Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή" για

- την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 του Συμβουλίου σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ)" και

- την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 388/77/ΕΟΚ όσον αφορά το σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας που εφαρμόζεται σε ορισμένες υπηρεσίες παρεχόμενες με ηλεκτρονικά μέσα"

(2001/C 116/14)

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Νοεμβρίου 2000, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Walker.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Νοεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, υιοθέτησε με 106 ψήφους υπέρ, δύο κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί μια επαναστατική επιχειρηματική πρακτική. Οι φυσικοί χώροι της διαχείρισης της επιχειρήσεως, των βασικών δραστηριοτήτων της και των επικουρικών υπηρεσιών χάνουν ολοένα και περισσότερο τη σημασία τους. Τα εθνικά όρια είναι πλέον αδιάφορα. Ο παγκόσμιος χαρακτήρας της ανταγωνιστικής ηλεκτρονικής αγοράς σημαίνει ότι δεν περιορίζεται από τα παραδοσιακά γεωγραφικά οικονομικά ή πολιτικά όρια. Την αγορά αυτή θα εκμεταλλευτούν όσοι βρίσκονται στην καλύτερη θέση για να επωφεληθούν από τα χαρακτηριστικά της. Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον κόσμο των εθνικών φορολογικών συστημάτων, στον οποίο κάθε χώρα προσβλέπει στα φορολογικά οφέλη που απορρέουν από την επικράτειά της. Για τις φορολογικές διοικήσεις, αυτό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο ζήτημα που έχουν να αντιμετωπίσουν σήμερα.

1.2. Το ηλεκτρονικό εμπόριο υπόσχεται τη δημιουργία σημαντικού πλούτου για την Ευρώπη. Έχει, συνεπώς, μεγάλη σημασία η φορολογία να μην αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξή του, αλλά να καλλιεργεί μάλλον ένα κλίμα εμπιστοσύνης που ευνοεί την ανάπτυξη με την παράλληλη προστασία των συμφερόντων όλων των εμπλεκομένων. Τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι κυβερνήσεις συμφωνούν ότι η δημιουργία σαφούς και βέβαιου κανονιστικού περιβάλλοντος συνιστά ουσιώδη προϋπόθεση για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης μέσα στο οποίο οι επιχειρήσεις θα επενδύουν και θα εμπορεύονται. Όπως οι επαχθείς κανόνες μπορεί να στραγγαλίσουν τη δημιουργική διαδικασία η οποία κινεί την οικονομική δραστηριότητα, έτσι και η έλλειψη κανονιστικής αποφασιστικότητας μπορεί παρομοίως να την αναχαιτίσει.

1.3. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας της 23ης και 24ης Μαρτίου 2000 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, στο πλαίσιο των μέτρων που θα επιτρέψουν στο ηλεκτρονικό εμπόριο να αναπτύξει πλήρως το δυναμικό του στην ΕΕ, οι κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο πρέπει να είναι προβλέψιμοι και να εμπνέουν εμπιστοσύνη στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές. Η παρούσα πρόταση ανταποκρίνεται στην προσπάθεια επίτευξης αυτού του στόχου.

1.4. Αναγνωρίζοντας ότι το αναδυόμενο ηλεκτρονικό επιχειρηματικό περιβάλλον - και ιδίως ότι η ανάπτυξη του Ιnternet ως μέσου διεθνών συναλλαγών - θέτει σειρά ζητημάτων όσον αφορά το μέλλον του συστήματος ΦΠΑ της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε να εξετάζει τις φορολογικές επιπτώσεις το 1997. Σε στενή συνεργασία με τους αντιπροσώπους των 15 εθνικών φορολογικών διοικήσεων, εξετάσθηκαν λεπτομερώς οι πιθανές επιπτώσεις της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου στους κοινοτικούς φόρους. Στην έκθεση προόδου(1) περί των συνεπειών του ηλεκτρονικού εμπορίου για τον ΦΠΑ και τα τελωνειακά θέματα διαπιστώνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι υφιστάμενοι μηχανισμοί και η νομική βάση επαρκούν για να διασφαλίσουν την είσπραξη των φόρων, αλλά οι διοικήσεις θα πρέπει να είναι προσεκτικές όσον αφορά τις πιθανές επιπτώσεις των αλλαγών σχετικά με το πρότυπο και τον όγκο των συναλλαγών.

1.4.1. Σύμφωνα με θεμελιώδη σύσταση της έκθεσης προόδου, οι ισχύοντες φόροι μπορούν και θα μπορούσαν να λειτουργήσουν· συνεπώς, δεν υπήρχε ανάγκη να επιβληθούν ενδεχομένως νέοι ή ειδικοί φόροι για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Κάτι τέτοιο, θα απαιτούσε αλλαγές στην ισχύουσα νομοθετική δομή.

1.4.2. Ήταν επίσης σαφές ότι μια καθαρά νομοθετική προσέγγιση όσον αφορά την φορολόγηση του ηλεκτρονικού εμπορίου δεν συνιστούσε τη μοναδική απάντηση στο πρόβλημα. Το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι μια πραγματικά παγκόσμια διαδικασία και καμία φορολογική δικαιοδοσία, δρώντας μεμονωμένα, δεν μπορεί να επιλύσει όλα τα ζητήματα που προκύπτουν. Χρειάζεται συνεπώς συνεργασία σε διεθνές επίπεδο. Η επιτυχής διαχείριση και εφαρμογή των φόρων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και, μεταξύ άλλων, από την επίτευξη διεθνούς συναίνεσης σε ό,τι αφορά την αποφυγή της διπλής φορολόγησης ή της αθέλητης μη φορολόγησης και, συγχρόνως, θα εξασφαλίσει επαρκή ασφάλεια και βεβαιότητα στις επιχειρήσεις ως προς τις υποχρεώσεις τους.

1.4.2.1. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιούνιο του 1998 μία σειρά γενικών κατευθύνσεων(2), ως βάση για την επίτευξη προόδου και ειδικότερα για τη δημιουργία ενός αποδεκτού πλαισίου ώστε να προχωρήσουν οι συζητήσεις εντός της Κοινότητας. Στόχος ήταν οι κατευθύνσεις αυτές, να μπορούν να χρησιμεύσουν ως κοινή βάση για το ρόλο που θα αναλάβει η ΕΕ και τα κράτη μέλη αυτής σε ό,τι αφορά τα ζητήματα των έμμεσων φόρων στην Υπουργική Διάσκεψη του ΟΟΣΑ, που είχε προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του έτους εκείνου στην Οτάβα. Στις εν λόγω κατευθύνσεις αναγνωρίζεται η ανάγκη διεθνούς συμφωνίας.

1.4.2.2. Αρχή των κατευθύνσεων αυτών ήταν ότι η διεπαφή μεταξύ του συστήματος έμμεσων φόρων της Κοινότητας και των συστημάτων των εμπορικών της εταίρων πρέπει να είναι ουδέτερη - πράγματι, όλες οι παραδόσεις προς κατανάλωση εντός της ΕΕ υπόκεινται στον ΦΠΑ της ΕΕ, ενώ δεν υπόκεινται σε αυτόν, οι παραδόσεις στο πλαίσιο άλλων δικαιοδοσιών. Αυτό αντανακλά τη φύση του συστήματος ΦΠΑ της Κοινότητας, που χαρακτηρίζεται ως ένας συνολικός και γενικός φόρος κατανάλωσης.

1.4.3. Οι κατευθύνσεις της Επιτροπής εξετάσθηκαν στα πλαίσια του Συμβουλίου Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (Ecofin) κατά τη Σύνοδο της 6ης Ιουλίου 1998, κατά την οποίαν τα κράτη μέλη συμφώνησαν επί των εξής βασικών τριών αρχών:

- δεν χρειάζονται νέοι ή επιπρόσθετοι φόροι για το ηλεκτρονικό εμπόριο· οι ισχύοντες φόροι και ιδίως ο ΦΠΑ πρέπει να προσαρμοστούν ούτως ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή τους στο ηλεκτρονικό εμπόριο·

- για τους φόρους κατανάλωσης, δεν πρέπει οι ηλεκτρονικές παραδόσεις να θεωρηθούν ως εμπορεύματα. Στην περίπτωση του συστήματος ΦΠΑ της ΕΕ, πρέπει να εκληφθούν ως παροχή υπηρεσιών·

- μόνο η παροχή υπηρεσιών που καταναλίσκονται στην Ευρώπη πρέπει να φορολογείται στην Ευρώπη.

1.4.3.1. Το Συμβούλιο τόνισε επίσης τα εξής θέματα:

- το ζήτημα του ελέγχου και της αναγκαστικής είσπραξης ΦΠΑ στο ηλεκτρονικό εμπόριο·

- την ανάγκη κανόνων για την αποδοχή τιμολογίων χωρίς την χρήση εντύπων·

- το γεγονός ότι για τους μη κοινοτικούς φορείς ηλεκτρονικού εμπορίου, η τήρηση πρέπει να διευκολυνθεί και απλουστευθεί κατά το δυνατόν περισσότερο, λαμβάνοντας υπόψη τις διεθνείς συμφωνίες·

- την ανάγκη να προβλεφθεί η εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων με ηλεκτρονικά μέσα.

1.4.3.2. Σε διεθνές επίπεδο, στις προϋποθέσεις πλαίσιο για τη φορολογία, που στη συνέχεια εγκρίθηκαν από εκπροσώπους των κυβερνήσεων και επιχειρήσεων στην Οτάβα, επισημάνθηκε ότι αποτελεί ιδιαίτερη προτεραιότητα η εφαρμογή συστήματος φόρων κατανάλωσης, σύμφωνα με τις παραδοσιακές γενικές αρχές φορολόγησης, στις οποίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ουδετερότητα, η αποτελεσματικότητα, η βεβαιότητα και η απλότητα. Ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με τις αρχές που ενέκρινε το Συμβούλιο.

1.4.4. Κάνοντας ακόμη ένα βήμα προόδου στα πλαίσια της διαδικασίας εκτενών διαβουλεύσεων, περισσότεροι από εκατό εκπρόσωποι ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και εκπροσώπων των ΜΜΕ, συμμετείχαν σε στρογγυλή τράπεζα όσον αφορά τις επιλογές για το σύστημα ΦΠΑ της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Ιανουάριο του 1999. Το βασικό μήνυμα που εξέφρασαν οι επιχειρήσεις είναι ότι η σαφήνεια των φορολογικών κανόνων αποτελεί προτεραιότητα για το ηλεκτρονικό εμπόριο και χρειάζεται να υπάρχει βεβαιότητα ως προς την ύπαρξη κανόνων καθώς και ως προς τον τρόπο εφαρμογής τους. Η Επιτροπή αναγνωρίζει πλήρως τη σημασία που έχει η άρση της αβεβαιότητας και των στρεβλώσεων στο ισχύον φορολογικό σύστημα.

1.5. Πρόθεση της Επιτροπής είναι η βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς χωρίς όμως να διαμφισβητηθεί η μακροπρόθεσμη νομοθετική και πολιτική δέσμευση για τη θέσπιση ενός οριστικού φορολογικού συστήματος καθώς και ο βαθμός εναρμόνισης που θα απαιτηθεί. Η εξεταζόμενη πρόταση για την φορολογία ορισμένων υπηρεσιών που παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα αποτελεί το πρώτο βήμα για την εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Ο ΦΠΑ που εφαρμόζεται σε ορισμένες υπηρεσίες που παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα

2.1.1. Η παρούσα πρόταση καλύπτει το ζήτημα της ηλεκτρονικής παροχής ψηφιακών προϊόντων, ιδιαιτέρως εκείνων που προορίζονται προς τον τελικό καταναλωτή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα το οποίο είχε επισημανθεί ως ένα από τα πιθανά φορολογικά προβλήματα της εκθέσεως προόδου. Πρόκειται για ένα νέο είδος εμπορικής συναλλαγής που δεν είχε προβλεφθεί, όταν καταρτιζόταν η ισχύουσα νομοθεσία. Επιπλέον, η συμμόρφωση, ο έλεγχος και η εφαρμογή των προτύπων που είναι σήμερα διαθέσιμα στις φορολογικές αρχές είναι πολύ πιθανό ότι από ορισμένες πλευρές δεν θα ανταποκρίνονται πλέον στα πράγματα.

2.1.2. Οι διαβουλεύσεις τις οποίες πραγματοποίησε η Επιτροπή επιβεβαίωσαν την άποψη κατά την οποίαν οι αναγκαίες τροποποιήσεις θα πρέπει να στηρίζονται κατά το δυνατόν περισσότερο στη λειτουργία του ισχύοντος συστήματος ΦΠΑ. Η παρούσα πρόταση αφορά επομένως τη διατήρηση της εφαρμογής του μηχανισμού αντίστροφης επιβάρυνσης όσον αφορά τις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, με την επιβολή υποχρέωσης εγγραφής για απόκτηση αριθμού ΦΠΑ στους φορείς που προμηθεύουν μη υποκείμενους στο φόρο, εγκατεστημένους την ΕΕ.

2.1.3. Η προσέγγιση αποβλέπει στην τροποποίηση του άρθρου 9 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ. Οι ισχύοντες κανόνες του άρθρου αυτού, ειδικότερα των παραγράφων 1 και 2 (γ) και (ε) της 6ης οδηγίας προβλέπουν ότι:

- οι παροχές φορέων εγκατεστημένων σε τρίτη χώρα προς μη υποκείμενους στο φόρο στην ΕΕ, απαλλάσσονται του ΦΠΑ, ενώ οι φορείς που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ εφαρμόζουν τον ΦΠΑ στις υπηρεσίες αυτές, δεδομένου ότι ο τόπος παροχής των υπηρεσιών αυτών είναι συνήθως ο τόπος εγκατάστασης του προμηθευτή (παρόμοιες περιπτώσεις δεν καλύπτονται από το άρθρο 9 (2) (ε) και υπάγονται στο βασικό κανόνα του άρθρου 9 (1)·

- για τις παροχές των υπηρεσιών που αναφέρονται στο άρθρο 9 (2) (γ), από φορείς εγκατεστημένους στην ΕΕ, προς πελάτες σε τρίτες χώρες ή προς υποκείμενους στο φόρο εγκατεστημένους στην Κοινότητα, όχι όμως στην ίδια χώρα με τον προμηθευτή, μπορεί να εφαρμόζεται ΦΠΑ, διότι ο τόπος παροχής είναι ο τόπος όπου υλικά παρέχονται οι υπηρεσίες.

2.1.3.1. Τούτο συνεπάγεται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εις βάρος των φορέων που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ και θέτει σε μειονεκτική θέση τους εγκατεστημένους φορείς στην ΕΕ έναντι των φορέων τρίτων χωρών. Η προτεινόμενη λύση είναι η εισαγωγή μιας νέας παραγράφου (2) (στ) στο άρθρο 9 η οποία να προβλέπει ως βασικό κανόνα ότι μεταφέρεται η παροχή υπηρεσιών στον τόπο της έδρας της επιχείρησης του πελάτη ή στον τόπο σταθερής εγκατάστασης όπου παρέχεται η υπηρεσία ή στην περίπτωση που δεν υπάρχει τέτοιος τόπος, στον τόπο μόνιμης κατοικίας ή συνήθους διαμονής. Στην περίπτωση που ο πελάτης είναι υποκείμενος στο φόρο και εγκατεστημένος σε χώρα διαφορετική από αυτήν όπου είναι εγκατεστημένος ο προμηθευτής, είναι υπεύθυνος για την καταβολή του φόρου. Στην περίπτωση που οι παροχές γίνονται από υποκείμενους στο φόρο (εγκατεστημένους εντός ή εκτός της Κοινότητας) προς μη υποκείμενους στο φόρο εγκατεστημένους στην Κοινότητα, η πρόταση θεσπίζει ειδική διάταξη κατά την οποίαν ο τόπος παροχής καθορίζεται στο κράτος μέλος στο οποίο ο προμηθευτής διαθέτει αριθμό ΦΠΑ (άρθρο 9 (2) (στ)).

2.1.4. Τα αποτελέσματα της πρότασης αυτής θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής:

- για τις υπηρεσίες που παρέχονται από φορέα μη εγκατεστημένο στην ΕΕ, προς ένα πελάτη στην ΕΕ, ο τόπος φορολογίας θα είναι εντός της ΕΕ και κατά συνέπεια θα υπόκεινται στον ΦΠΑ·

- όταν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από φορέα εγκατεστημένο στην ΕΕ προς ένα πελάτη μη εγκατεστημένο στην ΕΕ, ο τόπος της φορολογίας θα είναι αυτός όπου βρίσκεται ο πελάτης, και οι υπηρεσίες δεν υπόκεινται στον ΦΠΑ της ΕΕ·

- όταν ένας φορέας της ΕΕ παρέχει τις υπηρεσίες αυτές σε υποκείμενο στο φόρο σε άλλο κράτος μέλος, ο τόπος της παροχής είναι ο τόπος εγκατάστασης του πελάτη·

- όταν ένας φορέας της ΕΕ παρέχει τις υπηρεσίες αυτές σε μη εγγεγραμμένο άτομο ή σε εγγεγραμμένο εμπορευόμενο στο ίδιο κράτος μέλος, ο τόπος παροχής είναι ο τόπος εγκατάστασης του προμηθευτή.

2.1.5. Η πρόταση δεν έχει ουδεμία επίπτωση στις υπηρεσίες, είτε ορίζονται στο άρθρο 9 (2) (στ) είτε όχι, για τις οποίες δεν υφίσταται αντάλλαγμα, όπως η δωρεάν πρόσβαση στο Ιnternet ή η δωρεάν τηλεφορτώσεις. (Βάσει του άρθρου 2 της 6ης οδηγίας καθίσταται σαφές ότι μόνο οι υπηρεσίες που παρέχονται εξ επαχθούς αιτίας υπόκεινται στο ΦΠΑ). Ούτε έχει επιπτώσεις στις συναλλαγές που συνεπάγονται υλική μεταφορά εμπορευμάτων, έστω και αν οι συναλλαγές αυτές πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα. Το πεδίο εφαρμογής της καλύπτει μόνο τις ακόλουθες υπηρεσίες, εφόσον παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα εξ επαχθούς αιτίας, περιλαμβάνει δε και την απόδοση των δικαιωμάτων χρήσης σειράς υπηρεσιών:

- πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές, εκπαιδευτικές δραστηριότητες ή δραστηριότητες αναψυχής και άλλες παρόμοιες δραστηριότητες συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων των οργανωτών τους καθώς επίσης και την παροχή βοηθητικών υπηρεσιών (άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο (γ) πρώτη περίπτωση). Περιλαμβάνονται εδώ όλες οι μορφές ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης καθώς και άλλες μεταδόσεις ήχου και εικόνας που διατίθενται και παραδίδονται μέσω ηλεκτρονικών μέσων·

- λογισμικό, συμπεριλαμβανομένων παραδείγματος χάρη των παιχνιδιών για ηλεκτρονικούς υπολογιστές·

- επεξεργασία δεδομένων (άρθρο 9 (2) (ε) τρίτη περίπτωση) που περιλαμβάνει ρητά τις υπηρεσίες πληροφορικής, συμπεριλαμβανομένων της φιλοξενίας και του σχεδιασμού σελίδων web ή παρόμοιων υπηρεσιών·

- παροχή πληροφοριών.

2.1.5.1. Για λόγους ευκολίας, στο υπόλοιπο έγγραφο όλες αυτές οι υπηρεσίες θα αναφέρονται ως φορολογούμενες υπηρεσίες.

2.1.6. Θεωρήθηκε απαραίτητη και η λήψη ενός αριθμού επιπρόσθετων μέτρων προκειμένου να διευκολυνθεί η προτεινόμενη νομοθεσία. Τα μέτρα αυτά έχουν συνοπτικώς ως εξής:

- οι φόροι για τις παροχές προς εγγεγραμμένους πελάτες οφείλονται από αυτούς τους ίδιους. Η εγγραφή για φορολογικούς σκοπούς είναι αναγκαία μόνο στην περίπτωση που οι παραδόσεις γίνονται προς μη εγγεγραμμένους πελάτες·

- η εγγραφή δεν είναι αναγκαία για τους εμπορευόμενους που δεν είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ, και οι οποίοι πραγματοποιούν ετησίως πωλήσεις εντός της ΕΕ μέχρι 100000 ευρώ·

- είναι δυνατόν να υπάρχει ενιαίος τόπος εγγραφής (που στην πράξη είναι το κράτος μέλος όπου πραγματοποιείται η πρώτη υποκείμενη στο φόρο πράξη). Έτσι ο φορέας μπορεί να εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις καταβολής ΦΠΑ στην ΕΕ συναλλασσόμενος με μία μόνο διοίκηση. Το τελευταίο αυτό μέτρο αντιμετωπίζει ισότιμα τους φορείς της ΕΕ και των τρίτων χωρών, όταν προμηθεύουν καταναλωτές στην ΕΕ·

- θα είναι επίσης δυνατό να περατώνονται ηλεκτρονικά όλες οι διαδικασίες που αφορούν την εγγραφή και την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων·

- οι φορολογικές διοικήσεις θα παρέχουν στους φορείς τα μέσα ώστε να διακρίνουν εύκολα την ιδιότητα των πελατών τους (π.χ. κατά πόσον ο πελάτης είναι ή όχι επιχείρηση που διαθέτει αριθμό ΦΠΑ) και έτσι θα παρέχονται τα μέσα ώστε ένας προμηθευτής, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, να μπορεί να προσδιορίσει κατά πόσον πρέπει ή όχι να επιβληθεί φόρος σε μία συναλλαγή.

2.1.7. Υπό την ισχύουσα νομοθεσία, ο φορολογικός συντελεστής που πρέπει να εφαρμόζεται στις πωλήσεις προς πελάτες εντός της Κοινότητας είναι ο τυποποιημένος συντελεστής ΦΠΑ για το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο προμηθευτής. Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει πιθανόν ένα ζήτημα που θα πρέπει να εξεταστεί όσον αφορά τη δυνατότητα των διαφόρων φορολογικών συντελεστών που εφαρμόζονται σε εντελώς παρόμοια αγαθά και υπηρεσίες. Η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει το ζήτημα σε μελλοντική αναθεώρηση του παραρτήματος Η της 6ης οδηγίας ΦΠΑ, στην οποίαν απαριθμούνται οι παροχές εμπορευμάτων και υπηρεσιών που μπορούν να υποβληθούν σε μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ.

2.2. Σκοπός και περιεχόμενο της πρότασης για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92

2.2.1. Οι εν λόγω προτάσεις είναι αναγκαίο να τροποποιηθούν σε ό,τι αφορά την τρέχουσα νομική βάση για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας του αριθμού μητρώου του ΦΠΑ.

2.2.1.1. Σύμφωνα με την τρέχουσα διατύπωση του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα του αριθμού μητρώου ΦΠΑ κάθε προσώπου. Ωστόσο, η επιβεβαίωση αυτή περιορίζεται στα "πρόσωπα που πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές παροχές αγαθών ή υπηρεσιών".

2.2.1.2. Επειδή οι υπηρεσίες που παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα, όπως ορίζεται στην πρόταση για τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ ενδέχεται να μην αποτελούν ενδοκοινοτικές παροχές υπηρεσιών, είναι αναγκαία η τροποποίηση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού, ώστε να μπορούν τα κράτη μέλη να επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα του αριθμού μητρώου ΦΠΑ ενός πελάτη σε πρόσωπο που παρέχει υπηρεσίες με ηλεκτρονικά μέσα.

2.2.2. Οι υποκείμενοι στο φόρο που παρέχουν οι υπηρεσίες σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο (ε) της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ δεν έχουν τη νομική υποχρέωση να επιβεβαιώσουν ότι ο πελάτης τους εντός της Κοινότητας διαθέτει έγκυρο αριθμό μητρώου ΦΠΑ. Εντούτοις, η Επιτροπή πιστεύει ότι η δυνατότητα επαλήθευσης του αριθμού μητρώου ΦΠΑ των πελατών θα πρέπει να επεκταθεί και στους προμηθευτές.

2.2.2.1. Ως μέτρο διευκόλυνσης του εμπορίου είναι αναγκαίο η επιβεβαίωση των αριθμών μητρώου ΦΠΑ να μπορεί να γίνεται με ηλεκτρονικά μέσα. Προς τούτο, η παρούσα πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα αυτή με απόφαση του Συμβουλίου που εκδόθηκε στα πλαίσια άσκησης των εκτελεστικών εξουσιών της Επιτροπής. Επειδή το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει τις διαδικασίες άσκησης των εκτελεστικών εξουσιών της Επιτροπής, χρησιμοποιείται η ευκαιρία που παρουσιάζεται λόγω της ανάγκης τροποποίησης του Κανονισμού για την προσαρμογή των διαδικασιών επιτροπολογίας.

2.2.2.2. Η Επιτροπή υποβάλλει την πρόταση αυτή δυνάμει του άρθρου 95 της Συνθήκης, διότι τα προτεινόμενα μέτρα δεν αποτελούν διατάξεις φορολογικής εναρμόνισης, αλλά αποσκοπούν στη διασφάλιση της καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχονται με ηλεκτρονικά μέσα. Επιλέγοντας το άρθρο 95 ΕΚ ως νομική βάση, η Επιτροπή είναι συνεπής με την πρόταση κανονισμού 218/92/ΕΟΚ της 19ης Ιουνίου 1990 (COM(90) 183), στην οποία ήδη τότε πρότεινε το άρθρο 100Α της Συνθήκης ΕΚ (σημερινό άρθρο 95 ΕΚ) ως κατάλληλη νομική βάση. Το γεγονός ότι το περιεχόμενο αυτής της πληροφορίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ορθή αξιολόγηση της φορολογικής βάσης δεν σημαίνει ότι η φορολογία αυτή καθ' ευατή αποτελεί τον κύριο στόχο του κανονισμού 218/92/ΕΟΚ ή των προτεινόμενων τροποποιήσεών του. Η νομική βάση για την εναρμόνιση της έμμεσης φορολογίας είναι το άρθρο 93 ΕΚ.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής για τον ΦΠΑ και το ηλεκτρονικό εμπόριο επί τη βάσει ότι θα συμβάλουν σημαντικά στην εξομάλυνση του πεδίου επί του οποίου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις διαθέτουν υπηρεσίες με ηλεκτρονικά μέσα προς καταναλωτές και φορείς τρίτων χωρών που ασκούν δραστηριότητες στις ίδιες αγορές.

3.1.1. Καταρχήν, η προσέγγιση όσον αφορά τις παραδόσεις προς τους τελικούς καταναλωτές είναι ορθή διότι θεσπίζει το δικαίωμα της ΕΕ να φορολογεί τα ψηφιακά προϊόντα που παρέχονται προς καταναλωτές της ΕΕ. Μόνο σε περίπτωση προμήθειας που υπερβαίνει το ανώτατο όριο αίρεται το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που ευνοεί σήμερα τους προμηθευτές ψηφιακών προϊόντων των τρίτων χωρών, διότι απαιτείται από αυτούς να επιβάλουν ΦΠΑ ΕΕ για τις παραδόσεις προς καταναλωτές της ΕΕ και έτσι τους θέτει στην αυτή θέση όσον αφορά τις πωλήσεις τους εντός στην Κοινότητα με τους εμπορευόμενους της ΕΕ.

3.1.2. Παρομοίως, η δυνατότητα των εμπορευομένων της ΕΕ να προμηθεύουν τους πελάτες τρίτων χωρών άνευ ΦΠΑ θα άρει ένα σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

3.2. Η ΟΚΕ έχει με συνέπεια υποστηρίξει την εισαγωγή ενός νέου οριστικού συστήματος ΦΠΑ που θα βασίζεται στη φορολογία στη χώρα προέλευσης και έχει ζητήσει επανειλημμένως από τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τη σημασία του μέτρου αυτού και να πάψουν να μπλοκάρουν τις πρωτοβουλίες για την αναθεώρηση του ΦΠΑ(3). Επικροτεί συνεπώς τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι οι παρούσες προτάσεις δεν θέτουν σε αμφισβήτηση τη μακροπρόθεσμη νομική και πολιτική δέσμευσή της για τη θέσπιση οριστικού φορολογικού καθεστώτος.

3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους της απλοποίησης, σαφήνειας και βεβαιότητας για επιχειρήσεις όσον αφορά τις νομικές τους υποχρεώσεις. Για τις επιχειρήσεις, η έλλειψη βεβαιότητας αποτελεί πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο και πολύ μεγαλύτερη αφορμή αδράνειας παρά μια γνωστή επιβάρυνση.

3.3.1. Συμφωνεί, επίσης, ότι είναι ανάγκη να προστατευθούν οι νομοταγείς επιχειρήσεις από τον αθέμιτο ανταγωνισμό εμπορευομένων που αποφεύγουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Είναι σαφώς άδικο οι έντιμες επιχειρήσεις να επιχορηγούν τις επιχειρήσεις με χαμηλότερο επίπεδο δεοντολογίας. Η καταβολή των φόρων είναι μία κοινωνική και νόμιμη υποχρέωση η οποία δεν θα πρέπει να καταστρατηγείται.

3.3.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι νέες μορφές φορολόγησης δεν είναι αναγκαίες και ότι οι ισχύοντες φόροι μπορούν και θα πρέπει να προσαρμοστούν για να αντιμετωπισθεί το ηλεκτρονικό εμπόριο.

3.3.3. Συμφωνεί με την αρχή ότι οι απαραίτητες τροποποιήσεις θα πρέπει να βασιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο στη λειτουργία του ισχύοντος καθεστώτος ΦΠΑ έως ότου εισαχθεί το νέο οριστικό καθεστώς.

3.4. Το βασικό ζήτημα σήμερα δεν είναι η κατακράτηση των εσόδων. Το συνολικό ύψος πωλήσεως ψηφιακών προϊόντων δεν πρόκειται να υπερβεί το ποσό των 35 εκατ. ευρώ κατ' έτος στην ΕΕ συνολικώς. Εντούτοις, οι δυνατότητες αναπτύξεως του ηλεκτρονικού εμπορίου επεκτείνονται ολοένα και περισσότερο και αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα σοβαρή έλλειψη φόρων αργότερα, εάν η κατάσταση δεν ρυθμιστεί. Η ΟΚΕ εγκρίνει την αρχή της ορθής διευθετήσεως της φορολογικής δομής πριν η απώλεια εισοδήματος καταστεί σοβαρό ζήτημα.

3.5. Έχει σημασία οι προτάσεις αυτές, οι οποίες αποτελούν χρήσιμο σημείο εκκίνησης, διότι προσαρμόζουν το καθεστώς του ΦΠΑ κατά τρόπον ώστε να αντιμετωπισθεί το ηλεκτρονικό εμπόριο, να μη θίξουν ή να επιδράσουν αρνητικά στις εργασίες της ομάδας εργασίας του ΟΟΣΑ για την φορολογία της κατανάλωσης. Όπως η ίδια Επιτροπή αναγνωρίζει, το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί μία πραγματικά παγκόσμια διαδικασία και τα ζητήματα που προκύπτουν μπορούν να λυθούν μόνο μέσω διεθνούς συνεργασίας με την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή όλων.

3.6. Το βασικό μέλημα όσον αφορά τις προτάσεις αυτές έχει βεβαίως να κάνει με το ζήτημα της εφαρμογής. Η εφαρμογή θα εξαρτηθεί από τρεις παράγοντες:

- τη βούληση των εμπορευομένων τρίτων χωρών να δεχθούν την εθελούσια εγγραφή·

- τη βούληση των φορολογικών διοικήσεων τρίτων χωρών να συνεργαστούν στις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης·

- τη δυνατότητα να εξασφαλιστεί η αναγκαστική εκτέλεση με άλλα μέσα.

3.6.1. Ο ΦΠΑ είναι ένας φόρος ο οποίος συνεπάγεται σημαντικές διοικητικές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις που είναι εγγεγραμμένες. Η άρνηση συμμόρφωσης προέρχεται τόσο από την απροθυμία ανάληψης των δαπανών που συνεπάγεται η υποβολή φορολογικών δηλώσεων όσο και από την επιθυμία αποκτήσεως παράνομου ανταγωνιστικού προνομίου. Η ύπαρξη μιας ενιαίας θέσης εγγραφής θα συμβάλει τα μέγιστα στην απλοποίηση της σχετικής διαδικασίας για εμπορευόμενους τρίτων χωρών και αποτελεί βεβαίως σημαντικό στοιχείο για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης. Είναι αμφισβητήσιμο κατά πόσον το μέτρο αυτό θα γίνει δεκτό από την πλειοψηφία των κρατών μελών αλλά χωρίς αυτό όμως θα περιορίζονταν ουσιαστικά οι ευκαιρίες που δίδονται για να πειστούν οι επιχειρήσεις τρίτων χωρών να εγγραφούν στην ΕΕ.

3.6.1.1. Το βασικό πρόβλημα θα προκύψει κατά πάσα πιθανότητα από τους φόβους ορισμένων κρατών μελών ότι ενδέχεται να απωλέσουν έσοδα λόγω των χαμηλότερων συντελεστών ΦΠΑ, δεδομένου ότι σύμφωνα με την πρόταση η εγγραφή θα λαμβάνει χώρα στο κράτος μέλος όπου γίνεται η πρώτη φορολογήσιμη παροχή πράγμα το οποίο είναι βεβαίως αντικείμενο παραποιήσεων ενώ οι εμπορευόμενοι των τρίτων χωρών θα έχουν την επιλογή του κράτους μέλους στο οποίο επιλέγουν να εγγραφούν.

3.6.1.2. Το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί με τη δημιουργία ενός συστήματος συμψηφισμού για την αναδιανομή των φορολογικών εσόδων μεταξύ των κρατών μελών επί τη βάσει της κατανάλωσης, από προηγούμενη πείρα όμως φαίνεται ότι η ρύθμιση αυτή είναι τόσο πολύπλοκη που καθίσταται ανέφικτη.

3.6.2. Είναι απίθανο να έχουν προετοιμασθεί οι φορολογικές διοικήσεις άλλων χωρών ώστε να καταβάλουν πολύ περισσότερες προσπάθειες για την είσπραξη φόρων εξ ονόματος των κρατών μελών της ΕΕ ή να καταδιώξουν όσους αποφεύγουν την φορολογία. Το επίπεδο συνεργασίας για τα ζητήματα αυτά μεταξύ των κρατών μελών υπήρξε απογοητευτικό.

3.6.3. Η αποτελεσματικότητα άλλων μέτρων που θα μπορούσαν να ληφθούν για να εξασφαλιστεί η τήρηση των διατάξεων σε μη εθελοντική βάση είναι αβέβαια. Όπως αναφέρει η Επιτροπή, η μη τήρηση της υποχρέωσης αυτοεκτίμησης ούτε μειώνει ούτε διαγράφει μια φορολογική οφειλή, αλλά εάν η οφειλή δεν είναι απαιτητή αυτό είναι ακαδημαϊκό θέμα. Λαμβανομένου υπόψη του όγκου φορολογικής απάτης που σημειώνεται κατά γενική ομολογία στην ΕΕ υπό τις ισχύουσες διατάξεις, είναι σαφές ότι η τήρηση των διατάξεων δεν μπορεί να βασίζεται μόνον στην εθελούσια τήρηση. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν μέσα άμεσης αναγκαστικής είσπραξης προκειμένου η κλίμακα της φοροδιαφυγής να μην οδηγήσει σε απαξίωση του φορολογικού καθεστώτος.

3.6.3.1. Μία δυνατότητα, όπως προτείνει η Επιτροπή, είναι οι πιστωτικές κάρτες, αλλά υπάρχουν προβλήματα που συνδέονται με την προσέγγιση αυτή. Η χρησιμοποίηση της ένδειξης της χώρας στην πιστωτική κάρτα είναι δυνατή μόνο στην περίπτωση κατά την οποία ένας προμηθευτής τρίτης χώρας είναι καταλλήλως προετοιμασμένος για να συνεργαστεί. Μία πιο ριζική προσέγγιση θα ήταν να απαιτείται από τους εκδότες πιστωτικών καρτών να επιβάλλουν ΦΠΑ στις συναλλαγές που χρεώνονται σε κάθε κάρτα. Εκτός του ότι η εφαρμογή της προσέγγισης αυτής είναι δυσχερής, είναι επίσης και αντικείμενο πολλών αντιρρήσεων. Καταρχάς, οι τράπεζες οι οποίες ελέγχουν κατά κανόνα την έκδοση των πιστωτικών καρτών, μπορεί να μην είναι πρόθυμες να παράσχουν τις σχετικές πληροφορίες. Σε μερικές περιπτώσεις, υπακούουν στους νομικούς περιορισμούς που ισχύουν στα κράτη μέλη τους. Δεύτερον, είναι πολύ πιθανόν να διαθέτει κάποιος πιστωτική κάρτα που έχει εκδοθεί από τράπεζα εγκατεστημένη σε άλλη χώρα από τη δική του. Εάν καταστεί προφανές ότι υπάρχει σημαντικό εμπορικό πλεονέκτημα από την έκδοση πιστωτικών καρτών που δεν φορολογούνται, θα υπάρξει ένας αριθμός δημοσιονομικών ιδρυμάτων, εγκατεστημένων εκτός φορολογικής επικράτειας που θα παρέχουν τη διευκόλυνση αυτή. Τέλος, όπως αναφέρει η Επιτροπή, οι πληρωμές μέσω πιστωτικής κάρτας είναι πολύ πιθανόν να υποκατασταθούν από άλλα συστήματα πληρωμής για τις συναλλαγές του ηλεκτρονικού εμπορίου.

3.6.3.2. Τίθεται επίσης το ερώτημα κατά πόσον οι εταιρίες πιστωτικών καρτών θα είναι πρόθυμες να αναλάβουν το επιπρόσθετο έργο που συνεπάγεται η παροχή των σχετικών πληροφοριών. Τα ίδια ισχύουν και για άλλους ενδιάμεσους όπως οι φορείς παροχής υπηρεσιών Ιnternet, οι τηλεφωνικές εταιρίες και οι εταιρίες διαλογικής τηλεόρασης.

3.6.3.3. Στο έγγραφο της Επιτροπής υπάρχει η έμμεση απειλή ότι οι φορείς τρίτων χωρών που αρνούνται να εκπληρώσουν τα φορολογικά τους καθήκοντα ενδέχεται να απωλέσουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην ΕΕ. Τούτο αποτελεί σημαντικότατο κίνητρο δεδομένου ότι πολλά από τα προϊόντα του ηλεκτρονικού εμπορίου εύκολα μπορούν να παραποιηθούν, αλλά μια ενέργεια του είδους αυτού θα σήμαινε ότι η ΕΕ παραβιάζει τις διεθνείς συμφωνίες που έχει συνάψει σχετικά. Διατρέχει, επίσης, τον κίνδυνο της παραβίασης των κανόνων του ΠΟΕ.

3.6.3.4. Η Επιτροπή αναζητεί νέα μέσα για να εξασφαλιστεί η τήρηση των φορολογικών υποχρεώσεων από τις μη συμμορφούμενες επιχειρήσεις και πιστεύει ότι τα εν λόγω μέσα θα καταστούν διαθέσιμα με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και του ηλεκτρονικού εμπορίου, η οποία όμως καταδεικνύει ότι η νομοθεσία, ιδίως στον τομέα της φορολογίας, έχει την τάση να μένει πίσω από την τεχνολογία. Το τεχνολογικό πλεονέκτημα ευνοεί μάλλον τους διαφεύγοντες των φόρων από τους νομοθέτες.

3.6.3.5. Η πρόληψη της φοροδιαφυγής, όπως και οι άλλοι τομείς της εγκληματικής δραστηριότητας, εξαρτάται, όσον αφορά την αποτελεσματικότητά της, κυρίως από την φρόνιμη και ρεαλιστική προσδοκία ότι θα εντοπισθεί η μη συμμόρφωση. Στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου είναι δύσκολο να επαληθευθεί το γεγονός ότι η συναλλαγή όντως πραγματοποιήθηκε. Ο πολλαπλασιασμός της χρήσης των φορητών προσωπικών υπολογιστών καθιστά δυνατή τη συναλλαγή από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου ανεξαρτήτως κατοικίας του καταναλωτή.

3.6.3.6. Εάν δεν διασφαλισθεί η τήρηση των φορολογικών υποχρεώσεων είτε εθελούσιων είτε μη εθελούσιων από τη μεγάλη πλειοψηφία των εμπορευομένων, οι συναλλαγές των οποίων υπόκεινται στον ΦΠΑ ΕΕ στο πλαίσιο των προτάσεων αυτών, τότε θα επισπευσθούν οι αποσκιρτήσεις από τους φορείς τρίτων χωρών που προηγουμένως ήσαν εγγεγραμμένοι, διότι θα βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ως προς τον ανταγωνισμό.

3.7. Θα είναι βεβαίως απαραίτητο για τους εμπορευόμενους των τρίτων χωρών που επιλέγουν να τηρήσουν την υποχρέωση αυτοεκτίμησης να διαθέτουν τα μέσα επαληθεύσεως του φορολογικού καθεστώτος των πελατών τους. Η διαδικασία αυτή θα διευκολυνθεί σε μεγάλο βαθμό εάν οι εθνικές φορολογικές αρχές δημοσίευαν καταλόγους με τους εγγεγραμμένους στον ΦΠΑ εμπορευόμενους της δικαιοδοσίας τους όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους τηλεφωνικούς και εκλογικούς καταλόγους. Οι κατάλογοι αυτοί θα πρέπει να ενημερώνονται σε τριμηνιαία βάση.

3.8. Ο κατάλογος των προμηθειών που εμπίπτουν στο φόρο στα πλαίσια της προτάσεως δεν είναι διόλου εξαντλητικός πράγμα που παρέχει τη δυνατότητα αμφισβήτησης αναφορικά με το αν μια ειδική υπηρεσία καλύπτεται ή όχι από τις σχετικές κατηγορίες και εάν ναι από ποια. Αυτό δημιουργεί μια ορισμένη αβεβαιότητα την οποία η Επιτροπή προσπαθεί να αποφύγει κατά τα λεγόμενά της. Τίθεται, επίσης, το πρόβλημα ότι οι κατάλογοι ενδέχεται να ξεπερασθούν από τις τεχνολογικές εξελίξεις που θα επιφέρουν την καθιέρωση νέων τύπων παροχής υπηρεσιών. Θα ήταν προτιμότερο να υπάρξει μία γενικότερη κατηγοριοποίηση. Χρειάζεται να αντικατασταθούν οι κατάλογοι με καταστάσεις διατυπωμένες πιο γενικά, έτσι ώστε να γίνεται δυνατή η αντιμετώπιση των μελλοντικών εξελίξεων.

3.9. Οι προτάσεις της Επιτροπής αποτελούν πραγματικά μία επέκταση της χρήσης της διαδικασίας αντιστροφής της επιβάρυνσης. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη στάση της Επιτροπής η οποία ήταν γενικότερα εχθρική προς τις επεκτάσεις της αρχής της αντίστροφης επιβάρυνσης με την αιτιολογία ότι έτσι το καθεστώς ΦΠΑ μετακινείται από το οριστικό αρχικό καθεστώς ΦΠΑ προς αυτό που λειτουργεί.

3.10. Η ΟΚΕ επικροτεί κυρίως τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι "θα εξακολουθήσει να ενεργεί για να εξασφαλίσει την κατάργηση κάθε πτυχής του φορολογικού συστήματος της ΕΕ, που ενδέχεται να αναχαιτίσει την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου". Η ΟΚΕ θεωρεί αυτό ως απαραίτητη προϋπόθεση για την φορολόγηση του ηλεκτρονικού εμπορίου.

3.11. Η πρόταση αναφέρεται στο γεγονός ότι πρέπει να υπάρξει "πάσα δυνατή φροντίδα". Η ΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό θα μπορούσε, ενδεχομένως, να αποτελέσει μία πολύ δαπανηρή απαίτηση εάν ερμηνευθεί κατά γράμμα. Ανησυχεί επίσης για τους διάφορους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να ερμηνευθεί ο όρος από τα κράτη μέλη και να εφαρμοστεί έτσι ώστε να υπάρξει μεγαλύτερος κερματισμός του καθεστώτος και αυξημένες δυσχέρειες για τους διαμεθοριακούς εμπορευόμενους. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η επίδειξη "πάσης δυνατής φροντίδας" πρέπει να είναι λιγότερο επιζήμια.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η πρόταση αυτή είναι η τελευταία από μια σειρά τροποποιήσεων του άρθρου 9 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ, με σωρευτικό αποτέλεσμα να αυξηθεί η πολυπλοκότητα, πράγμα το οποίο δεν ήταν επιθυμητό. Αν και η μεγάλη αναδιάρθρωση της 6ης οδηγίας μπορεί να φανεί ως μη αναγκαία ενόψει του επικείμενου νέου οριστικού καθεστώτος, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι υπήρξε μακρά η κυοφορία του εν λόγω οριστικού καθεστώτος. Λόγω της απροθυμίας των κρατών μελών να συμφωνήσουν επί των αλλαγών του καθεστώτος ΦΠΑ, η εμφάνιση ενός νέου οριστικού καθεστώτος στο άμεσο μέλλον πρέπει να αντιμετωπιστεί με ένα ορισμένο σκεπτικισμό. Εάν η θέσπισή του πρόκειται να καθυστερήσει ακόμη περισσότερο, τότε η ΟΚΕ θα τασσόταν υπέρ της απόψεως ότι, χωρίς να τίθεται σε αμφισβήτηση η δέσμευση ενός νέου οριστικού συστήματος χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση της εφαρμογής του, τότε θα πρέπει να αναθεωρηθεί εμπεριστατωμένα το άρθρο 9 ως μέρος ενός περιεκτικού εκσυγχρονισμού του ισχύοντος καθεστώτος.

4.2. Οι προτάσεις επιτρέπουν την ύπαρξη αφορολόγητων διαμεθοριακών συναλλαγών, πράγμα το οποίο επικροτείται ευρέως, αλλά χρειάζεται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο άρθρο 9 (2) (ε) και όχι μόνο για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Σε ό,τι αφορά τις διαμεθοριακές παροχές όλων των υπηρεσιών και των ψηφιακών προϊόντων, αρμόδιο πρέπει να είναι το άρθρο 9 (2) και όχι το άρθρο 9 (1).

4.3. Η προσθήκη του άρθρου 9 (2) (στ) προκειμένου να καλυφθούνε τα ψηφιακά προϊόντα βάσει διαφορετικών κανόνων από το άρθρο 9 (2) (ε) ενδέχεται να δημιουργήσει πολυπλοκότητα και στρέβλωση υπέρ των προμηθευτών τρίτων χωρών των οποίων οι υπηρεσίες παρέχονται σε σύνθετη μορφή με στοιχεία που εμπίπτουν σε διάφορες υποπαραγράφους.

4.3.1. Οι εκπομπές δεν συμπεριλαμβάνονται ως μεμονωμένο είδος στο άρθρο 9 (2) (στ) πράγμα που φαίνεται πολύ παράξενο αν ληφθεί υπόψη το προοίμιο. Η παροχή τηλεοπτικών εκπομπών που εμπίπτουν στο άρθρο 9 (2) (γ) θα συμπεριληφθεί στο νέο άρθρο 9 (2) (στ). Φαίνεται έτσι να συμπεριλαμβάνονται ορισμένες πτυχές της εκπομπής όχι όμως όλες. Ο τομέας αυτός χρειάζεται αναθεώρηση ούτως ώστε να επισημαίνεται σαφώς τι συμπεριλαμβάνεται στο άρθρο 9 (2) (στ). Το πρόβλημα θα είχε κατά μεγάλο μέρος επιλυθεί εάν τα ψηφιακά προϊόντα και οι υπηρεσίες εκπομπής υπόκειντο στους ίδιους κανόνες.

4.3.2. Η επεξεργασία δεδομένων παραμένει στο άρθρο 9 (2) (ε), όταν όμως παρέχεται με ηλεκτρονικά μέσα αποβαίνει σε υπηρεσία κατά την έννοια του άρθρου 9 (2) (στ). Μεγάλο μέρος της επεξεργασίας δεδομένων γίνεται με υπολογιστές (μηχανές επεξεργασίας δεδομένων) και η συμπερίληψή τους σε αμφότερα τα άρθρα θα προκαλέσει βεβαίως δυσχέρειες.

4.3.2.1. Το άρθρο 9 (2) (στ) ορίζει ότι στις υπηρεσίες πληροφορικής συμπεριλαμβάνονται "φιλοξενία και σχεδιασμός σελίδων web ή παρόμοιες υπηρεσίες". Χωρίς σαφέστερο ορισμό, θα υπάρξουν σημαντικές διαφορές ερμηνείας. Επί παραδείγματι, η μίσθωση υπολογιστών μπορεί να υπαχθεί είτε στις διατάξεις του άρθρου αυτού είτε του άρθρου 9 (2) (ε), ενώ η συντήρηση του εξοπλισμού υπολογιστών θα υπαχθεί είτε στις διατάξεις του εν λόγω άρθρου είτε του άρθρου 9 (2) (γ).

4.4. Ενδέχεται να καταστεί πηγή ανωμαλιών το γεγονός ότι μια υπηρεσία που παρέχεται με ηλεκτρονικά μέσα φορολογείται με βάση διαφορετικό συντελεστή από εκείνο που εφαρμόζεται σε μία ταυτόσημη υπηρεσία που παρέχεται με συμβατικά μέσα διότι π.χ. η συμβατική υπηρεσία φορολογείται βάσει μειωμένου συντελεστή σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος, ενώ η ηλεκτρονική υπηρεσία φορολογείται με τον τυποποιημένο συντελεστή.

4.5. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι θα καταστεί υποχρεωτικό το όριο των 100000 ευρώ που εφαρμόζεται σε φορείς τρίτων χωρών πριν από την εγγραφή. Θεωρεί ότι θα μειωνόταν ακόμη περισσότερο η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ εμπορευομένων της ΕΕ και των τρίτων χωρών εάν το όριο αυτό τυποποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη τόσο για εγχώριους όσο και αλλοδαπούς φορείς.

4.6. Η ΟΚΕ επικροτεί θερμά την πρόταση που επιτρέπει στους εμπορευόμενους να πληρώνουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένης και της επαλήθευσης του καθεστώτος ΦΠΑ του πελάτη και της καταβολής του φόρου, με ηλεκτρονικά μέσα. Η ΟKE είναι της άποψης ότι η επαλήθευση του φορολογικού καθεστώτος του πελάτη με ηλεκτρονικά μέσα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Θεωρεί ότι οι διευκολύνσεις αυτές πρέπει να επεκταθούν σε όλους τους εγγεγραμμένους εμπορευόμενους και όχι μόνο σε όσους ασχολούνται με το ηλεκτρονικό εμπόριο.

4.6.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι ορισμένα κράτη μέλη θα ζητήσουν εξαίρεση από την απαίτηση αυτή για μια μεταβατική περίοδο διότι οι φορολογικές τους αρχές δεν είναι ακόμη εξοπλισμένες με την απαραίτητη τεχνολογία. Μία παράταση της μεταβατικής περιόδου κατά την οποία ένας αριθμός κρατών μελών δεν λειτουργεί με ηλεκτρονικό σύστημα θα δημιουργούσε και πάλι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών πράγμα θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συνέχεια του καθεστώτος. Αυτό θα απεθάρρυνε επίσης τους φορείς τρίτων χωρών να εγγραφούν στις χώρες αυτές. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η οποιαδήποτε εξαίρεση παρέχεται στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να περιορίζεται στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα.

4.7. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να προβεί σε αναθεώρηση του παραρτήματος Η της 6ης οδηγίας ΦΠΑ στο οποίο απαριθμώνται οι παροχές αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να τύχουν μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. Μολονότι αυτό είναι βεβαίως απαραίτητο, είναι αμφίβολο κατά πόσο τα κράτη μέλη θα δεχτούν περαιτέρω περιορισμούς όσον αφορά τη δική τους δυνατότητα να εφαρμόζουν μειωμένους φορολογικούς συντελεστές.

4.8. Η ταχύτατη επέκταση των δυνατοτήτων του ηλεκτρονικού εμπορίου θέτει προβλήματα για τη φορολόγηση των αγαθών και των υπηρεσιών. Ο όγκος και μόνο των διαμεθοριακών συναλλαγών αγαθών είναι πιθανόν να δημιουργήσει μεγάλες δυσχέρειες στις τελωνειακές αρχές οι οποίες οφείλουν να επιβάλουν τον ΦΠΑ σε εισαγόμενα αγαθά στα σύνορα. Σε ορισμένα κράτη μέλη ήταν ήδη απαραίτητο να αυξηθεί το όριο της αξίας ανά μονάδα για το οποίο καθίσταται υποχρεωτικός ο ΦΠΑ. Είναι πιθανόν ότι θα καταστούν απαραίτητες περαιτέρω αυξήσεις του ορίου αυτού και ότι θα πρέπει να βρεθεί ένα άλλο σύστημα για την φορολογία των διαμεθοριακών συναλλαγών σε αγαθά.

4.9. Υπάρχει κίνδυνος διπλής φορολογήσεως των ευρωπαίων καταναλωτών. Ενώ απαιτείται από ένα προμηθευτή τρίτης χώρας να επιβάλει φόρο επί των πωλήσεων στη χώρα προέλευσης για τις εξαγωγές και εγγραφές αυτοεκτίμησης ΦΠΑ ΕΕ, δεν προτείνεται κανένας μηχανισμός για την ανάκτηση ή το συμψηφισμό του αλλοδαπού φόρου σε αντίθεση με την κατάσταση που επικρατεί όσον αφορά τα αλλοδαπά μερίσματα.

4.10. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή που αποφάσισε να λάβει το άρθρο 95 της Συνθήκης ως νομική βάση του προτεινόμενου κανονισμού.

5. Συμπεράσματα

5.1. Το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι μία παγκόσμια επιχείρηση και οι φορολογικές προκλήσεις που απορρέουν από αυτό μπορούν να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά μόνο με τη μεγαλύτερη δυνατή διεθνή συνεργασία.

5.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαίο να αρθούν τα υφιστάμενα ανταγωνιστικά μειονεκτήματα των ευρωπαίων εμπορευομένων έναντι των ομόλογών τους των τρίτων χωρών, ότι είναι απαραίτητο να προστατευθούν οι επιχειρήσεις που τηρούν τις διατάξεις έναντι του αθέμιτου ανταγωνισμού από εμπορευομένους που καταφεύγουν στη φοροδιαφυγή και ότι είναι απαραίτητο να τροποποιηθεί το καθεστώς ΦΠΑ προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι νέες προκλήσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου.

5.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την αρχή ότι η φορολογία θα πρέπει γενικότερα να χαρακτηρίζεται από ουδετερότητα, αποτελεσματικότητα, βεβαιότητα και απλότητα.

5.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι δεν χρειάζεται να προβλεφθούν νέοι ή επιπρόσθετοι φόροι και ότι οι υφιστάμενοι φόροι μπορούν να προσαρμοστούν προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ηλεκτρονικό εμπόριο.

5.5. Η ΟΚΕ εκφράζει την δυσαρέσκειά της για το μεγάλο χρονικό διάστημα που χρειάζεται προκειμένου να θεσπισθεί ένα νέο οριστικό καθεστώς ΦΠΑ και επικροτεί τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι προσβλέπει απολύτως στην επίτευξη του στόχου αυτού.

5.6. Η ΟΚΕ εγκρίνει τις προτάσεις βάσει των οποίων οι εμπορευόμενοι μπορούν να υποβάλουν τις επιστροφές σε ΦΠΑ, να εκτελούν πληρωμές, να επαληθεύουν το καθεστώς ΦΠΑ των πελατών τους και να παρέχουν οιαδήποτε πληροφορία απαιτείται από τις φορολογικές αρχές με ηλεκτρονικά μέσα και ελπίζει ότι οι εξαιρέσεις που θα παρασχεθούν στα κράτη μέλη, όσον αφορά την υποχρέωσή τους να διευκολύνουν σχετικά τους φορείς, δεν θα είναι περιττά μακρόχρονες.

5.7. Η ΟΚΕ επικροτεί τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι θα αρθούν όλες οι πτυχές του ευρωπαϊκού φορολογικού καθεστώτος που μπορούν να αποτελέσουν εμπόδιο στο ηλεκτρονικό εμπόριο.

5.8. Οι προτάσεις της Επιτροπής ανταποκρίνονται στις αρχές του ΦΠΑ. Εάν ο ΦΠΑ πρόκειται να παραμένει ο τυποποιημένος ευρωπαϊκός φόρος κατανάλωσης, που εφαρμόζεται σε όλες τις μορφές εμπορίου, τότε πρέπει να υιοθετηθούν οι κατευθυντήριες γραμμές της πρότασης. Ατυχώς, υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής των προτάσεων της Επιτροπής και τη δυνατότητα αποδοχής τους στην παρούσα τους μορφή από τα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) XXI/98/0359, της 3.4.1998.

(2) COM(1998) 374 τελικό.

(3) ΕΕ C 82 της 19.3.1996, σ. 49· ΕΕ C 296 της 29.9.1997, σ. 51· ΕΕ C 101 της 12.4.1999, σ. 73· ΕΕ C 116 της 28.4.1999, σ. 14.