Phare 
Ετήσια Έκθεση 
1994 Phare 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Βρυξέλλες 20.7.1995 Com (95) 366 τελιχό 

Περιεχόμενα σελίδα 
Δήλωση του Επιτρόπου 2 
Οικονομική ανασκόπηση του Phare για το 1994 3 
1994-ένα σημείο καμπής για το Phare 6 
Πολιτικές εξελίξεις το 1994 6 
Υποστήριξη μιας διαδικασίας αλλαγών 8 
Παγιοποίηση και ολοκλήρωση-ένας νέος 
ρόλος για το Phare 9 
Διαχείριση του προγράμματος Phare 15 
Αλβανία 18 
Βουλγαρία 20 
Δημοκρατία της Τσεχίας 22 
Εσθονία 24 
Ουγγαρία 25 
Λετονία 27 
Λιθουανία 28 
Πολωνία 29 
Ρουμανία 31 
Σλοβακία 33 
Σλοβενία 35 
Χρηματοδότηση του Phare ανά χώρα 36 
Χρηματοδότηση του Phare ανά τομέα 44 
Χρηματοδοτική επίδοση του Phare 51 
Σχέδια που άρχισαν να εφαρμόζονται το 1994 54 
Πολυκρατικά προγράμματα που 
άρχισαν να λειτουργούν το 1994 57 
Δήλωση του Επιτρόπου 
Το Πρόγραμμα Phare εκπονήθηκε ως απάντηση της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης στις προκλήσεις που 
αντιμετωπίζουν οι χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης κατά την απελευθέρωση τους 
από τον ολοκληρωτισμό και από 40 έτη κεντρικού 
οικονομικού προγραμματισμού. 
Επί του παρόντος, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει 
επακριβώς τις συνέπειες του εν λόγω εγχειρήματος 
ούτε το ρυθμό προόδου κάθε χώρας. Κατά συνέπεια, 
το πρόγραμμα Phare καταρτίσθηκε με τρόπο ώστε να 
λειτουργήσει μέσα στο πλαίσιο των πολιτικών που 
ακολουθούν στον πολιτικό και τον οικονομικό τομέα 
οι κυβερνήσεις των χωρών που καλύπτει το 
πρόγραμμα, ανταποκρινόμενο στις απαιτήσεις τους. 
Υπό αυτό το πρίσμα, το Phare είναι μοναδικό στο 
είδος του μεταξύ των πρωτοβουλιών που 
δρομολογήθηκαν από την παγκόσμια κοινότητα προς 
υποστήριξη των αλλαγών που πραγματοποιούνται 
στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 
Στα πρώτα έτη λειτουργίας του Phare, όταν το 
πλαίσιο της πολιτικής συνεργασίας δεν ήταν ακόμη 
σαφές, οι ενέργειες στο πλαίσιο του προγράμματος 
επικεντρώνονταν στους άμεσους και εμφανείς 
στόχους της αλλαγής του οικονομικού στυστήματος. 
Όμως, τώρα που η εν λόγω διαδικασία βρίσκεται υπό 
εξέλιξη και σε ορισμένες περιπτώσεις πλησιάζει προς 
την ολοκλήρωση της, ο ρόλος του Phare στο ευρύτερο 
πολιτικό πλαίσιο καθίσταται σημαντικότερος. Υπό 
αυτό το πρίσμα, το 1994 υπήρξε ένα ιδιαίτερα 
σημαντικό έτος, με αποκορύφωμα την έγκριση, από το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, στρατηγικής για 
την προσχώρηση των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Το Πρόγραμμα Phare αποτελεί έναν από τους 
ακρογωνιαίους λίθους της στρατηγικής για την 
προσχώρηση και κατά τη διάρκεια του 1994 
πραγματοποιήθηκαν σημαντικά βήματα ώστε το 
πρόγραμμα να μπορέσει να επικεντρώσει τις ενέργειες 
του στην ενσωμάτωση των χωρών αυτών. 
Συγκεκριμένα, τα βήματα αυτά αφορούσαν την 
ανάπτυξη της υποδομής, την ενίσχυση των 
επενδύσεων και τη στενότερη διασυνοριακή 
συνεργασία τόσο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
όσο και μεταξύ των εν λόγω χωρών. Το πρόγραμμα Phare πραγματοποίησε επίσης 
ορισμένες σημαντικές βελτιώσεις στις εσωτερικές του 
διαδικασίες διαχείρισης. Οι βελτιώσεις αυτές 
κατέστησαν περισσότερο αποτελεσματική τη διάθεση 
των πόρων του Phare και το 1994 τα ποσά που 
δεσμεύθηκαν για τη σύναψη συμβάσεων στο πλαίσιο 
του προγράμματος παρουσίασαν αύξηση κατά 15% 
έναντι του προηγούμενου έτους και οι πληρωμές που 
πραγματοποιήθηκαν αυξήθηκαν κατά 38% έναντι του 
προηγούμενου έτους. Τούτο σημαίνει ότι καταβλήθηκε 
το 95% των ποσών που είχαν δεσμευθεί στο πλαίσιο 
συμβατικών υποχρεώσεων του προγράμματος. 
Η ύπαρξη του Phare εξακολουθεί να αποτελεί μια 
αναγνώριση του γεγονότος ότι οι προσπάθειες για να 
καταστούν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει 
να βαρύνουν μόνο τις χώρες εκείνες που το 
επιδιώκουν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει και η ίδια την 
ευθύνη να προετοιμάσει την οδό που οδηγεί στην 
προσχώρηση, αφενός μέσω της παροχής ενίσχυσης στο 
πλαίσιο του προγράμματος Phare και αφετέρου 
πραγματοποιώντας αλλαγές στις δομές της για να 
δεχθεί τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης που επιθυμούν να καταστούν μέλη της. 
Το μέλλον του Phare και οι σχέσεις μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης είναι κάτι που προκαλεί το 
ενδιαφέρον το οποίο περικλείει αφενός πολλές 
προκλήσεις και αφετέρου πολλές αμοιβές. Ως 
Επίτροποι που ήταν αρμόδιοι για το πρόγραμμα κατά 
το 1994 και θα μεριμνήσουν για τη συνέχιση του 
προγράμματος το 1995, παρουσιάζουμε από κοινού 
την παρούσα ετήσια έκθεση. 
Hans van den Broek 
Μέλος της 
Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής Sir Leon Brittan 
Αντιπρόεδρος της 
Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής 
Οικονομική ανασκόπηση του Phare 
για το 1994 
Το 1994, το πρόγραμμα Phare διέθεσε συνολικά 963,3 
εκατ. ECU στις χώρες εταίρους. Με το ποσό αυτό, το 
σύνολο των αναληφθεισών υποχρεώσεων κατά τη 
διάρκεια του Προγράμματος ανέρχεται σε 44.248,5 
εκατ. ECU. 
Κατά τη διάρκεια του 1994, το Phare ανέλαβε 
συμβατικές υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων ύψους 
659,8 εκατ. ECU, πράγμα που αντιπροσωπεύει αύξηση 
κατά 15% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το 
Πρόγραμμα κατέβαλε ποσό 721 εκατ. ECU, πράγμα 
που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 38% σε σύγκριση με 
το προηγούμενο έτος. 
Αυτό σημαίνει ότι από το σύνολο των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων Phare, το 52,4% έχει αποτελέσει το 
αντικείμενο συμβάσεων και έχει καταβληθεί το 95,8% 
του ποσού των αναληφθεισών συμβατικών 
υποχρεώσεων. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το μέσο 
συντελεστή εκταμίευσης για ένα πρόγραμμα του 
είδους αυτού που απαρτίζεται από μεγάλο αριθμό 
μικρών προγραμμάτων μεταφοράς τεχνογνωσίας, σε 
αντιδιαστολή προς έναν περιορισμένο αριθμό 
μεγάλων επενδυτικών ή δανειοδοτικών 
δραστηριοτήτων. 
Η ανάλυση των αναληφθεισών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων το 1994 ενδείκνυται ανά χώρα 
και ανά τομέα παρακάτω. 
Συνολικά ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων 1990-1994 
4.248,5 εκατ. ECU 
MM ΠΧΒ^6 %33 
773,7 
495,2 
1990 1991 1992 1993 1994 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα 1990-1994 (σε εκατ. ECU) 
Αλβανία 
Βουλγαρία 
Τσεχική 
Δημοκρατία 
Εσθονία 
ΛΔΓ 
Ουγγαρία 
Λετονία 
Λιθουανία 
Πολωνία 
Ρουμανία 
Σλοβακία 
Σλοβενία 
Πρώην 
Γιουγκοσλαβία 
Πολυκρατικά 
προγράμματα 1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
Τσεχοσλοβακία 1990 
1992 • 
1993 0 
1994 0 
1990 0 
1991 0 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 0 
1992 0 
1993 0 
1994 0 
1990 0 
1991 0 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 1.3,1 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά τομέα 1990-1994 (σε εκατ. ECU) 
Γεωργική 
αναδιάρθρωση 
Εκπαίδευση, 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Περιβάλλον 
και πυρηνική 
ασφάλεια 
Ανθρωπιστική 
και επισιτιστική 
βοήθεια 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού 
τομέα και στήριξη 
των επιχειρήσεων 
Μεταρρύθμιση 
των δημοσίων 
θεσμικών οργάνων 
και της διοίκησης 
Κοινωνική 
ανάπτυξη και 
απασχόληση 
Λοιπά 1990 
1991 
1992 
199.3 
1994 
1990 
1991 
1992 
199.3 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
199.3 
1994 
1990 
1991 
1992 
199.3 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
199.3 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 
1990 
1991 
1992 
1993 
1994 150,5 
102,5 
100 
!• 119,8 
'Λ 
1 J t't"; ί"ί" tfl ί'"^ ' > . 81,9 
201,5 
To 1994 - ένα σημείο καμπής για το 
Phare 
Το παρόν έγγραφο είναι η 5η Ετήσια Έκθεση του 
προγράμματος Phare - της πρωτοβουλίας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας στα πλαίσια της οποίας 
υποστηρίζεται η δημιουργία μιας μεγάλης 
δημοκρατικής οικογένειας εθνών σε μια ευημερούσα 
και σταθερή Ευρώπη. 
Το έτος 1994 ήταν, ίσως, το σημαντικότερο έτος για το 
Phare μετά τη σύλληψη του Προγράμματος το 1989. 
Ήταν το έτος κατά το οποίο χαράχθηκε ένα σαφές 
πλαίσιο για τη μελλοντική εξέλιξη του Phare με την 
ανάπτυξη ενός κοινού πολιτικού και οικονομικού 
διαγράμματος όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ του 
Phare και των χώρες εταίροι της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. 
Το Πρόγραμμα Phare είχε αρχικά ως στόχο την άμεση 
αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν 
οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
στην προσπάθεια τους να ανακτήσουν την κεντρική 
τους θέση στον ευρωπαϊκό πολιτισμό και να 
επανασυνδεθούν με τις οικονομίες και τις κοινωνίες 
της Ευρώπης. Ένα κρίσιμο σημείο ήταν το 
συμπέρασμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 
Κοπεγχάγης, σύμφωνα με το οποίο οι συνδεδεμένες 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θα 
καταστούν, εάν το επιθυμούν, μέλη της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης όταν θα είναι σε θέση να αναλάβουν τις υποχρεώσεις της ένταξης τους, έχοντας εκπληρώσει 
τις απαιτούμενες οικονομικές και πολιτικές 
προϋποθέσεις. Με τον τρόπο αυτό, ορίστηκε ένας 
στόχος για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Phare και τις 
χώρες εταίρους. Η πρόκληση κατά το 1994 ήταν να 
δημιουργηθεί ένα σύστημα που να διασφαλίζει ότι το 
Phare θα είναι σε θέση να ενισχύσει τις χώρες εταίρους 
σε κάθε στάδιο που είναι απαραίτητο για την επίτευξη 
του στόχου αυτού. 
Διεφάνη ότι το Phare δεν είναι ένα στατικό όργανο 
που έχει ως αποκλειστικό στόχο να συνδράμει στη 
μετάβαση από μια οικονομία κεντρικού σχεδιασμού σε 
μια οικονομία της αγοράς. Είναι τώρα ένα ευέλικτο 
πρόγραμμα που αποσκοπεί στην ενίσχυση των 
χωρών εταίρων μέσω της διαδικασίας οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων και της ενίσχυσης της δημοκρατίας 
έως το στάδιο κατά το οποίο θα είναι σε θέση να 
αναλάβουν τις υποχρεώσεις της ένταξης τους στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κεντρικός ρόλος του 
προγράμματος Phare στη διαδικασία αυτή 
επιβεβαιώθηκε κατά τα τέλη του έτους με την έγκριση 
από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν μιας 
στρατηγικής για την ένταξη των χωρών αυτών στην 
ΕΕ. Η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής θα 
συνεπιφέρει ορισμένες σημαντικές μεταβολές όσον 
αφορά το επίκεντρο των δραστηριοτήτων του 
προγράμματος Phare. 
Πολιτικές εξελίξεις το 1994 
Η ανάπτυξη του Phare είναι τώρα στενά συνυφασμένη 
με την όλη ανάπτυξη των πολιτικών και οικονομικών 
σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των 
συνέταιρων χωρών του Phare. Η σχέση αυτή έχει 
εδραιωθεί με το ρόλο του Phare ως χρηματοδοτικού 
οργάνου των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών και την 
κεντρική του θέση στη στρατηγική ένταξης των χωρών 
αυτών στην ΕΕ που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο 
του Έσσεν. 
Στο κεφάλαιο αυτό σκιαγραφούνται οι πολιτικές και 
οικονομικές σχέσεις, καθώς επίσης και εξελίξεις που 
συντελέστηκαν το 1994, ενώ γίνεται επίσης εκτίμηση 
των συμπερασμάτων του Συμβουλίου του Έσσεν και 
των επιδράσεων τους στο Phare. 
Υπόβαθρο 
Το Phare λειτουργεί πάντα σε συνδυασμό με άλλες 
πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που αφορούν τις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις με 
τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι 
πρωτοβουλίες αυτές αφορούσαν αρχικά την ανάπτυξη 
εμπορικών σχέσεων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης 
στην αγορά και την επέκταση των δανειοδοτικών 
διευκολύνσεων. Πρόσφατα, απέκτησαν εντονότερο 
χαρακτήρα πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής 
συνεργασίας. 
Η διαδικασία άρχισε το 1988 με την υπογραφή 
Συμφωνιών Εμπορικής και Οικονομικής Συνεργασίας 
που προέβλεπαν ευνοϊκές εμπορικές σχέσεις και 
αποσκοπούσαν στη σημαντική αύξηση του εμπορίου 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των χωρών 
αυτών. 
Το 1990, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανέπτυξε μια νέα 
μορφή συμφωνιών που υπερέβαιναν τα απλά θέματα 
εμπορίου. Οι νέες αυτές συμφωνίες, γνωστές ως 
Ευρωπαϊκές Συμφωνίες, χάραξαν το πλαίσιο εντός 
του οποίου οι χώρες αυτές μπορούν να επιτύχουν 
μεγαλύτερη ολοκλήρωση με τη Δυτική Ευρώπη. 
Συνεπώς, εκτός από τις εμπορικές σχέσεις, 
αφορούσαν την πολιτική, οικονομική και πολιτιστική 
συνεργασία. Οι Ευρωπαϊκές Συμφωνίες βασίζονται σε 
αμοιβαία κατανόηση και κοινές αξίες, προετοιμάζουν 
δε το έδαφος για την ολοκλήρωση. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της έχουν 
συνάψει Ευρωπαϊκές Συμφωνίες με έξι χώρες: τη 
Βουλγαρία, τη Δημοκρατία της Τσεχίας, την 
Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη 
Σλοβακία. 
Οι Ευρωπαϊκές Συμφωνίες απέκτησαν μεγαλύτερη 
οικονομική σημασία μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
της Κοπεγχάγης, τον Ιούνιο του 1993. Κατά την εν 
λόγω Σύνοδο Κορυφής, το Συμβούλιο έδωσε στις 
χώρες αυτές την προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση με τις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες, υπό την 
προϋπόθεση ότι θα είναι σε θέση να αναλάβουν τις 
παρεπόμενες οικονομικές και πολιτικές υποχρεώσεις. 
Συνεπώς, οι Ευρωπαϊκές Συμφωνίες κατέστησαν στην 
ουσία το βασικό πλαίσιο εντός του οποίου οι χώρες 
αυτές θα μπορούσαν να καταβάλουν προσπάθειες για 
την ένταξη τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 
πρόγραμμα Phare θεωρείται στις εν λόγω συμφωνίες 
ως το χρηματοδοτικό όργανο που τίθεται στη διάθεση 
των χωρών αυτών για να τις συνδράμει στην επίτευξη 
των σχετικών στόχων. 
Οι εξελίξεις το 1994 
Το Φεβρουάριο του 1994 άρχισαν να ισχύουν οι 
Ευρωπαϊκές Συμφωνίες με την Πολωνία και την 
Ουγγαρία. Οι Συμφωνίες αυτές υπεγράφησαν το 
Δεκέμβριο του 1991, αλλά δεν έχουν ακόμη 
επικυρωθεί από τα Κοινοβούλια των μεμονωμένων 
κρατών μελών. Εν αναμονή της επικύρωσης αυτής, 
τέθηκαν σε ισχύ Προσωρινές Συμφωνίες που 
καλύπτουν τα βασικά θέματα εμπορικών σχέσεων των 
Συμφωνιών, ώστε να μην προκύψουν καθυστερήσεις 
κατά την εφαρμογή. Οι Συμφωνίες με τη Βουλγαρία, 
τη Δημοκρατία της Τσεχίας, τη Ρουμανία και τη 
Σλοβακία τέθηκαν σε ισχύ το Φεβρουάριο του 1995. 
Επίσης, η Πολωνία και η Ουγγαρία υπέβαλαν επίσημη 
αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Το 1994, η Κοινότητα υπέγραψε επίσης νέες 
Συμφωνίες Εμπορικής και Οικονομικής Συνεργασίας 
με την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία. Οι 
Συμφωνίες αυτές προβλέπουν το ελεύθερο εμπόριο με τις εν λόγω χώρες. Έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις 
για τη σύναψη Ευρωπαϊκών Συμφωνιών με κάθε μια 
από τις χώρες της Βαλτικής και αναμένονται 
παρόμοιες διαπραγματεύσεις και με τη Σλοβενία. 
Το 1994 έγινε ένα σημαντικό βήμα που έστρεψε 
περισσότερο το ενδιαφέρον της διαδικασίας 
συνεργασίας, η οποία προβλέπεται από τις 
Ευρωπαϊκές Συμφωνίες, στο στόχο της ένταξης στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για την υιοθέτηση από 
το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη Σύνοδο Κορυφής 
του Έσσεν το Δεκέμβριο του έτους αυτού, της 
στρατηγικής για την ένταξη που χάραξε η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή. 
Η στρατηγική αυτή δρομολογεί ένα σχέδιο 
προετοιμασίας της ένταξης των συνδεδεμένων χωρών 
στην Ένωση. Προβλέπει τη σταδιακή προετοιμασία 
για τη συμμετοχή στην εσωτερική αγορά της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας που θα στηρίζεται στην 
εφαρμογή πολιτικών για την προώθηση: 
• της ολοκλήρωσης με την ανάπτυξη των υποδομών, 
συμπεριλαμβανόμενης και της επέκτασης των 
διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών 
• της διαπεριφερειακής συνεργασίας μεταξύ των 
χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
• της περιβαλλοντικής συνεργασίας 
• της συνεργασίας στον τομέα της κοινής εξωτερικής 
και πολιτικής ασφαλείας 
• της συνεργασίας στους τομείς των δικαστικών και 
εσωτερικών υποθέσεων, του πολιτισμού, της 
εκπαίδευσης και της κατάρτισης. 
Η στρατηγική της Συνόδου Κορυφής του 
Έσσεν για την ένταξη στην ΕΕ και οι 
επιπτώσεις της για το Phare 
Η στρατηγική του Έσσεν ορίζει ότι : "Η ολοκλήρωση 
αυτή θα υποστηριχθεί από το Πρόγραμμα Phare της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εξελιχθεί ενδεικτικά σε 
ένα μεσοπρόθεσμο χρηματοδοτικό όργανο με 
βελτιωμένες δυνατότητες προώθησης της ανάπτυξης 
των υποδομών και της διαπεριφερειακής 
συνεργασίας". 
Στην πράξη, το Phare θα αφιερώσει το μεγαλύτερο 
μέρος των πιστώσεων του για τη συγχρηματοδότηση 
έργων ανάπτυξης υποδομών, το δε όριο του ετήσιου 
προϋπολογισμού του για το είδος αυτό δαπανών θα 
αυξηθεί από 15% σε 25%. Τα έργα υποδομών θα 
τύχουν, επίσης, σημαντικής χρηματοδότησης μέσω του 
διασυνοριακού προγράμματος και έργων στους τομείς 
των μεταφορών και του περιβάλλοντος. Στα πλαίσια 
του Phare θα ληφθούν επίσης μέτρα για την προώθηση 
της συνεργασίας μεταξύ των χωρών εταίρων και θα 
δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην ενίχυση των 
επενδύσεων. Θα δοθεί επίσης ιδιαίτερη σημασία στην 
υποστήριξη των προσπαθειών των χωρών εταίρων για 
εναρμόνιση των νομοθεσιών, των προτύπων και των 
πρακτικών με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, στα πλαίσια 
της προετοιμασίας της συμμετοχής τους στην 
εσωτερική αγορά. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη 
χορήγηση σημαντικής ενίσχυσης στο σύστημα δημόσιας 
διοίκησης για να διασφαλισθεί η αποτελεσματική 
εφαρμογή της απαιτούμενης νομοθεσίας. 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να αποτελέσει 
ο προϋπολογισμός του προγράμματος Phare για το 1995 ενδεικτικό ελάχιστο επίπεδο για τα έτη μέχρι το 
1999. Πρόκειται συνολικά για 5,5 δισεκατ. ECU. Το 
Phare θα μπορέσει να χαράξει ένα ευρύ πλαίσιο 
πολυετούς προγραμματισμού για τις δραστηριότητες 
του κατά την περίοδο αυτή. 
Ενδέχεται να προκύψουν περαιτέρω αυξήσεις από 
προσαρμογές του προϋπολογισμού μετά τη διεύρυνση 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διεξαχθούν 
περαιτέρω συζητήσεις σχετικά με τα κονδύλια του 
προϋπολογισμού στα πλαίσια των γενικών 
δημοσιονομικών προοπτικών της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. 
Υποστήριξη μιας διαδικασίας 
αλλαγών 
Η στρατηγική του Έσσεν θέτει τώρα το Phare ενώπιον 
της πρόκλησης να καλύψει ένα ευρύτατο φάσμα 
δραστηριοτήτων ώστε να έχει την απαιτούμενη 
ευελιξία για να ικανοποιήσει τις ανάγκες όλων των 
συνέταιρων χωρών. 
Το Phare έχει αναπτύξει ένα φάσμα προσεγγίσεων, 
πολλές εξ αυτών σε συνεργασία με άλλα τομεακά 
προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που 
αντιστοιχούν στα διάφορα στάδια από τα οποία θα 
περάσει μια χώρα στην πορεία προς μια πιθανή 
ένταξη στην ΕΕ. 
Η προσέγγιση του Phare στο πρώτο στάδιο αφορά τη 
χορήγηση ενίσχυσης για την επίτευξη στοιχειώδους 
μακροοικονομικής σταθερότητας, τη χορήγηση 
ανθρωπιστικής βοήθειας και την εξασφάλιση 
εισαγωγών βασικών προϊόντων που είναι 
απαραίτητες για την ομαλή λειτουργία της 
βιομηχανίας και της γεωργίας. 
Το δεύτερο στάδιο αφορά τη χορήγηση τομεακής 
ενίσχυσης σε ευρεία κλίμακα, κυρίως με τη μορφή 
τεχνογνωσίας, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες 
διαρθρώσεις για μια οικονομία της αγοράς. Το τρίτο στάδιο αφορά την παγιοποίηση στα πλαίσια 
της οποίας η προσφορά τεχνογνωσίας εντείνεται σε 
ορισμένους τομείς, ιδίως σε εκείνους της δημόσιας 
διοίκησης και του κυβερνητικού μηχανισμού. Η 
ενίσχυση των επενδύσεων και η ανάπτυξη των 
υποδομών αποτελούν επίσης προτεραιότητα. 
Το τέταρτο στάδιο αφορά τη χορήγηση σημαντικής 
ενίσχυσης με στόχο την προετοιμασία για την ένταξη 
στην ΕΕ. Καλύπτει την ανάπτυξη υποδομών, τη 
φυσική ολοκλήρωση παραμεθόριων περιοχών με την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, και την ανάπτυξη και εφαρμογή 
της νομοθεσίας που είναι απαραίτητη για τη 
συμμετοχή στην εσωτερική αγορά. 
Η ενίσχυση για κάθε ένα στάδιο ορίζεται σαφώς στο 
Πρόγραμμα Phare. Κατά τη διάρκεια του 1994, η 
ενίσχυση του Phare σε ορισμένες χώρες 
επικεντρώθηκε, μάλλον, στο τρίτο στάδιο και οι 
αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής του Έσσεν 
αποτέλεσαν το πλαίσιο εντός του οποίου το Phare 
μπορεί να προχωρήσει στο τέταρτο στάδιο. 
Παγιοποίηση και ολοκλήρωση - ένας 
νέος ρόλος για το Phare 
Το περασμένο έτος ήταν σημαντικό για το Phare όσον 
αφορά την ανάπτυξη των δυνατοτήτων του στους 
τομείς εκείνους που έχουν σχέση με την παγιοποίηση 
της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων και τη μεγαλύτερη 
ολοκλήρωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι δύο αυτοί 
τομείς θα έχουν όλο και μεγαλύτερη σημασία για το 
Phare και τις χώρες εταίρους καθώς τα βήματα προς 
την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνονται 
και αποτελούν σημαντική προτεραιότητα για κάθε 
χώρα εταίρο. 
Παγιοποίηση 
Η παγιοποίηση των μεταρρυθμίσεων έχει δύο βασικές 
πτυχές. Η πρώτη αφορά την ανάπτυξη της ικανότητας 
των κυβερνήσεων σε όλα τα επίπεδα να διαχειρίζονται 
και να ρυθμίζουν ένα σύστημα βασισμένο στην 
οικονομία της αγοράς. Μία από τις ριζικότερες 
αλλαγές που επήλθαν στις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης ήταν η μεταστροφή από ένα 
σύστημα κατευθυνόμενο από την κυβέρνηση σε ένα 
σύστημα βασισμένο σε ρυθμίσεις. Αυτό είχε επίσης ως 
αποτέλεσμα να επέλθουν αλλαγές στο σύστημα 
κοινωνικής ασφάλισης που παλαιότερα συνδυαζόταν 
με μια εικονική πλήρη απασχόληση σε κρατικές 
επιχειρήσεις. Καθώς πολλές από τις επιχειρήσεις 
αυτές έχουν τώρα αναδιαρθρωθεί ή μεταβιβαστεί σε 
ιδιώτες, η δημιουργία συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλισης προσαρμοσμένων στις ανάγκες μιας 
οικονομίας της αγοράς αποτελεί επείγουσα 
προτεραιότητα. 
Συνεπώς, η ενίσχυση του Phare επικεντρώθηκε τόσο 
στην ανάπτυξη νέων οργάνων στα πλαίσια 
κυβερνητικών και μη κυβερνητικών οργανισμών που 
συμβάλλουν στη λειτουργία και στη ρύθμιση ενός 
δημοκρατικού συστήματος βασισμένου στην ελεύθερη 
αγορά. Η ενίσχυση είναι επίσης σημαντική για την 
ανάπτυξη και την εφαρμογή νέας νομοθεσίας και 
άλλων προτύπων και πρακτικών. 
Η μεταφορά τεχνογνωσίας εξακολουθεί να αποτελεί 
σημαντικό στοιχείο ενίσχυσης του Phare, επειδή η 
συνεχής πρόοδος στον τομέα αυτό εξαρτάται από το 
κατά πόσο κάθε χώρα εταίρος δημιουργεί μια βασική 
πηγή ικανοτήτων και εμπειριών, τόσο εντός όσο και 
εκτός της κυβέρνησης και της δημόσιας διοίκησης. 
Η δεύτερη πτυχή που έχει σχέση με την παγιοποίηση 
των μεταρρυθμίσεων είναι η ενίσχυση των 
επενδύσεων. Τώρα που πολλές χώρες ολοκληρώνουν 
τα βασικά στάδια της διαδικασίας μετατροπών με την ανασυγκρότηση των κρατικών επιχειρήσεων και την 
δημιουργία των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη 
ιδιωτικών επιχειρήσεων, υπάρχει όλο και μεγαλύτερη 
ανάγκη διενέργειας ή προσέλκυσης επενδύσεων για να 
διατηρηθεί ο ρυθμός της οικονομικής ανάπτυξης. 
Συνεπώς, η ενίσχυση του Phare στον τομέα αυτό 
επικεντρώνεται στη δημιουργία των προϋποθέσεων 
για την προσέλκυση επενδύσεων καθώς επίσης και 
στην εξασφάλιση κεφαλαίων στους τομείς εκείνους 
που δεν μπορούν να προσελκύσουν κεφάλαια από 
οποιαδήποτε άλλη πηγή, συνήθως λόγω αδυναμίας της 
αγοράς. Οι άμεσες αυτές επενδύσεις αφορούν, κατά 
κύριο λόγο, τον τομέα των μικρών επιχειρήσεων. 
Ολοκλήρωση 
Η ενίσχυση του προγράμματος Phare για την 
ολοκλήρωση αφορά τέσσερις ευρείς τομείς 
δραστηριότητας: 
. τη συγχρηματοδότηση επενδύσεων σε έργα 
υποδομών 
• την εξάλειψη συμφορήσεων στις διαβάσεις των 
συνόρων και τη δημιουργία τελωνειακών 
διαδρόμων 
• το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας 
. την πολυκρατική και διαπεριφεριακή συνεργασία. 
Οι περισσότεροι από τους τομείς αυτούς έχουν ως 
επίκεντρο την ανάπτυξη των υποδομών στον τομέα 
των μεταφορών και περιέχουν ένα σημαντικό στοιχείο 
άμεσων επενδύσεων. Ωστόσο, η μετάδοση 
τεχνογνωσίας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική 
συνιστώσα, ιδίως στα πλαίσια ορισμένων 
πολυκρατικών προγραμμάτων και σε σχέση με την 
υποστήριξη και την ολοκλήρωση επενδυτικών 
σχεδίων. 
Δραστηριότητες σχετικά με την παγιοποίηση 
και την ολοκλήρωση 
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των εργασιών του 
προγράμματος Phare το 1994 ήταν η ανάπτυξη 
δυνατοτήτων σε τομείς που έχουν σημασία για εκείνες 
τις χώρες εταίρους οι οποίες εισέρχονται στο τρίτο ή 
τέταρτο στάδιο ανάπτυξης στην πορεία προς μία 
πιθανή ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα στάδια 
αυτά είναι η παγιοποίηση των μεταρρυθμίσεων και η 
ολοκλήρωση τόσο με την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και 
με άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. 
Οι δυνατότητες αυτές εξετάζονται λεπτομερέστερα 
παρακάτω. 
Νομοθετική μεταρρύθμιση και μεταρρύθμιση της 
δημόσιας διοίκησης 
Η ανάπτυξη νομικών πλαισίων και η εναρμόνιση 
νόμων με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
αποτελούσε πάντα σημαντική συνιστώσα της 
ενίσχυσης του προγράμματος Phare. Το Phare παρέχει 
ήδη ενίσχυση στους ακόλουθους τομείς: 
πνευματική ιδιοκτησία 
προστασία των καταναλωτών 
εναρμόνιση προτύπων και τεχνικών κανονισμών 
τελωνεία και στατιστικές 
περιβάλλον 
δημόσιες συμβάσεις 
ανταγωνισμός και κρατικές ενισχύσεις, μεταφορές, 
ταχυδρομεία και τηλεπικοινωνίες. 
• τραπεζικός τομέας, φορολογική νομοθεσία και 
λογιστικά. 
Ωστόσο, ο τομέας αυτός έχει αποκτήσει ιδιαίτερη 
σημασία υπό το πρίσμα της στρατηγικής που 
χαράχθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Έσσεν και η 
οποία τονίζει τη σημασία που έχει η προετοιμασία των 
υπό ένταξη χωρών για την προσαρμογή τους στην 
εσωτερική αγορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η 
διαδικασία αυτή αφορά κατά κύριο λόγο την 
υιοθέτηση και την εφαρμογή σειράς νόμων, προτύπων 
και πρακτικών, γνωστών ως "κοινοτικό κεκτημένο". 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασχολείται τη στιγμή αυτή 
με την κατάρτιση ενός Λευκού Βιβλίου που θα 
παρέχει λεπτομερείς οδηγίες όσον αφορά την 
υιοθέτηση του "κοινοτικού κεκτημένου" στην 
εσωτερική αγορά_ το Βιβλίο αυτό αναμένεται να 
δημοσιευθεί πριν από τον Ιούνιο του 1995. θα 
βασίζεται στις εργασίες που έχουν ήδη επιτελεσθεί 
κατά τα προηγούμενα έτη από το Phare στον τομέα 
της εναρμόνισης των νομοθεσιών. 
Ωστόσο, το 1994 το πρόγραμμα Phare 
πραγματοποίησε ένα σημαντικό βήμα για τη χάραξη 
του πλαισίου εντός του οποίου οι διάφορες χώρες θα 
μπορούν να αναπτύξουν προγράμματα εναρμόνισης 
των νομοθεσιών τους. Για το λόγο αυτό, τον Ιούνιο 
καταρτίσθηκε μια σύμβαση-πλαίσιο για τη 
διευκόλυνση της προσέγγισης των νομοθεσιών στη 
Δημοκρατία της Τσεχίας. Μια κοινοπραξία τριών 
επιχειρήσεων παροχής νομικών συμβουλών και δύο 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων συνδράμει στην κατάρτιση 
και την αναθεώρηση νόμων και κανονισμών, παρέχει 
κατάρτιση, ηλεκτρονικά μηχανήματα και λογισμικό, βιβλία και έγγραφο υλικό, και μεταφράζει μεγάλα 
τμήματα νομικών κειμένων. Μια παρόμοια 
προσέγγιση συζητείται με την Ουγγαρία και τη 
Σλοβακία, ενώ έχει επίσης προταθεί στη Βουλγαρία, 
τη Ρουμανία και την Πολωνία. 
Επιπλέον, καταρτίσθηκε πρόγραμμα-πλαίσιο 
ενίσχυσης για την ανάπτυξη και την προσέγγιση των 
νομοθεσιών της Λετονίας, της Λιθουανίας, της 
Εσθονίας, της Σλοβενίας και της Αλβανίας. 
Συνυφασμένη με την ανάπτυξη νέας νομοθεσίας είναι 
η μεταρρύθμιση του συστήματος δημόσιας διοίκησης. 
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η δημόσια διοίκηση, 
καθώς και οι κατάλληλες διοικητικές διαρθρώσεις, 
προσωπικό και εξοπλισμός αποτελούν απαραίτητα 
στοιχεία για την ουσιαστική εφαρμογή οποιασδήποτε 
θεσπιζόμενης νομοθεσίας. 
Το Phare υποστηρίζει τις απαιτούμενες 
μεταρρυθμίσεις στις δημόσιες διοικήσεις των χωρών 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης παρέχοντας 
τεχνογνωσία για την ενίσχυση των διοικητικών τους 
δυνατοτήτων. Το 1994, το Phare υπεστήριξε τις 
κυβερνήσεις στις προσπάθειες τους για μεταρρύθμιση 
της δημόσιας διοίκησης παρέχοντας ενίσχυση στους 
ακόλουθους τομείς: 
• υποστήριξη για τη βελτίωση της διοίκησης και της 
διαχείρισης ένα πρόγραμμα (γνωστό ως SIGMA) 
που καταρτίσθηκε σε συνεργασία με τον Οργανισμό 
Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως 
(ΟΟΣΑ). 
• μεταρρύθμιση των νομικών συστημάτων: 
κατάρτιση αστικών και ποινικών κωδίκων και 
διαδικασιών, εκπαίδευση δικαστών, μεταρρύθμιση 
των Υπουργείων Δικαιοσύνης και των συστημάτων 
ποινικής δίωξης, εκπαίδευση αστυνομικών. 
• δημιουργία οργάνων: ανάπτυξη στρατηγικών, 
χάραξη πολιτικής για τις δημόσιες υπηρεσίες και 
εκπαίδευση των δημόσιων υπαλλήλων, 
ανασυγκρότηση και αναβάθμιση της κεντρικής 
διοίκησης, χάραξη μιας πολιτικής αποκέντρωσης 
και ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης. 
• ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφόρησης. 
Κοινωνική αναδιάρθρωση 
Η ενίσχυση του προγράμματος Phare στον κοινωνικό 
τομέα καθίσταται όλο και πιο σημαντική για τις χώρες 
που δεν έχουν φθάσει ακόμη στη διαδικασία 
παγιοποίησης των μεταρρυθμίσεων. Αυτό οφείλεται 
στο γεγονός ότι η δημιουργία ενός συστήματος 
κοινωνικής μέριμνας, προσαρμοσμένο στις ανάγκες 
μιας οικονομίας της αγοράς, αποτελεί σοβαρό 
ίο 
επιχείρημα που απαιτεί μακροπρόθεσμες δράσεις. Η 
περαιτέρω πρόοδος των οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων θα παρακωλυθεί εάν δεν ληφθούν 
ανάλογα μέτρα για την αναδιάρθρωση του κοινωνικού 
τομέα. 
Ανταποκρινόμενο στην ανάγκη αυτή, το πρόγραμμα 
Phare στρέφει τώρα την προσοχή του στην ενίσχυση 
της μακροπρόθεσμης αναδιάρθρωσης, μετά την 
έμφαση που έδωσε αρχικά στις άμεσες ανάγκες κατά 
τα πρώτα στάδια των μεταρρυθμίσεων. Το Phare 
επικεντρώνει τις δραστηριότητες του στους 
ακόλουθους τομείς. 
. στη μεταρρύθμιση του συστήματος 
συνταξιοδότησης 
. στα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας για την 
ανάπτυξη μιας νέας προσέγγισης όσον αφορά την 
κοινωνική μέριμνα, βάσει της εμπειρίας που έχει 
αποκτηθεί στη Δυτική Ευρώπη 
. σε πολιτικές απασχόλησης για την αντιστάθμιση 
των απωλειών θέσεων εργασίας που προκύπτουν 
από την ιδιωτικοποίηση και την αναδιάρθρωση των 
κρατικών επιχειρήσεων 
. στην υγειονομική περίθαλψη, ιδίως δε στην 
πρόληψη των ασθενειών, στην αναδιοργάνωση και 
τη συγχρηματοδότηση των υγειονομικών 
υπηρεσιών, στην κατάρτιση υγεινομικού 
προσωπικού και στην χάραξη μιας φαρμακευτικής 
πολιτικής. 
Αύξηση της ενίσχυσης για επενδύσεις 
Οταν δημιουργηθούν οι βασικές προϋποθέσεις της 
οικονομικής μεταρρύθμισης, το κυριότερο στοιχείο 
για τη διατήρηση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης 
είναι η επίτευξη σταθερών και υψηλών επιπέδων 
επενδύσεων. 
Το πρόγραμμα Phare αναγνώριζε πάντα τη σημασία 
που έχει η ενίσχυση των επενδύσεων και, για το λόγο 
αυτό, συμπεριέλαβε στις δραστηριότητες του την 
ανάπτυξη των επενδύσεων στα πλαίσια μιας σειράς 
σχεδίων που εφαρμόζονται από την έναρξη της 
εφαρμογής του. Ωστόσο, λόγω της αυξανόμενης 
σημασίας την οποία έχει η προσέλκυση επενδύσεων 
στα πλαίσια της διαδικασίας ολοκλήρωσης που 
προβλέπεται στη στρατηγική του Έσσεν, το 
πρόγραμμα Phare επικέντρωσε τις δραστηριότητες του 
στην προώθηση των επενδύσεων σε ορισμένους 
βασικούς τομείς: 
. στη βελτίωση των νομικών και κανονιστικών 
πλαισίων 
. στη συνεχή υποστήριξη των υπηρεσιών προώθησης 
επενδύσεων που έχουν ήδη συσταθεί στα πλαίσια του προγράμματος Phare. Παρόμοιες υπηρεσίες 
έχουν ιδρυθεί στις εξής χώρες : 
Στη Δημοκρατία της Τσεχίας-Czechinvest 
Στην Εσθονία - Υπηρεσία Ξένων Επενδύσεων στην 
Εσθονία 
Στην Ουγγαρία - Υπηρεσία Επενδύσεων και 
Ανάπτυξης του Εμπορίου 
Στη Λετονία - Υπηρεσία Ανάπτυξης Λετονίας 
Στη Λιθουανία - Υπηρεσία Προώθησης 
Επενδύσεων Λιθουανίας 
Στην Πολωνία - Κρατική Υπηρεσία Ξένων 
Επενδύσεων 
Στη Ρουμανία - Αναπτυξιακή Υπηρεσία Ρουμανίας 
Στη Σλοβακία - Εθνική Υπηρεσία Ξένων 
Επενδύσεων και Ανάπτυξης της Σλοβακίας 
• στην εξασφάλιση της χρηματοδότησης ενός ευρέος 
φάσματος μικρών επιχειρήσεων μέσω 
καθιερωμένων μεσολαβητικών οργάνων. Αυτό είναι 
σημαντικό τόσο επειδή παρέχει στον αξιόλογο αυτό 
τομέα πρόσβαση σε χρηματοδότηση που 
διαφορετικά δεν θα ήταν δυνατή, όσο και επειδή 
χρησιμεύει ως πρότυπο το οποίο ο τραπεζικός 
τομέας θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για την 
ανάπτυξη των δανειοδοτικών του δραστηριοτήτων 
στον τομέα αυτό. 
• στις τραπεζικές μεταρρυθμίσεις. Το τραπεζικό 
σύστημα δεν έχει ακόμη την κατάλληλη διάρθρωση 
για να διοχετεύει αποτελεσματικά τις 
αποταμιεύσεις σε επενδύσεις, ούτε έχει αναπτυχθεί 
σε μεγάλο βαθμό η χορήγηση επιχειρηματικού 
κεφαλαίου. Συνεπώς, το πρόγραμμα Phare θα 
εντείνει τις προσπάθειες του για την υποστήριξη 
της μεταρρύθμισης του τραπεζικού τομέα και τη 
διευκόλυνση της απόκτησης μετοχικού κεφαλαίου, 
συμπεριλαμβανόμενου και του επιχειρηματικού 
κεφαλαίου. 
• στην κατάρτιση επί θεμάτων διαχείρισης. Το 1994, 
αναλήφθηκαν ορισμένες πρότυπες ενέργειες και στο 
μέλλον το πρόγραμμα θα μπορούσε να ενισχύσει 
ένα ευρύ πρόγραμμα αποσπάσεων για κατάρτιση 
στον τομέα της βιομηχανίας. 
Επενδύσεις σε έργα υποδομών. 
Η απόφαση του Συμβουλίου του Έσσεν να αυξήσει το 
όριο του προϋπολογισμού του προγράμματος Phare 
που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη 
συγχρηματοδότηση των επενδύσεων σε έργα 
υποδομών, αντανακλά τη σημασία που έχει η βελτίωση 
των υποδομών ως ζωτικού στοιχείου για την 
προετοιμασία της ένταξης στην Ε.Ε. Αυτό οφείλεται 
στην ανάγκη βελτίωσης των φυσικών δεσμών μεταξύ 
των χωρών εταίρων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
καθώς επίσης και στο γεγονός ότι οι επενδύσεις σε 
έργα υποδομών έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα 
στην οικονομική μεγέθυνση. 
Μολονότι το πρόγραμμα Phare μπορεί να 
χρηματοδοτήσει ένα μικρό μόνο ποσοστό του τελικού 
κόστους ενός έργου, ο ρόλος του μπορεί να είναι 
καθοριστικός, είτε για την κάλυψη της διαφοράς 
μεταξύ του ποσού που τα διεθνή χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα μπορούν να δανείσουν και συνεισφοράς που 
απαιτείται από την κυβέρνηση, είτε επειδή το 
καθεστώς του ως χορηγού μη επιστρεπτέας ενίσχυσης, 
παρά ως δανειοδότη, βελτιώνει την ποιότητα του 
μίγματος μιας δέσμης χρηματοπιστωτικών μέτρων. 
Το είδος αυτό χρηματοδότησης παρέχεται στις 
περιπτώσεις κατά τις οποίες καθιστά δυνατή τη λήψη 
σημαντικών δανείων από διεθνή χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα ή άλλους επενδυτές ή όταν πρόκειται για 
έργα που συμβάλλουν στην επίτευξη σημαντικών 
στόχων ολοκλήρωσης που δεν θα μπορούσαν 
διαφορετικά να προωθηθούν. 
Τα περισσότερα από τα έργα που έχουν 
συγχρηματοδοτηθεί μέχρι σήμερα εντάσσονται στον 
τομέα των μεταφορών. Αν και το Phare μπορεί να 
χρηματοδοτήσει οποιοδήποτε έργο υποδομών που 
εμπίπτει στα πλαίσια της απόφασης του Συμβουλίου 
της Κοπεγχάγης, τα μέχρι σήμερα χρηματοδοτηθέντα 
έργα είχαν σχέση με τα επτά κυριότερα έργα στις 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που 
θεωρήθηκε ότι έχουν προτεραιότητα για την ανάπτυξη 
διευρωπαϊκών δικτύων ή έχουν σχέση με την εξάλειψη 
των συμφορήσεων σε βασικές διαβάσεις των συνόρων. 
Το 1994, διατέθηκε ποσό ύψους 100 εκατ. ECU για τη 
συγχρηματοδότηση επενδύσεων σε έργα υποδομών σε 
πέντε χώρες (Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, 
Βουλγαρία και Αλβανία). Το ποσό αυτό αφορούσε 
οκτώ έργα (έξι στον τομέα των μεταφορών, και ένα 
για την κατασκευή αγωγού αερίου και ένα άλλο στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών). 
Διασυνοριακό πρόγραμμα 
Το Διασυνοριακό Πρόγραμμα είναι μια άλλη 
σημαντική πρωτοβουλία που αφορά την ολοκλήρωση 
και δίδει ιδιαίτερη έμφαση, τουλάχιστον κατά τα 
αρχικά στάδια, στην ανάπτυξη των υποδομών. 
Το πρόγραμμα άρχισε να εφαρμόζεται το 1994 
κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου. Συμπληρώνει και συνδέεται στενά με 
την επιτυχή πρωτοβουλία "Interreg" της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Ενώ το "Interreg" είναι πρόγραμμα που έχει ως στόχο την ανάπτυξη μέσω της συνεργασίας 
μεταξύ περιφερειών στα εσωτερικά και στα εξωτερικά 
σύνορα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το 
διασυνοριακό πρόγραμμα συνεργασίας "Phare" 
αποσκοπεί στην ανάπτυξη δικτύων και άλλων 
μορφών συνεργασίας μεταξύ παραμεθόριων 
περιφερειών των χωρών εταίρων με τις γειτονικές 
περιφέρειες "Interreg" της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Βασικοί τομείς δραστηριότητας είναι οι μεταφορές, οι 
κοινωφελείς οργανισμοί, το περιβάλλον, η οικονομική 
ανάπτυξη και οι ανθρώπινοι πόροι. 
Σε ένα πρώτο στάδιο διατέθηκαν το 1993 15 εκατ. 
ECU από τον προϋπολογισμό του Phare για τη 
διαπεριφερειακή συνεργασία στον τομέα των 
υποδομών. Το 1994, το ποσό αυτό αυξήθηκε σε 150 
εκατ. ECU. Οι επιλέξιμες χώρες το 1994 ήταν η 
Αλβανία, η Βουλγαρία, οι Δημοκρατίες της Βαλτικής, 
η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Πολωνία και η Σλοβενία. 
Το ποσό αυτό θα αυξηθεί περαιτέρω για να καλύψει 
την Ουγγαρία και τη Σλοβακία το 1995 λόγω της 
διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την 
προσχώρηση της Αυστρίας, της Σουηδίας και της 
Φινλανδίας. 
Κατά τη διάρκεια του 1994, το πρόγραμμα Phare είχε 
στενή συνεργασία με τη Γενική Διεύθυνση 
"Περιφερειακές Πολιτικές" που είναι αρμόδια για τη 
διαχείριση του Interreg, προκειμένου να διασφαλιστεί 
η συνεκτική αντιμετώπιση της διασυνοριακής 
συνεργασίας και από τα δύο εν λόγω προγράμματα. 
Στα πλαίσια των προσπαθειών αυτών και σύμφωνα με 
τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Έσσεν, το 
πρόγραμμα Phare έχει ως στόχο να δώσει μια πολυετή 
προοπτική στα προγράμματα διασυνοριακής 
συνεργασίας ώστε να αντιστοιχούν στα Λειτουργικά 
Προγράμματα του Interreg II, που εγκρίθηκαν σε 
πολυετή βάση και συγκεκριμένα για την περίοδο 1995-
1999. Προβλέπεται η κατάρτιση Ενδεικτικών 
Πολυετών Προγραμμάτων που να αντιστοιχούν στα 
Λειτουργικά Προγράμματα Interreg και να χαράσσουν 
το πλαίσιο για πολυετείς χρηματοδοτικές αποφάσεις. 
Μία από τις εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ της 
συνεργασίας στα πλαίσια του Phare και εκείνης στα 
πλαίσια του Interreg είναι η έμφαση που δίδουν οι 
χώρες του Phare στα μέτρα σχετικά με τις υποδομές 
(οι σημαντικότεροι τομείς είναι ο μεταφορές και το 
περιβάλλον), ενώ τα μέλη της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην 
περιφερειακή ανάπτυξη. Για την αντιμετώπιση των 
διαφορών αυτών, θα καταρτιστούν Συμφωνίες 
Συνεργασίας μεταξύ των όμορων χωρών. Οι 
συμφωνίες αυτές θα χαράσσουν ένα πλαίσιο που θα 
12 
καλύπτει, μεταξύ των άλλων, τη σύσταση κοινών 
επιτροπών προγραμματισμού και ελέγχου που θα 
συμφωνούν σε θέματα σχετικά με τους στόχους, την 
εφαρμογή και τον έλεγχο. Η πρώτη Συμφωνία 
Συνεργασίας υπεγράφη μεταξύ Πολωνίας και 
Γερμανίας το Δεκέμβριο 1994. 
Πολλά έργα που άρχισαν να εφαρμόζονται το 1994 
στα πλαίσια του Διασυνοριακού Προγράμματος είχαν 
ως επίκεντρο τους ακόλουθους τομείς: 
μεταφορές 
περιβάλλον 
ενέργεια 
εκπαίδευση 
επικοινωνίες 
γεωργία. 
Η χρηματοδότηση του "Phare" διατέθηκε επίσης για 
μια προσπάθεια διασυνοριακής συνεργασίας, σε 
μικρότερη κλίμακα, στο πλαίσιο του προγράμματος 
"ECOS/Ouverture", το οποίο ενισχύει τη συνεργασία, 
σε επιλεγμένα θέματα, μεταξύ των πόλεων και των 
περιφερειών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και αυτών 
των χωρών εταίρων. Η ενίσχυση "Phare" παρείχε τη 
δυνατότητα σε πόλεις και περιφέρειες της κεντρικής 
και της ανατολικής Ευρώπης να συμμετέχουν ενεργά 
στο πρόγραμμα αυτό. 
Εξάλειψη των συμφορήσεων σε διαβάσεις των 
συνόρων 
Το τρίτο στοιχείο του προγράμματος Phare όσον 
αφορά την ολοκλήρωση είναι τα έργα στον τομέα των 
μεταφορών που πραγματοποιούνται είτε στα πλαίσια 
εθνικών προγραμμάτων των χωρών εταίρων ή στα 
πλαίσια πολυκρατικού προγράμματος μεταφορών. 
Το ενδιαφέρον του προγράμματος Phare στον τομέα 
αυτό στράφηκε κυρίως στη βελτίωση των διαβάσεων 
των συνόρων για την εξάλειψη των συμφορήσεων. Με 
την κατάρρευση των προηγούμενων καθεστώτων και 
το άνοιγμα των συνόρων, η διασυνοριακή κίνηση 
αυξήθηκε σε βαθμό που υπερέβη τις ανάγκες τις 
οποίες θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν οι 
εγκαταστάσεις στις διαβάσεις των συνόρων. Συνέπεια 
τούτου, οι καθυστερήσεις, ιδίως των εμπορευματικών 
μεταφορών, υπερβαίνουν μερικές φορές τις 40 ώρες σε 
ορισμένες διαβάσεις των συνόρων. 
Τα προβλήματα που αντιμετώπισαν πολλές χώρες 
εταίροι οφείλονταν: • στις υποβαθμισμένες υποδομές και τελωνειακές 
εγκαταστάσεις στις ή κοντά στις διαβάσεις των 
συνόρων, 
• στις παρωχημένες και ακατάλληλες διαδικασίες 
τελωνειακών συμψηφισμών και ελέγχων, 
. στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ των αρχών 
εκατέρωθεν των συνόρων. 
Συνεπώς, η ενίσχυση του Phare είχε ως επίκεντρο τόσο 
τη βελτίωση των πρακτικών με τη μεταφορά 
τεχνογνωσίας, όσο και τις άμεσες επενδύσεις για τη 
βελτίωση των υποδομών. Οι δραστηριότητες του 
προγράμματος Phare κατά τα προηγούμενα χρόνια 
αφορούσαν κυρίως τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την 
παροχή συμβουλών για τη θέσπιση των απαιτούμενων 
διαδικασιών και την εκπαίδευση των τελωνειακών 
υπαλλήλων. 
Τώρα που οι περισσότερες χώρες εταίροι έχουν 
επιτύχει το στόχο αυτό, η ενίσχυση του προγράμματος 
Phare δίδει μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις για τη 
βελτίωση των διαβάσεων των συνόρων. Η βελτίωση 
αυτή μπορεί να αφορά τόσο την αναβάθμιση του οδικού 
δικτύου και των χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων ώστε 
να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του αυξημένου όγκου 
κυκλοφορίας, όσο και την αναδιάρθρωση ή ανακαίνιση 
των διαβάσεων των συνόρων. 
Το Phare έχει διαθέσει μέχρι σήμερα 100 εκατ. ECU και 
πλέον για τον τομέα αυτό, ενώ μέχρι τα τέλη του 1995 
θα έχουν εφαρμοστεί περισσότερα από 50 μεμονωμένα 
σχέδια εκσυγχρονισμού διαβάσεων των συνόρων. Εχει 
διατεθεί ποσό 80 εκατ. ECU περίπου για την 
εναρμόνιση και την τυποποίηση των εγγράφων και των 
διαδικασιών, καθώς επίσης και για τη μηχανοργάνωση 
των διοικητικών υπηρεσιών των τελωνείων. 
Μια νέα σημαντική πρωτοβουλία το 1994 ήταν η 
ανάπτυξη της έννοιας των τελωνειακών διαδρόμων. Η 
πρωτοβουλία αυτή είχε προταθεί, αρχικά σε 
συνδυασμό με τη δημιουργία ενός διαδρόμου ο οποίος 
θα μπορούσε να βελτιώσει τις μεταφορές στα 
Βαλκάνια, που έχουν διακοπεί λόγω της σύγκρουσης 
στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο προγραμματισμός 
όσον αφορά τον τελωνειακό διάδρομο των 
Βαλκανίων έχει ολοκληρωθεί κατά το μεγαλύτερο 
μέρος του, συνεπάγεται δε τη συνεργασία μεταξύ 
πέντε χωρών, ενώ το πρόγραμμα Phare θα αναλάβει το 
συντονισμό, επικουρούμενο από τις Γενικές 
Διευθύνσεις VII και XXI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 
13 
Το Μάρτιο του 1994, οι Υπουργοί Μεταφορών της 
Κοινότητας συναντήθηκαν στην Κρήτη, στα πλαίσια 
μιας Πανευρωπαϊκής Διάσκεψης για τις μεταφορές 
κατά την οποία ορίσθηκαν εννέα πρωταρχικής 
σημασίας διάδρομοι μεταφορών. Το πρόγραμμα Phare 
χρηματοδοτεί τις περισσότερες από τις 
προεπενδυτικές μελέτες σκοπιμότητας που αποτελούν 
το πρώτο στάδιο για την ανάπτυξη των διαδρόμων 
αυτών. Το Phare έχει επίσης αρχίσει να ασχολείται με 
την ανάπτυξη ενός τελωνειακού διαδρόμου στις χώρες 
της Βαλτικής. 
Προώθηση της πολυκρατικής και διαπεριφερειακής 
συνεργασίας 
Η ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των χωρών 
εταίρων του Phare έχει αναγνωρισθεί ως σημαντικό 
στοιχείο των μεταρρυθμίσεων, όχι μόνο για την 
ανάπτυξη στενότερων οικονομικών δεσμών, αλλά και 
για την προώθηση της πολιτικής σταθερότητας. Η 
Στρατηγική του Έσσεν για την ένταξη στην Ε.Ε. 
τονίζει επίσης τη σημασία που έχει η ανάπτυξη της 
συνεργασίας μεταξύ των χωρών εταίρων του Phare 
και δίδει έμφαση στην προώθηση της "καλής 
γειτονίας". 
Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα Phare υποστηρίζει 
ενεργά το Σύμφωνο Σταθερότητας στην Ευρώπη που 
έχει ως στόχο την προώθηση καλών σχέσεων μεταξύ 
των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
και αποτελεί μια από τις πρώτες δράσεις της Κοινής 
Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας. Από 
τον προϋπολογισμό του Phare διατίθεται συνολικά 
ποσό 200 εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση σχεδίων 
που υποβάλλονται από χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης στους έξι τομείς που ορίζονται 
στο Σύμφωνο ως τομείς προτεραιότητας για 
συνεργασία: 
• περιφερειακή διασυνοριακή συνεργασία 
. θέματα που αφορούν τις μειονότητες 
• πολιτιστική συνεργασία, συμπεριλαμβανόμενης και 
της εκμάθησης γλωσσών 
• περιφερειακή οικονομική συνεργασία 
• νομική συνεργασία και κατάρτιση σε διοικητικά 
θέματα 
• περιβαλλοντικά προβλήματα. 
Δόθηκε επίσης συνεχής έμφαση στην ανάπτυξη της 
συνεργασίας των συνέταιρων χωρών μέσω των 
πολυκρατικών προγραμμάτων του Phare (παλαιότερα 
αποκαλούνταν "περιφερειακά προγράμματα") που καταρτίσθηκαν για πρώτη φορά το 1991. Το 1994 
χορηγήθηκε κονδύλιο ύψους 86 εκατ. ECU για τα 
πολυκρατικά προγράμματα που αφορούσαν τους 
ακόλουθους βασικούς τομείς: 
. την ενέργεια, με ιδιαίτερη έμφαση σε μια 
στρατηγική καθαρού άνθρακα, σε προγράμματα 
διασυνδέσεων και δικτύων και στην εναρμόνιση 
των ενεργειακών πολιτικών 
• τις μεταφορές, με συνεχή έμφαση στην εξάλειψη 
των συμφορήσεων στις διαβάσεις των συνόρων 
• τις στατιστικές, με στόχο την ανάπτυξη 
συστημάτων πληροφόρησης για την υποστήριξη και 
τον έλεγχο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων 
. την εκπαίδευση και την έρευνα, με τα 
προγράμματα ACE και COSINE της Επιτροπής 
που έτυχαν αμφότερα συμπληρωματικής ενίσχυσης 
• τη δημόσια διοίκηση, με το πρόγραμμα SIGMA 
που έτυχε συμπληρωματικής ενίσχυσης και 
επεκτάθηκε στην Αλβανία, τις χώρες της 
Βαλτικής και τη Σλοβενία. 
Αναλήφθηκαν επίσης προπαρασκευαστικές εργασίες 
στους τομείς της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και των 
τηλεπικοινωνιών. 
Εκπρόσωποι της ομάδας, που συνεδριάζει δύο φορές 
ετησίως, είναι οι Εθνικοί Συντονιστές Ενίσχυσης των 
χωρών εταίρων του προγράμματος Phare. Η προεδρία 
της ομάδας αυτής ασκείται, εκ περιτροπής, κατά την 
αλφαβητική σειρά των ονομάτων των χωρών. Η 
Ουγγαρία άσκησε την προεδρία το 1994 την οποία 
ανέλαβε η Πολωνία στο τέλος του έτους. 
Το 1994, καταρτίσθηκε, για πρώτη φορά, ένα έγγραφο 
προσανατολισμών σχετικά με τα πολυετή 
προγράμματα, στο οποίο ορίζονται οι προτεραιότητες 
της πολυκρατικής χρηματοδότησης κατά τη διάρκεια 
του έτους. 
Το 1994 κατεβλήθηκαν συνεχείς προσπάθειες για την 
αποκέντρωση της διαχείρισης του προγράμματος και 
την αύξηση της τεχνικής βοήθειας στους συντονιστές 
του τομέα, οι οποίοι ορίζονται από την ομάδα 
συντονισμού. Το αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχουν 
τώρα Μονάδες Συντονισμού του Προγράμματος 
(PCU) για τα προγράμματα στους τομείς των 
μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, της ενέργειας, των 
τελωνειακών θεμάτων και της καταπολέμησης των 
ναρκωτικών. 
14 
Διαχείριση του προγράμματος Phare 
Το 1994 ήταν ένα σημαντικό σημείο καμπής όσον 
αφορά τη διαχείριση του προγράμματος Phare. Το νέο 
πολιτικό και οικονομικό κλίμα όσον αφορά την 
ένταξη στην ΕΕ και η εμπειρία που αποκτήθηκε κατά 
την τετραετή εφαρμογή του προγράμματος, επέβαλαν 
την επανεξέταση πολλών πτυχών της λειτουργίας του. 
Συνέπεια τούτου, η Επιτροπή προέβη σε ορισμένες 
βασικές βελτιώσεις όσον αφορά τον τρόπο 
διάρθρωσης, εφαρμογής και διαχείρισης του 
Προγράμματος, ενώ ανέπτυξε επίσης μια νέα 
προσέγγιση για τη μελλοντική διαχείριση του. 
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς ανάπτυξης 
αφορούσε τη στρατηγική για την ένταξη στην Ε.Ε. που 
υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο του Έσσεν. Η 
στρατηγική αυτή συνεπαγόταν την κατάρτιση 
λεπτομερών εγγράφων εργασίας για τον τρόπο με τον 
οποίο το πρόγραμμα Phare θα μπορούσε να 
αντιμετωπίσει την πρόκληση της υποστήριξης των 
χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά 
την προετοιμασία της ένταξης τους στην Ε.Ε. 
Η κατάρτιση των εγγράφων αυτών προϋπέθετε την 
ανάπτυξη ουσιαστικής πολιτικής διαχείρισης τόσο για 
τη φύση όσο και για τον τρόπο παροχής της 
υποστήριξης. Οι τομείς που αναπτύχθηκαν, και για 
τους οποίους έγινε λόγος και στο προηγούμενο 
κεφάλαιο της έκθεσης αυτής, ήταν οι επενδύσεις σε 
έργα υποδομών, όλες οι μορφές πολυκρατικής και 
διασυνοριακής συνεγασίας, η ανάπτυξη της 
εσωτερικής αγοράς και η προώθηση των επενδύσεων. 
Σχέση με τη στρατηγική του Έσσεν είχαν οι εξελίξεις, 
στον τομέα του προγραμματισμού, ιδίως δε η 
συμφωνία του Έσσεν για την πολυετή χρηματοδοτική 
συνδρομή μέχρι το 1999. 
Το θέμα της αποκέντρωσης, που θεωρήθηκε ως 
σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη του Phare, απέκτησε 
μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα των αποφάσεων 
του Έσσεν και το Phare πραγματοποίησε σημαντική 
πρόοδο τόσο όσον αφορά την αποκέντρωση της 
οικονομικής διαχείρισης όσο και τον προσδιορισμό 
του καλύτερου τρόπου για την επίτευξη της 
αποκέντρωσης του σχεδιασμού και της εφαρμογής του 
προγράμματος. 
Στα πλαίσια του Phare αναλήφθηκε επίσης μια 
σημαντική πρωτοβουλία οικονομικής διαχείρισης με 
τη δημιουργία ενός συστήματος κοινής οικονομικής 
διαχείρισης για όλες τις Μονάδες Διαχείρισης του 
Προγράμματος που προέβλεπε μεθόδους 
συστηματικού ελέγχου και αξιολόγησης. Τέλος, λόγω του αυξανόμενου επιπέδου ζήτησης 
πληροφοριών από πολλές ομάδες σχετικά με το 
Πρόγραμμα, ανώτερα διοικητικά στελέχη 
ασχολήθηκαν σοβαρά, για πρώτη φορά, με το θέμα 
των επικοινωνιών. 
Αποκέντρωση 
Η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Ελεγκτικό 
Συνένδριο συμφωνούν ότι το πρόγραμμα Phare 
πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες του για την 
επίτευξη μεγαλύτερης αποκέντρωσης. 
Κατά το παρελθόν, το θέμα της αποκέντρωσης 
εξεταζόταν, κυρίως, από την άποψη της τεχνικής και 
οικονομικής διαχείρισης και συσχετιζόταν με τη 
δημιουργία ενός συστήματος που επέτρεπε στις 
Μονάδες Διαχείρισης του Προγράμματος των 
συνέταιρων χωρών να είναι υπεύθυνες για την 
εφαρμογή και τη διαχείριση των σχεδίων. Ωστόσο, το 
νέο ενδιαφέρον για το Phare ως μέσου για τη 
διευκόλυνση της ένταξης στην Ε.Ε. διάνοιξε πολύ 
ευρύτερες προοπτικές όσον αφορά τους στόχους που 
πρέπει να επιδιώξει το Πρόγραμμα στον τομέα της 
αποκέντρωσης. Κατέστη σαφές ότι οι χώρες εταίροι 
είναι αναγκαίο να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα για 
την κατάρτιση και τη διαχείριση των προγραμμάτων 
τους σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, υπό την προϋπόθεση 
ότι αυτό θα γίνει τόσο σε συνδυασμό με τους ειδικούς 
όρους του Phare, όσο και με τους γενικότερους 
στόχους των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών, πράγμα που 
θα έχει επιδράσεις στη διάρθρωση του Phare. Πολλά 
από τα καθήκοντα των επικεφαλής τομέων, που προς 
το παρόν διεκπεραιώνονται στα κεντρικά γραφεία 
των Βρυξελλών, θα μεταφερθούν στις χώρες εταίρους 
οι δε δραστηριότητες στις Βρυξέλλες θα στραφούν 
περισσότερο προς την ανάπτυξη στρατηγικών 
πολιτικών και την παροχή οδηγιών. Ωστόσο, πριν 
αυτό μπορέσει να επιτευχθεί σε γενική κλίμακα, κάθε 
χώρα εταίρος θα πρέπει να συγκεντρώνει ορισμένες 
προϋποθέσεις, όπως κανόνες για δημόσιες συμβάσεις, 
μια νομική βάση για την προκήρυξη διαγωνισμών και 
ένα αποτελεσματικό σύστημα δημόσιας διοίκησης και 
υποβολής οικονομικών εκθέσεων. Συνεπώς, είναι 
σημαντικό να προσανατολισθεί η τρέχουσα ενίσχυση 
του προγράμματος Phare στους τομείς αυτούς. 
Προγραμματισμός 
Το Phare εισήγαγε το στοιχείο το πολυετούς 
προγραμματισμού στα Ενδεικτικά Προγράμματα 1994 
1996, που είχαν αποτελέσει αντικείμενο 
διαπραγματεύσεων το 1994 μετά την υιοθέτηση, κατά 
το προηγούμενο έτος, των Κατευθυντήριων Γραμμών 
Phare 1993 -1997 όπου η έννοια του πολυετούς 
15 
προγραμματισμού εμφανιζόταν για πρώτη φορά. Η 
πρωτοβουλία αυτή είχε ως στόχο να συντελέσει ώστε η 
ενίσχυση του Phare να αντανακλά περισσότερο τις 
μεσοπρόθεσμες προτεραιότητες μεταρρυθμίσεων κάθε 
χώρας, παρά να θεωρείται ως μια σειρά άπαξ, ετήσιων 
πρωτοβουλιών. Κατά την εισαγωγή της, η πρώτη 
έννοια του πολυετούς προγραμματισμού δεν 
συνοδευόταν από καμία πολυετή ανάληψη 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων, πράγμα που 
παρεκώλυε την υλοποίηση της. Στην πραγματικότητα, 
οι μεμονωμένες χώρες θα ήταν απρόθυμες να 
προγραμματίσουν την ενίσχυση του Phare στο μέλλον 
εάν δεν υπήρχε καμία μορφή εγγύησης ότι τα 
κεφάλαια θα διατίθεντο πράγματι. 
Η έλλειψη πολυετούς χρηματοδοτικής δέσμευσης 
επιβραδύνει επίσης και την εφαρμογή των σχεδίων, 
επειδή βασίζεται σε έναν ετήσιο προϋπολογισμό που 
πρέπει να ανανεώνεται κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι 
πρέπει να ακολουθείται ολόκληρος ο κύκλος 
προγραμματισμού κάθε χρόνο και η πραγματική 
ανάληψη υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων 
συγκεντρώνεται στο τέλος του έτους. Αυτό σημαίνει 
επίσης ότι η διοίκηση πρέπει να ασχολείται υπερβολικά 
με τη διαδικασία ανάληψης υποχρεώσεων, πράγμα που 
αποβαίνει εις βάρος της διαχείρισης, της εφαρμογής, 
του ελέγχου και της αξιολόγησης των σχεδίων. 
Κατά τα τέλη του 1994, στη Σύνοδο Κορυφής του 
Έσσεν, το Συμβούλιο ανέλαβε τη δέσμευση να 
εξασφαλίσει ένα ελάχιστο επίπεδο χρηματοδοτικής 
συνδρομής για την περίοδο μέχρι το 1999. Με τον 
τρόπο αυτό εξασφαλίσθηκε η χρηματοδοτική συνέχεια 
που είναι απαραίτητη για την κατάρτιση 
μεσοπρόθεσμων προγραμμάτων προς απορρόφηση 
των πιστώσεων του προγράμματος Phare. Κατά 
συνέπεια, θα αναπτυχθούν τώρα μελλοντικά 
Ενδεικτικά Προγράμματα για τη Δημοκρατία της 
Τσεχίας, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβακία 
που θα καλύπτουν την περίοδο από το 1995 έως το 
1999, ενώ τα ίδια προγράμματα θα καλύπτουν την 
περίοδο 1996-1999 για άλλες χώρες εταίρους. 
Η διοίκηση του Phare στα κεντρικά γραφεία των 
Βρυξελλών άρχισε επίσης να αναπτύσσει ένα νέο 
σύστημα κατευθυντήριων γραμμών για τη διαχείριση 
του προγράμματος, που αντανακλούν τις νέες 
πολυετείς προοπτικές και εμπεριέχουν ένα εντονότερο 
στοιχείο ελέγχου και αξιολόγησης. Οι κατευθυντήριες 
αυτές γραμμές εξασφαλίζουν μια αποτελεσματικότερη 
διάρθρωση για τον προγραμματισμό μιας πιο 
μακροπρόθεσμης προσέγγισης όσον αφορά τη διάθεση 
των πιστώσεων του προγράμματος Phare. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αναμένεται να 
τεθούν σε εφαρμογή ώστε να καλύψουν σημαντικό 
μέρος του προγραμματισμού για το 1995. 
Εφαρμογή 
Το 1994, το Phare ανέλαβε επίσης μια σημαντική 
πρωτοβουλία σχετικά με την πραγματική εφαρμογή 
των προγραμμάτων Phare. Η πρωτοβουλία αυτή 
αφορούσε την έκδοση εγχειριδίου για τις διαδικασίες 
του Συστήματος Αποκεντρωμένης Εφαρμογής (DIS). 
Το DIS είναι σύστημα που εξασφαλίζει ένα ενιαίο, 
συνεκτικό πλαίσιο εντός του οποίου πραγματοποιείται 
η διαχείριση των σχεδίων. Το κυριότερο στοιχείο του 
είναι ένα γενικό στρατηγικό σχέδιο, μεμονωμένα 
προγράμματα εργασιών και ένα σύστημα υποβολής 
εκθέσεων για τον έλεγχο και την αξιολόγηση κατά τη 
διάρκεια ζωής ενός προγράμματος. 
Το πλεονέκτημα του συστήματος αυτού είναι ότι, για 
πρώτη φορά, ένα σύστημα διαχείρισης σχεδίων ισχύει 
για όλους τους φορείς εφαρμογής σχεδίων (τις 
Μονάδες Διαχείρισης του Προγράμματος) στις χώρες 
εταίρους. 
Το βασικό στοιχείο του εν λόγω συστήματος είναι το 
λογικό πρότυπο πλαίσιο, δηλαδή ένα σύστημα 
προσδιορισμού και αξιολόγησης των στόχων στους 
οποίους βασίζεται ένα οποιοδήποτε μεμονωμένο 
σχέδιο. 
Στα πλαίσια του Συστήματος Αποκεντρωμένης 
Εφαρμογής, το λογιστικό σύστημα για τις 
χρηματοδοτικές δραστηριότητες, που άρχισε να 
εφαρμόζεται στα κεντρικά γραφεία των Βρυξελλών 
προ διετίας, προσαρμόσθηκε και επεκτάθηκε στις 
Μονάδες Διαχείρισης του Προγράμματος. 
Κατά τη διάρκεια του έτους διανεμήθηκαν σε όλες τις 
Μονάδες Διαχείρισης του Προγράμματος, σε 
συνδυασμό με ένα πρόγραμμα κατάρτισης, ένα 
εγχειρίδιο για το Σύστημα Αποκεντρωμένης 
Εφαρμογής και ένα ακόμη εγχειρίδιο για τους κανόνες 
σχετικά με τις συμβάσεις και τις προμήθειες. 
Τα νέα αυτά εγχειρίδια αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό 
βήμα για τη βελτίωση των τεχνικών και οικονομικών 
πτυχών της διαχείρισης των σχεδίων, προορίζονται δε 
να αποτελέσουν ευέλικτα εργαλεία που μπορούν να 
ενημερώνονται. Οι πληροφορίες που λαμβάνονται από 
τις χώρες εταίρους χρησιμοποιούνται για την 
περαιτέρω βελτίωση του συστήματος. 
16 
Έλεγχος και αξιολόγηση 
Το 1994 αναλήφθηκαν στα πλαίσια του Phare 
ορισμένες σημαντικές πρωτοβουλίες ελέγχου και 
αξιολόγησης. Οι πρωτοβουλίες αυτές αφορούν τόσο 
τις διαδικασίες χρηματοδότησης όσο και μια εκτίμηση 
της αποτελεσματικότητας του προγράμματος όσον 
αφορά την επίτευξη των στόχων του. 
Κατά τη διάρκεια του 1994 υπεγράφησαν συμβάσεις-
πλαίσια με ορισμένες ανεξάρτητες επιχειρήσεις 
λογιστικού ελέγχου. Το αντικείμενο τους είναι η 
διενέργεια λεπτομερών ελέγχων της χρηματοδότησης 
επιλεχθέντων σχεδίων. Οι μονάδες του Phare στις 
αντιπροσωπείες της Επιτροπής στις χώρες εταίρους 
διανέμουν καταλόγους με τις άμεσες προτεραιότητες 
λογιστικού ελέγχου, αλλά ο τελικός στόχος της εν 
λόγω διαδικασίας λογιστικού ελέγχου είναι να 
διενεργείται λογιστικός έλεγχος κάθε προγράμματος 
του Phare δύο τουλάχιστον φορές κατά τη διάρκεια 
ζωής του, που είναι συνήθως δύο έως τρία χρόνια. 
Το σχέδιο λογιστικού ελέγχου διαβιβάζεται στο 
Ελεγκτικό Συνέδριο και τη Γενική Διεύθυνση XX 
(Δημοσιονομικός Έλεγχος), οι δε εκθέσεις των 
ομάδων λογιστικού ελέγχου διαβιβάζονται και στις 
δύο αυτές υπηρεσίες. 
Τα αποτελέσματα των εν λόγω λογιστικών ελέγχων 
έχουν ήδη αποδειχθεί χρήσιμα για τον προγραμματισμό 
του τρόπου με τον οποίο μπορεί να θεσπισθεί μια 
αποτελεσματική διαδικασία λογιστικού ελέγχου σε μια 
μελλοντική και πιο αποκεντρωμένη δραστηριότητα. 
Κατά τη διάρκεια του 1994 ανατέθηκε επίσης η 
εκπόνηση ορισμένων ανεξάρτητων εκθέσεων για την 
εκτίμηση των επιδράσεων του προγράμματος Phare. Η 
Ουγγαρία ήταν η χώρα που επελέγη για να αποτελέσει 
το αντικείμενο της έρευνας, όπως επίσης και 
μεμονωμένοι τομείς ορισμένων χωρών. 
Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών επιβεβαίωσαν 
ότι οι βασικές αρχές της διαχείρισης του 
προγράμματος Phare είναι υγιείς από την άποψη ότι 
οι στόχοι του προγράμματος αντιστοιχούν στις 
ανάγκες των χωρών εταίρων και τα αποτελέσματα 
ανταποκρίνονται στους στόχους. Ωστόσο, οι εκθέσεις 
διασαφήνισαν την κατάσταση σε ορισμένους τομείς 
όπου πρέπει να επέλθουν αλλαγές για να αυξηθεί η 
αποτελεσματικότητα της διαχείρισης. Ειδικότερα, οι 
αλλαγές αυτές αφορούν τροποποιήσεις των 
χρηματοδοτικών και διοικητικών διαδικασιών για να 
έχουν οι φορείς εφαρμογής των σχεδίων περισσότερο 
χρόνο να αφοσιωθούν στη διαχείριση των σχεδίων αυτών καθεαυτών, παρά στην υποβολή εκθέσεων 
σχετικά με τη χρηματοδότηση. 
Το Σύστημα Αποκεντρωμένης Εφαρμογής εισάγει μια 
πιο ελεγχόμενη προσέγγιση τόσο για την τεχνική όσο 
και για τη χρηματοδοτική αξιολόγηση μέσω τακτικών 
εκθέσεων ελέγχου και αξιολόγησης που προκύπτουν 
από τη λειτουργία του λογικού πρότυπου πλαισίου. 
Το επόμενο βήμα όσον αφορά την αξιολόγηση είναι η 
θέσπιση μιας πιο συστηματικής προσέγγισης όσον 
αφορά την ανεξάρτηση αξιολόγηση των προγραμμάτων, 
με μέθοδο παρόμοια εκείνη που εφαρμόστηκε το 1994 
για τους δημοσιονομικούς ελέγχους. 
Πληροφόρηση 
Το πρόγραμμα Phare αποτελεί σχεδόν μοναδική 
πρωτοβουλία της Επιτροπής από την άποψη των 
νόμιμων συμφερόντων που έχουν στο πρόγραμμα 
πολλές ομάδες, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις 
ένδεκα χώρες εταίρους. 
Κατά τη διάρκεια του 1993 κατέστη σαφές ότι οι 
πόροι που αφιερώθηκαν για την ικανοποίηση των 
αναγκών των ομάδων αυτών δεν ήταν επαρκείς και 
ότι χρειαζόταν μια πιο συστηματική προσέγγιση. 
Κατά συνέπεια, η διοίκηση του προγράμματος Phare 
αποφάσισε να αναπτυχθεί μια ευρεία στρατηγική 
πληροφοριών και να αυξηθούν οι πόροι που 
διατίθενται στον τομέα αυτό. Η στρατηγική βασίζεται 
σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ερευνών που εντοπίζει 
τις ανάγκες πληροφόρησης και επικοινωνίας των 
βασικών φορέων λήψης αποφάσεων καθώς και των 
ατόμων που ασχολούνται με το Πρόγραμμα, τόσο 
εντός όσο και εκτός της Επιτροπής. 
Το Πρόγραμμα άρχισε να εφαρμόζεται από τα 
κεντρικά γραφεία των Βρυξελλών στα μέσα του 1994. 
Η ανταπόκριση ήταν αρκετά ενθαρρυντική ώστε να 
επιταχυνθεί ο ρυθμός των δραστηριοτήτων το 1995. 
Τα προγράμματα κάλυπταν τις ακόλουθες 
δραστηριότητες: μια διεξοδική επανεξέταση της 
γραπτής και οπτικής εταιρικής οντότητας_ ένα 
σημαντικό πρόγραμμα δημοσιεύσεων σε 22 γλώσσες, 
συμπεριλαμβανόμενης και της έγκαιρης παροχής 
πληροφοριών για τις συμβάσεις, την ανάπτυξη μιας 
βάσης δεδομένων για την πληροφόρηση, που περιέχει, 
τη στιγμή αυτή, 40.000 και πλέον ονόματα. Το 
πρόγραμμα είναι τώρα απόλυτα λειτουργικό στις 
Βρυξέλλες, τη Βαρσοβία, την Πράγα και τη 
Βουδαπέστη, ενώ κατά τη διάρκεια του 1995 θα 
επεκταθεί σε τρεις τουλάχιστον και, ενδεχομένως, 
πέντε επιπλέον χώρες εταίρους. ' Αλλες χώρες εταίροι 
συμμετέχουν σε μια πιο ad hoc βάση. 
17 
Αλβανία 
To 1994 ήταν ένα σημαντικό έτος για την Αλβανία και 
το πρόγραμμα Phare. Το επίκεντρο της ενίσχυσης του 
Phare συνέχισε να απομακρύνεται από την επείγουσα 
βοήθεια και να κατευθύνεται προς την παροχή της 
απαιτούμενης τεχνογνωσίας με τη δημιουργία της 
διάρθρωσης μιας οικονομίας της αγοράς και μιας 
δημοκρατικής κοινωνίας. 
Η κίνηση αυτή αντανακλά τη σταθερή βελτίωση της 
γενικής οικονομικής κατάστασης μετά τη σοβαρή 
οικονομική κρίση που ενέσκυψε μετά την κατάρρευση 
του προηγούμενου καθεστώτος. Το Ακαθάριστο 
Εγχώριο Προϊόν (ΑΕγχΠ) αυξήθηκε κατά 6% και η 
βιομηχανική παραγωγή, που είχε μειωθεί κατά 30% το 
1991, αυξήθηκε κατά 12% το 1994. 
Η τάση αυτή κατέστησε δυνατό στην κυβέρνηση να 
χαράξει μια πιο μακροπρόθεσμη στατηγική 
οικονομικής αναδιάρθρωσης. Η μεσοπρόθεσμη 
οικονομική της στρατηγική για την περίοδο 1993-1996 
και το πρόγραμμα κρατικών επενδύσεων για το 1994-
1996 παρέχουν τη βάση του Ενδεικτικού 
Προγράμματος Phare που καλύπτει την περίοδο 1994-
1996. 
Η συνεργασία μεταξύ Phare και κυβέρνησης έδειξε ότι 
υπάρχει αμοιβαία κατανόηση όσον αφορά τις βασικές 
προτεραιότητες των μεταρρυθμίσεων. Συνεπώς, 
κατέστη δυνατή η ανάπτυξη σημαντικών 
προγραμμάτων που μπορούν να εφαρμοστούν 
αποτελεσματικά. 
Το Ενδεικτικό Πρόγραμμα για το 1994 υπεγράφη το 
Μάϊο με προϋπολογισμό ύψους 29 εκατ. ECU σε πέντε 
βασικούς τομείς: 
. τομεακή αναδιάρθρωση (γεωργία, υγειονομικός 
τομέας, ανάπτυξη MME) 
. ανάπτυξη υποδομών 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• ανάπτυξη θεσμικών οργάνων 
. ανθρωπιστική βοήθεια. 
Επιπλέον, διατέθηκε ποσό ύψους 20 εκατ. ECU για τη 
διασυνοριακή συνεργασία με τις γειτονικές χώρες 
Ελλάδα και Ιταλία. Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος 
βρίσκεται στον τομέα των μεταφορών και, ειδικότερα, 
στη βελτίωση των οδικών υποδομών και των 
διαβάσεων των συνόρων στους ζωτικούς διαδρόμους 
ανατολής-δύσεως και βορρά-νότου. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
49 σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων 
θεσμικο'ιν οργάνων 
και της διοίκησης 4.6 Εκπαίδευση, 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 9.4 
Ανθρωπιστική 
και επισιτιστική βοήθεια 7 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 23 Γειοργική 
αναδιάρθρωση 5 
Κατά τα τέλη του έτους εγκρίθηκε επίσης συνολικό 
ποσό ενίσχυσης ύψους 35 εκατ. ECU υπέρ του 
ισοζυγίου πληρωμών. Από το ποσό αυτό, 15 εκατ. 
ECU θα αντληθούν από τον προϋπολογισμό του 1994, 
ενώ τα υπόλοιπα 20 εκατ. ECU θα προέλθουν από τον 
προϋπολογισμό του 1995. 
Η γεωργία συνέχισε να αποτελεί βασική 
προτεραιότητα της ενίσχυσης του προγράμματος 
Phare το 1994. Η διαδικασία κτηματικών 
μεταρρυθμίσεων έχει προχωρήσει αρκετά δεδομένου 
ότι το 98% των καλλιεργήσιμων γαιών βρίσκονται 
τώρα στα χέρια ιδιωτών, ενώ το μεγαλύτερο μέρος 
των γαιών αυτών είναι μικρές γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις για την εξασφάλιση των προς το ζην. 
Μεταξύ των ενεργειών που αναλαμβάνονται στο 
πλαίσιο του Phare για την ανάπτυξη της γεωργίας ως 
βιώσιμου τομέα για ιδιωτικές επιχειρηματικές 
δραστηριότητες, συγκαταλέγεται η προώθηση ενός 
λειτουργικού συστήματος γεωργικών πιστώσεων, η 
ανάπτυξη υπηρεσιών για την επέκταση της ιδιωτικής 
γεωργίας και η ενίσχυση για την κτηματογράφηση. Το 
Phare παρείχε κατάρτιση και εξοπλισμό σε τρία 
ιδρύματα χαρτογράφησης που είναι υπεύθυνα για την 
τοπογράφηση, τη χαρτογράφηση και την καταγραφή 
1,8 εκατ. και πλέον αγροτεμαχίων. 
18 
Υπάρχει μια διαρκώς εντεινόμενη και επιτακτική 
ανάγκη να αντιμετωπισθούν οι σοβαρές ελλείψεις 
στον τομέα των υποδομών της Αλβανίας, γεγονός που 
ανεγνώρισε η κυβέρνηση και έλαβε υπόψη στο 
πρόγραμμα κρατικών επενδύσεων. Συνεπώς, το Phare 
επικεντρώνει τις δραστηριότητες του στη βελτίωση 
των υποδομών, ιδίως δε στην ανάπτυξη του οδικού 
δικτύου και των λιμένων. Το Phare συγχρηματοδοτεί 
επίσης τον εκσυγχρονισμό του σταθμού πορθμείων 
του Durres. Οι υφιστάμενες υποδομές πρέπει να 
βελτιωθούν σημαντικά για να μπορέσουν να 
ανταποκριθούν στην αύξηση της κίνησης που 
παρατηρήθηκε κατά την τελευταία διετία. Η Αλβανία έχει συντελέσει ικανοποιητική πρόοδο 
όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος. Κατά 
τα τέλη του 1994, το 70% του συνόλου των 
αναληφθεισών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων 
για τη χώρα αυτή είχαν αποτελέσει το αντικείμενο 
συμβάσεων - το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ 
το μέσο όρο όλων των συνέταιρων χωρών του 
προγράμματος Phare που είναι 52%. Τα ποσοστά 
εκταμίευσης είναι επίσης ικανοποιητικά και 
ανέρχονται στο 66% των συμβατικών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων που έχουν πράγματι εκτελεστεί. 
19 
Βουλγαρία 
Στη Βουλγαρία έχουν τεθεί τα θεμέλια μιας 
οικονομίας της αγοράς και μιας δημοκρατικής 
κοινωνίας. Ωστόσο, ο ρυθμός οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης της χώρας αυτής 
επιβραδύνθηκε κατά την τελευταία διετία λόγω των 
ιδιαίτερα δυσχερών οικονομικών συνθηκών, του 
εμπορικού αποκλεισμού της Σερβίας και του 
Μαυροβουνίου και των πολιτικών αλλαγών. Η χώρα 
εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό και 
ανεργία, καθώς επίσης και σοβαρό έλλειμμα του 
προϋπολογισμού. Ωστόσο, το 1994 ήταν το έτος κατά 
το οποίο προέκυψαν ορισμένες θετικές ενδείξεις. Η 
κυβέρνηση θέσπισε ένα φιλόδοξο οικονομικό 
πρόγραμμα και συντελέστηκε πρόοδος σε διάφορους 
τομείς, συμπεριλαμβανόμενης και της θέσπισης του 
νόμου περί πτωχεύσεων και της εισαγωγής του ΦΠΑ, 
που άρχισε να ισχύει την 1η Απριλίου 1994. Το 
εμπόριο με χώρες της Δυτικής Ευρώπης αυξήθηκε 
επίσης σημαντικά κατά τα τελευταία χρόνια. 
Το Phare διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην 
αναδιάρθρωση της οικονομίας της Βουλγαρίας. Το 
Πρόγραμμα διέθεσε πιστώσεις στους βασικούς τομείς 
ανασυγκρότησης, συμπεριλαμβανόμενης της 
ιδιωτικοποίησης και αναδιάρθρωσης των κρατικών 
επιχειρήσεων, της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, 
του εκσυγχρονισμού των τραπεζών και των 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, καθώς επίσης και της 
μεταρρύθμισης στην αγορά εργασίας και στον 
κοινωνικό τομέα. 
Επιπλέον, το πρόγραμμα Phare χορήγησε 
ανθρωπιστική βοήθεια και διέθεσε ένα ειδικό 
συμπληρωματικό κονδύλιο του προϋπολογισμού για 
την πυρηνική ασφάλεια. 
Ωστόσο, το Phare αντιμετώπισε όλο και μεγαλύτερες 
δυσκολίες για την εφαρμογή των προγραμμάτων του, 
κυρίως επειδή η φύση της ενίσχυσης μεταβάλλεται και 
δεν αφορά πλέον προγράμματα εφοδιασμού και 
παροχής στοιχειώδους τεχνογνωσίας, αλλά μάλλον 
πιο ειδικευμένους τομείς. Η μεταστροφή αυτή απαιτεί 
υψηλότερο επίπεδο συνεργασίας με την κυβέρνηση και 
την επίτευξη προόδου όσον αφορά τη νομική και 
θεσμική αναδιάρθρωση ορισμένων βασικών τομέων. 
Ήταν δύσκολο να συντελεσθεί πρόοδος λόγω 
διαδοχικών αλλαγών κυβερνήσεων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
85 σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση των . , , , 
δημοσίων θεσμικών ΛΟίπα 'U Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
οργάνων και της διοίκησης 1,2 οτ^1^ των επιχειρήσεων 3 
Εκπαίδευση, υγεία, 
κατάρτιση, και έρευνα 12 
Περιβάλλον και 
πυρηνική ασφάλεια 5 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 62,6 
Εντούτοις, το 1994 η κυβέρνηση θέσπισε ένα φιλόδοξο 
πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Οι δραστηριότητες του 
Phare προσαρμόστηκαν για την υποστήριξη του 
προγράμματος αυτού και ταυτόχρονα 
επικεντρώθηκαν στους τομείς όπου η ήδη αποκτηθείσα 
εμπειρία έχει δείξει θετικά αποτελέσματα: 
• ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
• ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και θεσμικές 
μεταρρυθμίσεις 
• ενίσχυση των επενδύσεων. 
Στα πλαίσια του Προγράμματος αναλήφθηκαν 
συνολικά το 1994 υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων 
ύψους 85 εκατ. ECU. 
Από το συνολικό ποσό των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων στη Βουλγαρία 
από την έναρξη της εφαρμογής του Προγράμματος το 
1990, το ποσοστό των συμβατικών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων είναι ελαφρώς χαμηλότερο από 
το μέσο όρο (48% έναντι 52% για ολόκληρο το 
Πρόγραμμα). Τα ποσοστά εκταμιεύσεων κατά την 
περίοδο αυτή αντιστοιχούν περίπου στο μέσο όρο του 
Προγράμματος γενικότερα (με 51% εκτελεσθείσες 
συμβατικές υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων έναντι 
50% που είναι ο μέσος όρος). 
20 
Ορισμένες από τις κυριότερες δραστηριότητες του 
προγράμματος Phare το 1994 ήταν η ενίσχυση του 
ενεργειακού τομέα, τόσο για την βελτίωση της 
ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων όσο και 
για την απεξάρτηση από την πυρηνική ενέργεια με την 
αναβάθμιση των σταθμών παραγωγής ενέργειας που 
λειτουργούν με πρώτη ύλη τον άνθρακα. Ειδικότερα, 
το Phare θα συμμετάσχει στη χρηματοδότηση της 
εγκατάστασης ενός συστήματος μείωσης των 
εκπομπών οξιδίων θείου στον σταθμό παραγωγής 
ενέργειας "Maritsa". Η χρηματοδότηση αυτή θα 
καταστήσει δυνατή την εφαρμογή των 
περιβαλλοντικών προτύπων που είναι απαραίτητα για 
την αποδέσμευση χρηματοδοτικών πόρων από την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης για τον 
εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων. 
Το Phare συμμετέχει επίσης στη χρηματοδότηση 
ορισμένων έργων υποδομών, συμπεριλαμβανόμενης 
και της αποπεράτωσης του αυτοκινητοδρόμου Ε79 
που διασχίζει τη χώρα από βορρά προς νότο. Με την υποστήριξη του προγράμματος Phare 
προχωρούν επίσης οι εργασίες εκσυγχρονισμού του 
τομέα των τηλεπικοινωνιών της Ουγγαρίας, τόσο με 
την κατάρτιση και την ανάπτυξη πολιτικών για τους 
ανθρώπινους πόρους όσο και με τον εκσυγχρονισμό 
των εγκαταστάσεων των Ταχυδρομείων Βουλγαρίας. 
Στα πλαίσια του προγράμματος διασυνοριακής 
συνεργασίας με την Ελλάδα, το Phare χρηματοδοτεί 
επίσης την αναδιάρθρωση διάφορων τμημάτων των 
σιδηροδρομικών γραμμών Dupnitza-Kulata, 
συμπεριλαμβανόμενης και της ηλεκτροδότησης 
σιδηροδρομικών γραμμών άνω των 114 χιλιομέτρων 
προς μια κατεύθυνση. Στα πλαίσια ενός άλλου 
σχεδίου, χορηγείται ενίσχυση για τη δημιουργία μιας 
νέας τηλεπικοινωνιακής σύνδεσης από την Καβάλα 
μέχρι το Χάσκοβο, συμπεριλαμβανόμενης και της 
τοποθέτησης ενός καλωδίου οπτικών ινών μήκους 120 
χιλιομέτρων και της εγκατάστασης ενός ψηφιακού 
συστήματος διαβιβάσεων στη Σόφια. 
21 
Δημοκρατία της Τσεχίας 
Το 1994 ήταν σημείο καμπής για το Phare στη 
Δημοκρατία της Τσεχίας. Στο πλαίσιο της κατάρτισης 
των πολυετών Ενδεικτικών Προγραμμάτων 1994-
1996, πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση των 
δραστηριοτήτων του Phare. Καθορίστηκαν νέοι 
προσανατολισμοί βάσει των οποίων το Phare μπόρεσε 
να εξασφαλίσει μεγαλύτερη υποστήριξη από την 
κυβέρνηση κατόπιν κοινής αναγνώρισης της σημασίας 
του Phare στην προσπάθεια της Δημοκρατίας της 
Τσεχίας να προωθήσει την επιθυμητή ένταξη της 
χώρας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η ανασκόπηση 
λαμβάνει επίσης υπόψη την επιθυμία της κυβέρνησης 
της Τσεχίας να μεταστρέψει το επίκεντρο του 
ενδιαφέροντος της ενίσχυσης του προγράμματος 
Phare από την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα στην 
υποστήριξη των δημόσιων υπηρεσιών, 
συμπεριλαμβανόμενων και των επενδύσεων σε έργα 
υποδομών. Ζητήθηκε επίσης από την κυβέρνηση η 
χορήγηση λιγότερο επιλεκτικής ενίσχυσης για την 
αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και η επικέντρωση 
των μεσοπρόθεσμων προσπαθειών του ιδιωτικού 
τομέα στην υποστήριξη προγραμμάτων γενικών 
υπηρεσιών και στην ανάπτυξη επιχειρήσεων. 
Η ανασκόπηση του Προγράμματος έδειξε ότι οι 
καθυστερήσεις εφαρμογής των προγραμμάτων κατά 
την περίοδο 1991-1993, που προκλήθηκαν από τη 
διάσπαση της χώρας στη Δημοκρατία της Τσεχίας και 
τη Σλοβακία και οι οποίες συνδυάστηκαν με την 
ταχεία μετατροπή της οικονομίας της Τσεχίας από 
οικονομία κεντρικού σχεδιασμού σε ελεύθερη 
οικονομία, σήμαιναν ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι 
διοχετεύονταν σε τομείς οι οποίοι δεν είχαν πλέον 
αναγκαστικά προτεραιότητα. Το 90% και πλέον των 
προηγούμενων κρατικών περιουσιακών στοιχείων 
ανήκουν τώρα σε ιδιώτες, ο πληθωρισμός έχει τεθεί 
υπό έλεγχο και η ανεργία είναι χαμηλή. Η κάμψη της 
οικονομικής ανάπτυξης φαίνεται να έχει αναστραφεί, 
ενώ σύμφωνα με τις προβλέψεις αναμένεται τώρα 
μεγέθυνση 4% περίπου. Ο κρατικός προϋπολογισμός 
έχει εξισορροπηθεί κα το ισοζύγιο τρεχουσών 
πληρωμών της χώρας παρουσιάζει πλεόνασμα. 
Οι προτεραιότητες της κυβέρνησης στράφηκαν προς 
τη σταθεροποίηση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων 
και την προώθηση της ολοκλήρωσης με την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνέπεια τούτου, οι 
δραστηριότητες του Phare θα αφορούν όλο και 
περισσότερο τη νομοθετική ολοκλήρωση και την 
εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, καθώς επίσης 
και την ανάπτυξη των υποδομών. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
6Θ σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση 
των δημοσίων 
θεσμικών 
οργάνων και της 
διοίκησης 11 
Κοινωνική 
ανάπτυξη 
απασχόληση 14 Εκπαίδευση, υγεία, 
κατάρτιση, και έρευνα 3.5 
Γεωργική 
αναδιάρθρωση 4,5 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 25 
Η νέα προσέγγιση θα προωθηθεί περαιτέρω στα 
πλαίσια του Ενδεικτικού Προγράμματος 1995-1999. 
Το 1994 διετέθηκε στη Δημοκρατία της Τσεχίας ποσό 
60 εκατ. ECU από τα οποία 25 εκατ. ECU διατέθηκαν 
σε σχέδια του νέου προγράμματος διασυνοριακής 
συνεργασίας. 
Ορισμένες από τις σημαντικές πρωτοβουλίες το 1994 
ήταν η σύσταση της Εταιρείας Περιφερειακών 
Επενδύσεων στην Οστράβα και του Εθνικού Ταμείου 
Κατάρτισης. 
Οι πρωτοβουλίες αυτές συνιστούν σημαντική εξέλιξη 
όσον αφορά την αποκέντρωση και συνεπάγονται τη 
μεγαλύτερη συμμετοχή των οργανώσεων της Τσεχίας 
στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον προορισμό των 
πιστώσεων του Phare. Προετοιμάζονται δύο νέες 
ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες, το Ταμείο Προστασίας 
της Ενέργειας και το Ανανεώσιμο Ταμείο 
Περιβάλλοντος, που αναμένονται να υλοποιηθούν 
κατά τη διάρκεια του 1995 σε συνεργασία με την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και 
Ανάπτυξης. 
Η Εταιρεία Περιφερειακών Επενδύσεων είναι ένα 
ταμείο που διαθέτει κεφάλαια ύψους 8 εκατ. ECU για 
την ανάπτυξη επιχειρήσεων υψηλής αποδοτικότητας, 
ιδίως στην περιοχή της Οστράβα. Το Phare χορήγησε 
το κεφάλαιο και εξασφάλισε τις υπηρεσίες ενός 
διευθυντικού διοικητικού στελέχους που 
αποσπάστηκε από μια εταιρεία επενδύσεων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι οικονομικές αποφάσεις 
εγκρίνονται από ένα διοικητικό συμβούλιο που 
απαρτίζεται από επιχειρηματίες της περιοχής. Από 
22 
τον Ιούνιο του 1994 που το Ταμείο άρχισε επίσημα τις 
δραστηριότητες του, έχει επενδύσει 1,1 εκατ. ECU σε 
τέσσερα έργα. Το διοικητικό συμβούλιο ενέκρινε μια 
ακόμη επένδυση 2,7 εκατ. ECU που υλοποιείται τη 
στιγμή αυτή. 
Το Εθνικό Ταμείο Κατάρτισης χρηματοδοτεί 13 
πρότυπα σχέδια τοπικών ιδρυμάτων κατάρτισης σε 
θέματα διαχείρισης με στόχο τη διοργάνωση 
εντατικών σειρών μαθημάτων υψηλού επιπέδου για 
διοικητικούς υπαλλήλους μεσαίων κλιμακίων των 
ιδιωτικών και δημόσιων οργανισμών της Τσεχίας. 
Η έννοια της δημιουργίας τομεακών ταμείων έχει 
ενσωματωθεί στη νέα προσέγγιση του Phare που θα 
αρχίσει να εφαρμόζεται στο Ενδεικτικό Πρόγραμμα 
1994-1999. 
Στο πλαίσιο του προγράμματος για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις παρασχέθηκε ενίσχυση σε 5.000 και πλέον 
επαγγελματίες με τη μορφή συμβουλευτικών 
υπηρεσιών μέσω ενός δικτύου 20 περιφερειακών 
κέντρων και Κέντρων Πληροφόρησης Επιχειρήσεων. 
Το πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας αποτέλεσε 
την κυριότερη καινοτομία το 1994. Παρά ορισμένες 
αρχικές επιφυλάξεις, το πρόγραμμα αποδεικνύεται 
ότι αποτελεί μία δημοφιλή πρωτοβουλία που τυγχάνει 
ιδιαίτερης εκτίμησης. Εγκρίθηκαν ήδη έξι σχέδια που 
έχουν ως αντικείμενο τη βελτίωση των υποδομών των 
μεταφορών, τον καθαρισμό των πόσιμων υδάτων, την 
κατασκευή ενός αγωγού ατμού για τη βελτίωση της 
διανομής θερμότητας και τη μείωση των τοξικών 
εκπομπών στην παραμεθόρια περιοχή μεταξύ Τσεχίας 
και Γερμανίας. 
Στον τομέα των ξένων επενδύσεων, η Υπηρεσία 
Προώθησης Επενδύσεων "Czechinvest", που 
ενισχύεται από το πρόγραμμα Phare, ανέπτυξε 
επιτυχώς δραστηριότητες όπως π.χ. η δημιουργία ενός δικτύου τοπικών αντιπροσώπων στις περιφέρειες της 
Τσεχίας και μιας ξένης αντιπροσωπείας στο Λονδίνο 
(προετοιμάζεται η εγκατάσταση αντιπροσωπίας τη 
Γαλλία και τη Γερμανία). 
Το 1994, η Czechinvest εξασφάλισε επίσης άμεσα τη 
διενέργεια έξι επενδύσεων προϋπολογισμού ύψους 48 
εκατ. $ΗΠΑ, που δημιούργησαν 1.250 νέες θέσεις 
εργασίας. 
Το ποσοστό συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής και 
το ποσοστό εκταμιεύσεων στη Δημοκρατία της 
Τσεχίας είναι πολύ χαμηλότερα από το μέσο όρο του 
Προγράμματος γενικότερα, οι δε εκτελεσθείσες 
πληρωμές που αντιστοιχούν μόνο στο 13% των 
αναληφθεισών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων 
και στο 21% των συμβατικών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων από την περίοδο που το 
Πρόγραμμα άρχισε να χορηγεί ενίσχυση στη χώρα. Η 
επίδοση αυτή δεν είχε ακόμη σοβαρές συνέπειες στην 
εφαρμογή των σχεδίων επειδή αφορά μόνο την 
επίδοση της Τσεχίας από το 1993, έτος κατά το οποίο 
η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της. 
Το Phare έλαβε επίσης ορισμένα σημαντικά μέτρα για 
την ανάπτυξη μιας προκαταρκτικής προσέγγισης όσον 
αφορά τις επικοινωνίες. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 
έτους διενεργήθηκαν έρευνες για να εντοπισθεί ο 
καλύτερος τρόπος βελτίωσης της επικοινωνίας με τις 
κυριότερες κατηγορίες ατόμων στις οποίες 
απευθύνεται το Πρόγραμμα. Τα πορίσματα της 
έρευνας αυτής χρησιμοποιήθηκαν για την κατάρτιση 
ενός προγράμματος επικοινωνιών το 1995, το οποίο 
υποστηρίζει τη γενική στρατηγική επικοινωνιών που 
ανέπτυξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πρόγραμμα 
Phare. 
23 
Εσθονία 
Οι πιστώσεις του Phare για την Εσθονία 
διπλασιάστηκαν σχεδόν σε σύγκριση με το 1993 και 
αυξήθηκαν από 12 εκατ. ECU σε 22,5 εκατ. ECU. Η 
αύξηση αυτή βασίζεται στην ικανοποιητική επίδοση 
του προγράμματος Phare και τη σταθερή προσήλωση 
της κυβέρνησης στη διαδικασία μεταρρυθμίσεων. 
Καρπός της συνεργασίας μεταξύ της κυβέρνησης της 
Εσθονίας και του Phare ήταν η αποτελεσματική 
εφαρμογή διάφορων σχεδίων και ένα ανάλογα υψηλό 
ποσοστό συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής 
πιστώσεων (55,5% του συνόλου των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων). Οι εκταμιεύσεις 
στο τέλος του 1994 αντιστοιχούσαν στο 25% των 
συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων. 
Συνεπώς, βελτιώθηκε η ικανότητα της κυβέρνησης και 
των οργανισμών να εντοπίζουν και να εφαρμόζουν 
προγράμματα με τη συνδρομή της Μονάδας 
Συντονισμού της Βοήθειας Phare που ιδρύθηκε στα 
πλαίσια του Υπουργείου Οικονομικών. Με τη βοήθεια 
της μονάδας αυτής οι διάφοροι κυβερνητικοί και μη 
κυβερνητικοί οργανισμοί είναι τώρα ικανοί να 
διαχειρισθούν οι ίδιοι τα περισσότερα προγράμματα 
αντί να βασίζονται στην εφαρμογή του προγράμματος 
απευθείας από τις υπηρεσίες του Phare στις 
Βρυξέλλες. 
Η κυβέρνηση χάραξε με επιτυχία το πλαίσιο για μια 
ανεξάρτητη οικονομία μετά τη σοβαρότατη 
οικονομική αναταραχή που προκάλεσε η ανεξαρτησία 
της Εσθονίας από τη Σοβιετική Ένωση. Το εμπόριο 
στράφηκε κυρίως προς τη Δύση. Μια σημαντική 
πρωτοβουλία στο πλαίσιο αυτό ήταν η υπογραφή μιας 
συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα και η έναρξη διαπραγματεύσεων για τη 
σύναψη μιας Ευρωπαϊκής Συμφωνίας. 
Η χρηματοδότηση του Phare το 1994 συγκεντρώθηκε 
περισσότερο σε βασικούς τομείς των μεταρρυθμίσεων, 
όπως οι ιδιωτικοποιήσεις και οι αναδιαρθρώσεις. Οι 
τομείς ενίσχυσης του Phare, όπως σκιαγραφούνται 
στο Ενδεικτικό Πρόγραμμα που υπεγράφη τον Μάϊο, 
είναι οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις, η βελτίωση των 
υποδομών και η ανάπτυξη των θεσμών και των 
ανθρώπινων πόρων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
22,5 σε εκατ. ECU 
Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων ί 
Περιβάλλον και 
πυρηνική ασφάλεια 2,5 Εκπαίδευση, υγεία, 
κατάρτιση, και έρευνα 4,5 
Το πρόγραμμα διαθέτει επίσης μια Γενική 
Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας που θα αφορά 
κυρίως με την εφαρμογή της νέας συμφωνίας 
ελεύθερου εμπορίου και την υποστήριξη της 
κατάρτισης ενός προγράμματος δημόσιων 
επενδύσεων. 
Μέχρι τα τέλη Αυγούστου 1994 η Εσθονία είχε 
ιδιωτικοποιήσει το 50% περίπου των μεγάλων 
κρατικών επιχειρήσεων με την υπογραφή συμφωνιών 
συνολικής αξίας πώλησης 60 εκατ. ECU περίπου. Το 
Phare υποστήριξε την προσπάθεια αυτή με τη σύσταση 
της Υπηρεσίας Ιδιωτικοποιήσεων Εσθονίας, την 
θέσπιση σχετικής νομοθεσίας, την εκπόνηση μελετών 
πριν από την ιδιωτικοποίηση βασικών βιομηχανιών 
και την κατάρτιση των μελών των διοικητικών 
συμβουλίων και των διευθυντικών στελεχών 
ιδιωτικοποιηθεισών εταιρειών. 
Το Phare είχε επίσης ως αντικείμενο το περιβάλλον με 
τη χάραξη μιας εθνικής περιβαλλοντικής στρατηγικής 
και τη χορήγηση ενός κονδυλίου ύψους 4 εκατ. ECU 
για την επίλυση φλεγόντων περιβαλλοντικών 
προβλημάτων. 
24 
Ουγγαρία 
Η διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων στην 
Ουγγαρία έχει προχωρήσει αρκετά, έχουν δε 
δημιουργηθεί οι περισσότερες από τις βασικές 
προϋποθέσεις για μια οικονομία της αγοράς και μια 
δημοκρατική κοινωνία. 
Συνεπώς, οι σχέσεις της χώρας αυτής με το Phare 
έχουν φθάσει στο στάδιο όπου η ενίσχυση έχει κυρίως 
ως αντικείμενο τη σταθεροποίηση των 
μεταρρυθμίσεων και την ολοκλήρωση με την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Πρόκειται για ένα σημαντικό αλλά δύσκολο στάδιο, 
επειδή συχνά αφορά την αντιμετώπιση προβλημάτων 
σε πολιτικά ευαίσθητους τομείς και τη λήψη σκληρών 
αποφάσεων. Στην Ουγγαρία, ορισμένα σοβαρά 
μακροοικονομικά προβλήματα, όπως το υψηλό 
επίπεδο κατανάλωσης, το εξωτερικό χρέος και το 
έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών που 
ανέρχεται στο 9% του ΛΕγχΠ, δεν έχουν 
αντιμετωπισθεί και απειλούν τον ρυθμό των 
μεταρρυθμίσεων. 
Το πρόγραμμα Phare όρισε μερικούς βασικούς 
στόχους με τη νέα κυβέρνηση που εξελέγη το Μάϊο του 
1994. Οι στόχοι αυτοί είναι οι εξής: 
• η δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για μια 
οικονομική ανάκαμψη που να συμβιβάζεται με τη 
διατήρηση της εξωτερικής και εσωτερικής 
ισορροπίας. 
• η εμβάθυνση και η επέκταση των μεταρρυθμίσεων 
• η αντιμετώπιση των πιεστικών κοινωνικών 
θεμάτων. 
Το 1994 διατέθηκαν συνολικά στην Ουγγαρία 85 εκατ. 
ECU και οι τομείς που επελέγησαν για ενίσχυση από 
το Phare ήταν η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, η 
ανάπτυξη των υποδομών και η ανάπτυξη των 
ανθρώπινων πόρων. 
Το ποσοστό εφαρμογής των σχεδίων του Phare στην 
Ουγγαρία είναι ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο 
των χωρών του Προγράμματος. Στο 1994, το 55% του 
συνόλου των αναληφθεισών υποχρεώσεων για την 
Ουγγαρία κατά τη διάρκεια ζωής του Προγράμματος 
είχε αποτελέσει το αντικείμενο συμβάσεων. Το 
ποσοστό αυτό προσεγγίζει το μέσο όρο ολόκληρου του 
Προγράμματος που είναι 52%. Το ποσοστό 
εκταμιεύσεων ανέρχεται στο 62,5% των συμβατικών 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
85 σε εκατ. ECU 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίε 
29 Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων 16,5 
Εκπαίδευση, 
τ^εία, κατάρτιση, 
και έρευνα 24 
Περιβάλλον και 
πυρηνική ασφάλεια 15,5 
Ωστόσο, είναι αναγκαίο να βελτιωθεί ο συντονισμός 
μεταξύ του Εθνικού Γραφείου Συντονιστών 
Ουγγαρίας και της Επιτροπής, ώστε να εντοπίζονται 
τα σχέδια που έχουν σχέση με τις προτεραιότητες της 
κυβέρνησης στον τομεά των μεταρρυθμίσεων και τα 
οποία μπορούν να εφαρμοστούν ταχέως και 
αποτελεσματικά. 
Εντούτοις, σημειώθηκαν ορισμένες πολύ θετικές 
εξελίξεις κατά τη διάρκεια του έτους. Το πρόγραμμα 
ενίσχυσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ήταν ένα 
από τα πλέον επιτυχή προγράμματα που 
εφαρμόστηκαν ποτέ στις χώρες εταίρομς του Phare. 
Το Πρόγραμμα συνέβαλε επίσης σε ορισμένες 
σημαντικές εξελίξεις στον τραπεζικό και 
χρηματοπιστωτικό τομέα, ιδίως με την ολοκλήρωση 
του δεύτερου γύρου ενός προγράμματος 
κεφαλαιοποίησης των αποθεματικών κεφαλαίων 
τραπεζών. 
Το 1994 ήταν επίσης το πρώτο έτος κατά το οποίο το 
Phare διενήργησε σημαντικές επενδύσεις σε έργα 
υποδομών. Το Phare συγκέντρωσε τις προσπάθειες 
του στους τομείς των μεταφορών, του περιβάλλοντος, 
της ενέργειας και του εκσυγχρονισμού των διαβάσεων 
των συνόρων. Ειδικότερα, η Διαχειριστική Επιτροπή 
του Phare ενέκρινε το 1994 τη συγχρηματοδότηση δύο 
έργων αναβάθμισης του οδικού δικτύου (του 
αυτοκινητόδρομου Ε77 που συνδέει τη χώρα με τη 
Σλοβακία και της οδικής σύνδεσης Μ5 με τη 
Ρουμανία), ενώ επελέγησαν, κατά προτεραιότητα, 
πέντε διαβάσεις συνόρων για εκσυγχρονισμό - τρεις 
στα σύνορα με τη Ρουμανία, μία στα σύνορα με τη 
Σλοβακία και μία στα σύνορα με την Ουκρανία. Οι 
25 
βελτιώσεις αυτές αποτελούν επείγουσα προτεραιότητα Το έτος αυτό σημειώθηκε επίσης αισθητή αύξηση του 
λόγω της αύξησης της κίνησης που έχει προκληθεί εξ αριθμού των οργανώσεων της Ουγγαρίας που 
αιτίας των συγκρούσεων στα Βαλκάνια. Η υλοποίηση υπέγραψαν συμβάσεις για την εφαρμογή σχεδίων 
των έργων αυτών προβλέπεται να ξεκινήσει στις αρχές Phare. Οργανώσεις της Ουγγαρίας έχουν υπογράψει 
του 1995. το 80% του συνολικού αριθμού των συμβάσεων που 
ανέθεσε το Phare κατά την περίοδο 1990-1994. 
Το Διευρωπαϊκό Πρόγραμμα Κινητικότητας για 
Πανεπιστημιακές Σπουδές (Tempus) που έχει ως 
αντικείμενο την ανταλλαγή ακαδημαϊκού προσωπικού 
και σπουδαστών στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε επίσης ιδιαίτερη 
επιτυχία και έτυχε περαιτέρω ενίσχυσης ύψους 16 
εκατ. ECU το 1994. 
26 
Λετονία 
To 1994, το Phare αύξησε σημαντικά τη 
χρηματοδότηση του για τη Λετονία. Από 18 εκατ. ECU 
το προηγούμενο έτος, οι πιστώσεις αυξήθηκαν σε 29,5 
εκατ. το 1995. Αυτό οφειλόταν στην αποδεδειγμένη 
ικανότητα της Λετονίας να εφαρμόζει τα σχέδια με 
αποτελεσματικό τρόπο και να απορροφά 
περισσότερους χρηματοδοτικούς πόρους. 
Αυτό προκύπτει επίσης και από τις οικονομικές 
επιδόσεις του Προγράμματος. Στο τέλος του 1994, το 
49% των αναληφθεισών υποχρεώσεων καταβολής 
πιστώσεων από την εποχή που το Phare άρχισε να 
ενισχύει τη Λετονία, είχαν ήδη αποτελέσει το 
αντικείμενο συμβάσεων. Το ποσοστό εκταμίευσης 
κατά την ίδια περίδο (1992-1994) αντιστοιχούσε στο 
25% των συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής 
πιστώσεων. 
Η κυβέρνηση συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο το 
ρόλο που το πρόγραμμα Phare μπορεί να 
διαδραματίσει στην ανάπτυξη της οικονομίας και 
στην άντληση οφελών από τη μεγαλύτερη ολοκλήρωση 
και το εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Μετά από μια σοβαρή οικονομική ύφεση στις αρχές 
της δεκαετίας του '90, το 1994 ήταν θετικό έτος για 
την οικονομική ανάπτυξη στη Λετονία. Σημειώθηκε 
αισθητή βελτίωση του ισοζυγίου πληρωμών, η ανεργία 
παρέμεινε σταθερή στο 6,1% και ο πληθωρισμός 
μειώθηκε. Η συναλλαγματική ισοτιμία του νέου 
νομίσματος της Λετονίας, του Lats, παρέμεινε σταθερή 
έναντι των κυριότερων νομισμάτων κατά το πρώτο 
τρίμηνο του 1994 και και βελτιώνεται συνεχώς έναντι 
του δολαρίου των ΗΠΑ. 
Κατά το δεύτερο ήμισυ του 1994, η κυβέρνηση 
κατήρτισε ένα Εθνικό Ενδεικτικό Πρόγραμμα για την 
περίοδο 1995-1997 με τις ακόλουθες προτεραιότητες: 
• οικονομική σταθερότητα και ανάπτυξη με ιδιαίτερη 
έμφαση στον τραπεζικό και τον χρηματοπιστωτικό 
τομέα. 
. νομική μεταρρύθμιση, συμπεριλαμβανόμενης της 
κτηματικής μεταρρύθμισης, της κτηματογράφησης 
και άλλων θεμάτων που είναι σημαντικά για τη 
διευκόλυνση των ιδιωτικοποιήσεων. 
• μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, 
συμπεριλαμβανόμενης της ανάπτυξης θεσμών και 
ανθρώπινων πόρων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
29,5 σε εκατ. ECU 
Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων 14,5 
Εκπαίδευση. 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 5 
Το πρόγραμμα αυτό θα αποτελέσει χρήσιμο οδηγό για 
την ανάπτυξη του Ενδεικτικού Προγράμματος Phare 
1995-1999. 
Η χρηματοδοτική συνδρομή του προγράμματος Phare 
για τη Λετονία το 1994 είχε ως επίκεντρο την 
οικονομική μεταρρύθμιση, την ανάπτυξη θεσμών και 
ανθρώπινων πόρων και τη βελτίωση των υποδομών. 
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις το 1994 στα 
πλαίσια του Phare ήταν η θέσπιση ενός προγράμματος 
κατάρτισης 10.000 δημοσίων υπαλλήλων. Το 
πρόγραμμα αυτό θα επεκταθεί το 1995 στην κατάρτιση 
17.000 υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης και 
αστυνομικών. 
Το 1994, το Phare συμμετείχε επίσης στη 
μεταρρύθμιση του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος. 
Ένα συμπληρωματικό κονδύλιο ύψους 30 εκaτ. ECU 
διατέθηκε κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους για την 
υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης και της εκπαίδευσης. 
Για να υποστηρίξει το φιλόδοξο πρόγραμμα της 
κυβέρνησης στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, το 
Phare κατήρτισε προγράμματα για τελωνειακές και 
στατιστικές υπηρεσίες, καθώς επίσης και για 
υπηρεσίες ελέγχου της ποιότητας. 
27 
Λιθουανία 
Οι αναληφθείσες υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων 
του Phare στη Λιθουανία αυξήθηκαν κατά 25 εκατ. 
ECU και ανήλθαν το 1994 σε 39 εκαΐ. ECU. Αυτό είναι 
το αποτέλεσμα της αποδεδειγμένης ικανότητας της 
χώρας να απορροφά κεφάλαια και να εφαρμόζει 
σχέδια κατόπιν αποτελεσματικού συντονισμού μεταξύ 
κυβέρνησης και Phare. 
Στο τέλος του 1994, το 49% του συνόλου των 
αναληφθεισών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων 
από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος το 
1992, είχε αποτελέσει το αντικείμενο συμβάσεων. Το 
ποσοστό εκταμιεύσεων ανήλθε στο 24% των 
συμβατικών υποχρεώσεων. 
Η κυβέρνηση συνέχισε τα προγράμματα της στους 
τομείς των διαβρωτικών μεταρρυθμίσεων, της 
μακροοικονομικής σταθεροποίησης, της 
δημοσιονομικής λιτότητας και της προώθησης του 
ιδιωτικού τομέα. Ωστόσο, οι πολιτικές πιέσεις 
καθυστέρησαν τόσο την ολοκλήρωση του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων όσο και την έγκριση 
και εφαρμογή βασικών οικονομικών νόμων. 
Όπως και στην περίπτωση της Εσθονίας και της 
Λετονίας, η ενίσχυση του Phare μέχρι το 1993 
βασιζόταν σε Γενικές Διευκολύνσεις Τεχνικής 
Βοήθειας που παρείχαν υποστήριξη σε ένα ευρύ 
φάσμα τομέων. Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκε η 
βάση για τη χάραξη πιο συγκεκριμένων τομεακών 
στρατηγικών που αντανακλώνται στο Ενδεικτικό 
Πρόγραμμα του 1994. 
Το Ενδεικτικό αυτό Πρόγραμμα διέθεσε ποσό ύψους 
39 εκατ. ECU στους ακόλουθους τομείς: ανάπτυξη 
υποδομών, οικονομική ανάπτυξη και μεγέθυνση 
ανθρώπινων πόρων. 
Μια σημαντική εξέλιξη το 1994 ήταν η συνεργασία του 
Phare με την κυβέρνηση για την κατάρτιση του πρώτου 
σχεδίου προγράμματος δημόσιων επενδύσεων. Το 
πρόγραμμα εφαρμόζεται τώρα από την κυβέρνηση της 
Λιθουανίας σε στενή συνεργασία με το Phare και την 
Παγκόσμια Τράπεζα. Ο ρόλος του Phare στο 
πρόγραμμα είναι να παρέχει συμβουλές στην 
κυβέρνηση όσον αφορά τον προσδιορισμό των τομέων 
στρατηγικής σημασίας στους οποίους πρέπει να 
διενεργηθούν επενδύσεις. Μία ακόμη δραστηριότητα 
του Phare είναι η διοργάνωση μαθημάτων κατάρτισης 
σχετικά με τον προγραμματισμό και την ανάλυση των 
σχεδίων, τόσο για το προσωπικό υπουργείων της 
Λιθουανίας όσο και για υπαλλήλους άλλων δημόσιων 
υπηρεσιών. Με τον τρόπο αυτό θα στραφεί προς τον Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
39 σε εκατ. ECU 
Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων 14.5 
Περιβάλλον και 
πυρηνική ασφάλεια 1 Εκπαίδευση, υγεία, 
κατάρτιση, και έρευνα 6 
τομέα των υποδομών η ενίσχυση του Phare που τη 
στιγμή αυτή προορίζεται για την υλοποίηση έργων 
στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και του 
περιβάλλοντος. 
Ένα βασικό χαρακτηριστικό της μεταρρύθμισης της 
οικονομίας της Λιθουανίας ήταν η ταχύτητα με την 
οποία πραγματοποιήθηκαν οι ιδιωτικοποιήσεις. 
Εντός μιας τριετίας είχε ιδιωτικοποιηθεί το 80% των 
επιλέξιμων επιχειρήσεων στους βασικούς τομείς. 
Για την περαιτέρω υποστήριξη της διαδικασίας 
αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων διατέθηκαν το 1994 
συμπληρωματικές πιστώσεις. Επεκτάθηκε επίσης μια 
πίστωση που εχορηγείτο σε μικρές επιχειρήσεις μέσω 
εμπορικών τραπεζών και το Phare θα συνεχίσει να 
υποστηρίζει τις δραστηριότητες της Υπηρεσίας 
Προώθησης Επενδύσεων που συστάθηκε από το 
Πρόγραμμα κατά τα τέλη του 1993. 
Σε άλλα σημαντικά σχέδια που εφαρμόστηκαν κατά τη 
διάρκεια του έτους συγκαταλέγεται η ανάπτυξη ενός 
σταθμού οριζόντιας φόρτωσης-εκφόρτωσης στο 
λιμένα της Κλαϊπέντα, που χρηματοδοτήθηκε στα 
πλαίσια του Διασυνοριακού Προγράμματος 
Συνεργασίας, καθώς επίσης και ο εκσυγχρονισμός του 
εξοπλισμού των κεντρικών γραφείων της Στατιστικής 
Υπηρεσίας Λιθουανίας. 
Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση στην αγορά εργασίας, 
το Phare κατήρτισε ένα ευρύ πρόγραμμα 
εκσυγχρονισμού των σχολών επαγγελματικής 
κατάρτισης της δευτεροβάθμιας και ανώτερης 
εκπαίδευσης. 
28 
Πολωνία 
Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην Πολωνία έχουν 
προχωρήσει, από πολλές απόψεις, ταχύτερα και 
περισσότερο από ότι στις γειτονικές χώρες. Ωστόσο, η 
διαδικασία μεταρρυθμίσεων στην Πολωνία 
επιβραδύνθηκε κάπως το 1994. Αντιμετωπίσθηκαν 
σοβαρές δυσκολίες για τη διευθέτηση ορισμένων 
ακόμη εκκρεμών βασικών προβλημάτων που είχαν 
σχέση με τις μεταρρυθμίσεις. Επιπλέον, η νέα 
κυβέρνηση συνασπισμού δυσκολεύτηκε να λάβει τα 
δραστικά μέτρα που είναι αναγκαία για την 
εξισορρόπηση διάφορων απόψεων σχετικά με τις 
μεταρρυθμίσεις. 
Για το λόγο αυτό, η κυβέρνηση χρειάστηκε μεγάλο 
χρονικό διάστημα για να καθορίσει τις 
προτεραιότητες της χρηματοδότησης του 
προγράμματος Phare. Οι πιστώσεις που χορηγήθηκαν 
τελικά αφορούσαν επίσης ένα ευρύ φάσμα 
δραστηριοτήτων και δεν επικεντρώνονταν στη 
σταθεροποίηση των μεταρρυθμίσεων και την 
ολοκλήρωση στο βαθμό που θα αναμενόταν από μια 
χώρα που βρίσκεται σε τόσο προηγμένο στάδιο της 
μεταβατικής οικονομικής διαδικασίας, όπως η 
Πολωνία. 
Το Ενδεικτικό Πρόγραμμα, που υπεγράφη τελικά το 
Νοέμβριο του 1994, διέθεσε 208,8% εκατ. ECU για 
εννέα συγκεκριμένους τομείς: Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
208,8 σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση τιυν δημοσίων 
θεσμικών 
διοίκησης 21 
Κοινωνική »« 
ανάπτυξη και 
απασχόληση 9 iviov και της 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 93,8 Ανάπτυξη του ιδιωτικού 
τομέα και στήριξη 
των επιχειρήσεων 31 
Εκπαίδευση, 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 39 
Γεωργική 
αναδιάρθρωση 2,5 
Περιβάλλον και 
πυρηνική ασφάλεια 12 
ιδιωτικοποιήσεων, ενώ το πρόγραμμα περιφερειακής 
ανάπτυξης του Phare απεδείχθη πιο περίπλοκο 
απ ' ό,τι προβλεπόταν αρχικά. 
Από το συνολικό ποσό αναληφθεισών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων κατά τη διάρκεια ζωής του 
Προγράμματος στην Πολωνία, μόνο το 37% απετέλεσε 
το αντικείμενο συμβάσεων μέχρι το τέλος του 1994. 
Το ποσοστό αυτό προσεγγίζει το μέσο όρο του 
Προγράμματος που είναι 52%. 
• την ανάπτυξη του οικονομικού τομέα 
• τις επενδύσεις σε έργα υποδομών των μεταφορών 
• τη διασυνοριακή συνεργασία 
. την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω 
του προγράμματος Tempus 
• την υποστήριξη των δημοκρατικών θεσμών και την 
ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών σε τοπικό 
επίπεδο 
• την προστασία των εργαζομένων 
• την προστασία των δασών 
• τη βιομηχανική αναδιάρθρωση, τις 
ιδιωτικοποιήσεις και τις επενδύσεις στον τομέα της 
ενέργειας 
• την πολυτομεακή διευκόλυνση Fiesta III. 
Η σημερινή επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων δεν είχε 
ακόμη επιδράσεις στην οικονομική ανάπτυξη. Η 
οικονομία σημείωσε ταχύρρυθμη ανάπτυξη με αύξηση 
του ΑΕχγΠ κατά 5% και γενική μεγέθυνση της τάξης 
του 8%. Οι ιδιωτικοποιήσεις και η ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα είχαν ως αποτέλεσμα να ανέλθει η 
συμβολή του ιδιωτικού τομέα στο 56% του συνολικού 
ΑΕγχΠ. Εντούτοις, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων 
του Phare διεκόπη εν αναμονή των αποφάσεων της 
κυβέρνησης για το ρυθμό συνέχισης των Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει σημαντικό ποσό 
πιστώσεων για τις οποίες δεν αναλήφθηκαν 
συμβατικές υποχρεώσεις εάν ληφθεί υπόψη το υψηλό 
επίπεδο των κονδυλίων του προϋπολογισμού για την 
Πολωνία. Τούτο οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην 
ανάγκη να ικανοποιηθούν οι πολιτικές πιέσεις για 
διασπορά της χρηματοδότησης σε ευρύ φάσμα τομέων 
παρά για επικέντρωση της σε συγκεκριμένους τομείς 
όπου το Phare μπορεί να αποδώσει περισσότερο. 
Το ποσοστό εκταμίευσης στην Πολωνία (42%) ήταν 
επίσης χαμηλότερο από το μέσο ποσοστό εκτέλεσης 
συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων. 
Παρά τις δυσκολίες αυτές, το 1994 αναλήφθηκαν 
ορισμένες θετικές πρωτοβουλίες. Σημαντικοί 
χρηματοδοτικοί πόροι διατέθηκαν για την προώθηση 
των αναδιαρθρώσεων του τραπεζικού τομέα της 
Πολωνίας, πράγμα που εξακολουθεί να αποτελεί 
προτεραιότητα της ενίσχυσης του Phare. Η 
χρηματοδότηση αυτή, που προοριζόταν για την 
παροχή τεχνογνωσίας, αφορούσε, μεταξύ άλλων, την 
αξιολόγηση καταστάσεων επισφαλών χρεών. 
Διατέθηκαν επίσης πιστώσεις για την υποστήριξη της 
κεφαλαιοποίησης των αποθεματικών κεφαλαίων 
29 
τραπεζών με πάγια λανθασμένες δανειοδοτικές 
πολιτικές και μια παράτολμη έκθεση σε κίνδυνο 
σύναψης χρεών, ιδίως εκ μέρους των αγροτικών και 
επαρχιακών συνεταιριστικών τραπεζών. 
Το 1994 διατέθηκε ποσό ύψους 35 εκατ. ECU για 
προγράμματα υποδομών των μεταφορών, ιδίως για 
εκείνα που συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό του 
δικτύου αυτοκινητοδρόμων και σιδηροδρομικών 
συνδέσεων με τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, προγράμματα που προβλέπεται να 
ενταχθούν στα πλαίσια των διευρωπαϊκών δικτύων. 
Διενεργήθηκαν επίσης σημαντικές επενδύσεις στα 
πλαίσια του Διασυνοριακού Προγράμματος για το 
οποίο διατέθηκε κονδύλιο ύψους 58,75 εκατ. ECU. Το 
κονδύλιο αυτό αφιερώθηκε, κατά μεγάλο μέρος, σε 
προγράμματα που αποσκοπούσαν στην εξάλειψη των 
συμφορήσεων στις διαβάσεις συνόρων. Τα έργα στα 
πλαίσια των σχεδίων αυτών περιελάμβαναν την 
κατασκευή σύγχρονων τελωνειακών εγκαταστάσεων 
και νέων οδικών προσβάσεων για την διευκόλυνση της 
ροής των διασυνοριακών μεταφορών. Το πρόγραμμα Phare υποστηρίζει τις 
μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της κυβέρνησης της 
Πολωνίας στον τομέα της δημόσιας διοίκησης. Η 
υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στον τομέα αυτό 
εξακολουθεί να είναι δύσκολη, καθίσταται όμως όλο 
και πιο σημαντική για να μπορέσει η Πολωνία να 
διεκπεραιώσει τις πρωτοβουλίες που είναι 
απαραίτητες για την εκπλήρωση των στόχων όσον 
αφορά την ολοκλήρωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι 
πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό υποστηρίζουν τις 
προσπάθειες της Υπηρεσίας Ανάπτυξης Δήμων και 
Κοινοτήτων και της Εθνικής Επιθεώρησης Εργασίας. 
Το Phare σημείωσε επίσης αξιόλογη επιτυχία στον 
τομέα του περιβάλλοντος με τη συμμετοχή σε ένα 
πρόγραμμα στα πλαίσια του οποίου 
χρησιμοποιήθηκαν αβλαβείς για το περιβάλλον 
χημικές ουσίες για την απαλλαγή μιας δασικής 
έκτασης 800.000 εκταρίων από την παρασιτική 
επίδραση της λυμάντριας της μοναχής που προκάλεσε 
την καταστροφή μεγάλων δασικών εκτάσεων. 
Το 1994 ήταν επίσης το πρώτο έτος κατά το οποίο η 
Υπηρεσία Περιφερειακής Ανάπτυξης της Πολωνίας, 
που ενισχύεται από το Phare, άρχισε να χρηματοδοτεί 
δραστηριότητες μέσω επιδοτήσεων των επενδύσεων. 
30 
Ρουμανία 
Ο δρόμος της Ρουμανίας προς τις μεταρρυθμίσεις 
είναι ένας από τους πιο δύσβατους μεταξύ στις μετα-
κομμουνιστικές χώρες της Ευρώπης, λόγω των 
τεράστιων προσπαθειών που πρέπει να καταβάλει η 
χώρα αυτή για να απαλλαγεί από τις επιδράσεις ενός 
πνεύματος απομόνωσης και μιας οικονομκής 
διάρθρωσης με σοβαρές ανισορροπίες. Το 1994, η 
κυβέρνηση συνέχισε να εφαρμόζει ένα σημαντικό 
πρόγραμμα μακροοικονομικής σταθεροποίησης που 
είχε αρχίσει το 1993, με αποτέλεσμα τη σημαντική 
μείωση του πληθωρισμού, την ελευθέρωση της αγοράς 
ξένου συναλλάγματος και τη μείωση των έμμεσων 
επιδοτήσεων μέσω του τραπεζικού συστήματος. 
Τα μέτρα αυτά κατέστησαν δυνατή τη σύναψη 
συμφωνίας με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για τη 
χορήγηση μιας εφεδρικής πιστωτικής διευκόλυνσης 
(standby) και, ως εκ τούτου, συνέβαλαν στη βελτίωση 
της θέσης της Ρουμανίας στη διεθνή επενδυτική 
κοινότητα. 
Ωστόσο, σε μικροοικονομικό επίπεδο, η πρόοδος σε 
ζωτικούς τομείς των μεταρρυθμίσεων και των 
αναδιαρθρώσεων το 1994 ήταν βραδεία. Σημαντικά 
νομοσχέδια ιδίως για τις πτωχεύσεις και τον 
ανταγωνισμό, εκκρεμούν στο Κοινοβούλιο της χώρας 
αυτής. Το νομοσχέδιο για τις μαζικές 
ιδιωτικοποιήσεις, που υπεβλήθη στα μέσα του 1994, 
αποτέλεσε το αντικείμενο έντονων αμφισβητήσεων. 
Αυτό είχε συνέπειες στις δραστηριότητες του Phare 
δεδομένου ότι παρεκώλυσε την πρόοδο του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και άλλων 
πρωτοβουλιών που αφορούσαν την οικονομική 
αναδιάρθρωση. Ωστόσο, η διαχείριση του 
Προγράμματος και ο συντονισμός με την κυβέρνηση 
είναι, σε γενικές γραμμές, ικανοποιητικός. Αυτό 
αντικατοπτρίζεται στη χρηματοδοτική επίδοση που 
αντιστοιχεί στο 50% των αναληφθεισών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων οι οποίες έχουν ήδη αποτελέσει 
το αντικείμενο συμβάσεων και στο 47% των 
συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων που 
εκτελέσθηκαν μέχρι το τέλος του 1994. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
100 σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση 
των δημοσίων 
θεσμικιόν οργάνων 
και της διοίκησης 
9,6 ", Λοιπά 5 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 25 Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσειον 23,4 
Εκπαίδευση, υγεία, 
κατάρτιση, και έρευνα 37 
Το πρόγραμμα είχε το 1994 προϋπολογισμό ύψους 
100 εκατ. ECU. Οι τέσσερις ευρύτεροι τομείς 
χρηματοδότησης, που συμφωνήθηκαν για την περίοδο 
1994-1996, περιλαμβάνουν την ανάπτυξη του 
οικονομικού και ιδιωτικού τομέα, τους ανθρώπινους 
πόρους, την ανάπτυξη της πολιτικής απασχόλησης και 
της κοινωνικής πολιτικής, τις θεσμικές 
μεταρρυθμίσεις και τη διαχείριση των δημόσιων 
οικονομικών, την περιφερειακή ανάπτυξη και την 
ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. 
Μια σημαντική εξέλιξη το 1994 ήταν ο αριθμός των 
προγραμμάτων που είχαν ως αντικείμενο την 
υποστήριξη αποκεντρωμένων πρωτοβουλιών σε 
τοπικό επίπεδο. Τα προγράμματα αυτά αφορούσαν 
την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την 
οικονομική ανάπτυξη των περιφερειών, τον τουρισμό 
και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Η 
διαχείριση των εν λόγω προγραμμάτων θα εξαρτάται 
σε μικρότερο βαθμό από τον κεντρικό διοικητικό 
μηχανισμό. 
31 
To 1994 εγκρίθηκε επίσης ένα σημαντικό σχέδιο 
συγχρηματοδότησης των υποδομών - το πρώτο 
σημαντικό σχέδιο όπου εφαρμόζεται στα πλαίσια του 
προγράμματος το οποίο ενέκρινε το Συμβούλιο στην 
Κοπεγχάγη τον Ιούνιο του 1993. Το πρόγραμμα αυτό 
περιλαμβάνει ένα σχέδιο ουσιαστικής αναβάθμισης 
του οδικού δικτύου και συγχρηματοδοτείται από την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης 
και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. 
Το σχέδιο αυτό έδωσε επίσης το έναυσμα για τη 
μεταστροφή του ενδιαφέροντος, κυρίως στις 
επενδύσεις και στις πρωτοβουλίες που έχουν σχέση με 
την ολοκλήρωση. Κατά το έτος αυτό σημειώθηκε επίσης η πρώτη 
διακοπή (με τη μορφή μη παράτασης) του 
προγράμματος Phare. Η διακοπή αυτή αφορούσε ένα 
πρόγραμμα που εφαρμοζόταν με τη συνεργασία του 
Υπουργείου Υγιεινής και του οποίου η εφαρμογή 
καθυστερούσε συνεχώς λόγω διαφωνιών σε 
ορισμένους τομείς πολιτικής που αναφέρονται στο 
αρχικό Χρηματοδοτικό Υπόμνημα το οποίο υπεγράφη 
από το Phare και την κυβέρνηση. Το παράδειγμα αυτό 
δεν είναι καθόλου αντιπροσωπευτικό των σχέσεων 
του Phare με την κυβέρνηση της Ρουμανίας, αλλά είναι 
σημαντικό από την άποψη ότι πρόκειται για το πρώτο 
απτό παράδειγμα της σταθερής θέσης του 
προγράμματος Phare να διακόπτει τη χρηματοδότηση 
μη αποδοτικών προγραμμάτων. 
32 
Σλοβακία 
Η Σλοβακία αντιμετωπίζει σοβαρότερα οικονομικά 
προβλήματα από την πρώην εταίρο χώρα, τη 
Δημοκρατία της Τσεχίας, λόγω της μεγαλύτερης 
εξάρτησης από σχετικά περιορισμένο αριθμό μεγάλων 
κρατικών μονοπωλιακών βιομηχανιών (π.χ. της 
βιομηχανίας όπλων), που αντιμετώπισαν ιδιαίτερες 
δυσκολίες αναδιάρθρωσης. Παρατηρήθηκε επίσης 
μεγαλύτερος βαθμός πολιτικής αστάθειας που 
επηρέασε το ρυθμό των μεταρρυθμίσεων. 
Ωστόσο, το 1994 ήταν ένα θετικό έτος. Μετά από 
τέσσερα χρόνια οικονομικού μαρασμού, άρχισαν να 
εμφανίζονται σημεία ανάκαμψης των οικονομικών 
δραστηριοτήτων. Το πραγματικό ΑΕγχΠ εκτιμάται ότι 
σημείωσε ετήσια αύξηση 4,4%, ο πληθωρισμός 
επιβραδύνθηκε και το ισοζύγιο τρεχουσών 
συναλλαγών άρχισε να βελτιώνεται. 
Η κυβέρνηση συνασπισμού που σχηματίστηκε το 
Μάρτιο χάραξε μια νέα οικονομική πολιτική με στόχο 
την αναζωογόνηση της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων. 
Παρά το γεγονός ότι η μετέπειτα ήττα της 
δημιούργησε ορισμένες αμφιβολίες όσον αφορά το 
μελλοντικό ρυθμό μεταρρυθμίσεων, το πρόγραμμα 
Phare κατόρθωσε να χρησιμοποιήσει το οικονομικό 
αυτό πρόγραμμα ως βάση για τον καθορισμό 
σαφέστερων προτεραιοτήτων. 
Το πολυετές Ενδεικτικό Πρόγραμμα, που υπεγράφη 
το 1994, προσδιορίζει πέντε τομείς ενίσχυσης: 
. την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
. την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, 
συμπεριλαμβανόμενης της μεταρρύθμισης στους 
τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας 
. την ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής μέριμνας 
. την προώθηση της ανάπτυξης των υποδομών 
. τον εκσυγχρονισμό των δομών του κράτους και της 
κοινωνίας. 
Το 1994 διατέθηκαν συνολικά 40 εκατ. ECU στη 
Σλοβακία. 
Το Phare και η κυβέρνηση της Σλοβακίας έλαβαν το 
1994 ορισμένα σημαντικά μέτρα που βελτίωσαν την 
επίδοση πολλών προγραμμάτων. Αυτό επιτεύχθηκε σε 
μεγάλο βαθμό με την επίλυση ορισμένων από τα 
προβλήματα που προκλήθηκαν μετά την κατάρρευση 
της πρώην Τσεχοσλοβακίας. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
40 σε εκατ. ECU 
Μεταρρύθμιση 
των δημοσίων 
θεσμικών οργάνων 
και της 
διοίκησης 4 Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων 5 
Εκπαίδε\>ση, 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 9 
Κοινωνική 
ανάπτυξη και 
απασχόληση 5,5 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές 
και τηλεπικοινωνίες) 6,5 
Η κατάρρευση αυτή έπληξε το πρόγραμμα Phare 
περισσότερο στη Σλοβακία από ότι στη Δημοκρατία 
της Τσεχίας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι 
περισσότερο αναγκαία στη Σλοβακία ήταν η 
δημιουργία υπουργείων και κυβερνητικών 
μηχανισμών, οπότε προέκυψαν καθυστερήσεις όσον 
αφορά τη σύσταση Μονάδων Διαχείρισης του 
Προγράμματος Phare στα νέα υπουργεία. 
Ωστόσο, οι εργασίες αυτές έχουν τώρα ολοκληρωθεί 
και μέχρι τα τέλη του έτους το Πρόγραμμα είχε 
συνάψει συμβατικές υποχρεώσεις καταβολής 
πιστώσεων για το 57,2% των κεφαλαίων που ήταν 
διαθέσιμα μέχρι τα τέλη του 1993. Το ποσοστό αυτό 
είναι ελαφρώς υψηλότερο από το μέσο όρο των 
χωρών εταίρων του προγράμματος Phare. Το ποσοστό 
εκταμιεύσεων της. χώρας κατά την ίδια περίοδο 
ανήλθε στο 37,5% των συμβατικών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων. 
Μία από τις σημαντικές πρωτοβουλίες που ανέλαβε το 
Phare το 1994 αφορούσε μια μείζονα προσπάθεια 
κινητοποίησης των αναληφθεισών υποχρεώσεων 
καταβολής πιστώσεων των προηγούμενων ετών για 
την υποστήριξη της δεύτερης φάσης των 
ιδιωτικοποιήσεων. Το Phare διέθεσε επίσης πιστώσεις 
για τη συγχρηματοδότηση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης ενός ταμείου που 
είχε ως αντικείμενο τη μετά τις ιδιωτικοποιήσεις 
κατάσταση. Όταν αρχίσει τις δραστηριότητες του, το 
ταμείο αυτό θα χρηματοδοτεί την απόκτηση μετοχικού 
κεφαλαίου από τις νεωστί ιδιωτικοποιηθείσες 
επιχειρήσεις που χρήζουν αναδιάρθρωσης. 
33 
To Phare παρείχε επίσης πολύτιμη υποστήριξη στους 
τομείς της επιθεώρησης και της κατάρτισης στον 
τραπεζικό τομέα, τόσο για την Εθνική Τράπεζα 
Σλοβακίας, όσο και για το Υπουργείο Οικονομικών. 
Η ενίσχυση αυτή περιελάμβανε την ανάπτυξη μιας 
στρατηγικής για την αντιμετώπιση των επισφαλών 
δανειακών χαρτοφυλακίων και την ίδρυση μονάδων 
αντιμετώπισης του θέματος. 
Επιπλέον, το Phare δημιούργησε ένα ταμείο 
δανειοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, σε 
συνεργασία με τρεις τράπεζες της Σλοβακίας και την 
κυβέρνηση. Το ταμείο αυτό θα προσαρμοστεί στις 
γενικές πρωτοβουλίες για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν μια υπηρεσία 
ανάπτυξης και ένα δίκτυο δεκατεσσάρων 
περιφερειακών κέντρων παροχής συμβουλών και 
πληροφοριών, καθώς επίσης και ένα κέντρο 
καινοτομίας επιχειρήσεων. Το 1994, δημιουργήθηκε, σε συνεργασία με την 
κυβέρνηση, μια αποτελεσματική δομή για τον έλεγχο 
και το συντονισμό της εφαρμογής των Ευρωπαϊκών 
Συμφωνιών που υπεγράφησαν το 1993. 
Το 1994 ολοκληρώθηκαν τα σχέδια για την 
εγκατάσταση αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής στη Μπρατισλάβα. Με τον τρόπο αυτό θα 
βελτιωθεί περαιτέρω ο συντονισμός του 
Προγράμματος με την κυβέρνηση της Σλοβακίας και η 
εφαρμογή ενός προγράμματος επικοινωνιών. 
34 
Σλοβενία 
Η Σλοβενία είναι μία από τις χώρες εταίρους του 
Phare που σημείωσαν τη μεγαλύτερη επιτυχία όσον 
αφορά τη μετατροπή της οικονομίας τους και την 
προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, 
επιτυγχάνοντας το 1994 μεγέθυνση 5,5% του ΛΕγχΠ. 
Με δημόσιο χρέος 3% και με ισοσκελισμένο 
προϋπολογισμό, πληροί ήδη δύο από τα τρία κριτήρια 
"σύγκλισης" για το ενιαίο νόμισμα της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. 
Η οικονομική πρόοδος της Σλοβενίας όσον αφορά την 
ολοκλήρωση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση προέχει 
μάλλον των πολιτικών δεσμών με αυτή. Από το 1993 
εφαρμόζεται μια Συμφωνία Εμπορικής και 
Οικονομικής Συνεργασίας εν αναμονή της σύναψης 
μιας Ευρωπαϊκής Συμφωνίας. 
Μετά το Συμβούλιο του Έσσεν, το επίκεντρο των 
δραστηριοτήτων του προγράμματος Phare στο μέλλον 
θα είναι η διευκόλυνση της προετοιμασίας μιας 
ενδεχόμενης ένταξης στην Ε.Ε. και η εφαρμογή της 
μελλοντικής Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, καθώς επίσης 
και η συνέχιση της ενίσχυσης βασικών τομέων για τη 
μεσοπρόθεσμη αναδιάρθρωση της οικονομίας με 
στόχο τη βελτίωση της οικονομικής 
αποτελεσματικότητας και της ανταγωνιστικότητας. 
Το 1994 διατέθηκε ποσό ύψους 24 εκατ. ECU κυρίως 
για την ενίσχυση των ακόλουθων πέντε τομέων 
προτεραιότητας της Σλοβενίας: 
. ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
. εναρμόνιση της νομοθεσίας σε αποδεκτά 
ευρωπαϊκά επίπεδα 
. δημόσιες υποδομές 
. επιστήμη και τεχνολογία 
. ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων. 
Το 1994 διατέθηκε επίσης για τη Σλοβενία ποσό ύψους 
4 εκατ. ECU στα πλαίσια του Προγράμματος 
Διασυνοριακής Συνεργασίας. Το ποσό αυτό 
χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση δέκα 
πρωτοβουλιών στην παραμεθόρια περιοχή με την 
Ιταλία, αφορά δε τρεις βασικούς τομείς: τις μεταφορές 
και τις υποδομές των διαβάσεων των συνόρων, το 
περιβάλλον και τη γεωργία. 
Το πρόγραμμα Phare εκπόνησε επίσης τις 
απαιτούμενες μελέτες σκοπιμότητας για την 
υποστήριξη της κατασκευής αρτηρίας μεταφορών 
ανατολής-δύσεως που χρηματοδοτείται από την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και 
Ανάπτυξης. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
24 σε εκατ. ECU 
Υποδομή 
(ενέργεια, 
μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 6 
Εκπαίδευση, 
υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 5,5 Ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
και στήριξη 
των επιχειρήσεων 12,5 
Το Phare άρχισε να εφαρμόζει το 1994 ένα πρόγραμμα 
στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος. 
Χρηματοδοτεί την προετοιμασία και την ανάληψη 
δραστηριοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας, όπως τη 
δημιουργία ενός ταμείου εξοικονόμησης ενέργειας, 
την ανάπτυξη ενός προγράμματος καθαρού άνθρακα 
και την παροχή συμβουλευτικής βοήθειας. 
Το Phare χορηγεί επίσης πιστώσεις στα πλαίσια της 
Γενικής Διευκόλυνσης Τεχνικής Βοήθειας που 
χρηματοδοτεί μικρής κλίμακας πρωτοβουλίες σε 
διαφόρους τομείς. Η υποστήριξη καλύπτει την παροχή 
συμβουλών για θέματα πολιτικής όσον αφορά την 
ανάπτυξη των τομέων των τηλεπικοινωνιών και των 
μεταφορών, την περαιτέρω προώθηση της συμμετοχής 
του ιδιωτικού τομέα στις έρευνες, την ανάλυση για 
θέματα σχετικά με την εμπορία προϊόντων, τους 
τεχνολογικούς και οικονομικούς παράγοντες που 
χρησιμεύουν για τη χάραξη μιας στρατηγικής στις 
βιομηχανίες χημικών προϊόντων και τις βιομηχανίες 
χάρτου, την ενίσχυση της Τράπεζας Σλοβενίας κατά τη 
διενέργεια επιτόπιων τραπεζικών επιθεωρήσεων με το 
Γραφείο Αναδιοργάνωσης Τραπεζών, και την 
εκπόνηση ενός ευρέος προγράμματος κατάρτισης για 
τη νομοθεσία στον οικονομικό τομέα. 
Από το συνολικό ποσό των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων του Phare για τη 
Σλοβενία, το 57,5% αποτέλεσε το αντικείμενο 
συμβάσεων. Πρόκειται για ικανοποιητική επίδοση, 
ιδίως εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το Πρόγραμμα 
άρχισε να λειτουργεί το 1992. Το ποσοστό 
εκταμιεύσεων είναι επίσης ενθαρρυντικό δεδομένου 
ότι στο τέλος του 1994 είχε εκτελεσθεί το 43% των 
συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων. 
35 
Χρηματοδότηση του Phare ανά χώρα 
Το κεφάλαιο αυτό περιέχει μια λεπτομερή ανάλυση 
του τρόπου κατανομής ανά χώρα των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων καταβολής πιστώσεων του Phare σε 
διάφορους τομείς. 
Για κάθε χώρα παρέχονται οι ακόλουθες 
πληροφορίες: 
• μια ανασκόπηση του συνόλου των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων ανά έτος μετά την έναρξη της 
εφαρμογής του προγράμματος Phare 
. μια ανασκόπηση του τρόπου κατανομής ανά τομέα 
του συνόλου των αναληφθεισών υποχρεώσεων από 
το 1990 έως το 1994. Τα στοχεία δεν θα δίνουν πλήρη εικόνα της τομεακής 
κατανομής των πιστώσεων για ορισμένες χώρες, 
επειδή μεγάλο μέρος των διατεθεισών πιστώσεων 
έχουν τη μορφή μιας Γενικής Διευκόλυνσης Τεχνικής 
Βοήθειας (GTAF). Η διευκόλυνση αυτή ταξινομείται 
στην κατηγορία "Διάφορα", αλλά χρησιμοποιείται 
συχνά για τη χρηματοδότηση μιας σειράς 
πρωτοβουλιών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων. 
Οι ίδιες πληροφορίες παρέχονται επίσης και για τις 
αναληφθείσες υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων στα 
πλαίσια των πολυκρατικών προγραμμάτων. 
Αλβανία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
0 
10 
0 
0 
0 
0 
0 
0 35 
1,2 
50 
15 
0 
4,4 
0 
0 
4,4 42 
8,5 
10 
10 
3,3 
0 
0 
1,2 
0 0 
9,4 
7 
5 
0 
23 
0 
4,6 
0 77 
19,1 
77 
30 
3,3 
27,4 
0 
5,8 
4,4 
Σύνολο 10 110 75 49 244 
Σημείωση: Η Αλβανία περιελήφθη στο Πρόγραμμα Phare το 1991 
36 
Βουλγαρία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
0 
5 
16 
3,5 
0 
0 
0 
0 30 
5 
20 
25 
26,5 
13 
2,5 
0 
0 22,5 
23 
0 
10 
8,3 
13 
0 
0 
0 11 
28 
0 
0 
10,8 
13,9 
4 
16 
1,5 3 
12 
0 
0 
5 
62,6 
0 
1,2 
1,2 66,5 
68 
25 
51 
54,1 
102,5 
63 
17,2 
2,7 
Σύνολο 24,5 122 76,8 85,2 85 393^ 
Δημοκρατία της Τσεχίας 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 27 
8 
0 
0 
0 
9 
8 
0 
8 0 
5,5 
0 
4,5 
0 
25 
14 
11 
0 27 
13^ 
0 
43 
0 
34 
22 
11 
8 
Σύνολο 60 60 120 
Σημείωση: Πριν από το 1993 οι χρηματοδοτήσεις του Phare εχορηγούντο στην ενωμένη Τσεχοσλοβακία 
37 
Εσθονία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
13 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
103 4,5 
0 
0 
2,5 
6 
0 
0 
13 8 
7 
0 
0 
23 
6 
0 
0 
21 
Σύνολο 10 12 22,5 44^ 
Ουγγαρία Σημείωση: Η Εσθονία περιελήφθη στο Πρόγραμμα Phare το 1992 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 31 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 7 5 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια ° 
Γεωργική αναδιάρθρωση 20 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 27 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και ι ^ 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 3 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών ρ 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά ° 593 
22 
0 
13 
10 
7 
0 
8 
0 
Σύνολο 89,8 1194 11 
16 
0 
5 
10 
0 
26 
14,5 
15 
97,5 31 
36 
0 
303 
0 
0 
0 
13 
0 
99 163 
24 
0 
0 
153 
29 
0 
0 
0 
85 149 
1053 
0 
683 
623 
37,3 
29 
24 
15 
4903 
38 
Λετονία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
1,5 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
13,5 0 
2 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
16 14,5 
5 
0 
0 
5,5 
0 
0 
0 
4,5 143 
83 
0 
0 
53 
0 
0 
0 
34 
Σύνολο 15 18 29,5 62,5 
Λιθουανία Σημείωση: Η Λετονία περιελήφθη στο Πρόγραμμα Phare το 1992 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 9,5 
1,5 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
9 0 
23 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
223 14,5 
6 
0 
0 
1 
16,5 
0 
0 
1 24 
10 
0 
0 
1 
163 
0 
0 
323 
Σύνολο 20 25 39 84 
Σημείωση: Η Λιθουανία περιελήφθη στο Πρόγραμμα Phare το 1992 
39 
Πολωνία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 40 
2,8 
0 
100 
22 
6 
0 
10 
0 72 
343 
0 
17 
35 
10 
18 
73 
3 79,2 
42 
0 
18 
18 
26,4 
7,2 
9,1 
0 27 
45 
0 
30 
0 
63 
0 
27 
33 31 249,2 
39 163,3 
0 
2,5 
12 
93,8 
9 
21,5 
0 0 
1673 
87 
199,2 
34,2 
75,2 
36 
Σύνολο 180,8 197 200 225 208,8 1.011,6 
Ρουμανία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 
Σύνολο 0 
ο 
15,5 
0 
0 
0 
0 
0 
0 0 
35 
34,3 
34 
0 
9 
0 
0 
26 45 
13 
22 
32 
5 
0 
15 
0 
16 70 
18 
9,9 
5 
0 
0 
0 
10 
27 
15,5 1384 148 139,9 23,4 
37 
0 
0 
0 
25 
0 
9,6 
5 
100 138,4 
103 
81,7 
71 
5 
34 
15 
19,6 
74 
541,7 
40 
Σλοβακία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 19 
5 
0 
3 
0 
5 
3 
0 
5 5 
9 
0 
5 
0 
6,5 
5,5 
4 
5 24 
14 
0 
8 
0 
11,5 
83 
4 
10 
Σύνολο 40 40 80 
Σλοβενία Σημείωση: Πριν από το 1993 οι χρηματοδοτήσεις εχορηγούντο στην ενωμένη Τσεχοσλοβακία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
2,3 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
6,7 0 
33 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
73 12,5 
5,5 
0 
0 
0 
6 
0 
0 
0 123 
11,3 
0 
0 
0 
6 
0 
0 
14,2 
Σύνολο 11 24 44 
Σημείωση: Η Σλοβενία περιελήφθη στο Πρόγραμμα Phare το 1992 
41 
Πρώην Τσεχοσλοβακία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
ΛΔΓ Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 0 ~Q 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 4 ο ?s 
και έρευνα y 31 - - 70 
38 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 0 0 0 - - 0 
Γεωργική αναδιάρθρωση 0 0 0 - - 0 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 30 5 0 - - 35 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 0 JJ 10 . . 21 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 0 15 0 - - 15 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 0 0 0 - - 0 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 20 34 - - 54 
Σύνολο 34 99 100 - - 233 
Σημείωση: Από το 1993 το Phare χρηματοδοτεί χωριστά την Τσεχία και τη Σλοβακία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και ρ - - - - 0 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 1 .... 1 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια ο - - - - 0 
Γεωργική αναδιάρθρωση ° - - - - 0 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 20 - - - - 20 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και ρ - - - - 0 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση ρ - - - - 0 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών ρ - - - - 0 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 14 - - - - 14 
Σύνολο 35 - - - - 35 
Σημείωση: Η βοήθεια προς τη ΛΔΓ διεκόπη μετά την ενοποίηση της Γερμανίας 
42 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
0 
30,2 
0 
0 
0 
0 
0 
0 0 
6 
7,1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 ο 
ο 
47,8 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο ο 
ο 
25 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο ο 
ο 
23 
0 
0 
0 
0 
2 
0 ο 
6 
133,1 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
Σύνολο 30,2 13,1 47,8 25 25 141,1 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
στήριξη των επιχειρήσεων 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση, 
και έρευνα 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Γεωργική αναδιάρθρωση 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Υποδομή (ενέργεια, μεταφορές και 
τηλεπικοινωνίες) 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Μεταρρύθμιση των δημοσίων θεσμικών 
οργάνων και της διοίκησης 
Λοιπά 0 
21,5 
51 
0 
0 
0 
0 
0 
13,4 20 
283 
0 
0 
233 
0 
0 
11 
15,8 3 
24 
0 
0 
46 
35 
0 
13 
50,3 273 
30,6 
0 
0 
20 
24 
0 
10 
70,6 21 
26 
0 
0 
36 
33 
0 
28 
51,5 713 
130,6 
51 
0 
1253 
92 
0 
50,5 
201,6 
Σύνολο 85,9 983 159,8 182,7 195,5 722,7 
43 
Χρηματοδότηση του Phare ανά τομέα 
Κατά τη διάρκεια του 1994 επήλθαν ορισμένες 
σημαντικές μεταβολές στην κατανομή των πιστώσεων 
του Phare ανά τομέα. Οι αλλαγές αυτές αντανακλούν 
το γεγονός ότι το Phare προσαρμόζεται για να 
αντικατοπτρίζει τις μεταλλασσόμενες ανάγκες των 
χωρών εταίρων. 
Ειδικότερα, σημειώθηκε σημαντική αύξηση των 
πιστώσεων που διατίθενται για έργα υποδομών 
(μεταφορές, ενέργεια και τηλεπικοινωνίες). Οι 
πιστώσεις που διατέθηκαν στον τομέα αυτό 
αυξήθηκαν από 114,9 εκατ. ECU το 1993 σε 326,4 εκατ. 
ECU το 1994, σημειώθηκε δηλαδή αύξηση κατά 184%. 
Αυτό αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η βελτίωση των 
υποδομών των χωρών εταίρων, ιδίως οι φυσικές 
συνδέσεις μεταξύ των χωρών αυτών και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελούν σημαντικό στόχο 
που έχει σχέση με την ολοκλήρωση και, ενδεχομένως, 
την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Αυξήθηκαν επίσης σημαντικά οι πιστώσεις που 
διατέθηκαν για το περιβάλλον. Ο προϋπολογισμός του 
Phare για τον τομέα αυτό αυξήθηκε από 34,1 εκατ. 
ECU το 1993 σε 77,5 εκατ. το 1994. Η αύξηση αυτή 
συνοδεύτηκε από μια μεταστροφή της έμφασης του 
Phare από τη χρηματοδότηση επειγουσών 
δραστηριοτήτων και τη δημιουργία των βασικών 
θεμελίων για πολιτικές και θεσμούς σε μια πιο 
μακροπρόθεσμη στρατηγική προσέγγιση. Αυτό 
συνεπάγεται συγκεκριμένα τη μεγαλύτερη 
συνειδητοποίηση του κοινού και την ενίσχυση των μη 
κυβερνητικών οργανισμών που ασχολούνται με το 
περιβάλλον, καθώς επίσης και τη χορήγηση των 
επενδυτικών κεφαλαίων που είναι απαραίτητα για τη 
συγκέντρωση του ποσού που υπολογίζεται ότι 
ανέρχεται σε 300 δισεκατ. ECU και το οποίο είναι 
απαραίτητο κατά την επόμενη δεκαπεντακονταετία 
για την ουσιαστική αναβάθμιση της ποιότητας του 
περιβάλλοντος στην Κεντρική και Ανατολική 
Ευρώπη. Αυξήθηκαν επίσης από 15 εκατ. ECU σε 28 εκατ. ECU 
οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατέθηκαν για την 
κοινωνική ανάπτυξη και την απασχόληση. Αυτό 
οφείλεται στο γεγονός ότι η αντιμετώπιση της 
αυξανόμενης ανεργίας που προκάλεσε η 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας και η δημιουργία νέων 
συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας, αποτελούν μια όλο 
και πιο σημαντική προτεραιότητα για τις χώρες 
εταίρους του Phare. 
Οι πιστώσεις που διατέθηκαν για τη χρηματοδότηση 
της μεταρρύθμισης στους τομείς της δημόσιας 
διοίκησης και των θεσμών, αυξήθηκαν κατά 25%. Η 
αύξηση αυτή αντανακλά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις 
των χωρών εταίρων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν 
πολλές προκλήσεις όσον αφορά την παροχή 
υπηρεσιών από την κυβέρνηση, τόσο σε κεντρικό όσο 
και σε τοπικό επίπεδο που να είναι προσαρμοσμένες 
στις ανάγκες ενός συστήματος ελεύθερης οικονομίας. 
Συγκεκριμένα, οι χώρες που αποδίδουν μεγαλύτερη 
σημασία στην ολοκλήρωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση 
χρειάζονται υποστήριξη στον τομέα αυτό για να 
επιφέρουν τις νομικές και ρυθμιστικές μεταβολές που 
είναι απαραίτητες για την υιοθέτηση του "κοινοτικού 
κεκτημένου" της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι 
χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται για την 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και την υποστήριξη 
των επιχειρήσεων μειώθηκαν κατά 105,1 εκατ. ECU 
και έφθασαν στα 149,4 εκατ. ECU. Αυτό οφείλεται στο 
γεγονός ότι πολλές από τις αρχικές εργασίες στους 
τομείς της ιδιωτικοποίησης και της αναδιάρθρωσης 
έχουν περατωθεί, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία 
των απαιτούμενων νομικών και ρυθμιστικών 
πλαισίων, τομέας στον οποίο η μεταφορά 
τεχνογνωσίας από το Phare διαδραματίζει σημαντικό 
ρόλο. 
44 
Η χρηματοδότηση του τομέα της γεωργίας από το 
Phare μειώθηκε επίσης σε μεγάλο βαθμό, εξαιτίας του 
γεγονότος ότι δίδεται τώρα πολύ μικρότερη έμφαση 
στα προγράμματα προμήθειας γεωργικών προϊόντων, 
που αποτελούσαν χαρακτηριστικό γνώρισμα της 
ενίσχυσης του Phare σε ορισμένες χώρες κατά τα 
πρώτα μεταβατικά στάδια. Η ενίσχυση του Phare στον 
τομέα αυτό στρέφεται τώρα περισσότερο προς την 
παροχή της τεχνογνωσίας που απαιτείται για τη 
βελτίωση των επιδόσεων του τομέα, καθώς επίσης και 
προς τη χάραξη κυβερνητικών πολιτικών που να 
συμβιβάζονται με τη νομοθεσία και τους κανονισμούς 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Μειώθηκαν επίσης και οι χρηματοδοτικοί πόροι που 
διατίθενται με τη μορφή ανθρωπιστικής βοήθειας 
επειδή το είδος αυτό επείγουσας ενίσχυσης απαιτείται 
συνήθως μόνο για να μπορέσουν οι χώρες να 
ξεπεράσουν τους αρχικούς κλονισμούς που 
προκύπτουν κατά τα πρώτα στάδια της μετάβασης 
πίρος μια οικονομία της αγοράς. Το κεφάλαιο αυτό περιέχει πληροφορίες σχετικά με 
μια λεπτομερή ανάλυση του τρόπου κατανομής ανά 
χώρα των αναληφθεισών υποχρεώσεων καταβολής 
πιστώσεων του Phare. 
Για κάθε τομέα παρέχονται οι ακόλουθες 
πληροφορίες: 
• μια ανασκόπηση του συνόλου των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων ανά έτος μετά την έναρξη της 
εφαρμογής του προγράμματος Phare 
• μια ανασκόπηση του τρόπου κατανομής ανά χώρα 
του συνόλου των αναληφθεισών υποχρεώσεων από 
το 1990 έως το 1994. 
45 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και ενίσχυση των 
επιχειρήσεων 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 40 72 79,2 27 31 249,2 
Ουγγαρία 31 593 11 31 16,5 149 
Ρουμανία 0 0 45 70 23,4 138,4 
Βουλγαρία 0 30 22,5 11 3 663 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 27 0 27 
Σλοβακία 0 0 0 19 5 24 
Τσεχοσλοβακία 0 39 31 0 0 70 
Αλβανία 0 0 35 42 0 77 
Λιθουανία 0 0 9,5 0 14,5 24 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 0 0 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 14,5 143 
Εσθονία 0 0 0 0 8 8 
Σλοβενία 0 0 0 0 12,5 12,5 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 20 3 273 21 71,5 
Σύνολο 71 2204 236,2 2544 149,4 931,6 
Εκπαίδευση, υγεία, κατάρτιση και έρευνα 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 2,8 343 42 45 39 163,3 
Ουγγαρία 7,5 22 16 36 24 105,5 
Ρουμανία 0 35 13 18 37 103 
Βουλγαρία 0 5 23 28 12 68 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 8 5,5 13,5 
Σλοβακία 0 0 0 5 9 14 
Τσεχοσλοβακία 4 9 25 0 0 38 
Αλβανία 0 0 1,2 83 9,4 19,1 
Λιθουανία 0 0 1,5 23 6 10 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 6 0 0 0 6 
ΛΔΓ 10 0 0 0 1 
Λετονία 0 0 1,5 2 5 83 
Εσθονία 0 0 1 13 4,5 7 
Σλοβενία 0 0 2,3 33 5,5 11,3 
Πολυκρατικά προγράμματα 21,5 283 24 30,6 26 130,6 
Σύνολο 36,8 140 150,5 188,6 182,9 698,8 
46 
Υποδομές 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 6 10 26,4 63 93,8 199,2 
Ουγγαρία 1,3 7 0 0 29 37,3 
Ρουμανία 0 9 0 0 25 34 
Βουλγαρία 0 13 13 13,9 62,6 1023 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 9 25 34 
Σλοβακία 0 0 0 5 6,5 113 
Τσεχοσλοβακία 0 11 10 0 0 21 
Αλβανία 0 Ο 4,4 0 23 27,4 
Λιθουανία 0 0 0 0 16,5 163 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 0 0 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 0 0 
Εσθονία 0 0 0 0 6 6 
Σλοβενία 0 0 0 0 6 6 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 0 35 24 33 92 
Σύνολο 74 50 88,9 114,9 326,4 5874 
Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 22 
Ουγγαρία 27 
Ρουμανία 0 
Βουλγαρία 3,5 
Τσεχική Δημοκρατία 0 
Σλοβακία 0 
Τσεχοσλοβακία 30 
Αλβανία 0 
Λιθουανία 0 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 
ΛΔΓ 20 
Λετονία 0 
Εσθονία 0 
Σλοβενία 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 
Σύνολο 102,5 35 
10 
0 
263 
0 
0 
5 
0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
233 
100 18 
10 
5 
8,3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
46 
87,3 0 
0 
0 
10,8 
0 
0 
0 
3,3 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
20 
34,1 12 
15,5 
0 
5 
0 
0 
0 
ο 
1 
ο 
ο 
5,5 
2,5 
0 
36 87 
623 
5 
54,1 
0 
0 
35 
3,3 
1 
0 
20 
53 
23 
0 
125,5 
77,5 401,4 
47 
Αναδιάρθρωση της γεωργίας 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 100 17 18 30 23 1673 
Ουγγαρία 20 13 5 303 0 683 
Ρουμανία 0 34 32 5 0 71 
Βουλγαρία 16 25 10 0 0 51 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 0 4,5 43 
Σλοβακία 0 0 0 3 5 8 
Τσεχοσλοβακία 0 0 0 0 0 0 
Αλβανία 0 0 15 10 5 30 
Λιθουανία 0 0 0 0 0 0 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 0 0 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 0 0 
Εσθονία 0 0 0 0 0 0 
Σλοβενία 0 0 0 0 0 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 0 0 0 0 0 
Σύνολο 136 89 80 784 17 4004 
Ανθρωπιστική και επισιτιστική βοήθεια 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 0 0 0 0 0 0 
Ουγγαρία 0 0 0 0 0 0 
Ρουμανία 15,5 34,3 22 9,9 0 81,7 
Βουλγαρία 5 20 0 0 0 25 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 0 0 0 
Σλοβακία 0 0 0 0 0 0 
Τσεχοσλοβακία 0 0 0 0 0 0 
Αλβανία 0 10 50 10 7 77 
Λιθουανία 0 0 0 0 0 0 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 30,2 7,1 47,8 25 23 133,1 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 0 0 
Εσθονία 0 0 0 0 0 0 
Σλοβενία 0 0 0 0 0 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 51 0 0 0 0 51 
Ανθρωπιστική βοήθεια 0 0 0 0 0 0 
Σύνολο 101,7 71,4 119,8 44,9 30 3674 
48 
Μεταρρύθμιση των κρατικών οργανισμών και 
διοικητικών μηχανισμών 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 10 73 9,1 27 21,5 75,1 
Ουγγαρία 0 8 14,5 13 0 24 
Ρουμανία 0 0 0 10 9,6 19,6 
Βουλγαρία 0 0 0 16 1,2 17,2 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 0 11 11 
Σλοβακία 0 0 0 0 4 4 
Τσεχοσλοβακία 0 0 0 0 0 0 
Αλβανία 0 0 0 U 4,6 5,8 
Λιθουανία 0 0 0 0 0 0 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 2 2 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 0 0 
Εσθονία 0 0 0 0 0 0 
Σλοβενία 0 0 0 0 0 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 11 1,5 10 28 503 
Σύνολο 10 264 25,2 65,7 81,9 2094 
Κοινωνική ανάπτυξη και απασχόληση 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/ετος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 0 18 7,2 0 9 34,2 
Ουγγαρία 3 0 26 0 0 29 
Ρουμανία 0 0 15 0 0 15 
Βουλγαρία 0 23 0 4 0 63 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 8 14 22 
Σλοβακία 0 0 0 3 5,5 83 
Τσεχοσλοβακία 0 15 0 0 0 15 
Αλβανία 0 0 0 0 0 0 
Λιθουανία 0 0 0 0 0 0 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 0 0 
ΛΔΓ 0 0 0 0 0 0 
Λετονία 0 0 0 0 0 0 
Εσθονία 0 0 0 0 0 0 
Σλοβενία 0 0 0 0 0 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 0 0 0 0 0 0 
Σύνολο 3 354 48,2 15 28,5 130,2 
49 
Λοιποί τομείς 
Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1990 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πολωνία 0 3 0 33 0 36 
Ουγγαρία 0 0 15 0 0 15 
Ρουμανία 0 26 16 27 5 74 
Βουλγαρία 0 0 0 13 1,2 2,7 
Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 8 0 8 
Σλοβακία 0 0 0 5 5 10 
Τσεχοσλοβακία 0 20 34 0 0 54 
Αλβανία 0 ο 4,4 0 0 4,4 
Λιθουανία 0 0 9 223 1 323 
Πρώην Γιουγκοσλαβία 0 0 0 0 0 0 
ΛΔΓ 14 0 0 0 0 14 
Λετονία 0 0 133 16 4,5 34 
Εσθονία 0 0 9 103 1,5 21 
Σλοβενία 0 0 6,7 7,5 0 14,2 
Πολυκρατικά προγράμματα 13,4 15,8 50,3 703 51,5 2013 
Σύνολο 27,4 644 157,9 2014 69,7 5214 
50 
Χρηματοδοτικές επιδόσεις του Phare 
Οι χρηματοδοτικές επιδόσεις του προγράμματος 
Phare μπορούν να υπολογιστούν από τους 
ακόλουθους δείκτες: 
• Το επίπεδο των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν σε 
σύγκριση με τον ετήσιο προϋπολογισμό 
• Το συνολικό ύψος των συμβάσεων που 
συνάφθηκαν 
• Το επίπεδο των πληρωμών σε σύγκριση με τον 
προϋπολογισμό πληρωμών που καταρτίσθηκε στην 
αρχή του έτους 
• Το σύνολο των πληρωμών 
• Τις σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές ως 
ποσοστό των σωρευτικών αναληφθεισών 
υποχρεώσεων. 
Ανάληψη υποχρεώσεων στο πλαίσιο του 
προϋπολογισμού του Phare 
Από την έναρξη του προγράμματος Phare, το ποσοστό 
της ανάληψης υποχρεώσεων στο πλαίσιο του 
προϋπολογισμού του προγράμματος πάντοτε 
πλησίαζε το ανώτατο ποσοστό του 100% και το 1994 
ανήλθε στο 99,9% του προϋπολογισμού για το έτος 
αυτό. Πίνακας 1 - Ποσά αναληφθεισών υποχρεώσεων, 
συναφθεισών συμβάσεων και πληρωμών 1990-1994 
(4.248,5 εκατ. ECU) (σε εκατ. ECU) 
1990 1991 1992 1993 1994 
αναληφθείσες υποχρεώσεις • συμβάσεις 
πληρωμές 
Συνολικό ύψος των συμβάσεων που συνάφθηκαν 
Από την έναρξη υλοποίησης του προγράμματος έχει 
αυξηθεί σημαντικά το επίπεδο των ποσών που 
δεσμεύονταν στο πλαίσιο συμβατικών υποχρεώσεων. 
Το 1990, οι συμβατικές υποχρεώσεις ανήλθαν σε 155 
εκατ. ECU. Το ποσό αυτό αυξήθηκε σε 297 εκατ. ECU 
το 1991, σε 542 εκατ. ECU το 1992, σε 572 εκατ. ECU το 
1993 και ανήλθε σε 660 εκατ. ECU το 1994 (βλ. Πίν. 1). 
Ο Πίν. 2 περιέχει το σωρευτικό ύψος των ποσών των 
συμβατικών υποχρεώσεων στο τέλος κάθε 
δημοσιονομικού έτους. Παρατηρείται σημαντική 
αύξηση του επιπέδου των συμβάσεων που 
συνάφθηκαν το 1994, υπερβαίνοντας κατά 
δεκατέσσερις φορές το αντίστοιχο επίπεδο του 1990. Πίν. 2 - Σωρευτικά ποσά αναληφθεισών 
υποχρεώσεων, συμβατικών υποχρεώσεων και 
πληρωμών 1990-1994 (σε εκατ. ECU) 
1990 1991 1992 1993 1994 
αναληφθείσες υποχρεώσεις • συμβάσεις 
πληρωμές 
51 
Το δημοσιονομικό έτος στο οποίο αντιστοιχούν οι 
συμβάσεις που συνάφθηκαν σε κάθε ημερολογιακό 
έτος, μπορούμε να το δούμε στον Πίν. 3 
Πληρωμές σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό 
Το πρόγραμμα Phare καταρτίζει στην αρχή κάθε έτους 
ένα προϋπολογισμό των ποσών που θα εκταμιευθούν 
κατά τη διάρκεια του έτους. Το 1994, 
πραγματοποιήθηκαν πληρωμές που ξεπέρασαν το 99% 
των ποσών που ήταν εγγεγραμμένα στον 
προϋπολογισμό. Πίν. 3 - Συναφθείσες συμβάσεις ανά ημερολογιακό 
έτος (σε εκατ. ECU) 
1.012,6 1.003,6 
963,3 
% των συμβάσεων που συνάφθηκαν έως της 31.12.94 
συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1990 
συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1991 
• συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1992 
• συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1993 
• συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1994 
D Δεν έχουν ακόμη δεσμευθεί συμβατικά 
Διαδικασία χρηματοδότησης 
Κάθε στάδιο του κύκλου του προγράμματος, που 
αρχίζει με την κατάρτιση Λειτουργικών 
Προγραμμάτων, συνδυάζεται με ένα αντίστοιχο 
στάδιο χορήγησης πιστώσεων. 
Αναληφθείσες υποχρεώσεις πιστώσεων - Η 
κατάρτιση των Λειτουργικών Προγραμμάτων και οι 
συναφείς χρηματοδοτικές προτάσεις αντιστοιχούν 
στις γνωστές ως "αναληφθείσες υποχρεώσεις 
καταβολής πιστώσεων". Όταν μια χρηματοδοτική 
πρόταση εγκριθεί από τη Διαχειριστική Επιτροπή 
του Phare και από την Επιτροπή, οι σχετικές 
πιστώσεις της πρότασης αυτής θεωρούνται ως 
ανειλημμένη υποχρέωση. Το πρόγραμμα Phare 
αναλαμβάνει την υποχρέωση να διαθέσει ολόκληρο 
τον ετήσιο προϋπολογισμό του εντός του έτους για 
το οποίο ισχύει ο προϋπολογισμός αυτός, 
διαφορετικά οι πιστώσεις για τις οποίες δεν έχουν 
αναληφθεί υποχρεώσεις επιστρέφονται στα ταμεία 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Συμβατικές υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων - Η 
διαδικασία προκήρυξης διαγωνισμού προηγείται 
του επόμενου σταδίου της χρηματοδότησης που 
είναι γνωστό ως "συμβατικές υποχρεώσεις 
καταβολής πιστώσεων". Μόλις ένας διαγωνισμός 
ολοκληρωθεί επιτυχώς και υπογραφεί σύμβαση, οι 
σχετικές πιστώσεις θεωρούνται ως συμβατικές 
υποχρεώσεις καταβολής πιστώσεων. 
Καταβολή - Η καταβολή είναι το τελικό στάδιο της 
διαδικασίας χρηματοδότησης. Η καταβολή 
διενεργείται κατά τη διάρκεια ζωής του σχεδίου 
που μπορεί να φθάσει μέχρι 2 ή 3 χρόνια. 
Η ανάληψη συμβατικών υποχρεώσεων καταβολής 
πιστώσεων είναι το σημαντικότερο μέτρο του 
προγράμματος, πράγμα οφείλεται στο γεγονός ότι 
αποδεσμεύει τις πιστώσεις του Phare και δίδει το 
έναυσμα για την πραγματική επιτόπια εφαρμογή. 
52 
Καταβληθέντα ποσά 
Την προαναφερθείσα αύξηση του επιπέδου των 
συμβάσεων που συνάφθηκαν ακολούθησε, φυσικά, μια 
αύξηση των πληρωμών με κάποια, ωστόσο, 
καθυστέρηση δεδομένου ότι η πληρωμή επεκτείνεται 
σε ολόκληρη τη χρονική διάρκεια της σύμβασης. Σε 
ορισμένα έτη, οι πληρωμές ενδέχεται να υπερβαίνουν 
τις αντίστοιχες συμβατικές υποχρεώσεις. Τούτο 
οφείλεται σε προκαταβολικές πληρωμές της 
Επιτροπής σε Μονάδες Διαχείρισης του 
Προγράμματος στις χώρες εταίρομς προκειμένου 
αυτές να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις 
συμβατικές υποχρεώσεις τους και στις υποχρεώσεις 
πληρωμών. 
Ωστόσο, το επίπεδο πληρωμών βελτιώθηκε σημαντικά 
το 1994, κατά τη διάρκεια του οποίου εκταμιεύθηκαν 
721 εκατ. ECU (βλ. Πίν. 1). Τούτο σημαίνει αύξηση 
κατά 38% έναντι του επιπέδου του προηγούμενου 
έτους και είναι κατά τέσσερις φορές μεγαλύτερο από 
το ποσό που καταβλήθηκε το 1990. 
Το δημοσιονομικό έτος στο οποίο αντιστοιχούν οι 
πληρωμές κάθε έτους, μπορούμε να το δούμε στον 
Πίν. 4 Πίν. 4 - Πληρωμές ανά δημοσιονομικό έτος 
(σε εκατ. ECU) 
1.012,6 1.003,6 
963,3 
Προντο_ Προϋπο_ Προϋπο_ Προϋπο_ Προϋπο_ 
λογισμός λογισμός λογισμός λογισμός λογισμός 
1990 1991 1992 1993 1994 
95,9% 81,4% 62,1% 32,4% 7,7% 
% των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν έως 
τις 31.12.94 
πληρωμές κατά το 1990 β πληρωμές κατά το 1991 
• πληρωμές κατά το 1992 • πληρωμές κατά το 1993 
• πληρωμές κατά το 1994 
D Δεν έχουν ακόμη καταβληθεί 
Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές ως ποσοστό των 
σωρευτικών αναληφθεισών υποχρεώσεων 
Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος 
αυξήθηκαν σημαντικά αμφότερα τα ποσοστά (βλ. Πίν. 
5). Το 1990 υπογράφηκαν συμβάσεις που 
αντιστοιχούσαν μόνο στο 31% του ύψους των 
αναληφθεισών υποχρεώσεων και καταβλήθηκε το 35%. 
Στο τέλος του 1994, αμφότερα τα ποσοστά αυξήθηκαν 
σε 52% και 50%, αντιστοίχως, του συνολικού ύψους 
των υποχρεώσεων που είχαν αναληφθεί. Πίν. 5 - Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές 
1990-1994 
1990 1991 1992 1993 1994 
σωρευτικές συναφθείσες 
συμβάσεις ως ποσοστό 31% 36% 44% 48% 52% 
των σωρευτικών 
αναληφθεισών υποχρεώσεων 
σωρευτικές πληρωμές ως 
ποσοστό των 35% 36% 39% 43% 50% 
σωρευτικών συμβάσεων 
53 
Σημαντικά προγράμματα που 
άρχισαν να εφαρμόζονται το 1994 ι 
Γεωργία 
Πρόγραμμα για τη γεωργία και τη κτηματογράφηση 
Δημοκρατία της Τσεχίας 4,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τη γεωργία και τη κτηματογράφηση 
Σλοβακία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τις πιστώσεις, την επέκταση της 
αγοράς και την αναδιάρθρωση της μεταποίησης 
γεωργικών προϊόντων 
Αλβανία 5 εκατ. ECU 
Ανακατανομή των πιστώσεων από το πρόγραμμα του 
1993 για το γεωργικό και αγροτικό τομέα 
Πολωνία 2,5 εκατ. ECU 
Εκπαίδευση και Υγιεινή 
Περιφερειακή συνεργασία για την εκπαίδευση εξ 
αποστάσεως 
Όλες 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα βιομηχανικής ιδιοκτησίας στις 
περιφέρειες 
Όλες 0,8 εκατ. ECU 
Δημιουργία δικτύων για την έρευνα και ανάπτυξη 
Όλες 4 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στους τομείς της 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Σλοβακία 4 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταρρυθμίσων στους τομείς της 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Ρουμανία 25 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την αναδιάρθρωση του υγειονομικού 
τομέα 
Αλβανία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για το εθνικό ταμείο κατάρτισης 
Δημοκρατία της Τσεχίας 2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στους τομείς της 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Εσθονία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ 
εκπαίδευσης και οικονομίας 
Ουγγαρία 8 εκατ. ECU Πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στους τομείς 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και της κατάρτισης 
Λετονία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα επαγγελματικής εκπαίδευσης και 
κατάρτισης 
Λιθουανία 4 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας 
Σλοβακία 3,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στους τομείς 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Σλοβενία 3 εκατ. ECU 
Περιβάλλον 
Πρόγραμμα για την προστασία του περιβάλλοντος 
Λιθουανία 1 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τον έλεγχο της ρύπανσης και τη 
νομοθεσία σχετικά με το περιβάλλον 
Εσθονία 2.5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα ύδρευσης αγροτικών περιοχών 
Λετονία 2,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα προστασίας των δασών 
Πολωνία 12 εκατ. ECU 
Ενέργεια 
Εναρμόνιση των ευρωπαϊκών ενεργειακών 
πολιτικών και στρατηγικών, διασύνδεση των 
ενεργειακών δικτύων 
Όλες 13 εκατ. ECU 
Μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του θείου 
Βουλγαρία 15 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ενέργεια και το περιβάλλον 
Ουγγαρία 15,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ενέργεια (πολιτική 
αποτελεσματικότητας) 
Σλοβακία 4 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τον ενεργειακό τομέα 
Εσθονία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τον τομέα της ενέργειας 
Λιθουανία 6,9 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ενέργεια και το περιβάλλον 
Σλοβενία 2 εκατ. ECU 
1 Ο ακόλουθος κατάλογος περιλαμβάνει τις ονομασίες όλων των 
σημαντικών σχεδίων που άρχισαν να εφαρμόζονται το 1994 σε κάθε 
τομέα, καθώς επίσης και την ενδιαφερόμενη χώρα και τον 
αντίστοιχο προϋπολογισμό. Δεν αναφέρονται οι συμβάσεις κάτω 
των 500.000 ECU. 
54 
Υποδομές 
Πρόγραμμα για τις υποδομές στον τομέα των 
μεταφορών 
Ρουμανία 25 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη των υποδομών στον 
τομέα των μεταφορών 
Βουλγαρία 12 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη των υποδομών στον 
τομέα των μεταφορών 
Λιθουανία 4,6 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα υποδομών (μεταφορές, ενέργεια, 
περιβάλλον) 
Σλοβακία 6,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τις μεταφορές 
Αλβανία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα γενικών υποδομών 
Βουλγαρία 10,6 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη των υποδομών στον 
τομέα των μεταφορών 
Ουγγαρία 18 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τις μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες 
και την διαχείριση των υδάτων 
Ουγγαρία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη των υποδομών στον 
τομέα των μεταφορών 
Πολωνία 35 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τον εκσυγχρονισμό των διαβάσεων 
των συνόρων 
Ουγγαρία 8 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με την 
Ελλάδα και την Ιταλία 
Αλβανία 20 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με την 
Ελλάδα 
Βουλγαρία 25 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη 
Γερμανία 
Δημοκρατία της Τσεχίας 25 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη 
Γερμανία 
Πολωνία 55 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας 
με την Ιταλία 
Σλοβενία 4 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη Δανία 
Εσθονία 3 εκατ. ECU Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη Δανία 
Λετονία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη Δανία 
Λιθουανία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας με τη Δανία 
Πολωνία 3,8 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα διασυνοριακής συνεργασίας για το 
περιβάλλον 
Όλες 3 εκατ. ECU 
Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και 
αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων 
Πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης 
(ιδιωτικοποιήσεις και αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, 
τραπεζικός τομέας, δημόσια οικονομικά και 
λογιστικά) 
'Εσθονία 8 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Ουγγαρία 16,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Λετονία 10,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την οικονομική ανάπτυξη 
Λιθουανία 12,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Σλοβακία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη των MME 
Όλες 10 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη του 
χρηματοπιστωτικού τομέα 
Πολωνία 20 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τις μαζικές ιδιωτικοποιήσεις 
Βουλγαρία 3 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την αναδιάρθρωση των 
επιχειρήσεων, τις ιδιωτικοποιήσεις και την ενέργεια 
Πολωνία 11 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τις MME και την περιφερειακή 
ανάπτυξη 
Ρουμανία 18,4 εκατ. ECU 
Μεταρρύθιση των κρατικών οργανισμών και 
των διοικητικών μηχανισμών 
Προστασία των καταναλωτών στις περιφέρειες 
Όλες 2 εκατ. ECU 
55 
Περιφερειακό πρόγραμμα για την προστασία των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας 
Όλες 2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη της κοινωνίας 
των πολιτών 
Δημοκρατία της Τσεχίας 2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την αναβάθμιση του 
συστήματος στατιστικών στοιχείων 
Ρουμανία 4,6 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανασυγκρότηση των τελωνείων 
Λετονία 2,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τον εκσυγχρονισμό της Επιτροπής 
Κρατικών Στατιστικών Λετονίας 
Λετονία 1,5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της Υπηρεσίας 
Στατιστικών Λιθουανίας 
Λιθουανία 1 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα ανασυγκρότησης τελωνείων 
Λιθουανία 1 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης 
Ρουμανία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη της κοινωνίας των 
πολιτών 
Βουλγαρία 1,2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την προστασία των εργαζομένων 
Πολωνία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα ενίσχυσης αποκεντρωμένων 
δραστηριοτήτων 
Πολωνία 10 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη του τουρισμού 
Ρουμανία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ανάπτυξη της κοινωνίας των 
πολιτών 
Ρουμανία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης 
Σλοβακία 4 εκατ. ECU 
Κοινωνική ανάπτυξη 
Πρόγραμμα για τη μεταρρύθμιση της κοινωνικής 
μέριμνας 
Δημοκρατία της Τσεχίας 6 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τη μεταρρύθμιση της κοινωνικής 
ασφάλειας 
Σλοβακία 2 εκατ. ECU Πρόγραμμα για την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας 
Δημοκρατία της Τσεχίας 6 εκατ. ECU 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Διευρωπαϊκή σύνδεση των ΜΚΟ (LIEN) 
Προϋπολογισμός 5 εκατ. ECU 
Τηλεπικοινωνίες και ταχυδρομικές υπηρεσίες 
Προϋπολογισμός 1 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα μεταφορών 
Προϋπολογισμός 30 εκατ. ECU 
Συμπληρωματικό πρόγραμμα για την πολυκρατική 
συνεργασία στον τομέα των στατιστικών 
Προϋπολογισμός 17 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για την προστασία του ανταγωνισμού 
Προϋπολογισμός 2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα για τη βελτίωση των προγνώσεων 
και των ελέγχων των ασθενειών των ζώων 
Προϋπολογισμός 6 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα υποστήριξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
για την εφαρμογή του προγράμματος Tempus και για 
την επιμόρφωση του προσωπικού στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης 
Προϋπολογισμός 2,6 εκατ. ECU 
Διάφορα 
Γενική Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας (GTAF) 
Σλοβενία 12,5 εκατ. ECU 
Γενική Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας (GTAF) 
Αλβανία 4,6 εκατ. ECU 
Γενική Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας (GTAF) 
Εσθονία 1,5 εκατ. ECU 
Γενική τεχνική ενίσχυση και τεχνογνωσία 
Δημοκρατία της Τσεχίας 9 εκατ. ECU 
Γενική Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας (GTAF) 
Εσθονία 1,5 εκατ. ECU 
Γενική Διευκόλυνση Τεχνικής Βοήθειας (GTAF) 
Λιθουανία 1 εκατ. ECU 
Γενική τεχνική τεχνογωσία και ενίσχυση 
Σλοβακία 5 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα ενημέρωσης για τις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες 
Βουλγαρία 1,2 εκατ. ECU 
Πρόγραμμα παροχής ευέλικτων υπηρεσιών τεχνικής 
βοήθειας (Fiesta III) 
Πολωνία 22 εκατ. ECU 
56 
Πολυκρατικά προγράμματα που 
άρχισαν να εφαρμόζονται το 1994 
Στα πλαίσια του πολυκρατικού προγραμματισμού το 
1994 υποστηρίχθηκαν οι ακόλουθοι βασικοί τομείς: 
• Υποδομές 
. Περιβάλλον και πυρηνική ασφάλεια 
• Εκπαίδευση, υγιεινή, κατάρτιση και έρευνα 
• Μεταρρύθμιση των δημόσιων οργανισμών και των 
διοικητικών μηχανισμών 
• Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και ενίσχυση των 
επιχειρήσεων. 
Υποδομές 
Μεταφορές - άρχισε να εφαρμόζεται το 1992 
Προϋπολογισμός 75 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η ανασυγκρότηση και αναβάθμιση των υποδομών 
στον τομέα των μεταφορών 
• Η προώθηση της συνεχούς ολοκλήρωσης της 
Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης 
• Η διευκόλυνση του συντονισμού των διάφορων 
δραστηριοτήτων τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης. 
Σχέδια: 
Υποδομές/διαβάσεις συνόρων 
Εκπαίδευση στον τομέα παροχής υπηρεσιών 
εναέριας κυκλοφορίας (ATS) 
Διευρωπαϊκοί αυτοκινητόδρομοι και διευρωπαϊκοί 
σιδηρόδρομοι (EMP/PER) 
Τομεακές μελέτες 
Ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος 
πληροφοριών για τις μεταφορές (ITS) 
Πρόγραμμα για την εξάλειψη των συμφορήσεων 
στις διαβάσεις των συνόρων 
Προ-επενδυτικές δραστηριότητες 
Περιφερειακές μελέτες/σεμινάρια. 
Τηλεπικοινωνίες - άρχισε να εφαρμόζεται το 1992 
Προϋπολογισμός 7 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
. Η ολοκλήρωση των εφαρμοζόμενων σχεδίων 
. Η διευκόλυνση του προσδιορισμού και της 
κατάρτισης σχεδίων όσον αφορά τις επενδύσεις 
. Η εκπαίδευση προσωπικού στους τομείς των 
ρυθμιστικών και λειτουργικών δραστηριοτήτων. 
Σχέδια: 
. Μαθήματα κατάρτισης 
Ρύθμιση του τομέα των τηλεπικοινωνιών 
Διαχείριση μιας εταιρείας τηλεπικοινωνιών 
Διαχείριση ανθρώπινων πόρων 
Μάρκετινγκ και προώθηση τηλεπικοινωνιών, 
προϊόντων και υπηρεσιών Εισαγωγή νέων τεχνολογιών 
Διαχείριση ηλεκτρονικών συστημάτων στον τομέα 
των τηλεπικοινωνιών. 
Ενέργεια - άρχισε να εφαρμόζεται το 1992 
(προβλέπεται για τα τέλη 1994) 
Προϋπολογισμός 25 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η αναβάθμιση της συνεργασίας Ανατολής - Δύσεως 
• Η βελτίωση της χάραξης της ενεργειακής πολιτικής, 
τα προβλήματα προσφοράς και ζήτησης, τα μέτρα 
όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την 
προστασία του περιβάλλοντος και άλλα μέτρα 
ασφάλειας. 
Σχέδια: 
• Μελέτη όσον αφορά τις διασυνδέσεις φυσικού 
αερίου 
• Μελέτη για τον καθαρό άνθρακα 
• Συντονισμός των στρατηγικών για το φυσικό αέριο 
στις χώρες της Βαλτικής 
• Εναρμόνιση των ενεργειακών πολιτικών. 
Τελωνειακά θέματα - άρχισε να εφαρμόζεται το 1994 
Προϋπολογισμός 2 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η καθιέρωση ενός τελωνειακού κώδικα στις χώρες 
Phare 
• Η συνέχιση της καταπολέμησης των παράνομων 
μεταφορών πυρηνικών αποβλήτων. 
Σχέδια: 
• Αναβάθμιση των τελωνειακών εργαστηρίων 
• Τεχνική βοήθεια και κατάρτιση για τους 
διοικητικούς υπαλλήλους και τους αξιωματούχους 
των εθνικών τελωνείων. 
Περιβάλλον και Πυρηνική Ασφάλεια 
Περιβάλλον - άρχισε να εφαρμόζεται το 1991 
Προϋπολογισμός 46 εκατ. ECU 
Στόχος: 
• Η ενθάρρυνση της ανάπτυξης κεφαλαιουχικών 
επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος με την 
παροχή βοήθειας στις Επιτροπές Κατάρτισης 
Σχεδίων (PPC), σε χορηγούς, σε τράπεζες και στις 
χώρες εταίρους του Phare για την εφαρμογή των 
σχεδίων. 
Σχέδια: 
• Ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα για το 
Δούναβη 
57 
Περιφερειακό πρόγραμμα για το περιβάλλον στο 
Μαύρο Τρίγωνο 
Corine/πρόγραμμα ανίχνευσης εξ αποστάσεως 
Ερευνητικό πρόγραμμα για τη ρύπανση του αέρα 
και την υγιεινή 
Έκθεση για την κατάσταση του περιβάλλοντος 
Περιφερειακό κέντρο περιβάλλοντος για την 
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη 
Περιφερειακό πρόγραμμα για το περιβάλλον στη 
Μαύρη Θάλασσα 
Περιφερειακό πρόγραμμα για τη Βαλτική θάλασσα. 
Εκπαίδευση, υγιεινή, κατάρτιση και έρευνα 
Δράση για τη Συνεργασία στον Τομέα των 
Οικονομικών Επιστημών (ACE) - άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1991 
Προϋπολογισμός 22,5 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η ενίσχυση των μεταρρυθμίσεων στον πνευματικό 
τομέα και η ελευθέρωση 
. Η αύξηση των ανταλλαγών επιστημονικών και 
διαχειριστικών γνώσεων μεταξύ επαγγελματιών και 
ακαδημαϊκών. 
Στόχοι: 
• Υποτροφίες 
. Συνέδρια 
• Έρευνα. 
Συνεργασία για Ανοικτά Συστήματα Διεθνών 
Δικτύων στην Ευρώπη (COSINE) - άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1991 
Προϋπολογισμός 6,5 εκατ. ECU 
Στόχος: 
• Η εξασφάλιση ενός πανευρωπαϊκού δικτύου 
υπηρεσιών στους κύκλους των χωρών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που 
ασχολούνται με την έρευνα και την ανάπτυξη. 
Εκμάθηση εξ αποστάσεως - άρχισε να εφαρμόζεται 
το 1994 
Προϋπολογισμός 3 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η πρότυπη εφαρμογή ενός προγράμματος 
εκπαίδευσης εξ αποστάσεως 
. Η ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος για να 
επιλυθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και 
να προσαρμοσθεί στις ανάγκες των ταχέως 
μεταλλασσόμενων οικονομιών. Σχέδια: 
• Γενικά μέτρα καί πρότυπα μαθήματα για την 
εκπαίδευση προσωπικού 
• Βασικές υποδομές 
• Περιφερειακή μονάδα συντονισμού 
• Εφαρμογή 
. Προμήθεια εξοπλισμού. 
Καταπολέμηση των ναρκωτικών - άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1992 
Προϋπολογισμός 12 εκατ. ECU 
Στόχος: 
. Η λήψη μέτρων και η παροχή τεχνογνωσίας για τον 
έλεγχο της παράνομης κυκλοφορίας ναρκωτικών. 
Σχέδια: 
• Μέτρα κατά του εθισμού 
• Μέτρα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από 
παράνομες δραστηριότητες 
. Ανάπτυξη ενός συστήματος παροχής πληροφοριών 
για τα ναρκωτικά 
. Προγράμματα για την υποστήριξη της μείωσης της 
ζήτησης 
• Ανάπτυξη ενός πολυτομεακού προγράμματος 
κατάρτισης για το φαινόμενο των ναρκωτικών και 
τις συνέπειες του 
• Έλεγχος της παράνομης παραγωγής και της 
διακίνησης ναρκωτικών 
• Μέτρα για τον έλεγχο της παραγωγής και το 
εμπόριο ψυχοτρόπων ουσιών και συναφών 
χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων. 
Δημόσια διοίκηση 
Ενίσχυση για τη Βελτίωση της Διοίκησης και της 
Διαχείρισης στις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης (SIGMA) - άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1992 
Προϋπολογισμός 11 εκατ. ECU 
Στόχοι: 
• Η παροχή βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης 
ενίσχυσης για την ανάπτυξη συνεκτικών 
μεταρρυθμιστικών στρατηγικών 
• Η ενίσχυση των αρχών των χωρών εταίρων για να 
αντιμετωπίσουν τις αλλαγές που προκύπτουν από 
τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις και για να 
εγκαταλείψουν το συγκεντρωτισμό 
58 
• Η ενίσχυση για την ανάπτυξη αποτελεσματικών και 
αποδοτικών δημόσιων οργανισμών που να 
μπορούν να στηρίξουν τις οικονομίες της αγοράς, 
να παράσχουν τη βάση για δημοκρατικά συστήματα 
πολυφωνικής διοίκησης και να εφαρμόσουν 
δημόσιες πολιτικές. 
Τομείς ενίσχυσης: 
• Διαχείριση της χάραξης πολιτικών (π.χ. οργάνωση 
και διαδικασίες για την υποστήριξη του 
Συμβουλίου των Υπουργών) 
• Κατάρτιση των προϋπολογισμών και διαχείριση 
των χρηματοδοτικών πόρων (π.χ. προϋπολογισμός 
και συστήματα λογιστικού ελέγχου) 
• Διαχείριση των δημόσιων υπηρεσιών (π.χ. 
νομοθεσία για τις δημόσιες υπηρεσίες, συστήματα 
πληρωμών) • Έλεγχος της διοίκησης (π.χ. μηχανισμοί υποβολής 
ενστάσεων και ενίσχυση των φορέων 
μεταρρύθμισης) 
• Διαχείριση των μεταβολών (π.χ. δημιουργία 
εσωτερικών δυνατοτήτων παροχής συμβουλών). 
Στατιστικές - άρχισε να εφαρμόζεται το 1991 
Προϋπολογισμός 22,5 εκατ. ECU 
Στόχος: 
• Η ανάπτυξη συστημάτων στατιστικών δεδομένων 
για την υποστήριξη και τον έλεγχο των 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
59 


ISSN 0254-1483 · Com (95) 366 τελιχό · ΕΓΓΡΑΦΑ. GR · Αφιδ χαταλόγον: CB-CO-95-392-GR-C 
ISBN 92-77-92086-6 · Υπηρεσία Επισήμων Εχδόοεωυ των Ευρωπαϊχών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή · Γραφείο Πληροφόρησης Taris · Γενική Διεύθυνση Εξωτερικές σχέσεις: 
Ευρώπη και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας Εξωτερική υπηρεσία, DGIA 
Διενβννση Γραφείον Aarlenstraat 88 1/06 Rue d'Arlon Β-1040 Βρυξέλλες Tel (+32-2) 295 25 85 / 296 60 65 / 296 10 70 Greek 
Διεύθυνση Αλληλογραφία ΑΝ 881/06 Wetslraat 200 Rue de la Loi B-1049 Βρυξέλλες Fax (+32-2) 23104 41 PA3R/08.95/01/Q2/11/B