ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας αριθ. 96/92/ΕΚ και σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας αριθ. 98/30/ΕΚ

2001/0077 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της οδηγίας αριθ. 96/92/ΕΚ και σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας αριθ. 98/30/ΕΚ

Α. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Στις 13 Μαρτίου 2001 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/92/ΕΚ και της οδηγίας 98/30/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (έγγραφο COM(2001) 125 τελικό - 2001/0077 (COD)) προς έγκριση σύμφωνα με τη διαδικασία συναπόφασης που ορίζεται στο άρθρο 251 της συνθήκης ΕΚ [1].

[1] ΕΕ .....

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότησε στις 17 Οκτωβρίου 2001.

Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν γνωμοδότησε επί της πρότασης.

Στις 13 Μαρτίου 2002, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σειρά τροπολογιών κατά την πρώτη ανάγνωση.

Στις 7 Ιουνίου 2002 η Επιτροπή τροποποίησε την πρότασή της, ενσωματώνοντας εξ ολοκλήρου, εν μέρει ή κατ' αρχήν πολλές από τις τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ανάγνωση.

Το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 251 της Συνθήκης, καθόρισε την Κοινή του θέση επί της πρότασης για κανονισμό στις 3 Φεβρουαρίου 2002.

Β. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Ο σκοπός της πρότασης της Επιτροπής ήταν να επιτευχθούν ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού για όλους τους συντελεστές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια (96/92/EΚ) και η οδηγία για το φυσικό αέριο (98/30/EΚ) προσέφεραν οφέλη στους μεγάλους καταναλωτές, δηλαδή χαμηλότερες τιμές και καλύτερες υπηρεσίες. Ωστόσο, οι οδηγίες αυτές παρέχουν διάφορες επιλογές στα κράτη μέλη όσον αφορά το άνοιγμα της αγοράς, την οργάνωση της πρόσβασης στο δίκτυο και την ρύθμιση της αγοράς. Από την πρακτική εφαρμογή διαπιστώνεται ότι η κατάσταση αυτή οδηγεί στην στρέβλωση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι οι αγορές ορισμένων κρατών μελών είναι περισσότερο ανοικτές στον ανταγωνισμό απ´ό,τι άλλων.

Για το λόγο αυτό η Επιτροπή έχει προτείνει την παρούσα τροποποιητική οδηγία. Επιδιώκει να επιτευχθεί προοδευτικώς το πλήρες άνοιγμα των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, υψηλές προδιαγραφές δημόσιας υπηρεσίας και την υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας για την ηλεκτρική ενέργεια. Καταργείται η δυνατότητα επιλογής της πρόσβασης κατόπιν διαπραγμάτευσης στα δίκτυα φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και καθορίζεται η υποχρέωση των κρατών μελών να διαχωρίσουν νομικώς τους διαχειριστές δικτύων μεταφοράς και δικτύων διανομής από άλλους κλάδους επιχειρηματικής δραστηριότητας. Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος οφείλει να ιδρύσει ρυθμιστική αρχή στην οποία θα ανατεθεί σειρά ελάχιστων τομέων αρμοδιότητας.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας ένταξης οι υποψήφιες χώρες ανέλαβαν δεσμεύσεις όσον αφορά τις ισχύουσες οδηγίες για την ηλεκτρική ενέργεια και την οδηγία για το φυσικό αέριοs. Η Επιτροπή αναμένει από τα νέα κράτη μέλη να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις που θα προκύψουν από τις νέες οδηγίες, αλλά αναγνωρίζει ότι σε δεόντως αιτιολογημένες και εξαιρετικές περιπτώσεις θα είναι ενδεχομένως αναγκαίο να επιτραπεί η σταδιακή καθιέρωση των πλέον εξελιγμένων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Σημείο εκκίνησης της Επιτροπής είναι ωστόσο η αρχή ότι δεν θα γίνει δεκτή οποιαδήποτε μόνιμη παρέκκλιση.

Γ. ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΉΣ ΘΈΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ

Τα κύρια στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής διατηρήθηκαν στην Κοινή θέση. Το Συμβούλιο υιοθέτησε σχεδόν όλες τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου τις οποίες είχε αποδεχθεί η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της, είτε υπό την ίδια μορφή είτε με τρόπο που δεν τροποποιούσε ουσιαστικά τα επιδιωκόμενα με αυτές τις τροπολογίες. Οι περισσότερες αλλαγές που εισήγαγε το Συμβούλιο ισχύουν ή αποσαφηνίζουν την πρόταση της Επιτροπής χωρίς να επιφέρουν αλλαγές ουσίας.

Οι σημαντικότερες διαφορές ως προς την πρόταση της Επιτροπή είναι ότι η ημερομηνία για το πλήρες άνοιγμα της αγοράς μετατίθεται τον Ιούλιο του 2007 - αντί του 2005 που είχε προτείνει η Επιτροπή και υποστήριξε το Κοινοβούλιο - και η ημερομηνία για το νομικό καθορισμό των διαχειριστών δικτύων διανομής μετατίθεται τον Ιούλιο του 2007 - αντί την 1η Ιανουαρίου 2004 όπως είχε προτείνει η Επιτροπή και υποστήριξε το Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή μπορεί να υποστηρίξει την Κοινή θέση και επ´αυτών των σημείων διεπόμενη από πνεύμα γενικού συμβιβασμού. Πρέπει να επισημανθεί ότι είναι απαρέγκλιτη και δεν θα επανασυζητηθεί η χρονολογία 2007 για το πλήρες άνοιγμα της αγοράς.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε κατά την πρώτη ανάγνωση 157 τροπολογίες επί της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Ως αποτέλεσμα της γνωμοδότησης του Eυρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή επέφερε πολλές ουσιαστικές αλλαγές με την τροποποιημένη πρότασή της. Από τις 157 τροπολογίες που εγκρίθηκαν, η Επιτροπή αποδέχτηκε 15 υπό τη μορφή που πρότεινε το Κοινοβούλιο ή κατόπιν αναδιατύπωσης (τροπολογίες 2, 5, 13, 15, 20, 28, 32, 34, 47, 58, 61, 117, 123, 162 και 171). 57 τροπολογίες έγιναν αποδεκτές κατ' αρχήν (6-8, 12, 30, 33, 39, 40, 45, 46, 48, 50, 53-55, 57, 59, 60, 65, 66, 70, 75-79, 82, 84, 86, 89, 90, 95/96, 109-112, 118-120, 124, 127-132, 135, 137, 140, 145, 151, 153, 158-160 και 163), 16 τροπολογίες έγιναν αποδεκτές εν μέρει (τροπολογίες 4, 14, 18, 41-43, 51, 56, 62, 103, 104, 125, 126, 149, 172, 182 και 184).

Tα λεπτομερή σχόλια του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή ενσωμάτωσε τις 88 τροπολογίες του Κοινοβουλίου που αποδέχθηκε περιέχονται στην τροποποιημένη πρόταση της 7ης Ιουνίου 2002 (έγγρ. COM(2002) 304 τελικό). Στο έγγραφο αυτό αναφέρονται επίσης οι λόγοι για τους οποίους απορρίφθηκαν οι άλλες τροπολογίες. Υπενθυμίζεται ότι από τις 69 τροπολογίες του Κοινοβουλίου που απορρίφθηκαν, οι 28 απορρίφθηκαν επειδή θα επέφεραν την κατάτμηση της πρότασης της Επιτροπής σε δύο χωριστές προτάσεις, μία για την ηλεκτρική ενέργεια και μία για το φυσικό αέριο. Μόνο 41 τροπολογίες από τις 157 απορρίφθηκαν για λόγους ουσίας.

Ως εκ τούτου η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνεται στις διαφορές μεταξύ της Κοινής θέσης και της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής της 7 Ιουνίου 2002.

ΓΕΝΙΚΑ

Δύο από τις τροπολογίες που αποδέχθηκε η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της απορρίφθηκαν από το Συμβούλιο. Πρόκειται για τις τροπολογίες 12 και 15 που αφορούν αιτιολογικές σκέψεις. Δεν απορρίφθηκαν τροπολογίες επί του διατακτικού τις οποίες είχε αποδεχθεί η Επιτροπή.

Στην Κοινή θέση υιοθετούνται οι τροπολογίες του Κοινοβουλίου για την κατάτμηση της πρότασης της Επιτροπής σε δύο χωριστά κείμενα, ένα για την τροποποίηση της οδηγίας αριθ. 96/92/EΚ σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια και μία για την τροποποίηση της οδηγίας αριθ. 98/30/EΚ σχετικά με το φυσικό αέριο. Η Επιτροπή είχε απορρίψει αυτές τις τροπολογίες.

Οι τροπολογίες 156-157 απορρίφθηκαν από το Συμβούλιο με την αιτιολογία ότι δεν συνιστούν τροπολογίες επειδή η μία (τροπολογία 156) καθορίζει ως έναρξη ισχύος της οδηγίας την 20ή ημέρα μετά τη δημοσίευση των κειμένων στην Επίσημη Εφημερίδα και η άλλη (τροπολογία 157) ορίζει ότι η οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

A. ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Αιτιολογικές σκέψεις

Καμία σημαντική αλλαγή των αιτιολογικών σκέψεων, ενώ ορισμένες ήσσονες αλλαγές αποσαφηνίζουν τα κείμενα και ορισμένες αλλαγές αντανακλούν τις διαφορές μεταξύ της Κοινής θέσης και της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπή.

Η απορριφθείσα τροπολογία 12 αφορά την αιτιολογική σκέψη 15 σχετικά με τις αρμοδιότητες των ρυθμιστικών αρχών. Η Επιτροπή κρίνει ότι το πνεύμα της τροπολογίας, με την οποία επισημαίνεται η σημασία νομικώς δεσμευτικών μεθόδων για την τιμολόγηση των δικτύων, διατηρήθηκε στην αιτιολογική σκέψη και το διατακτικό της οδηγίας (άρθρο 23). Το μέρος της τροπολογίας όπου ορίζεται ότι η ρυθμιστική αρχή πρέπει να είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση απορρίφθηκε από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της.

Η απορριφθείσα τροπολογία 15 αφορά την αιτιολογική σκέψη 20. Η τροπολογία αυτή επισημαίνει την ανάγκη να καθοριστεί προθεσμία για το πλήρες άνοιγμα της αγοράς. Αυτό δεν συμπεριλήφθηκε στην αιτιολογική σκέψη, αλλά στο άρθρο 21 καθορίζεται ημερομηνία για το πλήρες άνοιγμα της αγοράς.

Άρθρο 3 - Υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας

Η πρόταση της Επιτροπής και η θέση του Κοινοβουλίου διεύρυναν την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας σε όλους τους πελάτες. Η Κοινή θέση περιορίζει αυτή την κάλυψη στους οικιακούς πελάτες και, στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη θεωρούν σκόπιμο, στις μικρές επιχειρήσεις.

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί τον περιορισμό της Κοινής θέσης, δεδομένου ότι ειδικώς οι οικιακοί πελάτες και οι μικρές επιχειρήσεις, κατά περίπτωση, χρειάζονται τη μεγαλύτερη προστασία και εξασφάλιση του εφοδιασμού τους με ηλεκτρική ενέργεια. Τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν να παρέχουν προστασία καθολικής υπηρεσίας σε μεγαλύτερη ομάδα επιχειρήσεων, υπό τον όρο ότι τα μέτρα αυτά συμβιβάζονται με την κοινοτική νομοθεσία.

Το παράρτημα που περιέχει μέτρα για την προστασία των πελατών καθώς και σχετικά με τη διαφάνεια για τις συμβάσεις και τους όρους, τις γενικές πληροφορίες και τους μηχανισμούς διευθέτησης διαφορών ήταν υποχρεωτικό για όλους τους καταναλωτές σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, που υποστήριξε το Κοινοβούλιο. Στην Κοινή θέση διατηρείται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας μόνον για τους οικιακούς πελάτες. Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτό τον συμβιβασμό, δεδομένου ότι ιδίως οι οικιακοί πελάτες χρειάζονται αυτή την προστασία σε ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Με την Κοινή θέση προστίθεται στην παράγραφο 4 του άρθρου αυτού η υποχρέωση να παρέχεται με αμερόληπτο και διαφανή τρόπο οποιαδήποτε μορφή οικονομικής αντιστάθμισης και αποκλειστικά δικαιώματα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διασαφήνιση αυτή αποτελεί βελτίωση του κειμένου.

Όσον αφορά την ενεργειακή επισήμανση, η Επιτροπή είχε προτείνει, εκτός από τη διευκρίνιση επί των λογαριασμών του συνολικού μίγματος καυσίμου του προμηθευτή κατά το προηγούμενο έτος και των πηγών καυσίμων που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχει, να αναφέρονται επίσης επί των λογαριασμών οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε πηγής καυσίμου όσον αφορά τις εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων. Στην Κοινή θέση διατηρήθηκε η υποχρέωση διευκρίνισης του συνολικού μίγματος καυσίμου του προμηθευτή, αλλά όχι η διευκρίνιση σχετικά με το καύσιμο παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των διαφόρων πηγών καυσίμων θα είναι διαθέσιμες σε ειδική ιστοσελίδα, στην οποία θα παραπέμπουν οι λογαριασμοί. Στην ιστοσελίδα αυτή θα αναφέρονται, εκτός από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, και τα ραδιενεργά απόβλητα.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η θέσπιση της υποχρέωσης ενεργειακής επισήμανσης από τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου για την επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας στο θέμα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το γεγονός ότι η αναλυτική κατανομή κατά πηγές καυσίμων που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή της παρεχόμενης ηλεκτρικής ενέργειας θα διατίθεται σε όλους τους πελάτες μέσω των λογαριασμών είναι σημαντικό για τη διαφάνεια και θα προσφέρει τη δυνατότητα στους πελάτες να ασκούν το δικαίωμά τους να επιλέγουν προμηθευτή με βάση όχι μόνο την τιμή του προϊόντος, αλλά και τα χαρακτηριστικά παραγωγής και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του μίγματος καυσίμου. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή της υποχρέωσης ενεργειακής επισήμανσης, θέμα που θα καλυφθεί ιδιαιτέρως στην έκθεση που θα πρέπει να δημοσιεύει η Επιτροπή κάθε έτος (άρθρο 28).

Άρθρο 6 - Διαδικασία χορήγησης αδειών

Στην πρόταση της Επιτροπής εντάχθηκε η τροπολογία του Κοινοβουλίου με την οποία ζητήθηκε η ευθυγράμμιση και η επιτάχυνση των διαδικασιών χορήγησης αδειών για τις μικρής ισχύος (κάτω των 15MW) εγκαταστάσεις και την αποκεντρωμένη παραγωγή. Στην Κοινή θέση διατηρήθηκε αυτή η ιδέα αλλά αναδιατυπώθηκε ως εξής : 'τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε οι διαδικασίες χορήγησης αδειών για τη μικρή ή/και την αποκεντρωμένη παραγωγή να λαμβάνουν υπόψη το περιορισμένο τους μέγεθος και τη δυνητική τους σπουδαιότητα.' Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτή την αναδιατύπωση, δεδομένου ότι διατηρείται ο σκοπός να επιτευχθούν ταχύτερες διαδικασίες χορήγησης αδειών για τις μικρές εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής.

Άρθρο 7 - Υποβολή προσφορών για τη δημιουργία νέου δυναμικού

Προκειμένου να αποφευχθεί η έλλειψη δυναμικού ηλεκτροπαραγωγής, στην πρόταση της Επιτροπής προβλεπόταν η υποχρέωση των κρατών μελών να παρέχουν τη δυνατότητα πρόσκλησης υποβολής προσφορών, ως ασφαλιστική δικλείδα σε περίπτωση που η αγορά δεν εξασφαλίζει επαρκές δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής με βάση τη διαδικασία χορήγησης αδειών.

Η Κοινή θέση δίδει στα κράτη μέλη αυτή τη δυνατότητα ή τη δυνατότητα να υιοθετήσουν άλλες διαδικασίες, ισοδύναμες ως προς τη διαφάνεια και την αμεροληψία. Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτή την προσθήκη, επειδή διατηρείται ο σκοπός της διάταξης αυτής, δηλαδή να υπάρχει ασφαλιστική δικλείδα σε περίπτωση αποτυχίας της αγοράς. Επαφίεται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν κατά πόσον θεωρούν τη δυνατότητα πρόσκλησης υποβολής προσφορών ή άλλη μέθοδο - όπως π.χ. πληρωμές για δυναμικό - την πλέον ενδεδειγμένη.

Άρθρο 10/15 - Διαχωρισμός των διαχειριστών δικτύων μεταφοράς και των διαχειριστών δικτύων διανομής

Από το κείμενο των άρθρων στην Κοινή θέση προκύπτει σαφώς ότι ο νομικός διαχωρισμός επ'ουδενί λόγο δεν σημαίνει τη μεταβίβαση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των περιουσιακών στοιχείων στο νομικώς αποσυνδεδεμένο διαχειριστή του συστήματος. Στο κείμενο διευκρινίζεται επίσης ότι ο συντονισμός μεταξύ του ιδιοκτήτη των περιουσιακών στοιχείων και του διαχειριστή του συστήματος πρέπει να υφίσταται ώστε να εξασφαλιστεί η οικονομική απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του ιδιοκτήτη. Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί αυτή την αποσαφήνιση, διότι χωρίς αυτή θα μπορούσε να προβληθεί το επιχείρημα ότι ο νομικώς αποσυνδεδεμένος διαχειριστής του συστήματος θα είχε μόνο το δικαίωμα να αποφασίζει για τυχόν επενδύσεις, το οποίο στην ουσία θα αποτελούσε διαχωρισμό του ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Παρ'ότι φυσικά οι καθημερινές αποφάσεις σχετικά με επενδύσεις θα λαμβάνονται από το διαχειριστή του συστήματος, είναι, για παράδειγμα, σκόπιμο το ετήσιο οικονομικό πρόγραμμα του διαχειριστή του συστήματος να συζητείται με τον ιδιοκτήτη των περιουσιακών στοιχείων.

Άρθρο 21 - Άνοιγμα της αγοράς

Στην Κοινή θέση καθορίζεται η ημερομηνία 1η Ιουλίου 2007 ως προθεσμία για το πλήρες άνοιγμα της αγοράς. Η Επιτροπή είχε προτείνει το 2005, πρόταση που στηρίχθηκε από το Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτή την καθυστέρηση, διεπόμενη από πνεύμα γενικού συμβιβασμού. Είναι σημαντικότατο ότι στην οδηγία καθορίζεται απαρέγκλιτη προθεσμία για το άνοιγμα της αγοράς σε όλους του πελάτες και ότι όλοι οι πελάτες θα έχουν τη δυνατότητα να ωφεληθούν μεσοπρόθεσμα από την εσωτερική αγορά.

Άρθρο 26 - Παρεκκλίσεις

Η δυνατότητα παρέκκλισης από την υποχρέωση να μην είναι μεροληπτικές οι διαδικασίες χορήγησης αδειών που εφαρμόζονται για νέο δυναμικό παραγωγής θεσπίζεται πλέον για τα απομονωμένα μικροδίκτυα, που ορίζονται ως τα μη συνδεδεμένα δίκτυα με κατανάλωση μικρότερη των 500 GWh. Αυτή η παρέκκλιση εφαρμόζεται μόνο για την αναβάθμιση και επέκταση υπάρχοντος δυναμικού και όχι για την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, για τις οποίες θα συνεχίσει να απαιτείται η διαδικασία χορήγησης άδειας.

Για τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας με ειδικά προβλήματα τεχνικής φύσης ως προς τη θέσπιση της δυνατότητας επιλογής για όλους του μη οικιακούς πελάτες, επιτρέπεται να παραχωρηθεί από την Επιτροπή, για περίοδο που να μην υπερβαίνει τους 18 μήνες από την 1η Ιουλίου 2004, παρέκκλιση από την υποχρέωση να χορηγείται σε όλες τις κατηγορίες μη οικιακών πελατών το δικαίωμα να επιλέγουν τον προμηθευτή τους. Ορισμένα κράτη μέλη επιχειρηματολόγησαν ότι λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών κατανάλωσης ορισμένων μικρών βιομηχανικών πελατών, θα είναι δύσκολη η διάκριση όλων των μη οικιακών πελατών από τους οικιακούς πελάτες. Η παρέκκλιση αυτή θα εφαρμόζεται σε πολύ περιορισμένες ομάδες μη οικιακών πελατών.

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτές τις παρεκκλίσεις επειδή είναι περιορισμένες οι οικονομικές επιπτώσεις τους στην εσωτερική αγορά.

Εάν στην έκθεση που θα υποβάλει το 2006 η Επιτροπή συμπεράνει ότι, δεδομένης της ουσιαστικής πρακτικής εφαρμογής της πρόσβασης στο δίκτυο σε κάποιο κράτος μέλος - που συνεπάγεται πλήρως αποτελεσματική, χωρίς διακρίσεις και εμπόδια πρόσβαση στο δίκτυο - ορισμένες υποχρεώσεις που επιβάλει η οδηγία σε επιχειρήσεις (μεταξύ άλλων, τις υποχρεώσεις νομικού διαχωρισμού των διαχειριστών δικτύων διανομής) δεν είναι ανάλογες προς τον επιδιωκόμενο στόχο, το εν λόγω κράτος μέλος μπορεί να υποβάλει αίτημα στην Επιτροπή για να εξαιρεθεί από την συγκεκριμένη απαίτηση. Η Επιτροπή διατυπώνει γνώμη σχετικά με το αίτημα εντός τριών μηνών από την παραλαβή του και μπορεί να υποβάλει τις κατάλληλες προτάσεις στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

Πρόκειται για μία χρήσιμη αποσαφήνιση. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία και να αλλάξει τη νομοθεσία σε περίπτωση που αυτό είναι ενδεδειγμένο από τις περιστάσεις.

Άρθρα 27 και 28 - Διαδικασία επανεξέτασης και εκθέσεις

Έχουν σημαντικά διευρυνθεί οι διατάξεις σχετικά με την υποβολή έκθεσης. Οι διατάξεις αυτές υποχρεώνουν την Επιτροπή να δημοσιεύει λεπτομερέστερες εκθέσεις σχετικά με την ασφάλεια του εφοδιασμού, τις συνέπειες που έχει το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο επίπεδο της υπηρεσίας κοινής ωφελείας και σχετικά με την ενεργειακή επισήμανση.

Επιπλέον, το αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2006, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ειδική έκθεση όπου να αποτυπώνεται η συνολική πρόοδος στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, ως προς τις εξελίξεις των τιμών, το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών, την ανεξαρτησία των διαχειριστών δικτύων, την πρόσβαση στα δίκτυα, τη ρύθμιση και τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός. Συγκεκριμένα, η έκθεση αυτή θα επικεντρωθεί στην αποκτηθείσα εμπειρία κατά την εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά την ουσιαστική ανεξαρτησία των διαχειριστών δικτύων σε κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις, καθώς και εάν, πέραν της ανεξαρτησίας όσον αφορά τη λειτουργία και του διαχωρισμού των λογαριασμών, έχουν αναπτυχθεί και άλλα μέτρα με αποτελέσματα ισοδύναμα με το νομικό διαχωρισμό. Με βάση αυτή την έκθεση η Επιτροπή μπορεί, όπου ενδείκνυται, να υποβάλει προτάσεις στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ιδίως με στόχο την επανεξέταση των διατάξεων για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας και την υποχρέωση νομικού διαχωρισμού του διαχειριστή συστήματος διανομής από την κάθετα ολοκληρωμένη επιχείρηση.

Η Επιτροπή κρίνει σκόπιμες αυτές τις προσθήκες στην υποχρέωση υποβολής έκθεσης. Παρέχουν τη δυνατότητα της ενδελεχούς αξιολόγησης της προόδου για τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς και θα καταστήσουν δυνατή τη δίκαιη αποτίμηση του κατά πόσον οι απαιτήσεις για τον λειτουργικό διαχωρισμό των διαχειριστών συστημάτων διανομής επαρκούν για να εξασφαλίσουν την αμερόληπτη πρόσβαση στο δίκτυο σε όλους τους εμπλεκόμενους.

Άρθρο 30 - Νομικός διαχωρισμός των διαχειριστών δικτύων διανομής

Σύμφωνα με το άρθρο 30 παράγραφος 2 παρέχεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αναβάλουν την εφαρμογή του νομικού διαχωρισμού των διαχειριστών δικτύων διανομής μέχρι την 1η Ιουλίου 2007, την ημερομηνία που θα ανοίξει πλήρως η αγορά. Παρ'ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι ο νομικός διαχωρισμός αποτελεί σημαντικότατο στοιχείο για να εξασφαλισθεί η αμερόληπτη συμπεριφορά των διαχειριστών δικτύων, μπορεί ωστόσο να αποδεχθεί αυτή την αναβολή.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η οδηγία αποτελεί αποφασιστικό βήμα προόδου κατά την έννοια ότι από την ημερομηνία εφαρμογής θα ισχύουν τα ακόλουθα μέτρα διαχωρισμού λειτουργίας (άρθρο 15 παράγραφος 2) :

(α) τα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση του δικτύου διανομής δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε διαρθρωτικές δομές της ολοκληρωμένης επιχείρησης ηλεκτρικής ενέργειας που φέρουν την ευθύνη, άμεσα ή έμμεσα, για την καθημερινή εκτέλεση των δραστηριοτήτων παραγωγής, μεταφοράς ή προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας,

(β) πρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα επαγγελματικά συμφέροντα των προσώπων που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση του δικτύου διανομής λαμβάνονται υπόψη κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται ότι είναι σε θέση να ενεργούν με ανεξαρτησία,

(γ) ο διαχειριστής του δικτύου διανομής διαθέτει ουσιαστικές εξουσίες λήψης αποφάσεων, ανεξάρτητα από την ολοκληρωμένη επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας, όσον αφορά τους πόρους που είναι αναγκαίοι για τη λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη του δικτύου. Αυτό δεν πρέπει να εμποδίζει την ύπαρξη κατάλληλων συντονιστικών μηχανισμών που θα εξασφαλίζουν ότι προστατεύονται τα οικονομικά δικαιώματα και τα δικαιώματα εποπτείας της διαχείρισης, τα οποία έχει η μητρική εταιρία όσον αφορά την απόδοση των πόρων θυγατρικής της εταιρίας,

(δ) ο διαχειριστής του δικτύου διανομής καταρτίζει πρόγραμμα συμμόρφωσης, το οποίο αναφέρει τα μέτρα που λαμβάνονται προκειμένου να αποκλείεται οποιαδήποτε μεροληπτική συμπεριφορά και να διασφαλίζεται η δέουσα παρακολούθηση του προγράμματος. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις των εργαζομένων προκειμένου να επιτευχθεί ο εν λόγω στόχος. Το επιφορτισμένο με την παρακολούθηση του προγράμματος συμμόρφωσης στέλεχος ή όργανο υποβάλλει στη ρυθμιστική αρχή η οποία αναφέρεται στο άρθρο 23 παράγραφος 1 ετήσια έκθεση στην οποία περιγράφονται τα μέτρα που έχουν ληφθεί και η οποία δημοσιεύεται.

Αυτή η απαίτηση λειτουργικού διαχωρισμού θα χρησιμεύσει για να μετριάσει το γεγονός ότι ο νομικός διαχωρισμός διαχειριστή δικτύου είναι δυνατόν να αναβληθεί μέχρι το 2007. Αυτές οι απαιτήσεις θα συμβάλουν σε μεγάλο βαθμό στην εξασφάλιση της αμερόληπτης συμπεριφοράς των διαχειριστών δικτύων. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει λεπτομερέστερα τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων διαχωρισμού στην έκθεση που προβλέπεται στο άρθρο 28 παράγραφος 3.

B. ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ

Τα περισσότερα από τα σχόλια επί της οδηγίας για την ηλεκτρική ενέργεια ισχύουν επίσης για την οδηγία για το φυσικό αέριο. Η παρούσα ανακοίνωση πραγματεύεται μόνο τα σημεία που αφορούν ειδικά το φυσικό αέριο όπου υπάρχουν διαφορές μεταξύ της Κοινής θέσης και της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής.

Το Συμβούλιο απέρριψε δύο τροπολογίες που έχει αποδεχθεί η Επιτροπή: πρόκειται για τροπολογίες 124 και 145.

Άρθρο 2 - Ορισμοί

Η τροπολογία 124 που απορρίφθηκε αφορά τον ορισμό "μέσο ευελιξίας". Το Συμβούλιο διέγραψε τον ορισμό του "μέσου ευελιξίας" και τη χρήση του στο διατακτικό. Η έννοια αυτή αναφέρεται πλέον αναλυτικώς, στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και την αποθήκευση παραγωγών (νέος ορισμός 15). Η Επιτροπή επικροτεί αυτή την αποσαφήνιση.

Άρθρο 19 - Πρόσβαση στην αποθήκευση

Οι διατάξεις σχετικά με την πρόσβαση στην αποθήκευση και τις βοηθητικές υπηρεσίες των εγκαταστάσεων ΥΦΑ έχουν ενισχυθεί κατά την έννοια ότι πρέπει να υπόκειται σε ρύθμιση η πρόσβαση στην προσωρινή αποθήκευση και τις βοηθητικές υπηρεσίες που είναι αναγκαίες για τη διαδικασία εκ νέου αεριοποίησης και, στη συνέχεια, την τροφοδότηση του δικτύου μεταφοράς. Η πρόσβαση στην αποθήκευση και τις βοηθητικές υπηρεσίες εν γένει επιτρέπεται να οργανώνεται είτε κατόπιν διαπραγμάτευσης ή να υπόκειται σε ρυθμίσεις. Η Επιτροπή επικροτεί αυτή την ενίσχυση των διατάξεων η οποία εξασφαλίζει ότι η πρόσβαση στο σύνολο της εγκατάστασης ΥΦΑ διέπεται από διαφάνεια και ρυθμίσεις και επειδή διαφορετικό σύστημα πρόσβασης στην αποθήκευση/βοηθητικές υπηρεσίες που είναι αναγκαίες για την επεξεργασία του ΥΦΑ δεν είναι δυνατόν να αποτελέσουν εμπόδιο διακριτικής μεταχείρισης στην πρόσβαση.

Η απόρριψη της τροπολογίας 145 είναι αποτέλεσμα της αποσαφήνισης του ορισμού "μέσου ευελιξίας", όρος που δεν χρησιμοποιείται πλέον στην οδηγία.

Άρθρο 22 - Νέα υποδομή

Στην Κοινή θέση περιλαμβάνεται η δυνατότητα παρέκκλισης από τη μη διακριτική μεταχείριση τρίτων σε κύρια νέα υποδομή φυσικού αερίου, δηλαδή στις διασυνδέσεις μεταξύ κρατών μελών, το ΥΦΑ και εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Οι συνθήκες υπό τις οποίες είναι δυνατόν να χορηγηθεί αυτή η εξαίρεση είναι αυστηρές. Η επένδυση δεν θα είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί εάν δεν χορηγηθεί εξαίρεση. Επιπλέον, η επένδυση πρέπει να ενισχύει τον ανταγωνισμό στην αγορά φυσικού αερίου και να βελτιώνει την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Η ρυθμιστική αρχή είτε αποφασίζει κατόπιν αιτήματος για παρέκκλιση ή ζητεί τη γνώμη της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους. Η γνώμη της ρυθμιστικής αρχής δημοσιεύεται μαζί με την τελική απόφαση. Μετά την έγκριση από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους, η Επιτροπή ή επιβεβαιώνει ή ανακαλεί την απόφαση εντός δύο μηνών, περίοδος που είναι δυνατόν να παραταθεί κατά 1 μήνα όταν η Επιτροπή ζητά πρόσθετες πληροφορίες.

Η εξαίρεση από την μη διακριτική πρόσβαση τρίτων έχει εισαχθεί ώστε να διασφαλιστούν οι επενδύσεις σε έργα υψηλής επικινδυνότητας, τα οποία δεν θα εκτελεστούν σε περίπτωση που δεν χορηγηθεί αυτή η απαλλαγή. Για αυτές τις μείζονες επενδύσεις ο προκαθορισμός του ποσοστού απόδοσης της επένδυσης αποτρέπει τους επενδυτές να δεσμεύσουν τα κεφάλαιά τους σε έργο για το οποίο είναι υψηλότατος ο κίνδυνος ως προς την κερδοφορία.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αυστηρώς περιοριστικές προϋποθέσεις και ο εξονυχιστικός έλεγχος εκ μέρους της Επιτροπής οποιασδήποτε ρυθμιστικής απόφασης σχετικά με εξαίρεση θα αποτελέσουν επαρκείς εγγυήσεις που θα εξασφαλίσουν ότι αυτή η δυνατότητα εξαίρεσης θα χρησιμοποιείται μόνο σε περιπτώσεις που είναι απολύτως απαραίτητη για να διασφαλίζεται επένδυση χάριν της εσωτερικής αγοράς και της ασφάλειας του εφοδιασμού.

Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Κοινή θέση του Συμβουλίου εγκρίθηκε ομόφωνα. Στην Κοινή θέση υιοθετούνται σχεδόν όλες οι τροπολογίες τις οποίες διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ανάγνωση και τις οποίες η Επιτροπή αποδέχθηκε στην τροποποιημένη πρότασή της. Στις περιπτώσεις που η Κοινή θέση αποκλίνει από την τροποποιημένη πρόταση δεν διαφοροποιείται ωστόσο από τις βασικές αρχές της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υποστηρίζει την Κοινή θέση του Συμβουλίου.

Δ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η Επιτροπή έκανε δύο δηλώσεις οι οποίες συμπεριλήφθηκαν στα πρακτικά της συνεδρίασης του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2002. Οι δηλώσεις αυτές αποτελούν ένδειξη της ερμηνείας ορισμένων διατάξεων από την Επιτροπή. Στη δήλωση της Επιτροπής επί του άρθρου 32 σχετικά με ενδεχόμενες μελλοντικές συμφωνίες ασφάλειας του εφοδιασμού πρέπει φυσικά να μην ερμηνευθούν ως παρέκκλιση από την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς και από τις διατάξεις της οδηγίας για το φυσικό αέριο που ισχύουν εξίσου για τη διαμετακόμιση.

Δηλώσεις της Επιτροπής στα πρακτικά στης συνεδρίασης του Συμβουλίου

1. δηλωση της επιτροπης σχετικα με τη νεα υποδομη (άρθρο 22 της οδηγιας για το "φυσικο αεριο" και αρθρο 7 του κανονισμου "διασυνοριακες ανταλλαγες ηλεκτρικης ενεργειας")

"Σε περίπτωση αμερόληπτης και διεπόμενης από διαφάνεια δημοπράτησης, που έχει εγκριθεί από την ρυθμιστική αρχή σύμφωνα με την οδηγία (αντιστοίχως, τον κανονισμό), η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για πρόσβαση τρίτων διεπόμενη από κανονιστικές ρυθμίσεις σύμφωνα με την οδηγία (αντιστοίχως, τον κανονισμό)."

"Η Επιτροπή υπογραμμίζει την πρόθεσή της να ερμηνεύσει αυτή την παρέκκλιση κατά περιοριστικό τρόπο ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι η εξαίρεση θα περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο, ιδίως όσον αφορά τη διάρκεια εξαίρεσης και το δυναμικό του εκάστοτε έργου το οποίο αφορά η εξαίρεση, ούτως ώστε να υλοποιηθεί ο στόχος της εξασφάλισης της χρηματοδότησης των επενδύσεων υψηλοτάτου κινδύνου."

2. δηλωση της επιτροπης επι του αρθρου 32 (της οδηγιας για το φυσικο αεριο)

"Η κατάργηση της οδηγίας αριθ. 91/296/ΕΟΚ της 31ης Μαΐου 1991, για τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου μέσω των μεγάλων δικτύων δεν συνεπάγεται την αμφισβήτηση του νομικού πλαισίου των μελλοντικών μακροπρόθεσμων συμβάσεων, που είναι σημαντικές για να εξασφαλισθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης."