Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο - Εξέλιξη και μέλλον της αμπελοοινικής πολιτικής (94/C 133/07)

Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε στις 11 Αυγούστου 1993 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο - Εξέλιξη και μέλλον της αμπελοοινικής πολιτικής.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Φεβρουαρίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Kienle.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 313η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 24ης Φεβρουαρίου 1994), με 87 ψήφους υπέρ, 16 κατά και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε έγγραφο που θα αποτελέσει τη βάση της συζήτησης για την επανεξέταση της κοινής οργάνωσης αγοράς οίνου. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η επανεξέταση του κοινοτικού δικαίου στον τομέα του οίνου παρουσιάζει μεγάλη καθυστέρηση. Συνεπώς η ΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο Υπουργών, αφού λάβουν υπόψη τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ, να υποβάλουν το συντομότερο δυνατό συγκεκριμένες προτάσεις για μια εκτενή αναθεώρηση των κανόνων οργάνωσης αγοράς οίνου.

1. Η ΟΚΕ συμφωνεί, ως προς τα ουσιώδη μέρη, με την ανάλυση της σημερινής κατάστασης

1.1. Ωστόσο η ΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι στη συνοπτική μακρο-οικονομική ανάλυση η πολιτική και κοινωνική διάσταση της κατάστασης της αγοράς θίγεται λίγο. Δεν λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις που σχετίζονται με την εισοδηματική και επιχειρηματική πολιτική, επειδή δεν συνεκτιμώνται τα αποτελέσματα μικρο-οικονομικών αναλύσεων.

1.2. Ο δραματικός χαρακτήρας των κοινωνικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά οίνου διασαφηνίζεται με την ανάλυση της κατάστασης των επιχειρηματικών δομών, των απασχολουμένων στην οινοποιΐα και των καλλιεργουμένων αμπελουργικών εκτάσεων. Τα τελευταία 30 έτη ο αριθμός των γεωργικών επιχειρήσεων που ασκούσαν δραστηριότητες στον τομέα της οινοποιΐας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μειώθηκε κατά το ήμισυ και έφθασε σήμερα τα 2,5 εκατομμύρια. Οι ευρωπαϊκές αμπελουργικές εκτάσεις μειώθηκαν κατά 1 περίπου εκατ. εκτάρια από 4 εκατ. εκτάρια.

1.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να λάβει περισσότερο υπόψη τα διαρθρωτικά δεδομένα (π.χ. εναλλακτικές λύσεις για το εισόδημα, δυνατότητες για εναλλακτικές καλλιέργειες), ώστε να αποτραπούν αρνητικές επιπτώσεις από τα μέλλοντα να ληφθούν μέτρα στην οργάνωση της εν λόγω αγοράς.

1.4. Η ΟΚΕ τονίζει τον εξέχοντα ρόλο της αμπελουργίας στον τομέα της απασχόλησης πολλών περιφερειών της Κοινότητας. Από την ύπαρξη της αμπελουργίας εξαρτώνται πολλές άλλες οικονομικές δραστηριότητες. Η εξάλειψη της αμπελουργίας θα προκαλέσει, σε πολλά μέρη, τη διάλυση της συνολικής περιφερειακής οικονομικής δραστηριότητας. Η αμπελουργία αποτελεί συγχρόνως οικονομικό και κοινωνικό πολιτιστικό παράγοντα. Τούτο καταδεικνύεται από τη στενή σχέση της αμπελουργίας με τη γαστρονομία, τον τουρισμό, τη βιοτεχνία και τις καλές τέχνες. Οι συνθήκες διαβίωσης και οι παραδόσεις των ανθρώπων καθώς και η εικόνα των περιφερειών διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη της αμπελουργίας. Συνεπώς δεν επισημαίνεται με έμφαση ο κίνδυνος ενός οικονομικού, κοινωνικού και πολιτιστικού μαρασμού που θα προκύψει από την οπισθοδρόμηση ή την εξάλειψη του τομέα της αμπελουργίας. Η ΟΚΕ λυπάται επειδή στο έγγραφο της Επιτροπής δεν αναλύονται οι αρνητικές επιπτώσεις της μείωσης ή της εξαφάνισης της αμπελουργίας επί της βιομηχανίας μεταποίησης.

1.5. Η ΟΚΕ φρονεί ότι στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι επιπτώσεις της αμπελουργίας επί του περιβάλλοντος παρουσιάζονται λίαν ευμενώς.

1.5.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τις εκτενείς επιδόσεις της αμπελουργίας. Οι αμπελουργικές περιφέρειες της Κοινότητας είναι μοναδικές και παραδοσιακές καλλιέργειες. Η οικολογική σημασία, η ποικιλομορφία, η ομορφιά και η συνέχειά τους αποτελούν πολύτιμο κεφάλαιο των γεωργικών καλλιεργειών. Δεν είναι τυχαίο ότι αποτελούν πόλο έλξης για τον τουρισμό. Ιδίως στις ορεινές περιοχές, στις πλαγιές των βουνών αποφεύγεται με την αμπελουργία η διάβρωση του εδάφους και η ερήμωση. Η εξάλειψη της αμπελουργίας θα είχε ως συνέπεια μαζικά μειονεκτήματα για τον άνθρωπο και τη φύση.

1.5.2. Στη σημερινή αμπελουργία στις περιφέρειες της Κοινότητας οι φιλικές προς το περιβάλλον μέθοδοι καλλιέργειες είναι αυτονόητο γεγονός. Οι αμπελουργοί αισθάνονται υποχρεωμένοι να ακολουθούν την αρχή της συνεχούς εκμετάλλευσης μιας παραγωγής προσαρμοσμένης στον τόπο και μιας τεχνικής καλλιέργειας που δεν θα επιβαρύνει το έδαφος. Οι μέθοδοι παραγωγής για την παρασκευή λιπασμάτων και για την προστασία των φυτών πρέπει να χρησιμοποιούνται, σύμφωνα με επιστημονικές συστάσεις και για τις ανάγκες της προστασίας του περιβάλλοντος. Η διαφύλαξη του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω μέσω δράσεων των ίδιων των αμπελουργών, αλλά και με τη θέσπιση πολιτικών βασικών προϋποθέσεων, μέσω επιστημονικών ερευνών, και με διαβουλεύσεις και την ενημέρωση.

2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει κενά στην ανάλυση όσον αφορά την εμπορία και την κατανάλωση

2.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αιτιολογεί στην ανάλυση της κατάστασης της αγοράς με πολλά συγκεκριμένα στοιχεία για την παραγωγή, αρχής γενομένης από τις καλλιεργούμενες εκτάσεις, για τα ανά εκτάριο εισοδήματα μέχρι λεπτομερείς πληροφορίες για τα είδη καλλιεργειών κ.ά.

2.1.1. Οι εκτενείς δηλώσεις και η υποχρέωση προσκόμισης παραστατικών εγγράφων που προκύπτουν από την εφαρμογή της κοινής οργάνωσης αγοράς δημιουργούν σημαντικές δαπάνες για τους παραγωγούς. Η ΟΚΕ εκφράζει λύπη επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανάλυσή της για τα υφιστάμενα μέτρα που διέπουν την οργάνωση της αγοράς δεν αναφέρει την ανάγκη επανεξέτασης των περί δηλώσεων και παραστατικών εγγράφων διατάξεων ως προς την αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με τον έλεγχο και τη διαχείριση της αγοράς προς την κατεύθυνση μιας ενδεχόμενης απλούστευσης των διαδικασιών και κατάργησης της γραφειοκρατίας.

2.2. Αντίθετα προς την εκτενή συλλογή στοιχείων αναφορικά με τις δυνατότητες παραγωγής υπάρχουν προφανώς ανεπαρκείς πληροφορίες και αναλύσεις αγοράς που να αφορούν την επικρινόμενη μείωση της κατανάλωσης.

2.2.1. Δεν υπάρχουν μελέτες για τις υποδομές διάθεσης και εμπορίας στις χώρες παραγωγούς και καταναλωτές, για τις καταναλωτικές συνήθειες και αγοράς των καταναλωτών (επίπεδο καταναλωτών) καθώς και για τη μεταβολή των αγορών διάθεσης και κατανάλωσης (σε επίπεδο εμπορίου και γαστρονομίας).

2.3. Η υπόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2000 έχει ως δεδομένη ετήσια μείωση της κατανάλωσης οίνου κατά 2 εκατ. hl 7 βάσει της ανωτέρω υπόθεσης αυτή θεωρεί προφανές ότι δε θα επιτευχθεί καμία κατάργηση των μέχρι τώρα εμποδίων στην εμπορία και δεν θα διαπιστωθούν νέες τάσεις για αύξηση των πωλήσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, επιτακτικό και καλεί την Επιτροπή να ενεργήσει κατάλληλα ώστε να αναπτύξει και αναλύσει μια υπόθεση 2000 ΙΙ βάσει της οποίας θα αναληφθούν αποτελεσματικές δράσεις στον τομέα της παραγωγής, διανομής και εμπορίας για να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη ισορροπία της αγοράς. Καλεί την Επιτροπή να ενεργήσει σ'αυτή την κατεύθυνση.

2.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι υψηλοί φόροι κατανάλωσης σε ορισμένα κράτη μέλη εμποδίζουν μια θετική πορεία των πωλήσεων.

2.5. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει ποια άλλα εμπόδια, που συναντώνται ιδίως στις νομικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών, δυσχεραίνουν τη διάθεση των προϊόντων οινοποιΐας.

2.6. Για τα ανταγωνιστικά οινοπνευματώδη ποτά αλλά και για πολλά μη αλκοολούχα ποτά έχει επιβληθεί παγκοσμίως μια τεχνική πωλήσεων (marketing) που βασίζεται στο σήμα. Αντίθετα προς αυτό υπάρχει μια σχεδόν ανυπολόγιστη ποικιλία προσφερόμενων οινικών προϊόντων. Τούτο αποτελεί αφενός έκφραση μιας πλούσιας προσφοράς περιφερειακών παραδοσιακών οίνων. Αφετέρου σε ορισμένες μορφές πώλησης π.χ. στο εμπόριο τροφίμων υφίσταται το πρόβλημα της ενημέρωσης και επικοινωνίας με τους καταναλωτές. Η ΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει αυτές τις πτυχές του θέματος στις μελέτες για το μελλοντικό προσανατολισμό της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του οίνου.

3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάσταση της παγκόσμιας αγοράς οίνου χρήζει συμπληρώσεως

3.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι στην ανάλυση πρέπει να ληφθεί υπόψη και η ανάπτυξη των δυνατοτήτων παραγωγής (καλλιεργούμενες εκτάσεις, απόδοση ανά εκτάριο) στις τρίτες χώρες. Ενώ οι αμπελώνες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα κατά τα τελευταία έτη μειώθηκαν αισθητά κατά 25 % οι αμπελώνες στα περισσότερα από τα υπόλοιπα οινοπαραγωγά κράτη μειώθηκαν σημαντικά. Σε ορισμένα τρίτα κράτη οι αμπελώνες μάλιστα επεκτάθηκαν (π.χ. ΗΠΑ, Μαρόκο, Χιλή) ή αναδιαρθρώθηκαν με φυτά υψηλής παραγωγικότητας (Ανατολική Ευρώπη). Επιπλέον η ΟΚΕ επισημαίνει ότι σε ορισμένα τρίτα κράτη επιτρέπονται τεχνικές μέθοδοι αύξησης της παραγωγής, όπως π.χ. η άρδευση, οι οποίες απαγορεύονται στην ΕΕ. Καλείται η Επιτροπή να γνωστοποιήσει τις τρίτες χώρες που χορηγούν ενισχύσεις στην παραγωγή.

3.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ακόμη αναγκαίο στην ανάλυση της αγοράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της κατανάλωσης στα τρίτα κράτη. Οι οινοπαραγωγές χώρες της ΕΚ θίγονται άμεσα επειδή είναι σημαντικοί εξαγωγείς (10 εκατ. hl). Επιπλέον, οι οινοπαραγωγές τρίτες χώρες σε περίπτωση μείωσης της κατανάλωσης στις χώρες τους θα αυξήσουν τις προσπάθειές τους για εξαγωγή στην ΕΕ (π.χ. Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Χιλή, Ανατολική Ευρώπη κ.ά.) διαταράσσοντας την ισορροπία της σχετικής αγοράς στην ΕΕ.

3.3. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι κατά τη μεταρρύθμιση του τομέα της αγοράς οίνου της ΕΕ πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αποφάσεις της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ) για να καταστεί δυνατή η εκτίμηση των μελλοντικών δυνατοτήτων για την επίτευξη μιας ισορροπίας στην αγορά. Υπάρχουν φόβοι ότι οι επιπτώσεις της συμφωνίας της ΓΣΔΕ επί της ευρωπαϊκής αγοράς στον εν λόγω τομέα θα καταστήσουν ατελέσφορο μέρος των προσπαθειών για τη σταθεροποίηση της αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον η μη συνέχιση της εξωτερικής προστασίας με την κατάργηση των τιμών αναφοράς καθώς και την ποσοτική και την κατ'αξία κατάργηση δασμών θα οδηγήσει στην αύξηση των εισαγωγών. Είναι απίθανο οι επιπτώσεις αυτές να εξισορροπηθούν με αύξηση των εξαγωγών δεδομένου ότι σε σημαντικές οινοπαραγωγούς τρίτες χώρες δεν εφαρμόζεται κανένα περιοριστικό της παραγωγής μέτρο. Ζητείται από την ΕΕ να λάβει, και στο μέλλον ανάλογα υπόψη, την αρχή της κοινοτικής προτίμησης.

4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς το σκεπτικό της αξιολόγησης της μέχρι τώρα πορείας της αγοράς αλλά θεωρεί σκόπιμο να διατυπώσει μια διαφορετική παρατήρηση

4.1. Η ΟΚΕ ζητεί να ληφθεί επίσης υπόψη κατά την αύξηση της ανά εκτάριο απόδοσης το γεγονός ότι στα πλαίσια των εκτεταμένων δράσεων εκρίζωσης τίθενται εκτός καλλιέργειας συχνά παλαιοί αμπελώνες ή αμπελώνες μικρής απόδοσης και κατά τις νέες καλλιέργειες αμπέλου επιτυγχάνεται συνήθως υψηλότερη απόδοση από το νέο είδος καλλιέργειας.

4.2. Όσον αφορά τις επιπτώσεις του εμπλουτισμού με σακχαρόζη (Saccharose) και μούστο συμπυκνωμένων σταφυλιών επί της απόδοσης, η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη μελέτη «The Enrichment of Wine in the European Community» η οποία εκπονήθηκε για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του άρθρου 20 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 από ανεξάρτητους επιστήμονες. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι αυτή δεν έχει συνάψει ακόμη συμπεράσματα από αυτή τη μελέτη. Η ΟΚΕ θεωρεί ως δεδομένο ότι οι επιπτώσεις θα είναι διαφορετικές και θα ποικίλλουν μεταξύ οίνων, αν καθορίζονται για ανά εκτάριο ανώτατη απόδοση και για οίνους χωρίς όρια απόδοσης.

4.3. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τον κατάλογο της Επιτροπής αναφορικά με τις ατέλειες και τη λανθασμένη κατεύθυνση της μέχρι τώρα οργάνωσης αγοράς καθώς και την εφαρμογή του. Θα ήταν προτιμότερο να εξαχθούν συμπεράσματα για την άσκηση μιας νέας πολιτικής αν οι επιπτώσεις επί της αγοράς των επιμέρους σημείων υπολογισθούν σε γενικές γραμμές.

5. Ποια είναι τα σχέδια για το μέλλον ;

5.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πραγματοποίηση εντατικών διαβουλεύσεων με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη για μια καλύτερη διαφάνεια των κοινοτικών αποφάσεων. Υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής να αποκατασταθεί η ισορροπία της αγοράς στην προβλεπόμενη περίοδο των 5 έως 10 ετών.

5.1.1. Σχετικά δέον να ληφθούν, ωστόσο, υπόψη όχι μόνο οι διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ, όπως ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και οι διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών και η πορεία των αγορών στις χώρες αυτές.

5.2. Μια πολιτική που προωθεί μονομερή προγράμματα προσαρμογής της ευρωπαϊκής οινοποιΐας δεν μπορεί να αποτελέσει αίτημα των οινοπαραγωγών της ΕΕ. Καλείται συνεπώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αρχίσει συνομιλίες με τις οινοπαραγωγούς τρίτες χώρες για την επίτευξη διεθνούς αλληλεγγύης στην κατάργηση των παγκοσμίων πλεονασμάτων οίνου. Και στις τρίτες χώρες πρέπει να εξετασθεί η λήψη μέτρων για τον περιορισμό της παραγωγής.

5.3. Όλα τα μελλοντικά μέτρα της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα του οίνου πρέπει να κατευθύνονται στην ενίσχυση της ανταγωνιστικής ικανότητας της ευρωπαϊκής οινοποιΐας στην παγκόσμια αγορά.

6. Προσαρμογή του δυναμικού του τομέα της αμπελουργίας

6.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ ότι τα μέχρι τώρα προγράμματα και διατάξεις για την προσαρμογή του δυναμικού του σχετικού τομέα δεν έφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα αλλά απεναντίας επέδρασαν, εν μέρει, αρνητικά στο περιβάλλον και την υποδομή αμπελουργικών περιφερειών. Συνεπώς απαιτούνται νέες λύσεις ώστε να οδηγήσουν, βάσει ενός συντονισμού των δράσεων τόσο από την πλευρά της Κοινότητας και των περιφερειών όσο και από την πλευρά της διοίκησης και του επαγγελματικού κλάδου, σε κανονική προσαρμογή του δυναμικού αφού ληφθούν υπόψη τα εισοδήματα και η ανάπτυξη των περιφερειακών οικονομικών υποδομών. Για το σκοπό αυτό κατάλληλα είναι πολυετή περιφερειακά προγράμματα προσαρμογής υπό την προϋπόθεση ότι δεν συμπεριλαμβάνουν υπερβολικές γραφειοκρατικές απαιτήσεις με αποτέλεσμα να καθίστανται ανεφάρμοστα.

6.2. Τακτική προσαρμογή καλλιεργήσιμων εκτάσεων

6.2.1. Τα προγράμματα επιβάλλεται να περιορισθούν σε ορισμένα ουσιώδη στοιχεία, δεδομένου ότι πρέπει να αποτραπεί ιδίως η διάβρωση και η ερήμωση καθώς και η μετατόπιση από παραδοσιακές οινοπαραγωγούς περιφέρειες.

6.2.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να υλοποιήσει στο μέλλον το αίτημα της λήψης μέτρων εκρίζωσης βάσει περιφερειακών μέτρων χωροταξίας. Για να δοθούν τα απαραίτητα κίνητρα πρέπει να αυξηθούν οι επιδοτήσεις για την εκρίζωση.

6.2.3. Επικροτείται η καθιέρωση ανωτάτου ορίου στις κοινοτικές ενισχύσεις και η πρόσθετη αύξηση των πόρων με εθνικές και περιφερειακές επιδοτήσεις. Ωστόσο, πρέπει να προβλεφθούν αυξημένοι πόροι για τις πτωχότερες αμπελουργικές περιφέρειες της ΕΚ.

6.2.4. Σχετικά με την αναγκαία μείωση του δυναμικού στον εν λόγω τομέα είναι απαραίτητος ο χρονικός περιορισμός για τη συνέχιση της ισχύος της απαγόρευσης νέων καλλιεργειών. Για να ληφθούν υπόψη οι νομικές επιφυλάξεις είναι ανάγκη, ενδεχομένως, να υπάρξουν ορισμένες εξαιρέσεις.

6.2.5. Η ΟΚΕ διευρύνοντας το πεδίο του κειμένου της Επιτροπής προτείνει να εξετασθεί μια χρονική παράταση της ισχύος των διατάξεων περί επανακαλλιέργειας πέραν των ισχυόντων, μέχρι τώρα 8 χρόνων. Τούτο θα απέβαινε προς όφελος όχι μόνο της υγείας του εδάφους και της εξυγίανσης των αμπελουργικών επχειρήσεων αλλά και της μείωσης της αποδοτικότητας.

6.3. Αποτελεσματικότερος έλεγχος των αποδόσεων

6.3.1. Η ΟΚΕ διαβλέπει στις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ ενδιαφέρουσες κατευθύνσεις οι οποίες ωστόσο χρήζουν περαιτέρω διευκρινήσεων πριν καταστεί δυνατή μια οριστική εκτίμηση.

6.3.2. Αναμφίβολα η ενθάρρυνση μιας διευρυμένης οργάνωσης μπορεί να εξυπηρετήσει τους ανωτέρω στόχους. Πρέπει όμως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη δυνατότητα ελέγχου και αποφυγής καταχρήσεων.

6.3.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τη λήψη μέτρων για τη διατήρηση της λοφώδους αμπελουργίας τόσο εξ απόψεως παραγωγής όσο και εξ απόψεως εμπορίας.

6.3.4. Οι προβλεπόμενες επιδοτήσεις στον τομέα της εμπορίας χρειάζεται να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία δομών παραγωγής και διάθεσης στα πλαίσια της οικονομίας της αγοράς. Η ΟΚΕ εκφράζει λύπη επειδή η βελτίωση των μεθόδων εμπορίας διαδραματίζουν δευτερεύοντα ρόλο στο έγγραφο της Επιτροπής. Ζητεί όπως η πτυχή αυτή καταστεί κεντρικό σημείο των προτάσεων τροπολογίας και υποβληθεί ένα συνολικό σχέδιο.

6.3.4.1. Σχετικά πρέπει να κατευθύνεται στη βελτίωση των βασικών προϋποθέσεων για την εμπορία των ευρωπαϊκών αμπελουργικών προϊόντων. Στο σημείο αυτό χαιρετίζεται το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να δημιουργήσει ένα ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για κλαδικές ενώσεις (filiere). Είναι δυνατή, υπό την έννοια της αυτοδιοίκησης και της ανάληψης ιδίας ευθύνης για τη διαχείριση, η μεταβίβαση της οργάνωσης των μέσων παραγωγής, εμπορίας και πώλησης στους οινοπαραγωγικούς οργανισμούς.

6.3.5. Για κάθε μέτρο σχετικό με την προσαρμογή του δυναμικού του εν λόγω τομέα είναι απαραίτητη η λειτουργική καταγραφή των οινοπαραγωγών. Η ΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της επειδή η διάταξη για την καθιέρωση, από το 1986, ενός μητρώου οινοπαραγωγών δεν έχει ενσωματωθεί και ολοκληρωθεί ακόμη σε όλες τις περιφέρειες. Από τη σκοπιά της εξοικονόμησης δαπανών και περιορισμών της γραφειοκρατίας πρέπει πάντως να περιορισθεί η υποχρέωση τήρησης μητρώων δήλωσης και λογιστικών βιβλίων στο απαραίτητο ελάχιστο μέτρο. Κρίνεται αναγκαία η διασφάλιση ισοδύναμης μεταχείρισης σε όλα τα κράτη μέλη.

7. Πρόσθετα μέτρα για την αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά

7.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την εισαγωγική διαπίστωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ ότι δεν είναι νοητή μια γενική μεταρρύθμιση χωρίς τη λήψη κοινών μέτρων για τον περιορισμό των αποδόσεων και μέτρων που επιδρούν καθοριστικά στις πωλήσεις. Πολύ περισσότερο εκφράζει τη λύπη της επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει διευκρινίσει αυτές τις δύο δέσμες μέτρων.

7.2. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ σχετικά με τη ρύθμιση για την ανώτατη ανά εκτάριο παραγωγής οίνων ποιότητας να διευρυνθεί το πεδίο της ώστε να συμπεριλάβει όλα τα είδη οίνων και να διασφαλισθεί η λήψη των αναγκαίων μέτρων ελέγχου. Ενδεχόμενος καθορισμός ανώτατης ανά εκτάριο παραγωγής επιτραπέζιου οίνου θα συνέβαλε αποφασιστικά στην αποτροπή της δημιουργίας πλεονάσματος στον τομέα της παραγωγής επιτραπέζιου οίνου.

7.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το αίτημα της Επιτροπής ότι η ταξινόμηση των οίνων ποιότητας ως επιτραπέζιων οίνων συνεπάγεται τον αποκλεισμό αυτού του είδους οίνου από το σύνολο των προαιρετικών μέτρων ενίσχυσης της αγοράς. Αυτό είναι αναγκαίο για την αποτροπή της καταστρατήγησης των αυστηρών ρυθμίσεων σχετικά με την απόδοση των οίνων ποιότητας και έτσι τα μέτρα ενίσχυσης της αγοράς που προορίζονται, κανονικά, για τους παραγόμενους επιτραπέζιους οίνους δεν θα αποβούν σε όφελος των πλεονασματικών προϊόντων του τομέα οίνων ποιότητας.

7.3.1. Στο σημείο αυτό η ΟΚΕ υποστηρίζει μια σαφέστερη οργάνωση των κριτηρίων βάσει των οποίων ο επιτραπέζιος οίνος καθώς και ο οίνος ποιότητας θα υπάγονται ή θα απαλλάσσονται από τα υποχρεωτικά μέτρα παρέμβασης της οργάνωσης αγοράς ενώ θα μπορούν να αποκλείονται ή να συμμετέχουν σε εκούσιους κανόνες συμπεριφοράς.

7.4. Η ΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση ότι κατά τον καθορισμό προϋποθέσεων παραγωγής και εγκρίσεως οινολογικών πρακτικών (π.χ. φυσικές μέθοδοι για την κατώτερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ, εμπλουτισμός, όξυνση κ.ά) πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές γεωγραφικές και κλιματολογικές συνθήκες στις ευρωπαϊκές οινοπαραγωγικές περιφέρειες.

7.5. Συνεπώς η ΟΚΕ δεν συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι τυχόν μείωση του αριθμού των αμπελουργικών ζωνών από 7 σε 2 και μια εξίσωση της κατωτέρας περιεκτικότητας σε οινόπνευμα και των οινολογικών πρακτικών θα ήταν δυνατές.

7.5.1. Η ΟΚΕ ζητά πολύ περισσότερο να εξετασθεί η διαίρεση των αμπελουργικών ζωνών βάσει αντικειμενικών κριτηρίων (βλ. γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ για τον «περιορισμό των αμπελουργικών ζωνών στην Κοινότητα» της 27ης Οκτωβρίου 1988) (1).

7.6. Η ΟΚΕ θεωρεί τις οινολογικές πρακτικές βασικό μέσο για την προώθηση της πολιτικής ποιότητας.

7.6.1. Μια χρήση των οινολογικών πρακτικών που κατευθύνεται στην αύξηση του όγκου αντί να εξυπηρετεί τη βελτίωση της ποιότητας αντιτίθεται στους στόχους της κοινής οργάνωσης αγοράς. Κατά συνέπεια η χρήση οινολογικών πρακτικών πρέπει να γίνεται σε ελάχιστη κλίμακα και μόνο για την αντιστάθμιση ατμοσφαιρικών και κλιματολογικών συνθηκών.

7.6.2. Για την εξουδετέρωση οποιασδήποτε καταχρηστικής χρήσης μεθόδων εμπλουτισμού αυτός πρέπει να επιτρέπεται μόνο για οίνους για τους οποίους έχουν καθορισθεί ανώτατες ανά εκτάριο αποδόσεις.

7.7. Η ΟΚΕ συνειδητοποιεί ότι στις επιμέρους μεθόδους του εμπλουτισμού υπεισέρχονται διαφορετικές παραδόσεις, εμπειρίες και αξιολογήσεις.

7.7.1. Έτσι αμπελουργικές περιοχές στις οποίες ούτε ο εμπλουτισμός είναι απαραίτητος αλλά ούτε και επιτρεπτός ή όπου πραγματοποιείται μόνο με συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών απορρίπτουν εντελώς την προσθήκη ζάχαρης υπό μορφή σκόνης. Αντίθετα άλλες περιφέρειες στις οποίες η προσθήκη ζάχαρης σε σκόνη είναι επιτρεπτή προτιμούν αυτή τη μέθοδο σε αντίθεση με τον εμπλουτισμό με συμπυκνωμένες ουσίες.

7.7.2. Μια επέκταση σε επίπεδο ΕΕ του εμπλουτισμού του οίνου με ζάχαρη δεν συνιστάται επειδή αυτή δεν λαμβάνει υπόψη ούτε τις διαφορετικές κλιματολογικές και τοπικές συνθήκες αλλά ούτε και τις παραδοσιακές μεθόδους. Η ισχύουσα μέχρι σήμερα απαγόρευση του εμπλουτισμού του οίνου με ζάχαρη πρέπει να παραμείνει στον ίδιο βαθμό. Η άδεια για τη σαχαρόζη πρέπει να προβλέπεται μόνο για αμπελουργικές περιοχές οι οποίες χρησιμοποιούσαν κατά παράδοση τη μέθοδο του εμπλουτισμού του οίνου με ζάχαρη πριν ακόμη από την ευρωπαϊκή οργάνωση αγοράς οίνου.

7.8. Η ΟΚΕ ζητεί την ανάληψη νέων πρωτοβουλιών για την προώθηση των πωλήσεων των προϊόντων οινοποιΐας.

7.8.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι στο έγγραφο συζήτησης η Επιτροπή εκτιμά ότι μια «συνετή πολιτική για την προώθηση προϊόντων οινοποιΐας είναι δυνατή». Ωστόσο πιστεύει ότι απαιτείται επειγόντως ορισμένη διευκρίνηση αυτής της πολιτικής και υποβάλλει σχετικά τις εξής προτάσεις:

7.8.1.1. Απαραίτητο είναι ένα περιεκτικό, συνολικό πρόγραμμα για την προώθηση των πωλήσεων των προϊόντων οινοποιΐας. Το ανωτέρω πρόγραμμα πρέπει να περιέχει στοιχεία, όπως η έρευνα της αγοράς, οι στρατηγικές επικοινωνίας, η ενεργός παραγωγική πολιτική και η πολιτική πωλήσεων καθώς και η κατάργηση των νομικών, οικονομικών και φορολογικών εμποδίων κατά την πώληση.

7.8.1.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη διάθεσης επαρκών μέσων έρευνας για την εξέταση της πορείας των αγορών πωλήσεων και των επιμέρους καταναλωτικών συνηθειών του καταναλωτή. Η προώθηση των πωλήσεων οίνου προϋποθέτει γνώσεις σχετικά με την αγορά και τις καταναλωτικές συνήθειες.

7.8.1.3. Η πλειοψηφία των καταναλωτών προτιμά φιλικά προς το περιβάλλον και υγιεινά τρόφιμα. Πρέπει να ληφθούν, σε μεγάλο βαθμό, υπόψη οι πτυχές αυτές κατά την παραγωγή οίνου, σύμφωνα με τα επιστημονικά πορίσματα, και οι καταναλωτές να ενημερώνονται συνεχώς.

7.8.2. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ενημερωτικού προγράμματος σχετικά με τα πλεονεκτήματα μιας συνετής κατανάλωσης του οίνου καθώς και τους κινδύνους μιας αλόγιστης κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών.

7.8.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, για την ονομασία και την εμπορία των διαφόρων κατηγοριών οίνου, ισχύουν σήμερα διαφορετικές διατάξεις σε κοινοτική κλίμακα, ενώ σε ορισμένους τομείς τα κράτη μέλη είναι πάντοτε αρμόδια. Είναι συνεπώς ανάγκη να εξετασθεί το σύνολο των ποικίλων και διαφορετικών διατάξεων που ισχύουν σήμερα και να προβλεφθεί η θέσπιση ενός κοινού νομικού πλαισίου για την ονομασία και την προμήθεια του συνόλου των κατηγοριών οίνου. Η επεξεργασία των εν ισχύ διατάξεων δέον να γίνει με βάση την ενημέρωση των καταναλωτών - να αναφερθεί στο σημείο αυτό και η υπό θέσπιση σήμανση των συστατικών στοιχείων βάσει της οδηγίας για την επίθεση ετικεττών - και τις σύγχρονες μεθόδους εμπορίας. Ιδίως πρέπει να εξετασθεί η άμβλυνση της ισχύουσας μέχρι τώρα απαγορευτικής αρχής (όλα τα στοιχεία απαγορεύονται όταν αυτά δεν επιτρέπονται ρητά) με ρύθμιση παρόμοια με αυτή για τους αφρώδεις οίνους: Σύμφωνα με αυτή, εκτός από τα υποχρεωτικά στοιχεία επιτρέπονται και άλλες πληροφορίες εφόσον αυτές δεν θεωρούνται καταχρηστικές.

7.8.4. Για τα μη οινοπνευματώδη και τα ποτά με ελάχιστη περιεκτικότητα σε αλκοοινόπνευμα τα οποία δύνανται να παράγονται από τον οίνο πρέπει να εκδίδεται μια ενιαία σήμανση σε κλίμακα της ΕΕ.

7.9. Η ΟΚΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι πρέπει να διασφαλισθούν συνθήκες θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των προϊόντων της ΕΕ και αυτών τρίτων χωρών τόσο στην κοινή όσο και στην παγκόσμια αγορά. Το τμήμα παραπέμπει στις νέες διατάξεις της ΓΣΔΕ για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας (TRIPS). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Οινο-Αμπελουργίας (OIV), Παρίσι, οφείλει να ασκήσει πιέσεις, εντονότερες από ό,τι στο παρελθόν για μια διεθνή εναρμόνιση και αμοιβαία αναγνώριση των βασικών διατάξεων παραγωγής, των οινολογικών πρακτικών και της προστασίας των ελεγχομένων σημάτων.

8. Ριζική μεταρρύθμιση της περί απόσταξης ρύθμισης

8.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι μέχρι την επίτευξη της ισορροπίας της αγοράς είναι απαραίτητη η λήψη μέτρων σχετικά με την απόσταξη για τον περιορισμό των πλεονασμάτων.

8.1.1. Οι προτεινόμενες κατευθυντήριες αρχές που βασίζονται σε μια εθνική παραγωγή αναφοράς (ρύθμιση περί ποσοστώσεων) απορρίπτονται.

8.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της επειδή η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ (ρύθμιση περί ποσοστώσεων)

- δημιουργεί νέα πεδία τριβής μεταξύ των οινοπαραγωγών περιφερειών,

- προκαλεί σημαντικές αντιδράσεις των ενδιαφερομένων για τις νέες γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις και τα αναγκαστικά μέτρα,

- καθιστά απαραίτητα περισσότερα μέτρα ελέγχου για την παρακολούθηση του συστήματος ποσοστώσεων,

- δε λαμβάνει υπόψη την επιθυμία για μεγαλύτερη περιφερειακή αυτονομία.

8.2.1. Οι μέχρι τώρα εμπειρίες από τέτοιου είδους ρυθμίσεις για ποσοστώσεις σε άλλες οργανώσεις αγοράς, πρέπει κατά την άποψη της ΟΚΕ, να αποτελέσουν αφορμή για τη μη προσφυγή σε ένα τέτοιο κοινοτικό διοικητικό μηχανισμό στον τομέα του οίνου. Οι βασικές κατευθύνσεις μιας πολιτικής παρεμβάσεων πρέπει να λαμβάνουν άμεσα υπόψη τον παραγωγό χωρίς τη δημιουργία του γραφειοκρατικού μηχανισμού που θεσπίζεται με μια ρύθμιση περί ποσοστώσεων πράγμα που θα καταστήσει δελεαστικότερη την προσαρμοσμένη στις δυνατότητες πώλησης παραγωγής από ό,τι την πλεονασματική παραγωγή.

8.3. Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά στις προτάσεις της για τον καθορισμό ανώτατων ανά εκτάριο αποδόσεων για επιτραπέζιους οίνους. Τάσσεται υπέρ ενός συστήματος, για τη μεταβατική περίοδο 1994/95 - 2004/5) ως προς τους επιτραπέζιους οίνους, σύμφωνα με το οποίο αυτοί δεν θα υπερβαίνουν τις ανά εκτάριο αποδόσεις ενώ θα είναι δυνατή η προαιρετική απόσταξη στην αρχή του οικονομικού έτους. Η τιμή απόσταξης θα προσεγγίζει κατά τα πρώτα τρία έτη το 60 % της τιμής προσανατολισμού και θα καταργείται προοδευτικά μέχρι το έτος 2004/2005.

8.4. Για ποσότητες επιτραπέζιου οίνου που υπερβαίνουν τις καθορισθείσες ανώτατες ανά εκτάριο αποδόσεις προβλέπεται, κατά τη μεταβατική περίοδο, υποχρέωση αναγκαστικής απόσταξης. Οι τιμές απόσταξης πρέπει να είναι χαμηλές και να καταργηθούν εντελώς μέχρι το έτος 2004/5. Για οίνους ποιότητας, κατά τη μεταβατική περίοδο, οι πλεονασματικές ποσότητες οδηγούνται σε απόσταξη χωρίς επιδοτήσεις. Η ΟΚΕ φρονεί ότι οι προτάσεις αυτές καθιστούν περιττή την καθιέρωση εθνικών ποσοτήτων παραγωγής αναφοράς (σύστημα ποσοστώσεων).

9. Ένταση των ελέγχων

9.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ως προς τα ουσιώδη σημεία των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ. Μια βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ελέγχων είναι όμως πάντοτε απλούστερο να επιτευχθεί αν το θεσμικό πλαίσιο δεν είναι περίπλοκα διαμορφωμένο. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι το θέμα των μέτρων ελέγχου πρέπει να εξετασθεί σε συνδυασμό με μια απλούστευση των νομοθετικών διατάξεων. Στο σημείο αυτό δέον να εξετασθεί επίσης το θέμα της απαίτησης δηλώσεων, διατάξεων για την τήρηση λογιστικών βιβλίων κ.ά. για σκοπούς παρακολούθησης ώστε να μην επιβαρύνονται άδικα οι συμμορφούμενες με τις σχετικές διατάξεις επιχειρήσεις.

10. Τελικό συμπέρασμα

10.1. Η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να επεξεργασθεί μια περαιτέρω γνωμοδότηση ιδίως μετά την υποβολή συγκεκριμένης πρότασης κανονισμού απο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 24 Φεβρουαρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 337 της 31. 12. 1988.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Τροπολογίες που απορρίφθηκαν

Οι παρακάτω τροπολογίες απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 7.6.1

Να τροποποιηθεί η τελευταία πρόταση με το εξής κείμενο:

«Συνεπώς η καθιέρωση οινολογικών πρακτικών πρέπει να είναι οι απαραίτητες για την παραγωγή οίνων ποιότητας.»

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 30, κατά: 70, αποχές: 4.

Σημείο 7.7.3 (Νέο)

«Δύο αλλαγές στον κανονισμό περί της εξέλιξης και του μέλλοντος της αμπελοοινικής αγοράς θα μείωναν την ανάγκη χρηματοδοτικής υποστήριξης από την Κοινότητα, αυξάνοντας ταυτόχρονα τις επιλογές των καταναλωτών και, επομένως, την κατανάλωση.»

7.7.3.1 (Νέο)

«Δεν χρειάζεται να χορηγείται υποστήριξη για τους οίνους ποιότητας. Σήμερα, ωστόσο, οι οίνοι αυτοί δεν επιτρέπεται να γίνονται από σταφύλια διαειδικής διασταύρωσης, που δίνουν ιδιαίτερα καλό οίνο σε ορισμένες περιοχές, όπως τα νέα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας, η Μαδέρα, η Αγγλία και η Ουαλία.

Αυτή η ξεπερασμένη απαγόρευση πρέπει, συνεπώς, να καταργηθεί, ώστε να αυξηθεί η κατανάλωση και να μειωθεί το ποσό της απαιτούμενης υποστήριξης.»

7.7.3.2 (Νέο)

«Για τους επιτραπέζιους οίνους, θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά η ανάγκη εμπλουτισμού και κοινοτικής υποστήριξης με την κατάργηση του ελάχιστου πραγματικού περιεχομένου σε οινόπνευμα 8,5 % και 9 %, που καθορίζεται στο σημείο 13, παράρτημα Ι, του κανονισμού περί οίνου.

Αυτό θα αύξανε τόσο τις επιλογές των καταναλωτών όσο και την κατανάλωση, αφού θα αύξανε τη συνολική αγορά. Υπάρχει καταναλωτική ζήτηση για οίνους χαμηλότερης περιεκτικότητας σε οινόπνευμα, η οποία σήμερα δεν μπορεί να ικανοποιηθεί.»

Αιτιολογία

Ο στόχος κάθε μεταρρύθμισης πρέπει να είναι η μείωση των επιδοτήσεων (που στην ορολογία της ΕΕ λέγονται «υποστηρίξεις»), επιτρέποντας, παράλληλα, στον αμπελουργό να προσφέρει τη μέγιστη εξυπηρέτηση στον καταναλωτή. Υπάρχουν καλές δυνατότητες διάθεσης στην αγορά τόσο για τους οίνους ποιότητας όσο και για τους οίνους χαμηλής περιεκτικότητας σε οινόπνευμα.

Το τελευταίο οφείλεται εν μέρει στην αυξανόμενη απήχηση των νόμων για το ποτό και την οδήγηση σε ορισμένα κράτη μέλη. Μέχρι σήμερα αυτό απέβη σχεδόν αποκλειστικά εις όφελος του ζύθου, επειδή η ανελαστικότητα του κανονισμού περί οίνου στέρησε από τον οίνο το μερίδιό του από αυτές τις εξελίξεις της αγοράς.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 32, κατά: 67, αποχές: 5.