Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως της οδηγίας 96/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων» () (98/C 19/04)

Στις 25 Ιουνίου 1997 και σύμφωνα με τα άρθρα 57(2) και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Οκτωβρίου 1997, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Levitt.

Κατά τη 349η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 106 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Σκοπός της οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων και των τροποποιήσεών της

1.1.1. Η οδηγία 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων επιδιώκει την εναρμόνιση των απαιτήσεων κεφαλαίου για τα πιστωτικά ιδρύματα και τις επιχειρήσεις επενδύσεων όσον αφορά τις θέσεις των χαρτοφυλακίων συναλλαγών τους που υπόκεινται σε κινδύνους αγοράς. Κίνδυνοι αγοράς είναι αυτοί που προκύπτουν από μεταβολές σε τιμές αγοράς. Η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων εκθέτει την εφαρμοστέα μέθοδο κατά τον υπολογισμό των απαιτήσεων κεφαλαίου για την κάλυψη θέσεων σε ομολογίες, επιτόκια, χαρτοφυλάκια μετοχών, συνάλλαγμα και παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Η οδηγία καθορίζει επίσης, τη φύση των ιδίων κεφαλαίων που πρέπει να κατέχει κανείς προκειμένου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αυτές.

1.1.2. Η παρούσα οδηγία, μαζί με την οδηγία 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις επενδυτικές υπηρεσίες στον τομέα των κινητών αξιών, θέτει τη βάση για το συντονισμό των κανόνων εποπτείας όσον αφορά τις επενδυτικές δραστηριότητες, γεγονός το οποίο καθιστά δυνατή την αμοιβαία αναγνώριση αδειών λειτουργίας που χορηγούν οι εθνικές αρχές. Οι δύο αυτές οδηγίες καθώς και αυτές που αφορούν ειδικότερα τα πιστωτικά ιδρύματα και τις ασφαλιστικές εταιρείες, αποτελούν τη βάση της ενιαίας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

1.1.3. Η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων υιοθετήθηκε σε μια εποχή κατά την οποία διενεργούντο διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο ευρύτερων διεθνών φόρουμ, με στόχο την εναρμόνιση των απαιτήσεων κεφαλαίου, προκειμένου να καλυφθούν οι κίνδυνοι αγοράς. Την εποχή εκείνη, είχε ήδη προβλεφθεί η ενδεχόμενη ανάγκη τροποποίησης της οδηγίας (άρθρο 14). Τον Ιανουάριο του 1996, η Επιτροπή Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας δημοσίευσε τροποποίηση της Συμφωνίας του 1988 για τα ίδια κεφάλαια προκειμένου να ενσωματώσει σε αυτήν τους κινδύνους αγοράς.

1.1.4. Η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων καλούσε επίσης (Άρθρο 13) την Επιτροπή να προτείνει απαιτήσεις κεφαλαίου για τις εμπορικές διαπραγματεύσεις για τα βασικά προϊόντα και τα παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα. Η τροποποίηση του 1996 της Συμφωνίας για τα κεφάλαια, άπτεται επίσης και των απαιτήσεων κεφαλαίου όσον αφορά τις εν λόγω θέσεις.

1.1.5. Με την πρόταση περί τροποποιήσεως της οδηγίας 93/6/ΕΟΚ επιδιώκεται η προσαρμογή του καθεστώτος της ΕΕ στον τομέα των ιδίων κεφαλαίων σε όσα έχουν πλέον αποφασιστεί από τους επόπτες τραπεζών της Ομάδας των Δέκα, και, σύμφωνα με τα παρακάτω σχόλια στο 3° μέρος, η πρόταση της Επιτροπής ακολουθεί τα βασικά σημεία της Συμφωνίας της Βασιλείας.

1.1.6. Η ΟΚΕ, στην ευνοϊκή γνωμοδότησή της για την αρχική πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή το 1990 για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, επέλεξε τρεις βασικές αρχές για την αξιολόγηση της πρότασης:

- η οδηγία θα πρέπει να δημιουργήσει ένα ευρύ πεδίο για την ανάληψη δράσης, από τραπεζικές και μη τραπεζικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν δραστηριότητα στην αγορά των κινητών αξιών 7

- η οδηγία θα πρέπει να ενισχύσει - ή τουλάχιστον να μην αποδυναμώσει - την έλξη που ασκεί η ΕΕ ως χρηματοπιστωτικό κέντρο 7

- δεν θα πρέπει να περιορισθεί η πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, και να περεμποδισθεί ο ανταγωνισμός, η καινοτομία και η δυνατότητα επιλογής των καταναλωτών.

1.1.7. Επιπλέον, όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα ίδια κεφάλαια όπως προκύπτουν από την οδηγία, η ΟΚΕ επεσήμανε ότι θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν συνεκτικότερες, από τεχνικής πλευράς, με τα συστήματα ελέγχου των κινδύνων τα οποία διαθέτουν ήδη τα ενδιαφερόμενα ιδρύματα.

1.1.8. Αυτές οι βασικές αρχές ισχύουν για την ανάλυση της παρούσας πρότασης.

1.2. Ενδιαφερόμενα ιδρύματα

Η προτεινόμενη οδηγία εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις επενδύσεων και στα πιστωτικά ιδρύματα.

1.3. Σύνοψη των προτεινόμενων τροποποιήσεων της οδηγίας

1.3.1. Η πρόταση περιλαμβάνει τρεις συνιστώσες:

- τροποποιήσεις με στόχο να δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις, υπό αυστηρούς όρους διασφάλισης, να χρησιμοποιούν εσωτερικά στατιστικά μοντέλα για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων έναντι των κινδύνων αγοράς, αντί της τυποποιημένης μεθόδου που περιγράφεται στα Παραρτήματα Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και VII. Ειδικότερα, προτείνεται νέο Παράρτημα VI,

- τροποποιήσεις με στόχο να συμπεριληφθούν, οι κίνδυνοι που αφορούν βασικά προϊόντα στην οδηγία για την επάρκεια περί των ιδίων κεφαλαίων και συγκεκριμένα σε νέο Παράρτημα VII. Ωστόσο, ο χρυσός αντιμετωπίζεται όπως το συνάλλαγμα και για το σκοπό αυτό προτείνονται τροποποιήσεις ειδικότερα στο Παράρτημα III της εν λόγω οδηγίας,

- μία τροποποίηση η οποία επιδιώκει να επανορθώσει μία εκούσια αδυναμία της οδηγίας περί επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων σύμφωνα με την οποία η έκδοση μη πλήρως διασφαλισμένων χρεωστικών τίτλων αποκλείει αυτομάτως τη δυνατότητα ενσωμάτωσης των μετοχικών τίτλων του εκδότη σε χαρτοφυλάκιο που υπόκειται σε συντελεστή στάθμισης του ευνοϊκού ποσοστού 2 %, του ειδικού κινδύνου, ακόμη και αν οι τίτλοι θεωρούνται υψηλής ποιότητας.

1.3.2. Οι δύο πρώτες από τις προαναφερθείσες τροποποιήσεις που είναι οι σημαντικότερες, υιοθετούν τις προτάσεις της Βασιλείας για τον κίνδυνο της αγοράς, και αναλύονται εκτενέστερα στη συνέχεια. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της οδηγίας 1993, η παρούσα πρόταση καθιστά δυνατό να συμπεριληφθούν οι κίνδυνοι αγοράς, όπως αυτοί εκτιμούνται βάσει των διατάξεων των νέων Παραρτημάτων VII και VIII, στον εκτενή ορισμό των ιδίων κεφαλαίων που καθιερώθηκε με την πρόταση του 1993.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Λόγοι που επιβάλλουν την τροποποίηση της οδηγίας

2.1.1. Ορισμένες τράπεζες και επιχειρήσεις επενδύσεων χρησιμοποιούν ήδη εσωτερικά μοντέλα για να πετύχουν μία καλύτερη κατανόηση των κινδύνων στους οποίους εκτίθενται, καθώς επίσης και μία καλύτερη βάση για τον έλεγχο του κινδύνου και τη διαχείριση του οικονομικού κεφαλαίου της επιχείρησης. Η πρόβλεψη της χρήσης μοντέλων για τον υπολογισμό τακτικών κεφαλαιακών απαιτήσεων θα ενθάρρυνε τις επιχειρήσεις να αποκτήσουν σαφή άποψη όσον αφορά την κατανόηση των ειδικών κινδύνων που αντιμετωπίζουν και τον έλεγχό τους, προς όφελος όλων. Αυτό είναι σημαντικό και επωφελές για τις εποπτικές αρχές, τους αποταμιευτές και τους μετόχους, δεδομένου ότι τελευταία έχουν σημειωθεί ορισμένα οικονομικά σκάνδαλα τα οποία αποκάλυψαν ότι η κατανόηση στα υψηλά επίπεδα διοίκησης και ο έλεγχος των κινδύνων της αγοράς είναι ανεπαρκείς.

2.1.2. Το ζήτημα αυτό έχει και μία ανταγωνιστική πτυχή. Η τροποποίηση της Συμφωνίας της Βασιλείας για τα κεφάλαια θα τεθεί πλήρως σε ισχύ στα τέλη του 1997. Από τη στιγμή αυτή, οι τράπεζες τρίτων χωρών θα δύνανται να χρησιμοποιούν εσωτερικά μοντέλα για τον υπολογισμό κεφαλαιακών απαιτήσεων έναντι των κινδύνων αγοράς. Ενώ η οδηγία του 1993 για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων δεν απαγορεύει στις επιχειρήσεις τη χρησιμοποίηση αυτών των μοντέλων προκειμένου να υπολογίσουν τις τακτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις, η χρησιμοποίηση αυτή υπόκειται στην προϋπόθεση ότι το αποτέλεσμα είναι κεφαλαιακή δαπάνη όχι χαμηλότερη από τη δαπάνη που συνεπάγεται η τυποποιημένη μέθοδος που δημιούργησε η εν λόγω οδηγία. Αν κάποιο ίδρυμα που χρησιμοποιεί εσωτερικά μοντέλα έχει ή όχι χαμηλότερη κεφαλαιακή δαπάνη από αυτή που καθορίζει η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων του 1993, θα εξαρτηθεί από τη φύση των θέσεών της 7 αναμένεται ωστόσο, ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις θα είναι ορισμένες φορές χαμηλότερες. Αυτή η μείωση δεν σημαίνει χαλάρωση των κανόνων, αλλά αντικατοπτρίζει την αναγνώριση των ελεγκτών, ότι ορθώς κατασκευασμένα μοντέλα (και θα υπάρχει απαίτηση για εφαρμογή αυστηρών κριτηρίων από τις εθνικές αρχές πριν από την έγκριση της χρήσης) δίνουν τη δυνατότητα στις τράπεζες και στις επιχειρήσεις επενδύσεων να είναι ικανότερες στην κατανόηση, τον έλεγχο και τη μείωση των οικονομικών κινδύνων που διατρέχουν. Τα ιδρύματα θα προβούν συνεπώς σε πολύ σημαντικές επενδύσεις για την ανάπτυξη και εφαρμογή μοντέλων και τη διαχείριση των πληροφοριών και διαδικασιών που αυτά απαιτούν. Αλλά και τα δυνητικά οφέλη - καλύτερη κατανόηση και έλεγχος των κινδύνων και η δυνατότητα κεφαλαιακών απαιτήσεων που ανταποκρίνονται ακριβέστερα στους πραγματικούς κινδύνους που διατρέχονται - είναι επίσης σημαντικά. Ωστόσο, τη στιγμή που τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν τουλάχιστον τις ελάχιστες απαιτήσεις που καθορίζονται από τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολλές επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα έχουν κίνητρο να χρησιμοποιήσουν εσωτερικά μοντέλα για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων έως ότου τροποποιηθεί η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, κατά τρόπο ώστε τούτο να καταστεί δυνατό το παραπάνω 7

2.1.3. Τα ανωτέρω έχουν δύο συνέπειες, οι οποίες είναι αμφότερες σημαντικές για την ΕΕ και τις επιχειρήσεις της.

- ορισμένες επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να τίθενται σε μειονεκτική θέση ως προς τον ανταγωνισμό έναντι επιχειρήσεων τρίτων χωρών, διότι οφείλουν να πληρούν διαφορετικές και υψηλότερες κεφαλαιακές δαπάνες ενώ η χρήση των μοντέλων μπορεί να συνεπάγεται χαμηλότερες απαιτήσεις. Αυτές συνιστούν υποχρέωση οικονομικής αναποτελεσματικότητας 7

- οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης - και οι αρμόδιοι του τραπεζικού ελέγχου στην Ευρωπαϊκή Ένωση - δεν είναι σε θέση να εφαρμόσουν τα εσωτερικά μοντέλα παράλληλα με τις κανονιστικές μεθόδους για τον υπολογισμό του κινδύνου. Μία τέτοια εφαρμογή παρακινεί τις επιχειρήσεις να βελτιώνουν συνεχώς τα συστήματά τους για τον υπολογισμό και τη διαχείριση κινδύνων, όπως αναγνώρισε η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την πρόταση του 1990 της Επιτροπής. Είναι σημαντικό, και συντείνει στη σταθερότητα του οικονομικού συστήματος και των πελατών, να διατηρούν οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης την πρωτοπορία ως προς τις εξελίξεις.

Τούτο καθιστά εμφανή την ανάγκη για την κατεπείγουσα προώθηση της πρότασης.

2.1.4. Η τροποποίηση της οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων είναι επίσης αναγκαία ούτως ώστε οι θέσεις όσον αφορά τα βασικά προϊόντα και τα παράγωγα μέσα βασικών προϊόντων, να μπορέσουν να διατηρηθούν στο χαρτοφυλάκιο των συναλλαγών.

2.1.5. Η Επιτροπή περιόρισε στο ελάχιστο δυνατό τις προτάσεις της για να καταστήσει δυνατή την ταχεία εφαρμογή στην ΕΕ των κανόνων που υιοθετήθηκαν σε διεθνή κλίμακα, με σκοπό να εξασφαλίσει μία όσο το δυνατό γρηγορότερη πρόοδο σε νομοθετική διαδικασία. Τούτο είναι προς όφελος τόσο της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, όσο και του αυξημένου ελέγχου των κινδύνων στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της ΕΕ, και πρέπει να τύχει ευνοϊκής υποδοχής.

2.2. Μελλοντικές τεχνικές τροποποιήσεις στον Κανονισμό των Οικονομικών Υπηρεσιών της ΕΕ - Διατήρηση του κανονισμού της ΕΕ στο προσκήνιο των εξελίξεων

2.2.1. Η πρόταση της Επιτροπής είναι εξαιρετικά τεχνική και αποτελεί απάντηση στην πρόοδο που επιτεύχθηκε όσον αφορά τις κανονιστικές διατάξεις σε επίπεδο διεθνών φορέων. Κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι συνεχίζεται η εξέταση άλλων τεχνικών θεμάτων που σχετίζονται με αυτήν την πρόταση, αφενός, από τις αρχές τραπεζικού ελέγχου στο πλαίσιο της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών και, αφετέρου, από τις αρχές εποπτείας κινητών αξιών στο Διεθνή Οργανισμό Επιτροπών Κινητών Αξιών-IOSCO (International Organization of Securities Commissions) καθώς επίσης και μεταξύ των δύο αυτών οργανισμών.

2.2.2. Ειδικότερα, συνεχίζονται οι συζητήσεις μεταξύ των εποπτικών αρχών για τον υπολογισμό μέσω μοντέλων του ειδικού κινδύνου () και για τη χωριστή κεφαλαιακή απαίτηση ειδικού κινδύνου, η οποία ορίζεται στο 50 % της απαίτησης που καθορίζεται από την τυποποιημένη μέθοδο. Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει αυτή τη διάταξη (Παράρτημα VΙΙΙ σημείο 5), η οποία θα πρέπει ίσως να εγκαταληφθεί ή να τροποποιηθεί στο προβλέψιμο μέλλον. Η επιτροπή τραπεζικού ελέγχου της Βασιλείας εξετάζει επίσης την πιθανότητα να τροποποιήσει τη συμφωνία της για το κεφάλαιο υπό το φως της εμπειρίας που απέκτησε από ελέγχους εκ των υστέρων, για παράδειγμα ως προς τον παράγοντα του πολλαπλασιαστικού συντελεστή.

2.2.3. Για αυτόν τον λόγο είναι αναγκαίο να ευρεθούν τρόποι που θα δώσουν τη δυνατότητα στην νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παρακολουθεί, από τεχνική άποψη, τις εξελίξεις που πραγματοποιούται συγχρόνως στην αγορά και σε άλλους κανονιστικούς κύκλους. Είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι πλήρεις οδηγίες όπως εκείνες που προτείνονται επί του παρόντος δεν καθιστούν ευχερώς δυνατή την υλοποίηση των ανωτέρω, δεδομένης της βραδύτητας της νομοθετικής διαδικασίας. Ούτε η διαδικασία της πλήρους συναποφάσισης που απαιτείται για νομοθετικές προτάσεις, είναι πραγματικά απαραίτητη για τροπολογίες που αφορούν τόσο αναλυτικά τεχνικά σημεία. Αυτό υποδηλοί την ανάγκη υιοθέτησης διατάξεων σε θέματα επιτροπολογίας.

2.2.4. Συνεπώς, η ΟΚΕ συνιστά το σχεδιασμό προτάσεων κατά τέτοιο τρόπο ώστε υψηλοί τεχνικοί κανονισμοί αυτού του είδους να υπόκεινται στην επιτροπολογία το ταχύτερο δυνατόν. Αν η Επιτροπή κρίνει ότι δεν είναι σε θέση να πραγματοποιήσει τα ανωτέρω στο προβλέψιμο μέλλον, μία άλλη πιθανή ενέργεια θα ήταν η υιοθέτηση ενός λιγότερο δεσμευτικού κειμένου το οποίο θα παρείχε στις εποπτικές αρχές μεγαλύτερη ελαστικότητα όσον αφορά την εφαρμογή των διεθνών συμβατικών κανόνων, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ενσωματώνουν τεχνικές τροποποιήσεις στις εθνικές νομοθεσίες χωρίς καθυστέρηση.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Το άρθρο 1, σημεία 1-8 και το Παράρτημα Ι, περιλαμβάνουν κυρίως τροποποιήσεις που απορρέουν από την απόφαση να εισαχθούν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας οι θέσεις σε βασικά προϊόντα και σε παράγωγα βασικών προϊόντων για τα ίδια κεφάλαια, και από την απόφαση να δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν εσωτερικά μοντέλα για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων. Το Παράρτημα Ι περιλαμβάνει επίσης συνακόλουθες τροποποιήσεις. Επιπλέον, περιλαμβάνεται αναλυτικότερος οδηγός για την πρόταση της Επιτροπής, ως Παράρτημα της εν λόγω οδηγίας.

3.1.1. Οι κυριότερες τροποποιήσεις περιέχονται στο άρθρο 1 σημείο 6 και στο Παράρτημα ΙΙ. Το Παράρτημα ΙΙ περιλαμβάνει δύο νέα παραρτήματα που πρέπει να προστεθούν στην οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, ένα νέο Παράρτημα VII για κινδύνους που αφορούν βασικά προϊόντα, και ένα νέο Παράρτημα VIII για τα εσωτερικά μοντέλα. Στο άρθρο 1 σημείο 6 προτείνεται ένα μεταβατικό καθεστώς το οποίο πρέπει να εφαρμόσουν οι αρμόδιες αρχές στις επιχειρήσεις επενδύσεων, που δεν είναι ακόμη σε θέση να υπολογίσουν μέσω μοντέλων τους κινδύνους σε βασικά προϊόντα, σύμφωνα με τη μέθοδο του Παραρτήματος VIII, για τις οποίες όμως η τυποποιημένη μέθοδος που καθορίζεται στο Παράρτημα VII δεν κρίνεται κατάλληλη.

Για να διευκολυνθεί η κατανόηση, η παρούσα ανάλυση συγκεντρώνει τα στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής σύμφωνα με δύο βασικές συνιστώσες που εκτέθηκαν προηγουμένως, τα εσωτερικά μοντέλα και τα βασικά προϊόντα.

3.2. Εσωτερικά μοντέλα

3.2.1. Οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν μοντέλα για τον υπολογισμό κεφαλαιακών απαιτήσεων όσον αφορά τους κινδύνους που σχετίζονται με τη μεταβολή των επιτοκίων, τους τίτλους κυριότητας, το συνάλλαγμα και τα βασικά προϊόντα. Η χρήση τέτοιων μοντέλων υπόκειται στην εκ των προτέρων έγκριση των αρμοδίων αρχών και στην πλήρωση ενός ορισμένου αριθμού ποιοτικών και ποσοτικών κριτηρίων. Αυτά τα ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια είναι συμβατά με όσα καθορίστηκαν στη Βασιλεία σε διεθνές επίπεδο.

3.2.2. Στόχος των ποιοτικών κριτηρίων είναι να συμβάλουν κατά τρόπο ώστε οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν μοντέλα να διαθέτουν κανόνες για τη διαχείριση των κινδύνων αγοράς, που να είναι υγιείς και να εφαρμόζονται με ακεραιότητα. Αυτά τα κριτήρια, τα οποία εκτίθενται στα σημεία 2-4 του Παραρτήματος VIII, αν και είναι αυστηρά προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι η χρήση των εσωτερικών μοντέλων δεν οδηγεί σε κατάργηση των κανονιστικών προτύπων, είναι ωστόσο διατυπωμένα εκ των πραγμάτων υπό μορφή που παρέχει σημαντική διακριτική ευχέρεια στις αρμόδιες αρχές. Οι εν λόγω αρχές θα χρειαστούν αυτήν την ευχέρεια προκειμένου να μπορέσουν να εκτιμήσουν τη φύση των διαφορετικών επιχειρήσεων. Δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην ευθύνη της διαχείρισης και των διευθυντών όσον αφορά τη διασφάλιση υψηλών προτύπων και αποτελεσματικών ελέγχων. Παρότι πρέπει να αναμένονται εκτεταμένοι έλεγχοι εκ μέρους όλων των ιδρυμάτων, η ακριβής φύση των ελέγχων θα πρέπει να ποικίλλει ανάλογα με τις δραστηριότητες του ιδρύματος και τη γεωγραφική του έκταση.

3.2.3. Τα ποσοτικά κριτήρια καθορίζουν τις ελάχιστες στατιστικές παραμέτρους για τη μέτρηση του κινδύνου. Τα κριτήρια αυτά εκτείθενται στα σημεία 9-11 του Παραρτήματος VIII και ακολουθούν τις απαιτήσεις της Συμφωνίας της Βασιλείας. Το μονοκατάληκτο διάστημα εμπιστοσύνης που ανέρχεται σε 99 % σημαίνει ότι το μοντέλο θα πρέπει να υπολογίζει μία δυνητική ζημία η οποία να συμπίπτει με τα αποτελέσματα των συναλλαγών 99 φορές στις 100, - που σημαίνει ότι ένα ίδρυμα το οποίο χρησιμοποιεί τις εν λόγω τεχνικές δεν είναι δυνατόν να υποστεί ζημία που να υπερβαίνει την αξία της δυνητικής ζημίας που έχει υπολογιστεί 99 φορές στις 100.

3.2.4. Η κεφαλαιακή απαίτηση μιας επιχείρησης που χρησιμοποιεί εσωτερικά μοντέλα, θα είναι η αξία που θα είναι μεγαλύτερη από τη δυνητική ζημία της προηγούμενης ημέρας ή από το μέσο όρο των δυνητικών ημερησίων ζημιών των 60 προηγούμενων εργάσιμων ημερών, πολλαπλασιαζόμενη με τον πολλαπλασιαστικό συντελεστή τρία. Aν το πρόγραμμα των εκ των υστέρων ελέγχων δείξει ότι υπάρχουν αδυναμίες στο μοντέλο ή στους εσωτερικούς ελέγχους του ιδρύματος, ο πολλαπλασιαστικός συντελεστής μπορεί να καθοριστεί σε τέσσερα, με την προσθήκη ενός συμπληρωματικού παράγοντα. Ο πολλαπλασιαστικός συντελεστής τρία, με τη δυνατότητα προσθήκης ενός συμπληρωματικού παράγοντα, σημαίνει ότι η προσέγγιση είναι πολύ συντηρητική, και ότι μεγάλο απόθεμα κεφαλαίου θα κατακρατηθεί για την αντιμετώπιση κινδύνων της αγοράς. Χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι τούτη η προσέγγιση είναι υπερβολικά συντηρητική, ότι ο πολλαπλασιαστικός συντελεστής τρία είναι αλόγιστος και ότι θα οδηγήσει σε υπερβολική διάθεση κεφαλαίων κατά των κινδύνων της αγοράς. Ειδικότερα, υποστηρίχθηκε ότι ο πολλαπλασιαστικός συντελεστής σημαίνει ότι η υψηλότερη ακρίβεια αμείβεται ανεπαρκώς: όσο καλό και να είναι το μοντέλο μίας τράπεζας, υπάγεται ούτως ή άλλως στον συντελεστή τρία. Η Επιτροπή της Βασιλείας υποσχέθηκε να επανέλθει σε αυτό το σημείο στο μέλλον, και δεν αποκλείονται μελλοντικές αλλαγές.

3.2.5. Κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι οι διακυμάνσεις των τιμών πρέπει να προκύπτουν από περίοδο ισχύος ενός τουλάχιστον έτους. Ωστόσο, ενδέχεται η ιστορική διακύμανση να είναι περιορισμένης χρησιμότητας υπό ορισμένες συνθήκες, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση αγορών μη ρευστοποιήσιμων τίτλων αξιών, αγορών υπό καθεστώς απορρύθμισης ή νεοεμφανιζόμενων αγορών, ή ακόμη και στην περίπτωση νέων σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι σημαντικό να χρησιμοποιούν οι τράπεζες στοιχεία τα οποία να αντικατοπτρίζουν επαρκώς τους πραγματικούς κινδύνους που διατρέχουν και να ασκούν άλλους ελέγχου όσον αφορά την έκθεση σε αυτούς τους παράγοντες κινδύνου. Το κείμενο χρήζει διευκρινίσεων ως προς αυτό το σημείο.

3.2.6. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται επίσης να παρέχουν αποδείξεις για την ακρίβεια των μοντέλων τους προβαίνοντας συστηματικά σε ελέγχους εκ των υστέρων, συγκρίνοντας δηλαδή τα αποτελέσματα των συναλλαγών που καλύπτονται από το μοντέλο με τις προβλέψεις του μοντέλου. Οι προτάσεις της Επιτροπής για τους εκ των υστέρων ελέγχους συνεπάγονται ορισμένα προβλήματα (σημείο 7 του Παραρτήματος VIII) διότι αυτές οι προτάσεις θα μπορούσαν να θέσουν τα ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε δυσμενή θέση έναντι των ανταγωνιστών τους, χωρίς να προσφέρουν σημαντικά αντισταθμιστικά πλεονεκτήματα όσον αφορά την προστασία των επενδυτών ή την τόνωση του οικονομικού συστήματος.

3.2.7. Προδιαγραφές των ημερησίων ελέγχων εκ των υστέρων

Το θέμα αυτό είναι ζωτικής σημασίας. Τα ενδιαφερόμενα ιδρύματα οφείλουν να προβαίνουν καθημερινά σε ελέγχους εκ των υστέρων, οι οποίοι συνίστανται στην πραγματοποίηση συγκρίσεων μεταξύ, αφενός, της δυνητικής ζημιάς και, αφετέρου, των πραγματικών και των υποθετικών αποτελεσμάτων () των συναλλαγών. Αυτό είναι δαπανηρό και επαχθές και υπερβαίνει τις απαιτήσεις της Συμφωνίας της Βασιλείας. Η εν λόγω συμφωνία καλεί επιμόνως τις τράπεζες να αποκτήσουν τη δυνατότητα διενέργειας ελέγχων εκ των υστέρων που να χρησιμοποιούν τα δύο αποτελέσματα, λαμβάνει ωστόσο υπόψη της το γεγονός ότι οι απόψεις των εποπτικών αρχών διαφέρουν ως προς την έμφαση που επιθυμούν να δίδεται στους δύο ελέγχους.

3.2.8. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή θα πρέπει να επικεντρώσει κατά προτίμηση την προσοχή της στις συγκριτικές δοκιμές με τα πραγματικά αποτελέσματα των συναλλαγών, και να εκχωρίσει στις εθνικές αρχές ελέγχου τη μέριμνα να αποφασίζουν σε ποιό βαθμό πρέπει να εστιάσουν την προσοχή στις συγκρίσεις με υποθετικά αποτελέσματα.

3.2.9. Οι έλεγχοι εκ των υστέρων που πραγματοποιούνται όσον αφορά τα υποθετικά αποτελέσματα παρέχουν στατιστικό μόνον μέτρο όσον αφορά την ακεραιότητα του μοντέλου. Οι έλεγχοι εκ των υστέρων που διενεργούνται επί των πραγματικών αποτελεσμάτων καταδεικνύουν το βαθμό στον οποίο το μοντέλο εντοπίζει όλους τους εμπορικούς κινδύνους στους οποίους εκτίθεται μία τράπεζα. Είναι μία δοκιμή για τη λειτουργία του μοντέλου σε πραγματικές καταστάσεις.

3.2.10. Επίσης τίθεται ένα ζήτημα πρακτικής φύσεως. Η εκτέλεση δύο καθημερινών δοκιμαστικών ελέγχων εκ των υστέρων, δεν είναι αμελητέο θέμα. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι οι έλεγχοι που εγγυώνται την ακρίβεια των στοιχείων των πραγματικών αποτελεσμάτων πρέπει να είναι πολύ αυστηρότεροι, στο μέτρο όπου θα χρησιμοποιούνται για τις εκθέσεις επί της διαχείρισης και επί των προβλεπόμενων από το καταστατικό κερδών και ζημιών καθώς επίσης και για φορολογικούς σκοπούς. Ακόμη πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, ο υπολογισμός των υποθετικών αποτελεσμάτων για κάθε παράμετρο των συναλλαγών που πραγματοποιούνται από μία τράπεζα ημερησίως είναι πολύ δαπανηρός (ιδιαίτερα από άποψη υπολογιστικής ισχύος). Τέλος, είναι αυτονόητο ότι τα πραγματικά αποτελέσματα των συναλλαγών ενδιαφέρουν και καθορίζουν τη φερεγγυότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, και, για τον ίδιο λόγο, οι συγκρίσεις με τα πραγματικά αποτελέσματα θα πρέπει να συγκεντρώσουν κατά κύριο λόγο την προσοχή τόσο της επιχείρησης όσο και της εποπτικής αρχής.

3.2.11. Πρέπει να σημειωθεί ότι, για την εφαρμογή των ιδίων διατάξεων της Συμφωνίας της Βασιλείας, οι ΗΠΑ προτιμούν αποκλειστικά τα πραγματικά αποτελέσματα των συναλλαγών.

3.2.12. Η πρόταση της Επιτροπής απαιτεί μεγαλύτερη διευκρίνιση. Πρόκειται για τεχνικό, αλλά σημαντικό σημείο για την εξασφάλιση της συνοχής των δοκιμαστικών ελέγχων εκ των υστέρων ως ρυθμιστικής μεθόδου. Στο Παράρτημα VIIΙ παράγραφος 7, προτείνεται ότι ο αριθμός της αξίας της δυνητικής ζημίας που υπολογίζεται μέσω μοντέλου - το οποίο διαρκεί για δεκαήμερη περίοδο διακράτησης - θα πρέπει να συγκρίνεται με την αλλαγή στην αξία του χαρτοφυλακίου. Αν τούτο παραμείνει ως έχει, θα υπάρχει η απαίτηση να συγκρίνουν οι επιχειρήσεις την κεφαλαιακή απαίτηση που προκαλεί το μοντέλο τους, προκειμένου να ικανοποιήσει τη δεκαήμερη μεταβολή της τιμής με το ποσό του κέρδους ή της ζημίας μίας ημέρας. Τούτο θα προκαλούσε παραπλανητικά αποτελέσματα και δεν θα ήταν κατάλληλη δοκιμή για τα μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν.

3.2.13. Το κείμενο της Βασιλείας «Το Εποπτικό Πλαίσιο για τη χρήση "δοκιμαστικών ελέγχων εκ των υστέρων" σε συνδυασμό με την προσέγγιση των εσωτερικών μοντέλων για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των κινδύνων αγοράς» καθιστά σαφές (σ. 3) ότι επειδή χρησιμοποιούνται εμπορικά αποτελέσματα ημερήσιας βάσης, «το πλαίσιο των δοκιμαστικών ελέγχων εκ των υστέρων το οποίο περιγράφεται εδώ, περιλαμβάνει τη χρήση υπολογισμού των κινδύνων οι οποίοι μετρούνται σε περίοδο διακράτησης μιας ημέρας». Προς αποφυγή οποιασδήποτε αμφιβολίας, και προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνοχή των ελέγχων εκ των υστέρων, η Επιτροπή θα πρέπει να ακολουθήσει τη Βασιλεία διευκρινίζοντας ότι για τους σκοπούς αυτών των ελέγχων θα πρέπει να χρησιμοποιείται περίοδος διακράτησης μίας ημέρας.

3.2.14. Αβεβαιότητα όσον αφορά το συμπληρωματικό συντελεστή

Σε περιπτώσεις, ωστόσο, που οι δοκιμαστικοί έλεγχοι εκ των υστέρων αποκαλύπτουν αδυναμίες του μοντέλου οι οποίες δεν είναι τόσο σοβαρές ώστε να θέτουν σε αμφισβήτηση τη βασική ακεραιότητα του μοντέλου αλλά είναι παραταύτα σημαντικές, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να επιβάλουν έναν «συμπληρωματικό συντελεστή». Ο συμπληρωματικός συντελεστής είναι ένας αριθμός με τιμές μεταξύ 0 και 1 ο οποίος προστίθεται στον πολλαπλασιαστικό παράγοντα και, στην πραγματικότητα, κυμαίνεται από 3 έως 4.

3.2.15. Το κείμενο της Επιτροπής δεν διευκρινίζει σαφώς ποιές είναι οι «υπερβάσεις», ή οι εξαιρέσεις - για να χρησιμοποιήσουμε τη διατύπωση της Συμφωνίας της Βασιλείας - που λαμβάνονται υπόψη με σκοπό τον καθορισμό του συμπληρωματικού συντελεστή. Σύμφωνα με τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν παραπάνω, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι μόνον οι εξαιρέσεις που προκύπτουν από ελέγχους εκ των υστέρων που πραγματοποιούνται επί των πραγματικών αποτελεσμάτων θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως υπερβάσεις για τις ανάγκες του πίνακα 5.

3.2.16. Η Επιτροπή δέχεται ότι, σε μία εξαιρετική περίπτωση, οι αρχές μπορούν να παραχωρήσουν εξαίρεση όσον αφορά την προσθήκη του συμπληρωματικού συντελεστή. Ωστόσο η «εξαιρετική κατάσταση» αντιστοιχεί σε υπερβολικά υψηλό κατώτατο όριο, και ο τρόπος αξιολόγησής της δεν είναι σαφής. Η Συμφωνία της Βασιλείας είναι αισθητά επιεικέστερη και - ειδικότερα στην περίπτωση που, για μία συγκεκριμένη τράπεζα, διαπιστώνονται 5 εώς 9 εξαιρέσεις κατά τη διάρκεια περιόδου 250 εργάσιμων ημερών - προβλέπει ότι οι εποπτικές αρχές εκφέρουν γνώμη κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων των ελέγχων εκ των υστέρων. Η Επιτροπή της Βασιλείας υπογραμμίζει ότι υπάρχουν ορισμένοι λόγοι που συντελούν ώστε, ακόμη και στα μοντέλα υψηλής ποιότητας, να προκύπτουν αποτελέσματα που παρουσιάζουν από 5 έως 9 εξαιρέσεις επί συναφούς περιόδου και παρατηρεί ότι οι αυξήσεις του συμπληρωματικού παράγοντα δεν είναι τελείως αυτόματες. Η πρόταση της Επιτροπής αντικατοπτρίζει τις προθέσεις της Συμφωνίας της Βασιλείας σχετικά με τα μοντέλα τα οποία, επί 250 παρατηρήσεων, επιφέρουν 10 ή περισσότερες εξαιρέσεις.

3.2.17. Προκειμένου να λειτουργούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες επί όσοις όροις με τα ιδρύματα εκτός ΕΕ, η πρόταση θα έπρεπε να τροποποιηθεί προκειμένου να αντικατοπτρίζει τη Συμφωνία της Βασιλείας, όπου αναφέρεται ότι θα έπρεπε γενικά να θεωρείται ως δεδομένο ότι «τα αποτελέσματα από ελέγχους εκ των υστέρων κατά τα οποία σημειώνονται από 5 έως 9 εξαιρέσεις», συνεπάγονται αύξηση του πολλαπλασιαστικού συντελεστή, εκτός και εάν η τράπεζα μπορεί να αποδείξει ότι μια τέτοια αύξηση δεν είναι αιτιολογημένη.

3.2.18. Η υποχρέωση να επισημαίνονται «αμέσως» οι υπερβάσεις και να παρέχεται ανάλογη αιτιολόγηση δεν είναι λογική. Είναι όμως λογικό - υπό φυσιολογικές συνθήκες - να προβλέπεται ότι τα ενδιαφερόμενα ιδρύματα οφείλουν, να επισημαίνουν την επομένη εργάσιμη ημέρα, στις αρμόδιες αρχές την ενδεχόμενη ύπαρξη μιας πιθανότητας υπέρβασης. Όμως ένα ίδρυμα χρειάζεται χρόνο για να εκθέσει την αιτία του προβλήματος και να αποδείξει αν πρόκειται για πραγματική υπέρβαση ή για μια υπέρβαση η οποία εμφανίστηκε, για παράδειγμα, λόγω του γεγονότος ότι τα αποτελέσματα των συναλλαγών ήταν εσφαλμένα και χρειάστηκε εκ νέου διατύπωσή τους. Θα ήταν λογικό να προβλέπεται η παροχή σε ένα ίδρυμα προθεσμίας μίας εβδομάδας προκειμένου να υποβάλει αναλυτική έκθεση στις αρμόδιες εποπτικές αρχές.

3.2.19. Υπολογισμός του ειδικού κινδύνου μέσω μοντέλου

Στο σημείο 5 του Παραρτήματος VIII προβλέπεται ότι σε περίπτωση που ένα ίδρυμα δεν υπολογίζει μέσω μοντέλου τον ειδικό κίνδυνο, υπόκειται στις χωριστές κεφαλαιακές απαιτήσεις οι οποίες καθορίζονται σύμφωνα με την τυποποιημένη μέθοδο της οδηγίας περί επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων. Ωστόσο, ακόμη και αν κάποιο ίδρυμα υπολογίζει με ακριβή μέθοδο τον ειδικό κίνδυνο, εξακολουθεί να υπόκειται σε χωριστή κεφαλαιακή απαίτηση για ειδικό κίνδυνο, η οποία αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 50 % της κανονικής απαίτησης.

3.2.20. Τούτο είναι άσκοπα δαπανηρό και δεν δημιουργεί τα κατάλληλα κίνητρα για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η πρότυπη χωριστή απαίτηση για ειδικό κίνδυνο, η οποία είναι μία ευρέως αναγνωρισμένη μέθοδος για τη μείωση του κινδύνου, και συγκεκριμένα για τη μείωση του ειδικού κινδύνου, δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τη διαφοροποίηση. Η εν λόγω διαδικασία είναι πολυδάπανη τόσο όσον αφορά τις συνακόλουθες κεφαλαιακές απαιτήσεις, όσο και τα αναγκαία συστήματα πληροφορικής για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων με σημείο αναφοράς δύο μεθόδους που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους. Επίσης, δεν κατορθώνει να δώσει τη δυνατότητα στα ενδιαφερόμενα ιδρύματα να επωφελούνται επαρκώς από πιθανές βελτιώσεις στο μοντέλο τους και μειώνει κατά συνέπεια τα κίνητρα για βελτίωση του μοντέλου υπολογισμού του ειδικού κινδύνου. Υπό αυτό το πρίσμα, η εν λόγω διαδικασία αποδυναμώνει επίσης τα κίνητρα για βελτίωση του ελέγχου των κινδύνων στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

3.2.21. Παρόλο που και σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για παράμετρο της Συμφωνίας της Βασιλείας, η παράμετρος αυτή τελεί υπό εξέταση και ενδέχεται να τροποποιηθεί στο άμεσο μέλλον. Για αυτόν το λόγο θα ήταν σωστότερο να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών εποπτικών αρχών η πλήρης αναγνώριση των μοντέλων ειδικού κινδύνου, υπό τον όρο να πειστούν οι εν λόγω αρχές ότι αυτά τα μοντέλα είναι ακριβή.

3.3. Θέσεις σε βασικά προϊόντα και Παράγωγα Μέσα Βασικών Προϊόντων

Η πρόταση της Επιτροπής διευρύνει τον ορισμό του χαρτοφυλακίου συναλλαγών που αναφέρεται στην οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, προκειμένου να συμπεριληφθούν σε αυτόν θέσεις σε βασικά προϊόντα και σε παράγωγα μέσα των βασικών προϊόντων. Τούτο είναι ουσιώδες για την εισαγωγή της διαχείρισης αυτών των μέσων στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.

3.3.1. Η πρόταση συμβαδίζει με την τροποποίηση της Συμφωνίας της Βασιλείας για τα κεφάλαια, παρέχοντας στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε τρεις δυνατές προσεγγίσεις ανάλογα με το πόσο πολυσύνθετες είναι οι δραστηριότητες της επιχείρησης και σε συνάρτηση με το εύρος των δραστηριοτήτων αυτών στον τομέα των συναλλαγών που αφορούν τα βασικά προϊόντα. Οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν είτε εσωτερικά μοντέλα (βλέπε κατωτέρω), είτε την προσέγγιση του πίνακα προθεσμιών λήξης (Παράρτημα VII σημεία 13-16), είτε μία απλοποιημένη προσέγγιση που τις θέτει σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση και συνεπώς ενδείκνυται μόνο για επιχειρήσεις που πραγματοποιούν αμελητέο όγκο συναλλαγών (Παράρτημα VII σημείο 17).

3.3.2. Η προσέγγιση με βάση τον πίνακα προθεσμιών λήξης συμβαδίζει με τη Συμφωνία της Βασιλείας στο μέτρο που δεν καθορίζει καμία διάκριση μεταξύ των κατηγοριών των βασικών προϊόντων. Ο χρυσός τυγχάνει διαφορετικής μεταχείρισης, διότι αντιμετωπίζεται ως συνάλλαγμα. Τούτο οφείλεται στο γεγονός, αφενός, ότι οι διακυμάνσεις στις τιμές του χρυσού συμβαδίζουν περισσότερο με εκείνες του συναλλάγματος και, αφετέρου, ότι οι τράπεζες διαχειρίζονται τις θέσεις σε χρυσό με τον ίδιο τρόπο που διαχειρίζονται τις θέσεις σε συνάλλαγμα. Τα σημεία 3(α)-3(γ) του Παραρτήματος Ι ερμηνεύουν τα παραπάνω.

3.3.3. Διαφορές μεταξύ των χαρακτηριστικών των διακυμάνσεων στις τιμές των άλλων βασικών προϊόντων (για παράδειγμα μεταξύ πολύτιμων και βασικών μετάλλων) δεν λαμβάνονται υπόψη. Η Επιτροπή της Βασιλείας επισημαίνει (σ. 29) ότι υιοθέτησε αυτή την προσέγγιση επιδιώκοντας απλές διαδικασίες, παρά τις διαφορές στις διακυμάνσεις στις τιμές διαφορετικών βασικών προϊόντων, δεδομένου ότι οι τράπεζες κατέχουν συνήθως ανοιχτές θέσεις μικρής αξίας σε βασικά προϊόντα. Η Επιτροπή της Βασιλείας βεβαιώνει επίσης (σ. 28) ότι η απλοποιημένη προσέγγιση και η προσέγγιση του πίνακα προθεσμιών λήξης είναι κατάλληλες αμφότερες αποκλειστικά για τις τράπεζες οι οποίες, αναλογικά, πραγματοποιούν περιορισμένο μόνον όγκο συναλλαγών σε βασικά προϊόντα. Όσον αφορά τους χρηματιστές οι οποίοι πραγματοποιούν σημαντικό όγκο συναλλαγών, αναμένεται να υιοθετήσουν στο τέλος μία προσέγγιση διαμόρφωσης μοντέλων.

3.3.4. Εντούτοις, η οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων έχει πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής από ό,τι η Συμφωνία της Βασιλείας εφόσον εφαρμόζεται συγχρόνως σε επιχειρήσεις επενδύσεων. Ορισμένες επιχειρήσεις επενδύσεων πραγματοποιούν αριθμό συναλλαγών που αφορούν βασικά προϊόντα καθόλου αμελητέο σε σχέση με το μέγεθος αυτών των επιχειρήσεων. Για αυτόν το λόγο η διαδικασία της Βασιλείας είναι αναγκαίο να προσαρμοστεί μέχρι ενός ορισμένου σημείου.

3.3.5. Η Επιτροπή απέδειξε ότι αυτές οι επιχειρήσεις επενδύσεων δύνανται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες κατά την άμεση εφαρμογή μοντέλων, ήδη από την αρχή της ισχύος της οδηγίας, και ότι θα χρειαστούν χρόνο για την καθιέρωση τέτοιων μοντέλων καθώς και των ενδεδειγμένων συστημάτων διαχείρισης του κινδύνου, τα οποία συμβαδίζουν με αυτά τα μοντέλα. Για αυτό το λόγο προτείνεται (άρθρο 1 σημείο 6) να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα χρήσης της προσέγγισης του πίνακα προθεσμιών λήξης που περιγράφηκε στο Παράρτημα VII μέχρι τα τέλη του Δεκεμβρίου του 1999, και ταυτόχρονα να καθορίσουν σε διαφορετικά επίπεδα από αυτά που ορίζονται στα σημεία 13 και 16 (ii) και (iii) τα ποσοστά συντελεστών διαφοράς, το συντελεστή μεταφοράς (carry rate) (συντελεστής που εφαρμόζεται σε αντιστοιχισμένη θέση μεταξύ δύο διαστημάτων προθεσμιών λήξης στο οποίο μεταφέρεται μια μη αντιστοιχισμένη θέση) και το συντελεστή μη αντιστοιχισμένης θέσης (outright rate) (συντελεστής που εφαρμόζεται σε απομένουσες μη αντιστοιχισμένες θέσεις) που αφορά τις θέσεις σε βασικά προϊόντα.

3.3.6. Η διακριτική ευχέρεια που έχει παραχωρηθεί στα κράτη μέλη περιορίζεται αισθητά από τις διατάξεις του άρθρου 1 σημείο 6 οι οποίες, μεταξύ άλλων, υποχρεώνουν τις αρμόδιες αρχές που απολάβουν αυτών των διατάξεων να αιτιολογούν εμπειρικώς τα μέτρα που υιοθετούν.

3.3.7. Γενικά, με την προειδοποίηση που περιγράφεται κατωτέρω, η στάση της Επιτροπής ως προς το παρόν ζήτημα μοιάζει εξισορροπημένη. Είναι ευκταίο να προσφέρονται κίνητρα στις επιχειρήσεις προκειμένου να αναπτύσσουν κατάλληλη διαχείριση και προτυποποίηση των κινδύνων, και να λαμβάνονται συγχρόνως υπόψη θεμιτές ανάγκες εμπορικής διασφάλισης. Είναι επίσης δίκαιο να καταργηθεί κάθε διαφοροποιημένη διαπραγμάτευση μεταξύ τραπεζών και επιχειρήσεων επενδύσεων μετά από τη μεταβατική περίοδο.

3.3.8. Ωστόσο η κατάρτιση μοντέλων για τους κινδύνους που αφορούν βασικά προϊόντα παρουσιάζει πραγματικές δυσκολίες λόγω των διακυμάνσεων εξαιτίας της ρευστότητας της αγοράς και του γεγονότος ότι οι τιμές των βασικών προϊόντων είναι δυνατόν να εξελίσσονται με ξαφνικά «άλματα» και όχι σταδιακά. Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το χρόνο που θα απαιτηθεί για να εκπονηθούν τα κατάλληλα μοντέλα και να πειστούν οι αρχές εποπτείας για την εγκυρότητά τους. Τούτο σημαίνει ότι μεταβατική περίοδος δύο χρόνων δεν επαρκεί. Δεδομένης της περιορισμένης ανταγωνιστικής στρέβλωσης που θα προέκυπτε μεταξύ τραπεζών και επιχειρήσεων επενδύσεων (πράγματι, οι τράπεζες που χρησιμοποιούν μοντέλα θα εξακολουθούν να έχουν χαμηλότερες κεφαλαιακές δαπάνες, από τις επιχειρήσεις επενδύσεων που λειτουργούν με οποιοδήποτε ενδιάμεσο καθεστώς), θα μπορούσε να εξεταστεί με ασφάλεια το ενδεχόμενο μίας μεγαλύτερης μεταβατικής περιόδου, ή τουλάχιστον μίας εκ νέου εξέτασης στο τέλος της περιόδου των δύο ετών.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής και καλεί το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να την εξετάσουν το ταχύτερο δυνατόν. Τούτο είναι απαραίτητο προς όφελος της προστασίας της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της ΕΕ, οι οποίες λειτουργούν σε άκρως ανταγωνιστικές διεθνείς αγορές. Η παρούσα τροποποίηση θα βελτιώσει επίσης την προληπτική εποπτεία των τραπεζών και των επειχειρήσεων επενδύσεων, γεγονός που είναι ασφαλώς θεμιτό από πλευράς δημόσιας πολιτικής και που θα ωφελήσει την οικονομική σταθερότητα του οικονομικού συστήματος της ΕΕ και των πελατών των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

4.2. Υπάρχουν ορισμένα σημεία για τα οποία είναι δυνατόν να απαιτηθεί επί πλέον προσοχή και ορισμένες τροποποιήσεις.

4.2.1. Χρειάζεται να εξετασθεί κατά ποιό τρόπο επηρεάζονται οι εξαιρετικά τεχνικές τροποποιήσεις στη νομοθεσία των οικονομικών υπηρεσιών, προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση της ισχύος της νομοθεσίας της ΕΕ, σε ένα διεθνές περιβάλλον το οποίο εξελίσσεται ταχέως. Η ΟΚΕ συνιστά τη μεγαλύτερη χρήση επιτροπολογίας στο εν λόγω τομέα.

4.2.2. Απαιτούνται ορισμένες τροποποιήσεις στις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τους δοκιμαστικούς ελέγχους εκ των υστέρων προκειμένου οι τελευταίοι να συμβαδίζουν περισσότερο με τους σκοπούς των διεθνών ρυθμιστών και προκειμένου να μη βρεθούν τα ιδρύματα της ΕΕ σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού λόγω υπερβολικών κανονιστικών απαιτήσεων. Ιδιαίτερα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν θα πρέπει να υποχρεούνται να εκτελούν ημερησίως δοκιμαστικούς ελέγχους εκ των υστέρων σε δύο διαφορετικές βάσεις, και θα πρέπει να διευκρινιστεί σε ποιά από τις δύο βάσεις θα στηριχτούν οι ρυθμιστές για την εφαρμογή των αυξημένων κεφαλαιακών δαπανών. Σύμφωνα με τη Βασιλεία, οι εθνικοί ρυθμιστές θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη ελαστικότητα από εκείνη που προτείνει η Επιτροπή όσον αφορά την εφαρμογή των αυξημένων κεφαλαιακών δαπανών μέσω του συμπληρωματικού συντελεστή σε τράπεζες οι οποίες έχουν παρουσιάσει από 5 έως 9 εξαιρέσεις σε περίοδο 250 εργάσιμων ημερών.

4.2.3. Η ΟΚΕ συνιστά να μην επιδιώκουν οι δοκιμαστικοί έλεγχοι εκ των υστέρων την εξεύρεση των πραγματικών αποτελεσμάτων, προκειμένου να γίνει κατανοητός ο τρόπος λειτουργίας των μοντέλων σε πραγματικές καταστάσεις.

4.2.4. Οι εθνικοί επόπτες θα πρέπει να έχουν τη διακριτική ευχέρεια να αναγνωρίζουν πλήρως συγκεκριμένα μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των κινδύνων όταν είναι ικανοποιημένοι ως προς την ακρίβεια αυτών των μοντέλων.

4.2.5. Η στάση να παρέχονται μεταβατικές ρυθμίσεις σε επιχειρήσεις επενδύσεων που εμπλέκονται σημαντικά σε βασικά προϊόντα, οι οποίες όμως δεν είναι σε θέση να υπολογίζουν τον κίνδυνο μέσω μοντέλου, είναι σωστή. Η ΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι ίσως η διετής μεταβατική περίοδος δεν θα επαρκέσει και ότι χρειάζεται επανεξέταση του ζητήματος.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 240 της 6. 8. 1997, σ. 24.

() Ο κίνδυνος αγοράς έχει δύο συνιστώσες: την γενική και την ειδική. Ο γενικός κίνδυνος αγοράς δίδει την έκθεση στις κινήσεις της αγοράς ως σύνολο. Ο ειδικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος που προκαλεί ένα συγκεκριμένο μέσο ο οποίος υπερβαίνει ή υπολείπεται του γενικού κινδύνου αγοράς στις καθημερινές συναλλαγές και περιλαμβάνει τον κίνδυνο εκ γεγονότος δηλαδή τον κίνδυνο που προκαλεί ένα συγκεκριμένο μέσο κατακορύφως εν σχέσει προς τον γενικό κίνδυνο αγοράς.

() Με τον όρο υποθετικό αποτέλεσμα νοείται η υποθετική μεταβολή της αξίας του χαρτοφυλακίου μιας εταιρείας κατά το κλείσιμο των εργασιών σε διαδοχικές ημέρες αν υποτεθεί ότι δεν επέρχεται αλλαγή στο χαρτοφυλάκιο. (Ανεξαρτήτως του αποτελέσματος επί της ουσίας του θέματος που αναπτύσσεται εδώ, η σύνταξη της δεύτερης υποπαραγράφου του σημείου 7 του Παραρτήματος VIII θα πρέπει να γίνει αισθητά σαφέστερη στο σημείο αυτό.)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Στο παράρτημα εκτίθεται, με ποιό τρόπο η πρόταση της Επιτροπής τροποποιεί την οδηγία του 1993.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>