EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 21/11

Πέμπτη, 4 Δεκεμβρίου 2008

Προς ένα ευρωπαϊκό σχέδιο διαχείρισης των κορμοράνων με στόχο την μείωση των ζημιών των κορμοράνων στα ιχθυαποθέματα, την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια

P6_TA(2008)0583

Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά με την κατάρτιση ευρωπαϊκού σχεδίου διαχείρισης των κορμοράνων με σκοπό τη μείωση των αυξανομένων ζημιών που προκαλούν οι κορμοράνοι στα αποθέματα αλιευμάτων, στην αλιεία και στην υδατοκαλλιέργεια (2008/2177(INI))

2010/C 21 E/05

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 2002 για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής (1),

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 11ης Απριλίου 2008: «Ο ρόλος της κοινής αλιευτικής πολιτικής στην εφαρμογή μιας προσέγγισης διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος με βάση το οικοσύστημα» (COM(2008)0187),

έχοντας υπόψη την οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεων των αγρίων πτηνών (2) («οδηγία περί προστασίας των πτηνών»),

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 28ης Μαΐου 2002, για τη μεταρρύθμιση της κοινής αλιευτικής πολιτικής («Χάρτης πορείας») (COM(2002)0181),

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 19ης Σεπτεμβρίου 2002, με τίτλο «Στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας» (COM(2002)0511),

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της συνεδρίασης του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 2003 στις Βρυξέλλες,

έχοντας υπόψη το από 15 Φεβρουαρίου 1996 ψήφισμά του σχετικά με το πρόβλημα των κορμοράνων στην ευρωπαϊκή αλιεία (3),

έχοντας υπόψη την οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (4),

έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Αλιείας (A6-0434/2008),

A. λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία αύξηση των πληθυσμών των κορμοράνων (Phalacrocorax carbo) στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των οποίων ο συνολικός πληθυσμός έχει εικοσαπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια στην Ευρώπη και σήμερα εκτιμάται ότι ανέρχεται σε τουλάχιστον 1,7 - 1,8 εκατομμύρια πτηνά,

B. λαμβάνοντας υπόψη τις αποδεδειγμένες και μόνιμες ζημίες σε υδατοκαλλιέργειες και στα αποθέματα πολλών ειδών άγριων ψαριών στα εσωτερικά ύδατα και σε θαλάσσιες ακτές πολλών κρατών μελών της Ένωσης,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή της διαχείρισης των θαλάσσιων και παράκτιων ζωνών, καθώς και των εσωτερικών υδάτων, με προσέγγιση που να έχει γνώμονα τα οικοσυστήματα απαιτεί ισορροπημένη πολιτική που θα μπορεί να εξασφαλίσει την εξισορρόπηση των διαφορετικών αλλά απολύτως θεμιτών στόχων της βιώσιμης χρήσης των αλιευτικών αποθεμάτων: της προστασίας των πτηνών και της διατήρησης της πολυμορφίας της πτηνοπανίδας και της ιχθυοπανίδας, αφενός, και του νομίμου συμφέροντος των αλιέων και ιχθυοκαλλιεργητών για οικονομική αξιοποίηση των αλιευτικών αποθεμάτων, αφετέρου· λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1100/2007 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2007, σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για την ανασύσταση του αποθέματος ευρωπαϊκού χελιού (5) αποτελεί παράδειγμα μιας τέτοιας ισορροπημένης πολιτικής,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλά κράτη μέλη της Ένωσης οι κορμοράνοι έχουν επίσης αποδεδειγμένα προκαλέσει μόνιμες ζημίες στη βλάστηση ορισμένων περιοχών·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι σήμερα δεν υπάρχει εντός της ΕΕ και στις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες επαρκής διμερής και πολυμερής συντονισμός σε επιστημονικό και διοικητικό επίπεδο για την καταγραφή του φαινομένου και για την αντιμετώπιση της εξέλιξης αυτής, ιδίως όσον αφορά τη συγκέντρωση αξιόπιστων και γενικώς αναγνωρισμένων στοιχείων για τον συνολικό πληθυσμό κορμοράνων στην ΕΕ,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το είδος κορμοράνου Phalacrocorax carbo sinensis («ηπειρωτικό είδος») ήδη από το 1995 είχε φθάσει σε «ευνοϊκό καθεστώς διατήρησης» (Favourable Conservation Status) και, κατά συνέπεια, ήδη το 1997 διαγράφηκε από τον κατάλογο των ειδών πτηνών για τα οποία ισχύουν ειδικά μέτρα προστασίας στο οικοσύστημά τους (Παράρτημα I της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών), αλλά δεν μεταφέρθηκε στο Παράρτημα II της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών, ενώ το «ατλαντικό είδος» κορμοράνου (Phalacrocorax carbo carbo), που ουδέποτε διέτρεχε κίνδυνο δεν συμπεριλήφθηκε καν στο παράρτημα I της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α), τρίτη περίπτωση, της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών παραχωρεί στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες τη δυνατότητα λήψης χρονικώς περιορισμένων μέτρων για την αποτροπή «σοβαρών ζημιών» εφόσον δεν διακυβεύονται έτσι οι στόχοι προστασίας της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών (συγκεκριμένα: το ευνοϊκό καθεστώς διατήρησης του εκάστοτε είδους πτηνού)·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κίνδυνος σοβαρών ζημιών αυξάνεται δυσανάλογα όσο περισσότερο προσεγγίζει ο αριθμός των κορμοράνων σε κάποια περιοχή τη φέρουσα ικανότητα (Carrying Capacity) των μεγάλης έκτασης υδάτων ενώ ταυτόχρονα μειώνεται σημαντικά η αποτελεσματικότητα τοπικών προληπτικών μέτρων

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασαφώς προσδιοριζόμενη έννοια της «σοβαρής ζημίας» του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο α), τρίτη περίπτωση, της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών, που επιτρέπει στα κράτη μέλη άμεσες επεμβάσεις για τη ρύθμιση των πληθυσμών των πτηνών οδήγησε σε σοβαρές καταστάσεις έλλειψης νομικής ασφάλειας στις εθνικές διοικήσεις και συνιστά σημαντική αφορμή κοινωνικών συγκρούσεων·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συμπεράσματα των διεθνών ομάδων εμπειρογνωμόνων για την προβληματική των κορμοράνων στην Ευρώπη είναι καταρχήν αντικρουόμενα, όπως δείχνουν οι τελικές εκθέσεις του Redcafe (6), του FRAP (7) και της EIFAC (8)·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες είναι αρμόδια για την έγκριση και τη χρηματοδότηση μέτρων για τον περιορισμό των ζημιών που προκαλούν οι κορμοράνοι, αλλά ενόψει του γεγονότος ότι ο κορμοράνος είναι αποδημητικό πτηνό, η βιώσιμη διαχείριση των πληθυσμών μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο με συντονισμένη δράση όλων των ενδιαφερομένων κρατών μελών και περιφερειών με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας», στο κεφάλαιο «Προστατευόμενα είδη-θηρευτές» σημειώνεται ότι: «Οι εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας δυνατόν να υφίστανται ζημίες από ορισμένα προστατευόμενα άγρια είδη πτηνών και θηλαστικών. Η θηρευτική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει σημαντικά τα κέρδη μιας επιχείρησης υδατοκαλλιέργειας και ο έλεγχος των θηρευτών είναι δύσκολος, ιδίως σε μεγάλες τεχνητές λίμνες ή λιμνοθάλασσες. Η αποτελεσματικότητα της χρήσης σκιάχτρων είναι αμφίβολη, λόγω του γεγονότος ότι τα ζώα εξοικειώνονται γρήγορα με αυτά. Στην περίπτωση των κορμοράνων, ίσως η μόνη προστασία για τις δραστηριότητες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας συνίσταται στη διαχείριση των αυξανόμενων ακόμη άγριων πληθυσμών»·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τη συνεδρίασή του στις 27 και 28 Ιανουαρίου 2003 το Συμβούλιο υποστήριξε σε συνάρτηση με τη στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής υδατοκαλλιέργειας ότι πρέπει να αναπτυχθεί κοινή στρατηγική για τα ιχθυοφάγα ζώα (όπως οι κορμοράνοι)·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές για τα επίπεδα πληθυσμού των μεγάλων σαρκοφάγων («Guidelines for Population Level Management Plans for Large Carnivores») (9), που εξέδωσε πρόσφατα η Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά τη διευκρίνιση των εννοιών του ευνοϊκού καθεστώτος διαχείρισης και του ελάχιστου βιώσιμου πληθυσμού και τη διαπίστωση ότι οι στόχοι προστασίας μπορεί να επιτευχθούν ευκολότερα όταν ο αριθμός των ατόμων ενός είδους διατηρείται μικρότερος από τη θεωρητικά μέγιστη φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πολλά και διάφορα μέτρα που δοκιμάστηκαν ως τώρα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αποδείχθηκε ότι επέδρασαν ελάχιστα στον περιορισμό των ζημιών από τους πληθυσμούς κορμοράνων·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα διαθέσιμα μέσα συγκέντρωσης στοιχείων για τον τομέα της αλιείας δεν αξιοποιήθηκαν πλήρως κατά τα προηγούμενα χρόνια (π.χ. η θέση του προϋπολογισμού 11 07 02: Στήριξη της διαχείρισης των αλιευτικών πόρων (βελτίωση επιστημονικών συμβουλών)·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι παρεκκλίσεις που έχουν εγκριθεί σήμερα σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών με σκοπό την τοπική αποφυγή ζημιών δεν είχαν ως αποτέλεσμα τη βιώσιμη λύση του προβλήματος παρά το υψηλό διοικητικό και κοινωνικό κόστος·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις των ενδιαφερομένων (σύλλογοι αλιέων και ερασιτεχνών αλιέων, επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας κ.λπ.), των επιστημόνων, καθώς και οργάνων και αντιπροσωπειών των κρατών μελών και των περιφερειών, η Επιτροπή δεν θέλησε να υποβάλει νέες προτάσεις για να λυθεί το πανευρωπαϊκό αυτό πρόβλημα·

1. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαθέσουν, προωθώντας τη διεξαγωγή τακτικών επιστημονικών ερευνών, αξιόπιστα και γενικά αποδεκτά στοιχεία για τον συνολικό πληθυσμό και τη δομή, καθώς και για τις παραμέτρους της γονιμότητας και της θνησιμότητας των κορμοράνων στην Ευρώπη·

2. προτείνει να συσταθεί βάσει συστηματικής παρακολούθησης των πληθυσμών των κορμοράνων με την υποστήριξη της ΕΕ και των κρατών μελών αξιόπιστη, γενικά αποδεκτή και ετησίως ενημερούμενη βάση δεδομένων για την ανάπτυξη, τον αριθμό και τη γεωγραφική κατανομή των πληθυσμών των κορμοράνων στην Ευρώπη, στην οποία θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργότερα τα κέντρα ερευνών για την αλιεία, καθώς και οι αρμόδιες για την αλιεία αρχές·

3. καλεί την Επιτροπή να προκηρύξει και να χρηματοδοτήσει επιστημονικό πρόγραμμα για την κατάρτιση προτύπου εκτίμησης του μεγέθους και της δομής του συνολικού πληθυσμού των κορμοράνων βάσει των σημερινών στοιχείων για τον αναπαραγωγικό πληθυσμό, τη γονιμότητα και τη θνησιμότητα·

4. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν δεόντως τη δημιουργία των ενδεδειγμένων προϋποθέσεων για τη διμερή και πολυμερή ανταλλαγή σε επιστημονικό και διοικητικό επίπεδο τόσο εντός ΕΕ όσο και με τρίτες χώρες και να προσδιορίζουν την προέλευση των ερευνών, των ανακοινώσεων, των εισηγήσεων και των δημοσιεύσεων και ιδίως των στατιστικών δεδομένων, κατά τρόπο ώστε να διαπιστώνεται σαφώς εάν προέρχονται από επιστημονικές, ή επίσημες πηγές ή από συλλογικούς φορείς, ιδίως δε από ενώσεις προστασίας της φύσης και των πτηνών·

5. καλεί την Επιτροπή να διενεργήσει συγκριτικό έλεγχο των αλληλοσυγκρουόμενων συμπερασμάτων του Redcafe, αφενός, και των FRAP και EIFAC, αφετέρου, όσον αφορά το σχέδιο διαχείρισης των κορμοράνων·

6. καλεί την Επιτροπή να συστήσει ομάδα εργασίας, η σύνθεση της οποίας θα σταθμίζει τα θιγόμενα συμφέροντα των ενδιαφερομένων, με τη δεσμευτική εντολή να πραγματοποιήσει σε ένα έτος συστηματική ανάλυση κόστους-οφέλους των πιθανών μέτρων σε επίπεδο κρατών μελών για τη διαχείριση των κορμοράνων, να αξιολογήσει σύμφωνα με λογικά και επιστημονικά κριτήρια εάν είναι εύλογα και να διατυπώσει σύσταση·

7. καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει σχέδιο διαχείρισης των αποθεμάτων κορμοράνων πολλών σταδίων και ευρωπαϊκού συντονισμού, το οποίο θα ενσωματώνει μακροπρόθεσμα τους πληθυσμούς κορμοράνων στο τοπίο χωρίς να διακυβεύονται οι στόχοι της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών και του Natura 2000 όσον αφορά τα είδη ψαριών και τα υδάτινα οικοσυστήματα·

8. καλεί επιτακτικά την Επιτροπή, με γνώμονα τη βελτίωση της νομικής ασφάλειας, να ορίσει αμέσως και σαφώς την έννοια της «σοβαρής ζημίας» του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο α, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών, προκειμένου να δίδεται ενιαία ερμηνεία·

9. καλεί επίσης την Επιτροπή να παράσχει γενικότερη καθοδήγηση σχετικά με τη φύση των επιτρεπομένων παρεκκλίσεων δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 1, της οδηγίας περί προστασίας των πτηνών, καθώς και περαιτέρω αποσαφηνίσεις της ορολογίας, εφόσον ενδέχεται να υπάρχει αμφισημία·

10. καλεί επιτακτικά την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη βιώσιμη διαχείριση των πληθυσμών κορμοράνων με την ενίσχυση του συντονισμού, της συνεργασίας και της επικοινωνίας σε επιστημονικό και διοικητικό επίπεδο, και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την κατάρτιση πανευρωπαϊκού σχεδίου διαχείρισης των αποθεμάτων κορμοράνων·

11. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει όλα τα διαθέσιμα νομικά μέσα για τη μείωση των δυσμενών επιπτώσεων των πληθυσμών κορμοράνων στην αλιεία και στην υδατοκαλλιέργεια, και να λάβει υπόψη κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρωτοβουλίας της για την προώθηση της υδατοκαλλιέργειας στην Ευρώπη τις θετικές επιπτώσεις ενός πανευρωπαϊκού σχεδίου διαχείρισης των πληθυσμών κορμοράνων, και να παρουσιάσει ενδεχομένως στο πλαίσιο αυτό προτάσεις για την επίλυση των προβλημάτων που αφορούν τους κορμοράνους·

12. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαθέσουν τους πόρους του κοινοτικού προϋπολογισμού για τη συγκέντρωση στοιχείων για τον τομέα της αλιείας, και ιδίως της θέσης του προϋπολογισμού 11 07 02: Στήριξη της διαχείρισης των αλιευτικών πόρων (βελτίωση επιστημονικών συμβουλών), καθώς και για έρευνες, αναλύσεις και προβλέψεις σχετικά με τους πληθυσμούς κορμοράνων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προετοιμασία για τη μελλοντική τακτική παρακολούθηση αυτών των ειδών·

13. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 358 της 31.12.2002, σ. 59.

(2) ΕΕ L 103 της 25.4.1979, σ. 1.

(3) ΕΕ C 65 της 4.3.1996, σ. 158.

(4) ΕΕ L 206 της 22.7.1992, σ. 7.

(5) ΕΕ L 248 της 22.9.2007, σ. 17.

(6) Το Redcafe (Reducing the Conflict between Cormorants and Fisheries on a Pan-European Scale) είναι πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή στο 5ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη και ολοκληρώθηκε το 2005.

(7) Το FRAP (Framework for Biodiversity Reconciliation Action Plans) είναι πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή στο 5ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη και ολοκληρώθηκε το 2006.

(8) Η EIFAC (Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Επιτροπή Αλιείας Εσωτερικών Υδάτων) είναι συμβουλευτικό περιφερειακό όργανο του FAO για την αλιεία που ασχολείται με την εσωτερική αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια.

(9) Βλ. http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/carnivores/index_en.htm