ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας για την περαιτέρω χρήση και εμπορική εκμετάλλευση πληροφοριών του δημόσιου τομέα

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία υποβολής της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2002) 207 τελικό - 2002/0123 COD): // 26 Ιουνίου 2002

Ημερομηνία της γνώμης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: // 11 Δεκεμβρίου 2002

Ημερομηνία της γνώμης της Επιτροπής των Περιφερειών // 21 Νοεμβρίου 2002

Ημερομηνία της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε πρώτη ανάγνωση: // 12 Φεβρουαρίου 2003

Ημερομηνία υποβολής της τροποποιημένης πρότασης: // 17 Μαρτίου 2003

Ημερομηνία έγκρισης της κοινής θέσης (ομόφωνα): // 26.5.2003.

2- ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η πρόταση στοχεύει σε ελάχιστη εναρμόνιση των κανόνων για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα (π.χ. γεωγραφικές πληροφορίες, επιχειρηματικές πληροφορίες, πληροφορίες σχετικά με την κυκλοφορία) αποτελούν σημαντικό οικονομικό κεφάλαιο. Είναι πρώτη ύλη για νέα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, καθώς και καίρια συμβολή δεδομένων για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Πληροφορίες που βρίσκονται στην κατοχή του δημόσιου τομέα μπορούν να καταστούν ισχυρό πλεονέκτημα για νέες ασύρματες εφαρμογές.

Οι κανόνες για την περαιτέρω χρήση του εν λόγω πληροφοριακού πόρου παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το γεγονός αυτό παρεμποδίζει την ανάπτυξη διασυνοριακών υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας που χρησιμοποιούν τις εν λόγω πληροφορίες ως αρχικό υλικό. Η θέσπιση ευρωπαϊκού πλαισίου για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα θα αυξήσει τη βεβαιότητα, εννοώντας έτσι επενδύσεις στη δημιουργικότητα και καινοτομία, στο πεδίο της παροχής περιεχομένου και σε άλλους τομείς.

3- ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή σημειώνει ότι το Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα κοινή θέση που αντικατοπτρίζει ευρύτερα τις κύριες κατευθύνσεις της πρότασης της Επιτροπής. Μολονότι εισήχθησαν ορισμένες αλλαγές, το κείμενο διατήρησε το σύνολο των βασικών στοιχείων της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής. Η αναδιάταξη ορισμένων από τα άρθρα βελτίωσε τη λογική του κειμένου.

3.2. Απάντηση στις τροπολογίες του Κοινοβουλίου που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση

Το κείμενο ενέκρινε 23 τροπολογίες, 10 από τις οποίες μπορούν να υποστηριχθούν από την Επιτροπή, καθώς και 8 που μπορούν να υποστηριχθούν εν μέρει ή επί της αρχής.

3.2.1. Τροπολογίες αποδεκτές από την Επιτροπή που συμπεριλαμβάνονται στην κοινή θέση

Η κοινή θέση υιοθέτησε τις ακόλουθες τροπολογίες του Κοινοβουλίου, ορισμένες όπως είχαν διατυπωθεί από το Κοινοβούλιο, άλλες με τροποποιημένη διατύπωση:

- Στην τροπολογία 3 αποσαφηνίζεται περαιτέρω ποιοι τύποι πληροφοριών συλλέγονται από τον δημόσιο τομέα. Τούτο ενσωματώθηκε στην αιτιολογική σκέψη 4.

- Η τελευταία φράση της τροπολογίας 10 αναφέρει ότι οι δημόσιες διοικήσεις θα πρέπει να προωθούν την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών που διαθέτουν. Το μέρος αυτό της τροπολογίας υποστηρίχθηκε από την Επιτροπή και συμπεριελήφθη στην κοινή θέση (τελευταία φράση της αιτιολογικής σκέψης 9).

- Με την τροπολογία 13 έγγραφα στην 'κατοχή' δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, τροποποιούνται σε έγγραφα 'στη διάθεση' δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Η τροπολογία αυτή χάνει τη σημασία της ενόψει της επεξήγησης του όρου 'στην κατοχή', στην αιτιολογική σκέψη 11 της κοινής θέσης.

- Στην τροπολογία 14 αποσαφηνίζεται ότι πληροφορίες που συνιστούν εμπορικό ή επαγγελματικό απόρρητο δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Τούτο περιλαμβανόταν υπόρρητα στην πρόταση της Επιτροπής, η οποία περιοριζόταν σε γενικά προσβάσιμες πληροφορίες. Το Συμβούλιο αναδιατύπωσε το κριτήριο αυτό στο άρθρο 1 παράγραφος 2 (γ) της κοινής θέσης. Στη διάταξη αυτή δηλώνεται ότι η οδηγία δεν ισχύει για έγγραφα 'στα οποία η πρόσβαση αποκλείεται δυνάμει των καθεστώτων πρόσβασης που ισχύουν στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων για λόγους [ ....] στατιστικού ή εμπορικού απορρήτου'.

- Το πρώτο μέρος της τροπολογίας 21 (άρθρο 5 παράγραφος 3 της πρότασης της Επιτροπής, άρθρο 4 παράγραφος 3 της κοινής θέσης) αναφέρεται στην υποχρέωση των φορέων του δημόσιου τομέα να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα του δικαιούχου τρίτου. Η υποχρέωση αυτή περιορίζεται σε περιπτώσεις στις οποίες ο φορέας του δημόσιου τομέα είναι σε θέση να παράσχει τις πληροφορίες αυτές..

- Με την τροπολογία 26 (άρθρο 7 παράγραφος 3 της πρότασης της Επιτροπής, άρθρο 9 παράγραφος 2 της κοινής θέσης) αφαιρούνται οι λέξεις 'εφόσον επιτρέπεται η περαιτέρω χρήση'.

- Με την τροπολογία 32 (άρθρο 12, παράγραφος 2) συνδέεται η επανεξέταση της οδηγίας κατά σαφέστερο τρόπο με τους στόχους της. Τούτο αποτελεί επίσης στόχο της επανεξέτασης του εν λόγω άρθρου από το Συμβούλιο.

- Με την τροπολογία 34 ευθυγραμμίζεται η διατύπωση της αιτιολογικής σκέψης 14 με τη διατύπωση του άρθρου 6.

3.2.2. Τροπολογίες αποδεκτές από την Επιτροπή που δεν περιλαμβάνονται στην κοινή θέση

Στην κοινή θέση δεν περιελήφθη σειρά άλλων τροπολογιών που υποστήριξε η Επιτροπή, οι σημαντικότερες από τις οποίες είναι οι τροπολογίες 24 και 31. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η συμπερίληψη των τροπολογιών 24 και 31 στο κείμενο θα συνέβαλε σε σημαντική βελτίωση της οδηγίας.

Με την τροπολογία 24 (άρθρο 6) παρέχεται το δικαίωμα στον αιτούντα, ο οποίος θεωρεί ότι οι χρεώσεις που επιβάλλει ο δημόσιος φορέας υπερβαίνουν τις επιτρεπόμενες βάσει του άρθρου της οδηγίας που αφορά τη χρέωση, να ζητήσει επανεξέταση των χρεώσεων.

Με την τροπολογία 31 (άρθρο 9 της πρότασης της Επιτροπής, άρθρο 8 της κοινής θέσης) καθιερώνεται υποχρέωση για τα κράτη μέλη να διαθέτουν καταλόγους των κύριων πόρων περιεχομένου που κατέχουν οι φορείς του δημόσιου τομέα.

Με την τροπολογία 1, οι λέξεις 'έγγραφο και 'έγγραφα' μετατρέπονται σε 'πληροφορίες', σε όλη την έκταση της πρότασης οδηγίας. Μολονότι η Επιτροπή θα μπορούσε να αποδειχθεί την τροποποίηση αυτή που προτάθηκε από το Κοινοβούλιο, θα επιθυμούσε να υπογραμμίσει ότι δεν υφίσταται ουσιώδης διαφορά μεταξύ των δύο διατυπώσεων, εφόσον διατηρείται ο ευρύς ορισμός 'εγγράφου' ή 'πληροφορίες' που πρότεινε η Επιτροπή.

Εξάλλου, στο συμβιβαστικό κείμενο του Συμβουλίου δεν έχουν συμπεριληφθεί μερικές ακόμα τροπολογίες που υποστήριξε (εν μέρει ή επί της αρχής) η Επιτροπή. Το πρώτο μέρος της τροπολογίας 18 αφορά μορφότυπους ανεξάρτητους από τη χρήση ειδικού λογισμικού. Με την τροπολογία 20 προτείνεται να συνεκτιμηθεί ο σκοπός της περαιτέρω χρήσης για τον καθορισμό των εύλογων χρονικών περιθωρίων διεκπεραίωσης των αιτήσεων για περαιτέρω χρήση. Άλλες τροπολογίες που δεν υιοθετήθηκαν είναι οι τροπολογίες 4, 7, 12, 27, 28.

3.3. Νέες διατάξεις που εισήγαγε το Συμβούλιο

Στην κοινή θέση του Συμβουλίου εισήχθησαν τα ακόλουθα κύρια νέα στοιχεία:

Όπως επισημάνθηκε παραπάνω, το Συμβούλιο αντικατέστησε στο άρθρο 1 την έννοια ότι η οδηγία ισχύει για πληροφορίες 'γενικής πρόσβασης' με τη διατύπωση ότι η οδηγία δεν ισχύει 'σε έγγραφα στα οποία η πρόσβαση αποκλείεται δυνάμει των καθεστώτων πρόσβασης που ισχύουν στα κράτη μέλη'. Πρόκειται για τεχνική βελτίωση του αρχικού κειμένου.

Στο άρθρο 1 παράγραφος 2 (ε), το Συμβούλιο επεξέτεινε την εξαίρεση για εκπαιδευτικά και ερευνητικά ευρήματα και σε οργανισμούς μεταβίβασης ερευνητικών αποτελεσμάτων. Δεδομένου του περιορισμένου αντίκτυπου της εν λόγω προσθήκης, η Επιτροπή μπορεί να την αποδεχθεί.

Εξάλλου, το Συμβούλιο διατύπωσε ρητά (άρθρο 1 παράγραφος 3) ότι η οδηγία βασίζεται στα υφιστάμενα καθεστώτα πρόσβασης που ισχύουν στα κράτη μέλη και δεν τροποποιεί τους κανόνες πρόσβασης στα έγγραφα. Η έννοια αυτή περιλαμβανόταν ήδη στη βάση της πρότασης της Επιτροπής.

Στο άρθρο 4 (άρθρο 5 της πρότασης της Επιτροπής), το Συμβούλιο προέβλεψε διάταξη για την περίπτωση που απαιτηθεί άδεια και επεξέτεινε τα αρχικά χρονικά περιθώρια που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής, σε περιπτώσεις που δεν προβλέπονται χρονικοί περιορισμοί βάσει των καθεστώτων πρόσβασης (παράγραφος 4.2). Στο άρθρο 4 παράγραφος 5, το Συμβούλιο διατύπωσε ρητά ότι φορείς του δημόσιου τομέα, οι οποίοι δεν καλύπτονται από την οδηγία δυνάμει των εξαιρέσεων του άρθρου 1, δεν είναι υποχρεωμένοι να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του εν λόγω άρθρου

Στο άρθρο 5 (άρθρο 4 της πρότασης της Επιτροπής), το Συμβούλιο περιέλαβε χρήσιμη διάταξη για περιπτώσεις αίτησης αποσπασμάτων (π.χ. μέρους μιας βάσης δεδομένων) από ενδεχόμενο περαιτέρω χρήστη.

Στο άρθρο 6, το Συμβούλιο αντικατέστησε την έννοια ότι το βάρος της απόδειξης όσον αφορά την κοστοστρέφεια των χρεώσεων έχει ο φορέας του δημόσιου τομέα που χρεώνει για την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών, με τον προσδιορισμό ορισμένων κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό του κόστους. Μολονότι η τελευταία πτυχή συνιστά χρήσιμη προσθήκη, θα ήταν προτιμότερο να είχε επίσης διατηρηθεί η αρχική έννοια ως προς το βάρος της απόδειξης που θα πρέπει να φέρουν οι φορείς του δημόσιου τομέα, και, επιπρόσθετα, να υιοθετηθεί η τροπολογία 24 του Κοινοβουλίου (βλέπε παραπάνω).

Στο άρθρο 7 (άρθρο 8 της πρότασης της Επιτροπής), το Συμβούλιο διακρίνει μεταξύ τυπικών περιπτώσεων (όπου οι όροι και τα τυπικά τέλη προκαθορίζονται και δημοσιεύονται) και μη τυπικών περιπτώσεων (όπου οι φορείς του δημόσιου τομέα αναφέρουν επίσης ποιοι παράγοντες θα ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των τελών). Η διάκριση αυτή είναι αποδεκτή, δεδομένου ότι είναι αδύνατο να υπάρξει εξαντλητική εποπτεία χρεώσεων και τελών για όλες τις πιθανές και ενδεχόμενες περιπτώσεις.

Στο άρθρο 8 (άρθρο 9 της πρότασης της Επιτροπής) το Συμβούλιο εισήγαγε την έννοια (υπόρρητη στην πρόταση της Επιτροπής) ότι οι φορείς του δημόσιου τομέα δύνανται να επιβάλλουν όρους σχετικά με την περαιτέρω χρήση, κατά περίπτωση μέσω άδειας. συμπλήρωσε δε τη διάταξη με τη χρήσιμη έννοια ότι οι εν λόγω όροι δεν συνιστούν περιττό περιορισμό των δυνατοτήτων περαιτέρω χρήσης ούτε χρησιμοποιούνται για περιορισμό του ανταγωνισμού. Εξάλλου, με το εν λόγω άρθρο υποχρεώνονται τώρα τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν όλους τους φορείς του δημόσιου τομέα να χρησιμοποιούν τις τυποποιημένες άδειες που θα τεθούν στη διάθεσή τους.

Στο άρθρο 10, το Συμβούλιο προέβλεψε μεταβατική χρονική περίοδο το πολύ 5 ετών για τον τερματισμό υφιστάμενων αποκλειστικών ρυθμίσεων.

Το Συμβούλιο εισήγαγε, επιπλέον, σειρά διασαφήσεων στις αιτιολογικές σκέψεις.

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή σημειώνει ότι στο Συμβούλιο επετεύχθη ομοφωνία και διατυπώνει ευνοϊκή γνώμη για το σύνολο της κοινής θέσης. Σε διάφορα σημεία, η κοινή θέση αποσαφηνίζει τις διατάξεις της πρότασης της Επιτροπής. Θα μπορούσε να επιτευχθεί περαιτέρω βελτίωση του κειμένου με την ενσωμάτωση των τροπολογιών του Κοινοβουλίου που είχε υποστηρίξει η Επιτροπή, και ιδιαιτέρως των τροπολογιών που αφορούν το άρθρο για τις χρεώσεις και τους καταλόγους με τους κύριους πόρους περιεχομένου που βρίσκονται στην κατοχή των φορέων του δημόσιου τομέα.