Γνωμοδότηση με θέμα « Η Ενιαία Αγορά και η προστασία των καταναλωτών : δυνατότητες και εμπόδια στη Μεγάλη Αγορά »

(96/C 39/12)

Στις 30 Μαρτίου 1995, και σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 23 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με το ακόλουθο θέμα : « Η Ενιαία Αγορά και η προστασία των καταναλωτών : δυνατότητες και εμπόδια στη Μεγάλη Αγορά ».

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Οκτωβρίου 1995 με βάση την εισήγηση του κ. Ceballo Herrero.

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 22ας και 23ης Νοεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 76 ψήφους υπέρ, 34 κατά και 19 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή : Η Ενιαία αγορά και η προστασία των συμφέροντων των καταναλωτών

1.1. Γενική θεώρηση

1.1.1. Η πλήρης υλοποίηση και εφαρμογή της ενιαίας αγοράς έχει σημαντικές συνέπειες στην προστασία των καταναλωτών, τα συμφέροντα των οποίων θα έπρεπε να είχαν ληφθεί περισσότερο υπόψη από της ενάρξεως της διαδικασίας θέσπισης των μέτρων υλοποίησης της ενιαίας αγοράς.

Τα συμφέροντα αυτά δεν έχουν ωστόσο μέχρι σήμερα ληφθεί επαρκώς υπόψη - ούτε στην καθεαυτό έννοια της ενιαίας αγοράς, ούτε στην πρακτική εφαρμογή της -, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και, πιο πρόσφατα, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Σύμπτωση αποτελεί το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, έχει υιοθετηθεί μόνον μία απόφαση της Κοινότητας - σχετικά με το σύστημα Ehlass () - αναφερόμενη στη νέα νομική βάση για την πολιτική της προστασίας των καταναλωτών του άρθρου 129 Α, 1 β), της Συνθήκης της Ρώμης, κατά τη σύνταξη της Συνθήκης του Μάαστριχτ, παρά τις διάφορες πρωτοβουλίες που ανέλαβε, στον τομέα αυτόν, η Επιτροπή και το Συμβούλιο, από της ημερομηνίας της υπογραφής της Συνθήκης του Μάαστριχτ (7 Φεβρουαρίου 1992).

Αντιθέτως, ένας ορισμένος τρόπος ερμηνείας της αρχής της επικουρικότητας μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε αυξανόμενη δυσπιστία της Επιτροπής και σε σταδιακή αδιαφορία από μέρους του Συμβουλίου όσον αφορά τις προτάσεις και τη λήψη νέων κοινοτικών μέτρων προστασίας των καταναλωτών () 7 το θέμα αυτό αναφέρεται στην έκθεση του 1994 της Επιτροπής προς το Συμβούλιο περί της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας ().

1.1.2. Συνάγεται από τα ανωτέρω η σημασία και η σκοπιμότητα της παρούσας γνωμοδότησης, με την οποία καταβάλλεται προσπάθεια να αναλυθεί εάν και κατά πόσον έχει απαντήσει ικανοποιητικά η Κοινότητα στις ανησυχίες και τις δυσκολίες που επισημάνθηκαν σε προηγούμενες επί του θέματος γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ.

Απομένει ακόμη να επισημανθούν τα βασικά προβλήματα που εκκρεμούν, να γίνει απολογισμός της προόδου που σημειώθηκε στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών κατόπιν της εισαγωγής του άρθρου 129 Α στη Συνθήκη της Ρώμης, να εξακριβωθεί κατά πόσον οι μηχανισμοί ενημέρωσης των καταναλωτών και διαβούλευσης με αυτούς ανταποκρίνονται στις ανάγκες καθώς και ποιές βελτιώσεις μπορούν να προταθούν όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών ενόψει της αναθεώρησης των Συνθηκών το 1996.

1.2. Σύντομη επισκόπηση των θέσεων της ΟΚΕ για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών μέχρι τη Συνθήκη του Μάαστριχτ

1.2.1. Σε πολλές περιπτώσεις ζητήθηκε γνωμοδότηση της ΟΚΕ για ειδικές πτυχές της υλοποίησης της ενιαίας αγοράς.

Σε δύο γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας με θέμα « Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και η προστασία των καταναλωτών » - γνωμοδότηση του Σεπτεμβρίου 1991 και στο « Παράρτημα » (πρόσθετη γνωμοδότηση) του Νοεμβρίου του 1992 () -, η ΟΚΕ είχε τη δυνατότητα να αποφανθεί επί των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων που θα είχε για τους καταναλωτές η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς.

1.2.2. Στην πρώτη γνωμοδότηση γίνεται απολογισμός του τί ήταν η πολιτική για τους καταναλωτές μέχρι την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, αναλύονται οι τροποποιήσεις που εισήγαγε η Ενιαία Πράξη και ειδικότερα τα πλεονεκτήματα και οι περιορισμοί του άρθρου 100 Α, και διαγράφεται η εισαγωγή ενός νέου κεφαλαίου - « καταναλωτής » - στη Συνθήκη της Ρώμης.

Τα κύρια ζητήματα που εξετάζονται στη γνωμοδότηση είναι η εκπροσώπηση των καταναλωτών στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στα κοινοτικά όργανα, η ενσωμάτωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στις άλλες κοινοτικές πολιτικές και οι περιορισμοί της πολιτικής της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που παρουσιάζουν.

Η γνωμοδότηση της ΟΚΕ κατέληγε σε μία σειρά συστάσεων από τις οποίες διακρίνονται λόγω του επίκαιρου χαρακτήρα τους οι ακόλουθες :

- ένταξη στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διάταξης που να αφορά αποκλειστικά την κοινοτική πολιτική προστασίας των καταναλωτών και στην οποία θα διατυπώνονται τα θεμελιώδη τους δικαιώματα 7

- έγκριση κοινοτικού προϋπολογισμού που θα περιλαμβάνει κονδύλιο για την κάλυψη των δημοσιονομικών αναγκών για μια αποτελεσματική πολιτική ενημέρωσης και προστασίας των καταναλωτών στο κοινοτικό επίπεδο 7

- θέσπιση μηχανισμών που θα επιτρέπουν ενιαία ερμηνεία και άμεση εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα των δικαιωμάτων των καταναλωτών 7

- ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες προστασίας και εκπροσώπησης των καταναλωτών όσον αφορά τις υπηρεσίες και τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα 7

- ανάληψη εργασιών σχετικά με την ενσωμάτωση της πολιτικής στον τομέα της κατανάλωσης στις άλλες κοινές πολιτικές και κατάρτιση, για όλες τις προτάσεις της, « δελτίων επιπτώσεων » στους καταναλωτές 7

- αποτελεσματικότερη προστασία των καταναλωτών σε περιπτώσεις διαμεθοριακών διενέξεων και καθιέρωση της δυνατότητας εκπροσώπησης των οργανώσεων καταναλωτών στις διαφορές επί θεμάτων κατανάλωσης.

1.2.3. Στην πρόσθετη γνωμοδότηση με θέμα « Οι καταναλωτές και η εσωτερική αγορά », η ΟΚΕ εξέφραζε την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ εισάγονται σημαντικές τροποποιήσεις στη Συνθήκη της Ρώμης από τις οποίες αξίζει να σημειωθούν το άρθρο 3, εδάφιο σ) και το άρθρο 129 Α.

Εντούτοις, η ΟΚΕ προειδοποιούσε για τον κίνδυνο περιορισμού της πολιτικής για τους καταναλωτές στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, ενώ η ορθή προοπτική θα ήταν η προοπτική για μια Κοινωνική Ευρώπη, για μια Ευρώπη των πολιτών () 7 επεσήμαινε τους κινδύνους μιας υπερβολικά περιορισμένης ερμηνείας της αρχής της επικουρικότητας και εξέφραζε την ελπίδα ότι η Επιτροπή θα άρχιζε να εφαρμόζει, μετά την κύρωση της Συνθήκης του Μάαστριχτ, μια κοινοτική πολιτική για τους καταναλωτές περισσότερο σταθερή και δυναμική.

2. Από το Μάαστριχτ έως σήμερα

2.1. Οι νέοι προσανατολισμοί της κοινοτικής πολιτικής όσον αφορά τους καταναλωτές μετά το Μάαστριχτ

2.1.1.

Το άρθρο 129 Α

2.1.1.1. Ορισμένες από τις τροποποιήσεις που εισήγαγε στη Συνθήκη της Ρώμης η Συνθήκη του Μάαστριχτ θεωρήθηκαν, ορθώς, ως πιθανές βελτιώσεις, με την προοπτική μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για τους καταναλωτές στο κοινοτικό επίπεδο.

Πράγματι, στις δράσεις της Κοινότητας που προβλέπει το άρθρο 3 προστέθηκε το εδάφιο σ), που θεσπίζει ως γενικό στόχο της κοινοτικής πολιτικής τη « συμβολή στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών ».

Εξάλλου, θεσπίστηκε νέα διαδικασία συναπόφασης, λόγω της οποίας αναμένεται σημαντική τροποποίηση της διαδικασίας υιοθέτησης νέων προτάσεων, προς την κατεύθυνση της απλούστευσής της (άρθρο 189 Β).

Η νέα διατύπωση του άρθρου 75 (πολιτική μεταφορών) και το νέο άρθρο 129 για τη δημόσια υγεία, συνιστούν δύο ακόμη παραδείγματα τροποποιήσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν προς όφελος των καταναλωτών.

Το άρθρο Κ και ιδιαίτερα τα άρθρα Κ 1 και Κ 9, που παρέχουν μία νέα δυνατότητα « γέφυρας », καθιστούν βάσιμη την ελπίδα για μια ευρύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της δικαιοσύνης και της προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

2.1.1.2. Ωστόσο, αυτό που θεωρήθηκε από τους ενδιαφερόμενους ως θετικό βήμα για την αναγνώριση της σημασίας που έχει αυτή καθ`εαυτή η ολοκληρωμένη και συντονισμένη πολιτική για τους καταναλωτές ήταν η εισαγωγή ενός νέου Τίτλου ΧΙ, « Προστασία των καταναλωτών », με το άρθρο 129 Α.

Στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση CES 878/92 τελικό, και όσον αφορά το νέο άρθρο 129 Α, αναφέρεται ότι αυτό « επιτρέπει στην Κοινότητα να αναλαμβάνει ειδικές δράσεις στον τομέα της πολιτικής για τους καταναλωτές και θέτει, με τον τρόπο αυτό, την κοινοτική πολιτική στον τομέα της κατανάλωσης στο ίδιο επίπεδο με τις άλλες κοινές πολιτικές και, ειδικότερα, με την πολιτική για την εσωτερική αγορά » (σημείο 1.3).

Πράγματι, το σημείο β) της παραγράφου 1 ανοίγει νέο δρόμο για « ειδικές δράσεις » της Κοινότητας που στηρίζουν και συμπληρώνουν την πολιτική των κρατών μελών για την προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και για την επαρκή ενημέρωσή τους.

Εξάλλου, η παράγραφος 2 του άρθρου 129 Α ορίζει ότι για την κατάρτιση των ανωτέρω « ειδικών δράσεων » θα εφαρμόζεται η νέα διαδικασία συναπόφασης που προβλέπεται στο άρθρο 189 Β.

2.1.2.

Η επικουρικότητα

2.1.2.1. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ εισήγαγε ταυτόχρονα μία « νέα » θεμελιώδη αρχή στη γενική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης : την αρχή της επικουρικότητας.

Η αρχή αυτή δεν είναι στην ουσία πραγματικά νέα και συνήθως υπάρχει στα συντάγματα των ομοσπονδιακών κρατών. Εντούτοις, και ανεξάρτητα από τη συζητήσιμη θεωρητική της διατύπωση, μία υπερβολικά περιοριστική ερμηνεία της αρχής αυτής μπορεί, στην πρακτική εφαρμογή της πολιτικής για τους καταναλωτές, να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην εναρμόνιση των νομικών και δεσμευτικών διατάξεων στο κοινοτικό επίπεδο, όπως προκύπτει, λόγου χάρη, από ορισμένα πορίσματα που περιλαμβάνει η έκθεση της ομάδας Molitor για τη νομοθετική και διοικητική απλοποίηση (). Όπως πρόσφατα αποφάσισε το Προεδρείο της ΟΚΕ, η αρχή της επικουρικότητας δεν μπορεί να είναι « απλώς το εργαλείο για τον προσδιορισμό του κατάλληλου επιπέδου λήψης των αποφάσεων, ούτε περιορισμός της αυτονομίας των διαφόρων παραγόντων » ().

2.1.2.2. Πράγματι, λόγω της εισαγωγής του « συστήματος υποχρεωτικής εξέτασης των σχεδίων προτάσεων », μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου (11 και 12 Δεκεμβρίου 1992), απορρίφθηκαν αρκετές προτάσεις για την προστασία των καταναλωτών.

Αργότερα, το 1994, απορρίφθηκε επίσης η πρόταση περί ευθύνης του φορέα παροχής υπηρεσιών () και, όπως αναφέρεται στην έκθεση του 1994 της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας (), τροποποιήθηκαν ως προς το περιεχόμενό τους, μεταξύ άλλων, οι προτάσεις οδηγίας για :

- την προστασία των προσωπικών δεδομένων στα πλαίσια των τηλεπικοινωνιών (COM(94) 128 τελικό) 7

- τη συγκριτική διαφήμιση (COM(91) 147 τελικό και COM(94) 151 τελικό) 7

- την επισήμανση υποδημάτων (Οδηγία 94/11/ΕΚ) () 7

- τη « χρονομεριστική χρήση » ακινήτων (COM(92) 220 και COM(94) 363 τελικό) 7

- την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας (COM(91) 548 και COM(93) 643).

Η Επιτροπή κατήρτισε εξάλλου έναν κατάλογο με 25 και πλέον μέτρα προσαρμογής της υφιστάμενης νομοθεσίας, με στόχο την εκ νέου διατύπωση ή την απλοποίησή της στα πλαίσια της αρχής της επικουρικότητας 7 μεταξύ των μέτρων αυτών υπάρχουν πολλές οδηγίες που αφορούν τα προϊόντα διατροφής, τις ομάδες πίεσης και την αναγραφή των τιμών.

2.1.2.3. Εάν, όπως πιστεύεται (), οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας διατηρηθούν στη Συνθήκη, θα είναι απαραίτητο να καθορισθεί σαφώς το περιεχόμενο και η ερμηνεία τους, κυρίως με την προσθήκη στη Συνθήκη της διοργανικής συμφωνίας για την επικουρικότητα και εφόσον καταστεί σαφές ότι υπάρχει πάντοτε η πιθανότητα να ζητηθεί από το Δικαστήριο οριστική απόφαση επί διαφορών ως προς την ερμηνεία, με θέσπιση, πιθανώς, μιας νέας και ειδικής οδού προσφυγής, μέσω της οποίας θα είναι θεμιτό για τους ιδιώτες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να ανακινούν το θέμα της ορθής εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας όσον αφορά οιοδήποτε νομοθετικό μέτρο που υιοθετείται.

2.1.3.

Ο Διαμεσολαβητής

2.1.3.1. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ θέσπισε, στο πλαίσιο δράσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μία νέα μορφή με την αρμοδιότητα να δέχεται τα παράπονα των ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά τη διοικητική πρακτική των κοινοτικών οργάνων και οργανώσεων και με τη δυνατότητα να πραγματοποιεί αυτεπάγγελτα έρευνες.

Μόλις στη σύνοδο του Ιουλίου του 1995, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε τον πρώτο Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η έναρξη της λειτουργίας του νέου αυτού κοινοτικού οργάνου θα είναι υψίστης σημασίας για τη διασφάλιση της πραγματικής άσκησης των δικαιωμάτων των καταναλωτών.

2.2. Η πρόοδος που σημειώθηκε στην υλοποίηση της Ενιαίας Αγοράς

2.2.1.

Έγκριση, ένταξη στις εθνικές νομοθεσίες και πραγματική εφαρμογή των μέτρων υλοποίησης της Ενιαίας Αγοράς

2.2.1.1. Δύο σημαντικές εργασίες καταγράφουν περιοδικώς την πορεία των διαδικασιών ένταξης και εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου : οι ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου () και οι εκθέσεις της Επιτροπής για την ενιαία αγορά της Κοινότητας - η δεύτερη από αυτές, που αναφερόταν στο 1994 (), δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 1995.

Η έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιλαμβάνει μία ρητή αναφορά στην πολιτική για τους καταναλωτές και την ασφάλεια των προϊόντων, και εύκολα συνάγεται από την ανάλυσή της ότι, μεταξύ των μέτρων που δεν εφαρμόσθηκαν ορθά ή δεν εντάχθηκαν στις εθνικές νομοθεσίες, περιλαμβάνονται πολλά που αφορούν ακριβώς τα συμφέροντα των καταναλωτών ().

2.2.1.2. Εξάλλου, στην έκθεση του 1994 για την ενιαία αγορά, η Επιτροπή επαναβεβαιώνει ότι « η ενιαία αγορά δεν θα λειτουργήσει χωρίς την ενεργό και πραγματική συμμετοχή των καταναλωτών » (σημείο 319). Εντούτοις, στην εισαγωγή της ίδιας έκθεσης αναγνωρίζεται ότι « μολονότι ως σύνολο η ενιαία αγορά λειτουργεί, υπάρχουν ακόμη πολλά προβλήματα σε πολλούς τομείς » και για τούτο θα πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να μπορέσει να τηρήσει τις υποσχέσεις της.

2.2.1.3. Αυτό είναι συνοπτικά και το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση που κατήρτισε μετά από δημόσια ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 1994 ().

Ωστόσο, η ΟΚΕ τόνισε ορισμένες από τις σημαντικότερες πτυχές του τομέα των συμφερόντων των καταναλωτών στις οποίες η εσωτερική αγορά δεν έχει δώσει ικανοποιητική απάντηση, όπως :

- οι ανισότητες στην εφαρμογή του ΦΠΑ 7

- η έλλειψη ενημέρωσης επί των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της άσκησής τους 7

- οι αδικαιολόγητες διαφορές και η έλλειψη διαφάνειας στις διαμεθοριακές μεταφορές (πληρωμές) 7

- η έλλειψη ενός ενιαίου συστήματος ενυπόθηκων δανείων 7

- ορισμένες δυσκολίες στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

2.2.2.

Εναρμόνιση και αμοιβαία αναγνώριση

2.2.2.1. Η συνεχής προσφυγή, στο άρθρο 100 Α, που εισήγαγε η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη ως νομική βάση για την πλειονότητα των μέτρων που υιοθετούνται για την προστασία των καταναλωτών, επιβεβαίωσε και μάλιστα κατέστησε προφανείς τις δυσκολίες στην αμοιβαία αναγνώριση και τους περιορισμούς στη διαδιακασία εναρμόνισης.

Εξάλλου, η ανάλυση του τρόπου πραγματικής εφαρμογής των κοινοτικών νομικών κειμένων στα διάφορα κράτη αποκάλυψε τεράστιες διαφορές ως προς την ερμηνεία και την πρακτική εφαρμογή, επακόλουθο των ασαφών και μη συγκεκριμένων ορισμών των θεμελιωδών εννοιών και αρχών του δικαίου στις οποίες βασίζονται.

Είναι σημαντικό να έχουν τα κράτη μέλη υπόψη τους την αρχή της ελάχιστης εναρμόνισης που τους επιτρέπει να καθιερώσουν δια νόμου και υπό ορισμένες συνθήκες την περαιτέρω προστασία των καταναλωτών, πέραν εκείνης που επιτρέπει η κοινοτική νομοθεσία. Συνεπώς, η επικουρικότητα πρέπει να δώσει σε ορισμένα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προχωρήσουν περαιτέρω, επιτρέποντας την πιο δυναμική ανάπτυξη της πολιτικής καταναλωτών.

2.2.2.2. Επίσης, δεν δόθηκε η πρέπουσα σημασία στο αίτημα που τόσες φορές διατύπωσε η ΟΚΕ για γενική αναγνώριση, από τα κοινοτικά όργανα, του άμεσου οριζόντιου αντίκτυπου των οδηγιών της κοινοτικής πολιτικής για την κατανάλωση, όταν το περιεχόμενό τους αποτελείται, όπως είναι επιθυμητό, από συγκεκριμένα και λεπτομερώς διατυπωμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις.

2.2.2.3. Εξάλλου, η λιγότερο σαφής εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης θα ενίσχυε στην πράξη τις αρνητικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές, ιδιαίτερα σε τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπου ο έλεγχος εξαρτάται από διάφορες αρχές, με συστήματα και παράγοντες εργασίας πολύ διαφορετικούς και μηχανισμούς δικαστικής αντίδρασης επίσης διαφορετικούς.

2.2.2.4. Εξάλλου, οι διαφορές μεταξύ των υφιστάμενων εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων στα κράτη μέλη, παρά την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, αποτελούν σημαντικό πρακτικό εμπόδιο στην εσωτερική αγορά για τους κατασκευαστές αγαθών και τους παρέχοντες υπηρεσίες. Οι ΜΜΕ ζημιώνονται περισσότερο από την κατάσταση αυτή η οποία μπορεί να βλάψει και τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών.

2.2.3.

Η χρήση μη δεσμευτικών μέσων

2.2.3.1. Από τις αρχές του 1993, δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στην πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά τη χρήση μη δεσμευτικών μέσων - ψηφίσματα ή συστάσεις - σε τομείς στους οποίους θα ήταν σκοπιμότερη η χρήση δεσμευτικών νομικών μέσων.

Η μοναδική γνωστή περίπτωση μετατροπής σύστασης σε οδηγία είναι η περίπτωση της Σύστασης 90/109/ΕΟΚ περί της διαφάνειας των τραπεζικών υπηρεσιών ().

2.2.4.

Οι « κώδικες δεοντολογίας » και ο διάλογος μεταξύ επαγγελματιών και καταναλωτών

2.2.4.1. Έχει σημειωθεί πρόοδος στην κατάρτιση « κωδίκων δεοντολογίας » σε διάφορους τομείς 7 οι κώδικες αυτοί έχουν αναγνωρισθεί και τηρούνται από επαγγελματίες και καταναλωτές σε διάφορα κράτη μέλη.

Ταυτόχρονα, έχουν καταδειχθεί τα θεωρητικά και πρακτικά όρια των ρυθμίσεων και του συντονισμού του είδους αυτού, στα οποία η ΟΚΕ έχει αναφερθεί στις γνωμοδοτήσεις της του 1991 και του 1992, υπό την έννοια ότι η ύπαρξη και η χρήση τους, που εξακολουθεί να θεωρείται υψίστης σημασίας, δεν υποκαθιστά τα δεσμευτικά νομικά μέσα, στις περιπτώσεις που αυτά επιβάλλονται, ως κατάλληλα μέσα εναρμόνισης.

2.2.4.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητο ένα θεσμικό πλαίσιο αναφοράς σε κοινοτικό επίπεδο, όπου ο διάλογος αυτός θα μπορεί να πραγματοποιείται συστηματικά και όπου θα μπορούσαν επίσης να συζητώνται και να καταρτίζονται γενικοί « κώδικες δεοντολογίας » για όλη την Ένωση, όπως έχει προτείνει η ΟΚΕ κατ`επανάληψη και, ειδικότερα, στη γνωμοδότηση για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη ().

2.2.4.3. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στη Σύσταση της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 1992, σχετικά με τους « Κώδικες δεοντολογίας για την προστασία των καταναλωτών όσον αφορά συμβάσεις διαπραγματευόμενες από απόσταση », που αποτελεί επιτυχές παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή μπορεί να ορίσει παραμέτρους για την κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας ().

2.3. Απολογισμός και προοπτικές από την πλευρά των καταναλωτών

2.3.1.

Το ΙΙ τριετές σχέδιο δράσης της Επιτροπής (1993-1995)

2.3.1.1. Από το 1993 μέχρι σήμερα, η δράση της Επιτροπής στον τομέα αυτόν υπαγορεύθηκε από το ΙΙ σχέδιο (1993-1995), που πλησιάζει τώρα στη λήξη του ().

Συνεπώς δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να γίνει λεπτομερής απολογισμός της υλοποίησης του ΙΙ σχεδίου, πράγμα που είναι βέβαιο ότι θα πράξει η Επιτροπή όταν παρουσιάσει το επόμενο σχέδιο δράσης 7 ωστόσο, σκόπιμο είναι να μελετηθεί γενικά η επίτευξη των στόχων που πρότεινε η Επιτροπή και, ως προς αυτό, ο απολογισμός δε μπορεί παρά να είναι αρνητικός.

2.3.1.2. Πράγματι, στον τομέα της ασφάλειας των καταναλωτών, δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά τα συγκεκριμένα αποτελέσματα της εφαρμογής της Οδηγίας 92/59/ΕΟΚ 7 είναι μόνο γνωστό ότι μέχρι σήμερα μόνον ορισμένες χώρες έχουν κοινοποιήσει την ένταξή της στη νομοθεσία τους ().

Επίσης, ο πρόσφατος απολογισμός όσον αφορά την εφαρμογή της Οδηγίας 85/374/ΕΟΚ περί ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων, που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Δικαίου της Κατανάλωσης του Καθολικού Πανεπιστημίου της Louvain-la-Neuve, ήταν ιδιαίτερα αρνητικός.

Το ίδιο συμβαίνει και σε σχέση με την ασφάλεια στα παιδικά είδη, τομέας στον οποίο δεν υπήρξε καμία εξέλιξη.

2.3.1.3. Όσον αφορά τις σχετικές προτεραιότητες που έχει θέσει η Επιτροπή για το τρέχον χρονικό διάστημα, απολογισμός είναι επίσης μάλλον αρνητικός.

2.3.1.3.1. Μολονότι έχουν ιδρυθεί διαμεθοριακά κέντρα ενημέρωσης, ορισμένα εκ των οποίων λειτουργούν με τρόπο ικανοποιητικό, η ενημέρωση εξακολουθεί να είναι αισθητά ελλιπής στον τομέα αυτόν, πράγμα που αποτελεί ένα από τα εμπόδια για την υλοποίηση μιας ενιαίας αγοράς ευνοϊκής για τους καταναλωτές.

Εξακολουθεί να είναι αναγκαία μία συστηματική και ολοκληρωμένη πολιτική δράσης διαμέσου των ΜΜΕ για την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών όσον αφορά τα δικαιώματά τους και τον τρόπο άσκησής τους.

2.3.1.3.2. Εξάλλου, δεν έχει επίσης σημειωθεί αισθητή πρόοδος στην κατεύθυνση μιας αισθητής ενίσχυσης, του ρόλου των εθνικών και περιφερειακών οργανώσεων καταναλωτών που να εξασφαλίζει θεσμικούς τρόπους κοινοτικής εκπροσώπησης και μέσα για την πραγματική άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.

2.3.1.3.3. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη και η ρύθμιση των διαμεθοριακών διαφορών σε θέματα κατανάλωσης αποτέλεσαν αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας της Επιτροπής, η οποία κατήρτισε ένα σημαντικό « Πράσινο Βιβλίο » επί του θέματος αυτού ().

Τα όρια και τα κενά του « Βιβλίου » αυτού επισημαίνονται στη σχετική έκθεση της ΟΚΕ στην οποία παραπέμπεται ο αναγνώστης (). Η Επιτροπή μελετά πρόταση οδηγίας που βασίζεται σε αυτό το Πράσινο Βιβλίο, με νομική βάση το άρθρο 129 Α.

2.3.1.3.4. Στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών δεν έχει υιοθετηθεί κανένα από τα μέτρα που προβλέπει το Σχέδιο.

2.3.1.3.5. Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης ένα εξαιρετικό « Πράσινο Βιβλίο για τις εγγυήσεις των καταναλωτικών αγαθών και την εξυπηρέτηση του πελάτη μετά την πώληση » (), που σχολιάσθηκε στην έκθεση CES 743/94 της 1ης Ιουνίου 1994, στην οποία παραπέμπεται ο αναγνώστης ().

Υπάρχουν πληροφορίες ότι η Επιτροπή κατήρτισε ένα σχέδιο πρότασης οδηγίας στον τομέα αυτό και αναμένονται με ενδιαφέρον λεπτομέρειες, για να διαπιστωθεί, κυρίως, σε ποιο βαθμό έχουν ληφθεί υπόψη οι συστάσεις της ΟΚΕ στον τομέα αυτόν.

2.3.1.4. Ενώ επίκειται η κατάρτιση του ΙΙΙ Σχεδίου δράσης στον τομέα αυτόν, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπολείπεται η συμπλήρωση του προγράμματος δράσης του ΙΙ Σχεδίου.

Εντούτοις, πέραν της απλής αναφοράς συγκεκριμένων μέτρων, είναι ανάγκη να χαραχθεί μία πραγματικά ολοκληρωμένη και συντονισμένη πολιτική για τους καταναλωτές. Για τούτο απαιτείται να αξιοποιηθούν όλες οι δυνατότητες που παρέχει η νέα νομική βάση του Τίτλου ΧΙ της Συνθήκης και, μάλιστα, να προταθούν οι τροποποιήσεις που κρίνονται σκόπιμες στον ιδρυτικό νόμο της Ένωσης κατά τους γύρους των διακυβερνητικών διαπραγματεύσεων του 1996, ώστε η εν λόγω πολιτική να αναπτυχθεί και να εφαρμοσθεί με εναρμονισμένο τρόπο σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο.

2.3.1.4.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ιδιαιτέρως τον αντίκτυπο της κοινωνίας της πληροφορίας στην πολιτική της κατανάλωσης. Για τούτο, αναμένει να διατυπωθούν προτάσεις μέτρων επί του θέματος στο ΙΙΙ Σχέδιο Δράσης.

2.3.2.

Η έλλειψη διαφάνειας

2.3.2.1. Ένα από τα ζητήματα που οι οργανώσεις των καταναλωτών έχουν κατ`επανάληψη τονίσει και που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες στο επίπεδο των διοργανικών σχέσεων, είναι η ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στο κοινοτικό επίπεδο.

Η ΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία αυτή και φρονεί ότι θα πρέπει να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια στη νομοθετική διαδικασία και η απλοποίηση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων.

Ειδικότερα όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου, στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 23ης Σεπτεμβρίου 1992 για την « Ευρώπη των Πολιτών », η ΟΚΕ είχε τονίσει την ανάγκη διασφάλισης της διαφάνειας ().

2.3.2.2. Εξάλλου, το ίδιο το κοινοτικό δίκαιο δεν είναι ιδιαίτερα σαφές και κατανοητό, είτε λόγω της υπερβολικής τεχνικής του πολυπλοκότητας, είτε λόγω του αποσπασματικού και μη συστηματικού τρόπου κατάρτισής του.

Η ΟΚΕ έχει κατ`επανάληψη τονίσει ότι το κοινοτικό δίκαιο θα πρέπει όχι μόνον να είναι απλό και σαφές ως προς τη διατύπωση, αλλά και να βασίζεται σε νομικές έννοιες ενιαίες και συνεκτικές.

Είναι, για παράδειγμα, απόλυτα εφικτό να διατυπωθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών σε ένα ενιαίο κείμενο που να ενσωματώνει τις κυριότερες υφιστάμενες οδηγίες στον τομέα με τρόπο σφαιρικό, συνεκτικό και συστηματικό.

2.3.3.

Κοινοτικό κονδύλι για την προστασία των καταναλωτών

2.3.3.1. Η ΟΚΕ έχει ζητήσει παλαιότερα από το Συμβούλιο να συμπεριλάβει στον κοινοτικό προϋπολογισμό κονδύλιο για την πολιτική στον τομέα της κατανάλωσης που να λαμβάνει υπόψη τις εγγενείς ανάγκες μιας αποτελεσματικής πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών ().

Η αύξηση του κονδυλίου του προϋπολογισμού το 1994 στα 20,75 εκατ. Ecu ήταν συνέπεια της θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που ήταν αντίθετο προς το Συμβούλιο, το οποίο απέβλεπε σε μείωση του προηγούμενου κονδυλίου των 16 εκατ. Ecu.

2.3.3.2. Είναι απαραίτητο, εκτός από την ίδρυση της νέας ΓΔ ΧΧΙV, να καταλάβει η προστασία των καταναλωτών τη θέση που της αξίζει στον κοινοτικό προϋπολογισμό, με ένα κονδύλιο που να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εφαρμογής μιας αποτελεσματικής, σφαιρικής και ολοκληρωμένης πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών στο κοινοτικό επίπεδο. Αξίζει να σημειωθεί, λόγω της σπουδαιότητάς της, η συμπερίληψη μιας ειδικής γραμμής στον προϋπολογισμό για τη στήριξη δικαστικών ενεργειών των ενώσεων καταναλωτών σε παραδειγματικές περιπτώσεις, όπως, λ.χ., η κατάργηση καταχρηστικών ρητρών συμβάσεων.

Οι οργανώσεις καταναλωτών αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εκπλήρωση των περίπλοκων απαιτήσεων και στην τήρηση του κανόνα της συγχρηματοδότησης κατά 50 %. Επίσης είναι ανάγκη να επαναπροσδιοριστούν οι βάσεις της κοινοτικής χρηματοδότησης των δράσεων των οργανώσεων καταναλωτών και να βελτιωθούν οι διαδικασίες.

2.3.4.

Η νέα ΓΔ ΧΧΙV

2.3.4.1. Η ΟΚΕ έχει επίσης από παλαιότερα προτείνει την ίδρυση μιας « ανεξάρτητης γενικής διεύθυνσης, που να επιλαμβάνεται των προβλημάτων των καταναλωτών » ().

Για το λόγο αυτόν, η ΟΚΕ επικροτεί απόλυτα την πρόσφατη ίδρυση της νέας ΓΔ ΧΧΙV, πρωτοβουλία από την οποία αναμένει ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα με στόχο την ανάπτυξη μιας κοινοτικής πολιτικής υπέρ των καταναλωτών 7 παράλληλα, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι στη νέα αυτή ΓΔ θα πρέπει να διατεθεί το αναγκαίο έμψυχο και άψυχο δυναμικό για την ορθή άσκηση των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων της, και κυρίως την παρακολούθηση των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών όπως η πολιτική για τη γεωργία, το περιβάλλον, την υγεία, τον ανταγωνισμό, κ.λπ.

2.3.5.

Τα « Πράσινα Βιβλία »

2.3.5.1. Η Επιτροπή τήρησε την υπόσχεσή της και δημοσίευσε δύο σημαντικά « Πράσινα Βιβλία », το ένα για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη () και το άλλο για τις εγγυήσεις των καταναλωτικών αγαθών και την εξυπηρέτηση του πελάτη μετά την πώληση ().

Η ΟΚΕ εξέφρασε, τότε, τη γνώμη της και για τα δύο « Πράσινα Βιβλία » (), για τούτο και δε θα επαναλάβει σήμερα τις απόψεις της.

2.3.5.2. Εντούτοις, είναι σκόπιμη η υπενθύμιση ότι, μολονότι η ΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη δημοσίευση των εν λόγω Βιβλίων και εξήρε την ποιότητά τους, ήταν της γνώμης ότι οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν και θα έπρεπε να συμπληρωθούν με συγκεκριμένες προτάσεις και πρακτικά μέτρα κοινοτικής δράσης.

2.3.6.

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2.3.6.1. Είναι φυσικό να αναμένεται ότι η πρόσφατη ένταξη τριών νέων κρατών μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση - και μάλιστα όταν πρόκειται για κράτη στα οποία η προστασία των καταναλωτών βρίσκεται, ως γνωστόν, σε πολύ υψηλό επίπεδο -, θα αποτελέσει μεγαλύτερο κίνητρο για την ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών.

2.3.6.2. Ενόψει μιας Ένωσης μελλοντικά ευρύτερης με την ένταξη των Ανατολικών Χωρών, ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η Ένωση από τώρα ήδη στην εφαρμογή μιας πολιτικής προστασίας των καταναλωτών, ακόμη και κατά το προς της ένταξης στάδιο, θα μπορούσε να διευκολύνει τη βαθμιαία εξάλειξη των σημερινών διαφορών, που έχει βασική σημασία για την ανάπτυξη μιας οικονομίας της αγοράς στις χώρες αυτές ().

2.3.6.3. Για να διευκολυνθεί τόσο η συμμετοχή των πολιτών όσο και η πολιτική για τους καταναλωτές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, πρέπει να αναπτυχθεί ο ρόλος των ανεξάρτητων οργανώσεων καταναλωτών. Ωστόσο, οι κανόνες που ισχύουν αυτή τη στιγμή για τη χορήγηση πιστώσεων στα πλαίσια του προγράμματος Phare για δράσεις στον τομέα της κατανάλωσης, καθιστούν δυσχερή την υποστήριξη των οργανώσεων αυτών ή την πλησιέστερη συμμετοχή τους σε προγράμματα εργασίας στα πλαίσια των κινητοποιήσεων των ευρωπαϊκών και διεθνών οργανώσεων καταναλωτών. Συνιστούμε στην Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης των κανόνων αυτών, και, στο μέλλον, να ζητεί τη γνώμη της ΟΚΕ, σε αρχικό στάδιο, όσον αφορά τη χρήση αυτών των αξιοσημείωτων πιστώσεων του προϋπολογισμού.

2.3.7.

Το ενιαίο νόμισμα

2.3.7.1. "Η κυκλοφορία νομισμάτων και χαρτονομισμάτων σε « Ecu » θα αποτελέσει για τους καταναλωτές την πιο απτή απόδειξη της ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης" - έτσι αρχίζει ένα έγγραφο της ΓΔ XXIV που συμβάλλει στην προετοιμασία του Πράσινου Βιβλίου για τη θέσπιση του Ecu ().

Το ίδιο έγγραφο αναλύει τη συμβολική και πολιτιστική σημασία του ενιαίου νομίσματος και τις ιδιαίτερα σημαντικές συνέπειες που θα έχει η υιοθέτησή του στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες γενικά και ιδιαίτερα όσον αφορά τη χρήση πιστωτικών καρτών ως μέσου πληρωμής και τα επιτόκια των δανείων 7 επίσης, προειδοποιεί για τους διάφορους κινδύνους που εγκυμονεί η υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος και τάσσεται κατά μιας ιδιαίτερα μακράς περιόδου « διπλής κυκλοφορίας ».

2.3.7.2. Η ΟΚΕ φρονεί ότι, παρά τα προφανή πλεονεκτήματα που μπορεί να έχει η θέσπιση του ενιαίου νομίσματος για τους καταναλωτές γενικά, είναι ανάγκη να γίνει προηγουμένως μεγάλη ενημερωτική εκστρατεία, προκειμένου να εξασφαλισθεί λαϊκή υποστήριξη, ώστε όλες οι οικονομικές, νομικές, κοινωνικές, έως και ψυχολογικές συνέπειες από τη μετάβαση στο νέο σύστημα να έχουν καταστεί πλήρως κατανοητές στους καταναλωτές και, ιδιαίτερα, στις πλέον μειονεκτικές ομάδες του πληθυσμού (ηλικιωμένοι, άτομα με ειδικές ανάγκες, λιγότερο μορφωμένοι, άτομα που ζουν σε απομονωμένες περιοχές, κ.λπ.).

Θα πρέπει να γίνουν διαβουλεύσεις με τις οργανώσεις καταναλωτών στο εθνικό, περιφερειακό και κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τις συνέπειες και το κόστος της θέσπισης του ενιαίου νομίσματος, ενώ ειδικές ομάδες εργασίας, που θα συσταθούν στο επίπεδο της Ένωσης και στο επίπεδο των διαφόρων κρατών μελών, θα πρέπει να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις αυτές για να αποφανθούν, κυρίως, ως προς το ζήτημα του καθορισμού των τιμών και στα δύο νομίσματα και ως προς την καθεαυτό εμφάνιση των « Ecu » με τις δύο όψεις, καθώς και ως προς το χρονοδιάγραμμα και τη χρονική κλιμάκωση της υιοθέτησής τους.

3. Οριζόντιος χαρακτήρας της πολιτικής για τους καταναλωτές

3.1. Έννοια και μηχανισμοί

3.1.1.

Έννοια

3.1.1.1. Είναι γνωστό ότι η πολιτική για τους καταναλωτές είναι από τη φύση της οριζόντια, υπό την έννοια ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιταγές της προστασίας των καταναλωτών και η γνώμη τους κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή των αποφάσεων που μπορούν να επηρεάζουν τα συμφέροντά τους, οιοσδήποτε και αν είναι ο πολιτικός τομέας στον οποίο λαμβάνονται οι απόφασεις αυτές ().

Εντούτοις, η Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο της 24ης Οκτωβρίου 1989 (), σχετικά με την ενσωμάτωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στις άλλες κοινοτικές πολιτικές, ορίζει ακριβώς για πρώτη φορά τα δύο διαφορετικά στοιχεία που συνιστούν την έννοια αυτή :

- πρώτον, η εκτίμηση των επιπτώσεων των αποφάσεων που υιοθετούνται κατά την εφαρμογή ορισμένων κοινών πολιτικών στα συμφέροντα των καταναλωτών,

- και, δεύτερον, η δυνατότητα των καταναλωτών να γνωστοποιούν την άποψή τους εγκαίρως κατά την κατάρτιση και τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν τα συμφέροντά τους.

3.1.1.2. Ενώ οι τρόποι πραγματοποίησης της ιδέας αυτής, που σκιαγραφούνται στην ανωτέρω Ανακοίνωση, αντιμετωπίσθηκαν ευνοϊκά από τα κοινοτικά όργανα (), δεν δόθηκε καμιά συνέχεια σ`αυτούς, και μάλιστα, στο ΙΙ τριετές σχέδιο δράσης της Επιτροπής 1993-1995 (), δε γίνεται σχεδόν καμία σχετική μνεία.

Μέχρι σήμερα, το μόνο μέτρο που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή και που αποτελεί προϊόν της οριζόντιας προσέγγισης, είναι η πρόταση οδηγίας για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων ().

3.1.2.

Θεσμική διάρθρωση

3.1.2.1.

Μεταξύ των κοινοτικών οργάνων

3.1.2.1.1. Η ενσωμάτωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στις άλλες κοινοτικές πολιτικές προϋποθέτει, κατ`ανάγκη, καλύτερη λειτουργική διάρθρωση μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών οργάνων, με πρώτη την Επιτροπή και τη νέα ΓΔ ΧΧΙV, η οποία αναμένεται ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως παράγοντας ενδυνάμωσης και ανάπτυξης των διοργανικών σχέσεων, εντός και εκτός της Επιτροπής.

3.1.2.1.2. Η διάρθρωση και ο τρόπος λειτουργίας του Συμβουλευτικού Συμβουλίου των Καταναλωτών (ΣΣΚ) επαναπροσδιορίστηκαν πρόσφατα με απόφαση της Επιτροπής της 13ης Ιουνίου του 1995 (), αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμη για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα μιας τέτοιας μεταρρύθμισης και κυρίως όσον αφορά την αποτελεσματική εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών και τη λειτουργία του ΣΣΚ ως προνομιακού συμβουλευτικού οργάνου, αν και όχι του μοναδικού, της Επιτροπής.

3.1.2.1.3. Η ΟΚΕ από την πλευρά της προτίθεται να κάνει ότι είναι δυνατόν, όποτε κρίνεται απαραίτητο, ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών σε όλες τις γνωμοδοτήσεις επί θεμάτων της αρμοδιότητάς της, και ταυτόχρονα επιβεβαιώνει την πρόθεσή της να πραγματοποιεί, όποτε είναι ανάγκη, δημόσιες ακροάσεις όπου θα ζητείται η γνώμη όλων των ενδιαφερόμενων οργανώσεων και ιδιαίτερα εκείνων που εκπροσωπούν τους καταναλωτές.

Εξάλλου, στις περιπτώσεις που πληρούνται οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στην πρώτη παράγραφο του σημείου 3.1.1.1, είναι απολύτως αναγκαίο η Επιτροπή και το Συμβούλιο να ζητούν τη γνώμη της ΟΚΕ.

3.1.2.1.4. Τελικά, προέχει η ριζικότερη αλλαγή του τρόπου λήψης των αποφάσεων που αφορούν τους καταναλωτές στο επίπεδο του Συμβουλίου των Υπουργών, δεδομένης της μειωμένης σημασίας που έχουν οι « φάκελλοι » για την κατανάλωση σε σύγκριση με τις άλλες πολιτικές.

Η μυστικότητα που ακόμη περιβάλλει τη λειτουργία του Συμβουλίου δυσχεραίνει την πρόσβαση των καταναλωτών στις πληροφορίες και δεν επιτρέπει σε αυτούς που θα έπρεπε να μπορούν να συμμετέχουν να λαμβάνουν γνώση των φακέλλων και κατ`αυτόν τον τρόπο βλάπτει τις διοργανικές σχέσεις γενικά, οι οποίες θα έπρεπε να έχουν ως βάση την ανυπαρξία στεγανών και τη διαφάνεια ως εγγύηση για την ενσωμάτωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στις άλλες κοινοτικές πολιτικές.

3.1.2.2.

Μεταξύ των οργανώσεων καταναλωτών και των άλλων ενώσεων, αφενός, και των κοινοτικών οργάνων, αφετέρου

3.1.2.2.1. Οι οργανώσεις καταναλωτών και χρηστών είναι οι πλέον ενδεδειγμένοι εκπρόσωποι των καταναλωτών και οι πιο κατάλληλοι για να ερμηνεύσουν και να ορίσουν τα συμφέροντα των καταναλωτών και των άλλων επαγγελματικών τάξεων.

Συνεπώς, έχει μεγάλη σημασία τα κοινοτικά όργανα, γενικά, και οι αρμόδιες εθνικές αρχές, ειδικότερα, να αναγνωρίσουν ότι οι ενώσεις καταναλωτών και χρηστών πρέπει να έχουν ρόλο σημαντικού συνομιλητή κατά τον καθορισμό και τη χάραξη των πολιτικών που τους αφορούν ().

3.1.2.2.2. Εντούτοις, η σημασία των οργανώσεων αυτών δεν περιορίζεται στην εκπροσώπηση των καταναλωτών στα κοινοτικά όργανα. Διαδραματίζουν, πράγματι, πολύ σημαντικό ρόλο στο διάλογο, τις διαπραγματεύσεις και τις συμφωνίες όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών με άλλες ενώσεις και οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των επαγγελματιών. Εναπόκειται κυρίως στα κοινοτικά όργανα να διευκολύνουν και να προωθήσουν το διάλογο αυτόν, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις.

3.1.2.2.3. Εξάλλου, έχει πρωταρχική σημασία να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών από τους διεθνείς οργανισμούς που αποφασίζουν για τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής στο παγκόσμιο επίπεδο όπως η ΓΣΔΕ, η ΠΟΕ, ο ΟΟΣΑ, το Συμβούλιο της Ευρώπης, κ.λπ.

3.2. Ενσωμάτωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στις άλλες κοινοτικές πολιτικές

3.2.1. Ο συνυπολογισμός των συμφερόντων των καταναλωτών στις άλλες κοινοτικές πολιτικές δεν αποτελεί απλώς θέμα θεσμικής διάρθρωσης.

Οι καταναλωτές εξακολουθούν να επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από αποφάσεις που λαμβάνονται στην πολιτική για τη γεωργία, το εμπόριο, τον ανταγωνισμό, την υγεία και την ασφάλεια, το περιβάλλον, την ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες, στην κοινωνική πολιτική, στην εξωτερική πολιτική, κ.λπ.

3.2.2. Αξίζει επ`αυτού να σημειωθεί η σημασία που δίδεται στα συμφέροντα των καταναλωτών κατά τον καθορισμό όλων των κοινοτικών πολιτικών, τόσο στην έκθεση Sutherland με θέμα « Η εσωτερική αγορά μετά το 1992 : απάντηση στην πρόκληση » () και στην Ανακοίνωση της Επιτροπής για το έγγραφο αυτό, όσο και στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής « Σχετικά με ένα στρατηγικό πρόγραμμα για την εσωτερική αγορά » ().

Η ΟΚΕ, από την πλευρά της, είχε την ευκαιρία να επιβεβαιώσει την άποψή της επί του θέματος (), στις γνωμοδοτήσεις που κατήρτισε επί των ανωτέρω εγγράφων.

3.2.3. Η σύσταση της ΟΚΕ στην Επιτροπή, στη γνωμοδότηση της 26ης Σεπτεμβρίου 1991 (), να υποβάλλει συστηματικά ένα « δελτίο επιπτώσεων » για τους καταναλωτές σε όλες τις πρωτοβουλίες της, συμπεριελήφθη στο παράρτημα του ψηφίσματος του Συμβουλίου για τις μελλοντικές προτεραιότητες της ανάπτυξης της πολιτικής για τους καταναλωτές της 29ης Ιουνίου 1992, αλλά, δυστυχώς, δεν παύει να είναι επίκαιρη εφόσον η Επιτροπή δεν την έχει υιοθετήσει ακόμη ως γενική και κοινή πρακτική.

3.2.4. Ειδικότερα, η ΟΚΕ :

- υπενθυμίζει ότι, με βάση τα συμπεράσματα των διαπραγματεύσεων που έγιναν στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ, το επίπεδο των επιστροφών κατά τις εξαγωγές, ή η ποσότητα των γεωργικών προϊόντων που εξάγονται στις αγορές των τρίτων χωρών θα πρέπει να μειωθεί σημαντικά εντός πενταετίας από 1ης Ιουλίου 1995,

- επιθυμεί περαιτέρω απελευθέρωση των διεθνών ανταλλαγών των γεωργικών προϊόντων, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της περαιτέρω μείωσης των ενισχύσεων στις εξαγωγές.

Υποστηρίζει εξάλλου ότι :

- σε όλες τις αποφάσεις της εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα συμφέροντα των καταναλωτών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, σύμφωνα με αντικειμενικά και δημόσια κριτήρια 7

- κατά την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης, θα πρέπει να απαιτείται διαβούλευση με τις οργανώσεις καταναλωτών στην περίπτωση εξαιρέσεων και εγκρίσεων συφμωνιών μεταξύ επιχειρήσεων και ειδικότερα στις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, εφόσον και οι δύο αυτές πρακτικές έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ομαλή λειτουργία της αγοράς 7

- πρέπει να υιοθετηθούν οδηγίες όσον αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό και την αθέμιτη διαφήμιση, καθώς και μέτρα προκειμένου να αποφευχθούν πρακτικές κοινωνικού και περιβαλλοντικού ντάμπινγκ, προς το συμφέρον των καταναλωτών 7

- πρέπει να εναρμονισθεί η νομοθεσία για τις ασφάλειες, ώστε να προστατεύονται οι καταναλωτές από πρακτικές πωλήσεων που δημιουργούν αίσθημα κοινωνικών διακρίσεων ή επιθετικότητας στον τομέα 7

- πρέπει να ενισχυθεί η πολιτική συνεργασίας στον τομέα του ελέγχου των κανόνων ασφαλείας και η επιβολή ποινής για τη διακίνηση προϊόντων ή υπηρεσιών που αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία.

4. Πληροφόρηση και διαπαιδαγώγιση των καταναλωτών

4.1. Η ενημέρωση του κοινού και η διαφήμιση

4.1.1. Ένας από τους κυριότερους και αποτελεσματικότερους τρόπους για να τεθεί η εσωτερική αγορά στην υπηρεσία των καταναλωτών είναι η ενημέρωσή τους για όλα τα μέσα της αγοράς αυτής και τον τρόπο χρησιμοποίησής τους.

Αυτό προϋποθέτει, πρωταρχικά, μία συντονισμένη δράση των κοινοτικών οργάνων, των δημόσιων διοικήσεων των κρατών μελών και, επίσης, των ΜΚΟ, προκειμένου να κινητοποιηθούν όλα τα μέσα επικοινωνίας για την ενημέρωση της κοινής γνώμης.

4.1.2. Προϋποθέτει επίσης μία αποτελεσματική και συστηματική εφαρμογή των υφισταμένων νομικών μέσων για τη διαπίστωση της αλήθειας της διαφήμισης όσον αφορά τα αγαθά και τις υπηρεσίες, και ιδιαίτερα όσον αφορά τους προμηθευτές διαμεθοριακών αγαθών και τους παρέχοντες διαμεθοριακές υπηρεσίες ().

Ο καταναλωτής που είναι ορθά και πλήρως ενημερωμένος είναι πολίτης που έχει τη δυνατότητα να απολαύει όλων των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς.

4.1.3. Οι καταναλωτές ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για τις συνθήκες υπό τις οποίες παράγονται τα προϊόντα που αγοράζουν. Ενδιαφέρονται π.χ. για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας στις τρίτες χώρες, τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και την καλή μεταχείριση των ζώων. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επισήμανσης και άλλων σχεδίων για την ενημέρωση των καταναλωτών σε κοινωνικά και ηθικής τάξεως θέματα.

4.2. Τα κοινοτικά μέσα

4.2.1.

Τα διαμεθοριακά κέντρα ενημέρωσης

4.2.1.1. Οι καταναλωτές έχουν ειδικά δικαιώματα όσον αφορά την ενημέρωση και την κατάρτιση και πρέπει να τους αναγνωρισθεί το « δικαίωμα να διεκδικούν πληροφορίες για τα δικαιώματά τους και να μαθαίνουν την κοινοτική νομοθεσία » ().

Είναι, συνεπώς, υψίστης σημασίας η ίδρυση διαμεθοριακών κέντρων ενημέρωσης, διότι τα υφιστάμενα είναι λίγα και διασκορπισμένα και, απ` ό,τι γνωρίζουμε, η δράση τους δεν είναι ούτε συντονισμένη ούτε ενιαία.

Πρέπει επομένως να αναθεωρηθεί ο τρόπος ίδρυσης και δράσης τους, προκειμένου να αποτελούν χρήσιμο και αποτελεσματικό μέσο ενημέρωσης.

4.2.2.

Το δίκτυο « Internet »

4.2.2.1. Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορική κυριαρχεί στην επικοινωνία, η ΟΚΕ αντιμετωπίζει με αυξανόμενο ενδιαφέρον την πιθανότητα χρήσης του δικτύου « Internet » για την πληροφόρηση των καταναλωτών της Ένωσης και λόγω της πρόσφατης εισαγωγής στο δίκτυο αυτό του « Οδηγού του Ευρωπαίου Καταναλωτή », που κατήρτισε η Επιτροπή.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να αναληφθεί θετική δράση στην κατεύθυνση της διεύρυνσης του περιεχομένου αυτού του μέσου ενημέρωσης, με την εισαγωγή νέων εφαρμογών, μεταξύ των οποίων διακρίνονται οι σχετικές με τις εθνικές νομοθεσίες για την κατανάλωση και με τις αποφάσεις των δικαστηρίων επί θεμάτων κατανάλωσης, και αναμένει τη λεπτομερή έκθεση που πρόκειται να καταρτίσει η Επιτροπή γι`αυτήν την εφαρμογή της πληροφορικής και το πεδίο και τις δυνατότητες χρήσης της από τους καταναλωτές γενικά, καθώς επίσης και για τα χρηματοοικονομικά κίνητρα για την ευρεία διάδοσή της.

4.2.3.

Το πρόγραμμα « Ehlass »

4.2.3.1. Μολονότι το πρόγραμμα Ehlass, που αφορά τα ατυχήματα τα οποία οφείλονται σε καταναλωτικά προϊόντα, είναι περιορισμένης εμβέλειας, αν και ιδιαίτερα σημαντικό για τους καταναλωτές, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη μετατροπή του από σχέδιο σε μόνιμο πρόγραμμα, καθώς και για το ότι, για πρώτη φορά, έχει ως νομική βάση το άρθρο 129 Α και όχι το άρθρο 235 της Συνθήκης ().

4.2.4.

Το σχέδιο « REIS »

4.2.4.1. Το νέο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για τα προϊόντα που είναι επικίνδυνα για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών (RAPEX) (), ολοκλήρωσε τη δοκιμαστική του περίοδο με την έναρξη ισχύος της οδηγίας 92/95/ΕΟΚ στις 29 Ιουνίου 1994 () και το σύστημα κοινοποιήσεων που θεσπίζει το άρθρο της αριθ. 8.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι είναι ανάγκη να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητές του και εκτιμά ότι το περιεχόμενο των κοινοποιήσεων θα πρέπει να διαδοθεί ευρέως 7 για το σκοπό αυτό θα μπορούσε να ενταχθεί στο δίκτυο « Internet ».

4.2.5.

Το δικτύο « COLINE »

4.2.5.1. Στις 19 Μαΐου 1994 εγκαινιάσθηκε η πρώτη φάση του σχεδίου « COLINE » για την ενημέρωση όσον αφορά τα δικαιώματα των καταναλωτών, σε πέντε μόλις κέντρα, τη Βαρκελώνη, τη Λισαβόνα, το Ντύσσελντορφ, τη Λίλλη και το Λουξεμβούργο 7 υπάρχουν πληροφορίες ότι προσεχώς το δίκτυο θα επεκταθεί στη Βιέννη, το Δουβλίνο, τις Βρυξέλλες, την Αθήνα και τη Ρώμη.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα στον τομέα της ενημέρωσης των καταναλωτών από νομικής απόψεως, εκτιμά ωστόσο ότι το σύστημα είναι υπερβολικά « κλειστό » ως προς τις δυνατότητες χρήσης του και συνιστά να μελετηθεί το ενδεχόμενο σύνδεσης του δικτύου αυτού με το « Internet » ώστε να έχει πρόσβαση σε αυτό το ευρύτερο καταναλωτικό κοινό.

4.3. Η διαφάνεια στη σύνθεση των τιμών αγαθών και υπηρεσιών

4.3.1. Μία από τις σημαντικότερες πτυχές, στον τομέα της ενημέρωσης των καταναλωτών, είναι αυτή που αφορά τη σύνθεση και την ενημέρωση σχετικά με τις τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Είναι από καιρό γνωστές οι ανησυχίες των καταναλωτών στον τομέα αυτόν, ο οποίος δικαίως αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις διεκδικήσεις. Για τούτο και έγινε δεκτή με μεγάλο ενδιαφέρον η υποβολή πρότασης οδηγίας της Επιτροπής για το απλουστευμένο σύστημα ένδειξης των τιμών στα καταναλωτικά προϊόντα (), με νομική βάση το άρθρο 129 Α. Η ΟΚΕ προετοιμάζει γνωμοδότηση για την οδηγία αυτή.

4.3.2. Εντούτοις, δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος όσον αφορά τη μεγαλύτερη διαφάνεια στη σύνθεση των τιμών ορισμένων υπηρεσιών και, ιδιαίτερα, των χρηματοοικονομικών (τράπεζες, ασφάλειες, χρηματιστήριο, κ.λπ.) και των ελευθέρων επαγγελμάτων.

Το σοβαρό αυτό κενό του κοινοτικού συστήματος επιτείνεται από το γεγονός ότι για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς έχει βασική σημασία η δυνατότητα πραγματοποίησης διαμεθοριακών συναλλαγών αγαθών και υπηρεσιών και η διευκόλυνσή τους, πράγμα που απαιτεί πλήρη γνώση των τιμών και της σύνθεσής τους.

4.3.3. Γενικά, ο τομέας των δημοσίων υπηρεσιών ακριβώς χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργεί υπό καθεστώς μονοπωλίου ή σχεδόν μονοπωλίου, όπως στην περίπτωση του νερού, του φυσικού αερίου, της ηλεκτρικής ενέργειας, των μεταφορών και των επικοινωνιών, και είναι επιθυμητό να σημειωθεί πρόοδος σ`αυτόν προκειμένου να διατηρηθεί μία καθολική υπηρεσία ποιότητας προσιτή σε όλους τους καταναλωτές στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.4. Ειδικά προγράμματα κατάρτισης

4.4.1. Η προστασία των καταναλωτών σε μία ανοιχτή και ευρεία αγορά όπως η ενιαία, βασίζεται όλο και περισσότερο στη βασική κατάρτιση.

Η διαπαιδαγώγηση αυτή πρέπει να αρχίζει από την προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση και κατόπιν να συνοδεύει τους πολίτες καθόλη τη σχολική και πανεπιστημιακή τους κατάρτιση.

4.4.2. Μία από τις δράσεις προτεραιότητας στις οποίες θα πρέπει να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της η Επιτροπή είναι η δημιουργία κινήτρων και μέτρων προκειμένου να εκπονηθούν ειδικά προγράμματα σχολικής κατάρτισης στον τομέα των δικαιωμάτων και της πρακτικής της κατανάλωσης.

Εντούτοις, μετά το « πρότυπο σχέδιο κατάρτισης του καταναλωτή στο σχολείο », που άρχισε το 1978 στη Δανία και ολοκληρώθηκε το 1984, και στο οποίο αναφέρεται το ΙΙ Πρόγραμμα της Επιτροπής, δεν έχουν πραγματοποιηθεί άλλα ολοκληρωμένα προγράμματα σχολικής κατάρτισης σε κοινοτικό επίπεδο, ενώ η τελική έκθεση του σχεδίου αυτού συνιστούσε να εξετασθεί η σκοπιμότητα και η δυνατότητα επανάληψης παρόμοιων προγραμμάτων ().

4.4.3. Αξίζει να γίνει ιδιαίτερη μνεία των ειδικών προγραμμάτων για το δίκαιο του καταναλωτή που απευθύνονται σε επαγγελματίες του δικαίου (δικαστές, δικηγόρους, καθηγητές πανεπιστημίου, κ.λπ.) ή σε υπεύθυνους οργανώσεων καταναλωτών, κέντρων ενημέρωσης, κοινωνικών φορέων, κ.λπ., στα οποία η Επιτροπή δεν έχει δώσει ακόμη την απαιτούμενη προσοχή.

Τα προγράμματα αυτά θα έπρεπε να περιλαμβάνουν κύκλους συνεχούς κατάρτισης, ειδικά μαθήματα δικαίου των καταναλωτών στα πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών, ειδικές εκδόσεις, τράπεζες δεδομένων, κ.λπ.

5. Συμμετοχή και εκπροσώπηση των καταναλωτών

5.1. Ορισμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων των καταναλωτών

5.1.1. Είναι καταρχήν απαραίτητο στο γενικό ορισμό των δικαιωμάτων των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον οποίο θα πρέπει να αναφέρονται οι αρχές ενός Συντάγματος για την Ευρώπη, να περιλαμβάνονται τα δικαιώματα των καταναλωτών ως ειδική κατηγορία των θεμελιωδών δικαιωμάτων κοινωνικής φύσεως.

Και είναι απαραίτητο μεταξύ αυτών να προεξέχει το δικαίωμα της συμμετοχής και της εκπροσώπησης, ως το σημαντικότερο των δικαιωμάτων.

5.1.2. Πράγματι, μολονότι είναι σημαντική η προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών, των οικονομικής φύσεως αφενός, και όσον αφορά την υγεία, την ενημέρωση και τη δικαιοσύνη αφετέρου, ακόμη σημαντικότερη είναι η δυνατότητα αυτοδίκαιης συμμετοχής των καταναλωτών στο διάλογο με τις επαγγελματικές οργανώσεις και τα κοινοτικά, εθνικά ή περιφερειακά όργανα.

Μία από τις σοβαρότερες ελλείψεις του ΙΙ Σχεδίου Δράσης είναι, ακριβώς, το ότι δεν έχει εκτιμηθεί η σημασία της θεμελιώδους αυτής πτυχής της πολιτικής για τους καταναλωτές 7 ελπίζεται ότι το επόμενο Σχέδιο θα της δώσει τη δέουσα σημασία.

5.2. Θεσμικές πτυχές

5.2.1. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η εκπροσώπηση των καταναλωτών στα κοινοτικά όργανα θα πρέπει να ενισχυθεί και, για τούτο, θεωρεί ότι :

- το νέο Συμβούλιο Καταναλωτών πρέπει να εξασφαλίσει αποτελεσματικότερη εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών, ενώ η Επιτροπή θα πρέπει να συντάξει εκθέσεις απαντώντας στις συστάσεις της 7

- πρέπει να συνεχισθεί η στήριξη της Διακομματικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί θεμάτων που αφορούν τους καταναλωτές 7

- οι γεωργικές συμβουλευτικές επιτροπές πρέπει να αναδιαρθρωθούν προκειμένου να εξασφαλισθεί πιο ενεργός συμμετοχή των καταναλωτών 7

- πρέπει να χορηγηθούν επαρκείς πόροι του προϋπολογισμού στην Επιτροπή Προϊόντων Διατροφής προκειμένου να της δοθεί η δυνατότητα να επηρεάσει αποτελεσματικά την ΚΓΠ 7

- οι καταναλωτές πρέπει να εκπροσωπούνται με πιο ισότιμο τρόπο στην ομάδα επαφών με τους χρήστες μέσων πληρωμής.

6. Η αναθέωρηση της Συνθήκης του Μάαστριχτ

6.1. Η πολιτική για τους καταναλωτές πέραν της εσωτερικής αγοράς

6.1.1.

Συμβολή της πολιτικής της εσωτερικής αγοράς στην προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών

6.1.1.1. Όπως κατ`επανάληψη έχει επισημάνει η ΟΚΕ, η εσωτερική αγορά, μολονότι έχει σχεδιασθεί χωρίς να λαμβάνει υπόψη τους καταναλωτές, μπορεί αναμφισβήτητα να τους παράσχει ορισμένα πλεονεκτήματα.

Γενικά, με την εσωτερική αγορά, οι καταναλωτές θα έπρεπε να μπορούν να έχουν μεγαλύτερες δυνατότητες επιλογής, και μεγαλύτερη προσφορά αγαθών και υπηρεσιών και να απολαύουν της κατάργησης των φορολογικών και άλλων φραγμών και πλέον ευνοϊκών τιμών.

6.1.1.2. Εντούτοις, η 1η Ιανουαρίου 1993 δεν σήμανε την έναρξη ισχύος των δικαιωμάτων που εύλογα ανέμεναν οι καταναλωτές.

Δεν αληθεύει το ότι οι καταναλωτές μπορούν να αγοράζουν ελεύθερα στην εσωτερική αγορά με λογικό περιθώριο ασφάλειας, ποιότητας, ενημέρωσης και τυποποίησης ούτε το ότι διαθέτουν μηχανισμούς προστασίας και εγγύησης.

6.1.2.

Ελλείψεις της πολιτικής για τους καταναλωτές μετά το Μάαστριχτ

6.1.2.1. Όπως προαναφέρθηκε, οι τροποποιήσεις που θεσπίστηκαν από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ δημιουργούσαν την ελπίδα ότι θα δοθεί νέα ώθηση στην πολιτική για τους καταναλωτές χάρη, κυρίως, στο νέο άρθρο 129 Α.

Εντούτοις, η ανωτέρω νομική βάση δεν έχει στην πράξη χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα, πράγμα που αποτελεί σημαντική έλλειψη στην οικοδόμηση του κοινοτικού δικαίου.

6.1.2.2. Ωστόσο, η εφαρμογή του θα είχε επιτρέψει τη χάραξη μιας πολιτικής για τους καταναλωτές, πέραν της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, που να λαμβάνει υπόψη τους περιορισμούς της στον τομέα της κατανάλωσης.

Αναμενόταν ότι η νομοθεσία στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών, με πεδίο εφαρμογής όλη την Ένωση, θα αναφερόταν στο βέλτιστο επίπεδο προστασίας και ασφάλειας και όχι σε « ένα υψηλότερο επίπεδο », που είναι έννοια σχετική και ασαφής.

Αναμενόταν, επίσης, θετική εξέλιξη στους τομείς της ευθύνης για βλάβες και των εγγυήσεων και σημαντικά βήματα στον τομέα της πρόσβασης στη δικαιοσύνη (ειδικές υπηρεσίες παροχής νομικής βοήθειας στους καταναλωτές, διαμεσολαβητής (ombudsman) των καταναλωτών, απλουστευμένες διαδικασίες για τη ρύθμιση διαφορών σε θέματα κατανάλωσης, αμοιβαία αναγνώριση των οργανώσεων καταναλωτών, συλλογικές ενέργειες, κ.λπ.).

Οι προσδοκίες αυτές δεν επαληθεύτηκαν κατά την πρώτη αυτή περίοδο ισχύος της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

6.2. Προτάσεις και εισηγήσεις : συμβολή στην αναθεώρηση του Μάαστριχτ

6.2.1. Η ΟΚΕ θα έχει την ευκαιρία στο θεσμικό πλαίσιο να αποφανθεί, την κατάλληλη στιγμή, όσον αφορά την προσεχή αναθεώρηση της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Προς το παρόν, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προβεί τουλάχιστον σε μία σύντομη εξέταση ορισμένων τροποποιήσεων και βελτιώσεων στη Συνθήκη στον τομέα του δικαίου των καταναλωτών και, ιδιαίτερα, όσον αφορά το άρθρο 129 Α.

6.2.2. Η βασική θέση των καταναλωτών ως κοινωνικών εταίρων πρέπει να διατυπώνεται ρητά στο εδάφιο σ) του άρθρου 3 της Συνθήκης με αναφορά στην « ενίσχυση των συμφερόντων των καταναλωτών » και όχι στην « προστασία των καταναλωτών ».

Υπό το πρίσμα αυτό, θα πρέπει να τροποποιηθεί και η πρώτη παράγραφος του άρθρου 129 Α.

6.2.3. Επίσης, ολόκληρο το άρθρο 129 Α πρέπει να αναθεωρηθεί προκειμένου να καταστεί σαφές ότι η πολιτική και τα μέτρα που πρέπει να λάβει η Κοινότητα στον τομέα αυτόν αποτελούν κύρια και όχι δευτερεύουσα αρμοδιότητα των κρατών μελών, και να επιβεβαιωθεί ρητά ο « οριζόντιος » χαρακτήρας της, με αναφορά στην ενσωμάτωσή της στις άλλες κοινοτικές πολιτικές, όπως συμβαίνει σήμερα στο άρθρο 129 για την υγεία.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι το άρθρο 129 Α πρέπει να απαριθμεί τις κατηγορίες μέτρων που πρέπει, να συνιστούν την πολιτική για τους καταναλωτές.

6.2.4. Τέλος, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι πρέπει επίσης να αναθεωρηθεί το άρθρο 193 της Συνθήκης ώστε να προβλέπεται ρητά η εκπροσώπηση των καταναλωτών και να γίνεται ρητή αναφορά στη διατήρηση μιας καθολικής υπηρεσίας ποιότητας προσιτής σε όλους τους καταναλωτές στο κείμενο της μελλοντικής Συνθήκης της Ένωσης που θα προκύψει από την προσεχή Διακυβερνητική Διάσκεψη ().

7. Συμπεράσματα

7.1. Η ΟΚΕ είχε κατ`επανάληψη την ευκαιρία να αποφανθεί επί των συνεπειών της πολιτικής για την υλοποίηση μιας εσωτερικής αγοράς που δεν θα λάμβανε επαρκώς υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών.

7.2. Ο απολογισμός που μπορεί να γίνει σήμερα, από πλευράς των καταναλωτών, όσον αφορά την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, δεν είναι θετικός διότι, μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος, δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη θέση επί σημαντικών πτυχών της προστασίας των καταναλωτών.

7.3. Μεταξύ των θετικών βημάτων που ενδιαφέρουν τους καταναλωτές και πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς, διακρίνονται :

- η ίδρυση ορισμένων διαμεθοριακών κέντρων ενημέρωσης,

- η ίδρυση της νέας ΓΔ XXIV,

- η ίδρυση νέου Συμβουλίου Καταναλωτών,

- η υιοθέτηση ορισμένων σημαντικών οδηγιών όπως η οδηγία για τις καταχρηστικές ρήτρες,

- η κατάρτιση των δύο « πράσινων βιβλίων » για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των διαμεθοριακών διαφορών καθώς και τις εγγυήσεις των καταναλωτικών αγαθών και την εξυπηρέτηση του πελάτη μετά την πώληση,

- τα πρώτα βήματα στην πληροφόρηση μέσω της πληροφορικής (δίκτυο Internet) και σε περιορισμένους τομείς (πρόγραμμα Ehlass, σχέδιο REIS, δίκτυο COLINE),

- το ενδιαφέρον που έδειξε η Επιτροπή, στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, για την προστασία των καταναλωτών στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

7.4. Εντούτοις, δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη θέση επί ορισμένων βασικών ζητημάτων για τους καταναλωτές, μεταξύ των οποίων επισημαίνονται :

- οι καθυστερήσεις, τα σφάλματα και οι ελλείψεις στην ένταξη οδηγιών στις εθνικές νομοθεσίες και οι διαφορές ερμηνείας και όρων εφαρμογής του παραγώγου δικαίου, καθώς και η μη εφαρμογή της νομοθεσίας στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών,

- η απουσία αποτελεσματικής πληροφόρησης για τα θεμελιώδη δικαιώματα των καταναλωτών και τον τρόπο άσκησής τους στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς,

- το γεγονός ότι δεν έχει καθιερωθεί γενικά ο άμεσος οριζόντιος αντίκτυπος των οδηγιών σε θέματα κατανάλωσης,

- η ανυπαρξία ολοκληρωμένων προγραμμάτων κατάρτισης των καταναλωτών γενικά και των αρμοδίων για την ερμηνεία και εφαρμογή του δικαίου της κατανάλωσης,

- η απουσία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς στον τομέα των ασφαλειών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών γενικά,

- η έλλειψη ενός ενιαίου συστήματος ενυπόθηκων δανείων,

- οι ανισότητες στην εφαρμογή του ΦΠΑ,

- οι δυσκολίες στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων,

- η έλλειψη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων στον τομέα της γενικής ασφάλειας των καταναλωτών και των υπηρεσιών και της ευθύνης για τα ελαττωματικά προϊόντα,

- η έλλειψη δεσμευτικών κανόνων στον τομέα της αθέμιτης διαφήμισης,

- η ανυπαρξία κανόνων για την πλειονότητα των δημοσίων υπηρεσιών (ταχυδρομικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, νερό, κ.λπ.).

7.5. Εξάλλου μετά το Μάαστριχτ δεν αξιοποιήθηκαν οι δυνατότητες για την καλύτερη δυνατή χρήση που προβλέπονταν στη Συνθήκη στον τομέα της κοινοτικής πολιτικής για τους καταναλωτές, κυριότερες των οποίων είναι :

- ευρύτερη χρήση της νέας νομικής βάσης του άρθρου 129 Α, παράγραφος 1 β),

- εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας κατά τρόπο ώστε να μην καθίστανται κενές περιεχομένου ορισμένες προτάσεις οδηγίας εν ονόματι της επιθυμητής νομοθετικής απλούστευσης αλλά και να μην εμποδίζεται η υιοθέτηση διαφορετικών και δη αντιτιθέμενων πολιτικών από τα κράτη μέλη,

- μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες θέσπισης ή ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου στο επίπεδο του Συμβουλίου ή των Επιτροπών παρακολούθησης και μεγαλύτερη απλότητα στη διατύπωση και τη σύνταξη,

- ευρύτερη ερμηνεία και εφαρμογή των άρθρων Κ.1 και Κ.9 της Συνθήκης του Μάαστριχτ όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την πρακτική από μέρους των καταναλωτών ώστε να τους παρέχεται μεγαλύτερη προστασία σε περίπτωση διαμεθοριακής διένεξης,

- καθιέρωση γενικώς της δυνατότητας εκπροσώπησης των οργανώσεων καταναλωτών στις διαφορές σε θέματα κατανάλωσης (ομαδικές ή συλλογικές δράσεις) τόσο στο εθνικό όσο και στο κοινοτικό επίπεδο στο Δικαστήριο,

- ανάληψη σε συντομότερο διάστημα των καθηκόντων του Διαμεσολαβητή.

7.6. Με την ευκαιρία της προσεχούς αναθεώρησης της Συνθήκης του Μάαστριχτ πρέπει να συμπεριληφθούν στη Συνθήκη ορισμένες θεμελιώδεις διατάξεις σχετικά με την καλύτερη προστασία των καταναλωτών και προκειμένου να προαχθεί η συμμετοχή και η εκπροσώπησή τους σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων. Ειδικότερα θα πρέπει :

- να αναθεωρηθεί η διατύπωση του άρθρου 129 Α ούτως ώστε να καθιερωθεί μία ολοκληρωμένη και συντονισμένη πολιτική για τους καταναλωτές και η προώθηση όλων των συμφερόντων τους,

- να γίνει σαφής απαρίθμηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των καταναλωτών ως δικαιωμάτων ευρωπαϊκής ιθαγένειας οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα,

- να ορισθεί, ως γενική αρχή, ο οριζόντιος χαρακτήρας της πολιτικής για τους καταναλωτές,

- να καθιερωθεί η αμοιβαία αναγνώριση των οργανώσεων καταναλωτών ως μέρος των συλλογικών δράσεων στον τομέα της κατανάλωσης,

- να θεσπισθεί νέα διαδικασία προσφυγής για την τελική απόφαση επί της διόρθωσης της συγκεκριμένης εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας.

Βρυξέλλες, 22 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. L 331 της 21. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 19 της 25. 1. 1993, σημείο 3.6.

() Έγγρ. COM(94) 533 τελικό της 25. 11. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991, σ. 8 και ΕΕ αριθ. C 19 της 25. 1. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 313 της 30. 11. 1992.

() Έγγρ. COM(95) 288 τελικό.

() Έκθεση του Προεδρείου της ΟΚΕ της 26. 4. 1995 (έγγρ. CES 273/95 τελικό) με θέμα « Η Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 - Ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ».

() ΕΕ αριθ. C 12 της 18. 1. 1991 7 ΕΕ αριθ. C 269 της 14. 10. 1991.

() Έγγρ. COM(94) 533 τελικό της 25. 11. 1994.

() Βλ. το πρόσφατο ψήφισμα του ΕΚ του Μαΐου 1995 περί της « Λειτουργίας της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενόψει της Διακυβερνητικής Διάσκεψης του 1996 », παράγραφος 12, σημείο (Ι) (έκθεση Boulanges και Martin, έγγρ. PE 190.449).

() ΕΕ αριθ. C 154 της 6. 7. 1994.

() Έγγρ. COM(95) 238 τελικό της 15. 6. 1995.

() Αναφέρονται ως παραδείγματα :

- Οδηγία 90/314/ΕΟΚ (οργανωμένα ταξίδια, οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις) 7

- ΙΙ Οδηγία για την πίστωση στην κατανάλωση 90/88/ΕΟΚ, και επίσης Ι Οδηγία (Ισπανία και Ιρλανδία) 7

- Οδηγία 85/577/ΕΟΚ (σύναψη συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος) 7

- Οδηγία 84/540/ΕΟΚ (παραπλανητική διαφήμιση) 7

- Οδηγία 76/768/ΕΟΚ (καλλυντικά προϊόντα) (βλ. έγγρ. COM(94) 500 τελικό, σημείο 2.5).

() ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. L 100 της 19. 4. 1994.

() Έγγρ. COM(94) 55 τελικό της 14. 3. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994. Παρά το ενδιαφέρον, τη συμμετοχή και την επιτυχία που είχε το Ι Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Κατανάλωση που οργάνωσε η Επίτροπος Scrivener στις 5. 10. 1994, δεν αποτελεί στέρεα βάση ικανή να ανταποκριθεί στις ανάγκες που αναφέρονται στο κείμενο.

() ΕΕ αριθ. L 156 της 10. 6. 1992.

() Έγγρ. COM(93) 378 τελικό της 28. 7. 1993.

() Έγγρ. COM(94) 55 τελικό, Παράρτημα 2, σ. 159.

() Έγγρ. COM(93) 576 τελικό της 11. 11. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.

() Έγγρ. COM(93) 509 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 313 της 30. 11. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991.

() Έγγρ. COM(93) 576 τελικό.

() Έγγρ. COM(93) 509 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.

() Επισημαίνεται, επ`αυτού, το Πρόγραμμα της Επιτροπής για τα θεσμικά όργανα και την πολιτική για τους καταναλωτές, που θεσπίστηκε το 1994 και παρατάθηκε για μία διετία, στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, και από το οποίο ήδη επωφελούνται 11 χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

() Έγγρ. COM(95) 333 της 31. 5. 1995.

() ΕΕ αριθ. C 92 της 24. 4. 1975, σ. 2 και ΕΕ αριθ. C 133 της 3. 6. 1981, σ. 1.

() Έγγρ. COM(86) 540 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991, σημείο 3.1.

() Έγγρ. COM(93) 378 τελικό της 28. 7. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 96, της 17. 4. 1990, σ. 283 και ΕΕ αριθ. L 228 της 11. 8. 1992.

() ΕΕ αριθ. L 162 της 13. 7. 1995.

() Όσον αφορά την εκπροσώπηση και τη συμμετοχή των καταναλωτών, βλ. σημείο 5 της παρούσας γνωμοδότησης.

() Έγγρ. SEC(92) 2277 τελικό της 2. 12. 1992.

() Έγγρ. COM(93) 256 τελικό της 2. 6. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 201 της 26. 7. 1993, και ΕΕ αριθ. C 304 της 10. 11. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991, σ. 4.5.

() Επ`αυτού τονίζεται η σημασία μιας οδηγίας για την αθέμιτη διαφήμιση, παράλληλα με την πάταξη της παραπλανητικής διαφήμισης.

() Βλ. έκθεση Sutherland « Internal Market 1992, Meeting the Challenge » (« Η εσωτερική αγορά το 1992 - Αντιμετώπιση της πρόκλησης »), σ. 29.

() ΕΕ αριθ. L 331 της 21. 12. 1994 7 έγγρ. COM(95) 005 τελικό της 13. 1. 1995.

() ΕΕ αριθ. L 278 της 11. 11. 1993.

() ΕΕ αριθ. L 228 της 11. 8. 1992.

() Εγγρ. COM(95) 276 τελικό.

() Βλ. « Η διαπαιδαγώγηση των καταναλωτών στο σχολείο - έκθεση που καταρτίσθηκε ύστερα από αίτηση της υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος και των Καταναλωτών, Επιτροπή της ΕΟΚ, όσον αφορά τα αποτελέσματα ενός πρότυπου σχεδίου διαπαιδαγώγησης του καταναλωτή στο σχολείο », από τον Hans Rask Jensen, « Institut for Markedsokonomi, Ανωτάτη Εμπορική Σχολή », Arhus, 1983.

() Για το σκοπό αυτό κρίνεται σκόπιμο η ΓΔ XXIV να προετοιμάσει μελέτη για τη λειτουργία της Ενιαίας Αγοράς και τις επιπτώσεις της στους καταναλωτές το 1998.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Τροπολογίες που απορρίφθηκαν

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, απορρίφθηκαν οι ακόλουθες τροπολογίες που έλαβαν άνω του 25 % των ψήφων.

Σημείο 2.3.1.3.2

Να διαγραφεί ολόκληρο το σημείο.

Αιτιολογία

Η κριτική αυτή φαίνεται αβάσιμη. Οι οργανώσεις καταναλωτών έχουν ήδη τη δυνατότητα να επωφελούνται από ένα δικό τους φόρουμ, τη Συμβουλευτική Επιτροπή Καταναλωτών, καθώς και να εκπροσωπούνται αρκούντως στους κόλπους της ΟΚΕ. Έχουν επίσης στη διάθεσή τους ένα ειδικό φόρουμ στη διακομματική ομάδα του ΕΚ για τα καταναλωτικά θέματα, πράγμα που δεν έχει καμμία άλλη ομάδα.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 32, ψήφοι κατά : 61, αποχές : 10.

Σημείο 3.1.2.2.2

Να τροποποιηθεί η δεύτερη πρόταση ως εξής :

« ... πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στους κόλπους της Συμβουλευτικής Επιτροπής Καταναλωτών, όσο και στον διάλογο, τις διαπραγματεύσεις και τις συμφωνίες όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών, στους κόλπους της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, με άλλες ενώσεις και οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των επαγγελματιών. »

Αιτιολογία

Όταν γίνεται λόγος για δράση άλλη εκτός από την κανονική και εντελώς νόμιμη δράση των ομάδων πιέσεως, είναι απαραίτητο να διευκρινίζεται σε ποιους φορείς έχουν να διαδραματίσουν έναν ρόλο οι καταναλωτές.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 36, ψήφοι κατά : 47, αποχές : 23.

Σημείο 3.2.4

Να διαγραφεί η δεύτερη περίπτωση.

Αιτιολογία

Οι δαπάνες που βαρύνουν την Ένωση για την προώθηση των εξαγωγών προς τρίτες χώρες εξομοιώνονται με την επισιτιστική βοήθεια και τις επιστροφές κατά τις εξαγωγές. Το πρώτο στοιχείο αντιπροσωπεύει ένα μέσο διεθνούς αλληλεγγύης το οποίο εξάλλου δεν επιδρά επί των πολιτικών παραγωγής παρά μόνο κατά τρόπο αμελητέο. Αντιθέτως, το δεύτερο στοιχείο ρυθμίζεται πλέον και περιορίζεται τόσο από πλευράς ποιότητας όσο και ποσότητας από τη συμφωνία GATT. Οι δαπάνες για τις εξαγωγές προϊόντων διατροφής παρουσιάζουν σαφή μείωση λόγω της εφαρμογής της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ. Δεν πρέπει εξάλλου να λησμονείται ότι το μέσο αυτό αποτελεί έναν από τους άξονες της ΚΓΠ ο οποίος επέτρεψε να διατηρηθεί κάποια σταθερότητα στις τιμές των προϊόντων διατροφής μετά τον πόλεμο.

Δεν πρέπει επίσης να αποσιωπάται ότι τα προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να πραγματοποιήσουν καλούς ελέγχους, ενέχουν υψηλότερο κίνδυνο για τους ευρωπαίους καταναλωτές.

Η ΚΓΠ λαμβάνει ήδη υπόψη την προστασία της υγείας. Ωστόσο, υπάρχουν προς τούτο συγκεκριμένα οριζόντια πρότυπα και συνεπώς θεωρείται άσκοπο και ανάρμοστο να εισαχθούν στην ΚΓΠ ως διαρθρωτικό στοιχείο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 35, ψήφοι κατά : 85, αποχές : 12.

Σημείο 3.2.4

Να προστεθούν τα εξής μετά τη φράση « Υποστηρίζει εξάλλου ότι »:

« - Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να λάβει εγκαίρως σταθερές θέσεις στα πλαίσια της GATT για τις υγειονομικές πτυχές που θεωρεί ότι μπορεί να βλάψουν τους καταναλωτές της (θέμα ορμονών).

Για να εξασφαλισθεί η προστασία της υγείας και της ευημερίας των ευρωπαίων καταναλωτών είναι επίσης σημαντικό να διευκρινισθούν γρήγορα οι υγειονομικοί κανόνες και να εισαχθούν οι περιβαλλοντικές πτυχές στις πολυμερείς συμφωνίες ».

Αιτιολογία

Βλ. προηγούμενο σημείο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 41, ψήφοι κατά : 58, αποχές : 19.

Σημείο 7.4

Να προστεθεί στην τρίτη παύλα του σημείου 7.4. η ακόλουθη πρόταση :

« ... και ότι είναι αναγκαία η εφαρμογή της αρχής της ελάχιστης εναρμόνισης. »

Αιτιολογία

Πρέπει να γίνεται ευρύτερη χρήση της διάταξης της οδηγίας του Συμβουλίου 84/450/ΕΟΚ : Η οδηγία αυτή δεν πρέπει να εμποδίζει τα κράτη μέλη από το να υιοθετούν ή να διατηρούν διατάξεις με σκοπό τη διασφάλιση καλύτερης προστασίας των καταναλωτών, των εμπόρων, των επιχειρηματιών, των βιοτεχνών και του κοινού γενικότερα.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 42, ψήφοι κατά : 61, αποχές : 10.