EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 322/1

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 287, παράγραφοι 1 και 4, της ΣΛΕΕ και των άρθρων 148, παράγραφος 1, και 162, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, καθώς και των άρθρων 43, 48 και 60 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 215/2008 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2008, για τον δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στο 10ο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 567/2014

το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά τη συνεδρίασή του της 13 Ιουλίου 2017, ενέκρινε τις

ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ

για το οικονομικό έτος 2016.

Οι εκθέσεις, συνoδευόμενες από τις απαντήσεις των οργάνων στις παρατηρήσεις τoυ Συνεδρίoυ, διαβιβάστηκαν στις αρμόδιες για τη χορήγηση απαλλαγής αρχές και στα λοιπά θεσμικά όργανα.

Τα Μέλη του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι:

Klaus-Heiner LEHNE (Πρόεδρος), Karel PINXTEN, Henri GRETHEN, Ladislav BALKO, Λάζαρος Σ. ΛΑΖΑΡΟΥ, Hans Gustaf WESSBERG, Pietro RUSSO, Ville ITÄLÄ, Kevin CARDIFF, Baudilio TOMÉ MUGURUZA, Iliana IVANOVA, George PUFAN, Neven MATES, Alex BRENNINKMEIJER, Danièle LAMARQUE, Νικόλαος ΜΗΛΙΩΝΗΣ, Phil WYNN OWEN, Oskar HERICS, Bettina JAKOBSEN, Janusz WOJCIECHOWSKI, Samo JEREB, Jan GREGOR, Mihails KOZLOVS, Rimantas ŠADŽIUS, Leo BRINCAT, João FIGUEIREDO, Juhan PARTS, Ildikó GÁLL-PELCZ.

ΕΤΉΣΙΑ ΈΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΈΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΎΠΟΛΟΓΙΣΜΟΫ

(2017/C 322/01)

ΡΙΕΧΟΜΕΝA

Γενική εισαγωγή 7

Κεφάλαιο 1 — Δήλωση αξιοπιστίας και στοιχεία προς υποστήριξή της 9

Κεφάλαιο 2 — Δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση 39

Κεφάλαιο 3 — Επίτευξη αποτελεσμάτων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ 65

Κεφάλαιο 4 — Έσοδα 133

Κεφάλαιο 5 — «Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση» 149

Κεφάλαιο 6 — «Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή» 165

Κεφάλαιο 7 — «Φυσικοί πόροι» 205

Κεφάλαιο 8 — «Ασφάλεια και ιθαγένεια» 241

Κεφάλαιο 9 — «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας» 251

Κεφάλαιο 10 — «Διοίκηση» 269

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 0.1. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ιδρύθηκε από τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1) προκειμένου να αναλάβει τον ρόλο του εξωτερικού ελεγκτή των οικονομικών της ΕΕ. Με την ιδιότητα αυτή, ενεργούμε ως ο ανεξάρτητος θεματοφύλακας των οικονομικών συμφερόντων όλων των πολιτών της ΕΕ, συμβάλλοντας ιδίως στη βελτίωση της δημοσιονομικής της διαχείρισης. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο μας παρατίθενται στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων μας, τις ειδικές εκθέσεις μας, τις πανοραμικές επισκοπήσεις μας και τις γνώμες που διατυπώνουμε επί νέας ή επικαιροποιούμενης νομοθεσίας της ΕΕ ή επί άλλων αποφάσεων με επιπτώσεις στη δημοσιονομική διαχείριση (2). 0.2. Η παρούσα ετήσια έκθεση, η 40ή που εκπονούμε σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ, καλύπτει το οικονομικό έτος 2016. Τα Ευρωπαϊκά Ταμεία Ανάπτυξης αποτελούν αντικείμενο χωριστής ετήσιας έκθεσης. 0.3. Ο γενικός προϋπολογισμός της ΕΕ εγκρίνεται ετησίως από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ετήσια έκθεσή μας, μαζί με τις ειδικές εκθέσεις μας, αποτελεί τη βάση της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής, στο πλαίσιο της οποίας το Κοινοβούλιο, ενεργώντας κατόπιν εισήγησης του Συμβουλίου, κρίνει κατά πόσον η Επιτροπή εκπλήρωσε ικανοποιητικώς τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις της. Αμέσως μόλις δημοσιευθεί, η έκθεση διαβιβάζεται στα εθνικά κοινοβούλια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. 0.4. Κεντρική θέση στην ετήσια έκθεσή μας κατέχει η δήλωση σχετικά με την αξιοπιστία των ενοποιημένων λογαριασμών της ΕΕ, καθώς και σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων (αναφερόμενες στην έκθεση ως «κανονικότητα των πράξεων»). Η δήλωση αυτή συμπληρώνεται από ειδικές εκτιμήσεις για κάθε σημαντικό τομέα της δραστηριότητας της ΕΕ. 0.5. Η φετινή έκθεσή μας διαρθρώνεται ως εξής: — Στο κεφάλαιο 1 παρατίθενται η δήλωση αξιοπιστίας και σύνοψη των αποτελεσμάτων των ελεγκτικών εργασιών μας επί της αξιοπιστίας των λογαριασμών και της κανονικότητας των πράξεων. — Στο κεφάλαιο 2 παρουσιάζεται η ανάλυσή μας όσον αφορά τη δημοσιονομική και τη χρηματοοικονομική διαχείριση. — Στο κεφάλαιο 3, με κεντρικό θέμα φέτος το πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τις επιδόσεις που έχει αναπτύξει η Επιτροπή, παρουσιάζονται επίσης τα σημαντικότερα αποτελέσματα των ειδικών εκθέσεων επιδόσεων που δημοσιεύσαμε το 2016 και αναλύεται η από μέρους της Επιτροπής υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώσαμε σε μια σειρά ειδικών εκθέσεων προηγούμενων ετών. — Στο κεφάλαιο 4 παρατίθενται οι διαπιστώσεις μας όσον αφορά τα έσοδα της ΕΕ. — Στα κεφάλαια 5 έως 10 παρουσιάζονται, για τους κύριους τομείς του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (3), τα αποτελέσματα, αφενός, των ελεγκτικών δοκιμασιών που διενεργήσαμε όσον αφορά την κανονικότητα των πράξεων και, αφετέρου, της εξέτασης των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων, των άλλων στοιχείων των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και των λοιπών ρυθμίσεων διακυβέρνησης. 0.6. Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν χωριστές οικονομικές καταστάσεις για τους επιμέρους τομείς του ΠΔΠ, τα συμπεράσματα κάθε κεφαλαίου δεν αποτελούν ελεγκτική γνώμη. Αντιθέτως, στα κεφάλαια της έκθεσης παρουσιάζονται σημαντικά ζητήματα που ανάγονται στον εκάστοτε τομέα του ΠΔΠ. 0.7. Στόχος μας είναι να παρουσιάσουμε τις παρατηρήσεις μας κατά τρόπο σαφή και συνοπτικό. Δεν είναι πάντοτε δυνατόν να αποφευχθεί η χρήση όρων που αφορούν χαρακτηριστικά την ΕΕ, τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της ή όρων προερχόμενων από το γνωστικό πεδίο της λογιστικής και της ελεγκτικής. Στην ιστοσελίδα μας δημοσιεύουμε γλωσσάριο με ορισμούς και επεξηγήσεις των περισσότερων ειδικών αυτών όρων (4). Οι όροι των οποίων ο ορισμός παρατίθεται στο γλωσσάριο αναγράφονται με πλάγιους χαρακτήρες την πρώτη φορά που εμφανίζονται σε κάθε κεφάλαιο. 0.8. Οι απαντήσεις της Επιτροπής στις παρατηρήσεις μας (και, κατά περίπτωση, οι απαντήσεις άλλων θεσμικών και μη οργάνων της ΕΕ) περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη εκ παραλλήλου. Ωστόσο, ως εξωτερικός ελεγκτής, φέρουμε την ευθύνη της αναφοράς των διαπιστώσεων του ελέγχου μας και της εξαγωγής των αναγκαίων συμπερασμάτων από αυτές, προκειμένου να παρέχουμε ανεξάρτητη και αμερόληπτη αξιολόγηση της αξιοπιστίας των λογαριασμών και της κανονικότητας των πράξεων. (1) Άρθρα 285 έως 287 (ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 169-171). (2) Διαθέσιμες στον ιστότοπό μας: www.eca.europa.eu (3) Το κεφάλαιο 8 καλύπτει τον τομέα 3 («Ασφάλεια και ιθαγένεια»). Στην ανάλυση αυτή του τομέα 3 δεν περιλαμβάνεται εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος. Δεν παρέχουμε ειδική εκτίμηση όσον αφορά τις δαπάνες του τομέα 6 («Αντισταθμίσεις»), ούτε τις εκτός ΠΔΠ δαπάνες. (4) http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/GLOSSARY_AR_2016/GLOSSARY_AR_2016_EL.pdf

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Δήλωση αξιοπιστίας και στοιχεία προς υποστήριξή της ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA Δήλωση αξιοπιστίας του Συνεδρίου προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — έκθεση του ανεξάρτητου ελεγκτή I‐XXVIII Εισαγωγή 1.1‐1.3 Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου 1.1‐1.2 Οι δαπάνες της ΕΕ αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των διαφόρων στόχων πολιτικής 1.3 Αξιοπιστία των λογαριασμών — Διαπιστώσεις του ελέγχου για το οικονομικό έτος 2016 1.4‐1.7 Οι λογαριασμοί δεν περιείχαν ουσιώδεις ανακρίβειες 1.4‐1.6 Κύρια ζητήματα του ελέγχου 1.7 Κανονικότητα των πράξεων: τα έσοδα και το ήμισυ περίπου των δαπανών δεν περιέχουν ουσιώδη σφάλματα 1.8‐1.34 Τα αποτελέσματα του ελέγχου μας για το 2016 υποδηλώνουν βελτίωση 1.9‐1.21 Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τα επίπεδα σφάλματος … 1.22‐1.24 … τις περισσότερες φορές συμφωνούν σε γενικές γραμμές με τις δικές μας διαπιστώσεις 1.25‐1.27 Η Επιτροπή παρέσχε αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις διορθώσεις και τις ανακτήσεις 1.28‐1.30 Οι διορθώσεις και οι ανακτήσεις τίθενται σε εφαρμογή με διάφορους τρόπους 1.31‐1.32 Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατά την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος, λαμβάνουμε υπόψη τα διορθωτικά μέτρα 1.33‐1.34 Αναφέρουμε στην OLAF τις περιπτώσεις που εγείρουν υπόνοιες απάτης 1.35‐1.36 Συμπεράσματα 1.37‐1.38 Αποτελέσματα του ελέγχου 1.38 Παράρτημα 1.1 — Μεθοδολογία και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου Παράρτημα 1.2 — Συχνότητα εμφάνισης των εντοπισθέντων σφαλμάτων στο πλαίσιο της ελεγκτικής δειγματοληψίας για το οικονομικό έτος 2016 ΔΉΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΊΑΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΊΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΌ ΚΟΙΝΟΒΟΎΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΎΛΙΟ — ΈΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΕΞΆΡΤΗΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΉ Γνώμη I. Υποβάλαμε σε έλεγχο: α) τους ενοποιημένους λογαριασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι περιλαμβάνουν τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις (1) και τις εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού (2) για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2016 και οι οποίοι εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στις 26 Ιουνίου 2017, και β) τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι εν λόγω λογαριασμοί, όπως ορίζει το άρθρο 287 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Αξιοπιστία των λογαριασμών Γνώμη σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών II. Κατά τη γνώμη μας, οι ενοποιημένοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2016 παρέχουν ακριβοδίκαιη εικόνα, από κάθε ουσιώδη πλευρά, της οικονομικής κατάστασης της Ένωσης στις 31 Δεκεμβρίου 2016, των αποτελεσμάτων των πράξεών της, των ταμειακών ροών της και των μεταβολών του καθαρού ενεργητικού για το οικονομικό έτος που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό και λογιστικούς κανόνες που βασίζονται στα διεθνώς αποδεκτά λογιστικά πρότυπα για τον δημόσιο τομέα. Νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί Έσοδα Γνώμη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των εσόδων στα οποία βασίζονται οι λογαριασμοί III. Κατά τη γνώμη μας, τα έσοδα στα οποία βασίζονται οι λογαριασμοί για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2016 είναι, από κάθε ουσιώδη πλευρά, νόμιμα και κανονικά. Πληρωμές Γνώμη με επιφύλαξη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί IV. Κατά τη γνώμη μας, εξαιρουμένων των συνεπειών του ζητήματος που περιγράφεται κατωτέρω, στο σημείο υπό τον τίτλο «Στοιχεία για τη θεμελίωση γνώμης με επιφύλαξη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί», οι πληρωμές στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί για το οικονομικό έτος που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2016 είναι, από κάθε ουσιώδη πλευρά, νόμιμες και κανονικές. Στοιχεία για τη θεμελίωση της γνώμης V. Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα διεθνή ελεγκτικά πρότυπα (ISA) και τους κώδικες δεοντολογίας της IFAC, καθώς και με τα διεθνή πρότυπα των ανώτατων οργάνων ελέγχου του INTOSAI (ISSAI). Οι αρμοδιότητές μας, όπως απορρέουν από τα εν λόγω πρότυπα, περιγράφονται αναλυτικότερα στην ενότητα της έκθεσής μας υπό τον τίτλο «Αρμοδιότητες του ελεγκτή». Ενεργούμε ανεξάρτητα σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας για επαγγελματίες λογιστές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας για Λογιστές (κώδικας IESBA), καθώς και με τους σχετικούς με τον έλεγχό μας κανόνες δεοντολογίας, έχοντας επίσης εκπληρώσει τις λοιπές δεοντολογικές υποχρεώσεις μας σε συνάρτηση με τους κανόνες αυτούς και τον κώδικα IESBA. Φρονούμε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου που συγκεντρώσαμε είναι επαρκή και κατάλληλα για τη θεμελίωση της γνώμης μας. Στοιχεία για τη θεμελίωση γνώμης με επιφύλαξη σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί VI. Οι δαπάνες που κατεγράφησαν το 2016 στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών (3) περιέχουν ουσιώδη σφάλματα. Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για τις πληρωμές στο πλαίσιο της απόδοσης δαπανών είναι 4,8 %. Το συνολικό εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος (3,1 %) παραμένει άνω του από εμάς καθορισθέντος ορίου σημαντικότητας, ωστόσο δεν είναι διάχυτο. Οι βάσει δικαιώματος πληρωμές δεν περιέχουν σημαντικό επίπεδο σφάλματος (4). Το συνολικό συμπέρασμά μας ενισχύεται περαιτέρω από την εκ μέρους της Επιτροπής ανάλυση των επισφαλών ποσών, η οποία περιλαμβάνεται στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ. Κύρια ζητήματα του ελέγχου VII. Κύρια ζητήματα του ελέγχου είναι τα σημαντικότερα, κατά την επαγγελματική κρίση μας, ζητήματα στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργήσαμε επί των ενοποιημένων λογαριασμών της υπό εξέταση περιόδου. Πρόκειται για τα ζητήματα που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου μας επί των ενοποιημένων λογαριασμών συνολικά, καθώς και κατά τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών, και επί των οποίων δεν διατυπώνουμε χωριστή γνώμη. Εκτιμήσαμε την πρόβλεψη για τις συντάξεις και τις λοιπές παροχές προς το προσωπικό που περιλαμβάνεται στους λογαριασμούς VIII. Στο τέλος του 2016, ο ισολογισμός της ΕΕ περιλαμβάνει ποσό ύψους 67,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για συντάξεις και λοιπές παροχές προς το προσωπικό. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία παθητικού στον ισολογισμό, το οποίο αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του συνολικού παθητικού του 2016 το οποίο ανέρχεται σε 234,8 δισεκατομμύρια ευρώ. IX. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της πρόβλεψης για τις συντάξεις και τις λοιπές παροχές προς το προσωπικό (58,7 δισεκατομμύρια ευρώ) αφορά το συνταξιοδοτικό καθεστώς των μόνιμων υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άλλως «PSEO — Pension Scheme of European Officials»). Αυτή η συνταξιοδοτική υποχρέωση καλύπτει τις «καθορισμένες παροχές» που εγγυάται το άρθρο 83 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (εφεξής «ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης») και το άρθρο 4, παράγραφος 3, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Η υποχρέωση που καταγράφεται στους λογαριασμούς αντιστοιχεί στο ποσό που θα περιελάμβανε το σχετικό συνταξιοδοτικό ταμείο, εάν είχε συσταθεί τέτοιο ταμείο, για την εξόφληση των τρεχουσών συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων (5). Πέραν των συντάξεων λόγω συμπλήρωσης συντάξιμου χρόνου, η υποχρέωση αυτή καλύπτει επίσης τις συντάξεις αναπηρίας και τις συντάξεις επιζώντων συζύγων και ορφανών των υπαλλήλων της ΕΕ. Δυνάμει του άρθρου 83 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, η καταβολή των παροχών που προβλέπονται στο σύστημα συνταξιοδότησης βαρύνει τον προϋπολογισμό της ΕΕ, τα κράτη μέλη εγγυώνται συλλογικά την καταβολή αυτών των παροχών και οι υπάλληλοι συμβάλλουν κατά το ένα τρίτο στη χρηματοδότηση αυτού του καθεστώτος. X. Το PSEO αποτελεί το υποχρεωτικό επαγγελματικό συνταξιοδοτικό καθεστώς των υπαλλήλων της ΕΕ, στο πλαίσιο του οποίου οι εισφορές των υπαλλήλων και των θεσμικών και άλλων οργάνων που τους απασχολούν χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των μελλοντικών συντάξεων. Το καθεστώς αυτό είναι σχεδιασμένο ώστε να βρίσκεται εξ ορισμού σε αναλογιστική ισορροπία, μέσω αναπροσαρμογών των ποσοστών εισφοράς σε αυτό και της ηλικίας συνταξιοδότησης. Ο αριθμός και η ποικιλία των παραμέτρων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό μιας μακροπρόθεσμης προβολής του συνταξιοδοτικού κόστους υπογραμμίζει τον αναλογιστικό χαρακτήρα του υπολογισμού αυτού, ο οποίος τελικά διενεργείται ετησίως από τη Eurostat. XI. Στο πλαίσιο του ελέγχου μας, αξιολογήσαμε τις αναλογιστικές υποθέσεις και τη συνακόλουθη αποτίμηση της πρόβλεψης για τις συντάξεις. Ελέγξαμε τα αριθμητικά στοιχεία, τις αναλογιστικές παραμέτρους, τον υπολογισμό της πρόβλεψης, καθώς και τη σχετική παρουσίαση στον ενοποιημένο ισολογισμό και τις σημειώσεις στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Με τον έλεγχο της εύλογης αξίας της πρόβλεψης εντοπίσαμε ορισμένες ελλείψεις και ανακρίβειες στην υποκείμενη βάση πρωτογενών δεδομένων, οι οποίες ωστόσο δεν έχουν ουσιώδη αντίκτυπο στους ενοποιημένους λογαριασμούς της ΕΕ. Η Επιτροπή, όπως γνωστοποιείται στη σημείωση 2.9 στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, θα λάβει περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση των διαδικασιών που εφαρμόζει για τον υπολογισμό της υποχρέωσης που αφορά τις παροχές προς το προσωπικό, τα οποία εμείς θα παρακολουθούμε εκ του σύνεγγυς. Εκτιμήσαμε τα δεδουλευμένα έξοδα που παρουσιάζονται στους λογαριασμούς XII. Στο τέλος του 2016, η Επιτροπή υπολόγισε ότι οι επιλέξιμες δαπάνες που είχαν πραγματοποιηθεί και οφείλονταν στους δικαιούχους, αλλά δεν είχαν ακόμη δηλωθεί, ανέρχονταν σε 102 δισεκατομμύρια ευρώ (έναντι 106 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2015). Οι δαπάνες αυτές καταχωρίστηκαν ως δεδουλευμένα έξοδα. XIII. Εξετάσαμε τις μεθοδολογίες και τα συστήματα ελέγχου που εφαρμόζονται από τις κύριες γενικές διευθύνσεις για τις εκτιμήσεις στο τέλος του έτους. Επιλέξαμε δείγματα τιμολογίων και πληρωμών προχρηματοδοτήσεων τα οποία εξετάσαμε, προκειμένου να διαπιστώσουμε αν υπήρχε ο υπολογισμός των δεδουλευμένων εξόδων να είναι ανακριβής. Ζητήσαμε πρόσθετες διευκρινίσεις από τις λογιστικές υπηρεσίες της Επιτροπής σχετικά με τις εφαρμοζόμενες γενικές μεθόδους και, ιδιαιτέρως, σχετικά με τη νέα μέθοδο που εφαρμόζεται για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 στον τομέα της συνοχής. XIV. Οι εργασίες που πραγματοποιήσαμε μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το συνολικό ποσό των δεδουλευμένων εξόδων που εμφανίζεται στον ενοποιημένο ισολογισμό είναι εύλογο για τις κύριες γενικές διευθύνσεις. Ωστόσο, σε ορισμένες μικρότερες γενικές διευθύνσεις, διαπιστώσαμε συστημικές αδυναμίες σχετικά με τις εγγραφές του τέλους του οικονομικού έτους. Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, η Επιτροπή έχει εκπονήσει σχέδιο δράσης. Ζητήσαμε πρόσθετες πληροφορίες από την Επιτροπή για την τεκμηρίωση της αποτίμησης των υπό επιμερισμένη διαχείριση χρηματοοικονομικών μέσων XV. Οι αρχές των κρατών μελών μεταβιβάζουν τμήμα της χρηματοδότησης που προκαταβάλλει η Επιτροπή σε χρηματοοικονομικά μέσα υπό τη μορφή δανείων, επενδύσεων σε μετοχικό κεφάλαιο ή εγγυήσεων. XVI. Για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2007-2013, η νομοθεσία της ΕΕ δεν επέβαλλε στις αρχές αυτές την υποχρέωση να καταρτίζουν περιοδικές εκθέσεις σχετικά με τα ποσά που διακρατούνταν στα μέσα αυτά ενόψει της κατάρτισης των λογαριασμών. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προέβαινε σε εκτίμηση της χρησιμοποίησης των προπληρωμών, βάσει της τελευταίας διαθέσιμης έκθεσης (εν προκειμένω, αυτής του τέλους του 2015), στηριζόμενη στην υπόθεση ότι τα σχετικά κεφάλαια θα χρησιμοποιούνταν εξ ολοκλήρου και κατά τρόπο ομοιόμορφο καθ’ όλη τη διάρκεια της προβλεπόμενης περιόδου (η οποία αρχικά κάλυπτε το διάστημα έως την 31η Δεκεμβρίου 2015, αλλά στην πορεία παρατάθηκε έως την 31η Μαρτίου 2017). Επισημαίνουμε ότι, μολονότι θεωρούμε εκτός περιόδου επιλεξιμότητας τη χρησιμοποίηση των χρηματοοικονομικών μέσων το 2016 (βλέπε κεφάλαιο 6, σημεία 6.20 και 6.21), η Επιτροπή δεν επιδιώκει την ανάκτηση των ποσών αυτών. Επομένως, η παρουσίαση στον ισολογισμό και στη σημείωση 2.5 στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απηχεί αυτή τη θέση της Επιτροπής. XVII. Για το ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020, οι αρχές οφείλουν να παρέχουν, για κάθε δήλωση δαπανών, πληροφορίες σχετικά με τις προπληρωμές που καταβλήθηκαν στα χρηματοοικονομικά μέσα και τις εκταμιεύσεις προς καταβολή στους τελικούς δικαιούχους. Βάσει των πληροφοριών αυτών, υπολογίζεται ένα κατ’ εκτίμηση ποσό το οποίο αναγνωρίζεται στους λογαριασμούς για το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία ελήφθη η τελευταία δήλωση δαπανών και του τέλους του οικονομικού έτους. XVIII. Εξετάσαμε τη διαδικασία που εφαρμόζεται για την αναγνώριση των σχετικών προχρηματοδοτήσεων και θεωρούμε ότι το ποσό που αναγράφεται στον ισολογισμό είναι εύλογο. Λοιπά θέματα XIX. Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις λοιπές πληροφορίες. Σε αυτές περιλαμβάνεται το έγγραφο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση», αλλά όχι οι ενοποιημένοι λογαριασμοί ούτε η δική μας έκθεση ελέγχου. Η γνώμη μας σχετικά με τους ενοποιημένους λογαριασμούς δεν καλύπτει τις λοιπές πληροφορίες και επ’ αυτών δεν διατυπώνουμε κανενός είδους συμπέρασμα διασφάλισης. Στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργούμε επί των ενοποιημένων λογαριασμών, έχουμε την υποχρέωση να λαμβάνουμε υπόψη αυτές τις πληροφορίες και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να εξετάζουμε κατά πόσον αυτές είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τους ενοποιημένους λογαριασμούς ή με τις γνώσεις που αποκομίσαμε από τον έλεγχό μας ή κατά πόσον φαίνεται να είναι ουσιωδώς ανακριβείς καθ’ οιονδήποτε άλλον τρόπο. Εάν, βάσει των εργασιών μας, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι λοιπές πληροφορίες περιέχουν ουσιώδη ανακρίβεια, έχουμε την υποχρέωση να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Από την άποψη αυτή, δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε. Αρμοδιότητες της διοίκησης XX. Σύμφωνα με τα άρθρα 310 έως 325 ΣΛΕΕ και τον δημοσιονομικό κανονισμό, η διοίκηση φέρει την ευθύνη για την κατάρτιση και την παρουσίαση των ενοποιημένων λογαριασμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει των διεθνώς αποδεκτών προτύπων ελέγχου για τον δημόσιο τομέα, καθώς και για τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται. Η ευθύνη αυτή περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και τη διατήρηση συστήματος εσωτερικού ελέγχου με σκοπό την κατάρτιση και παρουσίαση οικονομικών καταστάσεων οι οποίες να μην περιέχουν ουσιώδεις ανακρίβειες, οφειλόμενες σε απάτη ή σφάλμα. Επίσης, η διοίκηση είναι υπεύθυνη να διασφαλίζει ότι οι δραστηριότητες, οι χρηματοοικονομικές πράξεις και οι πληροφορίες που παρουσιάζονται στις οικονομικές καταστάσεις συμμορφώνονται με τους κανόνες που τις διέπουν. Η Επιτροπή φέρει την τελική ευθύνη για τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 317 ΣΛΕΕ). XXI. Κατά την κατάρτιση των ενοποιημένων λογαριασμών, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της δυνατότητας της ΕΕ να διατηρηθεί ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα, για τη γνωστοποίηση, κατά περίπτωση, ζητημάτων που αφορούν αυτή τη συνέχιση της δραστηριότητας και, τέλος, για την τήρηση λογιστικής βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας, εκτός εάν η διοίκηση σκοπεύει να προβεί στην εκκαθάριση της ελεγχόμενης μονάδας ή σε παύση δραστηριοτήτων ή εάν δεν έχει άλλη ρεαλιστική επιλογή παρά να ενεργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο. XXII. Η Επιτροπή είναι επιφορτισμένη με την εποπτεία της διαδικασίας κατάρτισης των οικονομικών εκθέσεων της ΕΕ. Αρμοδιότητες του ελεγκτή όσον αφορά τον έλεγχο των ενοποιημένων λογαριασμών και των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται XXIII. Στόχος μας είναι, αφενός, να αποκομίζουμε εύλογη βεβαιότητα τόσο σχετικά με την απουσία ουσιωδών ανακριβειών στους ενοποιημένους λογαριασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται και, αφετέρου, βάσει του ελέγχου που διενεργούμε, να παρέχουμε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δήλωση τόσο ως προς την αξιοπιστία των λογαριασμών όσο και ως προς τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται. Εύλογη βεβαιότητα σημαίνει βεβαιότητα υψηλού βαθμού, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί εγγύηση ότι, οσάκις υπάρχει ουσιώδης ανακρίβεια ή μη συμμόρφωση, αυτή θα εντοπίζεται πάντοτε με τον έλεγχο. Η ανακρίβεια και η μη συμμόρφωση μπορεί να οφείλονται σε απάτη ή σφάλμα, θεωρούνται δε ουσιώδεις εάν εύλογα πιθανολογείται ότι, είτε από κοινού είτε έκαστη μεμονωμένα, θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών οι οποίες βασίζονται σε αυτούς τους ενοποιημένους λογαριασμούς. XXIV. Όσον αφορά τα έσοδα, αφετηρία της εξέτασης των ιδίων πόρων που βασίζονται στον φόρο προστιθέμενης αξίας και το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα αποτελούν τα σχετικά μακροοικονομικά μεγέθη επί τη βάσει των οποίων αυτοί υπολογίζονται. Αξιολογούμε τα συστήματα που εφαρμόζει η Επιτροπή για την επεξεργασία των δεδομένων αυτών, μέχρι την είσπραξη των σχετικών εισφορών των κρατών μελών και την καταχώρισή τους στους ενοποιημένους λογαριασμούς. Όσον αφορά τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους, εξετάζουμε τους λογαριασμούς των τελωνειακών αρχών και αναλύουμε τη ροή των δασμών, μέχρι την είσπραξη των σχετικών ποσών από την Επιτροπή και την καταχώρισή τους στους λογαριασμούς. XXV. Όσον αφορά τις δαπάνες, εξετάζουμε τις πράξεις πληρωμών αφού πραγματοποιηθούν, καταχωριστούν και εγκριθούν οι δαπάνες. Η εξέταση αυτή καλύπτει όλες τις κατηγορίες πληρωμών (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται για την αγορά στοιχείων ενεργητικού), εκτός των προπληρωμών, κατά τον χρόνο της εκτέλεσής τους. Οι προπληρωμές εξετάζονται όταν ο αποδέκτης των κεφαλαίων αιτιολογήσει την ορθή χρήση τους και το θεσμικό όργανο ή ο οργανισμός αποδεχθεί την αιτιολόγηση εκκαθαρίζοντας την προπληρωμή, είτε το ίδιο έτος είτε αργότερα. XXVI. Καθόσον ο έλεγχός μας διενεργείται σύμφωνα με τα ISA και τα ISSAI, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε την επαγγελματική επιφυλακτικότητά μας καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: — Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τον κίνδυνο ύπαρξης ουσιωδών ανακριβειών στους ενοποιημένους λογαριασμούς, καθώς και τον κίνδυνο ουσιώδους μη συμμόρφωσης των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι εν λόγω λογαριασμοί με τις υποχρεώσεις που ορίζει το νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφειλόμενης σε απάτη είτε σε σφάλμα, σχεδιάζουμε και εκτελούμε ελεγκτικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση των κινδύνων αυτών και συλλέγουμε αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου επαρκή και κατάλληλα για τη θεμελίωση της γνώμης μας. Ο κίνδυνος να μην εντοπιστεί ουσιώδης ανακρίβεια ή μη συμμόρφωση οφειλόμενη σε απάτη είναι υψηλότερος από τον αντίστοιχο κίνδυνο μη εντοπισμού ουσιώδους ανακρίβειας ή μη συμμόρφωσης λόγω σφάλματος, καθότι η απάτη μπορεί να συνοδεύεται από αθέμιτη σύμπραξη, παραποίηση, εσκεμμένη παράλειψη, ψευδή δήλωση ή παράκαμψη εσωτερικής δικλίδας ελέγχου. — Διαμορφώνουμε σφαιρική εικόνα του συστήματος εσωτερικού ελέγχου που αποτελεί αντικείμενο του συγκεκριμένου ελέγχου μας, προκειμένου να σχεδιάσουμε τις αρμόζουσες στις περιστάσεις ελεγκτικές διαδικασίες, αλλά όχι προκειμένου να διατυπώσουμε γνώμη σχετικά με την αποτελεσματικότητα του συστήματος εσωτερικού ελέγχου. — Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών που ακολουθούνται και τον εύλογο χαρακτήρα των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων στις οποίες προβαίνει η διοίκηση. — Εξάγουμε συμπέρασμα σχετικά με την ενδεδειγμένη ή μη χρήση από τη διοίκηση της λογιστικής βάσει της αρχής της συνέχισης της δραστηριότητας, και, βάσει των αποδεικτικών στοιχείων ελέγχου που συλλέγονται, σχετικά με το κατά πόσον υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα σε σχέση με γεγονότα ή περιστάσεις που ενδεχομένως θέτουν σοβαρά εν αμφιβόλω την ικανότητα της ελεγχόμενης μονάδας να συνεχίσει τις δραστηριότητές της. Εάν το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε είναι η ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας, οφείλουμε στην έκθεση ελέγχου μας να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις στους ενοποιημένους λογαριασμούς ή, εάν οι γνωστοποιήσεις αυτές δεν είναι επαρκείς, να διατυπώσουμε διαφοροποιημένη γνώμη. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται στα αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου που συγκεντρώνουμε μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελέγχου μας. Ωστόσο, υπάρχει το ενδεχόμενο μελλοντικά γεγονότα ή περιστάσεις να οδηγήσουν σε αδυναμία της ελεγχόμενης μονάδας να διατηρηθεί ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. — Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των ενοποιημένων λογαριασμών, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσον οι ενοποιημένοι λογαριασμοί αντικατοπτρίζουν τις πράξεις και τα γεγονότα στα οποία αυτοί βασίζονται κατά τρόπο που να επιτρέπει την ακριβοδίκαιη παρουσίασή τους. — Συγκεντρώνουμε επαρκή και κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου σχετικά με τις οικονομικές πληροφορίες ελεγχόμενων μονάδων που εμπίπτουν στο πεδίο ενοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διατυπώσουμε γνώμη σχετικά με τους ενοποιημένους λογαριασμούς και τις πράξεις στις οποίες αυτοί βασίζονται. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και τη διενέργεια του ελέγχου και φέρουμε την αποκλειστική ευθύνη για την ελεγκτική γνώμη που διατυπώνουμε. XXVII. Ενημερώνουμε τη διοίκηση, μεταξύ άλλων, σχετικά με την προβλεπόμενη εμβέλεια και το χρονοδιάγραμμα των ελεγκτικών εργασιών, καθώς και σχετικά με σημαντικές διαπιστώσεις του ελέγχου, περιλαμβανομένων τυχόν σημαντικών ελλείψεων στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου που εντοπίζουμε στο πλαίσιο αυτών των εργασιών μας. XXVIII. Μεταξύ των ζητημάτων που γνωστοποιούνται στην Επιτροπή και τις λοιπές ελεγχόμενες μονάδες, προσδιορίζουμε εκείνα που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία στο πλαίσιο του ελέγχου των ενοποιημένων λογαριασμών της υπό εξέταση περιόδου και τα οποία, για τον λόγο αυτό, αναδεικνύονται σε κύρια ζητήματα του ελέγχου. Τα ζητήματα αυτά περιγράφονται στην έκθεση ελέγχου μας, εκτός αν η δημοσιοποίησή τους αντιβαίνει σε νόμο ή κανονισμό ή αν, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, κρίνουμε ότι ένα ζήτημα δεν πρέπει να δημοσιοποιηθεί στην έκθεσή μας, καθώς πιθανολογείται εύλογα ότι οι αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας γνωστοποίησης θα υπερκερούσαν τα οφέλη της για το δημόσιο συμφέρον. 13 Ιουλίου 2017 Klaus-Heiner LEHNE Πρόεδρος Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο 12, rue Alcide De Gasperi, Λουξεμβούργο, ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΉ Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου 1.1. Είμαστε ο ανεξάρτητος ελεγκτής της ΕΕ. Σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), — γνωμοδοτούμε σχετικά με τους λογαριασμούς της ΕΕ, — αξιολογούμε κατά πόσον ο προϋπολογισμός της ΕΕ εκτελείται σύμφωνα με τις ισχύουσες νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις, — κοινοποιούμε στοιχεία σχετικά με την οικονομία, την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα (6) των δαπανών της ΕΕ, και — γνωμοδοτούμε επί προτεινόμενων νομοθετικών πράξεων με δημοσιονομικό αντίκτυπο. 1.2. Οι εργασίες μας σχετικά με τη δήλωση αξιοπιστίας (περιγράφονται στο παράρτημα 1.1 ) ανταποκρίνονται άμεσα στον πρώτο και τον δεύτερο από τους ανωτέρω στόχους. Στο κεφάλαιο 3 και σε σχέση με ορισμένους τομείς πολιτικής (7), οι εργασίες μας καλύπτουν επίσης τα ζητήματα της οικονομίας, της αποδοτικότητας ή της αποτελεσματικότητας των δαπανών. Λαμβανόμενες ως σύνολο, οι ελεγκτικές εργασίες μας συμβάλλουν επίσης καθοριστικά στη διαμόρφωση των γνωμών που διατυπώνουμε επί προτεινόμενης δημοσιονομικής νομοθεσίας. Οι δαπάνες της ΕΕ αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των διαφόρων στόχων πολιτικής 1.3. Οι δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αποτελούν σημαντικό, όχι όμως και το μόνο, μέσο για την επίτευξη των στόχων πολιτικής. Ως σημαντικά μέσα αναφέρονται επίσης η νομοθεσία και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων εντός της ΕΕ. Το 2016 οι δαπάνες της ΕΕ ανήλθαν σε 136,4 δισεκατομμύρια ευρώ (8), ποσό που αντιστοιχεί στο 2,0 % των συνολικών δαπανών γενικής κυβέρνησης των κρατών μελών της ΕΕ και το 0,9 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματός της (βλέπε πλαίσιο 1.1 ). Πλαίσιο 1.1 – Οι δαπάνες της ΕΕ ως ποσοστό των συνολικών δαπανών γενικής κυβέρνησης και του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος των κρατών μελών Πηγή όσον αφορά το ΑΕΕ των κρατών μελών: Συμφωνημένο σύνολο προβλέψεων των παραδοσιακών ιδίων πόρων και των βάσεων ΦΠΑ/ΑΕΕ της 19.5.2016 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Πηγή όσον αφορά τις δαπάνες γενικής κυβέρνησης των κρατών μελών: Eurostat — Ετήσιοι εθνικοί λογαριασμοί. Πηγή όσον αφορά τις δαπάνες της ΕΕ: Λογιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα στοιχεία συγκέντρωσε το ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΤΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ — ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 Οι λογαριασμοί δεν περιείχαν ουσιώδεις ανακρίβειες 1.4. Οι παρατηρήσεις μας αφορούν τους ενοποιημένους λογαριασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης (9) (εφεξής «οι λογαριασμοί») για το οικονομικό έτος 2016. Οι λογαριασμοί, μαζί με τη δήλωση πληρότητας του υπολόγου, μας περιήλθαν στις 26 Ιουνίου 2017. Οι λογαριασμοί συνοδεύονται από έγγραφο με τίτλο «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» (10). Η ελεγκτική γνώμη μας δεν καλύπτει την ανάλυση αυτή. Εντούτοις, σύμφωνα με τα ελεγκτικά πρότυπα, αξιολογήσαμε τη συμφωνία της με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς. 1.5. Από τους λογαριασμούς που δημοσίευσε η Επιτροπή προκύπτει ότι, στις 31 Δεκεμβρίου 2016, το σύνολο των στοιχείων του παθητικού ανερχόταν σε 234,8 δισεκατομμύρια ευρώ έναντι 162,7 δισεκατομμυρίων ευρώ που ήταν το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού. Το οικονομικό αποτέλεσμα για το 2016 ανερχόταν σε 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ (11). 1.6. Στο πλαίσιο του ελέγχου μας, διαπιστώσαμε ότι οι λογαριασμοί δεν περιείχαν ουσιώδεις ανακρίβειες. Οι παρατηρήσεις μας σχετικά με τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση των πόρων της ΕΕ παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κύρια ζητήματα του ελέγχου 1.7. Κύρια ζητήματα του ελέγχου (12) είναι τα σημαντικότερα, κατά την επαγγελματική κρίση μας, ζητήματα στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργήσαμε επί των οικονομικών καταστάσεων της υπό εξέταση περιόδου. Πρόκειται για ζητήματα τα οποία εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των οικονομικών καταστάσεων συνολικά, καθώς και κατά τη διαμόρφωση της γνώμης μας επ’ αυτών, αλλά επί των οποίων δεν διατυπώνουμε χωριστή γνώμη. Σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο των ανώτατων οργάνων ελέγχου (ISSAI) 1701, στο πλαίσιο της γνώμης που διατυπώνουμε, υποβάλλουμε στοιχεία επί των κύριων ζητημάτων του ελέγχου (σημεία VII έως XVIII της δήλωσης αξιοπιστίας). ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ: ΤΑ ΕΣΟΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΗΜΙΣΥ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΔΕΝ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΟΥΣΙΩΔΗ ΣΦΑΛΜΑΤΑ 1.8. Εξετάζουμε τα έσοδα και τις δαπάνες της ΕΕ (13) προκειμένου να αξιολογήσουμε κατά πόσον αυτά συμφωνούν με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Τα αποτελέσματα του ελέγχου μας όσον αφορά τα έσοδα παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 4 και όσον αφορά τις δαπάνες στα κεφάλαια 5 έως 10 (βλέπε πλαίσιο 1.2 ). Οι κύριες διαπιστώσεις μας ήταν οι εξής: α) Τα έσοδα δεν περιείχαν ουσιώδη σφάλματα (σημείο 4.21). β) Όσον αφορά τις δαπάνες, εξακολουθούμε να διαπιστώνουμε την ύπαρξη σημαντικού επιπέδου σφάλματος, το οποίο όμως δεν είναι διάχυτο. Εκτιμούμε ότι το επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες συνολικά είναι 3,1 %, αλλά τα ουσιώδη σφάλματα περιορίζονταν κυρίως στις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών, οι οποίες αντιστοιχούν στο ήμισυ περίπου του ελεγχθέντος πληθυσμού (βλέπε πλαίσιο 1.4 ). 1.8 και 1.9. Η Επιτροπή σημειώνει με ικανοποίηση ότι τα αποτελέσματα του παρόντος έτους υποδεικνύουν σημαντική βελτίωση σε σχέση με τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους. Όσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα για την πολιτική συνοχής (τα οποία αναφέρονται στο πλαίσιο 1.2), η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εκταμιεύσεις που έγιναν σε τελικούς αποδέκτες έως το τέλος του Μαρτίου 2017 και συνάδουν με τις κατευθυντήριες γραμμές για το κλείσιμο είναι εντός της περιόδου επιλεξιμότητας που έχει οριστεί (βλέπε απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 6.20 και 6.21). Πλαίσιο 1.2 — Σύνοψη των διαπιστώσεων του 2016 σχετικά με την κανονικότητα των πράξεων Κεφάλαιο της ετήσιας έκθεσης Τομείς του ΠΔΠ Πράξεις που υποβλήθηκαν σε έλεγχο (σε δισεκατ. ευρώ) Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για το 2016 (%) Διάστημα εμπιστοσύνης (%) Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για το 2015 (%) Κατώτατο όριο σφάλματος (ΚΟΣ) Ανώτατο όριο σφάλματος (ΑΟΣ) 5. Ανταγωνιστικότητα Υποτομέας 1α 15,2 4,1 2,1 6,1 4,4 6. Συνοχή Υποτομέας 1β 35,7 4,8 (25) 2,2 7,4 5,2 7. Φυσικοί πόροι Τομέας 2 57,9 2,5 1,5 3,5 2,9 8. Ασφάλεια και ιθαγένεια Τομέας 3 2,4 — — — — 9. Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας Τομέας 4 8,3 2,1 0,6 3,6 2,8 10. Διοίκηση Τομέας 5 9,4 0,2 0,0 0,8 0,6 Άλλοι (26) Τομέας 6 και λοιπές δαπάνες 0,4 — — — — Σύνολο 129,3 3,1 (25) 2,2 4,0 3,8 Έσοδα 144,7 0 0 0 0 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Τα αποτελέσματα του ελέγχου μας για το 2016 υποδηλώνουν βελτίωση 1.9. Το κατά την εκτίμησή μας συνολικό επίπεδο σφάλματος παρουσιάζει βελτίωση σε σύγκριση με την εικόνα των τελευταίων ετών (βλέπε πλαίσιο 1.3 ), εξακολουθεί ωστόσο να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 2 % που έχουμε ορίσει για τη σημαντικότητα. Παρ’ όλα αυτά, το ήμισυ περίπου των δαπανών του 2016 δεν περιείχε ουσιώδη σφάλματα (βλέπε πλαίσιο 1.4 ). Πλαίσιο 1.3 — Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος (πιθανότερο ποσοστό σφάλματος, ΠΠΣ) (2014-2016) Πηγή: ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Τα αποτελέσματα στους διάφορους τομείς δαπανών καταδεικνύουν διακριτούς τύπους σφαλμάτων 1.10. Όσον αφορά τις δαπάνες στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών, το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 4,8 % (έναντι 5,2 % το 2015), ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ το όριο σημαντικότητας του 2 % (βλέπε πλαίσιο 1.4 ). Στο πλαίσιο της απόδοσης δαπανών, οι δικαιούχοι αιτούνται από την ΕΕ την απόδοση των επιλέξιμων δαπανών στις οποίες υποβλήθηκαν. Στις πληρωμές αυτού του είδους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ερευνητικά έργα (κεφάλαιο 5), εκπαιδευτικά προγράμματα (κεφάλαιο 6), καθώς και έργα στους τομείς της περιφερειακής και της αγροτικής ανάπτυξης (κεφάλαια 6 και 7) και αναπτυξιακά έργα (κεφάλαιο 9). Στο πλαίσιο αυτό, οι αποδέκτες των ενισχύσεων οφείλουν να παρέχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ασκούν δραστηριότητα επιλέξιμη για ενίσχυση και ότι έχουν υποβληθεί στις δαπάνες των οποίων δικαιούνται να ζητήσουν την απόδοση. Για τον σκοπό αυτό, υποχρεούνται να εφαρμόζουν σύνθετους κανόνες που ορίζουν ποιες δαπάνες μπορούν να δηλωθούν (επιλεξιμότητα) και με ποιον τρόπο μπορούν να πραγματοποιηθούν σωστά τα επιμέρους στοιχεία τους (π.χ. κανόνες σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις ή τις κρατικές ενισχύσεις). Αυτό οδηγεί σε σφάλματα που επηρεάζουν το συμπέρασμά μας για τους υποτομείς 1α «Ανταγωνιστικότητα» (σημεία 5.28-5.29) και 1β «Συνοχή» (σημεία 6.38-6.39) και τους τομείς 2 «Φυσικοί πόροι» (συνολικά — σημεία 7.32-7.33) και 4 «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας» (σημεία 9.34-9.35) του ΠΔΠ. 1.10. Η απλούστευση είναι ο πλέον αποδοτικός τρόπος μείωσης των δαπανών και του βάρους των ελέγχων και του κινδύνου σφάλματος. Οι τομείς πολιτικής που υπόκεινται σε χρηστά συστήματα διαχείρισης και ελέγχου και σε λιγότερο πολύπλοκους όρους επιλεξιμότητας ενέχουν μικρότερο κίνδυνο σφάλματος. Το ΕΕΣ έχει επιβεβαιώσει ότι τα έργα που χρησιμοποιούν απλουστευμένες επιλογές κόστους (ΑΕΚ) ενέχουν μικρότερο κίνδυνο σφάλματος σε σχέση με την απόδοση των πραγματικών δαπανών. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή προάγει ενεργά τη χρήση τους στην πολιτική συνοχής και στην αγροτική ανάπτυξη κατά τα τελευταία έτη. Επιπλέον, η χρήση ΑΕΚ περιορίζει τον διοικητικό φόρτο και ενισχύει την εστίαση των διαχειριστικών αρχών, των οργανισμών πληρωμών και των δικαιούχων στα αποτελέσματα, ιδίως όταν οι ΑΕΚ βασίζονται στην επίτευξη εκροών ή αποτελεσμάτων των έργων. Οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις και τις κρατικές ενισχύσεις δεν αφορούν ειδικά τις δαπάνες της ΕΕ. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που ανακύπτουν στους εν λόγω τομείς, η Επιτροπή εφαρμόζει σχέδια δράσης με τα κράτη μέλη (βλέπε απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 6.15 και 6.18). Στη γεωργία, η αγροτική ανάπτυξη εξακολουθεί να αποτελεί τομέα που χρήζει προσεκτικής παρακολούθησης, ιδιαίτερα δε για μέτρα επενδυτικού τύπου. Η Επιτροπή καλεί συστηματικά τα κράτη μέλη να καταρτίζουν επανορθωτικά σχέδια δράσης όποτε εντοπίζονται ελλείψεις στο πεδίο του ελέγχου, και στηρίζει την εφαρμογή τους. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης εξισορρόπησης της νομιμότητας και της κανονικότητας με την επίτευξη των στόχων πολιτικής, συνυπολογίζοντας παράλληλα τις δαπάνες παράδοσης (διαχείριση και έλεγχος), δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα επιτευχθεί, με εύλογες προσπάθειες, ποσοστό σφάλματος χαμηλότερο του 2 % για τις πληρωμές προς τους δικαιούχους. Εντούτοις, η διορθωτική ικανότητα των ανακτήσεων των κρατών μελών και οι δημοσιονομικές διορθώσεις της Επιτροπής κατά τα έτη που έπονται του έτους της δαπάνης επιτρέπουν στην Επιτροπή να λαμβάνει διασφάλιση σχετικά με τις δαπάνες της ΚΓΠ. Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 1.12 και 6.7. 1.11. Όσον αφορά τις βάσει δικαιωμάτων δαπάνες (συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 1,3 % (έναντι 1,9 % το 2015, βλέπε πλαίσιο 1.4 ). Στο πλαίσιο των βάσει δικαιωμάτων δαπανών, οι δικαιούχοι λαμβάνουν ενίσχυση εφόσον πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Οι πληρωμές αφορούσαν, μεταξύ άλλων, υποτροφίες φοιτητών και ερευνητών (κεφάλαιο 5), άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς και γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα (κεφάλαιο 7), καθώς και μισθούς και συντάξεις (κεφάλαιο 10). Διαπιστώσαμε βελτιώσεις σε όλους τους τομείς των βάσει δικαιωμάτων δαπανών και καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το κατά την εκτίμησή μας επίπεδο σφάλματος στις άμεσες ενισχύσεις προς γεωργούς ήταν χαμηλότερο του ορίου σημαντικότητας. 1.11. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά την αξιολόγηση του ΕΕΣ για τις δαπάνες βάσει δικαιωμάτων. Πλαίσιο 1.4 — Οι βάσει δικαιωμάτων και οι διοικητικές πληρωμές του 2016 δεν περιέχουν ουσιώδη σφάλματα (σε δισεκατ. ευρώ) Πηγή: ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1.12. Όπως φαίνεται στο πλαίσιο 1.5 , ο τομέας που συνέβαλε περισσότερο στο εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για το 2016 ήταν η «Συνοχή», και ακολουθούν οι τομείς «Φυσικοί πόροι», «Ανταγωνιστικότητα» και «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας». Η κατανομή αυτή συμπίπτει με τις διαπιστώσεις μας για το 2015. 1.12. Η Επιτροπή βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τα κράτη μέλη με στόχο τη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, και θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί αυστηρά και έγκαιρα τα διαθέσιμα νόμιμα εποπτικά εργαλεία προκειμένου να διασφαλίζεται η διόρθωση όλων των ουσιωδών σφαλμάτων. Σχέδια δράσης για την αντιμετώπιση των ειδικών αιτιών των σφαλμάτων εφαρμόζονται συστηματικά, όπου κρίνεται αναγκαίο. Πλαίσιο 1.5 — Συμβολή κάθε τομέα του ΠΔΠ στο συνολικό εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για το 2016 Πηγή: ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1.13. Όσον αφορά τον τομέα «Ανταγωνιστικότητα» (κεφάλαιο 5), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 4,1 %, ήτοι χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2015 (4,4 %). Μεγάλο μέρος των δαπανών πραγματοποιείται στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών και τα σχετικά σφάλματα αντιστοιχούν κατ’ ουσίαν στις διαφορετικές κατηγορίες μη επιλέξιμων δαπανών (ιδίως δαπάνες προσωπικού και άλλες άμεσες και έμμεσες δαπάνες). 1.13. Η Επιτροπή παραπέμπει στην κοινή απάντησή της στα σημεία 5.9 και 5.10. 1.14. Όσον αφορά τον τομέα «Συνοχή» (κεφάλαιο 6), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 4,8 %, ήτοι χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2015 (5,2 %). Οι δαπάνες στον τομέα αυτό πραγματοποιήθηκαν κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο της απόδοσης δαπανών. Τα μη επιλέξιμα στοιχεία στις δηλώσεις δαπανών και τα μη επιλέξιμα έργα ευθύνονται για το 70 % του σφάλματος. 1.14. Η Επιτροπή παραπέμπει στην απάντησή της στα σημεία 1.10, 1.12, 6.7 και 6.11. 1.15. Όσον αφορά τον τομέα «Φυσικοί πόροι» (κεφάλαιο 7), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 2,5 %, ήτοι χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2015 (2,9 %). Άνω των τριών τετάρτων των δαπανών στον συγκεκριμένο τομέα αναλογούν στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), το οποίο δεν περιέχει ουσιώδη σφάλματα (1,7 %), ενώ στην αγροτική ανάπτυξη εξακολουθούμε να διαπιστώνουμε υψηλό επίπεδο σφάλματος (4,9 %), ιδίως στο πλαίσιο της απόδοσης δαπανών. Δεν εντοπίσαμε ουσιώδη σφάλματα στις βάσει δικαιωμάτων δαπάνες που αφορούν τις άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς, οι οποίες διέπονται από απλουστευμένους κανόνες επιλεξιμότητας και ένα αποτελεσματικό σύστημα προληπτικού ελέγχου (ΟΣΔΕ), το οποίο καθιστά δυνατούς τους αυτοματοποιημένους διασταυρωτικούς ελέγχους μεταξύ διαφόρων βάσεων δεδομένων. 1.15. Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την αξιολόγηση του ΕΕΣ, ιδιαίτερα αναφορικά με την αποδοτικότητα του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ), το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη και τη μείωση των επιπέδων σφάλματος (βλέπε σημείο 7.13). Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τη διατήρηση της ποιότητας του συστήματος αναγνώρισης αγροτεμαχίων και του ΟΣΔΕ εν γένει. Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 1.10 και 1.12. 1.16. Όσον αφορά τον τομέα «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας» (κεφάλαιο 9), το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 2,1 %, ήτοι χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2015 (2,8 %). Τα δύο τρίτα του συνόλου των σφαλμάτων οφείλονται στην απουσία βασικών δικαιολογητικών και στις υπερεκτιμημένες ενδιάμεσες (14) εκκαθαρίσεις από την Επιτροπή. 1.17. Ο τομέας «Διοίκηση» (κεφάλαιο 10) δεν περιέχει σημαντικό επίπεδο σφάλματος. Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος είναι 0,2 %, ήτοι χαμηλότερο από το αντίστοιχο του 2015 (0,6 %). Το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών του εν λόγω τομέα αφορά μισθούς, συντάξεις και επιδόματα που καταβλήθηκαν από τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ. 1.18. Δεν προβαίνουμε σε εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος για άλλους τομείς δαπανών, συμπεριλαμβανομένου του τομέα 3 του ΠΔΠ (κεφάλαιο 8). Συνολικά, οι δαπάνες που καλύπτονται από τη δήλωση αξιοπιστίας μας στους προαναφερθέντες τομείς ανέρχονταν σε 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ (2,2 % των δαπανών που κάλυπτε ο έλεγχός μας). Οι εργασίες μας σε αυτούς τους τομείς εξακολουθούν να επηρεάζουν τη διαμόρφωση των συνολικών συμπερασμάτων μας για το 2016. 1.19. Τα σφάλματα με τη μεγαλύτερη συμβολή στο εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος εξακολουθούν να είναι τα σφάλματα επιλεξιμότητας στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών: — μη επιλέξιμα στοιχεία στις δηλώσεις δαπανών, και — μη επιλέξιμα έργα, μη επιλέξιμες δραστηριότητες ή μη επιλέξιμοι δικαιούχοι (βλέπε πλαίσιο 1.6 ). 1.19. Η Επιτροπή καταλήγει στα ίδια συμπεράσματα σχετικά με τη φύση και τα βασικά αίτια των σφαλμάτων. Η απλούστευση αντιπροσωπεύει τον αποτελεσματικότερο τρόπο μείωσης τόσο του κινδύνου σφαλμάτων όσο και του κόστους και του φόρτου που συνεπάγονται οι έλεγχοι. Για εκείνα τα προγράμματα με σταθερά υψηλά επίπεδα σφάλματος, η Επιτροπή αναλαμβάνει συνεχώς δράσεις, τόσο προληπτικές όσο και διορθωτικές, για να αντιμετωπίσει τα βασικά αίτια των σφαλμάτων και τις επιπτώσεις τους. Περισσότερες λεπτομέρειες διατίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Βασικά αίτια και μέτρα που έχουν ληφθεί (άρθρο 32 παράγραφος 5 του δημοσιονομικού κανονισμού)» — COM(2017) 124 της 28.2.2017. Πλαίσιο 1.6 — Ανάλυση του συνολικού εκτιμώμενου επιπέδου σφάλματος ανά είδος σφάλματος Πηγή: ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η μορφή διαχείρισης έχει περιορισμένο αντίκτυπο στο επίπεδο σφάλματος 1.20. Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος στους διάφορους τομείς δαπανών φαίνεται να σχετίζεται πολύ περισσότερο με τη βάση επί της οποίας θεμελιώνεται μια πληρωμή (απόδοση δαπανών ή δικαίωμα) παρά με τη μορφή διαχείρισης (15). Τα υψηλότερα επίπεδα σφάλματος διαπιστώθηκαν στους τομείς «Συνοχή» (υπό επιμερισμένη διαχείριση) και «Ανταγωνιστικότητα» (υπό την άμεση διαχείριση της Επιτροπής ή την έμμεση διά εντεταλμένων οντοτήτων). Κυρίαρχη θέση μεταξύ των δαπανών σε αμφότερους τους εν λόγω τομείς έχουν τα συστήματα απόδοσης δαπανών (βλέπε πλαίσιο 1.7 ). Πλαίσιο 1.7 — Μέσο εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος ανά μορφή διαχείρισης και ανά βάση θεμελίωσης της πληρωμής (2016) Πηγή: ΕΕΣ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1.21. Για το 2016, το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για τις υπό επιμερισμένη διαχείριση δαπάνες συνολικά ανέρχεται σε 3,3 % (έναντι 4,3 % το 2015) και σε 3,3 % (έναντι 4,2 % το 2015) για όλα τα άλλα είδη επιχειρησιακών δαπανών (16). Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος για τις διοικητικές δαπάνες είναι 0,2 % (έναντι 0,6 % το 2015). Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τα επίπεδα σφάλματος … 1.22. Κάθε γενική διεύθυνση (ΓΔ) της Επιτροπής καταρτίζει ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει δήλωση του γενικού διευθυντή, με την οποία αυτός παρέχει διασφάλιση ότι η έκθεση παρουσιάζει ορθώς τα οικονομικά στοιχεία και ότι οι πράξεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του είναι νόμιμες και κανονικές. Η έκθεση περιέχει επίσης απολογισμό της προόδου όσον αφορά τους σημαντικότερους στόχους πολιτικής (που αναλύονται στα σημεία 3.5 και 3.18 έως 3.32) και έκθεση διαχείρισης του γενικού διευθυντή προς τους επιτρόπους. 1.22. Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων (ΕΕΔ) είναι μια έκθεση που υποβάλλει ο γενικός διευθυντής στο Σώμα των Επιτρόπων σχετικά με την εκτέλεση των καθηκόντων του. Οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων παρέχουν απολογισμό των επιτευγμάτων όσον φορά τους γενικούς και ειδικούς στόχους, όπως αυτοί καθορίζονται στο στρατηγικό σχέδιο και στο σχέδιο διαχείρισης της Γενικής Διεύθυνσης. Περιλαμβάνουν επίσης τα επιτεύγματα στο πεδίο της δημοσιονομικής διαχείρισης, του εσωτερικού ελέγχου και της οργανωτικής διαχείρισης. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 1.23. Φέτος, για πρώτη φορά, όλες οι ΓΔ προέβησαν σε εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος στις «σχετικές δαπάνες». Ο ορισμός των «σχετικών δαπανών» (17) ακολουθεί τη λογική του δικού μας ορισμού για τις «πράξεις στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί» (βλέπε παράρτημα 1.1 , σημείο 10). Πλαίσιο 1.8 — Αποτελέσματα του ελέγχου του ΕΕΣ για το 2016 συγκρινόμενα με τα κατ’ εκτίμηση επισφαλή κατά την πληρωμή ποσά, όπως αυτά παρουσιάζονται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων για το 2016 Κεφάλαιο της ετήσιας έκθεσης Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος (%) (27) Διάστημα εμπιστοσύνης (%) Ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων των γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής (28) (29) Εκτιμώμενο συνολικό επισφαλές ποσό στο πλαίσιο των πληρωμών (%) (31) (32) Κατώτατο όριο σφάλματος (ΚΟΣ) Ανώτατο όριο σφάλματος (ΑΟΣ) Χαμηλότερη τιμή Υψηλότερη τιμή Κεφάλαιο 5 — Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση 4,1 2,1 6,1 CNECT, EAC, EACEA, EASME, ECFIN, ENER, ERCEA, FISMA, GROW, INEA, JRC, MOVE, REA, RTD και TAXUD 2,0 2,4 Κεφάλαιο 6 — Oικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή 4,8 2,2 7,4 EMPL και REGIO 2,2 3,6 Κεφάλαιο 7 — Φυσικοί πόροι 2,5 1,5 3,5 AGRI, MARE, ENV και CLIMA 2,5 2,5 Κεφάλαιο 9 — Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας 2,1 0,6 3,6 DEVCO, NEAR, ECHO, FPI, TRADE, AGRI, EMPL, REGIO, EACEA και ECFIN 1,3 1,4 Κεφάλαιο 10 — Διοίκηση 0,2 0,0 0,8 Διοίκηση (30) 0,2 0,2 Σύνολο 3,1 2,2 4,0 Σύνολο 2,1 2,6 Πηγή: ΕΕΣ. Πηγή: ΕΕΣ, βάσει των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων της Επιτροπής. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1.24. Σε συνέχεια της εισαγωγής της έννοιας του «επισφαλούς κατά το κλείσιμο ποσού» στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του 2015, οι ΓΔ συμπεριέλαβαν τα σχετικά στοιχεία στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων τους. Η Επιτροπή επικεντρώθηκε στον αντίκτυπο των πολυετών διορθωτικών μηχανισμών, διά των οποίων προβλέπεται να μειωθεί το κατά τις εκτιμήσεις της επίπεδο σφάλματος. 1.24. Η έννοια του «επισφαλούς ποσού κατά το κλείσιμο» συμπληρώνει τη γενική εικόνα των πολυετών προγραμμάτων, καθώς παρέχει επιπρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το επισφαλές ποσό που απομένει αφού πρώτα ληφθούν υπόψη όλες οι διορθωτικές δράσεις, περιλαμβανομένης της «διορθωτικής ικανότητας», ήτοι της βέλτιστης δυνατής εκτίμησης των διορθώσεων που πρόκειται να γίνουν κατά τα έτη μετά τη δαπάνη. … τις περισσότερες φορές συμφωνούν σε γενικές γραμμές με τις δικές μας διαπιστώσεις 1.25. Όσον αφορά τους δείκτες νομιμότητας και κανονικότητας, τις περισσότερες φορές τα αριθμητικά στοιχεία που γνωστοποιούνται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων σχετικά με τα επισφαλή κατά την πληρωμή ποσά συμφωνούν σε γενικές γραμμές με τις δικές μας εκτιμήσεις όσον αφορά το επίπεδο σφάλματος (βλέπε πλαίσιο 1.8 ) (18). 1.25. Όσον αφορά το κατ’ εκτίμηση συνολικό επισφαλές ποσό κατά την πληρωμή (το οποίο αναφέρεται στο πλαίσιο 1.8), θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα αριθμητικά στοιχεία που περιέχονται στις ΕΕΔ και στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του 2016 καλύπτουν δεόντως τις δαπάνες για τα προγράμματα των περιόδων προγραμματισμού 2007-2013 και 2014-2020. Όσον αφορά τον τομέα «Συνοχή», τα αριθμητικά στοιχεία που σχετίζονται με την περίοδο 2007-2013 κυμαίνονται από 2,6 % έως 4,2 %. Εντούτοις, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα τρέχοντα προγράμματα συνοχής ενέχουν μικρότερο κίνδυνο εκ σχεδιασμού, όπως υποδεικνύεται από τα συναφή αριθμητικά στοιχεία της περιόδου 2014-2020, για τα οποία η Επιτροπή αναφέρει ποσοστά από 0,9 % έως 1,7 %. 1.26. Διαπιστώσαμε ότι οι διάφορες ΓΔ που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα του ΠΔΠ εφάρμοζαν διαφορετικές προσεγγίσεις για την παρουσίαση των ποσοστών σφάλματος και των επισφαλών ποσών (19) και ότι υπήρχαν μεθοδολογικοί κίνδυνοι στις εργασίες των ελεγκτικών αρχών που αφορούσαν τις δαπάνες της περιόδου 2014-2020 (20). Διαπιστώσαμε επίσης ότι η Επιτροπή αναγκάστηκε να προβεί σε σημαντικές προσαρμογές των στατιστικών ελέγχου που είχαν υποβάλει οι οργανισμοί πληρωμών (21). 1.26. Η Επιτροπή διαθέτει χρηστή μεθοδολογία για την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος στις πράξεις. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εφαρμόζουν την εν λόγω μεθοδολογία λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις του ειδικού νομικού πλαισίου τους και του τρόπου διαχείρισης. Ως εκ τούτου, κάθε γενικός διευθυντής εφαρμόζει την πλέον προσήκουσα προσέγγιση προκειμένου να παρέχει μια ρεαλιστική εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος για τους τομείς πολιτικής υπό την ευθύνη του, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά εγγενούς κινδύνου των προγραμμάτων (π.χ. υψηλότερος κίνδυνος στα προγράμματα για τις ΜΜΕ και χαμηλότερος κίνδυνος στα προγράμματα Marie Curie) και τα αποτελέσματα των ελέγχων που είναι διαθέσιμα για διάφορους τομείς δαπανών (π.χ. διαθεσιμότητα επαρκών εκ των υστέρων αποτελεσμάτων, ποιότητα των εκθέσεων των εντεταλμένων οντοτήτων). Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 6.33 και 6.34. 1.27. Το συνολικό ποσοστό σφάλματος κατά την πληρωμή που υπολόγισε η Επιτροπή για το 2016 στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις ήταν σημαντικό, κυμαινόμενο μεταξύ 2,1 % και 2,6 % (έναντι 2,3 % και 3,1 % το 2015). Το κατά την εκτίμησή μας επίπεδο σφάλματος είναι 3,1 % (έναντι 3,8 % το 2015). 1.27. Η Επιτροπή έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τον περιορισμό του συνολικού ποσοστού σφάλματος κατά την πληρωμή. Το συνολικό επισφαλές ποσό κατά το κλείσιμο για το 2016 που αναφέρεται στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις εκτιμάται σε λιγότερο από 2 % του συνόλου των σχετικών δαπανών, αφού ελήφθησαν υπόψη οι εκτιμώμενες μελλοντικές διορθώσεις. Η Επιτροπή παρέσχε αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις διορθώσεις και τις ανακτήσεις … 1.28. Βάσει του εγγράφου «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση», οι πραγματοποιηθείσες δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις συμποσούνται σε 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Στο πλαίσιο 1.9 παρουσιάζεται η κατανομή των γνωστοποιηθέντων ποσών ανά τομέα δαπανών, καθώς και το στάδιο του κύκλου εκτέλεσης των δαπανών κατά το οποίο η Επιτροπή εφάρμοσε τα διορθωτικά μέτρα (δήλωση/έγκριση των δαπανών/πληρωμή από τον προϋπολογισμό). 1.28. Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις δημοσιονομικές διορθώσεις και τις ανακτήσεις παρέχονται στο παράρτημα του μέρους II της ετήσιας έκθεσης για τη διαχείριση και τις επιδόσεις ( 22 ) Πλαίσιο 1.9 — Διορθωτικά μέτρα του 2016: πώς εφαρμόστηκαν στους διάφορους τομείς δαπανών; Πηγή: ΕΕΣ, βάσει της ενότητας «Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση» των ενοποιημένων λογαριασμών της ΕΕ για το 2016 και των στοιχείων στα οποία αυτοί βασίζονται. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 1.29. Το 2016 η Επιτροπή καταχώρισε 0,6 δισεκατομμύρια ευρώ ως διορθώσεις και ανακτήσεις στην πηγή, πριν από την έγκριση των δαπανών. Οι διορθώσεις και ανακτήσεις αυτές εμφανίζονται ως αφαιρέσεις των μη επιλέξιμων ποσών από τις δηλώσεις δαπανών, προτού πραγματοποιηθούν οι αντίστοιχες πληρωμές από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (δηλαδή τα ποσά που αφαιρούνται δεν περιλαμβάνονται στη συνέχεια στον πληθυσμό που υποβάλλουμε σε έλεγχο, δεδομένου ότι οι πράξεις που επιλέγουμε προς υποβολή σε ελεγκτικές δοκιμασίες προέρχονται από πληρωμές που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή). Οι εν λόγω ανακτήσεις (0,4 δισεκατομμύρια ευρώ) αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από τα τέσσερα πέμπτα του συνόλου των διορθωτικών μέτρων που ελήφθησαν στους υπό άμεση και έμμεση διαχείριση τομείς το 2016. 1.29. Τα ποσά των διορθώσεων και των ανακτήσεων «στην πηγή» καταδεικνύουν ότι η Επιτροπή επικεντρώνεται σε προληπτικά μέτρα με στόχο την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ πριν από την έγκριση των δαπανών. 1.30. Τα υπόλοιπα 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούσαν δηλώσεις που η Επιτροπή είχε ήδη εγκρίνει (και, ως εκ τούτου, περιλαμβάνονταν στον πληθυσμό των πληρωμών που υποβάλαμε σε έλεγχο). Από το ποσό αυτό: 1.30. α) στον τομέα «Φυσικοί πόροι», περί τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούσαν αποφάσεις συμμόρφωσης στον τομέα της γεωργίας, τις οποίες η Επιτροπή καταχώρισε ως έσοδα με ειδικό προορισμό διαθέσιμα για τη χρηματοδότηση γεωργικών δαπανών· β) στον τομέα «Συνοχή», περί τα 0,6 δισεκατομμύρια ευρώ αντιστοιχούσαν σε αποσύρσεις, από πλευράς κρατών μελών, δηλώσεων δαπανών που είχαν προηγουμένως εγκριθεί για έργα/δαπάνες, καθώς και στην αντικατάστασή τους από νέα έργα ή νέες δαπάνες· τέτοιες αποσύρσεις δεν καταλήγουν στην επιστροφή κεφαλαίων στον προϋπολογισμό της ΕΕ (23)· β) Η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών μελών να αποσύρουν παράτυπες δαπάνες και να τις αντικαθιστούν με νέες, κανονικές δαπάνες. Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται ο προϋπολογισμός της ΕΕ, σύμφωνα με την αρχή ότι στην επιμερισμένη διαχείριση τα κράτη μέλη ευθύνονται, σε πρώτο βαθμό, για τον εντοπισμό παρατυπιών και για την πραγματοποίηση δημοσιονομικών διορθώσεων, όπου κρίνεται αναγκαίο. γ) στους υπό άμεση και έμμεση διαχείριση τομείς (και δη στους τομείς «Ανταγωνιστικότητα» και «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος παράγοντας»), περί τα 0,1 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούσαν ποσά που ανακτήθηκαν μετά την πληρωμή. Οι διορθώσεις και οι ανακτήσεις τίθενται σε εφαρμογή με διάφορους τρόπους 1.31. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν διορθώσεις και ανακτήσεις με διάφορους τρόπους, ακολουθώντας τις οδηγίες που δίνονται στον δημοσιονομικό κανονισμό (24): 1.31. α) για αχρεωστήτως καταβληθέντα χρηματικά ποσά: βασίζοντας τις διορθώσεις στην αξία των εσφαλμένων πράξεων (μεμονωμένες διορθώσεις)· β) για συστηματικά σφάλματα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πράξεων: ανάγοντας τα αποτελέσματα στο σύνολο του πληθυσμού (εξ αναγωγής διορθώσεις)· γ) για αδυναμίες των συστημάτων, των οποίων οι επιπτώσεις στον προϋπολογισμό δεν είναι δυνατόν να υπολογιστούν επακριβώς: εφαρμόζοντας τα ποσοστά που ορίζονται στις τομεακές κατευθυντήριες οδηγίες για κάθε κατάσταση («κατ’ αποκοπήν διορθώσεις»). γ) Κατ’ αποκοπή διορθώσεις χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει τεκμηριωμένος κίνδυνος ότι οι αδυναμίες των συστημάτων που έχουν διαπιστωθεί είχαν δημοσιονομικές επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ, όμως δεν είναι εφικτός, με λογική προσπάθεια, ο ακριβέστερος προσδιορισμός της οικονομικής ζημίας. Εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των αδυναμιών των συστημάτων και των συνδεδεμένων κινδύνων που δημιουργούν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ και, κατά συνέπεια, διορθώνουν επίσης τις μεμονωμένες παρατυπίες. Οι κατ’ αποκοπή διορθώσεις, σημαντικό σκέλος του τρόπου προσέγγισης του ελέγχου με βάση τα συστήματα που εφαρμόζεται συνήθως στην επιμερισμένη διαχείριση, σηματοδοτούν τη μελλοντική εξέλιξη στο τρέχον πλαίσιο απλούστευσης της νομοθεσίας της ΕΕ. Οι κατ’ αποκοπή διορθώσεις παρέχουν ισχυρό κίνητρο στα κράτη μέλη προκειμένου να βελτιώσουν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου τους και, συνεπώς, συμβάλλουν στη νομιμότητα και την κανονικότητα των επιμέρους υποκείμενων πράξεων. Ως εξ αυτών, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κατ’ αποκοπή διορθώσεις είναι ιδιαίτερης σημασίας κατά την ανάλυση του επιπέδου σφάλματος σε έναν τομέα πολιτικής. 1.32. Στην από μέρους μας εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος δεν συνυπολογίζουμε πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εφαρμόζουν και γνωστοποιούν διορθώσεις και ανακτήσεις: 1.32. α) Κατ’ αποκοπήν διορθώσεις εφαρμόζονται με σκοπό την αποκατάσταση των αδυναμιών των συστημάτων και όχι την εξάλειψη μεμονωμένων παρατυπιών. Μολονότι οι αδυναμίες των συστημάτων υποδηλώνουν ύπαρξη κινδύνου παράτυπων δαπανών, δεν είναι πάντοτε δυνατόν να εντοπιστεί η συνάφεια αυτών των αδυναμιών με τυχόν παράτυπη πληρωμή που εντοπίζουμε και προσδιορίζουμε ποσοτικώς στην εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος. α) Η Επιτροπή προστατεύει τον προϋπολογισμό της ΕΕ από δαπάνες που προκύπτουν κατά παράβαση της νομοθεσίας. Όταν δεν είναι εφικτός ο προσδιορισμός των επακριβών ποσών με λογική προσπάθεια, η Επιτροπή δύναται να εφαρμόσει διορθώσεις κατά παρέκταση ή κατ’ αποκοπή προκειμένου να εκπληρώσει την εν λόγω υποχρέωση. Οι κατ’ αποκοπή διορθώσεις αποτελούν κίνητρο ώστε τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που εφαρμόζουν. Βλέπε επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 1.31 γ) και τις απαντήσεις της Επιτροπής στην ειδική έκθεση αριθ. 4/2017 του ΕΕΣ «Προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από παράτυπες δαπάνες». β) Ορισμένες περιπτώσεις τις οποίες η Επιτροπή αξιολογεί ως σφάλματα που οδηγούν σε διορθώσεις δεν συνιστούν για εμάς (προσδιορίσιμα ποσοτικώς) σφάλματα. Παραδείγματος χάριν, η μη τήρηση προθεσμιών, η έλλειψη δημοσιότητας και οι παραβάσεις στο πλαίσιο της πολλαπλής συμμόρφωσης δεν λαμβάνονται υπόψη στη δική μας εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος. β) Η Επιτροπή σημειώνει ότι στην εκτίμηση της διορθωτικής ικανότητας που έχει διενεργήσει δεν περιλαμβάνονται διορθώσεις από παραβάσεις στο πλαίσιο της πολλαπλής συμμόρφωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατά την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος, λαμβάνουμε υπόψη τα διορθωτικά μέτρα 1.33. Επιδίωξή μας είναι να λαμβάνουμε υπόψη τα διορθωτικά μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή, όταν αυτά προηγούνται της εξέτασής μας. Εξετάζουμε κατά πόσον οι διορθώσεις αυτές (συμπεριλαμβανομένων των ανακτήσεων ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως σε δικαιούχους και των διορθώσεων σε επίπεδο έργων) εφαρμόστηκαν και αναπροσαρμόζουμε, εφόσον κριθεί σκόπιμο, την περί επιπέδου σφάλματος εκτίμησή μας. Εντούτοις, ο αντίκτυπος των διορθωτικών μέτρων ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τον τομέα δαπανών, καθώς και το είδος των διορθωτικών μέτρων. 1.34. Σε δείγμα 41 πράξεων που ελήφθη για το οικονομικό έτος 2016, η Επιτροπή και αρχές των κρατών μελών είχαν εφαρμόσει διορθωτικά μέτρα με άμεσο αντίκτυπο στην πράξη, τα οποία επηρέασαν τους υπολογισμούς μας. Τα εν λόγω μέτρα μείωσαν το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος κατά 1,2 εκατοστιαίες μονάδες (έναντι 0,5 εκατοστιαίων μονάδων το 2015). Οι μεταβολές του αριθμού των πράξεων που υποβάλλονται σε διόρθωση και του αντικτύπου των μέτρων στο εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος δεν υποδηλώνουν αύξηση ή μείωση της αποτελεσματικότητας των διορθωτικών μέτρων, δεδομένου ότι αυτά αφορούν σχετικά μικρό τμήμα του δείγματός μας και, ως εκ τούτου, οι διακυμάνσεις από έτος σε έτος είναι αναμενόμενες. 1.34. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να ασκεί τον εποπτικό της ρόλο, με την εφαρμογή δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων σε επίπεδο που αντιστοιχεί στο επίπεδο των παρατυπιών και των ελλείψεων που εντοπίζονται. ΑΝΑΦΕΡΟΥΜΕ ΣΤΗΝ OLAF ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΓΕΙΡΟΥΝ ΥΠΟΝΟΙΕΣ ΑΠΑΤΗΣ 1.35. Αναφέρουμε στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), για προκαταρκτική ανάλυση και, ενδεχομένως, διενέργεια έρευνας, τις περιπτώσεις που εγείρουν υπόνοιες απάτης και οι οποίες υποπίπτουν στην αντίληψή μας είτε κατά τους ελέγχους μας (συμπεριλαμβανομένων των εργασιών μας επί ζητημάτων επιδόσεων) είτε βάσει πληροφοριών που μας παρέχονται απευθείας. Δεν μπορούμε να διατυπώσουμε σχόλια σχετικά με τις επιμέρους περιπτώσεις ή σχετικά με τη συνέχεια που δίνεται σε αυτές από την OLAF. Το 2016: — αξιολογήσαμε τη νομιμότητα και κανονικότητα περίπου 1 000 πράξεων στο πλαίσιο των ελεγκτικών εργασιών μας σχετικά με την ετήσια έκθεση και, επιπλέον, καταρτίσαμε 36 ειδικές εκθέσεις, — αναφέραμε στην OLAF έντεκα περιπτώσεις πιθανολογούμενης απάτης που εντοπίσαμε κατά τους ελέγχους μας (έναντι 27 το 2015), καθώς και πέντε περιπτώσεις που εντοπίσαμε βάσει πληροφοριών που μας έθεσαν υπόψη πολίτες (έναντι 15 το 2015), — στις περισσότερες περιπτώσεις, οι υπόνοιες απάτης αφορούσαν την τεχνητή δημιουργία συνθηκών προς ικανοποίηση των κριτηρίων επιλεξιμότητας, τη μη παράδοση εμπορευμάτων ή τη μη παροχή υπηρεσιών και τη δήλωση δαπανών που δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας, και ακολουθούν οι περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων και άλλων παρατυπιών στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων. 1.36. Στις 31 Δεκεμβρίου 2016 οι περιπτώσεις πιθανολογούμενης απάτης που είχαμε αναφέρει στην OLAF μεταξύ 2010 και 2016 είχαν ως αποτέλεσμα 67 έρευνες, εκ των οποίων οι 16 ήταν ακόμη σε εξέλιξη. Ενημερωθήκαμε από την OLAF ότι, από τις 51 έρευνες που αυτή είχε ολοκληρώσει και περατώσει, οι 28 είχαν ολοκληρωθεί με τη διατύπωση συστάσεων για την ανάκτηση χρηματικών ποσών και την εξέταση του ενδεχομένου προσφυγής στη δικαιοσύνη ή είχαν περατωθεί επειδή είχαν ήδη ληφθεί μέτρα είτε από την Επιτροπή είτε από τις εθνικές αρχές. Στις 31 Δεκεμβρίου 2016, στο πλαίσιο των εν λόγω υποθέσεων, η OLAF είχε διατυπώσει συστάσεις για ανακτήσεις συνολικού ύψους 247 εκατομμυρίων ευρώ. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η OLAF έθεσε υπόθεση στο αρχείο χωρίς να διατυπώσει συστάσεις για περαιτέρω ενέργειες, το συχνότερο συμπέρασμά της ήταν ότι δεν αποδεικνυόταν η ύπαρξη απάτης εις βάρος των οικονομικών και λοιπών συμφερόντων της ΕΕ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1.37. Σκοπός του παρόντος κεφαλαίου είναι κατά κύριο λόγο η υποστήριξη της ελεγκτικής γνώμης που παρουσιάζεται στη δήλωση αξιοπιστίας. Αποτελέσματα του ελέγχου 1.38. Από τα αποτελέσματα του ελέγχου μας συνάγεται η ύπαρξη βελτίωσης κατά τα τελευταία χρόνια. Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι βάσει δικαιωμάτων δαπάνες δεν περιέχουν ουσιώδη σφάλματα, ενώ οι δαπάνες στο πλαίσιο των συστημάτων απόδοσης δαπανών περιέχουν ουσιώδη σφάλματα. Βάσει των ανωτέρω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το σφάλμα δεν είναι διάχυτο. (1) Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τον ισολογισμό, την κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, την κατάσταση ταμειακών ροών, την κατάσταση μεταβολών του καθαρού ενεργητικού, καθώς και σύνοψη των κύριων λογιστικών πολιτικών και άλλες επεξηγηματικές σημειώσεις (συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών κατά τομέα). (2) Οι εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού περιλαμβάνουν επίσης τις επεξηγηματικές σημειώσεις. (3) 66,0 δισεκατομμύρια ευρώ. Περαιτέρω πληροφοριακά στοιχεία παρέχονται στο σημείο 1.10 της ετήσιας έκθεσής μας για το 2016. (4) 63,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Περαιτέρω πληροφοριακά στοιχεία παρέχονται στο σημείο 1.11 της ετήσιας έκθεσής μας για το 2016. (5) Βλέπε Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο του Δημόσιου Τομέα (IPSAS) 25 — Παροχές προς το προσωπικό. Όσον αφορά το PSEO, η υποχρέωση καθορισμένων παροχών αντιστοιχεί στην τρέχουσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών πληρωμών που θα κληθεί πραγματοποιήσει η ΕΕ, προκειμένου να εκπληρώσει τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις που απορρέουν από την υπηρεσία εργαζομένου κατά την τρέχουσα και τις προηγούμενες περιόδους. (6) Βλέπε γλωσσάριο: χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. (7) Βλέπε μέρος 2 των κεφαλαίων 5, 6 και 7. (8) Βλέπε τους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ για το 2016, συγκεντρωτικές καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού και επεξηγηματικές σημειώσεις, τομέας 4.3 ΠΔΠ: Εκτέλεση των πιστώσεων πληρωμών. (9) Οι ενοποιημένοι λογαριασμοί περιλαμβάνουν: α) τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις οι οποίες, με τη σειρά τους, περιλαμβάνουν τον ισολογισμό (στον οποίο παρουσιάζονται τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού στο τέλος του οικονομικού έτους), την κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων (που αναγνωρίζει τα έσοδα και τα έξοδα του οικονομικού έτους), την κατάσταση ταμειακών ροών (όπου γνωστοποιείται πώς οι μεταβολές στους λογαριασμούς επηρεάζουν τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμα αυτών), την κατάσταση μεταβολών του καθαρού ενεργητικού και τις σχετικές σημειώσεις· β) τις εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού, οι οποίες καλύπτουν τα έσοδα και τις δαπάνες του οικονομικού έτους, καθώς και τις σχετικές σημειώσεις. (10) Βλέπε κατευθυντήρια οδηγία για τις ενδεδειγμένες πρακτικές αριθ. 2 (RPG 2), με τίτλο «Financial Statements Discussion and Analysis» (Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση) του Συμβουλίου Διεθνών Λογιστικών Προτύπων του Δημόσιου Τομέα (International Public Sector Accounting Standards Board — IPSASB). (11) Βλέπε την κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων στους ενοποιημένους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ για το 2016. (12) Οι ελεγκτές οφείλουν να αναφέρουν στοιχεία επί των κύριων ζητημάτων του ελέγχου συνεπεία της έναρξης εφαρμογής, το 2016, του ISSAI 1701 που διαδέχθηκε το ΔΠΕ 701. (13) Παράρτημα 1.1 , σημεία 7 έως 10. (14) Με την εκκαθάριση μια προχρηματοδότηση μετατρέπεται σε εγκεκριμένη δαπάνη. Στην περίπτωση υπερεκτιμημένης εκκαθάρισης, μέρος του ποσού που καταχωρίστηκε στους λογαριασμούς ως δαπάνη δεν δικαιολογείται από τις οικονομικές εκθέσεις. (15) Άμεση διαχείριση (εκτέλεση του προϋπολογισμού απευθείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), έμμεση διαχείριση (ανάθεση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε τρίτες χώρες-εταίρους, διεθνείς οργανισμούς, εθνικούς φορείς, τον όμιλο της ΕΤΕπ κ.λπ.), επιμερισμένη διαχείριση (εκτέλεση προϋπολογισμού επιμεριζόμενη μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών). (16) Κυρίως δαπάνες που καλύπτονται από τα κεφάλαια 5 και 8, αλλά και τμήματα των δαπανών που καλύπτονται από τα κεφάλαια 6 και 7, οι οποίες εκτελούνται υπό άμεση ή έμμεση διαχείριση. Όσον αφορά τις υπό επιμερισμένη διαχείριση δαπάνες, το εξ αναγωγής σφάλμα βασίζεται στην εξέταση 560 πράξεων (προερχόμενων από πληθυσμό 94,5 δισεκατομμυρίων ευρώ)· η αναγωγή για τις άλλες μορφές επιχειρησιακών δαπανών βασίζεται στην εξέταση 321 πράξεων (προερχόμενων από πληθυσμό 25,4 δισεκατομμυρίων ευρώ). (17) Πραγματοποιηθείσες πληρωμές, αφαιρουμένων των νέων προχρηματοδοτήσεων, αλλά περιλαμβανομένων των παλαιότερων προχρηματοδοτήσεων που εκκαθαρίστηκαν τελικά κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους [έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του 2016, COM(2017) 351 final, παράρτημα 3, σ. 16]. (18) Εξετάσαμε τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων της ΓΔ Προϋπολογισμού και της ESTAT (σημείο 4.20), της ΓΔ Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, της ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισμού και της ΓΔ Κινητικότητας και Μεταφορών (σημείο 5.20), της ΓΔ Περιφερειακής και Πολεοδομικής Πολιτικής και της ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης (σημείο 6.26), της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (σημείο 7.28), της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, της ΓΔ Περιβάλλοντος και της ΓΔ Δράσης για το Κλίμα (σημείο 7.31), της ΓΔ Γειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση (σημείο 9.29), της ΓΔ Ανθρώπινων Πόρων και Ασφάλειας, της ΓΔ Πληροφορικής, του Γραφείου Υποδομών και Διοικητικής Υποστήριξης στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο, της Υπηρεσίας Εκδόσεων και του Γραφείου Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων (ΡΜΟ) (σημείο 10.7), της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ετήσια έκθεση για τα ΕΤΑ, σημείο 33). (19) Υποτομέας 1α «Ανταγωνιστικότητα» του ΠΔΠ (βλέπε σημείο 5.21). (20) Υποτομέας 1β «Συνοχή» του ΠΔΠ (βλέπε σημείο 6.34). (21) Τομέας 2 «Φυσικοί πόροι» του ΠΔΠ (βλέπε σημείο 7.29). (22) Ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις 2016 [COM(2017) 351 final], μέρος II. (23) Βλέπε ειδική έκθεση αριθ. 4/2017. (24) Το άρθρο 80, παράγραφος 4, του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι «[η] Επιτροπή βασίζει τις δημοσιονομικές της διορθώσεις στον εντοπισμό αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και στις επιπτώσεις για τον προϋπολογισμό. Εάν αυτά τα ποσά δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν με ακρίβεια, η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει διορθώσεις κατά παρέκταση ή κατ’ αποκοπή, σύμφωνα με τους τομεακούς κανόνες». (25) Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος στον τομέα της συνοχής δεν περιλαμβάνει ποσοτικό προσδιορισμό των εκταμιεύσεων που πραγματοποιήθηκαν το 2016 προς χρηματοοικονομικά μέσα. Θεωρούμε ότι οι εν λόγω εκταμιεύσεις, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, πραγματοποιήθηκαν εκτός της περιόδου επιλεξιμότητας που ορίζεται στο άρθρο 56, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου (ΕΕ L 210, 31.7.2006, σ. 25) (σημεία 6.20 έως 6.21). Οι εκταμιεύσεις αυτές θα είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση του εκτιμώμενου επιπέδου σφάλματος κατά 2 % για το σύνολο των δαπανών της ΕΕ. (26) Δεν διατυπώνουμε ειδική εκτίμηση για τις δαπάνες στο πλαίσιο του τομέα 3 (Ασφάλεια και ιθαγένεια) και του τομέα 6 (Αντισταθμίσεις) του ΠΔΠ, ούτε για τις λοιπές δαπάνες (ειδικά μέσα εκτός ΠΔΠ 2014-2020, όπως το Αποθεματικό Επείγουσας Βοήθειας, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Μέσο Ευελιξίας). Ωστόσο, οι εργασίες που έχουν εκτελεστεί στους εν λόγω τομείς συμβάλλουν στο συνολικό συμπέρασμά μας όσον αφορά τις δαπάνες του οικονομικού έτους 2016. Πηγή: ΕΕΣ. (27) Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος: βλέπε πλαίσιο 1.2 και υποσημειώσεις. (28) Ορισμένες ΓΔ διαχειρίζονται δαπάνες που έχουν διατεθεί στο πλαίσιο περισσότερων του ενός τομέων του ΠΔΠ (AGRI, EACEA, ECFIN, EMPL και REGIO). (29) Οι (πλήρεις) ονομασίες των ΓΔ της Επιτροπής και των εκτελεστικών οργανισμών των οποίων οι συντομογραφίες αναφέρονται στις υποσημειώσεις είναι διαθέσιμες στην ενότητα 9.6 του διοργανικού εγχειριδίου σύνταξης κειμένων (http://publications.europa.eu/code/el/el-390600.htm). (30) BUDG, COMP, DGT, DIGIT, EPSC, EPSO/EUSA, ESTAT, HR, IAS, OIB, OIL, OLAF, OP, PMO, SCIC, SG, SJ και SRSS. (31) Το ποσοστό των δαπανών που ενδεχομένως δεν συμμορφώνεται με τις ισχύουσες κατά τον χρόνο της πληρωμής κανονιστικές και συμβατικές απαιτήσεις. (32) Η πλειονότητα των ΓΔ γνωστοποίησε το επισφαλές ποσό υπό μορφή μίας τιμής. Ορισμένες παρουσίασαν ένα εύρος τιμών, από την ελάχιστη έως τη μέγιστη (ECFIN, FISMA, CNECT, RTD, REA, OIB και INEA), ενώ η ΓΔ REGIO παρουσίασε ένα εύρος τιμών κυμαινόμενων από τη μέση τιμή έως τη μέγιστη. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1.1 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 1. Ο τρόπος προσέγγισης του ελέγχου που εφαρμόζουμε καθορίζεται στο εγχειρίδιο δημοσιονομικού ελέγχου και ελέγχου συμμόρφωσης, διαθέσιμο στον ιστότοπο του οργάνου μας. Για τον σχεδιασμό των ελεγκτικών εργασιών μας χρησιμοποιούμε μοντέλο διασφάλισης. Στο πλαίσιο του σχεδιασμού μας, εξετάζουμε τον κίνδυνο εμφάνισης σφαλμάτων (εγγενής κίνδυνος) και τον κίνδυνο τα σφάλματα αυτά να μην προλαμβάνονται ή να μην εντοπίζονται και να μη διορθώνονται (κίνδυνος των δικλίδων ελέγχου). ΜΕΡΟΣ 1 — Μεθοδολογία και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών 2. Εξετάζουμε τους ενοποιημένους λογαριασμούς της ΕΕ προκειμένου να εξακριβώσουμε την αξιοπιστία τους. Οι λογαριασμοί αυτοί περιλαμβάνουν: α) τις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις· και β) τις καταστάσεις εκτέλεσης του προϋπολογισμού. 3. Οι ενοποιημένοι λογαριασμοί παρέχουν ακριβοδίκαιη εικόνα, από κάθε ουσιώδη πλευρά: α) της οικονομικής κατάστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο τέλος του οικονομικού έτους· β) των αποτελεσμάτων των πράξεών της και των ταμειακών ροών της· καθώς και γ) των μεταβολών του καθαρού ενεργητικού για το λήξαν οικονομικό έτος. 4. Στο πλαίσιο του ελέγχου μας: α) αξιολογούμε το περιβάλλον των λογιστικών δικλίδων ελέγχου· β) ελέγχουμε τη λειτουργία των βασικών λογιστικών διαδικασιών, καθώς και της διαδικασίας κλεισίματος στο τέλος του οικονομικού έτους· γ) αναλύουμε τα κύρια λογιστικά στοιχεία από την άποψη της συνέπειας και του εύλογου χαρακτήρα τους· δ) αναλύουμε και προβαίνουμε σε συμφωνία των λογαριασμών ή/και των υπολοίπων· ε) διενεργούμε ελεγκτικές δοκιμασίες επαλήθευσης των αναλήψεων υποχρεώσεων, των πληρωμών και συγκεκριμένων στοιχείων του ισολογισμού, βάσει αντιπροσωπευτικών δειγμάτων· και στ)) χρησιμοποιούμε, στο μέτρο του δυνατού, τις εργασίες άλλων ελεγκτών, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα ελέγχου, ιδίως στο πλαίσιο του ελέγχου των δανειοληπτικών και δανειοδοτικών δραστηριοτήτων που διαχειρίζεται η Επιτροπή και για τις οποίες υπάρχουν πιστοποιητικά εξωτερικού ελέγχου. ΜΕΡΟΣ 2 — Μεθοδολογία και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου όσον αφορά την κανονικότητα των πράξεων 5. Ο έλεγχος της κανονικότητας των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι λογαριασμοί συνίσταται σε ελεγκτικές δοκιμασίες των πράξεων προς εξακρίβωση της συμμόρφωσής τους με τις ισχύουσες νομικές και κανονιστικές διατάξεις (βλέπε πλαίσιο 1.2 ). 6. Στο πλαίσιο των ελεγκτικών εργασιών μας εξετάζουμε κατά πόσο μπορούμε να αξιοποιήσουμε αποδοτικά τους ελέγχους της κανονικότητας που έχουν ήδη διενεργήσει τρίτοι. Σύμφωνα με τα ελεγκτικά πρότυπα, όταν επιθυμούμε να χρησιμοποιήσουμε τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών, αξιολογούμε την ανεξαρτησία και τις ικανότητες των εν λόγω τρίτων, καθώς και την εμβέλεια και την επάρκεια των εργασιών τους. Πώς διενεργούμε τις ελεγκτικές δοκιμασίες πράξεων 7. Στο πλαίσιο κάθε τομέα του ΠΔΠ (κεφάλαια 5 έως 10), υποβάλλουμε σε ελεγκτικές δοκιμασίες αντιπροσωπευτικό δείγμα πράξεων, προκειμένου να εκτιμήσουμε το μερίδιο παράτυπων πράξεων στον συνολικό πληθυσμό. 8. Για κάθε επιλεγείσα πράξη, εξακριβώνουμε εάν η δήλωση ή η πληρωμή πραγματοποιήθηκε για τον σκοπό που προβλέπει ο προϋπολογισμός και ορίζει η νομοθεσία. Εξετάζουμε τον τρόπο υπολογισμού του ποσού της δήλωσης ή της πληρωμής (για δηλώσεις σημαντικών ποσών η εξέταση γίνεται βάσει επιλεγμένου δείγματος, αντιπροσωπευτικού των επιμέρους στοιχείων της πράξης). Αυτό συνεπάγεται την παρακολούθηση της πορείας της πράξης από τους λογαριασμούς του προϋπολογισμού έως το επίπεδο του τελικού αποδέκτη (π.χ. γεωργού, διοργανωτή μαθημάτων κατάρτισης ή αναδόχου έργου στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας) και τη διενέργεια ελεγκτικών δοκιμασιών συμμόρφωσης σε κάθε επίπεδο. 9. Στο πλαίσιο της υποβολής σε ελεγκτικές δοκιμασίες πράξεων που αφορούν τα έσοδα, σημείο εκκίνησης του ελέγχου μας σχετικά με τους ιδίους πόρους που βασίζονται στον φόρο προστιθέμενης αξίας και το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα αποτελούν τα σχετικά μακροοικονομικά μεγέθη επί τη βάσει των οποίων υπολογίζονται οι ως άνω πόροι. Εξετάζουμε τις δικλίδες ελέγχου που εφαρμόζει η Επιτροπή στις εισφορές των κρατών μελών, έως την είσπραξη και την καταχώρισή τους στους ενοποιημένους λογαριασμούς. Όσον αφορά τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους, εξετάζουμε τους λογαριασμούς των τελωνειακών αρχών και τη ροή των δασμών, και πάλι έως την είσπραξη των σχετικών ποσών από την Επιτροπή και την καταχώρισή τους στους λογαριασμούς. 10. Όσον αφορά τις δαπάνες, εξετάζουμε τις πληρωμές μετά την πραγματοποίηση, την καταχώριση και την έγκριση των δαπανών. Αυτό ισχύει για όλες τις κατηγορίες πληρωμών (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιούνται για την αγορά στοιχείων ενεργητικού). Δεν εξετάζουμε τις προπληρωμές κατά τον χρόνο της πραγματοποίησής τους, αλλά αφότου: α) ο τελικός αποδέκτης των κεφαλαίων της ΕΕ (π.χ. γεωργός, ερευνητικό ινστιτούτο, εταιρεία που εκτελεί έργα ή παρέχει υπηρεσίες μετά από δημόσιο διαγωνισμό) υποβάλει στοιχεία που αποδεικνύουν τη χρησιμοποίησή τους· και β) η Επιτροπή (ή άλλο θεσμικό όργανο ή οργανισμός που διαχειρίζεται κεφάλαια της ΕΕ) εγκρίνει την τελική χρησιμοποίηση των κεφαλαίων αυτών και προβεί στην εκκαθάριση της προπληρωμής. 11. Το δείγμα ελέγχου μας είναι σχεδιασμένο κατά τρόπον ώστε να καθιστά δυνατή την εκτίμηση του επιπέδου σφάλματος στις δαπάνες συνολικά και όχι σε επίπεδο επιμέρους πράξεων (π.χ. συγκεκριμένο έργο). Χρησιμοποιούμε τη μέθοδο της δειγματοληψίας νομισματικής μονάδας για την επιλογή δηλώσεων ή πληρωμών και, σε κατώτερο επίπεδο, για την επιλογή επιμέρους στοιχείων στο πλαίσιο συγκεκριμένης πράξης (π.χ. τιμολόγια ενός έργου, αγροτεμάχια σε δήλωση γεωργού). Δεν πρέπει να θεωρείται ότι τα ποσοστά σφάλματος που αναφέρονται για τα εν λόγω στοιχεία συνιστούν συμπέρασμα σχετικά με τις αντίστοιχες πράξεις, αλλά μάλλον ότι αυτά συμβάλλουν άμεσα στο συνολικό επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες της ΕΕ στο σύνολό τους. 12. Δεν εξετάζουμε πράξεις σε κάθε κράτος μέλος και κάθε δικαιούχο χώρα και περιφέρεια κάθε χρόνο. Η κατονομασία συγκεκριμένων κρατών μελών, δικαιούχων χωρών ή/και περιφερειών δεν σημαίνει ότι τα αναφερόμενα παραδείγματα δεν εμφανίζονται και αλλού. Τα χαρακτηριστικά παραδείγματα που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση δεν αποτελούν βάση για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα συγκεκριμένα κράτη μέλη, δικαιούχους χώρες ή/και περιφέρειες. 13. Η προσέγγιση που εφαρμόζουμε δεν αποσκοπεί στη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης των σφαλμάτων στον συνολικό πληθυσμό. Επομένως, τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσιάζονται σχετικά με τον αριθμό των σφαλμάτων που εντοπίζονται σε συγκεκριμένο τομέα του ΠΔΠ, στις δαπάνες που διαχειρίζεται συγκεκριμένη ΓΔ ή στις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν σε συγκεκριμένο κράτος μέλος δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως ένδειξη της συχνότητας εμφάνισης σφαλμάτων στις χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ πράξεις ή στα επιμέρους κράτη μέλη. Ο τρόπος προσέγγισης που εφαρμόζουμε όσον αφορά τη δειγματοληψία προβλέπει διαφορετικό συντελεστή στάθμισης για τις διάφορες πράξεις, ανάλογα με την αξία των σχετικών δαπανών, καθώς και την ένταση των ελεγκτικών εργασιών μας. Η στάθμιση αυτή δεν εφαρμόζεται όσον αφορά τα στοιχεία περί συχνότητας εμφάνισης των σφαλμάτων, που αποδίδουν την ίδια βαρύτητα στην αγροτική ανάπτυξη και τις άμεσες ενισχύσεις στον τομέα των φυσικών πόρων, τις δαπάνες του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και τις ενισχύσεις στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής συνοχής. Πώς αξιολογούμε και παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα των ελεγκτικών δοκιμασιών στις οποίες υποβάλλουμε τις πράξεις 14. Το σφάλμα μπορεί να αφορά το σύνολο ή μέρος του ποσού μιας μεμονωμένης πράξης. Εξετάζουμε αν τα σφάλματα είναι προσδιορίσιμα ποσοτικώς ή μη προσδιορίσιμα ποσοτικώς, ήτοι εάν είναι δυνατό να μετρηθεί το τμήμα του εξεταζόμενου ποσού που επηρεάζεται από το σφάλμα. Τα σφάλματα που εντοπίζονται και διορθώνονται πριν από τους ελέγχους μας και ανεξάρτητα από αυτούς δεν περιλαμβάνονται στον υπολογισμό και τη συχνότητα εμφάνισης σφάλματος, αφού ο εντοπισμός και η διόρθωσή τους αποδεικνύουν ότι τα συστήματα ελέγχου λειτούργησαν αποτελεσματικά. 15. Τα κριτήρια που εφαρμόζουμε για τον ποσοτικό προσδιορισμό των σφαλμάτων στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων περιγράφονται στο έγγραφο με τίτλο «Non-compliance with the rules on public procurement — types of irregularities and basis for quantification» (Μη συμμόρφωση με τους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων — Είδη παρατυπιών και βάση για τον ποσοτικό προσδιορισμό τους) (1). 16. Όταν λαμβάνονται αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των περιπτώσεων πλημμελούς εφαρμογής των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων, ο τρόπος ποσοτικού προσδιορισμού που εφαρμόζουμε μπορεί να διαφέρει από εκείνον της Επιτροπής ή των κρατών μελών. Εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος 17. Αντικείμενο της εκτίμησής μας είναι το «πιθανότερο ποσοστό σφάλματος» (ΠΠΣ) για κάθε τομέα του ΠΔΠ, καθώς και για το σύνολο των δαπανών του προϋπολογισμού. Για τον υπολογισμό του πιθανότερου ποσοστού σφάλματος λαμβάνονται υπόψη μόνον τα ποσοτικώς προσδιορισμένα σφάλματα. Παραδείγματα σφαλμάτων είναι οι προσδιορίσιμες ποσοτικώς παραβιάσεις των εφαρμοστέων κανονισμών, κανόνων και όρων συμβάσεων και επιχορηγήσεων. Προσδιορίζουμε επίσης το κατώτατο όριο σφάλματος (ΚΟΣ) και το ανώτατο όριο σφάλματος (ΑΟΣ). 18. Για τη διατύπωση της ελεγκτικής γνώμης μας χρησιμοποιούμε το 2 % ως όριο σημαντικότητας, ενώ λαμβάνουμε, επίσης, υπόψη τη φύση και το πλαίσιο των σφαλμάτων, καθώς και τα ποσά που επηρεάζονται από αυτά. Πώς εξετάζουμε τα συστήματα και πώς παρουσιάζουμε τα σχετικά αποτελέσματα 19. Η Επιτροπή, τα άλλα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ, οι αρχές των κρατών μελών και οι δικαιούχοι χώρες και περιφέρειες θεσπίζουν συστήματα για τη διαχείριση των κινδύνων που επαπειλούν τον προϋπολογισμό και για την εποπτεία/διασφάλιση της κανονικότητας των πράξεων. Η εξέταση των συστημάτων αυτών είναι χρήσιμη για τον εντοπισμό τομέων που επιδέχονται βελτίωση. 20. Σε κάθε τομέα του ΠΔΠ, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων, εφαρμόζονται πολλά επιμέρους συστήματα. Κάθε χρόνο επιλέγουμε δείγμα των συστημάτων αυτών και παρουσιάζουμε τα σχετικά αποτελέσματα συνοδευόμενα από συστάσεις βελτίωσης. Πώς καταλήγουμε στις γνώμες που διατυπώνουμε στη δήλωση αξιοπιστίας 21. Οι ελεγκτικές εργασίες μας, όπως παρουσιάζονται στα κεφάλαια 4 έως 10, αποτελούν τη βάση για τη θεμελίωση της γνώμης μας σχετικά με την κανονικότητα των πράξεων στις οποίες βασίζονται οι ενοποιημένοι λογαριασμοί της ΕΕ. Η γνώμη μας παρατίθεται στη δήλωση αξιοπιστίας. Βάσει των ελεγκτικών εργασιών μας διαμορφώνουμε εμπεριστατωμένη γνώμη σχετικά με το κατά πόσον τα σφάλματα που περιέχει ο πληθυσμός υπερβαίνουν ή όχι τα όρια σημαντικότητας. 22. Όταν διαπιστώνουμε σημαντικό επίπεδο σφάλματος και καθορίζουμε τον αντίκτυπό του στην ελεγκτική γνώμη, οφείλουμε να προσδιορίζουμε κατά πόσον τα σφάλματα ή η έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων ελέγχου είναι «διάχυτα». Για τον σκοπό αυτό, εφαρμόζουμε τις κατευθυντήριες οδηγίες που περιέχονται στο πρότυπο ISSAI 1705 (εφαρμόζοντάς τις κατ’ αναλογία στα ζητήματα της νομιμότητας και κανονικότητας, σύμφωνα με την εντολή μας). Όταν τα σφάλματα είναι ουσιώδη και διάχυτα, διατυπώνουμε αρνητική γνώμη. 23. Σφάλμα ή απουσία αποδεικτικών στοιχείων ελέγχου θεωρούνται «διάχυτα» εάν, κατά την κρίση του ελεγκτή, δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένα στοιχεία, λογαριασμούς ή κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων (ήτοι είναι διάσπαρτα στους λογαριασμούς ή τις πράξεις που ελέγχθηκαν), ή, εάν περιορίζονται, αφορούν ή θα μπορούσαν να αφορούν σημαντικό τμήμα των οικονομικών καταστάσεων ή σχετίζονται με δημοσιοποιούμενα στοιχεία που είναι θεμελιώδη για την κατανόηση των οικονομικών καταστάσεων από τους χρήστες. 24. Σύμφωνα με τη βέλτιστη δυνατή εκτίμησή μας, το επίπεδο σφάλματος που περιέχει το σύνολο των δαπανών του 2016 είναι 3,1 %. Το σφάλμα αυτό δεν κρίθηκε ως διάχυτο, καθώς περιορίζεται σε συγκεκριμένο είδος και σε ορισμένους μόνον τομείς δαπανών. Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος που εντοπίσαμε στους διάφορους τομείς του ΠΔΠ ποικίλλει, όπως περιγράφεται στα κεφάλαια 5 έως 7, 9 και 10. Περιπτώσεις πιθανολογούμενης απάτης 25. Εάν έχουμε δικαιολογημένη υπόνοια δόλιας δραστηριότητας, ενημερώνουμε σχετικά την OLAF, την υπηρεσία καταπολέμησης της απάτης της ΕΕ, η οποία είναι αρμόδια για τη διεξαγωγή κάθε σχετικής έρευνας. Κάθε χρόνο αναφέρουμε στην OLAF πολλές τέτοιες περιπτώσεις. ΜΕΡΟΣ 3 — Πώς οι ελεγκτικές γνώμες σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών συνδέονται με τις ελεγκτικές γνώμες σχετικά με την κανονικότητα των πράξεων 26. Διατυπώσαμε: α) ελεγκτική γνώμη σχετικά με τους ενοποιημένους λογαριασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το λήξαν οικονομικό έτος· και β) ελεγκτικές γνώμες σχετικά με την κανονικότητα των εσόδων και των πληρωμών στις οποίες βασίζονται οι εν λόγω λογαριασμοί. 27. Οι εργασίες και οι γνώμες μας βασίζονται στα διεθνή ελεγκτικά πρότυπα και τους κώδικες δεοντολογίας IFAC, καθώς και στα διεθνή πρότυπα των ανωτάτων οργάνων ελέγχου του INTOSAI. 28. Τα εν λόγω πρότυπα προβλέπουν ότι, στην περίπτωση κατά την οποία οι ελεγκτές εκδίδουν ελεγκτικές γνώμες σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών και την κανονικότητα των πράξεων στις οποίες αυτοί βασίζονται, μια διαφοροποιημένη γνώμη σχετικά με την κανονικότητα των πράξεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη διατύπωση διαφοροποιημένης γνώμης σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών. Στις οικονομικές καταστάσεις για τις οποίες διατυπώνουμε γνώμη, αναγνωρίζεται ότι υπάρχει ουσιώδες ζήτημα όσον αφορά τις παραβιάσεις των κανόνων που διέπουν τον καταλογισμό των δαπανών στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ως εκ τούτου, αποφασίσαμε ότι η ύπαρξη σημαντικού επιπέδου σφάλματος όσον αφορά την κανονικότητα δεν αποτελεί από μόνη της λόγο διαφοροποίησης της χωριστής γνώμης που διατυπώνουμε σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών. (1) http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/Guideline_procurement/Quantification_of_public_procurement_errors.pdf ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1.2 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΝΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA Εισαγωγή 2.1-2.3 Δημοσιονομική διαχείριση το 2016 2.4-2.14 Οι πληρωμές ήταν σαφώς εντός των ορίων του ετήσιου προϋπολογισμού 2.4-2.7 Η εκτεταμένη χρήση των ειδικών μέσων και περιθωρίων δεν αφήνει ιδιαίτερη ευελιξία για αντίδραση σε απρόβλεπτα γεγονότα 2.8-2.10 Πρωτοφανώς υψηλό το επίπεδο των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων 2.11-2.14 Ζητήματα χρηματοοικονομικής διαχείρισης που αφορούν τον προϋπολογισμό του 2016 2.15-2.31 Το χρηματοδοτικό άνοιγμα του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι σημαντικό 2.15-2.20 Όλο και μεγαλύτερη η χρήση χρηματοοικονομικών μέσων από την ΕΕ 2.21-2.23 Τα κράτη μέλη ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες με την απορρόφηση των πόρων που τους διαθέτει η ΕΕ 2.24-2.26 Τα συνολικώς αναφερόμενα στοιχεία σχετικά με τη μετανάστευση και την προσφυγική κρίση πρέπει να καταστούν περισσότερο συνεκτικά και ολοκληρωμένα 2.27-2.28 Η πολυπλοκότητα των μηχανισμών χρηματοδότησης της ΕΕ εξακολουθεί να εντείνεται 2.29-2.31 Κίνδυνοι και προκλήσεις για το μέλλον 2.32-2.39 Αποφυγή της εκ νέου σώρευσης ανεξόφλητων απαιτήσεων 2.32-2.33 Χρηματοδότηση του νέου ΠΔΠ 2.34-2.39 Συμπεράσματα και συστάσεις 2.40-2.48 Συμπεράσματα 2.40-2.47 Συστάσεις 2.48 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.1. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται οι παρατηρήσεις μας σχετικά με τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση το 2016 και αναλύονται ορισμένοι βασικοί κίνδυνοι και προκλήσεις που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι μελλοντικοί προϋπολογισμοί. 2.2. Ο προϋπολογισμός ενός συγκεκριμένου οικονομικού έτους πρέπει να συμμορφώνεται με τα ανώτατα όρια που ισχύουν για τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών και καθορίζονται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2014-2020 (1), το οποίο ορίζει ότι, μεταξύ 2014 και 2020, η ΕΕ μπορεί, σε τρέχουσες τιμές, να αναλάβει υποχρεώσεις μέχρι το ποσό των 1 087,2 δισεκατομμυρίων ευρώ και να προβεί σε πληρωμές μέχρι το ποσό των 1 025,4 δισεκατομμυρίων ευρώ (2). Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών (3) για ένα συγκεκριμένο οικονομικό έτος πρέπει να βρίσκονται εντός των ορίων που θέτει η απόφαση περί ιδίων πόρων (4). 2.3. Η Επιτροπή παρουσίασε ενδιάμεση επανεξέταση της εφαρμογής του τρέχοντος ΠΔΠ, συνοδευόμενη από προτάσεις νομοθετικού περιεχομένου. Μέρος του παρόντος κεφαλαίου αποτελεί συνέχεια απόψεων που έχουμε εκφράσει στο παρελθόν σχετικά με αυτές τις προτάσεις νομοθετικού περιεχομένου που αφορούν την πρόταση για το επόμενο ΠΔΠ (5). ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟ 2016 Οι πληρωμές ήταν σαφώς εντός των ορίων του ετήσιου προϋπολογισμού 2.4. Οι πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από τις πιστώσεις του προϋπολογισμού ήταν κατά 13,7 δισεκατομμύρια ευρώ χαμηλότερες από τις διαθέσιμες στον αρχικώς εγκριθέντα προϋπολογισμό (130,2 δισεκατομμύρια ευρώ από τα 143,9 δισεκατομμύρια ευρώ που θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί (6), ή 90,5 % του συνολικού διαθέσιμου ποσού) (βλέπε πλαίσιο 2.1 ). 2.5. Το χαμηλό επίπεδο των πληρωμών αποτελεί κυρίως απόρροια της υποβολής, από τις αρχές των κρατών μελών, αιτήσεων για την καταβολή κεφαλαίων από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) που υπολείπονταν των προβλεπομένων. Αυτό, με τη σειρά του, οφειλόταν σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση προγραμμάτων κατά τα πρώτα έτη ισχύος του τρέχοντος ΠΔΠ. Για τις καθυστερήσεις αυτές η Επιτροπή επικαλέστηκε τους ακόλουθους λόγους (7): α) τις συνέπειες των σημαντικών καθυστερήσεων στην υλοποίηση των προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013· β) την καθυστερημένη έγκριση, από την ΕΕ, των νομικών βάσεων των προγραμμάτων της περιόδου 2014-2020 (8)· γ) την καθυστερημένη συγκρότηση, από τα κράτη μέλη, των εθνικών αρχών που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ και την αντίστοιχη καθυστερημένη ενημέρωση της ΕΕ· δ) τον χρόνο που απαιτείτο για την προσαρμογή στις μεταβολές των κανόνων που διέπουν τα προγράμματα και τα έργα της νέας περιόδου· ε) την παραχώρηση ενός επιπλέον έτους για την περίοδο 2014-2020, προκειμένου τα κράτη μέλη να προβούν στις πληρωμές βάσει των αντίστοιχων αναλήψεων υποχρεώσεων («κανόνας του ν+3») (9). 2.6. Όπως επισήμανε η Επιτροπή (10), οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των προγραμμάτων των ΕΔΕΤ κατά την πρώτη τριετία της ισχύος του ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 υπερέβησαν αυτές που είχαν σημειωθεί στην αρχή της περιόδου 2007-2013 με τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής. 2.7. Εξαιτίας του χαμηλού επιπέδου των αιτήσεων πληρωμών που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους, οι αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές τροποποίησαν τον προϋπολογισμό του 2016, προκειμένου να μειώσουν τις πιστώσεις πληρωμών κατά 7,3 δισεκατομμύρια ευρώ (11). Ακόμη και με αυτή τη μείωση, ο μικρός αριθμός αιτήσεων πληρωμών είχε ως συνέπεια τη δημιουργία του μεγαλύτερου πλεονάσματος από το 2002: 6,4 δισεκατομμύρια ευρώ (12) (έναντι 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2015). Πλαίσιο 2.1 — Ο προϋπολογισμός το 2016 (σε εκατ. ευρώ) Πηγή: Ενοποιημένοι ετήσιοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Οικονομικό έτος 2016, «Συγκεντρωτικές καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού και επεξηγηματικές σημειώσεις», πίνακες 4.1 και 4.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η εκτεταμένη χρήση των ειδικών μέσων και περιθωρίων δεν αφήνει ιδιαίτερη ευελιξία για αντίδραση σε απρόβλεπτα γεγονότα 2.8. Το ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 διαθέτει μια σειρά μέσων για τη διευκόλυνση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και την αποθεματοποίηση κεφαλαίων. Τα σημαντικότερα από τα μέσα αυτά είναι: α) Το συνολικό περιθώριο για πληρωμές (ΣΠΠ), το οποίο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 του κανονισμού για το ΠΔΠ, καθιστά δυνατή τη μεταφορά μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων πληρωμών σε μελλοντικά οικονομικά έτη, υπό την προϋπόθεση ότι δεν παραβιάζεται το ανώτατο όριο του ΠΔΠ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το μη χρησιμοποιηθέν ποσό των 13,7 δισεκατομμυρίων ευρώ από το 2016, που αναφέρεται στο σημείο 2.4, μπορεί να μεταφερθεί για χρήση σε μελλοντικά οικονομικά έτη. Το όριο, σε τιμές 2011, για τη μεταφορά μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων πληρωμών που θέτει το ΠΔΠ για τα έτη 2018-2020 είναι 31 δισεκατομμύρια ευρώ (7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2018, 11 δισεκατομμύρια ευρώ το 2019 και 13 δισεκατομμύρια ευρώ το 2020). β) Τέσσερα «ειδικά μέσα» (13) αντίδρασης σε απρόβλεπτα γεγονότα και μεταβαλλόμενες προτεραιότητες. Σύμφωνα με την ενδιάμεση επανεξέταση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου στην οποία προέβη η Επιτροπή το 2016 (14), το συνολικό ποσό που παραμένει διαθέσιμο έως το 2020 ήταν 7,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με δήλωση του Συμβουλίου (15) κατά τον χρόνο διενέργειας της ενδιάμεσης επανεξέτασης του ΠΔΠ, η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή διατηρεί τη διακριτική ευχέρεια να αποφασίζει κατά περίπτωση αν οι διάφορες πληρωμές στο πλαίσιο ειδικών μέσων μπορούν να προσμετρώνται πέραν του ορίου για τις πληρωμές. γ) Περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες (16) έως το 0,03 % του ΑΕΕ (ήτοι περί τα 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ), το οποίο καθιστά δυνατή, ως έσχατη λύση, τη μεταφορά πιστώσεων από έτος σε έτος και από τομέα σε τομέα για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν παραβιάζονται τα ανώτατα όρια του ΠΔΠ. Το περιθώριο αυτό χρησιμοποιήθηκε για τις πιστώσεις πληρωμών το 2014 και θα αντισταθμιστεί κατά τα έτη 2017-2020. Όσον αφορά τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων, το περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά 2,1 δισεκατομμυρίων ευρώ στους τομείς 3 και 4 του ΠΔΠ από άλλους τομείς το 2016 και το 2017, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η προσφυγική κρίση (17). ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ δ) Το συνολικό περιθώριο για αναλήψεις υποχρεώσεων (ΣΠΑΥ) (18), το οποίο καθιστά δυνατή τη μεταφορά μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων σε μελλοντικά οικονομικά έτη, προκειμένου όμως αυτές να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την ανάπτυξη και την απασχόληση, ιδίως δε την ανεργία των νέων. Όλο σχεδόν το ΣΠΑΥ για το 2014 και το 2015 (1,8 δισεκατομμύρια ευρώ από τα 2,0 δισεκατομμύρια ευρώ (19)) διατέθηκε στο ΕΤΣΕ. 2.9. Τα ανωτέρω μέσα αναπτύχθηκαν για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και εξασφαλίζουν έναν βαθμό ευελιξίας στο πλαίσιο ενός συστήματος προϋπολογισμού της ΕΕ σχεδιασμένου να παρέχει προβλέψιμη χρηματοδότηση σε μακροπρόθεσμα προγράμματα δαπανών της ΕΕ. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα προγράμματα δαπανών της ΕΕ σημείωσαν καθυστέρηση κατά τα πρώτα έτη ισχύος του ΠΔΠ της περιόδου 2014-2020 και ότι αναμένεται να επιταχυνθούν τα επόμενα χρόνια μέχρι το 2020, ίσως να μην υπάρχει πλέον αρκετή ευελιξία εντός των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ για τη χρηματοδότηση της αντίδρασης της ΕΕ σε τυχόν απρόβλεπτες καταστάσεις που ενδέχεται ακόμη να ανακύψουν πριν από τη λήξη του τρέχοντος ΠΔΠ. 2.9. Μεγαλύτερη ευελιξία για τα υπόλοιπα έτη του ΠΔΠ 2014-2020 παρέχεται κατά την ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΔΠ [βλέπε κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2017/1123 του Συμβουλίου]. 2.10. Εκτός από τη χρήση των περιθωρίων που περιγράφονται ανωτέρω, το Συμβούλιο δύναται, με ομόφωνη απόφαση, να τροποποιήσει τα ανώτατα όρια που ισχύουν για τις πιστώσεις τροποποιώντας τον ίδιο τον κανονισμό για το ΠΔΠ (20). Πρωτοφανώς υψηλό το επίπεδο των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων 2.11. Το 2016 η ΕΕ δέσμευσε 155,2 δισεκατομμύρια ευρώ από τα διαθέσιμα 156,1 δισεκατομμύρια ευρώ, ήτοι το 99,4 % του συνολικού διαθέσιμου ποσού (21), εξαιρουμένων των εσόδων για ειδικό προορισμό. 2.12. Συνεπεία της σχεδόν πλήρους ανάλωσης των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων και των χαμηλότερων των προβλεπόμενων πληρωμών, οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων μειώθηκαν αρχικά το 2014 για να αυξηθούν ακολούθως εκ νέου το 2015 και το 2016, φθάνοντας στο πρωτοφανώς υψηλό επίπεδο των 238,8 δισεκατομμυρίων ευρώ (βλέπε πλαίσιο 2.9 ). Προβλέπεται να σημειώσουν περαιτέρω αύξηση το 2017, καθώς ο προϋπολογισμός για το 2017 προβλέπει πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων 157,9 δισεκατομμυρίων ευρώ και πιστώσεις πληρωμών 134,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που συνεπάγεται αύξηση των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων έως και κατά 23,5 δισεκατομμύρια ευρώ. 2.13. Αυτό το απόθεμα εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων αποτελεί τη σωρευτική διαφορά μεταξύ των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών που έχουν γίνει μέχρι στιγμής βάσει αυτών, μείον τις αποδεσμεύσεις. Οι αποδεσμεύσεις αντιστοιχούν σε σχετικά μικρό μέρος των υποχρεώσεων που ανελήφθησαν την περίοδο 2007-2016 (27 δισεκατομμύρια ευρώ από σύνολο 1 446 δισεκατομμυρίων ευρώ ή άλλως 1,9 %). 2.14. Η συντριπτική πλειονότητα των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων αφορά πολυετή προγράμματα δαπανών, στο πλαίσιο των οποίων ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ μιας ανάληψης υποχρέωσης και της αντίστοιχης πληρωμής μπορεί να υπερβαίνει το έτος, φθάνοντας συχνά έως και την τριετία. Βάσει των αριθμητικών στοιχείων για το 2016, οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων στο τέλος του οικονομικού έτους ήταν κατά 72 % υψηλότερες σε σύγκριση με το 2007 και αντιστοιχούσαν σε 2,9 έτη (22) πληρωμών, έναντι 2,2 ετών το 2007. Αυτή η αύξηση των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων εμπεριέχει τον κίνδυνο χρηματοδοτικών προβλημάτων στο μέλλον (βλέπε σημεία 2.32 έως 2.39). 2.14. Η αύξηση του επιπέδου των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων για τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) κατά το τρίτο έτος της περιόδου προγραμματισμού αποτελεί μέρος του κανονικού κύκλου εφαρμογής που παρατηρήθηκε κατά το παρελθόν για τα εν λόγω ταμεία. Η ομαλή ετήσια μορφή των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων κατά την περίοδο 2014-2020, η εφαρμογή του κανόνα ν + 3 και η βραδεία εφαρμογή έχουν ως συνέπεια τη σημαντική αύξηση των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων. ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2016 Το χρηματοδοτικό άνοιγμα του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι σημαντικό 2.15. Πέραν των εκκρεμών αναλήψεων υποχρεώσεων, στο τέλος του 2016, η ΕΕ είχε ακόμη σε εκκρεμότητα σημαντικό αριθμό μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων, εγγυήσεων και νομικών υποχρεώσεων. 2.16. Η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη υποχρέωση της ΕΕ ανέρχεται σε 67,2 δισεκατομμύρια ευρώ και αφορά τις συντάξεις του προσωπικού (έναντι 63,8 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2015). Μολονότι οι υπάλληλοι της ΕΕ καταβάλλουν συνταξιοδοτικές εισφορές, αυτές συγκαταλέγονται στα γενικά έσοδα του προϋπολογισμού της ΕΕ και η σχετική υποχρέωση δεν αντισταθμίζεται από συγκεκριμένο στοιχείο ενεργητικού. 2.17. Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ κάνει αυξημένη χρήση του προϋπολογισμού της για την κάλυψη εγγυήσεων για δάνεια και χρηματοοικονομικά μέσα (βλέπε πλαίσιο 2.2 ). Πρόκειται για ενδεχόμενες υποχρεώσεις που γνωστοποιούνται στους λογαριασμούς της ΕΕ (23). Για την κάλυψη αυτών των εγγυήσεων σε περίπτωση ανάγκης, πρέπει να διατηρείται ένα περιθώριο μεταξύ του ύψους των πιστώσεων πληρωμών στον προϋπολογισμό και του ανώτατου ορίου που επιτρέπεται από την απόφαση περί ιδίων πόρων. Πλαίσιο 2.2 – Άνοιγμα σε εγγυήσεις (σε δισεκατ. ευρώ) (*) Το άνοιγμα στις 31 Δεκεμβρίου 2016 περιλαμβάνει μόνο τα ποσά που έχουν εκταμιευθεί σε τελικούς δικαιούχους. Είχε αναληφθεί επίσης περαιτέρω συμβατική υποχρέωση ύψους 17,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία ωστόσο δεν είχε εκταμιευθεί στο τέλος του 2016 (9,0 δισεκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο της εγγύησης της εξωτερικής εντολής δανειοδότησης, 6,9 δισεκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο της εγγύησης του ΕΤΣΕ και 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής συνδρο