EL 
 
 
ΓΝΩΜΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ  ΤΡΑΠΕΖΑΣ  
της 25ης Ιουλίου  2006  
κατόπιν  αιτή µατος  της Τράπεζας  της Ελλάδος  αναφορικά  µε σχέδιο  διάταξης  νόµου για τις 
αρµοδιότητες  της Τράπεζας  της Ελλάδος  στον  τοµέα της προστασίας  των καταναλωτών  
(CON/2006/38) 
 Εισαγωγή  και νοµική βάση
 
Στις 3 Ιουλίου  2006 η Ευρωπαϊκή  Κεντρική  Τράπεζα  (ΕΚΤ ) έλαβε  αίτηµα της Τράπεζας  της Ελλάδος  για 
τη διατύπωση  γνώµης αναφορικά  µε σχέδιο  διάταξης  νόµου για τις αρµοδιότητες  της Τράπεζας  της 
Ελλάδος  στον  τοµέα της προστασίας  των καταναλωτών  (εφεξής  «σχέδιο  διάταξης  νόµου»). 
Η αρµοδιότητα  της ΕΚΤ  για τη διατύπωση  γνώµης βασίζεται  στο άρθρο  105 παράγραφος  4 της συνθήκης  
για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και στο άρθρο  2 παράγραφος  1, τρίτη  περίπτωση  της 
απόφασης  98/415/ΕΚ του Συµβουλίου  της 29ης Ιουνίου  1998 σχετικά  µε τη διαβούλευση  της 
Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας  µε τις εθνικές  αρχές  για τα σχέδια  νοµοθετικών  διατάξεων1, καθώς  το 
σχέδιο  διάταξης  νόµου αφορά  εθνική  κεντρική  τράπεζα  (ΕθνΚΤ ). Η παρούσα  γνώµη εκδόθηκε  από το 
διοικητικό  συµβούλιο , σύµφωνα  µε το άρθρο  17.5 πρώτη  περίοδος  του εσωτερικού  κανονισ µού της 
Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας . 
 1.  Σκοπός  του σχεδίου  διάταξης  νόµου 
1.1 Με το σχέδιο  διάταξης  νόµου σκοπείται
 η θέσπιση  ενός ολοκληρω µένου καθεστώτος  προστασίας  
των καταναλωτών  όσον  αφορά  συναλλαγές  επί χρηµατοπιστωτικών  προϊόντων  και υπηρεσιών  
προσφερό µενων  από πρόσωπα  υποκεί µενα στην  εποπτεία  της Τράπεζας  της Ελλάδος . Το σχέδιο  
διάταξης  νόµου αποσκοπεί  ειδικότερα  στην  εκχώρηση  αρµοδιοτήτων  στην  Τράπεζα  της Ελλάδος  
για τη θέσπιση  κανόνων  σχετικά  µε τα ακόλουθα : i) τη διαφάνεια  των συναλλαγών  σε 
χρηµατοπιστωτικά  προϊόντα  και υπηρεσίες  και ii) την προστασία  των καταναλωτών  οι οποίοι  
συναλλάσσονται  µε πρόσωπα  υποκεί µενα στην  εποπτεία  της Τράπεζας  της Ελλάδος . Στην  
τελευταία  αυτή  περίπτωση , συγκεκρι µένα, η αρµοδιότητα  περιλα µβάνει  τη θέσπιση  κανόνων  όσον  
αφορά  τον υπολογισ µό των επιτοκίων , την έκδοση  πάσης  φύσεως  µέσων  πληρω µής, τους φορείς  
χρηµατοπιστωτικής  διαµεσολάβησης , τη διαφή µιση πιστώσεων , το δικαίω µα υπαναχώρησης  του 
                                                      
1  ΕΕ L 189 της 3.7.1998, σ. 42.  
2 καταναλωτή  από συµβάσεις  χρηµατοπιστωτικής  φύσης  ή πρόωρης  λύσης  τους και την εκ µέρους  
των χρηµατοπιστωτικών  ιδρυµάτων  υποχρέωση  πληροφόρησης  των καταναλωτών . Εξάλλου , το 
σχέδιο  διάταξης  νόµου θεσπίζει  υπέρ  της Τράπεζας  της Ελλάδος  αρµοδιότητες  επιβολής  κυρώσεων  
στην  περίπτωση  µη συµµόρφωσης  µε τους παραπάνω  αναφερό µενους  κανόνες , καθώς  και τις 
διαδικασίες  επιβολής  των εν λόγω  κυρώσεων . 
1.2  Ακόµη, η παράγραφος  3 του σχεδίου  διάταξης  νόµου προβλέπει  τη σύσταση  διαβουλευτικού  
οργάνου  µε την από κοινού  συµµετοχή  του Υπουργείου  Ανάπτυξης  και της Τράπεζας  της Ελλάδος , 
µε σκοπό  την εφαρ µογή και διαµόρφωση  βέλτιστων  πρακτικών  για την αποτελεσ µατική  προστασία  
των καταναλωτών , την ενσω µάτωση  των σχετικών  κοινοτικών  οδηγιών  και την προώθηση  
προγρα µµάτων  εκπαίδευσης  τόσο  των καταναλωτών  όσο και του προσωπικού  των 
χρηµατοπιστωτικών  ιδρυµάτων . 
1.3  Τέλος , το σχέδιο  διάταξης  νόµου ρυθµίζει την αστική  ευθύνη  των καταστατικών  οργάνων  και του 
προσωπικού  της Τράπεζας  της Ελλάδος  για τις πράξεις  ή τις παραλείψεις  τους κατά  την εκτέλεση  
καθηκόντων  τους αναγό µενων  σε δραστηριότητες  τις οποίες  η Τράπεζα  της Ελλάδος  ασκεί  κατ’ 
ανάθεση  δηµόσιας  εξουσίας . Εν προκει µένω το σχέδιο  διάταξης  νόµου θεσπίζει  ευθύνη  
συλλογικού  οργάνου  ή µέλους  του προσωπικού  µόνο σε περίπτωση  ύπαρξης  δόλου  ή βαριάς  
αµέλειας . 
 2. Γενικές  παρατηρήσεις  
2.1 Όσον  αφορά  την εκχώρηση  στην  Τράπεζα  της Ελλάδος  νέων  αρµοδιοτήτων  στον  τοµέα της 
προστασίας  των καταναλωτών , η ΕΚΤ  επιθυ µεί να επιστήσει  την προσοχή  στο γεγονός  ότι τα νέα 
καθήκοντα  που προβλέπονται  στην  παράγραφο  1.1 δεν περιλα µβάνονται  στις λειτουργίες  των 
ΕθνΚΤ  που
 καθορίζονται  στο καταστατικό  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών  και 
της Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας . Με την επιφύλαξη , πάντως , της εξουσίας  του διοικητικού  
συµβουλίου  κατά  το άρθρο  14.4 του καταστατικού , η ΕΚΤ  δεν θεωρεί  ότι τα παραπάνω  
αναφερό µενα καθήκοντα  παρακωλύουν  τους στόχους  και τα καθήκοντα  του Ευρωπαϊκού  
Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών  (ΕΣΚΤ ). 
2.2 Θα πρέπει , ωστόσο , να σηµειωθεί  ότι σύµφωνα  µε την τελευταία  πρόταση  του άρθρου  14.4 του 
καταστατικού  τα νέα καθήκοντα  που προβλέπονται  στις παραγράφους  1.1 και 1.2 θα πρέπει  να 
εκτελούνται  υπ’ ευθύνη  της Τράπεζας  της Ελλάδος  και δεν πρόκειται  να θεωρούνται  ότι 
αποτελούν  µέρος των λειτουργιών  του ΕΣΚΤ . 
2.3 Σε γενικές  γραµµές η ΕΚΤ  χαιρετίζει  την ανάθεση  στην  Τράπεζα  της Ελλάδος , σύµφωνα  µε το 
σχέδιο  διάταξης  νόµου, νέων  αρµοδιοτήτων  για τη διασφάλιση  της διαφάνειας  των όρων  και 
διαδικασιών  των συναλλαγών  προσώπων  που υπόκεινται  στην  εποπτεία  της τελευταίας  (δηλ. 
πιστωτικών  ιδρυµάτων , εταιρειών  χρηµατοδοτικής  µίσθωσης , πρακτορείας  επιχειρη µατικών  
απαιτήσεων , αµοιβαίων  εγγυήσεων , διαµεσολάβησης  στις τραπεζικές  αγορές , ταµείων 
αντεγγύησης  και ανταλλακτηρίων  συναλλάγ µατος). Η επιβολή  συγκεκρι µένων  απαιτήσεων  
3 διαφάνειας  όσον  αφορά  τις χρηµατοπιστωτικές  συναλλαγές , σε συνδυασ µό µε την αποτελεσ µατική  
παρακολούθηση  της συµµόρφωσης  µε τις απαιτήσεις  αυτές , εκτιµάται ότι θα επιτρέψει  στους  
καταναλωτές  να συγκρίνουν  ευκολότερα  τα διαφορετικά  προσφερό µενα προϊόντα  και υπηρεσίες  
και ότι κατ' αυτό  τον τρόπο  θα µπορούσε  να ενισχυθεί  ο ανταγωνισ µός στους  φορείς  
διαµεσολάβησης . Ακόµη, οι εν λόγω  αρµοδιότητες  συνάδουν  µε τους σκοπούς  της εποπτείας  του 
χρηµατοπιστωτικού  τοµέα που καθορίζονται  στο καταστατικό  της Τράπεζας  της Ελλάδος . Εν 
προκει µένω η ΕΚΤ  επιθυ µεί να επιστήσει  την προσοχή  στο άρθρο  55Α του καταστατικού  της 
Τράπεζας  της Ελλάδος , το οποίο  ορίζει  ότι «[ε]πίσης , η εποπτεία  αποβλέπει  στη διαφάνεια  των 
διαδικασιών  και των όρων  των συναλλαγών  των υποκει µένων  σ’ αυτή ». Πράγ µατι, σκοπός  τόσο  
της προληπτικής  εποπτείας  όσο και της προστασίας  των επενδυτών /καταναλωτών  είναι  να 
διασφαλιστεί  η ευρωστία  της χρηµατοπιστωτικής  αγοράς  και η διαφύλαξη  της εµπιστοσύνης  στην  
αγορά . Ωστόσο , είναι  σηµαντικό  να διασφαλιστεί  ότι σε αµφότερες  τις παραπάνω  λειτουργίες  
προσδίδεται  επαρκής  και ισότι µη έµφαση  και ότι υπάρχουν  οι κατάλληλες  οργανωτικές  
προϋποθέσεις  προς  επίτευξη  του στόχου  αυτού . Ως εκ τούτου , κινείται  προς  τη σωστή  κατεύθυνση  
η πρόθεση  της Τράπεζας  της Ελλάδος  να υπαγάγει  τις αρµοδιότητες  που εκχωρούνται  µε το σχέδιο  
διάταξης  νόµου σε συγκεκρι µένη ∆ιεύθυνση .  
 3. Ειδικές  παρατηρήσεις  
3.1 Αποκλειστική  αρµοδιότητα  της Τράπεζας  της Ελλάδος  
Η ΕΚΤ  αντιλα µβάνεται  ότι η εν γένει  θέσπιση  κανόνων  κατά  τις παραγράφους  1.1 και 1.2 θα 
εµπίπτει  στην  αποκλειστική  αρµοδιότητα  της Τράπεζας  
της Ελλάδος . Μια τέτοια  αποκλειστική  
αρµοδιότητα  όσον  αφορά  την προστασία  των καταναλωτών  χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών  θα 
ανταποκρίνεται  και στην  αποκλειστική  αρµοδιότητα  της Τράπεζας  της Ελλάδος  για άσκηση  
εποπτείας  στα πρόσωπα  του άρθρου  55Α του καταστατικού  της. Η ΕΚΤ  επικροτεί  το γεγονός  ότι η 
Τράπεζα  της Ελλάδος  θα έχει την αρµοδιότητα  θέσπισης  κανόνων  όσον  αφορά  τη διαφάνεια  των 
συναλλαγών  επί χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών  και προϊόντων  προσφερό µενων  από 
εποπτευό µενα πρόσωπα , καθώς  µια τέτοια  ρύθµιση θα µπορούσε  να ενισχύσει  τη σαφήνεια  και 
αποτελεσ µατικότητα  του κανονιστικού  πλαισίου  στην  Ελλάδα , διασφαλίζοντας  παράλληλα  τόσο  
την επαρκή  προστασία  των καταναλωτών  όσο και ισοτι µία όρων . 
3.2 Οικονο µική ανεξαρτησία  της Τράπεζας  της Ελλάδος  
Η ΕΚΤ  παρατηρεί  ότι τα νέα καθήκοντα  των παραγράφων  1.1 και 1.2 πρόκειται  να απαιτήσουν  
την εκ µέρους  της Τράπεζας  της Ελλάδος  δέσµευση  σηµαντικών  πόρων , ανθρώπινων  και 
οικονο µικών , για τη διεκπεραίωση  καθηκόντων  πέραν  των λειτουργιών  που ειδικότερα  
προβλέπονται  στο καταστατικό . Κατά  πάγια  άποψη  της ΕΚΤ2, «[τ]α κράτη -µέλη δεν πρέπει  να 
στερούν  τις ΕθνΚΤ  από τους επαρκείς  οικονο µικούς  πόρους  που είναι  απαραίτητοι  για να ασκούν  
                                                      
2 Βλ. π.χ. Έκθεση  για τη Σύγκλιση  του 2004 της ΕΚΤ , σ. 28. 
4 τα καθήκοντά  τους που αφορούν  το ΕΣΚΤ  ή το Ευρωσύστη µα, ανάλογα  µε την περίπτωση ». 
Συνεπώς , η ΕΚΤ  προσδοκά  ότι κατά  τον προγρα µµατισµό της µεταβίβασης  περαιτέρω  
αρµοδιοτήτων  στην  Τράπεζα  της Ελλάδος  θα πρέπει  να ληφθεί  µέριµνα προκει µένου  να 
διασφαλιστεί  πως δεν θα επηρεάζεται  η λειτουργική  ικανότητα  της τελευταίας  όσον  αφορά  την 
άσκηση  καθηκόντων  που αφορούν  το Ευρωσύστη µα.  
3.3 Θέσπιση  κοινού  διαβουλευτικού  οργάνου  
Η ρύθµιση της παραγράφου  3 του σχεδίου  διάταξης  νόµου θα µπορούσε  να ενισχυθεί  µέσω της 
ανάθεσης  στο διαβουλευτικό  όργανο  που πρόκειται  να θεσπιστεί  µε τη συµµετοχή  της Τράπεζας  
της Ελλάδος  και του Υπουργείου  Ανάπτυξης  του καθήκοντος  της οργάνωσης  διαβουλεύσεων  µε 
ενώσεις  καταναλωτών , αξιολόγησης  των εν λόγω  διαβουλεύσεων  και µεταφοράς  των 
αποτελεσ µάτων  τους στην  πράξη . Μια τέτοια  ρύθµιση εκτιµάται πως θα εναρ µονίζεται  µε 
προβλεπό µενες βέλτιστες  κοινοτικές  πρακτικές  στον  τοµέα της προστασίας  των καταναλωτών3. 
3.4 Καθεστώς  ευθύνης  
Η ΕΚΤ  επιδοκι µάζει τη ρύθµιση της παραγράφου  4 του σχεδίου  διάταξης  νόµου, η οποία  
αντανακλά  επαρκώς  τις θεµελιώδεις  αρχές  της αποτελεσ µατικής  τραπεζικής  εποπτείας  που 
υιοθέτησε  η Επιτροπή  Τραπεζικής  Εποπτείας  της Βασιλείας  («Core Principles for Effective 
Banking Supervision»)4, απαιτώντας  την προστασία  από την προσωπική  και θεσµική ευθύνη  για 
πράξεις  εποπτείας  που τελούνται  καλόπιστα  από τα όργανα  και το προσωπικό  της Τράπεζας  της 
Ελλάδος  κατά  την άσκηση  των εποπτικών  τους καθηκόντων .  
 Η παρούσα  γνώµη θα δηµοσιευτεί  στην  ιστοσελίδα  της ΕΚΤ . 
  Φρανκφούρτη , 25 Ιουλίου  2006. 
 
[υπογραφή ] 
 
Ο 
πρόεδρος  της ΕΚΤ 
Jean-Claude TRICHET 
                                                      
3 Βλ. π.χ. την τροποποιη µένη πρόταση  απόφασης  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  για τη θέσπιση  
προγρά µµατος κοινοτικής  δράσης  στον  τοµέα της προστασίας  των καταναλωτών  (2007-2013), COM(2006) 235 τελικό . 
4 Οι εν λόγω  αρχές  είναι  διαθέσι µες στη διεύθυνση  http://www.bis.org/publ/bcbs30a.pdf.