4.3.Προαγωγή της ισότητας των φύλων και της ισορροπίας επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής Η εργασία στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών διατηρεί μια ιδιαίτερη θετική εικόνα τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες. Επίσης, η ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών στις αερομεταφορές βρίσκεται σε καλύτερο επίπεδο σε σχέση με άλλους τρόπους μεταφοράς. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 40 % του εργατικού δυναμικού του τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Ωστόσο, ενώ το ποσοστό των γυναικών στα πληρώματα θαλάμου επιβατών είναι υψηλό, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόνο το 5 % περίπου των χειριστών αεροσκαφών παγκοσμίως. Κατά τις προσεχείς δεκαετίες, ο κλάδος των αερομεταφορών αναμένεται να αναπτυχθεί και πρέπει ως εκ τούτου να παραμείνει ελκυστικός χώρος εργασίας για τους νέους και να προσελκύσει περισσότερες γυναίκες στο επάγγελμα του χειριστή αεροσκαφών.

Το 2017 η Επιτροπή δρομολόγησε την πρωτοβουλία Women in Transport – EU Platform for Change (Γυναίκες στις μεταφορές – ενωσιακή πλατφόρμα αλλαγής) με στόχο την αύξηση της γυναικείας απασχόλησης και των ίσων ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες στον τομέα των μεταφορών. Το 2019 η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη με τίτλο Business case to increase female employment in Transport (Επιχειρηματική σκοπιμότητα της αυξημένης γυναικείας απασχόλησης στον τομέα των μεταφορών), η οποία περιλαμβάνει θετικά παραδείγματα από τον αεροπορικό τομέα όσον αφορά την παροχή κινήτρων πρόσληψης των γυναικών. Τα έμφυλα στερεότυπα εξακολουθούν να είναι πολύ καθοριστικά σε ό, τι αφορά το επάγγελμα του χειριστή αεροσκαφών.

Όσον αφορά τις πρακτικές απασχόλησης, από τη μελέτη Ricardo προκύπτει ότι το γυναικείο ιπτάμενο προσωπικό είναι πιο πιθανό να απασχολείται απευθείας παρά μέσω μεσάζοντα. Η σχετική διαφορά, ωστόσο, οφείλεται μάλλον σε παράγοντες διαφορετικούς από το φύλο, όπως η εμπειρία, η ηλικία και τα εργασιακά καθήκοντα του εργαζόμενου στην εταιρεία.

Παρόλο που η αυτοαπασχόληση θα έπρεπε λογικά να προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο επί των ωρών εργασίας, οι χειριστές αεροσκαφών που εργάζονται με το συγκεκριμένο καθεστώς ανέφεραν ότι ισχύει το αντίθετο, και ότι αν εργαστούν με ωράριο μικρότερο του πλήρους κινδυνεύουν να χάσουν ακόμη περισσότερη δουλειά. Αποτέλεσμα αυτού είναι η σημαντική μείωση του αριθμού του αυτοπασχολούμενου ιπτάμενου προσωπικού που δηλώνει ικανοποιημένο από τον χρόνο που περνά στο σπίτι του.

Η καλύτερη κατανομή των ευθυνών φροντίδας μεταξύ γυναικών και ανδρών θα προσελκύσει περισσότερες γυναίκες στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων και στον τομέα των αερομεταφορών. Η προτεινόμενη οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής αποσκοπεί στην αύξηση της χρήσης των οικογενειακών αδειών από τους άνδρες, συμβάλλοντας έτσι στην επίτευξη αυτού του στόχου. Επιπλέον, οι ευέλικτες ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας, οι οποίες να επιτρέπουν τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες να εξισορροπούν καλύτερα τα επαγγελματικά καθήκοντα με τις οικογενειακές υποχρεώσεις, θα αυξήσουν την ικανοποίηση από την εργασία και θα συμβάλουν στην ελκυστικότητα του επαγγέλματος.

Τα στοιχεία σχετικά με τις παροχές μητρότητας και πατρότητας που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης Ricardo επιβεβαιώνουν ότι οι γυναίκες και οι άνδρες που εργάζονται με εναλλακτικές μορφές απασχόλησης είναι λιγότερο πιθανό να λαμβάνουν το ίδιο επίδομα και την ίδια άδεια μητρότητας/πατρότητας με τους άμεσα απασχολούμενους συναδέλφους τους. Λιγότεροι από τους μισούς χειριστές αεροσκαφών που απασχολούνται μέσω μεσάζοντα έχουν πρόσβαση σε άδεια μητρότητας/πατρότητας. Για τις εργαζόμενες μέσω εταιρείας προσωρινής απασχόλησης, το πιο σημαντικό ζήτημα είναι ο κίνδυνος απώλειας της εργασίας τους, δεδομένου ότι ενίοτε οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου δεν ανανεώνονται μετά από μια εγκυμοσύνη. Σύμφωνα με τη μελέτη Ricardo, οι κίνδυνοι αυτοί είναι υψηλότεροι για τα άτομα που εργάζονται για αερομεταφορείς χαμηλού κόστους απ’ ότι για εκείνους που εργάζονται για τους παραδοσιακούς αερομεταφορείς.

ΔΡΑΣΗ Η Επιτροπή ενθαρρύνει ενεργά τα ενδιαφερόμενα μέρη στον τομέα των αερομεταφορών να προτείνουν συγκεκριμένες δράσεις για την πρωτοβουλία Γυναίκες στις μεταφορές – ενωσιακή πλατφόρμα αλλαγής προκειμένου να βελτιωθούν η απασχόληση και οι συνθήκες εργασίας για την προσέλκυση και τη διατήρηση των γυναικών στα επαγγέλματα ιπτάμενου προσωπικού. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει ενεργά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με την οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, για τη στήριξη ενός εργατικού δυναμικού με περισσότερο ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων. Θα δρομολογήσει επίσης δύο μελέτες που θα την βοηθήσουν 1) να αναπτύξει μια εργαλειοθήκη για τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που θα αποσκοπεί στην καταπολέμηση των έμφυλων στερεοτύπων και στην αύξηση της ευαισθητοποίησης των νέων όσον αφορά τα επαγγέλματα στον τομέα των μεταφορών· 2) να προσδιορίσει τις ορθές πρακτικές για την οργάνωση των κύκλων κινήσεων του προσωπικού με τον πιο φιλικό προς την οικογένεια τρόπο, οι οποίες θα τεθούν στη διάθεση όλων των ενδιαφερομένων μερών. 5.προαγωγή ενεργού και διεξοδικού κοινωνικού διαλόγου Η Επιτροπή είναι πλήρως προσηλωμένη στη στήριξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου, όπως αποτυπώνεται στην όγδοη αρχή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στην κοινή δήλωση σχετικά με μια Νέα αρχή για τον κοινωνικό διάλογο, της 27ης Ιουνίου 2016. Η επιτροπή ευρωπαϊκού τομεακού κοινωνικού διαλόγου στην πολιτική αεροπορία καλύπτει τρεις ομάδες εργασίας: τα ιπτάμενα πληρώματα, την επίγεια εξυπηρέτηση και τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

Στις σημαντικότερες προκλήσεις που έχει προσδιορίσει η εν λόγω επιτροπή συγκαταλέγονται η απουσία ίσων όρων ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, το ολοένα ανταγωνιστικότερο περιβάλλον και οι διαρθρωτικές αλλαγές στις μορφές απασχόλησης, καθώς και η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού.

Στο πλαίσιο αυτό είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι, για την εξεύρεση συναινετικών λύσεων στα αιτήματα και τα συμφέροντα του κλάδου, ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο προϋποθέτει αντιπροσωπευτικότητα, αμοιβαία αναγνώριση των κοινωνικών εταίρων και βούληση για τη συμμετοχή σε αμοιβαία δεσμευτικές διαπραγματεύσεις. Η έλλειψη αντιπροσωπευτικότητας σε επίπεδο αεροπορικών εταιρειών από το 2017 έχει εξασθενίσει τις προοπτικές διεξαγωγής ουσιαστικού ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου.

Μπορούν να αναφερθούν και άλλες θετικές ενδείξεις ευρύτερης διαβούλευσης με τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους. Το άρθρο 115 του νέου βασικού κανονισμού για την αεροπορική ασφάλεια που αφορά τη διαδικασία θέσπισης κανόνων και τον μηχανισμό διαβούλευσης προβλέπει τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών στη διαβούλευση για τον πιθανό κοινωνικό αντίκτυπο των κανονιστικών προτάσεων του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αεροπορική Ασφάλεια.