EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 199/37

Τρίτη 8 Μαρτίου 2011

Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στο φορολογικό τομέα

P7_TA(2011)0082

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 8ης Μαρτίου 2011 σχετικά με τη φορολογία και ανάπτυξη - συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στο φορολογικό τομέα (2010/2102(INI))

2012/C 199 E/05

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Φεβρουαρίου 2010 σχετικά με την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα (1),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη φορολογία και ανάπτυξη - Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στο φορολογικό τομέα (COM(2010)0163),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Μαρτίου 2010 σχετικά με τις συνέπειες της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης για τις αναπτυσσόμενες χώρες και για την αναπτυξιακή συνεργασία (2), και έχοντας υπόψη τη δήλωση του Μοντερέι (2002), τη διάσκεψη για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης στην Ντόχα (2008), τη δήλωση του Παρισιού (2005) και το πρόγραμμα δράσης της Άκκρα (2008), βάσει των οποίων η διαφυγή κεφαλαίων και οι παράνομες χρηματοοικονομικές ροές προσδιορίζονται ρητά ως το κύριο εμπόδιο για την κινητοποίηση εγχώριων εσόδων για την ανάπτυξη,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιουνίου 2010 σχετικά με την πρόοδο ως προς την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετηρίδας: ενδιάμεση αξιολόγηση στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη συνάντηση υψηλού επιπέδου του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο 2010 (3),

— έχοντας υπόψη τη σύνοδο κορυφής της G-20 που διεξήχθη στη Σεούλ στις 11-12 Νοεμβρίου 2010, καθώς και την πρωτοβουλία για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες με σκοπό την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, την οποία δρομολόγησε το γερμανικό Υπουργείο Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, γνωστή ως «διεθνές φορολογικό σύμφωνο»,

— έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της διεθνούς διάσκεψης για τη φορολογία που διεξήχθη στις 29 Αυγούστου 2008 στην Πρετόρια,

— έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής της ομάδας G20 που διεξήχθη στις 2 και 3 Απριλίου 2009 στο Λονδίνο,

— έχοντας υπόψη τη δήλωση των ηγετών που εκδόθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής της ομάδας G20 που διεξήχθη στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου 2009 στο Πίτσμπεργκ και το σχετικό ψήφισμά του τής 8ης Οκτωβρίου 2009 (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 24ης Απριλίου 2009 σχετικά με τη σύνοδο κορυφής της G20 στο Λονδίνο τη 2α Απριλίου 2009 (5),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 2007 σχετικά με το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1725/2003 για την υιοθέτηση ορισμένων διεθνών λογιστικών προτύπων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης (IFRS) 8, σχετικά με τη γνωστοποίηση στοιχείων για τους επιμέρους επιχειρηματικούς τομείς (6),

— έχοντας υπόψη την έκθεση κυβερνητικής επιτροπής της Νορβηγίας «Φορολογικοί παράδεισοι και ανάπτυξη» του Ιουνίου 2009,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Ανάπτυξης και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής και της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (A7-0027/2011),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενίσχυση του φορολογικού συστήματος είναι μία από τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αναπτυσσόμενες χώρες στο πλαίσιο της προσπάθειας επίτευξης των ΑΣΧ,

Β. έχοντας υπόψη ότι η φορολογία μπορεί να αποτελέσει μια αξιόπιστη και ουσιαστική πηγή αναπτυξιακής χρηματοδότησης εάν υπάρξουν ένα καθεστώς προοδευτικής φορολογίας, μια αποδοτική και αποτελεσματική φορολογική υπηρεσία που θα προωθήσει τη φορολογική συμμόρφωση και μια διαφανής και υπεύθυνη χρήση των δημοσίων εσόδων,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις στην προσπάθειά τους να αυξήσουν τα φορολογικά τους έσοδα λόγω της ανεπάρκειας ανθρώπινων και οικονομικών πόρων για την είσπραξη των φόρων, λόγω των περιορισμένων διοικητικών ικανοτήτων, της διαφθοράς, της έλλειψης νομιμότητας του πολιτικού συστήματος, της άνισης κατανομής των εισοδημάτων και της πλημμελούς φορολογικής διακυβέρνησης,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κυριότερες μορφές παράνομων χρηματοοικονομικών ροών περιλαμβάνουν ιδίως: τη μεταβιβαστική τιμολόγηση μεταξύ χωρών για λόγους προσέλκυσης άμεσων ξένων επενδύσεων, τις κυκλικές διαδρομές κεφαλαίων (round-tripping), τις διπλοχρεώσεις (double-dipping), τις μαζικές μεταφορές μετρητών, τα αδιαφανή και επιζήμια επενδυτικά πρωτόκολλα και το λαθρεμπόριο,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εξωχώρια κέντρα και οι φορολογικοί παράδεισοι διευκολύνουν ετήσια παράνομη διαρροή κεφαλαίων ενός τρισ. δολαρίων· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η παράνομη διαρροή κεφαλαίων αντιστοιχεί περίπου στο 10πλάσιο του ποσού της οικονομικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για την άμβλυνση της ένδειας και την οικονομική ανάπτυξη,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι φορολογικοί παράδεισοι που προσφέρουν κανόνες απορρήτου και εικονικούς τόπους κατοικίας σε συνδυασμό με καθεστώτα μηδενικής φορολογίας, με σκοπό να προσελκύσουν κεφάλαια και εισοδήματα που θα έπρεπε να φορολογηθούν σε άλλες χώρες, προκαλούν έναν επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο φορολογικός ανταγωνισμός οδήγησε σε μετακύλιση του φορολογικού βάρους στους εργαζομένους και στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και επέβαλε επιζήμιες περικοπές στον τομέα των δημοσίων υπηρεσιών στις φτωχές χώρες,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η φοροαπάτη στις αναπτυσσόμενες χώρες οδηγεί σε ετήσια απώλεια φορολογικών εσόδων αντίστοιχη προς το δεκαπλάσιο του ποσού της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγούν οι ανεπτυγμένες χώρες,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η δυνατότητα να ενισχυθεί η κινητοποίηση εγχώριων πόρων επηρεάζεται περαιτέρω από το παγκόσμιο πλαίσιο ελευθέρωσης των διεθνών αγορών, που επιφέρει την αντικατάσταση δασμολογικών εσόδων με άλλα εγχώρια έσοδα· ότι, όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΔΝΤ, ενώ οι πλούσιες χώρες έχουν κατορθώσει να αντισταθμίσουν τη μείωση των φορολογικών εσόδων από το εμπόριο ως βασικής πηγής εσόδων με άλλες πηγές, και ιδίως με τον ΦΠΑ, οι φτωχότερες χώρες στην καλύτερη περίπτωση έχουν αντικαταστήσει περίπου 30 % της απώλειας φορολογικών εσόδων από το εμπόριο (7),

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η «μελέτη χαρτογράφησης» που εκπόνησε το ΙΤC (Διεθνές Εμπορικό Κέντρο) αποδεικνύει ότι απαιτείται περαιτέρω συντονισμός των χορηγών βοήθειας στα πεδία της φορολογίας και της ανάπτυξης,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ύπαρξη ενός εκτεταμένου άτυπου τομέα στην οικονομία εμποδίζει την κινητοποίηση των εγχώριων πόρων,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλές αναπτυσσόμενες χώρες χάνουν με την «έκρηξη» της αγοράς πρώτων υλών, επειδή αδυνατούν να λάβουν ένα δίκαιο μερίδιο επί των εξορυκτικών δικαιωμάτων,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλές αναπτυσσόμενες χώρες δεν επιτυγχάνουν ούτε το ελάχιστο επίπεδο φόρων που απαιτείται για τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών και των διεθνών υποχρεώσεων, όπως είναι η μείωση της φτώχειας,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι φόροι αποτελούν πηγή εσόδων δυνητικώς πιο σταθερή και βιώσιμη από τις ροές της βοήθειας και προωθεί με καλύτερο τρόπο την ανάληψη ιδίας ευθύνης από τις ενδιαφερόμενες χώρες,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η υποβολή εκθέσεων σε ενοποιημένη βάση καθιστά συχνά δύσκολο τον εντοπισμό των εταιριών που πρέπει να φορολογηθούν και τον προσδιορισμό του σωστού επιπέδου των φόρων, λόγω των περίπλοκων εταιρικών δομών τους και της κατανομής των οικονομικών δραστηριοτήτων μεταξύ τους,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα λεγόμενα vulture funds (ταμεία «όρνεα»), που συχνά έχουν τη βάση τους σε φορολογικούς παραδείσους, όλο και περισσότερο εξαγοράζουν το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών με τεράστια ποσοστά έκπτωσης και ακολούθως απαιτούν το αρχικό ποσόν του χρέους (συχνά μαζί με τόκους και επιβαρύνσεις), και με τον τρόπο αυτό περιορίζουν σε σημαντικό βαθμό τα περιθώρια δράσης που διαθέτουν οι αναπτυσσόμενες χώρες χάρη στα πρόσθετα φορολογικά τους έσοδα,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν νόμοι που να θέτουν ένα ανώτατο όριο στο ποσόν των κερδών που ένα vulture fund (ταμείο «όρνεο») μπορεί να συγκεντρώσει δια της δικαστικής οδού κατά αναπτυσσομένων χωρών, παλαιά αθετημένα ομόλογα των οποίων έχει αγοράσει, και λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν κανονιστικές δομές που να δημοσιοποιούν ποια είναι τα vulture funds και πόσο έχουν πληρώσει για τα ομόλογα αυτά που προηγουμένως εθεωρούντο άνευ αξίας,

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες υπάρχουν διάφοροι συντελεστές φόρου εισοδήματος εταιριών όχι μόνο αναλόγως των μερισμάτων αλλά και αναλόγως τομέα δραστηριοτήτων, κάτι που σημαίνει ότι η ανά τομέα κατανομή πόρων νοθεύεται από τις διαφορές στους φορολογικούς συντελεστές,

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η φορολογική συμμόρφωση πρέπει να ορισθεί ως επιδίωξη πληρωμής στον σωστό τόπο και στον σωστό χρόνο, όπου «σωστός» σημαίνει ότι η οικονομική ουσία των συναλλαγών που γίνονται συμπίπτει με τον τόπο και με τη μορφή που δηλώνονται για φορολογικούς σκοπούς,

Η σημασία της φορολογίας για την επίτευξη των ΑΣΧ

1. συμφωνεί με την Επιτροπή ότι τα αποδοτικά και δίκαια φορολογικά συστήματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση της φτώχειας, τη χρηστή διακυβέρνηση και τη συγκρότηση του κράτους·

2. χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να ενισχύσει το δυναμικό στον τομέα της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης για την ανάπτυξη και διαβλέπει την ανάγκη για ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίξει τη διεθνή φορολογική συνεργασία, τη διαφάνεια, την ανάπτυξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και την οικονομική μεγέθυνση·

3. τονίζει ότι η σχέση φόρων προς ΑΕγχΠ στις αναπτυσσόμενες χώρες κυμαίνεται από 10 έως 20 %, σε αντίθεση με μια σχέση από 25 % έως 40 % στις ανεπτυγμένες χώρες· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι έως τώρα έχει δοθεί από τους χορηγούς βοήθειας υπερβολικά λίγη βοήθεια σχετική με τη φορολογία· επιδοκιμάζει εν προκειμένω την πρόταση της Επιτροπής περί ενίσχυσης της παρεχόμενης στήριξης με σκοπό τη συμβολή στις φορολογικές μεταρρυθμίσεις και στην ενίσχυση των φορολογικών διοικήσεων των αναπτυσσόμενων χωρών όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) για τις χώρες ΑΚΕ, το Μέσο για την Αναπτυξιακή Συνεργασία (DCI), και το Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΝΡΙ), καθώς και της στήριξης για την ενίσχυση εθνικών εποπτικών οργάνων, κοινοβουλίων και μη κρατικών παραγόντων·

4. τονίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις προσπάθειες οικοδόμησης ικανοτήτων εντός των αναπτυσσομένων χωρών, προκειμένου αυτές να βοηθηθούν να κάνουν αποδοτικότερη χρήση της ανταλλαγής πληροφοριών και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τη φοροδιαφυγή με τη δική τους εσωτερική νομοθεσία·

Δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι αναπτυσσόμενες χώρες όσον αφορά την αύξηση των φορολογικών τους εσόδων

5. επισημαίνει με ανησυχία ότι σε πολλές φτωχές χώρες το φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα περιορισμένες φορολογικές βάσεις, από φοροαπαλλαγές για την ελίτ, από καθεστώτα φοροαπαλλαγής για εταιρείες τα οποία παρέχουν ισχυρό κίνητρο για φοροαποφυγή, καθώς οι φορολογούμενες επιχειρήσεις μπορούν να αποκτήσουν οικονομικές σχέσεις με απαλλασσόμενες για να μετατοπίσουν τα κέρδη τους, από σημαντικότατα έσοδα προερχόμενα από τους φυσικούς πόρους των οποίων χάνονται τα ίχνη, και υψηλές παράνομες ροές κεφαλαίου που συνδέονται με μαζική φοροδιαφυγή·

6. επισημαίνει ότι τα φορολογικά έσοδα δεν πρέπει να θεωρούνται εναλλακτική λύση έναντι της ξένης βοήθειας, αλλά μάλλον συστατικό στοιχείο των δημόσιων εσόδων που διευκολύνει την ανάπτυξη των εν λόγω χωρών·

7. επισημαίνει ότι τα αποτελεσματικά, προοδευτικά και δίκαια συστήματα φορολόγησης είναι ουσιώδη για την ανάπτυξη επειδή συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της παροχής δημόσιων αγαθών, στη συγκρότηση του κράτους και στη χρηστή διακυβέρνηση· ότι ο στόχος των φτωχών χωρών θα πρέπει να είναι η αντικατάσταση της εξάρτησης από την αλλοδαπή βοήθεια με τη φορολογική αυτάρκεια, αλλά ότι η φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή εμποδίζουν τους εν λόγω αναπτυξιακούς στόχους·

8. αποδοκιμάζει το γεγονός ότι οι φορολογικοί παράδεισοι αποδυναμώνουν τη δημοκρατική διακυβέρνηση, καθιστούν το οικονομικό έγκλημα ακόμη πιο κερδοφόρο, ενθαρρύνουν την προσοδοθηρία και αυξάνουν την άνιση κατανομή των φορολογικών εσόδων· προτρέπει την ΕΕ να μεριμνήσει ώστε η καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων και της διαφθοράς να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα της ατζέντας των διεθνών χρηματοδοτικών και αναπτυξιακών φορέων·

9. επισημαίνει ότι η φοροδιαφυγή συνιστά σοβαρή οικονομική ζημία για τις αναπτυσσόμενες χώρες, και ότι η καταπολέμηση των «φορολογικών παραδείσων» και της φοροδιαφυγής συγκαταλέγεται μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ, ούτως ώστε να συνδράμει αποτελεσματικά τις αναπτυσσόμενες χώρες στην είσπραξη των φορολογικών τους εσόδων· στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζει την ανάγκη λήψης επαρκών μέτρων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, βάσει των δεσμεύσεων που ανέλαβε κυρίως η G20·

10. υπενθυμίζει ότι, σε αντίθεση με τον θετικό αντίκτυπο των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης που θα γίνει αισθητός μόνο σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, η απώλεια εσόδων αποτελεί άμεση συνέπεια της μείωσης των τελωνειακών δασμών·

11. υπογραμμίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις δυσκολίες που συναντούν οι αναπτυσσόμενες όσον αφορά την είσπραξη εγχώριων εσόδων σε παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο, καθώς χορηγούνται πολλαπλές απαλλαγές στις μεγάλες εγχώριες και ξένες εταιρείες με σκοπό την προσέλκυση επενδύσεων· καλεί την ΕΕ να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες να οικοδομήσουν φορολογικά συστήματα που θα τους επιτρέπουν να ωφεληθούν από τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης·

12. τονίζει ότι οι φτωχότερες χώρες δυσκολεύονται να καλύψουν τη μείωση των φόρων επί των εμπορικών συναλλαγών, που οφείλεται στο σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο απελευθέρωσης του εμπορίου, με άλλους τύπους εγχώριων πόρων, που στην καλύτερη περίπτωση αντιστοιχούν στο 30 % περίπου των απολεσθέντων φόρων τους επί των εμπορικών συναλλαγών·

13. τονίζει πως οι φορολογικοί παράδεισοι, εντείνοντας τον ανταγωνισμό για τα μετακινούμενα κεφάλαια, παραβιάζουν το κυριαρχικό δικαίωμα των αναπτυσσομένων χωρών να φορολογούν το εισόδημα εκ κεφαλαίων ως μέσο για τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, ενώ έχουν ήδη στενότερη φορολογική βάση από ό,τι οι πλούσιες χώρες·

14. υπενθυμίζει πως η ασύμμετρη πληροφόρηση που προκύπτει από τους κανόνες απορρήτου των φορολογικών παραδείσων μειώνει την αποτελεσματικότητα των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών, δεδομένου ότι οδήγησε σε υψηλότερα «πριμ κινδύνου» και έτσι αύξησε το κόστος δανεισμού και για τις πλούσιες και για τις φτωχές χώρες·

15. έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της κινητοποίησης των εθνικών οικονομικών πόρων των αναπτυσσόμενων χωρών θα αποδώσει καρπούς σε μακροπρόθεσμη βάση· καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να διατηρήσει την παροχή βοήθειας σε όλες τις μορφές για όσο χρονικό διάστημα οι αναπτυσσόμενες χώρες το θεωρούν απαραίτητο για τη χρηματοδότηση της ίδιας τους ανάπτυξης·

Στήριξη αποτελεσματικών, αποδοτικών, δίκαιων και βιώσιμων φορολογικών συστημάτων

16. επαναλαμβάνει πως η χρηστή διακυβέρνηση και η ποιότητα των θεσμών αποτελούν τον σημαντικότερο κινητήριο μοχλό της οικονομικής ευημερίας· προτρέπει συνεπώς την Επιτροπή να βοηθήσει τις φορολογικές αρχές, τη δικαιοσύνη και τους φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς στις αναπτυσσόμενες χώρες στις προσπάθειές τους να οικοδομήσουν ένα προοδευτικό και βιώσιμο φορολογικό σύστημα, που θα αποφέρει τελικά και ένα «μέρισμα χρηστής διακυβέρνησης» μέσω της μεγαλύτερης νομιμότητας και λογοδοσίας, και να ενσωματώσει αποτελεσματικά τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης όσον αφορά τα φορολογικά θέματα στον προγραμματισμό, την εκτέλεση και την παρακολούθηση των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα και ανά περιφέρεια· προτρέπει τα κράτη μέλη να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά τη φορολογία και να καταπολεμήσουν τη δωροδοκία που διαπράττεται από εταιρείες οι οποίες έχουν την έδρα τους σε κράτος μέλος αλλά αναπτύσσουν δραστηριότητες σε αναπτυσσόμενες χώρες· συνιστά να συμπεριλάβει η Επιτροπή τα εθνικά κοινοβούλια των αναπτυσσόμενων χωρών στη διαδικασία του προϋπολογισμού, ώστε να προωθηθούν έτσι οι αρμονικές σχέσεις και να προαχθεί μια μεγαλύτερη διαφάνεια σε αυτή τη διαδικασία·

17. υπενθυμίζει ότι η χρηστή διακυβέρνηση στον φορολογικό τομέα δεν μπορεί να εξαχθεί ή να επιβληθεί έξωθεν, και ότι εναπόκειται σε κάθε χώρα να αποφασίσει για τη φορολογική της πολιτική· στο πλαίσιο αυτό, καλεί την Επιτροπή και τις εθνικές κυβερνήσεις να μην εμποδίσουν και να συνεργασθούν αντιθέτως με όλες τις χώρες που θα αποφασίσουν μία συνεπή και ισότιμη αύξηση της φορολογίας η οποία θα έχει αντίκτυπο στις αλλοδαπές επιχειρήσεις που είναι παρούσες στην επικράτειά τους, κυρίως σε όσες δραστηριοποιούνται στον τομέα της εξόρυξης πρώτων υλών, που αποτελεί σημαντική πηγή πλούτου των αναπτυσσόμενων χωρών·

18. καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στις σχετικές συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες μια ρήτρα χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, μαζί με την επίβλεψη της εφαρμογής της·

19. υπενθυμίζει ότι η μείωση των τελωνειακών εσόδων που προκαλείται κυρίως από τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσεως με την Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάζει αρνητικά τους χρηματοδοτικούς πόρους που είναι άμεσα διαθέσιμοι στις αναπτυσσόμενες χώρες· εν προκειμένω, και για να αντισταθμιστούν οι εν λόγω απώλειες, καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει τις αναπτυσσόμενες χώρες, στο πλαίσιο κάθε ενδεχόμενης βοήθειας για την βελτίωση των εθνικών φορολογικών συστημάτων τους, να δώσουν προτεραιότητα στους άμεσους προοδευτικούς φόρους έναντι των έμμεσων φόρων, ιδίως όσων επιβάλλονται στην κατανάλωση, οι οποίοι από την φύση τους έχουν μεγαλύτερη επίπτωση στις πληθυσμιακές ομάδες χαμηλού εισοδήματος·

20. ζητεί να εφαρμόζονται συστηματικά, στο πλαίσιο των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης, μέτρα υποστήριξης των φορολογικών μεταρρυθμίσεων, υπό μορφή τόσο υλικής (συστήματα πληροφορικής) όσο και οργανωτικής συνδρομής (νομική και φορολογική επιμόρφωση του προσωπικού της φορολογικής διοίκησης), εφόσον αυτό ζητηθεί από μία αναπτυσσόμενη χώρα· υπογραμμίζει την ανάγκη να καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για τις αφρικανικές χώρες, που εξακολουθούν να μην λαμβάνουν μακροπρόθεσμη συνδρομή για φορολογικά ζητήματα·

21. τονίζει εκ νέου την ανάγκη να ενισχυθεί ο βαθμός συνοχής ανάμεσα στην αναπτυξιακή και την εμπορική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης· υπενθυμίζει ότι, παρ’ όλο που η κρίση ενδέχεται να έχει επιτείνει τη μεταβλητότητα της τιμής των πρώτων υλών και να έχει προκαλέσει μείωση των ροών κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, περιλαμβανομένων των κρατών μελών της, εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο χορηγό αναπτυξιακής βοήθειας, αντιπροσωπεύοντας το 56 % της συνολικής παγκόσμιας βοήθειας, ύψους 49 δισεκατομμυρίων EUR το 2009· υπογραμμίζει εν προκειμένω ότι θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις αναπτυσσόμενες χώρες η εφαρμογή ενός αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος με στόχο να μειωθεί η εξάρτησή τους από την εξωτερική βοήθεια και από άλλες, απρόβλεπτες εξωτερικές χρηματοδοτικές ροές·

22. ζητεί να υπάρξει εσωτερική συνοχή ανάμεσα στην οικονομική στήριξη της ΕΕ και την παροχή πρόσβασης στις αγορές της ΕΕ σε συγκεκριμένες χώρες και ζητεί να ενισχυθεί το επίπεδο συνεργασίας τους σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης στον φορολογικό τομέα·

23. χαιρετίζει περιφερειακές πρωτοβουλίες για συνεργασία στον τομέα της φορολογίας που θα επιτρέψουν στις αναπτυσσόμενες χώρες να συζητήσουν το ρόλο της φορολογίας στη συγκρότηση του κράτους και στην ανάπτυξη ικανοτήτων, και να μοιράζονται τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα της φορολογίας·

24. υπενθυμίζει ότι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι φτωχές χώρες είναι η διεύρυνση της φορολογικής βάσης· επισημαίνει ότι, μεταξύ άλλων παραγόντων, η μείωση των φόρων επί των εμπορικών συναλλαγών οδήγησε στην επιβολή φόρων κατανάλωσης (ΦΠΑ ή φόρων επί της ενέργειας)· εκτιμά ότι, ακόμη και αν ο ΦΠΑ επιτρέψει τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης σε οικονομίες με ευρείς ανεπίσημους τομείς, η αδιαφοροποίητη μεταχείριση που χαρακτηρίζει τον ΦΠΑ πλήττει πολύ περισσότερο τους φτωχούς· πιστεύει ότι η αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας των φορολογικών συστημάτων, π.χ. με τη διερεύνηση τρόπων με τους οποίους οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορούν να διευρύνουν τη φορολογική βάση τους και τη ροή φορολογικών εσόδων από άμεση και έμμεση φορολογία·

25. υπενθυμίζει ότι η επέκταση των εμπορικών συναλλαγών με τις αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να επιδιώκει να προωθήσει τη διατηρήσιμη οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη των χωρών αυτών· διαπιστώνει ότι η κατάργηση των τελωνειακών δασμών επιφέρει αναπόφευκτα απώλεια τελωνειακών εσόδων και πρέπει επομένως να είναι περισσότερο ελεγχόμενη και βαθμιαία και να συμβαδίζει με την εφαρμογή φορολογικών μεταρρυθμίσεων που αξιοποιούν εναλλακτικούς τύπους εσόδων για την κάλυψη του κενού (ΦΠΑ, φόρος ακίνητης περιουσίας, φόρος εισοδήματος)·

26. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έφευγαν από την αφρικανική ήπειρο μεταξύ 1991 και 2004· υπογραμμίζει ειδικότερα ότι οι εκροές αυτές υπολογίζονται σε 7,6 % του ετήσιου ΑΕγχΠ της περιοχής, κάτι που μετατρέπει τις αφρικανικές χώρες σε καθαρούς πιστωτές των χωρών που χορηγούν βοήθεια· θεωρεί ότι η δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια και η ελάφρυνση του χρέους εκ μέρους των ανεπτυγμένων χωρών θα αποδώσουν μόνο αν ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα με συνδυασμένο τρόπο από τη G20, τον ΟΟΣΑ και την ΕΕ, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η δυνητική φορολογική βάση των αναπτυσσόμενων χωρών δεν θα υπονομευθεί από τη φοροδιαφυγή· ενθαρρύνει εν προκειμένω τον ΟΗΕ και τον ΟΟΣΑ, σε στενή συνεργασία με το Αφρικανικό Φόρουμ Φορολογικών Διοικήσεων, να συνεχίσουν το έργο τους στον τομέα αυτό·

27. επιμένει ότι τα κατάλληλα μέσα για την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών συλλογής εσόδων πρέπει να στηρίζουν και όχι να αποθαρρύνουν την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία ΜΜΕ, ενισχύοντας την τοπική ενεργοποίηση και ανάπτυξη·

28. υπογραμμίζει ότι το διοικητικό κόστος, ιδίως για ένα σύστημα ΦΠΑ με πολλαπλούς συντελεστές, ενδέχεται να είναι δυσβάστακτο για τις αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων οι φορολογικές διοικήσεις δεν διαθέτουν τους απαιτούμενους προσεκτικά· πιστεύει ότι στις περιπτώσεις αυτές οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης πρέπει να είναι άκρως επιλεκτικοί και να βάζουν στο στόχαστρο λίγα μόνο προϊόντα, κυρίως με βάση το σκεπτικό ότι η κατανάλωσή τους συνεπάγεται εξωτερικό κόστος εις βάρος της κοινωνίας και ότι η ζήτησή τους είναι συνήθως ανελαστική (καπνός, ποτά κτλ.)· ζητεί επίσης, σε περίπτωση περιορισμένων μέσων, να προσδιορίζονται και να φορολογούνται οι εταιρείες εκείνες που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή αυξημένων φορολογικών εσόδων (π.χ. οι επιχειρήσεις εξόρυξης πρώτων υλών)·

29. επισημαίνει ότι σημαντική προϋπόθεση για αύξηση της άμεσης φορολογίας πρέπει να είναι η ένταξη του άτυπου τομέα στην επίσημη οικονομία και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος·

30. υπογραμμίζει ότι, στο παγκόσμιο πλαίσιο φορολογικού ανταγωνισμού, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντλούν μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών τους εσόδων από κεφάλαια, ενώ έχουν πολύ περιορισμένες δυνατότητες να εισπράξουν εναλλακτικούς φόρους· επισημαίνει ότι η μείωση των φορολογικών εσόδων εξαιτίας αυτού του ανταγωνισμού πρέπει να αντιμετωπιστεί με διεύρυνση της φορολογικής βάσης ή με πλήρη αποχή από αυτό τον ανταγωνισμό, αν αυτό είναι εφικτό και αν άλλοι παράγοντες, όπως η χρηστή διακυβέρνηση, η ασφάλεια δικαίου και η αποφυγή εθνικοποιήσεων, τίθενται σε κίνδυνο μέσα στη διαδικασία ανταγωνισμού για άμεσες ξένες επενδύσεις· επισημαίνει ότι οι χώρες χαμηλού εισοδήματος χρειάζονται την ικανότητα να διαπραγματεύονται αποτελεσματικά με τις πολυεθνικές εταιρείες ώστε να εξασφαλίζουν δίκαιο μερίδιο από τα κέρδη των εταιρειών, και υπενθυμίζει ότι πρέπει να έχουν επαρκή περιθώρια χάραξης πολιτικής για την επιβολή ελέγχων στα κεφάλαια, δεδομένου ότι το δικαίωμα είσπραξης και αναδιανομής φορολογικών εσόδων αποτελεί καίριο κριτήριο κυριαρχίας και νομιμοποίησης των κρατών και συνεπώς προϋπόθεση για τη χρηστή διακυβέρνηση·

31. επισημαίνει ότι η γαλλική κυβέρνηση έχει αναθέσει τη διενέργεια έρευνας σχετικά με τα πολιτικά κίνητρα της φορολογίας, αλλά χρειάζονται ακόμη περισσότερα· καλεί συνεπώς την Επιτροπή να μελετήσει κατά πόσον άλλες μέθοδοι χορήγησης βοήθειας, π.χ. ενισχύσεις αντί δανείων, θα μπορούσαν να συμβάλουν σε περιορισμό ή αντιστάθμιση των δυνητικά αρνητικών συνεπειών της βοήθειας στην είσπραξη εσόδων, και κατά πόσον η δημοσιονομική στήριξη και οι συναφείς βελτιώσεις στη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των δημόσιων δαπανών συμβάλλουν μακροπρόθεσμα σε μεγαλύτερη προθυμία των πολιτών να πληρώνουν φόρους·

32. σημειώνει ότι εξαιρετικά περιορισμένη προσοχή έχει αποδοθεί στον τρόπο με τον οποίον οι κυβερνήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν τις φορολογικές πολιτικές για τον περιορισμό των εισοδηματικών ανισοτήτων και της ανισότητας στην ευημερία, με την ελαχιστοποίηση των λόγω φύλου υφιστάμενων διαφορών στις φορολογικές υποχρεώσεις·

33. ζητεί να δοθεί προσοχή στις αρχές της ουδετερότητας, της ισότητας και της απλότητας όσον αφορά τα φορολογικά συστήματα στις αναπτυσσόμενες χώρες, κάτι που θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω: α) ενός φόρου που δεν θα αποσπά μεγαλύτερο μερίδιο από τα εισοδήματα των φτωχότερων τμημάτων του πληθυσμού, αλλά το ποσοστό θα αυξάνει αναλόγως με την αύξηση των εισοδημάτων και του πλούτου του φορολογουμένου· β) ενός φόρου που δεν θα επιβάλλει διακρίσεις με βάση το φύλο, τον γενετήσιο προσανατολισμό, το είδος που νοικοκυριού, την ιθαγένεια ή την προσωπική κατάσταση· γ) ενός σαφούς, απλού και διαφανούς φορολογικού συστήματος που θα αποκλείει διάφορους τρόπους ανεπιθύμητων ερμηνειών της φορολογικής νομοθεσίας που αποσκοπούν στην επίτευξη μαζικών φορολογικών μειώσεων σε βάρος των κοινωνικών δαπανών· δ) της ταυτόσημης φορολογικής μεταχείρισης των πραγματικών κερδών και των πραγματικών ζημιών που προέρχονται από κάθε πηγή εισοδήματος, πράγμα που σημαίνει φορολόγηση των κερδών και έκπτωση των ζημιών· ε) ενός επιπέδου φορολογίας που θα συνδέεται σταθερά με τα διάφορα στάδια της οικονομικής ανάπτυξης· στ) της ενοποίησης των πολυάριθμων συντελεστών φόρου εισοδήματος εταιρειών, με υπολογισμό των συντελεστών αυτών βάσει όγκου εργασιών και όχι βάσει οικονομικού κλάδου·

34. επισημαίνει την ανάγκη κατάρτισης νέων κατευθυντηρίων γραμμών από τον ΟΟΣΑ σχετικά με τη μεταβιβαστική τιμολόγηση, σαν θεμελιώδη τρόπο για την παρεμπόδιση ορισμένων πολυεθνικών εταιρειών να μεταβιβάζουν τα κέρδη τους στις χώρες με την ευνοϊκότερη φορολόγηση, και για να εξασφαλιστεί ότι αυτές καταβάλλουν τους φόρους τους στις χώρες εκείνες, συμπεριλαμβανομένων των αναπτυσσομένων χωρών, στις οποίες έχουν πράγματι αποκομίσει τα κέρδη τους·

35. θεωρεί ότι είναι απαραίτητο ένα φορολογικό σύστημα με χαμηλούς συντελεστές για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, το οποίο να στηρίζεται σε διευρυμένη φορολογική βάση και να αποκλείει κάθε διακριτική φορολογική απαλλαγή ή προτίμηση, χωρίς να εξαιρούνται οι εξορυκτικές βιομηχανίες· υπογραμμίζει την ανάγκη για δημόσιες επενδύσεις σε σχέδια που έχουν θετικό τοπικό αντίκτυπο σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, χωρίς ωστόσο να δημιουργούνται ευκαιρίες για οποιαδήποτε μορφή φορολογικού ντάμπιγκ·

Προσπάθειες για ένα διαφανές, συνεργατικό και δίκαιο διεθνές φορολογικό περιβάλλον

Στρεβλός καθορισμός εμπορικών τιμών

36. τονίζει ότι ο στρεβλός καθορισμός των εμπορικών τιμών συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων παραμέτρων των παράνομων χρηματοοικονομικών εκροών· καλεί την Επιτροπή να συμβάλει στην ενίσχυση της δημόσιας εμπειρογνωμοσύνης επί των θεμάτων αυτών στις αναπτυσσόμενες χώρες και να διατυπώσει συγκεκριμένες προτάσεις προκειμένου να διασφαλίσει ότι η ομάδα G20, ο ΟΟΣΑ, τα Ηνωμένα Έθνη και ο ΠΟΕ θα εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης μιας ευρύτερης δέσμης δεικτών και μεθόδων για την καταπολέμηση του στρεβλού καθορισμού των εμπορικών τιμών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι «μέθοδοι συγκρίσιμου κέρδους» των ΗΠΑ που θεωρούνται ελπιδοφόρες όσον αφορά τον εντοπισμό της στρεβλής τιμολόγησης των συναλλαγών·

37. ζητεί να ληφθούν μέτρα ενάντια στις έκνομες μεθόδους μεταβιβαστικής τιμολόγησης και να πραγματοποιηθεί μια επανεξέταση των παγκόσμιων φορολογικών κανόνων που να υπερβαίνει τη μέθοδο του συγκρίσιμου κέρδους, σε αναζήτηση άλλων, πιο ελπιδοφόρων εναλλακτικών λύσεων που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της στρεβλής τιμολόγησης αποτελεσματικότερα· τονίζει ότι η ΕΕ, η G20 και ο ΠΟΕ θα έπρεπε σε γενικές γραμμές να εστιάσουν τις προσπάθειές τους σε μεθόδους που βασίζονται στη λεγόμενη αρχή της τήρησης αποστάσεων (arm’s length principle), σύμφωνα με την οποία οι φορολογικά σημαντικές συναλλαγές πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους όρους όπως μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων·

38. προτρέπει την ΕΕ να υποστηρίξει στους κόλπους της ομάδας G20 και του ΟΟΣΑ την αρχή της αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών για φορολογικά θέματα σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας της ΕΕ για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων, ως τρόπο ελέγχου των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών προς περιοχές δικαιοδοσίας όπου επικρατεί το απόρρητο·

39. ζητεί τη θέσπιση ενός φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, τα έσοδα του οποίου θα χρησιμοποιηθούν για να βελτιωθεί η λειτουργία της αγοράς, μειώνοντας την κερδοσκοπία και βοηθώντας στη χρηματοδότηση παγκόσμιων δημόσιων αγαθών όπως η ανάπτυξη και ο αγώνας κατά της κλιματικής αλλαγής, καθώς και η μείωση των δημόσιων ελλειμμάτων· καλεί την Επιτροπή να προβεί άμεσα σε μελέτη σκοπιμότητας λαμβάνοντας υπόψη την ισότητα των όρων ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και, εφόσον είναι σκόπιμο, να παρουσιάσει συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις·

40. προτείνει να συμπεριληφθεί ειδική διάταξη σχετικά με τη χρηστή φορολογική διακυβέρνηση στο πλαίσιο της αναθεώρησης της συμφωνίας του Κοτονού·

41. καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να λάβουν παρόμοια μέτρα στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους για διμερή βοήθεια·

Εξορυκτικές βιομηχανίες

42. ζητεί μετ’ επιτάσεως την ανάπτυξη πρωτοβουλιών για μεγαλύτερη διαφάνεια των προσόδων από φυσικούς πόρους, μεταξύ άλλων μέσω της σύμβασης του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας και μέσω της πρωτοβουλίας περί διαφάνειας των εξορυκτικών βιομηχανιών· επικροτεί την έγκριση των τροπολογιών για τα ορυκτά του Κονγκό που τροφοδοτούν συγκρούσεις και τη διαφάνεια στον νόμο περί χρηματοπιστωτικής κανονιστικής μεταρρύθμισης και ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει νομοθετική πρωτοβουλία προς αυτήν την κατεύθυνση χωρίς να περιορίζεται η ευθύνη των κυβερνήσεων του αναπτυσσόμενου κόσμου και χωρίς περιττή γραφειοκρατική επιβάρυνση των επιχειρήσεων, καθόσον η πρακτική αυτή έχει ήδη δεχθεί επικρίσεις από φορείς στον αναπτυσσόμενο κόσμο και θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική·

43. τονίζει ότι η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων πρέπει να πραγματοποιείται με στόχο να συμβάλει στην επίτευξη των ευρύτερων κοινωνικών και οικονομικών επιδιώξεων της εκάστοτε χώρας, κάτι που για τις κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών σημαίνει τη διαμόρφωση μιας προοπτικής –εφόσον το επιθυμούν, με τη βοήθεια διεθνών φορέων και διεθνούς εμπειρογνωσίας– για τη θέση του τομέα των φυσικών πόρων στο οικονομικό μέλλον της χώρας· θεωρεί ότι για ορισμένες χώρες η καλύτερη χρήση του αποθέματος φυσικών πόρων ίσως είναι να αφεθούν στο έδαφος για μελλοντική χρήση, ενώ για άλλες ίσως είναι να τους εξορύξουν με γοργούς ρυθμούς ως ενδιάμεση εγχώριων εσόδων, προκειμένου να δημιουργηθούν έσοδα για τη στήριξη των απαραίτητων στην ανάπτυξη επενδύσεων και για την κάλυψη επειγουσών ανθρώπινων αναγκών·

44. σημειώνει ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να αποτελέσουν ισότιμους εταίρους στις διαπραγματεύσεις και την έγκριση νέων πρωτοβουλιών στον τομέα της εξόρυξης πόρων· επισημαίνει ότι οι νέες ρυθμίσεις στον τομέα αυτό πρέπει να λάβουν τη μορφή γενικευμένων διεθνών κανόνων προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία μιας ακόμη συρραφής κανονιστικών ρυθμίσεων που θα λειτουργήσουν αντιπαραγωγικά από τη σκοπιά των κυβερνήσεων, των φορολογικών υπηρεσιών και των διεθνών εταιρειών·

45. επισημαίνει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής και οι μη κυβερνητικές πρωτοβουλίες περί διαφάνειας που αφορούν τον τομέα των εξορυκτικών βιομηχανιών, π.χ. ο Χάρτης Φυσικών Πόρων, οι Αρχές του Ισημερινού και οι Κατευθυντήριες Γραμμές για τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις από την «Critical Resource», λειτουργούν ουσιαστικά υπέρ των επιχειρήσεων· παράγουν ασφάλεια δικαίου και βιώσιμες μακροπρόθεσμες συμπράξεις και λειτουργούν σαν διασφαλίσεις κατά της επανεθνικοποίησης, της επανέναρξης διαπραγματεύσεων ή της εκδίωξης· επισημαίνει ότι υπάρχουν και προβλήματα προς αντιμετώπιση, όπως το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις ενδέχεται να υποχρεώνονται σε αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών και έτσι να αποκτούν ανταγωνιστικό μειονέκτημα, ή ότι ορισμένες συμφωνίες με τις κυβερνήσεις βασίζονται σε πληροφορίες που τηρούνται απόρρητες·

46. σημειώνει ότι οι πρόσοδοι από φυσικούς πόρους πρέπει να γίνονται πάντοτε αντιληπτές ως ενδιάμεσος τρόπος για την αύξηση των εγχώριων εσόδων· επισημαίνει ότι η επιτυχής φορολόγηση των φυσικών πόρων συχνά αποφέρει προόδους στους άμεσους φόρους, όπως με τον φόρο εισοδήματος εταιρειών, και στα μη φορολογικά έσοδα, όπως με την είσπραξη δικαιωμάτων εκμετάλλευσης·

47. επισημαίνει ότι πολλά προσοδούχα κράτη, που αντλούν το όφελος άφθονων προσόδων από φυσικούς πόρους και ιδίως από πετρέλαιο και ορυκτά, δεν έχουν κίνητρο για λογοδοσία, απόκριση στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και αποτελεσματικότητα· επαναλαμβάνει ότι, για την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος, έχουν κρίσιμη σημασία οι ισχυροί μηχανισμοί θεσμικού και δημοκρατικού ελέγχου· ειδικότερα, καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει την αναπτυξιακή βοήθεια που παρέχει για την κατάρτιση των συμβάσεων μεταξύ πολυεθνικών εταιρειών και αναπτυσσόμενων χωρών σχετικά με θέματα που άπτονται της εκμετάλλευσης πόρων·

48. ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εμπλακούν περισσότερο στην Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια των εξορυκτικών βιομηχανιών, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση και συμμετοχή στο διευθυντικό της όργανο·

49. υπενθυμίζει ότι η ποιότητα της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής· θεωρεί ότι η εκπόνηση εκθέσεων ανά χώρα είναι εξαιρετικά σημαντική όσον αφορά τις εξορυκτικές βιομηχανίες, αλλά υπενθυμίζει ότι θα ωφελούσε εξίσου τους επενδυτές σε όλους τους κλάδους, συμβάλλοντας έτσι στη χρηστή διακυβέρνηση παγκοσμίως· καλεί συνεπώς την Επιτροπή να συμπεριλάβει στο διεθνές πρότυπο χρηματοοικονομικής πληροφόρησης του Οργανισμού Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΟΔΛΠ) την απαίτηση να γνωστοποιούν οι πολυεθνικές εταιρείες τα εισοδήματά τους και τους καταβληθέντες φόρους για κάθε χώρα ξεχωριστά· υπενθυμίζει ότι το αίτημα αυτό συμβαδίζει με την ανάγκη βελτίωσης της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης των πολυεθνικών επιχειρήσεων· καλεί την Επιτροπή να ενσωματώσει στη μεταρρύθμιση των λογιστικών οδηγιών τη γνωστοποίηση ανά χώρα·

50. ζητεί τη θέσπιση της υποχρέωσης οικονομικής ενημέρωσης ανά χώρα για τις διασυνοριακές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των κερδών προ και μετά φόρων, με στόχο να ενισχυθεί η διαφάνεια και η πρόσβαση των φορολογικών διοικήσεων στα σχετικά δεδομένα· υποστηρίζει ότι, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη κάλυψη όλων των τομέων και όλων των εταιρειών, η ΕΕ πρέπει να καθιερώσει την αρχή αυτή ως τμήμα των επικείμενων αναθεωρήσεων της οδηγίας περί διαφάνειας και των λογιστικών οδηγιών της ΕΕ, ενώ σε διεθνές επίπεδο η Επιτροπή πρέπει να ασκήσει πίεση στον ΟΔΛΠ ώστε να αναπτύξει γρήγορα το αντίστοιχο διεξοδικό πρότυπο· καλεί για μια ακόμη φορά την Επιτροπή να αναφέρει στο Κοινοβούλιο τα σχετικά με την έκβαση της δημόσιας διαβούλευσής της και των συζητήσεων με τον ΟΔΛΠ μέσα στους προσεχείς έξι μήνες·

51. υπογραμμίζει τη σημασία της γνωστοποίησης ανά χώρα και ζητεί να ενταθούν οι διαπραγματεύσεις στον τομέα αυτό: α) οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί (συμπεριλαμβανομένων της Ομάδας G20 και των Ηνωμένων Εθνών) πρέπει να στηρίξουν την καθιέρωση ενός προτύπου για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση ανά χώρα και να ζητήσουν επισήμως από τον Οργανισμό Διεθνών Λογιστικών Προτύπων να το υιοθετήσει· β) ο ΟΟΣΑ πρέπει να συνεχίσει τη μελέτη σκοπιμότητας της ανά χώρα πληροφόρησης και να υποβάλει έκθεση τόσο προς την Ομάδα G20 όσο και προς τα ΗΕ, εντός του 2011· γ) ο Οργανισμός Διεθνών Λογιστικών Προτύπων πρέπει να εγκρίνει ένα νέο πρότυπο που θα περιλάβει την πληροφόρηση ανά χώρα· δ) η κοινωνία των πολιτών και τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να αξιοποιούν στο μέλλον τις πληροφορίες που δημοσιοποιούνται στο πλαίσιο της πληροφόρησης ανά χώρα προκειμένου να υποχρεώνουν σε λογοδοσία τόσο τις κυβερνήσεις όσο και τις πολυεθνικές εταιρείες·

Βελτίωση του συντονισμού των δωρητών

52. σημειώνει ότι η «μελέτη χαρτογράφησης» που εκπόνησε το ΙΤC (Διεθνές Εμπορικό Κέντρο) διαπιστώνει ότι απαιτείται περαιτέρω συντονισμός των χορηγών βοήθειας στα πεδία της φορολογίας και της ανάπτυξης· ενθαρρύνει την Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση αυτή και να ενισχύσει τη στήριξή της στις πολυμερείς και περιφερειακές πρωτοβουλίες, όπως το Αφρικανικό Φόρουμ Φορολογικών Διοικήσεων και το Διαμερικανικό Κέντρο Φορολογικών Διοικήσεων·

Βελτίωση των διεθνών δομών για την καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων

53. τονίζει ότι η συμβατική δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια δεν θα κατορθώσει να εξαλείψει τη φτώχεια σε παγκόσμιο επίπεδο εάν δεν ληφθούν φιλόδοξα μέτρα στους κόλπους της ομάδας G20, του ΟΟΣΑ και της ΕΕ για την καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων και των επιζήμιων φορολογικών δομών·

54. επισημαίνει ότι, μετά τη σύνοδο κορυφής της ομάδας G20 της 2ας Απριλίου 2009, τα εξωχώρια χρηματοπιστωτικά κέντρα δεσμεύτηκαν να σέβονται τα πρότυπα του ΟΟΣΑ περί διαφάνειας και ανταλλαγής πληροφοριών· επισημαίνει ωστόσο ότι εξακολουθούν να κυριαρχούν οι επιζήμιες δομές των φορολογικών παραδείσων· απευθύνει για μία ακόμη φορά έκκληση για την ανάληψη δράσης πέραν του πλαισίου του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων, λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων μειονεκτημάτων τους· επαναλαμβάνει εν προκειμένω τις ανησυχίες του σχετικά με το γεγονός ότι τα διεθνή πρότυπα του ΟΟΣΑ απαιτούν την ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αίτησης, αλλά δεν υπάρχει αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σύμφωνα με την οδηγία περί φορολόγησης της αποταμίευσης· ομοίως, επικρίνει το γεγονός ότι ο ΟΟΣΑ επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αποφεύγουν την καταχώρισή τους στον μαυροπίνακά του υποσχόμενες απλώς ότι θα προσχωρήσουν στις αρχές περί ανταλλαγής πληροφοριών, χωρίς να διασφαλίζουν την ουσιαστική εφαρμογή των αρχών αυτών· θεωρεί επιπροσθέτως ότι η απαίτηση σύναψης συμφωνιών με 12 άλλες χώρες για την αφαίρεση της χώρας από τη μαύρη λίστα είναι αυθαίρετη, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται σε κανέναν ποιοτικό δείκτη που θα επέτρεπε αντικειμενική εκτίμηση της συμμόρφωσης προς τις πρακτικές της χρηστής διακυβέρνησης·

55. επισημαίνει ότι περίπου 800 δισεκατομμύρια EUR χάνονται κάθε χρόνο από τις αναπτυσσόμενες χώρες προς φορολογικούς παραδείσους και παράνομες χρηματοοικονομικές ροές· σημειώνει ότι η καθιέρωση μεγαλύτερης διαφάνειας στις χρηματοπιστωτικές διαδικασίες θα μπορούσε να αποτελέσει αποφασιστικό βήμα για την εξάλειψη της φτώχειας και τη δημιουργία σημαντικού πλούτου·

56. πιστεύει ότι η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών πρέπει να συντελείται σε όλες τις περιστάσεις· επικροτεί από την άποψη αυτή την πρόταση της Επιτροπής για διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας καθώς, μεταξύ άλλων, επεκτείνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών ώστε να καλυφθούν κάθε είδους φόροι, καταργεί το τραπεζικό απόρρητο και καθιερώνει σαν γενικό κανόνα την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών·

57. χαιρετίζει το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν υπογράψει τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΟΣΑ περί αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής στον φορολογικό τομέα και καλεί τα 17 κράτη μέλη που δεν το έχουν ακόμη πράξει να προσχωρήσουν στη Σύμβαση·

58. καλεί την ΕΕ να εντείνει τη δράση της και να λάβει απτά μέτρα -όπως κυρώσεις- εναντίον της φοροδιαφυγής και της παράνομης φυγής κεφαλαίων· καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα ενός πολυμερούς μηχανισμού για την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών, σε στενή συνεργασία με την επιτροπή εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα·

59. καλεί την Επιτροπή να εγκρίνει αυστηρότερα κριτήρια για τον προσδιορισμό των φορολογικών παραδείσων και να εργασθεί προς μια διεθνώς δεσμευτική, πολυμερή συμφωνία αυτόματης ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών καταπιστευτικής διαχείρισης και των ιδρυμάτων, η οποία να προβλέπει αντίμετρα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης· καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει τις αναπτυσσόμενες χώρες στον αγώνα τους κατά των παράνομων εκροών και της φυγής κεφαλαίων, δεδομένου ότι αυτά αναγνωρίζονται ως σημαντικά εμπόδια στην κινητοποίηση εγχώριων εσόδων για την ανάπτυξη· εφιστά ιδίως την προσοχή της Επιτροπής στη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Απριλίου 2009 σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 2003/48/ΕΚ για τη φορολόγηση των υπό μορφή τόκων εισοδημάτων από αποταμιεύσεις (8), καθώς και στα συνιστώμενα μέτρα για την καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων·

60. εκφράζει την ανησυχία του για τον δυσμενή αντίκτυπο των φορολογικών Συνθηκών στην κατανομή των φορολογικών εσόδων· επισημαίνει ότι η μέθοδος που χορηγεί το δικαίωμα φορολόγησης βάσει της κατοικίας, και όχι της χώρας όπου δημιουργείται το εισόδημα, συμβάλλει στην ελκυστικότητα των φορολογικών παραδείσων· θεωρεί ότι οι φορολογικές Συνθήκες πρέπει να επανεξεταστούν υπό το πρίσμα της δικαιοσύνης, κάτι που συνεπάγεται τη δυνατότητα να χορηγηθεί το πρωτεύον δικαίωμα φορολόγησης στη χώρα όπου πράγματι αναπτύσσεται η δραστηριότητα·

61. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Ομάδα G20 δεν έχει ακόμη προτείνει σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένο μηχανισμό επιβολής κυρώσεων για την αποτελεσματική καταπολέμηση των φορολογικών παραδείσων· ζητεί να εγκριθεί μια διεθνής σύμβαση με σκοπό την εξάλειψη των επιζήμιων φορολογικών δομών, η οποία θα προβλέπει κυρώσεις τόσο για τις μη συνεργάσιμες περιοχές δικαιοδοσίας όσο και για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που συνεργάζονται με φορολογικούς παραδείσους· προτρέπει την ΕΕ να εγκρίνει μέτρα παρόμοια με τα προβλεπόμενα στον νόμο των ΗΠΑ για την εξάλειψη των καταχρηστικών τακτικών των φορολογικών παραδείσων (Stop Tax Havens Abuse Act) και να εξετάσει την πιθανότητα απόσυρσης της τραπεζικής άδειας χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που συνεργάζονται με φορολογικούς παραδείσους·

62. θεωρεί ότι η ΕΕ πρέπει επίσης να εξασφαλίσει τη συνέπεια στην υλοποίηση, σε ενωσιακό και διεθνές επίπεδο, των προτύπων στους τομείς της προληπτικής εποπτείας, της φορολόγησης και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·

63. ζητεί να υπάρχει κοινοποίηση σε διεθνές επίπεδο για τα λεγόμενα «ταμεία-όρνεα» (vulture funds), προκειμένου αυτά να εντοπίζονται και να απαγορεύονται οι δραστηριότητές τους·

64. ζητεί να δημιουργηθεί, στο πλαίσιο των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης, ένας ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης, με αποστολή να αξιολογεί τον καθαρό δημοσιονομικό αντίκτυπο της κατάργησης των τελωνειακών δασμών, καθώς και τις προόδους που συντελούνται σε κάθε χώρα ξεχωριστά στον τομέα των φορολογικών μεταρρυθμίσεων· ζητεί να καθιερωθεί ρήτρα που να προβλέπει την υποχρεωτική συνολική επανεξέταση όλων των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης εντός τριών έως πέντε ετών και να επιτρέπει την τροποποίηση των όρων της συμφωνίας, ώστε να ευνοούν περισσότερο την εξάλειψη της φτώχειας, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την περιφερειακή ολοκλήρωση· ζητεί, επιπλέον, υποχρεωτική επισκόπηση της προόδου των επιμέρους χωρών σε ό,τι αφορά την εφαρμογή φορολογικών μεταρρυθμίσεων ή την αποτελεσματική είσπραξη φόρων, βάσει των τελευταίων εκδόσεων του Υποδείγματος Σύμβασης Φορολογίας Εισοδήματος και Κεφαλαίων του ΟΟΣΑ·

65. επισημαίνει ότι οι φορολογικές υπηρεσίες στις αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να συνεργάζονται, σε περίπτωση που δεν είναι εντεταγμένες στο αντίστοιχο υπουργείο οικονομικών, ιδίως όσον αφορά τη φορολογική και δημοσιονομική πολιτική, με τρόπο που να μην υποκινεί την αντιπαλότητα και τον φθόνο, αλλά να ενισχύει τις καλές σχέσεις και τη χρηστή διακυβέρνηση επί φορολογικών θεμάτων·

66. ζητεί τη δημιουργία ή (σε περίπτωση που ήδη υπάρχουν) τη θεσμική βελτίωση των λεγόμενων (ημι-)ημιαυτόνομων υπηρεσιών εσόδων, μέσω κατάλληλων συστημάτων ελέγχου και εξισορροπήσεων, με σκοπό την αποτροπή της καταχρηστικής αξιοποίησης των φορολογικών αρχών·

67. υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι το υψηλό κύρος και η διοικητική αυτονομία των αυτόνομων υπηρεσιών εσόδων πρέπει να αντισταθμίζεται από πλουραλιστικές ρυθμίσεις διακυβέρνησης που θα διασφαλίζουν ότι: α) η αυτόνομη υπηρεσία εσόδων διαθέτει εγγυημένο προϋπολογισμό που δεν μπορεί να τροποποιηθεί με κυβερνητική απόφαση· β) οι καταστατικές αρμοδιότητες και εξουσίες της κατοχυρώνονται διά νόμου και τελούν υπό αστυνομική και δικαστική προστασία· γ) οι ορισμοί των μελών του εποπτικού συμβουλίου (που πρόκειται να συσταθεί) γίνονται από διάφορους δημόσιους φορείς (διάφορα υπουργεία, ενώσεις επιχειρήσεων και νομικών)· δ) οι ορισμοί των μελών του εποπτικού συμβουλίου είναι μακράς και καθορισμένης διάρκειας· ε) και το διοικητικό και επιχειρησιακό προσωπικό λογοδοτεί μόνο στο εποπτικό συμβούλιο·

68. εκτιμά ότι η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος στις αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά των δημόσιων οικονομικών τους· θεωρεί ότι η νέα επενδυτική πολιτική της ΕΕ στις αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος ευνοϊκότερου για τις ξένες και εγχώριες ιδιωτικές επενδύσεις, και στη δημιουργία των συνθηκών για μια αποτελεσματικότερη διεθνή βοήθεια· υπενθυμίζει ότι η επενδυτική πολιτική της ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη των ΜΜΕ, μέσω, μεταξύ άλλων, της χορήγησης μικροπιστώσεων, και να ενθαρρύνει την καινοτομία, την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών, τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και τη μεταφορά γνώσεων προκειμένου να προωθηθεί η οικονομική μεγέθυνση·

*

* *

69. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ C 341 Ε, 16.12.2010, σ. 29.

(2) ΕΕ C 4 Ε, 7.1.2011, σ. 34.

(3) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2010)0210.

(4) ΕΕ C 230 Ε, 26.8.2010, σ. 1.

(5) ΕΕ C 184 Ε, 8.7.2010, σ. 94.

(6) ΕΕ C 282 E, 6.11.2008, σ. 323.

(7) Για παράδειγμα, βλέπε τη μελέτη των Baunsgaard & Keen (2005), που μνημονεύεται στην έκθεση του ΔΝΤ της 15ης Φεβρουαρίου 2005, με τίτλο «Dealing with the Revenue Consequences of Trade Reform», όπου το ΔΝΤ διαπιστώνει ότι «πολλές χώρες χαμηλού εισοδήματος και ορισμένες χώρες μεσαίου εισοδήματος αντιμετώπισαν δυσκολίες στην αντικατάσταση των φορολογικών εσόδων από το εμπόριο».

(8) ΕΕ C 184 Ε, 8.7.2010, σ. 488.