EL    EL EL 
EL    EL  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 8.3.2011 
SEC(2011) 289 τελικό  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ   
  
Συνοδευτικό  έγγραφο  στην  
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
 
Χάρτης  πορείας  για τη µετάβαση  σε µία οικονο µία χαµηλών  ανθρακούχων
 εκπο µπών το 
2050  
 
{COM(2011) 112 τελικό } 
{SEC(2011) 287 τελικό } 
{SEC(2011) 288 τελικό } 
 
 
EL 2   EL 1. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
(1) Για να αποφευχθούν  επικίνδυνες  επιπτώσεις , η Ευρωπαϊκή  Ένωση  έχει ως δηλω µένο 
στόχο  να περιοριστεί  η αύξηση  της θερµοκρασίας  στην  επιφάνεια  του πλανήτη  σε 2ºC 
στο πλαίσιο  της παγκόσ µιας αλλαγής  του κλίµατος. Η συµφωνία  της Κοπεγχάγης  
περιλα µβάνει  αναφορά  στον  εν λόγω  στόχο . Ο στόχος  αυτός  έχει επίσης  επιβεβαιωθεί  
στο πλαίσιο  της UNFCCC ( Σύµβαση  Πλαίσιο  των Ηνωµένων  Εθνών  για την Αλλαγή  
του Κλίµατος) µε την απόφαση  της 16ης συνόδου  της ∆ιάσκεψης  των Συµβαλλο µένων  
Μερών  της. 
(2) Η ∆ιακυβερνητική  Επιτροπή  για την Αλλαγή  του Κλίµατος (IPCC), ανέφερε  το 2007 
ότι από τα υφιστά µενα επιστη µονικά  δεδοµένα προκύπτει  ότι οι αναπτυγ µένες χώρες  
θα πρέπει  να θεσπίσουν  στόχο  µείωσης  των αερίων  του θερµοκηπίου  (GHG) σε 
επίπεδα  κατά  80 µε 95% χαµηλότερα  των εκπο µπών του 1990 µέχρι το 2050 ώστε  να 
περιοριστεί  η παγκόσ µια αλλαγή  του κλίµατος σε µία αύξηση  θερµοκρασιών  2ºC 
συγκριτικά  µε τα προβιο µηχανικά  επίπεδα . Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  και το 
Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  ενέκριναν  τον ως άνω ως στόχο  της ΕΕ, στο πλαίσιο  των 
µειώσεων  που η IPCC θεωρεί  αναγκαίες  για το σύνολο  των αναπτυγ µένων  χωρών . 
(3) Στην  ΕΕ συνολικά  σηµειώθηκε  µείωση  των εκπο µπών του θερµοκηπίου , δίχως  να 
λαµβάνονται  υπόψη  η χρήση  γης, η αλλαγή  χρήσης  γης και τα δάση  – (LULUCF) 
κατά  τη διάρκεια  των δύο τελευταίων  δεκαετιών . Για το 2009 ο ΕΟΠ  εκτιµά ότι οι 
εκπο µπές µειώθηκαν  περαιτέρω  σε 17% κάτω  από τα επίπεδα  του 1990. Εάν 
συνυπολογισθεί  η αεροπορία  η εν λόγω  µείωση  ανέρχεται  περίπου  σε 16% κάτω  από 
τα επίπεδα  του 1990. Εν µέρει το συγκεκρι µένο φαινό µενο οφείλεται  στις επιπτώσεις  
της οικονο µικής κρίσης  του 2009. 
(4) Σήµερα περίπου  το 55% της πρωτογενούς  ενέργειας  στην  Ευρώπη  είναι  εισαγό µενο. 
Το ποσοστό  αυτό , εάν µειωθεί  η παραγωγή  πετρελαίου  και φυσικού  αερίου  στη 
Βόρεια  Θάλασσα  και ακόµη και εάν εφαρ µοστεί  πλήρως  η δέσµη µέτρων  για το κλίµα 
και την ενέργεια , αναµένεται  να αυξηθεί  σε 57% έως το 2030. Μολονότι  η ενεργειακή  
εξάρτηση  καθεαυτή  δεν συνιστά  οικονο µικό πρόβλη µα, θα πρέπει  να αποδοθεί  η 
δέουσα  προσοχή  σε πολλές  εξελίξεις  στον  τοµέα της ενέργειας . Κατ' αρχήν  από τις 
παρατηρού µενες τάσεις  προκύπτει  συνεχιζό µενη αύξηση  της ζήτησης  για πετρέλαιο  
και φυσικό  αέριο  από τις αναδυό µενες οικονο µίες. ∆εύτερον  οι επενδύσεις  που 
πραγ µατοποιούνται  στον  τοµέα της προσφοράς  δεν ευθυγρα µµίζονται  προς  την 
αύξηση  της ζήτησης . Ο ∆ιεθνής  Οργανισ µός Ενέργειας  εκτιµά ότι µέχρι το 2035 
περίπου  το 75% της συµβατικής  παραγωγής  αργού  πετρελαίου  θα πρέπει  να 
προέρχεται  από κοιτάσ µατα τα οποία  θα πρέπει  να βρεθούν  ή να αναπτυχθούν . Τρίτον  
τα παγκόσ µια αποθέ µατα συχνά  εντοπίζονται  σε γεωπολιτικά  ασταθείς  περιοχές  και 
ανήκουν  σε κρατικές  επιχειρήσεις  που δεν αντιδρούν  πάντα  δεόντως  στις δυνά µεις της 
αγοράς . Ως εκ τούτου  η ευρωπαϊκή  οικονο µία θα συνεχίσει  να εκτίθεται  σε σοβαρούς  
κινδύνους  που συνδέονται  µε τις τιµές της ενέργειας , ιδίως  στον  τοµέα των 
µεταφορών  που εξαρτάται  από το πετρέλαιο  σε ποσοστό  υψηλότερο  του 90%. Ο 
χάρτης  πορείας  εξετάζει  κατά  συνέπεια  ενεργειακές  εξελίξεις  και συνέργειες  µε στόχο  
την ενίσχυση  της ενεργειακής  ασφάλειας . 
(5) Η ανάπτυξη  τεχνολογιών  που συνεπάγονται  χαµηλή κατανάλωση  άνθρακα  είναι  
ζωτικής  σηµασίας  για την αειφόρο  ανάπτυξη  και την απασχόληση . Παρε µποδίζεται  εν 
τούτοις  όχι µόνο από τις αδυνα µίες της αγοράς , λόγω  µη συµπερίληψης  των 
EL 3   EL εξωτερικοτήτων  που αφορούν  τα αέρια  του θερµοκηπίου , αλλά  και από προβλή µατα 
σχετικά  γενικότερα  µε την αβεβαιότητα  και τη διάδοση  των γνώσεων , τα οποία  µπορεί  
να οδηγήσουν  σε χαµηλότερες  των βέλτιστων  επενδύσεις  για έρευνα  και ανάπτυξη . 
Επιπλέον  παρατηρείται  πρόβλη µα εµπορευ µατοποίησης  των τεχνολογικών  µέσων  που 
προϋποθέτουν  υψηλής  εντάσεως  κεφαλαιουχικές  επενδύσεις  οι οποίες  
χαρακτηρίζονται  από µακρούς  χρόνους  απόδοσης . Κατ' επέκταση  θα είναι  κρίσι µης 
σηµασίας  να διευκολυνθεί  η ανάπτυξη  τεχνολογιών  που να συνεπάγονται  χαµηλές 
εκπο µπές άνθρακα  και να επιταχυνθεί  η αντίστοιχη  διαδικασία  εκµάθησης  µε την 
κατά  το δυνατόν  αποτελεσ µατικότερη  αξιοποίηση  του αντιστοίχου  κόστους . Αυτό  
αποτελεί  αφενός  µείζονα  πρόκληση  και αφετέρου  ευκαιρία  για τις ευρωπαϊκές  
επιχειρήσεις . Ο τρόπος  µε τον οποίο  η Ευρωπαϊκή  Ένωση  αναπτύσσει  τις πολιτικές  
επίδειξης  και καινοτο µίας ή συνθήκες  πλαισίωσης  που να συµβάλουν  στις 
τεχνολογικές  αλλαγές  και την αποδοχή  εκ µέρους  του κοινού  καθώς  και ο τρόπος  µε 
τον οποίο  ενισχύει  την ανταγωνιστικότητα  ευρέος  φάσµατος καθοριστικής  σηµασίας  
µεταποιητικών  κλάδων  στην  ΕΕ, αποτελούν  ένα από τα βασικά  στοιχεία  που θα 
πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  στον  χάρτη  πορείας  για την ανάπτυξη  µιας οικονο µίας µε 
περιορισ µένες ανθρακούχες  εκπο µπές. 
(6) Η µετάβαση  προς  µία οικονο µία χαµηλών  εκπο µπών άνθρακα  έχει σηµαντικές  
συνέπειες  για την αειφόρο  χρήση  των πόρων , και πέραν  των ενεργειακών , µε 
αποτέλεσ µα να αποδίδεται  ιδιαίτερη  σηµασία στην  αποτελεσ µατική  αξιοποίηση  των 
πόρων  στο πλαίσιο  της «Ευρώπης  2020». Η µείωση  των εκπο µπών αερίων  του 
θερµοκηπίου  από τον τοµέα της ενέργειας  συµπίπτει  µε σοβαρές  µειώσεις  άλλων  
ατµοσφαιρικών  ρύπων  µε συναφή  οφέλη  για την υγεία . Στο χάρτη  πορείας  θα πρέπει  
επίσης  να εξεταστούν  οι βιοµηχανικές  διαδικασίες  παραγωγής , η χρήση  γης, οι 
γεωργικές  και δασοκο µικές πρακτικές  και η σχέση  µε την παραγωγή  και την 
κατανάλωση  ειδών  ανθρώπινης  και ζωϊκής  διατροφής  καθώς  και ινών (ξυλείας , 
χαρτοπολτού  και χαρτιού ) αποδίδοντας  παράλληλα  σηµασία στη διατήρηση  των 
βασικών  υπηρεσιών  οικοσυστή µατος (ποιότητα  του εδάφους , διαθεσι µότητα  νερού , 
βιοποικιλότητα ). 
2. ΣΤΟΧΟΙ  
(7) Ο ειδικός  στόχος  του χάρτη  πορείας  για την ανάπτυξη  µιας οικονο µίας µε χαµηλές 
εκπο µπές άνθρακα  µέχρι το 2050 είναι  να διαµορφωθεί  εικόνα  σχετικά  µε το πώς θα 
πρέπει  να αναπτυχθεί  το πλαίσιο  των πολιτικών  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  κατά  τα 
επόµενα 10 χρόνια  και µετέπειτα  ώστε  (1) να επιτευχθούν  σοβαρότατες  µειώσεις  
εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  σύµφωνα  µε τις επιστη µονικές  γνώσεις  και 
παράλληλα  (2) να µειωθεί  η ευπάθεια  έναντι  πετρελαϊκών  κρίσεων  και άλλων  
ζητηµάτων  σχετικών  µε την ενεργειακή  ασφάλεια  καθώς  και (3) να εξασφαλιστούν  
ευκαιρίες  για αειφόρο  ανάπτυξη  και απασχόληση  (χάρη  στις νέες τεχνολογίες  
χαµηλής  ανάλωσης  άνθρακα ), λαµβάνοντας  δεόντως  υπόψη  ευρύτερα  θέµατα 
αειφορίας  και αποτελεσ µατικής  αξιοποίησης  των πόρων . 
(8) Η παρούσα  εκτίµηση επιπτώσεων  αποσκοπεί  στη διάθεση  πληροφοριών  για τη γενική  
και κατά  τοµείς πορεία , τις αναγκαίες  προϋποτιθέ µενες τεχνολογικές  και διαρθρωτικές  
αλλαγές , τα συνήθη  µοντέλα  επενδύσεων  και κόστους  καθώς  και άλλες  επιπτώσεις , 
συνέργειες  και συµβιβασ µούς που σχετίζονται  µε το ευρύτερο  θεµατολόγιο  της 
βιωσι µότητας  και της αποτελεσ µατικής  αξιοποίησης  των πόρων . Στόχος  είναι  να 
δοθούν  πληροφορίες  για την ανάπτυξη  ενωσιακών , εθνικών  και περιφερειακών  
EL 4   EL πολιτικών  µε στόχο  την αντιµετώπιση  της αλλαγής  του κλίµατος καθώς  και για τους 
υπό εκπόνηση  κατά  τοµείς ειδικούς  χάρτες  πορείας , συµπεριλα µβανο µένων  των 
αντιστοίχων  χαρακτηριστικών  οροσή µων. 
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ΜΕΘΟ∆ΟΛΟΓΙΑΣ  ΚΑΙ  ΣΕΝΑΡΙΟΥ  
(9) Κατά  τη θεώρηση  ενός τόσο  µεγάλου  χρονικού  πλαισίου , είναι  καθοριστικής  
σηµασίας  να ληφθούν  υπόψη  διάφορες  υποθέσεις , αβεβαιότητες  και επιµέρους  
εξελίξεις  µε την πάροδο  του χρόνου . Εποµένως  η εκτίµηση των επιπτώσεων  εξετάζει  
τι θα απαιτηθεί  από την ΕΕ για να επιτύχει  µεγάλες  µειώσεις  εκπο µπών σύµφωνα  µε 
τον στόχο  των 2ºC βάσει  διαφόρων  εναλλακτικών  σεναρίων  («σενάρια  απεξάρτησης  
από τον άνθρακα » αντί για πολιτικές  εναλλακτικές  δυνατότητες ) τα οποία  διαφέρουν  
ως προς  καθοριστικές  παρα µέτρους , όπως  για παράδειγ µα ο τύπος  των παγκοσ µίων 
συνθηκών , οι εξελίξεις  στην  παγκόσ µια αγορά  των ενεργειακών  τιµών και ο βαθµός 
της τεχνολογικής  καινοτο µίας. Τα σενάρια  περιλα µβάνουν  τις τιµές του άνθρακα  ως 
κινητήρια  δύνα µη µιας πολιτικής  αποτελεσ µατικής  αξιοποίησης  των πόρων . 
Συγκρίνοντας  τα αποτελέσ µατα από τα επιµέρους  σενάρια  είναι  δυνατό  να 
καταλήξου µε σε πιο αξιόπιστα  συµπεράσ µατα όσον  αφορά  τον τρόπο  µε τον οποίο  
καθοριστικής  σηµασίας  παρά µετροι  επηρεάζουν  τα αποτελέσ µατα καθώς  και όσον  
αφορά  τον τρόπο  µε τον οποίο  αλληλεπιδρούν  τα διάφορα  µέρη. 
(10) Ο στόχος  για µείωση  µεταξύ  80 και 95% όσον  αφορά  τις αναπτυσσό µενες χώρες , 
όπως  παρουσιάστηκε  από την IPCC στην  4η έκθεση  αξιολόγησης  καλύπτει  τόσο  τις 
εσωτερικές  µειώσεις  όσο και τη χρήση  των διεθνών  πιστωτικών  µορίων . Για να 
εκτιµηθεί η τάξη  µεγέθους  της απαιτού µενης εσωτερικής  µείωσης  στην  ΕΕ µέχρι το 
2050, επιχειρείται  επισκόπηση  των πλέον  πρόσφατων  επιστη µονικών  δεδοµένων  η 
οποία  παρουσιάζεται  από κοινού  µε τις προβλέψεις  του µοντέλου  POLES σύµφωνα  µε 
τον στόχο  του 2ºC, δηλαδή  µε υποδιπλασιασ µό των παγκόσ µιων εκπο µπών µέχρι το 
2050 συγκριτικά  µε το 1990. 
(11) Οι τιµές των ορυκτών  καυσί µων είναι  σηµαντικές  κατά  την αξιολόγηση  των 
επιπτώσεων  της µείωσης  των εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  αλλά  σε µεγάλο  
βαθµό καθορίζονται  από τις παγκόσ µιες αγορές . Επιπλέον  η παγκόσ µια δράση  για την 
αλλαγή  του κλίµατος µπορεί  να επηρεάσει  τις τιµές των ορυκτών  καυσί µων. 
Χρησι µοποιώντας  το παγκόσ µιο µοντέλο  POLES η αλληλεπίδραση  της δράσης  που 
αναλα µβάνεται  για το κλίµα και των τιµών των ορυκτών  καυσί µων αναλύθηκε  µε 3 
σενάρια : 
• Παγκόσ µια κατάσταση  αναφοράς : τι συµβαίνει  όταν δεν αναλα µβάνεται  καµία 
δράση  για το κλίµα έως το 2050. 
• Παγκόσ µια δράση : τι συµβαίνει  όταν αναληφθεί  παγκόσ µια δράση  για τον 
υποδιπλασιασ µό ως προς  το 1990 των εκπο µπών παγκοσ µίως µέχρι το 2050. 
• Αποσπασ µατική  δράση : Η ΕΕ ακολουθεί  στρατηγική  µείωσης  των εκπο µπών του 
άνθρακα  δίχως  να συνοδεύεται  από τις υπόλοιπες  χώρες . Αυτές  συµµορφώνονται  
απλώς  προς  τις ελάχιστες  απαιτήσεις  που έχουν  αναλάβει  µε δεσµεύσεις  βάσει  
της συµφωνίας  της Κοπεγχάγης  για την περίοδο  µέχρι το 2020 και δεν 
πραγ µατοποιούν  πρόσθετες  προσπάθειες  µετά το 2020. 
EL 5   EL Αυτό  το µοντέλο  µελλοντικών  προβολών  επεκτάθηκε  ώστε  να συµπεριλάβει  
προβλέψεις  σχετικά  µε την παγκόσ µια γεωργία  και την αλλαγή  χρήσης  γης 
χρησι µοποιώντας  τα µοντέλα  GLOBIOM και G4M. 
(12) Για τη µοντελοποίηση  της ΕΕ, χρησι µοποιήθηκε  το µοντέλο  ενεργειακού  συστή µατος 
PRIMES σε συνδυασ µό µε το µοντέλο  GAINS για τις προβλέψεις  εκπο µπών της ΕΕ 
που δεν περιέχουν  διοξείδιο  του άνθρακα . Επίσης  αναλύθηκε  στην  κλίµακα της ΕΕ η 
σχέση  µεταξύ  ενέργειας  και LULUCF χρησι µοποιώντας  τα µοντέλα  G4M και 
GLOBIOM. Η αποµάκρυνση  από την ανάλωση  του άνθρακα  έχει ως κινητήρια  
δύνα µη κυρίως  τις τιµές του άνθρακα  λόγω  εκπο µπών που περιέχουν  διοξείδιο  του 
άνθρακα  και εκπο µπών που δεν περιέχουν  διοξείδιο  του άνθρακα . 
(13) Τα σενάρια  για το επίπεδο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  έχουν  ως εξής: 
• Το σενάριο  αναφοράς  αντικατοπτρίζει  την εφαρ µογή και τη συνέχιση  των 
υφιστά µενων  πολιτικών  (δηλαδή  τη δέσµη µέτρων  για το κλίµα και την ενέργεια  
έως το 2020). 
• Μια σειρά  σεναρίων  για αποµάκρυνση  από την κατανάλωση  του άνθρακα  τα 
οποία  αντανακλούν  εσωτερική  µείωση  κατά  80% το 2050 συγκριτικά  προς  το 
1990, εκτός  από το σενάριο  ανάληψης  αποσπασ µατικής  δράσης  σύµφωνα  µε το 
οποίο  λαµβάνονται  συµπληρω µατικά  µέτρα για την προστασία  της διεθνούς  
ανταγωνιστικότητας  των ενεργοβόρων  βιοµηχανιών . 
• Τα σενάρια  µείωσης  της κατανάλωσης  του άνθρακα  διαφοροποιούνται  ανάλογα  
µε τις τιµές των ορυκτών  ενεργειακών  πηγών , σύµφωνα  µε τα αποτελέσ µατα της 
παγκόσ µιας ανάλυσης  του µοντέλου  POLES: 
– σενάρια  που βασίζονται  σε χαµηλές και σχετικά  σταθερές  τιµές ενέργειας  
(προβλέποντας  τιµές πετρελαίου  σε πραγ µατικούς  όρους  για το 2050 περίπου  στα 
70$ 2008/βαρέλι ), τα οποία  ενδέχεται  να λάβουν  χώρα  συνεπεία  παγκόσ µιας 
δράσης . 
– σενάρια  που προβλέπουν  το σταδιακό  διπλασιασ µό της τιµής του πετρελαίου  
(αύξηση  έως και σε 127$ 2008/βαρέλι  το 2050), όπως  και στο σενάριο  αναφοράς , 
που ενδέχεται  να λάβουν  χώρα  σε περίπτωση  ανάληψης  αποσπασ µατικής  δράσης . 
– σενάρια  σε περίπτωση  προσωρινής  πετρελαϊκής  κρίσης  ή συνεχιζό µενων  υψηλών  
ενεργειακών  τιµών από το 2030 (διπλασιασ µός της τιµής του πετρελαίου  έως 
212$ 2008/βαρέλι  το 2030), που υπάρχει  κίνδυνος  να λάβουν  χώρα  σε περίπτωση  
ανάληψης  αποσπασ µατικής  δράσης . 
• Σενάρια  µειωµένης κατανάλωσης  άνθρακα  τα οποία  διαφοροποιούνται  ανάλογα  
µε υποθέσεις  σχετικά  µε τις τεχνολογικές  εξελίξεις : 
– σενάρια  εφαρ µογής αποδοτικών  τεχνολογιών  σε περίπτωση  επιτυχούς  
καθιέρωσης  τεχνολογιών  αποδοτικών  και χαµηλής  κατανάλωσης  ως προς  τον 
άνθρακα   
– σενάρια  «καθυστερη µένης CCS» και «καθυστερη µένου εξηλεκτρισ µού των 
κινητήρων » για την αξιολόγηση  των ευαισθησιών  όσον  αφορά  τη διαθεσι µότητα  
ορισµένων  τεχνολογικών  πορειών . 
EL 6   EL – ανάλυση  ευαισθησίας  σε περίπτωση  καθυστερη µένης ανάληψης  δράσης  για την 
αντιµετώπιση  των κλιµατικών  προβλη µάτων  εφόσον  υποτεθεί  ότι δεν θα 
θεσπιστούν  νέες ή συµπληρω µατικές  κλιµατικές  πολιτικές  πριν το 2030. 
(14) Σε περίπτωση  µελλοντικής  βελτίωσης  των µοντέλων  θα µπορούσαν  να ληφθούν  
υπόψη  οι επιπτώσεις  της αλλαγής  του κλίµατος αυτής  καθαυτής , για παράδειγ µα, στην  
παραγωγή  και την κατανάλωση  γεωργικών  και ενεργειακών  προϊόντων . Η περαιτέρω  
βελτίωση  της µοντελοποίησης  της αποθήκευσης  της ενέργειας  και των έξυπνων  
λύσεων  µέσω διασυνδεδε µένων  δικτύων  θα µπορούσαν  να προβλέψουν  καλύτερα  την 
µελλοντική  ανάπτυξη  της κατανε µηµένης παραγωγής . 
4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ  ΤΗΣ  ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ  ΑΝΑΛΥΣΗΣ  
Παγκόσ µιες προσπάθειες  µείωσης  και συνεισφορά  της ΕΕ 
(15) Από την επισκόπηση  της πλέον  πρόσφατης  επιστη µονικής  βιβλιογραφίας  και των 
µελλοντικών  προβλέψεων  βάσει  του µοντέλου  ΡOLES προκύπτει  ότι η ΕΕ θα πρέπει  
να µειώσει  τις εκπο µπές αερίων  του θερµοκηπίου  στο εσωτερικό  της τουλάχιστον  
κατά  75%, 80% ή ακόµη περισσότερο  µέχρι το 2050, σε σύγκριση  µε το 1990. 
(16) Η ανάληψη  παγκόσ µιας προσπάθειας  για την επίτευξη  του στόχου  των 2°C θα 
σήµαινε ότι και άλλες  ανεπτυγ µένες χώρες  θα ενεργήσουν  µε την ίδια αυστηρότητα  
όπως  η ΕΕ που θα επιτευχθεί  µε ένα µοντέλο  το οποίο  να βασίζεται  στα ίδια σήµατα 
συναρτήσει  των τιµών του άνθρακα . Οι αναδυό µενες χώρες  θα κληθούν  να 
συµπράξουν  σταδιακά , µε βάση  µια προσο µοίωση  η οποία  θα βασίζεται  στη σταδιακή  
ανάπτυξη  της αγοράς  του άνθρακα  θεωρώντας  ότι οι τιµές του θα εξισωθούν  µέχρι το 
2030 στις ανεπτυγ µένες και τις αναδυό µενες χώρες . Αυτό  συνεπάγεται  µείωση  των 
εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  στις αναπτυσσό µενες χώρες  κατά  80% µέχρι το 
2050 συγκριτικά  προς  το έτος αναφοράς , ήτοι εκπο µπές ίσες ή χαµηλότερες  προς  το 
1990. Αφήνεται  να εννοηθεί  ότι σε περίπτωση  παγκόσ µιας δράσης , δεν θα διατεθούν  
χαµηλού  κόστους  διεθνείς  πιστώσεις  ούτε θα υπάρξει  µεγάλης  κλίµακας  αντιστάθ µιση 
που να αποτελεί  εναλλακτική  δυνατότητα  προς  την ανάληψη  εγχώριας  δράσης . Ο 
στόχος  για µείωση  80 µε 95% στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  θα πρέπει  να επιτευχθεί  ως επί 
το πλείστον  εσωτερικά , επίσης  και από άποψη  της αποτελεσ µατικής  αξιοποίησης  του 
κόστους . Οι κατά  κεφαλή  εκπο µπές θα συγκλίνουν  µε την πάροδο  του χρόνου  
διαµορφώνοντας  πολύ  µικρότερες  απόλυτες  διαφορές  µέχρι το 2050, αν και οι κατά  
κεφαλή  εκπο µπές θεωρείται  ότι θα παρα µείνουν  υψηλότερες  στις αναπτυγ µένες 
χώρες . 
Η σύνδεση  της δράσης  για το κλίµα µε τις παγκόσ µιες τιµές των ορυκτών  καυσί µων 
(17) Η ανάλυση  µε το µοντέλο  POLES αποδεικνύει  την αλληλεπίδραση  µεταξύ  της 
παγκόσ µιας δράσης  για την κλιµατική  αλλαγή  και τις µελλοντικές  τιµές των ορυκτών  
καυσί µων. Ενώ οι προβλέψεις  βάσει  του σεναρίου  αναφοράς  προβλέπουν  
διπλασιασ µό περίπου  των τιµών πετρελαίου , οι τιµές αυτές , εάν αναληφθεί  παγκόσ µια 
δράση  για την αντιµετώπιση  της αλλαγής  του κλίµατος, θα παρα µείνουν  περίπου  
σταθερές  το 2050 συγκριτικά  προς  τις σηµερινές . Αυτές  οι σχετικές  µειώσεις  θα 
προκύψουν  από τον περιορισ µό της ενεργειακής  ζήτησης  και την στροφή  προς  τα 
καύσι µα µε χαµηλή περιεκτικότητα  σε άνθρακα . Τελικά  ένας κόσµος στον  οποίο  θα 
έχει αναληφθεί  παγκόσ µια δράση  θα χαρακτηρίζεται  από χαµηλότερες  τιµές για τα 
ορυκτά  καύσι µα και υψηλές  τιµές άνθρακα . 
EL 7   EL (18) Η ανάλυση  δείχνει  ότι σε έναν κόσµο στον  οποίο  θα έχει αναληφθεί  «αποσπασ µατική  
δράση », οι τιµές του πετρελαίου  θα µειωθούν  µόνο κατά  15% ως προς  τα αρχικά  
επίπεδα  αναφοράς . Τα αποτελέσ µατα αυτά  συµβαδίζουν  εν πολλοίς  µε το World 
Energy Outlook 2010 ( παγκόσ µιες προοπτικές  για την ενέργεια  το 2010) του ∆ιεθνούς  
Οργανισ µού Ενεργείας . Από τα δεδοµένα του ∆ΟΕ  προκύπτει  σαφώς  ότι υφίστανται  
κίνδυνοι  για την ενεργειακή  ασφάλεια  οι οποίοι  σχετίζονται  µε το συνδυασ µό της 
αύξησης  της ζήτησης , των δυσχερειών  του εφοδιασ µού και γεωπολιτικούς  κινδύνους  
σε περιοχές  που εξάγουν  πετρέλαιο  και φυσικό  αέριο . 
(19) Οι αλλαγές  στις τιµές των πηγών  ενεργείας  θα έχουν  ως αποτέλεσ µα µεταβολές  στα 
εισοδή µατα των χωρών  που εξάγουν  αυτά  τα αγαθά . Όµως οι εν λόγω  συνέπειες  είναι  
αντιµετωπίσι µες. Τα ετήσια  έσοδα  του ΟΠΕΚ  κατά  τα επόµενα 20 χρόνια  αναµένεται  
να είναι  κατά  πολύ  υψηλότερα  της προηγού µενης εικοσαετίας , ακόµη και αν 
αναληφθεί  παγκόσ µια δράση .  
Η συνολική  συνεισφορά  από τη γεωργία  και τη δασοκο µία και η σχέση  µε τη βιοενέργεια  
(20) Ως µέρος µιας παγκόσ µιας προσπάθειας  που συνάδει  µε την επίτευξη  του στόχου  της 
κατά  µέγιστον  αύξησης  των επιφανειακών  θερµοκρασιών  στον  πλανήτη  κατά  2°C, 
αναλύθηκε  επίσης  η συµβολή  της γεωργίας  και των LULUCF καθώς  και η συσχέτιση  
µε τον ενεργειακό  τοµέα σε παγκόσ µια κλίµακα, λαµβάνοντας  υπόψη : 
(α) την ανάγκη  διαφύλαξης  της επισιτιστικής  ασφάλειας  για τον συνεχώς  
αυξανό µενο παγκόσ µιο ανθρώπινο  πληθυσ µό 
(β) το στόχο  της ΕΕ για µείωση  της παγκόσ µιας αποδάσωσης , ιδίως  στις 
αναπτυσσό µενες χώρες , και οριστική  ανάσχεση  της απώλειας  σε δασοκάλυψη  
έως το 2030 
(γ) τις προσπάθειες  για τη µείωση  των γεωργικών  εκπο µπών 
(δ) την αυξη µένη χρήση  της βιοµάζας για παραγωγή  ενέργειας  σε περίπτωση  
ανάληψης  δράσης  για την αντιµετώπιση  της αλλαγής  του κλίµατος 
(ε) τις διατροφικές  συνήθεις  που θα µπορούσαν  να παρα µείνουν  αµετάβλητες  µε 
στροφή  προς  τρόφι µα που συνεπάγονται  µεγαλύτερη  ανάλωση  άνθρακα  λόγω  
των αυξήσεων  στον  τοµέα της πρόνοιας . 
Από την ανάλυση  αυτή  συνάγεται  το συµπέρασ µα ότι η γεωργία  και η δασοκο µία µπορούν  να 
ανταποκριθούν  στις ως άνω απαιτήσεις  µέχρι το 2050, εφόσον  θεσπιστούν  τα δέοντα  κίνητρα , 
λαµβάνοντας  εντούτοις  υπόψη  ότι θα είναι  καθοριστικής  σηµασίας  η βελτίωση  της 
παραγωγικότητας  σε παγκόσ µιο επίπεδο . Αν οι ως άνω βελτιώσεις  αποδειχθούν  ανέφικτες , θα 
είναι  αδύνατο  να επιτευχθούν  οι προαναφερό µενοι στόχοι  ή η πραγ µάτωσή  τους θα καταστεί  
δυνατή  µόνο µετά από σηµαντικές  αυξήσεις  στις τιµές των τροφί µων. 
Η αντιστροφή  των παρατηρού µενων  τάσεων  για κατανάλωση  τροφί µων που οδηγούν  σε 
µεγαλύτερη  ανάλωση  άνθρακα , θα µπορούσε  επίσης  να συµβάλει  αλλά  αυτό  το ενδεχό µενο 
δεν έχει εξεταστεί . Αλλαγές  στον  τρόπο  ζωής  και τη συµπεριφορά  θα µπορούσαν  να 
αυξήσουν  την πιθανότητα  επίτευξης  των στόχων  για σοβαρή  µείωση  των ανθρακούχων  
εκπο µπών βελτιώνοντας  παράλληλα  την αποτελεσ µατική  αξιοποίηση  του κόστους  στο 
πλαίσιο  της αναλα µβανό µενης δράσης , επειδή  τοιουτοτρόπως  θα αποφευχθούν  ακριβότερες  
επιλογές  µετριασ µού των επιπτώσεων  σε άλλους  τοµείς. Η βιοποικιλότητα  θα είναι  ο τοµέας 
EL 8   EL που θα επωφεληθεί  κατ’ εξοχήν  εάν περιοριστεί  η αλλαγή  του κλίµατος σε αύξηση  
θερµοκρασιών  µέχρι και 2ºC, χάρη  στη διαφύλαξη  των τροπικών  δασών  που έχουν  ιδιαίτερα  
υψηλή  αξία ως προς  τη βιοποικιλότητα . Εντούτοις  επιβάλλεται  να υπάρξει  µέριµνα ώστε  η 
αύξηση  στη γεωργία  και τη δασοκο µία να µην οδηγήσει  σε µείωση  της βιοποικιλότητας , 
µεγαλύτερη  εξάντληση  των υδατίνων  πόρων  ή πρόκληση  άλλων  περιβαλλοντικών  
προβλη µάτων . 
5. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΑΝΑΛΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Συνολικοί  τρόποι  µείωσης  των εκπο µπών στην  ΕΕ καθώς  και τοµεακές  συνεισφορές  
(21) Η ανάλυση  των προβλέψεων  των διαφόρων  σεναρίων  αποµάκρυνσης  από τον 
άνθρακα  στην  ΕΕ δείχνουν  ότι µέχρι το 2050 είναι  τεχνικά  εφικτό  να επιτευχθεί  στην  
Ευρωπαϊκή  Ένωση  εσωτερική  µείωση  κατά  80% συγκριτικά  µε το 1990 
χρησι µοποιώντας  εγνωσ µένης αξίας  τεχνολογίες , εάν δοθεί  σε όλους  τους τοµείς 
αρκετά  ισχυρό  κίνητρο  ως προς  τις τιµές του άνθρακα  (µε φάσµα τιµών από 100 έως 
370 ευρώ  ανά τόνο ισοδυνά µου διοξειδίου  του άνθρακα  CO 2-eq. το 2050). Προς  τούτο  
θα απαιτηθεί  να επιτευχθούν  ουσιαστικές  και συνεχείς  καινοτο µίες στις ήδη 
υφιστά µενες τεχνολογίες  αλλά  θεωρείται  ότι το αποτέλεσ µα αυτό  µπορεί  να 
επιτευχθεί  δίχως  ρηξικέλευθες  τεχνολογικές  λύσεις , όπως  η πυρηνική  σύντηξη , το 
υδρογόνο  και οι κυψέλες  καυσί µου ή ένα ηλεκτρικό  δίκτυο  µε µεγάλης  κλίµακας  
εφαρ µογή της κατανε µηµένης αποθήκευσης  ενέργειας , και χωρίς  µείζονες  αλλαγές  
στον  τρόπο  ζωής  (παραδείγ µατος χάρη  διατροφικές  αλλαγές , ή σοβαρές  αλλαγές  ως 
προς  τις συνήθειες  κατά  τη µετακίνηση ). Ανάλογες  εξελίξεις  θα µπορούσαν  να 
διευκολύνουν  περαιτέρω  την ανάπτυξη  µιας οικονο µίας µε χαµηλή ανάλωση  
άνθρακα , αλλά  δεν συµπεριλήφθηκαν  στην  ανάλυση  λόγω  των αβεβαιοτήτων  που 
αφορούσαν  την τεχνική  και οικονο µική τους σκοπι µότητα  καθώς  και επειδή  ήταν  
δύσκολο  να καλυφθούν  από τα εργαλεία  µοντελοποίησης . 
(22) Παρά  τις σηµαντικές  διακυ µάνσεις  όσον  αφορά  τις τεχνολογικές  υποθέσεις  και τις 
υποθέσεις  για την τιµή των ορυκτών  καυσί µων στα επιµέρους  σενάρια , τα 
αποτελέσ µατα είναι  αξιόπιστα  όσον  αφορά  την ταχύτητα  και το µέγεθος  των 
µειώσεων  των εκπο µπών µε λίγο µεγαλύτερες  παραλλαγές  σε τοµεακό  επίπεδο . 
Μειώσεις  εκπο µπών αερίων  του 
θερµοκηπίου  συγκριτικά  προς  το 19902005 2030 2050 
Σύνολο  -7% -40 µ ε -44% -79 µ ε -82% 
Τοµείς  
Ισχύς  (CO2) -7% -54 µ ε -68% -93 µ ε -99% 
Βιοµηχανία  (CO2) -20% -34 µ ε -40% -83 µ ε -87%1 
Μεταφορές  (συµπεριλα µβανό µενης της 
αεροπορίας  και εξαιρού µενης της 
ναυτιλίας  (CO2) +30% +20 µ ε -9% -54 µ ε -67% 
Μεταφορές  εξαιρού µενης της αεροπορίας  
και της ναυτιλίας  +25% +8 µε -17% -61 µε -74% 
Κατοικίες  και υπηρεσίες  (CO2) -12% -37 µ ε -53% -88 µ ε -91% 
Γεωργία  (εκτός  CO2) -20% -36 µ ε -37% -42 µ ε -49% 
                                                 
1 ∆εν συµπεριλα µβάνονται  στο συγκεκρι µένο σενάριο  τα µέτρα που απαιτούν  µικρότερες  µειώσεις  από 
τις ενεργοβόρες  βιοµηχανίες . 
EL 9   EL Άλλες  εκπο µπές δίχως  CO2 -30% -71,5 µ ε -72,5% -70 µ ε -78% 
 Πηγή : Μοντέλα  PRIMES, GAINS 
(23) Συνολική  µείωση  των εκπο µπών αερίων  θερµοκηπίου  το 2030 κατά  40%, συγκριτικά  
προς  το 1990, εκτός  της περίπτωσης  υψηλών  πετρελαϊκών  τιµών µέχρι το 2030, που 
θα είχε ως αποτέλεσ µα οι αντίστοιχες  µειώσεις  να ανέλθουν  σε 44%. Επιπλέον  
ενδιά µεσα στάδια  στην  πορεία  χαµηλού  κόστους  συνεπάγεται  µειώσεις  περίπου  25% 
µέχρι το 2020 και περίπου  60% έως το 2040. 
(24) Με ισότι µα οικονο µικά κίνητρα  µείωσης  των εκπο µπών σε όλους  τους τοµείς, η 
µεγαλύτερη  συµµετοχή  από τους τοµείς που καλύπτονται  από το σύστη µα εµπορίας  
εκπο µπών της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (ΕTS) θα συνεχίσει  να είναι  οικονο µικά 
αποδοτική . Αναµένεται  να επιτευχθούν  µειώσεις  των εκπο µπών ήδη περίπου  κατά  
45% έως το 2030 και περίπου  κατά  90% έως το 2050 συγκριτικά  προς  το 2005, στους  
τοµείς που καλύπτει  το ΕΤS ενώ οι τοµείς εκτός  ETS θα µειώσουν  τις εκπο µπές τους 
κατά  ποσοστό  ελαφρά  υψηλότερο  του 25% έως το 2030 και περίπου  κατά  70% το 
2050, πάντοτε  συγκριτικά  προς  το 2005.  
(25) Οι υψηλότερες  µειώσεις  θα σηµειωθούν  στον  τοµέα της παραγωγής  ηλεκτρικής  
ενέργειας . Εάν υπάρξουν  παρε µφερή  οικονο µικά κίνητρα  σε όλους  τους τοµείς, ο 
τοµέας αυτός  θα αποµακρυνθεί  από την κατανάλωση  του άνθρακα  γρήγορα  χάρη  στη 
διείσδυση  ευρέος  φάσµατος τεχνολογιών  περιορισ µένης ανάλωσης  άνθρακα  
(διάφορες  τεχνολογίες  ανανεώσι µων µορφών  ενέργειας , πυρηνικής  ενέργειας  και CCS 
µετά το 2020) και χάρη  στην  αποτελεσ µατικότερη  διαχείριση  της ζήτησης , 
επιτυγχάνοντας  συνήθως  µειώσεις  εκπο µπών κατά  πολύ  υψηλότερες  του 60% έως το 
2030. Αναµένεται  ότι ως το 2050 ο τοµέας της παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας  θα 
έχει σχεδόν  απαλλαχθεί  πλήρως  από την ανάλωση  άνθρακα . 
(26) Άνω του µέσου  όρου  συνεισφορά  µέσο- και µακροπρόθεσ µα θα µπορούσε  επίσης  να 
επιτευχθεί  στον  οικιακό  και στον  τριτογενή  τοµέα των υπηρεσιών . Εν προκει µένω 
βασικές  κινητήριες  δυνά µεις για τη µείωση  των εκπο µπών είναι  οι ουσιαστικές  
µειώσεις  της απαιτού µενης θέρµανσης  λόγω  της βελτιω µένης µόνωσης , της 
µεγαλύτερης  χρήσης  ηλεκτρικής  ενέργειας  (που προέρχεται  από πηγές  που 
συνεπάγονται  χαµηλή ανάλωση  άνθρακα ) και των ανανεώσι µων µορφών  ενέργειας  
για τη θέρµανση  των κτιρίων  καθώς  και χάρη  στις ενεργειακά  αποδοτικότερες  
συσκευές . 
(27) Η βιοµηχανία  απεξαρτείται  ελαφρά  λιγότερο  από τον άνθρακα  συγκριτικά  µε το 
σύνολο  της οικονο µίας µεσοπρόθεσ µα. Εντούτοις  αξίζει  να σηµειωθεί  ότι ιδίως  ο 
κλάδος  CCS επιτρέπει  σηµαντικές  επιλογές  για περαιτέρω  µειώσεις , έστω  και 
αργότερα , (µετά το 2030) συγκριτικά  µε τον κλάδο  της ηλεκτροπαραγωγής . 
(28) Οι µεταφορές  και η γεωργία  είναι  οι κύριοι  τοµείς στους  οποίους  δεν επιτυγχάνεται  
µακροπρόθεσ µα πλήρης  απεξάρτηση  από τον άνθρακα . 
(29) Στις µεταφορές  παρατηρείται  αντιστροφή  των αυξητικών  τάσεων  της τελευταίας  
εικοσαετίας . Το 2030 οι εκπο µπές από τις µεταφορές  (οδικές , σιδηροδρο µικές και 
εσωτερικής  ναυσιπλοΐας ) µειώνονται  κάτω  από τα επίπεδα  του 1990 στα περισσότερα  
από τα σενάρια , επιτυγχάνοντας  στην  περίπτωση  του σεναρίου  της χρήσης  
αποτελεσ µατικών  τεχνολογιών  µε τιµές αναφοράς  για τα ορυκτά  καύσι µα -5% και σε 
περίπτωση  χαµηλών  τιµών για τα ορυκτά  καύσι µα -2%. Εντούτοις  το µεγαλύτερο  
EL 10   EL µέρος των µειώσεων  θα επιτευχθεί  µεταξύ  2030 και 2050, προσεγγίζοντας  επίπεδα  
περίπου  -60% για τις µεταφορές2. 
(30) Στη γεωργία  το µοτίβο  είναι  αντίστροφο . Οι µειώσεις  της µεταξύ  σήµερα και 2030 
είναι  σηµαντικές , αλλά  οι εν συνεχεία  δυνατότητες  περαιτέρω  µείωσης  των εκπο µπών 
αερίων  του θερµοκηπίου  µε τεχνικά  µέσα είναι  πιο περιορισ µένες. Όπως  και σε 
άλλους  τοµείς, υπάρχουν  περιθώρια  περαιτέρω  ανάλυσης  όσον  αφορά  τις επιπτώσεις  
της αλλαγής  της συµπεριφοράς  στις εναλλακτικές  δυνατότητες  µετριασ µού των 
εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου . 
(31) Άλλες  εκπο µπές δίχως  CO 2, όπως  το µεθάνιο  από τους υγειονο µικούς  χώρους  ταφής  
αποβλήτων  και οι εκπο µπές βιοµηχανικής  προέλευσης  Ν2Ο, περιορίζονται  επίσης  
γρήγορα  µέχρι το 2030, µε περιορισ µένες περαιτέρω  µειώσεις  εν συνεχεία . Για τις 
εκπο µπές που καλύπτει  το ETS, εκτός  του διοξειδίου  του άνθρακα , οι µειώσεις  αυτές  
παρατηρούνται  ήδη στο σενάριο  αναφοράς  ενώ για τους άλλους  τοµείς, όπως  η 
γεωργία , τα απόβλητα  και τα φθοριούχα  αέρια , θα απαιτηθούν  επιπλέον  δράσεις  πέρα  
των ήδη υφιστά µενων  πολιτικών . 
Κόστος  συστή µατος : οι τιµές του άνθρακα , επενδυτικές  δαπάνες  και κόστος  ορυκτών  
καυσί µων 
(32) Σε όλα τα σενάρια  οι τιµές του άνθρακα  αυξάνουν  από περίπου  50 µε 60 ευρώ  ανά 
τόνο ισοδυνά µου διοξειδίου  του άνθρακα  CO 2-eq: σε 100 µε 370 ευρώ  ανά τόνο 
ισοδυνά µου διοξειδίου  του άνθρακα  CO 2-eq το 2030 (150 µ ε 200 ευρώ  στην  περίπτωση  
των σεναρίων  αποτελεσ µατικής  αξιοποίησης  της τεχνολογίας ) ανάλογα  µε τις 
επιλεγό µενες παρα µέτρους  για την τεχνολογία  και τα ορυκτά  καύσι µα. 
(33) Είναι  αξιοση µείωτο  ότι υπάρχει  σαφής  αντίστροφος  συσχετισ µός µεταξύ  των τιµών 
των ορυκτών  καυσί µων και των τιµών του άνθρακα . Για να επιτευχθεί  η απεξάρτηση , 
υψηλότερες  τιµές ορυκτών  καυσί µων προϋποθέτουν  χαµηλότερες  τιµές άνθρακα . 
Είναι  η λογική  συνέπεια  του γεγονότος  ότι εν γένει  η διαµόρφωση  των τιµών, είτε 
µέσω της τιµής του άνθρακα  είτε µέσω των ενεργειακών  τιµών καθαυτών , αποτελεί  
καθοριστικής  σηµασίας  κινητήρια  δύνα µη για τη µείωση  των εκπο µπών λόγω  της 
επίπτωσής  της στην  ενεργειακή  ζήτηση  και την αποτελεσ µατική  αξιοποίηση  της 
ενέργειας . Το όφελος  από τη διαµόρφωση  της τιµής του άνθρακα  είναι  σαφώς  ότι 
διαµορφώνει  υψηλότερες  τιµές για τις εισροές  και τις διαδικασίες  που προϋποθέτουν  
εντατικότερη  ανάλωση  άνθρακα  και ότι τα έσοδα  ανακυκλώνονται  στην  τοπική  
οικονο µία, ενώ µε τις υψηλές  ενεργειακές  τιµές αυτό  δεν συµβαίνει  πάντοτε , ιδίως  για 
την ΕΕ που βασίζεται  εν πολλοίς  στις εισαγωγές  ορυκτών  καυσί µων. 
(34) Συµπεραίνεται  επίσης  ότι η καθυστερη µένη ανάπτυξη  και εξάπλωση  ορισµένων  
τεχνολογιών  (CCS, ηλεκτροδότηση ), καθώς  και η καθυστερη µένη ανάληψη  δράσης  
για την αντιµετώπιση  της αλλαγής  του κλίµατος (εάν δεν αναληφθεί  δράση  πριν το 
2030) συνεπάγονται  ενδεχο µένως  κατά  πολύ  υψηλότερες  τιµές άνθρακα  και εν γένει  
υψηλότερο  κόστος  και µειωµένη εξοικονό µηση καυσί µων. Αυτό  υπογρα µµίζει την 
καθοριστική  σηµασία: 
                                                 
2 ∆εν περιλα µβάνονται  οι εκπο µπές NOx από τις αεροπορικές  µεταφορές  και οι άλλες  άµεσες επιπτώσεις  
των αεροπορικών  µεταφορών  στο δυνα µικό θέρµανσης  του πλανήτη . 
EL 11   EL • της Ε&Α καθώς  και της έγκαιρης  εξάπλωσης  τεχνολογιών  χαµηλής  ανάλωσης  
άνθρακα  ως µέσων  για τη µείωση  του συνολικού  κόστους  και την αύξηση  της 
αποδοχής  ορισµένων  τεχνολογιών  από το κοινό . 
• της ανάγκης  συνεχών  αλλά  σταδιακών  µειώσεων  µε την πάροδο  του χρόνου , 
ώστε  να αποφευχθεί  το ενδεχό µενο η καθυστερη µένη κάλυψη  υστερήσεων  να 
οδηγήσει  σε µεγάλες  και αιφνίδιες  αυξήσεις  των τιµών του άνθρακα . 
(35) Το πλέον  σηµαντικό  συµπέρασ µα όλων  των σεναρίων  απεξάρτησης  από τον άνθρακα  
είναι  η µαζική  στροφή  από τις δαπάνες  για τα καύσι µα (λειτουργικές  δαπάνες ) στις 
επενδυτικές  δαπάνες  (δαπάνες  κεφαλαίου ). Είναι  σηµαντικό  να σηµειωθεί  ότι από την 
άποψη  της οικονο µίας συνολικά  οι επενδύσεις  αφορούν  ως επί το πλείστον  δαπάνες  
στην  εγχώρια  οικονο µία, που απαιτούν  αυξη µένη προστιθέ µενη αξία και προϊόντα  από 
ευρύ  φάσµα µεταποιητικών  κλάδων  (αυτοκινητοβιο µηχανία , παραγωγή  ηλεκτρικής  
ενέργειας , είδη βιοµηχανικού  εξοπλισ µού και δικτύου , δοµικά υλικά  αποδοτικά  ως 
προς  την ενέργεια , κατασκευαστικός  τοµέας, κλπ) ενώ τα έξοδα  λόγω  καυσί µων ως 
επί το πλείστον  συνεπάγονται  εκροές  κεφαλαίων  προς  τρίτες  χώρες , δεδοµένης της 
µεγάλης  εξάρτησης  της ΕΕ από τις εισαγωγές  ορυκτών  καυσί µων. 
(36) Στην  περίπτωση  των σεναρίων  αποτελεσ µατικής  τεχνολογίας , µέχρι το 2040-2050, οι 
ετήσιες  επενδύσεις  θα είναι  κατά  µέσο 550 δις ευρώ  υψηλότερες  από την περίπτωση  
αναφοράς . Εάν υπολογιστεί  ο µέσος όρος  τους σε αυτή  την περίοδο  των 40 ετών , η 
αύξηση  των επενδυτικών  δαπανών  ανέρχεται  σε 270 δις ευρώ  ετησίως , τόσο  στην  
περίπτωση  ανάληψης  παγκόσ µιας όσο και στην  περίπτωση  ανάληψης  
αποσπασ µατικής  δράσης . 
(37) Η άλλη  πλευρά  της αύξησης  των επενδύσεων  είναι  µια εξίσου  µεγάλη  µείωση  του 
κόστους  των καυσί µων. Σύµφωνα  µε το σενάριο  αναφοράς , το κόστος  των καυσί µων 
αυξάνεται  περαιτέρω  από περίπου  900 δισεκατο µµύρια ευρώ  κατά  µέσο όρο ετησίως  
την περίοδο  2010-2020 σε περίπου  1400 δισεκατο µµύρια ευρώ  για την περίοδο  2040-
2050. Με τις ενεργειακές  τιµές αναφοράς , η απεξάρτηση  από τον άνθρακα  µειώνει  το 
κόστος  των καυσί µων περίπου  κατά  350 δισεκατο µµύρια ευρώ  ετησίως  την περίοδο  
2040-2050. Σε περίπτωση  ανάληψης  παγκόσ µιας δράσης , η µείωση  του κόστους  των 
καυσί µων συγκριτικά  µε τις τιµές αναφοράς  είναι  φυσικά  ακόµη µεγαλύτερη , µε 
εξοικονο µήσεις  που υπερβαίνουν  ελαφρά  τα 600 δισεκατο µµύρια ευρώ  ετησίως  την 
περίοδο  2040-2050, λόγω  των συνδυασ µένων  επιπτώσεων  των εξοικονο µήσεων  στον  
τοµέα των ορυκτών  καυσί µων και των χαµηλότερων  τιµών για τα ορυκτά  καύσι µα. 
Στο σύνολο  αυτής  της περιόδου  των 40 ετών , το µέσο κόστος  των καυσί µων 
µειώνεται  ετησίως  συγκριτικά  προς  τις τιµές αναφοράς  µεταξύ  175 δισεκατο µµυρίων  
ευρώ  (σε περίπτωση  αποσπασ µατικής  δράσης  – µε ενεργειακές  τιµές αναφοράς ) και 
320 δισεκατο µµύριων  ευρώ  (σε περίπτωση  ανάληψης  παγκόσ µιας δράσης  µε χαµηλές 
τιµές ορυκτών  καυσί µων) υπό την προϋπόθεση  ότι δεν θα καθυστερήσει  η εξάπλωση  
της ηλεκτρικής  ενέργειας  στις µεταφορές . 
(38) Μια πετρελαϊκή  κρίση  ή υψηλές  τιµές των ορυκτών  καυσί µων θα αυξήσουν  τις 
απαιτού µενες επενδυτικές  δαπάνες  στο σενάριο  αναφοράς  περίπου  κατά  100 
δισεκατο µµύρια ευρώ  ετησίως . Εντούτοις  δεν υπάρχει  ανάλογη  επίπτωση  στα σενάρια  
απεξάρτησης  από τον άνθρακα . Οι δαπάνες  για τα καύσι µα είναι  ουσιαστικά  
χαµηλότερες  στα σενάρια  απεξάρτησης  από τον άνθρακα  σε συνδυασ µό µε υψηλές  
τιµές για τα ορυκτά  καύσι µα από όσο στην  περίπτωση  αναφοράς  σε συνδυασ µό µε 
υψηλές  τιµές ορυκτών  καυσί µων. Στο σενάριο  που προβλέπει  υψηλές  τιµές ορυκτών  
EL 12   EL καυσί µων οι αυξήσεις  των επενδυτικών  δαπανών  για την ανάληψη  δράσης  σχετικά  µε 
την αντιµετώπιση  της αλλαγής  του κλίµατος αντισταθ µίζονται  από τη µείωση  του 
κόστους  των καυσί µων. 
(39) Η αύξηση  των κεφαλαιουχικών  δαπανών  χαµηλής  κατανάλωσης  άνθρακα  αποτελεί  
σταθερό  χαρακτηριστικό  σε όλους  τους τοµείς (ενέργεια , βιοµηχανία , µεταφορές  και 
δοµηµένο περιβάλλον ) αλλά  σε απόλυτες  τιµές οι µεγαλύτερες  αυξήσεις  των 
επενδύσεων  δεν σηµειώνονται  στον  τοµέα παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας , της 
δηµιουργίας  υποδο µών δικτύου  ή τη βιοµηχανία  αλλά  στις τεχνολογίες  που αφορούν  
τη ζήτηση  στον  τοµέα των µεταφορών  (κυρίως  στα οχήµατα) και στο δοµηµένο 
περιβάλλον  (ενεργειακώς  αποδοτικά  δοµικά υλικά  και κατασκευαστικά  στοιχεία , 
αντλίες  θερµότητας , συσκευές  κλπ). Οι επιχειρη µατικοί  τοµείς που παρέχουν  
ανάλογες  τεχνολογίες  και είδη εξοπλισ µού αναµένεται  ότι θα επωφεληθούν  κατ’ 
εξοχήν  από την απεξάρτηση  από τον άνθρακα . 
(40) Το µέγεθος  και η σύνθεση  των κεφαλαιουχικών  δαπανών  χαµηλού  άνθρακα  κατά  τις 
επόµενες δεκαετίες  θέτει  σοβαρά  ερωτή µατα πολιτικής  όσον  αφορά  πως, ακόµη και 
µε ισχυρά  κίνητρα  για τον άνθρακα , θα ήταν  δυνατόν  να υπερκεραστούν  τα εµπόδια  
της χρηµατοδότησης , ιδιαίτερα  για τους τελικούς  χρήστες  των µεταφορών  και των 
κτηρίων . Θα απαιτηθούν  καινοτό µα χρηµατοδοτικά  και φορολογικά  µέσα, όπως  τα 
προτι µησιακά  δάνεια , οι επιχορηγήσεις  µερικής  αποπληρω µής των επενδύσεων  για 
χαµηλή κατανάλωση  ενέργειας  και οι φορολογικές  εκπτώσεις , µε στόχο  να 
εξασφαλιστούν  οι ιδιωτικές  επενδύσεις  υπέρ  τεχνολογιών  µε χαµηλές εκπο µπές 
άνθρακα . Παράλληλα  µεγαλύτερο  ποσοστό  της περιφερειακής  χρηµατοδότησης  από 
τον προϋπολογισ µό της ΕΕ θα πρέπει  να καταλήξει  σε µέσα άσκησης  πολιτικής  για τη 
µόχλευση  των ιδιωτικών  πόρων . 
Ενεργειακοί  πόροι , ενεργειακή  απόδοση  και ενεργειακή  ασφάλεια  
(41) Στα σενάρια  απεξάρτησης  από τον άνθρακα , η αποτελεσ µατικότερη  αξιοποίηση  των 
ενεργειακών  πόρων  στην  ΕΕ αναµένεται  να βελτιωθεί  ουσιαστικά  εξασφαλίζοντας  
παράλληλα  οφέλη  ως προς  την ενεργειακή  ασφάλεια  ιδίως  λόγω  της χαµηλότερης  
κατανάλωσης  ορυκτών  καυσί µων και της περιστολής  των αντίστοιχων  εισαγωγών . Η 
συνολική  κατανάλωση  πρωτογενούς  ενέργειας  αναµένεται  να µειωθεί  σε 1650 Mtoe 
το 2030 και σε περίπου  1300-1350 Mtoe το 2050 σε σύγκριση  µε τις αντίστοιχες  τιµές 
του 2005 που υπερέβαιναν  τα 1800 Mtoe. Θα χρησι µοποιηθούν  περισσότεροι  
εγχώριοι  ενεργειακοί  πόροι , ιδίως  µάλιστα  ανανεώσι µες µορφές  ενέργειας  και οι 
συνολικές  ενεργειακές  εισαγωγές  θα µειωθούν  κατά  ποσοστό  υψηλότερο  του 50% 
µεταξύ  2005 και 2050. Αρχής  γενοµένης από το 2025, αυτό  θα οδηγήσει  σε πλήρη  
αντιστροφή  της τάσης  για αύξηση  της εξάρτησης  από τις εισαγωγές  καυσί µων µε 
µείωση  σε ποσοστό  µικρότερο  του 35% έως το 2050. Οι πληρω µές για εισαγωγές  
πετρελαίου  θα υποδιπλασιαστούν  ή θα µειωθούν  ακόµη περισσότερο  συγκριτικά  µε 
σήµερα, έως το 2050 περιοριζό µενες περίπου  κατά  80% συγκριτικά  προς  την 
περίπτωση  αναφοράς , ήτοι κατά  ποσό  που θα ισούται  ή θα υπερβαίνει  τα 400 
δισεκατο µµύρια ευρώ . 
(42) Είναι  σηµαντικό  να σηµειωθεί  ότι τα συγκεκρι µένα επίπεδα  µειωµένης κατανάλωσης  
πρωτογενούς  ενέργειας  είναι  ως επί το πλείστον  το αποτέλεσ µα τεχνολογικών  
αλλαγών  στον  τοµέα της ζήτησης  και δεν προέρχονται  από µείωση  των ενεργειακών  
υπηρεσιών : κατά  πρώτον  οφείλονται  σε αποδοτικότερα  κτήρια , θερµαντικά  
συστή µατα και οχήµατα, ενισχύονται  εν συνεχεία  περαιτέρω  µε τον εξηλεκτρισ µό των 
EL 13   EL µεταφορών  και της θέρµανσης , σε συνδυασ µό µε ιδιαζόντως  αποδοτικές  τεχνολογίες  
που αφορούν  τη ζήτηση  (φορτιζό µενα υβριδικά  οχήµατα, ηλεκτρικά  οχήµατα, αντλίες  
θερµότητας ) και µε έναν, ως επί το πλείστον  απεξαρτη µένο από τον άνθρακα , τοµέα 
παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας . 
(43) Η επίτευξη  του στόχου  για ενεργειακές  εξοικονο µήσεις  της τάξης  του 20% το 2020 
επιτρέπει  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  να µειώσει  τις εγχώριες  εκπο µπές κατά  25% ή και 
περισσότερο  µέχρι το 2020. 
(44) Η απεξάρτηση  από τον άνθρακα  θα µειώσει  ουσιαστικά  τους κινδύνους  που 
σχετίζονται  µε την ασφάλεια  στον  τοµέα των ορυκτών  καυσί µων αλλά  ο µεγάλης  
κλίµακας  εξηλεκτρισ µός µε αποκεντρω µένη παραγωγή  συνεπάγεται  και άλλες  
προκλήσεις  και ευκαιρίες . Ο ενεργειακός  χάρτης  πορείας  για το 2050 θα 
αντιµετωπίζει  τα εν λόγω  θέµατα µε περισσότερες  λεπτο µέρειες . 
Ο τοµέας της παραγωγής  της ηλεκτρικής  ενέργειας  
(45) Ενώ η τελική  ζήτηση  ενέργειας  σε όλους  τους τοµείς µειώνεται  σηµαντικά , η 
κατανάλωση  ηλεκτρικής  ενέργειας  συνεχίζει  να αυξάνεται  έως το 2050. Αυτό  είναι  το 
αποτέλεσ µα δύο αντίθετων  τάσεων : 
• Αυξη µένη βελτίωση  της απόδοσης  στην  πλευρά  της ζήτησης  
• Ειδικά  µετά το 2025, αυξανό µενη ζήτηση  στον  τοµέα των µεταφορών  και της 
θέρµανσης , που προκαλείται  από την σε ευρεία  κλίµακα εφαρ µογή 
αποτελεσ µατικών  τεχνολογιών  στην  πλευρά  της ζήτησης  (π.χ. φορτιζό µενα 
υβριδικά  οχήµατα, ηλεκτρικά  οχήµατα, αντλίες  θερµότητας ). 
Ωστόσο  ο ρυθµός της αύξησης  παρα µένει παρό µοιος προς  τις αντίστοιχες  ιστορικές  
τάσεις  της τελευταίας  20ετίας , παρά  το γεγονός  ότι συν το χρόνω  σηµαντικό  µέρος 
του τοµέα των µεταφορών  και της θέρµανσης  στρέφεται  από το πετρέλαιο  και το 
αέριο  στην  ηλεκτρική  ενέργεια . 
(46) Από την πλευρά  της προσφοράς , το µερίδιο  των τεχνολογιών  χαµηλών  εκπο µπών 
άνθρακα  στο µείγµα της ηλεκτρικής  ενέργειας  (ανανεώσι µες µορφές  ενέργειας , 
ορυκτά  καύσι µα + CCS, πυρηνική  ενέργεια ) αυξάνεται  ταχύτατα  από 45% σήµερα σε 
περίπου  60% το 2020 (ως αποτέλεσ µα της πλήρους  εφαρ µογής της δέσµης µέτρων  για 
το κλίµα και την ενέργεια ), σε 75 ως 80% το 2030 και σχεδόν  σε 100% το 2050. 
∆εδο µένου ότι οι τεχνολογίες  παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας  µε χαµηλές εκπο µπές 
άνθρακα  χαρακτηρίζονται  από υψηλότερες  κεφαλαιουχικές  δαπάνες  και χαµηλότερο  
κόστος  καυσί µων, οι επενδυτικές  δαπάνες  παραγωγής  είναι  υψηλές  όπως  και οι 
δαπάνες  για την επέκταση  του δικτύου . Όσο για τους άλλους  τοµείς, το κύριο  πολιτικό  
ζήτηµα είναι  ποιος  είναι  ο καλύτερος  τρόπος  για να καταστούν  δυνατές  οι εν λόγω  
επενδύσεις . 
Μεταφορές  
(47) Η ενεργειακή  απόδοση  είναι  ένας από τους σηµαντικότερους  συντελεστές  της 
απεξάρτησης  των µεταφορών  από τον άνθρακα . Η ανάλυση  αποδεικνύει  ότι µέχρι το 
2025 και παρά  τη συνεχή  αύξηση  των µεταφορικών  υπηρεσιών , η βελτιω µένη 
απόδοση  των οχηµάτων  είναι  ο κύριος  µοχλός  για την αναστροφή  της αυξητικής  
τάσεις  στον  τοµέα των εκπο µπών αερίων  θερµοκηπίου  και είναι  καθοριστικής  
EL 14   EL σηµασίας  για να επιστρέψουν  µέχρι το 2030 στα επίπεδα  του 1990 οι εκπο µπές 
αερίων  θερµοκηπίου  από τις χερσαίες  µεταφορές . Για τα επιβατηγά  αυτοκίνητα , για 
παράδειγ µα, οι εν λόγω  βελτιώσεις  της αποδοτικότητας  υπερβαίνουν  τις ήδη 
υφιστά µενες νοµοθετικές  διατάξεις  για τις εκπο µπές CO 2 και τα αυτοκίνητα  µετά το 
2020, ωθού µενες από τη σταδιακή  επικράτηση  του υβριδισ µού. 
(48) Μολονότι  τα υβριδικά  µοντέλα  είναι  σηµαντικά  από την άποψη  της αυξη µένης 
αποδοτικότητας  έως το 2025, αποτελούν  επίσης  από τεχνολογική  σκοπιά  ουσιαστικό  
βήµα για να καταστεί  δυνατή  η στροφή  προς  την ηλεκτρική  κινητικότητα  (οχήµατα µε 
ηλεκτρικούς  κινητήρες ) µετά το 2025. Για τα επιβατηγά  αυτοκίνητα , πρόκειται  για 
βασική  τεχνολογία  που επιτρέπει  θεαµατικές  µειώσεις  στον  τοµέα των µεταφορών  
µετά το 2030. Για τις αεροπορικές  µεταφορές , και σε µικρότερο  βαθµό, για τα βαρέα  
οχήµατα, τα βιοκαύσι µα θα διαδρα µατίσουν  σηµαντικότερο  ρόλο , κυρίως  µετά το 
2030. 
(49) Για την αεροπορία , τα βιοκαύσι µα θα καταστούν  σηµαντική  τεχνολογία  όσον  αφορά  
τη µείωση  εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  την περίοδο  µετά το 2030. Για τις 
οδικές  µεταφορές  η µεγαλύτερη  αύξηση  βιοκαυσί µων σηµειώνεται  κατά  την περίοδο  
µέχρι το 2020 στο πλαίσιο  των προσπαθειών  για την επίτευξη  του βασικού  στόχου  
ανάλωσης  ενέργειας  κατά  20% από ανανεώσι µες πηγές  και του ειδικότερου  στόχου  
για τη χρήση  ανανεώσι µων µορφών  ενέργειας  στις µεταφορές  κατά  10%. Μετά  το 
2020 και ως το 2050, η απόλυτη  αύξηση  θα συνεχιστεί  αλλά  θα παρα µείνει 
χαµηλότερή  από όσο κατά  την περίοδο  2005-2020, εφόσον  η ηλεκτρική  κινητικότητα  
εξαπλωθεί  επιτυχώς  στην  αγορά . Ειδάλλως  θα πρέπει  να αναβαθ µιστεί  η σηµασία των 
βιοκαυσί µων για να επιτευχθούν  τα ίδια επίπεδα  µειώσεων . Ανάλογες  αυξήσεις  στα 
βιοκαύσι µα θα µπορούσαν  να οδηγήσουν  σε µεγαλύτερες  πιέσεις  για τη χρήση  γης, 
συµπεριλα µβανο µένων  των εκπο µπών από τη χρήση  γης, τη βιοποικιλότητα , τη 
διαχείριση  των υδάτων  και του περιβάλλοντος  γενικότερα , τουλάχιστον  αν υποτεθεί  
ότι θα χρησι µοποιούνται  βιοκαύσι µα που παράγονται  στην  ξηρά . 
(50) Όλα τα σενάρια  προβλέπουν  µικρό αντίκτυπο  για τη συνολική  ζήτηση  των 
µεταφορών . Αυτό  οφείλεται  εν µέρει στο πλαίσιο  της µοντελοποίησης , που εστιάζεται  
στη µείωση  των αερίων  θερµοκηπίου  δίχως  να περιλα µβάνει  συγκεκρι µένες πολιτικές  
µεταφορών  για να καταστεί  αποτελεσ µατικότερο  το σύστη µα µεταφορών , στη στροφή  
προς  άλλα  µέσα µεταφορών  και στη µείωση  των διαφόρων  εξωτερικοτήτων , όπως  η 
κυκλοφοριακή  συµφόρηση  και η ρύπανση  του αέρα , που ενδέχεται  να οδηγήσουν  σε 
πρόσθετα  παράλληλα  οφέλη  όσον  αφορά  τη µείωση  των εκπο µπών. Οι πτυχές  αυτές  
θα εξεταστούν  λεπτο µερέστερα  στην  αξιολόγηση  επιπτώσεων  στη Λευκή  Βίβλο  για 
τις Μεταφορές . 
(51) Η σύγκριση  µεταξύ  διαφορετικών  σεναρίων  δείχνει  ότι υπάρχει  σαφής  σχέση  µεταξύ  
των µειώσεων  των εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  στον  τοµέα των µεταφορών  
και στον  κλάδο  της παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας . Εάν ο τοµέας των µεταφορών  
µειώσει  τις εκπο µπές αερίων  του θερµοκηπίου  περισσότερο  µέσω της ηλεκτρικής  
κινητικότητας , η χρήση  της ηλεκτρικής  ενέργειας  θα αυξηθεί , γεγονός  που θα έχει 
αντίκτυπο  στις εκπο µπές από τον τοµέα της παραγωγής  ηλεκτρικής  ενέργειας . Έτσι  
ακόµη και αν ο τοµέας µεταφορών  δεν περιλα µβάνεται  στο ETS, θα επηρεάσει  µε την 
πάροδο  του χρόνου  όλο και περισσότερο  τις εξελίξεις  στο ETS της ΕΕ.  
Το δοµηµένο περιβάλλον  
EL 15   EL (52) Η θέρµανση  και η ψύξη  (δύο τρίτα ) και η θέρµανση  νερού  και το µαγείρε µα (άνω του 
20%) είναι  οι σηµαντικότεροι  καταναλωτές  ενέργειας  στον  εν λόγω  τοµέα, µε την 
υπόλοιπη  κατανάλωση  να οφείλεται  σε µεγάλο  βαθµό στις φωτιστικές  ανάγκες  και τις 
ηλεκτρικές  συσκευές .  
(53) Οι βασικές  παρατηρού µενες τάσεις  είναι  παρό µοιες µε τις τάσεις  στον  τοµέα των 
µεταφορών . Πρώτον , η συνολική  ζήτηση  ενέργειας  µειώνεται : η αποτελεσ µατικότητα , 
ιδίως  της ενεργειακής  απόδοσης  των κτιρίων , βελτιώνεται  µε την ιδιαίτερη  διάδοση  
της τεχνολογίας  των παθητικών  σπιτιών  και την κατά  πολύ  βελτιω µένη ενεργειακή  
επίδοση  των ήδη υφιστά µενων  κτισµάτων  µε κατάλληλες  ανακαινίσεις . Αυτό  
συνεπάγεται  αρκετά  σηµαντικές  επενδύσεις , οι οποίες  είναι  δυνατό  να ανακτηθούν  µε 
το πέρασ µα του χρόνου  στους  χαµηλότερους  λογαριασ µούς κατανάλωσης  ενέργειας . 
Καθοριστικής  σηµασίας  πολιτικό  ζήτηµα αποτελεί  η υπέρβαση  των αρχικών  
χρηµατοδοτικών  εµποδίων . 
(54) Όπως  και στον  τοµέα των µεταφορών , σηµειώνεται  σηµαντική  στροφή  ως προς  τα 
χρησι µοποιού µενα καύσι µα, από το πετρέλαιο , το φυσικό  αέριο  και τον άνθρακα  στην  
ηλεκτρική  ενέργεια  και τα ανανεώσι µα καύσι µα. Οι αποτελεσ µατικές  αντλίες  
θερµότητας  θα διαδρα µατίσουν  σηµαντικό  ρόλο  καθότι  θα επιτρέψουν  την αύξηση  
της αποτελεσ µατικότητας  των τελικών  χρήσεων  καθώς  και τη µείωση  της έντασης  σε 
άνθρακα  των καυσί µων µε τη χρήση  γεωθερ µικής και ηλεκτρικής  ενέργειας . 
Επιπλέον , το βιοαέριο , η βιοµάζα και η ηλιακή  θέρµανση  αντικαθιστούν  σε σηµαντικό  
βαθµό τα ορυκτά  καύσι µα. 
Βιοµηχανία  
(55) Η αποδοτική  ως προς  το κόστος  συµβολή  των ενεργοβόρων  βιοµηχανιών  στο σενάριο  
που βασίζεται  στην  αποτελεσ µατική  τεχνολογία  θα έχει ως αποτέλεσ µα να µειωθούν  
περίπου  κατά  35% οι εκπο µπές µέχρι το 2030 και κατά  85 µε 90% µέχρι το 2050. 
Αυτές  οι δυνατότητες  είναι  συνδυασ µός της περαιτέρω  µείωσης  της ενεργειακής  
έντασης  και της εφαρ µογής της CCS για το υπόλοιπο  των εκπο µπών διοξειδίου  του 
άνθρακος  από ενεργοβόρες  βιοµηχανικές  δραστηριότητες  (π.χ. εκπο µπές από τις 
παραγωγικές  διαδικασίες  για την παραγωγή  χάλυβα  και τσιµέντου ) από το 2035 και 
µετά. 
(56) Σε περίπτωση  ανάληψης  αποσπασ µατικής  δράσης , προβλέπεται  ότι η ΕΕ θα κληθεί  να 
µειώσει  τις εκπο µπές περισσότερο  από τις υπόλοιπες  χώρες  ενώ ορισµένοι 
βιοµηχανικοί  τοµείς θα επωφεληθούν  από τις επιπλέον  επενδύσεις  σε ευρύ  φάσµα 
τεχνολογιών  χαµηλών  εκπο µπών άνθρακα  και από τη βελτίωση  της 
ανταγωνιστικότητας  λόγω  των πλεονεκτη µάτων  που προσφέρει  η πρωτοβουλία  των 
κινήσεων . 
(57) Παράλληλα  αξιολογήθηκαν  και οι επιπτώσεις  µιας πιο φιλόδοξης  κλιµατικής  
πολιτικής  στις ενεργοβόρες  βιοµηχανίες . Τα αποτελέσ µατα των προηγού µενων  
µακροοικονο µικών  µοντέλων  επανεξετάστηκαν  και διευκρινίστηκαν  µέχρι το 2030. 
Επιβεβαιώθηκε  ότι οι επιπτώσεις  στα επίπεδα  παραγωγής  των ενεργοβόρων  
βιοµηχανικών  κλάδων  ήταν  περιορισ µένες και ότι η δωρεάν  κατανο µή προστατεύει  
τους ενεργοβόρους  βιοµηχανικούς  κλάδους  στο ETS, έστω  και αν η ΕΕ θα εφαρ µόσει 
πιο φιλόδοξους  στόχους  ενώ οι άλλες  περιφέρειες  ανά την υφήλιο  θα έχουν  πιο 
περιορισ µένες φιλοδοξίες . 
EL 16   EL (58) Ωστόσο , για τους ενεργοβόρους  βιοµηχανικούς  κλάδους , οι περιγραφό µενες 
δυνατότητες  µείωσης  µετά το 2035 προϋποθέτουν  τη σε µεγάλη  κλίµακα καθιέρωση  
της CCS, η οποία  αποτελεί  τεχνολογία  δίχως  άλλα  πραγ µατικά  οφέλη  πέρα  από τη 
µείωση  των αερίων  του θερµοκηπίου  ενώ συνεπάγεται  πρόσθετες  επενδύσεις  και 
υψηλότερο  κόστος  λειτουργίας . 
(59) Κατά  συνέπεια  εξετάστηκε  εναλλακτικό  σενάριο  σύµφωνα  µε το οποίο  οι 
ενεργοβόροι  βιοµηχανικοί  κλάδοι  θα υπόκεινται  σε χαµηλότερες  απαιτήσεις  όσον  
αφορά  τη µείωση  των εκπο µπών, οι βιοµηχανικές  εκπο µπές θα κυµαίνονται  σε 
βιοµηχανικά  επίπεδα  πολύ  πλησιέστερα  προς  τα αποτελέσ µατα του σεναρίου  
αναφοράς , που δεν θα επιτυγχάνουν  µείωση  κατά  -86% µέχρι το 2050 αλλά  µείωση  
περίπου  50%, κυρίως  εφόσον  η CCS δεν καταστεί  κυρίαρχη  τεχνολογία  για 
διαδικασίες  που συνδέονται  µε τις εκπο µπές. Σε ένα τέτοιο  σενάριο , οι ενεργοβόροι  
κλάδοι  της βιοµηχανίας  δεν θα χρειαστεί  να ανταπεξέλθουν  στο πρόσθετο  κόστος  που 
συνεπάγεται  η επιβολή  της CCS, που ειδάλλως  θα υπερέβαινε  τα 10 δις € ετησίως  
κατά  την τελευταία  δεκαετία . 
Γεωργικές  και άλλες  εκπο µπές δίχως  διοξείδιο  του άνθρακα  
(60) Από το 1990 έως το 2005, οι εκπο µπές που δεν περιείχαν  διοξείδιο  του άνθρακα  
µειώθηκαν  κατά  ένα τέταρτο , ήτοι πολύ  πιο γρήγορα  από τις εκπο µπές του διοξειδίου  
του άνθρακα . Σήµερα, οι γεωργικές  εκπο µπές (N 2O και µεθάνιο ) αντιπροσωπεύουν  
ποσοστό  µεγαλύτερο  του 50% των συνολικών  εκπο µπών δίχως  διοξείδιο  του 
άνθρακα . 
(61) Οι εκπο µπές δίχως  διοξείδιο  του άνθρακα  από τη γεωργία  δεν αναµένεται  να 
µειωθούν  σηµαντικά , ιδίως  πριν από το 2030. Οι κύριοι  λόγοι  είναι  οι µειώσεις  των 
εκπο µπών N2O στους  βιοµηχανικούς  τοµείς που καλύπτει  το ETS, η µείωση  των 
εκπο µπών µεθανίου  λόγω  της πλήρους  εφαρ µογής της οδηγίας  για την υγειονο µική 
ταφή  των αποβλήτων3, καθώς  και η µείωση  των εκπο µπών µεθανίου  στον  τοµέα της 
εξόρυξης , της ενέργειας  και της βιοµηχανίας . 
(62) Εάν αναληφθούν  πρόσθετες  δράσεις  οι γεωργικές  εκπο µπές µπορούν  να συνεχίσουν  
να µειώνονται  µέχρι το 2030, αλλά  η εν λόγω  τάση  θα µειωθεί  µετά από αυτό  το έτος. 
Με επίπεδα  εκπο µπών περίπου  330 εκατ. τόνων  το 2050, ήτοι κατά  ένα τρίτο  
χαµηλότερες  από το 2005, η γεωργία  αντιπροσωπεύει  περίπου  το ένα τρίτο  των 
υπόλοιπων  συνολικών  εκπο µπών στην  ΕΕ το 2050, τριπλασιάζοντας  το µερίδιό  της ως 
προς  το 2005. Αυτό  υπογρα µµίζει το σηµαντικό  ρόλο  της γεωργίας  για την επίτευξη  
της απεξάρτησης  από τον άνθρακα . Εάν οι εκπο µπές δεν συνεχίσουν  να µειώνονται  
κατά  ένα τρίτο  µέχρι το 2050 συγκριτικά  προς  το 2005, άλλοι  τοµείς θα κληθούν  να 
πράξουν  ακόµη περισσότερα . 
(63) Ταυτόχρονα , αυξάνεται  η παγκόσ µια ζήτηση  τροφί µων και σηµειώνεται  στροφή  προς  
διαιτολογικές  συνήθειες  που συνεπάγονται  έντονη  ανάλωση  άνθρακα . Η ανάλυση  
καταδεικνύει  σαφώς  ότι υπάρχουν  όρια στη µείωση  των γεωργικών  εκπο µπών. 
∆υνητικά  σηµαντικό  στοιχείο  που δεν περιλα µβάνεται  στην  ποσοτική  αξιολόγηση  
είναι  οι πιθανές  επιπτώσεις  των αλλαγών  της συµπεριφοράς  που θα µπορούσαν  να 
οδηγήσουν  σε αντιστροφή  των παρατηρού µενων  τάσεων  υπέρ  διατροφικών  
συνηθειών  που συνεπάγονται  χαµηλότερη  κατανάλωση  άνθρακα . Μακροπρόθεσ µα, η 
                                                 
3 Κανονισ µός και οδηγία  για τα φθοριούχα  αέρα  των κινητών  συστη µάτων  κλιµατισµού σε οχήµατα. 
EL 17   EL στροφή  προς  µια υγιεινότερη  διατροφή  θα µπορούσε  να οδηγήσει  σε σηµαντική  
µείωση  των εκπο µπών µεθανίου  και οξειδίων  του αζώτου  και να έχει θετικό  αντίκτυπο  
στις απαιτήσεις  για τη χρήση  γης. 
Χρήση  γης, αλλαγή  χρήσεων  γης και δασοκο µία 
(64) Η ενέργεια  από βιοµάζα θα αποτελέσει  σηµαντικό  στοιχείο  της αύξησης  των 
ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  κατά  τις επόµενες δεκαετίες . Στην  περίπτωση  του 
σεναρίου  αναφοράς  υποτίθεται  ότι διπλασιάζεται  κατά  το µάλλον  ή ήττον  η παραγωγή  
βιοενέργειας  µεταξύ  2010 και 2050. Στην  περίπτωση  της απεξάρτησης  από τον 
άνθρακα  υποτίθεται  ότι η παραγωγή  βιοενέργειας  υπερτριπλασιάζεται  κατά  τη 
διάρκεια  της εν λόγω  περιόδου . Η αύξηση  της προµήθειας  βιοενέργειας  προέρχεται  
κυρίως  από την αύξηση  της παραγωγής  βιοκαυσί µων από γεωργικές  καλλιέργειες  
καθώς  και τη µεγαλύτερη  αξιοποίηση  των γεωργικών  υπολει µµάτων , της ξυλώδους  
βιοµάζας και των απορρι µµάτων . 
(65) Η αύξηση  της βιοενεργειακής  ζήτησης  θα έχει επιπτώσεις  στον  τρόπο  µε τον οποίο  
χρησι µοποιείται  η γη στην  ΕΕ, που σε κάποιο  βαθµό ανταγωνίζεται  τις άλλες  χρήσεις , 
όπως  η παραγωγή  τροφί µων και ζωοτροφών , χάρτη  και ξυλείας . Επιπλέον , η ίδια η 
παραγωγή  θα µπορούσε  να είχε αντίκτυπο  στις εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου  της ΕΕ 
µεταβάλλοντας  (1) τους απαιτού µενους  συντελεστές  παραγωγής  στη γεωργία  κατά  
τρόπο  που θα προκαλούσε  αύξηση  των εκπο µπών (π.χ. µε την αυξη µένη χρήση  
γεωργικών  λιπασ µάτων ), (2) την χρήση  της γης που θα µπορούσε  να οδηγήσει  σε 
καθαρά  αύξηση  των εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  (π.χ. µε τη µεταβολή  των 
ρυθµών αποδάσωσης  ή αναδάσωσης  ή τη µετατροπή  λειµώνων  σε καλλιεργήσι µες 
εκτάσεις ) και (3) τις πρακτικές  δασικής  διαχείρισης  που θα µπορούσαν  να 
αλλοιώσουν  τις εκπο µπές και τις απορροφήσεις  από τα δάση  που αποτελούν  
αντικεί µενο διαχείρισης  (π.χ. µε τη µεταβολή  των κύκλων  συγκο µιδής). 
(66) Στην  Ευρώπη , η χρήση  γης καθώς  και οι αλλαγές  στη χρήση  γης και της δασοκο µίας 
οδηγούν  σε καθαρή  δέσµευση  του διοξειδίου  του άνθρακα  ιδίως  στα δάση . Συν τω 
χρόνω  αυτή  η διαδικασία  καθαρής  δέσµευσης  αναµένεται  να µειωθεί  σηµαντικά , λόγω  
της ωρίµανσης  των δασών , της αύξησης  της συγκο µιδής για βιοενεργειακούς  λόγους , 
και της παραγωγής  χαρτιού  και ξυλείας . Η µείωση  της αύξησης  της ζήτησης  για 
παρθένο  ξύλο  µε την πάροδο  του χρόνου , για παράδειγ µα µέσω της ανακύκλωσης  των 
οργανικών  αποβλήτων , του χαρτιού  και των προϊόντων  από ξύλο , θα µπορούσε  να 
περιορίσει  την προαναφερό µενη άµβλυνση  της δεσµευτικής  λειτουργίας  µε την 
πάροδο  του χρόνου . 
(67) Οι αβεβαιότητες  είναι  µεγάλες  και οι διασυνδέσεις  µεταξύ  ενέργειας , δασοκο µίας και 
γεωργικού  τοµέα είναι  περίπλοκες  και σε παγκόσ µια κλίµακα. Η ζήτηση  της ΕΕ για 
βιοενέργεια  θα καλυφθεί  εν µέρει από τις εισαγωγές , γεγονός  που θα οδηγήσει  σε 
µείωση  των επιπτώσεων  στην  ΕΕ αλλά  θα επιβαρύνει  περισσότερες  τρίτες  χώρες . 
Είναι  σαφές  ότι το θέµα αυτό  απαιτεί  περαιτέρω  προσεκτική  εξέταση . Θα ήταν  
ιδιαίτερα  σηµαντικό  να εξασφαλιστεί  ότι οι αυξήσεις  της παραγωγικότητας  στη 
γεωργία  σε ό,τι αφορά  τη βιοενέργεια  µπορούν  να επιτευχθούν  δίχως  ιδιαζόντως  
αρνητικές  επιπτώσεις  σε άλλες  τελικές  χρήσεις  των δασικών  ή γεωργικών  προϊόντων . 
Τέλος  πρέπει  επίσης  να σηµειωθεί  ότι θα απαιτηθεί  περαιτέρω  προσοχή  για τις 
επιπτώσεις  στη βιοποικιλότητα  λόγω  αλλαγών  στις πρακτικές  διαχείρισης . 
Οι επιπτώσεις  στην  απασχόληση  
EL 18   EL (68) Όσον  αφορά  την απασχόληση , οι υποκεί µενες διαρθρωτικές  αλλαγές  αναµένεται  να 
έχουν  µηδενική  ή ελάχιστη  θετική  επίπτωση  στα συνολικά  επίπεδα  απασχόλησης  
(τουλάχιστον  µακροπρόθεσ µα), αλλά  αναµένονται  σηµαντικές  µεταβολές  της 
κατανο µής της απασχόλησης  µεταξύ  ή στο εσωτερικό  των επιµέρους  τοµέων, εφόσον  
εφαρ µοστούν  οι δέουσες  πολιτικές  στην  αγορά  εργασίας . Η ανάπτυξη  των πολιτικών  
θα είναι  σηµαντική  για να εξασφαλιστεί  ότι τα συνολικά  αποτελέσ µατα θα είναι  
θετικά  και θα υπάρξει  στροφή  σε τοµείς και επαγγέλ µατα καινοτό µου χαρακτήρα  και 
µε υψηλό  δυνα µικό ανάπτυξης . Η ανάλυση  κατέδειξε  ότι η αύξηση  των επενδύσεων  
για κεφαλαιοβόρα  αγαθά  (εξοπλισ µός παραγωγής  ενέργειας , ανανεώσι µες µορφές  
ενέργειας , εξοπλισ µός µεταφορών , κτίρια  και δοµικά στοιχεία ,) θα απαιτούσε  αύξηση  
της παραγωγής  από ευρύ  φάσµα µεταποιητικών  τοµέων καθώς  και στον  
κατασκευαστικό  τοµέα. 
(69) Η αλλαγή  του ενεργειακού  συστή µατος, των µεταφορών  και του τοµέα της στέγης , 
που αποτελούν  βασικές  πηγές  των εκπεµπόµενων  αερίων  του θερµοκηπίου , θα 
αυξήσει  τη ζήτηση  για νέες δεξιότητες  και ικανότητες . Αυτό  είναι  ιδιαίτερα  
σηµαντικό  στον  τοµέα της ενέργειας  ως αποτέλεσ µα των µεγάλων  επενδύσεων  και της 
επέκτασης  στους  υποτο µείς των ανανεώσι µων µορφών  ενέργειας  και της διαχείρισης  
της ενέργειας . Κυρίως  χρειάζεται  να αναθεωρηθούν  και να αναβαθ µιστούν  οι 
ικανότητες  των ήδη εργαζο µένων . Αλλά  οι ανάγκες  επανειδίκευσης  δεν περιορίζονται  
µόνο σε τοµείς που χαρακτηρίζονται  από µείωση  ή αύξηση  της ανάπτυξής  τους αλλά  
και σε τοµείς που συµµετέχουν  έµµεσα όπως  ο τραπεζικός . 
(70) Επιπλέον  οι πολιτικές  τιµολόγησης  µπορεί  να επιτρέψουν  την ευφυή  ανακύκλωση  των 
εσόδων , µε αποτέλεσ µα να επωφεληθεί  η απασχόληση  περισσότερο  από τη µείωση  
του κόστους  εργασίας . Η καθιέρωση  πολιτικών  τιµολόγησης , όπως  η δηµοπράτηση  σε 
τοµείς που δεν εκτίθενται  στο διεθνή  ανταγωνισ µό ή τη φορολόγηση  εκτός  του ETS, 
σε συνδυασ µό µε τη µείωση  του κόστους  εργασίας  µέσω της ανακύκλωσης  µπορεί  να 
οδηγήσει  σε καθαρή  αύξηση  της απασχόλησης  κατά  0,7% συγκριτικά  προς  το σενάριο  
αναφοράς , ή σε δηµιουργία  κατά  τι περισσότερο  του 1,5 εκατ. επιπλέον  θέσεων  
εργασίας  µέχρι το 2020. 
Παράλληλα  οφέλη  ως προς  την ποιότητα  του ατµοσφαιρικού  αέρα  
(71) Συνολικά  παρατηρήθηκαν  οφέλη  για την ποιότητα  του αέρα . Κατά  µέσο όρο τα 
επίπεδα  της ατµοσφαιρικής  ρύπανσης  θα µειωθούν  κατά  65% το 2030 σε σύγκριση  µε 
το 2005. Το 2030, το ετήσιο  κόστος  του ελέγχου  των παραδοσιακών  ατµοσφαιρικών  
ρύπων  θα µπορούσε  να είναι  χαµηλότερο  κατά  ποσό  που υπερβαίνει  τα 10 δις €. 
Μέχρι  το 2050 ενδέχεται  να καταστεί  δυνατό  να επιτευχθούν  ετήσιες  εξοικονο µήσεις  
ύψους  50 δις €. Ανάλογες  εξελίξεις  θα µπορούσαν  επίσης  να µειώσουν  τη 
θνησι µότητα , µε αντίστοιχα  οφέλη  περίπου  7 µε 17 δις € ετησίως  το 2030 και 17 µε 38 
δις € το 2050. Επιπλέον , θα µπορούσε  να βελτιωθεί  η δηµόσια υγεία , µε τη µείωση  
του κόστους  της υγειονο µικής περίθαλψης  καθώς  και τη µείωση  των ζηµιών στα 
οικοσυστή µατα, τις καλλιέργειες , τα υλικά  και τα κτίρια . 
(72)