Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με τον οποίο θεσπίζονται οι όροι αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

(υποβλήθηκε από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στα πρόσφατα έγγραφα που εκδόθηκαν σχετικά με την πολιτική μεταφορών, όπως η Λευκή Βίβλος του 2001 για τις μεταφορές και η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Για έναν ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο" του Ιανουαρίου 2002, δίνεται έμφαση στην πρωταρχική αναγκαιότητα βελτίωσης των επιδόσεων των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρώπη ώστε να προαχθεί η ανάπτυξη αυτού του τύπου μεταφορών και να επιτευχθεί μια πιο ισορροπημένη χρήση των διαφόρων μέσων μεταφοράς στο ευρωπαϊκό σύστημα μεταφορών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το βασικό μέσο βελτίωσης των επιδόσεων των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι η πολιτική ενοποίησης των αγορών που άρχισε να εφαρμόζεται στην ΕΕ. Το άνοιγμα των αγορών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και η αύξηση του ανταγωνισμού, σε συνδυασμό με την καθιέρωση κοινών κανόνων ασφάλειας των σιδηροδρομικών μεταφορών και με μέτρα προώθησης της διαλειτουργικότητας των κατακερματισμένων εθνικών συστημάτων σιδηροδρομικών μεταφορών, αναμένεται να οδηγήσουν σε βελτίωση των επιδόσεων του συγκεκριμένου κλάδου. Αυτή ωστόσο η αύξηση του ανταγωνισμού θα είναι πιθανότατα προοδευτική και, ως εκ τούτου, θα οδηγήσει επίσης προοδευτικά στη βελτίωση των επιδόσεων του κλάδου. Εντούτοις, απαιτείται ταχεία βελτίωση των επιδόσεων ούτως ώστε να πεισθούν οι πελάτες των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών για τα οφέλη που θα έχουν εάν συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τις σιδηροδρομικές μεταφορές ή εάν μεταστρέψουν τις διαδικασίες διαχείρισης της διακίνησης εμπορευμάτων που ακολουθούν προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι είναι απαραίτητο να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα ούτως ώστε να πεισθούν οι πελάτες για την αξιοπιστία των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Στη Λευκή Βίβλο του 2001 για τις μεταφορές και στην ανακοίνωση του 2002, η Επιτροπή ανήγγειλε συνεπώς την πρόθεσή της να προτείνει έναν κανονισμό με τον οποίο θα θεσπίζονται οι όροι αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των εν λόγων υπηρεσιών προς τις συμβατικές απαιτήσεις.

Από τις 15 Μαρτίου 2003, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να εξασφαλίζουν ανοικτή πρόσβαση στο διευρωπαϊκό δίκτυο σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που προτίθενται να παράσχουν υπηρεσίες διεθνών σιδηροδρομικών μεταφορών. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη ανοίξει τις εθνικές τους αγορές σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών βάσει της ισχύουσας εθνικής τους νομοθεσίας. Για παράδειγμα, στη Σουηδία, στη Δανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις Κάτω Χώρες, στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ιταλία, εταιρείες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ανταγωνίζονται με τις παραδοσιακές σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Σε ορισμένες μάλιστα εθνικές αγορές σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών σημειώνονται αξιόλογα επίπεδα ανταγωνισμού. Εντούτοις, σε άλλα κράτη μέλη, η απουσία κατάλληλου νομικού πλαισίου ή η μη ουσιαστική θέση σε εφαρμογή αυτού του πλαισίου εμποδίζουν μέχρι σήμερα τη διείσδυση νέων επιχειρήσεων στην αντίστοιχη αγορά.

Οι γενικές επιδόσεις της σιδηροδρομικής εμπορευματικής κυκλοφορίας στην ΕΕ είναι μάλλον άνισες. Ο αντίστοιχος όγκος μεταφορών, έπειτα από τη δεκαετία του '80 όπου μειωνόταν κατά 1,2% ετησίως, στη δεκαετία του '90 παρουσίασε μια κάποια αύξηση, της τάξης του 0,7% ετησίως. Παρά το γεγονός ωστόσο ότι η αγορά των μεταφορών γενικότερα γνώρισε πολύ δυναμική μεγέθυνση, οι επιδόσεις του σιδηροδρόμου είναι μέτριες σε σύγκριση με τα ανταγωνιστικά μέσα μεταφοράς. Οι επιδόσεις της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας ήταν πιο δυναμικές σε ορισμένα κράτη μέλη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο όπου ο όγκος των σιδηροδρομικών μεταφορών έχει αυξηθεί κατά 50% από το 1994. Η αύξηση αυτή της σιδηροδρομικής εμπορευματικής κυκλοφορίας οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη σημαντική αύξηση της σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων θαλάσσιων μεταφορών που διακινούνται μέσω των λιμένων του ΗΒ, κατά 56% συνολικώς στο διάστημα μεταξύ 1992 και 2001.

Η επιδείνωση της ποιότητας των υπηρεσιών διεθνών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι ανησυχητική. Οι δείκτες χρονικής συνέπειας των δρομολογίων των αμαξοστοιχιών διεθνών συνδυασμένων μεταφορών, οι οποίοι έχουν αναπτυχθεί από την UIRR και καλύπτουν όλους τους βασικούς ευρωπαϊκούς διαδρόμους εμπορευματικών μεταφορών, δείχνουν ότι το επίπεδο των σχετικών επιδόσεων είναι απαράδεκτο. Το 1999, το 40% των δρομολογίων των αμαξοστοιχιών συνδυασμένων μεταφορών είχαν καθυστέρηση μεγαλύτερη των 30 λεπτών. Τρία χρόνια αργότερα, το 2002, οι καθυστερήσεις αφορούσαν το 52% των δρομολογίων. το 7% μάλιστα των δρομολογίων είχαν καθυστέρηση μεγαλύτερη των 24 ωρών. Η βασική αιτία για τις καθυστερήσεις φαίνεται ότι ήταν η έλλειψη μηχανών έλξης ή προσωπικού στα σημεία παράδοσης των εμπορευμάτων. Παρότι φαίνεται να έχει σημειωθεί μια αμυδρή βελτίωση των επιδόσεων κατά τους τελευταίους μήνες, η κατάσταση είναι διαφορετική ανάλογα με τον εκάστοτε διάδρομο. Οι αμαξοστοιχίες που εκτελούν δρομολόγια μεταξύ Γερμανίας/Βελγίου και Ισπανίας και διέρχονται από τη Γαλλία μέσω του Port Bou σημειώνουν ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά χρονικής συνέπειας. Το ίδιο ισχύει για τα δρομολόγια μεταξύ Γερμανίας και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και μεταξύ Κάτω Χωρών/Γερμανίας και Ιταλίας μέσω του Gotthard. Αντιθέτως, κατά τους τελευταίους μήνες βελτιώθηκε η χρονική συνέπεια των δρομολογίων των αμαξοστοιχιών συνδυασμένων μεταφορών με προορισμό την Ισπανία μέσω Irun και των αμαξοστοιχιών που χρησιμοποιούν τη δίοδο του Brenner.

Η χαμηλή ποιότητα των υπηρεσιών έχει σοβαρό οικονομικό κόστος για τον σιδηροδρομικό κλάδο. Δεν ανατίθενται νέες συμβάσεις σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και στις εταιρείες συνδυασμένων μεταφορών ενώ ένα μέρος της κυκλοφορίας μεταστρέφεται σε άλλα μέσα μεταφοράς. Οι χαμηλές επιδόσεις των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών έχουν ως συνέπεια την απώλεια εσόδων, τη μη αποτελεσματική αξιοποίηση του προσωπικού και των παγίων στοιχείων, και την αύξηση των αξιώσεων αποζημίωσης εκ μέρους των πελατών. Το 2000, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UIRR, το συνολικό ετήσιο κόστος της ανεπαρκούς ποιότητας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών υπηρεσιών για τις εταιρείες συνδυασμένων μεταφορών ανήλθε σε 41 εκατομμύρια ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 6% των συνολικών διεθνών εσόδων των επιχειρήσεων που είναι μέλη της UIRR.

Το σημερινό καθεστώς αποζημίωσης των πελατών διεθνών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών καθορίζεται στο προσάρτημα CIM της σύμβασης COTIF [1]. Οι διατάξεις CIM του 1980 που ισχύουν επί του παρόντος, καθώς και οι νέες διατάξεις CIM (οι οποίες ευθυγραμμίζονται με το κείμενο του Πρωτοκόλλου της Βίλνας [2] που δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ) ορίζουν ότι η σιδηροδρομική επιχείρηση υποχρεούται να καταβάλει αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας ή ζημίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων ή σε περίπτωση μη τήρησης μιας ανώτατης προθεσμίας μεταφοράς. Για τα πλήρη μεμονωμένα βαγόνια, οι CIM καθορίζουν προθεσμία μεταφοράς 24 ωρών, ανά αδιαίρετο κλάσμα 400 χλμ. Η προθεσμία αυτή αντιστοιχεί σε μια ελάχιστη μέση ταχύτητα μεταφοράς 17 km/h, η οποία δεν ανταποκρίνεται πλέον στις προσδοκίες των σημερινών πελατών. Για τον κλάδο των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, ένα παρόμοιο διεθνές πλαίσιο, η σύμβαση CMR ("Convention relative au contrat de transport international de merchandise par route") καθορίζει τις υποχρεώσεις ως προς τις προθεσμίες μεταφοράς με πιο κατάλληλο και ενημερωμένο τρόπο, αναφέροντας τον χρόνο που χρειάζεται μια επιμελής επιχείρηση μεταφορών για την εκτέλεση της μεταφοράς. Ως εκ τούτου, οι διατάξεις του προσαρτήματος CIM της σύμβασης COTIF δεν είναι κατάλληλες, υπό τη σημερινή τους μορφή, για τη σύγχρονη αγορά μεταφορών. Επί του παρόντος, συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας για τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων των όρων αποζημίωσης σε περίπτωση μη τήρησης των συμπεφωνημένων προθεσμιών άφιξης, προβλέπονται κυρίως μόνο για την εγχώρια κυκλοφορία. Υπάρχουν ελάχιστα παραδείγματα τέτοιων συμβατικών απαιτήσεων ποιότητας για τις διεθνείς μεταφορές. Οι απαιτήσεις αυτές περιορίζονται στις αμαξοστοιχίες συνδυασμένων μεταφορών ή στις πλήρεις αμαξοστοιχίες μεταφοράς εμπορευμάτων μεγάλης αξίας, για παράδειγμα αυτοκινήτων κατά παραγγελία ισχυρών βιομηχανικών πελατών όπως οι αυτοκινητοβιομηχανίες. Λόγω της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά, οι παραδοσιακές επιχειρήσεις σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών σπανίως προτείνουν ουσιαστικές ρήτρες αποζημίωσης. Αντιθέτως, οι νέες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις κατά κανόνα αναλαμβάνουν έναντι των πελατών τους συμβατικές δεσμεύσεις ως προς την ποιότητα των υπηρεσιών.

[1] COTIF/CIV-CIM, Σύμβαση για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές της 9ης Μαΐου 1980

[2] Πρωτόκολλο, της 3ης Ιουνίου 1999, το οποίο «τροποποιεί τη σύμβαση για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές (COTIF») της 9ης Μαΐου 1980

Ο προτεινόμενος κανονισμός δημιουργεί ένα κοινοτικό πλαίσιο για τις αποζημιώσεις στον κλάδο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, πλαίσιο το οποίο στηρίζεται μεν στις βασικές αρχές που διέπουν τις διατάξεις CIM, αλλά επιχειρεί να ευθυγραμμιστεί περισσότερο με την πραγματικότητα των σύγχρονων αγορών σιδηροδρομικών μεταφορών. Υιοθετεί μια "ελαφριά" ρυθμιστική προσέγγιση, κατάλληλη για ένα περιβάλλον διεπιχειρησιακών συναλλαγών. Παρέχει στους παράγοντες της αγοράς συμβατική ελευθερία, καθορίζοντας παράλληλα ορισμένους συντηρητικούς κανόνες για τις ευθύνες τόσο των μεταφορέων όσο και των πελατών, καθώς και τα επίπεδα των αποζημιώσεων. Ένα πιο λεπτομερές και δεσμευτικό νομικό πλαίσιο δεν θα λειτουργούσε, διότι θα καταστούσε αδύνατη την ανάπτυξη κανόνων ανταποκρινόμενων στις ποικίλες ιδιαίτερες ανάγκες της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Οι βασικές παράμετροι του προτεινόμενου κανονισμού είναι οι εξής: καθορισμός των ευθυνών, των κριτηρίων ποιότητας των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, των επιπέδων αποζημίωσης, του συστήματος εξακρίβωσης της τήρησης των συμβατικών απαιτήσεων ποιότητας, των περιορισμών της ευθύνης, και των ευθυνών των διαχειριστών της σιδηροδρομική υποδομής. Η εκάστοτε συμβαλλόμενη σιδηροδρομική επιχείρηση, η οποία έχει αποδεχθεί εμπορεύματα προς μεταφορά, ευθύνεται για την εκτέλεση της μεταφοράς επί της ολικής διαδρομής μέχρι του σημείου παράδοσης. Κατάλληλα κριτήρια ποιότητας σήμερα είναι: η τήρηση του συμπεφωνημένου χρόνου παράδοσης, η πληροφόρηση των πελατών σε περίπτωση προβλήματος παράδοσης και η επίδειξη μιας κάποιας ευελιξίας όσον αφορά την εντολή μεταφοράς.

Το επίπεδο των αποζημιώσεων για την απώλεια ή ζημία των μεταφερόμενων εμπορευμάτων ορίζεται στα 75 ευρώ ανά χιλιόγραμμο χιλιόγραμμο ελλείποντος ή ζημιωθέντος μικτού βάρους. Ο τριπλασιασμός αυτής της τιμής σε σύγκριση με εκείνη που προβλέπουν οι διατάξεις CIM της σύμβασης COTIF του 1980 δικαιολογείται από την αύξηση της μέσης αξίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων κατά τα τελευταία 25 έτη. Τα επίπεδα της αποζημίωσης σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους της σιδηροδρομικής επιχείρησης ή του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δύναται να εξαρτώνται από το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της κοινοποίησης της ακύρωσης και της ορισθείσας ημερομηνίας αναχώρησης της αμαξοστοιχίας. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τις τρέχουσες πρακτικές των εθνικών αγορών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Τα επίπεδα των αποζημιώσεων σε περίπτωση καθυστερήσεων δύναται να προσαρμόζονται σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα της σημειωθείσας καθυστέρησης μεταφοράς και να εξαρτώνται από τον τύπο σιδηροδρομικής εμπορευματικής μεταφοράς (πλήρεις αμαξοστοιχίες, μεμονωμένα βαγόνια, μεταφορές οργανωμένες γύρω από ένα κομβικό σημείο όπως τερματικό σταθμό ή σταθμό διαλογής). Εντούτοις, για τις πλήρεις αμαξοστοιχίες, ο κανονισμός ορίζει επίπεδο αποζημίωσης μη υπολειπόμενο του 5% ούτε υπερβαίνον το 25% του κομίστρου. Τα ποσοστά αυτά ευθυγραμμίζονται με εκείνα που αποτελούν σήμερα αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην πράξη, κυρίως για τις διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές. Σε αντιδιαστολή, οι CIM προβλέπουν για τις περιπτώσεις καθυστέρησης όχι ένα ελάχιστο επίπεδο αποζημίωσης αλλά ένα ανώτατο επίπεδο αποζημίωσης έως και τετραπλάσιο του κομίστρου.

Τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να συμφωνούν επί της εφαρμογής κατάλληλου συστήματος ελέγχου το οποίο να επιτρέπει την εξακρίβωση, πέραν κάθε αμφιβολίας, οποιασδήποτε μη τήρησης των συμβατικών απαιτήσεων. Προβλέπεται απαλλαγή της ευθύνης στις τυπικές περιπτώσεις πταίσματος, ανωτέρας βίας ή αναπόφευκτων περιστάσεων. Σε περίπτωση που ο διαχειριστής της σιδηροδρομικής υποδομής ευθύνεται για διαταραχή της κυκλοφορίας η οποία οδηγεί σε καθυστέρηση της μεταφοράς, υπέχει ευθύνη έναντι της ή των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων.

Η Επιτροπή αναμένει ότι η εφαρμογή του προτεινόμενου καθεστώτος αποζημιώσεων θα παράσχει στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ουσιαστικά κίνητρα για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα και την ευελιξία των διαδικασιών παραγωγής υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Για να έχουν θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα των υπηρεσιών, τα καθεστώτα αποζημιώσεων δεν πρέπει να επιδοτούνται αδικαιολόγητα με κρατικές ενισχύσεις και, για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού στην αγορά σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Το προτεινόμενο καθεστώς αποζημιώσεων αναμένεται να επιφέρει μείωση του κόστους για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, προωθώντας μια πιο οργανωμένη αξιοποίηση του προσωπικού και των βαγονιών, τη χρήση σύγχρονων πληροφορικών μέσων τα οποία επιτρέπουν την παρακολούθηση και τον εντοπισμό των αμαξοστοιχιών και των βαγονιών στα διεθνή δρομολόγια και αυξάνουν την ευελιξία της διαδικασίας προς μεγαλύτερη ικανοποίηση των αναγκών των πελατών, εξασφαλίζοντας επίσης ευλόγως υψηλά επίπεδα ασφάλειας. Ταυτόχρονα, οι αλλαγές που εισάγει το προτεινόμενο καθεστώς αποζημιώσεων θα επιφέρουν βελτιώσεις στην ποιότητα των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, ικανές να προσελκύσουν πελάτες και να αυξήσουν τη ζήτηση τέτοιων υπηρεσιών. Τα συνολικά οικονομικά οφέλη του προτεινόμενου καθεστώτος αποζημιώσεων εκτιμώνται σε 70 περίπου εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την EΕ των 15.

2004/0050 (COD)

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με τον οποίο θεσπίζονται οι όροι αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 71 παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής [3],

[3] ΕΕ C της , σ. .

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ C της , σ. .

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [5],

[5] ΕΕ C της , σ. .

Ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 251 της συνθήκης [6],

[6] ΕΕ C της , σ. .

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Για να επιτευχθούν οι στόχοι της κοινής πολιτικής μεταφορών, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ούτως ώστε να προαχθεί η μεταστροφή προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές και, ως εκ τούτου, να εξασφαλισθεί ένα πιο ισορροπημένο σύστημα μεταφορών.

(2) Η ανεπαρκής ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών αποτελεί σήμερα σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην Κοινότητα, όπως καταδεικνύουν οι δείκτες ποιότητας και η εξέλιξη των μεριδίων της αγοράς.

(3) Οι χαμηλές ποιοτικές επιδόσεις του κλάδου των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη οικονομικών και συμβατικών κινήτρων. Οι ισχύουσες διατάξεις περί αποζημίωσης των πελατών των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών που περιέχονται στο προσάρτημα CIM της σύμβασης COTIF [7] δεν παρέχουν αποτελεσματικά κίνητρα υπέρ της ποιότητας. Για τον λόγο αυτό, χρειάζονται ειδικά κανονιστικά μέτρα που θα αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας των σιδηροδρομικών υπηρεσιών ούτως ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πελατών στις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές.

[7] COTIF/CIV-CIM, Σύμβαση για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές της 9ης Μαΐου 1980

(4) Το άνοιγμα των δικαιωμάτων πρόσβασης στο δίκτυο για τις υπηρεσίες διεθνών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και η επακόλουθη ενίσχυση του ανταγωνισμού είναι δυνατό να προσφέρουν στους παράγοντες της αγοράς επαρκή κίνητρα για να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους όσον αφορά τις τιμές και την ποιότητα των υπηρεσιών.

(5) Εντούτοις, δεδομένου ότι η ενίσχυση του ανταγωνισμού θα είναι πιθανότατα βραδεία και προοδευτική, οι υφιστάμενοι εθνικοί φορείς εκμετάλλευσης των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών θα διατηρήσουν για χρόνια τη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά. Λόγω της δεσπόζουσας θέσης των εθνικών επιχειρήσεων σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, είναι αδύνατο για τους περισσότερους πελάτες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών να συνάπτουν συμβάσεις μεταφοράς υπό δίκαιους και ικανοποιητικούς όρους. Είναι συνεπώς απαραίτητο να καθοριστούν υποχρεωτικές ελάχιστες απαιτήσεις και καθεστώς αποζημιώσεων που θα έχουν εφαρμογή στις συμβάσεις μεταφοράς.

(6) Το καθεστώς αποζημιώσεων θα πρέπει να καλύπτει τις περιπτώσεις απώλειας ή ζημίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, τις καθυστερήσεις παράδοσης και τις ακυρώσεις καθώς και την παράβαση οποιωνδήποτε άλλων απαιτήσεων ποιότητας που ορίζονται στη σύμβαση μεταφοράς. Το καθεστώς αποζημιώσεων θα πρέπει επίσης να συνεκτιμά το πεδίο εφαρμογής των συμβάσεων μεταφοράς. Συγκεκριμένα, είναι σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των συμβάσεων μεταφοράς που αφορούν ολόκληρο συρμό (πλήρη αμαξοστοιχία) και εκείνων που αφορούν μέρος συρμού (μεμονωμένα βαγόνια), λόγω του βαθμού του κινδύνου που διατρέχει ο πελάτης στην περίπτωση των πλήρων αμαξοστοιχιών και λόγω των δυσκολιών εξακρίβωσης της αρχικής υπαιτιότητας της καθυστέρησης στην περίπτωση των μεμονωμένων βαγονιών.

(7) Μια σιδηροδρομική επιχείρηση που δεσμεύεται να διασφαλίζει συγκεκριμένη ποιότητα εξυπηρέτησης, θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να στραφεί κατά των φορέων διαχείρισης της σιδηροδρομικής υποδομής εάν οι τελευταίοι ευθύνονται για συμβάντα που επιδρούν αρνητικά στην ικανότητα της σιδηροδρομικής επιχείρησης να εξασφαλίσει το επίπεδο ποιότητας των υπηρεσιών της.

(8) Οι συνέπειες του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο αξιολόγησης, ιδίως σε σχέση με την εξέλιξη των επιπέδων ανταγωνισμού στις αγορές σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

(9) Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και ειδικότερα η βελτίωση της ποιότητας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην Κοινότητα, είναι αδύνατον να επιτευχθούν σε ικανοποιητικό βαθμό από τα κράτη μέλη λόγω της σημαντικής διεθνούς διάστασης των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και δύνανται συνεπώς, λόγω της αναγκαιότητας ανάληψης συντονισμένης διακρατικής δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που προβλέπεται στο άρθρο 5 της συνθήκης. Σύμφωνα δε με την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη αυτών των στόχων,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1 Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Ο παρών κανονισμός επιβάλλει στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και στους πελάτες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών να καθορίζουν στη σύμβαση μεταφοράς απαιτήσεις ποιότητας για τις υπηρεσίες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, καθώς και τις αποζημιώσεις που πρέπει να καταβάλλονται σε περίπτωση μη τήρησης αυτών των συμβατικών απαιτήσεων ποιότητας.

Ο παρών κανονισμός έχει εφαρμογή σε όλες τις υπηρεσίες εγχώριων και διεθνών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στο εσωτερικό της Κοινότητας. Καλύπτει και τις υπηρεσίες μεταφορών προς, από και μέσω τρίτων χωρών, εφόσον η Κοινότητα έχει συνάψει με την εκάστοτε τρίτη χώρα συμφωνία επί του αντικειμένου του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 2 Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, νοούνται ως:

(α) "σιδηροδρομική επιχείρηση": κάθε δημόσια ή ιδιωτική επιχείρηση, κάτοχος αδείας εκδοθείσας βάσει της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας, της οποίας η κύρια επιχειρηματική δραστηριότητα συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων ή/και επιβατών, υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση αυτή εξασφαλίζει υποχρεωτικά και τη σιδηροδρομική έλξη. Ο ορισμός αυτός περιλαμβάνει επίσης και τις επιχειρήσεις που παρέχουν μόνον υπηρεσίες σιδηροδρομικής έλξης.

(β) "πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών": κάθε δημόσια ή ιδιωτική επιχείρηση η οποία συνάπτει με σιδηροδρομική επιχείρηση σύμβαση παροχής οιουδήποτε τύπου υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

(γ) "πλήρης αμαξοστοιχία": υπηρεσία σιδηροδρομικής μεταφοράς την οποία ο πελάτης αγοράζει από τη σιδηροδρομική επιχείρηση και η οποία συνίσταται στην έλξη μιας τουλάχιστον αμαξοστοιχίας. Η σύνθεση της αμαξοστοιχίας και ο χρόνος εκτέλεσης της υπηρεσίας καθορίζεται από τον πελάτη, για τον οποίο και εκδίδεται ειδικό τιμολόγιο.

(δ) "μεμονωμένα βαγόνια": υπηρεσία σιδηροδρομικής μεταφοράς την οποία ο πελάτης αγοράζει από τη σιδηροδρομική επιχείρηση και η οποία συνίσταται στη μεταφορά ενός τουλάχιστον βαγονιού μιας αμαξοστοιχίας. Η υπηρεσία αυτή προτείνεται από τη σιδηροδρομική επιχείρηση σε πλείονες πελάτες, τιμολογείται κατά πελάτη, ο δε χρόνος εκτέλεσης της υπηρεσίας και η σύνθεση της αμαξοστοιχίας καθορίζεται από τη σιδηροδρομική επιχείρηση.

(ε) "διαχειριστής της υποδομής": κάθε φορέας ή επιχείρηση που έχει την ευθύνη ιδίως της εγκατάστασης και της συντήρησης της σιδηροδρομικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως και της διαχείρισης των συστημάτων ελέγχου και ασφαλείας της υποδομής.

(στ) "σύμβαση μεταφοράς": σύμβαση παροχής υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών η οποία συνάπτεται μεταξύ σιδηροδρομικής επιχείρησης και πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Άρθρο 3 Συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

Οι απαιτήσεις ποιότητας των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών καθορίζονται με αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των μερών, εκ της οποίας απορρέουν δικαιώματα και υποχρεώσεις και η οποία συνεκτιμά τους ιδιαίτερους όρους της σύμβασης μεταφοράς.

Η σύμβαση μεταφοράς ορίζει λεπτομερώς όλες τις απαιτήσεις ποιότητας που πρέπει να πληρούν οι υπόψη υπηρεσίες. Πρέπει να συμπεριλαμβάνει τις ακόλουθες απαιτήσεις ποιότητας, ειδάλλως είναι άκυρη:

(a) τις συμπεφωνημένες προθεσμίες παράδοσης των εμπορευμάτων, των βαγονιών ή αμαξοστοιχιών μεταξύ της σιδηροδρομικής επιχείρησης και του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

(b) τον χρόνο άφιξης και την αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης.

(c) την αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας ή ζημίας των εμπορευμάτων.

(d) την αποζημίωση σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους της σιδηροδρομικής επιχείρησης.

(e) την αποζημίωση σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

(f) το σύστημα εξακρίβωσης της συμμόρφωσης προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας, το οποίο καθορίζουν τα μέρη.

Άρθρο 4 Αρχές αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της σιδηροδρομικής επιχείρησης προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

Εάν μέσω του συστήματος εξακρίβωσης της συμμόρφωσης προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας που ορίζεται στη σύμβαση μεταφοράς διαπιστωθεί ότι η σιδηροδρομική επιχείρηση δεν έχει εκπληρώσει τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει αποζημίωση στον πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Ειδικότερα, η σιδηροδρομική επιχείρηση είναι υπεύθυνη για:

(a) την απώλεια ή ζημία των μεταφερόμενων εμπορευμάτων.

(b) τη μη τήρηση του συμπεφωνημένου χρόνου άφιξης.

(c) την εκ μέρους της ακύρωση αμαξοστοιχίας.

(d) τη μη συμμόρφωση προς οποιαδήποτε άλλη συμβατική απαίτηση ποιότητας που έχει καθορισθεί με αμοιβαία συμφωνία των μερών στη σύμβαση μεταφοράς.

Άρθρο 5 Αρχές αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

Εάν μέσω του συστήματος εξακρίβωσης της συμμόρφωσης προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας που ορίζεται στη σύμβαση μεταφοράς διαπιστωθεί ότι ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δεν έχει εκπληρώσει τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας, ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών καταβάλλει αποζημίωση στη σιδηροδρομική επιχείρηση.

Ειδικότερα, ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ευθύνεται για:

(a) τη μη τήρηση του συμπεφωνημένου χρόνου παράδοσης.

(b) την εκ μέρους του ακύρωση αμαξοστοιχίας.

Άρθρο 6 Αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων

Σε περίπτωση ολικής ή μερικής απώλειας των εμπορευμάτων, η σιδηρoδρομική επιχείρηση καταβάλλει αποζημίωση η οποία υπολογίζεται με βάση την τρέχουσα τιμή της αγοράς που ισχύει στον τόπο και τον χρόνο που έγιναν δεκτά προς μεταφορά τα εμπορεύματα.

Η αποζημίωση σε περίπτωση απώλειας δεν δύναται να υπερβαίνει τα 75 ευρώ ανά χιλιόγραμμο ελλείποντος μικτού βάρους, εκτός εάν στη σύμβαση μεταφοράς συμπεριλαμβάνεται δήλωση ασφαλιστικής αξίας ή δήλωση αξίας. Στις περιπτώσεις αυτές, το ύψος της αποζημίωσης αντιστοιχεί κατ'ανώτατο όριο στη δηλωθείσα αξία ή ασφαλιστική αξία.

Άρθρο 7 Αποζημίωση σε περίπτωση ζημίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων

Σε περίπτωση ολικής ή μερικής ζημίας των εμπορευμάτων, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει αποζημίωση ισόποση προς τη μείωση της αξίας των εμπορευμάτων, το ποσό της οποίας υπολογίζεται με βάση την τρέχουσα τιμή της αγοράς που ισχύει στον τόπο και τον χρόνο που έγιναν δεκτά προς μεταφορά τα εμπορεύματα.

Η αποζημίωση σε περίπτωση ζημίας δεν δύναται να υπερβαίνει τα 75 ευρώ ανά χιλιόγραμμο ζημιωθέντος μικτού βάρους, εκτός εάν στη σύμβαση μεταφοράς συμπεριλαμβάνεται δήλωση ασφαλιστικής αξίας ή δήλωση αξίας. Στις περιπτώσεις αυτές, το ύψος της αποζημίωσης αντιστοιχεί κατ'ανώτατο όριο στη δηλωθείσα αξία ή ασφαλιστική αξία

Άρθρο 8 Αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης

1. Σε περίπτωση καθυστέρησης σε σχέση με τον συμπεφωνημένο στη σύμβαση μεταφοράς χρόνο άφιξης, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει την αποζημίωση που έχει καθορισθεί με αμοιβαία συμφωνία των μερών στη σύμβαση μεταφοράς.

Προκειμένου για πλήρεις αμαξοστοιχίες, το ποσό της αποζημίωσης δεν δύναται να υπολείπεται του 5% ούτε να υπερβαίνει το 25% του κομίστρου.

Προκειμένου για μεμονωμένα βαγόνια, το ποσό της αποζημίωσης καθορίζεται με αμοιβαία συμφωνία των μερών στη σύμβαση μεταφοράς, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων της μεταφοράς μέσω μεμονωμένων βαγονιών.

2. Στην περίπτωση συστήματος πλήρων αμαξοστοιχιών, οργανωμένου γύρω από ένα κομβικό σημείο, οι όροι αποζημίωσης που προβλέπονται στην παράγραφο 1 εφαρμόζονται στα επιμέρους βαγόνια με βάση το κόμιστρο ενός βαγονιού.

3. Εάν ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δεν τηρήσει τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας ως προς τους συμπεφωνημένους χρόνους παράδοσης των εμπορευμάτων, βαγονιών ή αμαξοστοιχιών, ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών καταβάλλει δίκαιη και επαρκή αποζημίωση, καθοριζόμενη με αμοιβαία συμφωνία των μερών στη σύμβαση μεταφοράς.

Άρθρο 9

Αποζημίωση σε περίπτωση μη γνωστοποίησης καθυστερήσεων

Εάν η σιδηροδρομική επιχείρηση δεν καταβάλει κατάλληλες προσπάθειες και δεν επιδείξει τη δέουσα επιμέλεια ώστε να γνωστοποιήσει, πριν από τον συμπεφωνημένο χρόνο άφιξης, τυχόν καθυστερήσεις στον πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει αποζημίωση καθοριζόμενη με αμοιβαία συμφωνία των μερών στη σύμβαση μεταφοράς.

Το ύψος της αποζημίωσης δεν δύναται να υπολείπεται του 5 % του κομίστρου.

Άρθρο 10 Αποζημίωση για επακόλουθες ζημίες

Σε περίπτωση απώλειας ή ζημίας οφειλόμενης σε υπέρβαση του χρόνου άφιξης που ορίζεται στη σύμβαση μεταφοράς, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει, βάσει της αποδεδειγμένης απώλειας ή ζημίας, αποζημίωση η οποία δεν δύναται να υπερβαίνει το τετραπλάσιο του κομίστρου.

Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται επιπλέον της αποζημίωσης που προβλέπεται στο άρθρο 8.

Άρθρο 11 Αποζημίωση σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους της σιδηροδρομικής επιχείρησης

Τα μέρη καθορίζουν με αμοιβαία συμφωνία στη σύμβαση μεταφοράς το ποσό της αποζημίωσης που πρέπει να καταβληθεί σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους της σιδηροδρομικής επιχείρησης.

Άρθρο 12 Αποζημίωση σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών

Τα μέρη καθορίζουν με αμοιβαία συμφωνία στη σύμβαση μεταφοράς το ποσό της αποζημίωσης που πρέπει να καταβληθεί σε περίπτωση ακύρωσης αμαξοστοιχίας εκ μέρους του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Άρθρο 13 Αποζημίωση σε περίπτωση δήλωσης της αξίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων

Η σιδηροδρομική επιχείρηση και ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δύναται να συμφωνήσουν και να συναποδεχθούν στη σύμβαση μεταφοράς δήλωση, εκ μέρους του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, αξίας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων η οποία υπερβαίνει το όριο που προβλέπεται το άρθρο 6. Στην περίπτωση αυτή, το δεδηλωμένο ποσό αντικαθιστά το όριο που προβλέπεται στο άρθρο 6.

Άρθρο 14 Αποζημίωση σε περίπτωση δήλωσης ασφαλιστικής αξίας

Η σιδηροδρομική επιχείρηση και ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δύναται να συμφωνήσουν και να συναποδεχθούν στη σύμβαση μεταφοράς δήλωση, εκ μέρους του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, ασφαλιστικής αξίας προς κάλυψη των κινδύνων απώλειας, ζημίας ή καθυστέρησης. Σε περίπτωση δήλωσης ασφαλιστικής αξίας, είναι δυνατή η αξίωση, επιπλέον των αποζημιώσεων που προβλέπονται στα άρθρα 6, 7 και 8 και 10, πρόσθετης αποζημίωσης για αποδεδειγμένη απώλεια ή ζημία, το ύψος της οποίας ανέρχεται κατ'ανώτατο όριο στο δεδηλωμένο ποσό.

Άρθρο 15 Απαλλαγές ευθύνης

Το καθεστώς αποζημίωσης δεν έχει εφαρμογή στις ακόλουθες περιπτώσεις:

(a) πταίσμα του πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, ή αντιστοίχως της σιδηροδρομικής επιχείρησης.

(b) πταίσμα ή άλλη πράξη τρίτου.

(c) ανωτέρα βία.

(d) περιστάσεις τις οποίες η σιδηροδρομική επιχείρηση, ή αντιστοίχως ο πελάτης σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, δεν μπορούσε να αποφύγει ούτε να αποτρέψει τις συνέπειές τους, παρά την έγκαιρη παροχή πληροφοριών ως προς τη συνδρομή των περιστάσεων αυτών.

Άρθρο 16 Ευθύνη των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων

Η συμβαλλόμενη σιδηροδρομική επιχείρηση, η οποία έχει αποδεχθεί εμπορεύματα προς μεταφορά, ευθύνεται για την εκτέλεση της μεταφοράς επί της ολικής διαδρομής μέχρι της αφίξεως, συμπεριλαμβανομένou του χειρισμού ή/και της διαμεταφοράς των βαγονιών ή των αμαξοστοιχιών.

Οι συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας που ορίζονται στη σύμβαση μεταφοράς είναι δεσμευτικές για όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που εμπλέκονται εκ των πραγμάτων ή εκ του νόμου στην υπηρεσία μεταφοράς, ανεξαρτήτως του τρόπου οργάνωσης αυτής της υπηρεσίας εκ μέρους τους.

Άρθρο 17 Ευθύνη της σιδηροδρομικής επιχείρησης για τους υπαλλήλους της

Η σιδηροδρομική επιχείρηση είναι υπεύθυνη για τους υπαλλήλους της και για τα άλλα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριστών της υποδομής, στων οποίων τις υπηρεσίες προσφεύγει για την εκτέλεση της υπηρεσίας μεταφοράς, εφόσον αυτοί οι υπάλληλοι και άλλα πρόσωπα ενεργούν κατ'εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Άρθρο 18 Αγωγές κατά του διαχειριστή της υποδομής

Σε περίπτωση που υποστεί οικονομική ζημία απορρέουσα από αποζημίωση πληρωτέα δυνάμει του παρόντος κανονισμού, για την οποία ευθύνεται ο διαχειριστής της υποδομής, η σιδηροδρομική επιχείρηση καταβάλλει τη δέουσα αποζημίωση στον πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Η σιδηροδρομική επιχείρηση έχει το δικαίωμα να αξιώσει αποζημίωση από τον διαχειριστή της υποδομής προς ανάκτηση της αποζημίωσης που η ίδια έχει καταβάλει στον πελάτη σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Η ευθύνη αυτή του διαχειριστή της υποδομής υφίσταται υπό την επιφύλαξη της εφαρμογής του συστήματος επιδόσεων που καθορίζεται στο άρθρο 11 της οδηγίας 2001/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [8].

[8] ΕΕ L 75 της 15.3.2001, σ. 29.

Άρθρο 19 Εξακρίβωση της τήρησης των συμβατικών απαιτήσεων ποιότητας

Η σύμβαση μεταφοράς περιλαμβάνει διατάξεις οι οποίες καθορίζουν κατάλληλο μηχανισμό για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης των υπηρεσιών που υπόκεινται στον παρόντα κανονισμό προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας.

Άρθρο 20 Έκθεση

Η Επιτροπή θα υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, τον Ιανουάριο του 2009 το αργότερο, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή και τις συνέπειες του παρόντος κανονισμού ιδίως στις επιδόσεις των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Η έκθεση θα συνοδεύεται ενδεχομένως από νομοθετικές προτάσεις.

Άρθρο 21 Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΜΕ)

Τίτλος της πρότασης

Όροι αποζημίωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας

Αριθμός αναφοράς εγγράφου

Αριθμός

Η Πρόταση

1. Λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, για ποιον λόγο κρίνεται απαραίτητη η θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό και ποιοι είναι οι κυριότεροι στόχοι της;

Ένας από τους στόχους της πολιτικής της Κοινότητας για τις σιδηροδρομικές μεταφορές είναι η βελτίωση των επιδόσεων των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το βασικό μέσο βελτίωσης των επιδόσεων των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι η πολιτική ενοποίησης των αγορών που άρχισε να εφαρμόζεται στην ΕΕ. Το άνοιγμα των αγορών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και η αύξηση του ανταγωνισμού, σε συνδυασμό με την καθιέρωση κοινών κανόνων ασφάλειας των σιδηροδρομικών μεταφορών και με μέτρα προώθησης της διαλειτουργικότητας των κατακερματισμένων εθνικών συστημάτων σιδηροδρομικών μεταφορών, αναμένεται να οδηγήσουν σε βελτίωση των επιδόσεων του συγκεκριμένου κλάδου. Αυτή ωστόσο η αύξηση του ανταγωνισμού θα είναι πιθανότατα προοδευτική και, ως εκ τούτου, θα οδηγήσει επίσης προοδευτικά στη βελτίωση της ποιότητας των σχετικών υπηρεσιών. Εντούτοις, απαιτείται ταχεία βελτίωση των επιδόσεων ούτως ώστε να πεισθούν οι πελάτες των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών για τα οφέλη που θα έχουν εάν συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τις σιδηροδρομικές μεταφορές ή εάν μεταστρέψουν τις διαδικασίες διαχείρισης της διακίνησης εμπορευμάτων που ακολουθούν προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι είναι απαραίτητο να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα ούτως ώστε να πεισθούν οι πελάτες για την αξιοπιστία των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας κανονισμός ο οποίος θεσπίζει τους όρους αποζημίωσης σε περίπτωση μη τήρησης των συμβατικών απαιτήσεων ποιότητας αποτελεί κατάλληλο μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Η ανάληψη δράσης, σε κοινοτικό επίπεδο, σχετικά με τις αποζημιώσεις στον κλάδο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών είναι αναγκαία διότι τα κράτη μέλη δεν έχουν θεσπίσει μέχρι σήμερα σχετική εθνική νομοθεσία. Ακόμη και εάν τα κράτη μέλη είχαν θεσπίσει σχετική νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο, θα υπήρχε μεγάλος κίνδυνος διαφοράς των εθνικών συστημάτων μεταξύ τους και υπαγωγής των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων σε αποκλίνοντες εμπορικούς όρους ικανούς να οδηγήσουν σε σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην περίπτωση των ανταγωνιστικών γραμμών διεθνών μεταφορών. Οι κοινοτικοί κανόνες περί αποζημιώσεων είναι απαραίτητο να καλύπτουν τις υπηρεσίες τόσο των διεθνών όσο και των εγχώριων μεταφορών, δεδομένου ότι αυτοί οι δύο τύποι κυκλοφορίας είναι στενά αλληλένδετοι και δεν είναι σκόπιμη η καθιέρωση διαφορετικών καθεστώτων.

Εκτιμώμενες συνεπειεσ για τις επιχειρησεισ

2. Ποιους θα επηρεάσει η πρόταση;

- ποιους τομείς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων;

Η πρόταση θα επηρεάσει όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην ΕΕ καθώς και τους πελάτες τους (π.χ. μεταφορείς, πράκτορες διαμετακόμισης, επιχειρήσεις συνδυασμένων μεταφορών, κτλ.). Θα επηρεάσει επίσης τους διαχειριστές σιδηροδρομικής υποδομής που εξασφαλίζουν την ικανότητα υποδομής για την παροχή των υπηρεσιών των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων.

- ποια μεγέθη επιχειρήσεων (ποια είναι η συγκέντρωση μικρομεσαίων επιχειρήσεων);

Η πρόταση αφορά κυρίως τις παραδοσιακές επιχειρήσεις σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών που κατέχουν δεσπόζουσα θέση σε κάθε κράτος μέλος καθώς και τους εθνικούς διαχειριστές σιδηροδρομικής υποδομής που κατέχουν κατά κανόνα μονοπωλιακή θέση. Εντούτοις, οι διατάξεις του κανονισμού αφορούν και τις μικρομεσαίες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών ορισμένων κρατών μελών.

- είναι οι επιχειρήσεις αυτές εγκατεστημένες σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές της Κοινότητας;

Η πρόταση θα επηρεάσει όλες τις γεωγραφικές περιοχές της Κοινότητας που διαθέτουν σιδηροδρομική υποδομή και στις οποίες παρέχονται υπηρεσίες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

3. Τι μέτρα πρέπει να λάβουν οι επιχειρήσεις για να συμμορφωθούν με την πρόταση;

Οι ενδιαφερόμενες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις θα πρέπει να συνομολογούν με τους πελάτες τους συμβατικές ρυθμίσεις σχετικές με την ποιότητα των υπηρεσιών και ένα σύστημα εξακρίβωσης της συμμόρφωσης των υπηρεσιών προς τις συμβατικές απαιτήσεις ποιότητας και, για να είναι σε θέση να τηρήσουν τις συνομολογούμενες απαιτήσεις ποιότητας, θα χρειαστεί ενδεχομένως να τροποποιήσουν την οικεία διαδικασία παραγωγής υπηρεσιών. Οι διαχειριστές σιδηροδρομικής υποδομής θα πρέπει να συνάπτουν συμβατικές συμφωνίες ποιότητας με τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την υποδομή τους.

4. Ποιες είναι οι πιθανές οικονομικές συνέπειες της πρότασης

Η Επιτροπή αναμένει ότι η εφαρμογή του προτεινόμενου καθεστώτος αποζημιώσεων θα παράσχει ουσιαστικά κίνητρα στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις για να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα και την ευελιξία της οικείας διαδικασίας παραγωγής υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Το προτεινόμενο καθεστώς αναμένεται να επιφέρει μείωση του κόστους για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, προωθώντας μια πιο οργανωμένη αξιοποίηση του προσωπικού και των βαγονιών, τη χρήση σύγχρονων πληροφορικών μέσων τα οποία επιτρέπουν την παρακολούθηση και τον εντοπισμό των αμαξοστοιχιών και των βαγονιών στα διεθνή δρομολόγια και αυξάνουν την ευελιξία της διαδικασίας προς μεγαλύτερη ικανοποίηση των αναγκών των πελατών, εξασφαλίζοντας επίσης ευλόγως υψηλά επίπεδα ασφάλειας. Ταυτόχρονα, οι αλλαγές που εισάγει το προτεινόμενο καθεστώς αποζημιώσεων θα επιφέρουν βελτιώσεις στην ποιότητα των υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, ικανές να προσελκύσουν πελάτες και να αυξήσουν τη ζήτηση τέτοιων υπηρεσιών.

Η Επιτροπή έχει αναθέσει τη διενέργεια μελέτης επί των εννοιολογικών, νομικών και οικονομικών πτυχών των καθεστώτων αποζημίωσης που εφαρμόζονται στον κλάδο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Ο ανάδοχος σύμβουλος εκτιμά τα συνολικά καθαρά οικονομικά κέρδη σε 70 περίπου εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την EΕ των 15.

- στην απασχόληση;

Οι συνέπειες στην απασχόληση θα είναι πιθανότατα ουδέτερες. Η εφαρμογή ενός καθεστώτος αποζημιώσεων στον κλάδο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών θα ωθήσει τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα το προσωπικό τους, κάτι το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των θέσεων απασχόλησης. Εντούτοις, η αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών που αναμένεται να προκύψει από την υψηλότερη ποιότητα αυτών των υπηρεσιών μπορεί να οδηγήσει σε προσλήψεις πρόσθετου προσωπικού οι οποίες θα αντισταθμίσουν την αρνητική επίπτωση της αύξησης της παραγωγικότητας στην απασχόληση.

- στις επενδύσεις και στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων;

Η πρόταση είναι πιθανό να αποτελέσει κίνητρο για κάποιες επενδύσεις, για παράδειγμα, σε νέο τροχαίο υλικό καλύτερων επιδόσεων.

- στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων;

Η Επιτροπή αναμένει ότι η πρόταση θα έχει συνολικά θετική επίδραση στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

5. Περιλαμβάνει η πρόταση μέτρα τα οποία συνεκτιμούν τις ιδιαιτερότητες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (μειωμένες ή διαφορετικές απαιτήσεις, κλπ.);

Η πρόταση δεν περιλαμβάνει μέτρα τα οποία αφορούν ειδικά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεδομένου ότι οι μικρότερες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις κατά κανόνα παρέχουν ήδη υπηρεσίες καλύτερης ποιότητας και συνεπώς, σε πολλές περιπτώσεις, δεν θα επηρεαστούν άμεσα.

Διαβουλεύσεις

6. Κατάλογος των οργανισμών με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις σχετικά με την πρόταση και συνοπτική έκθεση των κυριότερων απόψεών τους.

Έχουν πραγματοποιηθεί διαβουλεύσεις με ευρωπαϊκές ενώσεις παραγόντων της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών (π.χ. CER, ERFA, UIRR, UIP, ERFCP, EIM) σχετικά με τις βασικές παραμέτρους της πρότασης της Επιτροπής και με όλους τους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, σχετικά με τα πορίσματα της μελέτης που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής σχετικά με τα εννοιολογικές, νομικές και οικονομικές πτυχές των καθεστώτων αποζημιώσεων στον κλάδο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.

Οι απόψεις των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών είναι ποικίλες. Οι εκπρόσωποι των πελατών κρατούν ευνοϊκή στάση ως προς τις βασικές παραμέτρους της πρότασης, ενώ η CER (Ένωση Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων), η οποία εκπροσωπεί τα συμφέροντα των παραδοσιακών σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, εκφράζει σφοδρή αντίθεση στο σχέδιο κανονισμού. Ενώ οι πρώτοι αναμένουν να ωφεληθούν από την πρωτοβουλία, η δεύτερη εμμένει στο υποθετικό κόστος που θα επιφέρει η εφαρμογή του καθεστώτος αποζημιώσεων. Οι ERFA και EIM τηρούν μάλλον ουδέτερη θέση. Εκφέροντας γνώμη επί μιας νομοθετικής πρότασης, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, συνιστούν την υιοθέτηση μιας "ελαφριάς" ρυθμιστικής προσέγγισης που θα αφήνει τη μέγιστη δυνατή συμβατική ελευθερία στους παράγοντες της αγοράς σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και θα ευνοεί το περιβάλλον των διεπιχειρησιακών συναλλαγών.