ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Χρηματοδοτικό μέσο - "European Community Investment Partners" (ECIP): Έκθεση Προόδου για το έτος 1998

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Το ECIP ("European Community Investment Partners") υπήρξε το πρώτο μέσο οικονομικής συνεργασίας της ΕΕ. Σχεδιάστηκε το 1988, κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής και με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προς το αμοιβαίο συμφέρον και όφελος των αναπτυσσόμενων χωρών της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μεσογείου αφενός και της ευρωπαϊκής βιομηχανίας που επιθυμεί να επενδύσει σε αυτές αφετέρου. Στη συνέχεια, το ECIP επεκτάθηκε και συμπεριέλαβε τη Νότιο Αφρική, ενώ ακόμη αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία του συστήματος JOP στις χώρες των προγραμμάτων PHARE και TACIS.

Το ECIP αποσκοπεί να ενθαρρύνει τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων μεταξύ ευρωπαίων εταίρων και τοπικών εταίρων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι κοινές επιχειρήσεις:

- ευνοούνται ιδιαίτερα από τις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες προσφέρουν εισροή κεφαλαίων, τεχνολογία, τεχνογνωσία και ενσωμάτωση σε διεθνή δίκτυα παραγωγής και εμπορίου·

- ενέχουν κινδύνους, καθώς συνδυάζουν ειδών δύο δυσκολίες: αυτές που περικλείει η σύσταση μιας νέας επιχείρησης και αυτές που οφείλονται στην εγκατάσταση σε ένα πολιτιστικό, οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον λιγότερο ασφαλές και προβλέψιμο από αυτό της Ευρώπης.

Ακριβώς αυτό το διπλό χαρακτηριστικό δικαιολογεί τη χρηματοδοτική παρέμβαση της ΕΕ, η οποία συνεργάζεται στενά ιδίως με τις αναπτυξιακές τράπεζες των κρατών μελών της ΕΕ που εργάζονται για τον ίδιο σκοπό (EDFI).

Οι στόχοι του προγράμματος ECIP είναι οι ακόλουθοι:

- βασίζεται αποκλειστικά σε πρωτοβουλίες προερχόμενες από επιχειρήσεις (εξαρτάται από τη ζήτηση)·

- είναι ανοικτό σε αυτές τις επιχειρήσεις (τοπικές ή ευρωπαϊκές) μέσω ενός δικτύου άνω των εκατό χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (τοπικών και ευρωπαϊκών, εκ των οποίων ιδιαίτερα ενεργά είναι περίπου είκοσι). Το πρόγραμμα είναι έντονα αποκεντρωμένο σε δύο επίπεδα. Η Επιτροπή χορηγεί προκαταβολές στους χρηματοδοτικούς οργανισμούς του ECIP οι οποίοι, με τη σειρά τους και αφού λάβουν την έγκριση της Επιτροπής, διαθέτουν αυτά τα κεφάλαια με τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων, χρηματοδοτικών συμμετοχών (επιχειρηματικά κεφάλαια) ή άτοκων προκαταβολών, τα οποία είτε επιστρέφονται σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης του εγχειρήματος είτε μετατρέπονται σε μη επιστρεπτέες ενισχύσεις (βλ. κατωτέρω) προς τους τελικούς δικαιούχους·

- το ECIP καλύπτει όλα τα στάδια εγκαθίδρυσης μιας κοινής επιχείρησης:

* αναζήτηση εταίρων (μη επιστρεπτέες ενισχύσεις)·

* εκπόνηση μελετών σκοπιμότητας από την επιχείρηση (άτοκες προκαταβολές που επιστρέφονται από την επιχείρηση σε περίπτωση επιτυχίας ή μετατρέπονται σε μη επιστρεπτέες ενισχύσεις σε περίπτωση αποτυχίας)·

* συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο της κοινής επιχείρησης·

* χορήγηση μη επιστρεπτέων ενισχύσεων σε ΜΜΕ και άτοκων επιστρεπτέων προκαταβολών σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις, για τη χρηματοδότηση της αναγκαίας κατάρτισης σε περίπτωση μεταφοράς τεχνολογίας.

Από το 1988 έως το τέλος του 1998 η Επιτροπή έχει λάβει 3.711 επίσημες αιτήσεις για χρηματοδοτήσεις βάσει του ECIP, από τις οποίες εγκρίθηκαν 2.534, για συνολικό ποσό χρηματοδότησης ECIP ύψους 286,3 ευρώ. Το 1998 ο αριθμός των αιτήσεων για χρηματοδοτήσεις ECIP μειώθηκε κατά 39% στις 396 και η αξία τους σε ευρώ επίσης εμφάνισε πτώση 25% σε 53,9 εκατ. ευρώ. Το 1998 το ECIP ανάλωσε το 57% (28,4 εκατ. ευρώ) των συνολικών δημοσιονομικών πιστώσεων ύψους 52,6 εκατ. ευρώ που ήταν διαθέσιμες το 1998, αφού εγκρίθηκε, το 1998, χρηματοδότηση 29,8 εκατ. ευρώ για 264 δράσεις. Το 1998 ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο το ECIP δεν ήταν σε θέση να απορροφήσει το σύνολο των διαθέσιμων δημοσιονομικών πιστώσεων.

Σύμφωνα με τους τελικούς δικαιούχους και τους χρηματοδοτικούς οργανισμούς που έλαβαν κεφάλαια του ECIP, η θετική επίπτωση του προγράμματος αυτού είναι εντυπωσιακή. Με βάση λεπτομερείς αναλύσεις οκτώ "επιτόπιων" επιθεωρήσεων χωρών, και από τις 1.312 μεμονωμένες λεπτομερείς Τελικές Εκθέσεις που ελήφθησαν από τους δικαιούχους των δράσεων του ECIP, οι υπηρεσίες της Επιτροπής υπολογίζουν ότι κάθε ευρώ χρηματοδότησης του ECIP συνδέεται με άνω των 16 ευρώ επενδύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Τα 240 εκατ. ευρώ των δράσεων του ECIP που έχουν ήδη εκτελεσθεί αναφέρεται από τους δικαιούχους ότι συνδέονται με περίπου 3,5 δις ευρώ (=3,561 εκατ.) σχεδίων ιδιωτικών επενδύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής, της Μεσογείου και της Δημοκρατίας της Νοτίου Αφρικής. Οι τελικοί δικαιούχοι αναφέρουν επίσης ότι πάνω από 34.000 επιχειρήσεις, τόσο εγχώριες όσο και της ΕΕ, έχουν συμμετάσχει ως εταίροι στις δράσεις αυτές, και ότι έχουν συσταθεί περί τις 1.362 κοινές επιχειρήσεις· επίσης αναφέρεται ότι πάνω από 42.000 θέσεις απασχόλησης έχουν δημιουργηθεί απευθείας από αυτές τις κοινές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τις αναφορές που υπέβαλαν οι τελικοί δικαιούχοι και οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, μετά το 1988 το μέσο ECIP έχει αναδειχθεί σε αποτελεσματικό μέσο δημιουργίας κοινών επιχειρήσεων και προώθησης των επενδύσεων και της ανάπτυξης. Επίσης ενίσχυσε την αναπτυξιακή πολιτική και τη φήμη της Επιτροπής τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ.

Η Επιτροπή εξακολουθεί να διατηρεί ένα κρίσιμες επιφυλάξεις όσον αφορά αυτές τις αναφορές και γι'αυτόν τον λόγο συνήψε, τον Δεκέμβριο του 1998, σύμβαση με τον οίκο Deloitte και Touche (κατόπιν διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού) για τη διενέργεια της τρίτης "Ανεξάρτητης Αξιολόγησης του ECIP" που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού ECIP. Στόχος αυτής της μελέτης είναι η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του μέσου ECIP. Η έκθεση σχετικά με την "Ανεξάρτητη Αξιολόγηση" αναμένεται στις αρχές του 2000 και θα διαβιβαστεί κατόπιν στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το ECIP, το οποίο εγκαινιάστηκε ως πειραματικό έργο, αποτέλεσε το αντικείμενο δύο διαδοχικών κανονισμών του Συμβουλίου, οι οποίο εγκρίθηκαν με τη διαδικασία της συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και αφού διενεργήθηκαν και δημοσιεύθηκαν αρκετές ανεξάρτητες αξιολογήσεις του εν λόγω χρηματοδοτικού μέσου:

- Κανονισμοί:

* Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 319/92 της 3ης Φεβρουαρίου 1992·

* Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 213/96 της 29ης Ιανουαρίου 1996.

- Ανεξάρτητες αξιολογήσεις (διαβιβάστηκαν στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είναι διαθέσιμες εφόσον ζητηθούν):

* 1990 Touche Ross·

* 1994 Όμιλος SEMA·

* 1999/2000 Deloitte & Touche (εν εξελίξει).

- Χρηματοοικονομικοί έλεγχοι:

α) Ελεγκτικό Συνέδριο: 1993

β) Ανεξάρτητοι οικονομολογιστικοί έλεγχοι: 1996 Coopers & Lybrand 1997 Price Waterhouse Coopers

Η διαχείριση του ECIP σχεδιάστηκε εξ αρχής με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι όσο το δυνατόν φιλικότερη προς τις επιχειρήσεις: ταχεία λήψη αποφάσεων, διαφάνεια, ευελιξία, ταχείες πληρωμές. Αυτή η προσέγγιση, χαρακτηριστική του ECIP, προσέφερε σε αυτό το μέσον μια καλή φήμη μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και κυριάρχησε μέχρι το 1996. Έκτοτε, η διαχείριση του ECIP κατέστη σταδιακά περισσότερο γραφειοκρατική και δύσκαμπτη, εξαιτίας τριών παραγόντων:

- το ECIP, καθώς είναι κατά βάση προσανατολισμένο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, απαιτεί ιδιαίτερη "ένταση εργασίας", με αποτέλεσμα η γοργή αύξηση του αριθμού των έργων να προσκρούσει στο περιορισμένο προσωπικό που μπορεί να διαθέσει η Επιτροπή για τη διαχείρισή τους. Αυτή η ανεπάρκεια προσωπικού αποκαταστάθηκε σταδιακά, αλλά εν μέρει μόνον, με τη σύσταση Μονάδας Τεχνικής Βοήθειας (1997) και κατόπιν Μονάδας Χρηματοδοτικής Βοήθειας (1999)·

- η ενίσχυση των χρηματοδοτικών διαδικασιών της Επιτροπής, μετά τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, είχε ως συνέπεια αφενός καθυστερήσεις των διαδικασιών (λήψη αποφάσεων στην Επιτροπή με πλήρη γραπτή διαδικασία αντί της εξουσιοδότησης) και, αφετέρου, στον διαχωρισμό των τεχνικών καθηκόντων (ΓΔ ΙΒ) από τα χρηματοδοτικά καθήκοντα (Κοινή Υπηρεσία RELEX), ιδίως μετά το πρόγραμμα SEM 2000 (1996), παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε αρκετό ειδικευμένο προσωπικό κυρίως στον οικονομικό τομέα.

- μετά τη λήξη της περιόδου που προβλέπεται για τις επιστρεπτέες προκαταβολές (διευκόλυνση 2), η οποία στον κανονισμό ECIP ορίζεται σε 5 έτη, ο αρμόδιος χρηματοδοτικός οργανισμός οφείλει, σύμφωνα με τη σύμβαση που έχει συνάψει με την Επιτροπή, να ανακτήσει τα κεφάλαια για λογαριασμό της Επιτροπής. Επομένως, τέτοιου είδους ανακτήσεις κεφαλαίων είναι συνήθεις πλαίσιο των χρηματοδοτικών εργασιών του ECIP. Παρά ταύτα, αυτές οι λήξεις χρηματοδοτικών πράξεων και οι ανακτήσεις κεφαλαίων πρέπει να διεκπεραιώνονται με μεγάλη ακρίβεια και απαιτούν προσεκτική διοικητική εργασία, για την οποία το διαθέσιμο προσωπικό ήταν ανεπαρκές. Εντούτοις, μέχρι τα τέλη του 1999 είχε διενεργηθεί χρηματοοικονομικός έλεγχος για 1398 μεμονωμένες δράσεις.

Οι ως άνω δυσχέρειες είχαν δύο συνέπειες:

α) τη συσσώρευση καθυστερημένων πληρωμών, στις οποίες οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν να αποδώσουν προτεραιότητα και οι οποίες αναμένεται ότι θα έχουν αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι τέλους του έτους 1999. Στο μεταξύ, παρά τις συνεχείς αιτήσεις χρηματοδοτήσεων, κατά το 1999 δεν ανελήφθησαν νέες δραστηριότητες στο πλαίσιο του ECIP. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν ότι, κατά το 1999, προτεραιότητα όσον αφορά τις χρηματοδοτικές υπηρεσίες πρέπει να αποδοθεί αποκλειστικά στη χρηματοδοτική ολοκλήρωση και το κλείσιμο των υφιστάμενων συμβάσεων του ECIP και στην ανάκτηση των αχρησιμοποίητων και επιστραφέντων κεφαλαίων του ECIP.

β) υπάρχουν ενδείξεις αυξανόμενης δυσαρέσκειας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων που θίγονται από τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων, τη σύναψη συμβάσεων και την καταβολή πληρωμών.

Ο κανονισμός που διέπει το ECIP έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Μέχρι τώρα, η Επιτροπή έχει αφήσει ανοικτά τα ακόλουθα μακροπρόθεσμα ζητήματα:

- της συνέχισης ή μη του εν λόγω μέσου·

- του εκ βάθρων ανασχεδιασμού του, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας ανάθεσής του σε εξωτερικό φορέα.

Στα τέλη Δεκεμβρίου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρέλαβαν το τελικό σχέδιο ανεξάρτητης αξιολόγησης του ECIP εκ μέρους του οίκου Deloitte & Touche, ο οποίος είχε επιλεγεί γι'αυτό το έργο με ανοικτό διεθνή διαγωνισμό. Το οριστικό κείμενο της εν λόγω έκθεσης θα υποβληθεί στην Επιτροπή και στη συνέχεια θα κοινοποιηθεί στο Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στο κοινό παράλληλα με την παρούσα έκθεση.

Στο παρόν στάδιο, η γνώμη των υπηρεσιών που διαχειρίζονται το ECIP είναι η εξής:

1. Το ECIP καλύπτει υπαρκτές ανάγκες·

2. Το ECIP χρειάζεται:

* να καταστεί λιγότερο δαπανηρό από πλευράς εσωτερικής διαχείρισης·

* να καταστεί ταχύτερο όσον αφορά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, πληρωμών και ανάκτησης των κεφαλαίων·

* να συνδεθεί αρτιότερα με άλλα συμπληρωματικά προγράμματα οικονομικής συνεργασίας (όπως τα Al-Invest, Asia-Invest, Meda και άλλα)·

* ενδεχομένως να διευρυνθεί, ώστε συμπεριλάβει εργασίες ευρύτερης κλίμακας·

* πιθανώς να ανατεθεί σε εξωτερικό φορέα, με μορφή που θα καθοριστεί αργότερα.

Στο μεταξύ, κατά το έτος 2000, απόλυτη προτεραιότητα των υπηρεσιών της Επιτροπής είναι να επιλύσουν το πρόβλημα των καθυστερήσεων στις συμβάσεις, τις πληρωμές και τις ανακτήσεις των προκαταβολών που προέρχονται από προηγούμενες χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του ECIP.

Με την παρούσα, η Επιτροπή υποβάλει την έκθεση προόδου για το ECIP όσον αφορά το έτος 1998. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει πέντε λεπτομερή τμήματα. Το Πρώτο Μέρος αποτελεί μία εισαγωγή στην οποία σκιαγραφείται το ιστορικό του μέσου αυτού, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί και οι γενικές πολιτικές που υιοθετεί η Επιτροπή για τη λειτουργία του προγράμματος. Το Δεύτερο Μέρος περιγράφει τις κυριότερες εξελίξεις του ECIP που έλαβαν χώρα το 1998 και αναλύει τις ενέργειες του μέσου ECIP το 1998 (όπως και κατά την περίοδο 1988 1998) ανά τομέα, γεωγραφική περιοχή, χρηματοδοτική διευκόλυνση και Χρηματοδοτικό Οργανισμό. Το Τρίτο Μέρος περιέχει ένα σύνολο εκτιμήσεων και αναλύσεων όσον αφορά την οικονομική επίπτωση του ECIP. Στο Τέταρτο Μέρος περιλαμβάνεται μία περιγραφή των εκτελούμενων μέτρων που εισήγαγε η Επιτροπή το 1998 για την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής διαχείρισης του ECIP. Τέλος, το Πέμπτο Μέρος περιλαμβάνει παραρτήματα με λεπτομερή στατιστικά στοιχεία και άλλες πληροφορίες.

ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ECIP ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 1998

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΞΕΝΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ (ΑΞΕ) ΚΑΙ ΤΟΥ ECIP ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1.1 Η χρηματοδότηση της ανάπτυξης και οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ): ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στην αναπτυξιακή διαδικασία

1.2 Το ECIP - η απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ανάγκες των επενδυτών του ιδιωτικού τομέα

1.3 Τρόπος λειτουργίας του ECIP : διαδικασίες και πολιτικές

Διαδικασίες

Πολιτικές

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ECIP ΤΟ 1998

2.1 Κανονισμός του ECIP αριθ.213/96 που εγκρίθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1996

2.2 Αιτήσεις χρηματοδότησης, εγκρίσεις και υπογραφείσες συμβάσεις

2.3 Γεωγραφική κατανομή

2.4 Ανάλυση της δραστηριότητας ανά Διευκόλυνση

2.5 Τομεακή ανάλυση

2.6 Το δίκτυο χρηματοδοτικών οργανισμών (ΧΟ) του ECIP και οι δραστηριότητές τους

2.7 Πληροφόρηση, προβολή και προώθηση

2.8 Διευκόλυνση 1B για ιδιωτικοποιήσεις και ιδιωτικές υποδομές (ΙΙΥ)

2.9 Σχέσεις με την ΕΤΕ και συντονισμός με άλλα μέσα της ΕΚ

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ECIP

3.1 Αναφορά των αποτελεσμάτων των ενεργειών ECIP

3.2 Ίδρυση κοινών επιχειρήσεων

3.3 Επενδύσεις

3.4 Aνάλυση των ενεργειών της Διευκόλυνσης 3

3.5 Απασχόληση και κατάρτιση

3.6 Άλλοι αναπτυξιακοί παράγοντες (περιβάλλον, μεταφορά τεχνολογίας)

3.7 Aξιολόγηση και παρακολούθηση των ενεργειών ECIP

3.8 Μελέτες επιθεώρησης σχεδίων σε 8 χώρες ECIP

3.9 Η Ανεξάρτητη Μελέτη Εκτίμησης

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

4.1 Χρηστή και αποτελεσματική οικονομική διαχείριση

4.2 Ανεξάρτητος Οικονομολογιστικός Έλεγχος

4.3 Μέτρα καταπολέμησης της απάτης

4.4 Μονάδες τεχνικής και χρηματοδοτικής βοήθειας

4.5 Δημοσιονομικές πιστώσεις

Πρώτο Μέρος

1. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΞΕΝΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ (ΑΞΕ) ΚΑΙ ΤΟΥ ECIP ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1.1. Η χρηματοδότηση της ανάπτυξης και οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) : ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στην αναπτυξιακή διαδικασία

Στη δεκαετία του 1990 σημειώθηκε τεράστια αύξηση των καθαρών χρηματοδοτικών εισροών στις αναπτυσσόμενες χώρες, από 101 δις USD το 1990 σε πάνω από 275 δις USD το 1998. Το σύνολο αυτής της μεγάλης αύξησης αφορούσε τις ροές από ιδιωτικές πηγές. Ενώ η δημόσια Επίσημη Αναπτυξιακή Βοήθεια (ΕΑΒ) από τις ανεπτυγμένες χώρες έχει παρουσιάσει πτώση από ± 60 δις USD κάθε έτος στη δεκαετία του 1990 σε ± 50 δις USD το 1998, οι ιδιωτικές ροές αυξήθηκαν πάνω από πέντε φορές κατά την ίδια περίοδο, για να φθάσουν το 1998 στα 227 δις USD. Από αυτά τα 227 δις USD ιδιωτικών ροών το 1998, 155 δις USD αντιπροσώπευαν Άμεσες Ξένες Επενδύσεις και 72 δις USD ροές χρηματαγοράς. Το 1990 οι συνολικές εισροές ιδιωτικών κεφαλαίων ήταν λιγότερες από τις ροές δημόσιας ΕΑΒ, αλλά ήδη το 1998 αντιπροσώπευαν ποσό πενταπλάσιο των δημόσιων εισροών ΕΑΒ. (Πηγή : Παγκόσμια Τράπεζα. Παγκόσμια Αναπτυξιακή Χρηματοδότηση 1999).

Καθαρές μακροπρόθεσμες εισροές πόρων στις αναπτυσσόμενες χώρες, 1990-98

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σημ.: Οι καθαρές μακροπρόθεσμες ροές πόρων ορίζονται ως οι καθαρές συναλλαγές ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων αρχικής διάρκειας άνω του έτους (βλέπε ένθετο πίνακα 2.1). 1. Προσωρινά στοιχεία (Πηγή : Παγκόσμια Τράπεζα, Debtor Reporting System. Παγκόσμια Τράπεζα, Global Development Finance, 1999.)

Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα πραγματοποιήθηκε επίσης αξιοσημείωτη διεύρυνση στη σύνθεση της ροής ιδιωτικών κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ενώ παλαιότερα ο δανεισμός από εμπορικές τράπεζες κατείχε ποσοστό άνω του 65% όλων των ιδιωτικών ροών, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) έχουν τώρα αναδειχθεί ως το σημαντικότερο συστατικό στοιχείο των ροών ιδιωτικών κεφαλαίων. Οι ροές χαρτοφυλακίων - τόσο ομολόγων όσο και μετοχικού κεφαλαίου - είχαν σημειώσει απότομη αύξηση την περίοδο 1990-1997, όταν αποτελούσαν περισσότερο από το 1/3 των συνολικών ροών ιδιωτικού κεφαλαίου, αλλά εμφανίζουν μεγαλύτερες διακυμάνσεις και το 1998 μειώθηκαν κατά πολύ, στο πλαίσιο των κρίσεων που εκδηλώθηκαν στην Ασία και στη Βραζιλία.

Ένας παράγοντας που ενθαρρύνει την αύξηση και διαφοροποίηση των ΑΞΕ υπήρξε η διαρκής βελτίωση των εγχώριων οικονομικών βασικών μεγεθών σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες μετά τον αναπροσανατολισμό τους προς περισσότερο ελεύθερη αγορά και φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές. Οι προκύπτουσες υψηλότερες ανάγκες σε κεφάλαια για ιδιωτικοποιήσεις, ιδιωτικές επενδύσεις και ιδιωτική χρηματοδότηση υποδομών δεν μπορούν να ικανοποιηθούν από επίσημες πηγές αναπτυξιακής χρηματοδότησης, και οι ιδιωτικές κεφαλαιαγορές προσπάθησαν να ανταποκριθούν στα αιτήματα αυτά. Οι ιδιωτικές χρηματοδοτικές ροές ευρίσκονται στην πρωτοπόρο αιχμή της τάσεως για παγκοσμιοποίηση του εμπορίου και της παραγωγής.

Οι ροές ιδιωτικών κεφαλαίων και οι ΑΞΕ που αποτελούν συστατικό στοιχείο τους, συγκεντρώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε λίγες μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες. Στη διάρκεια των πρώτων ετών της δεκαετίας '90 (1990-95) μόλις μία δωδεκάδα χωρών (Κίνα, Μεξικό, Βραζιλία, Κορέα, Μαλαισία, Αργεντινή, Ταϊλάνδη, Ινδονησία, Ρωσία, Ινδία, Τουρκία και Ουγγαρία) αποτελούσαν τον αποδέκτη άνω των 3/4 των καθαρών ιδιωτικών ροών, ενώ η πλειοψηφία (140) των 166 αναπτυσσόμενων χωρών δεχόταν λιγότερο από το 5% των καθαρών ροών ιδιωτικού κεφαλαίου προς τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Επίσης, σημειώθηκε στροφή στην κατεύθυνση της ροής των ιδιωτικών κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, δηλαδή από τις κυβερνήσεις προς τον ιδιωτικό τομέα. Ο κύριος όγκος ροής κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες διοχετεύεται, μέσα από τα κανάλια της αγοράς, προς τις ιδιωτικές επενδύσεις, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα συνεχώς αυξανόμενο κυρίαρχο ποσοστό των καθαρών επενδύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς ο ρόλος τόσο του κράτους όσο και της Επίσημης Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) φθίνει τόσο σε σχετικούς όσο και σε απόλυτους πραγματικούς όρους. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, ο ρόλος του ECIP είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τη βελτίωση της αναπτυξιακής ποιότητας αυτών των ιδιωτικών ροών Άμεσων Ξένων Επενδύσεων.

1.2. Το ECIP - Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ανάγκες των επενδυτών του ιδιωτικού τομέα

Το ECIP παρέχει συγχρηματοδοτήσεις για να βοηθήσει στην ανάπτυξη αμοιβαία επωφελών ιδιωτικών επενδυτικών ενεργειών, στις οποίες τοπικοί φορείς και η ΕΕ συνεργάζονται ιδίως για τη συγκρότηση κοινών επιχειρήσεων σε αναπτυσσόμενες χώρες. Το ECIP ενεργεί ως καταλύτης ώστε να βελτιώνεται η ποιότητα και το μέγεθος των ΑΞΕ στις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής, της Μεσογείου και της Νοτίου Αφρικής (χώρες ΑLAMEDSA-ΑΛΑΜΕΝΑ).

Το ECIP έχει σχεδιασθεί κατά τρόπο που να παρέχεται στήριξη στις κοινές επιχειρήσεις ΕΕ/ALAMEDSA σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής τους, μέσω πέντε χρηματοδοτικών διευκολύνσεων, που η καθεμία στοχεύει σε διαφορετικό στάδιο της ίδρυσης και της αρχικής λειτουργίας μιας κοινής επιχειρήσεως (βλέπε επόμενο τμήμα για λεπτομέρειες όσον αφορά τις διευκολύνσεις).

Το ECIP διαθέτει δύο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τα οποία είναι ιδιαίτερα πρόσφορα για τους ιδιώτες επενδυτές. Πρόκειται για ένα αποκεντρωμένο μέσο που προσφέρεται σαν ένα χρηματοοικονομικό προϊόν μέσω ενός δικτύου Χρηματοδοτικών Οργανισμών (ΧΟ). Επίσης πρόκειται για ένα μέσο τροφοδοτούμενο από τη ζήτηση στην αγορά, καθώς δεν προορίζεται να εξυπηρετεί a priori τομείς προτεραιότητας ή περιφέρειες. Η κατανομή των διατιθέμενων κεφαλαίων γίνεται με βάση την ποιότητα των αιτούντων και τη θετική αναπτυξιακή επίπτωση των σχεδιαζόμενων επενδύσεών τους. Δεν υπάρχουν προγραμματισμένες ποσοστώσεις ούτε κατά διευκόλυνση ούτε κατά χώρα.

Η Επιτροπή ξεκίνησε την εφαρμογή του ECIP το 1988. Το αρχικό πρόγραμμα ECIP αφορούσε μία τριετή δοκιμαστική περίοδο (1988-1991). Τότε, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του μέσου αυτού περιοριζόταν σε 28 χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μεσογείου, με τριετή προϋπολογισμό 30 εκατ. ευρώ. Η επιτυχία του ECIP στη διάρκεια αυτής της πειραματικής περιόδου οδήγησε στο να του δοθεί επίσημη νομική και δημοσιονομική βάση από το Συμβούλιο των Υπουργών το Φεβρουάριο του 1992, με τον κανονισμό (EΟΚ) αριθ. 319/92. Με τον κανονισμό αυτό προβλέφθηκε μία περαιτέρω τριετής δοκιμαστική περίοδος (1992-94). Η δημοσιονομική αρχή διέθεσε τότε αυξημένους πόρους από τον προϋπολογισμό (31,4 εκατ. ευρώ για το 1992 και 39 εκατ. ευρώ για καθένα από τα έτη 1993 και 1994). Ο κανονισμός αυτός έπαυσε να ισχύει το Δεκέμβριο του 1994. Από το Δεκέμβριο του 1994 μέχρι τον Ιανουάριο του 1996, το ECIP συνέχισε τις εργασίες του με βάση μια χρονική παράταση του κανονισμού του 1992. Ο δεύτερος κανονισμός ECIP εγκρίθηκε τελικά από το Συμβούλιο στις 29 Ιανουαρίου 1996. Αυτός ο νέος κανονισμός ECIP ισχύει επί πέντε έτη και συμπεριλαμβάνει ένα ενδεικτικό χρηματοδοτικό ποσό αναφοράς ύψους 250 εκατ. ευρώ για τα πέντε έτη (1995 έως το τέλος του 1999). Προς το παρόν, 57 χώρες ALAMEDSA-ΑΛΑΜΕΝΑ είναι δικαιούχοι του προγράμματος αυτού, και συγκεκριμένα εκείνες οι χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μεσογείου οι οποίες τώρα "ευεργετούνται από τα κοινοτικά μέτρα αναπτυξιακής συνεργασίας". (Κατάλογος των χωρών σε παράρτημα). Η Νότιος Αφρική έχει συμπεριληφθεί στο ECIP από το 1994.

1.3. Τρόπος λειτουργίας του ECIP : διαδικασίες και πολιτικές

1.3.1. Διαδικασίες

Η στήριξη του ECIP παρέχεται μέσω των πέντε χρηματοδοτικών διευκολύνσεων που στοχεύουν, η καθεμία, σε διαφορετικό στάδιο της σύστασης και αρχικής λειτουργίας μιας κοινής επιχείρησης. Οι όροι και προϋποθέσεις της διατιθέμενης χρηματοδότησης ποικίλλουν ανάλογα με τις διάφορες Διευκολύνσεις, όπως εμφαίνεται στον πιο κάτω πίνακα που αφορά τις διευκολύνσεις ECIP που ήταν διαθέσιμες το 1998. Η συνολική χρηματοδότηση βάσει των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4 περιορίζεται, για κάθε συγκεκριμένο έργο, στο 1 εκατ. ευρώ.

Πίνακας των χρηματοδοτικών διευκολύνσεων του ECIP

(βλέπε επόμενη σελίδα)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 ευρώ = $ 1.28 περίπου, Απρίλιος 1996

Η διαχείριση των Διευκολύνσεων γίνεται κατά τρόπο αποκεντρωτικό μέσω ενός δικτύου χρηματοδοτικών οργανισμών και φορέων προώθησης των επενδύσεων. Οι αιτήσεις για χρηματοδότηση στο πλαίσιο των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4 πρέπει να υποβάλλονται από κάποιον από τους Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς (εφεξής αναφερόμενους ως "ΧΟ") που απαρτίζουν το δίκτυο του ECIP (για τον πλέον πρόσφατο κατάλογο βλέπε στα παραρτήματα). Οι ΧΟ είναι εμπορικές, επενδυτικές ή αναπτυξιακές τράπεζες. Για παράδειγμα, όλες οι αναπτυξιακές τράπεζες των κρατών μελών της ΕΕ περιλαμβάνονται στο δίκτυο του ECIP και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του μέσου αυτού. Ωστόσο, οποιαδήποτε τράπεζα μπορεί να γίνει μέλος του δικτύου, μετά από γνωμοδότηση της επιτροπής του ECIP στις Βρυξέλλες. Το δίκτυο των ΧΟ αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προγράμματος ECIP, με την έννοια ότι λειτουργεί με τρόπο αποκεντρωτικό, ο οποίος αποδίδει έμφαση στην επικουρικότητα. Οι ΧΟ μετέχουν στην εφαρμογή του προγράμματος σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες τους και υποβάλλονται σε γενικούς ελέγχους οι οποίοι καθορίζονται στη συμφωνία πλαίσιο που υπογράφεται μεταξύ του οικείου ΧΟ και της Επιτροπής. Το σύστημα αυτό παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να διασφαλίζει τη συνοχή στην εφαρμογή του μέσου, και παράλληλα να επωφελείται από τη χρηματοδοτική πείρα των ΧΟ και τις γνώσεις τους σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον, η επιτόπια παρουσία των ΧΟ στις επιλέξιμες χώρες (ALAMEDSA-ΑΛΑΜΕΝΑ) εξασφαλίζει το ότι οι τοπικές επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να προσελκύσουν ξένες επενδύσεις μπορούν να έχουν πρόσβαση στο μέσο ECIP, μέσω ενός οργανισμού που ευρίσκεται γεωγραφικά κοντά στον τόπο της δραστηριότητάς τους.

Οι αιτήσεις για χρηματοδότηση βάσει της Διευκόλυνσης 1 μπορούν να υποβάλλονται είτε απευθείας στην Επιτροπή από τον αιτούντα επιλέξιμο οργανισμό, είτε μέσω ενός ΧΟ κατά τον ίδιο τρόπο όπως για τις Διευκολύνσεις 2, 3 και 4.

Οι αιτήσεις για μελέτες βάσει της νέας Διευκόλυνσης 1Β για "προετοιμασία ιδιωτικοποίησης ή ιδιωτικών υποδομών" πρέπει να προέρχονται από την κυβέρνηση της επιλέξιμης χώρας (ALAMEDSA-ΑΛΑΜΕΝΑ) ή από δημόσια αρχή της χώρας αυτής, που υποβάλλει απευθείας αίτηση στην Επιτροπή.

Η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα τελικής αποφάσεως για κάθε χρηματοδοτούμενη δράση. Όλες οι αιτήσεις που παραλαμβάνονται από την Επιτροπή συζητούνται στις μηνιαίες συνεδριάσεις της διευθύνουσας επιτροπής του ECIP στις Βρυξέλλες, μία εσωτερική επιτροπή εργασίας της Επιτροπής, η οποία συγκροτείται από μέλη των αρμοδίων υπηρεσιών της Επιτροπής. Κατ'αυτόν τον τρόπο, κάθε μήνα, η διευθύνουσα επιτροπή διατυπώνει μία γνώμη βάσει της οποίας η Επιτροπή λαμβάνει θέση για κάθε αίτηση χρηματοδότησης και ενημερώνει τους αποδέκτες.

Η πρακτική που ακολουθείται μετά την έγκριση της χρηματοδότησης εξαρτάται από τον τύπο της περιπτώσεως :

(i) Στην περίπτωση που μία αίτηση υποβάλλεται απευθείας στην Επιτροπή από επιλέξιμο φορέα στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης 1, όπως εμπορικό επιμελητήριο ή υπηρεσία προώθησης επενδύσεων ή από κυβέρνηση χώρας ALAMEDSA (ΑΛΑΜΕΝΑ) ή από δημόσιο οργανισμό στην περίπτωση της Διευκόλυνσης 1Β, η Επιτροπή συνάπτει συμφωνία χρηματοδότησης απευθείας με αυτούς, στην οποία συμφωνία καθορίζονται τα ποσά που θα καταβάλλει σε δόσεις.

(ii) Στην περίπτωση που μία αίτηση υποβάλλεται μέσω ενός ΧΟ (δηλαδή σε όλες τις άλλες περιπτώσεις), υπογράφεται μια συμφωνία χρηματοδότησης με τον ΧΟ. Η συμφωνία αυτή καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους η Επιτροπή επιθυμεί να εκταμιεύσει τα κεφάλαια ο ΧΟ στον τελικό δικαιούχο (συνήθως σε δόσεις). Στη συνέχεια, η Επιτροπή μεταφέρει το συνολικό ποσό της συνεισφοράς του μέσου ECIP στον ΧΟ. Τότε, ο ΧΟ συνάπτει τριγωνική συμφωνία" (back to back agreement) με τον τελικό δικαιούχο, και καταβάλλει τη συνεισφορά του ECIP στον τελικό δικαιούχο υπό τους συμφωνηθέντες όρους και με το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα.

Στην περίπτωση ενέργειας βάσει της Διευκόλυνσης 3, τα κεφάλαια της ΕΚ εκταμιεύονται από τον ΧΟ προς τη δικαιούχο κοινή επιχείρηση με αντάλλαγμα αποδεικτικά μετοχών ή άλλα έγγραφα που αποδεικνύουν την ανάληψη μεριδίου συμμετοχής στο κεφάλαιο της εν λόγω κοινής επιχείρησης. Τα αποδεικτικά αυτά συνήθως είναι στο όνομα του ΧΟ, και κρατούνται από τον ΧΟ για λογαριασμό της ΕΚ (η επονομαζόμενη έμμεση συμμετοχή"). Σε ορισμένες περιπτώσεις οι συστατικές πράξεις της κοινής επιχείρησης ενδέχεται να απαγορεύουν τέτοια έμμεση συμμετοχή, μέσω του ΧΟ. Η επιτροπή του ECIP ενέκρινε το 1992 κατευθυντήριες γραμμές, που επιτρέπουν στην ΕΚ να διατηρεί απευθείας μερίδιο συμμετοχής στην κοινή επιχείρηση, σ´αυτές τις περιπτώσεις (βλέπε επίσης πιο κάτω).

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν προβεί στη σύσταση του ECIP ως ενός χρηματοδοτικού μέσου συνεχούς λειτουργίας. Από το 1988 έως το τέλος του 1998, υποβλήθηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο και διεκπεραιώθηκαν 3711 μεμονωμένες αιτήσεις χρηματοδοτήσεως. Η διευθύνουσα επιτροπή του ECIP συνεδριάζει κάθε μήνα και η Επιτροπή εγκρίνει τις αιτήσεις σε μηνιαίες δέσμες, με σκοπό να παρέχεται μία συνεχής και σχετικά ταχύρρυθμη υπηρεσία στους ΧΟ και κατά συνέπεια και στους ιδιώτες επενδυτές που αποτελούν τους τελικούς δικαιούχους.

1.3.2. Πολιτικές

Όπως προβλέπεται από τον κανονισμό του ECIP, η Επιτροπή θέτει δύο ουσιώδεις προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει να συντρέχουν πριν εγκριθεί κάποια ενέργεια. Πρώτον, η ενέργεια αυτή θα πρέπει, στο πλαίσιο εύλογων προσδοκιών, να έχει προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας. Δεύτερον, η ενέργεια θα πρέπει να συμβάλλει στην τοπική οικονομική ανάπτυξη. Για την εκπλήρωση αυτών των προϋποθέσεων, το εν λόγω μέσο έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο ευέλικτο και προσανατολισμένο προς την αγορά. Οι τυπικοί περιορισμοί που έχουν τεθεί στο μέσο αυτό είναι οι περιορισμοί του κανονισμού ECIP (213/96) βάσει των οποίων αποκλείονται οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες από το ευεργέτημα του ECIP, παρέχοντας έτσι κάποια προτίμηση στις ΜΜΕ (Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις), όπως επίσης ο όρος ότι οι χρηματοδοτούμενες ενέργειες πρέπει να είναι σχετικές με κοινές επιχειρήσεις στις οποίες υπάρχει τουλάχιστον ένας ευρωπαίος εταίρος και ένας εταίρος της επιλέξιμης χώρας. Το ECIP δεν αποκλείει τις μεγάλες εταιρείες, δεδομένου ότι οι ισχυρότερες οικονομικές και διαχειριστικές τους δυνατότητες σημαίνουν ότι μπορούν να επενδύουν σε δυσχερέστερες καταστάσεις, με θετικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Επιπλέον, τα σχέδια που εγκρίνονται από την Επιτροπή οφείλουν να είναι συμβιβάσιμα με τη γενικότερη πολιτική της Κοινότητας και με τα αναπτυξιακά κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό.

Η Επιτροπή εξακολούθησε να εφαρμόζει την προσέγγιση που αναφέρεται στις προηγούμενες εκθέσεις, βάσει της οποίας διευκολύνεται η εφαρμογή του μέσου παρακάμπτοντας τους περιττούς περιορισμούς. Για παράδειγμα, δεν επισημαίνεται κανένας τομέας προτεραιότητας, δεν υπάρχουν γεωγραφικές ποσοστώσεις, ούτε ποσοστώσεις που να περιορίζουν τον αριθμό των ενεργειών ανά Διευκόλυνση. Κάθε σχέδιο αξιολογείται με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον κανονισμό.

Το 1998, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή τις ακόλουθες ειδικές λειτουργικές αρχές :

i) Η Επιτροπή δεν συνέχισε το παλαιότερο πρόγραμμα της για ενεργό προώθηση του μέσου αυτού, καθώς διατηρούσε αμφιβολίες σχετικά με τη δική της δυνατότητα να διαχειρίζεται αυξημένο όγκο συμβατικών και χρηματοδοτικών συναλλαγών. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής περιόρισαν συνεπώς το πρόγραμμά τους πληροφόρησης στη διανομή βασικών πληροφοριακών στοιχείων σε όλους του ΧΟ και τις εταιρίες που το ζήτησαν, αλλά δεν προέβη σε δραστήρια προώθηση της ζήτησης για το ECIP.

ii) Επιπλέον, σύμφωνα με τις επιθυμίες του Συμβουλίου, η Επιτροπή προσπαθεί, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα του μέσου να κατευθύνεται ουσιαστικά από τις δυνάμεις της αγοράς, να εξασφαλίζει ευρεία και ισόρροπη γεωγραφική διασπορά των ενεργών ΧΟ στο δίκτυό του. Αυτό βοηθάει να εξασφαλίζεται ότι η πρόσβαση των εταιρειών στο μέσο ECIP δεν παρεμποδίζεται από τυχόν έλλειψη αντιπροσώπευσης, ή από ανεπαρκή αντιπροσώπευση, σε κάποια δεδομένη περιοχή. Συνεπώς, αν και η Επιτροπή δεν απαιτεί από τις τράπεζες να συμμετάσχουν στο δίκτυο, δίνει πάντως προτεραιότητα στις αιτήσεις εκείνες που υποβάλλονται από νέους ΧΟ σε χώρες ή περιοχές, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις επιλέξιμες χώρες, όπου η αντιπροσώπευση ήταν μέχρι σήμερα περιορισμένη. Επίσης, η Επιτροπή διατηρεί υπό συνεχή έλεγχο την ποιότητα και την απόδοση των ήδη εγγεγραμμένων ΧΟ, ώστε να εξασφαλίζει ότι όλοι οι ΧΟ όντως προσφέρουν στις τοπικές επιχειρηματικές κοινωνίες τους τις δυνατότητες του ECIP. 54 νέοι ΧΟ έγιναν δεκτοί στο δίκτυο του ECIP ενώ από 24 αδρανείς ΧΟ ζητήθηκε μέσα στο 1998 να εγκαταλείψουν το δίκτυο.

iii) Η Επιτροπή έχει ενισχύσει τον προσανατολισμό του προγράμματος αυτού προς τις Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Όλες οι ενέργειες της Διευκόλυνσης 1 είναι, από την ίδια τη φύση τους, προσανατολισμένες προς τις ΜΜΕ. Επίσης, πάνω από το 80% όλων των ενεργειών των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4, που έχουν εγκριθεί από το 1988, αφορούσαν Μικρές και Μεσαίες δικαιούχους επιχειρήσεις. Τούτο ανταποκρίνεται στις διατάξεις του Κανονισμού, ο οποίος προβλέπει ότι οι αιτήσεις των ΜΜΕ έχουν προτεραιότητα αλλά χωρίς να αποκλείονται οι μεγαλύτερες εταιρείες, και ιδίως στις περιπτώσεις που αφορούν συγκεκριμένα αναπτυξιακά οφέλη, όπως η μεταφορά τεχνολογίας, για τη διενέργεια της οποίας οι μεγάλες εταιρείες είναι καλύτερα εξοπλισμένες. Εντούτοις, ο κανονισμός εξαιρεί ρητά τις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις.

Περαιτέρω, από τον Ιανουάριο του 1996, βάσει του νέου κανονισμού του Συμβουλίου (213/96), οι ΜΜΕ αποτελούν τους αποδέκτες δύο πρόσθετων ειδικών χρηματοδοτικών πλεονεκτημάτων βάσει του ΕCIP. Πρώτον, δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 3 παρέχεται, και περιορίζεται στις ΜΜΕ, αυξημένη χρηματοδότηση άνω του 50% βάσει της Διευκόλυνσης 2 για μελέτες σκοπιμότητας και πιλοτικές ενέργειες. Και, δεύτερον, βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 5, οι ΜΜΕ μπορούν να λαμβάνουν κεφάλαια της Διευκόλυνσης 4 ως επιχορήγηση - ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες μπορούν να λαμβάνουν μόνον άτοκες προκαταβολές.

iv) Όπως και τα προηγούμενα έτη, η Επιτροπή συνέχισε να εστιάζει τις δραστηριότητες του ECIP στις ενέργειες των Διευκολύνσεων 1, 2 και 4. Τούτο δεν σημαίνει ότι η Διευκόλυνση 3 τέθηκε το 1998 κατά μέρος. Πράγματι, το υψηλό ποσοστό επιτυχίας και το υψηλό πολλαπλασιαστικό οικονομικό αποτέλεσμα των ενεργειών της Διευκόλυνσης 3 που υλοποιήθηκαν το διάστημα 1988-98 υποδεικνύουν ότι, στο μέλλον η αποδιδόμενη στη Διευκόλυνση 3 έμφαση θα πρέπει να ενισχυθεί. Στη συνέχεια της παρούσας έκθεσης υπάρχει ειδικό τμήμα που αφορά τις ενέργειες στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης 3. Κύριος στόχος της Επιτροπής είναι να χρησιμοποιούνται οι πόροι του ECIP με τρόπους που να ενθαρρύνεται όσο το δυνατόν περισσότερο η σύσταση κοινών επιχειρήσεων με το ανώτατο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, εκεί όπου άλλες πηγές χρηματοδότησης είναι ελάχιστα διαθέσιμες. Τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα υποδεικνύουν ότι εάν στο μέλλον αποδοθεί περισσότερη έμφαση στη Διευκόλυνση 3, τούτο θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του ECIP, και ειδικότερα τις επιτόπιες αναπτυξιακές του επιπτώσεις.

v) Μετά το 1996 καθιερώθηκε η νέα Διευκόλυνση επιχορηγήσεων 1Β του ECIP, για να βοηθάει τις κυβερνήσεις και τους δημόσιους οργανισμούς στις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής, της Μεσογείου και της Νοτίου Αφρικής να προετοιμάζουν σχέδια ιδιωτικοποίησης και ιδιωτικών υποδομών (ΙΙΥ) και για να βελτιώνουν τις επιπτώσεις των έργων αυτών στην τοπική ανάπτυξη. Παρέχοντας προκαταβολική χρηματοδότηση υπό μορφή επιχορήγησης στο προπαρασκευαστικό στάδιο, η ΕΚ αποσκοπεί στη βελτίωση των αλλαγών για επιτυχή ολοκλήρωση ενός σχεδίου ΙΙΥ, στη μείωση των δαπανηρών αλληλεπικαλυπτόμενων προπαρασκευαστικών ενεργειών και στην επέκταση των ευκαιριών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ώστε να συμμετέχουν στη διαδικασία ΙΙΥ.

Στη διάρκεια του 1997 εγκρίθηκε η παροχή επιχορήγησης ύψους 1 εκατ. ΕΥΡΏ στις Φιλιππίνες ώστε να βοηθηθούν στην ιδιωτικοποίηση των τοπικών υδρεύσεων, όπως επίσης εγκρίθηκε ένα σύνολο δράσεων (1 εκατ. ECU) για "προετοιμασία ιδιωτικοποιήσεων και ιδιωτικών υποδομών" στο Βιετνάμ, για τις οποίες ανελήφθησαν υποχρεώσεις το 1997, καθώς και δύο μικρές μελέτες για μια ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση στη Βραζιλία, για τις οποίες εγκρίθηκε καταρχήν ποσό 200.000 ευρώ. Οι δράσεις στις Φιλιππίνες και το Βιετνάμ, εξακολούθησαν, το 1998, να είναι υπό διαπραγμάτευση, ενώ στη Βραζιλία οι σχετικές ενέργειες ακυρώθηκαν.

H Διευκόλυνση 1Β εμφάνισε χαμηλό ρυθμό υλοποίησης για διάφορους λόγους : (i) οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες οι οποίες εκτελούν τα περισσότερα από τα εν λόγω έργα αποκλείονται από το ECIP· (ii) το ποσό των 200.000 ευρώ είναι ιδιαίτερα χαμηλό σε σχέση με τις ανάγκες ρευστών που παρουσιάζουν τα περισσότερα μεγάλα προγράμματα ιδιωτικοποίησης· και (iii) η Επιτροπή ήταν ιδιαίτερα προσεκτική ώστε να εξασφαλίζει ότι η τοπική πολιτική και το θεσμικό πλαίσιο της σχετικής χώρας δικαιολογούν αυτήν τη χρηματοδότηση με επιχορήγηση ύψους 100%, αυτή δε η ανάλυση της πολιτικής και η διεξαγωγή διαλόγου καθυστερούν και περιπλέκουν την υλοποίηση. Η Επιτροπή μελετά τα προβλήματα αυτά, και αναζητεί λύσεις. Εφόσον δεν μπορούν να επιλυθούν, η Επιτροπή ίσως αναγκαστεί να μελετήσει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει τη Διευκόλυνση αυτή.

Συνολικά, το ECIP παραμένει ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σύστημα, το οποίο σήμερα περιλαμβάνει επιπλέον της ιδιωτικοποίησης και τα ιδιωτικά έργα υποδομής. Καλύπτει όλα τα στάδια της διαδικασίας σύστασης μιας κοινής επιχείρησης, από την επισήμανση και τον προσδιορισμό των σχεδίων μέχρι τις μελέτες σκοπιμότητας, τη χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου και τη διαρκή επαγγελματική κατάρτιση. Πρόκειται για ένα σημαντικό και μοναδικό χαρακτηριστικό του ECIP, το οποίο διατηρείται και μάλιστα ενισχύεται με τον κανονισμό του Συμβουλίου, του 1996, για τη συνέχιση του μέσου αυτού μέχρι το τέλος του 1999. Όμως, στη διάρκεια του 1998, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αντιμετώπισαν σοβαρές διαδικαστικές δυσχέρειες στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν το ECIP σε λειτουργία (επεξήγηση των δυσχερειών αυτών ακολουθεί στο επόμενο τμήμα).

Δεύτερο Μέρος

2. ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ECIP ΤΟ 1998

2.1. Κανονισμός του ECIP αριθ.213/96 που εγκρίθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1996

Η έγκριση από το Συμβούλιο, στις 29 Ιανουαρίου 1996, του νέου κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 213/96 για το ECIP (ΕΕ L 28/2 της 6.2.1996, βλέπε παράρτημα) έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εφαρμόσει περαιτέρω βελτιώσεις στο ECIP, στη διάρκεια του 1996 και να τις παγιώσει το 1997 και το 1998. Ο νέος κανονισμός επαναλαμβάνει τα βασικά χαρακτηριστικά του προηγούμενου κανονισμού ECIP και επίσης ενσωματώνει:

α) βελτιώσεις στους λεπτομερείς όρους των υπαρχουσών χρηματοπιστωτικών διευκολύνσεων·

β) τη νέα Διευκόλυνση 1B που προβλέπει επιχορηγήσεις ύψους 200.000 ECU για την προετοιμασία ιδιωτικοποιήσεων και για ιδιωτικά έργα υποδομών·

γ) διατάξεις για σημαντικά μέτρα ενίσχυσης της οικονομικής διαχείρισης του ECIP (μία μονάδα τεχνικής βοήθειας), του οικονομικολογιστικού ελέγχου (ανεξάρτητος λογιστικός έλεγχος), και ενισχυμένες διατάξεις καταπολέμησης της απάτης· και

δ) διατάξεις για ενίσχυση της ενημέρωσης και για συντονισμό με άλλες δράσεις της ΕΕ για την προώθηση των επενδύσεων, όπως οι JOP, ALINVEST, MEDA, ASIA-INVEST, το Επιχειρηματικό Συμβούλιο της Νοτίου Αφρικής, τα συστήματα που διαχειρίζεται η ΓΔ XXIII (BCNET, BRE, Κέντρα ενημέρωσης Euro-info, κ.λπ.) καθώς και με τις δραστηριότητες επιχειρηματικού κεφαλαίου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Καθώς ο νέος κανονισμός ECIP εγκρίθηκε ακριβώς στις αρχές του 1996 (29.1.96), οι νέοι χρηματοδοτικοί όροι (και άλλες μεταβολές) του κανονισμού 213/96 έχουν εφαρμοστεί σε όλες τις νέες ενέργειες ECIP που εγκρίθηκαν προς χρηματοδότηση το 1996 και στη συνέχεια το 1997 και 1998.

Επίσης, με πρωτοβουλία του Συμβουλίου, ο νέος κανονισμός ECIP αριθ. 213/96 περιλαμβάνει ένα χρηματικό ποσό αναφοράς, ύψους 250 εκατ. ευρώ, για την πενταετία από 1995 έως 1999 περιλαμβανομένου.

Η ισχύς του νέου κανονισμού για την τετραετή περίοδο μέχρι τέλους του 1999 επιτρέπει στην Επιτροπή να προβεί σε διεξοδική εφαρμογή των προβλεπομένων ενισχύσεων της οικονομικής διαχείρισης του προγράμματος, οι οποίες περιγράφονται στα πιο κάτω τμήματα της παρούσας έκθεσης (ιδιαίτερα στο Τέταρτο Μέρος).

2.2. Αιτήσεις χρηματοδότησης, εγκρίσεις και υπογραφείσες συμβάσεις

Στα παρακάτω τμήματα περιέχεται ένας γενικότερος σχολιασμός των λεπτομερών στατιστικών πινάκων που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα της παρούσας εκθέσεως (βλέπε Πέμπτο Μέρος).

Αιτήσεις χρηματοδότησης

Στη διάρκεια του 1998, η Επιτροπή δεν προσπάθησε να προωθήσει αυξημένη ζήτηση παρεμβάσεων του ECIP - περιόρισε τις ενημερωτικές προσπάθειες της σε απαντήσεις προς τους ΧΟ και σε αιτήσεις πληροφοριών εκ μέρους δυνητικών δικαιούχων.

Το 1998 οι υπηρεσίες της Επιτροπής εστίασαν ακόμη περισσότερο από τα προηγούμενα έτη την προσοχή τους στη βελτίωση του δυναμικού παρακολούθησης της διαχείρισης, ώστε να ενισχυθεί η χρηματοοικονομική διαχείριση, ο οικονομολογιστικός έλεγχος, η σύνταξη αναφορών και η λήψη μέτρων καταπολέμησης της απάτης όσον αφορά τα κεφάλαια του ECIP. Μετά τη σταθεροποίηση, από την Μονάδα Τεχνικής Βοήθειας, της ικανότητας της Επιτροπής να διαχειρίζεται αυξημένα μεγέθη, και παρά τις άνω των 200 εκφράσεις ενδιαφέροντος εκ μέρους νέων Χρηματοδοτικών Οργανισμών, η Επιτροπή ενέταξε μόνον 54 ΧΟ στο δίκτυο ECIP το 1998, ενώ περίπου 150 ΧΟ εκτός δικτύου ECIP, οι οποίοι είχαν υποβάλει αίτηση, δεν έγιναν δεκτοί. Από 24 ΧΟ που παρέμεναν αδρανείς ζητήθηκε να εγκαταλείψουν το δίκτυο ECIP. Στο τέλος του 1998, 142 ΧΟ συμμετείχαν στο δίκτυο ECIP.

Η διαχείριση του ECIP σχεδιάστηκε εξ αρχής με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι όσο το δυνατόν φιλικότερη προς τις επιχειρήσεις: ταχεία λήψη αποφάσεων, διαφάνεια, ευελιξία, ταχείες πληρωμές. Αυτή η προσέγγιση, χαρακτηριστική του ECIP, προσέφερε σε αυτό το μέσον μια καλή φήμη μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και κυριάρχησε μέχρι το 1996. Έκτοτε, η διαχείριση του ECIP κατέστη σταδιακά περισσότερο γραφειοκρατική και δύσκαμπτη, εξαιτίας τριών παραγόντων:

- το ECIP, καθώς είναι κατά βάση προσανατολισμένο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, απαιτεί ιδιαίτερη "ένταση εργασίας", με αποτέλεσμα η γοργή αύξηση του αριθμού των έργων να προσκρούσει στο περιορισμένο προσωπικό που μπορεί να διαθέσει η Επιτροπή για τη διαχείρισή τους. Αυτή η ανεπάρκεια προσωπικού αποκαταστάθηκε σταδιακά, αλλά εν μέρει μόνον, με τη σύσταση Μονάδας Τεχνικής Βοήθειας (1997) και κατόπιν Μονάδας Χρηματοδοτικής Βοήθειας (1999)·

- η ενίσχυση των χρηματοδοτικών διαδικασιών της Επιτροπής, μετά τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, είχε ως συνέπεια αφενός καθυστερήσεις των διαδικασιών (λήψη αποφάσεων στην Επιτροπή με πλήρη γραπτή διαδικασία αντί της εξουσιοδότησης) και, αφετέρου, στον διαχωρισμό των τεχνικών καθηκόντων (ΓΔ ΙΒ) από τα χρηματοδοτικά καθήκοντα (Κοινή Υπηρεσία RELEX), ιδίως μετά το πρόγραμμα SEM 2000 (1996), παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε αρκετό ειδικευμένο προσωπικό κυρίως στον οικονομικό τομέα.

- μετά τη λήξη της περιόδου που προβλέπεται για τις επιστρεπτέες προκαταβολές (διευκόλυνση 2), η οποία στον κανονισμό ECIP ορίζεται σε 5 έτη, το αρμόδιο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα οφείλει, σύμφωνα με τη σύμβαση που έχει συνάψει με την Επιτροπή, να ανακτήσει τα κεφάλαια για λογαριασμό της Επιτροπής. Επομένως, τέτοιου είδους ανακτήσεις κεφαλαίων είναι συνήθεις πλαίσιο των χρηματοδοτικών εργασιών του ECIP. Παρά ταύτα, αυτές οι λήξεις χρηματοδοτικών πράξεων και οι ανακτήσεις κεφαλαίων πρέπει να διεκπεραιώνονται με μεγάλη ακρίβεια και απαιτούν προσεκτική διοικητική εργασία, για την οποία το διαθέσιμο προσωπικό ήταν ανεπαρκές. Εντούτοις, μέχρι τα τέλη του 1999 είχε διενεργηθεί χρηματοοικονομικός έλεγχος για 1398 μεμονωμένες δράσεις.

Οι ως άνω δυσχέρειες είχαν δύο συνέπειες:

α) τη συσσώρευση καθυστερημένων πληρωμών, στις οποίες οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν να αποδώσουν προτεραιότητα και οι οποίες αναμένεται ότι θα έχουν αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι τέλους του έτους 1999. Στο μεταξύ, παρά τις συνεχείς αιτήσεις χρηματοδοτήσεων, κατά το 1999 δεν ανελήφθησαν νέες δραστηριότητες στο πλαίσιο του ECIP. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν ότι, κατά το 1999, προτεραιότητα όσον αφορά τις χρηματοδοτικές υπηρεσίες πρέπει να αποδοθεί αποκλειστικά στη χρηματοδοτική ολοκλήρωση και το κλείσιμο των υφιστάμενων συμβάσεων του ECIP και στην ανάκτηση των αχρησιμοποίητων και επιστραφέντων κεφαλαίων του ECIP.

β) υπάρχουν ενδείξεις αυξανόμενης δυσαρέσκειας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων που θίγονται από τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων, τη σύναψη συμβάσεων και την καταβολή πληρωμών.

Από το 1988 έως το τέλος του 1998 η Επιτροπή έχει λάβει 3.711 επίσημες αιτήσεις για χρηματοδοτήσεις βάσει του ECIP, από τις οποίες εγκρίθηκαν 2.534, για συνολικό ποσό χρηματοδότησης ECIP ύψους 286,3 ευρώ. Κατά το έτος 1998, σε σύγκριση προς το 1997, ο αριθμός των αιτήσεων για χρηματοδοτήσεις ECIP μειώθηκε κατά 39%, στις 396, και η αξία τους σε ευρώ επίσης εμφάνισε πτώση κατά 25% στα 53,9 εκατ. ευρώ. Το 1998 το ECIP απορρόφησε το 57% (28,4 εκατ. ευρώ) των συνολικών δημοσιονομικών πιστώσεων, ύψους 52,6 εκατ. ευρώ που ήταν διαθέσιμες το 1998, αφού το 1998 εγκρίθηκαν 264 ενέργειες για ποσό χρηματοδότησης 29,8 εκατ. ευρώ και αφού δεσμεύτηκε το υπόλοιπο των συμβάσεων για ενέργειες που είχαν μεταφερθεί από το 1997. Το 1998 ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο το ECIP δεν μπόρεσε να απορροφήσει το σύνολο των διαθέσιμων για το πρόγραμμα αυτό δημοσιονομικών πιστώσεων.

Το 1998, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (1997) ο αριθμός των αιτήσεων για τη Διευκόλυνση 1 μειώθηκε κατά 34%, ο αριθμός των αιτήσεων για τη Διευκόλυνση 2 κατά 45%, οι αιτήσεις για τη Διευκόλυνση 3 κατά 31% και οι αιτήσεις για τη Διευκόλυνση 4 κατά 14%.

Αριθμός των αιτήσεων χρηματοδότησης ECIP

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Εγκρίσεις

Στη διάρκεια του 1998, εγκρίθηκαν 264 νέες χρηματοδοτικές ενέργειες του ECIP και έτσι, ο συνολικός σωρευτικός αριθμός των μεμονωμένων ενεργειών ECIP που εγκρίθηκαν προς χρηματοδότηση στο διάστημα 1988-98, ανήλθε στις 2534. Αυτό αντιπροσωπεύει σημαντική μείωση το 1998 έναντι του 1997 κατά 32% ως προς τις εγκρίσεις, και λιγότερο από 20% σε εκατ. ευρώ όγκου χρηματοδότησης του ECIP.

Εγκριθείσες ενέργειες ECIP (όλες οι περιοχές)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Διευκόλυνση 1, ίσως επειδή περισσότερες από τις αιτήσεις δεν περνούν προηγουμένως από το διαχειριστικό φίλτρο και από τη βοήθεια εκ μέρους του ΧΟ, και επειδή με τη διευκόλυνση αυτή ζητείται η χορήγηση μη επιστρεπτέας ενισχύσεως, εμφάνισε το χαμηλότερο ποσοστό εγκρίσεων από όλες τις 4 διευκολύνσεις, ποσοστό που ανήλθε στο 55%, και τούτο επίσης επειδή η Επιτροπή προσέχει ώστε να αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις μεταξύ χρηματοδοτήσεων ECIP και άλλων παρόμοιων ενεργειών ALINVEST, ASIAINVEST και MEDA. Ο συντελεστής εγκρίσεων της Διευκόλυνσης 2, έχοντας παρουσιάσει πτώση από το 74% το 1994 στο 68% το 1995, και στο 63% το 1997, είχε άνοδο στο 73% το 1998. Η Διευκόλυνση 3 εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλό συντελεστή εγκρίσεων, ύψους 56% για το 1998, πράγμα που αντανακλά την ιδιαίτερα προσεκτική πολιτικής της Επιτροπής όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις της Διευκόλυνσης 3 και την αυστηρή εφαρμογή των αρχών της χρηματοδοτικής προσθετικότητας, καθώς και την προαπαιτούμενη ισοδύναμη οικονομική συμβολή εκ μέρους του ΧΟ πριν από οποιαδήποτε έγκριση της Διευκόλυνσης 3.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ζήτηση για τη Διευκόλυνση 4 τετραπλασιάστηκε στο διάστημα μεταξύ 1995 και 1998, πράγμα που μάλλον οφείλεται στην καθιέρωση των όρων παροχής επιχορήγησης μετά το 1995.

Υπογραφείσες συμβάσεις

Όλες οι "εγκρίσεις" του ΕCIP, που εκδίδονται από την Επιτροπή επιβάλλουν στον οικείο Χρηματοδοτικό Οργανισμό (ΧΟ) και τον αντίστοιχο Τελικό Δικαιούχο (ΤΔ) να κάνουν αποδεκτούς αυστηρότατους χρηματοπιστωτικούς, οικονομικούς, τεχνικούς και αναπτυξιακούς όρους και να υπογράψουν ειδικά συμβόλαια, στα οποία συμφωνείται η εκ μέρους τους ανάληψη της υποχρέωσης να τηρούν τους όρους αυτούς. Το γεγονός ότι 20% του χρηματικού ποσού σε ευρώ και το 11% του αριθμού των τελικών δικαιούχων είτε δεν αποδέχονται τους όρους αυτούς είτε, μετά την υπογραφή της συμβάσεως, αποφασίζουν ότι δεν είναι σε θέση να τους τηρήσουν και έτσι αποποιούνται τη χρηματοδότηση, αποτελεί αντανάκλαση της "οφειλόμενης επιμέλειας" κατά την εφαρμογή των συμβάσεων εκ μέρους όλων των μερών. Στο πλαίσιο αυτό δεν πρέπει να λησμονείται ότι σε όλες τις περιπτώσεις, οι τελικοί δικαιούχοι οφείλουν να συγχρηματοδοτήσουν τουλάχιστον το 50% του κόστους των ενεργειών (Διευκολύνσεις 1, 2 και 4), και στην περίπτωση της Διευκολύνσεως 3, τουλάχιστον το 60%. Περαιτέρω, για τις Διευκολύνσεις 3 και 4, ο χρηματοδοτικός οργανισμός οφείλει επίσης να συνεισφέρει κεφάλαια που να αντιστοιχούν στη συγχρηματοδότηση από τους πόρους του ΕCIP.

Δεδομένων των ανωτέρω παραγόντων, που συνδυάζονται με πρακτικές δυσχέρειες των τελικών δικαιούχων του ECIP να προβούν σε εκτέλεση των δράσεων ECIP και να επενδύουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, είναι κανονικό να μην επιτυγχάνεται συνολικά ποσοστό εκτέλεσης των συμβάσεων ECIP ύψους 100%.

Το 87% των ενεργειών είχαν, στα τέλη του 1998, αποτελέσει το αντικείμενο χωριστών υπογραφεισών συμβάσεων. Επίσης, μεγάλο μέρος του ποσοστού 13% εγκριθεισών αλλά όχι υπογραφεισών", αντιπροσωπεύουν πάνω από 200 συμβάσεις, οι οποίες ευρίσκοντο, στις 31.12.1998, στη διαδικασία υπογραφής τους.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Διευκόλυνση 3 είναι αρκετά διαφορετική από τις άλλες διευκολύνσεις κατά τούτο : μόνον το ήμισυ περίπου των εγκριθεισών ενεργειών πράγματι οδήγησαν σε υπογραφή συμβάσεως και εκταμίευση. Αυτό το ποσοστό του ενός δευτέρου στην υπογραφή και εκταμίευση είναι κανονικό όσον αφορά ενέργειες αναπτυξιακού επιχειρηματικού κεφαλαίου. (Λεπτομερέστερα στοιχεία για τη Διευκόλυνση 3 παρέχονται πιο κάτω στο Τμήμα 3).

2.3. Γεωγραφική κατανομή

Λεπτομερή στοιχεία για τις ενέργειες ECIP, κατανεμημένες ανά περιοχή εμφαίνονται στο σύνολό τους στα Παραρτήματα (Πέμπτο Μέρος). Πιο κάτω παραθέτουμε, σχετικά με τις τάσεις αυτές, ορισμένες γενικής φύσεως παρατηρήσεις.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Ασία, όπως και τα προηγούμενα έτη, διατήρησε το 1998 - με κάποια όμως οριακή μείωση - την πρωτοπόρο θέση της ανάμεσα στις άλλες περιοχές, όσον αφορά τις ενέργειες ECIP. Το 44% των εγκριθέντων σχεδίων, και το 42% των εγκριθέντων ποσών αφορούσαν την Ασία. Τα αποτελέσματα του 1998 εμφανίζουν αύξηση στο μερίδιο της Ασίας, σε σύγκριση με το 1997, όταν η Ασία αντιπροσώπευε το 38% των εγκριθέντων σχεδίων και το 44% των ποσών ανειλημμένων υποχρεώσεων. Άνω του 75% του πληθυσμού των χωρών ΑΛΑΜΕΝΑ κατοικεί στην Ασία και η περιοχή αυτή πραγματοποιεί πάνω από τα δύο πέμπτα του ΑΕΠ.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Το 1998, το 35% των εγκριθέντων σχεδίων και το 32% της αξίας των χρηματοδοτήσεων ECIP σε ECU, αφορούσαν τη Λατινική Αμερική. Η περιοχή αυτή απορρόφησε, σε σωρευτική βάση το 1988-98, το 32% του αριθμού των εγκριθέντων σχεδίων και το 30% της αξίας των χρηματοδοτήσεων ECIP. Στη Λατινική Αμερική κατοικεί το 12% του πληθυσμού και πραγματοποιείται το ένα τρίτο περίπου του ΑΕΠ των χωρών ΑΛΑΜΕΝΑ, λαμβανομένων ως σύνολο.

Στο τέλος του 1998, οι χώρες της Μεσογείου αποτελούσαν τον αποδέκτη, σε σωρευτική βάση (1988-98) του 20% του αριθμού των εγκριθεισών ενεργειών ECIP και του 19% του ποσού των χρηματοδοτήσεων σε ECU, αν και στην περιοχή αυτή κατοικεί μόνον το 8% του πληθυσμού και πραγματοποιείται λιγότερο από το 20% του ΑΕΠ των χωρών ΑΛΑΜΕΝΑ, λαμβανομένων ως σύνολο. Η δραστηριότητα του ECIP συμπληρώνεται επίσης από την αντίστοιχη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ).

Παρόλο που η Νότιος Αφρική έγινε επιλέξιμη για χρηματοδοτήσεις ECIP μόνον στα μέσα του 1994, ήδη στις 31.12.1998 είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις για χρηματοδοτήσεις ECIP ύψους 10 εκατ. ευρώ, που αφορούσαν 61 συγκεκριμένες και εγκριθείσες ενέργειες, ενώ 3 μεγάλες τοπικές τράπεζες εντάχθηκαν στο δίκτυο των ΧΟ του ECIP.

Παρά την τάση που εμφανίζουν οι ΑΞΕ να συγκεντρώνονται κατά κύριο λόγο σε λίγες μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες (βλέπε ανωτέρω στο Πρώτο Μέρος) το ίδιο το ECIP συνέβαλε προς μία ευρύτερη γεωγραφική διασπορά των ΑΞΕ. Η γεωγραφική κατανομή των χρηματοδοτήσεων ECIP υπήρξε εκτεταμένη και λιγότερο συγκεντρωμένη στις μεγάλες χώρες. Από το 1998 έως το 1998 μόνο το 55% του συνολικού προϋπολογισμού ECIP διοχετεύτηκε στις 7 μεγαλύτερες οικονομίες ΑΛΑΜΕΝΑ (Αργεντινή, Βραζιλία, Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Μεξικό και Τουρκία) παρόλο που αυτές οι 7 χώρες έλαβαν τα τρία τέταρτα όλων των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων ΑΛΑΜΕΝΑ στο διάστημα 1988-1998. Έτσι, το ECIP έχει ενθαρρύνει μία ευρύτερη γεωγραφική διασπορά των ΑΞΕ προς τις μικρότερες και λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

2.4. Ανάλυση της δραστηριότητας ανά Διευκόλυνση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η έμφαση την οποία απέδωσε η Επιτροπή στις Διευκολύνσεις 1, 2 και 4 και όχι στη Διευκόλυνση 3 (όπως αναφέρεται πιο πάνω στο τμήμα 1.2) επιβεβαιώνεται το 1998, όπως και τα προηγούμενα έτη, από τα πιο πάνω αριθμητικά στοιχεία, όπως και στο οικείο παράρτημα (Πέμπτο Μέρος). Το 96% του αριθμού των εγκρίσεων του 1998 αφορούσαν τις Διευκολύνσεις 1, 2 και 4. Πρόκειται συνεπώς για αύξηση που σημειώθηκε σε σχέση με την κατάσταση του προηγούμενου έτους (1997), όπου το 95% των εγκρίσεων αφορούσαν τις Διευκολύνσεις 1, 2 και 4.

Στη διάρκεια του 1998, ο μέσος όρος των ποσών εγκρίσεων για κάθε Διευκόλυνση είχε ως εξής :

Μέσος όρος των χρηματοδοτήσεων ECIP ανά ενέργεια το 1998

// 1998

// Ευρώ

Διευκόλυνση 1 // 73.050

Διευκόλυνση 2 // 104.187

Διευκόλυνση 3 // 416.275

Διευκόλυνση 4 // 130.266

Συνολικός μέσος όρος // 112.960

Η τάση για χαμηλή χρησιμοποίηση της Διευκόλυνσης 4, που σημειώθηκε στις εκθέσεις προόδου του 1996 και του 1997 συνεχίστηκε το 1998. Οι εγκρίσεις για τη Διευκόλυνση 4 αυξήθηκαν από, κάτω του 3% του συνολικού αριθμού των εγκρίσεων το 1995, στο 9% το 1997 και στο 14% το 1998. Η αύξηση αυτή στη Διευκόλυνση 4 οφείλεται μάλλον στη μεταβολή των χρηματοοικονομικών όρων που επιβάλλει ο νέος κανονισμός, ο οποίος, από το 1996, επιτρέπει στις ΜΜΕ να λαμβάνουν χρηματοδότηση υπό τη μορφή επιχορήγησης βάσει της Διευκόλυνσης 4 για την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων τους. Η αύξηση αυτή των εγκρίσεων για τη Διευκόλυνση 4, εκφραζόμενη σε ποσά σε ευρώ, κατανάλωσε το 15% του προϋπολογισμού του ECIP για το 1998, σε αντιδιαστολή με το ποσοστό του 3,6% και μόνον, το 1995.

2.5. Τομεακή ανάλυση

Η κατανομή των εγκρίσεων ECIP ανά τομέα της πρότυπης κλαδικής ταξινόμησης (Standard Industrial Classification) παρέχεται αναλυτικά στα παραρτήματα της παρούσας.

Η ανάλυση της κατανομής ανά ευρύτερο τομέα έχει ως εξής :

Τομεακή κατανομή των εγκρίσεων ECIP 1988-98

ΤΟΜΕΑΣ // %

Μεταποίηση // 63

Γεωργία και τρόφιμα // 17

Υπηρεσίες // 7

Διατομεακές // 5

Εξορυκτικός και ενέργεια // 3

Μεταφορές και επικοινωνίες // 2

Κατασκευές και μηχανολογικός εξοπλισμός // 3

ΣΥΝΟΛΟ // 100

Mε ποσοστό 63% των εγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων από το 1988 έως το 1998, ο μεταποιητικός κλάδος αποτελούσε τον κυριότερο τομέα των χρηματοδοτήσεων ECIP. Ο μηχανικός εξοπλισμός, τα ηλεκτρονικά και τα χημικά προϊόντα αποτελούν τους σημαντικότερους επιμέρους τομείς της μεταποίησης. Οι χρηματοδοτήσεις ECIP για την Ασία εμφανίζουν υψηλότερη συγκέντρωση στο μεταποιητικό τομέα, με ποσοστό 71% του συνόλου των χρηματοδοτήσεων ECIP για την Ασία. Από την άλλη πλευρά, οι χώρες της Μεσογείου εμφάνισαν μέσο ποσοστό μόνον 41% ενεργειών συνδεόμενων με το μεταποιητικό τομέα από το 1988 έως το 1998.

Ο τομέας της γεωργίας και των γεωργικών τροφίμων (περιλαμβανομένης της αλιείας) κατείχε, κατά μέσον όρο, μερίδιο 17% των εγκρίσεων ECIP κατά το διάστημα 1988-1998. Στο γεωργικό τομέα, το συγκεκριμένο περιεχόμενο των σχεδίων μετακινήθηκε, από το 1996, από την γεωργική παραγωγή προς βιομηχανικές δραστηριότητες επεξεργασίας και παραγωγής τροφίμων. Γενικότερα πάντως, το ECIP εμφανίζει στη διάρκεια των ετών ολοένα μικρότερη συμμετοχή σε σχέδια γεωργικής παραγωγής.

Οι κλάδοι παροχής υπηρεσιών (περιλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών) έχουν βαθμιαία μειώσει το μερίδιό τους στο ECIP, από μέσο ποσοστό 15% στο διάστημα 1988-1994, σε ποσοστό 13% το 1995, 9% το 1997 και μόλις 7% το 1998.

Οι δραστηριότητες στους τομείς ορυχείων, ενέργειας, μεταφορών και κατασκευών έλαβαν συνολικά μερίδιο 8% των εγκριθέντων ποσών μέχρι το τέλος του 1998.

2.6. Το δίκτυο Χρηματοδοτικών Οργανισμών (ΧΟ) του ECIP και οι δραστηριότητές τους

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του μέσου ECIP είναι ο αποκεντρωτικός τρόπος εφαρμογής του, με την έννοια ότι μεγάλο μέρος της διαχείρισής του αναλαμβάνουν οι ΧΟ (Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί) που μετέχουν στο δίκτυο. Όλοι οι ΧΟ συνάπτουν τυποποιημένη "συμφωνία-πλαίσιο" με την ΕΚ, η οποία καθορίζει τη νομική σχέση μεταξύ αυτών και της Επιτροπής, καθώς και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται. Η Επιτροπή φρόντισε, στη διάρκεια των τελευταίων ετών, ώστε οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί να αναλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση του ECIP.

Δεδομένου ότι όλες οι προτάσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4 οφείλουν να περνούν από ένα χρηματοδοτικό οργανισμό, είναι ουσιώδες να είναι σε θέση, το δίκτυο των ΧΟ, να καλύπτει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και όσο το δυνατόν περισσότερες από τις επιλέξιμες χώρες. Έτσι, μετά από ευνοϊκή γνώμη που διατύπωσε η Επιτροπή του ECIP, ήδη το 1995 ενσωματώθηκαν στο δίκτυο τράπεζες από την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, και κατ´ αυτόν τον τρόπο το ECIP διαθέτει ενεργούς ΧΟ σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Ομοίως, στις αρχές του 1995 ολοκληρώθηκε και η συμμετοχή τριών τραπεζών από τη Νότιο Αφρική, ενώ η αυστριακή κρατική αναπτυξιακή τράπεζα FGG εισήλθε στο δίκτυο το 1996.

Ο κανονισμός του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 213/96 για το ECIP προβλέπει ότι : άρθρο 3, παράγραφος 1 - "Οι Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί επιλέγονται από την Επιτροπή, μετά από διατύπωση της γνώμης της επιτροπής, όπως ορίζεται στο άρθρο 9, μεταξύ των αναπτυξιακών τραπεζών, εμπορικών τραπεζών και των οργανισμών προώθησης των επενδύσεων", και άρθρο 9, παράγραφος 3, 1° εδάφιο - Θεσπίζονται τα ακόλουθα: - "η επιλογή των Χρηματοδοτικών Οργανισμών με γνώμονα την πείρα τους και την ικανότητά τους να προβαίνουν σε προκαταρκτική επιλογή των σχεδίων, σύμφωνα με τα κριτήρια που παρατίθενται στο άρθρο 6".

Στις 20 Μαΐου 1998, η Επιτροπή αποφάσισε, με τη γραπτή διαδικασία, να εγκρίνει τροποποίηση του δικτύου Χρηματοδοτικών Οργανισμών του ECIP. Η απόφαση της Επιτροπής εξειδικεύει περαιτέρω ότι δεν είναι δυνατόν να παραμένουν στο δίκτυο του ECIP εκείνοι οι Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί, οι οποίοι παρέμειναν αδρανείς εντός του δικτύου ή οι οποίοι δεν ήταν σε θέση να προβούν σε ενέργειες ECIP στη διάρκεια των τελευταίων 2 ετών. Το δίκτυο ΧΟ του ECIP τροποποιήθηκε έτσι ανάλογα, με την ένταξη σε αυτό 54 νέων ΧΟ και με την πρόσκληση που απευθύνθηκε σε 24 ΧΟ να εγκαταλείψουν το δίκτυο, ενώ η κατανομή των ΧΟ ανά τύπο οργανισμού και ανά περιοχή έχει τώρα ως εξής:

Το δίκτυο ΧΟ του ECIP στο τέλος του 1998

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

LA = Λατινική Αμερική Στο Παράρτημα 9, στο Πέμπτο Μέρος του παρόντος εγγράφου παρατίθεται κατάλογος των οργανισμών αυτών.

MED = Μεσόγειος

Στη διάρκεια του 1998, το 86% (25,7 εκατ. ευρώ) των εγκριθεισών ενεργειών ECIP διοχετεύτηκαν μέσω ΧΟ της ΕΕ. Οι τοπικοί ΧΟ των χωρών ΑΛΑΜΕΝΑ ανέλαβαν εγκρίσεις του ECIP ύψους 2,8 εκατ. ευρώ (9%). Επίσης, 1,3 εκατ. ευρώ (5%) των εγκριθεισών ενεργειών αφορούσαν απευθείας επιχορηγήσεις (Διευκόλυνση 1) εμπορικών επιμελητηρίων και κλαδικών ενώσεων. Η ερμηνεία των αριθμητικών αυτών στοιχείων πρέπει να γίνει με προσοχή. Για παράδειγμα, δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα ποσά, που εγκρίθηκαν για ΧΟ οποιουδήποτε μεμονωμένου κράτους μέλους, εκπροσωπούν το σύνολο της παρεχόμενης στήριξης ECIP σε εταιρείες, αποκλειστικά από το εν λόγω κράτος μέλος. Πράγματι, το ECIP επιτρέπει την υποβολή αιτήσεων εκ μέρους ενός μόνον από πλείονες εταίρους της κοινής επιχείρησης. Το ECIP επιτρέπει επίσης στους αιτούντες να χρησιμοποιούν οποιονδήποτε ΧΟ του δικτύου, και να μην περιορίζονται στην επιλογή κάποιου ΧΟ μόνον της χώρας τους. Συνεπώς, οι εγκρίσεις κάποιου ΧΟ σε μία χώρα μπορούν συχνά να αφορούν δικαιούχο (έναν ή περισσότερους) από άλλη χώρα. Άρα, τα αριθμητικά στοιχεία δεν αντιπροσωπεύουν χρηματοδοτήσεις ECIP που προορίζονται για εταιρείες άλλης χώρας. Για παράδειγμα, το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτήσεων μέσω ΧΟ από το Λουξεμβούργο οφείλεται σε μία γερμανική τράπεζα (EUROPA Bank - η οποία αποτελεί τμήμα του Ομίλου της Dresdner Bank), η οποία έχει εκεί την έδρα της και της οποίας η πλειονότητα των πελατών είναι Γερμανοί.

Παράγοντες που επηρεάζουν την κατανομή μεταξύ των ΧΟ και μεταξύ των διαφόρων χωρών συνδέονται με την επιθυμία των ΧΟ μιας δεδομένης χώρας να γίνουν μέλη του δικτύου ECIP· συνδέονται επίσης με τον τύπο της τράπεζας· τον τρόπο με τον οποίο ο ΧΟ προωθεί το μέσο αυτό αφού ήδη έχει γίνει αποδεκτός στο δίκτυο. Στους ευρύτερους παράγοντες για καθεμιά χώρα περιλαμβάνονται επίσης : η παρουσία στην οικεία χώρα ισχυρών κλαδικών ενώσεων, ώστε να διαδίδουν τις πληροφορίες σχετικά με το ECIP στη χώρα αυτή· η ύπαρξη άλλων τοπικής εμβέλειας προγραμμάτων προώθησης των επενδύσεων, με δημόσια χρηματοδότηση, και η ελκυστικότητα των δικών τους όρων και προϋποθέσεων χρηματοδότησης σε σχέση με το ECIP· η κατανομή των ΑΞΕ, μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων και των ΜΜΕ· και οι ιστορικοί και εμπορικοί δεσμοί με τις επιλέξιμες χώρες ΑΛΑΜΕΝΑ.

Ο στόχος της Επιτροπής είναι όσο το δυνατόν περισσότεροι επιχειρηματικοί φορείς, που προβαίνουν σε προσοδοφόρες και αναπτυξιακά επωφελείς επενδύσεις σε κοινές επιχειρήσεις μιας επιλέξιμης χώρας, να είναι ενήμεροι σχετικά με τις δυνατότητες στήριξης που μπορεί να τους προσφέρει το ECIP και να είναι σε θέση να συμμετάσχουν στο σύστημα αυτό. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος και να μειωθεί η επίδραση των προαναφερόμενων παραγόντων, η Επιτροπή αναλαμβάνει δραστηριότητες ενημέρωσης και προώθησης, και έχει καθιερώσει κίνητρα για την ενθάρρυνση της αποτελεσματικής προώθησης του μέσου αυτού από όλους τους ΧΟ σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις επιλέξιμες χώρες ALAMEDSA.

2.7. Πληροφόρηση, προβολή και προώθηση

Στη διάρκεια του 1998 η Επιτροπή δεν προώθησε ενεργά τη ζήτηση για χρηματοδοτήσεις ECIP, καθώς εστίασε τις προσπάθειές της στη διαχείριση των υφιστάμενων συμβάσεων και στην τρέχουσα ροή αιτήσεων και συμβάσεων. Περιόρισε τις προσπάθειές της για πληροφόρηση στην αποστολή απαντήσεων σε όλες τις αιτήσεις πληροφόρησης εκ μέρους των ΧΟ και των δικαιούχων.

2.8. Διευκόλυνση 1B για ιδιωτικοποιήσεις και ιδιωτικές υποδομές (ΙΙΥ)

Οι ιδιωτικοποιήσεις και η ιδιωτική συμμετοχή στις υποδομές ("ΙΙΥ") αυξήθηκαν ταχύρρυθμα τα πρόσφατα έτη, καθώς ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες έχουν ανοίξει τον τομέα των υποδομών τους στην εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα χρηματοδότηση και διαχείριση. Οι ΙΙΥ ενδεχομένως είναι ο μόνος τρόπος για μία αναπτυσσόμενη χώρα να αντιμετωπίσει τις συχνά τεράστιες ανάγκες υποδομών που απαιτούνται για να διατηρήσει το ρυθμό της ανάπτυξής της. Οι ΙΙΥ μπορεί να συμβάλουν για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην κατασκευή και τη λειτουργία. Οι ΙΙΥ μπορούν επίσης να μειώνουν το χρηματοδοτικό και διαχειριστικό βάρος που φέρουν κανονικά οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα. Επίσης, οι ΙΙΥ μπορούν να έχουν άλλα έμμεσα οφέλη για την χώρα στην οποία πραγματοποιούνται. Ένα επιτυχές έργο ΙΙΥ μπορεί να ισχυροποιήσει τον τοπικό χρηματοοικονομικό τομέα, να λειτουργήσει σαν ένα πολύτιμο έργο επίδειξης ενόψει άλλων πρωτοβουλιών ΙΙΥ στη σχετική χώρα ή περιοχή, και να αποτελέσει την εγχώρια υλική βάση για περαιτέρω ελευθέρωση.

Η Διευκόλυνση επιχορηγήσεων 1Β του ECIP, που καθιερώθηκε με τον νέο κανονισμό ECIP, έχει διαμορφωθεί κατά τρόπο που να βοηθά τις κυβερνήσεις και τις δημόσιες υπηρεσίες στις αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής, της Μεσογείου και της Νοτίου Αφρικής, να προετοιμάζουν σχέδια ΙΙΥ και να βελτιώνουν τα τοπικά αναπτυξιακά αποτελέσματά τους. Η Διευκόλυνση 1Β αναπτύχθηκε μετά από αναγνώριση του γεγονότος ότι τα έργα ΙΙΥ είναι πολύπλοκα, και ότι πολλές δημόσιες υπηρεσίες διαθέτουν περιορισμένη πείρα στις νέες και ταχύρυθμα εξελισσόμενες τεχνικές. Παρέχοντας χρηματοδότηση υπό τη μορφή προκαταβολικής επιχορήγησης στο στάδιο προετοιμασίας, η Διευκόλυνση 1Β αποσκοπεί στη βελτίωση των μεταβολών εκείνων που χρειάζονται για την επιτυχή ολοκλήρωση ενός έργου ΙΙΥ, για τη μείωση του επαναλαμβανόμενου κόστους σε διάφορες προπαρασκευαστικές ενέργειες και για την επέκταση των ευκαιριών των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να συμμετάσχουν στη διαδικασία των ΙΙΥ. Η Διευκόλυνση 1Β του ECIP δύναται να παρέχει στήριξη μέχρι και 100% υπό μορφή επιχορήγησης, για επιλέξιμες δαπάνες μέχρις ανωτάτου ορίου 200.000 ECU ανά ενέργεια. Οι συζητήσεις που είχε η Επιτροπή με εργολήπτες, συμβούλους, πιστωτικούς οργανισμούς και κυβερνήσεις της επέτρεψαν, στη διάρκεια του 1996, να αναπτύξει τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές της Διευκόλυνσης 1Β του ECIP. (Λεπτομέρειες των κατευθύνσεων αυτών υπάρχουν στο Παράρτημα 11, Πέμπτο Μέρος).

Σαν αποτέλεσμα του πολύπλοκου χαρακτήρα και της πολιτικής και οικονομικής σημασίας των δράσεων ΙΙΥ, και λόγω του ότι η χρηματοδότηση προσλαμβάνει τη μορφή επιχορήγησης κατά 100%, η Επιτροπή ήταν ιδιαίτερα επιλεκτική κατά την έγκριση και διαχείριση των ενεργειών της Διευκόλυνσης 1Β του ECIP. Στη διάρκεια του 1996 εγκρίθηκε ένα σύνολο δράσεων (1 εκατ. ECU) για "προετοιμασία ιδιωτικοποιήσεων και ιδιωτικών υποδομών" στο Βιετνάμ. Η σχετική ανάληψη υποχρεώσεων γι'αυτήν την καταρχήν έγκριση, πραγματοποιήθηκε μόνον το 1997, καθώς η υλοποίηση της δράσεως αυτής πρόκειται να βοηθείται και να παρακολουθείται με την εγκαθίδρυση μιας ΒΟΟ (κατασκευή, λειτουργία και κτήση) / ΒΟΤ (κατασκευή, λειτουργία και μεταβίβαση) Τεχνικής Βοήθειας πλήρους λειτουργίας στο Βιετνάμ (που θα χρηματοδοτείται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού ΕΕ για την οικονομική συνεργασία με την Ασία, σχέδιο EUROTAPVIET). Στη διάρκεια του 1997, εγκρίθηκε η παροχή επιχορήγησης ύψους 1 εκατ. ECU στις Φιλιππίνες ώστε να βοηθηθούν στην ιδιωτικοποίηση των τοπικών υδρεύσεων. Επίσης, δύο μικρές μελέτες για μια ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση στη Βραζιλία εγκρίθηκαν, καταρχήν για ποσό 200.000 ECU, αλλά στη συνέχεια εγκαταλείφθηκαν.

Καμιά από τις ενέργειες αυτές δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε συμβάσεις και πληρωμές. H Διευκόλυνση 1Β εμφάνισε χαμηλό ρυθμό υλοποίησης για διάφορους λόγους : (i) οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες οι οποίες εκτελούν τα περισσότερα από τα εν λόγω έργα αποκλείονται από το ECIP· (ii) το ποσό των 200.000 ECU είναι ιδιαίτερα χαμηλό σε σχέση με τις ανάγκες ρευστών που παρουσιάζουν τα περισσότερα μεγάλα προγράμματα ιδιωτικοποίησης· και (iii) η Επιτροπή ήταν ιδιαίτερα προσεκτική ώστε να εξασφαλίζει ότι η τοπική πολιτική και το θεσμικό πλαίσιο της σχετικής χώρας δικαιολογούν αυτήν τη χρηματοδότηση με επιχορήγηση ύψους 100%, αυτή δε η ανάλυση της πολιτικής και η διεξαγωγή διαλόγου καθυστερούν και περιπλέκουν την υλοποίηση.

2.9. Σχέσεις με την ΕΤΕ και συντονισμός με άλλα μέσα της ΕΚ

Η Επιτροπή συνέχισε το λειτουργικό συντονισμό του ECIP με άλλα μέσα προώθησης των επενδύσεων που αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης στο επίπεδο της ΕΕ. Η συνεργασία και ο συντονισμός με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) όσον αφορά τις δραστηριότητες στη Μεσόγειο διευκολύνθηκε από τη συνεχιζόμενη λειτουργία της "συμφωνίας κυρίων" που συνήφθη το 1992 μεταξύ της ΕΤΕ και του ECIP. Η ΕΤΕ απέστειλε επιστολή προς την Επιτροπή στην οποία αναφέρεται ότι "... υφίσταται τώρα μία ικανοποιητική συμπληρωματικότητα και ισορροπία μεταξύ του ECIP και των πράξεων της ΕΤΕ".

Πέραν του εσωτερικού και λειτουργικού συντονισμού εντός των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά τις αντίστοιχες ενέργειες που χρηματοδοτούνται βάσει του ECIP και άλλων προγραμμάτων οικονομικής συνεργασίας της ΕΚ, η Επιτροπή μελετά τη θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για τη διάδοση και την αξιοποίηση των πληροφοριών, των καταλόγων εταίρων και των μελετών που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των Διευκολύνσεων 1 και 2 του ECIP μέσω των δικτύων, κέντρων ενημέρωσης και πληροφοριακών συστημάτων των κεντρικών σημείων του AL-INVEST, των Ευρω-Μεσογειακών επιχειρηματικών κέντρων, των ενημερωτικών επιχειρηματικών κέντρων Ασίας/ΕΚ (EBICs) και των δικτύων και συστημάτων που χειρίζεται η ΓΔ XXIII και η ΓΔ III εντός και εκτός της ΕΚ, όπως τα BCNET και BRE, τα οποία επιτρέπουν περαιτέρω βελτιώσεις στην αποτελεσματική πρόσβαση στα οφέλη του ECIP, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ.

Μία βασική επανεξέταση αυτών των διαφόρων και ποικίλων μέσων είναι αναγκαία ώστε να ενισχυθεί η συνοχή και η συμπληρωματικότητά τους. Τα περισσότερα από τα νεότερα προγράμματα παρέχουν "ευνοϊκότερες" επιχορηγήσεις σε χρήμα με λιγότερο αυστηρά κριτήρια επιλεξιμότητας από την τραπεζική προσέγγιση του ECIP που είναι αυστηρή και συντηρητική. Η αποφυγή αλληλεπικαλύψεων και περισσότερος βαθμός συντονισμού μπορούν να επιτευχθούν με λεπτομερή επανεξέταση και σύγκριση όλων αυτών των μέσων. Μία ενθαρρυντική εξέλιξη ήταν η τάση που εμφάνισαν άλλοι χορηγοί και άλλοι τομείς πολιτικής της ΕΕ να αντιγράφουν το μέσο ECIP, προσαρμόζοντάς το στις τοπικές ανάγκες και συνθήκες. Παραδείγματος χάρη, τώρα υπάρχει ένα ACIP-Asian Community Investment Programme - με τέσσερις χρηματοδοτικές διευκολύνσεις, ώστε να ενθαρρύνονται οι Ασιάτες επενδυτές να επενδύουν στην Ινδία, και ένα πρόγραμμα κοινών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, το οποίο θεσπίστηκε με χρηματοδότηση της ΕΕ για την προώθηση των διασυνοριακών μικρών και μεσαίων κοινών επιχειρήσεων, μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

Τρίτο Μέρος

3. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ECIP

3.1. Αναφορές των ενεργειών ECIP

Στο πλαίσιο των συνολικών ροών ιδιωτικών κεφαλαίων ύψους άνω των 227 δις ευρώ προς τις αναπτυσσόμενες χώρες το 1998, η ετήσια χρηματοδότηση ECIP ύψους 39,75 εκατ. ευρώ (1998) παραμένει μετρίου μεγέθους. Αλλά η εστίαση του ενδιαφέροντος του ECIP στην αποκατάσταση εταιρικών σχέσεων και την επισήμανση σχεδίων (Διευκόλυνση 1), στις μελέτες σκοπιμότητας (Διευκόλυνση 2), και στην επαγγελματική κατάρτιση και τη διοίκηση επιχειρήσεων (Διευκόλυνση 4) αυξάνει το χρηματοδοτικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα του ECIP και το προσανατολίζει στην αναβάθμιση της αναπτυξιακής ποιότητας και των οικονομικών επιπτώσεων της ροής ιδιωτικών επενδύσεων προς τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Εξ αιτίας των περιορισμένων πόρων σε προσωπικό που διαθέτει, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να επαφίεται στις εκθέσεις που υποβάλλουν, σχετικά με τις ενέργειες ECIP, οι ΧΟ και οι Τελικοί Δικαιούχοι. Οι κατωτέρω συνολικές εκτιμήσεις βασίζονται σε σύστημα λεπτομερών αναφορών οικονομικών επιπτώσεων, σύστημα το οποίο αναλύει τα αποτελέσματα κάθε ενέργειας ECIP με βάση τις γραπτές εκθέσεις των δικαιούχων. Ο οικονομικός αντίκτυπος του ECIP υπολογίζεται από την Επιτροπή μετά από αξιολόγηση των λεπτομερών Τελικών Εκθέσεων καθεμιάς μεμονωμένης ενέργειας. Μέχρι το τέλος του 1998, είχαν εγκριθεί 2.534 ενέργειες που είχαν ως αποτέλεσμα 2.193 συναφθείσες ενέργειες ECIP. Μέχρι την ημερομηνία αυτή είχαν επίσης παραληφθεί 1.353 τελικές εκθέσεις, από τις οποίες 1.312 είχαν αξιολογηθεί τεχνικά και 1.398 είχαν ελεγχθεί οικονομικά μέχρι τη στιγμή σύνταξης της παρούσας εκθέσεως.

Με βάση τη λεπτομερή ανάλυση 1.312 από τις μεμονωμένες λεπτομερείς τελικές εκθέσεις για ισάριθμες μεμονωμένες ενέργειες ECIP, η Επιτροπή υπολογίζει ότι κάθε ευρώ των χρηματοδοτήσεων ECIP συνδέεται με άνω των 16 ευρώ επενδύσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες. 240 εκατ. ευρώ από τις εκτελεσθείσες ενέργειες ECIP αναφέρεται στις εκθέσεις ότι συνδέονται με περίπου 3,5 δις (= 3.561 εκατ.) ευρώ σχεδίων ιδιωτικών επενδύσεων. Πάνω από 34.000 εντόπιες επιχειρήσεις και επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν συμμετάσχει σε αυτές τις συναφθείσες μέχρι τις 31.12.98 2.193 ενέργειες ως εταίροι. Βάσει των εκθέσεων, έχουν δημιουργηθεί 1.362 κοινές επιχειρήσεις και πάνω από 42.000 θέσεις απασχόλησης αναφέρεται ότι δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο αυτών των κοινών επιχειρήσεων.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σημαντικό χρονικό διάστημα μεσολαβεί μεταξύ της εγκρίσεως μιας ενέργειας, της υπογραφής της συμφωνίας, της εκτέλεσής της και, στη συνέχεια, της σύνταξης της σχετικής εκθέσεως. Οι διευκολύνσεις χρειάζονται κατά μέσον όρο για την ολοκλήρωσή τους και την υποβολή της τελικής εκθέσεώς τους, διάστημα μεταξύ 18 μηνών (Διευκόλυνση 1), 24-36 μηνών (Διευκόλυνση 4), 3 ετών (Διευκόλυνση 2), και μέχρι και 10 ετών (Διευκόλυνση 3). Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι, τη στιγμή συντάξεως της παρούσας, 1.181 από τις εγκριθείσες μέχρι τις 31.12.98 2.534 ενέργειες, ευρίσκονταν ακόμα υπό εξέλιξη και εκκρεμούσε η σύνταξη της τελικής εκθέσεώς τους.

Η στάση της Επιτροπής όσον αφορά την καταχώρηση στις εκθέσεις των αποτελεσμάτων των ολοκληρωμένων ενεργειών, υπήρξε συντηρητική. Μόνον εφόσον προηγουμένως η τελική έκθεση είχε παραληφθεί και είχε ιδρυθεί η κοινή επιχείρηση καταχωρούνταν στο πλαίσιο των συνολικών αναφερομένων στοιχείων επιπτώσεων οι επενδύσεις, η εκπηγάζουσα απασχόληση και οι λοιποί αναπτυξιακοί παράγοντες. Όλες οι άλλες ενέργειες, στις οποίες η τελική έκβαση συγκεκριμένης δράσεως δεν ήταν διαθέσιμη, δεν περιελήφθησαν στα στοιχεία οικονομικών επιπτώσεων που αναλύονται παρακάτω.

Σε όλη την παρούσα έκθεση, η οικονομική επίπτωση του ECIP μετράται με βάση τις 1.312 εκθέσεις ενεργειών που αναλύονται λεπτομερώς και στη συνέχεια υπολογίζονται με βάση συντελεστές επιτυχίας ανά διευκόλυνση. Οι πίνακες που περιλαμβάνονται στο παρόν κεφάλαιο περιέχουν ο καθένας μια στήλη των πραγματικών αποτελεσμάτων που αναφέρονται στις 1312 ενέργειες που αποτέλεσαν το αντικείμενο έρευνας (1.312 Αξιολογηθείσες Εκθέσεις) και μια άλλη στήλη (Εκτιμήσεις για όλες τις 2.193 συναφθείσες) με τα αποτελέσματα για το σύνολο των συναφθεισών 2.193 ενεργειών.

Το παράρτημα 5.2 περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες με στοιχεία για καθεμιά διευκόλυνση και λεπτομερή επεξήγηση της μεθοδολογίας και της ανάλυσης που χρησιμοποιήθηκαν για να προκύψουν τα στοιχεία αυτά.

3.2. Ίδρυση κοινών επιχειρήσεων

Με βάση τις 1.312 ενέργειες που ολοκληρώθηκαν και για τις οποίες συντάχθηκαν αναφορές, το ECIP βοήθησε για τη δημιουργία 893 κοινών επιχειρήσεων. Με βάση τους ίδιους συντελεστές επιτυχίας, οι 2.534 ενέργειες που εγκρίθηκαν στο διάστημα 1988-98 θα οδηγούσαν στη σύσταση 1.362 κοινών επιχειρήσεων. Η κατανομή των ανωτέρω στοιχείων ανά διευκόλυνση εμφαίνεται στον κατωτέρω πίνακα:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η φύση και η ποιότητα των αποτελεσμάτων για καθεμιά διευκόλυνση ποικίλλει ως εξής :

Η Διευκόλυνση 1 παρέχει στήριξη σε εμπορικά επιμελητήρια, κλαδικές βιομηχανικές ενώσεις και ΧΟ που δραστηριοποιούνται στην επισήμανση εταίρων. Με βάση τις αξιολογηθείσες 513 τελικές εκθέσεις, περίπου 624 κοινές επιχειρήσεις αναφέρονται ότι προέκυψαν από τις εν λόγω 513 ενέργειες της Διευκόλυνσης 1. Στη βάση αυτή, μπορούμε να υπολογίσουμε ότι από το σύνολο των 675 ενεργειών της Διευκόλυνσης 1 που είχαν συμφωνηθεί μέχρι το τέλος του 1996, μπορεί να αναμένεται να ακολουθήσουν περίπου 821 κοινές επιχειρήσεις. Αυτά τα αριθμητικά στοιχεία για τη Διευκόλυνση 1 αντιπροσωπεύουν τις καταχωρημένες (και όχι υλοποιηθείσες) προθέσεις για δημιουργία κοινών επιχειρήσεων. Πολλές από αυτές θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να υλοποιηθούν. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν περιέλαβε τις επενδύσεις τους ή τις προοπτικές δημιουργίας απασχόλησης που αυτές εμφανίζουν, στις συνολικές εκτιμήσεις της για την οικονομική επίπτωση του ECIP, και έτσι δεν υπάρχει διπλός υπολογισμός της Διευκόλυνσης 1 με άλλες διευκολύνσεις.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Από τις 513 τελικές εκθέσεις της Διευκόλυνσης 1 προκύπτει η εμπλοκή πάνω από 17.400 εταιρειών, έτσι ώστε να εκτιμάται ότι 22.900 εταιρείες θα πρέπει να τύχουν στηρίξεως εκ μέρους του ECIP βάσει των εγκριθεισών 675 ενεργειών της Διευκόλυνσης 1. Σε κάθε Διευκόλυνση 1, εμπλέκονται κατά μέσον όρο 34 εταιρείες, κατά τρόπο που το ECIP να επιβαρύνεται για καθεμιά εμπλεκόμενη εταιρεία με 1.680 ευρώ κατά μέσον όρο.

Με βάση τις 710 γραπτές τελικές εκθέσεις της Διευκόλυνσης 2, αναφέρεται ότι ο συντελεστής επιτυχίας στην ίδρυση κοινών επιχειρήσεων (ΚΕ) είναι άνω της μιας στις τέσσερις, στο μέτρο που 183 από τις 710 ενέργειες αναφέρεται ότι οδήγησαν στην ίδρυση κοινής επιχειρήσεως. Με βάση τα ανωτέρω, το σύνολο των 1.310 ενεργειών που συμφωνήθηκαν, θα μπορούσαν, δυνητικά, να οδηγήσουν στη δημιουργία 338 κοινών επιχειρήσεων.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Διευκόλυνση 3 είναι πολύ διαφορετική από τη Διευκόλυνση 2 αν μετρηθεί στο συμβατικό επίπεδο, καθώς οι χρηματοδοτήσεις ECIP διατίθενται για την ίδρυση της ίδιας της κοινής επιχειρήσεως, η οποία πρέπει, για να υπογραφεί η σύμβαση, να έχει ήδη συσταθεί. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι, κατ'ανάγκη, σημειώνεται συντελεστής επιτυχίας σχεδόν 100% στο επίπεδο των συναφθεισών συμβάσεων. Από αυτές, το 91% αντιπροσωπεύουν πλήρως αναληφθείσες και εκταμιευθείσες συμμετοχές στο εταιρικό κεφάλαιο και σε συμμετοχικά δάνεια, ενώ το υπόλοιπο 9% αντιπροσωπεύει τις περιπτώσεις εκείνες για τις οποίες έχουν συναφθεί οι συμβάσεις και οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί ακολουθούν τη διαδικασία ολοκλήρωσης της οικονομικής και νομικής "οφειλόμενης επιμέλειας" πριν τη διάθεση των πόρων του ECIP για συμμετοχή στη σύσταση εταιρικού κεφαλαίου ή για συμμετοχικά δάνεια.

Η Διευκόλυνση 3 εμφανίζει χαμηλό (54%) συντελεστή υπογραφής των συμβάσεων μετά την καταρχήν έγκριση από πλευράς Επιτροπής. Αυτό είναι φυσικό, στο μέτρο που οι διάφοροι εταίροι της κοινής επιχείρησης και οι ΧΟ είναι πράγματι υποχρεωμένοι να συμφωνούν τη σύναψη πολύπλοκων νομικών συμβάσεων και να συνεισφέρουν χρήματα σε ρευστό στην ΚΕ πριν να μπορεί να έχει υπογραφεί και εκταμιευθεί η σχετική σύμβαση Διευκόλυνσης 3 του ECIP. Αυτή η αναλογία 1 προς 2 στην υπογραφή και την εκταμίευση θα πρέπει να είναι αναμενόμενη στη χρηματοδότηση αναπτυξιακών επιχειρηματικών κεφαλαίων και αντανακλά τη συντηρητική και προσεκτική οικονομική διαχείριση της Επιτροπής (και των ΧΟ) όσον αφορά τη Διευκόλυνση 3 πριν την εκταμίευση των κεφαλαίων του ECIP.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Επομένως, από τις 157 ενέργειες της Διευκόλυνσης 3 που εγκρίθηκαν το 1988-98, οι 85 αποτέλεσαν το αντικείμενο πλήρους συμβολαίου που υπογράφηκε και οι 80 από αυτές έτυχαν πράγματι πλήρους "εκτέλεσης" και τα σχετικά κεφάλαια του ECIP εκταμιεύθηκαν και χορηγήθηκαν στην κοινή επιχείρηση.

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στατιστική πληροφορία είναι ότι το ένα τρίτο των ενεργειών της Διευκόλυνσης 3 ακολουθούν προηγούμενη προκαταρκτική μελέτη και χρηματοδότηση βάσει της Διευκόλυνσης 2.

Με τη Διευκόλυνση 4 χρηματοδοτείται η παροχή επαγγελματικής κατάρτισης, διαχειριστικής και τεχνικής βοήθειας σε κοινές επιχειρήσεις. Έτσι, στο μέτρο που η ΚΕ πρέπει να έχει ήδη δημιουργηθεί για να υποβάλει αίτηση και να λάβει κεφάλαια του ECIP, η διευκόλυνση αυτή έχει συντελεστή ιδρύσεως των ΚΕ 100%, καθώς οι συμβάσεις δεν μπορούν να υπογραφούν και να εκταμιευθούν πριν την ίδρυση της ΚΕ.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η πραγματική διάσταση των αποτελεσμάτων της Διευκόλυνσης 4 είναι ο αριθμός των προσώπων που λαμβάνουν επαγγελματική κατάρτιση, η ποιοτική στήριξη που παρέχεται στους ανθρώπινους πόρους και στη διαχείριση καθεμιάς ΚΕ (βλέπε παρακάτω τμήμα 3.5).

3.3. Επενδύσεις

Οι 2.193 ενέργειες ECIP που αποτέλεσαν το αντικείμενο συμβάσεων το 1988-98 θα συνδέονται, με βάση τις γραπτές εκθέσεις και τη συντηρητική εκ μέρους της Επιτροπής ανάλυσή τους, με 3,5 δις ευρώ (= 3.561 εκατ.) επενδύσεων σε κοινές επιχειρήσεις :

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* (Παρατήρηση: Η Επιτροπή δεν έχει λάβει υπόψη της, για τα σύνολα αυτά, δηλωθείσες προθέσεις που προέκυψαν από συσκέψεις της Διευκόλυνσης 1.)

Στο μέτρο που τα αποτελέσματα της Διευκόλυνσης 1 εμφανίζονται πάντοτε ορισμένο χρόνο μετά το κλείσιμο και τη σύνταξη της Τελικής Εκθέσεως των διαφόρων ενεργειών, οι φάκελοι της Επιτροπής περιέχουν μόνον εκθέσεις για σκοπούμενες μελλοντικές επενδύσεις, και η Επιτροπή τηρεί συντηρητική στάση μη αναφέροντας οποιαδήποτε αποτελέσματα "δημιουργίας επενδύσεων" από τη Διευκόλυνση 1. Παρά το γεγονός ότι από τις αναφερθείσες 624 ΚΕ της Διευκόλυνσης 1 θα πρέπει οπωσδήποτε να προέκυψαν σημαντικά πρόσθετα επενδυτικά αποτελέσματα, τα οποία θα μπορούσαν να προστεθούν στα παραπάνω σύνολα.

Στο σημείο αυτό συζητούνται μόνο τα επενδυτικά αποτελέσματα των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4. Στις 1.312 συγκεκριμένες εκθέσεις στις οποίες αναλύονται 269 συσταθείσες ΚΕ, αναφέρονται επενδύσεις ποσού 1.851 εκατ. ΕCU. Για το σύνολο των 1.518 ενεργειών που συνήφθησαν (Διευκολύνσεις 2, 3 και 4) εκτιμάται ότι έχουν δρομολογηθεί επενδύσεις ποσού 3.561 εκατ. ECU, που αναφέρονται σε 541 κοινές επιχειρήσεις.

Η μέση συνολική επένδυση ανά επιτυχή κοινή επιχείρηση του ECIP ανέρχεται σε 6,5 εκατ. ευρώ. Το 95% όλων των επιτυχών ΚΕ του ECIP συνεπάγονται λιγότερα από 27 εκατ. ευρώ συνολικών επενδύσεων η καθεμιά, και συνεπώς μπορούν να θεωρηθούν ως ΜΜΕ, σύμφωνα με τον αντίστοιχο ορισμό των ΜΜΕ:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Έχει υπολογισθεί ένας πολλαπλασιαστής χρηματοδότησης ECIP-επενδύσεων, που ανέρχεται στο 16, και μάλιστα υπό τη μορφή του λόγου όλων των χρηματοδοτήσεων ECIP που εγκρίθηκαν και συνήφθησαν για όλες τις διευκολύνσεις και των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν μέσω των επιτυχών κοινών επιχειρήσεων που προέκυψαν από όλες τις διευκολύνσεις (μη συμπεριλαμβανομένων των επιστροφών).

Η Διευκόλυνση 2 παρουσιάζει συντελεστή χρηματοδοτήσεων-επενδύσεων 19, που αποτελεί το αποτέλεσμα του συντελεστή επιτυχίας μιας στις τέσσερις ενέργειες, μέσο κόστος ECIP ύψους 115.000 ΕΥΡΏ ανά ενέργεια, και μέσο ποσό 8,2 εκατ. ΕΥΡΏ ανά επιτυχή κοινή επιχείρηση της Διευκόλυνσης 2. Σε αυτόν τον πολλαπλασιαστή 19 δεν περιλαμβάνονται οι επιστροφές στον προϋπολογισμό της ΕΚ. Εάν οι αποπληρωμές δανείων επιτυχών ενεργειών θεωρηθούν ως μειώσεις στα καθαρά κεφάλαια που χορηγούνται από το ECIP, ο πολλαπλασιαστής χρηματοδότησης της Διευκόλυνσης 2 ανέρχεται αμέσως από το 19 στο 27.

Η Διευκόλυνση 3, με μέσο κόστος ECIP ύψους 330.000 ευρώ (1988-1998), έχει πολλαπλασιαστή χρηματοδοτήσεων-επενδύσεων 14. Η διευκόλυνση αυτή απαιτεί, κατά γενικό κανόνα, μεγαλύτερα ποσά χρηματοδότησης ανά ενέργεια. Ο πολλαπλασιαστής που προκύπτει διορθώνεται προς τα πάνω λόγω του ότι όλες οι Διευκολύνσεις 3 που συνάπτονται επιτυγχάνουν, με την έννοια ότι ιδρύεται η ΚΕ. Πάντως, θα έπρεπε επίσης, στις επιστροφές, να λαμβάνεται υπόψη κάποιος περισσότερο αντιπροσωπευτικός πολλαπλασιαστής. Οι 13 ενέργειες που μέχρι σήμερα έχουν κλείσει και επιστραφεί, εμφάνισαν συντελεστή επιστροφής 101%, που οδηγεί μακροπρόθεσμα στον υπολογισμό ενός δυνητικά σημαντικά θετικού πολλαπλασιαστή (μετά τις επιστροφές), καθώς η Διευκόλυνση 3 έχει μέχρι τώρα οδηγήσει σε μικρά κέρδη για τον προϋπολογισμό της ΕΕ (βλέπε κατωτέρω τμήμα).

Η Διευκόλυνση 4 έχει μέσο κόστος ECIP ανά πραγματοποιούμενη ενέργεια 131.000 ευρώ (1988-1998). Επίσης, η Διευκόλυνση 4 συνδέεται με χαμηλότερη μέση συνολική επένδυση ανά κοινή επιχείρηση, ύψους 2,8 εκατ. ευρώ, δεδομένου ότι προσανατολίζεται ιδιαίτερα προς τις ΜΜΕ, λόγω των όρων που θεσπίζονται στον κανονισμό ECIP.

3.4. Aνάλυση των ενεργειών της Διευκόλυνσης 3

Η Διευκόλυνση 3 του ECIP για συμμετοχή στο εταιρικό κεφάλαιο και η σύναψη μετοχικών δανείων, είναι ιδιαίτερα ενδεικτική των αποτελεσμάτων του ECIP, δεδομένου ότι κάθε μία από τις ενέργειες για τις οποίες έγινε εκταμίευση, αφορά κοινή επιχείρηση που ιδρύθηκε επιτόπια. Κατά συνέπεια, το τμήμα αυτό παρέχει περισσότερες λεπτομέρειες για τις ενέργειες της Διευκόλυνσης 3.

Η συντηρητική χρηματοοικονομική διαχείριση που ακολουθεί η Επιτροπή σημαίνει ότι μόνον το ένα τρίτο περίπου των αιτήσεων που ελήφθησαν οδήγησαν τελικά στη σύναψη συμβάσεως και στην εκταμίευση κεφαλαίων. 157 (το 68%) από τις συναφθείσες 230 αιτήσεις εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση και μόνο 80 (περίπου το μισό) από αυτές υπογράφηκαν και εκταμιεύθηκαν. Τα ανωτέρω στοιχεία θεωρούνται ως κανονικά για τρεις σημαντικούς λόγους: (i) οι διάφοροι συγχρηματοδότες (εταίρος από την ΕΕ, τοπικός εταίρος και ΧΟ) οφείλουν όλοι πράγματι να προσκομίσουν αποδείξεις για την ανάληψη των υποχρεώσεων τους σε ρευστό· (ii) η σύνταξη των νομικών εγγράφων είναι δαπανηρή και συχνά δύσκολο να συμφωνηθεί· και (iii) η Επιτροπή και οι ΧΟ είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο κατά πόσον πληρούνται όλες οι τεχνικές, οικονομικές, νομικές και χρηματοπιστωτικές προϋποθέσεις για τις ενέργειες της Διευκόλυνσης 3. Ένας χαμηλός συντελεστής υπογραφής και εκταμίευσης είναι κανονικός όσον αφορά αναπτυξιακές ενέργειες επιχειρηματικού κεφαλαίου.

Η πλειονότητα (80%) των χρηματοδοτήσεων ECIP της Διευκόλυνσης 3 εκτελούνται από εταιρίες αναπτυξιακής χρηματοδότησης του οικείου κράτους μέλους της ΕΕ, οι οποίες συνενώνονται στην EDFI (European Development Finance Institutions - Ευρωπαϊκοί Οργανισμοί Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης). 19 από τους ΧΟ του ECIP έχουν προβεί σε εκτέλεση χρηματοδοτήσεων της Διευκόλυνσης 3. 8 από αυτούς τους ΧΟ είναι μέλη της EDFI (European Development Finance Institutions), 5 είναι οργανισμοί αναπτυξιακής χρηματοδότησης εκτός ΕΕ, και 6 είναι ευρωπαϊκές εμπορικές τράπεζες.

Η ευρεία γεωγραφική διασπορά αυτών των ενεργειών έχει ως εξής :

Πραγματοποιούμενα σχέδια Διευκόλυνσης 3, ανά χώρα

Χώρα // Αριθμός σχεδίων

Λ.Δ.Κίνας // 13

Μεξικό // 11

Νότιος Αφρική // 10

Αργεντινή // 7

Μαρόκο // 6

Ταϊλάνδη // 5

Τουρκία // 5

Ινδία // 4

Βραζιλία // 3

Σρι Λάνκα // 3

Αίγυπτος // 2

Ινδονησία // 2

Τυνησία // 2

Ουρουγουάη // 2

Μπαγκλαντές // 1

Βολιβία // 1

Καμπότζη // 1

Χιλή // 1

Ελ Σαλβαδόρ // 1

Μαλβίδες // 1

Μάλτα // 1

Περού // 1

Bενεζουέλα // 1

Αλγερία // 1

Σύνολο // 85

Για τις ενέργειες που έχουν ήδη περατωθεί, το μέσο χρονικό διάστημα από την υπογραφή των συμβάσεων και την εκταμίευση των ποσών μέχρι το κλείσιμο και την επιστροφή των ποσών ανέρχεται σε 7½ έτη. Έτσι, στις 31.12.98, μόνον 13 χρηματοδοτήσεις της Διευκόλυνσης 3 είχαν ολοκληρωθεί, κλείσει και επιστραφεί τα ποσά τους, ως εξής :

Επιστροφές ποσών για σχέδια της Διευκόλυνσης 3 στο τέλος του 1998

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας αυτός δείχνει το μέτρο στο οποίο τα εν λόγω σχέδια ποικίλουν ως προς τη φύση τους, την τοποθεσία και τα οικονομικά αποτελέσματά τους. Ένα τόσο μικρό δείγμα δεν μπορεί όμως να έχει στατιστική αξία που να οδηγεί σε γενικεύσεις. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο έχουν επιστραφεί τα κεφάλαια είναι ενδεικτικός της ευρείας ποικιλίας των οικονομικών αποτελεσμάτων, που κυμαίνονται από 80 έως 90% πραγματοποιηθέντων κερδών, μέχρι και πλήρεις απώλειες.

Οι επιπτώσεις από την άποψη επαύξησης των επενδύσεων επίσης κυμαίνεται κατά πολύ. Αρκετές από τις ενέργειες έχουν κλείσει με απώλειες, ενώ άλλες είχαν μεγάλη επιτυχία και είχαν ως αποτέλεσμα πολύ περισσότερες επενδύσεις από τις αρχικά αναμενόμενες. Συνολικά, (για την μικρή ομάδα των 13 ενεργειών) αυτές οι χρηματοδοτήσεις Διευκόλυνσης 3 του ECIP ύψους 5,2 εκατ. ευρώ, επεστράφησαν πλήρως με κέρδος 1% και συνδέονται με πάνω από 150 εκατ. ευρώ βεβαιωμένων και εκτελούμενων επενδυτικών σχεδίων. Ενώ αυτό το μικρό δείγμα δεν θα πρέπει να γενικευθεί και να αποτελεί αναφορά για ολόκληρο το ECIP, θα πρέπει πάντως να θεωρηθεί ως ενδεικτικό και θετικό.

3.5. Απασχόληση και κατάρτιση

Οι επιμέρους τελικές εκθέσεις που έχουν ήδη παραληφθεί για τις 269 ΚΕ που ιδρύθηκαν με εφαρμογή των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4, εμφανίζουν δημιουργία 21.400 απασχολήσεων. Στη βάση αυτή, οι 541 ΚΕ που αναμένεται να δημιουργηθούν με εφαρμογή των Διευκολύνσεων 2, 3 και 4, εκτιμάται ότι θα συνεπάγονται περίπου 42.400 απασχολήσεις.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* (Δεν διατυπώνεται καμιά εκτίμηση ως προς τις δημιουργηθείσες θέσεις απασχόλησης από τη Διευκόλυνση 1)

Η μέση κοινή επιχείρηση που δημιουργείται με στήριξη του προγράμματος ECIP απασχολεί περίπου 80 άτομα. Το 92% των ΚΕ που ιδρύθηκαν απασχολούσε λιγότερα από 250 άτομα και συνεπώς μπορούν να καταταγούν στην κατηγορία των ΜΜΕ :

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Βάσει της Διευκόλυνσης 4, πέραν της παρεχόμενης διαχειριστικής και τεχνικής βοήθειας, αναφέρεται ότι 2.200 απασχολούμενοι συμμετείχαν ή συμμετέχουν ακόμη σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, χρηματοδοτούμενα από το ECIP.

3.6. Άλλοι αναπτυξιακοί παράγοντες (περιβάλλον, μεταφορά τεχνολογίας)

Πριν εγκρίνει καθεμία ενέργεια χωριστά, η Επιτροπή αξιολογεί την περιβαλλοντική επίπτωσή της και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους καθεμιάς ενέργειας ECIP. Έτσι, για την έγκριση του 8% των ενεργειών της Διευκόλυνσης 2, απαιτήθηκε να περιλαμβάνουν στη μελέτη σκοπιμότητάς τους μια περιβαλλοντική εκτίμηση, με σκοπό να διευκρινιστούν, να αντιμετωπισθούν και να μετριαστούν οι κίνδυνοι. Το 12% των ενεργειών θεωρήθηκε ότι είχε δυνητικά σημαντική θετική επίπτωση για το περιβάλλον (όπως π.χ., μονάδα παραγωγής «καθαρότερων» μηχανών ντίζελ, πρόγραμμα αιολικής ενέργειας, κλπ.). Το 80% των ενεργειών θεωρήθηκε ότι έχουν αποδεκτές επιπτώσεις και επίπεδο κινδύνων για το περιβάλλον.

Το 95% των στηριζόμενων από το ECIP ενεργειών, οι οποίες οδήγησαν στην ίδρυση κοινής επιχείρησης, εμφανίζουν θετικά στοιχεία μεταφοράς τεχνογνωσίας, επωφελούς και για τους δύο εταίρους της επιχείρησης. Όλες οι ενέργειες ECIP περιλαμβάνουν κάποιου είδους ανταλλαγή τεχνολογίας και τεχνογνωσίας. Το 5% των εγκεκριμένων περιπτώσεων αφορούν έργα κατάλληλης τεχνολογίας, όπως μονάδες παραγωγής χειροτεχνημάτων ή τύπου χειροτεχνίας με τη χρήση τοπικών πόρων.

3.7. Aξιολόγηση και παρακολούθηση των ενεργειών ECIP

Το ΕCIP είναι ένα αποκεντρωμένο πρόγραμμα χωρίς απευθείας συμβατική σχέση μεταξύ των τελικών δικαιούχων και του προσωπικού της Επιτροπής και με τυποποιημένες διαδικασίες υποβολής εκθέσεων σχετικά με τα εκτελούμενα από τους ΧΟ σχέδια. Όσον αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεων, η Επιτροπή επαφίεται στην υποβαλλόμενη στο πέρας της ενέργειας έκθεση, την αποκαλούμενη Τελική Έκθεση, την οποία κάθε δικαιούχος οφείλει να συντάξει και να παραδώσει μέσω του χρηματοδοτικού οργανισμού του και την οποία ο ΧΟ αξιολογεί διατυπώνοντας ταυτόχρονα τις παρατηρήσεις του, πριν προβεί στην τελευταία εκταμίευση προς το δικαιούχο. Καθώς το μέσο ECIP ωριμάζει και καθώς ολοένα περισσότερες τελικές εκθέσεις ήταν διαθέσιμες εντός του 1997 και του 1998, η Επιτροπή ξεκίνησε ένα πρόγραμμα επιτόπιων επιθεωρήσεων από ανεξάρτητους συμβούλους (βλ. πιο κάτω Τμήμα 3.8). Περαιτέρω, η μελέτη ανεξάρτητης αξιολόγησης, που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού ECIP, προβλέπει τη διενέργεια επιθεωρήσεων και τη σύνταξη ανεξάρτητων αναφορών για όλα τα αποτελέσματα αυτά. Έτσι, την εποχή σύνταξης της παρούσας έκθεσης (Σεπτέμβριος 1999) η ανωτέρω μελέτη δεν είχε ακόμη συνταχθεί μετά την ανάθεση, τον Φεβρουάριο 1999, της συμβάσεως στην Deloitte S.A. (βλέπε πιο κάτω τμήμα 3.9).

3.8. Μελέτες επιθεώρησης σχεδίων σε 8 χώρες ECIP

Στη διάρκεια του 1998, η Επιτροπή ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ενδελεχών επιτόπιων επιθεωρήσεων των σχεδίων ECIP που υλοποιούνται στις επιλέξιμες χώρες. Επελέγησαν οκτώ χώρες με σκοπό να υπάρξει αντιπροσωπευτικό δείγμα από όλες τις τέσσερις ηπείρους που αφορά το πρόγραμμα αυτό και για να αντιπροσωπεύουν ένα ευρύ φάσμα τύπων και επιπέδων ανάπτυξης. Οι χώρες αυτές: Χιλή, Κίνα, Ινδονησία, Ινδία, Μαρόκο, Μεξικό, Τυνησία και Νότιος Αφρική, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ όλων των ενεργειών ECIP που έχουν ζητηθεί, εγκριθεί και υλοποιηθεί και, συνεπώς, ήδη αποτελούν ένα σημαντικό και αντιπροσωπευτικό δείγμα. Η συγγραφή υποχρεώσεων (βλέπε παράρτημα 5.3) για τη διενέργεια των μελετών αυτών ήταν ίδια για όλες, κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται η σύγκριση μεταξύ των χωρών, και να είναι δυνατή η ομαδοποίηση των προκυπτόντων αποτελεσμάτων ώστε αυτά να συγκριθούν με τους σκοπούς του κανονισμού ECIP.

Σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες προμηθειών της ΕΚ, με εφαρμογή της διαδικασίας συμβάσεως πλαισίου, συνήφθησαν συμβάσεις με οκτώ μεμονωμένους συμβούλους, για τις οκτώ μελέτες συνολικού κόστους 335.100 ευρώ (ήτοι, κατά μέσον όρο, 44.875 ευρώ για κάθε σύμβαση/μελέτη). Οι συμβάσεις αυτές χρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό ECIP, σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού ECIP. Λαμβανομένου υπόψη ότι οι σύμβουλοι αυτοί επανεξέτασαν 1.132 μεμονωμένες εγκριθείσες ενέργειες, η εργασία τους κόστισε 312 ευρώ ανά ενέργεια - επρόκειτο δηλαδή για ελάχιστη δαπάνη. Επίσης, επισκέφθηκαν και είχαν συνεντεύξεις με πολλούς δικαιούχους ECIP, χρηματοδοτικούς οργανισμούς, κυβερνητικούς αξιωματούχους και εμπορικά επιμελητήρια. 93 από τις επιτυχείς επενδύσεις του ECIP σε κοινές επιχειρήσεις δέχθηκαν επισκέψεις των συμβούλων αυτών και παρείχαν λεπτομερείς ατομικές εκθέσεις σχετικά με αυτές τις 93 επενδύσεις, οι οποίες επιβεβαιώνουν τις γραπτές τελικές εκθέσεις που ευρίσκονται ήδη στην κατοχή της Επιτροπής. Σε 20 από αυτές τις επισκέψεις υλοποιούμενων σχεδίων παρίσταντο υπάλληλοι της Επιτροπής, οι οποίοι διενήργησαν δειγματοληπτικό έλεγχο των εργασιών.

Συνεπώς, αυτές οι επιθεωρήσεις σε οκτώ χώρες χρησίμευσαν για την επαλήθευση και την επιβεβαίωση των επιτόπιων συνθηκών όσον αφορά πάνω από τα μισά αποτελέσματα οικονομικών επιπτώσεων του ECIP που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση. Όλα αυτά τα λεπτομερή επιτόπια πορίσματα θα τεθούν στη διάθεση των ανεξάρτητων εκτιμητών, των οποίων οι συστάσεις ως προς το μέλλον του ECIP αναμένονται για τα τέλη του 1999. Οι μελέτες που αναφέρονται συγκεκριμένα σε χώρες και σχέδια, δεν αντικαθιστούν την επίσημη "Ανεξάρτητη αξιολόγηση" του ECIP, που προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού, και η οποία ξεκίνησε το 1998 (βλέπε πιο κάτω).

3.9. Η ανεξάρτητη μελέτη αξιολόγησης

Ο κανονισμός 213/96 του Συμβουλίου, της 6.2.96 για το ECIP, προβλέπει στο άρθρο 10 παράγραφος 2 ότι η Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τα αποτελέσματα μιας ανεξάρτητης αξιολόγησης του μέσου και ότι η έκθεση αυτή πρέπει να επιτρέπει την αξιολόγηση της εφαρμογής των αρχών της ορθής χρηματοοικονομικής διαχείρισης και της οικονομίας και ανάλυση σχέσεων κόστους/οφέλους του μέσου.

Κατά συνέπεια, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κίνησαν, τον Μάιο του 1998, τη διαδικασία διεθνούς διαγωνισμού για τη σύνταξη της εκθέσεως αυτής. Ο διαγωνισμός αυτός δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1998, κατακυρώθηκε τον Δεκέμβριο και η σύμβαση υπογράφηκε το Φεβρουάριο του 1999 με την Deloitte S.A.

Η πλήρης συγγραφή υποχρεώσεων της συμβάσεως για τη σύνταξη μελέτης περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 5.4 της παρούσας έκθεσης. Συνοπτικά, σκοπός της είναι η περιγραφή και εκτίμηση του βαθμού στον οποίο κάθε μία Διευκόλυνση του ECIP όπως και το μέσο αυτό συνολικά, έχουν επιτύχει το στόχο τους από το 1988, όπως αυτός ορίστηκε με τον κανονισμό ECIP και ειδικότερα όσον αφορά το σύνολο των επενδύσεων που προωθήθηκαν, τον αριθμό των κοινών επιχειρήσεων και των απασχολήσεων που δημιουργήθηκαν, καθώς και τις συμβολές στην ανάπτυξη, που απαριθμούνται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού ECIP, όσον αφορά τις χώρες ALAMEDSA.

Η εταιρία συμβούλων οφείλει επίσης :

- Να προβεί σε ποσοτική εκτίμηση του χρηματοοικονομικού πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος των χρηματοδοτήσεων ECIP έναντι των πραγματοποιούμενων επενδύσεων και του μέσου κόστους των επενδύσεων αυτών ανά δημιουργούμενη κοινή επιχείρηση και θέση απασχόλησης.

- Προβλέπεται επίσης αξιολόγηση των διαφόρων δράσεων του μέσου αυτού, ιδιαίτερα για να αναλυθούν τα κριτήρια και οι διαδικασίες της εκ των προτέρων εκτίμησης και η επιλεξιμότητα των χρηματοδοτήσεων ECIP, καθώς και για την παρακολούθηση, τη σύνταξη αναφορών και την αξιολόγηση των ενεργειών αυτών εκ των υστέρων.

- Να διατυπώσει συστάσεις για τη βελτίωση των συστημάτων αυτών, περιλαμβανομένων υποδείξεων όσον αφορά τα κριτήρια και τις διαδικασίες, και μεταξύ άλλων τα αναγκαία χρονικά διαστήματα παρακολούθησης και σύνταξης εκθέσεων.

- Να περιγράψει και να εκτιμήσει τον τρόπο με τον οποίο οι διαδικασίες ECIP, όπως και οι δημοσιονομικές και συμβατικές διαδικασίες των υπηρεσιών της Επιτροπής ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ενός μέσου προώθησης των επενδύσεων που στρέφεται προς τους χρήστες, δηλαδή προς φορείς του ιδιωτικού τομέα.

- Να περιγράψει τις επιπτώσεις, επί των ανωτέρω, των διαδικασιών του προγράμματος της Επιτροπής για χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση (SEM 2000) που εγκαθιδρύθηκε από το 1996 και έπειτα.

- Να περιγράψει και να αξιολογήσει το ρόλο και το συντονισμό του ECIP ως προς άλλα μέσα της ΕΕ με παρόμοιους συναφείς σκοπούς.

- Να διατυπώσει υποδείξεις για την αντιμετώπιση των όποιων προβλημάτων που επισημάνθηκαν.

Η Deloitte αναμένεται να καταθέσει στις αρχές του 2000 την έκθεσή της, η οποία θα σταλεί στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μετά την έγκριση της Επιτροπής.

Τέταρτο Μέρος

4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

4.1. Χρηστή και αποτελεσματική οικονομική διαχείριση

Στο πλαίσιο του προγράμματος της Επιτροπής για χρηστή και αποτελεσματική διαχείριση (SEM 1998) η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή, στη διάρκεια του 1997, τις τέσσερις βασικές ενισχύσεις του δυναμικού της για χρηματοοικονομική διαχείριση, λογιστικό έλεγχο και σύνταξη εκθέσεων, οι οποίες είχαν προταθεί το 1994 στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο και είχαν εγκριθεί ως τμήμα του νέου κανονισμού ECIP αριθ. 213/96 του Συμβουλίου της 29ης Ιανουαρίου 1996. Τα μέτρα αυτά ήταν:-

- ένας ανεξάρτητος οικονομικολογιστικός έλεγχος·

- μέτρα καταπολέμησης της απάτης· και

- μια μονάδα τεχνικής βοήθειας·

όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφοι 3 και 4 του κανονισμού ECIP (βλέπε παράρτημα 11).

Η διαχείριση του ECIP σχεδιάστηκε εξ αρχής με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι όσο το δυνατόν φιλικότερη προς τις επιχειρήσεις: ταχεία λήψη αποφάσεων, διαφάνεια, ευελιξία, ταχείες πληρωμές. Αυτή η προσέγγιση, χαρακτηριστική του ECIP, προσέφερε σε αυτό το μέσον μια καλή φήμη μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και κυριάρχησε μέχρι το 1996. Έκτοτε, η διαχείριση του ECIP κατέστη σταδιακά περισσότερο γραφειοκρατική και δύσκαμπτη, εξαιτίας τριών παραγόντων:

- το ECIP, καθώς είναι κατά βάση προσανατολισμένο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, απαιτεί ιδιαίτερη "ένταση εργασίας", με αποτέλεσμα η γοργή αύξηση του αριθμού των έργων να προσκρούσει στο περιορισμένο προσωπικό που μπορεί να διαθέσει η Επιτροπή για τη διαχείρισή τους. Αυτή η ανεπάρκεια προσωπικού αποκαταστάθηκε σταδιακά, αλλά εν μέρει μόνον, με τη σύσταση Μονάδας Τεχνικής Βοήθειας (1997) και κατόπιν Μονάδας Χρηματοδοτικής Βοήθειας (1999)·

- η ενίσχυση των χρηματοδοτικών διαδικασιών της Επιτροπής, μετά τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, είχε ως συνέπεια αφενός καθυστερήσεις των διαδικασιών (λήψη αποφάσεων στην Επιτροπή με πλήρη γραπτή διαδικασία αντί της εξουσιοδότησης) και, αφετέρου, στον διαχωρισμό των τεχνικών καθηκόντων (ΓΔ ΙΒ) από τα χρηματοδοτικά καθήκοντα (Κοινή Υπηρεσία RELEX), ιδίως μετά το πρόγραμμα SEM 2000 (1996), παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε αρκετό ειδικευμένο προσωπικό κυρίως στον οικονομικό τομέα.

- μετά τη λήξη της περιόδου που προβλέπεται για τις επιστρεπτέες προκαταβολές (διευκόλυνση 2), η οποία στον κανονισμό ECIP ορίζεται σε 5 έτη, το αρμόδιο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα οφείλει, σύμφωνα με τη σύμβαση που έχει συνάψει με την Επιτροπή, να ανακτήσει τα κεφάλαια για λογαριασμό της Επιτροπής. Επομένως, τέτοιου είδους ανακτήσεις κεφαλαίων είναι συνήθεις πλαίσιο των χρηματοδοτικών εργασιών του ECIP. Παρά ταύτα, αυτές οι λήξεις χρηματοδοτικών πράξεων και οι ανακτήσεις κεφαλαίων πρέπει να διεκπεραιώνονται με μεγάλη ακρίβεια και απαιτούν προσεκτική διοικητική εργασία, για την οποία το διαθέσιμο προσωπικό ήταν ανεπαρκές. Εντούτοις, μέχρι τα τέλη του 1999 είχε διενεργηθεί χρηματοοικονομικός έλεγχος για 1398 μεμονωμένες δράσεις.

Οι ως άνω δυσχέρειες είχαν δύο συνέπειες:

α) τη συσσώρευση καθυστερημένων πληρωμών, στις οποίες οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν να αποδώσουν προτεραιότητα και οι οποίες αναμένεται ότι θα έχουν αντιμετωπιστεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι τέλους του έτους 1999. Στο μεταξύ, παρά τις συνεχείς αιτήσεις χρηματοδοτήσεων, κατά το 1999 δεν ανελήφθησαν νέες δραστηριότητες στο πλαίσιο του ECIP. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν ότι, κατά το 1999, προτεραιότητα όσον αφορά τις χρηματοδοτικές υπηρεσίες πρέπει να αποδοθεί αποκλειστικά στη χρηματοδοτική ολοκλήρωση και το κλείσιμο των υφιστάμενων συμβάσεων του ECIP και στην ανάκτηση των αχρησιμοποίητων και επιστραφέντων κεφαλαίων του ECIP.

β) υπάρχουν ενδείξεις αυξανόμενης δυσαρέσκειας μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων που θίγονται από τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων, τη σύναψη συμβάσεων και την καταβολή πληρωμών.

4.2. Ανεξάρτητος οικονομολογιστικός έλεγχος

Στη διάρκεια του 1998 "...ο ανεξάρτητος οικονομολογιστικός έλεγχος των χρηματοδοτικών οργανισμών και των δικαιούχων οργανισμών της Διευκόλυνσης 1 όσον αφορά τα κεφάλαια του ECIP που έλαβαν." (άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού 213/96 του ECIP) μέχρι τις 31.12.96 είχε ολοκληρωθεί, από την Coopers & Lybrand Reviseurs d'Entreprises (Belgium). Στη συνέχεια, το 1998 και μέσα στο 1999, η Price Waterhouse Coopers (διάδοχος της Coopers & Lybrand) υπέβαλε την επόμενη οικονομολογιστική κατάσταση των λογαριασμών του ECIP μέχρι της 31.12.1997. Η ανάθεση στης συμβάσεως στην Coopers & Lybrand (που τη διαδέχτηκε η Price Waterhouse Coopers) έγινε μετά από ανοικτό διεθνή διαγωνισμό, σύμφωνα με την οδηγία 92/50/EΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, σχετικά με το συντονισμό για την ανάθεση συμβάσεων δημοσίων υπηρεσιών. Η σύμβαση αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: (i) επισκέψεις και σύνταξη ειδικών οικονομολογιστικών εκθέσεων για τους λογαριασμούς του ECIP που τηρούνται από τους χρηματοδοτικούς οργανισμούς του ECIP και από τους δικαιούχους της Διευκόλυνσης 1, που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ και στα κράτη ALAMEDSA, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν και συντάχθηκαν· και (ii) συνολική έκθεση οικονομολογιστικού ελέγχου, η οποία υπεβλήθη. Έτσι, ολοκληρώθηκαν δύο ανεξάρτητοι οικονομολογιστικοί έλεγχοι των συμβατικών και λογιστικών εγγραφών που αφορούσαν τις συναλλαγές ECIP, ενώ ακόμη ελέγχθηκαν λογιστικά οι λογαριασμοί 1.398 μεμονωμένων ενεργειών.

4.3. Μέτρα καταπολέμησης της απάτης

Όπως επιβάλλεται από το άρθρο 10 παράγραφος 3 του νέου κανονισμού ECIP, η Επιτροπή "... προέβλεψε ειδικές διατάξεις τόσο της συμφωνίας πλαισίου όσο και στις συγκεκριμένες χρηματοδοτικές συμφωνίες για μέτρα κατά της απάτης, και ιδίως μηχανισμό για την επιστροφή προκαταβολών που δεν κρίνονται δικαιολογημένες μετά τον εν λόγω έλεγχο" φροντίζοντας να περιληφθούν ισχυρές συμβατικές διατάξεις σε όλες τις συναπτόμενες συμβάσεις ECIP (βλέπε παράρτημα 5.10 για το πλήρες κείμενό τους).

4.4. Μονάδες τεχνικής και χρηματοδοτικής βοήθειας

Όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 4 του κανονισμού ECIP (213/96) η Επιτροπή προκήρυξε το 1996 ανοικτό διεθνή διαγωνισμό (σύμφωνα με την οδηγία 92/50/EΚ του Συμβουλίου) και μετά από μία περαιτέρω πρόσκληση για την υποβολή προσφορών (σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 της οδηγίας 92/50/EΚ του Συμβουλίου) υπέγραψε σύμβαση, τον Ιούλιο του 1997 με την GOPA-Consultants (Γερμανίας) για συνολικό ποσό 1.167.920 ευρώ για την παροχή, επί 12μηνο, υπηρεσιών μονάδας Τεχνικής Βοήθειας, ήτοι από 1ης Αυγούστου 1997 έως 1η Αυγούστου 1998. Με σκοπό να εξασφ