Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Οι περιφέρειες στη νέα οικονομία - Κατευθυντήριες γραμμές για τα καινοτόμα μέτρα του ΕΤΠΑ στο διάστημα 2000-2006"

(2001/C 144/19)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη με θέμα: "Οι περιφέρειες στη νέα οικονομία. Κατευθυντήριες γραμμές για τα καινοτόμα μέτρα του ΕΤΠΑ στο διάστημα 2000-2006", η οποία υιοθετήθηκε στις 11 Ιουλίου 2000·

έχοντας υπόψη το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/99 του Συμβουλίου περί γενικών διατάξεων για τα Διαρθρωτικά Ταμεία(1), το οποίο ορίζει ότι "Τα Ταμεία μπορούν να χρηματοδοτούν, με πρωτοβουλία της Επιτροπής και αφού οι επιτροπές των άρθρων 48 έως 51 διατυπώσουν τη γνώμη τους για τις κατευθύνσεις τις σχετικές με τους διαφόρους τύπους καινοτόμων ενεργειών, και εντός ορίου 0,7 % των αντίστοιχων ετήσιων κονδυλίων τους, καινοτόμες ενέργειες σε κοινοτικό επίπεδο ... Οι καινοτόμες ενέργειες συμβάλλουν στην εκπόνηση καινοτόμων μεθόδων και πρακτικών που αποβλέπουν στη βελτίωση της ποιότητας των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των στόχων αριθ. 1, αριθ. 2 και αριθ. 3"·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 10ης Νοεμβρίου 2000 να καταρτιστεί, σύμφωνα με το άρθρο 265 παράγραφος 5 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, γνωμοδότηση για το θέμα και να ανατεθεί στην επιτροπή 1 "Περιφερειακή Πολιτική, Διαρθρωτικά Ταμεία, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Διασυνοριακή και Διαπεριφερειακή Συνεργασία" η προετοιμασία των σχετικών εργασιών·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης της επιτροπής 1 της 22ας Νοεμβρίου 2000 (CdR 351/2000 rev 1), με βάση εισηγητική έκθεση του κ. O'Νeachtain, μέλους του συμβουλίου της κομητείας του Galway, μέλους της West Regional Authority·

έχοντας υπόψη την προηγούμενη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα τις "Καινοτόμους ενέργειες στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων 1995-1999 - Κατευθυντήριες γραμμές για τη δεύτερη σειρά ενεργειών σύμφωνα με το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ" (CdR 303/95)(2), της 21ης Σεπτεμβρίου 1995 (Εισηγητές: Holgersson και Pettitt)·

εκτιμώντας ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές επηρεάζουν άμεσα τις περιφερειακές και τοπικές αρχές όσον αφορά τη διαχείριση των καινοτόμων μέτρων·

εκτιμώντας ότι οι νέες προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές για το 2000-2006 εισάγουν ορισμένες σημαντικές διαφορές σε ό,τι αφορά την εφαρμογή και τη διαχείριση των καινοτόμων μέτρων σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού·

εκτιμώντας την ανάγκη για σαφείς, απλές και διαφανείς προτάσεις για την Επιτροπή, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και τους τελικούς δικαιούχους·

εκτιμώντας την ανάγκη για ευέλικτους κανόνες που θα διέπουν τα μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής καινοτομίας, προκειμένου να διευκολυνθούν ο διαχωρισμός της διοικητικής και νομικής οργάνωσης σε περιφερειακό επίπεδο σε ολόκληρη την Ένωση και ο στόχος της προώθησης της αποτελεσματικής εταιρικής σχέσης στις διάφορες αυτές περιφέρειες·

εκτιμώντας το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η καινοτομία και η μεταφορά τεχνολογίας στην ανάπτυξη των περιφερειών που υστερούν και την επιθυμία προώθησης της εν λόγω καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας με όσο το δυνατόν λιγότερο γραφειοκρατικό τρόπο·

εκτιμώντας ότι τα καινοτόμα μέτρα στα πλαίσια του ΕΤΠΑ έχουν ως στόχο να συμπληρώσουν την κύρια περιφερειακή βοήθεια στα πλαίσια των στόχων 1 και 2·

εκτιμώντας ότι τα καινοτόμα μέτρα αποτελούν μία από τις λίγες δυνατότητες που παρέχει η ΕΕ σε πολλές ευρωπαϊκές περιφέρειες να διαμορφώνουν προγράμματα εντός των περιφερειών τους και να επιδιώκουν τη χρηματοδότηση από την ΕΕ αποκλειστικά και μόνο για περιφερειακές προτάσεις·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 36η σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Δεκεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου) την παρούσα γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. στηρίζει τη συνέχιση των καινοτόμων μέτρων στα πλαίσια του ΕΤΠΑ και το ρόλο των περιφερειών στη διαμόρφωση και την προώθηση της καινοτομίας·

2. εκφράζει την ικανοποίησή της για τα εν λόγω σχέδια κατευθυντήριων γραμμών για καινοτόμα μέτρα στα πλαίσια του ΕΤΠΑ 2000-2006 και επιθυμεί την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων όσο το δυνατόν συντομότερα·

3. λυπάται για το γεγονός ότι η ανακοίνωση απευθυνόταν στα κράτη μέλη και όχι στην Επιτροπή των Περιφερειών (το συμβουλευτικό όργανο που έχει ορισθεί για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

4. πιστεύει ότι τα εν λόγω καινοτόμα μέτρα αποτελούν ευκαιρία για την ανάπτυξη της ικανότητας των περιφερειακών και τοπικών αρχών σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες και τις πρακτικές της Κοινότητας·

5. εκφράζει την ικανοποίησή της για την επισήμανση των περιφερειών οι αρχές των οποίων είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση και ιδιαίτερα για την διασαφήνιση στο σχέδιο ανακοίνωσης ότι στην Ιρλανδία, τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, οι περιφερειακές αρχές επιπέδου ΝUTS III θα κληθούν να υποβάλουν πρόταση, και απορρίπτει οιαδήποτε περαιτέρω πρόταση που θα επεδίωκε την αλλαγή αυτής της κατάστασης·

6. προτείνει ακόμη τα καινοτόμα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 22 να εφαρμοσθούν, επίσης, και στις περιφέρειες που είναι προς το παρόν επιλέξιμες, εν όλω, ή εν μέρει, βάσει του Στόχου 1 και βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης και του Στόχου 2 και βρίσκονται σε στάδιο μετάβασης προκειμένου να ενισχυθούν οι δεσμοί με τα προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ·

7. κρίνει, ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η επιλεξιμότητα αυτή πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες επίσημες δημόσιες αρχές με σημαντικές περιφερειακές αρμοδιότητες·

8. αναγνωρίζει την ανάγκη εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας στην πράξη καθώς και την ανάγκη των περιφερειών να έχουν έναν άμεσο σύνδεσμο με την ΕΕ, χωρίς να υποβάλλονται σε υπερβολικό χρηματοοικονομικό ή διοικητικό έλεγχο από τις κεντρικές κυβερνήσεις·

9. επικροτεί τη διαρθρωμένη συνεργασία των αρμοδίων για τη διαχείριση των καινοτόμων μέτρων και όσων έχουν αναλάβει τα προγράμματα των στόχων 1 και 2· ωστόσο, αυτά τα καινοτόμα μέτρα δεν θα πρέπει να λειτουργήσουν ως ένα ακόμη σύνηθες επιχειρησιακό πρόγραμμα·

10. συνιστά να έχουν τη δυνατότητα οι περιφέρειες, τα προγράμματα των οποίων έχουν εγκριθεί, να αποτελέσουν την αρμόδια για τη διαχείριση, τον έλεγχο και τις πληρωμές αρχή για το εν λόγω πρόγραμμα. Εάν η Επιτροπή θεωρήσει ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει εύλογες ανησυχίες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, τότε οι ανησυχίες αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν με τα κατάλληλα μέτρα κατάρτισης και ανάπτυξης των ικανοτήτων·

11. επιθυμεί να δοθεί μεγάλη έμφαση στην εφαρμογή των έργων στα πλαίσια των περιφερειακών προγραμμάτων. Λόγω της 2ετούς περιόδου για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων, οι στρατηγικές πρέπει να είναι σαφείς, σύντομες και να εγκρίνονται γρήγορα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα πρότυπα έργα και οι καινοτόμοι δράσεις δεν θα αναστέλλονται λόγω χρονικών περιορισμών·

12. ζητεί να καθορίζονται σαφώς στις δημοσιονομικές οδηγίες τα χρονοδιαγράμματα πληρωμών της Επιτροπής προς τις περιφέρειες. Οι διαδικασίες πρέπει να είναι απλές και διαφανείς τόσο για την Επιτροπή όσο και για τις περιφέρειες. Οι τελικές πληρωμές δεν πρέπει να καθυστερούνται αδικαιολόγητα·

13. επιθυμεί την προώθηση της επικουρικότητας και, ως εκ τούτου, οι πληρωμές, ο έλεγχος και η διαχείριση των προγραμμάτων, πρέπει να αποτελούν ευθύνη της αντίστοιχης περιφέρειας· αυτό από μόνο του μπορεί να αποτελεί καινοτομία σε ορισμένες χώρες. Η ΕΤΠ δεν συμφωνεί οι αρμόδιοι για τις πληρωμές και τον έλεγχο φορείς, σε όλα τα κράτη μέλη, να είναι οι ίδιοι με τους φορείς στα πλαίσια των προγραμμάτων των στόχων 1 και 2·

14. συνιστά να είναι επιλέξιμες οι περιφέρειες να υποβάλουν αίτηση για ένα δεύτερο πρόγραμμα, αφού υποβληθούν και εγκριθούν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση από την Επιτροπή οι τελικές δημοσιονομικές και λοιπές εκθέσεις για το πρώτο πρόγραμμα·

15. παροτρύνει την Επιτροπή να είναι ευέλικτη σε ό,τι αφορά την ερμηνεία των τριών θεμάτων προτεραιότητας που προτείνονται στο σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών. Τα θέματα αυτά είναι συναφή και σημαντικά για την προώθηση της καινοτομίας σε περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, ο θεματικός ορθολογισμός και η μείωση του αριθμού των θεμάτων σε τρία δεν πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό των ευκαιριών για την προώθηση της καινοτομίας σε περιφερειακό επίπεδο·

16. προτείνει να επεκταθεί το περιεχόμενο των προγραμμάτων στα πλαίσια του θέματος Η περιφερειακή οικονομία που βασίζεται στη γνώση και την τεχνολογική καινοτομία προκειμένου να συμπεριλαμβάνει:

- την απόκτηση εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης,

- την ανάλυση των υποδομών - τι υπάρχει, τις δυνατότητες,

- την ανάλυση των αναγκαίων προσόντων, ιδίως στις ΜΜΕ,

- την προτεραιότητα στις ανάγκες σε υποδομές - κυρίως στις τηλεπικοινωνίες στις αγροτικές περιφέρειες,

- την ίδρυση ερευνητικών κέντρων στον τομέα της τεχνολογίας και της γνώσης με στόχο την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη σημασία που έχει η αλληλεπίδραση της δημόσιας, της ιδιωτικής, και της κοινωνικής οικονομίας για την ανάπτυξη των περιφερειών·

17. προτείνει να συμπεριληφθούν στο θέμα e-Europe Regio τα ακόλουθα:

- η δημιουργία ιστοθέσεων στο Διαδίκτυο για τις περιφερειακές υπηρεσίες,

- η στήριξη των ΜΜΕ με στόχο τη βελτίωση των ιστοθέσεων του Διαδικτύου, μέσω της έρευνας, της κατάρτισης και της καινοτομίας (π.χ., ψηφιακές εικόνες, σύνδεσμοι κ.λπ.),

- η παροχή υπηρεσιών τοπικής αυτοδιοίκησης διαμέσου του Διαδικτύου,

- η πειραματική χρήση τοπικών ευρυζωνικών ραδιοεπικοινωνιών·

18. προτείνει να συμπεριληφθούν επίσης στο θέμα Περιφερειακή ταυτότητα και βιώσιμη ανάπτυξη τα ακόλουθα:

- η χρήση της τεχνολογίας για την προστασία της πολιτισμικής και της γλωσσικής ταυτότητας,

- η έρευνα και ο εντοπισμός περιφερειακών βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων,

- οι ευκαιρίες και οι απειλές από την e-προμήθεια·

19. θεωρεί τη μεταφορά τεχνολογίας ως σημαντικό όφελος για τις περιφέρειες που υστερούν και ότι, ως εκ τούτου, το στοιχείο της διακρατικής συνεργασίας πρέπει να διασαφηνιστεί εξαρχής και να ενσωματωθεί στα εγκεκριμένα προγράμματα·

20. επιθυμεί να δοθεί έμφαση στην ανάγκη κατάρτισης για την απόκτηση προσόντων με σκοπό την πλήρη αξιοποίηση των τεχνολογιών και των καινοτομιών. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ, εάν δεν υπάρξει κατάρτιση για την απόκτηση προσόντων με την εισαγωγή των τεχνολογιών δεν θα υλοποιηθούν τα μακροπρόθεσμα οφέλη·

21. αναγνωρίζει ότι η πραγματική δοκιμή κάθε στρατηγικής είναι η επιτυχία ή μη των προτύπων έργων. Τα εν λόγω έργα δεν πρέπει να περιορίζονται αδικαιολόγητα ή να επιβαρύνονται με περιττές απαιτήσεις λογιστικού ελέγχου. Οι περιφερειακές αρχές είναι ικανές να διασφαλίσουν τη διεξαγωγή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης με απλό και διαφανή τρόπο·

22. προτείνει στα πλαίσια της δράσης διάδοσης και συζήτησης για την ετήσια έκθεση, να πραγματοποιηθεί μία ετήσια διάσκεψη ή σεμινάριο σε συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών και τους εκπροσώπους των περιφερειών και τους εταίρους τους, με σκοπό την αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τα εγκεκριμένα προγράμματα.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 1.

(2) ΕΕ C 100 της 2.4.1996, σ. 124.