Ειδική έκθεση Μπορεί η πρωτοβουλία 
για τα κέντρα αριστείας 
της ΕΕ να συμβάλει 
αποτελεσματικά 
στην άμβλυνση των 
προερχόμενων από χώρες 
εκτός της ΕΕ χημικών, 
βιολογικών, ραδιολογικών 
και πυρηνικών κινδύνων;EL 2014  αριθ.  17
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352  4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014
ISBN 978-92-872-1697-7
doi: 10.2865/31500
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2014
Επιτρέπεται η  αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
Μπορεί η πρωτοβουλία 
για τα κέντρα αριστείας 
της ΕΕ να συμβάλει 
αποτελεσματικά 
στην άμβλυνση των 
προερχόμενων από χώρες 
εκτός της ΕΕ χημικών, 
βιολογικών, ραδιολογικών 
και πυρηνικών κινδύνων;
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2014  αριθ.  17
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες
I – XI Σύνοψη
1 – 12 Εισαγωγή
1 – 7 Αντιμετώπιση των προκλήσεων για την ασφάλεια της ΕΕ
8 – 12 Η πρωτοβουλία για τα ΧΒΡΠ κέντρα αριστείας της ΕΕ
8 – 9 Στόχοι
10 – 12 Συνολικός συντονισμός και δομή
13 – 15 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
16 – 49 Παρατηρήσεις
16 – 21 Η ιδέα στην οποία βασίζεται η πρωτοβουλία στηρίζεται σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και 
προωθεί τη συνεργασία και την ανάληψη ιδίας ευθύνης στις περιφέρειες
22 – 28 Το οργανωτικό πλαίσιο της πρωτοβουλίας είναι πολύπλοκο αλλά σε γενικές γραμμές κατάλληλο
29 – 49 Παρότι έχουν δημιουργηθεί τα συστήματα διαχείρισης, εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις
29 – 35 Καθυστερήσεις στο σχέδιο υλοποίησης
36 – 41 Έχουν δημιουργηθεί συστήματα για την επιλογή και την υλοποίηση έργων, ωστόσο οι χώρες εταίροι πρέπει 
να συμμετέχουν περισσότερο σε αυτά
42 – 45 Μολονότι υφίσταται διμερής συνεργασία μεταξύ των φορέων λήψης αποφάσεων και των φορέων 
υλοποίησης, δεν υπάρχει ένα φόρουμ για ευρύτερη στρατηγική συνεργασία
46 – 49 Έχει δημιουργηθεί σύστημα παρακολούθησης
50 – 53 Συμπεράσματα και συστάσεις
50 – 51 Συμπεράσματα
52 – 53 Συστάσεις
03 Περιεχόμενα
 Παράρτημα I — Η δομή της πρωτοβουλίας 
 Παράρτημα II  — Κατάλογος των περιφερειακών γραμματειών
 Παράρτημα III — Επιμέρους συνιστώσες της πρωτοβουλίας και εμπλεκόμενοι φορείς
 Παράρτημα IV — Φορείς υλοποίησης της πρωτοβουλίας
 Παράρτημα V —  Κατάλογος των έργων που υλοποιούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας 
 Απαντήσεις της ΕΥΕΔ και της Επιτροπής
04
 Συντομογραφίες
ΕΥΕΔ : Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
ΜΣ: Μηχανισμός σταθερότητας
ΧΒΡΠ : Χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά (απειλές, προϊόντα)
EuropeAid : Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Συνεργασίας
JRC : Γενική Διεύθυνση Κοινού Κέντρου Ερευνών
TACIS : Τεχνική βοήθεια στην Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών 
Unicri : Διαπεριφερειακό Ίδρυμα Ερευνών των Ηνωμένων Εθνών για το Έγκλημα και τη Δικαιοσύνη
05
 Σύνοψη
I
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, η ΕΕ έχει αναλάβει 
δράση για την άμβλυνση των κινδύνων για την ασφάλειά 
της, κυρίως μέσω δράσεων χρηματοδοτούμενων στο 
πλαίσιο του προγράμματος Tacis στον τομέα της πυρηνι -
κής ασφάλειας.
II
Το 2003 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε δύο στρατηγι -
κές, οι οποίες έθεσαν τη βάση για τις μελλοντικές δράσεις 
στον τομέα της ασφάλειας. Αυτές ήταν η «Ευρωπαϊκή 
Στρατηγική Ασφάλειας» και η «Στρατηγική της ΕΕ κατά 
της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής».
III
Ένα από τα μέσα που αναπτύχθηκαν σε συνέχεια της 
έγκρισης των προαναφερθεισών στρατηγικών ήταν 
ο «μηχανισμός σταθερότητας», ο προϋπολογισμός του 
οποίου ανήλθε σε 1 820 εκατομμύρια ευρώ για την 
περίοδο 2007-2013. Ο μηχανισμός επικεντρώνεται στην 
αντιμετώπιση προκλήσεων για την ασφάλεια σε χώρες 
εκτός της ΕΕ και περιλαμβάνει μία βραχυπρόθεσμη και 
μία μακροπρόθεσμη συνιστώσα.
IV
Το σημαντικότερο σε μέγεθος μέτρο της μακροπρό -
θεσμης συνιστώσας είναι η «πρωτοβουλία Χημικών, 
Βιολογικών, Ραδιολογικών και Πυρηνικών (ΧΒΡΠ) κέντρων 
αριστείας της ΕΕ», ο προϋπολογισμός της οποίας ανήλθε 
σε 100 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2010-2013. 
Η πρωτοβουλία παρέχει περιφερειακές πλατφόρμες για 
τη σφαιρική αντιμετώπιση όλων των πτυχών των χημι -
κών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών κινδύνων, 
οι οποίοι προκύπτουν από φυσικές καταστροφές, κατα -
στροφές από ατυχήματα και εγκληματικές πράξεις, μέσω 
της συμμετοχής όλων των βασικών ενδιαφερόμενων 
φορέων σε πολύ αρχικό στάδιο, ενισχύοντας κατ’ αυτόν 
τον τρόπο την ανάπτυξη εμπειρογνωμοσύνης στις οικείες 
χώρες.
V
Η πρωτοβουλία τελεί υπό τον συντονισμό και τη δια -
χείριση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης 
(ΕΥΕΔ) και της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης και Συνερ -
γασίας (EuropeAid).VI
Με τον έλεγχο του Συνεδρίου αξιολογήθηκε η δυνατό -
τητα της πρωτοβουλίας για τα ΧΒΡΠ κέντρα αριστείας 
της ΕΕ να συμβάλει αποτελεσματικά στην άμβλυνση των 
προερχόμενων από χώρες εκτός της ΕΕ κινδύνων αυτού 
του είδους.
VII
Το Συνέδριο συμπεραίνει ότι η πρωτοβουλία για τα ΧΒΡΠ 
κέντρα αριστείας της ΕΕ μπορεί να συμβάλει αποτελε -
σματικά στην άμβλυνση των χημικών, βιολογικών, ραδι -
ολογικών και πυρηνικών κινδύνων που προέρχονται από 
χώρες εκτός της ΕΕ, ωστόσο εκκρεμεί η οριστικοποίηση 
διαφόρων στοιχείων.
VIII
Η ιδέα στην οποία βασίζεται η πρωτοβουλία στηρίζεται 
σε εμπεριστατωμένη ανάλυση και επικεντρώνεται στην 
αντιμετώπιση των αδυναμιών που εντοπίστηκαν στο 
προγενέστερο πρόγραμμα Tacis. Η σφαιρική και βασι -
ζόμενη στη ζήτηση προσέγγιση, αφενός, και η ιδιαίτερη 
έμφαση στην περιφερειακή συνεργασία, αφετέρου, 
ανταποκρίνονται μακροπρόθεσμα στις προτεραιότητες 
που καθορίστηκαν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατη -
γικής Ασφάλειας και της «Στρατηγικής της ΕΕ κατά της 
διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής», οι οποίες 
δεν είχαν καλυφθεί έως τότε. Η πρωτοβουλία προβλέπει 
τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων στις 
χώρες εταίρους σε πολύ αρχικό στάδιο, γεγονός που 
ενισχύει τη βιωσιμότητα της ίδιας της πρωτοβουλίας και 
την ανάληψη ιδίας ευθύνης από τις χώρες εταίρους στις 
διάφορες περιφέρειες.
IX
Το οργανωτικό πλαίσιο της πρωτοβουλίας είναι σε γενι -
κές γραμμές κατάλληλο, παρότι πολύπλοκο. Ωστόσο, 
απαιτούνται ορισμένες προσαρμογές. Η επιλογή των δύο 
φορέων υλοποίησης και των περιφερειών ήταν δεόντως 
αιτιολογημένη και καθένας από τους εμπλεκόμενους 
φορείς έχει σαφώς καθορισμένο ρόλο. Εντούτοις, οι περι -
φερειακές γραμματείες παρουσιάζουν ελλείψεις όσον 
αφορά την τεχνική τους ικανότητα. Οι αντιπροσωπείες 
της ΕΕ δεν αξιοποιούν επαρκώς τη θέση τους ώστε να 
ενισχύσουν την πολιτική στήριξη στις χώρες εταίρους και 
να ενεργούν ως σύνδεσμος με τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Σύνοψη 06
X
Έχει αναπτυχθεί κατάλληλο σύστημα διαχείρισης, το 
οποίο τίθεται σε λειτουργία. Εντούτοις, σημειώθηκαν 
καθυστερήσεις σε ορισμένα στοιχεία της πρωτοβουλίας. 
Στο αρχικό σχέδιο υλοποίησης δεν ελήφθη επαρκώς 
υπόψη η εγγενής πολυπλοκότητα της πρωτοβουλίας. Ως 
αποτέλεσμα, το σχέδιο υλοποίησης δεν κατέστη δυνατό 
να εφαρμοστεί πλήρως, καθώς βασικά στοιχεία, όπως οι 
εκτιμήσεις των αναγκών, δεν είχαν ολοκληρωθεί ακόμη 
όταν ξεκίνησε η διαδικασία επιλογής των έργων. Στο 
αρχικό στάδιο της πρωτοβουλίας, οι χώρες εταίροι δεν 
συμμετείχαν επαρκώς στην επιλογή των έργων. Ορι -
σμένα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη και έχουν αναπτυχθεί 
συστήματα παρακολούθησης. Το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι η συνεργασία, αφενός, μεταξύ των φορέων λήψης 
αποφάσεων (ΕΥΕΔ και EuropeAid) και, αφετέρου, μεταξύ 
των φορέων υλοποίησης (JRC και Unicri) πραγματοποιεί -
ται μόνο σε διμερή βάση.
XI
Το Συνέδριο διατυπώνει μια σειρά συστάσεων, τις οποίες 
οφείλουν να λάβουν υπόψη η ΕΥΕΔ και η Επιτροπή για 
την περαιτέρω ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και τη δια -
σφάλιση της βιωσιμότητάς της.
07
 Εισαγωγή
Αντιμετώπιση των προ -
κλήσεων για την ασφά -
λεια της ΕΕ
01 
Τον Μάιο του 2010, η Ευρωπαϊκή Ένω -
ση (ΕΕ) εγκαινίασε την πρωτοβουλία 
Χημικών, Βιολογικών, Ραδιολογικών και 
Πυρηνικών (ΧΒΡΠ) κέντρων αριστείας 
(εφεξής «η πρωτοβουλία»). Η πρωτοβου -
λία σχεδιάστηκε με σκοπό την ενίσχυση 
της θεσμικής ικανότητας των χωρών 
εκτός ΕΕ για την άμβλυνση των ΧΒΡΠ 
κινδύνων, οι οποίοι, εάν δεν αντιμετω -
πιστούν, μπορεί να αποτελέσουν απειλή 
για την ΕΕ.
02 
Η πρωτοβουλία, της οποίας ο προϋπολο -
γισμός ανήλθε σε 100 εκατομμύρια ευρώ 
για την περίοδο 2010-2013, αποτελεί 
το σημαντικότερο σε μέγεθος μέτρο 
της μακροπρόθεσμης συνιστώσας του 
μηχανισμού σταθερότητας (ΜΣ)1. Ο ΜΣ 
σχεδιάστηκε με σκοπό να παράσχει στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση ένα νέο στρατηγικό 
εργαλείο για την αντιμετώπιση μιας 
σειράς προκλήσεων όσον αφορά την 
παγκόσμια ασφάλεια και ανάπτυξη. Πε -
ριλάμβανε βραχυπρόθεσμα και μακρο -
πρόθεσμα μέτρα2, με προϋπολογισμό 
ύψους 1 820 εκατομμυρίων ευρώ για την 
περίοδο 2007-2013 (73 % για την αντιμε -
τώπιση κρίσεων και 27 % για την πρόλη -
ψη κρίσεων). Μέσω του ΜΣ παρέχεται 
στις χώρες εταίρους εκτός ΕΕ τεχνική και 
οικονομική βοήθεια για την άμβλυνση 
των κινδύνων και την προετοιμασία στον 
τομέα των χημικών, βιολογικών, ραδιολο -
γικών και πυρηνικών υλικών και παραγό -
ντων. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινο -
βούλιο και το Συμβούλιο, τα μέτρα που 
εγκρίνονται στο πλαίσιο του ΜΣ πρέπει 
να είναι συμπληρωματικά προς και να 
συμφωνούν με τα μέτρα που εγκρίνονται 
στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολι -
τικής και πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ.03 
Μετά το ατύχημα του Τσερνο -
μπίλ το 1986, οι κίνδυνοι που παρουσιά -
ζουν οι σοβιετικού σχεδιασμού πυρηνι -
κές εγκαταστάσεις στην Κεντρική και την 
Ανατολική Ευρώπη προκάλεσαν μεγάλη 
ανησυχία στη διεθνή κοινότητα, η οποία 
ενισχύθηκε με την κατάρρευση της Σοβι -
ετικής Ένωσης και τη δημιουργία 11 νέων 
ανεξάρτητων κρατών (την Κοινοπολιτεία 
Ανεξάρτητων Κρατών ή ΚΑΚ).
04 
Το 1991 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαι -
νίασε το πρόγραμμα Tacis3, το οποίο 
σχεδιάστηκε με στόχο να βοηθήσει τα 
κράτη της ΚΑΚ στη μετάβασή τους προς 
μια δημοκρατική οικονομία της ελεύ -
θερης αγοράς. Το εν λόγω πρόγραμμα 
έληξε το 2006.
05 
Στο πλαίσιο του προγράμματος Tacis, τα 
κράτη μέλη της ΕΕ και η Επιτροπή συμ -
φώνησαν να υιοθετήσουν κοινή στάση 
σε σχέση με την πυρηνική ασφάλεια. 
Σκοπός του προγράμματος Tacis για 
την πυρηνική ασφάλεια4 ήταν η παροχή 
επιτόπιας βοήθειας, ο σχεδιασμός προ -
σεγγίσεων για την ασφάλεια και ρυθμι -
στικών προσεγγίσεων, η βελτίωση της 
διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων 
και η παροχή ευκαιριών απασχόλησης 
στον τομέα της μη στρατιωτικής χρήσης 
της πυρηνικής ενέργειας στους επιστή -
μονες του τομέα των πυρηνικών όπλων 
της ΕΣΣΔ.1 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 
1717/2006 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 
15ης Νοεμβρίου 2006, για τη 
θέσπιση μηχανισμού 
σταθερότητας (ΕΕ L 327 της 
24.11.2006, σ. 1).
2 Παράδειγμα 
βραχυπρόθεσμων μέτρων: 
στήριξη για τη δημιουργία 
μεταβατικών αρχών και 
δημοκρατικών και 
πλουραλιστικών κρατικών 
θεσμών. Παράδειγμα 
μακροπρόθεσμων μέτρων: 
ανάπτυξη νομικών πλαισίων 
και θεσμικών ικανοτήτων, π.χ. 
όσον αφορά τους ελέγχους 
των εξαγωγών ειδών που είναι 
δυνατό να χρησιμοποιηθούν 
για μη στρατιωτικούς ή/και 
στρατιωτικούς 
ή εγκληματικούς σκοπούς 
(«είδη διπλής χρήσης»).
3 «Τεχνική βοήθεια στην 
Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων 
Κρατών.»
4 Την περίοδο 1992-2006, 
χορηγήθηκαν στο πρόγραμμα 
Tacis για την πυρηνική 
ασφάλεια 
1,3 δισεκατομμύρια  ευρώ.
08 Εισαγωγή
06 
Το 2003, έπειτα από θεσμικές και 
διοργανικές συνομιλίες σχετικά με τις 
τρομοκρατικές επιθέσεις στη Νέα Υόρκη 
και τον πόλεμο στο Ιράκ, το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο ενέκρινε δύο στρατηγικές, οι 
οποίες έθεσαν τη βάση για τις μελλοντι -
κές δράσεις στον τομέα της ασφάλειας:
α) Tην «Ευρωπαϊκή Στρατηγική 
Ασφάλειας» 5, η οποία καθόρισε το 
περιβάλλον ασφάλειας της ΕΕ και τις 
βασικές προκλήσεις για την ΕΕ, οι 
οποίες ήταν οι εξής:
 ο η τρομοκρατία,
 ο η διάδοση των όπλων μαζικής 
καταστροφής,
 ο οι περιφερειακές συγκρούσεις,
 ο η κατάρρευση κρατών,
 ο το οργανωμένο έγκλημα.
Το Συμβούλιο συμπέρανε ότι ήταν 
αναγκαίο η ΕΕ να αναλάβει περισσό -
τερο δραστήριο ρόλο, με μεγαλύτερη 
συνέπεια, και να βελτιώσει τις ικανό -
τητές της για την αντιμετώπιση αυτών 
των προκλήσεων, στο επίπεδο τόσο 
της αντίδρασης σε περιπτώσεις κρίσε -
ων όσο και της πρόληψης αυτών.
β) Tη «Στρατηγική της ΕΕ κατά της διά -
δοσης των όπλων μαζικής καταστρο -
φής»6, η οποία παρείχε έναν χάρτη 
πορείας για την ανάληψη δράσης 
στον εν λόγω τομέα. Οι προτεραιό -
τητές της, ειδικότερα, ήταν:
 ο η υποστήριξη του διεθνούς συ -
στήματος παρακολούθησης της μη 
διάδοσης,
 ο η παροχή συνδρομής προς χώ -
ρες εκτός ΕΕ μέσω της ανάπτυξης 
ικανοτήτων,
 ο η ανάπτυξη νομοθετικών πλαισίων, 
και
 ο η δημιουργία σχεδίων αντίδρασης 
προκειμένου οι χώρες να έχουν τη δυνατότητα να εκπληρώνουν τις 
υποχρεώσεις τους εντός των πλαισί -
ων αυτών.
07 
Οι ανησυχίες που εξέφρασε η ΕΕ εξετά -
στηκαν επίσης στο πλαίσιο απόφασης 
του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνω -
μένων Εθνών του 20047. Τα πρόσφατα 
γεγονότα στη Συρία απέδειξαν ότι οι 
ανησυχίες αυτές παραμένουν επίκαιρες.
Η πρωτοβουλία για τα 
ΧΒΡΠ κέντρα αριστείας 
της ΕΕ
Στόχοι
08 
Οι κύριοι στόχοι8 της πρωτοβουλίας για 
τα ΧΒΡΠ κέντρα αριστείας της ΕΕ είναι οι 
εξής:
 ο ενίσχυση των μακροπρόθεσμων και 
περιφερειακών ικανοτήτων των αρ -
μόδιων αρχών και των διοικητικών 
υποδομών,
 ο υποστήριξη και ενίσχυση των 
βραχυπρόθεσμων ικανοτήτων 
αντιμετώπισης.
09 
Τα μέσα που προβλέπει η πρωτοβουλία 
για την επίτευξη των παραπάνω στόχων 
είναι τα εξής:
α) παροχή κατάρτισης και βοήθειας σε 
χώρες για την υλοποίηση των διε -
θνών δεσμεύσεων για άμβλυνση των 
κινδύνων από τη διάδοση των ΧΒΡΠ·5 Ευρωπαϊκή Στρατηγική 
Ασφάλειας, Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 12 και 
13 Δεκεμβρίου 2003. Βλέπε 
http://www.eeas.europa.eu/
csdp/about -csdp/
european -security -strategy/ .
6 Στρατηγική της ΕΕ κατά της 
διάδοσης των όπλων μαζικής 
καταστροφής, Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 
12 Δεκεμβρίου 2003. Βλέπε 
http://eeas.europa.eu/non -pro
liferation -and-disarmament/
wmd/index_en.htm .
7 Απόφαση 1540 του 
Συμβουλίου Ασφαλείας των 
Ηνωμένων Εθνών της 
28ης Απριλίου 2014.
8 Μηχανισμός σταθερότητας 
— Πολυετές ενδεικτικό 
πρόγραμμα 2009-2011, 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
8.4.2009.
09 Εισαγωγή
β) υποστήριξη των εθνικών ικανοτήτων 
για την ανάπτυξη και την επιβολή 
νομικών, διοικητικών και τεχνικών 
μέτρων σε σχέση με τους κινδύνους 
από τη διάδοση των ΧΒΡΠ·
γ) διασφάλιση της βιωσιμότητας των 
δραστηριοτήτων κατάρτισης και της 
βοήθειας, καθώς και της ανάληψης 
της ευθύνης για τις δραστηριότητες 
αυτές, μέσω μιας ολοκληρωμένης 
περιφερειακής προσέγγισης·
δ) παροχή μιας ολοκληρωμένης δέσμης 
μέτρων κατάρτισης και βοήθειας 
όσον αφορά τα ΧΒΡΠ (π.χ. έλεγχος 
των εξαγωγών, παράνομη διακίνηση, 
ασφάλεια και προστασία, σχεδια -
σμός έκτακτης ανάγκης, αντιμετώ -
πιση κρίσεων, αναπροσανατολισμός 
επιστημόνων, αποθήκευση και 
διάθεση).
Συνολικός συντονισμός και 
δομή
10 
Πολλοί φορείς διαδραματίζουν ρόλο στο 
πλαίσιο της πρωτοβουλίας (βλέπε επίσης 
παράρτημα Ι ):
α) Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής 
Δράσης (ΕΥΕΔ), ο αρμόδιος για την 
εξωτερική πολιτική της ΕΕ φορέας, 
είναι υπεύθυνη για τον στρατηγικό 
προσανατολισμό της πρωτοβουλίας 
μέσω των πολυετών ενδεικτικών 
προγραμμάτων του μηχανισμού 
σταθερότητας, στον οποίο εντάσσε -
ται η πρωτοβουλία. Η ΕΥΕΔ διατηρεί 
επίσης τακτική επαφή με άλλους 
διεθνείς φορείς στον τομέα της 
διαχείρισης κινδύνων από ΧΒΡΠ (για 
παράδειγμα, τον Διεθνή Οργανισμό 
Ατομικής Ενέργειας) και συνομιλεί 
μαζί τους για ζητήματα γενικής 
στρατηγικής και προτεραιοτήτων.β) Η EuropeAid —υπηρεσία της Επιτρο -
πής αρμόδια για την αναπτυξιακή 
βοήθεια— είναι ο φορέας λήψης 
αποφάσεων και είναι υπεύθυνη για 
την εκτέλεση του προϋπολογισμού 
του έργου. Καταρτίζει τα ετήσια προ -
γράμματα δράσης του μηχανισμού 
σταθερότητας και παρακολουθεί 
τις εργασίες της ομάδας διακυβέρ -
νησης και των φορέων υλοποίησης: 
του Κοινού Κέντρου Ερευνών της 
Επιτροπής (JRC) και του Διαπεριφε -
ρειακού Ιδρύματος Eρευνών των 
Ηνωμένων Εθνών για το Έγκλημα και 
τη Δικαιοσύνη (Unicri). Από το 2012 
η EuropeAid διαχειρίζεται επίσης τα 
έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας9, συμπεριλαμβα -
νομένης της επιλογής των έργων, 
της σύναψης συμβάσεων με τις 
κοινοπραξίες υλοποίησης10 και της 
παρακολούθησης.
γ) Μια «ομάδα διακυβέρνησης» απαρ -
τιζόμενη από εμπειρογνώμονες από 
μη κυβερνητικές οργανώσεις της 
ΕΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία 
παρέχοντας συμβουλές σε ζητήματα 
διακυβέρνησης, παρουσιάζοντας την 
πρωτοβουλία στις χώρες εταίρους 
και επιδιώκοντας την πολιτική στήρι -
ξή τους σε υψηλό επίπεδο.
δ) Το JRC και το Unicri υλοποιούν 
την πρωτοβουλία. Το JRC, που 
είναι η εξειδικευμένη υπηρεσία 
της Επιτροπής για την τεχνική και 
επιστημονική υποστήριξη, βοηθά 
στην κατάρτιση των προτάσεων για 
τα έργα, την επιλογή των έργων και 
τις εκτιμήσεις των αναγκών. Επίσης, 
είναι υπεύθυνο για τη δημιουρ -
γία και τη διατήρηση μηχανισμών 
παρακολούθησης για τα έργα και 
συνολικά για την πρωτοβουλία. Το 
Unicri οργανώνει τις περιφερειακές 
γραμματείες και παρέχει συνδρομή 
κατά τη δημιουργία των δομών στις 
χώρες εταίρους, καθώς και για την 
κατάρτιση των εθνικών προγραμ -
μάτων δράσης και τη διοργάνωση 
συναντήσεων στρογγυλής τραπέζης.9 Το Unicri διαχειρίζεται τα έργα 
για τα οποία υπεγράφησαν 
συμβάσεις πριν από το 2012.
10 Όσον αφορά το Unicri 
πρόκειται για μη 
κερδοσκοπικούς οργανισμούς 
σε όλο τον κόσμο με σχετική 
εμπειρογνωμοσύνη, ενώ όσον 
αφορά την EuropeAid 
πρόκειται για κυβερνητικές 
υπηρεσίες των κρατών μελών 
με σχετική 
εμπειρογνωμοσύνη.
10 Εισαγωγή
ε) Καθεμιά από τις χώρες εταίρους —οι 
οποίες συνολικά υπερβαίνουν τις 
40— ορίζει το εθνικό σημείο επαφής 
της, το οποίο συντονίζει τις εργα -
σίες που πραγματοποιούνται από 
τους ενδιαφερόμενους στην οικεία 
χώρα για τη δημιουργία των εθνικών 
ομάδων (ΕΟ) σχετικά με τα ΧΒΡΠ11, 
διοργανώνει συναντήσεις και εξα -
σφαλίζει τη διάδοση των σχετικών 
πληροφοριών. Οι χώρες εταίροι κα -
θορίζουν επίσης τις ανάγκες τους με 
τη βοήθεια μιας εργαλειοθήκης εκτί -
μησης των αναγκών και αναπτύσ -
σουν εθνικά προγράμματα δράσης, 
στα οποία ιεραρχούν κατά προτεραι -
ότητα τις ανάγκες τους. Στη συνέχεια 
καταρτίζουν προσαρμοσμένες προ -
τάσεις έργων, οι οποίες καλύπτουν 
αυτές τις ανάγκες. Κατά τη διάρκεια 
της διαδικασίας που ακολουθεί, οι 
προτάσεις έργων εμπλουτίζονται 
με ένα περιφερειακό στοιχείο, σε 
περίπτωση που δεν περιλαμβάνεται 
ήδη, τελειοποιούνται από το JRC 
και, στη συνέχεια, αξιολογούνται, 
ταξινομούνται και επιλέγονται για 
χρηματοδότηση από την EuropeAid. 
Κατόπιν υπογράφονται οι συμβάσεις 
με τις κοινοπραξίες υλοποίησης των 
έργων και ξεκινά η υλοποίηση.
στ) Οι χώρες εταίροι συνεργάζονται 
μέσω περιφερειακών γραμματειών 
(βλέπε τον κατάλογο στο παράρτη -
μα ΙΙ ). Οι γραμματείες απαρτίζονται 
από δύο μόνιμους υπαλλήλους: τον 
προϊστάμενο της γραμματείας (που 
διορίζεται από τη χώρα φιλοξενίας) 
και τον περιφερειακό συντονιστή 
(που ορίζεται από το Unicri) και 
αποσκοπούν στο να ενισχύσουν την 
περιφερειακή συνεργασία και να 
προσδώσουν στις προτάσεις έργων 
μια περιφερειακή διάσταση, μέσω:
 ο της διευκόλυνσης της ανταλλαγής 
πληροφοριών και του συντονισμού 
στην περιφέρεια·
 ο της παροχής βοήθειας προς τις 
χώρες για την ανάπτυξη ικανοτήτων 
εκτίμησης και αντιμετώπισης των 
αναγκών και τον εντοπισμό των 
τομέων εμπειρογνωμοσύνης, ο της υποστήριξης της υλοποίησης 
και της παρακολούθησης των έργων 
και της παροχής ανατροφοδότησης 
σχετικά με αυτά προς τους φορείς 
υλοποίησης, και
 ο της προώθησης της ευαισθητοποί -
ησης σχετικά με την πρωτοβουλία 
στις περιφέρειες.
11 
Η αντιπροσωπεία της ΕΕ12 σε κάθε χώρα 
η οποία συμμετέχει στην πρωτοβουλία 
ενημερώνεται τακτικά για την πρόοδο 
και τις σχετικές δράσεις που υλοποιού -
νται στη χώρα αυτή.
12 
Στο παράρτημα ΙΙΙ  παρουσιάζονται οι 
επιμέρους συνιστώσες της πρωτοβουλί -
ας και οι φορείς που συμμετέχουν στην 
υλοποίησή της.11 Οι εθνικές ομάδες συντονίζουν 
περαιτέρω τις εργασίες και 
παρέχουν πληροφορίες σε 
όργανα, όπως υπουργεία, 
υπηρεσίες και ερευνητικά και 
εκπαιδευτικά ιδρύματα στην 
εκάστοτε χώρα.
12 Η ΕΕ εκπροσωπείται από ένα 
δίκτυο 139 αντιπροσωπειών 
και γραφείων ανά τον κόσμο. 
Για περισσότερες 
πληροφορίες, βλέπε http://
eeas.europa.eu/delegations/
index_el.htm .
11
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
13 
Με τον έλεγχο του Συνεδρίου επιδιώχθη -
κε να αξιολογηθεί κατά πόσον η πρω -
τοβουλία για τα κέντρα αριστείας της 
ΕΕ μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά 
στην άμβλυνση των προερχόμενων από 
χώρες εκτός της ΕΕ χημικών, βιολογικών, 
ραδιολογικών και πυρηνικών κινδύνων. 
Αυτό το γενικό ερώτημα ελέγχου ανα -
λύθηκε στα ακόλουθα τρία επιμέρους 
ερωτήματα:
 ο Στηρίζεται η πρωτοβουλία σε 
εμπεριστατωμένη ανάλυση της 
κατάστασης που επικρατούσε πριν 
από το 2010;
 ο Είναι το οργανωτικό πλαίσιο της 
πρωτοβουλίας το ενδεδειγμένο για 
την αντιμετώπιση των προκλήσεων 
που εντοπίστηκαν;
 ο Αναπτύχθηκε και τέθηκε σε λει -
τουργία ένα κατάλληλο σύστημα 
διαχείρισης;
14 
Καθώς πρόκειται για σχετικά νέα πρω -
τοβουλία (δρομολογήθηκε το 2010, ενώ 
τα πρώτα έργα άρχισαν να υλοποιού -
νται το 2013), το Συνέδριο δεν έλεγξε 
τις υλοποιήσεις, τα επακόλουθα και τον 
αντίκτυπό της. Αντ’ αυτού, εξέτασε κατά 
πόσον η προσέγγιση, η στρατηγική και 
η διαχείριση της πρωτοβουλίας δημιουρ -
γούν τις προϋποθέσεις ώστε να καταστεί 
δυνατή η μείωση των ΧΒΡΠ κινδύνων 
στις χώρες εκτός ΕΕ.
15 
Το Συνέδριο διενήργησε τον έλεγχό του 
κατά το διάστημα Οκτωβρίου 2013–Ια -
νουαρίου 2014. Οι ελεγκτικές εργασίες 
περιλάμβαναν αναλυτική επισκόπηση 
σχετικών εγγράφων, συνεντεύξεις με 
υπαλλήλους της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ, 
του Unicri και της ομάδας διακυβέρνη -
σης, επισκέψεις σε δύο περιφερειακές 
γραμματείες (στο Ραμπάτ και το Αμμάν), 
καθώς και συμμετοχή σε εργαστήριο 
που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός 
από τα έργα.
12
 Παρατηρήσεις
Η ιδέα στην οποία βασίζε -
ται η πρωτοβουλία στηρί -
ζεται σε εμπεριστατω -
μένη ανάλυση και 
προωθεί τη συνεργασία 
και την ανάληψη ιδίας 
ευθύνης στις περιφέρειες
16 
Η πρωτοβουλία για τα ΧΒΡΠ κέντρα 
αριστείας της ΕΕ αποτελεί καίρια απά -
ντηση στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική 
Ασφάλειας και τη «Στρατηγική της ΕΕ 
κατά της διάδοσης των όπλων μαζι -
κής καταστροφής». Η ιδέα στην οποία 
βασίζεται η πρωτοβουλία στηρίζεται σε 
εμπεριστατωμένη ανάλυση, στο πλαίσιο 
της οποίας ελήφθησαν ιδιαιτέρως υπόψη 
οι ακόλουθες αδυναμίες του προγενέστε -
ρου προγράμματος Tacis:
 ο είχε ακολουθηθεί μια κατά κύριο 
λόγο ad hoc προσέγγιση και δεν εί -
χαν ενσωματωθεί όλες οι δράσεις σε 
μια μακροπρόθεσμη στρατηγική,
 ο η υλοποίηση του προγράμματος 
Tacis έγινε «από την κορυφή προς τη 
βάση», με κεντρικό κόμβο αποφάσε -
ων την Επιτροπή, με αποτέλεσμα να 
περιορίζεται σημαντικά η δυνατότη -
τα ανάληψης ιδίας ευθύνης από τις 
χώρες εκτός ΕΕ. Κατά συνέπεια, ήταν 
αυξημένος ο κίνδυνος αδυναμίας 
συνέχισης των έργων και των απο -
τελεσμάτων τους μετά τη λήξη της 
χρηματοδότησης από την ΕΕ13.17 
Η πρωτοβουλία των κέντρων αριστείας 
παρουσιάζει αρκετά πρωτοποριακά χα -
ρακτηριστικά. Έχει σχεδιαστεί με σκοπό:
 ο τη συνολική αντιμετώπιση των ΧΒΡΠ 
κινδύνων και απειλών, ανεξαρτήτως 
του εάν οφείλονται σε εγκληματική 
δράση, ατύχημα ή φυσική αιτία, και 
τη συμπερίληψη μέτρων άμβλυνσης 
που σχετίζονται με την πρόληψη, την 
ανίχνευση, την αντιμετώπιση και με 
ζητήματα διακυβέρνησης. Στο πλαί -
σιο 1  που ακολουθεί παρουσιάζονται 
παραδείγματα τέτοιων κινδύνων,
 ο την ανάπτυξή της στο πλαίσιο μιας 
βασιζόμενης στη ζήτηση προσέγγι -
σης («από τη βάση προς την κορυ -
φή»): εμπειρογνώμονες στις χώρες 
εταίρους προσδιορίζουν κατά τρόπο 
συστηματικό τις ιδιαίτερες ανάγκες 
της χώρας τους σε όλους τους τομείς 
ΧΒΡΠ κινδύνου με τη βοήθεια μιας 
εργαλειοθήκης εκτίμησης των ανα -
γκών (ανάλυση των ελλείψεων). Στη 
συνέχεια, ιεραρχούν κατά προτεραι -
ότητα στο πλαίσιο εθνικών προγραμ -
μάτων δράσης τα μέτρα που πρέπει 
να ληφθούν για την αντιμετώπιση 
αυτών των κινδύνων και απειλών. 
Τέλος, καταρτίζουν προτάσεις έργων 
ειδικά προσαρμοσμένες για την 
αντιμετώπιση των αναγκών που 
προσδιορίστηκαν και των ελλείψε -
ων στα συστήματα άμβλυνσης των 
κινδύνων τους,
Παραδείγματα ΧΒΡΠ κινδύνων που καλύπτονται από την πρωτοβουλία:
— Χημικοί : παράνομη διακίνηση χημικών υλικών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για βιομηχανικούς σκοπούς 
και/ή εγκληματικές δραστηριότητες («διπλής χρήσης»),
— Βιολογικοί : επιδημίες όπως η γρίπη των πτηνών, νόσος άκρως μολυσματική με ταχύ ρυθμό μετάδοσης σε πολλές 
χώρες,
— Ραδιολογικοί : νοσοκομειακά απόβλητα, όπως ουσίες που χρησιμοποιούνται στην ακτινοθεραπεία,
— Πυρηνικοί : συμβάντα, όπως αυτό της Φουκουσίμα, κατά τα οποία ραδιολογικά υλικά απελευθερώνονται στο περιβάλ -
λον εξαιτίας ατυχήματος.Πλαίσιο 113 Πρόκειται για τη 
«βιωσιμότητα» των μέτρων 
που χρηματοδοτούνται από 
χορηγούς.
13 Παρατηρήσεις
 ο την απόδοση ιδιαίτερης έμφασης 
στην περιφερειακή συνεργασία 
μεταξύ των χωρών εταίρων: η εμπει -
ρογνωμοσύνη και οι ικανότητες που 
δημιουργούνται μέσω της πρωτο -
βουλίας στις χώρες εταίρους διαμοι -
ράζεται σε περιφερειακό επίπεδο.
18 
Όλα αυτά τα νέα χαρακτηριστικά σχε -
διάστηκαν με σκοπό την ενίσχυση του 
αισθήματος ιδίας ευθύνης στις χώρες 
εταίρους και, επομένως, τη βελτίωση της 
βιωσιμότητάς της, δηλαδή προκειμένου 
να αυξηθούν οι πιθανότητες διατήρησης 
των αποτελεσμάτων των μέτρων μετά τη 
λήξη της χρηματοδότησης από την ΕΕ.
19 
Η περιφερειακή συνεργασία στον τομέα 
της ασφάλειας αποτελεί βασικό χαρα -
κτηριστικό της πρωτοβουλίας. Η ΕΥΕΔ 
και η Επιτροπή είχαν βάσιμους λόγους 
για την ενσωμάτωση του εν λόγω στοι -
χείου στην πρωτοβουλία και την επικέ -
ντρωση στην περιφερειακή συνεργασία:
α) οι κίνδυνοι τους οποίους καλύπτει 
η πρωτοβουλία έχουν εκ φύσεως 
διασυνοριακό χαρακτήρα: ο αντί -
κτυπος των χημικών ατυχημάτων 
και των επιδημιών, όπως η γρίπη των 
πτηνών, δεν γνωρίζει σύνορα·
β) οι χώρες εταίροι διαφοροποιούνται 
όσον αφορά την πρόοδο που έχουν 
σημειώσει στον τομέα της άμβλυν -
σης των ΧΒΡΠ κινδύνων. Μέσω της 
περιφερειακής συνεργασίας προω -
θούνται βέλτιστες πρακτικές και οι 
χώρες εταίροι έχουν τη δυνατότητα 
να επωφεληθούν σε αμοιβαία βάση 
από τις γνώσεις όλων.
20 
Ως εκ τούτου, τα επιδιωκόμενα οφέλη 
της πρωτοβουλίας δεν περιορίζονται 
στις υλοποιήσεις των έργων. Το γε -
γονός ότι γειτονικές χώρες σε ευαί -
σθητες γεωγραφικές περιοχές, όπως 
η Βόρεια Αφρική και η Μέση Ανατολή, πραγματοποιούν συνομιλίες και υλο -
ποιούν έργα στον τομέα της ασφάλειας 
συνεπάγεται σημαντική προστιθέμενη 
αξία, η οποία συμβάλλει αυτοτελώς στην 
ανάπτυξη πνεύματος συνεργασίας και 
στην ασφάλεια.
21 
Η διεθνής κοινότητα χαιρέτισε την πρω -
τοβουλία, η οποία εγκρίθηκε από το Συμ -
βούλιο Ασφαλείας των ΗΕ14, την παγκό -
σμια εταιρική σχέση της Ομάδας G8 (η 
οποία συγκρότησε ομάδα εργασίας για 
τα κέντρα αριστείας15) και το NATO (η ΕΕ 
υποστηρίζει το κέντρο ΧΒΡΠ του NATO 
στο Vyskov, στην Τσεχική Δημοκρατία16).
Το οργανωτικό πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας είναι 
πολύπλοκο αλλά σε γενι -
κές γραμμές κατάλληλο
22 
Η δομή της πρωτοβουλίας είναι πολύ -
πλοκη εξαιτίας του αριθμού των παρα -
γόντων που συμμετέχουν, της αποκε -
ντρωμένης οργάνωσης, της παγκόσμιας 
διάστασης, της ετερογένειας των πε -
ριφερειών και των χωρών εταίρων και 
της από κοινού υλοποίησης από φορείς 
της ΕΕ και των ΗΕ (βλέπε σημεία 10 έως 
11). Ωστόσο, η εν λόγω πολυπλοκότητα 
αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό της 
συνολικής, από τη βάση προς την κο -
ρυφή, περιφερειακής προσέγγισης που 
επελέγη για την υλοποίηση της πρωτο -
βουλίας (βλέπε σημείο 17).
23 
Η επιλογή των φορέων υλοποίησης, του 
JRC και του Unicri ήταν δεόντως αιτιο -
λογημένη. Το JRC, ο εσωτερικός επιστη -
μονικός φορέας της Επιτροπής, παρέχει 
σχετική τεχνική εμπειρογνωμοσύνη, ενώ 
το Unicri στηρίζεται στο διπλωματικό δί -
κτυο των Ηνωμένων Εθνών προκειμένου 
να προσεγγίσει δυνητικές χώρες εταί -
ρους και να πειστούν να συμμετάσχουν 
στην πρωτοβουλία. Στο παράρτημα IV  
παρουσιάζεται το ιστορικό της επιλογής 14 Δήλωση του Συμβουλίου 
Ασφαλείας των ΗΕ, της 
12ης Απριλίου 2012, σχετικά με 
την στήριξη των Κέντρων 
Αριστείας της ΕΕ.
15 Παγκόσμια Εταιρική Σχέση της 
Ομάδας G8 κατά της διάδοσης 
όπλων και υλικών μαζικής 
καταστροφής: Έκθεση του 
Προέδρου για το 2013, 
Υπουργείο Εξωτερικών και 
Κοινοπολιτείας, Λονδίνο, 
Δεκέμβριος 2013.
16 Για περισσότερες πληροφορίες 
βλέπε http://www.jcbrncoe.
cz/.
14 Παρατηρήσεις
καθενός από τους φορείς υλοποίησης, 
τον τομέα εμπειρογνωμοσύνης τους, κα -
θώς και τα βασικά καθήκοντα που τους 
έχουν ανατεθεί.
24 
Παρά τον μεγάλο αριθμό των εμπλεκό -
μενων φορέων, ο ρόλος και οι αρμοδιό -
τητές τους καθορίζονται σαφώς και κάθε 
φορέας διαδραματίζει συγκεκριμένο 
ρόλο (βλέπε σημεία 10 έως 11).
25 
Οι χώρες εταίροι επιλέγουν το εθνικό 
σημείο επαφής τους και δημιουργούν 
οι ίδιες την εθνική ομάδα τους, βάσει 
κατευθυντήριων οδηγιών και συστάσεων 
που εκδίδουν το JRC και το Unicri. Αυτή 
η αυτονομία είναι σημαντική για την 
αποδοχή εκ μέρους τους της πρωτο -
βουλίας και συνεπής προς την ακολου -
θούμενη προσέγγιση που βασίζεται στη 
ζήτηση.
26 
Όσον αφορά τον καθορισμό των 
περιφερειών στις οποίες επρόκειτο να 
υλοποιηθεί η πρωτοβουλία, η ΕΥΕΔ και 
η Επιτροπή δικαιολογημένα επέλεξαν 
κυρίως περιφέρειες που περιλαμβάνουν 
χώρες που γειτνιάζουν με την ΕΕ και/ή 
συνδεδεμένες με την ΕΕ χώρες (βλέπε  
παράρτημα II ). Ωστόσο, ο αριθμός των 
εμπλεκόμενων περιφερειών και χωρών 
είναι μεγάλος και, κατά συνέπεια, η ζήτη -
ση για χρηματοδότηση χρήσιμων έργων 
ενδέχεται να υπερβαίνει σε μεγάλο 
βαθμό τους περιορισμένους διαθέσι -
μους πόρους. Είναι πιθανό να χρειαστεί 
να δοθεί προτεραιότητα σε έργα στις 
περιοχές με τη μεγαλύτερη σημασία 
για την ασφάλεια της ΕΕ, προκειμένου 
να διασφαλιστεί η βέλτιστη χρήση των 
διαθέσιμων πόρων.
27 
Οι περιφερειακές γραμματείες (βλέπε 
σημείο 10) προς το παρόν διαθέτουν 
περιορισμένη τεχνική εμπειρογνωμο -
σύνη. Αυτό δυσχεραίνει την εκπλήρω -
ση μέρους του ρόλου τους, όπως την παροχή βοήθειας για την ανάπτυξη και 
την τελειοποίηση των προτάσεων έργων 
και τη διευκόλυνση της μετέπειτα υλο -
ποίησης των έργων.
28 
Οι αντιπροσωπείες της ΕΕ στις χώ -
ρες εταίρους ενημερώνονται τακτικά 
σχετικά με την πρωτοβουλία, αλλά δεν 
διαδραματίζουν ακόμη επαρκώς ενεργό 
ρόλο. Διαθέτουν την εμπειρογνωμοσύνη 
για την υποστήριξη των περιφερειακών 
γραμματειών και των εθνικών σημείων 
επαφής. Το σημαντικότερο, δε, είναι ότι 
διαθέτουν διπλωματική εμπειρογνωμο -
σύνη, η οποία μπορεί να συμβάλει στην 
εξασφάλιση και τη διατήρηση πολιτικής 
στήριξης σε υψηλό επίπεδο στις χώρες 
εταίρους και στην ενημέρωση σχετικά με 
τη συμμετοχή της ΕΕ.
Παρότι έχουν δημιουργη -
θεί τα συστήματα διαχεί -
ρισης, εξακολουθούν να 
υπάρχουν ελλείψεις
Καθυστερήσεις στο σχέδιο 
υλοποίησης
29 
Η ΕΥΕΔ και η Επιτροπή δεν έλαβαν 
υπόψη την εγγενή πολυπλοκότητα της 
πρωτοβουλίας κατά την κατάρτιση του 
σχεδίου υλοποίησής της (βλέπε παράρ -
τημα III ). Απαιτήθηκε περισσότερος 
χρόνος από τον προβλεπόμενο για τη 
συγκρότηση των δομών στις χώρες 
εταίρους. Αυτό οφειλόταν στις πολιτικές 
συνθήκες και τον διαφορετικό βαθμό 
στήριξης σε υψηλό επίπεδο, την ετερογε -
νή φύση των χωρών εταίρων, τη διαφο -
ρετική προγενέστερη εμπειρία τους στον 
τομέα της άμβλυνσης των ΧΒΡΠ κινδύνων 
και τον διαφορετικό βαθμό στον οποίο 
είχαν ήδη δημιουργηθεί σχετικές δομές 
(για παράδειγμα, εθνικές ομάδες).
15 Παρατηρήσεις
30 
Αυτή η πολυπλοκότητα δεν καθυστέρη -
σε μόνο τον ορισμό των εθνικών σημεί -
ων επαφής αλλά και τη συγκρότηση των 
εθνικών ομάδων.
31 
Το σχέδιο υλοποίησης προέβλεπε, 
μεταξύ άλλων, μια σειρά ενεργειών, από 
την εκτίμηση αναγκών, με τη χρήση 
μιας εργαλειοθήκης που αναπτύχθηκε 
ειδικά για τον σκοπό αυτό, έως τα εθνικά 
προγράμματα δράσης και τις προτάσεις 
έργων για την αντιμετώπιση των προσδι -
ορισθεισών αναγκών.
32 
Σκοπός της εργαλειοθήκης εκτίμησης 
των αναγκών ήταν ο εντοπισμός, με 
συστηματικό τρόπο, των ιδιαίτερων 
κινδύνων στις επιμέρους χώρες, σε 
όλους τους τομείς των ΧΒΡΠ κινδύνων. 
Η ανάπτυξη της εργαλειοθήκης είχε 
ήδη προβλεφθεί σε μια σύμβαση που 
υπεγράφη μεταξύ της EuropeAid και του 
Unicri το 2010. Εξαιτίας των καθυστερή -
σεων στην υλοποίηση της πρωτοβουλίας 
(βλέπε σημεία 29 έως 30), η EuropeAid 
την επαναπρογραμμάτισε στο ετήσιο 
πρόγραμμα δράσης της για το 2012.
33 
Σύμφωνα με τη γνώμη της EuropeAid, 
το Unicri δεν είχε λάβει επαρκώς υπόψη 
τις διοικητικές ικανότητες των χωρών 
εταίρων κατά την ανάπτυξη της εργα -
λειοθήκης, με αποτέλεσμα το τελικό 
προϊόν να είναι υπερβολικά πολύπλοκο. 
Κατά συνέπεια, τον Μάρτιο του 2013 
ανέθεσε εκ νέου αυτό το καθήκον στο 
JRC, το οποίο παρέδωσε μία νέα, απλού -
στερη εκδοχή τον Δεκέμβριο του 2013. 
Μετά την πραγματοποίηση δοκιμών σε 
τρεις χώρες εταίρους, κατέστη πλήρως 
διαθέσιμη στις αρχές του 2014. Επί του 
παρόντος διατίθενται δύο εργαλειοθή -
κες, οι οποίες έχουν σκοπό να βοηθούν 
τις χώρες εταίρους στην κατάρτιση των 
εθνικών προγραμμάτων δράσης.34 
Σε συνέχεια της εκτίμησης αναγκών πρέ -
πει να καταρτίζονται εθνικά προγράμμα -
τα δράσης προκειμένου να προτείνονται 
τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την 
αντιμετώπιση των προσδιορισθεισών 
αναγκών στους τομείς της προετοιμασί -
ας για την αντιμετώπιση καταστροφών 
καθώς και της πρόληψης, της ανίχνευσης 
και της άμβλυνσης αυτών. Έως το τέλος 
του 2013, πέντε χώρες εταίροι είχαν 
καταρτίσει προκαταρκτικά προγράμματα 
δράσης.
35 
Εξαιτίας όλων αυτών των καθυστερήσε -
ων, η ΕΥΕΔ και η EuropeAid δεν κατέστη 
δυνατό να ακολουθήσουν το σχέδιο 
υλοποίησης όπως είχε σχεδιαστεί. Τα 
έργα είχαν ξεκινήσει πριν εκτιμηθούν οι 
ανάγκες και καταρτιστούν εθνικά προ -
γράμματα δράσης.
Έχουν δημιουργηθεί συστή -
ματα για την επιλογή και 
την υλοποίηση έργων, 
ωστόσο οι χώρες εταίροι 
πρέπει να συμμετέχουν 
περισσότερο σε αυτά
36 
Όσον αφορά την επιλογή των έργων, οι 
περισσότερες προτάσεις προέρχονται 
από χώρες εταίρους ή περιφερειακές 
γραμματείες, ενώ ορισμένες προέρχο -
νται και από τους φορείς υλοποίησης. 
Παρόλο που η υποβολή προτάσεων 
έργων από τους φορείς υλοποίησης δίνει 
ενδεχομένως κάποια ώθηση στην πρω -
τοβουλία, δεν συνάδει με την προσέγγι -
ση από τη βάση προς την κορυφή.
16 Παρατηρήσεις
37 
Το JRC εξετάζει όλες τις προτάσεις και δι -
ασφαλίζει, από κοινού με την EuropeAid, 
ότι περιλαμβάνουν στόχους και δείκτες 
SMART17. Κατά την πρώτη διαδικασία 
επιλογής έργων, η EuropeAid, το Unicri 
και το JRC τροποποίησαν τις προτάσεις, 
συγχωνεύοντας κάποιες από αυτές και 
απορρίπτοντας άλλες, χωρίς να ενημε -
ρώνουν πάντα τον φορέα που τις είχε 
υποβάλει. Αυτό υπονόμευσε την ανά -
ληψη ιδίας ευθύνης εκ μέρους τους και 
υπήρξε επιζήμιο για την ανάπτυξη της 
πρωτοβουλίας.
38 
Από τον Μάιο του 2013 και εφεξής, οι 
εμπλεκόμενες χώρες εταίροι έχουν 
τη δυνατότητα να προτείνουν έργα 
οποιαδήποτε χρονική στιγμή αντί άπαξ 
ετησίως, όπως ίσχυε στο παρελθόν. 
Η EuropeAid εγκρίνει τα έργα κατά 
περίπτωση κατόπιν συνομιλιών μεταξύ 
χωρών εταίρων, περιφερειακών γραμ -
ματειών και εμπειρογνωμόνων. Κατά τη 
διάρκεια των συνομιλιών, οι συμμετέ -
χοντες διασφαλίζουν ότι οι προτάσεις 
έργων έχουν περιφερειακή διάσταση. Οι 
χώρες εταίροι χαιρέτισαν τη νέα προ -
σέγγιση, βάσει της οποίας εμπλέκονται 
σε μεγαλύτερο βαθμό στις διαδικασίες 
που οδηγούν στη λήψη απόφασης για τη 
χρηματοδότηση μιας πρότασης έργου. 
Ωστόσο, η καθυστέρηση μεταξύ της 
υποβολής των προτάσεων έργων και 
της υλοποίησής τους προβληματίζει τις 
χώρες εταίρους, οι οποίες θα εκτιμούσαν 
τη βελτίωση της κατάστασης.
39 
Έως τον Απρίλιο του 2014, είχαν επιλεγεί 
40 έργα (βλέπε παράρτημα V ). Η υλο -
ποίηση των πρώτων έργων ξεκίνησε 
την 1η Ιανουαρίου 2013. Τα περισσότε -
ρα αφορούν την ευαισθητοποίηση, τη 
δικτύωση, τη μεταφορά γνώσεων, την 
κατάρτιση, την ανάπτυξη ικανοτήτων και 
την αναβάθμιση των νομοθετικών πλαι -
σίων (βλέπε παράδειγμα στο πλαίσιο 2 ).40 
Η ευθύνη για τη διαχείριση των πρώτων 
19 έργων της πρωτοβουλίας, συμπε -
ριλαμβανομένης της επιλογής και της 
σύναψης συμβάσεων με τους φορείς 
υλοποίησης των έργων, σύμφωνα με 
τους κανόνες των ΗΕ, ανατέθηκε στο 
Unicri. Αυτό σήμαινε ότι ήταν δυνατή 
η συμμετοχή οποιουδήποτε μη κερδο -
σκοπικού οργανισμού ανά τον κόσμο με 
ανάλογη εμπειρογνωμοσύνη. Το 2012 
η EuropeAid ανέλαβε τη διαχείριση των 
μεταγενέστερων έργων προκειμένου 
να ανταποκριθεί στις ανησυχίες που 
εκφράστηκαν από ορισμένα κράτη μέλη, 
τα οποία επιθυμούσαν μεγαλύτερη συμ -
μετοχή των εμπειρογνωμόνων τους στις 
εργασίες και την ανάδειξη του ρόλου της 
ΕΕ ως χορηγού.
41 
Από τότε που ανέλαβε η EuropeAid την 
οργάνωση της υλοποίησης των έργων, οι 
κοινοπραξίες υλοποίησης συστήνονται 
με άξονα υπηρεσίες, φορείς και εμπει -
ρογνώμονες από τα κράτη μέλη της ΕΕ. 
Ελάχιστες υπηρεσίες, φορείς και εμπει -
ρογνώμονες των χωρών εταίρων συμμε -
τέχουν σε αυτές τις κοινοπραξίες, παρότι 
σε ορισμένες περιπτώσεις διαθέτουν 
ευρεία εμπειρία στους σχετικούς τομείς. 
Αυτό ενδέχεται να αποτελέσει εμπόδιο 
στην ανάπτυξη αισθήματος ιδίας ευθύ -
νης για τα μέτρα στις χώρες εταίρους 
και να επηρεάσει τη βιωσιμότητα των 
αποτελεσμάτων των έργων. Επιπλέον, 
η μεγαλύτερη συμμετοχή εμπειρογνω -
μόνων από τις χώρες εταίρους θα ήταν 
ευεργετική για τις ικανότητες στον τομέα 
των ΧΒΡΠ στις χώρες αυτές. Αυτός ήταν 
ένας από τους βασικούς στόχους της 
πρωτοβουλίας.17 SMART = συγκεκριμένοι, 
μετρήσιμοι, εφικτοί, συναφείς 
και χρονικά προσδιορισμένοι.
17 Παρατηρήσεις
Παράδειγμα έργου
Τίτλος  Έργο 5: Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά βέλτιστων πρακτικών για την παρακολούθηση 
των εισαγωγών/εξαγωγών ΧΒΡΠ
Περιοχή στόχος  Αφρικανική ακτή του Ατλαντικού, Κεντρική Ασία, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική
Υπεύθυνος υλοποίησης  Γερμανικό Γ ραφείο Οικονομικών και Ελέγχου Εξαγωγών (BAFA), Γερμανία
Ημερομηνία  1.1.2013–31.12.2014
Προϋπολογισμός (σε ευρώ)  1 440 000
Στόχοι  1.  Ενίσχυση των ικανοτήτων των χωρών στο πεδίο του ελέγχου των εισαγωγών/εξαγωγών, 
μέσω της δημιουργίας ειδικών διαδικασιών και οδηγιών για την αποτροπή παράνομων 
διασυνοριακών μεταφορών επικίνδυνων ΧΒΡΠ υλικών.
 2.  Οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους φορείς, τις υπηρεσίες κ.λπ. που εμπλέκονται 
στο πεδίο της ρύθμισης των εισαγωγών/εξαγωγών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
 3.  Δημιουργία ενός βιώσιμου συστήματος ανταλλαγής γνώσεων προς εφαρμογή από ένα 
ευρύ φάσμα χωρών και κυβερνητικών δομών, το οποίο θα στηρίζεται σε ελεύθερα δια -
θέσιμες δέσμες εργαλείων σχετικά με τις εισαγωγές/εξαγωγές ΧΒΡΠ.
 4.  Βελτίωση της περιφερειακής διυπηρεσιακής συνεργασίας και της τυποποίησης σύμφωνα 
με τις διεθνείς διαδικασίες και οδηγίες σχετικά με τον έλεγχο των εισαγωγών/εξαγωγών.Πλαίσιο 2
18 Παρατηρήσεις
Μολονότι υφίσταται διμε -
ρής συνεργασία μεταξύ των 
φορέων λήψης αποφάσεων 
και των φορέων υλοποίησης, 
δεν υπάρχει ένα φόρουμ 
για ευρύτερη στρατηγική 
συνεργασία
42 
Κατά την αρχική φάση, συστάθηκε μία 
επιτροπή συντονισμού, στην οποία 
συμμετείχαν εκπρόσωποι των φορέων 
λήψης αποφάσεων (της ΕΥΕΔ και της 
EuropeAid) και των φορέων υλοποίησης 
(του JRC και του Unicri), προκειμένου 
να συζητηθεί η εν εξελίξει διαδικασία 
οργάνωσης της πρωτοβουλίας, συμπε -
ριλαμβανομένων των περιφερειακών 
προτεραιοτήτων, η επιλογή των έργων 
που επρόκειτο να διαχειριστεί το Unicri 
και άλλα ζητήματα. Μετά την ολοκλήρω -
ση της επιλογής των έργων του Unicri, 
η επιτροπή αυτή διαλύθηκε. Έκτοτε, 
η συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέ -
ων πραγματοποιείται σε διμερές επίπεδο.
43 
Αρκετοί από τους ενδιαφερόμενους 
φορείς εξέφρασαν τη γνώμη ότι η μετα -
ξύ τους συνεργασία, ο συντονισμός και 
η επικοινωνία είναι δυνατό να βελτιω -
θούν, για παράδειγμα μέσω της εκ νέου 
συγκρότησης της επιτροπής συντο -
νισμού ως φόρουμ για την ευρύτερη 
στρατηγική συνεργασία. Η επιτροπή θα 
παρείχε βοήθεια όσον αφορά την απο -
σαφήνιση ζητημάτων και τον καθορισμό 
προτεραιοτήτων με αποδοτικότερο 
τρόπο, μειώνοντας την ανάγκη για πολυ -
άριθμες διμερείς συνομιλίες.
44 
Εκτός από την πρωτοβουλία για τα 
κέντρα αριστείας, υπάρχουν και άλλοι 
δίαυλοι για τη χρηματοδότηση έργων 
σχετικών με ΧΒΡΠ, π.χ. μέσω του Διε -
θνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας 
ή υπηρεσιών των κρατών μελών της ΕΕ.45 
Η Επιτροπή δεν έχει σφαιρική εποπτεία 
όλων των έργων που χρηματοδοτούνται 
από το σύνολο των μηχανισμών του 
τομέα της πολιτικής ασφαλείας ή των 
μέτρων για την άμβλυνση των ΧΒΡΠ 
κινδύνων που χρηματοδοτούνται από 
άλλους χορηγούς.
Έχει δημιουργηθεί σύστημα 
παρακολούθησης
46 
Η EuropeAid έχει δημιουργήσει ένα 
σύστημα παρακολούθησης της πρωτο -
βουλίας, το οποίο στηρίζεται σε βασι -
κούς δείκτες επιδόσεων και αντίκτυπου. 
Επίσης, παρακολουθεί τα έργα με τη βο -
ήθεια της ΓΔ JRC και του Unicri. Η ετήσια 
έκθεση της EuropeAid παρέχει επίσης 
πληροφορίες σχετικά με την υλοποίηση 
της πρωτοβουλίας.
47 
Η ΓΔ JRC έχει δημιουργήσει έναν άρτια 
ανεπτυγμένο και λεπτομερή ιστότοπο, 
μέσω του οποίου παρέχει στους ενδιαφε -
ρόμενους επικαιροποιημένες πληροφο -
ρίες σχετικά με τις προτάσεις έργων, την 
επιλογή και την υλοποίησή τους.
48 
Το Συμβούλιο, στην «Εξαμηνιαία έκθεση 
προόδου για την εφαρμογή της στρατη -
γικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της 
διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής»18 
ενημερώνει σχετικά με την άμβλυνση 
των ΧΒΡΠ κινδύνων και, μεταξύ άλλων, 
για την πρωτοβουλία για τα κέντρα 
αριστείας.
49 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα έργα ξεκί -
νησαν μόλις το 2013 (βλέπε σημείο 39), 
είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί η απο -
τελεσματικότητα του εφαρμοζόμενου 
συστήματος παρακολούθησης.18 Η τελευταία τέτοια έκθεση 
δημοσιεύτηκε στην Επίσημη 
Εφημερίδα C 54 της 
25ης Φεβρουαρίου 2014.
19
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
Συμπεράσματα
50 
Όσον αφορά το γενικό ερώτημα ελέγ -
χου, το Συνέδριο συμπεραίνει ότι η πρω -
τοβουλία για τα ΧΒΡΠ κέντρα αριστείας 
της ΕΕ μπορεί να συμβάλει αποτελε -
σματικά στην άμβλυνση των χημικών, 
βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών 
κινδύνων που προέρχονται από χώρες 
εκτός της ΕΕ, ωστόσο εκκρεμεί η οριστι -
κοποίηση διαφόρων στοιχείων.
51 
Όσον αφορά τα τρία επιμέρους ερωτή -
ματα το Συνέδριο συμπεραίνει τα εξής:
α) Η ιδέα της πρωτοβουλίας στηρίζε -
ται σε τεκμηριωμένη ανάλυση και 
επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση 
των αδυναμιών που εντοπίστηκαν 
στο προγενέστερο πρόγραμμα Tacis. 
Η σφαιρική και βασιζόμενη στη 
ζήτηση προσέγγιση, αφενός, και 
η ιδιαίτερη έμφαση στην περιφερει -
ακή συνεργασία, αφετέρου, αντα -
ποκρίνονται μακροπρόθεσμα στις 
προτεραιότητες που καθορίστηκαν 
στο πλαίσιο της «Ευρωπαϊκής Στρα -
τηγικής Ασφάλειας» και της «Στρα -
τηγικής της ΕΕ κατά της διάδοσης 
των όπλων μαζικής καταστροφής», 
οι οποίες δεν είχαν καλυφθεί έως 
τότε. Η πρωτοβουλία προβλέπει τη 
συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμε -
νων φορέων στις χώρες εταίρους σε 
πολύ αρχικό στάδιο, συμβάλλοντας 
έτσι στη βιωσιμότητα της ίδιας της 
πρωτοβουλίας και στην ανάληψη 
ιδίας ευθύνης από τις χώρες εταί -
ρους στις διάφορες ενδιαφερόμενες 
περιφέρειες.β) Το οργανωτικό πλαίσιο της πρωτο -
βουλίας είναι σε γενικές γραμμές 
κατάλληλο, παρότι πολύπλοκο. 
Ωστόσο, απαιτούνται ορισμένες 
προσαρμογές. Η επιλογή των δύο 
φορέων υλοποίησης και των περιφε -
ρειών ήταν δεόντως αιτιολογημένη 
και καθένας από τους εμπλεκόμε -
νους φορείς έχει σαφώς καθορισμέ -
νο ρόλο. Εντούτοις, οι περιφερειακές 
γραμματείες παρουσιάζουν ελλεί -
ψεις όσον αφορά την τεχνική τους 
ικανότητα. Οι αντιπροσωπείες της 
ΕΕ δεν αξιοποιούν επαρκώς τη θέση 
τους ώστε να ενισχύουν την πολιτική 
στήριξη στις χώρες εταίρους και να 
ενεργούν ως σύνδεσμος με τα κράτη 
μέλη της ΕΕ.
γ) Έχει αναπτυχθεί κατάλληλο σύστη -
μα διαχείρισης, το οποίο τίθεται σε 
λειτουργία. Εντούτοις, σημειώθηκαν 
καθυστερήσεις σε ορισμένα στοι -
χεία της πρωτοβουλίας. Στο αρχικό 
σχέδιο υλοποίησης δεν ελήφθη 
επαρκώς υπόψη η εγγενής πολυ -
πλοκότητα της πρωτοβουλίας. Ως 
αποτέλεσμα, το σχέδιο υλοποίησης 
δεν κατέστη δυνατό να εφαρμοστεί 
πλήρως, καθώς βασικά στοιχεία, 
όπως οι εκτιμήσεις των αναγκών, 
δεν είχαν ολοκληρωθεί ακόμη όταν 
ξεκίνησε η διαδικασία επιλογής 
των έργων. Στο αρχικό στάδιο της 
πρωτοβουλίας, οι χώρες εταίροι δεν 
συμμετείχαν επαρκώς στην επιλογή 
των έργων. Ορισμένα έργα βρίσκο -
νται σε εξέλιξη και έχουν αναπτυχθεί 
συστήματα παρακολούθησης. Το Συ -
νέδριο διαπίστωσε ότι η συνεργασία, 
αφενός, μεταξύ των φορέων λήψης 
αποφάσεων (ΕΥΕΔ και EuropeAid) 
και, αφετέρου, μεταξύ των φορέων 
υλοποίησης (JRC και Unicri) πραγμα -
τοποιείται μόνο σε διμερή βάση.
20 Συμπεράσματα και συστάσεις
Συστάσεις
52 
Όσον αφορά τη δομή της πρωτοβουλίας 
στην ισχύουσα μορφή της, η ΕΥΕΔ και 
η Επιτροπή οφείλουν:
 ο να συγκεντρώσουν τη χρηματοδό -
τηση της ΕΕ στις περιοχές οι οποίες 
έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για 
την ασφάλεια της ΕΕ, προκειμένου 
να αποκομιστεί το αμεσότερο δυνα -
τό όφελος,
 ο να αυξήσουν τις ικανότητες 
των περιφερειακών γραμματει -
ών με την προσθήκη τεχνικής 
εμπειρογνωμοσύνης,
 ο να ενισχύσουν τον ρόλο των αντι -
προσωπειών της ΕΕ, ιδίως στις χώρες 
όπου έχουν δημιουργηθεί περιφερει -
ακές γραμματείες,53 
Όσον αφορά τη διαχείριση των έργων, 
η Επιτροπή οφείλει:
 ο να λάβει μέτρα για τη συμμετοχή 
των χωρών εταίρων τόσο στην 
εκκίνηση των έργων όσο και στην 
υλοποίησή τους. Αυτό θα ενισχύ -
σει το αίσθημα ιδίας ευθύνης όσον 
αφορά τα μέτρα και θα εξασφαλίσει 
τη βιωσιμότητά τους,
 ο να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη 
βελτίωση των διαδικασιών προκειμέ -
νου να μειωθεί το χρονικό διάστημα 
μεταξύ της υποβολής των προτάσε -
ων έργων και της υλοποίησής τους,
 ο να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ 
των φορέων λήψης αποφάσεων και 
των φορέων υλοποίησης, για παρά -
δειγμα μέσω της εκ νέου συγκρότη -
σης της επιτροπής συντονισμού.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει ο κ. Karel 
PINXTEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή 
του της 7ης Οκτωβρίου 2014.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 Πρόεδρος

21
 Παραρτήματα
Η δομή της πρωτοβουλίας
Περιφερειακέ/uni03C2
γρα/uni03BC/uni03BCατείε/uni03C2
Εθνικέ/uni03C2 ο/uni03BCάδε/uni03C2Στρογγυλέ/uni03C2
τράπεζε/uni03C2
ΠΓ
ΕΟ
ΕΟΕΟΕΟ
ΕΟ
ΕΟ ΕΟΕΟΕΟΕΟ
ΠΓΣυ/uni03BCβούλιο Κοινοβούλιο
Ση/uni03BCεία επαφή/uni03C2
ΜΣ ΧΒΡΠΟ/uni03BCάδα
∆ιακυβέρνηση/uni03C2ΕΥΕ∆
EuropeAid
Γ∆ Κοινού
Κέντρου Ερευνών
ΠΓ
ΕΟ ΕΟΕΟΕΟ
ΕΟ
ΠΓ
ΕΟ ΕΟΕΟΕΟ
ΕΟΣτρατηγική
/uni0394ιαχείριση και 
συντονισ/uni03BCό/uni03C2
Φορεί/uni03C2 υλοποίηση/uni03C2
και ανάδοχοιΥπηρεσίε/uni03C2 στα
κράτη /uni03BCέληUnicriΠαράρτημα Ι
22 Παραρτήματα
Κατάλογος των περιφερειακών γραμματειών
Συντομογραφία Περιφέρεια Εμπλεκόμενες χώρες
ΝΑΑ Νοτιοανατολική ΑσίαΜπρουνέι, Καμπότζη, Ινδονησία, Λαϊκή Δημοκρατία του Λάος,
Μαλαισία, Μιανμάρ,
Φιλιππίνες,
Σινγκαπούρη, Ταϋλάνδη, Βιετνάμ
ΑΑΑ Αφρικανική ακτή του Ατλαντικού Ακτή Ελεφαντοστού, Γκαμπόν, Λιβερία, Μαυριτανία, Μαρόκο, Σενεγάλη, Τόγκο
ΒΑ Βόρεια Αφρική Αλγερία, Λιβύη, Μαρόκο, Τυνησία
ΝΑΕΝοτιοανατολική Ευρώπη, Νότιος Καύκασος, 
Μολδαβία και ΟυκρανίαΑλβανία, Αρμενία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας, Γεωργία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Σερβία, Ουκρανία
ΚΑ Κεντρική Ασία Κιργιζία, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν
ΜΑ Μέση Ανατολή Ιράκ, Ιορδανία, Λίβανος
ΑΚΑ Ανατολική και Κεντρική ΑφρικήΜπουρούντι, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Γκάνα, Κένυα, Ρουάντα, Σεϋχέλλες, 
Ουγκάντα, Ζάμπια
Υπό διαπραγμάτευση:
ΣΣΠΚ Συμβούλιο Συνεργασίας του Περσικού Κόλπου αναμένεται να καθοριστούνΠαράρτημα II
23 Παραρτήματα
Επιμέρους συνιστώσες της πρωτοβουλίας και εμπλεκόμενοι φορείςΠαράρτημα IIIΣυγκρότηση εθνικών ο/uni03BCάδων (ΕΟ)
και περιφερειακών γρα/uni03BC/uni03BCατειών (ΠΓ)
Εντοπισ/uni03BCό/uni03C2 ελλείψεων ικανοτήτων /uni03BCε τη χρήση
τη/uni03C2 εργαλειοθήκη/uni03C2 εκτί/uni03BCηση/uni03C2 των αναγκών
Κατάρτιση εθνικών προγρα/uni03BC/uni03BCάτων δράση/uni03C2 για
την αντι/uni03BCετώπιση των ελλείψεων
Εντοπισ/uni03BCό/uni03C2 κοινών περιφερειακών αναγκών και
δράσεων σε συζητήσει/uni03C2 στρογγυλή/uni03C2 τραπέζη/uni03C2
Τελειοποίηση και έγκριση τη/uni03C2 πρόταση/uni03C2 έργου
Υπογραφή συ/uni03BCβάσεων 
/uni03BCε υπηρεσίε/uni03C2 των κρατών /uni03BCελών
Υλοποίηση του έργου
Παρακολούθηση και έλεγχο/uni03C2 ποιότητα/uni03C2RSΧώρα
εταίρο/uni03C2 Unicri
ΕΟJRC
ΕΟUnicri
ΠΓ
ΕΟ JRC
EuropeAidΕΟ JRC
EuropeAidJRCΠΓ
ΕΟ Εθνικέ/uni03C2
υπηρεσίε/uni03C2
EuropeAid JRCUnicri
24 Παραρτήματα Παράρτημα IVΦορείς υλοποίησης της πρωτοβουλίας
ΓΔ JRC Unicri
Πλήρης ονομασία Γενική Διεύθυνση Κοινού Κέντρου ΕρευνώνΔιαπεριφερειακό Ίδρυμα Ερευνών των Ηνωμένων Εθνών 
για το Έγκλημα και τη Δικαιοσύνη
ΈδραΒρυξέλλες, Βέλγιο και 7 απομακρυσμένα ερευνητικά 
ινστιτούταTορίνο, Ιταλία
Τομέας δραστηριοποίησηςΕπιστημονική έρευνα, αρχικά με ειδική έμφαση σε πυρηνι -
κά και ραδιολογικά ζητήματαΠρόληψη εγκλήματος και ποινική δικαιοσύνη
Ιστοσελίδα http://ec.europa.eu/dgs/jrc/index.cfm?id=10 http://www.unicri.it/
Λόγοι για την επιλογή 
ως φορέα υλοποίησης 
της πρωτοβουλίας—  Σχετική τεχνογνωσία
—  Επιτυχημένη συνεργασία σε προγενέστερα 
προγράμματα
—  Διεθνής αναγνώριση ως φορέας εμπειρογνωμοσύνης 
στον τομέα
—  Εμπειρία στη διαχείριση έργων—  Εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα εγκληματικότητας και 
δικαιοσύνης
—  Τεχνογνωσία στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε χώρες 
εκτός της ΕΕ 
—  Προγενέστερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή 
—  Είναι αναγκαίος ένας φορέας των ΗΕ, καθώς η πρω -
τοβουλία αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα για τις χώρες 
εταίρους στον τομέα της ασφάλειας
Βασικά καθήκοντα στο πλαί -
σιο της πρωτοβουλίας—  Παροχή τεχνικής και επιστημονικής υποστήριξης
—  Παροχή βοήθειας στην κατάρτιση προτάσεων έργων, 
συμπεριλαμβανομένης της σχεδίασης των τεχνικών 
προδιαγραφών
—  Παροχή στήριξης στην EuropeAid στην επιλογή των 
έργων
—  Δημιουργία και διατήρηση μηχανισμών παρακολούθη -
σης για τα έργα και την πρωτοβουλία στο σύνολό της
—  Διενέργεια εκτιμήσεων των αναγκών σε συνεργασία με 
τις χώρες εταίρους—  Μεθοδολογική κατάρτιση
—  Δημιουργία περιφερειακών γραμματειών, συμπερι -
λαμβανομένης της παροχής μόνιμου προσωπικού
—  Παροχή βοήθειας κατά τη δημιουργία των δομών 
στις χώρες εταίρους (εθνικά σημεία επαφής, εθνικές 
ομάδες)
—  Κατάρτιση εθνικών σχεδίων δράσης από κοινού με τις 
χώρες εταίρους
—  Διοργάνωση περιφερειακών συναντήσεων «στρογγυ -
λής τραπέζης», για την εξασφάλιση περιφερειακής συ -
νεργασίας και την παροχή βοήθειας για την κατάρτιση 
προτάσεων έργων
25 Παραρτήματα Παράρτημα VΚατάλογος των έργων που υλοποιούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας1
Αριθμός έργου ΤίτλοςΠερίοδος 
υλοποίησηςΠροϋπο -
λογισμός 
σε ευρώΧώρες/Περιφέρειες 
(για τις συντομογραφίες, 
βλέπε παράρτημα ΙΙ)
Έργο 040Ενίσχυση των εργαστηρίων του τομέα υγείας για την ελαχιστοποίηση 
δυνητικών βιολογικών κινδύνων1.1.2014–31.12.2016 4 495 712 ΚΑ, ΜΑ, ΝΑΕ
Έργο 039Ενίσχυση της υγειονομικής ασφάλειας σε λιμένες, αερολιμένες και 
χερσαία σημεία διέλευσης2 3.7. 2013–2 2.7. 2015 1 500  000 ΚΑ, ΜΑ, ΒΑ, ΝΑΕ
Έργο 038 Έλεγχος εξαγωγών για είδη διπλής χρήσης 1.1.2014–31.12.2015 2 500  000 ΚΑ, ΜΑ
Έργο 037MEDILABSECURE — Δημιουργία δικτύων εργαστηρίων ιολογίας για 
τον άνθρωπο και τα ζώα και εργαστηρίων ιατρικής εντομολογίας6.1.2014–5.1.2018 3 626 410 ΜΑ, ΒΑ, ΝΑΕ
Έργο 036Περαιτέρω ανάπτυξη και εδραίωση του Προγράμματος για τη 
Μεσόγειο σχετικά με την κατάρτιση στον τομέα της επιδημιολογικής 
παρέμβασης (MediPIET)1.1.2014–31.12.2017 6 400  000 ΜΑ, ΒΑ, ΝΑΕ
Έργο 035 Διαχείριση επικίνδυνων χημικών και βιολογικών αποβλήτων 1.1.2014–30.6.2017 3 871 800 ΑΑΑ, ΒΑ
Έργο 034 Ενίσχυση της ικανότητας αντίδρασης σε ΧΒΡΠ συμβάντα και σε περι -
πτώσεις έκτακτης ιατρικής ανάγκης και έκτακτης ανάγκης εξαιτίας 
χρήσης χημικών1.1.2014–31.12.2016 3 914 034 ΜΑ
Έργο 033 Ενίσχυση του εθνικού νομικού πλαισίου στον τομέα των ΧΒΡΠ και 
παροχή εξειδικευμένης και τεχνικής κατάρτισης για τη βελτίωση της 
ετοιμότητας και της ικανότητας αντιμετώπισης στον τομέα των ΧΒΡΠ15.9.2013–14.9.2016 2 699  069 ΑΑΑ, ΑΚΑ
Έργο 032Θέσπιση μεσογειακού προγράμματος για την κατάρτιση στον τομέα 
της επιδημιολογικής παρέμβασης (MediPIET)1.1.2013–31.12.2014 440  000 AAA, MA, BA, NAE
Έργο 031 Δίκτυο πανεπιστημίων και ιδρυμάτων για την ευαισθητοποίηση όσον 
αφορά τους κινδύνους από τα χημικά υλικά διπλής χρήσης1.1.2013– 31.12.2014 800  000 Διεθνές
Έργο 030 Δίκτυο αριστείας για την πυρηνική εγκληματολογία στη Νοτιοανα -
τολική Ασία1.1.2013– 31.12.2014 600  000 ΝΑΑ
Έργο 029 Περιφερειακή ανάπτυξη ανθρωπίνων πόρων για τη διαχείριση της 
πυρηνικής προστασίας, ασφάλειας και διασφαλίσεων μέσω ενός 
πανεπιστημιακού μεταπτυχιακού προγράμματος που πραγματοποι -
είται στην Ταϋλάνδη1.1.2013– 31.12.2014 340 000 ΝΑΑ
Έργο 028 Υποστήριξη της ανάπτυξης ενός ενοποιημένου εθνικού συστήματος 
ασφάλειας για τα πυρηνικά και τα ραδιενεργά υλικά1.1.2013– 31.12.2014 1 000  000 ΝΑΑ
Έργο 027 Διαχείριση βιολογικών κινδύνων 1.1.2013– 31.12.2014 480  000 Χώρες της ΝΑΑ
Έργο 026 Προαπαιτούμενο για την ενίσχυση των εθνικών νομικών πλαισίων 
στον τομέα των ΧΒΡΠ1.1.2013– 31.12.2014 300 000 Λίβανος, Τυνησία
Έργο 025 Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά των βέλτιστων πρακτικών για τη 
διαχείριση της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας και των βιολογικών 
κινδύνων1.1.2013–31.12.2014 480  000 ΜΑ
Έργο 024 Ανάπτυξη μεθοδολογίας για την ανίχνευση, τη διαχείριση και τη 
δημόσια προστασία από ΡΠ υλικά1.1.2013– 31.12.2014 600  000Μαυριτανία, Μαρόκο, 
Σενεγάλη
Έργο 023 Ανάπτυξη ικανότητας για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση απει -
λών από χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές ουσίες1.1.2013– 31.12.2014 500 000Βαλκανικές χώρες, ΜΑ, ΒΑ 
και ΝΑΑ
1 http://www.cbrn-coe.eu/Projects.aspx
26 Παραρτήματα
Αριθμός έργου ΤίτλοςΠερίοδος 
υλοποίησηςΠροϋπο -
λογισμός 
σε ευρώΧώρες/Περιφέρειες 
(για τις συντομογραφίες, 
βλέπε παράρτημα ΙΙ)
Έργο 022 Παροχή εξειδικευμένης τεχνικής κατάρτισης για τη βελτίωση των 
ικανοτήτων των φορέων πρώτης αντιμετώπισης σε περίπτωση 
ατυχημάτων ΧΒΡΠ1.1.2013– 31.12.2014 700 000 ΑΑΑ, ΝΑΑ
Έργο 021 Ανάπτυξη ικανότητας ελέγχου περιφερειακών συνόρων για τον 
εντοπισμό και την ανίχνευση ΧΡΠ υλικών1.1.2013– 31.12.2014 700 000 ΑΑΑ, ΝΑΑ
Έργο 019 Ανάπτυξη διαδικασιών και οδηγιών για τη δημιουργία και τη βελτίω -
ση ασφαλών συστημάτων διαχείρισης πληροφοριών και μηχανισμών 
ανταλλαγής πληροφοριών για τα ΧΒΡΠ υλικά που βρίσκονται υπό 
κανονιστικό έλεγχο3.1.2013–2.1.2015 400  000 Διεθνές
Έργο 018 Διεθνές δίκτυο πανεπιστημίων και ιδρυμάτων για την ευαισθη -
τοποίηση όσον αφορά τους κινδύνους από τη διπλή χρήση της 
βιοτεχνολογίας1.1.2013– 31.12.2014 399 719 Διεθνές
Έργο 017 Δημιουργία ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης στην Γκάνα και την Κένυα 
για την αντιμετώπιση μη εγκεκριμένων συμβάντων με χημικά, 
βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά (ΧΒΡΠ) υλικά15.5.2013–14.5.2015 240 000 Γκάνα και Κένυα
Έργο 016 Υποστήριξη της ανάπτυξης ενός ενοποιημένου εθνικού συστήματος 
ασφαλείας για τα πυρηνικά1.1.2013– 31.12.2014 400  000 ΒΑ
Έργο 015 Ενίσχυση της εργαστηριακής βιοασφάλειας και βιοπροστασίας με τη 
δημιουργία εργαστηριακού συστήματος iso -bank Διαδικασία διαγωνι -
σμού εν εξελίξει480  000 Χώρες της ΝΑΑ
Έργο 014 Παροχή εξειδικευμένης και τεχνικής κατάρτισης για τη βελτίωση των 
ικανοτήτων πρώτης αντιμετώπισης 4.1.2013–3.1.2015 400  000 ΝΑΕ
Έργο 013 Ανάπτυξη ικανότητας και ευαισθητοποίηση όσον αφορά τον εντοπι -
σμό και την αντιμετώπιση απειλών από χημικά, βιολογικά, ραδιολο -
γικά και πυρηνικά υλικά στις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής1.1.2013– 31.12.2014 319 924 ΑΚΑ
Έργο 012 Ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της Νοτιοανατο -
λικής Ασίας σχετικά με την ενίσχυση της νομοθεσίας και του κανονι -
στικού πλαισίου στο πεδίο της βιοασφάλειας και της βιοπροστασίας, 
καθώς επίσης των σχετικών συστημάτων διαχείρισης εργαστηρίων, 
μέσω του περιφερειακού κέντρου αριστείας — 2η φάση4.1.2013–3.1.2015 320 000 Χώρες της ΝΑΑ
Έργο 011 Προώθηση ορθών πρακτικών και διυπηρεσιακών διαδικασιών για 
την εκτίμηση των κινδύνων από την κακή χρήση χημικών, βιολογι -
κών, ραδιολογικών και πυρηνικών1.1.2013– 31.12.2014 1 915 452Χώρες της ΒΑ, Βαλκανικές 
χώρες, ΜΑ, ΝΑΑ
Έργο 010 Ανάπτυξη μαθημάτων ηλεκτρονικής εκπαίδευσης για την άμβλυνση 
του κινδύνου από ΧΒΡΠ1.1.2013– 31.12.2014 388 451 Διεθνές
Έργο 009 Εθνικό Σχέδιο Αντίδρασης στον Λίβανο για συμβάντα ΧΒΡΠ 1.1.2013– 31.12.2014 159 900 Λίβανος
Έργο 008 Προαπαιτούμενο για την ενίσχυση των εθνικών νομικών πλαισίων 
στον τομέα ΧΒΡΠ1.1.2013– 31.12.2014 800  000 Χώρες της ΝΑΑ
Έργο 007 Οδηγίες, διαδικασίες και τυποποίηση σχετικά με τη βιοασφάλεια και 
τη βιοπροστασία1.1.2013– 31.12.2014 1 199 576Χώρες της ΝΑΑ, Βαλκανικές 
χώρες, Μολδαβία
Έργο 006 Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά βέλτιστων πρακτικών για τη 
διαχείριση χημικών και βιολογικών αποβλήτων1.1.2013– 31.12.2014 480  000 ΝΑΑ
Έργο 005 Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά βέλτιστων πρακτικών για τη 
διαχείριση της παρακολούθησης των εισαγωγών/εξαγωγών ΧΒΡΠ1.1.2013– 31.12.2014 1 440 000 ΑΑΑ, ΚΑ, ΜΑ, ΒΑΠαράρτημα V
27 Παραρτήματα
Αριθμός έργου ΤίτλοςΠερίοδος 
υλοποίησηςΠροϋπο -
λογισμός 
σε ευρώΧώρες/Περιφέρειες 
(για τις συντομογραφίες, 
βλέπε παράρτημα ΙΙ)
Έργο 004 Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά βέλτιστων πρακτικών για τη 
διυπηρεσιακή αντιμετώπιση ΧΒΡΠ 1.1.2013– 31.12.2014 959 675 ΝΑΑ, ΝΑΕ
Έργο 003 Ανάπτυξη γνώσεων και μεταφορά βέλτιστων πρακτικών για τη 
διαχείριση της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας και των βιολογικών 
κινδύνων1.1.2013– 31.12.2014 1 920 000 ΑΑΑ, ΒΑ, ΝΑΑ, ΝΑΕ
Έργο 002 Ανάπτυξη ικανότητας για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση απει -
λών από χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές ουσίες1.1.2013– 31.12.2014 160 000 Βαλκανικές χώρες
Έργο 001 Προσδιορισμός και ενίσχυση των εγκληματολογικών ικανοτήτων 
στον τομέα της πρόληψης του οργανωμένου εγκλήματος και της 
παράνομης διακίνησης χημικών ουσιών, σε συνδυασμό με κατάρτιση 
και εξοπλισμό για τους υπαλλήλους των τελωνείων πρώτης γραμμής 1.1.2013– 31.12.2014 640  000 Βαλκανικές χώρες
Πιλοτικό 
έργο 2 Πιλοτικό έργο 2 — Ενίσχυση της νομοθεσίας και του κανονιστικού 
πλαισίου στο πεδίο της βιοασφάλειας, της βιοπροστασίας και των 
συστημάτων διαχείρισης εργαστηρίων1.1.2011– 30.11.2012 375 000 Χώρες της ΝΑΑ
Πιλοτικό 
έργο 1 Πιλοτικό έργο 1 — Ανάπτυξη ικανότητας για την αντιμετώπιση της 
παράνομης διακίνησης πυρηνικών1.1.2011– 30.6.2012 375 000 Χώρες της ΝΑΑΠαράρτημα V
28
IX
Η Επιτροπή και το Διαπεριφερειακό Ίδρυμα Ερευνών 
των Ηνωμένων Εθνών για το Έγκλημα και τη Δικαιο -
σύνη (Unicri) προσφέρουν διαφορετική αλλά συμπλη -
ρωματική προγραμματική στήριξη στην πρωτοβουλία. 
Η ομάδα διακυβέρνησης παρέχει στήριξη σε θέματα 
διακυβέρνησης, εφόσον είναι απαραίτητο. Επιτόπια 
βοήθεια θα παρέχεται σε ορισμένες περιφερειακές 
γραμματείες, ιδίως σε εκείνες που δραστηριοποιούνται 
στις προσχωρούσες, υποψήφιες και γειτονικές χώρες.
Τώρα που τα δίκτυα είναι σε λειτουργία, η Επιτροπή 
έχει την πρόθεση να βελτιώσει την τεχνική ικανότητα 
όπου η ικανότητα αυτή θα αφομοιωθεί καλύτερα. Οι 
αντιπροσωπείες της ΕΕ διαδραματίζουν ολοένα και 
μεγαλύτερο ρόλο στη στήριξη της πρωτοβουλίας. 
Τώρα που έχει υλοποιηθεί η εθελοντική συμμετοχή 
από τη βάση προς την κορυφή, η στήριξη των αντι -
προσωπειών μπορεί να ενεργοποιηθεί χωρίς να θεω -
ρηθεί ότι αποτελεί κινητήρια δύναμη για περιφερειακή 
συνεργασία.
X
Η διαφορά όσον αφορά την ικανότητα των χωρών 
εταίρων να προωθήσουν την πρωτοβουλία οδήγησε 
κατά κάποιον τρόπο σε άνιση ανάπτυξη.
XI
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ ευχαριστούν το Συνέδριο για 
τις συστάσεις του οι οποίες θα ενισχύσουν τις εσωτερι -
κές προσπάθειες που καταβάλλονται για τη βελτίωση 
της πρωτοβουλίας.Συνοπτική παρουσίαση
VII
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ χαιρετίζουν τα συμπεράσματα 
του Συνεδρίου και συμφωνούν ότι ορισμένα στοιχεία 
της πρωτοβουλίας πρέπει να οριστικοποιηθούν. Έχει 
σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος στην υλοποίηση 
μιας πρωτοβουλίας που βασίζεται στην εθελοντική 
προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή η οποία, 
αφενός μεν, θα απαιτήσει χρόνο για να φτάσει σε 
επίπεδο ωριμότητας, αφετέρου δε, θα πρέπει να τελεί 
υπό συνεχή εξέλιξη. Υπάρχουν όλα τα απαιτούμενα 
εργαλεία, όπως η δημιουργία των αναγκαίων δομών 
στις περισσότερες περιφέρειες, η πραγματοποίηση 
συνεδριάσεων στρογγυλής τραπέζης, ερωτηματολό -
γιο εκτίμησης αναγκών, χρηματοδότηση έργων σε 
διάφορες περιφέρειες, μέτρα για την παρακολούθηση 
της εφαρμογής και αξιολόγησης των έργων, καθώς και 
διάφορα εργαλεία προβολής. Επιπλέον, οργανώνονται 
τακτικές συνεδριάσεις με χώρες εταίρους, εκτελεστι -
κούς οργανισμούς και διεθνείς οργανισμούς, καθώς 
και με τα σημεία επαφής των κρατών μελών της ΕΕ. Τα 
πρώτα εθνικά σχέδια δράσης αναπτύσσονται σε πέντε 
πιλοτικές χώρες. Καταβάλλονται προσπάθειες για την 
πρόσκληση συμμετοχής και άλλων χωρών εταίρων 
στο πρόγραμμα. Περισσότερες από 20 νέες χώρες 
εταίροι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής στο 
πρόγραμμα. Με αυτά τα συστατικά στοιχεία και τα 
δίκτυα που έχουν δημιουργηθεί, η πρωτοβουλία μπο -
ρεί να αποδείξει καλύτερα τη βελτίωση της ασφάλειας 
και της διαχείρισης κινδύνων για την ΕΕ και τις συμμε -
τέχουσες χώρες.
VIII
Επιπλέον, για την επίτευξη των στόχων της ευρωπαϊ -
κής στρατηγικής ασφάλειας και της στρατηγικής της 
ΕΕ για την αντιμετώπιση εγκληματικών δραστηριοτή -
των που σχετίζονται με τη μη διάδοση όπλων μαζικής 
καταστροφής (ΟΜΚ), η πρωτοβουλία μειώνει τους 
κινδύνους από χημικές, βιολογικές ή ραδιοπυρηνικές 
(ΧΒΡΠ) απειλές τόσο ανθρωπογενείς όσο και φυσι -
κές. Στις περιπτώσεις που υπάρχουν κίνδυνοι όπλων 
μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ), η πρωτοβουλία ενισχύει 
μέτρα κατά της διάδοσης ΟΜΚ, αλλά, λαμβανομένου 
υπόψη του γεωγραφικού πεδίου της πρωτοβουλίας, 
παρέχεται επίσης στήριξη στις περιπτώσεις εμφάνισης 
ευρύτερων ΧΒΡΠ κινδύνων.Απαντήσεις της ΕΥΕΔ  
και της Επιτροπής
Απαντήσεις της ΕΥΕΔ και της Επιτροπής 29
προτεραιότητες ασφάλειας της ΕΕ και την ικανότητα 
των εταίρων είναι μια προσέγγιση που ανταποκρίνεται 
σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο εφαρμογής.
34
Όλες οι δραστηριότητες στο πλαίσιο της πρωτο -
βουλίας εκτελούνται σε εθελοντική βάση. Οι χώρες 
εταίροι αποφασίζουν αν θέλουν ή όχι να αναπτύξουν 
εθνικό σχέδιο δράσης στον τομέα των ΧΒΡΠ κινδύνων.
35
Η χρηματοδότηση του έργου αυτή καθαυτή δεν 
εξαρτάται από τη συμπλήρωση ερωτηματολογίου 
εκτίμησης αναγκών και/ή τη θέσπιση εθνικού σχεδίου 
δράσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή λαμ -
βάνει μέτρα με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα των 
χωρών εταίρων όταν απαιτείται η επίλυση επείγοντος 
και με προτεραιότητα προβλήματος σχετικά με τον 
μετριασμό των ΧΒΡΠ κινδύνων.
36
Οι φορείς υλοποίησης πρότειναν έργα μόνο κατά τα 
πρώτα στάδια της πρωτοβουλίας, σε περιπτώσεις 
άμεσων και προφανών αναγκών που μπορούσαν 
να προβλεφθούν κατά τα αρχικά στάδια ανάπτυ -
ξης των πτυχών από τη βάση προς την κορυφή της 
πρωτοβουλίας.
37
Μετά την πρώτη εμπειρία, λήφθηκαν ορισμένα μέτρα 
για τη βελτίωση της επικοινωνίας με τις χώρες εταί -
ρους όσον αφορά τις ποιοτικές απαιτήσεις έργων 
σχετικών με ΧΒΡΠ που είναι επιλέξιμα για ενωσιακή 
χρηματοδότηση. Επί του παρόντος, οι στόχοι και τα 
κριτήρια χρηματοδότησης συζητούνται τακτικά σε 
συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης στις περιφέρειες, 
στις συνεδριάσεις με τους προϊσταμένους περιφερει -
ακών γραμματειών, καθώς και στις συνεδριάσεις με τα 
εθνικά σημεία επαφής ΧΒΡΠ. Οι προτάσεις έργων που 
υποβλήθηκαν στο παρελθόν είχαν συχνά πολύ περι -
ορισμένο πεδίο εφαρμογής και μόνο εθνικό αντί για 
περιφερειακό χαρακτήρα. Το JRC επισήμανε λεπτομε -
ρώς ενδεχόμενες τροποποιήσεις που πραγματοποιή -
θηκαν στις προτάσεις έργων. Όλα οι αρχικές προτάσεις 
έργων περιλαμβάνονται σε ένα αρχείο και μπορούν να 
επανεξεταστούν ανά πάσα στιγμή.Παρατηρήσεις
21
Η εθελοντική από τη βάση προς την κορυφή προ -
σέγγιση της πρωτοβουλίας θεωρείται πρότυπο για τη 
δημιουργία κλίματος συνεργασίας σχετικά με σύνθετα 
ζητήματα ασφάλειας.
26
Η επιλογή των περιφερειών ήταν το αποτέλεσμα 
ολοκληρωμένης προσέγγισης στο πλαίσιο της οποίας 
η ΕΥΕΔ, η Επιτροπή και χώρες των περιφερειών έλα -
βαν στήριξη από τα κράτη μέλη της ΕΕ που συμμετεί -
χαν στην επιλογή αυτή με την αποστολή εμπειρογνω -
μόνων οι οποίοι πληρώθηκαν από την Επιτροπή.
Η λογική να δοθεί προτεραιότητα στις προσχωρούσες 
και υποψήφιες χώρες, καθώς και σε χώρες της πολι -
τικής γειτονίας της ΕΕ είναι προφανής. Δεν πρέπει να 
υποτιμηθεί η σημασία των κινδύνων και των απειλών 
σε άλλες περιοχές, όπως έχει αποδειχθεί με το ατύ -
χημα στη Φουκουσίμα, καθώς και με τα πρόσφατα 
κρούσματα του ιού Έμπολα και τις πανδημίες που 
προέρχονται από τη Νοτιοανατολική Ασία. Η πρωτο -
βουλία διαθέτει εγγενή ευελιξία που της επιτρέπει να 
ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε παγκόσμιες και 
αναδυόμενες απειλές.
27
Επιτόπια βοήθεια θα παρέχεται σε ορισμένες περιφε -
ρειακές γραμματείες, ιδίως σε εκείνες που δραστηριο -
ποιούνται στις προσχωρούσες, υποψήφιες και γειτο -
νικές χώρες. Λαμβάνονται μέτρα για τη διευκόλυνση 
αυτής της διαδικασίας.
28
Πρόκειται για δράση παρακολούθησης η οποία έχει 
προτεραιότητα για την ΕΥΕΔ και την EuropeAid. 
Παράλληλα, αναπτύσσουμε εργαλεία ώστε οι αντιπρο -
σωπείες και οι πρεσβείες των κρατών μελών να είναι 
σε καλύτερη θέση να στηρίξουν την πρωτοβουλία.
29
Η διαφορά όσον αφορά την ικανότητα των χωρών 
εταίρων να προωθήσουν την πρωτοβουλία οδήγησε 
κατά κάποιον τρόπο σε άνιση ανάπτυξη. Η απόδοση 
προτεραιότητας σε ορισμένες περιοχές, με βάση τις 
Απαντήσεις της ΕΥΕΔ και της Επιτροπής 30
καταπολέμηση της πυρηνικής τρομοκρατίας (πρωτο -
βουλία που δημιουργήθηκε από τη Ρωσική Ομοσπον -
δία και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής). Χάρη σ’ 
αυτές τις δραστηριότητες συντονισμού, η Επιτροπή 
μπορεί να έχει μια όσο το δυνατό πληρέστερη συνο -
λική εικόνα της κατάστασης.
Συμπεράσματα και συστάσεις
50
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ εκφράζουν την ικανοποίησή 
τους για την έκθεση του Συνεδρίου σχετικά με τα 
κέντρα αριστείας της ΕΕ στον τομέα των ΧΒΡΠ. Είναι 
απαραίτητη η υιοθέτηση περιφερειακής προσέγγισης 
με βάση τη ζήτηση, η οποία θα έχει μεγάλη χρησιμό -
τητα για τα θεσμικά μας όργανα.
51 α)
Χαιρετίζουμε τα συμπεράσματα του Συνεδρίου. Ορι -
σμένα στοιχεία της πρωτοβουλίας πρέπει να οριστικο -
ποιηθούν. Έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος στην 
υλοποίηση μιας πρωτοβουλίας που βασίζεται στην 
εθελοντική προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή 
η οποία, αφενός μεν, θα απαιτήσει χρόνο για να φτάσει 
σε επίπεδο ωριμότητας, αφετέρου δε, θα πρέπει να 
τελεί υπό συνεχή εξέλιξη. Υπάρχουν όλα τα απαιτού -
μενα εργαλεία, όπως η δημιουργία των αναγκαίων 
δομών στις περισσότερες περιφέρειες, η πραγματοποί -
ηση συνεδριάσεων στρογγυλής τραπέζης, ερωτηματο -
λόγιο εκτίμησης αναγκών, χρηματοδότηση έργων σε 
διάφορες περιφέρειες, μέτρα για την παρακολούθηση 
της εφαρμογής και αξιολόγησης των έργων, καθώς και 
διάφορα εργαλεία προβολής. Επιπλέον, οργανώνονται 
τακτικές συνεδριάσεις με χώρες εταίρους, εκτελεστι -
κούς οργανισμούς και διεθνείς οργανισμούς, καθώς 
και με τα σημεία επαφής των κρατών μελών της ΕΕ. Τα 
πρώτα εθνικά σχέδια δράσης αναπτύσσονται σε πέντε 
πιλοτικές χώρες. Καταβάλλονται προσπάθειες για την 
πρόσκληση συμμετοχής και άλλων χωρών εταίρων 
στο πρόγραμμα. Περισσότερες από 20 νέες χώρες 
εταίροι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής στο 
πρόγραμμα. Με αυτά τα συστατικά στοιχεία και τα 
δίκτυα που έχουν δημιουργηθεί, η πρωτοβουλία μπο -
ρεί να αποδείξει καλύτερα τη βελτίωση της ασφάλειας 
και της διαχείρισης κινδύνων για την ΕΕ και τις συμμε -
τέχουσες χώρες.38
Σε σύγκριση με άλλα προγράμματα, οι χρονικές περί -
οδοι είναι σχετικά σύντομες εξαιτίας του λεγόμενου 
κανόνα Ν+1  που εφαρμόζεται στην πρωτοβουλία. Κατά 
μέσο όρο, ένα έργο αρχίζει 15 μήνες μετά την από -
φαση της Επιτροπής για το ετήσιο πρόγραμμα δράσης.
40
Η βελτίωση της προβολής της πρωτοβουλίας της ΕΕ 
εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική προτεραιότητα 
για την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ.
41
Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα με σκοπό να ενθαρρυν -
θεί η μεγαλύτερη συμμετοχή των χωρών εταίρων στη 
διαδικασία αυτή, για παράδειγμα, υποδεικνύοντας 
σε κοινοπραξίες υλοποίησης να ενσωματώνουν την 
τοπική εμπειρογνωμοσύνη.
Κοινή απάντηση στα σημεία 42 και 43
Η επανασύσταση επιτροπής συντονισμού θα πρέπει να 
διευκολύνει την ευρύτερη συνεργασία και να εστιαστεί 
σε στρατηγικές κατευθύνσεις και θέματα εφαρμογής. 
Η μορφή της μπορεί να διαφέρει, δεδομένου ότι οι 
συζητήσεις με τους εταίρους υλοποίησης, όπως το 
Unicri, πρέπει να σέβονται τους δημοσιονομικούς 
κανονισμούς της Επιτροπής.
Ωστόσο, η διμερής συνεργασία εξακολουθεί να είναι 
απαραίτητη προκειμένου να συζητηθούν διεξοδικά 
ορισμένα θέματα όπως οι συμβάσεις και τα οικονομικά 
θέματα.
45
Η Επιτροπή καταβάλλει όλες τις αναγκαίες προσπά -
θειες για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων της ΕΕ 
στον τομέα των ΧΒΡΠ εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης.
Ο συντονισμός υλοποιείται σε διάφορα φόρουμ, όπως 
για παράδειγμα στο σχέδιο δράσης της ΕΕ στον τομέα 
των ΧΒΡΠ, σε διάφορες επιτροπές εργασίας σε επίπεδο 
Συμβουλίου, στο πλαίσιο της παγκόσμιας εταιρικής 
σχέσης G8/G7 (με τη συμμετοχή βασικών μερών 
και εταίρων, καθώς και διεθνών οργανισμών, όπως: 
ο ΔΟΑΕ, ο ΠΟΥ, η επιτροπή 1540, ο ΟΑΧΟ, το ΔΚΕΤ 
και το STCU) ή της παγκόσμιας πρωτοβουλίας για την 
Απαντήσεις της ΕΥΕΔ και της Επιτροπής 31
52 Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. 
Πρόκειται για δράση παρακολούθησης η οποία έχει 
προτεραιότητα για την ΕΥΕΔ και την Επιτροπή. Παράλ -
ληλα, αναπτύσσουμε εργαλεία ώστε οι αντιπροσω -
πείες και οι πρεσβείες των κρατών μελών να είναι σε 
καλύτερη θέση να στηρίξουν την πρωτοβουλία.
53 Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. Οι 
κοινοπραξίες υλοποίησης ενθαρρύνονται, κατά την 
εκτέλεση των έργων, να ενσωματώνουν την τοπική 
εμπειρογνωμοσύνη.
53 Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. Σε 
σύγκριση με άλλα προγράμματα, οι χρονικές περίοδοι 
είναι σχετικά σύντομες εξαιτίας του λεγόμενου κανόνα 
Ν+1  που εφαρμόζεται στην πρωτοβουλία. Κατά μέσο 
όρο, ένα έργο αρχίζει 15 μήνες μετά την απόφαση 
της Επιτροπής για το ετήσιο πρόγραμμα δράσης. 
Η Επιτροπή θα επιδιώξει να μειώσει περισσότερο το 
χρονικό διάστημα.
53 Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. 
Η επιτροπή συντονισμού, η οποία επικεντρώνεται 
σε στρατηγικά θέματα και σε θέματα εκτέλεσης, θα 
συγκροτηθεί εκ νέου. Η μορφή της μπορεί να διαφέ -
ρει, δεδομένου ότι οι συζητήσεις με τους εταίρους 
υλοποίησης, όπως το Unicri, πρέπει να σέβονται τους 
δημοσιονομικούς κανονισμούς της Επιτροπής.51 β)
Η Επιτροπή και το Διαπεριφερειακό Ίδρυμα Ερευνών 
των Ηνωμένων Εθνών για το Έγκλημα και τη Δικαιο -
σύνη (Unicri) προσφέρουν διαφορετική αλλά συμπλη -
ρωματική προγραμματική στήριξη στην πρωτοβουλία. 
Η ομάδα διακυβέρνησης παρέχει στήριξη σε θέματα 
διακυβέρνησης, εφόσον είναι απαραίτητο. Επιτόπια 
βοήθεια θα παρέχεται σε ορισμένες περιφερειακές 
γραμματείες, ιδίως σε εκείνες που δραστηριοποιούνται 
στις προσχωρούσες, υποψήφιες και γειτονικές χώρες.
Τώρα που τα δίκτυα είναι σε λειτουργία, η Επιτροπή 
έχει την πρόθεση να βελτιώσει την τεχνική ικανότητα 
όπου η ικανότητα αυτή θα αφομοιωθεί καλύτερα. Οι 
αντιπροσωπείες της ΕΕ διαδραματίζουν ολοένα και 
μεγαλύτερο ρόλο στη στήριξη της πρωτοβουλίας. 
Τώρα που η εθελοντική από τη βάση προς την κορυφή 
συμμετοχή έχει υιοθετηθεί, είναι δυνατό να ζητηθεί 
η στήριξη των αντιπροσωπειών.
51 γ)
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επίτευξη διαφορετικού 
επιπέδου προόδου ήταν αναπόφευκτη, αλλά, τώρα 
που τα μέσα υλοποίησης του προγράμματος έχουν 
θεσπιστεί, η υλοποίηση του προγράμματος είναι πιο 
ισορροπημένη μολονότι η πρόοδος μεταξύ των περι -
φερειών θα εξακολουθήσει να παρουσιάζει διακυμάν -
σεις. Εξετάζονται τρόποι για να εξασφαλιστεί η επέ -
κταση της καλής διμερούς συνεργασίας μεταξύ των 
οργάνων λήψης αποφάσεων και των επιχειρησιακών 
εταίρων ώστε να καλυφθούν και τα τέσσερα όργανα.
52 Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. 
Η πρωτοβουλία διαθέτει εγγενή ευελιξία που της επι -
τρέπει να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε παγκό -
σμιες και αναδυόμενες απειλές.
52 Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ δέχονται τη σύσταση αυτή. Επι -
τόπια βοήθεια θα παρέχεται σε ορισμένες περιφερει -
ακές γραμματείες, ιδίως σε εκείνες που δραστηριοποι -
ούνται στις προσχωρούσες, υποψήφιες και γειτονικές 
χώρες. Λαμβάνονται μέτρα για τη διευκόλυνση αυτής 
της διαδικασίας.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο: 
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu)·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες: 
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης( http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή 
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu).
Συνδρομές επί πληρωμή:•  μέσω των εμπορικών αντιπροσώπων της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm).
QJ-AB-14-017-EL-N  ISSN 1977-5660Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαινίασε την πρωτοβουλία 
Χημικών, Βιολογικών, Ραδιολογικών και Πυρηνικών 
(ΧΒΡΠ) κέντρων αριστείας τον Μάιο του 2010. 
Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε με σκοπό την ενίσχυση 
της θεσμικής ικανότητας των χωρών εκτός ΕΕ για την 
άμβλυνση των ΧΒΡΠ κινδύνων, οι οποίοι αποτελούν 
ενδεχόμενη απειλή για την ΕΕ, σε περίπτωση μη 
αντιμετώπισής τους.
Με τον έλεγχο του Συνεδρίου αξιολογήθηκε 
η δυνατότητα της πρωτοβουλίας για τα ΧΒΡΠ κέντρα 
αριστείας της ΕΕ να συμβάλει αποτελεσματικά στην 
άμβλυνση των προερχόμενων από χώρες εκτός της ΕΕ 
κινδύνων αυτού του είδους. Το Συνέδριο κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι η πρωτοβουλία μπορεί να συμβάλει 
αποτελεσματικά στην άμβλυνση των χημικών, 
βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών κινδύνων 
που προέρχονται από χώρες εκτός της ΕΕ, ωστόσο 
εκκρεμεί η οριστικοποίηση διαφόρων στοιχείων. Το 
Συνέδριο διατυπώνει μια σειρά συστάσεων, τις οποίες 
οφείλουν να λάβουν υπόψη η ΕΥΕΔ και η Επιτροπή για 
την περαιτέρω ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και τη 
διασφάλιση της βιωσιμότητάς της.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ