ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑϊΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 26.05.1999 
COM( 1999)235 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Σχετικά με τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για χώρες της Νοτιοανατολικής 
Ευρώπης 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, 
πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία 
1. 
2. 
3. 
4. 
Παραρτήματα 
1 
2 Πίνακας Περιεχομένων 
Πολιτικό πλαίσιο 
Η υφιστάμενη περιφερειακή προσέγγιση της ΕΕ 
Περαιτέρω ανάπτυξη της περΊφερειακής προσέγγισης 
Συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης 
Εκδημοκρατισμός, κοινωνία των πολιτών και δημιουργία 
θεσμών 
Δικαιοσύνη και Εσωτερικές υποθέσεις 
Εμπόριο 
Οικονομική και χρηματοδοτική βοήθεια 
Πολιτικός διάλογος 
Γενικά Συμπεράσματα 
Συμπεράσματα ανά χώρα 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη 
Κροατία 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας 
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Αλβανία 
Βοήθεια της ΕΕ στις χώρες της περιοχής από το 1991 
Εξελίξεις στις χώρες της περιφερειακής πρpσέγyισης από το 1996, 
ειδικότερα όσον αφορά την τήρηση, από τον Οκτώβριο του 1998, 
των κριτηρίων που προβ~πει η περιφερειακή προσέγyιση 2 
3 
4 
5 
6 
6 
6 
8 
8 
9 
9 
9 
10 
10 
-11 
13 
1. Πολιτικό πλαίσιο 
Την τελευταία δεκαετία, οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν λάβει σημαντικότατη βοήθεια 
τόσο αΠό τη διεθνή κοινότητα όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση ειδικότερα. Παρά το γεγονός αυτό, οι 
χώρες αυτές εξακολουθούν να ταράσσονται από εθνοτικές εντάσεις και συγκρούσεις στο εσωτερικό 
τους, ενώ σημειώνεται έλλειψη ουσιαστικής πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης. Παρά τις 
σημαντικές προσπάθειες για τη σταθεροΠοίηση των μεμονωμένων χωρών και της περιοχής συνολικά, η 
πρόοδος που έχει επιτευχθεί παραμένει ευάλωτη. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται και από το βαθμό 
στον οποίο διακυβεύεται η σταθεροποίηση αυτή από τη σημερινή σύγκρουση στο Κοσσυφοπέδιο. Η 
περιοχή βρίσκεται πλέον σε κρίσιμη καμπή. Απαιτείται επειγόντως μία νέα προσέγγιση προς την ειρήνη 
και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή, που θα αφορά τόσο τις χώρες της ευρύτερης περιοχής όσο 
και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτές τις στιγμές μεγάλης αναταραχής και αβεβαιότητας στην περιοχή, η 
ΕΕ έχει την ευθύνη να συμβάλει στην αποκατάσταση τόσο της άμεσης αστάθειας όσο και, 
μακροπρόθεσμα, στη γενικότερη σταθεροποίηση και ανάπτυξη της περιοχής. Η ευθύνη αυτή 
αναγνωρίστηκε, πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 14ης Απριλίου και από τα Συμβούλια 
Γενικών Υποθέσεων της 8ης και 26ης Απριλίου και της 27ης Μαίου 1999. Η ανάληψη της ευθύνης · 
αυτής προϋποθέτει τη λήψη αποφάσεων για τη διάθεση σημαντικών ποσών συμπληρωματικής βοήθειας 
καθώς και για τη σύσταση κατάλληλων μηχανισμών και νομικών βάσεων υλοποίησης της βοήθειας 
αυτής. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μία ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση. Πρέπει να αναλάβει σημαντικό 
ρόλο πρωτοβουλιών στην περιοχή. Ανταποκρίνεται προς το παρόν στην πρόκληση αυτή μέσω της 
ανάπτυξης της ήδη υπάρχουσας περιφερειακής προσέγγισης στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. 
Η περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής αυτής προσέγγισης, με σκοπό να καταστεί διάδικασία 
σταθεροποίησης και σύνδεσης, η οποία σε μεταγενέστερο στάδιο θα αποτελέσει τμήμα της μελλοντικής 
κοινής στρατηγικής της ΕΕ, αποτελεί καίριο σημείο για την πολιτική προβολή της ΕΕ και θα 
αποτελέσει επίσης σημαντικό στοιχείο για το σύμφωνο σταθερότητας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης 
που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Μαίου. Το σύμφωνο σταθερότητας θα παρέχει το πλαίσιο, 
ευρύτερο από την ΕΕ, εντός του οποίου όλοι θα μπορούν να συμβάλουν για τη διαρκή ειρήνη και 
σταθερότητα, τη δημοκρατία και την. οικονομική ευμάρεια στην περιοχή. Επίσης, θα βοηθήσει τη 
διαδικασία ενσωμάτωσης στις ευρωατλαντικές δομές. 
Οι προτάσεις που περιέχει η παρούσα ανακοίνωση για την ανάπτυξη μιας διαδικασίας σταθεροποίησης 
και σύνδεσης θα συμβάλουν επίσης στην ανάπτυξη της κοινής στρατηγικής της ΕΕ για τη Δυτική 
Βαλκανική, η οποία θα αποτελέσει το πλαίσιο για τις σχέσεις της ΕΕ με την περιοχή τα ερχόμενα έτη 
και θα συνιστά την μακροπρόθεσμη προοπτική υπό την οποία πρέπει να εξετάζονται οι προτεινόμενες 
στενότερες σχέσεις με τις χώρες της περιοχής. Όπως και κατά τις δύο άλλες σημαντικές στιγμές της 
πρόσφατης ιστορίας -η ανάδυση των ανεξάρτητων κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης το 
1989 -1990 και η διάλυση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης το 1991 -η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται 
αντιμέτωπη με γεωπολιτικές προκλήσεις που απαιτούν την ανάπτυξη νέων πολιτικών και μέσων έναντι 
μίας ομάδας χωρών. Με την ευκαιρία αυτή, η ΕΕ πρέπει να αντιδράσει προσφέροντας μία προοπτική 
ενσωμάτωσης που θα βασίζεται σε μία σταδιακή προσέγγιση προσαρμοσμένη στην ιδιαίτερη 
κατάσταση κάθε χώρας. 
Η περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της γεωγραφικής 
εγyύτητάς της με κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες. Το ενδιαφέρον αυτό θα αυξηθεί περισσότερο μετά 
τις μελλοντικές προσχωρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες θα φέρουν τις χώρες αυτές ακόμη 
πλησιέστερα των συνόρων μας. Η σταθεροποίηση της περιοχής θα έχει πραγματικά οφέλη τόσο για την 
ίδια την περιοχή όσο και για την ΕΕ. Η αστάθεια είναι πολύ δαπανηρή για όλους τους 
ενδιαφερομένους. Η ΕΕ έχει δαπανήσει τεράστια ποσά για την αποκατάσταση των αποτελεσμάτων της 
αστάθειας -περίπου 2,95 δισ. δαπανήθηκαν σε ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια για την 
ανοικοδόμηση (λεπτομέρειες στο Παράρτημα Ι)-χωρίς να συνυπολογίζεται το κόστος των προσφύγων 
στο εσωτερικό των κρατών μελών της ΕΕ, λογαριασμός που συνεχώς διογκώνεται λόγω των σημερινών 
1 
συνθηκών. Θα ήταν περισσότερο επωφελές για τις χώρες της περιοχής, και της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στην οποία τελικά θα ανήκουν και αυτές, να δαπανηθεί έστω και ένα τμήμα μόνο των ποσών αυτών για 
την πολιτική και οικονομική τους ανάπτυξη. 
Η σημερινή κρίση στο Κοσσυφοπέδιο αποδεικνύει τις ·ενδεχόμενες πολιτικές εmπτώσεις της αστάθειας 
στα γειτονικά κράτη, με τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας 
της Μακεδονίας, της Αλβανίας και του Μαυροβουνίου. Η αστάθεια έχει επίσης οικονομικές επιπτώσεις 
στις χώρες της περιοχής, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Οι χώρες αυτές τροχοδρομούν ήδη προς 
την προσχώρηση στην ΕΕ και η διαδικασία αυτή δεν θα επηρεαστεί από τις εξελίξεις στην περιοχή. Για 
μία ακόμα φορά, αποκαλύπτεται ο πολύπλοκα περιφερειακός χαρακτήρας των πpοβλημάτων στη ζώνη 
αυτή και ενισχύεται η ανάγκη. για μία περιφερειακή προσέγyιση των προβλημάτων. Οι χώρες της 
ευρύτερης περιοχής, τόσο υποψήφιες προς προσχώρηση όσο και κράτη μέλη της ΕΕ, οφείλουν να 
λειτουργήσουν ως παραδείγματα της προόδου που μπορεί να εmτευχθεί (π.χ. στον τομέα του 
εκδημοκρατισμού, των πολυεθνοτικών κοινωνιών, των μεταρρυθμίσεων) και στη δημιουργία 
συγκεκριμένης αλληλΖξάρτησης. 
2. Η υπάρχουσα περιφερειακή προσέyyιση της ΕΕ 
Το μεταβληθέν ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο προϋποθέτει τη μετεξέλιξη της υπάρχουσας πολιτικής. 
Αλλά, ακόμη και χωρίς το γεγονός αυτό, κρίνεται σκόmμο, τρία ΧΡόνια μετά την εκπόνηση της 
περιφερειακής προσέγγισης, να διατυπωθούν προτάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξή της. Τα πρόσφατα 
γεγονότα, και ο εmταχυμένος ρυθμός ανάπτυξης άλλων σχετικών στρατηγικών, σημαίνουν ότι η 
προώθηση της περιφερειακής προσέγyισης πρέπει να είναι περισσότερο φιλόδοξη. Πρέπει να 
ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που δημιουργούν τόσο η μεταβαλλόμενη κατάσταση επί τόπου όσο και 
το νέο πολιτικό πλαίσιο. Οι προτάσεις της Εmτροπής, που παρατίθενται στο τμήμα 3, είναι κατά 
συνέπεια κάτι περισσότερο από "συμπεράσματα" ρουτίνας για τις εξελίξεις στις χώρες που καλύπτει η 
περιφερειακή προσέγyιση, αλλά ταυτόΧΡονα ανταποκρίνονται στη μεταβαλλόμενη φύση της 
κατάστασης και των αντιμετωπιζόμενων προκλήσεων. 
Η περιφερειακή προσέγγιση αποτελεί το πλαίσιο για την ανάπτυξη των σχέσεων με τέσσερις χώρες της 
περιοχής -Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία- σχετικά με τις οποίες η ΕΚ δεν είχε, το 
1996, εγκρίνει οδηγίες για τη διαπραγμάτευση συμφωνιών σύνδεσης. Τα πέντε αυτά κράτη ανήκαν, και 
ανήκουν ακόμη, σε δύο διαφορετικές ομάδες. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
και η Αλβανία, οι οποίες δεν συμμετείχαν στον πόλεμο του 1991-95 και διατηρούσαν περισσότερο 
προωθημένες διμερείς σχέσεις με την ΕΚ, αφενός, και οι υπόλοιπες τρεις χώρες, αφετέρου, οι οποίες 
συμμετέχουν στις εψηνευτικές συμφωνίες Ντέυτον/Παρισίων των οποίων η τήρηση αποτελεί 
σημαντικό παράγοντα τόσο της περιφερειακής σταθερότητας όσο και των σχέσεων με την ΕΕ. 
Κύριοι στόχοι της περιφερειακής προσέγyισης, όπως διαμορφώθηκε το 1996, ήταν να συμβάλει στην 
εmτυχή εφαρμογή των ειρηνευτικών συμφωνιών Ντέυτον/Παρισίων και Erdut και στη δημιουργία μίας 
ζώνης πολιτικής σταθερότητας και οικονομικής ευμάρειας : 
α) προωθώντας και στηρίζοντας τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (δημιουργία θεσμών, 
μεταρρύθμιση του κράτους και της δημόσιας διοίκησης, ανασύσταση της .κοινωνίας των 
πολιτών) και τηρώντας τα δικαιώματα του ανθρώπου και των μειονοτήτων (κυρίως μη 
διακριτική μεταχείριση των πολιτών, καθώς και επανεγκατάσταση των προσφύγων και των 
εκτοmσθέντrον)' και 
β) αναθερμαίνοντας την οικονομι1Cή δραστηριότητα (ανασυγκρότηση της οικονομίας, 
αποκατάσταση και βελτίωσή των υποδομών, επαναπροaανατολιriμός των πρώην πολεμικών 
οικονομιών προς πολιτικές δραστηριότητες και των πρώην κεντρικά ελεγχόμενων οικονομιών 
προς οικονομίες της αγοράς. 
2 
Η περιφερειακή προσέγγιση βασίζεται, ειδικότερα, σε πολιτικές και οικονομικές προϋποθέσεις που 
έθεσε το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 29ης Απριλίου 1997· η συμμόρφωση προς τις 
προϋποθέσεις αυτές1 αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων με την ΕΚ στον τομέα 
του εμπορίου (επιλεξιμότητα για αυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις2
), της χρηματοδοτικής και 
οικονομικής βοήθειας (στο πλαίσιο των έργων3 που χρηματοδοτούν τα προγράμματα 
OBNOV Α/Ανασυγκρότησης4 και PHARE5) και των συμβατικών σχέσεων6
• 
Ήταν και παραμένει σαφές ότι οι περισσότεροι από τους στόχους αυτούς δεν μπορούν να επιτευχθούν 
επί καθαρά εθνικής βάσης -οι περισσότερες από τις χώρες της περιοχής δεν μοιράζονται απλώς την 
κοινή προσδοκία των στενότερων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά αντιμετωπίζουν επίσης 
πολλά παρόμοια προβλήματα και οι οικονομίες τους συνδέονται με διάφορο βαθμό αλληλεξάρτησης. 
Οι ίδιες οι χώρες και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει κατά συνέπεια να στηρίξουν περισσότερο τη 
συνεργασία, τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές και περιφερειακό επίπεδο. Η βοήθεια· προς τις 
χώρες αυτές πρέπει επίσης να έχει περιφερειακή προοπτική, να ενθαρρύνει τις ενδιαφερόμενες χώρες 
και να τους ζητά να συνεργαστούν μεταξύ τους, με τους γείτονές τους στην ευρύτερη περιοχή και με 
την ΕΕ, με σκοπό να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξή τους. Ειδικότερα πρέπει να τονωθεί η 
πολυμερής διάσταση της σημερινής προσέγγισης, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος συγκ~ρωσης 
αποκλειστικά σε μία επιλεκτικά διμερή πολιτική εις βάρος μιας πραγματικά περιφερειακής 
στρατηγικής. 
3. Περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής προσέγγισης 
Οι εξελίξεις τόσο εντός όσο και εκτός της περιοχής δGίχνουν ότι πρέπει βραχυπρόθεσμα να υπάρξει 
αντίδραση στη μεταβαλλόμενη κατάσταση στην περιοχή. Οι εξελίξεις αυτές απαιτούν επίσης 
περισσότερο μακροπρόθεσμες στρατηγικές με στόχο τη μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση των χωρών 
της περιφερειακής προσέγγισης και κατά συνέπεια της ευρύτερης περιοχής. Μία τέτοια στρατηγική 
πρέπει επίσης να υπογραμμίζει ότι όλες οι χώρες της περιοχής μοιράζονται τη δυνατότητα της 
αυξημένης προσέγγισης με την ΕΕ, με την προοπτική της πλήρους ενσωμάτωσής τους σε ευρωπαϊκές 
δομές. 
Επειδή κρίνεται αναγκαίο να καθοριστεί μία νέα προσέγγιση στις μεταβαλλόμενες γενικές συνθήκες, 
και να ξεπεραστεί η αποτυχία των χωρών να ανταποκριθούν ικανοποιητικa στα κίνητρα που τους έχουν 
ήδη παρασχεθεί (κυρίως όσον αφορά την ανάγκη συνεργασίας σε διμερές, πολυμερές ή περιφερειακό 
επίπεδο), η Επιτροπή προτείνει μία νέα προωθημένη προσέγγιση. Η προσέγγιση αυτή συνίσταται στην 
2 
3 
4 
5 
6 Ανά έξι μήνες από το 1997, η Επιτροπή καταρτίζει εκθέσεις σχετικά με την τήρηση των προϋποθέσεων, βάσει 
των οποίων το Συμβούλιο εξέδωσε Συμπεράσματα. 
TQ καθεστώς αυτό εμπορικών ..... προτιμήσεων, με την κύρια ονομασία μέτρα αυτόνομου εμπορίου 
προβλέπεται στον κανονισμό 70/97 της 20.12.96, ΕΕ ι 16 της 18.1.97, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από 
τον κανονισμό 2863198 της 30.12.98, ΕΕ ι 358 της 31.12.98. Η Αλβανία δεν καλύmεται από το μέσο αυτό 
δεδομένου ότι προέρχεται στην πρώην συμφωνία συνεργασίας ΕΚ-ΣΟΔΓ η οποία καταγγέλθηκε το 1991 όταν 
η ΣΟΔΓ έπαυσε να υπάρχει. Οι εισαγωγές οίνου από την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
και τη Σλοβενία εξακολουθούν να καλύmονται από το καθεστώς δεδομένου ότι δεν έχουν ακόμη συναφθεί 
διμερείς συμφωνίες οίνου με την ΕΚ. 
Κανονισμός 1628/96 της ... , όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό 851/98 της ... 
Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3906/89, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3800/91 της 23.12.91 για να 
περιλάβει την Αλβανία, κανονισμός 1366/95 της 12.06.95·για να περιλάβει την Κροατία, κανονισμός 463196 της 
11.03.96 για να περιλάβει την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και κανονισμός 753/96 της 
22.04.96 για να περιλάβει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Σε'Ουμφωνία με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης 
Απριλίου 1997, η βοήθεια PHARE προς τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη "περιορίζεται σε έργα που στηρίζουν άμεσα τις 
ειρηνευτικές συμφωνίες, ειδικότερα τη δημιουργία διακρατικών δεσμών και την επιστροφή των προσφύγων". 
PHARE 1995 
και έργα που χρηματοδοτεί το PHARE όπως CAFAO, CAM-A και CAM-ES 
Συμφωνία συνεργασίας με την Αλβανία, που ισχύει από το 1992· συμφωνία συνεργασίας με την πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας που ισχύει από το 1998· συμφωνία μεταφορών με την πρώην 
rιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας που ισχύει dπό το 1997 
3 
ανάπτυξη μιας διαδικασίας σταθεροποίησης και σύγκλισης, η οποία στην πράξη θα παρέχει στις 
ενδιαφερόμενες χώρες ισχυρότερα κίνητρα απ' ό,τι προηγουμένως. Εξυπακούεται ότι τα ισχυρότGρα 
αυτά κίνητρα θα προϋποθέτουν συμμόρφωση με aπαιτητικότερους όρους, τόσο πολιτικούς όσο και 
οικονομικούς, καθώς και αυξημένη έμφαση στην ανάγκη για περιφερειακή συνεργασία. 
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα για τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, 
συνδυάζοντας τόσο την ανάπτυξη των υφιστάμενων μέσων όσο και νέες πρωτοβουλίες με στόχο τη 
βελτίωση της κατάστασης: 
• Εκπόνηση συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης οι οποίες θα συνίστανται σε ένα νέο είδος 
συμβατικών σχέσεων, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης κάθε μεμονωμένης χώρας, με 
προοπτική προσχώρησης ως μέλους στην ΕΕ βάσει της συνθήκης του Άμστερνταμ και εφόσον 
πληρούνται τα κριτήρια της Κοπεγχάγης7 
• Ανάπτυξη των υφιστάμενων οικονομικών και εμπορικών σχέσεων με την περιοχή και στο 
εσωτερικό της περιοχής 
• Ανάπτυξη/μερικό επαναπροσανατολισμό της παρεχόμενης οικονομικής και χρηματοδοτικής 
βοήθειας 
• Αυξημένη βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό, την κοινωνία των πολιτών, την εκπαίδευση και τη 
δημιουργία θεσμών 
• Χρησιμοποίηση νέων ευκαιριών για συνεργασία σε διάφορους τομείς, περιλαμβανομένων των 
τομέων της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ειδικότερα μετά την έναρξη ισχύος 
της συνθήκης του Άμστερνταμ) 
• Ανάπτυξη πολιτικού διαλόγου, περιλαμβανομένου του διαλόγου σε περιφερειακό επίπεδο. 
Συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης 
Μέχρι στιγμής, έχουν συναφθεί συμβατικές σχέσεις, υπό τη μορφή συμφωνιών συνεργασίας, με δύο 
από τις πέντε χώρες- την πρώην Γtουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και την Αλβανία. Η 
έναρξη διαπραγματεύσεων για σύναψη συμβατικών σχέσεων με τα άλλα κράτη (που συνήθως 
ερμηνεύεται ως συμφωνία συνεργασίας σε πρώτο στάδιο), στο πλαίσιο της περιφερειακής προσέγγισης, 
εξαρτάται από την τήρηση τόσο γενικών όσο και συγκεκριμένων πολιτικών και οικονομικών 
προϋποθέσεων8
• 
Οι στενότερες σχέσεις με την ΕΕ αποτελούν πολύ σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κίνητρο για όλες 
τις χώρες. Η προοπτική σύναψης συμβατικών σχέσεων πρέπει να έχει σταδιακό χαρακτήρα και να 
θεωρείται ως συμπληρωματική προς άλλες προσπάθειες σταθεροποίησης στον πολιτικό, οικονομικό, 
διπλωματικό, ανθρωπιστικό, ακόμη και στρατιωτικό τομέα. Κατά συνέπεια, πρέπει να αναπτύσσονται 
έτσι ώστε να υλοποιούνται οι δυνατότητές τους ως σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κίνητρο για τη 
σταθεροποίηση και τον εκδημοκρατισμό στην περιοχή, σε μεμονωμένη βάση, και στο πλαίσιο της 
·περιφερειακής προσέγγισηξ. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετώπισε και σε δύο άλλες πρόσφατες περιπτώσεις γεωπολιτικές προκλήσεις 
που προϋποθέτουν την ανάπτυξη νέων μέσων για τις διμερείς σχέσεις της με μία ομάδα χωρών. 
Πρόκειται για την ανάδυση των ανεξάρτητων κρατών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη το 1989-
90 και τη διάλυση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Με τις ευκαιρίες αυτές, ανάπτυξε την έννοια 
των sui-generis κατηγοριών συμβατικών σχέσεων ... τουτέστιν, για τις χώρες της Κεντρικής και 
7 
8 
9 Διατύπωση που προέρχεται από το άρθρο 7 της κοινής θέσης που ενέκρινε το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 
15 της συνθήκης της ΕΕ σχετικά με την έναρξη ενός συμφώνου σταθερότητας της ΕΕ στη Νοτιοανατολική 
Ευρώπη 
Βλ. Συμπεράσματα του Συμβουλlου Γενικών Υποθέσεων της 29ης Απριλiου 1997 
Διατύπωση από την παράγραφο 21 του σχεδlου συμφώνου σταθεροποiησης για την Νοτιοανατολική Ευρώπη, 
όπως εγκρiθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Μαίου 
4 
Ανατολικής Ευρώπης ανέπτυξε τις "ευρωπαϊκές συμφωνίες" (βάσει του άρθρου 23810, που περιέχει 
ιδιαίτερη μνεία στην προοπτική της προσχώρησης) και, για τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, 
· ανέπτυξε την έννοια των "συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας"11
• 
Για να ανταποκριθεί στις σημερινές, μεταβαλλόμενες συνθήκες στην περιοχή, καθώς και στα 
συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 26ης Απριλίου 1999 και την προτεινόμενη 
διατύπωση του συμφώνου σταθερότητας, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να εγκαινιαστεί μία νέα 
διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, η οποία θα οδηγήσει σε μία νέα κατηγορία συμφωνιών 
-τις συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης -για τις οποiες η Βοσνία- Ερζεγοβίνη, η Κροατία, η 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γωυγκοσλαβίας, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας και η Αλβανία θα είναι, καταρχήν,. επιλέξιμες. 
Οι συμφωνiες αυτές θα είναι προσαρμοσμένες ανά περίπτωση και θα διαφοροποιούνται ώστε να 
,. λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση κάθε συγκεκριμένης ενδιαφερόμενης χώρας. Κύριοι στόχοι θα είναι : 
• Να προσεγγίσει η περωχή στην προοπτική της πλήρους εν~ωμάτωσής στις δομές της ΕΕ, 
• Να στηριχθεί η παγίωση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της οικονομικής ανάπτυξης και 
μεταρρύθμισης, των αποτελεσματικών διοικητικών δομών και της περιφερειακής συνεργασίας, 
• Να καθιερωθεί ένα τυποποιημένο πλαίσιο πολιτικού διαλόγου, τόσο σε διμερές όσο κaι σε 
περιφερειακό επίπεδο, 
• Να προωθηθούν οι οικονομικές σχέσεις, το εμπόρω, οι επενδύσεις, η επιχεφηματική πολ\τική, οι 
μεταφορές και η ανάπτυξη, και η συνεργασία στον τελωνειακό τομέα, με την προοπτική της 
στενότερης ενσωμάτωσης στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, περιλαμβανομένης και της 
δυνατότητας καθιέρωσης ζώνης ή ζωνών ελεύθερου εμπορίου όταν θα έχει σημειωθεί 
ουσιαστική πρόοδος στην οικονομική μεταρρύθμιση, 
• Να παρασχεθεί η βάση συνεργασίας στον τομέα της δικαωσύνης και των εσωτερικών 
υποθέσεων, 
• Να παρασχεθεί βάση για οικονομική, κοινωνική, πολιτική, εκπαιδευτική, επιστημονική, 
τεχνολογική, ενεργειακή, περιβαλλοντική .και πολιτιστική συνεργασία η οποία θα υποστηρίζεται 
από προγράμματα βοήθειας "προσανατολισμένων προς τη σύνδεση" τα οποία θα είναι 
σχεδιασμένα για να διευκολυνθεί η προσέγγιση των νομοθεσιών σύμφωνα με το σχετικό 
κοινοτικό κεκτημένο. 
Αυτές οι συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ) θα φέρουν μία νέα διάσταση στις σχέσεις με 
την περιοχή, αντικαθιστώντας την προοπτική σύναψης μιας Ουμφωνίας συνεργασίας για τις χώpες που 
δεν είχαν ακόμη φθάσει στο σημείο αυτό, και, όσον αφορά τις χώρες που είχαν ήδη συνάψει συμφωνία 
συνεργασίας, παρέχοντας μία νέας μορφής, περίσσότερο προωθημένη σχέση. 
Οι προϋποθέσεις για την έναρξη των διαπραγματεύσεων σύναψης τέτοιων . συμφωνιών θα 
εξακολουθήσουν να είναι αυτές που ορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 
1997 για την έναρξη διαπραγματεύσεων σύναψης συμβατικών σχέσεων. Προφανώς, για τη σύναψη 
μίας τέτοιας προωθημένης σχέσης με την ΕΕ, μία χώρα θα πρέπει επίσης να έχει επιτύχει την υψηλού 
επιπέδου πολιτική και οικονομική ανάπτυξη που απαιτείται για την αντιμετώπιση των αυξημένων 
αμοιβαίων υποχρεώσεων έναντι του κεκτημένου. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσω της 
διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, το σύμφωνο σταθερότητας και τη μελλοντική κοινή 
στρατηγική της ΕΕ, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην πρόοδο που θα σημειωθεί όσον αφορά την 
ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας. 
10 
11 Νέο άρθρο 31 Ο της συνθήκης ΕΕ 
που βασίζεται, για παράδειγμα, στην περίmωση της Μολδαβίας, στα άρθρα 44(2), 47(2) τελευταία 
πρόταση,· 55, 57γ(2), 71, 80(2), 93, 94, 133 και 308 της συνθήκης ΕΕ 
5 
Όσον αφορά τη δυνατότητα έναρξης διαπρα'Υματεύσεων με τις μεμονωμένες χώρες για τη σύναψη 
συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης, περισσότερες λεπτομέρειες παρέχονται στο τμήμα 4, στα 
συμπεράσματα για τις μεμονωμένες χώρες. Η Επιτροπή θα εκπονήσει πρώτα έκθεση για τη 
σκοπιμότητα της έναρξης τέτοιων διαπραγματεύσεων με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας και στη συνέχεια με την Αλβανία. Με βάση τις συστάσεις που θα διατυπώσει η Επιτροπή 
στις εκθέσεις της για τη σκοπιμότητα έναρξης διαπραγματεύσεων μιας τέτοιας συμφωνίας, θα 
μπορέσουν να αναπτυχθούν και οι κατάλληλες οδηγίες διαπραγμάτευσης. Με· δεδομένα τα θετικά 
στοιχεία μέχρι σήμερα, και την τήρηση των σχετικών προϋποθέσεων, είναι πιθανόν ότι οι 
διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν πρώτα με την πρώην Γιουγκοσλαβική- Δημοκρατία της Μακεδονίας. Δεν 
κρίνεται προς το παρόν σκόπιμο να εξετασθεί το ενδεχόμενο έναρξης διαπραγματεύσεων με τη Βοσνία­
Ερζεγοβίνη ή την Κροατία, δεδομένου ότι οι σχετικές προϋποθέσεις δεν πληρούνται προς το παρόν. 
Αλλά η Επιτροπή θα μπορούσε να προετοιμάσει τεχνικές εκθέσεις για τη σκοπιμότητα έναρξης τέτοιων 
διαπραγματεύσεων σε μεταγενέστερο στάδιο. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας έχει 
τις ίδιες γενικές προοπτικές όπως και τα άλλα κράτη εφόσον σέβεται τους σχετικούς όρους. Προς το 
παρόν, δεν τηρεί ούτε τους πλέον θεμελιώδεις από τους όρους αυτούς. 
Εκδημοκρατισμός, κοινωνία των πολιτών και δημιουΡΎία θεσμών 
Οι προσπάθειες για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, όπως περιγράφονται στη συνέχεια, θα 
διευκολυνθούν σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα των υφιστάμενων πολιτικών δομών, τη 
διατήρηση του κράτους δικαiου, την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και τη βιωσιμότητα 
της κοινωνίας των πολιτών. Η δράση της ΕΕ υπαγορεύεται, τόσο κατά το παρελθόν όσο και σήμερα, 
από τους στόχους αυτούς. Περιέχει στοιχεία όπως η στήριξη για τη διεξαγωγή ελεύθερων και τίμιων 
εκλογών και τις χρηστές κοινοβουλευτικές πρακτικές η νομοθετική μεταρρύθμιση και η εκπαίδευση 
των ψηφοφόρων· τα ανεξάρτητα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το κράτος δικαίου μέσω της παροχής 
τεχνικής βοήθειας για τη δικαστική, αστυνομική και τελωνειακή μεταρρύθμιση· η αγωγή των πολιτών· 
τα προγράμματα κατά της διαφθοράς (που βασίζονται στην εμπεφία που αποκτήθηκε στον τελωνειακό 
τομέα στην Αλβανία και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη), η κατάρτιση ( περtλαμβανομένης και της ανώτερης 
εκπαίδευσης) και η ανάπτυξη των δημόσιων διοικήσεων που χαρακτηρίζονται από υπερπληθώρα 
δυναμικού και μειωμένους πόρους (που με τη σειρά της θα συμβάλει στη σταθεροποίηση, στην 
ανάπτυξη και την ουσιαστική εφαρμογή των προγραμμάτων βοήθειας)· και στήριξη σε οργανώσεις και 
πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί, μέσω οργανώσεων τη·ς κοινωνίας 
των πολιτών, στην ανασύσταση συναίνεσης μετά τον τερματισμό των συγκρούσεων, στην επίλυση των 
συγκρούσεων και στην ελάφρυνση του ψυχολογικού βάρους που συνεπάγεται ο πόλεμος. Θα ήταν 
σκόπιμο, κατά τον καταμερισμό των χρηματοδοτικών πόρων, να ληφθεί υπόψη η περιφερειακή 
διάσταση σε οργανώσεις που βασίζονται στις τοπικές κοινότητες και παράλληλα να· επιδιωχθούν κοινοί 
συνολικοί στόχοι για την ανάπτυξη της δημοκρατίας στην περιοχή. 
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις 
Θα μπορούσαν να αναληφθούν πρωτοβουλίες στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών 
υποθέσεων- όχι μόνο ως μέρος των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης~ όπως αναφέρθηκε 
προηγουμένως, αλλά και σε γενικότερο πλαίσιο. Βοήθεια θα μπορούσε να παρασχεθεί τόσο από την 
Κοινότητα όσο και τα κράτη μέλη, για τη δημιουργία θεσμών με στόχο την αύξηση της 
αποτελεσματικότητας σχετικά με την τήρηση του . νόμου, τους μεθοριακούς ελέγχους, την 
καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς12
., περ1λαμβανομένων και μέσων 
"αδελφοποίησης". Συντονισμένη στήριξη θα μπορούσε επίσης να παρασχεθεί στο πλαίσιο της 
μετάβασης, μέσω της ανάπτυξης σχετικών νομικών μέσων, ειδικότερα στον τομέα της επανεισδοχής. 
Εμπόριο 
12 στο πλαίσιο μιας κοινής αποστολής τελωνειακής βοήθειας, υπό το φως των επιτευγμάτων του CAFAO στη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη και του CAM-A στην Αλβα~iα 
6 
Το υπάρχον σύστημα αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων για τις χώρες που ανεδύθησαν από την 
πρώην Γιουγκοσλαβία (εκ των οποίων μόνον η Βοσνία- Ερζεγοβίνη και η Κροατία είναι προς το παρόν 
επtλέξιμες) θα εξακολουθήσει να είναι σημαντικό μέχρι την εγκαθίδρυση συμβατικών σχέσεων με τη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Στο μέλλον, 
η Επιτροπή προτίθεται να διασπάσει το υπάρχον σύστημα αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων σε 
ξεχωριστές εμπορικές προτιμήσεις για τη Βοσνία- Ερζεγοβίνη και την Κροατία ώστε να εξασφαλιστεί η 
διαφανής και ισότιμη κατανομή των προτιμήσεων αυτών13 μεταξύ των εν λόγω χωρών και να 
προετοιμαστούν οι ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις για μία συμφωνία. Βάσει των 
συμπερασμάτων του Συμβουλίου τής 9ης Νοεμβρίου 1998, και πριν από τη θέσπι(τη "συμφωνίας 
σταθεροποίησης και σύνδεσης", η Επιτροπή θα παρουσιάσει, στο άμεσο μέλλον, επίσημη ~ρόταση για 
την αναβάθμιση του διμερούς εμπορικού καθεστώτος με την Αλβανία προς ένα προτιμησιακό 
καθεστώς παρόμοιο με αυτό που προσφέρεται σε άλλες χώρες της περιοχής14
• 
Η αναβάθμιση των σχέσεων μέσω μιας συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης θα έχει εμπορικές 
επιπτώσεις όσον αφορά τις αμοιβαίες υποχρεώσεις που θα προκύπτουν. Οι εμπορικές σχέσεις με τις 
χώρες αυτές θα ενισχυθούν με την προσχώρησή τους στον ΠΟΕ. 
Οικονομική και χρηματοδοτική βοήθεια 
Η οικονομική και πολιτική ανάπτυξη πρέπει να συμβαδίζουν. Στις χώρες της περιοχής, οι σταθερές 
μακροοικονομίες προϋποθέτουν ισχυρούς και βασιζόμενους στη Δημοκρατία θεσμούς- η ισορροπημένη 
ευμάρεια, με τη σεψά της, θα ενισχύσει τα πολιτικά συστήματα των χωρών. Η άρση των οικονομικών 
φραγμών μεταξύ των χωρών της περιοχής θα οδηγήσει στην εδραίωση στενότερων πολιτικών σχέσεων. 
Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΔΧΙ), θα εξακολουθήσει 
να παρακολουθεί τις μακροοικονομικές εξελίξεις και να εμβαθύνει το μακροοικονομικό διάλογο με τις 
χώρες αυτές. Η χρηματοδοτική βοήθεια θα επικεντρωθεί στη δημιουργία ισχυρών και σταθερών 
οικονομιών της αγοράς ενσωματωμένες με τις οικονομίες των γειτόνων και με την ευρωπαϊκή και 
πα;γκόσμια οικονομία. Λόγω των αναγκών που παρουσιάζονται για τη διαδικασία της μετάβασης και 
της ανασυγκρότησης καθώς και για τις αυξανόμενες διασυνδέσεις υποδομών, θα απαιτηθούν 
σημαντικές επενδύσεις. Πρέπει συνεπώς να δοθεί προσοχή στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος 
για την εισροή ιδιωτικών επενδύσεων, ώστε να καλυφθεί το φάσμα μεταξύ της ικανότητας και της 
χρηματοδότησης του δημόσιου τομέα. 
Το 1999,' η βοήθεια από τον κοινοτικό προϋπολογισμό σε χώρες της περιφερειακής προσέγγισης θα 
ανέλθει περίπου σε 700 εκατ. '(βλέπε Παράρτημα 1). Ένα σημαντικό ποσό περαιτέρω βοήθειας θα 
απαιτηθεί αναμφίβολα για να υποστηριχθεί η συνεισφορά της ΕΕ στην εφαρμογή του συμφώνου 
σταθερότητας και της κοινής στρατηγικής της ΕΕ, καθώς και για να καλυφθούν οι επιπτώσεις από την 
κρίση στο Κοσσυφοπέδιο και το συνεπαγόμενο κόστος της ανοικοδόμησης. Θα ζητηθεί από την 
αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, σε εύθετο χρόνο, να λάβει τις αναγκαίες αποφάσεις βάσει 
προτάσεων που θα διατυπώσει η Επιτροπή. Η ΕΕ δεν μπορεί να δεσμευθεί η ίδια για την εφαρμογή 
φιλόδοξων προγραμμάτων χωρίς να διαθέτει επιτόπου τους αναγκαίους μηχανισμούς και τα μέσα που 
θα της επιτρέψουν την ευέλικτη, συντονισμένη και αποτελεσματική χρησιμοποίηση των μέσων 
κοινοτικής βοήθειας με τρόπο προσαρμοσμένο στις περιστάσεις. Η Επιτροπή θα προτείνει μία νομική 
βάση για την υλοποίηση της βοήθειας στην περιοχή συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη τη διάρθρωση του 
προγράμματος PHARE, ενώ τη στιγμή αυτή εξετάζει το θέμα των κατάλληλων μηχανισμών/δομών 
εφαρμογής, περιλαμβανομένων και αυτών που απαιτούνται για τη διοχέτευση της βοήθειας άλλων 
χορηγών. Οι νομικές βάσεις θα μπορούσαν να δημιουργηθούν/τροποποιηθούν ώστε να διευκολύνουν 
την υλοποίηση όλων των κοινοτικών προγραμμάτων χρηματοδοτικής βοήθειας για την ανοικοδόμηση 
13 Δεν θα ισχύει για ρυθμίσεις σχετικά με το κρασί οι οποίες θα εξακολουθήσουν να .είναι συνολικές και να 
εφαρμόζονται στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας. Προφανώς, η ΟΔΓ θα λάβει μόνο "το μερίδιό της" επi των γενικών προτιμήσεων εφόσον πληροί 
τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τις εμπορικές προτιμήσεις 
14 Για το οποίο θα απαιτείται προΟπόθεση ΠΟΕ 
7 
και την περιφερειακή συνεργασία (η διασυνοριακή/περιφερειακή χρησιμοποίηση ορισμένων εξ αυτών 
δεν είναι προς· το παρόν εφικτή λόγω του ότι δεν είναι όλοι οι ενδεχόμενοι εταίροι επιλέξιμοι για το 
συγκεκριμένο πρόγραμμα PHARE). 
Η ΕΕ αποτελεί υπόδειγμα όσον αφορά την υπέρβαση των συγκρούσεων και την προώθηση της 
συμφtλίωσης μέσω της στενής συνεργασίας για την επίτευξη κοινών στόχων, με παράλληλο σεβασμό 
της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας. Τα κράτη που προσβλέποuν σε στενότερες 
σχέσεις με την ΕΕ θα πρέπει να συμπεριφέρονται με παρόμοιο τρόπο και η χρηματοδοτική βοήθεια της 
ΕΚ για την ανάπτυξη διμερών σχέσεων πρέπει να στοχεύει στην περιφερειακή οικονομία και στην 
ανάγκη προώθησης της αλληλεξάρτησης, αν και δεν έχει ισχύσει κάτι τέτοιο σε όλες τις περιπτώσεις 
μέχρι τώρα. Κατά την παροχή κοινοτικής και διμερούς βοήθειας (με εξαίρεση της βοήθειας για 
ανθρωπιστικούς λόγους για τον εκδημοκρατισμό και τα δικαιώματα του ανθρώπου) στην περιοχή και 
σε μεμονωμένες χώρες θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ετοιμότητα των χωρών να συνεργαστούν 
μεταξύ , τους π. χ. μέσω της ενδεχόμενης καθιέfωσης αμοιβαίων εμπορικών προτιμήσεων ή ζωνών 
ελεύθερου εμπορίου και τελωνειακών ενώσεων1 • Επίσης, η συνεργασία μεταξύ κρατών θα πρέπει όλο 
και περισσότερο να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για την καθιέρωση στενότερων δεσμών με 
την ΕΕ όσο και για την παροχή βοήθειας. Ένα ποσοστό της βοήθέιας που παρέχεται μέσω 
προγραμμάτων πολλαπλών δικαιούχων θα μπορούσε να -διατίθεται για σύνολο χωρών ή για 
πρωτοβουλίες διασυνοριακής πολιτικής ή οικονομικής συνεργασίας (με άλλες χώρες της περιοχής, με 
γειτονικές υποψήφιες χώρες και με κράτη μέλη της ΕΕ). Ως στόχος για την ανάπτυξη των ανταλλαγών 
θα μπορούσε να τεθεί η δημιουργία κοινών έργων και θεσμών καθώς και η σύσταση και περαιτέρω 
ανάπτυξη περιφερειακών δυνάμεων. 
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα 
εξακολουθήσει να παρακολουθεί στενά τις μακροοικονομικές εξελίξεις. Ως χορηγός δωρεάν βοήθειας, 
η Επιτροπή, όπως και κατά το παρελθόν, θα εξετάζει το ενδεχόμενο, κατ' εξαίρεση, της στήριξης του 
ισοζυγίου πληρωμών για τις χώρες της περιοχής (και τις γειτονικές χώρες) που είναι επιλέξιμες για 
τέτοια στήριξη. Η διμερής βοήθεια θα μπορεί επίσης να περιλαμβάνει ελάφρυνση του χρέους ή 
ακύρωσή του, ιδιαίτερα για τις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από τις πρόσφατες δαπανηρές και 
αποσταθεροποιητικές εξελίξεις. 
Πολιτικός διάλοyος 
Όπως τονίστηκε και προηγουμένως, οι συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης θα προβλέπουν την 
ανάπτυξη πολιτικού διαλόγου σε πολυμερές/περιφερειακό επίπεδο. Πρέπει να δοθεί προσοχή επίσης 
στο θέμα αυτό, στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, για τις χώρες που δεν είναι 
ακόμη επιλέξιμες για τέτοιες συμφωνίες. Ο δtάλογος αυτός θα διεξάγεται παράλληλα με τον διμερή 
πολιτικό διάλογο, θα διαρθρωθεί σε δtάφορα επίπεδα (από επίσημο έως υπουργικό) και θα λάβει 
δtάφορες μορφές (Προεδρία/Επιτροπή ή νέα Τρόικα), και, όπου κρίνεται δυνατό, θα διεξάγεται σε 
περιφερειακό/υποπεριφερειακό επίπεδο, παρέχοντας με τον τρόπο αυτό ευκαφίες για τις χώρες που 
συμμετέχουν στις συναντήσεις να συζητούν θέματα κοινού και. περιφερειακού ενδιαφέροντος. Θα 
μπορούσαν επίσης να προβλεφθούν πολιτικές δηλώσεις, όπως τον Ιούνιο του 1998 για τη Βοσνία­
Ερζεγοβίνη, καθώς και η δημιουργία μηχανισμών για τεχνικές συζητήσεις, όπως στο πλαίσιο της 
συμβουλευτικής ειδικής ομάδας ΕΕ/ΒΕ. 
4. Γένικά συμπεράσματα 
Με βάση την εμπεφία της από την περιφερειακή προσέyyιση, η ΕΕ είναι έτοιμη να αναλάβει 
μακροπρόθεσμη και ουσιαστική δέσμευση για την σταθεροποίηση στην περιοχή. Αυτή η προσπάθεια 
σταθεροποίησης θα επικεντρωθεί, καταρχήν, σε πέντε χώρες, ενώ ταυτόχρονα θα λάβει τη μορφή 
ευρύτερης περιφερειακής προσέyyισης που θα καλύψει όλη την περιοχή. Η περιφερειακή προσέγγιση, 
το πεδίο που θα καλύπτει, τα μέσα και οι όροι της, θα εξακολουθήσουν να ισχύουν σε γενικές γραμμές. 
15 Αν και πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία δομών ΔΣΙΟΔΓ και ΒΕ/Κροατία εις βάρ<:>ς της ΒΕ ως συνόλου 
8 
Ωστόσο, με βάση τη μελλοντική κοινή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή, καθώς και την πρόταση για 
ένα σύμφωνο σταθερότητας για την Νοτιοανατολική Ευρώπη, και κυρίως λόγω των μεταβαλλόμενων 
συνθηκών στην περιοχή, η προσέγγιση αυτή πρέπει να αναπτυχθεί ουσιαστικότερα. Για το λόγο αυτό, η 
Επιτροπή πρότεινε την εκπόνηση μιας διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, κύριο 
χαρακτηριστικό της οποίας θα είναι ότι θα προσφερθούν στις πέντε χώρες -. υπό τον όρο της τήρησηg 
των σχετικών προϋποθέσεων -συμβατικές σχέσεις νέου είδους, τουτέστιν, οι σί>μφωνίες 
σταθεροποίησης και σύνδεσης. Μεταξύ των στοιχείων των σχέσεων αυτών θα μπορούν να 
συγκαταλέγονται η αυξημένη και επαναπροσανατολισμένη βοήθεια, η αυξημένη στήριξη του 
εκδημοκρατισμού, της ανάπτυξης του εμπορίου και του πολιτικού διαλόγου και της συνεργασίας σε 
νέους τομείς. 
Παράλληλα με την ανάπτυξη πολιτικών στην περιοχή, και ειδικότερα σε σχέση με την κατάσταση μετά 
τον τερματισμό της σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο, πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά ο συσχετισμός 
αυτών των πολιτικών για την εν λόγω την περιοχή -υπάρχουσα περιφερειακή προσέγγιση και 
μελλοντική κοινή στρατηγική, καθώς και προτεινόμενο σύμφωνο σταθερότητας -και των πολιτικών 
ά~J..illν φορέων (ΗΕ, Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΣΑΕ, ΔΕΕ και ΝΑ ΤΟ, καθώς και διεθνή 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα). 
Για να επιτύχει η στρατηγική αυτή, οι πληθυσμοί και οι κυβερνήσεις της περιοχής πρέπει να 
συμμετάσχουν επίσης και να καταβάλουν aποφασιστικές προσπάθειες π.χ. όσον αφορά την 
προσχώρηση στον ΠΟΕ, την πιθανή ανάπτυξη ζωνών ελεύθερου εμπορίου τόσο μεταξύ τους όσο και 
στην περιοχή, την αυξημένη περuρερειακή συνεργασία σε διμερές και πολυμερές επίπεδο, καθώς και 
την τήρηση των προϋποθέσεων που ορίζονται στην υπάρχουσα περιφερειακή προσέγγιση. Ωστόσο, η 
περιφερειακή προσέγγιση και κάθε δέσμη πολι11-κών που εγκρίνει η ΕΕ ή η διεθνής κοινότητα γενικά, 
έχουν συγκεκριμένα όρια. Το μέλλον της περιοχής κείται στα χέρια των λαών και των κυβερνήσεών 
της. 
Συμπεράσματα ανά χώρα 
Η . Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εκπονεί τακτικές εκθέσεις σχετικά με την τήρηση, εκ μέρους των 
ενδιαφερομένων χωρών, των προϋποθέσεων της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Όσον 
αφορά το σύνολο των διμερών σχέσεων με τις χώρες της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, η 
Επιτροπή, προς το παρόν, καταλήγει στα ακόλουθα λειτουργικά συμπεράσματα16 για κάθε μεμονωμένη 
χώρα: 
Βοσνία/Ερζεyοβίνη 
Οι διαπραγματεύσεις για σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με τη Βοσνία-. 
Ερζεγοβίνη θα αρχίσουν όταν θεωρηθεί ότι η χώρα πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις. Σε 
κατάλληλη στιγμή, η Επιτροπή θα προετοιμάσει τεχνική έκθεση για την σκοπιμότητα της έναρξης 
διαπραγματεύσεων· για μία τέτοια συμφωνία. Στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων με την ΒΕ, θα 
μπορούσε να ενταθεί ο πολιτικός και οικονομικός διάλογος. Επίσης, η εiδική συμβουλευτική 
ομάδα θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Πρέπει να εξεταστούν οι δυνατότητες 
προώθησης της συνεργασίας σε συγκεκριμένους τομείς, όπως και πρέπει να προωθηθεί η 
επικοινωνία και ο διάλογος, και σε περuρερειακό επίπεδο. 
Η Βοσνία- Ερζεγοβίνη θα πρέπει να εξακολουθήσει, προς το παρόν, να επωφελείται από τις 
aυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις που έχουν παραχωρηθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και 
θα εξακολουθήσει να επωφελείται από τη βοήθεια PHARE που παρέχεται για την 
16 Βασίζονται στη γενική αξιΘλόγηση των εξελίξεων σε κάθε μΙα από τις χώρες (που περιέχονται στο Παράρτημα 
2 της παρούσας Ανακοίνωσης) καθώς και στη λεπτομερέστερη έκθεόη για την τήρηση των προΟποθέσεων, 
από τον Οκτώβριο του 1998, όσον αφορά την περιφερειακή προσέγγιση (που περιέχονται στο έγγραφο 
εργασίας της Επιτροπής με το θέμα αυτό: SEC(99)714 της ~7.5.99) 
9 
ανασυγκρότηση και τη δημιουργία θεσμών καθώς και προς υποστήριξη των ειρηνευτικών 
συμφωνιών, αλλά θα επωφεληθεί πλήρως από το "παραδοσιακό" PHARE μόνον εφόσον οι αρχές, 
σε επίπεδο κράτους και οντότητας, τηρήσουν τις σχετικές προϋποθέσεις. Ελπίζεται ότι μέχρι τα 
τέλη της επόμενης περιόδου έκθεσης θα σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος. 
Κροατία 
Οι διαπραγματεύσεις με την Κροατία για μία συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης θα 
αρχίσουν εφόσον η χώρα πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις. Σε κατάλληλη στιγμή, η Επιτροπή θα 
εκπονήσει τεχνική έκθεση για τη σκοπιμότητα της έναρξης διαπραγματεύσεων για μία τέτοια 
συμφωνία. Στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων, και της μελλοντικής έναρξης των 
διαπραγματεύσεων, θα μπορούσαν να ενταθούν η επικοινωνία και η ανταλλαγή απόψεων, καθώς 
και η διεξαγωγή περισσότ'ερο διαρθρωμένου πολιτικού διαλόγου και η σύσταση ειδικής 
συμβουλευτικής τεχνικής ομάδας. 
Η Κροατία πρέπει να εξακολουθήσει, προς το παρόν, να επωφελείται από τις aυτόνομες 
εμπορικές προτιμήσεις που έχουν παραταθεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Για να αρθεί η 
αναστολή του PHARE, πρέπει να σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος προς τη ·δημοκρατία, μεταξύ 
άλλων, στον τομέα της μεταρρύθμισης των μέσων μαζικής ενημέρωσης, της εκλογικής 
μεταρρύθμισης και της επιστροφής των προσφύγων, σύμφωνα με τους όρους που καθορίστηκαν 
στις 29 Απριλίου 1997. Ελπίζεται ότι η πρόοδος στα θέματα αυτά θα είναι εμφανής μέχρι τα τέλη 
της επόμενης περιόδου έκθεσης. Παρόλα αυτά, η ΕΚ έχει ήδη χορηγήσει βοήθεια σε άλλους 
τομείς (aνθρωπιστικός, στήριξη του εκδημοκρατισμού περιλαμβανομένων και των ανεξάρτητων 
μέσων μαζικής ενημέρωσης, και ανασυγκρότηση που .σχετίζεται με την επιστροφή των 
προσφύγων) και θα εξακολουθήσει να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Η συμπληρωματική 
βοήθεια θα στοχεύει τομείς που αφορούν την ανό.πrοξη της δημοκρατίας, την οικονομική 
αναθέρμανση των περιοχών στις οποίες επιστρέφουν οι πρόσφυγες και την εκπαίδευση (όπως, 
π. χ., Tempus·και European Training Foundation). 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιοvyκοσλαβίας 
Λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο και της προφανούς μη τήρησης των 
σχετικών προϋποθέσεων, δεν κρίνεται σκόπιμο να συζητηθεί η επιλεξιμότητα της ΟΔΓ για τις 
aυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις ή για το PHARE, ή η έναρξη διαπραγματεύσεων για μία 
συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης. Η ΟΔΓ θα είναι επιλέξιμη για τέτοια μέσα μόλις 
θεωρηθεί ότι πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Εν τω μεταξύ, η ΟΔΓ θα εξακολουθήσει να 
λαμβάνει ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό καθώς και βοήθεια 
OBNOV Α/ανασvyκρότησης, (η οποία, κατά ·κύριο λόγο, περιορίζεται γεωγραφικά στο 
Κοσσυφοπέδιο και στο Μαυροβούνιο -η βοήθεια στη Σερβία πέριορίζεται στην υποστήριξη των 
ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης}, με ιδιαίτερη έμφαση στην επιστροφή των 
προσφύγων/των εκτοπισθέντων στο εσωτερικό της χώρας. 
Ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κοσσυφοπέδιο, τα μέτρα που έχουν ληφθεί 
κατά της ΟΔΓ/Σερβίας πρόκειται να ενταθούν σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 
26ης Απριλίου 1999, το οποίο επίσης έλαβε απόφαση για πετρελαϊκό αποκλεισμό. Τα μέτρα αυτά 
περιλαμβάνουν εμπορικό αποκλεισμό στα όπλα· απαγόρευση των θεωρήσεων (που έχει ήδη 
επεκταθεί ώστε να καλύπτει και άτομα που θεωρούνται υπεύθυνα για την απαγόρευση των 
ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης) απαγόρευση προμήθειας εξοπλισμού που θα μπορούσε 
να χρησιμοποιηθεί για τρομοκρατία ή αστυνομική καταστολή· μνημόνιο για τις εξαγωγικές 
πιστώσεις· πάγωμα των κεφαλαίων που διατηρεί στο εξωτερικό η 1αιβέρνηση της Σερβίας/ΟΔΓ· 
απαγόρευση των νέων επενδύσεων· απαγόρευση πτήσεων των αερομεταφορέων που είναι 
ταξινομημένοι στην ΟΔΓ. Οι κύριες μορφές διμερώy σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
ισχύουν για. τη συνολική κρατική οντότητα (ΟΔΓ). Δεδομένου, κατά συνέ~ια, ότι τα διαθέσιμα 
10 
μέσα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν προς όφελος του Μαυροβουνίου, η βοήθεια προς την εν 
λό'yω δημοκρατία θα συνεχιστεί- μέσω άJ..λων κοινοτικών μέσων. Παράλληλα, παρέχεται βοήθεια 
από τον προϋπολογισμό για δαπάνες που σχετiζονται με εκ:τοπισθέντα άτομα από το 
Κοσσυφοπέδιο. 
Πρώην Γιουιyκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας 
Λόγω της θετικής πορείας που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής, καθώς και της συμμόρφωσης της 
·χώρας με τις σχετικές προϋποθέσεις, και σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών 
Υποθέσεων της 8ης και 26ης Απριλίου 1999, η Επιτροπή θα παρουσιάσει έκθεση για τη 
σκοπιμότητα έναρξης διαπραγματεύσεων για μία συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης με 
τη χώρα αυτή. Λαμβάνοντας υπόψη τις συζητήσεις στο Συμβούλιο, η Επιτροπή θα μπορούσε να 
υποβάλει προτάσεις για οδηγίες διαπραγμάτευσης. Εν τω μεταξύ, οι συμφωνίες συνεριyασίας και 
η σvμφωνία στον τομέα των μεταφορών θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται, και οι σχέσεις θα 
συσφιχθούν στο πλαίσιο αυτό και στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου, με τροποποίηση της 
εντολής της ομάδας εργασίας για τα τελωνεία και τη φορολογία ώστε να καλύπτονται στατιστικά 
θέματα, ωs συνέχεια του Συμβουλίου Συνεργασίας του Μαρτίου 1999. 
Η χώρα θα εξακολουθήσει να λαμβάνει κοινοτική βοήθεια, 1αιρίως στο πλαίσιο του PHARE. Η 
επιλεξιμότητα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας για συμπληρωματική 
βοήθεια από. πολυτομεακά προγράμματα PHARE θα προσδιορισθεί ανά μεμονωμένη περίπτωση 
αφού ληφθεί υπόψη η συνεκτικότητα των προγραμμάτων αυτών καθώς και η προστιθέμενη αξία 
τους σε σχέση με το Εθνικό Πρό'yραμμα. Επίσης, θα χορηγείται βοήθεια από τον προϋπολογισμό 
για δαπάνες που σχετίζονται με τους πρόσφυγες. 
Αλβανία 
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 26ης Απριλίου 1999, η 
Επιτροπή είναι προετοιμασμένη για να υποβάλει σε εύθετο χρόνο έκθεση για τη σκοπιμότητα 
έναρξης διαπραγματεύσεων για μία συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης με την Αλβανία. 
Λαμβάνοντας υπόψη τις συζητήσεις στο Συμβούλιο, η Επιτροπή θα μπορούσε να προτείνει 
οδηγίες διαπραγμάτευσης. Εν τω μεταξύ, θα συνεχιστούν οι συμβατικές σχέσεις με την 
Κοινότητα, βασιζόμενες στη συμφωνία συνεργασίας του 1992 και στη σχετική δήλωση για τον 
πολιτικό διάλογο, και θα δημιουργηθούν νέες ομάδες εργασίας (για τις υποδομές και τη γεωργία). 
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 9ης Νοεμβρίου 1998, θα 
υποβληθεί σύντομα επίσημη πρόταση για διμερές εμπορικό καθεστώς με σκοπό να αναβαθμιστεί 
το διμερές αυτό καθεστώς προς περιφερειακά πρότυπα. 
Η βοήθεια μέσω του PHARE και άλλων. κοινοτικών μέσων θα συνεχιστεί με σκοπό να 
παρουσιάσουν μεγαλύτερη πρόοδο η σταθεροποίηση, η ανάκαμψη, η οικονομική μεταρρύθμιση 
και ο εκδημοκρατισμός της χώρας καθώς και η προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας. 
Ειδικότερα, η ΕΕ θα εξακολουθήσει. να στηρiζει την επανασύσταση μιας βιώσιμης αλβανικής 
αστυνομίας σε συνεργασία με την ενισχυμένη αποστολή της ΔΕΕ και να ενισχύει την αποστολή 
βοήθειας σε τελωνειακά θέματα, βάσει του τροποποιημένου τελωνειακού κώδικα. Επίσης, 
χορηγείται βοήθεια από τον προϋπολογισμό για δαπάνες που σχετίζονται με τους πρόσφυγες. Η 
στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών που εγκρίθηκε πρόσφατα' θα εφαρμοστεί χωρίς καθυστέρηση 
και οι μακροοικονομικές εξελίξεις θα παρακολουθούνται στενά από την Επιτροπή και τα ΔΧΙ. 
11 
Παράρτημα 1 
Συνολική Βοήθεια ΕΚ στις γειτονικές χώρες του Κοσσυφοπεδίου 1991-99 (Εκατ. €)<ι> 
(Αναλήψεις υποχρεώσεων) 
ΑΛΒΑΝΙΑ ΧΩΡΕΣ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΣΥΝΟΛΟ 
(2) 
ΒΟΣΝΙΑ(3) ΚΡΟΑΤΙΑ ΟΔΓ ΠΓΔΜ ΔΙΑΦΟΡΕΣ 
ΧΩΡΕΣ 
ΤΥΠΟΣ ΒΟΗθΕΙΑΣ ΕΚ 
PHARE + OBNOVA 616,4 754,5 49,6 41,7 236,7 9,8 608,0 827,0 3143,6 
ΑΝθΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗθΕΙΑ 
(ECHO) 41,2 1032,1 290,8 262,8 45,7 236,1 4,7 2,0 1915,4 
ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ 
(ΓΔVΠΙ) 16,5 ---- - -- 16,5 
ΣτΗΡΙΞΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ 
ΠΛΗΡΩΜΩΝ (ΓΔΙΙ) 20,0 60,0 -- 40,0 - 650,0 580,0 1350,0 
ΕΤΕ 46,0 - - - - - 57_1,0 1052,0 1669,0 
ΑΛΛΕΣ ΔΡ ΑΣΕΙΣ ( 4) 122,8 221,2 9,3 17,5 2,0 12,3 μ.δ. μ. δ. 385,1 
ΣΥΝΟΛΟ ΒΟΗθΕΙΑΣ ΕΚ 862,9 2067,8 349,7 322,0 324,4 258,2 1833,7 2461,0 8479,6 
Βοήθεια κρατών μελών (90-97) 712,8 507,9 1165,9 712,4 178,2 754,8 3069,4 7101,4 
ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 1575,7 2575,7 1515,6 1034,4 502,5 258,2 2588,5 5530,4 15581,0 
J 
ΕΤΑΑ 68,0 70,0 511,0 143,0 296,0 1283,0 2371,0 
13 
(Ι) Από τα τέλη Απρtλίου 1999 για την Αλβανία και τις χώρες της πρώην Γιοuγιcοσλαβίας, με εξαίρεση τα στοιχεία ΕΤΕ και ΕΤ ΑΑ τα οποία αφορούν τη βοήθεια από το 1991 έως το 
1998. Από τα τέλη του 1998 όλα τα στοιχεία για τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. · · 
(2) Η μακροοικονομική βοήθεια προς την Αλβανία που αποφασίστηκε το 1992 και το 1994 περιέχεται στη χρηματοδότηση Phare. 
(3) Από τα 60 εκατ.ευρώ για στήριξη του ισοζυyίου πληρωμών, τα 15 εκατ. ευρώ που προγραμματίστηκαν για το 1999 θα χρηματοδοτηθούν από το Obnoνa. Το συνολικό ποσό που 
χορηγείται στο πλαίσιο του Phare+Obnova μειώθηκε κατά συνέπεια κατά 15 εκατομμύρια ώστε να αποφευχθεί η διπλή μέτρηση. 
(4)· Στις άλλες δράσεις περιλαμβάνεται κuρίως επισιτιστική βοήθεια στην Αλβανία που παρείχε ο FEOGA (120 εκατ. ευρώ), δράσεις για την αφαίρεση των ναρκών και άλλες δράσεις 
στη Βοσνία (200 εκατ. ευρώ), και βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό. 
μ.δ. = μη διαθέσιμα στοιχεία 
14 
Παράρτημα 2 
Εξελίξεις στις χώρες της περιφερειακής προσέγγισης από το 1996, 
κυρίως όσον αφορά τη συμμόρφωση, από τον Οκτώβριο του 1998, με τα κριτήρια της 
περιφερειακής προσέyyισης 
Ο βαθμός πολιτικής προόδου που σημειώθηκε σε κάθε χώρα, όπως περιγράφεται στις ακόλουθες 
παραγράφους, έχει εΠηρεαστεί από την επιθυμία κάθε χώρας να αναπτύξει τις σχέσεις με την ΕΕ αλλά 
επίσης με τους γείτονές της στην περιοχή υπεράνω εθνικών (εθνικιστικών) συμφερόντων. Είναι 
προφανές ότι ορισμένες χώρες δεν έχουν ακόμη αποδείξει, σε ορισμένους τομείς, τη δέσμευσή τους 
προς το ευρωπαϊκό μέλλον το οποίο διεκδικούν. Η δέσμευση αυτή προϋποθέτει σεβασμό των 
δημοκρατικών αρχών ·κ:αι της ιδέας της συνεργασίας μεταξύ κρατών. Η πρόοδος που επιτεύχθηκε, 
ειδικότερα όσον αφορά τους στόχους της περιφερειακής προσέγγισης, είναι ανομοιογενής, ανάλογη 
προς την επιθυμία των ενδιαφερόμενων κρατών να καταβάλλουν τις απαιτούμενες προσπάθειες. Για 
παράδειγμα, το επίπεδο εκδημοκρατισμού αναβαθμίστηκε συνολικά σε όλες τις χώρες, με εξαίρεση τη 
Σερβία, αλλά ο σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων διαφέρει ανάλογα με το εθνικό πλαίσιο. Η 
υλοποίηση των ειρηνευτικών συμφωνιών είναι ανομοιογενής, ειδικότερα όσον αφορά την επιστροφή 
των προσφύγων κ:αι τη συνεργασία με το διεθνές ποινικό δικαστήριο για την Γιουγκοσλαβία. Κάποια 
πρόοδος έχει σημειωθεί στις διμερείς σχέσεις, αλλά όχι στην περιφερειακή συνεργασία κ:αθ 'αυτή. 
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στα Βαλκάνια. Διανύει μία τριπλή διαδικασία 
μετάβασης: από το καθεστώς ομοσπονδιακής δημοκρατίας της Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής 
Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας προς το καθεστώς της ανεξάρτητης δημοκρατίας· από σοσιαλιστική 
οικονομία σε οικονομία αγοράς από κατάσταση εμφυλίου πολέμου μεταξύ τριώv εθνοτήτων σε 
κατάσταση ειρήνης εντός μιας "ενιαίας δημοκρατίας αποτελούμενης από δύο οντότητες". Με τη λήξη 
του πολέμου, ο πληθυσμός της Βοσνίας- Ερζεγοβίνης είχε μειωθεί κατά 23 %· το ΑΕΠ κ:αι το κατά 
κεφαλήν εισόδημα είχαν συρρικνωθεί κατά τρία ·τέταρτα, η βιομηχανική παραγωγή κατά 90% 
τουλάχιστον κ:αι περισσότεροι από 1 ,2 εκατομμύρια κάτοικοι είχαν διαφύγει στο εξωτερικό, εκ: των 
οποίων περίπου 750.000 σε χώρες της ΕΕ. Από το 1996, οι μεταρρυθμίσεις πραγματοποιούνται με αργό 
ρυθμό λόγω της ιδιαίτερης πολιτικής δομής της χώρας κ:αι των εθνικιστικών πολιτικών σχηματισμών 
που κυριαρχούσαν στην πολιτική σκηνή μέχρι τις τελευταίες εκλογές. Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου του 
1998 κατέδειξαν μία πρώτη μερική απομάκρυνση από τα μεγάλα εθνικιστικά κόμματα. Η εφαρμογή της 
συμφωνίας Ντέυτον μπορεί να θεωρηθεί επιτυχής όσον αφορά τη στρατιωτική της διάσταση. Από 
πολιτικής πλευράς, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος (παράδοση ορισμένων εγκληματιών πολέμου 
στο Δικαστήριο της Χάγης, έγκριση κοινών συμβόλων, καθιέρωση κοινών θεσμών, οικονομική 
ανασυγκρότηση). Ωστόσο, η επιστροφή των προσφύγων της μειονότητας, η λειτουργία των κοινών 
·θεσμών κ:αι η δικαστική μεταρρύθμιση δεν είναι απόλυτα ικανοποιητικές. Αφετέρου, την περίοδο 1996-
1998, η πραγματική ανάπτυξη της οικονομίας ανήλθε κατά μέσο όρο σε 40% περίπου ετησίως σε 
κρατικό επίπεδο, αν κ:αι η πολιτική παρεμπόδιση της ειρηνευτικής διαδικασίας από τη ΔΣ οδήγησε την 
οντότητα αυτή σε οικονομική τελμάτωση επί δύο έτη, μέχρι την τοποθέτηση του πρωθυπουργού 
Ντόντζικ: (αρχές 1998). Η ταχεία βελτίωση είχε ως σημείο εκ:κ:ίνησης μία χαμηλή βάση κ:αι τα επίπεδα 
των εισοδημάτων κ:αι της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών συγκαταλέγονται στα χαμηλότερα στην 
Ευρώπη~ Το κύριο πρόβλημα της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης είναι η έλλειψη παγιωμένης κρατικής 
οντότητας. Το γεγονός αυτό οφείλεται στη στάση των αρχrίγών της ΒΕ οι οποίοι δεν βασίζονται 
πλήρως στη συνεργασία στο πλαίσιο των κοινών θεσμών, αλλά επίσης στην πολυπλοκότητα του 
θεσμικού πλαισίου. Στις αρχές του 1999 παρατηρήθηκαν σημάδια βελτίωσης σε ορισμένους τομείς 
πολιτικής, ειδικότερα στους τομείς της ιδιωτικοποίησης, της νομοθεσίας περί επενδύσεων, της 
τελωνειακής νομοθεσίας κ:αι του χρηματοοικονομικού τομέα. Κάποια πρόοδος εξακολουθεί να 
σημειώνεται όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της οικονομίας της αγοράς αν κ:αι χρεuiζονται πολλές ακόμη 
προσπάθειες για την ορθή εφαρμογή της. Ο κύριος κίνδυνος παραμένει η φτώχεια κ:αι η κοινωνική 
αποδιοργάνωση ειδικότερα στη ΔΣ. Όσον αφορά τον εκδημοκρατισμό κ:αι το σεβασμό των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου, σημειώθηκε κάποια πρόοδος σε ορισμένους τομείς αλλά οι πρόσφατες 
πολιτικές εξελίξεις στη ΔΣ κ:αι στο Κοσσυφοπέδιο, εμποδίζουν, προς το παρόν, την περαιτέρω ποt?τική 
13 
γενική βελτίωση. Εξακολουθεί να είναι αναγκαία η πρόοδος στη συνεργασία μεταξύ των διάφορων 
εθνοτικών ομάδων, αν και σημειώθηκαν ορισμένες θετικές εξελίξεις, ειδικότερα στον τομέα της 
πολιτικής των κομμάτων. Η συνεργασία από ορισμένες τοπικές αρχές στη ΔΣ παρουσίασε, πολύ 
πρόσφατα, βελτίωση. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε επίσης στον τομέα των μέσων μαζικής 
ενημέρωσης και αναμένεται περαιτέρω βελτίωση τους επόμενους μήνες. Η περιφερειακή συνεργασία 
εξακολουθεί σε διάφορα επίπεδα· αλλά η υπερβολική επιρροή του Ζάγκρεμπ και του Βελιγραδίου 
παραμένει ισχυρή. Η εφαρμογή των συμφωνιών Ντέυτον!Παρισίων προχωρά με αργούς ρυθμούς, για 
διάφορους λόγους. 
Η Κροατία έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να καταβάλει ορισμένες προσπάθειες με σκοπό τη 
-σταθεροποίηση και την ομαλοποίηση μετά τον πόλεμο. Έχει επιδείξει τη βούλησή της για προωθημένη 
συνεργασία στο πλαίσιο της διεθνούς κοινότητας. Η ενσωμάτωση στις ευρωπαϊκές και ευρωατλαντικές 
δομές αποτελεί προτεραιότητα της πολιτικής της Κροατίας. Σημειώθηκαν ορισμένες επιτυχίες όσον 
αφορά την αποδοχή των σχετικών διεθνών και εθνικών νομικών πλαισίων για το σεβασμό του κράτους 
δικαίου. Σημειώθηκε πρόοδος στην κοινωνία των πολιτών, με μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη που 
σημειώθηκε στη λαϊκή κοινή γνώμη η οποία ενώ υποστήριζε εθνικιστικές απόψεις, επί των οποίων 
βασίστηκε η κρόατική πολιτική ζωή, μεταστράφηκε προς μία περισσότερο ώριμη πλουραλιστική 
στάση. Η ανάπτυξη της κροατικής οικονομίας προχωρούσε· με καλούς ρυθμούς ·μέχρι το 1998 όταν 
άρχισαν να φαίνονται οι συνέπειες της αποτυχίας για εισαγωγή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. 
Σημαντικές βελτιώσεις σημειώθηκαν στην περιφερειακή συνεργασία καθώς και στην επίσημη 
ενσωμάτωση της Ανατολικής Σλαβονίαςό Για το ευαίσθητο θέμα της επιστροφής των προσφύγων 
χρειάσθηκε να ασκηθούν έντονες διεθνείς πιέσεις ενώ παραμένουν σοβαρές δυσκολίες στην εφαρμογή 
των δεσμεύσεων της Κροατίας. Το μεγάλο χάσμα που εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ των επίσημων 
δεσμεύσεων της Κροατίας και της υλοποίησής τους εμποδίζει τη χώρα να φθάσει στα απαιτούμενα 
επίπεδα εκδημοκρατισμού~ Παρά τις δηλωθείσες προθέσεις της κυβέρνησης, φαίνεται ότι τους 
τελευταίους μήνες το συνολικό σενάριο έχει τελματώσει. Πράγματι, η πρόοδος που σημειώθηκε από 
τον Οκτώβριο του 1998 όσον αφορά τις διάφορες προϋποθέσεις, εξακολουθεί να είναι επιλεκτική. Η 
πραγματική εφαρμογή των διεθνών δεσμεύσεων παραμένει ανεπιτυχής, παρά τις ·συνεχιζόμενες διεθνείς 
πιέσεις. Ο εκδημοκρατισμός και ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου παραμένουν οι κύριοι 
τομείς ανησυχίας, 1αιρίως όσον αφορά τη μεταρρύθμιση-του εκλογικού νόμου και τον εκδημοκρατισμό 
των μαζικών μέσων ενημέρωσης, όπου δεν μπορεί να αναφερθεί πρόοδος. Περαιτέρω ουσιαστική 
πρόοδος αναμένεται επίσης όσον αφορά τον σεβασμό των μειονοτήτων και των δικαιωμάτων τους. Η 
συνεΡΎασία με τις γειτονικές χώρες συνεχίζεται με μάλλον · ικανοποιητικό τρόπο και η Κροατία 
απεδείχθη πρόθυμη να εmλύσει τα εκ:κ:pεμή ζητήματα μέσω της δtπλωματικής οδού. Ωστόσο, 
εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα όσον αφορά τις σχέσεις με την Ομοσπονδία της Βοσνίας­
. Ερζεγοβίνης. Παρά τα σχετικά καλά αποτελέσματα που σημειώθηκαν κατά το παρελθόν και ένα 
ικανοποιητικό νομικό πλαίσιο, αυξάνονται οι ανησυχίες για την επιδείνωση της οικονομικής 
κατάστασης. Όσον αφορά την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις συμφωνίας Ντέυτον 
και Erdut, σημειώθηκαν θετικά βήματα στην επιστροφή των προσφύγων αν και η διαδι,cασία παραμένει 
μάλλον αργή. Συνεχίζεται η ομαλοποίηση της κατάστασης στις περιοχές που καταστράφηκαν από τον 
πόλεμο αν και απαιτούνται περαιτέρω ουσιαστικές προσπάθειες, κυρίωg για την εφαρμογή του 
προγράμματος αποκατάστασης της εμπιστοσύνης. 
Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας η κατάσταση είναι αντιφατική όσον αφορά τις 
εξελίξεις στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο. Δεν έχει σημειωθεί πρόοδος στον τομέα του 
εκδημοκρατισμού ή των μεταρρυθμίσεων στη Σερβία/Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γιουyκοσλαβίας. Η καταπίεση των δικαιωμάτων του πληθυσμού από το 1989 στο Κοσσυφοπέδιο 
οδήγησε τελικά σε ανοιχτή σύyκ:ρουση η οποία έχει επιπτώσεις και στα γειτονικά κράτη. Γενικά 
παρουσιάζονται αντιφάσεις στην ΟΔΓ /Σερβία μεταξύ της θεωρητικής τήρησης των δημοκρατικών 
αρχών, όπως προβλέπονται στο Σύνταγμα, των νόμων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από την 
υπογραφή διάφορων διεθνών συνθηκών και συμβάσεων', και της πρακτικής εφαρμογής τους. Ακόμη και 
πριν την πρόσφατη κήρυξη εμπόλεμης κατάστασης, επικρατούσε σαφής και συνεχής έλλειψη σεβασμού 
14 
των δημοκρατικών αρχών, ειδικότερα όσον αφορά τα μαζικά μέσα ενημέρωσης και τις ακαδημαϊκές 
ελευθερίες, καθώς και τις διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες. Α ν και το σύνταγμα και η νομοθεσία 
της ΟΔΓ και της Σερβίας προβλέπουν πλήρη ανθρώπινα δικαιώματα και δικαιώματα για τις 
μειονότητες, ορισμένες μειονοτικές ομάδες -οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου, οι κροατικές και 
ουγγρικές μειονότητες και οι μουσουλμάνοι Σαντζάκ -έχουν δοκιμάσει σε διάφορο βαθμό δυσκολίες 
σχετικά με το σεβασμό και την εφαρμογή των νόμων αυτών· τα πλέον απτά παραδείγματα είναι τα 
πρόσφατα γεγονότα στο Κοσσυφοπέδιο. Μεταξύ άλλων, οι συστάσεις Γκονζάλες παραμένουν 
ανεφάρμοστες ενώ με την κήρυξη εμπόλεμης κατάστασης τον Μάρτιο του 1999 και την επίσπευση των 
μαζικών εκτοπισμών συνοδευόμενων από aπερίγραπτες αγριότητες, ακόμη και το πρόσχημα της 
δημοκρατίας κατερρίφθη. Δεν υπάρχει πλέον νόμος στο Κοσσυφοπέδιο. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις 
ήταν σποραδικές και η μείωση του υπερπληθωρισμού που είχε σημειωθεί κατά την περίοδο του 
πολέμου ακυρώθηκε σταδιακά από τις χαλαρές νομισματικές και φορολογικές πολιτικές που 
εφαρμόστηκαν προεκλογικά το 1997· στη συνέχεια, η πiεση επί των πενιχρών δημοσιονομικών πόρων, 
λόγω της αύξησης του εξωτερικού και δημοσιονομικού ελλείμματος, επιτάχυνε τον πληθωρισμό στα 
τέλη του 1998 και οδήγησε σε αποτυχία τις ιδιωτικοποιήσεις. Το τελευταίο έτος, η πολιτική στο 
Κοσσυφοπέδιο είχε σοβαρές συνέπειες για την. οικονομία, τόσο λόγω του κόστους του πολέμου. και, 
τώρα, λόγω των αεροπορικών επιδρομών του ΝΑΤΟ κατά της στρατιωτικής-βιομηχανικής βάσης και 
της υλικής υποδομής. Πριν από την κλιμάκωση της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο, η οποία οδήγησε σε 
επιδείνωση των σχέσεων με τους γείτονες και τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με ορισμένες 
άλλες χώρες, η ΟΔΓ είχε σημειώσει κάποια πρόοδο στην περιφερειακή συνεργασία, Κυρίως όσον 
αφορά την ομαλοποίηση των σχέσεών της με την Κροατία, αλλά το θέμα της. διαδοχής της ΣΟΔΓ και 
του επιμερισμού των χρεών και περιουσιακών στοιχείων της ΣΟΔΓ παραμένουν ανεπίλυτα με 
επιπτώσεις για τη συμμετοχή της ΟΔΓ σε διεθνείς οργανισμούς και φόρα. Αντίθετα, οι εξελίξεις στο 
Μαυροβούνιο ήταν περισσότερο θετικές. Η αντικατάσταση, μετά από ελεύθερες και τίμιες εκλογές, του 
προσκείμενου στον Μtλόσεβιτς καθεστώ~ος του Γκουλάτοβιτς από συνασπισμό υπό την ηγεσία του 
προέδρου Ντουκάνοβιτς, είχε θετικές' επιπτώσεις όσον αφορά τη μεταρρύθμιση και τον 
εκδημοκρατισμό και υποστηρίχθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εξέλιξη αυτή επιδείνωσε σαφώς τις 
σχέσεις, σχεδόν σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ Βελιγραδίου και Ποντγκόριτσα, 
αλλά συνεχίστηκε παρά τις πιέσεις και τις αυξημένες απεtλές από την πλευρά της Ομοσπονδίας και 
παρά την παρουσία σημαντικού αριθμού προσφύγων και εκτοπισθέντων. Η' οικονομική μεταρρύθμιση 
συντελείται, αν και με αργούς ρυθμούς, κυρίως στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων. Στο Μαυροβούνιο 
παραχωρήθηκε ειδική παρέκκλιση, τον Ιανουάριο, από την απαγόρευση που ισχύει όσον αφορά τις 
πτήσεις προς ΕΚ που πραγματοποιούν αερομεταφορείς εγγεγραμμένοι στην ΟΔΓ. 
Τα τελευταία τρία χρόνια, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτέλεσε 
παράγοντα σταθεροποίησης στην περιοχή. Η ~ρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της.Μακεδονίας έχει 
επιβεβαιώσει την πολιτική ωριμότητά της και τη δέσμευσή της προς τις δημοκρατικές αρχές, με μία 
ομαλή και εφηνική πολιτική μετάβαση που πραγματοποιείται μετά από ελεύθερες και τίμιες εκλογές. 
Με την τοποθέτηση της νέας κυβέρνησης, λήφθηκαν σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση του σεβασμού 
και της προστασίας των μειονοτήτων, ειδικότερα της αλβανικής μειονότητας, και ένα συμβολικό μέτρο 
από αυτά ήταν η ελευθέρωση των δημάρχων του Τέτοβο και του Γκόστιβαρ. Αλλά και προηγουμένως,­
τα πολιτικά κόμματα που αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα της αλβανικής μειονότητας συμμετείχαν 
ανέκαθεν στην κυβέρνηση. Η χώρα έχει αποδείξει τη βούλησή της για περιφερειακή συνεργασία. Η 
αποφασιστικότητά της για την καθtέρωση καλών σχέσεων και την επίλυση ε1C1Cρεμών ζητημάτων με 
τους γείτονες οδήγησε πρόσφατα στην υπογραφή κοινής δήλωσης με τη Βουλγαρία με την οποία 
επιλύθηκε το ζήτημα της γλώσσας μεταξύ των δύο χωρών. Πέρα από τις πολιτικές σχέσεις, η χώρα έχει 
επίσης αναπτύξει σημαντικές εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με τις χώρες της περιοχής ( συμφωνίες 
με τη Σλοβενία, την Κροατία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την ΟΔΓ). Η συνεργασία της χώρας με τη 
διεθνή κοινότητα για την εξεύρεση εφηνικής λύσης στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου έγινε στενότερη με 
την αποδοχή της ανάπτυξης στρατευμάτων του ΝΑ ΤΟ καθώς και με την υποδοχή προσφύγων από το 
Κοσσυφοπέδιο. Τα δικαιώματα του ανθρώπου και το κράτος δικαίου προστατεύονται από πλήρες 
σύνολο νομικών διατάξεων, έστω κι αν πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στο θέμα της ελευθερίας 
της έκφρασης. Μεταξύ 1996 και 1999, οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις και η πολιτική σταθεροποίησης 
15 
που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις σε συμφωνία με τις συστάσεις του ΔΝΤ επέτρεψαν στη χώρα να 
επιτύχει μακροοικονομική σταθερότητα· Ωστόσο, από τα τέλη του 1998 το πρόγραμμα ΔΝΤ 
παρεξέκλινε λόγω του ότι η δεύτερη δόση του τριετούς δανείου που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του 
προωθημένου μέσου διαρθρωτικής προσαρμογής εξαρτήθηκε από την ιδtαιτικοποίηση δώδεκα μεγάλων 
β ω μηχανικών συγκροτημάτων, για τα οποία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί συμφωνία. Η ·κατάσταση από 
την άποψη του πληθωρισμού και του προϋπολογισμού βρίσκεται υπό έλεγχο. Ωστόσο, η ανεργία 
παραμένει σε υψηλά επίπεδα από το 1996. Η μεταρρύθμιση προς μία οικονομία της αγοράς συνεχίζεται, 
με τη μεταρρύθμιση του νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου, ενώ η διαδικασία ιδtαιτικοποίησης και η 
μεταρρύθμιση του τραπεζικού τομέα εξακολουθούν να χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Η πρώην 
Γωυγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, παρόλα αυτά, όχι μόνο τήρησε τις αρχές τη~ ΕΕ για την 
περιφερειακή προσέγγιση αλλά επίσης διαδραμάτισε, τα τελευταία τρία χρόνια, υποδειγματικό ρόλο 
που συνέβαλε στην υλοποίηση των στόχων που προβλέπει αυτή η πολιτική της ΕΕ. 
Η κρίση του 1996 στην Αλβανία, η οποία προκλήθηκε από την κατάρρευση των συστημάτων τύπου 
πυραμίδας στα τέλη του 1996, και, προηγουμένως από παρατυπίες που είχαν σημεtαιθεί κατά τις 
κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαiου του 1996,.περωρίστηκε χάρη σε μία συντονισμένη διεθνή δράση. 
Σχηματίστηκε κυβέρνηση εθνικής συμφ1λίωσης και ακολούθησαν γενικές εκλογές τον Ιούνω/Ιούλιο 
του 1997 και προσωρινή εγκατάσταση διεθνούς προστατευτικής δύναμης. Μία νέα κυβέρνηση υπό τον 
πρωθυπουργό Νάνο (Ιούλως 1997 έως Οκτώβριος 1998) μπόρεσε να επιτύχει σημαντική 
μακροοικονομική σταθερότητα και λήφθηκαν τα πρώτα μέτρα για την κατάργηση των πυραμίδων και 
τη μεταρρύθμιση της δημόσιας δωίκησης. Ωστόσο, η Αλβανία εξακολpύθησε να πλήττεται από 
έλλειψη δημόσιας τάξης και εγκληματικότητα και διαφθορά μεγάλης κλίμακας, και αυτό οφείλεται εν 
μέρει στην προαναφερθείσα κατάσταση αλλά και στη συνεχιζόμενη άρνηση συμιJ.ετοχής του 
δημοκρατικού κόμματος στο Κοινοβούλιο. Α ν και έχουν εξασφαλισθεί η ελευθερία της έκφρασης και 
άλλα βασικά δικαιώματα, η Αλβανία παραμένει αντιμέτωπη με διαρθρωτικά προβλήματα τα οποία 
προϋπήρχαν της κρίσης (χαμηλής ποιότητας υποδομές- ασθενείς κρατικοί θεσμοί). Η ευάλωτη 
κατάσταση της χώρας φάνηκε σε Πολλές περιπτώσεις, μεταξύ άλλων με τ1ς επαναλαμβανόμενες 
εξεγέρσεις τον Σεπτέμβρω του 1998. Η νέα κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Μάικο (από τον 
Οκτώ βρω ·του 1998) φαίνεται να αναλαμβάνει σόβαρότερες δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση των 
διαρθρωτικών προβλημάτων της χώρας, αλλά είναι προφανές ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με. βαθιά 
, ριζωμένες παραδόσεις της αλβανικής κοινωνίας. Η έγκριση συντάγματος τον Νοέμβρω του 1998 ήταν 
καθοριστική στιγμή για την εγκαθίδρυση δημοκρατίας και κράτους δικαίου. Ωστόσο, για να υπάρξουν 
απτά αποτελέσματα όσον αφορά την τήρηση του νόμου πρέπει νά προηγηθεί ουσιαστική ενίσχυση τόσο 
των δυνάμεων ασφαλείας όσο και της δικαωσύvης. Οι συνομ1λίες που διεξάγονται εκτός Κοινοβουλίου 
με το δημοκρατικό κόμμα μείωσαν κατά κάποω τρόπο την πολιτική αντιπαράθεση αλλά δεν 
διαφαίνεται ακόμη προ~ το παρόν επιστροφή στην ομαλότητα. Η μακροοικονομική σταθεροποίηση 
επιβεβαιώθηκε αλλά. παραμένει ευάλωτη λόγω του προβλήματος των προσφύγων και της 
συνεχιζόμενης έλλειψης δημόσιας τάξης, ενώ παράλληλα οι διαρθρωτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις 
( ιδtαιτικοποιήσεις, χρηματοοικονομικός τομέας) εξακολουθούν να παραμένουν ανεφάρμοστες. Όλες οι 
αλβανικές κυβερνήσεις έχουν εφάρμόσει μετρωπαθή πολιτική aυτοσυγκράτησης όσον αφορά την 
κατάσταση των αλβανών στις γειτονικές χώρες. Το παραδοσΙακά χαμηλό επίπεδο περιφερειακής 
συνεργασίας δεν έχει μεταβληθεί, με εξαίρεση την αυξημένη οικονομική και τεχνική συνεργασία με την 
πρώην Γωυγκοσλαβι1Cή Δημοκρατία της Μακεδονίας. 
16