Αρκετά επιχειρησιακά προγράμματα τροποποιήθηκαν το 2017 και το 2018, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχει δυνατότητα για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στον σχεδιασμό των παρεμβάσεων ή στις ειδικές ρυθμίσεις υλοποίησης. Οι τροποποιήσεις αφορούσαν συνήθως τον τρόπο με τον οποίο γινόταν η στόχευση των τελικών αποδεκτών, τα κριτήρια επιλεξιμότητας των τελικών αποδεκτών και/ή τη σύνθεση της προσφερόμενης επισιτιστικής και υλικής συνδρομής. Ορισμένες τροποποιήσεις των ΕΠ αφορούσαν τη χρήση κατ’ αποκοπήν συντελεστών, απλοποιώντας έτσι τη διαχείριση του Ταμείου. Συχνά, γίνονταν αλλαγές που δεν χρειάζονταν επίσημη τροποποίηση, όπως η επέκταση των συνοδευτικών μέτρων ή η προσαρμογή τους σε ανάγκες που προέκυπταν.

ΕΠ Είδος συνδρομής Κράτος μέλος ΕΠ I Επισιτιστική συνδρομή BE, BG, CY, EST, ES, FI, FR, HU, IT, LT, MT, PL, PT, SI (14) Βασική υλική συνδρομή AT (1) Και τα δύο είδη CZ, EL, HR, IE, LU, LV, SK (7) ΕΠ II Κοινωνική ενσωμάτωση DE, DK, NL, SE (4)

Εκτιμάται ότι 12,9 εκατομμύρια άτομα επωφελήθηκαν από τη βοήθεια στο πλαίσιο του ΤΕΒΑ το 2017, αριθμός υψηλότερος του μέσου όρου των 12,7 εκατομμυρίων ατόμων που καλύπτονταν ετησίως από το 2014 έως το 2017. Από τα άτομα που καλύφθηκαν το 2017, πάνω από 12 εκατομμύρια (95 %) έλαβαν επισιτιστική συνδρομή και περίπου 580 000 (4,5 %) βασική υλική συνδρομή, ενώ περίπου 36 600 (0,3 %) συμμετείχαν σε προγράμματα κοινωνικής ενσωμάτωσης (ΕΠ II).

Τα 4 κράτη μέλη που υλοποίησαν προγράμματα κοινωνικής ενσωμάτωσης κάλυψαν 25 % περισσότερα άτομα από ό,τι το 2016. Οι NL και η SE σημείωσαν εντυπωσιακή κατ’ έτος αύξηση ύψους 333 % και 117 % αντίστοιχα, υιοθετώντας διαφορετικές στρατηγικές για τη συμμετοχή των τελικών αποδεκτών στις προτεινόμενες δραστηριότητες κοινωνικής ενσωμάτωσης (βλ. επεξήγηση στη συνέχεια). Και τα τέσσερα πέτυχαν ή ξεπέρασαν τους περισσότερους ετήσιους στόχους τους.

Τα μισά κράτη μέλη κάλυψαν περισσότερα άτομα από ό,τι το 2016, παρότι γενικά σημειώθηκε μείωση του συνολικού αριθμού τελικών αποδεκτών, από 16 εκατομμύρια το 2016 σε 12,9 εκατομμύρια το 2017, κυρίως λόγω της μη παροχής βοήθειας από τη RO το 2017. Το 2016 η RO είχε στηρίξει 3,3 εκατομμύρια άτομα, αλλά χρειάστηκε να διακόψει αυτή τη στήριξη το 2017, όπως εξηγήθηκε παραπάνω. Η μείωση αντισταθμίστηκε μερικώς από 13 κράτη μέλη (AT, BE, BG, CZ, DE, DK, FR, IE, LU, LV, NL, PL και SE) τα οποία κάλυψαν μαζί περίπου 362 000 περισσότερους τελικούς αποδέκτες από ό,τι το 2016. Επιπλέον, η CY, η HU, η HR και η PT ξεκίνησαν την παροχή συνδρομής το 2017, προσθέτοντας 340 000 επιπλέον άτομα στο σύνολο αυτών που καλύφθηκαν. Επιπρόσθετα, η IE, η οποία μέχρι το 2016 είχε προσφέρει μόνο επισιτιστική συνδρομή, το 2017 χορήγησε βασική υλική συνδρομή σε περίπου 5 000 άτομα.

Τα παιδιά αντιπροσώπευαν το 30 % των 12,9 εκατομμυρίων ατόμων που έλαβαν επισιτιστική συνδρομή, βασική υλική συνδρομή ή συνδρομή κοινωνικής ενσωμάτωσης το 2017. Αυτό σημαίνει ότι 4 εκατομμύρια παιδιά έλαβαν στήριξη. Όπως τα προηγούμενα έτη, περίπου το 50 % του συνόλου των ατόμων που έλαβαν βοήθεια ήταν γυναίκες (6 εκατομμύρια). Το 10 % ήταν μετανάστες, άτομα αλλοδαπής προέλευσης ή μειονότητες (1,1 εκατομμύρια άτομα). Επιπλέον, το 8 % των τελικών αποδεκτών ήταν άτομα ηλικίας 65 ετών ή άνω (1 εκατομμύριο), το 3 % ήταν άτομα με αναπηρίες (433 000) και το 3 % ήταν άστεγοι (370 000).

Ο εκτιμώμενος αριθμός αστέγων που έλαβαν βοήθεια από το ΤΕΒΑ αυξήθηκε κατά 71 % το 2017, υπερβαίνοντας τους 370 000. Περίπου τα δύο τρίτα των επιπλέον αστέγων που καλύφθηκαν ήταν στην IT, η οποία επέκτεινε το πρόγραμμά της για παροχή έτοιμων γευμάτων προκειμένου να καλύψει περισσότερα άτομα. Το BE και η CZ επίσης αύξησαν σημαντικά τον αριθμό των αστέγων που κάλυψαν — το BE με επισιτιστική συνδρομή και η CZ και με επισιτιστική και με βασική υλική συνδρομή. Η BG, η IE, η LV, η SE και η SK επίσης ανέφεραν αυξήσεις σ’ αυτή την ομάδα-στόχο, ενώ η HR, η HU και η PT ξεκίνησαν να τη βοηθούν για πρώτη φορά χρησιμοποιώντας πόρους του ΤΕΒΑ το 2017.

ΕΠ I – Επισιτιστική συνδρομή

Τα περισσότερα κράτη μέλη αύξησαν την ποσότητα των παρεχόμενων τροφίμων, παρά τη γενική μείωση της συνολικής ποσότητας τροφίμων που προσφέρθηκαν το 2017, μείωση η οποία ανήλθε στο 3 % σε σχέση με το 2016· αυτό ήταν αποτέλεσμα κυρίως της μη παροχής επισιτιστικής συνδρομής από τη RO το 2017. Είκοσι ένα κράτη μέλη χορήγησαν επισιτιστική συνδρομή το 2017. Σε πέντε κράτη μέλη (ES, FR, PL, IT και BG) αντιστοιχεί το 85 % της συνολικής ποσότητας τροφίμων που διανεμήθηκαν το 2017 (βλ. διάγραμμα 2). Τα δύο τρίτα της επισιτιστικής συνδρομής περιλάμβαναν γαλακτοκομικά προϊόντα, αλεύρι, ψωμί, πατάτες και άλλα αμυλούχα προϊόντα. Οι υψηλότερες αυξήσεις σε τόνους τροφίμων που διανεμήθηκαν το 2017 ήταν στην IT και τη BG, όπου το πρόγραμμα επισιτιστικής συνδρομής επεκτάθηκε. Διένειμαν 24 000 και 19 000 περισσότερους τόνους τροφίμων (αντίστοιχα) από ό,τι το 2016. Επιπλέον, χάρη στην ένταξη επιπλέον ειδών τροφίμων και τη συμμετοχή και άλλων οργανώσεων-εταίρων στο πρόγραμμα, η IE τετραπλασίασε την ποσότητα των διανεμόμενων τροφίμων το 2017 (επιπλέον 623 τόνοι). Άλλα κράτη μέλη, περιλαμβανομένων των BE, CY, CZ, HR, HU, LT, LV, PL, PT και SK, επίσης αύξησαν την ποσότητα των διανεμόμενων τροφίμων τους.

Διάγραμμα 2: Επισιτιστική συνδρομή που χορηγήθηκε κατά την περίοδο 2014-2017 (σε χιλιάδες τόνους)

Πηγή: Κοινός δείκτης εκροών του ΤΕΒΑ (ID 11), 2014-2017

Η πλειονότητα των κρατών μελών που χορήγησε επισιτιστική συνδρομή επέλεξε να διανείμει ένα σύνολο ειδών τροφίμων για οικιακή κατανάλωση, συνήθως με τη μορφή ενός ή περισσότερων ειδών τυποποιημένων συσκευασιών τροφίμων. Αυτά τα κράτη μέλη ήταν, μεταξύ άλλων, οι BG, BE, CZ, EST, ES, HU, LT, LV, MT, PL, PT και SK. Σε άλλα κράτη μέλη, οι οργανώσεις-εταίροι προσάρμοσαν τη βοήθεια στις ανάγκες των ομάδων στόχων (FI, HR, IE και SI). Ορισμένα κράτη μέλη παρείχαν επίσης έτοιμα γεύματα σε μαθητές (CY, CZ, HR και IT) ή αστέγους (FI, HU, IT, LV, PL και SK). Η επισιτιστική συνδρομή που χορηγήθηκε από οργανώσεις-εταίρους στη BG, την CY, την HU και την ES χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από το ΤΕΒΑ. Στα άλλα κράτη μέλη, οι οργανώσεις-εταίροι συμπλήρωσαν την επισιτιστική συνδρομή του ΤΕΒΑ με τρόφιμα που χρηματοδοτήθηκαν ή χορηγήθηκαν ως δωρεά από άλλες πηγές.

ΕΠ I – Βασική υλική συνδρομή

Το 2017 τα κράτη μέλη χορήγησαν 25 % περισσότερη βασική υλική συνδρομή από ό,τι το 2016 (9,4 εκατ. EUR). Τα κράτη μέλη που διένειμαν βασική υλική συνδρομή ήταν τα παρακάτω: AT, CZ, EL, HR, IE, LU, LV και SK. Η πλειονότητα των βασικών αγαθών διανεμήθηκε σε τρία κράτη μέλη: AT, CZ και EL (βλ. διάγραμμα 3). Με εξαίρεση την AT, όλα αυτά τα κράτη μέλη προσέφεραν βασική υλική συνδρομή επιπροσθέτως προς την επισιτιστική συνδρομή. Η σημαντική αύξηση στη βασική υλική συνδρομή σημειώθηκε κυρίως λόγω της αύξησης του ποσού που προσέφερε η CZ κατά 1,1 εκατ. EUR για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες των απόρων της χώρας. Επιπλέον, η HR και η IE, οι οποίες χορήγησαν βασική υλική συνδρομή για πρώτη φορά το 2017, πρόσθεσαν στο σύνολο περίπου 1 εκατ. EUR επιπλέον σε αγαθά. Η αξία των αγαθών που διανεμήθηκαν αυξήθηκε επίσης στη LV και τη SK. Παρόλα αυτά, η AT και η EL προσέφεραν 530 000 EUR λιγότερα από ό,τι το 2016.

Τα κράτη μέλη διένειμαν κυρίως σχολικά είδη και είδη προσωπικής υγιεινής σε οικογένειες με παιδιά. Η CZ, η HR και η SK στόχευσαν επίσης σε άστεγους και τους προσέφεραν είδη προσωπικής υγιεινής και άλλα είδη. Τα είδη που διανεμήθηκαν σε οικογένειες με παιδιά περιλάμβαναν γραφική ύλη και σχολικά είδη (AT, HR, IE και LV), καθώς και σχολικές τσάντες (AT, HR και LV). Η LV και η SK περιέλαβαν επίσης είδη προσωπικής υγιεινής, ενώ η HR περιέλαβε βρεφικά ρούχα και είδη, αθλητικά είδη και ρούχα. Οι άστεγοι έλαβαν κυρίως είδη προσωπικής υγιεινής. Στην CZ έλαβαν επίσης εξοπλισμό κουζίνας, ρούχα και πανικά οικιακής χρήσης, ενώ στην HR, υπνόσακους/κουβέρτες και πανικά οικιακής χρήσης.

Διάγραμμα 3: Συνολική χρηματική αξία της βασικής υλικής συνδρομής κατά την περίοδο 2014-2017 (σε εκατ. EUR)

Πηγή: Κοινός δείκτης εκροών του ΤΕΒΑ (ID 15), 2014-2017. Σημείωση: Δεν έγινε διανομή βασικής υλικής συνδρομής το 2014.

Τα κράτη μέλη προσδιόρισαν τους επιλέξιμους τελικούς αποδέκτες είτε μέσω των διαχειριστικών αρχών και την αξιοποίηση δεδομένων από την κοινωνική ασφάλιση είτε μέσω των οργανώσεων-εταίρων και την αξιοποίηση των γνώσεων και της κατανόησής τους σχετικά με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και τις ανάγκες των ομάδων στόχων. Αυτό συνάδει με τη νομική βάση του ΤΕΒΑ, δεδομένου ότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει για τον τρόπο προσδιορισμού των απόρων, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων και κατόπιν διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Σε ορισμένα κράτη μέλη (IT, LT, LV και SI), η διαχειριστική αρχή ζήτησε από τους τελικούς αποδέκτες να συμπληρώσουν ένα έντυπο αίτησης για να είναι επιλέξιμοι. Άλλα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν διαφορετικές μεθόδους. Στο LU οι τελικοί αποδέκτες αξιολογήθηκαν κατά περίπτωση από επαγγελματία, ενώ στη FI οργανώσεις-εταίροι διοργάνωσαν ως επί το πλείστον «ανοικτές εκδηλώσεις διανομής» και προσέφεραν συνδρομή σε οποιονδήποτε τη ζητούσε. Έτοιμα γεύματα για αστέγους προσφέρονταν συνήθως σε οποιονδήποτε τα ζητούσε ή προσερχόταν στα σημεία διανομής (FI, HU, IT, LV, PL και SK).