Αριθ. Ο 41/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2.91 
— τις άδειες γονέων(') που προεβάλετο το επιχείρημα ότι το 
είδος της αδείας αυτής εάν συνδεθεί με εγγυήσεις για την 
απασχόληση είναι ο οικονομικά αποδοτικότερος τρόπος 
για να εξασφαλισθεί όχι μόνο η επανένταξη στην αγορά 
εργασίας αλλά και η απόδοση των επενδύσεων για την 
επαγγελματική κατάρτιση ενόψει του σημαντικού αριθμού 
των γυναικών οι οποίες εργαζόντουσαν στο παρελθόν και 
οι οποίες δεν επιστρέφουν πάντα ή δεν μπορούν να 
επιστρέψουν στην εργασία τους μετά την τεκνοποιία, 
— την υγεία και την ασφάλεια στο χώρο εργασίας όπου η 
ΟΚΕ υπερασπιζόταν με συνέπεια την ανάγκη κάλυψης 
όλων των εργαζομένων βάσει προληπτικών μέτρων υγείας 
και ασφάλειας κατά την εργασία. 
Γ.3. Τα μέτρα που προτείνονται σήμερα από την Επιτροπή 
— σχετικά με την άδεια μητρότητας, εργασιακά δικαιώματα 
και απαγόρευση απόλυσης, νυχτερινή εργασία και προστασία 
από ορισμένους παράγοντες και μεθόδους παραγωγής — συνι­
στούν ένα συνεπές πλέγμα για την υγεία και την ασφάλεια. 
Η προφανής ιατρική ανάγκη που έχουν οι έγκυες γυναίκες 
να λαμβάνουν άδεια μητρότητος δεν θα πρέπει να ικανοποιεί­
ται υπό όρους ή να συνεπάγεται κατά κανένα τρόπο την 
απόλυσή τους για λόγους που συνδέονται με την κατάστασή 
τους. Ομοίως, οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι για την υγεία των 
εγκύων γυναικών που εργάζονται π.χ. σε οθόνες οπτικής απει­
κόνισης δεν θα πρέπει να εμποδίζουν τη συνέχιση της 
απασχόλησης των εργαζομένων της κατηγορίας αυτής με τη 
διευθέτηση εναλλακτικών μεταβατικών συνθηκών εργασίας 
και/ή αποδοχών. Η ίδια προβληματική για την υγεία και την 
ασφάλεια, συνδεδεμένη με τα εργασιακά δικαιώματα ισχύει 
και για τις λεχώνες για τις οποίες ενδέχεται να απαιτείται ένα 
πιο προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας και εναλλακτικές 
δυνατότητες ως προς τη νυχτερινή εργασία. 
1.4. Τα βασικά αυτά κοινωνικά δικαιώματα τα οποία αποτε­
λούν αναπόσπαστο τμήμα της υγείας και ασφάλειας των 
εγκύων γυναικών και λεχώνων, πρέπει να κυρωθούν σε κοινο­
τικό επίπεδο και ειδικότερα στο πλαίσιο του 1992 και της 
άρσης των εθνικών εμποδίων όσον αφορά την απασχόληση, 
τις επιχειρήσεις και την κινητικότητα. Τα προτεινόμενα 
μέτρα με τα οποία θεσπίζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις σε 
όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα όσον αφορά τη σύνθετη αυτή 
σφαίρα του εργασιακού περιβάλλοντος, συμφωνούν με τις 
διατάξεις που θεσπίσθηκαν στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη 
και ανταποκρίνονται επίσης στο στόχο της δημιουργίας «κοι­
νωνικής συνοχής» και μιας αυθεντικής «Ευρώπης των Πολι­
τών». Η πρόταση παρέχει δικαίως ευρύτατες δυνατότητες για 
την ανάληψη ευθυνών τόσο από τις κυβερνήσεις των κρατών 
μελών όσο και από τις αρμόδιες αρχές σε όλη την Κοινότητα 
καθώς και από την πλευρά των κοινωνικών εταίρων. Η ΟΚΕ 
πιστεύει ότι για την πληρέστερη προστασία της υγείας των 
εγκύων και των λεχώνων και για να μην τίθενται σε μειονε­
κτική θέση οι γυναίκες στην αγορά εργασίας, επιβάλλεται 
να ληφθούν προληπτικά και προστατευτικά μέτρα για την 
αναπαραγωγική υγεία, τόσο του άνδρα όσο και της γυναίκας. 
Προς τούτο η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επεξεργασθεί την 
τροποποίηση της οδηγίας-πλαίσιο 89/391. 
(') ΕΕ αριθ. Ο 206 της 6. 8. 1984, σημείο 2.3. 1.5. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι χρησιμοποίη-
θηκαν και αναφέρονται από την Επιτροπή τα σχετικά διεθνή 
θεσπίσματα και ειδικότερα οι συμβάσεις της Διεθνούς Οργά­
νωσης Εργασίας (ΔΟΕ) ως συναινετική βάση για την κατάρ­
τιση της εν λόγω προτάσεως. 
1.6. Η ΟΚΕ επικροτεί τη συνοδευτική αποτίμηση από 
πλευράς Επιτροπής για την προβλεπόμενη επίδραση της προ­
τάσεως επί των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Έχει ιδιαίτερη 
σημασία να μη συνεπάγονται υπερβολικές δαπάνες για τις εν 
λόγω επιχειρήσεις τα μέτρα που θα λάβουν τα κράτη μέλη. 
Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει και για ορισμένους άλλους 
τομείς δραστηριότητας (όπως για παράδειγμα η γεωργία και 
τα ελευθέρια επαγγέλματα). Η οδηγία πρέπει να ισχύει επίσης 
και για τις γυναίκες με εργασιακή σχέση μερικής απασχό­
λησης και σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου. 
1.7. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η πρόταση θα βοηθήσει 
ώστε να εξασφαλισθούν και να προωθηθούν ελαστικότερες, 
περισσότερο κοινωνικά συνειδητοποιημένες και συνεπώς πιο 
εδραιωμένες μορφές σύγχρονης διαχείρισης βελτιώνοντας σε 
όλη την κλίμακα της Κοινότητας την επανένταξη και την 
αποτελεσματική συνέχιση της απασχόλησης των εργαζομέ­
νων γυναικών στα πλαίσια μιας αγοράς εργασίας η οποία 
μεταβάλλεται ριζικά. Πράγματι, κατά τις τελευταίες δεκαετίες 
σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των εργαζομένων μητέρων 
στην Κοινότητα και είναι άφθονα τα παραδείγματα που μαρ­
τυρούν ότι οι ορθές διατάξεις για τη μητρότητα δεν εμπο­
δίζουν τους εργοδότες να προσφέρουν απασχόληση στις 
γυναίκες. Αυτές οι ορθές πρακτικές όσον αφορά την απασχό­
ληση μπορούν να βοηθήσουν ώστε να εξασφαλισθεί μια 
αληθινή ελεύθερη επιλογή μεταξύ των γυναικών όσον αφορά, 
αφενός, την άσκηση των δικαιωμάτων και των ευθυνών της 
μητρότητας και, αφετέρου, του δικαιώματος τους για απασχό­
ληση σε συνθήκες ασφάλειας και υγείας. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Με βάση τις γενικές παρατηρήσεις που αναπτύχθηκαν 
προηγουμένως επικροτείται και η νομική βάση της πρότασης 
(άρθρο 118 Α) που είναι το κατάλληλο άρθρο για την κατάρ­
τιση μιας οδηγίας που ασχολείται ουσιαστικά με την υγεία 
και την ασφάλεια των εργαζομένων. 
2.2. Άρθρο 3 
Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι αξιολογήσεις που αναφέρονται στο 
άρθρο 3 παράγραφος 1, όσον αφορά, αφενός την έκθεση 
των εγκύων γυναικών σε χημικούς, φυσικούς ή βιολογικούς 
παράγοντες και, αφετέρου, τις κινήσεις και τις θέσεις του 
σώματος, τις μετακινήσεις και τη διανοητική και σωματική 
κόπωση που συνδέονται με την εργασία τους είναι ιδιαιτέρως 
σημαντικές: Ο τρόπος, εντούτοις, με τον οποίο διατυπώνεται, 
το άρθρο 3, παράγραφος 1, επιτρέπει την ανάπτυξη διαφόρων 
προτύπων σε κάθε κράτος μέλος. Η διατύπωση πρέπει να 
εξετασθεί και πάλι. Προϋπόθεση για την ανάληψη αποτε­
λεσματικής προληπτικής δράσεως είναι η ολοένα και μεγαλύ­
τερη επίγνωση τόσο των εργοδοτών όσο και των εργαζομένων 
για τους πιθανούς κινδύνους που συνδέονται με την εργασία 
του είδους αυτού. 
18. 2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. 041/31 
Το άρθρο 3, παράγραφος 3, που εξασφαλίζει εναλλακτική 
λύση στη νυχτερινή εργασία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύ­
νης και του θηλασμού, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό και οι 
διατάξεις του εγκρίνονται. 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα, ώστε οι 
γυναίκες . 
α) κατά τη διάρκεια της κυοφορίας και 
β) για χρονικό διάστημα μετά τη γέννηση του παιδιού, που 
διαρκεί τουλάχιστον όσο ο θηλασμός, να μην είναι κατά 
κανένα τρόπο υποχρεωμένες να εργάζονται τη νύχτα. 
2.3. Άρθρο 5 
Η προτεινόμενη άδεια γονέων από την εργασία για περίοδο 
τουλάχιστον δεκατεσσάρων εβδομάδων χωρίς διακοπή φαίνε­
ται να αποτελεί μια λογική και βασική εγγύηση δεδομένου 
ότι η περίοδος αυτή και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη 
μεγαλύτερη — η οποία δεν πρέπει να μειωθεί — παρέχεται 
ήδη στα περισσότερα από τα κράτη μέλη μερικά από τα οποία 
θεσπίζουν ταυτόχρονα και μια ελάχιστη περίοδο αρχαιότητας 
στην υπηρεσία ως προϋπόθεση για να μπορούν οι εργαζόμενες 
να επωφελούνται από τις διατάξεις σχετικά με τη μητρότητα. 
Επίσης το προτεινόμενο επίπεδο αποδοχών και/ή επιδόματος 
εγκρίνεται. Στην οδηγία ωστόσο θα μπορούσαν να διατυ­
πώνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια τα όσα αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση, ότι δηλαδή, πρόκειται για ελάχιστες 
απαιτήσεις χωρίς να τίθενται εμπόδια για τη λήψη περαιτέρω 
νομοθετικών μέτρων στα κράτη μέλη που τό επιθυμούν. Η 
πρόταση θα έπρεπε επίσης να συνοδεύεται ή να συμπληρώνε­
ται με κατευθυντήριες γραμμές και μέτρα για την προώθηση 
πιο ικανοποιητικών διατάξεων όσον αφορά τη φροντίδα των 
παιδιών έτσι ώστε οι εργαζόμενες μητέρες να είναι σε θέση 
να συνεχίζουν την εργασία τους μετά την εγκυμοσύνη αντί 
να είναι αναγκασμένες να μένουν σπίτι. Εξάλλου η ΟΚΕ 
πιστεύει ότι η υποδιαίρεση της άδειας πρέπει να γίνεται αφού 
εξακριβώσουν οι αρμόδιες αρχές το επικίνδυνο και το επαχθές 
της εργασίας. Οι περίοδοι ασθένειας που αναφέρονται στο 
άρθρο 5.1. πρέπει να ορισθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια. 
2.4. Άρθρο 6 και 7 
Το άρθρο 6.2 πρέπει να διατυπωθεί εκ νέου ως εξής: 
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να 
απαγορεύεται η απόλυση των γυναικών που αναφέρεται 
στο άρθρο 2.» 
Η ΟΚΕ συνιστά επιμόνως και πάλι την υιοθέτηση σχεδίων 
οδηγίας για την τροποποίηση του βάρους της απόδειξης και 
της γονικής άδειας, οι οποίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν 
τα σημερινά ελάχιστα μέτρα όσον αφορά την απόλυση και 
την ειδική κατάσταση των εργαζομένων γυναικών της κατη­
γορίας αυτής. 
Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1990. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής κα\ Κοινωνικής Επιτροπής 
ΡΓΒπςοίδ δΤΑΕΟΕΟΝ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Η παρακάτω τροπολογία, την οποία υποστήριξε τουλάχιστον το ένα τέταρτο όσων εψήφισαν, απορ­
ρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Σημείο 2.1. 
Να προστεθεί η ακόλουθη δεύτερη πρόταση: 
«Εντούτοις, η νομική αυτή βάση δεν ταιριάζει με ειδικές διατάξεις που αφορούν σε θέματα εργατικού 
δικαίου και αποδοχών.» 
Αιτιολογία 
Το άρθρο 118 Α αναφέρεται ειδικά και μόνο «στην προώθηση της καλυτέρευσης ιδίως του χώρου 
εργασίας, για να προστατεύσουν τα κράτη μέλη την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ...». Δεν 
συμπεριλαμβάνει τις αποδοχές και τα δικαιώματα των εργαζομένων. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 47, ψήφοι κατά: 85, αποχές: 4. 
Αριθ. Ο 41/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 2.91 
Γνωμοδότηση για: 
— την ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον καθορισμό των προσανατολισμών 
για τα λειτουργικά προγράμματα/γενικές επιδοτήσεις που καλούνται να θεσπίσουν τα κράτη μέλη 
στο πλαίσιο μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας για τις νέες επαγγελματικές ειδικεύσεις, τις νέες ικανό­
τητες και τις νέες ευκαιρίες απασχόλησης, πρωτοβουλία «ΕϋΚΟΡΟΚΜ», 
— την ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη που καθορίζει τους προσανατολισμούς για 
επιχειρησιακά προγράμματα τα οποία τα κράτη μέλη καλούνται να συντάξουν στο πλαίσιο μιας 
κοινοτικής πρωτοβουλίας για την προώθηση της ισότητας ευκαιριών στον τομέα της απασχόλησης 
και της επαγγελματικής κατάρτισης, πρωτοβουλία «ΝΟ\Υ», και 
— την ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη που καθορίζει τους προσανατολισμούς για τα 
επιχειρησιακά προγράμματα/σφαιρικές επιδοτήσεις για τα δοκιμαστικά σχέδια τα οποία τα κράτη 
μέλη καλούνται να συντάξουν στο πλαίσιο μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικά με τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες και ορισμένες μειονεκτούντες ομάδες, πρωτοβουλία «ΗΟΚΙΖΟΝ» 
(91/0 41/09) 
Στις 25 Ιουλίου 1990, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για τις παραπάνω ανακοινώσεις. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 15 Νοεμβρίου 
1990 με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. Μ&άάοοΚδ. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 281η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 20ής 
Νοεμβρίου 1990) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γ ενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει την παρούσα πρωτοβουλία της 
Επιτροπής, η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με προγράμματα 
που έχει επικροτήσει παλαιότερα και ανταποκρίνεται στις 
απαιτήσεις των αναθεωρημένων διαρθρωτικών ταμείων. Ειδι­
κότερη ικανοποίηση εκφράζεται για την προσοχή που δίδεται 
στο ζήτημα των ανθρώπινων πόρων καθώς και στην ολοκλη­
ρωτική δέσμευση για τις περιφέρειες του στόχου 1. Η κοινο­
τική διάσταση καθώς και ο υπερεθνικός χαρακτήρας των 
ενεργειών που προωθούνται γίνονται επίσης δεκτές με ικανο­
ποίηση ως προσπάθειες για την προώθηση της κοινωνικής 
σύγκλισης ενόψει των ριζοσπαστικών αναδιαρθρώσεων της 
ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και των θεμελιωδών μεταβολών 
στην απασχόληση και στην κατάρτιση που θα επέλθουν ως 
αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. 1.3. Σχετικά, ελπίζεται ότι ο παραδειγματικός χαρακτήρας 
ορισμένων εκ των προβλεπόμενων σχεδίων και κοι­
νοπραξιών, ειδικότερα εκείνων που συνδέουν την προτεραιό­
τητα στις περιφέρειες του στόχου 1 με τις άλλες, θα έχουν 
ένα «πολλαπλασιαστικό» αποτέλεσμα σε όλη την Κοινότητα 
και θα ωθήσουν τα κράτη μέλη σε περισσότερες δράσεις στα 
πεδία αυτά. 
1.4. Η ΟΚΕ καλεί, επίσης, την Επιτροπή να καταστεί πιο 
σαφής σχετικά με τις ομάδες-στόχους στα πλαίσια των 
προγραμμάτων αυτών και να εξασφαλίσει ότι η ενημέρωση 
και η δημοσιότητα σχετικά με τα σχέδια ΕυΚ,ΟΡΟΚ,Μ, ΝΟ\ν 
και ΗΟΚΙΖΟΝ θα φθάσουν ως τις ενδιαφερόμενες αυτές 
ομάδες. Όλα αυτά τα προγράμματα και εκείνα με τα οποία 
συνδέονται θα πρέπει να ενσωματωθούν σε ένα συνεκτικό, 
κατανοητό και προσιτό σύνολο, που δεν θα προορίζεται 
αποκλειστικά και μόνο για τους ειδικούς. 
1.2. Η ΟΚΕ, ωστόσο, εφιστά την προσοχή της Επιτροπής 
στους κινδύνους που είναι δυνατόν να προκύψουν απ'αυτές 
τις χρήσιμες πρωτοβουλίες οι οποίες μπορεί να θεωρηθούν 
σχεδόν ως δευτερεύουσες από άποψη φύσεως επιπτώσεων 
λόγω έλλειψης αποφασιστικότερης δέσμευσης στην (μη 
αναφερόμενη) συνεργατική στρατηγική της ΕΟΚ για την 
ανάπτυξη και την απασχόληση. Σχετικώς ασυντόνιστες, και­
νοτόμες δράσεις, υπό την αιγίδα της ΕΟΚ, πρότυπα σχέδια 
καθώς και ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειριών, γίνονται 
δεκτές θετικώς· θα πρέπει, όμως, να μην αποτελέσουν υποκα­
τάστατο μιας πραγματικής συντονισμένης δράσης υπέρ της 
απασχόλησης σε ένα ικανοποιητικά υπερεθνικό επίπεδο. 2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. ΕυΚΟΡΟΚΜ 
2.1.1. Η δημιουργία και η λειτουργία υπερεθνικών κοι­
νοπραξιών μεταξύ εκείνων που συμμετέχουν στην επαγγελμα­
τική κατάρτιση αποτελούν ένα προωθητικό και αναγκαίο 
στόχο, καθώς το 1992 πλησιάζει. Η ΟΚΕ εκφράζει την 
έκπληξη της για το γεγονός ότι αυτή η πρωτοβουλία, που 
περιλαμβάνει την προώθηση της επαγγελματικής κινητικότη­
τας, της επιμόρφωσης των επιμορφωτών και της ανάπτυξης 
νέων ειδικοτήτων και επαγγελματικών προσόντων, δεν αναφέ­
ρεται στην πολύ χρήσιμη εργασία και στο ζωτικό ρόλο που 
διαδραματίζει σ'αυτό το πεδίο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ανάπτυ-