[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, xxx

COM(2008) 164

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας το 2007{SEC(2008) xx01}{SEC(2008) xx02}{SEC(2008) xx03}{SEC(2008) xx04}{SEC(2008) xx05}{SEC(2008) xx06}{SEC(2008) xx07}{SEC(2008) xx08}{SEC(2008) xx09}{SEC(2008) xx10}{SEC(2008) xx11}{SEC(2008) xx12}{SEC(2008) xx13}

Πλαίσιο

Τα τελευταία χρόνια, η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ) έδωσε τη δυνατότητα στην ΕΕ και στους εταίρους της να εμβαθύνουν σημαντικά τη συνεργασία τους και να την επικεντρώσουν περισσότερο στις ανάγκες και τις φιλοδοξίες των εταίρων. Η ΕΠΓ καθιερώνεται σταδιακά ως μια αμοιβαία επωφελής εταιρική σχέση για τις μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη, βοηθώντας τις γειτονικές μας χώρες να προσεγγίσουν την ΕΕ, αποφέροντας νέα οφέλη στους πολίτες και των δύο πλευρών και προωθώντας την περιφερειακή ολοκλήρωση εκτός των συνόρων της Ένωσης. Η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει μια γενική επισκόπηση των εξελίξεων στις σχέσεις της ΕΕ με τις γειτονικές χώρες που καλύπτονται από την ΕΠΓ[1]. Αφορά την περίοδο από το Νοέμβριο 2006[2]. Η ανακοίνωση της Επιτροπής του Δεκεμβρίου 2007[3] προσδιόρισε τους τομείς στους οποίους η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλλει περισσότερες προσπάθειες, ιδίως στους τομείς του εμπορίου και της οικονομικής ολοκλήρωσης, της κινητικότητας ή της αντιμετώπισης των περιφερειακών συγκρούσεων.

Οι δομές και οι μηχανισμοί στο πλαίσιο των οποίων λαμβάνουν χώρα ο διάλογος και η συνεργασία έχουν πλέον αναπτυχθεί καλά. και αναλύονται στο τμήμα 2. Ειδικότερα, οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της γίνονται όλο και πιο ισχυρές, υποστηρίζοντας ένα ευρύ πρόγραμμα για την υιοθέτηση και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων με προσανατολισμό την ΕΕ σε πολλές χώρες και σε ευρύ φάσμα τομέων. Το τμήμα 3 περιλαμβάνει συνοπτική περιγραφή της σημαντικής προόδου που σημείωσαν οι χώρες εταίροι, καθώς και τους τομείς στους οποίους πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες. Πιο λεπτομερείς πληροφορίες υπάρχουν στις εκθέσεις προόδου ανά χώρα, καθώς και στην τομεακή έκθεση προόδου που επισυνάπτονται ως έγγραφα εργασίας. Λόγω της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής πολυμορφίας μεταξύ των εταίρων της ΕΠΓ, και επειδή υπάρχουν διαφορές στην ιεράρχηση προτεραιοτήτων των μεταρρυθμίσεών τους, αυτές οι εκθέσεις δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα. Η ανάλυση της προόδου στον τομέα της διακυβέρνησης που γίνεται στην παρούσα ανακοίνωση και στα παραρτήματά της θα αποτελέσει τη βάση για την λήψη απόφασης σχετικά με τις χορηγήσεις του 2008 δυνάμει της «Διευκόλυνσης για τη διακυβέρνηση». Το τμήμα 4 εξετάζει τις πολυμερείς εξελίξεις όσον αφορά την ΕΕ και τους εταίρους της. Στο τμήμα 5 συνάγονται συμπεράσματα σχετικά με τις μελλοντικές εξελίξεις των διμερών σχέσεων της ΕΕ με τις χώρες εταίρους.

Το θεσμικο πλαίσιο

Συμβατικές σχέσεις: με τις χώρες που καλύπτονται από την ΕΠΓ, με εξαίρεση τη Λευκορωσία, τη Λιβύη και τη Συρία, έχουν συναφθεί συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (με ανατολικές χώρες) και συμφωνίες σύνδεσης (στο Νότο).

Βάσει της σημαντικής προόδου που σημειώθηκε στο παρελθόν, το Μάρτιο 2007 η ΕΕ και η Ουκρανία άρχισαν διαπραγματεύσεις για νέα ενισχυμένη συμφωνία η οποία προορίζεται να φέρει την Ουκρανία πιο κοντά στην Ένωση στηρίζοντας τις περαιτέρω εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, ενσωματώνοντας προοδευτικά την οικονομία της Ουκρανίας στην εσωτερική αγορά και υπερβαίνοντας τα όρια της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και του σχεδίου δράσης ΕΕ-Ουκρανίας, εφόσον τούτο είναι εφικτό. Από τότε πραγματοποιήθηκαν επτά γύροι διαπραγματεύσεων, ενώ και οι δύο πλευρές εργάζονται εντατικά για την κατάρτιση νέου φιλόδοξου πλαισίου για τις διευρυνόμενες σχέσεις τους. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχώρησης της Ουκρανίας στον ΠΟΕ το Φεβρουάριο 2008, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις τον ίδιο μήνα σχετικά με τη δημιουργία πλήρους και εις βάθος ζώνης ελεύθερων συναλλαγών ως ένα κεντρικό στοιχείο της νέας ενισχυμένης συμφωνίας.

Τον Οκτώβριο 2007, το Συμβούλιο εξέδωσε νέα συμπεράσματα για τη Λιβύη, καλώντας την Επιτροπή να υποβάλει σχέδιο οδηγιών διαπραγμάτευσης ενόψει της μελλοντικής συμφωνίας-πλαισίου ΕΕ-Λιβύης. Η Επιτροπή υπέβαλε αυτές τις οδηγίες τον Φεβρουάριο 2008. Η ΕΕ προσφέρει πλήρη εταιρική σχέση με τη Λευκορωσία υπό την προϋπόθεση ότι η Λευκορωσία θα λάβει συγκεκριμένα και πειστικά μέτρα εκδημοκρατισμού, σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και κράτους δικαίου. Οι αρχές της Λευκορωσίας δεν έλαβαν αρκετά μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων δημοκρατικής διακυβέρνησης της χώρας, και μέχρι σήμερα δεν ήταν δυνατό να σημειωθεί πρόοδος προς την καθιέρωση τέτοιας εταιρικής σχέσης. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνονται οι επαφές σε τεχνικό επίπεδο για θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Οι σχέσεις ΕΕ-Συρίας διέπονται από τη συμφωνία συνεργασίας του 1977 εφόσον εκκρεμεί η υπογραφή του σχεδίου συμφωνίας σύνδεσης.

Σχέδια δράσης: Μετά την έγκριση των σχεδίων δράσης με την Αρμενία (Νοέμβριος 2006), το Αζερμπαϊτζάν (Νοέμβριος 2006), τη Γεωργία (Νοέμβριος 2006), το Λίβανο (Ιανουάριος 2007) και την Αίγυπτο (Μάρτιος 2007), συνολικά δώδεκα χώρες αποφάσισαν τώρα να αναπτύξουν τις σχέσεις τους με την ΕΕ χρησιμοποιώντας αυτό το μέσο που θα συνοδεύσει τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και θα συμβάλει στην ενίσχυση της διμερούς και περιφερειακής συνεργασίας. Όσον αφορά την Αλγερία, άρχισε διάλογος πολιτικής σε πολλές ομάδες εργασίας και υποεπιτροπές με βάση τη συμφωνία σύνδεσης με αυτήν τη χώρα. Στο Συμβούλιο Σύνδεσης του Μαρτίου 2008, αποφασίσθηκε να καταρτιστεί ένα κοινό πρόγραμμα εργασίας για τον καθορισμό προτεραιοτήτων όσον αφορά την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης.

Τα πρώτα σχέδια δράσης τέθηκαν σε ισχύ στις αρχές του 2005. Τρία από αυτά (Ουκρανία, Δημοκρατία της Μολδαβίας και Ισραήλ) είχαν αρχικό χρονικό στόχο τριών ετών. Δεδομένου ότι αυτές οι χώρες σημείωσαν σημαντική πρόοδο και οι σχέσεις τους με την ΕΕ επανεξετάζονται επί του παρόντος, με σκοπό την εμβάθυνσή τους, η συνεργασία συνεχίζεται σήμερα για πρακτικούς λόγους με βάση αυτά τα σχέδια δράσης.

Το εθνικο μεταρρυθμιστικο προγραμμα στις χωρες εταιρουσ

Πολιτικός διάλογος και μεταρρύθμιση

Οι διαδικασίες πολιτικών μεταρρυθμίσεων, παρόλο που διέπονται από σημαντικές βασικές κοινές αρχές, είναι διαφορετικές στις χώρες που καλύπτει η ΕΠΓ, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν σ’αυτό το πλαίσιο. Στην Ανατολική Ευρώπη, όλοι οι εταίροι της ΕΠΓ που έχουν συμφωνήσει σχέδια δράσης, είναι μέλη του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, πράγμα που ευνοεί ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων με στόχο την αυστηρή εναρμόνιση με τους θεμελιώδεις κανόνες που εφαρμόζονται στην ΕΕ. Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στις περισσότερες χώρες της περιοχής έγινε επίσης μέσα σ’ένα πλαίσιο οικονομικής ανάπτυξης και σχετικής σταθερότητας. Στο νότο, το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα στηρίζεται στις συμφωνηθείσες αξίες που υπαγορεύονται από τη Διακήρυξη της Βαρκελώνης και τις λαμβάνει, όπως και τις δεσμεύσεις των ΗΕ, ως στόχους αναφοράς. Σε πολλές χώρες οι οποίες δεν ανταποκρίνονται ακόμη πλήρως σ’αυτά τα πρότυπα, οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις εκτελούνται με αργό ρυθμό. Στην περίπτωση του Λιβάνου και των κατεχόμενων Παλαιστινιακών εδαφών, το πολιτικό πλαίσιο δεν έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα να αντιμετωπιστούν σοβαρά οι στόχοι του σχεδίου δράσης, παρόλο που καταβλήθηκαν αξιοσημείωτες προσπάθειες. Γενικότερα, ο πολιτικός διάλογος και το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων των εταίρων της ΕΠΓ έχουν σημαντικές διαφορές και οι ακόλουθες παρατηρήσεις πρέπει να ληφθούν υπόψη σε συνάρτηση με τις μεμονωμένες εκθέσεις προόδου και τα σχέδια δράσης.

Ορισμένες χώρες, ειδικότερα η Δημοκρατία της Μολδαβίας και η Αρμενία, εισάγουν μεταρρυθμίσεις για να ενισχύσουν τους δημοκρατικούς θεσμούς τους. Σ’αυτές περιλαμβάνονται, στην περίπτωση της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, νομοθετικά μέτρα για την κοινοβουλευτική μεταρρύθμιση και την τοπική αυτοδιοίκηση, και, στην περίπτωση της Αρμενίας, ο διαχωρισμός των εξουσιών, καθώς και η αύξηση των εξουσιών της Εθνοσυνέλευσης και η βελτίωση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το Μαρόκο έγινε μέλος της επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την δικαστική ευθύνη των μελών της κυβέρνησης και τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η Αίγυπτος εισήγαγε δέσμη συνταγματικών τροποποιήσεων με στόχο, μεταξύ άλλων, την άρση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης από τον Ιούλιο 2008. Η Ιορδανία θέσπισε νέο νόμο περί των κοινοτήτων που προβλέπει την άμεση εκλογή των μελών του δημοτικού συμβουλίου και των δημάρχων (με εξαίρεση στο Αμάν) και έτσι σημείωσε πρόοδο στην προαγωγή της τοπικής δημοκρατίας. Οι σχέσεις μεταξύ των κοινοβουλίων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη κοινοβουλευτικής κουλτούρας. Οι προθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως εκφράζονται στην έκθεση του Νοεμβρίου 2007 για την ΕΠΓ, να ενισχύσει τη συνεργασία του με τα κοινοβούλια των χωρών-εταίρων θα δώσει σημαντική ώθηση ως προς αυτό.

Εκλογές, είτε προεδρικές, είτε νομοθετικές είτε τοπικές διεξήχθησαν σε πολλές χώρες εταίρους, δίνοντας ισχυρό μήνυμα όσον αφορά την ανάπτυξη της δημοκρατίας. Στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, οι τοπικές εκλογές του Ιουνίου 2007 διεξήχθησαν γενικά ομαλά και προσέφεραν στους εκλογείς πραγματική επιλογή, παρόλο που σημειώθηκαν ορισμένες ελλείψεις, ιδίως σε ό,τι αφορά τη δίκαιη πρόσβαση όλων των υποψηφίων στα μέσα ενημέρωσης. Μετά τις εκλογές της Άνω Βουλής της Αιγύπτου, η Προεδρία της ΕΕ εξέδωσε δήλωση στην οποία εξέφρασε ορισμένες ανησυχίες όσον αφορά τη διεξαγωγή τους. Στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007, το Μαρόκο σημείωσε πρόοδο όσον αφορά τη διαφάνεια της εκλογικής διαδικασίας και την πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης όλων των πολιτικών αντιπάλων. Στην Ουκρανία, παρά την αμφισβήτηση της πρόωρης διενέργειας βουλευτικών εκλογών, επιτεύχθηκε το 2007 η παγιοποίηση της δημοκρατικής διαδικασίας. Θεωρήθηκε ότι οι εκλογές διεξήχθησαν γενικά σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα δημοκρατικών εκλογών. Οι βουλευτικές εκλογές στην Ιορδανία, το Νοέμβριο 2007, διεξήχθησαν στο πλαίσιο μιας νομοθεσίας που δεν ανταποκρίνεται στα ορισμένα διεθνή πρότυπα. Η Ιορδανία δεν δέχθηκε την παρουσία διεθνών παρατηρητών στις εκλογές. Στη Γεωργία, η πρόταση να αναβληθούν οι προεδρικές εκλογές μέχρι το φθινόπωρο του 2008 οδήγησε σε εμφύλιες ταραχές και στην κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Οι ανησυχίες που προκάλεσαν αυτά τα γεγονότα οδήγησαν στην διεξαγωγή προεδρικών εκλογών τον Ιανουάριο 2008, οι οποίες διεξήχθησαν με αρκετές ελλείψεις, όπως άνιση προβολή των υποψηφίων στα μέσα ενημέρωσης, χρήση δημόσιων πόρων για τις προεκλογικές εκστρατείες, καταγγελθείσες πράξεις εκφοβισμού των εκλογέων και παρατυπίες στην καταμέτρηση και καταγραφή των ψήφων. Αυτά τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν για να μπορέσει η Γεωργία να υλοποιήσει τους στόχους του σχεδίου δράσης στον τομέα των πολιτικών μεταρρυθμίσεων. Στην Αρμενία οι προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2008 διεξήχθησαν γενικά σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Εντούτοις, η έλλειψη σαφούς διαχωρισμού μεταξύ κράτους και κομμάτων και η ανάγκη δίκαιης πρόσβασης των υποψηφίων στα μέσα ενημέρωσης θεωρούνται ακόμη προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν. Εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες όσον αφορά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που επιβλήθηκε αμέσως μετά τις εκλογές.

Το ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές αποτελεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, ένδειξη του επιπέδου εμπιστοσύνης των πολιτών στο ότι μπορούν να ασκήσουν κάποια επιρροή μέσω της κάλπης. Στις προαναφερόμενες εκλογές τα ποσοστά συμμετοχής ήταν: Δημοκρατία της Μολδαβίας – 52%, Αίγυπτος – 31%, Ουκρανία – 63%, Μαρόκο – 37%, Ιορδανία – 54%, Γεωργία – 56% και Αρμενία – 69%.

Πολλές χώρες (ιδίως η Αρμενία, η Γεωργία, η Δημοκρατία της Μολδαβίας και το Μαρόκο) θέσπισαν μέτρα για να ενισχύουν την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια του δικαστικού συστήματος , που είναι ένα βασικό στοιχείο των πολιτικών μεταρρυθμίσεων. Το γενικό επίπεδο της διαφθοράς παραμένει ανησυχητικό σε πολλές χώρες εταίρους. Η Γεωργία, η Δημοκρατία της Μολδαβίας, το Μαρόκο και η Ουκρανία υιοθέτησαν μέτρα για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, όπως τον αναλυτικό έλεγχο της νομοθεσίας πριν από τη θέσπισή της, την υποχρεωτική δήλωση των περιουσιακών στοιχείων για τους ανώτερους υπάλληλους, ή μέτρα ευαισθητοποίησης. Στην Αρμενία, στο Αζερμπαϊτζάν, στη Γεωργία, στην Ιορδανία, στο Λίβανο, στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη και στην Ουκρανία λήφθηκαν περιορισμένα μέτρα για την καθιέρωση μιας διαφανούς, υπόλογης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης.

Όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, η Ιορδανία (Δεκέμβριος 2006) προσχώρησε στο προαιρετικό πρωτόκολλο στη Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, σχετικά με την εμπορία παιδιών, την παιδική πορνεία και την παιδική πορνογραφία. Η Αίγυπτος (το Φεβρουάριο 2007) και η Ιορδανία (το Μάιο 2007) προσχώρησαν στο προαιρετικό πρωτόκολλο στην ίδια Σύμβαση για τα παιδιά στις ένοπλες συγκρούσεις. Η Γεωργία, η Δημοκρατία της Μολδαβίας, το Μαρόκο και η Ουκρανία σημείωσαν επίσης πρόοδο στην επικύρωση ορισμένων διεθνών συμβάσεων. Αρκετές χώρες έλαβαν μέτρα για την ενίσχυση των οργανισμών που είναι αρμόδιοι για την παρακολούθηση και την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ο ρόλος του Διαμεσολαβητή ενισχύθηκε στην Αρμενία και στο Αζερμπαϊτζάν· στη Δημοκρατία της Μολδαβίας καταρτίζεται ένας εθνικός προληπτικός μηχανισμός στο πλαίσιο του προαιρετικού πρωτοκόλλου στη Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων· στην Αίγυπτο, το Εθνικό Συμβούλιο δικαιωμάτων του ανθρώπου υιοθέτησε ένα σχέδιο δράσης για την προώθηση και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Η Ουκρανία (Ιούλιος 2007) προσχώρησε στο δεύτερο προαιρετικό πρωτόκολλο (κατάργηση της θανατικής ποινής) στο Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα. Πολλές χώρες διατήρησαν την εκ των πραγμάτων αναστολή της θανατικής ποινής, και η Ιορδανία μείωσε επίσης τον αριθμό εγκλημάτων που συνεπάγονται θανατική ποινή. Περιπτώσεις βασανιστηρίων και κακής μεταχείρισης εξακολουθούν να καταγγέλλονται στις περισσότερες από τις χώρες εταίρους, αν και σε διαφορετικά επίπεδα συχνότητας και σοβαρότητας. Τα περιστατικά λαμβάνουν συχνά χώρα στις εγκαταστάσεις προσωρινής κράτησης και στις φυλακές. Σημειώθηκε ορισμένη πρόοδος στην πρόληψη των βασανιστηρίων και της κακής μεταχείρισης, για παράδειγμα στη Γεωργία, στη Δημοκρατία της Μολδαβίας και στην Ουκρανία. Η Τυνησία και το Μαρόκο σημείωσαν πρόοδο στην δίωξη των δραστών. Εκφράζονται ανησυχίες για την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης και την ελευθερία της έκφρασης σε πολλές χώρες εταίρους της ΕΠΓ. Η Αρμενία σημείωσε πρόοδο στη βελτίωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. Σημειώθηκε πρόοδος σε θέματα φύλου σε ορισμένες χώρες: στην Αίγυπτο, απαγορεύτηκε επισήμως ο ακρωτηριασμός των εξωτερικών γυναικείων σεξουαλικών οργάνων· στο Μαρόκο, μια τροπολογία του Κώδικα Υπηκοότητας επιτρέπει τη μεταβίβαση εθνικότητας από τη μητέρα· και στην Τυνησία, ξεκίνησε η διαδικασία για την επικύρωση του προαιρετικού πρωτοκόλλου στη Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών. Η συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή αυξήθηκε στην Ιορδανία, στη Δημοκρατία της Μολδαβίας και στο Μαρόκο. Λήφθηκαν ορισμένα μέτρα για να βελτιωθούν οι συνθήκες των εθνικών μειονοτήτων στη Γεωργία με την εφαρμογή ενός προγράμματος ένταξής τους ως πολιτών, στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, με την υιοθέτηση ενός σχεδίου δράσης για την στήριξη του πληθυσμού των Ρομ, και στην Ουκρανία, η οποία επικύρωσε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση περί ιθαγενείας. Όσον αφορά τα βασικά δικαιώματα των εργαζομένων, η επικύρωση και η εφαρμογή των Συμβάσεων της ΔΟΕ παραμένουν προβληματικές σε ορισμένες χώρες εταίρους.

Όσον αφορά τη διευθέτηση των περιφερειακών συγκρούσεων, η ΕΕ διατηρεί ανοιχτό διάλογο με όλες τις χώρες εταίρους. Η Δημοκρατία της Μολδαβίας και η Ουκρανία συνεργάστηκαν στενά με την ΕΕ στις προσπάθειες επίλυσης του ζητήματος της Υπερδνειστερίας. Η εντολή της Αποστολής Συνοριακής Συνδρομής της ΕΕ στη Μολδαβία και στην Ουκρανία (EUBAM) παρατάθηκε μέχρι το τέλος Νοεμβρίου 2009. Στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, επανενεργοποιήθηκε η εκπαιδευτική αστυνομική αποστολή EU POL COΡPS και οι υπουργοί της ΕΕ εξέφρασαν τη βούλησή τους να αναδιατάξουν την αποστολή συνοριακής συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σημείο διέλευσης της Ράφα (EU BAM) μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες. Στη Γεωργία, η εφαρμογή μιας δέσμης μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην Αμπχαζία και στη Νότια Οσσετία άρχισε το φθινόπωρο του 2007· εντούτοις, τα αποτελέσματα των προσπαθειών διευθέτησης αυτών των συγκρούσεων είναι πολύ περιορισμένα. Παρά την άτυπη συνάντηση που είχαν οι Πρόεδροι της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούνιο 2007, η επίλυση των διαφορών για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ σημείωσε επίσης περιορισμένη πρόοδο. Η Αίγυπτος και η Ιορδανία έπαιξαν σημαντικό ρόλο δίνοντας νέα ώθηση στην Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία, μεταξύ άλλων, με τη συμμετοχή τους στην επιτροπή παρακολούθησης του Αραβικού Συνδέσμου και στη συνεδρίαση της Αννάπολης το Νοέμβριο 2007. Οι διαπραγματεύσεις για το καθεστώς της Δυτικής Σαχάρας επανελήφθησαν πρόσφατα αλλά μέχρι σήμερα σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος.

Τέλος, οι περισσότερες χώρες εταίροι της ΕΠΓ δίνουν όλο και μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών και στην εμβάθυνση της συνεργασίας με την ΕΕ σ’αυτόν το σημαντικό τομέα πολιτικής.

Κοινωνικο-οικονομική μεταρρύθμιση

Όσον αφορά τις μακροοικονομικές εξελίξεις, οι περισσότερες χώρες εταίροι της ΕΠΓ σημείωσαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη το 2007. Στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε κατά κάποιο τρόπο λόγω των συνεπειών μιας σοβαρής ξηρασίας. Στο Μαρόκο η γεωργική παραγωγή επηρεάστηκε επίσης από την ξηρασία. Στο Λίβανο, η πολιτική αστάθεια κατέστρεψε την οικονομία. Οι χώρες με σημαντικά έσοδα από τον ενεργειακό τομέα, ιδίως το Αζερμπαϊτζάν κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά ανάπτυξης. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το συνολικό χρέος διατηρήθηκαν γενικά σε ανεκτά επίπεδα. Ο πληθωρισμός αυξήθηκε στις περισσότερες χώρες, κυρίως λόγω των γενικών αυξήσεων των τιμών βασικών προϊόντων, αλλά ο συντελεστής της νομισματικής επέκτασης προκαλεί ανησυχίες σε ορισμένες περιπτώσεις. Το διμερές εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της ΕΠΓ αυξήθηκε σημαντικά, ενισχύοντας έτσι τις σχέσεις μας, ενώ τα εμπορικά ισοζύγια και τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των περισσότερων χωρών εταίρων επιδεινώθηκαν. Σε πολλές περιπτώσεις τα ελλείμματα χρηματοδοτούνται από αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Το Ισραήλ και η Ιορδανία βελτίωσαν το εμπορικό τους ισοζύγιο. Στην περίπτωση της Ιορδανίας, το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα με την ΕΕ χρήζει συνεχούς παρακολούθησης. Το Αζερμπαϊτζάν και η Αλγερία κατέγραψαν δημοσιονομικά και εμπορικά πλεονάσματα. Το Ισραήλ διατήρησε τον υψηλό συντελεστή ανάπτυξής του, μείωσε σημαντικά το δημόσιο χρέος του και το δημόσιο έλλειμμά του είναι σχεδόν ισοσκελισμένο. Η θέση της ΕΕ ως του κυριότερου εμπορικού εταίρου των χωρών της ΕΠΓ έγινε πιο ισχυρή το 2007, ιδίως με την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Η Αρμενία, η Αίγυπτος, η Γεωργία, η Ιορδανία και η Τυνησία βελτίωσαν αρκετά το επιχειρηματικό περιβάλλον, με μέτρα όπως η απλοποίηση των διαδικασιών καταχώρησης των επιχειρήσεων, η μείωση των τελών έκδοσης αδειών ή η καθιέρωση σημείων ενιαίας εξυπηρέτησης «one-stop shops». Ο Ευρωμεσογειακός Χάρτης Επιχειρήσεων στον οποίο έχουν προσχωρήσει οι περισσότερες από τις νότιες χώρες εταίρους, ενίσχυσε αυτήν τη διαδικασία. Εντούτοις, αυτό δεν είχε ακόμη ως αποτέλεσμα την αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων σε όλες τις περιπτώσεις, ιδίως μεταξύ ορισμένων μεσογειακών χωρών εταίρων της ΕΠΓ. Στην Αίγυπτο, στη Γεωργία και στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, οι άμεσες ξένες επενδύσεις έφθασαν σε επίπεδα ρεκόρ το 2007.

Οι περισσότερες χώρες ΕΠΓ έχουν σημαντικές μη επίσημες οικονομίες και η οικονομική διακυβέρνηση χρήζει γενικά βελτίωσης. Παρά τους σχετικά υψηλούς συντελεστές οικονομικής ανάπτυξης οι περισσότεροι εταίροι της ΕΠΓ έχουν να αντιμετωπίσουν και υψηλούς συντελεστές ανεργίας , ιδίως μεταξύ των νέων στις μεσογειακές χώρες της ΕΠΓ. Το Ισραήλ και η Ουκρανία μείωσαν σταδιακά την ανεργία. Μια βασική πρόκληση είναι η προώθηση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε ορισμένες χώρες, ο ρόλος των γυναικών στην κοινωνική και οικονομική ζωή δεν έχει βελτιωθεί σημαντικά.

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την Οικονομική Επισκόπηση των γειτονικών χωρών της ΕΕ τον Ιούνιο του 2008.

Τομεακές μεταρρυθμίσεις

Μια επισκόπηση της προόδου που έχει σημειωθεί σε άλλους τομείς πολιτικής των σχεδίων δράσης της ΕΠΓ, καθώς και ορισμένοι δείκτες διακυβέρνησης και οικονομικοί δείκτες, βρίσκονται στην τομεακή έκθεση προόδου στο παράρτημα. Γενικά, οι χώρες εταίροι της ΕΠΓ σημείωσαν περαιτέρω πρόοδο στη μεταρρύθμιση των τομεακών πολιτικών τους, υιοθετώντας στρατηγικές και λαμβάνοντας μέτρα που ευνοούν τις μεταρρυθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό, καθώς και την ενσωμάτωσή τους στην οικονομία και στην αγορά της ΕΕ. Θέσπισαν νέα νομοθεσία και ενίσχυσαν τις θεσμικές ικανότητές τους. Το παράγωγο δίκαιο και η διοικητική ικανότητα για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων εξακολουθούν να αποτελούν το βασικό πρόβλημα. Η πρόοδος διέφερε σε ταχύτητα και σε βάθος τόσο μεταξύ χωρών όσο και μεταξύ τομέων. Σε πολλές χώρες εταίρους ΕΠΓ παρατηρείται μεγαλύτερη δέσμευση για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στο δίκαιο της ΕΕ, σε διαφορετικούς βαθμούς και ανάλογα με τον τομέα. Επιπλέον, η χρηματοδοτική βοήθεια της ΕΚ υπαγορεύεται σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό από την πολιτική και επικεντρώνεται στις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες που συμφωνήθηκαν στα σχέδια δράσης της ΕΠΓ.

Σε πολλούς τομείς πολιτικής, η πρόοδος μπορεί να σημειωθεί μόνο μακροπρόθεσμα· επομένως, η έκθεση προόδου αναφέρεται τακτικά στα τρέχοντα μέτρα καθώς και στα ολοκληρωθέντα στάδια εκσυγχρονισμού. Σε όλους τους τομείς, εντάθηκε περαιτέρω ο διάλογος πολιτικής μεταξύ της ΕΚ και των χωρών εταίρων της ΕΠΓ.

Ο διάλογος για τις τομεακές πολιτικές αποτελεί σημαντική πλατφόρμα της «εταιρικής σχέσης για την μεταρρύθμιση» που προϋποθέτει η ΕΠΓ. Η διαδικασία δημιουργίας δημόσιας διοίκησης που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στα δικαιώματα των πολιτών - προβλέποντας σημεία ενιαίας εξυπηρέτησης («one-stop shops») για την καταχώρηση των επιχειρήσεων, με αδιάβλητες τελωνειακές υπηρεσίες και αστυνομία στην υπηρεσία των πολιτών, αποτελεσματική διαχείριση των λιμένων που διευκολύνουν το εμπόριο και τις μεταφορές, ή την πρόσβαση σε πληροφορίες για το περιβάλλον, για να αναφέρουμε λίγα μόνο παραδείγματα – αντιπροσωπεύει, εάν τύχει υποστήριξης, ισχυρή πολιτική συμβολή στη χρηστή διακυβέρνηση και στο κράτος δικαίου.

Εξελίξεις σε πολυμερες επιπεδο

Το Νοέμβριο 2005 στη Διάσκεψη Κορυφής της Βαρκελώνης υιοθετήθηκε ένα πενταετές πρόγραμμα εργασίας και το Νοέμβριο 2006, στην Υπουργική Σύνοδο που έλαβε χώρα στο Τάμπερε, οι ευρωμεσογειακοί εταίροι ενέκριναν ένα πρόγραμμα εργασίας για το 2007. Κατά τη διάρκεια του 2007, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εργασίες για τα τέσσερα κεφάλαια της συνεργασίας και ο διμερής διάλογος πολιτικής που διεξήχθη στο πλαίσιο της ΕΠΓ συνέχισε να συμβάλλει στην πρόοδο προς την ανάπτυξη περιφερειακής συνεργασίας σε πολλούς τομείς. Οι περισσότερες από τις 21 πρωτοβουλίες που συμφωνήθηκαν στο Τάμπερε, εφαρμόστηκαν μέχρι το τέλος του 2007. Μια νέα σειρά πρωτοβουλιών για το 2008 συμφωνήθηκε στην ευρωμεσογειακή υπουργική διάσκεψη που διεξήχθη στη Λισαβόνα το Νοέμβριο 2007. Ο πολιτικός διάλογος και ο διάλογος ασφαλείας επικεντρώθηκαν σε τακτική επανεξέταση της πολιτικής κατάστασης στη Μέση Ανατολή, την εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, την εμβάθυνση του διαλόγου για θέματα ΕΠΑΑ και ασφαλείας, την έναρξη περιφερειακού διαλόγου για τη συνεργασία στον τομέα των εκλογών και σε πρωτοβουλίες που αφορούσαν την κοινωνία των πολιτών, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία. Στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας, σημειώθηκε πρόοδος στη χρηματοπιστωτική συνεργασία στο πλαίσιο του ευρωμεσογειακού φορέα επενδύσεων και εταιρικής σχέσης (FEMIP), στη δημιουργία ενός ευρωμεσογειακού δικτύου εμπειρογνωμόνων στα δημόσια οικονομικά, στις διαπραγματεύσεις για τις υπηρεσίες και το δικαίωμα εγκατάστασης και στη σύσταση μια ομάδας ανώτατων υπαλλήλων που θα συμβάλλουν περαιτέρω στην υλοποίηση του στόχου δημιουργίας μιας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μέχρι το 2010 και μετέπειτα. Συνεχίστηκε επίσης ο διάλογος σε ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μεσογειακοί εταίροι. Στον τομέα της ενέργειας, η ευρωμεσογειακή διάσκεψη υπουργών ενέργειας ενέκρινε ένα σχέδιο δράσης προτεραιότητας για την περίοδο 2008-2013 το Δεκέμβριο του 2007. Όσον αφορά την πολιτιστική και ανθρώπινη διάσταση, επιδιώχθηκε η μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Ο διάλογος επικεντρώθηκε σε θέματα όπως ο ρόλος των γυναικών στην κοινωνία, η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η επιστημονική έρευνα, καθώς και η κοινωνία της πληροφορίας. Ο πολιτικός διάλογος με τους εταίρους της ΕΠΓ ενισχύθηκε επίσης μετά τη Διάσκεψη Κορυφής Αφρικής-ΕΕ στη Λισαβόνα το Δεκέμβριο 2007, κατά την οποία υιοθετήθηκαν μια κοινή στρατηγική Αφρικής-ΕΕ και ένα πρώτο σχέδιο δράσης δημιουργώντας περαιτέρω συνέργειες στις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των αφρικανικών χωρών εταίρων αντιστοίχως.

Το Μάρτιο 2008, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την αρχή μιας Ένωσης για την περιοχή της Μεσογείου που θα περιλαμβάνει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα μεσογειακά παράκτια κράτη της Μεσογείου που δεν είναι μέλη της ΕΕ. Κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει στο Συμβούλιο τις αναγκαίες προτάσεις για τον καθορισμό των λεπτομερειών της διαδικασίας που θα ονομασθεί η «Διαδικασία της Βαρκελώνης: Ένωση της Μεσογείου» ενόψει της Διάσκεψης Κορυφής που θα λάβει χώρα στο Παρίσι στις 13 Ιουλίου 2008. Η Επιτροπή θα υποβάλει αυτές τις προτάσεις το συντομότερο δυνατό και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας θα διεξαγάγει διαβουλεύσεις με τους προς νότο γείτονες.

Σε ανακοίνωση του Απριλίου 2007, η Επιτροπή διατύπωσε με σαφήνεια την πρωτοβουλία «Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου» ως απάντηση σε προκλήσεις και ευκαιρίες που απαιτούν την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στον Εύξεινο Πόντο. Αυτή η πρωτοβουλία αξιοποιεί την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην ΕΕ και τη διαδικασία προσχώρησης της Τουρκίας, και είναι συμπληρωματική των κύριων διμερών προσπαθειών που καταβάλλονται στο πλαίσιο της ΕΠΓ και άλλων πολιτικών που εφαρμόζονται στην περιοχή. Προσφέρει νέα πλατφόρμα περιφερειακής συνεργασίας στην οποία συμμετέχουν η ΕΕ, η Τουρκία, όλες οι ανατολικές χώρες εταίροι της ΕΠΓ με συμφωνημένα σχέδια δράσης, καθώς και η Ρωσική Ομοσπονδία. Μετά την επικύρωση της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου από το Συμβούλιο, η Επιτροπή άρχισε να εφαρμόζει σειρά συγκεκριμένων μέτρων, κυρίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, του περιβάλλοντος, της αλιείας, της μετανάστευσης και της ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών. Η Επιτροπή απέκτησε την ιδιότητα του παρατηρητή στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου (ΟΣΕΠ) με τον οποίο ανέπτυξε στενότερες σχέσεις εργασίας. Στις 14 Φεβρουαρίου 2008 πραγματοποιήθηκε στο Κίεβο συνεδρίαση των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ και των εταίρων της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου. Στη συνεδρίαση υιοθετήθηκε Κοινή Δήλωση με την οποία εγκαινιάζεται η Συνέργεια του Εύξεινου Πόντου ως κοινή, μακροπρόθεσμη προσπάθεια. Τον Ιούνιο 2008, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση απολογισμού του πρώτου έτους της Συνέργειας του Εύξεινου Πόντου.

Περαιτέρω Εξέλιξη των Σχέσεων της ΕΕ με τις Χώρες Εταίρους

Περαιτέρω εξέλιξη των Σχεδίων Δράσης

Στα συμπεράσματα του Φεβρουαρίου 2008, το Συμβούλιο υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο των σχεδίων δράσης στην προώθηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας. Η πρόοδος που καταγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση υποστηρίζει ευρέως αυτήν την εκτίμηση. Τα σχέδια δράσης αποτελούν τα κεντρικά ουσιώδη στοιχεία της λειτουργίας των συμβατικών σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της και, επιπλέον, γίνονται σημαντικά σημεία αναφοράς για την κοινότητα των χορηγών βοήθειας. Στο βαθμό που εμβαθύνονται αυτές οι σχέσεις και υλοποιούνται ορισμένοι στόχοι ενώ συμφωνούνται νέοι, θα είναι αναγκαίο να προσαρμοστούν ανάλογα αυτά τα μέσα. Τα ίδια τα σχέδια δράσης προβλέπουν αυτήν την προσαρμογή, η οποία θα επιτρέψει να αντικατοπτρίζονται οι αυξανόμενες φιλοδοξίες των μερών σε ένα έγγραφο που θα συμβάλει στην οργάνωση της κοινής εργασίας τους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτά τα μέσα, όπως και να τα ονομάσουμε, θα εξακολουθήσουν επίσης να είναι χρήσιμα στο πλαίσιο των νέων συμβατικών συμφωνιών που θα συναφθούν με τους εταίρους της ΕΠΓ.

Η εμπειρία που αποκτήθηκε μέχρι σήμερα από την εφαρμογή της πρώτης γενεάς των σχεδίων δράσης, δείχνει ότι οι μελλοντικές προσαρμογές θα καταλήξουν στην εκπόνηση εγγράφων που θα αρμόζουν περισσότερο στις συγκεκριμένες φιλοδοξίες και στις ικανότητες των χωρών εταίρων και θα αντικατοπτρίζουν τις διαφοροποιημένες σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της, ενώ παράλληλα θα προωθούν εφικτά στάδια ρυθμιστικής σύγκλισης με τη νομοθεσία και τα πρότυπα της ΕΕ. Αυτή η διαφοροποίηση θα επιτρέψει επίσης τη μεγαλύτερη συμμετοχή των χωρών εταίρων στα σχέδια δράσης.

Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των σχεδίων δράσης, δηλαδή το ότι είναι σχετικά ειδικά, έχουν χρονική προθεσμία και είναι προσανατολισμένα σε συγκεκριμένες δράσεις, πρέπει να διατηρηθούν και να βελτιωθούν. Θα είναι επίσης χρήσιμο να προβλεφθεί η αλληλουχία των μέτρων που λαμβάνονται με σκοπό την υλοποίηση των στόχων των σχεδίων δράσης. Γενικά, πρέπει να διατηρηθεί το πεδίο των σχεδίων δράσης (δηλαδή ο αριθμός των τομέων που λαμβάνονται υπόψη), δεδομένου ότι αυτό αντανακλά τον πλούτο των σχέσεων που αναπτύσσει η ΕΕ με τους εταίρους της. Εξάλλου, θα πρέπει να γίνει μια ρεαλιστική απογραφή της εφαρμογής των σχεδίων δράσης.

Μελλοντικές εξελίξεις των σχέσεων με τους εταίρους

Η ΕΠΓ επιβάλλεται έτσι σταδιακά ως ένα μέσο ανάπτυξης εντατικότερων και αποδοτικότερων σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της. Η ΕΕ πρέπει τώρα 1) να ενισχύσει την πολιτική της και την εφαρμογή της ώστε να πολλαπλασιαστούν τα οφέλη της, 2) να υιοθετήσει μια σταδιακή και διαφοροποιημένη προσέγγιση ανάλογη με τους επιδιωκόμενους στόχους και 3) να δείξει ότι είναι διατεθειμένη να εμβαθύνει τις σχέσεις της με ορισμένους εταίρους, εφόσον αυτοί εξηγήσουν τους λόγους τους και το ζητήσουν.

Με τέσσερις χώρες, η εργασία που πραγματοποιήθηκε από κοινού για την εφαρμογή των σχεδίων δράσης έχει ενταθεί έτσι ώστε να αιτιολογεί την εμβάθυνση των σχέσεων με την ΕΕ. Αυτή η εργασία θα συνεχιστεί και θα προσαρμοστεί στις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε περίπτωσης, σύμφωνα με τη γενική φιλοσοφία που διέπει την ΕΠΓ, ιδίως σε ό,τι αφορά την αρχή των συμφωνηθέντων κριτηρίων αναφοράς. Οι διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία για μια νέα ενισχυμένη συμφωνία, που προχωρούν με ταχύ ρυθμό και θα περιλάβουν ιδίως διατάξεις για μια πλήρη και εις βάθος ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, θα επιτρέψουν να καθοριστεί ένα νέο φιλόδοξο πλαίσιο γι’αυτήν την εταιρική σχέση. Η Δημοκρατία της Μολδαβίας σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης της στο πλαίσιο της ΕΠΓ και επέδειξε ισχυρή πολιτική βούληση να προχωρήσει περαιτέρω. Στα συμπεράσματά του το Φεβρουάριο του 2008, το Συμβούλιο δήλωσε ότι η ΕΕ είναι πρόθυμη, εφόσον σημειώνεται σταθερή πρόοδος, να αρχίσει την εξέταση νέας συμφωνίας, προσαρμοσμένης στα συμφέροντα της Δημοκρατίας της Μολδαβίας πέραν των ορίων της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας. Οι συζητήσεις με το Μαρόκο συνεχίζονται επίσης σχετικά με τις λεπτομέρειες ενός «προηγμένου καθεστώτος» που μπορεί να συνίστανται σε ευρεία δέσμη σημαντικών μέτρων για την κινητικότητα των ατόμων παράλληλα με την πρόοδο στον τομέα της επανεισδοχής. Με το Ισραήλ, μια ομάδα προβληματισμού εξετάζει τους τομείς στους οποίους οι σχέσεις με την ΕΕ μπορούν να αποκτήσουν ειδικό καθεστώς. Αυτό μπορεί να γίνει τόσο στην εμβάθυνση του πολιτικού διαλόγου και στην μεγαλύτερη ένταξη του Ισραήλ στην οικονομία και στην αγορά της ΕΕ όσο και σε αριθμό βασικών πολιτικών της.

Οι κοινές εργασίες θα συνεχιστούν σε ευρύ φάσμα τομεακών πολιτικών με την Ιορδανία και την Τυνησία, ώστε να ενισχυθούν τα αντίστοιχα μεταρρυθμιστικά προγράμματα αυτών των χωρών.

Με τις άλλες χώρες, η εφαρμογή των σχεδίων δράσης της ΕΠΓ άρχισε σχετικά πρόσφατα. Η πρόοδος με την Αρμενία, την Αίγυπτο και την Γεωργία θα στηρίζεται στην φιλόδοξη αρχή που έχει ήδη γίνει, λαμβανομένων υπόψη, σε κάθε περίπτωση, των ειδικών περιστάσεων και των προσδοκιών των χωρών. Η εργασία με το Αζερμπαϊτζάν σημειώνει επίσης πρόοδο σε ορισμένους τομείς, περιλαμβανομένης της συνεργασίας σε θέματα ενέργειας.

Στην περίπτωση του Λιβάνου και των Κατεχόμενων Παλαιστινιακών Εδαφών, τα σχέδια δράσης της ΕΠΓ θα παρέχουν μια στερεή βάση για μεταρρυθμίσεις μόλις οι συνθήκες επιτρέψουν να σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος. Εν τω μεταξύ, συνεχίζονται οι επαφές σε πολλά επίπεδα για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την ανάπτυξη ικανοτήτων. Μια συνεδρίαση της Μικτής Επιτροπής με την Παλαιστινιακή Αρχή που έχει προγραμματισθεί για το δεύτερο τρίμηνο του 2008, αποβλέπει στην επανάληψη της κοινής εφαρμογής του σχεδίου δράσης της.

Με τέσσερις χώρες που καλύπτει η ΕΠΓ, δεν έχουν συμφωνηθεί σχέδια δράσης, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αυτό δεν εμπόδισε την πρόοδο των σχέσεων. Με την Αλγερία, η εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης σημειώνει θετική πρόοδο· Οι σχέσεις αναπτύσσονται ταχέως σε τομείς όπως η ενέργεια και η μετανάστευση. Με τη Λιβύη , οι σχέσεις έχουν βελτιωθεί αισθητά· η Επιτροπή προτείνει τη διαπραγμάτευση φιλόδοξης και ευρείας συμφωνίας σε πολλούς τομείς με αυτή τη σημαντική χώρα. Με τη Συρία, οι σχέσεις μπορούν να βελτιωθούν με ένα σχέδιο συμφωνίας σύνδεσης, όταν το επιτρέψουν οι πολιτικές συνθήκες. Ενώ οι σχέσεις με τη Λευκορωσία σε επίπεδο υπουργών παραμένουν περιορισμένες λόγω της εσωτερικής κατάστασης της χώρας, ταυτόχρονα, σε τεχνικό επίπεδο οι επαφές έχουν αναπτυχθεί. Το άνοιγμα μιας αντιπροσωπείας της ΕΚ στο Μινσκ θα συμβάλει στο να ενισχυθούν ταυτόχρονα αυτές οι επαφές και οι σχέσεις με την κοινωνία των πολιτών της Λευκορωσίας.

Μια πιο ορατή πολιτική

Η ανακοίνωση της Επιτροπής του Δεκεμβρίου 2006 τόνιζε την ανάγκη να αυξηθεί η προβολή της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας ώστε να οικειοποιηθούν οι εταίροι τη διαδικασία των μεταρρυθμίσεων και να ενισχυθεί η στήριξη που παρέχει η ΕΕ στις γειτονικές της χώρες όσο προσεγγίζουν την Ένωση . Το έτος 2007 είδε τη διεξαγωγή, στις Βρυξέλλες το Σεπτέμβριο, μιας συνδιάσκεψης η οποία συγκέντρωσε τους υπουργούς και την κοινωνία των πολιτών από την ΕΕ και τις χώρες εταίρους, καθώς και την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σε πολλές χώρες εταίρους όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν 2007 στο πλαίσιο των σχεδίων δράσης, καθώς και του ενδιαφέροντος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για την ΕΠΓ. Στο εσωτερικό της ΕΕ, η σημασία που έχει η ενίσχυση των σχέσεων με τους γειτόνους μας, άρχισε να αποτελεί το επίκεντρο των πολιτικών συζητήσεων. Η Επιτροπή, στηριζόμενη σ’αυτά τα επιτεύγματα, θα προχωρήσει σε συνεργασία με τα άλλα θεσμικά όργανα, τα κράτη μέλη και τις χώρες εταίρους.

[1] Αλγερία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λευκορωσία, Αίγυπτος, Γεωργία, Ισραήλ, Ιορδανία, Λιβύη, Λίβανος, Δημοκρατία της Μολδαβίας, Μαρόκο, Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, Συρία, Τυνησία και Ουκρανία. Για λόγους συντομίας, θα χρησιμοποιείται εφεξής ο όρος «χώρες εταίροι» που θα περιλαμβάνει επίσης τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη.

[2] COM(2006) 726.

[3] COM(2007) 774.