Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού", και

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού"

(2001/C 148/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (COM(2000) 347 τελικό - 2000/0158 (COD) - 2000/0159 (COD)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2000, σύμφωνα με τα άρθρα 265, παράγραφος 1, και 175, παράγραφος 1, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της στις 13 Ιουνίου, με την οποία ανατίθεται στην επιτροπή 4 - Χωροταξία, Αστικά Θέματα, Περιβάλλον, Ενέργεια, η κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 269/2000 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 4 Οκτωβρίου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. McKenna (IRL, AE)·

εκτιμώντας ότι η διάδοση ειδών ηλεκτρονικού και ηλεκτρικού εξοπλισμού σε συνδυασμό με την αύξηση του καταναλωτισμού και των τεχνολογικών εξελίξεων έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των Ειδών Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού·

εκτιμώντας ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν νομοθεσία για τη διαχείριση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, και άλλα όχι, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει ορισμένα προβλήματα όσον αφορά την ανακύκλωση, τις διαφορές των οικονομικών βαρών, και τις αποκλίνουσες απαιτήσεις για την επιστροφή των ειδών αυτών·

εκτιμώντας ότι οι προτεινόμενες οδηγίες εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στους στόχους της προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού καθιερώνοντας συστήματα διαχείρισης που επιδιώκουν την αποτροπή της δημιουργίας αποβλήτων και περιορίζουν τις δυνητικές επιπτώσεις των αποβλήτων που πρέπει να διατεθούν με επαναχρησιμοποίηση/ανακύκλωση, καθώς επίσης και περιορίζοντας τη χρήση επικίνδυνων ουσιών στην κατασκευή ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών·

εκτιμώντας ότι οι οδηγίες επιδιώκουν την επίτευξη της εναρμόνισης των εθνικών μέτρων για τη διαχείριση του θέματος των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού·

υιοθέτησε, κατά την 37η σύνοδο ολομελείας της 14ης και 15ης Φεβρουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Φεβρουαρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Απόψεις και συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η ΕΤΠ επικροτεί τις διατάξεις της οδηγίας για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού για την ενθάρρυνση της ανακύκλωσης πλαστικών και τη σταδιακή κατάργηση των τοξικών χημικών ουσιών που υπάρχουν στα είδη αυτά και είναι γνωστό ότι βλάπτουν την υγεία. Αυτό θα συμβάλλει στην εξυγίανση της όλης αλυσίδας παραγωγής, στη μείωση των προβλημάτων υγείας των εργαζομένων και τον περιορισμό εκπομπών επικίνδυνων ουσιών στο περιβάλλον.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι το θέμα της καθιέρωσης της ευθύνης του παραγωγού πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο κοινής ρύθμισης για όλη την Ευρώπη. Η ρύθμιση της ευθύνης του παραγωγού με τρόπο διαφορετικό στα διάφορα κράτη μέλη μπορεί να προκαλέσει σημαντικές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και στην εσωτερική αγορά. Η ευθύνη του παραγωγού για το προϊόν πρέπει να θεσπισθεί κατά τρόπο ενιαίο για όλη την εσωτερική αγορά.

1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι πρέπει να εξεταστεί εάν θα ήταν σκόπιμο οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις για τον περιορισμό της χρήσης να ενσωματωθούν στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις επικίνδυνες ουσίες. Ένας διασκορπισμός των ρυθμίσεων για τις επικίνδυνες ουσίες σε μια σειρά ανεξάρτητων ρυθμίσεων θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε προβλήματα εφαρμογής και σε έλλειψη σαφήνειας. Επιπλέον συνιστά να ενσωματωθεί στην ενιαία οδηγία η σχεδιαζόμενη τρίτη οδηγία σχετικά με τον κύκλο ζωής των προϊόντων αυτών.

1.4. Οι προτάσεις θα απαιτήσουν μια νέα προσέγγιση όσον αφορά το σχεδιασμό και την τεχνολογία που χρησιμοποιούν οι κατασκευαστές ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, είναι δε αναπόφευκτο το ενδεχόμενο τα έξοδα που διενεργούνται για τη συμμόρφωση με τις συστάσεις της οδηγίας να επιβαρύνουν τελικά τον καταναλωτή. Μολονότι η ΕΤΠ αποδέχεται ότι ορισμένες αυξήσεις των τιμών είναι αναπόφευκτες για την αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους παραγωγής που έχει σχέση με το διαφορετικό σχεδιασμό και με τις υποχρεώσεις των καταναλωτών για ανάκτηση και διάθεση των αποβλήτων, εντούτοις είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το κοινό, γενικά, δεν θα κληθεί να αναλάβει να καλύψει το αυξανόμενο κόστος που συνδέεται με τη διάθεση αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Ωστόσο, την τελική ευθύνη πρέπει να φέρουν τόσο ο παραγωγός όσο και ο καταναλωτής.

1.5. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη διάταξη της οδηγίας για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού σύμφωνα με την οποία οι κατασκευαστές όλων των ηλεκτρονικών προϊόντων και ηλεκτρικών ειδών πρέπει να είναι οικονομικά υπεύθυνοι για τη διαχείριση των προϊόντων τους για όλο τον κύκλο ζωής τους, συμπεριλαμβανομένου και του τέλους της ζωής τους. Η ΕΤΠ τονίζει ότι το κοινό δεν θα πρέπει να υποχρεωθεί να πληρώσει τους επιπλέον φόρους για την κάλυψη των εξόδων διαχείρισης των αποβλήτων επικίνδυνων υλών τις οποίες οι παραγωγοί επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν στα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη.

1.6. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο να ολοκληρώσει η Επιτροπή την περαιτέρω προτεινόμενη οδηγία με θέμα "Ο σχεδιασμός και η κατασκευή ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών", που έχει ζωτική σημασία για την καθοδήγηση της βιομηχανίας σχετικά με τις αρχές που διέπουν τη μείωση των αποβλήτων των ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

1.7. Ενώ η Επιτροπή αναφέρει ότι το αναμενόμενο κόστος της επίτευξης των στόχων που ορίζονται στις δύο προτεινόμενες οδηγίες είναι σημαντικό, η ΕΤΠ σημειώνει ότι, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα δυνητικά οικονομικά οφέλη από την εφαρμογή των οδηγιών από άποψη διατήρησης των πόρων, προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης, μείωσης του κόστους διάθεσης των αποβλήτων και περιορισμού του κόστους επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, αναμένεται μακροπρόθεσμα να υπεραντισταθμίσουν το κόστος εφαρμογής. Παρά το θέμα του οικονομικού κόστους που θα προκύψει από την εφαρμογή της οδηγίας, η ΕΤΠ πιστεύει ότι τα λιγότερο απτά οφέλη από άποψη καλύτερης ποιότητας του περιβάλλοντος και μειωμένων κινδύνων ρύπανσης θα πρέπει να υπεραντισταθμίζουν τα βραχυπρόθεσμα οικονομικά εμπόδια που ενδέχεται να προκαλέσει η οδηγία.

1.8. Οι οδηγίες θα απαιτήσουν στενότερη διασυνοριακή συνεργασία επειδή η ρύπανση που προκύπτει από τα αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού δεν περιορίζεται πάντα εντός των εθνικών συνόρων, τα δε απαιτούμενα μέτρα θα πρέπει να λαμβάνονται εκατέρωθεν των συνόρων για την προστασία του περιβάλλοντος ολόκληρης της ενδιαφερόμενης περιοχής. Η ΕΤΠ κρίνει ότι οι προτάσεις για την προώθηση της εν λόγω συνεργασίας θα είναι εποικοδομητικές έστω και εάν δεν είναι δυνατό να επηρεαστούν οι συνθήκες εκτός των συνόρων της ΕΕ.

1.9. Η ΕΤΠ τονίζει ότι θα αυξηθεί και το λιανικό εμπόριο μέσω του Διαδικτύου (ηλεκτρονικό εμπόριο) και ότι σκοπός της οδηγίας είναι να διασφαλιστεί ότι η νομοθεσία σχετικά με την ευθύνη των κατασκευαστών για την επανάκτηση, τόσο εντός της ενιαίας αγοράς όσο και στις συναλλαγές με τρίτες χώρες, δεν θα καταστρατηγηθεί.

2. Παρατηρήσεις για την οδηγία σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τους στόχους και τα κύρια στοιχεία των προτάσεων και θα ήθελε να τονίσει το ρόλο τον οποίο πρέπει να διαδραματίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές για τη διευκόλυνση της υλοποίησης των εν λόγω στόχων. Η ΕΤΠ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη νομοθεσίας στα κράτη μέλη σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και επικροτεί την πρόταση για τη θέσπιση οδηγίας με στόχο τη χάραξη ενός νομικά δεσμευτικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ. Όταν τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίζουν νομοθετικές διατάξεις ή να τροποποιούν τις υφιστάμενες νομοθετικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς τις οδηγίες, είναι σημαντικό να συμμετέχουν επίσημα οι περιφερειακές και τοπικές αρχές στη διαδικασία πλαισίωσης των εθνικών προγραμμάτων εφαρμογής. Σε τελική ανάλυση, οι αρχές αυτές είναι εκείνες οι οποίες πρέπει να λαμβάνουν μέτρα ώστε οι κατασκευαστές να συμμορφώνονται προς τις αρχές της οδηγίας. Η συμμετοχή των εν λόγω αρχών τόσο στον προγραμματισμό όσο και στην εφαρμογή των ειδικών στρατηγικών έχει ζωτική σημασία για την επίτευξη των στόχων των οδηγιών.

2.2. Η σημασία της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών είναι, επίσης, αναγκαία προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές οικονομικές ανισότητες σε περιφερειακό επίπεδο κατά τη θέσπιση νομοθεσίας. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής δεν περιέχει εκτιμήσεις για τις δυνητικές οικονομικές επιπτώσεις στα μεμονωμένα κράτη μέλη. Οι στόχοι που ορίζονται στις δύο οδηγίες θα επιβάλλουν οικονομικά βάρη τόσο στις εθνικές κυβερνήσεις όσο και στις περιφερειακές αρχές· συνεπώς, θα ήταν ευχής έργον να αναφέρει η Επιτροπή με ποιο τρόπο μπορεί να καλυφθούν τα έξοδα. Όλες οι δαπάνες που συνεπάγονται η συλλογή, η μεταφορά, η επεξεργασία, η επαναχρησιμοποίηση και η αξιοποίηση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού πρέπει, το αργότερο μέχρι τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, να επιβαρύνουν τον παραγωγό. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευελιξία της πρότασης να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο όταν επινοούν συστήματα για την ανάκτηση και την επεξεργασία των αποβλήτων.

2.3. Η ΕΤΠ θα ήθελε να τονίσει ότι η συμμόρφωση προς τις προτάσεις των οδηγιών σε ορισμένα κράτη μέλη θα παρουσιάσει δυσκολίες στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υπάρχουν νομοθετικές διατάξεις στον τομέα αυτό. Τουλάχιστον το ένα τρίτο των κρατών μελών δεν έχει λάβει κανένα νομοθετικό μέτρο για τον έλεγχο των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αυτό θα επιδεινώσει περαιτέρω τα προβλήματα των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την επινόηση συστημάτων με στόχο την προώθηση της εφαρμογής των στόχων της οδηγίας. Η έλλειψη εθνικού νομοθετικού πλαισίου στα κράτη μέλη ενδέχεται, επίσης, να επηρεάσει τη δυνατότητα εμπρόθεσμης επίτευξης των στόχων της οδηγίας σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης επικίνδυνων ουσιών στα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

2.4. Μολονότι οι στόχοι έχουν τροποποιηθεί από προηγούμενα σχέδια προτεινόμενων οδηγιών, η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι είναι σημαντικό να επαναλαμβάνει η οδηγία ότι τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα εάν το επιθυμούν. Αυτό ενδέχεται να έχει ιδιαίτερη σημασία στα κράτη μέλη των οποίων η ισχύουσα νομοθεσία για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού είναι ήδη προηγμένη και όπου οι κατασκευαστές έχουν ήδη τροποποιήσει τις μεθόδους σχεδιασμού και μειώσει την εξάρτηση από επικίνδυνες ουσίες καθώς, επίσης, και στα κράτη μέλη όπου υπάρχουν σημαντικές συγκεντρώσεις κατασκευαστών ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

2.5. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι ο στόχος των τεσσάρων χιλιόγραμμων, κατά μέσο όρο, ανά άτομο ετησίως που προβλέπεται δυνάμει της οδηγίας σχετικά με τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, που έχει θέσει η Επιτροπή, δεν είναι αρκετά φιλόδοξος. Κατά συνέπεια, ζητεί από την Επιτροπή να καθιερώσει μια ενδεικτική τιμή η οποία θα αποτελέσει κατώτατο όριο που θα αναθεωρείται ετησίως. Προκειμένου να διασφαλιστεί το υψηλότερο δυνατόν ποσοστό συλλογής, θα πρέπει ο τελευταίος χρήστης της συσκευής να υποχρεώνεται να το εναποθέτει σε ένα επιλεγμένο οργανισμό συλλογής.

2.6. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις του άρθρου 8, βάσει των οποίων διασφαλίζεται η ενσωμάτωση συμφωνιών μεταξύ του κατασκευαστή και του χρήστη (εξαιρουμένων των νοικοκυριών) με αντικείμενο τη συλλογή, επεξεργασία, και ανάκτηση των αποβλήτων των ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, δεδομένου ότι οι εν λόγω χρήστες συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στη συσσώρευση ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού στην παραγωγή αστικών αποβλήτων.

2.7. Η ΕΤΠ αποδέχεται ότι η εφαρμογή χωριστών συστημάτων συλλογής των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης. Ωστόσο, αξίζει να τονιστεί ότι οι τοπικές αρχές διαδραματίζουν δεσπόζοντα ρόλο στη συλλογή, την επεξεργασία, και τη διάθεση αποβλήτων. Ενώ οι τοπικές αρχές βρίσκονται στην καταλληλότερη θέση για να εξασφαλίσουν την διεξαγωγή των δραστηριοτήτων αυτών με αποτελεσματικό και έγκυρο τρόπο, η κατανομή της ευθύνης κατά την εφαρμογή χωριστών συστημάτων για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού έχει κεφαλαιώδη σημασία. Το ζήτημα της επιστροφής των παλαιών συσκευών συνδέεται στενά με το ζήτημα του κόστους που συνεπάγεται. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι το ζήτημα της υποχρέωσης του παραγωγού να αναλάβει το κόστος της επιστροφής των παλαιών συσκευών πρέπει να ρυθμιστεί σαφώς στην οδηγία και να αποτελεί ουσιαστική πτυχή της ευθύνης του.

2.8. Η ΕΤΠ θεωρεί απαραίτητο να μην περιλαμβάνονται στην κατηγορία των απορριμμάτων, και συνεπώς να μην εμπίπτουν στο σχετικό καθεστώς εγκρίσεως, οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που απλώς εναποτίθενται στα κέντρα συλλογής, με προορισμό την επαναχρησιμοποίησή τους ενδεχομένως μετά από συνήθη επισκευή.

2.9. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι για τα "ιστορικά" απόβλητα, δηλαδή για τα απόβλητα από προϊόντα που διοχετεύτηκαν στην αγορά πριν από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας, υπάρχει μια μεταβατική περίοδος πέντε ετών. Η μεταβατική περίοδος πρέπει να περιοριστεί ώστε να συμπίπτει με την προθεσμία που αφορά τη γενική υποχρέωση για επιστροφή στους παραγωγούς. Όσον αφορά τη δυνατότητα που παρέχει η οδηγία στους παραγωγούς προϊόντων με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής να καλύπτουν τα έξοδα αυτά με μια σταθερή προσαύξηση της τιμής των νέων προϊόντων, η ΕΤΠ κρίνει ότι η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν κατάλογο των συγκεκριμένων αυτών προϊόντων, ώστε να αρθεί κάθε αβεβαιότητα ή αμφιβολία για τα επιλέξιμα προϊόντα.

2.10. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την άποψη ότι η επίδραση στις τιμές και τη ζήτηση ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών αγαθών υπολογίζεται να είναι περιορισμένη. Όσο περισσότερο μαθαίνουν οι εταιρείες τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να παράγουν προϊόντα που είναι λιγότερο επικίνδυνα και ευκολότερο και λιγότερο δαπανηρό να ανακυκλωθούν, θα αναπτύσσουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εφόσον το κόστος ανακύκλωσης των προϊόντων θα είναι χαμηλότερο. Πάντως, το θέμα του "ποιος θα πληρώνει" αποτελεί το επίκεντρο της ευρύτερης ευθύνης των παραγωγών, εφόσον αποτελεί στην ουσία προέκταση και μηχανισμό της εφαρμογής της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει". Η ΕΤΠ εκφράζει τη λύπη της που η Επιτροπή παραλείπει να ρυθμίσει σαφώς το θέμα της οικονομικής ευθύνης για τα μελλοντικά προϊόντα. Γι' αυτό, καλεί εμμόνως την Επιτροπή να επιτρέψει σε κάθε επιχείρηση, παραγωγό, ή εισαγωγέα να αναλάβουν την ευθύνη της ανακύκλωσης των προϊόντων τους τα οποία θα παραδίδονται από ιδιώτες σε σημεία συλλογής που θα οριστούν αφού τεθεί σε ισχύ η οδηγία. Έτσι, θα δοθεί στους παραγωγούς ένα οικονομικό κίνητρο για να αναπτύξουν οικολογικότερα προϊόντα.

2.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή να ενθαρρύνει την βέλτιστη ανθεκτικότητα των προϊόντων λαμβάνοντας υπόψη την τεχνική πρόοδο που έχει σημειωθεί στον τομέα του περιβάλλοντος. Οι συσκευές και τα εξαρτήματά τους θα πρέπει να κατασκευάζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, να μπορούν να αποσυναρμολογούνται εύκολα, να περιέχουν ελάχιστες βλαβερές ύλες, και να μπορούν να ανακυκλώνονται.

2.12. Η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει ότι είναι δύσκολο να πεισθούν οι καταναλωτές να ανακυκλώνουν μικρές συσκευές· καλεί, συνεπώς, την Επιτροπή να προτείνει ένα υποχρεωτικό σύστημα παράδοσης για τον ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

2.13. Η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει τις δυνατότητες για την απασχόληση που παρουσιάζει η πρόταση για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, ιδίως στη βιομηχανία ανακύκλωσης προϊόντων. Μολονότι οι δυνητικές οικονομικές επιπτώσεις της οδηγίας θα διαφέρουν από τη μία περιφέρεια στην άλλη, εάν ληφθεί η ΕΕ ως σύνολο, οι αρνητικές συνέπειες θα αντισταθμιστούν από την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση που θα δημιουργηθεί σε τομείς που συμμετέχουν στην ελαχιστοποίηση, τη συλλογή, την ανάκτηση, και την ανακύκλωση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η επιπρόσθετη αυτή απασχόληση θα αποφέρει περαιτέρω οφέλη με την προώθηση της ένταξης των μακροχρόνια ανέργων στο εργατικό δυναμικό και την τόνωση των δραστηριοτήτων στο τομέα της κοινωνικής οικονομίας σε όλα τα κράτη μέλη.

2.14. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχουν οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης ενημέρωσης για τη συμμετοχή των καταναλωτών στην επίτευξη των στόχων συλλογής και ανάκτησης αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και επικροτεί τη συνεργασία των παραγωγών και των τοπικών αρχών για την υλοποίηση εκστρατειών αυτών.

2.15. Για την προστασία της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στον τομέα των ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού με τρίτες χώρες, είναι σημαντικό να ασκήσει η ΕΕ την επιρροή της στα παγκόσμια βήματα ώστε να ενθαρρυνθούν άλλοι παραγωγοί, όπως οι παραγωγοί από τις ΗΠΑ και το Τόξο του Ειρηνικού, να ακολουθήσουν το παράδειγμα της ΕΕ που επιδιώκει την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο για τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους παραγωγούς, οι οποίοι πρέπει να εφαρμόζονται και στο ηλεκτρονικό εμπόριο, αλλά και για την διασφάλιση της βελτίωσης της ποιότητας του παγκόσμιου περιβάλλοντος, λαμβάνοντας υπόψη τις διασυνοριακές επιπτώσεις της ρύπανσης.

2.16. Η ΕΤΠ εκφράζει τις ανησυχίες της για τις διασυνοριακές διακινήσεις επικίνδυνων αποβλήτων. Οι παραγωγοί της ΕΕ δεν θα πρέπει να επιδιώκουν την αποφυγή των ευθυνών τους για τη συλλογή/επεξεργασία/διάθεση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού μέσω της εξαγωγής των αποβλήτων τους σε τρίτες χώρες, όπου οι διατάξεις για την ανάκτηση/διάθεση των αποβλήτων ενδέχεται να μην είναι εξίσου αυστηρές. Επίσης, η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να δοθούν διευκρινίσεις όσον αφορά το θέμα της εξαγωγής ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού καθώς, επίσης, και όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης από τον παραγωγό και τη χώρα υποδοχής των λεπτομερειών όσον αφορά τη συλλογή/επεξεργασία κατά το τέλος της ζωής των προϊόντων.

2.17. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι πρέπει να ληφθεί περισσότερο υπόψη η μεταβολή που θα σημειωθεί μελλοντικά στο παγκόσμιο εμπόριο ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών λόγω του ηλεκτρονικού εμπορίου. Για το λόγο αυτό, η οδηγία πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις μεγάλης εμβέλειας σχετικά με την ευθύνη των παραγωγών και των διανομέων που πωλούν άμεσα τα προϊόντα τους στην ευρωπαϊκή και την εσωτερική αγορά.

2.18. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι δεν πρέπει να επιβληθούν πρόσθετες άδειες και έλεγχοι με υποχρεωτική κοινοποίηση στην Επιτροπή. Οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις στην πρόταση οδηγίας δεν αιτιολογούνται αντικειμενικά και αντίκεινται στην επιδίωξη της διοικητικής απλούστευσης.

2.19. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι απαιτήσεις ενημέρωσης και η υποχρέωση υποβολής έκθεσης στην Επιτροπή θα πρέπει να περιοριστούν στα συγκεκριμένα απαραίτητα στοιχεία. Οι απαιτήσεις που προβλέπονται στην πρόταση θα προκαλέσουν περιττές διοικητικές δαπάνες.

2.20. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι στην οδηγία θα πρέπει να διασφαλιστεί και η μελλοντική συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον ανταγωνισμό. Οι παραγωγοί που καταφεύγουν σε υπεργολαβίες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους πρέπει να υποχρεωθούν να ακολουθούν διαδικασίες υποβολής προσφορών (ανάθεση ανά παρτίδες), προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον ανταγωνισμό.

3. Παρατηρήσεις σχετικά με την οδηγία για τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού

3.1. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρωτοβουλία που προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση συγκεκριμένων τοξικών ουσιών. Πολλοί κατασκευαστές έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν την πρακτική αυτή, η οποία έχει, κατά τη γνώμη της ΕΤΠ, περιορισμένες επιπτώσεις στο κόστος.

3.2. Για τις επικίνδυνες εκείνες ουσίες που δεν πρέπει να καταργηθούν σταδιακά βάσει της παρούσας πρότασης λόγω έλλειψης υποκατάστατων ουσιών, η ΕΤΠ συνιστά να εξεταστούν περαιτέρω οι δυνητικές επιπτώσεις τους και να προωθηθεί η έρευνα για την εξεύρεση κατάλληλων υποκατάστατων ουσιών. Η ΕΤΠ επικροτεί την ανάληψη περαιτέρω δράσεων για να ενθαρρυνθεί η βιομηχανία να λάβει πιο σοβαρά υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντών της και να αντιμετωπίσει τα θέματα της ανακύκλωσης και της μείωσης των αποβλήτων από το αρχικό στάδιο σχεδιασμού.

3.3. Η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες συνεχίζεται η διάθεση επικίνδυνων ουσιών και για τις ουσίες εκείνες που θα αποτίθενται, πριν από τη θέση σε ισχύ της παρούσας οδηγίας, σε χώρους υγειονομικής ταφής, οι ύλες αυτές θα πρέπει να διατίθενται μόνο σε χώρους υγειονομικής ταφής υψηλών προδιαγραφών που υπόκεινται στις τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες αναφέρονται στην οδηγία 99/31/ΕΚ.

3.4. Εκτός από τους δυνητικούς κινδύνους ρύπανσης και τα συναφή υγειονομικά προβλήματα που προκύπτουν από τη διάθεση των εν λόγω επικίνδυνων ουσιών, η ΕΤΠ έχει την πεποίθηση ότι θα πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι η ύπαρξη ορισμένων επικίνδυνων ουσιών εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των εργαζόμενων σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και, κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο να μειωθούν τα επίπεδα των εν λόγω επικίνδυνων ουσιών. Οι κίνδυνοι για του εργαζόμενους στον τομέα αυτό φαίνεται να καθιστά αναγκαία μια περαιτέρω ανάλυση του θέματος.

3.5. Όσον αφορά τους περιορισμούς για τις ουσίες που αναφέρονται στην οδηγία αυτή, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα προτεινόμενα υποκατάστατα προϊόντα έχουν εκτιμηθεί πλήρως από άποψης δυνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία ώστε να υφίστανται την κατάλληλη αντιμετώπιση κατά την ανάκτηση/διάθεσή τους.

3.6. Το άρθρο 6 της οδηγίας αυτής επιτρέπει την τροποποίηση του παραρτήματος σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες. Μολονότι η οδηγία αναφέρει ότι μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2003 το τμήμα αυτό θα αναθεωρηθεί για να ληφθούν υπόψη τα νέα επιστημονικά στοιχεία, δεν είναι σαφές κατά πόσο υπάρχουν περιθώρια τροποποίησης του καταλόγου των υπό περιορισμό ουσιών σε περίπτωση που προκύψουν έγκυρα επιστημονικά δεδομένα τα οποία δικαιολογούν περαιτέρω περιορισμούς πριν από αυτή την ημερομηνία.. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία και η κατάλληλη διαβούλευση, θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα τροποποίησης του παραρτήματος σε οιοδήποτε στάδιο.

3.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι όλες οι οικολογικές και οι οικονομικές πτυχές τόσο των εν λόγω ουσιών όσο και των υποκατάστατών τους, πρέπει να εκτιμηθούν για όλη τη διάρκεια ζωής τους. Ειδικότερα, μια επιστημονική εκτίμηση του κινδύνου πρέπει απαραίτητα να εξετάζει όχι μόνο τις ιδιότητες της ουσίας αλλά και εάν και πώς οι άνθρωποι και το περιβάλλον εκτίθενται στην ουσία και με ποιες επιπτώσεις.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

4.1. Η ΕΤΠ επικροτεί τις προτεινόμενες οδηγίες που απαιτούν από τους κατασκευαστές να βελτιώσουν το σχεδιασμό των προϊόντων τους προκειμένου να αποτραπεί η δημιουργία αποβλήτων και να διευκολυνθεί η ανάκτηση και η διάθεση των αποβλήτων ηλεκτρονικών ειδών. Αυτό πρέπει να επιτευχθεί με τη σταδιακή κατάργηση επικίνδυνων ουσιών καθώς, επίσης, και με την ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων συλλογής, επαναχρησιμοποίησης, και ανακύκλωσης. Η ΕΤΠ κρίνει ότι η ευθύνη του παραγωγού είναι απαραίτητο να θεσπισθεί σε κοινοτικό επίπεδο μέσω της οδηγίας..

4.2. Η ΕΤΠ κρίνει ότι η επιτυχής εφαρμογή των προτάσεων αυτών θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στον προγραμματισμό όσον και στην εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών για την επίτευξη των στόχων των οδηγιών.

4.3. Η Επιτροπή αναγνωρίζει μεν ότι θα προκύψει ορισμένο οικονομικό κόστος από την επίτευξη των στόχων της οδηγίας, συμπεραίνει όμως ότι, μακροπρόθεσμα, θα αντληθούν οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη καθώς η τεχνολογία θα προσαρμόζεται στις απαιτήσεις για χρησιμοποίηση καθαρότερων μεθόδων παραγωγής.

4.4. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι οι προτεινόμενες τιμές-στόχοι θα πρέπει να είναι δυνατό να επιτευχθούν με λογικό κόστος εάν οι απαιτούμενες σχετικές κατευθυντήριες γραμμές θεσπιστούν στο άμεσο μέλλον και ιδίως η πρόταση οδηγίας για το σχεδιασμό και την κατασκευή ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί τις δράσεις των κρατών μελών, ιδίως εκείνων που δεν έχουν προβεί ακόμη σε προετοιμασίες για τη θέσπιση νομοθεσίας σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι η επιστημονική έρευνα για τη διευκόλυνση περαιτέρω περιορισμών στη χρήση επικίνδυνων ουσιών θα πρέπει να ολοκληρωθεί και να ενσωματωθεί στη νομοθεσία όταν θα υπάρχουν έγκυρα επιστημονικά στοιχεία και θα έχουν πραγματοποιηθεί οι απαιτούμενες διαβουλεύσεις με τους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert