311190 επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ^332^ 
ΓνωμοδότησηγιατηνπρότασηαπότασηςτουΣυμ^ 
καιτε^νολογικηςανάπτυ^ηςστοντομεατηςγεωρ^κή^καιγεωργοβιομη^ανικ^ 
(90^332^39) 
Στις^ΐουνίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 130 0(2) της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Τοτμήμα ενέργειας, πυρηνικώνθεμάτωνκαιέρευνας,στοοποίοανατέθηκεη προετοιμασίατων 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις^Σεπτεμ^ρίου!990 με ρ^άση την 
εισήγηση του κ. ^^^8^^^^^ιο1ο 
Κατά τη 279η σύνοδο της ολομέλειας της (συνεδρίαση της 19ης Σεπτεμβρίου 1990)ηθικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία και^απο^ές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1 Εισαγωγή 
1.1. ^ΟΚΕ συμφωνεί ως προς την ανάγκη καθορισμού 
ενός ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης στον τομέα της γεωργίας και γεωργο^ιομη^ανίας. 
1.2. Τονίζει όμως ότι αυτόςοεπιθυμητός και αναγκαίος 
ειδικόςταρακτήραςδεναπαντάταιεύκολαστην πρόταση 
της Επιτροπής,ηοποία αντιθέτως φαίνεται γενικόλογη και 
ασχολούμενη με τα πάντα, δημιουργώντας ενδεχομένως 
επικαλύψεις με άλλα προγράμματα έρευνας που ήδη εφαρμό­
ζονται στο γεωργικό και δασικό τομέα σχετικά με τα τρόφιμα 
και τις βιοτεχνολογίες. 
1.3. ^ ΟΚΕ καλεί συνεπώς την Επιτροπή να καταρ^άλει 
κάθε δυνατή προσπάθεια για τη βελτίωση και τον επακριβή 
καθορισμό ερευνητικών προσανατολισμών με τη τάρα^η 
στρατηγικών πουθαεπιτρέ^ουν την αποφυγή κατασπατάλη-
σης πόρων,να εξετάσει όλες τις δυνατές συνέργειες και να 
συγκεντρώσειτις παρεμβάσεις για μια μεγαλύτερη αποτε 
λεσματικότητα 
1.^. ^ς προς το σημείο αυτό,ηΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ένα 
πρόγραμμα στο γεωργικό και γεωργο^ιομη^ανικό τομέα που 
να μπορεί να ανταποκριθεί σε ένα κολοσσιαίο και συγκρο­
τημένο σχέδιο αναμόρφωσης του ευρωπαϊκού γεωργο^ιο-
μη^ανικού τομέα, θα πρέπει ναέ^ειε^αρ^ήςθαραλλέο καινό 
τομικό χαρακτήρα όντως, δεν πρόκειται μόνο για την 
επίτευξη της μείωσης του μοναδιαίου κόστους παραγωγής 
και^ή τηςποιοτικής ^ελτίωσης,αλλάγιατηνπραγματο-
ποίηση μιας ριζικής και θεσμικής αναμόρφωσης των συστη 
μάτων επεξεργασίας και παραγωγής, που λαμβάνει δεόντως 
καικατάκύριολόγουπόνη τατέσσεραθέματαπουπρο-
κύπτουν,δηλαδή τους περιορισμούς που συνδέονται με το 
περιβάλλον, τη χρησιμοποίηση της ενέργειας, τον ιδιάζοντα 
χαρακτήρα της μεσογειακής γεωργίας και την ορθολογικό 
ποίηση των υδάτινων πόρων 
Ι.ό. Συνεπώς,ηΟΚΕ τονίζει τηνανάγκηναενσωματωθούν 
επίσης στο κοινοτικό πρόγραμμα στον τομέα της γεωργικής και γεωργο^ιομη^ανικής έρευνας, εκτός από αυτή καθεαυτή 
την επιστημονική διάσταση και τις προαναφερθείσες πτυχές, 
που προηγούνται της γεωργικής παραγωγής, οι πτυχές που 
έπονται μάλλον της παραγωγής, ούτως κατά κύριο λόγοη 
προάσπιση τωνσυμφερόντωντουτελικού καταναλωτή.Ε^άλ 
λου,δενπρέπει στο πλαίσιο αυτό να παρα^λεφθείένας σαφής 
καιπλήρηςορισμός των επιστημονικών βάσεων που ^ρη-
σιμοποιείηΕπιτροπή για τοπρόγραμμααυτό, ώστε ναεπιτευ-
^θείημεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά τους σ^ε 
τικούς μηχανισμούς λειτουργίας 
2 Χρηματοδοτήσεις 
21. Η ΟΚΕανησυ^είγια τη σχετική αραιότητα που 
δημιουργεί το άρθρο Ι,παράγραφος^της απόφασης 90^221^ 
ΕυΚΑΤθ^(ΕΕαριθΕ11^90)σεό,τι αφορά τηνπραγμα 
τική καταβολή τωνπόρωνπουέ^ουνανακοινωθεί. Ιΐράγματι, 
το άρθρο αυτό συνδέειτη^ορήγηση των προβλεπόμενων 
ποσώνγια το 1993 και 199^με την ένταξη τους στις χρηματο­
δοτικές προοπτικές για τα έτη αυτά. Αυτό σημαίνει, ως προς 
τη γεωργία καιγεωργο^ιομη^ανία,ότι αν εφαρμοσθείτο 
δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται στηνπαρούσαπρό 
τάση δεν διασφαλίζονται μέ^ρι σήμερα το ^0^ των αναλή­
ψεων υποχρεώσεων και τακτών πληρωμών 
2.2. ϋΟΚΕ εκτιμά ότιη^ρηματοδοτική αυτή πρό^λει^η 
πρέπει να συνοδεύει το προτεινόμενο νομικό πλαίσιο ώστε 
νααντιμετωπισθείσυνολικάκαιλειτουργικάτοθέματης 
διαχείρισης. 
23. Ι^ΟΚΕ εξάλλου θεωρεί ότι πρέπει να υποστηριχθεί 
κάθεπρωτο^ουλίατηςΕπιτροπήςγιατηδιασφάλισηπλήρους 
χρηματοδότησης και τον καθορισμό των πραγματικών δαπα 
νών του προγράμματος 
3 διαδικασία 
31 ΗΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση το γεγονός ότιη 
Επιτροπή θέλειναεναρμονίσειτις διαδικασίες κατανομής 
των κοινοτικών πόρων και να συμμετάσχει στα διάφορα 
ειδικά προγράμματα Θεωρεί πραγματικά ότιηεναρμόνιση 
Αριθ. C 332/138 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 90 
αυτή συμβάλλει στη βελτίωση της διαφάνειας και αποτε­
λεσματικότητας της διαχείρισης των προγραμμάτων, τόσο ως 
προς τους χρήστες όσο και ως προς την Επιτροπή. 
3.2. Η ΟΚΕ ωστόσο επιμένει ότι είναι ανάγκη να εισα­
χθούν στο κείμενο του προγράμματος στοιχεία εκτίμησης 
που θα επιτρέψουν τον καλύτερο εντοπισμό των ειδικών χαρα­
κτηριστικών κάθε προγράμματος. Όπως έχουν διατυπωθεί 
και ελλείψει των προαναφερόμενων αναγκαίων διευκρινίσεων 
στο κείμενο και όχι μόνο μέσω παραπομπής στα παραρτή­
ματα, το πρόγραμμα αυτό και η πρόταση απόφασης εμφανίζο­
νται εξαιρετικά γενικόλογα. 
3.3. Η ΟΚΕ σημειώνει ειδικότερα την αναφορά που γίνεται 
στο παράρτημα II, παράγραφος 48 της απόφασης του Συμβου­
λίου της 23ης Απριλίου 1990 (90/221/EOK/EURATOM) και 
θεωρεί ότι είναι αναγκαίο η αναφορά αυτή να γίνεται και στο 
παράρτημα 1 της παρούσας πρότασης με τέτοιο τρόπο ώστε 
να φανούν τα ειδικά χαρακτηριστικά, καινοτόμα και συμπλη­
ρωματικά, σε σχέση με τα χαρακτηριστικά που περιέχονται 
σε προγράμματα όπως του FLAIR και ECLAIR. 
3.4. Η ΟΚΕ εξάλλου εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι 
στην παράγραφο 48 του παραρτήματος II (που αναφέρεται 
παραπάνω) καθορίζονται στόχοι που θα μπορούσαν να επικα­
λύψουν εκείνους τους λιγότερο ειδικούς τους παραρτήματος 
1 του παρόντος εγγράφου. Είναι συνεπώς επιτακτική ανάγκη 
να καθορισθούν οι σχέσεις και οι ενδεχόμενες συνέργειες 
καθώς και οι αναγκαίες διακρίσεις μεταξύ των προγραμμάτων 
FLAIR, ECLAIR, γεωργική έρευνα. BRIDGE και FAR. 
3.5. Η ΟΚΕ επιθυμεί να φαίνεται σαφώς ο θεμελιώδης 
χαρακτήρας των παραρτημάτων σε ένα ειδικό άρθρο, στο 
οποίο θα αποσαφηνίζεται ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος 
της πρότασης και ότι η τροποποίηση τους πρέπει να διέπεται 
από τις ίδιες διαδικασίες με εκείνες που αφορούν ενδεχόμενες 
τροποποιήσεις του ιδίου του κειμένου. Το γεγονός ότι στο 
κείμενο υπάρχουν παραπομπές στα παραρτήματα, δεν διασφα­
λίζει το χαρακτήρα τους ως αναπόσπαστων μερών της πρό­
τασης. 
3.6. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω 
την έννοια των «αυθόρμητων προτάσεων» που αναφέρονται 
στην όγδοη αιτιολογική σκέψη και να διευκρινίσει τα μέσα 
με τα οποία προτίθεται να διασφαλίσει τη συνοχή όχι μόνο 
με τους στόχους του προγράμματος αλλά και με τα ήδη επιλεγ­
μένα έργα. 
3.7. Η ΟΚΕ σημειώνει τη διπλή διαδικασία που διατυπώνε­
ται στην πρόταση για την επιλογή των σχεδίων. Επιμένει 
εξάλλου, στην ανάγκη να προβλέπεται σε περίπτωση εφαρμο­
γής της διαδικασίας εξαιρέσεως, επαρκής δημοσιότητα ώστε 
να εξασφαλίζεται σε όλους η δυνατότητα πρόσβασης, τόσο 
με τη διάδοση των όρων επιλεξιμότητας όσο και των αποτε­
λεσμάτων των επιλογών που έχουν πραγματοποιηθεί. 3.8. Δεδομένου του σημαντικού ρόλου που αναλαμβάνει η 
σχετική επιτροπή του τύπου 3Α (ι) και της έντονης εθνικής 
εκπροσώπησης στη σύνθεση της, η ΟΚΕ επιμένει ότι το 15% 
που προβλέπεται για την έκτακτη διαδικασία δεν πρέπει να 
αποτελέσει μια απλή παρατήρηση που τα κράτη μέλη θα 
ερμηνεύουν κατά τις διαθέσεις του. 
3.9. Η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι ο αριθμός αυτός 
πρέπει να παραμείνει ένα μέγιστο όριο και να μην αποτελέσει 
στόχο προς επιδίωξη. Προτείνει συνεπώς να προστεθεί στα 
κίνητρα που απαριθμούνται στο παράρτημα 3, παράγραφος 
4, εδάφιο 3, η ανάγκη να συμβάλει ειδικότερα το έργο στην 
ανάπτυξη της έρευνας και της διάδοσης των αποτελεσμάτων 
σε κοινοτικό επίπεδο, με ιδιαίτερη υπογράμμιση της αρχής 
του πολυεθνικού και πολυθεματικού χαρακτήρα. 
3.10. Η ΟΚΕ επιχαίρει για τη μέθοδο που ακολουθεί η 
Επιτροπή σχετικά με τις περιόδους ισχύος των προγραμμά-
των-πλαίσιο που συνδέονται με ειδικά προγράμματα με τρόπο 
που διασφαλίζει τη συνέχεια των δράσεων. Εκφράζει επίσης 
την ικανοποίηση του για το γεγονός ότι αντιμετωπίζεται η 
περίπτωση κατά την οποία το Συμβούλιο δεν αποφασίζει 
εντός καθορισμένης προθεσμίας (άρθρο 7, παράγραφος 4). 
Επιμένει όμως ότι κατά τη λήξη του προγράμματος η έκθεση 
που καταρτίζει η Επιτροπή και προβλέπεται από το άρθρο 5, 
παράγραφοι 1 και 2 της παρούσας απόφασης πρέπει να της 
διαβιβάζεται. 
3.11. Σε ό,τι αφορά τον καθορισμό των ετήσιων προγραμ­
μάτων εργασίας, η ΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι έχει 
περιορισμένο χαρακτήρα. Εκτιμά ότι η διαδικασία της σχε­
τικής επιτροπής τύπου 3Α που προβλέπεται στο άρθρο 5 της 
παρούσας πρότασης πρέπει να προβλέπει την παρουσίαση 
τους στην ΟΚΕ και στη συνέχεια μια συζήτηση πριν και όχι 
μετά την τελική εκτίμηση, στην οποία εξάλλου δεν προβλέ­
πεται η συμμετοχή της ΟΚΕ. Ειδικότερα, η ΟΚΕ κρίνει 
σκόπιμο να αποτελέσουν αντικείμενο προκαταρκτικής συζή­
τησης σύμφωνα με το άρθρο 130 Ο της συνθήκης η διαχείριση 
των συμπληρωματικών προγραμμάτων (άρθρο 130 Κ) των 
συμμετοχών (άρθρο 130 Α) και των κοινών επιχειρήσεων 
(άρθρο 130 Ο). 
3.12. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι σε αντίθεση με τα προγράμ­
ματα FLAIR, ECLAIR και γεωργικής έρευνας, για τα οποία 
προβλέπεται συμβουλευτική επιτροπή, το παρόν πρόγραμμα 
προβλέπει επιτροπή (τύπου 3Α σύμφωνα με την απόφαση του 
Συμβουλίου σχετικά με τις εκτελεστικές εξουσίες) (2). 
(') Επιτροπή τύπου 3Α σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου 87/ 
373/ΕΟΚ (ΕΕ αριθ. L 197/87 της 18. 7. 1987). 
(2) ΕΕαριθ. L 197/87 της 18. 7. 1987. 
31. 12. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 332/139 
3.13. Η ΟΚΕ εκφράζει συνεπώς για μια ακόμη φορά τη 
λύπη της για το γεγονός ότι οι διαδικασίες που καθιερώθηκαν 
από την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την «επιτρο-
πολογία» δεν επιτρέπουν με ικανοποιητικό και μόνιμο τρόπο 
τη συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερόμενων για τα προγράμ­
ματα αυτά εκπροσώπων των κοινωνικοεπαγγελματικών 
κύκλων. 
3.14. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος που ανατίθεται στην 
Επιτροπή αυτή (είδους 3Α) κατά την υλοποίηση του προγράμ­
ματος, υπάρχει κίνδυνος να ευνοήσει την ανάμιξη των κρατών 
μελών κατά τον καθορισμό των κριτηρίων επιλογής των 
σχεδίων εις βάρος γενικών στόχων όπως η συνεκτικότητα, η 
γενική ανταγωνιστικότητα, η προστασία του περιβάλλοντος, 
κλπ. 
4. Στόχοι και επιστημονικο-τεχνικό περιεχόμενο 
(Παράρτημα 1 — Πρόταση της Επιτροπής 
4.1. Γενικές παρατηρήσεις τον Παραρτήματος Ι 
4.1.1. Η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση «Μεγαλύτερη αξιοποίηση 
των γεωργικών και δασικών πόρων σε βιομηχανικούς τομείς 
άλλους από εκείνον της βιομηχανίας τροφίμων και στον 
τομέα της ενέργειας: προοπτικές που ανοίγονται από την 
έρευνα και την τεχνολογική καινοτομία» ('), αναφέρει για το 
εν λόγω πενταετές πρόγραμμα τα εξής: 
«Η ΟΚΕ προτείνει όπως η επεξεργασία των ερευνητικών 
δράσεων που θα προταθούν στα πλαίσια του προγράμμα­
τος γίνει με βάση την κατά τομείς καταγραφή των βασι­
κών γνώσεων, συναρτήσει σαφώς καθορισμένων στόχων 
χρονικώς ιεραρχημένων και σε στενή συνεργασία με 
όλους τους εταίρους ενός συγκεκριμένου κλάδου. 
Απαραίτητο είναι επίσης να γίνει μεγάλη προσπάθεια 
προκειμένου για τη διάδοση και ανάδειξη των αποτε­
λεσμάτων της έρευνας στον αγροτικό ιδίως τομέα, ώστε 
ο τομέας αυτός να μπορέσει να ενταχθεί σε μια πορεία 
τεχνολογικών καινοτομιών η οποία θα καθορίσει μερικώς 
το μέλλον του.» 
4.1.2. Αποτελεί εξάλλου κοινή πεποίθηση ότι η ανάγκη 
για μια πιο λειτουργική και τελειοποιημένη επιστημονική 
έρευνα δημιουργείται σήμερα από τα νέα διαρθρωτικά προ­
βλήματα του πρωτογενούς τομέα όπως π.χ. τα πλεονάσματα 
ορισμένων κοινοτικών γεωργικών προϊόντων, η ανάπτυξη 
των τεχνολογιών για τη μεταποίηση των βιομαζών, η ανάγκη 
για τη μείωση του κόστους παραγωγής, η σημαντική διάδοση 
των τεχνικών αυτοματοποίησης και μηχανοργάνωσης, η 
μεγάλη ζήτηση των παραγωγικών συστημάτων με μικρές 
επιπτώσεις στο περιβάλλον και η ανάπτυξη των βιοτεχνο­
λογιών όπως της προηγμένης γενετικής και μορφές ολοκλη­
ρωμένης και βιολογικής καταπολέμησης των παρασίτων. 
(>) ΕΕαριθ. C 124 της 21. 5. 1990. 4.1.3. Πρέπει να ληφθεί υπόψη σχετικά ότι οι επιστημονι­
κές και τεχνολογικές καινοτομίες στους τομείς αυτούς συν­
δέονται στενά μεταξύ τους. Πράγματι κατά τις τελευταίες 
δεκαετίες η τεχνική πρόοδος στη γεωργία και το δασικό 
τομέα, όπως και στους άλλους τομείς που προηγούνται και 
έπονται της γεωργίας, υπήρξε καρπός μιας μεγάλης προσπά­
θειας έρευνας και ανάπτυξης σε πολλούς και διάφορους 
κλάδους: γεωργικός και δασικός τομέας, χημική βιομηχανία, 
βιομηχανία κατασκευής μηχανών, διαδικασίες μεταποίησης, 
πληροφορική κλπ. 
4.1.4. Η θετική αυτή πτυχή δεν μπορεί βέβαια να υποτι­
μηθεί, η ΟΚΕ όμως εκτιμά ότι και άλλα σημαντικά χαρακτη­
ριστικά πρέπει να ληφθούν υπόψη και συγκεκριμένα: 
α) μαζί με τους στόχους που προβλέπουν σε ποσοτικά κυρίως 
αποτελέσματα — μείωση του κόστους παραγωγής, αύξηση 
της φυσικής απόδοσης — οι πτυχές που αφορούν κυρίως 
την ποιότητα των προϊόντων, οργανοληπτικές, θρεπτικές, 
υγειονομικές κλπ. 
β) η θεωρητική και εφαρμοσμένη έρευνα πρέπει να προωθεί­
ται με βάση το κριτήριο της ολοκληρωμένης προσέγγι­
σης, με τρόπο δηλαδή που να ικανοποιεί σχετικά και στο 
υψηλότερο δυνατό επίπεδο τις ειδικές γεωργικές βιομη­
χανικές, εμπορικές, επισιτιστικές και περιβαλλοντικές 
προσδοκίες και ανάγκες. 
4.1.5. Στο πλαίσιο αυτό, η σύνθετη κοινωνικο-οικονομική 
κατάσταση στις χώρες της Κοινότητας δεν πρέπει να εκτι­
μάται ανεξάρτητα από στοιχεία για την τήρηση και πρόληψη 
όσον αφορά τη διατήρηση των φυσικών πόρων και την 
ανθρώπινη υγεία. 
4.2. Τομέας 1, παράγραφος 1 
4.2.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η οικονομική και κοινω­
νική συνοχή πρέπει να αποβλέπει και στη μείωση των περιφε­
ρειακών ανισορροπιών. Επιμένει συνεπώς ότι πρέπει να λαμ­
βάνεται υπόψη το κριτήριο της γεωγραφικής προέλευσης των 
σχεδίων ώστε να επιτυγχάνεται περισσότερο, και παράλληλα 
με τις δράσεις των διαρθρωτικών ταμείων, η ανάκαμψη των 
μειονεκτικών ή καθυστερημένων περιοχών. 
4.2.2. Σημαντικοί κοινωνικο-οικονομικοί λόγοι συνηγο­
ρούν υπέρ της χορήγησης σημαντικού μέρους των διαθέσιμων 
πόρων σε πεδία γεωργικής έρευνας που αφορούν περιθωρια­
κές λοφώδεις και ορεινές περιοχές, περιφερειακές ζώνες και 
νησιά ιδίως για να προβληθούν ορισμένες αρνητικές 
επιπτώσεις στο περιβάλλον που οφείλονται στην εγκα­
τάλειψη της υπαίθρου, την προοδευτική διάβρωση του 
εδάφους, την ερήμωση της υπαίθρου κλπ. 
Αριθ. C 332/140 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.90 
4.3. Τομέας 1, παράγραφος 2 
4.3.1. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά θέματα, που 
πρόσφατα παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από εμπο­
ρική άποψη και συνεπώς και από την άποψη της έρευνας, 
υπογραμμίζεται η ανάγκη να μην παρεμεληθεί το θέμα της 
ενεργειακής χρησιμοποίησης των καλλιεργειών και της μετα­
τροπής των γεωργικών υποπροϊόντων πέρα από την τελειο­
ποίηση των τεχνολογιών για την εκμετάλλευση των εναλλα­
κτικών ενεργειών (ηλιακή, βιοαερίου, αιολική κλπ.) στις γεω­
ργικές παραγωγικές διαδικασίες. 
4.3.2. Σε ό,τι αφορά τις συμπληρωματικές δραστηριότητες 
(όπως π.χ. ο αγροτουρισμός) έχει πλέον διαπιστωθεί ότι δια­
δραματίζουν όλο και καθοριστικότερο ρόλο στη συμπλή­
ρωση του εισοδήματος των γεωργών και στην αποτροπή με 
τον τρόπο αυτό της απερήμωσης των περιθωριακών λοφωδών 
και ορεινών περιοχών. Αυτό το είδος δραστηριότητας εξάλ­
λου είναι συμπληρωματικό με εκείνο της παραγωγής ποιότη­
τας ή «αγροκτήματος» ή της βιολογικής παραγωγής, της 
οποίας η ονομασία «βιολογική» πρέπει, για να μην δημι­
ουργεί αμφιβολίες, να ορισθεί δεόντως. 
4.3.3. Σχετικά με την καλύτερη εκμετάλλευση των υδάτι­
νων πόρων τονίζεται ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή 
στην ποιότητα των υδάτων. Πράγματι υπάρχουν πολλές δυνα­
τότητες για την καλύτερη χρησιμοποίηση των υδάτινων 
λυμάτων ως υδάτων για άρδευση και πολλές προοπτικές στον 
τομέα της έρευνας για τεχνικές λύσεις στο θέμα της κάθαρσης 
των υγρών αποβλήτων που προέρχονται από ειδικευμένες 
γεωργικές εγκαταστάσεις, όπως είναι η εντατική εκτροφή 
ζώων. 
4.4. Τομέας /, παράγραφος 4 
4.4.1. Αποκτά σχετικά ιδιαίτερη σημασία η αναζήτηση 
αγρονομικών τεχνικών για την αντιμετώπιση της διάβρωσης 
και της κυλίνδρωσης του εδάφους, όπως είναι η ελάχιστη 
καλλιέργεια ή η αγρανάπαυση. Η ανάλυση του εδάφους και 
μια εκτεταμένη πρακτική «καλύτερης» προετοιμασίας του 
εδάφους θα επέτρεπε, όπως έχει αποδειχθεί σημαντική μείωση 
της κατανάλωσης ζωοτροφών, ζιζανιοκτόνων και φυτοφαρμά­
κων. 
4.5. Τομέας 2 
4.5.1. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να λαμβάνονται ιδιαί­
τερα υπόψη στην έρευνα οι νέες τάσεις στον τομέα της καθιέ­
ρωσης περιβαλλοντικών προτύπων σε κοινοτικό επίπεδο. 
Πράγματι, μόνον εάν επιβεβαιωθούν π.χ., οι αποδεκτές 
συγκεντρώσεις φωσφατικών ενώσεων που αναφέρονται στην 
πρόταση κοινοτικού κανονισμού για τις φωσφατικές ενώσεις 
στα ύδατα, η επιστημονική έρευνα θα λειτουργήσει αποφα­
σιστικά σε ό,τι αφορά την ανεύρεση τεχνικά και οικονομικά 
δυνατών λύσεων για τον περιορισμό της ρύπανσης των 
φωσφατικών ενώσεων, που προέρχονται κυρίως από εκτρο­
φεία ζώων και, ως εκ τούτου τον περιορισμό της, στο βαθμό 
του δυνατού, στο πλαίσιο των προδιαγραφών. 4.5.2. Σε ό,τι αφορά το πρόβλημα της εφαρμοσμένης έρευ­
νας στο δασικό τομέα το τμήμα παραπέμπει στις γνωμοδο­
τήσεις που ήδη κατήρτισε η ΟΚΕ (βλέπε Amato-Fresi) και 
υπογραμμίζει την ανάγκη να εκτιμηθούν τα παρακάτω σημεία: 
— δοκιμαστική καλλιέργεια ειδών σε διαφόρους χώρους για 
την ταχύτερη ανάπτυξη τους, 
— χρησιμοποίηση της χαμηλής βλάστησης του δάσους για 
ζωοτροφές, 
— χρησιμοποίηση των «υποπροϊόντων» του δάσους για ζωο­
τροφές και ως ενέργεια, 
— ανάλυση των διαφόρων ορογραφικών, πεδοκλιματικών 
και χωροταξικών συνθηκών με στόχο την αποτροπή της 
αποδάσωσης. 
4.5.3. Σχετικά με τις ζωοτροφές και τα λιπάσματα, ειδικό­
τερα, σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της χρησιμοποίησης των 
βιοτεχνολογικών μεθόδων για την απορρόφηση και το βιολο­
γικό καθορισμό του αζώτου να προστεθεί στο τέλος της παρα­
γράφου: 
4.5.4. Συστήματα αυτόματης διαχείρισης (ειδικότερα στον 
τομέα των προστατευόμενων καλλιεργειών ή της εκτροφής 
ζώων). 
Ειδικότερα για τις καλλιέργειες θα πρέπει να αναπτυ­
χθούν διάφορες καινοτόμες τεχνικές όπως η καλλιέργεια 
in vitro, κυρίως για δενδροειδή οπωροφόρα ή παραγωγής 
ξυλείας, ή διακοσμητικά δένδρα ή για ορισμένα κη­
πευτικά. 
4.5.5. Κατά την ΟΚΕ δεν υπάρχει η απαραίτητη δράση για 
οικονομετρικές έρευνες και έρευνες της αγοράς, οι οποίες 
θα γίνουν ακόμη πιο απαραίτητες με την τροποποίηση της 
εφαρμογής του προγράμματος MIRIAM για τη δημιουργία 
ενός δικτύου κέντρων ενημέρωσης σχετικά με πρωτοβουλίες 
για την αγροτική ανάπτυξη και τις γεωργικές αγορές, που 
πρότεινε η Επιτροπή (έγγρ. COM(90) 230 τελικό). 
4.5.6. Όσον αφορά τον τομέα της αλιείας, και ειδικότερα 
της υδατοκαλλιέργειας, πρέπει να ενταχθεί στο ειδικό 
εμπεριστατωμένο πρόγραμμα στον κλάδο αυτό, στο οποίο 
πρέπει να γίνεται οπωσδήποτε αναφορά σε κάθε σχετική 
περίπτωση. 
4.6. Τομέας 3, παράγραφος Ι 
4.6.1. Η έρευνα στον τομέα αυτό έχει θεμελιώδη σημασία 
για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας 
τροφίμων και για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας της 
γεωργικής βιομηχανίας, τώρα που η διατήρηση του γεωργι­
κού εισοδήματος δεν μπορεί να διασφαλισθεί με μια αύξηση 
των επιδοτήσεων των βασικών γεωργικών προϊόντων. 
31. 12. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 332/141 
4.6.2. Οι στόχοι αυτοί μπορούν σχηματικά να περιλαμβά­
νουν τις παρακάτω παρεμβάσεις: 
— λίπανση και διατήρηση του εδάφους 
— ζωοτροφές 
— παραγωγή ενέργειας 
— χημικο-βιομηχανικά προϊόντα. 
Ενώ οι δύο πρώτες αφορούν άμεσα το γεωργικό τομέα, και 
συνεπώς μπορούν να έχουν θετικές οικονομικές επιπτώσεις 
στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, οι άλλες δύο μπορούν να 
αφορούν και άλλους τομείς. 
Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 1990. 
0.1. Η επίπτωση των μεταφορών στην καθημερινή ζωή 
του ευρωπαίου πολίτη είναι σημαντική ενώ η ασφάλεια, η 
ποιότητα των υπηρεσιών και ιδιαιτέρως οι καθυστερήσεις, το 
περιβάλλον και οι τιμές των διαφόρων τρόπων μεταφοράς 
αποτελούν για τον χρήστη τις σημαντικότατες πτυχές. 
Συγκεκριμένα, η σήραγγα της Μάγχης αποτελεί ένα σημα­
ντικό βήμα για την ευρωπαϊκή χωροταξία, και από την άποψη 
αυτή συμβάλει στην οικοδόμηση της Ευρώπης. 4.7. Τομέας 3, παράγραφος 2 
4.7.1. Στο πλαίσιο αυτό έχει καθοριστική σημασία και 
η βελτίωση των τεχνικών της διατήρησης με ψύξη. Αυτό 
εξαρτάται κυρίως από την συνεχή αύξηση της κατά κεφαλήν 
κατανάλωσης και από την όλο και μεγαλύτερη ζήτηση γεωρ­
γικών προϊόντων καθ'όλη τη διάρκεια του έτους. 
4.8. Τομέας 3, παράγραφος 3 
4.8.1. Συνεπώς, λόγω των περιορισμένων χρηματοδοτικών 
πόρων του προγράμματος, πρέπει να ενθαρρυνθεί αποφα­
σιστικά η βελτίωση της συνεργασίας των διαφόρων ερευνητι­
κών ομάδων σε κοινοτικό επίπεδο. Εξάλλου, είναι πολύ χρή­
σιμη η ενεργοποίηση μιας γενικευμένης δράσης για τη διά­
δοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, που θα περιλαμβάνει 
και τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
0.2. Σ'αυτό το πλαίσιο ακριβώς, η ΟΚΕ επιθυμεί να διατυ­
πώσει τη γνώμη της για την υπόγεια σήραγγα της Μάγχης 
και τις επιπτώσεις της στην πολιτική των μεταφορών. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η διέλευση ατόμων και εμπορευμάτων διά της Μάγχης 
γνώρισε τα τελευταία χρόνια σημαντική ανάπτυξη και προ­
βλέπεται ότι θα εξακολουθήσει να αυξάνεται με σταθερό Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για την υπόγεια σήραγγα της Μάγχης και τις επιπτώσεις της στην πολιτική 
των μεταφορών 
(90/C 332/40) 
Στις 27 Μαρτίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού, η 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει μια γνωμοδότηση για την υπόγεια 
σήραγγα της Μάγχης και τις επιπτώσεις της στην πολιτική των μεταφορών. 
Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, 
υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 12 Σεπτεμβρίου 1990 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Perrin-
Pelletier. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 279η σύνοδο ολομέλειας της, συνεδρίαση της 20ής 
Σεπτεμβρίου 1990, υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, 6 ψήφους κατά και 5 αποχές την ακόλουθη 
γνωμοδότηση.