[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 21.9.2005

COM(2005) 440 τελικό

2005/0185 (CNS)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Συνεργασία” για την εκτέλεση του 7 ου προγράμματος πλαισίου (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

1. Πλαίσιο των προτάσεων

Οι προτάσεις που αφορούν τα πέντε ειδικά προγράμματα αποτελούν συνέχεια της πρότασης της Επιτροπής για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο (2007-13), το οποίο εγκρίθηκε στις 6 Απριλίου 2005[1]. Η διάρθρωση που προτάθηκε περιλαμβάνει τέσσερα κύρια ειδικά προγράμματα – ‘‘Συνεργασία’’, ‘‘Ιδέες’’, ‘‘Άνθρωποι’’ και ‘‘Ικανότητες’’, καθένα εκ των οποίων αντιστοιχεί σε έναν κύριο στόχο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την έρευνα· ένα άλλο ειδικό πρόγραμμα αφορά τις άμεσες δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τις προτάσεις για τους ‘‘Κανόνες συμμετοχής και διάδοσης’’ που θα εφαρμοστούν στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο.

Το πολιτικό πλαίσιο και οι στόχοι παρουσιάστηκαν στην ανακοίνωση “Οικοδομώντας τον ΕΧΕ της γνώσης στην υπηρεσία της ανάπτυξης”[2]. Για την επίτευξη των εν λόγω στόχων και για την πλήρη εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων απαιτείται διπλασιασμός του προϋπολογισμού, όπως προτάθηκε από την Επιτροπή.

Η έρευνα, η τεχνολογία, η εκπαίδευση και η καινοτομία αποτελούν σημαντικό μέσο δημιουργίας θέσεων απασχόλησης σε μακροπρόθεσμη και σταθερή βάση. Αποτελούν επίσης το κλειδί για την οικονομική ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα, την υγεία, την ποιότητα ζωής και το περιβάλλον. Ως εκ τούτου, το πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, παράλληλα με τα κοινοτικά προγράμματα στους τομείς της εκπαίδευσης και της καινοτομίας, αποσκοπεί στην επίτευξη προόδου προς την κατεύθυνση της οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης. Τα ειδικά προγράμματα του 7ου προγράμματος πλαισίου αποσκοπούν να αντιμετωπίσουν, σε συνδυασμό με τις απαραίτητες εθνικές και ιδιωτικές προσπάθειες, τις μεγάλες αδυναμίες που παρουσιάζει η ευρωπαϊκή έρευνα από άποψη επιπέδου, ποιότητας και επιπτώσεων. Η διάδοση και η μεταφορά των γνώσεων αποτελεί κύρια προστιθέμενη αξία των δράσεων της ευρωπαϊκής έρευνας, και θα ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση της χρήσης των αποτελεσμάτων από τη βιομηχανία, τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και την κοινωνία.

Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερα στην έρευνα και να της δώσει νέα ώθηση, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να προωθήσει τον στόχο που συνίσταται να επενδυθεί το 3% του ΑΕΠ της στην έρευνα έως το 2010. Το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο θα συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο μέσω της άμεσης χρηματοδότησης, όπως επίσης ενθαρρύνοντας τις επιπρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα.

Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερους ερευνητές προκειμένου να αυξήσει και να βελτιώσει τις ερευνητικές της προσπάθειες. Παράλληλα με άλλες δράσεις, όπως η Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και τα εθνικά μέτρα πολιτικής, το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο αποσκοπεί να ωθήσει περισσότερα άτομα να δρομολογήσουν και να ακολουθήσουν ερευνητική σταδιοδρομία και, εκ νέου, να προσελκύσει στην Ευρώπη κορυφαίους και ταλαντούχους ερευνητές.

Η οικονομική ενίσχυση σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρέχει δυνατότητες για την αύξηση της αριστείας και της αποτελεσματικότητας της έρευνας που δεν μπορούν να επιτευχθούν σε εθνικό επίπεδο. Τα ειδικά προγράμματα του 7ου προγράμματος πλαισίου συνεισφέρουν στην περαιτέρω παγίωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, επιτυγχάνοντας κρίσιμη μάζα και δημιουργώντας δομές σε νέους τομείς έρευνας και με νέα μέσα, καθώς και ενισχύοντας περαιτέρω την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, των γνώσεων και των ερευνητών.

Με την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων, θα αξιοποιηθεί στο μέγιστο βαθμό το δυναμικό των δράσεων ευρωπαϊκού επιπέδου για την ενίσχυση της ερευνητικής αριστείας, κυρίως μέσω πανευρωπαϊκών διαγωνισμών στηριζόμενων στην αυστηρή και ανεξάρτητη αξιολόγηση των προτάσεων. Αυτό συνεπάγεται τον προσδιορισμό και την παροχή υποστήριξης στην υφιστάμενη αριστεία, οπουδήποτε αυτή υπάρχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς επίσης και την παροχή των αναγκαίων μέσων στη μελλοντική ερευνητική αριστεία.

Ο αντίκτυπος των ειδικών προγραμμάτων θα επαυξηθεί μέσω της συμπληρωματικότητάς τους με άλλες κοινοτικές πολιτικές και προγράμματα και, ιδίως, με τα Διαρθρωτικά Ταμεία, τα προγράμματα για την εκπαίδευση και το Πρόγραμμα για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία.

2. Προηγούμενη διαβούλευση

Κατά την προετοιμασία των προτάσεων του ειδικού προγράμματος ελήφθησαν υπόψη οι απόψεις που εξέφρασαν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ιδίως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς και άλλοι άμεσα ενδιαφερόμενοι φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ερευνητών και των χρηστών της έρευνας. Στην εν λόγω διαβούλευση συμπεριλαμβάνονται οι εν εξελίξει διαβουλεύσεις και οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν σχετικά με την πρόταση για τις αποφάσεις του 7ου προγράμματος πλαισίου, οι εκτενείς διαβουλεύσεις και πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της εν λόγω πρότασης, και οι περαιτέρω εργασίες όσον αφορά τον καθορισμό των μελλοντικών προτεραιοτήτων στον τομέα της έρευνας, όπως αυτές που ανελήφθησαν από τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες.

Η πρόταση για το ειδικό πρόγραμμα βασίζεται σε μια εμπεριστατωμένη εκτίμηση των επιπτώσεων που πραγματοποιήθηκε ενόψει της πρότασης θέσπισης του 7ου προγράμματος πλαισίου[3], η οποία κατέδειξε την ισχυρή και ειδική προστιθέμενη αξία κάθε προτεινόμενου ειδικού προγράμματος. Επιπροσθέτως, οι προτάσεις λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της πενταετούς εκτίμησης του προγράμματος πλαισίου[4].

3. Νομικές πτυχές

Η πρόταση για τα ειδικά προγράμματα βασίζεται στα άρθρα 163 έως 173 του τίτλου XVIII της Συνθήκης, και ιδίως στο άρθρο 166 παράγραφος 3, σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου μέσω ειδικών προγραμμάτων.

4. Εκτέλεση του προϋπολογισμού

[Το νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται σε κάθε πρόταση απόφασης παρουσιάζει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και τους ανθρώπινους και διοικητικούς πόρους.]

Η Επιτροπή προτίθεται να συστήσει ένα εκτελεστικό οργανισμό στον οποίο θα ανατεθούν ορισμένα καθήκοντα που απαιτούνται για την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων “Συνεργασία”, “Άνθρωποι” και “Ικανότητες”. Η συγκεκριμένη προσέγγιση θα υιοθετηθεί επίσης για την εκτέλεση του προγράμματος “Ιδέες” (βλέπε Τμήμα 7.2 παρακάτω).

5. Μία συνεκτική και ευέλικτη εφαρμογη

5.1. Προσαρμογή στις νέες ανάγκες και δυνατότητες

Είναι ζωτικό η εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων να είναι αρκούντως ευέλικτη, ώστε αυτά να παραμείνουν στην πρωτοπορία των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων και να ανταποκριθούν στις νεοεμφανιζόμενες επιστημονικές, βιομηχανικές, πολιτικές και κοινωνικές ανάγκες. Από αυτή την άποψη, είναι ιδιαιτέρως σημαντικές οι δράσεις εκείνες που επιτρέπουν στους ερευνητές να προσδιορίζουν οι ίδιοι τα θέματα έρευνας. Για τις άλλες δράσεις αυτό επιτυγχάνεται πρωτίστως μέσω των προγραμμάτων εργασίας, τα οποία επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση, με τη συνδρομή των επιτροπών εκπροσώπων των κρατών μελών· προβλέπεται ότι οι επιτροπές επικεντρώνονται κατά προτεραιότητα στα προγράμματα εργασίας. Ενδέχεται να πραγματοποιηθούν αναθεωρήσεις με ταχύτερο ρυθμό, σε περίπτωση νέων προτεραιοτήτων που απαιτούν επείγουσα αντίδραση, ιδίως εάν προκύπτουν από απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες.

Ο εν λόγω πολυετής προγραμματισμός θα αντλήσει οφέλη από ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες που ενισχύονται διατηρούν άμεση σχέση με τις εξελισσόμενες ερευνητικές ανάγκες της βιομηχανίας και των πολιτικών της ΕΕ. Θα επιδιωχθεί εξωτερική παροχή συμβουλών, μεταξύ άλλων για καθένα από τα θέματα του ειδικού προγράμματος ‘‘Συνεργασία’’, με αποτελεσματική πολυεπιστημονική κάλυψη και με εξισορρόπηση των πανεπιστημιακών και των βιομηχανικών απόψεων.

Για το πρόγραμμα ‘‘Ιδέες’’ θα υιοθετηθεί μια εντελώς νέα προσέγγιση, ενώ η προετοιμασία του ετήσιου προγράμματος εργασίας θα ανατεθεί σε ανεξάρτητο επιστημονικό συμβούλιο στο πλαίσιο της δημιουργίας ενός αυτόνομου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (βλέπε τμήμα 7.2 παρακάτω).

Θα διευκολυνθεί η παροχή επιπρόσθετων πληροφοριών από εξωτερικές πηγές, ιδίως για το πρόγραμμα ‘‘Συνεργασία’’, κυρίως από τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες που συγκροτήθηκαν σε διάφορους τομείς και οι οποίες θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό και ενεργό ρόλο προκειμένου να διασφαλιστεί η σημασία τους για τη βιομηχανία. Οι ερευνητικές προτεραιότητες που προσδιορίζονται στα Στρατηγικά Σχέδια Έρευνας, τα οποία καταρτίστηκαν από τις πλατφόρμες, αντικατοπτρίζονται επαρκώς στις προτάσεις για το ειδικό πρόγραμμα και θα αποτελέσουν σημαντική εισροή για τον πολυετή προγραμματισμό.

Διάφορα άλλα βήματα συζητήσεων και ομάδες θα παράσχουν ενδεχομένως στην Επιτροπή επίκαιρες συμβουλές σχετικά με τις νέες προτεραιότητες σε ειδικούς τομείς, όπως το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ για τις Υποδομές Έρευνας (EΣΦΥΕ) και οι πλατφόρμες που δημιουργήθηκαν προκειμένου να μελετηθούν τα Στρατηγικά Σχέδια Έρευνας που αφορούν κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς τομείς πολιτικής.

Μια σημαντική νέα δυνατότητα που παρέχει το πρόγραμμα πλαίσιο είναι ο καινοτόμος μηχανισμός χρηματοδότησης, η Χρηματοδοτική Διευκόλυνση Καταμερισμού του Κινδύνου, που αποσκοπεί στην προώθηση των δαπανών του ιδιωτικού τομέα στην ΕΤΑ, βελτιώνοντας την πρόσβαση στα δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ) για μεγάλες ευρωπαϊκές δράσεις οι οποίες χρειάζεται να συνδυάζουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων των δανείων. Στις εν λόγω μεγάλες ευρωπαϊκές δράσεις συγκαταλέγονται οι ‘‘Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες’’ και τα μεγάλα συνεργατικά έργα που χρηματοδοτούνται απ’ ευθείας από το πρόγραμμα ‘‘Συνεργασία’’ του προγράμματος πλαισίου, καθώς και τα νέα έργα ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του προγράμματος ‘‘Ικανότητες’’. Θα μπορούσαν επίσης να ληφθούν υπόψη και άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά συνεργατικά έργα, όπως το Eureka, με βάση τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Η προβλεπόμενη συνεισφορά των ειδικών προγραμμάτων στην ΕΤΕ θα βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση δανείων και, ως εκ τούτου, θα λειτουργήσει ως μοχλός για τις ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

5.2. Διαθεματικά ζητήματα

Η Επιτροπή θα διασφαλίσει τη συνολική συνοχή κατά την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη την εγγυημένη αυτονομία και ανεξαρτησία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας στο πλαίσιο του προγράμματος ‘‘Ιδέες’’.

Τα προγράμματα εργασίας που επικαλύπτονται σε άλλα ειδικά προγράμματα θα αναθεωρηθούν με συντονισμένο τρόπο, ούτως ώστε να καταστεί δυνατόν να ληφθούν πλήρως υπόψη τα διαθεματικά ζητήματα. Οι επιτροπές των εκπροσώπων των κρατών μελών έχουν επίσης σημαντική ευθύνη να συνδράμουν την Επιτροπή στην αποτελεσματική συνοχή και συντονισμό της εκτέλεσης των εν λόγω ειδικών προγραμμάτων, εντός τους όσο και μεταξύ τους. Αυτό συνεπάγεται έναν υψηλό βαθμό συντονισμού εντός των κρατών μελών και μεταξύ των εκπροσώπων των διαφόρων ειδών επιτροπών.

Σε περίπτωση που οι δράσεις που πρέπει να ενισχυθούν έχουν μεγάλη σημασία για τα διάφορα τμήματα των ειδικών προγραμμάτων ‘‘Συνεργασία’’, ‘‘Άνθρωποι’’ και ‘Ικανότητες’’, θα χρησιμοποιηθούν κοινές προσκλήσεις, αξιοποιώντας την πείρα που αποκτήθηκε κατά την εκτέλεση του 6ου προγράμματος πλαισίου. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για ερευνητικά θέματα τα οποία παρουσιάζουν επικάλυψη με τα θέματα του προγράμματος ‘‘Συνεργασία’’, και τέτοιου είδους προσκλήσεις προσδιορίζονται σαφώς στο πρόγραμμα εργασίας.

Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζουν τα ακόλουθα θέματα, τα οποία επικαλύπτονται με τα ειδικά προγράμματα ‘‘Συνεργασία’’, ‘‘Άνθρωποι’’ και ‘‘Ικανότητες’’, και έχουν προβλεφθεί ειδικές ρυθμίσεις για μια συντονισμένη προσέγγιση:

- Διεθνής συνεργασία : όλα τα ειδικά προγράμματα είναι ανοικτά στη διεθνή συνεργασία και περιλαμβάνουν ειδικές για το σκοπό αυτό δράσεις. Στο πλαίσιο του προγράμματος πλαισίου θα υιοθετηθεί μια στρατηγική προσέγγιση με σκοπό την προώθηση της ευρωπαϊκής αριστείας στην έρευνα και της ανταγωνιστικότητας, καθώς και για να αντιμετωπιστούν ειδικά παγκόσμια ή περιφερειακά θέματα, όπου υπάρχει αμοιβαίο συμφέρον και όφελος. Θα διασφαλιστεί μια συνεκτική προσέγγιση μεταξύ των ειδικών προγραμμάτων σύμφωνα με την εν λόγω στρατηγική και εν προκειμένω το πρόγραμμα ‘‘Ικανότητες’’ θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο.

- Ερευνητικές υποδομές: η κύρια υποστήριξη στις ερευνητικές υποδομές θα υλοποιηθεί με το πρόγραμμα ‘‘Ικανότητες’’· το εν λόγω πρόγραμμα θα διασφαλίσει τη συντονισμένη προσέγγιση με τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες των άλλων προγραμμάτων, ιδίως του προγράμματος ‘‘Συνεργασία’’.

- Έρευνα στο πεδίο των διαθεματικών πολιτικών : θα ληφθούν μέτρα για τον αποτελεσματικό συντονισμό των υπηρεσιών της Επιτροπής, ιδίως προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες εξακολουθούν να πληρούν τις ανάγκες των εξελίξεων όσον αφορά τις πολιτικές της ΕΕ. Για το σκοπό αυτό, ο πολυετής προγραμματισμός μπορεί να βασιστεί στη συνδρομή ομάδων χρηστών διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής που συνδέονται με τις υπόψη πολιτικές και, σε αυτό το πλαίσιο, θα δημιουργηθεί ένας εσωτερικός φορέας για να διασφαλίσει τον συντονισμό των επιστημών και των τεχνολογιών της θάλασσας, στο σύνολο των σχετικών θεματικών τομέων.

- Συμμετοχή των ΜΜΕ: μέσω των ειδικών προγραμμάτων θα βελτιστοποιηθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ. Εκτός από την ενίσχυση των ειδικών δράσεων για τις ΜΜΕ στο πλαίσιο του προγράμματος ‘‘Ικανότητες’’, τα ερευνητικά ενδιαφέροντα των ΜΜΕ συμπεριλαμβάνονται στο σύνολο του προγράμματος ‘‘Συνεργασία’’ και θα προσδιοριστούν περαιτέρω θέματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τις ΜΜΕ στα προγράμματα εργασίας και στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων· οι δραστηριότητες του προγράμματος ‘‘Άνθρωποι’’ δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των ΜΜΕ· οι ΜΜΕ μπορούν επίσης να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα ‘‘Ιδέες’’. Τα μέτρα απλοποίησης που προβλέπονται και η αυξημένη ευελιξία στην επιλογή του κατάλληλου χρηματοδοτικού καθεστώτος θα ευνοήσουν ιδιαιτέρως τη συμμετοχή των ΜΜΕ.

- Διάδοση και μεταφορά γνώσεων : η ανάγκη προώθησης της αξιοποίησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων αποτελεί βασικό κοινό χαρακτηριστικό των ειδικών προγραμμάτων, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη μεταφορά γνώσεων μεταξύ χωρών, μεταξύ επιστημονικών κλάδων, από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα στη βιομηχανία, καθώς και μέσω της κινητικότητας των ερευνητών. Εν προκειμένω, είναι σημαντική η συμμετοχή των δυνητικών χρηστών ώστε να βοηθήσουν στον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων (ιδίως μέσω των Ευρωπαϊκών Τεχνολογικών Πλατφορμών). Οι συμπληρωματικές δράσεις στο πλαίσιο του Προγράμματος για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία θα ενισχύσουν επίσης τη χρήση των ερευνητικών αποτελεσμάτων αίροντας τους φραγμούς στην καινοτομία και ενισχύοντας τις δυνατότητες καινοτομίας.

- Επιστήμη και κοινωνία : η εν λόγω δραστηριότητα του προγράμματος ‘‘Ικανότητες’’ θα διαδραματίσει επίσης ρόλο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι κοινωνικές πτυχές λαμβάνονται επαρκώς υπόψη από όλα τα ειδικά προγράμματα και ότι αναπτύσσεται η διάδραση μεταξύ επιστημόνων και ευρέος κοινού.

6. Απλοποίηση και μέθοδοι διαχείρισης

Η εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου απλοποιείται σημαντικά, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδέες που διατυπώθηκαν στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, της 6ης Απριλίου 2005 και τον εκτενή διάλογο που ακολούθησε βάσει του εν λόγω εγγράφου με τα κράτη μέλη και τους άμεσα ενδιαφερόμενους φορείς. Πολλά από τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να συμπεριληφθούν στους Κανόνες Συμμετοχής και Διάδοσης, κυρίως προκειμένου να μειωθούν σημαντικά ‘‘οι γραφειοκρατικές διαδικασίες’’ και να απλοποιηθούν οι μηχανισμοί χρηματοδότησης και οι απαιτήσεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων.

Προτείνονται οι ακόλουθες βελτιώσεις εντός των ειδικών προγραμμάτων:

- Βελτιωμένη αποδοτικότητα και συνοχή όσον αφορά την εκτέλεση, μέσω εξωτερικής ανάθεσης διοικητικών καθηκόντων σε εκτελεστικό οργανισμό.

- Εξορθολογισμός των μηχανισμών χρηματοδότησης, γεγονός που συνεπάγεται την εκτέλεση κάθε ειδικού προγράμματος χρησιμοποιώντας τα μέσα που είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

- Σαφέστερη διατύπωση των κριτηρίων αξιολόγησης: πρέπει να συμπεριληφθούν στα προγράμματα εργασίας ακολουθώντας τις αρχές που ορίζονται σε κάθε ειδικό πρόγραμμα.

- Τα προγράμματα εργασίας πρέπει να είναι διατυπωμένα με σαφήνεια, ούτως ώστε οι πιθανοί συμμετέχοντες να ενημερώνονται σωστά για τις υπάρχουσες δυνατότητες που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες και ενδιαφέροντά τους. Παραδείγματος χάριν, τα προγράμματα εργασίας και οι προσκλήσεις θα τονίζουν, όπου κρίνεται σκόπιμο, τα θέματα εκείνα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ΜΜΕ ή για τα οποία είναι επωφελής η συνεργασία με τρίτες χώρες.

- Απλοποιήσεις όσον αφορά άλλες πτυχές, όπως εξορθολογισμός της έγκρισης των έργων, νέοι μηχανισμοί χρηματοδότησης και ενίσχυσης, και περαιτέρω χρήση των βάσεων δεδομένων και των εργαλείων πληροφόρησης με σκοπό τη βελτίωση της επικοινωνίας.

7. Περιεχόμενο των ειδικών προγραμμάτων

7.1. Συνεργασία

Το ειδικό πρόγραμμα ‘‘Συνεργασία’’ αποσκοπεί να διασφαλίσει τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης σε καίριας σημασίας επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς, υποστηρίζοντας τη συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων, της βιομηχανίας, των ερευνητικών κέντρων και των δημοσίων αρχών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και με τον υπόλοιπο κόσμο. Τα προηγούμενα προγράμματα πλαίσια καταδεικνύουν τις επιπτώσεις τέτοιων δράσεων στην αναδιάρθρωση της έρευνας στην Ευρώπη, καθώς και στη συγκέντρωση και προώθηση των πόρων. Το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο θα επεκτείνει τις εν λόγω επιπτώσεις ευρύτερα· οι εννέα προτεινόμενοι θεματικοί τομείς αντιστοιχούν σε μείζονες τομείς προόδου των γνώσεων και της τεχνολογίας, στους οποίους πρέπει να ενισχυθεί η ερευνητική αριστεία προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της κοινωνίας, της οικονομίας, της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και της βιομηχανίας στην Ευρώπη.

Το πρόγραμμα σε πολλά σημεία αποτελεί συνέχεια των προηγούμενων προγραμμάτων πλαισίων, βασιζόμενο στην αποδειχθείσα προστιθέμενη αξία αυτού του είδους ευρωπαϊκής ενίσχυσης. Επιπροσθέτως, υπάρχουν σημαντικές καινοτομίες στο παρόν ειδικό πρόγραμμα, οι οποίες απαιτούν ειδική μελέτη για την υλοποίησή τους:

- Ανταπόκριση στην ανάγκη για φιλόδοξες πανευρωπαϊκές εταιρικές συνεργασίες μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μείζονος σημασίας τεχνολογιών, μέσω της δρομολόγησης Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών[5] . Προσδιορίστηκε μια πρώτη σειρά πρωτοβουλιών με σαφείς στόχους και παραδοτέα στοιχεία στους τομείς των καινοτόμων φαρμάκων, της νανοηλεκτρονικής, των ενσωματωμένων συστημάτων πληροφορικής, του υδρογόνου και των κυψελών καυσίμου, της αεροναυτικής και της διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας, της παγκόσμιας παρακολούθησης του περιβάλλοντος και της ασφάλειας. Κατά την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου μπορούν να καθιερωθούν περαιτέρω Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες, όπως στους τομείς της ηλεκτροπαραγωγής μηδενικών εκπομπών και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

- Ενισχυμένη προσέγγιση του συντονισμού των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων. Ο επιτυχημένος μηχανισμός ERA -NET θα συνεχιστεί και θα εφαρμοστεί στους διάφορους θεματικούς τομείς. Θα επιτραπεί στους υφιστάμενους εταίρους ERA-NET του 6ου προγράμματος πλαισίου να υποβάλουν προτάσεις παρακολούθησης προκειμένου να ενισχύσουν τη συνεργασία τους ή να διευρύνουν τις κοινοπραξίες με νέους συμμετέχοντες, και θα υποστηριχθούν νέες δράσεις ERA-Net που αφορούν νέα αντικείμενα. Το καθεστώς θα είναι επίσης ανοικτό σε δημόσιους φορείς που σχεδιάζουν κάποιο ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο όμως δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Επιπροσθέτως, θα καθιερωθεί ένας μηχανισμός ERA-NET-Plus προκειμένου να παράσχει κίνητρα για κοινές προσκλήσεις διακρατικών ερευνητικών έργων που διοργανώνονται μεταξύ διαφόρων χωρών.

- Με βάση την εμπειρία της Σύμπραξης Ευρωπαϊκών και Αναπτυσσόμενων Χωρών για τις Κλινικές Δοκιμές (ΣΕΑΧΚΔ), η οποία συνιστά πρωτοβουλία βάσει του άρθρου 169, προσδιορίστηκαν τέσσερις περαιτέρω πρωτοβουλίες βάσει του άρθρου 169, με στενή συνεργασία των κρατών μελών. Τέτοιες πρωτοβουλίες στους τομείς της υποβοηθούμενης από το περιβάλλον αυτόνομης διαβίωσης, της έρευνας στη Βαλτική Θάλασσα και της μετρολογίας παρατίθενται στο πρόγραμμα ‘Συνεργασία’’, ενώ στο πρόγραμμα ‘‘Ικανότητες’’ αναφέρεται μια πρωτοβουλία βάσει του άρθρου 169 με σκοπό να ομαδοποιηθούν τα εθνικά προγράμματα έρευνας που αφορούν τις ΜΜΕ. Κατά την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου μπορούν να καθιερωθούν περαιτέρω πρωτοβουλίες.

- Προβλέπεται μια περισσότερο στοχοθετημένη προσέγγιση της διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο εκάστου θεματικού τομέα και μεταξύ των θεματικών τομέων, με ειδικές δράσεις συνεργασίας που πρέπει να προσδιοριστούν στα προγράμματα εργασίας, σύμφωνα με την προβλεπόμενη στρατηγική προσέγγιση της διεθνούς συνεργασίας και μέσω διαλόγου και δικτύων σχετικά με τις πολιτικές με διαφορετικές περιφέρειες των χωρών εταίρων.

- Κάθε θεματικός τομέας περιλαμβάνει μια συνιστώσα που θα επιτρέπει την ευέλικτη ανταπόκριση σε νεοεμφανιζόμενες ανάγκες και σε απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες και η εφαρμογή της θα βασιστεί στην πείρα που αποκτήθηκε από τις δράσεις «Επιστημονική ενίσχυση στις πολιτικές» και «Νέες και αναδυόμενες επιστήμες και τεχνολογίες» του 6ου προγράμματος πλαισίου, καθώς επίσης και τη δράση «Μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες» του τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ).

7.2. Ιδέες

Η Ευρώπη δεν διαπρέπει στην πραγματικά εξέχουσα έρευνα, ούτε διακρίνεται στους νέους ταχέως αναπτυσσόμενους επιστημονικούς τομείς. Το πρόγραμμα ‘‘Ιδέες’’ θα παράσχει έναν τέτοιο πανευρωπαϊκό μηχανισμό προκειμένου να υποστηριχθούν οι πραγματικά δημιουργικοί επιστήμονες, οι μηχανικοί και οι ακαδημαϊκοί, των οποίων η περιέργεια και η δίψα για γνώση είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσουν σε απρόβλεπτες και θεαματικές ανακαλύψεις που μπορούν να αλλάξουν την πορεία των ανθρωπίνων γνώσεων, να ανοίξουν νέες προοπτικές για την τεχνολογική πρόοδο και την επίλυση μακροχρόνιων κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων. Η άνοδος της ποιότητας της βασικής έρευνας μέσω ανταγωνισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα επιφέρει σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη.[6]

Το πρόγραμμα “Ιδέες” υιοθετεί τον όρο “ έρευνα αιχμής ”, ο οποίος αντικατοπτρίζει μια νέα αντίληψη της βασικής έρευνας. Στην πρωτοπορία της δημιουργίας νέων γνώσεων, η “έρευνα αιχμής” αποτελεί ένα εγγενώς επικίνδυνο εγχείρημα που συνεπάγεται την επιδίωξη θεμελιωδών επιτευγμάτων στην επιστήμη, στην τεχνολογία και στη μηχανική, πέρα από τούς καθιερωμένους επιστημονικούς κλάδους ή τα εθνικά σύνορα.

Το πρόγραμμα θα ακολουθήσει μια προσέγγιση “κατ’έμπνευση των ίδιων των ερευνητών”, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να προτείνουν δικά τους θέματα. Θα δοθούν επιχορηγήσεις σε μεμονωμένες ομάδες, διασφαλίζοντας την ευελιξία σε κάθε ομάδα να συγκροτείται από όσες υποομάδες ερευνητών θεωρούνται απαραίτητες για τη διεξαγωγή των έργων, από ένα μόνο ίδρυμα ή από περισσότερα ιδρύματα, μίας μόνο χώρας ή πέραν των εθνικών συνόρων. Σε όλες τις περιπτώσεις, η επιστημονική αριστεία και όχι οι διοικητικές απαιτήσεις θα πρέπει να καθοδηγούν τη συγκρότηση των ομάδων. Το πρόγραμμα θα διασφαλίσει τη διαφοροποίηση από τις εθνικές δράσεις χρηματοδότησης της βασικής έρευνας μέσω των στρατηγικών του στόχων και της ευρωπαϊκής του διάστασης.

Η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) για την εκτέλεση του προγράμματος ‘‘Ιδέες’’ αποτελεί μια νέα αφετηρία. Καθιερώνονται τα δύο βασικά συστατικά όργανα του ΕΣΕ– ένα ανεξάρτητο Επιστημονικό Συμβούλιο και μια ειδική εκτελεστική δομή – που θα λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές της εμπιστοσύνης, της αξιοπιστίας και της διαφάνειας· το ΕΣΕ θα πρέπει να παράσχει τα κατάλληλα χρηματοδοτικά μέσα και ένα έργο υψηλής αποδοτικότητας και θα πρέπει να εγγυάται έναν υψηλό βαθμό αυτονομίας και ακεραιότητας, ανταποκρινόμενο ταυτόχρονα στις απαιτήσεις λογοδοσίας.

Το Επιστημονικό Συμβούλιο θα απαρτίζεται από ανωτάτου επιπέδου εκπροσώπους της ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας, οι οποίοι θα ενεργούν υπό την προσωπική τους ιδιότητα, ανεξαρτήτως πολιτικών ή άλλων συμφερόντων. Τα μέλη του θα διορίζονται από την Επιτροπή κατόπιν ανεξάρτητης διαδικασίας επιλογής τους.

Στα καθήκοντα του Επιστημονικού Συμβουλίου περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

1. Επιστημονική στρατηγική: εκπόνηση της συνολικής επιστημονικής στρατηγικής του προγράμματος, υπό το πρίσμα των επιστημονικών προοπτικών και των ευρωπαϊκών επιστημονικών αναγκών. Σε μόνιμη βάση, σύμφωνα με την επιστημονική στρατηγική, εκπόνηση του προγράμματος εργασίας και των αναγκαίων τροποποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και των κριτηρίων βάσει των οποίων θα χρηματοδοτηθούν οι προτάσεις, καθώς και, εάν απαιτηθεί, τον ορισμό ειδικών θεμάτων ή ομάδων αποδεκτών (π.χ. νέες/νεοεμφανιζόμενες ομάδες).

2. Παρακολούθηση και έλεγχος της ποιότητας: όπου κρίνεται σκόπιμο, από επιστημονική άποψη, διαμόρφωση θέσεων για την εκτέλεση και διαχείριση των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, των κριτηρίων αξιολόγησης, των διαδικασιών αξιολόγησης από ομότιμους κριτές, όπου συμπεριλαμβάνονται η επιλογή εμπειρογνωμόνων και οι μέθοδοι αξιολόγησης από ομότιμους κριτές και αξιολόγησης προτάσεων, βάσει των οποίων θα προσδιορίζονται οι προς χρηματοδότηση προτάσεις· επίσης, οιαδήποτε άλλα θέματα που επηρεάζουν τα επιτεύγματα και τον αντίκτυπο του ειδικού προγράμματος, καθώς και την ποιότητα της διεξαγόμενης έρευνας. Παρακολούθηση της ποιότητας των ενεργειών και αξιολόγηση της εκτέλεσης του προγράμματος και των επιτευγμάτων του, και συστάσεις για διορθωτικές ή μελλοντικές δράσεις.

3. Επικοινωνία και διάδοση: επικοινωνία με την επιστημονική κοινότητα και τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις δραστηριότητες και τα επιτεύγματα του προγράμματος και τις διαβουλεύσεις του ΕΣΕ. Τακτική υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή για τις δραστηριότητές του.

Η ειδική εκτελεστική δομή θα είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος, όπως προβλέπεται στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας. Ειδικότερα, θα διενεργεί τις διαδικασίες αξιολόγησης, την αξιολόγηση από ομότιμους κριτές και τη διαδικασία επιλογής, σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζει το Επιστημονικό Συμβούλιο και θα διασφαλίζει την οικονομική και επιστημονική διαχείριση των επιχορηγήσεων. Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή προτίθεται πρωτίστως να συγκροτήσει έναν εκτελεστικό οργανισμό στον οποίο θα εκχωρήσει εκτελεστικά καθήκοντα. Η εκτελεστική δομή θα διατηρεί συνεχή στενή σχέση με το Επιστημονικό Συμβούλιο επί όλων των πτυχών εκτέλεσης του προγράμματος. Μελλοντικά και κατόπιν ανεξάρτητης αξιολόγησης της αποδοτικότητας των δομών και μηχανισμών του ΕΣΕ μπορεί να συσταθεί ενδεχομένως εναλλακτικός φορέας, παραδείγματος χάριν στο πλαίσιο των διατάξεων του άρθρου 171 της Συνθήκης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενεργεί ως εγγυητής της πλήρους αυτονομίας και ακεραιότητας του EΣΕ. Αυτό σημαίνει ότι η ευθύνη της Επιτροπής για την εκτέλεση του προγράμματος συνίσταται στο να διασφαλίσει ότι η εκτελεστική δομή του EΣΕ έχει συσταθεί και ότι το πρόγραμμα εκτελείται από το EΣΕ σύμφωνα με τους στόχους που τέθηκαν, με βάση τους επιστημονικούς προσανατολισμούς και τις απαιτήσεις της επιστημονικής αριστείας, όπως ορίστηκαν από το Επιστημονικό Συμβούλιο, το οποίο ενεργεί ανεξάρτητα.

Η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για την επίσημη έγκριση του προγράμματος εργασίας του προγράμματος “Ιδέες”. Αναλαμβάνει την εν λόγω ευθύνη σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάστηκε ανωτέρω. Κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή εγκρίνει το πρόγραμμα εργασίας όπως προτείνεται από το Επιστημονικό Συμβούλιο. Εάν η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να εγκρίνει το πρόγραμμα εργασίας όπως προτάθηκε, παραδείγματος χάριν διότι το τελευταίο δεν ανταποκρίνεται στους στόχους του προγράμματος, ή δεν συμβιβάζεται με την κοινοτική νομοθεσία, η Επιτροπή υποχρεούται να εκθέσει δημοσίως τους λόγους. Η συγκεκριμένη διαδικασία έχει στόχο να διασφαλίσει ότι τηρούνται πλήρως και με διαφάνεια οι αρχές της αυτονομίας και της ακεραιότητας που διέπουν τη λειτουργία του ΕΣΕ.

7.3. Άνθρωποι

Το ειδικό πρόγραμμα ‘‘Άνθρωποι’’ αποτελεί μέρος μιας ευρείας και ολοκληρωμένης στρατηγικής με σκοπό την ανάπτυξη, από ποιοτική και ποσοτική άποψη, των ανθρωπίνων πόρων στον τομέα της Ε&Α στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα παροτρύνει τα άτομα να δρομολογήσουν και να ακολουθήσουν ερευνητική σταδιοδρομία, ενθαρρύνει τους ερευνητές να παραμείνουν στην Ευρώπη και επιδιώκει να προσελκύσει στην Ευρώπη τους πλέον διακεκριμένους επιστήμονες. Παράγεται μια μοναδική προστιθέμενη αξία από τις ευρωπαϊκές δράσεις που διεξάγονται μέσω εναρμονισμένων μέσων, ισχυρότερες διαρθρωτικές επιπτώσεις και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απ’ ό,τι οι διμερείς διακανονισμοί μεταξύ κρατών μελών.

Οι δραστηριότητες στηρίζονται στη μακρά και επιτυχή πείρα που αποκτήθηκε στο πλαίσιο των δράσεων «Mαρία Κιουρί» (Μarie Curie) προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες των ερευνητών για επιμόρφωση, κινητικότητα και εξέλιξης της σταδιοδρομίας. Ενώ διασφαλίζεται ουσιαστική συνέχεια, δίνεται ισχυρότερη έμφαση στις ακόλουθες πτυχές:

- Ένα ενισχυμένο διαρθρωτικό αποτέλεσμα , παραδείγματος χάριν μέσω της καθιέρωσης της χρηματοδότησης των περιφερειακών, εθνικών και διεθνών προγραμμάτων της γραμμής δράσης ‘‘Δια βίου επιμόρφωση και εξέλιξη της σταδιοδρομίας”. Ο μηχανισμός “συγχρηματοδότησης” δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τον μηχανισμό σύμφωνα με τον οποίο υποβάλλονται αιτήσεις και χορηγούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ατομικές υποτροφίες για σπουδές μεταδιδακτορικού επιπέδου, που επί του παρόντος αποτελεί αποκλειστικά πρακτική του 6ου προγράμματος πλαισίου. Ωστόσο, οι ατομικές υποτροφίες έχουν φθάσει σε ένα επίπεδο ωριμότητας στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, οι εθνικές υποτροφίες στον εν λόγω τομέα παραμένουν αποσπασματικές όσον αφορά τους στόχους, τις μεθόδους αξιολόγησης και τους όρους εργασίας, και συχνά έχουν περιορισμένη διεθνή ή ευρωπαϊκή διάσταση. Ως εκ τούτου, προτείνεται να συγχρηματοδοτηθεί, στο πλαίσιο ανοικτών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, ένα επιλεγμένο σύνολο εκείνων των προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στους στόχους του προγράμματος πλαισίου. Η αξιολόγηση και η επιλογή θα διεξαχθούν με κριτήριο την αξία τους, χωρίς περιορισμούς όσον αφορά την καταγωγή των επιλεγέντων υποτρόφων και εφαρμόζοντας αποδεκτούς όρους απασχόλησης και εργασίας (όσον αφορά παραδείγματος χάριν τον μισθό, την κοινωνική ασφάλιση, την συμβουλευτική καθοδήγηση, την επαγγελματική εξέλιξη).

- Συμμετοχή της βιομηχανίας: ενώ θα διατηρηθεί ο χαρακτήρας ‘από τη βάση προς την κορυφή’ των δράσεων «Μαρία Κιουρί», θα δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στην επιμόρφωση και στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας για διαφορετικούς τομείς και σε διαφορετικούς τομείς, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό θα επιτευχθεί δίνοντας έμφαση στην ανάπτυξη συμπληρωματικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων, που είναι κρίσιμες για την καλύτερη κατανόηση της έρευνας εντός των επιχειρήσεων και για την ποιότητα των ερευνητικών τους δραστηριοτήτων. Η προσπάθεια συνίσταται στην προαγωγή των διατομεακών εμπειριών μέσω της ενεργού συμμετοχής της βιομηχανίας σε όλες τις δράσεις και στην καθιέρωση ενός ειδικού μηχανισμού για τον καταμερισμό των γνώσεων υπό μορφή εταιρικών συνεργασιών μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των ΜΜΕ.

- Ενίσχυση της διεθνούς διάστασης. Εκτός από τις υποτροφίες εξωτερικού με υποχρεωτική επάνοδο, που έχουν σκοπό να συμβάλουν στη δια βίου επιμόρφωση και στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας των ερευνητών της ΕΕ, επεκτείνεται περαιτέρω η διεθνής συνεργασία με ερευνητές από τρίτες χώρες. Επιπροσθέτως εισάγονται νέες διαστάσεις για τη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες της ΕΕ και με τις χώρες που έχουν υπογράψει τη συμφωνία Ε&Τ με την ΕΕ. Θα παρασχεθεί περαιτέρω υποστήριξη στους ‘‘επιστήμονες της διασποράς’’, τους Ευρωπαίους ερευνητές που εργάζονται στο εξωτερικό και τους ξένους ερευνητές που εργάζονται στην Ευρώπη.

7.4. Ικανότητες

Το ειδικό πρόγραμμα ‘‘Ικανότητες’’ θα ενισχύσει τις ικανότητες έρευνας και καινοτομίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το πρόγραμμα συνεχίζει και ενισχύει τις δράσεις των προηγουμένων προγραμμάτων πλαισίων και επιπλέον περιέχει σημαντικές καινοτομίες.

Ένα μείζονος σημασίας νέο στοιχείο είναι η προβλεπόμενη στρατηγική προσέγγιση για την ενίσχυση της κατασκευής νέας ερευνητικής υποδομής, η οποία θα συμπληρώνει τη συνεχή ενίσχυση που παρέχεται για τη βέλτιστη χρήση της υφιστάμενης ερευνητικής υποδομής. Η υποστήριξη για την κατασκευή νέας υποδομής θα υλοποιηθεί μέσω μιας προσέγγισης δύο σταδίων: μία προπαρασκευαστική φάση και μία φάση κατασκευής. Με βάση το έργο του EΣΦΕΥ (Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ για την Ερευνητική Υποδομή) για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού χάρτη πορείας για τη νέα ερευνητική υποδομή, η Επιτροπή θα καθορίσει τα έργα προτεραιότητας στα οποία πιθανόν να δοθεί κοινοτική ενίσχυση, στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαισίου. Για τα εν λόγω έργα, η Επιτροπή διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο, διευκολύνοντας ιδίως τους μηχανισμούς της χρηματοδοτικής διαδικασίας κατά τη φάση κατασκευής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στα δάνεια της ΕΤΕ μέσω της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου. Το παράρτημα 1 περιλαμβάνει τον ‘‘κατάλογο δυνατοτήτων’’ του EΣΦΕΥ, ο οποίος παρουσιάζει συγκεκριμένα παραδείγματα νέων ερευνητικών υποδομών μεγάλης κλίμακας, τις οποίες η επιστημονική κοινότητα της Ευρώπης θα χρειαστεί κατά την επόμενη δεκαετία.

Τα δύο καθεστώτα ενίσχυσης της έρευνας προς όφελος των ΜΜΕ και των ενώσεων ΜΜΕ θα διατηρηθούν με μεγαλύτερο προϋπολογισμό ώστε να διασφαλιστεί η ανταπόκριση στις αυξανόμενες ανάγκες των ΜΜΕ για εξωτερική ανάθεση ερευνητικού έργου.

Οι δράσεις ‘Περιφέρειες της Γνώσης’ επωφελούνται από την επιτυχία της πιλοτικής δράσης. Σκοπός είναι τα διακρατικά δίκτυα περιφερειών να μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τα ερευνητικά τους πλεονεκτήματα, να μπορέσουν να αφομοιώσουν τις νέες γνώσεις που παράγονται από την έρευνα, και να διευκολυνθεί η δημιουργία ‘‘συσπειρώσεων με επίκεντρο την έρευνα’’ στις οποίες θα συμμετέχουν πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και περιφερειακές αρχές.

Ένα νέο σημαντικό στοιχείο είναι η δράση που αποσκοπεί στην απελευθέρωση του πλήρους ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών ‘‘σύγκλισης’’ και των άκρως απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ. Η πραγματοποίηση της οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης στηρίζεται στην ενίσχυση της αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας, αλλά και στην καλύτερη χρήση του “αναξιοποίητου” υψηλού ερευνητικού δυναμικού το οποίο υπάρχει σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι δράσεις θα επιτρέψουν την πρόσληψη ερευνητών από άλλες χώρες της ΕΕ, την απόσπαση ερευνητικού και διοικητικού προσωπικού, την οργάνωση μηχανισμών αξιολόγησης και την απόκτηση και ανάπτυξη ερευνητικού εξοπλισμού. Τέτοιες δράσεις έρχονται να συμπληρώσουν τις ανάγκες και τις δυνατότητες ενίσχυσης των ερευνητικών ικανοτήτων των υφιστάμενων και των νεοεμφανιζόμενων κέντρων αριστείας στις εν λόγω περιφέρειες, οι οποίες μπορούν να καλυφθούν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

Ο τομέας ‘‘Επιστήμη και Κοινωνία’’ αποτελεί σημαντική διεύρυνση των εργασιών του προηγούμενου προγράμματος πλαισίου. Αποσκοπεί να προαγάγει την ποιότητα των επιστημών, να οδηγήσει σε καλύτερες πολιτικές της ΕΕ και να ενισχύσει τη συμμετοχή και την ενημέρωση του κοινού.

Σημαντικός στόχος του 7ου προγράμματος πλαισίου είναι να οικοδομηθεί μια ισχυρή και συνεκτική διεθνής επιστημονική και τεχνολογική πολιτική, και οι δραστηριότητες του προγράμματος “Ικανότητες” θα υποστηρίξουν την εν λόγω προσέγγιση, ιδίως υποβοηθώντας τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων συνεργασίας.

Η συνεκτική ανάπτυξη των πολιτικών θα δώσει μεγαλύτερη έμφαση στον συντονισμό των εθνικών και περιφερειακών ερευνητικών πολιτικών, μέσω ενός ειδικού καθεστώτος ενίσχυσης των διακρατικών πρωτοβουλιών πολιτικής συνεργασίας των κρατών μελών και των περιφερειών. Αυτό θα ενισχύσει την εφαρμογή μιας ανοικτής μεθόδου συντονισμού των ερευνητικών πολιτικών και θα προαγάγει τις εναρμονισμένες ή κοινές πρωτοβουλίες μεταξύ ομάδων χωρών και περιφερειών σε τομείς που εμπερικλείουν ισχυρή διακρατική διάσταση.

7.5. Δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών

Παράλληλα με τη συνέχιση της παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ, το ΚΚΕρ θα ενισχύσει περαιτέρω τον προσανατολισμό του με γνώμονα τον χρήστη και την ισχυρή του δικτύωση με την επιστημονική κοινότητα. Θα αναπτύξει τις δραστηριότητές του σε ένα ειδικό πλαίσιο οικονομικής μεγέθυνσης, αειφόρου ανάπτυξης και ασφάλειας.

Οι δράσεις του ΚΚΕρ θα ανταποκριθούν επίσης στην πρόσκληση για “καλύτερη κανονιστική ρύθμιση” του νέου θεματολογίου της Λισαβόνας. Θα αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ανάγκη αντιμετώπισης κρίσεων, καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης και πιεστικών πολιτικών επιταγών, οικοδομώντας ικανότητες και μηχανισμούς σε επιλεγμένους τομείς, με σκοπό την παροχή κατάλληλης υποστήριξης στο πλαίσιο της ΕΕ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση της παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στις πολιτικές θα αποτελέσει επίσης κύριο χαρακτηριστικό του παρόντος ειδικού προγράμματος.

8. Οικοδόμηση του ΕΧΕ της γνώσης στην υπηρεσια της ανάπτυξησ

Η επίτευξη της αναγκαίας ταχείας προόδου προς την οικονομία και την κοινωνία της γνώσης απαιτεί νέες φιλοδοξίες και αποτελεσματικότητα από την πλευρά της ευρωπαϊκής έρευνας. Όλοι οι φορείς στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – εθνικές κυβερνήσεις, ερευνητικά ιδρύματα, βιομηχανία – έχουν ρόλο να διαδραματίσουν στη συγκεκριμένη προσπάθεια.

Τα ειδικά προγράμματα για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος πλαισίου αποσκοπούν να μεγιστοποιήσουν την κινητήριο δύναμη και τις επιπτώσεις των ερευνητικών δαπανών σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Κύρια χαρακτηριστικά είναι η επικέντρωση σε τέσσερις στόχους στα αντίστοιχα ειδικά προγράμματα, με δραστηριότητες και μέσα εκτέλεσης που έχουν σχεδιαστεί ώστε να διασφαλιστεί η επίτευξη των οι εν λόγω στόχων· ένα ισχυρό στοιχείο συνέχειας συνυπάρχει παράλληλα με σημαντικές νέες προσεγγίσεις· στόχος είναι η συνεκτική επικέντρωση στην υποστήριξη της υφιστάμενης αριστείας και στη δημιουργία ικανοτήτων για τη μελλοντική ερευνητική αριστεία· επιδιώκεται η εξορθολογισμένη και απλοποιημένη διαχείριση προκειμένου να διασφαλιστεί η φιλικότητα προς το χρήστη και η αποδοτικότητα ως προς το κόστος· διασφαλίζεται η εσωτερική ευελιξία ώστε το πρόγραμμα πλαίσιο να μπορέσει να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες και δυνατότητες.

Παράρτημα 1

“ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ” του EΣΦΕΥ [7]

- Μονάδα έρευνας αντιπρωτονίων και ιόντων (FAIR)

- Μονάδα εντατικών δευτερογενών ακτίνων ασταθών ισοτόπων (SPIRAL II)

- Ευρωπαϊκό τηλεσκόπιο νετρίνου βαθέων υδάτων (KM3NeT)

- Εξαιρετικά μεγάλο τηλεσκόπιο (ELT) οπτικής αστρονομίας

- Πανευρωπαϊκή Ερευνητική Υποδομή Νανοδομών (PRINS)

- Ευρωπαϊκή Πηγή Εκλυόμενης Ακτινοβολίας (ESS) – πηγή νετρονίων

- Ευρωπαϊκή Συσκευή Λέιζερ Ελευθέρων Ηλεκτρονίων (XFEL) –σκληρών ακτίνων X

- Δίκτυο IRUVX FEL– από τις υπέρυθρες ακτίνες στις μαλακές ακτίνες X

- Αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Ακτινοβολίας Συγχρότρου (ESRF)

- Ευρωπαϊκός Υπολογιστής Υψηλών Επιδόσεων (HPCEUR)

- Θαλάσσιο σκάφος για παράκτιες έρευνες – βασικά για τη Βαλτική Θάλασσα

- Ερευνητικό Παγοθραυστικό Aurora Borealis

- Ευρωπαϊκό Πολυεπιστημονικό Παρατηρητήριο Θαλασσίου Πυθμένα (EMSO)

- Ευρωπαϊκή υποδομή έρευνας και προστασίας της βιοποικιλότητας

- Προηγμένη υποδομή απεικόνισης του εγκεφάλου και ολοκλήρου του σώματος

- Ευρωπαϊκή υποδομή βιοπληροφορικής

- Ευρωπαϊκό δίκτυο προηγμένων κέντρων κλινικής έρευνας

- Ευρωπαϊκό δίκτυο βιοτραπεζών και γονιδιωματικών πόρων

- Υψηλής ασφάλειας εργαστήρια νεοεμφανιζόμενων ασθενειών και απειλών κατά της δημόσιας υγείας

- Υποδομή για τη λειτουργική ανάλυση του συνόλου του γονιδιώματος θηλαστικού

- Μονάδα πρότυπου πειραματισμού για τη βιοϊατρική έρευνα

- Ευρωπαϊκό Ερευνητικό Παρατηρητήριο Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών (EROHS)

- Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ESS)

“ Έργα παγκόσμιας εμβέλειας”

- Διεθνής Θερμοπυρηνικός Πειραματικός Αντιδραστήρας (ITER )

- Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS)

- Διεθνής Γραμμικός Επιταχυντής Σωματιδίων (ILC)

- Ραδιοτηλεσκόπιο SKA (κεραιοστοιχία ενός τετραγωνικού χιλιομέτρου)

- Διεθνής Μονάδα Ακτινοβόλησης Υλικών Σύντηξης (IFMIF)

2005/0185 (CNS)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα “Συνεργασία” για την εκτέλεση του 7 ου προγράμματος πλαισίου (2007-2013) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 166,

την πρόταση της Επιτροπής[8],

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[9],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[10],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 166 παράγραφος 3 της συνθήκης, η απόφαση αριθ. /EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013) (εφεξής το "πρόγραμμα πλαίσιο") εκτελείται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία ορίζουν τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής τους, προσδιορίζουν τη διάρκειά τους και παρέχουν τα μέσα που θεωρούνται αναγκαία.

(2) Το πρόγραμμα πλαίσιο διαρθρώνεται σε τέσσερα είδη δραστηριοτήτων: διακρατική συνεργασία επί θεμάτων που ορίζονται με άξονα τις πολιτικές (“Συνεργασία”), έρευνα που προτείνεται από τους ίδιους τους ερευνητές, με πρωτοβουλία της ίδιας της ερευνητικής κοινότητας (“Ιδέες”), υποστήριξη της κατάρτισης και της εξέλιξης της σταδιοδρομίας των ερευνητών (“Άνθρωποι”), και υποστήριξη των ερευνητικών ικανοτήτων (“Ικανότητες”). Οι δραστηριότητες του σκέλους “Συνεργασία” πρέπει να υλοποιηθούν, όσον αφορά τις έμμεσες δράσεις, από το παρόν ειδικό πρόγραμμα.

(3) Στο παρόν ειδικό πρόγραμμα εφαρμόζονται οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων του προγράμματος πλαισίου (εφεξής ‘‘οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης’’).

(4) Το πρόγραμμα πλαίσιο πρέπει να συμπληρώνει τις δραστηριότητες που διεξάγονται στα κράτη μέλη, καθώς και τις άλλες κοινοτικές δράσεις που είναι αναγκαίες για τη συνολική στρατηγική προσπάθεια υλοποίησης των στόχων της Λισαβόνας, παράλληλα ιδίως με τις δράσεις που αφορούν τα διαρθρωτικά ταμεία, τη γεωργία, την εκπαίδευση, την επιμόρφωση, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, τη βιομηχανία, την υγεία, την προστασία των καταναλωτών, την απασχόληση, την ενέργεια, τις μεταφορές και το περιβάλλον.

(5) Οι δραστηριότητες που αφορούν την καινοτομία και τις ΜΜΕ, οι οποίες ενισχύονται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος πλαισίου, πρέπει να είναι συμπληρωματικές ως προς τις δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του Προγράμματος Πλαισίου για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία.

(6) Η εκτέλεση του προγράμματος πλαισίου ενδέχεται να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα τα οποία συνεπάγονται τη συμμετοχή ορισμένων μόνο κρατών μελών, τη συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα που αναλαμβάνονται από ορισμένα κράτη μέλη ή τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων ή άλλων διευθετήσεων κατά την έννοια των άρθρων 168, 169 και 171 της συνθήκης.

(7) Το παρόν ειδικό πρόγραμμα πρέπει να συνεισφέρει στην επιχορήγηση στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη σύσταση της ‘‘Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου’’, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση σε δάνεια της ΕΤΕ.

(8) Όπως προβλέπεται στο άρθρο 170 της συνθήκης, η Κοινότητα έχει συνάψει ορισμένες διεθνείς συμφωνίες στον τομέα της έρευνας, και πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες προκειμένου να ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία στην έρευνα με σκοπό την περαιτέρω ενσωμάτωση της Κοινότητας στην παγκόσμια ερευνητική κοινότητα. Ως εκ τούτου, το παρόν ειδικό πρόγραμμα πρέπει να είναι ανοικτό στη συμμετοχή χωρών που έχουν συνάψει συμφωνίες για το σκοπό αυτό, πρέπει επίσης να είναι ανοικτό σε επίπεδο έργου και, με βάση το αμοιβαίο όφελος, στη συμμετοχή φορέων τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών για επιστημονική συνεργασία.

(9) Οι ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις δεοντολογικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των αρχών που διατυπώνονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(10) Το πρόγραμμα πλαίσιο πρέπει να συμβάλει στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

(11) Πρέπει να διασφαλιστεί η ορθολογική οικονομική διαχείριση του προγράμματος πλαισίου και η εφαρμογή του με κατά το δυνατόν τον πλέον αποτελεσματικό και φιλικό προς το χρήστη τρόπο, καθώς επίσης και να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε όλους τους συμμετέχοντες, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, και με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού και με οιεσδήποτε μελλοντικές τροποποιήσεις.

(12) Πρέπει επίσης να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να προβλεφθούν οι παρατυπίες και η απάτη, και να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για την ανάκτηση των απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή κακώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων, σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τον κανονισμό (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού και οιωνδήποτε μελλοντικών τροπολογιών, τον κανονισμό (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων[11], τον κανονισμό (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες[12] και τον κανονισμό ΕΚ αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)[13].

(13) Τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης εγκρίνονται σύμφωνα με την απόφαση 1999/468/EΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή[14].

(14) Κάθε θεματικός τομέας πρέπει να διαθέτει τη δική του γραμμή προϋπολογισμού στο πλαίσιο του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(15) Κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας των δύο φύλων, καθώς επίσης, μεταξύ άλλων, στις συνθήκες εργασίας, στη διαφάνεια των διαδικασιών πρόσληψης και στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας των ερευνητών που προσλαμβάνονται σε έργα και προγράμματα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των δράσεων του παρόντος προγράμματος, για τα οποία η σύσταση της Επιτροπής της 11ης Μαρτίου 2005 για την Ευρωπαϊκή Χάρτα του Ερευνητή και τον Κώδικα Δεοντολογίας για την πρόσληψη ερευνητών[15] αποτελεί το πλαίσιο αναφοράς.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Εγκρίνεται το ειδικό πρόγραμμα “Συνεργασία” για κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, εφεξής “το ειδικό πρόγραμμα”, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 31 Δεκεμβρίου 2013.

Άρθρο 2

Το ειδικό πρόγραμμα υποστηρίζει τις δραστηριότητες που υπάγονται στον τίτλο ‘‘Συνεργασία’’, οι οποίες στηρίζουν το σύνολο των ερευνητικών δράσεων που διεξάγονται στο πλαίσιο διακρατικής συνεργασίας στους ακόλουθους θεματικούς τομείς:

α) Υγεία·

β) Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία·

γ) Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών·

δ) Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής·

ε) Ενέργεια·

στ) Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)·

ζ) Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)

η) Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·

θ) Ασφάλεια και διάστημα.

Η εφαρμογή του παρόντος ειδικού προγράμματος ενδέχεται να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα, τα οποία περιλαμβάνουν τη συμμετοχή ορισμένων μόνο κρατών μελών, τη συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα που αναλαμβάνονται από ορισμένα κράτη μέλη ή τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων ή άλλων διευθετήσεων κατά την έννοια των άρθρων 168, 169 και 171 της συνθήκης.

Οι στόχοι και οι γενικές κατευθυντήριες γραμμές των εν λόγω δραστηριοτήτων παρατίθενται στο παράρτημα I.

Άρθρο 3

Σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ του προγράμματος πλαισίου, το ποσό που θεωρείται αναγκαίο για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος ανέρχεται σε 44.432 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων λιγότερα από το 6% προορίζονται για τις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής. Η ενδεικτική ανάλυση του εν λόγω ποσού παρατίθεται στο παράρτημα II.

Άρθρο 4

1) Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος διεξάγονται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας.

2) Δεν χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος τα ακόλουθα ερευνητικά πεδία:

- η ερευνητική δραστηριότητα που αποσκοπεί στην κλωνοποίηση του ανθρώπου για αναπαραγωγικούς σκοπούς,

- η ερευνητική δραστηριότητα με στόχο την τροποποίηση της γενετικής κληρονομιάς των ανθρωπίνων όντων, η οποία ενδέχεται να καταστήσει τις εν λόγω τροποποιήσεις κληρονομικές[16],

- οι ερευνητικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στη δημιουργία ανθρωπίνων εμβρύων αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς ή για σκοπούς εξασφάλισης βλαστοκυττάρων, μεταξύ άλλων μέσω μεταφοράς πυρήνων σωματικών κυττάρων.

3) Δεν χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος η παρακάτω έρευνα:

- οι ερευνητικές δραστηριότητες που είναι απαγορευμένες σε όλα τα κράτη μέλη,

- οι ερευνητικές δραστηριότητες που πρόκειται να διεξαχθούν σε κράτος μέλος στο οποίο τέτοιου είδους έρευνα απαγορεύεται.

Άρθρο 5

1. Το ειδικό πρόγραμμα εφαρμόζεται μέσω των χρηματοδοτικών μηχανισμών που καθορίζονται στο παράρτημα III του προγράμματος πλαισίου.

2. Το παράρτημα III του παρόντος ειδικού προγράμματος παρουσιάζει μια πρώτη σειρά Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών οι οποίες θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστών αποφάσεων, παραδείγματος χάριν δυνάμει του άρθρου 171 της συνθήκης, και ορίζει τις ρυθμίσεις επιχορήγησης στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη σύσταση της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου.

3. Το παράρτημα IV παραθέτει ορισμένες πρωτοβουλίες για την κοινή εφαρμογή των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, οι οποίες θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής απόφασης βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης.

4. Στο παρόν ειδικό πρόγραμμα εφαρμόζονται οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασίας για την εφαρμογή του ειδικού προγράμματος, καθορίζοντας διεξοδικότερα τους στόχους και τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που παρατίθενται στο παράρτημα Ι, τον χρηματοδοτικό μηχανισμό που θα χρησιμοποιηθεί για τον θεματικό τομέα για τον οποίο προκηρύσσονται προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

2. Το πρόγραμμα εργασίας λαμβάνει υπόψη τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται από τα κράτη μέλη, τις συνδεδεμένες χώρες και ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Το πρόγραμμα εργασίας επικαιροποιείται εάν κριθεί σκόπιμο.

3. Το πρόγραμμα εργασίας προσδιορίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων θα αξιολογηθούν οι προτάσεις για έμμεσες δράσεις στο πλαίσιο των καθεστώτων χρηματοδότησης και θα επιλεγούν τα έργα. Ως κριτήρια λαμβάνονται η αριστεία, οι επιπτώσεις και η εκτέλεση· σε αυτό το πλαίσιο, οι επιπλέον απαιτήσεις, οι συντελεστές στάθμισης και τα κατώφλια διευκρινίζονται περαιτέρω ή συμπληρώνονται στο πρόγραμμα εργασίας.

4. Το πρόγραμμα εργασίας προσδιορίζει:

(α) τους οργανισμούς που λαμβάνουν συνδρομές υπό μορφή εισφοράς μέλους·

(β) τις δράσεις υποστήριξης σε δραστηριότητες που διεξάγονται από ειδικές νομικές οντότητες.

Άρθρο 7

1. Η ευθύνη εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος βαρύνει την Επιτροπή.

2. Η διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 εφαρμόζεται για την έγκριση:

(α) του προγράμματος εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1·

(β) οιασδήποτε προσαρμογής της ενδεικτικής ανάλυσης του ποσού που παρατίθεται στο παράρτημα II.

3. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 3 εφαρμόζεται για την έγκριση των δράσεων ΕΤΑ που συνεπάγονται τη χρήση ανθρωπίνων εμβρύων και ανθρωπίνων εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων.

Άρθρο 8

1. Η Επιτροπή συνεπικουρείται από επιτροπή.

2. Σε περίπτωση παραπομπής στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία διαχείρισης που αναφέρεται στο άρθρο 4 της απόφασης 1999/468/EΚ, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3.

3. Σε περίπτωση παραπομπής στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζονται τα άρθρα 5 και 7 της απόφασης 1999/468/EΚ.

4. Η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης 1999/468/EΚ είναι δύο μήνες.

5. Η Επιτροπή ενημερώνει σε τακτά διαστήματα την επιτροπή για τη συνολική πρόοδο που σημειώθηκε κατά την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος και της παρέχει πληροφορίες σχετικά με όλες τις δράσεις ΕΤΑ που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος.

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Στο παρόν ειδικό πρόγραμμα, θα παρασχεθεί ενίσχυση στη διακρατική συνεργασία σε κάθε κλίμακα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πέραν αυτής, σε ορισμένους θεματικούς τομείς που αντιστοιχούν σε μείζονα πεδία προόδου των γνώσεων και της τεχνολογίας, όπου η έρευνα πρέπει να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που αφορούν την κοινωνία, την οικονομία, τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον και τη βιομηχανία στην Ευρώπη.

Πρωταρχικός σκοπός είναι η συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη στο πλαίσιο της προώθησης της έρευνας στο πλέον υψηλό επίπεδο αριστείας.

Οι εννέα θεματικοί τομείς οι οποίοι έχουν οριστεί για ανάληψη δράσης από την ΕΕ είναι οι ακόλουθοι:

4. Υγεία·

5. Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία·

6. Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών·

7. Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά, και νέες τεχνολογίες παραγωγής·

8. Ενέργεια·

9. Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)·

10. Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)·

11. Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·

12. Ασφάλεια και διάστημα.

Κάθε θεματικός τομέας περιγράφεται όσον αφορά τον στόχο, την προσέγγιση εφαρμογής του, καθώς και τις δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων που συνεπάγονται πρωτοβουλίες μεγάλης κλίμακας (όπως παρατίθενται στα παραρτήματα III και IV), τη διεθνή συνεργασία, τις νεοεμφανιζόμενες ανάγκες και τις απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες.

Η αρχή της αειφόρου ανάπτυξης και της ισότητας των δύο φύλων θα ληφθεί δεόντως υπόψη. Επιπροσθέτως, οι δεοντολογικές, κοινωνικές, νομικές και οι ευρύτερες πολιτιστικές πτυχές της έρευνας που πρόκειται να διεξαχθεί, οι δυνητικές εφαρμογές της, καθώς επίσης και οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της επιστημονικής και τεχνολογικής εξέλιξης και οι προοπτικές θα αποτελέσουν μέρος, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του παρόντος ειδικού προγράμματος.

Πολυεπιστημονικότητα και διαθεματική έρευνα, συμπεριλαμβανομένων των κοινών προσκλήσεων

Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα επιστημονικά πεδία προτεραιότητας, τα οποία επικαλύπτονται με τους θεματικούς τομείς, όπως οι επιστήμες και οι τεχνολογίες της θάλασσας. Η πολυεπιστημονικότητα θα ενθαρρυνθεί μέσω κοινών διαθεματικών προσεγγίσεων των αντικειμένων της έρευνας και της τεχνολογίας, τα οποία παρουσιάζουν ενδιαφέρον για πολλούς θεματικούς τομείς.

Τέτοιου είδους διαθεματικές προσεγγίσεις θα εφαρμοστούν, μεταξύ άλλων, μέσω:

- Της χρήσης κοινών προσκλήσεων για τους θεματικούς τομείς, στην περίπτωση που ένα ερευνητικό θέμα είναι σαφώς σχετικό με τις δραστηριότητες που διεξάγονται στο πλαίσιο των αντίστοιχων θεματικών τομέων ·

- Της ιδιαίτερης έμφασης που θα δοθεί στη διεπιστημονική έρευνα στο πλαίσιο της δραστηριότητας “νεοεμφανιζόμενες ανάγκες” ·

- Της προσφυγής στην αξιοποίηση εξωτερικών συμβουλών που θα προέρχονται από ένα ευρύ φάσμα επιστημών και κλάδων για την εκπόνηση του προγράμματος εργασίας·

- Της διασφάλισης της συνοχής με τις πολιτικές της ΕΕ, για την έρευνα που έχει αντικείμενο τις πολιτικές·

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διασφαλίσει τον συντονισμό μεταξύ των θεματικών τομέων του παρόντος ειδικού προγράμματος και των δράσεων στο πλαίσιο άλλων ειδικών προγραμμάτων του 7ου προγράμματος πλαισίου, όπως αυτών που αφορούν τις ερευνητικές υποδομές στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος “Ικανότητες”.

Προσαρμογή στις εξελισσόμενες ανάγκες και δυνατότητες

Η διαρκής σημασία των θεματικών τομέων για τη βιομηχανία διασφαλίζεται βάσει, μεταξύ άλλων πηγών, των εργασιών των διαφόρων “Eυρωπαϊκών Τεχνολογικών Πλατφορμών”. Tο παρόν ειδικό πρόγραμμα θα συμβάλει συνεπώς στην εκτέλεση των Στρατηγικών Σχεδίων Έρευνας που εκπονήθηκαν και αναπτύχθηκαν από τις Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, όπου τα εν λόγω Σχέδια παράγουν πραγματική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Οι μεγάλες ερευνητικές ανάγκες που προσδιορίστηκαν στα διαθέσιμα Στρατηγικά Σχέδια Έρευνας λαμβάνονται ήδη υπόψη από τους εννέα θεματικούς τομείς που προσδιορίζονται παρακάτω. Η λεπτομερέστερη ενσωμάτωση του τεχνικού τους περιεχομένου θα πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, κατά την διαμόρφωση του λεπτομερούς προγράμματος εργασίας για τις ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων.

Θα διασφαλιστεί επίσης η διαρκής σημασία των θεματικών τομέων για τη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ και των κανονιστικών ρυθμίσεων. Αυτό αφορά τομείς πολιτικής όπως ο τομέας της υγείας, της ασφάλειας, της προστασίας του καταναλωτή, της ενέργειας, του περιβάλλοντος, της αναπτυξιακής βοήθειας, της αλιείας, της ναυτιλίας, της γεωργίας, της υγείας και της σωστής διαβίωσης των ζώων, των μεταφορών, της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης, της κοινωνίας των πληροφοριών και των μέσων μαζικής επικοινωνίας, της απασχόλησης, των κοινωνικών υποθέσεων, της συνοχής, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, καθώς και την προτυποποιητική και την συντυποποιητική έρευνα σχετικά με τη βελτίωση της ποιότητας των προτύπων και της εφαρμογής τους. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι δυνατόν να διαδραματίσουν ρόλο οι πλατφόρμες που συνενώνουν τους άμεσα ενδιαφερόμενους φορείς με την ερευνητική κοινότητα, προκειμένου να εξεταστούν Στρατηγικά Σχέδια Έρευνας που αφορούν τους κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς ή άλλους τομείς πολιτικής.

Στο πλαίσιο κάθε θεματικού τομέα, εκτός των δραστηριοτήτων που έχουν ορισθεί, θα εκτελεστούν ειδικές δράσεις, οι οποίες ανταποκρίνονται στις νεοεμφανιζόμενες ανάγκες και στις απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες με ανοικτό και ευέλικτο τρόπο. Η εκτέλεση των εν λόγω δράσεων θα διασφαλίσει την απλή, συνεκτική και συντονισμένη προσέγγιση στο σύνολο του ειδικού προγράμματος, καθώς και τη χρηματοδότηση της διεπιστημονικής έρευνας που επικαλύπτεται με ορισμένους θεματικούς τομείς ή δεν σχετίζεται με αυτούς.

- Νεοεμφανιζόμενες ανάγκες: παροχή ειδικής ενίσχυσης σε ερευνητικές προτάσεις που αποσκοπούν στον προσδιορισμό ή την περαιτέρω διερεύνηση, σε δεδομένο πεδίο ή/και στο σημείο τομής περισσοτέρων επιστημονικών κλάδων, νέων επιστημονικών και τεχνολογικών προοπτικών, ιδίως προοπτικών που ανοίγουν το δρόμο σε κορυφαία επιτεύγματα. Η εν λόγω ενίσχυση υλοποιείται μέσω:

- Της ανοικτής έρευνας “από τη βάση προς την κορυφή” επί θεμάτων που προσδιορίζονται από τους ίδιους τους ερευνητές προκειμένου να αναπτυχθούν νέες επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες (δράσεις ‘‘Περιπέτεια”) ή να αξιολογηθούν νέες ανακαλύψεις ή προσφάτως παρατηρηθέντα φαινόμενα, τα οποία μπορεί να ενέχουν κινδύνους ή προβλήματα για την κοινωνία (δράσεις ‘Διορατικότητα”)·

- Πρωτοβουλιών με επίκεντρο ειδικούς στόχους που συνιστούν μεγάλες προκλήσεις σε νεοεμφανιζόμενα επιστημονικά και τεχνολογικά πεδία, τα οποία υπόσχονται σημαντικά επιτεύγματα και έναν ευρύ δυνητικό αντίκτυπο στις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις, και ενδέχεται να εμπλέκουν ομάδες συμπληρωματικών έργων (δράσεις “Ανίχνευση)”).

- Απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες: ανταπόκριση με ευέλικτο τρόπο στις νέες πολιτικές ανάγκες που προκύπτουν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος πλαισίου, όπως απρόβλεπτες εξελίξεις ή γεγονότα που απαιτούν ταχεία αντίδραση: νέες επιδημίες, νεοεμφανιζόμενα προβλήματα όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών ή δράσεις αλληλεγγύης. Οι εν λόγω δράσεις θα υλοποιηθούν σε στενή συνεργασία με τις σχετικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας μπορεί να τροποποιηθεί εάν παρουσιαστούν ερευνητικές ανάγκες επείγοντος χαρακτήρα.

- Διάδοση, μεταφορά γνώσεων και ευρύτερη συμμετοχή

Προκειμένου να ενισχυθεί η διάδοση και η χρήση των αποτελεσμάτων της έρευνας της ΕΕ, η διάδοση των γνώσεων και η μεταφορά των αποτελεσμάτων, μεταξύ άλλων στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, θα ενισχυθεί σε όλους τους θεματικούς τομείς[17], κυρίως μέσω της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων δικτύωσης/διαμεσολάβησης, σεμιναρίων και εκδηλώσεων, συνδρομής από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες και από ηλεκτρονικές υπηρεσίες πληροφοριών. Η εν λόγω ενίσχυση θα εφαρμοστεί σε κάθε θεματικό τομέα μέσω:

- Της ενσωμάτωσης των δράσεων διάδοσης και μεταφοράς γνώσεων στα έργα και στις κοινοπραξίες, μέσω κατάλληλων διατάξεων των μηχανισμών χρηματοδότησης και των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων·

- Της παροχής στοχοθετημένης συνδρομής σε έργα και κοινοπραξίες, ούτως ώστε να τους διασφαλιστεί η πρόσβαση στις αναγκαίες δεξιότητες για τη βελτιστοποίηση της χρήσης των αποτελεσμάτων·

- Των ειδικών δράσεων διάδοσης οι οποίες υιοθετούν μία προενεργό προσέγγιση της διάδοσης των αποτελεσμάτων, μέσω μιας σειράς έργων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα έργα των προηγούμενων προγραμμάτων πλαισίων και άλλα ερευνητικά προγράμματα, και οι οποίες στοχεύουν ειδικούς τομείς ή ομάδες άμεσα ενδιαφερόμενων συντελεστών, όπως οι δυνητικοί χρήστες·

- Της διάδοσης στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, μεταξύ άλλων στα όργανα τυποποίησης, ώστε να διευκολυνθεί η χρήση των σχετικών πολιτικών αποτελεσμάτων από τους κατάλληλους φορείς σε διεθνές, ευρωπαϊκό, εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο·

- Των υπηρεσιών της CORDIS για την προώθηση της διάδοσης των γνώσεων και της αξιοποίησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων·

- Των πρωτοβουλιών για την προώθηση του διαλόγου και της ανταλλαγής απόψεων επί επιστημονικών θεμάτων και επί ερευνητικών αποτελεσμάτων με το ευρύ κενό πέραν της ερευνητικής κοινότητας.

Θα διασφαλιστεί ο συντονισμός της διάδοσης και της μεταφοράς γνώσεων μέσω του προγράμματος πλαισίου. Θα υλοποιηθούν συμπληρωματικές δράσεις για την ενίσχυση της καινοτομίας στο πλαίσιο του Προγράμματος για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία. Θα αξιοποιηθεί η ενδεχόμενη συνέργεια μεταξύ της εκπαίδευσης και της έρευνας και θα προσδιοριστούν οι ορθές πρακτικές, κυρίως με σκοπό να προωθηθεί η σταδιοδρομία στην έρευνα.

Συμμετοχή των ΜΜΕ

Θα διευκολυνθεί η βέλτιστη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στους διαφόρους θεματικούς τομείς, ιδίως μέσω της βελτίωσης των χρηματοδοτικών και διοικητικών διαδικασιών και της μεγαλύτερης ευελιξίας κατά την επιλογή του κατάλληλου χρηματοδοτικού καθεστώτος. Επιπροσθέτως, οι ερευνητικές ανάγκες και το δυναμικό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων λαμβάνονται δεόντως υπόψη κατά την εκπόνηση του περιεχομένου των θεματικών τομέων του παρόντος προγράμματος πλαισίου και οι τομείς οι οποίοι παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ΜΜΕ θα προσδιοριστούν στο πρόγραμμα εργασίας. Ειδικές δράσεις για την ενίσχυση της έρευνας προς όφελος των ΜΜΕ ή των ενώσεων ΜΜΕ συμπεριλαμβάνονται στο ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες», και οι δράσεις για την προώθηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στο πρόγραμμα πλαίσιο θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του Προγράμματος για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία.

Δεοντολογικές πτυχές

Κατά την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος και στο πλαίσιο των ερευνητικών δραστηριοτήτων που προκύπτουν από αυτό πρέπει να τηρηθούν οι θεμελιώδεις δεοντολογικές αρχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων , οι αρχές που διατυπώνονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΈ, όπου συμπεριλαμβάνονται: η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ανθρώπινης ζωής, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, καθώς και η προστασία των ζώων και του περιβάλλοντος, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία και τις τελευταίες εκδόσεις των σχετικών διεθνών συμβάσεων, κατευθυντήριων γραμμών και κωδίκων δεοντολογίας, π.χ. η Δήλωση του Ελσίνκι, η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη βιοϊατρική που υπεγράφη στο Oviedo στις 4 Aπριλίου 1997 και τα Συμπληρωματικά της Πρωτόκολλα, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, η Παγκόσμια Διακήρυξη για το ανθρώπινο γονιδίωμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα που εγκρίθηκε από την UNESCO, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την απαγόρευση των βιολογικών και τοξινικών όπλων (ΣΑΒΤΟ), η Διεθνής Συνθήκη σχετικά με τους φυτογενετικούς πόρους για τη διατροφή και τη γεωργία, και τα σχετικά ψηφίσματα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Λαμβάνονται επίσης υπόψη οι γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας Συμβούλων για τις ηθικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας (1991-1997) και οι γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας για τη δεοντολογία στις επιστήμες και στις νέες τεχνολογίες (από το 1998 και εφεξής).

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και ενόψει της πολλαπλότητας των προσεγγίσεων που καταγράφονται στην Ευρώπη, οι συμμετέχοντες σε ερευνητικά έργα πρέπει να συμμορφώνονται με την υφιστάμενη νομοθεσία, τις κανονιστικές διατάξεις και τους δεοντολογικούς κανόνες των χωρών στις οποίες διεξάγεται η έρευνα. Σε κάθε περίπτωση, εφαρμόζονται οι εθνικές διατάξεις και δεν ενισχύεται με κοινοτική χρηματοδότηση καμία έρευνα η οποία πρόκειται να διεξαχθεί σε συγκεκριμένο κράτος μέλος ή άλλη χώρα, εφόσον αυτή απαγορεύεται στο εν λόγω κράτος μέλος ή χώρα.

Όπου κρίνεται σκόπιμο, όσοι διεξάγουν ερευνητικά έργα πρέπει να επιδιώκουν έγκριση εκ μέρους των σχετικών εθνικών ή τοπικών επιτροπών δεοντολογίας πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ. Επίσης, η Επιτροπή εφαρμόζει συστηματικά δεοντολογική εξέταση των προτάσεων που αφορούν ευαίσθητα από δεοντολογική άποψη θέματα ή όταν οι δεοντολογικές πτυχές δεν έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη. Σε ειδικές περιπτώσεις είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί δεοντολογική εξέταση κατά τη διάρκεια εκτέλεσης ενός έργου.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 της παρούσας απόφασης, δεν χορηγείται χρηματοδότηση για ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες απαγορεύονται σε όλα τα κράτη μέλη.

Το πρωτόκολλο για την προστασία και την καλή διαβίωση των ζώων που προσαρτάται στη Συνθήκη απαιτεί από την Κοινότητα να λάβει πλήρως υπόψη τις απαιτήσεις για την καλή διαβίωση των ζώων κατά την διατύπωση και υλοποίηση των κοινοτικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας. Η οδηγία 86/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς και άλλους επιστημονικούς σκοπούς απαιτεί όλα τα πειράματα να σχεδιάζονται με σκοπό την αποφυγή της καταπόνησης και της πρόκλησης ανώφελου πόνου και ταλαιπωρίας στα ζώα που χρησιμοποιούνται σε πειράματα, τη χρήση του ελάχιστου δυνατού αριθμού ζώων, την συμμετοχή ζώων με τον χαμηλότερο βαθμό νευροφυσιολογικής ευαισθησίας, και την πρόκληση του λιγότερου δυνατού πόνου, ταλαιπωρίας, καταπόνησης ή μόνιμης βλάβης. Η τροποποίηση της γενετικής κληρονομιάς των ζώων και η κλωνοποίηση ζώων μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνον εφόσον οι σκοποί δικαιολογούνται από ηθική άποψη και οι συνθήκες είναι τέτοιες που εγγυώνται την καλή διαβίωση των ζώων και τηρούνται οι αρχές της βιοποικιλότητας.

Κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή παρακολουθεί τακτικά τα επιστημονικά επιτεύγματα και τις εθνικές και διεθνείς διατάξεις ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι οιεσδήποτε εξελίξεις.

Η δεοντολογική έρευνα σχετικά με τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις διεξάγεται στο μέρος ‘‘Επιστήμη και κοινωνία’’ του ειδικού προγράμματος «Ικανότητες».

Συνεργατική έρευνα

Η συνεργατική έρευνα θα αποτελέσει τον κύριο όγκο και τον πυρήνα της χρηματοδότησης της έρευνας από την ΕΕ. Στόχος είναι να διεξαχθούν, σε πεδία καθοριστικά για την πρόοδο των γνώσεων, άριστα ερευνητικά έργα και δίκτυα ικανά να προσελκύσουν ερευνητές και επενδύσεις από την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο, ενισχύοντας τη βιομηχανική και τεχνολογική βάση της ΕΕ και στηρίζοντας τις πολιτικές της ΕΕ.

Ο εν λόγω στόχος θα επιτευχθεί με την υποστήριξη της συνεργατικής έρευνας, η οποία συμπεριλαμβάνει την ενεργό συμμετοχή της βιομηχανίας, μέσω μιας σειράς καθεστώτων χρηματοδότησης: συνεργατικά έργα, δίκτυα αριστείας και δράσεις συντονισμού/ενίσχυσης.

Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες

Σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, η εμβέλεια ενός στόχου ΕΤΑ και το εύρος των αναγκαίων πόρων δικαιολογούν τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων εταιρικών συνεργασιών μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, υπό μορφή Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες, οι οποίες απορρέουν κυρίως από τις εργασίες των Ευρωπαϊκών Τεχνολογικών Πλατφορμών και καλύπτουν μία επιλεγμένη πτυχή ή μικρό αριθμό επιλεγμένων πτυχών της έρευνας στον αντίστοιχο τομέα, συνδυάζουν τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα και την εθνική και ευρωπαϊκή δημόσια χρηματοδότηση, όπου συμπεριλαμβάνονται οι επιχορηγήσεις του προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και η χρηματοδότηση δανείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες θα αποφασιστούν βάσει χωριστών προτάσεων (π.χ. βάσει του άρθρου 171 της Συνθήκης).

Οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες καθορίζονται βάσει μιας σειράς κριτηρίων, όπου συμπεριλαμβάνονται τα εξής:

- Προστιθέμενη αξία της παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

- Βαθμός σαφήνειας όσον αφορά τον ορισμό του επιδιωκόμενου στόχου·

- Βαθμός συμμετοχής της βιομηχανίας, από άποψη κεφαλαίων και πόρων·

- Εύρος των επιπτώσεων στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και στην οικονομική ανάπτυξη·

- Σημασία της συμβολής στην επίτευξη ευρύτερων πολιτικών στόχων·

- Ικανότητα προσέλκυσης πρόσθετης εθνικής ενίσχυσης και παρότρυνσης της σημερινής ή μελλοντικής χρηματοδότησης εκ μέρους της βιομηχανίας·

- Αδυναμία επίτευξης του στόχου με τα υπάρχοντα μέσα.

Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνολική συνοχή και στον συντονισμό των Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών με τα εθνικά προγράμματα και έργα στους ίδιους τομείς. Όπου κρίνεται σκόπιμο, ενθαρρύνεται επίσης η συμμετοχή των ΜΜΕ.

Μια πρώτη σειρά Κοινών Τεχνολογικών Πρωτοβουλιών προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ και θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστών προτάσεων (π.χ. βάσει του άρθρου 171 της Συνθήκης). Περαιτέρω Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες μπορούν να προσδιοριστούν βάσει των προαναφερθέντων κριτηρίων και να προταθούν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του 7ου προγράμματος πλαισίου.

Συντονισμός των μη κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων

Η δράση που αναλαμβάνεται στο εν λόγω πεδίο θα αξιοποιήσει δύο κύρια εργαλεία: τον μηχανισμό ERA-NET και τη συμμετοχή της Κοινότητας σε εθνικά ερευνητικά προγράμματα που εκτελούνται από κοινού (άρθρο 169 της Συνθήκης). Η δράση θα χρησιμοποιηθεί επίσης προκειμένου να αυξηθεί η συμπληρωματικότητα και η συνέργεια μεταξύ του προγράμματος πλαισίου και των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στο πλαίσιο διακυβερνητικών δομών όπως το EUREKA, το EIROforum και το COST. Θα παρασχεθεί χρηματοδοτική ενίσχυση για τις δραστηριότητες διοίκησης και συντονισμού του COST, ούτως ώστε το COST να μπορέσει να συνεχίσει να συμβάλει στον συντονισμό και στις ανταλλαγές μεταξύ των ερευνητικών ομάδων που χρηματοδοτούνται σε εθνικό επίπεδο.

Όταν οι δράσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής ενός εκ των θεματικών τομέων, ενισχύονται ως αναπόσπαστο μέρος των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του εν λόγω θεματικού τομέα. Όταν οι δράσεις είναι οριζόντιου χαρακτήρα, ενισχύονται από κοινού στο πλαίσιο όλων των σχετικών θεματικών τομέων.

Όταν οι δράσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής άλλου ειδικού προγράμματος το οποίο εκτελεί το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο, ενισχύονται στο πλαίσιο του εν λόγω ειδικού προγράμματος.

Ο μηχανισμός ERA-NET θα αναπτύξει και θα ενισχύσει τον συντονισμό των εθνικών και περιφερειακών ερευνητικών δραστηριοτήτων ως εξής:

- Θα προσφέρει στους υπεύθυνους για την εκτέλεση δημόσιων ερευνητικών προγραμμάτων ένα πλαίσιο ώστε να εντατικοποιήσουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους. Στο πλαίσιο αυτό συμπεριλαμβάνεται η ενίσχυση νέων δράσεων ERA-NET, καθώς και η διεύρυνση και η εμβάθυνση του πεδίου των υφιστάμενων δράσεων ERA-NET, π.χ. με τη διεύρυνση των εταιρικών συνεργασιών και το αμοιβαίο άνοιγμα των προγραμμάτων τους·

- Θα προσφέρει πρόσθετη κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση σε όσους συμμετέχοντες συγκροτούν κοινό ταμείο προς εξυπηρέτηση των κοινών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για τα αντίστοιχα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα (“ERA-NET PLUS”).

Η συμμετοχή της Κοινότητας σε από κοινού εκτελούμενα εθνικά ερευνητικά προγράμματα, βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης, έχει ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή συνεργασία μεγάλης κλίμακας και “μεταβλητής γεωμετρίας” μεταξύ κρατών μελών που έχουν κοινές ανάγκες ή/και κοινά συμφέροντα. Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες δυνάμει του άρθρου 169 θα δρομολογηθούν σε συγκεκριμένους τομείς σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της ενδεχόμενης συνεργασίας με διακυβερνητικά προγράμματα, βάσει των κριτηρίων που ορίζονται στην απόφαση θέσπισης του 7ου προγράμματος πλαισίου.

Μια σειρά πρωτοβουλιών για την κοινή εκτέλεση των εθνικών προγραμμάτων έρευνας περιγράφονται στο παράρτημα IV και θα αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής απόφασης βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης. Ενδέχεται να καθοριστούν και να προταθούν περαιτέρω πρωτοβουλίες κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του 7ου προγράμματος πλαισίου.

Διεθνής συνεργασία

Οι δράσεις διεθνούς συνεργασίας θα ενισχύσουν την διεθνή πολιτική σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας, η οποία έχει δύο αλληλεξαρτώμενους στόχους:

- Να ενισχύσει και να προάγει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα μέσω στρατηγικών ερευνητικών εταιρικών συνεργασιών με τρίτες χώρες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι άκρως βιομηχανοποιημένες οικονομίες και οι αναδυόμενες οικονομίες στην επιστήμη και την τεχνολογία, καλώντας τους λαμπρότερους επιστήμονες τρίτων χωρών να εργαστούν στην Ευρώπη ή να συνεργαστούν με αυτήν.

- Επίλυση των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι τρίτες χώρες ή προβλημάτων παγκόσμιας διάστασης, με βάση το αμοιβαίο συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος.

Η διεθνής πολιτική για την επιστημονική συνεργασία της ΕΕ θα δώσει έμφαση και θα αναπτύξει τη συνεργασία ούτως ώστε να δημιουργηθούν, να χρησιμοποιηθούν από κοινού και να αξιοποιηθούν γνώσεις μέσω ισότιμων ερευνητικών εταιρικών συνεργασιών, λαμβάνοντας υπόψη το εθνικό, το περιφερειακό και το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, καθώς και τη βάση γνώσεων των χωρών εταίρων. Η στρατηγική προσέγγιση συνίσταται στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και της παγκόσμιας αειφόρου ανάπτυξης μέσω τέτοιου είδους εταιρικών συνεργασιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών σε διμερές, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, με βάση το αμοιβαίο συμφέρον και το αμοιβαίο όφελος. Για το σκοπό αυτό, ο ρόλος της ΕΕ ως παγκόσμιου παράγοντα θα πρέπει επίσης να προωθηθεί μέσω πολυμερών διεθνών ερευνητικών προγραμμάτων. Οι ενισχυόμενες δράσεις διεθνούς συνεργασίας θα συνδεθούν με καθιερωμένα πολιτικά θέματα, προκειμένου να υποστηριχθεί η τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων της ΕΕ και να διασφαλιστεί η συμβολή στην κοινή υιοθέτηση των ευρωπαϊκών αξιών, της ανταγωνιστικότητας, της κοινωνικοοικονομικής προόδου, της περιβαλλοντικής προστασίας και της καλής διαβίωσης υπό το πρίσμα της παγκόσμιας αειφόρου ανάπτυξης. Η διεθνής συνεργασία θα εφαρμοστεί στο παρόν πρόγραμμα πλαίσιο εντός εκάστου θεματικού τομέα και μεταξύ των διαφόρων θεματικών τομέων, χρησιμοποιώντας τα ακόλουθα μέσα:

- Άνοιγμα όλων των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στους θεματικούς τομείς σε ερευνητές και ερευνητικά ιδρύματα από όλες τις χώρες εταίρους της διεθνούς συνεργασίας και τις βιομηχανοποιημένες χώρες[18]. Επιπροσθέτως, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενθάρρυνση της συμμετοχής τρίτων χωρών, σε συγκεκριμένους τομείς κοινού ενδιαφέροντος.

- Ειδικές δράσεις συνεργασίας με τρίτες χώρες στο πλαίσιο κάθε θεματικού τομέα, σε περίπτωση που η συνεργασία επί ειδικών ερευνητικών αντικειμένων παρουσιάζει αμοιβαίο ενδιαφέρον. Ο προσδιορισμός των ειδικών αναγκών και προτεραιοτήτων θα συνδέεται στενά με τις σχετικές διμερείς συμφωνίες συνεργασίας και με τον εν εξελίξει πολυμερή και διαπεριφερειακό διάλογο μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών ή ομάδων χωρών. Οι προτεραιότητες θα προσδιοριστούν με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες, το δυναμικό και το επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης της περιφέρειας ή της χώρας. Για τον σκοπό αυτό θα εκπονηθεί ένα στρατηγικό σχέδιο εφαρμογής της διεθνούς συνεργασίας, με ειδικές στοχοθετημένες δράσεις εντός ή μεταξύ των θεματικών τομέων, π.χ. στην υγεία, στη γεωργία, στις υποδομές αποχέτευσης, στην ύδρευση, στην ασφάλεια των τροφίμων, στην κοινωνική συνοχή, στην ενέργεια, στο περιβάλλον, στην αλιεία, στην υδατοκαλλιέργεια και στους φυσικούς πόρους, στην αειφόρο οικονομική πολιτική και στις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών. Οι εν λόγω δράσεις χρησιμεύουν ως προνομιούχα εργαλεία για την εφαρμογή της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών. Τέτοιες δράσεις είναι κυρίως οι δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση των ερευνητικών ικανοτήτων και των συνεργατικών ικανοτήτων των υποψηφίων για ένταξη χωρών, των γειτονικών, των αναπτυσσόμενων και των αναδυόμενων χωρών. Οι δράσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο στοχοθετημένων προσκλήσεων και θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διευκόλυνση της πρόσβασης στις δράσεις των ενδιαφερόμενων τρίτων χωρών, κυρίως των αναπτυσσόμενων χωρών.

Οι εν λόγω δραστηριότητες θα εφαρμοστούν σε συντονισμό με τις δράσεις διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο των ειδικών προγραμμάτων “Άνθρωποι” και “Ικανότητες”.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ

1. Υγεία

Στόχος

Βελτίωση της υγείας των Ευρωπαίων πολιτών και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών και επιχειρήσεων του χώρου της υγείας, και παράλληλα αντιμετώπιση των παγκόσμιων προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένων των νεοεμφανιζόμενων επιδημιών. Θα δοθεί έμφαση στη μεταγραφική έρευνα (που «μεταγράφει» τις βασικές ανακαλύψεις σε κλινικές εφαρμογές), στην ανάπτυξη και επικύρωση νέων μεθόδων θεραπείας, μεθόδων προαγωγής της υγείας και πρόληψης των ασθενειών, διαγνωστικών εργαλείων και τεχνολογιών, καθώς και αειφόρων και αποτελεσματικών συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Προσέγγιση

Η εν λόγω έρευνα θα διευρύνει την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να προαχθεί αποδοτικότερα η καλή υγεία, να προληφθούν και να αντιμετωπιστούν σοβαρές ασθένειες και να παρασχεθεί ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Θα βοηθήσει να ενσωματωθεί ένας τεράστιος όγκος δεδομένων γονιδιωματικής, ώστε να δημιουργηθούν νέες γνώσεις και εφαρμογές στην ιατρική και τη βιοτεχνολογία. Θα προωθήσει τη μεταγραφική έρευνα στον τομέα της υγείας, η οποία είναι ουσιαστική προκειμένου να διασφαλιστούν πρακτικά οφέλη από την βιοϊατρική έρευνα. Θα δώσει τη δυνατότητα στην Ευρώπη να συμβάλει αποτελεσματικότερα στις διεθνείς προσπάθειες για την καταπολέμηση ασθενειών παγκόσμιας εμβέλειας, όπως συμβαίνει στο πλαίσιο του εν εξελίξει προγράμματος “Σύμπραξη ευρωπαϊκών και αναπτυσσόμενων χωρών για τις κλινικές δοκιμές” (ΣΕΑΧΚΔ) για την καταπολέμηση του ιού HIV/AIDS, της ελονοσίας και της φυματίωσης (άρθρο 169)[19]. Θα ενισχύσει την έρευνα με άξονα την πολιτική υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ιδίως τις συγκρίσεις των μοντέλων, των συστημάτων και των δεδομένων των εθνικών βάσεων δεδομένων.

Η εν λόγω έρευνα θα συνδράμει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών τομέων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, βιοτεχνολογίας και ιατρικής τεχνολογίας, όπου οι ΜΜΕ αποτελούν τον κύριο οικονομικό μοχλό, καθώς και των φαρμακευτικών βιομηχανιών. Ειδικότερα, προβλέπεται να υποστηριχθεί μια Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Πλατφόρμα[20] για καινοτόμα φάρμακα, με σκοπό να υπερκερασθούν οι ανασχετικοί παράγοντες στην έρευνα, κατά τη διαδικασία ανάπτυξης φαρμάκων. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων και της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων τους, παρέχοντας υποστήριξη στην επίδειξη της ορθότητας των αρχών και στην κλινική επικύρωση. Η εν λόγω έρευνα θα συμβάλει επίσης στην ανάπτυξη προδιαγραφών και προτύπων για νέες προηγμένες μεθόδους θεραπείας (π.χ. αναγεννητική ιατρική) οι οποίες χρειάζονται για να βοηθηθεί η βιομηχανία της ΕΕ να αντιμετωπίσει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Θα εξεταστούν θέματα που αφορούν τον ρόλο των δύο φύλων στην έρευνα και θα ενσωματωθούν στα έργα[21], όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της έρευνας και στην έναρξη διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, ιδίως με ομάδες ασθενών, στο πρωιμότερο κατά το δυνατόν στάδιο, όσον αφορά τις νέες εξελίξεις που προκύπτουν από την έρευνα στη βιοϊατρική και τη γενετική. Θα διασφαλισθεί επίσης η ευρεία διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων.

Δύο στρατηγικά θέματα, η υγεία των παιδιών[22] και η υγεία του γηράσκοντος πληθυσμού θα καλυφθούν από τους τρεις κύριους άξονες δραστηριοτήτων που παρουσιάζονται στη συνέχεια, ενώ στο πρόγραμμα εργασίας δίνεται έμφαση στις προτεραιότητες. Θα συμπεριληφθούν επίσης και άλλοι πολυεπιστημονικοί τομείς. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η απτή και συνεκτική προσέγγιση των εν λόγω θεμάτων στο πλαίσιο του θεματικού τομέα, ενώ παράλληλα δεν καταβάλλεται διπλός κόπος.

Δραστηριότητες

- Bιοτεχνολογία, εργαλεία και τεχνολογίες γενικής χρήσης στην υπηρεσία της ανθρώπινης υγείας

Η εν λόγω δραστηριότητα αποσκοπεί στην ανάπτυξη και επικύρωση των αναγκαίων εργαλείων και τεχνολογιών, τα οποία καθιστούν δυνατή την παραγωγή νέων γνώσεων και τη μεταγραφή αυτών σε πρακτικές εφαρμογές στον τομέα της υγείας και της ιατρικής.

- Έρευνα υψηλής απόδοσης: ανάπτυξη νέων ερευνητικών εργαλείων σύγχρονης βιολογίας τα οποία θα αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή δεδομένων και θα βελτιώσουν την τυποποίηση, την απόκτηση και ανάλυση δεδομένων και δειγμάτων (βιοτράπεζες). Θα δοθεί έμφαση στις νέες τεχνολογίες για τον προσδιορισμό της αλληλουχίας του γονιδιώματος, την έκφραση των γονιδίων, την γονοτυπική και την φαινοτυπική ανάλυση, τη δομική γονιδιωματική, τη βιοπληροφορική και τη συστημική βιολογία, καθώς και σε άλλα νεοεμφανιζόμενα πεδία της έρευνας στον τομέα της βιοτεχνολογίας.

- Ανίχνευση, διάγνωση και παρακολούθηση : ανάπτυξη της οπτικοποίησης, της απεικόνισης, της ανίχνευσης και των αναλυτικών εργαλείων και τεχνολογιών βιοϊατρικής έρευνας, για την πρόβλεψη, τη διάγνωση, την παρακολούθηση και την πρόγνωση ασθενειών, καθώς και για την ενίσχυση και καθοδήγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων. Θα δοθεί έμφαση σε μια πολυεπιστημονική προσέγγιση η οποία ενσωματώνει τομείς όπως η μοριακή και η κυτταρική βιολογία, η φυσιολογία, η γενετική, η φυσική, η χημεία, οι νανοτεχνολογίες, τα μικροσυστήματα, οι διατάξεις και οι τεχνολογίες πληροφοριών. Θα δοθεί έμφαση στις μη επεμβατικές, στις ελάχιστα επεμβατικές και στις ποσοτικές μεθόδους, καθώς και στις πτυχές διασφάλισης της ποιότητας.

- Καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις και παρεμβάσεις: παγίωση και διασφάλιση της περαιτέρω ανάπτυξης προηγμένων θεραπευτικών μεθόδων και τεχνολογιών με ευρείες δυνητικές εφαρμογές. Θα δοθεί έμφαση στην γονιδιακή θεραπεία και στην κυτταροθεραπεία, στην αναγεννητική ιατρική, στη μεταμόσχευση, στην ανοσοθεραπεία και στα εμβόλια, καθώς και σε άλλα φάρμακα. Καλύπτονται επίσης οι συναφείς τεχνολογίες, όπως προηγμένα στοχοθετημένα συστήματα χορήγησης φαρμάκων, προηγμένα εμφυτεύματα και είδη προθετικής, και οι χειρουργικές επεμβάσεις με τη βοήθεια μη επεμβατικών ή ελάχιστα επεμβατικών τεχνολογιών.

- Πρόβλεψη της καταλληλότητας, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών μεθόδων: ανάπτυξη και επικύρωση των παραμέτρων, των εργαλείων, των μεθόδων και των προτύπων που χρειάζονται για να διασφαλιστούν στους ασθενείς ασφαλή και αποτελεσματικά νέα βιοφάρμακα (για τα συμβατικά φάρμακα[23] τα θέματα αυτά εξετάζονται στο πλαίσιο της προτεινόμενης Κοινής Τεχνολογικής Πρωτοβουλίας για τα Καινοτόμα Φάρμακα). Θα δοθεί έμφαση σε προσεγγίσεις όπως η φαρμακογονιδιωματική, και οι μέθοδοι και τα μοντέλα in silico (με τη βοήθεια Η/Υ), in vitro (εξωσωματικά) (συμπεριλαμβάνονται οι εναλλακτικές μέθοδοι για την διεξαγωγή πειραμάτων σε ζώα) και in vivo (σε ζώντα οργανισμό).

- Μεταγραφική έρευνα στην υπηρεσία της ανθρώπινης υγείας

Η εν λόγω δραστηριότητα αποσκοπεί στην αύξηση των γνώσεων για τις βιολογικές διεργασίες και μηχανισμούς που εμπλέκονται στην καλή κατάσταση της υγείας και σε ειδικές καταστάσεις ασθένειας, ούτως ώστε οι εν λόγω γνώσεις να μεταγραφούν σε κλινικές εφαρμογές, καθώς και να διασφαλιστεί ότι τα κλινικά δεδομένα θα καθοδηγούν την περαιτέρω έρευνα.

- Ενσωμάτωση των βιολογικών δεδομένων και διεργασιών: συλλογή δεδομένων σε μεγάλη κλίμακα, συστημική βιολογία .

- Συλλογή δεδομένων σε μεγάλη κλίμακα : χρησιμοποίηση τεχνολογιών υψηλής απόδοσης για την παραγωγή δεδομένων με σκοπό τη διευκρίνιση της λειτουργίας των γονιδίων και των γονιδιακών προϊόντων, καθώς και των αλληλεπιδράσεών τους σε πολύπλοκα δίκτυα. Δίνεται έμφαση στη γονιδιωματική, στην πρωτεϊνωματική, στη γενετική του πληθυσμού, στη συγκριτική και στη λειτουργική γονιδιωματική.

- Συστημική βιολογία : δίνεται έμφαση στην πολυεπιστημονική έρευνα, η οποία θα ενσωματώσει μεγάλο εύρος βιολογικών δεδομένων και θα αναπτύξει και εφαρμόσει συστημικές προσεγγίσεις για την κατανόηση και την μοντελοποίηση βιολογικών διεργασιών.

- Έρευνα του εγκεφάλου και των παθήσεών του, ανθρώπινη ανάπτυξη και γήρανση.

- Εγκέφαλος και παθήσεις του εγκεφάλου: καλύτερη κατανόηση της ολοκληρωμένης δομής και δυναμικής του εγκεφάλου, καθώς και μελέτη των παθήσεων του εγκεφάλου και αναζήτηση νέων θεραπειών. Επίκεντρο θα αποτελέσει η διερεύνηση των λειτουργιών του εγκεφάλου, από το μοριακό επίπεδο έως τη γνωστική λειτουργία, καθώς και η αντιμετώπιση των νευρολογικών και των ψυχιατρικών ασθενειών και διαταραχών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι αναγεννητικές και επανορθωτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

- Ανθρώπινη ανάπτυξη και γήρανση : καλύτερη κατανόηση της διεργασίας της δια βίου ανάπτυξης και της υγιούς γήρανσης. Θα δοθεί έμφαση στη μελέτη των ανθρωπίνων και των προτύπων συστημάτων, όπου συμπεριλαμβάνονται οι αλληλεπιδράσεις με παράγοντες όπως το περιβάλλον, η συμπεριφορά και το φύλο.

- Μεταγραφική έρευνα σοβαρών λοιμωδών νόσων: αντιμετώπιση των μειζόνων απειλών κατά της δημόσιας υγείας.

- Aντοχή στα αντιμικροβιακά φάρμακα: θα δοθεί έμφαση στον συνδυασμό της βασικής έρευνας όσον αφορά τους μοριακούς μηχανισμούς αντοχής, την μικροβιακή οικολογία και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ παθογόνων παραγόντων και ξενιστών, με την κλινική έρευνα για νέες παρεμβάσεις προκειμένου να μειωθεί η εμφάνιση και η διάδοση λοιμώξεων που παρουσιάζουν αντοχή σε πολλά φάρμακα.

- Ιός HIV/AIDS, ελονοσία και φυματίωση : θα δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη νέων θεραπειών, διαγνωστικών εργαλείων, προληπτικών εμβολίων και χημικών φραγμών μεταβίβασης, όπως τα μικροβιοκτόνα κατά του ιού HIV . Οι ερευνητικές προσπάθειες θα αντιμετωπίσουν τις τρεις ασθένειες σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και τις πτυχές που είναι αμιγώς ευρωπαϊκές. Θα δοθεί έμφαση στις προκλινικές και στις πρώιμες κλινικές ερευνητικές δραστηριότητες και, όπου κρίνεται σκόπιμο (π.χ. για τα εμβόλια κατά του ιού HIV/AIDS), θα προβλεφθεί συνεργασία στο πλαίσιο πρωτοβουλιών παγκοσμίου επιπέδου.

- Νεοεμφανιζόμενες επιδημίες : θα δοθεί έμφαση στην αντιμετώπιση νεοεμφανιζόμενων παθογόνων παραγόντων που ενέχουν κίνδυνο πανδημίας, όπου συμπεριλαμβάνονται οι ζωονόσοι (π.χ. το σύνδρομο SARS (Σοβαρό Οξύ Αναπνευστικό Σύνδρομο) και η εξαιρετικά παθογόνος γρίπη). Κατά περίπτωση, θα εγγραφούν προβλέψεις στον προϋπολογισμό για την ταχεία έναρξη συνεργατικής έρευνας με σκοπό την επίσπευση της ανάπτυξης νέων διαγνωστικών μεθόδων, φαρμάκων και εμβολίων για την αποτελεσματική πρόληψη, θεραπεία και έλεγχο των λοιμωδών νόσων επείγοντος χαρακτήρα.

- Μεταγραφική έρευνα στην υπηρεσία άλλων σοβαρών ασθενειών.

- Καρκίνος : θα δοθεί έμφαση στην αιτιολογία της ασθένειας· στον προσδιορισμό και στην επικύρωση φαρμακευτικών στόχων και βιολογικών δεικτών που αποσκοπούν στην πρόληψη, στην πρόωρη διάγνωση και θεραπεία· και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγνωστικών, διαγνωστικών και θεραπευτικών επεμβάσεων.

- Καρδιαγγειακές παθήσεις : θα δοθεί έμφαση στη διάγνωση, την πρόληψη, τη θεραπεία και την παρακολούθηση των καρδιοπαθειών και των παθήσεων των αιμοφόρων αγγείων (συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των αγγείων στην εγκεφαλική συμφόρηση) χρησιμοποιώντας μια ευρεία πολυεπιστημονική προσέγγιση.

- Διαβήτης και παχυσαρκία: για τον διαβήτη, θα δοθεί έμφαση στην αιτιολογία των διαφόρων ειδών διαβήτη, και στη σχετική πρόληψη και θεραπεία αυτών. Για την παχυσαρκία, θα δοθεί έμφαση στην πολυεπιστημονική προσέγγιση, όπου συμπεριλαμβάνονται η γενετική, ο τρόπος ζωής και η επιδημιολογία.

- Σπάνιες ασθένειες : θα δοθεί έμφαση στις πανευρωπαϊκές μελέτες φυσικής ιστορίας, παθοφυσιολογίας και στην ανάπτυξη προληπτικών, διαγνωστικών και θεραπευτικών παρεμβάσεων. Ο εν λόγω τομέας θα συμπεριλάβει τους σπάνιους φαινοτύπους κοινών ασθενειών του Μέντελ.

- Άλλες χρόνιες παθήσεις : θα δοθεί έμφαση στις μη θανατηφόρες ασθένειες με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής κατά την περίοδο του γήρατος, όπως οι λειτουργικές και αισθητηριακές διαταραχές και άλλες χρόνιες παθήσεις (π.χ. ρευματοπάθειες).

- Βελτιστοποίηση της παροχής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στους Ευρωπαίους πολίτες

Η εν λόγω δραστηριότητα αποσκοπεί να παράσχει την αναγκαία βάση τόσο για συνετές πολιτικές αποφάσεις όσον αφορά τα συστήματα υγείας, όσο και για αποτελεσματικότερες στρατηγικές προώθησης της υγείας, πρόληψης ασθενειών, διάγνωσης και θεραπείας.

- Eνισχυμένη προώθηση της υγείας και πρόληψη ασθενειών: παροχή αποδείξεων για τα βέλτιστα μέτρα δημόσιας υγείας, όσον αφορά τους τρόπους ζωής και τις παρεμβάσεις σε διαφορετικά επίπεδα και σε διαφορετικά πλαίσια. Θα δοθεί έμφαση σε ευρύτερους καθοριστικούς παράγοντες της υγείας και στον τρόπο που αυτοί αλληλεπιδρούν τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο ανθρώπινης κοινότητας (π.χ. διαιτολόγιο, άγχος, καπνός και άλλες ουσίες, φυσική δραστηριότητα, πολιτιστικό πλαίσιο, κοινωνικοοικονομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες). Θα εξεταστεί ιδίως η διανοητική υγεία με προοπτική ολόκληρη τη ζωή.

- Μεταγραφή της κλινικής έρευνας σε κλινική πρακτική, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η καλύτερη χρήση των φαρμάκων και η κατάλληλη χρήση των συμπεριφορικών και οργανωτικών παρεμβάσεων και των θεραπειών και τεχνολογιών στην υπηρεσία της υγείας. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ασφάλεια των ασθενών: προσδιορισμός των βέλτιστων κλινικών πρακτικών· κατανόηση των αποφάσεων που λαμβάνονται σε κλινικό περιβάλλον στην πρωτογενή και εξειδικευμένη περίθαλψη· προαγωγή των εφαρμογών της ιατρικής κατόπιν αποδείξεων και δικαίωμα επιλογής των ασθενών όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη. Θα δοθεί έμφαση στη συγκριτική αξιολόγηση των στρατηγικών, στη διερεύνηση των αποτελεσμάτων των διαφόρων παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων, λαμβάνοντας υπόψη τα αποδεικτικά στοιχεία στο πλαίσιο της φαρμακοεπαγρύπνησης, τις ιδιαιτερότητες του ασθενούς (π.χ. γενετική ευαισθησία, ηλικία, φύλο και τήρηση των ιατρικών εντολών) και τα οφέλη ως προς το κόστος.

- Ποιότητα, αλληλεγγύη και βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας· παροχή στις χώρες της βάσης ώστε να προσαρμόσουν τα συστήματα υγείας τους υπό το πρίσμα της εμπειρίας που αποκτήθηκε σε άλλες χώρες, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του εθνικού πλαισίου και των χαρακτηριστικών του πληθυσμού (γήρανση, κινητικότητα, μετανάστευση, εκπαίδευση, κοινωνικοοικονομική θέση και εξελίξεις στον τομέα της εργασίας, κλπ). Θα δοθεί έμφαση στις οργανωτικές, οικονομικές και κανονιστικές πτυχές των συστημάτων υγείας, στην εφαρμογή τους και στα αποτελέσματά τους, από πλευράς αποτελεσματικότητας, αποδοτικότητας και δικαιοφροσύνης. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα επενδύσεων και ανθρωπίνων πόρων.

Διεθνής συνεργασία

Η διεθνής συνεργασία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του θεματικού τομέα και έχει ιδιαίτερη σημασία για τους τομείς που αφορούν τα παγκόσμια προβλήματα υγείας, όπως η αντοχή σε αντιμικροβιακά φάρμακα, ο ιός HIV/AIDS, η ελονοσία, η φυματίωση και οι νεοεμφανιζόμενες πανδημίες. Η διεθνής συνεργασία μπορεί επίσης να συμπεριλάβει τον καθορισμό προτεραιοτήτων στο πλαίσιο διεθνών πρωτοβουλιών, όπως η «Παγκόσμια Επιχείρηση για την Ανακάλυψη Εμβολίου κατά του Ιού HIV». Υπό τον όρο της παγίωσης της μακροπρόθεσμης αειφόρου εταιρικής συνεργασίας στην κλινική έρευνα μεταξύ της Ευρώπης και των αναπτυσσόμενων χωρών, θα παρασχεθεί[24] περαιτέρω ενίσχυση στη «Σύμπραξη Ευρωπαϊκών και Αναπτυσσόμενων Χωρών για τις Κλινικές Δοκιμές (ΣΕΑΧΚΔ), ως απάντηση στα επιτεύγματά της και στις μελλοντικές ανάγκες. Το πρόγραμμα ΣΕΑΧΚΔ θα εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στις προηγμένες κλινικές δοκιμές για την ανάπτυξη νέων εμβολίων, μικροβιοκτόνων και φαρμάκων κατά των τριών ασθενειών της Yποσαχάριας Αφρικής.

Θα υλοποιηθούν ειδικές δράσεις συνεργασίας στους τομείς που διαμορφώνονται στο πλαίσιο του διαπεριφερειακού διαλόγου στις τρίτες χώρες/περιφέρειες και στα διεθνή βήματα συζητήσεων, καθώς και στο πλαίσιο των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας. Οι τομείς προτεραιότητας που είναι προσαρμοσμένοι στις τοπικές ανάγκες και επωφελούνται των εταιρικών συνεργασιών μπορούν να περιλαμβάνουν: την έρευνα για την πολιτική υγείας, τα συστήματα υγείας και την έρευνα για υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, την υγεία μητέρας και παιδιού, την αναπαραγωγική υγεία, τον έλεγχο και την εποπτεία των παραμελημένων μεταδοτικών ασθενειών και των νεοεμφανιζόμενων απρόβλεπτων πολιτικών αναγκών στις εν λόγω περιφέρειες.

Μία ετήσια συνδρομή στον Διεθνή Οργανισμό για το Επιστημονικό Πρόγραμμα «Ανθρώπινα Σύνορα» (ΔΟΕΠΑΣ)[25] θα καταβάλλεται από κοινού με τον θεματικό τομέα “Τεχνολογίες των Πληροφοριών και των Επικοινωνιών”. Με τον τρόπο αυτό θα επιτραπεί στα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν είναι μέλη του G8 να επωφεληθούν πλήρως από το Επιστημονικό Πρόγραμμα «Ανθρώπινα Σύνορα» (ΕΠΑΣ) και θα παρασχεθεί μεγαλύτερη προβολή στην ευρωπαϊκή έρευνα.

Ανταπόκριση σε νεοεμφανιζόμενες ανάγκες και σε απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες

Η έρευνα όσον αφορά τις νεοεμφανιζόμενες ανάγκες θα υλοποιηθεί με βάση τις “εστιασμένες” πρωτοβουλίες “από τη βάση προς την κορυφή” και σε συντονισμό με τους άλλους θεματικούς τομείς και θα συμπεριλάβει ένα ευρύ και διεπιστημονικό ερευνητικό χαρτοφυλάκιο. Η ενίσχυση για τις απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενδέχεται να περιλαμβάνει π.χ. την υγεία και την ασφάλεια στο χώρο εργασίας, την αξιολόγηση των επιπτώσεων στην υγεία, την εκτίμηση του κινδύνου, τους στατιστικούς δείκτες, τη διαχείριση και την επικοινωνία στον τομέα της δημόσιας υγείας, καθώς επίσης και τις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των διεθνών συνθηκών για την υγεία, όπου συμπεριλαμβάνεται η Σύμβαση Πλαίσιο για την Καταπολέμηση του Καπνίσματος[26] και ο Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός[27]. Η εν λόγω έρευνα θα συμπληρώσει την έρευνα με αντικείμενο την πολιτική υγείας, η οποία λαμβάνει ενίσχυση όπως αναφέρθηκε παραπάνω.

2. Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία

Στόχος

Δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Γνωσιοκεντρικής Βιοοικονομίας[28], συσπειρώνοντας την επιστημονική κοινότητα, τη βιομηχανία και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό την αξιοποίηση νέων και αναδυόμενων προοπτικών έρευνας, οι οποίες ανταποκρίνονται στις ακόλουθες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις: την αυξανόμενη ζήτηση για ασφαλέστερα, υγιεινότερα και καλύτερης ποιότητας τρόφιμα, λαμβάνοντας υπόψη την καλή διαβίωση των ζώων και το αγροτικό περιβάλλον· την αειφόρο παραγωγή και χρήση ανανεώσιμων βιοπόρων· τον αυξανόμενο κίνδυνο επιζωοτιών και ζωοανθρωπονόσων και διαταραχών που οφείλονται στη διατροφή· τις απειλές κατά της αειφορίας και της ασφάλειας της γεωργικής και αλιευτικής παραγωγής που οφείλονται ιδίως στην αλλαγή του κλίματος.

Προσέγγιση

Ο εν λόγω θεματικός τομέας θα ενισχύσει τη βάση των γνώσεων, θα προσφέρει καινοτομίες και θα παράσχει πολιτική υποστήριξη στη δημιουργία και την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Γνωσιοκεντρικής Βιοοικονομίας (ΕΓB). Η έρευνα θα εστιαστεί στην αειφόρο διαχείριση, στην παραγωγή και χρήση βιολογικών πόρων, ιδίως μέσω των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας και της σύγκλισης με άλλες τεχνολογίες, ούτως ώστε να παρασχεθούν νέα, αποδοτικά από οικολογική άποψη και ανταγωνιστικά προϊόντα στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας, των τροφίμων[29], της υγείας, της δασικής βιομηχανίας και στους συναφείς τομείς στην Ευρώπη. Η έρευνα θα συμβάλει σημαντικά στην εφαρμογή και διαμόρφωση των πολιτικών και των κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ και ειδικότερα θα αφορά ή θα υποστηρίζει: την Κοινή Γεωργική Πολιτική· τα γεωργικά και εμπορικά ζητήματα· το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ασφάλεια των τροφίμων· την Κοινοτική Πολιτική για την Υγεία των Ζώων· τον έλεγχο των ασθενειών και τα πρότυπα σωστής διαβίωσης των ζώων· το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα· τη Δασοκομική Στρατηγική της ΕΕ· και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική που αποσκοπεί να διασφαλίσει την αειφόρο ανάπτυξη της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Η έρευνα θα επιδιώξει επίσης να αναπτύξει νέους και υφιστάμενους δείκτες για την υποστήριξη της ανάλυσης, της ανάπτυξης και της παρακολούθησης των εν λόγω πολιτικών.

Ο κλάδος των γεωργικών προϊόντων διατροφής ο οποίος κατά 90% απαρτίζεται από ΜΜΕ, θα επωφεληθεί ιδιαιτέρως από ορισμένες ερευνητικές δραστηριότητες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι στοχοθετημένες δραστηριότητες διάδοσης και μεταφοράς τεχνολογίας, ιδίως όσον αφορά την ενσωμάτωση και την αξιοποίηση προηγμένων και αποδοτικών από οικολογική άποψη τεχνολογιών, μεθοδολογιών και διεργασιών, και ανάπτυξη προτύπων. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας στους τομείς της βιοτεχνολογίας, της νανοτεχνολογίας και των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στους τομείς της γενετικής βελτίωσης των φυτών, της βελτίωσης των καλλιεργειών και της φυτικής προστασίας, των προηγμένων τεχνολογιών ανίχνευσης και παρακολούθησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της ποιότητας των τροφίμων, και στις νέες βιομηχανικές βιοδιεργασίες.

Ορισμένες Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, οι οποίες καλύπτουν τους τομείς της γονιδιωματικής των φυτών και της βιοτεχνολογίας, της δασοκομίας και των δασικών βιομηχανιών, της υγείας των ζώων σε παγκόσμια κλίμακα, της εκτροφής αγροτικών ζώων, των τροφίμων, της υδατοκαλλιέργειας και της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας, θα συμβάλουν στον καθορισμό κοινών ερευνητικών προτεραιοτήτων για τον εν λόγω θεματικό τομέα, προσδιορίζοντας τις πιθανές μελλοντικές πρωτοβουλίες μεγάλης κλίμακας, όπως τα έργα επίδειξης για την παραγωγή βασικών χημικών ουσιών από βιομάζα (δημιουργία χημικών ουσιών από φυτικά κυτταρικά τοιχώματα, βιοκαύσιμα, βιοπολυμερή) και θα συνδράμουν ώστε να διασφαλιστεί η ευρεία συμμετοχή και ενσωμάτωση όλων των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών. Όπου ενδείκνυται θα συνεχιστούν οι δράσεις για να ενισχυθεί ο συντονισμός των εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων, σε στενό συντονισμό με τα έργα ERA-Net, τις Τεχνολογικές Πλατφόρμες και άλλους σχετικούς φορείς, όπως η Μόνιμη Επιτροπή Γεωργικής Έρευνας (ΜΕΓΕ) ή οιοσδήποτε μελλοντικός ευρωπαϊκός φορέας για τον συντονισμό της θαλάσσιας έρευνας.

Η συνεκτίμηση των κοινωνικών, δεοντολογικών, σχετικών με τα δύο φύλα, νομικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και ευρύτερων πολιτιστικών πτυχών και των δυνητικών κινδύνων και επιπτώσεων (προοπτικών) της επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης θα αποτελέσει μέρος των δραστηριοτήτων, όπου κρίνεται σκόπιμο.

Δραστηριότητες

- Αειφόρος παραγωγή και διαχείριση βιολογικών πόρων του χερσαίου, δασικού και υδάτινου περιβάλλοντος[30]

- Δυνατότητα διεξαγωγής έρευνας επί των κύριων μακροπρόθεσμων συντελεστών της αειφόρου παραγωγής και διαχείρισης βιολογικών πόρων (μικροοργανισμοί, φυτά και ζώα), όπου συμπεριλαμβάνεται η εκμετάλλευση της βιοποικιλότητας και των νέων βιοενεργών μορίων εντός των εν λόγω βιολογικών συστημάτων. Η έρευνα θα περιλαμβάνει τις τεχνολογίες των αναδυόμενων ερευνητικών π