απαραίτητες για την διεκπεραίωση των συναλλαγών και για τις εμπλεκόμενες σ' αυτές επιχειρήσεις.

4.9.2. Υπάρχει κίνδυνος σημαντικής παραβίασης της ιδιωτικής ζωής και με τη χρήση των "Cookies", τα οποία είναι απαραίτητα για την πρόσβαση σε πάμπολλους δικτυακούς τόπους (και χρησιμεύουν για τη συγκέντρωση πληροφοριών, για τις συνήθειες του χρήστη).

4.9.3. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι

- Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δώσει ύψιστη προτεραιότητα στην προστασία δεδομένων.

- Η Επιτροπή πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επιβάλουν την εφαρμογή των διατάξεων για την προστασία δεδομένων.

- Η Επιτροπή πρέπει να ενθαρρύνει πρωτοβουλίες οι οποίες προωθούν την επίγνωση του κοινού για το θέμα αυτό.

- Πρέπει να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των καταναλωτών για να είναι σε θέση να ελέγχουν τη ροή δεδομένων.

- Χρειάζεται μία προσαρμογή της οδηγίας για την προστασία των τηλεπικοινωνιακών δεδομένων στα νέα τεχνολογικά και οικονομικά δεδομένα, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία δεδομένων σε όλες τις μορφές σύγχρονων επικοινωνιών (από τη χρήση του τηλεφώνου έως τις επικοινωνίες εν γένει· πρέπει να ισχύσουν περιοριστικά μέτρα για τους τόπους εγκατάστασης και την πρόσβαση σε δεδομένα για λόγους διαφήμισης· πρέπει να θεσπισθούν ρυθμίσεις για τις ηλεκτρονικές κατατομές).

Βρυξέλλες, 24 Ιανουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2000) 384, COM(2000) 385, COM(2000) 386, COM(2000) 392, COM(2000) 393, COM(2000) 394, COM(2000) 407.

(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής: Στρατηγικές για την απασχόληση στην κοινωνία των πληροφοριών (COM(2000) 48 τελικό).