Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη"

(1999/C 198/13)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 15 Ιουλίου 1998, σύμφωνα με την 4η παράγραφο του Άρθρου 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, για την επεξεργασία γνωμοδότησης πρωτοβουλίας σχετικά με την "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη" και την ανάθεση στην επιτροπή 7 "Εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, πολιτισμός, νεολαία, αθλητισμός, δικαιώματα των πολιτών" της προετοιμασίας γνωμοδότησης επί του θέματος·

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της Διάσκεψης με θέμα "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη", η οποία πραγματοποιήθηκε στις 5 και 6 Ιουνίου 1998 στη Βαρκελώνη και διοργανώθηκε από την ΕΤΠ, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τις Περιφέρειες, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης, το Κολέγιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 404/98 rev.1) που υιοθέτησε η επιτροπή 7 στις 4 Δεκεμβρίου 1998 (Εισηγητές: η κα Lund και ο κ. Pujol i Soley)·

υιοθέτησε κατά την 28η σύνοδο ολομέλειας της 10ης και 11ης Μαρτίου 1999 (συνεδρίαση της 11ης Μαρτίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Διαπεριφερειακή Διάσκεψη με θέμα "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη", που διεξήχθη στις 5 και 6 Ιουνίου 1998 στη Βαρκελώνη και διοργανώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τις Περιφέρειες της Βαρκελώνης, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης του Μάαστριχτ, το Κολέγιο της Ευρώπης της Μπρυζ (Bruges) με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Επιτροπής των Περιφερειών και της Κυβέρνησης της Καταλονίας, υπήρξε ορόσημο για τις περιφέρειες και τους δήμους της Ευρώπης, δεδομένου ότι απετέλεσε ευκαιρία για τη διεξαγωγή εις βάθος συζητήσεων σχετικά με τις ανάγκες που αντιμετωπίζουν οι εν λόγω αρχές όσον αφορά την κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων.

1.2. Επί τη βάσει ερωτηματολογίου που απεστάλη σχεδόν σε όλες τις περιφέρειες και στις περισσότερες πόλεις της ΕΕ, καθώς και στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, κατέστη δυνατόν κατά την εν λόγω Διάσκεψη, αφενός, να εντοπισθούν οι ανάγκες κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας και, αφετέρου, να παρασχεθούν πληροφορίες σχετικά με τις διοικητικές υπηρεσίες που ασχολούνται με τις ευρωπαϊκές υποθέσεις και με την παράμετρο του ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και πληροφορίες όσον αφορά τους αιρετούς εκπροσώπους και τους δημοσίους υπαλλήλους των τοπικών και περιφερειακών αρχών που είναι αρμόδιες για τα θέματα αυτά.

1.3. Τα συμπεράσματα της προαναφερθείσας Διάσκεψης επικεντρώθηκαν στο γεγονός ότι απαιτείται οι διοικήσεις - που δρουν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο - καθώς και οι ενώσεις τοπικών και περιφερειακών αρχών να εστιάσουν κατά προτεραιότητα την προσοχή τους στην ενίσχυση των ικανοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού τους, να ενημερωθούν για θέματα κοινοτικού ενδιαφέροντος και να αναπτύξουν δραστηριότητες οι οποίες είναι απολύτως αναγκαίες στον τομέα της κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης, εντοπίσθηκαν ανάγκες κατάρτισης σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας.

1.4. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της εν λόγω Διάσκεψης, η ΕΤΠ προτείνει την ανάληψη δράσεως με στόχο τη βελτίωση του επαγγελματισμού του ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται στις τοπικές διοικήσεις όσον αφορά τα κοινοτικά θέματα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Ο στόχος της κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων

2.1.1. Η ΕΤΠ συνιστά τη θεσμοθέτηση προγράμματος για την κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων ως αναγκαίο μέσο για την ενδυνάμωση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και για τη βελτίωση της λειτουργίας των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην Ευρώπη.

2.1.2. Το σχέδιο αυτό αποβλέπει στη βελτίωση των γνώσεων που απαιτείται να διαθέτουν οι αιρετοί εκπρόσωποι και οι υπάλληλοι των ευρωπαϊκών τοπικών και περιφερειακών αρχών επί κοινοτικών θεμάτων.

2.1.3. Η ΕΤΠ σκοπεύει να γνωστοποιήσει στα όργανα της ΕΕ τη βαθιά πεποίθησή της όσον αφορά τη σπουδαιότητα της κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων για την ενδυνάμωση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών στην εν λόγω διαδικασία. Επίσης, προτίθεται να καταστήσει τους πολίτες κοινωνούς αυτής της πεποίθησης.

2.1.4. Η ΕΤΠ καλεί τις δημόσιες αρχές - σε κοινοτικό, εθνικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο - και τις ενώσεις τοπικών και περιφερειακών αρχών να επικεντρώσουν το ενδιαφέρον τους κατά προτεραιότητα στην απόκτηση της ενδεδειγμένης κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων.

2.2. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

2.2.1. Η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προϋποθέτει τη συμβολή και τη συμμετοχή του συνόλου τόσο των δημοσίων αρχών όσο και των Ευρωπαίων πολιτών. Ένα από τα καθήκοντα που δύνανται να επωμισθούν σε αυτό το πλαίσιο οι δημόσιες διοικήσεις συνίσταται στην ενημέρωση της κοινής γνώμης και των πολιτών σχετικά με τις διάφορες επιπτώσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και την προαγωγή της γνώσης της ΕΕ στο τοπικό επίπεδο.

2.2.2. Ήδη από την έναρξη της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, παρατηρήθηκαν πολυάριθμες διαφορές στο εσωτερικό της επικράτειας των κρατών μελών που απορρέουν από την ιστορική εξέλιξη, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες ανέκαθεν μεριμνούν για το δημοκρατικό σεβασμό αυτής της ποικιλομορφίας - που αποτελεί έμπρακτα εμπλουτιστικό στοιχείο - συμμετείχαν σε διάφορους βαθμούς στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

2.2.3. Ωστόσο, με την Eνιαία Eυρωπαϊκή Πράξη - που υιοθετήθηκε το 1985 και θεσμοθετεί την εσωτερική αγορά και την οικονομική και κοινωνική συνοχή - η συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης κατέστη σημαντικότερη.

2.2.4. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή 'Ένωση του 1992, διά της σύστασης της Επιτροπής των Περιφερειών, παρέχει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές ένα σημαντικό φόρουμ για τη θεσμική συμμετοχή τους στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν είναι πλέον υπεύθυνες μόνο για την έμπρακτη εφαρμογή των αποφάσεων που τις αφορούν, αλλά έχουν επί του παρόντος τη δυνατότητα να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων, κατά τη θέσπιση της κοινοτικής νομοθεσίας και κατά τη χάραξη πολιτικών, καθώς και επί ευρωπαϊκών θεμάτων που κατά την άποψή τους αφορούν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρώπης.

2.2.5. Στο πλαίσιο του προγράμματος για την κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων, απαιτείται η ενεργός εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των διαφόρων κυβερνητικών δομών στα κράτη μέλη (σε κεντρικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο) και σύμφωνα με το ισχύον εθνικό συνταγματικό σύστημα. Οι διοικήσεις αυτές θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το ανθρώπινο δυναμικό τους είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο στους εν λόγω τομείς.

2.2.6. Η ανάπτυξη των διαδικασιών για την αποκέντρωση στα κράτη μέλη της ΕΕ, η οποία συνέβαλε σε ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των αρχών αυτών, συνεπάγεται μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε κοινοτικά ζητήματα.

2.2.7. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν κατά κύριο λόγο σε τρεις διαφορετικούς τομείς: i) στη διαδικασία εφαρμογής, εφόσον το μεγαλύτερο τμήμα της νομοθεσίας της ΕΕ εφαρμόζεται επί του παρόντος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στα κράτη μέλη (τούτο περιλαμβάνει δραστηριότητες που αφορούν διαρθρωτικές πολιτικές, δημόσιες συμβάσεις, ενσωμάτωση κανόνων στο εθνικό δίκαιο, συμμετοχή σε προγράμματα κ.λπ.), ii) στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων της ΕΕ, ιδίως μέσω του ρόλου που διαδραματίζει η ΕΤΠ (για την προαγωγή του κοινοτικού κεκτημένου, τη διαμόρφωση κοινοτικών προτύπων, τη χάραξη ευρωπαϊκών πολιτικών κ.λπ.), και iii) στην κοινοποίηση των αντίστοιχων απόψεών τους σχετικά με θέματα που αφορούν τους πολίτες, κατά τρόπο ώστε να ενθαρρυνθεί η ενεργέστερη συμμετοχή τους στην αναπτυξιακή διαδικασία της ΕΕ, καθώς και η μεταβίβαση των απόψεων των πολιτών προς την ΕΕ.

2.2.8. Όλες αυτές οι έμπρακτες προσπάθειες για την ενδυνάμωση της τοπικής και περιφερειακής παρουσίας στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων της Κοινότητας και για την ενημέρωση των Ευρωπαίων πολιτών επί θεμάτων που άπτονται της ΕΕ προϋποθέτουν ενδεδειγμένη και διαρκή κατάρτιση σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.2.9. Είναι προφανές ότι οι αυξανόμενες αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών αποβλέπουν στα εξής: i) στην ενδυνάμωση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, ii) στην προαγωγή της συνεργασίας και των ανταλλαγών μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και, συνεπώς, iii) στην εμβάθυνση της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ο απώτερος στόχος, δε, είναι να αποκομίσουν οι Ευρωπαίοι πολίτες τα μέγιστα δυνατά οφέλη από την ΕΕ και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής τους.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Στρατηγικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη (2000-2002).

3.1. Περιεχόμενο

3.1.1. Το στρατηγικό πρόγραμμα για την κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων περιλαμβάνει σειρά δραστηριοτήτων στους τομείς της ανάπτυξης, της μεταφοράς γνώσεων, της παροχής συμβουλών και της εφαρμοσμένης έρευνας για τα ευρωπαϊκά θέματα και για θέματα με κοινοτική διάσταση που ενδιαφέρουν τους αιρετούς αντιπροσώπους, τους ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους, τους ειδικούς και εμπειρογνώμονες από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της ΕΕ και τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

3.2. Στόχοι και ανάγκες

3.2.1. Το σχέδιο κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων θα ωφελήσει τόσο τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των 15 κρατών μελών και των υποψηφίων προς ένταξη χωρών όσο και τους εκπροσώπους των ευρωπαϊκών οργάνων στην κατανόηση των προσπαθειών της ΕΕ, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανησυχίες και τις ανάγκες των πολιτών. Προς όφελος των πολιτών, είναι απαραίτητο να επιτευχθούν οι δύο ακόλουθοι στόχοι:

3.2.2. Πρώτον, είναι σημαντικό να βελτιωθεί η δημόσια διοίκηση και οι υπηρεσίες της προς τον πολίτη σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών και να διασφαλισθεί η δημιουργική και αποτελεσματική λειτουργία της·

3.2.3. Δεύτερον, είναι σημαντικό να προωθηθεί η περιφερειακή συνοχή, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η διαπεριφερειακή συνεργασία.

3.2.4. Προκειμένου να επιτευχθούν οι ανωτέρω στόχοι, είναι απαραίτητο να ικανοποιηθούν οι ακόλουθες ανάγκες κατάρτισης των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην ΕΕ όσον αφορά τα ευρωπαϊκά θέματα:

3.2.5. Πρώτον, η ανάγκη υψηλότερου επαγγελματισμού σε όλα τα επίπεδα ανθρώπινου δυναμικού των τοπικών και περιφερειακών αρχών της όσον αφορά την ενημέρωση για ευρωπαϊκά θέματα, συμπεριλαμβανομένης της ενημέρωσης σχετικά με την πρόσβαση στα κοινοτικά προγράμματα και στους μηχανισμούς λειτουργίας τους.

3.2.6. Δεύτερον, η ανάγκη μεγαλύτερης αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας.

3.2.7. Τρίτον, η ανάγκη βελτίωσης της απόδοσης.

3.2.8. Κατά συνέπεια, οι εκπρόσωποι των δημοσίων υπηρεσιών, οι αιρετοί αντιπρόσωποι και οι δημόσιοι υπάλληλοι οφείλουν να έχουν γνώσεις για τα θέματα αυτά. Επίσης, πρέπει να τους δίνεται η ευκαιρία κατάλληλης και συνεχούς κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων.

3.2.9. Η επαγγελματική κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη και, συνεπώς, πρέπει να αντιμετωπισθεί κατά προτεραιότητα, τόσο όσον αφορά τους διατιθέμενους πόρους όσο και τη στήριξη των δημοσίων αρχών στις δραστηριότητες κατάρτισης των δημοσίων υπαλλήλων.

3.3. Χαρακτηριστικά του προγράμματος

Η ΕΤΠ προτείνει το ακόλουθο πλαίσιο για ένα τέτοιο πρόγραμμα:

3.3.1. Το πρόγραμμα πρέπει να έχει διάρκεια τουλάχιστον τριετή (2000-2002) και να μπορεί να ανανεωθεί σε πολυετή βάση με την πραγματοποίηση κατάλληλων τροποποιήσεων.

3.3.2. Είναι απαραίτητο να έχει πανευρωπαϊκό χαρακτήρα και να λαμβάνει υπόψη ότι οι εν λόγω δραστηριότητες θα αφορούν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των 15 κρατών μελών και των υποψηφίων προς ένταξη ΧΚΑΕ.

3.3.3. Να έχει στρατηγική διάσταση και να χαράσσει την πορεία που πρέπει να ακολουθούν οι δραστηριότητες κατάρτισης επί κοινοτικών θεμάτων, προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των διοικήσεων, να εμβαθυνθεί η διαδικασία ολοκλήρωσης και να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες να ωφεληθούν πλήρως από αυτό.

3.3.4. Να αποτελεί μία ενότητα, αλλά να έχει διαφοροποιημένη δομή (βλ. σημείο 3.4.1) για καθένα από τους έξι τομείς προτεραιότητας της κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων (βλ. σημείο 3.5).

3.3.5. Να έχει ανοιχτό χαρακτήρα, ώστε να μπορεί να ενσωματώσει άλλα συμπληρωματικά σχέδια.

3.3.6. Το περιεχόμενο και οι μέθοδοι κατάρτισης να αναθεωρούνται και να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι το πρόγραμμα ανταποκρίνεται στις διάφορες ανάγκες των τοπικών και περιφερειακών αρχών, στις ιδιαίτερες πολιτικές και διοικητικές τους ικανότητες και στο κοινωνικο-οικονομικό τους πλαίσιο.

3.3.7. Να προωθεί τις δραστηριότητές του στο πλαίσιο εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας με τα αρμόδια όργανα για την κατάρτιση και τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

3.3.8. Να είναι ανοιχτό σε όλους τους αιρετούς αντιπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, στα ανώτερα στελέχη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, καθώς και σε επαγγελματίες, εμπειρογνώμονες, εκπαιδευτές και ιδρύματα που μετέχουν στην παροχή κατάρτισης σε αυτόν τον τομέα.

3.4. Δράσεις

3.4.1. Το στρατηγικό πρόγραμμα οφείλει να αναπτύξει τις ακόλουθες τέσσερις αρχικές δράσεις:

- κατάρτιση και μεταφορά γνώσεων στους τομείς προτεραιότητας που περιγράφονται στη συνέχεια, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να αποκτήσουν τις κατάλληλες δεξιότητες για το χειρισμό ευρωπαϊκών θεμάτων έτσι ώστε, πρώτον, να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της διοίκησής τους μέσω της καλύτερης γνώσης των κοινοτικών κανόνων, πολιτικών και διαδικασιών, δεύτερον, να διασφαλισθεί η συμμετοχή τους στη διαδικασία αλλαγών που πραγματοποιείται σε όλη την Ευρώπη και, τρίτον, να αυξηθεί η μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική συνοχή·

- παροχή συμβουλών σχετικά με ευρωπαϊκά θέματα προς τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και διοικήσεις των κρατών μελών και των ΧΚΑΕ, όπου έχει διαπιστωθεί χάσμα στις υφιστάμενες γνώσεις ή στα συστήματα κατάρτισης·

- εκπόνηση μελετών και εφαρμοσμένη έρευνα για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές·

- ανάληψη δραστηριοτήτων σχετικά με τις θεσμικές εξελίξεις μέσω της προώθησης ενός ανεπίσημου φόρουμ ανταλλαγής ιδεών και εμπειριών μεταξύ των διαφόρων τοπικών και περιφερειακών αρχών, διοικήσεων και κέντρων κατάρτισης στην Ευρώπη.

3.5. Τομείς προτεραιότητας

Η ΕΤΠ έχει εντοπίσει τους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας όσον αφορά την κατάρτιση που απευθύνεται στις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρώπης:

3.5.1. Ο θεσμικός και νομικός τομέας της ΕΕ, οι κοινοτικές πολιτικές και τα συγκριτικά στοιχεία των κρατών μελών

3.5.1.1. Η εξέταση της παρούσας κατάστασης, η ανάλυση των προσαρμογών που πρέπει να γίνουν από τα κοινοτικά όργανα, οι δομές τους, οι σχέσεις μεταξύ διαφόρων βαθμίδων διοίκησης καθώς και ο τρόπος κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικής και τοπικής βαθμίδας όσον αφορά τις θέσεις και τις αποφάσεις τους για ευρωπαϊκά θέματα· η εξέταση των διοικητικών διαδικασιών, του κοινοτικού κεκτημένου και των κοινοτικών διατάξεων. Η κατάρτιση στα θέματα αυτά θα δώσει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις και τις διοικήσεις να αναπτύξουν έναν υγιή τρόπο διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού τους.

3.5.2. Οικονομική και κοινωνική συνοχή και συνεργασία

3.5.2.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές της ΕΕ - αλλά και των υποψηφίων χωρών - βρίσκονται αντιμέτωπες με μια σημαντική πρόκληση όσον αφορά την προσαρμογή στις νέες διαδικασίες, στην επιλεξιμότητα και στα κριτήρια προγραμματισμού, τα οποία τίθενται λόγω των νέων προσανατολισμών, της νέας δέσμης χρηματοδοτικών μέτρων που παρουσίασε η Επιτροπή στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 για την περίοδο 2000-2006, τις νέες κατευθυντήριες γραμμές των Διαρθρωτικών Ταμείων, τους νέους κανονισμούς, τη βελτίωση και την απλοποίηση της διαχείρισής τους, την εκπόνηση τοπικών και περιφερειακών προγραμμάτων, τις γενικές κοινοτικές πρωτοβουλίες και προτάσεις, τις συγκριτικές μελέτες για τις πολιτικές και διοικητικές δομές των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών κλπ. Οι παράγοντες αυτοί θα καθορίσουν, επίσης, την ικανότητα των τοπικών αρχών να αξιοποιήσουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία, καθώς και τα υπόλοιπα κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες. Για τις τοπικές αρχές, είναι ουσιαστική η κατάλληλη κατάρτιση στους εν λόγω τομείς, καθώς και η πρακτική κατάρτιση.

3.5.3. Ανταλλαγές, εταιρικές σχέσεις και αδελφοποίηση

3.5.3.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και οι εθνικές και διεθνείς τους ενώσεις, συμβάλλουν ενεργά και έμπρακτα στην ευρωπαϊκή διαδικασία ολοκλήρωσης μέσω της ανταλλαγής εμπειριών που, ανάλογα με την περίπτωση, έχουν θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα. Ο εντοπισμός και η ανάλυση των ισχυρών και τρωτών σημείων των εμπειριών αυτών, θα χρησιμεύσει σε μεγάλο βαθμό στον καθορισμό της καλύτερης προσέγγισης που πρέπει να ακολουθηθεί τα προσεχή έτη. Είναι σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προπαρασκευαστική φάση, η οποία είναι καθοριστική για την επιτυχία ενός σχεδίου συνεργασίας. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, εάν ληφθεί υπόψη η εγγύτητά τους και η εκ μέρους τους γνώση της επιτόπου κατάστασης καθώς και η ευελιξία τους στην εφαρμογή δράσεων. Η συνεργασία και οι ανταλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ διαφόρων τοπικών διοικητικών αρχών, καθώς και μεταξύ των εθνικών και διεθνών τους ενώσεων, μπορεί να προσφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία, ιδίως στην περίπτωση των διοικήσεων με παρόμοιες ανάγκες. Κατά συνέπεια, σημαντική αποδεικνύεται η συμβολή τους στη δημιουργία και στην ανάπτυξη ενός πλαισίου εταιρικής σχέσης μεταξύ διαφόρων κέντρων κατάρτισης. Επίσης, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αποτελεσματικότητα της αδελφοποίησης ως τρόπου ανάπτυξης και ενίσχυσης των δημοσίων διοικήσεων. Οι αδελφοποιήσεις πράγματι μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμη σύγκριση μεταξύ των διαφόρων τύπων οργάνωσης των πολυάριθμων υπηρεσιών προς τους πολίτες, επιτρέποντας την επιλογή και την εφαρμογή των πιο αποτελεσματικών.

3.5.4. Το οικονομικό και χρηματοδοτικό πεδίο

3.5.4.1. Το οικονομικό και χρηματοδοτικό πεδίο θα αποκτήσουν μέγιστη σημασία κατά την περίοδο 2000-2006. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα προγράμματα με οικονομικό περιεχόμενο και μέτρα με σκοπό τη χρηματοδότηση πολιτικών και προγραμμάτων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου πρέπει να αναλυθούν σε βάθος. Η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι περιφέρειες και οι πόλεις - που αποτελούν κέντρα επενδύσεων, καινοτομίας και έρευνας - μπορούν να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη και απασχόληση, καθώς και του τρόπου με τον οποίο μπορούν να διαχειρισθούν τους σπάνιους πόρους, να βελτιώσουν την απόδοση τους και να εφαρμόσουν καλύτερα τις κοινοτικές πολιτικές, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και της παγκοσμιοποίησης, θα συμβάλει στην προώθηση της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης.

3.5.5. Υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ χώρες

3.5.5.1. Οι πρόσφατα εγκαινιασθείσες δράσεις, οι οποίες πρέπει να αναπτυχθούν τα επόμενα έτη σε συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες κατά την προενταξιακή και ενταξιακή περίοδο, είναι πράγματι απαραίτητες για την επιτυχία των επόμενων σταδίων ανάπτυξης της ΕΕ. Πρέπει να αναληφθούν με την πλήρη αναγνώριση των ποικίλων ιδιαιτεροτήτων όσον αφορά τις ανάγκες κατάρτισης που υφίστανται στις υποψήφιες χώρες. Η γνώση εκ μέρους των χωρών αυτών των πολιτικών και διοικητικών διαρθρώσεων των διαφόρων κρατών μελών της ΕΕ και οι συγκριτικές εμπειρίες, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, ενδέχεται να αποδειχθούν χρήσιμες για την ανάπτυξη των δικών τους διοικητικών διαρθρώσεων, καθώς και για τον χειρισμό και τον συντονισμό υποθέσεων που σχετίζονται με την ΕΕ. Η καλύτερη διοίκηση και η αυξημένη γνώση των προγραμμάτων και πρωτοβουλιών της ΕΕ, η ενίσχυση της ικανότητάς τους για αποτελεσματική αξιοποίησή τους, η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου σε τοπικά και περιφερειακά θέματα και η συμπερίληψη των χωρών αυτών σε ένα δίκτυο απαρτιζόμενο από τα κράτη μέλη αποτελούν πτυχές που έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία.

3.5.6. Διοικητικά προσόντα και πρακτικές γνώσεις

3.5.6.1. Πρόκειται για έναν ευρύ τομέα, ο οποίος αφορά τα τεχνικά, επικοινωνιακά και διαπολιτισμικά προσόντα που απαιτούνται για το χειρισμό ευρωπαϊκών υποθέσεων και τη μεθοδολογία για την απόκτηση των προσόντων που είναι απαραίτητα στο πλαίσιο αυτό. Η οργανωτική ικανότητα, τα διοικητικά προσόντα, η δεξιότητα προώθησης της ανάπτυξης σχεδίων και τα διαπραγματευτικές ικανότητες αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις στον τομέα αυτό, οι οποίες είναι κυρίως πρακτικής φύσης. Αυτές οι πρακτικές πτυχές της διοίκησης θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη - ως σύνολο - κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων κατάρτισης σε καθέναν από τους προαναφερόμενους τομείς προτεραιότητας.

3.6. Ομάδα-στόχος

3.6.1. Όσον αφορά την ομάδα-στόχο, το σχέδιο πρέπει να είναι ανοιχτό στους πάντες και, κατά συνέπεια, οι συμμετέχοντες μπορούν να πολιτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, πανεπιστημιακοί, εμπειρογνώμονες και εκπαιδευτές υπεύθυνοι για προγράμματα κατάρτισης των τοπικών και περιφερειακών αρχών από τα κράτη μέλη της ΕΕ και από τις υποψήφιες για ένταξη χώρες.

3.6.2. Πρέπει να αναπτυχθούν ειδικές δράσεις κατάρτισης για τις νεότερες γενεές των δημοσίων υπαλλήλων και των αιρετών αντιπροσώπων, διότι αυτοί θα είναι οι μελλοντικοί διαχειριστές της δημόσιας εξουσίας στις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρώπης.

3.7. Συμμετέχουσες χώρες

3.7.1. Το σχέδιο κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων προορίζεται για τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ και τις υποψήφιες για ένταξη χώρες· τα κέντρα κατάρτισης που επιθυμούν να λάβουν μέρος στο σχέδιο μπορούν να συμμετάσχουν στην οργάνωση και ανάπτυξή του μέσω των οργάνων που δημιουργήθηκαν ειδικά για το σκοπό αυτό.

3.8. Εφαρμογή

3.8.1. Για την εφαρμογή του προγράμματος κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να αξιοποιήσει την εργασία που επιτελείται από ορισμένα ευρωπαϊκά ιδρύματα κατάρτισης και από τα δίκτυα δημοσίων διοικήσεων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο αυτό. Είναι απαραίτητη η αποκέντρωση των προγραμμάτων κατάρτισης, προκειμένου να διευκολυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η συμμετοχή διοικητικών υπαλλήλων και στελεχών των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίες, ιδίως οι μικρότερες, έχουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους.

3.8.2. Ιδιαίτερο ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι ενώσεις των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής διοίκησης, επειδή είναι σε θέση να διαδώσουν περαιτέρω τις πληροφορίες και επίσης επειδή αντιπροσωπεύουν συνήθως το πολιτικό επίπεδο, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Το σχέδιο για την "Κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων" θα πρέπει να λάβει υπόψη τα υφιστάμενα δίκτυα.

4. Συμπεράσματα

4.1. Δεδομένου ότι έχει επιτακτική σημασία η συμμετοχή όλων των δημόσιων αρχών σε όλα τα επίπεδα - σύμφωνα με τις Συνθήκες - στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, έτσι ώστε να της δοθεί μεγαλύτερη ώθηση και να εξασφαλισθεί η παροχή καλύτερης και ακριβέστερης ενημέρωσης στους πολίτες, προκειμένου αυτοί να προσεγγίσουν περισσότερο τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα όργανα και οι πολιτικές της ΕΕ, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβουν υπόψη τους τα παρακάτω συμπεράσματα και συστάσεις:

4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει ότι τα κοινοτικά όργανα, οι εθνικές διοικήσεις και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές και οι ενώσεις τους πρέπει να δώσουν κατά προτεραιότητα προσοχή στη συνεχή κατάρτιση επί ευρωπαϊκών θεμάτων των τοπικών και περιφερειακών αρχών στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις ΧΚΑΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή τους στη μελλοντική ανάπτυξη της ΕΕ και να βελτιωθεί η διαφάνεια της ΕΕ, καθώς και η εγγύτητα των πολιτών προς αυτή. Η ΕΤΠ εκτιμά ότι αυτό θα διασφαλίσει την αποτελεσματική συμμετοχή της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών στη νέα Ευρώπη.

4.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά τη διάθεση στο εν λόγω σχέδιο των οικονομικών και ανθρωπίνων πόρων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των σχετικών αναγκών, κυρίως εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων, ενόψει του καταφανούς κοινοτικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζει αυτός ο τύπος δράσης για τις τοπικές και περιφερειακές διοικητικές αρχές.

4.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι, επιπλέον, το προσωπικό αυτών των διοικητικών αρχών και οι δημοτικοί και περιφερειακοί άρχοντες πρέπει να ενθαρρυνθούν να λάβουν μέρος στις εν λόγω δραστηριότητες κατάρτισης.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι η ενημέρωση των γνώσεων στους κόλπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών και διοικήσεων στην Ευρώπη θα ενδυναμώσει την κοινοτική ταυτότητά τους. Ο ανωτέρω στόχος μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν ενισχυθεί ο ρόλος αυτών των διοικητικών αρχών, των ενώσεών τους, καθώς και των υφιστάμενων δικτύων, και υιοθετηθεί και χρηματοδοτηθεί ένα στρατηγικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων κατάρτισης επί ευρωπαϊκών θεμάτων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρώπης - ως μία συνεχόμενη και μακρόπνοη διαδικασία.

Βρυξέλλες, 11 Μαρτίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER