Αριθ. C 134/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 5. 88 
για περαιτέρω κατεργασία και όχι για απευθείας πώληση 
στον καταναλωτή. 
Κεφάλαιο V 
Ενώ είναι δεκτό ότι χρειάζονται ίσως ορισμένες μικροβιολο­
γικές εξετάσεις, πιστεύεται ότι οι προτεινόμενες διαδικασίες 
είναι άσκοπες και μη ρεαλιστικές. 
Επίκεντρο των προτάσεων είναι το προϊόν και όχι η όλη 
πορεία της παραγωγής και το περιβάλλον αυτής. Το προϊόν 
θα έχει εισέλθει στην αγορά πριν να έχουν γίνει γνωστά τα 
αποτελέσματα των αναλύσεων. 
Το μόνο αποτελεσματικό μέσο για τον έλεγχο της ποιότητας 
των κιμάδων είναι ένα σύστημα μικροβιολογικών αναλύσεων 
σε τυχαία δείγματα και η παρακολούθηση των κρίσιμων 
σημείων ελέγχου. Στις προτάσεις θα έπρεπε να αναπτύσσεται 
ένα τέτοιο σύστημα ελέγχου. Θα ήταν πιο ρεαλιστικό αν οι 
Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 1988. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής για 
την έκδοση κανονισμού περί απαλλαγής κατηγοριών συμ­
φωνιών που αφορούν την άδεια εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας. 
Συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι η αυξανόμενη 
οικονομική σημασία των τεχνικών γνώσεων που δεν προστα-
(') ΕΕ αριθ. C 214 της 12. 8. 1987, σ. 2. έλεγχοι γίνονταν στην εισερχόμενη πρώτη ύλη. Η μικροβιο­
λογική ανάλυση του τελικού προϊόντος μπορεί να δώσει 
ψευδή εικόνα για το κατά πόσον είναι ή όχι ακίνδυνο. Στις 
προτάσεις θα έπρεπε να αναπτύσσεται μια τέτοια προσέγγιση. 
Κεφάλαιο VI, 22. 
Μετά τη λέξη «καρυκεύματα» να προστεθεί: «και/ή πρόσ­
θετα». 
Να προστεθεί η ημερομηνία κατάψυξης. Για τα κρέατα που 
έχουν υποστεί ψύξη, να αναφέρεται η ημερομηνία μέχρι την 
οποία επιτρέπεται να καταναλωθούν. 
Κεφάλαιο VIII 
Το πιστοποιητικό καταλληλότητας θα πρέπει να είναι 
προσφορά για συμπλήρωση με μηχανή επεξεργασίας κειμέ­
νου. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
τεύονται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, καθιστά απαραίτητο 
να δοθεί στις συμφωνίες για άδεια εκμετάλλευσης τέτοιων 
γνώσεων μεγαλύτερη νομική ασφάλεια. 
1.2. Οπωσδήποτε η Επιτροπή έχει περιορίσει πολύ τους 
στόχους του κανονισμού περί απαλλαγής ορισμένων κατηγο­
ριών. Ο κανονισμός δεν θα πρέπει να επιδιώκει αποκλειστικά 
την δημιουργία μεγαλύτερης νομικής ασφάλειας. Είναι 
εξίσου σημαντικό όπως, ταυτόχρονα με την νομική ασφάλεια, 
ενθαρρυνθεί και διευκολυνθεί αποφασιστικά η σύναψη συμ-Συμπληρωματική γνωμοδότηση για το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του 
άρθρου 85 παράγραφος 3 της Συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών που αφορούν την άδεια 
εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας(ι) 
(88/C 134/06) 
Στις 20 Οκτωβρίου 1987 το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής αποφάσισε, 
σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο του άρθρου 20 του εσωτερικού κανονισμού στο πλαίσιο της κατάρτισης 
της γνωμοδότησης της ΟΚΕ για την 16η πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά την πολιτική του 
ανταγωνισμού, να προβεί στην επεξεργασία γνωμοδότησης για το παραπάνω σχέδιο. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 2 Μαρτίου 1988 βάσει της εισηγητικής 
έκθεσης του κ. Petersen. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε ομόφωνα κατά την 254η σύνοδο ολομέλειας της 
(συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 1988) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
24. 5. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 134/11 
φωνιών για την άδεια εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας. Τις 
καθοριστικές για το σκοπό αυτό σκέψεις παρουσίασε ήδη η 
Επιτροπή στο έγγραφο εργασίας της 86/ΕΜ-1. Η ΟΚΕ εκφρά­
ζει μεγάλη λύπη, διότι στην αιτιολογική έκθεση του σχεδίου 
δεν εξετάζεται το θέμα διεξοδικότερα. 
1.3. Τα ακόλουθα δεδομένα θα πρέπει να συνεκτιμηθούν 
για το περιεχόμενο ενός κανονισμού με θέμα την απαλλαγή 
κατηγοριών συμφωνιών: 
— Η διακοινοτική μεταφορά τεχνολογίας βελτιώνει ουσια­
στικά την ανταγωνιστική θέση της Κοινότητας σαν 
σύνολο σε σχέση προς τρίτα κράτη· έχει μεγάλη σημασία 
για την επίτευξη του στόχου αυτού. 
— Η παραχώρηση τεχνογνωσίας ενισχύει τον ανταγωνισμό 
μέσα στην Κοινότητα. Από την άποψη αυτή υπερέχει 
σαφώς από άλλα είδη αξιοποίησης των τεχνικών 
γνώσεων, της εξαγωγής προϊόντων ή της διενέργειας 
άμεσων επενδύσεων. 
— Η παραχώρηση τεχνογνωσίας είναι απαραίτητη από την 
πλευρά της οικονομίας, διότι βοηθά να αποφευχθεί η 
σπατάλη στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης που 
προέρχεται από την επικάλυψη των σχετικών προσπα­
θειών. 
— Το κόστος έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας αυξάνεται 
σταθερά. Η παραχώρηση τεχνογνωσίας είναι, ιδίως για 
τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στοιχείο απαραίτητο για 
τη διατήρηση και ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας τους 
και συνεπώς για την διασφάλιση των υφισταμένων θέσεων 
απασχόλησης και τη δημιουργία νέων. 
Είναι συνεπώς πρωταρχικό συμφέρον της Κοινότητας να 
ενθαρρυνθεί η παραχώρηση τεχνογνωσίας. Η τεχνογνωσία 
εξυπηρετεί την εντατικοποίηση του ανταγωνισμού, βελτιώνει 
την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και 
αποτελεί προϋπόθεση απαραίτητη για τη δημιουργία μιας 
ευρωπαϊκής τεχνολογικής κοινότητας στα πλαίσια της 
υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς ώς το 1992. 
1.4. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι το σχέδιο κανονισμού 
θα έπρεπε να λάβει ιδιαίτερα υπόψη τα συμφέροντα των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Λόγω των περιορισμένων τους 
μέσων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την επανάκτηση 
ενός μέρους των δαπανών που διαθέτουν για έρευνα και 
ανάπτυξη. Από την άλλη πλευρά η απόκτηση ξένης τεχνο­
γνωσίας αποτελεί, για τις επιχειρήσεις αυτές, το οικονομικό­
τερο — και συχνά το μοναδικό — μέσο, για να μπορέσουν 
να παρακολουθήσουν την τεχνική πρόοδο. 
1.5. Η Επιτροπή αναφέρει στην αιτιολογική έκθεση της 
ότι είναι σκόπιμο κατά την διάρθρωση του σχεδίου κανονι­
σμού να γίνεται διασύνδεση με τον κανονισμό περί αδειών 
εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επι­
τροπή ότι ο συχνός συνδυασμός της παραχώρησης ευρεσιτεχ­
νιών και της μεταφοράς τεχνογνωσίας επιβάλλει την ανάγκη 
εναρμόνισης του περιεχομένου του κανονισμού με το περιε­
χόμενο του κανονισμού περί άδειας ευρεσιτεχνίας. Είναι 
ωστόσο της γνώμης ότι η εκτεταμένη υιοθέτηση ρυθμίσεων 
από τον κανονισμό περί άδειας ευρεσιτεχνίας, όπως προ­
κύπτει από το σχέδιο της Επιτροπής, δεν είναι ούτε 
επιτακτική ούτε και συνίσταται σε όλες τις περιπτώσεις. Σχετικά τονίζονται ιδίως οι ακόλουθες διαφορές μεταξύ της 
παραχώρησης ευρεσιτεχνιών και της μεταφοράς τεχνο­
γνωσίας: 
— Η τεχνογνωσία δεν αποτελεί προστατευόμενο νομικό 
αντικείμενο, συγκρίσιμο με μια ευρεσιτεχνία, αλλά μια 
δεδομένη πρόοδο στον τομέα των γνώσεων εξαιρετικά 
μεγάλης οικονομικής αξίας. Η διατήρηση του κεφαλαίου 
αυτού εξαρτάται από τον συμβιβασμό της σχετικής σύμ­
βασης από το δικαιοδόχο της τεχνογνωσίας και τη νομική 
εγκυρότητα της συμφωνίας για παραχώρηση της τεχνο­
γνωσίας. Για την παραχώρηση τεχνογνωσίας συνεπώς η 
νομική ασφάλεια και η νομική σαφήνεια είναι ασύγκριτα 
σπουδαιότερες από ό,τι για τις άδειες ευρεσιτεχνίας. 
— Με την παραχώρηση τεχνογνωσίας ο δικαιοδόχος καθί­
σταται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα κανονικός αντα­
γωνιστής του δικαιοπάροχου. Η παραχώρηση μιας άδειας 
ευρεσιτεχνίας απεναντίας δεν επηρεάζει κατά κανόνα 
καθόλου την κατάσταση ανταγωνισμού. Ο δικαιοπάροχος 
χρειάζεται συνεπώς, για να είναι η παραχώρηση της τεχ­
νογνωσίας οικονομικώς συμφέρουσα, να δύναται να λαμ­
βάνει για τον εαυτό του και για άλλους δικαιοδόχους 
προστατευτικά μέτρα. 
— Ο κάτοχος τεχνογνωσίας δεν έχει κανένα δικαίωμα να 
αποκλείει τρίτους από την ανάπτυξη και χρησιμοποίηση 
συγκρίσιμων τεχνικών γνώσεων. Αντίθετα ο κάτοχος 
ευρεσιτεχνίας διαθέτει το δικαίωμα αυτό για την διάρκεια 
της ισχύος της ευρεσιτεχνίας (20 χρόνια — άρθρο 63, 
παράγραφος 1 της συμφωνίας περί ευρωπαϊκών διπλω­
μάτων ευρεσιτεχνίας). Ο κίνδυνος, συνεπώς, μιας ολικής 
στεγανοποίησης των αγορών, ο οποίος υπάρχει κατά την 
χρήση ευρεσιτεχνιών, δεν υφίσταται στην περίπτωση της 
τεχνογνωσίας. 
— Το περιεχόμενο της τεχνογνωσίας δεν είναι δυνατό να 
ορισθεί με ακρίβεια ούτε με διοικητικές διατάξεις όπως 
συμβαίνει με το περιεχόμενο μιας ευρεσιτεχνίας. Η τεχνο­
γνωσία ακολουθεί μια διαρκή εξελικτική πορεία και προ­
σαρμόζεται προς τα τελευταία επιτεύγματα. Έτσι γίνεται 
δύσκολο να καθορισθεί, πότε πρόκειται ακόμη για «την 
ίδια τεχνογνωσία» (άρθρο 1, παράγραφος 2 του σχεδίου). 
Οι έννοιες όμως αυτές αποκτούν στο σχέδιο της Επιτρο­
πής μεγάλη σημασία. 
1.6. Αποφασιστικό για τα μέρη μιας σύμβασης τεχνο­
γνωσίας είναι το νομικό πλαίσιο για το επιτρεπό συμφωνιών 
αποκλειστικής εκμετάλλευσης σε ορισμένο χώρο (εδαφική 
προστασία). Για τον δικαιοδόχο μιας τεχνογνωσίας η 
απόκτηση νέας τεχνολογίας είναι οικονομικά συμφέρουσα 
μόνον όταν ο ίδιος, μέσα στην δική του αγορά, δεν είναι 
εκτεθειμένος ευθύς εξαρχής στον ανταγωνισμό εκ μέρους του 
δικαιοπαρόχου τεχνογνωσίας ή άλλων δικαιοδόχων τεχνο­
γνωσίας με το ίδιο τεχνολογικό περιεχόμενο. Μόνο τότε 
υπάρχει γι'αυτόν προοπτική απόσβεσης των επενδύσεων προ­
σαρμογής της επιχείρησης του στις ανάγκες νέων μεθόδων ή 
προϊόντων. 
Ο δικαιοπάροχος τεχνογνωσίας πρέπει να είναι σε θέση να 
προστατεύεται στον ίδιο βαθμό από τον ανταγωνισμό εκ 
μέρους του δικαιοδόχου. Δεν θα διαθέτει την τεχνογνωσία του 
σε άλλους επιχειρηματίες, εφόσον έτσι θα θέτει σε κίνδυνο τις 
δικές του αγορές. Η προθυμία όμως του δικαιοπαρόχου να 
παραχωρεί τεχνογνωσία έχει αποφασιστική σημασία για την 
διάδοση της τεχνογνωσίας στην επικράτεια της Κοινότητας. 
Το σχέδιο της Επιτροπής λαμβάνει μόνο ανεπαρκώς υπόψη 
τις δικαιολογημένες αυτές ανάγκες των συμβαλλομένων. 
Αριθ. C 134/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 5. 88 
Περιορίζει σε τέτοιο βαθμό τις δυνατότητες συμφωνίας για 
την αποκλειστική εκμετάλλευση σε ορισμένο χώρο, ώστε σε 
πολλές περιπτώσεις ούτε για τον δικαιοπάροχο ούτε για τον 
δικαιοδόχο θα υπάρχει κίνητρο για τη σύναψη μιας σύμβασης 
τεχνογνωσίας. 
Η Επιτροπή πρέπει να λάβει στο σημείο αυτό υπόψη ότι οι 
μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις, τόσον ως δικαιοπάροχοι 
ή ως δικαιοδόχοι τεχνογνωσίας, ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για 
την παραχώρηση τεχνογνωσίας. 
1.7. Η ΟΚΕ διερωτάται επίσης εάν το σχέδιο είναι κατάλ­
ληλο σε όλες τις ρυθμίσεις για τη δημιουργία εκείνης της 
νομικής ασφάλειας η οποία αποτελεί, σύμφωνα με τη γνώμη 
της Επιτροπής, στόχο του κανονισμού. Η Επιτροπή εξαρτά 
ορισμένες συμφωνίες παραχώρησης τεχνολογίας από το 
σεβασμό διατάξεων που στερούνται σαφήνειας. Πρόκειται: 
— για την προϋπόθεση ότι η παραχωρούμενη τεχνογνωσία 
πρέπει να είναι «ουσιαστική» (αιτιολογική σκέψη 4 προς 
το τέλος και 5), 
— για την έκταση της υποχρέωσης για παροχή πληροφοριών 
σύμφωνα προς το άρθρο 1 παράγραφος 3 του σχεδίου, 
— για την προϋπόθεση ισχύος των εδαφικών περιορισμών 
σύμφωνα με την οποία πρέπει να πρόκειται για «την ίδια 
τεχνολογία» (άρθρο 1, παράγραφος 2 του σχεδίου). 
Η οικονομική σημασία και η δυνατότητα παραβιάσεων των 
συμφωνιών παραχώρησης τεχνογνωσίας καθιστά απαραίτητο 
να περιφρουρηθεί η νομική ισχύς των σχετικών συμβάσεων 
σε όσον το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Ορισμός της τεχνογνωσίας 
Η ΟΚΕ προτείνει, όπως ο εννοιολογικός ορισμός της τεχνο­
γνωσίας εναρμονισθεί με τον ορισμό που υπάρχει στο σχέδιο 
ενός κανονισμού για την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγρα­
φος 3 της Συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών επιδεκτικών 
απαλλαγής (ΕΕ αριθ. C 229 της 27. 8. 1987, σ. 3), εφόσον ο 
τομέας ρύθμισης και των δύο κανονισμών είναι συγκρίσιμος 
όσον αφορά το περιεχόμενο. 
2.2. Αιτιολογικές σκέψεις 4 έως 6 (ουσιαστική σημασία της 
τεχνογνωσίας) 
Η Επιτροπή θέλει να εξαιρέσει μόνο συμβάσεις για τεχνικές 
γνώσεις, οι οποίες είναι μυστικές και ουσιαστικές. Έτσι 
θέλει προφανώς να αποκλείσει τη χορήγηση εξαίρεσης σε 
συμβάσεις τεχνογνωσίας χωρίς αξία. Για να υπάρχει δυνατό­
τητα να ελεγχθεί, αν η τεχνογνωσία είναι ουσιαστική, απαι­
τείται πλήρης και διαρκής τεκμηρίωση της τεχνογνωσίας 
(άρθρο 1, παράγραφος 3), που χρειάζεται να είναι λεπτομερής 
«στο μέτρο που αυτό είναι εφικτό». 
Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να 
αποκλείσει από την εξαίρεση συμβάσεις τεχνογνωσίας χωρίς 
αξία. Επισημαίνει όμως ότι τέτοιες συμβάσεις θα είναι εξαιρε­
τικά σπάνιες. Διαφορετικά ο δικαιοδόχος τεχνογνωσίας δεν 
θα είναι καθόλου πρόθυμος, να καταβάλει ένα αντίτιμο για 
το σκοπό αυτό. Επιπλέον η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να 
αντιμετωπίζει καταχρήσεις σε μεμονωμένες περιπτώσεις με 
ανάκληση της εξαίρεσης (άρθρο 9 του σχεδίου). Η αξίωση, να είναι η τεχνογνωσία «ουσιαστική», δημιουργεί 
επιπλέον στην εφαρμογή δύσκολα προβλήματα οριοθέτησης 
και ζημιώνει έτσι τη νομική ασφάλεια. Στο ερώτημα, εάν 
οι τεχνολογικές γνώσεις είναι ουσιαστικές, πρέπει να δοθεί 
απάντηση από την άποψη του δικαιοδόχου, ή αφού ληφθεί 
υπόψη το γενικό τεχνολογικό επίπεδο; Η ΟΚΕ διερωτάται 
επίσης, αν η Επιτροπή θα διαθέτει τις ειδικές γνώσεις, για να 
απαντήσει με ταχύτητα και ακρίβεια σ'αυτό το ερώτημα. 
2.3. Άρθρο 1, παράγραφος 1 (τομέας εφαρμογής) 
2.3.1. Πρέπει να υποστηριχθεί η προσπάθεια της Επιτρο­
πής, για την θέσπιση ενός σαφούς διαχωρισμού του πεδίου 
εφαρμογής του κανονισμού τεχνογνωσίας από τον κανονισμό 
για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
Συμβάσεις, με τις οποίες παραχωρούνται προς εκμετάλλευση 
τόσο τεχνογνωσία όσο και ευρεσιτεχνίες θα είναι δυνατό να 
εξαιρούνται κατά το μέτρο, κατά το οποίο δεν πληρούνται οι 
προϋποθέσεις για την εφαρμογή του κανονισμού περί παρα­
χωρήσεως ευρεσιτεχνίας. Ο ορισμός που έχει επιλεγεί στο 
σχέδιο για το πεδίο εφαρμογής είναι δυσνόητος και θα πρέπει 
κατά το δυνατό να απλουστευθεί. 
2.3.2. Συχνά οι συμβάσεις τεχνογνωσίας περιλαμβάνουν 
την άδεια εκμετάλλευσης κατατεθέντων σημάτων. Ο κανονι­
σμός, όπως εξάγεται από την αιτιολογική σκέψη 4, θα αφορά 
τέτοιες συμβάσεις, μόνο εφόσον τα κατατεθέντα σήματα 
παραχωρούνται κατά τρόπο «συμπληρωματικό». Καλείται η 
Επιτροπή να εξετάσει, αν ο περιορισμός αυτός, που μπορεί να 
προκαλέσει πρόσθετα προβλήματα οριοθέτησης, του πεδίου 
εφαρμογής είναι απαραίτητος. Το σχέδιο αποτρέπει ήδη τον 
κίνδυνο να εξαιρούνται συμβάσεις σύμφωνα με τον κανονισμό 
περί τεχνογνωσίας, ενώ κύριος σκοπός τους είναι η παραχώ­
ρηση κατατεθέντων σημάτων. Πράγματι στην αιτιολογική 
σκέψη 4 αναφέρεται ρητά ότι ο κανονισμός περί τεχνο­
γνωσίας δεν πρόκειται να ισχύει για συμφωνίες, «στις οποίες 
η παραχώρηση της άδειας χρήσεως του κατατεθέντος σήμα­
τος συνιστά τον κύριο σκοπό της συμφωνίας». 
2.4. Άρθρο 1, παράγραφος 1, αριθμός 6 και παράγραφος 2 
(εδαφική προστασία) 
2.4.1. Η προστασία όσον αφορά την αποκλειστική εκμε­
τάλλευση σε ορισμένες περιοχές λαμβάνει υπόψη τις δικαιο­
λογημένες ανάγκες δικαιοδόχων και δικαιοπαρόχων. Αυτό το 
αναγνωρίζει η Επιτροπή, όπως αποδεικνύουν οι παρατηρή­
σεις της στο έγγραφο εργασίας 86/ΕΜ-1. Ένας δικαιοδόχος 
δεν θα προσανατολίσει την επιχείρηση του στις ανάγκες μιας 
νέας μεθόδου ή ενός προϊόντος, εφόσον δεν του παρέχεται 
καμιά ευκαιρία να δημιουργήσει μια δική του αγορά. Χρειάζε­
ται προστασία των επενδύσεων του. Ο δικαιοπάροχος αντί­
θετα τότε μόνο θα παραχωρήσει τεχνογνωσία, αν δεν θα 
αισθάνεται φόβο, ότι ο δικαιοδόχος θα δημιουργήσει αμέσως 
ανταγωνισμό μέσα στις δικές του αγορές. 
2.4.2. Η Επιτροπή προτείνει να περιορισθεί η άδεια για 
συμφωνίες εδαφικής προστασίας για ορισμένη τεχνογνωσία 
σε επτά συνολικά χρόνια, με έναρξη την υπογραφή της πρώ­
της σύμβασης τεχνογνωσίας. Μετά τη σύναψη μιας πρώτης 
σύμβασης τεχνογνωσίας συνεπώς το χρονικό περιθώριο, για 
το οποίο μπορεί να παραχωρείται αποκλειστική εκμετάλ­
λευση σε ορισμένες περιοχές και σε άλλους δικαιοδόχους για 
24. 5. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 134/13 
την ίδια τεχνογνωσία, θα περιορίζεται καθημερινά. Τελικά 
μετά επτά χρόνια καμία εδαφική προστασία δεν θα είναι 
δυνατό ούτε να ζητείται ούτε να παραχωρείται. Συνεπώς η 
Επιτροπή λαμβάνει ανεπαρκώς υπόψη τα συμφέροντα των 
δικαιοπαρόχων και δικαιοδόχων τεχνογνωσίας. 
2.4.3. Το σχέδιο της Επιτροπής εμφορείται από την αντί­
ληψη ότι μια τεχνογνωσία κανονικά έχει απαρχαιωθεί μετά 
από επτά χρόνια. Η γενίκευση αυτή ασφαλώς δεν αληθεύει. 
Υπάρχουν πολυάριθμες περιπτώσεις, στις οποίες η τεχνογνω­
σία μετά από επτά ή περισσότερα χρόνια εξακολουθεί να 
είναι απόρρητη και η απόκτηση της σημαίνει σημαντικό 
ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. 
Η παραχώρηση απαρχαιωμένης τεχνογνωσίας αποκλείεται 
για μια εξαίρεση κατά κατηγορίες, επειδή η τεχνογνωσία 
αυτή δεν είναι πλέον απόρρητη, αλλά πασίγνωστη. Μόνον 
εάν μια επιχείρηση μπορεί να αποκτήσει απτά ανταγωνιστικά 
πλεονεκτήματα, θα συνάψει μια σύμβαση τεχνογνωσίας και 
θα προβεί σε πληρωμές προς τον δικαιοπάροχο τεχνο­
γνωσίας. 
2.4.4. Επιβάλλεται για κάθε ατομική σύμβαση να είναι 
δυνατή μια λογική εδαφική προστασία. Ο κανονισμός πρέπει 
να προβλέψει τη δυνατότητα σύναψης μιας συμφωνίας 
αποκλειστικής εκμετάλλευσης σε ορισμένες περιοχές 
(προστασία περιοχής) δέκα, κατ'ανώτατο όριο, ετών, προ­
θεσμία η οποία θα τρέχει από τη σύναψη της σχετικής σύμβα­
σης παραχώρησης τεχνογνωσίας (πρβλ. σχετικά και το 
σημείο 4 της γνωμοδότησης αυτής) 
2.4.5. Ένας δικαιοδόχος κατά κανόνα προβαίνει σε υψηλές 
επενδύσεις, ώστε να μπορεί να παράγει ή να εφαρμόζει μια 
ορισμένη μέθοδο για το προϊόν στο οποίο αναφέρεται η 
τεχνογνωσία. Για τις επενδύσεις αυτές θα πρέπει να υπάρχει 
η δυνατότητα απόσβεσης τους. Αυτό όμως είναι σχεδόν 
αδύνατο χωρίς εύλογη προστασία από χρονική άποψη από 
τον ανταγωνισμό του δικαιοπαρόχου ή άλλων δικαιοδόχων. 
Συνεπώς η εδαφική προστασία πρέπει να είναι δυνατό να 
συμφωνείται για κάθε συμφωνία παραχώρησης τεχνογνωσίας. 
Για την προστασία των συμφερόντων του δικαιοδόχου φαίνε­
ται λογικό ένα χρονικό διάστημα δέκα ετών για κάθε περί­
πτωση. Για τον δικαιοπάροχο η προτεινόμενη ρύθμιση είναι 
απαραίτητη, διότι αυτός θα παραχωρήσει τεχνογνωσία μόνον, 
εφόσον με τον τρόπο αυτό ούτε τις δικές του αγορές, ούτε τις 
αγορές άλλων δικαιδόχων βλάπτει. 
2.4.6. Η προσαρμογή της εδαφικής προστασίας σε κάθε 
συμφωνία παραχώρησης τεχνολογίας περιέχει τον κίνδυνο 
να έχει ως συνέπεια ότι συμβάσεις εδαφικής προστασίας 
που συνάφθηκαν με προηγούμενους δικαιοδόχους έχουν ήδη 
λήξει και ότι οι δικαιοδόχοι αυτοί μπορούν συνεπώς να αντα­
γωνισθούν τους νέους δικαιοδόχους. Είναι δυνατό, όμως, να 
αφεθεί στο δικαιοδόχο να αποφασίσει, με βάση καθαρά οικο­
νομικά κριτήρια, αν θα συνάψει ή όχι υπό τις προϋποθέσεις 
αυτές μια συμφωνία για ορισμένη τεχνογνωσία. 
Για να είναι σε θέση να λάβει υπόψη την άποψη αυτή μια 
επιχείρηση που ενδιαφέρεται για την απόκτηση τεχνο­
γνωσίας, θα πρέπει να επιβάλει στον δικαιοπάροχο τεχνο­
γνωσίας μια ανάλογη υποχρέωση πληροφόρησης. Η ΟΚΕ 
προτείνει, να συνδεθεί η απαλλαγή συμφωνιών εδαφικής 
προστασίας με τον πρόσθετο όρο ότι ο δικαιοπάροχος τεχνο­
γνωσίας θα ενημερώνει τον δικαιοδόχο εγγράφως σχετικά με 
ήδη υφιστάμενες συμβάσεις τεχνογνωσίας που αφορούν την 
ίδια τεχνολογία και με τον χρόνο διάρκειας τους. 2.4.7. Στη ρύθμιση που προτείνεται από την ΟΚΕ δεν αντι­
τίθεται το γεγονός ότι η τεχνογνωσία στον τομέα της υψηλής 
τεχνολογίας κατά κανόνα απαρχαιώνεται σε λιγότερα από 
δέκα χρόνια. Ανταποκρίνεται στην τρέχουσα πρακτική σύνα­
ψης συμβάσεων, σύμφωνα με την οποία ο δικαιοπάροχος 
επιτρέπει στον δικαιοδόχο να συμμετέχει σε όλες τις περαι­
τέρω εξελίξεις. Κατά τη διάρκεια ολοκλήρου της διάρκειας 
της σύμβασης ο δικαιοδόχος έχει συνεπώς στη διάθεση του 
τα νεώτατα επιτεύγματα της τεχνογνωσίας. 
2.4.8. Τέλος, η προτεινόμενη ρύθμιση πρέπει επίσης να 
ισχύει και για την εδαφική προστασία των κατόχων διπλω­
μάτων ευρεσιτεχνίας μεταξύ τους. Ο περιορισμός που προβλέ­
πεται από την Επιτροπή για τον παθητικό ανταγωνισμό 
μεταξύ των δικαιοδόχων (άρθρο 1, παράγραφος 1, αριθ. 6) 
πρέπει να απορριφθεί. Στην περίπτωση προηγμένης τεχνο­
λογίας υπάρχει η ανάγκη προστασίας και για ενεργητικό και 
για παθητικό ανταγωνισμό. Στον τομέα της υψηλής τεχνο­
λογίας οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι γνωρίζουν που και ποια 
προϊόντα υπάρχουν, δηλαδή στην περίπτωση αυτή δεν είναι 
απαραίτητη μια ενεργητική πολιτική πωλήσεων. 
2.4.9. Στην αιτιολογική σκέψη 10, τελευταία παράγραφος, 
η Επιτροπή εκφράζει την άποψη ότι βελτιώσεις της τεχνο­
γνωσίας δικαιολογούν μια παράταση των συμφωνιών εδαφι­
κής προστασίας μόνον, όταν οι βελτιώσεις αυτές είναι ουσια­
στικές και απόρρητες. Υπό την επιφύλαξη για τον χαρακτη­
ρισμό «ουσιαστική» η ΟΚΕ υποστηρίζει κατηγορηματικά τη 
σκέψη αυτή της Επιτροπής και προτείνει να συμπεριληφθεί 
στην κατάλληλη θέση στον κανονισμό. 
2.5. Άρθρο 1, παράγραφος 3 (Υποχρέωση τεκμηρίωσης) 
2.5.1. Συμφωνίες για την αποκλειστική εκμετάλλευση σε 
ορισμένες περιοχές πρέπει, σύμφωνα με την Επιτροπή, να 
εξαιρούνται μόνο, αν η παραχωρούμενη τεχνογνωσία περι­
γράφεται «με τόση ακρίβεια, όσο αυτό είναι εφικτό». 
Επιβάλλεται ωστόσο, να ληφθεί υπόψη ότι η υποχρέωση 
τεκμηρίωσης δημιουργεί σημαντική νομική ανασφάλεια. Δεν 
είναι δυνατό να προβλεφθεί πότε σε κάθε περίπτωση γίνεται 
μια περιγραφή «με τόση ακρίβεια όσο αυτό είναι εφικτό». 
Η νομική υπόσταση συμφωνιών περί εδαφικής προστασίας 
δεν επιτρέπεται να εξαρτάται από μια τόσο αόριστη προϋπό­
θεση. Επιπλέον η εκτενής τεκμηρίωση που αξιώνει η Επι­
τροπή θέτει σε κίνδυνο το απόρρητο της τεχνογνωσίας και 
συνεπώς επηρεάζει δυσμενώς την αξία της για τον δικαιοπά­
ροχο της τεχνογνωσίας. 
2.5.2. Η υποχρέωση τεκμηρίωσης επιβάλλει στην επιχεί­
ρηση ένα απαράδεκτο γραφειοκρατικό βάρος. Εξαιτίας της 
θα υποφέρουν ιδίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες 
έχουν μικρότερες δυνατότητες από ό,τι άλλες επιχειρήσεις 
να αντιμετωπίσουν γραφειοκρατικές δαπάνες. Τούτο επιβε­
βαίωσαν τελευταία νεώτερες μελέτες, οι οποίες έχουν πραγμα­
τοποιηθεί κατ'εντολή της Επιτροπής. Η προβλεπόμενη υπο­
χρέωση εκτενούς τεκμηρίωσης αντιφάσκει έτσι στις γενικές 
κατευθυντήριες γραμμές μιας ευρωπαϊκής πολιτικής. 
Δεν θα πρέπει επίσης να αγνοείται ότι σε πολλές επιχειρήσεις 
σημαντικό μέρος των παραχωρούμενων τεχνογνωσιών προέρ­
χεται από την πρακτική εκπαίδευση των συνεργατών του 
δικαιοδόχου τεχνογνωσίας, το περιεχόμενο της οποίας δεν 
είναι καταγραμμένο και πολύ περισσότερο δεν είναι δυνατό 
να καταγραφεί. 
Αριθ. C 134/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 5. 88 
2.5.3. Συνεπώς δεν χρειάζεται κατά τα άλλα εκτενής 
τεκμηρίωση της τεχνογνωσίας, για να καταστεί δυνατός ο 
έλεγχος της όσον αφορά την «ουσιαστικότητα». Διότι η Επι­
τροπή είναι σε θέση σε κάθε περίπτωση να αποκτήσει και 
κατά άλλο τρόπο αξιόπιστες πληροφορίες για το περιεχόμενο 
της παραχωρούμενης τεχνογνωσίας. Έχει, σύμφωνα με τον 
κανονισμό αριθ. 17 της 6ης Φεβρουαρίου 1962, εκτεταμένα 
δικαιώματα, να ζητεί πληροφορίες και να διενεργεί ελέγχους 
σε μεμονωμένες επιχειρήσεις (άρθρο 11 εε. του κανονισμού). 
2.6. Άρθρο 2, παράγραφος 1, αριθμός 4 (Βελτιώσεις της 
τεχνογνωσίας) 
Η προβλεπόμενη ρύθμιση για την αμοιβαία ανταλλαγή βελ­
τιώσεων κατά την περίοδο της σύμβασης είναι περιττή. Μπο­
ρεί να μην ανταποκρίνεται στην πολλαπλότητα των δυνατών 
μορφών συνεργασίας μεταξύ δικαιοπαρόχου και δικαιοδόχου. 
Θα πρέπει να αφεθεί στα ίδια τα συμβαλλόμενα μέρη να 
ανεύρουν την ορθή ρύθμιση. Κατά άλλα δεν υπάρχει από την 
άποψη του ανταγωνισμού καμία ανάγκη να ρυθμιστεί το θέμα 
αυτό στον κανονισμό. 
2.7. Άρθρο 3, παράγραφο 1, αριθμός 5 (Διατάξεις για την 
ποιότητα του προϊόντος σύμβασης) 
Είναι επίσης περιττό να θεσπισθούν προδιαγραφές για τα 
συμβαλλόμενα μέρη, σχετικά με τις συμφωνίες που οφείλουν 
να συνάψουν για την ποιότητα ενός προϊόντος, το οποίο 
πρόκειται να παραχθεί με τη βοήθεια της τεχνογνωσίας. 
Επιπλέον είναι πολύ αυστηρός ο περιορισμός σε τέτοιες 
προδιαγραφές, όπως εκείνες οι οποίες είναι απαραίτητες «για 
την ικανοποιητική από τεχνικής πλευράς εκμετάλλευση της 
παραχωρούμενης τεχνογνωσίας». Ιδίως στον τομέα της 
υψηλής τεχνολογίας ο δικαιοπάροχος χρειάζεται να είναι σε 
θέση να διαθέτει ένα τεχνολογικό επίπεδο που μπορεί να είναι 
ασυνήθιστο ή ανώτερο από τη σχετική προδιαγραφή. 
2.8. Άρθρο 2, παράγραφος 1, αριθμός 8 και 9 (Τέλη) 
Οι πτυχές της δίκαιης κατανομής των βαρών μεταξύ των 
μερών για τα οποία γίνεται λόγος, μπορούν να αφεθούν στις 
νομικές τάξεις των κρατών μελών, τα οποία προβλέπουν προς 
τούτο κατάλληλες ρυθμίσεις. 
Επίσης δεν υπάρχει από την άποψη του ανταγωνισμού καμία 
ανάγκη να επιβάλλονται στα συμβαλλόμενα μέρη κανόνες 
για τη διαμόρφωση της συμφωνίας περί τελών. 
Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 1988. 2.9. Άρθρο 3, αριθμός 7 (Ποσοτικοί περιορισμοί) 
Δεν είναι ορθό να συμπεριληφθεί η ρύθμιση του κανονισμού 
περί ευρεσιτεχνιών, η οποία απαγορεύει τους ποσοτικούς 
περιορισμούς, σε ένα κανονισμό για την τεχνογνωσία. 
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα είναι ελάχιστα διατεθειμέ­
νες να παραχωρήσουν την τεχνογνωσία τους σε εξίσου ισχυ­
ρές ή ισχυρότερες επιχειρήσεις, εφόσον θα κατέχονται από 
τον φόβο, ότι αυτές οι επιχειρήσεις θα καταστρέψουν την 
αγορά με μια αφειδή εκμετάλλευση της τεχνογνωσίας. Ο 
κίνδυνος αυτός υφίσταται ιδίως τότε, όταν αντικείμενο της 
σύμβασης τεχνογνωσίας είναι η προμήθεια εγκαταστάσεων 
παραγωγής, που είναι έτοιμες για λειτουργία. 
3. Άρθρο 4 (Αντιρρήσεις στην εξαίρεση) 
3.1. Καταρχήν πρέπει να επικροτηθεί η προθυμία της 
Επιτροπής, να εξετάσει το περιεχόμενο ορισμένων συμ­
βάσεων μέσω της διαδικασίας προβολής αντιρρήσεων. 
3.2. Οπωσδήποτε η ειδική περίπτωση της «δεύτερης πηγής 
προμήθειας», άρθρο 4, παράγραφος 2 β) δεν ανήκει στη διαδι­
κασία προβολής αντιρρήσεων, αλλά επιβάλλεται να αποτε­
λέσει αντικείμενο γενικής εξαίρεσης. 
Οι εντολοδότες ζητούν συχνά από τους εντολοδόχους τους, 
να τους δημιουργήσουν μια δεύτερη πηγή προμηθειών, για 
να περιορίσουν τον κίνδυνο διακοπής της παραγωγής. Αυτό 
υποχρεώνει τον εντολοδόχο να μεταβιβάσει την τεχνογνωσία 
του σε έναν τρίτο. Συνεπώς έχει ένα συμφέρον που αξίζει να 
προστατευθεί, δηλαδή να επιβάλλει στον τρίτο ορισμένους 
περιορισμούς. 
4. Άρθρο 8 (Μεταβατικές διατάξεις) 
Οι μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 8, παράγραφος 2 και 3 
για τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα, Πορτογαλία και Ισπανία 
είναι ασαφείς. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν συνάψει, πριν από 
την ένταξη των χωρών τους στην Κοινότητα, πολλαπλές 
συμβάσεις τεχνογνωσίας με εδαφικούς περιορισμούς. Το σχέ­
διο κανονισμού αφήνει ανοικτό το θέμα, ποιο χρονικό σημείο 
θα είναι καθοριστικό κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος 
κανονισμού για τον υπολογισμό των προθεσμιών που προβλέ­
πονται σ'αυτόν. Το εν λόγω σημείο χρειάζεται διευκρίνιση, 
ιδίως όσον αφορά την εδαφική προστασία. 
Προτείνεται να ισχύουν οι προθεσμίες αυτές από την ημερο­
μηνία σύναψης της εκάστοτε σύμβασης τεχνογνωσίας, 
ανεξάρτητα από την ημερομηνία προσχώρησης του εν λόγω 
κράτους της Κοινότητας. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT