[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 27.10.2006

COM(2006) 639 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ (ΣΕΠΕ) ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ {SEC(2006) 1375}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ (ΣΕΠΕ) ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

1. Ιστορικό και σκοπός της πρότασησ

Η οδηγία 2001/42/ΕΚ σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (εφεξής καλούμενη «οδηγία ΣΕΠΕ» (στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων))[1] εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2001 και τα κράτη μέλη είχαν υποχρέωση να τη μεταφέρουν στην εθνική τους νομοθεσία έως τις 21 Ιουλίου 2004. Η οδηγία απαιτεί τη διενέργεια περιβαλλοντικής εκτίμησης πριν την έγκριση πολλών σχεδίων και προγραμμάτων.

Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 της 21ης Ιουνίου 1999 περί γενικών διατάξεων για τα διαρθρωτικά ταμεία[2],[3], κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού (2000-2006), ίσχυαν παρόμοιες αλλά όχι πανομοιότυπες απαιτήσεις εκ των προτέρων περιβαλλοντικής αξιολόγησης για τα αναπτυξιακά σχέδια και τα συμπληρώματα προγραμματισμού και παρέμβασης στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Στον κανονισμό ορίζονται ως «διαρθρωτικά ταμεία» τo Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 και το Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ).[4]

Τα ανωτέρω σχέδια και προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων εξαιρέθηκαν ρητά από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού[5]. Αυτό συνέβη επειδή ήταν σχεδόν βέβαιο ότι τα σχέδια και προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων θα είχαν εγκριθεί πριν την προβλεπόμενη μεταφορά της οδηγίας στα κράτη μέλη (δηλ. την 21η Ιουλίου 2004) και θα είχαν υποβληθεί σε εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση. Με την εξαίρεση αποφεύχθηκε ο κίνδυνος να ισχύσουν διπλές ή αντικρουόμενες απαιτήσεις εκτίμησης, λόγω της εφαρμογής των δύο αυτών νομικών μέσων, και η συνακόλουθη αβεβαιότητα. Η εξαίρεση δεν ισχύει για τις μελλοντικές περιόδους προγραμματισμού (από το 2007 και εφεξής) στο πλαίσιο των νέων κανονισμών[6].

Σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 4 της οδηγίας 2001/42/ΕΚ, η Επιτροπή οφείλει να «υποβάλλει έκθεση όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της παρούσας οδηγίας και των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 και (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 πολύ πριν από τη λήξη των περιόδων προγραμματισμού που προβλέπονται στους εν λόγω κανονισμούς με στόχο τη διασφάλιση μιας συνεκτικής προσέγγισης σε ό,τι αφορά την παρούσα οδηγία και τους μεταγενέστερους κοινοτικούς κανονισμούς».

Με την παρούσα έκθεση εκπληρώνεται η ανωτέρω υποχρέωση της Επιτροπής. Παρουσιάζεται συνοπτικά το πολιτικό και νομικό υπόβαθρο σε θέματα περιβάλλοντος και κοινοτικής συγχρηματοδότησης, εξηγείται ο τρόπος προσδιορισμού του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ και η σχέση του με την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, συγκρίνεται η εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση για την περίοδο 2000-2006 με την ΣΕΠΕ στο πλαίσιο της οδηγίας και, τέλος, διατυπώνονται ορισμένα συμπεράσματα όσον αφορά τη σχέση μεταξύ ΣΕΠΕ και διαρθρωτικών ταμείων με βάση την αποκτηθείσα πείρα.

2. Περιβάλλον και συγχρηματοδότηση από την ΕΕ

Η Συνθήκη ΕΚ προβλέπει στο άρθρο 6 ότι οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. Το άρθρο 174 παράγραφοι 2 και 3 προβλέπει ότι η «η πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος αποβλέπει σε υψηλό επίπεδο προστασίας και λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των καταστάσεων στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας» και ότι «Κατά την εκπόνηση της πολιτικής της στον τομέα του περιβάλλοντος, η Κοινότητα λαμβάνει υπόψη… τις συνθήκες του περιβάλλοντος στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας …την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας στο σύνολό της και την ισόρροπη ανάπτυξη των περιοχών της.» Επιπλέον, ένας από τους στόχους του Ταμείου Συνοχής είναι να συμμετέχει χρηματοδοτικώς σε σχέδια περιβάλλοντος (Άρθρο 161).

Στη στρατηγική της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη, που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμπουργκ το 2001, επισημαίνεται ότι πολιτική επιταγή είναι να έχουν όλες οι πολιτικές ως βασικό μέλημα την αειφόρο ανάπτυξη. Τονίζεται ότι χρειάζεται καλύτερη πληροφόρηση για τη συστηματική εκτίμηση των προτάσεων[7]. Η οδηγία ΣΕΠΕ αποτελεί σημαντικό μέσο για την παροχή αυτής της πληροφόρησης, ώστε οι περιβαλλοντικοί παράγοντες να ενσωματώνονται καλύτερα στις τομεακές προτάσεις, όταν αυτές διαμορφώνονται και να δίνεται, επομένως, η δυνατότητα για αναζήτηση πιο αειφόρων λύσεων. Στόχοι της οδηγίας είναι:

«η υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος και η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών ζητημάτων στην προετοιμασία και θέσπιση σχεδίων και προγραμμάτων με σκοπό την προώθηση βιώσιμης ανάπτυξης» (άρθρο 1).

Οι στόχοι αυτοί θα επιτευχθούν:

εξασφαλίζοντας, πρώτον, ότι «θα γίνεται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για ορισμένα σχέδια και προγράμματα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον» (άρθρο 1)· και, δεύτερον, ότι «οι ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εφαρμογή [αυτών] των σχεδίων και προγραμμάτων λαμβάνονται υπόψη κατά την εκπόνησή τους και πριν από την έγκρισή τους» (αιτιολογική σκέψη 4).

Για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 του Συμβουλίου λαμβάνει υπόψη το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ συνδέοντας την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας του Ταμείου, μεταξύ άλλων με την αειφόρο ανάπτυξη και με την προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος (άρθρο 1) και ζητώντας από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνούν για την ενσωμάτωση των απαιτήσεων προστασίας του περιβάλλοντος στον ορισμό και την εφαρμογή των πράξεων των Ταμείων (άρθρο 2). Ειδικότερα προβλέπει την εκ των προτέρων αξιολόγηση των κοινοτικών παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανόμενων των περιβαλλοντικών πτυχών τους (άρθρο 41).

Ομοίως, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 περιλαμβάνει «τη διαφύλαξη και προώθηση αειφόρου γεωργίας υψηλής φυσικής αξίας, η οποία θα είναι συμβατή με τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις» ως έναν από τους στόχους του ΕΓΤΠΕ (άρθρο 2).

Κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού (2000-2006), η διαδικασία του Κάρντιφ βελτίωσε την εστίαση στην ενσωμάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος και στις πλέον μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των τομεακών στρατηγικών· χρησιμοποιήθηκαν περισσóτερο οι περιβαλλοντικοί στόχοι και δείκτες, η περιβαλλοντική εκτίμηση έργων και η εκ των προτέρων αξιολόγηση προγραμμάτων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 41 του κανονισμού 1260/1999. Η χρήση των πόρων των ταμείων αποτέλεσε βασική συνιστώσα της πρακτικής εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ.

Για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού (2007-2013) , η διαδικασία χρηματοδότησης απλοποιήθηκε και αποκεντρώθηκε. Εντός του συνολικού πλαισίου της μεταρρύθμισης, διατηρήθηκαν οι στόχοι της διεύρυνσης της αειφόρου ανάπτυξης και της προστασίας και βελτίωσης του περιβάλλοντος σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Γκέττεμπουργκ.

Στις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-13 έχει περιοριστεί ο αριθμός των διαρθρωτικών ταμείων. Διαρθρωτικά ταμεία για την περίοδο 2007-13 θα είναι το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ, συν το Ταμείο Συνοχής. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) δεν αποτελούν πλέον διαρθρωτικά ταμεία κατά τη στενή έννοια και υπάγονται σε διαφορετικό κεφάλαιο των δημοσιονομιών προοπτικών. Για λόγους συνέπειας και επειδή σε όλες τις περιπτώσεις το σκεπτικό είναι το ίδιο, στην παρούσα έκθεση αναλύεται η σχέση μεταξύ της οδηγίας ΣΕΠΕ και όλων αυτών των ταμείων, συμπεριλαμβανόμενου του Ταμείου Συνοχής το οποίο, βάσει του νέου κανονισμού, θα έχει τη μορφή προγράμματος.

Ενώ απαιτείται η εκ των προτέρων αξιολόγηση για τα επιχειρησιακά προγράμματα (ΕΠ), δεν απαιτείται για τα εθνικά στρατηγικά πλαίσια αναφοράς (ΕΣΠΑ) (ή τα εθνικά στρατηγικά σχέδια όπως ονομάζονται στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ και του ΕΤΑ) ούτε απαιτείται πλέον χωριστή εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση (δεδομένου ότι την καταργεί η οδηγία ΣΕΠΕ).

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1/1999[8] αναφέρει ότι «η δράση που αναλαμβάνεται στα πλαίσια των Ταμείων ενσωματώνει, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, τις προτεραιότητες της Κοινότητας υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης με την ενίσχυση της οικονομικής μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης, καθώς και της προστασίας και της βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος (άρθρο 3)». Καθιστά επίσης σαφές ότι οι στόχοι των ταμείων επιδιώκονται στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης και της προώθησης από την Κοινότητα του στόχου της προστασίας και της βελτίωσης του περιβάλλοντος όπως ορίζει το άρθρο 6 της Συνθήκης (άρθρο 17).

Η γενική αποστολή του ΕΓΤΑΑ[9] είναι να «συμβάλλει στην προαγωγή της αειφόρου αγροτικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την Κοινότητα» (άρθρο 3) και μεταξύ των στόχων του είναι «η βελτίωση του περιβάλλοντος και της υπαίθρου μέσω της παροχής στήριξης για τη διαχείριση της γης» (άρθρο 4 παράγραφος β)).

Ομοίως, ο κανονισμός αριθ. 1198/2006 του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ) περιλαμβάνει το στόχο της συμβολής «στην προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων εφόσον σχετίζονται με τον αλιευτικό κλάδο» (άρθρο 4 στοιχεία ε) και στ)).

Κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, επομένως, η στήριξη από αυτά τα ευρωπαϊκά μέσα συγχρηματοδότησης θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό καταλύτη για τη βελτίωση του περιβάλλοντος.

3. Εφαρμογή της οδηγίας ΣΕΠΕ σε σχέδια και προγράμματα χρηματοδοτούμενα από τα κοινοτικά ταμεία

Η οδηγία ΣΕΠΕ ισχύει για κάθε σχέδιο ή πρόγραμμα που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της, που ορίζεται στα άρθρα 2 και 3. Η εξαίρεση για τα σχέδια και προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία δεν θα ισχύει κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, οι δε κανονισμοί 1083/2006 και 1698/2005 αναφέρονται ρητά στην ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η νομοθεσία που αφορά την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΕΠΕ) και τη στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΕΠΕ) στις αξιολογήσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο των Ταμείων[10]. Επομένως, για κάθε σχέδιο ή πρόγραμμα εκτελούμενο μετά το 2006 βάσει των νέων κανονισμών, το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, θα απαιτείται εκτίμηση όπως προβλέπεται στην οδηγία[11].

Τα άρθρα 2 και 3 της οδηγίας ΣΕΠΕ περιέχουν σειρά κριτηρίων που πρέπει να εφαρμοστούν προκειμένου να αποφασιστεί εάν απαιτείται ΣΕΠΕ για ένα σχέδιο ή πρόγραμμα. Το παράρτημα 1 στη συνέχεια (το οποίο βασίζεται σε προγενέστερες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής)[12] παρουσιάζει συνοπτικά πώς εφαρμόζονται τα εν λόγω σχέδια και προγράμματα στο πλαίσιο των κοινοτικών ταμείων. Η Επιτροπή συμπεραίνει (με την επιφύλαξη του ρόλου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου όσον αφορά την ερμηνεία της κοινοτικής νομοθεσίας) ότι, για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, πολλά σχέδια και προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων πληρούσαν τα κριτήρια των άρθρων 2 και 3 της οδηγίας ΣΕΠΕ και, συνεπώς, θα υπόκειντο σε εκτίμηση βάσει της οδηγίας εάν αυτή ίσχυε όταν εκπονούνταν τα εν λόγω σχέδια ή προγράμματα.

Για την περίοδο 2007-2013, ο κανονισμός 1083/2006 δεν απαιτεί εκ των προτέρων αξιολόγηση των ΕΣΠΑ, αλλά την απαιτεί για τα ΕΠ (άρθρο 48 παράγραφος 2). Δεδομένου ότι δεν απαιτείται συγκεκριμένη εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος νομικής ασυνέπειας στην κοινοτική νομοθεσία ούτε ασυμφωνίας με την οδηγία ΣΕΠΕ, φόβος που είχε διατυπωθεί για την περίοδο προγραμματισμού που λήγει το 2006.

Με την απαίτηση του άρθρου 47 του κανονισμού 1083/2006 να λαμβάνεται υπόψη στις αξιολογήσεις η κοινοτική νομοθεσία για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τη στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση, τονίζεται ότι οι αντίστοιχες οδηγίες έχουν εφαρμογή, όταν πληρούνται τα κριτήρια που προβλέπουν.

Λόγω του τρόπου που ορίζεται το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ και των διαφορών στη φύση των σχεδίων και προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα Ταμεία, δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί κατηγορηματικά εκ των προτέρων ποια σχέδια και προγράμματα ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής, αλλά το πιθανότερο είναι να απαιτείται ΣΕΠΕ για τα ΕΠ.

Το κύριο κριτήριο για να αποφασιστεί η εφαρμογή της οδηγίας σε αυτό το πλαίσιο είναι, κανονικά, να προσδιοριστεί εάν το εκάστοτε ΕΠ καθορίζει το πλαίσιο για τις μελλοντικές αποφάσεις έγκρισης έργων, δεδομένου ότι τα άλλα κριτήρια (του άρθρου 2) αναμένεται να πληρούνται όσον αφορά τα επιχειρησιακά προγράμματα.

Τα ΕΠ επομένως πρέπει να εξετάζονται για να εκτιμηθεί η ανάγκη για ΣΕΠΕ και, όσον αφορά τα ταμεία συνοχής και σύγκλισης, πολλά ενδέχεται να απαιτούν εκτίμηση δυνάμει της οδηγίας, ιδίως (αλλά όχι αποκλειστικά) εάν περιλαμβάνουν έργα των παραρτημάτων Ι ή ΙΙ της οδηγίας ΕΠΕ[13].

Εφόσον τα κράτη μέλη τηρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις του κανονισμού 1083/2006, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτείται ΣΕΠΕ για τα ΕΣΠΑ (επειδή αυτά δεν θα καθορίζουν το πλαίσιο για τις μελλοντικές αποφάσεις έγκρισης έργων), παρόλο που τα κράτη μέλη ενδέχεται να θεωρήσουν χρήσιμη τη ΣΕΠΕ.

Το ίδιο σκεπτικό ισχύει για τα εθνικά στρατηγικά σχέδια αγροτικής ανάπτυξης και τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης που απαιτούνται βάσει του κανονισμού ΕΓΤΑΑ, καθώς και για τα εθνικά στρατηγικά σχέδια και επιχειρησιακά προγράμματα που απαιτούνται βάσει του κανονισμού ΕΤΑ. Και στην περίπτωση αυτή, αναμένεται ότι για τα σχέδια σε εθνικό επίπεδο τα οποία πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις του αντίστοιχου κανονισμού δεν θα απαιτείται ΣΕΠΕ (επειδή δεν θέτουν το πλαίσιο για μελλοντικές αποφάσεις έγκρισης έργων) αλλά κατά πάσα πιθανότητα θα απαιτείται για τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης και τα ΕΠ (στον τομέα της αλιείας). Κατά συνέπεια θα πρέπει να εξετάζονται ως προς τις απαιτήσεις της οδηγίας, όπως θα πρέπει να γίνεται και με όλα τα περιφερειακά προγράμματα τα οποία ενδέχεται να πληρούν τα κριτήρια της οδηγίας.

Οι αρχές θα πρέπει να εξετάζουν με προσοχή εάν έχει εφαρμογή η οδηγία ΣΕΠΕ, για να αποφύγουν τον κίνδυνο μη συμμόρφωσης προς την οδηγία ενώ, όταν αυτή έχει εφαρμογή, τα κράτη μέλη πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι έχουν συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της πριν την έγκριση του ΕΠ.

Οι υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά την οδηγία ΣΕΠΕ επισημάνθηκαν σε αυτά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την εκ των προτέρων αξιολόγηση που εκπόνησε η Επιτροπή, με τις οποίες επίσης επεξηγήθηκε πώς η ΣΕΠΕ μπορεί να συμπληρώνει την εκ των προτέρων αξιολόγηση (ζήτημα που θίγεται στο τμήμα 6).[14]

4. Απαιτήσεις περιβαλλοντικής εκτίμησης στο πλαίσιο της οδηγίας ΣΕΠΕ

Η περιβαλλοντική εκτίμηση σύμφωνα με την οδηγία ΣΕΠΕ περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:

α) Έκταση της περιβαλλοντικής μελέτης

Κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την έκταση και το επίπεδο λεπτομερειών των πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνονται στην περιβαλλοντική μελέτη, διεξάγονται διαβουλεύσεις με τις περιβαλλοντικές αρχές που υπέδειξε το κράτος μέλος (πεδίο) (άρθρο 5 παράγραφος 4).

β) Η εκπόνηση της περιβαλλοντικής μελέτης

Η μελέτη (η οποία πρέπει να είναι επαρκούς ποιότητας) πρέπει να περιλαμβάνει τις πληροφορίες που ευλόγως μπορεί να απαιτηθούν (άρθρο 5 παράγραφος 2), το δε λεπτομερές περιεχόμενό της περιγράφεται στο παράρτημα Ι της οδηγίας (βλέπε παράρτημα 2 κατωτέρω).

γ) Διεξαγωγή της διαβούλευσης

Όταν το προκαταρκτικό σχέδιο ή πρόγραμμα και η περιβαλλοντική μελέτη έχουν καταρτιστεί, παρέχεται στις περιβαλλοντικές αρχές και στο κοινό η δυνατότητα να εκφράσουν τη γνώμη τους επί του προκαταρκτικού σχεδίου ή προγράμματος και της περιβαλλοντικής μελέτης (άρθρο 6). Το «κοινό» ορίζεται ως «ένα ή περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα και, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή πρακτική, οι ενώσεις, οργανώσεις ή ομάδες τους.» Το κοινό πρέπει να προσδιορίζεται και να συμπεριλαμβάνει «το κοινό που πλήττεται ή είναι πιθανόν να πληγεί από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων που εμπίπτει στην [] οδηγία, ή που έχει συμφέρον απ' αυτήν, συμπεριλαμβανομένων των αρμοδίων μη κυβερνητικών οργανισμών, όπως των οργανισμών που προωθούν την προστασία του περιβάλλοντος και άλλων ενδιαφερομένων οργανισμών.» Η οδηγία επομένως ευθυγραμμίζεται με τη σύμβαση του Ώρχους.[15]

Τα άλλα κράτη μέλη που ενδέχεται να πληγούν από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του σχεδίου ή προγράμματος, πρέπει να ενημερώνονται επίσης και να ρωτούνται κατά πόσον επιθυμούν τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων (άρθρο 7).

δ) Συνεκτίμηση της περιβαλλοντικής μελέτης και των αποτελεσμάτων των διαβουλεύσεων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων

Κατά την κατάρτιση του σχεδίου ή προγράμματος λαμβάνονται υπόψη η περιβαλλοντική μελέτη και οι γνώμες που εκφράζονται κατά τη διαδικασία διαβουλεύσεων (άρθρο 8). Επομένως, μπορεί να είναι αναγκαία ή επιθυμητή η τροποποίηση του προκαταρκτικού σχεδίου ή προγράμματος.

ε) Κοινοποίηση της απόφασης

Οι ορισθείσες περιβαλλοντικές αρχές και το κοινό (και κάθε κράτος μέλος με το οποίο διεξήχθησαν διαβουλεύσεις) πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με την έγκριση ενός σχεδίου ή προγράμματος και πρέπει να τίθενται στη διάθεσή τους ορισμένες πρόσθετες πληροφορίες (συμπεριλαμβανόμενου του τρόπου με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα και τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων) (άρθρο 9).

στ) Έλεγχος

Ο έλεγχος δεν περιλαμβάνεται στον ορισμό της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων που διατυπώνεται στο άρθρο 2. Στο άρθρο 10, όμως, η οδηγία απαιτεί να παρακολουθούνται οι σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εφαρμογή των σχεδίων και προγραμμάτων, προκειμένου, μεταξύ άλλων, να εντοπιστούν απρόβλεπτες δυσμενείς επιπτώσεις και να είναι δυνατόν να αναληφθεί η κατάλληλη επανορθωτική δράση. Για την αποφυγή διπλού ελέγχου, μπορούν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν τα υφιστάμενα μέτρα ελέγχου (άρθρο 10). Οι συγκεκριμένες διατάξεις για τον έλεγχο θα εξαρτηθούν από τη φύση και το περιεχόμενο του σχετικού σχεδίου ή προγράμματος. Για παράδειγμα, ο έλεγχος που είναι κατάλληλος για ένα μικρής κλίμακας πρόγραμμα στον τομέα της αλιείας, το οποίο αφορά μόνο ένα ή δύο έργα, θα είναι πολύ διαφορετικός από τον έλεγχο με αντικείμενο μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές.

5. Συνοχή μεταξύ των πρακτικών που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των ισχυόντων κανονισμών των κοινωνικών ταμείων και των απαιτήσεων της οδηγίας ΣΕΠΕ

Οι απαιτήσεις για εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση στο πλαίσιο του άρθρου 41 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 είναι σχετικά σύντομες. Πρέπει να περιλαμβάνονται τα εξής:

- αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης της συγκεκριμένης περιφέρειας, ιδίως δε των στοιχείων του περιβάλλοντος που αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παρέμβασης των κοινωνικών ταμείων·

- οι διατάξεις που αποβλέπουν στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην παρέμβαση των ταμείων και στη συνέπεια προς τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους περιβαλλοντικούς στόχους που καθορίζονται σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

- οι διατάξεις που αποσκοπούν στην τήρηση των κοινοτικών ρυθμίσεων για θέματα περιβάλλοντος.

- εκτίμηση των αναμενόμενων περιβαλλοντικών επιπτώσεων της στρατηγικής και των παρεμβάσεων.

Για να θέσουν σε πράξη αυτές τις απαιτήσεις, οι αρχές ορισμένων κρατών μελών βασίστηκαν στις κατευθυντήριες γραμμές που είχαν εκπονηθεί σε εθνικό επίπεδο ή από την Επιτροπή,[16] ή εμπνεύστηκαν από την οδηγία 2001/42/ΕΚ παρόλο που δεν εφαρμοζόταν εκείνη τη χρονική στιγμή.

Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ της διαδικασίας ΣΕΠΕ και της βέλτιστης πρακτικής στην εκ των προτέρων περιβαλλοντική εκτίμηση σχεδίων και προγραμμάτων κατά τον τρέχοντα κύκλο προγραμματισμού μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

(i) σύμφωνα με την οδηγία, οι περιβαλλοντικές αρχές πρέπει να ερωτώνται σχετικά με την έκταση και το επίπεδο λεπτομέρειας των πληροφοριών που πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στην περιβαλλοντική μελέτη·

(ii) ισχύει επίσημη απαίτηση να εξετάζονται άλλες λογικές λύσεις αντί της ΣΕΠΕ·

(iii) οι απαιτήσεις ενημέρωσης που επιβάλλει η οδηγία διατυπώνονται πληρέστερα και αυστηρότερα και περιλαμβάνουν ρητά εκτίμηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και στόχων και τον τρόπο με τον οποίο αυτά ελήφθησαν υπόψη (βλέπε παράρτημα 3 κατωτέρω)·

(iv) η οδηγία περιλαμβάνει επίσημη απαίτηση να ερωτάται το ευρύ κοινό (και οι περιβαλλοντικές αρχές με ρητή αναφορά) σχετικά με το σχέδιο ή πρόγραμμα και με την περιβαλλοντική μελέτη και προβλέπει τη διασυνοριακή διαβούλευση, όπου έχει εφαρμογή· και

(v) η περιβαλλοντική μελέτη και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκπόνηση του σχεδίου ή προγράμματος, ενώ μετά την έγκρισή του, πρέπει να τίθεται στη διάθεση του κοινού, των περιβαλλοντικών αρχών και των κρατών μελών που ερωτήθηκαν δήλωση που να συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη τα αποτελέσματα της διαβούλευσης.

Φαίνεται επομένως καθαρά ότι, παρόλο που υπάρχουν σαφείς διαφορές στη διατύπωση των απαιτήσεων των αντίστοιχων νομικών μέσων, στην πράξη η μετάβαση από την εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση στη ΣΕΠΕ σύμφωνα με την οδηγία προβλέπεται ότι θα αποτελεί εξέλιξη από τις προηγούμενες βέλτιστες πρακτικές η οποία δεν πρέπει να δημιουργήσει ανυπέρβλητες δυσκολίες στα κράτη μέλη. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η οδηγία περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις και ότι εισάγει ορισμένα πρόσθετα στοιχεία σε σύγκριση με το άρθρο 41 παράγραφος 2 στοιχείο β). Προπάντων, είναι νομικά εκτελεστή, σε αντίθεση με τις προηγούμενες κατευθυντήριες γραμμές.

Στο παράρτημα 2 συγκρίνεται η διαδικασία ΣΕΠΕ με τις απαιτήσεις για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006.

6. Η περίοδος προγραμματισμού 2007-2013

Η σχέση μεταξύ της οδηγίας ΣΕΠΕ και των κανονισμών που διέπουν την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 φαίνεται νομικά συνεπής και συμπληρωματική, ενώ η τήρηση των απαιτήσεων ΣΕΠΕ αναμένεται να αποφέρει αξιόλογες βελτιώσεις σε σύγκριση με την ισχύουσα διαδικασία[17]. Σε σημαντικό βαθμό, οι απαιτήσεις αυτές επισημοποιούν την ήδη βέλτιστη πρακτική κατά τη διενέργεια εκ των προτέρων περιβαλλοντικών αξιολογήσεων, αλλά οι αρχές θα πρέπει να προγραμματίζουν τις δραστηριότητές τους προσεκτικά, για να εξασφαλίσουν ότι ο προγραμματισμός και η εκτίμηση εξελίσσονται ομαλά και να αποκομίσουν το μέγιστο όφελος από την ΣΕΠΕ για τη διαμόρφωση του προγράμματος.

Το γεγονός ότι δεν απαιτείται εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 11 παράγραφος 2 της οδηγίας ΣΕΠΕ που επιτρέπει να καθορίζονται συντονισμένες ή κοινές διαδικασίες προκειμένου να αποφεύγεται η επανάληψη των εκτιμήσεων, σημαίνει ότι δεν υπάρχει νομικό εμπόδιο στο να προβλεφθεί ενιαία διαδικασία εκτίμησης στο επίπεδο του προγραμματισμού.

Οι αρχές θα έχουν συμφέρον να εξετάζουν το ενδεχόμενο εφαρμογής της οδηγίας ΣΕΠΕ και να εμπλέκουν τις περιβαλλοντικές αρχές το ταχύτερο δυνατό, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των ΕΠ και των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Η εκτίμηση και ο προγραμματισμός θα πρέπει να ξεκινούν περίπου την ίδια χρονική στιγμή και να αλληλοτροφοδοτούνται συνεχώς και κατ’επανάληψη. Η περιβαλλοντική μελέτη που απαιτείται για τη ΣΕΠΕ πρέπει να ολοκληρώνεται ενόσω το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη, ώστε ο σχεδιασμός του προγράμματος να μπορεί να ωφεληθεί από την αυξανόμενη κατανόηση των πιθανών επιπτώσεων. Θα πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ της ομάδας προγραμματισμού και της ομάδας εκτίμησης (εάν οι δύο αυτές δραστηριότητες δεν συνδυάζονται στο πλαίσιο μίας μόνο ομάδας).

Ειδικότερα, θα είναι σκόπιμο να εξετάζουν οι αρχές σε πρώιμο στάδιο τις απαιτήσεις για έγκαιρη και αποτελεσματική δημόσια διαβούλευση και τον τρόπο με τον οποίο προτίθενται να την εξασφαλίσουν. Εάν δεν ληφθεί υπόψη το ζήτημα αυτό έγκαιρα στη διαδικασία προγραμματισμού μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις σε μεταγενέστερο στάδιο της αξιολόγησης, όταν ο χρόνος είναι πολύτιμος. Η εμπειρία, για παράδειγμα, από την Γερμανία και τη Μεγάλη Βρετανία κατά την περίοδο 2001-2006 έδειξε ότι η διαβούλευση μπορεί να διενεργηθεί εντός των χρονικών ορίων. Ο προσεκτικός προγραμματισμός της αξιολόγησης πρέπει να επιτρέπει την εκτέλεση περιβαλλοντικής εκτίμησης σύμφωνης με την οδηγία 2001/42/ΕΚ χωρίς να παρατείνεται άσκοπα η διαδικασία σχεδιασμού. Εφόσον εκπροσωπούνται επαρκώς τα περιβαλλοντικά συμφέροντα σε συμφωνίες εταιρικής συνεργασίας, τα περιβαλλοντικά ζητήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν και να τεκμηριωθούν (και να ενσωματωθούν ευκαιρίες επίτευξης θετικών περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων) κατά τη φάση σχεδιασμού του προγράμματος.

Η περιβαλλοντική μελέτη αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού προβληματισμού στην εκπόνηση και έγκριση σχεδίων και προγραμμάτων. Πρέπει να περιέχει τις πληροφορίες που μπορούν λογικά να απαιτηθούν, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, το περιεχόμενο και το επίπεδο λεπτομέρειας του σχεδίου ή προγράμματος. Αυτό συνεπάγεται ότι η μελέτη για ένα γενικό, σε αδρές γραμμές, σχέδιο δεν είναι ενδεχομένως αναγκαίο να περιλαμβάνει πολύ λεπτομερείς πληροφορίες και ανάλυση, ενώ θα απαιτούνταν πολύ μεγαλύτερη ανάλυση για ένα σχέδιο ή πρόγραμμα που το ίδιο έχει καταρτιστεί με πολύ υψηλό βαθμό λεπτομέρειας. Με άλλα λόγια, οι περιβαλλοντικές μελέτες πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις του παραρτήματος Ι και, ταυτόχρονα, να είναι ανάλογες με τη φύση του σχεδίου ή του προγράμματος το οποίο αφορούν.

Εάν η ΣΕΠΕ εκτελείται σε στρατηγικό επίπεδο (ΕΣΠΑ, ΕΣΣ), πρέπει να εξετάζει τα γενικά πεδία που προτείνονται για στήριξη, ώστε να εξασφαλίζει ότι, όσο είναι δυνατό, προκύπτουν ευεργετικά προγράμματα και μέτρα. Όταν εκτελείται σε επίπεδο προγράμματος, η ΣΕΠΕ πρέπει να είναι λεπτομερέστερη. Η εκτίμηση θα πρέπει να συνδέει την περιγραφή του περιβάλλοντος με το είδος επιπτώσεων που είναι πιθανόν να προκύψουν από τα προτεινόμενα μέτρα, ώστε να καταδεικνύει επακριβώς πώς είναι πιθανόν να επηρεάσει το περιβάλλον η δράση που στηρίζεται από τα ταμεία. Ανεξάρτητα από τον τύπο σχεδίου ή προγράμματος, πρέπει να έχει αποδειχθεί εμπειρικά η ισχύς και αντοχή των επιλεγέντων δεικτών. Οι δείκτες αυτοί πρέπει να έχουν επιλεγεί προσεκτικά, ώστε, αφενός να αποδεικνύουν τα περιβαλλοντικά οφέλη από τα μέτρα των προγραμμάτων με την πάροδο του χρόνου και να καθιστούν δυνατή την ικανοποιητική παρακολούθηση της επίτευξής τους και, αφετέρου, να επιτρέπουν τον εντοπισμό και την επανόρθωση απρόβλεπτων επιβλαβών επιπτώσεων.

Τα ΕΠ προγράμματα και τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης μπορούν να προετοιμάζουν το έδαφος για ποικιλία πιθανών δράσεων, οι οποίες δεν θα είναι όλες έργα κατά την έννοια της οδηγίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν έχει νόημα να προσπαθήσει κανείς να περιορίσει την ΣΕΠΕ μόνο στα στοιχεία του προγράμματος που συνδέονται με έργα. Μάλιστα αυτό μπορεί να μην είναι σύμφωνο με την οδηγία. Σκοπός της ΣΕΠΕ είναι να βελτιωθεί ο σχεδιασμός και, ως εκ τούτου, έχει περισσότερο νόημα να αξιολογείται το σύνολο του προγράμματος (με κατάλληλη κάλυψη κάθε πτυχής του) παρά να γίνεται προσπάθεια να εισαχθούν τεχνητές διακρίσεις που ενδεχομένως θα στρέβλωναν την εκτίμηση.

Ενώ η ΣΕΠΕ βοηθά να βελτιστοποιηθεί η συμβολή του προγράμματος στην αειφόρο ανάπτυξη, όταν δεν απαιτείται ΣΕΠΕ, η πρόκληση έγκειται στο να καταρτιστούν, να εφαρμοστούν και να αξιολογηθούν προγράμματα σύμφωνα με τις ανάγκες της αειφόρου ανάπτυξης και στο να προσδιοριστούν τρόποι με τους οποίους οι αρχές της αειφόρου ανάπτυξης μπορούν να ενσωματωθούν σε έργα, ώστε να προστεθεί αξία στα αποτελέσματά τους και στον αντίκτυπό τους, καθώς και στους ευρύτερους αναπτυξιακούς στόχους του προγράμματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, στην εκ των προτέρων αξιολόγηση θα πρέπει να εξετάζονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προτάσεων. Υπάρχουν παραδείγματα επιτυχούς ενσωμάτωσης των αρχών αυτών σε παρεμβάσεις του ΕΚΤ κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού.[18]

Κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, πολλές αρχές αναμένεται να είναι σε θέση να στηριχθούν για την εκτέλεση περιβαλλοντικών αξιολογήσεων στην πείρα που απέκτησαν κατά την προηγούμενη περίοδο, άλλες όμως ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσουν στην οικοδόμηση σχετικής διοικητικής ικανότητας. Για πρακτικές οδηγίες εφαρμογής ΣΕΠΕ στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή, μια πηγή πληροφόρησης είναι, μεταξύ άλλων, το εγχειρίδιο που εκπόνησε στις αρχές του 2006 το δίκτυο ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης (GRDP).[19]

7. Συμπεράσματα

Οι εκ των προτέρων περιβαλλοντικές αξιολογήσεις που διενεργήθηκαν για την τρέχουσα περίοδο έως το 2006 φαίνεται ότι είχαν ευεργετική επίδραση στο σχεδιασμό των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων χάρη σε μια περισσότερο εξελιγμένη προσέγγιση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο (έως το 2000). Ειδικότερα, στις αξιολογήσεις εξετάστηκε όχι απλώς το επίπεδο στο οποίο πρέπει να τεθούν συγκεκριμένοι στόχοι, αλλά και το σχετικό σκεπτικό (εάν δηλαδή είναι οι σωστοί στόχοι) και ο βέλτιστος τρόπος για να επιτευχθούν. Είναι πολύ σημαντική για την εκ των προτέρων αξιολόγηση η σαφής σύνδεση μεταξύ αποτελεσμάτων, προϊόντων και επιπτώσεων και ο προσδιορισμός του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ τους. Είναι σαφές ότι οι απαιτήσεις αξιολόγησης του κανονισμού 1260/1999 βοήθησαν να καλλιεργηθεί νοοτροπία και να συγκροτηθούν μηχανισμοί αξιολόγησης στα κράτη μέλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διενεργούνταν αξιολόγηση σε ελάχιστο βαθμό πριν την έλευση ευάριθμων αιτήσεων προς τα διαρθρωτικά ταμεία.

Το γενικό δίδαγμα από την εμπειρία του παρελθόντος είναι ότι ένα καλά οργανωμένο σύστημα αξιολόγησης με τους κατάλληλους πόρους, βασισμένο σε κατάλληλες δομές και σε σαφή έννοια του στόχου ή της εστίασης αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη μεγιστοποίηση των ωφελειών από την κοινοτική συγχρηματοδότηση. Οι αξιολογήσεις που εκτελούνται σε πρώιμο στάδιο του σχεδιασμού, από πεπειραμένους αξιολογητές, οι οποίες εστιάζουν σε κατάλληλα ζητήματα και στις οποίες συμμετέχουν ενεργά οι βασικοί συντελεστές, μπορούν να συνεισφέρουν μια συνολική θεώρηση της αειφόρου ανάπτυξης η οποία λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των διαφόρων ενδιαφερομένων και επιτρέπει την ανάπτυξη περιβαλλοντικών ευκαιριών. Δεν υπάρχουν ωστόσο σαφή στοιχεία από τα οποία να προκύπτει κατά πόσον η απόφαση να εξαιρεθεί η περίοδος προγραμματισμού 2000-2006 από την υποχρέωση διενέργειας ΣΕΠΕ είχε δυσμενείς συνέπειες στο περιβάλλον, δεδομένου ότι απαιτούνταν χωριστή εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγηση. Κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, η χωριστή αυτή αξιολόγηση θα αντικατασταθεί από την ΣΕΠΕ, η οποία θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης και θα επωφεληθεί από την γνώση και την εμπειρία σε θέματα αξιολόγησης που συγκεντρώθηκε κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006.

[1] EE L197/30, 21.7.2001. Η λέξη «στρατηγική» δεν εμφανίζεται στο κείμενο ή στον τίτλο της οδηγίας. Χρησιμοποιείται εδώ για διευκόλυνση μόνο.

[2] ΕΕ L161/1, 26.06.1999.

[3] Τα σχέδια και προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων υπόκεινται επίσης σε εκ των προτέρων αξιολόγηση όσον αφορά την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και την ισότητα των φύλων. Αυτές οι πτυχές δεν εμπίπτουν στην οδηγία 2001/42/ΕΚ και δεν αναλύονται περαιτέρω στην έκθεση.

[4] Βλέπε άρθρο 2 του κανονισμού 1260/1999. Σύμφωνα με το άρθρο 49 του κανονισμού για το ΕΓΤΠΕ (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1999 για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση και κατάργηση ορισμένων κανονισμών, ΕΕ L160/80, 26.6.1999), τα μέτρα που καλύπτονται από τον εν λόγω κανονισμό αξιολογούνται σύμφωνα με τις αρχές που διατυπώνονται στα άρθρα 40 έως 43 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού για το χρηματοδοτικό μέσο προσανατολισμού της αλιείας (ΧΜΠΑ) ((ΕΚ) αριθ. 1263/1999), τα διαρθρωτικά μέτρα που εφαρμόζονται με κοινοτική χρηματοδοτική συμμετοχή δυνάμει του εν λόγω κανονισμού πρέπει να εξυπηρετούν τους στόχους που καθορίζονται, μεταξύ άλλων, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1260/1999.

[5] Άρθρο 3 παράγραφος 9 της οδηγίας 2001/42/ΕΚ.

[6] Κανονισμός (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006 , περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999· Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ)· Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1198/2006 της 27.7.2006 για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας (ΕΤΑ).

[7] COM(2001)264 τελικό. Συμπεράσματα της Προεδρίας: SN 200/1/01 REV 1.

[8] ΕΕ L 210/25, 31.7.2006

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 της 20ής Σεπτεμβρίου 2005

[10] Βλέπε άρθρο 47 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου και άρθρο 84 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου. Το άρθρο 44 του κανονισμού ΕΤΑ αναφέρεται με γενικότερο τρόπο στην ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

[11] Οι μόνες εξαιρέσεις αφορούν τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα κράτος μέλος έχει προσδιορίσει, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 ή 4, ότι επειδή το σχέδιο ή πρόγραμμα δεν ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, η εκτίμηση δεν είναι αναγκαία ή τις περιπτώσεις που εμπίπτουν στις εξαιρέσεις του άρθρου 3 παράγραφος 8.

[12] Εφαρμογή της οδηγίας I 2001/42/ΕΚ· βλέπε http://ec.europa.eu/environment/eia/sea-support.htm

[13] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1985 για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον όπως τροποποιήθηκε από τις οδηγίες 97/11/ΕΚ και 2003/35/ΕΚ.

[14] Βλέπε http://ec.europa.eu/comm/regional_policy/sources/docoffic/working/doc/exante_sf2007-2013_en.pdf

[15] Οικονομική Επιτροπή για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών, Σύμβαση για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος, Ώρχους, Δανία, 25 Ιουνίου 1998.

[16] «A Handbook on Environmental Assessment of Regional Development Plans and EU Structural Funds Programmes», που εκπονήθηκε από την Environmental Resources Management για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ΓΔXI, «Περιβάλλον, πυρηνική ασφάλεια και πολιτική προστασία», Αύγουστος 1998.Βλέπε http://www.europa.eu.int/comm/environment/eia/home.htm«Environment and Sustainable Development, A guide for the ex ante evaluation of the environmental impact or regional development programmes» που εκπονήθηκε από την Ecotec Research and Consulting εξ ονόματος της Γενικής Διεύθυνσης XVI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Evaluation and Documents No 6, Μάιος 1999.

[17] Το παράρτημα 3 του εγγράφου εργασίας «The ex ante evaluation of the Structural Funds interventions» παρέχει καθοδήγηση για τις διαδικασίες της εκ των προτέρων αξιολόγησης και της στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης και είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/working/sf2000_en.htm

[18] Macleod C, (2005), «Integrating Sustainable Development into Structural Funds Programmes: An Evaluation of the Scottish Experience. European Environment, 15, 313-331.

[19] GRDP, Handbook on SEA for Cohesion Policy, Φεβρουάριος 2006.