ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με την εισαγωγή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Υγείας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. ΟΙ ΚΑΡΤΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

1.1. Μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών

1.2. Παραδείγματα διασυνοριακής συνεργασίας

1.3. Η συμβολή των κοινοτικών πολιτικών

1.3.1. Το σχέδιο δράσης eEurope 2005

1.3.2. Το σχέδιο Netc@rds

1.3.3. Το 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη

2. ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

2.1. Το πρότυπο

2.2. Οι πληροφορίες που θα εμφανίζονται στην κάρτα

2.3. Η διάρκεια ισχύος

2.4. Η λειτουργία της κάρτας

2.4.1. Ο ασφαλισμένος

2.4.2. Οι φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης

2.4.3. Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης

3. ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΑΡΤΑΣ

3.1. Ορατά δεδομένα: οι επιλογές

3.1.1. Η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής κάρτας στην εθνική κάρτα (ή στις εθνικές κάρτες)

3.1.2. Η δημιουργία μιας κάρτας αφιερωμένης στην ευρωπαϊκή κινητικότητα

3.2. Ο τρόπος εισαγωγής

3.2.1. Γενική διανομή

3.2.2. Έκδοση ύστερα από αίτηση του ασφαλισμένου

3.3. Το χρονοδιάγραμμα

3.3.1. Πρώτη φάση: προετοιμασία

3.3.2. Δεύτερη φάση: διανομή

3.3.3. Τρίτη φάση: μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΕΖΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εγκρίνοντας το σχέδιο δράσης για την άρση των εμποδίων που αντιμετωπίζει η γεωγραφική κινητικότητα έως το 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης αποφάσισε να δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Υγείας. Η κάρτα αυτή «θα αντικαταστήσει τα σημερινά έντυπα τα αναγκαία για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος» και «θα απλουστεύσει τις διαδικασίες δίχως να συνεπιφέρει αλλαγές στα υφιστάμενα δικαιώματα και υποχρεώσεις».

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση πριν από την επόμενη σύνοδό του, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 20 Μαρτίου 2003.

Η νέα ευρωπαϊκή κάρτα θα είναι προς όφελος κυρίως των ευρωπαίων πολιτών, αφού θα τους απαλλάξει από τις διαδικασίες που απαιτούνται σήμερα για την απόκτηση των διαφόρων εντύπων, τα οποία θα αντικατασταθούν από μία ατομική κάρτα. Θα ευνοήσει την κινητικότητά τους όσον αφορά τις προσωρινές διαμονές στο εξωτερικό: τα ταξίδια, σε πρώτη φάση, επειδή το έντυπο "E111" θα είναι το πρώτο που θα αντικατασταθεί από την ευρωπαϊκή κάρτα. και στη συνέχεια, την απόσπαση των εργαζομένων σε άλλη χώρα (E128), τις διεθνείς οδικές μεταφορές (E110), τις σπουδές (E128) ή την αναζήτηση θέσης εργασίας (E119).

Με τον τρόπο αυτό, οι πολίτες θα επωφεληθούν ευκολότερα από τη βασική δυνατότητα που προσφέρει ο συντονισμός των προβλεπόμενων από το νόμο συστημάτων ασφάλισης υγείας, σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 1408/71 [1], εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια. Όλα τα άτομα που διαμένουν προσωρινά σε κάποιο άλλο κράτος μέλος θα έχουν πρόσβαση στην άμεσα αναγκαία υγειονομική περίθαλψη με τους ίδιους όρους όπως και οι υπήκοοι του κράτους αυτού. Στους ασθενείς που είναι υποχρεωμένοι να πληρώσουν επιτόπου στη χώρα που διαμένουν προσωρινά, την επίσκεψη σ' ένα γιατρό για παράδειγμα, τα έξοδα αυτά θα τους επιστρέφονται ταχύτερα από το σύστημα ασφάλισής τους. Η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κάρτας θα απλοποιήσει την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη στη χώρα προσωρινής διαμονής και θα εγγυάται παράλληλα στους οργανισμούς, που χρηματοδοτούν το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης της χώρας προσωρινής διαμονής, ότι ο ασθενής είναι ασφαλισμένος στη χώρα προέλευσής του και επομένως τα έξοδα θα τους επιστραφούν από τους ομολόγους τους. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ποικιλομορφία των εθνικών συνθηκών, όσον αφορά τη χρήση καρτών στα συστήματα κοινωνικής προστασίας και υγείας, και να γίνει σεβαστή η αρμοδιότητα των κρατών στα θέματα κοινωνικής ασφάλισης και οργάνωσης των συστημάτων περίθαλψης. Παρ' όλο που ορισμένες χώρες έχουν ήδη διανείμει στους κατοίκους τους κάρτες, οι οποίες μάλιστα πολλές φορές προχωρούν πολύ πιο πέρα από την απλή ανάληψη της περίθαλψης, σε καμία περίπτωση δεν είναι αυτός ο κανόνας παντού. Εξάλλου, η διασυνοριακή χρήση των καρτών αυτών (η «διαλειτουργικότητά» τους) σήμερα είναι ανύπαρκτη, εκτός από κάποια σχέδια που βρίσκονται ακόμη σε δοκιμαστικό στάδιο, επειδή έχουν σχεδιαστεί για να χρησιμοποιηθούν μόνο στο εσωτερικό ενός εθνικού συστήματος.

[1] Κανονισμός ΕΚ αριθ. 1408/71 της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, ΕΕ L 149 της 5ης Ιουλίου 1971 (ενοποιημένη έκδοση ΕΕ L 28 της 30ης Ιανουαρίου 1997, σελίδα 1).

Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Υγείας, μέσα στο πλαίσιο του κανονισμού 1408/71 σχετικά με το συντονισμό των εκ του νόμου προβλεπόμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, πρέπει να βασιστεί σε αποφάσεις της Διοικητικής Επιτροπής για την Κοινωνική Ασφάλιση των Διακινούμενων Εργαζομένων (CASSTM). Η επιτροπή αυτή αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών και είναι αρμόδια κυρίως για την προώθηση και την ανάπτυξη της συνεργασίας των κρατών μελών με στόχο τον εκσυγχρονισμό της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των ασφαλιστικών οργανισμών, καθώς και την ταχύτερη χορήγηση και επιστροφή των παροχών. Μετά την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης, στις 16 του ερχόμενου Απριλίου, προβλέπεται ότι οι δέκα υποψήφιες χώρες, οι οποίες θα γίνουν κράτη μέλη από την 1η Μαΐου 2004, θα συμμετέχουν ως παρατηρητές στις εργασίες της επιτροπής CASSTM για το θέμα αυτό.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να διευκολύνει τις μελλοντικές εργασίες της διοικητικής επιτροπής. Είναι το αποτέλεσμα εκτεταμένων διαβουλεύσεων με την επιτροπή αυτή, μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης. Τα κράτη μέλη, μαζί με τις χώρες του ΕΟΧ, την Ελβετία, τη Σλοβενία και την Τσεχική Δημοκρατία, συνεργάστηκαν με πολύ εποικοδομητικό τρόπο, παρέχοντας λεπτομερή στοιχεία που αφορούν την κατάσταση στις χώρες τους, είτε για ήδη υπάρχουσες κάρτες είτε για σχέδια. Με βάση τα στοιχεία αυτά έγινε δυνατή η ακριβής καταγραφή της τρέχουσας κατάστασης, η οποία συνοψίζεται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.

Χάρη στις εργασίες αυτές, η Επιτροπή είναι σε θέση να προτείνει ένα χρονοδιάγραμμα με διάφορες επιλογές για την υλοποίηση της απόφασης της Βαρκελώνης. Η ευρωπαϊκή κάρτα αρχικά θα περιέχει σε οπτικά αναγνώσιμη μορφή τις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με τη χορήγηση και την επιστροφή των εξόδων για την υγειονομική περίθαλψη ενός ατόμου σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο είναι ασφαλισμένο. Αυτό κατά κανένα τρόπο δεν αποκλείει και τη δυνατότητα εμφάνισης των στοιχείων με ηλεκτρονική μορφή, με σκοπό να διευκολυνθεί η διασυνοριακή διαλειτουργικότητα. Η εισαγωγή της κάρτας πρέπει να γίνει προοδευτικά σε τρεις φάσεις:

- η πρώτη φάση είναι η νομική και τεχνική προετοιμασία.

- η δεύτερη φάση είναι η έναρξη, από το 2004, που περιλαμβάνει δύο φάσεις: την αντικατάσταση μόνο του εντύπου E111, και στη συνέχεια την αντικατάσταση όλων των άλλων εντύπων που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια μιας προσωρινής διαμονής.

- η τρίτη φάση είναι εκείνη που θα οδηγήσει τελικά στη μετάβαση στην ηλεκτρονική μορφή των εντύπων, καθώς και ορισμένων διαδικασιών. Αυτού του είδους το ηλεκτρονικό σύστημα υπάρχει ήδη, σε κάποιες μεθοριακές περιοχές, για την προγραμματισμένη περίθαλψη (E112), λόγω όμως των διαφορών όσον αφορά τις συνθήκες και την τεχνολογία που χρησιμοποιείται, δεν είναι δυνατόν να περάσουμε ευθύς εξαρχής στη φάση αυτή, η οποία ωστόσο αποτελεί τον τελικό στόχο της δημιουργίας της ευρωπαϊκής κάρτας. Όσον αφορά τις προσωρινές διαμονές, ορισμένα σχέδια, μεταξύ των οποίων και το Netc@rds, που υποστηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης eTEN, εξετάζουν τις τεχνικές, διοικητικές, νομικές και χρηματοοικονομικές πτυχές της ανάπτυξης, σε ευρεία κλίμακα, λύσεων για τη μετάβαση στην ηλεκτρονική μορφή των εντύπων. Το πρόγραμμα eEurope 2005, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης, προβλέπει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κάρτας, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για την προώθηση μιας κοινής προσέγγισης για την ταυτότητα του ασθενή και για την ανάπτυξη νέων λειτουργιών, όπως ο φάκελος επείγουσας ιατρικής ανάγκης.

1. ΟΙ ΚΑΡΤΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από μεγάλες διαφορές, που συνδέονται με την εθνική αρμοδιότητα στον τομέα αυτόν όσον αφορά την οργάνωση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής ασφάλισης. Το σχέδιο για την ευρωπαϊκή κάρτα είναι προφανές ότι θα λειτουργήσει μέσα σ' αυτήν την ποικιλομορφία, χωρίς να αποσκοπεί στην εναρμόνιση των μηχανισμών που ήδη υπάρχουν. Η υλοποίησή του πρέπει επομένως να γίνει σταδιακά και με ευελιξία και τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν πρέπει να είναι αυστηρώς αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο στόχο που είναι η προώθηση της κινητικότητας με τη μορφή των προσωρινών διαμονών στο εξωτερικό.

1.1. Μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών

Όλες οι χώρες διαθέτουν ένα σύστημα αναγνώρισης της ταυτότητας των κοινωνικά ασφαλισμένων, αλλά δεν διαθέτουν όλες οι χώρες σήμερα ένα σύστημα κάρτας για τις σχέσεις μεταξύ του συστήματος υγείας, του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και των ασφαλισμένων (UK, S, IRL, EL, FIN και οι περισσότερες από τις υποψήφιες χώρες). Ορισμένες από τις χώρες αυτές έχουν ωστόσο σχέδια σε εξέλιξη (FIN, EL, S, καθώς και η CZ). Εξάλλου, ορισμένες χώρες δεν διαθέτουν εθνική κάρτα, προβλέπουν όμως τη διανομή τους από τις περιφέρειες (E) ή τους οργανισμούς ασφάλισης ασθένειας (NL).

Μεταξύ των κρατών μελών που διαθέτουν κάρτες ασφάλισης ασθένειας ή υγείας [2] (ή που θα διαθέτουν σύντομα με τρόπο λειτουργικό ή δοκιμαστικό), οι λειτουργίες τους ποικίλλουν σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε:

[2] Βλ. στο παράρτημα 1 πίνακα με την κατάσταση που επικρατεί στα διάφορα κράτη, ο οποίος δημιουργήθηκε βάσει των πληροφοριών που έδωσαν τα κράτη μέλη, η Ελβετία, η Σλοβενία και η Τσεχική Δημοκρατία.

- Ορισμένες χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την αναγνώριση της ταυτότητας του ασφαλισμένου (L).

- Άλλες επιτρέπουν την επαλήθευση της φύσης των δικαιωμάτων που έχουν αποκτηθεί και διευκολύνουν τις διαδικασίες καταβολής ή επιστροφής (F, B, D, DK, NL).

- Άλλες περιέχουν στοιχεία ταυτότητας που επιτρέπουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες άμεσης ηλεκτρονικής σύνδεσης (on line) (A, I, E, SI).

- Ορισμένες άλλες κάρτες καλύπτουν ένα ευρύτερο πεδίο από αυτό της κοινωνικής ασφάλισης: είναι δυνατόν να περιέχουν ιατρικά δεδομένα επείγουσας ανάγκης (FIN, IT), να επιτρέπουν τον έλεγχο της κατάστασης του ατόμου σε σχέση με το εργατικό δίκαιο με στόχο την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας (B), να επιτρέπουν την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, όπως π.χ. στις δημόσιες βιβλιοθήκες (DK) ή στις υπηρεσίες απασχόλησης (E). Στην IRL, η εθνική κάρτα χρησιμεύει για την ηλεκτρονική παράδοση ορισμένων κοινωνικών παροχών και για την εγγραφή στην υπηρεσία απασχόλησης.

- Τέλος, ορισμένα κράτη προβλέπουν την ενσωμάτωση των ιατρικών δεδομένων (παθολογίες, θεραπείες που ακολουθούνται, ιατρικό ή χειρουργικό ιστορικό...) μέσα στο πλαίσιο της ανάπτυξης ενός ασφαλούς δικτύου υγείας (F, NL, SI).

Η φύση και το πεδίο των δεδομένων που αποθηκεύονται στις διάφορες κάρτες εξαρτώνται από τη χρήση για την οποία προορίζονται. Ορισμένες κάρτες περιλαμβάνουν μόνο τις απαραίτητες για την αναγνώριση της ταυτότητας του ασφαλισμένου πληροφορίες και επιτρέπουν ενδεχομένως την άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση σε πόρους και υπηρεσίες. Άλλες περιλαμβάνουν επίσης τις πληροφορίες που αφορούν τα αποκτηθέντα δικαιώματα (π.χ. το βασικό σύστημα στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο κάτοχος, το τυχόν συμπληρωματικό σύστημα, το ποσοστό επιστροφής δαπανών για τα διάφορα είδη περίθαλψης). Έως σήμερα δεν υπάρχει ένα ευρωπαϊκό πρότυπο σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στις κάρτες αυτές.

Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται εξαρτάται, όπως είναι λογικό, από τις λειτουργίες της κάρτας. Ορισμένες κάρτες φέρουν κύκλωμα με μικροεπεξεργαστή (F, D, A, E, NL), άλλες κύκλωμα μνήμης (B, SI, D) ή μαγνητική ταινία (DK, FIN, IRL, L). Οι κάρτες αυτές επομένως σήμερα δεν είναι συμβατές, παρόλο που υπάρχουν ανάλογα σχέδια (π.χ. στην EL εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και της υποδοχής πολυάριθμων ευρωπαίων επισκεπτών στους χώρους διεξαγωγής τους). Οι διάφορες αυτές κάρτες απαιτούν επίσης διαφορετικό τύπο μονάδας ανάγνωσης, ανάλογα με το βαθμό «ευφυίας» της κάθε κάρτας, γεγονός που αποτελεί έναν επιπλέον περιορισμό όσον αφορά τη διαλογικότητά (ή τη «διαλειτουργικότητά») τους.

Όπως και οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι αλλαγές στα συστήματα υγείας απαιτούν τη διαρκή προσαρμογή των μηχανισμών που ήδη υπάρχουν: έτσι, το Διαδίκτυο, με το πρωτόκολλο μετάδοσης στοιχείων και τα συστήματα ασφάλειας των δικτύων και της κρυπτογράφησης (Public Key Infrastructure), προσφέρει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης υπηρεσιών σε άμεση ηλεκτρονική σύνδεση για όλους τους φορείς του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης [3]. Το ευρωπαϊκό τοπίο βρίσκεται επομένως σε διαρκή εξέλιξη, γεγονός που απομακρύνει την πιθανότητα εναρμόνισης των τεχνολογιών και των λειτουργιών που προσφέρουν οι κάρτες. Αντίθετα, επίκεντρο των προσπαθειών πρέπει να είναι η «διαλειτουργικότητά» των καρτών. Η προσέγγιση αυτή είναι ταυτόχρονα ρεαλιστική και κατάλληλη για την επίτευξη του στόχου συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών σύμφωνα με τον κανονισμό 1408/71.

[3] Βλ. την έκθεση « Smart Cards as Enabling Technology for Future-Proof Healthcare: A Requirements Survey » που δημοσιεύτηκε το Νοέμβριο του 2002 από το « Smart Card Charter » μέσα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας « eEurope Smart Card ».

1.2. Παραδείγματα διασυνοριακής συνεργασίας

Στις μεθοριακές περιφέρειες, ο στόχος πολλές φορές δεν είναι τόσο η διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες περίθαλψης (και κατά συνέπεια των διαδικασιών επιστροφής των δαπανών) κατά τη διάρκεια προσωρινών διαμονών, όσο ο καλύτερος συντονισμός της παροχής των υπηρεσιών. Για το λόγο αυτό επίκεντρο ορισμένων πειραματικών σχεδίων είναι η απλούστερη και ευρύτερη πρόσβαση στην προγραμματισμένη περίθαλψη.

Euregio Μόζα-Ρήνου: Ύστερα από πρωτοβουλία δύο οργανισμών ασφάλισης ασθένειας, ενός στη Γερμανία και ενός στις Κάτω Χώρες, οι ασφαλισμένοι στις Κάτω Χώρες λαμβάνουν από το 2000 μια ειδική κάρτα ασφάλισης υγείας, από τεχνική άποψη παρόμοια με τη γερμανική κάρτα ασφάλισης, η οποία τους δίνει πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας της γερμανικής μεθοριακής ζώνης. Σε αντάλλαγμα για τη δυνατότητα αυτή, οι ασφαλισμένοι αυτής της γερμανικής μεθοριακής ζώνης μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δική τους γερμανική κάρτα ασφάλισης υγείας στους φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης της αντίστοιχης ζώνης των Κάτω Χωρών.

Βάδη-Βυτεμβέργη - Φόραλμπεργκ: Χάρη σε μια συμφωνία των οργανισμών ασφάλισης ασθένειας, η γερμανική κάρτα αναγνωρίζεται από τους αυστριακούς φορείς παροχής περίθαλψης αντί για το έντυπο «E111».

Transcards: Με στόχο το μεγαλύτερο άνοιγμα της γαλλικής Thiιrache και της βελγικής Hainaut, οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης της Γαλλίας και του Βελγίου υπέγραψαν μια σύμβαση η οποία επιτρέπει, από το Μάιο του 2000, στους κατοίκους της μεθοριακής ζώνης (150 000 κάτοικοι) να χρησιμοποιούν την εθνική τους κάρτα για να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης νοσοκομείων που βρίσκονται κοντά στην κατοικία τους, αλλά από την άλλη πλευρά των συνόρων. Για την πρόσβαση αυτή δεν απαιτείται προηγούμενη έγκριση, με την επίδειξη μιας ταυτότητας και της κάρτας κοινωνικής ασφάλισης (της βελγικής SIS ή της γαλλικής VITALE), το νοσοκομείο συμπληρώνει αυτόματα το έντυπο E112 από τα δεδομένα που υπάρχουν στην κάρτα.

Netlink: Από τον Οκτώβριο του 2001, τα νοσοκομεία της Βάδης-Βυτεμβέργης που δέχονται ασθενείς από την Αλσατία για αιμοδιάλυση, μέσα στο πλαίσιο μιας σύμβασης μεταξύ των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης της Γερμανίας και της Γαλλίας, μπορούν να διαβάσουν την κάρτα VITALE και να συμπληρώσουν το έντυπο E112 από τα δεδομένα που υπάρχουν σ'αυτήν.

1.3. Η συμβολή των κοινοτικών πολιτικών

1.3.1. Το σχέδιο δράσης eEurope 2005

Το σχέδιο δράσης eEurope 2005 που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης, τον Ιούνιο του 2002, σκοπό έχει με βάση τη μελλοντική Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Υγείας, η οποία δημιουργήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, να στηρίξει την ευρωπαϊκή συνεργασία σε θέματα ηλεκτρονικών καρτών υγείας. Ειδικότερα, το κεφάλαιο "ηλεκτρονική υγεία" αναφέρεται στον καθορισμό μιας κοινής προσέγγισης όσον αφορά την αναγνώριση της ταυτότητας του ασθενή και την αρχιτεκτονική ενός «ηλεκτρονικού ιατρικού ιστορικού» μέσω εργασιών τυποποίησης και ιδίως του προγράμματος eTen.

Οι εργασίες αυτές στηρίζονται σε αυτές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από την πρωτοβουλία Smart Card Initiative μέσα στο πλαίσιο του σχεδίου eEurope 2002. Η πρωτοβουλία αυτή σκοπό είχε "να προωθήσει τη διάδοση των έξυπνων καρτών σε όλη την Ευρώπη και να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεων". Ο Smart Card Charter συνιστά στις πολιτικές ανάπτυξης καρτών υγείας να υποστηρίξουν κατά προτεραιότητα το ρόλο τους ως στοιχείων υποδομής μέσα στο πλαίσιο ασφαλών δικτύων, επιτρέποντας για παράδειγμα την άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση στο διοικητικό και ιατρικό φάκελο του ασθενή. Επομένως, ο ρόλος τους όσον αφορά την αποθήκευση ιατρικών και διοικητικών πληροφοριών θα πρέπει να παραμείνει περιορισμένος.

Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Υγείας αντιπροσωπεύει μέσα στο πλαίσιο αυτό ένα απαραίτητο στάδιο για την πιθανή ανάπτυξη νέων υπηρεσιών ή λειτουργιών που θα χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες της πληροφορίας, για παράδειγμα τη δυνατότητα αποθήκευσης σε μία «έξυπνη» κάρτα των ιατρικών δεδομένων ή της ασφαλούς πρόσβασης στον ιατρικό φάκελο χάρη στην αναγνώριση της ταυτότητας του ασφαλισμένου.

1.3.2. Το σχέδιο Netc@rds

Μέσα στο πλαίσιο της πολιτικής των διευρωπαϊκών δικτύων (RTE) [4], το eTEN είναι ένα πρόγραμμα κοινοτικής δράσης που σκοπό έχει να υποστηρίξει σε όλη την Ευρώπη την ανάπτυξη υπηρεσιών με βάση τα δίκτυα τηλεπικοινωνίας και την προώθηση υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος για μεγαλύτερη κοινωνική και εδαφική συνοχή.

[4] Κανονισμός ΕΚ 2236/95 όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό ΕΚ 1655/97.

Γι' αυτό υποστηρίζει το πρώτο στάδιο του σχεδίου Netc@rds, που ξεκίνησε το 2002 για μια περίοδο 12 μηνών από τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Γερμανία, Αυστρία, Γαλλία). Αντικείμενο του σχεδίου αυτού είναι η αντικατάσταση των εντύπων E111 και E128 από την ηλεκτρονική μεταφορά των δεδομένων, με βάση τα δεδομένα που εμφανίζονται στις υπάρχουσες εθνικές κάρτες και/ή από τα δεδομένα στα οποία υπάρχει πρόσβαση με άμεση ηλεκτρονική σύνδεση. Το σχέδιο αυτό ακολουθεί το υπάρχον νομικό και τεχνικό πλαίσιο, λειτουργεί δηλαδή με τα διαφορετικά είδη καρτών που χρησιμοποιούν οι συμμετέχοντες και με τα εθνικά σχέδια που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Κατά την πρώτη φάση του σχεδίου αυτού πρέπει να καταρτιστεί ένα «σχέδιο επένδυσης» που θα περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές, διοικητικές, νομικές και χρηματοοικονομικές πτυχές που απαιτούνται για τη δεύτερη φάση, κατά τη διάρκεια της οποίας θα πρέπει να γίνει η αρχική διανομή των ηλεκτρονικών καρτών που θα περιλαμβάνουν τα έντυπα. Σε μια τρίτη φάση προβλέπεται η ευρύτερη διανομή των καρτών.

Οι διαφορετικές φάσεις του σχεδίου αυτού θα πρέπει επομένως να τροφοδοτήσουν τις τεχνικές και νομικές προπαρασκευαστικές εργασίες για την εφαρμογή της απόφασης της Βαρκελώνης.

1.3.3. Το 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη

Το 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την ανάπτυξη σκοπό έχει να βελτιώσει την κατανόηση ορισμένων πλευρών της κινητικότητας των ασθενών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα θέματα της έρευνας αφορούν τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται υπόψη οι διαμονές σε ένα άλλο κράτος μέλος από τα συστήματα υγείας, καθώς και την πλευρά της επιστροφής των δαπανών, τις πιθανότητες διασυνοριακού μοιράσματος των υπηρεσιών παροχής περίθαλψης, και τέλος την προβλεπόμενη διασυνοριακή ροή ασθενών στη διευρυμένη Ευρώπη.

2. ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Η ευρωπαϊκή κάρτα πρέπει να έχει κοινά χαρακτηριστικά για να αναγνωρίζεται και να χρησιμοποιείται σε όλα τα κράτη μέλη. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν κυρίως το είδος και την παρουσίαση των πληροφοριών που θα περιλαμβάνει, ώστε να είναι αναγνώσιμη οποιαδήποτε και αν είναι η γλώσσα του χρήστη, καθώς και να ανταποκρίνεται σε ένα ευρωπαϊκό πρότυπο.

2.1. Το πρότυπο

Πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινό πρότυπο για την κάρτα αυτή -με ένα ευρωπαϊκό διακριτικό σήμα, ίσως ένα λογότυπο που θα συμβολίζει την ευρωπαϊκή κινητικότητα- ώστε να αναγνωρίζεται αμέσως από όλους τους φορείς του συστήματος υγείας, όποιος και αν είναι ο τόπος διαμονής του κατόχου της κάρτας.

Για το ευρωπαϊκό πρότυπο πρέπει να ληφθούν υπόψη τρεις περιορισμοί:

- Κάθε κράτος μέλος είναι ελεύθερο να διαλέξει μεταξύ της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής πλευράς στην εθνική κάρτα και της δημιουργίας μιας ειδικής ευρωπαϊκής κάρτας. Η δεύτερη επιλογή προσφέρει προφανώς μεγαλύτερη ελευθερία και ευελιξία για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού προτύπου.

- Στην περίπτωση επιλογής της ενσωμάτωσης στην εθνική κάρτα, το πρότυπο πρέπει να προσαρμοστεί στις διάφορες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται (κάρτα με μαγνητική ταινία ή κάρτα με κύκλωμα).

- Στην περίπτωση που το κράτος μέλος επιλέξει την ειδική ευρωπαϊκή κάρτα, στο σχεδιασμό του προτύπου θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, από την αρχή, ο τελικός στόχος της μετάβασης σε ένα ηλεκτρονικό μέσο με κύκλωμα.

2.2. Οι πληροφορίες που θα εμφανίζονται στην κάρτα

Για να εξασφαλιστεί η αναγνωσιμότητα της μελλοντικής κάρτας, θα πρέπει να εμφανίζονται σ' αυτήν μόνο τα δεδομένα που είναι απολύτως απαραίτητα για τη χορήγηση και την επιστροφή δαπανών υπηρεσιών περίθαλψης από φορέα στον τόπο διαμονής. Τα απαραίτητα αυτά δεδομένα περιέχονται ήδη στο έντυπο E111, όπως περιέχονται όμως σε αυτό και άλλα στοιχεία που είναι πλέον περιττά ή υπερβολικά. Η Επιτροπή προτείνει επομένως τα δεδομένα που θα εμφανίζονται στην ευρωπαϊκή κάρτα να περιοριστούν στον ακόλουθο κατάλογο, ο οποίος θα καταρτιστεί από την επιτροπή CASSTM:

- επώνυμο και όνομα του κατόχου της κάρτας,

- αριθμός ταυτότητας,

- διάρκεια ισχύος της κάρτας,

- κωδικός ISO του κράτους μέλους ασφάλισης,

- έναν αριθμό ταυτότητας του αρμόδιου οργανισμού ή εάν δεν υπάρχει την επωνυμία του,

- το λογικό αριθμό της κάρτας, ο οποίος θα επιτρέπει την επαλήθευση των πληροφοριών που περιέχονται στην κάρτα σε σύγκριση με εκείνες που διαθέτει ο οργανισμός ασφάλισης για τον ίδιο λογικό αριθμό, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος απάτης.

Για τις χώρες οι οποίες κάνουν διάκριση μεταξύ κατηγοριών δικαιωμάτων (π.χ. μόνο νοσοκομειακή περίθαλψη ή υγειονομική περίθαλψη γενικά), θα μπορεί να προστεθεί η διάκριση αυτή.

Επίσης, στο βαθμό που η πρώτη φάση της εισαγωγής της ευρωπαϊκής κάρτας έχει ως στόχο μόνο την αντικατάσταση του εντύπου E111, σύμφωνα με τον κανονισμό 1408/71 στην τρέχουσα μορφή του, θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των πληροφοριών που αντιστοιχούν στα παλιά έντυπα "E111" και "E111+", ώστε τα δικαιώματα να μην περιοριστούν στη μία από τις δύο κατηγορίες ασφαλισμένων. Σήμερα, οι δικαιούχοι συντάξεων γήρατος ή αναπηρίας έχουν δικαίωμα για κάθε αναγκαία περίθαλψη, και όχι μόνο στην «άμεσα αναγκαία» υγειονομική περίθαλψη κατά τη διάρκεια της προσωρινής διαμονής τους σε άλλο κράτος μέλος.

Τέλος, η εμφάνιση των πληροφοριών αυτών πρέπει να τυποποιηθεί ώστε να είναι αναγνώσιμη όποια και αν είναι η γλώσσα του χρήστη, με υπέρθεση πεδίων.

2.3. Η διάρκεια ισχύος

Για τον καθορισμό της διάρκειας ισχύος της ευρωπαϊκής κάρτας πρέπει να εξεταστούν δύο πτυχές. Αφενός, ορισμένα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν ότι θα προσθέσουν το πρότυπο της ευρωπαϊκής κάρτας στη μία πλευρά της δικής τους κάρτας ασφάλισης υγείας, η οποία έχει ήδη μία διάρκεια ισχύος. Αφετέρου, η διάρκεια ισχύος θα πρέπει να καθοριστεί βάσει ενός διπλού στόχου: διευκόλυνση της κινητικότητας και απλοποίηση των διαδικασιών, αποτρέποντας παράλληλα την παράνομη και δόλια χρήση της ευρωπαϊκής κάρτας.

Εξάλλου, η προοπτική της αντικατάστασης όλων των εντύπων που αφορούν την προσωρινή διαμονή απαιτεί να καθοριστεί η διάρκεια ισχύος της κάρτας με τρόπο ρεαλιστικό και αποτελεσματικό, τόσο για τα δικαιώματα των κατόχων όσο και προς το συμφέρον των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και των φορέων παροχής περίθαλψης.

Για τους λόγους αυτούς και με βάση τις συζητήσεις της CASSTM, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μόνη λογική προσέγγιση είναι να επιτραπεί στα κράτη μέλη να επιλέγουν τη διάρκεια ισχύος των ευρωπαϊκών καρτών που θα εκδίδουν. Ωστόσο, η ευελιξία αυτή πρέπει να συνοδεύεται οπωσδήποτε από την εφαρμογή της αρχής της αρμοδιότητας του κράτους έκδοσης, ώστε να υπάρχει εγγύηση για τη νομική ασφάλεια και την αξιοπιστία της κάρτας.

Κάτι τέτοιο θα έχει δύο σημαντικές συνέπειες:

- Σε κάθε περίπτωση, ο οργανισμός του κράτους έκδοσης της κάρτας θα πρέπει να επιστρέψει στον αρμόδιο οργανισμό του κράτους διαμονής τα έξοδα για τις υπηρεσίες περίθαλψης που κατέβαλε με βάση μια ισχύουσα κάρτα.

- Το κράτος έκδοσης θα είναι υπεύθυνο για τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων κατά της απάτης και της κατάχρησης, προβλέποντας ιδίως δικαστικές ενέργειες και κυρώσεις κατά των ενόχων.

Όσον αφορά το τελευταίο αυτό σημείο, ο κίνδυνος της απάτης σήμερα με τα έντυπα, τα οποία πολλές φορές συμπληρώνονται χειρόγραφα, είναι πολύ μεγαλύτερος απ' ό,τι θα είναι με μια τυποποιημένη κάρτα και θα είναι πολύ μικρότερος στο μέλλον με τη διανομή των ηλεκτρονικών καρτών.

2.4. Η λειτουργία της κάρτας

Στη λειτουργία μιας κάρτας ασφάλισης υγείας μετέχουν τρεις κύριοι παράγοντες: ο ασφαλισμένος, οι φορείς παροχής περίθαλψης (ιατροί, νοσοκομεία, παραϊατρικό προσωπικό...) και οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης, του κράτους ασφάλισης και του κράτους διαμονής, ο οποίος στη συνέχεια θα ζητήσει την επιστροφή των δαπανών περίθαλψης από τον οργανισμό ασφάλισης.

2.4.1. Ο ασφαλισμένος

Ο ασφαλισμένος θα είναι ο πρώτος που θα επωφεληθεί από την εισαγωγή αυτής της κάρτας. Δεν θα χρειάζεται πλέον να ζητά νέο έντυπο από τον αρμόδιο οργανισμό ασφάλισής του πριν από κάθε προσωρινή διαμονή του σε κάποιο άλλο κράτος μέλος, επωφελούμενος από τα τρέχοντα πλεονεκτήματα που προσφέρει ο συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο των εκ του νόμου προβλεπόμενων συστημάτων ασφάλισης υγείας.

Κάθε ασφαλισμένος πρέπει να λάβει μια ατομική κάρτα, και όχι οικογενειακή, αφού οι προσωρινές διαμονές αφορούν ένα μόνο άτομο (ταξίδι για επαγγελματικούς λόγους, λόγους σπουδών κ.λπ.)

Αρχικά, ο ασφαλισμένος θα χρησιμοποιεί την κάρτα όπως και το σημερινό έντυπο E 111, παρουσιάζοντάς την στο φορέα παροχής περίθαλψης ή στον οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης του τόπου προσωρινής διαμονής.

Ωστόσο, για να επιφέρει η εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας πραγματική απλοποίηση των διαδικασιών θα πρέπει να ληφθούν δύο μέτρα, τα οποία θα απαιτήσουν τροποποίηση του κανονισμού 1408/71 και του κανονισμού εφαρμογής του 574/72 :

- Ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων σε όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων. Ο κανονισμός 1408/71, στην τρέχουσα μορφή του, προβλέπει διάφορες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ασφαλισμένοι είναι δυνατόν να δικαιούνται υγειονομική περίθαλψη κατά τη διάρκεια μιας προσωρινής διαμονής σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Το εύρος των δικαιωμάτων αυτών ποικίλλει ανάλογα με τις διάφορες κατηγορίες ασφαλισμένων κι έτσι άλλοι έχουν δικαίωμα για την «άμεσα αναγκαία» περίθαλψη και άλλοι για την «αναγκαία» περίθαλψη.

Συγκεκριμένα, όλοι οι ασφαλισμένοι δυνάμει της νομοθεσίας ενός κράτους μέλους, εκτός από τους υπηκόους τρίτων χωρών, καθώς και τα μέλη των οικογενειών τους έχουν δικαίωμα για την «άμεσα αναγκαία» περίθαλψη. Αντίθετα, δικαίωμα για την «αναγκαία» περίθαλψη έχουν οι συνταξιούχοι γήρατος ή αναπηρίας (E111 με ειδική αναφορά), οι σπουδαστές (στο κράτος που σπουδάζουν με το έντυπο E128), οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι, οι ναυτικοί και άλλοι (E128), οι εργαζόμενοι στις διεθνείς μεταφορές (E110) , οι άνεργοι που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος προς αναζήτηση θέσης εργασίας (E119) και οι μισθωτοί ή μη μισθωτοί που έχουν υποστεί εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια (E123).

Οι διαφορές αυτές δεν δημιουργούν οι ίδιες εμπόδια στην εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας, αλλά την περιπλέκουν και είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε περισσότερες δαπάνες, λόγω του ότι θα πρέπει να προβλεφθούν ειδικές αναφορές στην κάρτα, ώστε να διακρίνεται η «κατηγορία» του ασφαλισμένου, επιβαρύνοντας έτσι τις διαδικασίες ελέγχου των δικαιωμάτων μεταξύ των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης. Η Επιτροπή μέσα στο πλαίσιο της πρότασής της για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση του κανονισμού 1408/71 έχει προτείνει την ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων για όλους τους ασφαλισμένους που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος, ώστε να μπορούν να δικαιούνται την «ιατρικά αναγκαία» περίθαλψη, όποιος και αν είναι ο λόγος της προσωρινής διαμονής τους. Η πολιτική συμφωνία του Συμβουλίου υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων της 3ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με το κεφάλαιο «ασθένεια» του κανονισμού 1408/71, άνοιξε το δρόμο για μια πρόταση που θα αφορά συγκεκριμένα την ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων.

- Κατάργηση ορισμένων διατυπώσεων που απαιτούνται σήμερα από τους ασφαλισμένους εκτός από την υποβολή του εντύπου για τη χορήγηση περίθαλψης σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος ασφάλισης.

Οι οδηγίες που συνοδεύουν τα έντυπα, σε ορισμένες περιπτώσεις και για ορισμένα κράτη μέλη, περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις εκτός από την υποβολή του εντύπου από την πλευρά του ασφαλισμένου, ο οποίος θα χρειαστεί περίθαλψη κατά τη διάρκεια μιας προσωρινής του διαμονής σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Όπως για παράδειγμα, να πρέπει να περάσει πρώτα από έναν οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης του τόπου διαμονής, πριν πάει σε κάποιο φορέα παροχής υπηρεσιών περίθαλψης. Στην περίπτωση σύντομης διαμονής σε μια άλλη χώρα, μια τέτοιου είδους υποχρέωση μοιάζει μη ρεαλιστική και πολλές φορές είναι δυνατόν να αποτελέσει πραγματικό εμπόδιο στην πρόσβαση στις υπηρεσίες περίθαλψης και στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Πολλά κράτη έχουν ήδη αποφασίσει να μην επιβάλλουν κυρώσεις στην περίπτωση που δεν τηρείται η διαδικασία αυτή. Οι ασθενείς, εξάλλου, συχνά αγνοούν την υποχρέωση αυτή θεωρώντας, καλή τη πίστει, ότι η απλή κατοχή του εντύπου τούς εξασφαλίζει, σε περίπτωση ανάγκης, την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης του κράτους μέλους της προσωρινής διαμονής.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα μια πρόταση τροποποίησης του κανονισμού 574/72.

2.4.2. Οι φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης

Οι φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης δεν θα λαμβάνουν πλέον ελλιπώς συμπληρωμένα, δυσανάγνωστα ή δυσνόητα έντυπα, όπως συμβαίνει σήμερα. Η τυποποίηση των πεδίων της κάρτας - με ορατά δεδομένα - θα επιτρέπει στο φορέα παροχής υπηρεσιών περίθαλψης να έχει άμεση πρόσβαση σε ευανάγνωστα και σαφέστερα δεδομένα.

Ο φορέας παροχής υπηρεσιών περίθαλψης θα επιστρέφει την κάρτα στον κάτοχό της. Θα δημιουργεί ένα αντίγραφο ή θα έχει ενδεχομένως στη διάθεσή του ένα εθνικό έντυπο, στο οποίο θα μεταφέρει τα δεδομένα ταυτότητας του ασφαλισμένου και του αρμόδιου οργανισμού ασφάλισης, διαδικασία η οποία θα είναι ευκολότερη από την τυποποιημένη υποβολή. Η εισαγωγή της νέας κάρτας δεν πρέπει να επιφέρει καμία επιβάρυνση ή πρόσθετες διοικητικές διατυπώσεις στους φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης.

Η μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο που θα καταργήσει τα στάδια αυτά της χειρόγραφης διαχείρισης, θα διευκολύνει ακόμη περισσότερο τους φορείς παροχής υπηρεσιών περίθαλψης στην εκτέλεση των καθηκόντων τους.

2.4.3. Οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης

Κατά την πρώτη φάση, η κάρτα πρέπει να περιλαμβάνει με τυποποιημένο και σαφή τρόπο τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για να μπορεί ο οργανισμός του κράτους διαμονής να αποστείλει αίτηση επιστροφής των δαπανών στον οργανισμό του κράτους ασφάλισης. Η εισαγωγή της κάρτας θα πρέπει να περιορίσει τον αριθμό των αιτήσεων που απορρίπτονται. Τα δεδομένα θα είναι ευανάγνωστα και ακριβέστερα, σε σχέση με τα σημερινά έντυπα, τα οποία πολλές φορές συμπληρώνονται ακόμη χειρόγραφα. Και εδώ, η μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο θα απλοποιήσει τις διαδικασίες αυτές περιορίζοντας σε σημαντικό βαθμό τον κίνδυνο λάθους, την απόρριψη αιτήσεων επιστροφής δαπανών, την απάτη και την κατάχρηση.

Η ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων, με την κατάργηση των διαφορών μεταξύ των κατηγοριών των ασφαλισμένων που υπάρχουν στα σημερινά έντυπα, θα απλοποιήσει ακόμη περισσότερο τη διαχείριση των επιστροφών μεταξύ των οργανισμών.

3. ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΑΡΤΑΣ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης θέλησε να κάνει μια ισχυρή χειρονομία υπέρ της κινητικότητας και του ευρωπαίου πολίτη, με βάση την οποία η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο με τα εξής τρία βασικά στοιχεία: ελεύθερη επιλογή του είδους της κάρτας. ευέλικτο τρόπο εισαγωγής. χρονοδιάγραμμα τριών σταδίων.

Το σχέδιο αυτό σέβεται απόλυτα την αρμοδιότητα των κρατών μελών όσον αφορά την οργάνωση και τη λειτουργία των συστημάτων τους για την υγειονομική περίθαλψη και την κοινωνική ασφάλιση και ιδίως όσον αφορά το θέμα της κάρτας ασφάλισης υγείας. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν επαρκείς μεθόδους χρηματοδότησης, ανάλογες με τις επιλογές τους.

3.1. Ορατά δεδομένα: οι επιλογές

Για την επιλογή του είδους της ευρωπαϊκής κάρτας υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις: η ενσωμάτωσή της σε μια ήδη υπάρχουσα εθνική κάρτα ή η έκδοση νέας κάρτας. Ωστόσο, αρχικά, η ευρωπαϊκή κάρτα πρέπει να περιλαμβάνει ορατά δεδομένα, γεγονός που δυσχεραίνει αναμφίβολα την ενσωμάτωσή της σε μια εθνική κάρτα.

3.1.1. Η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής κάρτας στην εθνική κάρτα (ή στις εθνικές κάρτες)

Η επιλογή αυτή σημαίνει ότι πρέπει να τηρηθούν οι τεχνικές προδιαγραφές και το πρότυπο που αναφέρονται πιο πάνω και ταυτόχρονα να εξασφαλιστεί η συμβατότητα με την τεχνολογία που χρησιμοποιείται για τις εθνικές κάρτες (μαγνητικές ταινίες, κυκλώματα, ανάγλυφες ή όχι κάρτες), ορισμένες από τις οποίες χρησιμοποιούν ήδη και τις δύο πλευρές.

Εκτός από τους περιορισμούς αυτούς, δημιουργούνται πολλά συγκεκριμένα ερωτήματα:

- Στην περίπτωση ηλεκτρονικής κάρτας, θα είναι απαραίτητο να φορτωθούν σε αυτήν τα δεδομένα της ευρωπαϊκής κάρτας, και ταυτόχρονα να δημιουργηθεί μια ορατή ευρωπαϊκή όψη με τα ίδια αυτά δεδομένα. Έτσι θα ήταν δυνατή η ανάγνωση της κάρτας από ένα σύστημα ανάγνωσης καρτών στη χώρα ή στην περιφέρεια διαμονής, χωρίς να εμποδίζεται η οπτική ανάγνωσή της σε άλλες περιπτώσεις. Η επιτροπή CASSTM θα πρέπει επομένως να καθορίσει και την ηλεκτρονική μορφή των στοιχείων που θα αποθηκευτούν στην ευρωπαϊκή κάρτα.

- Η περίοδος ισχύος πολλών εθνικών καρτών είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Επίσης, η αντικατάσταση της εθνικής κάρτας, με σκοπό να ενσωματωθεί σε αυτήν η ευρωπαϊκή κάρτα, θα απαιτούσε πολύ χρόνο για την προσαρμογή του αποθέματος των υπαρχουσών καρτών, εκτός εάν αντικαθίσταντο όλες οι κάρτες, γεγονός που θα σήμαινε πολύ μεγάλα έξοδα. Για την προσαρμογή αυτή θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολλοί τρόποι: η τοποθέτηση ενός αυτοκόλλητου έως την ανανέωση της κάρτας ή η έκδοση ευρωπαϊκής κάρτας εφόσον το ζητήσει ο ασφαλισμένος. Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα αυτό είναι στενά συνδεδεμένο με το θέμα της περιόδου ισχύος της ευρωπαϊκής κάρτας, αφού δεν είναι δυνατόν η εθνική και η ευρωπαϊκή πλευρά της κάρτας να φέρουν διαφορετική ημερομηνία λήξης [5].

[5] Οι εθνικές κάρτες έχουν περιόδους ισχύος μεγαλύτερες από εκείνη του σημερινού εντύπου E111. Για παράδειγμα, η βελγική κάρτα SIS που εκδόθηκε το 2003 θα ανανεωθεί σε δέκα χρόνια, και η ημερομηνία αυτή είναι καταχωρισμένη μόνο στο κύκλωμα (δεν είναι επομένως ορατή διά γυμνού οφθαλμού). Η γαλλική κάρτα SESAM-VITALE, όπως και η δανική κάρτα, έχει απεριόριστη ισχύ για τα βασικά δικαιώματα.

- Τέλος, τίθεται το ερώτημα της επαρκούς ενημέρωσης των ασφαλισμένων σχετικά με τη διαφορετική χρήση των δύο πλευρών της κάρτας τους, λόγω του διαφορετικού τους στόχου. Η εθνική κάρτα η οποία αποτελεί τη βάση του δικαιώματος του ασφαλισμένου στην κοινωνική ασφάλιση έχει τελείως διαφορετική χρήση από την ευρωπαϊκή κάρτα, η οποία του δίνει πρόσβαση μόνο στην υγειονομική περίθαλψη σε κάποιο άλλο κράτος μέλος, βάσει των όρων που καθορίζονται στον κανονισμό συντονισμού 1408/71, κατά τη διάρκεια προσωρινής διαμονής σε άλλη χώρα.

3.1.2. Η δημιουργία μιας κάρτας αφιερωμένης στην ευρωπαϊκή κινητικότητα

Τα πλεονεκτήματα της λύσης αυτής είναι πολλά. Μια ειδική ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης υγείας φαίνεται ότι ανταποκρίνεται καλύτερα και σαφέστερα στην εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η διανομή της θα μπορούσε να περιοριστεί στα άτομα που μετακινούνται στο εσωτερικό της Κοινότητας. Από τεχνική άποψη, με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κάρτας, η οποία θα είναι ανεξάρτητη από την εθνική κάρτα, αποφεύγονται πολλοί περιορισμοί, όπως η προσωρινή διαφορά μεταξύ των περιόδων ισχύος στις δύο πλευρές της κοινής κάρτας. Αποφεύγονται επίσης οι όχι και τόσο ικανοποιητικές ενδιάμεσες λύσεις, όπως είναι η τοποθέτηση αυτοκόλλητων. Η δημιουργία μιας ειδικής ευρωπαϊκής κάρτας δεν αποκλείει τη δυνατότητα φόρτωσης των στοιχείων της σε κύκλωμα, για τις χώρες ή τις περιφέρειες που διαθέτουν τέτοιου είδους κάρτες, ώστε να κάνουν τη χρήση της πιο εύκολη στις χώρες ή στις περιφέρειες που διαθέτουν ανάλογο συμβατό εξοπλισμό.

3.2. Ο τρόπος εισαγωγής

Η εισαγωγή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Υγείας μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: είτε θα διανεμηθεί σε όλο τον πληθυσμό είτε θα χορηγηθεί, ανάλογα με τις ανάγκες, στα άτομα που θα τη ζητήσουν. Εδώ αξίζει να υπενθυμιστεί ότι στόχος της κάρτας αυτής είναι οι προσωρινές διαμονές (διακοπές, οδικές μεταφορές, σπουδές, αποσπάσεις): δεν πρόκειται επομένως, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, για μια κάρτα καθημερινής χρήσης.

3.2.1. Γενική διανομή

Εάν επιλεγεί η λύση αυτή, η διανομή της ευρωπαϊκής κάρτας στο σύνολο των ασφαλισμένων θα πρέπει να γίνει πριν από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της, η οποία θα είναι ίδια με την ημερομηνία κατάργησης των εντύπων από το συγκεκριμένο κράτος μέλος. Η ευρωπαϊκή κάρτα θα μπορούσε να διανεμηθεί μαζικά, πριν από την έναρξη ισχύος της και τη γενική κατάργηση των εντύπων. Αυτή η επιλογή της γενικής διανομής έχει το πλεονέκτημα της μεγαλύτερης προβολής των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η ευρωπαϊκή κάρτα. Ωστόσο, θα επέφερε υψηλές δαπάνες, εκτός εάν, για παράδειγμα, το κράτος μέλος αποφάσιζε να εισαγάγει ταυτόχρονα μια εθνική κάρτα. Σύμφωνα με την εμπειρία πολλών κρατών μελών απαιτείται πολλές φορές περισσότερο από ένας χρόνος, μετά από λεπτομερή προετοιμασία, για να επιτύχει η γενική διανομή.

Η ευρωπαϊκή κάρτα θα μπορούσε επίσης να ενσωματωθεί στην εθνική κάρτα κατά τη διαδικασία ανανέωσής της, είτε όταν λήξει η περίοδος ισχύος της είτε όταν κλαπεί ή όταν ο κάτοχός της τη χάσει, είτε τέλος όταν για κάποιο ειδικό λόγο αχρηστευθεί. Έτσι, θα την αποκτούσε σταδιακά όλος ο πληθυσμός. Η μέθοδος αυτή προσφέρει το πλεονέκτημα της μείωσης των δαπανών, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ανανέωση αυτή θα κάλυπτε πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, αφού, σε ορισμένα κράτη μέλη, αφού κάθε χρόνο αντικαθίσταται λιγότερο από το 5% των καρτών.

3.2.2. Έκδοση ύστερα από αίτηση του ασφαλισμένου

Με την πιο στοχοθετημένη αυτή λύση θα ήταν δυνατόν να τηρηθεί με μεγαλύτερη σιγουριά η προθεσμία της 1ης Ιουνίου 2004 που προτείνεται από την παρούσα ανακοίνωση για την εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας και τη γενική κατάργηση των εντύπων. Από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της ευρωπαϊκής κάρτας και της γενικής κατάργησης των εντύπων, η κάρτα αυτή θα εκδίδεται εφόσον ο ασφαλισμένος το ζητήσει από τον οργανισμό ασφάλισής του.

Εάν επιλεγεί η λύση να προστεθεί μια ευρωπαϊκή πλευρά στις εθνικές κάρτες, αυτό σημαίνει είτε την επανεπεξεργασία της κάρτας με βάση τη νέα μορφή είτε την τοποθέτηση ενός αυτοκόλλητου.

3.3. Το χρονοδιάγραμμα

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, όταν αποφάσισε την αντικατάσταση των διαφόρων εντύπων από μια ευρωπαϊκή κάρτα, ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση κατά το 2003. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που προαναφέρθηκαν, καταλληλότερη λύση θεωρείται ένα χρονοδιάγραμμα τριών σταδίων: προετοιμασία/διανομή/μετάβαση σε ηλεκτρονικό μέσο.

3.3.1. Πρώτη φάση: προετοιμασία

Μετά την απόφαση για τη δημιουργία της κάρτας, που ελήφθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, οι εντατικές διαβουλεύσεις, που πραγματοποιήθηκαν με τους βασικούς φορείς συντονισμού των εκ του νόμου προβλεπόμενων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, είχαν ως αποτέλεσμα να προσδιοριστούν οι προτεραιότητες ώστε να είναι επιτυχημένη η έναρξη χρήσης της κάρτας.

1. Λόγω των προθεσμιών που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, η Επιτροπή προτείνει οι εργασίες της επιτροπής CASSTM να επικεντρωθούν μόνο στην αντικατάσταση του εντύπου E111 από την ευρωπαϊκή κάρτα. Οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν πριν από το καλοκαίρι του 2003 και να καθοριστούν με ακρίβεια οι διοικητικές και τεχνικές απαιτήσεις για τη δημιουργία της ευρωπαϊκής κάρτας, προβλέποντας την έκδοσή της σε οπτικά αναγνώσιμη μορφή, καθώς και τη δυνατότητα, για τις χώρες που το επιθυμούν, να προχωρήσουν ευθύς εξαρχής στην έκδοση της ηλεκτρονικής μορφής της κάρτας αυτής.

Η επιτροπή CASSTM πρέπει ιδίως να καθορίσει τον κατάλογο των δεδομένων που θα φέρει με εμφανή τρόπο η κάρτα και τα οποία πρέπει επίσης να ενσωματωθούν στην ηλεκτρονική μορφή της, αμέσως ή μελλοντικά. Πρέπει επίσης να καθορίσει το πρότυπο της ευρωπαϊκής κάρτας με το κοινό διακριτικό σήμα.

Η Επιτροπή συνιστά η αντικατάσταση του εντύπου E111 να ισχύσει από την 1η Ιουνίου 2004, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την τεχνική και τη διοικητική προετοιμασία εισαγωγής της κάρτας. Πρέπει ωστόσο να προβλεφθεί και η δυνατότητα επιλογής μιας μεταβατικής περιόδου, για τα κράτη μέλη τα οποία σήμερα δεν χρησιμοποιούν κάρτα στα συστήματα ασφάλισης υγείας, κατά τη διάρκεια της οποίας θα συνεχίσουν να εκδίδουν έντυπα E111. Τα έντυπα αυτά θα πρέπει επομένως να γίνονται δεκτά από τα άλλα κράτη μέλη μέχρι τη λήξη της μεταβατικής αυτής περιόδου που θα έχουν καθορίσει τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

Ορισμένα κράτη μέλη είναι μάλιστα πιθανόν να συναντήσουν δυσκολίες όσον αφορά την εισαγωγή της κάρτας από την 1η Ιουνίου 2004, ακόμη και αν επιλέξουν να εκδίδουν την κάρτα αυτή μόνο όταν το ζητούν οι ασφαλισμένοι που προγραμματίζουν προσωρινή διαμονή στο εξωτερικό. Μια μεταβατική περίοδος θα τα απάλλασσε από δυσανάλογους περιορισμούς και δαπάνες. Ωστόσο, μια τέτοιου είδους ευελιξία σημαίνει υποχρεωτικά ότι θα υπάρχει «διπλή κυκλοφορία» ευρωπαϊκών καρτών και εντύπων E111 στις χώρες διαμονής, ανεξάρτητα από το εάν επωφελούνται ή όχι οι ίδιες από τη μεταβατική περίοδο. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη που θα έχουν επιλέξει την εισαγωγή της ευρωπαϊκής κάρτας από την 1η Ιουνίου 2004 θα πρέπει να διαχειρίζονται ένα σύστημα μεταβλητής γεωμετρίας ανάλογα με τη χώρα προέλευσης των επισκεπτών, με αποτέλεσμα η απλούστευση να μην είναι αυτή που αναμένεται να φέρει η ευρωπαϊκή κάρτα. Για το λόγο αυτό αυτές οι μεταβατικές περίοδοι πρέπει να έχουν σύντομη σχετικά διάρκεια, η οποία οπωσδήποτε να μην υπερβαίνει τους δεκαοκτώ μήνες.

2. Η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση τροποποίησης του κανονισμού 1408/71 σχετικά με την ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων για την «ιατρικά αναγκαία περίθαλψη» σε όλες τις κατηγορίες των ασφαλισμένων (συνταξιούχους γήρατος, σπουδαστές, μισθωτούς, μη μισθωτούς), μετά τη συμφωνία που επετεύχθη στο Συμβούλιο στις 3 Δεκεμβρίου 2002.

3. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού 574/72 σχετικά με την κατάργηση διατυπώσεων που απαιτούνται σήμερα από τους ασφαλισμένους εκτός από την υποβολή του εντύπου από το κράτος της προσωρινής διαμονής. Ο ασφαλισμένος κατά την προσωρινή διαμονή του πρέπει να δικαιούται περίθαλψη με κανονικές τιμές, για να μην αντιμετωπίσει προβλήματα στην επιστροφή των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης που του χορηγήθηκε σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

4. Το 2004, η επιτροπή CASSTM πρέπει να επιμείνει για να εγκριθούν οι αναγκαίες αποφάσεις για την αντικατάσταση όλων των άλλων εντύπων που αφορούν την προσωρινή διαμονή. Η αντικατάσταση του εντύπου E 111 πρέπει να κάνει το στάδιο αυτό ευκολότερο.

5. Ταυτόχρονα, βάσει των αποτελεσμάτων του πρώτου σταδίου του σχεδίου Netc@rds, πρέπει να εξεταστούν οι αναγκαίες τεχνικές προδιαγραφές για τη μετάβαση από την έντυπη στην ηλεκτρονική μορφή. Τα μέσα της ηλεκτρονικής καταχώρισης και ανάγνωσης των στοιχείων πρέπει να έχουν καθοριστεί, ώστε να γίνει δυνατή η πιθανή ηλεκτρονική επεξεργασία των διαδικασιών πρόσβασης στις υπηρεσίες περίθαλψης και διαχείρισης της ανάληψης των δαπανών στον τόπο διαμονής.

3.3.2. Δεύτερη φάση: διανομή

Η διανομή της ευρωπαϊκής κάρτας μπορεί να γίνει σε δύο διαδοχικά στάδια:

1. Κατά την πρώτη φάση, η οποία θα ξεκινήσει την 1η Ιουνίου 2004, η κάρτα θα αντικαταστήσει το έντυπο E111. Η έντυπη μορφή του Ε111 δεν θα γίνεται πλέον δεκτή στα άλλα κράτη μέλη, με την επιφύλαξη των πιθανών μεταβατικών περιόδων.

Στην περίπτωση αυτή, τα άλλα κράτη μέλη πρέπει να εξακολουθήσουν να δέχονται την έντυπη μορφή του E111, μέχρι τη λήξη της προβλεπόμενης μεταβατικής περιόδου.

2. Με τη δεύτερη φάση, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2005 το αργότερο, θα λήξουν οι μεταβατικές περίοδοι και θα αντικατασταθεί το σύνολο των εντύπων που χρησιμοποιούνται κατά την προσωρινή διαμονή.

Έτσι θα λήξει η παράλληλη κυκλοφορία καρτών και εντύπων. Μόνο η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Υγείας θα δίνει πρόσβαση, κατ' αρχήν, στις υπηρεσίες περίθαλψης ενός άλλου κράτους μέλους κατά τη διάρκεια της προσωρινής διαμονής ενός ασφαλισμένου.

3.3.3. Τρίτη φάση: μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο

Η αντικατάσταση των εντύπων από την ευρωπαϊκή κάρτα, η απλοποίηση των διαδικασιών, η ευθυγράμμιση των δικαιωμάτων και τα δοκιμαστικά σχέδια για τη διαλειτουργικότητα των διαφόρων ηλεκτρονικών καρτών, αποτελούν ένα συνεκτικό σύνολο το οποίο θα λάβει τις πραγματικές του διαστάσεις με τη γενικευμένη χρήση ενός ηλεκτρονικού μέσου και παράλληλα με την αυτοματοποιημένη διαχείριση των εντύπων και των διαδικασιών. Η μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο θα αποτελέσει την τρίτη φάση, η έναρξη της οποίας εξαρτάται τόσο από την αξιολόγηση της δεύτερης φάσης, η οποία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί το 2008 (δύο χρόνια μετά το τέλος της δεύτερης φάσης και των μεταβατικών περιόδων), όσο και από τα αποτελέσματα του πρώτου σταδίου του σχεδίου Netc@rds.

Κατά τη διάρκεια του τελευταίου αυτού σταδίου, θα μπορούσε επίσης να αξιολογηθεί η δυνατότητα ενσωμάτωσης στην ευρωπαϊκή κάρτα λειτουργιών που συνδέονται με την υγεία του ατόμου, π.χ. η δυνατότητα πρόσβασης σε ιατρικά δεδομένα τα οποία είναι χρήσιμα σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης, ή σε πληροφορίες που αφορούν θεραπείες στις οποίες υποβάλλεται το άτομο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Υγείας αποτελεί ένα φιλόδοξο σχέδιο το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο μιας πραγματικής Ευρώπης των πολιτών. Πρέπει να βασιστεί στην ποικιλομορφία και στον πλούτο της εμπειρίας των διαφόρων χωρών. Γι' αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτή η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Υγείας μπορεί να προσφέρει από το 2004 ένα χρήσιμο, πρακτικό και ευέλικτο εργαλείο. Στη γενική ιδέα της εισαγωγής της κάρτας, όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση αυτή και ιδίως η σταδιακή της υλοποίηση σε τρεις φάσεις -προετοιμασία/διανομή/μετάβαση σ' ένα ηλεκτρονικό μέσο - και το χρονοδιάγραμμά της, αντικατοπτρίζει την ανάλυση και τη φιλοδοξία αυτή.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΕΖΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>