ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με τον οποίο καθιερώνεται το προσωρινό σύστημα διαμετακόμισης που θα εφαρμόζεται στα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το έτος 2004

2001/0310 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με τον οποίο καθιερώνεται το προσωρινό σύστημα διαμετακόμισης που θα εφαρμόζεται στα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το έτος 2004

1. Ιστορικο του φακέλου

(1) Η Επιτροπή υπέβαλε στις 21 Δεκεμβρίου 2001 στο Συμβούλιο την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [1] που αφορά τη θέσπιση συστήματος οικοσημείων που εφαρμόζεται στα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το έτος 2004.

[1] COM (2001)807 τελικό της 20ής Δεκεμβρίου 2001, ΕΕ C 103 E της 30.4.2002, σ. 230

(2) Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκρινε στις 30 Μαΐου 2002 ότι η πρόταση της Επιτροπής είναι διαφιλονικούμενη. Όπως υποστήριξε η πλειοψηφία των μελών της, η πρόταση πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί την προσωρινή λύση για ένα μόνο έτος [2].

[2] ΕΕ C 221 της 17.9.2002, σ. 84

(3) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε στις 12 Φεβρουαρίου του 2003 τη γνώμη του, επί της πρότασης της Επιτροπής σε πρώτη ανάγνωση [3] και ενέκρινε 15 τροπολογίες. Η Επιτροπή αποφάσισε να αποδεχθεί πέντε από τις τροπολογίες, τις 3 εκ των οποίων, στην εκάστοτε περίπτωση, υπό την επιφύλαξη της ένταξης τροποποιήσεων συντακτικού χαρακτήρα (τροπολογίες 1, 11 και 12), αποδεχόμενη τη μία τροπολογία καταρχήν (την τροπολογία 5) και μία άλλη τροπολογία εν μέρει (την τροπολογία 15).

[3] PE-TC1-COD(2001)0310. ΕΕ C .....

(4) Το Συμβούλιο ενέκρινε τυπικά την κοινή θέση που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας ανακοίνωσης στις 28 Μαρτίου 2003.

2. Αντικείμενο της πρότασης της Επιτροπής

Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι η παράταση ισχύος του συστήματος των οικοσημείων, υπό τη μορφή της προσωρινής λύσης, όσο καιρό εκκρεμεί ή έγκριση της πρότασης - πλαισίου για την τιμολόγηση της χρήσης των υποδομών. Στην υποθετική περίπτωση που η πρόταση - πλαίσιο για την τιμολόγηση της χρήσης των υποδομών δεν γίνεται αποδεκτή, θα παραμείνουν σε ισχύ οι ρυθμίσεις που προβλέπονται από το σύστημα οικοσημείων επί ένα πρόσθετο έτος και, εάν αυτό αποδεικνύεται αναγκαίο, θα παραταθεί η ισχύς τους το πολύ επί μία επιπλέον διετία (1+1+1). Τα ουσιαστικά στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής, με την οποία καθιερώνεται το σύστημα των οικοσημείων που θα εφαρμόζεται στα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το έτος 2004 είναι τα εξής:

* Με την πρόταση καταργείται η ρήτρα του 108%. Η εν λόγω ρήτρα περιόριζε τον αριθμό των διαμετακομιστικών διαδρομών σε ετήσιο όριο που δεν υπερέβαινε ποσοστό 108% του αριθμού των διαμετακομιστικών διαδρομών, κατά το 1991.

* Προβλέπεται ότι το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αφορά το σύνολο του αυστριακού εδάφους.

* Προβλέπεται ότι ο αριθμός των οικοσημείων διατηρείται στα σταθερά επίπεδα του 2003 για τα 15 κράτη μέλη. Συνεπώς, δεν πρόκειται να υπάρξει μείωση του τρέχοντος αριθμού των οικοσημείων που χρησιμοποιούνται από τους κοινοτικούς μεταφορείς.

3. Σχόλια επί της κοινής θέσης

3.1. Βασικό σημείο

Προέχει να επισημανθεί ότι σημειώνεται σημαντική απόκλιση απόψεων μεταξύ των συναρμόδιων νομοθετικών οργάνων αναφορικά με το είδος του συστήματος που προτείνεται να ισχύσει μετά τη λήξη του τρέχοντος συστήματος οικοσημείων, η ισχύς του οποίου εκπνέει στις 31 Δεκεμβρίου 2003. Τα κοινά σημεία αφορούν τη χρονική διάρκεια ζωής του συστήματος (το πολύ μία τριετία) και την κατάργηση της ρήτρας του 108%.

Το Συμβούλιο ενέκρινε με ειδική πλειοψηφία την κοινή θέση, στην οποία προβλέπονται τα εξής μέτρα:

* ο αποκλεισμός των περισσότερο ρυπογόνων φορτηγών (κατηγορία EURO 4) από το μελλοντικό σύστημα, σε αντάλλαγμα για την προοδευτική μείωση του αριθμού των οικοσημείων (από 40%, το έτος 2004, το πολύ σε 40% ή σε 39% και μάλιστα στο ελάχιστο ποσοστό του 38%, κατά το έτος 2005 και από 40% το πολύ, σε ποσοστό 38% ή και 34,9%, τουλάχιστον, το 2006), υπό την επιφύλαξη ότι θα υπάρξει ουσιαστική αύξηση της κυκλοφορίας φορτηγών οχημάτων EURO 4.

* ή ολοσχερής απαγόρευση για το 2004 και μετά των διαμετακομιστικών διελεύσεων μέσω της Αυστρίας για τα περισσότερο ρυπογόνα φορτηγά (κατηγορία EURO 0), με παρεκκλίσεις όμως για την Ελλάδα και την Πορτογαλία, έως το 2006.

* ή στάθμιση της ανακατανομής των οικοσημείων του κοινοτικού αποθέματος, με βάση συμπληρωματικά κριτήρια σε σύγκριση με τα εφαρμοστέα βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3298/94 [4]. Τα κριτήρια αυτά είναι: η ουσιαστική χρησιμοποίησή των οικοσημείων που χορηγούνται στα κράτη μέλη καθώς και οι ιδιαίτερες ανάγκες των μεταφορέων που διέρχονται από την Αυστρία, χρησιμοποιώντας τον διάδρομο του Hφrbranz [5] .

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3298/94 της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1994 για τη θέσπιση λεπτομερών μέτρων που αφορούν το σύστημα κατανομής των δικαιωμάτων διαμετακόμισης (-20) για βαρέα φορτηγά οχήματα διερχόμενα από την Αυστρία (ΕΕL 341 της 30.12.1994, σ. 20). Κανονισμός ο οποίος τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2012/2000 του Συμβουλίου (ΕΕ L 241 της 26.9.2000, σ. 18).

[5] O διάδρομος του Hφrbranz αποτελεί ένα τμήμα κατά το ήμισυ οδικής αρτηρίας και κατά το άλλο ήμισυ σήραγγας μήκους 17 χιλιομέτρων το οποίο συνδέει το Lindau στη Γερμανία με το St Margrethen στην Ελβετία.

Όπως διαπιστώνει η Επιτροπή, αυτή η κοινή θέση διαφέρει αισθητά από την αρχική της πρόταση. Θα πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι αυτή η κοινή θέση:

* Παρέχει τη δυνατότητα να σημειώσει πρόοδο η κοινοτική νομοθετική διαδικασία, πράγμα που είναι σημαντικό, εφόσον, εάν δεν εκδοθεί κάποια νέα νομοθετική πράξη, η ισχύς του συστήματος οικοσημείων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου του 2003.

* Συνεπάγεται τον χρονικό περιορισμό της ισχύος του (το πολύ επί μία τριετία) ο οποίος είναι σύμφωνος με τις συστάσεις των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κορυφής της Κοπεγχάγης.

* Λαμβάνει υπόψη της τον περιβαλλοντικό προβληματισμό. Πράγματι, απαγορεύεται σχεδόν ολοσχερώς η κυκλοφορία των οχημάτων EURO 0, ενώ προβλέπεται επίσης η χορήγηση ιδιαίτερα ισχυρών κινήτρων για τη χρήση οχημάτων EURO 4.

3.2. Τροπολογίες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρώτη ανάγνωση

Από τις 15 τροπολογίες που προτάθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις πέντε, τις τρεις εκ των οποίων, στη συγκεκριμένη περίπτωση, υπό την επιφύλαξη ότι θα επέλθουν τροποποιήσεις συντακτικής μορφής (πρόκειται για τις τροπολογίες 1, 11 και 12), ότι η μία τροπολογία θα τροποποιηθεί καταρχήν (η τροπολογία 5) και μία άλλη εν μέρει (η τροπολογία 15). Οι τροποποιήσεις αυτές είναι κατά βάση τροποποιήσεις ορολογικού χαρακτήρα ή ενσωματώνουν βασικές σκέψεις για τις ευαίσθητες ζώνες. Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι καθώς η κοινή θέση του Συμβουλίου εκδόθηκε γρήγορα μετά από την πρώτη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να υποβάλει τροποποιημένη πρόταση με τον ορθό και δέοντα τρόπο υπερασπίστηκε όμως προφορικά τις τροποποιήσεις αυτές ενώπιον του Συμβουλίου.

Εξάλλου, η γνώμη που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρώτη ανάγνωση, αποκλίνει σημαντικά από την πρόταση της Επιτροπής και από τη θέση του Συμβουλίου. Στην ουσία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προδιαγράφει την εφαρμογή ενός συστήματος σημείων για τα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονταί από την Αυστρία, με ενσωμάτωση των εξής βασικών στοιχείων:

* Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού περιορίζεται στις Αυστριακές Άλπεις και ιδίως στους διαδρόμους του Μπρένερ, των Τάουερν και του Πυρν.

* Οι ρυθμίσεις του συστήματος ποσοστώσεων ποικίλλουν σε συνάρτηση με τις κατηγορίες των οχημάτων και βασίζονται στις ποσοστώσεις των οικοσημείων του έτους 2002:

- κατά το έτος 2004, επιβάλλονται ποσοστώσεις για τα φορτηγά οχήματα EURO 0, 1 και 2. η διέλευση παραμένει ελεύθερη για τα φορτηγά οχήματα EURO 3.

- κατά τα έτη 2005 και 2006, απαγορεύεται η διέλευση για τα φορτηγά οχήματα EURO 0 και 1. Επιτρέπεται η ποσόστωση για οχήματα EURO 2. Η διέλευση παραμένει ελεύθερη για τα φορτηγά οχήματα EURO 3 και EURO 4.

* Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού επεκτείνεται στις χώρες που είναι υποψήφιες προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα μόνα κοινά σημεία μεταξύ των εν λόγω τροποποιήσεων και εκείνων που είχαν προταθεί από τα άλλα όργανα είναι εκείνα που σχετίζονται με την ανώτατη χρονική διάρκεια ισχύος του συστήματος (2006) και την κατάργηση της ρήτρας του 108%.

Το Συμβούλιο απέρριψε όλες τις τροποποιήσεις που προτάθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

3.3. Άλλα σημεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη

´Το κείμενο της κοινής θέσης του Συμβουλίου, με τη σημερινή του μορφή, παρουσιάζει πρόβλημα διατύπωσης, εφόσον η αιτιολόγηση των άρθρων δεν βασίζεται στις κατάλληλες αιτιολογικές σκέψεις. Στο τελικό κείμενο του κανονισμού που θα υιοθετηθεί θα πρέπει λοιπόν να υπάρξει σχετική μέριμνα αναφορικά με την πτυχή αυτή.

4. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει, όπως είχε ήδη την ευκαιρία να το πράξει ενώπιον του Συμβουλίου, ότι το κείμενο της κοινής θέσης απομακρύνεται ουσιαστικά από τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Υπό τις συνθήκες αυτές, θα χρειαστεί να καταβληθούν σύντονες προσπάθειες για να υπάρξει τελική συμφωνία. Στο πλαίσιο των λειτουργικών της καθηκόντων με τα οποία επιφορτίζεται βάσει της Συνθήκης, η Επιτροπή θα συνεχίσει να μοχθεί για την τελική επίτευξη συνολικής συμφωνίας που θα σέβεται τη θεμελιώδη αρχή της ελεύθερης διακίνησης των εμπορευμάτων στην ενιαία αγορά, σε εναρμόνιση με το στόχο της προώθησης της αειφόρου ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Επιτροπή απευθύνει έκκληση να αναλάβουν τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα τις ευθύνες τους, ώστε η συμφωνία που θα επιτευχθεί κατά την αποπεράτωση της διαδικασίας να είναι ικανοποιητική για την πλειοψηφία των ενδιαφερομένων.