ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Δραστηριότητες διαπίστευσης (EASA) : Διαπίστευση καλείται η διαδικασία μέσω της οποίας ο EASA αξιολογεί τις εθνικές αεροπορικές αρχές ή ειδικευμένους φορείς που υπέβαλαν αίτημα να τους ανατεθεί η εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων πιστοποίησης για λογαριασμό του Οργανισμού, προκειμένου να εγκρίνει την εν λόγω ανάθεση.

Δραστηριότητες θέσπισης κανόνων (EASA) : Η διαδικασία θέσπισης κανόνων αναφέρεται στην παραγωγή νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με τη ρύθμιση της ασφάλειας της αεροπορίας και την περιβαλλοντική συμβατότητα.

Δραστηριότητες πιστοποίησης (EASA) : Πρόκειται για την πιστοποίηση από τον EASA όλων των αεροναυτικών προϊόντων, εξαρτημάτων και εξοπλισμού που σχεδιάζονται, συντηρούνται ή χρησιμοποιούνται από πρόσωπα που υπόκεινται στην κανονιστική εποπτεία των κρατών μελών της ΕΕ.

Δραστηριότητες τυποποίησης (EASA) : Οι δραστηριότητες τυποποίησης αναφέρονται στις επιθεωρήσεις που πραγματοποιούνται από τον EASA στις εθνικές αεροπορικές αρχές για τη διασφάλιση της ορθής, ομοιόμορφης και συνεπούς εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με την ασφάλεια της αεροπορίας.

Ειδική δήλωση συμφερόντων (EFSA) : Η ειδική δήλωση συμφερόντων σχετίζεται με συγκεκριμένο αντικείμενο ή σύνολο αντικειμένων (π.χ. ουσίες/προϊόν) σε συγκεκριμένη συνεδρίαση ή συγκεκριμένη εντολή που καλύπτεται σε μία ή περισσότερες συνεδριάσεις.

Κανονισμός REACH : Ο REACH είναι ο κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα χημικά προϊόντα και την ασφαλή χρήση τους (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/ΕΚ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ (ΕΕ L 396 της 30.12.2006, σ. 1)). Αφορά την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών ουσιών. Στόχος του REACH είναι η βελτίωση της προστασίας της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος από τους κινδύνους που μπορούν να προκαλέσουν τα χημικά προϊόντα και η παράλληλη ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου των χημικών προϊόντων στην ΕΕ.

ΟΟΣΑ : Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

Σύγκρουση συμφερόντων (δυνητική) : "Δυνητική σύγκρουση συμφερόντων προκύπτει όταν ένας δημόσιος υπάλληλος έχει ιδιωτικά συμφέροντα τέτοια ώστε θα προκαλούσαν σύγκρουση συμφερόντων εάν ο υπάλληλος επρόκειτο να αναλάβει σχετικές (ήτοι συγκρουόμενες) επίσημες αρμοδιότητες στο μέλλον [1]."

Σύγκρουση συμφερόντων (πραγματική) : "… σύγκρουση μεταξύ των δημόσιων καθηκόντων και των ιδιωτικών συμφερόντων ενός δημοσίου υπαλλήλου, στο πλαίσιο της οποίας ο δημόσιος υπάλληλος έχει ιδιωτικά συμφέροντα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο την άσκηση των επίσημων υποχρεώσεων και καθηκόντων του" [2].

Σύγκρουση συμφερόντων (φαινομενική) : "… μπορεί να ειπωθεί ότι υπάρχει φαινομενική σύγκρουση συμφερόντων σε περιπτώσεις όπου φαίνεται ότι τα ιδιωτικά συμφέροντα ενός δημόσιου υπαλλήλου θα μπορούσαν να επηρεάσουν με αθέμιτο τρόπο την άσκηση των καθηκόντων του, αλλά αυτό δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα" [3].

Συμβουλευτική επιτροπή (EASA) : Το διοικητικό συμβούλιο θα συγκροτήσει συμβουλευτική επιτροπή, την οποία θα συμβουλεύεται προτού λάβει αποφάσεις σχετικά με συγκεκριμένους τομείς. Η απόφαση της συμβουλευτικής επιτροπής δεν θα είναι δεσμευτική για το διοικητικό συμβούλιο (βλέπε άρθρο 33, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού του EASA). Η συμβουλευτική επιτροπή περιλαμβάνει οργανισμούς που εκπροσωπούν το προσωπικό της αεροπορίας, κατασκευαστές, εμπορικούς και γενικούς φορείς εκμετάλλευσης, τον κλάδο της συντήρησης, οργανισμούς επιμόρφωσης και αθλήματα αέρος. Συνολικά, αποτελείται από 26 μέλη και από αντίστοιχο αριθμό αναπληρωματικών μελών.

Συμβουλευτική πλατφόρμα ενδιαφερομένων (EFSA) : Η συμβουλευτική πλατφόρμα ενδιαφερομένων αποτελείται από οργανισμούς προερχόμενους από ολόκληρη την ΕΕ, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε τομείς σχετικούς με την αλυσίδα τροφίμων, και συμβουλεύει την EFSA για γενικά ζητήματα που αφορούν το πρόγραμμα εργασίας του οργανισμού, μεθοδολογίες αξιολόγησης κινδύνου κ.λπ.

(Συν)εισηγητής : Μέλος του επιστημονικού οργάνου που έχει οριστεί ως (συν)επικεφαλής των εργασιών και του συντονισμού στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου καθήκοντος (π.χ. αξιολόγηση ενός φαρμακευτικού προϊόντος, παροχή επιστημονικών συμβουλών σχετικά με ένα συγκεκριμένο προϊόν ή με γενικά ζητήματα, όπως: κατευθυντήριες οδηγίες, συλλογή δεδομένων κ.λπ.).

Τμήμα προσφυγών (EASA και ECHA) : Το τμήμα προσφυγών είναι υπεύθυνο για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με προσφυγές που υποβάλλονται κατά αποφάσεων του οργανισμού. Το τμήμα προσφυγών αποτελείται από τον πρόεδρο και δύο μέλη, καθώς και από αντίστοιχο αριθμό αναπληρωματικών μελών.

EASA : Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (European Aviation Safety Agency)

ECHA : Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (European Chemicals Agency)

EFSA : Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Agency)

EMA (πρώην EMEA) : Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (European Medicines Agency)

ΣΥΝΟΨΗ

I. Στόχος του παρόντος ελέγχου ήταν η αξιολόγηση των πολιτικών και των διαδικασιών σχετικά με τη διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων για τέσσερις ευρωπαϊκούς οργανισμούς (στο εξής: "επιλεγέντες οργανισμοί"), οι οποίοι λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν την ασφάλεια και την υγεία των καταναλωτών, ήτοι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA), ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA), η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA). Οι πολιτικές και οι διαδικασίες που εφαρμόστηκαν μετά την ολοκλήρωση των επιτόπιων ελέγχων του Συνεδρίου (Οκτώβριος 2011) δεν έχουν αξιολογηθεί.

II. Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. Για τους σκοπούς του ελέγχου του Συνεδρίου, χρησιμοποιείται ο ορισμός που παρέχεται στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ "Managing Conflict of Interest in the Public Service" [4]: "… υπάρχουν καταστάσεις κατά τις οποίες τα ιδιωτικά συμφέροντα και οι διασυνδέσεις ενός δημόσιου υπαλλήλου δημιουργούν, ή θα μπορούσαν δυνητικά να δημιουργήσουν, σύγκρουση με την ορθή άσκηση των επίσημων καθηκόντων του".

III. Ορισμένοι κίνδυνοι σύγκρουσης συμφερόντων είναι συνυφασμένοι με τη διάρθρωση των επιλεγέντων οργανισμών (π.χ. ο ίδιος οργανισμός είναι ταυτόχρονα εκπρόσωπος διαχείρισης και πάροχος υπηρεσιών) και με τη χρήση της έρευνας που διεξάγεται από τον κλάδο. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι επιλεγέντες οργανισμοί να διαθέτουν ισχυρά συστήματα διαχείρισης του υψηλού εγγενούς κινδύνου σύγκρουσης συμφερόντων.

IV. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ ειδικά για τη σύγκρουση συμφερόντων, το οποίο θα μπορούσε να διασφαλίσει συγκρίσιμες ελάχιστες απαιτήσεις ανεξαρτησίας και διαφάνειας εφαρμόσιμες σε όλους τους οργανισμούς της ΕΕ και σε όλους τους σημαντικούς φορείς που επηρεάζουν τη στρατηγική, τις λειτουργίες και τη λήψη αποφάσεων. Ελλείψει ενός τέτοιου κανονιστικού πλαισίου, οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ για το εν λόγω ζήτημα, οι οποίες αποτελούν ένα διεθνές σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, έχουν ληφθεί υπόψη ως μέρος ενός πλαισίου αναφοράς για τον παρόντα έλεγχο.

V. Το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κανένας από τους επιλεγέντες οργανισμούς δεν διαχειρίζεται επαρκώς τις καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Ωστόσο, οι ελλείψεις που εντοπίστηκαν δεν ήταν όλες εξίσου σοβαρές.

VI. Μεταξύ των επιλεγέντων οργανισμών, ο EMA και η EFSA έχουν αναπτύξει τις πλέον προηγμένες πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη δήλωση, την αξιολόγηση και τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων.

VII. Μολονότι ο ECHA έχει αναπτύξει εσωτερική πολιτική και διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων, η πολιτική και οι διαδικασίες για τους υπαλλήλους και το τμήμα προσφυγών του παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις.

VIII. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ο EASA δεν διέθετε εσωτερική πολιτική ούτε εσωτερικές διαδικασίες σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Ο EASA δεν λαμβάνει ούτε αξιολογεί δηλώσεις συμφερόντων από τους υπαλλήλους, το διοικητικό συμβούλιο, το τμήμα προσφυγών και τους εμπειρογνώμονες.

IX. Το Συνέδριο χαιρετίζει το γεγονός ότι όλοι οι επιλεγέντες οργανισμοί αναπτύσσουν και ενισχύουν συνεχώς τις πολιτικές και τις διαδικασίες τους ανταποκρινόμενοι επίσης σε διάφορα γεγονότα, σε εξωτερικές πιέσεις και στον έλεγχο του Συνεδρίου.

X. Το Συνέδριο συνιστά:

α) την ανάπτυξη συνολικής εσωτερικής πολιτικής και διαδικασιών σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων από τον EASA·

β) την κατάλληλη εφαρμογή πολιτικής και διαδικασιών από τον ECHA για το προσωπικό και τα μέλη του τμήματος προσφυγών του·

γ) τη βελτίωση των πολιτικών και διαδικασιών των επιλεγέντων οργανισμών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων μέσω:

i) εξέτασης των υποψηφίων προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων πριν από τον διορισμό τους·

ii) της καθιέρωσης πολιτικών και διαδικασιών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, οι οποίες θα διασφαλίζουν συγκρίσιμα πρότυπα διαχείρισης των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων από εθνικές αρχές που ασκούν καθήκοντα τα οποία έχουν ανατεθεί εξωτερικά (EASA και EMA)·

iii) του καθορισμού σαφών και αντικειμενικών κριτηρίων για την αξιολόγηση των δηλώσεων συμφερόντων και της συνεπούς εφαρμογής των εν λόγω κριτηρίων·

iv) της θέσπισης πολιτικών και διαδικασιών σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις για ολόκληρο τον οργανισμό (EASA, ECHA και EFSA)·

v) της ανάπτυξης σαφών, διαφανών και συνεπών πολιτικών και διαδικασιών σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης για ολόκληρο τον οργανισμό·

vi) της αύξησης της διαφάνειας των δηλωθέντων συμφερόντων κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων και στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για επιστημονικά θέματα·

vii) της διασφάλισης ολοκληρωμένης και υποχρεωτικής επιμόρφωσης σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων·

viii) της αντιμετώπισης, εκ μέρους των επιλεγέντων οργανισμών σε συντονισμό με το σύνολο των αρμόδιων για τους διορισμούς φορέων, των ζητημάτων που σχετίζονται με την απασχόληση μετά την έξοδο από την υπηρεσία·

δ) την εξέταση από τον νομοθέτη της ΕΕ, πιθανόν κατόπιν διαβούλευσης με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, του ενδεχομένου περαιτέρω ανάπτυξης του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων, με σημείο αναφοράς τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και τις υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές·

ε) μολονότι η παρούσα έκθεση καταλήγει σε συμπεράσματα σχετικά με τέσσερις επιλεγέντες οργανισμούς, ενδεχομένως όλα τα θεσμικά και τα αποκεντρωμένα όργανα της ΕΕ να επιθυμούν να εξετάσουν εάν οι συστάσεις της παρούσας έκθεσης είναι συναφείς και εφαρμόσιμες σε αυτά.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

1. Καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων μπορεί να προκύψουν σχεδόν σε οποιονδήποτε χώρο εργασίας και ανά πάσα στιγμή. Εάν η διαχείρισή τους δεν πραγματοποιηθεί ορθά, ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, να προκαλέσουν σκάνδαλα και να βλάψουν τη φήμη του οργανισμού. Ο κίνδυνος αυτός είναι εντονότερος όταν πρόκειται για δημόσιους φορείς, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της εμπιστοσύνης στην ικανότητά τους να λειτουργούν αμερόληπτα και με γνώμονα το ύψιστο συμφέρον της κοινωνίας. Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. Για τους σκοπούς του ελέγχου του Συνεδρίου χρησιμοποιείται ο ορισμός που παρέχεται στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ "Managing Conflict of Interest in the Public Service" [5] (στο εξής "οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ"): "… υπάρχουν καταστάσεις κατά τις οποίες τα ιδιωτικά συμφέροντα και οι διασυνδέσεις ενός δημόσιου υπαλλήλου δημιουργούν, ή θα μπορούσαν δυνητικά να δημιουργήσουν, σύγκρουση με την ορθή άσκηση των επίσημων καθηκόντων του". Στο πλαίσιο αυτό, η σύγκρουση συμφερόντων μπορεί να είναι πραγματική, φαινομενική ή δυνητική [6].

2. Τα τελευταία έτη έχουν αναφερθεί στον Τύπο ισχυρισμοί για διάφορες υποθέσεις που σχετίζονται με σύγκρουση συμφερόντων και αφορούν ορισμένους οργανισμούς της ΕΕ. Οι εν λόγω ισχυρισμοί προκάλεσαν ανησυχία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ζήτησε από το Συνέδριο το 2011 να "διεξαγάγει διεξοδική ανάλυση της προσέγγισης των οργανισμών στη διαχείριση καταστάσεων που ενέχουν κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων" [7].

3. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέβαλε την έγκριση των λογαριασμών του EMA και της EFSA για το 2010 εν μέρει διότι θεωρεί ότι η διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στους εν λόγω οργανισμούς δεν είναι ικανοποιητική [8].

4. Το Συνέδριο αποφάσισε να επικεντρωθεί στους τέσσερις οργανισμούς (EASA, ECHA, EFSA και EMA, στο εξής οι "επιλεγέντες οργανισμοί") με τη μεγαλύτερη έκθεση στον κίνδυνο έλλειψης αμεροληψίας, λόγω των σημαντικών εξουσιών λήψης αποφάσεων που διαθέτουν σε τομείς ζωτικής σημασίας για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τους επιλεγέντες οργανισμούς επηρεάζουν κάθε πολίτη της ΕΕ προσωπικά:

α) ο EASA οφείλει να διατηρεί και να αναπτύσσει υψηλό και ομοιόμορφο επίπεδο ασφάλειας στην πολιτική αεροπορία στην Ευρώπη. Για να επιτύχει τους εν λόγω στόχους, ο EASA εκδίδει προδιαγραφές πιστοποίησης για αεροσκάφη, λαμβάνει αποφάσεις που αφορούν την αξιοπλοΐα και την περιβαλλοντική πιστοποίηση, διεξάγει επιθεωρήσεις τυποποίησης στα κράτη μέλη και εκδίδει γνώμες και συστάσεις προς την Επιτροπή για την ενίσχυση της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας·

β) ο ECHA διαδραματίζει σημαντικό κανονιστικό ρόλο στην εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα προς όφελος της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, καθώς και για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. Ο ECHA βοηθά τις εταιρείες να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία, προάγει την ασφαλή χρήση των χημικών προϊόντων, παρέχει πληροφορίες σχετικά με τα χημικά προϊόντα, μεριμνά για την επισήμανση και ταξινόμησή τους και ασχολείται με χημικά προϊόντα που προκαλούν μεγάλη ανησυχία·

γ) η EFSA οφείλει να παρέχει ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, συνεισφέροντας με τον τρόπο αυτό στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας των ανθρώπων και των ζώων. Η EFSA εκδίδει επιστημονικές γνώμες σχετικά με τα συστατικά των τροφίμων, τα φυτοφάρμακα, τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς κ.λπ. και προωθεί ενιαίες μεθοδολογίες αξιολόγησης των κινδύνων για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές·

δ) ο EMA είναι υπεύθυνος για την επιστημονική αξιολόγηση και εποπτεία των φαρμάκων που αναπτύσσονται από φαρμακευτικές εταιρείες για χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, ο EMA παρέχει επιστημονικές συμβουλές και υποστήριξη σε εταιρείες για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων και δημοσιεύει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις απαιτήσεις ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Θεωρείται ο "κόμβος" ενός ευρωπαϊκού δικτύου φαρμάκων που αποτελείται από 40 εθνικές αρμόδιες αρχές·

ε) συνοπτικά, οι επιλεγέντες οργανισμοί είναι υπεύθυνοι για την έκδοση αδειών για αεροσκάφη, χημικά προϊόντα, συστατικά τροφίμων και φάρμακα στην ΕΕ. Το παράρτημα Ι παρέχει μια επισκόπηση των στόχων και των καθηκόντων κάθε επιλεγέντος οργανισμού.

5. Είναι προφανές ότι όλοι οι οργανισμοί και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, καθώς και άλλοι αποκεντρωμένοι φορείς (π.χ. κοινές επιχειρήσεις κ.λπ.) ενδέχεται να είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων και, παρότι τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της παρούσας έκθεσης αναφέρονται μόνο στους επιλεγέντες οργανισμούς, ενδεχομένως και άλλοι οργανισμοί και θεσμικά όργανα της ΕΕ να επιθυμούν να εξετάσουν κατά πόσο τους αφορούν.

ΕΓΓΕΝΕΙΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

6. Δεδομένης της σπουδαιότητας και των αποφάσεων που λαμβάνονται από τους επιλεγέντες οργανισμούς, οι κίνδυνοι και οι συνέπειες της ανεπαρκούς διαχείρισης καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων είναι μεγαλύτεροι για αυτούς. Ορισμένες καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων, οι οποίες αφορούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, είναι αναπόφευκτες και δεν υποκρύπτουν απαραίτητα αξιόποινες πράξεις ή διαφθορά. Αυτό συμβαίνει συχνά σε οργανισμούς με υψηλή εξειδίκευση ή με μοναδικό χαρακτήρα, όπου υπάρχει περιορισμένη εμπειρογνωμοσύνη και ο κλάδος "συναγωνίζεται" για τους ίδιους εμπειρογνώμονες.

7. Η διάρθρωση και οι λειτουργίες των επιλεγέντων οργανισμών (π.χ. διοίκηση, αλληλεπίδραση με τρίτους, καταναλωτές, προμηθευτές κ.λπ.) απαιτούν στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές και τον κλάδο. Ωστόσο, αυτό δημιουργεί εγγενή κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων:

- Διοικητικό συμβούλιο: Στον EASA, τον ECHA και τον EMA, το διοικητικό συμβούλιο απαρτίζεται κυρίως από εκπροσώπους των εθνικών αρχών ή των κρατών μελών. Παράλληλα, ο EASA και ο EMA αναθέτουν εξωτερικά ορισμένες από τις δραστηριότητές τους σε αρμόδιες εθνικές αρχές και λαμβάνουν άλλες αποφάσεις που επηρεάζουν τις εθνικές αρχές (βλέπε πλαίσιο 1). Στην EFSA, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου επιλέγονται βάσει της εμπειρίας και του επιστημονικού τους υποβάθρου. Ωστόσο, όπως προβλέπεται στον ιδρυτικό κανονισμό της EFSA, τέσσερα από τα 15 μέλη του διοικητικού συμβουλίου της EFSA έχουν ιστορικό (συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας ενασχόλησης) σε οργανισμούς που εκπροσωπούν καταναλωτές και άλλα συμφέροντα στον κλάδο των τροφίμων. Επιπλέον, η αμεροληψία του έργου και της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της EFSA ενδέχεται να υπονομεύεται καθώς τρεις από τους εν λόγω οργανισμούς που εκπροσωπούνται στο διοικητικό συμβούλιο εκπροσωπούνται ταυτόχρονα και στη συμβουλευτική πλατφόρμα ενδιαφερομένων [9].

- Συμμετοχή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων (στο εξής "εμπειρογνώμονες"): Κατά τη διεξαγωγή των επιστημονικών δραστηριοτήτων τους, ο ECHA, η EFSA και ο EMA συνεργάζονται με εμπειρογνώμονες, οι οποίοι έχουν εκτενές υπόβαθρο στον τομέα και ενδέχεται να έχουν τρέχουσες ή προηγούμενες σχέσεις με τον κλάδο (όπως απασχόληση, χρηματοδότηση ερευνών κ.λπ.). Ενδεικτικά, περίπου 3800 εμπειρογνώμονες συμμετέχουν στις δραστηριότητες του EMA και περίπου 1200 εμπειρογνώμονες στις δραστηριότητες της EFSA. Στους τρεις αυτούς οργανισμούς, οι εμπειρογνώμονες είναι μέλη των επιστημονικών επιτροπών και ομάδων που συμμετέχουν άμεσα στην κατάρτιση επιστημονικών γνωμών που αποτελούν τη βάση κρίσιμων αποφάσεων που επηρεάζουν την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών (π.χ. επιστημονικές γνώμες σχετικά με φάρμακα, τρόφιμα και χημικά προϊόντα). Στον EASA, οι εμπειρογνώμονες εμπλέκονται κυρίως σε δραστηριότητες θέσπισης κανόνων και επιθεωρήσεις τυποποίησης στα κράτη μέλη, και σε μικρότερο βαθμό σε καθήκοντα πιστοποίησης.

- Συνεργασία με ενδιαφερομένους: Λόγω του επιστημονικού και εποπτικού τους ρόλου, οι επιλεγέντες οργανισμοί συνεργάζονται στενά με τον κλάδο ή με εκπροσώπους των καταναλωτών (π.χ. κατασκευαστές, φορείς εκμετάλλευσης, διανομείς κ.λπ.) Για παράδειγμα, ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου είναι ότι η πλειονότητα των επιστημονικών γνωμών και αποφάσεων που καταρτίζονται από τους επιλεγέντες οργανισμούς χρησιμοποιούν και τις έρευνες που διεξάγονται ή χρηματοδοτούνται από τον κλάδο.

8. Στο πλαίσιο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι επιλεγέντες οργανισμοί να είναι σε θέση να διαχειρίζονται τους υψηλούς εγγενείς κινδύνους σύγκρουσης συμφερόντων.

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΓΓΕΝΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

Στον EMA, το διοικητικό συμβούλιο, που απαρτίζεται κατά κύριο λόγο από εκπροσώπους εθνικών αρχών, καθορίζει την αμοιβή για τις επιστημονικές υπηρεσίες που παρέχονται στον οργανισμό από τις εθνικές αρχές. Το Συνέδριο, σε ειδική ετήσια έκθεσή του [10], τόνισε την ανάγκη καθιέρωσης ενός συστήματος βασιζόμενου στις πραγματικές δαπάνες μιας εθνικής αρχής. Μέχρι σήμερα δεν έχει υιοθετηθεί τέτοιο σύστημα και το διοικητικό συμβούλιο του EMA απέρριψε την πλέον πρόσφατη πρόταση [11].

Κατά τη χρονική περίοδο του ελέγχου βρισκόταν σε εξέλιξη στον EASA μια διαδικασία υποβολής προσφορών για την εξωτερική ανάθεση των καθηκόντων πιστοποίησης σε ειδικευμένους φορείς [12]. Μέχρι πρότινος ο οργανισμός ανέθετε τα καθήκοντα πιστοποίησης αποκλειστικά στις διαπιστευμένες εθνικές αρχές βάσει συμβάσεων-πλαισίων που υπογράφονταν χωρίς διαδικασίες υποβολής προσφορών. Οι χρεώσεις που καταβάλλει ο EASA για τα ανατιθέμενα καθήκοντα ορίζονται στις συμβάσεις-πλαίσια. Για τα ίδια καθήκοντα, τα κατ’ αποκοπή ποσά διαφέρουν μεταξύ των εθνικών αρχών και δεν βασίζονται σε πραγματικές δαπάνες.

Σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο του EASA, οι εθνικές αρχές ελέγχονται από τον οργανισμό στο πλαίσιο των διαδικασιών τυποποίησης και διαπίστευσης, ενώ τα συμφέροντά τους εκπροσωπούνται σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου.

ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

9. Για την αποτελεσματική διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων, οι επιλεγέντες οργανισμοί χρειάζονται ένα επαρκές πλαίσιο αναφοράς.

10. Το κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει για τα θεσμικά όργανα και τους αποκεντρωμένους φορείς της ΕΕ (στο εξής "κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ") απαρτίζεται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό των Κοινοτήτων αυτών (στο εξής "κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης"), από άλλες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από τις κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων. Το πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων παρουσιάζεται λεπτομερέστερα στο παράρτημα ΙΙ.

11. Ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης περιέχει ορισμένες πολύ γενικές απαιτήσεις σχετικά με τις δεοντολογικές αρχές που πρέπει να τηρούν οι δημόσιοι υπάλληλοι [13]: ανεξαρτησία, ακεραιότητα, αντικειμενικότητα, αμεροληψία και επαγγελματική πίστη. Η Επιτροπή έχει εκδώσει αποφάσεις [14] και κατευθυντήριες οδηγίες για την εφαρμογή τους στην πράξη.

12. Το πρότυπο εσωτερικού ελέγχου αριθ. 2 της Επιτροπής "Δεοντολογικές και οργανωτικές αξίες" απαιτεί τη θέσπιση διαδικασιών που διασφαλίζουν ότι το σύνολο του προσωπικού γνωρίζει τις σχετικές δεοντολογικές και οργανωτικές αξίες, και ιδίως τη δεοντολογική συμπεριφορά, την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, την πρόληψη της απάτης και την αναφορά παρατυπιών.

13. Πέραν των ανωτέρω, τρεις από τους τέσσερις επιλεγέντες οργανισμούς έχουν αναπτύξει εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων (σύνοψη των πολιτικών και των διαδικασιών των οργανισμών παρουσιάζεται στο παράρτημα ΙΙΙ).

14. Όσον αφορά τον δημόσιο τομέα γενικώς, υπάρχουν οι γενικώς παραδεκτές κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ. Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ έχει εκδώσει ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με ζητήματα που άπτονται της απασχόλησης μετά την έξοδο από την υπηρεσία: "Μετά την αποχώρηση από τον δημόσιο τομέα — Ορθές πρακτικές για την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων" (Post Public Employment — Good Practices for Preventing Conflict of Interest) [15].

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

15. Με τον έλεγχο αξιολογήθηκαν πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων σε τέσσερις επιλεγέντες οργανισμούς που λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν την ασφάλεια και την υγεία των καταναλωτών, ήτοι:

- Ο EASA παρέχει πιστοποιητικά ασφάλειας για την πολιτική αεροπορία, για τα οποία το προσωπικό του οργανισμού απαιτείται να έχει υψηλές τεχνικές γνώσεις που συνήθως αποκτώνται μέσω της εργασίας τους στον κλάδο ή για την εθνική αρχή. Συντρέχει ο κίνδυνος οι υπάλληλοι του οργανισμού που έχουν τέτοιο υπόβαθρο να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων προς όφελος του πρώην (και/ή ενδεχομένως μελλοντικού) εργοδότη τους.

- Ο ECHA διαχειρίζεται τον κανονισμό REACH που στοχεύει στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος. Παρέχει επιστημονικές και τεχνικές συμβουλές σχετικά με χημικά προϊόντα, οι οποίες μπορεί να έχουν σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο επί των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα.

- Η EFSA παρέχει πληροφορίες σχετικά με κινδύνους που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων. Παρέχει επιστημονικές και τεχνικές συμβουλές σχετικά με τα τρόφιμα, οι οποίες μπορούν να έχουν σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο επί των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα.

- Ο EMA διαδραματίζει συντονιστικό ρόλο όσον αφορά τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας και τη συνέχιση κυκλοφορίας φαρμακευτικών προϊόντων στην ΕΕ. Είναι υποχρεωμένος να στηρίζεται σε δοκιμές που διεξάγονται από οργανισμούς και εταιρείες που έχουν συμφέροντα στα σχετικά προϊόντα.

16. Στο επίκεντρο του ελέγχου βρέθηκαν σημαντικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών που συνεργάζονται με τους επιλεγέντες οργανισμούς, οι οποίοι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για επιστημονικά θέματα και στις επιχειρησιακές δραστηριότητες:

- μέλη των διοικητικών συμβουλίων·

- μέλη επιστημονικών συμβουλευτικών ομάδων, επιτροπών, φόρουμ και άλλοι εμπειρογνώμονες·

- υπάλληλοι οργανισμών, κυρίως διευθυντές και προσωπικό που συμμετέχει στη λήψη σημαντικών αποφάσεων για επιστημονικά θέματα·

- μέλη των τμημάτων προσφυγών (EASA, ECHA)· και

- οργανώσεις ενδιαφερομένων.

17. Στο πλαίσιο του ελέγχου δεν καλύφθηκαν περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων που θα μπορούσαν να προκύψουν στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων και στις διαδικασίες προσλήψεων. Οι ανωτέρω διαδικασίες υπόκεινται στους ετήσιους ελέγχους του Συνεδρίου.

18. Το Συνέδριο δεν αξιολόγησε συγκεκριμένες περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε την εκτενή εξέταση των περιστάσεων των εν λόγω καταστάσεων, καθώς και τη διατύπωση αυθαίρετων κρίσεων. Το Συνέδριο δεν είναι σε θέση να αξιολογήσει την εγκυρότητα των μεθόδων που χρησιμοποιούν οι επιλεγέντες οργανισμοί για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των ερευνών που χρηματοδοτούνται από τον κλάδο.

19. Σημειώνεται ότι όλοι οι επιλεγέντες οργανισμοί αναπτύσσουν και ενισχύουν συνεχώς τις πολιτικές και τις διαδικασίες τους ανταποκρινόμενοι επίσης σε διάφορα γεγονότα, σε εξωτερικές πιέσεις και στον έλεγχο του Συνεδρίου. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες που εφαρμόστηκαν μετά την ολοκλήρωση των επιτόπιων ελέγχων του Συνεδρίου (Οκτώβριος 2011) δεν έχουν αξιολογηθεί.

ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

20. Στόχος του ελέγχου ήταν να δώσει απάντηση στο ακόλουθο βασικό ερώτημα:

- Οι επιλεγέντες οργανισμοί διαχειρίζονται επαρκώς τις καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων;

και σε δύο ειδικά ερωτήματα:

- Έχουν θεσπιστεί κατάλληλες πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων;

- Οι επιλεγέντες οργανισμοί έχουν εφαρμόσει επαρκώς τις πολιτικές και τις διαδικασίες τους σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων;

21. Οι εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες κάθε οργανισμού, οι οποίες καταρτίστηκαν στο πλαίσιο των συγκεκριμένων νομοθετικών απαιτήσεων που ισχύουν για καθέναν από αυτούς, καθώς και η εφαρμογή τους, αξιολογήθηκαν βάσει του κανονιστικού πλαισίου (βλέπε παράρτημα ΙΙ) που αφορά τα θεσμικά όργανα και τους αποκεντρωμένους φορείς της ΕΕ, των εκτενέστερων κατευθυντήριων οδηγιών του ΟΟΣΑ και των βέλτιστων πρακτικών που καθορίστηκαν στους επιλεγέντες οργανισμούς. Ελλείψει ενός ολοκληρωμένου κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ, οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ θεωρήθηκαν ως μέρος ενός πλαισίου αναφοράς για τον παρόντα έλεγχο, καθώς αποτελούν ένα διεθνές σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ χρησιμοποιήθηκαν σε όλες τις περιπτώσεις που δεν καλύπτονται (ή που δεν καλύπτονται επαρκώς) από το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ απευθύνονται σε κυβερνήσεις και δημόσιους φορείς γενικότερα με στόχο να τους βοηθήσουν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια αποτελεσματική πολιτική σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων.

22. Στις ελεγκτικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν συγκαταλέγονται οι εξής:

- ανάλυση του κανονιστικού πλαισίου των επιλεγέντων οργανισμών·

- συνεδριάσεις με τη διοίκηση των επιλεγέντων οργανισμών, με τους υπαλλήλους και τα διάφορα όργανα των οργανισμών (διοικητικό συμβούλιο, συμβουλευτική επιτροπή, τμήμα προσφυγών)·

- ανάλυση ερωτηματολογίου που συμπληρώθηκε από τους επιλεγέντες οργανισμούς·

- διοικητικός έλεγχος των πολιτικών, των διαδικασιών, των εσωτερικών κατευθυντήριων οδηγιών, των δηλώσεων συμφερόντων, των πρακτικών των συνεδριάσεων των επιστημονικών ομάδων/επιτροπών, των προσωπικών αρχείων των υπαλλήλων κ.λπ.· και

- εξέταση του τρόπου με τον οποίο οι επιλεγέντες οργανισμοί εφάρμοσαν τις πολιτικές και τις διαδικασίες σε συγκεκριμένες υποθέσεις (π.χ. προσωπικό, εμπειρογνώμονες, μέλη του διοικητικού συμβουλίου), συμπεριλαμβανομένων ορισμένων δημοσιευμένων υποθέσεων σχετικά με συγκρούσεις συμφερόντων (μη κυβερνητικές οργανώσεις, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, μέσα μαζικής ενημέρωσης κ.λπ.).

23. Το Συνέδριο παρουσιάζει τις παρατηρήσεις του με χρονολογική σειρά, ήτοι η εφαρμογή των πολιτικών και των διαδικασιών για τους προαναφερθέντες σημαντικούς εμπλεκομένους αναλύεται στο στάδιο του αρχικού διορισμού τους (π.χ. διορισμός εμπειρογνωμόνων στην επιστημονική επιτροπή), κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους στον οργανισμό (συμπεριλαμβανομένης της επιμόρφωσης και της αποδοχής δώρων κ.λπ.) και κατά την αποχώρησή τους (συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεών τους κατά την ανάληψη νέων θέσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε σύγκρουση συμφερόντων).

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΌ ΠΛΑΊΣΙΟ ΤΗΣ ΕΕ

24. Οι επιλεγέντες οργανισμοί δεσμεύονται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης (βλέπε πλαίσιο 2).

25. Ωστόσο, οι απαιτήσεις ανεξαρτησίας που ορίζονται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης και στις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής αναφέρονται μόνο στο προσωπικό. Άλλοι σημαντικοί εμπλεκόμενοι σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων, όπως τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων και οι εμπειρογνώμονες, δεν καλύπτονται από τις ανωτέρω απαιτήσεις.

26. Διατάξεις σχετικά με την ανεξαρτησία των οργανισμών και απαιτήσεις διαφάνειας περιλαμβάνονται στον ιδρυτικό κανονισμό κάθε επιλεγέντα οργανισμού, αλλά η έκταση των απαιτήσεων ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των οργανισμών (βλέπε παράρτημα IV). Οι εν λόγω διατάξεις αναφέρονται στις απαιτήσεις συμπλήρωσης και δημοσίευσης ετήσιων και ειδικών δηλώσεων συμφερόντων, δημοσιοποίησης των ημερήσιων διατάξεων και των πρακτικών των συνεδριάσεων των επιστημονικών οργάνων και διαφόρων οργάνων (π.χ. διοικητικό συμβούλιο, τμήμα προσφυγών), δημοσίευσης των αποτελεσμάτων επιστημονικών μελετών κ.λπ. Όπως φαίνεται στο παράρτημα IV, οι νομικές απαιτήσεις που αφορούν την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια είναι αυστηρότερες για την EFSA και τον EMA, λιγότερο αυστηρές για τον ECHA (π.χ. δεν υφίσταται υποχρέωση δημοσίευσης των δηλώσεων συμφερόντων) και ακόμα λιγότερο για τον EASA (π.χ. δεν υφίσταται υποχρέωση συμπλήρωσης δηλώσεων συμφερόντων).

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ:

ο υπάλληλος πρέπει να κοινοποιεί τυχόν προσωπικό συμφέρον ικανό να θέσει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία του [16]·

πρέπει να λαμβάνονται μέτρα περιορισμού του κινδύνου [17]·

οι υπάλληλοι ζητούν άδεια για την άσκηση εξωτερικών δραστηριοτήτων και δηλώνουν την κατ’ επάγγελμα κερδοσκοπική δραστηριότητα των συζύγων τους [18]· και

οι υπάλληλοι εξακολουθούν να δεσμεύονται από τις υποχρεώσεις της εντιμότητας και της διακριτικότητας μετά τη λήξη των καθηκόντων τους όσον αφορά την αποδοχή ορισμένων θέσεων ή ωφελημάτων και πρέπει να δηλώνουν οποιαδήποτε επαγγελματική δραστηριότητα αναλαμβάνουν για δύο έτη από τη λήξη των καθηκόντων τους [19].

27. Συνεπώς, δεν υπάρχει ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ ειδικά για τη σύγκρουση συμφερόντων, το οποίο θα μπορούσε να διασφαλίσει συγκρίσιμες ελάχιστες απαιτήσεις ανεξαρτησίας και διαφάνειας εφαρμόσιμες σε όλους τους οργανισμούς της ΕΕ και σε όλους τους βασικούς εμπλεκομένους που επηρεάζουν τη στρατηγική, τις λειτουργίες και τη λήψη αποφάσεων. Στο παράρτημα V παρέχεται μια σύγκριση μεταξύ του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ (εξαιρουμένων των ιδρυτικών κανονισμών των οργανισμών και των εσωτερικών πολιτικών και διαδικασιών τους) και των κατευθυντήριων οδηγιών του ΟΟΣΑ.

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ

ΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ ΔΕΝ ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΕΠΑΡΚΩΣ

28. Γενικά, οι διαδικασίες ορισμού υποψηφίων και διορισμού στον EASA, στον ECHA [20] και στον EMA δεν περιλαμβάνουν επαρκή εξέταση των υποψηφίων (π.χ. των εμπειρογνωμόνων, των μελών του διοικητικού συμβουλίου και του τμήματος προσφυγών) όσον αφορά καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Ωστόσο, τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων και ορισμένοι εμπειρογνώμονες (ECHA και EMA) ορίζονται ή διορίζονται από τα κράτη μέλη, από εθνικούς φορείς ή από θεσμικά όργανα της ΕΕ (ήτοι Επιτροπή, Συμβούλιο κ.λπ.) και οι επιλεγέντες οργανισμοί έχουν περιορισμένη (ή δεν έχουν καμία) επιρροή όσον αφορά τον διορισμό τους.

29. Οι κανόνες διορισμού εμπειρογνωμόνων της EFSA προβλέπουν εξέταση των δηλώσεων συμφερόντων των υποψηφίων. Ωστόσο, η εξέταση δεν βασίζεται σε σαφώς καθορισμένα κριτήρια σε περίπτωση ύπαρξης καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων.

30. Κατά συνέπεια, στις περισσότερες περιπτώσεις, τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων εντοπίζονται μόνο μετά τον διορισμό των υποψηφίων. Επιπλέον, οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν έχουν την αρμοδιότητα να αντικαταστήσουν μέλη του διοικητικού συμβουλίου ή εμπειρογνώμονες σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα συμφέροντά τους αξιολογούνται ως ασυμβίβαστα με τον ρόλο τους στον οργανισμό (βλέπε πλαίσιο 3).

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ

Ένα μέλος της επιστημονικής επιτροπής διορίστηκε από την Επιτροπή και η δήλωση συμφερόντων του αξιολογήθηκε από τον EMA μόνον μετά τον διορισμό του [21]. Μολονότι η αξιολόγηση κατέδειξε σύγκρουση συμφερόντων η οποία θα έπρεπε να είχε εμποδίσει τον διορισμό του, ο EMA δεν μπορούσε να τον απολύσει.

31. Στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ συνιστάται η εφαρμογή διαδικασιών εξέτασης ως μέρος των διαδικασιών επιλογής, με σκοπό τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων σε πρώιμο στάδιο [22].

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟΝ EMA ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΙΠΗ

32. Γενικά, οι επιλεγέντες οργανισμοί έχουν θεσπίσει ικανοποιητικές ρυθμίσεις όσον αφορά τη συμμετοχή των οργανώσεων ενδιαφερομένων στο έργο τους. Προκειμένου να είναι δυνατή η εκπροσώπησή τους σε διάφορα όργανα των επιλεγέντων οργανισμών, οι εν λόγω οργανώσεις πρέπει να πληρούν ορισμένα κριτήρια επιλεξιμότητας.

33. Ωστόσο, τα εν λόγω κριτήρια δεν θεσπίζουν πάντοτε σαφή πρότυπα που πρέπει να πληρούνται. Το κριτήριο της διαφάνειας στον EMA απαιτεί τη γνωστοποίηση των πηγών χρηματοδότησης των οργανώσεων ασθενών και καταναλωτών σε ετήσια βάση. Ωστόσο, δεν υφίστανται ελάχιστα πρότυπα αποδεκτής χρηματοδοτικής διάρθρωσης, με αποτέλεσμα να επιτρέπεται δυνητικά σε οργανώσεις ασθενών ή καταναλωτών που χρηματοδοτούνται πλήρως από μια φαρμακευτική εταιρεία να συμμετέχουν στις δραστηριότητες του EMA.

34. Επιπλέον, ο EMA δεν διέθετε κριτήρια επιλεξιμότητας για τις οργανώσεις επαγγελματιών του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης που μπορούν να συμμετέχουν στις δραστηριότητες του EMA με τον ίδιο τρόπο όπως για παράδειγμα οι οργανώσεις ασθενών ή καταναλωτών.

Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΚΑΙ/ Ή ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΕ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΗΣ

35. Η διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων είναι πολύ σημαντική όταν οι δραστηριότητες των επιλεγέντων οργανισμών ανατίθενται εξωτερικά, καθώς οι εν λόγω δραστηριότητες δεν υπόκεινται στον άμεσο έλεγχο των επιλεγέντων οργανισμών. Ο EASA και ο EMA αναθέτουν σημαντικό μέρος των επιστημονικών και/ή επιχειρησιακών δραστηριοτήτων τους σε εθνικές αρχές.

36. Ο EASA χρησιμοποιεί συμβάσεις-πλαίσια με τις εθνικές αρχές, οι οποίες πρέπει να διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων στο επίπεδο των καθηκόντων που ανατίθενται εξωτερικά. Ωστόσο, ο EASA δεν διαθέτει σαφή κριτήρια και μεθοδολογία προκειμένου να επαληθεύει τις πολιτικές και διαδικασίες των εθνικών αρχών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς και την εφαρμογή τους. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο EASA πραγματοποιεί την ανωτέρω επαλήθευση.

37. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες του EMA σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων δεν καλύπτουν τους εθνικούς εμπειρογνώμονες που εργάζονται σε καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στις εθνικές αρχές. Ο EMA δεν διενεργεί οποιαδήποτε επαλήθευση των πολιτικών και διαδικασιών των εθνικών αρχών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ

ΈΧΟΥΝ ΑΝΑΠΤΥΧΘΕΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ EMA, ΤΟΝ ECHA ΚΑΙ ΤΗΝ EFSA…

38. Από τους επιλεγέντες οργανισμούς, ο EMA και η EFSA έχουν αναπτύξει τα πλέον προηγμένα πλαίσια για τη δήλωση, την αξιολόγηση και τη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων, ιδίως όσον αφορά κινδύνους που σχετίζονται με τον κλάδο τους.

39. Σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων διαδραματίζει η δήλωση συμφέροντος, με την οποία τα άτομα γνωστοποιούν την προσωπική τους κατάσταση που σχετίζεται με τη σύγκρουση συμφέροντος όπως ορίζεται από τις πολιτικές και τις διαδικασίες των επιλεγέντων οργανισμών.

40. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων του ECHA, του EMA και της EFSA απαιτούν την υποβολή δηλώσεων συμφερόντων (κυρίως σε ετήσια βάση) από το προσωπικό, τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων, των τμημάτων προσφυγών, των επιστημονικών συμβουλίων, των ομάδων και των φόρουμ.

41. Ο ECHA ανέπτυξε μια πολιτική σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων λίγο μετά την ίδρυσή του. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2011 το διοικητικό συμβούλιο του ECHA ενέκρινε μια νέα "Πολιτική σχετικά με τη διαχείριση δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων". Η πολιτική εφαρμόζεται σε ολόκληρο τον οργανισμό και στο σύνολο των δραστηριοτήτων του [23]. Εισάγει μια περισσότερο ολοκληρωμένη μορφή της δήλωσης συμφερόντων, καθώς και την υποχρέωση συμπλήρωσής της από το προσωπικό σε ετήσια βάση.

42. Ο EMA έχει αναπτύξει ορισμένες σαφείς και ρεαλιστικές περιγραφές των περιστάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε σύγκρουση συμφερόντων. Για την αξιολόγηση εμπειρογνωμόνων, ο EMA και η EFSA έχουν ορίσει ειδικά κριτήρια, όπως: οικονομικά συμφέροντα, απασχόληση, μέλος επιστημονικού οργάνου, παροχή συμβουλών, χρηματοδότηση έρευνας, δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, μέλη του στενού οικογενειακού κύκλου, δώρα και προσκλήσεις κ.λπ., τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγκρουση συμφερόντων. Ανάλογα με το είδος των δραστηριοτήτων και το κατά πόσο βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη ή πραγματοποιήθηκαν στο παρελθόν (τα τελευταία πέντε έτη), οι πολιτικές και οι διαδικασίες προβλέπουν περιορισμούς για την κατοχή ορισμένων θέσεων ή για τη συμμετοχή σε διαφορετικές φάσεις της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Ο EMA έχει αναπτύξει έναν σαφή πίνακα βάσει του οποίου τα συμφέροντα που δηλώνονται συνδέονται με ένα σύνολο περιγραφικών αποτελεσμάτων (βλέπε παράρτημα VI).

43. Πέραν του συστήματος ετήσιων δηλώσεων συμφερόντων της EFSA, ο εν λόγω οργανισμός έχει καθιερώσει ένα πρόσθετο στάδιο για τους εμπειρογνώμονες, οι οποίοι υποχρεούνται:

- να υποβάλλουν ειδικές δηλώσεις συμφερόντων πριν από κάθε συνεδρίαση της επιστημονικής επιτροπής, των ομάδων και των ομάδων εργασίας, και

- να δηλώνουν προφορικά κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης τυχόν απρόβλεπτα συμφέροντα που αφορούν θέματα της ημερήσιας διάταξης.

44. Από τον Μάιο του 2008 η EFSA χρησιμοποιεί εξειδικευμένο λογισμικό για τις δηλώσεις συμφερόντων, προκειμένου να διασφαλίσει την ιχνηλασιμότητα της διαδικασίας αξιολόγησης. Ο EMA έχει αναπτύξει επίσης ορισμένες εφαρμογές/βάσεις δεδομένων για τη διαχείριση της διαδικασίας αξιολόγησης των δηλώσεων συμφερόντων. Ο ECHA δεν διαθέτει παρόμοιο λογισμικό για την υποστήριξη της διαχείρισης και αξιολόγησης των δηλώσεων συμφερόντων.

… ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΟΝ EASA

45. Ο EASA, με εξαίρεση το τμήμα εγκρίσεων και τυποποίησής του, δεν διαθέτει εσωτερική πολιτική και διαδικασίες σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Ο EASA δεν λαμβάνει ούτε αξιολογεί δηλώσεις συμφερόντων σε τακτική βάση.

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΣΤΟΝ ECHA ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ

Ο ECHA ΔΕΝ ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΑ ΔΗΛΩΘΕΝΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΟΥ

46. Σύμφωνα με την προηγούμενη πολιτική και τις προηγούμενες διαδικασίες του ECHA, τα μέλη του προσωπικού υποχρεούνταν να συμπληρώσουν δήλωση κατά την πρόσληψή τους [24]. Οι αρχικές δηλώσεις έπρεπε να ενημερώνονται όταν προέκυπταν αλλαγές.

47. Οι δηλώσεις των μελών του προσωπικού που εξετάστηκαν από το Συνέδριο διατηρούνταν σε σφραγισμένους φακέλους στα προσωπικά αρχεία και δεν είχαν ελεγχθεί και αξιολογηθεί από τον ECHA για το ενδεχόμενο σύγκρουσης συμφερόντων. Ο ECHA βασιζόταν πλήρως στην υποχρέωση των υπαλλήλων να ενημερώνουν αυθόρμητα τους ανωτέρους τους εάν γνώριζαν οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων, ανεξάρτητα από τυχόν δηλώσεις που είχαν υποβληθεί προηγουμένως. Από την εξέταση των σφραγισμένων δηλώσεων συμφερόντων προέκυψαν περιπτώσεις που θα έπρεπε να είχαν αντιμετωπιστεί από τη διοίκηση, όπως φαίνεται στο πλαίσιο 4.

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΟΥ ECHA ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ

48. Το τμήμα προσφυγών διαχειρίζεται τις προσφυγές από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που επηρεάζεται από τις αποφάσεις που λαμβάνει ο εν λόγω οργανισμός. Απαρτίζεται από έναν πρόεδρο και άλλα δύο μόνιμα μέλη, που ανήκουν στο προσωπικό του ECHA, καθώς και από συμπληρωματικά και αναπληρωματικά μέλη που δεν ανήκουν στο προσωπικό του ECHA. Αποτελεί ανεξάρτητο όργανο εντός του ECHA και διαθέτει δικό του κώδικα δεοντολογίας.

ΠΛΑΙΣΙΟ 4

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ECHA

Ένας ανώτερος υπάλληλος δήλωσε την ενοικίαση διαμερίσματος σε μία από τις εταιρείες με τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων στον ECHA.

Ένας ανώτερος υπάλληλος δήλωσε προηγούμενη απασχόληση σε μεγάλη εταιρεία με πολλές αιτήσεις τις οποίες επεξεργαζόταν η μονάδα του.

Ένας κατώτερος υπάλληλος δήλωσε προηγούμενη εργασία σε έργα που χρηματοδοτήθηκαν από μια εταιρεία, καθώς και την απασχόληση της συζύγου του στην εν λόγω εταιρεία, η οποία είχε μεγάλο αριθμό εκκρεμών αιτήσεων προς τον ECHA.

49. Τα μόνιμα μέλη του τμήματος προσφυγών υποχρεούνται να συμπληρώνουν ετήσιες δηλώσεις συμφερόντων. Τα αναπληρωματικά και συμπληρωματικά μέλη του τμήματος προσφυγών υποχρεούνται να συμπληρώνουν ετήσιες δηλώσεις συμφερόντων και να υποβάλλουν ειδικές δηλώσεις συμφερόντων προτού τους ανατεθεί μια υπόθεση.

50. Η ευθύνη του ελέγχου των δηλώσεων συμφερόντων και της διαχείρισης των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων εναπόκειται στη γραμματεία και στον πρόεδρο. Ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία ή τεκμηρίωση των ελέγχων που διεξάγονται όταν το τμήμα προσφυγών αρχίζει να εργάζεται σε μια συγκεκριμένη υπόθεση και υπάρχει πλήρης εξάρτηση από τις δηλώσεις των μόνιμων μελών του τμήματος προσφυγών.

51. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το τμήμα προσφυγών δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες για τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων σχετικά με την ύπαρξη ή μη σύγκρουσης συμφερόντων. Πληροφορίες διατίθενται μόνο σχετικά με την προσφεύγουσα εταιρεία και όχι για όλες τις εταιρείες που έχουν άμεσο συμφέρον στην υπόθεση μιας προσφυγής (π.χ. εταιρεία που (συγ)καταχωρίζει τη χημική ουσία).

52. Οι δηλώσεις συμφερόντων των μελών του τμήματος προσφυγών δεν γνωστοποιούν λεπτομέρειες σχετικά με όλες τις ουσίες και τις υποθέσεις στις οποίες εργάζονταν τα εν λόγω μέλη πριν διοριστούν στον ECHA (βλέπε πλαίσιο 5).

ΠΛΑΙΣΙΟ 5

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΝΕΠΑΡΚΟΥΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΟΥ ECHA

Δύο μέλη του τμήματος προσφυγών δήλωσαν ιδιοκτησία και/ή εργασία στον τομέα του κανονισμού REACH [25]. Ωστόσο, οι πολιτικές και οι διαδικασίες δεν τους εμποδίζουν να αναλάβουν υποθέσεις που συνδέονταν στο παρελθόν ή συνδέονται επί του παρόντος με αυτούς.

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΗΛΩΘΕΝΤΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΕΠΑΡΚΕΙΣ

53. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ, οι οργανισμοί πρέπει να παρέχουν μια σαφή περιγραφή των περιστάσεων και των σχέσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων [26]. Η δήλωση του συμφέροντος επαφίεται στην ατομική ευθύνη του καθενός. Η διοικητική διαδικασία του οργανισμού πρέπει απλώς να διασφαλίζει την κατάλληλη αξιολόγηση και ενημέρωση των πληροφοριών που γνωστοποιούνται. Στις πολιτικές και τις διαδικασίες σχετικά με την αντιμετώπιση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων πρέπει να δηλώνονται σαφή μέτρα επίλυσης διαφορών, όπως για παράδειγμα εκκαθάριση του συμφέροντος, περιορισμένη πρόσβαση σε συγκεκριμένες πληροφορίες, μετακίνηση του υπαλλήλου σε θέση που δεν προκαλεί σύγκρουση, παραίτηση από την ιδιωτική θέση που προκαλεί τη σύγκρουση κ.λπ.

ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

54. Σε όλους τους επιλεγέντες οργανισμούς, ο έλεγχος των δηλώσεων συμφερόντων των μελών του διοικητικού συμβουλίου και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε αυτή την κατεύθυνση δεν τεκμηριώνονται επαρκώς.

ΟΙ ΔΙΑΘΕΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΑΝΤΟΤΕ

55. Οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν χρησιμοποιούν πάντοτε τα πληροφοριακά στοιχεία που τους παρέχουν οι ενδιαφερόμενοι και τα οποία είναι εύκολα διαθέσιμα (βιογραφικά σημειώματα, προηγούμενες δηλώσεις συμφερόντων, πληροφορίες σε μέσα μαζικής ενημέρωσης κ.λπ.) για να ελέγξουν τις δηλώσεις συμφερόντων. Με τον έλεγχο εντοπίστηκαν ορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας έλεγχος των εν λόγω πληροφοριακών στοιχείων θα είχε αποκαλύψει την ύπαρξη προβλημάτων (βλέπε πλαίσιο 6).

ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΑΦΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΣΥΝΕΠΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

56. Μολονότι η πολιτική [27] του ECHA απαιτεί τη δήλωση όλων των συμφερόντων που ενδέχεται να προκαλούν σύγκρουση, δεν αναφέρεται συγκεκριμένα στις καταστάσεις που προκύπτουν από τρέχοντα οικονομικά συμφέροντα, προηγούμενη απασχόληση, προηγούμενη παροχή συμβουλών και ανάλογες δραστηριότητες. Σε αντίθεση με τον EMA και την EFSA, δεν προσδιορίζονται τα συμφέροντα που είναι ασυμβίβαστα με τον ρόλο ενός ατόμου στον ECHA, ούτε αναφέρονται μέτρα περιορισμού των συνηθέστερων κινδύνων. Συνεπώς, η αξιολόγηση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων εξαρτάται από την κρίση του αρμοδίου.

ΠΛΑΙΣΙΟ 6

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΗ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

Στον EMA και στην EFSA οι μεταγενέστερες δηλώσεις συμφερόντων ορισμένων εμπειρογνωμόνων παρουσίαζαν σαφείς ασυνέπειες ως προς τις προηγούμενες δηλώσεις συμφερόντων. Οι οργανισμοί δεν ζήτησαν σε όλες τις περιπτώσεις διευκρινίσεις από τους εμπειρογνώμονες.

Στον ECHA, ένας εργαζόμενος δεν δήλωσε όλες τις προηγούμενες θέσεις όπου είχε απασχοληθεί τα τελευταία πέντε έτη, όπως απαιτείται από την πολιτική. Με μια απλή αντιπαραβολή της δήλωσης συμφερόντων με το βιογραφικό σημείωμα του εργαζόμενου η παράλειψη θα είχε αποκαλυφθεί.

Ο EMA διαπίστωσε ότι ένα μέλος της επιστημονικής επιτροπής του βρισκόταν σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων λόγω των ιδιωτικών συμφερόντων του. Ο EMA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο εν λόγω εμπειρογνώμονας δεν μπορεί να συμμετέχει ως μέλος στην επιστημονική επιτροπή. Ωστόσο, ο εμπειρογνώμονας εξακολούθησε να συμμετέχει στις συνεδριάσεις της επιστημονικής επιτροπής και διορίστηκε εκ νέου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για νέα θητεία τριών ετών. Η ενημερωμένη δήλωση συμφερόντων του εν λόγω εμπειρογνώμονα δεν ανέφερε πλέον τα συμφέροντα που σχετίζονται με τον επίμαχο οργανισμό. Υπήρχε ασυνέπεια με την προηγούμενη αξιολόγηση και με το δημοσιευμένο βιογραφικό σημείωμα.

57. Τα κριτήρια αξιολόγησης των συγκρούσεων συμφερόντων για τους επιστημονικούς εμπειρογνώμονες της EFSA δεν είναι αρκετά σαφή, με αποτέλεσμα σε κάποιες περιπτώσεις να προκύψουν αμφισβητήσιμες αξιολογήσεις, όπως φαίνεται στο πλαίσιο 7.

ΠΛΑΙΣΙΟ 7

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΙΜΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ EFSA ΛΟΓΩ ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΣΑΦΗΝΕΙΑΣ

Αντικρουομενοι ρολοι των επιστημονικων εμπειρογνωμονων: υποστηριξη και ελεγχοσ των ιδιων εννοιων

Στην EFSA, η πλειονότητα των μελών ενός επιστημονικού οργάνου του οργανισμού έχουν υποστηρίξει μία έννοια (μέσω προηγούμενων δημοσιεύσεων, συμμετοχής σε εργαστήρια και σε ομάδες εμπειρογνωμόνων κ.λπ.) που αποτελούσε αντικείμενο ανάλυσης από το ίδιο επιστημονικό όργανο.

Σε μια άλλη υπόθεση, δύο εμπειρογνώμονες της EFSA παρείχαν συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ιδιωτικό οργανισμό, ενώ ταυτόχρονα εξέταζαν την ίδια έννοια ως μέλη του επιστημονικού οργάνου της EFSA.

Και στις δύο περιπτώσεις, η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε σύγκρουση συμφερόντων.

Ασυνεπησ αντιμετωπιση τησ συγκρουσησ συμφεροντων

Στην EFSA, η σύγκρουση συμφερόντων που προκύπτει από τη συμμετοχή σε έναν παγκόσμιο μη κερδοσκοπικό οργανισμό, ο οποίος χρηματοδοτείται κυρίως από τη βιομηχανία γεωργικών προϊόντων διατροφής και εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό στις δραστηριότητες της EFSA, αντιμετωπίστηκε διαφορετικά για τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου και διαφορετικά για τους εμπειρογνώμονες.

Στην περίπτωση του διοικητικού συμβουλίου της EFSA, δύο μέλη παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους στον εν λόγω οργανισμό, μετά από κριτική που ασκήθηκε στα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων.

Ωστόσο, υπάρχουν έξι εμπειρογνώμονες που διατηρούν σχέσεις με τον εν λόγω οργανισμό (π.χ. μέλη του διοικητικού συμβουλίου, μέλη των επιστημονικών επιτροπών).

58. Κατά την άποψη του Συνεδρίου, από τους επιλεγέντες οργανισμούς, ο EMA διαθέτει τα σαφέστερα κριτήρια αξιολόγησης εμπειρογνωμόνων. Το παράρτημα VI αναφέρει τις καλές πρακτικές που εφαρμόζονται στον EMA για την αξιολόγηση των συνηθέστερων καταστάσεων για τους εμπειρογνώμονες και τις συνδέει με σαφή αποτελέσματα όσον αφορά τους περιορισμούς (εάν υπάρχουν) που εφαρμόζονται στις δραστηριότητες των εμπειρογνωμόνων στον EMA. Ωστόσο, το Συνέδριο εντόπισε περιπτώσεις στις οποίες δεν εφαρμόζονταν επαρκώς τα εν λόγω κριτήρια (βλέπε πλαίσιο 8).

59. Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ συνιστούν οποιαδήποτε πολιτική σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων να λαμβάνει υπόψη τον ιδιαίτερο κίνδυνο που αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες προσώπων. Απαιτούν από τους οργανισμούς να εντοπίζουν σχετικές καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων και να εφαρμόζουν μέτρα περιορισμού των σχετικών κινδύνων [28].

ΠΛΑΙΣΙΟ 8

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΝΕΠΑΡΚΟΥΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ EMA

Ο EMA απέδωσε εσφαλμένα το χαμηλότερο επίπεδο κινδύνου σε δύο εμπειρογνώμονες, παρότι στο παρελθόν απασχολούνταν σε φαρμακευτικές εταιρείες των οποίων οι δραστηριότητες θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει στην απόδοση υψηλότερου επιπέδου κινδύνου σύμφωνα με την πολιτική του EMA σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Τα εν λόγω συμφέροντα θα έπρεπε να έχουν περιορίσει τη συμμετοχή στις δραστηριότητες της επιτροπής. Τα επίπεδα κινδύνου αυξήθηκαν από τον EMA μεταγενέστερα, μόνο κατά την κατάρτιση νέων σχεδίων πολιτικών.

Ένας εμπειρογνώμονας ήταν σύμβουλος φαρμακευτικών εταιρειών έως τον Αύγουστο του 2007. Σύμφωνα με τη νέα πολιτική σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, η αξιολόγησή του θα έπρεπε να είχε οδηγήσει σε περιορισμούς σε επίπεδο προϊόντος ή εταιρείας σε περιπτώσεις συμμετοχής σε δραστηριότητες που αφορούσαν συγκεκριμένα προϊόντα ή περισσότερα προϊόντα (π.χ. έλεγχος ποιότητας περισσότερων φαρμακευτικών προϊόντων). Εντούτοις, ο EMA δεν ζήτησε περισσότερες πληροφορίες από τον εμπειρογνώμονα και αξιολογήθηκε εσφαλμένα ότι η δήλωση δεν απαιτεί την επιβολή περιορισμών.

60. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πολιτικές και οι διαδικασίες των επιλεγέντων οργανισμών παρουσιάζουν κενά ή σαφείς αποκλίσεις μεταξύ του επιπέδου του πραγματικού ή του αντιληπτού κινδύνου σύγκρουσης συμφερόντων και του επιπέδου των περιορισμών που επιβάλλονται και των μέτρων που λαμβάνονται για τον περιορισμό των κινδύνων (βλέπε πλαίσιο 9).

ΠΛΑΙΣΙΟ 9

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΣΥΝΕΠΩΝ ΚΑΙ ΕΛΛΙΠΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

EMA

Τα μέλη του προσωπικού δεν επιτρέπεται να έχουν οικονομικά συμφέροντα ή να κατέχουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όμως τα μέλη της οικογένειάς τους έχουν τη δυνατότητα αυτή. Για μία κατηγορία προσωπικού (π.χ. επιστημονικός γραμματέας στην επιστημονική επιτροπή), τα οικογενειακά συμφέροντα δεν οδηγούν σε περιορισμούς όσον αφορά τη συμμετοχή του εργαζομένου σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το προϊόν. Τα άμεσα συμφέροντα (π.χ. τρέχοντα οικονομικά συμφέροντα) των μελών της οικογένειας δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό του αποδεκτού επιπέδου συμμετοχής στις δραστηριότητες του οργανισμού για τους εμπειρογνώμονες, ακόμα και αν ο/η σύζυγος του μέλους της επιστημονικής επιτροπής διαθέτει σημαντικό μερίδιο σε φαρμακευτική εταιρεία.

Σε περίπτωση προηγούμενης απασχόλησης σε φαρμακευτικές εταιρείες, οι περιορισμοί που επιβάλλονται σε εμπειρογνώμονες (π.χ. μέλη της επιστημονικής επιτροπής) είναι λιγότερο αυστηροί από εκείνους που επιβάλλονται στους υπαλλήλους υπό τις ίδιες περιστάσεις, ακόμα κι αν οι εμπειρογνώμονες διαδραματίζουν πιο κρίσιμο ρόλο στις επιστημονικές διαδικασίες του οργανισμού.

Ο EMA ελέγχει τη σύγκρουση συμφερόντων πριν από τον διορισμό επικεφαλής/μέλους ομάδας για ένα προϊόν για τη χορήγηση αρχικής άδειας κυκλοφορίας για φάρμακα προοριζόμενα για ανθρώπινη χρήση ή υπεύθυνου έργου για τη χορήγηση αρχικής άδειας κυκλοφορίας για κτηνιατρικά φάρμακα. Ωστόσο, δεν υπάρχει αντίστοιχη διαδικασία για τα μέλη επιστημονικής επιτροπής όταν διορίζονται ως (συν)εισηγητές.

Οι περιορισμοί που επιβάλλονται στους εμπειρογνώμονες όταν οι ίδιοι ή ο οργανισμός τους λαμβάνουν επιχορήγηση από τη φαρμακοβιομηχανία είναι ανεπαρκείς. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει μηχανισμός που να αποτρέπει έναν τρέχοντα δικαιούχο επιχορήγησης από μια εταιρεία να γίνει (συν)εισηγητής για τα φάρμακα της εν λόγω εταιρείας.

EFSA

Η EFSA απαιτεί τη γνωστοποίηση των συμφερόντων των μελών της οικογένειας και των συγγενών που ανήκουν στο ίδιο νοικοκυριό ή που τελούν υπό τη φροντίδα των μελών του νοικοκυριού στις δηλώσεις συμφερόντων [29]. Σε αντίθεση με τον EMA, η πολιτική της δεν διευκρινίζει ποια συμφέροντα του στενού οικογενειακού κύκλου επιτρέπονται και ποιοι περιορισμοί πρέπει να εφαρμόζονται.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΔΩΡΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ, ΟΤΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΙΠΕΙΣ

61. Ο ECHA και ο EMA έχουν εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις. Για τον ECHA, οι πολιτικές και οι διαδικασίες ισχύουν μόνο για το προσωπικό και όχι για τα μέλη επιτροπών, φόρουμ και του διοικητικού συμβουλίου. Η EFSA διαθέτει πολιτική σχετικά με τις προσκλήσεις μόνο για τους υπαλλήλους της· ο EASA δεν διαθέτει εσωτερική πολιτική σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις, αλλά ακολουθεί τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις για τους υπαλλήλους του. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ, οι πολιτικές σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων πρέπει να καλύπτουν τις συγκρούσεις που προκύπτουν από δώρα οποιουδήποτε είδους [30].

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ Ή ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

62. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης αναφέρονται στις περιπτώσεις όπου ένα άτομο αποτυγχάνει, εσκεμμένα ή λόγω αμέλειας, να εκπληρώσει την υποχρέωσή του να δηλώνει πλήρως και εγκαίρως τα συμφέροντα που ενδέχεται να θέτουν σε κίνδυνο την ανεξαρτησία του. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες πρέπει να ορίζουν σαφώς τις συνέπειες της μη δήλωσης των συμφερόντων και τις κυρώσεις που επιβάλλονται.

63. Ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης ορίζει ότι το ίδρυμα πρέπει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα εάν ένας υπάλληλος, κατά την άσκηση των καθηκόντων του, παρέλειψε να επιλύσει ένα ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων. Εντούτοις, δεν ορίζουν συγκεκριμένα μέτρα και κυρώσεις που πρέπει να λαμβάνονται ή να επιβάλλονται σε υπαλλήλους που παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά τη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων.

64. Οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν διαθέτουν πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης για την αντιμετώπιση ειδικά των περιπτώσεων κατά τις οποίες υπάλληλοι δεν δηλώνουν όλα τα σχετικά συμφέροντά τους (π.χ. οικογενειακά, οικονομικά συμφέροντα κ.λπ.). Επιπλέον, ο EMA και ο EASA δεν διαθέτουν πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης για τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, τους εμπειρογνώμονες και τα μέλη του τμήματος προσφυγών (το τελευταίο ισχύει μόνο για τον EASA).

65. Ο ECHA θέσπισε νέες γενικές διατάξεις σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης για τους υπαλλήλους, τους εμπειρογνώμονες, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου και του τμήματος προσφυγών στη νέα του "Πολιτική σχετικά με τη διαχείριση δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων", που εγκρίθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2011 [31].

66. Στο πλαίσιο της πολιτικής της σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων, η EFSA προβλέπει διατάξεις όσον αφορά την κατάχρηση της εμπιστοσύνης για εμπειρογνώμονες ομάδων/επιστημονικών επιτροπών [32]. Η μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων πλήρους και έγκαιρης δήλωσης συμφερόντων θα θεωρείται "εκ πρώτης όψεως κατάχρηση εμπιστοσύνης" [33] προς τον οργανισμό και θα οδηγεί στη λήψη κατάλληλων μέτρων, ακόμα και σε απόλυση. Η πολιτική δεν περιλαμβάνει ισοδύναμες κυρώσεις για τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, τους εμπειρογνώμονες των ομάδων εργασίας και το προσωπικό του ίδιου του οργανισμού.

67. Σε δύο περιπτώσεις, η EFSA κίνησε διαδικασίες σχετικές με περίπτωση κατάχρησης εμπιστοσύνης, οι οποίες οδήγησαν στην παραίτηση των αντίστοιχων εμπειρογνωμόνων από τις επιστημονικές ομάδες. Στις ανωτέρω υποθέσεις, η EFSA επανεξέτασε τα επιστημονικά αποτελέσματα στα οποία είχαν συνεισφέρει οι εμπειρογνώμονες. Στόχος της εν λόγω επανεξέτασης ήταν να εκτιμηθεί η επιρροή και η συνεισφορά του εμπειρογνώμονα στην τελική επιστημονική παραγωγή/απόφαση και να προσδιοριστεί τυχόν μεροληψία του λόγω της σύγκρουσης συμφερόντων. Ωστόσο, οι διαδικασίες δεν περιλάμβαναν σαφή και αντικειμενικά κριτήρια που να καθορίζουν ποιες περιστάσεις θα οδηγούσαν σε κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της απόλυσης μέλους μιας ομάδας / επιστημονικής επιτροπής.

68. Στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ αναφέρεται ευρύ φάσμα συνεπειών: πειθαρχικά μέτρα και ποινικές διώξεις, καθώς και ακύρωση αλλοιωμένων αποφάσεων και συμβάσεων. Η μη γνωστοποίηση σύγκρουσης συμφερόντων θεωρείται γενικά σοβαρή παράβαση και μπορεί να οδηγήσει σε πειθαρχικά μέτρα ή ακόμα και σε ποινικές κυρώσεις σε διάφορες χώρες [34].

Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΔΗΛΩΘΕΝΤΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΕΙ

69. Η απαίτηση διαφάνειας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και η διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων περιλαμβάνεται στους ιδρυτικούς κανονισμούς των επιλεγέντων οργανισμών, καθώς και στις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες κάθε οργανισμού (εκτός του EASA) σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. Οι επιλεγέντες οργανισμοί εφαρμόζουν διαφορετικές νομικές απαιτήσεις και πρακτικές όσον αφορά τη διαφάνεια, οι οποίες συνοψίζονται στα παραρτήματα IV και VII.

70. Στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ η διαφάνεια ορίζεται ως μία από τις βασικές αρχές κατά τη διαχείριση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων [35]. Ορίζει ότι οι δηλώσεις ιδιωτικών συμφερόντων, καθώς και οι ρυθμίσεις για την επίλυση συγκρούσεων πρέπει να καταγράφονται με σαφήνεια, ώστε ο οργανισμός να είναι σε θέση να αποδείξει ότι έχει εντοπίσει και έχει διαχειριστεί κατάλληλα μια συγκεκριμένη περίπτωση σύγκρουσης.

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

71. Ο EASA δεν λαμβάνει δηλώσεις συμφερόντων. Οι άλλοι τρεις επιλεγέντες οργανισμοί δημοσιοποιούν τις ετήσιες δηλώσεις συμφερόντων του εκτελεστικού προσωπικού (εκτελεστικός διευθυντής), των επιστημονικών εμπειρογνωμόνων (μέλη των επιστημονικών επιτροπών, ομάδων, ομάδων εργασίας) και των μελών του διοικητικού συμβουλίου.

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

72. Όλοι οι επιλεγέντες οργανισμοί δημοσιεύουν τα πρακτικά των συνεδριάσεων του διοικητικού συμβουλίου στους ιστοτόπους τους. Η EFSA μάλιστα αναμεταδίδει τις μαγνητοφωνημένες συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου. Εντούτοις, τα πρακτικά δεν περιέχουν πληροφορίες που αφορούν την αξιολόγηση συγκρούσεων συμφερόντων.

73. Η EFSA και ο ECHA δημοσιεύουν επίσης τα πρακτικά των συνεδριάσεων των επιστημονικών ομάδων και επιτροπών τους στον ιστότοπό τους. Οι ειδικές δηλώσεις συμφερόντων που προβλέπονται από την πολιτική της EFSA (βλέπε σημείο 43) δεν δημοσιοποιούνται, αλλά στα πρακτικά των συνεδριάσεων περιλαμβάνονται σύντομα συμπεράσματα σχετικά με την εκτίμηση των συγκρούσεων συμφερόντων, τα οποία δημοσιεύονται στον ιστότοπο της EFSA. Περιλαμβάνουν τη σύγκρουση συμφερόντων που εντοπίστηκε και τα μέτρα που εφαρμόστηκαν (π.χ. παρατηρητής χωρίς δικαιώματα ψήφου, αποκλεισμός από τις συζητήσεις σχετικά με ένα συγκεκριμένο θέμα, αποκλεισμός από τις δραστηριότητες της ομάδας / της ομάδας εργασίας κ.λπ.). Ο EASA δημοσιεύει τα πρακτικά των συνεδριάσεων των συμβουλευτικών φορέων που αφορούν τις δραστηριότητες θέσπισης κανόνων. Ωστόσο, δεν δημοσιεύονται πρακτικά των συνεδριάσεων, τα οποία θα περιλάμβαναν αξιολόγηση των συγκρούσεων συμφερόντων των υπαλλήλων και των εμπειρογνωμόνων του οργανισμού οι οποίοι εμπλέκονται σε δραστηριότητες θέσπισης κανόνων, τυποποίησης και πιστοποίησης. Ο EMA δεν δημοσιοποιεί τα πρακτικά των συνεδριάσεων των επιστημονικών οργάνων που περιέχουν την εκτίμηση των συγκρούσεων συμφερόντων.

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

74. Υπάρχουν διάφοροι βαθμοί διαφάνειας στους επιλεγέντες οργανισμούς όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για επιστημονικά θέματα. Κάποιες από τις διαφορές αυτές προκύπτουν από τους ειδικούς τομείς αρμοδιότητας κάθε επιλεγέντος οργανισμού, από το απαιτούμενο επίπεδο εμπιστευτικότητας και από τους εσωτερικούς κανόνες και κανονισμούς.

75. Ο ιδρυτικός κανονισμός της EFSA και οι εσωτερικοί κανόνες σχετικά με τις δραστηριότητες της επιστημονικής επιτροπής, των ομάδων και των ομάδων εργασίας επιτρέπουν τη συμμετοχή παρατηρητών στις συνεδριάσεις των εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, τα προγράμματα των ομάδων εργασίας της EFSA δεν δημοσιεύονται εκ των προτέρων. Επιπλέον, το παραγόμενο έργο των ομάδων εργασίας δεν δημοσιεύεται. Αυτή η έλλειψη δημοσιότητας εμποδίζει τους παρατηρητές να παρακολουθούν τις συνεδριάσεις.

76. Έχουν εντοπιστεί διάφορες ελλείψεις στα δημοσιευμένα πρακτικά των συνεδριάσεων των εμπειρογνωμόνων (ECHA, EFSA), οι οποίες μειώνουν τη διαφάνεια των δραστηριοτήτων τους:

- τα δημοσιευμένα πρακτικά δεν περιέχουν πάντοτε λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το θέμα της ημερήσιας διάταξης ή με την ουσία που επηρεάζεται από τα δηλωθέντα συμφέροντα·

- η δημοσιοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τις συζητήσεις και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουν ορισμένες συνεδριάσεις είναι περιορισμένη.

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΤΟΝΤΑΙ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

77. Ο ECHA προσφέρει δύο είδη επιμόρφωσης όσον αφορά τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων:

- η επιμόρφωση με τίτλο "Δεοντολογία και συμπεριφορά στον χώρο εργασίας" καλύπτει γενικές πληροφορίες σχετικά με τις υποχρεώσεις των υπαλλήλων όσον αφορά τη σύγκρουση συμφερόντων, την ακεραιότητα, την πολιτική σχετικά με τα δώρα και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με τον κώδικα δεοντολογίας. Η επιμόρφωση αυτή είναι προαιρετική για όλους τους υπαλλήλους και η συμμετοχή τους ήταν περιορισμένη·

- η επιμόρφωση με τίτλο "Δηλώσεις των υπαλλήλων και καθοδήγηση" περιλαμβάνει αναλυτικότερες πληροφορίες σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων, την πολιτική σχετικά με τα δώρα και άλλες πτυχές των πολιτικών και των διαδικασιών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Η εν λόγω επιμόρφωση είναι υποχρεωτική, αλλά το Συνέδριο δεν ήταν σε θέση να διαπιστώσει τον βαθμό συμμετοχής των υπαλλήλων.

78. Ο EMA και η EFSA διοργανώνουν μαθήματα επιμόρφωσης σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων απευθυνόμενα στους νεοπροσλαμβανόμενους υπαλλήλους, με αποτέλεσμα να εξασφαλίζεται η διάδοση των κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με τα συμφέροντα που πρέπει να δηλώνονται και τη σύγκρουση συμφερόντων.

79. Ο EASA προσφέρει στους νεοπροσλαμβανόμενους υπαλλήλους επιμόρφωση σχετικά με τη δεοντολογία και τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, όχι όμως ειδικά σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων.

80. Οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ αναφέρονται ρητά στην επιμόρφωση ως μέσο που μπορεί να χρησιμοποιείται ώστε να δίνονται πρακτικά παραδείγματα και να διδάσκονται οι συγκεκριμένες ενέργειες που πρέπει να γίνονται για τον εντοπισμό και την επίλυση καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων [36].

ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ — ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ("REVOLVING DOORS") ΚΑΙ "ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ"

81. Όταν δημόσιοι υπάλληλοι ή εμπειρογνώμονες αποχωρούν από τον δημόσιο τομέα για να εργαστούν στον ιδιωτικό, υπάρχει κίνδυνος να καταχραστούν τη θέση τους εκμεταλλευόμενοι τις "εσωτερικές πληροφορίες" που απέκτησαν στο πλαίσιο των καθηκόντων τους στον δημόσιο τομέα προς όφελος της ιδιωτικής εταιρείας στην οποία μετακινούνται. Η πλημμελής διαχείριση των εν λόγω κινδύνων μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη του κοινού στους οργανισμούς. Η μετακίνηση βασικών υπαλλήλων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι γνωστή ως το φαινόμενο της "περιστρεφόμενης θύρας" (revolving door).

82. Οι υποχρεώσεις των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της ΕΕ μετά την έξοδό τους από την υπηρεσία ορίζονται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης. "Ο υπάλληλος ο οποίος προτίθεται να ασκήσει επαγγελματική δραστηριότητα, αμειβόμενη ή μη, εντός των δύο ετών που έπονται της λήξεως των καθηκόντων του, πρέπει να το δηλώσει στο όργανο στο οποίο ανήκει" [37]. Σε ειδικές περιστάσεις, όπως προβλέπει το άρθρο 16 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, το θεσμικό όργανο ή ο οργανισμός της ΕΕ μπορεί ακόμη και να απαγορεύσει την άσκηση της εν λόγω επαγγελματικής δραστηριότητας. Καθένας είναι ατομικά υπεύθυνος για τη γνωστοποίηση πληροφοριών σχετικά με την απασχόλησή του μετά την έξοδο από την υπηρεσία. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ, η ύπαρξη της ευθύνης αυτής πρέπει να καθίσταται σαφής στους υπαλλήλους και να ενισχυθεί στους όρους εργασίας [38].

83. Επιπλέον, ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με ζητήματα που ανακύπτουν μετά την έξοδο από την υπηρεσία, καθώς και με τα σχετικά μέσα προσφυγής και σημεία αναφοράς [39]. Σύμφωνα με τις εν λόγω κατευθυντήριες οδηγίες, σημαντικές συγκρούσεις συμφερόντων ανακύπτουν μετά την έξοδο από την υπηρεσία όταν οι δημόσιοι υπάλληλοι:

- αναζητούν τη μελλοντική τους απασχόληση εκτός του δημόσιου τομέα·

- συμμετέχουν σε ομάδες άσκησης πίεσης σε δημόσιους οργανισμούς·

- ασχολούνται με την ίδια διαδικασία από την αντίθετη πλευρά· και

- χρησιμοποιούν "εσωτερικές πληροφορίες".

84. Στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ τονίζεται το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις για μελλοντική απασχόληση ενός δημόσιου υπαλλήλου πριν αυτός αποχωρήσει από την υπηρεσία θεωρούνται γενικώς κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων [40].

85. Οι εμπειρογνώμονες, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου και τα εξωτερικά μέλη του τμήματος προσφυγών δεν δεσμεύονται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, με αποτέλεσμα οι διατάξεις που αφορούν την περίοδο μετά την έξοδο από την υπηρεσία να μην τυγχάνουν εφαρμογής στην περίπτωσή τους. Υφίστανται δε νομικοί περιορισμοί όσον αφορά την επιβολή σε αυτούς υποχρεώσεων τέτοιου είδους μετά την έξοδο από την υπηρεσία. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες των επιλεγέντων οργανισμών σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων δεν προβλέπουν υποχρεώσεις και περιορισμούς όσον αφορά την απασχόληση των προσώπων αυτών μετά την έξοδο από την υπηρεσία.

86. Οι κανόνες εφαρμογής του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης σχετικά με τις εξωτερικές δραστηριότητες, τους οποίους έχουν εγκρίνει οι επιλεγέντες οργανισμοί, περιλαμβάνουν διατάξεις περί απασχόλησης μετά την έξοδο από την υπηρεσία παρόμοιες με αυτές της Επιτροπής. Επιπλέον, στο τέλος του 2010, η EFSA εξέδωσε εσωτερικούς κανόνες εφαρμογής οι οποίοι ρυθμίζουν τα ζητήματα της απασχόλησης μετά την έξοδο από την υπηρεσία.

87. Οι επιλεγέντες οργανισμοί απαιτούν από τους υπαλλήλους τους να συμπληρώνουν αίτηση χορήγησης άδειας για την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας μετά την αποχώρησή τους από τον οργανισμό. Ωστόσο, δεν προβλέπονται κανόνες και κριτήρια βάσει των οποίων να αξιολογούνται οι εν λόγω αιτήσεις και να κρίνεται ποιες δραστηριότητες μετά την έξοδο από την υπηρεσία θεωρούνται ασύμβατες με τον προηγούμενο ρόλο των υπαλλήλων στον αντίστοιχο οργανισμό.

88. Γενικώς, οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν πραγματοποίησαν διεξοδική αξιολόγηση περιπτώσεων απασχόλησης μετά την έξοδο από την υπηρεσία, ούτως ώστε να προβλέψουν και να αποτρέψουν καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων στο πλαίσιο της μετάβασης από τον δημόσιο τομέα στον ιδιωτικό. Παράδειγμα ελλείψεων παρατίθεται στο πλαίσιο 10.

ΠΛΑΙΣΙΟ 10

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΛΛΕΙΨΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Στην EFSA, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής [41] διερεύνησε υπόθεση μετάβασης στον ιδιωτικό από τον δημόσιο τομέα, η οποία προέκυψε το 2008, και στο σχέδιο συστάσεών του δήλωσε ότι:

α) Η EFSA πρέπει να καταστήσει σαφές ότι ακόμη και οι διαπραγματεύσεις που πραγματοποιούν αποχωρούντες υπάλληλοι για μελλοντική απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα ενδέχεται να συνιστούν σύγκρουση συμφερόντων. Στο πλαίσιο αυτό, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω διαπραγματεύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε σύγκρουση συμφερόντων.

β) Η EFSA δεν συμμορφώθηκε με τους σχετικούς διαδικαστικούς κανόνες και δεν αξιολόγησε επαρκώς διεξοδικά τη σύγκρουση συμφερόντων που προκύπτει από τη μετακίνηση υπαλλήλου σε εταιρεία που δραστηριοποιείται στο πεδίο αρμοδιότητας της EFSA.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

89. Το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κανένας από τους επιλεγέντες οργανισμούς δεν διαχειρίστηκε κατάλληλα τις καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Εντοπίστηκε σειρά ελλείψεων, σε διαφορετικό κάθε φορά βαθμό, όσον αφορά τις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες κάθε οργανισμού, καθώς και την εφαρμογή τους (βλέπε πίνακα).

ΠΙΝΑΚΑΣ

ΕΠΙΣΚΌΠΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΆΣΕΩΝ ΣΎΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΌΝΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΛΕΓΈΝΤΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΎΣ [1111]

| Εμπειρογνώμονες | Υπάλληλοι | Διοικητικό συμβούλιο | Τμήμα προσφυγών |

EASA | | | | |

ECHA | | | | |

EFSA | | | | ά.α. |

EMA | | | | ά.α. |

Υπόμνημα | |

Η διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων είναι πλημμελής, δεδομένου ότι ο οργανισμός δεν διαθέτει εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες | |

Η διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων είναι πλημμελής, δεδομένου ότι σημειώνονται σημαντικές ελλείψεις στις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες του οργανισμού και/ή στην εφαρμογή τους | |

Η διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων είναι πλημμελής, δεδομένου ότι σημειώνονται ελλείψεις στις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες του οργανισμού και/ή στην εφαρμογή τους | |

Η διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων είναι ικανοποιητική | |

Άνευ αντικειμένου, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος οργανισμός δεν διαθέτει τμήμα προσφυγών | ά.α. |

90. Μεταξύ των επιλεγέντων οργανισμών, ο ΕΜΑ και η EFSA έχουν αναπτύξει τις πλέον προηγμένες πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. Οι πολιτικές και οι διαδικασίες του ECHA είναι ελλιπείς και λιγότερο ακριβείς, ενώ ο EASA δεν διαθέτει πολιτικές και διαδικασίες.

ΣΥΣΤΑΣΗ 1

Ο EASA πρέπει να δημιουργήσει ολοκληρωμένες εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. Ο ECHA πρέπει να βελτιώσει την πολιτική του ορίζοντας σαφή κριτήρια για την εκτίμηση και την αξιολόγηση των δηλωθέντων συμφερόντων. Οι επιλεγέντες οργανισμοί, στο σύνολό τους, πρέπει να (θεσπίσουν ή να) συνεχίσουν να αναπτύσσουν πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, οι οποίες να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τους κινδύνους που ανακύπτουν στο πλαίσιο αυτό.

91. Οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν διαθέτουν κατάλληλες πολιτικές και διαδικασίες για τον εντοπισμό τυχόν καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων πριν από τον διορισμό ενός υποψηφίου (ήτοι εμπειρογνώμονα, μέλους του διοικητικού συμβουλίου και του τμήματος προσφυγών).

ΣΥΣΤΑΣΗ 2

Οι επιλεγέντες οργανισμοί πρέπει να εξετάζουν, πριν από τον διορισμό, εάν στο πρόσωπο των υποψηφίων συντρέχει σύγκρουση συμφερόντων. Σε περίπτωση λήψης απόφασης διορισμού τους μολονότι είναι γνωστή η ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων, πρέπει να λαμβάνονται μέτρα περιορισμού του κινδύνου.

92. Περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες που ανατίθενται εξωτερικά από τον EASA και τον ΕΜΑ εκφεύγουν του άμεσου ελέγχου τους και δεν παρακολουθούνται επαρκώς.

ΣΥΣΤΑΣΗ 3

Ο EASA και ο ΕΜΑ πρέπει να θεσπίσουν πολιτικές και διαδικασίες που θα διασφαλίζουν ότι εκείνοι στους οποίους ανατίθεται εξωτερικά η εκτέλεση δραστηριοτήτων διαχειρίζονται τις καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων με συγκρίσιμο τρόπο.

93. Για τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων που αφορούν εργαζομένους ενός από τους επιλεγέντες οργανισμούς απαιτούνται διάφορα μέτρα, με τις δηλώσεις συμφερόντων να κατέχουν εξέχουσα θέση. Διαπιστώνονται ελλείψεις στην αξιολόγηση των εν λόγω δηλώσεων, καθώς και στη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων, στο σύνολο των επιλεγέντων οργανισμών. Ειδικότερα, διαπιστώνεται έλλειψη σαφών κριτηρίων αξιολόγησης και/ή ασυνέπεια στην εφαρμογή τους. Η εφαρμογή των πολιτικών και διαδικασιών του ECHA για τους υπαλλήλους και το τμήμα προσφυγών παρουσιάζει σημαντικές ανεπάρκειες.

ΣΥΣΤΑΣΗ 4

Οι επιλεγέντες οργανισμοί πρέπει να θεσπίσουν σαφή και αντικειμενικά κριτήρια για την αξιολόγηση των δηλώσεων συμφερόντων και να τα εφαρμόζουν με συνέπεια, αξιοποιώντας το σύνολο των πληροφοριακών στοιχείων που είναι εύκολα διαθέσιμα στους επιλεγέντες οργανισμούς. Επιπλέον, ο ECHA πρέπει να βελτιώσει σημαντικά τον τρόπο εφαρμογής των πολιτικών και διαδικασιών σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων για τους υπαλλήλους του και για τα μέλη του τμήματος προσφυγών.

94. Από τους επιλεγέντες οργανισμούς, μόνον ο ΕΜΑ διαθέτει πολιτική σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις που καλύπτει ολόκληρο τον οργανισμό.

ΣΥΣΤΑΣΗ 5

Ο EASA, ο ECHA και η EFSA πρέπει να καταρτίσουν πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με τα δώρα και τις προσκλήσεις, οι οποίες να καλύπτουν ολόκληρο τον οργανισμό.

95. Οι επιλεγέντες οργανισμοί δεν διαθέτουν κατάλληλες πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης, οι οποίες να εφαρμόζονται σε ολόκληρο τον οργανισμό.

ΣΥΣΤΑΣΗ 6

Οι επιλεγέντες οργανισμοί πρέπει να αναπτύξουν σαφείς, διαφανείς και συνεκτικές πολιτικές και διαδικασίες σχετικά με την κατάχρηση εμπιστοσύνης, οι οποίες να καλύπτουν ολόκληρο τον οργανισμό.

96. Οι επιλεγέντες οργανισμοί, με την εξαίρεση του EASA, αντιμετωπίζουν κατάλληλα το ζήτημα της διαφάνειας, όσον αφορά τη δημοσίευση ετήσιων δηλώσεων συμφερόντων. Εντούτοις, παρατηρείται έλλειψη διαφάνειας στους επιλεγέντες οργανισμούς όσον αφορά τη δημοσιοποίηση των δηλωθέντων συμφερόντων κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων του διοικητικού συμβουλίου και των επιστημονικών οργάνων, καθώς και στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για επιστημονικά θέματα.

ΣΥΣΤΑΣΗ 7

Οι επιλεγέντες οργανισμοί πρέπει να γνωστοποιούν πλήρως τα δηλωθέντα συμφέροντα κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων και στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για επιστημονικά θέματα. Ο EASA πρέπει να θεσπίσει σύστημα δηλώσεων συμφερόντων και να διασφαλίσει τη διαφάνεια δημοσιεύοντάς τα στον ιστότοπό του.

97. Οι επιλεγέντες οργανισμοί παρέχουν στο σύνολό τους επιμόρφωση σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων, αλλά στον ECHA και τον EASA διαπιστώθηκαν ελλείψεις μικρότερης ή μεγαλύτερης σημασίας.

ΣΥΣΤΑΣΗ 8

Οι επιλεγέντες οργανισμοί πρέπει να παρέχουν ολοκληρωμένη και υποχρεωτική επιμόρφωση σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων. Συγκεκριμένα, ο EASA πρέπει να καθιερώσει την παροχή εξειδικευμένης επιμόρφωσης σχετικά με τη σύγκρουση συμφερόντων για όλους τους ενδιαφερομένους (π.χ. υπαλλήλους, μέλη του διοικητικού συμβουλίου και μέλη του τμήματος προσφυγών).

98. Με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκαν σημαντικές ελλείψεις στις πολιτικές και τις διαδικασίες των επιλεγέντων οργανισμών σχετικά με την απασχόληση μετά την έξοδο από την υπηρεσία:

α) έλλειψη διατάξεων σχετικά με τους κινδύνους που σχετίζονται με τις επαγγελματικές δραστηριότητες εμπειρογνωμόνων, μελών του διοικητικού συμβουλίου και μελών του τμήματος προσφυγών μετά την έξοδό τους από την υπηρεσία·

β) απουσία αντικειμενικών κριτηρίων για τον προσδιορισμό των καταστάσεων που συνιστούν σύγκρουση συμφερόντων·

γ) οι ισχύουσες πολιτικές και διαδικασίες των επιλεγέντων οργανισμών δεν καλύπτουν τις διαπραγματεύσεις για μελλοντική απασχόληση.

ΣΥΣΤΑΣΗ 9

Οι επιλεγέντες οργανισμοί, σε συντονισμό με το σύνολο των αρμόδιων για τους διορισμούς φορέων, πρέπει να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα που σχετίζονται με την απασχόληση μετά την έξοδο από την υπηρεσία.

99. Δεν υφίσταται ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ ειδικά για τη σύγκρουση συμφερόντων, το οποίο θα διασφάλιζε συγκρίσιμες ελάχιστες απαιτήσεις ανεξαρτησίας και διαφάνειας εφαρμοστέες στο σύνολο των οργανισμών της ΕΕ, καθώς και στους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη στρατηγική, τις λειτουργίες και τη λήψη αποφάσεων.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 10 ΚΑΙ 11

Ο νομοθέτης της ΕΕ, πιθανόν κατόπιν διαβούλευσης με άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, πρέπει ίσως να εξετάσει το ενδεχόμενο περαιτέρω ανάπτυξης του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ που αφορά τη διαχείριση των καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων, χρησιμοποιώντας ως σημείο αναφοράς τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και τις υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές.

Τα θεσμικά όργανα και οι αποκεντρωμένοι οργανισμοί της ΕΕ στο σύνολό τους μπορούν ίσως να εξετάσουν κατά πόσον οι συστάσεις που απευθύνονται στους επιλεγέντες οργανισμούς τα αφορούν και τυγχάνουν εφαρμογής στην περίπτωσή τους.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα IV, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Louis GALEA, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 5ης Σεπτεμβρίου 2012.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες),ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2003, σ. 24.

[2] Βλέπε υποσημείωση 1.

[3] Βλέπε υποσημείωση 1.

[4] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2003, σ. 28.

[5] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2003, σ. 28.

[6] Managing Conflict of interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 24.

[7] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 10ης Μαΐου 2011, σχετικά με την απαλλαγή για το 2009: απόδοση, δημοσιονομική διαχείριση και έλεγχος των οργανισμών της ΕΕ (ΕΕ L 250 της 27.9.2011, σ. 269).

[8] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0173+0+DOC+XML+V0//El&language=EL#BKMD-70 http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2012-0175+0+DOC+XML+V0//El&language=EL#BKMD-77

[9] Η συμβουλευτική πλατφόρμα ενδιαφερομένων αποτελείται από οργανισμούς από ολόκληρη την ΕΕ που εργάζονται σε τομείς σχετικούς με την αλυσίδα τροφίμων και συμβουλεύει την EFSA για γενικά ζητήματα που αφορούν το πρόγραμμα εργασίας του οργανισμού, μεθοδολογίες αξιολόγησης κινδύνου κ.λπ.

[10] Σημείο 16 της έκθεσης σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων για το οικονομικό έτος 2010, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις του Οργανισμού (ΕΕ C 366 της 15.12.2011, σ. 27).

[11] Απάντηση στο σημείο 16 της έκθεσης σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων για το οικονομικό έτος 2010, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις του Οργανισμού.

[12] Ως ειδικευμένος φορέας ορίζεται ένας "φορέας στον οποίον είναι δυνατόν να ανατίθενται συγκεκριμένα καθήκοντα πιστοποίησης από και υπό τον έλεγχο και υπ’ ευθύνη του Οργανισμού ή εθνικής αεροπορικής αρχής" (άρθρο 3, παράγραφος στ), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 216/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφαλείας της Αεροπορίας, καθώς και για την κατάργηση της οδηγίας 91/670/ΕΟΚ του Συμβουλίου, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1592/2002 και της οδηγίας 2004/36/ΕΚ) (κανονισμός ίδρυσης του EASA) (ΕΕ L 79 της 19.3.2008, σ. 1).

[13] Στο πλαίσιο αυτό, ο όρος "υπάλληλος" έχει ευρύτερη έννοια και περιλαμβάνει τόσο το μόνιμο προσωπικό όσο και άλλες κατηγορίες υπαλλήλων της ΕΕ, όπως οι έκτακτοι, οι επικουρικοί και οι συμβασιούχοι υπάλληλοι.

[14] Για παράδειγμα, διοικητικές πληροφορίες αριθ. 85-2004/ 29.6.2004 απόφαση της Επιτροπής C(2004) 1597/10 σχετικά με τις εξωτερικές δραστηριότητες και αναθέσεις.

[15] ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2010.

[16] Άρθρο 11α του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[17] Άρθρο 11α του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[18] Άρθρο 12β και άρθρο 13 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[19] Άρθρο 16 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[20] Η πολιτική του ECHA που θεσπίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2011 (MB/45/2011/D) καθιέρωσε την υποχρέωση των υποψηφίων που έχουν οριστεί για την επιτροπή αξιολόγησης κινδύνων και την επιτροπή κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης να συμπληρώνουν δηλώσεις συμφερόντων πριν από τον διορισμό τους από το διοικητικό συμβούλιο.

[21] Για λόγους ευκολίας, το αρσενικό γένος που χρησιμοποιείται στην παρούσα έκθεση αναφέρεται σε πρόσωπα και των δύο φύλων.

[22] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 34.

[23] Η νέα πολιτική του ECHA δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή κατά τη χρονική περίοδο διενέργειας του ελέγχου· συνεπώς, το Συνέδριο υπέβαλε σε δοκιμαστικό έλεγχο την εφαρμογή της προηγούμενης πολιτικής και των προηγούμενων διαδικασιών.

[24] Η νέα πολιτική του ECHA δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή κατά τη χρονική περίοδο διενέργειας του ελέγχου· συνεπώς, το Συνέδριο υπέβαλε σε δοκιμαστικό έλεγχο την εφαρμογή της προηγούμενης πολιτικής και των προηγούμενων διαδικασιών. Βλέπε επίσης σημείο 41.

[25] Παραδείγματος χάριν συνδρομή στην καταχώριση χημικών ουσιών και παροχή γενικών συμβουλών σχετικά με τον κανονισμό REACH.

[26] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 28 έως 30.

[27] Πολιτική σχετικά με τη διαχείριση δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων (MB/45/2011/D), που εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 30 Σεπτεμβρίου 2011.

[28] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 28 έως 29.

[29] Εκτελεστική πράξη για την πολιτική περί δηλώσεων συμφερόντων — Έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων ( 8 Σεπτεμβρίου 2009), σε ισχύ έως την 21η Φεβρουαρίου 2012.

[30] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 33.

[31] Πολιτική σχετικά με τη διαχείριση δυνητικών συγκρούσεων συμφερόντων (MB/45/2011/D), που εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 30 Σεπτεμβρίου 2011.

[32] Εκτελεστική πράξη για την πολιτική περί δηλώσεων συμφερόντων της EFSA — Έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων ( 8 Σεπτεμβρίου 2009), σε ισχύ έως την 21η Φεβρουαρίου 2012.

[33] Ομοίως.

[34] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 75 έως 76.

[35] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 16, 26 και 31.

[36] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 17.

[37] Άρθρο 16 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και άρθρα 11, 54 και 81 του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

[38] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 29 και 30.

[39] Post-Public Employment — Good Practices for preventing Conflict of Interest (Μετά την αποχώρηση από τον δημόσιο τομέα — Ορθές πρακτικές για την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων).

[40] Managing Conflict of Interest in the Public Service: OECD Guidelines and country experiences (Διαχείριση της σύγκρουσης συμφερόντων στον δημόσιο τομέα: Κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ και εθνικές εμπειρίες), σ. 24.

[41] Σχέδιο σύστασης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στο πλαίσιο της έρευνάς του σχετικά με την αναφορά 775/2010/ANA κατά της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων, όπως δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στις 7 Δεκεμβρίου 2011.

[1111] Βλέπε σημεία 15 έως 23 (Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου).

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ — ECHA

| Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (Ελσίνκι) |

| ECHA |

Νομική βάση (Ιδρυτικός κανονισμός) | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων |

Στόχοι | Να εξασφαλιστούν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής εναλλακτικών μεθόδων αξιολόγησης των κινδύνων ουσιών, καθώς και η ελεύθερη κυκλοφορία των ουσιών εντός της εσωτερικής αγοράς, με παράλληλη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας. Να εξασφαλίζεται ότι όλοι οι παράγοντες και το κοινό έχουν εμπιστοσύνη στη νομοθεσία για τα χημικά προϊόντα καθώς και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την επιστημονική βάση στην οποία στηρίζονται. Να λειτουργεί ως άξονας συντονισμού της επικοινωνίας σχετικά με τον κανονισμό REACH και την εφαρμογή του. |

Καθήκοντα | Η διαχείριση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η εκτέλεση των τεχνικών, επιστημονικών και διοικητικών πτυχών του κανονισμού REACH.Η διασφάλιση της συνέπειας, σε επίπεδο Ένωσης, ανάμεσα στις πτυχές αυτές.Η παροχή στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της Ένωσης των καλύτερων δυνατών επιστημονικών και τεχνικών συμβουλών, καθώς και επιστημονική καθοδήγηση.Η ταξινόμηση και επισήμανση των χημικών ουσιών, σύμφωνα με τον κανονισμό CLP (ΕΚ) αριθ. 1272/2008. |

Διοικητικό συμβούλιο | 27 μέλη από τα κράτη μέλη της ΕΕ.6 εκπρόσωποι της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων 3 μελών χωρίς δικαίωμα ψήφου που έχουν διοριστεί για την εκπροσώπηση των ενδιαφερόμενων μερών.2 εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. |

Τμήμα προσφυγών | Το συμβούλιο προσφυγών εξασφαλίζει τη διεκπεραίωση των προσφυγών οιωνδήποτε φυσικών ή νομικών προσώπων που θίγονται από τις αποφάσεις του ECHA και αποφαίνεται σχετικά με τις εν λόγω προσφυγές. Το συμβούλιο προσφυγών απαρτίζεται από τον πρόεδρο και δύο ακόμη μέλη που είναι υπάλληλοι του ECHA. Επιπλέον, το διοικητικό συμβούλιο έχει διορίσει αναπληρωματικά και συμπληρωματικά μέλη του συμβουλίου προσφυγών που δεν είναι υπάλληλοι του ECHA. |

Επιτροπές/Ομάδες· Συμβουλευτικές επιτροπές / Φόρουμ | Επιτροπή αξιολόγησης κινδύνων. - Επιτροπή των κρατών μελών.Επιτροπή κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης.Φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον έλεγχο εφαρμογής, το οποίο συντονίζει ένα δίκτυο των αρχών των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της εφαρμογής του κανονισμού REACH |

ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ — EASA

| Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας (Κολωνία) |

| EASA |

Νομική βάση (Ιδρυτικός κανονισμός) | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 216/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφαλείας της Αεροπορίας |

Στόχοι | Η εγκαθίδρυση και διατήρηση υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου ασφαλείας της πολιτικής αεροπορίας στην Ευρώπη. |

Καθήκοντα | Έκδοση γνωμών και διατύπωση συστάσεων προς την Επιτροπή.Έκδοση προδιαγραφών πιστοποίησης, συμπεριλαμβανομένων κωδίκων αξιοπλοΐας και αποδεκτών μέσων συμμόρφωσης, καθώς και τυχόν υλικού καθοδήγησης για την εφαρμογή του βασικού κανονισμού και των εκτελεστικών κανόνων του.Λήψη αποφάσεων σχετικά με την αξιοπλοΐα και την περιβαλλοντική πιστοποίηση, την πιστοποίηση χειριστών, την πιστοποίηση αεροπορικής δραστηριότητας, τους φορείς εκμετάλλευσης τρίτων χωρών, τις επιθεωρήσεις των κρατών μελών και τις έρευνες επιχειρήσεων.Διενέργεια επιθεωρήσεων τυποποίησης στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. |

Διοικητικό συμβούλιο | 27 μέλη από τα κράτη μέλη της ΕΕ.1 εκπρόσωπος της Επιτροπής. |

Τμήμα προσφυγών | Το τμήμα προσφυγών είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί των προσφυγών που ασκούνται κατά αποφάσεων του οργανισμού. Το τμήμα προσφυγών απαρτίζεται από έναν πρόεδρο και δύο μέλη και από ίσο αριθμό αναπληρωματικών μελών, τα οποία διορίζονται από το διοικητικό συμβούλιο από πίνακα υποψηφίων με τα κατάλληλα προσόντα, ο οποίος καταρτίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπάρχουν δύο μέλη με τεχνική κατάρτιση και από ένα μέλος με νομική κατάρτιση που διορίζεται πρόεδρος του τμήματος. Δεν είναι μέλη του προσωπικού του EASA. |

Επιτροπές/Ομάδες· Συμβουλευτικές επιτροπές / Φόρουμ | Συμβουλευτικό σώμα ενδιαφερόμενων μερών: υποστηρίζει το διοικητικό συμβούλιο στο έργο του και σε αυτό συμμετέχουν οργανισμοί που εκπροσωπούν το προσωπικό της πολιτικής αεροπορίας (5), κατασκευαστές (5), φορείς εκμετάλλευσης της εμπορικής και της γενικής αεροπορίας (9), τον κλάδο της συντήρησης (1), εκπαιδευτικούς οργανισμούς (1), αθλήματα αέρος (1), αεροδρόμια (1), έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας (1), την IFATCA (1) και έναν εκτελεστικό γραμματέα. Συνολικά το συμβουλευτικό σώμα ενδιαφερόμενων μερών απαρτίζεται από 26 μέλη και από ίσο αριθμό αναπληρωματικών. Η συμβουλευτική ομάδα εθνικών αρχών (AGNA) απαρτίζεται από ένα μέλος ανά κράτος μέλος και συνιστά μηχανισμό για τη συμμετοχή των εθνικών αρχών στη διαδικασία διαμόρφωσης κανόνων. Η συμβουλευτική επιτροπή για θέματα προτύπων ασφάλειας (SSCC) παρέχει συμβουλές στον EASA σχετικά με το περιεχόμενο, της προτεραιότητες και την εκτέλεση του προγράμματος διαμόρφωσης κανόνων του Οργανισμού. Απαρτίζεται από εκπροσώπους οργανισμών και επαγγελματικών ενώσεων που εκπροσωπούν τους ενδιαφερόμενους κλάδους, τα επαγγέλματα και τις ομάδες τελικών χρηστών. |

ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ — EMA

| Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (Λονδίνο) |

| EMA |

Νομική βάση (Ιδρυτικός κανονισμός) | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 726 /2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών χορήγησης άδειας και εποπτείας όσον αφορά τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη και για κτηνιατρική χρήση και για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων |

Στόχοι | Συντονισμός των επιστημονικών πόρων που θέτουν στη διάθεσή του οι αρχές των κρατών μελών για τη χορήγηση άδειας και την εποπτεία όσον αφορά τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη και για κτηνιατρική χρήση. Παροχή επιστημονικών γνωμών στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της Ένωσης σχετικά με τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη ή για κτηνιατρική χρήση. |

Καθήκοντα | Συντονισμός της επιστημονικής αξιολόγησης των φαρμάκων που υπόκεινται στις κοινοτικές διαδικασίες χορήγησης άδειας κυκλοφορίας.Συντονισμός της εποπτείας των φαρμάκων που έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας στην Κοινότητα (φαρμακοεπαγρύπνηση).Γνωμοδότηση για τα ανώτατα αποδεκτά όρια καταλοίπων κτηνιατρικών φαρμάκων σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.Συντονισμός του ελέγχου της συμμόρφωσης προς τις αρχές της ορθής παρασκευαστικής πρακτικής, της ορθής εργαστηριακής πρακτικής και της ορθής κλινικής πρακτικής.Τήρηση κατάστασης των αδειών κυκλοφορίας φαρμάκων οι οποίες χορηγούνται. |

Διοικητικό συμβούλιο | 27 μέλη από τα κράτη μέλη της ΕΕ.2 εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.2 εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.2 εκπρόσωποι οργανώσεων ασθενών.1 εκπρόσωπος οργανώσεων ιατρών.1 εκπρόσωπος οργανώσεων κτηνιάτρων. |

Τμήμα προσφυγών | Άνευ αντικειμένου |

Επιτροπές/Ομάδες· Συμβουλευτικές επιτροπές / Φόρουμ | Επιτροπή φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση.Επιτροπή φαρμάκων για κτηνιατρική χρήση.Επιτροπή για τα ορφανά φάρμακα.Επιτροπή φαρμάκων φυτικής προέλευσης.Παιδιατρική επιτροπή.Επιτροπή προηγμένων θεραπειών.Ομάδες εργασίας και άλλες ομάδες. |

ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ — EFSA

| Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (Πάρμα) |

| EFSA |

Νομική βάση (Ιδρυτικός κανονισμός) | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων |

Στόχοι | Παροχή επιστημονικών γνωμών, καθώς και επιστημονικής και τεχνικής στήριξης σχετικά με τη νομοθεσία και τις πολιτικές που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στα τρόφιμα και την ασφάλεια των τροφίμων. Ενημέρωση κατά τρόπο ανεξάρτητο σχετικά με τους κινδύνους σε θέματα ασφάλειας των τροφίμων. Συμβολή στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ζωής και της υγείας των ανθρώπων. Συγκέντρωση και ανάλυση των αναγκαίων δεδομένων που καθιστούν δυνατό τον χαρακτηρισμό και την παρακολούθηση των κινδύνων. |

Καθήκοντα | Έκδοση επιστημονικών γνωμών και μελετών.Προώθηση ενιαίων μεθοδολογιών εκτίμησης των κινδύνων.Συμβολή στο έργο της Επιτροπής.Έρευνα, ανάλυση και σύνθεση των απαιτούμενων επιστημονικών και τεχνικών δεδομένων.Επισήμανση και χαρακτηρισμός των κινδύνων που ανακύπτουν.Καθιέρωση δικτύου οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε παρόμοιους τομείς.Παροχή επιστημονικής και τεχνικής βοήθειας για τη διαχείριση των κρίσεων.Βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας.Παροχή αντικειμενικών και αξιόπιστων πληροφοριών, που να γίνονται εύκολα κατανοητές από το κοινό και τους ενδιαφερομένους.Συμμετοχή στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της Επιτροπής. |

Διοικητικό συμβούλιο | 14 μέλη που διορίζονται από το Συμβούλιο κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (από πίνακα των επικρατέστερων υποψηφίων που καταρτίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Τέσσερα από αυτά τα μέλη πρέπει να έχουν σχέση με οργανώσεις που εκπροσωπούν τους καταναλωτές και άλλα συμφέροντα στην τροφική αλυσίδα.1 εκπρόσωπος της Επιτροπής. |

Τμήμα προσφυγών | Άνευ αντικειμένου |

Επιτροπές/Ομάδες· Συμβουλευτικές επιτροπές / Φόρουμ | α)Επιστημονική επιτροπή και 10 επιστημονικές ομάδεςΠρόσθετες ύλες και προϊόντα ή ουσίες που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές (FEEDAP).Υγεία και ορθή μεταχείριση των ζώων (AHAW).Βιολογικές πηγές κινδύνου (BIOHAZ), συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που σχετίζονται με τις ασθένειες ΣΕΒ-ΜΣΕ.Μολυσματικές προσμείξεις στην τροφική αλυσίδα (CONTAM).Διαιτητικά προϊόντα, διατροφή και αλλεργίες (NDA).Πρόσθετες ύλες και πηγές θρεπτικών συστατικών που προστίθενται στα τρόφιμα (ANS).Υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, ένζυμα, αρτύματα και βοηθητικά μέσα επεξεργασίας (CEF).Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (GMO).Υγεία των φυτών (PLH).Προϊόντα φυτοπροστασίας και τα κατάλοιπά τους (PPR).Οι επιστημονικές ομάδες της EFSA είναι αρμόδιες για τις εργασίες αξιολόγησης κινδύνου της EFSA, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης επιστημονικών γνωμών.β)Συμβουλευτικό σώμα: συνδέει την EFSA με τις εθνικές αρχές για την ασφάλεια των τροφίμων και παρέχει συμβουλές στην EFSA σχετικά με επιστημονικά ζητήματα, το πρόγραμμα εργασίας και τις προτεραιότητές της.γ)Συμβουλευτική πλατφόρμα ενδιαφερομένων: αποτελείται από οργανισμούς από ολόκληρη την ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε τομείς σχετικούς με την αλυσίδα τροφίμων και συμβουλεύει την EFSA σχετικά με γενικά ζητήματα που άπτονται του προγράμματος εργασίας της αρχής, των μεθοδολογιών αξιολόγησης κινδύνου κ.λπ. |

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΕ

Κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και καθεστώς που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων — Κανονισμός αριθ. 31 (ΕΟΚ) περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας (ΚΕΛΥ) [1]. Τα άρθρα που αφορούν την ανεξαρτησία / πρόληψη συγκρούσεων συμφερόντων είναι τα εξής: άρθρα 11, 11α, 12b, 13, 15, 16, 17 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης και άρθρα 11, 54, 81 και 124 του ΚΕΛΥ.

Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — Απόφαση 2000/633/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ της Επιτροπής, της 17ης Οκτωβρίου 2000, για την τροποποίηση του εσωτερικού της κανονισμού [2].

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δεοντολογία και τις συγκρούσεις συμφερόντων, οι οποίες καλύπτουν τα ακόλουθα θέματα: δώρα, παράσημα και τιμητικές διακρίσεις, δραστηριότητες συζύγου ή συντρόφου, εξωτερικές δραστηριότητες.

Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (άρθρο 52) [3].

Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (EK, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (άρθρο 32) [4].

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 216/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2008, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφαλείας της Αεροπορίας.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊ-όντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ιδίως τα άρθρα 88, παράγραφοι 2 και 3, και 90, παράγραφοι 5 και 6).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ιδίως τα άρθρα 25, παράγραφος 1, 28, παράγραφοι 3 και 4, 32, παράγραφος 1, 37, 38, 42 και 48).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 726/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών χορήγησης άδειας και εποπτείας όσον αφορά τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη και για κτηνιατρική χρήση και για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (άρθρο 63, παράγραφος 2).

ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ, ΤΟΥΣ ΚΩΔΙΚΕΣ ΣΥΜΠ