Αριθ. C 232/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
μελλοντικό καθεστώς της αγοράς στον τομέα των διασυνο­
ριακών εμπορευματικών οδικών μεταφορών θα πρέπει και με 
την πραγματιστική του έννοια να αποτελεί ένα κοινό και 
συγκρίσιμο καθεστώς αγοράς της Κοινότητας χωρίς εθνικές 
αποκλίσεις. 
2.6. Άρθρο 11 
2.6.1. Η ισχύς της άδειας περιορίζεται κατά την τελική 
φάση σε τρία χρόνια. Κατ' αυτόν τον τρόπο τα κράτη μέλη 
έχουν τη δυνατότητα να εξακριβώσουν αν η άδεια αυτή 
αξιοποιήθηκε σε ικανοποιητικό βαθμό. Επιπλέον η διατήρη­
ση ενός συστήματος έκδοσης αδειών, το οποίο απαιτεί 
διαρκή ανανέωση, αποτελεί την προϋπόθεση παρέμβασης 
στις αγορές των οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Δεν 
είναι δυνατό να καταργηθούν οι άδειες ήδη κατά τη μετάβαση 
σε ένα σύστημα οργάνωσης της αγοράς χωρίς ποσοστώσεις. 
Η Κοινότητα θα πρέπει ωστόσο ύστερα από τη λήξη μιας 
επιπλέον μεταβατικής περιόδου να εξετάσει αν οι εμπειρίες 
που αποκτήθηκαν στις αγορές στις οποίες δεν επιβάλλονται 
ποσοστώσεις, αιτιολογούν και την εφαρμογή ενός συστήμα­
τος εγκρίσεων. 
2.7. Άρθρο 12 
2.7.1. Προϋπόθεση για τη χορήγηση της άδειας είναι 
επίσης ότι ο ενδιαφερόμενος μεταφορέας θα καταθέσει τον 
αριθμό και τα στοιχεία των οχημάτων που πρόκειται να 
χρησιμοποιηθούν. Ένας παρόμοιος περιορισμός δυσχεραίνει 
την ελαστική αξιοποίηση των οχημάτων και ιδιαίτερα τη 
δυνατότητα ενοικίασης ή χρηματοδοτικής μίσθωσης των 
οχημάτων δημόσιας χρήσης. 
2.8. Άρθρο 13 
2.8.1. Η ΟΚΕ διερωτάται σχετικά με την ανάκληση της 
άδειας ποιες είναι οι επιπτώσεις που συνεπάγεται η τακτική 
αυτή για τους ενδιαφερόμενους εργαζόμενους, τόσο σε περί­
πτωση που παράσχονται ανακριβείς πληροφορίες όσο και σε 
περίπτωση παράβασης των κανόνων σχετικά με το χρόνο 
οδήγησης και ανάπαυσης των οδηγών. 2.9. Άρθρο 15 
2.9.1. Όπως κατά τη μεταβατική περίοδο, έτσι και μετά 
το 1992, κατά την τελική φάση, προβλέπεται ένας μηχανι­
σμός παρέμβασης για τις διασυνοριακές εμπορευματικές 
οδικές μεταφορές. Ισχύουν επομένως οι ίδιες παρατηρήσεις 
που ήδη διατυπώθηκαν για συγκρίσιμες διαδικασίες κατά τη 
μεταβατική περίοδο. Οι δυνατότητες ανάκλησης της άδειας 
είναι ωστόσο ακόμη πιο περιορισμένες και προβλέπονται 
μόνο για ορισμένα τμήματα της αγοράς. 
2.10. Άρθρο 16 
2.10.1. Τα κράτη μέλη πρέπει να συνεργαστούν κατά την 
εφαρμογή και κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του κανονι­
σμού. Ήδη τονίσθηκε σχετικά ότι η Επιτροπή οφείλει, 
προπαντός, να εξασφαλίσει ότι το κοινοτικό δίκαιο θα 
εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη με τον ίδιο τρόπο. 
Επιπλέον η συνεργασία αυτή θα πρέπει να περιορίζεται 
κυρίως σε παραβάσεις και ασυμβίβαστες πράξεις. Πρέπει 
επίσης να εξασφαλισθεί η εισαγωγή συγκρίσιμων προτύπων 
και τακτικών διοίκησης κυρίως στον τομέα των ρυθμίσεων 
που αφορούν την πρόσβαση στο επάγγελμα αλλά και τον 
τεχνικό έλεγχο των σχημάτων δημόσιας χρήσης καθώς και 
επίσης και τον έλεγχο και την εποπτεία της εφαρμογής των 
κοινωνικών διατάξεων. Η πληροφόρηση σχετικά με παραβά­
σεις δεν θα έχει αποτελέσματα αν τα μέτρα εποπτείας 
εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο στα επιμέρους κράτη 
μέλη. Σχετικά θα πρέπει να δημιουργηθούν πρώτα στα 
επιμέρους κράτη μέλη οι ανάλογες προϋποθέσεις· η Επιτροπή 
φέρει την ευθύνη για τη δημιουργία των προϋποθέσεων αυτών 
προς όφελος μιας αγοράς των οδικών εμπορευματικών 
μεταφορών που να λειτουργεί σωστά και να ανταποκρίνεται 
στις απαιτήσεις της ποιότητας. 
2.11. Άρθρο 19 
2.11.1. Η έναρξη ισχύος του κανονισμού θα πρέπει να 
προγραμματισθεί για την 1η Ιανουαρίου 1988. 
Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 1987. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Γνωμοδότηση για τις συνέπειες τοψ πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνομπίλ 
(87/C 232/18) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε την 1η Ιουλίου και την 24η Οκτωβρίου 1986 να 
επεξεργασθεί, σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 4 του εσωτερικού κανονισμού της, μια 
γνωμοδότηση για τις συνέπειες του πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνομπίλ. 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/41 
Η υπο-επιτροπή «Τσερνομπίλ», στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, 
υιοθέτησε τη γνωμοδότηση της στις 5 Μαΐου 1987 βάσει της εισηγητικής έκθεσης του κ. Flum. Ο 
καθηγητής κ. von der Decken ήταν συνεισηγητής. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε κατά τη 247η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 1987) με ονομαστική 
κλήση, 116 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 10 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Προοίμιο 
Το ατύχημα που συνέβη στον πυρηνικό αντιδραστήρα του 
Τσερνομπίλ έθεσε και πάλιν επί τάπητος το πρόβλημα της 
ευθύνης, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, όσον αφορά την 
εκμετάλλευση των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η δυνατότη­
τα να συμβεί ένα ατύχημα, οι επιπτώσεις του οποίου εκτεί­
νονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 1 000 χιλιομέτρων, 
δείχνει σαφέστερα από ποτέ άλλοτε ότι η Κοινότητα οφείλει 
να ασχοληθεί εντονότερα με την πυρηνική ασφάλεια και να 
εξάγει τα επιβαλλόμενα διδάγματα. Η θέση την οποία η 
πυρηνική ενέργεια, στην παρούσα και τη μελλοντική της 
μορφή, ενδέχεται να καταλάβει στο πλαίσιο της ενεργειακής 
πολιτικής της Κοινότητας, επιβάλλεται να εξεταστεί με 
μεγάλη προσοχή υπό το πρίσμα της προτεραιότητας που 
αποδίδεται στην προστασία των πληθυσμών. 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η ΟΚΕ έχει επανει­
λημμένα επισύρει την προσοχή στους κινδύνους που απορ­
ρέουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες τόσο για τους πληθυ­
σμούς όσο και για τους απασχολούμενους σε εγκαταστάσεις 
πυρηνικής ενέργειας. Έχει, επιπλέον, εκφράσει τη γνώμη της 
όσον αφορά προτάσεις που ενθαρρύνουν τη χρησιμοποίηση, 
στο εσωτερικό της Κοινότητας, ενεργειακών πηγών ιδιαίτερα 
ασφαλών και αβλαβών και έχει επίσης υποδείξει μέσα που 
επιτρέπουν να εξασφαλισθεί ο ενεργειακός εφοδιασμός της 
Κοινότητας. Στο πλαίσιο της ανάλυσης για τις «συνέπειες 
από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ», η ΟΚΕ θα 
εξετάσει ιδιαίτερα τους κινδύνους που συνδέονται με τη 
χρήση νέων τεχνολογιών. Υπό το πρίσμα αυτό θεωρεί ότι 
είναι ιδιαίτερα απαραίτητο να σταθμίσει αντικειμενικά τους 
κινδύνους αυτούς σε σχέση με τα οικονομικά και κοινωνικά 
πλεονεκτήματα. 
Η εργασία αυτή θα αποτελέσει την ευκαιρία για να διατυπω­
θούν σκέψεις όσον αφορά τις ενεργειακές επιλογές που 
πραγματοποίησε η Κοινότητα μέχρι τώρα και, εφόσον υπάρ­
χει περίπτωση, όσον αφορά την αναδιάρθρωση τους. οποίους τα νετρόνια που είναι απαραίτητα για τη σχάση επι­
βραδύνονται από σημαντικές ποσότητες γραφίτη (1 500 
τόνοι). Ο χώρος στον οποίο πραγματοποιείται η σχάση έχει 
το σχήμα κυλίνδρου ύψους 7 και διαμέτρου 12 μέτρων. Ο 
κύλινδρος αυτός πληρούται με γραφίτη και 1 700, περίπου, 
υδραγωγούς. Τα καύσιμα στοιχεία ψύχονται με ύδωρ και οι 
ράβδοι ασφαλείας βρίσκονται στο μέσον αυτών των μεταλ­
λικών αγωγών. Ο ατμός που παράγεται στους αγωγούς 
ανακτάται και έλκει το στρόβιλο και τη γεννήτρια. 
Η καρδιά του αντιδραστήρα περικλείεται από μεταλλικά 
περιβλήματα και φατνώματα από σκυρόδεμα με παχιά 
τοιχώματα που αντικαθιστούν το παραδοσιακό θολοειδές 
περίβλημα που χρησιμοποιείται στις περισσότερες δυτικές 
χώρες. 
Οι διαστάσεις μιας δίδυμης εγκατάστασης είναι περίπου οι 
εξής: 130 μέτρα πλάτος, 400 μέτρα μήκος και 65 μέτρα ύψος. 
Η επιλογή των διδύμων εγκαταστάσεων (δύο μονάδες) δικαι­
ολογείται από οικονομικής πλευράς επειδή ορισμένες εγκα­
ταστάσεις πρέπει να υπάρχουν σαν μια μονάδα, επιδέχονται 
όμως χρησιμοποίηση σαν δύο μονάδες παραγωγής. 
1.2. Αριθμός αντιδραστήρων 
Οι σοβιετικές πυρηνικές εγκαταστάσεις έχουν σήμερα συνο­
λική απόδοση 28 000 μεγαβάτ. Το 1985 η παραγωγή τους 
αντιπροσώπευε περί τα 167 δισεκατομμύρια KWH ηλεκτρι­
κού ρεύματος (δηλαδή 10,8% της σχετικής κατανάλωσης). 
Οι εγκαταστάσεις έχουν κατανεμηθεί σε 20 διαφορετικές 
τοποθεσίες. Υπάρχουν 28 μονάδες τύπου RBMK (Τσερνο­
μπίλ) κατανεμημένες σε 12 τοποθεσίες. Η ΕΣΣΔ είναι η μόνη 
χώρα με αντιδραστήρες του τύπου αυτού. 
Οι άλλες σοβιετικές πυρηνικές εγκαταστάσεις (αντιδραστή­
ρες πεπιεσμένου ύδατος και ταχείς αναπαραγωγικοί αντι­
δραστήρες) είναι παρόμοιοι με εκείνους των δυτικών 
χωρών. 
1. Ιστορικό του ατυχήματος του Τσερνομπίλ 
Στις 26 Απριλίου 1986 σημειώθηκε σοβαρό πυρηνικό ατύχημα 
στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Τσερνομπίλ, που βρίσκε­
ται σε απόσταση 120 χιλιομέτρων από το Κίεβο (ΕΣΣΔ). 
Μόνο στις 28 Απριλίου 1986 η παγκόσμια κοινή γνώμη άρχισε 
να λαμβάνει πληροφορίες όσον αφορά τα της καταστροφής, 
δηλαδή αφού το πυρηνικό κέντρο του Forsmark (Σουηδία) 
κατέγραψε μια ραδιενέργεια ανεξήγητα υψηλή. 
1.1. Περιγραφή του αντιδραστήρα 
Στο Τσερνομπίλ λειτουργούν τέσσερεις πυρηνικοί αντιδρα­
στήρες τύπου RBMK, απόδοσης 1 000 μεγαβάτ ο καθένας. 
Δύο ακόμη αντιδραστήρες βρίσκονται στο στάδιο της κατα­
σκευής. Πρόκειται για υδρόψυκτους αντιδραστήρες στους 1.3. Πορεία του ατυχήματος στο Τσερνομπίλ 
Τον Αύγουστο του 1986 η ΕΣΣΔ υπέβαλε στο Διεθνή Οργα­
νισμό Ατομικής Ενέργειας στη Βιέννη (IAEA) αναλυτικά 
στοιχεία για την πορεία του ατυχήματος. Μέχρι τότε επι­
κρατούσε η άγνοια, η λανθασμένη και η περιορισμένη 
ενημέρωση. 
Σήμερα η πορεία του ατυχήματος μπορεί να περιγραφεί ως 
εξής σε αδρές γραμμές: 
— Την 25η Απριλίου 1986 μειώθηκε η απόδοση του αντι­
δραστήρα για να αναληφθούν εργασίες συντήρησης και 
να διεξαχθεί ένα πείραμα. 
— Την 26η Απριλίου 1986 και ώρα τοπική 1.23 σημειώθηκαν 
πολλές εκρήξεις κατά τις οποίες σκοτώθηκαν δύο άτομα 
Αριθ. C 232/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
και ελευθερώθηκαν μεγάλες ποσότητες ραδιενεργών υλι­
κών στην εγκατάσταση και στη γειτονική περιοχή. Οι 
εκρήξεις προκάλεσαν πολυάριθμες πυρκαγιές. 
— Ο γραφίτης του αντιδραστήρα, επίσης, άρχισε λόγω της 
εισόδου αέρα να καίγεται για πολλές μέρες. 
— Οι τρεις γειτονικές μονάδες αντιδραστήρων διέκοψαν τη 
λειτουργία τους. 
— Μια εβδομάδα, περίπου, αργότερα 130 000 περίπου άτομα 
απομακρύνθηκαν από την επικίνδυνη περιοχή σε ακτίνα 
30 περίπου χιλιομέτρων ενώ περί τα 36 000 άτομα ακόμη 
απομακρύνθηκαν τις πρώτες ημέρες. 
— Μέχρι την 5η Ιουνίου 1986 ο αριθμός των νεκρών είχε 
φθάσει στους 31. Σε νοσοκομεία νοσηλεύθηκαν 300 περί­
που άτομα, κυρίως προσωπικό από τον πυρηνικό σταθμό 
και πυροσβέστες. 
— Οι εργασίες ερμητικής σφράγισης του αντιδραστήρα, οι 
οποίες έπρεπε να αναληφθούν ταχύτατα άρχισαν να 
αποδίδουν μόνο ύστερα από μια σειρά λαθών κατά τον 
προγραμματισμό και αφού αντιμετωπίσθηκαν οι δυσχέ­
ρειες για τη μεταφορά των σχετικών υλικών. 
— Οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν σχετικά με το είδος και 
την πορεία των εργασιών ερμητικής σφράγισης δίνουν την 
εντύπωση της συνειδητής θυσίας ανθρώπων. Είναι απα­
ράδεκτο και αποτελεί έλλειψη ευθύνης η προώθηση 
ανθρώπων σε σημεία όπου δεν μπορούν να αποδώσουν 
λόγω ακτινοβολίας ούτε τα αυτόματα, και εργάτες να 
τιμούνται ως ήρωες γιατί απομακρύνουν ραδιενεργά υλι­
κά με γυμνά χέρια. 
1.4. Επιδράσεις στη γειτονική περιοχή 
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, από το ατύχημα στον αντιδραστήρα 
εκλύθηκαν στο περιβάλλον 50 έως 100% των ραδιενεργών 
αερίων (ιδιαίτερα σπάνια αέρια και ιώδιο) και 1 έως 50 °ΐο των 
μακρόβιων στερεών ραδιενεργών προϊόντων (στρόντιο και 
καίσιο) που περιέχονται σ' αυτόν. Με βάση το καίσιο 137 η 
έκλυση αντιστοιχεί σε ΙΟ18 Becquerel. 
Λόγω της μεγάλης ενέργειας που ελευθερώθηκε κατά το 
ατύχημα, οι ραδιενεργοί ύλες εκτινάχθηκαν σε μεγάλο ύψος, 
πράγμα που εξηγεί για ποιο λόγο η μόλυνση υπήρξε υπερβο­
λική όχι μόνο στο άμεσο περιβάλλον, αλλά σημαντικότατη 
και σε μεγάλες αποστάσεις, λόγω των μετεωρολογικών 
συνθηκών. 
Η έκταση των πολιτικο-οικονομικών ζημιών και ζημιών από 
άποψη της υγείας που υπέστη η ΕΣΣΔ δεν μπορεί ακόμη να 
εκτιμηθεί εντελώς: 
— 31 άτομα απεβίωσαν μέχρι τώρα, 203 υποφέρουν από 
οξείες βλάβες που οφείλονται στις ακτινοβολίες, και 
130 000 άτομα εκτέθηκαν σε αυξημένες δόσεις ακτινοβο­
λίας λόγω της καθυστερημένης απομάκρυνσης τους. 
Πρέπει να αναμένονται σοβαρές συνέπειες μακροχρο­
νίως. Εξετάσεις που διενεργήθηκαν σε δυτικοευρωπαίους 
εργαζομένους, που απασχολούνταν στην Ουκρανία (περί­
που 100 χιλιόμετρα από το Τσερνομπίλ), κατά τη στιγμή 
του ατυχήματος αποκαλύπτουν σημαντικές ακτινοβολίες 
(μέχρι 20 REM) πράγμα που μαρτυρεί έντονη ακτινοβολία 
σε ευρύτατη ζώνη. Ο μελλοντικός υπολογισμός των ζημιών γίνεται δυσχερής 
λόγω της εκτεταμένης εκκένωσης της περιοχής. 
Η ιατρική περίθαλψη των ατόμων που υπέστησαν αντινοβο-
λίες αποδείχτηκε εξαιρετικά δύσκολη. Επίσης κατά τη 
γνώμη ιατρών από δυτικές χώρες το ιατρικό προσωπικό είναι 
γενικά ανεπαρκώς προετοιμασμένο για το ενδεχόμενο 
ατυχημάτων του είδους αυτού. 
Υπολογίζεται ότι μεταγενέστερα θα υπάρξουν συνέπειες για 
10 000 περίπου άτομα. 
— Στον ποταμό Pripjat και στην τεχνητή λίμνη του Κιέβου 
πρέπει να κατασκευαστούν πρόσθετα φράγματα, για να 
εξασφαλισθεί η ποιότητα του ποσίμου ύδατος. Σε ορισμέ­
νες περιοχές το έδαφος επιπεδοποιείται και καλύπτεται με 
σκυρόδεμα. 
— Μακροπρόθεσμα η εκμετάλλευση γεωργικής έκτασης 
περίπου 1 000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θα είναι αδύνα­
τη ή πολύ περιορισμένη. 
— Οι κοινωνικές διαρθρώσεις της περιφέρειας έχουν υποστεί 
μόνιμες ζημίες. 
— Το κάλυμμα από σκυρόδεμα του αντιδραστήρα πρέπει να 
επιτηρείται μόνιμα. 
Οι υλικές ζημίες που συνδέονται άμεσα με το ατύχημα, όπως 
εκχωματώσεις, υλικά για την ερμητική σφράγιση του αντι­
δραστήρα, απώλεια ενέργειας, υπολογίζεται ότι ανέρχονται 
μέχρι τώρα σε περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ρούβλια 
(περίπου 2 δισεκατομμύρια ECU). 
Πριν από την καταστροφή, εμπειρογνώμονες από τα δυτικά 
κράτη (π.χ. ο καθηγητής Lindackers, Tun, Κολωνία) είχαν 
εκτιμήσει τις συνολικές ζημίες από ένα ασφαλώς σπάνιο, 
αλλά εκτεταμένο ατύχημα αντιδραστήρα σε 30 δισεκα­
τομμύρια περίπου ECU. 
1.5. Συνέπειες πέρα από τα σύνορα 
Ένα μέρος των ραδιενεργών ουσιών, οι οποίες απελευθερώ­
θηκαν στις 26 Απριλίου 1986, επεκτάθηκε προς το σκανδινα­
βικό χώρο (Σουηδία και Φινλανδία). Οι εκπομπές το πρωί της 
27ης Απριλίου 1986 έφθασαν μέχρι την Πολωνία και τη 
Βαλτική Θάλασσα, ενώ οι εκπομπές το απόγευμα της ίδιας 
ημέρας έφθασαν στην Αυστρία, Νότια Γερμανία, Ελβετία, 
Ανατολική Γαλλία, της χώρες της Benelux, τη Μεγάλη 
Βρετανία, τη Δανία και τη Βόρεια Θάλασσα. 
Λόγω των ανατολικών ανέμων που έπνευσαν εν τω μεταξύ 
δημιουργήθηκε, από τις 29 Απριλίου 1986 και για περίοδο 36 
ωρών περίπου, ένα ρεύμα πάνω από τα Βαλκάνια, την Ιταλία, 
την Αυστρία, την ΟΔΓ, τη Γαλλία, την Ισπανία και την 
Πορτογαλία. 
Σχετικά με τη ραδιενεργό επιβάρυνση της ατμόσφαιρας, του 
εδάφους, της χλωρίδας, της πανίδας και των τροφίμων, 
υπάρχουν πολυάριθμα δεδομένα για την Σκανδιναβία και τα 
κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Μερικά δεδομένα δίνουν μια εικόνα σχετικά με τη σοβαρό­
τητα των ανώτατων συγκεντρώσεων κατά το μήνα Μάιο του 
1986: 
— Η μόλυνση του εδάφους ανήλθε: Στη Σουηδία σε 170 000 
BQ/m2 (J 131), 33 000 BQ/m2 (CS 137) 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/43 
— Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας σε 
25 000 BQ/m2 (J 131), 10 000 BQ/m2 (CS 137) 
— Στην Πορτογαλία και στις Αζόρες σε 42 BQ/m2 (J 131) 
20 BQ/m2 (CS 137) 
— Όσον αφορά το γάλα, οι συγκεντρώσεις κυμαίνονται 
μεταξύ 340 Bequerel/λίτρο στην ΟΔ της Γερμανίας και 
1,5 Bequerel/λίτρο στις Αζόρες για το ιώδιο (J 131) 
— Η ραδιενέργεια στις εγκαταστάσεις καθαρισμού λυμάτων 
και φίλτρων αέρα έφθασε σε πολλά σημεία τιμές που 
υπερέβησαν τα 100 000 BQ/κιλό. 
Οι επιβαρύνσεις του κρέατος και των λαχανικών έφθασαν 
τους μήνες που ακολούθησαν την καταστροφή ανώτατες 
τιμές μέχρι μερικές χιλιάδες BQ/κιλό με ιδιαίτερα υψηλές 
τιμές για θηράματα, μανιτάρια και καρύδια. 
Το πρόβλημα που θέτει αυτή η εκτεταμένη ραδιενεργός 
μόλυνση προκύπτει από το γεγονός ότι οι τιμές που κατα­
γράφηκαν υπερβαίνουν μερικές φορές σημαντικά τις νομικά 
καθορισμένες προδιαγραφές για την προστασία από τις 
αντινοβολίες, έστω και αν ληφθεί υπόψη ότι οι νομικές αυτές 
προδιαγραφές για την προστασία από τις ακτινοβολίες 
καθορίστηκαν με την προϋπόθεση διαρκών ή μακροχρόνιων 
επιβαρύνσεων. Επίσης οι τιμές αυτές έχουν μερικές φορές 
υπερβεί τις επιβαρύνσεις που μετρήθηκαν ύστερα από υπέρ­
γειες πυρηνικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 
1962 και 1965 (στην ΟΔ της Γερμανίας περίπου 30 BQ/m2 και 
10 BQ/λίτρο γάλακτος, εκάστοτε για το καίσιο 137). 
Όμως η μονάδα μέτρησης Bequerel (αριθμός των διασπά­
σεων ανά δευτερόλεπτο) δεν αποτελεί άμεσο μέτρο της 
έκθεσης των ανθρώπων σε ακτινοβολίες. Η καθαυτό επι­
βάρυνση των ανθρώπων από ακτινοβολίες μπορεί να εξακρι­
βωθεί με μια σειρά φυσικών μετατροπών και με τη βοήθεια 
βιολογικών παραγόντων εκτίμησης και η μέτρηση γίνεται σε 
SV (Sievert) (ή, παλαιότερα, σε REM). Η εκτίμηση ενδεχομέ­
νων υγειονομικών κινδύνων είναι περισσότερο πολύπλοκη, 
λόγω της διαφορετικής ευαισθησίας των ομάδων του 
πληθυσμού (έμβρυα, παιδιά, γυναίκες, άνδρες) έναντι των 
ακτινοβολιών. 
Αν υποτεθεί ότι το περιβάλλον και τα είδη διατροφής έχουν 
υποστεί την αυτή μόλυνση, η πραγματική έκθεση σε ακτινο­
βολίες —που μετράται σε Sievert ή REM— εξαρτάται σε 
έντονο βαθμό από τις βιοτικές συνήθειες και τις συνήθειες 
διατροφής των ατόμων, πράγμα που εξηγεί τις ουσιώδεις 
διαφορές όσον αφορά τις μέσες τιμές που καταγράφονται. 
Επιπλέον, περίπλοκες χημικές, βιοχημικές και βιολογικές 
διεργασίες επισυμβαίνουν κατά την εισπνοή και την εισαγω­
γή στον οργανισμό ραδιενεργών ουσιών. Μπορεί ακόμη να 
εκδηλωθούν συνδεδυασμένες ενέργειες. 
Ο άνθρωπος εκτίθεται συνεχώς σε μια φυσική ραδιενέργεια 
που προέρχεται εν μέρει από τις κοσμικές αντινοβολίες, εν 
μέρει από ραδιενεργούς ουσίες, που υπάρχουν κατά τρόπο 
φυσικό στο μεγαλύτερο μέρος των σωμάτων που μας περι­
βάλλουν και, τέλος, από φυσικές ραδιενεργούς ύλες που 
περιέχονται στον οργανισμό (κυρίως το κάλιο 40). 
Όπως σε όλες τις τοξικές ουσίες, από τη σύγκριση της δόσης 
που αποκτάται λόγω της ακτινοβολίας με τη φυσική δόση στην οποία ο άνθρωπος εκτίθεται διαρκώς, προκύπτουν 
τουλάχιστον ορισμένες ενδείξεις. 
Η μέση ετήσια πραγματική δόση φυσικής ραδιενέργειας που 
εισέρχεται στον οργανισμό συμποσούται σε: 
όσον αφορά την κοσμική ακτινοβολία: περίπου 30 MREM 
(0,3 MSV) 
όσον αφορά τη γήινη ακτινοβολία: περίπου 140 MREM 
(1,4 MSV) 
όσον αφορά την ενυπάρχουσα στον οργανισμό ακτινοβολία: 
περίπου 30 MREM (0,3 MSV) 
Συντελεστής μετατροπής: 1 MREM = 0,01 MSV. 
Στους αριθμούς αυτούς προστίθεται ακτινοβολία που προέρ­
χεται από την ιατρική περίθαλψη (περίπου 40 MREM/Α) και 
τις συσκευές νοικοκυριού (περίπου 1 MREM/έτος), η οποία 
δικαιολογείται ως «δεινόν του πολιτισμού». 
Η μέση ετήσια επιβάρυνση του πληθυσμού από φυσικές πηγές 
και από τα «δεινά του πολιτισμού» ανέρχεται συνεπώς σε 240 
MREM (2,4 MSV). 
Διάφορα επιστημονικά ιδρύματα της Κοινότητας ασχολήθη­
καν με το θέμα της πρόσθετης ακτινοβολίας που προκαλείται 
από το ατύχημα του Τσερνομπίλ. 
Λόγω της διαφορετικής έντασης των ραδιενεργών καταλοί­
πων στην Κοινότητα, το επίπεδο ακτινοβολίας διαφέρει 
σημαντικά από χώρα σε χώρα. To National Radiological 
Protection Board συγκέντρωσε, ύστερα από αίτημα της 
Επιτροπής, τα υπολογιζόμενα επίπεδα για τα κράτη μέλη της 
Κοινότητας [«A preliminary assessment of the radiological 
impact of the Chernobyl reactor accident on the population of 
the European Community, M. Morrey et al., National Radio­
logical Protection Board, January 1987» (Προκαταρκτική 
εκτίμηση της ραδιενεργού επίπτωσης των ατυχημάτων του 
αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ στον πληθυσμό της Ευρωπαϊ­
κής Κοινότητας, Μ. Morrey και άλλοι, Εθνικό Συμβούλιο 
Ραδιενεργού Προστασίας, Ιανουάριος 1987)]. Οι υψηλότερες 
τιμές επιβάρυνσης εμφανίζονται ως ακολούθως στις αναφε­
ρόμενες χώρες: 
Ακτινοβολία για τον μέσο ενήλικα 
Γερμανία (νότια) 
Ελλάδα 
Ιταλία (βόρεια) 
Ηνωμένο Βασίλειο, 
Ουαλία Κατά το πρώτο έτος 
0,38 MSV (38 MREM) 
0,3 MSV (30 MREM) 
0,2 MSV (20 MREM) 
0,19 MSV (19 MREM) Συνολική επιβάρυνση για 
μία περίοδο 50 έτων 
0,95 MSV (95 MREM) 
0,53 MSV (53 MREM) 
0,4 MSV (40 MREM) 
0,27 MSV (27 MREM) 
Επιπλέον υπολογίζεται ότι λόγω ορισμένης μεταβολής των 
συνηθειών διατροφής μπορεί να αναμένεται μείωση της 
ακτινοβολίας κατά 2 μονάδες περίπου. 
Στη Σκανδιναβία διαγράφονται σημαντικές μακροπρόθε­
σμες δυσχέρειες στη χρησιμοποίηση εκτάσεων που έχουν 
επιβαρυνθεί ιδιαίτερα (για την κτηνοτροφία και την γεωργο-
καλλιέργεια). 
Στο σημείο αυτό προέκυψε σύγκρουση συμφερόντων. Από τη 
μία πλευρά πρέπει να ληφθεί υπόψη η ευθύνη για την 
υγειονομική προστασία των πληθυσμών, και από την άλλη 
πρόκειται για την διαφύλαξη πολύτιμων αγαθών, ιδίως 
τροφίμων, οικονομικών αγαθών και συμφερόντων. 
Αριθ. C 232/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
Καμιά οριακή τιμή δεν είχε θεσπισθεί, στο εθνικό ή διεθνές 
επίπεδο, για τη μόλυνση των ειδών διατροφής και των 
οικονομικών αγαθών, η οποία θα μπορούσε να είναι ανεκτή 
υπό τις έκτακτες περιστάσεις ενός πυρηνικού ατυχήματος 
ανάλογου προς εκείνου του Τσερνομπίλ. Για το λόγο αυτό οι 
χώρες της Κοινότητας αντέδρασαν με τρόπο διαφορετικό σε 
συνάρτηση με την εκτίμηση, που πραγματοποίησαν ιδιαιτέ­
ρως, των κινδύνων. 
Η δυσκολία βρισκόταν και βρίσκεται ακόμη στο γεγονός ότι 
οι προδιαγραφές για την προστασία από την ραδιενέργεια που 
έχουν ήδη θεσπισθεί σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο στον τομέα 
της μόλυνσης και της ακτινοβολίας βασίζονται στην υπόθεση 
μιας διαρκούς ή μακροχρόνιας μόλυνσης. Επιπλέον, οι 
προδιαγραφές για την προστασία από τη ραδιενέργεια που 
έχουν ήδη θεσπισθεί περιλαμβάνουν σημαντικά ασφαλιστικά 
περιθώρια. Δεν μπορεί λοιπόν να ισχύουν, χωρίς πρόσθετη 
διεργασία, σε ασυνήθη περιστατικά. Πρέπει, συνεπώς, να 
θεσπισθεί μια δεσμευτική νομική διάταξη. 
Επιβάλλεται, συνεπώς, στο μέλλον, για να υπάρξει ανταπό­
κριση στο δυσχερέστατο και πλήρες ευθυνών καθήκον, να 
καθιερωθούν με προσοχή οριακές τιμές εφαρμοστέες σε 
ασυνήθη πυρηνικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης, αφού λη­
φθεί υπόψη, σχετικά, το σύνολο των εμπλεκομένων στοιχεί­
ων και συμφερόντων. 
Μια άλλη ιδιαιτερότητα της ραδιενεργού μόλυνσης είναι η 
εξαιρετική ευαισθησία και η σχετική ευκολία με την οποία 
μπορεί να καταμετρηθεί. Έτσι, είναι δυνατό να καταμετρη­
θούν μολύνσεις πολύ υποδεέστερες των ανεκτών οριακών 
τιμών. Για το λόγο αυτό μια πολιτική πληροφόρησης σαφής, 
ειλικρινής και αντικειμενική, η οποία επιτρέπει αφενός να 
αποτραπούν τα αδικαιολόγητα ανταγωνιστικά μειονεκτήμα­
τα που θα ήταν δυνατό να προσβάλουν τα διάφορα προϊόντα 
και, αφετέρου, να διασφαλισθεί το δικαίωμα των καταναλω­
τών για ενημέρωση, είναι ιδιαίτερα απαραίτητη. 
1.6. Κοινωνικές αντιδράσεις 
Οι επίσημες αντιδράσεις και πολιτικές εκτιμήσεις κατά τις 
πρώτες μέρες μετά την αποκάλυψη του ατυχήματος χαρα­
κτηρίζονταν από βεβιασμένες σκέψεις, άγνοια, συγκρούσεις 
αρμοδιότητας και προσπάθεια για καθησύχαση. Οι αντιδρά­
σεις κυμαίνονταν από την άποψη ότι «παρόμοιο ατύχημα δεν 
μπορεί να συμβεί στη χώρα μας λόγω της υψηλής ποιότητας 
των προϊόντων και της ειδίκευσης των εργαζομένων» μέχρι 
την απόλυτη αμηχανία. 
Επιπλέον διατυπώθηκε συχνά ο ισχυρισμός ότι η ασφάλεια 
έχει για μια χώρα απόλυτη προτεραιότητα και προηγείται 
οικονομικών σκέψεων. Όσοι ασχολούνται με την τεχνική 
στην πράξη, γνωρίζουν ότι η χρήση και η «τιθάσσευση» των 
τεχνικών προϊόντων εξαρτάται από την οικονομική δαπάνη 
που συνεπάγεται και την ικανοποίηση των απαιτήσεων 
ασφάλειας. 
Παρόμοιες δηλώσεις δεν ήταν δυνατό να εμπνεύσουν πλήρη 
εμπιστοσύνη προς τους υπεύθυνους πολιτικούς. 
Οι συγκρούσεις γίνονται σαφείς κατά την εξέταση των 
«διεκδικήσεων», κατάλογος των οποίων καταρτίσθηκε από 
τα μέλη ενώσεων καταναλωτών της ΟΔ της Γερμανίας: — Επιβάλλεται η χαμηλότερη δυνατή μόλυνση, ιδίως όσον 
αφορά τη διατροφή των παιδιών και τους χώρους για τη 
ψυχαγωγία τους. 
— Εφόσον σημειώνεται υπέρβαση των οριακών τιμών, τα εν 
λόγω είδη διατροφής επιτρέπεται να καταναλίσκονται 
μόνο από ενήλικους. 
— Ζωοτροφές (θερισμένο χόρτο), των οποίων η περισυλλογή 
έγινε κατά τη στιγμή του ατυχήματος, με υψηλή μόλυνση 
δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται στη γαλακτοπαραγωγή, 
διότι η αραίωση ζωοτροφών με πρόσμειξη μη μολυσμένου 
χόρτου δεν επιφέρει μείωση του κινδύνου εφόσον το 
σχετικό προϊόν καταναλίσκεται εξ ολοκλήρου. 
— Πρέπει να ενθαρρύνεται κατά το δυνατόν η εισαγωγή 
προϊόντων που δεν έχουν μολυνθεί. 
— Χρειάζεται να παρέχονται ευκρινείς ενδείξεις όσον αφορά 
την προέλευση εγχωρίων και εισαγόμενων προϊόντων. 
— Είναι ανάγκη να εξασφαλίζεται αποζημίωση σε περίπτω­
ση ζημιών. 
— Επιβάλλεται να χρησιμοποιούνται κατά προτίμηση 
συστήματα ενεργειακού εφοδιασμού, που λειτουργούν 
χωρίς τον κίνδυνο μόλυνσης μεγάλων εκτάσεων. 
Είναι ανάγκη λοιπόν, εκτός των οριακών τιμών για τρόφιμα 
που χρησιμεύουν ως ενδείξεις, να τεθεί το αίτημα για πρό­
βλεψη μέτρων, τα οποία διασφαλίζουν στους καταναλωτές 
περιθώρια αποφάσεων και προστατεύουν ιδιαίτερα απειλού­
μενες ομάδες. 
Πολλές πολιτικές, κοινωνικές και εκκλησιαστικές ομάδες 
καθώς και πολίτες της Κοινότητας εκφράζονται ύστερα από 
το ατύχημα σε αυξανόμενο βαθμό υπέρ της άμεσης ή 
προοδευτικής εγκατάλειψης της εκμετάλλευσης της πυρηνι­
κής ενέργειας. Υπέρ της άμεσης εγκατάλειψης συνηγορεί μια 
μειονότητα, ιδιαίτερα τα οικολογικά κόμματα. Η Ευρωπαϊκή 
Ένωση Συνδικαλιστικών Οργανώσεων και τα σοσιαλοδη-
μοκρακτικά/σοσιαλιστικά κόμματα συνηγορούν σε μεγάλο 
βαθμό υπέρ της βαθμιαίας εγκατάλειψης. Πολλές άλλες 
κοινωνικές ομάδες και κόμματα θεωρούν ότι η πυρηνική 
ενέργεια είναι οπωσδήποτε απαραίτητη ή διαβλέπουν, εφό­
σον διαβλέπουν, μόνο μακροπρόθεσμες δυνατότητες εγκα­
τάλειψης της. 
Τα ατυχήματα στη χημική βιομηχανία που συσσωρεύονται 
κατά τα τελευταία χρόνια —μεταξύ άλλων η ρύπανση του 
Ρήνου, το Σεβέζο και το Bophal— ενίσχυσαν τις ανησυχίες 
και τους φόρους των ανθρώπων στην Ευρώπη σχετικά με την 
προστασία και τη διατήρηση του περιβάλλοντος. Και σ' 
αυτόν το σημαντικό οικονομικό τομέα η συνείδηση του 
κινδύνου έχει αυξηθεί καθώς και η υποχρέωση για μια ορθή 
αντίδραση. 
Ως λόγος αυτής της εντεινόμενης απορριπτικής στάσης 
θεωρείται η αυξημένη δυνατότητα ζημιών που χαρακτηρίζει 
την ατομική ενέργεια, καίτοι οι σχετικές πιθανότητες είναι 
πολύ περιορισμένες. 
Η συνεργασία μεταξύ των επιστημονικών, οικονομικών και 
κοινωνικών κύκλων για τη διεξαγωγή μιας αντικειμενικής 
ανάλυσης των δυνατοτήτων που υπάρχουν για να βελτιωθεί 
τεχνικά και κοινωνικά η διάρθρωση της πυρηνικής ενέργειας 
θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικό καθήκον του μέλ­
λοντος. 
31. 8.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/45 
2. Περιγραφή των ατυχημάτων που σημειώθηκαν στο παρελθόν σε 
πυρηνικές εγκαταστάσεις 
Αντιδραστήρας 
NRX, Καναδάς 
40 MW, D20 
Windscale, 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
? 0) MW, 
αέρας, 
γραφίτης 
SL 1, ΗΠΑ 
3 MW, Η20 
Lucens, Ελβετία 
30 MW, 
D20/CO2 
ΤΜΙ 2, ΗΠΑ 
2 800 MW, Η20 
Tschernobyl, 
ΕΣΣΔ 
3 200 MW, Η20 
γραφίτης Ημερομηνία 
12 Δεκεμβρίου 
1952 
8 Οκτωβρίου 
1957 
3 Ιανουαρίου 
1961 
21 Ιανουαρίου 
1969 
29 Μαρτίου 1979 
26 Απριλίου 1986 Καταστροφή 
12% 
150 στοιχεία 
καύσης από 
τις περισσό­
τερες εκατο­
ντάδες 
2097ο 
1 στοιχείο 
καύσης του 
πυρήνα 
μεγαλύτερο 
του 20% 
μεγαλύτερο 
του 50% Συνέπειες 
ατυχήματος 
του πηρήνα 
? 
160 MSV για 
τον θυρεοειδή 
αδένα 
(μερική επιβά-
ρουνση του αν­
θρώπινου ορ­
γανισμού) 
0,1 MSV 
αμελητέες 
0,5 MSV 
500 MSV 
(επιβάρυνση ο­
λόκληρου του 
οργανισμού) 
(') Άγνωστης ισχύος. 
Στο κεφάλαιο αυτό παρατίθενται μόνο εκείνα τα περιστατι­
κά, τα οποία προκάλεσαν βλάβη της καρδιάς του αντιδρα­
στήρα δημιουργώντας ταυτοχρόνως τη δυνατότητα έκλυσης 
σημαντικών ποσοτήτων ραδιενέργειας. 
Ιδιαίτερα το ατύχημα του Harrisburg (ΤΜ 1-2) προκάλεσε 
σημαντικά προβλήματα στην αμερικανική πυρηνική αγορά. 
Επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρισμού και τράπεζες εδίστα-
σαν να χρηματοδοτήσουν καινούργιες εγκαταστάσεις και 
ανέστειλαν την κατασκευή συγκροτημάτων. 
Τις περισσότερες φορές αναφέρεται ως αίτιο για τα ατυχή­
ματα το «ανθρώπινο λάθος». Το τεχνικό λάθος αναφέρεται 
σπανιότερα ως αίτιο. Επειδή κάθε τεχνική επινοείται, κατα­
σκευάζεται, τίθεται σε λειτουργία και ελέγχεται από τον 
άνθρωπο, θα ήταν δυνατό —αν το εξετάσουμε ακριβώς— να 
θεωρηθεί πάντοτε ως αίτιο «το ανθρώπινο λάθος». Εξάλλου, 
στην περίπτωση ενός πλήρως αυτοματοποιημένου συστήμα­
τος θα μπορούσε να «κατηγορηθεί» εξ ολοκλήρου το «τεχνι­
κό λάθος». Έτσι καθίσταται σαφής η σχετική αυθαιρεσία 
όσον αφορά τα αίτια των ατυχημάτων. Πρέπει να ενταθούν οι 
μελέτες, όσον αφορά τα μέσα με τα οποία μπορούν να 
περιορισθούν περαιτέρω τα αδύνατα σημεία στο σύστημα 
ανθρώπου/μηχανής. Μια αποκλειστική αναφορά στην 
κατάρτιση του προσωπικού των επιχειρήσεων είναι στην 
περίπτωση αυτή ασφαλώς ανεπαρκής. 
3. Σύγκριση των μηχανισμών ασφαλείας των αντιδραστήρων 
δυτικών χωρών με εκείνους του Τσερνομπίλ 
3.1. Βασικές παρατηρήσεις για την τεχνική ασφάλειας των 
αντιδραστήρων 
Κατά την πυρηνική σχάση παράγονται σε κάθε αντιδραστή­
ρα, ανεξάρτητα από το σχετικό τύπο, μεγάλες ποσότητες ραδιενεργών ουσιών, που αποτελούν έναν υψηλό ενδεχόμενο 
κίνδυνο. Επειδή δεν είναι δυνατό καταρχήν να αποκλεισθούν 
τελείως μεγάλα ατυχήματα, τίθεται το ερώτημα αν τα μέτρα 
ασφαλείας ανταποκρίνονται επαρκώς στον υψηλό ενδεχόμε­
νο κίνδυνο ή, διαφορετικά, αν η πιθανότητα να σημειωθεί ένα 
μεγάλο ατύχημα είναι επαρκώς περιορισμένη. 
Η επίτευξη υψηλού επιπέδου ασφαλείας αποτελεί τεχνικό και 
οικονομικό πρόβλημα. Αντίθετα στο ερώτημα: «Πόση ασφά­
λεια είναι επαρκής» μπορεί να δοθεί απάντηση μόνο πολιτι­
κού χαρακτήρα που θα στηρίζεται στην κοινωνική συναίνε­
ση. Παράλληλα πρέπει να σταθμισθούν το όφελος και ο 
κίνδυνος, και να συνεκτιμηθούν οι εναλλακτικές λύσεις με 
τις προοπτικές και τους κινδύνους τους. Πρέπει να ζητηθεί 
και από τους υπευθύνους πολιτικούς να θέσουν το ερώτημα 
στους εαυτούς τους. 
Ακριβώς λόγω του υψηλού ενδεχομένου κινδύνου των πυρη­
νικών αντιδραστήρων αναπτύχθηκαν έντονα στις τελευταίες 
δύο δεκαετίες οι μηχανισμοί ασφαλείας τους. Βασικός κανό­
νας της σύγχρονης τεχνικής ασφαλείας των αντιδραστήρων 
για τη μείωση των πιθανοτήτων ατυχημάτων αποτελεί το 
αξίωμα ότι: Καμία μηχανή δεν είναι αλάνθαστη. Το λάθος 
είναι ανθρώπινο. 
Μόνο ένας μηχανισμός ασφαλείας που ενσωματώνει πλήρως 
τα βασικά αυτά δεδομένα, έχει τη δυνατότητα να εγγυηθεί 
επαρκές επίπεδο ασφαλείας. Συνεπώς η τεχνική ασφαλείας 
δεν μπορεί να στηρίζεται ούτε σε μεμονωμένα στοιχεία, ούτε 
να επαφίεται στους ορθούς χειρισμούς ορισμένων ανθρώπων. 
Για το λόγο αυτό μια σύγχρονη τεχνική ασφαλείας είναι 
ανάγκη από το στάδιο του σχεδιασμού της, να έχει χαρα­
κτήρα σωρευτικό, δηλαδή να περιλαμβάνει ολόκληρη σειρά 
αμοιβαία συμπληρούμενων και υποστηριζόμενων μέτρων: 
— Η ιδέα των πολλαπλών φραγμών ασφάλειας 
— Υπάρχουν παλλαπλοί φραγμοί (πλήρης απομόνωση 
των καυσίμων, κύκλωμα ψύξης του αντιδραστήρα, 
συγκράτηση του πλάσματος, φίλτρα). Μόνο αν όλοι οι 
φραγμοί ασφάλειας δεν λειτουργήσουν ταυτόχρονα 
προκαλείται μεγάλη επιβάρυνση του περιβάλλοντος. 
— Πλεονασμός, ποικιλία 
— Μηχανισμοί ασφάλειας θεμελιώδους σημασίας επινο­
ούνται και κατασκευάζονται ανά ζεύγη, σύμφωνα με 
διαφόρους μεθόδους, πράγμα που περιορίζει τις πιθα­
νότητες βλάβης. 
— Εξασφάλιση ποιότητας 
— Ο έλεγχος και η εξασφάλιση της ποιότητας των 
μηχανισμών τεχνικής ασφαλείας έχει βασική σημα­
σία. 
— Επαναλαμβανόμενος έλεγχος 
— Ο συστηματικός και επαναλαμβανόμενος έλεγχος 
των συστημάτων τεχνικής ασφαλείας είναι απαραίτη­
τος. 
— Οργάνωση και επίβλεψη της εγκατάστασης 
— Εκπαίδευση του προσωπικού της εγκατάστασης 
Αριθ. C 232/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
— Αλληλεπίδραση ανθρώπου/μηχανής, αυτοματισμός 
— Στα προβλήματα αυτά αποδίδεται μεγάλη σημασία. 
— Εξακρίβωση βλαβών και αναλύσεις αξιοπιστίας 
— Με συστηματικές, λεπτομερείς αναλύσεις αυτού του 
είδους μπορεί να αυξηθεί σημαντικά η ασφάλεια. 
Κανένα από τα μέτρα αυτά δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει 
επαρκή ασφάλεια. Μόνο με το συνδυασμό τους είναι δυνατό, 
ανάλογα προς τη σημασία του ενδεχομένου κινδύνου, να 
επιτευχθεί υψηλή ασφάλεια με την έννοια της περιορισμένης 
πιθανότητας ατυχήματος. Πάντως η ασφάλεια των διαφόρων 
πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πρέ­
πει να υπολογίζεται βάσει των ανωτέρω απαιτήσεων. Στους 
δυτικούς αντιδραστήρες οι απαιτήσεις αυτές έχουν ληφθεί σε 
μεγάλο βαθμό υπόψη. 
Αν η ασφάλεια είναι επαρκής, αυτό —όπως έχει λεχθεί— θα 
κριθεί βάσει πολιτικών κριτηρίων. 
3.2. Στόχος της σύγκρισης της τεχνικής ασφαλείας των 
αντιδραστήρων δυτικών χωρών με το Τσερνομπίλ 
Η συστηματική σύγκριση της ασφαλείας αντιδραστήρων 
διαφόρων τύπων και κατασκευών προσκόπτει σε σημαντικά 
προβλήματα. Δεν υπάρχουν διεθνώς αναγνωρισμένα πρό­
τυπα για παρόμοια σύγκριση. Αυτό οφείλεται σε πολιτικούς 
λόγους. Σε κανένα διεθνές όργανο δεν έχει ανατεθεί η 
επεξεργασία διεθνών προτύπων και μέτρων ούτε έχει εκχω­
ρηθεί σχετικό δικαίωμα. Επίσης οι εθνικές προδιαγραφές 
παρουσιάζουν διαφορές από χώρα σε χώρα. Επιπλέον υπάρ­
χουν τεχνικοί λόγοι που καθιστούν δυσχερή τον καθορισμό 
προδιαγραφών γενικής ισχύος. Διάφορες τεχνικές επιλογές 
και περιστάσεις (π.χ. προβλήματα τοποθεσίας) δύσκολα 
μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους όσον αφορά τον καθο­
ρισμό του βαθμού ασφαλείας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για 
διαφορετικούς τύπους αντιδραστήρων. 
Ποιος μπορεί λοιπόν να είναι ο στόχος μιας σύγκρισης της 
ασφάλειας όσον αφορά το Τσερνομπίλ; 
Ο στόχος μιας τέτοιας σύγκρισης δεν μπορεί να είναι, όπως 
συνέβη σε ορισμένες περιπτώσεις, η έναρξη ενός είδους 
ανταγωνισμού, όπου, με ένα πνεύμα αυτοεγκωμιασμού, 
εξαίρεται η ασφάλεια των εθνικών αντιδραστήρων ή εξαγ­
γέλλεται το μήνυμα του υψηλού επιπέδου της τεχνικής ασφα­
λείας των αντιδραστήρων. Η ανάγκη να δοθούν συγκεκριμέ­
νες απαντήσεις στα κάτωθι ερωτήματα πρέπει να είναι, πολύ 
περισσότερο, ο στόχος μιας τέτοιας σύγκρισης μετά τα 
γεγονότα του Τσερνομπίλ: 
α) Είναι δυνατό, από την τεχνική σύγκριση των αντιδρα­
στήρων και των μηχανισμών ασφαλείας, να επισημαν­
θούν συγκεκριμένα ασθενή σημεία των δυτικών σχεδίων 
αντιδραστήρων ή μηχανισμών; 
β) Είναι δυνατό να εξαχθούν από την ανάλυση του ατυχή­
ματος οποιαδήποτε διδάγματα σε σχέση με την οργάνω­
ση, τη διεύθυνση ή το πρόβλημα της αλληλεπίδρασης 
ανθρώπου/μηχανής; γ) Με ποιο τρόπο, εν γνώσει των συνεπειών ενός μεγάλου 
ατυχήματος όπως εκείνο του Τσερνομπίλ, είναι δυνατό 
να μειωθεί περαιτέρω η πιθανότητα παρόμοιων μεγάλων 
ατυχημάτων και των επιπτώσεων τους, ταυτόχρονα στις 
υφιστάμενες εγκαταστάσεις και στους μελλοντικούς 
αντιδραστήρες, με βελτιώσεις ή νέες ιδέες; 
3.3. Σύγκριση των μηχανισμών ασφαλείας 
Αποφασιστική για την πρόκληση και την πορεία του ατυχή­
ματος του Τσερνομπίλ υπήρξε μια χαρακτηριστική φυσική 
ιδιότητα του αντιδραστήρα τύπου RBMK. Σε περίπτωση 
αυξημένης παραγωγής ατμού στο ύδωρ ψύξης που βρίσκεται 
στην καρδιά του αντιδραστήρα, η οποία μπορεί να σημειωθεί 
αν αυξηθεί η απόδοση, αυξάνεται και η απόδοση του αντι­
δραστήρα. Προκύπτει λοιπόν ένα φαινόμενο ανάδρασης, το 
οποίο στην περίπτωση του Τσερνομπίλ οδήγησε σε υπερπα­
ραγωγή ενέργειας και έκρηξη. Η αστάθεια αυτή στη συμπε­
ριφορά του αντιδραστήρα ήταν γνωστή στην ΕΣΣΔ αλλά 
εκτιμήθηκε ότι ήταν δυνατό να τίθεται υπό έλεγχο. Προϋπο­
θέτει όμως μια εξαιρετικά πολύπολοκη τεχνική ρυθμίσεων 
και έναν πολύπλοκο τρόπο λειτουργίας του αντιδραστήρα, 
δηλαδή θέτει υψηλές απαιτήσεις στο προσωπικό του εργα-
στασίου. Τα συστήματα αντιδραστήρων (πεπιεσμένου ύδα­
τος, ζέοντος ύδατος, αεριοψύκτων αντιδραστήρων, αντιδρα­
στήρων βαρέος ύδατος και ταχέων αναπαραγωγικών 
αντιδραστήρων που χρησιμοποιούνται στην Κοινότητα έχουν 
πολύ διαφορετικές ιδιότητες, από την άποψη της πυρηνικής 
φυσικής, από εκείνες τον RBMK, ώστε να αποκλείεται το 
περιστατικό που σημειώθηκε στο Τσερνομπίλ. Αυτό όμως 
δεν σημαίναι ότι στους αντιδραστήρες των δυτικών χωρών 
αποκλείονται ατυχήματα με μεγάλες ζημιές στην καρδιά του 
αντιδραστήρα. Απλώς, εφόσον σημειωθούν, θα έχουν διαφο­
ρετική εξέλιξη. Άμεσα διδάγματα για το φυσικό σχεδιασμό 
των αντιδραστήρων δυτικού τύπου από το ατύχημα του 
Τσερνομπίλ δεν είναι δυνατό να εξαχθούν βάσει του σημερι­
νού επιπέδου γνώσεων. 
Ακόμη, αποφασιστική για την πρόκληση και την πορεία του 
ατυχήματος υπήρξε η συμπεριφορά του προσωπικού του 
εργαστασίου. Από σχετικές έρευνες διαπιστώθηκε ότι το 
προσωπικό του εργοστασίου κατά την κρίσιμη φάση διέπρα­
ξε τουλάχιστο επτά σημαντικά λάθη, παραβαίνοντας στις 
περισσότερες περιπτώσεις συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με 
την ασφάλεια. Αυτό αποτελεί βασικά θέμα διεύθυνσης, 
οργάνωσης, ελέγχου, αλλά φυσικά και εκπαίδευσης, αν και 
οπωσδήποτε επρόκειτο για πεπειραμένο προσωπικό. Σύμφω­
να με τις εκθέσεις το προσωπικό του εργοστασίου διέθετε, 
τόσο από διοικητικής όσο και τεχνικής πλευράς, εξαιρετικά 
μεγάλο περιθώριο ενεργειών, δηλαδή μπορούσε με μεγάλη 
ευχέρεια να θέσει σε κίνηση διαδικασίες που συνδέονται με 
την ασφάλεια του αντιδραστήρα. 
Στα δυτικά συστήματα αντιδραστήρων το περιθώριο ενεργει­
ών του προσωπικού είναι περισσότερο περιορισμένο, κατα­
βάλλονται όμως προσπάθειες, κυρίως για τη σύλληψη συστη­
μάτων ασφαλείας, που είτε εμποδίζουν τη διενέργεια εσφαλ­
μένων χειρισμών είτε διορθώνουν τυχόν λάθη, χωρίς να 
υπάρχει κίνδυνος να σημειωθούν σοβαρά ατυχήματα. Αυτό 
όμως πάλι, δεν σημαίνει ότι ατυχήματα, που συμβαίνουν λό­
γω λανθασμένων ενεργειών του προσωπικού, θα μπορούσαν 
να αποκλεισθούν τελείως σε δυτικούς αντιδραστήρες. 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/47 
Σύμφωνα με τις εκθέσεις, το προσωπικό των εγκαταστάσεων 
υφίστατο προφανώς πίεση για μεγαλύτερη απόδοση, πράγμα 
που είχε σαν συνέπεια τη διάπραξη μεγάλου αριθμού λαθών. 
Πρέπει να ληφθεί μέριμνα και στη Δύση ώστε το προσωπικό 
των εγκαταστάσεων να προφυλάσσεται από οποιαδήποτε 
πίεση για αύξηση της απόδοσης που από την άποψη της 
τεχνικής ασφάλειας μπορεί να έχει εξαιρετικά αρνητικές 
συνέπειες. 
Μια ουσιαστική διαφορά συξητείται πολύ. Οι περισσότεροι 
δυτικοί αντιδραστήρες περιβάλλονται επιπλέον από έναν 
ανθεκτικό σε πίεση θόλο, κατασκευασμένο από μέταλλο και 
σκυρόδεμα. Το σύστημα αυτό αυξάνει φυσικά πολύ την 
ασφάλεια. Πιθανόν όμως ένα τέτοιο προστατευτικό περίβλη­
μα, ακόμη και αν ο αντιδραστήρας του Τσερνομπίλ ήταν 
εφοδιασμένος με αυτό, δεν θα μπορούσε να ανθέξει στο 
ατύχημα. Αυτό σημαίνει ότι παρόμοιο προστατευτικό περί­
βλημα δεν είναι σε θέση μόνο του να παράσχει επαρκή 
ασφάλεια, γιατί και το ίδιο είναι τρωτό σε εσωτερικούς ή 
εξωτερικούς παράγοντες και μπορεί να επηρεασθεί δυσμε­
νώς λόγω της κακής λειτουργίας απαραίτητων ανοιγμάτων 
του θόλου, όπως οι βαλβίδες εξαερισμού. Ένα προστατευτι­
κό όμως περίβλημα αποτελεί σημαντικό στοιχείο του συνο­
λικού συστήματος ασφαλείας. 
Από τις υπάρχουσες εκθέσεις καταφαίνεται, επίσης, ότι τα 
πρότυπα ασφαλείας που αποβλέπουν στον περιορισμό των 
πιθανοτήτων ατυχήματος, είναι πολύ αυστηρότερα στους 
δυτικούς αντιδραστήρες από ό,τι στους αντιδραστήρες του 
Τσερνομπίλ, αν ληφθούν σαν βάση οι αρχές ασφάλειας και τα 
μέτρα που αναφέρονται στο σημείο 3.1. 
Εν κατακλείδι μπορεί να λεχθεί ότι η δυνατότητα άμεσης 
αναπαραγωγής των περιστατικών του Τσερνομπίλ σε αντι­
δραστήρες δυτικών χωρών είναι εξαιρετικά περιορισμένη, 
επειδή καταρχήν πρόκειται για διαφορετικούς τύπους αντι­
δραστήρων. Τα έμμεσα όμως διδάγματα από τα περιστατικά 
και οι γενικές εμπειρίες πρέπει να χρησιμοποιηθούν οπωσδή­
ποτε, ώστε βάσει του σοβαρού αυτού ατυχήματος να αναθε­
ωρηθεί και, ιδίως, να αναπτυχθεί περαιτέρω η τεχνική 
ασφαλείας των αντιδραστήρων. 
4. Γενικά πορίσματα από τα ατυχήματα 
4.1. Άμεσες επιπτώσεις όσον αφορά τη βελτίωση της ασφά­
λειας των υφισταμένων εγκαταστάσεων 
Είναι γενικά αποδεκτό ότι κάθε τύπος υφιστάμενων αντι­
δραστήρων δύναται —έστω και σε περιορισμένο βαθμό— να 
αποβάλει μεγάλες ποσότητες ραδιενεργών ουσιών. 
Επομένως, τα πυρηνικά ατυχήματα δεν είναι δυνατό να 
αποκλεισθούν απόλυτα στην Κοινότητα. 
Η ασφάλεια των υφιστάμενων εγκαταστάσεων θα πρέπει να 
βελτιωθεί σύμφωνα με τα ακοκλουθα μέτρα τα οποία εφαρ­
μόζονται ήδη σε μερικές χώρες: 
1. Καθορισμός και δημοσίευση των κριτηρίων ελέγχου και 
των μέτρων αξιολόγησης που αποσκοπούν στην προστα­
σία του πληθυσμού και του περιβάλλοντος· 
2. Σύσταση ενός οργάνου επιτήρησης του οποίου η σύνθεση 
να αντανακλά τη μέριμνα για ασφάλεια και την κοινωνι­
κοπολιτική της διάσταση· 3. Έλεγχος των αντιδραστήρων βάσει διαφόρων κριτηρίων 
και μέτρων (παλαιές, νέες εγκαταστάσεις) καθώς και 
εξέταση της οργάνωσης και της διεύθυνσης τους· 
4. Συστάσεις σχετικά με διοικητικές και τεχνικές βελτιώ­
σεις ή διαπίστωση της ακαταλληλότητας των κριτηρίων 
και προτύπων. 
Αναμένεται δε ότι ύστερα από τη διεκπεραίωση των σχετικών 
εργασιών το μεγαλύτερο μέρος των υφιστάμενων εγκατα­
στάσεων θα είναι σε θέση να εξακολουθήσει τη λειτουργία 
του. 
4.2. Βελτίωση της ασφάλειας των μελλοντικών εγκαταστά­
σεων και νέα σχέδια αντιδραστήρων 
Το πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ με τις σοβαρές του 
συνέπειες για το άμεσο περιβάλλον του σταθμού αυτού, αλλά 
και τις ευρύτερες επιδράσεις του σε ολόκληρη την Ευρώπη, 
κατέδειξε γενικά με πολύ έκδηλο τρόπο τη σοβαρότητα ενός 
ασυνήθους αλλά απόλυτα πιθανού σοβαρού πυρηνικού 
ατυχήματος. Σε τελική ανάλυση το ζήτημα σε ποιο βαθμό 
μπορεί να αξιοποιηθεί μακροπρόθεσμα η πυρηνική ενέργεια 
θα κριθεί από τα πορίσματα των συξητήσεων γύρω από αυτές 
τις εξαιρετικές περιπτώσεις ατυχημάτων. Το ερώτημα σχετι­
κά με τις επιπτώσεις αλλά και την πιθανότητα πρόκλησης 
παρόμοιων ατυχημάτων μεγάλης έκτασης δεν τίθεται μόνο 
όσον αφορά την ανάληψη της ευθύνης αλλά και όσον αφορά 
τη δυνατότητα αποδοχής της αξιοποίησης της πυρηνικής 
ενέργειας. 
Επομένως έχει αποφασιστική σημασία για την περαιτέρω 
ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας η ακόμη εντατικότερη 
εξέταση του προβλήματος των ασυνηθών μεγάλων ατυχημά­
των και η ανεύρεση τεχνικών τρόπων με τους οποίους θα είναι 
δυνατό να περιορισθούν οι ενδεχόμενες επιπτώσεις αλλά και 
ηα πιθανότητα πρόκλησης παρόμοιων ατυχημάτων. 
Σημειώνεται, πάντως, ότι ο πληθυσμός ενδιαφέρεται κατά 
πρώτο λόγο για τον περιορισμό των ζημιών και όχι για τη 
μείωση των πιθανοτήτων σοβαρών ατυχημάτων τα οποία δεν 
είναι δυνατό να καθορισθεί πότε θα είναι επισυμβούν. 
Αυτό σημαίνει ότι, όσον αφορά τους αντιδραστήρες πεπιε­
σμένου και ζέοντος ύδατος, που χρησιμοποιούνται σήμερα 
ως επί το πλείστον στις δυτικές χώρες, η πρόκληση μεγάλων 
ζημιών στην καρδιά του αντιδραστήρα μέχρι και τη σύντηξη 
της καρδιάς του αντιδραστήρα, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σε 
βαθμό μεγαλύτερο απ' ό,τι στο παρελθόν κατά το σχεδιασμό 
της εγκατάστασης. Θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι ακόμη και 
σε τέτοιες περιστάσεις το περίβλημα προστασίας μένει 
ακέραιο, δηλαδή ότι θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ως 
προστατευτική ασπίδα, και αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζε­
ται σε νέες προδιαγραφές όσον αφορά την κατασκευή και τη 
λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων. 
Όσον αφορά την πρόληψη των ατυχημάτων η σχέση ανθρώ­
που/μηχανής αποκτά βασική σημασία. Αν και κατά τα 
τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί πολλές ερευνητικές εργα­
σίες στον τομέα αυτό, υπάρχουν ακόμη μεγάλες δυνατότητες 
περαιτέρων προόδου· κυρίως όμως πρέπει τα αποτελέσματα 
των ερευνών αυτών να υλοποιηθούν στην πράξη δηλαδή να 
εφαρμόζονται με συνέπεια. 
Όσον αφορά την περαιτέρω ανάπτυξη της ασφάλειας των 
αντιδραστήρων χρειάζεται να αξιοποιηθεί σε όσον το δυνατό 
Αριθ. C 232/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
μεγαλύτερο βαθμό η αρχή της εγγενούς ασφαλείας (φυσική 
ασφάλεια). Η ασφάλεια βασίζεται εν μέρει σε μηχανισμούς 
ασφαλείας και εν μέρει στην εγγενή ασφάλεια. Για παράδει­
γμα, η διέλευση μιας σιδηροδρομικής γραμμής είτε γίνεται 
μέσω μιας ισόπεδης διάβασης εξοπλισμένης με κιγκλίδωμα, 
σήματα και επιβλεπόμενη από φύλακα είτε μέσω μιας 
σήραγγας υπό τη γραμμή. Η πρώτη δυνατότητα στηρίζεται σε 
μηχανισμούς ασφαλείας, η δεύτερη στην εγγενή ασφάλεια. 
Συνεπώς, η ασφάλεια των αντιδραστήρων πρέπει να στηρί­
ζεται στην ανώτατη δυνατή χρησιμοποίηση των ιδιοτήτων 
της εγγενούς ασφάλειας. Η μέθοδος αυτή σημαίνει τελικά μια 
απλοποίηση των συστημάτων ασφάλειας, πράγμα που με τη 
σειρά του θα συμβάλει στην ανακούφιση του προσωπικού στο 
κύκλωμα ανθρώπου/μηχανής. 
Εκτός όμως από τη βελτίωση της τεχνικής ασφαλείας των 
αντιδραστήρων πεπιεσμένου ζέοντος ύδατος που χρησιμο­
ποιούνται κατά κύριο λόγο προς το παρόν στην Κοινότητα, 
πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και άλλοι τύποι αντιδρα­
στήρων οι οποίοι παρουσιάζουν ειδικές ιδιότητες ως προς την 
ασφάλεια. Ένα παράδειγμα αποτελεί ο αντιδραστήρας υψη­
λών θερμοκρασιών, οι μηχανισμοί ασφαλείας του οποίου 
στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα εγγενή χαρακτηριστικά 
ασφαλείας, κυρίως προκειμένου για μονάδες μικρής ή μέσης 
απόδοσης. Αξίζει επίσης να αναφερθεί και ο αντιδραστήρας 
τύπου Α. Weinberg (διαρκής απαγωγή των παραγόμενων 
προϊόντων σχάσης) και οι μικροί αντιδραστήρες υψηλής 
θερμοκρασίας (με βάση την τεχνολογία αντιδραστήρων 
ελαφρού ύδατος). Χρειάζεται να δημιουργηθούν οι προϋποθέ­
σεις που θα επιτρέψουν την εισαγωγή στην αγορά παρόμοιων 
τύπων αντιδραστήρων συμπεριλαμβανομένων και των σχετι­
κών τεχνικών ασφαλείας τους. Η εξέλιξη αυτή θα περιόριζε 
τον κίνδυνο που εγκυμονεί η κατά κάποιο τρόπο μονοδιά­
στατη διάρθρωση των διαφόρων τύπων αντιδραστήρων. 
Επίσης δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί ο οικονομικής κίνδυνος 
που εγκυμονεί παρόμοια μονοδιάστατη διάρθρωση. 
4.3. Οι διεθνείς συμβάσεις για την εναρμόνιση της ασφάλειας 
, και η ενοποίηση των συστημάτων αξιολόγησης 
Ιδιαίτερα ύστερα από τα ατυχήματα που σημειώθηκαν στο 
Harrisburg και στο Τσερνομπίλ ανακοινώθηκε η λήψη σειράς 
μέτρων σε διεθνές επίπεδο. 
Ως ιδιαίτερα σημαντικές πρέπει να χαρακτηρισθούν οι έρευ­
νες και συστάσεις της επιτροπής Kemeny της Γερουσίας των 
Ηνωμένων Πολιτειών. Μέλη της επιτροπής αυτής ήταν και 
ειδικοί οι οποίοι δεν ήταν επιφορτισμένοι με τον αρχικό 
έλεγχο της εγκατάστασης. Ένα μεγάλο μέρος των συστάσε­
ων τους τέθηκε ήδη σε εφαρμογή στις Ηνωμένες Πολιτείες. 
Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα για τον τρόπο 
ενέργειας που θα πρέπει να ακολουθηθεί σε διεθνές επί­
πεδο. 
Η Διεθνής Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) προέβη 
ύστερα από πρωτοβουλία διαφόρων χωρών σε λεπτομερή 
ανάλυση του ατυχήματος του Τσερνομπίλ. Στις εργασίες της 
τονίστηκε επανειλημμένα η ανάγκη ύπαρξης ενός διεθνούς 
συστήματος αξιολόγησης της ασφάλειας των αντιδραστή­
ρων. Στην πράξη είναι όμως αδύνατο να επιτευχθεί ο στόχος 
αυτός λόγω της έλλειψης βασικών εθνικών κριτηρίων. Αυτό 
βέβαια δεν αφορά την πληθώρα των υφιστάμενων διαφόρων 
τεχνικών προδιαγραφών. 
Εν κατακλείδι, διαπιστώνεται ότι το αίτημα για την κατάρ­
τιση διεθνών συμφωνιών σχετικά με την ασφάλεια των 
αντιδραστήρων δεν πρέπει να αποσπά την προσοχή από το 
καθήκον να θεσπισθούν προδιαγραφές σε εθνικό επίπεδο ή, όπου ήδη υπάρχουν, να αναθεωρηθούν με σαφή τρόπο. Το 
δεύτερο σημαντικό βήμα θα ήταν η ενοποίηση των εθνικών 
προδιαγραφών σε διεθνές επίπεδο. 
5. Περιγραφή της κατάστασης και της εξέλιξης της πυρηνι­
κής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στις λοιπές 
χώρες 
5.1. Οικονομικό δυναμικό 
5.1.1. Σε διεθνές/παγκόσμιο επίπεδο 
Σύμφωνα με έναν πίνακα που κατήρτισε η Διεθνής Οργάνωση 
Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), στα τέλη του 1985 λειτουργού­
σαν 374 εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας με συνολική 
απόδοση 248 G watt. Από τους αντιδραστήρες που χρησιμο­
ποιούνται σχετικά, 188 ήταν αντιδραστήρες πεπιεσμένου 
ύδατος, 80 ζέοντος ύδατος, 43 αεριόψυκτοι και 6 αντιδρα­
στήρες ταχέος επανεμπλουτισμού. Οι υπόλοιποι αντιδραστή­
ρες αφορούν ιδιαίτερες τεχνικές παραλλαγές. 
Η σύγκριση του ποσοστού συμβολής της πυρηνικής ενέρ­
γειας στην παραγωγή ηλεκτρισμού οδηγεί σε διάφορα 
συμπεράσματα τόσο οικονομικού όσο και διαρθρωτικού 
χαρακτήρα. 
Το ποσοστό συμβολής της πυρηνικής ενέργειας στην παραγωγή 
ηλεκτρισμού κατά το 1985 
(%) 
Χώρα 
Αυστραλία 
Αυστρία 
Βέλγιο 
Βουλγαρία 
Γαλλία 
Δανία 
Ελβετία 
Ελλάδα 
Ηνωμένες Πολιτείες 
Ιαπωνία 
Ιρλανδία 
Ισπανία 
Ιταλία 
Καναδάς 
Κάτω Χώρες 
Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας 
Λουξεμβούργο 
Μεγάλη Βρετανία 
Νέα Ζηλλανδία 
Νορβηγία 
Νότια Κορέα 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
Ουγγαρία 
Πορτογαλία 
Σοβιετική Ένωση 
Σουηδία 
Ταϊβάν 
Τσεχοσλοβακία 
Φινλανδία Σε ποσοστό 
_ 
— 
60 
29 
65 
_ 
46 
— 
15 
23 
— 
22 
4 
14 
6 
12 
— 
19 
— 
— 
20 
31 
22 
_ 
10 
42 
52 
15 
41 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/49 
Τα δεδομένα που υπάρχουν σχετικά με το σημερινό κόστος 
της παραγωγής ηλεκτρισμού από πυρηνικές εγκαταστάσεις 
είναι περιορισμένα. 
Συγκριτικοί υπολογισμοί σχετικά με το μελλοντικό κόστος 
της παραγωγής ηλεκτρισμού κατέδειξαν επανειλημμένα τα 
πλεονεκτήματα της πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, οι συγκρί­
σεις βασίζονται σε υποθέσεις οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν 
σε διαφορετικά αποτελέσματα: 
— η σωστή αξιολόγηση του δυναμικού της συνδυασμένης 
παραγωγής ενέργειας/θερμότητας και τα πλεονεκτήματα 
που απορρέουν από την παραγωγή αυτή στο πλαίσιο 
βελτίωσης της απόδοσης· 
— η διάρκεια εκμετάλλευσης πέραν των 30 ετών 
— το κόστος της εξάλειψης των αποβλήτων (επεξεργασία, 
συσκευασία, αποθήκευση)· 
— το κόστος της αποθήκευσης σε περίπτωση μεγάλων 
εγκαταστάσεων του ιδίου τύπου* 
— οι αυξανόμενες δαπάνες που συνεπάγεται η ασφάλεια· 
— το κόστος που θα προκύψει από ενδεχόμενα ατυχήμα­
τα· 
— το κόστος που προκύπτει για την ασφάλιση των εγκατα­
στάσεων 
— το κόστος που συνεπάγεται η διάλυση των πυρηνικών 
σταθμών. 
Επιβάλλεται, πάντως, να μνημονευθούν οι δαπάνες και οι 
κίνδυνοι που συνδέονται με τη χρήση των φυσικών καυσίμων, 
ιδιαίτερα του άνθρακα, ενώ δεν αφορούν την πυρηνική 
ενέργεια: 
— το κόστος της αποθείωσης κει της εξάλειψης των οξει­
δίων του αζώτου· 
— η εξάλειψη απορριμμάτων όπως ο γύψος και άλλες 
ενώσεις που δημιουργούνται κατά τη χρησιμοποίηση 
στερεών καυσίμων 
— οι μακροπρόθεσμες συνέπειες του διοξειδίου του άνθρα­
κα. 
Τα παγκόσμια αποθέματα ουρανίου μπορεί να επαρκέσουν 
για την παραγωγή ενέργειας για περίοδο 100 ετών περίπου με 
βάση τη σημερικνή κατανάλωση και χρησιμοποίηση στους 
θερμοαντιδραστήρες. Η περίοδος αυτή μπορεί να παρεκταθεί 
σημαντικά με τη χρησιμοποίηση θορίου (αντιδραστήρες 
υψηλών θερμοκρασιών) και πλουτωνίου (αντιδραστήρες 
ταχέος επανεμπλουτισμού). Αν οι γενικές προϋποθέσεις της 
βιομηχανικής, τεχνολογικής και κοινωνικής πολιτικής δεν 
επιτρέψουν να χρησιμοποιηθεί το ενεργειακό δυναμικό της 
πυρηνικής διάσπασης, ένα σημαντικό στοιχείο του εφοδια­
σμού σε ενέργεια θα απωλεσθεί. Θα πρέπει οπωσδήποτε να 
αντικατασταθεί με νέες πηγές ενέργειας. Η αξιοποίηση 
αυτών των νέων πηγών (και νέα εξοικονόμηση ενέργειας, 
ηλιακή ενέργεια, πυρηνική σύντηξη, κλπ.) πρέπει να ενι­
σχυθεί οπωσδήποτε. Εντούτοις, επιβάλλεται να εξετασθεί με 
προσοχή η δυνατότητα αύξησης, στο ανώτατο όριο, της 
ασφάλειας των πυρηνικών αντιδραστήρων. 
5.1.2. Ευρώπη 
Στην Ευρώπη λειτουργούν σήμερα σε 16 χώρες συνολικά 211 
πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με συνολική απόδο­
ση 138 G watt (!) (EL). Οι 145 εγκατστάσεις με συνολική 
απόδοση 99 G watt (EL) κατανέμονται σε 11 δυτικοευρωπαϊ­
κές χώρες. 
(]) 1 G watt = 1 Γιγαβάτ = 1 000 εκατ. watt = ΙΟ9. Από το 1982 το ποσοστό συμβολής της πυρηνικής ενέργειας 
στον εφοδιασμό με ηλεκτρική ενέργεια έχει αυξηθεί από 18 σε 
30 "Ιο στα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Σύμφωνα με τα ισχύοντα σήμερα σχέδια, μέχρι το 1990 το 
ποσοστό αυτό θα πρέπει να ανέλθει σε 35%. Το σύστημα 
εφοδιασμού με πυρηνική ενέργεια θα στηρίζεται ουσιαστικά 
σε αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος (πρόκειται για μία 
τεχνική που αναπτύχθηκε αρχικά από την αμερικανική 
εταιρεία Westinghouse). Άλλα συστήματα, όπως οι αντιδρα­
στήρες ταχέος επανεμπλουτισμού και υψηλών θερμοκρα­
σιών δεν υποστηρίχθηκαν μέχρι τώρα σοβαρά στο πλαίσιο 
της βιομηχανικής πολιτικής. 
5.2. Οικολογικές δυνατότητες και κίνδυνοι 
Η στάθμιση των πλεονεκτημάτων και των κινδύνων που 
παρουσιάζουν οι πυρηνικοί σταθμοί, τόσο από οικολογική 
άποψη όσο και από την άποψη της προστασίας της υγείας, 
έχει αποκτήσει για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενεές 
μεγάλη σημασία και αποτελεί βασικό πολιτικό ζήτημα. Η 
απάντηση όμως στα σχετικά ερωτήματα δεν μπορεί να 
αφεθεί στους ειδικούς και μόνο. Τις ευθύνες πρέπει να 
επωμισθούν όλες οι πολιτικές και κοινωνικές κατηγορίες. 
— Για μια ομαλή εκμετάλλευση, οι επιπτώσεις των πυρηνι­
κών σταθμών επί του περιβάλλοντος σε σύγκριση με τις 
μεθόδους μετατροπής των ορυκτών σε ενέργεια κρίνονται 
θετικές. Το πρόβλημα του διοξειδίου του άνθρακα εξαφα­
νίζεται όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια. 
— Η παραγωγή μακρόβιων ραδιενεργών στοιχείων (ΙΟ17 BQ 
το χρόνο και 1 000 G watt) που συνδέεται με την πυρηνική 
σχάση εγκυμονεί τον κίνδυνο ατυχημάτων και επομένως 
απαιτείται η δημιουργία ασφαλών εγκαταστάσεων μα­
κροχρόνιας αποθήκευσης. 
— Σχετικά με την εξέταση του ρόλου της πυρηνικής ενέργει­
ας όσον αφορά τον εφοδιασμό των χωρών του τρίτου 
κόσμου πρέπει να ερευνηθεί σε βάθος το ζήτημα αν οι 
εγκαταστάσεις που έχουν λειτουργήσει μέχρι σήμερα στις 
βιομηχανικές χώρες, ανταποκρίνονται στις διαρθρώσεις 
και στις ειδικές περιστάσεις των χωρών αυτών. 
— Η αποθεματοποίηση ενέργειας προκαλεί συνήθως σοβα­
ρά οικολογικά προβλήματα. Αυτό αποδεικύεται και από 
το παράδειγμα των υπόγειων αποθηκών πετρελαίου και 
φυσικού αερίου. Συνήθως δεν λαμβάνεται υπόψη το 
πλεονέκτημα που έγκειται στη δυνατότητα αποθήκευσης 
μεγάλων ποσοτήτων πυρηνικών καυσίμων σε ελάχιστο 
χώρο. 
Π.χ., σε έναν κύβο με πλευρές 4 μέτρων μπορούν να 
αποθηκευθούν πυρηνικά καύσιμα που αρκούν για την λει­
τουργία 10 αντιδραστήρων για διάστημα μεγαλύτερο από 1 
χρόνο. 
5.3. Το πρόβλημα της κοινωνικής αποδοχής 
Οι διαφωνίες για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στα 
κράτη μέλη της Κοινότητας διαρκούν ήδη περισσότερο από 
μία δεκαετία, αν και σε διαφορετική ένταση. 
Σύμφωνα με μία μελέτη που πραγματοποίησε το 1982 το 
πανεπιστήμιο του Bielefeld (Ομάδα-Asif) σχετικά με τη 
στάση του πληθυσμού της Κοινότητας απέναντι στην πυρη­
νική ενέργεια, ποσοστό 56% των ατόμων που ερωτήθηκαν 
Αριθ. C 232/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
τάσσεται υπέρ της αξιοποίησης αυτής της τεχνολογίας. 
Ύστερα από το ατύχημα του Τσερνομπίλ ποσοστό μεγαλύ­
τερο του 50 % των ερωτηθέντων (σε ορισμένα κράτη μέλη έως 
και 70%) τάχθηκαν υπέρ της χρονικά περιορισμένης αξιο­
ποίησης. 
Στο θέμα της ειρηνικής αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας 
η επίτευξη κοινωνικής συναίνεσης παρεμποδίζεται, μεταξύ 
άλλων, από τα ακόλουθα προβλήματα: 
— Η σημασία της κοινωνικής συναίνεσης αναγνωρίστηκε 
καθυστερημένα. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν μέ­
χρι σήμερα για την επίτευξη παρόμοιας συμφωνίας δεν 
είχαν αρκετά έντονο χαρακτήρα. 
— Η πληροφόρηση της κοινής γνώμης ελέγχεται σε μεγάλο 
βαθμό από άτομα που υπεραμύνονται της κατασκευής 
πρόσθετων πυρηνικών σταθμών. Επομένως, η πολιτική 
πληροφόρησης θα πρέπει στο μέλλον να προσανατολίζε­
ται περισσότερο προς τις ανάγκες της κοινής γνώμης. 
— Τα αντιμαχόμενα μέρη μονοπωλούν τα «λογικά επιχειρή­
ματα» και κατηγορούν την αντίθετη πλευρά για έλλειψη 
λογικής. Σχετικά λησμονείται συχνά το γεγονός ότι τα 
θέματα της αξιολόγησης της πυρηνικής ενέργειας αφο­
ρούν πολλούς επιστημονικούς κλάδους. 
— Ο σοβαρός λόγος που αναγνωρίζεται παραδοσιακά στην 
παραγωγή ενέργειας έρχεται σε αντίθεση με μία εξίσου 
σαφή υποτίμησης της σημασίας της αποτελεσματικότε­
ρης αξιοποίησης της ενέργειας. 
Η συγκρότηση των οργάνων έρευνας και πληροφόρησης 
χρειάζεται στο μέλλον να γίνεται με τρόπο εξισορροπημένο, 
ώστε να είναι δυνατό να αντιμετωπίζονται οι εμπορικοί 
κίνδυνοι που ενδέχεται να προκύψουν από τις κοινωνικές 
διαμάχες. 
Είναι αναγκαίο να επιδιώκεται με εύστοχο τρόπο η συναίνεση 
σχετικά με την καλύτερη δυνατή διάρθρωση του εφοδιασμού 
σε ενέργεια. 
6. Ο ρόλος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Τα όργανα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δεν έχουν άμεση 
αρμοδιότητα στον τομέα της ασφάλειας των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων. Την αρμοδιότητα αυτή επωμίζονται πλή­
ρως τα κράτη μέλη. 
Ύστερα όμως από το πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ τα 
όργανα της Κοινότητας, και ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινο­
βούλιο, η Επιτροπή και η ΟΚΕ, αξιοποίησαν σε μεγάλο βαθμό 
τις αρμοδιότητες τους για να διατυπώσουν συστάσεις. 
Ο καθορισμός οριακών τιμών για την εισαγωγή και τη 
διάθεση τροφίμων πρέπει να θεωρηθεί ως μία πολύ αποτελε­
σματική προσπάθεια στα πλαίσια της εναρμόνισης της 
διακίνησης εμπορευμάτων. Χρειάζεται όμως να συνεχισθεί η 
ανάπτυξη παρόμοιων δραστηριοτήτων. 
Σχετικά έγγραφα: 
— έγγρ. COM(86) — Τα κοινοτικά μέτρα που πρέπει να 
ληφθούν μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ, 6 Μαΐου 
1986, 
— έγγρ. COM(86) — Ανακοίνωση-πλαίσιο της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο για τις συνέπειες από το ατύχημα του 
Τσερνομπίλ, 13 Ιουνίου 1986, 
— έγγρ. COM(86) — Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 7ης Νοεμ­
βρίου 1986, — έγγρ. COM(87) — Πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του 
Συμβουλίου για την παράταση του κανονισμού (ΕΟΚ) 
1707/87 περί των όρων εισαγωγής γεωργικών προϊόντων 
που προέρχονται από τρίτες χώρες ύστερα από το ατύχη­
μα που συνέβη στον πυρηνικό αντιδραστήρα του Τσερ­
νομπίλ και ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβού­
λιο για ένα μόνιμο σύστημα καθορισμού ανώτατων επι­
τρεπτών επιπέδων ραδιενεργού μόλυνσης του πόσιμου 
ύδατος και των γεωρικών προϊόντων σε περίπτωση πυρη­
νικού ατυχήματος, της 23ης Ιανουαρίου 1987. 
Στη γενική ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο 
προτείνεται η ανάληψη εκτεταμένης πρωτοβουλίας στους 
ακόλουθους τομείς: 
— προστασία της υγείας, 
— ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων και της λει­
τουργίας τους, 
— τρόπος ενέργειας σε επείγουσες περιπτώσεις, 
— συνεργασία με τρίτες χώρες, 
— η έρευνα στην Κοινότητα. 
Ελπίζεται ότι οι πρωτοβουλίες αυτές δεν θα αφορούν μόνο 
δευτερεύουσες πτυχές, δηλαδή μέτρα αντιμετώπισης των 
ατυχημάτων (έγκαιρη πληροφόρηση, εκπαίδευση, διοικητι­
κά μέτρα) αλλά και μια πρωταρχικής σημασίας πτυχή, 
δηλαδή την τεχνική ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστά­
σεων. 
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και τα ψηφίσματα του Συμβου­
λίου της 15ης Σεπτεμβρίου 1986 σχετικά με βελτίωση της 
ενεργειακής αποτελεσματικότητας στις βιομηχανικές μονά­
δες των κρατών μελών και της 16ης Σεπτεμβρίου 1986 
σχετικά με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της 
Κοινότητας για το 1995. Στα έγγραφα αυτά απαιτούνται, 
σχετικά με την πυρηνική ενέργεια, όσον το δυνατόν αυστη­
ρότερα πρότυπα ασφάλειας για τον προγραμματισμό, την 
κατασκευή και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. 
Ο στόχος αυτός όμως για να επιτευχθεί χρειάζεται να 
προβλέπει: 
— Την εντονότερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβου­
λίου και της ΟΚΕ σε θέματα ασφάλειας στα πλαίσια της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας. 
— Τη δημιουργία διεθνώς εναρμονισμένων συστημάτων 
ελέγχου όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια και το κύκλω­
μα των καυσίμων. 
— Νέες μορφές κοινωνικής συμμετοχής στην έρευνα και 
στην ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
7. Διατήρηση και βελτίωση της κοινωνικής θέσης των 
εργαζομένων που απασχολούνται στον τομέα της πυρηνι­
κής ενέργειας 
Από έρευνες που διεξήγαγαν συνδικαλιστικές ενώσεις (π.χ. η 
Γερμανική Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Ενώσεων) προ­
έκυψε ότι το κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων που απα­
σχολούνται στον τομέα της πυρηνικής τεχνικής έχει μειωθεί 
σημαντικά κατά τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τους 
ενδιαφερόμενους, το γεγονός αυτό οφείλεται σε συναι­
σθηματικές εκτιμήσεις και είναι αδικαιολόγητο. Ωστόσο, η 
κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα (που καθορίζεται από 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρνθ. C 232/51 
την πλειοψηφία) είναι αναμφισβήτητη. Από ορισμένες πρώ­
τες αναλύσεις που έγιναν σχετικά με τα αίτια της εξέλιξης 
αυτής, προέκυψε ότι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται στον 
τομέα της πυρηνικής ενέργειας παρουσιάζουν, σε σύγκριση 
με τους εργαζομένους σε άλλους τεχνολογικούς τομείς, ένα 
φάσμα πολιτικής πολυφωνίας πιο περιορισμένο και υπολεί­
πονται όσον αφορά την ένταξη τους στην κοινωνία. 
Θα πρέπει να διερευνηθεί σε ποιο βαθμό η εξέλιξη αυτή 
οφείλεται σε χαρακτηριστικές ιδιότητες του τομέα της πυρη­
νικής ενέργειας, (π.χ. διάρκεια της διαμάχης, ασφάλεια, 
δημοκρατική διάρθρωση, κλπ.). Η έρευνα αυτή είναι οπωσ­
δήποτε απαραίτητη και σε κοινοτικό επίπεδο προς το συμφέ­
ρον των εν λόγω εργαζομένων, ώστε να είναι δυνατό να 
διατηρηθούν κατάλληλες συνθήκες εργασίας. 
8. Προοπτικές για την ειρηνική αξιοποίηση της πυρηνικής 
ενέργειας — Σημερινές τάσεις 
Σε παγκόσμα κλίμακα η πυρηνική ενέργεια καλύπτει το 8 °7ο 
περίπου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το μερίδιο 
της όμως στην παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας είναι κατώ­
τερο του 1 %. 
Η εξάρτηση των κρατών μελών της Κοινότητας από την 
πυρηνική ενέργεια για τον εφοδιασμό τους σε ηλεκτρισμό 
κυμαίνεται σήμερα μεταξύ 0 και 70%. 
Τα απλά αυτά στοιχεία επιτρέπουν να διαφανούν οι δυσκο­
λίες, οι προθεσμίες και τα διαφορετικά συμφέροντα των 
κρατών μελών της Κοινότητας που θα προκύψουν ενδεχομέ­
νως σε περίπτωση εγκατάλειψης της ειρηνικής αξιοποίησης 
της πυρηνικής ενέργειας. 
Καθοριστική σημασία κατά τη διεξαγωγή των πολιτικών 
συζητήσεων σχετικά με την περαιτέρω αξιοποίηση της πυρη­
νικής ενέργειας έχουν η πρόληψη μεγάλων ζημιών από 
ατυχήματα και η διευθέτηση του θέματος της εναπόθεσης των 
απορριμμάτων. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στις 
δυνατότητες διασυνοριακών επιδράσεων της πυρηνικής 
ενέργειας, χωρίς βέβαια να αμφισβητηθεί ο ιδιαίτερος κίνδυ­
νος που εγκυμονεί μία πυρηνική εγκατάσταση για το άμεσο 
περιβάλλον της. 
Ύστερα από την πετρελαϊκή κρίση κατά την περίοδο 1973/ 
74, τα κράτη μέλη της Κοινότητας ενέτειναν τις προσπάθειες 
τους στον τομέα της αναζήτησης νέων και ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας. Θεωρητικά, το δυναμικό των πηγών αυτών 
ενέργειας είναι πολύ μεγάλο. Ωστόσο, η σημερινή εξέλιξη της 
εφαρμοσμένης τεχνολογίας δεν επιτρέπει παρά μόνο την 
αξιοποίηση ενός πολύ μικρού ποσοστού. Σύμφωνα με εκτι­
μήσεις, το 2000 θα καλύπτεται στην Κοινότητα κατά μέσο 
όρο το 5 % των αναγκών σε πρωτογενή ενέργεια από νέες και 
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας [COM(86)]. Σε ορισμένες 
περιοχές της Κοινότητας, στις οποίες επικρατούν ευνοϊκές 
κλιματολογικές συνθήκες, οι πηγές αυτές ενέργειας μπορούν 
στο μέλλον να καλύψουν ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό του 
εφοδιασμού σε ενέργεια. Από την άποψη της ενεργειακής και 
διαρθρωτικής πολιτικής, η ένταση της προώθησης των 
ενεργειών αυτών σε περιφερειακό επίπεδο αποκτά ακόμη 
μεγαλύτερη σημασία [έγγρ. COM(85) — Valoren]. 
Η εξέταση της υφιστάμενης διάρθρωσης όσον αφορά τον 
ενεργειακό εφοδιασμό και η αναζήτηση συμπληρωματικών ή 
εναλλακτικών λύσεων θα πρέπει να έχουν τον ακόλουθο 
προσανατολισμό: 
α) Έλεγχος των υφιστάμενων πυρηνικών εγκαταστάσεων 
όσον αφορά τη δυνατότητα πρόκλησης σοβαρών ζημιών 
από ατύχημα: — θέσπιση μέτρων, ικανών να περιορίσουν την έκταση 
των ζημιών 
— καθορισμός της διάρκειας της λειτουργίας των εγκα­
ταστάσεων στις οποίες η εφαρμογή τεχνικών μεθόδων 
σε σκοπό τον περιορισμό των ζημιών είναι δυνατή 
μόνο σε περιορισμένο βαθμό. 
β) Εξέταση της δυνατότητας εφαρμογής νέων συστημάτων 
πυρηνικής σχάσης, εξοπλισμένων με συστήματα φυσικής 
ασφάλειας, με υψηλό βαθμό αποτελεσματικότητας, και 
απλοποιημένα συστήματα ασφαλείας. Επίσης θα πρέπει 
να εξετασθεί εμπεριστατωμένα και το θέμα της μη 
διάδοσης της χρησιμοποίησης της πυρηνικής ενέργειας 
για στρατιωτικούς σκοπούς. 
γ) Εντατικοποίηση της ενίσχυσης, της προώθησης, της 
ανάπτυξης και της υλοποίησης τεχνικών εναλλακτικών 
τρόπων εφοδιασμού σε ενέργεια και των σχετικών υπο­
δομών με τις οποίες, σύμφωνα με την τελευταία εξέλιξη 
της επιστήμης και της τεχνικής, αποκλείεται η πρόκληση 
απαράδεκτων ζημιών σε περίπτωση ατυχημάτων. Στο 
πλαίσιο αυτό θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην 
επίτευξη των ακόλουθων στόχων (αφού ληφθούν υπόψη οι 
ιδιαίτεροι κίνδυνοι): 
— σημαντικό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας, 
— ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και ιδιαίτερα ηλιακή 
ενέργεια, 
— περαιτέρω εξέλιξη της πυρηνικής σύντηξης. 
Με αυτόν τον τρόπο δράσης εξασφαλίζεται η οικονομική και 
τεχνολογική συνέχεια, η υψηλή ελαστικότητα και ο μεγάλος 
βαθμός ασφάλειας των θέσεων απασχόλησης αλλά και η 
κοινωνική και πολιτική συναίνεση που είναι απαραίτητη για 
την αντιμετώπιση των κινδύνων που προκύπτουν από τον 
μελλοντικό εφοδιασμό σε ενέργεια. 
9. Συμπεράσματα και συστάσεις 
Α. Η ΟΚΕ επεσήμανε κατά τα τελευταία χρόνια τους 
κινδύνους από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες για τον πληθυ­
σμό και τους εργαζόμενους και συνέστησε την αξιοποίηση 
ιδιαίτερα ασφαλών πηγών ενέργειας που δεν βλάπτουν το 
περιβάλλον. Η πιθανότητα να προκληθεί πυρηνικό ατύχημα 
με επιπτώσεις σε απόσταση 1 000 χιλιομέτρων και πέραν 
καθιστά σαφές ότι η Κοινότητα οφείλει να ασχοληθεί εμπε­
ριστατωμένα με το θέμα της πυρηνικής ασφάλειας και να 
συνάγει τα απαραίτητα πορίσματα. Η θέση που θα καταλά­
βει, στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής, η πυρηνική 
ενέργεια με τη σημερινή ή τη μελλοντική της μορφή, πρέπει 
να εξετασθεί λεπτομερώς και κατά προτεραιότητα υπό το 
πρίσμα της προστασίας του πληθυσμού. 
Ύστερα από το ατύχημα στον πυρηνικό αντιδραστήρα του 
Τσερνομπίλ, η ΟΚΕ ζητά την ανοιχτή και ειλικρινή εξέταση 
όλων των κινδύνων και των δυνατοτήτων που περικλείουν οι 
υφιστάμενες και οι νέες τεχνολογίες με τη συμμετοχή όλων 
των ενδιαφερόμενων κοινωνικών κύκλων. 
Β. Από την ανάλυση του ατυχήματος στο Τσερνομπίλ και 
τις συγκριτικές μελέτες σχετικά με τα διάφορα συστήματα 
αντιδραστήρων στις δυτικές χώρες προκύπτει ότι: 
— η ασφάλεια όλων των εγκαταστάσεων εξαρτάται ουσια­
στικά από τους μηχανισμούς που τίθενται σε λειτουργία. 
Καθοριστική σημασία αποκτά σ' αυτό το πλαίσιο ο 
παράγοντας ασφαλείας «άνθρωπος»· 
Αριθ. C 232/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
— συνεχίστηκε η βελτίωση των τεχνικών και διοικητικών 
μηχανισμών για την πρόληψη ατυχημάτων στις δυτικές 
εγκαταστάσεις και ότι από τεχνική άποψη στις εγκατα­
στάσεις αυτές οι δυνατότητες πρόκλησης ατυχημάτων 
κρίνονται ελάχιστες· 
— οι κίνδυνοι που απορρέουν από την απόρριψη μεγάλων 
ποσοτήτων ραδιενεργών ουσιών δεν μπορούν να δικαιο­
λογηθούν μόνο βάσει τεχνικών υπολογισμών περιορισμέ­
νης πιθανότητας κατά μέτρο κατά το οποίο οι υπολογι­
σμοί αυτοί δεν επιτρέπουν την εξαγωγή συμπερασμάτων 
ως προς τον επακριβή χρόνο κατά τον οποίο συμβαίνει 
ένα ατύχημα. Είναι επίσης απαραίτητο να περιορισθούν οι 
πιθανές επιπτώσεις από ένα ατύχημα* 
— κατά τις εκτιμήσεις αυτές δεν πρέπει να παραμεληθεί το 
γεγονός ότι στις ευρωπαϊκές χώρες η πυκνότητα κατοί­
κων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο είναι ιδιαίτερα υψηλή. 
Γ. Το ατύχημα του Τσερνομπίλ προκάλεσε στα κράτη 
μέλη της Κοινότητας ποικίλες δυσκολίες όσον αφορά την 
κατανάλωση των τροφίμων. Τα προβλήματα αυτά θα εξακο­
λουθήσουν να υπάρχουν για ορισμένο χρονικό διάστημα. 
Κατά τα προσεχή χρόνια όμως το ποσοστό της μόλυνσης θα 
μειώνεται προοδευτικά. Η ΟΚΕ ζητεί με έμφαση όπως η 
Επιτροπή χρησιμοποιήσει τις εξουσίες της όσον αφορά τη 
διατύπωση συστάσεων για τον καθορισμό οριακών τιμών. Οι 
συστάσεις αυτές όμως θα πρέπει να διαμορφωθούν κατά 
τέτοιο τρόπο, ώστε ο καταναλωτής, και, ιδιαίτερα οι ομάδες 
που αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους, να έχουν περιθώ­
ρια να προμηθευτούν τρόφιμα που έχουν υποστεί ελάχιστη 
μόλυνση. 
Επιπλέον, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να 
αποφευχθεί, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, η ανάμειξη 
τροφίμων μολυσμένων σε υψηλό βαθμό με ελαφρώς μολυ­
σμένα τρόφιμα. Εφόσον τα τρόφιμα καταναλίσκονται εξ 
ολοκλήρου, παρόμοια ανάμειξη δεν δύναται να συμβάλει 
στον περιορισμό του κινδύνου. Αντίθετα, παρόμοια ενέργεια 
θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και είναι αντίθετη με τις 
επιταγές που θεσπίζουν όσο το δυνατό κατώτατα όρια και 
απορρέουν από τους νομικούς κανόνες. 
Επιπλέον, τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν τις νομι­
κές βάσεις που απαιτούνται για τον καθορισμό οριακών 
τιμών και να εναρμονίσουν τις βάσεις αυτές με τις υφιστάμε­
νες νομικές διατάξεις. Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά στις 
προτάσεις της Επιτροπής. 
Δ. Το ατύχημα στο Τσερνομπίλ παρότρυνε πολλές πολι­
τικές, κοινωνικές και θρησκευτικές ομάδες να ταχθούν σε 
αυξανόμενο βαθμό υπέρ της άμεσης ή σταδιακής εγκατάλει­
ψης της πυρηνικής ενέργειας. Από την άλλη πλευρά, όμως, 
πολλές πολιτικές και κοινωνικές ομάδες κρίνουν ότι η 
πυρηνική ενέργεια είναι αναγκαία και αναντικατάστατη. 
Η εξέταση των δυνατοτήτων για μια, από τεχνική και 
κοινωνική άποψη, βελτιωμένη διάρθρωση της πυρηνικής 
ενέργειας, αποτελεί ένα από τα μελλοντικά καθήκοντα της 
κοινωνίας. 
Ε. Πυρηνικά ατυχήματα που προκαλούν την ουσιαστική 
καταστροφή της καρδιάς του αντιδραστήρα καθιστούν επι­
τακτικό να αποδοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη σπάνια, αλλά 
πολύ σοβαρή αυτή περίπτωση σε μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι 
κατά το παρελθόν, κατά το σχεδιασμό του αντιδραστήρα. 
Σχετικά θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε η 
εκτίμηση της ασφάλειας να γίνεται στα πλαίσια σαφών 
νομικών διατάξεων. Ζ. Η παρατήρηση ότι σοβαρά ατυχήματα δεν αποκλείο­
νται ούτε στην Κοινότητα, παρά το υψηλότερο επίπεδο 
ασφάλειας και συνεπώς τις περιορισμένες πιθανότητες, θα 
πρέπει να οδηγήσει στην εξαγωγή των ακόλουθων συμπερα­
σμάτων όσον αφορά τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις: 
— Τα κριτήρια ελέγχου πρέπει να καθορίζονται και να 
δημοσιεύονται πριν από τη διεξαγωγή του ελέγχου. 
— Ο έλεγχος αυτός είναι ανάγκη να διεξάγεται από ένα 
όργανο εποπτείας με ευρεία βάση. 
— Ο έλεγχος των παλαιών και των νέων εγκαταστάσεων 
επιβάλλεται να διεξάγεται με βάση τα σχετικά κριτήρια 
και πρέπει να διαπιστώνεται αν τα τελευταία εφαρμόζο­
νται ή όχι. 
Η. Το οικονομικό και οικολογικό δυναμικό που εμπεριέ­
χει η πυρηνική ενέργεια είναι σημαντικό. Επομένως το 
δυναμικό αυτό δεν θα πρέπει να διακυβευθεί με τη διατήρηση 
μονόπλευρων διαρθρώσεων (π.χ. όμοιων τύπων αντιδραστή­
ρα) και την παρεμπόδιση νέων εξελίξεων όσον αφορά τα 
υφιστάμενα και νέα συστήματα. 
Θ. Η σύναψη διεθνών συμβάσεων για την εναρμόνιση της 
ασφάλειας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο στόχος αυτός όμως 
δεν πρέπει να αναιρεί το καθήκον της θέσπισης, σε πρώτη 
φάση, εθνικών νομικών διατάξεων. 
Ι. Μέχρι σήμερα τα όργανα της Κοινότητας δεν έχουν 
άμεση αρμοδιότητα στον τομέα της ασφάλειας των αντι­
δραστήρων. Ωστόσο, τα εν λόγω όργανα ανέπτυξαν αξιόλο­
γες πρωτοβουλίες. Επομένως είναι απαραίτητο, όπως: 
— το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή συνδεθούν περισσότερο με το θέμα της 
ασφάλειας, 
— επινοηθούν νέα συστήματα ελέγχου, 
— ανευρεθούν νέες μορφές συμμετοχής των κοινωνικών 
ομάδων. 
Κ. Το κοινωνικό γόητρο των εργαζομένων που απασχο­
λούνται στον τομέα της πυρηνικής τεχνικής έχει μειωθεί σε 
ορισμένα κράτη μέλη της Κοινότητας ουσιαστικά. Για να 
διασφαλισθούν κατάλληλοι όροι εργασίας θα πρέπει να 
αναζητηθούν τα αίτια και να ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης 
της κατάστασης. 
Λ. Λόγω του διαφορετικού βαθμού εξάρτησης από την 
πυρηνική ενέργεια των κρατών μελών και της κατάστασης 
της τεχνικής εξέλιξης, εναλλακτικές λύσεις για τη φιλική 
προς το περιβάλλον χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας 
με τη σημερινή της μορφή, είναι δύσκολο να ενταχθούν σε 
καλώς υπολογισμένες χρονικές περιόδους. 
Είναι συνεπώς αναγκαίο όπως η επανεξέταση της σημερινής 
διάρθρωσης όσον αφορά τον εφοδιασμό και η επινόηση 
συμπληρωματικών ή εναλλακτικών λύσεων πραγματοποιού­
νται παράλληλα: 
α) Η επανεξέταση των υφιστάμενων πυρηνικών εγκαταστά­
σεων από την άποψη της πιθανότητας πρόκλησης σοβα­
ρών ζημιών από ατυχήματα: 
— καθορισμός μέτρων, ικανών να περιορίσουν την 
έκταση των ζημιών 
— καθορισμός της διάρκειας λειτουργίας των πυρηνι­
κών εγκαταστάσεων, για τις οποίες η εφαρμογή 
31.8.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/53 
— στο σημαντικό δυναμικό από την πλευρά της εξοικο­
νόμησης ενέργειας, 
— στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και ιδιαίτερα στην 
ηλιακή ενέργεια, 
— στην περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής σύντηξης, 
— στην αναθεώρηση και προσδιορισμό των στόχων της 
κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής με ιδιαίτερο βάρος 
στην εκμετάλλευση και στην προστασία εγχώριων 
πηγών ενέργειας. 
Αυτός ο τρόπος δράσης προσφέρει το πλεονέκτημα της 
οικονομικής και τεχνολογικής συνέχειας, της επίτευξης 
μεγάλης ελαστικότητας και αυξημένης ασφάλειας όσον 
αφορά τις θέσεις απασχόλησης, και της επίτευξης της 
αναγκαίας κοινωνικής και πολιτικής συναίνεσης. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Βιβλιογραφία 
1. Activities of the Swedish authorities following the fallout from the Soviet Chernobyl reactor accident (National 
Institut of Radiation Protection, Stockholm, 14. 5. 1986). 
2. The accident at the Chernobyl nuclear power plant and its consequences (USSR State Committee on the utilisation of 
atomic energy, IAEA meeting, Vienna, 25 to 29 August 1986). 
3. Bericht Uber den Reaktorunfall in Tschernobyl, seine Auswirkungen und die getroffenen bzw. zu treffenden 
Konsequenzen (Bundesministerium fur Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit, Bonn, 18. Juni 1986). 
4. Die Folgen von Tschernobyl (Der hessische Sozialminister, ISBN 3-89277-100-6, Wiesbaden 9/86). 
5. Der Unfall im Kernkraftwerk Tschernobyl (Gesellschaft fur Reaktorsicherheit, Koln, GRS-S-39, Juni 1986). 
6. Nach Tschernobyl — Stand und Perspektiven der Atomenergiepolitik kommunistischer Lander (Friedrich-Ebert-
Stiftung, Bonn, Juli 1986). 
7. Les mesures communautaires a prendre suite a l'accident de Tschernobyl [COM(86), Bruxelles le 6 mai 1986]. 
8. Rapport de la Commission au Conseil [COM(86), Bruxelles le 27 mai 1986). 
9. Kernkraftnutzung nach Tschernobyl (B. Plettner, KWU Erlangen, August 1986). 
10. Nuclear Power in Western Europe (Status Report, Foratom, London). 
11. Die Konsequenzen aus Tschernobyl fur die Bundesrepublik Deutschland (DGB, Dusseldorf, Juli 1986). 
12. Entschliefiung zur Energie-, Umwelt- und Strahlenschutzpolitik (European Trade Union Confederation, Brussel, 
Oktober 1986). 
13. Impacto radiologico do acidente de Chernobyl (Laboratorio Nationale de Engenharia e Tecnologia Industrial, 
DPSR, Portugal, 18 Juli 1986). 
14. Arbeitsbedingungen in nuklearen Wiederaufarbeitungsanlagen, BMFT-/DGB-Projekt, Dusseldorf. τεχνικών μέτρων για τον περιορισμό των ζημιών είναι 
δυνατή μόνο σε περιορισμένο βαθμό. 
β) Η ανάλυση της δυνατότητας χρησιμοποίησης νέων 
συστημάτων πυρηνικής σχάσης εφοδιασμένων με μηχα­
νισμούς προηγμένης φυσικής ασφάλειας, με αυξημένο 
βαθμό απόδοσης και με απλοποιημένα συστήματα ασφά­
λειας και ρύθμισης. Είναι επίσης σκόπιμο να εξετασθεί σε 
βάθος το θέμα της μη εξάπλωσης των πυρηνικών όπ­
λων. 
γ) Η ενίσχυση της προώθησης, της ανάπτυξης και της 
εφαρμογής εναλλακτικών τεχνικών συστημάτων εφο­
διασμού και της σχετικής υποδομής, πράγμα που θα 
επιτρέψει σύμφωνα με την παρούσα κατάσταση της 
επιστήμης και της τεχνικής να αποκλεισθούν απαράδε­
κτες ζημιές από ατυχήματα. Σ' αυτό το πλαίσιο πρέπει να 
δοθεί ιδιαίτερο βάρος: 
Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 1987. 
Αριθ. C 232/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
15. Konsequenzen des Reaktorunfalls von Tschernobyl, Referat H. Audland, GD XVIII (έγγρ. CES 703/86). 
16. WSA — 1986, «Sicherheit, Zukunftsperspektiven, Kernenergie in der EG und in Drittlandern», Forschungsmittel 
in der EG. 
17. The Chernobyl Accident, CEA, Oktober 1986. 
18. A preliminary assessment of the radiological impact, National Radiological Protection Board, UK. 
19. Die Erarbeitung von gemeinschaftlichen MaBnahmen in Anwendung von Kapitel III des EURATOM-Vertrages 
«Der Gesundheitsschutz» [έγγρ. COM(86), 20 Αυγούστου 1986]. 
20. Bericht der Kommission an den Rat und das Europaische Parlament «Der Unfall im Kernkraftwerk Tschernobyl 
und seine Folgen innerhalb der Europaischen Gemeinschaft», Oktober 1986 [έγγρ. COM(86), 7 Νοεμβρίου 1986]. 
21. Vorschlag einer Verordnung (EWG) des Rates . . . iiber die Einfuhrbedingungen fur landwirtschaftliche 
Erzeugnisse . . . und Mitteilung der Kommission an den Rat . . . zur Festlegung von Hochstgrenzwerten fur die 
radioaktive Kontamination von Trinkwasser und landwirtschaftlichen Erzeugnissen im Falle eines Unfalles [έγγρ. 
COM(87), 23 Ιανουαρίου 1987]. 
22. Technologische Probleme der nuklearen Sicherheit — Bericht iiber die Durchfiihrung der EntschheBung des Rates 
vom 27. Juli 1975 [έγγρ. COM(87), 6 Απριλίου 1987]. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Υπο-επιτροπή «Τσερνομπίλ» του πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνομπίλ 
Οι κκ. Noordwal (πρόεδρος), Flum (εισηγητής), von der Decken (συνεισηγητής), Aparicio Bravo, Μπαζιάνας, Bleser, 
Boddy, Campbell (από τις 17 Απριλίου 1987), Ceballo Herrero, Delourme, Droulin, Fresi (έως τις 17 Απριλίου 1987), η 
κ. Heuser, οι κκ. Laca Martin, Low, de Normann, Pearson, Perrin-Pelletier, Proenca, Proumens, Romoli, Roseingrave, 
Rouzier, Serra Carraciolo, Spijkers, StrauB, Vercellino, η κ. Williams 
Εμπειρογνώμενες 
ο κ. Η. W. Gabriel, Διπλωματούχος μηχανικός, Weinheim 
Δρ Paolo Fornaciari, πρόεδρος της UNIPEDE, ομάδα «Επιπτώσεις του Τσερνομπίλ», Εθνικός Οργανισμός 
Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENEL) 
ο κ. Ettore Masucci, Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εργατικής Ενώσεως 
ο κ. Τ. G. Potma, Διευθυντής του Ιδρύματος για την Εξοικονόμηση Ενέργειας 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για τη γνωμοδότηση 
Τα κατωτέρω παρόντα ή εκπροσωπούμενα μέλη ψήφισαν υπέρ της γνωμοδότησης 
Αλεξόπουλος, Aparicio Bravo, Arena, Arets, Aspinall, Ataide, Bagliano, Beltrami, Black, Bleser, Boddy, Boisseree, 
Μπρεδήμα, Briganti, Broicher, Campbell, Carroll, Cashman, Cavazzuti, Ceballo Herrero, Ceyrac, Clavel, Christie, 
Collas, Alves Conde, Corell Ayora, Coyle, van Dam, Ντάσης, von der Decken, Delhomenie, de Tavernier, Dodd, Donck, 
Dos Santos, Drilleaud, Droulin, Elstner, Etty, Eulen, Flum, Gardner, Geuenich, Giacomelli, Glesner, Gomez Martinez, 
Goris, Green, van Greunsven, Haas, Hagen, Hammond, Hancock, Houthuys, Horsken, Jaschick, Jenkins, Καζάζης, 
Kenna, Kroger, Landaburu, Laur, Lojewski, Lopez de la Puerta, Low, Machado von Tschusi, Maddocks, Mainetti, 
Margalef Masia, Martin Almendro, Martin Castella, Masprone, Moreland, Morselli, Mourgues, Muhr, Muller, Murphy, 
31.8.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/55 
Nielsen P., Nierhaus, Nieuwenhuize, Noordwal, de Normann, Pardon, Pearson, Pelletier, Petersen, Πετρόπουλος, 
Poeton, Proenca, Proumens, Quevedo Rojo, Riera Marsa, Robinson, Rolao Gongalves, Roseingrave, Rouzier, Sa'iu, 
Santillan Cabeza, Schmitz, Schnitker, Solari, Spiers, Spitjerks, Springborn, Staedelin, Storie-Pugh, Tamlin, Termes 
Carrero, Tukker, Βασιλάρας, Wagner, Williams, Whitworth, Yverneau, Zufiaur Narvaiza 
Τα κατωτέρω παρόντα ή εκπροσωπούμενα μέλη εψήφισαν κατά της γνωμοδότησης: 
Lobo Brandao R. Cal, Drago, Orsi, Silva, Vallejo Calderon, Velasco Mancebo, Vercellino 
Τα κατωτέρω παρόντα ή εκπροσωπούμενα μέλη απέσχον από την ψηφοφορία: 
Beretta, Calvet Chambon, Delia Croce, Dunet, Frandi, Forjas, Laka Martin, Muniz Guardado, Salomone, Tixier. 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που αφορά τις κοινοτικές εξαγωγές και 
εισαγωγές ορισμένων επικίνδυνων χημικών ουσιών (*) 
(87/C 232/19) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 15 Ιουλίου 1986 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Οικονομι­
κής και Κοινωνικής Επιτροπήςγια την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που αφορά τις κοινοτικές 
εξαγωγές και εισαγωγές ορισμένων επικίνδυνων χημικών ουσιών. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 2 Ιουνίου 1987 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. De Normann. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 247η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
1ης Ιουλίου 1987), την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στον έλεγχο των 
επικίνδυνων χημικών ουσιών που εξάγονται προς τρίτες 
χώρες και τονίζει ότι αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών της 
Κοινότητας να ενημερώνουν και να προστατεύουν τους 
παραλήπτες επικίνδυνων χημικών ουσιών. 
1.2. Συνεπώς η ΟΚΕ επικροτεί τόσο τις αρχές όσο και τον 
αντικειμενικό στόχο του προτεινόμενου κανονισμού του 
Συμβουλίου. 
1.3. Η ΟΚΕ συνιστά στο Συμβούλιο ότι, προκειμένου να 
εγκρίνει έναν κατάλληλο κανονισμό, θα πρέπει να λάβει 
υπόψη τά ακόλουθα κριτήρια: 
α) Η παραλήπτρια χώρα πρέπει να έχει ανάλογες δυνατό­
τητες πρόσβασης στη σχετική πληροφόρηση με εκείνες 
των κρατών μελών της Κοινότητας ώστε να είναι σε θέση 
να αποφεύγει την ανεξέλεγκτη και άνευ στοιχείων χρή­
ση. 
β) Η Κοινότητα πρέπει να υποστηρίξει τις πρωτοβουλίες του 
ΟΟΣΑ και του ΠΗΕΠ (Πρόγραμμα των Ηνωμένων 
Εθνών για το Περιβάλλον) και πρέπει να παροτρύνει τα 
κράτη μέλη να συμφωνήσουν με αυτές το συντομότερο 
δυνατό. 
(') ΕΕ αριθ. C 177 της 17. 5. 1986, σ. 5. Η συντονισμένη προώθηση του θέματος επί συμφώνου βάσε­
ως απ' όσο το δυνατόν περισσότερα κράτη θα είναι προς το 
συμφέρον όλων. 
γ) Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα κοινοτικά μέτρα που συντελούν σε 
μεγαλύτερη εναρμόνιση, συμβαδίζουν με την πρόοδο 
προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς και της νομιμοποίησης του ρόλου της Κοινότητας 
ως οικονομικής μονάδας. Με τη μορφή αυτή, η Κοινότη­
τα θα είναι έτσι σε θέση να υποστηρίξει αποτελεσματικό­
τερα τις πρωτοβουλίες του ΟΟΣΑ και του ΠΗΕΠ. 
δ) Η ΟΚΕ υπενθυμίζει στο Συμβούλιο ότι πολλές τρίτες 
χώρες είναι σε θέση να αποφασίζουν οι ίδιες όσον αφορά 
τις εισαγωγές τους. Όλες αυτές οι χώρες επιθυμούν να 
ενημερωθούν για την κατάσταση που επικρατεί στην 
Κοινότητα και θα εκτιμούσαν την παροχή οργανωτικής 
υποστήριξης, αλλά το Συμβούλιο θα πρέπει να λάβει 
μέτρα προκειμένου η πρόταση της Επιτροπής να μην έχει 
πατερναλιστική χροιά. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τις 
προσκλήσεις υποβολής προσφορών από κυβερνήσεις 
τρίτων χωρών. 
ε) Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι υφίσταται έντονος διεθνής αντα­
γωνισμός στον τομέα των βιομηχανιών παραγωγής χημι­
κών ουσιών και χημικής μεταποίησης. Θεωρεί, κατά