20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση του προγράμματος εργασίας για το 1984, όσον 
αφορά το ευρωπαϊκό στρατηγικό πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των τεχνολογιών 
της πληροφορίας (Esprit) 
COM(84) 56 τελικό 
(Υποβληθέν από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 17 Φεβρουαρίου 1984) 
(84/C 47/01) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, 
την απόφαση (ΕΟΚ) αριθ. .../.. του Συμβουλίου της ... που θεσπίζει το πρόγραμμα κοινοτι­
κών ενεργειών έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας (Esprit), 
και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 2, 
το σχέδιο προγράμματος που υποβλήθηκε από την Επιτροπή, 
Εκτιμώντας: 
ότι οι ενδιαφερόμενοι βιομηχανικοί και ακαδημαϊκοί κύκλοι, στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων 
που διοργάνωσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, εξέφρασαν τη γνώμη τους όσον αφορά το περιε­
χόμενο των προς εκκίνηση σχεδίων για το 1984 και την προτεραιότητα τους' 
ότι τα προσδιορισθέντα σχέδια υπάγονται σαφώς στους τομείς οι οποίοι αναφέρονται στο 
τεχνικό παράρτημα της απόφασης που θεσπίζει το πρόγραμμα Esprit, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΚΑΤΩΤΕΡΩ ΑΠΟΦΑΣΗ: 
Άρθρο Ι 
Το πρόγραμμα Esprit, όπως παρατίθεται στο παράρτημα, εγκρίνεται για το 1984. 
Άρθρο 2 
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσης της στην Επίσημη Εφημε­
ρίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Αριθ. C 47/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1984 ΠΑ TO ESPRIT 
Σελίδα 
Εισαγωγή και ανάλυση συνολικών πόρων 4 
1. ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 7 
1.1. Υπομικρομετρικά MOS 8 
1.2. Υπομικρομετρικά διπολικά 9 
1.3. Σχεδιασμός με τη βοήθεια υπολογιστή (CAD) 10 
1.3.1. Διαχείριση CAD» 11 
1.3.2. Σχεδιασμός και μελέτη υψηλού επιπέδου 11 
1.3.3. Έρευνα: προηγμένος/καινοτομικός CAD 11 
1.3.4. Δημιουργία κέντρων CAD 11 
1.4. Σύνθετοι ημιαγωγοί και ολοκληρωμένα κυκλώματα 11 
1.5. Οπτοηλεκτρονικά 12 
2. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ SOFTWARE 14 
2.1. Διαδικασία — κατανόηση και εφαρμογή 15 
2.1.1. Μέθοδοι, τεχνικές και εργαλεία 17 
2.1.2. Ενοποίηση των διαχειριστικών και τεχνικών ζητημάτων 17 
2.1.3. Μεθοδολογία software 18 
2.2. Διαχείριση — κατανόηση και εφαρμογή 18 
2.2.1. Υποστήριξη διαχείρισης της παραγωγής και συντήρησης software 19 
2.2.2. Εξασφάλιση ποιότητας και αξιοπιστίας 19 
2.3. Περιβάλλον — κατανόηση και εφαρμογή 20 
2.3.1. Εργαλεία κοινού περιβάλλοντος 20 
2.4. Εξέλιξη διαδικασιών, διαχείρισης και περιβάλλοντος 21 
2.4.1. Ανάπτυξη προηγμένου αλληλεπιδρώντος software 22 
2.5. Έργα επίδειξης 22 
3. ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 23 
3.1. Τεχνολογία γνώσεων 23 
3.1.1. Γνωστικά συστήματα KBS και η μετρικοποίησή τους 24 
3.1.2. Διάλογος και φυσική γλώσσα 25 
3.1.3. Τεχνικές αναπαράστασης γνώσεων και συνεπαγωγής 26 
3.1.4. Προπαρασκευαστικές εργασίες για προηγμένα γνωστικά συστήματα 27 
3.2. Εξωτερικές διασυνδέσεις 29 
3.2.1. Βασική ανάλυση και αναγνώριση σημάτων 30 
3.2.2. Αναγνώριση ειδικών σημάτων 32 
3.3. Αποθήκευση πληροφοριών και γνώσεων 35 
3.3.1. Διασύνδεση μεταξύ μνήμης και περιβάλλοντος 35 
3.3.2. Βάσεις δεδομένων και γνώσεων 36 
3.3.3. Δομές και αρχιτεκτονικές αποθήκευσης 37 
3.3.4. Μηχανές γνώσης νέας γενιάς 37 
3.3.5. Μεσοπρόθεσμη έρευνα σε μέσα αποθήκευσης 37 
3.3.6. Μακροπρόθεσμη έρευνα σε οπτικούς δίσκους 37 
3.3.7. Μακροπρόθεσμη έρευνα σε βιολογική αποθήκευση 37 
3.4. Αρχιτεκτονικές υπολογιστών 38 
3.4.1. Ουλτραϋπολογιστές, μηχανές πολυεπεξεργασίας 38 
3.4.2. Αρχιτεκτονικές μη von Neumann 39 
3.5. Ζητήματα σχεδιασμού και συστημάτων 40 
3.6. Έργα εστίασης 41 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/3 
4. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΕΙΟΥ 42 
4.1. Επιστήμη συστημάτων γραφείου και εργονομία 45 
4.1.1. Ανάλυση συστημάτων γραφείου 46 
4.1.2. Σχεδιασμός συστημάτων γραφείου 46 
4.1.3. Εργονομία 46 
4.2. Προηγμένοι σταθμοί εργασίας 47 
4.2.1. Προβλήματα του συστήματος κατά το σχεδιασμό σταθμών εργασίας 48 
4.2.2. Διασύνδεση οπτική 48 
4.2.3. Διασύνδεση γραπτή 49 
4.2.4. Διασύνδεση προφορική 50 
4.2.5. Γλώσσες γραφείου 51 
4.3. Συστήματα επικοινωνίας 51 
4.3.1. Αρχιτεκτονική συστημάτων επικοινωνίας 51 
4.3.2. Οπτικά τοπικά δίκτυα (LAN) ευρείας ζώνης 51 
4.3.3. Απευθείας αποστολή μυνημάτων με πολλούς τρόπους 51 
4.3.4. Προηγμένο Videotex βασισμένο σε ISDN 51 
4.4. Συστήματα προηγμένης αρχειοθέτησης και ανάκτησης 53 
4.4.1. Σχεδιασμός και αξιολόγηση συστημάτων εξυπηρέτησης πληροφοριών γραφείου 54 
4.4.2. Θέματα συστημάτων 54 
4.4.3. Χρήση και ανάγκες 54 
4.4.4. Συνιστώσες 54 
4.5. Σχεδιασμός και αξιολόγηση ενοποιημένων συστημάτων γραφείου 55 
4.5.1. Πρωτότυπα προηγμένων ολοκληρωμένων συστημάτων γραφείου 56 
4.5.2. Περιβάλλοντα δοκιμής και αξιολόγησης συστημάτων γραφείου 56 
5. ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ (ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ) ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (CIM) 56 
5.1. Αρχιτεκτονική ενοποιημένων συστημάτων 56 
5.1.1. Αρχιτεκτονικές συστημάτων 57 
5.1.2. Υποσυστήματα γραφικών παραστάσεων 58 
5.2. Σχεδιασμός/Εκπαίδευση με τη βοήθεια υπολογιστή (CAD/CAE) 58 
5.2.1. Ευκολίες CAD/CAE για σχεδιασμό προϊόντων και διαδικασιών 59 
5.2.2. Χρήση τεχνικών ΑΙ σε CAD/CAE 60 
5.3. Παραγωγή με τη βοήθεια υπολογιστή (CAM) 60 
5.4. Συστήματα ελέγχου μηχανών 61 
5.4.1. Ευέλικτα συστήματα μηχανικής κατεργασίας 61 
5.4.2. Αυτοματοποιημένη συναρμολόγηση και ρομποτική 62 
5.4.3. Διαθεσιμότητα βιομηχανικής μονάδας και βελτιστοποίηση ποιότητας 63 
5.5. Υποσυστήματα και συστατικές μονάδες 64 
5.5.1. Επεξεργασία εικόνων 64 
5.5.2. Μικροηλεκτρονικά υποσυστήματα 65 
5.5.3. Προγραμματισμός και πρότυπα ανιχνευτών 65 
5.6. Εφαρμογές συστημάτων CIM 66 
5.6.1. Κέντρα εφαρμογής και ανάπτυξης CIM 66 
5.6.2. Γενικά θέματα για υποστήριξη CIM 66 
Αριθ. C 47/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
Το τμήμα αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος εργασίας του Esprit για το 1984. 
Είναι αναγκαίο για τη σωστή ανάγνωση και εξήγηση αυτού του προγράμματος 
Γενικά 
Σε ένα τομέα που αναπτύσσεται τόσο γρήγορα όπως 
η πληροφορική, όπου η μέση ζωή ενός προϊόντος 
είναι 3 χρόνια, θα ήταν παραπλανητική κάθε προ­
σπάθεια να οριστούν «ab initio» λεπτομερείς δρα­
στηριότητες, αντικειμενικοί στόχοι και χρονοδια­
γράμματα για τα επόμενα 5 χρόνια, ιδιαίτερα μάλι­
στα για την περίπτωση ερευνητικών και αναπτυξια­
κών δραστηριοτήτων, παρόλο που οι τελευταίες 
έχουν βιομηχανικό και ουσιαστικά εφαρμοσμένο 
χαρακτήρα. 
Γι' αυτό το λόγο αποφασίστηκε να καθιερωθεί να 
ενημερώνεται σύμφωνα με τις εκάστοτε απαιτήσεις 
από την Επιτροπή και με τις συμβουλευτικές υπηρε­
σίες της διαχειριστικής επιτροπής του Esprit, και να 
υποβάλλεται κάθε χρόνο στο Συμβούλιο για έγκριση 
ένα πιο λεπτομερές πρόγραμμα εργασίας, απαραί­
τητο για την πραγμάτωση των καθημερινών δραστη­
ριοτήτων του προγράμματος. Αυτό το κείμενο είναι 
το πρώτο πρόγραμμα εργασίας αυτού του είδους. 
2. Σκοπός και χαρακτηριστικά 
Ο κύριος σκοπός του προγράμματος εργασίας είναι 
να εξασφαλίσει τα ουσιαστικά κατευθυντήρια στοι­
χεία για: 
α) τη σύνταξη της πρόσκλησης για υποβολή προτά­
σεων και την επιλογή των έργων που θα προω­
θηθούν 
β) την επανεξέταση των διεξαγόμενων μεμονωμέ­
νων έργων και την εκτίμηση της προόδου τους 
ατομικά και σε σχέση με άλλα' 
γ) το συντονισμό των δραστηριοτήτων στα πλαί­
σια του Esprit και στα πλαίσια εθνικών προ­
γραμμάτων στον τομέα της πληροφορικής' 
δ) τη γενική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του 
προγράμματος ως συνόλου, καθώς και την εκτί­
μηση της καταλληλότητας των τεχνικών των 
στόχων και επιλογών αναφορικά με την επί­
τευξη των στρατηγικών στόχων' αυτό πρέπει να 
γίνει υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων που θα 
έχουν ήδη επιτευχθεί, καθώς και των τεχνολογι­
κών προγραμμάτων μέσα και έξω από την Κοι­
νότητα. 
3. Έργα τύπου Α και τύπου Β 
Η ύπαρξη και η ανάγκη για έργα διαφορετικών 
ειδών, ανάλογα με το χαρακτήρα της εργασίας και το μέγεθος της προσπάθειας σε ένα μεγάλο πρό­
γραμμα έρευνας και ανάπτυξης όπως το Esprit, είναι 
ένα αναπόφευκτο γεγονός. Αναγνωρίζεται γενικά ότι 
η βιομηχανική έρευνα και ανάπτυξη στηρίζονται 
ουσιαστικά σε δύο ευρείες κατηγορίες έργων: 
α) έργα που απαιτούν εκτεταμένη υποδομή και 
σημαντικούς πόρους τόσο ανθρώπινους όσο και 
οικονομικούς, καθώς και μια ξεκάθαρη και στα­
θερή στρατηγική προοπτική, που θα εξασφαλίζει 
την συνέχεια των δραστηριοτήτων και το εύρος 
που είναι απαραίτητο για να καρπωθεί κανείς τα 
μακροπρόθεσμα οφέλη. Τέτοια μεσοπρόθεσμα 
έως μακροπρόθεσμα έργα έρευνας και ανάπτυ­
ξης «συστημικής κατεύθυνσης» (system driven), 
που στο έγγραφο αυτό θα αναφέρονται ως έργα 
τύπου Α, θα αποτελέσουν τη σπονδυλική στήλη 
του Esprit και αναμένεται να απορροφήσουν το 
75 °/ο περίπου των συνολικών πόρων 
β) έργα που στηρίζονται κυρίως σε μια ευέλικτη 
υποδομή και σε ατομική σκέψη παρά σε συστη-
μική προσέγγιση και που θα αναφέρονται ως 
έργα τύπου Β, μπορούν να εκτείνονται από πολύ 
μακροπρόθεσμη, πολύ ριψοκίνδυνη έρευνα και 
ανάπτυξη (Ε & Α), μέχρι μια τελείως εξειδικευ­
μένη Ε&Α που μπορεί να έχει και μικρότερη 
διάρκεια. Τα έργα τύπου Β αναμένεται να απορ­
ροφήσουν το 25 °/ο περίπου της συνολικής προ­
σπάθειας του Esprit. 
Στην ουσία τους, τα έργα τύπου Α είναι μεγάλα, 
περίπλοκα και συστημικού προσανατολισμού, ενώ 
τα έργα τύπου Β είναι μικρά και ιδεατού προσανατο­
λισμού. 
Η επιδίωξη στρατηγικών στόχων κοινού ενδιαφέρο­
ντος απαιτεί να αναληφθούν και να εκτελεσθούν, 
σύμφωνα με συμφωνημένα και σε μερικές περιπτώ­
σεις αλληλοεξαρτώμενα χρονοδιαγράμματα, μερικές 
σαφώς προσδιορίσιμες μείζονες δραστηριότητες: τα 
έργα τύπου Α έχουν σχεδιαστεί να αντιπροσωπεύ­
σουν αυτές τις δραστηριότητες. Προκειμένου να βελ­
τιστοποιηθεί η κατανομή των πόρων και να εξασφα­
λιστούν οι καλύτερες συνθήκες συνεργίας, θα πρέπει 
να ζητηθεί η υποβολή προτάσεων για τέτοια έργα με 
ταυτόχρονη εξασφάλιση αναλυτικών περιγραφών 
που να καθορίζουν με ακρίβεια τους αναμενόμενους 
στόχους και τους χρόνους υλοποίησης τους, ενώ η 
ειδικότερη προσέγγιση ή οι τεχνολογικές επιλογές 
θα αποτελούν, κατά κανόνα, αντικείμενο ελεύθερης 
εκλογής. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/5 
Επειδή τα έργα τύπου Β είναι σχεδιασμένα να καλύ­
ψουν πιθανά κενά ανάμεσα στα έργα τύπου Α ανα­
λαμβάνοντας εναλλακτικές ή συμπληρωματικές ή πιο 
ριψοκίνδυνες δραστηριότητες, το επίπεδο ορισμού 
τους θα έπρεπε να είναι πιο γενικό, ώστε να μεγιστο­
ποιήσει την ευελιξία και να επιτρέψει τη μεγαλύτερη 
δυνατή καινοτομία. Ο χρονισμός τους, κατά κανόνα, 
θα μπορούσε επίσης να είναι λιγότερο κρίσιμος. 
Κατά συνέπεια και σε αντίθεση με τα έργα τύπου Α, 
προσδιορίζονται, κατά κανόνα, μόνο ανάλογα με το 
θέμα. 
Ο ορισμός των έργων τύπου Α και ο προσδιορισμός 
της ταυτότητας των τομέων Ε & Α, στα πλαίσια των 
οποίων μπορεί να προκηρυχθεί η υποβολή προτά­
σεων για έργα τύπου Β, γίνεται υπό το πρίσμα των 
επιδιωκόμενων στόχων. Καταρχήν, τα θέματα που 
αποτελούν τμήμα ενός συγκεκριμένου έργου τύπου Α 
θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν και θέματα 
ενός έργου τύπου Β, αν π.χ. το τελευταίο προτείνει 
μια εναλλακτική η ανταγωνιστική προσέγγιση. 
Ωστόσο, κάθε φορά που προτείνονται έργα τύπου Β 
κάτω από τέτοιες συνθήκες, θα λαμβάνεται μέριμνα 
για την επιβεβαίωση του ότι ένα τέτοιο «υποσύνολο 
ενός έργου Α» εξακολουθεί να έχει νόημα και μόνο 
του. 
Το πρόγραμμα εργασίας αναφέρει καθαρά τη διά­
κριση ανάμεσα στα έργα τύπου Α και τύπου Β, έτσι 
ώστε αυτοί που υποβάλλουν προτάσεις να είναι σε 
θέση και να πρέπει να επιλέξουν εκ των προτέρων 
τον ένα από τους δύο τύπους. Έτσι δεν θα είναι 
δυνατή οποιαδήποτε ασάφεια ως προς το χαρακτήρα 
ή τον «τύπο» μιας ιδιαίτερης πρότασης κατά τη 
φάση της επιλογής. 
Και οι δύο τύποι έργων θα αποτελέσουν μέρος της 
ίδιας στρατηγικής προσπάθειας, θα σχεδιασθούν δε 
και θα εκτελεσθούν σαν ένα μοναδικό πρόγραμμα. 
4. Έργα δοκιμαστικής εφαρμογής 
Η συνέχιση των έργων που ξεκίνησαν στη φάση 
δοκιμαστικής εφαρμογής εμπεριέχεται, άμεσα ή 
έμμεσα, στα προγράμματα που παρουσιάζονται στο 
πρόγραμμα εργασίας. Η συνέχιση ενός τέτοιου έργου 
κατά κανόνα δεν θα προϋποθέτει νέα πρόσκληση, με 
τη στενή έννοια. Ωστόσο, οι πληροφορίες και οι προ­
τάσεις που θα συλλέγουν σε ανταπόκριση της γενι­
κής πρόσκλησης μπορεί να επιβάλουν μετατροπές, 
διευρύνσεις ή περιορισμούς μέχρι αναστολής σε 
ακραίες περιπτώσεις των δραστηριοτήτων που είχαν 
αρχικά προβλεφθεί, έτσι ώστε τα έργα να ταιριάζουν 
όσο το δυνατόν περισσότερο στους αναθεωρημένους 
στόχους, όπως αυτοί προκύπτουν από το πρόγραμμα 
εργασίας. 5. Ισχύς του προγράμματος εργασίας 
Το πρόγραμμα εργασίας, για να εκπληρώσει το 
σκοπό του, πρέπει να καλύψει μια αρκετά μεγάλη 
χρονική περίοδο, που να επαρκεί για την κάλυψη και 
των μεγαλυτέρων σε διάρκεια έργων: τα 5 έτη θεωρή­
θηκαν ένας καλός συμβιβασμός ανάμεσα σε έναν 
επακριβή καθορισμό στόχων (που θα προέκυπτε από 
βραχυπρόθεσμες ενδείξεις) και μια αναπτυξιακή 
προοπτική που απαιτεί ένα ευρύτερο χρονικό πλαί­
σιο. Ένα τέτοιο πενταετές πρόγραμμα εργασίας θα 
αναθεωρείται κάθε χρόνο. 
Με βάση τα παραπάνω, οι ενδιάμεσοι στόχοι που 
τίθενται στο πρόγραμμα εργασίας καθορίζονται με 
τόσο λιγότερη ακρίβεια και αξιοπιστία, όσο περισ­
σότερο ατενίζει κανείς προς το μέλλον και πρέπει να 
τονισθεί ότι, αφού στοχεύουμε σε κινούμενο στόχο, 
ακόμα και οι κοντινότεροι στόχοι πιθανόν να πρέπει 
να αλλάξουν κατά τη διάρκεια της ετήσιας αναθεώ­
ρησης, υπό το πρίσμα της προόδου μέσα και έξω από 
το Esprit, στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. 
Τέτοιοι ενδιάμεσοι στόχοι είναι, ωστόσο, απαραίτη­
τοι για να εξασφαλίσουν το γενικό πλαίσιο και ως 
βάση αναφοράς για αξιολόγηση και για περαιτέρω 
βελτιώσεις. Συμπεριλήφθηκαν, λοιπόν, στο πρό­
γραμμα εργασίας για να αποτελέσουν την καλύτερη 
σημερινή εκτίμηση για το πώς μπορούν να επιτευ­
χθούν οι συνολικοί τελικοί στόχοι. Μ' αυτή την 
έννοια αποτελούν δείκτες και σημεία αρχικού ελέγ­
χου, με βάση τα οποία θα εξετασθούν οι συγκρεκρι-
μένες προτάσεις. Δεν θα θεωρηθούν, ωστόσο, ως 
δεσμευτικοί από νομικής πλευράς, με την έννοια ότι 
προτάσεις που έχουν απόλυτα αποδεκτούς τελικούς 
στόχους δεν θα πρέπει να απορριφθούν μόνο επειδή 
έχουν σχεδιαστεί με βάση διαφορετικούς ενδιάμε­
σους στόχους από αυτούς που αναφέρονται εδώ. 
6. Εκτίμηση για τους απαιτούμενους πόρους και υπάρ­
χουσες δυνατότητες 
Το πρόγραμμα εργασίας καθορίζει έναν αριθμό στό­
χων και προτείνει έναν αριθμό θεμάτων έρευνας και 
ανάπτυξης. Καθένας από τους κύριους στόχους θα 
απαιτούσε για να υλοποιήσει έργα ενός ελάχιστου 
«κρίσιμου μεγέθους», που θα δικαιολογούσαν συγ­
χρόνως την κοινή υπερεθνική προσέγγιση και θα 
εξασφάλιζαν κάποιες λογικές πιθανότητες επιτυχίας. 
Η σύνταξη του σχεδίου του προγράμματος εργασίας 
στην παρούσα του μορφή βασίστηκε στη δουλειά 300 
περίπου ειδικών που επιλέχτηκαν ανάμεσα σε 1 000 
περίπου από τη βιομηχανία, τα πανεπιστήμια και τα 
ερευνητικά κέντρα, και που δήλωσαν ότι είναι έτοι­
μοι να συνεισφέρουν. 
Αριθ. C 47/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Υπήρξε κοινή άποψη αυτών των συνεργατών, που 
είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν και να αντιπα­
ραθέσουν τις απόψεις τους, ότι η εργασία που προ­
τείνεται είναι και ουσιαστική, για την επίτευξη των 
στόχων του Esprit, και ρεαλιστική ως προς τους 
οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, καθώς και 
τις απαραίτητες για την επιτυχία του επιστημονικές 
ικανότητες που είναι διαθέσιμες στην Ευρώπη. 
7. Ανάλυση των πόρων κατά περιοχές 
Η συνολική ανάλυση των πόρων κατά περιοχή, που 
υπήρξε το αποτέλεσμα αυτού του πρώτου κύκλου 
εργασιών, μπορεί να υποστεί, όπως και όλα τα άλλα 
στοιχεία του προγράμματος, μεταβολές με βάση τις 
αντιδράσεις που θα γεννηθούν, καθώς επίσης και την 
τεχνολογική εξέλιξη σε παγκόσμιο επίπεδο, που μπο­
ρεί να επηρεάσει τη βιομηχανία. 
Υποπρόγραμμα 
1. ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 
2. SOFTWARE 
3. ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
4. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΕΙΟΥ 
5. CIM Ειδικότερα, από τη σκοπιά των αντιδράσεων της βιο­
μηχανίας στην πρώτη πρόσκληση υποβολής προτά­
σεων, φάνηκε ότι μπορεί να γίνει μεταφορά πόρων 
ανάμεσα στους διάφορους τομείς. 
Αναφορικά με το παραπάνω πρέπει να τονισθεί ότι ο 
διαχωρισμός του Esprit σε πέντε περιοχές είναι 
συμπτωματικός και επιβλήθηκε από διοικητικές 
ανάγκες και δεν οφείλεται στη φύση της εργασίας, 
που αντίθετα χαρακτηρίζεται από στενή αλληλοσυ-
σχέτιση. 
Αυτό θα γίνει πιο προφανές στις επόμενες εκδόσεις 
του προγράμματος εργασίας όταν θα είναι διαθέσιμα 
αρκετά δεδομένα σχετικά με την τρέχουσα δουλειά. 
Η αναμενόμενη ανάλυση των πόρων είναι η παρα­
κάτω: 
(Ανθρωποέτη) 
1 
186 
177 
140 
210 
121 Έτος έργου 
2 
258 
317 
281 
310 
216 3 
360 
343 
392 
440 
215 4 
410 
318 
441 
390 
220 5 
456 
285 
441 
100 
172 Σύνολο 
1670 
1440 
1695 
1450 
944 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/7 
ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 1 
ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ 
Η κύρια κατεύθυνση αυτού του υποπρογράμματος στοχεύει σε μια σημαντική πρόοδο των πιο 
σημαντικών στρατηγικών τεχνολογικών περιοχών. Κατά συνέπεια: 
1. Οι περισσότεροι πόροι συγκεντρώνονται σε περιορισμένο αριθμό έργων στους τομείς των 
MOS και διπολικών πυριτίου για VLSI και για κυκλώματα πολύ υψηλής απόδοσης. Όταν 
συσχετισθούν με CAD, CAM και μεθόδους βιομηχανικής κατασκευής, τα έργα αυτά θα 
εξασφαλίσουν, μέχρι το 1988, μια γερά θεμελιωμένη ικανότητα βιομηχανικής παραγωγής 
μικρομετρικών κυκλωμάτων σε αρκετές ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις, με ταυτόχρονη ουσια­
στική πρόοδο προς την κατεύθυνση της δυνατότητας παραγωγής υπομετρικών κυκλωμά­
των. Επίσης θα έχει δημιουργηθεί ο απαραίτητος CAD για το σχεδιασμό κυκλωμάτων 
VLSI που χρησιμοποιούν αυτές τις τεχνολογίες. 
2. Θα πρέπει να βελτιωθεί η επικοινωνία με τα άλλα υποπρογράμματα, για να εξασφαλισθεί 
ο ταχύς προσδιορισμός, ο σχεδιασμός και η κατασκευή των απαιτουμένων κυκλωμάτων 
VLSI επίδειξης, που χρηματοδοτούνται από τα άλλα υποπρογράμματα. 
3. Πρέπει να αυξηθεί το διαθέσιμο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό που είναι εκπαιδευ­
μένο στις εξειδικευμένες τεχνικές της τεχνολογίας και γενικά του σχεδιασμού των μικροη-
λεκτρονικών διαδικασιών. 
4. Εξασφαλίζεται σε λογικό επίπεδο υποστήριξη για πιο μακρόχρονες, χαμηλότερης προτε­
ραιότητας εργασίες σε δύο σημαντικές περιοχές που συμπληρώνουν την τεχνολογία VLSI 
πυριτίου, συγκεκριμένα τα ολοκληρωμένα κυκλώματα συνθέτων ημιαγωγών (compound 
semiconductor integrated circuits) και την οπτοηλεκτρονική. 
Πέρα από την κύρια κατεύθυνση του προγράμματος, όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω στις 
παραγράφους 1, 3 και 4, και πιό αναλυτικά στο Α μέρος που ακολουθεί, λαμβάνεται επίσης 
μέριμνα και για μερικά μικρότερα έργα. Κατάλληλα θέματα γι' αυτά αναφέρονται στο Β 
μέρος. 
Στο Α μέρος τα προγράμματα μεθόδων MOS και διπολικών δομήθηκαν περισσότερο σαν 
μεγάλα ενοποιημένα έργα παρά σαν ξεχωριστά έργα τεχνολογίας μικρομετρικών και υπομι-
κρομετρικών κυκλωμάτων. Αυτό έγινε για λόγους αποδοτικότητας, αφού κάθε επίπεδο τεχνο­
λογίας αναπτύσσεται με βάση τη γνώση που έχει αποκτηθεί στα προηγούμενα επίπεδα. Πολλές 
πλευρές μιας δεδομένης μεθόδου (π.χ. η ποιότητα του οξειδίου στο MOS) χρειάζονται συνεχείς 
βελτιώσεις για να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις κάθε μεταγενέστερης εξέλιξης προς μεγαλύ­
τερη πολυπλοκότητα των κυκλωμάτων και μεγαλύτερη απόδοση. Αυτή η συνέχεια της προσπά­
θειας θα χανόταν αν υπήρχαν ξεχωριστά έργα για τα μικρομετρικά και υπομικρομετρικά 
κυκλώματα. 
Το α\λο μέρος της στρατηγικής στα θέματα των μεθόδων είναι να συμπεριληφθούν εργασίες 
σε τεχνικές που είναι κοινές στα MOS και στα διπολικά στο έργο που αναφέρεται στα MOS, 
και τούτο γιατί η τεχνολογία MOS τείνει να προηγείται σε κλίμακα ολοκλήρωσης και μεγεθών 
χαρακτηριστικών, και επομένως συνδέεται με πρωτοποριακή εργασία σε περιοχές όπως η λιθο­
γραφία. 
Η σπουδαιότητα του CAD για την VLSI στη συνολική επιτυχία του Esprit δεν μπορεί να υπερ­
τιμηθεί. Με δεδομένη την καλή τεχνολογία και αξιόλογο CAD, η εξαιρετικά εφευρετική Ευρω­
παϊκή βιομηχανία θα μπορέσει να αντιμετωπίσει με επιτυχία τους ανταγωνιστές της στις πα­
γκόσμιες αγορές. 
Ήδη εκτελούνται, με υποστήριξη του κανονισμού μικροηλεκτρονικής (ΕΟΚ) αριθ. 3744/81 και 
στα πλαίσια της φάσης δοκιμαστικής εφαρμογής του Esprit, 13 περίπου έργα που αναφέρονται 
σε CAD και που καλύπτουν 650 περίπου ανθρωποέτη μεταξύ 1983 και 1987. Η ενοποίηση των 
αποτελεσμάτων αυτής της δουλειάς, και η επέκταση τους για να καλύψουν το σχεδιασμό μερι­
κών εκατομμυρίων κυκλωμάτων εξαρτημάτων για ένα πλατύ φάσμα εφαρμογών, αποτελεί 
σημαντική προσπάθεια. Μια προσεκτική ανάλυση θα έπρεπε να γίνει στο πρώτο εξάμηνο του 
Αριθ. C 47/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
1984 για να αναλυθεί η πρόοδος και οι στόχοι αυτής της δουλειάς, έτσι ώστε να βοηθήσει στον 
προσδιορισμό νέων έργων που θα προωθηθούν από το 1985. 
Υπάρχουν πολύ περισσότεροι οργανισμοί με άμεσο ενδιαφέρον και ικανότητες σ' αυτό τον 
τομέα απ' ό,τι στην περίπτωση της τεχνολογίας VLSI. Το έργο που προτείνεται εδώ πρέπει να 
σχεδιασθεί με αρκετή ευελιξία, ώστε να αντιμετωπίσει τα περίπλοκα τεχνικά και οργανωτικά 
ζητήματα που συνδέονται μ' αυτό. Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών του Esprit θα αποτε­
λέσει ένα πολύτιμο βοήθημα στον τομέα αυτό. 
Ο έλεγχος της κατασκευής VLSI με υπολογιστή θεωρείται ένα ουσιώδες τμήμα του προγράμ­
ματος και όχι μόνο ως ένα μέσο για να αυξηθεί η αποδοτικότητα της παραγωγής. Η ελάττωση 
των μεγεθών των χαρακτηριστικών και του πάχους των στρωμάτων δημιουργεί αυξανόμενες 
απαιτήσεις για τον έλεγχο της διαδικασίας σε μια κατάσταση όπου οι τελικές παράμετροι της 
διατάξεως εξαρτώνται από μεγαλύτερο αριθμό παραμέτρων. Η ελαχιστοποίηση των ανθρώπι­
νων χειρισμών και η αντιμετώπιση των πηγών της μόλυνσης που περιορίζουν την απόδοση της 
παραγωγής πέφτει ραγδαία καθώς ελαττώνεται το μέγεθος των χαρακτηριστικών. Τα έργα που 
αφορούν υπομικρομετρικά MOS και διπολικά θα καλύψουν και θέματα CAM όπου χρειάζεται. 
ΜΕΡΟΣ Α 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
Περιοχή Ε&Α 1.1: 
Υπομικρομετρικά MOS 
Περιγραφή 
Η απαίτηση είναι να αναπτυχθούν όλα τα ξεχωριστά 
στάδια της διαδικασίας, όπως η λιθογραφία, η εγχάραξη 
και η εισαγωγή προσμίξεων κλπ. για να επιτευχθεί υπομι­
κρομετρικά μέγεθος χαρακτηριστικών στα MOS. Ο στό­
χος είναι μια διαδικασία με την οποία θα είναι δυνατή η 
κατασκευή μερικών εκατομμυρίων στοιχείων ανά μικρο­
κύκλωμα λογικής και μνήμης. Αναμένεται ότι κάτω από 
το επίπεδο των 0,7 μπι (μικρομέτρων) θα χρησιμοποιη­
θούν άλλα εργαλεία και όχι οπτική λιθογραφία. Θα 
συμπεριληφθούν επίσης η ανάπτυξη μοντέλων διαδικα­
σιών και διατάξεων. 
Προϋποθέσεις 
— εμπειρία στις διαδικασίες αιχμής' 
— δραστηριότητες σε στάδια προηγμένων διαδικασιών 
— διαθεσιμότητα εργαλείων CAD/CAT σε λειτουργία' 
— κρίσιμη μάζα τουλάχιστον 200 ανθρωποέτη σε διά­
στημα 5 ετών. Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— επιλογή της διαδικασίας (CMOS ή μικτή C- και 
NMOS) και της μεθοδολογίας σχεδιασμού' 
— επιλογή εξοπλισμού οπτικής λιθογραφίας' 
— έναρξη δραστηριότητας στα στάδια της διαδικασίας 
και στην ανάπτυξη μοντέλων. 
Έτος 2: 
— βελτιστοποίηση των ξεχωριστών σταδίων της διαδι­
κασίας' 
— καθορισμός προκαταρκτικών κανόνων σχεδιασμού' 
— χαρακτηρισμός των σταδίων της διαδικασίας. 
Έτος 3: 
— απόδειξη της σκοπιμότητας με ένα μικροκύκλωμα 
που να περιέχει μισό εκατομμύριο στοιχεία μεγέθους 
χαρακτηριστικών 1 μηι. Ο στόχος είναι συντελεστής 
ποιότητας 50 femto-joules και χρόνος καθυστέρησης 
1 ns. 
Έτος 4: 
αξιολόγηση νέων σταδίων της διαδικασίας για 
τεχνολογία μικρομετρικών διαστάσεων (υλικό 
πυλών, μόνωση, πολυστρωματικές τρισδιάστατες 
ενεργές δομές, κλπ.)' 
επιλογή εξοπλισμού υπομικρομετρικής λιθογραφίας' 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/9 
— διάγραμμα ροής μιας διαδικασίας 0,7 μπι, συμπερι­
λαμβανομένων και των κανόνων σχεδιασμού. 
Έτος 5: 
— αξιολόγηση της διαδικασίας 0,7 μην 
— απόδειξη τη; σκοπιμότητας της διαδικασίας' 
— σχεδιασμός ενός μικροκυκλώματος με περισσότερα 
από 1 000 000 στοιχεία, με τιμή συντελεστού ποιότη­
τας 50 femtc-joules και καθυστέρηση πύλης 1 ns. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
18ος μήνας 
— σχεδιασμός και αξιολόγηση ενός μικροκυκλώματος 
δοκιμών με περισσότερες από 1 000 κρυσταλλοτριό-
δους βασισμένο σε κανόνες σχεδιασμού 1 μπι με 
βήμα (μέταλλο συν αποστάσεις) 3 μην 
36ος μήνας 
— πρώτα δείγματα κυκλωμάτων με 500 000 κρυσταλλο-
τριόδους, κανόνες σχεδιασμού 1 μηι, με δεδομένα 
σχετικά με το συντελεστή ποιότητας και το χρόνο 
καθυστέρησης' 
48ος μήνας 
— στατιστικά δεδομένα σχετικά με την ομογένεια 
πάνω σε μια φέτα και την απόδοση παραγωγής για 
κανόνες σχεδιασμού 1 μην κυκλώματα δοκιμών με 
περισσότερες από 1 000 κρυσταλλοτριόδους με κανό­
νες σχεδιασμού 0,7 μηι και βήμα 2 μην 
60ός μήνας 
— πρώτα δείγματα κυκλωμάτων με περισσότερες από 
1 000 000 κρυσταλλοτριόδους, κανόνες σχεδιασμού 
0,7 μηι και δεδομένα σχετικά με το συντελεστή ποιό­
τητας και το χρόνο καθυστέρησης. 
Δραστηριότητες εξαρτώμενες από το 1.1 
Μικροηλεκτρονική VLSI για τεχνολογία πληροφορικής. 
Περιοχή Ε& Α 1.2: 
Υπομικρομετρικά διπολικά (αυτοτελές έργο) 
Περιγραφή 
Ο γενικός στόχος είναι να αναπτυχθούν ειδικά στάδια 
διαδικασιών για υπομικρομετρικά διπολικά, που να οδη­γούν σε μια πλήρη σειρά για ολοκληρωμένα κυκλώματα 
πολύ υψηλής απόδοσης. 
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, είναι απαραίτητες οι 
εξής φάσεις ανάπτυξης: 
— γενικές έννοιες για τα κυκλώματα, που πρέπει να εξε­
λίσσονται μαζί με την τεχνολογία' 
— μια κάθετη δομή διατάξεων κατάλληλη για την υπο-
μικρομετρική λιθογραφία' 
— μια κατάλληλη πολυστρωματική τεχνολογία διασυν-
δέσεως' 
— καλή βελτιστοποίηση ανάμεσα στις παραμέτρους 
των διατάξεων και στις εξειδικευμένες χρήσεις των 
λογικών σχηματισμών 
— κατάλληλη υψηλή διάχυση θερμότητας, μεγάλος 
αριθμός ακροδεκτών, ηλεκτρικά συμβιβαστοί ακρο­
δέκτες, περιβλήματα' 
— ανάπτυξη μοντέλων διαδικασιών και διατάξεων. 
Προϋποθέσεις 
— εμπειρία στην VLSI και στην προηγμένη επεξεργα­
σία πυριτίου' διαθεσιμότητα εργαλείων CAD/CAT' 
— κρίσιμη μάζα τουλάχιστον 200 ανθρωποέτη σε διά­
στημα 5 ετών. 
Δραστηριότητες εξαρτώμενες από το 1.2 
Μικροηλεκτρονική ταχέων VLSI για τεχνολογία πληρο­
φορικής. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— τεχνολογία 1 μικρομέτρου: καθιέρωση δραστηριότη­
τας πάνω στα στάδια της διαδικασίας, τις δομές των 
κυκλωμάτων, ανάπτυξη μοντέλων. Αξιολόγηση και 
επιλογή του κρίσιμου εξοπλισμού' 
— πρώτη επιλογή των δομών για διαδικασίες και 
κυκλώματα. 
Έτος 2: 
— προκαταρκτική βελτιστοποίηση των σταδίων της 
διαδικασίας' 
— καθιέρωση κανόνων σχεδιασμού για 1 μην 
Αριθ. C 47/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
— έναρξη σχεδιασμού μικροκυκλωμάτων επίδειξης' 
— έναρξη έρευνας σε νέες διαδικασίες και δομές για 
υπομικρομετρική τεχνολογία. 
Έτος 3: 
— απόδειξη της σκοπιμότητας της διαδικασίας 1 μιτι 
για 10/20 Κπύλες, σε μικροκυκλώματα με καθυστέ­
ρηση πύλης 100 ps' 
— έναρξη εργασίας πάνω σε πολυστρωματικό βήμα 2 
μπι, ταυτόχρονα με τη συνέχιση του έργου δοκιμα­
στικής εφαρμογής' 
— συνέ.χιση έρευνας υπομικρομετρικής τεχνολογίας' 
— προκαταρκτικοί κανόνες σχεδιασμού για δομές 
0,7 μπι. 
Έτος 4: 
— έναρξη σχεδιασμού του μικροκυκλώματος επίδειξης 
για 0,7 μπι' 
— βελτιστοποίηση των σταδίων της υπομικρομετρικής 
διαδικασίας' 
— επιλογή κρίσιμου εξοπλισμού' 
— βελτίωση της απόδοσης παραγωγής του μικροκυκλώ­
ματος επίδειξης 1 μηι. 
Έτος 5: 
— απόδειξη της σκοπιμότητας της διαδικασίας 0,7 μπι 
για 20/50 Κπύλες και μικροκυκλώματα με καθυστέ­
ρηση πύλης 50 ps. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— αξιολόγηση και επιλογή κατάλληλου εξοπλισμού' 
24ος μήνας 
— κο:θιέρωση κανόνων σχεδιασμού στο επίπεδο του 
1 μπι" 
36ος μήνας 
— απόδειξη της σκοπιμότητας της διαδικασίας 1 μπι 
για 10/20 Κπύλες, σε μικροκυκλώματα με καθυστέ­
ρηση πύλης 100 ps' 42ος μήνας 
— καθιέρωση προκαταρκτικών κανόνων σχεδιασμού 
για δομές 0,7 μπϊ 
48ος μήνας 
— σχεδιασμός μικροκυκλωμάτων επίδειξης στο επίπεδο 
των 0,7 μτη. 
Περιοχή Ε & Α 1.3: 
Σχεδιασμός με τη βοήθεια υπολογιστή CAD (έργα που θα 
καθορισθούν) 
Περιγραφή 
ΣΥΝΟΛΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
α) να ενθαρρυνθεί η έρευνα πάνω σε καινούργιες 
και προηγμένες τεχνικές CAD, για να αντιμετω­
πισθεί η συνεχώς αυξανόμενη πολυπλοκότητα 
των κυκλωμάτων' 
β) να εξασφαλιστεί δυνατότητα σχεδιασμού περί­
πλοκων VLSI, που να είναι ευρέως διαθέσιμη. 
ΣΤΟΧΟΙ TOY CAD/CAT 
Ο γενικός στόχος είναι ένα ενοποιημένο σύστημα 
σχεδιασμού ικανό να χειρισθεί υπομικρομετρικά 
κυκλώματα VLSI, που να περιέχουν μερικά εκατομ­
μύρια στοιχεία. 
Το σύστημα θα πρέπει: 
— να αποτελεί ένα φιλικό για το χρήστη εργαλείο, 
που να προσαρμόζεται εύκολα στις αλλαγές της 
τεχνολογίας' 
— να επιτρέπει στους σχεδιαστές συστημάτων να 
επιτυγχάνουν ταχεία παραγωγή σχεδίων, που να 
είναι έγκυρα, να μπορούν να δοκιμασθούν και 
να συνοδεύονται από τις σχετικές πληροφορίες 
ελέγχου' 
— να παρέχει ευκολίες για τη βελτιστοποίηση 
κυκλωμάτων για εφαρμογές μεγάλων διαστά­
σεων' 
— να συμπεριλαμβάνει βιβλιοθήκες πρωτογενών 
και σύνθετων στοιχείων (cells)' 
— να ενσωματώσει τα σχετικά αποτελέσματα των 
έργων CAD του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 
3744/81. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/11 
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
α) η ανάπτυξη μοντέλων διατάξεων και διαδικα­
σιών δεν θεωρείται μέρος των έργων CAD και 
περιλαμβάνεται στα έργα που αφορούν την ανά­
πτυξη νέων διαδικασιών VLSI (βλέπε 1.1 και 
1.2)· 
β) όσο είναι δυνατόν, τα σύνθετα μικροκυκλώματα 
επίδειξης θα χρησιμοποιούνται ως σημεία εστία­
σης για κάθε φάση του έργου' 
γ) μετά τα 5 πρώτα έτη που θεωρούνται εδώ, θα 
υπάρξουν άλλα 5 έτη για περαιτέρω ανάπτυξη 
αυτού του έργου, προκειμένου να υποστηρι­
χθούν εξειδικευμένες τεχνολογικές εξελίξεις και 
να ενσωματωθούν οι παγκόσμιες βελτιώσεις 
στην τεχνολογία CAD' 
δ) θα ληφθεί μέριμνα για συνεργασία, υποστήριξη 
και χρήση των αποτελεσμάτων των άλλων δρα­
στηριοτήτων του Esprit. 
ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ 
α) τα έργα που θα ανατεθούν θα πρέπει να εξασφα­
λίζουν τη βέλτιστη ισορροπία ανάμεσα στην 
εργασία για την ανάπτυξη καινούργιων και προ­
ηγμένων τεχνικών CAD και την εργασία για την 
παγίωση της ευρωπαϊκής ικανότητας' 
β) έμφαση θα δοθεί στην εξασφάλιση ενός γενικού 
πλαισίου και μιας βάσης ανταλλαγής δεδομέ­
νων, για να γίνουν διαθέσιμες σε μεγάλο φάσμα 
της βιομηχανίας οι υπάρχουσες και οι νέες 
τεχνικές. Ένας τυπικός παράγοντας είναι η 
προώθηση της ανάπτυξης με συνεργασία μεταξύ 
πανεπιστημιακών και βιομηχανικών ομάδων 
γ) έμφαση θα δοθεί, επίσης, στη συγκέντρωση της 
προσπάθειας σε εκείνα τα εργαλεία CAD που 
απαιτούνται ειδικά για τη δυνατότητα μικρομε-
τρικής και υπομικρομετρικής διαδικασίας, έτσι 
ώστε να γίνει δυνατή η σχεδίαση πολύ μεγάλων 
και σύνθετων μικροκυκλωμάτων που να περιέ­
χουν μέχρι 10 εκατομμύρια κρυσταλλοτριόδους. 
Κύρια θέματα 
1.3.1. Διαχείρηση CA D (CA D management) 
Εξασφάλιση συντονισμού και πληροφοριών. 
1.3.2. Σχεδιασμός και μελέτη υψηλού επιπέδου 
— βοηθήματα σχεδιασμού υψηλού επιπέδου συμπερι­
φοράς (behavioural)' — βιβλιοθήκη στοιχείων (cells) και τεχνικές για μεγάλες 
παραμετρικοποιημένες κυψελίδες (cells)' 
— τεχνικές σχεδιασμού μελέτης και δοκιμών 
— επαλήθευση σε αναλογικό και διακοπτικό επίπεδο' 
— διεύθυνση σχεδιασμού (design management). 
Με στόχο να επιτευχθεί πλήρης δυνατότητα σχεδιασμού 
ανάλογα με τις απαιτήσεις των πελατών στο επίπεδο των 
500 000 κρυσταλλοτριόδων στο έτος 4. 
1.3.3. Έρευνα: προηγμένος/καινοτομικός CAD 
— χρήση ΑΙΡ και συστημάτων εμπειρογνωμοσύνης' 
— χρήση ειδικού hardware' 
— νέοι αλγόριθμοι. 
Πλήρης ανάπτυξη του συστήματος δεύτερης γενιάς το 
έτος 5. 
1.3.4. Δημιουργία κέντρων CAD 
— εφαρμογή του συστήματος πρώτης γενιάς το έτος 4. 
Περιοχή Ε & Α 1.4: 
Σύνθετοι ημιαγωγοί και ολοκληρωμένα κυκλώματα 
(αυτοτελές έργο) 
Περιγραφή 
Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα από ημιαγωγούς της III-V 
ομάδας μπορούν να προσφέρουν πιθανά πλεονεκτήματα 
ταχύτητας έναντι των κυκλωμάτων πυριτίου, λόγω υψη­
λότερης κινητικότητας των ηλεκτρονίων. Η πολυπλοκό­
τητα της τεχνολογίας υστερεί πολλά χρόνια σε σχέση με 
το πυρίτιο και συνεπώς απαιτείται τεράστια έρευνα 
στους τομείς των υλικών και των διαδικασιών. Λόγω της 
επέκτασης της αγοράς κυκλωμάτων υψηλής ταχύτητας 
και χαμηλής ισχύος, τα προβλήματα πρέπει να αντιμετω­
πισθούν. 
Η τεχνολογία συμπεριλαμβάνει δομές ομοεπαφών GaAs 
με βάση FET, καθώς και GaAs/GaAlAs, που χρησιμοποι­
ούν την κρυσταλλοτρίοδο υψηλής κινητικότητας ηλε­
κτρονίων (ΗΕΜΤ) ή ετεροεπαφές διπολικών. Απαιτείται 
βασική έρευνα στον τομέα προετοιμασίας των υλικών, 
Αριθ. C 47/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
την εμφύτευση ιόντων και τις τεχνολογίες επεξεργασίας 
ολοκληρωμένων κυκλωμάτων. 
Προϋποθέσεις 
— πηγή καθαρών υλικών 
— ευκολίες CAD' 
— κατάλληλο εργαστήριο και έμπειρη ομάδα. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— έναρξη έρευνας υλικών σε GaAs, συμπεριλαμβανομέ­
νης και της εμφύτευσης ιόντων για την παραγωγή 
ολοκληρωμένων κυκλωμάτων βασισμένων σε FET 
GaAs' 
— έναρξη εργασίας πάνω σε επιτάξια μοριακής δέσμης 
(ΜBE) και εναπόθεση ατμών οργανομεταλλικών 
χημικών ενώσεων (MOCVD) για την ανάπτυξη 
κατάλληλων δομών ετεροεπαφών σε GaAlAs. 
Έτος 2: 
— συνέχιση της έρευνας υλικών 
— ανάπτυξη διαδικασίας κατασκευής ολοκληρωμένων 
κυκλωμάτων GaAs πάνω σε πλακίδιο μονοκρυστάλ-
λου 2 ιντσών με μέγεθος χαρακτηριστικών 1 μπι και 
με τη χρησιμοποίηση πολυστρωματικής μετάλλωσης 
κλπ.' 
— κατασκευή πειραματικών διακεκριμένων HEMTs 
και διπολικών σε GaAs/GaAlAs. 
Έτος 3: 
— συνέχιση έρευνας υλικών σε GaAs και GaAlAs' 
— έναρξη έρευνας σε νέα υλικά, π.χ. GalnAs' 
— επέκταση της τεχνολογίας GaAs σε πλακίδια μονο-
κρυστάλλων 3 ιντσών και υπομικρομετρικά χαρα­
κτηριστικά' 
— συνέχιση της έρευνας για την βελτιστοποίηση του 
ΗΕΜΤ και των διακεκριμένων διπολικών 
— επίδειξη συστοιχίας 1 000 πυλών με λογικά κυκλώ­
ματα βασισμένα σε FET GaAs. 
Έτος 4: 
— συνέχιση έρευνας υλικών, συμπεριλαμβανομένων και 
νέων υλικών — δοκιμή βελτίωσης στη βασική διαδικασία παραγω­
γής ολοκληρωμένων κυκλωμάτων GaAs' 
— καθιέρωση βασικών σταδίων διαδικασίας για μια 
διαδικασία παραγωγής ολοκληρωμένων κυκλωμά­
των GaAs/GaAlAs βασισμένη σε ΗΕΜΤ ή διπολικά. 
Έτος 5: 
— ενοποίηση των σταδίων της διαδικασίας για την 
τεχνολογία ολοκληρωμένων κυκλωμάτων που βασί­
ζεται σε ετεροεπαφές διπολικών ή ΗΕΜΤ' 
— κατασκευή πειραματικών ολοκληρωμένων κυκλωμά­
των που να βασίζονται σ' αυτή την τεχνολογία' 
— συνέχιση έρευνας νέων υλικών (π.χ. GalnAs)' 
— κατασκευή πειραματικών διακριτών διατάξεων με 
GalnAs. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— κύκλωμα επίδειξης μιας πύλης βασισμένο σε κανόνες 
σχεδιασμού 0,5 μην 
24ος μήνας 
— κύκλωμα επίδειξης 30 πυλών βασισμένο σε κανόνες 
σχεδιασμού 0,5 μην 
36ος μήνας 
— έναρξη εφαρμογής των κανόνων σχεδιασμού 0,3 μην 
— κύκλωμα επίδειξης 1 000 πυλών βασισμένο σε κανό­
νες σχεδιασμού 0,5 μην 
48ος μήνας 
— επίδειξη κυκλώματος 100 πυλών βασισμένου σε 
κανόνες σχεδιασμού 0,3 μην 
60ός μήνας 
— επίδειξη κυκλώματος 1 000 πυλών βασισμένου σε 
κανόνες σχεδιασμού 0,3 μπι. 
Περιοχή Ε& Α 1.5: 
Οπτοηλεκτρονικά (αυτοτελές έργο) 
Περιγραφή 
Οι οπτοηλεκτρονικές διατάξεις θα απαιτούνται όλο και 
περισσότερο για τηλεπικοινωνιακές μεταδόσεις, συνδέ­
σεις εντός και μεταξύ υπολογιστών, επεξεργασία εικόνας 
εξαιρετικά ευρέως φάσματος (ultra wide band image 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/13 
processing) και τεχνολογία διακοπτών. Οι μελλοντικές 
γενεές τηλεπικοινωνιακών συστημάτων ενός μέσου 
(mono-mode) μπορεί να χρησιμοποιήσουν σύμφωνη ανί­
χνευση (coherent detection) και πολυπλεξία μήκους κύμα­
τος με πολλά κανάλια (multi-channel wavelength 
multiplexing), και μπορεί να λειτουργούν με διαμόρφωση 
φάσης. Αυτό θα εξασφαλίσει βελτιωμένη απόδοση και θα 
είναι συμβιβαστό με ενοποιημένη οπτική λογική. Θα επι­
τρέπει επεξεργασία, συνδυασμό και δρομολόγηση 
(routing) σε πολύ μεγάλες ταχύτητες. Σε μορφή ημιαγω-
γών θα είναι επίσης συμβιβαστά με ολοκληρωμένα 
κυκλώματα από υλικά των ομάδων III-V, εξασφαλίζοντας 
ένα ταχύ σύστημα ηλεκτρικής διασύνδεσης. 
Προϋποθέσεις 
— πηγή καθαρών υλικών 
— κατάλληλο εργαστήριο και έμπειρη ομάδα. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— έναρξη έρευνας υλικών πάνω σε οπτικές δομές και 
βελτιωμένες μεθόδους προετοιμασίας υλικών, όπως 
εναπόθεση ατμών οργανομεταλλικών χημικών ενώ­
σεων και επιτάξια μοριακής δέσμης' 
— επέκταση έρευνας υλικών στις οργανικές ενώσεις, 
συμπεριλαμβανομένων και φωτοχρωματικών υλικών 
ταχείας αντίδρασης' 
— κατασκευή βασικών διακριτών διατάξεων, π.χ. 
lasers, LED, ανιχνευτές, διακόπτες κλπ. 
Έτος 2: 
— συνέχιση έρευνας υλικών 
— κατασκευή lasers λεπτής γραμμής (narrow line) και 
διερεύνηση τεχνικών ανίχνευσης για σύμφωνα 
συστήματα' 
— ανάπτυξη δισταθών οπτικών διατάξεων, διαμορφω­
τών υψηλής ταχύτητας και οπτικών ζευκτών 
— έρευνα σε μονολιθικά οπτοηλεκτρονικά. 
Έτος 3: 
— διερεύνηση της ολοκλήρωσης οπτικών υλικών χρησι­
μοποιώντας κυματοδηγούς λεπτών υμενίων για 
αλληλοσύνδεση' 
— συνέχιση της έρευνας υλικών 
— κατασκευή δομών με πολλές διατάξεις, π.χ. συστοι­
χίες laser για πολυπλεξία μήκους κύματος, μήτρες 
διακοπτών ως βασικά διακοπτικά στοιχεία. Έτος 4: 
— συνδυασμός ολοκλήρωσης κυματοδηγού με τεχνολο­
γία μονολιθικής ολοκλήρωσης για την παραγωγή 
οπτικών συστημάτων πάνω σε ένα μόνο μικροκύ­
κλωμα' 
— συνέχιση της τεχνολογικής ανάπτυξης σε LiNb03 σε 
φωτοχρωμικά για οπτικές αλληλοσυνδέσεις και νέα 
υλικά. 
Έτος 5: 
— ανάπτυξη ενός οπτικού διακοπτικού συστήματος 
υψηλής ταχύτητας και μελέτη της εφαρμογής των 
οπτικών τεχνικών στους υπολογιστές. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— εναπόθεση ατμών μεταλλοργανικών χημικών ενώ­
σεων GaAlAs (MOCVD) για κατασκευές διακριτών 
διατάξεων 
— καθιέρωση βέλτιστης τεχνολογίας νιοβιούχου τιτανι-
ολιθίου και επίδειξη διαμόρφωσης 10 GHz' 
24ος μήνας 
— καθιέρωση GalnAs MOCVD για διακριτές διατάξεις' 
— βελτιστοποίηση βασικής τεχνολογίας ηλεκτροοπτι-
κών διακοπτών 
— καθιέρωση τεχνολογίας ανταλλαγής πρωτονίων και 
τεχνολογίας κυματοδηγών οργανικής επικάλυψης 
για διακόπτες και διαμορφωτές' 
36ος μήνας 
— καθιέρωση Ga ΑΙ In As MOCVD για διακριτές διατά­
ξεις' 
— επίδειξη οπτοηλεκτρονικού ολοκληρωμένου κυκλώ­
ματος 100 στοιχείων GaAlAs MOCVD' 
— επίδειξη οπτοηλεκτρονικού διακόπτη 100 στοιχείων 
— καθιέρωση υβριδικής ολοκληρωμένης ηλεκτροοπτι-
κής τεχνολογίας' 
48ος μήνας 
— καθιέρωση τεχνολογίας επιταξιακής ανάπτυξης νιο-
βιούχου/οξειδίου λιθίου' 
Αριθ. C 47/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
— επίδειξη ηλεκτροοπτικής διαμόρφωσης 100 GHz" 
— επίδειξη επιτάξιας μοριακής δέσμης (ΜΒΕ) για δια­
κριτά και ολοκληρωμένα εξαρτήματα' 
60ός μήνας 
— επίδειξη «οπτικού συστήματος πάνω σε ένα μικροκύ­
κλωμα», χρησιμοποιώντας υλικά ΜΒΕ και MOCVD' 
— επίδειξη υπερταχέος υβριδικού ηλεκτροοπτικού επε-
ξεργαστού. 
ΜΕΡΟΣ Β 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Εκτός από τις θεαματικές περιοχές που προσδιορίστηκαν 
ήδη στο Α μέρος όπου τα έργα τύπου Β μπορούν να 
συμπληρώσουν με πολύ χρήσιμο τρόπο τα προγράμματα 
εργασίας είτε εξασφαλίζοντας την απαιτούμενη τεχνολο­
γία και τα εργαλεία είτε και προβλέποντας τις απαιτήσεις 
της επόμενης γενιάς, τα παρακάτω είναι συγκεκριμένα 
παραδείγματα θεμάτων που θα μπορούσαν να επιλεγούν 
επιπλέον: 
α) Σχετικά με VLSI: 
— Λιθογραφία (δέσμες Ε, ακτίνες Χ, UV), — Εμφύτευση ιόντων, 
— Υλικά ημιαγωγών, 
— Τεχνολογία προφυλακτικού επιχρίσματος, 
— Τεχνικές ταχείας ανόπτησης, 
— Τεχνικές επεξεργασίας στρωμάτων, 
— Αγωγοί (μέταλλα, πυριτιούχες ενώσεις, επαφές), 
— Μονωτές (λεπτοί, παχείς, οργανικοί), 
— Αξιοπιστία διατάξεων, 
— CDA για GaAs, 
— Μέθοδοι βιομηχανικής παραγωγής με τη βοή­
θεια υπολογιστή. 
β) Άλλα: 
— Αλληλοσύνδεση (off-chip), 
— Προηγμένες τεχνικές φυσικής ανάλυσης, 
— Τεχνολογία επίπεδης οθόνης (flat screen display), 
— Ανιχνευτές και ενεργειακοί μετατροπείς, 
— Νέες τεχνολογίες για προηγμένη αποθήκευση 
πληροφορίας, 
— Νέα ανόργανα και οργανικά υλικά. 
ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ SOFTWARE 
Στόχος αυτού του υποπρογράμματος είναι να φθάσει σε ένα στάδιο όπου η παραγωγή πληρο­
φοριακών συστημάτων (δηλαδή προϊόντων που να συμπεριλαμβάνουν λύσεις εξοπλισμού 
hardware και λογικού software) να έχει τα χαρακτηριστικά μιας βιομηχανικής διαδικασίας και, 
σε μεγάλη έκταση, να υποβοηθείται από υπολογιστές. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καταστεί 
συνείδηση σε κάθε βιομηχανικό οργανισμό ότι η παραγωγή software συνιστά μια πραγματική 
τεχνολογική επιστήμη που εξαρτάται από τεχνικούς, οργανωτικούς και οικονομικούς παράγο­
ντες. 
Η πρόοδος που πρέπει να σημειωθεί στην τεχνολογία software έχει χωρισθεί σε τρεις γενικές 
κατηγορίες. Όπως κάθε ταξινόμηση, έτσι και η διαίρεση αυτή είναι αυθαίρετη και οι κατηγο­
ρίες δεν είναι ανεξάρτητες. Η πρώτη κατηγορία εργασίας που πρέπει να επιτελεσθεί θα συμβάλ­
λει στην κατανόηση της διαδικασίας παραγωγής και συντήρησης software, λαμβάνοντας ως 
αφετηρία τις καλύτερες από τις υφιστάμενες πρακτικές. Η δεύτερη κατηγορία αφορά την κατα­
σκευή των μηχανισμών υποστήριξης (συμπεριλαμβανομένων και των εργαλείων) που θα κατα­
στήσουν τα αποτελέσματα της κατανόησης χρησιμοποιήσιμα στην πράξη. Η τρίτη κατηγορία 
αφορά στη μέσο- και μακροπρόθεσμη έρευνα και ανάπτυξη με στόχο την εξέλιξη των νέων 
μεθόδων παραγωγής software. 
Για την περαιτέρω δόμηση της δουλειάς, εισάγεται ένα απλό μοντέλο του κύκλου ζωής του 
software. Σκοπός του μοντέλου δεν είναι να περιορίσει την έκταση των έργων. Αντίθετα θα 
20.2.84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/15 
υπάρξουν έργα που θα ασχοληθούν ειδικά με την ανάπτυξη τέτοιων μοντέλων. Σ' αυτό το απλό 
μοντέλο, η παραγωγή και η συντήρηση του software αποτελείται από μια σειρά ενδιάμεσων 
επιπέδων αναπαράστασης με μετασχηματισμούς ανάμεσα τους, που προχωρούν από την 
αρχική ιδέα στο τελικό σύστημα. Στην πράξη, μια τέτοια ανάπτυξη πρέπει να είναι επαναλη­
πτική και σχεδόν ποτέ δεν ακολουθεί μια απλή γραμμική πορεία. Τέτοιες επαναληπτικές λει­
τουργίες φαίνονται στο σχήμα 2-1, που τις δείχνει ενσωματωμένες στα πλαίσια ενός έργου 
ευρείας εκτάσεως. Έτσι η εργασία που πρέπει να γίνει μπορεί να υποδιαιρεθεί σε τρεις μεγά­
λους τομείς (βλέπε σχήμα 2-1): την ίδια την (τεχνική) διαδικασία τη διοίκηση και τον έλεγχο 
και το περιβάλλον υποστήριξης. 
Συνδυάζοντας τις τρεις γενικές κατηγορίες με την καθεμιά από τις περιοχές του κύκλου ζωής, 
προκύπτει ένας πίνακας 3x3, που δίνει συνολικά 9 υποδιαιρέσεις. Με βάση τα στρατηγικά 
έργα που έχουν προσδιορισθεί, αυτές οι υποδιαιρέσεις ομαδοποιούνται λίγο-πολύ φυσικά σε 4 
περιοχές έρευνας και ανάπτυξης. 
Μια πέμπτη περιοχή αποτελεί από έργα επίδειξης, τα οποία δεν θα έπρεπε να είναι τεχνητά 
έργα, αλλά μάλλον πραγματικά έργα που θα χρησιμοποιηθούν ως όργανα αξιολόγησης και επί­
δειξης μεθόδων. 
Οι 5 περιοχές έρευνας και ανάπτυξης περιγράφονται παρακάτω. 
Περιοχή Ε & Α 2.1: 
Διαδικασία — κατανόηση και εφαρμογή 
Περιγραφή 
Οι δραστηριότητες στην περιοχή αυτή απευθύνονται στη 
μετάβαση σε μια τεχνολογική προσέγγιση της μηχανικής 
συστημάτων και της τεχνολογίας software, στα πλαίσια 
της τρέχουσας άποψης για τον κύκλο ζωής. Εξετάζεται 
ένα σενάριο, σύμφωνα με το οποίο υιοθετούνται βαθ­
μιαία καλά θεμελιωμένες και επιστημονικά στηριγμένες 
μέθοδοι, για να αντικαστήσουν τεχνικές ad hoc που χρη­
σιμοποιούνται τώρα. Τέτοιες μέθοδοι θα συνεισέφεραν 
σημαντικά στην ελάττωση των δαπανών του κύκλου 
ζωής, ειδικότερα στις περιοχές των δοκιμών και της 
συντήρησης, με πιο έγκαιρο εντοπισμό και εξάλειψη των 
σφαλμάτων και με την ανάπτυξη πιο αξιόπιστων συστη­
μάτων ανώτερης ποιότητας. Το πρόγραμμα έρευνας και 
ανάπτυξης σ' αυτή την περιοχή πρέπει να συνεχισθεί επί 5 
περίπου χρόνια, γι' αυτό και οι πιο ριψοκίνδυνες και 
ριζοσπαστικές προσεγγίσεις στην ανάπτυξη συστημάτων, 
για τις οποίες απαιτείται σημαντική θεμελιώδης έρευνα, 
δεν λαμβάνονται υτ:όψη (βλέπε 2.4). 
Η έμφαση δίδεται στην ανάπτυξη βελτιωμένων μεθόδων 
για κατασκευή συστημάτων. Αυτές οι μέθοδοι πρέπει στη 
συνέχεια να υποστηριχθούν από ενοποιημένα εργαλεία 
υποστήριξης. Υποτίθεται εδώ ότι η συνολική προσέγγιση 
της ανάπτυξης, την οποία θα υποστηρίζουν τα εργαλεία 
αυτά, θα χρησιμοποιεί πολλαπλά επίπεδα αναπαράστα­
σης με σταδιακά (αυξανόμενη επαλήθευση (verification) 
και επικύρωση (validation). Όπου είναι δυνατόν, μπο­
ρούν να εξασφαλιστούν εργαλεία μέσω μιας νέας επεξερ­
γασίας ή βελτίωσης υφισταμένων προγραμμάτων, αντί 
για εντελώς νέα ανάπτυξη. Υπάρχει επίσης μια ισχυρή αλληλοεξάρτηση με τις δρα­
στηριότητες διαχείρισης που περιγράφονται στην περι­
οχή 2.2. Οι μέθοδοι διαχείρισης πρέπει να λαμβάνουν 
υπόψη τα βελτιωμένα συστήματα και μεθόδους ανάπτυ­
ξης software και, κατά τον ίδιο τρόπο, οι μέθοδοι ανάπτυ­
ξης συστημάτων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις απαιτή­
σεις διαχείρισης. 
Η βιομηχανική και ακαδημαϊκή συνεργασία έχει ιδιαί­
τερη σημασία στην περιοχή αυτή, αφού οι ακαδημαϊκοί 
ερευνητές στην Ευρώπη έχουν δημιουργήσει μια σημα­
ντική θεωρητική βάση που θα έπρεπε να αποτελέσει το 
θεμέλιο των βελτιωμένων μεθόδων της μηχανικής συστη­
μάτων και τεχνολογίας software. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Η εργασία στον τομέα αυτό θα θίξει τα εξής θέματα: 
— μοντέλα αναφοράς για συστηματικές προσεγγίσεις 
στην ανάπτυξη συστημάτων 
— πρακτικές και αυστηρές μέθοδοι στην ανάπτυξη 
συστημάτων' 
— αποτελεσματικές μέθοδοι παραγωγής και συντήρη­
σης software' 
— μελέτη των αναγκών περιοχών εφαρμογών 
— εργαλεία αναπαράστασης και μετασχηματισμών 
— εργαλεία επαλήθευσης και επικύρωσης' 
Αριθ. C 47/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Η >- IAJ h- Χ Έ < 
Η- LU < — * Ο 
1 
Ι ι 
L_~ ^ < — LU < UI ι_ χ ο Η 
< — < Χ LLI — CL — W Ι 
_.J 
l^ LU < 
< 
Ο. χ 
< Η 
i 
< a HI­LL) < "1 
I 
, I 
LU h 
< — < ΙΛΙΙ >-X CL Χ ΙΛΙ I- X 
< LU W I 
L _J L 
Σχήμα 2-1 J 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/17 
— εργαλεία υποστήριξης: 
— εργαλεία υποστήριξης επιμέρους βιβλιοθηκών, 
— εργαλεία τεκμηρίωσης, 
— εργαλεία πρόβλεψης και μέτρησης επιδόσεων, 
— εργαλεία προσδιορισμού και μέτρησης αξιοπι­
στίας, 
— εργαλεία υποστήριξης επεξεργασίας. 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη συνέχιση της εργασίας 
που άρχισε με τα προγράμματα δοκιμαστικής εφαρμογής 
του έτους 0. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
2.1.1. Μέθοδοι, τεχνικές και εργαλεία 
Αυτό το θέμα θα πρέπει να καλυφθεί από το πολύ 2 έργα, 
που θα αρχίσουν το έτος 1 και θα ανταποκρίνονται και 
τα δύο στην περιγραφή που δίνεται παρακάτω. Η διαφο­
ροποίηση ανάμεσα στα έργα αυτά, θα γίνει είτε βάσει της 
κύριας προσέγγισης που θα υιοθετηθεί σε αυτά, είτε 
βάσει της περιοχής εφαρμογών στην οποία απευθύνονται. 
Οι αντικειμενικοί στόχοι είναι: 
— να προσδιοριστεί ένα επαρκές φάσμα αποτελεσματι­
κών μεθόδων παραγωγής και συντήρησης software, 
— να εξασφαλιστεί υποστήριξη υπό μορφή εργαλείων 
για τις μεθόδους αυτές με την υπόθεση πολλαπλών 
επιπέδων αναπαράστασης με διαρκώς αυξανόμενη 
επαλήθευση και επικύρωση. 
Οι μέθοδοι πρέπει να πετύχουν πλήρη κάλυψη ολοκλήρου 
του φάσματος από τον προσδιορισμό των απαιτήσεων 
μέχρι τη φάση συντήρησης, συμπεριλαμβανομένων και 
των επαναληπτικών βημάτων. Οι μέθοδοι πρέπει να στο­
χεύουν στην ελαχιστοποίηση του συνολικού κόστους του 
κύκλου ζωής, ενώ πρωταρχική απαίτηση είναι να υπάρχει 
συμβιβαστότητα ανάμεσα στις διάφορες μεθόδους και 
συμβολισμούς που θα χρησιμοποιηθούν στις διαδοχικές 
φάσεις του κύκλου ζωής. 
Για να καθιερωθεί το συνολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο 
πραγματοποιείται η ανάπτυξη software, πρέπει να εξετα­
σθούν μοντέλα αναφοράς (reference models) συστηματι­
κών προσεγγίσεων του προβλήματος της ανάπτυξης 
συστημάτων, και πρέπει να αποδοθεί ειδική προσοχή στο 
έργο της ανάλυσης ζωτικών απαιτήσεων. 
Ένας ιδιαίτερα σημαντικός στόχος είναι η διερεύνηση 
των ζητημάτων που σχετίζονται με τη χρήση και επανα­
χρησιμοποίηση συνιστωσών software. Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— πρωτότυπα εργαλεία' 
18ος μήνας 
— μοντέλο αναφοράς ανάπτυξης συστημάτων' 
24ος μήνας 
— αρχικό σύνολο εργαλείων 
36ος μήνας 
— μέθοδοι ανάπτυξης συστημάτων και software' 
60ός μήνας 
— τελικό σύνολο εργαλείων. 
2.1.2. Ενοποίηση των διαχειριστικών και τεχνικών 
ζητημάτων 
Αυτό το πρόγραμμα απευθύνεται σ' εκείνα τα προβλή­
ματα διαχείρισης που επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από 
τις τεχνικές ιδιότητες της αναμενόμενης λύσης από το 
έργο 2.1.1. 
Οι στόχοι είναι: 
— να αναπτυχθούν μαζί, σε ένα έργο, τόσο οι διαχειρι­
στικές όσο και οι τεχνικές απόψεις στην παραγωγή 
και συντήρηση software' 
— να διερευνηθούν προβλήματα σχετικά με τη διαχεί-
ρηση και τον έλεγχο του προϊόντος software, ιδιαί­
τερα η διαχείριση του συνόλου των συστατικών 
μονάδων που το αποτελούν (configuration) και ο 
έλεγχος των διαφόρων εκδόσεων/παραλλαγών του 
προϊόντος' 
— να αναπτυχθούν ή να ξεχωρισθούν τα πρότυπα 
εκείνα που μπορούν να είναι αποτελεσματικά και 
από άποψη διαχείρισης. 
Ειδική προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη χρήση οικογε­
νειών «προκατασκευασμένων» συνιστωσών κατά τη 
διοίκηση/διαχείριση της φάσεως ενοποίησης και παρα­
γωγής. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
24ος μήνας 
— μέθοδοι και τεχνικές για διαχείριση και έλεγχο προϊ­
όντος' 
Αριθ. C 47/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
48ος έως 60ός μήνας 
— εργαλεία υποστήριξης της διαχείρισης μιας διάταξης 
(configuration), καθώς και διαχείριση της ενοποίησης 
και της παραγωγής. 
2.1.3. Μεθοδολογία software 
Αυτό το πρόγραμμα θα διερευνήσει την καταλληλότητα 
των μεθόδων και τεχνικών διαφόρων πεδίων εφαρμογών 
και θα αναπτύξει τα κριτήρια για την επιλογή ανάμεσα 
στις υπάρχουσες ή στις υπό εξέταση μεθόδους και τεχνι­
κές αυτών που ταιριάζουν περισσότερο στο ανά χείρας 
έργο, με βάση τα εξής: 
— του συγκεκριμένου πεδίου εφαρμογών, 
— της γενικής αναπτυξιακής κατάστασης (μέγεθος ομά­
δας, άλλοι περιορισμοί ως προς το προσωπικό και τη 
διαχείριση, δυνατότητες του τεχνικού περιβάλλοντος 
κλπ.), 
— της αναμενόμενης ζωής του προϊόντος (συχνότητα 
μεταβολών, αριθμός παραλλαγών κλπ.). 
Όπου είναι δυνατόν τα κριτήρια θα πρέπει να είναι 
ποσοτικό, και γι' αυτό θα συλλέγουν και θα αναλυθούν 
γενικά αριθμητικά δεδομένα για ένα ικανό αριθμό ανα­
πτυξιακών έργων και για μια μεγάλη χρονική περίοδο. Η 
χρησιμόιητα των κριτηρίων θα απαιτήσει επαλήθευση με 
την εφαρμογή τους σε πραγματικά έργα και στη συνέχεια 
προσαρμογή υπό το πρίσμα της πρακτικής εμπειρίας. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
18ος μήνας 
— μελέτη των αναγκών πεδίων εφαρμογής' 
36ος μήνας 
— (ποσοτικά) κριτήρια' 
48ος μήνας 
— ποσοτική ανάλυση δεδομένων που συλλέχθηκαν από 
έργα ανάπτυξης' 
60ός μήνας 
— πλήρες σύνολο κριτηρίων. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Στην περιοχή αυτή θα πρέπει να εξεταστούν τουλάχιστον 
τα εξής θέματα: 
— μοντέλα ανάπτυξης συστημάτων' — μέθοδοι ανάπτυξης συστημάτων/software, συμπερι­
λαμβανομένων των εξής: 
— χρήση υπαρχουσών συνιστωσών σε νέες εφαρ­
μογές, 
— τυπική σημασιολογία των διασυνδέσεων (typical 
semantics of interfaces), 
— ανεκτικότητα σφαλμάτων, 
— επικύρωση και επαλήθευση, 
— συγκέντρωση απαιτήσεων, 
— ανάπτυξη συμβολισμών (συμπεριλαμβανομένων 
των γραφικών συμβολισμών) με καλά θεμελιω­
μένη σημασιολογία, 
— αξιοπιστία προδιαγραφών, 
— προδιαγραφές για συστήματα ακολουθιακά και 
ταυτόχρονης εκτέλεσης (concurrent), 
— διαχωρισμός, ενοποίηση και διατήρηση συμβι-
βαστότητας ανάμεσα σε εξελισσόμενα υποσυ­
στήματα hardware και software, τόσο κατά τη 
διάρκεια της ανάπτυξης όσο και κατά τη διάρ­
κεια της λειτουργικής τους ζωής, 
— πέρασμα από hardware σε software και τανάπα­
λιν (hardware/software migration), 
— βελτιστοποίηση συστημάτων. 
— εργαλεία αναπαράστασης και μετασχηματισμού, 
συμπεριλαμβανομένων των ημιτυπικών (semi-formal) 
και γραφικών γλωσσών 
— εργαλεία επαλήθευσης και επικύρωσης' 
— εργαλεία υποστήριξης βιβλιοθηκών συνιστωσών 
— εργαλεία πρόβλεψης και μέτρησης αποδοτικότητας' 
— εργαλεία προσδιορισμού και μέτρησης αξιοπιστίας. 
Περιοχή Ε&Α 2.2: 
Διαχείριση — κατανόηση και εφαρμογή 
Περιγραφή 
Τα προγράμματα αυτής της περιοχής έχουν ως σκοπό την 
εδραίωση της κατανόησης και των αποτελεσματικών 
μέσων υποστήριξης της διαχείρισης των έργων software. 
Η διαχειριστική προσέγγιση που αναπτύσσεται πρέπει να 
συμφωνεί με την τεχνική προσέγγιση που θα αναπτυχθεί 
στην περιοχή 2.1. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα αν 
οι διαχειριστικές και τεχνικές προσεγγίσεις αναπτύσσο­
νται μαζί (βλέπε 2.1.2). Είναι επίσης σημαντικό τα έργα 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/19 
στον τομέα αυτό να καλύπτουν θέματα με τεχνικό και 
ταυτόχρονα διαχειριστικό χαρακτήρα, όπως ο έλεγχος 
μιας διάταξης (configuration), και θέματα διεύθυνσης 
ενός έργου, όπως η εκτίμηση της απαιτούμενης προσπά­
θειας. Ένα άλλο σπουδαίο ζήτημα είναι η καθιέρωση 
τεχνικών για τη συλλογή δεδομένων, που επιτρέπουν 
στους διευθύνοντες να αξιολογήσουν και να επιλέξουν 
μεθόδους και εργαλεία. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Η εργασία στην περιοχή αυτή θα στραφεί στα εξής: 
— μοντέλα διαχείρισης παραγωγής και συντήρησης 
software' 
— εργαλεία και τεχνικές προγραμματισμού και ελέγχου 
ενός έργου 
— εργαλεία και τεχνικές διαχείρισης μιας διάταξης' 
— εργαλεία και τεχνικές διαχείρισης παραγωγής, ενο­
ποίησης και ελέγχου' 
— μέθοδοι και εργαλεία διαχείρισης συντήρησης' 
— εργαλεία και τεχνικές εξασφάλισης ποιότητας και 
αξιοπιστίας' 
— υποστήριξη διαχείρισης βάσεως δεδομένων' 
— συλλογή και ανάλυση δεδομένων. 
Το πρόγραμμα συμπεριλαμβάνει συνέχιση της εργασίας 
που άρχισε στα πλαίσια των έργων δοκιμαστικής εφαρ­
μογής το έτος 0. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
2.2.1. Υποστήριξη διαχείρισης της παραγωγής και 
συντήρησης software 
Οι στόχοι είναι: 
— να αναπτυχθούν ποσοτικά μοντέλα διαχείρισης της 
παραγωγής και συντήρησης software' 
— να εξασφαλιστεί υποστήριξη για τις κυριώτερες λει­
τουργίες της διαχείρισης της παραγωγής και συντή­
ρησης software: 
— προγραμματισμός και έλεγχος έργων software, 
— προγραμματισμός και έλεγχος προϊόντων 
software, 
— διαχείριση των εργασιών συντήρησης' — να αναπτυχθεί υποστήριξη με βάσεις δεδομένων προς 
τα εργαλεία διαχείρισης (π.χ. χρησιμοποιώντας τις 
ευκολίες βάσεων δεδομένων του κοινού περιβάλλο­
ντος). 
Είναι σημαντικό να εξυπηρετηθεί με ένα περιορισμένο 
σύνολο από κοινόχρηστες ευκολίες (π.χ. με την εκμετάλ­
λευση των πρωτογενών ιδιοτήτων) μια ευρεία ποικιλία 
από διαχειριστικές πρακτικές. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— μοντέλα εκτίμησης κόστους' 
18ος μήνας 
— πλήρη ποσοτικά μοντέλα' 
36ος μήνας 
— αρχικό σύνολο εργαλείων 
42ος μήνας 
— βάση δεδομένων διαχείρισης' 
54ος μήνας 
— πλήρες σύνολο εργαλείων. 
2.2.2. Εξασφάλιση ποιότητας και αξιοπιστίας 
Οι στόχοι είναι: 
— να διερευνηθεί λεπτομερώς η αποτελεσματικότητα 
δύο αντιθέτων προσεγγίσεων στη διασφάλιση ποιό­
τητας και αξιοπιστίας, συγκεκριμένα του στενού 
ελέγχου της διαδικασίας ανάπτυξης και του συνδυα­
σμού μέτρησης και διορθωτικής δράσης' 
— να εξασφαλιστούν τεχνικές και εργαλεία που θα 
υποβοηθήσουν τους ελέγχους εξασφάλισης τόσο πριν 
όσο και μετά την παραγωγή. 
Θα πρέπει να αναγνωρισθούν οι ιδιότητες με τις οποίες 
χαρακτηρίζεται και ποσοτικοποιείται η ποιότητα ενός 
προϊόντος και να καθορισθούν μέσα με τα οποία μπορούν 
να εκτιμηθούν και να προβλεφθούν η ποιότητα και η 
αξιοπιστία ενός προϊόντος. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη δραστηριότητα 
επαλήθευσης και επικύρωσης σε κάθε μετασχηματισμό 
κατά τον κύκλο ζωής. 
Η συλλογή και ανάλυση δεδομένων θα πρέπει να διερευ­
νηθεί κυρίως από τη βραχυπρόθεσμη άποψη (παρακολού­
θηση της προόδου, ανάλυση των αναφορών σφαλμάτων, 
Αριθ. C 47/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
κλπ. για μεμονωμένα έργα). Η μακροπρόθεσμη πλευρά 
(εκτίμηση και αξιολόγηση των ίδιων των μεθόδων με 
βάση ευρύτερες στατιστικές) εξετάζεται στο έργο 2.1.3. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
24ος μήνας 
— κριτήρια για εξασφάλιση ποιότητας και αξιοπιστίας' 
36ος μήνας 
— τεχνικές συλλογής και ανάλυσης δεδομένων' 
60ός μήνας 
— σύνολο εργαλείων διαθέσιμο. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Στην ερευνητική αυτή περιοχή θα πρέπει να εξετασθούν 
τα εξής τουλάχιστον θέματα: 
— τεχνικές παρακολούθησης και παράμετροι προόδου' 
— διοίκηση/διαχείρηση διαδικασίας συντήρησης π.χ.: 
— αναφορά ελαττωμάτων και σφαλμάτων, 
— έλεγχος αλλαγών, 
— έλεγχος παράδοσης σε λειτουργία, 
— χειρισμός των αιτήσεων για βελτιώσεις' 
— επιπτώσεις αποτυχίας και ανάλυση κρίσιμων κατα­
στάσεων. 
Περιοχή Ε & Α 2.3: 
Περιβάλλον — κατανόηση και εφαρμογή 
Περιγραφή 
Με τα έργα του τομέα αυτού θα αναπτυχθεί ένα κοινό 
περιβάλλον που θα χρησιμοποιηθεί: 
— ως αρχικό περιβάλλον ανάπτυξης software, 
— ως ϋάση για την ανάπτυξη ενός πλήρως ενοποιημέ­
νου περιβάλλοντος τεχνολογίας software. Αφού η πολυεθνική ανάπτυξη software θα είναι κύριο 
χαρακτηριστικό του Esprit ως συνόλου, το περιβάλλον 
αυτό είναι ένας σημαντικός δομικός λίθος για όλα τα 
προγράμματα του Esprit. Επομένως είναι επιτακτική 
ανάγκη να υπάρξει γενική δημοσίευση όλων των διασυν­
δέσεων έτσι ώστε να εξασφαλίζεται γενική εκμετάλλευση 
και παρεμβολή στο περιβάλλον. 
Το κοινό περιβάλλον θα συνίσταται από μια υποδομή 
που θα αποτελεί το βασικό πλαίσιο και ένα σύνολο 
εργαλείων και συνιστωσών που θα αφορούν κάθε πλευρά 
του περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, τα εργαλεία και οι 
συνιστώσες έχουν σκοπό να βοηθήσουν την ανάπτυξη 
νέων εργαλείων, προωθώντας με τον τρόπο αυτό την επέ­
κταση προς το πλήρες ενοποιημένο περιβάλλον. 
Το περιβάλλον που θα αναπτυχθεί πρέπει να επιτρέπει 
ένα φάσμα εφαρμογών σε hardware διαφορετικών δυνα­
τοτήτων και με διαφορετικούς στόχους (π.χ. ευκολία 
εγκατάστασης σε αντιπαραβολή με την αποδοτικότητα). 
Είναι επομένως σημαντικό να ορισθεί ένα φάσμα διασυν­
δέσεων, μέσω των οποίων τα εργαλεία θα δρουν πάνω σε 
«αντικείμενα», όπως προγράμματα, αρχεία, διατάξεις και 
άλλα εργαλεία, με σκοπό να ικανοποιήσουν αυτές τις 
ανάγκες. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Η εργασία στον τομέα αυτό θα στραφεί στα εξής: 
— υποδομή περιβάλλοντος' 
— εργαλεία και συνιστώσεις του κοινού περιβάλλοντος' 
— γενικές υπηρεσίες του κοινού περιβάλλοντος. 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη συνέχιση της δουλειάς 
που άρχισε στα πλαίσια των έργων δοκιμαστικής εφαρ­
μογής το έτος 0. 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Α 
2.3.1. Epyateia κοινού περιβάλλοντος 
Οι στόχοι είναι: 
— να αναπτυχθεί ένα κοινό περιβάλλον, για να χρησι­
μοποιηθεί ως περιβάλλον ανάπτυξης software και ως 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/21 
βάση ενός πλήρους ενοποιημένου περιβάλλοντος 
software, 
— να αναπτυχθεί μια προσέγγιση τεχνολογίας με βάση 
τα αντικείμενα για να εξασφαλιστεί ένα πλούσιο σε 
εργαλεία περιβάλλον, όπου ως «αντικείμενα» θεω­
ρούνται προγράμματα, αρχεία, διατάξεις και άλλα 
εργαλεία. Η έμφαση θα δοθεί σε μετα-εργαλεία, τα 
οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθή­
σουν στην κατασκευή ειδικών εργαλείων και διευκο­
λύνσεων του περιβάλλοντος. Τα κοινά εργαλεία και 
συνιστώσεις θα προωθήσουν μια ομογενή διασύν­
δεση που θα ισχύει σε όλες τις καταστάσεις του περι­
βάλλοντος. Έτσι θα ελαττωθεί το κόστος της ανά­
πτυξης νέων εργαλείων, 
— να εξασφαλισθεί μια κατάλληλη υποδομή (βασικό 
πλαίσιο) με πρότυπα και συμβατικές αρχές για τους 
σταθμούς εργασίας του περιβάλλοντος, με υποστή­
ριξη από κοινούς μηχανισμούς διασύνδεσης χρη­
στών, με βασικούς μηχανισμούς για εκτέλεση προ­
γραμμάτων, επικοινωνία και διαχείριση αντικειμέ­
νων (βάση δεδομένων περιβάλλοντος) και με πρωτό­
κολλα τοπικών δικτύων και πρότυπα διασύνδεσης 
κατάλληλα για τις λειτουργίες του περιβάλλοντος, 
— να εξασφαλιστεί μια σειρά από γενικές υπηρεσίες 
που ενδιαφέρουν όλους τους χρήστες (π.χ. ταχυδρο­
μείο, πίνακας ανακοινώσεων, προετοιμασία κειμέ­
νων, κλπ.). 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— πρώτο πρωτότυπο περιβάλλον 
24ος μήνας 
— αρχικό σύνολο κοινών εργαλείων 
36ος μήνας 
— αρχικό περιβάλλον και πλήρες σύνολο κοινών εργα­
λείων και γενικών υπηρεσιών. 
Περιοχή Ε& Α 2.4: 
Εξέλιξη διαδικασιών, διαχείρισης και περιβάλλοντος 
Περιγραφή 
Τα έργα στην περιοχή αυτή θα πρέπει να εξετάσουν τη 
συνολική δραστηριότητα της ανάπτυξης software από την 
εμφάνιση ή τη διατύπωση της αρχής μιας εφαρμογής σε 
υπολογιστή ή ενός προβλήματος που χρειάζεται λύση, 
μέχρι την εγκατάσταση και λειτουργία του κατάλληλου 
software ή συστήματος software, αλλά και καθ' όλη τη διάρκεια της επόμενης ζωής του, στην οποία είναι αναπό­
φευκτη μια συνεχής προσαρμογή σε μεταβαλλόμενα περι­
βάλλοντα και καινούργιες αντιλήψεις των χρηστών. 
Το πρόγραμμα εξασφαλίζει τόσο μια προσέγγιση βασι­
σμένη σε μια πλήρως συνεπή διαδικασία, όσο και τη διε­
ρεύνηση ριζικά νέων προσεγγίσεων. Η έμφαση δίνεται 
επομένως στην πιο μακροπρόθεσμη έρευνα. 
Αναμένεται ότι θα προκύψουν καθολικές δομικές αλλα­
γές στη διαχείριση του software από την καλύτερη κατα­
νόηση της συνολικής διαδικασίας του software. Επιπρό­
σθετα από τις βελτιώσεις σε τομείς όπως οι μετρήσεις, η 
εξασφάλιση ποιότητας και η υποστήριξη εργαλείων 
software θα προκύψουν διεξοδικές εξελίξεις. Επομένως 
μέρος της δουλειάς στον τομέα αυτό κατευθύνεται προς 
μια σημαντική βελτίωση στις τεχνικές διαχείρισης του 
software. 
Ένα άλλο τμήμα σκοπεύει να εξασφαλίσει τη βάση για 
τα πιο προηγμένα περιβάλλοντα του μέλλοντος. Αυτό θα 
συμπεριλάβει την εφαρμογή τεχνικών ΑΙ Ρ (βλέπε υπο-
πρόγραμμα 3) σε προβλήματα που αφορούν σε περιβάλ­
λοντα software. Τέτοια περιβάλλοντα θα μπορούσαν να 
είναι επεκτάσιμα και να παίξουν ενεργητικό μάλλον 
παρά παθητικό ρόλο. Από την άλλη πλευρά οι απαιτήσεις 
που προέρχονται από την περιοχή ΑΙ Ρ πρέπει να ληφθούν 
υπόψη για να εξασφαλιστούν περιβάλλοντα κατάλληλα 
για τις ανάγκες τους. Επιπλέον είναι επιθυμητό να εξα­
σφαλιστούν τα κατάλληλα συστήματα διασύνδεσης ανά­
μεσα σε αυτά και το αρχικό κοινό περιβάλλον (βλέπε 2.3). 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Τα θέματα που περιγράφονται εδώ είναι μακροπρόθεσμης 
και ριψοκίνδυνης φύσεως. Λεπτομέρειες για την ομαδο­
ποίηση όλων των θεμάτων σε πακέτα δεν μπορούν να 
δοθούν στο στάδιο αυτό και έχει καθοριστεί μόνο ένα 
έργο τύπου Α. Ωστόσο, αναμένεται ότι οι προτάσεις θα 
δώσουν άλλες τέτοιες ομάδες. Θα μπορούσαν έτσι να 
καλυφθούν μέχρι 3 έργα τύπου Α. Η κυριαρχούσα κατεύ­
θυνση τους θα είναι αρχικά από τη βιομηχανία, τόσο από 
το συνδυασμό των ερευνητικών θεμάτων όσο και από τη 
δομή της συμμετοχής. 
Η εργασία στον τομέα αυτό θα στραφεί στα εξής: 
— βελτιωμένα μοντέλα για την παραγωγή και συντή­
ρηση software (με ειδική αναφορά στη συνέπεια των 
διαδικασιών που αναπαριστάνονται στο μοντέλο). 
Χρειάζεται να εξετασθούν τόσο οι τεχνικές όσο και 
οι διαχειριστικές πλευρές' 
— κατασκευή και μετασχηματισμός των αναπαραστά­
σεων (συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσης προγραμ­
μάτων, αυτόματα και με αλληλεπίδραση με ιδιαίτερη 
προσοχή σε γενικής φύσης και επαναχρησιμοποιή­
σιμο software και σε επικύρωση και επαλήθευση)' 
Αριθ. C 47/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
— γενικές μέθοδοι και εργαλεία για την ανάλυση του 
τομέα εφαρμογής με ειδική αναφορά στη συλλογή 
των απαιτήσεων 
— συνεργασία hardware/software και νέες αρχιτεκτονι­
κές" 
— μη προστακτικές (non-imperative) γλώσσες' 
— σύγκλιση τεχνολογιών στις προδιαγραφές προγραμ­
μάτων, την εφαρμογή προγραμμάτων και το σχεδια­
σμό βάσεων δεδομένων' 
— μέτρηση και ανάπτυξη μοντέλων 
— ποιότητα και αξιοπιστία' 
— προσεγγίσεις στην παραγωγή και συντήρηση 
software μέσω συστημάτων εμπειρογνωμοσύνης 
(expert systems) που περιλαμβάνουν ενεργές βάσεις 
δεδομένων, και εξειδικευμένα συστήματα διαχείρι­
σης' 
— προηγμένα περιβάλλοντα υποστήριξης και ανθρώ­
πινη διασύνδεση για την ανάπτυξη εφαρμογών υψη­
λών απαιτήσεων, όπως οι εφαρμογές προηγμένης επε­
ξεργασίας πληροφοριών. 
ΕΡΓΟ 1ΎΠΟΥ Α 
2.4.1. Α νάπτυξη προηγμένου αλληλεπιδρώντος software 
Οι στόχοι είναι: 
— να διερευνηθεί η δυνατότητα της ανάπτυξης μιας 
προσέγγισης που να αρχίζει να ενοποιεί την αυστη­
ρότητα της προσέγγισης της τεχνολογίας «software», 
της οποίας παράδειγμα είναι η εργασία πάνω σε επε­
ξεργασία γνώσεων 
— να εξασφαλιστεί ένα περιβάλλον που να υποστηρίζει 
αυτό τον τυπικό interactive τρόπο ανάπτυξης προ­
γραμμάτων με αλληλεπίδραση. Αυτό το περιβάλλον 
θο πρέπει να παρέχει ολοκληρωμένη υποστήριξη για 
υπάρχουσες γλώσσες και μεθόδους (λειτουργικές, 
λογικές,...)' 
— να εξασφαλιστούν κατάλληλες διασυνδέσεις προσα­
νατολισμού αντικειμένων για να διασφαλισθεί απο­
τελεσματική συνεργασία ανάμεσα στο περιβάλλον 
αυτό και το αρχικό περιβάλλον κοινών εργαλείων 
(βλ. 2.3.1 παραπάνω)' 
— να εξασφαλιστούν διευκολύνσεις για γρήγορη ενσω­
μάτωση των μελλοντικών εξελίξεων σε διαφορετικές 
κατηγορίες γλωσσών. Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— περιγραφή των χαρακτηριστικών της κοινής προσέγ­
γισης' 
24ος μήνας 
— πειραματικό περιβάλλον αλληλεπίδρασης' 
48ος μήνας 
— προχωρημένο περιβάλλον αλληλεπίδρασης' 
60ός μήνας 
— διασύνδεση με το περιβάλλον κοινών εργαλείων. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Μπορούν να στραφούν σε οποιαδήποτε από τα προανα­
φερθέντα θέματα. 
Περιοχή Ε&Α 2.5: 
Έργα επίδειξης 
Υπάρχει ένας σημαντικός φραγμός στην εισαγωγή νέων 
μεθόδων και εργαλείων στη βιομηχανία —κανένας διοι­
κητής έργου δεν θέλει να είναι ο πρώτος που θα επιχειρή­
σει την πρακτική χρησιμοποίηση της νέας προσέγγισης. 
Ο φραγμός αυτός μπορεί να αντιμετωπισθεί με την 
παροχή οικονομικής υποστήριξης για έργα επίδειξης. 
Σκοπός δεν είναι να δημιουργηθεί ένα τεχνητό έργο μόνο 
και μόνο για να επιδειχθεί μια νέα προσέγγιση, αλλά 
μάλλον να χρησιμοποιήσει ένα πραγματικό έργο σαν 
μέσο αξιολόγησης και επίδειξης. Η οικονομική υποστή­
ριξη θα πρέπει στην περίπτωση αυτή να καλύψει τις πρό­
σθετες δαπάνες που συνεπάγεται η επιτέλεση αυτού του 
ρόλου αξιολόγησης και επίδειξης. Ειδικότερα, η χρηματο­
δότηση πρέπει να καλύπτει την εκπαίδευση και τις πρό­
σθετες δαπάνες εξοικείωσης στην αρχή του έργου και 
την προετοιμασία εκθέσεων και κριτικών των μεθόδων 
και εργαλείων προς όφελος της κοινότητας ως συνόλου. 
Η χρηματοδότηση θα πρέπει να εξαρτάται από την παρα­
γωγή τέτοιων αναφορών και κριτικών. 
Είναι σημαντικό τα αποτελέσματα τέτοιων έργων επίδει­
ξης να φαίνονται ότι είναι έγκυρα και να οδηγούν στην 
εξαγωγή συμπερασμάτων. Αυτό απαιτεί, ανάμεσα σε 
άλλα, να αξιολογείται ο σχεδιασμός και ο προγραμματι­
σμός τέτοιων επιδείξεων από την άποψη της στατιστικής 
θεωρίας του «σχεδιασμού πειραμάτων». 
Έργα αυτού του τύπου αναμένεται ότι θα αρχίσουν στα 
έτη 2 και 3 (δηλαδή 1985/86 και 1986/87) και δεν μπο­
ρούν να προγραμματισθούν με λεπτομέρειες σ' αυτή τη 
φάση. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/23 
ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3 
ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
Το κύριο θέμα είναι η νοημοσύνη των μηχανών. Αυτό περιλαμβάνει τη διαδικασία άντλησης 
γνώσεων, την αποθήκευση αυτών των γνώσεων για εύκολη προσπέλαση και χρήση και τη βελ­
τίωση της βάσης γνώσεων με τη συνεχή χρήση. Ένας μείζων στόχος είναι να γεφυρωθεί το 
χάσμα ανάμεσα στον υπολογιστή και το μη τεχνικό χρήστη με τη χρησιμοποίηση ευφυΐας 
βασισμένης στον υπολογιστή, που θα βοηθεί το χρήστη και θα αποτελεί ένα εύκολο φιλικό 
μέσο διασύνδεσης. 
Η αρχική θεωρητική εργασία θα γίνει πάνω στη διαδικασία της λογικής σκέψης, πάνω στην 
οποία θα βασισθεί η σχεδίαση προχωρημένων συστημάτων εμπειρογνωμοσύνης (expert 
systems) ή γνωστικών συστημάτων (knowledge based systems). Ενώ τα πρώτα χρόνια η κύρια 
έμφαση θα δοθεί στην τεχνολογία γνώσης και στην αποθήκευση και χρήση της γνώσης, η 
έμοαση αργότερα θα δοθεί στη διερεύνηση νέων αρχιτεκτονικών και στην εφαρμογή συστημά­
των. Παράλληλα θα αναληφθεί έρευνα στις εξωτερικές διασυνδέσεις, στην αλληλεπίδραση 
ανθρώπου και μηχανής. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό αυτής της δουλειάς θα είναι η ανά­
λυση και επεξεργασία σημάτων, ειδικά για το χειρισμό οπτικών δεδομένων. Θα αναληφθεί επί­
σης εργασία πάνω στις προδιαγραφές και το σχεδιασμό συστημάτων ΑΙ Ρ. 
Στα πρώτα στάδια του προγράμματος θα κατασκευασθεί ένας αριθμός συστημάτων ΑΙ Ρ για 
επίδειξη χρησιμοποιώντας συμβατικό εξοπλισμό. Αυτά θα κατασκευασθούν όσο το δυνατόν 
γρηγορότερα, για να επιταχυνθεί η δημιουργία ενός πυρήνα γνώσης και εμπειρίας πάνω στα 
συστήματα ΑΙ Ρ και να ληφθούν, μέσω των ανθρώπων που θα είναι διαθέσιμοι για επιδείξεις, 
συνεισφορές από την ευρύτερη ερευνητική κοινότητα. Επιπρόσθετα λαμβάνεται μέριμνα για 
ένο:ν αριθμό ενοποιημένων διεπιστημονικών έργων «εστίασης», που θα καλύπτουν όχι μόνο 
τα 5 κύρια θέματα της ΑΙ Ρ, αλλά επίσης και άλλες περιοχές του προγράμματος Esprit. 
Περιοχή Ε & Α 3.1: — ταξινόμηση των χαρακτηριστικών του τομέα και επι­
λογή των πλέον καταλλήλων αντιστοίχων μοντέλων 
Τεχνολογία γνώσεων (knowledge engineering) αναπαραστάσεων γνώσεων και συνεπαγωγής, τα 
οποία αργότερα θα επεκταθούν για να συμπεριλά­
βουν ευκολίες μετασχηματισμού γνώσης, 
Περιγραφή 
Αυτή η περιοχή έρευνας και ανάπτυξης ασχολείται με τα 
εργαλεία και τις τεχνολογίες που θα απαιτηθούν για την 
άσκηση της τεχνολογίας γνώσης, με σκοπό να πραγματο­
ποιηθούν εμπορικά και κοινωνικά αποδεκτές εφαρμογές 
γνωστικών συστημάτων, μεταξύ των οποίων, σαν παρά­
δειγμα, αναφέρονται τα συστήματα εμπειρογνωμοσύνης, 
τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων και τα συστή­
ματα διδασκαλίας με τη βοήθεια υπολογιστή (computer 
aided instruction). 
Η τεχνολογία γνώσεων περιλαμβάνει τα εξής: 
— επιχειρηματική ανάλυση για να προσδιορισθούν οι 
βιώσιμοι τομείς εφαρμογής γνωστικών συστημάτων 
(knowledge based systems-KBS), 
— απόκτηση γνώσεων στον επιλεγέντα τομέα για τα 
αντικείμενα της διαδικασίας της λογικής σκέψης, 
την κατάταξη τους, τους τρόπους σκέψης, την ευρε-
τική (heuristics), τα γεγονότα, τους κανόνες και το 
διάλογο, — πραγματοποίηση των εφαρμογών K.BS στο πιο 
κατάλληλο μέσο ως προς τα Μ Μ Ι, δυνατότητες 
μηχανής, δυνατότητες βάσεων δεδομένων/γνώσεων 
και δυνατότητες αποθήκευσης και επικοινωνίας, 
— προσαρμογή συστήματος διασύνδεσης στις απαιτή­
σεις των χρηστών με την εξασφάλιση προσαρμόσι­
μης διασύνδεσης που θα ελαχιστοποιεί το γνωστικό 
φορτίο από πλευράς διαλόγου με το σύστημα, 
— χειρισμός της γνώσης για τη συντήρηση των εγκατε­
στημένων συστημάτων και για το μετασχηματισμό 
της γνώσης για την κατασκευή νέων εφαρμογών 
KBS. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Η εργασία θα διερευνήσει, θα καθορίσει, θα ταξινομήσει 
και θα εξασφαλίσει τα εργαλεία και τις τεχνικές της 
τεχνολογίας γνώσεων, και θα καλύψει: 
Αριθ. C 47/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
3.1.1. (*) Γνωστικά συστήματα (KBS) και η μετρικο-
ποίησή τους 
3.1.2. (*) Διάλογος και φυσική γλώσσα 
3.1.3. (*) Τεχνικές αναπαραστάσεις γνώσεων και συνε-
παγωγής 
3.1.4. Προπαρασκευαστικές εργασίες για προηγ­
μένα γνωστικά συστήματα 
3.1.4.1. Γλώσσες και περιβάλλοντα εφαρμογής των 
KBS (*) 
3.1.4.2. Μεταφραστικά προγράμματα (compilers) και 
προγράμματα διερμηνείς (interpreters) ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
3.1.1. Γνωστικά συστήματα KBS και η μετρικοποίησή 
τους (metrication) 
Ο στόχος είναι ένα συνεχιζόμενο πρόγραμμα, πάνω από 
πέντε χρόνια τουλάχιστον, για την κατασκευή εφαρμο­
γών επίδειξης KBS, χρησιμοποιώντας τις ευκολίες αιχμής 
(hardware, software και μεγάλες βάσεις δεδομένων) που 
θα διατίθενται εκείνη την εποχή, έτσι ώστε να διατηρηθεί 
ένα ενημερωμένο σύνολο εμπειρίας πάνω στις τεχνικές 
της τεχνολογίας γνώσεων και στην ταξινόμηση των 
χαρακτηριστικών του τομέα έναντι των διαθέσιμων εργα­
λείων και μεθόδων. Θα είναι ένα μέσο να μάθει κανείς τα 
δυνατά και αδύνατα σημεία των εργαλείων και μεθόδων 
που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση της διαδικασίας, 
την αναπαράσταση και το χειρισμό της γνώσης, τη συνε-
παγωγή και επεξεργασία, τα παραδείγματα επίλυσης προ­
βλημάτων και την εργονομία/Μ ΜΙ 
3.1.4.3. Απόκτηση και χειρισμός γνώσης 
3.1.4.4. Εφαρμογές K.BS προχωρημένης γενιάς 
3.1.4.5. Τεχνικές εκμάθησης (*) Αυτό ειδικά το έργο καλύπτει την πρώτη φάση του συνε­
χιζόμενου προγράμματος συστημάτων επίδειξης, με μια 
στροφή προς τους πόρους, μετά το πέμπτο έτος, στο έργο 
3.1.4 για τη δεύτερη φάση του προγράμματος συστημά­
των επίδειξης. 
Η εργασία στα 5 πρώτα χρόνια θα συγκεντρωθεί στην 
απόκτηση εμπειρίας στην κατασκευή KBS, ειδικότερα 
συστημάτων εμπειρογνωμοσύνης, χρησιμοποιώντας συμ­
βατικό εξοπλισμό, έτσι ώστε να γίνουν κατανοητές και 
να επεκταθούν οι δυνατότητες. Αυτό στη συνέχεια θα 
ακολουθηθεί από την κατασκευή μιας προχωρημένης 
γενιάς K.BS, που θα ενσωματώνει τα αποτελέσματα όλης 
της σχετικής έρευνας σε ΑΙ Ρ και τα αποτελέσματα του 
προγράμματος τεχνολογίας software. 
Τα θέματα 3.1.1 και 3.1.4.4 αντιπροσωπεύουν από κοινού 
ένα ανακυκλούμενο πρόγραμμα από επιδείξεις για πρω­
τογενή και προηγμένα KBS. Επίσης τα ερευνητικά 
θέματα 3.1.3 και 3.1.4.1 αναμένονται να είναι πολύ στενά 
συσχετισμένα, τα δε κύρια αποτελέσματα τους θα χρησι­
μοποιηθούν στην προχωρημένη φάση των συστημάτων 
επίδειξης. Ωστόσο, αναμένεται ότι τα συστήματα επίδει­
ξης, κατά τη διάρκεια των πρώτων 5 ετών, θα φέρνουν 
συνέχεια στην επιφάνεια προβλήματα και αδυναμίες για 
την προαναφερθείσα ομάδα ερευνητικών θεμάτων. Αντί­
στροφα, κάθε νέο ανακυκλούμενο σύστημα επίδειξης θα 
μπορεί να χρησιμοποιεί τα πρώτα τρέχοντα ερευνητικά 
αποτελέ.σματα, τα οποία στη συνέχεια θα μπορεί να 
κρατά παγωμένα κατά τη διάρκεια των δύο-τριών χρό­
νων ζωής του. 
(*) Σημείωση: Εργασία προγραμματισμένη να αρχίσει το έτος 1 
(1984/85). Αφού τα εργαλεία και οι μέθοδοι ποικίλλουν για τις 
τάξεις περιοχών που δείχνουν σημαντικές διαφορές σε 
χαρακτήρα, τα συστήματα επίδειξης θα πρέπει να περι­
λαμβάνουν παραδείγματα μεγάλης ποικιλίας στους 
τομείς του δημιουργικού σχεδιασμού, του ελέγχου της 
παραγωγής, διάγνωσης, της ανάπτυξης μοντέλων συστη­
μάτων, της επεξεργασίας σημάτων, της λήψης αποφά­
σεων και της τεχνολογίας software. Μ' αυτή τη μορφή, το 
πρόγραμμα αυτό θα είναι μια ζωτική πηγή εκπαίδευσης 
και κατεύθυνσης για τρέχοντα/μελλοντικά ερευνητικά 
προγράμματα, και εμπειρίας για την κατασκευή εμπορεύ­
σιμων εφαρμογών KBS. 
Τίποτα σχεδόν δεν είναι γνωστό για την πρακτική εφαρ­
μογή της τεχνολογίας γνώσης ως ανθρώπινης ικανότητας 
ή για την απόδοση, αξιολόγηση, μέτρηση ή βαθμό αποδο­
χής των KBS από πλευράς παραγωγικότητας του πελάτη. 
Είναι απαραίτητο να προσδιορισθούν αυτά τα μεγέθη και 
να καθιερωθούν μέθοδοι και εργαλεία για τη μέτρηση 
τους —η ποιότητα της γνώσης είναι κρίσιμης σημασίας 
αλλά δύσκολο να μετρικοποιηθεί. Αυτή η εργασία πρέπει 
επίσης να δημιουργήσει ένα τυποποιημένο σύνολο από 
«εργαλεία και μεθόδους» για τους τεχνολόγους γνώσεων, 
για να μορφοποιούν τις εφαρμογές KBS σύμφωνα με τους 
πόρους κατασκευής και χρήσης του πελάτη και σύμφωνα 
με τις πιο κατάλληλες συνιστώσες του συστήματος. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/25 
Η τεχνολογία γνώσεων θα είναι μεγαλύτερη στενωπός 
από την παραγωγή software, αν δεν γίνουν κατανοητά τα 
προβλήματα της ανθρώπινης παραγωγικότητας, καθώς 
επίσης και της απόδοσης του συστήματος. Εκπληρώνο­
ντας αυτό το ρόλο, η εργασία αυτή έχει θεμελιώδη σημα­
σία στη σχεδίαση των εφαρμογών KBS, από πάνω προς 
τα κάτω. Αφού νέα εργαλεία και τεχνικές προστίθενται 
συνεχώς στο ρεπερτόριο της τεχνολογίας γνώσεων κατά 
τη διάρκεια του προγράμματος Esprit, αυτή η εργασία 
μετρικοποίησης πρέπει να οργανωθεί σαν ένα διαρκώς 
ανακυκλούμενο πρόγραμμα. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Έτος 1: 
— επιλογή τομέα εφαρμογής' 
— επιλογή κατάλληλων εργαλείων και μεθόδων 
— καθιέρωση περιβάλλοντος εφαρμογής' 
— ανάπτυξη εννοιών και μεθόδων για λύσεις' προσδιο­
ρισμός μετρικοποιήσιμων πλευρών και αξιολόγηση. 
Έτος 2: 
— επιλογή εργαλείων και μεθόδων μετρικοποίησης που 
θα αναπτυχθούν 
— καθορισμός μετρήσεων που θα γίνουν και θα αναλυ­
θούν 
— καθορισμός των εφαρμογών για τις οποίες θα ανα­
πτυχθούν όργανα μέτρησης και θα γίνουν μετρήσεις. 
Έτη 1 έως 3: 
— συναρμολόγηση γνωστικού συστήματος επίδειξης' 
— καταγραφή των μεθόδων κατασκευής και αποτελέ­
σματα' 
— καταγραφή χαρακτηριστικών νέου τομέα. 
Έτος 3: 
— μέτρηση και ανάλυση παραγωγικότητας και απόδο­
σης για τις τελικές εφαρμογές. 
Έτη 2 έως 4: 
— διεξαγωγή πειραμάτων πάνω σε συστήματα επίδει­
ξης για να προσδιοριστεί ο βαθμός αποδοχής και οι 
επιπτώσεις πάνω στην παραγωγικότητα του 
«πελάτη»' 
— αναφορά πάνω στην παραγωγικότητα της κατα­
σκευής και προτάσεις για νέα εργαλεία και μεθό­
δους. Έτος 4: 
— δημοσίευση συστάσεων και κατευθυντήριων γραμ­
μών παραγωγικότητας και απόδοσης για τεχνολό­
γους γνώσεων 
— πρόταση νέων μεθόδων μετρικοποίησης, ειδικότερα 
εκείνων που είναι αυτοματοποιημένες. 
3.1.2 Διάλογος και φυσική γλώσσα 
Περιγραφή 
Ένα μείζον πρόγραμμα εργασίας απαιτείται πάνω στα 
εργαλεία και τις μεθόδους για διάλογο και γλώσσες επι­
κοινωνίας, που ταιριάζουν πιο φυσικά στους τομείς, 
στους οποίους πρόκειται να χρησιμοποιηθούν κατ' εξο­
χήν οι εφαρμογές KBS. Σ' αυτό περιλαμβάνονται η εφαρ­
μογή γνώσης και συμφραζομένων στη διεξαγωγή και την 
κατανόηση ενός διπλής κατεύθυνσης διαλόγου, και «νοη­
μοσύνης» στην ανταλλαγή της πρωτοβουλίας του διαλό­
γου ανάμεσα στους χρήστες και τα συστήματα. 
Ο ίδιος ο διάλογος πρέπει να προωθεί την ποιότητα της 
συμπεριφοράς του συστήματος, προσφέροντας συνεργα­
σία, κατανόηση της προσωπικής συμπεριφοράς και προ­
τίμησης και παράφραση (όλα αυτά είναι γνωστικά). Θα 
πρέπει επίσης να επιτρέπει στους πελάτες να αλληλεπι­
δρούν με το σύστημα σε διάφορα μεταεπίπεδα, ενώ ταυ­
τόχρονα θα παρακολουθούν τα διαδοχικά πλαίσια 
(contexts), στα οποία είτε ο πελάτης είτε το σύστημα θα 
πρέπει να επιστρέψουν μετά από σφάλμα ή σύγχυση. Η 
επεξήγηση της συμπεριφοράς των KBS είναι απόλυτα 
κρίσιμης σημασίας για την αποδοχή τέτοιων συστημά­
των, μπορεί δε να τονιστεί με το συνδυασμό της γνώσης 
για το χρήστη με τη γνώση για την εφαρμογή. 
Ο διάλογος είναι κάτι το γενικότερο από την επικοινωνία 
με σειρές χαρακτήρων. Επεκτείνεται στη χρήση γραφι­
κών στοιχείων μεγάλου εύρους ζώνης επεξηγηματικών 
εικόνων ή ταινιών και στη χρήση ακουστικής υποστήρι­
ξης· 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Έτος 1: 
— μελέτη απαιτουμένων γλωσσικών μορφών και δυνα­
τοτήτων 
— καθορισμός του πλαισίου για την εκμετάλλευση 
μεγάλου εύρους Μ Μ Ι. 
Αριθ. C 47/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Έτη 1 και 2: 
— κατανόηση των απαιτήσεων για διάλογο και ταξινό­
μηση ιχυτών κατά τομέα εφαρμογής. 
Έτη 2 έως 4: 
— δημιουργία γεννητριών και γραμματικών αναλυτών 
για μια ποικιλία διαλογικών γλωσσών. 
Έτη 3 και 4: 
— καθορισμός εργαλείων για την επεξεργασία γνωστι­
κών γλωσσών (knowledge based language). 
Έτη 4 έως 7: 
— εφαρμογή εργαλείων επεξεργασίας/διαλόγου γνω­
στικών γλωσσών βασισμένων στη χρήση γνώσης για 
την ενοποίηση τους στις εφαρμογές KBS. 
3.1.3. Τεχνικές αναπαραστάσεις γνώσεων και συνεπα-
γωγής 
Περιγραφή 
Η αναπαράσταση γνώσης είναι ένας ζωτικός παράγο­
ντας, ανάλογος με την ανάπτυξη μοντέλων στη συμβα­
τική επεξεργασία δεδομένων. Λόγω της πολυπλοκότητας 
του, απαιτεί πολυσύνθετα εργαλεία τεχνολογίας, ανάπτυ­
ξης μοντέλων και μετασχηματισμών. Δεν αναμένεται ότι 
θα ξεπροβάλει κάποια μοναδική γλώσσα, μάλλον θα 
υπάρξει ένα πλατύ φάσμα προτύπων και τεχνικών, που 
θα ποικίλλουν ανάλογα με την ταξινόμηση των περιοχών, 
τα χρησιμοποιούμενα παραδείγματα και τα μοντέλα 
συνεπαγωγής/επεξεργασίας. Απαιτείται συνολική προ­
σπάθεια για να διαφοροποιηθούν, να ταξινομηθούν και 
να επεκταθούν οι αναπαραστάσεις γνώσεων για τις απαι­
τήσεις αυτές. Αναμένεται ότι θα χρειαστεί να δουλέψουν 
πιο πολύπλοκες εφαρμογές με πολλαπλούς διαφορετι­
κούς, αλλά συνεργαζόμενους τομείς γνώσης κι έτσι η 
έρευνα σε KRS και μοντέλα συνεπαγωγής, συνεργαζό­
μενα μεταξύ τους, θα έχει θεμελιώδη σημασία. 
Οι υφιστάμενες εφαρμογές KBS χρησιμοποιούν εργαλεία 
και μεθόδους που σε μεγάλο βαθμό εμπεριέχουν απλούς 
κανόνες συνεπαγωγής —ειδικότερα, λίγη (μετά) γνώση 
εφαρμόζεται στη χρήση της γνώσης και τον έλεγχο συνε­
παγωγής. Το γεγονός αυτό ανοίγει ένα μεγάλο πεδίο 
στην εκμετάλλευση υψηλής ποιότητας γνώσεων και ευρε-
τικής, που συχνά αποτελούν το κλειδί στην αποδοτικό­
τητα των KBS πολύ περισσότερο από την ισχύ της ταχύ­
τητας του hardware. Η βασική έρευνα πρέπει να περιλαμ­
βάνει: — τεχνική φυσική εξαγωγής συμπερασμάτων που να 
μην απαιτεί ειδική υπονοούσα διατύπωση' 
— μη κλασική λογική, όπως πρόσκαιρη ή ασαφή 
λογική, που πλησιάζουν περισσότερο την εξαρτώ­
μενη από το χρόνο και την ποιότητα συμπεριφορά 
του πραγματικού κόσμου, αλλά και που δεν έχουν 
πρακτικούς αλγόριθμους απόδειξης' 
— γνωστικό έλεγχο της ίδιας της συνεπαγωγικής διαδι­
κασίας' 
— διάδοση περιορισμών και διατήρηση αλήθειας' 
— εκμετάλλευση γνώσης πλαισίου (contextual 
knowledge)' 
— παραδείγματα κατεύθυνσης κόστους/ποιότητας' 
— ταξινόμηση εργαλείων και μεθόδων συνεπαγωγής ως 
προς πεδία, KRS και παραδείγματα' 
— αναγνώριση της ανάγκης για μετάπτωση πραγματι­
κού χρόνου της κατάστασης του συστήματος (και, 
κατά συνέπεια, και της συνεπαγόμενης γνώσης) σαν 
αποτέλεσμα της αλλαγής του πραγματικού κόσμου. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Αναπαραστάσεις ένωσης: 
Έτη 1 και 2: 
— να συνταχθούν όλες οι υπάρχουσες προτάσεις KRS' 
— να διασταυρωθούν και να εμπλουτισθούν, ώστε να 
διαφοροποιηθούν και να ταξινομηθούν τα KRS' 
— να αποφασισθεί τι χρειάζεται γενικά και ειδικά' 
— οι επιπτώσεις της ψυχολογίας στα KRS. 
Έτη 2 και 3: 
— επέκταση και παγίωση — αναφορικά με μοντέλα, 
όπως λεξικά δεδομένων, βάσεις δεδομένων και γλώσ­
σες προγραμματισμού. 
Έτη 3 έως 5: 
— να προταθούν νέα τυποποιημένα σύνολα εργαλείων 
και μεθόδων για KRS και να εισαχθούν στο έργο 
3.1.1 για «ανακυκλούμενη» εκμετάλλευση. 
Έτη 4 έως 6: 
— να δημοσιευθούν ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμ­
μές για τις επί μέρους μονάδες των τυποποιημένων 
συνόλων εργαλείων KRS' 
— να γίνει αναφορά στην εφαρμογή «για εισαγωγή» 
νέων KRS. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/27 
Τεχνικές συνεπαγωγής: 
Έτη 1 και 2: 
— να διευκρινισθεί η κατάσταση της τεχνολογίας σε 
εργαλεία και μεθόδους, και να ταξινομηθεί ως προς 
τομείς, K.RS και παραδείγματα' 
— να δημιουργηθούν ερευνητικά υποπρογράμματα. 
Έτη 3 και 4: 
— να αναληφθεί βασική έρευνα σε φυσικές μεθόδους 
εξαγωγής συμπερασμάτων, πρόσκαιρη λογική, 
ασαφή λογική, πρωτογενή στοιχεία συνεπαγωγής 
και γνωστικό έλεγχο μεταεπιπέδου της συνεπαγωγής 
(knowledge based metalevel control of inference). 
Έτη 5 και 6: 
— να κατασκευασθούν μοντέλα συνεπαγωγής για να 
δοθούν σία προγράμματα επίδειξης και μετρήσεων 
— να συνεχισθεί η έρευνα σε προσεγγιστική λογική 
σκέψη και έλεγχο μεταεπιπέδου. 
3.1.4. Προπαρασκευαστικές εργασίες για προηγμένα 
γνωστικά συστήματα 
Παρόλο που η εργασία αυτή ανήκει στην κατηγορία των 
έργων τύπου Α, η δουλειά για τα πρώτα λίγα χρόνια θα 
βρίσκεται σε συγκριτικά χαμηλό επίπεδο και μετά θα βαί­
νει αυξανόμενη καθώς θα γίνει δυνατή η κατασκευή K.BS 
προηγμένης γενιάς. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες θα 
περιλαμβάνουν: 
3.1.4.1. Γλώσσες και περιβάλλοντα εφαρμογής 
3.1.4.2. Προγράμματα μεταφραστές (compilers) και προ­
γράμματα διερμηνείς (interpreters) 
3.1.4.3. Απόκιηση και χειρισμό γνώσης 
3.1.4.4. Εφαρμογές KBS προηγμένης γενιάς 
3.1.4.5. Τεχνικές εκμάθησης, 3.1.4.1. Γλώσσες και περιβάλλοντα εφαρμογής 
Περιγραφή 
Αξιολόγηση, συστάσεις και επεκτάσεις αναφορικά με 
υποψήφιες γλώσσες εφαρμογών για εργαλεία του ερευνη­
τικού προγράμματος και ως εργαλεία για τεχνολόγους 
γνώσης που θα αναλάβουν την κατασκευή των εφαρμο­
γών KBS. Θα πρέπει να συμπεριληφθούν γλώσσες για την 
ανάπτυξη μοντέλων γνώσης και για τις προδιαγραφές και 
το σχεδιασμό πρωτοτύπων των επιμέρους συνιστωσών 
του KBS. Η μετέπειτα εργασία θα πρέπει να συγκεντρω­
θεί στην καθιέρωση προτύπων που θα χρησιμοποιήσουν 
κατόπιν οι κατασκευαστές σαν μια ασφαλή βάση για 
σημαντική επένδυση σε hardware. Μια σημαντική πλευρά 
της αξιολόγησης γλωσσών είναι ο πλούτος και η χρησι­
μότητα των συναφών περιβαλλόντων ανάπτυξης. Αναμέ­
νεται ότι το πρόγραμμα των κοινών εργαλείων τεχνολο­
γίας software θα στραφεί και στο θέμα της δυνατότητας 
μεταφοράς του software (portability). 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Έτη 1 έως 3: 
— να προσδιοριστούν και να αξιολογηθούν υποψήφιες 
γλώσσες (π.χ. Smalltalk, LISP, Prolog, Poplog), περι­
βάλλοντα και αρχιτεκτονικές. 
Έτη 4 και 5: 
— να δημοσιευθούν κριτικές και να προταθούν αλλαγές 
π.χ. γλωσσικές επεκτάσεις για να γίνει εκμετάλλευση 
παράλληλης επεξεργασίας' 
— να πραγματοποιηθούν οι επεκτάσεις/αλλαγές. 
Έτη 5 και 6: 
— να εκδοθούν κατευθυντήριες γραμμές στο Esprit' 
— να διατεθούν συστήματα γλωσσών αναφοράς. 
παρόλο που είναι δυνατόν να προσδιοριστούν και άλλα 
θέματα στην τχριοχή αυτή καθώς θα προχωρεί η δουλειά. 
Και οι 5 παραπάνω θεματικές περιοχές περιγράφονται 
παρακάτω με συντομία, αλλά μόνο οι δύο που προγραμ­
ματίζονται να αρχίσουν το έτος 1 (συγκεκριμένα η 3.1.4.1 
και η 3.1.4.5) συμπεριλαμβάνουν γενική περιγραφή της 
εργασίας. 3.1.4.2. Προγράμματα μεταφραστές (compilers) και προ­
γράμματα διερμηνείς (interpreters) 
Ο στόχος είναι η εφαρμογή software των μεταφραστικών 
προγραμμάτων/προγραμμάτων διερμηνέων για τις διά­
φορες αναπαραστάσεις και μεθόδους χειρισμού γνώσεων 
που αναπτύχθηκαν από τα 3.1.3 και 3.1.4.1. 
Αριθ. C 47/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
3.1.4.3. Απόκτηση και χειρισμός γνώσης 
Με βάση την αρχική εργασία στον τομέα της αναπαρά­
στασης γνώσεων (3.1.3), την εμπειρία και τις αρχικές 
εφαρμογές και μελέτες των μετρήσεων της τεχνολογίας 
γνώσεων (3.1.1) και τις μελέτες του διαλόγου (3.1.2), θα 
διασαφιστούν οι ανάγκες για μεθόδους και εργαλεία που 
έχουν σχέση με την πρακτική εφαρμογής της τεχνολογίας 
γνώσεων. Το περιβάλλον της απόκτησης και του χειρι­
σμού των γνώσεων θα χαρακτηρίζεται βέβαια από πλήρη 
δυνατότητα αλληλεπίδρασης και θα υποβοηθείται από 
γραφικά σύμβολα. Η εργασία στον τομέα αυτό θα περι­
λάβει: 
— αναθεώρηση, ενημέρωση και ανάκτηση γνώσης, 
— προγράμματα, proof checkers σε KRS, 
— συστήματα λεξικών γνώσεων, 
— μετασχηματισμό γνώσεων (διαφορετικές όψεις της 
κοινής γνώσης), 
— άντληση γνώσεων από εξωτερικές πηγές, 
— ανάλυση απόκτησης/επεξεργασίας γνώσεων, 
— οδηγό και εκπαιδευτή για την ίδια την τεχνολογία 
γνώσεων, 
— διανομή των KBS και αυτοματοποιημένη συντήρηση 
των γνώσεων, 
— τυποποιημένα σύνολα εργαλείων ΜΜΙ. 
Αυτό το αναπτυσσόμενο σύνολο δυνατοτήτων θα πρέπει 
να ενοποιηθεί σε ένα προτεινόμενο «Ευρωπαϊκό» σύνολο 
τυποποιημένων εργαλείων για το χειρισμό των γνώσεων. 
3.1.4.4. Εφαρμογές KBS προηγμένης γενιάς 
Αυτό το έργο θα καλύψει την ανάπτυξη προηγμένων εξει­
δικευμένων γνωστικών συστημάτων που θα περιλαμβά­
νουν μάθηση, προσεγγιστική και μετασκέψη με δυνατό­
τητες κοινής λογικής. Οι εφαρμογές KBS θα πρέπει να 
χρησιμοποιούνται από μη ειδικούς, που θα προσδοκούν 
από αυτά τα συστήματα όχι μόνο τυπικές και προσεγγι­
στικές διαδικασίες σκέψης, αλλά και διαδικασίες κοινής 
λογικής, ομοίας μάλιστα με εκείνη των ανθρώπων. 
Πολλές εφαρμογές που χρειάζονται λογική σκέψη έχουν 
σχέση με κάποιο είδος προσεγγιστικής σκέψης, για παρά­
δειγμα στις εφαρμογές ανάπτυξης μοντέλων, όπου η 
ποιοτικά ευρετική χαρακτηρίζει την πιο φωτισμένη 
ανθρώπινη εμπειρία. Πολλές φορές ένα πρόβλημα δεν έχει απλή λύση σε ένα 
δοθέν επίπεδο λογικής σκέψης. Επιτελώντας ένα βήμα 
αφαίρεσης από το επίπεδο αυτό, μπορεί κανείς να μιλά 
για την ίδια τη διαδικασία της σκέψης και έτσι γεννιέται 
η λεγόμενη μετασκέψη. Η μετασκέψη ασχολείται με δύο 
τύπους προβλημάτων: την επέκταση των τεχνικών συνε-
παγωγής για την ανεύρεση θεωρητικών λύσεων σε προ­
βλήματα και τη σκέψη για τις ίδιες τις τεχνικές ή τους 
κανόνες της συνεπαγωγής για μια πιο αποδοτική εκμε­
τάλλευση αυτών των κανόνων συνεπαγωγής. 
Η προηγμένη γενιά των εφαρμογών KBS αναμένεται να 
εκμεταλλευθεί τα μαθήματα από τις προσπάθειες της 
πρώτης γενιάς (3.1.1), τους καρπούς της έρευνας σε KRS 
και στη συνεπαγωγή (3.1.3), τα εργαλεία για απόκτηση 
και χειρισμό γνώσης (3.1.4.3), τις τελευταίες γλώσσες και 
μηχανές (3.1.4.1 και 3.1.4.2), τους καρπούς της έρευνας 
πάνω σε επεξεργασία φυσικής γλώσσας (3.1.2) και τους 
καρπούς του προγράμματος εξωτερικών διασυνδέσεων 
(3.2) για το χειρισμό ήχου και εικόνων. 
3.1.4.5. Τεχνικές εκμάθησης 
Περιγραφή 
Η διαδικασία απόκτησης γνώσεων είναι σύνθετη και επο­
μένως είναι υποχρεωτικό να αναπτυχθούν έννοιες, αλγό­
ριθμοι και τεχνικές που θα υποστηρίζουν την ανάπτυξη 
προγραμμάτων και μηχανών που μαθαίνουν. Αυτό το 
έργο καλύπτει τον προσδιορισμό κατάλληλων μοντέλων 
μάθησης και τη διερεύνηση τεχνικών εκμάθησης κατάλ­
ληλων για συστήματα ΑΙ Ρ. 
Οι τεχνικές εκμάθησης θα μπορούσαν να βασίζονται 
στην ικανότητα του τεχνητού συστήματος να μετρά την 
απόδοση του και να αναπτύσσει μια εξελικτική διαδικα­
σία που θα μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία του. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Έτη 1 και 2: 
— καθορισμός των μοντέλων* 
— σχεδιασμός των εσωτερικών δομών δεδομένων και 
των λειτουργιών ενός προγράμματος που μαθαίνει. 
Έτη 3 και 4: 
— διερεύνηση τεχνικών εκμάθησης, όπως η συγγραφή 
κωδικών προγραμμάτων που μαθαίνουν 
— προκαταρκτικές δοκιμές. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/29 
Έτη 5 και 6: — δόμηση των τεχνικών αναφοράς, 
— πλήρη εμπορικά αξιοποιήσιμα πειράματα εκμάθησης — αυτόματη προσαρμογή και βελτίωση, 
με τη βοήθεια του προγράμματος. 
— συνεπαγωγή υπό συνθήκες αντικρουόμενης και αβέ­
βαιης γνώσης, 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ Β 
— οι επιπτώσεις της αναπαράστασης γνώσεων στις 
ΙΌ/ ν trvisv vy VJ VO/I\A rw r MS* Σχετικά με το 3.1.1: 
— εφαρμογή υφισταμένων και αναπτυσσομένων τεχνι­
κών στην ψυχολογία της κατανόησης στα KBS, 
— αναπαράσταση και χρήση γενικής και εξειδικευμέ­
νης γνώσης που αφορά το πραγματικό περιβάλλον, 
— μέτρηση περιπλοκότητας για τα KBS, 
— μετρήσεις πληρότητας, συνέπειας, 
— δυνατότητα εφαρμογής της γενικής θεωρίας μετρή­
σεων, 
— ολόκληρος ο κύκλος ζωής των K.BS. Θέματα σχετικά 
με το βαθμό αποδοχής και την παραγωγικότητα 
τόσο για τους αναπτύσσοντες τα συστήματα όσο και 
για τους πελάτες, όπως επίσης και θέματα τεχνικής 
απόδοσης. 
Σχετικά με το 3.1.2: 
— εργαλεία προδιαγραφών και ανάλυσης διαλόγου, 
— αρχιτεκτονική συστημάτων φυσικής γλώσσας, 
— εφαρμογή υφισταμένων και αναπτυσσομένων τεχνι­
κών της ψυχολογίας της κατανόησης και της ψυχο­
γλωσσολογίας, στην επεξεργασία διαλόγου και 
φυσικής γλώσσας, 
— η σημασιολογία (semantics) και ο ρόλος των συμ­
φραζομένων. 
Σχετικά με το 3.1.3: 
— διαφοροποίηση, ταξινόμηση και επέκταση των ανα­
παραστάσεων γνώσεων για διάφορες ταξινομήσεις 
περιοχών εφαρμογής, χρησιμοποιουμένων παραδειγ­
μάτων και μοντέλων συνεπαγωγής/επεξεργασίας, 
— πειραματικές προσεγγίσεις στην αναπαράσταση 
γνώσης, το ιδιαίτερο φάσμα εφαρμογών τους και η 
ενοποίηση τους, 
— οι σχέσεις ανάμεσα στην αναπαράσταση γνώσης και 
στις τεχνικές συνεπαγωγής, προβλήματα αυτοαναφο-
ράς (self-reference) και «αυτοσυνειδητοποίηση» ενός 
συστήματος, 
— συνεπαγωγικές τεχνικές πραγματικού χρόνου, 
— ο ρόλος της μεταγνώσης στις διαδικασίες συνεπαγω-
Υής. 
— τεχνικές για τον προγραμματισμό και τη σύνθεση 
προγραμμάτων, Σχετικά με το 3.1.4.1: 
— γλώσσες εφαρμογής ανώτερου επιπέδου για αναπα­
ράσταση γνώσεων και συνεπαγωγή, 
— προσαρμογή φορμαλισμών για τη γνώση του πραγ­
ματικού κόσμου με γλώσσες πρακτικής εφαμογής 
KBS, 
— γλώσσες και περιβάλλοντα για ταυτόχρονη επεξερ­
γασία και για την ενοποίηση της τυπικής, δομημένης 
«τεχνολογίας software» με τις απαιτήσεις των KBS. 
Σχετικά με το 3.1.4.5: 
— έννοιες, αλγόριθμοι και τεχνικές που υποστηρίζουν 
την ανάπτυξη προγραμμάτων και μηχανών που 
μαθαίνουν, 
— προσδιορισμός των κατάλληλων μοντέλων εκμάθη­
σης, 
— διερεύνηση των τεχνικών εκμάθησης που είναι 
κατάλληλες για συστήματα ΑΙ Ρ, 
— δυνατότητες ενός τεχνητού συστήματος να μετρήσει 
την ίδια του την απόδοση και να τη βελτιώσει. 
Περιοχή Ε&Α 3.2: 
Εξωτερικές διασυνδέσεις 
Περιγραφή 
Κατά το παρελθόν τα γεγονότα που αφορούσαν τον 
πραγματικό κόσμο αναπαρίσταντο στα υπολογιστικά 
συστήματα από δεύτερο χέρι, από ανθρώπους. Τα δεδο­
μένα που δίνονταν έπρεπε να έχουν μια τυπική δομή που 
έπρεπε να καθορισθεί αυστηρά στο σύστημα. Η κατά­
σταση αυτή θα αλλάξει. 
Θα υπάρχουν δύο τύποι εξωτερικών μονάδων διασύνδε­
σης. Εκείνες που εξάγουν τις πληροφορίες με απευθείας 
επικοινωνία με ανθρώπους και αυτές που αποκτούν γνώ­
σεις μέσω ανιχνευτών. Και στις δύο περιπτώσεις το 
Αριθ. C 47/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
σύστημα θα πρέπει να επεξεργαστεί τα σήματα και να 
ερμηνεύσει τη σημασία τους. Άλλα σημαντικά ζητήματα 
αφορούν την παρουσίαση των αποτελεσμάτων από το 
σύστημα στον άνθρωπο και το βαθμό «φιλικότητας» του 
συστήματος, όπως το αντιλαμβάνεται ο ανθρώπινος χρή­
στης. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Η εργασία στον τομέα αυτό εμπίπτει σε δύο κύριους 
τομείς: 
3.2.1. Βασική ανάλυση και αναγνώριση σημάτων 
— προηγμένοι αλγόριθμοι και αρχιτεκτονικές για επε­
ξεργασία σημάτων, 
— μελέτη των τεχνικών ανάλυσης μορφών (pattern ana­
lysis;), 
— επεξεργασία οπτικού σήματος, 
— επεξεργασία σήματος από πολλούς ανιχνευτές. 
3.2.2. Αναγνώριση ειδικών σημάτων 
— κατανόηση σημάτων, 
— χειρόγραφα, 
— ομιλία, 
— συστήματα μετατροπής κειμένου σε ομιλία με 
φυσική ποιότητα, 
— ανάλυση αντικειμένων και κινήσεων, 
— ανθρώπινη αντίληψη, 
— σύνθεση εικόνων. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
3.2.1. Βασική ανάλυση και αναγνώριση σημάτων 
Τα πρώτα επίπεδα ενός συστήματος κατανόησης σήματος 
θα συνίστανται από προεπεξεργασία και εξαγωγή χαρα­
κτηριστικών (π.χ. φιλτράρισμα, προσδιορισμός ταυτότη­
τας κλπ.). Σε πολλές περιπτώσεις αυτό θα πρέπει να γίνει 
σε πραγματικό χρόνο. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται 
να αναπτυχθούν νέες αλγοριθμικές δομές και hardware. 
Εφαρμογές, όπως η επεξεργασία εικόνας, θα απαιτήσουν 
αρχιτεκτονικές μεγάλου εύρους ζώνης και υψηλού 
παραλληλισμού και επομένως, η τεχνολογία VLSI παίζει 
σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα. 
Η ανάλυση μορφών αποτελεί τη βάση της αναγνώρισης 
σημάτων μετά την εξαγωγή χαρακτηριστικών και, επομέ­
νως, αποτελεί ένα ζωτικής σημασίας τμήμα του συστήμα­
τος κατανόησης σημάτων. Υπάρχει ανάγκη να βελτιω­θούν και να επεκταθούν οι τεχνικές της ανάλυσης μορ­
φών. Προτείνεται εργασία σε τρεις τομείς: 
— σχηματισμός συσσωρεύσεων και περιγραμμάτων, 
— δυναμικός προγραμματισμός, 
— χαλάρωση (relaxation): μια διαδικασία αλληλεπίδρα­
σης που υποβοηθεί τη λήψη των βέλτιστων αποφά­
σεων, όταν συνυπάρχει ένα σύνολο από σύνεργα 
φαινόμενα. 
Η οπτική επεξεργασία προσφέρει ένα δυνητικά τεράστιο 
εύρος ζώνης, με επεξεργασία στην ταχύτητα του φωτός. 
Είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για λειτουργίες που έχουν 
σχέση με αναγνώριση μορφών π.χ. φιλτράρισμα, συσχέ­
τιση, συνέλιξη. Απαιτείται εργασία για να αναπτυχθεί 
μια υψηλής απόδοσης ηλεκτροοπτική μονάδα διασύνδε­
σης, καθώς και τεχνικές δισδιάστατης επεξεργασίας 
πραγματικού χρόνου. Μια μη γραμμική διαδικασία, γνω­
στή ως εκφυλισμένη τετρακυματική ανάμικτη (DFWM), 
έχει επίσης αξιόλογες δυνατότητες. Χρειάζεται επίσης 
έρευνα σε αρχιτεκτονικές και σχεδιασμό συστημάτων 
οπτικής επεξεργασίας. 
Η τελική πλευρά του έργου αφορά την επεξεργασία και 
τη συσχέτιση πολλαπλών ροών πληροφορίας σήματος. 
Αυτό είναι ένα πρόβλημα αυξανόμενης σημασίας σε πολ­
λούς τομείς όπου χρησιμοποιούνται πολλαπλοί ανιχνευ­
τές για την απόκτηση πληροφορίας σε διαφορετικά 
σημεία ή για διαφορετικές όψεις. Παραδείγματα απαντώ­
νται στον έλεγχο διαδικασιών, το CIM και τα σήματα 
εκμετάλλευσης γήινων πόρων και βιοϊατρικής. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
α) Προηγμένοι αλγόριθμοι 
ΈτοςΟ: 
— να επιλεγεί η τελική εφαρμογή π.χ. ανάλυση γήινων 
πλουτοπαραγωγικών πόρων, επεξεργασία ιατρικών 
εικόνων, αναγνώριση φωνής' 
— να αναπτυχθούν αλγόρθμοι και, μέσω ανάλυσης και 
προσομοίωσης, να εξασφαλιστεί ένα συστηματικό 
πακέτο για αρχιτεκτονική ανάλυση. 
Έτος 1: 
— να επιλεγεί μία από τις διάφορες παράλληλες αρχιτε­
κτονικές, χρησιμοποιώντας προσομοίωση και 
ευρείας εκτάσεως ανάπτυξη μοντέλων 
— να ξεκινήσει ο σχεδιασμός της εφαρμογής των επιλε­
γέντων αλγορίθμων με ένα πακέτο VLSI. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/31 
Έτος 2: 
— να συνεχισθεί η ανάλυση και η προσομοίωση' 
— να συνεχιστεί η σχεδίαση του πακέτου VLSI μικρο­
κυκλωμάτων. 
Έτος 3: 
— να αναπτυχθεί ένα προγραμματιστικό περιβάλλον 
προσαρμοσμένο στις προτεινόμενες αρχιτεκτονικές' 
— να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός του VLSI και να 
κατασκευαστούν τα μικροκυκλώματα' 
— μερική κατασκευή της προτεινόμενης αρχιτεκτονικής 
με περιορισμένο αριθμό επεξεργαστών. 
Έτος 4: 
— να ολοκληρωθεί η δημιουργία του προγραμματιστι­
κού περιβάλλοντος' 
— να κατασκευαστεί μοντέλο επίδειξης και να αξιολο­
γηθεί. 
β) Τεχνική ανάλυση μορφών 
Έτοςΐ: 
— επισκόπηση της σημερινής τεχνολογίας' 
— προγραμματισμός της έρευνας και επιλογή τελικών 
εφαρμογών 
— έναρξη έρευνας σε σχηματισμό συσσωρεύσεων και 
περιγραμμάτων' 
— έναρξη έρευνας σε δυναμικό προγραμματισμό. 
Έτος 2: 
— εξέταση μιας μεθόδου κατασκευής, όπως οι συστολι­
κές συστοιχίες' 
— έναρξη εργασίας πάνω στη χαλάρωση σε συσχετι­
σμό με την ο;νίχνευση άκρων (edges). 
Έτος 3: 
— συνέχιση έρευνας' 
— επίδειξη τεχνικών συσσωρεύσεων και περιγραμμά­
των' 
— κατασκευή μοντέλου συστολικής συστοιχίας για 
συστήματα επίδειξης δυναμικού προγραμματισμού. Έτος 4: 
— αξιολόγηση της απόδοσης των συστημάτων επίδει­
ξης' 
— επίδειξη τεχνικών χαλάρωσης. 
γ) Οπτική επεξεργασία σήματος: 
Έτος 1: 
— καθορισμός εφαρμογών. Έναρξη μελετών σχεδια­
σμού' 
— καθορισμός απαιτήσεων απόδοσης για τη διάταξη 
διαμόρφωσης φωτός στο χώρο (spatial light modula­
tor, SLM) και DFWM. 
Έτος 2: 
— αξιολόγηση και εφαρμογή σε σύστημα: 
— SLM' 
— υλικά και αρχιτεκτονικές DFWM. 
Έτος 3: 
— επέκταση συστημάτων π.χ. ώστε να συμπεριλάβουν 
μετασχηματισμούς και Mellin-Fourier. Εφαρμογή 
βελτιωμένων υλικών/αρχιτεκτονικών Μ και DFWM. 
Έτος 4: 
— κατασκευή συμπαγών πρακτικών επεξεργαστών για 
συγκεκριμένες εφαρμογές. Να δοθεί έμφαση σε περι­
οχές για μελλοντική έρευνα και ανάπτυξη. 
δ) Επεξεργασία σήματος από πολλούς ανιχνευτές 
Έτος 2: 
— μελέτη απαιτήσεων και προγραμματισμός. 
Έτος 3: 
— προσομοίωση συστήματος και κατασκευή μοντέλου. 
Έτος 4: 
— κατασκευή συστήματος επίδειξης. 
Έτος 5: 
— συμπλήρωση και αξιολόγηση συστήματος επίδειξης. 
Αριθ. C 47/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Σχετικά με το β): 
— κβαντοποίηση διανύσματος και μοντελοποίηση δεί­
κτη, 
— τεχνικές για την περιγραφή χρονικά μεταβαλλόμε­
νων μορφών, 
— τεχνικές εκμάθησης στην ανάλυση μορφών. 
Σχετικά με το δ): 
— προσδιορισμός της αποστολής ανιχνευτών μεταβολή 
της λειτουργίας του ανιχνευτή μετά την επεξεργασία. 
3.2.2. Λ ναγνώριση ειδικών σημάτων 
Περιγραφή 
Η κατανόηση του νοήματος και του περιεχομένου σημά­
των του πραγματικού κόσμου, όπως η ομιλία και οι εικό­
νες, βρίσκεται σε ένα στάδιο πέρα από την απλή αναγνώ­
ριση ξεχωριστών αντικειμένων, όπως οι λέξεις. Το έργο 
θα διερευνήσει μεθόδους χειρισμού του πληροφοριακού 
περιεχομένου των σημάτων, και, συνεπώς, η χρήση των 
τεχνικών γνώσης και συνεπαγωγής είναι ουσιώδους 
σημασίας. Η χρήση δομών επεξεργαστών (prossessor 
structures) που δεν επεξεργάζονται αριθμούς, θα είναι 
απαραίτητη. Επιπλέον, χρειάζεται να δοθεί προσοχή σε 
περιγραφικές γλώσσες για εξωτερικά πεδία (π.χ. δι- και 
τρισδιάστατες σκηνές). 
Η απευθείας είσοδος χειρόγραφης πληροφορίας θα βελτί­
ωνε την επικοινωνία ανθρώπου-μηχανής. Για να επιτευ­
χθεί αυτό, πρέπει να επιλεγούν και να αναπτυχθούν 
κατάλληλες τεχνικές σάρωσης, των οποίων η έξοδος θα 
υπόκειται σε κατάλληλες τεχνικές εξαγωγής χαρακτηρι­
στικών και προεπεξεργασίας. Πρέπει να διερευνηθούν 
διαφορετικές μέθοδοι ταξινόμησης. Το πρόγραμμα θα 
εξετάσει πρώτα χειρόγραφους χαρακτήρες, και στη συνέ­
χεια συνηθισμένη γραφή. 
Η ευέλικτη είσοδος δεδομένων σε συστήματα μέσω ομι­
λίας χρειάζεται γιατί αυτό είναι το πιο φυσικό ανθρώπινο 
σήμα. Επειδή η ομιλία παράγεται συνήθως με συνεχή 
τρόπο, δεν είναι αρκετό να αναγνωρισθούν μόνο οι μεμο­
νωμένες προφορικές εντολές. Η ανεξαρτησία από τον 
ομιλητή και η έλλειψη ευαισθησίας στους θορύβους είναι 
άλλες σπουδαίες απαιτήσεις. Η πρώτη φάση θα ασχολη­
θεί με συνεχή ομιλία από περιορισμένα, ωστόσο, μεγάλα 
λεξιλόγια. Απαιτούνται αλγόριθμοι για εξαγωγή χαρα­κτηριστικών και προεπεξεργασία. Πρέπει να ληφθούν 
υπόψη οι συνθήκες της εισόδου της ομιλίας, όπως ο θόρυ­
βος του περιβάλλοντος, ο αριθμός των χρηστών και το 
λεξιλόγιο. Η τεχνική ταξινόμησης θα πρέπει να είναι 
οικονομική σε hardware. Η δεύτερη φάση (μετά το έτος 5) 
θα επεκτείνει την εργασία σε αναγνώριση συνεχούς ομι­
λίας από γενικά λεξιλόγια. Αυτό θα κάνει απαραίτητη 
την έρευνα σε τεχνικές αναγνώρισης βασισμένες σε 
γνώση γύρω από το θέμα της ομιλίας και της γλωσσολο­
γίας. 
Ο πιο άνετος για τον άνθρωπο τρόπος εξαγωγής πληρο­
φορίας από υπολογιστές είναι με σύμβολα ομιλίας. Η 
ποιότητα ενός τέτοιου σήματος πρέπει να είναι τόσο 
φυσική και κατανοητή όσο και το σήμα της φυσικής ομι­
λίας. Τα διάφορα ερευνητικά θέματα πρέπει να καλύ­
πτουν τη γλωσσολογική και φωνητική πλευρά, καθώς και 
την παραγωγή από ηλεκτρονικά μέσα σημάτων ομιλίας 
που να ηχούν φυσικά. Το σύστημα που θα προκύψει θα 
εξαρτάται από τη γλώσσα που θα επιλεγεί, επομένως, για 
να καλυφθούν οι διάφορες γλώσσες, χρειάζονται περισ­
σότερα από ένα προγράμματα. 
Η πλευρά του προγράμματος, που σχετίζεται με την ανά­
λυση αντικειμένων και κινήσεων, θα αρχίζει με την ανά­
λυση τεχνικών στερεοσκοπίας και οπτικής ροής για την 
ανάπτυξη χαρτών βάθους από δισδιάστατες εικόνες. Επό­
μενες μελέτες θα ασχοληθούν με την ερμηνεία και τη συμ­
βολική περιγραφή τρισδιάστατων αντικειμένων, την 
παραμόρφωση τους και τις κινήσεις τους. Το πρόγραμμα 
γεφυρώνει το κενό ανάμεσα στην ανάλυση εικόνας/εξα-
γωγής χαρακτηριστικών και κατανόηση σκηνής. Σαν 
τέτοιο συνεισφέρει στο στόχο τοποθέτησης ματιών στον 
υπολογιστή ή στη μηχανή. 
Η εργασία πάνω στη διαδικασία αντίληψης, έτσι ώστε να 
αποκτηθεί μια καλύτερη κατανόηση φυσικών συστημά­
των, όπως το μάτι/εγκέφαλος και το αυτί/εγκέφαλος, θα 
βοηθήσουν πολύ το σχεδιασμό συστημάτων επεξεργα­
σίας σημάτων. Η ανάλυση ομιλίας, βασισμένη σε ένα 
μοντέλο της παραγωγής της ανθρώπινης ομιλίας, αποτε­
λεί ένα παράδειγμα όπου μαθήματα από φυσικά συστή­
ματα χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία. Στόχος της πρώτης 
φάσης είναι να μελετηθεί η επεξεργασία εικόνων μικρής 
έντασης και ομιλίας. Ο προσδιορισμός των άκρων είναι 
γνωστό ότι είναι ένα θεμελειώδες τμήμα των πρώτων 
οπτικών διεργασιών στον άνθρωπο, και έχουν προσδιορι­
στεί στον οπτικό φλοιό κύτταρα που είναι ευαίσθητα σε 
τμήματα άκρων μιας ειδικής διάρκειας. Η μελέτη θα πρέ­
πει να οδηγήσει σε νέους αλγόριθμους για ανάλυση εικό­
νας και ομιλίας. Ο στόχος της 2ης φάσης είναι να μελετή­
σει διαδικασίες ανωτέρου επιπέδου που συμμετέχουν 
στην κατανόηση ανθρώπινων σημάτων. Αυτή η φάση 
αρχίζει μετά τον πέμπτο χρόνο. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/33 
Η σύνθεση εικόνων είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ένα 
σενάριο όπου ο υπολογιστικής προσομοιώνει μέρη του 
πραγματικού κόσμου π.χ. στις εφαρμογές CAE ή εκπαί­
δευσης. Οι πολύ γρήγορες τεχνικές γραφικής επεξεργα­
σίας είναι τόσο σημαντικές όσο και οι τεχνικές ευέλικτης 
αποθήκευσης για εικόνες. Επίσης σημαντική σ' αυτό το 
πρόγραμμα είναι η ανάπτυξη συστημάτων με διακριτική 
ικανότητα μεγαλύτερη από 1 000 x 1 000 pixels. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
α) Κατανόηση σημάτων: 
Έτος 1: 
— επιλογή απλής εφαρμογής με πολύ περιορισμένες 
παραλλαγές σήματος. 
Έτος 2: 
— ορισμός της γραμματικής του παραδείγματος, κατα­
σκευή του βασικού πειραματικού συστήματος. 
Έτος 3: 
— αξιολόγηση του επιλεγέντος παραδείγματος. 
Έτος 4: 
— να συμπεριληφθεί μια δεύτερη και πιο πολύπλοκη 
περιοχή σημάτων, για να ελεγθεί η προσαρμογή της 
κατανόησης σημάτων σε νέα προβλήματα. 
Έτος 5: 
— αξιολόγηση του συνολικού συστήματος. 
β) Χειρόγραφα 
Έτος 1: 
— επισκόπηση τεχνικών σάρωσης για να αρχίσει η 
ανάπτυξη' 
— επιλογή αλγορίθμων για εξαγωγή χαρακτηριστικών 
χαρακτήρων. 
Έτος 2: 
— προσδιορισμός συστήματος επίδειξης για αναγνώ­
ριση χαρακτήρων' 
— επιλογή μεθόδου ταξινόμησης. 
Έτος 3: 
— ολοκλήρωση σχεδιασμού συστήματος επίδειξης και 
έναρξη κατασκευής-
— έναρξη επισκόπησης ανάλυσης συμφραζομένων 
(contextual analysis)' — έναρξη μελέτης τεχνικών για αναγνώριση συνηθι­
σμένης γραφής. 
Έτος 4: 
— ολοκλήρωση συστήματος επίδειξης για αναγνώριση 
χαρακτήρων 
— καθορισμός ερευνητικού προγράμματος για αναγνώ­
ριση συνηθισμένης γραφής. 
Έτος 5: 
— αξιολόγηση συστήματος επίδειξης αναγνώρισης 
χαρακτήρων 
— έναρξη σχεδιασμού συστήματος αναγνωρισμένης 
συνηθισμένης γραφής. 
γ) Ομιλία 
Έτη 2 και 3: 
— επισκόπηση αλγορίθμων για εξαγωγή και προεπεξερ-
γασία χαρακτηριστικών. Συσχέτιση με δυναμική 
θορύβου. Αναγνώριση του πληροφοριακού περιεχο­
μένου ενός χαρακτηριστικού για να βελτιστοποιηθεί 
η επιλογή. Μελέτη των τεχνικών ταξινόμησης. 
Έτος 4: 
— προσομοίωση της διαδικασίας αναγνώρισης σε επε­
ξεργαστή ταχείας συστοιχίας. 
Έτος 5: 
— σχεδιασμός και κατασκευή συστήματος επίδειξης. 
δ) Μετατροπή κειμένου σε ομιλία 
Έτος 1: 
— βασική ανάλυση προφορικού λόγου, σχεδίαση ευέλι­
κτα ελέγξιμου συνθετιστή ομιλίας, καθορισμός των 
παραμέτρων που απαιτούνται για φυσικό ήχο. 
Έτος 2: 
— αξιοχόγηση των γλωσσολογικών κανόνων για την 
παραγωγή ομιλίας, συμπεριλαμβανομένων των προ-
σωδικών παραμέτρων και της φωνητικής της παρα­
γωγής ομιλίας. 
Έτος 3: 
— περαιτέρω αξιολόγηση φωνητικών και γλωσσολογι­
κών κανόνων, προσομοίωση συνθετικής ομιλίας, 
συμπεριλαμβανομένων και κανόνων άρθρωσης. 
Αριθ. C 47/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Έτος 4: 
— υλοποίηση ευέλικτου συνθετιστή ομιλίας. Περαιτέρω 
εκτίμηση προσωδικών παραμέτρων. Σχεδιασμός μιας 
μηχα>/ής επεξεργασίας γραμμάτων για τις γλωσσολο­
γικές και φωνητικές διαδικασίες. 
Έτος 5: 
— υλοποίηση του ολικού συστήματος μετατροπής κει­
μένου σε ομιλία. 
ε) Ανάλυση κινήσεων: 
Έτη 1 και 2: 
— έρευνα σε στερεοσκοπικές διόπτρες' 
— έρευνα σε οπτική ροή. 
Έτος 3: 
— δημιουργία ενός σκίτσου 2V2 διαστάσεων' 
— δημιουργία χαρτών βάθους από οπτική ροή' 
— συμβολικές περιγραφές αντικειμένων. 
Έτος 4: 
— μελέτη περιγραφών κίνησης, τεχνικών ανάλυσης' 
— μελέτη μετασχηματισμών τρισδιάστατων αντικειμέ­
νων. 
Έτος 5: 
— διερεύνηση άμορφων αλλαγών των αντικειμένων. 
ζ) Ανθρώπινη αντίληψη: 
Έτος 2: 
— μελέτη της αντίληψης της ομιλίας από το αυτί, 
συμπεριλαμβανομένης και της προσομοίωσης διαφο­
ρετικών μοντέλλων 
— αξιολόγηση μοντέλου ανίχνευσης άκρου από τον 
άνθρωπο. 
Έτος 3: 
— επέκταση της εργασίας σε εξαγωγή γενικότερων 
χαρακτηριστικών. 
Έτος 4: 
— επέκταση του μοντέλου στην αντίληψη βάθους. Έτος 5: 
— μελέτη του ρόλου της χαλάρωσης στην ανθρώπινη 
οπτική διεργασία' 
— μελέτη της αντίληψης της υφής. 
η) Σύνθεση εικόνων: 
Έτος 1: 
— σχεδιασμός νέων δυνατοτήτων για ακολουθιακές 
μνήμες, εγγραφές εικόνας στη μνήμη. 
Έτος 2: 
— σχεδιασμός επεξεργαστού υψηλής ταχύτητας για 
γρήγορη προσπέλαση στη μνήμη. 
Έτος 3: 
— ερμηνεία μνήμης και επεξεργαστού. 
Έτος 4: 
— αναθεωρημένη έκδοση του επεξεργαστού με ειδική 
προσοχή στη συνεργασία με δομές γρήγορης μνήμης. 
Έτος 5: 
— ερμηνεία των συστημάτων εικόνας στο σύστημα 
οθόνης. 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Σχετικά με το α): 
— υπολογιστική γλωσσολογία (computational lingui­
stics), 
— οπτική αντίληψη ανωτέρου επιπέδου, 
— γλώσσες περιγραφής σκηνών, 
— εφαρμογή των σχετικών τεχνικών από την ψυχολο­
γία της κατανόησης στην κατανόηση σημάτων. 
Σχετικά με το β): 
— αυτόματη δημιουργία λεξικού, 
— διαδικασίες εκμάθησης στις μηχανές. 
Σχετικά με το γ): 
— φωνητική, 
— συντακτικό και γραμματική, 
— ψυχοακουστική. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/35 
Σχετικά με το δ): 
— γλωσσολογία, 
— φωνητική, 
— προγράμματα γλωσσολογικών κανόνων, 
— κατανόηση κειμένου, 
— μελέτη πιο ρεαλιστικών μοντέλων ομιλίας. 
Σχετικά με το ε): 
— γεωμετρικοί συλλογισμοί, 
— γένεση αραιών αξιόπιστων αναπαραστάσεων εικό­
νας κατάλληλων για συσχέτιση σε στερεοσκοπική 
όραση και οπτική ροή. 
Σχετικά με το ζ): 
— σχετικά αποτελέσματα και τεχνικές από την ψυχο­
λογία μάθησης, 
— φυσιολογία του ματιού και του αυτιού, 
— μοντέλα ανθρώπινης επεξεργασίας πληροφοριών. 
Σχετικά με το η): 
— γλώσσες περιγραφής εικόνων. — ο καθορισμός λειτουργικών υποδιαιρέσεων, δομών 
και μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένων των κατανε­
μημένων και πολύ μεγάλων βάσεων γνώσεων, 
— η ανάπτυξη νέων δομών αποθήκευσης, 
— η εισαγωγή νέων φυσικών αρχών που θα υποστηρί­
ζουν τις νέες διατάξεις αποθήκευσης (π.χ. οπτικές, 
βιολογικές), 
— η υλοποίηση επαρκών τεχνικών διαλόγου, ιδιαίτερα 
για τον μη τεχνικό χρήστη, 
— αυτόματη και ημιαυτόματη κατασκευή πολύ μεγά­
λων γνωστικών συστημάτων γνώσης. 
Η δουλειά στον τομέα αυτό θα εξαρτηθεί ιδιαίτερα από 
την πρόοδο στην τεχνολογία. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε&Α 
Τα θέματα που θα καλυφθούν σε αυτή την περιοχή έχουν 
ως εξής: 
3.3.1. (*) Διασύνδεση ανάμεσα στη μνήμη και το περι­
βάλλον 
Περιοχή Ε&Α 3.3: 
Αποθήκευση πληροφοριών και γνώσεων 
Περιγραφή 
Τα γνωστικά συστήματα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να 
αντλούν πληροφορίες από τη βάση γνώσεων τους και να 
υποδεικνύουν τη σειρά των ορθολογικών συλλογισμών 
τους μέχρι να φθάσουν σε ένα συμπέρασμα. Η αποτελε­
σματικότητα ενός οποιουδήποτε γνωστικού συστήματος 
εξαρτάται απο την ποιότητα της βάσης γνώσεων του (την 
πληρότητα, εγκυρότητα, και προσπελασιμότητα) και το 
μηχανισμό συνεπαγωγής του. 3.3.2. (*) Βάσεις δεδομένων και γνώσεων 
— μελέτες βάσεων δεδομένων για ΑΙ Ρ 
— κατανεμημένες βάσεις δεδομένων και 
γνώσεων 
— προηγμένα KBMS 
3.3.3. Δομές και αρχιτεκτονικές αποθήκευσης 
— αρχιτεκτονικές προσανατολισμένες σε 
βάσεις δεδομένων 
— μοντέλα απόδοσης για δομές μνήμης 
— αρχιτεκτονική μνήμης 
Αυτή η περιοχή Ε&Α διερευνά τις νέες μορφές οργάνω­
σης που θα είναι απαραίτητες για την αποθήκευση και 
την επεξεργασία αναπαραστάσεως δεδομένων, γνώσεων 
και μεταγνώσεων. 3.3.4. Μηχανή γνώσης νέας γενιάς 
3.3.5. Μεσοπρόθεσμη έρευνα σε μέσα αποθήκευ­
σης 
Οι κύριοι στόχοι αυτής της περιοχής είναι: 
— ο καθορισμός οργανώσεων αποθήκευσης πληροφο­
ριών και γνώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των 
ζητημάτων της μηχανής, 3.3.6. Μακροπρόθεσμη έρευνα σε οπτικούς 
δίσκους 
(*) Σημείωση: Εργασία προγραμματισμένη να αρχίσει το έτος 1 
(1984/85). 
Αριθ. C 47/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
3.3.7. Μακροπρόθεσμη έρευνα σε βιολογική απο­
θήκευση 
Η εργασία των 5 πρώτων ετών θα συγκεντρωθεί στην 
απόκτηση εμπειρίας σε αποθήκευση γνώσεων και στις 
αντίστοιχες τεχνικές προσπέλασης/διαλόγου. 
Το θέμα 3.3.1 συμπεριλαμβάνει τη συνέχιση της εργασίας 
πάνω σε αλληλεπιδρώντα συστήματα ερωτήσεων, που 
άρχισε στα πλαίσια των έργων δοκιμαστικής εφαρμογής 
του έτους 0(1983/84). 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
3.3.2. Βάσεις δεδομένων και γνώσεων 
Περιγραφή 
Προτείνονται μελέτες για την καθιέρωση διασυνδέσεων, 
φορμαλισμών, γλωσσών και των συνιστωσών hardware 
και software που απαιτούνται για την κατασκευή, κατα­
νομή, λειτουργικό διαχωρισμό και ιεραρχική δόμηση των 
βάσεων δεδομένων (DB) και γνώσεων (KB), συμπεριλαμ­
βανομένης και της διατύπωσης της συνεπαγωγικής και 
ερωτηματικής προσπέλασης, σε επίπεδα που εκτείνονται 
από το ανθρώπινα ορατό μέχρις εκείνα του εσωτερικού 
των συστημάτων νέας γενιάς. Η εστία αυτής της εργασίας 
είναι να διερευνήσει τα κοινά και τα εξειδικευμένα χαρα­
κτηριστικά στα αρχιτεκτονικά μοντέλα των συστημάτων 
διαχείρισης βάσεων δεδομένων και γνώσεων. 
Θα υπάρξει μια παράλληλη μελέτη που θα στοχεύει στον 
καθορισμό των επιπρόσθετων γλωσσών διατύπωσης της 
«προσπέλασης» («access» formulation languages), των 
φορμαλισμών, των διασυνδέσεων και της τεχνολογίας 
που απαιτούνται για κατανεμημένα πληροφοριακά γνω­
στικά συστήματα γνώσεων και τις επιπτώσεις της πάνω 
σε (π.χ. παράλληλες) αρχιτεκτονικές αποθήκευσης. Θα 
αναπτυχθούν μοντέλα για τις κατανεμημένες δομές και 
θα αναπτυχθούν πρότυπα. 
Το τελευταίο τμήμα του έργου δίνει έμφαση σε μερικά 
προηγμένα θέματα συστημάτων διαχείρισης βάσεων γνώ­
σεων (KBMS) που δεν έχουν υλοποιηθεί στα παρόντα 
συστήματα και που είναι χρήσιμα στα συστήματα γνω­
στικά στην ΑΙ Ρ γενικά. Αυτά συμπεριλαμβάνουν την 
αναπαράσταση και το χειρισμό σύνθετων αντικειμένων, 
την εκμετάλλευση των μηχανισμών συνεπαγωγής, την 
κατασκευή μηχανισμών εποπτείας view mechanisms, τον 
έλεγχο της σημασιολογίας και τον έλεγχο της εγκυρότη­
τας των ερωτήσεων. Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
α) Μελέτες: 
Έτη 1 και 2: 
— να μελετηθούν οι θεμελειώδεις απαιτήσεις για να 
συμπεριληφθούν περιορισμοί πραγματικού χρόνου 
(real time) στα πληροφοριακά γνωστικά συστήματα. 
Να διερευνηθεί κατά πόσο εφαρμόζεται η τεχνολο­
γία βάσεων δεδομένων στα πληροφοριακά γνωστικά 
συστήματα. 
Έτος 3: 
— ανάπτυξη προδιαγραφών και μοντέλου σε υπολογι­
στή. 
Έτος 4: 
— καθορισμός των προτύπων και των δομών του 
συστήματος, καθώς και του εξειδικευμένου hardware 
υποστήριξης. 
Έτη 5 και 6: 
— μελέτη διασυνδέσεων υψηλού επιπέδου, θεωρητικών 
μοντέλων, κλπ. 
β) Κατανεμημένες βάσεις δεδομένων (DB) και βάσεις 
γνώσεων (KB): 
Έτη 2 και 3: 
— μελέτη μηχανισμών KB με ιδιαίτερη αναφορά στη 
συνεπαγωγή και την κατανομή, 
— ανάπτυξη μεθοδολογίας και δομών επιλεγμένων με 
βάση το μοντέλο. 
Έτος 4: 
— κατάρτιση ιεραρχικών δομών για κατανεμημένες DB 
και KB και επιλεγμένοι μηχανισμοί συνεπαγωγής. 
Έτος 5: 
— μελέτη πολύ μεγάλων γνωστικών συστημάτων. 
γ) Προηγμένα συστήματα διαχείρισης KB (KBMS): 
Έτος 1: 
— να εκτιμηθεί η παρούσα κατάσταση για επιλεγμένα 
θέματα και η συσχέτιση με τα ΑΙ Ρ, 
— να επιλεγεί ένα KBMS για μελέτη. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/37 
Έτος 2: 
— ανάπτυξη μοντέλου για επιλεγμένα χαρακτηριστικά 
KBMS. 
Έτη 3 και 4: 
— ανάπτυξη μοντέλου απόδοσης και εφαρμογή σε ένα 
βελτιωμένο KBMS. 
Μεταγενέστερα έργα 
Παρόλο που δεν έχει προγραμματισθεί να αρχίσουν το 
έτος 1, τα έργα 3.3.3 ως 3.3.7 περιγράφονται σύντομα εδώ 
για να δώσουν μια γενική εικόνα της περιοχής Ε & Α. 
3.3.3. Δομές και αρχιτεκτονικές αποθήκευσης 
Κατά την τελευταία δεκαετία, διερευνήθηκαν διάφορες 
αρχιτεκτονικές με κατεύθυνση βάσης δεδομένων (ευφυείς 
ελεγκτές, software backends, μηχανές βάσεων δεδομέ­
νων). Το κίνητρο πίσω από αυτές τις προσεγγίσεις είναι 
κυρίως να απελευθερώσουν τον δυνατό και ακριβό κύριο 
υπολογιστή από το φορτίο του χειρισμού ενός μεγάλου 
όγκου δεδομένων, πάνω στα οποία επιτελούνται αρκετά 
απλές πράξεις. Αυτό το τμήμα του έργου θα αναπτύξει το 
δυναμικό για μια προηγμένη γενιά βάσεων δεδομένων 
προς το τέλος του προγράμματος. 
Ο στόχος του τμήματος του έργου που αναφέρεται σε 
«μοντέλα απόδοσης για δομές μνήμης» είναι να προσδιο­
ριστεί και να τεθεί μια προθεσμία για ένα σύστημα 
μέτρησης και για μια ποσοτικοποιημένη μέτρηση της 
αποδοτικότητας των δομών των συστημάτων αποθήκευ­
σης. 
Το τρίτο τμήμα του έργου θα ορίσει πλήρως την αρχιτε­
κτονική αποθήκευσης για τα εξελισσόμενα σημασιολο­
γικά (semantic) μοντέλα του περιβάλλοντος υπολογι­
σμών, συνεπαγωγής και βάσης γνώσεων, που θα ανακύ­
ψουν από το έργο 3.3.2. 
3.3.4. Μηχα νές γνώσης νέας γενιάς 
Ο στόχος είναι να σχεδιαστεί και να κατασκευασθεί ένα 
πρωτότυπο της μηχανής διαχείρισης γνώσεων, να δοκιμα­
σθεί και να επιδειχθεί μαζί με τις ευφυείς διασυνδέσεις 
(intelligent interfaces) και τις μηχανές συνεπαγωγής. 
3.3.5. Μέσο πρόθεσμ η έρεν να σε μέσα αποθήκευσης 
Εδώ προσδιορίζονται οι τρέχουσες υποψήφιες τεχνολο­
γίες, το δε κριτήριο επιλογής είναι οι διατάξεις που υπο­
στηρίζουν καλύτερα τις απαιτήσεις των KBS: — Δίσκοι με τεχνολογίες κεφαλής λεπτών υμενίων (thin 
film head). Συγκέντρωση σε τεχνικές φυσικής προ­
σπέλασης, για να επιτευχθεί τυχαία προσπέλαση με 
χρόνο απόκρισης μεταξύ 2 έως 3 ms και 1 έως 2 ms. 
Η χωρητικότητα θα πρέπει να είναι από 1 έως 
10 Gbytes και η αποθήκευση μόνιμη. 
— Ενσωματωμένη λογική αναζήτησης στις κεφαλές 
λεπτών υμενίων. Για να επιτευχθεί η κατασκευή 
συμπαγών συστημάτων δίσκων υψηλής αποδοτικό­
τητας, χρειάζεται ανάπτυξη στους τομείς της παράλ­
ληλης λογικής αναζήτησης CMOS της ενσωματωμέ­
νης σε πολλαπλές κεφαλές λεπτών υμενίων, ικανές 
για παράλληλη ασαφή αναζήτηση σε αρχεία με πολ­
λαπλά κριτήρια και επίσης ικανές για λειτουργία 
γραφής ανά byte. 
— Μη απόλυτη μνήμη με διεύθυνση βασισμένη στο 
περιεχόμενο. Ανάπτυξη μιας μνήμης πολύ μεγάλης 
χωρητικότητας, με ασαφή μη ντετερμινιστική πιθα-
νοθεωρητική προσαρμογή, με διεύθυνση βασισμένη 
στο περιεχόμενο και χωρητικότητα μεγαλύτερη από 
200 Mb. 
— RAM υψηλής πυκνότητας μικτής λογικής. Σχεδια­
σμός φυσικών δομών για μνήμες με εύρος μιας λέξης 
και RAM μικτής λογικής και υψηλής πυκνότητας 
πάνω στο ίδιο μικροκύκλωμα για δίκτυα υπερβολικά 
υψηλής ταχύτητας αποθήκευσης/επεξεργασίας, 
κατάλληλα για σμίκρυνση σε δίκτυα ροής δεδομέ­
νων. 
3.3.6 και 3.3.7. Μακροπρόθεσμη έρευνα σε οπτικούς 
δίσκους και βιολογική αποθήκευση 
Υπάρχει σημαντικό δυναμικό για μεγάλη χωρητικότητα 
αποθήκευσης με τη χρήση οπτικών και βιολογικών τεχνι­
κών. Οι οπτικοί δίσκοι ήδη εμφανίζουν δυναμικό ως μνή­
μες ανάγνωσης (read-only). Απαιτείται έρευνα για να εξα­
σφαλιστούν διευκολύνσεις ανάγνωσης και γραφής χρησι­
μοποιώντας τεχνικές όπως ο φωτοχρωμισμός. Οι βιολογι­
κές μέθοδοι κατασκευής πρέπει να επιτρέπουν πολύ 
λεπτές διόδους αλληλοσύνδεσης και μ' αυτό τον τρόπο 
πολύ συμπαγή κατασκευή. Τα τρέχοντα μεγέθη χαρακτη­
ριστικών που χρησιμοποιούνται στις RAM είναι της 
τάξεως των 10 000 angstrom και περιορίζονται σε δισδιά-
στατες κατασκευές. Υπάρχει η άποψη ότι μπορούν να 
κατασκευασθούν στοιχεία λογικής και μνήμης από οργα­
νικά υλικά με μέγεθος χαρακτηριστικών 20 angstrom και 
δομές 3 διαστάσεων, χρησιμοποιώντας τεχνικές κατα­
σκευής της βιολογικής και γενετικής τεχνολογίας. 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Σχετικά με το 3.3.1: 
— ασφάλεια και συναφή θέματα κατά την ομαδική 
χρήση κοινών KB, 
— μελέτες πάνω στη συμπεριφορά και την αντίληψη. 
Αριθ. C 47/38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Σχετικά με το 3.3.2: 
— συγκριτικές μελέτες αναπαραστάσεων γνώσεων ανα­
φορικά με την κατασκευή και χρήση πολύ μεγάλων 
και ημιμόνιμων βάσεων γνώσεων, 
— διερεύνηση της σχετικότητας των φορμαλισμών που 
χρησιμοποιούνται στις αναπαραστάσεις γνώσεων, 
συμπεριλαμβανομένων και ζητημάτων συνύπαρξης 
και μετατροπής διαφόρων αναπαραστάσεων, 
— διερεύνηση θεμελειωδών αρχιτεκτονικών προβλημά­
των, λ.χ. των λογικών αλληλοσχετίσεων μεταξύ των 
συνιστωσών «μηχανών» ενός KBS όπως οι: 
— μηχανή KB Μ, 
— μηχανή προηγμένων διασυνδέσεων (advanced 
interface machine), 
— μηχανή συνεπαγωγής, 
συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων των παραπάνω 
ζητημάτων στην αρχιτεκτονική των συστημάτων. 
— αποδοτική χρήση όγκου δεδομένων (bulk data) μέσω 
υβριδικής διασύνδεσης συστημάτων DB και KB. 
Περιοχή Ε&Α 3.4: 
Αρχιτεκτονικές υπολογιστών 
Περιγραφή 
Αυτή η περιοχή Ε&Α διερευνά το δυναμικό για νέους 
τύπους αρχιτεκτονικών υπολογιστών. Η παραδοσιακή 
αρχιτεκτονική von Neumann έχει αρκετά σημαντικά 
μειονεκτήματα, αφού αποκλείει γνήσια παράλληλη επε­
ξεργασία λόγω της συμφόρησης που δημιουργείται από 
τη σχέση επεξεργασίας και κύριας μνήμης. Η τεχνολογία 
VLSI εξασφαλίζει τα μέσα δημιουργίας εναλλακτικών 
αρχιτεκτονικών, που να χρησιμοποιούν πολλούς παράλ­
ληλους επεξεργαστές που εκτελούν ταυτόχρονες εργα­
σίες. Υπάρχει μια ποικιλία τέτοιων αρχιτεκτονικών και 
πολλοί διαφορετικοί τύποι εφαρμογών που θα επωφελού-
ντο από αυτές τις λύσεις των πολλαπλών επεξεργαστών. 
Αυτές οι εναλλακτικές προσεγγίσεις δεν θα έπρεπε να 
θεωρηθούν σαν στεγανά που ποτέ δεν επηρεάζουν το ένα 
το άλλο. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι εναλλακτικές 
προσεγγίσεις και τα χαρακτηριστικά, καθώς και η χρησι­
μότητα και η απόδοση των συστημάτων επίδειξης που θα 
κατασκευασθούν, θα μελετηθούν μετρητικές μέθοδοι για 
αρχιτεκτονικές υπολογιστών. 
Τα αποτελέσματα αυτού του προγράμματος θα εξασφαλί­
σουν μια βάση για την εισαγωγή νέων αρχιτεκτονικών 
υπολογιστών σε κατάλληλες περιοχές εφαρμογών. Σε όλες αυτές τις μελέτες σημαντικό ρόλο θα παίξουν τα 
θέματα software. Οι επιπτώσεις των νέων αρχιτεκτονικών 
στο προγραμματιστικό περιβάλλον αυτό καθαυτό θα πρέ­
πει να μελετηθούν προσεκτικά. Μαζί με το αντίστοιχο 
hardware πρέπει να αναπτυχθεί και βασικό software. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε&Α 
Τα θέματα που θα διερευνηθούν στην περιοχή αυτή είναι: 
3.4.1. Ουλτραϋπολογιστές, μηχανές πολυεπεξεργασίας 
3.4.2. Αρχιτεκτονικές μη von Neumann 
— αρχιτεκτονική υπολογιστών με υψηλό βαθμό πα­
ραλληλότητας, 
— μηχανές ροής δεδομένων (dataflow machines), 
— μηχανές σμίκρυνσης, 
— μηχανές συνεπαγωγής. 
Και τα δύο αυτά ουσιαστικά έργα προγραμματίζεται να 
αρχίσουν το έτος 1 (1984/85). 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
3.4.1. Ουλτραϋπολογιστές, μηχανές πολυεπεξεργασίας 
Περιγραφή 
Η τεχνολογία VLSI έχει εξασφαλίσει δυνατότητα κατα­
σκευής μηχανών με μεγάλους αριθμούς αλληλοσυνδεδε-
μένων υπολογιστικών στοιχείων, ικανών να λειτουργή­
σουν ταυτόχρονα. Κάθε στοιχείο είναι δυνατό όσο και οι 
σημερινές μηχανές. Απαιτείται να μελετηθούν αρχιτεκτο­
νικές για τέτοιες διατάξεις και να αναγνωρισθούν τα 
χαρακτηριστικά, η χρησιμότητα και η απόδοση τους σε 
διαφορετικές εφαρμογές για αριθμητική επεξεργασία. Θα 
κατασκευασθεί ένα σύστημα επίδειξης, ικανό να υποστη­
ρίξει μία ή περισσότερες εφαρμογές. Ένα θεμελιώδες 
πρόβλημα προς επίλυση είναι οι επιπτώσεις στο περιβάλ­
λον του software. Η εφαρμογή θα περιλαμβάνει ανάπτυξη 
μοντέλων μεγάλης κλίμακας και προσομοίωση (πρό­
γνωση καιρού, υδροδυναμική και ανάπτυξη οικονομικών 
μοντέλων), αλλά αυτή η προσέγγιση αναφέρεται μόνο σε 
ένα μικρό μέρος του συνολικού προγράμματος. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
Έτη 1 και 2: 
— μελέτη σκοπιμότητας των στρατηγικών του σχεδια­
σμού. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/39 
Έτη 2 και 3: 
— μελέτη και επιλογή των στρατηγικών αλληλοσύνδε-
σης. 
Έτη 3 έως 5: 
— σχεδιασμός και κατασκευή του πρωτοτύπου. 
3.4.2. Αρχιτεκτονικές μη von Neumann 
Περιγραφή 
Η τεχνολογία των VLSI έχει εξασφαλίσει δυνατότητα 
κατασκευής μηχανών με πολύ μεγάλους αριθμούς π.χ. 
1 000) αλληλοσυνδεδεμένων υπολογιστικών στοιχείων 
ικανών να λειτουργούν ταυτόχρονα. Απαιτείται να μελε­
τηθούν αρχιτεκτονικές αλληλοσυνδέσεων, καθώς και 
ειδικές συνιστώσες (components) για ρεαλιστικές και 
φθηνές λύσεις. Οι στόχοι ως προς τις εφαρμογές είναι 
αναγνώριση και κατανόηση σήματος και λογικός προ­
γραμματισμός (logic programming). Αυτή η μελέτη εξετά­
ζει την εκμετάλλευση των στρατηγικών των αλληλοσυν­
δέσεων που θα καθορίσουν μια αρχιτεκτονική και τις 
ειδικές συνιστώσες που θα έχουν σχέση μ' αυτή. Θα 
κατασκευασθεί ένα σύστημα επίδειξης, μαζί με το 
software που χρειάζεται για να υποστηρίξει τις γλώσσες 
που θα έχουν επιλεγεί. 
Οι μηχανές ροής δεδομένων χρησιμοποιούν την αρχή της 
μοναδικής αποστολής (single assignment), περιορίζουν 
δηλαδή τον αριθμό των τιμών κάθε αντικειμένου που χει­
ρίζονται (object) σε μία. Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζεται 
από μια παράλληλη δομή που καθοδηγείται από τα δεδο­
μένα και ένα μηχανισμό δεδομένων «ανάλογα με την 
αξία» («by-value»). Η ροή δεδομένων προσφέρει τη δυνα­
τότητα αυξημένης απόδοσης στα ΑΙ Ρ. Αυτό το τμήμα του 
έργου θα εξετάσει τα χαρακτηριστικά υπό το πρίσμα μιας 
σειράς εφαρμογών και θα εξασφαλίσει μια βάση για την 
επιλογή σχεδιασμού κατά την εφαρμογή των μηχανών 
ροής δεδομένων. Θα κατασκευαστεί ένα σύστημα επίδει­
ξης. Θα εξετασθούν οι επιπτώσεις στο software. 
Οι μηχανές σμίκρυνσης (που είναι κατάλληλες για την 
εκτέλεση λειτουργικών γλωσσών, όπως καθαρής LISP, 
Backus FP, KRC) μπορεί να καθοδηγούνται από τη 
ζήτηση (demand-driven), δηλαδή μια ρουτίνα αρχίζει να 
εκτελείται όταν μια άλλη ρουτίνα του περιβάλλοντος 
ζητήσει το αποτέλεσμα της. Ο μηχανισμός δεδομένων 
μπορεί να είναι «ανάλογα με την αξία» («by-value») 
(string reduction) ή ανάλογα με αναφορά («by refe­
rence») (graph reduction). 
Οι μηχανές συνεπαγωγής είναι εξειδικευμένης αποστολής 
για λειτουργίες συναγωγής συμπερασμάτων. Είναι σημα­
ντικές επειδή ο λογικός προγραμματισμός αποτελεί ένα 
από τα θεμέλια της τεχνολογίας γνώσεων και επίσης λόγω της ισχύος των τεχνικών συνεπαγωγής και συναρ­
μογής μορφών στα συστήματα συναγωγής συμπερασμά­
των που χρησιμοποιούνται στα εξειδικευμένα συστή­
ματα. Σήμερα οι μηχανισμοί συνεπαγωγής σε γλώσσες 
σαν την Prolog υλοποιούνται με software σε συμβατικές 
μηχανές. Απαιτείται παράλληλη εκτέλεση αυτών των 
γλωσσών. Μετά τη μελέτη των σχετικών αλγορίθμων θα 
προταθούν κατάλληλοι μηχανισμοί hardware. Αυτό το 
τμήμα του έργου θα εκτελεσθεί σε 3 φάσεις. Η φάση 1 και 
η αρχή της φάσης 2 εμπίπτουν στο πενταετές πρόγραμμα. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
α) Αρχιτεκτονικές με υψηλό βαθμό παραλληλίας: 
Έτος 1: 
— μελέτη σκοπιμότητας και επιλογή στρατηγικών 
αλληλοσύνδεσης. 
Έτος 2: 
— προσομοιώσεις και ορισμοί των βασικών συνιστω­
σών VLSI. 
Έτη 3 και 4: 
— ανάπτυξη και προσομοίωση των συνιστωσών VLSI. 
Έτος 5: 
— παραγωγή ομοιωμάτων. 
β) Μηχανή ροής δεδομένων: 
Έτος 1: 
— διερεύνηση της βιβλιογραφίας, δημιουργία ενός 
συνόλου από εναλλακτικές αρχιτεκτονικές. Καθορι­
σμός των εφαρμογών που είναι κατάλληλες για 
μηχανές ροής δεδομένων. Επιλογή εφαρμογών και 
εναλλακτικών αρχιτεκτονικών για λεπτομερή 
μελέτη. 
Έτος 2: 
— μελέτη εφαρμογών και εναλλακτικών αρχιτεκτονι­
κών 
— επιλογή εφαρμογής (ών) και αρχιτεκτονικής για επί­
δειξη. 
Έτη 2 και 3: 
— προσδιορισμός και σχεδιασμός υπολογιστή ροής 
δεδομένων για επίδειξη. Έναρξη της εφαρμογής. 
Συνέχιση των μελετών των εφαρμογών. 
Αριθ. C 47/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Έτος 4: 
— συμπλήρωση της εφαρμογής του συστήματος επίδει­
ξης. Συνέχιση των μελετών των εφαρμογών. 
Έτη 5 και 6: 
— δοκιμή του συστήματος επίδειξης, αρχική εκτίμηση 
των χαρακτηριστικών, της χρησιμότητας και της 
απόδοσης. Συσχέτιση των αποτελεσμάτων με τις 
μελέτες των εφαρμογών, δημοσίευση των αποτελε­
σμάτων. 
γ) Μηχανές σμίκρυνσης 
Έτος 1: 
— διερεύνηση της βιβλιογραφίας, δημιουργία συνόλου 
από εναλλακτικές αρχιτεκτονικές' 
— προσδιορισμός των εφαρμογών. 
Έτος 2: 
— επιλογή εφαρμογής (ών) και αρχιτεκτονικής. 
Έτος 3: 
— σχεδίαση μηχανισμού σμίκρυνσης' 
— συνέχιση μελετών εφαρμογών. 
Έτη 4 και 5: 
— εφαρμογή, συνέχιση μελετών εφαρμογών. 
Έτη 5 και 6: 
— σύστημα επίδειξης, συσχετισμός των αποτελεσμάτων 
με τις μελέτες των εφαρμογών, δημοσίευση αποτελε­
σμάτων. 
δ) Μηχανές συνεπαγωγής 
Φάση 1 
Έτος 1: 
— διερεύνηση της βιβλιογραφίας, μελέτη των βασικών 
μηχανισμών, εκτίμηση των δυνατών εφαρμογών. 
Προσδιορισμός της μηχανής παράλληλης συνεπαγω­
γής ως ερευνητικού εργαλείου. 
Έτη 2 έως 4: 
— εφαρμογή του παράλληλου ερευνητικού εργαλείου. 
Επιλονή εφαρμογών για λεπτομερή μελέτη. Επιλογή 
προσέγγισης για το σχεδιασμό πειραματικής μηχα­
νής παράλληλης συνεπαγωγής (parallel inference 
machine). Φάση 2 
Έτος 5: 
— προσδιορισμός και σχεδιασμός πειραματικής μηχα­
νής παράλληλης συνεπαγωγής, χρησιμοποιώντας τα 
αποτελέσματα των 3.4.1 και 3.4.2 Έναρξη εφαρμο­
γής. Συνέχιση μελετών των μηχανισμών, χρησιμοποι­
ώντας το ερευνητικό εργαλείο. 
ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΥ Β 
Σχετικά με το 3.4.1: 
— στρατηγικές αλληλοσύνδεσης για τη συνεργασία 
διαφορετικών αρχιτεκτονικών 
— ανάπτυξη μηχανών συμβολικής επεξεργασίας' 
— ανάπτυξη αρχιτεκτονικής μηχανών για την υποστή­
ριξη γλωσσών βασισμένων σε ACTORS. 
Σχετικά με το 3.4.2: 
— σχέδια για μηχανές συνδέσεως. 
Περιοχή Ε&Α 3.5: 
Ζητήματα σχεδιασμού και συστημάτων 
Περιγραφή 
Αυτή η περιοχή Ε&Α καλύπτει θέματα που χρειάζονται 
επειγόντως, όπως πρότυπα, ειδικές τεχνικές προδιαγρα­
φών και επαλήθευσης, μεθόδους σχεδιασμού, γενικές 
μεθόδους στον τομέα των συστημάτων και καταλόγους 
πληροφοριών και τεχνικής παρακολούθησης, που σχετί­
ζονται με τις άλλες δραστηριότητες του υποπρογράμμα-
τος ΑΙ Ρ. ( 
ί 
Υπάρχουν εδώ δύο ζωτικοί στόχοι: 
— να μπει τάξη στην τρέχουσα ποικιλία προσεγγίσεων 
στην ΑΙ Ρ, 
— να αναπτυχθούν τεχνικές για την παραγωγή αξιόπι­
στων συστημάτων ΑΙΡ και για τη συντήρηση τους 
καθώς προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθή­
κες. 
Αντίστοιχα κίνητρα υπάρχουν και στην περιοχή της 
τεχνολογίας software και αυτή η δραστηριότητα θα 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/41 
συντονισθεί με το 2.1. Ωστόσο, μερικά χαρακτηριστικά 
της ΑΙΡ δικαιολογούν εδώ την έμφαση. Αυτά είναι: 
— η έλλειψη υπάρχουσας εργασίας ειδικά για την ΑΙΡ, 
— η ανάγκη για τέτοια εργασία, υπό το πρίσμα της 
πολυπλοκότητας, της απροσδιοριστίας, της προσαρ­
μοστικότητας και της ικανότητας για αυτοέλεγχο 
των συστημάτων ΑΙΡ. 
Μια σημαντική πλευρά της προσέγγισης που υιοθετείται 
εδώ είναι η εισαγωγή ενός επιπέδου προδιαγραφών του 
συστήματος μεταξύ των εξωτερικών απαιτήσεων και των 
εσωτερικών προδιαγραφών hardware και software. Αυτό 
το ενδιάμεσο επίπεδο θα πρέπει να αντικατοπτρίζει τη 
φύση των συστημάτων ΑΙΡ με την υιοθέτηση κατάλλη­
λων πρωτογενών εννοιών και σχέσεων για τον προσδιο­
ρισμό των τεχνικών συνεπαγωγής, των αναπαραστάσεων 
γνώσεων και άλλων ζητημάτων, έτσι ώστε οι σχετικές με 
τα ΑΙΡ έννοιες να περιγράφονται καθαρά και με ένα 
τρόπο που να καθοδηγεί το σχεδιασμό του software και 
του hardware. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το επί­
πεδο software-hardware και το εννοιολογικό επίπεδο των 
ΑΙΡ συχνά συνδέονται στενά, έτσι ώστε να μην είναι 
δυνατόν να διατυπωθούν φορμαλισμοί για το καθένα απ' 
αυτά χωρίς συνεχή αναφορά στους περιορισμούς που επι­
βάλλονται από το άλλο. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Τα θέματα Ε & Α που θα εξετασθούν σε αυτή την περιοχή 
είναι: 
— Πρότυπα για έργα ΑΙΡ 
— Απαιτούμενες προδιαγραφές για συστήματα ΑΙΡ 
— Μέθοδοι προδιαγραφών σχεδιασμού για συστήματα 
ΑΙΡ 
— Μεθοδολογίες σχεδιασμού για συστήματα ΑΙΡ 
— Ασφάλεια/ εμπιστευτικότητα γνώσεων και δεδομέ­
νων στα συστήματα ΑΙΡ 
— Αξιοπιστία, και ακεραιότητα των συστημάτων ΑΙΡ 
και των εξόδων τους 
— Δοκιμή και επικύρωση των συστημάτων ΑΙΡ 
— Μονάδα πληροφοριών τελευταίας εξελίξεως σε κρί­
σιμες βασικές περιοχές 
— Παρακολούθηση και συντονισμός των εξελίξεων στα 
πλαίσια του προγράμματος ΑΙΡ 
— Ενημέρωστ των προγενέστερων έργων 
— Αναστροφή τεχνολογίας (reverse engineering) σε 
κλασικά συστήματα επεξεργασίας πληροφοριών. Λόγω του χαρακτήρα υποστήριξης που τα διακρίνει, αυτά 
τα θέματα μπορούν να χαρακτηρισθούν ως τύπου Β. Για 
μερικά από αυτά θα είναι επιθυμητή μια ανοιχτή συνερ­
γασία με ένα ή περισσότερα από τα πιο κατάλληλα έργα 
τύπου Α (π.χ. άλλα έργα ΑΙΡ τεχνολογία software) έτσι 
ώστε να βελτιστοποιηθεί η συνολική συνεργασία στα 
πλαίσια του Esprit. 
Περιοχή Ε & Α 3.6: 
Έργο εστίασης 
Έννοιες 
Οι άλλες 5 περιοχές Ε & Α καλύπτουν μεμονωμένες πλευ­
ρές του πεδίου της προηγμένης επεξεργασίας πληροφο­
ριών (ΑΙΡ). Πέρα από τα λεπτομερή προγράμματα εργα­
σίας που σχετίζονται με τις βασικές τεχνικές, κρίνεται 
σκόπιμο να συμπεριληφθούν μερικά ενοποιημένα διεπι­
στημονικά έργα, που καλύπτουν όχι μόνο τις 5 αναγνωρι­
σμένες περιοχές της ΑΙΡ, αλλά και άλλους τομείς του 
προγράμματος Esprit. Έτσι, όπου χρειάζεται, αυτά τα 
έργα θα πρέπει να συγχωνευθούν με άλλα υποπρογράμ-
ματα για να επιτευχθεί το μέγεθος που κρίνεται συμβιβά­
σιμο με τον διεπιστημονικό χαρακτήρα του έργου εστία­
σης. Αυτό το τμήμα αφορά σε αυτά τα «έργα εστίασης» 
(focusing projects). 
Υπάρχει η πρόθεση τα έργα αυτά να εξασφαλίσουν ένα 
σύνολο στόχων, που θα δράσουν σαν εστίες για τα διεπι­
στημονικά προβλήματα της εργασίας. Παρόλο που οι 
στόχοι θα πρέπει να είναι συνεχώς ξεκάθαροι, η μη πραγ­
ματοποίηση τους στα πλαίσια του χρονοδιαγράμματος 
δεν θα πρέπει να θεωρηθεί αποτυχία, αφού μια μεγάλη 
ανταμοιβή θα προέλθει με την μορφή μικρών εξελίξεων 
στα διάφορα πεδία. Σαν ιδέα, έχουν υιοθετηθεί από όλα 
τα τμήματα της κοινότητας του Esprit. 
Παραδείγματα έργων εστίασης δίνονται διαγραμματικά 
παρακάτω. Πρέπει να τονισθεί ότι αυτά είναι απλώς 
παραδείγματα που διαλέχτηκαν για να καταστήσουν 
σαφέστερη την έννοια του έργου εστίασης και με κανένα 
τρόπο δεν σκοπεύουν να περιορίσουν την τελική επιλογή 
—αυτό που έχει σημασία είναι το πρόγραμμα Esprit να 
περιλαμβάνει πόρους και προσπάθεια για την κάλυψη 
τέτοιων έργων. Αυτά τα έργα θα πρέπει να αποτελούν 
μέρος του συνολικού προγράμματος Esprit μάλλον, παρά 
του υποπρογράμματος ΑΙΡ. Επίσης η τελική επιλογή των 
έργων θα χρειασθεί να προσδιοριστεί ευέλικτα και μέσα 
στο πλαίσιο του συνολικού προγράμματος. 
Κριτήρια 
Κατά τη διαμόρφωση των κριτηρίων για την επιλογή των 
έργων εστίασης, είναι δυνατόν να συμπεριλφθούν ευρύτε-
Αριθ. C 47/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ρες απόψεις από αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω. 
Μερικά από τα ουσιαστικά κριτήρια για μια τέτοια δου­
λειά συζητούνται παρακάτω. Ωστόσο, η γενική θεώρηση 
της ευελιξίας θα επιτρέψει στο πρόγραμμα αυτό να προ­
χωρήσει με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. 
α) Το έργο θα πρέπει πραγματικά να «εστιάζει». Αυτό 
μπορεί να σημαίνει οποιονδήποτε συνδυασμό από 
τους εξής: 
— χρησιμοποιεί και συνενώνει αποτελέσματα και 
πορίσματα από πολλές άλλες περιοχές του 
Esprit, τόσο μέσα από την ΑΙΡ όσο και έξω από 
αυτήν (π.χ. τεχνολογία software, αυτοματισμός 
γραφείου, κλπ.), 
— συνδυάζει και ενοποιεί αποτελέσματα και πορί­
σματα άλλων περιοχών του Esprit, 
— δίνει έμφαση στις αλληλεξαρτήσεις και αναμένει 
και επιλύει πιθανές αντιθέσεις ανάμεσα σε περι­
οχές του Esprit, 
— εξασφαλίζει μια διπλής κατεύθυνσης αλληλεπί­
δραση ανάμεσα στη δική του περιοχή και άλλες 
περιοχές του Esprit. 
β) Το έργο θα πρέπει να μπορεί να υλοποιηθεί ουσια­
στικά (εφικτό, ρεαλιστικό, επιτεύξιμο) μέσα στο 
προτεινόμενο χρονικό πλαίσιο και να έχει ξεκάθαρο 
σημείο αναφοράς μέσα σ' αυτό στο χρονικό πλαίσιο. 
γ) Το έργο θα πρέπει τουλάχιστον να χρησιμοποιεί τη 
σημερινή τεχνολογία αιχμής ή μάλλον να βρίσκεται 
στην πρωτοπορία ή, στην χειρότερη περίπτωση, να 
υπόσχεται να προωθήσει ουσιαστικά την τεχνολογία 
αιχμής μέσα στο Esprit. 
δ) Το έργο θα πρέπει να έχει σχέση με το ευρύτερο 
κοινό, όπως, για παράδειγμα, να υπόσχεται να είναι 
επωφελές ή ελκυστικό κοινωνικά. 
ε) Το έργο θα πρέπει να ανατροφοδοτεί σαφώς τις 
άλλες περιοχές του Esprit, με πληροφορίες δύο 
ειδών: 
— τεχνολογικές/επιστημονικές πληροφορίες, 
— πληροφορίες «υλοποίησης». 
ζ) Το έργο θα πρέπει να είναι εφαρμοσμένης μάλλον, 
παρά καθαρής επιστημονικής φύσεως. η) Το έργο θα πρέπει να έχει σαν αποτέλεσμα τουλάχι­
στον ένα επιδείξιμο πρωτότυπο. 
Παραδείγματα 
Έχει καθορισθεί ένας αριθμός θεμάτων με μια ομάδα 
ειδικών παραδειγμάτων έργων εστίασης σε κάθε θέμα. Οι 
τίτλοι δίνονται σχηματικά παρακάτω: 
i) Υποστήριξη απόφασης: 
— ένας άγροτοχημικός σύμβουλος, 
— συστήματα προγραμματισμού για αυτοματι­
σμό γραφείου. 
ii) Φυσικές γλώσσες: 
— διαχείριση και διόρθωση ορθογραφικών λαθών 
με αλληλεπίδραση. 
iii) Σύνθετα συστήματα ελέγχου: 
— ενοποιημένο σύστημα σχήματος, επεξεργαστή 
και φυσικού περιβάλλοντος. 
iv) Συστήματα γραφείου: 
— σύστημα υποβοήθησης για χρήστες συστημά­
των γραφείου. 
ν) Προγραμματιστική βοήθεια: 
— σύστημα αυτόματου προγραμματισμού. 
vi) Εργαλεία για χρήστες πληροφοριακών συστημά­
των: 
— ανάπτυξη ενός άτλαντα τεχνολογιών πληροφο­
ρικής. 
vii) Γενικά: 
— συντήρηση συστημάτων με βοήθεια υπολογι­
στών, 
— έλεγχος ποιότητας νερού με εικόνες από δορυ­
φόρο. 
Οποιαδήποτε έργα εστίασης και αν επιλεγούν, θα είναι 
έργα τύπου Α. 
ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ4 
ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΕΙΟΥ 
Σημασία του υποπρογράμματος συστημάτων γραφείου 
Η επιτυχία του Esprit θα μετρηθεί τελικά από την αυξημένη ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊ­
κής βιομηχανίας τεχνολογίας πληροφορικής, που μπορεί να αποκτηθεί μόνο με καλύτερα προϊ­
όντα και όχι από τα αποτελέσματα μόνο στον ερευνητικό τομέα. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/43 
Κ ερευνητική εργασία στον τομέα των συστημάτων γραφείου μπορεί να χαρακτηρισθεί ως 
εξής: με βάση τις θεμελειώδεις και μεθοδολογικές εξελίξεις στα VLSI, την τεχνολογία software 
και την προηγμένη επεξεργασία πληροφοριών (ΑΙΡ), καθώς και σε μερικούς άλλους τομείς, θα 
αναπτυχθούν λύσεις ενοποιημένων και εφαρμοσμένων συστημάτων, που λαμβάνουν υπόψη τις 
απαιτήσεις των χρηστών, καθώς και προβλεπόμενες αλλαγές στο τεχνικό, κοινωνικό και οικο­
νομικό πεδίο (βλ. σχήμα 4-1). 
Τα συστήματα γραφείου (OS) είναι τα ζωτικά στοιχεία στη διαδικασία της ανάπτυξης από την 
κλασική επεξεργασία δεδομένων στην ενοποιημένη επεξεργασία πληροφοριών στις διοικητικές 
υπηρεσίες, στις βιομηχανικές επιχειρήσεις και στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, από αυτά 
δε θα χαρακτηρισθεί το μελλοντικό περιβάλλον εργασίας. Για το σκοπό αυτό απαιτούνται 
συστήματα και δίκτυα επικοινωνιών τα οποία να μπορούν να διασυνδεθούν μέσω προτυποποι-
ηιιένων διασυνδέσεων. 
Κατά την ανάπτυξη των συστημάτων αυτών, που είναι πολύ σημαντικά για τις βιομηχανίες μας, 
πρέπει να ληφθεί υπόψη από νωρίς κατά τον προγραμματισμό η εργονομική πλευρά. Μόνο με 
αυτό τον τρόπο μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι τα συστήματα θα γίνουν αργότερα αποδεκτά 
από τους χρήστες και ότι θα ικανοποιηθούν επίσης οι οικονομικές προσδοκίες. Η ευρωπαϊκή 
βιομηχανία ταιριάζει ιδιαίτερα σ' αυτού του είδους την εξέλιξη, λόγω της ιστορικής και πολιτι­
στικής της παράδοσης. 
Ερευνητικές περιοχές του υποπρογράμματος συστήματα γραφείου 
Λαμβάνοντας υπόψη την παραπάνω ενοποιημένη προσέγγιση, το υποπρόγραμμα έχει υποδιαι­
ρεθεί σε πέντε ερευνητικές περιοχές (βλ. εικόνα 4-1): 
— Επιστήμη συστημάτων γραφείου και εργονομία 
Είναι επιτακτική η ανάγκη πραγματοποίησης μιας κοινής μελέτης για να εξετασθούν τόσο 
τα ζητήματα εργονομίας όσο και τα ζητήματα ορθολογιστικής οργάνωσης. Τα καλύτερα 
συστήματα από καθαρά τεχνικής πλευράς είναι άχρηστα αν δεν γίνουν αποδεκτά από 
τους χρήστες. 
— Προηγμένοι σταθμοί εργασίας 
Ο πυρήνας του μελλοντικού γραφείου θα συνίσταται από σταθμούς εργασίας με νέες δια­
συνδέσεις ανθρώπου-μηχανής (δεδομένα, κείμενο, εικόνες, ομιλία). Έτσι θα πρέπει να 
δοθεί υψηλή προτεραιότητα σ' αυτό τον τομέα. 
— Συστήματα επικοινωνίας 
Τα δίκτυα και τα ενοποιημένα συστήματα πληροφοριών απαιτούν νέο σχεδιασμό συστη­
μάτων με τη χρήση δικτύων πολύ ευρείας ζώνης διελεύσεως, που χρησιμοποιούν εναλλα­
κτικές βασικές τεχνολογίες, έτσι ώστε να γίνει η επεξεργασία και η μετάδοση τεράστιων 
ποσοτήτων δεδομένων διαφόρων τύπων σε όλο τον κόσμο. 
— Συστήματα προηγμένης αρχειοθέτησης και ανάκτησης 
Για να γίνει δυνατή η μετάβαση προς ενα γραφείο χωρίς χαρτί, είναι απαραίτητο να υπερ­
πηδηθούν τα σημερινά εμπόδια στην επεξεργασία τεραστίων ποσοτήτων πληροφοριών και 
στη γρήγορη ανάκτηση της αποθηκευμένης πληροφορίας με τη χρήση νέων λύσεων. 
— Σχεδιασμός και αξιολόγηση ενοποιημένων συστημάτων γραφείου 
Η έρευνα για βέλτιστους και προηγμένους σχεδιασμούς των στοιχείων των ενοποιημένων 
συστημάτων γραφείου πρέπει να οδηγήσει στην ανάπτυξη πρωτοτύπων για τέτοια συστή­
ματα. Πρέπει λοιπόν να βρεθούν επαρκείς μέθοδοι και διευκολύνσεις για να χρησιμεύσουν 
ως περιβάλλοντα δοκιμής. 
Αριθ. C 47/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Σχήμα 4-1 
Σχέσεις των συστημάτων γραφείου με άλλα υποπρογράμματα του Esprit και περιβάλλοντα γραφείου 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/45 
β) Ερευνητικοί στόχοι του υποπρογράμματος συστήματα γραφείου 
Να αναλύσει τις τρέχουσες και τις προβλεπόμενες δραστηριότητες γραφείου και να 
προσδιορίσει τον τρόπο που η νέα τεχνολογία πληροφορικής θα μπορούσε να εφαρ­
μοσθεί για να βελτιώσει την αποδοτικότητα της εργασίας και της οργάνωσης του γρα­
φείου. Πέρα απο την αυτοματοποίηση διαφόρων λειτουργιών, αυτό σημαίνει και 
καλύτερη τεχνική υποστήριξη, ειδικότερα για υπαλλήλους, επαγγελματικό και διευθυ­
ντικό προσωπικό κατά την εκτέλεση των μη ντετερμινιστικών εργασιών τους. 
Να βελτιώσει την κατανόηση της εργονομίας στο γραφείο και να εξασφαλίσει υψηλή 
απόδοση των χρηστών κατά την αλληλεπίδραση με τα συστήματα, ενώ ταυτόχρονα 
θα προσφέρει τις βέλτιστες συνθήκες εργασίας και θα εξασφαλίζει επαρκή αποδοχή 
απο μέρους του οργανισμού και των ατόμων. 
2. Να εξασφαλίσει σημαντικές νέες τεχνολογίες διασύνδεσης ανθρώπου-μηχανής, τεχνολο­
γίες περιφεριακών και τεχνολογίες αναπαράστασης εγγράφων, που σχετίζονται με την 
περαιτέρω ανάπτυξη σταθμών εργασίας υψηλού επιπέδου και οι οποίοι θα χρησιμοποιη­
θούν στα προηγμένα συστήματα γραφείου. 
3. Να δημιουργήσει τις βασικές τεχνολογίες που απαιτούνται για τα προηγμένα συστήματα 
επικοινωνίας γραφείου, συμπεριλαμβανομένων των βασικών τεχνολογικών αρχών της 
αρχιτεκτονικής συστημάτων επικοινωνίας, των οπτικών τεχνολογιών σαν μιας ιδιαίτερα 
σημαντικής τεχνολογίας και των θεμάτων που αφορούν το σχεδιασμό συστημάτων υπηρε­
σιών προστιθέμενης αξίας. 
4. Να αποκτηθεί εξειδίκευση σε συστήματα και εφαρμογές σχετικές με την επαρκή αρχειοθέ­
τηση και την ανάκτηση όλων των μορφών πληροφοριών γραφείου στα ηλεκτρονικά 
συστήματα αποθήκευσης ενός οργανισμού. 
5. Να δημιουργήσει τη δυνατότητα να ελεγχθεί η εγκυρότητα των εννοιών συνολικής πληρο­
φορίας (total information) σε περιβάλλοντα που θα είναι ρεαλιστικά και θα επιτρέπουν 
ποσοτική αξιολόγηση. 
Περιοχή Ε&Α 4.1: 
Επιστήμη συστημάτων γραφείου και εργονομία αναλύσεις, βασισμένες σε υπολογιστή και εργαλεία σχε­
διασμού. 
Περιγραφή 
Αυτό το ερευνητικό πρόγραμμα δημιουργήθηκε για να 
εξασφαλίσει καλύτερη κατανόηση του περιβάλλοντος 
του γραφείου. Τα γραφεία αποτελούν το «νευρικό 
σύστημα» οποιασδήποτε επιχείρησης και πρέπει να οργα­
νώνονται, να στελεχώνονται και εξοπλίζονται για αποτε­
λεσματική και αποδοτική λειτουργία. Πρέπει επίσης να 
επικοινωνούν με άλλους κλάδους της επιχείρησης, όπως 
τα ερευνητικά εργαστήρια και η παραγωγή. 
Προς το παρόν η κατανόηση του τομέα είναι ανομοιό­
μορφη. Δεν υπάρχει τυπική επιστήμη για τον αυτοματι­
σμό γραφείου, όπως υπάρχει για τον αυτοματισμό της 
παραγωγής. Αυτό το πρόγραμμα, ωστόσο, προσεγγίζει τα 
προβλήματα συνεκτικά, σε όλο το φάσμα, από εμπειρικές 
μελέτες μέχρι ακριβείς λειτουργικές ταξινομήσεις και Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι κύριες περιοχές που 
ξεχωρίσθηκαν είναι α) ανάλυση συστημάτων γραφείου, 
β) σχεδιασμός συστημάτων γραφείου και γ) εργονο­
μία. Το μέρος του προγράμματος που αφορά την ανά­
λυση, περιέχει χρήσιμα στοιχεία για τις φάσεις που είναι 
προσανατολισμένες προς το σχεδιασμό. 
Είναι προφανές ότι η ενσωμάτωση της εργονομίας ειδικά 
σε ένα πρόγραμμα με τεχνολογική κατεύθυνση, αποτελεί 
μια ουσιαστική προϋπόθεση για την αποτελεσματική 
χρήση και την ευρεία αποδοχή των υπό συζήτηση συστη­
μάτων, και επομένως για την τελική τους οικονομική επι­
τυχία. Κατά συνέπεια, το ερευνητικό πρόγραμμα συμπε­
ριλαμβάνει ειδικά ερευνητικά προγράμματα εργονομίας 
που σχετίζονται με το περιβάλλον του γραφείου, και 
αυτό οδηγεί σε προγράμματα πάνω στα θέματα εκμάθη­
σης, σε συσχετισμό με τη δόμηση της εργασίας, τα προ­
σόντα και την εκπαίδευση. Σημαντικά θεωρούνται επίσης 
τα ανεξάρτητα εργαστήρια εργονομίας, που προσφέρουν 
τη δυνατότητα απροκατάληπτης κρίσης πάνω στα εμπο­
ρικά προϊόντα. 
Αριθ. C 47/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Τα θέματα που θα εξετασθούν στην περιοχή αυτή είναι: 
4.1.1. Α νάλυση συστημάτων γραφείου: 
— λειτουργική ανάλυση απαιτήσεων του γραφείου (*)· 
— εφαρμογή των λειτουργιών 
— μετρήσεις απόδοσης (*). 
4.1.2. Σχεδιασμός συστημάτων γραφείου 
— μεθοδολογία σχεδιασμού συστημάτων γραφείου (*)' 
— γλώσσα για τις προδιαγραφές των γραφείων (*)" 
— προσομοιωτής' 
— σύστημα παρακολούθησης συναλλαγών. 
4.1.3. Εργονομία 
— ανεξάρτητα εργαστήρια εργονομίας (*)' 
— συμβιβαστότητα μεταξύ εκμάθησης ανθρώπου/μηχα­
νής (*)· 
— προσόντα και εργασία (*)' 
— διασύνδεση για την εξυπηρέτηση του χρήστη σε ένα 
περιβάλλον πολλαπλών υπηρεσιών. 
Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες στα θέματα της λει­
τουργικής ανάλυσης και των μετρήσεων απόδοσης (4.1.1) 
που άρχισαν με τα έργα δοκιμαστικής εφαρμογής του 
έτους 0 (1983/84). 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Α 
Ένα έργο τύπου Α ανήκει στην περιοχή της εργονομίας. 
Το έργο μπορεί να περιλαμβάνει θέματα Ε & Α που ανα­
φέρονται ως έργα τύπου Β. 
4.1.3.1. Α νεξάρτητα εργαστήρια εργονομίας 
Το έργο αυτό αφορά την καθιέρωση στενής συνεργασίας 
μεταξύ ευρωπαϊκών εργαστηρίων εργονομίας, όπου είναι 
δυνατόν vet γίνεται έρευνα κατά τρόπο αποδοτικό και 
οικονομικό, να αναπτύσσονται κατευθυντήριες γραμμές, 
να εξασκείται προσωπικό Ε & Α και να δίδονται συμβου­
λές στα εργαστήρια ανάπτυξης. 
(*) Σημείωση: Η εργασία στα θέματα αυτά προγραμματίζεται 
να αρχ,σει το έτος 1 (1984/85). Το έργο αποβλέπει στη δημιουργία διοικητικών, οργανω­
τικών και νομικών δομών για τη διαμόρφωση της συνερ­
γασίας και τον προσδιορισμό μιας ορθά επιλεγμένης σει­
ράς ερευνητικών θεμάτων από τα συνεργαζόμενα εργα­
στήρια. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— δημιουργία διοικητικών, οργανωτικών και νομικών 
δομών που παγιώνουν τη συνεργασία' 
— έναρξη συνεργασίας σε επιλεγμένους ερευνητικούς 
τομείς. 
Έτη 2 έως 5: 
— κατάστρωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, καθορι­
σμός και (ανα)καταμερισμός ειδικών ερευνητικών 
διευκολύνσεων μεταξύ των εταίρων, εκπόνηση διαδι­
κασιών για εσωτερικές και εξωτερικές διαβουλεύ­
σεις, εκτέλεση επιλεγμένων ερευνών. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— καθιέρωση διοικητικών, οργανωτικών και νομικών 
δομών 
24ος μήνας 
— καθιέρωση του πρώτου εκπαιδευτικού προγράμματος 
στην περιοχή της εργονομίας' 
48ος μήνας 
— διαθέσιμα αποτελέσματα της ειδικής έρευνας στην 
περιοχή της εργονομίας. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Όλα τα παραπάνω θέματα είναι κατάλληλα για έργα Β 
τύπου. Αυτά που περιγράφονται παρακάτω προγραμματί­
ζεται να αρχίσουν το 1984/85. 
Ανάλυση συστημάτων γραφείου 
4.1.1.1. Αειτουργική ανάλυση απαιτήσεων γραφείου 
Καθορίζονται οι τυπικές λειτουργίες ενός γραφείου, για 
να ελαττωθούν οι απαιτήσεις προσαρμογής στις ανάγκες 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/47 
του κάθε πελάτη. Διερεύνηση των οφελημάτων των 
συστημάτων' γραφείου που βασίζονται σε υπολογιστές, 
για τον οργανισμό και για τους εργαζομένους στο γρα­
φείο. Θα συμπεριληφθεί και ένα γλωσσάριο συμφωνημέ­
νης ορολογίας. 
4.1.1.3. Μέτρηση απόδοσης 
Οι παραδοσιακές μελέτες αποδοτικότητας έχουν περιορι­
σμένες δυνατότητες και παραμελούν σημαντικές επιδρά­
σεις, όπως η ευελιξία, η αξία της πληροφορίας, κλπ. Αυτό 
το έργο περιλαμβάνει πέρα από τους ποσοτικούς και τους 
παραπάνω μη ποσοτικούς παράγοντες. 
Σχεδιασμός συστημάτων γραφείου 
4.1.2.1. Μεθοδολογία σχεδιασμού συστημάτων γρα­
φείου 
Να μελετηθούν και να εφαρμοσθούν συνολικές μεθοδο­
λογίες σχεδιασμού συστημάτων γραφείου βασισμένων σε 
υπολογιστή, και τα αποτελέσματα τους θα αξιολογηθούν 
σε δοκιμαστικά συστήματα. Θα ληφθούν υπόψη οι επι­
πτώσεις της εργονομίας. 
4.1.2.2. Γλώσσα για τις προδιαγραφές των γραφείων 
Θα αναπτυχθεί από λειτουργικά μοντέλα μια γλώσσα για 
τις προδιαγραφές των γραφείων. 
Εργονομία 
4.1.3.1. Α νεξάρτητα εργαστήρια εργονομίας 
Προκειμένου να δράσουν καταλυτικά τα εργαστήρια 
εργονομίας, θα αναπτυχθούν περαιτέρω, θα χρησιμοποιη­
θούν και θα συνεργασθούν για να δράσουν ως ευρωπαϊκά 
κέντρα δημουργίας κατευθυντήριων γραμμών, μέτρησης 
απόδοσης, αξιολόγησης προϊόντων και γενικά για να 
αυξήσουν τη σημασία της εργονομίας στο σχεδιασμό. 
Τα εργαστήρια μπορεί να εξασφαλίσουν ευκολίες μετα­
πτυχιακής εκπαίδευσης. Τα έργα σ' αυτό τον τομέα θα 
έχουν συγκεκριμένους λειτουργικούς στόχους που μπο­
ρούν να επιτευχθούν μόνο με τη συνεργασία ενός αριθ­
μού εργαστηρίων βιομηχανικού προσανατολισμού. 
4.1.3.2. Συμβιβαστότητα μεταξύ εκμάθησης ανθρώπου/ 
μηχανής 
Θα αναπτυχθούν και θα τυποποιηθούν οι μέθοδοι περι­
γραφής της αναπαράστασης της διαδικασίας της μάθησης 
και της επίλυσης προβλημάτων για τους εργαζόμενους 
που ασχολούνται με γνώσεις. 4.1.3.3. Προσόντα και εργασία 
Μελέτη της εξέλιξης της εργασίας γραφείου λόγω της 
εισαγωγής της τεχνολογίας πληροφορικής στο γραφείο 
και άλλων παραγόντων. Ανάπτυξη και αξιολόγηση εκπαι­
δευτικών μέσων βασισμένων στο σύστημα, που βοηθούν 
το χρήστη να προσαρμοσθεί. 
Περιοχή Ε&Α 4.2: 
Προηγμένοι σταθμοί εργασίας 
Περιγραφή 
Ο σταθμός εργασίας είναι η πύλη εισόδου του χρήστη 
στο σύστημα γραφείου. Ο βαθμός αποδοχής από το χρή­
στη, καθώς και η απόδοση του εξαρτώνται από το σχε­
διασμό της αντίστοιχης διασύνδεσης ανθρώπου μηχανής. 
Το πιο σημαντικό κανάλι εισόδου πληροφοριών για το 
χρήστη είναι το κανάλι της όρασης. Αυτό το κανάλι, μαζί 
με τα άλλα κανάλια των αισθήσεων, έχει αναπτυχθεί για 
να παρέχει πληροφορίες για τις κινητικές δραστηριότη­
τες, οι οποίες δεν θα έπρεπε να καταργηθούν αλλά να 
ενσωματωθούν επαρκώς στη διαδικασία χειρισμού της 
διασύνδεσης. Κατά συνέπεια, τα VDU και τα πληκτρολό­
για θα αποτελέσουν σιγά σιγά μια ενοποιημένη διάταξη 
εισόδου/εξόδου, κατάλληλη να χειρίζεται κείμενα και 
εικόνες με απευθείας παρέμβαση του χειριού. Οι οθόνες 
θα πρέπει κατά προτίμηση να διαθέτουν τις διαστάσεις 
και δυνατότητα μεταφοράς (portability) του χαρτιού (ηλε­
κτρονικό χαρτί). Μια άλλη προσέγγιση σε ένα πιο άνετο 
«οπτικό μέσο εισόδου» θα είναι η μεγάλη οθόνη. Η 
ανάγκη για δυνατότητες πολλών τρόπων λειτουργίας θα 
απαιτήσει την ανάπτυξη συσκευών που επιτρέπουν 
είσοδο και μετατροπές σχηματικών δεδομένων, την απευ­
θείας εισαγωγή χειρογράφων και το διάλογο με ιδεο­
γράμματα. 
Ενόσω δεν υπάρχει φορητή οθόνη σαν το χαρτί, θα είναι 
απαραίτητη η εκτύπωση και θα αυξηθεί η ανάγκη για πιο 
γρήγορους, πιο ευέλικτους και φθηνούς εκτυπωτές (κειμέ­
νου, σχημάτων, παραστάσεων, χρώματος). 
Η υψηλή αναλογία τηλεφωνικής ή άμεσης (πρόσωπο με 
πρόσωπο) επικοινωνίας δείχνει ότι η οπτική και προφο­
ρική πληροφορία θα προτιμούνται, όποτε είναι δυνατόν. 
Η οπτική επικοινωνία θα απαιτήσει την ανάπτυξη διατά­
ξεων έγχρωμης τηλεοπτικής σάρωσης υψηλής διακριτικής 
ικανότητας με τις αναγκαίες δυνατότητες επεξεργασίας 
για αποδοτική αποθήκευση και μετάδοση. Θα απαιτήσει 
επίσης τη χρήση επίπεδης οθόνης πολλών λειτουργιών. 
Το ακουστικό κανάλι δεν μπορεί να χειρισθεί τόση πλη­
ροφορία όση το οπτικό, αλλά είναι το πιο αποτελεσμα­
τικό μέσο διαβίβασης πληροφορίας που διαθέτουμε. Η 
Αριθ. C 47/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ακουστική επικοινωνία θα απαιτήσει την ανάπτυξη πολύ­
πλοκης επεξεργασίας για τη βελτίωση του ακουστικού 
περιβάλλοντος και την ανάπτυξη σχημάτων κωδικοποίη­
σης. Η φωνητική επικοινωνία μεταξύ ανθρώπου και του 
συστήματος γραφείου θα απαιτήσει την ανάπτυξη αποδο­
τικής αναγνώρισης ομιλίας και ενός συνθετιστή φυσικής 
ομιλίας. 
Ένας σημαντικός τρόπος για να διευκολυνθεί η προτυπο­
ποίηση της διασύνδεσης μεταξύ του κόσμου των ανθρώ­
πων και του κόσμου των χαρτιών είναι οι ευκολόχρηστες 
τυποποιημένες γλώσσες. Οι τελευταίες θα πρέπει να σχε­
διασθούν έτσι ώστε ο χρήστης μάλλον παρά ο επαγγελ­
ματίας των υπολογιστών να καθορίζει απευθείας τις 
ανάγκες του στο σύστημα. 
Η ανάπτυξη εξειδικευμένων συνιστωσών του σταθμού 
εργασίας θα πρέπει να οδηγήσει σε μια γενική αρχιτεκτο­
νική που θα επιτρέψει την ενοποίηση των υποσυστημά­
των σε ένα αρχιτεκτονικά ομοιογενή σταθμό εργασίας. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Έχουν προσδιορισθεί τα εξής θέματα Ε & Α: 
4.2.1. Προβλήματα του συστήματος κατά το σχεδιασμό 
σταθμών εργασίας (*) 
4.2.2. Διασύνδεση οπτική 
— επίπεδες οθόνες (flat panel displays), 
— τηλεοπτική σάρωση υψηλής διακριτικής ικανότητας, 
— κωδικοποίηση εικόνας (*). 
4.2.3. Διασύνδεση γραπτή 
— προηγμένη διάταξη σάρωσης (*), 
— προηγμένος εκτυπωτής (*), 
— κωδικοποίηση γραφικών παραστάσεων (*), 
— αναγνώριση γραφικών παραστάσεων (*). 
4.2.4. Διασύνδεση προφορική 
— κωδικοποίηση ομιλίας (*), 
— αναγνώριση ομιλίας (*), 
— σύνθεση ομιλίας (*). 
4.2.5 Γλώσσες γραφείου 
— γλώσσα εγγράφων γραφείου (*), 
— γλώσσα διασύνδεσης γραφείου (*). 
(*) Σημείωση: Η εργασία στα θέματα αυτά προγραμματίζεται 
να αρχίσει το έτος 1 (1984/85). Έργα δοκιμαστικής εφαρμογής εκτελούνται αυτή τη 
στιγμή πάνω στις περιοχές Ε & Α της οπτικής διασύνδε­
σης, της διασύνδεσης χαρτιού, της διασύνδεσης ομιλίας 
και των γλωσσών γραφείου. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
Τα έργα στα θέματα που αναφέρονται παρακάτω προ­
γραμματίζονται να αρχίσουν το 1984/85. Εξετάζεται η 
υποστήριξη περισσοτέρων από ένα έργων πάνω στο θέμα 
Ε&Α 4.2.1. 
4.2.1. Προβλήματα τον συστήματος κατά το σχεδιασμό 
σταθμών εργασίας 
Περιγραφή 
Η επεξεργασία μιας γενικής αρχιτεκτονικής που θα επι­
τρέψει την ενοποίηση των υποσυστημάτων που χειρίζονται 
την είσοδο/έξοδο με πολλά μέσα (όραση, χαρτί, ομιλία, 
γλώσσα), του αρχειοθετικού υποσυστήματος και των δια­
συνδέσεων με το δίκτυο σε έναν αρχιτεκτονικά ομοιο­
γενή σταθμό εργασίας, από πλευράς hardware, software 
και εργονομίας. 
Θα αναπτυχθούν και θα δοκιμασθούν λεπτομερώς σε 
κατάλληλα περιβάλλοντα και σε επαρκείς αριθμούς, πρω­
τότυπα που θα επιτρέψουν μια οριστική και ποσοτική 
αξιολόγηση πάνω σε μια στατιστικά ισχυρή βάση. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— ορισμός ενός μοντέλου αλληλεπίδρασης ανθρώπου/ 
μηχανής· 
— ορισμός απόδοσης υπολογιστή, απαιτήσεων αποθη­
κεύσεως' 
— ορισμός απαιτήσεων προηγμένων διασυνδέσεων 
— ορισμός αρχιτεκτονικής σταθμών εργασίας. 
Έτος 2: 
— συναρμολόγηση των υποσυστημάτων και έναρξη 
ανάπτυξης software για τον πειραματικό σταθμό 
εργασίας. 
Έτος 3: 
— συμπλήρωση του software του πειραματικού σταθ­
μού εργασίας" 
— δοκιμή του σταθμού εργασίας' αξιολόγηση αποτελε­
σμάτων. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/49 
Έτος 4: 
— συνεχιζόμενη αξιολόγηση του πειραματικού σταθ­
μού εργασίας σ' έναν αριθμό από περιβάλλοντα 
(απαιτούντα συνδέσεις με το δίκτυο και τους εξυπη­
ρετούνται;)' 
— ορισμός και κατασκευή προηγμένων διασυνδέσεων 
του σταθμού εργασίας με το αρχειοθετικό σύστημα 
εισόδου/εξόδου πολλών μέσων (multimedia), με το 
δίκτυο κλπ.' 
— ολοκλήρωση της γλωσσικής διασύνδεσης. 
Έτος 5: 
— συναρμολόγηση του προηγμένου σταθμού εργασίας' 
— καθορισμός των εγκαταστάσεων δοκιμής, απαιτή­
σεις. 
Ενδιάμεσοι στόχοι: 
12ος μήνας 
— προσδιορισμός της αρχιτεκτονικής του πειραματικού 
σταθμού εργασίας' 
24ος μήνας 
— λειτουργία πειραματικού σταθμού εργασίας' 
36ος μήνας 
— αξιολόγηση του πειραματικού σταθμού εργασίας' 
48ος μήνας 
— προσδιορισμός των διασυνδέσεων του προηγμένου 
σταθμού εργασίας (δίκτυο πολλών μέσων)' 
60ός μήνας 
— λειτουργία προηγμένου σταθμού εργασίας. 
4.2.3. Διασύνδεση γραπτή 
Περιγραφή 
Η ανάπτυξη διατάξεων για τη σάρωση γραφικής πληρο­
φορίας που υπάρχει πάντα σε χαρτί (π.χ. δακτυλογραφη­
μένης, τυπωμένης, χειρόγραφης και συνδυασμού αυτών, 
μαζί με κείμενο και εικόνες διαφόρων ειδών), και η επε­
ξεργασία σε διαφορετικά επίπεδα (π.χ. μη κωδικοποιη­
μένη ψηφιακή I/O κωδικοποίηση με πλεόνασμα (red­
undance) σμίκρυνση. 
Τα έργα στον τομέα αυτό μπορούν να περιέχουν θέματα 
που συγκαταλέγονται στα έργα τύπου Β. Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— μελέτη της σημερινής τεχνολογίας αιχμής στα 
συστήματα σάρωσης, εκτυπωτές bit-map, κωδικοποί­
ηση και αναγνώριση γραφικών παραστάσεων' 
— προδιαγραφή συστήματος αναγνώρισης τυπογραφι­
κών χαρακτήρων οποιασδήποτε οικογένειας 
(omnifont recogniser)' 
— προδιαγραφή κωδικοποιητού γραφικών παραστά­
σεων. 
Έτος 2: 
— προδιαγραφή πολυχρωματικού συστήματος σάρω­
σης' 
— προδιαγραφή πολυχρωματικού εκτυπωτή' 
— πραγματοποίηση αναγνώρισης τυπογραφικών χαρα­
κτήρων οποιασδήποτε οικογένειας. 
Έτος 3: 
— ανάπτυξη αλγορίθμων κωδικοποίησης' 
— ανάπτυξη πολυχρωματικού συστήματος σάρωσης. 
Έτος 4: 
— ανάπτυξη κωδικοποιητή γραφικών παραστάσεων 
— ανάπτυξη αναγνώρισης χαρακτήρων πολλών οικογε­
νειών (multifont recogniser)' 
— ανάπτυξη πειραματικού πολυχρωματικού εκτυπωτή. 
Έτος 5: 
— ανάπτυξη συστήματος αναγνώρισης χειρογράφων 
— ανάπτυξη πολυχρωματικού συστήματος εκτύπωσης-
σάρωσης. 
Ενδιάμεσοι στόχοι: 
24ος μήνας 
— συστήματα αναγνώρισης οπτικών χαρακτήρων" 
36ος μήνας 
— επίδειξη συστήματος σάρωσης' 
46ος μήνας 
— επίδειξη πολυχρωματικού εκτυπωτή' 
60ός μήνας 
— επίδειξη αναγνώρισης χειρογράφων 
— επίδειξη πολυχρωματικού συστήματος εκτύπωσης-
σαρωσης. 
Αριθ. C 47/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
4.2.4. Διασύνδεση προφορική 
Περιγραφή 
Η ανάπτυξη και αξιολόγηση διατάξεων και λειτουργιών 
για την επεξεργασία της ανθρώπινης ομιλίας από και 
προς το σταθμό εργασίας. Η Ε & Α θα στοχεύει σε αξιό­
πιστους αλγορίθμους αναγνώρισης και παραγωγή ομιλίας 
υψηλής ποιότητας, που θα εγγυάται την αποδοχή της από 
μέρους του χρήστη. Στην περιοχή αυτή μπορεί να συμπερι­
ληφθεί ένας αριθμός από ερευνητικά θέματα που αναφέ­
ρονται στα έργα τύπου Β. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— προδιαγραφές του software για σύνθεση ομιλίας. 
Έτος 2: 
— προδιαγραφές για αναγνώριση μεμονωμένων λέξεων 
ανεξάρτητα από τον ομιλητή. 
Έτος 3: 
— απόδειξη της σκοπιμότητας της σύνθεσης ομιλίας' 
— εφαρμογή κωδικοποιητή/αποκωδικοποιητή (codec) 
16 kb/s-
— προδιαγραφές αναγνώρισης συνεχούς ομιλίας ανε­
ξάρτητα από τον ομιλητή. 
Έτος 4: 
— εφαρμογή codec 8-4 kb/s' 
— απόδειξη σκοπιμότητας της σύνθεσης ομιλίας, σε 
όλες τις γλώσσες της Κοινότητας, στα ισπανικά και 
τα ιαπωνικά' 
— προδιαγραφές αναγνώρισης ομιλίας στις παραπάνω 
γλώσσες. 
Έτος 5: 
— εφαρμογή codec 2-4 kb/s' 
— προδιαγραφές αναγνώρισης συνεχούς ομιλίας, ανε­
ξάρτητα από τον ομιλητή. 
— εφαρμογή συνθετιστή ομιλίας για τουλάχιστον 3 
γλώσσες. Ενδιάμεσοι στόχοι 
36ος μήνας 
— σύστημα αναγνώρισης μεμονωμένων λέξεων για 
περιορισμένα λεξιλόγια και ανεξάρτητα από τον ομι­
λητή' 
— σύνθεση ομιλίας με hardware για μια γλώσσα' 
— codec 16 kb/s' 
48ος μήνας 
— σύστημα αναγνώρισης μεμονωμένων λέξεων, ανεξάρ­
τητα από τον ομιλητή, για περιορισμένο λεξιλόγιο 
και για τουλάχιστον 3 γλώσσες. 
60ός μήνας 
— σύστημα αναγνώρισης συνεχούς ομιλίας, ανεξάρ­
τητα από τον ομιλητή και για περιορισμένο συντα­
κτικό' 
— εφαρμογή με hardware σύνθεσης ομιλίας για τουλά­
χιστον 3 γλώσσες' 
— codec 2-4 kb/s. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Τα έργα αυτής της κατηγορίας προγραμματίζεται να 
αρχίσουν το 1984/85, ξεχωριστά ή ως τμήματα του αντί­
στοιχου έργου Α. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, τα έργα 
τύπου Β, που έχουν κοινή μεθοδολογία ή στενά συσχετι­
σμένους στόχους, μπορούν να συνδυαστούν για το σχη­
ματισμό ενός έργου τύπου Β. 
Διασύνδεση οπτική: 
4.2.2. Διασύνδεση οπτική 
Το έργο στοχεύει στην ανάπτυξη διατάξεων, που επιτρέ­
πουν τη συλλογή και προβολή πληροφορίας με τη μορφή 
εικόνας, με διακριτική ικανότητα 1 000 γραμμών και το 
χειρισμό αυτής της πληροφορίας σε διαφορετικά επίπεδα 
κατανόησης. Η οθόνη υψηλής διακριτικής ικανότητας θα 
επιτρέπει επίσης την εύκολη εισαγωγή δεδομένων και 
εντολών. 
4.2.2.3. Κωδικοποίηση εικόνας. Διατάξεις για ελάττωση 
του ρυθμού μετάδοσης δυαδικών ψηφίων των τηλεοπτι­
κών σημάτων στα 64 kb/s και 256 kb/s αντίστοιχα. 
Διασύνδεση γραπτή: 
4.2.3.1. Προηγμένο σύστημα σάρωσης. Σύστημα σάρω­
σης για διακριτική ικανότητα τουλάχιστον 1 000 pixels 
πολυχρωματικής και μονοχρωματικής κλίμακας. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/51 
4.2.3.2. Προηγμένος εκτυπωτής. Εκτυπωτής για διακρι­
τική ικανότητα τουλάχιστον 1 000 pixels πολυχρωματι-
κής και μονοχρωματικής κλίμακας. 
4.2.3.3. Κωδικοποίηση γραφικών παραστάσεων. Ευφυής 
αλγόριθμος κωδικοποίησης εφαρμοσμένος σε hardware 
με πολύ υψηλό λόγο συμπίεσης. 
4.2.3.4. Αναγνώριση γραφικών παραστάσεων. Αλγόριθ­
μοι για αναγνώριση χαρακτήρων οποιασδήποτε οικογέ­
νειας και πολλών οικογενειών αντίστοιχα, και για ανα­
γνώριση χειρογράφων. 
Διασύνδεση προφορική: 
4.2.4.1. Κωδικοποίηση ομιλίας. Αλγόριθμος εφαρμοσμέ­
νος σε hardware για συμπίεση του ρυθμού μετάδοσης 
δυαδικών ψηφίων (bit-rate) ομιλίας σε 16, 8, 4 και 2,4 
kb/s αντίστοιχα. 
4.2.4.2. Αναγνώριση ομιλίας. Αλγόριθμοι για την ανα­
γνώριση μεμονωμένων λέξεων (περιορισμένα λεξιλόγια) 
ανεξάρτητα από ομιλητή, συνεχούς ομιλίας που εξαρτά­
ται από τον ομιλητή αλλά και ανεξάρτητα από τον ομι­
λητή (περιορισμένο συντακτικό). 
4.2.4.3. Σύνθεση ομιλίας. Διατάξεις για σύνθεση ομιλίας 
από κείμενο με επαρκή φυσικότητα και ποιότητα διακρι­
τικής ικανότιτας. 
Γλώσσες γραφείου: 
4.2.5.1. Γλώσσα εγγράφων γραφείου. Ορισμός και 
εφαρμογή μιας οικογένειας τυπικών γλωσσών που ανα­
παριστούν έγγραφα, καθώς επίσης και μεταφραστές ανά­
μεσα σε τέτοιες γλώσσες. 
4.2.5.2. Γλώσσα διασύνδεσης γραφείου. Ορισμός και 
εφαρμογή γλ,ωσσών για εύκολη περιγραφή εγγράφων 
τύπων και για φυσική αλληλεπίδραση με το χρήστη, που 
θα εφαρμοσθούν για τα επίσημα περιβάλλοντα των φυσι­
κών γλωσσών της ΕΟΚ. 
Περιοχή Ε&Α 4.3: 
Συστήματα επικοινωνίας 
Περιγραφή 
Στις επικοινωνίες γραφείου παρουσιάζονται αρκετά 
μακροπρόθεσμα προγράμματα. Απαιτείται τεχνολογική 
πρόοδος σττ μικροηλεκτρονική και στις οπτικές ίνες, και 
είναι απαραίτητη η έρευνα πάνω στις αρχές των μελλο­
ντικών συστημάτων επικοινωνιακών, όπως τα τοπικά 
δίκτυα ευρείας ζώνης (local area networks-LAN), η αλλη-
λοσύνδεση των τοπικών δικτύων και οι πύλες για λει­
τουργικότητα με πολλούς τρόπους (multi-mode). Η Ε & Α θα έπρεπε να οδηγεί σε νέα συστήματα και πρότυπα. 
Πέρα από αυτά τα τεχνικά προβλήματα, υπάρχουν μη 
τεχνικές περιοχές με προβλήματα που πρέπει να επιλυ­
θούν για να υποστηριχθεί η πρόοδος των συστημάτων 
επικοινωνίας γραφείου. Οι απαιτήσεις των επικοινωνιών 
γραφείου πρέπει να διερευνηθούν πιο συστηματικά για 
να δημιουργηθεί μια πιο στέρεη βάση για το σχεδιασμό 
των μελλοντικών συστημάτων τηλεπικοινωνίας. Τα 
ειδικά προβλήματα της ανθρώπινης διασύνδεσης με τα 
συστήματα επικοινωνίας πρέπει να μελετηθούν και πρέ­
πει να ληφθεί υπόψη η μελλοντική σχέση των οργανι­
σμών 111 με τα νέα τοπικά συστήματα επικοινωνίας. 
Νέες γλώσσες και ευκολίες στα λειτουργικά συστήματα 
απαιτούνται σε σχέση με κατανεμημένα κυκλώματα. 
Μέσα σ' αυτή την έκταση των δυνατών δραστηριοτήτων 
έρευνας, καθορίστηκαν τέσσαρα κύρια θέματα, που καλύ­
πτουν μερικά προβλήματα-κλειδιά. 
Το πρώτο θέμα είναι αφιερωμένο στο θεμελειώδες ερώ­
τημα —πώς να εξασφαλιστεί ένα κοινό σύστημα επικοι­
νωνιών για όλες τις επικοινωνιακές ανάγκες του γρα­
φείου. Αυτό το ερώτημα γίνεται τόσο πιο επείγον, όσο θα 
χρειάζεται στο μέλλον σε κάθε γραφείο επικοινωνία με 
μη φωνητικά μέσα και όσο θα προχωράει η τηλεοπτική 
επικοινωνία. 
Το δεύτερο θέμα απευθύνεται στα LAN ευρείας ζώνης, 
συμπεριλαμβανομένων των οπτικών ινών και των τεχνο­
λογικών προβλημάτων που σχετίζονται μ' αυτά. 
Το τρίτο και τέταρτο θέμα σκοπεύει να προωθήσει την 
τυποποίηση των υπηρεσιών επικοινωνίας προστιθέμενης 
αξίας (value-added) με τη μορφή ηλεκτρονικού ταχυδρο­
μείου για κείμενα, εικόνες και φωνή, και για δημόσια 
συστήματα πληροφοριών που χρησιμοποιούν αλληλεπι-
δρόν Videotex πολλών τρόπων επικοινωνίας. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε&Α 
4.3.1. Αρχιτεκτονική συστημάτων επικοινωνίας (*) 
4.3.2. Οπτικά τοπικά δίκτυα (LAN) ευρείας ζώνης (*) 
4.3.3. Απευθείας αποστολή μυνημάτων με πολλούς τρό­
που (multi-mode messaging) 
4.3.4. Προηγμένο Videotex βασισμένο σε ISDN (*) 
Αυτή τη στιγμή εκτελούνται έργα δοκιμαστικής εφαρμο­
γής σε προτυποποίηση LAN, μετάδοση ευρείας ζώνης και 
διασυνδέσεις (interfaces) συστημάτων επικοινωνίας. 
(*) Σημείωση: Η δουλειά στα θέματα αυτά προγραμματίζεται 
να αρχίσει το έτος 1 (1984/85). 
Αριθ. C 47/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
Παρακάτω περιγράφονται έργα αυτής της κατηγορίας 
που προγραμματίζεται να αρχίσουν το 1984/1985. Στην 
αρχιτεκτονική συστημάτων επικοινωνίας μπορούν να 
υποστηριχθούν περισσότερα από ένα έργα, όταν χρειάζε­
ται να δοθεί έμφαση σε διαφορετικές πλευρές. 
4.3.1. Αρχιτεκτονική συστημάτων επικοινωνίας 
Περιγραφή 
Να προσδιοριστούν με βάση τις απαιτήσεις φόρτου και 
διακίνησης και την απόσταση, οι πιο κατάλληλες τοπο­
λογίες για τυπικές καταστάσεις γραφείου, συμπεριλαμβα­
νομένων γραφείων με τοπικές κατανεμημένες και μεγά­
λων αποστάσεων συνδέσεις. Να καθοριστεί στρατηγική 
διαχείρισης του δικτύου, συμπεριλαμβανομένων και 
κατάλληλων πρωτοκόλλων προσπέλασης του δικτύου και 
σχημάτων πολυπλεξίας (multiplexing) που να διερευνούν 
τις δυνατότητες της διόρθωσης σφαλμάτων, την επανα-
διάρθρωση και τον συνολικό έλεγχο του δικτύου. Η αρχι-
τεχτονική θα πρέπει να εξασφαλίζει λειτουργίες πύλης 
(gateway functions), να λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές 
εξελίξεις του δημοσίου κυκλώματος, καθώς και τις απαι­
τήσεις ιδιωτικού περιβάλλοντος και ασφάλειας. 
Το βιομηχανικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη προτύπων 
και η εκτέλεση δοκιμών συμμόρφωσης αποτελεί μέρος 
του ορισμού του έργου. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— μελέτη εναλλακτικών αρχιτεκτονικών, με ιδιαίτερη 
αναφορά στην κατανεμημένη λειτουργία, τις αναμε­
νόμενες τεχνολογίες, τα χαρακτηριστικά του φορ­
τίου διακίνησης, τις απαιτήσεις για παρακολούθηση 
και καταγραφή, τη διαχείριση και τον έλεγχο του 
δικτύου και την ασφάλεια προσπέλασης και μεταφο­
ράς δεδομένων. 
Έτη 2 έως 5: 
— σχεδίαση βασικών αρχιτεκτονικών (π.χ. βασισμένων 
σε LAN ή σε ΡΒΧ) με βάση τη γνώση που θα έχει 
αποκτηθεί" 
— πρώτες κρίσεις πάνω στην οικονομία, την απόδοση, 
τα πρότυπα' 
— ορισμός του συστήματος εξυπηρέτησης επικοινωνιών 
και άλλων λειτουργιών πύλης (gateway), συμπεριλαμ­
βανομένων και λειτουργιών που μετατρέπουν τους 
διαφορετικούς τύπους πρωτοκόλλων σε ένα κοινό 
πρωτόκολλο LAN για δικτύωση ανάμεσα στα γρα­φεία, ανοιχτή αλληλοσύνδεση μέσα στο ίδιο γρα­
φείο, (inter-office open system interconnection), προ­
σπέλαση σε βάση δεδομένων και απομακρυσμένα 
κέντρα πληροφοριών 
— περαιτέρω επεξεργασία της αρχιτεκτονικής (π.χ. δρο­
μολόγηση). Δραστηριότητες προτυποποίησης. Προε­
τοιμασία πειραματικής εφαρμογής όσο κρίνεται 
απαραίτητο (π.χ. σύστημα εξυπηρέτησης επικοινω­
νιών δοκιμαστικής εφαρμογής)' 
— δραστηριότητες προτυποποίησης. Υλοποίηση της 
πειραματικής κατασκευής' 
— αξιολόγηση της αρχιτεκτονικής από τα αποτελέ­
σματα της πειραματικής εργασίας. 
Έτος 3: 
— εργασία πάνω σε εργαλεία, που θα αρχίσει το έτος 3: 
— προσδιορισμός των απαιτούμενων εργαλείων. 
Προσδιορισμός των σχετικών τυπικών επικοι­
νωνιακών πρωτοκόλλων ανταλλαγής και διαχεί­
ριση (ως προς τη σύνοδο, τη μεταφορά και το 
δίκτυο). Προσδιορισμός των αρχιτεκτονικών 
του σχετικού εξοπλισμού. Ορισμός της αρχιτε­
κτονικής των εργαλείων, 
— προδιαγραφές των μεμονωμένων εργαλείων. 
Σχεδιασμός και κατασκευή των εργαλείων. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12 μήνας 
— ανάλυση απαιτήσεων αρχιτεκτονικής δικτύου' 
18ος μήνας 
— προδιαγραφές της αρχιτεκτονικής δικτύου για εφαρ­
μογή' 
42ος μήνας 
— προδιαγραφές για εργαλεία και μεθοδολογία' 
48ος μήνας 
— εφαρμογή δικτύου δοκιμαστικής εφαρμογής' 
60ός μήνας 
— αναφορά αξιολόγησης του δικτύου δοκιμαστικής 
εφαρμογής' 
— αναφορά πάνω στη μεθοδολογία των προδιαγραφών 
των εργαλείων. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/53 
4.3.2. Οπτικά τοπικά δίκτυα ευρείας ζώνης 
Περιγραφή 
Να καθοριστούν και να διατυπωθούν οι αρχιτεκτονικές 
και τα πρότυπα για οπικά LAN ευρείας ζώνης, να καθο­
ριστούν οι σχεδιαστικές απαιτήσεις των μικροκυκλωμά­
των VLSI και να αποδειχθεί η λειτουργική και οικονο­
μική σκοπιμότητα. 60ός μήνας 
— αναφορά αξιολόγησης της συσκευής επίδειξης. 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Β 
Ένα έργο τύπου Β στην περιοχή αυτή προγραμματίζεται 
να αρχίσει το 1984/85. 
Πρόγραμμα 
Έτη 1 έως 5: 
— ορισμός αρχιτεκτονικών και πρωτοκόλλων για 
οπτικά LAN ευρείας ζώνης' 
— εξέταση και σχεδιασμός εξοπλισμού για τη μετά­
δοση και τη διασύνδεση με τεχνικές οπτικών ινών 
— καθορισμός των σχεδιαστικών απαιτήσεων των 
VLSI γιο, την εφαρμογή πρωτοκόλλων για τη διασύν­
δεση με το δίκτυο, έτσι ώστε να υπάρχει εγγύηση 
αξιοπιστίας και ασφάλειας' 
— αξιολόγηση σχεδίων των συσκευών επίδειξης, και 
πραγματοποίηση των απαραίτητων εξελίξεων για τις 
συσκευές επίδειξης' 
— εφαρμογή συσκευών επίδειξης για να καταδειχθεί η 
λειτουργική και η οικονομική σκοπιμότητα σε ένα 
λειτουργικό, ζωντανό περιβάλλον. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
3ος μήνας 
— προδιαγραφές αρχιτεκτονικής και πρωτοκόλλων για 
οπτικά LAN ευρείας ζώνης' 
12ος μήνας 
— προδιαγραφές για τεχνικές μετάδοσης οπτικών LAN' 
18ος μήνας 
— προδιαγραφές για μικροκυκλώματα VLSI για μονά­
δες διασύνδεσης με δίκτυα (network interfaces)' 
36ος μήνας 
— προδιαγραφές για συσκευή επίδειξης' 
48ος μήνας 
— εφαρμογή δοκιμαστικής συσκευής επίδειξης' 4.3.4. Προηγμένο Videotext βασισμένο σε ISDN 
Μελέτη και προδιαγραφή της λειτουργικής επέκτασης 
των υπηρεσιών πάνω στη βάση των μελλοντικών ISDN 
(ψηφιακά δίκτυα στενής και ευρείας ζώνης διελεύσεως). 
Παρουσίαση τηλεοπτικής εικόνας κειμένου/σχημάτων/ 
εικόνων/ομιλίας/κινούμενης εικόνας και η επεκτεταμένη 
διπλής κατευθύνσεως διασύνδεση με το χρήστη. Οργά­
νωση πειραμάτων και η αξιολόγηση τους. 
Περιοχή Ε&Α 4.4: 
Συστήματα προηγμένης αρχειοθέτησης και ανάκτησης 
Περιγραφή 
Η τεχνολογία πληροφορικής και ο αυτοματισμός γρα­
φείου ασχολούνται κυρίως με την αποθήκευση, προσπέ­
λαση και διακίνηση πληροφοριών, που καλύπτουν δεδο­
μένα, κείμενα, σχήματα, φωνή, εικόνες και άλλους 
τύπους. 
Η προτεινόμενη έρευνα είναι προσανατολισμένη προς 
την κατασκευή και τη λειτουργία υπό ρεαλιστικές συνθή­
κες, μεμονωμένα και σε συνεργασία με τα υπόλοιπα, ενός 
αριθμού πειραματικών πρωτοτύπων συστημάτων εξυπη­
ρέτησης πληροφοριών γραφείου, έτσι ώστε να αποκτηθεί 
πρακτική πείρα στις επιπτώσεις ως προς το σύστημα της 
κατασκευής αυτών των συστημάτων εξυπηρέτησης στη 
φόρτωση τους με πρακτικές πληροφορίες και στη χρήση 
τους με ρεαλιστικό τρόπο. 
Η εργασία επομένως χωρίζεται σε τρείς γενικές κατηγο­
ρίες: θέματα συστημάτων, χρήση και ανάγκες, και 
συστατικές μονάδες. 
Τα θέματα συστημάτων καλύπτουν το σχεδιασμό και τη 
λειτουργία συστημάτων εξυπηρέτησης πληροφοριών γρα­
φείου, συμπεριλαμβανομένων και φίλτρων υψηλής από­
δοσης, και ερευνών για νέα μοντέλα πληροφορίας και 
των σχετικών μεθόδων μετρήσεων. Θα καθοριστεί εργα­
σία πάνω στα θέματα των γλωσσών ερωτήσεων (query 
languages) και δηλώσεων περιεχομένου (languages) που 
έχουν σχέση με το αρχειοθετικό σύστημα. 
Αριθ. C 47/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Η χρήση και οι ανάγκες εξετάζουν τη φύση της πληροφο­
ρίας (δεδομ,ένα, κείμενο, σχήματα, εικόνες, κλπ.), που 
είναι αποθηκευμένα στα συστήματα εξυπηρέτησης πλη­
ροφοριών γραφείου, ως προς την ποιότητα, ποσότητα, 
συνδυασμό και χρήση. Θα διερευνηθεί μια εσωτερική 
προσαρμοζόμενη διασύνδεση που θα ανταποκρίνεται 
στις ανάγκες και την πείρα των χρηστών. 
Οι συστατικές μονάδες εξετάζουν την ανάπτυξη του 
hardware, του software και των στοιχείων του συστήμα­
τος εν γένει, που θα ενσωματωθούν στα προηγμένα 
συστήματα αρχειοθέτησης, καταρχήν στα συστήματα 
εξυπηρέτησης πληροφοριών, αλλά επίσης στους προηγμέ­
νους σταθμούς εργασίας. Αυτά περιλαμβάνουν φίλτρα, τα 
θέματα διαχείρισης συστήματος που σχετίζονται με τη 
χρήση οπτικών δίσκων στα προχωρημένα συστήματα 
γραφείου, τις τεχνικές συστημάτων που χρειάζονται για 
να επιτευχθεί πολύ υψηλή αξιοπιστία, και την εφαρμογή 
προηγμένων τεχνικών επεξεργασίας πληροφοριών στα 
προηγμένα συστήματα αρχειοθέτησης και ανάκτησης. 
Έρευνες που οδηγούν στον ορισμό ενός μοντέλου προηγ­
μένης βάσεως δεδομένων για εφαρμογές γραφείου και 
μελέτες της ασφάλειας, του ιδιωτικού περιβάλλοντος, της 
δικαιοδοσίας προσπέλασης και της κατανομής της πλη­
ροφορίας, είναι θεμελιώδεις σε ένα πλατύ φάσμα έρευνας 
συστημάτων γραφείου. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Τα θέματα που καλύπτονται εδώ είναι: 
4.4.1. Σχεδιασμός και αξιολόγηση συστημάτων εξυπη­
ρέτησης πληροφοριών γραφείου (*)' 
4.4.2. Θέματα συστημάτων: 
— νέα μοντέλα πληροφοριών (*), 
— γλώσσες επερώτησης αρχείων και γλώσσες δηλώ­
σεως περιεχομένου' 
4.4.3. Χρήση και ανάγκες: 
— φύση και χρήση αρχειοθετημένων πληροφοριών (*), 
— προσαρμοζόμενη διασύνδεση χρήστη-αρχείου (*), 
— συστήματα πολύ υψηλής ακεραιότητας' 
4.4.4. Συνιστώσες: 
— φίλτρα αρχείων (*), 
— αρχές συστημάτων οπτικής αποθήκευσης (*). 
(*) Σημείωση: Εργασία που προγραμματίζεται να αρχίσει το 
έτος 1 (1984/85). Έργα δοκιμαστικής εφαρμογής εκτελούνται αυτή τη 
στιγμή στη σχεδίαση συστημάτων πληροφοριών και στα 
μοντέλα πληροφορίας. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
Ένα έργο Α σ' αυτό τον τομέα αρχίζει το 1984/85. Μπο­
ρεί να περιέχει θέματα που συγκαταλέγονται στα έργα 
τύπου Β. 
4.4.1. Σχεδιασμός και αξιολόγηση συστημάτων εξυπη­
ρέτησης πληροφοριών γραφείου 
Περιγραφή 
Αυτό το έργο θα ορίζει και θα περιγράφει τις συστημικές 
λειτουργίες και τα χαρακτηριστικά μιας σειράς συστημά­
των εξυπηρέτησης πληροφοριών γραφείου, καθώς και τις 
λογικές διασυνδέσεις μιας σειράς υποσυστημάτων με 
άλλες συνιστώσες ενός συνολικού συστήματος γραφείου. 
Αυτά θα μεταφρασθούν σε σχέδια και σε προγράμματα 
εφαρμογής, θα κατασκευασθούν δε αρκετά αντιπροσω­
πευτικά μοντέλα ως εργαστηριακά πρωτότυπα. Αυτά θα 
χρησιμοποιηθούν, συνδυασμένα ή μεμονωμένα, για να 
αξιολογηθεί η πρακτική λειτουργία αυτών των συστημά­
των εξυπηρέτησης. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— περιγραφή ενός φάσματος συστημάτων εξυπηρέτη­
σης πολλών τρόπων και των λειτουργικών χαρακτη­
ριστικών τους' 
— καθιέρωση των απαιτήσεων του σχεδιασμού του 
συστήματος και των συνιστωσών. 
Έτος 2: 
— λεπτομερές σχέδιο εφαρμογής και σχεδιασμός' 
— προσομοίωση λειτουργίας' 
— καθιέρωση διαθεσιμότητας συνιστωσών. 
Έτος 3: 
— ορισμός προγράμματος εργασίας για την επικύρωση 
των εννοιών του συστήματος' 
— θεωρητική εκτίμηση των σχεδίων με βάση τις διαθέ­
σιμες διατάξεις. 
Έτος 4: 
— εφαρμογή των σχεδίων, συμπεριλαμβανομένου του 
οπτικού δίσκου και των φίλτρων αρχείων πρώτης 
φάσης. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/55 
Έτος 5: 
— λειτουργία, αξιολόγηση και βελτίωση των αρχικών 
κατασκευών. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
18ος μήνας 
— προδιαγραφή συστήματος(ων) εξυπηρετήσεως πλη­
ροφοριών 
24ος μήνας 
— αξιολόγηση λειτουργίας με προσομοίωση" 
48ος μήνας 
— πρωτότυπο(α) συστήματος(ων) εξυπηρετήσεως' 
60ός μήνας 
— αξιολόγηση του (των) συστήματος(ων) εξυπηρετή­
σεως. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
Τα έργα τύπου Β προγραμματίζεται να αρχίσουν το 
1984/85, σύμοωνα με τον ακόλουθο κατάλογο. Σε εξαιρε­
τικές περιπτώσεις θέματα τύπου Β μπορούν να συνδυα­
σθούν για να σχηματίσουν ένα άλλο έργο τύπου Β. 
Μερικά θέματα τύπου Β μπορούν να συμπεριληφθούν σε 
έργα τύπου Α 
Συστημικά ζητήματα: 
4.4.2.1. Νέα μοντέλα πληροφορίας. Νέα μοντέλα πληρο­
φορίας ενός περιβάλλοντος γραφείου, ειδικότερα ενός 
περιβάλλοντος όπου οι χρήστες δεν έχουν άμεση αντί­
ληψη της λειτουργίας και του σχεδιασμού των πληροφο­
ριακών συστημάτων, λόγω της χρήσης μεθοδολογικών 
και εμπειρίας ΑΙ. 
Χρήση και ανάγκες: 
4.4.3.1. Φύσΐ] και χρήση αρχειοθετημένης πληροφορίας. 
Θεωρητικές μελέτες και συνεντεύξεις με χρήστες προηγ­
μένων συστημάτων γραφείου, για να δημιουργηθεί μια 
σειρά από σενάρια που θα καλύπτουν τη φύση, την ποσό­
τητα και τη χρήση των αντικειμένων που θα περιέχονται 
στα πρακτικά συστήματα εξυπηρέτησης πληροφοριών 
γραφείου. 
4.4.3.2. Προσαρμοζόμενη διασύνδεση χρήστη-αρχείου. 
Μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ σταθμών εργασίας και συστημάτων εξυπηρέτησης πληροφοριών σε ρεαλι­
στικά περιβάλλοντα χρήσεως. Ανάπτυξη μιας προσαρμο­
ζόμενης μονάδας διασύνδεσης που θα αποτελεί ένα 
κοινό, πρότυπο τρόπο διασύνδεσης του χρήστη. 
Συστατικές μονάδες: 
4.4.4.1. Φίλτρα αρχείου. Μελέτη των επιπτώσεων της 
διερεύνησης μεγάλων αρχείων με ειδικά βοηθήματα π.χ. 
hardware, microcode, software, κλπ. Να προσδιοριστούν 
οι ανάγκες και να αναπτυχθούν επεκτάσεις στην υφιστα­
μένη τεχνολογία φίλτρων αρχείου για να ικανοποιηθούν 
οι προβλεπόμενες απαιτήσεις του γραφείου. 
4.4.4.2. Αρχές συστημάτων οπτικής αποθήκευσης. Αυτό 
το έργο αφορά την ανάπτυξη τεχνικών εφαρμογής και 
διαχείρισης συστημάτων, και τη δημιουργία σχετικών 
βοηθημάτων software, χρησιμοποιώντας τα πλεονεκτή­
ματα των συσκευών οπτικής αποθήκευσης και με την εξα­
σφάλιση ότι οι τελευταίες είναι διαθέσιμες έγκαιρα. 
Περιοχή Ε&Α 4.5: 
Σχεδιασμός και αξιολόγηση ενοποιημένων συστημάτων 
γραφείου 
Περιγραφή 
Η έρευνα και ανάπτυξη προτότυπων συνιστωσών για 
συστήματα γραφείου πρέπει να συμπληρωθεί με έρευνα 
και αξιολόγηση εννοιών ενοποιημένων συστημάτων 
γραφείου για μια ποικιλία περιβαλλόντων γραφείου. Σε 
ένα βιομηχανικό πρόγραμμα Ε & Α, η δοκιμή των πρωτο­
τύπων ως προς την εκπλήρωση απαιτήσεων που είναι 
αντιπροσωπευτικές των συνθηκών της αγοράς, αποτελεί 
τον σημαντικότερο έλεγχο της αξίας της έρευνας που έχει 
πραγματοποιηθεί. 
Στην περιοχή αυτή προσδιορίζονται δύο θέματα που είναι 
μεν συμπληρωματικά αλλά όχι απαραίτητα αλληλεξαρ­
τώμενα. 
Πρώτο: ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η αξιολόγηση 
πρωτοτύπων προηγμένων συστημάτων γραφείου, που 
βασίζονται στην κατάσταση των γνώσεων που αναπτύ­
χθηκαν στην Ευρώπη, ενδεχόμενα μέσω του προγράμμα­
τος Esprit, και στα αποτελέσματα των διαρθρωτικών 
αναλύσεων στους τομείς της εργονομίας και της επιστή­
μης συστημάτων γραφείου. 
Δεύτερο: η δημιουργία περιβαλλόντων δοκιμής και αξιο­
λόγησης για συνιστώσες συστημάτων γραφείου και πρω­
τότυπα συστήματα γραφείου που επιτρέπουν ποιοτική 
και ποσοτική επιβεβαίωση για μια ποικιλία προσομοιω­
μένων γραφείων και επιχειρήσεων. 
Αριθ. C 47/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
4.5.1. Πρωτότυπα προηγμένων ολοκληρωμένων συστη­
μάτων γραφείου 
Περιοχή Ε&Α 5.1.: 
Αρχιτεκτονική ενοποιημένων συστημάτων 
Περιγραφή 
Μια πλατειά ποικιλία συστημάτων CIM θα κατασκευα­
στεί στα πλαίσια της κατασκευαστικής βιομηχανίας. 
Κάθε σύστημα πρέπει να εξυπηρετεί με τον καλύτερο 
δυνατό τρόπο την ειδική του εφαρμογή. Προκειμένου να 
εξασφαλιστεί ανταγωνιστικότητα και διατήρηση της ευε­
λιξίας με αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών όπως αυτές 
γίνονται διαθέσιμες, πρέπει να αναπτυχθούν αποτελεσμα­
τικές μέθοδοι σχεδιασμού για CIM. Προς το παρόν δεν 
υπάρχουν κατευθυντήριες γραμμές ή διεθνή πρότυπα για 
το σχεδιασμό αρχιτεκτονικών συστημάτων CIM. 
Απαιτούνται καινούργιες καινοτομικές θεωρητικές προ­
σεγγίσεις για να ταιριάξουν τις κατάλληλες αρχιτεκτονι­
κές συστημάτων με τη συνολική διαδικασία βιομηχανι­
κής παραγωγής από την αρχική ανάπτυξη του προϊόντος, 
το σχεδιασμό του, τον προγραμματισμό και τον έλεγχο 4.5.2. Περιβάλλοντα δοκιμής και αξιολόγησης συστη­
μάτων γραφείου 
Στα θέματα αυτά δεν έχει προγραμματισθεί να αρχίσει 
καμιά εργασία το έτος 1 (1984/85). 
της παραγωγής, τον έλεγχο του εξοπλισμού παραγωγής, 
σε πραγματικό χρόνο τη διαχείριση και διακίνηση των 
υλικών, μέχρι και τον έλεγχο της αποθήκης και της πωλή­
σεως. 
Για να γίνει δυνατή η ανάπτυξη δομών ενοποιημένων 
συστημάτων, είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν οι 
απαιτήσεις, οι προδιαγραφές και πιθανόν η ανάπτυξη 
τεχνικών διαχείρισης δεδομένων. Η αποτελεσματική 
δόμηση και ο χειρισμός των αποθηκευμένων δεδομένων 
έχει ζωτική σημασία τόσο για τις ανάγκες αποθήκευσης 
όσο και για την ταχύτητα εκτέλεσης. 
Τα συστήματα CIM απαιτούν έναν υψηλό βαθμό ανεκτι­
κότητας σφαλμάτων. Επομένως, πρέπει να αναπτυχθούν 
μέθοδοι για εντοπισμό σφαλμάτων, πρόγνωση, διόρθωση 
και συντήρηση του συστήματος. Στα πλαίσια του περι­
βάλλοντος CIM θα λειτουργήσουν αποδοτικά τα συστή­
ματα επικοινωνίας. Υπάρχει επίσης ανάγκη για την απο­
τελεσματική διασύνδεση ανθρώπου-μηχανής με δυνατό­
τητα γραφικών παραστάσεων, καθώς και η απαίτηση για 
μια γλώσσα εντολών που θα διευκολύνει την αλληλεπί­
δραση με το σύστημα σε όλα τα επίπεδα. ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 
ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ (ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ) ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (CIM) 
Ο μακροπρόθεσμος στόχος του ερευνητικού προγράμματος είναι να αυξήσει την παραγωγικό­
τητα και την ανταγωνιστικότητα των εταιρειών της Κοινότητας που πουλούν CIM ειδικά, και 
της βιομηχανίας γενικώτερα, ειδικά δε των κατασκευαστικών βιομηχανιών «διακριτών εξαρ­
τημάτων», οι οποίες τελικά χρησιμοποιούν αυτή την τεχνολογία. 
Οι ειδικότεροι κύριοι στόχοι του υποπρογράμματος είναι: 
— να δημιουργηθεί το απαραίτητο υπόβαθρο για τη δημιουργία, ανάπτυξη και διατύπωση 
των αρχών και των κανόνων για το μελλοντικό σχεδιασμό ανταγωνιστικών ή ολικών 
συστημάτων για ενοποιημένη (βιομηχανική) παραγωγή με υπολογιστή (computer integra­
ted manufacturing, CIM), 
— να δημιουργηθούν αρχιτεκτονικές ολικών συστημάτων που θα επιτρέπουν στους χρήστες 
να προσαρμόζονται προοδευτικά σε συστήματα ενοποιημένης παραγωγής με υπολογιστή, 
και σύμφωνα με το δικό τους ρυθμό και ανάγκες, 
— να εξασφαλιστεί ότι το αναπτυξιακό πρόγραμμα εφαρμόζεται εξίσου καλά σε μικρές, 
μεσαίες και μεγάλες εταιρείες, που παράγουν σε μικρές ποσότητες ή εφαρμόζουν μαζική 
παραγωγή μεγάλης κλίμακας. 
Προκειμένου να δημιουργηθούν κίνητρα και να διευκολυνθεί η μεταφορά εννοιών των νέων 
τεχνολογιών πληροφορικής στις βιομηχανίες της Κοινότητας, και προκειμένου να υποστηρι­
χθούν, να χρησιμοποιηθούν και να επιδειχθούν κατάλληλα οι προτεινόμενες ερευνητικές δρα­
στηριότητες, συνιστάται ιδιαίτερα να καθιερωθούν τρία ή περισσότερα προηγμένα συστήματα 
CIM δοκιμαστικής εφαρμογής ως μέρος του προγράμματος Esprit και σε καθορισμένα διακε­
κριμένα κέντρα. Τέτοια δοκιμαστικά συστήματα θα αποτελέσουν μια σημαντική εστία δρα­
στηριότητας, τόσο ως προς το συντονισμό της προσπάθειας όσο και ως προς την ανταλλαγή 
πληροφοριών ανάμεσα στα ποικίλα και μερικές φορές ασυντόνιστα μέρη του προγράμματος 
Ε&Α CIM. Η έλλειψη μιας τέτοιας εστίας μπορεί να σημαίνει ότι θα σπαταληθούν άδικα η 
προσπάθεια και τα χρήματα που θα διατεθούν στο πρόγραμμα Ε&Α. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/57 
Για να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη χρήση των συστημάτων 
CIM με τη μείωση του κινδύνου αστοχίας, θα πρέπει να 
αναπτυχθούν τυπικές μέθοδοι, που θα επιτρέπουν την 
αναπαράσταση, τις προδιαγραφές και τη δοκιμή των προ­
τεινομένων συστημάτων πριν από την εγκατάσταση. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Για να εκπληρωθούν αυτοί οι στόχοι προγραμματίζεται 
εργασία σε δύο περιοχές: 
5.1.1. Αρχιτεκτονικές συστημάτων: 
— κανόνες σχεδίασης' 
— δομή συστήματος' 
— γλώσσες εντολών και στρατηγικές διαχείρισης δεδο­
μένων 
— τοπικό δίκτυο εργοστασίου' 
5.1.2. Υποσυστήματα γραφικών παραστάσεων 
Προγραμματίζεται να αρχίσει εργασία και στα δύο αυτά 
θέματα το έτος 1 (1984/85). Η εργασία σε κανόνες σχε­
διασμού άρχισε ήδη στα πλαίσια ενός προγράμματος 
δοκιμαστικής εφαρμογής το έτος 0. 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Α 
5.1.1. Αρχιτεκτονικές συστημάτων 
Περιγραφή 
Κανόνες σχεδιασμού 
Προετοιμασία λεπτομερούς πρότασης για ένα σύνολο 
από κανόνες σχεδιασμού που θα καλύπτουν το hardware 
και το software των συστημάτων CIM. 
Δομή συστήματος 
Ανάπτυξη στοιχειωδών επιμέρους συνιστωσών και υπο­
συστημάτων με τα οποία θα εφαρμοστούν οι αρχιτεκτο­
νικές CIM σύμφωνα με τους κανόνες σχεδιασμού. 
Γλώσσες εντολών και στρατηγικές διαχείρισης 
δεδομένων 
Ανάπτυξη μιας στρατηγικής διαχείρισης δεδομένων (data 
management strategy-DMS) που θα εξυπηρετεί όλες τις 
συνιστώσες τοο συστήματος CIM. Ανάπτυξη μιας κοινής γλώσσας εντολών για τη διευκόλυνση της αλληλεπίδρα­
σης με συστήματα σε όλα τα επίπεδα από τον CAD μέσω 
της CAM μέχρι τα συστήματα ελέγχου μέσα στον ίδιο το 
χώρο εργασίας. 
Τοπικό κύκλωμα εργοστασίου 
Καθορισμός των απαιτήσεων για LAN εργοστασίων. Διε­
ρεύνηση των δυνατοτήτων για την εκμετάλλευση της τρέ­
χουσας προόδου στα LAN. Καθορισμός της εργασίας 
που χρειάζεται για να ικανοποιηθούν οι παραπάνω απαι­
τήσεις, διεξαγωγή των απαραίτητων βημάτων ανάπτυξης. 
Πρόγραμμα 
Έτος 0 (έργο δοκιμαστικής εφαρμογής): 
— παραγωγή του πρώτου σχεδίου των κανόνων σχεδια­
σμού για ειδικές περιοχές βιομηχανικής παραγωγής. 
Έτος 1: 
— οριστικοποίηση των κανόνων σχεδιασμού' 
— καθορισμός στοιχειωδών συνιστωσών και υποσυ­
στημάτων που χρειάζεται να αναπτυχθούν 
— προδιαγραφές της κοινής γλώσσας εντολών 
— καθορισμός απαιτήσεων για DMS' 
— καθορισμός απαιτήσεων για αυτοδύναμους συνδέ­
σμους δεδομένων 
— ορισμός τυπικής μεθοδολογίας' 
— διερεύνηση της καταλληλότητας των διαθέσιμων 
συστημάτων LAN. 
Έτη 2 και 3: 
— ανάπτυξη συνιστωσών και υποσυστημάτων 
— καθορισμός απαιτήσεων για λειτουργικό σύστημα, 
πιθανόν με τη συνεργασία της τεχνολογίας software 
(2.2)' 
— ανάπτυξη κοινής γλώσσας εντολών, DMS και πρω­
τοκόλλου για αυτοδύναμους συνδέσμους δεδομένων 
— ανάπτυξη τυπικών μεθόδων 
— διερεύνηση ειδικών προβλημάτων LAN εργοστασίων 
και προετοιμασία προδιαγραφών σχεδιασμού. 
Αριθ. C 47/58 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Έτη 4 και 5: 
— διασύνδεση με ΑΙ Ρ. Εφαρμογή γνωστικών συστημά­
των σε CIM' 
— εφαρμογή τυπικών μεθόδων σε συστήματα CIM' 
— ανάπτυξη πρωτοτύπου συστήματος LAN εργοστα­
σίου. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— δημιουργία προκαταρκτικού συνόλου κανόνων σχε­
διασμού' 
— καθορισμός των απαιτήσεων για αυτοδύναμους συν­
δέσμους δεδομένων 
— ορισμός τυπικών μεθόδων. 
24ος μήνας 
— ολοκλήρωση και δημοσίευση των κανόνων σχεδια­
σμού' 
— πρωτότυπα συνιστωσών/συστημάτων φάσης 1 
έτοιμα για δοκιμές. 
36ος μήνας 
— ανάπτυξη στρατηγικής διαχείρισης δεδομένων και 
έκδοση του πρώτου σχεδίου' 
— πρώτο σχέδιο της γλώσσας εντολών 
— ορισμός προδιαγραφών σχεδίασης για LAN' 
— πρωτότυπα συνιστωσών/υποσυστημάτων φάσης 2 
έτοιμα για δοκιμές' 
— τυπικές μέθοδοι προσομοίωσης συστημάτων CIM 
έτοιμες για δοκιμές. 
48ος μήνας 
— καθορισμός διασύνδεσης ανάμεσα σε αρχιτεκτονικές 
CIM και ΑΙΡ 
— τυπικές μέθοδοι έτοιμες' 
— διασύνδεση της γλώσσας εντολών με διάφορες δρα­
στηριότητες στην CIM' 
— πρωτότυπο σύστημα LAN έτοιμο για δοκιμή. 
60ός μήνας 
— βιομηχανική αξιολόγηση του συστήματος LAN. ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Β 
5.1.2. Υποσυστήματα γραφικών παραστάσεων 
Οι γραφικές παραστάσεις είναι ένα αναπόσπαστο μέρος 
της CAD/CAE, αλλά και άλλες περιοχές των CIM μπο­
ρούν να τις χρησιμοποιήσουν εκτεταμένα σε επίπεδο 
διοίκησης και χώρου παραγωγής. Παραδείγματα περιο­
χών εφαρμογών είναι η προσομοίωση (π.χ. ροή εργασίας, 
κοστολόγηση με βάση υποθετικές εξελίξεις, η πληροφό­
ρηση για την απόδοση για προμηθευτές, επίπεδα παραγω­
γής, δαπάνες και οι διοικητικές πληροφορίες (χρονοδιά­
γραμμα εργασίας, κατανομή πόρων). Αυτό το έργο ασχο­
λείται με τον καθορισμό των διαφόρων απαιτήσεων για 
γραφικές παραστάσεις στις διάφορες περιοχές των CIM 
εκτός των CAD/CAE, και την ανάπτυξη πρωτοτύπων 
υποσυστημάτων software,, όπου απαιτείται (για την μετα­
γενέστερη μεταφορά σε VLSI, βλ. τμήμα 5.5.2). 
Περιοχή Ε&Α 5.2: 
Σχεδιασμός/Εκπαίδευση με τη βοήθεια υπολογιστή 
(CAD/CAE) 
Περιγραφή 
Η σπουδαιότητα του σχεδιασμού με τη βοήθεια υπολογι­
στή (computer aided design) είναι ότι: 
— ελαττώνει το χρόνο σχεδιασμού και διευκολύνει τη 
βελτιστοποίηση του σχεδιασμού, 
— διευκολύνει την αποθήκευση όλων των σχετικών 
πλευρών του σχεδιασμού, καθώς και τον γρήγορο 
εκσυγχρονισμό και ανάκτηση της πληροφορίας, 
— αποτελεί τη βάση μιας ενοποιημένης βάσης δεδομέ­
νων για ολόκληρη την παραγωγική διαδικασία. 
Τα τρέχοντα συστήματα CAD περιλαμβάνουν ευκολίες 
για το σχεδιασμό και τη σύνταξη μηχανολογικών σχε­
δίων εξαρτημάτων, υπολογισμό των φυσικών παραμέ­
τρων και προσομοίωση της κινητικής δυναμικής συμπερι­
φοράς. Οι μελλοντικές εξελίξεις θα πρέπει να στοχεύουν 
σε συστήματα CAD/CAE που χρησιμοποιούν πλήρως τις 
δυνατότητες των υπολογιστών σε μέσα αναπαράστασης 
προϊόντων κατά τη διαδικασία του σχεδιασμού. Τέτοια 
συστήματα θα πρέπει να περιλαμβάνουν ευκολίες για το 
σχεδιασμό προϊόντων με την καλύτερη δυνατή απόδοση 
και οικονομία. 
Πρέπει να αναπτυχθούν για τα CAD/CAE δομημένα 
υποσυστήματα (που περιλαμβάνουν συστήματα ανάπτυ-
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/59 
ξης τρισδιάστατων μοντέλων, συστήματα γεωμετρικής 
σχεδίασης, υπολογιστικά προγράμματα μηχανικών, προ­
γράμματα προσομοίωσης) έτσι ώστε να μπορεί ο σχεδια­
στής να έχει προσπέλαση σε διαφορετικά πακέτα 
software και βάσεις δεδομένων. Τέτοια συστήματα παρέ­
χουν δεδομένα που χρησιμοποιούνται εύκολα σε όλες τις 
επόμενες τεχνολογικές και παραγωγικές δραστηριότητες, 
καθώς και καλή ποιότητα και δυνατότητες οθόνης. 
Αυτό απαιτεί ένα ενοποιημένο σύστημα CAD/CAE που 
μπορεί να δημιουργήσει την πληροφορία που χρειάζεται 
για να επιλεγεί, να οριστεί, να επαληθευτεί (προσομοιω­
θεί) και να βελτιστοποιηθεί η διαδικασία παραγωγής, ως 
προς τις γενικευμένες λειτουργίες της βιομηχανικής παρα­
γωγής. Αρχίζοντας από αυτό, τα συστήματα CAM θα 
παράγουν τα λεπτομερή δεδομένα παραγωγής για την 
πραγματική κατασκευή. 
Ο ρόλος των τεχνικών ΑΙ στο σχεδιασμό προϊόντων και 
συστημάτων παραγωγής πρέπει να αναλυθεί, ώστε να 
επαληθευθεί η σκοπιμότητα τους. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε & Α 
Τα θέματα Ε & Α στην περιοχή αυτή είναι: 
5.2.1. Ευκολίες CAD/CAE για σχεδιασμό προϊόντων 
και διαδικασιών. 
5.2.2. Χρήση τεχνικών ΑΙ σε CAD/CAE. 
Η εργασία και στα δύο προγραμματίζεται να αρχίσει το 
έτος 1 (1984/85). 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Α 
5.2.1. Ευκολίες CAD/CAE για σχεδιασμό προϊόντων 
και διαδικασιών 
— να διατυπωθούν οι δυνατές δομές συστημάτων 
CAD/CAE που είναι συνεπείς με τους κανόνες σχε­
διασμού του 5.1, και να ορισθεί ένα πρόγραμμα ανά­
πτυξης και ενοποίησης' 
— να γίνει επισκόπηση των διαθέσιμων υποσυστημά­
των και γενικών εργαλείων. Καθορισμός αυτών που 
είναι χρησιμοποιήσιμα και, όπου είναι απαραίτητο, 
καθορισμός και ανάπτυξη πρόσθετων αντικειμένων ή 
μετατροτιές' 
— ανάπτυξη και ενσωμάτωση σε γενικές δομές συστη­
μάτων' 
— με βάση τα γενικά CAD/CAE, να προσαρμοσθούν ή 
να αναπτυχθούν περαιτέρω εργαλεία και υποσυστή­ματα για την υποστήριξη ενοποιημένων δραστηριο­
τήτων CAD/CAE π.χ.: 
— δραστηριότητες σχεδιασμού προϊόντος, όπως η 
διοίκηση ενός έργου, η σχεδίαση της βασικής 
αρχής, ο προκαταρκτικός σχεδιασμός, η ανά­
λυση και προσομοίωση, ο τελικός σχεδιασμός, η 
διαχείριση πληροφόρησης πάνω στο προϊόν, 
— δραστηριότητες σχεδιασμού της παραγωγής, 
όπως επιλογή διαδικασίας, ανάπτυξη μοντέλου 
της διαδικασίας, προγραμματισμός της διαδικα­
σίας, προσομοίωση του προγράμματος της δια­
δικασίας, βελτιστοποίηση του προγράμματος 
της διαδικασίας, προγραμματισμός της εξασφά­
λισης ποιότητας της διαδικασίας, 
— εξειδικευμένα εργαλεία για διαφορετικές τάξεις 
προϊόντων και διαδικασιών και για έννοιες 
«ομαδικών τεχνολογικών» (γεωμετρία, διαστά­
σεις, υλικά, ανοχές, τύπος λειτουργικής διαδικα­
σίας). 
(Ο κατάλογος δεν είναι περιοριστικός). 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— καθορισμός απαιτήσεων για μεθοδολογίες σχεδια­
σμού προϊόντων 
— συμπλήρωση της επισκόπησης των διαθεσίμων 
συστημάτων και hardware. 
24ος μήνας 
— διατύπωση των δομών συστημάτων CAD/CAE και 
ορισμός του προγράμματος ανάπτυξης και ενοποίη­
σης' 
— ορισμός των μεθοδολογιών σχεδιασμού προϊόντων 
και διαδικασιών 
— ορισμός των μεθοδολογιών κωδικοποίησης και ταξι­
νόμησης. 
36ος μήνας 
— έναρξη ανάπτυξης software εφαρμογής για σύστημα 
σχεδιασμού προϊόντων, για εργαλεία ενοποίησης και 
κωδικοποίησης CAD/CAM και για ένα σύστημα 
ταξινόμησης. 
48ος μήνας 
— ολοκλήρωση της ανάπτυξης των γενικών εργαλείων 
CAD/CAE' 
Αριθ. C 47/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
— ολοκλήρωση της ανάπτυξης του software για το 
σύστημα σχεδιασμού προϊόντων" τα εργαλεία ενο­
ποίησης και κωδικοποίησης CAD/CAM και το 
σύστημα ταξινόμησης. 
60ός μήνας 
— ολοκλήρωση της ενοποίησης των γενικών εργαλείων 
στις άλλες δραστηριότητες CAD/CAE. 
ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΥ Β 
5.2.2. Χρήση τεχνικών ΑΙ σε CAD/CAE 
Να γίνει επισκόπηση των εξελίξεων στην τεχνητή νοημο­
σύνη (ΑΙ), που θα μπορούσαν να είναι εφαρμόσιμες στα 
CAD/CAE. Να γίνει αναπτυξιακή εργασία στους κατάλ­
ληλους τομείς. 
Περιοχή Ε&Α 5.3: 
Παραγωγή με τη βοήθεια υπολογιστή (CAM) 
ΕΡΓΟ ΤΥΙΙΟΥ Α 
Περιγραφή 
Ένα σύστημα βιομηχανικής παραγωγής με τη βοήθεια 
υπολογιστή σ' αυτό το πλαίσιο απευθύνεται στη διοίκηση 
των λειτουργιών ενός εργοστασίου. Καταρχήν ένα 
σύστημα CAM δρα σαν ένα δίκτυο πληροφορίας υψηλής 
ακεραιότητας, που συντονίζει ένα πλατύ φάσμα αλληλο-
συνδεδεμένων εργασιών και εξασφαλίζει τον έλεγχο 
πάνω στη βάση μιας συνολικής διοικητικής στρατηγικής 
(ιδεωδώς σε πραγματικό χρόνο). 
Οι σχεδιαστικοί στόχοι ενός συστήματος CAM θα πρέπει 
να περιλαμβάνουν: 
i) ένα ελάχιστο ποσό ανθρώπινης εποπτείας και επέμ­
βασης για ατομικές εργασίες" 
ii) διαδικασίες που πρέπει να προγραμματισθούν ατο­
μικά' 
iii) διασυνδέσεις με όλες τις άλλες δραστηριότητες της 
παραγωγής" 
iv) δυνατότητα εισαγωγής μεταβολών και επεκτάσεων 
χωρίς να παραβιάζεται η αρχή του συνολικού συστή­
ματος. To software CAM είναι ένα αλληλοσυσχετισμένο σύνολο 
προγραμμάτων υπολογιστή, που μπορούν να επεξεργάζο­
νται, να συντονίζουν και να ελέγχουν τη ροή των κατα­
σκευαστικών δεδομένων που χρειάζονται για τα διάφορα 
στάδια της παραγωγής. Με αυτή την έννοια μόνο τα 
στοιχεία software των συστημάτων CAM εξετάζονται σ' 
αυτό το έργο. 
Μπορεί να αναμένεται ένα σαφές ορθολογιστικό αποτέ­
λεσμα, αν τα δεδομένα σχεδιασμού, που ετοιμάστηκαν με 
τη βοήθεια υπολογιστή, χρησιμοποιηθούν απευθείας για 
την προετοιμασία δεδομένων παραγωγής και εντολών με 
τη βοήθεια υπολογιστή, όπως π.χ. σχεδίων για τα συνερ­
γεία, κατάλογο εξαρτημάτων, σχέδια των διαδοχικών 
βημάτων μιας διαδικασίας, προγράμματα NC, προγράμ­
ματα ποιοτικού ελέγχου, προγράμματα δοκιμών κλπ. 
Οι απαιτήσεις για τα συστήματα βάσεων δεδομένων και 
το σύστημα διαχείρισης βάσεως δεδομένων (DBMS) για 
CAM θα πρέπει να καθορισθούν και να διατυπωθούν 
προσεκτικά κατά τη διάρκεια του προσδιορισμού των 
αρχών του συστήματος και των φάσεων σχεδιασμού. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1 (τρίτο και τέταρτο τρίμηνο): 
— λεπτομερής ορισμός και προδιαγραφές της δομής και 
του βαθμού κατάτμησης σε επιμέρους λειτουργικές 
διατάξεις (modularity) του hardware ενός συστήμα­
τος CAM. Αυτή η εργασία θα πρέπει να συνδεθεί 
στενά με το έργο 5.1.1, ειδικότερα με τα θέματα 
«δομή του συστήματος» και «κανόνες σχεδιασμού»' 
— ο ορισμός CAM που θα προκύψει θα πρέπει να περιέ­
χει δραστηριότητες, όπως προγραμματισμό, χρονικό 
προγραμματισμό, προγραμματισμό μηχανής, σχεδια­
σμό και διαχείριση των εργαλείων, έλεγχο ροής, 
παρακολούθηση, συλλογή δεδομένων, διαχείριση/ 
διακίνηση υλικών, αποθήκευση, έλεγχο αποθήκης, 
δοκιμές, επισκευές, έλεγχο ποιότητας, τεκμηρίωση 
και κοστολόγηση' 
— η πρωταρχική δραστηριότητα για το έτος 1 είναι ο 
πλήρης ορισμός των επομένων σταδίων του προ­
γράμματος εργασίας Ε&Α του CIM" 
— καθορισμός καταλλήλου περιβάλλοντος δοκιμής. 
Έτη 2 έως 4: 
— να αναπτυχθούν επιλεγμένα υποσυστήματα CAM με 
έμφαση στην ιδιαίτερα ακέραιη λειτουργία πραγμα­
τικού χρόνου και στην ενοποίηση με το δοκιμαστικό 
περιβάλλον. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/61 
Έτος 5: 
— να διεξαχθούν πλήρεις δοκιμές του συνολικού ενο­
ποιημένου συστήματος(των) CIM, χρησιμοποιώντας 
software που θα έχει αναπτυχθεί τα έτη 2 έως 4. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— ορισμός υποσυστημάτων CAM' 
— συστάσεις για ανάπτυξη υποσυστημάτων εργαλείων 
(με έμφαση στη λειτουργία πραγματικού χρόνου)' 
— ορισμός σχεδίου ανάπτυξης και εφαρμογής. 
24ος μήνας 
— υποσυστήματα/εργαλεία φάσης 1 έτοιμα για ενοποί­
ηση και δοκιμή. 
48ος μήνας 
— υποσυστήματα/εργαλεία φάσης 2 έτοιμα για ενοποί­
ηση και δοκιμή. 
60ός μήνας 
— πρωτότυπο σύστημα CAM με δυνατότητα να επιδει­
χθεί σε πραγματική εφαρμογή. 
Περιοχή Ε&Α 5.4: 
Συστήματα ελέγχου μηχανών 
Περιγραφή 
Το κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κατασκευαστική 
βιομηχανία, η οποία ειδικεύεται στην κατασκευή μεγάλης 
ποικιλίας εξαρτημάτων σε μικρές και μέτριες ποσότητες, 
είναι η ανάπτυξη ενός πολύ ευέλικτου συστήματος υψη­
λής παραγωγικότητας. Η κύρια αποστολή των προμηθευ­
τών εξοπλισμού CIM έγκειται στη βελτίωση των τεχνο­
λογιών που απαιτούνται για τον αυτοματισμό, την ευελι­
ξία και τη συστηματοποίηση. Όλες αυτές οι τεχνολογίες 
αποτελούν ουσιώδεις παράγοντες ανάπτυξης του ευέλι­
κτου κατασκευαστικού συστήματος. 
Μηχανουργικά κέντρα για αυτόματη επεξεργασία μεταλ­
λικών εξαρτημάτων, μαζί με ένα σύστημα αυτόματης 
φόρτωσης και ξεφόρτωσης και ένα σύστημα μεταφορικής 
ταινίας για αυτόματη μεταφορά εξαρτημάτων από τη μια 
μηχανουργική διαδικασία στην άλλη, είναι σήμερα διαθέ­
σιμα από πολλές πηγές. Ένα πρόβλημα που πρέπει ακόμα 
να επιλυθεί είναι η ενοποίηση των μηχανουργικών 
κέντρων στα γενικά συστήματα CIM. Περαιτέρω ανάπτυξη απαιτείται για την εφαρμογή μηχα­
νών CNC σε μη μεταλλικά εξαρτήματα, για την ανάπτυξη 
αυτοματοποιημένων συστημάτων συναρμολόγησης και 
τη βελτίωση των δυνατοτήτων των ρομπότ πέρα από τις 
απλές λειτουργίες που επιτελούν σήμερα. 
Έρευνα και ανάπτυξη χρειάζονται επίσης για να επιτευ­
χθούν δύο από τους κύριους, και συχνά αντικρουόμενους 
στόχους όλων των μελλοντικών αυτοματοποιημένων 
μονάδων, συγκεκριμένα η εξασφάλιση με συνέπεια υψη­
λής ποιότητας προϊόντος και μεγίστης διαθεσιμότητας 
εργοστασίου. 
ΘΕΜΑΤΑ Ε&Α 
Τα θέματα Ε&Α που θα εξετασθούν στην περιοχή αυτή 
είναι: 
5.4.1. Ευέλικτα συστήματα μηχανικής κατεργασίας 
— αριθμητικός έλεγχος μηχανών, 
— ορισμός γενικής δομής ευέλικτων κατασκευαστικών 
συστημάτων (FMS). 
5.4.2. Αυτόματη συναρμολόγηση και ρομποτική 
— συστήματα αυτοματοποιημένης συναρμολόγησης, 
— συστήματα ρομπότ. 
5.4.3. Διαθεσιμότητα εργοστασίου, βελτιστοποίηση 
ποιότητας 
— βασική διαγνωστική τεχνολογία εργοστασίου, 
— διατύπωση διάγνωσης, 
— προγραμματισμός δράσης. 
Η εργασία σε όλα αυτά τα θέματα προγραμματίζεται να 
αρχίσει το έτος 1 (1984/85). 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
5.4.1. Ευέλικτα συστήματα μηχανικής κατεργασίας 
Περιγραφή 
— σχεδιασμός και εφαρμογή επικοινωνίας και μεταφο­
ράς δεδομένων ανάμεσα στα NC, FMS και CIM' 
Αριθ. C 47/62 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
— προσδιορισμός ειδικών μικροηλεκτρονικών υποσυ­
στημάτων και συνιστωσών που θα ενοποιηθούν σε 
ειδικά ολοκληρωμένα κυκλώματα' 
— επέκταση του αριθμητικού ελέγχου σε άλλες διαδι­
κασίες και μηχανές' 
— ορισμός μιας γενικής δομής FMS. Προσδιορισμός, 
σχεδιασμός και κατασκευή σημαντικών υποσυστη­
μάτων, όπως λειτουργικού συστήματος για γραμμή 
παραγωγής' γλώσσα εντολών, σχήμα παραγγελίας 
εργαλείων. 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— καθορισμός και προδιαγραφές της επικοινωνίας και 
των διασυνδέσεων ανάμεσα σε εξοπλισμό NC και 
άλλα υποσυστήματα' 
— καθορισμός της γενικής αρχιτεκτονικής και των υπο­
συστημάτων των FMS. 
Έτη 2 και 3: 
— καθορισμός και λειτουργικές προδιαγραφές μικροη­
λεκτρονικών κυκλωμάτων συγκεκριμένης αποστολής 
(dedicated) για NC, PC και FMS' 
— σχεδιασμός σημαντικών υποσυστημάτων για FMS. 
Έτη 4 και 5: 
— αναλύσεις κατασκευαστικών διαδικασιών και μηχα­
νών, όπου μπορούν να εφαρμοσθούν NC και κατα­
σκευή νέων εφαρμογών 
— κατασκευή σημαντικών υποσυστημάτων για FMS. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— ορισμός προδιαγραφών για διασυνδέσεις μεταξύ εξο­
πλισμών NC" 
— ορισμός αρχιτεκτονικών και συστήματος υποσυστη­
μάτων FMS. 
24ος μήνας 
— προδιαγραφές μικροηλεκτρονικών κυκλωμάτων συ­
γκεκριμένης αποστολής για συστήματα ελέγχου 
μηχανών 
— έναρξη σχεδιασμού των σημαντικών υποσυστημά­
των για FMS. 
36ος μήνας 
— ανάλυση της εφαρμογής των NC σε μια ποικιλία δια­
δικασιών 
— ανάπτυξη των σημαντικών υποσυστημάτων σε FMS. 48ος μήνας 
— ανάπτυξη εξοπλισμού NC για προηγούμενα ορισμέ­
νες διαδικασίες' 
— συμπλήρωση της ανάπτυξης των σημαντικών υποσυ­
στημάτων σε FMS. 
60ός μήνας 
— ανάπτυξη εξοπλισμού NC με ενοποιημένη βελτιστο­
ποίηση της διαδικασίας' 
— κατασκευή των σημαντικών υποσυστημάτων σε 
FMS. 
5.4.2. Αυτοματοποιημένη συναρμολόγηση και ρομπο­
τική 
Περιγραφή 
Συστήματα αυτοματοποιημένης συναρμολόγησης με υπο­
λογιστή (CAAS): 
— επέκταση των υπαρχόντων συστημάτων προς την 
κατεύθυνση της αναγνώρισης εξαρτημάτων και του 
συνδυασμού εξαρτημάτων 
— αλγοριθμική περιγραφή της διαδικασίας συναρμολό­
γησης' 
— εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης προκειμένου να 
δημιουργηθούν περιβάλλοντα ελέγχου «ίδιας αναφο­
ράς» (self referential). 
Συστήματα ρομπότ 
Με βάση τους προκαταρκτικούς κανόνες σχεδιασμού που 
αναπτύχθηκαν στο 5.1.1 και την πορεία ανάπτυξης που 
περιγράφηκε συνοπτικά εκεί, υπάρχει ανάγκη υλοποίη­
σης μερικών συστημάτων για την ενοποίηση των ρομπότ 
στα CIM. Αυτά περιλαμβάνουν: 
α) ένα σύστημα ενοποίησης της ροής δεδομένων ανά­
μεσα στο CAD και το ρομπότ. Υπάρχει εδώ μια 
ξεκάθαρη σύνδεση με το μέρος του έργου 5.1.1 που 
ασχολείται μόνο με τις γλώσσες εντολών. 
Η περιοχή CAD εμπεριέχει και το σχεδιασμό μεμο­
νωμένων εξαρτημάτων και συναρμολογήσεων, 
καθώς επίσης και τη γραφική/γεωμετρική προσομοί­
ωση των διαδικασιών της παραγωγής και τη σύνδεση 
με τον προγραμματισμό της διαδικασίας' 
β) ένα σύστημα που παρέχει ένα σύνολο από εργα­
λεία/διαδικασίες που ασχολούνται με τον προγραμ­
ματισμό και την εγκατάσταση ρομπότ σε συστήματα 
παραγωγής. Αυτό συμπεριλαμβάνει συστήματα 
τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ), συστήματα υποστήριξης 
και συστήματα προσομοίωσης' 
γ) ένα σύνολο απαιτήσεων για το σχεδιασμό συνιστω­
σών/προϊόντων για παραγωγή με τη βοήθεια 
ρομπότ. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/63 
Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— ανασκόπηση των προκαταρκτικών κανόνων σχεδια­
σμού που αναπτύχθηκαν στο 5.1, αξιολόγηση και 
σχόλια' 
— ανασκόπηση τρόπων ανάπτυξης της ρομποτικής, 
όπως αναπτύχθηκε στο σημείο 5. Γ 
— πρόταση επισήμων κανόνων σχεδιασμού για ρομπότ, 
σε συνεργασία με το σημείο 5.1.1 Ε & Α' 
— προσδιορισμός και διατύπωση στρατηγικών για 
απαιτήσεις ασφαλείας. 
Έτος 2: 
— προσδιορισμός απαιτήσεων για: 
— CAD με στόχο τη σύνδεση με τη «μέθοδο των 
ρομπότ», 
— γλώσσες ρομπότ, 
— συστήματα ελέγχου ρομπότ, 
— γραφική προσομοίωση για προγραμματισμό 
ρομπότ, 
— ασφάλεια, 
— ανιχνευτές (sensors), 
— διατύπωση κανόνων για διασύνδεση με συστή­
ματα CAM. 
Έτος 3: 
— θεώρηση των απαιτήσεων που αναφέρονται στο 
έτος 2, υπό την έννοια συστημάτων πολλαπλών 
ρομπότ' 
— ανάπτυξη υποσυστημάτων ρομπότ βασισμένων σε 
προσδιορισμένες απαιτήσεις και τη χρήση ΑΓ 
— ανάπτυξη γενικευμένου συστήματος ρομπότ προ­
γραμματισμού/ενοποίησης στο πλαίσιο της εφαρμο­
γής των ρομπότ στο CIM. 
Έτος 4: 
— συνέχιση της εργασίας του έτους 3 και υλοποίηση 
υποσυστημάτων προτεραιότητας. Έτος 5: 
— υλοποίηση του γενικευμένου συστήματος ρομπότ 
προγραμματισμού/ενοποίησης. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— αξιολόγηση στρατηγικών ΑΙ για συστήματα ρομπότ. 
24ος μήνας 
— καθορισμός κανόνων για τη διασύνδεση αυτοματο­
ποιημένων συστημάτων συναρμολόγησης με CAM' 
— εφαρμογή στρατηγικών ΑΙ σε συστήματα ρομπότ. 
36ος μήνας 
— ενσωμάτωση στρατηγικών ΑΙ σε αυτοματοποιημένα 
συστήματα συναρμολόγησης' 
— ανάπτυξη γενικευμένων γλωσσών ρομπότ. 
48ος μήνας 
— ανάπτυξη αλγοριθμικής δομής για την εποπτεία 
αυτοματοποιημένων συστημάτων συναρμολόγησης. 
60ός μήνας 
— ανάπτυξη ενοποιημένου αυτοματοποιημένου συστή­
ματος συναρμολόγησης χρησιμοποιώντας έλεγχο 
πραγματικού χρόνου με τη βοήθεια ανιχνευτών. 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Β 
5.4.3. Διαθεσιμότητα εργοστασίου και βελτιστοποίηση 
ποιότητας 
Έρευνα, ανάπτυξη και τελική ενοποίηση ομάδας τεχνο­
λογιών διάγνωσης/λήψης αποφάσεων που έχουν σημα­
σία για τους κύριους και συχνά αντικρουόμενους στό­
χους i) της συνεπούς διατήρησης υψηλής ποιότητας προϊ­
όντων και Η) της μεγίστης διαθεσιμότητας ενός εργοστα­
σίου. 
Αριθ. C 47/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Ε & Α θα διεξαχθεί σε τρία θέματα: ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Α 
1. Βασική διαγνωστική τεχνολογία εργοστασίου, που 
αφορά μεθοδολογίες συμπίεσης δεδομένων σημάτων 
ανιχνευτών, ανάπτυξη μοντέλων σφαλμάτων συστή­
ματος /μηχανικού εξοπλισμού, αρχιτεκτονική και 
σχεδιασμό διαγνωστικών συστημάτων κλπ. 
2. Διατύπωση διάγνωσης, που αφορά μεθοδολογίες 
ικανές να κατατάξουν σφάλματα συστήματος/μηχα­
νικού εξοπλισμού, που μπορεί να θεωρηθούν ότι 
απειλούν τη διαθεσιμότητα της μονάδας ή προξενούν 
πτώση της ποιότητας του προϊόντος. 
3. Προγραμματισμός δράσης, ως προς τις αρχικές ενέρ­
γειες για την αποφυγή της διακοπής λειτουργίας του 
συστήματος, μεγιστοποιώντας τη χρησιμοποίηση 
στην περίπτωση μερικής βλάβης, την καθοδήγηση 
των χρηστών και τον προγραμματισμό της συντήρη­
σης. 
Περιοχή Ε&Α 5.5: 
Υποσυστήματα και συστατικές μονάδες 
Περιγραφή 
Μερικά υποσυστήματα και συστατικές μονάδες θα απαι­
τηθούν για την κατασκευή συστημάτων CIM. Δεν θεω­
ρείται ότι πολλά από αυτά απαιτούν ερευνητική συνεργα­
σία ευρωπαϊκής κλίμακας. Αντικείμενα όπως ευφυείς ανι­
χνευτές, ενεργειακοί μετατροπείς κλπ., είναι θέματα των 
εταιρειών, με την προϋπόθεση ότι στα πλαίσια του προ­
γράμματος CIM αναπτύσσεται η βασική μικροηλεκτρο­
νική τεχνολογία και οι προδιαγραφές των απαιτήσεων. 5.5.1. Επεξεργασία εικό νω ν 
Η σύλληψη και ερμηνεία εικόνων σε πραγματικό χρόνο 
θα παρουσιάσει πολλά δυσεπίλυτα προβλήματα hardware 
και software. 
Μια πρώτη εφαρμογή απεικόνισης (imaging), θα είναι η 
χρήση περίπλοκων εικόνων «εισόδων ανίχνευσης» (sen­
sory imput) για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών που αφορούν 
τα CIM, όπως οι εξής: 
— αυτόματη συναρμολόγηση, 
— παρακολούθηση σε μηχανικό εξοπλισμό CNC — 
τρισδιάστατες μετρήσεις, 
— έλεγχος μηχανικών βραχιόνων, 
— δοκιμή και επιθεώρηση, 
— εντοπισμός και μέτρηση χρησιμοποίησης εργαλείων 
(tool use detection and measurement), 
— αυτόματη διάγνωση και επισκευή, 
— καθολική παρακολούθηση. 
Η απαίτηση έγκειται στη σύλληψη και επεξεργασία τρισ­
διάστατων εικόνων σε πραγματικό χρόνο, την ανάπτυξη 
μεθόδων για την κατανόηση περίπλοκων εικόνων σε 
ταχύτητες που επιτρέπουν έλεγχο, δοκιμή και επιθεώ­
ρηση, εκτός γραμμής και σε πραγματικό χρόνο. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
ΘΕΜΑΤΑ Ε&Α 
Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν τρία θέματα που αναγνωρί­
σθηκε ότι απαιτούν συνεργασία: 
5.5.1. Επεξεργασία εικόνων 
5.5.2. Μικροηλεκτρονικά υποσυστήματα 
5.5.3. Προγραμματισμός και πρότυπα ανιχνευτών 
Η εργασία στο 5.5.3 προγραμματίζεται να αρχίσει το 
έτος 1 (1984/85). Η εργασία πάνω στο 5.5.1 και 5.5.2 έχει 
ήδη αρχίσει στα πλαίσια έργων δοκιμαστικής εφαρμογής 
το έτος 0. 12ος μήνας 
προδιαγραφές αλγορίθμων υψηλής ταχύτητας που 
μπορούν να κατασκευασθούν με VLSI' 
έναρξη προδιαγραφών συνδυασμών VLSI ανιχνευ­
τών απεικόνισης και προγραμματιζόμενους προεπε-
ξεργαστές. Αναφορικά με αλγοριθμικούς επεξεργα­
στές, οι αλγόριθμοι μπορούν να βασίζονται στο προ­
καταρτικό αποτέλεσμα του ΑΙ Ρ (3.2)' 
έναρξη ανάπτυξης σε μοντέλο επίδειξης 2·/2 διαστά­
σεων" 
διερεύνηση τεχνικών ΑΙ για επεξεργασία εικόνας' 
προδιαγραφές υβριδικής σύμφωνης οπτικής και ηλε­
κτρονικής αρχιτεκτονικής. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/65 
24ος μήνας 
— ανάπτυξη επεξεργαστών εικόνας' 
— ανάπτυξη συστήματος επίδειξης 2'/2 διαστάσεων. β) αξονικό ελεγκτή CNL' 
γ) σέρβο διασύνδεση και ελεγκτές πολλών βαθμών 
ελευθερίας για βραχίονες ρομπότ. 
36ος μήνας 
— διερεύνηση επεξεργασίας τρισδιάστατης εικόνας' 
— ενσωμάτωση επεξεργαστών VLSI' 
— συνέχιση της ανάπτυξης επεξεργαστών εικόνας' 
— ενσωμάτωση υβριδικής οπτοηλεκτρονικής επεξεργα­
σίας. 
48ος μήνας 
— εφαρμογή στην πράξη τεχνικών τεχνικής νοημοσύ­
νης και σύστημα επίδειξης για 3 διαστάσεις. 24ος μήνας 
— ενσωμάτωση μικροκυκλωμάτων σε μηχανικά εργα­
λεία και συστήματα ελέγχου ρομπότ και αξιολό­
γηση. 
36ος μήνας 
— συμπλήρωση δοκιμών, ολοκλήρωση σχεδιασμού και 
έκδοση πληροφοριών σχεδιασμού για κατασκευα­
στές SC' 
— έναρξη καθορισμού και σύνταξης προδιαγραφών των 
πρωτογενών στοιχείων γραφικών παραστάσεων σε 
VLSI. 
60ός μήνας 
— συνέχιση της ανάπτυξης και της αξιολόγησης' 
— ανάληψη διερευνητικής εργασίας σε ολογραφικές 
μεθόδους επιθεώρησης και επεξεργασίας εικόνας' 
— εφαρμογή σε κάποια βιομηχανία μερικών επιλεγμέ­
νων δοκιμαστικών λειτουργιών. 
5.5.2. ΜικροψΙεκτρονικά υποσυστήματα 
Έτσι ώστε να συναγωνισθεί κανείς επιτυχώς στις παγκό­
σμιες αγορές συστημάτων αυτοματισμού εργοστασίων 
μονάδων, είναι ουσιώδους σημασίας να γίνει μέγιστη 
χρήση της μικροηλεκτρονικής τεχνολογίας. 
Ο στόχος είναι να κατασκευασθούν πολλά από τα απαι­
τούμενα υποσυστήματα για έλεγχο μηχανών, επεξεργα­
σία εικόνας, γραφικές παραστάσεις, κλπ., σε μεμονωμένα 
μικροκυκλώματα. Αυτό θα απαιτήσει στενή συνεργασία 
μεταξύ των ειδικών επί του αυτοματισμού και των σχε­
διαστών ημιαγωγών. 
Πρόγραμμα και ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— σχεδιασμός προδιαγραφών για: 
α) τριαξονικούς παρεμβολείς συνεχούς διαδρομής' 48ος μήνας 
— δοκιμή εμπορικών προϊόντων και ανακοίνωση των 
απαιτουμένων μεταβολών 
— ανάπτυξη πρωτογενών στοιχείων γραφικών παρα­
στάσεων σε VLSI. 
60ός μήνας 
— ολοκλήρωση ανασκόπηση/τελειοποίηση των πρωτο­
γενών στοιχείων γραφικών παραστάσεων. 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Β 
5.5.3. Προγραμματισμός και πρότυπα ανιχνευτών 
Σε πολλές από τις διαμορφώσεις CIM θα χρησιμοποιη­
θούν ανιχνευτές και συνδυασμοί ανιχνευτών. Κάθε 
σύστημα ανιχνευτών πρέπει να μπορεί να προγραμματί­
ζεται ατομικά και να επαναπρογραμματίζεται για μια 
ειδική εργασία. Ειδικώτερα, θα πρέπει να δοθεί προσοχή 
στις δυνατότητες προτυποποίησης που προσφέρονται από 
ενοποιημένους συνδυασμούς VLSI ανιχνευτών εικόνων 
και προεπεξεργαστών μετρήσεων. 
Ακριβώς όπως στις γραφικές παραστάσεις, απαιτείται και 
μια λειτουργική διασύνδεση με ανιχνευτές και διαμορφώ­
σεις από ανιχνευτές για την ανάπτυξη συστημάτων εφαρ­
μογών ανιχνευτών, ανεξαρτήτων του ειδικού συστήματος 
ανιχνευτών που χρησιμοποιείται. Η λειτουργικότητα επί­
σης θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη της ιδιαίτερης εφαρμο­
γής. 
Αριθ. C 47/66 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 20. 2. 84 
Ένας τέτοιος πρότυπος ανιχνευτής λειτουργικού επιπέ­
δου θα μπορούσε να έχει τρομακτικές επιπτώσεις στο 
φάσμα των εφαρμογών και στη συμβιβαστότητα των 
συστημάτων ανιχνευτών. Σε συσχετισμό με τα πρότυπα 
που πρέπει να αναπτυχθούν, πρέπει επίσης να αναπτυ­
χθούν προγραμματιστικά εργαλεία για ανιχνευτές, που 
θα αναγνωρίζουν τη λειτουργική ταξινόμηση. 
Σημείωση: Αυτί] η προσέγγιση είναι αντίθετη με την περι­
οχή 5.5.1, όπου δίδεται έμφαση στην ανάπτυξη μεμονωμέ­
νων ανιχνευτών υψηλής ή χαμηλής ποιότητας (ακριβών ή 
φθηνών). 
Περιοχή Ε & Α 5.6: 
Εφαρμογές συστημάτων CIM 
Περιγραφή 
Προκειμένου να προωθηθεί και να υποστηριχθεί η πιο 
πλατιά εφαρμογή των CIM, είναι επιθυμητή η ίδρυση 
κέντρων εφαρμογών και ανάπτυξης CIM. Πρέπει να 
καθορισθούν τουλάχιστον δύο τέτοιες εγκαταστάσεις για 
να ικανοποιηθούν οι ανάγκες για εκπαίδευση, έρευνα και 
ανάπτυξη, και επίδειξη. Μια εγκατάσταση θα πρέπει να 
έχει ακαδημαϊκή υποδομή, αλλά με αποδεδειγμένη τη 
μεταφορά τεχνολογίας στο παρελθόν, και η άλλη θα πρέ­
πει να παρέχει ένα πραγματικό περιβάλλον κατασκευής. 
Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, προσδιορί­
στηκαν τα ακόλουθα έργα και θέματα: 
5.6.1. Κέντρα εφαρμογής και ανάπτυξης CIM 
5.6.2. Γενικά θέματα για υποστήριξη CIM 
— κατευθυντήριες γραμμές σχεδιασμού προϊόντος για 
αυτόματη παραγωγή' 
— οικονομικές μεθοδολογίες για την αξιολόγηση επεν­
δύσεων σε συστήματα CIM' 
— αλληλεπίδραση συστημάτων CIM με πληροφοριακά 
συστήματα διοίκησης/διαχείρισης (MIS). 
ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΥ Α 
5.6.1. Κέντρα εφαρμογής και ανάπτυξης CIM 
Περιγραφή 
Δημιουργία κέντρων εξειδίκευσης, συνεχιζόμενης εκπαί­
δευσης και έρευνας, όπου μπορούν να δοκιμασθούν, να 
επιδειχθούν και να αναπτυχθούν τεχνολογία και εργα­
λεία CIM. Πρόγραμμα 
Έτος 1: 
— προκαταρκτική μελέτη για κέντρα εφαρμογής και 
ανάπτυξης CΙ Μ. 
Έτη 2 και 3: 
— διατύπωση προγραμμάτων και επιλογή εγκαταστά­
σεων για κέντρα εφαρμογής και ανάπτυξης CIM. 
Έτη 4 και 5: 
— ίδρυση κέντρων εφαρμογής και ανάπτυξης CIM. 
Ενδιάμεσοι στόχοι 
12ος μήνας 
— ολοκλήρωση προκαταρκτικής μελέτης για την 
ίδρυση των κέντρων. 
24ος μήνας 
— διατύπωση σχεδίων για την ανάπτυξη κέντρων. 
36ος μήνας 
— επιλογή κατάλληλων εγκαταστάσεων για τα κέντρα 
ανάπτυξης. 
48ος μήνας 
— ολοκλήρωση λεπτομερών σχεδίων για τα κέντρα 
ανάπτυξης' 
— ανάληψη προκαταρκτικής εργασίας για την ίδρυση 
των κέντρων. 
60ός μήνας 
— ολοκλήρωση της ίδρυσης των κέντρων. 
ΕΡΓΑ ΤΥΠΟΥ Β 
5.6.2. Γενικά θέματα για υποστήριξη CIM 
Οι παρακάτω περιοχές θεωρείται ότι παρουσιάζουν 
ενδιαφέρον: 
— Κατευθυντήριες γραμμές σχεδιασμού προϊόντος για 
αυτόματη παραγωγή 
Κατανόηση και απόκτηση ικανότητας σχεδιασμού 
μηχανικών προϊόντων για αυτοματοποιημένη βιομη­
χανική κατασκευή. 
20. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 47/67 
— Οικονομικές μεθοδολογίες για την εκτίμηση επενδύ­
σεων σε συστήματα CIM 
Να αναπτυχθούν εργαλεία και μεθοδολογίες για τη 
σωστή οικονομική αξιολόγηση επενδύσεων σε 
συστήματα CΙ Μ. 
— Αλλη^ίδραση συστημάτων CIM με MIS Ορισμός ανταλλαγής δεδομένων ανάμεσα σε συστή­
ματα CIM και MIS. 
Ο σκοπός αυτών των δραστηριοτήτων είναι να αναπτύ­
ξουν εργαλεία και ευκολίες για την προώθηση επιτυχών 
εφαρμογών CI Μ.