ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας

2001/0078 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας

A. Ιστορικό

1. Στις 13 Μαρτίου 2001, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας.

2. Στη συνεδρίαση της ολομέλειας της 13ης Μαρτίου 2002 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, με ορισμένες τροπολογίες, πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή τάσσεται επίσης υπέρ της πρότασης. Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν γνωμοδότησε επί της πρότασης.

3. Στις 7 Ιουνίου 2002 η Επιτροπή τροποποίησε την πρότασή της, ενσωματώνοντας εξ ολοκλήρου, εν μέρει ή καταρχήν πολλές από τις τροποποιήσεις που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ανάγνωση.

4. Το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 251 της Συνθήκης, υιοθέτησε την κοινή του θέση επί της πρότασης για κανονισμό στις 3 Φεβρουαρίου 2003.

B. Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής

Ο στόχος της πρότασης είναι να προωθηθούν οι διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες επί του παρόντος ισοδυναμούν -με βάση τη φυσική ροή ηλεκτρικής ενέργειας- σε μόνο 8% περίπου της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το ποσοστό αυτό είναι σχετικά χαμηλό συγκρινόμενο προς άλλους οικονομικούς κλάδους. Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμού αντιστάθμισης υπό τον οποίο οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς (ΔΣΜ) θα εισπράττουν αντιστάθμιση για το κόστος που προκύπτει λόγω των διασυνοριακών ροών ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του δικτύου τους, η οποία θα χρηματοδοτείται από τις εισφορές εκείνων των ΔΣΜ που προκαλούν αυτές τις ροές. Επιπλέον, η πρόταση περιλαμβάνει εναρμονισμένους κανόνες σχετικά με τα εθνικά τέλη πρόσβασης στα δίκτυα και τον επιμερισμό της διαθέσιμης χωρητικότητας των διασυνδέσεων (διαχείριση συμφόρησης) για να εξασφαλιστεί ότι η σπανίζουσα χωρητικότητα κατανέμεται επί τη βάσει μηχανισμών κατευθυνόμενων από την αγορά, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε διακριτική μεταχείριση. Τέλος, στην πρόταση προβλέπεται η θέσπιση και η τροποποίηση κατευθυντηρίων γραμμών από την Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία της τροπολογίας, στις οποίες θα αναλύονται λεπτομερέστερα οι βασικές αρχές που περιλαμβάνονται στον κανονισμό.

Γ. Σχόλια επί της κοινής θέσης του Συμβουλίου

1. Η Επιτροπή υποστηρίζει την κοινή θέση του Συμβουλίου, η οποία υιοθετήθηκε ομόφωνα. Τα κύρια στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής έχουν διατηρηθεί στην κοινή θέση. Επιπλέον, οι περισσότερες αλλαγές που επέφερε το Συμβούλιο ενισχύουν ή αποσαφηνίζουν την πρόταση της Επιτροπής χωρίς να μεταβάλλουν την ουσία της.

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση 34 τροπολογίες επί της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Ως αποτέλεσμα της γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η Επιτροπή επέφερε πολλές σημαντικές τροποποιήσεις στην τροποποιημένη πρότασή της. Από τις 34 τροπολογίες που εγκρίθηκαν η Επιτροπή αποδέχθηκε 6 (τροπολογίες 1, 6, 8, 10, 12 και 14) υπό τη μορφή που προτάθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή μετά από κάποια επαναδιατύπωση. Δύο τροπολογίες έγιναν αποδεκτές εν μέρει (τροπολογίες 3 και 4) και 10 Τροπολογίες έγιναν αποδεκτές κατ' αρχήν (18, 21, 27-34).

3. Όλες οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της έχουν συμπεριληφθεί στην κοινή θέση. Οι τροπολογίες που έγιναν αποδεκτές έχουν προσαρμοσθεί εν μέρει, σε όλες τις περιπτώσεις όμως διατηρήθηκε ο στόχος που απετέλεσε τη βάση των αλλαγών που επέφερε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

4. Διαφορές μεταξύ της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης του Συμβουλίου.

Αιτιολογικές σκέψεις

Οι αιτιολογικές σκέψεις παραμένουν αμετάβλητες, εκτός από ορισμένες διευκρινιστικές προσθήκες ή τροποποιήσεις της διατύπωσης. Ωστόσο, το Συμβούλιο πρόσθεσε δύο αιτιολογικές σκέψεις: μία αφορά τη σημασία που έχει η συμμόρφωση των τρίτων χωρών με τις διατάξεις του κανονισμού (αιτιολογική σκέψη 7), και μία (αιτιολογική σκέψη 12) με την οποία σκιαγραφείται η βασική αρχή των σημάτων γεωγραφικής διαφοροποίησης.

Άρθρο 1 - Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Το Συμβούλιο άλλαξε ελάχιστα την περιγραφή του αντικειμένου και του πεδίου εφαρμογής, συγκεκριμένα με την προσθήκη ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες των εθνικών και περιφερειακών αγορών.

Άρθρο 2 - Ορισμοί

Με την κοινή θέση διευκρινίζονται οι ορισμοί, χωρίς να τροποποιείται η ουσία τους και προστέθηκαν ορισμένοι ορισμοί ώστε να αποσαφηνιστεί το κείμενο. Επιπλέον, συμπληρώθηκε ο ορισμός "διασυνοριακή ροή" με την προσθήκη της δυνατότητας να εφαρμόζεται εξαίρεση σε περίπτωση που τα δίκτυα μεταφοράς δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών αποτελούν τμήμα ενιαίας ενότητας ελέγχου.

Άρθρο 3 - Μηχανισμός αντιστάθμισης μεταξύ διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς

Στο άρθρο αυτό, εκτός από ορισμένες διευκρινιστικές τροποποιήσεις στη διατύπωση, έγιναν δύο αλλαγές ουσίας:

- Τα κράτη μέλη δεν μπορούσαν να αποδεχθούν να αποφασίζει η Επιτροπή επί των ποσών αντισταθμίσεων μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς σύμφωνα με τη διαδικασία της συμβουλευτικής επιτροπής. Αντ´αυτού, στην κοινή θέση προτείνεται η διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής.

- Στην κοινή θέση ορίζεται ότι οι αντισταθμίσεις για τις διασυνοριακές ροές, που θα εισπράττουν οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, υπολογίζονται με βάση το κόστος των υποδομών που "χρησιμοποιούνται" για τις διασυνοριακές αγορές. Η Επιτροπή είχε προτείνει "κατασκευαστεί" για διασυνοριακές ροές.

Η Επιτροπή, παρότι θεωρεί ότι αυτές οι τροποποιήσεις είναι περιττές, μπορεί τελικώς να τις αποδεχθεί στο βαθμό που δεν αντιβαίνουν τους στόχους των εν λόγω διατάξεων.

Άρθρο 4 - Τέλη πρόσβασης στα δίκτυα

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν έχουν τροποποιηθεί σημαντικά, εκτός από κάποια χρήσιμη διευκρίνιση όσον αφορά την ένταξη σημάτων γεωγραφικής διαφοροποίησης στα τέλη πρόσβασης στα δίκτυα. Συγκεκριμένα, στο κείμενο καθίσταται σαφές ότι, πρώτον, ο κανονισμός αφορά μόνον σήματα γεωγραφικής διαφοροποίησης "σε ευρωπαϊκό επίπεδο" και, δεύτερον, ότι κατ' αρχήν τα σήματα γεωγραφικής διαφοροποίησης δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ενιαία τέλη για τους καταναλωτές σε ολόκληρη την επικράτειά τους.

Άρθρο 5 - Παροχή πληροφοριών σχετικά με τη δυνατότητα διασύνδεσης

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού παραμένουν αμετάβλητες, εκτός από ορισμένες ασήμαντες τροποποιήσεις στη διατύπωση.

Άρθρο 6 - Γενικές αρχές διαχείρισης συμφόρησης

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού παραμένουν αμετάβλητες, εκτός από ορισμένες ασήμαντες τροποποιήσεις στη διατύπωση. Ωστόσο, οι παράγραφοι 7 - 9 του άρθρου αυτού έχουν διαγραφεί και ενσωματωθεί στο νέο άρθρο 7 του κανονισμού.

Άρθρο 7 - Νέες γραμμές διασύνδεσης

Το -νέο- αυτό άρθρο αντικαθιστά τις διατάξεις του άρθρου 6 παράγραφοι 7-9 σχετικά με τις εξαιρέσεις ορισμένων γραμμών διασύνδεσης από τους κανόνες σχετικά με τη χρήση των εσόδων από τη διαχείριση της συμφόρησης, που περιλαμβάνεται στο άρθρο 6 παράγραφος 5 του κανονισμού.

Επιπλέον, με το άρθρο αυτό διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής των εξαιρέσεων στις διατάξεις σχετικά με την πρόσβαση τρίτου μέρους που περιέχονται στη νέα οδηγία σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια.

Άλλες διαφορές ως προς την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής είναι οι εξής:

- Η εξαίρεση είναι δυνατή μόνον για "νέες" γραμμές διασύνδεσης, οι οποίες ορίζονται ως εκείνες που δεν έχουν ολοκληρωθεί έως την έναρξη ισχύος του κανονισμού.

- Αντιθέτως προς τα προβλεπόμενα στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, η εξαίρεση δεν πρέπει κατ´ανάγκη να είναι χρονικά περιορισμένη.

- Έχουν διευρυνθεί και ενισχυθεί οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες είναι δυνατόν να χορηγηθεί εξαίρεση.

- Η εξαίρεση είναι δυνατόν να χορηγηθεί μόνο για μέρος της συνολικής χωρητικότητας και είναι επίσης δυνατόν να εφαρμόζεται για τις σημαντικές αυξήσεις χωρητικότητας σε υφιστάμενες γραμμές διασύνδεσης.

- Καθίσταται σαφέστερο ότι η εξαίρεση κατά κανόνα εφαρμόζεται μόνον σε γραμμές συνεχούς ρεύματος και καθορίστηκαν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαίρεσης σε γραμμές διασύνδεσης εναλλασσόμενου ρεύματος.

- Απόφαση εξαίρεσης είναι δυνατόν να λαμβάνεται από μία εμπλεκόμενη ρυθμιστική αρχή έπειτα από διαβούλευση με τα άλλα κράτη μέλη που αφορά η γραμμή διασύνδεσης. Σύμφωνα με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής η απόφαση έπρεπε να ληφθεί "από κοινού" από τις δύο εμπλεκόμενες ρυθμιστικές αρχές.

Το Συμβούλιο εισήγαγε τη δυνατότητα εξαίρεσης τρίτων μερών από την πρόσβαση ούτως ώστε να εξαλειφθούν οι επενδύσεις σε έργα υψηλού κινδύνου, οι οποίες δεν θα πραγματοποιούνταν εάν δεν προβλεπόταν αυτή η εξαίρεση. Για ορισμένες μείζονες επενδύσεις ο προκαθορισμός του ποσοστού απόδοσης της επένδυσης αποτρέπει τους επενδυτές να δεσμεύσουν τα κεφάλαια τους σε έργο για το οποίο είναι υψηλότατος ο κίνδυνος κερδοφορίας.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αυστηρώς περιοριστικές προϋποθέσεις που ανέπτυξε διεξοδικώς το Συμβούλιο καθώς και ο εξονυχιστικός έλεγχος εκ μέρους της Επιτροπής οποιασδήποτε ρυθμιστικής απόφασης σχετικά με εξαίρεση θα αποτελέσουν επαρκείς εγγυήσεις που θα εξασφαλίζουν ότι αυτή η δυνατότητα εξαίρεσης θα χρησιμοποιείται μόνον σε περιπτώσεις που είναι απολύτως απαραίτητη για να διασφαλίζεται επένδυση χάριν της εσωτερικής αγοράς και της ασφάλειας του εφοδιασμού.

Άρθρο 8 - Κατευθυντήριες γραμμές

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν έχουν μεταβληθεί ουσιαστικά, εκτός από ορισμένες διευκρινίσεις. Οι διευκρινίσεις αυτές αφορούν πρώτον την πρόβλεψη για σήματα γεωγραφικής διαφοροποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως τη βασική αρχή για εθνικά συστήματα τελών πρόσβασης στα δίκτυα: οι κατευθυντήριες γραμμές θα προσφέρουν εναρμονισμένη προσέγγιση εν προκειμένω, αλλά η εναρμόνιση δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν για τους καταναλωτές τέλη ισομεγέθη σε όλη την επικράτειά τους. Δεύτερον, δηλώνεται πλέον σαφώς ότι οι κατευθυντήριες γραμμές, όταν θεσπισθούν για πρώτη φορά, πρέπει να είναι πλήρεις και να καλύπτουν την εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων τελών καθώς και τα κύρια στοιχεία του μηχανισμού αντιστάθμισης μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς.

Άρθρο 9 - Ρυθμιστικές αρχές

Η διατύπωση αυτού του άρθρου τροποποιήθηκε ασήμαντα, χωρίς οποιαδήποτε αλλαγή ουσίας. Συμπεριλήφθηκε η υποχρέωση συνεργασίας μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών.

Άρθρο 10 - Παροχή πληροφοριών και εμπιστευτικότητα

Οι διατάξεις αυτού του άρθρου έχουν παραμείνει αμετάβλητες ως επί το πλείστον, εκτός από ορισμένες ασήμαντες τροποποιήσεις στη διατύπωση. Η μόνη ουσιαστική αλλαγή αφορά το δικαίωμα της Επιτροπής να ζητά τις απαραίτητες πληροφορίες απευθείας από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, διότι το Συμβούλιο θεώρησε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να έχει το δικαίωμα αυτό μόνον στην περίπτωση που το οικείο κράτος μέλος, ή η ρυθμιστική του αρχή, δεν διαθέσει τις πληροφορίες εντός προθεσμίας που έχει καθορίσει η Επιτροπή. Επιπλέον, το Συμβούλιο περιορίζει τον πιθανό αποδέκτη αιτήματος για πληροφορίες σε "επιχειρήσεις" μόνον, ενώ στην πρόταση της Επιτροπής είχαν περιληφθεί και "ενώσεις επιχειρήσεων".

Άρθρο 11 - Δικαίωμα των κρατών μελών να προβλέπουν λεπτομερέστερα μέτρα

Το άρθρο αυτό παραμένει αμετάβλητο.

Άρθρο 12 - Κυρώσεις

Το άρθρο αυτό παραμένει αμετάβλητο, εκτός από ορισμένες ελάχιστες τροποποιήσεις στη διατύπωση.

Άρθρο 13 - Επιτροπή

Το άρθρο αυτό παραμένει αμετάβλητο, εκτός από ορισμένες ελάχιστες τροποποιήσεις στη διατύπωση και την προσθήκη ότι η επιτροπή θεσπίζει τον εσωτερικό της κανονισμό.

Άρθρο 14 - Υποβολή εκθέσεων από την Επιτροπή

Αμετάβλητο, εκτός από την προσθήκη διευκρίνησης σύμφωνα με την οποία η έκθεση πρέπει επίσης να πραγματεύεται το θέμα των σημάτων γεωγραφικής διαφοροποίησης.

Άρθρο 15 - Έναρξη ισχύος

Η κοινή θέση είναι υπέρ της αρχής της άμεσης θέσης σε ισχύ του κανονισμού (20ή ημέρα μετά από τη δημοσίευση) και προβλέπει ότι θα αρχίζει να εφαρμόζεται αργότερα και συγκεκριμένα από την ημερομηνία κατά την οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εφαρμόσουν τη νέα οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια (1 Ιουλίου 2004), σύμφωνα με την κοινή θέση για την αναθεωρημένη οδηγία σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια. Στην τροποποιημένη πρόταση η Επιτροπή άφησε κενή την ημερομηνία εφαρμογής (αγκύλες).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η κοινή θέση δεν τροποποίησε σε γενικές γραμμές το παράρτημα, δηλαδή τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη διαχείριση και τον επιμερισμό της διαθέσιμης χωρητικότητας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας των γραμμών διασύνδεσης μεταξύ εθνικών συστημάτων. Ωστόσο, οπουδήποτε στο κείμενο περιέχονται υποχρεώσεις, οι λέξεις "πρέπει να" αντικαταστάθηκαν συστηματικά από οριστική ενεστώτα, δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες γραμμές έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα.

Δ. Συμπέρασμα

Στη θέση του Συμβουλίου έχουν υιοθετηθεί όλες οι τροπολογίες τις οποίες διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση και αποδέχθηκε η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της. Στις περιπτώσεις που η κοινή θέση αποκλίνει από την τροποποιημένη πρόταση, δεν διαφοροποιείται ωστόσο από τις βασικές αρχές της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υποστηρίζει την κοινή θέση του Συμβουλίου.

E. Παράρτημα

Δηλώσεις της Επιτροπής στα πρακτικά της συνεδρίασης του Συμβουλίου

Επί του άρθρου 7:

"Η Επιτροπή επισημαίνει την πρόθεσή της να ερμηνεύσει την εξαίρεση αυτή περιοριστικά, ούτως ώστε να εξασφαλίσει ότι η εξαίρεση αυτή περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατό, ιδιαιτέρως όσον αφορά τη διάρκεια της εξαίρεσης και το σχετικό δυναμικό του έργου το οποίο αφορά η εξαίρεση, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της χρηματοδότησης επενδύσεων εξαιρετικά υψηλής επικινδυνότητας."

" Στις περιπτώσεις που υπάρχει αμερόληπτη και διαφανής διαδικασία πλειστηριασμού εγκεκριμένη από τη ρυθμιστική αρχή σύμφωνα με την οδηγία xxxx (και κατ´αντιστοιχία με τον κανονισμό), η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ρυθμιζόμενη πρόσβαση τρίτων σύμφωνα με την οδηγία xxx (και κατά συνέπεια τον κανονισμό).

Επί του άρθρου 8:

"Κατά την επανεξέταση οποιασδήποτε μετέπειτα πρότασης για τη θέσπιση της πρώτης δέσμης κατευθυντηρίων γραμμών που θα υποβληθεί στο Συμβούλιο κατ´εφαρμογή του άρθρου 5 της απόφασης 1999/468/ΕΚ η Επιτροπή υπενθυμίζει τη δήλωσή της σχετικά με το άρθρο 5 της απόφασης 1999/468/EΚ, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή θα ενεργεί κατά τρόπο ώστε, κατά την αναζήτηση ισόρροπης λύσης, να μην έρχεται σε σύγκρουση με την κυρίαρχη θέση που ενδέχεται να διαμορφωθεί στα πλαίσια του Συμβουλίου κατά της σκοπιμότητας ενός εκτελεστικού μέτρου (βλ. ΕΕ C 203, 17.7.1999, σ.1)."