[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Bρυξέλλες, 24.6.2005

COM(2005) 260 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Τελική αξιολόγηση της εφαρμογής του πολυετούς κοινοτικού προγράμματος (1998-2002) παροχής κινήτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη (PROMISE)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Τελική αξιολόγηση της εφαρμογής του πολυετούς κοινοτικού προγράμματος (1998-2002) παροχής κινήτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη (PROMISE)

Εισαγωγή

Η παρούσα ανακοίνωση συντάσσεται σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 4 της απόφασης του Συμβουλίου για το πρόγραμμα PROMISE, όπου αναφέρεται ότι, στο τέλος του προγράμματος, «η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, έκθεση αξιολόγησης των καλύτερων αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν κατά την εφαρμογή των δράσεων του προγράμματος»[1].

Ανατέθηκε έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης στην εταιρία EIM Business Policy and Research υπό την καθοδήγηση διευθύνουσας ομάδας που ορίστηκε από την Επιτροπή. Η τελική έκθεση και η αξιολόγηση δημοσιεύθηκαν το Φεβρουάριο του 2004 και παρουσιάστηκαν στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος που διαδέχθηκε το PROMISE, τον Ιούλιο του 2004.[2]

Γενικός στόχος της εν λόγω τελικής αξιολόγησης ήταν:

1. η εξέταση των επιδόσεων του προγράμματος PROMISE αναφορικά με τους στόχους προγράμματος,

2. η αξιολόγηση του αντίκτυπου του προγράμματος για την ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας,

3. η υποβολή συστάσεων για το διάδοχο του PROMISE πρόγραμμα.

Ιστορικό

Το «πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα παροχής κινήτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη» (PROMISE) εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 30 Μαρτίου 1998. Το πρόγραμμα κάλυπτε πενταετή χρονική περίοδο, από τον Ιανουάριο 1998 έως τον Δεκέμβριο 2002, με συνολικό προϋπολογισμό ύψους 25 εκατ. ευρώ. Συστήθηκε με σκοπό την προώθηση συνεκτικής προσέγγισης στην κοινωνία της πληροφορίας, με την οποία θα συνέβαλε στην επίτευξη ωφελημάτων όπως: α) δημόσιες υπηρεσίες αποτελεσματικότερες, διαφανέστερες και με καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες, β) αποτελεσματικότερη διαχείριση και ανταγωνιστικότερες εταιρείες με καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες, πελάτες και προμηθευτές, γ) περισσότερες ευκαιρίες για τους ευρωπαϊκούς φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών, δ) νέες ευκαιρίες για τη διαμόρφωση της ταυτότητας των περιφερειών με παράλληλη ελαχιστοποίηση των γεωγραφικών μειονεκτημάτων.

Τον Ιούνιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε νέα προσέγγιση στην κοινωνία της πληροφορίας, με τη μορφή του σχεδίου δράσης eEurope 2002. Το πρόγραμμα PROMISE αναπροσανατολίστηκε για την υποστήριξη της νέας στρατηγικής, καθώς επίσης και σε ανταπόκριση στα ευρήματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος, που είχε παρουσιαστεί στην Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2000[3] Προσαρμόστηκε ιδιαίτερα στις ανάγκες της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού (OMC) που προτείνεται στο σχέδιο δράσης, και η οποία αποδίδει μεγαλύτερη σημασία στη συγκριτική αξιολόγηση .

Στόχοι και υλοποιηση

Οι στόχοι του προγράμματος υλοποιήθηκαν στις ακόλουθες φάσεις:

Πρώτη φάση (1998/1999)

Κατά την πρώτη φάση, το πρόγραμμα ακολούθησε πιστά τους στόχους, όπως ήταν διατυπωμένοι στη νομική βάση:

- Ευαισθητοποίηση του κοινού και κατανόηση του δυναμικού της κοινωνίας της πληροφορίας. Περιλαμβάνονται δραστηριότητες, όπως η ημέρα της ευρωπαϊκής κοινωνίας της πληροφορίας, υποστήριξη στο φόρουμ της κοινωνίας της πληροφορίας και προώθηση της ΚτΠ στα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Το γραφείο έργων για την κοινωνία της πληροφορίας (ISPO) εξασφάλισε δικτυακή υπηρεσία και γραφείο τεχνικής αρωγής, καθώς και ενημερωτικά φυλλάδια, δελτία, τρίπτυχα. Παρασχέθηκαν επίσης επιχορηγήσεις για τη συνέχιση απονομής βραβείων, διοργάνωσης σεμιναρίων και διασκέψεων.

- Βελτιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών οφελών από την κοινωνία της πληροφορίας στην Ευρώπη· η προσπάθεια επικεντρώθηκε σε μελέτες για την ανάλυση εν εξελίξει δραστηριοτήτων στα κράτη μέλη, καθώς και στη διάδοση περιπτώσεων ορθής πρακτικής μέσω συναντήσεων εργασίας. Διεξήχθησαν έρευνες για λογαριασμό της ευρωπαϊκής απογραφής έργων της κοινωνίας της πληροφορίας (ESIS), πραγματοποιήθηκαν έρευνες κοινής γνώμης από το Ευρωβαρόμετρο και δρομολογήθηκαν μελέτες για την υποστήριξη του φόρουμ της ΚτΠ.

- Βελτίωση του ρόλου και της προβολής της Ευρώπης στο πλαίσιο της παγκόσμιας διάστασης της ΚτΠ. Οι δραστηριότητες εστιάστηκαν στην υποστήριξη του διαλόγου που στοχεύει στη διευκόλυνση της ανταλλαγής απόψεων, καθώς και σε εμπειρίες, κυρίως με τις χώρες προσχώρησης και τις χώρες της Μεσογείου (δηλ. στην πρωτοβουλία EUMEDIS, στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA).

Η μετάβαση (2000)

Το 2000 άρχισε το σχέδιο δράσης eEurope 2002, με τρεις κύριους στόχους:

- φτηνότερο, ταχύτερο και ασφαλές ίντερνετ

- επένδυση σε άτομα και σε δεξιότητες

- ενθάρρυνση της χρήσης του ίντερνετ.

Το πρόγραμμα PROMISE αναγνωρίστηκε ως μέσο για την υποστήριξη του σχεδίου δράσης eEurope Action Plan, και το 2000 επανεστιάστηκαν οι δραστηριότητές του, με την περικοπή ορισμένων από αυτές. Η ευαισθητοποίηση κατευθύνθηκε αρχικά στην προώθηση της ΚτΠ μέσω του δικτυακού τόπου. Η βελτιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών οφελών αναπροσανατολίστηκε προς την κατεύθυνση των αναλυτών και της υποστήριξης του φόρουμ της ΚτΠ. Συνεχίστηκε, δηλαδή, η δραστηριότητα της ESIS, με τελική επανεστίασή της στο σχέδιο δράσης eEurope+ 2003 και στην EUMEDIS.[4] Οι έρευνες του Ευρωβαρόμετρου συγκεντρώθηκαν στη συλλογή συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων για την υποστήριξη της υλοποίησης του σχέδιο δράσης eEurope. Η παγκόσμια διάσταση συνεχίστηκε με χωριστό προϋπολογισμό, έως την ολοκλήρωση των εν εξελίξει εργασιών.

Δεύτερη φάση (2001-2002)

Στη δεύτερη φάση, οι υπάλληλοι στόχοι ανασχεδιάστηκαν σε νέα δέσμη. Ο νέος σχεδιασμός ευθυγραμμιζόταν με τις ανάγκες του σχεδίου δράσης eEurope :

- Η συγκριτική αξιολόγηση αφορούσε έρευνες δέσμη 23 δεικτών, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο για την παρακολούθηση του σχεδίου δράσης eEurope 2002, καθώς και μελέτες ποιοτικών επιδόσεων για την παρακολούθηση νέων εξελίξεων στηνΚτΠ. Τα αποτελέσματα των συγκριτικών αξιολογήσεων δημοσιεύονταν τακτικά στον παγκόσμιο ιστό παρέχοντας έγκαιρα συγκριτικά δεδομένα σχετικά με την πρόοδο σε καίρια πεδία, όπως διείσδυση του ίντερνετ στον γενικό πληθυσμό, το εργατικό δυναμικό και την εκπαίδευση, ασφάλεια δικτύων, υγεία, κυβερνητικές υπηρεσίες.

- Η αναγνώριση και διάδοση ορθής πρακτικής εστιάστηκε σε περιορισμένο αριθμό δράσεων υψηλής προβολής. Το πρόγραμμα συγχρηματοδότησε διασκέψεις που οργανώθηκαν από διάφορες προεδρίες της ΕΕ για την προαγωγή του δημόσιου διαλόγου σε θέματα ορθής πρακτικής στην κοινωνία της πληροφορίας.

- Η δικτυακή πύλη e Europe - η δραστηριότητα του ISPO είχε ήδη επανεστιαστεί σε υπηρεσία ιστού, που πλέον εμπεδώθηκε στη δικτυακή πύλη eEurope.

- Το φορουμ της κοινωνίας της πληροφορίας συνεχίστηκε υπό μορφή εικονικού φόρουμ, με νέα εντολή για την υποστήριξη της βελτιστοποίησης του σχεδίου δράσης eEurope.

Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων ως προς την επίτευξη των στόχων του προγράμματος [5]

Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος PROMISE, κατά την πρώτη φάση έως το 2000, διαπίστωσε «σαφή δείγματα της αποτελεσματικότητας του προγράμματος», κατέληγε όμως ότι το αρχικό πεδίο εφαρμογής του ήταν υπερβολικά ευρύ και ότι θα έπρεπε να επιδιωχθεί σαφής σύνδεση με την στρατηγική της Επιτροπής για τηνΚτΠ [6] Διατυπώθηκε σύσταση για εξορθολογισμό της μεθόδου διαχείρισης και για καθορισμό σαφών ποσοτικών στόχων.

Η επανεστίαση του PROMISE σε ευθυγράμμιση προς το σχέδιο δράσης eEurope, που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του 2000, έγινε σε ανταπόκριση στην αξιολόγηση. Ιδίως η σημασία που δόθηκε στην υποστήριξη των δραστηριοτήτων συγκριτικής αξιολόγησης για την παροχή πληροφοριών σχετικά με συγκεκριμένα βήματα προόδου έγινε σε αντίκρισμα της σύστασης για καθορισμό περισσότερο ποσοτικών στόχων.

Η επανεστίαση αξιολογήθηκε θετικά. Από τη δραστηριότητα της συγκριτικής αξιολόγησης προέκυψαν για πρώτη φορά σαφείς και επικαιροποιημένοι ποσοτικοί δείκτες της προόδου της Ευρώπης προς την κατεύθυνση της ΚτΠ. Από τους 23 δείκτες που συμφωνήθηκαν με τα κράτη μέλη, 19 μετρήθηκαν τουλάχιστον άπαξ, ενώ 13 μετρήθηκαν δύο ή περισσότερες φορές. Η διαδικασία συγκριτικής αξιολόγησης εκτιμήθηκε ότι απέδωσε απτά αποτελέσματα υπέρ των στόχων του σχέδιο δράσης eEurope.

Η αναγνώριση και διάδοση βέλτιστης πρακτικής σχεδιάστηκε ως μορφή ποιοτικής συγκριτικής αξιολόγησης. Οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής είχαν τη δυνατότητα να συγκρίνουν και να ανταλλάξουν εμπειρίες, επομένως να αποκτήσουν καλύτερη γνώση σχετικά με το σχεδιασμό βελτιωμένων πολιτικών. Ο στόχος αυτός ακολουθήθηκε και στις στρατηγικές μελέτες, της συνάντησης εργασίας των ενδιαφερομένων σε εθνικό επίπεδο και κατά την συγχρηματοδότηση διασκέψεων σχετικών με την ηλε-διακυβέρνηση και την ηλ-υγεία, κατά τη διάρκεια της βελγικής, της ιταλικής και της ελληνικής προεδρίας.

Ο στόχος των υπηρεσιών πληροφοριών επιτεύχθηκε με την εστίαση της ευρύτερης αντίληψης του ISPO σε κυρίως δικτυακές πληροφορίες (ιστού) και επακόλουθη μετονομασία του σε δικτυακή πύλη eEurope. Η εν λόγω δικτυακή πύλη παρουσίασε έναν από τους μεγαλύτερους αριθμού επισκέψεων στις ιστοσελίδες της ΚτΠ μεταξύ 2000 και 2002. Τέλος, το φόρουμ της ΚτΠ συνέχισε να εργάζεται σε πολύ περιορισμένη κλίμακα, πρακτικά χωρίς συνεισφορά στο σχέδιο δράσης eEurope. Η απόφαση αυτή αντικατόπτριζε τη δυσκολία διαχείρισης και διατήρησης ενός φορέα με 128 μέλη και έξι ομάδες εργασίας.

Όσον αφορά τις δαπάνες προϋπολογισμού, παρά τις δυσχέρειες κατά την πρώτη διετία της υλοποίησης (1998 και 1999), σημειώθηκε σημαντική πρόοδος μετά το 2000. Ωστόσο, η οι υπεύθυνοι σύμβουλοι για την τελική αξιολόγηση έκριναν ότι « ο πολυετής προγραμματισμός των δραστηριοτήτων» θα μπορούσε να βελτιώσει την ποιότητα διαχείρισης του προγράμματος.

Στη διαχείριση, ο ρόλος της επιτροπής του προγράμματος ήταν περιορισμένος στην περίπτωση του PROMISE. Διάφορες δραστηριότητες που συνδέονταν με την υλοποίηση του προγράμματος (καθορισμός δεικτών συγκριτικής αξιολόγησης, ορισμός προτεραιοτήτων σε πεδία δραστηριοτήτων) εξετάστηκαν με τους εμπειρογνώμονες των κυβερνήσεων, όπως στατιστικολόγοι και ομάδες εργασίας του Συμβουλίου, ενώ η επιτροπή του προγράμματος ενημερώνει σχετικά με τα αποτελέσματα. Η αξιολόγηση επιδιώκει σαφή ρόλο για την επιτροπή διαχείρισης.

Η εξωτερική αξιολόγηση του προγράμματος PROMISE διαπίστωσε εν γένει την επίτευξη των περισσοτέρων από τους τυπικούς στόχους, αποτέλεσμα προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ υπέρ άλλων πρωτοβουλιών, μέτρηση των αναγκών και παρακολούθηση της ευαισθητοποίησης, προώθηση της ανταλλαγής ορθής πρακτικής και άρση των εμποδίων για τη συμμετοχή ομάδων από μειονεκτούντα άτομα, περιφερειακών περιοχών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τρίτων χωρών. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, το πρόγραμμα είχε φιλόδοξους στόχους και σε ορισμένα πεδία - όπως η βελτίωση της προβολής γνήσιων έργων, η προετοιμασία διατάξεων επίδειξης, η τόνωση του ενδιαφέροντος του κλάδου και η καταγραφή διεθνών πρωτοβουλιών - δεν επετεύχθησαν στον ίδιο βαθμό.

Ο αντικτυπος του προγραμματος Promise στην ευρωπαϊκη ΚτΠ.

Από τη συγκριτική αξιολόγηση του σχεδίου δράσης eEurope προέκυψε δέσμη δεικτών που δεν υφίσταντο προηγουμένως, κατά συνέπεια θεωρείται ότι προσέφερε πραγματική προστιθέμενη αξία. Επιπλέον, συνέβαλε με κατευθύνσεις για τις μετρήσεις της ΚτΠ που χρησιμοποιούνται από τις στατιστικές υπηρεσίες εθνικού επιπέδου, καθώς και στον ΟΟΣΑ. Όσον αφορά την επίδραση στις πολιτικές, η συγκριτική αξιολόγηση θεωρείται ότι έχει προβάλει και αναδείξει την ΚτΠ, και ότι έχει συμβάλει ώστε οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής να ενδιαφερθούν για τις επιδόσεις τους. Η συγκριτική αξιολόγηση προσέλκυσε, ακόμα, το ενδιαφέρον της πολιτικής σε πεδία όπως η ηλε-διακυβέρνηση και η ηλ-υγεία. Ωστόσο, ορισμένοι κριτικοί των αποτελεσμάτων της συγκριτικής αξιολόγησης επισήμαναν ότι ορισμένα από τα δεδομένα δεν ήταν αμάχητα και ότι δεν επαρκούν μόνον οι δείκτες για να ερμηνευτεί για ποιο λόγο δεν είναι ταχύτερη ή αποτελεσματικότερη η αφομοίωση της ΚτΠ.

Η προώθηση βέλτιστης πρακτικής θεωρήθηκε αποτελεσματική όπου συνέβαλε σε εκδηλώσεις υψηλής προβολής, όπως διασκέψεις της Προεδρίας. Με τις εκδηλώσεις αυτές ενεργοποιείται το θεματολόγιο της πολιτικής, μέσω της συμμετοχής υψηλού επιπέδου και της άμεσης αναγνώρισης επιτυχών πρωτοβουλιών, χάρη σε προγράμματα απονομής βραβείων. Οι συναντήσεις εργασίας συνέβαλαν στη διαμόρφωση κοινοτήτων πρακτικής γύρω από ορισμένα θέματα, ενώ τόνωσαν περαιτέρω τη συζήτηση μεταξύ των ενδιαφερομένων. Η αξιολόγηση επισήμανε την ανάγκη συστηματικότερη τις σχέσεις με τα υφιστάμενα δίκτυα, καθώς και σύνδεσης με τους φορείς του πρωτοβουλίας που δραστηριοποιούνται στη βάση, σε περιφερειακό επίπεδο.

Με την αντικατάσταση του ISPO από τη δικτυακή πύλη eEurope, περιορίστηκαν οι πόροι για τη δραστηριότητα αυτή του προγράμματος PROMISE. Η πύλη eEurope έχει μεγάλη επισκεψιμότητα. Όπως επισημάνθηκε, ωστόσο, από την αξιολόγηση, οι κύριοι χρήστες ήταν υπάλληλοι (σε επίπεδο ΕΕ, εθνικών και περιφερειακών αρχών), δημοσιογράφοι και ερευνητές. Διατυπώθηκε ως σύσταση ότι απαιτείται μια περισσότερο εύχρηστη δικτυακή πύλη ώστε οι πληροφορίες να γίνουν προσβάσιμες σε μικρότερες εταιρείες, καθώς και στο ευρύ κοινό.

Το φόρουμ της ΚτΠ κρίθηκε ότι είχε χρήσιμη συνεισφορά κατά την πρώτη φάση. Ωστόσο, στο δεύτερο μισό του προγράμματος PROMISE, ήταν λιγότερο συναφές, ενώ και το επίπεδο της δημιουργικότητας ήταν χαμηλότερο. Η αρνητική αυτή εξέλιξη οφειλόταν εν μέρει στον ασαφή και αναδιαμόρφωτη σχέση με την Επιτροπή. Συγκροτήθηκαν ομάδες εργασίας χωρίς ειδική εντολή και χρονοδιάγραμμα, ούτε προσδιορισμό της αναμενόμενης συμβολής του φόρουμ της ΚτΠ στη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Η αξιολόγηση επισήμανε την ανάγκη να τερματιστεί επίσημα το φόρουμ της ΚτΠ και να εξασφαλιστεί κατά το μέλλον ότι φορείς, όπως η συμβουλευτική ομάδα του eEurope, θα διαθέτουν σαφή ρόλο στη διαδικασία χάραξης πολιτικής.

Διδάγματα απο το PROMISE που εληφθησαν υποψη στο MODINIS

Στις 17 Νοεμβρίου 2003 εγκρίθηκε το πρόγραμμα που διαδέχθηκε το PROMISE. Το πρόγραμμα αυτό, που θα λειτουργήσει από το 2003 έως το 2005 αποκαλείται MODINIS («παρακολούθηση του σχεδίου δράσης eEurope 2005, διάδοση ορθής πρακτικής και βελτίωση της ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών»).

Το Πρόγραμμα MODINIS ακολουθεί πιστά την ίδια αντίληψη που είχε το δεύτερο μισό του προγράμματος PROMISE. Υποστηρίζει το σχέδιο δράσης eEurope 2005, που δρομολογήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης τον Ιούνιο του 2002. Το MODINIS εστιάζει σε τέσσερις στόχους, που μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

4. παρακολούθηση των επιδόσεων μεταξύ των κρατών μελών καθώς και στο εσωτερικό τους, και σύγκριση τους με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως βάσει επίσημων στατιστικών στοιχείων·

5. υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών στο πλαίσιο eEurope, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, με ανάλυση περιπτώσεων ορθής πρακτικής του eEurope και ανάπτυξη μηχανισμών ανταλλαγής εμπειριών·

6. τροφοδότηση της διευθύνουσας ομάδας του eEurope με τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να είναι σε θέση να αξιολογεί την κατάλληλη στρατηγική κατεύθυνση για το σχέδιο δράσης eEurope 2005·

7. προετοιμασία της καθιέρωσης της μελλοντικής δομής, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για θέματα ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών.

Με τον πρώτο στόχο συνεχίζονται οι δραστηριότητες συγκριτικής αξιολόγησης που δρομολογήθηκαν από το σχέδιο δράσης eEurope 2002. Εγκρίθηκε νέο ψήφισμα του Συμβουλίου που καλύπτει τη σχετική πτυχή του σχεδίου δράσης eEurope 2005. [7] Στο εν λόγω ψήφισμα ορίζεται δέσμη 15 δεικτών πολιτικής και 22 συμπληρωματικών δεικτών συγκριτικής αξιολόγησης, καθώς και η χρησιμοποιητέα μεθοδολογία για τη συλλογή των δεδομένων. Σε ανταπόκριση σε επιφυλάξεις που εκφράστηκαν από κράτη μέλη, καθώς και κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης, όσον αφορά την ποιότητα των δεδομένων της συγκριτικής αξιολόγησης, μεγάλο μέρος των στατιστικών στοιχείων συλλέγονται από εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, υπό την αιγίδα της Eurostat. Θα χρησιμοποιηθεί επίσης και το MODINIS για την συμπλήρωση των κενών, όπου δεν υφίστανται επίσημα στοιχεία, με τη δρομολόγηση ερευνών ad hoc.

Επιπλέον, θα χρησιμοποιηθούν πόροι του MODINIS για να εξεταστεί το θέμα της αξίας των δεικτών στις κατευθύνσεις πολιτικής. Αναζητείται ισορροπία μεταξύ των απλών δεικτών προσφοράς, που απετέλεσαν τα συγκεκριμένα μέτρα προόδου της Ευρώπης προς την ΚτΠ, και περισσότερο ιδιωτικών πληροφοριών που παρέχουν πρόσβαση σε μοντέλα χρήσης και επίγνωση του αντίκτυπου των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών.

Με το δεύτερο στόχο συνεχίζονται οι ανταλλαγές ορθής πρακτικής που δρομολογήθηκαν με το πρόγραμμα PROMISE. Το κύριο δίδαγμα από την αξιολόγηση του PROMISE ήταν η σαφής στρατηγική σύνδεση μεταξύ των στόχων του eEurope και των δράσεων που υποστηρίζονται από το MODINIS. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η συνέχιση της συμβολής σε διασκέψεις ευρύτερης προβολής, όπου προκύπτει στρατηγική αξία. Το πρόγραμμα MODINIS χρησιμοποιείται επίσης για την ανάθεση μελετών που σχετίζονται με δηλωμένους στόχους πολιτικής (κατά κύριο λόγο ηλε-διακυβέρνηση, ηλε-υγεία και ασφάλεια). Υποστηρίζονται εξίσου συνεδριάσεις ομάδων υψηλού επιπέδου και συναντήσεις εργασίας σε σχέση με επιμέρους στόχους πολιτικής. Επιπλέον, δρομολογούνται ειδικές δράσεις για την υλοποίηση ‘πλαισίων ορθής πρακτικής’ στα πεδία του ηλεκτρονικού επιχειρείν, της ηλε-διακυβέρνησης και της ηλε-υγείας.

Ο τρίτος στόχος του MODINIS αφορά τη δημιουργία διευθύνουσας ομάδας (συγκροτημένης σήμερα ως eEurope Advisory Group). Η απόφαση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το πρόγραμμα MODINIS επέτρεψε στην Επιτροπή να συστήσει συμβουλευτική ομάδα για το eEurope, προεδρευόμενη από την Επιτροπή και ανοιχτή στη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων (κράτη μέλη, χώρες προσχώρησης, ομάδες καταναλωτών ιδιωτικός τομέας κ.λπ.). Σύμφωνα με την απόφαση ο ρόλος της ομάδας αυτής είναι να επικουρεί την Επιτροπή:

- παρέχοντας στρατηγική εποπτεία των εν εξελίξει ηλε-πρωτοβουλιών στους διάφορους τομείς και ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την πραγματοποιηθείσα πρόοδο και τα εμπόδια που παρουσιάστηκαν·

- προσφέροντας φόρουμ για συζητήσεις στρατηγικού χαρακτήρα, καθώς και για την ανταλλαγή εμπειριών·

- παρακολουθώντας την πρόοδο της εφαρμογής του σχεδίου δράσης eEurope 2005, συμβάλλοντας και παρέχοντας συμβουλές για πιθανές βελτιώσεις·

- επιτρέποντας την έγκαιρη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών·

- διαδίδοντας πληροφόρηση σχετικά με το σχέδιο δράσης eEurope.

Η συμβουλευτική ομάδα έχει δύο τμήματα. Το πρώτο τμήμα αποτελείται από έναν ανώτερο εκπρόσωπο ανά συμμετέχουσα χώρα, ενώ το δεύτερο συγκροτείται από 40 εμπειρογνώμονες που προέρχονται από ευρύτερο φάσμα (βιομηχανία, ομάδες καταναλωτών, κοινωνικοί εταίροι και λοιπές ενδιαφερόμενες ομάδες). Η ομάδα λειτουργεί μέσω επιμέρους ομάδων εργασίας με συγκεκριμένη και χρονικά περιορισμένη εντολή. Οι συνεδριάσεις της ολομέλειας προεδρεύονται από τον γενικό διευθυντή της ΓΔ Κοινωνία της Πληροφορίας. Μέσω των μηχανισμών αυτών, τα διδάγματα από το φόρουμ της ΚτΠ εντάχθηκαν στις μεθόδους εργασίας του σχεδίου δράσης eEurope.

Μια περαιτέρω πτυχή του τρίτου στόχου είναι η βελτίωση της δικτυακής πύλης eEurope ώστε να καταστούν προσβασιμότερα στο ευρύ κοινό δεδομένα και ανακοινώσεις που αναφέρονται στο eEurope. Προς τούτο επιχειρείται πλήρης ανακατασκευή του δικτυακού τόπου, με τη βοήθεια εξωτερικού συμβούλου, που αρχίζει το 2004 και θα ολοκληρωθεί στο πρώτο εξάμηνο του 2005.

Τέλος, με τον τέταρτο στόχο παρέχεται, κατά τη διάρκεια του 2003 και του 2004, στήριξη για την κατάρτιση του ευρωπαϊκού οργανισμού ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών (ENISA), που τελικά ιδρύθηκε στις 15 Μαρτίου 2004.[8] Οι δράσεις αυτές στοχεύουν στη βελτίωση της ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής “Ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών: Πρόταση ευρωπαϊκής πολιτικής”[9].

Από την αξιολόγηση του προγράμματος PROMISE προέκυψαν προβλήματα ως προς την αποτελεσματική διάθεση των πόρων του προϋπολογισμού, καθώς και σχετικά με την επιτροπή διαχείρισης. Στην περίπτωση του MODINIS, οι δαπάνες του προϋπολογισμού παραμένουν ερωτηματικό. Το πρόγραμμα MODINIS εγκρίθηκε στα τέλη του 2003 και τέθηκε σε επιχειρησιακή λειτουργία μόλις τον Απρίλιο του 2004. Όταν έγινε η έναρξη των πρώτων δράσεων είχε στην πραγματικότητα παρέλθει η μισή διάρκεια του προγράμματος. Από την πλευρά της Επιτροπής καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες για την ανάκτηση του χαμένου χρόνου, δεδομένης όμως της βραχείας περιόδου προγραμματισμού, η καθυστέρηση αυτή θα συνεχίσει να επηρεάζει την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου, δηλαδή της στήριξης της εφαρμογής του σχεδίου δράσης eEurope 2005. Όσον αφορά την επιτροπή διαχείρισης, η σχέση μεταξύ του σχεδίου δράσης eEurope Action Plan και του MODINIS είναι πλέον πολύ σαφέστερη. Η συμβουλευτική ομάδα του eEurope παρέχει βήμα συζητήσεων σχετικά με την εν γένει στρατηγική αντίληψη, ενώ η επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος παρέχει κατευθύνσεις στην Επιτροπή σχετικά με την υλοποίηση ειδικών δράσεων στήριξης και συντονισμού, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων της συμβουλευτικής ομάδας του eEurope. Η σύνδεση αυτή προσδίδει σαφέστατο ρόλο στην επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος, ο οποίος έλειπε κατά το παρελθόν.

Στις προηγούμενες αξιολογήσεις επισημαινόταν η ανάγκη βελτίωσης και εξομάλυνσης της επικοινωνίας με την επιτροπή διαχείρισης του προγράμματος. Για το σκοπό αυτό στο MODINIS θα χρησιμοποιηθούν ηλεκτρονικές επικοινωνίες με τα μέλη της επιτροπής διαχείρισης και, κατά το δυνατόν, με τα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής του eEurope. Δημιουργήθηκε μια βάση δεδομένων Circa με σκοπό την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των μελών της ομάδας διαχείρισης και της Επιτροπής.

Συμπεράσματα

Στην αξιολόγηση υποστηρίζεται γενικά ο αναπροσανατολισμός του προγράμματος που επιχειρεί η Επιτροπή, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης eEurope 2002.

Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα παρουσίαζε σαφή ισχυρά σημεία και ότι, επιπλέον, η επανεστίασή του τού προσέδωσε μοναδική προστιθέμενη αξία. Παρά κάποια κριτική αναφορικά με την ακολουθούμενη μεθοδολογία, που λαμβάνεται τώρα υπόψη με πολύ μεγαλύτερη χρήση στοιχείων από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, η εκστρατεία συγκριτικής αξιολόγησης θεωρήθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη.

Η αξιολόγηση αναγνωρίζει επίσης ότι η συγχρηματοδότηση διασκέψεων ηλε-διακυβέρνησης και ηλ-υγείας απέβη επιτυχής, με σημαντικό αντίκτυπο από την άποψη επακόλουθων δράσεων των εθνικών υπευθύνων για τη χάραξη πολιτικής. Συνιστά, ωστόσο, να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για την υποστήριξη της ανταλλαγής ορθής πρακτικής και για πιο ολοκληρωμένη διάδοσή τους. Η σύσταση αυτή εφαρμόζεται πλέον μέσω ιδιαίτερου τονισμού των στρατηγικών στόχων των μελετών που χρηματοδοτούνται, και με ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη πλαισίων ορθής πρακτικής στην ηλε-διακυβέρνηση, το ηλ-επιχειρείν και την ηλ-υγεία.

Στην αξιολόγηση αναγνωρίζεται ότι το φόρουμ της κοινωνίας της πληροφορίας απετέλεσε «επιτυχή πρωτοβουλία κατά τα πρώτα έτη» της εφαρμογής του προγράμματος. Είχε σημαντική συμβολή στο πεδίο των κοινωνικών πτυχών και στην πλευρά της ζήτησης ΤΠΕ για τους καταναλωτές και τους πολίτες. Οι εργασίες της συμβουλευτικής ομάδας του eEurope στο πλαίσιο του MODINIS μπορούν να θεωρηθούν συνέχιση και βελτίωση του ρόλου που διαδραμάτισε το φόρουμ της ΚτΠ.

Τέλος, ακολουθήθηκαν σε όλη τους την έκταση οι συστάσεις σχετικά με τη διαχείριση του προγράμματος MODINIS υπό το φως της εμπειρίας του PROMISE, με σαφή ρόλο για την επιτροπή διαχείρισης κατά την υλοποίηση της στρατηγικής του eEurope.

Πίνακας 1: Κατάλογος συστάσεων της αξιολόγησης και απόκριση της Επιτροπής

Σύσταση | Απόκριση της Επιτροπής |

Θα πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για υποστήριξη της ανταλλαγής βέλτιστης πρακτικής σε περιφερειακό επίπεδο. | Ο προϋπολογισμός του MODINIS παραμένει σχετικά μικρός ώστε ο αντίκτυπος του σε περιφερειακό επίπεδο να περιορίζεται μόνο σε επίδειξη. |

Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στη διάδοση και ανταλλαγή βέλτιστης πρακτικής στα προγράμματα εργασιών του MODINIS. | Στην απόφαση για το MODINIS προβλέπεται ενδεικτική κατανομή του προϋπολογισμού, στο πλαίσιο της οποίας συνεχίζονται οι συνεισφορές σε διασκέψεις ευρύτερης προβολής. Υποστηρίζονται ομάδες υψηλού επιπέδου και συναντήσεις εργασίας σε σχέση με επιμέρους στόχους πολιτικής, όπως επίσης και «πλαίσια ορθής πρακτικής» στα πεδία του ηλ-επιχειρείν, της ηλε-διακυβέρνησης και της ηλ-υγείας |

Για την υποστήριξη της ανταλλαγής βέλτιστης πρακτικής σε περιφερειακό επίπεδο θα πρέπει να βελτιωθεί ο συντονισμός και η συνεργασία με την ΓΔ Regio (περιφερειακής πολιτικής) | Ο συντονισμός με την ΓΔ Regio εξασφαλίζεται μέσω διυπηρεσιακών ρυθμίσεων όπου ενδείκνυται για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης eEurope, ιδίως στην ηλε-διακυβέρνηση και στο ψηφιακό χάσμα. |

Θα πρέπει επανασχεδιαστεί η δημόσια διάδοση μέσω δικτυακών τόπων ώστε να καλύπτονται καλύτερα οι ανάγκες των ΜΜΕ. | Πραγματοποιείται επανασχεδιασμός του δικτυακού τόπου σε μεγάλη κλίμακα με σκοπό τη βελτίωση της χρηστικότητας του. |

Πρέπει να περατωθεί επίσημα η λειτουργία του ISF, να απευθυνθούν ευχαριστίες προς τα μέλη του για την εργασία τους και να ενημερωθούν σχετικά με τις νέες ρυθμίσεις βάσει του προγράμματος MODINIS. | Η Επιτροπή δεν θεωρεί ενδεδειγμένη την επίσημη παύση λειτουργίας του ISF έπειτα από τόσο μακρά περίοδο αδράνειας. Θα είναι δύσκολο να ανευρεθούν πολλά από τα μέλη του καθώς θα έχουν αλλάξει δραστηριότητα. Η κατάλληλη διεξαγωγή της δραστηριότητας αυτής θα απαιτούσε άσκοπη δαπάνη δημόσιων πόρων. |

Η διευθύνουσα ομάδα του eEurope θα πρέπει να διαθέτει σαφή εντολή για την πραγμάτευση ορισμένων θεμάτων για ορισμένη χρονική περίοδο. Η εν λόγω εντολή θα πρέπει να επανεξετάζεται και να ανανεώνεται τακτικά. | Στη διευθύνουσα ομάδα του eEurope συμμετέχουν άμεσα δημόσιες υπηρεσίες των κρατών μελών· η ομάδα είναι προσανατολισμένη σε στόχους. Παρέχει στην Επιτροπή τεχνική υποστήριξη και συμβουλές στρατηγικού χαρακτήρα κατά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Λειτουργεί μέσω ομάδων εργασίας με συγκεκριμένη εντολή περιορισμένης διάρκειας. |

Η Επιτροπή θα πρέπει να εντάξει πλήρως την επιτροπή διαχείρισης στην κατάρτιση και έγκριση των προγραμμάτων εργασιών του Modinis. | Στις αρχικές φάσεις κατάρτισης των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας πραγματοποιείται διαβούλευση με την επιτροπή διαχείρισης· η ευνοϊκή της γνώμη είναι απαραίτητη για την έγκριση του προγράμματος εργασιών. |

Θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η χρησιμοποίηση του προϋπολογισμού μέσω πολυετούς προγραμματισμού και έγκαιρης έναρξης ενεργειών για σύναψη δημοσίων συμβάσεων, όπου αυτό απαιτείται. | Το πρόβλημα της χρησιμοποίησης των δαπανών του προϋπολογισμού δεν έχει επιλυθεί. Το πρόγραμμα MODINIS εγκρίθηκε μόλις στο τέλος του 2003 και τέθηκε σε λειτουργία τον Απρίλιο του 2004. Δεδομένης της βραχείας περιόδου προγραμματισμού, η καθυστέρηση αυτή θα συνεχίσει να επηρεάσει την επίτευξη των πρωτευόντων στόχων. |

Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει αποτελεσματική μεταφορά γνώσεων σχετικά με την εμπέδωση πρόγραμματων δεδομένης της αντικατάστασης του προσωπικού, καθώς και σαφή κατανομή δραστηριοτήτων μεταξύ μονάδων όσον αφορά το πρόγραμμα και την κατανομή του προϋπολογισμού. | Κατά την κατάρτιση του ετήσιου προγράμματος εργασιών διεξάγεται ενεργά επίσημη και άτυπη διυπηρεσιακή διαβούλευση. Κάθε κατανομή των πιστώσεων υπάγεται σε επίσημη διαδικασία επιμέρους ανάθεσης βάσει των δημοσιονομικών κανονισμών. Η συνέχεια εξασφαλίζεται με συνυπευθυνότητα μεταξύ του προσωπικού όσον αφορά το πρόγραμμα. |

Το πρόγραμμα εργασιών για το MODINIS θα πρέπει να έχει σαφές στρατηγικό σχέδιο, αλλά και να επιτρέπει ευελιξία προσαρμογής σε πολιτικές, τεχνολογικές και οικονομικές ευκαιρίες που προκύπτουν. Η Επιτροπή θα πρέπει να επεξεργαστεί σαφείς δείκτες επιδόσεων για μέτρηση της συνεισφοράς των δραστηριοτήτων του προγράμματος στους στόχους του. | Με την απόφαση σύνδεσης του σχεδίου δράσης eEurope, της συμβουλευτικής ομάδας για το eEurope Advisory Group και του MODINIS εξασφαλίζεται η διατήρηση της πολιτικής σημασίας του προγράμματος. Το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών του MODINIS αναθεωρήθηκε πρόσφατα με γνώμονα την ενδιάμεση επανεξέταση και επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης eEurope 2005 ώστε να διατηρηθεί η σημασία του. Οι δραστηριότητες συγκριτικής αξιολόγησης, που συνιστούν μεγάλο μέρος του προγράμματος MODINIS, αποτελούν ένα ποσοτικό μέτρο επιδόσεεων, ενώ κατά την τελική αξιολόγηση θα απαιτηθούν ποιοτικοί δείκτες. |

[1] Απόφαση του Συμβουλίου της 30ής Μαρτίου 1998 σχετικά με τη θέσπιση πολυετούς κοινοτικού προγράμματος παροχής κινήτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών στην Ευρώπη (κοινωνία των πληροφοριών) Επίσημη Εφημερίδα L 107 της 07/04/1998 σ. 10 .

[2] http://europa.eu.int/comm/dgs/information_society/evaluation/docs/highlights/promise/-promise_final_report.pdf

[3] COM(2001) 350 τελικό

[4] Euro-Mediterranean Information Society Initiative (Ευρωμεσογειακή πρωτοβουλία για την κοινωνία της πληροφορίας) http://europa.eu.int/ISPO/eumedis/englishversion/i_welcome_en.html

[5] Πλήρης κατάλογος των συστάσεων της τελικής αξιολόγησης περιλαμβάνεται στον πίνακα 1 μαζί με τις αποκρίσεις της Επιτροπής.

[6] COM(2001) 350 τελικό ‘Ενδιάμεση αξιολόγηση της εφαρμογής του πολυετούς κοινοτικού προγράμματος παροχής κινήτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη (PROMISE)’

[7] ΕΕ C 48, 28.2.2003

[8] http://www.enisa.eu.int

[9] COM(2001) 298