Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 79/373/ΕΟΚ περί εμπορίας σύνθετων ζωοτροφών"

(2000/C 140/05)

Στις 23 Μαρτίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 152 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Μαρτίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Leif E. Nielsen.

Κατά την 371η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Μαρτίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 78 ψήφους υπέρ και 1 κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Η ΕΕ διαθέτει εκτενείς και πολύπλοκους νόμους για τις ζωοτροφές, οι οποίοι συνδυάζουν, όσο είναι δυνατόν, την ασφάλεια και υγεία, την πληροφόρηση όσον αφορά το περιεχόμενο και τη χρήση όπως και τον ελεύθερο ανταγωνισμό στις εμπορικές συναλλαγές. Η Επιτροπή στην παρούσα πρόταση τροποποίησης προτείνει να εισαχθούν υποχρεωτικά "τα ανοικτά" μείγματα με τη μορφή της λεπτομερούς αναγραφής ενδείξεων στην ετικέτα για την ποιοτική και ποσοτική σύνθεση των ζωοτροφών. Μέχρι τώρα εγίνετο λόγος για "κλειστά" μείγματα με την αναγραφή των πρώτων υλών των ζωοτροφών χωρίς όμως να δίνονται ακριβείς ποιοτικές και ποσοτικές πληροφορίες. Προκειμένου να αποφευχθούν υποκειμενικοί ισχυρισμοί και παραπλανήσεις συνεχίζεται να επιτρέπεται η αναγραφή μόνο αντικειμενικών μεγεθών που μπορούν να αποδειχθούν ή να υπολογισθούν.

1.2. Η οδηγία του Συμβουλίου 79/373/ΕΟΚ περί εμπορίας των σύνθετων ζωοτροφών(1) όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 90/44/ΕΟΚ(2) του Συμβουλίου περιέχει τους κανόνες δήλωσης όσον αφορά τη σύνθεση και τη χρήση. Το 1990, όταν θεσπίσθηκε η οδηγία 90/44/ΕΟΚ, ο ποσοτικός καθορισμός των πρώτων υλών δημιούργησε προβλήματα στους ελέγχους, μεταξύ άλλων λόγω της φύσης των χρησιμοποιηθεισών πρώτων υλών, της πολύπλοκης σύνθεσης των μειγμάτων και των μεθόδων παραγωγής. Γι' αυτό το λόγο αποφασίσθηκε να μην απαιτείται η αναγραφή της ποσότητας των πρώτων υλών και να συγκεντρωθούν πολλές πρώτες ύλες σε μία κοινή ονομασία και οι πληροφορίες να αφορούν τις κατηγορίες των πρώτων υλών.

1.3. Εν συνεχεία εξετάσθηκαν εμπεριστατωμένα τα υπέρ και τα κατά των ανοικτών και των κλειστών μειγμάτων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η προσωρινή επιτροπή έρευνας για τη ΣΕΒ από το Φεβρουάριο του 1997 απαίτησαν συστηματικά να καταστεί υποχρεωτική η ανοικτή δήλωση με ενδείξεις για την ποιότητα των συστατικών, την προέλευση των πρώτων υλών και σε πολλές περιστάσεις υπεστήριξαν ότι θεωρούν χρήσιμη την καταχώρηση ποσοτικών ενδείξεων. Η Επιτροπή και η Μόνιμη Επιτροπή Ζωοτροφών τόνισαν σχετικά ότι η απαίτηση για ποσοτική και ποιοτική δήλωση προϋποθέτει τη δυνατότητα ελέγχου των ενδείξεων καθώς και ότι η δήλωση πρέπει να βασίζεται σε αναγνωρισμένες μεθόδους ανάλυσης. Παρόλα αυτά, στη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής Ζωοτροφών, τον Ιούλιο του 1999, ταυτόχρονα με την κρίση της διοξίνης, τα περισσότερα κράτη μέλη ετάχθησαν υπέρ της προαιρετικής ανοικτής δήλωσης.

1.4. Η Επιτροπή αναγνωρίζει στην παρούσα πρόταση τα πλεονεκτήματα που έχει για τους καταναλωτές η ανοικτή δήλωση και ότι η κρίση της ΣΕΒ και τα περιστατικά μόλυνσης από διοξίνη υπογραμμίζουν την ανάγκη παροχής λεπτομερών ενδείξεων. Ο ποιοτικός και ποσοτικός καθορισμός των πρώτων υλών στις ζωοτροφές που προορίζονται για ζώα παραγωγής συνεχίζει να αποτελεί αιτία δυσκολιών, όμως σύμφωνα με την Επιτροπή ο έλεγχος της σήμανσης βάσει των αναλύσεων μπορεί να συμπληρωθεί με τον έλεγχο των εγγράφων του παραγωγού, που θα διεξάγεται από τις επίσημες αρχές του κράτους προέλευσης.

1.5. Με βάση τα προαναφερθέντα, η Επιτροπή προτείνει "στο στάδιο αυτό" την υποχρεωτική αναγραφή όλων των πρώτων υλών και των ποσοτήτων τους στις σύνθετες ζωοτροφές που προορίζονται για τα ζώα παραγωγής.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Διατυπώνονται διάφορες απόψεις όσον αφορά τη σκοπιμότητα των μέχρι σήμερα ισχυόντων κανόνων. Γενικά, η γεωργία επιθυμεί, για λόγους που έχουν σχέση με την παραγωγή, τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια, με τη μορφή ανοικτών μειγμάτων, ενώ η βιομηχανία ζωοτροφών επέμεινε σταθερά στα κλειστά μείγματα, παραπέμποντας στις δυσκολίες που παρουσιάζει ο έλεγχος της σήμανσης στην ανάγκη να προστατευθεί η ανάπτυξη προϊόντων και η πνευματική ιδιοκτησία των τύπων των ζωοτροφών καθώς και στα πρακτικά προβλήματα για την αναγραφή στις ετικέτες των τύπων που αλλάζουν συνεχώς. Η βιομηχανία ζωοτροφών υποστηρίζει ταυτόχρονα ότι μια ανοικτή δήλωση δίδει μία ψευδή εικόνα ασφάλειας και ότι οι απαιτήσεις θα καταστούν πιό ευρείες απ' ό,τι για τα τρόφιμα. Εκτός τούτου, οι παραδόσεις και οι πρακτικές στα κράτη μέλη είναι διαφορετικές. Για παράδειγμα, ο γεωργικός και ο βιομηχανικός τομέας της Ολλανδίας επιθυμεί να υπάρχει δυνατότητα διατήρησης των παραδοσιακών πρακτικών της χώρας, στα πλαίσια των οποίων οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις εμπορίας ζωοτροφών ελέγχονται από ένα ανεξάρτητο ίδρυμα ("De Schothorst") που εξετάζει την ποιότητα και τη σύνθεση των ζωοτροφών. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις εμπορίας ζωοτροφών είναι υποχρεωμένες, κατόπιν αιτήματος ενός μεμονωμένου γεωργού, να παρέχουν όλες τις σχετικές πληροφορίες.

2.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται, σε ορισμένο βαθμό, τις επιφυλάξεις της βιομηχανίας ζωοτροφών, όμως φρονεί ότι καθίσταται αναγκαία η τροποποίηση λόγω της αυξανόμενης ανάγκης στον τομέα της παραγωγής να είναι γνωστή η ακριβής σύνθεση των ζωοτροφών και λόγω της όλο και μεγαλύτερης απαίτησης για παρουσίαση στον αγοραστή των σχετικών εγγράφων από την προηγούμενη φάση παραγωγής. Στα ανωτέρω προστίθενται ακόμη ο καθορισμός των προτεραιοτήτων όσον αφορά την ασφάλεια των ζωοτροφών και οι μεγαλύτερες απαιτήσεις των αρχών για την υποβολή των εγγράφων καθώς και η δυνατότητα εντοπισμού των πηγών των μολύνσεων και των ανεπιθύμητων ουσιών.

2.3. Η προαιρετική ανοικτή δήλωση αντιβαίνει στο στόχο της πληροφόρησης και της διαφάνειας, και θα οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των παρασκευαστών ζωοτροφών. Επιπλέον ο έλεγχος της δήλωσης της σήμανσης πρέπει να πραγματοποιείται ανεξάρτητα από τον προαιρετικό ή υποχρεωτικό χαρακτήρα της ανοικτής δήλωσης. Η διαφάνεια πρέπει να προέχει της προστασίας της ανάπτυξης των προϊόντων της επιχείρησης. Δεν πρόκειται για προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας αφού κανονικά δεν κατοχυρώνεται η σύνθεση των ζωοτροφών. Όσον αφορά τον ισχυρισμό της βιομηχανίας ζωοτροφών ότι η υποχρεωτική ανοικτή δήλωση θα ανακόψει την ανάπτυξη νέων και καλύτερων ζωοτροφών, η ΟΚΕ κρίνει ότι η διαφάνεια πρέπει να θεωρηθεί ως η αφετηρία για ένα πιο υγιή ανταγωνισμό που παρέχει επίσης μεγαλύτερα κίνητρα παραγωγής των καλύτερων κατά το δυνατόν, μειγμάτων.

2.4. Το πρόβλημα της αλλαγής των ετικετών όταν τροποποιούνται οι συνθέσεις των ζωοτροφών, μπορεί να επιλυθεί όπως προτείνει η Επιτροπή, με την ανοικτή δήλωση σε άλλη ετικέτα ή σε ειδικό συνοδευτικό έγγραφο όπου θα αναφέρεται το ποσοστιαίο των πρώτων υλών. Στο μέλλον, ο αυτοέλεγχος των επιχειρήσεων ζωοτροφών, η πιστοποίηση των εσωτερικών συστημάτων ελέγχου, η καταχώρηση των παρτίδων, κ.λπ. θα είναι όλο και περισσότερο αναγκαίοι λόγω των απαιτήσεων τόσο των αγοραστών όσο και των κρατών. Κατόπιν αυτών, η ΟΚΕ φρονεί ότι στο μέλλον ο έλεγχος των εγγράφων θα αποτελεί φυσικό συμπλήρωμα της ανάλυσης των αποτελεσμάτων. Ο έλεγχος των εγγράφων δεν ήταν μέχρι σήμερα αναγκαίος στα κράτη μέλη, τα οποία σε εθελοντική βάση εφάρμοσαν την ανοικτή δήλωση και τον σχετικό έλεγχο.

2.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί για τη μη συμπερίληψη των ζώων συντροφιάς στην τροπολογία. Οι ισχύοντες κανόνες κρίνονται επαρκείς και έτσι διατηρείται το status quo για τα εν λόγω προϊόντα. Δηλαδή, θα διατηρηθεί η δυνατότητα είτε για ημι-ανοικτή υποχρεωτική δήλωση (με τη δυνατότητα δήλωσης των κατηγοριών των πρώτων υλών αντί για τις ίδιες πρώτες ύλες) είτε προαιρετική ανοικτή δήλωση.

2.6. Η ΟΚΕ, κατόπιν των ανωτέρω, μπορεί να υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής ως συνάγεται από τις διευκρινήσεις και τις αιτιολογικές σκέψεις του κειμένου.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που η παρούσα πρόταση δεν υποβάλλεται ως ενοποιημένο κείμενο στο οποίο να παρουσιάζονται όλες οι τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν από την αρχική θέσπιση της οδηγίας το 1979, διότι για τον μη ειδήμονα είναι αδύνατο να σχηματίσει ακριβή εικόνα όσον αφορά τις συνέπειες από τις τροποποιήσεις του κειμένου. Η ΟΚΕ ζητεί, για λόγους διαφάνειας, να υπάρχει ανά πάσα στιγμή πρόσβαση στα ενοποιημένα κείμενα μέσω του συστήματος Celex.

Βρυξέλλες, 29 Μαρτίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) ΕΕ L 86 της 6.4.1979, σ. 30.

(2) ΕΕ L 27 της 31.1.1999, σ. 35.