Αριθ. C 159/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 6. 89 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που αφορά τη νομική προστασία των βιοτεχνο­
λογικών εφευρέσεων (') 
(89/C 159/05) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 3 Νοεμβρίου 1989 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
100 Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 5 Απριλίου 1989 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Sa'iu. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά τη 265η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση 
της 26ης Απριλίου 1989) με πλειοψηφία, με 1 ψήφο κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η ΟΚΕ, αν και αναγνωρίζει ότι είναι ορθοί οι λόγοι 
που ωθούν την Επιτροπή να ρυθμίσει τα προβλήματα που 
συνδέονται με τη νομική προστασία των βιοτεχνολογικών 
εφευρέσων, πιστεύει ότι η πρόταση οδηγίας δεν εξετάζει το 
σύνολο των υφιστάμενων προβλημάτων και κρίνει ότι το 
κείμενο θα πρέπει να αναθεωρηθεί λαμβανομένων κυρίως 
υπόψη όλων των παρατηρήσεων και προτάσεων που διατυ­
πώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση. 
1.2. Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι οι βιοτεχνολογι­
κές εφευρέσεις. Πρόκειται για το σύνολο των τεχνικών που 
χρησιμοποιούν ή προκαλούν οργανικές μεταβολές σε οποια­
δήποτε βιολογικά υλικά, μικροοργανισμούς, φυτά και ζώα, ή 
που προκαλούν μεταβολές σε ανόργανα υλικά με βιολογικά 
μέσα. Η βιοτεχνολογία καλύπτει όλους τους τομείς στους 
οποίους η εφευρετική δραστηριότητα παρουσιάζει τη μεγαλύ­
τερη δυναμική και τις περισσότερες προοπτικές και όπου τα 
αποτελέσματα της δραστηριότητας αυτής έχουν ιδιαίτερη 
οικονομική και κοινωνική σημασία. 
1.3. Η υφιστάμενη νομική προστασία, όπως εμφανίζεται 
στην εθνκή νομοθεσία των κρατών μελών της Κοινότητας, 
απορρέει από τις διεθνείς συμφωνίες που συνάφθηκαν κατά 
τη δεκαετία του 1960: 
Πρόκειται για: 
— τη Σύμβαση UPOV 1961 (Διεθνής σύμβαση για την 
προστασία των νέων ποικιλιών φυτών), 
— τη Σύμβαση του Στρασβούργου 1963 (Σύμβαση για την 
ενοποίηση ορισμένων σημείων ουσιαστικού δικαίου των 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για τις εφευρέσεις), 
των οποίων οι αρχές τους χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια: 
— στη Σύμβαση για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 
1973 και 
— στη Σύμβαση για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του 
1975. 
Από τα κείμενα αυτά προκύπτει ότι ένα μέρος μόνο των 
βιοτεχνολογικών εφευρέσεων μπορεί να κατοχυρωθεί με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (η μικροβιολογία). 
Γενικότερα, η κατάσταση από νομική άποψη πάσχει από 
ανεπάρκειες και αντιφάσεις στα νομοθετικά και κανονιστικά 
(') ΕΕαριθ. C 10 της 13. 1. 1989, σ. 3. κείμενα και στην ερμηνεία τους καθώς και από έλλειψη νομο­
λογίας. 
1.4. Η οδηγία έχει ως στόχο να δώσει στην κοινοτική 
βιομηχανία τη δυνατότητα να αντέξει στον ανταγωνισμό των 
μεγάλων κρατών, ιδίως των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, στον 
τομέα της βιοτεχνολογίας, και να μειώσει, και μάλιστα να 
υπερκαλύψει, τη διαφορά που τη χωρίζει από αυτά. 
Έχει, επίσης, ως στόχο να ευνοήσει την εσωτερική αγορά, 
εξαλείφοντας τις υφιστάμενες εθνικές διαφορές στον τομέα 
της νομικής προστασίας των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων, 
πράγμα που αδυνατούν να πραγματοποιήσουν η Σύμβαση για 
το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (CBC) και η Σύμβαση 
για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (CBE). 
Οι διατάξεις τους πρέπει να συμφωνούν με τις διατάξεις των 
υφιστάμενων διεθνών συμβάσεων. 
Αυτές βασίζονται σε τέσσερις αρχές: 
— Οι ανακαλύψεις αυτές καθεαυτές δεν θεωρούνται ως εφευ­
ρέσεις που μπορούν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσι­
τεχνίας 
«Η ανακάλυψη αυτή καθεαυτή δεν μπορεί να κατοχυρωθεί 
με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, παρά μόνο η χρησιμοποίηση 
της για σκοπούς μετατροπής ή πολλαπλασιασμού.» 
Η διάκριση ανάμεσα στην απλή ανακάλυψη μιας φυσικής 
ουσίας και στην κατοχύρωση της με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 
είναι συνάρτηση του βαθμού της τεχνικής παρέμβασης του 
ανθρώπου που απαιτείται για την επίτευξη της. 
— Οι καθεαυτό ποικιλίες φυτών και τα είδη ζώων ή οι κυρίως 
βιολογικές μέθοδοι για την παραγωγή φυτών ή ζώων 
αποκλείονται από την δυνατότητα λήψης διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. 
— Μικροβιολογικές μέθοδοι ή τα προϊόντα που εξάγονται 
δι'αυτών πληρούν τα κριτήρια της προστασίας με δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας. 
— Μέθοδοι χειρουργικής ή συντηρητικής θεραπευτικής 
αγωγής του σώματος των ζώων δεν θεωρούνται εφευρέσεις 
που επιδέχονται βιομηχανική εφαρμογή εφόσον εφαρμό­
ζονται για θεραπευτικούς σκοπούς. 
26. 6. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 159/11 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου 
που αφορά τη νομική προστασία των βιοτεχνολογικών εφευ­
ρέσεων [έγγρ. COM(88) 496 τελικό — SYN 159] με τον όρο 
να ληφθούν υπόψη οι γενικές και ειδικές παρατηρήσεις. 
2.2. Μια παρόμοια οδηγία αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς 
τη διεύρυνση των δυνατοτήτων κατοχύρωσης των διπλω­
μάτων ευρεσιτεχνίας. 
2.3. Η γεωργία αποτελεί έναν από τους αμεσότερα ενδιαφε­
ρόμενους τομείς, για το λόγο ότι απορροφά το μεγαλύτερο 
μέρος των προϊόντων της βιοτεχνολογίας. 
2.4. Για τους λόγους αυτούς, η ΟΚΕ λυπάται που δεν κατέ­
στη δυνατό να προσεγγισθούν σφαιρικά και ταυτόχρονα όλα 
τα προβλήματα που συνδέονται με τη νομική προστασία των 
βιοτεχνολογικών εφευρέσεων και τα προβλήματα που 
αφορούν τα δικαιώματα των βελτιωτών της Ευρώπης. 
2.5. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι με την ταυτόχρονη αυτή 
προσέγγιση θα μπορούσε να εφαρμοσθεί ένα σύστημα μεγα­
λύτερης εξισορρόπησης ανάμεσα στο δικαίωμα του βελτιωτή 
και το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το οποίο θα διαφύλαγε τα 
δικαιώματα και τα συμφέροντα των ενδιαφερόμενων μερών 
(παραγωγοί γεωργικών προϊόντων, γεωργικοί συνεταιρισμοί, 
βελτιωτές, ερευνητές, βιομηχανία). 
Μολονότι η οδηγία καταρτίσθηκε με τη συναίνεση όλων 
των ενδιαφερόμενων διευθύνσεων, η μέθοδος εργασίας, που 
συνίσταται καταρχάς στην εξέταση της κατοχύρωσης με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και μετέπειτα, στην εξέλιξη του δικαι­
ώματος του βελτιωτή σε σχέση με τη δυνατότητα κατοχύρω­
σης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, δεν επέτρεψε σε όλα τα ενδια­
φέροντα μέλη να έχουν εποικοδομητικό διάλογο. 
Πράγματι, οι περισσότερες από τις λύσεις που υιοθετήθηκαν 
είναι εκείνες του Παγκόσμιου Γραφείου Πνευματικής Ιδιο­
κτησίας (ΟΜΡΙ), το οποίο, στη μελέτη που εκπόνησε το 
1987, βασίσθηκε σε διαβουλεύσεις που εκπροσωπούν μόνο τα 
συμφέροντα της βιομηχανίας. 
Εξάλλου, η ταυτόχρονη αυτή προσέγγιση θα μπορούσε να 
αποτρέψει ευκολότερα τους κινδύνους που είναι σύμφυτοι 
στην έκταση της προστασίας των βιοτεχνολογικών εφευρέ­
σεων και την αλληλεπίδραση μεταξύ των αποτελεσμάτων των 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των δικαιωμάτων των βελτιω­
τών φυτικών προϊόντων, πράγμα που σημαίνει δυνατότητες 
διπλής προστασίας των γεωργών και των καταναλωτών από 
επιζήμιες καταστάσεις. 
Πράγματι, η Σύμβαση για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχ­
νίας δεν ρυθμίζει πλέον τα θέματα αυτά και το Ευρωπαϊκό 
Γραφείο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δεν έχει καμία σχετική 
αρμοδιότητα. 
2.6. Η διάκριση μεταξύ των αποκαλούμενων «παραδοσια­
κών» ποικιλιών φυτών, εκείνων δηλαδή που προέρχονται από 
γνωστές μεθόδους επιλογής, και υπάγονται στη δοκιμασμένη 
ειδική νομική προστασία των δικαιωμάτων βελτιωτή που 
προβλέπονται στο UPOV, και των αποκαλούμενων «νέων» 
ποικιλιών φυτών, εκείνων δηλαδή που αποτελούν αποτε­
λέσματα βιοτεχνολογικών ερευνών, φαίνεται πως μπορεί να 
δημιουργήσει νομική σύγκρουση για το ίδιο αντικείμενο, 
εφόσον πρόκειται για βιοτεχνολογική εφεύρεση ενσωματω­
μένη σε μια φυτική ποικιλία. 2.7. Η ΟΚΕ προτείνει την εφαρμογή ενός συστήματος 
χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης που θα επιτρέπει την ισορ­
ροπημένη επίλυση του προβλήματος και δεν θα ευνοεί κανένα 
από τα ενδιαφερόμενα μέλη. 
Ο βελτιωτής που επιθυμεί να χρησιμοποιήσει την κατοχυρω­
μένη εφεύρεση για βελτιωτικούς σκοπούς οφείλει να υποβά­
λει στον κάτοχο διπλώματος ευρεσιτεχνίας αίτηση για άδεια 
εκμετάλλευσης και αντί τούτου να καταβάλει λογικό χρη­
ματικό ποσό. 
Με την καταβολή του χρηματικού ποσού, ο κάτοχος διπλώ­
ματος ευρεσιτεχνίας παραιτείται από τα δικαιώματα του επί 
της ποικιλίας που θα παραγάγει στη συνέχεια ο βελτιωτής 
φυτών. 
2.8. Για τη διευκόλυνση του έργου των ερευνητών, η 
οδηγία θα έπρεπε να παρέχει τη δυνατότητα της αυτόματης 
ελεύθερης πρόσβασης που ισχύει για τις υπάρχουσες ποι­
κιλίες οι οποίες χρησιμοποιούνται για φυτολογικούς 
σκοπούς, όπως ορίζεται από τη σύμβαση UPOV. 
2.9. Η θέσπιση του συστήματος αυτού πρέπει να παρέχει 
τη δυνατότητα στους διάφορους βελτιωτές, οι οποίοι, είτε 
κατά τρόπο άμεσο είτε βάσει μιας ποικιλίας, χρησιμοποιούν 
μια ορισμένη βιοτεχνολογική εφεύρεση, να συμμετέχουν στη 
δαπάνη της, ώστε να ευνοείται η αδιάλειπτη βελτίωση των 
φυτικών ποικιλιών και να αποφευχθεί η δημιουργία μονοπω­
λίων, που αργότερα θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην 
καινοτομία. 
2.10. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης τον φόβο της για τις ενδεχό­
μενες επιπτώσεις που δύνανται να έχει ο συνδυασμός των δύο 
κανόνων, της κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για 
κάθε παρέμβαση στον τομέα της ζωντανής ύλης και του μηχα­
νισμού επέκτασης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Οι σωρευ­
τικές αυτές επιπτώσεις έχουν τη φύση να περιορίζουν το πεδίο 
εφαρμογής της UPOV που συνεπώς ενδέχεται να προκαλέ­
σουν την εξαφάνιση του ανεξάρτητου βελτιωτή. 
2.11. Παράλληλα, η ΟΚΕ θεωρεί ότι ένας από τους βασι­
κούς στόχους της οδηγίας, η εξίσωση της Ευρώπης με την 
Ιαπωνία και τις ΗΠΑ όσον αφορά τη χορήγηση διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας, δεν είναι δυνατό να υλοποιηθεί παρά μόνο 
μερικώς. 
2.12. Η ΟΚΕ είναι πράγματι της γνώμης ότι ο στόχος 
αυτός θα επιτευχθεί μόνο με την αυξημένη παροχή κίνητρων 
στους ερευνητές. Για την οποία απαιτείται η θέσπιση ουσια­
στικού καθεστώτος του εφευρέτου, πράγμα που δεν εξετάζεται 
στην οδηγία. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι σε διάστημα είκοσι χρόνων οι Ιάπω­
νες υπέβαλαν και έλαβαν πέντε φορές περισσότερα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας από οποιαδήποτε άλλη χώρα του κόσμου. 
2.13. Η αποτελεσματικότητα αυτή της Ιαπωνίας οφείλεται 
κυρίως στη νομοθεσία της που διέπει την προστασία των 
εφευρέσεων και η οποία θεσπίστηκε το 1967 με τα εξής 
ερείσματα: 
— το σύστημα του πρώτου εφευρέτη, 
— το νόμο περί παροχής κινήτρων. 
Αριθ. C 159/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 6. 89 
Η ΟΚΕ θεωρεί επιθυμητό και επιτακτικά αναγκαίο να εξετά­
σει η Επιτροπή κατά πόσο είναι σκόπιμο να προβλέψει την 
κατάρτιση μιας κοινοτικής οδηγίας που να έχει την ίδια 
ευεργετική επίδραση στην κινητικότητα των ερευνητών, 
αναγνωρίζοντας τα δικαιώματα τους και εξασφαλίζοντας τη 
συμμετοχή τους στα οφέλη των εφευρέσεων τους. 
2.14. Η παρούσα πρόταση οδηγίας, ατυχώς όμως, δεν προ­
βλέπει την εναρμόνιση στα κράτη μέλη για τον διακανονισμό 
των διαφορών που ενδέχεται να προκύψουν μεταξύ του δικαί­
ου της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και του εργατικού δικαίου 
καθώς και από τις αρμόδιες νομολογίες. 
Η αρχή της Εθνικής Επιτροπής εφευρέσεων των μισθωτών 
που θεσπίσθηκε στην Γαλλία με το άρθρο 68 β) του νόμου 
της 13ης Ιουλίου 1976 δεν θα έπρεπε να επεκταεί σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο; 
2.15. Η ΟΚΕ, μολονότι εγκρίνει την κατοχύρωση με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για κάθε παρέμβαση στον τομέα της 
ζωντανής ύλης, με εξαίρεση τα διάφορα φυτικά και ζωϊκά 
είδη, τονίζει ότι η νέα κατάσταση της επέκτασης των δυνατο­
τήτων κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δημιουργεί 
ωστόσο ορισμένα δεοντολογικά προβλήματα για ορισμένες 
από τις εφαρμογές της, κυρίως όσον αφορά τα ζώα για τα 
οποία οφείλουν να ληφθούν υπόψη οι πιθανές παρενέργειες, 
ιδίως ο πόνος που ενδέχεται να αισθάνονται. 
Επιπλέον, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ο 
ίδιος ο άνθρωπος δεν αναφέρεται στην οδηγία, επειδή δε 
μπορεί να κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. 
Πράγματι, η οδηγία δεν προβλέπει ρητώς τη μη εφαρμογή 
βιοτεχνολογικών μεθόδων επί του ανθρώπου που μεταβάλ­
λουν τη γενετική κληρονομιά, παρά μόνο για λόγους που 
αφορούν τη διατήρηση ή τη βελτίωση της υγείας. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Άρθρο 3 
Το άρθρο αυτό είναι υπέρμετρα γενικό. Δεν εκφράζει με 
επαρκή σαφήνεια την τήρηση του άρθρου 2, παράγραφος 1 
της σύμβασης UPOV που επιβάλλει στα συμβαλλόμενα μέρη 
να προβλέπουν μόνο μια μορφή νομικής προστασίας για το 
ίδιο γένος ή είδος της βοτανικής. 
Το κείμενο δεν αναφέρει σαφώς ότι η ποικιλία δεν μπορεί να 
κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνία επειδή υπάγεται στο 
δικαίωμα βελτιωτή. 
Συνεπώς, η ΟΚΕ προτείνει να τροποποιηθεί το άρθρο ως 
εξής: 
«Οι μικροοργανισμοί και τα γενετικά συστατικά φυτών 
και ζώων έως τα πρωτοπλάσματα, θεωρούνται ως αντικεί­
μενα που μπορούν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτε­
χνίας.» 
Από τη νέα αυτή διατύπωση του άρθρου 3, προκύπτει ότι ένα 
σύνολο γενετικών συστατικών αποτελεί ποικιλία και, κατά 
συνέπεια, αποκλείεται από το δικαίωμα λήψης διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. :- Εξάλλου, οι συστηματικές κατηγορίες που είναι ανώτερες 
ν από τις ποικιλίες πρέπει να μην συμπεριληφθούν σε ένα 
α σύστημα νομικής προστασίας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. 
r| Πράγματι, ένα νέο είδος που ανταποκρίνεται στα χαρακτη­
ριστικά μιας ποικιλίας μπορεί να υπάγεται στην προστασία 
του δικαιώματος του βελτιωτή. 
3.2. Ο αποκλεισμός του ανθρώπου από την προστασία του 
3 διπλώματος ευρεσιτεχνίας προβλέπεται μεν στην ΕΟΚ. Η 
ΕΟΚ, όμως, δεν μπορεί να επιβάλλει τον αποκλεισμό αυτό 
ΰ στα κράτη μέλη. Επομένως, η οδηγία θα πρέπει να προβλέψει 
τον εν λόγω αποκλεισμό ρητά με ειδικό άρθρο το οποίο να 
αναφέρει σαφώς ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να κατοχυρωθεί 
με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. 
5 
3.3. Άρθρο 10 
ε Να αντικατασταθεί η τελευταία φράση του άρθρου αυτού: 
ς «Χρησιμοποιούνται για σκοπούς άλλους εκτός από ιδιωτι-
Χ κούς ή πειραματικούς» με την φράση «χρησιμοποιούνται για 
βιομηχανικούς σκοπούς με απώτερο σκοπό την εμπορική 
ί εκμετάλλευση». 
3.4. Άρθρο 12 — παράγραφος 2 
Η επέκταση της προστασίας και για τα προϊόντα που προέρ­
χονται από παραγωγικές μεθόδους που μπορούν να κατοχυρω­
θούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν αποκλείει την απονομή 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας για τις ποικιλίες φυτών ή τα είδη 
ζώων, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την πρώτη και 
δεύτερη γραμμή του άρθρου 3, παράγραφος 1, που θεσπίζουν 
«τις βιολογικές κατηγορίες που δεν αποτελούν ποικιλίες 
φυτών ή είδη ζώων». 
Τα φυτά και τα φυτικά υλικά θεωρούνται αντικείμενα που 
μπορεί να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εκτός αν 
έχουν παραχθεί με ήδη γνωστή βιοτεχνολογική μέθοδο, όπως 
διευκρινίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2· παρά ταύτα, όμως, 
η αμφιβολία παραμένει σε ό,τι αφορά τα είδη ζώων. 
3.5. Άρθρο 13 
Η κατοχύρωση με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν δύναται να 
εφαρμοσθεί σε φυτά και/ή ζώα εντός των οποίων έχει ενσωμα­
τωθεί η εφεύρεση, και τούτο σύμφωνα με το νέο άρθρο 3. 
3.6. Άρθρο 14 — παράγραφος 3 
Η διάταξη της παραγράφου 3 αποτελεί σοβαρή νομική αδικία 
μεταξύ των συμφερόντων του βελτιωτή και του κατόχου του 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας. 
Η εν λόγω διάταξη είναι μάλιστα περιττή επειδή, όταν ο 
κάτοχος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας εισάγει ένα γονίδιο 
σε ένα φυτό ή ζώο, ενεργεί ως βελτιωτής. Όταν δημιουργεί 
μια νέα ποικιλία προσκρούει στο δικαίωμα του βελτιωτή. 
Εξάλλου, σε περίπτωση που ένας βελτιωτής λάβει άδεια εκμε­
τάλλευσης της εφεύρεσης και δεν την χρησιμοποιήσει, ο 
βελτιωτής της ευρεσιτεχνίας μπορεί να αξιοποιήσει μια άδεια 
εξάρτησης για τον εφοδιασμό της αγοράς που προβλέπεται 
στο δίκαιο για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
26. 6. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 159/13 
Συνεπώς, η παράγραφος 3 του άρθρου 14 θα πρέπει να τρο­
ποποιηθεί: ένας εφευρέτης που δεν είναι βελτιωτής μπορεί να 
εκμεταλλευθεί για εμπορικούς σκοπούς την εφεύρεση του αν 
μια τέτοια εκμετάλλευση δεν είναι εφικτή παρά μόνο με τη 
μορφή ποικιλίας, χρησιμοποιώντας ένα μηχανισμό αδείας. 
3.7. Άρθρο 15 — παράγραφος 3 β) 2 
Να προστεθούν τα εξής: 
«και το δικαίωμα εκμετάλλευσης των κατοχυρωμένων με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εφευρέσεων με σκοπό την επίτευξη 
επαρκούς προσφοράς στα πλαίσια της αγοράς με λογικούς 
όρους.» 
3.8. Άρθρο 17 
Η ΟΚΕ δεν είναι πεπεισμένη ότι χρειάζεται να καθιερωθεί 
παρέκκλιση από το κοινό δίκαιο που αποτελεί η αντιστροφή 
του βάρους απόδειξης. 
Η αντιστροφή του βάρους απόδειξης, εκτός του ότι θα μετέ­
βαλε τη νομική πρακτική πολλών κρατών μελών, υπάρχει 
κίνδυνος να φέρει σε δύσκολη θέση το βελτιωτή μιας ποι-
Βρυξέλλες, 26 Απριλίου 1989. 
Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει πλήρη 
(') ΕΕ αριθ. C 60 της 9. 3. 1989, σ. 11. κιλίας στην οποία θα ενσωματωθεί μια βιοτεχνολογική εφεύ­
ρεση, ιδίως με τους μηχανισμούς επέκτασης που προβλέ­
πονται σε άλλα άρθρα της οδηγίας. 
Τέλος, φαίνεται ότι υπάρχει πρόθεση να αντιμετωπισθεί 
δυσμενώς το δικαίωμα του βελτιωτή σε σχέση με το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας, αν ληφθεί υπόψη η θέση της Επιτροπής για 
τη δικαστική αρχή που προβλέπεται στο άρθρο 14.4. 
Εξάλλου, το γεγονός ότι ανατίθεται στις εθνικές δικαστικές 
αρχές το έργο της επίλυσης των διαφορών μεταξύ των κατό­
χων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των κατόχων δικαιωμάτων 
βελτιωτή, οι οποίες αφορούν θέματα όπως η μεγάλη σημασία 
της τεχνολογικής προόδου ή το ποσό των οφειλόμενων δικαι­
ωμάτων, καθιστά δυνατή μια ανεξήγητη στρέβλωση του αντα­
γωνισμού. 
3.9. Άρθρο 19 α) 
Οι βρώσιμοι μήκυτες, τα κύτταρα και τα άλγη αποτελούν 
αντικείμενο επιφυλάξεων εκ μέρους του τμήματος γεωργίας, 
λόγω των συνεπειών επι των δικαιωμάτων του βελτιωτή. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
συνείδηση του εύρους και του σύνθετου χαρακτήρα των 
τρόπων με τους οποίους εκδηλώνεται η φτώχεια στην 
Κοινότητα. Στην ενημερωτική έκθεση που ανέθεσε στο τμήμα 
των κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και 
πολιτισμικών θεμάτων, η ΟΚΕ επισημαίνει τις σοβαρές αυτές 
πραγματικότητες και για λόγους αποτελεσματικότητας Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για καθιέρωση μεσοπρόθεσμου προγράμματος 
κοινοτικής δράσης για την οικονομική και κοινωνική ένταξη των λιγότερο ευνοούμενων ομάδων(') 
(89/C 159/06) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 16 Ιανουαρίου 1989 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση τους στις 13 Απριλίου 1989 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Burnel. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 265η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση 
της 26ης Απριλίου 1989) κατά πλειοψηφία και με μια αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.