ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Κατευθυντήριες γραμμές για τη συμμετοχή στη 10η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Κατευθυντήριες γραμμές για τη συμμετοχή στη 10η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη

1. Στόχος του παρόντος εγγράφου είναι να συμβάλει στην προπαρασκευή της θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη 10η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD X), που θα πραγματοποιηθεί στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης, από 12 έως 19 Φεβρουαρίου 2000, καθώς και της συνεδρίασης της Προπαρασκευαστικής Επιτροπής για την UNCTAD X, που θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη, τον Δεκέμβριο του 1999.

2. Λαμβάνοντας υπόψη τα άρθρα 133, 177, 178, 179, 180 και 181 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή διαβιβάζει το παρόν έγγραφο εργασίας στο Συμβούλιο για συζήτηση και προπαρασκευή των συμπερασμάτων του Συμβουλίου ούτως ώστε να χρησιμεύσει ως γενική κατεύθυνση για τη συμμετοχή της Κοινότητας και των κρατών μελών της στην UNCTAD X. Σύμφωνα με την πάγια πρακτική, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα συντονίσουν περαιτέρω τις θέσεις τους σε επιτόπου συνεδριάσεις κατά τη Διάσκεψη.

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

3. Η UNCTAD X θα αφιερωθεί στο θέμα «Η παγκοσμιοποίηση ως μέσον ανάπτυξης όλων των χωρών και όλων των λαών». Πράγματι, η παγκοσμιοποίηση παρέχει νέες προοπτικές για την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια οικονομία, περιλαμβανομένων αλλά και πέραν αυτών που παρέχει το εμπόριο, για τις οποίες είχε αρχικά συσταθεί η UNCTAD. Εστιάζοντας το έργο της στην παγκοσμιοποίηση, η UNCTAD θα μπορέσει να διατηρήσει τον σημαντικό ρόλο της στις διεθνείς συνομιλίες σχετικά με τα ουσιαστικότερα σύγχρονα εμπορικά ζητήματα στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης.

4. Η Διάσκεψη πρέπει να βασισθεί στη σαφή και αμοιβαία κατανόηση της σχέσης μεταξύ αειφόρου ανάπτυξης και παγκοσμιοποίησης, ουσιαστικό μέσο της οποίας αποτελεί η ελευθέρωση του εμπορίου και των επενδύσεων. Για να μπορέσουν οι αναπτυσσόμενες χώρες να αποκομίσουν τα οφέλη και να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης, πρέπει τόσο αυτές όσο και οι χορηγοί βοήθειας και η διεθνής κοινότητα να επανεξετάσουν ανάλογα τις αναπτυξιακές στρατηγικές και πολιτικές.

5. Στην επανεξέταση των στρατηγικών αυτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω των συνομιλιών της UNCTAD X, καθώς και μέσω των εργασιών της UNCTAD κατά τα επόμενα τέσσερα έτη, θα εξασφαλίσει την επίτευξη παράλληλης προόδου τόσο όσον αφορά τη βελτίωση των αναπτυξιακών στρατηγικών και των εθνικών πολιτικών στις αναπτυσσόμενες χώρες όσο και τη βελτίωση και ενίσχυση του διεθνούς περιβάλλοντος στο οποίο πρέπει να πραγματοποιηθεί η ανάπτυξη.

Οι στρατηγικές τις οποίες θα υποστηρίξει η Ένωση σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο είναι σύμφωνες με τους στόχους της πολιτικής αναπτυξιακής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, θα πρέπει να προωθήσουν την ομαλή και σταδιακή ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια οικονομία. Αποσκοπούν στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική υγιή ανάπτυξή τους και περιλαμβάνουν ολοκληρωμένη προσέγγιση στο θέμα της μείωσης της φτώχειας.

Οι αναπτυξιακές στρατηγικές και πολιτικές θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ζητείται στο ψήφισμα 1999/59 της Επιτροπής των ΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Επιπλέον, ο εν λόγω στρατηγικές και πολιτικές θα πρέπει να διατυπωθούν με στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των διαρθρωτικών, μακροοικονομικών, εμπορικών, χρηματοοικονομικών και αναπτυξιακών πτυχών της οικονομικής πολιτικής, προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω πολιτικών και να εξασφαλισθεί ένα ανοικτό και σταθερό πλαίσιο οικονομικής πολιτικής που θα συμβάλει στην ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο διεθνές εμπόριο, στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή τους και στη μείωση της φτώχειας.

6. Η UNCTAD X θα πραγματοποιηθεί λίγο μετά την Υπουργική Διάσκεψη του Σηάτλ, η οποία αναμένεται να εγκαινιάσει νέο γύρο εμπορικών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η Επιτροπή έχει ήδη διαβιβάσει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανακοίνωση σχετικά με την προσέγγιση της ΕΕ ενόψει του Γύρου της Χιλιετίας στο πλαίσιο του ΠΟΕ (COM(1999) 331) που περιλαμβάνει ουσιαστικό αναπτυξιακό πρόγραμμα δράσης για τον Νέο Γύρο. Επίσης, η UNCTAD X θα συμπέσει με ένα σημαντικό στάδιο της διαδικασίας μετά τη Λομέ ενώ άλλες περιφερειακές διαπραγματεύσεις με τις χώρες της Μεσογείου, τη Mercosur, τη Χιλή και το Μεξικό είναι σε εξέλιξη. Οι ταυτόχρονες αυτές εξελίξεις προσφέρουν τη δυνατότητα επίτευξης πιο εκτεταμένων αποτελεσμάτων μέσω μιας συνολικής προσέγγισης. Το γεγονός αυτό απαιτεί, ωστόσο, υψηλό βαθμό συνάφειας και συνοχής όλων των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται σε κάθε πλαίσιο διαπραγματεύσεων σε περιφερειακό και πολυμερές επίπεδο.

7. Η συνοχή απαιτεί σταθερή αναλυτική βάση. Το Μέρος ΙΙ περιλαμβάνει σύντομη ανάλυση της σχέσης παγκοσμιοποίησης και ανάπτυξης ως μέσου για την ενίσχυση σφαιρικής αναπτυξιακής στρατηγικής.

Η συνάφεια αποτελεί προϋπόθεση για τη συμπληρωματικότητα των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ανωτέρω διαπραγματεύσεις. Το Μέρος ΙΙΙ περιλαμβάνει προτάσεις για το μελλοντικό πρόγραμμα εργασιών της UNCTAD το οποίο αναμένεται να εγκριθεί κατά τη Διάσκεψη, και αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση αυτής της συνάφειας.

Τέλος, στο παράρτημα παρατίθενται στοιχεία κειμένου που αντικατοπτρίζουν την πολιτική προσέγγιση που αναπτύσσεται στο Μέρος ΙΙ. Τα εν λόγω στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη διαπραγμάτευση Δήλωσης της Διάσκεψης.

II. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

8. Από το 1951, η παγκόσμια παραγωγή υπερτετραπλασιάστηκε ενώ το διεθνές εμπόριο δεκαεπταπλασιάστηκε. Το μερίδιο του ΑΕΠ στις διεθνείς αγορές αυξήθηκε από 7 % το 1950 σε 17 % το 1996 και σε 20 % εάν υπολογισθούν οι υπηρεσίες. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις σημείωσαν αύξηση από 60 δισ. $ το 1982-85 σε 440 δισ. $ το 1998. Οι συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων εκτιμώνται στο 55 % των διεθνών συναλλαγών. Οι ημερήσιες πράξεις σε συνάλλαγμα ανήλθαν σε 1,5 τρισ. $ το 1998.

9. Στο μεταξύ, ο πληθυσμός του πλανήτη αυξήθηκε από 3,4 δισεκατομμύρια σε 5,8 δισεκατομμύρια. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στις αναπτυσσόμενες χώρες ο πληθυσμός των οποίων αυξήθηκε από 2,7 δισ. σε 4,8 δισ. Το πραγματικό παγκόσμιο ΑΕΠ τριπλασιάστηκε κατά το χρονικό διάστημα 1965-1996. Ωστόσο, κατά το ίδιο διάστημα, ο λόγος του κατά κεφαλήν ΑΕΠ μεταξύ αναπτυσσόμενων και βιομηχανικών χωρών παρέμεινε λίγο-πολύ στα επίπεδα του 1 προς 20 σε τιμές δολαρίου και του 1 προς 7 ως προς την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης.

10. Η απόδοση των αναπτυσσόμενων χωρών όσον αφορά την αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ ποικίλλει κατά πολύ από τη μία περιοχή στην άλλη. Ενώ η Νοτιοανατολική Ασία και η Κίνα σημείωσαν ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ μεγαλύτερη από 5 % κατά το διάστημα 1965-1996, στην περιοχή της Μεσογείου και στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας το βιοτικό επίπεδο υποβαθμίστηκε. Η φτώχεια στις αναπτυσσόμενες χώρες (κάτω του 1 $ ημερησίως) μειώθηκε το 1993, στο 29,4 % του πληθυσμού των χωρών αυτών, αλλά σε απόλυτες τιμές, ο αριθμός των φτωχών αυξήθηκε από 1,2 δισεκατομμύρια το 1987, σε 1,3 δισεκατομμύρια το 1993, και μπορεί σήμερα να φθάσει τα 1,5 δισεκατομμύρια. [1]

[1] Προσφάτως, η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο εξαιτίας της χρηματοπιστωτικής κρίσης στη Νοτιοανατολική Ασία. Η Διεθνής Τράπεζα εκτιμά ότι ο αριθμός των φτωχών είναι δυνατόν να διπλασιαστεί στην Ινδονησία και να αυξηθεί κατά 35 % έως 50 % στις Φιλιππίνες, στην Ταϊλάνδη και τη Μαλαισία κατά το χρονικό διάστημα 1998-2000 ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σημείωσε πτώση στη Ρωσία, στη Βόρειο Κορέα, στην πρώην Γιουγκοσλαβία και, με την άνοδο της ανεργίας, σε ορισμένες περιοχές της Κίνας.

11. Επιπλέον, μακροπρόθεσμα, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνεται. Η αναπτυξιακή πορεία των αναπτυσσόμενων χωρών, η οποία έχει επιβραδυνθεί κατά την τελευταία δεκαετία, δεν αντισταθμίζει τη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης στις ανεπτυγμένες χώρες από ένα μέσο όρο της τάξεως του 4 % στη δεκαετία του '60, στο 2 % στη δεκαετία του '90.

12. Μέσω ενός πρωτοφανούς κύματος τεχνολογικών καινοτομιών και μιας αποδοτικότερης κατανομής εργασίας, η παγκοσμιοποίηση αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στην παγκόσμια ανάπτυξη κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, η μείωση των φραγμών στις συναλλαγές και η αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων, καθώς και η βραχυπρόθεσμη ροή κεφαλαίων έχουν περιορισμένη μόνο επίδραση στην παγκόσμια ανάπτυξη. Αν και κάποιες αναδυόμενες οικονομίες απέδειξαν ότι υπάρχει τρόπος εξόδου από την υπανάπτυξη χάρη σε εξαγωγικές στρατηγικές και στρατηγικές απορρόφησης των ΑΞΕ, η πλειονότητα των αναπτυσσόμενων χωρών δεν σημείωσαν σημαντική ή συνεχή αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες.

13. Όντως, δεν έχει υπάρξει πραγματική παγκόσμια σύγκλιση, και παρά την εμφανή πρόοδο σε θέματα διαθεσιμότητας τροφίμων, αλφαβητισμού και διάρκειας ζωής στην πλειονότητα των αναπτυσσόμενων χωρών, η φτώχεια παραμένει περισσότερο από ποτέ μια πρόκληση χωρίς απάντηση. Επιπλέον, το παγκόσμιο και το τοπικό περιβάλλον υποβαθμίζεται εξαιτίας μη ορθολογικών μεθόδων παραγωγής και κατανάλωσης που συνδέονται είτε με ακραία επίπεδα φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες είτε με την έλλειψη ενσωμάτωσης του περιβαλλοντικού κόστους στις τιμές αγοράς, στις ανεπτυγμένες χώρες και στις αναδυόμενες οικονομίες.

14. Ο ελλείπων συνδετικός κρίκος μεταξύ της παγκοσμιοποίησης και της ανάπτυξης είναι η ύπαρξη «κατάλληλων εθνικών πολιτικών». Η έλλειψη παρόμοιων πολιτικών ερμηνεύει τη διατήρηση της αναλογίας 1 προς 20 του κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε τιμές δολαρίου μεταξύ των αναπτυσσόμενων και των ανεπτυγμένων χωρών. Πράγματι, η ανάπτυξη εξαρτάται πρώτον και κύριον από τις εθνικές πολιτικές και αυτές πρέπει να υποστηρίζονται από τη διεθνή οικονομική συνεργασία. Ειδικότερα, οι ελεύθερες συναλλαγές έχουν διαδραματίσει θετικό ρόλο μόνο στις χώρες όπου εφαρμόζονται αποτελεσματικές αναπτυξιακές στρατηγικές*η εμβέλεια των πολιτικών αυτών εκτείνεται πολύ πέραν των επιπτώσεων των εξαγωγών και των εισαγωγών καθώς και των άμεσων ξένων επενδύσεων στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

15. Η παγκοσμιοποίηση μέσω της ελευθέρωσης των συναλλαγών και των ανοικτών επενδυτικών καθεστώτων μπορεί να βελτιώσει τη γενική απόδοση των οικονομιών των αναπτυσσόμενων χωρών αρκεί οι εθνικές πολιτικές να προωθούνται από την ενίσχυση του ανταγωνισμού στις εγχώριες αγορές, από τη δημιουργία νέων ευκαιριών αγοράς στο εξωτερικό για τις εξαγωγές των αναπτυσσόμενων χωρών και από την αύξηση των χρηματοπιστωτικών πόρων για επενδύσεις σε πάγια και άυλα στοιχεία ενεργητικού, περιλαμβανομένων των αναγκαίων δημόσιων αγαθών. Η προώθηση πολυμερών κανόνων και αρχών που να ενσωματώνουν τις απαιτήσεις της αειφόρου ανάπτυξης αποτελεί τη μοναδική οδό προς τη διασφάλιση της συνοχής αποτελεσματικών αναπτυξιακών στρατηγικών σε εθνικό επίπεδο, και των ευκαιριών παγκοσμιοποίησης μέσω της ελευθέρωσης των συναλλαγών και της αύξησης της ροής των άμεσων ξένων επενδύσεων.

16. Τα οφέλη αυτά βασίζονται στις εξής πέντε προϋποθέσεις:

A. Αποτελεσματικοί θεσμοί και εθνικές πολιτικές

B. Προσοχή στους ειδικούς οικονομικούς και κοινωνικούς περιορισμούς των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα

Γ. Επαρκείς εξωτερικοί πόροι

Δ. Πολυμερής εναρμόνιση κανόνων και αρχών

E. Συνοχή.

A. Αποτελεσματικοί θεσμοί και εθνικές πολιτικές

17. Για να «απογειωθούν», οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να επιτύχουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης που να χαρακτηρίζεται από αποτελεσματικές αγορές σε λογικά επίπεδα και ένα κράτος που λειτουργεί ικανοποιητικά. Στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να ενισχυθούν δραστικά για την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων και για να καταστούν οι ελεύθερες συναλλαγές πηγή δίκαια κατανεμημένης ευημερίας σε ολόκληρη την οικονομία.

18. Οι αναπτυξιακές στρατηγικές μπορούν να αποδώσουν μόνον όταν εφαρμόζονται στο πλαίσιο σταθερού πολιτικού περιβάλλοντος από κυβερνήσεις που είναι αποφασισμένες να καταστήσουν την αειφόρο ανάπτυξη προτεραιότητα. Χωρίς ειλικρινή αναπτυξιακή βούληση, καμία ανάπτυξη δεν είναι δυνατή. Οι υπεύθυνες δημοκρατικές κυβερνήσεις και το κράτος δικαίου διασφαλίζουν περισσότερο την ανάπτυξη μέσω της σταθερότητας των πολιτικών συστημάτων και της προτεραιότητας που δίδουν στην ανάπτυξη. Τα ανωτέρω, καθώς και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αποτελούν προϋποθέσεις για τη χάραξη στρατηγικών αειφόρου ανάπτυξης.

19. Η ανάπτυξη απαιτεί υψηλότερο ποσοστό αποταμίευσης και επενδύσεων και καλύτερη εκπαίδευση. Η υψηλή αποταμίευση συνδέεται άμεσα με υγιείς μακροοικονομικές πολιτικές που αποσκοπούν στην αποφυγή τόσο του εγχώριου πληθωρισμού όσο και της υποτίμησης του νομίσματος. Επιπλέον, η αποτελεσματικότητα και η εγκυρότητα του εθνικού χρηματοπιστωτικού τομέα είναι αποφασιστικοί παράγοντες για την εξασφάλιση της δίκαιης πρόσβασης στις πιστώσεις, την αύξηση της παραγωγικότητας των επενδύσεων και επομένως την αύξηση της αποταμίευσης μέσω της βελτίωσης των αποδοχών.

20. Η ελευθέρωση των συναλλαγών και η προστασία του περιβάλλοντος μπορούν και πρέπει να αλληλοϋποστηρίζονται. Η ελευθέρωση των συναλλαγών παρέχει το πλαίσιο για αποτελεσματικότερη χρήση των περιβαλλοντικών πόρων μέσω της καλύτερης χρήσης των φυσικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων καθώς και μέσω τεχνολογικών καινοτομιών που είναι αποτέλεσμα των οικονομιών κλίμακας και του ανταγωνισμού στις διεθνείς αγορές. Ταυτοχρόνως, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις είναι δυνατόν να αποτελέσουν το κίνητρο για τεχνολογικές καινοτομίες και οικονομική απόδοση. Ωστόσο, τα περιβαλλοντικά οφέλη των ελεύθερων συναλλαγών δεν επέρχονται αυτόματα - δηλ. υλοποιούνται μόνο με την εφαρμογή αποτελεσματικών περιβαλλοντικών πολιτικών τόσο σε εθνικό όσο και σε πολυμερές επίπεδο.

21. Η αποτελεσματικότητα των δημοσίων δαπανών για τις κοινωνικές πολιτικές στους τομείς της υγείας, της πρωτοβάθμιας και της τεχνικής εκπαίδευσης, ιδίως για τα κορίτσια, καθώς και τα δίκτυα κοινωνικής ασφάλειας, είναι ιδαίτερα υψηλή για την ενίσχυση της αναπτυξιακής διαδικασίας. Η παιδεία αποτελεί ένα βασικό δημόσιο αγαθό που πρέπει το κράτος να εγγυάται για να εξασφαλίζεται η απορρόφηση της τεχνολογίας και, ως εκ τούτου, με τις επενδύσεις σε πάγιο κεφάλαιο, για την αύξηση της παραγωγικότητας. Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση στην Ασία τόνισε το γεγονός ότι οι χώρες που διαθέτουν αποτελεσματικά δίκτυα κοινωνικής ασφάλειας κατά τη διάρκεια χρηματοπιστωτικής ή οικονομικής κρίσης, έχουν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα και περισσότερες ικανότητες να αμβλύνουν τις αρνητικές επιπτώσεις.

22. Ο ιδιωτικός τομέας που λειτουργεί σε αποτελεσματικές και ανταγωνιστικές αγορές αποτελεί την κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης και την κυριότερη πηγή απασχόλησης στην πλειονότητα των αναπτυσσόμενων χωρών. Ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των αναπτυσσόμενων χωρών συμβάλλοντας στην ένταξή τους στο διεθνές οικονομικό σύστημα.

23. Επομένως, η ανάπτυξη απαιτεί κυρίως την ομαλή λειτουργία δίκαιων και ανταγωνιστικών αγορών προϊόντων, υπηρεσιών και άλλων πόρων, στους οποίους περιλαμβάνονται οι πιστωτικοί, οι έγγειοι και οι γενετικοί πόροι. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ουσιαστικό να περιορισθούν τα αυθαίρετα μέτρα των κυβερνήσεων κατά των επιχειρήσεων, να καταπολεμηθεί η διαφθορά και να αποφευχθεί η αθέμιτη σύμπραξη μεταξύ κρατικών αρχών και κερδοσκοπικών ολιγοπωλιακών ή μονοπωλιακών φορέων, με σταθερές πολιτικές ανταγωνισμού.

B. Προσοχή στους ειδικούς οικονομικούς και κοινωνικούς περιορισμούς των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα

24. Η σταδιακή ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την επιτυχία των εθνικών μεταρρυθμίσεών τους και από την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών τους, αλλά και από την ικανότητα του εν λόγω συστήματος να αντιμετωπίσει κατάλληλα και να λάβει υπόψη τις ειδικές οικονομικές και κοινωνικές δυνατότητες και τους περιορισμούς των χωρών αυτών και, ειδικότερα, των λιγότερο ανεπτυγμένων μεταξύ αυτών.

Οι πολυμερείς κανόνες που λαμβάνουν υπόψη τις εν λόγω δυνατότητες και τους περιορισμούς πρέπει να διαδραματίσουν θετικό ρόλο στην υποστήριξη των κυβερνητικών στρατηγικών που αποσκοπούν στην αειφόρο ανάπτυξη.

25. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση των μέτρων ΕΔΜ (ειδικής και διακριτικής μεταχείρισης) είναι σημαντική για να διευκολυνθεί η ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών, ειδικότερα των λιγότερο ανεπτυγμένων, στο πολυμερές εμπορικό σύστημα, λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξής τους.

26. Οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν από τις βιομηχανικές χώρες καθώς και από τις περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες, πραγματική προτιμησιακή μεταχείριση όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά. Κατά την επιδίωξη του στόχου της πλήρους εμπορικής ελευθέρωσης, θα πρέπει να αποφευχθεί οιαδήποτε μη αποδεκτή μείωση των προτιμησιακών περιθωρίων σε βασικούς τομείς ανάπτυξης των αναπτυσσόμενων χωρών. Όπου κρίνεται απαραίτητο, θα πρέπει να ενισχυθεί το ισχύον σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων, καθώς και οι προτιμήσεις που παραχωρούνται στο πλαίσιο του συστήματος περιβαλλοντικών και κοινωνικών κινήτρων. Θα πρέπει επίσης να προωθηθεί η υιοθέτηση θετικών κινήτρων στο πλαίσιο του ΣΓΠ που συνδέονται με τις πολιτικές αειφόρου ανάπτυξης και τους πολυμερείς κανόνες.

27. Οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει

- να αναλάβουν ελευθέρωση σύμφωνη με τις αναπτυξιακές ανάγκες τους,

- να είναι έτοιμες να δεσμευτούν, μέσω καθεστώτων περιφερειακής ολοκλήρωσης μεταξύ αναπτυσσόμενων χωρών, προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ζωνών ελευθέρων συναλλαγών απόλυτα σύμφωνων με τις διατάξεις του ΠΟΕ, για να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό και να επωφεληθούν από τις οικονομίες κλίμακας, προετοιμάζοντας με τον τρόπο αυτό την πρόοδο προς την πολυμερή ελευθέρωση.

28. Οι περιφερειακές συμφωνίες Βορρά-Νότου μέσω της αμοιβαιότητας στις εμπορικές σχέσεις και λαμβάνοντας πλήρως υπόψη το βαθμό ασυμμετρίας των οικονομικών διαρθρώσεων και του ανταγωνισμού μεταξύ βιομηχανικών και αναπτυσσόμενων χωρών, αναλόγως του επιπέδου ανάπτυξής τους, θα εδραιώσουν την περιφερειακή ολοκλήρωση και θα διευκολύνουν την εκβιομηχάνιση των αναπτυσσόμενων χωρών μέσω νέας δυναμικής στον επενδυτικό και στον εμπορικό τομέα.

Γ. Επαρκείς εξωτερικοί πόροι

29. Η παγκοσμιοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών έχει αυξήσει τις δυνατότητες μεταφοράς κεφαλαίων από τον Βορρά στο Νότο, μέσω των άμεσων ξένων επενδύσεων, καθώς και μέσω επενδύσεων χαρτοφυλακίου και τραπεζικών δανείων.

30. Το άνοιγμα του καθεστώτος επενδύσεων πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, για τη συγκεκριμένη περίπτωση των άμεσων επενδύσεων, ένα πολυμερούς βάσης πλαίσιο κανόνων που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ευρύτερο φόρουμ όπως ο ΠΟΕ, θα μπορούσε να ενισχύσει τις σταθερές επενδυτικές ροές με τη δημιουργία διαφανέστερου και προβλέψιμου επενδυτικού κλίματος διεθνώς.

31. Αν και ορισμένες αναδυόμενες οικονομίες επωφελήθηκαν πλήρως της δυνατότητας προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων, αυτό δεν ήταν δυνατό για την πλειονότητα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών εξαιτίας της αστάθειας του μακροοικονομικού τους περιβάλλοντος και των διαρθρωτικών αδυναμιών του θεσμικού και νομοθετικού πλαισίου τους και, ειδικότερα, του χρηματοπιστωτικού τομέα τους, καθώς και εξαιτίας των κινδύνων που απορρέουν από την αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η ελευθέρωση των κεφαλαιακών ροών σε συνδυασμό με την ελευθέρωση των επενδυτικών καθεστώτων τους, εκθέτουν τις αναδυόμενες οικονομίες σε σοβαρά πλήγματα τα οποία είναι δυνατόν να εξελιχθούν σε συστημικούς κινδύνους, αν δεν εφαρμοστούν σε εθνικό επίπεδο κανόνες εποπτείας και ελέγχου, κατά τα συμφωνηθέντα πολυμερή πρότυπα, και δεν εξασφαλισθεί η διαφάνεια των ροών σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον, με ανεπαρκή παρακολούθηση, η βραχυπρόθεσμη ελευθέρωση κεφαλαίων μπορεί να διευκολύνει τη νομιμοποίηση παράνομων προσόδων, τη φοροδιαφυγή και τη μεταφορά προϊόντων διαφθοράς. Επομένως, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος για την ενίσχυση της σταθερότητας των εθνικών χρηματοπιστωτικών τομέων αφενός και, αφετέρου, για τη βελτίωση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, όσον αφορά τη διαφάνεια των ροών, την πρόληψη των χρηματοπιστωτικών κρίσεων, και την καταπολέμηση της διαφθοράς, της νομιμοποίησης παράνομων προσόδων και της φοροδιαφυγής, καθώς και για τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών.

32. Η δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια (ΔΑΒ) πρέπει να παραμείνει ζωτικός πόρος για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Ο όγκος της θα πρέπει να συμφωνήσει με τον στόχο του 0,7 % του ΑΕΠ των βιομηχανικών χωρών, που έχουν καθορίσει τα Ηνωμένα Έθνη. Η δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια θα πρέπει μεταξύ άλλων να συμβάλει στην ανάπτυξη υλικής υποδομής, κοινωνικών πολιτικών και θεσμών και, ειδικότερα, στην ανάπτυξη εμπορικής ικανότητας για να ενισχύσει τις εμπορικές δυνατότητες και να βοηθήσει τις εν λόγω χώρες να ενταχθούν στο διεθνές εμπορικό σύστημα, και θα πρέπει να ακολουθεί τις μεταρρυθμίσεις της πολιτικής προς την κατεύθυνση της αειφόρου ανάπτυξης. Ο συντονισμός μεταξύ των χορηγών βοήθειας και η πλήρης συμμετοχή της ίδιας της δικαιούχου χώρας αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για αποτελεσματική και κατάλληλα στοχοθετημένη βοήθεια.

Δ. Πολυμερής εναρμόνιση κανόνων και αρχών

33. Η πίεση των χρηματοπιστωτικών αγορών προς τις κυβερνήσεις για να εξασφαλισθεί η ορθότητα των βασικών οικονομικών δεδομένων τους, και προς τις επιχειρήσεις, για μεγαλύτερη απόδοση των επενδύσεων, συμβάλλει στον «ανταγωνισμό μεταξύ κανόνων» μεταξύ των εθνικών φορολογικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και νομοθετικών καθεστώτων, που μπορεί να μετατραπεί σε άτακτη πορεία προς τα κάτω. Είναι επομένως σημαντικό το γεγονός ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες, όταν εφαρμόζουν οικονομικές μεταρρυθμίσεις, αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών και αναπτύσσουν ευνοϊκό κλίμα για τις επενδύσεις, βρίσκονται σε θέση που τους επιτρέπει να να εφαρμόζουν φορολογικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και νομοθετικές πολιτικές, που είναι ζωτικές για την αειφόρο ανάπτυξη.

34. Οι κοινές προσπάθειες των αναπτυσσόμενων και των βιομηχανικών χωρών για την υιοθέτηση και την εφαρμογή παρόμοιας πολιτικής απαιτούν πολυμερή εναρμόνιση των κανόνων και των αρχών της αειφόρου ανάπτυξης και, συγκεκριμένα,

στον κοινωνικό τομέα,

- αποτελεσματική εφαρμογή των βασικών συμβάσεων της ΔΟΕ (δικαίωμα του συνδικαλίζεσθαι, δικαίωμα συλλογικής διαβούλευσης, απαγόρευση της εκμετάλλευσης της εργασίας των παιδιών, απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας, απαγόρευση των διακρίσεων στην εργασία),

στον περιβαλλοντικό τομέα,

- εφαρμογή πολυμερών συμφωνιών για το περιβάλλον κατά τρόπο σύμφωνο με την αρχή των κοινών αλλά διαφοροποιημένων ευθυνών - όπως το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, τη Σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές (FCCC), τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα (CBD) - όπως συνάπτονται, υπογράφονται και επικυρώνονται, λαμβάνοντας υπόψη βασικές περιβαλλοντικές αρχές όπως την αρχή της προφύλαξης,

στον χρηματοπιστωτικό τομέα,

- προώθηση των κανόνων εποπτείας και αποτελεσματική παρακολούθησή τους καθώς και προώθηση κανόνων διαφάνειας των ροών κεφαλαίου για την εδραίωση των εθνικών χρηματοπιστωτικών τομέων στις αναπτυσσόμενες χώρες και την πρόληψη γενικών συστημικών κρίσεων,

- καταπολέμηση της διαφθοράς, της νομιμοποίησης παράνομων προσόδων και της φοροδιαφυγής

- σταδιακή εξάλειψη των φορολογικών παραδείσων, και πολυμερής διαπραγμάτευση ελάχιστων φορολογικών επιβαρύνσεων στην απόδοση παραγόντων που παρουσιάζουν κινητικότητα (αποταμίευση και εταιρικά κέρδη) έτσι ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη φορολογική δικαιοσύνη στις αναπτυσσόμενες χώρες ενώ ταυτόχρονα να διασφαλισθεί υγιής και δίκαιη χρηματοδότηση των βασικών δημόσιων αγαθών όπως η λειτουργία του κράτους, η υποδομή, η υγεία και η παιδεία.

35. Η αναπτυξιακή διάσταση θα πρέπει επίσης να εξετασθεί στη διαπραγμάτευση των πολυμερών κανόνων για τις άμεσες ξένες επενδύσεις και τον ανταγωνισμό καθώς και για τη διευκόλυνση των συναλλαγών.

E. Συνοχή

36. Η συνοχή μεταξύ των εθνικών στρατηγικών, της πολιτικής εμπορίου και διεθνών επενδύσεων, και η πολυμερής εναρμόνιση των φορολογικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών κανόνων προϋποθέτει αποτελεσματικότερο συντονισμό μεταξύ των χωρών χορηγών βοήθειας και των χωρών που παραχωρούν εμπορικές προτιμήσεις, καθώς και την πλήρη συμμετοχή και δέσμευση των δικαιούχων χωρών.

III. ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ UNCTAD ΣΤΗ ΧΑΡΑΞΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

III.1 Το πρόγραμμα εργασιών της Οργάνωσης για τα τέσσερα προσεχή έτη

III.1.1 Εισαγωγή

37. Το πρόγραμμα εργασιών της UNCTAD για τα τέσσερα έτη μετά τη 10η Διάσκεψη θα πρέπει να συμβάλει στην προώθηση των αναπτυξιακών στρατηγικών με βάση τις προαναφερθείσες κατευθύνσεις και τηρώντας παράλληλα τις κατευθύνσεις άλλων διεθνών φόρουμ. Αυτό απαιτεί ανάλογη προσαρμογή του προγράμματος εργασιών που συμφωνήθηκε στην 9η Διάσκεψη, με βάση νέο ορισμό του ρόλου της UNCTAD και ένα σύνολο προτεραιοτήτων που αντικατοπτρίζουν τις τρέχουσες ανάγκες και περιστάσεις.

38. Για τη χάραξη του πλαισίου του προγράμματος εργασιών της Οργάνωσης κατά τα επόμενα τέσσερα έτη, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο ρόλος της UNCTAD, ο οποίος είναι τρισυπόστατος:

- ενεργεί ως φόρουμ διακυβερνητικών συνομιλιών και συσκέψεων καθώς και διαβουλεύσεων εμπειρογνωμόνων. Οι εν λόγω δραστηριότητες καλύπτουν το προ-διαπραγματευτικό και το μετα-διαπραγματευτικό στάδιο και αποσκοπούν στην επίτευξη της συναίνεσης*

- ασκεί δραστηριότητες έρευνας, συλλογής δεδομένων και ανάλυσης, που παρέχουν στοιχεία για τις συνομιλίες των εμπειρογνωμόνων και των κυβερνητικών εκπροσώπων*

- σε συνεργασία και συντονισμό με άλλες οργανώσεις και χορηγούς βοήθειας, ασκεί δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας, στενά συνδεδεμένες και συνυφασμένες με τις δραστηριότητες έρευνας και ανάλυσης.

39. Όσον αφορά τη θέσπιση διεθνών κανόνων, η UNCTAD δεν αποτελεί το κατάλληλο φόρουμ για τη διαπραγμάτευση πολυμερών κανόνων. Η προσχώρηση σχεδόν όλων των χωρών του κόσμου στον ΠΟΕ και η ενεργός συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών θέτει πράγματι τέλος στους ισχυρισμούς ότι η UNCTAD θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτικό φόρουμ θέσπισης κανόνων.

40. Η UNCTAD, κατά τις διαβουλεύσεις της σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, κατά τις αναλυτικές της δραστηριότητες καθώς και την τεχνική της συνεργασία, θα πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνεται στους τέσσερις τομείς δραστηριοτήτων που παρατίθενται στις παραγράφους 86 έως 94 του εγγράφου Midrand: το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών και θέματα βασικών αγαθών, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη επιχειρήσεων και την τεχνολογία, την υποδομή υπηρεσιών για την αποτελεσματικότητα της ανάπτυξης και των συναλλαγών, καθώς και το γενικότερο ζήτημα της παγκοσμιοποίησης και της ανάπτυξης.

41. Ωστόσο, όπως η UNCTAD IX, η 10η Διάσκεψη της UNCTAD θα πρέπει να επισημάνει προτεραιότητες στους τέσσερις αυτούς τομείς. Οι εν λόγω προτεραιότητες πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της UNCTAD καθώς και τον ειδικό χαρακτήρα της γενικής αποστολής της που συνίσταται στη συνδυασμένη ανάλυση των εμπορικών και των αναπτυξιακών διαστάσεων κάθε ζητήματος. Η επιλογή των προτεραιοτήτων πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές που έχουν επέλθει μετά το Midrand καθώς και το πρόγραμμα δράσης της διεθνούς κοινότητας τους προσεχείς μήνες.

Οι προτάσεις της Ένωσης για θέματα προτεραιότητας πρέπει να είναι σύμφωνες με τις διαπραγματευτικές θέσεις της σε άλλα φόρουμ.

42. Ειδικότερα, ως θέματα προτεραιότητας στους διάφορους τομείς δραστηριοτήτων της UNCTAD θα μπορούσαν να προταθούν οι εσωτερικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις και η ανάπτυξη της θεσμικής ικανότητας, η συμμετοχή διαφόρων φορέων της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή διαδικασία και η περιφερειακή ολοκλήρωση, λόγω της αυξανόμενης σημασίας τους στην πολιτική αναπτυξιακής συνεργασίας της Ένωσης.

43. Ο αυξανόμενος κίνδυνος περιθωριοποίησης των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών στη διεθνή οικονομία συνηγορεί υπέρ της προώθησης των ιδιαίτερων προβλημάτων των ΛΑΧ στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων και των προγραμμάτων βοήθειας της UNCTAD.

44. Ζητήματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον κεντρικό ρόλο της κοινωνικής και ανθρώπινης ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας, δεν θα πρέπει να περιληφθούν στο πρόγραμμα εργασιών της UNCTAD, δεδομένου ότι η Οργάνωση δεν διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα στους εν λόγω τομείς. Τα θέματα αυτά θα πρέπει ωστόσο να χαρακτηρίζουν το αναλυτικό έργο της UNCTAD και τις δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας, λαμβάνοντας υπόψη το έργο που πραγματοποιούν άλλοι διεθνείς οργανισμοί, όπως το Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, η UNESCO και η Διεθνής Τράπεζα.

III.1.2 Το πρόγραμμα εργασιών στους τέσσερις τομείς δραστηριοτήτων της Οργάνωσης

α) Παγκοσμιοποίηση και Ανάπτυξη

45. Η UNCTAD πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνει την προσοχή της στις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης για την αειφόρο ανάπτυξη. Ειδικότερα, το αναλυτικό έργο θα πρέπει να αφορά τα εξής:

(α) τις επιπτώσεις των μακροοικονομικών μεταρρυθμίσεων, της διαρθρωτικής προσαρμογής, και των μεταρρυθμίσεων δεύτερης γενεάς στην ανάπτυξη, υπό το πρίσμα της αυξανόμενης παγκόσμιας αλληλεξάρτησης*

(β) τον τρόπο αντιστάθμισης των αρνητικών επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης. Δεδομένης της τάσης της να ευνοεί τις πλέον εύρωστες οικονομίες και να περιθωριοποιεί τις πιο αδύναμες, πρέπει να εξευρεθούν τρόποι και μέσα για τη μείωση του χάσματος με τη δικαιότερη κατανομή των πλεονεκτημάτων και με τη δημιουργία των προϋποθέσεων αποκόμισης αυτών των ωφελημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι δραστηριότητες πρέπει να συμβάλουν στον καθορισμό σφαιρικής στρατηγικής για την ανάπτυξη, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που έχουν τεθεί στο Μέρος ΙΙ*

(γ) τη σημασία των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης της θεσμικής ικανότητας, τονίζοντας ιδιαίτερα ζητήματα όπως η χρηστή διακυβέρνηση, καθώς και η πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς, και η εγκαθίδρυση ρυθμιστικού πλαισίου ευνοϊκού για την ανάπτυξη οικονομίας αγοράς*

(δ) τον ρόλο και τις ευθύνες των διαφόρων φορέων της κοινωνίας των πολιτών που συμβάλλουν στην ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο διεθνές οικονομικό σύστημα*

(ε) τον ρόλο των διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης, τόσο μεταξύ αναπτυσσόμενων χωρών όσο και μεταξύ αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων χωρών, για τη διασφάλιση αυξημένης οικονομικής σταθερότητας και την άμβλυνση των επιπτώσεων από εξωτερικά πλήγματα. Το γεγονός αυτό περιλαμβάνει ανάλυση των θετικών εμπειριών περιφερειακής ολοκλήρωσης που συνέβαλε στην οικονομική ανάπτυξη κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, η UNCTAD πρέπει να συνεχίσει να παρέχει και να ενισχύει την τεχνική συνεργασία στις αναπτυσσόμενες χώρες όσον αφορά τη χάραξη του θεσμικού πλαισίου και την εφαρμογή των πολιτικών, απαραίτητων για την περιφερειακή ολοκλήρωση, και τη διασφάλιση ότι παρόμοια συστήματα είναι σύμφωνα με το πολυμερές εμπορικό σύστημα και συνεπώς το υποστηρίζουν*

(στ) τα ιδιαίτερα προβλήματα των ΛΑΧ στην προσπάθειά τους να ενταχθούν στο διεθνές οικονομικό σύστημα. Τα προβλήματα αυτά έχουν προσδιοριστεί, μεταξύ άλλων, στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την προσέγγιση της ΕΕ ενόψει του Γύρου της Χιλιετίας. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξετασθούν δεόντως τα αποτελέσματα και η εμπειρία από την εφαρμογή του Προγράμματος δράσης για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, καθώς και η Πρωτοβουλία υψηλού επιπέδου υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών (1997).

β) Επενδύσεις, ανάπτυξη επιχειρήσεων και τεχνολογία

46. Η UNCTAD θα πρέπει να συνεχίσει και να αναπτύξει τις δραστηριότητές της σχετικά με τη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τις σχέσεις μεταξύ επενδύσεων, εμπορίου και ανάπτυξης, και να μελετήσει τη συμβολή των επενδυτικών ροών στην αναπτυξιακή διαδικασία, ιδίως μέσω της ενίσχυσης τοπικών βιομηχανικών συνενώσεων και της ροής πληροφοριών και τεχνογνωσίας που παρέχουν.

Στο πλαίσιο αυτό, οι αναλυτικές δραστηριότητες της UNCTAD θα πρέπει να αφορούν τα εξής:

(α) το θεσμικό και μακροοικονομικό πλαίσιο και τους διάφορους παράγοντες θέσης που μπορούν να κινητοποιήσουν και να διατηρήσουν τις ΑΞΕ στις αναπτυσσόμενες χώρες*

(β) τη στήριξη της διαπραγμάτευσης πολυμερών κανόνων για τις επενδύσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις συγκεκριμένες ανάγκες και συνθήκες των αναπτυσσόμενων χωρών στο πλαίσιο αυτό.

Οι αναλυτικές αυτές δραστηριότητες θα πρέπει να συμπληρώνουν τις διαβουλεύσεις σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων και θα πρέπει να συνοδεύονται από δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας με στόχο την ενίσχυση των προσπαθειών των αναπτυσσόμενων χωρών για την προσέλκυση επενδύσεων.

47. Η UNCTAD θα πρέπει να αναλάβει αναλυτικό έργο και να αποτελέσει φόρουμ διαβουλεύσεων σε διακυβερνητικό επίπεδο και επίπεδο εμπειρογνωμόνων σχετικά με τη χάραξη πολιτικών που ευνοούν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Ειδικότερα, θα μπορούσαν να εξετασθούν τα ακόλουθα ζητήματα:

(α) η συμπληρωματικότητα και η αλληλεξάρτηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα σε τοπικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο*

(β) οι προϋποθέσεις για την προώθηση της τοπικής ανάπτυξης, με εξέταση των υφιστάμενων διαφορών μεταξύ των χωρών, των ανταγωνιστικών παραγόντων και των τοπικών φορέων που θα συνδεθούν με τον καθορισμό των παρεμβάσεων*

(γ) η διασύνδεση αποκέντρωσης και διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης*

(δ) νέες μορφές συνεργασίας και διαλόγου μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα*

(ε) μηχανισμοί για την άνοδο του επιπέδου ξένων και εγχώριων επενδύσεων σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ*

(στ) ο ρόλος και οι ιδιαίτερες ανάγκες των ΜΜΕ*

(ζ) ο ρόλος της χρηματοδότησης μικρής κλίμακας, ως αναπόσπαστου μέρους των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, και η συμβολή της στη μείωση της φτώχειας.

48. Η UNCTAD, μέσω των κατάλληλων αναλυτικών δραστηριοτήτων, πρέπει να υποστηρίζει τις προσπάθειες των αναπτυσσόμενων χωρών για τη χάραξη και την εφαρμογή πολιτικών και στρατηγικών γνώσης για τη συμμετοχή στην κοινωνία των πληροφοριών και για την προώθηση μιας κοινωνίας της γνώσης. Επίσης, θα πρέπει να αποτελέσει φόρουμ διαβουλεύσεων σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων για τα ζητήματα αυτά, χωρίς να επαναλαμβάνει υφιστάμενες διαπραγματεύσεις και διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ, της Επιτροπής για την Επιστήμη και την Τεχνολογία στην Υπηρεσία της Aνάπτυξης (CSTD) και της ITU μεταξύ άλλων.

49. Σ?αυτόν τον τομέα δραστηριοτήτων, η UNCTAD θα πρέπει να εξετάσει θέματα που συνδέονται με τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας και με τον ρόλο των διαφόρων φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Το αναλυτικό έργο θα πρέπει να αφορά τα εξής:

(α) τη θέσπιση νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου που να συμβάλει στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και να ευνοεί τις ΑΞΕ*

(β) την ανάπτυξη τοπικών υπηρεσιών εμπειρογνώμονα καθώς και τοπικών και περιφερειακών δικτύων*

(γ) την αναγνώριση του ρόλου και των ευθυνών του ιδιωτικού τομέα ως φορέα στη διαδικασία παγκοσμιοποίησης*

(δ) την αύξηση της ικανότητας του ιδιωτικού τομέα να συμμετάσχει στην αναπτυξιακή διαδικασία.

50. Όσον αφορά την περιφερειακή ολοκλήρωση, η UNCTAD θα πρέπει να εξετάσει:

(α) τη θετική επίδραση της περιφερειακής ολοκλήρωσης στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικής ικανότητας των επιχειρήσεων στις χώρες μέλη και, ειδικότερα, στην ανάπτυξη και ενίσχυση ανταγωνιστικής αλυσίδας για την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και τον προσδιορισμό και την ενίσχυση των μέτρων πλαισίωσης αυτής της αλυσίδας*

(β) τις επιπτώσεις της διαδικασίας περιφερειακής ολοκλήρωσης στις ροές των ΑΞΕ*

(γ) τον ρόλο της διαδικασίας περιφερειακής ολοκλήρωσης στην ανάπτυξη και την αποδοχή εναρμονισμένων επενδυτικών κανόνων.

γ) Εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών και θέματα βασικών αγαθών

51. Η UNCTAD θα πρέπει να συνεχίσει και να ενισχύσει τις δραστηριότητές της για να υποστηρίξει τις προσπάθειες των αναπτυσσόμενων χωρών για ένταξη στο πολυμερές εμπορικό σύστημα. Ειδικότερα, η UNCTAD πρέπει να αποτελέσει φόρουμ διαβουλεύσεων σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, όπου να προβαίνει σε ανάλυση, με την προοπτική της ανάπτυξης, των θεμάτων των επικείμενων διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ για να επιτρέψει στις αναπτυσσόμενες χώρες να κατανοήσουν καλύτερα τα ζητήματα που διακυβεύονται και να μπορέσουν να συμμετέχουν ενεργότερα στις εν λόγω διαπραγματεύσεις. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να αποδοθεί στα εξής:

(α) στις δυνατότητες που παρέχονται στις αναπτυσσόμενες χώρες με το άνοιγμα του οικονομικού περιβάλλοντος μέσω της ενίσχυσης των κανόνων στον τομέα των υπηρεσιών και σε νέους τομείς εμπορικών θεμάτων όπως οι άμεσες ξένες επενδύσεις και ο ανταγωνισμός*

(β) στην έννοια της ειδικής και διακριτικής μεταχείρισης σε συνάρτηση με την αυξανόμενη διαφοροποίηση σε επίπεδο ανάπτυξης και ανταγωνιστικής ικανότητας μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών*

(γ) στον εντοπισμό άλλων θεμάτων που μπορεί να ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και τρόπων και μέσων για την αντιμετώπιση προβλημάτων που εμποδίζουν την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα.

Η UNCTAD θα πρέπει επίσης να συζητήσει τους τρόπους και τα μέσα για να συμφιλιώνει τις εμπορικές πολιτικές με άλλες πολιτικές, κατευθύνοντας τις συζητήσεις μακριά από φόβους για μονομερείς ενέργειες και προστατευτισμό. Η UNCTAD πρέπει επίσης να συνεχίσει τις δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας που υποστηρίζουν την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών και, ειδικότερα, των ΛΑΧ, στον ΠΟΕ, την προετοιμασία των μελλοντικών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΠΟΕ και την εφαρμογή των δεσμεύσεων που απορρέουν από τρέχουσες και μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Επίσης, η UNCTAD θα μπορούσε να παράσχει τεχνική συνεργασία στις αναπτυσσόμενες χώρες για την ανάπτυξη συνεκτικών διαπραγματευτικών στρατηγικών μέσω του διαφορετικού επιπέδου και περιεχομένου των εμπορικών διαπραγματεύσεων.

52. Η UNCTAD πρέπει να επανενεργοποιήσει τις πρωτοβουλίες της στον τομέα των εμπορικών προτιμήσεων και των συναφών κανόνων καταγωγής. Συγκεκριμένα, πρέπει να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι αναπτυσσόμενες χώρες και ιδίως οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες μπορούν να απολαύουν καλύτερα των υφιστάμενων προτιμήσεων, και οι πλέον ανεπτυγμένες χώρες μπορούν να παρέχουν στις ΛΑΧ προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές τους. Η συζήτηση για τη ρήτρα εξουσιοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες και πολιτικές των αναπτυσσόμενων χωρών, μπορεί να αποβεί χρήσιμη στο πλαίσιο της UNCTAD. Η Οργάνωση θα πρέπει επίσης να συνεχίσει την παροχή τεχνικής συνεργασίας σε οικονομικούς φορείς για τη χρήση των προτιμήσεων.

53. Η UNCTAD θα πρέπει να συνεχίσει τις αναλυτικές δραστηριότητές της καθώς επίσης και να ευνοεί την ανταλλαγή εμπειρίας στον τομέα των βασικών αγαθών και, ειδικότερα όσον αφορά:

(α) τη διαφοροποίηση, ως την κατάλληλη στρατηγική για την κατάργηση της εξάρτησης από τα βασικά προϊόντα και τη σταθεροποίηση των εσόδων από τις εξαγωγές*

(β) τα μέσα διαχείρισης των κινδύνων.

Επίσης, η UNCTAD θα μπορούσε να αναλάβει προβληματισμό σχετικά με τους στόχους και τη λειτουργία υφιστάμενων διεθνών εμπορευματικών συμφωνιών.

54. Η UNCTAD πρέπει να συνεχίσει να ασκεί αναλυτικές δραστηριότητες και να αποτελεί φόρουμ διαβουλεύσεων σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις πολιτικές και τους κανόνες ανταγωνισμού, προκειμένου να ευαισθητοποιήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες και να μπορέσουν να διδαχθούν από την πείρα τους. Συγκεκριμένα, η UNCTAD θα μπορούσε να αναλύσει τη σημασία των κρατικών και των ιδιωτικών μονοπωλίων στις νέες αγορές, τις σχέσεις μεταξύ των επενδύσεων και του ανταγωνισμού, τους τύπους των κανόνων που προσαρμόζονται στα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης της αγοράς. Επίσης, η UNCTAD θα μπορούσε να προβεί σε ανάλυση για την υποστήριξη των διαπραγματεύσεων των πολυμερών κανόνων για τον ανταγωνισμό, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις συγκεκριμένες ανάγκες και στις συνθήκες των αναπτυσσόμενων χωρών σε αυτό το πλαίσιο.

Η UNCTAD θα μπορούσε να προβεί σε δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας με στόχο τη συνδρομή των αναπτυσσόμενων χωρών για τον καθορισμό και την εφαρμογή κανόνων και πολιτικών ανταγωνισμού.

55. Η UNCTAD θα πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξέταση του συνεχούς εμπόριο/περιβάλλον/ανάπτυξη, στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης και ειδικότερα, στη βελτίωση της συνοχής των πολιτικών και στην υποστήριξη της προόδου στο ζήτημα του εμπορίου και του περιβάλλοντος κατά τα προσεχή έτη. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αποδοθεί στην εξασφάλιση της αμοιβαίας υποστήριξης και της συμπληρωματικότητας των εργασιών μεταξύ της UNCTAD, του ΠΟΕ και άλλων διεθνών οργανισμών, όπως το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), το Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) και οι οργανισμοί του Bretton Woods, ώστε να βοηθηθούν αποτελεσματικά οι αναπτυσσόμενες χώρες στην αντιμετώπιση των εμπορικών και των περιβαλλοντικών προκλήσεων, και στην ανάπτυξη στο μέγιστο βαθμό των θετικών συνεργιών μεταξύ της ελευθέρωσης των συναλλαγών και της περιβαλλοντικής προστασίας, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι εμπορικοί κανόνες δεν θα μειώσουν την ικανότητα των χωρών να εφαρμόζουν αποτελεσματικές περιβαλλοντικές πολιτικές, σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο.

Οι εργασίες της UNCTAD θα πρέπει να αποσκοπούν στο να ξεπεραστεί η εν μέρει αμυντική θέση των αναπτυσσόμενων χωρών έναντι της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών πτυχών σε οιοδήποτε εμπορικό και αναπτυξιακό πρόγραμμα δράσης, καθώς και οι ανησυχίες τους όσον αφορά την ανάληψη μονομερούς δράσης και την προστασία του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η UNCTAD θα πρέπει να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την ενίσχυση των περιβαλλοντικών προτύπων σε εθνικό επίπεδο, που θα μπορούσε να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη και να προσελκύσει ξένες επενδύσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και σχετικά με τα ειδικά οφέλη των εν λόγω χωρών από την επιβολή περιβαλλοντικών κανόνων σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων, για την προστασία του περιβάλλοντός τους, την αποφυγή των εξαγωγών ρυπογόνων προϊόντων από βιομηχανικές χώρες και ως εκ τούτου, την πρόληψη ορισμένων περιβαλλοντικών κινδύνων που συνδέονται με το εμπόριο.

Ειδικότερα, η UNCTAD θα πρέπει να διερευνήσει περαιτέρω τη σχέση μεταξύ της ελευθέρωσης των συναλλαγών και του περιβάλλοντος και τα αιτήματα των αναπτυσσόμενων χωρών για διαφοροποιημένη, προτιμησιακή μεταχείριση. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική η έρευνα κέρδους-κέρδους για τις δυνατότητες απόδοσης τόσο άμεσων οικονομικών πλεονεκτημάτων όσο και θετικών περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Θα ήταν σημαντικό να συνεχιστεί η αναζήτηση θετικών μηχανισμών βελτιωμένης πρόσβασης στην αγορά και να διευκολυνθεί το εμπόριο περιβαλλοντικά προτιμητέων αγαθών και υπηρεσιών.

Η UNCTAD θα πρέπει να εστιάσει την προσοχή της σε πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες (ΠΠΣ) ως τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης διεθνών περιβαλλοντικών προβλημάτων, τονίζοντας το γεγονός ότι τα εμπορικά μέτρα που ενδεχομένως περιλαμβάνουν οι ΠΠΣ, τα οποία έχουν συμφωνηθεί σε πολυμερές πλαίσιο, θα αποτελούσαν εγγύηση έναντι των μονομερών ενεργειών και του περιβαλλοντικού προστατευτισμού, και τονίζοντας τη συνέργια μεταξύ της υψηλής περιβαλλοντικής προστασίας, που βασίζεται στις αρχές του Ρίο, και της οικονομικής απόδοσης, η οποία, μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, θα συμβάλει στην αειφόρο ανάπτυξη.

Ως υπεύθυνη του Κεφαλαίου 2 της Ατζέντα 21, η UNCTAD μπορεί επίσης να διαδραματίσει χρήσιμο ρόλο στις συνομιλίες για το εμπόριο που αναμένεται να πραγματοποιηθούν κατά την 8η σύνοδο της Επιτροπής των ΗΕ για την Αειφόρο Ανάπτυξη, τον Απρίλιο 2000, καθώς και στην προπαρασκευή της συνάντησης κορυφής της Γης 2002, στην οποία θα επανεξεταστούν η εφαρμογή της Ατζέντα 21 και των Αρχών του Ρίο.

56. Όσον αφορά τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας, σ'αυτόν τον τομέα δραστηριοτήτων, η UNCTAD θα μπορούσε να προβεί σε ανάλυση καθώς και σε τεχνική συνεργασία σχετικά με τα κανονιστικά πλαίσια που ευνοούν την ανάπτυξη του εμπορίου. Στον τομέα αυτό, η UNCTAD θα πρέπει επίσης να εξετάσει τα ακόλουθα θέματα σχετικά με την περιφερειακή ολοκλήρωση:

(α) τις επιπτώσεις από την άρση των φραγμών στο εμπόριο μεταξύ αναπτυσσόμενων χωρών που είναι μέλη περιφερειακών οικονομικών οργανώσεων*

(β) τη θέσπιση περιφερειακών κανόνων σε εμπορικά θέματα όπως ο ανταγωνισμός, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα και οι τεχνικοί φραγμοί στο εμπόριο*

(γ) τις υφιστάμενες αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολυμερών και περιφερειακών εμπορικών διαπραγματεύσεων*

(δ) τις προοπτικές ανάπτυξης της αμοιβαιότητας μεταξύ περιφερειακών ομάδων αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων χωρών.

Οι αναλυτικές αυτές δραστηριότητες θα πρέπει να τροφοδοτούν τις διαβουλεύσεις σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων και να συνοδεύονται από τεχνική συνεργασία που αποσκοπεί στο να ενισχύσει τη διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης των αναπτυσσόμενων χωρών. Ειδικότερα, η UNCTAD θα πρέπει να συνδράμει τις αναπτυσσόμενες χώρες, ιδιαίτερα τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, στην εφαρμογή περιφερειακών συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών. Επίσης, πρέπει να συνεχίσει να παρέχει τεχνική συνεργασία σε περιφερειακές οργανώσεις κατά τη διαπραγμάτευση συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών με ανεπτυγμένες χώρες καθώς και στο πλαίσιο του ΠΟΕ.

δ) Υποδομή υπηρεσιών για την αποτελεσματικότητα της ανάπτυξης και του εμπορίου

57. Με βάση την εμπειρία που έχει αναπτύξει στον τομέα αυτό, η UNCTAD θα πρέπει να συνεχίσει να συνδράμει τις αναπτυσσόμενες χώρες για την ανάπτυξη της υποδομής υπηρεσιών στον τελωνειακό, στον μεταφορικό, στον τραπεζικό και στον ασφαλιστικό τομέα, καθώς και στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Αν και η θέσπιση κανόνων θα πρέπει να παραμείνει οπωσδήποτε στο πλαίσιο του ΠΟΕ, η UNCTAD διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα όσον αφορά την παροχή τεχνικής βοήθειας στο πλαίσιο αυτό.

Το πρόγραμμα εργασιών της UNCTAD πρέπει να επικεντρωθεί στους ακόλουθους τομείς, τόσο από πλευράς αναλυτικών δραστηριοτήτων, όσο και τεχνικής συνεργασίας:

(α) διευκόλυνση των συναλλαγών, χρήση της τεχνολογίας πληροφοριών σε εμπορικές δραστηριότητες και, ιδίως, αναπτυξιακή διάσταση του ηλεκτρονικού εμπορίου*

(β) θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας και δραστηριότητες κατάρτισης για την υποστήριξη της ανάπτυξης αποδοτικής υποδομής υπηρεσιών για τις συναλλαγές*

(γ) ενδεχόμενη αύξηση της αποδοτικότητας με την ανάπτυξη της υποδομής υπηρεσιών για τις συναλλαγές σε περιφερειακό επίπεδο.

(δ) ειδικά προβλήματα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, όπως η πρόσβαση στην τεχνολογία πληροφοριών και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού για τη χρησιμοποίηση της τεχνολογίας πληροφοριών και ως εκ τούτου τη συμμετοχή στην κοινωνία των πληροφοριών.

III.2 Τρόποι και μέσα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του έργου της UNCTAD

58. Η UNCTAD υποβλήθηκε σε λεπτομερή αναθεώρηση κατά την 8η Διάσκεψη, που πραγματοποιήθηκε το 1992 στην Καρθαγένη. Εκείνο που αποκαλείτο το «πνεύμα της Καρθαγένης» ενέπνευσε, σε μεγάλο βαθμό, τις δραστηριότητες της UNCTAD μεταξύ της 8ης και της 9ης Διάσκεψης. Από την άλλη πλευρά, τα αποτελέσματα της UNCTAD VIII δεν ήσαν αρκετά για τη βελτίωση των δραστηριοτήτων αυτών.

Η UNCTAD IX μείωσε τον αριθμό των συνεδριάσεων κυρίως με περικοπή του θεσμικού πλαισίου σε τρεις βασικές επιτροπές. Ωστόσο, το γεγονός αυτό σήμαινε ότι κάθε επιτροπή θα έπρεπε να καλύπτει ευρύτερο φάσμα θεμάτων. Κατά συνέπεια, χρειάζεται μεγαλύτερη επικέντρωση του προγράμματος εργασιών της UNCTAD.

59. Η UNCTAD X πρέπει επομένως να επαναλάβει την ανάγκη να εξασφαλισθεί η βέλτιστη χορήγηση των πόρων της Οργάνωσης με την εστίαση των δραστηριοτήτων σε θέματα στα οποία η UNCTAD έχει πραγματικό συγκριτικό πλεονέκτημα και με την επιλογή περιορισμένου αριθμού προτεραιοτήτων βάσει των ανωτέρω κατευθύνσεων.

60. Επίσης, η Διάσκεψη πρέπει να τονίσει τη σημασία της ενίσχυσης της συνεκτικότητας μεταξύ των τριών πτυχών του ρόλου της UNCTAD - διαβουλεύσεις σε διακυβερνητικό επίπεδο και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, αναλυτικές δραστηριότητες και τεχνική συνεργασία - οι οποίες είναι στενά συνδεδεμένες και πρέπει πάντοτε να αλληλοϋποστηρίζονται.

61. Η τεχνική συνεργασία πρέπει να κατευθύνεται από τη ζήτηση και να βασίζεται στην εκτίμηση των αναγκών των δικαιούχων χωρών. Η Διάσκεψη πρέπει να τονίσει την ανάγκη ενίσχυσης του εσωτερικού συντονισμού των δραστηριοτήτων τεχνικής συνεργασίας μέσω, μεταξύ άλλων, της υποβολής στα κράτη μέλη ετήσιου ενδεικτικού σχεδίου, που καταρτίζεται υπό την άμεση ευθύνη του Γενικού Γραμματέα. Η προτεραιότητα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών θα πρέπει να εξασφαλισθεί.

Για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων τεχνικής συνεργασίας, πρέπει να ενισχυθεί κατάλληλα η παρακολούθηση και η αξιολόγηση κάθε έργου. Ειδικότερα, θα πρέπει να εκτιμηθεί η επίδραση των έργων στις εθνικές δυνατότητες των δικαιούχων χωρών.

Θα πρέπει να εξευρεθούν τρόποι και μέσα για την εισαγωγή και τη βελτίωση μηχανισμών ανάκτησης του κόστους, με στόχο την επιδίωξη της χρηματοδοτικής αυτονομίας ορισμένων προγραμμάτων.

Η τεχνική συνεργασία και η στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης πρέπει να πραγματοποιούνται σε συντονισμό με άλλους χορηγούς βοήθειας για να επιτευχθεί η συνοχή και η συμπληρωματικότητα των δράσεων και να αποφευχθεί η αλληλοεπικάλυψη δραστηριοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχές που διέπουν το ολοκληρωμένο πλαίσιο για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες - δηλ. ο συντονισμός μεταξύ των χορηγών βοήθειας και η πλήρης συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών - θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για τη βοήθεια σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες.

62. Η βελτίωση της συνεκτικότητας των πολιτικών είναι ουσιαστική για την προώθηση ενός πλαισίου ανοικτής και σταθερής οικονομικής πολιτικής και για την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στη διεθνή οικονομία. Απαιτεί στενότερη συνεργασία μεταξύ διεθνών οργανισμών σε εμπορικούς τομείς για την ενίσχυση της συμπληρωματικότητας και της αμοιβαίας υποστήριξης πολιτικών που στηρίζουν την ελευθέρωση των συναλλαγών και την ανάπτυξη. Η Διάσκεψη θα πρέπει να υπογραμμίσει την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ της UNCTAD και άλλων διεθνών φορέων με στόχο την επίτευξη αυτής της συμπληρωματικότητας και των συνεργιών και την αποφυγή του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων παραγόντων και της αλληλοεπικάλυψης των δραστηριοτήτων τους. Η συνεργασία αυτή αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση του συντονισμού κατά τον καθορισμό καθώς και την υλοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων.

Ειδικότερα, η Διάσκεψη θα πρέπει να τονίσει τη συμπληρωματικότητα με τον ΠΟΕ. Η συμπληρωματικότητα αυτή συνδέεται με σαφή διαχωρισμό του ρόλου των δύο φορέων (διαπραγμάτευση πολυμερών κανόνων και διευθέτηση των διαφορών για τον ΠΟΕ, ανάπτυξη της συναίνεσης κατά το στάδιο πριν και μετά τις διαπραγματεύσεις και αναλυτική δράση για την UNCTAD, καθώς και δραστηριότητες τεχνικής συνεργασίας, οι οποίες υποστηρίζουν το βασικό έργο και των δύο οργανισμών).

63. Η UNCTAD X θα πρέπει επίσης να εξετάσει τρόπους και μέσα για την ενίσχυση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα των αναπτυσσόμενων καθώς και των βιομηχανικών χωρών στη δράση της οργάνωσης, μεταξύ άλλων, εξασφαλίζοντας την ενεργό συμμετοχή των εκπροσώπων τους στην προπαρασκευή και στη διεξαγωγή διακυβερνητικών συνεδριάσεων και συνεδριάσεων εμπειρογνωμόνων, καθώς και με την παροχή συμβουλών κατά τον καθορισμό και την υλοποίηση έργων τεχνικής συνεργασίας και κατά την σύνταξη αναλυτικών εγγράφων. Οι σχέσεις μεταξύ της Γραμματείας της UNCTAD και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και να υφίστανται σε πλαίσιο που εξασφαλίζει νομική ασφάλεια. Η προσεκτική επιλογή των εκπροσώπων αυτών με βάση τις αρμοδιότητες και τις ικανότητές τους θεωρείται ζωτικής σημασίας.

Επίσης, η UNCTAD πρέπει να αποτελέσει φόρουμ συνομιλιών για τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών σε εμπορικά και αναπτυξιακά θέματα.

64. Σε περίπτωση που τα θέματα απαιτούν μακρόχρονο προβληματισμό, οι συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων είναι δυνατόν να διοργανώνονται σε τακτά, αν και όχι περιοδικά χρονικά διαστήματα. Το γεγονός αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη της εμπιστοσύνης και στη βελτίωση της κατανόησης μεταξύ των συμμετεχόντων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η Ένωση, διαπραγματευόμενη, κατά την 10η Διάσκεψη, συμφωνηθέν κείμενο για την Παγκοσμιοποίηση και την Ανάπτυξη, με βάση την πολιτική προσέγγιση που περιγράφεται στο Μέρος ΙΙ του παρόντος κειμένου, δύναται να συμφωνήσει με τα ακόλουθα:

Η σπουδαιότητα των αποτελεσματικών θεσμών και των εθνικών πολιτικών

1. Η UNCTAD X θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι ένα πολιτικό περιβάλλον που εγγυάται την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τη χρηστή διακυβέρνηση αποτελεί προϋπόθεση για δίκαιη και αειφόρο ανάπτυξη.

Η UNCTAD X θα πρέπει επομένως να εκφράζει την ανάγκη για θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας, με τη δημιουργία και την εδραίωση παρόμοιου περιβάλλοντος, βασιζόμενου στην κυβερνητική διαφάνεια και υπευθυνότητα, και με τη διασφάλιση της πρόληψης και της καταπολέμησης της διαφθοράς.

Η θέσπιση νομικού και κανονιστικού πλαισίου, που να ευνοεί τη λειτουργία της δημοκρατικής κοινωνίας και της οικονομίας αγοράς, αποτελεί ουσιαστικό συστατικό μέρος του εν λόγω θεσμικού οικοδομήματος.

2. Οι διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της Διάσκεψης θα πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι η μείωση των δημοκρατικών ελλειμμάτων συμβάλλει στην αύξηση της πολιτικής δέσμευσης και της υποστήριξης των εθνικών μεταρρυθμίσεων εκ μέρους της κοινής γνώμης. Στο πλαίσιο αυτό, η Διάσκεψη θα πρέπει να τονίσει τη σημασία της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην εγκαθίδρυση ενός δημοκρατικού πολιτικού πλαισίου και γενικότερα, στην αναπτυξιακή διαδικασία. Θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσει ότι η ανάπτυξη κοινωνικού κεφαλαίου μέσω των θεσμών της κοινωνίας των πολιτών ευνοεί την προώθηση της δίκαιης και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης.

3. Η UNCTAD X πρέπει να τονίσει ότι η ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στη διεθνή οικονομία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών μεταρρυθμίσεων για την εγκαθίδρυση ενός σταθερού και ανοικτού μακροοικονομικού περιβάλλοντος προσανατολισμένου στη σταθερότητα, τη δικαιότερη κατανομή των εισοδημάτων, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη μείωση της φτώχειας, που να ευνοεί την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και τις εγχώριες και ξένες ιδιωτικές επενδύσεις. Επίσης, θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι η διαρθρωτική προσαρμογή παραμένει ουσιαστικό στάδιο για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

Επιπλέον, η UNCTAD X θα πρέπει να συστήσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων δεύτερης γενεάς, για την επίλυση των προβλημάτων διοικητικής και θεσμικής ικανότητας καθώς και της λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το σύστημα αυτό πρέπει να έχει τη δυνατότητα να χειρίζεται εσωτερικές και εξωτερικές χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Θα πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς κανόνες προληπτικής εποπτείας, βελτιωμένους κανόνες διαφάνειας και ενημέρωσης. Βραχυπρόθεσμα, αν και βελτιώνεται και ενισχύεται η εποπτεία και η θέσπιση κανόνων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ο έλεγχος των κινήσεων κεφαλαίων μπορεί να αποβεί χρήσιμος. Η μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει την ανάπτυξη βιώσιμων οργανισμών χρηματοδότησης μικρής κλίμακας.

4. Οι συνομιλίες στο πλαίσιο της UNCTAD X αναμένεται να επιβεβαιώσουν ότι οι υγιείς πολιτικές ανταγωνισμού είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη μιας οικονομίας αγοράς που λειτουργεί ικανοποιητικά στις αναπτυσσόμενες χώρες και για την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών. Η ελευθέρωση των αγορών τους θα πρέπει επομένως να συνοδεύεται από την εισαγωγή εθνικών κανόνων περί ανταγωνισμού προσαρμοσμένων στο επίπεδο ανάπτυξης των αγορών αυτών. Επίσης, η UNCTAD X θα πρέπει να τονίσει τη σημασία των κανόνων του ΠΟΕ που έχουν συμφωνηθεί σε πολυμερές επίπεδο σχετικά με την εθνική νομοθεσία περί ανταγωνισμού καθώς και με τις διαδικασίες διεθνούς συνεργασίας.

5. Το νομικό πλαίσιο θα πρέπει να εγγυάται τη διασφάλιση των συμφερόντων των καταναλωτών μέσω κανόνων για τους καταναλωτές και την προστασία της υγείας τους.

6. Η UNCTAD X θα πρέπει να τονίσει τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα ως κινητήριας δύναμης για την οικονομική ανάπτυξη, και να υπογραμμίσει τη δυνατότητα συμβολής του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αναπτυσσόμενων χωρών και για την ένταξη των εν λόγω χωρών στο διεθνές οικονομικό σύστημα. Επιπλέον, ο ιδιωτικός τομέας και, ειδικότερα, η άτυπη πτυχή του, αποτελεί την κύρια πηγή απασχόλησης στη μεγάλη πλειονότητα των αναπτυσσόμενων χωρών.

Η UNCTAD X πρέπει επίσης να τονίσει ότι ο ιδιωτικός τομέας αποτελεί σημαντικό συστατικό μέρος της κοινωνίας των πολιτών και ότι οι ευθύνες του πρέπει να αναγνωρίζονται και να αναλαμβάνονται. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να συνεπάγεται την ανάγκη διαλόγου μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, με στόχο τον προσδιορισμό των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, την αντιμετώπιση των αδυναμιών στο επιχειρηματικό περιβάλλον των εταιρειών καθώς και στη λειτουργία της αγοράς, και τον καθορισμό σαφών συνθηκών διακυβέρνησης σε διάφορα επίπεδα (τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο).

Ακόμη, η Διάσκεψη θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι σήμερα υπάρχει συναίνεση όσον αφορά την ανάγκη προώθησης μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης (σε μακρό, μέσο και μικροεπίπεδο) με τον προσδιορισμό των κυριότερων παραγόντων και την παροχή της απαιτούμενης στήριξης για τη θεσμική ανάπτυξη. Δεδομένης της ανομοιογένειας των χωρών, τόσο μεταξύ τους όσο και στο εσωτερικό αυτών, καθώς και της τρέχουσας διαδικασίας αποκέντρωσης, θα ήταν χρήσιμο να προσεχθεί ιδιαίτερα η τοπική διάσταση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Επιπλέον, η αποκέντρωση και η περιφερειακή ολοκλήρωση θα πρέπει να θεωρούνται ως αλληλοϋποστηριζόμενες για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στη διαδικασία παγκοσμιοποίησης.

7. Η αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών είναι ουσιαστικής σημασίας. Ο ρόλος του κράτους για την παροχή τους πρέπει να καθοριστεί με σαφήνεια στο πλαίσιο του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και, ειδικότερα, με τον ιδιωτικό τομέα.

8. Η UNCTAD X θα πρέπει ακόμη να εξετάσει με προσοχή τα ειδικά προβλήματα των χωρών που εξαρτώνται από εμπορεύσιμα αγαθά, οι οποίες, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Θα πρέπει να τονίζει τις διαρθρωτικές δυσκολίες που συνδέονται με την ανελαστική ζήτηση εμπορεύσιμων αγαθών στις χώρες εισαγωγής, με την μακρόχρονη πτωτική τάση των τιμών πολλών εμπορεύσιμων αγαθών και με την αστάθεια των τιμών αυτών. Επίσης, η Διάσκεψη θα πρέπει να υπογραμμίσει τις επιπτώσεις αυτών των διαρθρωτικών δυσχερειών στα έσοδα από τις εξαγωγές των χωρών παραγωγής, στην οικονομική τους ανάπτυξη και στην κατανομή του εισοδήματος.

Η UNCTAD X θα πρέπει επομένως να αναγνωρίσει την ανάγκη χάραξης πολιτικών διαφοροποίησης που αποτελεί αποτελεσματική στρατηγική για την κατάργηση της εξάρτησης από εμπορεύσιμα αγαθά και για τη σταθεροποίηση των εσόδων από τις εξαγωγές. Η Διάσκεψη θα πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της αύξησης της ανταγωνιστικότητας μέσω της ελευθέρωσης και της ιδιωτικοποίησης των τομέων, της ανάπτυξης θεσμών, των επενδύσεων και της κατάρτισης, της διαχείρισης κινδύνων και της δικαιότερης κατανομής του εισοδήματος στους τομείς εμπορεύσιμων αγαθών.

9. Επίσης, η Διάσκεψη θα πρέπει να αναγνωρίσει τις εντονότερες ανησυχίες των χωρών παραγωγής και κατανάλωσης σχετικά με τον στόχο και τη λειτουργία υφιστάμενων διεθνών εμπορευματικών συμφωνιών, και να εγκαινιάσει συνομιλίες για τις προοπτικές της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα αυτό.

10. Η UNCTAD X πρέπει να αναγνωρίσει τον σημαντικό ρόλο που έχουν διαδραματίσει οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών στην ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου. Η εφαρμογή των νέων αυτών τεχνολογιών σε όλους τους οικονομικούς και τους κοινωνικούς τομείς συνέβαλε στην αποκαλούμενη επανάσταση της κοινωνίας των πληροφοριών, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες στις αναπτυσσόμενες χώρες καθώς και νέους κινδύνους περιθωριοποίησης για τις χώρες ή τα άτομα που υπολείπονται στον τομέα αυτό.

Η Διάσκεψη θα πρέπει κατά συνέπεια να τονίσει τη σημασία που έχει για τις αναπτυσσόμενες χώρες η εφαρμογή πολιτικών που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των δυσχερειών τους όσον αφορά την υποδομή και στη δημιουργία περιβάλλοντος ικανού να προσελκύσει προηγμένες τεχνολογίες ώστε να καταστούν μέρος της κοινωνίας των πληροφοριών. Οι εν λόγω πολιτικές πρέπει να περιλαμβάνουν τη θέσπιση ευνοϊκού ρυθμιστικού πλαισίου, την ελευθέρωση των αγορών τηλεπικοινωνιών, επενδύσεις για την ανάπτυξη δυνατοτήτων στον τομέα της παιδείας, της κατάρτισης, της έρευνας και της τεχνολογίας και δημόσιες δράσεις υπέρ των ομάδων με χαμηλό επίπεδο πληροφόρησης.

Στο πλαίσιο αυτό, η UNCTAD X πρέπει να τονίσει τη σημασία των «στρατηγικών γνώσης», που αποσκοπούν στη δημιουργία του κατάλληλου περιβάλλοντος για τη γεφύρωση του τεχνολογικού χάσματος και για την προώθηση μιας κοινωνίας της γνώσης και μιας «οικονομίας που κατευθύνεται από τη γνώση».

11. Η Διάσκεψη πρέπει να υπογραμμίσει τη σημασία της κοινωνικής και ανθρώπινης ανάπτυξης. Πρέπει να καταστήσει σαφές ότι η οικονομική ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στη διεθνή οικονομία, καθώς και η προώθηση της αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης και του κράτους δικαίου, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν χωρίς να ληφθεί υπόψη ο ανθρώπινος και ο κοινωνικός παράγοντας.

Η UNCTAD X θα πρέπει να τονίσει τον στόχο των αναπτυξιακών στρατηγικών που συνίσταται στη δικαιότερη κατανομή των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την οικονομική ανάπτυξη. Οι εν λόγω στρατηγικές θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν την προστασία των ευάλωτων ομάδων, ιδιαίτερα των παιδιών, και να βοηθούν τους φτωχούς, τις γυναίκες και τους αυτόχθονες να έχουν πρόσβαση και να αποκομίζουν οφέλη από τις οικονομικές ευκαιρίες που παρέχει η παγκοσμιοποίηση και η ελευθέρωση. Ακόμη, πρέπει να διατίθενται επαρκείς πόροι για την παιδεία και την υγεία, δεδομένου ότι οι εν λόγω παρεμβάσεις μπορούν να έχουν θετικά αποτελέσματα στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Επίσης, το υγιές και ειδικευμένο εργατικό δυναμικό αποτελεί μία από τις πολλές προϋποθέσεις για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Η Διάσκεψη πρέπει να καλέσει τις κυβερνήσεις να εξετάσουν κατ'απόλυτη προτεραιότητα τις αναπτυξιακές πολιτικές τους για τη μείωση της φτώχειας και, μακροπρόθεσμα, για την εξάλειψή της. Για τον σκοπό αυτό, οι κυβερνήσεις πρέπει να αποσκοπούν στην επίτευξη συνάφειας μεταξύ των κοινωνικών και των οικονομικών πολιτικών τους και να αναπτύσσουν τις ικανότητές τους για την ενσωμάτωση των στόχων μείωσης της φτώχειας στις εν λόγω πολιτικές.

Στο πλαίσιο αυτό, η UNCTAD X πρέπει να υπογραμμίσει τη σημασία των βασικών κοινωνικών δικαιωμάτων για την αειφόρο ανάπτυξη. Οι κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι μεταρρυθμίσεις που προωθούν και υποστηρίζουν τις εξαγωγές δεν διακυβεύουν την εφαρμογή και την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας για τη συμμόρφωση με διεθνώς συμφωνηθέντα βασικά εργατικά δικαιώματα.

Επιπλέον, η Διάσκεψη πρέπει να καλέσει τους χορηγούς βοήθειας και τη διεθνή κοινότητα να διασφαλίσουν ότι η μείωση της φτώχειας αποτελεί κεντρικό στόχο των πολιτικών αναπτυξιακής συνεργασίας που εφαρμόζουν και ότι οι εμπορικές και οι αναπτυξιακές πολιτικές ενισχύονται αμοιβαία, με αποτέλεσμα την καταπολέμηση της φτώχειας.

12. Η ευθύνη της εφαρμογής πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων εμπίπτει πρωτίστως στις ενδιαφερόμενες χώρες. Ωστόσο, η Διάσκεψη θα πρέπει να τονίσει την ανάγκη για εποικοδομητική στήριξη των μεταρρυθμίσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες από τους χορηγούς βοήθειας και, γενικά, από τη διεθνή κοινότητα. Ο πολιτικός διάλογος, η αναπτυξιακή συνεργασία και οι εμπορικές σχέσεις αποτελούν ουσιαστικά και αλληλένδετα μέρη αυτής της στήριξης στις αναπτυσσόμενες χώρες από την κοινότητα των χορηγών βοήθειας. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της UNCTAD όσον αφορά τη στήριξη της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να επαινεθεί.

13. Η UNCTAD X πρέπει επίσης να αναγνωρίσει ότι οι εθνικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορούν να επιβληθούν από το εξωτερικό. Θα υλοποιηθούν μόνον εάν εγκριθούν από τις ίδιες τις χώρες, προσαρμοστούν στις ειδικές συνθήκες κάθε χώρας και αποτελέσουν αντικείμενο πλήρους εσωτερικής κοινωνικής συναίνεσης, σύμφωνα με την αρχή της ενεργού συμμετοχής. Η κοινωνία των πολιτών, ως δικαιούχος καθώς και ως δίαυλος αναπτυξιακής βοήθειας, θα συμβάλει στη διαδικασία προσαρμογής του περιεχομένου της αναπτυξιακής συνεργασίας στις τοπικές συνθήκες και θα υποστηρίξει την επίτευξη εσωτερικής συναίνεσης για τις μεταρρυθμίσεις.

Συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα: ο Γύρος της Χιλιετίας, εμπορικές προτιμήσεις και περιφερειακή ολοκλήρωση Εμπορικά και περιβαλλοντικά θέματα

14. Η UNCTAD X πρέπει να επαναβεβαιώσει ότι η σταδιακή ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανάπτυξή τους.

Επίσης, η Διάσκεψη θα πρέπει να υπογραμμίσει ότι η ένταξη αυτή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία των εθνικών μεταρρυθμίσεων και από τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις πρέπει να τύχουν της υποστήριξης της διεθνούς κοινότητας μέσω αυξημένης, στοχοθετημένης και καλύτερα συντονισμένης τεχνικής βοήθειας, που θα αποτελέσει μέρος μιας συνολικής προσπάθειας για την επίτευξη μεγαλύτερης πολιτικής συνοχής. Ακόμη, η Διάσκεψη θα πρέπει να τονίσει την ανάγκη διασφάλισης συνοχής μεταξύ των πολιτικών αναπτυξιακής συνεργασίας και των εμπορικών πολιτικών, προκειμένου να αυξηθεί η ευεργετική επίδραση τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στη μείωση της φτώχειας.

Ταυτόχρονα, η Διάσκεψη θα πρέπει να αναγνωρίσει την ανάγκη του πολυμερούς εμπορικού συστήματος να υποστηρίξει την αειφόρο ανάπτυξη και να λάβει δεόντως υπόψη τις ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνικές δυνατότητες και τους περιορισμούς των αναπτυσσόμενων χωρών, ειδικότερα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, τονίζοντας σταθερά τον κοινό στόχο της εμπορικής ελευθέρωσης.

Η ενεργός συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών στον ΠΟΕ και, ειδικότερα, στον προσεχή γύρο διαπραγματεύσεων είναι σημαντική για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους. Η ημερήσια διάταξη του νέου γύρου θα πρέπει να αφιερώσει ιδιαίτερη προσοχή στους δεσμούς εμπορίου και ανάπτυξης, προκειμένου να αυξήσει το ενδιαφέρον των αναπτυσσόμενων χωρών για ενεργό συμμετοχή. Η UNCTAD θα αποτελέσει σημαντικό φόρουμ συνομιλιών και ανάπτυξης της συναίνεσης κατά τα στάδια πριν και μετά τις διαπραγματεύσεις.

Ταυτόχρονα με τη διατήρηση της ακεραιότητας του πολυμερούς εμπορικού συστήματος και του κοινού στόχου της εμπορικής ελευθέρωσης, η ειδική και διακριτική μεταχείριση αποτελεί χρήσιμο μέσο για να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές συνθήκες και ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών, ειδικότερα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, καθώς και οι διοικητικοί και θεσμικοί περιορισμοί τους, υπό τον όρο ότι ενθαρρύνει το σταδιακό άνοιγμα των οικονομιών τους στον ξένο ανταγωνισμό.

15. Οι αναπτυσσόμενες χώρες και, ειδικότερα, οι λιγότερο ανεπτυγμένες μεταξύ αυτών, θα πρέπει να συνεχίσουν να απολαύουν προτιμησιακής πρόσβασης στις αγορές των βιομηχανικών χωρών, δεδομένου ότι οι εμπορικές προτιμήσεις, μαζί με άλλες αναπτυξιακές στρατηγικές, αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη διευκόλυνση της ένταξης των αναπτυσσόμενων χωρών στο διεθνές οικονομικό σύστημα. Θα πρέπει να προωθηθεί η έγκριση θετικών κινήτρων, στο πλαίσιο του ΣΓΠ, που συνδέονται με τις πολιτικές αειφόρου ανάπτυξης και τους πολυμερείς κανόνες.

Η UNCTAD X πρέπει επίσης να επαναβεβαιώσει την αρχή της δασμολογικής ατέλειας για όλα ουσιαστικά τα προϊόντα καταγωγής ΛΑΧ, η οποία θα εφαρμοστεί μέχρι το 2003, όπως προβλέπεται ήδη από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

16. Η UNCTAD X θα πρέπει να επαναβεβαιώσει ότι η περιφερειακή ολοκλήρωση μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ, αποτελεί το κατάλληλο βήμα προς την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα.

Πράγματι, η περιφερειακή ολοκλήρωση θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη και την αύξηση των εμπορικών συναλλαγών, δεδομένου ότι επιτρέπει την αξιοποίηση των οικονομιών κλίμακας, συμβάλλει στη διαφοροποίηση των εθνικών οικονομιών, την ειδίκευση σε περιφερειακό επίπεδο και την καλύτερη κατανομή των πόρων, εξασφαλίζοντας αποτελεσματικότερο ανταγωνισμό δια μέσου των συνόρων στις περιφερειακές αγορές. Κατ?αυτόν τον τρόπο, η περιφερειακή ολοκλήρωση συμβάλλει στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των αναπτυσσόμενων χωρών σε διεθνές επίπεδο και την ευκολότερη προσαρμογή τους στο νέο διεθνές πλαίσιο. Επίσης, οι διευρυμένες περιφερειακές αγορές είναι πιο ελκυστικές για τους ξένους επενδυτές.

Ακόμη, η Διάσκεψη θα πρέπει να υπογραμμίσει ότι οι διαδικασίες περιφερειακής ολοκλήρωσης ενισχύουν την αξιοπιστία και την εφαρμογή θεσμικών και μακροοικονομικών μεταρρυθμίσεων. Παρέχουν τη δυνατότητα καθορισμού ενιαίων κανόνων σε εμπορικά θέματα όπως ο ανταγωνισμός, οι άμεσες ξένες επενδύσεις ή τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, συμβάλλοντας στη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος. Διευκολύνουν την ανάπτυξη της περιφερειακής υποδομής που απαιτείται για την οικονομική ανάπτυξη, όπως τα δίκτυα μεταφορών ή τηλεπικοινωνιών και, αναλόγως της φύσης της οικονομικής ολοκλήρωσης, καθιστούν δυνατό τον συντονισμό και τη σύγκλιση των μακροοικονομικών πολιτικών, βελτιώνοντας επομένως την περιφερειακή οικονομική σταθερότητα. Επιπλέον, οι εμπορικές διαπραγματεύσεις σε περιφερειακό επίπεδο είναι δυνατόν να συμβάλουν σε μεγάλο βαθμό στην κατάλληλη προετοιμασία και ανάπτυξη της συναίνεσης σε περιφερειακό επίπεδο όσον αφορά παράλληλες ή μελλοντικές πολυμερείς διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ, διευκολύνοντας συνεπώς την πραγματική συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα.

Η περιφερειακή ολοκλήρωση αποτελεί ακόμη έναν αποτελεσματικό τρόπο να εξασφαλισθεί η πρόληψη συγκρούσεων.

17. Οι περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες Βορρά-Νότου αποτελούν και αυτές πρόσθετο βήμα προς την κατεύθυνση της συμμετοχής των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια οικονομία. Για να αντιμετωπίσουν τις ειδικές συνθήκες των αναπτυσσόμενων εταίρων, οι διαπραγματεύσεις των συμφωνιών ολοκλήρωσης Βορρά-Νότου λαμβάνουν υπόψη την επιτρεπόμενη ευελιξία, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν στο πλαίσιο των κανόνων του ΠΟΕ. Οι εν λόγω συμφωνίες ολοκλήρωσης πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα για την υποστήριξη της μετάβασης προς μεγαλύτερο άνοιγμα, έτσι ώστε να αποφευχθεί η άνιση κατανομή του κόστους προσαρμογής και των ωφελειών σε απόδοση που επιφέρει η αμοιβαία ελευθέρωση των συναλλαγών.

18. Η UNCTAD X θα πρέπει να υπογραμμίσει ότι οι στόχοι της αύξησης της ελευθέρωσης των συναλλαγών και της περιβαλλοντικής προστασίας θα αλληλοενισχύονται ώστε να συμβάλουν στην αειφόρο ανάπτυξη. Οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις και οι συμφωνίες για το εμπόριο και το περιβάλλον θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις αρχές που εγκρίθηκαν στη Διάσκεψη του Ρίο.

Εξωτερικοί πόροι για την ανάπτυξη: Βοήθεια και ’μεσες Ξένες Επενδύσεις

Το πρόβλημα του χρέους

19. Αν και αναγνωρίζει τη σημασία της αναπτυξιακής βοήθειας για τις αναπτυσσόμενες χώρες και, ιδίως, για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, η UNCTAD X θα μπορούσε να εκφράσει ανησυχίες όσον αφορά τη μείωση των ροών της ΕΑΒ κατά τα τελευταία έτη.

Κατά συνέπεια, η χορηγοί βοήθειας είναι δυνατόν να κληθούν να συνεχίσουν και να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους στον τομέα της ΕΑΒ για την επίτευξη του στόχου του 0,7 % του ΑΕΠ που έχει συμφωνηθεί σε διεθνές επίπεδο. Είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλισθεί ότι η αναπτυξιακή βοήθεια συμβάλλει στη βελτίωση των εθνικών πολιτικών στις χώρες δικαιούχους και στην ενίσχυση των θεσμών τους.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη συστηματική σύνδεση της αναπτυξιακής βοήθειας με κριτήρια αειφόρου και δίκαιης ανάπτυξης όπως οι γενικοί δείκτες της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας για την αειφόρο ανάπτυξη, με τη δημιουργία στόχων ευημερίας, κοινωνικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής αειφορίας. Οι στόχοι που θέτουν οι εν λόγω δείκτες επιβεβαιώνουν ότι αντικείμενο της αναπτυξιακής συνεργασίας δεν πρέπει να είναι μόνον οι μακροοικονομικές και οι διαρθρωτικές απαιτήσεις, αλλά και οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη κοινωνικής και οικονομικής ισότητας και στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών αναγκών.

Ταυτόχρονα, η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση της συμμετοχής των δικαιούχων χωρών στα αναπτυξιακά προγράμματα.

20. Η προσέλκυση ροών άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) είναι ζωτικής σημασίας για πολλές αναπτυσσόμενες χώρες στην προσπάθειά τους για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης. Οι ΑΞΕ είναι πράγματι σημαντική πηγή όχι μόνο κεφαλαίων αλλά και διαχειριστικών ικανοτήτων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας. Τονώνουν το εμπόριο και τον ανταγωνισμό και διευκολύνουν την πρόσβαση σε αγορές εξαγωγών. Επιπλέον, οι ΑΞΕ είναι δυνατόν να αποτελέσουν στρατηγικό μέσο για την ενίσχυση και την ανάπτυξη τοπικών βιομηχανικών συνενώσεων.

Η UNCTAD X θα πρέπει επομένως να υπογραμμίσει τη σημασία των άμεσων ξένων επενδύσεων στη διαδικασία της αειφόρου ανάπτυξης. Τονίζοντας την άνιση κατανομή των ροών ΑΞΕ, η Διάσκεψη θα πρέπει να επιμείνει στην ανάγκη αύξησης και επικέντρωσης της ανάπτυξης στην υποστήριξη των προσπαθειών των αναπτυσσόμενων χωρών κατά την εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών και της νομοθεσίας, για τη δημιουργία των συνθηκών προσέλκυσης ξένων επενδύσεων.

Η UNCTAD X θα πρέπει επίσης να τονίσει τη χρησιμότητα ενός πολυμερώς συμφωνηθέντος πλαισίου κανόνων για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, βασισμένου στις αρχές του ΠΟΕ για την εξάλειψη των διακρίσεων, με στόχο τη διασφάλιση ενός παγκόσμιου σταθερού, διαφανούς και προβλέψιμου κλίματος για τις επενδυτικές ροές.

21. Το βάρος της εξυπηρέτησης του χρέους, ιδίως για τις υπερχρεωμένες φτωχές χώρες, μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στην ανάπτυξη δεδομένου ότι αποθαρρύνει τις ξένες επενδύσεις εφόσον απορροφά πολύ σημαντικό μέρος των οικονομικών πόρων. Συχνότατα είναι εμπόδιο για τις επενδύσεις στον κοινωνικό και στον περιβαλλοντικό τομέα και, συνεπώς, εις βάρος της αειφόρου μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Η UNCTAD X θα μπορούσε να αναγνωρίσει τη σοβαρότητα του προβλήματος αυτού και να υπογραμμίσει ότι οι πρωτοβουλίες διαγραφής του χρέους θα πρέπει πάντοτε να συνοδεύονται από την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που να διασφαλίζουν ότι οι πόροι που διατίθενται στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποιούνται πράγματι για τη μείωση της φτώχειας, την υγεία και την εκπαίδευση. Η UNCTAD X θα μπορούσε να εκφράσει ικανοποίηση για τις προσπάθειες των χορηγών βοήθειας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τις φτωχές υπερχρεωμένες χώρες (ΦΥΧ), η οποία αποσκοπεί στη σταθεροποίηση του χρέους για τις χώρες που εφαρμόζουν διαδικασία διαρθρωτικής προσαρμογής. Επίσης η Διάσκεψη θα μπορούσε να τονίσει το γεγονός ότι μια πιο γενναιόδωρη προσέγγιση θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι αλλαγές που πραγματοποιούνται δεν είναι εις βάρος παραδοσιακών αναπτυξιακών δράσεων.

Ενίσχυση της αρχιτεκτονικής του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος

22. Για να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους από την παγκόσμια ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών, η UNCTAD X θα πρέπει να τονίσει ότι η ελευθέρωση των κεφαλαιαγορών των αναπτυσσόμενων χωρών πρέπει να επέλθει με τρόπο προσεκτικό και ισορροπημένο, και ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη θέσπιση και εφαρμογή κανόνων προληπτικής εποπτείας, για τη διατήρηση της σταθερότητας και την αποφυγή, κατά το δυνατόν, της εμφάνισης κρίσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η αύξηση της τεχνικής βοήθειας είναι απαραίτητη για τη στήριξη των αναπτυσσόμενων και των αναδυόμενων οικονομιών να ενισχύσουν το χρηματοπιστωτικό τους σύστημα, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στα διεθνή πρότυπα.

23. Οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, όπως το ΔΝΤ, η Διεθνής Τράπεζα και η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών πρέπει να λάβουν περαιτέρω υπόψη τα διδάγματα της ασιατικής χρηματοπιστωτικής κρίσης. Χρειάζεται να συνεχίσουν να προσαρμόζουν τον ρόλο και τη λειτουργία τους σε ένα όλο και πιο ολοκληρωμένο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι προτεραιότητες συνίστανται στη βελτίωση της διαφάνειας και της εποπτείας, στη βελτίωση της αξιολόγησης και της εκτίμησης των χρηματοπιστωτικών κινδύνων και στην εξεύρεση τρόπων για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην πρόληψη και στην επίλυση κρίσεων.

Προώθηση πολυμερών κανόνων για την αειφόρο ανάπτυξη

24. Η UNCTAD X θα πρέπει να εκφράσει την υποστήριξή της στη θέσπιση πολυμερών κανόνων σε έξι κύριους τομείς, με πρώτο τις ΑΞΕ, για τη διασφάλιση ασφαλούς και προβλέψιμου κλίματος για τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις παγκοσμίως. Δεύτερον, είναι απαραίτητη η απλούστευση και η εναρμόνιση των εμπορικών διαδικασιών. Ο τρίτος τομέας αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα, την εξέταση της αμοιβαίας υποστήριξης εμπορίου και περιβάλλοντος, καθώς και οριζόντια θέματα, όπως οι πολυμερείς συμφωνίες για το περιβάλλον (ΠΣΠ). ’λλοι δύο τομείς είναι οι φορολογικοί κανόνες και η διεθνής πολιτική ανταγωνισμού, που είναι ζωτικής σημασίας για την εγκαθίδρυση ίσων όρων ανταγωνισμού των επιχειρήσεων, και παράλληλα εξασφαλίζει ότι ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών και οι αντιανταγωνιστικές πρακτικές δεν επηρεάζουν τις προσπάθειες για τη διασφάλιση της αειφόρου ανάπτυξης. Τέλος, χρειάζεται να τεθούν σε εφαρμογή κοινωνικοί κανόνες, ειδικότερα εκείνοι που συνδέονται με την αναγνώριση ενός ελάχιστου συνόλου δικαιωμάτων των εργαζομένων.