ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 280 τελικό 
Βρυξέλλες, 06.07.1994 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LINGUA 
ΈΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 1993 
Περίληψη της έκθεσης δραστηριοτήτων του προγράμματος LINGUA για το 1993 
Το πρόγραμμα LINGUA τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 1990. Εφόσον το πρώτο έτος ήταν κυρίως 
προπαρασκευαστικό, το 1993 αποτελούσε το τρίτο έτος πραγματικής λειτουργίας του προγράμματος 
LINGUA (για τις αποκεντρωτικές δράσεις, τα αποτελέσματα του ακαδημαϊκού έτους 1992/93 ήταν τα 
πρώτα βάσιμα στοιχεία που συγκρίθηκαν με το προηγούμενο έτος). Το 1993 (συνολικός προϋπολογισμός 
41,8 εκατ. ECU) επέτρεψε μια σημαντική ενίσχυση και ανάπτυξη του προγράμματος LINGUA τόσο από 
ποσοτική όσο και από ποιοτική άποψη. 
1. Οι δράσεις του προγράμματος 
Κατά το έτος 1992/93, χορηγήθηκαν υποτροφίες συνεχούς κατάρτισης σε 6037 καθηγητές ξένων 
γλωσσών (Δράση ΙΑ). Κατ ' αυτόν τον τρόπο, ο αριθμός όσων έλαβαν υποτροφίες από την έναρξη του 
προγράμματος ανέρχεται σε περίπου 12.000. Οι περίοδοι διαμονής σε μια χώρα της οποίας τη γλώσσα 
διδάσκουν, παρείχαν τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να βελτιώσουν την ικανότητα τους στις 
μεθόδους διδασκαλίας, καθώς και να τελειοποιήσουν τις γνώσεις τους σχετικά με τη γλώσσα και τον 
πολιτισμό της χώρας. 
23.053 μαθητές και 2.435 εκπαιδευτικοί συμμετείχαν σε μια ανταλλαγή στα πλαίσια ενός κοινού 
εκπαιδευτικού προγράμματος (Δράση IV). Ο αριθμός όσων συμμετείχαν στη δράση αυτή από την έναρξη 
του προγράμματος ανέρχεται, ως εκ τούτου, σε περίπου 50.000. Κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής του 
προγράμματος οι προσπάθειες αφορούσαν κυρίως την έναρξη της δράσης. Ωστόσο, γρήγορα 
διαπιστώθηκε αισθητή αύξηση της ζήτησης. Κατά συνέπεια, βελτιώθηκε επίσης η ποιότητα των 
προγραμμάτων που επιλέχθηκαν. Μολονότι η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένουν οι χώρες στις 
οποίες πραγματοποιούνται οι περισσότερες επισκέψεις, είναι ενδιαφέρον το ότι σημειώθηκε μια 
σημαντική υποχώρηση των αγγλικών ως γλώσσας στόχου προς όφελος άλλων λιγότερο ομιλουμένων 
γλωσσών. Οι προσπάθειες για διαφοροποίηση θα πρέπει να συνεχιστούν στο μέλλον. 
Βάσει της Δράσης Π του προγράμματος LINGUA, η διαχείριση της οποίας πραγματοποιείται από κοινού 
με το ERASMUS, κατέστη δυνατή η κινητικότητα 8847 σπουδαστών και 680 εκπαιδευτικών στα πλαίσια 
των 226 διαπανεπιστημιακών προγραμμάτων συνεργασίας που επιλέχτηκαν. Δόθηκε προτεραιότητα σε 
προγράμματα που συνεπάγονταν την κατάρτιση μελλοντικών εκπαιδευτικών, καθώς και σε προγράμματα 
που αφορούσαν τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο. Δόθηκε επίσης ιδιαίτερη προσοχή 
στα προγράμματα που προβλέπουν τη σύνδεση της μελέτης μιας ξένης γλώσσας με έναν άλλο τομέα 
σπουδών. 
Κατά το 1993, υποβλήθηκαν 39 προγράμματα για την ανάπτυξη προγραμμάτων ευρωπαϊκής συνεργασίας 
μεταξύ ιδρυμάτων συνεχούς κατάρτισης (Δράση IB). 32 προγράμματα έγιναν δεκτά, από τα οποία τα 
22 ήταν παρατάσεις προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν ήδη το 1992. Όλες οι γλώσσες ήταν 
παρούσες στα προγράμματα αυτά, στα οποία συμμετείχαν 130 εταίροι. 
Βάσει της Δράσης EDL για την προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή, υποβλήθηκαν 254 
υποψηφιότητες, οι δε 97 που έγιναν δεκτές συγκέντρωναν* 507 διαφορετικά ιδρύματα, μεταξύ των 
οποίων πανεπιστημιακούς οργανισμούς, οργανισμούς επαγγελματικής κατάρτισης, MME και οργανώσεις 
MME, κτλ. Όλες οι γλώσσες ήταν παρούσες στα προγράμματα· η εκδήλωση ενδιαφέροντος για τις 
γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο επιβεβαιώθηκε. Τα προγράμματα αφορούσαν κυρίως 
την παραγωγή διδακτικών βοηθημάτων. 
Η Δράση VB αφορά την ανάπτυξη διδακτικού υλικού που προορίζεται για την εκμάθηση των γλωσσών 
που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στην Κοινότητα. Χρηματοδοτήθηκαν 43 προγράμματα (επί 93 
υποψηφιοτήτων). Το 1993 η δράση αυτή σημείωσε σημαντική ανάπτυξη. Ο προϋπολογισμός που 
διατέθηκε γι ' αυτή αυξήθηκε σημαντικά. 
€L 
2. Σφαιρική ανάλυση 
Κατά το 1993, τέθηκε σε εφαρμογή ένας εντυπωσιακός αριθμός εταιρικών σχέσεων, στις οποίες 
συμμετείχαν 2.082 ιδρύματα κάθε είδους. Κατ ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή βοήθησε στη δημιουργία 
συμπράξεων μεταξύ ιδρυμάτων που δε συνηθίζουν να συνεργάζονται και οι συμπράξεις αυτές επέτρεψαν 
πολύ συχνά την επίτευξη αποτελεσμάτων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. 
Το πρόγραμμα LINGUA απέκτησε πρόσβαση προς όλες τις σημαντικές ομάδες στόχους στον τομέα της 
εκμάθησης των ξένων γλωσσών. Οι γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο κατέλαβαν 
σημαντική θέση, τόσο στις συγκεντρωτικές όσο και τις αποκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος. 
Η Επιτροπή κρίνει ότι η διάδοση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων είναι πολύ σημαντική και 
αποκτά θέση προτεραιότητας τώρα που τα πρώτα προϊόντα που υλοποιήθηκαν με ενίσχυση του LINGUA 
αρχίζουν να είναι διαθέσιμα. 
Από την εμπειρία του προγράμματος LINGUA προκύπτει ότι η προώθηση, από ποσοτική και ποιοτική 
άποψη, της γνώσης των ξένων γλωσσών είναι δυνατό να υλοποιηθεί μόνο με ενιαίο τρόπο. Η σύμπραξη 
μεταξύ των διαφόρων δράσεων του προγράμματος είναι προφανής και θα πρέπει να εξακολουθήσει η 
σταδιακή ανάπτυξη της παράλληλα με τη γενική ανάπτυξη των δράσεων. 
Σε αυτή τη φάση ανάπτυξης του προγράμματος, η επίδραση του LINGUA εκφράζεται σαφώς με το όφελος 
που αποκομίστηκε από όσους συμμετείχαν απευθείας σε δράσεις κινητικότητας και από τους αποδέκτες 
των προϊόντων που αναπτύχθηκαν με τη συνδρομή του LINGUA. Αλλά το LINGUA ενθάρρυνε επίσης τη 
συζήτηση με θέμα τη γλωσσική πολιτική στα πλαίσια των κρατών μελών. 
Συμπέρασμα 
Μετά από 3 έτη λειτουργίας, είναι δυνατό να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα LINGUA 
ανταποκρίθηκε πλήρως στις προσδοκίες, έχει εξελιχθεί σε σταθερό θεσμό και αναπτύσσεται σύμφωνα 
με τις επιδιώξεις. 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ.6 
Ι. ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ TOT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ σ.7 
Α. ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ σ.7 
1. Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων 
γλωσσών στα πλαίσια υποτροφιών 
κινητικότητας (Δράση ΙΑ) σ.7 
2. Κινητικότητα των νέων 16 έως 25 ετών 
στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων (Δράση IV) σ$ 
Β. ΣΤΓΚΕΝΤΡΩΉΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ σ.11 
1. Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων 
γλωσσών στα πλαίσια των Προγραμμάτων 
Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (Δράση IB) σ.13 
2. Γλώσσες και οικονομική ζωή 
(Δράση III) σ.15 
3. Ενίσχυση στις ενώσεις (Δράση VA) και 
τεχνικές μελέτες σ.18 
4. Προώθηση των λιγότερο ομιλουμένων και 
διδασκομένων γλωσσών (Δράση VB) σ.21 
Γ. ΔΡΑΣΗ "ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΗ* σ.23 
Προώθηση της εκμάθησης των ξένων γλωσσών 
στο πανεπιστήμιο (Δράση Π) σ.23 
Π. ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΝΑΛΤΣΗ σ.26 
Α. ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ σ.26 
Β. ΓΛΩΣΣΕΣ ΣΤΟΧΟΙ σJ26 
Γ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΟΧΟΙ σ.27 
Δ. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΝΙΑΙΑΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΠΟΛΓΠΚΗΣ σ.29 
Ε. ΕΠΙΔΡΑΣΗ TOT LINGUA σ.30 
ΣΤ. ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ σ.32 
Ζ. ΠΑΡΑΚΟΛΟΤΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ σ.33 
Η. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ TOT LINGUA σ.33 
ΣΤΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ σ.35 
ΤΗδμνηβ** ομαρ&νν αψ&χχι%ών στο^ίΙ^ν 
* Τα &9$ϊ%&ρη ^τκ α*οι#ν*$*ιμένες 4ρ$α&ς «Ν* ΐΕρβγρ&μματοςί 
χώρες τ»ν οποίων τη γλώσσα &&κβκοι*ν 
* !!8Μβ&·ν&Λ*αι 243$ *αθ*ιγητ*ς σΐ)μμι;τ&%«ν σε Κ<»νά Ικ^ισδυτίΚ* ϋρογραμμΛτα 
ρ&ίπ* %&& ετ«ψΜ<ών αχώκ&ν μι^Φ οχολ<*$ν ^>^ΐΕ<ον *<Λν *ρ<ι«&ν μβλών 
* &&$ &<φ>ρ$ϊΦα* εταίρο* *κο όλες τίς χύρζς τϊ|ς Κα*ν&)|ν«κ £ρ#σ*ν ή 
«|«κολβ$βιΐσ«ν ν* εργά<οντ«*μαίί ατ« Ήλ«ίσ*α προγραμμάτων πο» «πώοτη&ικαν «πδ τι$ν 
~ σ^γ8ρο«Ρ$κ«ν ί$> *τ*φ«ί&ς «χΐβ&ς μ* 9^ &«φαρ*ι*κοφ; «$ιφβ«& για τ*| βε&τί&κΗ| 
*<» πρα&θηση; «ις συνεχοΰς *«τ«ρτκϊ*$ς των καβ^τών |1ν»ν γλωασ&ν χα* την «ν«πτφ| 
¥λ«»κ**}ϊ&ν «φ*«<|των, &&$ ατην ο$ϊ?0νομ*κι$ £#4 **» γενικότερα* α^ πλαίο*» 
$ύΜα%α¥ Λρογραμμάτων με μεγ«λσ παλλα^λασίαοτΗοο «τκ>τέλεσμ«, και 4* ιορΰματα; 
^ιμμ^ΐίζίχίίν <*κ ^κ*ρΛ<*κε»*<«ί«ίέ< «ίί^^φβ^; γ$« τ^ν ΐέρ&%ν*φ*&& ΐφογρ«μ$$ίί«(>ν, 
«*6 19^ εταιρικές σχέσεις ήταν γλώσσες «ο» μιλιούνται κα* &Μσ*ονται λιγότερο στ**ν 
- ^«γμφρο^&ΐκαν ## Λ$^«ν»ιτ»τι^η«^ 1|ρ9γν#|»κ« $»*βργ*<>ί*ς με 1117 
&<φφδηι«η$ς εταίρους, τα οποία επέτρεψαν τψ *»νητ*κστητα 8&Ι7 ο^οιώαστ<δν 
* ϊίτο σύνολο των προγραμμάτων των σογ^ντρωττκών Αρσεων: 
* τα πνν&ίηστημιακά ιδρύματα αντιπροσω^^ηκαν ακ6-4Μ των εταίρων πον συμμετείχαν 
* ϊίέρα απο τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα 3&η«ρφΜΐ«ς* 
* Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα αντικρο^ωκε&εηκκν α»6 Μ % των *τ«τρικων σχέσεων και ο* 
«&&£§£ επίοϊ|ς. 
ΤοΙΛΝ<^1Ακατάτο1»ί.1*»και»« 
Τί*6μνηβη ορισμένων σημαντικών στοιχείων 
* & ιφ& Ιτιν Χ«>ΐ| <Μ*€ «ποκίντρωμένκ βάσεις τοι» προγράμματος; 
* Ι&&Λ καβηγητίς ι^ακολονθηοαν π$ρίδδβ*ς πρ«*ϊ*κι§ς «*κί#ι& «**$ χώρ*ί «ων 
οποίων τη γλώσσα διδάσκουν 
* 44962 νέοι και 4.518 καΒηγητες συμμετείχαν «ε Κοινά εκπαιδευτικά ϋρογραμματα 
μ|οω &ΛΜ ·$ταιρ«2ών οχέαεων μ«ταξ^ σχολών ίδρ$*μ«3ων υων 12'κραΎών μελών 
* Κατά την ίδι* περίοδο, χά|>η οτις συγκεντρωτικές δραοεις τον προγράμματος* 
~ 4^15> εταίροι κατ "έτος από όλες τις χώρες της Κοινότητας άρχισαν ^ ε£α*5βλθ$βηβαν 
να συνεργάζονται στα πλαίσια προγραμμάτων που επιδοτήθηκαν απδ την Επιτροπή 
* 440 εταιρικές σχέσεις συγκέντρωσαν 1573 εταίρους κατ*ετσς, για. τη βελτίωση και 
«ροώθηο^ της συνεχούς κα*άρ«ίοης των *α9ηγη*&¥ς3νων γλ^^αώνΐί^ *ην ανάπτυξη 
γλωσσικών ικανοτήτων στην οικονομική £ωη ή γενικότερα, στα πλαίσια φιλόδοξων 
3Φ0*ρ«μμ*;¥ων με μεγάλο ^λλαπλασι«$τικδ α*£^εβμ«**αι 3$$ιφ$μ#τ* ανμμϋτείχαν. 
σε προπαρασκευαστικές επισκεφεκ για την προετοιμασία των προγραμμάτων αυτών 
~ σχεδόν 5&% του συνολικού αρισμού των γλωσσών στόχων των προγραμμάτων που 
ϋϊκφλήβηκαν αιεά αυτές τις 440 εταΛΡΦε'ς σχ&τεκ; %%ν* γλώοιοες χο» «Ηκλοίν*** «** • 
διδάσκονται λιγότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
- πραγματοποιήθηκαν 665 Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας 2Μί 
εταίρων κάθετος, πορ επέτρεψαν την κίνηγ^ο^α 9&4Κ4!Ν0«*«η6* 
* £το σύνολο ίων ονγ**ντρωτ**ων προγραμμάτων: 
* τ# πανεπιστημιακά ιδρύματα αντιπροσωπεύτηκαν αχό σχεδόν 1$% των εταίρων που . 
συμμετείχαν 
* βέρα απδ τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας: 
* Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα αντιπροσωπεύτηκαν σε ποσοστό μεγαλύτερο απδ το 30# 
των εταιρικών σχέσεων κατ οι επιχειρήσεις, επαγγελματικές ενώσεις και οργανισμοί 
επαγγελματικής κατάρτισης σε ποσοστό περίπου 9Φ& «πίοης. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
To LINGUA1 είναι πρόγραμμα δράσης για την ποιοτική και ποσοτική προώθηση των έντεκα εθνικών 
γλωσσών της Κοινότητας που διδάσκονται ή μαθαίνονται ως ξένες γλώσσες. Πρόκειται για ένα 
πενταετές πρόγραμμα που διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου 1990 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994. Ο 
προϋπολογισμός που διατίθεται για την εφαρμογή αυτής της πρώτης φάσης του προγράμματος 
εκτιμήθηκε σε 200 εκατομμύρια ECU. 
Το 1990, με προϋπολογισμό 6 εκατομμύρια ECU εκτός από τη Δράση Π, ήταν κυρίως έτος 
συγκρότησης. Το πρόγραμμα εισήλθε στη λειτουργική φάση του μόλις το 1991. Κατά συνέπεια, το 
1993 ήταν, για όλες σχεδόν τις δράσεις, το τρίτο έτος πραγματικής λειτουργίας του LINGUA. 
Τα αποτελέσματα του 1991, με συνολικό προϋπολογισμό ύψους 23 εκατομμυρίων ECU, και του 1992, 
με συνολικό προϋπολογισμό ύψους 38 εκατομμυρίων ECU, αποδείχτηκαν πολύ θετικά από γενική 
άποψη, ενώ κατά το 1993, με προϋπολογισμό 41,8 εκατομμυρίων ECU εκτός της τεχνικής βοήθειας, 
το πρόγραμμα ενισχύθηκε και αναπτύχθηκε σε σημαντικό βαθμό, ποσοτικά και ποιοτικά, σε όλους 
τους τομείς και σε όλες τις δράσεις, πράγμα που συνέβαλε στην εδραίωση της επιτυχίας του και της 
εικόνας του. 
Εκτός από την τεχνική βοήθεια που παρέχεται στο πρόγραμμα, ο προϋπολογισμός του 1U3 ανήλθε 
σε 413 εκατομμύρια ECU και κατανεμήθηκε μεταξύ των διαφόρων δράσεων ως εξής: 
- Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων 
γλωσσών (ατομικές υποτροφίες) 
- Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων 
γλωσσών (Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας 
και προπαρασκευαστικές επισκέψεις για τα 
προγράμματα αυτά) 
- Κινητικότητα σπουδαστών και καθηγητών 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
(Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας) 
- Προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών στην 
οικονομική ζωή 
(ενίσχυση προγραμμάτων που αφορούν το 
γλωσσικό έλεγχο, τη δημιουργία διδακτικού υλικού 
και τη χορήγηση πιστοποιητικών γλωσσομάθειας, 
καθώς και τις προπαρασκευαστικές επισκέψεις 
για τα προγράμματα αυτά) 
- Κινητικότητα νέων 16-25 ετών 
(Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα) 
- Ενίσχυση προς ενώσεις, σεμινάρια, εκδόσεις... 
(περιλαμβάνεται η χρηματοδότηση των 
Εθνικών Φορέων του LINGUA) 
- Προώθηση της εκμάθησης των γλωσσών που 
ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Σύνολο 7,68 εκατ. ECU 
1,98 εκατ. ECU 
8,30 εκατ. ECU 
8,14 εκατ. ECU 
10,50 εκατ. ECU 
1,92 εκατ. ECU 
3,28 εκατ. ECU 
41,80 εκατ. ECU 
To wp&npaima LINGUA *γκρίθ"κ« jie τ-ν ατόφασ* 89/489/ΚΧ του Συμβουλίου τ-ς 28-ς Ιουλίου 1989, 
*ου ί-μοαΐίύτ"κ€ στ"ν Ετίσ-r Εφ«μ.€ρ16α των Ευρωιαϊκών Κοινοτ'των αριθ. L239/24 
Ι. ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ TOT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
To LINGUA έχει πέντε δράσεις που υποδιαιρούνται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο διαχείρισης 
τους: 
- τις "αποκεντρωμένες* δράσεις τις οποίες διαχειρίζονται τα κράτη μέλη σε συνεργασία με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
- τις αποκαλούμενες "συγκεντρωτικές" δράσεις τις οποίες διαχειρίζεται στο σύνολο τους η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή. 
Α. ΑΠΟΚΕΝΤΡΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ2 
L Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών στα πλαίσια υποτροφιών 
κινητικότητας (Δράση ΙΑ) 
Ο αριθμός συμμετεχόντων σημείωσε σημαντική άνοδο σε σχέση με το προηγούμενο έτος * 
πράγματι, κατά το 1993/93» χάρη στη χρήση προϋπολογισμού ύψους περίπου 6^5 εκατομμυρίων 
ECU και σε ενισχύσεις από το LINGUA ύψους περίπου 1075 ECU, η δράση αυτή παρείχε τη 
δυνατότητα σε 6037 καθηγητές να παρακολουθήσουν περιόδους πρακτικής άσκησης στα πλαίσια 
συνεχούς κατάρτισης στο εξωτερικό · κατά το 1991/92, ο αριθμός των υπότροφων καθηγητών 
ήταν 5257 και από τις αρχές του 1991, στη δράση αυτή συμμετείχαν 11810 καθηγητές. 
ΟΓπόμνηση: κατά το 1993, ο προϋπολογισμός που διατέθηκε για τις περιόδους κατάρτισης κατά 
το 1993/94 ήταν 7,68 εκατομμύρια ECU). 
8000 
4000 
90/91 91/92 92/93 93/94 
Δράση ΙΑ - Εξέλιξη του αριθμού υποτρόφων από το 1990 έως το 1994 
(αριθμό ί που αντιστοιχούν στις στήλες του σχήματος: 199Q/91 - 516, 1991/92 - 5257· 
1992/93 - 6D37- εκτιμήσεις για το 1993/94 - 7200) 
' Οπως και κατά τα δύο προηγούμενα έτη, οι υποτροφίες έδωσαν σε μεγάλο αριθμό καθηγητών τη 
δυνατότητα να παρακολουθήσουν, για πρώτη φορά, περίοδο πρακτικής άσκησης κατάρτισης στη 
χώρα της οποίας τη γλώσσα διδάσκουν · αυτό τους επέτρεψε όχι μόνο να τελειοποιήσουν τη γνώση 
τους σχετικά με τη γλώσσα αυτή και να βελτιώσουν τη διδακτική πρακτική τους, αλλά και να 
εμβαθύνουν στον πολιτισμό της χώρας στόχου* με τον τρόπο αυτό, αυξήθηκε η γενική 
επαγγελματική τεχνογνωσία τους και η εξοικείωση τους με την καθημερινή πραγματικότητα της 
γλώσσας που διδάσκουν, πράγμα που αποτελεί απαραίτητο όρο για την ανάπτυξη μιας ζωντανής 
παιδαγωγικής πρακτικής, θεμελιωμένης στην πραγματικότητα. "Ετσι, το LINGUA παρέχει τη 
ETCHS* οι ίράσεις κατάρτισες και ανταλλαγών τραγματο*οι*,θΒκαν κατά τ" διάρκεια του σχολικού 
ίτους, τα τρογράμματα *ου εγκρίθηκαν το 1993 στα τλαίσια των έράσεων αυτών υλο*οι*θΒκαν μεταξύ 
1 ης Οκτωβρίου 1992 και 30κς Σεπτεμβρίου 1993 και χρ"ματοίοτ',θηκαν ατό τους Εθνικούς Φορείς του 
LINGUA των κρατών μελών ατό τον τροϋταλογισμό του 1992. 
δυνατότητα σε αυξανόμενο αριθμό καθηγητών να εξασκούν την επαγγελματική τους 
δραστηριότητα με τρόπο πιο αποτελεσματικό και ελκυστικό για τους μαθητές. 
Εξάλλου, έστω και αν η πλειοψηφία των αιτήσεων εξακολουθεί να στρέφεται προς το Ηνωμένο 
Βασίλειο και τη Γαλλία, τις οποίες ακολουθούν η Γερμανία και η Ισπανία, αυξήθηκε σε 
σημαντικό βαθμό, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ο αριθμός των καθηγητών που 
παρακολούθησαν πρακτική άσκηση κατάρτισης σε χώρες με γλώσσες που περιλαμβάνονται στις 
λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες, κυρίως στην Ελλάδα, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και 
την Πορτογαλία. 
Είναι λογικό να σκεφτεί κανείς ότι θα ήταν αδύνατη η υλοποίηση αυτής της νέας κινητικότητας 
καθηγητών προς τις χώρες με γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο χωρίς την 
ενθάρρυνση και παρέμβαση του LINGUA και είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι προσπάθειες προς 
την κατεύθυνση αυτών των χωρών. 
Β 
DK 
D 
GR 
Β 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο Αποστολές 
καθηγητών 
91/92 
202 
98 
2312 
73 
460 
480 
72 
613 
19 
121 
144 
663 
5257 92/93 
286 
112 
1957 
169 
625 
778 
101 
683 
7 
212 
243 
864 
6Ό37 Αποδοχές καθηγητών 
91/92 
21 
4 
447 
35 
577 
1416 
114 
189 
1 
29 
8 
2416 
5257 % 
0Α 
0.1 
8,5 
0.7 
11,0 
26,9 
VI 
3,6 
0,0 
0,6 
0,2 
440 
ιοαο 92/93 
32 
2 
581 
87 
588 
1434 
199 
283 
20 
62 
49 
2700 
6037 % 
0,5 
0,0 
9,6 
1.4 
9,7 
23,8 
3,3 
4,7 
0,3 
1.0 
0,8 
ΑΑΠ 
100,0 
Δράση ΙΑ - Αριθμός αποστολών και αποδοχών καθηγητών ανά χώρα κατά το 
1991/92 και 1992/93 
2. Κινητικότητα των νέων 16-25 ετών στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων (Δράση IV) 
Οι ανταλλαγές και επισκέψεις νέων, στα πλαίσια παιδαγωγικών προγραμμάτων γλωσσικής 
κατεύθυνσης μεταξύ ιδρυμάτων διαφορετικών χωρών, σημείωσαν επίσης σαφή άνοδο σε σχέση με 
το 1991/92 εφόσον, κατά το 1992/93, με τη χρήση προϋπολογισμού μεγαλύτερου από 7,5 
εκατομμύρια ECU και μέσο ποσό ενίσχυσης περίπου 270 ECU ανά νέο δικαιούχο, συμμετείχαν 
23053 μαθητές και 2435 καθηγητές, δηλαδή σύνολο 25488 ατόμων, στα οποία θα πρέπει να 
προστεθούν τα 1590 άτομα που συμμετείχαν στις 987 προπαρασκευαστικές επισκέψεις για την 
προετοιμασία των προγραμμάτων· κατά το 1991/92, ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων ήταν 
19720 και από την αρχή του 1991, στη δράση αυτή συμμετείχαν συνολικά 49543 άτομα, και 
επιπλέον 3530 καθηγητές συμμετείχαν σε προπαρασκευαστικές επισκέψεις, θα πρέπει επίσης να 
σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες που υποδέχονται εταίρους στα πλαίσια των μη αμοιβαίων 
προγραμμάτων δεν περιλαμβάνονται στα στατιστικά στοιχεία. 
(υπόμνηση: κατά το 1993, ο προϋπολογισμός που διατέθηκε για τα Κοινά Εκπαιδευτικά 
Προγράμματα 1993/94 ανήλθε σε 10,5 εκατομμύρια ECU). 
3000Q 
2000» 
1000» 
90/91 91/92 92/93 93/94 
Δράση IV - Εξέλιξη του αριθμού συμμετεχόντων από το 1990 έως το 1994 
(αριθμοί που αντιστοιχούν στις στήλες του σχήματος: 1990/91, 4335· 1991/92. 19720· 
1992/93, 25488-εκτιμήσεις για το 1993/94, 33100) 
Φαίνεται σκόπιμο να υπενθυμίσουμε εδώ ότι η κοινοτική χρηματοδότηση των Κοινών 
Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% της συνολικής δαπάνης (εκτός 
από τις περιπτώσεις προγραμμάτων που απευθύνονται σε λιγότερο ευνοημένες ομάδες ή 
αφορούν αποκλειστικά τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο · η 
χρηματοδότηση των προγραμμάτων αυτών μπορεί να φθάσει έως 75%)· κατά συνέπεια, οι 
συμπληρωματικές χρηματοδοτήσεις θα πρέπει να εξασφαλιστούν εκτός Προγράμματος · σε 
ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπληρώματα αυτά παρέχονται, με μορφή επιχορηγήσεων, από τα 
αρμόδια υπουργεία ή από τις τοπικές αρχές* έτσι γίνεται σαφές ότι οι φορείς αυτοί, με την 
ενθάρρυνση του LINGUA, δε διστάζουν να επενδύσουν σε μια κοινοτική δράση αφού 
κατανοήσουν τη θεμελιώδη σημασία της. 
' Οπως και κατά το προηγούμενο έτος, αλλά πιο έντονα, διαπιστώνεται ότι η συντριπτική 
πλειοψηφία των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων συγκεντρώνουν μεγάλο ενδιαφέρον 
εξαιτίας των θεμάτων μελέτης ή έρευνας που εξετάζουν και ότι, το έργο των νέων και των 
καθηγητών τους, συνδυάζει όλο και περισσότερο τη διαπολιτισμική και τη γλωσσική 
διάσταση* η εναρμόνιση αυτών των δύο διαστάσεων συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην 
ενσωμάτωση στην παιδαγωγική δράση ενός στοιχείου πραγματικά διεθνούς και στην ένταξη της 
πραγματικής ευρωπαϊκής διάστασης σε επίπεδο ιδρυμάτων και προγραμμάτων σπουδών. 
Και σε αυτή την περίπτωση επίσης, είναι ενδιαφέρουσα η εξέταση της εξέλιξης που 
παρουσίασε η κινητικότητα από την άποψη των χωρών υποδοχής. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η 
Γαλλία δέχτηκαν βέβαια το μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών, αλλά τα στοιχεία που αφορούν 
την Ισπανία και, κυρίως, τη Γερμανία παρουσίασαν σημαντική άνοδο σε σχέση με το 
προηγούμενο έτος, ενώ όσον αφορά την Ελλάδα, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και την 
Πορτογαλία, οι αριθμοί αυξήθηκαν επίσης σε σημαντικό βαθμό. 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
ERL 
Ι 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο Αποστολές 
συμμετεχόντων 
91/92 
418 
830 
3140 
304 
2851 
4860 
455 
2471 
0 
1434 
313 
2833 
19909 92/93 
665 
1124 
3120 
533 
5424 
4801 
895 
3212 
62 
1708 
715 
3229 
25488 Αποδοχές συμμετεχόντων 
91/92 
689 
1130 
1777 
291 
1632 
4200 
«J^O 
1417 
42 
418 
280 
7485 
19909 % 
34 
5.7 
8,9 
U 
8,2 
21,1 
2,8 
7,1 
0,2 
2,1 
1.4 
37,6 
100,0 92/93 
754 
1170 
2418 
627 
1889 
6052 
662 
2066 
72 
938 
551 
8289 
25488 % 
3.0 
4,6 
94 
24 
7.4 
23.7 
2* 
8.1 
03 
3.7 
2£ 
32,5 
100,0 
Δράση IV - Αριθμός αποστολών και αποδοχών συμμετεχόντων ανά χώρα το 1991/92 και 
1992/933 
Τα αγγλικά ως γλώσσα στόχος παρουσίασαν σημαντική μείωση προς όφελος άλλων γλωσσών με 
μικρότερη διάδοση και είναι σκόπιμο να συνεχιστεί το έργο που έχει αναληφθεί προς την 
κατεύθυνση της ανάπτυξης αυτών των γλωσσών οι Εθνικοί Φορείς του LINGUA μπορούν να 
διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην εκπλήρωση αυτού του στόχου (στην εξεύρεση εταίρων, 
για παράδειγμα)· η συμβολή του Εγχειριδίου για τα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα, το 
οποίο δημοσιεύτηκε στις αρχές του 1994, μπορεί επίσης να είναι μεγάλη. 
Συμμ«τίχοντ€ς, νίοι και συνοίοί καθ»γ"τΙς (οι τβλβυταίοι αντιτροουκύουν κατά μέσο όρο 10% του 
συνόλου) 
10 
Ορισμένες χώρες υποχρεώνονται να φιλοξενήσουν περισσότερους νέους από εκείνους που 
αποστέλλουν οι ίδιες σε άλλα κράτη μέλη· το φαινόμενο αυτό παρατηρείται ειδικότερα στο 
Ηνωμένο Βασίλειο όπου οι εισερχόμενοι συμμετέχοντες ήταν πολύ περισσότεροι από τους 
αντίστοιχους εξερχόμενους, και η διαφορά αυτή δημιουργεί πρόβλημα σε ό,τι αφορά την 
αμοιβαιότητα των ανταλλαγών με τη χώρα αυτή. 
Στα πλαίσια αυτής της δράσης, όπως και στην περίπτωση της προηγούμενης, είναι σαφές ότι 
το πρόγραμμα LINGUA ανταποκρίνεται πλήρως στο ρόλο του ως φορέα ενθάρρυνσης της 
γλωσσικής διαφοροποίησης και της προώθησης των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο· χωρίς την παρέμβαση του, η υλοποίηση των κατευθύνσεων αυτών θα ήταν ίσως 
αδύνατη. 0 θεσμός των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων (που αποτέλεσαν το θέμα 
συνεδρίου στη Βενετία τον Φεβρουάριο 1993, κατά το οποίο αποφασίστηκε η έκδοση του 
'Εγχειριδίου για τα ΚΕΠΛ το οποίο αναφέρθηκε παραπάνω) αποτελεί πλέον μέρος της 
καθημερινής δραστηριότητας μεγάλου μέρους μαθητών και καθηγητών και επιδιώκεται η 
επέκταση του. 
Β. ΣΤΓΚΕΝΤΡυΤΠΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
To 1S93, κατατέθηκαν 530 προγράμματα, τα οποία συγκέντρωναν 2267 συντονιστές και 
εταίρους και αφορούσαν τις ακόλουθες δραστηριότητες: 
- Δράση IB : τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών στα πλαίσια των 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (ΠΕΣ) (κατατέθηκαν 39 
προγράμματα) 
- Δράση ΠΙ: την προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή (κατατέθηκαν 254 
προγράμματα) 
- Δράση VA : την προώθηση των στόχων του LINGUA μέσω διεθνών ενώσεων ή 
οργανισμών (κατατέθηκαν 57 προγράμματα) 
- Δράση VB : τη δημιουργία γενικών διδακτικών βοηθημάτων για τη διδασκαλία και την 
εκμάθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στην 
Ευρωπαϊκή ' Ενωση (κατατέθηκαν 92 προγράμματα). 
11 
Αφορούσαν επίσης: 
- Τις επισκέψεις για μελέτη και τις προπαρασκευαστικές επισκέψεις για την εφαρμογή των 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (ΠΕΣ) ή των προγραμμάτων γλωσσικής δράσης στην 
οικονομική ζωή (κατατέθηκαν 88 προγράμματα). 
Επί αυτών των 530 υποψηφιοτήτων, εγκρίθηκαν 247 προγράμματα (στα οποία συμμετείχαν 
1118 συντονιστές και εταίροι) (συγκεκριμένα περισσότερο από το 46,5% των προγραμμάτων 
που κατατέθηκαν)· σε σχέση με το 1992, ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει μια αύξηση 
μεγαλύτερη από το 50% του αριθμού των προγραμμάτων που έγιναν δεκτά. 
Η αύξηση αυτή προγραμμάτων που έγιναν δεκτά από την Επιτροπή μπορεί να διαπιστωθεί 
γενικά κατά ομοιογενή τρόπο σε όλες τις δράσεις. 
Γενικά και περιλαμβανομένων όλων των συγκεντρωτικών οράσεων, η ποιότητα των 
προγραμμάτων που κατατίθενται συνεχώς βελτιώνεται, κάθε χρόνο, τόσο σε επίπεδο 
περιεχομένου (που προσδιορίζεται και προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες του κοινού-
στόχου, είναι πιο φιλόδοξο, πρωτότυπο και καινοτόμο) όσο και σε επίπεδο εταιρικών σχέσεων 
(στις οποίες εντάσσονται με πιο συστηματικό τρόπο όλα τα γλωσσικά και μη γλωσσικά 
στοιχεία που είναι σχετικά με τα προτεινόμενα προγράμματα). 
Η βελτίωση αυτή της ποιότητας των προγραμμάτων που υπέβαλαν οι εταιρικές σχέσεις σήμαινε 
ότι ο προϋπολογισμός του 1993, μολονότι ήταν αισθητά αυξημένος σε σχέση με το 1992, δεν 
επέτρεψε τη χρηματοδότηση όλων των προγραμμάτων που άξιζε να χρηματοδοτηθούν 
λήφθηκαν υπόψη μόνο και χορηγήθηκε χρηματική ενίσχυση στις υποψηφιότητες πολύ υψηλού 
επιπέδου που υπέβαλαν προγράμματα τα οποία θα είχαν ελάχιστες δυνατότητες να 
πραγματοποιηθούν χωρίς τη βοήθεια του LINGUA, πρότειναν δραστηριότητες ή προϊόντα 
εντελώς καινοτόμα που ανταποκρίνονταν σε απαραίτητες ανάγκες οι οποίες προσδιορίζονταν 
σαφώς σε επίπεδο περιεχομένου, ενδιαφερόμενων τομέων και κοινού-στόχου · αυτό εκφράζει 
εξάλλου τη γενική τάση επιλογής τα κριτήρια της οποίας, με την πάροδο του χρόνου, έγιναν 
αυστηρότερα. 
Ενδεικτικά, οι αιτήσεις για επιδότηση που αφορούσαν τις 530 υποψηφιότητες που 
υποβλήθηκαν στα πλαίσια μόνο των συγκεντρωτικών δράσεων ανέρχονταν περίπου σε 473 εκ» 
ECU για ένα προϋπολογισμό μικρότερο των 14 εκ. ECU και οι αιτήσεις επιδότησης για τα 247 
προγράμματα που εγκρίθηκαν ανέρχονταν περίπου σε 20 εκ. ECU. 
Ως εκ τούτου, το 1993, το μέσο ποσοστό χρηματοδότησης ενός προγράμματος που εγκρίθηκε 
αντιστοιχούσε περίπου σε 70% του ποσού που ζητήθηκε και ήταν λιγότερο από 34% του 
συνολικού κόστους. Η οικονομική ενίσχυση που δόθηκε αντιπροσώπευε, σχεδόν στο σύνολο 
των περιπτώσεων, τα απαραίτητα ποσά συμπληρωματικής χρηματοδότησης προκειμένου οι 
εταιρικές σχέσεις να πραγματοποιήσουν τα προϊόντα ή να εφαρμόσουν τις δραστηριότητες που 
προβλέπονταν στην αίτηση· από την εμπειρία προκύπτει ότι μια διανομή της κοινοτικής 
ενίσχυσης σε ένα σημαντικότερο αριθμό προγραμμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει στην 
ανάκληση μεγάλου αριθμού από αυτά, εφόσον οι εταιρικές σχέσεις θα θεωρούσαν ότι είναι 
υποχρεωμένες να εγκαταλείψουν τα προγράμματα τους εξαιτίας χρηματοδοτικής ανεπάρκειας. 
12 
Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την εξέλιξη της κατάστασης στις συγκεντρωτικές δράσεις 
(περιλαμβανομένων όλων των δράσεων) μεταξύ του 1991, έτους κατά το οποίο 
χρηματοδοτήθηκαν τα πρώτα προγράμματα, και του 1993. 
1991 
1992 
1993 
Σύνολο Υποβολές 
4 προγραμμάτων 
320 
306 
443 
1069 Εγκρίσεις 
προγραμμάτων 
93 
148 
199 
440 Εταίροι κατ^έτος 
324 
714 
935 
1973 
Αριθμός προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν και αριθμός εταίρων των 
προγραμμάτων που εγκρίθηκαν από το 1991 
1. Συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών 
στα πλαίσια των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (Δράση IB) 
- 39 υποψηφιότητες, 22 από τις οποίες για παρατάσεις προγραμμάτων που αναλήφθηκαν το 
1991 ή/και το 1992 (συγκεκριμένα το 56,41% του συνολικού αριθμού υποψηφιοτήτων) που 
συγκέντρωσαν 165 ιδρύματα εταίρους, κατατέθηκαν το 1993. Επί 39 υποψηφιοτήτων, 32 
προγράμματα εγκρίθηκαν (συγκεκριμένα το 82,05% του συνόλου υποψηφιοτήτων και 28% 
περισσότερα από ό,τι το 1992), μεταξύ των οποίων 22 παρατάσεις (συγκεκριμένα το 68,75% 
του αριθμού των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν και το 100% του αριθμού αιτήσεων για 
παράταση). Τα προγράμματα αυτά εφαρμόστηκαν για συμβατική περίοδο από την 1η 
Σεπτεμβρίου 1993 έως τις 31 Αυγούστου 1994. 
Το ποσό της ενίσχυσης που αυτές οι 32 εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το πρόγραμμα LINGUA 
αντιπροσώπευε 2357.097 ECU (συγκεκριμένα 36% περισσότερα από ό,τι το 1992) και 
χορηγήθηκε συνολική κοινοτική ενίσχυση ύψους 1.899.829 ECU (συγκεκριμένα το 80,60% του 
συνολικού ποσού που ζητήθηκε - 32,76% περισσότερο από ό,τι το 1992 - και το 30,63% του 
συνολικού κόστους των προγραμμάτων). Στο τελευταίο αυτό ποσό δεν περιλαμβάνεται η 
ενίσχυση που χορηγήθηκε για προπαρασκευαστικές επισκέψεις. Εαν Η συνολική, μαζί με τις 
επισκέψεις, κοινωτική ενίσχυση που χορηγήθηκε στη Δράση IB ανήλθε σε 1J980JOOO ECU. 
Εκτός των "προπαρασκευαστικών επισκέψεων" 
βλέπε σ"μείωση 4 
Οι αριθμοί που αντιστοιχούν στους εταίρους κατ'έτος εκφράζουν το γεγονός ότι ένας εταίρος που 
συμμετέχει σε πρόγραμμα Π διάρκεια του οτοίου ξεπερνά το ένα έτος υπολογίζεται ανάλογα με τις 
φορές του εμφανίζεται στις αιτήσεις που υποβάλλονται 
13 
1991 
1992 
1993 
Σύνολο Τποβολές 
7 προγραμμάτων' 
51 
62 
39 
152 Εγκρίσεις 
προγραμμάτων 
12 
25 
(7 παρατάσεις) 
32 
(22 παρατάσεις) 
ω Εταίροι κατ'έτος 
40 
110 
130 
280 
Δράση IB - Αριθμός προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν και αριθμός 
εταίρων που συμμετείχαν στα προγράμματα που εγκρίθηκαν από το 1991 
(σε παρένθεση: αριθμός προγραμμάτων που παρατάθηκαν) 
- Το 1993, στα 32 προγράμματα που εγκρίθηκαν συμμετείχαν 130 διαφορετικά ιδρύματα (-
+18,18% σε σχέση με το 1992)· οι εταίροι που συμμετείχαν συχνότερα στις ομάδες ήταν τα 
ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και οι τοπικές και περιφερειακές εκπαιδευτικές αρχές. 
- Όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύονταν στα προγράμματα. 
- Όλες οι γλώσσες, περιλαμβανομένων των ιρλανδικών, με μοναδική εξαίρεση όμως τα 
λουξεμβουργιανά, ήταν παρούσες στα προγράμματα· έστω και αν τα γερμανικά, τα αγγλικά 
και τα γαλλικά εξακολουθούσαν να είναι οι γλώσσες στόχοι που κυριαρχούν, τα ισπανικά και 
τα ιταλικά ακολουθούσαν με μικρή διαφορά, τα πορτογαλικά δε καθώς και τα ελληνικά 
βρίσκονταν επίσης σε καλή θέση. Δεδομένης της επίδρασης που τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας μπορούν να έχουν στο φάσμα των ξένων γλωσσών που παρέχονται από ιδρύματα, 
η Επιτροπή φρόντισε ιδιαίτερα, κατά την επιλογή, ώστε να συμβάλουν τα προγράμματα αυτά 
στη γλωσσική διαφοροποίηση και την προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο. 
- Για την προώθηση της απόλυτης προτεραιότητας που παρέχεται στα προγράμματα τα οποία 
περιλαμβάνουν τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο, τα κριτήρια επιλογής 
των νέων προγραμμάτων βασίζονταν κυρίως στα εξής: 
.την ποιότητα των αιτήσεων όσον αφορά την πιθανή πρωτότυπη συμβολή για βελτίωση της 
συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών και των εκπαιδευτών τους 
.την προτεραιότητα που δίνεται στην παραγωγή κοινών προγραμμάτων σπουδών 
για τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών και των εκπαιδευτών τους 
.τη σημασία των διακρατικών εταιρικών σχέσεων και την αναζήτηση εκπροσώπησης όλων των 
κρατών μελών, είτε ως συντονιστών, είτε ως εταίρων. 
βλέπε σ-μείωσ" 4 
Βλέπε σ"μείωσ" 4 
Βλέπε σ"μείωση 6 
14 
- Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, 130 ιδρύματα συμμετέχουν στα Προγράμματα Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας. 
Τα προγράμματα αυτά πρέπει να ανταποκρίνονται, από κοινού και σε ένα κοινό πλαίσιο, στις 
πολιτιστικές, γλωσσικές και επαγγελματικές συνθήκες κάθε εταίρου και να προσδιορίζουν, 
από κοινού επίσης, τα στοιχεία μιας ευρωπαϊκής διάστασης που πρέπει να αντανακλάται στις 
νέες δυνατότητες συνεχούς κατάρτισης που παρέχονται στους καθηγητές ξένων γλωσσών. 
Κατά συνέπεια, χάρη στο δίκτυο αυτό, όπου όλα τα συμμετέχοντα ιδρύματα συνεργάζονται, 
και χάρη στην ιδιαιτερότητα του περιεχομένου της παρεχόμενης κατάρτισης, το LINGUA 
αρχίζει να διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης των 
εκπαιδευτών ξένων γλωσσών. Ο ρόλος αυτός διευρύνεται περισσότερο εξαιτίας του ότι τα ΠΕΣ 
δεν περιορίζονται στον καθορισμό θεωρητικών προτύπων, αλλά μια από τις συγκεκριμένες 
δραστηριότητες τους είναι η κατάρτιση των καθηγητών και η δραστηριότητα αυτή αλλάζει τις 
συνήθειες* πράγματι, ορισμένα ιδρύματα συνεχούς κατάρτισης καθηγητών ξένων γλωσσών, τα 
οποία στο παρελθόν επικεντρώνονταν στην κατάρτιση των δικών τους καθηγητών στη δική 
τους χώρα άρχισαν τώρα, χάρη στα ΠΕΣ και στα πλαίσια των δραστηριοτήτων που αυτά 
δημιουργούν, να καταρτίζουν τους καθηγητές που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη στη δική 
τους γλώσσα ως γλώσσα στόχο, έστω και αν η γλώσσα αυτή δεν έχει ενσωματωθεί στα εθνικά 
αναλυτικά προγράμματα των συμμετεχόντων (από την άποψη αυτή η Ιταλία αντιπροσωπεύει 
ένα ενδιαφέρον παράδειγμα). Διαπιστώνεται στο σημείο αυτό όλη η πιθανή σημασία του 
φαινομένου και όλο το όφελος που μπορεί να αποκομιστεί για τη γλωσσική διαφοροποίηση και 
τη προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο. 
Η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει την επίδραση που έχουν τα ΠΕΣ στη συνεχή κατάρτιση 
των καθηγητών, καθώς και τα αποτελέσματα τους σε επίπεδο εθνικών συστημάτων* για να 
επιτευχθεί αυτό, η Επιτροπή οργανώνει, σε διάφορα κράτη μέλη και σε συνεργασία με τους 
αρμόδιους Εθνικούς Φορείς, εθνικά σεμινάρια που αποσκοπούν στην προώθηση της διάδοσης 
των αποτελεσμάτων και των προϊόντων που παράγονται από τα ΠΕΣ* πράγματι, η Επιτροπή 
πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διευρυνθεί το τωρινό δίκτυο των συμμετεχόντων ιδρυμάτων 
(πρβλ. παρακάτω την παράγραφο σχετικά με την πρώτη μελέτη που παρουσιάζεται στο 
κεφάλαιο "Δράση VA" της έκθεσης αυτής) με την ένταξη του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού 
σημαντικών ιδρυμάτων ειδικευμένων στον τομέα της κατάρτισης εκπαιδευτών ξένων γλωσσών 
(πρβλ. επίσης το συνέδριο που προβλέπεται να γίνει στη Γάνδη την άνοιξη 1994) και 
εργάζεται προς την κατεύθυνση αυτή. 
- Χρηματοδοτήθηκαν 14 προπαρασκευαστικές επισκέψεις για τη σύσταση Προγραμμάτων 
Ευρωπαϊκής Συνεργασίας από τις 30 αιτήσεις που υποβλήθηκαν. 
2» Γλώσσες και οικονομική ζωή (Δράση ΠΙ) 
- Το 1993» υποβλήθηκαν 254 αιτήσεις, 83 από τις οποίες για παρατάσεις προγραμμάτων που 
αναλήφθηκαν το 1991 ή/και το 1992 (συγκεκριμένα το 32^68% του συνολικού αριθμού 
αιτήσεων) και συγκέντρωναν 1232 ιδρύματα εταίρους. 
Από αυτές τις 254 αιτήσεις, 97 προγράμματα εγκρίθηκαν (συγκεκριμένα το 38,19% του 
συνόλου των αιτήσεων και 12,79% περισσότερα από ό,τι το 1992), από τα οποία 57 ήταν 
παρατάσεις (συγκεκριμένα το 35,05% του αριθμού των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν και το 
68,67% του αριθμού αιτήσεων παράτασης). Τα προγράμματα αυτά χρηματοδοτήθηκαν για 
συμβατικές περιόδους από 1ης Ιουλίου 1993 έως τις 30 Ιουνίου 1994, για τις αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν μέχρι τις 15ης Μαρτίου 1993, ή από 1ης Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 
1994, για τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέχρι της 15ης Σεπτεμβρίου 1993. 
15 
Το ποσό ενίσχυσης που οι 97 εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το πρόγραμμα LINGUA 
αντιπροσώπευε 11.695319 ECU (συγκεκριμένα 39,91% περισσότερο από ό,τι το 1992) και 
χορηγήθηκε μια συνολική κοινοτική ενίσχυση της τάξης των 8.004*000 ECU (συγκεκριμένα το 
68/44% του συνολικού ποσού που ζητήθηκε - 14,29% περισσότερο από ό,τι το 1992- και το 
34,01% του συνολικού κόστους των προγραμμάτων). Στο ποσό αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται η 
ενίσχυση που χορηγήθηκε στις προπαρασκευαστικές επισκέψεις. Εάν οι επισκέψεις 
συμπεριληφθούν, τότε η συνολική κοινοτική ενίσχυση ανέρχεται σε 8.140.000 ECU. 
1991 
1992 
1993 
Σύνολο Τποβολές 
10 προγραμμάτων 
185 
170 
254 
609 Εγκρίσεις 
προγραμμάτων11 
58 
86 
(34 παρατάσεις) 
97 
(57 παρατάσεις) 
241 Εταίροι 
κατ'έτος12 
195 
441 
509 
1145 
Δράση ΠΙ - Αριθμός προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν και αριθμός 
εταίρων που συμμετείχαν στα προγράμματα που εγκρίθηκαν από το 1991 
(σε παρένθεση: αριθμός προγραμμάτων που παρατάθηκαν) 
- Το 1993, στα 97 προγράμματα που εγκρίθηκαν συμμετείχαν 509 διαφορετικά ιδρύματα 
(+15/42% σε σχέση με το 1992). 
Τα ιδρύματα με τη μεγαλύτερη αντιπροσώπευση ήταν τα πανεπιστήμια ή άλλα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και κατάρτισης (137, δηλαδή 2£92% του συνόλου των ιδρυμάτων 
που συμμετείχαν στα προγράμματα)· οι οργανισμοί αρχικής ή συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης βρίσκονταν στη δεύτερη θέση (77 ιδρύματα, συγκεκριμένα 15,13%) και 
ακολουθούσαν οι MME και οργανώσεις των MME (71, συγκεκριμένα 13,95%)· στη συνέχεια 
ακολουθούν οι επαγγελματικές ενώσεις και οργανώσεις (41 ιδρύματα, συγκεκριμένα 8,06%), 
κατόπιν τα σχολεία και τα κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών (37 ιδρύματα, συγκεκριμένα 
7,27%)· στις εταιρικές σχέσεις συμμετείχαν επίσης κατά κατιούσα κλίμακα οι εξής: εκδότες, 
κατασκευαστές και διανομείς λογισμικού (35, συγκεκριμένα το 6*88%) επίσημοι - εθνικοί 
οργανισμοί ή οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (28, συγκεκριμένα το 5^50%), ενώσεις μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα (24, συγκεκριμένα το 4,72%), εμπορικά και βιομηχανικά 
επιμελητήρια (20, συγκεκριμένα το 3,93%), καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, μεγάλες 
επιχειρήσεις (4), οργανισμοί χορήγησης πιστοποιητικών γλωσσομάθειας (3) και ενώσεις ή 
ομοσπονδίες καθηγητών (2)· περιλαμβάνονταν επίσης 30 διαφορετικές οργανώσεις και 
10 
11 
12 Βλέπε σ"μείωσ" 4 
Βλέπε σημείωση 4 
Βλέπε σημείωση 6 
16 
ιδρύματα που αντιπροσώπευαν μεμονωμένες κατηγορίες (για παράδειγμα, γραφεία 
συμβούλων). 
- Όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύτηκαν στα προγράμματα. 
- Όλες οι γλώσσες ήταν παρούσες στα προγράμματα· τα γερμανικά, τα αγγλικά και τα 
γαλλικά, με 52,63% του συνόλου, παρέμειναν βέβαια οι γλώσσες πλειοψηφίας και αυτό δεν 
είναι καθόλου περίεργο, δεδομένης της συνήθειας των οικονομικών κύκλων να συγκεντρώνουν 
το μεγαλύτερο μέρος των προσπαθειών τους στις πιο διαδεδομένες γλώσσες · ωστόσο, 
επιβεβαιώθηκε σαφώς το ενδιαφέρον των εταιρικών σχέσεων για τις λιγότερο ομιλούμενες και 
διδασκόμενες γλώσσες και τη χρησιμοποίηση τους σε καταστάσεις όπου άλλες γλώσσες 
κυριαρχούσαν προηγουμένως· πράγματι (έστω και αν αποκλειστούν τα ισπανικά και ιταλικά, 
που είναι οι περισσότερο διαδεδομένες από τις λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες γλώσσες 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση), οι έξι άλλες γλώσσες αντιπροσώπευαν από μόνες τους το 25,77% 
του συνόλου σε μια δράση που δεν αφιερώνεται αποκλειστικά σε αυτές· προς το παρόν, πολύ 
λίγο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν μόνο τα ιρλανδικά και τα λουξεμβουργιανά, γλώσσες για τις 
οποίες πρέπει να καταβληθεί μια σημαντική προσπάθεια στο μέλλον. 
Από μια ανάλυση που διεξήγαγε η Επιτροπή το 1993, η οποία συνδέει τους οικονομικούς 
τομείς που αφορούν τα προγράμματα και τις γλώσσες στόχους, προέκυψε σαφώς ότι, από την 
αρχή του προγράμματος, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στις γλώσσες που ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο και ότι, και στο σημείο αυτό επίσης, το LINGUA έπαιξε το ρόλο του 
παρακινητή της γλωσσικής διαφοροποίησης. 
- Το είδος προγραμμάτων που συχνά κατατέθηκαν αφορούσε την επινόηση, εκπόνηση και 
παραγωγή διδακτικού υλικού (83 προγράμματα από τα 97)· ακολουθούσαν σε μεγάλη 
απόσταση ορισμένα προγράμματα για την κατάρτιση προγραμμάτων σπουδών (6 
προγράμματα), γλωσσικού ελέγχου και ανάλυσης γλωσσικών αναγκών (5 προγράμματα) και 
χορήγησης πιστοποιητικών γλωσσομάθειας (2 προγράμματα). Πρέπει, εντούτοις, να 
σημειωθεί ότι σχεδόν στο σύνολο των προγραμμάτων που αφορούσαν το διδακτικό υλικό, 
προβλεπόταν ή είχε πραγματοποιηθεί ήδη μια πρώτη φάση, που αφιερωνόταν σε μια σοβαρή 
ανάλυση των αναγκών στις οποίες τα διδακτικά υλικά στόχευαν να ανταποκριθούν). 
Εξάλλου, το 76% των προγραμμάτων ενσωμάτωναν την χρησιμοποίηση των μέσων ενημέρωσης 
και των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών και το 14% από αυτά 
αφορούσε ειδικότερα την εξ αποστάσεως εκπαίδευση. 
- Τα κριτήρια επιλογής των προγραμμάτων βασίζονταν ουσιαστικά στα εξής: 
.τις ανάγκες, οι οποίες είτε επιβεβαιώνονταν, είτε αναλύονταν από τις εταιρικές σχέσεις, 
σχετικά με τα διδακτικό υλικό που προτείνονταν, 
.την εγκυρότητα και τη σκοπιμότητα των στόχων και τη συνοχή τους με τα κριτήρια και τις 
προτεραιότητες του προγράμματος όπως καθορίζονταν στην απόφαση, 
.την καταλληλότητα των εταιρικών σχέσεων, όσον αφορά τόσο τις διακρατικές τους σχέσεις 
όσο και τη συμπληρωματικότητα της απαιτούμενης εμπειρίας και τη συμμετοχή των τομέων και 
του κοινού-στόχου, 
.την ποιότητα της μεθοδολογίας και τον καινοτόμο χαρακτήρα των στόχων που επιδιώκονταν 
και των μέσων για την επίτευξη τους, 
.την ποιότητα των σχεδίων διάδοσης των προϊόντων. 
- Γενικά, το 1993 ήταν ένα σημαντικό έτος για τη Δράση III του προγράμματος 
17 
LINGUA. Πράγματι, ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο, εξαιτίας της προόδου των 
προγραμμάτων, εφαρμόστηκε η παρακολούθηση τους και πραγματοποιήθηκαν πολλές 
επισκέψεις "επιτόπου" σε εταίρους ή συναντήσεις που συγκέντρωναν τους εταίρους στις 
Βρυξέλλες. 
Άλλωστε, ένας σημαντικός αριθμός τελικών και πρωτότυπων προϊόντων για ολοκλήρωση ήταν 
διαθέσιμα και η Επιτροπή υπέβαλε συγκεκριμένες προτάσεις για τη διάδοση των 
αποτελεσμάτων και των προϊόντων (πρβλ. παρακάτω την παράγραφο που αφορά τη δεύτερη 
μελέτη που παρουσιάζεται στο κεφάλαιο "Δράση VA" της έκθεσης αυτής και την παράγραφο 
που αφορά τη διάδοση στο κεφάλαιο "Σφαιρική ανάλυση" της έκθεσης αυτής). 
Εξάλλου, τον Ιανουάριο 1993 η Επιτροπή οργάνωσε, από κοινού με το πρόγραμμα 
DELTA, ένα συνέδριο στο Λονδίνο με θέμα τη διδασκαλία των γλωσσών και τις νέες 
εκπαιδευτικές τεχνολογίες, εκδήλωση η οποία επέτρεψε τη σύνδεση πολλών προγραμμάτων 
υπό εκτέλεση και την εξέταση των πιο προηγμένων προσεγγίσεων σε συνέχεια του συνεδρίου 
αυτού δημοσιεύτηκαν τα πρακτικά· αυτό το σημαντικό έγγραφο αντιπροσωπεύει μια 
ενδιαφέρουσα σύνθεση των πιο πρόσφατων τεχνικών που χρησιμοποιούνται στον τομέα. 
Επιπλέον, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1993, η Επιτροπή πρότεινε στα διάφορα όργανα 
διαχείρισης του προγράμματος μια στρατηγική σχετικά με τη δράση αυτή, στρατηγική με βάση 
την σαφή ανάλυση του περιεχόμενου και των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί ή 
αναμένονται από τα προγράμματα που ολοκληρώθηκαν ή βρίσκονται υπό εκτέλεση. Με βάση 
την ανάλυση αυτή, προβλέπονται ενισχύσεις ή ανάπτυξη της κοινοτικής δράσης στους τομείς 
που αυτό είναι απαραίτητο (στα ζητήματα, μεταξύ άλλων, των ομάδων στόχων, των 
ικανοτήτων που αναπτύχθηκαν και των επιπέδων που προτάθηκαν όσον αφορά μια δεδομένη 
γλώσσα ή/και έναν τομέα, καθώς και των προσεγγίσεων και των τεχνολογιών που 
χρησιμοποιήθηκαν). Τέλος, Η Επιτροπή, σε συνεργασία με το γερμανικό Εθνικό Φορέα, 
οργάνωσε το Φεβρουάριο 1994, στο Saarbtfleben, ένα συνέδριο σχετικά με τον γλωσσικό 
έλεγχο και την ανάλυση των γλωσσικών αναγκών, στόχος του οποίου ήταν η εξέταση των 
προγραμμάτων LINGUA στον τομέα του γλωσσικού ελέγχου και η κατάρτιση στρατηγικής για το 
μέλλον. Κατά το συνέδριο, τονίστηκε ότι ο γλωσσικός έλεγχος έπρεπε να προσεγγιστεί στα 
πλαίσια μιας σφαιρικής στρατηγικής της επιχείρησης. Αναλύθηκαν τα διάφορα στάδια του 
γλωσσικού ελέγχου και παρουσιάστηκαν πολλά εργαλεία για την επίτευξη του γλωσσικού 
ελέγχου (μεταξύ των οποίων και "μέσα αυτοαξιολόγησης"). Ένα από τα συμπεράσματα του 
συνεδρίου τονίζει τη σημασία της διάδοσης, στα πλαίσια των επιχειρήσεων και των αρμοδίων 
εμπειρογνωμόνων, της έννοιας του γλωσσικού ελέγχου, των τεχνικών του και των προϊόντων 
του. 
Κατά γενικό τρόπο, είναι πολύ ενθαρρυντικό να διαπιστώνεται ότι οι δραστηριότητες τις 
οποίες στηρίζει η Δράση ΠΙ του Προγράμματος συμβάλλουν στην προώθηση σε μεγάλο βαθμό 
του ενδιαφέροντος των επιχειρήσεων και του προσωπικού για την εκμάθηση των γλωσσών στην 
οικονομική ζωή. 
- χρηματοδοτήθηκαν 34 προπαρασκευαστικές επισκέψεις από τις 58 αιτήσεις που υποβλήθηκαν 
για την προετοιμασία προγραμμάτων της Δράσης III. 
3. Ενίσχυση στις ενώσεις (Δράση VA) και τεχνικές μελέτες 
- 57 αιτήσεις που συγκέντρωσαν 213 ιδρύματα εταίρους υποβλήθηκαν το 1993. 
Από αυτές τις 57 αιτήσεις, 27 προγράμματα εγκρίθηκαν (συγκεκριμένα 47,38% του συνόλου 
των αιτήσεων και 92,86% περισσότερα από ό,τι το 1992). 
Το ποσό ενίσχυσης που οι 27 εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το Πρόγραμμα ανήρχετο σε 
554359 ECU (συγκεκριμένα 140% περισσότερο από ό,τι το 1992) και χορηγήθηκε μια 
18 
συνολική κοινοτική ενίσχυση 492361 ECU (συγκεκριμένα το 88,72% του συνολικού ποσού που 
ζητήθηκε - 185,61% περισσότερο από ό,τι το 1992 - και 36,26% του συνολικού κόστους των 
προγραμμάτων). 
1991 
1992 
1993 
Σύνολο Τποβολές 
προγραμμάτων 
28 
22 
57 
107 Αποδοχές 
προγραμμάτων 
8 
14 
27 
49 Εταίροι 
κατ*έτος 
38 
70 
105 
213 
Δράση VA - Αριθμός προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν και αριθμός 
εταίρων που συμμετείχαν στα προγράμματα που εγκρίθηκαν από το 1991 
- Το 1993, στα 27 προγράμματα που εγκρίθηκαν συμμετείχαν 105 διαφορετικά ιδρύματα 
(+50% σε σχέση με το 1992) 
Τα ιδρύματα που αντιπροσωπεύονταν περισσότερο ανήκαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, 
πανεπιστήμια ή ιδρύματα ισοδύναμου επιπέδου (23, συγκεκεριμένα το 29,49% του συνόλου 
των ιδρυμάτων που συμμετείχαν στα προγράμματα), οι ενώσεις μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα 
(22, συγκεκριμένα το 28,21%), τα ιδρύματα κατάρτισης καθηγητών ξένων γλωσσών (10, 
συγκεκριμένα 12,83%), τα κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών (επίσης 10, συγκεκριμένα το 
12,83%) και τα υπουργεία ή οι αρμόδιες διευθύνσεις (10,26%). 
- Όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύονταν στα προγράμματα. 
Εξαιτίας αυτής καθαυτής της φύσης της δράσης και των στόχων της, όλες οι γλώσσες ήταν 
παρούσες στα προγράμματα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. 
Τα είδη προγραμμάτων που κατατέθηκαν πιο συχνά αφορούσαν, κατ ' αρχήν, 
την διοργάνωση συνεδρίων ή σεμιναρίων (17 προγράμματα στα 27), κατόπιν τις 
δραστηριότητες οργανισμών και ενώσεων (5 προγράμματα) και δημοσιεύσεις (3 
προγράμματα). 
Τα θέματα που εξετάστηκαν στις εκδηλώσεις, τα συνέδρια και άλλα σεμινάρια, που 
απολάμβαναν κοινοτικής στήριξης, ήταν πολλά και ποικίλα: η ένταξη της ευρωπαϊκής 
διάστασης στην κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών, η ενίσχυση της αλληλοκατανόησης 
μεταξύ ορισμένων γλωσσών (κυρίως των ρωμανικών γλωσσών) ή η ενθάρρυνση των 
ανταλλαγών τάξεων, καθώς και η προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο χάρη σε εθνικά και διεθνή δίκτυα οργανισμών ή εκδηλώσεις που οργανώθηκαν ειδικά 
για την προώθηση της εκμάθησης των λιγότερο ομιλούμενων γλωσσών. 
'Αλλα προγράμματα επικεντρώνονταν μάλλον στις γλώσσες και τις νέες εκπαιδευτικές 
τεχνολογίες ή στη χρήση των μέσων ενημέρωσης για την ευαισθητοποίηση του κοινού όσον 
13 Βλέπε σημείωση 6 
19 
αφορά την εκμάθηση των ξένων γλωσσών (για παράδειγμα, πραγματοποίηση τηλεοπτικών 
εκπομπών με τη συνδρομή του LINGUA). 
Συνολικά, τα προγράμματα στα οποία χορηγήθηκε ενίσχυση συνδέονταν, αμέσως ή εμμέσως, 
με τους στόχους του Προγράμματος. 
- Γενικά, το 1993 δόθηκε η ευκαιρία στη Δράση VA να επεκτείνει και να διαφοροποιήσει 
σημαντικά το πεδίο δράσης της και να συνδέσει με πιο ακριβή τρόπο τις δραστηριότητες της με 
τη σφαιρική στρατηγική του Προγράμματος· άλλα προγράμματα ετοιμάζονται τα οποία θα 
ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση· στο μέλλον, η Επιτροπή προτίθεται επίσης να 
χρησιμοποιήσει εκτενέστερα τη δράση αυτή προκειμένου να προωθήσει τη διάδοση των 
αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν και των προϊόντων που υλοποιήθηκαν στα πλαίσια άλλων 
δράσεων του LINGUA. 
- Στα πλαίσια της προέκτασης των δραστηριοτήτων της δράσης αυτής, ανεξάρτητα, όμως, 
από αυτή, αναλήφθηκε η εκπόνηση 4 σημαντικών τεχνικών μελετών. Τα αποτελέσματα των 
μελετών αυτών, που προβλέπονται για το τέλος του πρώτου εξαμήνου του 1994, θα πρέπει να 
παρέχουν τη δυνατότητα συγκέντρωσης των απαραίτητων πληροφοριών για τον ακριβή 
καθορισμό της μελλοντικής στρατηγικής του Προγράμματος. Οι μελέτες αυτές πρέπει επίσης, 
χάρη σε ορισμένους καταλόγους που προτείνουν, να διευκολύνουν την πραγματοποίηση της 
Συλλογής των προγραμμάτων LINGUA και της τράπεζας δεδομένων των προϊόντων LINGUA και 
να βοηθήσουν στη διάδοση των αποτελεσμάτων (πρβλ. "Διάδοση" παρακάτω). 
Η πρώτη μελέτη αφορά τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών (Δράση Ι)· 
στοχεύει κυρίως στην καταγραφή των κέντρων στα οποία παρέχεται η κατάρτιση αυτή στα 
δώδεκα κράτη μέλη και στην παρουσίαση και ανάλυση των ειδών κατάρτισης και των 
προγραμμάτων σπουδών που προτείνονται· προσπαθεί επίσης να μελετήσει τις έκδηλες ή 
πιθανές ανάγκες στον τομέα της διακρατικής συνζρνασίας μεταξύ των κέντρων τα οποία θα 
καταγραφούν, καθώς και τις δυνατότητες και τον τρόπο εφαρμογής μιας τέτοιας συνεργασίας. 
Η δεύτερη μελέτη καταρτίζει κατάλογο του διδακτικού υλικού που παράγεται στα 
πλαίσια της Δράσης III του LINGUA για το προσωπικό των MME και διεξάγει έρευνα σχετικά με 
τη χρησιμοποίηση και την αποτελεσματικότητα του υλικού αυτού· εξετάζει επίσης τη 
στρατηγική η οποία ακολουθήθηκε για την δοκιμαστική εφαρμογή του υλικού και τον έλεγχο 
των γνώσεων που αποκτώνται με τη βοήθεια του. 
Η τρίτη μελέτη αφορά την κριτική απογραφή και περιγραφή των εθνικών και διακρατικών 
ενώσεων, στόχοι των οποίων είναι η προώθηση της εκμάθησης και χρησιμοποίησης των ξένων 
γλωσσών καθώς και ο διαπολιτιστικός χαρακτήρας και η προώθηση της ιδεών και των 
ανταλλαγών μεταξύ των διαφόρων φορέων της γλωσσικής κατάρτισης· οι ενώσεις αυτές 
ενδέχεται να συμμετέχουν σε προγράμματα της Δράσης VA και ενδεχομένως να βοηθήσουν στην 
διαδικασία διάδοσης των αποτελεσμάτων και των προϊόντων που παράγονται από το 
Πρόγραμμα, χάρη στα δίκτυα που συγκροτούν και στα οποία εντάσσονται. 
Η τέταρτη και τελευταία μελέτη αποσκοπεί, πάντοτε στα πλαίσια της Δράσης V, να 
καταρτίσει κατάλογο των κυριότερων υφιστάμενων διδακτικών υλικών, που υλοποιήθηκαν είτε 
στα πλαίσια του LINGUA είτε όχι, για τη διδασκαλία και εκμάθηση των γλωσσών που 
ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση · προτίθεται να περιγράψει το 
περιεχόμενο των υλικών αυτών, να πραγματοποιήσει την κριτική ανάλυση τους και να 
μελετήσει τη διαθεσιμότητα και την επίδραση τους στην αγορά. 
20 
4. Προώθηση των λιγότερο ομιλουμένων και διδασκομένων γλωσσών (Δράση VB) 
- 93 αιτήσεις, από τις οποίες 26 παρατάσεις προγραμμάτων που αναλήφθηκαν το 1991 ή/και 
το 1992 (συγκεκριμένα το 27,96% του συνολικού αριθμού αιτήσεων), συγκεντρώνοντας 356 
ιδρύματα εταίρους, υποβλήθηκαν το 1993. 
Από αυτές τις 93 αιτήσεις, 43 προγράματα εγκρίθηκαν (συγκεκριμένα το 46,24% του συνόλου 
των αιτήσεων και 86,96% περισσότερο από ό,τι το 1992) από τα οποία 22 για παράταση 
(συγκεκριμένα το 51,16% του αριθμού των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν και το 84,62% του 
αριθμού αιτήσεων για παράταση). 
Τα προγράμματα αυτά χρηματοδοτήθηκαν για συμβατικές περιόδους από την 1η Ιουλίου 1993 
έως τις 30 Ιουνίου 1994, για τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέχρι τις 15 Μαρτίου 1993, ή από 
1ης Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994, για τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέχρι τις 15 
Σεπτεμβρίου 1993. 
Το ποσό ενίσχυσης που αυτές οι 43 εταιρικές σχέσεις ζητούσαν από το Πρόγραμμα LINGUA 
ανήρχετο σε 4Α70.695 ECU (συγκεκριμένα 210,31% περισσότερο από ό,τι το 1992) και 
χορηγήθηκε συνολική κοινοτική ενίσχυση ύψους 3.282.000 ECU (συγκεκριμένα το 6738% του 
συνολικού ποσού που ζητήθηκε - 231,01% περισσότερο από ό,τι το 1992 - και το 32,80% του 
συνολικού κόστους των προγραμμάτων). 
1991 
1992 
1993 
Σύνολο Τποβολές 
προγραμμάτων 
56 
52 
93 
201 Εγκρίσεις 
προγραμμάτων 
15 
23 
(7 παρατάσεις) 
43 
(22 παρατάσεις) 
81 Εταίροι 
κατ'έτος 
51 
93 
191 
335 
Δράση VB - Αριθμός προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν και αριθμός 
εταίρων των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν από το 1991 
(σε παρένθεση: αριθμός παρατάσεων προγραμμάτων) 
- Το 1993, στα 43 προγράμματα που εγκρίθηκαν συμμετείχαν 191 διαφορετικά ιδρύματα 
(+105,38% σε σχέση με το 1992). 
Τα ιδρύματα που αντιπροσωπεύτηκαν περισσότερο ήταν τα πανεπιστήμια ή άλλα ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (107, συγκεκριμένα το 56,02% του συνόλου των ιδρυμάτων που 
συμμετείχαν στα προγράμματα)· κατόπιν ακολουθούσαν οι εκδότες, οι κατασκευαστές και οι 
διανομείς λογισμικού (15, συγκεκριμένα το 7,85%), οι επίσημοι εθνικοί οργανισμοί ή οι 
οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (12, συγκεκριμένα το 6\28%), οι ενώσεις ή ομοσπονδίες 
καθηγητών (επίσης 12, συγκεκριμένα το 6^28%) και οι ενώσεις μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα 
(10, συγκεκριμένα το 5»24%)·στις εταιρικές σχέσεις συμμετείχαν επίσης, κατά κατιούσα 
κλίμακα, οι εξής: οι οργανισμοί αρχικής ή συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης (8, 
14 Βλέπε σ-μίίωσ" 6 
21 
συγκεκριμένα το 449%)* οι MME και οι οργανώσεις των MME (επίσης 8, συγκεκριμένα το 
4,19%), τα σχολεία και τα κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών (7, συγκεκριμένα 3,66%), 
καθώς και σε λιγότερο σημαντικό αριθμό, μεγάλες επιχειρήσεις (4), 1 επαγγελματική ένωση 
και ένας οργανισμός χορήγησης πιστοποιητικών γλωσσομάθειας· περιλαμβάνονταν επίσης 6 
διαφορετικές οργανώσεις και ιδρύματα που αντιπροσώπευαν μεμονωμένες κατηγορίες. 
- Όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύονταν στα προγράμματα. 
- Όλες οι γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο, με εξαίρεση τα 
λουξεμβουργιανά, ήταν παρούσες στα προγράμματα· έστω και αν τα γερμανικά, τα αγγλικά 
και τα γαλλικά περιλαμβάνονταν επίσης, η παρουσία τους ήταν εντελώς δευτερεύουσα (πρβλ. 
παρακάτω "οι γλώσσες στόχοι" στην παράγραφο Β του κεφαλαίου: Σφαιρική ανάλυση)» αυτό 
καλύπτει σαφώς την απόφαση να προορίζεται η Δράση VB για τη ενίσχυση της διαφοροποίησης 
στην εκμάθηση των ξένων γλωσσών. 
- Το είδος των προγραμμάτων που κατατέθηκαν συχνά αφορούσε την επινόηση, εκπόνηση και 
παραγωγή διδακτικού υλικού (41 από τα 43)· τα δύο άλλα προγράμματα είχαν γενικότερους 
στόχους. 
Εξάλλου, το 58% των προγραμμάτων ενσωμάτωναν τη χρησιμοποίηση των μέσων ενημέρωσης 
και των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών και το 20% από αυτά αφορούσε συγκεκριμένα την 
εκπαίδευση εξ αποστάσεως. 
- Τα κριτήρια επιλογής που ήδη παρουσιάστηκαν στο κεφάλαιο της έκθεσης αυτής που αφορά 
τη Δράση ΠΙ εφαρμόστηκαν επίσης για τη Δράση VB. Ωστόσο, στα πλαίσια της Δράσης αυτής 
εγκρίθηκαν μόνο τα προγράμματα που είχαν πράγματι ως στόχο τους την προώθηση των 
γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο. 
- Το 1993 η Δράση VB γνώρισε μια σημαντική ανάπτυξη σε επίπεδο αιτήσεων (κατατέθηκαν 
σχεδόν 80% περισσότερα προγράμματα σε σχέση με το 1992), προγραμμάτων που εγκρίθηκαν 
και προϋπολογισμού που διατέθηκε γι ' αυτά. Το γεγονός ότι το ανώτατο ποσό των πιθανών 
επιδοτήσεων ευθυγραμμίστηκε με εκείνο της Δράσης ΠΙ συνέβαλε στη σημαντική αύξηση του 
αριθμού των προγραμμάτων που υποβλήθηκαν και ώθησε τις εταιρικές σχέσεις να συμμετέχουν 
σε πιο φιλόδοξα προγράμματα. 
Όπως και στην περίπτωση της Δράσης ΠΙ, ορισμένα διδακτικά υλικά είναι ήδη έτοιμα και η 
Επιτροπή επιθυμεί να τα διαδώσει όσο το δυνατό ευρύτερα (πρβλ. παραπάνω την παράγραφο 
που αφορά την τέταρτη μελέτη που παρουσιάστηκε στο κεφάλαιο "Δράση 
VA* της έκθεσης αυτής και παρακάτω την παράγραφο που αφορά τη διάδοση στο κεφάλαιο 
"Σφαιρική ανάλυση"). 
Στα πλαίσια της δράσης αυτής, η Επιτροπή προέβη στη σύσταση μιας ομάδας εργασίας, ρόλος 
της οποίας είναι να διερευνήσει το πρόβλημα της προώθησης των γλωσσών που ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο και να προτείνει λύσεις· οι ιδέες και προτάσεις της ομάδας αυτής θα 
τροφοδοτηθούν εν μέρει από τα αποτελέσματα της ανάλυσης του περιεχομένου των 
προγραμμάτων που εκπονούνται (γλώσσα των μαθητευομένων για κάθε γλώσσα στόχο, 
γλωσσικές ικανότητες που αναπτύσσονται, τα επίπεδα που προτείνονται, οι προσεγγίσεις και 
οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται). Από ένα από τα πρώτα αποτελέσματα της ανάλυσης 
προκύπτει ότι η ανάγκη διδακτικού υλικού για προχωρημένους που θέλουν να τελειοποιήσουν 
τις γνώσεις τους γίνεται αισθητή για ορισμένες γλώσσες, καθώς και η ανάγκη διδακτικού 
υλικού για την ανάπτυξη της ικανότητας της κατανόησης και της παραγωγής γραπτών 
κειμένων. 
22 
Γ. Η ΔΡΑΣΗ "ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΗ" 
Προώθηση της εκμάθησης των ξένων γλωσσών στο πανεπιστήμιο (Δράση Π) 
Η Δράση Π του προγράμματος LINGUA καλύπτει τη διαπανεπιστημιακή συνεργασία, καθώς και 
την κινητικότητα και ανταλλαγή σπουδαστών και προσωπικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Οι διαδικασίες διαχείρισης της δράσης αυτής καταρτίστηκαν με πρότυπο το πρόγραμμα 
ERASMUS και εφαρμόστηκαν κοινές διατάξεις για τη διαχείριση του ERASMUS και της Δράσης II 
του LINGUA. Το 1993 ήταν το τέταρτο έτος λειτουργίας της δράσης αυτής. 
Οι υποψηφιότητες αξιολογήθηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε η επιλογή να αντικατοπτρίζει σαφώς 
τις προτεραιότητες του προγράμματος LINGUA. Προτεραιότητα δόθηκε επίσης στις λιγότερο 
ομιλούμενες και διδασκόμενες γλώσσες και στα προγράμματα που αφορούν την κατάρτιση των 
μελλοντικών καθηγητών ξένων γλωσσών. Οσον αφορά τη χορήγηση υποτροφιών για 
επισκέψεις, η μελέτη των γλωσσικών προβλημάτων που ανέκυψαν από την κινητικότητα των 
φοιτητών και της εφαρμογής των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών για την εκμάθηση των 
ξένων γλωσσών αποτέλεσε αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής. Ειδική προσοχή δόθηκε επίσης 
στα προγράμματα που προβλέπουν την εφαρμογή προγραμμάτων σπουδών που συνεπάγονται τη 
μελέτη μιας ξένης γλώσσας ως κυρίου μαθήματος που συνδέεται με άλλο τομέα σπουδών. 
' Οπως και κατά τα προηγούμενα έτη, το 1993 καταβλήθηκαν προσπάθειες ούτως ώστε με την 
πολιτική επιλογής να επιβεβαιωθούν οι πολυετείς δεσμεύσεις των περισσότερων προγραμμάτων 
που έγιναν δεκτά το 1992/93, ενώ συνεχίστηκε η ενθάρρυνση προς τα πανεπιστήμια 
προκειμένου να αναπτύξουν νέες πρωτοβουλίες διαπανεπιστημιακής συνεργασίας. 
Η παρακάτω γραφική παράσταση, καθώς και αυτή της επόμενης σελίδας επισημαίνουν την 
εξέλιξη του αριθμού των ιδρυμάτων που συμμετέχουν στα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα 
Συνεργασίας και του αριθμού των φοιτητών σε κινητικότητα από το 1990 έως το 1994. 
1200, 
800 
400 
00/91 91/02 92/93 9^94 
Δράση Π - Εξέλιξη του αριθμού ιδρυμάτων που συμμετείχαν στα ΔΠΣ 
από το 1990 έως το 1994 
(αριθμοί που αντιστοιχούν στις στήλες του σχήματος: 1990/91, 215· 1991/92, 
627· 1992/93, 972· 1993/94.1147) 
23 
8000 
4000 
90/91 91/92 92/93 93/94 
Δράση Π - Εξέλιξη του αριθμού σπουδαστών σε κινητικότητα από το 1990 
έως το 1994 (αριθμοί που αντιστοιχούν στις στήλες του σχήματος: 1990/91, 
1897· 1991/92, 4180· 1992/93, 6724· 1993/94. 8847) 
Από τις 238 αιτήσεις για Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (2,6% περισσότερα 
από ό,τι το προηγούμενο έτος), το 1993 επελέγησαν 226 ΔΠΣ για το ακαδημαϊκό έτος 
1993/94 (συγκεκριμένα έγινε αύξηση της τάξης του 7,11% σε σχέση με το προηγούμενο 
έτος). Τα ΔΠΣ αυτά, αφορούσαν 8J847 φοιτητές (31,57% περισσότερους από ό,τι το 
1992/93) και 680 καθηγητές (35,73% περισσότερους από ό,τι το 1993/93). 
Τα ΔΠΣ που αφορούσαν την κινητικότητα των φοιτητών (220 το 1993/94) αυξήθηκαν κατά 
7,84% και αυτά που αφορούσαν την κινητικότητα των καθηγητών (70 το 1993/94) κατά 
20,69%. 
Από τα 226 ΔΠΣ που έγιναν δεκτά, τα 120 αφορούσαν τη μελέτη των λιγότερο ομιλουμένων 
και διδασκομένων γλωσσών, τα 66 στόχευαν σαφώς στην "κατάρτιση εκπαιδευτών* και τα 55 
αφορούσαν προγράμματα σπουδών που συνδύαζαν τις γλώσσες με άλλα μαθήματα (κυρίως τις 
ευρωπαϊκές σπουδές, τις κοινωνικές επιστήμες και τους τομείς σπουδών διοίκησης). 
Δεδομένης της φύσης και των στόχων της Δράσης II, όλοι οι εταίροι των προγραμμάτων ήταν 
πανεπιστημιακά ιδρύματα ή ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ισοδύναμου επιπέδου. Η 
συμμετοχή των ιδρυμάτων αυξήθηκε κατά 18% σε σχέση με το προηγούμενο έτος και αφορούσε 
1.147 εταίρους. 
- Όσον αφορά τις υποτροφίες των επισκέψεων για μελέτη, έγιναν δεκτές 48 αιτήσεις από τις 
58 που υποβλήθηκαν κάθε φορά που το επέτρεπαν οι αιτήσεις, δινόταν προτίμηση στις 
αιτήσεις υποτροφιών για επισκέψεις που αφορούσαν τις λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες 
γλώσσες και τις αιτήσεις που είχαν σαφώς μια διάσταση "κατάρτισης των μελλοντικών 
καθηγητών*. 
Μολονότι από την επιλογή του 1993 προέκυψε μια άνοδος κατά 20% σε σχέση με το 1992, 
διαπιστώνεται ότι, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, ο σφαιρικός αριθμός επισκέψεων 
έμεινε πολύ χαμηλός · αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι, από την αρχή του 
Προγράμματος, δεν υπήρχαν καθόλου ή υπήρχαν πολύ λίγες αιτήσεις για την εκμάθηση μιας 
24 
γλώσσας που ομιλείται και διδάσκεται λιγότερο σε σχέση με ένα πρόγραμμα σπουδών που να 
συνδυάζει τις γλώσσες με έναν άλλο ή περισσότερους τομείς σπουδών. 
- Η Απόφαση του Συμβουλίου που θέσπισε το LINGUA εκδήλωνε σαφώς την πρόθεση οι 
υποτροφίες που χορηγούνται στα πλαίσια του LINGUA και εκείνες που χορηγούνται στα πλαίσια 
του ERASMUS να είναι περίπου του ίδιου μεγέθους. Είναι σκόπιμο να αναφερθεί στο σημείο 
αυτό ότι αυτή η βούληση δεν εφαρμόστηκε πάντοτε στην πράξη και υπήρχαν, ανάλογα με τις 
χώρες, διαφορές λίγο πολύ σημαντικές μεταξύ των υποτροφιών φοιτητών LINGUA και 
ERASMUS. Η επιτροπή LINGUA, όπως εξάλλου και η συμβουλευτική επιτροπή ERASMUS, 
εξέφρασαν την επιθυμία να δοθεί λύση στο πρόβλημα και να αποκατασταθεί η ισορροπία 
μεταξύ των δύο ειδών κοινοτικής ενίσχυσης. Το 1993, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε 
προτάσεις στις δύο ενδιαφερόμενες επιτροπές που έγιναν δεκτές και οι οποίες έκτοτε 
εγγυώνται ότι, στα πλαίσια του ίδιου κράτους μέλους, το ποσό μιας υποτροφίας κινητικότητας 
LINGUA είναι ανάλογο με το ποσό μιας υποτροφίας κινητικότητας ERASMUS. 
25 
Π. ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΝΑΛΤΣΗ 
Α. ΕΤΑΜΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 
Το 1993, στα πλαίσια της αποκεντρωμένης δράσης για την ενίσχυση των Κοινών 
Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, πραγματοποιήθηκαν 1.259 "προγράμματα μεταξύ 
ιδρυμάτων" και, από την αρχή του 1991, ο αριθμός των προγραμμάτων που 
καταρτίστηκαν ανέρχεται σε 2394. Από την έναρξη του Προγράμματος, χιλιάδες 
σχολεία από τις δώδεκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης σύναψαν με αυτόν τον τρόπο 
συνεργασίες και έμαθαν να εργάζονται από κοινού σε συγκεκριμένα παιδαγωγικά 
προγράμματα. 
Το 1993 επίσης, αυτή τη φορά, όμως, στα πλαίσια των συγκεντρωτικών δράσεων του 
προγράμματος, αναπτύχθηκαν εταιρικές σχέσεις, που περιλάμβαναν 2.082 ιδρύματα, 
για την ανάπτυξη των προγραμμάτων όλων των δράσεων και σε όλους τους τομείς που 
καλύπτει το LINGUA και, από την αρχή του 1991, εργάστηκαν συνολικά 4.719 "εταίροι 
κατ'έτος", στα πλαίσια των διακρατικών εταιρικών σχέσεων. 
Παρόλον ότι τα πανεπιστήμια και τα διάφορα τμήματα και ινστιτούτα κατάρτισης και 
έρευνας πανεπιστημίων ή άλλων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι τακτικοί 
εταίροι στα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), τα οποία αφορούν 
μόνο την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τέτοια ιδρύματα αντιπροσωπεύτηκαν επίσης, κατά ένα 
σημαντικό ποσοστό (36%), στις εταιρικές σχέσεις των συγκεντρωτικών δράσεων, είτε για τη 
συνεχή κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών, είτε για την ανάπτυξη των γλωσσικών 
ικανοτήτων των φορέων της οικονομικής ζωής, είτε για τη δημιουργία διδακτικού υλικού για 
τη γενικότερη προώθηση των γλωσσών της Ευρωπαϊκής Ενωσης που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο. 
Οι επίσημοι οργανισμοί, όπως, για παράδειγμα, οι διευθύνσεις υπουργείων, οι οργανισμοί 
τοπικής αυτοδιοίκησης και οι τοπικές και περιφερειακές εκπαιδευτικές αρχές, αντιπροσώπευσαν 
το 9% των εταίρων όσον αφορά τους οργανισμούς αρχικής και διαρκούς επαγγελματικής 
επιμόρφωσης, και αυτοί επίσης αντιπροσώπευσαν το 9%· μεταξύ των άλλων οργανισμών ή 
ιδρυμάτων που αντιπροσωπεύονταν περισσότερο στις εταιρικές σχέσεις, περιλαμβάνονταν 
επίσης, κατά κατιούσα κλίμακα, οι MME και οργανώσεις MME (6,5%), οι εκπαιδευτικοί 
οργανισμοί, όπως τα σχολεία και τα κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών, (6%), οι εκδότες και 
παραγωγοί λογισμικού (5,5%) οι ενώσεις και επαγγελματικές οργανώσεις (4,5%), τα εμπορικά 
επιμελητήρια (2,5%), καθώς και οι ενώσεις ή ομοσπονδίες καθηγητών ξένων γλωσσών (2,5%). 
Είναι σκόπιμο να τονιστεί στο σημείο αυτό ότι η Επιτροπή, μέσω του LINGUA, βοήθησε στην 
δημιουργία συμπράξεων μεταξύ ιδρυμάτων τα οποία, πριν το Πρόγραμμα απευθυνθεί σε αυτά, 
δεν ήταν συνηθισμένα να συνεργάζονται ή εργάζονταν πολύ λίγο από κοινού* κατ ' αυτόν τον 
τρόπο, τα ιδρύματα αυτά συνδύασαν τις αντίστοιχες ικανότητες τους και η συμπληρωματικότητα 
της εμπειρογνωμοσύνης τους παρείχε, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη δυνατότητα για 
ενδιαφέροντες και καινοτόμους συνδυασμούς σε επίπεδο μεθοδολογίας και τεχνολογίας. Δεν 
είναι επίσης άσκοπη η διαπίστωση ότι ορισμένες εταιρικές σχέσεις που συνήφθησαν για την 
πραγματοποίηση ενός "προϊόντος LINGUA" αποφάσισαν να παρατείνουν τη διακρατική 
συνεργασία τους σε άλλα προγράμματα στα πλαίσια άλλων κοινοτικών Προγραμμάτων (για 
παράδειγμα, του PETRA ή του COMETT). 
Β. ΓΛΩΣΣΕΣ ΣΤΟΧΟΙ 
Το 1993, τα αγγλικά και τα γαλλικά αποτέλεσαν εκ νέου αντικείμενο της πιο μεγάλης ζήτησης 
στα πλαίσια των αποκεντρωμένων δράσεων τα ισπανικά βρίσκονταν στην τρίτη θέση στα 
πλαίσια της Δράσης ΙΑ και τα γερμανικά στην αντίστοιχη θέση στα πλαίσια της Δράσης IV. 
Ωστόσο, όσον αφορά τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, το ποσοστό μειώθηκε ελαφρώς 
σε σχέση με το 1992* πράγματι, το 78% των υποτρόφων συνεχούς κατάρτισης μετέβησαν στο 
26 
Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία το 1993, έναντι 81% το 1992, και 67% των νέων 
σε κινητικότητα στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων επισκέφτηκαν τις ίδιες 
χώρες το 1993, έναντι 68% το 1992. 
Εξάλλου, σημειώνεται αυξανόμενη πρόοδος ορισμένων γλωσσών, όπως των ελληνικών, των 
ιταλικών, των ολλανδικών και των πορτογαλικών, η οποία μολονότι σχετική είναι, εντούτοις, 
αισθητή, εφόσον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αριθμοί που αφορούν τις γλώσσες αυτές έχουν 
υπερδιπλασιαστεί (μόνο τα δανικά, μεταξύ των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο, σημείωσαν μια ελαφρή πτώση το 1993). 
Επιπλέον, διαπιστώνεται με ικανοποίηση ότι το μέρος που αφιερώνεται στις γλώσσες που 
ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στα πλαίσια των αποκεντρωμένων δράσεων είναι 
σημαντικότερο από αυτό που τους παρέχεται στα εθνικά αναλυτικά προγράμματα των σχολικών 
ιδρυμάτων των κρατών μελών τα ιταλικά, για παράδειγμα, ήταν η γλώσσα στόχος για το 
4,69% των καθηγητών σε συνεχή κατάρτιση και για το 8,12% των νέων που συμμετείχαν στα 
Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα, ενώ το ποσοστό μαθητών που μαθαίνουν τη γλώσσα αυτή 
ως ξένη γλώσσα στις χώρες της Κοινότητας είναι, προς το παρόν, πολύ χαμηλότερο. 
Η ανάγνωση των αριθμών που αφορούν τις συγκεντρωτικές δράσεις αποκαλύπτει επίσης ένα 
άλλο ικανοποιητικό στοιχείο* πράγματι, σε καθεμιά από τις δράσεις αυτές, οι γλώσσες που 
ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο αποτελούν γλώσσες στόχο της πλειοψηφίας των 
προγραμμάτων, έστω και αν τα αγγλικά αντιπροσωπεύουν το 18,58% των γλωσσών στόχων, 
τα γαλλικά το 15,35% και τα γερμανικά το 13,13%, οι γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που 
ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο αντιπροσωπεύουν συνολικά το 53%. 
Η δράση στην οποία οι γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο αντιπροσωπεύτηκαν 
ελάχιστα είναι εκείνη που αφορά την προώθηση των γλωσσών στην οικονομική ζωή* αλλά, και 
σε αυτό το δύσκολο χώρο όπου οι πιο διαδεδομένες γλώσσες και, ειδικότερα, τα αγγλικά έχουν 
καθιερωθεί, οι γλώσσες που ομιλούνται λιγότερο αντιπροσωπεύουν το 48% των γλωσσών 
στόχων. Εξάλλου, όπως είναι φυσικό, η δράση όπου οι γλώσσες αυτές αποτελούν τη μεγάλη 
πλειοψηφία είναι εκείνη η οποία προοριζόταν ειδικά γι ' αυτές και, εάν στα πλαίσια αυτής της 
"δράσης για τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο", τα αγγλικά, τα γαλλικά 
και τα γερμανικά αντιπροσώπευσαν το 25% των γλωσσών στόχων, αυτό ήταν "έμμεση 
συνέπεια", εφόσον οι γλώσσες αυτές δεν αποτελούσαν αυτές καθαυτές συγκεκριμένους στόχους, 
αλλά χρησιμοποιούνταν για μεταφορά μεθοδολογίας ή τεχνολογίας. 
Γ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΟΜΑΔΕΣ ΣΤΟΧΟΙ 
Η Δράση Ι του Προγράμματος, σύμφωνα με το στόχο της που έγκειται αποκλειστικά στην 
προώθηση της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών, προορίζεται στον τομέα 
της εκπαίδευσης και έχει ομάδα στόχο τους εκπαιδευτές ξένων γλωσσών, σε όλες τις βαθμίδες 
(εκτός από τα πανεπιστήμια), από την προσχολική εκπαίδευση έως το δεύτερο κύκλο της 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 
'Οπως η Δράση Ι, έτσι και η Δράση Π αφορά ένα μοναδικό τομέα- πρόκειται για τον τομέα των 
γλωσσών ως αντικείμενο μελέτης, είτε χωριστά είτε σε συνδυασμό με άλλα μαθήματα, στην 
τριτοβάθμια εκπαίδευση- κατά συνέπεια, οι ομάδες στόχοι ήταν αποκλειστικά καθηγητές 
πανεπιστημίων και φοιτητές ξένων γλωσσών. 
Η Δράση IV, αφορά τις ανταλλαγές νέων στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων, και προορίζεται σε όλους τους τύπους μη πανεπιστημιακών ιδρυμάτων για νέους 
16 έως 25 ετών οι Εθνικοί Φορείς εξακολούθησαν να εγκρίνουν προγράμματα που 
υποβάλλονταν από ιδρύματα γενικής εκπαίδευσης καθώς και από ιδρύματα επαγγελματικής 
κατάρτισης· ωστόσο, εξακολούθησαν να δίνουν προτεραιότητα σε ομάδες γενικά λιγότερο 
ευνοημένες τόσο σε κοινωνικοοικονομικό όσο και σε πολιτιστικό και γλωσσικό επίπεδο, και 
συγκεκριμένα στις ομάδες των νέων που παρακολουθούν αρχική επαγγελματική κατάρτιση. 
27 
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, από την αρχή του Προγράμματος και στα πλαίσια αυτής της 
δράσης, πολλές χιλιάδες καθηγητών όλων των τομέων σπουδών συντόνισαν την προετοιμασία 
των προγραμμάτων και συμμετείχαν στις επισκέψεις και ανταλλαγές- οι καθηγητές αυτοί 
έζησαν επίσης μια εμπειρία πνευματικής, πολιτιστικής και γλωσσικής κινητικότητας που τους 
βοήθησε να εντάξουν μια ευρωπαϊκή διάσταση στην παιδαγωγική πρακτική τους. 
Οι τομείς δραστηριοτήτων που επιλέχτηκαν στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων ήταν πολυάριθμοι και διαφοροποιημένοι. 
Ενδεικτικά, και χωρίς καθόλου να εξαντλείται το θέμα, πραγματοποιήθηκε ομαδική εργασία 
στους ακόλουθους τομείς: ξενοδοχεία/εστιατόρια, τουρισμός, διαφήμιση/μάρκετινγκ, 
πληροφορία/επικοινωνία, Τύπος, οπτικοακουστικά μέσα, πληροφορική, εκδόσεις, βιοτεχνία, 
καλές τέχνες, αδελφοποίηση πόλεων, διαπολιτισμικές δραστηριότητες, ενεργειακή οικονομία, 
λογιστικά, τοπική οικονομία, υγεία, μέθοδοι εργασίας, εκπόνηση γλωσσάριων, νομικές 
ρυθμίσεις στον τομέα του ηλεκτρισμού, μηχανική, κομμωτική τέχνη, γραμματεία, τεχνικές 
εκμάθησης ξένων γλωσσών... 
Η επιλογή των τομέων αυτών εξαρτήθηκε, σε πολλές περιπτώσεις, από τις ιδιομορφίες των 
ιδρυμάτων όπου παρακολούθησαν μαθήματα οι νέοι, αλλά επίσης, μερικές φορές, από τα 
γενικότερα κέντρα ενδιαφέροντος των εταίρων που συμμετείχαν στα προγράμματα. 
Η Δράση ΠΙ, με κατεύθυνση την προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή, 
προσέγγισε όλους τους βασικούς τομείς της οικονομίας, τόσο τον τριτογενή τομέα (περίπου 41% 
των κλάδων στόχων) όσο και το δευτερογενή και πρωτογενή τομέα, αλλά σε μικρότερο βαθμό 
(περίπου 29% και 17% αντίστοιχα). 
Μεταξύ των ειδικότερων τομέων της οικονομίας που αποτέλεσαν στόχους των προγραμμάτων 
μπορούν να αναφερθούν οι παρακάτω: γεωργία, μεταλλουργία, μηχανολογία, μεταποιητική 
βιομηχανία, κατασκευές, έργα πολιτικού μηχανικού, κλάδος διανομής, εμπόριο, ξενοδοχεία 
και εστιατόρια, μεταφορές και συγκοινωνίες, επικοινωνίες, τουρισμός, τράπεζες, 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δημόσια διοίκηση, βιομηχανία ιατρικών ειδών και φαρμακευτική 
βιομηχανία ... 
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (MME) περιλαμβάνονταν στους τομείς στόχους των 
προγραμμάτων κατά ποσοστό περίπου 60 τοις εκατό και οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις κατά 28% 
περίπου- παρόλο που η Απόφαση προβλέπει την απόλυτη προτεραιότητα στις MME, λήφθηκαν 
υπόψη επιχειρήσεις με μεγαλύτερη αριθμητική δύναμη εξαιτίας της έκδηλης θέλησης τους να 
συμβάλουν στην προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο- πράγματι, 
φαίνεται ότι οι επιχειρήσεις αυτές δείχνουν μεγαλύτερη ευαισθησία και ετοιμότητα σε ό,τι 
αφορά την ανάγκη διαφοροποίησης στην εκμάθηση ξένων γλωσσών και επίσης ότι διαθέτουν 
περισσότερα μέσα για την ενθάρρυνση και υλοποίηση μιας τέτοιας διαφοροποίησης, από ότι η 
πλειοψηφία των MME, οι οποίες ενδιαφέρονται περισσότερο για την άμεση λειτουργικότητα 
και, κατά συνέπεια, ζητούν 
κυρίως γλώσσες με μεγαλύτερη διάδοση, και ειδικότερα τα αγγλικά- εξάλλου φαίνεται ότι το 
προσωπικό των μεγάλων επιχειρήσεων καταρτίζεται συχνότερα στις γλώσσες που ομιλούνται 
περισσότερο στην Κοινότητα και, κατά συνέπεια, δείχνει περισσότερη διάθεση για εκμάθηση 
άλλων γλωσσών από ότι το προσωπικό των MME. 
Ωστόσο, είναι επιθυμητή η εκδήλωση από μέρους των MME πιο άμεσου ενδιαφέροντος για τη 
γλωσσική κατάρτιση του προσωπικού τους· από τα αποτελέσματα ορισμένων προγραμμάτων 
γλωσσικού ελέγχου που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του Προγράμματος προκύπτει ότι 
πολλές επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχασαν επαγγελματικές ευκαιρίες εξαιτίας της 
ανεπαρκούς γνώσης της γλώσσας του πελάτη. Για να αναφερθεί ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, 
διαπιστώθηκε στο βελγικό Λιμβούργο ότι 34% των επιχειρήσεων που υποβλήθηκαν σε 
περιφερειακό γλωσσικό έλεγχο παραδέχτηκαν την αποτυχία εμπορικών επαφών εξαιτίας 
28 
ανεπαρκών γνώσεων της γλώσσας του εταίρου· η Επιτροπή οργάνωσε στο Saarbruecken της 
Γερμανίας, στις αρχές του 1994, ένα συνέδριο με θέμα το γλωσσικό έλεγχο και τη χρήση του 
στα πλαίσια μιας σφαιρικής στρατηγικής των επιχειρήσεων (εξεύρεση νέων αγορών, κλπ...). 
Το σύνθημα "μιλείστε τη γλώσσα του πελάτη" έγινε σήμερα ανάγκη που δύσκολα μπορεί να 
αγνοηθεί από τις επιχειρήσεις εξαγωγών, ανεξάρτητα από το μέγεθος τους. 
Η Δράση VB, που αφορά την προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο, 
απευθύνθηκε σε φορείς που είχαν μικρότερη ή καμία σχέση με τους τομείς της οικονομίας με τη 
στενή έννοια του όρου, καθώς και στο ευρύ κοινό. 
Μεταξύ των ομάδων στόχων με τη μεγαλύτερη αριθμητική δύναμη στα πλαίσια των Δράσεων 
ΠΙ και VB, πρέπει ιδιαίτερα να σημειωθεί η προσπάθεια που καταβλήθηκε από το LINGUA για 
όσους είναι λιγότερο ευνοημένοι σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, και ειδικότερα τους 
υπαλλήλους, το βοηθητικό προσωπικό, τους ειδικευμένους εργάτες και τους χειρώνακτες, οι 
οποίοι αποτελούν την μεγαλύτερη ομάδα στόχο (35%)· στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα μεσαία 
στελέχη: 20% περίπου (ας σημειωθεί ότι τα ανώτερα στελέχη αριθμούν λιγότερο από 6%)· το 
ευρύ κοινό (ανεξάρτητα από κοινωνικοοικονομική προέλευση) αντιπροσώπευσε το 16% περίπου 
των ομάδων στόχων και το διοικητικό προσωπικό το 13% περίπου. 
Δ. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΝΙΑΙΑΣ ΓΛΩΣΣΠΟΙΣ ΠΟΛΓΠΚΗΣ 
Η εμπειρία του Προγράμματος LINGUA έδειξε πολύ καθαρά ότι μια αποτελεσματική ποσοτική 
και ποιοτική προώθηση της γνώσης των ξένων γλωσσών δεν είναι δυνατό να υλοποιηθεί παρά 
στα πλαίσια ενός ενιαίου συνόλου. 
Το πρόβλημα της γλωσσικής επικοινωνίας σε μια Κοινότητα όπου ομιλούνται πολλές γλώσσες 
είναι πολύπλοκο, γιατί οι στόχοι και οι σκοποί είναι πολλοί και διαφορετικοί μεταξύ τους. 
Κατά συνέπεια, η λύση, σε μεγάλο βαθμό, δεν μπορεί να βρίσκεται παρά στον προσδιορισμό 
και την εφαρμογή μιας ενιαίας κοινοτικής προσέγγισης που θα βασίζεται στην υποστήριξη των 
εθνικών γλωσσικών πολιτικών. 
Είναι αναγκαίο να μπορεί αυτή η κοινοτική γλωσσική πολιτική να μεταφράζεται σε 
συγκεκριμένα μέτρα που θα διαρθρώνονται με βάση μια σφαιρική στρατηγική. Στην 
αναγκαιότητα αυτή έγκειται ο ρόλος που διαδραματίζει το Πρόγραμμα LINGUA από την αρχή 
της λειτουργίας του. Έτσι, κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, το Πρόγραμμα 
LINGUA απέδειξε την αποτελεσματικότητα μιας ενιαίας προσέγγισης των γλωσσολογικών 
προβλημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έδειξε ότι, με τη σφαιρική αντιμετώπιση, μπορεί 
να συμβάλλει στην επίλυση ορισμένων από τα προβλήματα αυτά και, γενικότερα, να επηρεάσει 
πραγματικά τη γλωσσική πολιτική των κρατών μελών. 
Η αλληλεξάρτηση των δράσεων του προγράμματος LINGUA είναι προφανής και όταν πρόκειται 
για τις δράσεις που αφορούν την κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών και την 
κινητικότητα των νέων, και όταν πρόκειται για τις σχέσεις ανάμεσα στις παραπάνω δράσεις και 
εκείνες που αφορούν την προώθηση των γλωσσών στην οικονομική ζωή ή τη δημιουργία 
διδακτικού υλικού. 
Ως προς την οικονομική ζωή, εάν είναι γεγονός ότι ο κόσμος της οικονομίας έχει τις δικές του 
στρατηγικές και τα δικά του μέσα για την κατάρτιση των εργαζομένων στις ξένες γλώσσες, 
είναι επίσης γεγονός ότι ο οικονομικός κόσμος καθορίζει τις στρατηγικές του και προσαρμόζει 
τα μέσα του ανάλογα με τις γνώσεις που έχουν οι εργαζόμενοι. Η απόκτηση των γνώσεων 
αυτών εξαρτάται, βέβαια, από την ποιότητα της εκπαίδευσης και τις δυνατότητες 
κινητικότητας που τους έχουν δοθεί· όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι γνώσεις αυτές 
προέρχονται από το σχολείο- η αλληλεξάρτηση και η συμπληρωματικότητα, μεταξύ των 
Δράσεων Ι (συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών), ΠΙ (ανάπτυξη των γλωσσών 
στην οικονομική ζωή) και IV (κινητικότητα των νέων) του προγράμματος αποδεικνύονται, σ 
αυτό το σημείο, απαραίτητες. 
29 
Όσον αφορά την υλοποίηση διδακτικού υλικού, υπάρχουν στενοί δεσμοί μεταξύ, αφενός, 
αυτών που επινοούν και παράγουν διδακτικό υλικό, και αφετέρου, του τρόπου με τον οποίο οι 
ίδιοι καταρτίστηκαν (αρχική ή συνεχής κατάρτιση)· η ποιότητα των διδακτικών υλικών 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατάρτιση και την παιδεία των δημιουργών τους και, έτσι, 
είναι αναγκαία η αλληλεξάρτηση και συμπληρωματικότητα των Δράσεων Ι (συνεχής κατάρτιση 
των καθηγητών ξένων γλωσσών), II (αρχική κατάρτιση των μελλοντικών καθηγητών ξένων 
γλωσσών), III (ανάπτυξη διδακτικού υλικού για τη διδασκαλία ξένων γλωσσών στην οικονομική 
ζωή) και V ( ανάπτυξη διδακτικού υλικού για την προώθηση των γλωσσών που ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο). 
Είναι επίσης θέμα κεφαλαιώδους σημασίας η συνοχή και οι συμπράξεις που διαπιστώνονται 
μεταξύ των δράσεων να αναπτυχθούν επίσης και σε επίπεδο "παραγόντων'' του Προγράμματος· 
θα πρέπει λοιπόν όλες οι δυνάμεις που συμβάλλουν στην επίτευξη μεγαλύτερης 
αποτελεσματικότητας στη διδασκαλία και εκμάθηση των ξένων γλωσσών να εξακολουθήσουν να 
δρουν από κοινού και να συνεργάζονται, και αυτό: από τον ερευνητή στη θεωρητική 
γλωσσολογία στον ειδικό της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, από τον ειδικό του εκπαιδευτικού 
λογισμικού στον υπεύθυνο κατάρτισης της επιχείρησης και τον τελικό χρήστη στον οποίο 
προορίζονται τα προϊόντα που εκπονούνται, από τον ψυχογλωσσολόγο στον εκπαιδευτή 
εκπαιδευτών, από τον εμπειρογνώμονα των οπτικοακουστικών μέσων στον ειδικό της 
πληροφορικής, από τον εμπειρογνώμονα των τεχνικών κινητικότητας στον ειδικό των 
διαπολιτισμικών δραστηριοτήτων. Η δύναμη και η ικανότητα καθενός από τους "παράγοντες" 
που προαναφέρθηκαν, καθώς και οι δυνατότητες και ευκολίες που τους παρέχονται προκειμένου 
να εξακολουθήσουν τη συνεργασία τους, αποτελούν εγγυήσεις για την επιτυχία της δράσης της 
Επιτροπής στον τομέα της ενίσχυσης της παραγωγής αποτελεσματικών εργαλείων για τη 
βελτίωση της γλωσσικής ικανότητας των Ευρωπαίων. 
Ε. ΕΠΙΔΡΑΣΗ TOT LINGUA 
Στον τομέα των αποκεντρωμένων δράσεων που αφορούν την κινητικότητα των καθηγητών και 
των νέων, τα ποσοτικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των συμμετεχόντων από την αρχή του 
Προγράμματος (βλέπε σελ. 4 της παρούσας περίληψης) είναι αρκετά εύγλωττα ώστε να μη 
χρειάζεται μακροσκελής σχολιασμός. Αρκεί να υπογραμμιστεί ότι, έστω και αν τα στοιχεία αυτά 
δεν αντιπροσωπεύουν, από ποσοτική άποψη, παρά ένα μικρό μέρος του πληθυσμού των νέων 
και των καθηγητών, το σύνολο όσων έλαβαν μέρος στις ανταλλαγές είναι τώρα αρκετά υψηλό, 
ώστε να είναι δυνατό να ισχυριστεί κανείς, ότι έχει ξεκινήσει μια δυναμική πρωτοβουλία και 
ότι έχουν διαμορφωθεί νέες συνήθειες 
κινητικότητας σε κύκλους οι οποίοι, πριν την θέσπιση του LINGUA, περιόριζαν τη 
δραστηριότητα τους στα στενά επαγγελματικά και εκπαιδευτικά τους πλαίσια. 
Πρόκειται για μια επίδραση που οφείλεται περισσότερο στην ποιότητα παρά στην ποσότητα, 
πράγμα που αυξάνει τη σημασία της- η απόφαση για τη συνέχιση της δυναμικής αυτής 
πρωτοβουλίας εξαρτάται βέβαια απο την Επιτροπή, αλλά θα ήταν επίσης επιθυμητή η συνέχιση 
και αδιάκοπη ενίσχυση της πρωτοβουλίας αυτής από μέρους των εκπαιδευτικών αρχών των 
κρατών μελών, σε συνεργασία με την Επιτροπή. 
Από ποσοτική άποψη επίσης, η ανάλυση των ερωτηματολογίων που καταρτίστηκαν από την 
Επιτροπή και εκπροσώπους του κάθε κράτους μέλους και διανεμήθηκαν κατόπιν στους 
συμμετέχοντες έδειξε ότι, στην περίπτωση των καθηγητών που έλαβαν υποτροφία συνεχούς 
κατάρτισης, οι περίοδοι πρακτικής άσκησης που παρακολούθησαν γενικά βελτίωσαν σε 
σημαντικό βαθμό τις γλωσσικές και μεθοδολογικές τους ικανότητες καθώς και τις πολιτιστικές 
τους γνώσεις και ότι η βελτίωση αυτή είχε, όπως ήταν φυσικό, πολύ θετικές επιπτώσεις στην 
παιδαγωγική τους πρακτική. 
Στην περίπτωση των νέων, η πιο αισθητή ποιοτική επίδραση τοποθετείται στο επίπεδο των 
προτερημάτων που αποφέρει η διακρατική συνεργασία: η κοινή εργασία κατά τη διάρκεια 
πολλών μηνών με εταίρους σε ένα ίδρυμα άλλης χώρας (έστω και αν πρόκειται για συνεργασία 
30 
εξ αποστάσεως, τουλάχιστο κατά την προπαρασκευαστική φάση της ανταλλαγής) συνεπάγεται 
μια καλύτερη γνώση του "άλλου", των εθνικών χαρακτηριστικών του, του φυσικού και 
πολιτιστικού του περιβάλλοντος και αυτή η γνώση που αποκτήθηκε από την εμπειρία καταλήγει 
πολύ συχνά σε μια ευκολότερη αποδοχή και αναγνώριση της διαφορετικότητας του. Αυτή η 
διακρατική συνεργασία βοηθά επίσης στην ένταξη, με συγκεκριμένο και ζωντανό τρόπο, μιας 
αυθεντικής ευρωπαϊκής διάστασης στην παιδαγωγική πρακτική των καθηγητών και στο όραμα 
που έχουν οι μαθητές για τον κόσμο που τους περιβάλλει. Αυτά τα κοινά προγράμματα έχουν 
βέβαια, εξαιτίας του ισχυρού γλωσσικού χαρακτήρα τους, ευεργετικό αντίκτυπο στον τρόπο που 
οι νέοι "βλέπουν" και βιώνουν την ξένη γλώσσα* πράγματι, στο πλαίσιο αυτό, η γλώσσα δε 
θεωρείται πλέον ως ακαδημαϊκός τομέας σπουδών χωρίς εμφανή σχέση με την πραγματικότητα, 
αλλά ως απαραίτητο μέσο για επικοινωνία με τους εταίρους, πράγμα που δημιουργεί στους 
μαθητευομένους πολύ έντονο ενδιαφέρον να κατέχουν "τη γλώσσα του άλλου". 
Οσον αφορά τις συγκεντρωτικές δράσεις, η επίδραση του Προγράμματος είναι επίσης εμφανής 
μέσω των δράσεων που σχετίζονται με το περιεχόμενο της συνεχούς κατάρτισης των 
καθηγητών, τις γλώσσες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα προγράμματα που προορίζονται 
για την οικονομική ζωή και το ευρύ κοινό. 
Από απόψεως ποσότητας, η επίδραση αυτή αξιολογείται από το διαρκώς αυξανόμενο αριθμό 
προγραμμάτων που κατατέθηκαν και έγιναν δεκτά* υπολογίζεται επίσης με τον αριθμό των 
εταιρικών σχέσεων που συστάθηκαν αφότου τέθηκε σε λειτουργία το Πρόγραμμα και οι οποίες 
περιλαμβάνουν χιλιάδες ιδρύματα και χιλιάδες άτομα τα οποία, σχεδόν στο σύνολο των 
περιπτώσεων, άρχισαν να εργάζονται μαζί και να συμμετέχουν σε μια ενεργή συνεργασία επειδή 
το Πρόγραμμα τους παρακίνησε. 
Από απόψεως ποιότητας, το πραγματικό περιεχόμενο των προγραμμάτων, τα αποτελέσματα 
στα οποία κατέληξαν, τα προϊόντα που πραγματοποιήθηκαν και η συμβολή τους στη βελτίωση 
της γλωσσικής ικανότητας των πολιτών, επιτρέπουν από μόνα τους να κριθεί η επίδραση του 
Προγράμματος. Το 1993 ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο διδακτικές ενότητες ή διδακτικό 
υλικό ολοκληρώθηκαν στα πλαίσια του LINGUA* πρέπει, ωστόσο, στο σημείο αυτό να 
αναφερθεί ou, εφόσον τα πρώτα προγράμματα άρχισαν να χρηματοδοτούνται στο τέλος του 
1991, και εφόσον ένας μεγάλος αριθμός από αυτά προέβλεπαν να ολοκληρωθούν μετά από δύο 
έως τρία χρόνια, τα προγράμματα αυτά δεν έχουν ολοκληρώσει παρά, στην καλύτερη 
περίπτωση, τη φάση Π της εργασίας τους και τα περισσότερα στοιχεία που διέθετε η Επιτροπή, 
κατά το τέλος του 1993, ήταν δείγματα προϊόντων που δεν είχαν ακόμη τελειοποιηθεί. 
Ωστόσο, ένας μικρός αριθμός προϊόντων σχετικών με τους τομείς της προώθησης των γλωσσών 
στην οικονομική ζωή και της προώθησης των λιγότερο ομιλουμένων και διδασκομένων 
γλωσσών, έχει τελειοποιηθεί. Τα προϊόντα αυτά, τα περισσότερα των οποίων χρησιμοποιούν 
τις νέες τεχνολογίες, είναι, στο σύνολο τους, εντελώς σύμφωνα με τις αρχικές συγγραφές 
υποχρεώσεων και η Επιτροπή ασχολείται με το σχηματισμό ενός συστηματικού καταλόγου και 
με ακριβείς περιγραφές που θα διαδοθεί ευρέως στους ενδιαφερόμενους υπό τη μορφή μιας 
Συλλογής πληροφοριών των προϊόντων LINGUA (βλέπε παρακάτω " Διάδοση αποτελεσμάτων και 
προϊόντων"). Η πραγματική παιδαγωγική αποτελεσματικότητα των προϊόντων αυτών δεν 
μπορεί βεβαίως να αξιολογηθεί παρά μόνο αργότερα, όταν θα διαδοθούν, θα χρησιμοποιηθούν 
και δοκιμαστούν σε συγκεκριμένη πρακτική κατάρτιση. 
Όσον αφορά τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας για τη βελτίωση της συνεχούς 
κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών, πολύ λίγα από αυτά έχουν ολοκληρωθεί και οι 
δρατηριότητες που αναπτύχτηκαν έχουν ένα ενδιάμεσο και όχι τελικό χαρακτήρα* ωστόσο, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, συνήφθησαν ήδη στενοί δεσμοί μεταξύ των ΠΕΣ και των καθηγητών που 
αναζητούν πρακτική άσκηση για κατάρτιση* οι καθηγητές αυτοί έγιναν δεκτοί στα πλαίσια 
δραστηριοτήτων που οργανώθηκαν από τα ΠΕΣ και έτσι επωφελήθηκαν από ης πιο πρόσφατες 
έρευνες και τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις στον τομέα της διδακτικής των γλωσσών. 
Κατ*αυτόν τον τρόπο, άρχισε ήδη να εφαρμόζεται (προς το παρόν συντηρητικά, αλλά 
προβλέπεται διεύρυνση του φαινομένου κατά τα επόμενα έτη) η διαδικασία που συνίσταται στο 
να δόσουν τα ΠΕΣ στα κράτη μέλη νέα πνοή και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στον τρόπο 
31 
διδασκαλίας των γλωσσών στα σχολικά ιδρύματα όλων των επιπέδων, από την προσχολική έως 
τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. 
Η γενική επίδραση του προγράμματος στη γλωσσική πολιτική των κρατών μελών άρχισε να 
αξιολογείται με συγκεκριμένο και ακριβή τρόπο στις εκθέσεις που οι Εθνικοί Φορείς διαβίβασαν 
στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 της Απόφασης του Συμβουλίου 
Τπουργών της 28ης Ιουλίου 1989. 
Καταρτίστηκε από την Επιτροπή μια σύνθεση των εκθέσεων αυτών από την οποία προκύπτει ότι 
το LINGUA διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο κινήτρου προς τα κράτη μέλη στον τομέα διδακαλίας 
των ξένων γλωσσών ειδικότερα, το Πρόγραμμα συνέβαλε στο να επιστήσει την προσοχή στην 
ανάγκη να εξεταστούν παντού τα γλωσσικά ζητήματα με σφαιρικό και ενιαίο τρόπο* συνέβαλε 
επίσης, στα περισσότερα κράτη μέλη, στην έναρξη και διευκόλυνση του διαλόγου και της 
πολιτικής συζήτησης μεταξύ των υπευθύνων σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση και κατάρτιση και 
των υπευθύνων της οικονομικής ανάπτυξης, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (τοπικές ή 
περιφερειακές αρχές). Τέλος, σε πολλές περιπτώσεις, συνέβαλε στην εφαρμογή νέων 
πρωτοβουλιών των κρατών μελών, όπως η γενίκευση της πρώιμης γλωσσικής εκπαίδευσης, η 
δυνατότητα μελέτης δύο γλωσσών από την έναρξη του πρώτου κύκλου της δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης και η διεύρυνση του φάσματος των γλωσσών που παρέχονται στα σχολικά 
αναλυτικά προγράμματα. 
Η επίδραση αυτή που προκύπτει από την προαναφερθείσα σύνθεση των εκθέσεων επαληθεύεται, 
εξάλλου, από την τελική έκθεση εξωτερικής αξιολόγησης του Προγράμματος που εκπονήθηκε 
από την εταιρία Price Waterhouse τον Οκτώβριο 1993 (πρβλ. παρακάτω "Παρακολούθηση 
και αξιολόγηση"). 
Η εν λόγω επίδραση διαπιστώθηκε επίσης πολλές φορές από την επιτροπή LINGUA· εξάλλου, 
τα μέλη της δεν παραλείπουν να υπενθυμίζουν, σε κάθε ευκαιρία που τους παρέχεται, το 
ενδιαφέρον τους για ένα Πρόγραμμα στο οποίο είναι πολύ προσηλωμένοι και στην προώθηση 
του οποίου συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό, τόσο με την ποιότητα των παρεμβάσεων, 
παρατηρήσεων και προτάσεων τους κατά τις συσκέψεις, όσο και με την ποιότητα του 
αποτελεσματικού έργου που πραγματοποιούν στις αντίστοιχες χώρες τους. 
Το Πρόγραμμα απετέλεσε επίσης αντικείμενο συζητήσεων κατά τη διάρκεια πολλών 
συναντήσεων της Επιτροπής Παιδείας, των Συμβουλίων Τπουργών και του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου τα οποία, με κάθε ευκαιρία, αναγνώρισαν τη θετική επίδραση του LINGUA και 
διαπίστωσαν τα αποτελέσματα του. 
ΣΤ. ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
Η Επιτροπή αποδίδει πολύ μεγάλη σημασία στη διάδοση των αποτελεσμάτων που έχουν 
επιτευχθεί στο πλαίσιο διαφόρων κοινοτικών προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και 
κατάρτισης και φροντίζει ώστε τα αποτελέσματα αυτά να τεθούν στη διάθεση ενός μεγαλύτερου 
αριθμού ατόμων και τα προϊόντα που δημιουργούνται από τις διάφορες δράσεις να επωφελούν 
ένα ευρύτερο κοινό. 
Όσον αφορά το LINGUA, διαπιστώθηκε ότι τα πρώτα διδακτικά υλικά και ενότητες κατάρτισης 
αρχίζουν να τελειοποιούνται. Τα προϊόντα αυτά θα είναι όλο και περισσότερα κατά τους 
ερχόμενους μήνες* ως εκ τούτου, πρέπει τόσο οι υπεύθυνοι των προγραμμάτων όσο και οι 
υπεύθυνοι του Προγράμματος να εξασφαλίσουν την μεγαλύτερη δυνατή διάδοση* για το σκοπό 
αυτό, συνήλθαν με πρωτοβουλία της Επιτροπής εμπειρογνώμονες από διάφορα κράτη μέλη* το 
έργο τους συνίστατο στην αναζήτηση και υπόδειξη των καλύτερα προσαρμοσμένων και πιο 
αποτελεσματικών λύσεων για την εξασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής διάδοσης των προϊόντων 
και αποτελεσμάτων που παράγονται από το LINGUA και στην παροχή βοήθειας για την θέσπιση 
ενός δικτύου διάδοσης κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 1994. Προβλέπονται επίσης 
άλλες συναντήσεις. 
32 
Εξάλλου, ετοιμάζεται μια Συλλογή και μια ηλεκτρονική τράπεζα δεδομένων με πληροφορίες 
σχετικά με τα διδακτικά υλικά όλων των ειδών που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του 
LINGUA· κάθε διαθέσιμο προϊόν θα παρουσιάζεται υπό μορφή δελτίων που θα περιέχουν όλες 
τΐζ ΧΡήβψε? πληροφορίες και θα περιγράφουν ακριβέστερα, ειδικότερα, το περιεχόμενο του, 
τα σχετικά επίπεδα, τις ομάδες στόχους και τον τόπο όπου μπορεί κανείς να το συμβουλευθεί. 
Αυτή η Συλλογή θα διαδοθεί βέβαια ευρύτατα και η τράπεζα δεδομένων πρέπει να είναι εύκολα 
προσπελάσιμη μέσω καταλλήλων δικτύων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών. 
Ζ. ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
Η Επιτροπή εξασφαλίζει τη μόνιμη παρακολούθηση των δράσεων και την εσωτερική αξιολόγηση 
του Προγράμματος* η παρακολούθηση και αξιολόγηση αυτή πραγματοποιείται, για τις 
συγκεντρωτικές δράσεις, με τις ενδιάμεσες και τελικές εκθέσεις αναφοράς που υποβάλλουν οι 
συντονιστές των προγραμμάτων, καθώς και με συναντήσεις που συγκεντρώνουν πολλά 
προγράμματα, συναντήσεις μελέτης και συντονισμού και με επίσημες επιτόπιες επισκέψεις 
παρακολούθησης ή ελέγχου. 
Για τις αποκεντρωμένες δράσεις, η παρακολούθηση και αξιολόγηση πραγματοποιούνται μέσω 
μόνιμων επαφών που διατηρεί η Επιτροπή με τους Εθνικούς Φορείς LINGUA υπό μορφή 
συναντήσεων, εργαστηρίων και ομάδων εργασίας και χάρη στο ηλεκτρονικό δίκτυο επικοινωνίας 
EuroKom που εγκαταστάθηκε από την Επιτροπή στα δώδεκα κράτη μέλη. 
Εξάλλου, το 1993, μια εξωτερική αξιολόγηση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε από την 
εταιρία Price Waterhouse· η αξιολόγηση αυτή, η οποία έχει ολοκληρωθεί, οδήγησε στη 
δημοσίευση μιας έκθεσης και ήταν γενικά πολύ θετική. 
Μεταξύ των κυριότερων συμπερασμάτων της, η έκθεση επισημαίνει τα εξής: 
- "To LINGUA ικανοποιεί μια σημαντική κοινοτική ανάγκη και εκπληρώνει τους στόχους 
του~." · 
- To LINGUA "παρείχε τη δυνατότητα ένταξης των γλωσσών στο πολιτικό χρονοδιάγραμμα, 
ιφάγμα που επιτεύχθηκε σε ένα πλαίσιο επικοινωνίας και πολιτιστικής πολυμορφίας"· 
- To LINGUA "συνέβαλε επίσης στην καλύτερη διάδοση της γλωσσικής πολυμορφίας της 
Κοινότητας και της σημασίας της καθιέρωσης πολιτιστικών δεσμών κατά την οικοδόμηση της 
ευρωπαϊκής συνοχής σύμφωνα με τις αρχές αμοιβαίας κατανόησης και σεβασμού" και ότι "οι 
παρατηρήσεις αυτές ισχύουν ειδικότερα για τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο στην Κοινότητα που προωθήθηκαν χάρη στο LINGUA" · 
- To LINGUA "μέσω των διαφόρων δράσεων του^~. χρηματοδότησε μεγάλη ποικιλία 
προγραμμάτων" και η ποικιλία αυτή "συνέβαλε αισθητά στο βαθμό καινοτομίας που 
παρισυσιάζουν τα προγράμματα και το μεγάλο ενθουσιασμό που χαρακτηρίζει ακόμη σήμερα το 
Πρόγραμμα". 
a ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ TOT LINGUA 
Η Επιτροπή ενέκρινε δύο προτάσεις για τα μελλοντικά κοινοτικά προγράμματα στους τομείς της 
εκπαίδευσης (πρόγραμμα SOCRATES) και της κατάρτισης (πρόγραμμα LEONARDO DA VINCI). 
Η πρώτη ενεκρίθη τον Ιανουάριο του 1994 και η δεύτερη το Δεκέμβριο του 1993. Κατόπιν, οι 
προτάσεις αυτές διαβιβάστηκαν στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. 
Το θεμιτό ενδιαφέρον για ορθολογικώτερη οργάνωση των υφισταμένων προγραμμάτων 
προκειμένου αυτά να καταστούν αποτελεσματικότερα, οδήγησε σε ανακατατάξεις των 
προγραμμάτων αυτών. Όσον αφορά το πρόγραμμα LINGUA, εντάσσεται, σχεδόν στο σύνολο 
του, στο τωρινό πρόγραμμα SOCRATES σε όλες τις δράσεις που προβλέπονται. Πράγματι, το 
κεφάλαιο Ι της πρότασης SOCRATES περιλαμβάνει και αναπτύσσει την τωρινή Δράση Π του 
33 
προγράμματος LINGUA (Γλώσσες και τριτοβάθμια εκπαίδευση)* το κεφάλαιο II ενσωματώνει 
και ενισχύει την τωρινή Δράση IV (Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα)· σχετικά με το 
κεφάλαιο ΠΙ που είναι το κεφάλαιο των καθέτων μέτρων, αυτό περιλαμβάνει και διευρύνει τις 
τωρινές Δράσεις Ι (συνεχής κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών) Και V (προβολή των 
γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στη Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και στο 
μέρος "Συμπληρωματικά μέτρα", τη χορήγηση ενίσχυσης σε ενώσεις). Μόνο η Δράση ΠΙ 
(γλώσσες και οικονομική ζωή) βρίσκεται στην πρόταση του προγράμματος για την κατάρτιση 
LEONARDO. 
Ωστόσο, η Επιτροπή εκδήλωσε σαφώς την πρόθεση της να διαχειρίζεται σφαιρικά όλες τις 
γλωσσικές δραστηριότητες που περιέχονται στα δύο αυτά Προγράμματα με στόχο να 
εξασφαλιστεί η συνοχή και ο ενιαίος χαρακτήρας τους και να ενισχυθεί η επίδραση και 
αποτελεσματικότητα τους. 
Κατά συνέπεια, οι προτάσεις της Επιτροπής δεν εξασφαλίζουν μόνο τη διατήρηση και ανάπτυξη 
των κεκτημένων του LINGUA, αλλά και μια σημαντική ενίσχυση της εμβέλειας του και των 
αποτελεσμάτων του, εφόσον οι γλώσσες θα βρίσκονται στην πραγματικότητα στο επίκεντρο 
όλων των δράσεων των δύο μελλοντικών Προγραμμάτων. 
34 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
To LINGUA, σε περίοδο τριών ετών λειτουργίας, ανταποκρίθηκε πλήρως στις ελπίδες που εναπόθεσαν 
σε αυτό όλοι εκείνοι που εργάστηκαν για τη συγκρότηση του* η επιτυχία του είναι αναμφίβολη τόσο 
σε επίπεδο των συγκεντρωτικών όσο και των αποκεντρωμένων δράσεων, από ποσοτική καθώς και από 
ποιοτική άποψη. 
Το Πρόγραμμα LINGUA συνέβαλε αποτελεσματικά στην προώθηση της διδασκαλίας και εκμάθησης των 
ξένων γλωσσών σε μεγάλο αριθμό τομέων και κατόρθωσε, ειδικότερα, έστω και αν τα αποτελέσματα 
είναι, προς το παρόν, ακόμη περιορισμένα, να προωθήσει τη διδασκαλία και την εκμάθηση των 
γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο στην Κοινότητα. Συνέβαλε επίσης στην αλλαγή 
ορισμένων συνηθειών, κυρίως στον τομέα της κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών παρείχε 
επίσης τη δυνατότητα ανάπτυξης των σχολικών ανταλλαγών που έγιναν, με τη βοήθεια του, πραγματικά 
παιδαγωγικά προγράμματα και εντάχθησαν στο αναλυτικό πρόγραμμα και την επαγγελματική πρακτική 
των καθηγητών. 
Ως εκ τούτου, η επίδραση του είναι σημαντική και θα είναι ακόμη μεγαλύτερη στα ευρύτερα πλαίσια 
των μελλοντικών προγραμμάτων SOCRATES και LEONARDO. 
Είναι τώρα δυνατό να επιβεβαιωθεί ότι οι δραστηριότητες του Προγράμματος LINGUA αντιπροσωπεύουν 
ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο βελτίωσης των γλωσσικών γνώσεων και της ικανότητας επικοινωνίας 
των Ευρωπαίων και ότι αποτελούν ένα από τους ακρογωνιαίους λίθους της κοινοτικής πολιτικής στους 
τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. 
35 
LINGUA 
ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ 
ΣΤΗΝΕΤΡΩΠΗ 
με 
- τη γενίκευση της πρακτικής εξάσκησης στις ξένες γλώσσες -
- τη ενίσχυση της προώθησης όλων των γλωσσών της Κοινότητας -
την ένταξη των ξένων γλωσσών στα πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών 
- την τελειοποίηση των γνώσεων των καθηγητών ξένων γλωσσών -
- την προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή -
- την ενθάρρυνση των μεθοδολογικών καινοτομιών -
- την υποστήριξη των προγραμμάτων ανταλλαγών νέων 
στα πλαίσια παιδαγωγικών προγραμμάτων -
^ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 
1993 
Τα παραρτήματα 1 έως 4 αφορούν τις αποκεντρωμένες Δράσεις ΙΑ 
και IV 
Τα παραρτήματα 5 έως 11 αφορούν τις συγκεντρωτικές Δράσεις IB, 
III, VA και VB, καθώς και τις προπαρασκευαστικές επισκέψεις 
Το παράρτημα 12 αφορά τη Δράση II 
3»> 
LIXCl'A ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΔΡΑΣΗ ΙΑ - ΚΜΗΤΚΟΤΗΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
χ 
0 
Ρ 
'.&'• 
η 
Ρ 
0 
Ε 
Α 
Ε 
γ 
Σ 
Η Bg 
Bfr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IPX 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο 
% •• . ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ 
Bg Bfr 
28 
3 
1 
32 Bnl 
32 
I 0.53 I 
0.53 
Κατάταξη 10 
Β DK 
1 
1 
2 
0.03 
12 
DK D 
1 
2 
58 
13 
1 
13 
87 
37 
48 
1 
25 
29 
266 
581 
9.62 
4 
D GR 
1 
23 
17 
42 
1 
3 
87 
1.44 
7 
GR Ε 
1 
29 
11 
22 
192 
72 
22 
23 
22 
194 
588 
9.74 
3 
Ε Ρ 
70 
21 
459 
70 
151 
33 
203 
50 
80 
297 
1434 
23.75 
2 
F IRL 
2 
3 
100 
3 
35 
9 
30 
4 
12 
1 
199 
3.30 
6 
IRL 1 
1 
5 
4 
133 
13 
24 
9 
10 
84 
283 
4.69 
5 
1 L 
20 
20 
0.33 
11 
L NL 
53 
1 
6 
1 
1 
62 
1.03 
8 
NL Ρ 
1 
1 
3 
1 
23 
3 
17 
49 
0.81 
9 
Ρ UK 
2 
6 
39 
52 
998 
95 
391 
515 
377 
3 
100 
122 
2700 
44.72 
1 
UK 
ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΣΥΝΟΛΟ 
4 
94 
188 286 
112 
1957 
169 
625 
778 
101 
683 
7 
212 
243 
864 
6037 
100 % 
0.07 
1.56 
3.11 4.74 
1.86 
32/42 
2.80 
10.35 
12.89 
1^7 
11.31 
0.12 
3.51 
4.03 
14.31 
100 Κατάταξη 
6 
10 
1 
9 
5 
3 
11 
4 
12 
8 
7 
2 Bg 
Bfr 
Bnl 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
Ρ 
UK X 
0 
Ρ 
tA;-
fn;: 
Λ LP • 
0 
λ :: 
Ε 
Y 
Σ 
Η 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΔΡΑΣΗ ΙΑ · ΡΟΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
ι 
I 
L 
NL 
P. 
UK f——:—rr 
H ι .. -.. 
1 ' 
1 "•·•· « c 
ΓΓΖ" 
trssssàsssss 
1 
' 1 
• 
1 
• 
I 
2000 1500 1000 500 0 
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ 500 1000 1500 2000 
ΥΠΟΔΟΧΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ 2500 3000 
LINGUA /RAP 93/ΑΝ. 1/2 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - ΔΡΑΣΗ IV - ΚΜΗΤΚΟΤΗΤΑ ΝΕΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
•"*• 
Α 
Π 
Ρ 
0 
Ε 
Α 
Ε 
Υ 
Σ 
Η "? Bfr 
Bnl 
Dk 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
1 
L 
Ni 
Ρ 
UK 
Σύνολο 
% m^MH.-^x^-^^:- . ΧΟΡΑΥΙΟΔΟΧΗ: -, . 
Bg 
3d 
35 Bfr 
to 
44 
55 
35 
134 
tt 
12 
45 
366 Bnl 
44 
S4 
2i 
40 
30 
117 
27) 
678 
0.15 I 1.59 I 1.20 
2.94 
Κατάταξη β 
Β DK 
185 
202 
135 
241 
104 
18 
176 
1061 
4.60 
6 
DK b 
11 
20 
150 
18 
46 
184 
480 
150 
348 
232 
28 
510 
2185 
9,48 
3 
b GR 
86 
87 
75 
90 
95 
20 
45 
69 
567 
2/46 
10 
GR Ë 
o2 
42 
73 
161 
4> 
615 
16 
121 
164 
20 
390 
1711 
7/42 
5 
Ë F 
13 
95 
430 
121 
1955 
H 
498 
816 
20 
165 
248 
1049 
5493 
23.83 
2 
ΐ 
KOPAYTOAOXHl IRL 
24 
35 
124 
30 
165 
172 
48 
598 
2.59 
9 
iftL 1 
49 
59 
ΪΦ) 
162 
112 
265 
405 
49 
• V 
158 
&8 
356 
1870 
8.11 
4 
1 L 
46 
20 
66 
0.29 
12 
L NL 
11 
20 
sT 
m 75 
20 
109 
256 
26 
95 
851 
3.69 
f 
NL P 
11 
10 
15 
U 
25 
40 
150 
43 
84 
94 
494 
2.14 
11 
Ρ UK 
131 
111 
all 1454 
105 
1896 
2t45 
829 
25 
m 195 
7479 
32.44 
1 
UK ΣΥΝΟΛΟ 
" '24 
31Ô 
263 597 
1015 
280t 
4>8 
4934 
4365 
819 
2908 
53 
1533 
649 
2901 
23053 
100 % 
Ô.1Ô 
1^4 
1.14 2.^9 
4/40 
12.15 
2.07 
21/40 
10.93 
3.55 
12.6Ί 
0.2a 
6.65 
182 
12-68 
100 Κατάτα^} 
10 
7 
5 
11 
1 
2 
8 
3 
12 
6 
9 
4 S Bfr 
Bnl 
DK 
b 
GR 
Ε 
F. 
IRL 
1 
L 
NL 
Ρ 
UK X 
0 
Ρ 
A 
Π 
Ρ 
0 
Ε 
λ 
Ε 
Υ 
Σ 
Η 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 · ΔΡΑΣΗ IV · ΡΟΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
6000 'rfi-r-Vf '-Mm 
4000 2000 
ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ NEON 2000 4000 
ΥΠΟΔΟΧΕΣ NEON 6000 8000 
•^ 
UNGUA/RAP. 93/AN. 3/4 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΥΠΟΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Τ01993 ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
ΚΡΑΤΟΣ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ IB 
2 
2 
3 
1 
1 
4 
5 
2 
2 
4 
13 
39 ΥΠΟΒΟΛΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
III 
14 
6 
29 
43 
22 
36 
7 
33 
1 
8 
3 
52 
254 VA 
7 
3 
4 
3 
4 
21 
1 
5 
2 
1 
1 
5 
57 VB 
8 
5 
9 
13 
2 
16 
8 
12 
9 
4 
7 
93 ΕΠΙΣΚΒΜ· ΣΥΝΟΛΟ 
10 
15 
7 
7 
13 
3 
7 
3 
4 
19 
88 41 
16 
60 
67 
36 
90 
19 
62 
5 
23 
16 
96 
531 
ΚΡΑΤΟΣ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
1 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΚΡΙΣΕΙ 
IB 
2 
2 
2 
1 
1 
4 
3 
1 
2 
2 
12 
32 III 
6 
4 
18 
13 
7 
12 
2 
11 
1 
7 
3 
13 
97 L ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
VA 
3 
2 
1 
2 
2 
9 
1 
3 
2 
2 
27 VB 
6 
2 
5 
3 
9 
3 
4 
5 
3 
3 ' 
43 ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
5 
5 
3 
2 
6 
2 
6 
2 
4 
13 
48 ΣΥΝΟΛΟ 
22 
10 
31 
22 
12 
40 
8 
27 
4 
16 
12 
43 
247 B DK D GR L NL Ρ UK Π ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
DVB 
• VA 
Sill 
DB 
Π ΕΠΙΣΚΒ1Ή 
• VB 
• VA 
Sill 
DB 
B DK D GR Ε F IRL I L NL Ρ UK 
UNGUA/RAP 93/AN. 5 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ- ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟ 1993 __ 
1R1: BRD DEUTSCHLAND ~: Total =31 
Rl 1: Schteswo-Hoisteln. R12:Hamburg 
RI 3: Ntedersachsen. RI4: Bremen. RT5: Nordrhein-Westiaten. 
R16: Hessen. R17: Rhelrtand-Plafe. R18: Baden-Wurttemberg. 
R19: Bayem. R1A: Saarland. RIB: Bertn. R1C: Brandenburg. 
RID: rwtecWenburg-Vofpofnmetn. R1E: Sachsen. 
R1F: Sacnsen-Anhalt. RIG: Thurtagen 
ÎR2: FRANCE : Total - 4Q~\ 
R21: le de Fiance. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nofd - Pas-de-Catate. R24: Est. R25: Ouest. R26:Sud-Ouest. 
R27: Centre-Est. R28: Medttenannee. R29: Departem. dOutre-Mer 
R31: Nord Ovest. R32: Lombardia. R33: Nad Est. 
R34: Emia-Romogna. R35: Centro. R36: Lazio. R37: Campania. 
R38: Abfuzzt-Moise. R39: Sud. R3A: Sicia. R3B Sardegna 
-3v 
·*»_.»-* 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Τ01993 - ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΝΑ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟΧΟ 
Γλώσσα 
ES 
DA 
DE 
GR 
EN 
FR 
IR 
IT 
NL 
PT 
LE ΔΡΑΣΗ 
IB 
13 
3 
16 
6 
19 
20 
2 
13 
6 
9 III 
40 
17 
44 
21 
64 
46 
3 
26 
16 
15 
3 .•;•... 
VB 
10 
7 
5 
11 
9 
10 
4 
10 
17 
10 ΣΥΝΟΛΟ 
63 
27 
65 
38 
92 
76 
9 
49 
39 
34 
3 
UNGUA/RAP93/AN.7 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕ! ΔΡΑΣΕΙΣ · ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Τ01993 - ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
Κράτος 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Σύνολο I 
Συντ. 
2 
2 
2 
1 
1 
4 
3 
1 
2 
2 
12 
32 Β 
Εταρ. 
1 
3 
17 
5 
13 
24 
3 
9 
1 
5 
7 
10 
98 Ι 
Συντ. 
6 
4 
18 
13 
7 
12 
2 
11 
1 
7 
3 
13 
97 Ν 
Εταρ. 
17 
25 
45 
41 
40 
76 
11 
44 
5 
19 
19 
70 
412 VA 
Συντ. 
3 
2 
1 
2 
2 
9 
1 
3 
2 
2 
27 Εταρ. 
5 
5 
8 
3 
8 
12 
3 
7 
2 
8 
3 
14 
78 VB 
Συντ. 
6 
2 
5 
3 
9 
3 
4 
5 
3 
3 
43 Εταρ. 
10 
12 
9 
17 
12 
16 
7 
14 
2 
13 
10 
26 
148 ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
Συντ. 
5 
5 
3 
2 
6 
2 
6 
2 
4 
13 
48 Εταρ. 
7 
8 
21 
5 
20 
22 
1 
13 
1 
8 
7 
22 
135 Σύνολο 
Συντ. 
22 
10 
31 
22 
12 
40 
8 
27 
4 
16 
12 
43 
247 Εταρ. 
40 
53 
100 
71 
93 
150 
25 
87 
11 
53 
46 
142 
871 
IB 
DK ? 
GR Ρ 
F. Ι 
IRL 3 
l'F3 
L'|_ 
NL Η 
. ι • • t 
20 40 
LINGUA/«APV3/AN. 8 III 
DK ί=Ι 
D^=l 
E*EEL_ 
F, =3 
IRL Ρ 
Ι ΐ=3 
L] 
NL ρ 
ρ? 
υκ μ ==i 
0 50 100 VA 
DK ί=3 
GR ? 
Ε iF=> 
IRL Ρ 
L J 
NL ' 
Ρ =] 
UK, =» 
*^ " 'I '" • ι. ι | 
0 10 20 VB 
B£zi 
DK 'H=^ 
GR m ' 
Ε ==» 
IRL j^1 
I i=i 
L'3 
NL ^—^ 
UK , =• 
20 40 ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 
Bp 
DK =1 
D • ' 
GR ? 
Ei=J 
F ι I 
IRL I 
L' 
NL 'ϊ=· 
P? 
UK^M—J 
0 20 40 
LINGUA ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9 - ΣΥΓΚΈΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟ 1993 
R1 : BRD DEUTSCHLAND : Total = 100 Ι 
Rll: Schleswlg-Holstein. R12:Homburg 
R13: Niedersochsen. RI4: Bremen. RT5: Nordrhein-Wesriaien, 
RI6: Hessen. RI 7: Rheintand-Ptatz. RI8: Baden-Wurtlennberg. 
RI 9: Bayera RI A: Soartand. RIB: Berlin. R1C: Brandenburg, 
RID: MeckJenburg-Vorpommem. RIE: Sachsen. 
RTF: Sachsen-Anhalt, RIG: ThCuingen 
IR2: FRANCE : Total = 15Ô1 
R21 : Be de France. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nord - Pas-de-Calais, R24: Est, R25: Ouest. R26:Sud-Ouest. 
R27: Centre-Est. R28: Médlterrannée, R29. Départem. dOutre-Mer 
Total = 87 
R31: Nord Ovest, R32: Lombardta, R33: Nord Est. 
R34: Emiea-Romagna. R35: Centro, R36: Lazlo. R37: Campania. 
R38: Abruzzi-MoBse. R39: Sud, R3A: SIcHia. R3ft Sardegna 
Total « 53 
^*" ^J> Guadeloupe |f) 
<» ^_ 
RC2 Açcxes |P) Martinique (F) 
R29 ^ 
?C3 Maaeita |P) Réunion |F) 
QB7 Cananas (Ε) Guyane (F) R41: Noord-Nedertand, R42: Oost-Nedenand, 
R45: Zuld-Nederland, R47: Wesf-Nedertand 
\R5:BELGIQUE-BELGIE : Total = 40 j 
R51 : Vtaams Gewest, R52: Région Wallonne, 
R53: BruxeDes-Brussel 
\R6: LUXEMBOURG : Total =11 \ 
IR7: UNITED KINGDOM : Total = 142] 
R71 : North. R72: Yorkshire and Humbersde. 
R73: East Midlands. R74: East Anglia. R75: South East. 
R76: South West. R77: West Midlands. R78: North West. 
R79: Wales. R7A Scotland. R7B: Northern Ireland 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 10 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩ1ΊΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ Τ01993 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΩΝ 1993 
ΤύηοςΣυντονκπή/Ετοφου 
1 Διεύθυνση υπουργείου 
2 Τοπική αρχή 
3 Περφεραακή ή τοπκή εκπαιδευτική αρχή 
4 Ίο^ιατρπϊΡάβμιαςεκπαο^οης 
5 Ινστιτούτο ερευνών στον τομέα ττις διδασκαλίας ξε\υν γλωσσών 
6 Ίδρυμα κατάρτισης καθηγητών ξένων γλωσσών 
7 Σχολείο 
8 Κέντρα εκμάθησης και διδασκαλίας γλωσσών 
9 Ένωοηήαμοστιοντ5Ηΐκθηγητώνξένωνγλ(«οΐιν 
10 Οργανισμός για την αρχική κατάρτιση 
11 Οργανισμός για την επαγγελματική συνεχή κατάρτιση 
12 Οργανισμός για την κατάρτιση στις MME 
13 Εκπαιδευτικός οργανισμός ενηλίκων ή εργαζομένων 
14 MME 
15 Οργανισμός MME 
16 Μεγάλη επιχείρηση 
17 Οργανισμός μεγάλης επιχείρησης 
18 Εμπορικό ή βιομηχανία επμελητήριο 
19 Κλαδική οργάνωση 
20 Επαγγελματική ένωση 
21 Ενωση εργαζομένων 
22 Εκδότης, κατασκευαστής λσγισμκσύ 
23 Επιτροπή εξετάσεων 
24 Οργανισμός ή φορέας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα 
25 Αλλο, ή μι προσδιοριζόμενο IB 
Σ 
1 
3 
7 
12 
2 
2 
1 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
32 Ε 
7 
1 
9 
38 
4 
19 
4 
1 
7 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5 
98 ΚΙ 
Σ 
2 
1 
2 
20 
4 
0 
2 
5 
0 
5 
9 
4 
2 
2 
4 
0 
0 
1 
1 
3 
4 
7 
2 
11 
6 
97 Ε 
16 
2 
4 
95 
14 
4 
10 
20 
2 
13 
27 
14 
21 
38 
9 
4 
0 
19 
10 
13 
10 
28 
1 
14 
24 
412 VA 
Σ 
4 
0 
1 
6 
1 
0 
0 
1 
4 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
0 
8 
1 
27 Ε 
4 
1 
2 
17 
2 
10 
3 
9 
2 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
2 
0 
14 
7 
78 VB 
Σ 
1 
0 
2 
17 
2 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
0 
5 
2 
43 Ε 
7 
1 
1 
82 
4 
0 
1 
4 
11 
4 
2 
0 
0 
4 
0 
4 
0 
0 
0 
1 
0 
12 
1 
5 
4 
148 Επίσκεψη 
Σ 
3 
2 
3 
8 
2 
1 
1 
1 
0 
0 
1 
2 
1 
0 
1 
0 
0 
1 
0 
0 
1 
4 
0 
1 
15 
48 Ε 
10 
2 
1 
27 
2 
0 
0 
5 
0 
4 
2 
0 
1 
12 
2 
0 
0 
9 
4 
2 
0 
2 
0 
2 
48 
135 Σύνολο 
Σ 
11 
6 
15 
63 
11 
4 
5 
8 
6 
6 
11 
7 
4 
4 
6 
0 
0 
2 
1 
3 
5 
15 
2 
25 
27 
247 Ε 
44 
7 
17 
259 
26 
33 
18 
39 
22 
26 
32 
14 
22 
54 
11 
8 
0 
28 
14 
18 
10 
44 
2 
35 
88 
871 ΣΥΝΟΛΟ 
c DE 
• Σ 
Ο 50 100 150 200 250 300 
UNGUA/RAP93/AN. 10 

jV 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ tl - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Τ01993 
ΠΟΣΑ ΠΟΥ ΖΗΤΗΘΗΚΑΝ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΑΝ ΑΝΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟ ΚΡΑΤΟΣ 
NGUA/RAP 93/ΑΝ. 1 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12 - ΔΡΑΣΗ II - ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΟΨΗ 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 
Συμμετέχοντες ΚΣ 
Σπουδαστές 
Σπουδαστές ανά μήνα 
Σπουδαστές ΚΣ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 
Συμμετέχοντες ΚΕ 
Επουδαστές 
Επουδαστές ανά μήνα 
Προγράμματα ΚΕ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 
Ευμμετέχοντες ΚΕ 
Επουδαστές 
Επουδαστές ανά μήνα 
Προγράμματα ΚΕ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ Σύνολο υποψηφιοτήτων 
παρελήφθησαν 
1.189 
233 εγκρίθηκαν 
1.147 
226 
Σύνολο υποψηφιοτήτων 
παρελήφθησαν 
1.169 
9.169 
65.418 
232 
107 εγκρίθηκαν 
1.129 
8.847 
63.585 
220 
70 
Παρατάσεις 
παρελήφθησαν 
998 
192 εγκρίθηκαν 
990 
191 
Πολυετείς δραστηριότητες 
παρελήφθησαν 
970 
7.792 
56.461 
186 
51 εγκρίθηκαν 
962 
7.667 
55.699 
185 
50 
Νέες υποψηφιότητες 
παρελήφθησαν 
191 
46 εγκρίθηκαν 
157 
35 
Νέες υποψηφιότητες 
παρελήφθησαν 
187 
1.216 
7.991 
45 
14 εγκρίθηκαν 
155 
1.019 
6.920 
34 
5 % 
εγκρίσεως 
96.5 
95.0 
% 
εγκρίσεως 
96.6 
96.5 
97.2 
94.8 
65.4 
% 
εγκρίσεως 
99.2 
99.5 
% 
εγκρίσεως 
99.2 
98.4 
98.7 
99.5 
9Β.0 
% 
εγκρίσεως 
82.2 
76.1 
% 
εγκρίσεως 
82.9 
83.8 
86.6 
75.6 
35.7 εγκριθείσες 
1992/93 
972 
211 
εγκριθείσες 
1992/93 
944 
6.724 
48.326 
204 
58 % αύξησης 
1993/94 
1Β.0 
7.1 
% αύξησης 
1993/94 
19.6 
31.6 
31.6 
7.8 
20.7 % εγκρίσεως 
1992/93 
93.5 
90.9 
% εγκρίσεως 
1992/93 
91.3 
92.8 
93.3 
89.1 
49.2 
Νέες δραστηριότητες 
παρελήφθησαν 
12 
161 
966 
1 
42 εγκρίθηκαν 
12 
161 
966 
1 
15 % εγκρίσεως 
100.0 
100.0 
100.0 
100.0 
35.7 
Νέες αιτήσεις + νέες δραστηριότητες 
παρελήφθησαν 
199 
1.377 
8.957 
46 
56 εγκρίθηκαν 
167 
1.180 
7.Β86 
35 
20 % εγκρίσεως 
83.9 
85.7 
88.0 
76.1 
35.7 
Notes: 
ΚΕ = Κινητικότητα σπουδαστών 
ΚΚ s Κινητικότητα καθηγητών 
ΑΕΠ = Ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων 
ΕΠ = Εντατικά προγράμματα 
LINGUA/RAP 93/ΑΝ. 12 
U 
ISSN 0254-1483 
COM(94)280 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 
ApLfl. καταλόγου : CB-CO-94-295-GR-C 
ISBN 92-77-71289-9 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg