Α4-0361/96

Ψήφισμα σχετικά με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 189Β παράγραφος 8 της Συνθήκης ΕΕ για το πεδίο εφαρμογής της συναπόφασης (SEC(96)1225 - C4-0464/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 189Β παράγραφος 8 της Συνθήκης ΕΚ για το πεδίο εφαρμογής της συναπόφασης (SEC(96)1225 - C4-0464/96),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Απριλίου 1991 ((ΕΕ C 129 της 20.05.91, σελ. 136))για τη φύση των κοινοτικών πράξεων,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 17ης Μαΐου 1995 ((ΕΕ C 151 της 19.06.95, σελ. 56)) σχετικά με τη λειτουργία της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την προοπτική της Διακυβερνητικής Διάσκεψης του 1996 - Υλοποίηση και Εξέλιξη της Ένωσης και της 13ης Μαρτίου 1996 ((ΕΕ C 96 της 01.4.96, σελ. 77)) που περιέχει i) τη γνώμη του Κοινοβουλίου σχετικά με τη σύγκληση της Διακυβερνητικής Διάσκεψης και ii) την πρόοδο των εργασιών της Ομάδας Προβληματισμού και τον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη Διακυβερνητική Διάσκεψη,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Θεσμικών Θεμάτων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Οικονομικής, Νομισματικής και Βιομηχανικής Πολιτικής (Α4- 0361/96),

Α. επιβεβαιώνοντας την ανάγκη να επεκταθεί η διαδικασία συναπόφασης σε όλες τις νομοθετικές πράξεις:

- για να διασφαλιστεί ο εκδημοκρατισμός της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας,

- για να απλοποιηθούν οι νομοθετικές διαδικασίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την κατάργηση της διαδικασίας συνεργασίας και με τον περιορισμό της πιθανότητας δημιουργίας ανώφελων διαμαχών όσον αφορά τις νομικές βάσεις,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επέκταση της συναπόφασης σε όλες τις νομοθετικές πράξεις θέτει το πρόβλημα του προσδιορισμού των πράξεων αυτών,

Γ. λαμβάνοντας υπό σημείωση ότι η καθιέρωση ιεράρχησης των κανόνων του κοινοτικού δικαίου θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα αυτό, και ότι η Δήλωση αριθ. 16 σχετικά με την ιεράρχηση των κοινοτικών πράξεων που επισυνάπτεται στη Συνθήκητης Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ότι η Διακυβερνητική Διάσκεψη «θα εξετάσει σε ποιό βαθμό θα ήταν δυνατή η αναθεώρηση της ταξινόμησης των κοινοτικών πράξεων ενόψει της καθιέρωσης κατάλληλης ιεράρχησης μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών προτύπου»,

Δ. επιβεβαιώνοντας ότι η επέκταση της εφαρμογής της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο σύνολο των νομοθετικών πράξεων θα πρέπει να αποτελέσει έναν από τους στόχους της Διακυβερνητικής Διάσκεψης προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της διευρυμένης Ευρωπαϊής Ένωσης. Υπογραμμίζοντας, εντούτοις, ότι η επέκταση της συναπόφασης στις πράξεις που εγκρίνονται με ειδική πλειοψηφία δεν προσφέρει λύση για το πρόβλημα του προσδιορισμού μιας νομοθετικής πράξης,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επέκταση της συναπόφασης σε όλες τις πράξεις που σήμερα υπόκεινται στην διαδικασία συνεργασίας, θα αποτελεούσε μεν βήμα προόδου, αλλά δεν θα συμπεριελάμβανε στο πεδίο εφαρμογής της συναπόφασης τομείς μεγάλης πολιτικής σημασίας όπως είναι η ιθαγένεια, η φορολογία, η γεωργική πολιτική ή ορισμένες πτυχές της περιβαλλοντικής πολιτικής,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επέκταση της συναπόφασης κατά περίπτωση χωρίς κανένα κριτήριο θα οδηγούσε σε ελάχιστη συμβιβαστική λύση μεταξύ των κρατών μελών και θα στερείτο κάθε συνοχής,

Ζ. εκτιμώντας ότι οποιαδήποτε προσέγγιση που θα βασίζεται στην κατά περίπτωση λογική και που θα παρέμενε, κατά συνέπεια, εμπειρική, δεν θα είναι σε θέση να επιδιορθώσει το σοβαρό πρόβλημα της σύγχυσης και της αβεβαιότητας που πλήττει την κοινοτική νομική τάξη,

1. αποφασίζει να διατυπώσει τις ακόλουθες παρατηρήσεις για το έγγραφο της Επιτροπής:

2. Γενική αξιολόγηση

2. 1 το έγγραφο της Επιτροπής, προτείνοντας την επέκταση της συναπόφασης στο σύνολο του νομοθετικού τομέα και επιχειρώντας να καταρτίσει συγκεκριμένα κριτήρια για τον προσδιορισμό του τομέα αυτού, έχει το μεγάλο προσόν, παράλληλα με τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να προτείνει τη μοναδική έως τώρα συνεκτική από πολιτική άποψη προσέγγιση του υπό εξέταση προβλήματος[semigr ]

2. 2 εντούτοις, το έγγραφο της Επιτροπής παρουσιάζει αδυναμίες τριών ειδών:

- ορισμένα από τα προταθέντα κριτήρια θα μπορούσαν να βελτιωθούν εάν προσδιοριστούν καλύτερα[semigr ]

- ο προσδιορισμός του νόμου παρουσιάζει ορισμένα κενά και θα πρέπει οπωσδήποτε να συμπληρωθούν[semigr ]

- ο προσδιορισμός του νομοθετικού τομέα όπως προκύπτει από την εφαρμογή των κριτηρίων είναι ταυτόχρονα παρακινδυνευμένος και περιοριστικός[semigr ]

3. Ανακρίβειες

ορισμένες σημαντικές ανακρίβειες εμφανίζονται στα κριτήρια που προτείνει η Επιτροπή:

3. 1 το κριτήριο των «ουσιωδών στοιχείων της δράσης της Κοινότητας σ ένα συγκεκριμένο τομέα» φαίνεται ιδιαίτερα υποκειμενικό στη σημερινή μορφή και εφαρμογή του, αλλά, αν καθορισθεί καλύτερα, θα μπορούσε να είναι χρήσιμο για τον ορισμό του νομοθετικού τομέα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που αφορούν την επίπτωση και την ποιότητα της νομοθεσίας[semigr ]

3. 2 το ίδιο ισχύει για την έννοια «τεχνικός τομέας» που δεν προβάλλεται ρητά ως κριτήριο από την Επιτροπή, αλλά χρησιμοποιείται «de facto» ως «αρνητικό» κριτήριο για την κατάταξη στο παράρτημα 4 των τομέων που δεν υπόκεινται στη συναπόφαση[semigr ]

3. 3 η έννοια «γενική εμβέλεια» καλό θα ήταν να διευκρινιστεί λόγω των πολυάριθμων διοργανικών διαμαχών που έχουν προκύψει. Η έννοια πρέπει να προσδιοριστεί σε αντικαταστολή τόσο προς την έννοια «μεμονωμένο μέτρο» όσο και προς αυτήν της «πράξης διαχείρισης»[semigr ]

4. Τα απαραίτητα συμπληρωματικά στοιχεία

4. 1 πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι νομοθετικές πράξεις είναι κανονιστικής, προγραμματικής ή δημοσιονομικής φύσεως ((Για την τελευταία αυτή κατηγορία, αυτή δηλ. των δημοσιονομικών νόμων, η εφαρμογή της συναπόφασης απαιτεί ιδιαίτερες διαδικασίες.))[semigr ]Κάθε μη δημοσιονομική πράξη, που συμπεριλαμβάνει την εγγραφή «ποσών που θεωρούνται απαραίτητα» και έχει κατά συνέπεια επιπτώσεις στην εφαρμογή της ετήσιας δημοσιονομικής διαδικασίας, πρέπει να αναγνωρισθεί ως νομοθετική[semigr ]

4. 2 το έγγραφο της Επιτροπής θα έπρεπε να συμπεριλάβει τις πράξεις οι οποίες, σύμφωνα με τα κριτήρια της ίδιας, είναι νομοθετικής φύσεως και εμπίπτουν, στο σημερινό πλαίσιο, στον τρίτο πυλώνα. Έτσι, οι κυβερνήσεις δεν θα μπορέσουν πλέον να αποφύγουν κάθε πραγματικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, είτε εθνικό είτε ευρωπαϊκό, στους ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των πολιτικών ελευθεριών[semigr ]

5. Αδικαιολόγητοι περιορισμοί όσον αφορά την εφαρμογή στην πράξη

5. σε περίπτωση εφαρμογής των καθορισμένων από την Επιτροπή κριτηρίων, θα πρέπει να θεωρηθεί ότι άλλοι τομείς και πράξεις θα πρεπει να υπόκεινται στην συναπόφαση και μεταξύ άλλων δε, οι κατωτέρω τομείς:

5.1 Ιθαγένεια

άρθρο 8 Β-2: το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για κάθε πολίτη στο κράτος μέλος της κατοικίας του: οι δημοτικές εκλογές είχαν συμπεριληφθεί στο έγγραφο της Επιτροπής, και δύσκολα μπορεί κανείς να καταλάβει γιατί έχουν αποκλειστεί οι ευρωπαϊκές εκλογές[semigr ]

άρθρο 8 Ε: ανταποκρίνεται στα κριτήρια της Επιτροπής[semigr ]

5.2 Ανταγωνισμός

άρθρο 87: όσον αφορά τους γενικούς κανόνες εφαρμογής των αρχών της Συνθήκης[semigr ]

άρθρο 92.3(ε): όπου επί του παρόντος δεν προβλέπεται κανένας ρόλος για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ καθορίζονται νέες κατηγορίες κρατικών ενισχύσεων που θεωρούνται συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά[semigr ]

άρθρο 94: όσον αφορά γενικούς κανόνες εφαρμογής των αρχών της Συνθήκης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις[semigr ]

5.3 Θεώρηση διαβατηρίων

άρθρο 100 Γ: πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ των γενικών κανόνων αφενός, οι οποίοι αποτελούν νομοθετικές πράξεις που σχετίζονται με τα δικαιώματα των ατόμων και πρέπει να υπάγονται στην συναπόφαση, και των εκτελεστικής φύσεως πράξεων αφετέρου, όπως η κατάρτιση ή η τροποποίηση καταλόγων ενδιαφερόμενων χωρών, οι οποίες πράξεις δεν υπόκεινται στην συναπόφαση[semigr ]

5.4 Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση

- άρθρα 103-5, 104.Α2 και 104.Β2: πρέπει να εφαρμόζεται η συναπόφαση δεδομένου ότι οι διατάξεις εφαρμογής της διαδικασίας πολυμερούς εποπτείας, η απαγόρευση της προνομιακής πρόσβασης και του καθεστώτος κρατικών προκαταβολών αποτελούν γενικούς κανόνες και όχι «τεχνικούς» τομείς[semigr ]

- αντιθέτως, το άρθρο 105 Α2 θα μπορούσε, στο πλαίσιο αυτού του επαναπροσανατολισμού, να υπάχθεί στη διαδικασία διαβούλευσης[semigr ]

5.5 Διευρωπαϊκά δίκτυα

το σύνολο των μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 129 Γ (ο σημερινός διαχωρισμός ανάμεσα σε μέτρα που υπόκεινται στη συναπόφαση και μέτρα που δεν υπόκεινται στη συναπόφαση) δεν ανταποκρίνεται σε καμία λογική[semigr ]

5.6 Βιομηχανία

άρθρο 130-3: τα μέτρα αυτά είναι «γενικής εμβέλειας» και καλύπτουν έναν τομέα ο οποίος ενδέχεται να προσλάβει πολύ μεγαλύτερη σημασία στο μέλλον[semigr ]

5.7 Έρευνα

άρθρο 130Θ-3: η πράξη έδειξε ότι το πρόγραμμα αυτό υπερβαίνει το πλαίσιο των αυστηρά εκτελεστικών μέτρων. Έτσι, η συναπόφαση θα αποδειχθεί απαραίτητη, παρόλο που φαίνεται προτιμότερο να διαγραφεί η παράγραφος αυτή και να συνμπεριληφθούν όλες οι αποφάσεις-κλειδί στις παράγράφους 1 και 2 του ιδίου άρθρου[semigr ]

το άρθρο 130Ι: όσον αφορά γενικούς κανόνες για την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου[semigr ]

άρθρο 130Ν[semigr ]

5.8 Πρωτοδικείο

άρθρο 168Α2: όσον αφορά γενική απόφαση σχετικά με την εκχώρηση νέων αρμοδιοτήτων στο Δικαστήριο ή την τροποποίηση της σύνθεσής του[semigr ]

5.9 Καταπολέμηση της απάτης

άρθρο 209Α: με την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθεί η σημερινή νομική βάση, όπως το επιθυμεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[semigr ]

5.10 Συνθήκη ΕΚΑΕ

διάφορες νομικές βάσεις στη Συνθήκη αυτή επιτρέπουν την έγκριση πράξεων πολιτικής σημασίας. Βλέπε τα άρθρα 7, 31, 47, 85, 96 κ.λπ.. Η πλειοψηφία των νομικών αυτών βάσεων απαιτούν ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο[semigr ]

Άλλα σημεία

5. 11 σε ορισμένους τομείς, η Συνθήκη θα πρέπει να αναθεωρηθεί για να γίνεται διάκριση μεταξύ πράξεων νομοθετικής και πράξεων εκτελεστικής φύσεως, και πιο συγκεκριμένα όσον αφορά το άρθρο 43 που αφορά τη γεωργική πολιτική και το άρθρο 113 που αφορά την εμπορική πολιτική και για το οποίο θα μπορούσε να προβλεφθεί ένα άρθρο 113 α) για τις διεθνείς συμφωνίες και ένα άρθρο 113 β) για τα νομοθετικά μέτρα[semigr ]

5. 12 ο δημοκρατικός έλεγχος σε ευρωπαϊκή κλίμακα πρέπει επίσης να ενισχυθεί για ορισμένες πράξεις και τομείς που δεν υπάγονται άμεσα στην συναπόφαση. Παραδείγματος χάριν, στον τομέα της ΟΝΕ, οι στρατηγικές αποφάσεις (μεγάλοι προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών, κλπ) πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο δημοκρατικού ελέγχου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς ωστόσο να συμμετέχει το ΕΚ στις εκτελεστικές αποφάσεις[semigr ]

5. 13 η διεύρυνση του νομοθετικού τομέα, η οποία θα προκύψει από τη νέα Συνθήκη, πρέπει να ληφθεί υπόψη και να οδηγήσει σε επέκταση του πεδίου εφαρμογής της διαδικασίας συναπόφασης[semigr ]

6. Συμπέρασμα

εκτιμάται η συμβολή της Επιτροπής στον εκδημοκρατισμό των νομοθετικών διαδικασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να επικεντρωθεί η προσοχή στα κενά και στις ανακρίβειες που παρουσιάζει το έγγραφο της Επιτροπής, και κυρίως στο χάσμα που παρατηρείται ανάμεσα στον προσδιορισμό των κριτηρίων και την υπερβολικά περιοριστική τους εφαρμογή.

7. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.