ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

Στο πλαίσιο της Ατζέντα 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε σχέδια για τη μεταρρύθμιση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών Ταμείων. Στόχος ήταν η αύξηση της αποτελεσματικότητας των ταμείων μέσω της μεγαλύτερης θεματικής και γεωγραφικής συγκέντρωσης για την αποτελεσματικότερη ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις της οικονομικής και της κοινωνικής συνοχής. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Βερολίνο το 1999 οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τη μεταρρύθμιση. Συγκεκριμένα, το ΕΚΤ ανέλαβε νέο ρόλο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση που δρομολογήθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής στο Λουξεμβούργο το 1997. Καθώς έχουν πλέον εγκριθεί τα προγράμματα ΕΚΤ για την περίοδο 2000-2006, η παρούσα ανακοίνωση αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα εν λόγω προγράμματα έλαβαν υπόψη την ανάγκη ένταξης του ΕΚΤ στις κύριες προτεραιότητες της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση.

Τα νέα προγράμματα του ΕΚΤ πρόκειται να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό περίπου 60 δισ. EUR ως μέρος του εκσυγχρονισμού και της μεταρρύθμισης των αγορών εργασίας. Πρόκειται να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην ενσωμάτωση περιθωριοποιημένων ομάδων στην κοινωνία και στην οικονομία. Επίσης θα συνεισφέρουν στη μετάβαση προς την οικονομία που βασίζεται στη γνώση και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστική θέση της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση (ΕΣΑ) δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε 4 κύριους τομείς: στην απασχολησιμότητα, στο επιχειρηματικό πνεύμα, στην προσαρμοστικότητα και στις ίσες ευκαιρίες. Η ενίσχυση του ΕΚΤ στο πλαίσιο των στόχων 1 και 3 θα προωθήσει τους εν λόγω τομείς κατά τον ακόλουθο τρόπο:

* Απασχολησιμότητα: Περίπου το 60% (34 δισ. EUR) του προϋπολογισμού του ΕΚΤ θα διοχετευθεί για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας στην ΕΕ. Το 1/3 του εν λόγω ποσού, δηλ. σχεδόν 11 δισ. EUR, προορίζεται για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.

* Επιχειρηματικό πνεύμα: Η προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος θα λάβει 8 δισ. EUR από το ΕΚΤ ώστε να παρασχεθούν οι απαιτούμενοι πόροι για τη σύσταση νέων επιχειρήσεων και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών.

* Προσαρμοστικότητα: Περίπου 11 δισ. EUR πρόκειται να απορροφηθούν για επενδύσεις στην προσαρμοστικότητα του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού, με κύριες προτεραιότητες την ανάπτυξη της συνεχούς μάθησης, τη χρήση τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), και τις δραστηριότητες που απευθύνονται σε ΜΜΕ.

* Ίσες ευκαιρίες: η ενσωμάτωση της διάστασης των ίσων ευκαιριών σε ολόκληρη τη στρατηγική δεν επιτρέπει τον υπολογισμό του ακριβούς συνολικού ποσού που προορίζεται για τις ίσες ευκαιρίες. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός για τις συγκεκριμένες ενέργειες ανέρχεται σε περίπου 4 δισ. EUR.

Έως ότου να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση στοιχείων για τον τρόπο με τον οποίο οι υπολειπόμενοι πόροι στο πλαίσιο του στόχου 2 θα συνεισφέρουν στην στρατηγική για την απασχόληση.

Η παρούσα ανακοίνωση επίσης παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο το ΕΚΤ υποστηρίζει τις δεσμεύσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων δράσης τους για την απασχόληση. Το επίκεντρο είναι η προληπτική προσέγγιση, της οποίας στόχος είναι να αποφευχθεί η είσοδος των ατόμων στη μακροχρόνια ανεργία με την παροχή ενός σημείου εκκίνησης για την αγορά εργασίας και όχι απλώς ενός δικτύου ασφάλειας. Επίσης η ανακοίνωση επισημαίνει πώς το ΕΚΤ αποτελεί καταλύτη για τις εθνικές πολιτικές ίσων ευκαιριών, ιδίως με στόχο την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών με προοπτική την επίτευξη πλήρους απασχόλησης για τους άνδρες και τις γυναίκες. Το συνολικό πακέτο ενίσχυσης θα αποτελέσει καλή βάση για την ενίσχυση τόσο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση όσο και των δεσμεύσεων πολιτικής που διατυπώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβόνα.

Οι εθνικές, οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές καθώς και οι κοινωνικοί εταίροι και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εργαστούν από κοινού επιδιώκοντας στα επόμενα έτη να μεγιστοποιήσουν τον αντίκτυπο των εν λόγω νέων προγραμμάτων στην οικονομική και στην κοινωνική ανανέωση της ΕΕ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

1. Εισαγωγή

Καθώς η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αναγνωρίζεται ως η κινητήρια δύναμη για την οικονομική ανάπτυξη, η παρούσα ανακοίνωση στρέφει τους προβολείς στο κύριο χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για την προώθηση της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ). Από τη γένεσή του, το ΕΚΤ έχει υποστεί αλλαγές για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων. Οι νέοι τρόποι οργάνωσης της εργασίας, οι νέες ανάγκες σε δεξιότητες, οι νέες τεχνολογίες, όλα αυτά χρειάζονται μια νέα κάλυψη από το ΕΚΤ. Παρά την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης και τις ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες, η ανεργία και τα χαμηλά ποσοστά απασχόλησης σε ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να αποτελούν απειλή για την οικονομική και την κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη. Τα νέα προγράμματα για την περίοδο 2000-2006 θα διοχετεύσουν σημαντικούς κοινοτικούς χρηματοδοτικούς πόρους στη στήριξη των κρατών μελών κατά την ανάπτυξη και την εφαρμογή των πολιτικών τους για την απασχόληση. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγική για την απασχόληση [1], περίπου 60 δισ. EUR από πόρους της ΕΕ [2] πρόκειται να διατεθούν μέσω του ΕΚΤ κατά τα επόμενα 7 έτη για:

[1] Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρισθεί η σημαντική συνεισφορά άλλων διαρθρωτικών ταμείων στη στήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση.

[2] 57 δισ. EUR διατίθενται από το ΕΚΤ στο πλαίσιο των στόχων 1 και 3.

* την προώθηση μεγαλύτερης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής [3] στην ΕΕ.

[3] ο ΕΚΤ είναι ένα από τα 4 διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. Όλα εργάζονται για την προώθηση μεγαλύτερης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Βλ. παράρτημα 1.

* την προώθηση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ με επένδυση στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων.

* την υποστήριξη των ειδικών αναγκών για την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας στις περιφέρειες που υστερούν σε σχέση με το υπόλοιπο της ΕΕ [4].

[4] Το ΕΚΤ διοχετεύει λίγο λιγότερο από το 1/4 των διαρθρωτικών πόρων σε περιοχές του στόχου 1 (βλ. παράρτημα 2).

* την ενίσχυση των δεσμεύσεων που διατυπώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβόνα για την προώθηση μιας δυναμικής οικονομίας βασιζόμενης στη γνώση.

* την παροχή των απαιτούμενων επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο και υποδομή κατάρτισης για τη συμπλήρωση της ανάπτυξης και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών.

* την εξασφάλιση ότι όλα τα άτομα θα έχουν ίσες ευκαιρίες να μοιραστούν τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης.

* τη γεφύρωση του χάσματος της απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει κυρίως το ρόλο που διαδραματίζει το ΕΚΤ -στο πλαίσιο των στόχων 1 και 3 των διαρθρωτικών ταμείων- στη στήριξη των στόχων της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Η ενίσχυση του ΕΚΤ μέσω του στόχου 2 επίσης θα παίξει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ) στις περιφέρειες που προσαρμόζονται στις βιομηχανικές αλλαγές. Οι διαπραγματεύσεις για τα προγράμματα του στόχου 2 συνεχίζονται. Έως ότου να ολοκληρωθούν οι εν λόγω διαπραγματεύσεις δεν είναι δυνατόν να παρασχεθούν λεπτομερή στοιχεία για τη φύση της ενίσχυσης του ΕΚΤ. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί δυναμικά τη σύνδεση μεταξύ των σχεδίων του στόχου 2 και της ευρύτερης στρατηγικής για την απασχόληση ώστε να εξασφαλισθεί ότι όλα τα προγράμματα εργάζονται για τον κοινό στόχο περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας.

2. Ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στην υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Άμστερνταμ τον Ιούνιο του 1997, τα κράτη μέλη συμφώνησαν σε νέο τίτλο για την απασχόληση στη Συνθήκη ώστε να συνδεθεί καλύτερα η απασχόληση με την οικονομική πολιτική. Ενώ επιβεβαιώνεται η κύρια ευθύνη των κρατών μελών στο σχεδιασμό και στην παράδοση πολιτικών για την απασχόληση, η Συνθήκη προβλέπει τη νομική βάση για πιο στρατηγικό πλαίσιο όσον αφορά το συντονισμό των πολιτικών για την απασχόληση στην ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Λουξεμβούργο το Νοέμβριο του ιδίου έτους δρομολόγησε τη λεγόμενη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση (ΕΣΑ) ή αλλιώς διαδικασία του Λουξεμβούργου. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συμφώνησαν σε πλαίσιο δράσης βάσει της δέσμευσης των κρατών μελών να θεσπίσουν σύνολο κοινών στόχων και επιδιώξεων για την πολιτική για την απασχόληση με βάση 4 άξονες: την απασχολησιμότητα, το επιχειρηματικό πνεύμα, την προσαρμοστικότητα και τις ίσες ευκαιρίες. Αυτοί αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για τη δραστηριότητα του ΕΚΤ.

Μια από τις κατευθυντήριες αρχές της ΕΣΑ είναι η μετατροπή των παθητικών μέτρων σε ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας. Το ΕΚΤ ασκεί σημαντική επιρροή ενθαρρύνοντας και υποστηρίζοντας τα κράτη μέλη να κάνουν τις πολιτικές τους πιο ενεργητικές. Στο σύνολο της ΕΕ, το ΕΚΤ εκτιμάται ότι καλύπτει το 8% [5] των δαπανών για ενεργητικές πολιτικές για την αγοράς εργασίας. Η συνδυασμένη εθνική και κοινοτική προσπάθεια αντιπροσωπεύει σημαντική επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης.

[5] Βλ. παράρτημα 3 για λεπτομερείς πληροφορίες.

Οι προετοιμασίες για τη διεύρυνση της ΕΕ συνεπάγονται ότι η ΕΣΑ επεκτείνει την επιρροή της προς τα ανατολικά. Η συμμετοχή των υποψήφιων χωρών στην ΕΣΑ αποτελεί κύρια προτεραιότητα στις εταιρικές σχέσεις ενόψει της προσχώρησης. Οι εν λόγω εταιρικές σχέσεις επισημαίνουν για κάθε υποψήφια χώρα τους κύριους τομείς στους οποίους πρέπει να επιτευχθεί πρόοδος και τους τρόπους με τους οποίους το πρόγραμμα Phare θα υποστηρίξει την προετοιμασία για την προσχώρηση. Το πρόγραμμα Phare χρηματοδοτεί σχέδια στον κλάδο της απασχόλησης και της ανάπτυξης του εργατικού δυναμικού μέσω της κύριας προτεραιότητάς του "θεσμική ανάπτυξη" και μέσω της συγκεκριμένης προτεραιότητας "οικονομική και κοινωνική συνοχή". Πολυάριθμα σχέδια αφορούν συγκεκριμένα τις προετοιμασίες για μελλοντική συμμετοχή στο ΕΚΤ [6]. Σε ό,τι αφορά αυτό το θέμα είχε επίσης ζωτική σημασία το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα για τα διαρθρωτικά ταμεία [7]. Το εν λόγω πρόγραμμα στοχεύει συγκεκριμένα στην αύξηση της δυνατότητας των ΧΚΑΕ να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα διαρθρωτικά ταμεία προς υποστήριξη της ΕΣΑ μόλις αυτά διατεθούν μετά την προσχώρηση.

[6] Η Κύπρος, η Μάλτα και η Τουρκία δεν είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση Phare.

[7] Τέθηκε σε εφαρμογή στο πλαίσιο του Phare κατά την περίοδο 1998-2000.

3. Υποστήριξη για τους τέσσερις άξονες της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση

Η ισορροπία των πόρων [8] σε καθέναν από τους 4 άξονες της ΕΣΑ μαρτυρεί σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την ευελιξία που εφαρμόζεται για την υποστήριξη συγκεκριμένων εγχώριων προτεραιοτήτων [9]. Το εύρος δραστηριότητας του ΕΚΤ και η φύση των προβλημάτων της αγοράς εργασίας στα κράτη μέλη επηρεάζουν το περιεχόμενο των προγραμμάτων και την ισορροπία των ενισχύσεων στους 4 άξονες της ΕΣΑ [10]. Το κύριο μέλημα είναι να συγκεντρωθεί η ενίσχυση εκεί που θα ασκήσει τη μεγαλύτερη επίδραση τόσο όσον αφορά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας όσο και το επίπεδο της διαθέσιμης χρηματοδοτικής ενίσχυσης για συγκεκριμένες δραστηριότητες.

[8] Τα στοιχεία αυτά αποτελούν γενικές εκτιμήσεις βάσει εσωτερικής ανάλυσης της ΓΔ Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων. Τα δελτία ανά χώρα στο τέλος της παρούσας ανακοίνωσης παρουσιάζουν ορισμένες βασικές στατιστικές για το ΕΚΤ και την ΕΣΑ σε κάθε κράτος μέλος.

[9] Βλ. παράρτημα 4 περαιτέρω στατιστικές πληροφορίες για το ΕΚΤ και βασικούς δείκτες για την αγορά εργασίας σε κάθε κράτος μέλος.

[10] Βλ. παράρτημα 5 για ανάλυση της σχέσης μεταξύ της υποστήριξης του ΕΚΤ για καθέναν από τους άξονες και των βασικών δεικτών για την αγορά εργασίας.

TGRAPH

TGRAPH

3.1 Απασχολησιμότητα

Από οικονομική άποψη, η απασχολησιμότητα είναι ο κύριος άξονας για το ΕΚΤ. Αντιπροσωπεύει περίπου το 60% των συνολικών πόρων του ΕΚΤ, δηλ. 34 δισ. EUR. Γενικά η προώθηση της απασχολησιμότητας λαμβάνει μικρότερο μερίδιο πόρων στο πλαίσιο των προγραμμάτων για τις περιφέρειες που σημειώνουν τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή καθυστέρηση σε σχέση με το υπόλοιπο της ΕΕ όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη (Στόχος 1) από ότι τα προγράμματα που καλύπτουν την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στο υπόλοιπο της ΕΕ (Στόχος 3 ).

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης, υπάρχει σαφής μετατόπιση βάρους προς μια πιο προληπτική δράση [11] σε μεμονωμένα προγράμματα. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η προληπτική δράση καλύπτει περίπου το ήμισυ της ενίσχυσης του ΕΚΤ για ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας στο πλαίσιο του στόχου 3 (Δανία και Κάτω Χώρες). Ωστόσο, σε περιφέρειες με σχετικά υψηλή μακροχρόνια ανεργία εξακολουθούν να διοχετεύονται σημαντικοί πόροι στη μείωση της μερίδας των ανέργων (Ισπανία, ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας).

[11] Η προληπτική δράση στοχεύει στον εντοπισμό και στην παροχή έγκαιρης βοήθειας σε αυτούς που απειλούνται περισσότερο από την μακροχρόνια ανεργία.

Το ΕΚΤ θα διοχετεύσει περίπου 9 δισ. EUR για την ενθάρρυνση της κοινωνικής ένταξης στα κράτη μέλη με την προώθηση της ευρύτερης πρόσβασης σε ευκαιρίες μάθησης και απασχόλησης. Η ανεργία αποτελεί την κύρια αιτία της φτώχειας και του αποκλεισμού. Τα προγράμματα του ΕΚΤ αναγνωρίζουν ότι οι πολιτικές που τοποθετούν το άτομο στην καρδιά των δραστηριοτήτων της αγοράς εργασίας έχουν μεγαλύτερες προοπτικές επιτυχίας από τη στήριξη σε ατομικές ανάγκες και βλέψεις. Η εν λόγω αρχή διέπει το μεγαλύτερο μέρος του προτεινόμενου σχεδίου της δράσης του ΕΚΤ. Θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του ΕΚΤ στην αντιμετώπιση ορισμένων από τα πιο εδραιωμένα προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη.

Η δια βίου μάθηση εμπίπτει στο πλαίσιο αρκετών προτεραιοτήτων των σχεδίων του ΕΚΤ. Τουλάχιστον 12 δισ. EUR [12] του ΕΚΤ πρόκειται να διοχετευθούν στην ανάπτυξη της δια βίου μάθησης κατά την επόμενη επταετία. Για ορισμένα κράτη μέλη, το ΕΚΤ δεν συμπληρώνει απλώς τις εθνικές προσπάθειες για τη δια βίου μάθηση, αλλά αποτελεί την κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη στρατηγικής για τη δια βίου μάθηση (Πορτογαλία, Αυστρία). Οι προτεινόμενες δαπάνες για τη δια βίου μάθηση αντικατοπτρίζουν ευρέως το επίπεδο των εκπαιδευτικών επιδόσεων στα κράτη μέλη. Οι δαπάνες για τη δια βίου μάθηση αντιστοιχούν σε μεγαλύτερο μερίδιο του ΕΚΤ στα κράτη μέλη με χαμηλότερα επίπεδα εκπαιδευτικών επιτευγμάτων [13].

[12] Δεν αμφισβητείται ότι το μεγαλύτερο μέρος της υποστήριξης του ΕΚΤ αφορά την προώθηση της δια βίου μάθησης. Τα εν λόγω στοιχεία αποτελούν συντηρητικό υπολογισμό της υποστήριξης βάσει των προτεινόμενων δαπανών στο πλαίσιο του συγκεκριμένου κλάδου πολιτικής του ΕΚΤ για τη δια βίου μάθηση.

[13] Βλ. παράρτημα 5.

Τα νέα προγράμματα δεν αφορούν απλώς τη δρομολόγηση μαθημάτων κατάρτισης. Καλύπτουν μια ευρύτερη προσέγγιση που περιλαμβάνει: δρομολόγηση ευνοϊκότερου πλαισίου για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. συστηματικότερη προσέγγιση στην επικύρωση και στην αναγνώριση τυπικών προσόντων και δεξιοτήτων. προσπάθειες για την αύξηση της ποιότητας των προβλέψεων για εκπαίδευση και κατάρτιση και της σχέσης τους με τις απαιτήσεις του χώρου εργασίας. Με άλλα λόγια, υποστηρίζουν την ανάπτυξη μιας συνεκτικής προσέγγισης για την εδραίωση μιας μαθησιακής κουλτούρας.

Για ορισμένα κράτη μέλη, η ενίσχυση του ΕΚΤ για τις Δημόσιες Υπηρεσίες Απασχόλησης (ΔΥΑ) θα παίξει κύριο ρόλο στην υποστήριξη της απασχολησιμότητας συμβάλλοντας στην εξασφάλιση καλύτερου συνδυασμού των εργοδοτών με τους αιτούντες εργασία. Για χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία, το ΕΚΤ θα παίξει σοβαρό ρόλο στην προώθηση του εκσυγχρονισμού των ΔΥΑ. Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης θα δώσει την ιδιαίτερα απαραίτητη ώθηση στις φυσικές υποδομές, στην κατάρτιση του προσωπικού των ΔΥΑ και στην ανάπτυξη καλύτερων εργαλείων παροχής συμβουλών και καθοδήγησης. Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ιρλανδία, το ΕΚΤ εστιάζεται περισσότερο στη συγχρηματοδότηση και την ανάπτυξη πρότυπων και καινοτόμων προσεγγίσεων, παρά στη χορήγηση ενίσχυσης στις ΔΥΑ.

Δράση ΕΚΤ για την απασχολησιμότητα

Επιτυχία του παρελθόντος (1994-99)

Τα μέτρα κατάρτισης και εκπαίδευσης στην Πορτογαλία στο πλαίσιο των προγραμμάτων 1994-99 επισήμαναν τη μακροπρόθεσμη αξία της ένταξης της κατάρτισης και της επαγγελματικής εμπειρίας μέσω του ΕΚΤ. Γενικότερα τα προγράμματα του ΕΚΤ έπαιξαν σοβαρό ρόλο στην ανάπτυξη και στη μεγαλύτερη ποικιλία της υποστήριξης που διατίθεται, ώστε να συνδεθούν στενότερα η εκπαίδευση με τον επαγγελματικό κόσμο.

Η εμπειρία από την υποστήριξη του ΕΚΤ στις Κάτω Χώρες και στο ΗΒ τόνισαν την πολύτιμη συμβολή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην υποστήριξη της αγοράς εργασίας, που ανοίγει στα άτομα ένα μονοπάτι για την επιστροφή στην εργασία. Ο αντίκτυπος αυτού του είδος της προσέγγισης ήταν ιδιαίτερα θετικός για τις λιγότερο ευνοημένες ομάδες της αγοράς εργασίας.

Δέσμευση για το μέλλον (2000-2006)

Στη Γαλλία, οι προληπτικές ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας που προσφέρουν καθοδήγηση και κατάρτιση θα δώσουν ένα "New Start" (νέο ξεκίνημα) στους νέους και στους άνεργους ενήλικους. Η υποστήριξη του ΕΚΤ μέσω των "Plans locaux d'insertion par l'economique" πρόκειται επίσης να αποτελέσει ένα φωτεινό μονοπάτι προς την απασχόληση για τους ανέργους που διατρέχουν τον κίνδυνο του αποκλεισμού.

Η απασχολησιμότητα αποτελεί τον κύριο άξονα για το ΕΚΤ στην Πορτογαλία. Βασιζόμενο στο καλό ξεκίνημα που έγινε με τα προηγούμενα προγράμματα, το ΕΚΤ θα παράσχει σημαντική υποστήριξη για τη βελτίωση της μετάβασης από το σχολείο στην αγοράς εργασίας μέσω της ανάπτυξης περισσότερων και καλύτερων "μικτών επαγγελματικών κύκλων μαθημάτων" και με την παροχή εναλλακτικής εκπαίδευσης και επιλογών κατάρτισης γι' αυτούς που αποτυγχάνουν στο σχολείο.

Στην Ισπανία, η ολοκληρωμένη προσέγγιση παροχής ευκαιριών θα συμβάλει στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού με συγκεκριμένα μέτρα που απευθύνονται σε μετανάστες, σε άτομα με ειδικές ανάγκες και σε άλλες περιθωριοποιημένες ομάδες όπως π.χ. οι "πλάνητες". Πρόκειται επίσης να εφαρμοστεί ειδικό μέτρο ώστε να παρασχεθούν στα άτομα που εγκαταλείπουν το σχολείο βασικές τεχνικές δεξιότητες και επαγγελματική εμπειρία. Στο πλαίσιο του ίδιου του σχολικού συστήματος, η χρηματοδότηση του ΕΚΤ θα μεταφέρει το βάρος της στην εκτενέστερη εισαγωγή νέων τεχνολογιών και πρακτικής εμπειρίας για τους μαθητές.

Στα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας, πρόκειται επίσης να αναπτυχθεί προσέγγιση παροχής ευκαιριών για τη διόρθωση των ανεπαρκειών στο εκπαιδευτικό σύστημα, για την εξασφάλιση αποτελεσματικής κατάρτισης και για τη διευκόλυνση της μετάβασης στην εργασία. Επιπλέον, πρόκειται να προβλεφθεί δίκτυο ασφάλειας γι' αυτούς που εγκαταλείπουν την εργασία, το οποίο θα συνίσταται σε ειδικό πακέτο παροχής συμβουλών και κατάρτισης βάσει των ατομικών τους αναγκών ώστε να αποφύγουν να εισέλθουν στην ανεργία.

Η Αυστρία προωθεί τη μάθηση από απόσταση μέσω του Internet ώστε να γίνουν προσιτοί οι πανεπιστημιακοί κύκλοι μαθημάτων σε άτομα που παραδοσιακά δεν έχουν πρόσβαση σε αυτά.

3.2 Επιχειρηματικό πνεύμα

Πολλές από τις κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης που αφορούν το επιχειρηματικό πνεύμα δεν εμπίπτουν στο πεδίο της δράσης του ΕΚΤ και εστιάζονται ευρύτερα στη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για το επιχειρηματικό πνεύμα στα κράτη μέλη. Π.χ. με τη μείωση του διοικητικού φόρτου που επιβάλλει η εθνική νομοθεσία στις επιχειρήσεις και με την προώθηση ενός ευνοϊκού φορολογικού συστήματος. Ωστόσο, με τη διοχέτευση σχεδόν 8 δισ. EUR στην ενίσχυση του επιχειρηματικού πνεύματος, το ΕΚΤ μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων και την ανταγωνιστικότητα στην ΕΕ. Πρόκειται να χρηματοδοτηθεί ευρεία ποικιλία δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει: την ενίσχυση της ανάπτυξης επιχειρηματικών και καινοτόμων δεξιοτήτων. την ενίσχυση τη σύστασης επιχειρήσεων. τη δημιουργία δικτύων για την ενίσχυση της υποστήριξης για το επιχειρηματικό πνεύμα. την προώθηση της μεγαλύτερης επίγνωσης των δυνητικών οφελών του επιχειρηματικού πνεύματος.

Γενικά, η ενίσχυση για το επιχειρηματικό πνεύμα είναι σχεδόν διπλάσια στο πλαίσιο του στόχου 1 σε σύγκριση με το στόχο 3. Η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία δίνουν όλες μεγαλύτερη έμφαση από άλλα κράτη μέλη στην ενίσχυση των ΜΜΕ. Αυτό μαρτυρεί μια μεγαλύτερη ανάγκη ανάπτυξης των επιχειρήσεων στις περιφέρειες του στόχου 1. Επίσης, σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία [14], το επιχειρηματικό πνεύμα αντιστοιχεί σε μεγαλύτερο μερίδιο των πόρων στα κράτη μέλη που σημειώνουν χαμηλότερα επίπεδα απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών.

[14] Βλ. παράρτημα 5.

Δράση ΕΚΤ για το επιχειρηματικό πνεύμα

Δέσμευση για το μέλλον (2000-06)

Στην Ιταλία, η ενίσχυση στοχεύει να θίξει και να διατηρήσει τις διανομές μετοχών των εταιρειών και το δυναμικό σύστασης επιχειρήσεων στους τομείς της έρευνας και της ανάπτυξης. Μια σαφής δέσμευση στις ίσες ευκαιρίες ενισχύει την ειδική ενίσχυση για την παροχή βοήθειας σε γυναίκες επιχειρηματίες ώστε να συγκροτήσουν επιχειρήσεις στη Δανία, στην Ελλάδα και στη Γερμανία..

Καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες για την ενίσχυση νέων κλάδων απασχόλησης μέσω της κοινωνικής οικονομίας με την αναβάθμιση των δεξιοτήτων στο πλαίσιο των οργανισμών κοινωνικής οικονομίας (Σουηδία). με την αναβάθμιση του σκέλους της προσφοράς ώστε να δημιουργηθούν σταθερές θέσεις εργασίας που να προσφέρουν κατάρτιση στα άτομα κινδύνου στην αγορά εργασίας (Βέλγιο). με την ενθάρρυνση των οργανισμών κοινωνικής οικονομίας να προαγάγουν την απασχολησιμότητα των ατόμων κινδύνου στην αγορά εργασίας (Λουξεμβούργο).

Αφού εμπνεύσθηκαν από προηγούμενα επιτυχή προγράμματα στο Ανατ. Βερολίνο, ορισμένες περιφέρειες στην Ανατ. Γερμανία δρομολογούν ολοκληρωμένα προγράμματα ΕΚΤ/ΕΤΠΑ για τη διευκόλυνση της Ε&Α στα πανεπιστήμια και τη μεταφορά της στις νέες ΜΜΕ σε κλάδους που προσανατολίζονται στο μέλλον (ΤΠΕ, βιοτεχνολογία, κλπ.).

3.3 Προσαρμοστικότητα

Σε ό,τι αφορά την ΕΕ ως σύνολο, θα διοχετευθούν 11 δισ. EUR σε πολιτικές για την προαγωγή της προσαρμοστικότητας. Αυτό το συνολικό ποσό κρύβει μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών. Ενώ άλλα κράτη μέλη όπως η Πορτογαλία και η Ιταλία επίσης προτείνουν τη δαπάνη σημαντικών ποσών στην προσαρμοστικότητα, οι σκανδιναβικές χώρες τείνουν να δίνουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα σε αυτό τον κλάδο. Παραδείγματος χάρη, στη Σουηδία στο πλαίσιο του στόχου 3 περίπου το 50% των πόρων ΕΚΤ διοχετεύονται σε αυτό τον άξονα. Τα νέα προγράμματα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην υποστήριξη της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού στις και για τις ΜΜΕ απ' ό,τι στο πλαίσιο προηγούμενων προγραμμάτων. Ο κύριος στόχος είναι η παροχή της δυνατότητας πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. Επιπλέον, όλα τα προγράμματα μοιράζονται μια δέσμευση για ανταπόκριση στις ευρύτερες αλλαγές της οργάνωσης της εργασίας.

Η ΕΣΑ έδωσε ειδική έμφαση στην ανάγκη της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στον εκσυγχρονισμό του εργατικού δυναμικού. Με την υποστήριξη των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση, το ΕΚΤ θα συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη πιο καινοτόμων προσεγγίσεων στη συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία ανάπτυξης πολιτικών για την προσαρμοστικότητα..

Η μεγιστοποίηση του δυναμικού των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας (ΤΠΕ) θα αποβεί ζωτική για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, πολλά προγράμματα θα ενθαρρύνουν μια αποτελεσματικότερη μεταφορά τεχνολογίας στις ΜΜΕ. Αυτό θα γίνει μέσω της κατάρτισης των εργαζομένων, μέσω της υποστήριξης για την ανάπτυξη δικτύων ΤΠ και μέσω της βελτίωσης της συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και των κέντρων έρευνας και ανάπτυξης ΤΠΕ.

Ενώ τα διαρθρωτικά ταμεία θα προβούν σε σοβαρές επενδύσεις ΤΠ στα σχολεία, δεν αρκεί απλώς να εξοπλιστούν τα σχολεία ή άλλοι εκπαιδευτικοί οργανισμοί με ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να εξοικειωθούν με τις ΤΠΕ. Κατά συνέπεια, η κατάρτιση εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών αποτελεί σημαντικό στοιχείο αρκετών προγραμμάτων ΕΚΤ. Ωστόσο, το ΕΚΤ δεν αφορά απλώς την κατάρτιση συγκεκριμένων ομάδων. αφορά επίσης την εδραίωση αποτελεσματικής υποδομής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Η ανάπτυξη πολυμεσικών πακέτων κατάρτισης και μιας ποικιλίας μεθόδων μάθησης από απόσταση και ανοικτών μεθόδων μάθησης για την προώθηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων ΤΠ στις ΜΜΕ αποτελούν το αντικείμενο πολλών προγραμμάτων.

Στο πλαίσιο της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού, τα νέα προγράμματα ΕΚΤ αντικατοπτρίζουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον να αντιμετωπισθεί αυτό που έχει γίνει γνωστό ως ψηφιακό χάσμα, δηλ. ο αποκλεισμός ορισμένων ομάδων από τα δυνητικά οφέλη των αναδυόμενων ΤΠΕ. Τα προγράμματα περιλαμβάνουν σαφή δέσμευση για τη γενίκευση της πρόσβασης σε νέες τεχνολογίες της πληροφορίας.

Δράση ΕΚΤ για την προσαρμοστικότητα

Επιτυχία του παρελθόντος (1994-99)

Κατά την περίοδο 1996-1999, το επίπεδο της απασχόλησης σε επιχειρήσεις που υποστηρίζει το ΕΚΤ στο πλαίσιο του στόχου 4 στη Γερμανία παρέμεινε σταθερό σε σχέση με πτώση μεταξύ 2% και 6% σε επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν στο ΕΚΤ. Η αξιολόγηση στη Σουηδία έδειξε ότι ο στόχος 4 του ΕΚΤ επέτρεψε σε πολλές επιχειρήσεις να δρομολογήσουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Στο ΗΒ υπήρξαν ενδείξεις για σημαντική αύξηση της μερίδας των εργαζομένων που συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης βάσει της υποστήριξης του ΕΚΤ.

Δέσμευση για το μέλλον (2000-06)

Στη Σουηδία θα εφαρμοστούν ορισμένες καινοτομίες για την υποστήριξη της ανάπτυξης των δεξιοτήτων όλων των εργαζομένων σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα με προτεραιότητα τις μικρές ΜΜΕ. Η δρομολόγηση της ανάπτυξης των δεξιοτήτων προϋποθέτει ανάλυση της ανάπτυξης της οργάνωσης της εργασίας και των αναγκών των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων σε χώρο εργασίας προϋποθέτει συμφωνία μεταξύ του εργοδότη και της τοπικής συνδικαλιστικής οργάνωσης ή -ελλείψει αυτής- του προσωπικού.

Το ΗΒ στοχεύει να ενθαρρύνει τη συστηματική ένταξη των δεξιοτήτων ΤΠΕ σε όλα τα είδη των δραστηριοτήτων αλλά με ιδιαίτερο επίκεντρο τις βασικές και τις κύριες δεξιότητες. Άλλα κράτη δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στη βελτίωση των δεξιοτήτων ΤΠ των εργαζόμενων μεγαλύτερης ηλικίας (Φινλανδία) και των ατόμων που εγκαταλείπουν το σχολείο (Κάτω Χώρες).

Στην Ελλάδα, θα καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση της υποδομής εκπαίδευσης και κατάρτισης μέσω της αναβάθμισης της σχέσης μεταξύ της εκπαίδευσης και της αγοράς εργασίας, καθώς και του επιπέδου πιστοποίησης της συνεχούς κατάρτισης. Επίσης καταβάλλονται ουσιαστικές προσπάθειες ώστε να αναπτυχθεί η κοινωνία της πληροφορίας στην εκπαίδευση, στις επιχειρήσεις και σε άλλους τομείς οικονομικής σημασίας. ΌΛα τα σχολεία θα εξοπλιστούν με υπολογιστές έως το 2002 και οι εκπαιδευτικοί θα επιμορφωθούν σε ΤΠΕ.

Ο στόχος 3 στο ΗΒ εστιάζεται στη χρηματοδότηση σχεδίων ανάπτυξης δυνατοτήτων με στόχο την παροχή βοήθειας στους κοινωνικούς εταίρους ώστε να διαδραματίσουν δραστήριο ρόλο στη διαδικασία ενίσχυσης του εκσυγχρονισμού του εργατικού δυναμικού.

3.4. Ίσες ευκαιρίες

Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη προτείνουν την υιοθέτηση μιας διττής προσέγγισης στις ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΚΤ. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης και ορίζει συγκεκριμένα μέτρα για την υποστήριξη της ισότητας των φύλων παράλληλα με μια γενικότερη δέσμευση για την ενσωμάτωση της διάστασης των ίσων ευκαιριών σε όλες τις προτεραιότητες των ενεργειών και των προγραμμάτων. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η συνολική επένδυση στην ισότητα των φύλων σε αυτό το στάδιο [15]. Εξαρτώνται πάρα πολλά πράγματα από την αποτελεσματική εφαρμογή του mainstreaming, δηλ. της ενσωμάτωσης της διάστασης των φύλων σε όλους τους τομείς δραστηριότητας του ΕΚΤ. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά συγκεκριμένες ενέργειες, το ΕΚΤ θα διοχετεύσει περίπου 4 δισ. EUR στην προαγωγή της ισότητας των φύλων . Η συμπερίληψη των πόρων για την υποστήριξη ενεργειών "mainstreaming" θα αυξήσουν το εν λόγω ποσό σημαντικά.

[15] Μια αξιολόγηση των συμπληρωμάτων του προγράμματος για τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων θα παράσχει περαιτέρω λεπτομέρειες για το ύψος των πόρων που απορροφώνται για την ενσωμάτωση της διάστασης των φύλων στις κοινοτικές πολιτικές. Τα εν λόγω έγγραφα πρόκειται να διατεθούν κατά τους επόμενους μήνες.

Μια απλή σύγκριση του μεριδίου των πόρων που διοχετεύονται σε συγκεκριμένες ενέργειες για την ισότητα των φύλων δείχνει ότι ορισμένα κράτη μέλη σχεδιάζουν να δαπανήσουν μικρότερο μερίδιο των πόρων του ΕΚΤ για συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της ισότητας των φύλων από ό,τι ενδεχομένως επισημαίνουν οι δείκτες της αγοράς εργασίας [16]. Για παράδειγμα, ορισμένα κράτη μέλη με μεγάλο άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ ανδρών και γυναικών στα ποσοστά απασχόλησης ή ανεργίας σχεδιάζουν να δαπανήσουν πολύ μικρότερο ποσό από άλλα κράτη μέλη όπου το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι μικρότερο. Οι λόγοι για το εν λόγω φαινόμενο είναι πολύπλοκοι. Τα στοιχεία για το ύψος των πόρων για συγκεκριμένες ενέργειες για τις γυναίκες δεν λαμβάνουν υπόψη την υποστήριξη για τις γυναίκες στο πλαίσιο της πολιτικής mainstreaming. Τα κράτη μέλη ενδέχεται να επιλέξουν να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στο mainstreaming περισσότερο από ό,τι μέσω συγκεκριμένων ενεργειών. Η υποστήριξη του ΕΚΤ πρέπει επίσης να συμπληρώνει τις ίδιες δραστηριότητες των κρατών μελών. Επιπλέον, στις περιπτώσεις που η καταβαλλόμενη εθνική προσπάθεια στις ίσες ευκαιρίες είναι ήδη υψηλή ίσως να ενδείκνυται περισσότερο η επιδίωξη του mainstreaming και όχι η διοχέτευση των πόρων για ορισμένες δραστηριότητες που έχουν ήδη καλή υποστήριξη. Ωστόσο, η ανάλυση δεν δημιουργεί σημαντικά θέματα για την προσέγγιση στην ισότητα των φύλων μέσω του ΕΚΤ.

[16] Βλ. παράρτημα 5.

Η προτεινόμενη υποστήριξη για τις γυναίκες καλύπτει ολόκληρο το φάσμα των δραστηριοτήτων για την αγορά εργασίας. Ωστόσο, πολλά κράτη δίνουν έμφαση σε συγκεκριμένα μέτρα που προορίζονται για την ανάπτυξη και την υποστήριξη αποτελεσματικών στρατηγικών παιδικής φροντίδας για τη μεγαλύτερη ευελιξία των διευθετήσεων παράδοσης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης καθώς και για συγκεκριμένη στοχοθέτηση της δραστηριότητας των γυναικών (π.χ. σύσταση επιχειρήσεων).

Σχεδόν όλα τα προγράμματα εισάγουν σαφή κριτήρια επιλογής σχεδίων που προορίζονται να εξετάσουν τη δέσμευση που διατυπώνει το ΕΚΤ στην ισότητα. κατά γενικό κανόνα αυτό θα υποστηριχθεί από αναβαθμισμένη προσέγγιση στην παρακολούθηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιτροπές παρακολούθησης των προγραμμάτων περιλαμβάνουν πλέον αντιπρόσωπο από θεσμούς υποστήριξης των ίσων ευκαιριών. ΟΙ εν λόγω αλλαγές θα αυξήσουν την παρουσία και τον αντίκτυπο των θεμάτων που αφορούν τα δύο φύλα σε κάθε στάδιο του προγράμματος από το σχεδιασμό έως την εφαρμογή και εν τέλει έως την αξιολόγηση.

Δράση ΕΚΤ για τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών

Επιτυχία του παρελθόντος (1994-99)

Στην Ιρλανδία το συνολικό μερίδιο των γυναικών στα προγράμματα ΕΚΤ αυξήθηκε από 36% το 1992 σε 54% το 1997. Το μερίδιο των γυναικών που εισήλθαν στην απασχόληση με τη στήριξη του ΕΚΤ ήταν σχεδόν παρόμοιο με αυτό των ανδρών, παρά το γεγονός ότι πολλές γυναίκες μεταπήδησαν στη μερική απασχόληση ή σε προσωρινές θέσεις εργασίας. Η υποστήριξη ΕΚΤ στη Γαλλία συνέβαλλε στο να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη θετική δράση για την υποστήριξη των γυναικών στην αγοράς εργασίας. Η αξιολόγηση του ΕΚΤ στην Ισπανία δημιούργησε μια τάση για μεγαλύτερη επίγνωση των θεμάτων που αφορούν τα φύλα μέσω της υποστήριξης ΕΚΤ για τη διανομή υλικού ορθής πρακτικής σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο

Δέσμευση για το μέλλον (2000-06)

Τα νέα προγράμματα στην Ιρλανδία αποδεικνύουν την αξία των διαρθρωτικών ταμείων που συνεργάζονται για συμπληρώσουν το ένα το άλλο σε ό,τι αφορά την προώθηση της ανάπτυξης της παροχής παιδικής φροντίδας. Στην προκείμενη περίπτωση η επένδυση του ΕΚΤ σε πρόγραμμα ποιοτικής αναβάθμισης, στην κατάρτιση και στις δαπάνες προσωπικού συμπληρώνει ένα πρόγραμμα ενίσχυσης υπό μορφή κεφαλαίου για διευκολύνσεις παιδικής φροντίδας που συγχρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ.

Η παροχή υποστήριξης για την ενσωμάτωση της διάστασης των φύλων σε προγράμματα στην Αυστρία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της γυναικείας απασχόλησης σε μη παραδοσιακούς και νέους τομείς εργασίας, καθώς και στην υποστήριξη των επαγγελματικών ευκαιριών στην επιστήμη και στην τεχνολογία.

Ορισμένες περιφέρειες της Ιταλίας εισάγουν ένα σήμα ποιότητας το οποίο θα χορηγείται σε επιχειρήσεις που αναπτύσσουν ορθές πρακτικές για το συμβιβασμό της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής, όχι μόνο με βρεφονηπιακούς σταθμούς στο χώρο εργασίας αλλά επίσης με ευέλικτο ωράριο, γονική άδεια και άλλα μέτρα.

4. Εφαρμογή και διαχείριση προγραμμάτων

Δεν έχει αλλάξει μόνο ο εστιασμός του ΕΚΤ για την περίοδο 2000-2006, αλλά επίσης και ο τρόπος εφαρμογής του προγράμματος. Οι κύριες αλλαγές στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της υποστήριξης ΕΚΤ. Οι σημαντικότερες από αυτές αφορούν τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στην καλύτερη διαχείριση του προγράμματος. Το πρόγραμμα αναφέρει ρητώς ποια μέτρα θα ληφθούν για τη βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης. πρόκειται για ένα ζωτικό στοιχείο για τη βέλτιστη εκμετάλλευση του ΕΚΤ. Σε ορισμένα κράτη μέλη αυτό οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές των συστημάτων οικονομικού ελέγχου (Κάτω Χώρες) και βελτίωσε το συντονισμό μεταξύ των περιφερειακών και των εθνικών πολιτικών (Βέλγιο). Τα συστήματα παρακολούθησης πρέπει να προσφέρουν έγκυρες πληροφορίες για την υποστήριξη μιας ενημερωμένης αξιολόγησης των επιδόσεων των προγραμμάτων σε κάθε ετήσια αναθεώρηση που πραγματοποιούν οι διαχειριστές των προγραμμάτων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Άλλες σημαντικές βελτιώσεις σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των προγραμμάτων είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής::

* Μια προσέγγιση που αντικατοπτρίζει την περιφερειακή και την τοπική διάσταση της εφαρμογής προσφέρει μεγαλύτερες ευκαιρίες ώστε να προσαρμοστεί το ΕΚΤ στις πολύ συγκεκριμένες ανάγκες των περιφερειακών και των τοπικών αγορών εργασίας. Τα κράτη μέλη έχουν επίσης δηλώσει την πρόθεσή τους να εκμεταλλευθούν την ευελιξία που προσφέρεται από τη χρήση των συνολικών επιχορηγήσεων [17] για την υποστήριξη της καλύτερης τοπικής εμβέλειας των προγραμμάτων.

[17] Τα κράτη μέλη χορηγούν σε ορισμένους ενδιάμεσους οργανισμούς την αρμοδιότητα της διαχείρισης της διοχέτευσης μικρών ποσών σε τοπικούς αναπτυξιακούς οργανισμούς ή πρωτοβουλίες. Τα περισσότερα κράτη προτείνουν τη διοχέτευση 0.5% έως 1% των πόρων για το σκοπό αυτό.

* Η εξασφάλιση ότι οι πόροι αλληλοσυμπληρώνονται για την επίτευξη των στόχων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης αποτελεί κεντρικό στοιχείο των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων. Οι επιτελείς μπορούν να εδραιώσουν πολύ στενούς συνδέσμους μεταξύ των επενδύσεων μέσω του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ. Με τη σημαντική τους συμβολή στην ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων, το ΕΚΤ μπορεί να συμβάλει στην επιτάχυνση του αντίκτυπου άλλων ταμείων στην επίτευξη του στόχου της ευρύτερης οικονομικής και κοινωνικής συμμετοχής.

* Ένα κύριο θέμα για το ΕΚΤ είναι η δραστήρια συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των ΜΚΟ και άλλων σχετικών ομάδων συμφερόντων. Η εταιρική σχέση είναι το κλειδί για την επιτυχία. Η διαβούλευση για την ανάπτυξη των σχεδίων είναι πιο διαδεδομένη παρά ποτέ. Μια ευρεία ποικιλία συμφερόντων εισάγεται στη διαδικασία από τα κράτη μέλη αφενός μέσω των παραδοσιακών καναλιών διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και αφετέρου μέσω του Internet. Θα αποβεί σημαντική η διατήρηση της σαφούς δέσμευσης στην εταιρική σχέση με την ενθάρρυνση της δραστήριας συμμετοχής όλων των εταίρων.

5. Συμπεράσματα

Οι διαπραγματεύσεις για ΕΚΤ απέδειξαν τη δέσμευση των κρατών μελών για την κατανομή της κοινοτικής χρηματοδότησης σύμφωνα με τις πολιτικές τους για την απασχόληση όπως θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας του Λουξεμβούργου. Με αυτή την έννοια το ΕΚΤ έχει μετατοπίσει τη βαρύτητά του από αυτό που συνίσταται βασικά σε πρόγραμμα κατάρτισης σε ένα μέσο που προσανατολίζεται στην πολιτική με ευρεία ποικιλία μέτρων για επένδυση σε άτομα. Στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ανταπόκρισης των πολιτικών της αγοράς εργασίας και δίνει μεγάλη έμφαση στη διευκόλυνση της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Το πιο σαφές παράδειγμα είναι η προτεραιότητα που δίνεται στην προληπτική δράση στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΚΤ. Τα νέα προγράμματα επίσης μαρτυρούν σοβαρές δεσμεύσεις στην ισότητα των φύλων, στην κοινωνική ένταξη και στην ευρύτερη πρόσβαση στα οφέλη των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας.

Η πρόκληση τώρα συνίσταται στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη θα κάνουν τα προγράμματα να λειτουργήσουν. Πρέπει να εξασφαλίσουν ότι το ΕΚΤ θα εξακολουθήσει να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και ότι θα συνεχίσει να συνδυάζει κατάλληλα τα εργαλεία και τη χρηματοδότηση των πολιτικών για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων της αγοράς εργασίας. Η μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στην παρακολούθηση του προγράμματος πρέπει να λειτουργήσει ως θετικό εργαλείο για τη συνεχή βελτίωση ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος του ΕΚΤ. Οι ετήσιες συνεδριάσεις μεταξύ των διαχειριστών των προγραμμάτων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνουν περιθώρια τακτική αξιολόγηση της ανάγκης για προσαρμογές ώστε να βελτιωθεί η παρακολούθηση και η διαχείριση των προγραμμάτων.

Η ενδιάμεση αναθεώρηση των προγραμμάτων το 2003 θα αποτελέσει την πρώτη ευκαιρία για την πλήρη αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο ταιριάζει η εφαρμογή των προγραμμάτων με τα ίδια τα σχέδια. Επίσης θα αποτελέσει μεγάλη ευκαιρία για την αναθεώρηση και τον αναπροσανατολισμό των προγραμμάτων. Για να εξασφαλιστούν τα γερά θεμέλια των εν λόγω εγχειρημάτων, τα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη θέσπιση αποτελεσματικών συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης από την αρχή της περιόδου προγραμματισμού. Αυτό πρέπει να πραγματοποιηθεί παράλληλα με τις προσπάθειες για την ανάπτυξη καλύτερου συνδέσμου μεταξύ της παρακολούθησης ΕΚΤ και της ετήσιας διαδικασίας αναφοράς μέσω των εθνικών σχεδίων δράσης. Δεν αρκεί να εντάξουν τα προγράμματα ΕΚΤ τις προτεραιότητες της ΕΣΑ εάν τα εθνικά σχέδια δράσης αποτύχουν να συμπεριλάβουν πλήρως τη συμβολή του ΕΚΤ και άλλων διαρθρωτικών ταμείων στην ΕΣΑ.

Οι διαπραγματεύσεις για τα νέα προγράμματα αποτέλεσαν ένα καλό πρώτο βήμα για την ανάπτυξη ενός ισχυρού και σαφούς συνδέσμου μεταξύ του ΕΚΤ και της ΕΣΑ. Έχει σημασία να βασιστούμε σε αυτό το καλό ξεκίνημα ώστε να εξασφαλιστεί ότι το ΕΚΤ ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που μας περιμένουν για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και των δεσμεύσεων που διατυπώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισαβόνα.

Παράρτημα 1

Συνεισφορά διαρθρωτικών ταμείων 2000-2006

Τα διαρθρωτικά ταμεία είναι 4: το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και το Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ). Τα εν λόγω ταμεία παρέχουν χρηματοδοτική υποστήριξη μέσω τριών στόχων:

Στόχος 1: προώθηση της ανάπτυξης και της διαρθρωτικής προσαρμογής των αναπτυξιακών καθυστερημένων περιφερειών. Για την περίοδο 2000-2006, οι εν λόγω περιφέρειες θα λάβουν 135,954 εκατ. EUR από τα ταμεία ΕΤΠΑ. ΕΚΤ, ΕΓΤΠΕ, ΧΜΠΑ.

Στόχος 2: στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης των περιοχών που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές δυσκολίες. Οι περιφέρειες που υπάγονται στο στόχο 2 θα λάβουν 22,454 εκατ. EUR από τα ταμεία ΕΤΠΑ. ΕΚΤ, ΕΓΤΠΕ, ΧΜΠΑ.

Στόχος 3: στήριξη της προσαρμογής και του εκσυγχρονισμού των πολιτικών και των συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης σε όλες τις περιφέρειες που δεν καλύπτονται από το στόχο 1. Μόνο το ΕΚΤ θα χορηγήσει 24,050 εκατ. EUR για την περίοδο του προγράμματος.

Το ΕΚΤ καλύπτει περίπου το 1/3 του συνόλου της υποστήριξης των διαρθρωτικών ταμείων με περίπου το 1/4 των δαπανών των διαρθρωτικών ταμείων στις περιφέρειες του στόχου 1 και το σύνολο των δαπανών στις περιφέρειες του στόχου 3.

Χρηματοοικονομικές πιστώσεις 2000-06 (εκατ. EUR, τιμές 1999)

TTTABLE

Παράρτημα 2

Παράρτημα 3

TTTABLE

Πηγή: ΓΔ Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων. Οικονομικές προβλέψεις ΟΟΣΑ (Ιούνιος 2000)

* Πρόκειται για πολύ γενικές εκτιμήσεις βάσει απλής σύγκρισης των προβλεπόμενων δαπανών ΕΚΤ και στοιχείων για δαπάνες για τις ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας που παρείχαν τα κράτη μέλη στον ΟΟΣΑ. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ καλύπτουν μια μικρότερη ποικιλία πολιτικών από αυτές που καλύπτει το ΕΚΤ. Κατά συνέπεια, ο πίνακας ενδέχεται να μεγεθύνει ελαφρά τη συνεισφορά ΕΚΤ στις συνολικές δαπάνες για τις ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας.

Παράρτημα 4

ΔΕΛΤΙΑ ΑΝΑ ΧΩΡΑ

TGRAPH

ΕΚΤ στην Αυστρία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στο Βέλγιο 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στη Δανία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στη Φινλανδία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στη Γαλλία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στη Γερμανία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στην Ελλάδα 2000-2006

TTTABLE

TGRAPH

ΕΚΤ στην Ιρλανδία 2000-2006

TTTABLE

TGRAPH

ΕΚΤ στην Ιταλία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στο Λουξεμβούργο 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στις Κάτω Χώρες 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στην Πορτογαλία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στην Ισπανία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στη Σουηδία 2000-2006

TTTABLE

ΕΚΤ στο Ηνωμένο Βασίλειο 2000-2006

TTTABLE

Παράρτημα 5

TGRAPH

Ανάλυση της συνεισφοράς ΕΚΤ για τομείς ειδικής πολιτικής [18]

[18] Η ανάλυση παρουσιάζει μια πολύ απλή σύγκριση του μεριδίου της υποστήριξης ΕΚΤ για συγκεκριμένους άξονες της στρατηγικής για την απασχόληση ή για συγκεκριμένους κλάδους πολιτικής για δράση ΕΚ. Τα περισσότερα στοιχεία για την αγοράς εργασίας αφορούν το 1999. Αυτά με ** αφορούν το 1997.

TGRAPH

TGRAPH

TGRAPH

TGRAPH

TGRAPH

ΣτΜ:Διαγράμματα σελίδων 25-39

Share of ESF by pillar: Συνεισφορά ΕΚΤ ανά άξονα

Objective 1&3:Στόχος 1&3

Employability: Απασχολησιμότητα

Entrepreneurship:Επιχειρηματικό πνεύμα

Adaptability:Προσαρμοστικότητα

Equal opportunities:Ίσες ευκαιρίες

Other:Άλλα