Ειδικη εκθεση αριθ. 4/2002

σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 εδάφιο 2, της συνδήμμς ΕΚ)

(2002/C 263/02)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Διαρθρωτικά ταμεία Κοινοτικά κεφάλαια για την υποστήριξη προγραμμάτων κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης στα 15 κράτη μέλη

ΕΚΤ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο

Ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού Έγγραφο που υποβάλλεται από ένα κράτος μέλος, εγκρίνεται από την Επιτροπή και περιλαμβάνει μια σειρά προτεραιοτήτων και πολυετών δράσεων, οι οποίες υλοποιούνται με εθνική και κοινοτική χρηματοδότηση

ΕΣΑ Ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση: συνενώνει τις εθνικές πολιτικές των κρατών μελών στον τομέα της απασχόλησης και προβλέπει την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, οι οποίες εγκρίνονται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο βάσει σχετικών προτάσεων της Επιτροπής

ΕΣΔ Εθνικό σχέδιο δράσης: τα εθνικά σχέδια δράσης εκπονούνται από τα κράτη μέλη προς εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση που εγκρίνει το Συμβούλιο

ΕΤΠΑ Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

ΜΚΟ Μη κυβερνητικές οργανώσεις: οργανώσεις που έχουν εξουσιοδοτηθεί για την άσκηση της διαχείρισης και την εφαρμογή προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τις κυβερνήσεις ή από την ΕΕ

Στόχοι Τα διαρθρωτικά ταμεία βασίζονται σε τρεις στόχους:

στόχος 1 ανάπτυξη και διαρθρωτική προσαρμογή των αναπτυξιακά καθυστερημένων περιφερειών

στόχος 2 ανασυγκρότηση των περιφερειών ή τμημάτων περιοχών που πλήττονται σοβαρά από τη βιομηχανική παρακμή

στόχος 3 καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας και διευκόλυνση της επαγγελματικής αποκατάστασης

Τρίτος τομέας Οικονομική δραστηριότητα των συνεταιρισμών, των οργανώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και των ενώσεων

ΤΣΑ Τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση: εταιρικές σχέσεις μεταξύ τοπικών και περιφερειακών φορέων, που δημιουργούνται με σκοπό την ενίσχυση των διαρθρωτικών πολιτικών για την απασχόληση και την ανταλλαγή εμπειριών με άλλες περιφέρειες

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η τοπική απασχόληση προωθεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, καλύπτοντας ευρύ φάσμα και τυπολογία ενεργειών και δραστηριοτήτων: ορισμένες αφορούν την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση (ΕΣΑ), η οποία συνενώνει τις εθνικές πολιτικές των κρατών μελών στον τομέα της απασχόλησης, ορισμένες χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), του οποίου η διαχείριση ασκείται από την Επιτροπή σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενώ άλλες υπάγονται άμεσα στη διαχείριση της Επιτροπής. Μολονότι καθεμία από αυτές τις δέσμες δράσεων ερείδεται σε διαφορετική νομική βάση, με δικούς της ειδικούς στόχους, όλες συντείνουν στην επίτευξη του γενικού κοινού στόχου της προώθησης της στρατηγικής για την τοπική απασχόληση με σκοπό τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι τομείς διαφέρουν επίσης μεταξύ τους και από την άποψη του επιμερισμού των αρμοδιοτήτων για την επίτευξη των καθορισμένων στόχων, όπως στην περίπτωση των επιχειρησιακών προγραμμάτων του ΕΚΤ, για τα οποία τα κράτη μέλη φέρουν μέρος της ευθύνης βάσει της αρχής της επικουρικότητας, ή στην περίπτωση των καινοτόμων και προπαρασκευαστικών ενεργειών, η συνολική ευθύνη των οποίων βαρύνει την Επιτροπή. Κατά την περίοδο 1994-1999, η Επιτροπή υπολόγισε ότι η τοπική απασχόληση αντιστοιχούσε περίπου στο 10 % της συνολικής χρηματοδότησης του ΕΚΤ, ήτοι σε 5000 εκατομμύρια ευρώ, από το σύνολο των 20455 εκατομμυρίων ευρώ περίπου που δαπάνησε η Κοινότητα για την τοπική ανάπτυξη.

II. Μολονότι η συνθήκη προβλέπει μια συντονισμένη στρατηγική, δεν παρέχει νομικά δεσμευτική βάση για μια καθεαυτό ευρωπαϊκή πολιτική για την απασχόληση. Κατά συνέπεια, ο καθορισμός προτεραιοτήτων και δράσεων για την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας που αποδίδεται στις τοπικές δράσεις για την απασχόληση σε κάθε κράτος μέλος, παραμένει αποκλειστικό προνόμιο των εθνικών κυβερνήσεων.

III. Ο έλεγχος του Συνεδρίου είχε ως αντικείμενο τα καθήκοντα χάραξης πολιτικής και συγκέντρωσης πληροφοριών της Επιτροπής (ΓΔ Απασχόληση) στον τομέα της τοπικής απασχόλησης, καθώς και τη διαχείριση, εκ μέρους της Επιτροπής, των καινοτόμων σχεδίων που χρηματοδότησε άμεσα κατά την περίοδο 1994-2001. Επίσης διενεργήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι με αντικείμενο τα τοπικά σχέδια για την απασχόληση σε έξι κράτη μέλη (Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο).

IV. Όσον αφορά τη χάραξη της κοινοτικής πολιτικής διαπιστώθηκαν τα εξής:

α) στα έγγραφα πολιτικής δεν υπάρχει ορισμός της τοπικής απασχόλησης, ούτε παρέχονται συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με το πεδίο και τους όρους εφαρμογής της σχετικής πολιτικής στα κράτη μέλη·

β) η ανάπτυξη κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της υποστήριξης της τοπικής απασχόλησης μέσω καινοτόμων και προπαρασκευαστικών σχεδίων ήταν αποσπασματική, χωρίς δομή και συνοχή.

V. Στις ακόλουθες περιπτώσεις διαπιστώθηκε έλλειψη πληροφοριών σχετικά με την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της τοπικής απασχόλησης:

α) όσον αφορά τη χρηματοδότηση από το ΕΚΤ, υπάρχουν ελλιπείς πληροφορίες ως προς το βαθμό στον οποίο τα επιχειρησιακά προγράμματα που έχει εγκρίνει η Επιτροπή για την περίοδο 2000-2006 ασχολούνται με το οριζόντιο ζήτημα της τοπικής απασχόλησης·

β) το έργο της παρακολούθησης, εκ μέρους της Επιτροπής, των δραστηριοτήτων για την τοπική απασχόληση στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση περιορίστηκε από την έλλειψη πληροφοριών στα ετήσια εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών. Η Επιτροπή οφείλει να επιμείνει τα κράτη μέλη να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση.

VI. Οι διαδικασίες δημοσιονομικής διαχείρισης που εφάρμοζε η Επιτροπή για τις δικές της καινοτόμους και προπαρασκευαστικές ενέργειες για την τοπική απασχόληση παρουσίαζαν ελλείψεις, και συγκεκριμένα,

α) σε μερικές περιπτώσεις δεν τηρήθηκαν οι δημοσιονομικοί κανόνες που αφορούσαν τις καταβολές προς τα σχέδια·

β) ορισμένες συμφωνίες για επιχορηγήσεις υπεγράφησαν αφού είχαν ολοκληρωθεί τα σχετικά σχέδια·

γ) οι καινοτόμοι δράσεις του άρθρου 6 και τα προπαρασκευαστικά μέτρα για την τοπική απασχόληση της περιόδου 2000-2001 αλληλεπικαλύπτονταν ως ένα βαθμό, με αποτέλεσμα τη μείωση της αποτελεσματικότητας της περιορισμένης χρηματοδότησης.

VIΙ. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν επίσης εμπόδια για την αποτελεσματική υλοποίηση των τοπικών δράσεων για την απασχόληση στα διάφορα κράτη μέλη:

α) σε ορισμένα κράτη μέλη σημειώθηκαν καθυστερήσεις και υπήρξαν διοικητικές δυσκολίες στην εισαγωγή των μηχανισμών των συνολικών επιχορηγήσεων για την εφαρμογή των προβλέψεων για μικρές επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΕΚΤ, και ιδίως από την άποψη των απαιτήσεων των νέων κανονισμών δημοσιονομικού ελέγχου και των ισχυόντων στα κράτη μέλη νομικών και διοικητικών ρυθμίσεων·

β) σε ορισμένα κράτη μέλη, εθνικοί διοικητικοί περιορισμοί απαγόρευαν τις προκαταβολές από το ΕΚΤ στους τελικούς δικαιούχους στον τομέα των εθελοντικών υπηρεσιών καθώς και στον τομέα των πρωτοβουλιών πολιτών·

γ) ορισμένες τοπικές δράσεις για την απασχόληση, των οποίων τη διαχείριση ασκεί η Επιτροπή, περιορίστηκαν σε μη κερδοσκοπικούς φορείς, με αποτέλεσμα τον περιορισμό της ανάπτυξης ικανοτήτων εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα.

VIIΙ. Το Συνέδριο συνιστά:

α) να πραγματοποιηθεί συνολική αξιολόγηση της ενδεχόμενης προστιθέμενης αξίας μιας πολιτικής για την τοπική απασχόληση σε όλα τα επίπεδα εφαρμογής της πολιτικής αυτής·

β) η Επιτροπή να παράσχει στα κράτη μέλη ακριβέστερες οδηγίες όσον αφορά την τοπική απασχόληση στο πλαίσιο των προγραμμάτων του ΕΚΤ·

γ) η Επιτροπή πρέπει να επιμένει, ώστε στο πλαίσιο της ΕΣΑ τα κράτη μέλη να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες για τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση·

δ) οι δράσεις που διαχειρίζεται η Επιτροπή στον τομέα των καινοτόμων σχεδίων να εξορθολογισθούν και συγχρόνως οι διαδικασίες δημοσιονομικής διαχείρισης να καταστούν αυστηρότερες, ώστε να εξασφαλίζεται η κανονικότητα και η αποτελεσματικότητα της σχετικής δαπάνης·

ε) μολονότι η ευθύνη για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας της συνολικής στρατηγικής για την τοπική απασχόληση ανήκει πρωτίστως στα κράτη μέλη, η Επιτροπή να μεριμνήσει να διαθέτει κατάλληλες πληροφορίες, προκειμένου να ανταποκρίνεται με επιτυχία στον υποστηρικτικό και συντονιστικό ρόλο της.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η κοινοτική υποστήριξη των τοπικών δράσεων για την απασχόληση χρονολογείται από τη δημοσίευση, το 1993, του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, το οποίο αναγνώριζε την ανάγκη αξιοποίησης νέων πηγών θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. Αυτή η νέα έμφαση στην "τοπική" διάσταση προέβλεπε τη διάδοση, σε όλη την Ευρώπη, αναπτυξιακών πρακτικών στον τομέα αυτό, με σκοπό την προώθηση του γενικότερου στόχου της μείωσης της ανεργίας κατά το ήμισυ στα κράτη μέλη και με δική τους πρωτοβουλία, μέχρι το έτος 2000.

2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν το 1994 επιβεβαίωσε περαιτέρω αυτή την πολιτική. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή πραγματοποίησε μια σειρά μελετών(1) στον τομέα αυτό. Το 1997, η έκτακτη σύνοδος κορυφής στο Λουξεμβούργο με θέμα την απασχόληση ενέκρινε την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση (ΕΣΑ), η οποία προέβλεπε την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση που θα εγκρίνονταν κάθε χρόνο από το Συμβούλιο κατόπιν σχετικών προτάσεων της Επιτροπής. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από τα κράτη μέλη κατά τη χάραξη των εθνικών πολιτικών τους για την απασχόληση, περικλείουν όλο και περισσότερο μια τοπική διάσταση.

3. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο(2) (ΕΚΤ), το Ταμείο λαμβάνει υπόψη την υποστήριξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία απασχόλησης, ιδίως την πρωτοβουλία για την προώθηση της απασχόλησης και των τοπικών συμφωνιών για την απασχόληση. Η Επιτροπή υπολόγισε ότι, κατά την περίοδο 1994-1999, οι τοπικές δράσεις για την απασχόληση αντιστοιχούσαν περίπου στο 10 % της συνολικής χρηματοδότησης του ΕΚΤ, ήτοι σε 5000 εκατομμύρια ευρώ, από το σύνολο των 20455 εκατομμυρίων ευρώ περίπου που δαπάνησε η Κοινότητα για την τοπική ανάπτυξη. Στον πίνακα 1 παρουσιάζεται εκτίμηση των συνολικών δαπανών για την τοπική ανάπτυξη κατά την περίοδο 1989-1999, στις οποίες περιλαμβάνονται και τα τρία διαρθρωτικά ταμεία ως σύνολο.

Πίνακας 1

Συνολικές υπολογιζόμενες δαπάνες για την τοπική ανάπτυξη στο πλαίσιο της διαρθρωτικής χρηματοδότησης 1989-1999

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

SEC(1994) 2199 της Επιτροπής.

4. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση(3) περιέχουν υποδείξεις ως προς το περιεχόμενο των περιφερειακών και τοπικών δράσεων για την απασχόληση διευκρινίζοντας ότι "Όλοι οι συντελεστές σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων και των κοινωνικών εταίρων, πρέπει να κινητοποιηθούν για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση με τον εντοπισμό των δυνατοτήτων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και την ενίσχυση της συνεργασίας προς το σκοπό αυτό". Συγκεκριμένα, "τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη, εφόσον ενδείκνυται, στη συνολική πολιτική τους για την απασχόληση, την παράμετρο της περιφερειακής ανάπτυξης, ενθαρρύνουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην ανάπτυξη στρατηγικών για την απασχόληση, έτσι ώστε να επιτευχθεί η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων για δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, και προωθούν, προς το σκοπό αυτό, εταιρικές σχέσεις με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς καθώς και με τους εκπροσώπους της πολιτικής κοινωνίας (...) και ενισχύουν το ρόλο των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης σε όλα τα επίπεδα για τον εντοπισμό τοπικών ευκαιριών απασχόλησης και τη βελτίωση της λειτουργίας των τοπικών αγορών εργασίας". Οι δράσεις αυτές είτε περιλαμβάνονται στα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων, είτε χρηματοδοτούνται άμεσα από την Επιτροπή, όπως τα καινοτόμα σχέδια(4) ή οι δραστηριότητες δημιουργίας απασχόλησης στο πλαίσιο του "τρίτου τομέα"(5). Αυτός ο "τρίτος τομέας" αφορά την οικονομική δραστηριότητα των συνεταιρισμών, των οργανώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και των ενώσεων και υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί σχεδόν στο 7 % του συνόλου της μισθωτής απασχόλησης σε όλα τα κράτη μέλη(6).

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

5. Το 2001, το Συνέδριο διενήργησε έλεγχο στον τομέα της τοπικής απασχόλησης, με αντικείμενο το νομικό πλαίσιο και το πλαίσιο πολιτικής για την τοπική απασχόληση, τα συστήματα πληροφόρησης που εφαρμόζει η Επιτροπή για την παρακολούθηση αυτού του τομέα πολιτικής, τη δημοσιονομική διαχείριση της Επιτροπής για τις άμεσα χρηματοδοτούμενες καινοτόμους δράσεις, καθώς και την υλοποίηση ενός δείγματος τοπικών σχεδίων για την απασχόληση σε επιλεγμένα κράτη μέλη.

6. Λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, την ευρύτητα του θέματος και την ποικιλομορφία των οικονομικών και πολιτικών συνθηκών και, αφετέρου, τους περιορισμένους πόρους του, το Συνέδριο δεν επιχείρησε να προβεί σε αξιολόγηση της αποδοτικότητας των σχετικών δαπανών σε επίπεδο ΕΕ, αλλά εξέτασε ζητήματα που αφορούσαν την καταλληλότητα του κανονιστικού πλαισίου και την επάρκεια και αποτελεσματικότητα του ρόλου που διαδραματίζει η Επιτροπή στον τομέα αυτό.

7. Τα βασικά ερωτήματα στα οποία επιχείρησε να δώσει απάντηση ο έλεγχος ήταν τα εξής:

α) Υπήρχε συνεκτική και σαφής κοινοτική πολιτική όσον αφορά την προώθηση της τοπικής απασχόλησης;

β) Υπήρχαν οι κατάλληλες πληροφορίες για τη χάραξη και την υλοποίηση μιας πολιτικής για την τοπική απασχόληση;

γ) Ο τρόπος διαχείρισης των τοπικών σχεδίων για την απασχόληση ήταν ο κατάλληλος;

δ) Ποια ήταν τα κυριότερα εμπόδια στην ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης στα κράτη μέλη;

8. Ο έλεγχος περιλάμβανε ανάλυση των εγγράφων πολιτικής που έχει δημοσιεύσει η Επιτροπή στον τομέα αυτό, καθώς και ανάλυση των στρατηγικών για την απασχόληση των κρατών μελών για το 2000 και το 2001. Στο πλαίσιο του βασικού στόχου του ελέγχου, που ήταν η εξέταση της στρατηγικής και επιχειρησιακής διαχείρισης εκ μέρους της Επιτροπής, επίκεντρο του ελέγχου των σχεδίων ήταν η ειδική κατηγορία των καινοτόμων σχεδίων που χρηματοδοτήθηκαν άμεσα από την Επιτροπή (ΓΔ Απασχόληση) στο διάστημα 1994-2001, 50 εκ των οποίων υποβλήθηκαν σε οικονομικό έλεγχο στην Επιτροπή. Επιπλέον, σε επιτόπιο έλεγχο υποβλήθηκαν 12 ακόμη σχέδια προερχόμενα τόσο από τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων όσο και από αυτά που χρηματοδοτούνται άμεσα από την Επιτροπή σε έξι κράτη μέλη (Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, Φινλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο), προκειμένου να εξακριβωθούν τα εμπόδια που παρακωλύουν την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης.

9. Ο έλεγχος του Συνεδρίου συνίστατο στην εξέταση τριών διαφορετικών συνιστωσών που συνθέτουν τις "τοπικές δράσεις για την απασχόληση", καθώς και της μεταξύ τους αλληλεπίδρασης και συνέργειας.

α) των απαιτήσεων πολιτικής που θέτουν η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση (ΕΣΑ) καθώς και τα εθνικά σχέδια δράσης (ΕΣΔ)·

β) των νομικών απαιτήσεων που θέτει ο κανονισμός για το ΕΚΤ και

γ) των επιχειρησιακών απαιτήσεων και κανόνων που αφορούν τις καινοτόμους και προπαρασκευαστικές ενέργειες τις οποίες διαχειρίζεται η Επιτροπή.

Μολονότι καθεμία από τις ανωτέρω πτυχές ερείδεται επί διαφορετικής νομικής βάσης και έχει δικούς της ειδικούς στόχους, όλες συντείνουν στην επίτευξη του γενικού κοινού στόχου της προώθησης της στρατηγικής για την τοπική απασχόληση με σκοπό τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι τομείς διαφέρουν επίσης μεταξύ τους και από την άποψη του επιμερισμού των αρμοδιοτήτων για την επίτευξη των καθορισμένων στόχων, όπως στην περίπτωση των επιχειρησιακών προγραμμάτων του ΕΚΤ, για τα οποία τα κράτη μέλη φέρουν μέρος της ευθύνης βάσει της αρχής της επικουρικότητας, ή στην περίπτωση των καινοτόμων και προπαρασκευαστικών ενεργειών, η συνολική ευθύνη των οποίων βαρύνει την Επιτροπή.

ΑΝΑΓΚΗ ΣΑΦΕΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

10. Σύμφωνα με τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας οι οποίες ορίζονται στο πρωτόκολλο του Άμστερνταμ, η επιλογή του επιπέδου στο οποίο παρεμβαίνει με τη δράση της η Κοινότητα (από το κοινοτικό στο τοπικό) καθώς και των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν πρέπει να είναι ανάλογη των επιδιωκόμενων στόχων. Αυτό υποχρεώνει την Επιτροπή να εξετάζει, προτού αναλάβει μια πρωτοβουλία, εάν αυτή είναι πραγματικά αναγκαία, κατά πόσο το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι το πλέον κατάλληλο και εάν τα επιλεγέντα μέτρα είναι ανάλογα των στόχων. Επιπλέον, όπως έχει παραδεχθεί πρόσφατα και η ίδια η Επιτροπή(7), η χρηστή διαχείριση απαιτεί οι πολιτικές να είναι έγκαιρες και να παρέχουν ό,τι χρειάζεται βάσει σαφών στόχων, αξιολόγησης της μελλοντικής επίπτωσης και, όπου υπάρχει, βάσει παλαιότερης πείρας.

11. Στόχος του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να διαπιστωθεί, αφενός, εάν υπήρχε συνεκτική και σαφής πολιτική για την προαγωγή της τοπικής απασχόλησης και, αφετέρου, κατά πόσο η Επιτροπή είχε καθορίσει σαφείς στόχους για το δικό της ρόλο, που ήταν η υποστήριξη της ανάπτυξης της τοπικής απασχόλησης, εντός των πλαισίων που περιγράφονται στο σημείο 9.

Κανονιστικές απαιτήσεις για την πολιτική για την τοπική απασχόληση ελλείψει ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου

12. Ο τίτλος ΝIII της συνθήκης ΕΚ θεσπίζει τις αρχές και τις διαδικασίες για μια συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση(8) (ΕΣΑ). Οι αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση(9) ορίζουν ότι:

α) "Όλοι οι συντελεστές σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων και των τοπικών εταίρων, πρέπει να κινητοποιηθούν για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση με τον εντοπισμό των δυνατοτήτων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και την ενίσχυση της συνεργασίας προς το σκοπό αυτό"

β) "Τα κράτη μέλη ... λαμβάνουν υπόψη, εφόσον ενδείκνυται, στη γενική πολιτική τους για την απασχόληση, την παράμετρο της περιφερειακής ανάπτυξης [...] [και] ενθαρρύνουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην ανάπτυξη στρατηγικών για την απασχόληση [...]"·

13. Κάθε κράτος μέλος χαράσσει ένα "πολιτικό πλαίσιο αναφοράς" για την ανάπτυξη της απασχόλησης και του ανθρώπινου δυναμικού, το οποίο αποτελεί τη βάση του προγραμματισμού του ΕΚΤ, ιδίως για τα προγράμματα του στόχου 3(10). Τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης και/ή τα ενιαία έγγραφα προγραμματισμού καθορίζουν τη στρατηγική και τις προτεραιότητες για τα οριζόντια προγράμματα του στόχου 3 και τα ειδικά προγράμματα των στόχων 1 και 2.

14. Εντούτοις, η συνθήκη, μολονότι προβλέπει αυτή τη συντονισμένη στρατηγική, δεν παρέχει νομικά δεσμευτική βάση για μια καθεαυτό ευρωπαϊκή πολιτική για την απασχόληση. Κατά συνέπεια, ο καθορισμός προτεραιοτήτων και δράσεων για την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένης της σημασίας που αποδίδεται στις τοπικές δράσεις για την απασχόληση σε κάθε κράτος μέλος, παραμένει αποκλειστικό προνόμιο των εθνικών κυβερνήσεων.

15. Το άρθρο 146 του τίτλου ΧΙ της συνθήκης παρέχει τη βάση για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1784/1999(11), ο οποίος απαιτεί από το ΕΚΤ, όσον αφορά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 των διαρθρωτικών ταμείων, να λαμβάνει υπόψη την υποστήριξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία απασχόλησης, ιδίως των πρωτοβουλιών για την προώθηση της τοπικής απασχόλησης και των τοπικών συμφωνιών για την απασχόληση. Ομοίως, το άρθρο 161 της συνθήκης αποτελεί τη βάση του κανονισμού αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου, ο οποίος, στο άρθρο 8, διεύρυνε τη διαδικασία σύναψης εταιρικών σχέσεων, στο πλαίσιο των οποίων σχεδιάζονται οι κοινοτικές δράσεις. Τέλος, το άρθρο 127 της συνθήκης ΕΚ ζητά από την Κοινότητα "να συμβάλλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, υποστηρίζοντας και, εάν χρειάζεται συμπληρώνοντας, τη δράση τους. Ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, σέβεται τις αρμοδιότητες των κρατών μελών".

Ανάγκη βελτιώσεων στη διατύπωση της πολιτικής

16. Ανάλογα με το πλαίσιο, η Επιτροπή έχει διάφορους στόχους όσον αφορά την τοπική απασχόληση:

α) στο πλαίσιο της ΕΣΑ, να παρέχει τη βάση επί της οποίας τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν για μια κοινή στρατηγική-πλαίσιο·

β) στο πλαίσιο του ΕΚΤ, να εξασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη την υποστήριξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία απασχόλησης·

γ) όσον αφορά τις πειραματικές δράσεις που εισάγει η ίδια και διαχειρίζεται άμεσα, να ενθαρρύνει τις βέλτιστες πρακτικές και τη διάδοσή τους.

17. Στο πλαίσιο της χάραξης μιας κοινής στρατηγικής προς εφαρμογή από τους τοπικούς φορείς, τον Απρίλιο του 2000 η Επιτροπή παρουσίασε μια πρώτη ανακοίνωση, με τίτλο "Τοπική δράση για την απασχόληση"(12), η οποία αποτέλεσε τη βάση μιας εκστρατείας διαβούλευσης σε όλα τα κράτη μέλη. Το Φεβρουάριο του 2001, οι υπηρεσίες της Επιτροπής υπέβαλαν στην ευρωπαϊκή επιτροπή για την απασχόληση ένα έγγραφο συζήτησης για μια δεύτερη ανακοίνωση(13) η οποία περιείχε λεπτομέρειες της σχεδιαζόμενης εκστρατείας συνέχισης. Σύμφωνα με τη δέσμευση της Επιτροπής για την υιοθέτηση μιας περισσότερο αποκεντρωμένης προσέγγισης όσον αφορά την περιφερειακή πολιτική(14), η εκστρατεία αυτή προέβλεπε την εκπόνηση σχεδίων τοπικής δράσης από τοπικούς φορείς καθώς και χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση της στρατηγικής που περιγραφόταν στο εν λόγω έγγραφο. Πρωταρχικός στόχος της ήταν η διευκόλυνση της πρόσβασης των φορέων των διαφόρων διοικητικών βαθμίδων στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων.

18. Παρά τις προσπάθειες που περιγράφονται στα προηγούμενα σημεία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι δεν έχει δημιουργηθεί πλαίσιο για μια συνεκτική κοινοτική πολιτική για την τοπική απασχόληση. Συγκεκριμένα, οι στόχοι για την προώθηση της τοπικής απασχόλησης δεν καθορίστηκαν με σαφήνεια, ενώ απουσίαζαν συναφή και μετρήσιμα κριτήρια για την αξιολόγηση της επίτευξής τους. Κατ' αρχάς, διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν ανεπαρκή εμπειρικά στοιχεία για την απόδειξη της καταλληλότητας των τοπικών δράσεων προώθησης της απασχόλησης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ενώ σε γενική συγκριτική μελέτη της απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, την οποία πραγματοποίησε η Επιτροπή το 1998, αναφέρονταν οι δυνατότητες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών στην ΕΕ, δεν πραγματοποιήθηκε μελέτη συνέχειας σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, προκειμένου να καθοριστούν οι πραγματικές δυνατότητες για τη δημιουργία τοπικών θέσεων απασχόλησης.

19. Δεύτερον, η Επιτροπή δεν καθόρισε τι αποτελούσε "τοπική δράση για την απασχόληση", με τη δικαιολογία ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν ενέπιπτε στην κοινοτική δικαιοδοσία και θα ήταν ασυμβίβαστη με την αρχή της επικουρικότητας.

20. Τρίτον, οι ανακοινώσεις της Επιτροπής δεν προσέφεραν ένα κοινό πλαίσιο για την ενίσχυση των τοπικών δράσεων για την απασχόληση από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, ούτε σχέδιο δράσης με στοχοθετημένα αποτελέσματα από ποσοτική ή ποιοτική άποψη. Για παράδειγμα, στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Νοεμβρίου του 2001 δεν περιλαμβανόταν σχέδιο δράσης με χρονοδιάγραμμα της προετοιμασίας τοπικών σχεδίων δράσης, ενώ αρχικά αυτά προτείνονταν από την Επιτροπή.

21. Τέλος, ο ορισμός της πολιτικής στις ανακοινώσεις χαρακτηριζόταν από έλλειψη ακρίβειας. Δεν υπήρχε σαφής διάκριση μεταξύ των επιδιωκόμενων άμεσων και διαδικαστικών οφελών(15), ούτε καθοριζόταν σαφής γενικός στόχος με βάση τους επιμέρους στόχους και τις συγκεκριμένες ενισχύσεις. Επιπλέον, η απουσία διάκρισης μεταξύ των όρων "περιφερειακός" και "τοπικός" και η έλλειψη στατιστικού ορισμού του όρου "τοπικός" δημιούργησαν δυσκολίες στον καθορισμό του πεδίου και των όρων εφαρμογής της σχετικής πολιτικής, η οποία πρέπει να υλοποιηθεί στα και/ή από τα κράτη μέλη.

ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

22. Χρειάζονται αξιόπιστες πληροφορίες, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι λαμβανόμενες αποφάσεις είναι συναφείς με τους στόχους της πολιτικής στο συγκεκριμένο τομέα και ότι βασίζονται σε ποσοτικοποιήσιμα και ακριβή δεδομένα, κατά τρόπο ώστε να καθίσταται δυνατή η σύγκριση των πραγματικών αποτελεσμάτων με τα σχέδια. Στο πλαίσιο της τοπικής απασχόλησης, αυτό σημαίνει: πρώτον, ότι στους φορείς υλοποίησης πρέπει να κοινοποιούνται κατάλληλες και σαφείς οδηγίες· δεύτερον, ότι πρέπει να εκτιμάται το περιεχόμενο των μεμονωμένων προγραμμάτων δράσης· τρίτον, ότι οι δράσεις πρέπει να παρακολουθούνται καταλλήλως στο ενδεδειγμένο επίπεδο με ανάδρομη πληροφόρηση και διορθωτικές ενέργειες· τέλος, ότι πρέπει να πραγματοποιείται αξιολόγηση, προκειμένου να καθορίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι δράσεις ανταποκρίνονται στους στρατηγικούς στόχους.

23. Στο πλαίσιο εφαρμογής της ΕΣΑ και του ΕΚΤ, μέρος της βασικής αποστολής της Επιτροπής είναι η συμπλήρωση των εθνικών δράσεων και η ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Ενώ τα κράτη μέλη οφείλουν κυρίως να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών φορέων στη υλοποίηση των τοπικών δράσεων για την απασχόληση, η Επιτροπή είναι αυτή που πρέπει να φροντίζει να λαμβάνονται υπόψη οι περιφερειακές και τοπικές συνθήκες κατά τη χάραξη της κοινοτικής πολιτικής για την παροχή οικονομικής υποστήριξης, σεβόμενη πλήρως τις εθνικές συνταγματικές και διοικητικές ρυθμίσεις. Το έργο αυτό δεν είναι εύκολο, λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης και αποκεντρωμένων υπηρεσιών στα κράτη μέλη.

24. Με τον έλεγχό του, το Συνέδριο επιχείρησε να διαπιστώσει: πρώτον, κατά πόσο είχαν παρασχεθεί επαρκείς οδηγίες στα κράτη μέλη όσον αφορά την τοπική απασχόληση για τα προγράμματα του ΕΚΤ της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006· δεύτερον, κατά πόσο υπήρξε επαρκής ενημέρωση και παρακολούθηση, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα κράτη μέλη ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΣΑ· τρίτον, κατά πόσο η Επιτροπή είχε προβεί στην κατάλληλη αξιολόγηση όσον αφορά τον αντίκτυπο της κοινοτικής χρηματοδότησης στην τοπική απασχόληση.

Περιορισμένη αξιοποίηση, από τα κράτη μέλη, των προβλέψεων για μικρές επιδοτήσεις

25. Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου, η Επιτροπή εξέδωσε σύντομες κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής(16) προς τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεραιότητες των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων για τους στόχους 1, 2 και 3 κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, οι οποίες περιείχαν οδηγίες αναφορικά με τη διάσταση της τοπικής ανάπτυξης(17). Ωστόσο, οι οδηγίες αυτές, δεδομένου ότι αναλύονταν στο πλαίσιο διαφόρων κεφαλαίων των κατευθυντήριων γραμμών, ήταν υπερβολικά γενικές και χαρακτηρίζονταν από έλλειψη συνοχής. Ένα δεύτερο επεξηγηματικό υπόμνημα, το οποίο ήταν έγγραφο εργασίας με ερωτήσεις και απαντήσεις(18) και σκοπό είχε να παράσχει καθοδήγηση στους υπαλλήλους της Επιτροπής, περιείχε συμπληρωματικές λεπτομέρειες σχετικά με τις απαιτήσεις πληροφόρησης(19). Το έγγραφο κοινοποιήθηκε στα κράτη μέλη, αν και μόνο μέσω της θέσης της επιτροπής του ΕΚΤ στο Διαδίκτυο.

26. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1784/1999 της 12ης Ιουλίου 1999(20) επιβάλλει στα κράτη μέλη να διαθέτουν ένα εύλογο ποσό από τις πιστώσεις του ΕΚΤ που χορηγούνται για τα προγράμματα των στόχων 1 και 3, υπό μορφή μικρών επιδοτήσεων εντός ενός μηχανισμού συνολικών επιχορηγήσεων(21), υπέρ πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης. Οι εν λόγω ενδιάμεσοι φορείς είναι υπεύθυνοι για την κατανομή της κοινοτικής χρηματοδότησης στους τελικούς αποδέκτες της με τη μορφή ατομικών επιχορηγήσεων. Αυτή η διοικητική δομή παρέχει έτσι τη δυνατότητα σε φορείς που έχουν γνώση της τοπικής πραγματικότητας να διαθέτουν τις σχετικές πιστώσεις ταχύτερα και σύμφωνα με τις ιδιαίτερες χρηματοδοτικές ανάγκες των σχεδίων.

27. Το Συνέδριο, στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1994 (βλέπε σημεία 4.39 - 4.60), στην οποία εξέταζε τη χρήση των συνολικών επιχορηγήσεων ως μέσο τοπικής ανάπτυξης για το Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, κατέγραψε περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν τηρήθηκαν οι κανόνες για τον καθορισμό των ενδιάμεσων φορέων και άλλες όπου η έλλειψη ειδικής πρόβλεψης σχετικά με τους ενδιάμεσους φορείς είχε ως αποτέλεσμα την ελλιπή παρακολούθηση και την έγκριση μη επιλέξιμων δαπανών.

28. Από τον παρόντα έλεγχο του Συνεδρίου προέκυψαν παρόμοιες δυσκολίες στη δημιουργία αυτών των μηχανισμών συνολικών επιχορηγήσεων για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006. Δύο κράτη μέλη(22), που αντιμετώπιζαν προβλήματα στην ερμηνεία και στην εφαρμογή των μηχανισμών συνολικών επιχορηγήσεων, είτε αρνήθηκαν την επιλογή ενδιάμεσου οργανισμού, είτε ανέβαλαν τη λήψη της σχετικής απόφασης, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας, αφενός, ως προς τον επιμερισμό των ευθυνών μεταξύ των μερών σε περίπτωση οικονομικών διορθώσεων και, αφετέρου, ως προς την πρακτική εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 438/2001 της Επιτροπής για το δημοσιονομικό έλεγχο των διαρθρωτικών ταμείων(23).

29. Διαφορές εντοπίστηκαν επίσης όσον αφορά τον καθορισμό ανώτατων ορίων για τα έξοδα διαχείρισης αυτών των ενδιάμεσων φορέων. Σε σύγκριση με τις συμβάσεις της Επιτροπής που χρηματοδοτούνται απευθείας από την ίδια και περιορίζουν τα έξοδα διαχείρισης στο 7 % του συνολικού ποσού της επιχορήγησης(24), στην περίπτωση δύο ενδιάμεσων φορέων(25), που χρηματοδοτούνταν από τα διαρθρωτικά ταμεία στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, τα προγράμματα χρηματοδότησης προέβλεπαν ως ανώτατο όριο το 20 % του σχετικού προϋπολογισμού. Στην περίπτωση του ενδιάμεσου φορέα στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αρμόδια περιφερειακή αρχή μείωσε αργότερα το όριο στο 12 %. Στην περίπτωση ενός γερμανικού ενδιάμεσου φορέα(26), εγκρίθηκαν έξοδα διαχείρισης που ανέρχονταν στο 30 % της επιχορήγησης.

Ανεπαρκής πληροφόρηση σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση στο πλαίσιο του ΕΚΤ

30. Η Επιτροπή αξιολόγησε εκ των προτέρων τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη είχαν λάβει υπόψη την οριζόντια προτεραιότητα των τοπικών δράσεων για την απασχόληση στα προγράμματα της περιόδου 2000-2006, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1784/1999. Τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνταν να συμπεριλάβουν δείκτες απόδοσης στα πλαίσια αυτής της προτεραιότητας, μολονότι έπρεπε να καθορίσουν, στο κείμενο των προγραμμάτων, τον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις τους.

31. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν διέθετε ακριβή στοιχεία όσον αφορά το βαθμό στον οποίο τα επιχειρησιακά προγράμματα που είχε εγκρίνει ασχολούνταν με το οριζόντιο ζήτημα της τοπικής απασχόλησης.

Ανεπαρκής πληροφόρηση σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΣ

32. Η συνθήκη(27) προβλέπει τη χάραξη κατ' έτος κατευθυντήριων γραμμών από το Συμβούλιο, βάσει των οποίων τα κράτη μέλη υποχρεούνται να καταρτίζουν και να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις (εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση - ΕΣΔ), στις οποίες να αναλύουν την πρόοδο που έχει συντελεστεί όσον αφορά την εφαρμογή της στρατηγικής για την απασχόληση. Οι εκθέσεις αυτές εξετάζονται από την Επιτροπή και οδηγούν στη διατύπωση συστάσεων εκ μέρους του Συμβουλίου προς τα κράτη μέλη και στην κατάρτιση μιας κοινής έκθεσης για την απασχόληση(28). Μολονότι τα ΕΣΔ συνιστούν τα κύρια μέσα που διαθέτει η Επιτροπή για την παρακολούθηση των πολιτικών των κρατών μελών στον τομέα της τοπικής απασχόλησης, σε αντίθεση με τα κοινοτικά επιχειρησιακά προγράμματα, δεν θεμελιώνονται σε νομικώς δεσμευτική βάση.

33. Από την εξέταση των ΕΣΔ για το 2000 και το 2001 στην οποία προέβη το Συνέδριο προέκυψε ότι, όσον αφορά την τοπική απασχόληση, έλειπαν οι βασικές πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική παρακολούθηση της σχετικής πολιτικής. Για περισσότερα του ενός τρίτου των βασικών κριτηρίων(29) που εντόπισε το Συνέδριο, τα στοιχεία που παρείχαν τα κράτη μέλη στα ΕΣΔ ήταν είτε ελλιπή, είτε χαμηλής ποιότητας.

34. Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ελάχιστη βελτίωση όσον αφορά το ζήτημα της ενσωμάτωσης στα ΕΣΔ ποσοτικοποιημένων στόχων και δεικτών, βάσει των οποίων να εκτιμάται ο αντίκτυπος της τοπικής απασχόλησης. Μολονότι διαπιστώθηκε ότι μερικά ΕΣΔ περιείχαν γενικά δημοσιονομικά στοιχεία, αυτά περιορίζονταν κυρίως στις πράξεις που αφορούσαν το ΕΚΤ. Το Συνέδριο έχει αναφερθεί και στο παρελθόν στο ζήτημα αυτό(30), το οποίο έχει επισημάνει και η Επιτροπή(31), η οποία επίσης στη συνέχεια ανέφερε(32) ότι οι δράσεις του ΕΚΤ στα ΕΣΔ περιγράφονταν αποσυνδεδεμένες από τη στρατηγική για την απασχόληση, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται ο προσδιορισμός της καθαρά καινοτόμου συνεισφοράς του ΕΚΤ.

35. Ως προς τις πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί αναφορικά με την τοπική απασχόληση, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι:

α) στην πλειονότητα των περιπτώσεων(33), ελάχιστα ήταν τα στοιχεία που μαρτυρούσαν τη συμμετοχή τοπικών φορέων στην προετοιμασία των ΕΣΔ(34). Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες πράγματι υπήρχαν περιφερειακά σχέδια, το γεγονός αυτό δεν εξασφάλιζε πάντοτε μια πραγματική "προσέγγιση βάσει των τοπικών αναγκών" ως προς το σχεδιασμό, δεδομένου ότι τα περιφερειακά σχέδια δεν λαμβάνονταν υπόψη κατά την προετοιμασία των ΕΣΔ, απλώς υπήρχαν παράλληλα·

β) μόνο το ένα τρίτο των κρατών μελών(35) ανέφεραν πρωτοβουλίες που στόχευαν στη δημιουργία νέων πηγών τοπικών θέσεων απασχόλησης·

γ) μεγάλες ήταν οι διαφορές μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά το νόημα του όρου "κοινωνική οικονομία"(36)·

δ) εξακολουθούσε να υπάρχει σημαντική έλλειψη συντονισμού και συνεργίας μεταξύ του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ στα έγγραφα στρατηγικού σχεδιασμού στον τομέα αυτό, όπως είχε ήδη επισημάνει το Συνέδριο(37) το 2001. Ο συντονισμός και η συνεργία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες, δεδομένου ότι τα εν λόγω ταμεία ενισχύουν διαφορετικά είδη δραστηριοτήτων: το ΕΤΠΑ τη δημιουργία υποδομών και τη σύναψη εταιρικών σχέσεων και το ΕΚΤ την κατάρτιση·

ε) διαπιστώθηκε έλλειψη συντονισμού και παρακολούθησης μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση. Ενώ η ΓΔ Περιφερειακή πολιτική είχε αναλάβει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, το 2001 πραγματοποιήθηκε μία μόνο συνάντηση συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών, ενώ η ΓΔ Απασχόληση διέθετε ελάχιστες πληροφορίες για την παρακολούθηση των ΤΣΑ.

Βελτίωση της αξιολόγησης των τοπικών δράσεων

36. Στο διάστημα 1996-2001, η Επιτροπή πραγματοποίησε μεγάλο αριθμό μελετών με αντικείμενο την τοπική απασχόληση. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών και αξιολογήσεων, κυρίως όσον αφορά τον τομέα των καινοτόμων σχεδίων του άρθρου 6, υποδεικνύουν ότι υπήρξαν θετικές συνέπειες τόσο από ποιοτική, όσο και από ποσοτική άποψη, ανάλογα με το είδος της δράσης και την έκταση της περιοχής αναφοράς.

37. Τα σημαντικότερα βήματα προόδου όσον αφορά τη δημιουργία τοπικής απασχόλησης ήταν κατά κύριο λόγο οι δράσεις που υποστηρίχθηκαν από το ΕΤΠΑ, για το λόγο ότι ο κύριος στόχος του ΕΚΤ ήταν κατά κανόνα περισσότερο η υποστήριξη των εθνικών παρεμβάσεων για την εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης εργασίας και επανακατάρτισης, παρά η επίτευξη θεματικών στόχων.

38. Μολονότι ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. Κάτω Χώρες και Φινλανδία) έχουν μακρά παράδοση σε τοπικές δράσεις για την απασχόληση, σε άλλα (π.χ. Γαλλία και Ισπανία), αυτή η προσέγγιση είναι σχετικώς νέα και μόλις πρόσφατα ενσωματώθηκε στα ΕΣΔ. Κατά συνέπεια, ορισμένα σχέδια τοπικού χαρακτήρα που απαντώνται στα επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν να θεωρηθούν ως τοπικές δράσεις για την απασχόληση συμπτωματικά και όχι σκόπιμα, καθώς δεν εκπορεύονται από μια σαφή και συστηματική δομή στηριζόμενη σε μια "προσέγγιση βάσει των τοπικών αναγκών" και μια θεσμοποιημένη τοπική εταιρική σχέση.

39. Παρ' όλα αυτά, τα περισσότερα κράτη μέλη επιδεικνύουν αυξημένο ενδιαφέρον για την περιφερειακή διάσταση των πολιτικών και των στρατηγικών τους για την απασχόληση. Έτσι ορισμένα εθνικά προγράμματα σχεδιάζονται κατά ένα πιο ευέλικτο τρόπο λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές ιδιομορφίες, ενώ μερικές περιφέρειες αναπτύσσουν τα δικά τους προγράμματα ως συμπλήρωμα ορισμένων πτυχών των εθνικών προγραμμάτων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο πλαίσιο του στόχου 3, κάθε περιφέρεια είχε ένα περιφερειακό σχέδιο δράσης το οποίο βασιζόταν στην προτεραιότητα που έθετε το ΕΣΔ και εθεωρείτο ότι είχε τη μεγαλύτερη σημασία για τη συγκεκριμένη περιφέρεια.

40. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στις αξιολογήσεις των πιλοτικών σχεδίων και των συμφώνων για την απασχόληση, μια από τις δυσκολίες της αξιολόγησης του αντίκτυπου αφορά τον επιμερισμό της ευθύνης για τις δημιουργούμενες θέσεις απασχόλησης. Η τελευταία πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ των εταιρικών σχέσεων μέσω των οποίων υλοποιήθηκαν οι δράσεις, του εθνικού προγράμματος για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, του περιφερειακού προγράμματος που χρηματοδότησε το σχέδιο και της τοπικής δημόσιας υπηρεσίας για την απασχόληση που υποστήριξε τη δημιουργία της εταιρείας ή της ένωσης. Επιπλέον, ελάχιστα εμπειρικά στοιχεία υπάρχουν σχετικά με το αποτέλεσμα μετατόπισης που έχουν οι τοπικές δράσεις που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης και κατά πόσο το γεγονός αυτό δημιουργεί πραγματική προστιθέμενη οικονομική αξία, ιδίως στο δημόσιο τομέα.

41. Εντούτοις, το Συνέδριο επισημαίνει ότι, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής για τα καινοτόμα μέτρα το 2001(38), ενθαρρύνεται η έρευνα προκειμένου να προωθούνται οι μέθοδοι συγκριτικής ανάλυσης της εφαρμογής των τοπικών στρατηγικών απασχόλησης και να αναπτύσσονται μεθοδολογικά εργαλεία για την αξιολόγηση της απόδοσης της τοπικής ανάπτυξης. Ωστόσο, το έργο ανάπτυξης με αντικείμενο την επεξεργασία δεικτών για τον αντίκτυπο της απασχόλησης στην κοινωνική οικονομία είναι δύσκολο λόγω της έλλειψης σχετικών στατιστικών στοιχείων στα περισσότερα κράτη μέλη.

42. Μολονότι έχουν πραγματοποιηθεί αξιολογήσεις σε συγκεκριμένους μεμονωμένους τομείς της τοπικής απασχόλησης, δεν υπάρχει σαφής επισκόπηση ή καταγραφή της τρέχουσας κατάστασης στα κράτη μέλη, ώστε να διαπιστωθεί η εφαρμογή των στόχων στην πραγματικότητα καθώς και η πρόοδος που έχει σημειωθεί σχετικά. Ούτε υπάρχουν στοιχεία σχετικά με το ύψος των κοινοτικών πόρων που δαπανώνται για την τοπική απασχόληση στα κράτη μέλη.

ΑΝΑΓΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

43. Η Επιτροπή διαχειρίζεται άμεσα μια σειρά τοπικών δράσεων για την απασχόληση, κυρίως μέσω καινοτόμων σχεδίων με βάση το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1784/1999(39) και τις "Προπαρασκευαστικές ενέργειες υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση".

44. Στόχος του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να προσδιορίσει κατά πόσο η Επιτροπή μερίμνησε ώστε τα κεφάλαια να διατίθενται μόνο σε σχέδια που πληρούσαν τις νομικές, οικονομικές και ρυθμιστικές απαιτήσεις που έθεταν τα συστήματα επιχορηγήσεων και εξασφάλιζαν την αποδοτικότητα της σχετικής δαπάνης.

Οι δημοσιονομικοί έλεγχοι των καινοτόμων σχεδίων πρέπει να καταστούν αυστηρότεροι

45. Κατά την περίοδο 1994-1998, η Επιτροπή χρηματοδότησε 201 καινοτόμα σχέδια σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο α), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1784/1999, η αξία των οποίων ανερχόταν ετησίως σε 20,7 εκατομμύρια ευρώ κατά μέσο όρο, ενώ η μέση επιδότηση ανά σχέδιο αντιστοιχούσε στο 55,5 % της συνολικής δαπάνης (πίνακας 2). Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι, μεταξύ 1997 και 1998, το ποσοστό της επιδότησης αυξήθηκε σημαντικά (από 50 % σε 83 %).

Πίνακας 2

Σχέδια του άρθρου 6 που χρηματοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 1994-1998

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Ελεγκτικό Συνέδριο.

46. Το Συνέδριο επέλεξε και εξέτασε 13 σχέδια που εγκρίθηκαν την περίοδο 1996-1997 και ολοκληρώθηκαν την περίοδο 1999-2000, με σκοπό να εξετάσει τον τρόπο διαχείρισής τους και τη συμβολή τους στην ανάπτυξη νέων και καινοτόμων προσεγγίσεων.

47. Διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα:

α) Σε 6 από τα 13 σχέδια είχαν σημειωθεί σημαντικές καθυστερήσεις στην παρακολούθηση και στη συνέχεια που έδωσε η Επιτροπή. Σε μία περίπτωση(40), για την οποία είχαν διατεθεί 288200 ευρώ, η διαδικασία ανάκτησης κινήθηκε σχεδόν δύο χρόνια μετά τη μη υποβολή της τελικής έκθεσης του σχεδίου.

β) Στις εκ των προτέρων εκτιμήσεις δεν εδικαιολογείτο πάντοτε το ποσοστό της επιχορήγησης που είχε εγκριθεί, όπως στην περίπτωση ενός σχεδίου(41) για τη βελτίωση του συντονισμού και της ανταλλαγής εμπειριών, υπέρ του οποίου εγκρίθηκε επιχορήγηση ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε στο 100 % της συνολικής δαπάνης του σχεδίου.

γ) Σε 6 από τις 13 περιπτώσεις που εξετάστηκαν, στους αναδόχους των σχεδίων δόθηκε προθεσμία έξι μηνών μετά τη λήξη της σύμβασης για την οριστικοποίηση των δαπανών και ενός ολόκληρου έτους για να υποβάλουν στην Επιτροπή την τελική έκθεσή τους καθώς και τη δήλωση δαπανών. Αυτή η συμπληρωματική προθεσμία δυσχέρανε ακόμα περισσότερο την αξιολόγηση και τη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων από την Επιτροπή εντός εύλογου διαστήματος μετά την πραγματική ολοκλήρωση των σχεδίων.

48. Επιπλέον, κατά την περίοδο 1994-2001, η Επιτροπή υπέβαλε σε έλεγχο μόνο 34 από τα 201 σχέδια του άρθρου 6 που είχε εγκρίνει, μειώνοντας κατ' αυτό τον τρόπο τις πιθανότητες εντοπισμού μη επιλέξιμων ή παράτυπων δαπανών σε έναν τομέα υψηλού κινδύνου όπως είναι αυτός των άμεσων συμβάσεων. Από ανάλυση στην οποία υπέβαλε το Συνέδριο δείγμα εκθέσεων ελέγχου προέκυψε ότι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι ελεγκτές της Επιτροπής είχαν διαπιστώσει σοβαρές αδυναμίες και σημαντικά σφάλματα που επέβαλλαν πολλές ενέργειες ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων κεφαλαίων. Υπό το πρίσμα αυτών των αποτελεσμάτων, θα ήταν δικαιολογημένη μια δραστικότερη στρατηγική ελέγχου στον τομέα αυτό.

Η στοχοθεσία των προπαρασκευαστικών ενεργειών χρειάζεται βελτίωση

49. Το Συνέδριο εξέτασε επίσης και τα 37 σχέδια, αξίας 5,6 εκατομμυρίων ευρώ, στο πλαίσιο του μέτρου της Επιτροπής "Προπαρασκευαστικές ενέργειες υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση"(42) για το έτος 2000. Αυτή η πιλοτική δράση, η οποία άρχισε να υλοποιείται την 1η Ιανουαρίου 2000, αποσκοπούσε στην υποστήριξη των τοπικών φορέων στην εκπόνηση τοπικών σχεδίων για την απασχόληση βάσει των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών. Από εξέταση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το 2000 και το 2001(43) (πίνακας 3) προέκυψε ότι, όσον αφορά τις αναλήψεις υποχρεώσεων, ο ρυθμός απορρόφησης των ενισχύσεων ήταν αργός το 2000 (46,6 %). Ως προς τις πληρωμές, καταβλήθηκε μόνο το 1,6 % των πιστώσεων που ήταν διαθέσιμες το 2000 και το υπόλοιπο ακυρώθηκε. Μολονότι το 2001 αναλήφθηκε το 99,8 % των κεφαλαίων, το 96,3 % αυτών αναλήφθηκε μόλις το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο του 2001. Πράγματι, παρά την εισαγωγή αυτού του νέου μέτρου, στο διάστημα 1998-2001 μειώθηκε η συνολική χρηματοδότηση για καινοτόμους ενέργειες(44).

Πίνακας 3

Κονδύλιο του προϋπολογισμού B5-5 0 3: Προπαρασκευαστικές ενέργειες υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Ελεγκτικό Συνέδριο.

50. Η χαμηλή εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2000 οφειλόταν εν μέρει στο γεγονός ότι όλες οι πιστώσεις έπρεπε να αναληφθούν και να δαπανηθούν πριν από το τέλος του 2001. Ως εκ τούτου, η μέγιστη διάρκεια των σχεδίων περιορίστηκε στους εννέα μήνες, με προθεσμία μόνο επτά εβδομάδων για την υποβολή των αιτήσεων. Ο περιορισμός αυτός αποθάρρυνε πολλούς πιθανούς υποψηφίους, ιδίως στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας. Επιπλέον, λίγες από τις προτάσεις του 2000 ζητούσαν το ανώτατο διαθέσιμο ποσό της συγχρηματοδότησης.

51. Όσον αφορά την επιχειρησιακή διαχείριση του μέτρου, διαπιστώθηκαν οι ακόλουθες αδυναμίες:

α) πολλά σχέδια αλληλεπικαλύπτονταν θεματικά με τις υπάρχουσες καινοτόμους δράσεις του άρθρου 6 και τα πιλοτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του "Τρίτου τομέα" και της "Αγοράς της απασχόλησης"(45)·

β) 17 συμφωνίες για επιχορήγηση σχεδίων (που αντιστοιχούσαν σε 2,6 εκατομμύρια ευρώ ή στο 46 % του συνόλου των αναλήψεων υποχρεώσεων) εγκρίθηκαν από την Επιτροπή μόλις στις 30 Δεκεμβρίου 2000, για δράσεις που άρχιζαν την ίδια ημερομηνία και ολοκληρώνονταν στις 30 Σεπτεμβρίου 2001. Δεδομένου ότι οι δικαιούχοι υπέγραψαν τις συμφωνίες αυτές μόλις τον Ιανουάριο του 2001, οι δαπάνες θα έπρεπε να καταλογιστούν στον προϋπολογισμό του 2001. Εξάλλου, η Επιτροπή ενέκρινε συμφωνίες για τη συγχρηματοδότηση συνεδρίων μετά τη διοργάνωσή τους(46).

52. Παρά τις προεκτεθείσες αδυναμίες και το γεγονός ότι πρόκειται για καινοτόμο τομέα με περισσότερους εγγενείς κινδύνους από ό,τι συνήθως, η Επιτροπή δεν υπέβαλε σε έλεγχο κανένα προπαρασκευαστικό σχέδιο ούτε το 2000 ούτε το 2001.

ΕΜΠΟΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

53. Το Συνέδριο εξέτασε την υλοποίηση των διαφόρων τοπικών δράσεων για την απασχόληση στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση, τους φορείς που λάμβαναν συνολικές επιχορηγήσεις και το ρόλο του τομέα των εθελοντικών υπηρεσιών και ιδιωτικού τομέα στην προώθηση της τοπικής απασχόλησης, προκειμένου να αξιολογήσει τα εμπόδια που παρακωλύουν την επίτευξη επαρκών και δραστικών αποτελεσμάτων στον τομέα αυτό.

Έλλειψη υποστήριξης της συνέχειας των ενεργειών στον τομέα των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση

54. Το Συνέδριο προέβη στον επιτόπιο έλεγχο τριών τοπικών συμφώνων για την απασχόληση(47), στόχος των οποίων ήταν ο συντονισμός των τοπικών δράσεων για την απασχόληση και η διάδοση ορθών πρακτικών μέσω της "βάσει των τοπικών αναγκών" προσέγγισης για την ανάπτυξη της απασχόλησης. Στην περίπτωση του συμφώνου του Ηνωμένου Βασιλείου, διαπιστώθηκε ότι:

α) δεν υπήρχε κοινό έγγραφο συνολικής στρατηγικής υπογεγραμμένο από όλα τα συμβαλλόμενα μέρη·

β) το συμβούλιο του συμφώνου, αποτελούμενο από τους εκπροσώπους των σπουδαιότερων εταίρων δεν συνήλθε ποτέ, αλλά αντικαταστάθηκε από μια ομάδα διαχείρισης αποτελούμενη μόνο από εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης και το συντονιστή του συμφώνου, γεγονός που μείωσε την τοπική αντιπροσωπευτικότητα του σχεδίου·

γ) δεν κατέστη δυνατή η διασύνδεση του ΤΣΑ με επιχειρησιακά προγράμματα και, κατά συνέπεια, ούτε να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση των σχεδίων από τέτοιου είδους προγράμματα, όταν εξαντλήθηκε η αρχική χρηματοδότηση για την εκτέλεση προκαταρκτικών μελετών. Ως εκ τούτου, από τις μελέτες αυτές δεν αποκομίστηκε το μέγιστο δυνατό όφελος. Επιπλέον, ο στόχος της δημιουργίας 30000 θέσεων απασχόλησης, τον οποίο είχε εγκρίνει η Επιτροπή, αποδείχθηκε ανέφικτος, γεγονός που δεν εκπλήσσει εάν ληφθεί υπόψη η φύση του συμφώνου και η περιορισμένη χρηματοδότηση που είχε διατεθεί σχετικά (200000 ευρώ).

55. Η πρόθεση της Επιτροπής(48) οι τοπικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες να μετατραπούν από επιμέρους πρωτοβουλίες σε μια στρατηγικότερη μορφή υποστήριξης ενθάρρυνε τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση των υπαρχόντων τοπικών συμφώνων για την απασχόληση (ΤΣΑ) και να ενισχύσουν νέα στο πλαίσιο επιχειρησιακών προγραμμάτων [βλέπε σημείο 54 στοιχείο γ)]. Παρ' όλα αυτά, σε ορισμένα κράτη μέλη(49) οι εθνικές αρχές έπαυσαν να υποστηρίζουν τη συνέχιση της χρηματοδότησης των ΤΣΑ.

Καθυστερήσεις στη χρήση των συνολικών επιχορηγήσεων από τα κράτη μέλη

56. Η καθιέρωση των μηχανισμών συνολικών επιχορηγήσεων για τη διαχείριση μικρών επιδοτήσεων (βλέπε σημείο 26), για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, είχε ως συνέπεια σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση των τοπικών δράσεων για την απασχόληση. Αυτό οφειλόταν, αφενός, στην υποχρέωση εξασφάλισης της σχετικής έγκρισης και σύναψης των επιβαλλόμενων από το νόμο συμφωνιών με τις αρχές διαχείρισης σε πολλά διαφορετικά επίπεδα και, αφετέρου, στις δυσκολίες καθορισμού έμπειρων ενδιάμεσων φορέων. Σε δύο περιπτώσεις(50), σημειώθηκαν καθυστερήσεις 15 έως 18 μηνών, οι οποίες ήταν κατά πολύ μεγαλύτερες από άλλες που σημειώθηκαν στο πλαίσιο άλλων μέτρων των προγραμμάτων.

57. Ομοίως, στην περίπτωση του προγράμματος του στόχου 3 για τη Γαλλία, η υποχρέωση οι ενδιάμεσοι φορείς που λαμβάνουν τη συνολική επιχορήγηση να καθορίζονται μετά την επίσημη έγκριση των επιχειρησιακών προγραμμάτων από την Επιτροπή είχε ως συνέπεια η διαδικασία επιλογής των ενδιαμέσων να αρχίσει μόλις το Νοέμβριο του 2000.

58. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, η δυνατότητα χρήσης του μηχανισμού των συνολικών επιχορηγήσεων αποδείχθηκε επίσης ότι περιοριζόταν από την ισχύουσα νομοθεσία. Στην Αυστρία η χρήση των συνολικών επιχορηγήσεων αναβλήθηκε και στη Φινλανδία η εθνική νομοθεσία απαγόρευε τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων δημοσιονομικής διαχείρισης από φορείς του Δημοσίου σε μη δημόσιους.

Εμπόδια στη συμμετοχή του εθελοντικού τομέα στα προγράμματα του ΕΚΤ

59. Ο "τρίτος τομέας", ο οποίος αφορά την οικονομική δραστηριότητα των συνεταιρισμών, των οργανώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και των ενώσεων, αποτελεί μια προσέγγιση της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης που συνενώνει τα διάφορα αναπτυξιακά στοιχεία των τοπικών κοινωνιών. Η ενδεχόμενη προστιθέμενη αξία αυτών των δράσεων πηγάζει από την ικανότητά τους να συνδυάζουν οικονομικούς και κοινωνικούς σκοπούς συναρμόζοντας τις τοπικές ανάγκες με τους τοπικούς πόρους.

60. Η συμμετοχή των εθελοντικών φορέων στον τομέα αυτό προσέκρουσε σε μια σειρά εμποδίων. Πρώτον, ο μη αμειβόμενος χρόνος που διαθέτουν εθελοντικά οι συμμετέχοντες σε τέτοιου είδους οργανώσεις αποτελεί σημαντική συνεισφορά στα σχέδια του ΕΚΤ(51). Ωστόσο, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το μέτρο του προγράμματος προβλέπει χρηματοδότηση μόνο δημόσια ή από το ΕΚΤ, αυτό θα μείωνε τη δημόσια συμβολή στο πρόγραμμα, με συνακόλουθη μείωση του ποσοστού της αντίστοιχης χρηματοδότησης. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι οι εθελοντικές οργανώσεις είναι συχνά μη κερδοσκοπικοί φορείς που χρηματοδοτούνται από δημόσιες και φιλανθρωπικές πηγές. Η κατάσταση αυτή περιορίζει, κατά συνέπεια, το δέλεαρ για τη συμμετοχή μικρών εθελοντικών ομάδων σε τέτοιου είδους δράσεις.

61. Δεύτερον, μολονότι ο τομέας των εθελοντικών υπηρεσιών και των φορέων πολιτών(52) χρειάζεται προπληρωμές προκειμένου να είναι σε θέση να εκπληρώσει την αποστολή του, αυτό δεν ήταν πάντοτε δυνατόν(53), διότι η εθνική νομοθεσία απαγορεύει την πληρωμή προκαταβολών σε τελικούς δικαιούχους. Ο περιορισμός αυτός, σε συνδυασμό με την έλλειψη πόρων εκ μέρους των εν λόγω φορέων, είχε ως συνέπεια, στην περίπτωση της Ισπανίας, την απουσία οποιασδήποτε δραστηριότητας το 2000 και εν μέρει το 2001.

Έλλειψη εμπορικής χρηματοδότησης των τοπικών δράσεων

62. Ένα ακόμη εμπόδιο στην ανάπτυξη αποτελεσματικής τοπικής απασχόλησης ήταν η έλλειψη εμπορικής χρηματοδότησης των σχετικών δράσεων. Πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) και ενδιάμεσοι φορείς δεν έχουν εξουσιοδότηση να αναζητούν εμπορική χρηματοδότηση. Μερικές φορές, το γεγονός αυτό συμβάλλει στον αποκλεισμό τόσο του τομέα των εθελοντικών υπηρεσιών όσο και των ιδιωτικών εταιρειών από την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης. Στην περίπτωση ενός μεγάλου σχεδίου που χρηματοδοτούνταν από την Επιτροπή, με τίτλο "Τοπικό κοινωνικό κεφάλαιο"(54), το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες ενδιάμεσοι φορείς περιορίζονταν σε μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και συμπράξεις.

63. Εξάλλου, λόγω του σχεδόν αποκλειστικά δημόσιου χαρακτήρα των εταιρικών σχέσεων και του γεγονότος ότι και άλλου είδους καινοτόμοι χρηματοδοτήσεις στοχεύουν κατά κύριο λόγο στην τοπική αυτοδιοίκηση και στον τομέα των ΜΚΟ, υπάρχει ο κίνδυνος η ικανότητα συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα να μην αναπτυχθεί εξίσου στον τομέα αυτό, με αποτέλεσμα να περιοριστεί η δημιουργία ικανοτήτων των τοπικών φορέων. Επιπλέον, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που προκύπτει υπέρ του δημόσιου τομέα όσον αφορά τη χρηματοδότηση του ΕΚΤ, αποτελεί έναν ακόμη περιοριστικό παράγοντα για την τοπική ανάπτυξη δράσεων για την απασχόληση.

64. Δεδομένου ότι ένας από τους βασικούς στόχους της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα αυτό είναι η βελτίωση της πρόσβασης των τοπικών παραγόντων στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων, μια εκ θεμελίων αλλαγή δεν μπορεί απλώς να επιβληθεί διά της νομοθετικής οδού, αλλά πρέπει να επιτευχθεί μέσω μιας καθορισμένης και συμφωνημένης στρατηγικής, η οποία να περιλαμβάνει οδηγίες για τη μεθοδολογία, τη δικτύωση των ενδιαφερομένων φορέων και, το σημαντικότερο, κοινή πολιτική συμφωνία για την αλλαγή εκ μέρους των αρχών των κρατών μελών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

65. Μολονότι η συνθήκη ΕΚ καθιερώνει μια ευρωπαϊκή πολιτική για την απασχόληση, δεν υπάρχει σαφής και συνολική ευρεία κοινοτική πολιτική για τη δημιουργία τοπικής απασχόλησης. Αν και η Επιτροπή έχει σημειώσει βήματα προόδου όσον αφορά την ανάπτυξη της σχετικής πολιτικής και τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών, δεδομένου ότι τα εμπειρικά στοιχεία σχετικά με τη δημιουργία απασχόλησης στον τομέα αυτό είναι ελάχιστα, μια ενδεχόμενη μελλοντική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε ανάλυση της σχέσης κόστους/ωφέλειας, η οποία θα έχει ως στόχο να καταστήσει αποτελεσματικότερες τις παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας από την άποψη της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης (βλέπε σημεία 10 έως 15).

66. Ενώ η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και οι κανονισμοί για τον προγραμματισμό της περιόδου 2000-2006 αναγνωρίζουν αυτού του είδους τις εξελίξεις στα κράτη μέλη και παρέχουν το νομικό πλαίσιο για την υποστήριξή τους, η ανάπτυξη κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των τοπικών δράσεων για την απασχόληση ήταν αποσπασματικός, χωρίς δομή και συνοχή. Δεδομένου ότι ήδη πρόκειται για μια πολύπλοκη παρέμβαση στο "πεδίο δράσης", η υιοθέτηση της τρέχουσας ευρείας προσέγγισης μπορεί τόσο περιπλέξει όσο και να αποδυναμώσει τις προσπάθειες και τον αντίκτυπο των αναλαμβανόμενων δράσεων (βλέπε σημεία 16 έως 21).

67. Οι πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται στον τομέα της τοπικής απασχόλησης με τη βοήθεια της χρηματοδότησης από την ΕΣΑ και το ΕΚΤ είναι ανεπαρκείς (βλέπε σημεία 22 έως 42).

68. Αδυναμίες παρουσιάζει επίσης η διαχείριση, εκ μέρους της Επιτροπής της άμεσης χρηματοδότησης καινοτόμων δράσεων υπέρ της τοπικής απασχόλησης (βλέπε σημεία 43 έως 52).

69. Μολονότι, σε πολλά κράτη μέλη, έχει σημειωθεί πρόοδος στον τομέα της τοπικής απασχόλησης, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την πλήρη συμμετοχή του τομέα τόσο των εθελοντικών υπηρεσιών όσο και του ιδιωτικού στις τοπικές δράσεις για την απασχόληση (βλέπε σημεία 53 έως 64).

70. Δυσκολίες υπάρχουν επίσης όσον αφορά την εφαρμογή αποκεντρωμένων μηχανισμών διαχείρισης σε ορισμένα κράτη μέλη, ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης των όρων εφαρμογής των νέων δημοσιονομικών κανονισμών με τις νομικές και διοικητικές ρυθμίσεις που ισχύουν στα κράτη μέλη (βλέπε σημεία 25 έως 29 και 56 έως 58).

71. Από πολιτική και νομική άποψη, η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση συνίσταται σε συντονισμένες εθνικές στρατηγικές, των οποίων η υλοποίηση και η αποτελεσματικότητα αποτελούν πρωτίστως ευθύνη των κρατών μελών. Η Επιτροπή έχει αναλάβει το δύσκολο, αλλά ζωτικής σημασίας ρόλο της διευκόλυνσης και της υποστήριξης αυτού του συντονιστικού στοιχείου. Για την εκπλήρωση αυτής της αποστολής καθοδήγησης των εθνικών πολιτικών για την απασχόληση, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να παρέχουν και η Επιτροπή να συλλέγει, να επεξεργάζεται και να διαδίδει κατάλληλες πληροφορίες. Αυτό ισχύει κυρίως στον τομέα των τοπικών δράσεων για την απασχόληση, για τις οποίες υπάρχει συγκεκριμένη νομική βάση στο πλαίσιο των κανονισμών του ΕΚΤ.

72. Το Συνέδριο συνιστά:

α) να πραγματοποιηθεί συνολική αξιολόγηση της ενδεχόμενης προστιθέμενης αξίας της πολιτικής για την τοπική απασχόληση σε όλα τα επίπεδα εφαρμογής της πολιτικής αυτής(55)·

β) η Επιτροπή να παράσχει στα κράτη μέλη ακριβέστερες οδηγίες όσον αφορά την τοπική απασχόληση στο πλαίσιο των προγραμμάτων του ΕΚΤ·

γ) η Επιτροπή να επιμείνει ώστε, στο πλαίσιο της ΕΣΑ, τα κράτη μέλη να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση·

δ) οι δράσεις στον τομέα των καινοτόμων σχεδίων των οποίων η διαχείριση ασκείται από την Επιτροπή να εξορθολογισθούν και συγχρόνως οι διαδικασίες δημοσιονομικής διαχείρισης να καταστούν αυστηρότερες, ώστε να εξασφαλίζεται η κανονικότητα και η αποτελεσματικότητα της σχετικής δαπάνης·

ε) μολονότι η ευθύνη για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας της συνολικής στρατηγικής για την τοπική απασχόληση ανήκει πρωτίστως στα κράτη μέλη, η Επιτροπή να μεριμνήσει να διαθέτει ακριβείς πληροφορίες διαχείρισης, προκειμένου να ανταποκρίνεται με επιτυχία στον υποστηρικτικό και συντονιστικό ρόλο της.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) SEC (1996) 2061 του Νοεμβρίου 1996: "Πρώτη έκθεση για τις τοπικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και την απασχόληση"· SEC (1998) 25 "Δεύτερη έκθεση για τις τοπικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και την απασχόληση" - COM(1995) 273 τελικό "Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενθάρρυνση των τοπικών πρωτοβουλιών ανάπτυξης και απασχόλησης".

(2) Άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1784/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 213 της 13.8.1999).

(3) Τελευταία έκδοση: Κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών για την απασχόληση για το 2002 (ΕΕ L 60 της 1.3.2002, σ. 66).

(4) Σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 161 της 26.6.1999), καθώς και το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1784/1999 (ΕΕ L 213 της 13.8.1999), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (2000-2006) μπορεί να χρηματοδοτεί καινοτόμους ενέργειες, όπως μελέτες.

(5) Κονδύλιο B5-501 του προϋπολογισμού του 2000.

(6) Ανακοίνωση της Επιτροπής "Τοπική δράση για την απασχόληση" [COM(2000) 196 τελικό της 7ης Απριλίου 2000].

(7) Λευκή Βίβλος της Επιτροπής για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση [COM(2001) 428 τελικό της 25ης Ιουλίου 2001].

(8) Η ΕΣΑ θεμελιώνεται σε τέσσερις πυλώνες και 19 κατευθυντήριες γραμμές για την ευρωπαϊκή πολιτική απασχόλησης:

Πυλώνας 1: Βελτίωση της απασχολησιμότητας

Πυλώνας 2: Ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος και δημιουργία θέσεων απασχόλησης

Πυλώνας 3: Ενθάρρυνση της προσαρμοστικότητας των επιχειρήσεων και των εργαζομένων

Πυλώνας 4: Ενθάρρυνση των πολιτικών ίσων ευκαιριών.

(9) Απόφαση 2001/63/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2001, για τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής απασχόλησης των κρατών μελών για το 2001. Τα αυτά επαναδιατυπώνονται σε πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής απασχόλησης των κρατών μελών για το 2002 [COM(2001) 511 τελικό της 12ης Σεπτεμβρίου 2001].

(10) Τα εθνικά προγράμματα δράσης καταρτίζονται από κάθε κράτος μέλος προς υλοποίηση των κατευθυντηρίων γραμμών που εγκρίνει το Συμβούλιο.

(11) Το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο α) ορίζει ότι "στο πλαίσιο των τομέων της πολιτικής, το Ταμείο (ΕΚΤ) λαμβάνει υπόψη την υποστήριξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία απασχόλησης, ιδίως των πρωτοβουλιών για την προώθηση της τοπικής απασχόλησης και των τοπικών συμφωνιών για την απασχόληση".

Το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο δ) αναφέρεται στην ανάπτυξη νέων πηγών απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της κοινωνικής οικονομίας (τρίτος τομέας).

Το άρθρο 4 παράγραφος 2προβλέπει ότι ένα εύλογο ποσό εκ των πιστώσεων του Ταμείου θα διατίθεται (στο πλαίσιο των περιοχών των στόχων 1 και 3 υπό τη μορφή μικρών επιδοτήσεων που θα συνδυάζονται με ειδικές ρυθμίσεις πρόσβασης για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τις τοπικές συμπράξεις.

(12) Ανακοίνωση της Επιτροπής "Τοπική δράση για την απασχόληση - Η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση" [COM(2000) 196 τελικό της 7ης Απριλίου 2000].

(13) Εσωτερικό υπηρεσιακό έγγραφο EMCO/07/01, που αποτέλεσε τη βάση για την ανακοίνωση της Επιτροπής "Ενδυνάμωση της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση" [COM(2001) 629 τελικό της 6ης Νοεμβρίου 2001].

(14) Δεύτερη έκθεση σχετικά με την οικονομική και κοινωνική συνοχή [COM(2001) 24 τελικό της 31ης Ιανουαρίου 2001].

(15) Τα άμεσα οφέλη είναι ποσοτικοποιήσιμα και συνίστανται, π.χ., στις δημιουργούμενες θέσεις απασχόλησης ή στα άτομα που δέχονται κατάρτιση. Τα διαδικαστικά οφέλη είναι ποιοτικά και περιλαμβάνουν τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων και φορέων διαμεσολάβησης, στο πλαίσιο των οποίων συνενώνονται διάφοροι κοινωνικοί παράγοντες. Και οι δύο αυτές κατηγορίες περιλαμβάνονται συχνά στα επιχειρησιακά προγράμματα ως οι δεδηλωμένοι στόχοι της διαρθρωτικής χρηματοδότησης.

(16) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία και το συντονισμό τους με το Ταμείο Συνοχής - Κατευθυντήριες γραμμές για τα προγράμματα της περιόδου 2000-2006 - Κοινωνική οικονομία: νέες υπηρεσίες που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης: COM(1999) 344 (ΕΕ C 267 της 22.9.1999, σ. 3).

(17) Μέρος 1, τμήμα II "Ανταγωνιστικές επιχειρήσεις για τη δημιουργία απασχόλησης"·μέρος 2 "Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση", ιδίως η ανάδειξη της υποστήριξης του ΕΚΤ προς τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης στις περιοχές του στόχου 3, η τοπική ή περιφερειακή εκτίμηση των αναγκών ως αποτέλεσμα ρυθμίσεων προγραμματισμού εκ των κάτω προς τα άνω και η ενσωμάτωση του ΕΚΤ με δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από άλλα ταμεία.

(18) ΕΚΤ 2000: Ερωτήσεις και απαντήσεις.

(19) Ενώ ο κανονισμός και οι επίσημες κατευθυντήριες γραμμές απαιτούσαν τα προγράμματα να περιλαμβάνουν μόνο περίληψη του περιεχομένου των σχεδιαζόμενων ενεργειών, αυτό το συμπληρωματικό έγγραφο οδηγιών απαιτούσε τα προγράμματα να περιέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες.

(20) Άρθρο 4.

(21) άρθρο 9 στοιχείο θ), και άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 161 της 26.6.1999).

(22) Γερμανία και Αυστρία.

(23) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 438/2001 της Επιτροπής, της 2ας Μαρτίου 2001, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου όσον αφορά τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων (ΕΕ L 63 της 3.3.2001, σ. 21). Ο εν λόγω κανονισμός απαιτεί τη σαφή διάκριση των αρμοδιοτήτων των αρχών διαχείρισης και πληρωμής καθώς και ανεξάρτητο έλεγχο τουλάχιστον του 5 % των επιλέξιμων δαπανών βάσει αντιπροσωπευτικού δείγματος εγκεκριμένων πράξεων.

(24) "Οδηγός για τη διαχείριση των επιδοτήσεων", Δημοσιονομικές διατάξεις, άρθρο 11 παράγραφος 3, ΓΔ Προϋπολογισμός, 15 Ιουλίου 1999.

(25) Στόχος 3, ΕΕΠ "York και Humber", Ηνωμένο Βασίλειο και στόχος 3, Γαλλία.

(26) Ο ενδιάμεσος φορέας που είχε οριστεί για το ΕΕΠ στο πλαίσιο του στόχου 3 για τη Γερμανία (ομοσπονδιακό επίπεδο).

(27) Άρθρο 128 της συνθήκης.

(28) Η κοινή έκθεση για την απασχόληση καταρτίζεται από το Συμβούλιο και την Επιτροπή και υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

(29) Τοπική γνώση για το ΕΣΔ· τοπική συμμετοχή στην προετοιμασία του ΕΣΔ· κοινωνική οικονομία· τοπικές εταιρικές σχέσεις· δημόσιες υπηρεσίες για την απασχόληση και συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.

(30) Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1999, σημείο 3.134.

(31) Ανακοίνωση της Επιτροπής το 1998 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ.

(32) SEC (2001) 1398 της 16ης Νοεμβρίου 2001 - Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής για την αξιολόγηση της εφαρμογής των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση για το 2001 (έγγραφο υποστήριξης της κοινής έκθεσης για την απασχόληση [COM(2001) 438 τελικό της 12ης Σεπτεμβρίου 2001].

(33) Εκτός από δύο κράτη μέλη (Γαλλία και Κάτω Χώρες το 2000).

(34) Όπως επιβεβαιώνεται στις κοινές εκθέσεις για την απασχόληση για το 2000 (σημείο 4.4) και το 2001 (σημείο 3.3).

(35) Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία στα ΕΣΔ για το 2000.

(36) Κοινή έκθεση για την απασχόληση για το 2001, σημείο 3.3.

(37) Στην ειδική έκθεση αριθ. 12/2001 του Συνεδρίου, σημείο 17, σχετικά με ορισμένες διαρθρωτικές παρεμβάσεις υπέρ της απασχόλησης, τον αντίκτυπο των ενισχύσεων του ΕΤΠΑ στην απασχόληση και τα μέτρα του ΕΚΤ κατά της μακροχρόνιας ανεργίας, επισημαινόταν ότι στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση στο πλαίσιο της ΕΣΑ, στα ΕΣΔ και στις κοινές εκθέσεις για την απασχόληση δεν γινόταν καμία μνεία στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), μολονότι ο αντίκτυπος των σχετικών ενισχύσεων στην απασχόληση ήταν σημαντικός (ΕΕ C 334 της 28.11.2001).

(38) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση καινοτόμων μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την προγραμματική περίοδο 2000-2006 [COM(2000) 894 της 12ης Ιανουαρίου 2001].

(39) Δοκιμαστικά σχέδια, σχέδια επίδειξης και ανταλλαγές εμπειριών, για τα οποία εφαρμόζεται ανώτατο όριο 0,4 % από την ετήσια χρηματοδότηση του ΕΚΤ.

(40) Σχέδιο αριθ. 970751 ATO.

(41) Σχέδιο αριθ. 960019B 0.

(42) Κονδύλιο B5-5 0 3 του προϋπολογισμού - 12 εκατομμύρια ευρώ το 2000.

(43) Στοιχεία στις 31 Δεκεμβρίου 2001.

(44) Οι αναλήψεις υποχρεώσεων από 53 εκατομμύρια ευρώ το 1998 σε 47 εκατομμύρια ευρώ το 2001 και οι πληρωμές από 39 εκατομμύρια ευρώ το 1998 σε 23 εκατομμύρια ευρώ το 2001.

(45) Κονδύλιο B5-5 0 2 του προϋπολογισμού.

(46) Π.χ., στην περίπτωση του δημοτικού συμβουλίου της Γλασκώβης, η συμφωνία για την επιχορήγηση υπογράφηκε δύο μήνες μετά το συνέδριο.

(47) ΤΣΑ τριών πόλεων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ΤΣΑ του Τάμπερε στη Φινλανδία και ΤΣΑ της Καταλωνίας στο πλαίσιο του στόχου 2.

(48) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση καινοτόμων μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την προγραμματική περίοδο 2000-2006, σημείο 27 [COM(2000) 894 της 12ης Ιανουαρίου 2001].

(49) Ηνωμένο Βασίλειο (το ΕΕΠ 2000-2006 στο πλαίσιο του στόχου 2 στην περιφέρεια των East Midlands δεν προέβλεπε τη χρηματοδότηση των ΤΣΑ) και Φινλανδία (σε έκθεση του ΟΟΣΑ αναφερόταν ότι πολλές εταιρικές σχέσεις, εξαρτώμενες σε μεγάλο βαθμό από την εθνική χρηματοδότηση, θα έπαυαν να υπάρχουν υπό την τρέχουσα μορφή τους λόγω διακοπής της επιχορήγησής τους).

(50) Ισπανία (ΕΠ στόχου 3) και επίσης τοπικό σύμφωνο για την απασχόληση στην Καταλωνία, στο πλαίσιο του στόχου 2.

(51) ΕΕΠ "Yorkshire and the Humber" στο πλαίσιο των στόχων 1, 2 και 3 στο Ηνωμένο Βασίλειο και ΕΠ στο πλαίσιο του στόχου 3 στην Ισπανία.

(52) Π.χ., όσον αφορά το προσχέδιο της περιόδου 2000-2006 "Yorkshire and the Humber" στο πλαίσιο του στόχου 2, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Επιτροπή ήταν της άποψης ότι ένας τέτοιος χρηματοδοτικός μηχανισμός ήταν απαραίτητος, προκειμένου οι τομείς να ανταποκριθούν στο ρόλο τους. Τη θέση αυτή ενισχύει και η ερμηνεία που δίδει η Επιτροπή στο άρθρο 32 παράγραφος 1 εδάφιο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 161 της 26ης Ιουνίου 1999).

(53) Π.χ., στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρχε εντολή της κεντρικής κυβέρνησης προς τις περιφερειακές υπηρεσίες, η οποία απαγόρευε τις προκαταβολές, ενώ και στο ΕΕΠ στο πλαίσιο του στόχου 3 στη Γερμανία (Βαυαρία) και στο ΕΕΠ στο πλαίσιο του στόχου 3 στην Ισπανία απαγορεύονταν οι προκαταβολές προς τους τελικούς δικαιούχους της επιχορήγησης.

(54) Στο έγγραφο "Αξιολόγηση του πρότυπου σχεδίου για το τοπικό κοινωνικό κεφάλαιο" (σύμβαση VC/2000/0220), η Επιτροπή ορίζει ως "τοπικό κοινωνικό κεφάλαιο" τη στήριξη που παρέχεται από έναν ενδιάμεσο φορέα, ο οποίος λειτουργεί σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, σε πρόσωπα που συνενώνουν τους πόρους τους, προκειμένου να υλοποιήσουν μικρής κλίμακας σχέδια τα οποία προωθούν την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Η κατευθυντήρια αρχή είναι η κινητοποίηση του εγχώριου δυναμικού για την ικανοποίηση των τοπικών αναγκών με τοπικές λύσεις.

(55) Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής του 1993 για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, κεφάλαιο 8 σημείο 8.2.

Απαντηση της επιτροπης

ΣΥΝΟΨΗ

I και II. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να εγγυηθεί ένα ευνοϊκότερο πλαίσιο για την τοπική απασχόληση έχοντας ως αφετηρία των αρχή ότι όσο ευρύτερη είναι η βάση των συμμετεχόντων ατόμων και φορέων, τόσο αποτελεσματικότερος είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη της τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας καθώς και την ανοικτή μέθοδο συντονισμού που θεσπίσθηκε στη Λισσαβώνα. Η εφαρμογή των αρχών αυτών είναι ιδιαίτερα κατάλληλη στον τομέα της τοπικής απασχόλησης καθώς έτσι κατοχυρώνεται πρωτίστως ο πλήρης σεβασμός των εθνικών διοικητικών και συνταγματικών διατάξεων των κρατών μελών.

IV. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναγνωρίζοντας ότι είναι αναμφισβήτητα αναγκαίο να βελτιωθεί η διαδικασία σχεδιασμού της κοινοτικής πολιτικής, επιθυμεί να τονίσει τα ακόλουθα σημεία:

α) λόγω του ευρέος φάσματος δραστηριοτήτων και πάνω από όλα καταστάσεων μεταξύ των κρατών μελών (μέγεθος, αρμοδιότητες, πόροι στο υποπεριφεριακό επίπεδο) ένας και μόνον ορισμός ή δράση της πολιτικής για την τοπική απασχόληση δεν θα ήταν ούτε λειτουργικός αλλά ούτε και επιθυμητός και δεν θα εντάσσονταν στο πεδίο κανονισμού ΕΚΤ ή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ)·

β) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει κατευθύνσεις και προάγει την ανταλλαγή εμπειριών μέσω καινοτόμων και προκαταρκτικών μέτρων ακόμα και για τους ίδιους τους τοπικούς παράγοντες, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση της του Νοεμβρίου 2001(1).

V. Η πληροφόρηση σχετικά με την εποπτεία και την αξιολόγηση πολιτικής είναι σε γενικές γραμμές χρήσιμη. Ωστόσο, τα μέρη που απαρτίζουν την πολιτική για την τοπική απασχόληση χαρακτηρίζονται από διαφορετικές απαιτήσεις και αρμοδιότητες. Συγκεκριμένα:

α) το γεγονός ότι τα κράτη μέλη στα επιχειρησιακά τους προγράμματα δεν παρέχουν ειδικά στοιχεία σχετικά με τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση είναι κάτι το φυσικό εάν ληφθεί υπόψη η φύση και οι στόχοι των εν λόγω προγραμμάτων σύμφωνα με τον κανονισμό ΕΚΤ·

β) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι με βάση τα στοιχεία που παρέχουν τα κράτη μέλη σχετικά με την τοπική απασχόληση στα Εθνικά Σχέδια Δράσης (ΕΣΔ) είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση των κύριων τάσεων σχετικά με την ανάπτυξη της περιφερειακής διάστασης της ευρωπαϊκή στρατηγικής για την απασχόληση. Ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να προκρίνει την περαιτέρω ανάπτυξη της τοπικής διάστασης στο πλαίσιο της ΕΣΑ.

VI. α) και β) Όσον αφορά τα σχέδια υπό άμεση διαχείριση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζει ότι είχε λάβει αιτήσεις για τη χορήγηση κοινοτικής χρηματοδότησης πολύ πριν από την έναρξη των σχεδίων, ότι οι λογιστικές καταχωρήσεις πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη των δράσεων και, τέλος, ότι οι συμφωνίες επιδότησης απεστάλησαν εγκαίρως στους αναδόχους.

γ) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφωνεί με το Ελεγκτικό Συνέδριο σχετικά με την επικάλυψη που αυτό παρατηρεί μεταξύ των δράσεων του άρθρου 6 και των προπαρασκευαστικών μέτρων ύστερα από τη δημιουργία το 2000 του κονδυλίου B5-503 στον προϋπολογισμό από την αρχή του προϋπολογισμού παρά τους ενδοιασμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο η τελευταία ξεκίνησε την εφαρμογή των κονδυλίων αυτών του προϋπολογισμού με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και στα πλαίσια του ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει. Επίσης, έχει προσπαθήσει να περιορίσει την όποια επικάλυψη προχωρώντας, ιδίως, στην κοινή επιλογή σχεδίων που συγκεντρώνουν όλες τις σχετικές υπηρεσίες.

VII. α) και β) Όσον αφορά τις επιδοτήσεις μικρού μεγέθους εναπόκειται στα κράτη μέλη ή/και τις αρχές διαχείρισης να αντιμετωπίσουν τις πολυπλοκότητες και τους περιορισμούς που σχολιάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει απευθύνει έκκληση να υπάρξει μεγαλύτερη απλούστευση στον τομέα αυτό αλλά δεν διαθέτει την εξουσία να παρέμβει στους εθνικούς μηχανισμούς ή τις διοικητικές διατάξεις τους.

γ) Όσον αφορά το γεγονός ότι ορισμένες τοπικές δράσεις για την απασχόληση περιορίστηκαν σε μη κερδοσκοπικούς φορείς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι στις τοπικές δράσεις για την απασχόληση δεν είναι δυνατό να συμμετέχουν όλοι ανεξαιρέτως οι ενδιαφερόμενοι φορείς. Οι μη κερδοσκοπικοί φορείς αποτελούν θεμιτή προτεραιότητα και ομάδα στόχο για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης.

VIII. Όσον αφορά τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι:

α) Η ανακοίνωσή της του Νοεμβρίου 2001 ανήγγειλε τη διενέργεια θεματικής αξιολόγησης για την τοπική απασχόληση η πραγματοποίηση της οποίας ξεκινά τη στιγμή αυτή. Ωστόσο παρά το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη να αξιολογηθούν η προστιθέμενη αξία και ο βαθμός αποτελεσματικότητας των μέτρων για την αγορά εργασίας, θεωρεί ότι μια σε βάθος ανάλυση των παρεμβάσεων στην αγορά εργασίας περιορίζει τις δυνατότητες αξιολόγησης όσον αφορά τα αποτελέσματα της πολιτικής για την τοπική απασχόληση.

β) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι, σε γενικές γραμμές, η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων που επιβάλλουν στα κράτη μέλη το ΕΚΤ και οι κανονισμοί των διαρθρωτικών ταμείων είναι οι σωστοί, στο μέτρο που οι σχετικές διαδικασίες πρέπει να είναι σύμφωνες με τις αρχές της ενισχυμένης εταιρικής σχέσης και της απλοποίησης με βάση τους κανονισμούς, ενώ παράλληλα δεν πρέπει να δημιουργούν πρόσθετα βάρη για τα κράτη μέλη.

γ) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι, με βάση τα στοιχεία που παρέχουν τα κράτη μέλη σχετικά με την τοπική απασχόληση στα εθνικά σχέδια δράσης (ΕΣΔ), είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση των κύριων τάσεων σχετικά με την ανάπτυξη της περιφερειακής διάστασης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να προκρίνει την περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής διάστασης στο πλαίσιο της ΕΣΑ.

δ) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφωνεί με τη γενική σύσταση σχετικά με την ανάγκη εξορθολογισμού της στήριξης από τον προϋπολογισμό και της βελτίωσης των διαδικασιών δημοσιονομικής διαχείρισης.

ε) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να επιτελεί τον υποστηρικτικό και συντονιστικό ρόλο που της αναλογεί, τηρώντας παράλληλα τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας οι οποίες είναι ιδιαίτερα κατάλληλες για τους τομείς των τοπικών δράσεων για την απασχόληση.

ΣΥΝΟΨΗ

1. Οι τοπικές δράσεις για την απασχόληση αναπτύχθηκαν για δεκαετίες στα κράτη μέλη. Από το λευκό βιβλίο του 1993 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να εγγυηθεί ένα ευνοϊκότερο πλαίσιο για την τοπική απασχόληση έχοντας ως αφετηρία την αρχή ότι όσο ευρύτερη είναι η βάση των συμμετεχόντων ατόμων και φορέων τόσο αποτελεσματικότερος είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας πολιτικής. Ωστόσο, η πραγματοποίηση προόδου στον εν λόγω τομέα πολιτικής εξαρτάται βασικά από τις αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο κρατών μελών.

2. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ) η κατευθυντήρια γραμμή 11 τονίζει τη στιγμή αυτή με ιδιαίτερη έμφαση ότι τα κράτη μέλη -σε αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και τους ίδιους τους τοπικούς παράγοντες "λαμβάνουν υπόψη, εφόσον ενδείκνυται, στη συνολική τους πολιτική για την απασχόληση την παράμετρο της περιφερειακής ανάπτυξης" και "ενθαρρύνουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην ανάπτυξη στρατηγικών για την απασχόληση". Ωστόσο, στις κατευθυντήριες γραμμές δεν προβλέπεται η διαχείριση κάποιας δράσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3. Στον κανονισμό του ευρωπαϊκού κοινωνικού ταμείου (ΕΚΤ) αναφέρεται ότι στους πέντε τομείς πολιτικής του το ταμείο "λαμβάνει υπόψη" μεταξύ άλλων "την υποστήριξη τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία απασχόλησης" (άρθρο 2 παράγραφος 2).

4. Οι τοπικές πολιτικές και δράσεις για την απασχόληση καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα και τυπολογία ενεργειών που εντάσσονται κυρίως σε προγράμματα του ΕΚΤ και αρμόδια για τη διαχείρισή τους είναι τα κράτη μέλη. Π.χ. ένα μεγάλο μέρος των κονδυλίων στους πέντε τομείς πολιτικής του ΕΚΤ, όπως είναι η δια βίου μάθηση ή οι ίσες ευκαιρίες έχει έναν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στη δημιουργία τοπικών θέσεων εργασίας. Έτσι, θα ήταν αδύνατο οι δραστηριότητες σε αυτό το ευρύ πεδίο να υπολογιστούν με ποσοτικούς όρους ή να ενταχθούν σε ένα συνεκτικό, σαφές κοινοτικό πλαίσιο σε όλα τα επίπεδα πολιτικής.

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

6. Οι τοπικές δράσεις για την απασχόληση και οι διάφορες οικονομικές πολιτικές και διοικητικές συμφωνίες στα κράτη μέλη διακρίνονται από έναν ιδιαίτερα ευρύ και ποικίλο χαρακτήρα. Το γεγονός αυτό δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση αξιολόγησης με βάση την αποδοτικότητα - ή την ύπαρξη ενός αυστηρού ορισμού- για όλες τις δραστηριότητες για την τοπική απασχόληση, ιδιαίτερα όσον αφορά τα προγράμματα του ΕΚΤ. Επίσης σημαντικός παράγοντας για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι το περιορισμένο ανθρώπινο δυναμικό.

9. Οι τοπικές δράσεις για την απασχόληση απαρτίζονται από τρία μέρη τα οποία, παρότι όλα έχουν ως στόχο τους την τοπική απασχόληση, διακρίνονται από διαφορετικές νομικές βάσεις και ειδικούς στόχους και, κατά συνέπεια, διέπονται από διαφορετικές απαιτήσεις και αρμοδιότητες: τη διαδικασία πολιτικής της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ), τις νομικές απαιτήσεις του κανονισμού ΕΚΤ και τους λειτουργικούς κανόνες σχετικά με τις καινοτόμες και προπαρασκευαστικές δράσεις. Οι κοινοτικές πολιτικές και δράσεις οφείλουν απαραιτήτως να προσαρμόζονται στη φύση αυτών των μερών.

ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΣΑΦΕΣΤΕΡΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

10. Οι αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας με βάση το πρωτόκολλο του Άμστερνταμ, καθώς και η ανοικτή μέθοδος συντονισμού που θεσπίστηκε στη Λισσαβώνα είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στον τομέα της τοπικής ανάπτυξης. Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή της του Νοεμβρίου 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά την εκπόνηση πολιτικής, κατευθυντήριων γραμμών και μέτρων, λαμβάνει υπόψη τις αρχές αυτές, σεβόμενη παράλληλα τις εθνικές διοικητικές και συνταγματικές διατάξεις των κρατών μελών. Επίσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αποφεύγει την υιοθέτηση μιας τυποποιημένης προσέγγισης απέναντι στους εθνικούς περιφερειακούς και τοπικούς φορείς.

14. Οι δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εγγυηθεί ότι οι περιφερειακές και τοπικές συνθήκες συνεκτιμώνται κατάλληλα κατά την εκπόνηση σχεδίων πολιτικής και δραστηριοτήτων είναι περιορισμένες λόγω της απουσίας υποχρεωτικής νομικής βάσης αλλά και του ίδιου του κανονισμού ΕΚΤ (βλέπε παράγραφο 3), ιδιαίτερα όσον αφορά τη μη τυποποιημένη υποστήριξη μέτρων, την παροχή κατευθύνσεων, και τις πειραματικές ενέργειες στο πλαίσιο καινοτόμων δράσεων και προκαταρκτικών μέτρων.

15. Τα διαρθρωτικά ταμεία αποτελούν χρηματοδοτικά μέσα που αποσκοπούν στην ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής· οι σχετικοί κανονισμοί καθορίζουν το πεδίο παρέμβασης τους αλλά όχι το κανονιστικό πλαίσιο των εθνικών ή/και κοινοτικών πολιτικών που συγχρηματοδοτούν. Το άρθρο 2 του κανονισμού ΕΚΤ ορίζει το πεδίο των δραστηριοτήτων των κρατών μελών και εξετάζει την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας και του ανθρώπινου δυναμικού που υποστηρίζει και συμπληρώνει το ΕΚΤ. Η υλοποίηση των πολιτικών αυτών καθώς και οι κανόνες που τις διέπουν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. Το άρθρο 8 του κανονισμού της (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενισχύει την προσέγγιση αυτή, συγκεκριμένα στην παράγραφο 1 όπου προβλέπεται ότι οι δράσεις αυτές εκπονούνται σε συνεργασία "με τις αρχές και φορείς που ορίζει το κράτος μέλος στα πλαίσια των εθνικών του κανόνων και των τρεχουσών πρακτικών, ...".

Η αρχή της εταιρικής σχέσης που αναφέρεται στο άρθρο 8 αποσκοπεί στην ενίσχυση του ρόλου των περιφερειακών και τοπικών εταίρων κατά τον καθορισμό, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία σε επίπεδο κράτους μέλους. Συμπληρώνεται από την αρχή της επικουρικότητας που αναφέρεται στην παράγρ. 2 με την οποία μειώνεται σημαντικά ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την υλοποίηση των ενεργειών.

Ωστόσο η οριζόντια προτεραιότητα της τοπικής απασχόλησης λήφθηκε υπόψη στις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη και θα αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ενδιάμεση αξιολόγησή της.

17. Με βάση τα πορίσματα από τις συζητήσεις στην επιτροπή απασχόλησης για το έγγραφο που συνέταξαν οι υπηρεσίες της επιτροπής, τα κράτη μέλη είναι σαφώς αντίθετα με την κατάρτιση ενός σχεδίου δράσης και ενός χρονοδιαγράμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την προετοιμασία των τοπικών σχεδίων δράσης. Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σεβόμενη τις αρμοδιότητες των κρατών μελών, αναθεώρησε την προκαταρκτική της θέση και εξέδωσε το Νοέμβριο του 2001 την ανακοίνωση για την τοπική απασχόληση.

18. Μια σειρά από άλλους τομείς περιορίζουν τις προθέσεις και την ικανότητα της Κοινότητας να διατυπώσει μια ολοκληρωμένη πολιτική ευρωπαϊκής εμβέλειας για την προώθηση των τοπικών δράσεων για την απασχόληση με μετρήσιμους στόχους, κριτήρια και επιδιωκόμενα αποτελέσματα.. Πρώτον, οι πολιτικές απασχόλησης χαράσσονται σε επίπεδο κρατών μελών ενώ ο βαθμός αποκέντρωσης των εθνικών διοικήσεων και η σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Δεύτερον, τα κράτη μέλη είναι κατ' εξοχήν αρμόδια να αποφασίσουν για το πώς να λάβουν συγκεκριμένα υπόψη τις περιφερειακές και τοπικές συνθήκες σύμφωνα με τον κανονισμό ΕΚΤ και τις συνταγματικές και διοικητικές τους διατάξεις. Γενικότερα τα κράτη μέλη είναι περισσότερο αρμόδια να προσαρμοστούν στη δική τους τοπική πραγματικότητα και ανάγκες.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει κατευθύνσεις πολιτικής και προωθεί την έρευνα στο πεδίο αρμοδιότητάς της, όσον αφορά και τους ίδιους τους τοπικούς παράγοντες, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση του Νοεμβρίου του 2001 και σημειώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο (παράγραφος 41). Βασίζεται σε πειραματικές ενέργειες και πολλές σχετικές συνεισφορές πέρα από τις μελέτες που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο (παράγραφος 18). π.χ. το πρόγραμμα για την τοπική απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη του ΟΟΣΑ στο οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ιδρυτικό και ενεργό μέλος από τη δημιουργία του το 1982.

19. Λόγω του ευρέος φάσματος δραστηριοτήτων και πάνω από όλα καταστάσεων των κρατών μελών (μέγεθος, αρμοδιότητα πόροι στο υποπεριφερειακό επίπεδο) ένας και μόνο ορισμός ή δράση της πολιτικής για την τοπική απασχόληση δεν θα ήταν ούτε λειτουργικός αλλά ούτε και επιθυμητός και δεν θα εντάσσονταν στο πεδίο του κανονισμού ΕΚΤ ή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ). Ο όρος "τοπική δράση για την απασχόληση" περιλαμβάνει εντελώς διαφορετικές δραστηριότητες, όπως είναι τα καινοτόμα μέτρα και τα επιχειρησιακά προγράμματα του ΕΚΤ.

20 και 21. Ο κύριος στόχος της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Νοέμβριο του 2001 ήταν να συμβάλει στην τοπική διάσταση της ΕΣΑ, αναλύοντας τις πρόσφατες τάσεις στα ΕΣΔ των κρατών μελών και τα αποτελέσματα από τις διαβουλεύσεις με τους τοπικούς παράγοντες καθώς και αξιοποιώντας την εμπειρία και βελτιώνοντας τη χρήση των υπάρχοντων μέσων. Η ανακοίνωση επίσης πρότεινε μια σειρά από μη τυποποιημένους προσανατολισμούς για τις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση -σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας- αντί για ένα σχέδιο δράσης. Την ανακοίνωση καλωσόρισαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή(2). Τα κράτη μέλη ήταν σαφώς αντίθετα σε μια περισσότερο παρεμβατική πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Λόγω της ιδιαίτερης φύσης των τοπικών δράσεων για την απασχόληση και του γεγονότος ότι η τοπική απασχόληση αποτελεί έναν από τους τομείς του κανονισμού ΕΚΤ αλλά και λόγω της έλλειψης στατιστικών στοιχείων που υπογραμμίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο, τα άμεσα μετρήσιμα αποτελέσματα που αναφέρονται στην παραπομπή 15 (δημιουργία θέσεων εργασίας, κατάρτιση ατόμων) δεν μπορούν να εντοπιστούν με αντικειμενικό τρόπο -ιδιαίτερα όσον αφορά τα επιχειρησιακά προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών κονδυλίων για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΚΡΙΒΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

22. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμερίζεται τα γενικά σχόλια όσον αφορά τη χρηστή διαχείριση που κάνει το Ελεγκτικό Συνέδριο. Πέρα από αυτές τις γενικές αρχές που κατά τα άλλα εφαρμόζονται όσον αφορά την υλοποίηση, παρακολούθηση και αξιολόγηση κάθε πολιτικής είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι στην περίπτωση των τοπικών δράσεων το περιεχόμενο, οι διαδικασίες και η ευθύνη για τη συγκεκριμένη εφαρμογή των αρχών αυτών διαφέρουν ανάλογα με το αν πρόκειται για το ένα ή για το άλλο συστατικό μέρος των τοπικών δράσεων που αναλύει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην παράγραφο 9 της παρούσας έκθεσης.

25. Από τις εντολές διαπραγμάτευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με όλα τα κράτη μέλη προέκυψαν σαφείς και συνεκτικές διατάξεις προσανατολισμού για αυτή τη νέα προτεραιότητα, τις οποίες και ακολούθησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σεβόμενη παράλληλα την αρχή της επικουρικότητας και τις διατάξεις του κανονισμού των διαρθρωτικών ταμείων.

Οι κατευθυντήριες γραμμές του ΕΚΤ σχετικά με την ex ante αξιολόγηση (30 Απριλίου 1999) επίσης προέβλεπαν την παροχή εκτεταμένων κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής, υπογραμμίζοντας ιδιαιτέρως την ανάγκη να υπάρχει αξιολόγηση για κάθε τομέα πολιτικής σχετικά με το πού και σε ποιον τύπο δραστηριοτήτων είχαν ενταχθεί οι οριζόντιες προτεραιότητες. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές επίσης καλύπτουν την ένταξη των τοπικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση στις εθνικές/περιφερειακές στρατηγικές.

Όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής που εκδίδουν τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεραιότητες των διαρθρωτικών ταμείων ο προσανατολισμός που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την τοπική απασχόληση ήταν επαρκής και δεν χρειάζεται να είναι υπερβολικά συγκεκριμένος. Το πρώτο σημείωμα προσανατολισμού που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο αποτελούσε μια αναγκαστικά συνοπτική κατευθυντήρια γραμμή πολιτικής για τα κράτη μέλη και αφορούσε τα διαρθρωτικά ταμεία στο σύνολό τους. Το δεύτερο σημείωμα αποτελούσε ένα πιο αναλυτικό έγγραφο εργασίας που είχε σκοπό να βοηθήσει τα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά τις διμερείς διαπραγματεύσεις και αφορούσε μόνο το ΕΚΤ· διαβιβάστηκε αναλόγως στα κράτη μέλη για λόγους διαφάνειας.

27. Όπως αναφέρεται στις απαντήσεις στην ετήσια έκθεση 1994 και όπως επιβεβαίωσε η πρακτική τα τελευταία έτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπάθησε σε συμφωνία με τα κράτη μέλη να βελτιώσει τους κανόνες εφαρμογής των συνολικών επιδοτήσεων καθώς και να αυξήσει τους μηχανισμούς που είναι απαραίτητοι για να υπάρξει κατάλληλη παρακολούθηση και έλεγχος αυτών των μορφών παρέμβασης.

28. Ορισμένα κράτη μέλη συνάντησαν δυσκολίες κατά την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τις μικρές επιδοτήσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του κανονισμού ΕΚΤ οι μικρές οργανώσεις πρέπει να επωφελούνται από "ειδικές ρυθμίσεις πρόσβασης στα κονδύλια του ΕΚΤ, για να μειωθούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις αυτές κατά τη χρηματοδότηση από το ΕΚΤ. Για να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή των μικρών οργανώσεων πρέπει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ευκολότερες συνθήκες πρόσβασης για αυτές. Επιπλέον ο κανονισμός ΕΚΤ προβλέπει μια εξαίρεση στους γενικούς κανόνες συγχρηματοδότησης με βάση την οποία είναι δυνατό να χρηματοδοτηθούν σε ποσοστό 100 % από το ΕΚΤ μικρά προγράμματα επιδοτήσεων. Τέλος η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει πειραματικά σχέδια σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού ΕΚΤ, το Τοπικό Κοινωνικό Κεφάλαιο και έχει ενημερώσει τακτικά τα κράτη μέλη μέσω της επιτροπής ΕΚΤ σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί αλλά και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων."

29. Οι διατάξεις για τις συμβάσεις που διαχειρίζεται άμεσα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και που περιέχονται στον "Οδηγό για τη διαχείριση των επιδοτήσεων" που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο (παραπομπή 24) διαφέρουν από τις διατάξεις των διαρθρωτικών ταμείων σχετικά με τις μικρές επιδοτήσεις: όπως εξηγείται στην παράγραφος 1 σημείο 2, ο οδηγός εφαρμόζεται στις επιδοτήσεις που δεν υπάγονται σε κάποια ρύθμιση δηλαδή στις επιδοτήσεις που είτε υπάγονται σε έναν κανονισμό που δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με τις διαδικασίες χορήγησης / διαχείρισης είτε δεν υπάγονται σε κανένα κανονισμό: "Ο οδηγός δεν ασχολείται με τη χρηματοδοτική βοήθεια που χορηγείται μέσω κρατών ή μέσω οργανισμών που ορίζονται από αυτά όπως π.χ. με βάση την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και τα διαρθρωτικά ταμεία'". Οι ίδιες οι διατάξεις των διαρθρωτικών ταμείων σχετικά με τις μικρές επιδοτήσεις αφορούν τα κονδύλια που διαχειρίζονται οι ενδιάμεσοι οργανισμοί στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες.

Όσον αφορά την ουσία του θέματος, η σύγκριση μεταξύ των δύο επιπέδων ανώτατων ορίων δεν φαίνεται εντελώς σωστή στο μέτρο που οι δαπάνες των ενδιάμεσων οργανισμών συνδέονται άμεσα και στενά με την ίδια τη δράση. Πράγματι οι οργανισμοί αυτοί είναι επίσης άμεσα υπεύθυνοι για την εφαρμογή και τη διαχείριση του μηχανισμού (ενημέρωση, στελέχωση, στήριξη κατά την κατάρτιση των σχεδίων, εντολές, επιλογή, χρηματοδοτική διαχείριση, παρακολούθηση της εφαρμογής, έλεγχος, αξιολόγηση......). Το αναφερόμενο ανώτατο όριο ύψους 20 % των δαπανών εφαρμογής οφείλεται στην πειραματική δράση σχετικά με το άρθρο 6 του κανονισμού ΕΚΤ της περιόδου 1994/1999, κάτι που αντικατοπτρίζει το μέγεθος των διοικητικών δαπανών των ενδιάμεσων οργανισμών.

Όσον αφορά την περίπτωση του γερμανικού ενδιάμεσου φορέα που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο, η δυνατότητα αύξησης των δαπανών στο 30 % σε δικαιολογημένες περιπτώσεις έγινε αποδεκτή ύστερα από αίτημα του ομοσπονδιακού υπουργείου Απασχόλησης (BMA) καθώς ο συντονισμός του πολύπλοκου μέτρου "Τοπικό Κοινωνικό Κεφάλαιο" για το σύνολο της Γερμανίας μπορεί να χαρακτηριστεί ως αιτιολογημένη περίπτωση.

30. Παρά το ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του ΕΚΤ για την ex-ante αξιολόγηση παρείχαν σημαντικές κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής για τη δημιουργία προγραμμάτων, η αξιολόγηση σχετικά με το πώς τα κράτη μέλη έλαβαν υπόψη την οριζόντια προτεραιότητα των τοπικών δράσεων για την απασχόληση θα πραγματοποιηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ενδιάμεση αξιολόγησή της το 2003, όπως προβλέπεται στον κανονισμό των διαρθρωτικών ταμείων.

31. Τα επιχειρησιακά προγράμματα των κρατών μελών δεν προβλέπεται να περιλαμβάνουν συγκεκριμένα ή στατιστικά στοιχεία σχετικά με μεμονωμένες δράσεις. Σύμφωνα με τον κανονισμό το ΕΚΤ πρέπει "να λαμβάνει υπόψη" την τοπική απασχόληση αλλά, καθώς αυτή δεν αποτελεί έναν από τους τομείς πολιτικής του ΕΚΤ, δεν απαιτείται η συλλογή συγκεκριμένων στοιχείων για την τοπική απασχόληση. Ωστόσο κατά τις ετήσιες συναντήσεις της με τις αρχές διαχείρισης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστηματικά τονίζει τη σημασία που έχει να περιλαμβάνουν τα επιχειρησιακά προγράμματα σχετικά στοιχεία όσον αφορά το βαθμό στον οποίο οι οριζόντιες προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένης της τοπικής απασχόλησης, έχουν ληφθεί υπόψη από τα κράτη μέλη.

33. Γενικά, τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη θεωρούν ότι τα στοιχεία που παρέχονται στα ΕΣΔ επιτρέπουν τη διενέργεια αξιολόγησης σχετικά με τις βασικές τάσεις που αφορούν την ανάπτυξη της τοπικής διάστασης της ΕΣΑ. Η τοπική διάσταση στις κατευθυντήριες γραμμές αναπτύχθηκε με τον καιρό. Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνούν κατά συνέπεια την καταλληλότερη πρακτική παροχής πληροφοριών στον τομέα αυτό. Όσον αφορά το θέμα αυτό, ο αντίκτυπος της αξιολόγησης της ΕΣΑ, που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναμένεται να παρέχει χρήσιμα στοιχεία και κατευθύνσεις για το μέλλον. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να βελτιώσει την τοπική διάσταση της ΕΣΑ και τις γνώσεις σχετικά με τις πολιτικές της περιφερειακής και τοπικής απασχόλησης μέσω της διαδικασίας των ΕΣΔ. Η εξέλιξη της κατευθυντήριας γραμμής για την τοπική απασχόληση από το 1997 καταδεικνύει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον τομέα αυτό. Ωστόσο η ανάλυση των ΕΣΔ δεν πρόκειται να καλύψει με αναλυτικό τρόπο τα στοιχεία σχετικά με τη διαχείριση: πρόκειται για έγγραφα πολιτικής με ανώτατο μέγεθος 25 σελίδες. Επιπλέον το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη πρόσφατα υπογράμμισε την ανάγκη να απλοποιηθεί η διαδικασία της ΕΣΑ και των ΕΣΔ.

34. Μέχρι στιγμής δεν έχει καταστεί δυνατό να υπάρξει συμφωνία με ποσοτικούς στόχους όσον αφορά τον αντίκτυπο της τοπικής δράσης για την απασχόληση, όπως ήδη συμβαίνει με άλλες πτυχές της ΕΣΑ. Ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσφατα ξεκίνησε μελέτη με σκοπό να εντοπιστούν το φάσμα και τα όρια των δεικτών στον τομέα της τοπικής δράσης για την απασχόληση εντός περιεκτικότερων και καλύτερα προσανατολισμένων αναλυτικών εγγράφων.

35. α) και β) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαπιστώσει ότι τα κράτη μέλη δεν αναφέρουν στα ΕΣΔ σε ποιο βαθμό εξασφαλίζεται μια συντονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τις παρεμβάσεις των ΕΤΠΑ-ΕΚΤ. Ωστόσο το δυναμικό για συνεργίες μεταξύ των δύο ταμείων περιορίζεται από τη φύση των αντίστοιχων παρεμβάσεών τους.

δ) και ε) Ο συντονισμός μεταξύ του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ πραγματοποιείται σε αρκετά επίπεδα κατά τη διαδικασία προγραμματισμού και την παρακολούθηση των παρεμβάσεων. Τα περισσότερα προγράμματα και ενιαία έγγραφα προγραμματισμού για τους στόχους 1 και 2 αφορούν τουλάχιστον και τα δύο ταμεία και οι υπηρεσίες που τα διαχειρίζονται συνδέονται στενά και για την αξιολόγηση. Η επικεφαλής υπηρεσία διαβουλεύεται συστηματικά με τις συνδεδεμένες υπηρεσίες κατά την προετοιμασία των αποφάσεων έγκρισης των προγραμμάτων και τις συμμετοχές στις επιτροπές παρακολούθησης αλλά και στις ετήσιες συναντήσεις με τις αρχές διαχείρισης. Οι ενδιαφερόμενες υπηρεσίες συντάσσουν πάντοτε από κοινού τα έγγραφα προσανατολισμού, τα ενημερωτικά σημειώματα αλλά και άλλα έγγραφα προς τα κράτη μέλη ή τους δικαιούχους. Εξάλλου κάθε τοπικό σύμφωνο για την απασχόληση διέθετε μια επιτροπή παρακολούθησης στην οποία εκπροσωπούνταν τα 4 ταμεία (ενδεχομένως 3).

36. Το 2001 στην ανακοίνωση της για την τοπική ανάπτυξη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προανήγγειλε τη διεξαγωγή συνολικής στρατηγικής αξιολόγησης για τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση. Τη στιγμή αυτή ξεκινά και θα ολοκληρωθεί μέσα στο τρέχον έτος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει ενεργά την ανάπτυξη μεθοδολογικών μέσων. Ήδη έχουν ξεκινήσει ορισμένες αξιολογήσεις: σχέδια για το Τοπικό Κοινωνικό Κεφάλαιο, η αξιολόγηση των προκαταρκτικών μέτρων για το 2000, η αξιολόγηση των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δώσει γενικές κατευθύνσεις στους ενδιαφερόμενους αναδόχους και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη μέσω δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης και άλλων εργαλείων.

38. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά πορίσματα μελέτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την τοπική και περιφερειακή διάσταση στα ΕΣΔ για τα έτη 1998-2001 η ΕΣΑ και τα διαρθρωτικά ταμεία φαίνεται ότι έχουν ενισχύσει το ρόλο των τοπικών και περιφερειακών παραγόντων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Ωστόσο φαίνεται ότι είναι γενικά αποδεκτή η ανάγκη να υπάρξει μια περισσότερη στρατηγική προσέγγιση για την ανάπτυξη της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζεται στα ΕΣΔ.

39. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλύσει αυτό το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την τοπική διάσταση της απασχόλησης στα κράτη μέλη στην τρέχουσα αξιολόγηση των ΕΣΔ αλλά και στην ανακοίνωση της του Νοεμβρίου 2001.

40 και 41. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όντως τη στιγμή αυτή αναπτύσσει μεθοδολογικά εργαλεία με σκοπό να βελτιώσει την κατανόηση και τη μέτρηση του αντικτύπου που έχουν οι στρατηγικές για την τοπική απασχόληση: διάφορα σχέδια με βάση το άρθρο 6 του κοινωνικού τοπικού κεφαλαίου έχουν ως σκοπό την ανάπτυξη δικτύων ενώ αποτελέσματα αξιολόγησης αναμένονται στα τέλη του 2002. Ορισμένα σχέδια που χρηματοδοτούνται με βάση την πρόσκλησης υποβολής προτάσεων B5-5 0 3 για το έτος 2000 έχουν ήδη παράγει ενδιαφέροντα αποτελέσματα όσον αφορά το θέμα αυτό. Αναμένονται τα αποτελέσματα από την αξιολόγηση το 2002. Επιπλέον στοιχεία αναμένονται από τα σχέδια για την εποπτεία, τον καθορισμό των στόχων και την αξιολόγηση για το 2001. Το πρόγραμμα LEED του ΟΟΣΑ στο οποίο συμμετέχει ενεργά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεισφέρει επίσης σημαντικά στον τομέα αυτό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί συζητήσεις και ανταλλαγές εμπειρίας σχετικά με το πώς μπορεί να αξιολογηθεί η οριζόντια προτεραιότητα της τοπικής ανάπτυξης στο ΕΚΤ. Τέλος, την άνοιξη του 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε μελέτη σχετικά με την ανάπτυξη των δεικτών επίδοσης της τοπικής απασχόλησης και τα αποτελέσματα αναμένονται το 2003. Ωστόσο οι δυσκολίες που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο στο σημείο 41 σχετικά με την έλλειψη κατάλληλων στατιστικών στοιχείων πρέπει να ληφθούν υπόψη.

42. Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη οι προτεραιότητες πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της τοπικής ανάπτυξης, θα αξιολογηθεί στην ενδιάμεση αξιολόγηση των διαρθρωτικών ταμείων.

Τα κράτη μέλη δεν παρέχουν λεπτομέρειες - και δεν είναι υποχρεωμένα να παρέχουν- σχετικά με τις τωρινές δαπάνες για τις τοπικές δράσεις ή για τους δείκτες επίδοσης. Συνεπώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είναι σε θέση να πραγματοποιήσει την καταγραφή που προτείνει το Ελεγκτικό Συνέδριο. Είναι επίσης πολύ σημαντικό ότι η καταγραφή όλων των δαπανών που αναφέρονται ως "τοπική δράση για την απασχόληση" στα προγράμματα και τα μέτρα των κρατών μελών δεν αποτελεί απαραίτητα καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της κοινοτικής πολιτικής ή δεν δίνει μια σαφή εικόνα για την τωρινή κατάσταση. Για παράδειγμα, πολλές παρεμβάσεις και δαπάνες του ΕΚΤ που έχουν σημαντικό αντίκτυπο για την τοπική απασχόληση αναφέρονται εντός άλλων προγραμμάτων, προτεραιοτήτων και μέτρων (δηλαδή ίσες ευκαιρίες, ένταξη κλπ.). (Βλέπε επίσης παράγραφο 31)

ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

45. Η αύξηση της κοινοτικής χρηματοδότησης στην οποία αναφέρεται το Ελεγκτικό Συνέδριο δικαιολογείται με την ιδιαίτερη φύση της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων το 1998 και των σχεδίων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο αυτό. Καθώς σκοπός της πρόσκλησης ήταν η πειραματική προσέγγιση των μικρών επιδοτήσεων, ήταν όντως δύσκολο να ζητηθεί από τους ενδιάμεσους οργανισμούς να έχουν μια μεγάλη συγχρηματοδότηση. Λόγω λοιπόν του γεγονότος αυτού το ποσοστό συγχρηματοδότησης του ΕΚΤ ήταν αυξημένο.

47. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι:

α) η καθυστέρηση αυτή στην παρακολούθηση των σχεδίων οφειλόταν σε τεχνικά προβλήματα και όχι σε μια γενικότερη δυσχέρεια.

β) τα καινοτόμα μέτρα μπορούν με βάση τον κανονισμό ΕΚΤ να χρηματοδοτηθούν κατά 100 %, εάν το αποφασίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Γενικά, για λειτουργικούς λόγους προτιμάται να συμμετέχουν χρηματοδοτικά ο ανάδοχος και οι τοπικοί, περιφερειακοί ή εθνικοί παράγοντες. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η ίδια η φύση των δράσεων επιβάλλει τη χρηματοδότησή τους κατά 100 %.

Το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να χρηματοδοτήσει κατά 100 % το σχέδιο 960019B0 οφείλεται στην ίδια τη φύση του σχεδίου αυτού. Επρόκειτο για τη δημιουργία διακρατικού δικτύου που αποτελούνταν από ΜΚΟ με περιορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους σε δραστηριότητες αυστηρά εθνικές και που δεν μπορούσαν συνεπώς να λάβουν χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε, για την περίοδο που εξετάζει ο έλεγχος του Συνεδρίου, τις αποφάσεις που διέπουν τις συνεισφορές με βάση το τυποποιημένο μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε το 1994-1995.

γ) Για την πρόσκληση του 1998 η περίοδος μεταξύ του τέλους των δραστηριοτήτων, του κλείσιμου των πληρωμών και της υποβολής της τελικής έκθεσης μειώθηκε σε δύο περιόδους των τριών μηνών. Κατά συνέπεια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε την τελική έκθεση 6 μήνες μετά την ολοκλήρωση των δράσεων.

Στη νέα περίοδο προγραμματισμού η τελική έκθεση πρόκειται να υποβληθεί τρεις μήνες μετά τη λήξη της συμβατικής περιόδου.

48. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποτιμά τη σημασία κατάλληλης παρακολούθησης και την ανάγκη επιτόπιων επισκέψεων παρακολούθησης και ελέγχου. Όσον αφορά τα σχέδια που υπάγονται στην πρόσκληση υποβολής σχεδίων του 1998, οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνάντησαν τους περισσότερους από τους αναδόχους κατά τη συμβατική περίοδο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάση την ανάλυση κινδύνων που πραγματοποίησε η ίδια και έχοντας στη διάθεσή της περιορισμένο ανθρώπινο δυναμικό, κατέληξε στην εκτίμηση ότι έπρεπε να δοθεί προτεραιότητα στον έλεγχο των δράσεων που αφορούσαν το κύριο μέρος του ΕΚΤ σε σχέση με τα καινοτόμα μέτρα του άρθρου 6, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τον όγκο των κονδυλίων που αφορούσαν.

Όσον αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση, η πραγματοποίηση ελέγχων στο 17 % του συνολικού αριθμού των σχεδίων φαίνεται ότι συμμορφώνεται με τα κριτήρια της χρηστής διαχείρισης.

Ωστόσο, τα ευρήματα των ελεγκτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο των 34 περιπτώσεων που αναφέρονται στο σημείο 48, αποτέλεσαν αντικείμενο κατάλληλης παρακολούθησης ενώ επιστράφηκαν τα κονδύλια που επιχορηγήθηκαν αδικαιολόγητα, όπου αυτό ήταν απαραίτητο.

49 και 50. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφωνεί με τα πορίσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου όσον αφορά τα προπαρασκευαστικά μέτρα για το έτος 2000. Ο αργός ρυθμός απορρόφησης των πιστώσεων οφείλεται στις διοικητικές και ρυθμιστικές διατάξεις σχετικά με τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και στη μικρή προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων.

Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι από το 2001 η κατάσταση σχετικά με τη διαχείριση βελτιώθηκε σημαντικότατα. Το 2001 απορροφήθηκε το 99,8 % των διαθέσιμων κονδυλίων. Όλα τα σχέδια που επιλέχθηκαν έχουν ήδη ξεκινήσει και η πρώτη δόση των κονδυλίων για το σύνολο των σχεδίων αυτών χορηγήθηκε έως τον Ιούλιο του 2002. Το 2002, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αύξησε την προθεσμία υποβολής σε 15 εβδομάδες και έλαβε 130 αιτήσεις.

51. α) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση του Συνεδρίου σχετικά με την επικάλυψη. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο έχει επανειλημμένα εκφράσει τη διαφωνία της με τη δημιουργία του κονδυλίου B5-5 0 3 0 στην αρχή για τον προϋπολογισμό. Ωστόσο από τη στιγμή που αυτό δημιουργήθηκε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όφειλε να το υλοποιήσει όπως μπορούσε καλύτερα. Το 2001 απορροφήθηκε το 99,8 % των διαθέσιμων κονδυλίων.

β) Πρέπει να σημειωθεί ότι η ανάληψη πιστώσεων στο τέλος του έτους επιτρέπεται από την αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι συμφωνίες υπογράφονται από το δικαιούχο το 2001 για προφα