Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τον καθορισμό του υπόχρεου του φόρου προστιθέμενης αξίας (98/C 409/08) COM(1998) 660 τελικό - 98/0312(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 27 Νοεμβρίου 1998)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 99,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

(1) ότι οι ισχύοντες σήμερα κανόνες που προβλέπει το άρθρο 21 της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 98/80/ΕΚ (2), σχετικά με τον καθορισμό του υπόχρεου του φόρου, θέτουν σοβαρά προβλήματα στους επιχειρηματικούς φορείς και ιδίως στους μικρότερους από αυτούς 7

(2) ότι η οδηγία 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 1976 περί της αμοιβαίας συνδρομής για την είσπραξη απαιτήσεων που προκύπτουν από ενέργειες οι οποίες αποτελούν μέρος του συστήματος χρηματοδοτήσεως του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων καθώς και από γεωργικές εισφορές και δασμούς (3) και η οδηγία 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1977 σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών στον τομέα της άμεσης και της έμμεσης φορολογίας (4), όπως τροποποιήθηκαν και οι δύο τελευταία από την Πράξη Προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, προβλέπουν την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ και την είσπραξή του 7

(3) ότι οι συστάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην έκθεσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (5) για τις λεπτομέρειες φορολόγησης των πράξεων που πραγματοποιούν μη εγκατεστημένοι υποκείμενοι στο φόρο, και οι οποίες απέβλεπαν στην ελάφρυνση των υποχρεώσεων που βαρύνουν τους επιχειρηματικούς φορείς σχετικά με τον καθορισμό του υπόχρεου του φόρου, εφαρμόστηκαν ανεπαρκώς από τα κράτη μέλη 7

(4) ότι από τα συμπεράσματα αυτής της έκθεσης προκύπτει ότι η αντικατάσταση του συστήματος της φορολογικής αντιπροσώπευσης από το σύστημα της αντιστροφής της επιβάρυνσης (reverse charge) (ορισμός του αγοραστή ως του υπόχρεου για καταβολή του φόρου) δεν θα οδηγούσε στην επίλυση των υφιστάμενων προβλημάτων, καθότι αυτό θα ήταν αντίθετο προς την αρχή των τμηματικών πληρωμών, η οποία αποτελεί τον πυρήνα του κοινού συστήματος ΦΠΑ 7

(5) ότι η Επιτροπή, στην έκθεσή της για τη δεύτερη φάση της πρωτοβουλίας SLIM (απλούστευση της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά), συνιστά τη μελέτη των δυνατοτήτων και των μέσων για αναμόρφωση του προβλεπόμενου από το άρθρο 21 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ συστήματος φορολογικής αντιπροσώπευσης 7

(6) ότι η μόνη τροποποίηση που μπορεί πράγματι να επιφέρει σημαντική απλούστευση στο κοινό σύστημα ΦΠΑ εν γένει, και στον καθορισμό του υπόχρεου του φόρου ειδικότερα, συνίσταται στην κατάργηση κάθε ευχέρειας όσον αφορά τον καθορισμό αυτού του υπόχρεου του φόρου και στη σαφή καθιέρωση της γενικής αρχής σύμφωνα με την οποία ο υποκείμενος στο φόρο (εγκατεστημένος ή όχι στο εσωτερικό της χώρας) είναι ο υπόχρεος του φόρου προστιθέμενης αξίας και ο μόνος υπεύθυνος για την πραγματική του εξόφληση 7

(7) ότι, όταν ένας υποκείμενος στο φόρο (εγκατεστημένος ή όχι στο εσωτερικό της χώρας) ορίζει πληρεξούσιο που θα εκπληρώνει για λογαριασμό του τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του άρθρου 22 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ, οφείλει να γνωστοποιεί στη φορολογική διοίκηση το όνομα του πληρεξούσιου, δεδομένου ότι οι πράξεις του τελευταίου δεσμεύουν τον υποκείμενο στο φόρο 7

(8) ότι, τέλος, τα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν στους μη εγκατεστημένους στο εσωτερικό της χώρας, υποκείμενους στο φόρο που είναι υπήκοοι χωρών με τις οποίες δεν υφίσταται κανένα νομικό μέσο περί αμοιβαίας συνδρομής παρόμοιας με εκείνη που προβλέπεται εντός της Κοινότητας, τον καθορισμό φορολογικού αντιπροσώπου που θα είναι υπόχρεος του φόρου στη θέση του μη εγκατεστημένου στο εσωτερικό της χώρας, υποκείμενου στο φόρο 7

(9) ότι, ωστόσο, η εν λόγω ευχέρεια δεν θα μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση που ο εν λόγω μη εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενος στο φόρο διεξάγει μόνο δραστηριότητες που απαλλάσσονται βάσει των άρθρων 13 και 15 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ 7

(10) ότι τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν κάθε ευχέρεια όσον αφορά τον καθορισμό του υπόχρεου του φόρου κατά την εισαγωγή 7

(11) ότι τα κράτη μέλη θα μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνουν μέτρα που θα προβλέπουν ότι πρόσωπο άλλο από τον υπόχρεο του φόρου είναι αλληλεγγύως υπεύθυνο για την πληρωμή του φόρου, υπό τον όρο ότι αυτό δεν συνεπάγεται καμία διακριτική μεταχείριση εις βάρος των μη εγκατεστημένων υποκείμενων στο φόρο 7

(12) ότι είναι σκόπιμο να διευκρινιστεί το άρθρο 10 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ, προκειμένου να αποφευχθούν ορισμένες περιπτώσεις φοροδιαφυγής στο πλαίσιο συνεχούς παροχής υπηρεσιών που δεν συνεπάγονται προκαθορισμένες τμηματικές καταβολές έναντι λογαριασμού ή διαδοχικές πληρωμές 7

(13) ότι, συνεπώς, πρέπει να τροποποιηθεί η οδηγία 77/388/ΕΟΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία 77/388/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής:

1. Στο άρθρο 10, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, μετά τη δεύτερη φράση, προστίθεται η ακόλουθη φράση:

«Ελλείψει προκαθορισμένων τμηματικών καταβολών έναντι λογαριασμού και διαδοχικών πληρωμών, ο φόρος καθίσταται σε κάθε περίπτωση απαιτητός με ελάχιστη περιοδικότητα ενός έτους.»

2. Στο άρθρο 28 γ), τίτλος Ε, παράγραφος 3, πέμπτη περίπτωση, οι όροι «άρθρο 21, σημείο 1, στοιχείο α)» αντικαθίστανται από τους ακόλουθους όρους: «άρθρο 21, παράγραφος 1, στοιχείο γ)».

3. Στο άρθρο 28 ζ), το άρθρο 21 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 21

Υπόχρεος του φόρου έναντι του Δημοσίου

Ο φόρος προστιθέμενης αξίας οφείλεται:

1. Στο εσωτερικό καθεστώς:

α) από τον υποκείμενο στο φόρο ο οποίος πραγματοποιεί φορολογητέα παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών, εκτός των περιπτώσεων που προβλέπονται υπό στοιχεία β) και γ) 7

β) από το λήπτη υπηρεσίας που αναφέρεται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, στοιχείο ε) ή από το λήπτη, εξατομικευόμενο με αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ στο εσωτερικό της χώρας, υπηρεσίας που αναφέρεται στο άρθρο 28 β), τίτλοι Γ, Δ, Ε και ΣΤ, όταν η υπηρεσία παρέχεται από υποκείμενο στον φόρο μη εγκατεστημένο στο εσωτερικό της χώρας 7

γ) από τον παραλήπτη της παράδοσης αγαθών, όταν πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

- η φορολογητέα πράξη είναι παράδοση αγαθών πραγματοποιούμενη με τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 28 γ), τίτλος Ε, παράγραφος 3,

- παραλήπτης αυτής της παράδοσης αγαθών είναι άλλος υποκείμενος στο φόρο ή νομικό πρόσωπο μη υποκείμενο στο φόρο εγγεγραμμένο στο ΦΠΑ στο εσωτερικό της χώρας,

- το τιμολόγιο που εκδίδει ο μη εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενος στο φόρο είναι σύμφωνο με τις διατάξεις του άρθρου 22, παράγραφος 3 7

δ) από οποιοδήποτε πρόσωπο που αναγράφει το ΦΠΑ σε τιμολόγιο ή σε κάθε έγγραφο που επέχει θέση τιμολογίου 7

ε) από το πρόσωπο που πραγματοποιεί φορολογητέα ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών.

Στην περίπτωση κατά την οποία ο υπόχρεος του φόρου έχει ορίσει πληρεξούσιο επιφορτισμένο με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 22, ο εν λόγω υπόχρεος οφείλει να γνωστοποιήσει στη φορολογική διοίκηση το όνομα του ορισθέντος πληρεξούσιου. Όλες οι πράξεις πο πραγματοποιεί ο πληρεξούσιος εξ ονόματος του υπόχρεου του φόρου δεσμεύουν τον τελευταίο έναντι της διοίκησης.

Όταν η φορολογητέα παράδοση αγαθών ή η παροχή υπηρεσιών πραγματοποιείται από μη εγκατεστημένο στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενο στο φόρο και δεν υφίσταται, με τη χώρα εγκατάστασης αυτού του υποκείμενου στο φόρο, κανένα νομικό μέσο που να προβλέπει αμοιβαία συνδρομή παρόμοια με εκείνη που προβλέπεται από της οδηγίες 76/308/ΕΟΚ και 77/799/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν διατάξεις που να προβλέπουν ότι ο υπόχρεος του φόρου είναι φορολογικός αντιπρόσωπος τον οποίο ορίζει ο μη εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενος στο φόρο. Πάντως, ο ορισμός φορολογικού αντιπροσώπου ως υπόχρεου του φόρου αποκλείεται όταν ο μη εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενος στο φόρο πραγματοποιεί μόνο παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών που απαλλάσσονται κατ' εφαρμογή των άρθρων 13 και 15 της παρούσας οδηγίας.

Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι πρόσωπο άλλο από τον υπόχρεο του φόρου είναι αλληλεγγύως υπεύθυνο για την καταβολή του φόρου, εφόσον η χρήση της δυνατότητας αυτής δεν συνεπάγεται διακρίσεις σε βάρος των μη εγκατεστημένων στο εσωτερικό της χώρας υποκείμενων στο φόρο.

2. Κατά την εισαγωγή: από το πρόσωπο ή από τα πρόσωπα τα οποία ορίζονται ή αναγνωρίζονται ως υπόχρεα του φόρου από το κράτος μέλος εισαγωγής.»

4. Στο άρθρο 28 η), το άρθρο 22 τροποποιείται ως εξής:

α) Στην παράγραφο 1, σημείο γ), η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«- κάθε υποκείμενος στο φόρο, εκτός εκείνων που προβλέπονται στο άρθρο 28 α), παράγραφος 4, που διενεργεί στο εσωτερικό της χώρας παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών που του παρέχουν δικαίωμα προς έκπτωση, πλην των παροχών υπηρεσιών ο φόρος των οποίων οφείλεται αποκλειστικά από το λήπτη ή τον παραλήπτη σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 1, στοιχεία β) και γ). Ωστόσο, τα κράτη μέλη δύνανται να μην εξατομικεύουν ορισμένους υποκείμενους στο φόρο που αναφέρονται στο άρθρο 4, παράγραφος 3,»

β) Η παράγραφος 7 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«7. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι φορολογικοί αντιπρόσωποι οι οποίοι, σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 1, θεωρούνται ως υπόχρεοι του φόρου στη θέση του υποκείμενου στο φόρο, εκπληρώνουν τις προαναφερθείσες υποχρεώσεις δήλωσης και πληρωμής 7 λαμβάνουν εξάλλου τα αναγκαία μέτρα ώστε τα πρόσωπα τα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 1, θεωρούνται ως αλληλεγγύως υπεύθυνα για την πληρωμή του φόρου, εκπληρώνουν τις προαναφερθείσες υποχρεώσεις πληρωμής.»

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις ώστε να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία την 1η Ιανουαρίου 2000. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία, καθώς και πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των διατάξεων της παρούσας οδηγίας και των διατάξεων που θεσπίζονται για τη μεταφορά της στο εσωτερικό δίκαιο.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσιέυσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ L 145 της 13.6.1977, σ. 1.

(2) ΕΕ L 281 της 17.10.1998, σ. 31.

(3) ΕΕ L 73 της 19.3.1976, σ. 18.

(4) ΕΕ L 336 της 27.12.1977, σ. 15.

(5) COM(94) 471 τελικό της 3ης Νοεμβρίου 1994.