Αριθ.C313/54 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
ΓνωμοδότησηγιατηνοικονομικήσυνεργασίαμετιςχώρεςτουΜαγκρεμπ
(92/C31318)
Στις27Σεπτεμβρίου1990καισύμφωναμετοάρθρο20,εδάφιο4τουΕσωτερικούτηςΚανονισμού ,η
ΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισενακαταρτίσειγνωμοδότησηγιατηνΟικονομική
συνεργασίαμετιςχώρεςτουΜαγκρέμπ .
Τοτμήμαεξωτερικώνσχέσεων,εμπορικήςκαιαναπτυξιακήςπολιτικής,στοοποίοανατέθηκεη
προετοιμασίατωνσχετικώνεργασιών,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις11Σεπτεμβρίου1992με
βάσητηνεισήγησητουκ.Amato.
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή,κατάτη299ησύνοδοολομελείας(συνεδρίασητης24ης
Σεπτεμβρίου1992),υιοθέτησεομόφωνατηνακόλουθηγνωμοδότηση .
ΕΙΣΑΓΩΓ
ΓιατίηΟικονομικήκαιηΚοινωνικήΕπιτροπή,ηοποίατα
τελευταίαχρόνιαέχεικαταρτίσειορισμένεςγνωμοδοτήσεις
πρωτοβουλίας ,αισθάνθηκετηνανάγκηνακαταρτίσειμία
άλληγιατησυνεργασίαμετιςχώρεςτουΜαγκρέμπ ;
Πάνωαπ'όλαγιατίτοΜαγκρέμπ—λόγωτηςγεωγραφικής
εγγύτητας,λόγωτωνισχυρώνοικονομικώνκαιεμπορικών
δεσμών,πέρααπότουςαντίστοιχουςιστορικούςκαιπολιτι­
στικούς,λόγωτουγεγονότοςότιαποτελείτοντόποπροέλευ­
σηςτόσομεγάλουαριθμούμεταναστώνστηνΚοινότητα—
μπορείνααποτελέσειτημεσογειακήπεριφέρειαστηνοποία
θαδοκιμασθείκαλύτερατοπεριεχόμενοτηςνέαςμεσογεια­
κήςπολιτικήςτηνοποίαηΟΚΕπροσπάθησεναπροτείνει
τατελευταίααυτάχρόνια.
Κατάδεύτερολόγο,επειδήστοΜαγκρέμππροωθήθηκεμία
διαδικασίαπεριφερειακής ολοκλήρωσης ,πουθεσμοποιή­
θηκεμετηνΈνωσητουΑραβικούΜαγκρέμπ(ΕΑΜ).Γιατο
λόγοαυτόμπορούνναδοκιμαστούνμετοΜαγκρέμππιο
προχωρημένεςμορφέςπεριφερειακήςσυνεργασίας ,προσανα­
τολισμένεςπροςτηνεγκατάλειψητουδιμερούςχαρακτήρα
τωνσημερινώνσυμφωνιών,καιοιοποίεςενδέχεταινααποτε­
λέσουνέναπρώτοβήμαπροςτοστόχομιαςσφαιρικήςΣύμβα­
σης(Συνθήκης)μετοσύνολοτωνΤρίτωνΜεσογειακών
Χωρών(ΤΜΧ),όπωςέχειπροταθείαπότηνΟΚΕκαιτο
ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο .
Τοότιείναιαναγκαίοναεπιδειχθείιδιαίτερηπροσοχήστο
Μαγκρέμπεπιβεβαιώνεται καιαπόορισμένεςενέργειεςκαι
πρωτοβουλίεςστιςοποίεςπροέβησανταόργανατηςΚοινό­
τηταςκατάτουςτελευταίουςμήνες.
ΚαιαςαναφερθείπρώτηστησειράηΟικονομικήκαιΚοινω­
νικήΕπιτροπήμετην1ησυνάντησητωνεκπροσώπωντων
οικονομικώνκαικοινωνικώνκύκλωντηςΕΑΜκαιτωνΕΚ
πουέλαβεχώραστιςΒρυξέλλεςστις6-8Απριλίου1992.
Στησυνάντησηαυτή,στηνοποίαεξετάσθηκαντακυριότερα
προβλήματαπουτίθενταισήμεραστιςσχέσειςμεταξύΕυρώ­
πηςκαιΜαγκρέμπκαιηαπήχησητηςοποίαςυπήρξεαξιοση­
μείωτηστοντύποτηςΕυρώπηςκαιτουΜαγκρέμπ,διατυπώ­
θηκανεκτιμήσεις,εκφράσθηκανευχέςκαιυπεβλήθησανπρο­
τάσειςτιςοποίεςκατάμεγάλομέροςυιοθέτησεηΕπιτροπή
καιτοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο .Καιπράγματι,στις30Απριλίου
1992ηΕπιτροπήενέκρινεμίαανακοίνωσηπροςτοΣυμβούλιοκαιτοΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιομετοντίτλο«Οιμελλοντικές
σχέσειςμεταξύΚοινότηταςκαιΜαγκρέμπ».
HΕπιτροπήέχειεπιπλέοναποφασίσεινααποστείλειεπισή­
μωςτηνενλόγωανακοίνωσηκαιστηνΟικονομικήκαιΚοι­
νωνικήΕπιτροπήγιατηνενημέρωσήτης.
HΟΚΕεκφράζειτηνικανοποίησήτηςγιατογεγονόςότι
είναιηπρώτηφοράπουτηςαποστέλλεταιέστωκαιενημερω­
τικώς,έγγραφοτηςΕπιτροπήςγιατιςεξωτερικέςσχέσειςτης
Κοινότητας,πράγματοοποίοκαταδεικνύειότιηΕπιτροπή
αντιλαμβάνεται πόσομεγάλησημασίαέχουνοιεπιπτώσεις
τουςστουςοικονομικούςκαικοινωνικούςκύκλουςτηςΚοι­
νότητας.ΑπότηνάλληπλευράόμωςηΟΚΕσημειώνειμε
δυσαρέσκειακαιτογεγονόςότιτοΣυμβούλιοδενενδιαφέρ­
θηκεναζητήσειτηγνώμητηςπερίενόςσχετικούεγγράφουτο
θέματουοποίουέχειαποτελέσειεπανειλημμένως αντικείμενο
σκέψεωςκαιπολλώνγνωμοδοτήσεων πρωτοβουλίαςτης.
ΣχετικάμετηνανακοίνωσητηςΕπιτροπής,τοΣυμβούλιο
τωνΥπουργώνδιεξήγαγεστις15Ιουνίου1992ένανπρώτο
κύκλοσυζητήσεων,επισημαίνοντας τιςγενικέςβάσειςτου
θέματος.
ΤέλοςτοΣυμβούλιοτηςΛισσαβώνας(26-27Ιουνίου1992),
σταπορίσματατουοποίουτονίζεταιησημασίατηςμεσογεια­
κήςπολιτικής,εκφράστηκεδιεξοδικώςσταδύοσχετικά
έγγραφαπουεπισυνάπτονται σταπορίσματαγιατιςσχέσεις
τηςΚοινότηταςμετοΜαγκρέμπ .
ΤοΣυμβούλιοπράγματιπροέβησεειδικήδήλωσηγιατις
ευρω-μαγκρεμπικές σχέσειςστηνοποίαφαίνεταινααναλαμ­
βάνειτηνπολιτικήευθύνηγιατηνυλοποίησητουπεριεχομέ­
νουτηςΑνακοίνωσηςτηςΕπιτροπής .
ΣτοζήτηματουΜαγκρέμπαφιερώνεταιεξάλλουκαιένα
κεφάλαιοτηςεκθέσεωςτωνυπουργώνεξωτερικώνσχετικά
μετιςεξελίξειςτηςεξωτερικήςπολιτικήςκαιτηςκοινής
ασφάλειας,ηοποίαεγκρίθηκεαπότοΣυμβούλιοτηςΛισσα­
βώναςκαιεπισυνάφθηκεσταπορίσματα .
Είναιπροφανέςότιστηνπαρούσαγνωμοδότησηηαντιμετώ­
πισηειδικότερατωνσχέσεωνμετοΜαγκρέμπ,θααρχίσει
απότηνπολιτιστικήκληρονομιάπουέχεισυσσωρευθείμε

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/55
1.1.2.Μιαισχυρήεμπορικήεξάρτηση,καιμιαανάπτυξη
πουτείνειναείναιάνισηχαρακτηρίζουν σήμερατιςσχέσεις
μεταξύτωνδύοοχθώντηςΔυτικήςΜεσογείου .
1.1.3.Αυτήηκατάστασηγενικήςανισορροπίαςμεταξύδύο
περιφερειώνμετόσοσυγγενείςπαραγωγή,συναλλαγέςκαι
πολιτισμόγίνεταιακόμησοβαρότερητηστιγμήπουοιοικο­
νομικέςκαικοινωνικέςανατροπέςείναιγεμάτεςμεπροκλή­
σειςγιατοΜαγκρέμπκαιτηνΕυρώπη.
1.1.4.Αυτόςείναιoλόγοςγιατονοποίοημείωσηκαιη
τάσηυπερνίκησηςτωνανισορροπιώνκαιτωνεξαρτήσεων
μεταξύτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκαιτουΜαγκρέμπαπο­
τελείαπαραίτητοστόχο,πουθαπρέπεινατεθείαμέσως,
μολονότιείναιγνωστόότιηεπίτευξήτουθααπαιτήσειχρόνο.
Είναιγνωστόεπίσηςότιoστόχοςαυτόςόμωςθαπρέπει
νατεθείστοεσωτερικόενόςδιεθνούςκαιευρωμεσογειακού
πλαισίουπουβρίσκεταισεκίνηση.τιςπροηγούμενεςγνωμοδοτήσεις ,ειδικότερααποτουςγενι­
κότερουςπροσανατολισμούς πουείχαναποτελέσειτους
φέροντεςάξονεςτους:οικοδόμησημιαςευρω-μεσογειακής
στρατηγικήςπεριοχής,πολιτικήκοινήςανάπτυξης,μεσο­
γειακήσφαιρικήπροσέγγιση,περιφερειακήσυνεργασία .Δια­
πιστώνεταιεπίσηςότιοιπροσανατολισμοί αυτοίαπαντώνται
όλοκαιπιοπολύστιςαναλύσειςκαιτιςπροτάσειςτωνΚοινο­
τικώνΟργάνων,τωνκρατώνμελών,τωνΤΜΧ,τωνακαδημαϊ­
κώνκύκλωνκαιτωνοικονομικώνκαικοινωνικώνπαραγό­
ντων,όπωςαπέδειξεκαιηπροαναφερθείσα συνάντησηΕΟΚ-
ΕΑΜ.
Στησυνάντησηαυτήεξετάστηκεηαποκρυστάλλωση των
αναλύσεωντωνπροσανατολισμών καιτωνγενικώνπροτά­
σεωνπουέχουνήδηπροωθηθείαπότηνΟΚΕ,κυρίωςλόγω
τηςεξέλιξηςτουδιεθνούςσκηνικού,καθώςκαιτωνεξελίξεων
τηςδιαδικασίαςολοκλήρωσηςτηςΚοινότητας .
OδιάλογοςμετουςεταίρουςτουΜαγκρέμππουπραγματο­
ποιήθηκεστηΣυνάντηση—παράτιςπροφανείςαποκλίσεις
απόψεωνκαιδιαφορέςπροςταθέματασταοποίααποδίδεται
μεγαλύτερησημασία—επέτρεψενακαταρτιστείένασυνε­
κτικόπλαίσιοανάλυσηςκαιγενικώνπροσανατολισμών του
οποίουτακύριασημείαπεριλαμβάνονται στηνανακοίνωση
τηςΕπιτροπής .
Στοπρώτομέροςτηςπαρούσαςγνωμοδότησης ,αναφέρονται
τακυριότεραστοιχεία.
Τοδεύτερομέροςτηςγνωμοδότησης είναιαφιερωμένοστην
παρουσίασητωνστόχων,τουπεριεχομένουκαιτωνμέσων
τηςπολιτικήςγιατηνκοινήανάπτυξηηοποία,κατάτην
ΟΚΕ,θαπρέπεινασηματοδοτήσει μιανέαφάσητωνσχέσεων
μεταξύΕυρώπηςκαιΜαγκρέμπ .
Hενλόγωπαρουσίασηθαπραγματοποιείται παράλληλαμε
τηναξιολόγησητουπεριεχομένου τωνπροαναφερθέντων
εγγράφωντηςΕπιτροπήςκαιτουΣυμβουλίου .Επίσηςλαμβά­
νειυπόψητιςεξελίξειςτηςαναπτυγμένηςμεσογειακήςπολι­
τικής,πουσημειώθηκανμετάτηνέγκρισητηςτελευταίας
σχετικήςγνωμοδότησης (27Νοεμβρίου1991).1.2.Οκίνδυνοςτηςπεριθωριοποίησης
1.2.1.Οιπρόσφατεςεξελίξειςσεάλλαμέρητουκόσμου,
καιειδικότεραστηνΕυρώπη,αποτελούνπρόσθετεςπροκλή­
σειςγιατηνανάπτυξητωνχωρώντουΜαγκρέμπ .
1.2.2.Hπρώτηαπότιςπροκλήσειςαυτέςείναι,προφανώς,
ηυλοποίησητηςευρωπαϊκήςεσωτερικήςαγοράς.Εκμέρους
τωνεταίρωνμαςτουΜαγκρέμπέχουνεκφρασθείανησυχίες
κυρίωςγιατιςμεγαλύτερεςδυσκολίεςοιοποίεςενδέχεταινα
απορρέουναπόταμέτραελευθέρωσηςστοεσωτερικότης
Κοινότητας(τυποποίησητωνπροϊόντων,κλπ.).
1.2.3.ΚατάτηγνώμητηςΟΚΕ,οικυριότερεςανησυχίες
πρέπεινααναχθούνσεέναάλλοεπίπεδο:δηλαδήστονκίν­
δυνοόπωςηενιαίααγοράκαιηοικονομικήκαινομισματική
ένωσηπουαποφασίσθηκε στοΜάαστριχτλειτουργήσουν
προςτηνκατεύθυνσητηςπαγίωσηςτωνοικονομικώνσενα­
ρίωνπουεπικρατούνσήμερακαιειδικότερατηςτρέχουσας
διαδικασίαςδιεθνοποίησηςτηςπαγκόσμιαςοικονομίας .Αν
επιβεβαιωθούν οιδιαδικασίεςμετιςοποίεςυλοποιείταιη
διεθνοποίηση ,δενθαλείψουνοιαρνητικέςεπιπτώσειςγια
τιςπεριοχέςτουκόσμου,όπωςείναιτοΜαγκρέμπ,πουπαρα­
μένουνστοπεριθώριοαυτήςτηςδιαδικασίας .Hδιεθνο­
ποίησηαυτή,επειδήαφοράκυρίωςτιςυψηλέςτεχνολογίες
καιτουςπιοπροωθημένουςτομείς,συντελείταιμόνοσταπιο
ανεπτυγμένατμήματατηςπαγκόσμιαςοικονομίας(Ηνωμένες
Πολιτείες,Ιαπωνία,Δυτ.Ευρώπη)·ηένταξησεαυτήτηδιαδι­
κασίαπαρουσιάζειδυσκολίεςγιατονυπόλοιποκόσμο.
1.2.3.1.Απότηνάλληπλευρά,ηόξυνσητουανταγωνισμού
μεταξύτωντριώνπαγκόσμιωνπόλωνδημιουργείμιαδιαδικα­
σίατροποποίησης τουδιεθνούςκαταμερισμούτηςεργασίας
ηοποίασυντελείταιεπίσηςπροςτηνκατεύθυνσητηςαυξανό­
μενηςπεριθωριοποίησης τουΝότου.
1.2.4.Προβλέπεταιότιηενίσχυσητηςευρωπαϊκήςοικο­
νομίας—καιωςεπακόλουθοτηςδημιουργίαςτουΕυρωπαϊ­
κούΟικονομικούΧώρου(ΕΚ+ΕΖΕΣ)καιτηςενδεχόμενης
επέκτασήςτουστηνΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπη—θα
εντείνειτελικάτηντάσηαυτήτηςδιεθνοποίησηςόχιμόνο
γιατίθαενισχύσειτοντριπολικόχαρακτήρατουπροτύπου
ανάπτυξηςτουπλανήτη(οιχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατοI.ΤΟΠΛΑΙΣΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙΓΕΝΙΚΩΝΠΡΟΣΑΝΑ­
ΤΟΛΙΣΜΩΝΠΟΥΕΠΙΒΕΒΑΙΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ1ηΣΥΝΑ­
ΝΤΗΣΗΤΩΝΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝΕΟΚ-ΕΑΜ
1.Εναανησυχητικόευρωμεσογειακό σενάριο
1.1.Aνισορροπίεςκαιεξαρτήσεις
1.1.1.Μετουςδημογραφικούς τουςρυθμούς,εκφραζόμε­
νουςσεαπόλυτουςαριθμούςήβάσειτηςοικονομικήςτους
ανάπτυξης,μεταεπίπεδακατάκεφαλήνπαραγωγήςκαιεισο­
δημάτων,μετιςδυνατότητεςδημιουργίαςκαιχρησιμοποίη­
σηςτωνανθρώπινωνπόρωντους,μετηνέντασητωναντίστοι­
χωνσυναλλαγώντους,τοΜαγκρέμπ—όπωςκαιάλλεςπεριο­
χέςτηςΜεσογείου—καιηΕυρωπαϊκήΚοινότητα,παρου­
σιάζουνβαθειέςδιαρθρωτικέςανισότητεςπουτείνουνναεπι­
δεινωθούν .

Αριθ.C313/56 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 30.11.92
πολιτικέςεντάσεις,στιςσυγκρούσειςπουυφίστανταιστη
Μεσόγειο·ηεξέλιξήτουςόμωςμπορείνααποκτήσειαφάντα­
στεςδιαστάσεις .λικήςΕυρώπηςπροορίζονταιναδιαδραματίσουν τονίδιο
ρόλομετοΜεξικόσεσχέσημετιςΗνωμένεςΠολιτείες),
αλλάκαιεπειδήηαιφνίδιαμεταβολήσ'αυτέςτιςεπιλογές
ευκαιριώντωνεπιχειρήσεων (πουθατιςαναγκάσειναευνοή­
σουντηνΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπηωςπροςτιςεπεν­
δύσειςκαιτιςμεταφορέςεγκαταστάσεων )θαεπιφέρειμεταβο­
λέςτουδιεθνούςκαταμερισμούεργασίαςπολύπιοανεξέ­
λεγκτεςαπότιςσημερινές,δεδομένουότιθασυντελεσθούν
χωρίςκοινούςκανόνες,κυρίωςστονκοινωνικότομέα.1.3.Προκλήσεις ,εντάσειςκαισυγκρούσειςστηΜεσόγειο
καιστοΜαγκρέμπ
1.3.1.Εανηκαταπολέμηση τηςπεριθωριοποίησης στη
ΛεκάνητηςΜεσογείουείναιoπρώτοςόροςγιανααντιμετω­
πισθούνοιπροκλήσεις,οιεντάσειςκαιοισυγκρούσεις ,άλλο
τόσοείναιαναγκαίονακατανοηθείπλήρωςηφύση,οιλόγοι
καιοιτάσειςτης.1.2.5.Αντοσενάριοαυτόεπαληθευθεί ,θαείναιπροφανώς
πολύεπιζήμιογιατοσύνολοτωνχωρώντηςΜεσογείου,
τόσοτουΝότουόσοκαιτουΒορρά.Συνεπώς,οιτρίτες
μεσογειακέςχώρεςκαιοιχώρεςΜαγκρέμπ,ειδικότερα,θα
απειληθούνσοβαράμεπεριθωριοποίηση ,καιμάλισταμε
αποκλεισμόαπότοδιεθνέςοικονομικόσύστημαεάνσυνεχι­
σθείηκαθυστέρησητηςπροώθησηςμιαςαποτελεσματικής
πολιτικήςσυνοχήςθαοξυνθούνοιδιαρθρωτικέςανισότητες
μεταξύτουΚέντρουκαιτηςπεριφέρειαςτηςΚοινότητας .Για
τηνΝότιαΕυρώπηηπροοπτικήθαείναικατώτερηςστάθμης
ενσωμάτωσημεκίνδυνοναπεριθωριοποιηθούν οιπεριφε­
ρειακέςπεριοχές.1.3.2.Μιακεφαλαιώδηςπρόκλησητηνοποίααντιμετωπί­
ζουνηΕυρώπη,τοΜαγκρέμπκαιοιάλλεςμεσογειακέςχώρες
είναιηδημογραφική .Ότανγίνεταιλόγοςγιατοδημογρα­
φικόζήτημασυνήθωςέχομευπόψηάκρωςυψηλόποσοστό
αύξησης(περίπου3%στιςχώρεςΕΑΜ)καιστιςπροβλέψεις
πουαναγγέλλουνστιςπροσεχείςδεκαετίεςμίαπραγματική
δημογραφικήέκρηξη.Γιατολόγοαυτόοιαπαντήσειςπου
επιχειρούνταιαφορούνκυρίωςτοστόχοτηςσυγκράτησης
τωνγεννήσεων .Τοκυριότεροόμωςπρόβλημαπουθαυποχρε­
ωθούμενααντιμετωπίσουμε ταεπόμεναχρόνιαείναιτοπρό­
βληματωνατόμωνπουέχουνήδηγεννηθείτατελευταία
είκοσιέτη.ΥπολογίζεταιότιστοΜαγκρέμπτοένατέταρτο
αυτώντωνατόμωνδενθαβρειποτέαπασχόληση ,καιγιανα
μηναυξηθείπερισσότεροαυτότοποσοστόθαπρέπεινα
πραγματοποιηθεί ποσοστόετήσιαςοικονομικήςαύξησης
9%·προοπτικήηοποίαπροςστιγμήεμφανίζεταιτουλάχι­
στοναισιόδοξη.1.2.6.Αυτήηπροοπτικήπεριθωριοποίησης τηςΛεκάνης
τηςΜεσογείουθαπρέπεινακαταπολεμηθεί αποφασιστικά
προςτοσυμφέροντωνμηκοινοτικώνμεσογειακώνχωρών,
κατάπρώτολόγοτουΜαγκρέμπ,αλλάεπίσηςπροςτοσυμφέ­
ροντηςΕυρώπης.
1.2.7.Πάνωαπ'όλαγιατιςαρνητικέςσυνέπειεςστηναγορά
εργασίαςπουέχειπλέονξεπεράσειταεθνικάσύνορα.Πράγ­
ματιστιςμηκοινοτικέςμεσογειακέςχώρεςκαιστιςχώρες
Μαγκρέμπ,μιανέαεπιδείνωσητουεμπορικούελλείμματος ,
τουεξωτερικούχρέους,τουπληθωρισμούκαιτηςανεργίας,
θαοδηγήσειαναγκαστικάσεμιαάνευπροηγουμένου αναζω­
πύρωσητωντάσεωνμετανάστευσης προςολόκληρητην
Ευρώπητηνοποίαδενθαμπορούννααναχαιτίσουνπλήρως
ούτεταδιοικητικάεμπόδιαούτεοποιοδήποτεάλλοαποτρε­
πτικόμέτρο.1.3.3.Σεπαραλληλίαμετιςκοινωνικέςεντάσειςκαισε
στενήσύνδεσημεαυτέςαναπτύχθηκαν στηΛεκάνητης
Μεσογείουνέεςπολιτικέςεντάσεις.Ενώσεάλλεςμεσογεια­
κέςπεριφέρειεςβρισκόμαστεμπροστάστηνέκρηξητουεθνι­
κισμού,τοΜαγκρέμπέχεικατάμεγάλομέροςτουπλημμυρί­
σειαπόθρησκευτικόολοκληρωτισμό .Oολοκληρωτισμός
αυτόςανέπτυξευπέρμετρατασπέρματαεχθρότητας,ηπροέ­
λευσητηςοποίαςσυνδέεταιμετογεγονόςτηςδιατήρησης
τωνανισοτήτωνμεταξύτωνδύοακτώντηςΜεσογείου,και
τησυνέχισηορισμένωνσυγκρούσεωνπουεξακολουθούννα
πλήττουντηνπεριοχή,αρχίζονταςαπότηνΙσραελοπαλαιστι­
νιακήκαιτηνΙσραελοαραβική .Oολοκληρωτισμός όμως
εμφανίζεταιεπίσηςωςηπιοτρομακτικήπρόκλησημετην
οποίαθαπρέπεινααναμετρηθούνόχιμόνοοιχώρεςτου
Μαγκρέμπ,αλλάκαιηΕυρώπη.Είναιακριβώςοιλόγοι—
όχιμόνοοιοικονομικοίκαικοινωνικοί,αλλάκυρίωςοι
πολιτικοί—πουβρίσκονταιστηβάσητωνθρησκευτικών
διαμαρτυριώναυτοίπουεκφράζουντηναπόδειξητηςανεπάρ­
κειας,ανόχιτηςαποτυχίας,τωνεθνικώνπολιτικώναλλά
ακόμηκαιτωνσχέσεωνπουδιατηρούσεέωςτώραηΕυρώπη
μετοΜαγκρέμπκαιτονΑραβικόΚόσμο.1.2.8.Hαναζωπύρωση αυτή,πουδενμπορείμεκανένα
τρόπονααποτελείδιέξοδογιατιςχώρεςΜαγκρέμπ,θαεντάσ­
σεταιστοπλαίσιομιαςέντοναδιαταραγμένης ευρωπαϊκής
αγοράς,λόγωτουνέουδιεθνούςκαταμερισμούεργασίαςκαι
τωνμεταναστευτικών ρευμάτωναπότιςχώρεςτηςΑνατολι­
κήςΕυρώπης(τωνοποίωνείναιδύσκολοναυπολογισθείη
εμβέλεια),στηνοποίαπροκύπτουννέοιανταγωνισμοίεπίσης
μεταξύτωνεργαζομένων .
1.2.9.HΕυρώπηδενμπορείναεπιτρέψειτηνπεριθωριο­
ποίησητηςΛεκάνηςτηςΜεσογείου,γιατίηοικονομική
εγκατάλειψηστηνοποίαθακαταλήξειμπορείναέχειολέ­
θριεςσυνέπειεςγιατηνίδιατηνΕυρώπη:όχιμόνοστον
οικονομικότομέα(αρκείμιααναφοράστονενεργειακόεφοδι­
ασμό)αλλάκαιστονκοινωνικό,στονοικολογικό,στονπολι­
τικόκαιτοντομέατηςασφάλειας.Οισυνέπειεςαυτέςεμφαί­
νονταιήδηστηνπεριβαλλοντική φθορά,στιςκοινωνικέςκαι1.3.4.ΣτοΜαγκρέμπ,ηΑλγερίααποτελείτηλύδιαλίθο
γιατηναντιμετώπισητουθρησκευτικούολοκληρωτισμού .Οι
τραγικέςεξελίξειςτηςαλγερινήςκρίσηςεπιβεβαιώνουν ότι
ησύγκρουσηαυτή,ακόμηκαιπριναπότησταθεροποίηση
τωνδημοκρατικών θεσμών,θαδαμασθεί,εφόσονεπέλθει

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/57
ριζικήμεταβολήτηςπολιτικήςτουπροηγουμένουκαθεστώ­
τος,τόσοστοεπίπεδοτηςηθικήςόσοκαιστιςαπαντήσειςπου
πρέπειναδοθούνσταπερισσότερακοινωνικάπροβλήματα .νοτιάπλευρά,συμπεριλαμβανομένου τουΜαγκρέμπ,μετις
τεράστιεςοικιστικέςσυγκεντρώσεις ,μετοσυνωστισμότων
ακτών,μετονανοργάνωτοτουρισμό.
1.3.4.1.Σταπλαίσιααυτάλοιπόν,ηΚοινοτηταδενμπορεί
ναπαραμένειθεατής.Hαντιμετώπισητουπροβλήματος
αυτού(καιoτρόποςεπιλύσεώςτου)αποκτάκεφαλαιώδη
σημασίαγιατηνΚοινότηταηοποίαθαπρέπεινακατανοήσει
ότιαποτελείενεργόσυντελεστήκαιότιθαπρέπεινααναλάβει
τιςευθύνεςτης.Στοζήτημααυτόόμωςδεναναφέρεταιούτε
ηανακοίνωσητηςΕπιτροπήςούτεκαιαυτάμάλισταταπορί­
σματατουΣυμβουλίου .1.3.9.Αυτοτοσύνολοπαλαιώνκαινέωνπροκλήσεων ,
αυξανόμενωνκοινωνικώνκαιπολιτικώνεντάσεων,θίγειτα
κοινάσυμφέρονταιτηςΚοινότητας,τουΜαγκρέμπκαι
άλλωνμεσογειακώνχωρών.Hεπίλυσήτουςθαείναιωστόσο
αδύνατηεάνσυνεχισθείηδιαδικασίαπεριθωριοποίησης της
ΛεκάνηςτηςΜεσογείου.Προβλήματαόπωςαυτάτηςοικολο­
γικής,δημογραφικής ,ενεργειακής,επισιτιστικής ,πολιτικής
καιστρατιωτικήςασφάλειαςεπιβάλλουνκοινήαπάντησητης
ΚοινότηταςκαιτουΜαγκρέμπ,σταπλαίσιαμιαςσφαιρικής
μεσογειακήςσυνεργασίας .
1.3.5.ΑπότηνάλληπλευράεμφανίζεταιστηνΕυρώπη
ηδιάδοσηανησυχητικών συλλογικώνσυμπεριφορών του
κλεισίματοςπροςταέξω,τηςέλλειψηςκατανόησης .Πρόκει­
ταιγιασυμπεριφορέςπουέχουντιςρίζεςτουςβαθειάμέσα
στοφόβοτουδιαφορετικού ,καιστηνάγνοια.Οιεκδηλώσεις
φυλετικήςμισαλλοδοξίας καιξενοφοβίας,πουπολλαπλασιά­
ζονταιδυστυχώςτοντελευταίοκαιρό,δεναποτελούνπαρά
τηνκορυφήτουπαγόβουνουπουσυνιστάηαρνητικήαυτή
πολιτιστικήστάση.2.Μιακοινήστρατηγικήπροοπτική
2.1.Hοικοδόμησημιαςευρωμεσογειακής στρατηγικής
περιοχής
1.3.6.ΣτηΛεκάνητηςΜεσογείου,στοΜαγκρέμπκαιστην
Ευρώπη,ταφαινόμενααυτάαντιπροσωπεύουν σήμερασυγκε­
κριμένοκίνδυνογιατηδημοκρατίαπουυπάρχεικαιπου
πρόκειταιναοικοδομηθεί .2.1.1.ΈνασημαντικόαποτέλεσματηςΣυνάντησηςτων
κοινωνικώνεταίρωνΕΟΚ-ΕΑΜήτανηαπόκτησηκοινής
επίγνωσηςτωνεπιπτώσεωντουδιεθνούςσκηνικούπουδιέρ­
χεταιμεγάλεςαλλαγές,όπωςαυτέςπουαναφέρθηκαν .Hκυρι­
ότερηαπ'αυτέςτιςεπιπτώσειςείναιότιηβαθειάμεταβολή
πουθαπρέπεινασυντελεσθείστιςσχέσειςΕΚ-Μαγκρέμπ
δενπρέπειμόνοναεντάσσεταιστοευρύτεροπλαίσιοτης
γενικήςμεσογειακήςσυνεργασίας ,αλλάδενμπορείναπαρα­
μείνειεκτόςτηςσφαίραςτωννέωναλληλοεξαρτήσεων που
προκύπτουνσεολόκληρητηνευρω-μεσογειακή ζώνηηοποία
περιλαμβάνειεπίσηςκαιτηνΑνατολικήΕυρώπη.1.3.7.Μετοντερματισμότωνπαλαιώνισορροπιώνπου
βασίζονταιστονψυχρόΠόλεμοάνοιξεστηΛεκάνητης
Μεσογείουμίαφάσημεγάληςπολιτικήςαστάθειαςπουγνώ­
ρισεστονΠόλεμοτουΚόλπουκαιστονεμφύλιοπόλεμοτης
Γιουγκοσλαβίας τιςπιοτραγικέςστιγμέςτης.Oπόλεμος
τουΚόλπουάφησεάλυτεςπολλέςχρόνιεςσυγκρούσειςπου
υφίστανταιστηνπεριοχήτηςΜεσογείου .Μάλισταπροστέ­
θηκανσ'αυτέςνέεςσυγκρούσεις .HΛιβυκήκρίσηαντιπροσω­
πεύεισήμεραμίανάρκηπουαπειλείτηνειρήνηστηΜεσό­
γειοκαθώςκαιτηνίδιατηνασφάλειατηςΚοινότητας .2.1.2.Αυτήηζώνηχαρακτηρίζεται ακριβώςαπόέναφαινό­
μενοοικονομικής ,κοινωνικήςκαιπολιτικήςαποσύνδεσης ,
πουόχιμόνοδενπροσφέρεταιγιατηνεπίλυσητωνπαλαιών
συγκρούσεων ,αλλάαποτελείπεδίονέωνκαθημερινών
συγκρούσεων .Συνεπώςεπιβάλλεταινααντικατασταθεί η
διπλωματικήδραστηριότητα πουπεριορίζεταιστηνεπανόρ­
θωσητωνζημιώναπόμίαεπιθετικήδραστηριότητα υπέρτης
ειρήνηςπροςόλεςτιςκατευθύνσεις ,ηοποίαναεπιτρέπεινα
συμπεριληφθούν «ημεγάληΕυρώπη»,ηΛεκάνητηςΜεσο­
γείουκαιηΜέσηΑνατολήσεένακοινόσχέδιοασφάλειας,
οικονομικήςανάπτυξηςκαιειρηνικήςσυνύπαρξης .1.3.7.1.HΛιβυκήκρίσηκαιτοζήτηματηςΔυτικήςΣαχά­
ραςείναιδύοανησυχητικέςκαταστάσειςπουαφορούνάμεσα
τοΜαγκρέμπ .Αυτέςθαπρέπειβεβαίωςναλυθούνσταπλαί­
σιατουΟΗΕ,αλλάαφορούνάμεσατηνΚοινότηταηοποία,
λόγωτωνευθυνώνκαιτωνσυμφερόντωντης,δενμπορεί
ναμηδιαδραματίσειπρωταρχικόρόλοστηδιερεύνησητων
λύσεωνμέσωδιαλόγουκαιδιαπραγματεύσεων .
2.1.3.Αυτοτοσχέδιοδενμπορείπαράνασυνίσταταιστην
οικοδόμησημιαςευρωμεσογειακής στρατηγικής (πολιτικής
καιασφάλειας,οικονομικήςκαιαγοράς,κοινωνικήςκαιπερι­
βαλλοντικής)όπωςαπόχρόνιαπροτείνειηΟΚΕ.1.3.8.Hπιουποτιμημένηαπότιςνέεςπροκλήσειςείναι
χωρίςαμφιβολίαηοικολογική .HρύπανσητηςΜεσογείου
αποτελείμίακαταστροφήπουπλήττειπροοδευτικάκαιτα
δύοπαράλια.Οικυριότερεςευθύνεςπρέπεινααποδοθούν
στηνκοινοτικήπλευράκαιστηνεντατικότητατηςκυκλοφο­
ρίαςπετρελαίου(τοένατρίτοτηςπαγκόσμιαςκυκλοφορίας)
αλλάδενυπάρχειαμφιβολίαότισυμβάλλεισ'αυτήκαιη2.1.4.Αποτηνάλληπλευράεανπρέπειναεξαχθείένα
κοινόμάθημααπότονπόλεμοτουΚόλπουκαιτιςάλλες

Αριθ.C313/58 30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
συγκρούσειςπουξέσπασανστηνευρωμεσογειακή ζώνη,αυτό
συνίσταταιστοαδιαχώριστοτρίπτυχοδημοκρατία-ανάπτυξη ­
ασφάλεια .
2.1.5.Γιατολόγοαυτόεμφανίζεταιαναγκαίοόσοποτέ
άλλοτε,νασυγκεκριμενοποιηθεί ηπρότασηγιαέναΕλσίνκι
τηςΜεσογείου,δηλαδήγιαμίαΔιάσκεψηγιατηνΑσφάλεια
καιτηΣυνεργασίαστηΜεσόγειοκαιτηΜέσηΑνατολή
(CSCΜ),υπέρτηςοποίαςέχειήδηεκφρασθείθετικάηΟΚΕ.
HσημασίατηςCSCΜείναιότιθααποδοθούνοιπολιτικές,
οικονομικές ,κοινωνικέςκαιπολιτιστικέςδιαστάσειςστην
έννοιατηςασφάλειαςστηΜεσόγειο,ηοποίαθακαταστεί
έτσιμιασφαιρική,αδιαίρετηέννοιακαισυνεπώςσυμβατήμε
ένασχέδιοπουθαείναικοινόσεόλεςτιςοικονομικέςκαι
πολιτικέςοντότητεςτηςπεριοχής.
2.1.6.Ωστόσο,εάνείναιεπιθυμητόναμηνκαταπέσειη
οικοδόμησητηςμεγάληςαυτήςστρατηγικήςζώνηςστην
παγίδατουτριαδικούπροτύπουανάπτυξης,είναιαπαραίτητο
ναμεταβληθούνριζικάοισχέσειςμεταξύτηςζώνηςαυτής
(τηςΔυτικήςΕυρώπης)καιτηςπεριφέρειας .Θαήτανσκόπιμο
νααντικατασταθεί ηανάπτυξημεεπίκεντροτηνΕυρώπηαπό
μιαπολυκεντρικήανάπτυξηπουναβασίζεταισεμιαπολιτική
κοινήςανάπτυξης,σεδιαδικασίεςπεριφερειακής συνεργα­
σίαςκαιστηδημιουργίαοικονομικάκαιπολιτικάολοκληρω­
μένωνυποπεριφερειακών ζωνών,όπωςγιαπαράδειγμαη
ΕΑΜ.ηκοινήανάπτυξη.Hαπαίτησηαυτήέγινεευρύταταδεκτή
απότουςεταίρουςμαςστηΣυνάντησητουΑπριλίου.
2.2.4.1.Μέτραγιατηνέναντιαλλήλωνοριζόντιασυμπλή­
ρωση,τηνπεριφερειακήολοκλήρωσηκαιτηνπροσαρμογή
στηνευρωπαϊκήοικονομίαπρέπειναπροτιμηθούναντίτης
υπερβολήςμιαςοικονομικήςπολιτικήςπουκατευθύνεται
προςεξαγωγέςήυποκατάσταση τωνεισαγωγών .
2.2.4.2.Hαποδοχήμιαςπολιτικήςγιακοινήανάπτυξηγια
τιςχώρεςτουΜαγκρέμπσημαίνειεπανεξέτασητωνοικονομι­
κώνκαιπολιτικώνεπιλογώντουςσεένακοινόπεδίοσυμβα­
τότηταςπουσυμφωνείταιμετηνΚοινότητα .Κυρίωςόμως
σημαίνειαντιμετώπισητουπροβλήματοςτωνμεταρρυθμί­
σεων,πουδενμπορείπλέοννααναβάλλονταιπαράμόνο
μετίμηματηνοικονομικήκαικοινωνικήεπιδείνωσητων
περιοχώνκαιαυξανόμενεςδυσκολίεςστιςσχέσειςμετην
Ευρώπη.
2.2.4.3.Πρόκειταιγιατιςοικονομικέςμεταρρυθμίσεις οι
οποίες,μετηνπλήρηκαθιέρωσητηςοικονομίαςτηςαγοράς,
έχουνωςστόχοτηδιεύρυνσητωνπαραγωγικώνβάσεων,
τηςαπασχόλησηςκαιτηςκοινωνικήςδικαιοσύνης .Αυτό
προϋποθέτειμιαεκβάθρωνμεταρρύθμισηκαιτηβελτίωση
τωνπροσόντωντωνδημοσίωνυπαλλήλων .Πρόκειταιεπίσης
όμωςγιαμεταρρυθμίσεις πουεπικεντρώνονται στηνανάπτυξη
τηςδημοκρατίας ,στιςπολιτικέςκαισυνδικαλιστικές ελευθε­
ρίες,στοσεβασμότωνανθρώπινωνδικαιωμάτων .Μετονίδιο
τρόπο,oαδιαχώριστοςχαρακτήραςτηςανάπτυξηςκαιτης
δημοκρατίαςσυνεπάγεται ,γιατιςχώρεςτουΜαγκρέμπ,την
καθιέρωσηστιςπολιτικέςτουςενόςισχυρούκοινωνικούσκέ­
λουςμέσωτηςπροώθησηςτωνθεμελιωδώνκοινωνικώνδι­
καιωμάτωνκαιτηςσυμμετοχήςτωνκοινωνικώνπλευρώνστις
διάφορεςφάσειςδιαχείρισηςτηςοικονομίας .2.2.Μιαπολιτικήγιατηνκοινήανάπτυξη
2.2.1.Hευρωμεσογειακή κοινήανάπτυξηδεναποτελεί
θεώρησηπουμπορείναεπιτευχθείβραχυπρόθεσμα .Εντού­
τοιςμιαπολιτικήκοινήςοικονομικήςκαικοινωνικήςανά­
πτυξηςπουαποδέχεταιτονευρωμεσογειακό ορίζονταμπορεί
νααναληφθείαπότώρατόσοαπότηνΚοινότηταόσοκαι
απότιςχώρεςτουΜαγκρέμπ .
2.2.2.Hβασικήιδέααυτήςτηςπολιτικήςείναιότιηπρόο­
δοςτωνδύοάνισαανεπτυγμένωνοικονομιώνπροϋποθέτει
τηντροποποίησητηςφύσηςτωνσχέσεωνμεταξύτωνδύο
συνασπισμένων χωρών,υπότηνέννοιατηςυπέρβασηςτων
σχέσεωντουείδους«βοήθεια»,όπωςκαιτωνμέχρισήμερα
εφαρμοζόμενων οικονομικώνκαιεμπορικώνσχέσεων.Διέρ­
χεταιόμωςκαιμέσωτηςσυζήτησηςστηνκάθεμίααπό
τιςδύοακτέςτηςΜεσογείουτωνπροσανατολισμών ,των
πολιτικώνκαιτωνσυμπεριφορών πουδενσυμβιβάζονται με
τουςστόχουςπουέχουντεθείώςεδώγιατηναποκατάσταση
τωνανισορροπιώνκαιτωνεξαρτήσεωνόπωςεπίσηςγιατην
οικοδόμησημιαςευρωμεσογειακής περιοχήςμεμεγαλύτερη
οικονομική ,κοινωνικήκαιπολιτικήσυνοχή.
2.2.3.ΌπωςηΟΚΕέχειήδηπολλέςφορέςαναφέρει,τούτο
σημαίνειαπότηνπλευράτηςΚοινότητας ,ότικατάτονσχε­
διασμότωνπολιτικώντουςτακράτημέληπρέπειναλαμβά­
νουνυπόψηταιδιαίτερασυμφέροντατωνκρατώντου
Μαγκρέμπκαιότιπροςτοσκοπόαυτόχρειάζεταινατους
δοθούνανάλογεςσυστάσεις .3.Hανεπάρκειατωνενισχύισυμφωνιώνσυνεργασίας
3.1.Σεσχέσημετησοβαρότητατωνπροβλημάτωνπου
αναφέρθηκανκαιμετηνεμβέλειατωνστρατηγικώνπροοπτι­
κώνπουσκιαγραφήθηκαν ,καιστηνΣυνάντησητωνκοινωνι­
κώνεταίρωνΕΟΚ-ΕΑΜ,υπογραμμίστηκε ηανεπάρκειατων
πρακτικώνσυνεργασίαςπουέχουνυλοποιηθείώςτώρα
μεταξύτηςΚοινότηταςκαιτωνχωρώντουΜαγκρέμπ .
3.2.Απότηνάλληπλευρά,ηΟικονομικήκαιΚοινωνική
Επιτροπήέχειήδηεκφράσειτιςαπόψειςτηςγιατηναποτελε­
σματικότητατωνσυμφωνιώνσυνεργασίας(·)μεταξύτηςΕΟΚ
καιτωνχωρώντουΜαγκρέμπ.Αναφέρονταιστησυνέχειαοι
σημαντικότερες κρίσεις.
3.2.1.Oαπολογισμόςτωνδεκαπέντεετώνεφαρμογήςτων
συμφωνιώνσυνεργασίαςΕΚ-ΧωρώνΜαγκρέμπδείχνειότι
ούτετοάνοιγματηςκοινοτικήςαγοράςσταπροϊόντα
Μαγκρέμππουπραγματοποιήθηκε ώςτώραούτεηπεριορι­
σμένηδημοσιονομική συνεργασίαδενμπορούνναμετριά­
σουντιςανισορροπίες ,καιακόμαλιγότεροναευνοήσουντην
οικονομικήκαικοινωνικήανάπτυξητωνχωρώνΜαγκρέμπ .
3.2.2.Μολονότιδενυπάρχειστενήσχέσηαιτίουκαιαιτια­
τούμεταξύτηςμεσογειακήςπολιτικήςτηςΕΚκαιτηςσημε­
2.2.4.ΕκμέρουςτωνχωρώντουΜαγκρέμπεπίσηςείναι
αναγκαίαμιαδιεξοδικήαναθεώρησηγιανακαταστείδυνατήC)ΕΕαριθ.C221της26.3.1990,ΕΕαριθ.C168της10.7.
1990,ΕΕαριθ.C40της17.2.1992.

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/59
ρινήςκατάστασηςτωνοικονομικώντωνχωρώνΜαγκρέμπ,
καιχωρίςνααμφισβητούνται οιθετικέςπτυχέςορισμένων
δράσεωντηςΕΚ,πρέπειναδιαπιστωθείότιηφύσητων
σχέσεωνπουέχουνδημιουργηθείμέχρισήμεραδενεπιτρέπει
ούτετηνεπέκτασητωνεμπορικώνανταλλαγών,ούτετην
υλοποίησητωνάλλωνστόχωνπουορίζονταιστιςσυμφωνίες
συνεργασίαςτου1976.4.6.Αυτοπουδεναναφέρεταιστηνέννοιατωνεταιρικών
σχέσεωνπουπροτείνονταιαπότηνΕπιτροπήσεό,τιαφορά
τηνκοινήανάπτυξηείναιτοαπαραίτητογεγονόςότιηΚοινό­
τητακαιτακράτημέλητηςπρέπεινακαταστήσουντις
πολιτικέςτουςσυμβατέςμετηνανάπτυξητουΜαγκρέμπκαι
τωνάλλωνχωρώντηςμεσογειακήςλεκάνης,καιμάλιστανα
τιςπροσανατολίσουν περισσότεροπροςτηνανάπτυξηαυτή.
II.ΓΙΑΜΙΑΝΕΑΦΑΣΗΤΩΝΣΧΕΣΕΩΝΜΕΤΑΞΥ
ΕΥΡΩΠΗΣΚΑΙΜΑΓΚΡΕΜΠ4.7.Μίαάλληέννοιατηςανακοίνωσηςμετηνοποίαη
ΟΚΕσυμφωνείαπολύτωςείναιηπαραμονήτουΜαγκρέμπ
στηνΕυρώπη.ΤούτοέγινεσαφέςστηΣυνάντησητωνκοινω­
νικώνεταίρωνΕΟΚ-ΕΑΜ,τεκμηριώθηκεστηνεπιχειρημα­
τολογίακατάτηςπεριθωριοποίησης πουεκτίθεταιστο
σημείο1.2καισυμπεριλαμβάνεται στηνέννοιατηςκοινής
ανάπτυξηςπουυποστηρίζειαπόκαιρόηΟΚΕ.4.HανακοίνωσητηςΕπιτροπήςσχετικάμετις«Μελλοντι­
κέςσχέσειςμεταξύτηςΚοινότηταςκαιτουΜαγκρέμπ»
4.1.HΑνακοίνωσητηςΕπιτροπής—πουπροβαίνεισε
απολογισμότωνισχυουσώνσυμφωνιώνσυνεργασίαςo
οποίοςδενδιαφέρειαπότοναντίστοιχοτηςΟΚΕ—θέτει
ωςαρχήτηνανάγκηακριβώςαναθεωρήσεως τωνσχέσεων
ΚοινότηταςκαιΜαγκρέμπεπίνέαςβάσης,όπωςπροέκυψε
απότηΣυνάντησητωνκοινωνικώνεταίρων.
4.1.1.Μετηνανάλυσήτης,τονπροσδιορισμότωνστρατη­
γικώνσημείωνκαιτιςσυγκεκριμένεςπροτάσειςτης,ηΑνα­
κοίνωσηαποτελείαξιοσημείωτοποιοτικόάλμασεό,τιαφορά
τιςκατευθύνσειςτηςΕπιτροπήςκαικαθορίζειτουςαπαραίτη­
τουςόρουςγιατηναποφασιστικήστροφήτηςκοινοτικής
πολιτικήςστηΛεκάνητηςΜεσογείου .4.8.Hμόνηεπιφύλαξηπουπρέπειναδιατυπωθείσεό,τι
αφοράτοστόχοτηςπαραμονήςτουΜαγκρέμπστηνΕυρώπη
είναιότιδενεντάσσεταιρητώςσεέναευρύτεροπλαίσιο,
δηλαδήστοπλαίσιοτηςευρωπαϊκήςστρατηγικήςσχετικά
μετηΜεσόγειο.Καιπράγματι,στηνανακοίνωσηηόλη
προσέγγισητουζητήματοςτηςΜεσογείουμένειστησκιά
καιμπορείναδώσειαφορμήγιαεσφαλμένεςερμηνείες.Ότι
αυτόθαπρέπειαπολύτωςνααποφευχθείεπιβεβαιώνεται από
τιςαρνητικέςαντιδράσειςπουυπήρξανήδηεκμέρουςτων
ΚυβερνήσεωντουMashrak.
4.2.Γιατολόγοαυτό,ηΟΚΕτηνεγκρίνειπλήρως,παρά
τιςειδικέςπαρατηρήσειςπουακολουθούν . 4.8.1.ΓιατολόγοαυτόηΟΚΕεπαναλαμβάνει ότιπροκει­
μένουγιατηνεφαρμογήμιαςαυστηρότερηςπολιτικήςκοινής
αναπτύξεωςμετοΜαγκρέμπ,ηεπιλογήαυτήδενθαπρέπει
ναέρχεταισεαντίθεσημετησφαιρικήπροσέγγισητουμεσο­
γειακούζητήματος.Oμόνοςτρόποςπεριφρουρήσεώς της
είναινααντιμετωπίζεται πάνταωςσκέλοςτηςσφαιρικής
μεσογειακήςπολιτικής.4.3.ΚαιπράγματιηΟΚΕδιαπιστώνειμεικανοποίησηότι
ηΕπιτροπήυιοθέτησεπάμπολλεςαπότιςπαρατηρήσειςκαι
τιςπροτάσειςπουέχειδιατυπώσειηΟΚΕτατελευταίαχρόνια
στιςγνωμοδοτήσεις τηςσχετικάμετημεσογειακήπολιτική.
Ανκαιοινέοιστρατηγικοίπροσανατολισμοί δενταυτίζονται
βεβαίωςαπόλυταμετησφαιρικήστρατηγικήτηςΟΚΕ,
εντούτοιςησυγγένειατωναπόψεωνείναιολοφάνερη .
4.4.HΑνακοίνωσηθέτειωςστόχοτη«μετάβασηαπότη
λογικήτηςαναπτυξιακήςσυνεργασίας ,πουήτανηκληρονό­
μοςτωνπερασμένωνδεκαετιών,στηλογικήτωνεταιρικών
σχέσεων»-πουθαδιέπειόλουςτουςδυνατούςτομείς—με
«τελικόστόχοτηδημιουργίαενόςευρωμαγκρεπικού χώρου».
4.5.Προκειμένουναπαραβληθείoστόχοςτωνεταιρικών
σχέσεων—πουόπωςαναφέρθηκεαποτελείτονάξονατης
προτάσεωςτηςΕπιτροπής—μετονεξίσουκεντρικόστόχο
τηςκοινήςανάπτυξηςπουθέτειηΟΚΕ,πρέπεινακατανοηθεί
ότι,κατάτηναντίληψητηςΕπιτροπής,ηέννοιατωνεταιρι­
κώνσχέσεωνδεναποτελείμόνοτοντρόπομετονοποίοθα
υλοποιηθείηεπιζητούμενηπολιτικήτηςκοινήςαναπτύξεως,
αλλάείναικάτιπολύγενικότεροκαισημαντικότερο .Πράγ­
ματι,εάνεξετασθείπροσεκτικάηέννοιατωνεταιρικώνσχέ­
σεωνόπωςεξηγείταιστηνανακοίνωση ,συνάγεταιότιοι
εταιρικέςσχέσειςταυτίζονταιπλήρωςμετηνκοινήανάπτυξη,
παρόλοότιδενπαρουσιάζουνστενήσυγγένεια.4.9.Αλλακαιστηνέκθεσηγιατιςεξελίξειςτηςεξωτερικής
πολιτικήςκαιτηςασφάλειαςτηςΚοινότητας,πουεγκρίθηκε
απότοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοστηΑισσαβώνα,φαίνεταινα
έχειπαραθεωρηθεί ησφαιρικήπροσέγγισητουμεσογειακού
ζητήματος .Πράγματι,μολονότιείναιαποδεκτοίοιστόχοι
πουπεριέχονταιχωριστάσταδύοκεφάλαιαπουαφορούντο
Μαγκρέμπ(σταθερότηταστηνπεριοχή,διάλογος,εταιρικές
σχέσεις,αφοπλισμόςκαιέλεγχοςτωνεξοπλισμών,ενίσχυση
τηςολοκλήρωσηςτωνπεριφερειώντουΜαγκρέμπκλπ.)και
τηΜέσηΑνατολή(υποστήριξητηςΔιάσκεψηςγιατηΜΑ,
συμμετοχήτηςΕυρώπηςστηνειρηνευτικήδιαδικασία,πρω­
τοβουλίεςγιανακαταπειστούναφενόςοιΙσραηλινοίκαινα
«τροποποιήσουν τηνπολιτικήτουςωςπροςτηνεγκατάσταση
πληθυσμώνστακατεχόμεναεδάφη»καιαφετέρουτααραβικά
κράτη«ναθέσουντέρμαστονεμπορικόαποκλεισμό»,υπο­
στήριξητηςπεριφερειακήςολοκλήρωσηςκλπ.).Είναιανά­
γκηναεπισημανθείότιδενγίνεταικαμμίααπολύτωςμνεία
στησφαιρικήαντιμετώπισητωνπροβλημάτωντηςειρήνης
καιτηςασφάλειας,όπωςσυμβαίνειαντίθεταστηνπρόταση
CSCΜ.

Αριθ.C313/60 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
5.Νεαεπικέντρωσητωνστόχων σημερινέςεξαρτήσεις .Χρειάζεταινααξιοποιηθούνοιδυνα­
τότητεςσυμπληρωματικότητας πουυφίστανταιμεταξύτων
δύοπεριοχών,αποβλέπονταςπερισσότεροστιςενδοβιομηχα­
νικέςσυμπληρωματικότητες (στοεσωτερικότωνδιαφόρων
κλάδων)παράστιςδιαβιομηχανικές συμπληρωματικότητες
(γιαπαράδειγμα,οπωροκηπευτικά έναντισιτηρώνήπροϊόντα
πετρελαίουέναντιμηχανικούεξοπλισμού).5.1.ΠεριφερειακήολοκλήρωσητωνχωρώντονΜαγκρέμπ
5.2.2.Οιενδοβιομηχανικές συμπληρωματικότητες πρέπει
ναεπιδιωχθούνυπότηνπροϋπόθεσηότι:
—δενέρχονταισεαντίθεσημετοστόχοτηςπεριφερειακής
ολοκλήρωσηςμεταξύτωνχωρώντουΜαγκρέμπαλλά
αντιθέτωςείναιλειτουργικέςωςπροςαυτόν,
—δενπαράγουνεκνέουτιςπαλαιέςεξαρτήσειςόπωςεκείνες
πουσχετίζονταιμετιςυπεργολαβίεςτηςκλωστοϋφα­
ντουργίας.Προςτοσκοπόαυτόεπιβάλλεταισταπλαίσια
τωνδιαδικασιώνκάθετηςολοκλήρωσηςνασυμμετέχειτο
Μαγκρέμπσεόλεςτιςφάσειςτουκύκλουδημιουργίας
πρόσθετηςαξίας,ακόμηκαιστιςφάσειςδηλαδήτης
έρευναςκαιανάπτυξηςκαιτηςεμπορίας.
5.2.3.Σ'αυτόντοντύποανάπτυξηςτηςσυμπληρωματικότη­
ταςμεταξύΕυρώπης-Μαγκρέμπ ,ειδικήπροσοχήπρέπεινα
δοθείστιςδιαμεσογειακές συμπληρωματικότητες —ειδικό­
τερασ'εκείνεςμεταξύτουΜαγκρέμπκαιτωνμεσογειακών
περιφερειώντηςΚοινότητας—μεστόχοναξεπεραστείη
κατάστασητουανταγωνισμούπουυπάρχειανάμεσασεορι­
σμένεςπαραγωγές .5.1.1.HπεριφερειακήολοκλήρωσητουΜαγκρέμππρέπει
νακαταστείπρωταρχικόςστόχοςτηςσυνεργασίαςΕΚ­
Μαγκρέμπ .Οιδράσειςσυνεργασίαςπρέπειναέχουνσυνερ­
γειακήλειτουργίακαιναπροάγουντιςδιαδικασίεςολοκλή­
ρωσηςτηςοικονομίαςτηςαγοράςκαθώςκαιεκείνεςτης
νομοθετικήςκαιδιοικητικήςεναρμόνισης .
5.1.2.HΟΚΕσημειώνειμεικανοποίησηότιοιτρειςαυτές
έννοιες,πουπροκύπτουνμεσαφήνειααπότηΣυνάντηση
τωνκοινωνικώνεταίρωνΕΚ-ΕΑΜ,διατυπώνονταικατάλέξη
σχεδόνκαιστηνανακοίνωσητηςΕπιτροπής .
5.1.2.1.HΟΚΕσυμφωνείεπιπλέονκαιμετιςσχετικές
υποδείξειςγιατιςδράσειςτηςΚοινότηταςπροςτηνκατεύ­
θυνσηαυτή:υποστήριξητηςδημιουργίαςτελωνειακήςένω­
σης,τεχνικήστήριξητωνδιαδικασιώνοικονομικήςολοκλή­
ρωσης,χρηματοδότηση προγραμμάτωνπεριφερειακούενδια­
φέροντος,καθιέρωσητουδιαλόγουμεταξύΚοινότηταςκαι
Μαγκρέμπσεόλαταεπίπεδακαισεόλουςτουςτομείς,με
στόχοτονπολλαπλασιασμό τωνευκαιριώνδιαβούλευσηςμε
τουςεταίρουςτουΜαγκρέμπ .
5.1.3.Λείπειόμωςαπότηνανακοίνωσηεκείνηηγενική
υπόδειξηηοποίακατάτηγνώμητηςΟΚΕέχειαποφασιστική
σημασία,ότιδηλαδήηπεριφερειακήολοκλήρωσητου
Μαγκρέμπδενπρέπειναβοηθηθείμόνομεειδικάμέτρα,
αλλάπρέπειναείναικαιoκεντρικόςστόχοςκάθεδράσεως
συνεργασίας :νακαταστείδηλαδήηπρωταρχικήβάσηγια
τηναξιολόγησητηςσυνοχής.
5.1.4.Γιαναπροωθηθείηολοκλήρωσητηςοικονομίας
καιτηςαγοράςχρειάζεταιέναςπολιτικόςυποκινητήςσε
περιφερειακόεπίπεδο.ΣτηνπερίπτωσητουΜαγκρέμπαυτός
μπορείναείναιoρόλοςτηςΕΑΜ,πουαποτελείτημόνη
θεσμικήδιαδικασίαπεριφερειακήςολοκλήρωσηςπουυφί­
σταταιστηνπεριοχήτηςΜεσογείου,καιόπωςορθάδηλώνει
ηΕπιτροπή«γιατολόγοαυτόθαπρέπειναενθαρρυνθεί».5.2.4.ΣτηνανακοίνωσητηςΕπιτροπήςoστόχοςτηςανά­
πτυξηςτωνμορφώνσυμπληρωματικότητας μεταξύΕυρώπης
καιΜάγκρεμπδενπροσδιορίζεται ρητώςαλλάαπορρέειαπό
τονορισμότουνέου«καταμερισμούτηςεργασίας»μεταξύ
ΚοινότηταςκαιΜαγκρέμπ .
5.2.4.1.ΚαιεδώεπίσηςηΟΚΕχαίρειγιατογεγονόςότι
ηΕπιτροπήυιοθέτησεπλήρωςτοστόχοενόςνέουδιαπεριφε­
ρειακούκαταμερισμούεργασίαςκαιπροπάντωνγιατηνεπι­
βεβαίωσήτηςότιηεφαρμογήτου,θααπαιτήσειμιαπροσέγ­
γισηκαιένανδιάλογοκατάτομείς,όπωςακριβώςυποδείκνυε
ηΟΚΕστησχετικήγνωμοδότησητου1989.
5.1.5.HΟΚΕεπικροτείαπολύτωςτηνπρότασητηςΕπι­
τροπήςσύμφωναμετηνοποίαπρέπειναπροωθηθεί«πλήρης
μελέτητωνπλεονεκτημάτων πουσυνεπάγεταιηολοκλήρωση
καιτοκόστοςπουθαέχειημηπραγματοποίησή της».Συνι­
στάόμωςναμηνπεριορισθείημελέτηαπλάκαιμόνοστις
οικονομικέςαλλάναπροχωρήσειστιςπολιτικέςκαιπροπά­
ντωνστιςκοινωνικέςπτυχέςτουζητήματος.5.2.5.HΟΚΕείναιβέβαιαότιηΕπιτροπήθαλάβειυπόψη
όλεςτιςεπιπτώσεις,όσεςσυνεπάγονταιοιδιαβεβαιώσεις
αυτέςσχετικάμετιςδιάφορεςπολιτικέςτηςΚοινότηταςκαι
τωνκρατώνμελών.Πράγματι,σταπλαίσιατηςδιεργασίας
γιατοναπόκοινούεπανακαθορισμό τουνέουκαταμερισμού
τηςεργασίαςέχειεξαιρετικήσημασίαoρόλοςτωντομεακών
πολιτικώνκαιγιατολόγοαυτόθαπρέπεικατάκύριολόγο
ναελεγχθείησυνοχήτουςπροςτονεπιδιωκόμενοστόχο.
5.2.Ανάπτυξησυμπληρωματικότητας Ευρωπης-Μαγκρέμπ5.2.6.Επίπαραδείγματι ,εανστοντομέατηςμεσογειακής
γεωργικήςπαραγωγήςθέλουμεναξεπεραστείoανταγωνισμός
πουεπικρατείσήμεραμεταξύτουΜαγκρέμπκαιτωνμεσο­
γειακώνπεριοχώντηςΚοινότητας,θαπρέπει,ηΚΓΠνα
αναλάβειενεργόρόλογιατηνανάπτυξητωνδιαφόρωνμορ­
φώνσυμπληρωματικότητας καισυνεργίαςστοντομέατης5.2.1.Oστόχοςθαπρέπειναείναιμιααισθητήενσωμά­
τωσητουΜαγκρέμπστηνευρωπαϊκήοικονομία,πουθα
χαρακτηρίζεται απότηνπροοδευτικήαποδέσμευσηαπότις

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C313/61
γεωργίαςτηςΝότιαςΕυρώπηςκαιτουΜαγκρεμπσεένα
ευρύτεροπλαίσιοευρομεσογειακών αλληλεξαρτήσεων .αξιοποίησητωνεξαγωγών,αλλάκυρίωςόμωςστημείωση
τηςεπισιτιστικήςεξάρτησηςτουΜαγκρέμπ.
5.2.7.Έτσικαιστοντομέατηςβιομηχανίας,εανθέλουμε
νααναπτυχθούνοιδιάφορεςμορφέςδιαβιομηχανικής
συμπληρωματικότητας καιοιίδιεςοιεξωτερικέςεπενδύσεις,
θαπρέπειναεφαρμοσθείμιακοινοτικήβιομηχανικήπολι­
τική.Μιαπαρόμοιαπολιτικήικανήναπροαγάγειτηνεκβιο­
μηχάνισητωνμεσογειακώνπεριοχώντηςΚοινότηταςέχο­
νταςωςκέντροόχιπλέοντιςπαραγωγέςχαμηλήςπροστιθέμε­
νηςαξίαςκαιχαμηλήςτεχνολογίας,αλλάτιςπροωθημένες
ήενδιάμεσεςτεχνολογίες .Κατάτοντρόποναυτόδενθαπάψει
μόνοναείναιανταγωνιστική έναντιτηςεκβιομηχάνισης του
Μαγκρέμπαλλάθασυμβάλειενεργώςκαιστηνανάπτυξη
όλωντωναπαραιτήτωνμορφώνσυνεργίας,συμπληρωματικό­
τηταςκαιολοκλήρωσης .5.3.4.Γιατοσκοπόαυτόείναιαπαραίτητοναληφθούντα
κατάλληλαμέτραγιατηνανάπτυξητηςκτηνοτροφίας ,της
παραγωγήςσιτηρώνκαιελαιούχωνπροϊόντωνστο
Μαγκρέμπ,πουθααποτελέσουντουςάξονεςγιατηνανά­
πτυξητωνεσωτερικώνγεωργικώναγορώνδιαμέσουτηςπερι­
φρούρησηςτωνγεωργικώνεισοδημάτωντωνενδιαφερομένων
παραγωγών.Προςτούτοθαπρέπειναληφθούνυπόψηοι
σχέσειςμεταξύεσωτερικώναναγκώνκαιπαγκόσμιωναγο­
ρών.Συνεπώςηπείραπουέχειαποκρυσταλλωθεί απότα
πρώταχρόνιατηςΚΓΠ,θαμπορούσεναβοηθήσειταμέγι­
στα,όχιμόνονσεό,τιαφοράτηνπολιτικήτωνεσωτερικών
τιμώναλλάπροπαντόςσεό,τιαφοράτηνάμυνακατάτου
εξωτερικούανταγωνισμού .
5.3.5.Oστόχοςαυτόςαποκτάεπιπλέονστρατηγικόχαρα­
κτήραγιατίθαπρέπειναεπιτρέψειτηνεδραίωσητουπληθυ­
σμούστιςαγροτικέςπεριοχές,τερματίζονταςτηνέξοδοπρος
τιςσυνωστισμένες ήδηαστικάζώνες,καισυνεπώςμειώνοντας
τιςμεταναστευτικές δυνατότητες .5.2.8.ΣτηνανακοίνωσητηςΕπιτροπήςδιαβεβαιώνεται ότι
oορισμόςτουνέουαυτούκαταμερισμούτηςεργασίαςθα
πρέπεινακαταρτιστεί«εκπαραλλήλου»μεμιαδιαδικασία
ελευθέρωσηςτωναγορώντουΜαγκρέμππροςτηνΚοινό­
τητα.Τοθέμααυτόθαεξετασθείπιοκάτω,ότανθαγίνει
λόγοςγιατιςεμπορικέςσυναλλαγές .Γιατηνώραόμωςπρέπει
ναγίνεισαφέςότιαυτήηδιαδικασίαελευθέρωσηςόχιμόνον
πρέπειναπραγματοποιηθεί σταδιακά,αλλάκαιαυτέςοι
φάσειςτηςπρέπειναυπαχθούνστηνανάπτυξητωννέων
παραγωγικώνειδικοτήτωνστοεσωτερικότηςΜεσογειακής
Λεκάνης.Διαφορετικά ,όχιμόνοδενθαυπάρξεισυμπληρωμα­
τικότητα,αλλάούτεεκβιομηχάνιση ούτεγεωργικήανάπτυξη
στιςχώρεςτουΜαγκρέμπ .5.3.6.Oεσωτερικόςρυθμιστήςτηςολοκληρωμένης εσωτε­
ρικήςανάπτυξηςθαπρέπειναείναιηαπασχόληση .Μόνον
έτσικαθίσταταιδυνατήηπαροχήπροοπτικώνστουςνέους,
οιοποίοιείναιοιπρωταγωνιστές τωνσημερινώνκοινωνικών
εντάσεων,όπωςκαιτουμεταναστευτικού ρεύματοςκαιτης
«διαρροήςεγκεφάλων».Μεσημείοαφετηρίαςτιςπαρατηρή­
σειςαυτές,ηανακοίνωσηδιαβεβαιώνειότιη«δημιουργία
θέσεωναπασχόλησηςπρέπεινααποτελέσειπροτεραιότητα
καιότιπρέπειναδοθείέμφασησεπρογράμματαπουαποδί­
δουνιδιαίτερησημασίαστηναπασχόληση ,[δημιουργία
μικρομεσαίωνεπιχειρήσεων (MME)κλπ.].HΟΚΕχαίρει
ιδιαιτέρωςπουηΕπιτροπήέρχεταιναυιοθετήσειόσαυποδει­
κνύειαπόχρόνιατώραηΟΚΕ.5.3.Ολοκληρωμένη οικονομικήκαικοινωνικήανάπτνξη
στιςχώρεςτουΜαγκρέμπ
6.Ειδικέςπολιτικέςκοινήςανάπτυξης5.3.1.Hπεριφερειακήολοκλήρωσηκαιηανάπτυξηκαθε
μορφήςσυμπληρωματικότητας μεταξύΕυρώπηςκαι
Μαγκρέμπθαπρέπειναβασισθούνόχιμόνοστηνοικονομική
ανάπτυξη,όπωςυποστηρίζειηΕπιτροπή,αλλάπροπάντων
στηδιαρθρωτικήενίσχυσητωνοικονομιώντωνχωρώντου
Μαγκρέμπ .6.1.Χρέος
5.3.2.Hολοκληρωμένη ανάπτυξησεκάθετοκαιεδαφικό
επίπεδο,πουθαβασίζεταιστημέγιστηαξιοποίησητωντοπι­
κώνπόρων,απότουςφυσικούςωςτουςανθρώπινους ,θα
πρέπειγιατολόγοαυτόνααντιπροσωπεύει έναστόχοτης
συνεργασίαςΕυρώπης—Μαγκρέμπ,πουδενθαπρέπεινα
διαχωριστείαπότουςδύοπρώτους.6.1.1.Απαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηνανάκαμψηκαιτην
ανάπτυξηστιςχώρεςτουΜαγκρέμπείναιημείωσητόυχρέ­
ους,πουσεορισμένεςχώρεςφθάνεισεαπαράδεκτεςδιαστά­
σεις.HΕπιτροπή—τουςσχετικούςδισταγμούςτηςοποίας
έχεικατάτοπαρελθόνεπικρίνειδριμύταταηΟΚΕ—θέτει
επιτέλουςτοζήτηματουχρέουςστιςσωστέςτουδιαστάσεις,
τονίζονταςπόσοεπιζήμιοαποβαίνειγιακάθεδράσηανάπτυ­
ξηςκαισυνεργασίαςκαιιδιαιτέρωςσεό,τιαφοράτηνΑλγε­
ρία.
5.3.3.Στοεσωτερικότουστόχουαυτούθαπρέπειναβρεθεί
χώροςγιαεπαρκήβιομηχανικήανάπτυξηκαιγιαπροσεκτική
τουριστικήανάπτυξη,μετιςαναγκαίεςδιασυνδέσειςστον
τριτογενήκαιστονπροωθημένοτριτογενήτομέα.Όμωςo
στόχοςπουπρέπειναεπιδιωχθείεπειγόντωςείναιηισχυρή
αγροβιομηχανική ανάπτυξη,πουθααποβλέπειβεβαίωςστην6.1.1.1.HΟΚΕλαμβάνειμεικανοποίησηγνώσητουγεγο­
νότοςότιγίνεταιδεκτήηπρότασηπουπροώθησεστηγνωμο­
δότησητου1991γιατηχορήγησηέκτακτωνδανείωνπρος

Αριθ.C313/62 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
υποστήριξητωνισοζυγίωνπληρωμών.Τομέτροαυτό,όσο
σημαντικόκαιανείναι,δενεπαρκείγιανααντιμετωπισθεί
καταλλήλωςτοζήτηματουχρέους.καιεπαναλαμβάνονται μεσαφέστεροτρόποστηνανακοί­
νωση,ήτοι:
—τεχνικήσυνδρομή(φορολογικήκαιδημοσιονομική με­
ταρρύθμιση,αναδιάρθρωση τωνεπιχειρήσεων ,ιδιωτικο­
ποίηση,επαγγελματική κατάρτισηκλπ.).
—ενίσχυσητωνευαίσθητωνκοινωνικώντομέων(υγεία,
εκπαίδευση,στέγηκλπ.),
—άμεσηυποστήριξητωνπρογραμμάτων πουσυνδυάζουν
τηνεπαγγελματική κατάρτισημετηδημιουργίαθέσεων
απασχόλησης (MME,επαγγελματική εκπαίδευσημε
προοπτικέςπροσλήψεωςκλπ.).
6.2.2.1.HΟΚΕσημειώνειμεικανοποίησητογεγονόςότι
ηΕπιτροπήσυμφωνείμαζίτης(γνωμοδότησητου1991)ως
προςτηνανεπάρκειατωνκονδυλίωνπουπροβλέπονταιγια
τηνανανεωμένημεσογειακήπολιτικήκαιπροτείνεινααυξη­
θούν.6.1.2.HΟΚΕπράγματιεκφράζειτηλύπητηςγιατογεγο­
νόςότιδενέγινανδεκτέςοιάλλεςδύοπροτάσειςπουέχει
απόκαιρόπροωθήσειτιςοποίες,μετηνευκαιρίααυτή,και
επαναλαμβάνει .ΕκείνοπουπροέχειγιατηνΚοινότηταείναι
ναπροωθηθείαμέσωςέναπρόγραμμασυντονισμούμεταξύ
τωνκρατών,μεσκοπότημείωσηκαιανακλιμάκωση του
εξωτερικούχρέουςτωνμεσογειακώνχωρώνκαιιδιαιτέρως
τουΜαγκρέμπ.Κατάδεύτερολόγο,σεό,τιαφοράτιςεπίση­
μεςπιστώσεις,μεβάσηεκείνεςτωνκρατώνμελώνσταπλαί­
σιατωνδιεθνώνοργάνωνόπουασχολούνταιμετοπρόβλημα
τηςχρέωσης,είναιαπαραίτητοναυλοποιηθείηπρότασητης
κυβέρνησηςτηςΤυνησίαςγιατημετατροπήτουχρέουςσε
κοινωνικές,οικολογικέςδαπάνεςκαθώςκαιδαπάνεςγιατο
ανθρώπινοκεφάλαιο,μεαντισταθμιστικά ποσάσεεθνικό
νόμισμα.
6.1.2.1.Πρέπειεπίσηςναεξετασθούνοιδυνατότητεςγια
τονπεριορισμότουεξωτερικούχρέουςμέσωτηςδημιουργίας
δευτερευουσώναγορών,π.χ.όπωςσυνέβησεορισμένεςχώρες
τηςΛατινικήςΑμερικής.6.3.Επενδύσεις
6.3.1.Hσημασίαμιαςπεριφερειακής αγοράς
στοΜαγκρέμπ
6.2.Διαρθρωτικήπροσαρμογή
6.2.1.Μιαδεύτερηπροϋπόθεσηείναιηεπανεξέτασητων
προγραμμάτωνδιαρθρωτικήςπροσαρμογήςπουεπιβάλλονται
απότοΔιεθνέςΝομισματικόΤαμείο,τωνοποίων—αντίθετα
μεταόσαυποστηρίζειτοΔΝΤκαιηΔιεθνήςΤράπεζα—
είναιπροφανήςηανεπάρκειαωςπροςτααποτελέσματακαι
τωνοποίωντοβάροςείναιαπαράδεκτοκυρίωςστοκοινωνικό
επίπεδο.HΚοινότηταδενμπορείναπεριορισθείστηνανά­
ληψηενόςρόλουπουαποβλέπειστηναντιστάθμισητων
ζημιώνπουπροκαλούνταιαπόταπρογράμαμταδιαρθρωτικής
προσαρμογής .HΟΚΕδιαπιστώνειεντούτοιςότιηΕπιτροπή
στηνανακοίνωσήτηςδενκατορθώνεινααπαλλαγείαπότη
λογικήαυτή,πουέχειεπανειλημμένως επικριθείαπότην
ΟΚΕ.HΟΚΕείναισυνεπώςαναγκασμένηναεπαναλάβειότι
ηΚοινότηταθαπρέπεινασυμβάλειμετρόποσυγκεκριμένο
ώστεναυιοθετηθείμιαδιαφορετικήαντίληψητηςδιαρθρωτι­
κήςπροσαρμογήςαπότοΔΝΤκαικατάτιςδιμερείςπρωτο­
βουλίεςτωνκρατώνμελών.Σχετικάθαμπορούσεναπροβλε­
φθεί,εκμέρουςτηςΚοινότητας,σύμφωναμετηνπρόταση
πουείχευποβάλειηΟΚΕήδηαπότο1990,ηπροώθηση
ενόςδιεθνούςπρογράμματοςελέγχουτουχρέουςκαιτης
διαρθρωτικήςπροσαρμογήςτωνχωρώντουΜαγκρέμπ .Το
πρόγραμμααυτόθαπρέπεινασυζητηθείσταδιάφοραδιεθνή
όργανα,μεβάσηέναπρόγραμματουΔΝΤδιαρθρωμένοανά­
λογαμετιςανάγκεςκαιτιςιδιαιτερότητεςτηςκάθεχώρας,
τοοποίοόμωςθακαταρτισθείσφαιρικάγιαόλεςτιςχώρες
τουΜαγκρέμπ .6.3.1.1.Όπωςαναφέρθηκεήδηοιδυνατότητεςανάπτυξης
τουΜαγκρέμπ,καικυρίωςεκείνεςπουαφορούντημείωση
τηςεμπορικήςεξάρτησηςαπότηνΕυρώπη,συνδέονταιστενά
μετηνεγκαθίδρυσηκαιανάπτυξημιαςπεριφερειακήςαγοράς
τουΜαγκρέμπ .Μόνομεαυτότοντρόποείναιδυνατόννα
σχεδιασθείηανάπτυξημιαςβιομηχανικήςδομήςπροσανατο­
λισμένηςπροςτηνεσωτερικήαγορά.Πρέπεινατονισθείεδώ
καιτοσυμπέρασματηςσυνάντησηςτωνκοινωνικώνεταίρων,
ότιδηλαδήηδημιουργίαμιαςεσωτερικήςαγοράςτου
Μαγκρέμπθαμπορούσενααποτελέσεισημαντικόπαράγοντα
τόνωσηςτωνεξωτερικώνεπενδύσεων,πολύπιοαποτελεσμα­
τικόαπότιςυπεργολαβίες .Φυσικά,είναιαναγκαίογιατο
σκοπόαυτόναεπιτευχθούνεπίπεδαπαραγωγικότητας τέτοια
ώστενακαταστήσουντιςεσωτερικέςπαραγωγέςπολύπιο
ενδιαφέρουσεςαπότιςεισαγόμενες .
6.3.1.2.Στηναπαίτησητηςεξασφάλισηςενόςπιουψηλού
βαθμούσυμπληρωματικότητας μεταξύτηςΕυρώπηςκαιτου
Μαγκρέμπδενμπορείναδοθείαπάντησημόνομετημετατό­
πισηστοΜαγκρέμπεπιχειρήσεωνυψηλήςέντασηςεργατι­
κούδυναμικού.Θαχρειασθείιδίωςναεπιδιωχθείμιαανα­
πτυγμένηδιαβιομηχανική συμπληρωματικότητα (πουπερι­
λαμβάνειτοναγροεπισιτιστικό τομέα)μεταξύτωνμεσογεια­
κώνπεριφερειώντηςΚοινότηταςκαιτουΜαγκρέμπ,που
θαβασίζεταισεκοινήπροσπάθειαγιατηνεφαρμογήνέων
τεχνολογιώνκατάλληλωνγιατιςμεσογειακέςπεριφέρειες .
6.3.2.Άλλεςπροϋποθέσεις γιατηνενθάρρυ­
νσητωνεπενδύσεων στιςχώρεςτου
Μαγκρέμπ
6.3.2.1.Απότηνοπτικήμιαςπαγκόσμιαςοικονομίαςβασι­
σμένηςστιςελεύθερεςσυναλλαγές,οιιδιωτικές,εθνικές,εξω­
τερικέςκαιμεικτέςεπενδύσειςπροορίζονταιναδιαδραματί­6.2.2.Μόνουπότιςσυνθήκεςαυτέςείναιδυνατόνατελε­
σφορήσουνοικοινοτικέςδράσειςυποστήριξηςτωνδιαδικα­
σιώνοικονομικήςπροσαρμογήςστιςχώρεςτουΜαγκρέμπ,
πουπροβλέπονταιαπότηνανανεωμένημεσογειακήπολιτική

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/63
σουνσημαντικόρόλοστηνανάπτυξητηςοικονομίαςτων
χωρώνμελώντηςΕΑΜ.Επ'αυτούηΟΚΕσυμφωνείπλήρως
μετηνΕπιτροπή .κήςκατάρτισηςτοοποίοθαπροσαρμόζεται σετακτάχρονικά
διαστήματαστιςανάγκες.Γιανακαταστείαποτελεσματική ,
ηκατάρτισηθαπρέπεινασυντονίζεταιμειδιωτικέςεπιχειρή­
σειςπουχρησιμοποιούν τοεργατικόδυναμικόήμεεκείνες
πουειδικεύονταιστηνεπιμόρφωση·θαπρέπεινακαλύπτει
όλαταπεδίακαιναμηνπεριορίζεταισταδιευθυντικάστε­
λέχη.6.3.2.2.Στηνανακοίνωσηδιαβεβαιώνεται ότιοιοιχώρες
αυτέςπρέπειναεξετάσουνοπωσδήποτετιςσυνθήκεςεκείνες
πουανταποκρίνονται στιςπραγματικέςανάγκεςτουςσεό,τι
αφοράτιςτοπικέςκαιτιςδιεθνείςεπενδύσεις.Πρόκειταιγια
αντικειμενικέςσυνθήκες(ρυθμίσειςοικονομικήςολοκλήρω­
σης,δομέςενίσχυσηςκλπ.)καιυποκειμενικές (σταθερότητα ,
εμπιστοσύνη).ΟιαπαιτήσειςπροέκυψαναπότηΣυνάντηση
τωνκοινωνικώνεταίρωνκαιηδιεξοδικήανάλυσητωνόρων
συνοψίζεταισταόσαακολουθούν .6.3.2.10.Hβελτίωσητηςλειτουργίαςτωνεργοδοτικών
ενώσεωντουΜαγκρέμπθαπρέπειναεπιδιωχθείκαιμεκοινο­
τικήυποστήριξη,κυρίωςσεό,τιαφοράτηνεπιμόρφωσητων
επιχειρηματιών ,τησυγκέντρωσηστατιστικώνστοιχείωνκαι
τορόλοτωνενώσεων.
6.3.2.11.Πέρααπότηνπροστασίατουτοπικούεργατικού
δυναμικού,χρειάζεταιεπίσηςναεφαρμοσθείοξυδερκήςπολι­
τικήέναντιτωναπόδημων,ειδικότεραεκείνωνπουδιαθέτουν
ειδίκευσηικανήνασυμβάλειστηνοικονομικήανάπτυξητης
χώρας.
6.3.2.12.Ειδικήπροσοχήπρέπεινακαταβληθείγιατις
κοινοπραξίεςτωνMME,ώστεναεπιτραπείστιςνέεςεπιχει­
ρήσειςναδιαθέτουνστηναγοράπροϊόνταποιότηταςπουθα
υποκαταστήσουν τιςεισαγωγέςήταοποίαθαμπορούννα
είναιανταγωνιστικάγιαεξαγωγέςκαιανχρειασθείσεεπίπεδο
υπεργολαβίας .6.3.2.3.Στηνπερίπτωσηπουυπάρχεικώδικαςεπενδύσεων ,
χρειάζεταιναείναιελαστικόςκαιπροσιτόςαφούληφθούν
υπόψηοιεγγενείςανάγκεςτωνπολιτώνκαιτωνξένων.H
εφαρμογήτουθαέπρεπενακατευθύνεταιαπόέναδιοικητικό
πυρήναικανόναπαρέχειταχύταταστουςενδιαφερόμενους
τιςαναγκαίεςπληροφορίεςσχετικάμετηδιαδικασίαεφαρμο­
γήςτουκώδικα,όπωςκαιόλεςτιςπληροφορίεςσχετικάμε
τοκοινωνικοοικονομικό σύστηματηςχώρας(μισθοί,κοινω­
νικέςυποχρεώσεις ,φορολογία,στατιστικάστοιχεία,κλπ.).
6.3.2.4.Είναιαπαραίτητοναμπορούνναδιαθέτουνοιεπεν­
δυτέςτηνκατάλληληυποδομήστοντομέατωνμεταφορών,
τηςενέργειαςκαιτουύδατοςσετιμέςπουδενθαείναιαπαγο­
ρευτικές.
6.3.2.5.Οιελεύθερεςζώνες,πουθαδιευθύνονταιμετρόπο
πουθατιςκαθιστάανταγωνιστικές απόπλευράςεγκαταστά­
σεων,υπηρεσιώνκαικόστους,μπορούννασυμβάλλουν
αισθητάστηναύξησητηςπροστιθέμενης αξίαςμέσωτης
μεταποίησηςτοπικώνπρώτωνυλώνήενδεχομένωςεισαγόμε­
νωνσετελικάήημιεπεξεργασμένα προϊόντα.
6.3.2.6.Hχώραχρειάζεταιναδιαθέτειένακαλότραπεζικό
σύστημαπουναεπιτρέπειστουςτοπικούςεταίρους,νακατα­
θέτουντηναποταμίευσήτουςμεπρόσβασησεορισμέναανα­
πτυξιακάταμεία,ειδικότεραστηνπερίπτωσηκοινώντολμη­
ματικώνεπιχειρήσεων .
6.3.2.7.Οιδιάφορεςφορολογίες(φόροι,ποσοστώσεις ,
εισφορές,κλπ....)πρέπειναεφαρμόζονται μετρόποσυνε­
κτικόκαιναεπιτρέπουνστουςεπενδυτέςναπαράγουνσε
ανταγωνιστικές τιμές.Τατελωνείαεπίσηςείναιανάγκηνα
είναιοργανωμένακαινασυνδυάζουναπλότητακαιταχύτητα.6.3.2.13.Αποκοινοτικήςπλευράς,θαπρέπεινασυνεχισθεί
καιναενταθείητεχνικήκαιδημοσιονομική υποστήριξη
τωνκοινώνεπιχειρήσεων (Jointventures)τόσοσεπολυμερές
επίπεδο,μέσωτων«ΕC—InternationalInvestmentPartners»,
όσοκαισεδιμερέςεπίπεδομέσωτωνεθνικώνοργανισμών
προώθησηςεπενδύσεωνστοεξωτερικό .
6.3.2.14.Επιπλέον,προτείνεταιναεπεκταθείκαιστην
ΑλγερίατοδίκτυοΒC-ΝΕΤ,πουπεριορίζεταισήμεραμόνο
στηνΤυνησίακαιτοΜαρόκο.
6.4.Έρευνακαιεπιμόρφωση
6.3.2.8.Οιεπενδύσειςδενπεριλαμβάνουν μόνομεταφορά
κεφαλαίωνκαιεγκαταστάσεων ,αλλάκαιτηχρήσηνέων
τεχνικώνκαιτεχνολογιώνόπωςκαιανθρώπινωνπόρων.Οι
μεταφορέςτεχνικώνκαιτεχνολογιώνσυνεπάγονταιότιη
χώραθαδιαθέτειταθεσπίσματακαιταμέσαπροστασίαςτης
πνευματικήςιδιοκτησίας .
6.3.2.9.Hορθήκαιδίκαιηχρήσητωνανθρώπινωνπόρων
είναιδυνατήμόνοεάνηχώραδιαθέτειπροηγμένηκοινωνική
νομοθεσίακαιανυφίσταταικατάλληλοδίκτυογενικήςεκπαί­
δευσηςπουθαολοκληρώνεται απόέναδίκτυοεπαγγελματι­6.4.1.HΟΚΕδιαπιστώνειότιοιδυνατότητεςμιαςμηεξαρ­
τημένηςοικονομικήςανάπτυξηςσυνδέονταιμετηδυνατό­
τηταναδημιουργηθείoπρώτοςδακτύλιοςτηςαλυσίδαςπρο­
στιθέμενηςαξίας,δηλαδήηεπιστημονικήκαιτεχνολογική
έρευνα.Αυτόσημαίνειότιδενθααγνοηθείούτεητεχνολο­
γικήμεταφοράαπότηνΕυρώπηαλλάούτεκαιοιδυνατότητες
παραγωγήςνέωντεχνολογιώνστοΜαγκρέμπ.Αυτέςθαπρέ­
πειναείναικατάλληλεςκαιναπροσανατολίζονται στιςειδι­
κέςανάγκεςτηςπεριοχής,όπωςείναιηεκμετάλλευσητων
ίδιωνπόρων,συμπεριλαμβανομένων τωνλεγόμενωνφτωχών
πόρων.

Αριθ.C313/64 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
επενδύσεωνσ'αυτόνκαισεάλλουςτομείς,λόγωτουφόβου
περαιτέρωπεριοριστικών μέτρων.6.4.2.Χρειάζεταιναευνοηθούνοιτεχνολογίεςπουχρησι­
μοποιούνενδογενείςπόρους,πουεξοικονομούντιςπεριορι­
σμένεςπηγές,καιελαχιστοποιούν τααπόβλητα.Hανάπτυξη
αυτώντωνκαινοτομιώνθαπρέπειναυποστηριχθείμέσω
πρωτοβουλιώνστιςοποίεςνασυμμετέχουνερευνητικάιδρύ­
ματακαιοιοποίεςνασυνδέουνοργανικάτηνέρευνα,τα
πανεπιστήμια ,τουςτοπικούςφορείςκαιτονπαραγωγικό
μηχανισμό.Καλόθαείναιεπίσηςναπροβλεφθούνειδικά
μέτραγιατηνπροώθησητωνπολιτικώνE+AτωνMME.6.5.4.Στιςπροηγούμενες(!)γνωμοδοτήσεις τηςηΟΚΕ
απέδειξεευρύταταμεποιοτρόποoστόχοςγιατηβελτίωση
τηςπρόσβασηςτωνπροϊόντωντωνΤΜΧστηνκοινοτική
αγορά,δενμπορείναεπιτευχθείχωρίςδιαφορετικήανάπτυξη
στοΝότοτηςΚοινότηταςκαιχωρίςμιαπολιτικήκοινής
ανάπτυξηςικανήςναπεράσειαπότησημερινήκατάσταση
ανταγωνισμούστησυμπληρωματικότητα καιστησυνεργία.
6.4.3.Δεδομένουότιπολλέςαποτιςαπαιτήσειςαυτέςτεχ­
νολογικήςανάπτυξηςείναικοινέςκαιγιατιςμεσογειακές
περιοχέςτηςΚοινότητας ,θαπρέπειναπροαχθούνκαινα
υποστηριχθούν προγράμματασταοποίαναπροβλέπεταιη
συμμετοχήερευνητώναπότιςεπιχειρήσειςκαιταερευνητικά
ιδρύματατουΜαγκρέμπκαιτωνμεσογειακώνπεριοχώντης
Κοινότηταςγιατηνεκπαραλλήλουπραγματοποίηση
έρευνας/πειραματισμού/παραγωγήςτόσοστιςνότιεςπεριοχές
τηςΚοινότηταςόσοκαιστοΜαγκρέμπ.Ορισμέναπρογράμ­
ματατουτύπουαυτούεφαρμόζονταιήδησεορισμένεςπεριο­
χέςτηςΚοινότητας .Πρέπειτώρανααξιολογηθούν ,νατε­
λειοποιηθούνκαιναδιαδοθούν.6.5.5.Αυτοισχύεικυρίωςγιαταγεωργικάπροϊονταστα
οποίαησημερινήκατάστασηδενείναιικανοποιητικήτόσο
γιατιςΤΜΧόσοκαιγιατιςκοινοτικέςμεσογειακέςπεριφέ­
ρειες.Hίδιαηδιατήρησητωνπαραδοσιακών ρευμάτωνεξα­
γωγής,ηοποίαεπίσηςδενεξασφαλίζεταιαπόταπρόσθετα
προϊόντατηςπεριόδου1987-1989,αποκρυσταλλώνει τις
σημερινέςανισορροπίεςκαιδενεπιτρέπεικαμίαεξέλιξηγια
τηνεξομάλυνση(βλ.έκθεση1989,παράγραφο5).Απότην
άλληπλευράοιΤΜΧέχουνμεγάληανάγκηνααυξήσουντις
εξαγωγέςτους,αρχήςγενομένηςαπότιςγεωργικές.Hεπί­
λυσηαυτήτηςαντίφασηςδενμπορείπαράναβρεθείσεένα
πρόγραμμα,πουθασυμφωνηθείμεταξύτηςΚοινότηταςκαι
τωνΤΜΧ,γιατηνεφαρμογήτουεπαναπροσανατολισμού
τηςγεωργικήςκαιεπισιτιστικήςπαραγωγήςστοσύνολοτης
λεκάνηςτηςΜεσογείου,σύμφωναμετακριτήριαπουαναφέρ­
θηκαναπότηνΟΚΕστιςπροηγούμενεςγνωμοδοτήσεις της.6.4.4.Τούτοαπαιτεί,σημαντικήπροσπάθειαεκμέρουςτης
ΚοινότηταςγιαναενσωματωθείτοΜαγκρέμπκαιοιιδιαιτε­
ρότητέςτουστακοινοτικάπρογράμματαεπιστημονικής και
τεχνολογικήςέρευνας.Στηγνωμοδότησήτηςγιατηνανανεω­
μένημεσογειακήπολιτική(1991)ηΟΚΕέχεικαταρτίσει
σχετικάέναοργανικόπλαίσιοπροτάσεων(στοοποίοκαι
παραπέμπουμε )οιοποίεςθαμπορούσανναεφαρμοσθούνμε
αφετηρίατιςχώρεςτουΜαγκρέμπ.
6.5.Εμπορικήπολιτική6.5.6.HΟΚΕείχεσυμφωνήσειμετησειράτηςμετο
στόχοπουαναφέρεταιαπότηνΕπιτροπήγιατηβελτίωσητης
ελεύθερηςπρόσβασηςστηνΚοινότητα,τωνβιομηχανικών
προϊόντωντωνΤΜΧ,συμπεριλαμβανόμενων τωνπροϊόντων
τουτομέακλωστοϋφαντουργίας -ένδυσης.HΟΚΕέχειήδη
εκφρασθείυπέρτηςκατάργησηςτωνσυμφωνιώναυτοπεριο­
ρισμού,υπότηνπροϋπόθεσηότιηΚοινότηταθαθεσπίσειμε
τιςΤΜΧ(εναναμονήήελλείψειενόςκατάλληλουρυθμιστι­
κούπλαισίουστοεσωτερικότηςΓΣΔΕ)συμφωνίαπουθα
καθορίζειτιςδεσμεύσειςκαιτιςεγγυήσειςγιατηνελεύθερη
πρόσβαση,σχετικάμε:τοντάμπιγκ,τιςπιστώσειςγιαεξαγω­
γές,τιςαπομιμήσεις ,τοκοινωνικόντάμπιγκ,κλπ.(βλ.γνωμο­
δότηση1989,σημείο9.13).6.5.1.OστόχοςτηςαύξησηςτωνεξαγωγώντουΜαγκρέμπ
προςτηνΚοινότηταήλθεσεαντίθεσημετηνεπιδίωξητης
Κοινότηταςναυποστηρίξειτιςδικέςτηςπαραγωγές,ειδικό­
τεραστοναγροεπισιτιστικό τομέακαιστοντομέατηςκλω­
στοϋφαντουργίας —ένδυσης.
6.5.7.HανάγκητωνχωρώντουΜαγκρέμπ,πουείναι
σήμεραεπιτακτική,νακερδίσουνσυνάλλαγμαμέσωτωνεξα­
γωγώνπροςτηνΚοινότητα,καιτιςάλλεςβιομηχανικές
χώρεςμπορείναμειωθείεάνστοπεριφερειακόεπίπεδοπραγ­
ματοποιηθείμιαπεριοχήκοινήςαγοράς.HΚοινότηταθα
μπορούσεναεξαρτήσειαπότηνπραγματοποίηση αυτούτου
στόχου,περαιτέρωπαραχωρήσεις στιςεξαγωγέςαπότο
Μαγκρέμπ .6.5.2.Ταγεωργικάπροϊόντα,σεδασμολογικέςποσοστώ­
σεις,ταχρονοδιαγράμματα ,οιτιμέςαναφοράςκαιάλλες
δεσμεύσειςπουπροκύπτουναπότηνΚοινήΓεωργικήΠολι­
τική(ΚΓΠ),επηρέασαντονόγκοτωνγεωργικώνεξαγωγών
τουΜαγκρέμπσεβαθμόπολύανώτεροαπότιςδασμολογικές
παραχωρήσεις .Αυτήηκατάστασηεπικυρώθηκεαπόταπρω­
τόκολλα1986-1987,πουδενπροσφέρουνβάσιμεςλύσεις.
6.5.3.Όσοναφοράταβιομηχανικάπροϊόντακαικυρίως6.5.8.HΟΚΕεπιβεβαιώνειτηναπαίτησηναενισχυθείη
τονκλωστοϋφαντουργικό τομέα,έχουνσυναφθείσυμφωνίεςτεχνικήυποστήριξηγιατηβελτίωσητωνεξαγωγικώνδιαρ
αυτοπεριορισμού προκειμένουοιχώρεςτουΜαγκρέμπ«να
παραιτηθούνεκουσίωςαπότοπλεονέκτημαπουπροσφέρεται
απότησυμφωνίασυνεργασίας».Οισυνέπειεςαυτέςτηςνέας
στάσηςδενήτανμόνοηεπιβράδυνσητωνκλωστοϋφαντουρ -
γικώνεξαγωγώνπροςτηνΕΚ,αλλάκαιηαποθάρρυνσητων(')ΕΕαριθ.C168της10.7.1990.

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C313/65
θρώσεωντωνΤΜΧ.Σχετικάεπαναλαμβάνει τηνπρόταση
γιατησυγκρότησηυπηρεσίας,πουθασυνδιοικείταιαπό
κοινοτικούςαξιωματούχους καιαξιωματούχους τωνΤΜΧ,
γιατηνεμπορικήπροώθησητωνμεσογειακώνπροϊόντων .H
Κοινότηταθαπρέπειναπροωθήσεικαιναυποστηρίξειμια
τέτοιαπρωτοβουλία .δεικνύεταιμολαταύταηδιάρκειατηςμεταβατικήςπεριόδου.
Πράγμαπουκαθιστάασαφήτηνπρόταση,μεγεθύνονταςτον
προπαγανδιστικό τηςχαρακτήρα.HΟΚΕθεωρείκαθήκον
τηςναδιευκρινίσειότιηπερίοδοςαυτή,προκειμένουνα
αποφευχθούνοιαρνητικέςεπιπτώσειςπουπροαναφέρθηκαν ,
πρέπειναυπερβαίνεικατάπολύτηδεκαετίαπουισχύεισυνή­
θωςμεταξύχωρώνμεπαρόμοιαεπίπεδαανάπτυξης .
6.5.9.HΚοινότητα,επιπλέον,μπορείναδιαδραματίσει
σημαντικόρόλοέναντιτωνχωρώνΕΖΕΣγιαναανοίξουν
περισσότεροτασύνοράτουςσταπροϊόντατωνχωρών
ΜαγκρέμπκαιγενικότερατωνΤΜΧ.Αντιστοίχως ,πρέπεινα
διερευνηθούνοιδυνατότητεςτριμερώνεμπορικώνσυμφωνιών
μεταξύΚοινότητας—ΤΜΧ—χωρώντηςΑνατολικήςκαι
ΚεντρικήςΕυρώπης,προςτηνκατεύθυνσημιαςευρύτερης
συμπληρωματικότητας .6.5.13.Τέλος,αμηχανίαπροκαλείκαιηπρόθεση(πουυιο­
θετείταικαιαπότοΣυμβούλιο)γιατηνυλοποίησητηςεν
λόγωζώνηςελεύθερωνσυναλλαγώνμεπρώτηχώρατο
Μαρόκο,επειδήηχώρααυτήέχειήδηεκφράσεισχετικό
ενδιαφέρον .Εκτόςαπότηνπασίδηληαντίφασημεταξύτης
επιλογήςαυτήςκαιτηςπρόσφατηςδιαβεβαιώσεως τουΕυρω­
παϊκούΚοινοβουλίουότιθαπαρακωλύσειτοπρωτόκολλο
χρηματοδότησης μετηχώρααυτή,δενείναιπειστικήη
επιλογήδημιουργίαςχωριστώνζωνώνελεύθερωνσυναλλα­
γών—μεδιαφορετικέςπροθεσμίεςκαιενδεχομένωςδιαφορε­
τικούςοργανισμούς—μεμεμονωμένεςχώρεςτουΜαγκρέμπ.6.5.10.ΣτηνανακοίνωσητηςΕπιτροπήςδιαβεβαιώνεται
ότιηδημιουργίαμιαςζώνηςελευθέρωνσυναλλαγώνΕΚ­
Μαγκρέμπθααποτελέσειέναναπότουςπρωταρχικούςστό­
χουςτωνσυμφωνιώνμεταξύΕυρώπηςκαιΜαγκρέμπ .Oίδιος
αυτόςστόχοςμνημονεύεταιστηδήλωσηπουυιοθέτησετο
ΣυμβούλιοστηΛισσαβώνα .6.5.13.1.Καιτούτοδιότικαταρχάςτοεμπορικόάνοιγμα
μιαςμεμονωμένηςχώραςπροςτηνΕυρώπηδεθαευνοούσε
τηνάρσητωντελωνειακώνπροστατευτικών μέτρωνπου
ισχύουνστοεσωτερικότηςΕΑΜκαισυνεπώςθααπομάκρυνε
τηνπροοπτικήμιαςεσωτερικήςαγοράςτουΜαγκρέμπ,η
οποίαόμωςόπωςαναφέρθηκεείναικαιoκατάπροτεραιότητα
επιδιωκόμενοςστόχος.6.5.10.1.Καίτοισεγενικέςγραμμέςπρόκειταιαναντιρρή­
τωςγιαέναστόχοπου,ανεξετασθείμακροπρόθεσμα ,συμφω­
νείπλήρωςμετηνανάγκηεδραίαςσύνδεσηςτουΜαγκρέμπ
μετηνΕυρώπη,εντούτοιςoτρόποςμετονοποίοδιατυπώνεται
στηνανακοίνωσηπροκαλείαμηχανία.6.5.13.2.ΚαταδεύτερολόγοδιότιανηΚοινότηταυιοθε­
τούσεμιαπολιτικήβραδυπορείας ,τούτοθαείχεωςαποτέλε­
σματηναύξησητωνάγονωνανταγωνισμών μεταξύτων
χωρώντουΜαγκρέμπγιατηναπόκτησητουτίτλουτης«πιο
ευρωπαϊκής»ή«πιοφιλελεύθερης»χώρας,καισυνακόλουθα
τηνπιθανήαπομάκρυνσηόλουτουΜαγκρέμπαπότην
Ευρώπη.6.5.11.Καιπριναποόλααμηχανίαπροκαλείηδιαβεβαί­
ωσηότιηπροοπτικήμιαςζώνηςελεύθερωνσυναλλαγών
αποβλέπειστηνπροαγωγήτηςσύνδεσηςτουΜαγκρέμπμε
τηνΕυρώπηκαιστηνεξασφάλισητηςαξιοπιστίαςτης,δρώ­
νταςωςκαταλύτηςτωνφορέωνκαιτωνπληθυσμών,ακριβώς
όπωςέδρασεηπροοπτικήτο1992απότο1985καιμετά.6.6.Χρηματοοικονομική συνεργασία
6.5.11.1.Εκτοςαποτογεγονόςότιδενμπορείναγίνει
σύγκρισημεταξύτουσημερινούΜαγκρέμπκαιτηςΕυρωπαϊ­
κήςΚοινότηταςπουτηνεποχήεκείνηείχεήδητριάντα
χρόνιαζωής,θαπρέπειοπωσδήποτεναπροβλεφθούνμεγαλύ­
τερεςπροθεσμίες(γιανααποφευχθούνοικαταστροφικές
συνέπειεςπάνωστηνοικονομίακαιτοπαραγωγικόσύστημα
τουΜαγκρέμπ).Hπροοπτικήαυτήθαμπορούσεναεκληφθεί
απότουςπληθυσμούςαλλάκαιτουςίδιουςτουςαρμόδιους
φορείςωςέναείδοςπολιτικήςμηχανήςκαιόχιωςπραγματική
δέσμευσηενόψειτηςευρωμαγκρεμπιανής ολοκλήρωσης .
Ίσωςσεορισμένουςάλλουςτομείςπουπαρέχουνμεγαλύτε­
ρεςδυνατότητεςκαιέχουνευρύτερηαπήχησηναμπορούσαν
ναληφθούνμέτραγιατην«ώθηση»καιτην«αξιοπιστία»
τηςπολιτικήςβούλησηςτηςΚοινότηταςναυλοποιήσειτην
προοπτικήαυτή.6.6.1.Όσοναφοράτηνμέχρισήμεραχρηματονομική
συνεργασία,λόγωτωνπεριορισμένων ποσώνπουπαραχωρή­
θηκαν,σεσχέσημετιςανάγκεςκαιτουςπροκαθορισθέντες
στόχους,τααποτελέσματα δενμπορούσανπαράναείναι
περιορισμένα .
6.6.2.Πράγματι,λόγωέλλειψηςμιαςταχείαςαναδιοργά­
νωσηςτηςχρηματοπιστωτικής κατάστασηςτωνχωρώντου
Μαγκρέμπ,ηοικονομικήκαικοινωνικήκατάστασήτουςθα
συνεχίσειναεπιδεινώνεται ,μεενίσχυσητωνεξτρεμιστικών
τάσεωνκαιτηςσυμπεριφοράς πουτείνειπροςτηναπομό­
νωση,πράγμαπουθατροφοδοτείτηνανασφάλειασεπεριφε­
ρειακόεπίπεδο,μετρόποαμετάκλητουπονομεύοντας τις
βάσειςενόςκοινούευρωμεσογειακού μέλλοντος.
6.6.3.Ένααπόταζητήματαπουείναιαπολύτωςπροκαταρ­
κτικόγιατηνανάκαμψηκαιτηνοικονομικήανάπτυξηστο
Μαγκρέμπ,αφοράτηναύξησητωνεξωτερικώνχρηματοοικο­
νομικώνροών.HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήέχει
ήδηεκφράσειτησυμφωνίατηςγιατηνπρότασηνααυξηθεί
τοσυνολικόποσό(Κοινότητακαικράτημέλη)τωνενισχύ­6.5.12.Στηνανακοίνωση(καιτηδήλωσητουΣυμβουλίου)
γίνεταιλόγοςγιατιςπροόδουςπουσυντελούνταισταπλαίσια
τηςδημιουργίαςτηςζώνηςελεύθερωνσυναλλαγών ,δενυπο

Αριθ.C313/66 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 30.1.92
γωγώνχωρώνπροςτηνκατεύθυνσημιαςσυμπληρωματικής
ανάπτυξηςτηςμεσογειακήςπεριοχήςκαιτηςΜέσηςΑνατο­
λής.σεωνστο1%τουκοινοτικούΑΕΠ,μεδιάθεσητου0,25%
στιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,του
0,25%στιςχώρεςτηςλεκάνηςτηςΜεσογείουκαιτου0,50%
στιςάλλεςαναπτυσσόμενες χώρες.Oδιπλασιασμός ,έωςτο
1997,τωνκοινοτικώνπόρωνπουπροορίζονταιγιατηνεξωτε­
ρικήπολιτική,πουπροβλέπεταιαπότηδέσμηDelorsII,
αποτελείέναπρώτοουσιαστικόβήμαπροςτηνκατεύθυνση
αυτή.Oδιπλασιασμόςαυτός,ωστόσο,επιβάλλεταινααποτε­
λέσειευκαιρίαγιατηναποκατάστασητηςισορροπίας,σύμ­
φωναμετιςαναλογίεςπουέχουνήδηαναφερθεί,τηςκατανο­
μήςτηςσυνολικήςδέσμηςτωνκοινοτικώνενισχύσεων .6.6.6.1.HΕπιτροπήοφείλειπροςτούτοναπροωθήσειτη
δημιουργίαμιαςΜεσογειακήςκαιΕυρωαραβικής Τράπεζας
Αναπτύξεωςστηνοποίαθασυμμετέχουνοιευρωπαϊκές ,οι
αραβικέςκαιοιλοιπέςμεσογειακέςχώρες,ηοποίαθαείναι
ανοικτήκαισεάλλεςδιεθνείςσυμμετοχές .
6.6.4.HΕΚαποτηνπλευράτης,πρέπεινααποφύγεινα
δράσειβάσειμιαςστρατηγικήςπουθαστρέφεταιαπο­
κλειστικάστηνΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπη,καινα
αποδώσειστηνπεριφέρειατηςΜεσογείου,καιειδικότερα
στοΜαγκρέμπ,τησημασίαπουτουςαξίζεισταπλαίσιατης
εξωτερικήςτηςπολιτικής .7.Hκοινωνικήδιάστασητηςπολιτικήςκοινήςανάπτυξης
7.1.Τοκοινωνικόκεφαλαίοπουπροβλέπεταιαποτιςσυμ­
φωνίεςέχειπαραμείνειώςτώρανεκρόγράμμα,ενώηκατά­
στασητηςμετανάστευσης απότοΜαγκρέμπστηνΚοινότητα,
παράταπροβλήματαπουδημιουργούνται καιτιςπροοπτικές
τηςενιαίαςαγοράς,συνεχίζειναδιέπεταιαπότιςεθνικές
νομοθεσίεςτωνκρατώνμελώνκαιτιςδιμερείςσυμφωνίες .6.6.5.ΣτηνΑνακοίνωσηαναφέρονταιοιτεράστιεςχρημα­
τοπιστωτικέςανάγκεςτιςοποίεςθαέχειτοΜαγκρέμπκατά
τιςδύοεπόμενεςδεκαετίες.HΕπιτροπήβεβαίωςέχεισκοπό
ναανταποκριθείστιςευθύνεςτηςκαινασυμβάλειστηχρημα­
τοπιστωτικήπροσπάθειαχωρίςνατροποποιήσειαισθητά,
τουλάχιστονέωςτο1996,τοπρογραμματικό πλαίσιοκαι
τιςχρηματοπιστωτικές χορηγήσειςπουπροβλέπονταιστα
πλαίσιατηςανανεωμένηςμεσογειακήςπολιτικής.7.2.Αφούεπιαριθμόετώντοκοινωνικόκεφαλαίοείχε
σχεδόνεξαφανιστείαπότακείμενατηςμεσογειακήςπολιτι­
κήςτηςΚοινότητας,ησυνεργασίαστονκοινωνικότομέα
έρχεταισήμεραναλάβεισημαντικήθέσητόσοστηνανακοί­
νωσητηςΕπιτροπήςόσοκαιστηδήλωσητουΣυμβουλίου .
Όμωςταέγγραφααυτάπεριορίζονται αμφότερασεδύο
θέματα:στοθέματωνμεταναστεύσεων (στοοποίοθασταθού­
μεαργότερα)καιστοθέματηςδημογραφικήςαύξησης.Σχε­
τικάμετοτελευταίο,περιορίζονταιστηνπρότασηνααυξηθεί
ηκοινοτικήενίσχυσητωνπολιτικώνγιατονέλεγχοτων
γεννήσεων .6.6.5.1.Μολαταύτα,τόσοωςπροςτοπεριεχόμενοκαιτη
μεθοδολογίατωνδιαφόρωνδράσεωνσυνεργασίας(χρηματο­
δοτικάπρωτόκολλα ,κεφάλαιακινδύνου,ενίσχυσητωνοικο­
νομικώνμεταρρυθμίσεων ,οριζόντιεςσυνεργασίες,παρέμ­
βασητηςETEκλπ.)όσοκαιωςπροςτούψοςτωναντίστοιχων
χρηματοδοτήσεων ,πρέπειναεπαναληφθούνεδώοικριτικές
παρατηρήσειςπουέχειδιατυπώσειηΟΚΕστηγνωμοδότηση
γιατηνανανεωμένημεσογειακήπολιτική(1991)στηνοποία
καιπαραπέμπουμε .
6.6.5.2.ΕιδικότεραηΟΚΕτονίζειτηνανάγκημεγαλυτέ­
ρουσυντονισμούτωνπολιτικώνχρηματοοικονομικής συνερ­
γασίαςτωνμεμονωμένωνκρατώνμελώνμετιςχώρεςτου
Μαγκρέμπ .Αυτήησυνεργασίαθαπρέπειναπραγματοποιεί­
ταισταπλαίσιατηςνέαςκοινοτικήςεξωτερικήςπολιτικής
μετάτοΜάαστριχτκαιβάσειτουδιαλόγουμετακράτημέλη
τηςΕΑΜ.7.3.ΌπωςέχειήδηδιακηρύξειηΟΚΕστηδεύτερη
συμπληρωματική γνωμοδότησήτηςγιατημεσογειακήπολι­
τικήτηςΚοινότηταςτουΝοεμβρίου1991,ηΚοινότηταθα
πρέπειαντιθέτωςνααναπτύξεισεευρύτερηβάσηπαρεμβά­
σεωντηνκοινωνικήδιάστασητηςμεσογειακήςπολιτικής
κοινήςανάπτυξης,μεταξύάλλων:
—θέτονταςτηναπασχόλησηστοκέντροτωνπολιτικών
συνεργασίας ,
—επιδιώκονταςτηναξιοποίησητωνανθρωπίνωνπόρων,
κυρίωςμέσωτηςεπιμόρφωσης ,6.6.6.Hμόνηκαινοτόμοςπρότασηεδώείναιεκείνηπου
αφοράτηδημιουργίαμιαςΕυρωμεσογειακής ΤράπεζαςΑνα­
πτύξεως.HΟΚΕχαίρειγιατογεγονόςότιηΕπιτροπήπρο­
σεγγίζειτηνπρότασηπουυπέβαλανορισμένεςκυβερνήσεις
τηςΚοινότηταςεδώκαιτρίαχρόνιαπερίπουκαιτηνοποία
υποστήριξεεπανειλημμένως ηΟΚΕ.HΟΚΕόμωςεπισημαί­
νειτημεροληπτικότητα τηςπαρούσαςπροτάσεωςωςπρος
τηναρχικήηοποίαδεναφορούσεμόνοντοΜαγκρέμπαλλά
τοσύνολοτηςΜεσογειακήςΛεκάνης.Είναιπροφανέςότι
γιαλόγουςσυνέπειαςκαισυνοχήςμετημεσογειακήπροσέγ­
γισηθαπρέπειτομέσοναυτόνακαταστείευρύτεροκαιυπό
τοφώςκυρίωςτηςπρόσφατηςεπανένταξηςτουευρωαραβικού
διαλόγουκαιτηςσυνεργασίαςμετιςχώρεςτουΣυμβουλίου
ΣυνεργασίαςτουΚόλπου.Θαπρέπειναδιαδραματίσειρόλο
διοχετευτούτωνχρηματοδοτικών πόρωντωνπετρελαιοπαρα—μεριμνώνταςώστεοικοινωνικέςανισότητεςκαιοισυνθή­
κεςεργασίαςναμηνυπερβούντακατώταταόριαπου
αντιπροσωπεύονται απόταθεμελιώδηκοινωνικάδικαιώ­
ματατωνεργαζομένων .HΕπιτροπήκαλείταιγιατολόγο
αυτόναεπεξεργασθείκοινωνικόπρωτόκολλοπουθα
ισχύειγιαόλεςτιςΤΜΧ,καιθαπεριλαμβάνειτιςκοινωνι­

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C313/67
κέςρήτρεςγιατοσεβασμότωνκοινωνικώνκαισυνδικαλι­
στικώνκανόνων,σύμφωναμετιςΣυμβάσειςτηςΔιεθνούς
ΟργάνωσηςΕργασίας.Σεό,τιαφοράτοΜαγκρέμπ,πρέπει
ναενθαρρυνθείηυιοθέτησηεκμέρουςτηςΕΑΜενός
χάρτηθεμελιωδώνκοινωνικώνδικαιωμάτωντωνεργαζο­
μένων,υπότοφωςτηςεμπειρίαςτουκοινοτικούκοινωνι­
κούχάρτη,
—αναπτύσσοντας σεόλητηλεκάνητηςΜεσογείουένα
σύγχρονοσύστημασυνδικαλιστικών σχέσεων,οικονομίαςκαιάρχισανέτσιέναφαύλοκύκλοαπ'τονοποίο
δενέχουνακόμηεξέλθει:απότημιαπλευρά,ημεταναστευ­
τικήροήφέρνειστηχώραχρηματικούςπόρουςπουδεναντι­
στοιχούνσεκαμίαπαραγωγή,δημιουργώντας έτσιπληθωρι­
σμό,παρασιτισμό ,πουπροορίζεταιγιαδαπάνεςπουδενέχουν
ενθαρρυντικάαποτελέσματαστουςδιαφόρουςτομείςδραστη­
ριότητας.Απότηνάλληπλευρά,ησημασίααυτώντωνεσό­
δωνγιατοισοζύγιοπληρωμώντηςχώραςπροέλευσηςείναι
τόσοσοβαρήώστεκαθιστούντηνενλόγωχώραπραγματικό
όμηροτωνμεταναστευτικών επιταγών.Αυτόσυμβαίνεισεμια
στιγμήκατάτηνοποίαοιεργαζόμενοιανησυχούνσυνεχώς
περισσότερογιατηνανεργία,τηνηλικίασυνταξιοδότησης
καιτιςπεριορισμένεςικανότητεςαποταμίευσης .Τέλος,η
μαζικήμετανάστευσηεργαζομένων ,πουτροφοδοτείταιγενι­
κώςαπότιςαγροτικέςτάξεις,οδήγησεσεμιακοινωνικήκαι
οικονομικήανισορροπίαστιςαγροτικέςπεριοχές,επιταχύνο­
νταςτηνέξοδοχωρίςναλύσειπαράλληλατοκεντρικόπρό­
βληματηςαπασχόλησης .Καιαυτόακριβώςδιότιέχειπαγιω­
θείστιςχώρεςπροέλευσηςτοοικονομικόπρότυποπουβασί­
ζεταιστοεισόδημακαιτοοποίοείναιαντιπαραγωγικό εξ
ορισμού.—προωθώνταςτησυμμετοχήτωνκοινωνικώνκαιοικονομι­
κώνδυνάμεωνστηνεφαρμογήτηςμεσογειακήςπολιτικής,
σεόλαταεπίπεδα:τοπικό,εθνικό,περιφερειακό ,κοινο­
τικό.Σχετικάμ'αυτό,ηΟΚΕεπαναλαμβάνει τοαίτημα
ναζητηθείυποχρεωτικάηγνώμητωνοικονομικώνκαι
κοινωνικώνδυνάμεωντωνΤΜΧκαιτηςΚοινότηταςπριν
ληφθείοποιαδήποτεαπόφασησχετικάμεταπρογράμματα
εφαρμογήςτηςπολιτικήςγιατηνκοινήανάπτυξη.
7.3.1.Αυτουςακριβώςτουςτρειςτελευταίουςτύπουςπα­
ρέμβασηςαποφασιστικής σημασίαςκατάτηγνώμητηςΟΚΕ,
παραθεώρησαν τόσοηΕπιτροπήόσοκαιτοΣυμβούλιο .8.3.ΠάντωςηΟΚΕκρίνειότιοιμεταναστεύσεις απότις
χώρεςτουΜαγκρέμππροςτηνΚοινότητααποτελούνένα
φαινόμενομετοοποίοθαπρέπεινασυμβιώσουμεακόμηγια
πολύχρόνο.Είναισυνεπώςαναγκαίονακαταρτισθείμια
κατάλληληπολιτικήπροςτηνκατεύθυνσηαυτή.Οικαιροί
είναιπλέονώριμοιγιατησύναψημιαςσύμβασηςμεταξύτης
ΚοινότηταςκαιτουσυνόλουτωνχωρώντουΜαγκρέμππου
θακαθορίσειτιςκοινέςδεσμεύσειςγιατημείωσητηςμετανα­
στευτικήςπίεσης,γιατηρύθμισηκαιτονέλεγχοτωνμετανα­
στεύσεων,γιατηνκοινωνικήασφάλισητωνμεταναστών
εργαζομένων .8.Οιμεταναστεύσεις
9.Δημοκρατίακαιανθρώπιναδικαιώματα8.1.Τοφαινόμενοτηςμετανάστευσης συνεχίζει,ακόμη
καισήμερα,ναθέτει,στουςμενκαιστουςδε,σημαντικές
προκλήσεις :στιςχώρεςτουΜαγκρέμπ,στιςοποίεςταπρο­
βλήματατηςαπασχόλησηςκαιτηςανάπτυξηςσεμιαπερίοδο
δημογραφικήςμεταβατικότητας ,πουθαπαραμένειακόμηγια
20χρόνιαστηναρχικήτηςφάση,θέτουνπάντασεφωςτα
όριατωναναπτυξιακώνπροτύπωνπουδοκιμάστηκαντην
επαύριοτηςανεξαρτησίας·στιςχώρεςτηςΚοινότητας,οι
οποίεςώςτώραχειρίσθηκανχωριστάτηνπαρουσίαεξωκοι­
νοτικώνπολιτώνστηνεπικράτειάτουςμεκίνδυνο,στους
κόλπουςτηςενιαίαςαγοράς,ναυπάρξειδιακριτικήμεταχεί­
ρισηκατάαυτώντωνπολιτώναπόκοινωνικήκαινομική
άποψη.Χωρίςναυπολογίσουμετογεγονόςότιησυνεχώς
αυξανόμενηπίεσηγιαμετανάστευσηστιςχώρεςτηςνότιας
πλευράςτηςλεκάνηςτηςΜεσογείουκαθώςκαιησυνεχής
απαίτησηξένουεργατικούδυναμικούστηνευρωπαϊκήπαρα­
οικονομίαπροκαλούν,ανσυνδυασθούν ,σημαντικέςπαράνο­
μεςμεταναστευτικές ροές.9.1.HδήλωσηπουενέκρινετοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο
τονίζειτηνκοινήυποχρέωσητήρησηςτουδιεθνούςδικαίου
καιτωναποφάσεωντουΣυμβουλίουΑσφαλείαςτωνΗνωμέ­
νωνΕθνών·τουσεβασμούτωνανθρώπινωνδικαιωμάτωνκαι
τωνθεμελιωδώνελευθεριώνσεαστικό,πολιτικό,οικονομικό,
κοινωνικόκαιπολιτιστικόπεδίο-τηςανάπτυξηςτηςΔημο­
κρατίας·τηςανοχήςτηςπολιτιστικήςπολυφωνίαςκαιτης
ανεξιθρησκείας .
9.2.HΟΚΕυποστηρίζειμεαποφασιστικότητα αυτήτη
δήλωσηπουπροέρχεταιαπότηνανακοίνωσητηςΕπιτροπής
τουΜαρτίου1991σχετικάμεταανθρώπιναδικαιώματα,τη
δημοκρατίακαιτηνπολιτικήσυνεργασίαςγιατηνανάπτυξη,
καθώςκαιαπότοεπακόλουθοψήφισματουΣυμβουλίου .8.2.Σεπρόσφατησυνάντησηεκπρόσωπωντωνοικονομι­
κώνκαικοινωνικώνδυνάμεωνΕΚ-Μαγκρέμπ ,οισυνδικαλι­
στέςτωνχωρώντουΜαγκρέμπαναγνώρισανότιαντίγια
παράγονταανάπτυξης,τομεταναστευτικό φαινόμενουπήρξε,
γιατιςχώρεςτουΜαγκρέμπ,μάλλονμιαπηγήκατασπατάλη­
σηςτωνανθρώπινωνπόρων,οικονομικήςανισορροπίαςκαι
εξάρτησηςέναντιτωνχωρώνυποδοχής.Οργανώνοντας ,όπως
έπραξαν,τημαζικήμετανάστευσητωνεργαζομένωνγιανα
επιτύχουνσεαντάλλαγμαμεταβιβάσειςξένουνομίσματατος ,
οιχώρεςτουΜαγκρέμπ,επεξέτεινανστουςανθρώπινους
πόρους,μετρόποαπαράδεκτο,τοπρότυποεισοδηματικής9.2.1.Ανάλογοιπροσανατολισμοί είχανεκφραστείστο
ψήφισματουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίουπουεγκρίθηκετον
Ιανουάριο1992μετηνευκαιρίατηςψήφισηςτωνχρηματοδο­
τικώνπρωτοκόλλωνμετιςμεσογειακέςχώρες.Στοψήφισμα
αυτό,μεταξύάλλων,ζητείτοηπρόβλεψηδημοκρατικής
ρήτραςκαθώςκαιρήτραςγιατοσεβασμότωνανθρώπινων
δικαιωμάτων .

Αριθ.C313/68 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
9.3.HΟΚΕμεικανοποίησηλαμβάνειγνώσητουγεγονό­
τοςότιηΕπιτροπήπροτίθεταιναενσωματώσειτηδιάσταση
«ανθρώπιναδικαιώματακαιδημοκρατία»στιςπροσεχείςσυμ­
φωνίεςΕυρώπης-Μαγκρέμπ .Ωστόσο,εκφράζειτηνεπιθυμία
ναθεσπιστούνενπάσηπεριπτώσειτοσυντομότεροδυνατό
πρωτόκολλαπουναισοδυναμούνμετηρήτραπουζητείται
απότοΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιοκαιπουναμπορούννασυνο­
δεύσουντηνυλοποίησηστηνπράξηαυτώντωνδράσεων
συνεργασίας .10.1.1.Μεγάληςσημασίαςείναιηπολιτιστικήδιάσταση
τουδιαλόγουμεταξύΚοινότηταςκαιΕΑΜ.Σχετικάμετο
θέμααυτό,τόσοηανακοίνωσητηςΕπιτροπήςόσοκαιη
διακήρυξητουΕυρωπαϊκούΣυμβουλίουπεριέχουνσυγκεκρι­
μένεςπροτάσεις,κυρίωςσεό,τιαφοράτουςνέους,τουςφοιτη­
τές,τοπανεπιστημιακό διδακτικόπροσωπικό,ταεπιστημο­
νικάστελέχηκαιταμέσαεπικοινωνίας .Μετοντρόποαυτό,
καλύπτεταιένασοβαρόκενότηςανανεωμένηςμεσογειακής
πολιτικής,πουείχεεπισημανθείπαλαιότετααπότηνΟΚΕ.
9.4.HΟΚΕεπισημαίνειεξάλλουότιηκοινήυποχρέωση,
όπωςεπισημαίνεταιαπότοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο,συνεπάγε­
ταισυνεκτικέςενέργειεςκαιεκμέρουςτηςΚοινότηταςκαι
τωνκρατώνμελών,ιδίωςσεό,τιαφοράταδικαιώματατων
μεταναστώνκαιτηνκαταπολέμηση τουρατσισμούκαιτης
ξενοφοβίας .10.1.2.Σεπροηγούμενεςγνωμοδοτήσεις γιατημεσογειακή
πολιτικήτηςΚοινότηταςηΟΚΕείχεεπισημάνειιδιαίτερα
τησημασίατουοικονομικούκαικοινωνικούδιαλόγου.Είχε
συμφωνήσειμετιςπροτάσειςτηςΕπιτροπήςγιατηνανά­
πτυξητουδιαλόγουαυτούπουθαδιαρθρώνονταν σεκλαδικά
θέματα(γεωργία,ενέργειακλπ.),καθώςκαισεοριζόντια
(περιβάλλον,μεταναστεύσεις ,κλπ.).Επιπλέον,είχεδιακηρύ­
ξειότισύμφωναμεταόσαείχεήδηπροτείνεισεγνωμοδό­
τησητου1989,oτομεακόςαυτόςδιάλογοςθαμπορούσενα
βασισθείσεκατάλληλαμέσακαιόργανα(ΜεσογειακόΒήμα,
κοινάόργανα,κλπ....).Ενπάσηπεριπτώσει,oδιάλογος
θαεπιτρέψεικοινούςπροσανατολισμούς γιατιςτομεακές
πολιτικέςπουθααποτελέσουντηβάσηγιατηνπροσεχή
θέσπισηγενικώντομεακώνσυμφωνιώνμεταξύτηςΚοινότη­
ταςκαιτουσυνόλουτωνχωρώντουΜαγκρέμπ,ωςπρώτο
βήμαγιαευρύτερεςσυμφωνίεςμετιςάλλεςΤΜΧ.9.5.HΟΚΕέχειτηνπεποίθησηεπίσηςότι,γιαναενσωμα­
τωθείηδιάσταση«δημοκρατίακαιανθρώπιναδικαιώματα»
δεναρκείναπεριοριστούμεστιςδεσμεύσειςπουαπορρέουν
απότηχρηματοοικονομική συνεργασία .Χρειάζεταιναανα­
λάβειηΚοινότηταενεργόπολιτικήγιατοσεβασμότων
ανθρώπινωνδικαιωμάτωνκαιγιατηνανάπτυξητηςδημοκρα­
τίαςστιςμεσογειακέςχώρες,αρχίζονταςαπότοΜαγκρέμπ .
9.6.Γιατολόγοαυτό,τάσσεταιυπέρτηςπρότασηςτης
Επιτροπήςναυποστηριχθούν τεχνικάκαιχρηματοοικονο­
μικάταπρογράμματαπροώθησηςτωνανθρωπίνωνδικαιωμά­
των,πουθαβασίζονταιστηνπρωτοβουλίατοπικώνενώσεων
πουαναπτύσσουνδράσηστοπεδίοαυτόπέρααπότιςδημο­
κρατικέςμεταρρυθμίσεις πουπροωθούνταιαπότιςκυβερνή­
σεις.10.2.HΟΚΕεκφράζειπλήρωςτηνικανοποιησήτηςγια
τογεγονόςότιτομεγαλύτερομέροςτωνυποδείξεωναυτών
υιοθετήθηκανστηνανακοίνωσητηςΕπιτροπήςκαιστη
δήλωσητουΣυμβουλίου .Καιπερισσότερομάλισταδιότιστη
ανακοίνωση ,εκείπουγίνεταιλόγοςγιατοδιάλογομεταξύ
ΕΚκαιΜαγκρέμπ,διατυπώνεταιγιαπρώτηφοράηευχή
όπωςoδιάλογοςεκτόςαπότοκυβερνητικόεπίπεδο,επεκταθεί
και«στουςεκλεγμένουςαντιπροσώπους καιτουςκοινωνικούς
εταίρους».Μετηδιαβεβαίωσηαυτήυιοθετείταιρητώςγια
πρώτηφοράμιααπότιςυποδείξειςπουέχεικάνειηΟΚΕ
στιςπροηγούμενεςγνωμοδοτήσεις τηςκαιτηνοποίαεπανέ­
λαβεκατάτησυνάντησητωνκοινωνικώνεταίρωντονΑπρί­
λιοτου1992.Παραμένειηλύπηγιατογεγονόςότικαμία
αναφοράδενγίνεταιστονκεντρικόρόλοπουθαμπορούσε
ναδιαδραματίσεισχετικάηΟΚΕ.9.7.HΟΚΕεντούτοιςτονίζειότιανάλογηπροσπάθειαθα
πρέπεινακαταβληθείκαιπροςτηνκατεύθυνσητηςανάπτυ­
ξηςτηςοικονομικήςδημοκρατίαςκαιειδικότεραωςπρος
τηνπροώθησηκαιτηνυποστήριξηενόςαυτόνομουδημοκρα­
τικούκοινωνικοοικονομικού ιστού,γιανααποφευχθείεπίσης
ηαποκλειστικήκαισυγκεντρωτική σχέσημετακράτηκατά
τηνεφαρμογήτηςπολιτικήςγιατηνκοινήανάπτυξη.Στα
πλαίσιααυτά,ηδημοκρατικήενίσχυσηκαιηεπέκτασητου
ρόλουτωνοικονομικώνκαικοινωνικώνκύκλωνπρέπεινα
καταστείέναςαπότουςκυριότερουςμοχλούςγιατηνυποστή­
ριξητηςανάπτυξηςτηςδημοκρατίαςστιςχώρεςτου
Μαγκρέμπ .
10.Διάλογοςκαιρόλοςτωνοικονομικώνκαικοινωνικών
οργανώσεων10.3.Αποτηνάποψηαυτή,ησύστασηενόςοικονομικού
καικοινωνικούσυμβουλίουΕΚ-ΕΑΜθααποτελούσεμια
θετικήπρωτοβουλία ,στοβαθμόπουθαδιεύρυνετιςβάσεις
τουδιαλόγουμετηνένωσητωνκοινωνικώνκαιοικονομικών
δυνάμεωνκαιευνοώνταςέτσιτηνειςβάθοςμελέτητωντρό­
πωνκαιδιαδικασιώνεφαρμογήςτηςοικονομικήςκαικοινω­
νικήςδιαπεριφερειακής συμπληρωματικότητας .10.1.Οιστόχοικαιτοπεριεχόμενομιαςνέαςευρωμαγκρε­
μπιακήςσυνεργασίαςπουσκιαγραφήθηκαν ώςεδώ,απαιτούν
εκμέρουςτηςΚοινότηταςκαιτηςΕΑΜτηνενίσχυσηκαι
τηθεσμοθέτησητοσυντομότεροδυνατόενόςμόνιμουδιαλό­
γουκαιμιαςοργανωμένηςεταιρικήςσχέσηςγιαταοικονο­
μικά,πολιτικάκαιπολιτιστικάθέματακοινούενδιαφέροντος .
Σταπλαίσιααυτάθαμπορέσουνναοργανωθούνοιπρώτες
πρωτοβουλίεςπροςτηνκατεύθυνσητουΜεσογειακούΒήμα­
τοςπουαπόκαιρόείχεπροτείνειηΟΚΕ.10.4.Δεδομενουότιείναιαναγκαίοναενθαρρυνθείηοικο­
νομικήδημοκρατίακαιναπροωθηθείέναςόσοτοδυνατόν
περισσότεροεποικοδομητικός διάλογοςμεταξύόλωντων
πλευρώνπουενδιαφέρονταιγιατηνκοινήανάπτυξηΕυρωπαϊ­
κήςΚοινότητας-Μαγκρέμπ ,χρειάζεταινασυνεχισθείoδιά­

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/69
λογοςτουοποίουοικυρίεςκατευθύνσειςέχουνήδησκιαγρα­
φηθείμετηνευκαιρίατηςσυνάντησηςτωνεκπροσώπων
τωνκοινωνικοοικονομικών παραγόντωνΕΟΚ-ΕΑΜκαινα
αναπτυχθούνοισύνδεσμοιπουαποκαταστάθηκαν μεταξύτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπήςτηςΕΚ,τωνευρω­
παϊκώνκοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεωνκαιτωναντί­
στοιχωνοργανώσεωντηςΕΑΜ.
10.5.Όπωςήδηαναφέρθηκεπροηγουμένως ,ηΟΚΕπροτί­
θεταινασυζητήσειτηναναγκαιότηταοργάνωσηςτέτοιων
συναντήσεωνσετακτικήκαιμόνιμηβάση,στηνπροοπτική
τηςένταξήςτουςστομελλοντικόπλαίσιομιαςενδεχόμενης
θεσμοποίησης τηςσυνεργασίαςμεταξύΕυρώπηςκαι
Μαγκρέμπ .
11.ΠροςένανέοσυμβασιακόπλαίσιοανάπτυξηςΕΟΚ-ΕΑΜ
11.1.ΦαίνεταιπειστικήηρεαλιστικήπροσέγγισητηςΕπι­
τροπήςέναντιτηςΕΑΜδηλαδήηπρόθεσηνασυνεχισθείo
διάλογοςΕΟΚ-ΕΑΜ«στομέτροπουοιπολιτικέςπεριστά­
σειςτοεπιτρέπουν».Χρειάζεταιωστόσοναυπενθυμισθείότι
καιστοπολιτικόεπίπεδοηΚοινότηταμπορείκαιοφείλεινα
διαδραματίσειενεργόκαιεποικοδομητικό ρόλο.
11.1.1.Ενπάσηπεριπτώσει,ηενίσχυσητωνσυμβασιακών
σχέσεωνμετηνΑλγερία,τοΜαρόκοκαιτηνΤυνησία,δεν
θαπρέπεινακαθυστερήσειτοστόχοτηςθεσμοποίησηςτων
σχέσεωνΕΟΚ-ΕΑΜ,ούτεκαιναοδηγήσεισεέναείδος
επανεθνικοποίησης τηςσφαιρικήςμεσογειακήςπολιτικής.11.2.Αποτηνάλληπλευρά,ηδημιουργίακοινώνοργανώ­
σεωνγιατηνκοινήανάπτυξημεταξύτηςΚοινότηταςκαιτης
ΕΑΜθααποτελέσειτοπρώτοβήμαπροςτηνεγκαθίδρυση
τουΣυμβουλίουΜεσογειακήςΣυνεργασίας .
11.3.Βραχυπρόθεσμος στόχοςθαπρέπειναείναιησύμ­
βασηΕΟΚ-ΕΑΜ,ήεφόσονηΕΑΜδενείναιακόμαέτοιμη,
μετοσύνολοτωνχωρώντουΜαγκρέμπμετιςοποίεςη
Κοινότηταδιατηρείσχέσειςδιαπραγματεύσεων .Αυτήησύμ­
βασηθαπρέπεινααποτελέσειτοπρώτοβήμαγιατηναντικα­
τάστασητωνδιμερώνσυμφωνιώναπόμιασφαιρικήμεσογε­
ιακήσύμβαση(ήσυνθήκη)πουθαδιαρθρώνεταισεσυμφω­
νίες(ήσυμβάσεις)συνεργασίαςεπίειδικώνθεμάτων,όπως
επανειλημμέναέχειπροταθείαπότηνΟΚΕκαιτοΕυρωπαϊκό
Κοινοβούλιο .
11.4.HΟΚΕκρίνειότι,ενόψειτωννέωνσχέσεωνΕΟΚ­
Μαγκρέμπ,θαμπορέσουνεπωφελώςναεπιτευχθούν,έστω
σεπειραματικόεπίπεδο,ορισμένεςσυμφωνίες(ήσυμβάσεις)
ανάπτυξης,σύμφωναμετηντυπολογίαπουαπόκαιρόέχει
προταθείαπότηνΟΚΕ.
11.5.ΕνπάσηπεριπτώσειηΟΚΕκρίνειότιτομέσοτων
χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων θαπρέπεινακαταργηθεί
μετηλήξητωνπρωτοκόλλων πουβρίσκονταιήδησε
εφαρμογή.
Βρυξελλες,24Σεπτεμβρίου1992.
OΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
MichaelGΕUΕΝΙCΗ