ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚH ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Αντιμετώπιση των προκλήσεων - αξιοποίηση των ευκαιριών

2.1. Μια νέα πολιτική και οικονομική κατάσταση

2.2. Διεύρυνση

3. Η στρατηγική της Λισσαβώνας και το κεκτημένο της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής

3.1 Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής: η αφετηρία της και η ανάπτυξη στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας

3.2 Η πρόοδος μέχρις στιγμής

3.2.1 Η κατάσταση στην απασχόληση

3.2.2 Η κοινωνική κατάσταση

3.3 Το «κόστος της απουσίας κοινωνικής πολιτικής»

3.4 Καλύτερη διακυβέρνηση

3.4.1 Οι παράγοντες

3.4.2 Ο συνδυασμός μέσων πολιτικής

4. Το κοινωνικό κεκτημένο - εδραίωση των προτύπων κοινωνικής πρόνοιας σε ολόκληρη την ΕΕ

5. Πολιτικές προτεραιότητες και δράση

5.1 Περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας

5.2 Πρόβλεψη και αξιοποίηση της μεταβολής του περιβάλλοντος εργασίας, με παράλληλη ανάπτυξη μιας νέας ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας

5.3 Καταπολέμηση της φτώχιας και κάθε μορφής αποκλεισμού και διακρίσεων

5.4 Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας

5.5 Προώθηση της ισότητας των φύλων

5.6 Ενίσχυση της κοινωνικής πτυχής της διεύρυνσης και των εξωτερικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

6. Συμπεράσματα και προοπτικές

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Εισαγωγή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε τον Ιούνιο του 2000 την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής [1] για την περίοδο 2000-2005, ύστερα από εκτεταμένες διαβουλεύσεις με παράγοντες και ενδιαφερόμενα μέρη. Η ατζέντα παρέχει το χάρτη πορείας για την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική, μεταφράζοντας τους πολιτικούς στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας για οικονομική και κοινωνική ανανέωση σε συγκεκριμένα μέτρα.

[1] COM(2000) 379 τελικό της 28.6.2000

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διοργάνωσε μεγάλο συνέδριο το Σεπτέμβριο του ίδιου έτους για να συμβάλει στη διαμόρφωση του ψηφίσματος [2] που εξέδωσε τον Οκτώβριο.

[2] Ψήφισμα A5-291/2000 του ΕΚ της 25.10.2000

Τελικά η ατζέντα επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας [3] το Δεκέμβριο του 2000 και παρείχε έξι κύριους πολιτικούς προσανατολισμούς για την πρόοδο σχετικά με την οποία η Επιτροπή υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις στους πίνακες αποτελεσμάτων της [4].

[3] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας: συμπεράσματα (Δεκέμβριος 2000)

[4] COM(2001) 104 της 22.1.2001 ;.COM(2002) 89 τελικό της 19.2.2002 ; COM(2003) 57 τελικό της 6.2.2003

Από την αρχή είχε προγραμματιστεί μια ενδιάμεση επανεξέταση για το 2003. Βάσει της αξιολόγησης των τελευταίων ετών, η ενδιάμεση επανεξέταση θα συνέβαλε στον καθορισμό των νέων μέτρων πολιτικής που χρειάζονται για την ολοκλήρωση της ατζέντας με ιδιαίτερη αναφορά στα έτη 2004 και 2005.

Η ενδιάμεση επανεξέταση επομένως θα εξασφάλιζε ότι η εφαρμογή της ατζέντας παραμένει δυναμική και ευέλικτη, ικανή να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις και ανάγκες, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την εμπειρία από τα πρώτα έτη.

Το Μάρτιο του 2003 η Επιτροπή διοργάνωσε συνέδριο [5] για να προετοιμάσει την ανακοίνωση αυτή. Η εκδήλωση αυτή παρείχε το δημόσιο φόρουμ για να συζητηθεί το μέλλον της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Η πλούσια ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων συνέβαλε σημαντικά στην εκπόνηση της παρούσας ανακοίνωσης.

[5] Βλέπε http://europa.eu.int/comm/ employment_social/news/2003/jan/1041848954_en.html

Το συνέδριο συμπέρανε ότι η επιτυχής διεύρυνση θα είναι η κύρια πρόκληση της ΕΕ κατά την προσεχή περίοδο. Η ενδιάμεση επανεξέταση παρέχει μια μοναδική ευκαιρία να εξεταστεί η διάσταση αυτή σε όλο της το εύρος. Ωστόσο, η συζήτηση επιβεβαίωσε επίσης ότι οι παγιωμένες υποκείμενες προκλήσεις της κοινωνικής ατζέντας - που περιλαμβάνουν τις διάχυτες δομικές αδυναμίες στις αγορές εργασίας, τις δημογραφικές τάσεις, τη διαρκή ανισότητα μεταξύ των φύλων, τη μεταβαλλόμενη φύση της οικογένειας, τις τεχνολογικές αλλαγές και τις απαιτήσεις της οικονομίας που βασίζεται στη γνώση, τις ανισότητες και τη φτώχεια, την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας - θα έπρεπε να παραμείνουν επίσης στέρεη βάση για τις μελλοντικές ενέργειες της ΕΕ στον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής.

2. Αντιμετώπιση των προκλήσεων - αξιοποίηση των ευκαιριών

2.1. Μια νέα πολιτική και οικονομική κατάσταση

Η οικονομική και πολιτική κατάσταση το 2003 [6] διαφέρει πολύ από εκείνη το 2000. Η οικονομική αισιοδοξία των αρχών του 2000 αντικαταστάθηκε από το 2001 από επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης που όπως αποδεικνύεται διαρκεί περισσότερο και είναι βαθύτερη από ότι είχαν προβλέψει αρχικά οι οικονομικοί εμπειρογνώμονες. Επιπλέον, η γεωπολιτική σταθερότητα υποβλήθηκε σε δοκιμασία και ο πόλεμος κατά του Ιράκ συνέβαλε σε μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

[6] Βλέπε για παράδειγμα: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2003). Οικονομικές προβλέψεις την άνοιξη του 2003. Ευρωπαϊκή Οικονομία αριθ. 2/2003

Στους τομείς για τους οποίους υπάρχουν πρόσφατα στοιχεία η εικόνα είναι πολύ διαφορετική τώρα από ό,τι ήταν το 2000. Η οικονομική ανάπτυξη μειώθηκε κατακόρυφα, η δημιουργία απασχόλησης επιβραδύνεται, η ανεργία αυξάνεται και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επιχειρήσεων είναι χαμηλή.

Ωστόσο, η κατάσταση αυτή δεν θα έπρεπε να δυσχεραίνει την εκτίμηση της μεταρρύθμισης των τελευταίων ετών στους τομείς της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής με την εφαρμογή της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής. Η Επιτροπή δημοσίευσε σύνθεση των πορισμάτων νωρίτερα φέτος στην κύρια έκθεσή της προς το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο [7].

[7] COM(2003) 5 της 14.1.2003

Η ενδιάμεση επανεξέταση της ατζέντας έχει σκοπό να συνεισφέρει στη διατύπωση πολιτικών ενεργειών που θα υποστηρίξουν τους όρους για μια συνεχιζόμενη περίοδο υψηλής, μη πληθωριστικής ανάπτυξης. Θα βοηθήσει στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην ευημερία και στην αύξηση της κοινωνικής συνοχής.

Αυτό απαιτεί τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης. Η επιτυχία θα βασιστεί στην επιδίωξη πολιτικών που λαμβάνουν πλήρως υπόψη την αλληλεπίδραση ανάμεσα σε διάφορους τομείς πολιτικής που αναφέρονται στη στρατηγική της Λισσαβώνας: πολιτική για την οικονομία, την εσωτερική αγορά, τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, την έρευνα [8] και το περιβάλλον για να αναφέρουμε απλώς μερικές, η αλληλεπίδραση των οποίων με την πολιτική για την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική είναι κρίσιμη προκειμένου η Ευρώπη να επιδιώξει στρατηγικά τη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

[8] Περίπου 1,2 εκατομμύρια επιπλέον ερευνητικό προσωπικό, που περιλαμβάνει 700.000 επιπλέον ερευνητές, θεωρείται απαραίτητο για να επιτευχθεί ο στόχος της Βαρκελώνης για την αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη στο 3% του ΑΕΠ. Βλέπε ιδίως την ανακοίνωση «Επενδύσεις στην έρευνα: σχέδιο δράσης για την Ευρώπη», COM(2003) 226.

Το ευάλωτο της ευρωπαϊκής οικονομίας σε εξωτερικές περιστάσεις στηρίζει το επιχείρημα για την επιδίωξη του στόχου της Λισσαβώνας και την επιτάχυνση της αλλαγής, μεταξύ άλλων μέσω της ατζέντας για την κοινωνική πολιτική.

2.2. Διεύρυνση

Το Μάιο του 2004 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα υποδεχθεί δέκα νέα κράτη μέλη τερματίζοντας ολοκληρωτικά τη διαίρεση της Ευρώπης ύστερα από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Η διεύρυνση του 2004 θα διαφέρει από τις προηγούμενες διευρύνσεις από την άποψη της μεγαλύτερης ποικιλομορφίας για όλους. Μια νέα πρόκληση στον κοινωνικό τομέα θα αφορά τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι εθνικές μειονότητες και ιδίως οι Ρόμα για τους οποίους απαιτούνται κοινές λύσεις σε πολλαπλά επίπεδα διακρίσεων και στερήσεων.

Η μεγαλύτερη ποικιλομορφία αφορά επίσης ιδιαίτερα τις οικονομικές αποκλίσεις. Το μέσο επίπεδο εισοδήματος των δέκα υποψήφιων χωρών θα είναι λιγότερο από το ήμισυ του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ των σημερινών κρατών μελών.

Στην έκθεση του κ. Kok για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίχθηκε ότι «ακόμα και στα πλέον αισιόδοξα σενάρια, η οικονομική σύγκλιση των νέων κρατών μελών με τα σημερινά μέλη θα είναι μια μακροχρόνια διαδικασία - θέμα δεκαετιών. Το κόστος και τα οφέλη δεν θα προκύψουν απαραίτητα την ίδια χρονική περίοδο. το κόστος, σε συνδυασμό με τον αυξημένο ανταγωνισμό και την προσαρμογή, μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα, τα πρώτα χρόνια της πλήρους προσχώρησης. Ωστόσο, τα μακροπρόθεσμα οφέλη μπορεί να είναι πολύ μεγάλα, εάν εφαρμοστούν οι κατάλληλες πολιτικές.» [9]

[9] W. Kok (2003): Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιτεύγματα και προκλήσεις. Έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σ.37-38.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η εμπειρία δείχνει ότι η σύγκλιση δεν γίνεται αυτομάτως. Αντίθετα, υπάρχουν ενδείξεις για διάφορες τροχιές οικονομικής ανάπτυξης ύστερα από την προσχώρηση στην ΕΕ που δείχνουν ότι δεν υπάρχει συνταγή για ταχεία επιτυχία και ότι οι περίοδοι σύγκλισης και απόκλισης μπορεί να εναλλάσσονται.

Οι οικονομικές δομές των νέων κρατών μελών θα εξακολουθήσουν να μεταβάλλονται ταχέως. Αυτό θα δημιουργήσει τεράστιες νέες ευκαιρίες οι οποίες πρέπει να αξιοποιηθούν για να υποστηρίξουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την ανάπτυξη της απασχόλησης, συμβάλλοντας έτσι στη μακροπρόθεσμη σύγκλιση των εισοδημάτων. Ωστόσο, θα περιλαμβάνουν και δυσμενείς επιπτώσεις για ορισμένα τμήματα του πληθυσμού. Η αποτελεσματική διαχείριση της διαδικασίας αυτής θα αποτελέσει σημαντικό θέμα τα προσεχή έτη.

Η διεύρυνση θα μειώσει ελαφρώς το μέσο ποσοστό απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάσει των οικονομικών προβλέψεων την άνοιξη του 2003 και δημογραφικών παραγόντων το ποσοστό απασχόλησης το 2002 στην ΕΕ15 υπολογίζεται τώρα σε 64,3% περίπου ενώ για την ΕΕ25 θα ήταν 62,4%, δηλαδή χαμηλότερο κατά περισσότερο από 7,5% από το στόχο της Λισσαβώνας για το 2010. Ωστόσο, η μείωση την εποχή της διεύρυνσης δεν δικαιολογεί την υποχώρηση από τους στόχους απασχόλησης της Λισσαβώνας και δεν αναμένεται να υπονομεύσει την επίτευξη των στόχων αυτών.

Χώρες [10] όπως η Τσεχική Δημοκρατία και η Κύπρος έχουν ήδη ποσοστά απασχόλησης ανώτερα από το μέσο όρο της ΕΕ. Τα στοιχεία υπογραμμίζουν επίσης τη διαφορά ανάμεσα στην πλήρη και τη μερική απασχόληση μεταξύ της σημερινής ΕΕ15 και των υποψηφίων χωρών.

[10] Τα στοιχεία ελήφθησαν από την έκθεση για την απασχόληση στην Ευρώπη του 2000. Δεν υπήρχαν στοιχεία για τη Μάλτα.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ένα στοιχείο που προβλήθηκε ιδιαίτερα στη δημόσια συζήτηση σχετικά με την προσχώρηση είναι η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στη διευρυμένη Ευρώπη. Παρά τους φόβους που υπάρχουν, το πιθανότερο σενάριο [11] είναι ότι η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού θα είναι μέτρια έως περιορισμένη και ύστερα από μια μάλλον σύντομη έξαρση αμέσως μετά την εποχή της προσχώρησης - με περίπου 250.000 άτομα ετησίως - θα αρχίσει να μειώνεται και πάλι και δεν θα ξεπερνά τα 100.000 ετησίως ως το τέλος της δεκαετίας.

[11] Βλέπε για παράδειγμα: European Integration Consortium (DIW, CEPR, FIEF, IAS, IGIER) (2001): The impact of Eastern enlargement on employment and labour markets in the EU Member States. European Commission Επίσης: K.F. Zimmerman (2003): Can migration from Eastern Europe alleviate the demographic burden of current EU Member States? DIW, Berlin.

Η προηγούμενη εμπειρία δείχνει ότι οι φόβοι σχετικά με την κινητικότητα σε προηγούμενους γύρους διεύρυνσης ήταν αβάσιμοι. Αντίθετα, οι εξελίξεις στις χώρες αυτές είχαν αποτέλεσμα πολλοί πρώην μετανάστες να επιστρέψουν στην πατρίδα τους μόλις έγινε μέλος της ΕΕ.

Ο αντίκτυπος της διεύρυνσης στην απασχόληση και την κοινωνική κατάσταση θα χρειαστεί στενή παρακολούθηση. Είναι σαφές ότι οι δέκα υποψήφιες χώρες επέλεξαν να ενταχθούν σε ένα θεσμικό πλαίσιο, σημαντικό μέρος του οποίου αποτελεί η βελτίωση των προτύπων κοινωνικής πρόνοιας, μεταξύ άλλων μέσω του κοινωνικού διαλόγου και της κοινωνικής δράσης [12]. Θα χρειαστεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα αυτό τα προσεχή έτη. Η σωστή εφαρμογή του κοινωνικού κεκτημένου έχει τεράστια σημασία από την άποψη αυτή.

[12] Βλέπε και σχετικά με το σημείο αυτό: W. Kok (2003): Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιτεύγματα και προκλήσεις. Έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σ.2.

3. Η στρατηγική της Λισσαβώνας και το κεκτημένο της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής

3.1 Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής: η αφετηρία της και η ανάπτυξη στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας

Η Διάσκεψη της Λισσαβώνας το 2000 προσέφερε στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια δεκαετή στρατηγική για οικονομική και κοινωνική ανανέωση. Το επόμενο έτος στο Γκέτεμποργκ η στρατηγική της ΕΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη πρόσθεσε μια περιβαλλοντική διάσταση στη στρατηγική της Λισσαβώνας. Επιπλέον, επισήμανε τη μη βιώσιμη φύση ορισμένων κοινωνικών τάσεων και την ανάγκη προώθησης της κοινωνικής ενσωμάτωσης στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η απάντηση της ΕΕ θα διαμορφώσει τις αλλαγές που επηρεάζουν κάθε πλευρά της ανθρώπινης ζωής με τρόπο σύμφωνο με τις αξίες και την έννοια της κοινωνίας της ΕΕ και εν όψει της προσεχούς διεύρυνσης.

Εκτός από τον πολιτικό προσανατολισμό για την ουσία των πολιτικών, η στρατηγική της Λισσαβώνας δημιούργησε επίσης μια καινοτόμο μέθοδο εφαρμογής της πολιτικής με την εισαγωγή και τη γενίκευση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού ως μέσου βελτίωσης της διακυβέρνησης της ΕΕ. Αυτή η νέα μέθοδος συντονισμού συμπληρώνει ιδίως τους πολιτικούς μηχανισμούς που βοηθούν τα κράτη μέλη να αναπτύξουν σταδιακά τις δικές τους πολιτικές.

Το πολιτικό πλαίσιο της Λισσαβώνας αποτέλεσε τη βάση της ατζέντας για την κοινωνική πολιτική που εγκαινίασε η Επιτροπή τον Ιούνιο του 2000. Το έργο της τελευταίας τριετίας για την υλοποίηση της ατζέντας εστιάστηκε στη διατύπωση διαρθρωτικών απαντήσεων στο ερώτημα πώς το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο μπορεί να εκσυγχρονιστεί και να βελτιωθεί ώστε να ικανοποιεί καλύτερα τις υφιστάμενες και τις νέες κοινωνικές ανάγκες. Αυτό απαιτεί να δοθεί προσοχή στα κοινωνικά δικαιώματα και στην κοινωνική ισότητα, καθώς ζητά από τα συστήματα πρόνοιας να προσαρμοστούν ώστε να διευκολύνουν τον οικονομικό μετασχηματισμό, παρέχοντας στα άτομα την ευκαιρία να υλοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους. Αυτός ο κύριος στόχος θα επιδιωχθεί περαιτέρω κατά την προσεχή διετία.

3.2 Η πρόοδος μέχρις στιγμής

3.2.1 Η κατάσταση στην απασχόληση

Παρά την αύξηση της ανεργίας ως αποτέλεσμα της πτωτικής στροφής και την αναμενόμενη καθαρή απώλεια θέσεων εργασίας το 2003 [13], υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι οι μεταρρυθμίσεις της τελευταίας πενταετίας προκάλεσαν σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές σε πολλές, αν όχι σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. Από το 1997 που εγκαινιάστηκε η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση δημιουργήθηκαν περίπου 10 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, περισσότερες από το ήμισυ των οποίων τις κατέλαβαν γυναίκες. Το 2002, αν και ήταν έτος οικονομικής πτωτικής στροφής, προστέθηκαν άλλες 500.000 θέσεις εργασίας. Οι διαρθρωτικές βελτιώσεις φάνηκαν επίσης στη μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας. Επίσης, η βελτίωση της αγοράς εργασίας και η καθαρή αύξηση των θέσεων εργασίας δεν οδήγησε σε βραχυπρόθεσμη αύξηση του πληθωρισμού. Πάντως εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές διαρθρωτικές αδυναμίες.

[13] Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2003) Οικονομικές προβλέψεις την άνοιξη του 2003. Δημοσιεύθηκε στο European economy αριθ. 2/2003.

Αν και το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε από 62,3% το 1999, ένα έτος πριν δρομολογηθεί η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής, σε 64,3% το 2002, εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από το 67% τον άμεσο στόχο απασχόλησης για το 2005.

Επιπλέον, η επίδοση διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα - τόσο σε σχέση με την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων όσο και την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. Θα χρειαστούν περαιτέρω προσπάθειες για να φτάσουμε τους στόχους απασχόλησης της Λισσαβώνας, συμπεριλαμβανομένου του στόχου της διατήρησης τουλάχιστον του 50% των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων στο εργατικό δυναμικό ως το τέλος της δεκαετίας και της αύξησης της μέσης πραγματικής ηλικίας εξόδου από το εργατικό δυναμικό κατά μία πενταετία. Επιπλέον, η επίδοση διαφέρει επίσης σημαντικά σε σχέση με την παροχή στο εργατικό δυναμικό των δεξιοτήτων που χρειάζεται σε μια κοινωνία που βασίζεται διαρκώς περισσότερο στη γνώση και στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας που συμβάλλουν σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα.

Έχει αποδειχθεί ότι η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και η επένδυση στην ποιότητα στην εργασία είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να ενταχθούν περισσότεροι άνθρωποι στο εργατικό δυναμικό και να αυξηθεί η παραγωγικότητα [14]. Στοιχεία από προηγούμενα επιτεύγματα και προσομοιώσεις δείχνουν ότι η ποιοτική βελτίωση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω μείωση του ανοίγματος της ψαλίδας ανάμεσα στις ηλικίες, στα φύλα - ιδίως για άτομα που έχουν αναλάβει τη φροντίδα μελών της οικογένειας - και στις δεξιότητες, που εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα κυριότερα εμπόδια για τη βελτίωση των επιδόσεων της απασχόλησης στην ΕΕ, καθώς και για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων όσον αφορά τις επιδόσεις στην απασχόληση.

[14] Βλέπε για παράδειγμα την έκδοση της Επιτροπής «Η απασχόληση στην Ευρώπη το 2002».

Τα άτομα που απασχολούνται σε θέσεις εργασίας σχετικά χαμηλής ποιότητας - θέσεις που δεν προσφέρουν ευκαιρίες κατάρτισης και επαγγελματικής εξέλιξης ή ασφάλεια - εξακολουθούν να απειλούνται πολύ περισσότερο από την ανεργία και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Επίσης, κινδυνεύουν να παγιδευτούν σε ένα φαύλο κύκλο απασχόλησης χαμηλής ποιότητας - χαμηλής παραγωγικότητας, ανεργίας και κοινωνικού αποκλεισμού.

3.2.2 Η κοινωνική κατάσταση

Η παρακολούθηση της προόδου σε σχέση με την καταπολέμηση της φτώχιας και την προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης εξακολουθεί να δυσχεραίνεται από την έλλειψη πρόσφατων στοιχείων σε διάφορους τομείς. Ωστόσο, οι βελτιώσεις στην απασχόληση, ιδίως η μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας κατά 40% περίπου την τελευταία διετία θα πρέπει να συνέβαλαν στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Η επίδοση διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στις χώρες, τόσο όσον αφορά τα ποσοστά φτώχιας όσο και την κατανομή του εισοδήματος. Όσον αφορά το τελευταίο, το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στο εισόδημα του πλουσιότερου και του φτωχότερου 20% της κοινωνίας στα τρία κράτη μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις ισούται με το ήμισυ του ανοίγματος των τριών κρατών με τις χειρότερες επιδόσεις. Επιπλέον, μικρή πρόοδος έχει σημειωθεί στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων ή στη μείωση του αριθμού των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο.

Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας αποτελεί κρίσιμη πτυχή της μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και η ποιότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, ιδίως ενόψει του γηράσκοντος πληθυσμού, αποτελεί κρίσιμο θέμα που θα καθορίσει την επιτυχία του μεταρρυθμιστικού προγράμματος.

3.3 Το «κόστος της απουσίας κοινωνικής πολιτικής»

Βασική κατευθυντήρια αρχή της ατζέντας για την κοινωνική πολιτική ήταν η ενίσχυση του ρόλου της κοινωνικής πολιτικής, ως παραγωγικού παράγοντα. Τελευταία μάλιστα επεκτάθηκε ιδίως με την προώθηση της ποιότητας ως κινητήρια δύναμη για μια ακμάζουσα οικονομία, περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή.

Τρία έτη αργότερα η πρόοδος που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής είναι ορατή ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση, καθώς η προώθηση της ποιότητας στην εργασία έχει ενσωματωθεί πλήρως στη στρατηγική.

Τα προσεχή έτη θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ποιότητα στις εργασιακές σχέσεις. Οι βάσεις έχουν τεθεί ήδη [15]. Η Επιτροπή θα ενισχύσει το έργο σχετικά με τους δείκτες και θα βελτιώσει την κατανόηση των πρακτικών εργασιακών σχέσεων. Αυτό αποτελεί κρίσιμο καθήκον τώρα, καθώς η διεύρυνση θα απαιτήσει μεγαλύτερη δημιουργία ικανοτήτων προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία αυτού το βασικού στοιχείου του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου [16].

[15] Για παράδειγμα στην έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου για τις εργασιακές σχέσεις.στα COM(2002) 341-1 και 341-2 της 26.06.2002 για τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο και την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής. και στο αυτόνομο πρόγραμμα εργασίας των κοινωνικών εταίρων για την περίοδο 2003-2005 (που συμφωνήθηκε το Νοέμβριο του 2002)

[16] Συμπεράσματα της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Συνόδου στη Βαρκελώνη (2002)

Επίσης στον τομέα της κοινωνικής προστασίας έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στο έργο σχετικά με την ποιότητα. Ένα παράδειγμα είναι οι συντάξεις, ιδίως το έργο που έχει συντελεστεί για επαρκείς και βιώσιμες συντάξεις. Η εξορθολογισμένη προσέγγιση της κοινωνικής προστασίας, ιδίως με τη γενικευμένη χρήση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού αναμένεται να συμβάλει περαιτέρω σε αυτό.

Η Επιτροπή ακολουθεί αυτό το σκεπτικό, που στηρίζεται στην κοινωνική πολιτική ως παραγωγικό παράγοντα και την προώθηση της ποιότητας, εξετάζοντας «το κόστος της απουσίας κοινωνικής πολιτικής» [17]. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την προσέγγιση «καλύτερης ρύθμισης» και τις αξιολογήσεις του αντικτύπου που θα διεξαχθούν για τις κυριότερες νέες μελλοντικές πρωτοβουλίες, που θα εξετάζουν τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις των νέων νομοθετικών και πολιτικών μέτρων, εξετάζοντας το κόστος και τα οφέλη τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα [18].

[17] Βλέπε για παράδειγμα το COM(2002) 89 της 19.2.2002 και το COM(2003) 57 της 6.2.2003. D. Fouarge (2003): Costs of non-social policy: towards an economic framework of quality social policies - and the costs of not having them. Μελέτη για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. συνεδρίαση ιστοσελίδας http://europa.eu.int/comm/ employment_social/news/2003/jan/1041848954_en.html

[18] COM(2002) 275 τελικό, 276 τελικό, 277 τελικό, 278 τελικό της 5.6.2002

Υπό το φως αυτών των αναλύσεων και συζητήσεων είναι πλέον ευκολότερο να αναγνωριστεί ότι ο ρόλος της κοινωνικής πολιτικής είναι αναπόσπαστος από τη δυναμική ανάπτυξη σύγχρονων, ανοικτών οικονομιών και κοινωνιών και ότι με την πάροδο του χρόνου αποδίδει αθροιστικά οφέλη. Οι κοινωνικές πολιτικές καλύπτουν διάφορους τομείς που περιλαμβάνουν:

* Την προώθηση ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και επενδύσεων στην έρευνα, την εκπαίδευση και την κατάρτιση - που ενισχύουν το ανθρώπινο κεφάλαιο για μια κοινωνία της γνώσης, ενισχύουν την αύξηση της παραγωγικότητας και μειώνουν την κοινωνική αποτυχία. Η έρευνα αποδεικνύει ότι το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο αυξάνει σημαντικά την παραγωγικότητα και τα κέρδη κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου. [19] Η ανάπτυξη δεξιοτήτων είναι πολύ σημαντική για να αυξηθεί η ικανότητα προσαρμογής σε αλλαγές στο χώρο εργασίας.

[19] Βλέπε για παράδειγμα: A. de la Fuente (2002): Human capital in a global and knowledge-based economy. Μελέτη για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

* Επενδύσεις σε υψηλά πρότυπα απόδοσης στο χώρο εργασίας (συμπεριλαμβανομένων των τομέων της υγείας και της ασφάλειας) - που αυξάνουν την παραγωγικότητα και μειώνουν τις απώλειες από ατυχήματα. Οι κακές ή ανασφαλείς συνθήκες εργασίας υπολογίζεται ότι κοστίζουν στην οικονομία της ΕΕ γύρω στο 3% του ΑΕΠ ετησίως, καθώς χάνονται 500 εκατομμύρια ημέρες εργασίας ετησίως. [20]

[20] Βλ. ενδεικτικά το COM(2002)118 της 11.03.2002. επιπλέον, το θέμα τεκμηριώνεται σε βάθος από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία - βλ.: http:// agency.osha.eu.int

* Επενδύσεις σε ενεργητικές πολιτικές ενσωμάτωσης, καθώς και σε ίσες ευκαιρίες για όλους - για να αυξήσουν τις πιθανότητες ένταξης στην οικονομική ζωή ομάδων και ατόμων που κινδυνεύουν να μην καταφέρουν να συμμετάσχουν χωρίς βοήθεια [21].

[21] Για παράδειγμα το έργο που επιτελεί ο ΟΟΣΑ υποδεικνύει ότι οι μεγαλύτερες ενεργητικές κοινωνικές δαπάνες - για τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, τις πληρωμές σε νοικοκυριά χαμηλών εισοδημάτων, τις δαπάνες για την οικογένεια και τη φροντίδα των παιδιών, και τις επενδύσεις στην υγεία - μπορεί να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. R. Arjona, M. Ladaique and M. Pearson (2001): Growth, inequality and social protection. ΟΟΣΑ.

* Επενδύσεις στην κοινωνική ειρήνη - ελαχιστοποίηση των δαπανηρών κοινωνικών ή εργασιακών συγκρούσεων. Η κοινωνική σύμπραξη ενισχύει το κοινωνικό κεφάλαιο και τη θεσμική υποδομή που επιτρέπει σε άλλες πολιτικές να είναι αποτελεσματικές. Πρόσφατη έκθεση της διεθνούς τράπεζας δείχνει πώς η κοινωνική σύμπραξη μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των ανισοτήτων στις αμοιβές, χαμηλότερη ανεργία και πληθωρισμό καθώς και σε υψηλότερη παραγωγικότητα και πιο ταχεία προσαρμογή στα σοκ. [22]

[22] World Bank (2003): Unions and Collective Bargaining: Economic Effects in a Global Environment.

Η κύρια δομή του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου αποδείχθηκε πολύ ανθεκτική. Χαίρει μεγάλης δημόσιας υποστήριξης, όπως έδειξαν τα πρόσφατα αποτελέσματα του Ευρωβαρομέτρου, και έχει αποδειχθεί ότι οι πιο δυναμικές οικονομίες υψηλής απόδοσης στην ΕΕ είναι εκείνες όπου οι οικονομικές και οι κοινωνικές πολιτικές αλληλεπιδρούν με θετικό τρόπο. [23] Έχει αποδειχθεί επίσης ότι η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και η επένδυση στην ποιότητα στην εργασία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ένταξη περισσότερων ανθρώπων στο εργατικό δυναμικό και την αύξηση της παραγωγικότητας. [24]

[23] Βλέπε για παράδειγμα τo COM (2003) 5 της 14/01/2003 και την έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2002): Public Finances in EMU 2002. Ευρωπαϊκή Οικονομία αριθ. 3/2002

[24] Βλέπε για παράδειγμα την έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2002): Employment in Europe; G. S. Lowe (2003): The case for investing in high quality work. Παρουσίαση κατά την ενδιάμεση επισκόπηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Επιτεύγματα και προοπτικές. Βρυξέλλες, 19-20 Μαρτίου 2003 (βλέπε την ιστοσελίδα του συνεδρίου).

Σ'αυτό το πλαίσιο τα κοινοτικά προγράμματα δράσης [25] και οι σημαντικότερες εκθέσεις, όπως οι εκθέσεις για την απασχόληση στην Ευρώπη, για την κοινωνική κατάσταση, για τις εργασιακές σχέσεις στην Ευρώπη και για την ισότητα των φύλων παίζουν σημαντικό ρόλο στην λεπτομερή ανάλυση της απασχόλησης και της κοινωνικής κατάστασης και συμβάλλουν στη διαμόρφωση της κατάλληλης απάντησης στις διάφορες προκλήσεις και ανάγκες που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Ωστόσο, η έλλειψη κατάλληλων και επίκαιρων στοιχείων και στατιστικών καθυστερεί την έρευνα και δυσχεραίνει την εξαγωγή συμπερασμάτων.

[25] Αυτό αφορά κυρίως τα τρέχοντα προγράμματα δράσης για μέτρα που παρέχουν κίνητρα για την απασχόληση, την κοινωνική ενσωμάτωση, την καταπολέμηση των διακρίσεων και την ισότητα των φύλων.

3.4 Καλύτερη διακυβέρνηση

Μια καινοτομία της ατζέντας για την κοινωνική πολιτική είναι ότι, ήδη από την αρχή, σκοπός της ήταν να επιτύχει μια καλύτερη μορφή διακυβέρνησης. Αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη συμμετοχή των παραγόντων στη διαμόρφωση και την εφαρμογή της ατζέντας και σωστό συνδυασμό διαφόρων μέσων πολιτικής.

3.4.1 Οι παράγοντες

Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής προσφέρει ενεργητικό ρόλο σε ευρύ φάσμα παραγόντων για να συμμετάσχουν αποτελεσματικά στη διαχείριση των πολιτικών που συνδέονται με αυτή την ατζέντα: στα ευρωπαϊκά θεσμικά ιδρύματα, σε φορείς και σε οργανισμούς. στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών. στους κοινωνικούς εταίρους, την κοινωνία των πολιτών και τις επιχειρήσεις.

Στην ανακοίνωσή της για την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής, [26] η Επιτροπή εξήγησε τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες του κάθε παράγοντα σε μια ατζέντα που στηρίζεται σε μια καλύτερη μορφή διακυβέρνησης.

[26] COM(2000) 379 τελικό της 28.6.2000

Η Επιτροπή θα υποβάλλει σχετικές προτάσεις, αξιοποιώντας το δικαίωμα που διαθέτει για την ανάληψη πρωτοβουλιών. Επίσης, θα λειτουργήσει ως καταλύτης και θα υποστηρίξει με όλα τα μέσα που διαθέτει τις πολιτικές των κρατών μελών και άλλων παραγόντων. Θα αναλάβει επίσης την παρακολούθηση και το συντονισμό της υλοποίησης της ατζέντας. Το Συμβούλιο των Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να εκπληρώσουν τις νομοθετικές τους αρμοδιότητες. Στα κράτη μέλη, οι εθνικές κυβερνήσεις και οι περιφερειακές και τοπικές αρχές πρέπει να αναπτύξουν δικές τους πολιτικές για την υλοποίηση της ατζέντας. Οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα επίπεδα πρέπει να ανταποκριθούν πλήρως στο ρόλο τους, κυρίως όσον αφορά τη διαπραγμάτευση συμφωνιών και τον εκσυγχρονισμό και προσαρμογή του συμβατικού πλαισίου, καθώς και να συμβάλουν στην ανάπτυξη μιας υγιούς μακροοικονομικής πολιτικής. Οι ΜΚΟ θα συμπεριληφθούν στην ανάπτυξη ίσων ευκαιριών και πολιτικών που θα ενσωματώνουν όλους τους πολίτες.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η άμεση συμμετοχή των παραγόντων αποτελεί σημείο υπεροχής της ατζέντας και πιστεύει ότι η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να εξακολουθήσει να επιδιώκεται ενεργητικά. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης σε όλα τα επίπεδα που θα συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και θα εξασφαλίσουν ότι η ατζέντα χρησιμοποιείται και υποστηρίζεται ευρέως, ανήκοντας σε όλους.

3.4.2 Ο συνδυασμός μέσων πολιτικής

Ο ρόλος των παραγόντων διαφέρει ανάλογα με τη μέθοδο και τα μέσα που χρησιμοποιούν. Η ανακοίνωση για την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής υπογράμμισε επίσης ότι η αντιμετώπιση των προκλήσεων θα απαιτούσε την εξεύρεση του κατάλληλου συνδυασμού διαφορετικών διαθέσιμων μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ταυτόχρονο πλήρη σεβασμό της συνθήκης ΕΚ. Τα μέσα αυτά περιλαμβάνουν την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, νομοθεσία, τον κοινωνικό διάλογο, τα διαρθρωτικά ταμεία, προγράμματα δράσης, μέτρα ενσωμάτωσης στις κύριες πολιτικές, ανάλυση των πολιτικών και έρευνα. Οι αρμόδιοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί, ιδίως το ευρωπαϊκό ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας στο Δουβλίνο, ο ευρωπαϊκός οργανισμός για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία στο Μπιλμπάο και το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας στη Βιέννη θα συμβάλλουν σημαντικά στην προώθηση της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής.

Αποτέλεσμα της προσέγγισης αυτής είναι το γεγονός ότι η επίτευξη των στόχων πολιτικής βασίζεται στην επιτυχία ευρέως φάσματος πρωτοβουλιών και μέτρων. Επίσης σχετικά με το σημείο αυτό υπάρχουν ενδείξεις ότι το πρώτο ήμισυ της εφαρμογής της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής ήταν μάλλον επιτυχές. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος για εφησυχασμό καθώς η ΕΕ έχει ακόμα μακρύ δρόμο μπροστά της μέχρι να επιτύχει τους στόχους της Λισσαβώνας.

Όσον αφορά το μέλλον, θα δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην αξιολόγηση των υφιστάμενων πολιτικών, ιδίως με βάση την εμπειρία από την αξιολόγηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Αυτή η αξιολόγηση των πολιτικών θα αφορά για παράδειγμα τα χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζουν τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο το 2004 και την ενδιάμεση αξιολόγηση της προαναφερθείσας διαδικασίας ενσωμάτωσης το 2005.

Θα διεξαχθεί επίσης λεπτομερής αξιολόγηση των μέτρων οικονομικής υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων δράσης για μέτρα που παρέχουν κίνητρα για την απασχόληση, την κοινωνική ενσωμάτωση, την καταπολέμηση των διακρίσεων και την ισότητα των φύλων καθώς και το ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με αναπηρίες. Αυτό θα συμβάλλει στον καθορισμό της πιο κατάλληλης συνέχειας των δραστηριοτήτων αυτών.

4. Το κοινωνικό κεκτημένο - εδραίωση των προτύπων κοινωνικής πρόνοιας σε ολόκληρη την ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει σημαντικό κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της απασχόλησης και στον κοινωνικό τομέα. Η νομοθεσία, με τη μορφή οδηγιών, κανονισμών ή άλλων ρυθμιστικών μέσων αποτελεί σπουδαίο μέρος των ευρωπαϊκών επιτευγμάτων. Επισυνάπτεται πίνακας με επισκόπηση της νομοθεσίας της ΕΕ για την απασχόληση και για κοινωνικά θέματα (παράρτημα 1). Η νομοθεσία αυτή εξασφαλίζει ένα πλαίσιο θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, διευκολύνει την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και καλύπτει τις κοινωνικές ανάγκες των εργαζομένων σε μια οικονομικά ολοκληρωμένη Ευρώπη. Επιπλέον, ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών ανήκει στο κοινωνικό κεκτημένο.

Στον τομέα της απασχόλησης και στον κοινωνικό τομέα τα ρυθμιστικά μέσα αφορούν, κατ' αρχάς τους εργαζομένους (και μερικές φορές τις οικογένειές τους) και τις επιχειρήσεις. Οι συνθήκες εργασίας, η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων, η επαγγελματική ασφάλεια και υγεία, η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών και η καταπολέμηση των διακρίσεων είναι τομείς που έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευθεί να εξασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με το νομοθετικό κεκτημένο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που ενισχύεται με κάθε εαρινή Διάσκεψη Κορυφής επικύρωσε απόλυτα την προσέγγιση αυτή. Το 2001 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη έθεσε ως στόχο ποσοστό μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία 98,5% για όλες τις οδηγίες που αφορούν την εσωτερική αγορά. Το 2002 στη Βαρκελώνη οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων δεσμεύθηκαν να δείξουν μηδενική ανοχή όταν τα μέτρα καθυστερούν περισσότερο από δύο έτη. Το 2003 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενίσχυσε την προσέγγιση αυτή και ζήτησε έκθεση προόδου για το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2004.

Ωστόσο, η απλή μεταφορά των κοινοτικών κανόνων στην εθνική νομοθεσία δεν αρκεί. Ο νόμος πρέπει και να εφαρμόζεται σωστά στην πράξη. Η σωστή εφαρμογή και επιβολή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αποτελεί προϋπόθεση για τη σωστή λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για την εξασφάλιση δίκαιης και ίσης μεταχείρισης των πολιτών, των εργαζομένων, των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Η αποτελεσματική παρακολούθηση της σωστής εφαρμογής θα παίξει επίσης αποφασιστικό ρόλο στην εξασφάλιση της ουσιαστικής άσκησης των κοινοτικών δικαιωμάτων.

Στο δεύτερο ήμισυ της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής, η Επιτροπή θα θέσει ως κύρια προτεραιότητα τη συμμόρφωση με το κοινωνικό κεκτημένο καθώς και την παρακολούθηση της εφαρμογής του. [27] Καθώς η στενή συνεργασία ανάμεσα στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη είναι βασική για την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας, πρέπει να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά όλα τα διαθέσιμα μέσα, που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική και ταχεία αντιμετώπιση θεμάτων ή υποθέσεων που αφορούν τη μη συμμόρφωση με ή την κακή εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Θα ωφεληθεί ιδιαίτερα από τις ομάδες εργασίας και τα δίκτυα που έχουν συσταθεί τα τελευταία έτη ιδίως για να κάνουν τις υπηρεσίες των κρατών μελών να ασχοληθούν στενότερα με την εφαρμογή, τον έλεγχο και την παρακολούθηση της κοινοτικής νομοθεσίας. Δομές που θεσπίστηκαν πρόσφατα, όπως η ομάδα υψηλού επιπέδου για τις εργασιακές σχέσεις η το δίκτυο επιθεωρητών εργασίας αναμένεται να παίξουν πρωτεύοντα ρόλο στον εντοπισμό προβλημάτων εφαρμογής και να βοηθήσουν στην υπέρβαση των εμποδίων σε εθνικό επίπεδο, ιδίως με την ανταλλαγή πληροφοριών.

[27] Βλέπε επίσης την ανακοίνωση της Επιτροπής «για τη βελτίωση του ελέγχου της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου», COM(2002) 725 τελικό της 11ης Δεκεμβρίου 2002

Αυτά τα δίκτυα και οι ομάδες στα οποία συμμετέχουν ηγετικοί παράγοντες σε εθνικό επίπεδο θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη της εφαρμογής και την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας. Η διεύρυνση θα κάνει τα καθήκοντα των ομάδων αυτών ακόμα πιο σημαντικά. Θα βοηθήσουν να εξασφαλιστεί ότι οι θεμιτές προσδοκίες των εργαζομένων από τα νέα κράτη μέλη θα πραγματοποιηθούν με τον πιο αποτελεσματικό και οικονομικό τρόπο.

5. Πολιτικές προτεραιότητες και δράση

Κατά το πρώτο ήμισυ της εφαρμογής της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής σχεδόν όλες οι ενέργειες δρομολογήθηκαν όπως προβλεπόταν. Κατά το δεύτερο ήμισυ το έργο αυτό πρέπει να συνεχιστεί κατάλληλα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να ελεγχθεί εάν και να εξασφαλιστεί ότι τα μέτρα που έχουν ξεκινήσει εφαρμόζονται σωστά και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα τμήματα που ακολουθούν περιέχουν μια λεπτομερή σειρά σκοπούμενων ενεργειών με χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, που βασίζονται στη δομή των πολιτικών προσανατολισμών της Νίκαιας και έχουν σκοπό να εξασφαλιστεί η εδραίωση του έργου που έχει δρομολογηθεί και κυρίως να ανακοινώσουν τα νέα προγραμματιζόμενα μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που εκκρεμούν και των νέων αναγκών στους τομείς της απασχόληση και της κοινωνικής πολιτικής. Ο κατάλογος αυτός θα εξασφαλίσει πλήρη διαφάνεια όσον αφορά τις προτεραιότητες και τις δραστηριότητες για την περίοδο ως το 2005. Ωστόσο, είναι προφανές ότι η ατζέντα και η εφαρμογή της πρέπει να παραμείνουν αρκετά ευέλικτες και δυναμικές ώστε τα πλέον κατάλληλα μέτρα να μπορούν να λαμβάνονται την κατάλληλη στιγμή.

5.1 Περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας [28]

[28] Το κείμενο με πλάγια γράμματα μέσα στο πλαίσιο προέρχεται από την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής που επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας (Δεκέμβριος 2000).

Η προοπτική υλοποίησης της πλήρους απασχόλησης πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικές προσπάθειες για τη διευκόλυνση της συμμετοχής του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού στην αγορά εργασίας πράγμα το οποίο συνεπάγεται, ειδικότερα, την ενίσχυση των πολιτικών με στόχο την προώθηση της επαγγελματικής ισότητας ανδρών και γυναικών, την καλύτερη συνάρθρωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, τη διευκόλυνση της διατήρησης σε θέσεις απασχόλησης των εργαζομένων που γερνούν, την καταπολέμηση της ανεργίας διαρκείας, και την παροχή προοπτικών ένταξης στα πλέον ευάλωτα πρόσωπα, με κινητοποίηση όλων των παραγόντων, ιδίως δε των παραγόντων της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Η επιλογή μιας κοινωνίας της γνώσης προϋποθέτει την επένδυση στους ανθρώπινους πόρους για την προώθηση της απόκτησης προσόντων και της κινητικότητας των εργαζομένων. Παράλληλα, είναι σκόπιμο να προωθηθεί η ποιότητα της απασχόλησης και να αναπτυχθούν ουσιαστικά προς όφελος του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού ατόμων στρατηγικές εκπαίδευσης και δια βίου κατάρτισης.

Κύρια προτεραιότητα είναι η υλοποίηση του δυναμικού πλήρους απασχόλησης που διαθέτει η Ευρώπη, με προσπάθειες αύξησης του ποσοστού απασχόλησης όσο το δυνατόν πιο κοντά στο 70% έως το 2010, με ειδικό στόχο για το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών το 60% και για το ποσοστό των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων το 50%, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές αφετηρίες στα κράτη μέλη.

Η επισκόπηση της πενταετούς εφαρμογής της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση επιβεβαίωσε το θετικό ρόλο της στρατηγικής στην υποστήριξη της επίδοσης στην απασχόληση και στη διευκόλυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών τα τελευταία χρόνια. Ενέπνευσε την αρχιτεκτονική μιας ανανεωμένης στρατηγικής πιο κατάλληλης να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα προκλήσεις όπως δημογραφικές τάσεις, περιφερειακές ανισότητες, παγκοσμιοποίηση και αναδιάρθρωση.

Η ανακαινισμένη στρατηγική για την απασχόληση έχει τρεις κύριους γενικούς στόχους: πλήρη απασχόληση χάρη στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης. ποιότητα και παραγωγικότητα στην εργασία. συνοχή και αγορά εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, που είναι στόχοι αλληλένδετοι και αλληλοενισχυτικοί. Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Μάρτιο του 2003 επιβεβαίωσε ότι η στρατηγική για την απασχόληση έχει τον προεξάρχοντα ρόλο στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας που αφορούν την απασχόληση και την αγορά εργασίας. Απαίτησε επίσης η νέα τριετής προοπτική των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση να αποτελέσει τη στέρεη βάση μιας απλουστευμένης, καλύτερα ελεγχόμενης και αποτελεσματικότερης στρατηγικής. Στις 8 Απριλίου 2003 η Επιτροπή ενέκρινε, στο πλαίσιο μιας «δέσμης προσανατολισμών» με γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής, προτάσεις και συστάσεις κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. [29] Οι προτεινόμενοι προσανατολισμοί για την απασχόληση περιέχουν ένα κατάλογο δέκα προτεραιοτήτων για δράση που υποστηρίζει τους προαναφερθέντες κύριους στόχους και περιλαμβάνει νέες προτεραιότητες όπως την μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε κανονικής μορφής απασχόληση και την καλύτερη προβολή του θέματος της μετανάστευσης.

[29] COM(2003) 170, 176 και 177 της 8ης Απριλίου 2003

Η εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας και η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής θα ωφεληθούν από τον εκσυγχρονισμό σε μια νέα τριετή προοπτική των κύριων εργαλείων πολιτικής της Ένωσης για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις - των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής (ΓΠΟΠ), της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά και των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση.

Ακολουθώντας την πρόσκληση του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2003, η Επιτροπή δημιούργησε μια ευρωπαϊκή ειδική ομάδα για την απασχόληση με εντολή να προσδιορίσει τα μέτρα για πρακτικές μεταρρυθμίσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την αναθεωρημένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση.

Η ενδιάμεση επισκόπηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου θα τελειώσει ως το τέλος του 2003. Θα εξαχθούν τα κατάλληλα συμπεράσματα για την υπόλοιπη περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 καθώς και για τη μελλοντική ενίσχυση του ΕΚΤ. Το ΕΚΤ, το κυριότερο χρηματοδοτικό μέσο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, συμμετέχει επίσης στη διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης. Επίσης, το ΕΚΤ υποστηρίζει τους διπλούς στόχους που έχουν συμφωνηθεί από κοινού για την επίτευξη και την ενίσχυση των ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες και τους άνδρες και την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές. Επίσης, η δρομολόγηση το 2004 της δεύτερης φάσης της κοινοτικής πρωτοβουλίας EQUAL θα υποστηρίξει καινοτόμες προσεγγίσεις και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών, ιδίως σε σχέση με μέτρα που αναπτύσσονται στην στρατηγική για την απασχόληση, τη διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης και τη στρατηγική πλαίσιο για την ισότητα των φύλων.

Ενέργειες

Εφαρμογή της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση

* Εφαρμογή της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων που θα παρακολουθείται μέσω ετήσιας κοινής έκθεσης για την απασχόληση (2004-2005)

* Αναθεώρηση και ανάπτυξη δεικτών για την παρακολούθηση της στρατηγικής για την απασχόληση που θα χρησιμοποιηθούν στις κοινές εκθέσεις για την απασχόληση (2004-2005)

* Ενίσχυση της ανάλυσης της απασχόλησης σε μια ΕΕ 25 κρατών μελών (2004-2005)

* Αξιοποίηση των εκθέσεων από τους κοινωνικούς εταίρους για την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση στα κράτη μέλη με σκοπό τη δρομολόγηση από τους κοινωνικούς εταίρους «αξιολόγησης από ομοτίμους» (2004)

* Παρακολούθηση της έκθεσης της ειδικής ομάδας για την απασχόληση (2004)

* Πρόσκληση των κοινωνικών εταίρων να υποβάλουν συνεισφορά στην τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής (2004-2005)

* Μεγαλύτερη προβολή του μακροοικονομικού διαλόγου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οικονομικής και κοινωνικής διακυβέρνησης (2004-2005)

Εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα

* Καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής κάρτας ασφάλισης υγείας (2004)

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για την οικονομία της γνώσης με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή (2005)

Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου

* Επένδυση στη δημιουργία ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου

* Έκθεση για την ενδιάμεση επισκόπηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (2004)

* Δρομολόγηση της δεύτερης φάσης της κοινοτικής πρωτοβουλίας EQUAL (2004), και ενσωμάτωση των καινοτομιών και των ορθών πρακτικών που έχουν ήδη αναπτυχθεί στην ευρωπαϊκή στρατηγική και στη διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης.

5.2 Πρόβλεψη και αξιοποίηση της μεταβολής του περιβάλλοντος εργασίας, με παράλληλη ανάπτυξη μιας νέας ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας

Οι βαθείς μετασχηματισμοί της οικονομίας και της εργασίας, που συνδέονται ιδίως με την ανάδυση της οικονομίας της γνώσης και με την παγκοσμιοποίηση, επιταχύνονται σε όλα τα κράτη μέλη. Απαιτούνται νέες συλλογικές απαντήσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τις προσδοκίες των εργαζομένων. Ο κοινωνικός διάλογος και η διαβούλευση αναμένεται να δημιουργήσουν τις συνθήκες για τη συμμετοχή των μισθωτών στην αλλαγή, χάρη στην πρόβλεψη των εξελίξεων στις επιχειρήσεις, στους βιομηχανικούς τομείς και στις περιφέρειες. Η έρευνα για καινοτόμα συλλογικά πλαίσια προσαρμοσμένα στις νέες μορφές απασχόλησης αναμένεται ότι θα επιτρέψει την προώθηση της κινητικότητας και τον προσανατολισμό των εργαζομένων σε ολοένα και πιο ποικίλες επαγγελματικές ενασχολήσεις με την οργάνωση της μετάβασης μεταξύ αυτών των διαδοχικών ενασχολήσεων ή θέσεων εργασίας. Τα μέτρα που θα αναπτυχθούν για να συνοδεύσουν αυτές τις μεταβολές πρέπει να χρησιμοποιήσουν ισορροπημένα τα διάφορα υφιστάμενα κοινοτικά μέσα, ιδίως την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, και να αφήνουν ευρύ πεδίο πρωτοβουλίας στους κοινωνικούς εταίρους.

Το κύριο μήνυμα που αποτελεί τη βάση της στρατηγικής της Λισσαβώνας είναι η «μετατροπή», η οποία επιφέρει μια διαρθρωτική διαδικασία οικονομικής και κοινωνικής ανανέωσης. Η πολιτική προσέγγιση που συνεπάγεται από το στόχο αυτό είναι να αποδεχθούμε την αλλαγή ως παράγοντα που ανανεώνει την ευρωπαϊκή οικονομία και προάγει το δυναμισμό και την καινοτομία και ταυτόχρονα επιταχύνει την αύξηση της παραγωγικότητας και ενισχύει την ικανότητα των επιχειρήσεων να αυξήσουν την κερδοφορία. Οι δημόσιες αρχές και οι κοινωνικοί εταίροι στην Ευρώπη και στα κράτη μέλη έχουν μακρά παράδοση στη διευκόλυνση της αλλαγής και τη συνοδεία της διαδικασίας αλλαγής με κανόνες και πρακτικές.

Η διαδικασία σύγκλισης που θα επιφέρει η διεύρυνση θα επιταχύνει περαιτέρω την ανάγκη για διαχείριση αυτής της οικονομικής αλλαγής για να εξασφαλίσουμε ότι θα συνεισφέρει σε βιώσιμη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου μεγάλου μέρος της κοινωνίας και με ίσες ευκαιρίες για όλους να ωφεληθούν από την αλλαγή. Ταυτόχρονα, θα εξακολουθήσουν να απαιτούνται μέρα για τη διατήρηση της κοινωνικής σταθερότητας και για την κάλυψη των αναγκών όσων επηρεάζονται δυσμενώς από την αλλαγή αυτή.

Η διαχείριση της αλλαγής στηρίζεται στη σύμπραξη. Ωστόσο, η σύμπραξη είναι επίσης πολύ σημαντική για την προσαρμογή και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των συμβατικών σχέσεων. Επίσης ενισχύει την ανάπτυξη κοινωνικού κεφαλαίου. Οι κοινωνικοί εταίροι θα παίξουν κρίσιμο ρόλο στον εκσυγχρονισμό των σχέσεων απασχόλησης και στην ενίσχυση της ποιότητας των εργασιακών σχέσεων για την αντιμετώπιση της πρόκλησης. Η προώθηση της προσαρμοστικότητας θα παραμείνει σημαντικός στόχος και για τις δύο πλευρές.

Η ανάπτυξη του διεπαγγελματικού και του τομεακού κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ως χαρακτηριστικό στοιχείο της συνθήκης, αποτελεί σημαντικό μέσο για τον εκσυγχρονισμό και την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Με την έγκριση του κοινού τους προγράμματος εργασίας για την περίοδο 2003-2005, οι κοινωνικοί εταίροι πραγματοποίησαν ένα αποφασιστικό βήμα για να δράσουν, εντελώς αυτόνομα, υπέρ της εφαρμογής της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η διεύρυνση θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στη λειτουργία του κοινωνικού διαλόγου, καθώς οι δομές των κοινωνικών εταίρων χρειάζεται να αναπτυχθούν περαιτέρω και να ενισχυθούν, ιδίως σε τομεακό επίπεδο. Η Επιτροπή σκοπεύει να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία με την κατάλληλη ενίσχυση της δημιουργίας ικανοτήτων και την προώθηση των ορθών πρακτικών. Η συνέχιση της μελέτης για την αντιπροσωπευτικότητα και μονογραφίες για τους κοινωνικούς εταίρους σε διάφορους τομείς στα νέα κράτη μέλη θα μας βοηθήσουν να επικεντρωθούμε στις δραστηριότητες αυτές.

Επιπλέον, η προσέγγιση που δρομολογήθηκε για την εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ) μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης για βιώσιμη ανάπτυξη, βοηθώντας στην εξεύρεση αποδεκτών συμβιβασμών και στην εφαρμογή σεναρίων όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι σε σχέση με τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες και επιθυμίες.

Τέλος, η προώθηση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία θα αποτελέσει κύρια προτεραιότητα τα προσεχή έτη, ιδίως με την περαιτέρω εφαρμογή της νέας στρατηγικής για την υγεία και την ασφάλεια (2002-2006) και με την εδραίωση μιας νοοτροπίας πρόληψης του κινδύνου βάσει μιας συνολικής προσέγγισης της ευεξίας στην εργασία που θα συνδυάζει διάφορα μέσα πολιτικής.

Ενέργειες

Κοινωνική σύμπραξη

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή συμφωνιών κατόπιν διαπραγματεύσεων μέσω εθελοντικών μέσων (2004)

* Έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή του αυτόνομου προγράμματος εργασίας των κοινωνικών εταίρων (2005)

* Επισκόπηση του ευρωπαϊκού κέντρου παρακολούθησης της αλλαγής, με έδρα τo Ευρωπαϊκό ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, για την προσαρμογή στη διεύρυνση και την ενίσχυση του δικτύου με εθνικά κέντρα (2004-2005). καθώς και προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της οργάνωσης της εργασίας που θα αναλάβει το Ευρωπαϊκό ίδρυμα (2004)

Εταιρική κοινωνική ευθύνη

* Έκθεση του φόρουμ για την εταιρική κοινωνική ευθύνη (2004)

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εταιρική κοινωνική ευθύνη (2005)

* Δημιουργία συμβουλευτικής ομάδας εκπροσώπων των επιχειρήσεων για τον κοινωνικό τομέα (2004)

Διαβούλευση και συμφωνίες

* Παρακολούθηση της συζήτησης των κοινωνικών εταίρων για τις κοινωνικές συνέπειες της αναδιάρθρωσης (2004)

* Διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων για την αναμόρφωση των οδηγιών περί οργάνωσης του χρόνου εργασίας (2004)

* Διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων για την πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας 2001/23/EΚ για την αντιμετώπιση των διασυνοριακών μεταφορών (2005)

* Παρακολούθηση του συμβουλευτικού εγγράφου των κοινωνικών εταίρων για εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης διαφορών (2004)

Εργατική νομοθεσία

* Διαπραγμάτευση και έκδοση οδηγίας του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων (2004-2005)

* Διαπραγμάτευση και έκδοση εκκρεμουσών νομοθετικών προτάσεων για τα ευρωπαϊκά σωματεία και τα ταμεία αλληλασφάλειας (2004-2005)

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για την οικονομικά εξαρτώμενη εργασία (2005)

Εκθέσεις και μελέτες παρακολούθησης

* Μελέτη των κοινωνικών και νομικών επιπτώσεων των διασυνοριακών μεταφορών (2004)

* Παρακολούθηση της μελέτης για τις μεμονωμένες απολύσεις (2004-2005)

* Σύσταση συμβουλευτικής ομάδας εμπειρογνωμόνων για την διευκόλυνση της αρμονικής και σωστής εφαρμογής της αναθεώρησης της οδηγίας 96/71 σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων (2004-2005)

* Έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα προγράμματα διακρατικής οικονομικής συμμετοχής (2004) και ανταλλαγή πληροφοριών και συγκριτική αξιολόγηση (2005)

* Έκθεση για την εξέλιξη της εργατικής νομοθεσίας (2004)

* Μελέτη των διακρατικών συλλογικών διαπραγματεύσεων (2004)

* Σύσταση τεχνικής ομάδας για την ανάπτυξη δεικτών για την ποιότητα των εργασιακών σχέσεων (2004)

Υγεία και ασφάλεια στην εργασία

Η ατζέντα για την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια βασίζεται στην εκτέλεση και σωστή εφαρμογή της στρατηγικής για την υγεία και την ασφάλεια [30] που συμφωνήθηκε το 2002, η οποία περιλαμβάνει:

[30] COM(2002) 118 της 11.3.2002

Νομοθεσία

* Απλοποίηση της διοικητικής παρακολούθησης όλης της νομοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας (2005)

* Κωδικοποίηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους παράγοντες (2004)

* Κωδικοποίηση των οδηγιών για τον αμίαντο και τον εργασιακό εξοπλισμό (2004 και 2005)

* Διαπραγμάτευση και έκδοση οδηγιών για τους φυσικούς παράγοντες - τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία (θα ολοκληρωθεί το 2004) και την οπτική ακτινοβολία (θα ολοκληρωθεί το 2004)

Διαβουλεύσεις, εκθέσεις και μελέτες παρακολούθησης

* Ανάλυση των αποτελεσμάτων του κοινού προγράμματος των κοινωνικών εταίρων για το στρες (2004) και για την ηθική παρενόχληση και τη βία στο χώρο εργασίας (2005)

* Προετοιμασία πρακτικών κατευθυντήριων γραμμών που θα διευκολύνουν την εφαρμογή των οδηγιών για τους «χημικούς παράγοντες» (2004) και τα «ικριώματα» (2005)

* Δημιουργία παρατηρητηρίου του κινδύνου εντός του ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (2004)

5.3 Καταπολέμηση της φτώχιας και κάθε μορφής αποκλεισμού και διακρίσεων

Η επάνοδος σε μια σταθερή οικονομική αύξηση και η επικείμενη προοπτική της πλήρους απασχόλησης δεν σημαίνουν ότι τα προβλήματα της φτώχειας και του αποκλεισμού θα υποχωρήσουν αυτομάτως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, καθιστούν ακόμη πιο απαράδεκτη την εμμονή τους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας υπογράμμισε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα ώστε να δοθεί αποφασιστική ώθηση στην εξάλειψη της φτώχειας. Η βούληση αυτή, η οποία διακηρύσσεται στα ανώτατα επίπεδα κάθε κράτους, θα πρέπει να εκφραστεί στην πράξη με την κινητοποίηση όλων των τοπικών παραγόντων, κυρίως δε των ΜΚΟ και των κοινωνικών υπηρεσιών και να συνοδεύεται από δράσεις με σκοπό να εξασφαλίζεται η ισότητα της μεταχείρισης όλων των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στο έδαφος της Ένωσης.

Η φτώχεια είναι απαράδεκτα υψηλή, όπως αναγνώρισαν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων στη Σύνοδο της Λισσαβώνας. Αυτό ήταν το έναυσμα για να τεθεί σε εφαρμογή μια πολιτική για την καταπολέμηση της φτώχειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση βάσει εντατικότερης συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη μέλη, όπως εφαρμόστηκε στην ανοικτή μέθοδο συντονισμού για την κοινωνική ενσωμάτωση που δρομολογήθηκε στη Διάσκεψη Κορυφής της Νίκαιας. Με τη διεύρυνση ο κοινωνικός αποκλεισμός και η φτώχια θα γίνει ακόμα πιο επείγον θέμα.

Η υψηλή κοινωνική συνοχή βασίζεται στις αρχές της αλληλεγγύης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Η δεύτερη γενιά εθνικών σχεδίων δράσης θα ενισχύσει την προσπάθεια επίτευξης των στόχων της Λισσαβώνας για το 2010, ιδίως με τον καθορισμό των κατάλληλων εθνικών στόχων ώστε να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που κινδυνεύουν από φτώχια και κοινωνικό αποκλεισμό. Για να επιτευχθούν οι στόχοι, απαιτείται μια ολοκληρωμένη και εκτενής προσέγγιση για την ένταξη του ζητήματος της φτώχιας και του αποκλεισμού σε όλες τις πολιτικές και σε όλους τους οικείους τομείς της δημόσιας χάραξης πολιτικής, η οποία περιλαμβάνει τη διάσταση του φύλου, προσέγγιση που προχωρά με ισχυρή σύμπραξη σε όλα τα επίπεδα, στις δημόσιες αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η απλούστευση και ο εξορθολογισμός των διαφόρων συνιστωσών των εργασιών περί κοινωνικής προστασία και της κοινωνικής ενσωμάτωσης σε ένα πλαίσιο με λογική συνοχή με τη βοήθεια της ανοικτής μεθόδου συντονισμού [31] θα διευκόλυνε την πραγματοποίηση ουσιαστικής προόδου στα μέτωπα αυτά.

[31] Βλέπε τα συμπεράσματα της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες στις 20 και 21 Μαρτίου 2003, 51.

Κατά τη διάρκεια του 2003 η Επιτροπή συνεργάζεται με τις προσχωρούσες χώρες για την ολοκλήρωση κοινών υπομνημάτων για την ενσωμάτωση με την κάθε μία. σχετική συγκεφαλαιωτική έκθεση θα υποβληθεί στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2004 μαζί με την κοινή έκθεση του Συμβουλίου και της Επιτροπής για το δεύτερο γύρο των εθνικών σχεδίων δράσης για την ενσωμάτωση. Αυτό σημαίνει ότι τα 25 κράτη μέλη στη διευρυμένη Ένωση θα είναι σε θέση να προχωρήσουν μαζί στα επόμενα βήματα της διαδικασίας αυτής.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συνεχίσει να υποστηρίζει τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα και να αναπτύσσει αποτελεσματικά μέτρα και πολιτικές για την καταπολέμηση των διακρίσεων και την εξάλειψη των εμποδίων στη συμμετοχή λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, ηλικίας, αναπηρίας και γενετήσιου προσανατολισμού. Είναι επίσης σημαντικό να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί η ίση μεταχείριση όλων των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης είναι ένα από τα πιο θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και η καταπολέμηση των διακρίσεων αποτελεί μείζονα πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έγκριση δέσμης μέτρων κατά των διακρίσεων (δύο οδηγίες και ένα πρόγραμμα κοινοτικής δράσης) το 2000 αποτέλεσαν σημαντικό βήμα για την επίτευξη ισότητας σε ολόκληρη σειρά νέων τομέων. Τα κράτη μέλη βρίσκονται τώρα στη διαδικασία μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία της νομοθεσίας αυτής και αναπτύσσουν τις δικές τους στρατηγικές και πολιτικές στον τομέα αυτό.

Σημαντική προτεραιότητα τα προσεχή έτη θα είναι να εξασφαλιστεί ότι η πρωτοποριακή νομοθεσία κατά των διακρίσεων μεταφέρεται σωστά στην εθνική νομοθεσία και εφαρμόζεται πλήρως στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση. Πέρα από την εδραίωση και τον απολογισμό του οφέλους που έχει προκύψει, πρέπει να εξετάσουμε την μελλοντική στρατηγική στον τομέα αυτό, ώστε να αντιμετωπίσουμε νέες προκλήσεις μετά τη διεύρυνση όπως οι διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι εθνικές μειονότητες και ιδίως οι Ρόμα. Στο πλαίσιο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία το έργο που διεξάγεται στον τομέα των βασικών δικαιωμάτων στη συνέλευση για το μελλοντικό σύνταγμα.

Ενέργειες

Κοινωνική ενσωμάτωση

* Κοινή έκθεση για την κοινωνική ενσωμάτωση (2004)

* Αναθεωρημένοι δείκτες για τη φτώχια και τον κοινωνικό αποκλεισμό (2004)

* Διαβούλευση των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη μελέτη σκοπιμότητας σε συνέχεια της σύστασης του Συμβουλίου του 1992 σχετικά με τις ελάχιστες εγγυήσεις πόρων (2004)

Αναπηρία

* Παρακολούθηση και συνέχιση του σχεδίου δράσης της ΕΕ και της ανακοίνωσης για την ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρίες (2004-2005)

* Έκθεση της επιτροπής για την κατάσταση των ατόμων με αναπηρίες (2005)

Μη διακριτική μεταχείριση και θεμελιώδη δικαιώματα

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για μια μελλοντική στρατηγική για την καταπολέμηση των διακρίσεων (2004)

* Έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2000/43/EΚ του Συμβουλίου (2005)

5.4 Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας

Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, βασική συνιστώσα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, ενώ παραμένουν στην αρμοδιότητα κάθε κράτους μέλους, αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις. Για να αντιμετωπιστούν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο, πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, μέσω ιδίως της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας. Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αλληλεγγύης : αυτό είναι η πρόκληση των δράσεων που θα πρέπει να αναληφθούν τόσο σε θέματα συντάξεων και υγείας όσο και προς επίτευξη ενός ενεργού κοινωνικού κράτους που ενθαρρύνει έντονα την συμμετοχή στην αγορά εργασίας.

Ο εκσυγχρονισμός του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου που συνδυάζει τους στόχους της οικονομικής επίδοσης και της αλληλεγγύης απαιτεί τη βελτίωση της κοινωνικής προστασίας για να ανταποκρίνεται στη μετατροπή προς την κοινωνία της γνώσης καθώς και στην αλλαγή των κοινωνικών και οικογενειακών δομών. Αξιοποιεί το ρόλο της κοινωνικής προστασίας ως παραγωγικό παράγοντα και λαμβάνει υπόψη το κόστος που συνεπάγεται η απουσία κοινωνικής πολιτικής.

Η αυξημένη συνεργασία στους διάφορους τομείς της κοινωνικής προστασίας απαιτεί την αυξημένη συμμετοχή όλων των οικείων παραγόντων σε όλα τα επίπεδα. Ο εκσυγχρονισμός των διαφόρων τομέων πολιτικής σε ένα συνεκτικό πλαίσιο σε μία και μόνο ανοικτή μέθοδο συντονισμού, θα ενισχύσει σημαντικά την κοινωνική διάσταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας [32]. Σημαντική συνιστώσα της δράσης της ΕΕ για την κοινωνική προστασία είναι και το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, ιδίως μέσω του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Ο αρχικός κανονισμός 1408/71 υποβάλλεται σε μείζονες τροποποιήσεις και θα εξακολουθήσει να απαιτεί νομοθετική δράση τα προσεχή έτη. Αυτό ισχύει ιδίως για την ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης υγείας και για την ενημέρωση του καταλόγου των μη εξαγώγιμων παροχών όπου οι εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που θα διευκολύνει την ελεύθερη κυκλοφορία αφορά τη μεταφορά των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

[32] Βλέπε και το COM(2003) 5 της 14.1.2003.

Ενέργειες

Εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού

* Η σταδιακή μετάβαση σε μια εκσυγχρονισμένη διαδικασία κοινωνικής προστασίας που περιλαμβάνει μια ετήσια έκθεση για την κοινωνική προστασία ως μηχανισμό αξιολόγησης της προόδου προς την κατεύθυνση του γενικού στόχου του εκσυγχρονισμού και της βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας (2004-2005)

* Ανταλλαγή ορθών πρακτικών για τα κυριότερα ζητήματα που διακυβεύονται και για στρατηγικές πολιτικής προκειμένου να βελτιωθεί ο συντονισμός στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης (2004).

Ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας

* Ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τον κανονισμό για την απλούστευση και τον εκσυγχρονισμό του κανονισμού 1408/71 για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης (2004)

* Νομοθετική πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό για την εφαρμογή του απλοποιημένου και εκσυγχρονισμένου κανονισμού για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης (2004)

* Έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της οδηγίας 98/49/EΚ για τις συμπληρωματικές συντάξεις (2004)

* Παρακολούθηση του δεύτερου σταδίου διαβουλεύσεων των κοινωνικών εταίρων για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων επαγγελματικών συντάξεων (2004)

5.5 Προώθηση της ισότητας των φύλων

Η προαγωγή της ισότητας μεταξύ των φύλων πρέπει να εφαρμοσθεί εγκάρσια στο σύνολο της κοινωνικής ατζέντας και να συμπληρωθεί με ορισμένες ειδικές δράσεις για την πρόσβαση των γυναικών στην εξουσία λήψης αποφάσεων, την ενίσχυση των δικαιωμάτων σε θέματα ισότητας και, τέλος, τη συνάρθρωση της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής.

Οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί εδώ και πολύ καιρό σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά την ισότητα γυναικών και ανδρών πρέπει να ενισχυθούν.

Οι πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν στον πίνακα αποτελεσμάτων το Φεβρουάριο του 2003 προχωρούν ικανοποιητικά. Δημοσιεύθηκε ανακοίνωση για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στα διαρθρωτικά ταμεία [33]. Εντός του 2003 αναμένεται να υποβληθεί πρόταση νέας οδηγίας που θα επεκτείνει τους τομείς όπου θα εφαρμόζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης και όπου πρέπει να εξαλειφθούν οι διακρίσεις λόγω φύλου. Η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης ευρείες διαβουλεύσεις σχετικά με την αναμόρφωση των ισχυουσών οδηγιών περί ίσης μεταχείρισης. Επιπλέον ετοιμάζεται κοινή ανακοίνωση για την οικιακή βία και έκθεση για τη γονική άδεια [34].

[33] COM(2002) 748 τελικό

[34] εφαρμογή της οδηγίας 96/34

Σημαντικό βήμα προόδου το 2004 θα αποτελέσει η πρώτη έκθεση προς το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Μάρτιο του 2004 σχετικά με τις εξελίξεις όσον αφορά την ισότητα των φύλων και προσανατολισμούς για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλους τους τομείς πολιτικής. Θα εξεταστούν επίσης οι δυνατότητες δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού ιδρύματος για θέματα ισότητας.

Το 2005 είναι το τελευταίο έτος της παρούσας στρατηγικής πλαισίου για την προώθηση της ισότητας των φύλων και η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για την ανανέωσή της. Το 2005 η Επιτροπή θα προβεί σε απολογισμό αρκετών πρωτοβουλιών που ελήφθησαν στον τομέα των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων.

Ενέργειες

* Ετήσια έκθεση προς το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την ενίσχυση της ισότητας των φύλων και την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές (2004 και 2005)

* Αναμόρφωση των οδηγιών περί ισότητας στους τομείς της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής (2004)

* Ανακοίνωση για μια νέα στρατηγική πλαίσιο για την ισότητα των φύλων 2006-2010 (2005)

* Ανακοίνωση για τις γυναίκες σε θέσεις λήψης αποφάσεων (2005)

* Ευρωπαϊκή διάσκεψη για τον εορτασμό της δέκατης επετείου της διάσκεψης του Πεκίνου (2005)

5.6 Ενίσχυση της κοινωνικής πτυχής της διεύρυνσης και των εξωτερικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η διεύρυνση και οι εξωτερικές σχέσεις αποτελούν, από πολλές απόψεις, πρόκληση και ευκαιρία για την κοινοτική δράση στον κοινωνικό τομέα. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί η ανταλλαγή εμπειριών και στρατηγικών με τα υποψήφια κράτη, ιδίως προκειμένου να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα, από κοινού, οι προκλήσεις της πλήρους απασχόλησης και της καταπολέμησης του αποκλεισμού, και να προωθηθεί μια ολοκληρωμένη οικονομική και κοινωνική ατζέντα που να αντιστοιχεί με την ευρωπαϊκή προσέγγιση στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών.

Ακολουθώντας τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης (2002), η Επιτροπή εντείνει από το 2003 την παρακολούθηση των νομοθετικών και πολιτικών εξελίξεων στις δέκα προσχωρούσες χώρες προκειμένου να εξασφαλίσει την καλύτερη προετοιμασία τους για την προσχώρηση. Στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων, αυτό περιλαμβάνει τις προσπάθειες σε σχέση με τη νομοθεσία, τον κοινωνικό διάλογο, την προετοιμασία για τη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και την ανοικτή μέθοδο συντονισμού στους τομείς της κοινωνικής ενσωμάτωσης και των συντάξεων καθώς και προετοιμασία για τη μελλοντική παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Επιπλέον, η συμμετοχή των δέκα προσχωρουσών χωρών σε κοινοτικά προγράμματα, οργανισμούς και κοινοτικές συνεδριάσεις θα παρέχει χρήσιμη προετοιμασία για την προσχώρηση εξοικειώνοντάς τις με τις πολιτικές και τις μεθόδους εργασίας της Ένωσης.

Όσον αφορά τη διεθνή συνεργασία, η κοινωνική διάσταση θα προωθηθεί ενεργά στις διεθνείς σχέσεις της ΕΕ, τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και τη διμερή συνεργασία. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνική ανάπτυξη και την ανακούφιση από τη φτώχια συμβάλλοντας στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας του ΟΗΕ ως το 2015. Τα κύρια στοιχεία περιλαμβάνουν τη διάσταση της παγκοσμιοποίησης που αφορά την απασχόληση και την κοινωνική της διάσταση με την προαγωγή των βασικών εργασιακών προτύπων, μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιώσιμης ανάπτυξης, την προώθηση της ισότητας των φύλων στην αναπτυξιακή συνεργασία και την προώθηση της υγείας και της εκπαίδευσης ως κύριων παραγόντων για την ανακούφιση από τη φτώχια.

Ενέργειες

* Συνέχιση και ενίσχυση της παρακολούθησης της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου από τις υποψήφιες χώρες στον τομέα της απασχόλησης και στον κοινωνικό τομέα

* Εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής των μεταβατικών ρυθμίσεων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων

* Συνέχιση της προετοιμασίας για την προσχώρηση της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας

* Ανακοίνωση της Επιτροπής για την κοινωνική διάσταση των εξωτερικών σχέσεων (2005)

* Περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας της Κοινότητας με διεθνείς οργανισμούς στον τομέα της απασχόλησης, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, της υγείας, της ισότητας των φύλων, της κοινωνικής προστασίας και των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων

* Περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων και της συνεργασίας με τη ΔΟΕ σχετικά με την ημερήσια διάταξη για την αξιοπρεπή εργασία και προώθηση των βασικών εργατικών προτύπων δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην καταπολέμηση της παιδικής εργασίας

* Συνεισφορά στην υλοποίηση της έκθεσης της παγκόσμιας επιτροπής για την κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης

* Συνεισφορά στη σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες

* Προώθηση της κοινωνικής διάστασης της συνεργασίας των Ευρωμεσογειακών και Βαλκανικών χωρών

* Προώθηση της διμερούς συνεργασίας με την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ

* Διασφάλιση της σωστής λειτουργίας της συμφωνίας ΕΕ/Ελβετίας για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και της ομάδας εργασίας για την κοινωνική ασφάλιση

* Διαπραγματεύσεις για τις διατάξεις περί ελεύθερης κυκλοφορίας και κοινωνικής ασφάλισης των συμφωνιών σύνδεσης και σταθεροποίησης μεταξύ της ΕΕ και της Κροατίας, της Ρωσίας, της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, της πρώην Γιουγκοσλαβίας και της Αλβανίας

* Αποφάσεις των μεικτών επιτροπών του ΕΟΧ και της ΕΕ/Ελβετίας για την τροποποίηση των παραρτημάτων περί κοινωνικής ασφάλισης των συμφωνιών αυτών εν όψει της προσχώρησης των νέων κρατών μελών

Απασχόληση

* ΕΚΑ (έγγραφο κοινής αξιολόγησης) με την Τουρκία - 2004

* Συνεργασία με τον ΟΟΣΑ για την εξασφάλιση σύγκλισης ανάμεσα στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και τη στρατηγική του ΟΟΣΑ για τη δημιουργία θέσεων εργασίας (OECD Jobs Strategy)

Κοινωνική ενσωμάτωση

* Συγκεφαλαιωτική έκθεση για τα κοινά υπομνήματα περί κοινωνικής ενσωμάτωσης των δέκα προσχωρουσών χωρών (2004)

* Σύναψη κοινού υπομνήματος για την κοινωνική ενσωμάτωση με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (2004)

Κοινωνική προστασία

* Συνέδριο για τη διεύρυνση και το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης (2004)

* Νομοθετική πρόταση της Επιτροπής για αποφάσεις των Συμβουλίων Σύνδεσης των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ με το Μαρόκο, την Τυνησία, την Τουρκία και την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για το συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης (2004)

6. Συμπεράσματα και προοπτικές

Η ατζέντα κοινωνικής πολιτικής έδωσε τεράστια ώθηση στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, συμβάλλοντας στον ανασχεδιασμό της αρχιτεκτονικής του κράτους πρόνοιας για την αντιμετώπιση των νέων οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων και αναγκών της σημερινής και της μελλοντικής ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Η ενδιάμεση επισκόπηση προσέφερε μια μοναδική ευκαιρία να σκεφτούμε τα επιτεύγματα του παρελθόντος και να προσανατολίσουμε τα κυριότερα μέτρα στο μέλλον μιας διευρυμένης Ευρώπης με 25 κράτη μέλη.

Τα έτη 2004 και 2005 θα είναι κρίσιμα για να διευκολύνουν την ενσωμάτωση δέκα χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για αυτό η ενδιάμεση επισκόπηση θεωρεί τη συμμόρφωση με το κοινωνικό κεκτημένο και ιδίως τον καθορισμό ενισχυτικών μέτρων για την επίτευξή της ως κύρια προτεραιότητα. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο θα προσφέρει σημαντική βοήθεια για να διευκολύνει την ενσωμάτωση με την οικονομική του ενίσχυση που προσανατολίζεται στις πολιτικές. Η διεύρυνση θα επιτύχει μόνον εάν όλοι οι οικείοι παράγοντες σε όλα τα επίπεδα συμμετάσχουν πλήρως στη χάραξη και την εφαρμογή των πολιτικών.

Η γνώση και η κατανόηση είναι λέξεις κλειδιά για τη δημιουργία μιας Ευρώπης όπου όλη η ενέργεια διοχετεύεται στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, για την πλειονότητα των πολιτών και με ίσες ευκαιρίες για όλους να επωφεληθούν από την οικονομική και κοινωνική ευημερία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επενδύει σημαντικά στην ανάλυση, τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων και τη μεταφορά των γνώσεων που αποκτούνται στα κατάλληλα μέτρα πολιτικής. Οι αναλύσεις και οι πληροφορίες που δημοσιεύουν το ευρωπαϊκό ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (στο Δουβλίνο), ο ευρωπαϊκός οργανισμός για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (στο Μπιλμπάο) και το ευρωπαϊκό κέντρο παρακολούθησης φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας (στη Βιέννη) συμβάλλουν τα μέγιστα στο σκοπό αυτό. Ο στόχος της Λισσαβώνας που διαρθρώνεται γύρω από μια δυναμική οικονομία με μη πληθωριστική ανάπτυξη, περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και σεβασμό του περιβάλλοντος παρέχει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένα σαφή μακροπρόθεσμο στόχο. Η ενδιάμεση επισκόπηση της ατζέντας για την κοινωνική πολιτική έχει απώτατο στόχο να συμβάλλει στην επίτευξη αυτού του στρατηγικού στόχου.

Για την περίοδο ύστερα από το 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για το μέλλον της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής. Αποστολή της ομάδας αυτής είναι να εξετάσει τις νέες ανάγκες που θα αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας και να καθορίσει τους κύριους προσανατολισμούς της μελλοντικής δράσης.

Η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου θα υποβάλει έκθεση στην Επιτροπή το 2004 η οποία θα διατεθεί σε όλους τους παράγοντες και το ευρύτερο κοινό. Η έκθεση αυτή θα οδηγήσει σε δημόσια συζήτηση για την μελλοντική κατεύθυνση της πολιτικής και των μέτρων της ΕΕ και θα βοηθήσει την Επιτροπή να εκπονήσει το 2005 μια νέα ατζέντα, προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τις προσδοκίες της ευρωπαϊκής κοινωνίας και των επιχειρήσεων.

Η συζήτηση για τη νέα ατζέντα θα ενισχυθεί περαιτέρω με συνέδριο για τα κύρια διδάγματα που προέκυψαν από την αξιολόγηση των πολιτικών και μέσων της ατζέντας κοινωνικής πολιτικής 2000-2005.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

Ισχύουσες οδηγίες:

80/987/EOK προστασία των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη

91/383/EOK προαγωγή της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία των εργαζομένων με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή με σχέση πρόσκαιρης εργασίας

91/533/EOK υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο για τους όρους που διέπουν τη σύμβαση ή τη σχέση εργασίας

93/104/EK οργάνωσης του χρόνου εργασίας

94/33/EK προστασία των νέων κατά την εργασία

94/45/EK θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους

96/71/EK απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών (ημερομηνία στόχος: 16.12.99)

97/74/EK επέκταση, στο Ηνωμένο Βασίλειο, της οδηγίας 94/45/ΕΚ για τη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής επιτροπής επιχείρησης ή μιας διαδικασίας σε επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας με σκοπό να ενημερώνονται οι εργαζόμενοι και να ζητείται η γνώμη τους (15.12.99)

97/81/EK συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, το CEEP και την CES (ημερομηνία στόχος: 20.1.2000) (98/23/EK-Ηνωμένο Βασίλειο)

98/23/EK επέκταση, στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας, της οδηγίας 97/81/ΕΚ σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης που συνήφθη από την UNICE, την CEEP και την ETUC (7.4.00)

98/50/EK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικών με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων (ημερομηνία στόχος:17.7.2001)

98/59/EK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις - κωδικοποίηση - ΕΕ L 225 της 12.8.1998, σελ. 16-21

99/63/EK συμφωνία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας των ναυτικών, που σύναψαν η ένωση εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η ομοσπονδία των ενώσεων εργαζομένων στις μεταφορές, στην Ευρωπαϊκή Ένωση (FST) (ημερομηνία στόχος: 30.6.2002)

99/70/EK συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από τη CES, την UNICE και το CEEP (ημερομηνία στόχος: 10.7.2001)

2001/23/EK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων (κωδικοποίηση οδηγίες 77/187 και 98/50)

Οδηγίες η προθεσμία για τη μεταφορά των οποίων στην εθνική νομοθεσία δεν έχει λήξει ακόμα:

2000/34/EK οργάνωσης του χρόνου εργασίας ώστε να καλυφθούν οι τομείς και οι δραστηριότητες που εξαιρούνται από την εν λόγω οδηγία (ημερομηνία μεταφοράς: 1.8.03)

2000/79/EK εκτέλεση της ευρωπαϊκής συμφωνίας για την οργάνωση του χρόνου εργασίας του ιπτάμενου προσωπικού της πολιτικής αεροπορίας που συνήφθη από την Ένωση Ευρωπαϊκών Αεροπορικών Εταιρειών (ΑΕΑ), την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF), την Ευρωπαϊκή Ένωση Προσωπικού Θαλάμων Διακυβέρνησης Αεροσκαφών (ΕCΑ), την Ευρωπαϊκή Ένωση Αερομεταφορέων των Περιφερειών της Ευρώπης (ERA) και τη Διεθνή Ένωση για τις Ναυλωμένες Πτήσεις (IACA) (1.12.03)

2001/86/EK καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρίας όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων (8.10.04)

2002/14/EK γενικό πλαίσιο ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (23.3.2005)

2002/74/EK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη (τροποποίηση της οδηγίας 80/987) (8.10.05)

2. ΙΣΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ

Ισχύουσες οδηγίες:

75/117/EOK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών

76/207/EOK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας

79/7/EOK προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως

86/378/EOK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης

86/613/EOK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής, καθώς και για την προστασία της μητρότητας

92/85/EOK εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων

96/34/EK συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια, που συνήφθη από την UNICE, τη CEEP και τη CES (97/75/EK - Ηνωμένο Βασίλειο) (ημερομηνία στόχος: 15.12.99)

96/97/EK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης (τροποποίηση της οδηγίας 86/378)

97/75/EK επέκταση, στο Ηνωμένο Βασίλειο, της οδηγίας 96/34/ΕΚ, σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνήφθη από την UNICE, τη CEEP και τη CES (15/12/99)

97/80/EK βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου (ημερομηνία στόχος:1.1.2001) (Ηνωμένο Βασίλειο: 98/52/CE)

98/52/EK επέκταση στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας της οδηγίας 97/80/ΕΚ σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διάκρισης εξαιτίας του φύλου (22.7.2001)

Οδηγίες η προθεσμία για τη μεταφορά των οποίων στην εθνική νομοθεσία δεν έχει λήξει ακόμα:

2000/43/EK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής (19.7.03)

2000/78/EK διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (2.12.03)

2002/73/EK εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση, στην επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας (5.10.05)

3. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

Ισχύουσες οδηγίες:

68/360/EOK κατάργηση των περιορισμών στη διακίνηση

98/49/EK προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας (ημερομηνία στόχος: 25.1.2002)

Ισχύοντες κανονισμοί του Συμβουλίου:

1612/68/EOK ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας

1408/71/EOK εφαρμογή των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας

574/72/EOK τρόπος εφαρμογής του κανονισμού 1408/71

Κανονισμοί της Επιτροπής:

1251/70/EOK δικαίωμα των εργαζομένων να παραμένουν στην επικράτεια κράτους μέλους μετά την άσκηση σ' αυτό ορισμένης εργασίας

4. ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ισχύουσες οδηγίες:

78/610/EOK προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών, οι οποίες αφορούν στην υγειονομική προστασία των εργαζομένων που εκτίθενται στο μονομερές βινυλοχλωρίδιο

82/130/EOK προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών επί του ηλεκτρολογικού υλικού που χρησιμοποιείται σε εκρηκτικό περιβάλλον ορυχείων με εύφλεκτα αέρια

83/477/EOK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεσή τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας

86/188/EOK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους στο θόρυβο κατά την εργασία

88/35/EOK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 82/130/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών επί του ηλεκτρονικού υλικού που χρησιμοποιείται σε εκρηκτικό περιβάλλον ορυχείων με εύφλεκτα αέρια

89/391/EOK εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία

89/654/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας

89/655/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού από τους εργαζομένους κατά την εργασία τους

89/656/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρήση από τους εργαζόμενους εξοπλισμών ατομικής προστασίας κατά την εργασία

90/269/EOK ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας κατά τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίων που συνεπάγεται κινδύνους ιδίως για τη ράχη και την οσφυϊκή χώρα των εργαζομένων

90/270/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης

90/394/EOK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία

91/269/EOK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 82/130/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών επί του ηλεκτρολογικού υλικού που χρησιμοποιείται σε δυνητικά εκρηκτικό περιβάλλον ορυχείων με εύφλεκτα αέρια

91/322/EOK καθορισμός ενδεικτικών οριακών τιμών μέσω της εφαρμογής της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που παρουσιάζονται συνεπεία εκθέσεώς τους, κατά τη διάρκεια της εργασίας, σε χημικά, φυσικά ή βιολογικά μέσα

91/382/EOK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που οφείλονται στην έκθεσή τους στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας

92/29/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για την προώθηση βελτιωμένης ιατρικής περίθαλψης στα πλοία

92/57/EOK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να εφαρμόζονται στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια

92/58/EOK ελάχιστες προδιαγραφές για τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας στην εργασία

92/91/EOK ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της προστασίας, της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων στις εξορυκτικές διά γεωτρήσεων βιομηχανίες

92/104/EOK ελάχιστες προδιαγραφές για τη βελτίωση της προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων στις υπαίθριες ή υπόγειες εξορυκτικές βιομηχανίες

93/103/EK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία στα αλιευτικά σκάφη

94/44/EK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 82/130/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών επί του ηλεκτρολογικού υλικού που χρησιμοποιείται σε δυνητικά εκρηκτικό περιβάλλον ορυχείων με εύφλεκτα αέρια

95/30/EK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 90/679/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία

95/63/EK ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας από τους εργαζομένους κατά την εργασία τους

96/94/EK θέσπιση δεύτερου καταλόγου ενδεικτικών οριακών τιμών κατ' εφαρμογή της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνεπάγεται η έκθεσή τους σε χημικά, φυσικά ή βιολογικά μέσα κατά τη διάρκεια της εργασίας

97/42/EK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία (ημερομηνία στόχος: 27.6.00)

97/59/EK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 90/679/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία

97/65/EK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 90/679/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που διατρέχουν λόγω της έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία

98/24/EK προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλομένους σε χημικούς παράγοντες (ημερομηνία στόχος: 5.5.2001)

98/65/EK προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 82/130/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών επί του ηλεκτρολογικού υλικού που χρησιμοποιείται σε δυνητικά εκρηκτικό περιβάλλον ορυχείων με εύφλεκτα αέρια (ημερομηνία στόχος: 31.12.99)

99/38/EK προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που έχουν σχέση με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία και για την επέκτασή της ώστε να καλύπτει και τους μεταλλαξιογόνους παράγοντες (ημερομηνία στόχος: 29.4.2003)

2000/39/EK θέσπιση πρώτου καταλόγου ενδεικτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης κατ' εφαρμογή της οδηγίας 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες (31.12.01)

2000/54/EK προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που διατρέχουν λόγω έκθεσής τους σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία

Οδηγίες η προθεσμία για τη μεταφορά των οποίων στην εθνική νομοθεσία δεν έχει λήξει ακόμα:

99/92/EK ελάχιστες απαιτήσεις για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων οι οποίοι είναι δυνατόν να εκτεθούν σε κίνδυνο από εκρηκτικές ατμόσφαιρες (30.6.2003)

2001/45/EK ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας από τους εργαζομένους κατά την εργασία τους (ημερομηνία στόχος: 19.4.04)

2002/44/EK ελάχιστες προδιαγραφές υγείας και ασφαλείας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (κραδασμοί) (6.7.05)

2003/10/EK ελάχιστες προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας για την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (θόρυβος) (15.2.06)