Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών "Επισκόπηση 2002 της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά: Τήρηση της υπόσχεσης"

(COM(2002) 171 τελικό)

(2002/C 241/34)

Στις 11 Απριλίου 2002 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 26 Ιουνίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Kenneth Walker.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 18ης Ιουλίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 32 ψήφους υπέρ και 6 κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη γνωμοδοτήσει για την ανακοίνωση της Επιτροπής της 24ης Νοεμβρίου 1999, όπου περιγράφεται η στρατηγική της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά(1), και για την πρώτη(2) και τη δεύτερη(3) ετήσια επισκόπηση της στρατηγικής αυτής από την Επιτροπή. Η παρούσα γνωμοδότηση αφορά την τρίτη ετήσια επισκόπηση της Επιτροπής.

1.2. Αυτή η τρίτη ετήσια επισκόπηση παρουσιάζει σε ένα ενιαίο έγγραφο τα διάφορα στάδια της πολιτικής για την εσωτερική αγορά και "παρέχει στους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων έναν οδηγό για τους προσεχείς 18 μήνες". Βασίζεται στην εκτενή ανάλυση - κυρίως στην έκθεση του Κάρντιφ(4) - των τομέων όπου η εσωτερική αγορά χρειάζεται περαιτέρω βελτίωση και καθορίζει σειρά δράσεων-στόχων που αποσκοπούν στην κάλυψη των κενών αυτών.

1.3. Η παρούσα ανακοίνωση παρακολουθεί επίσης την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με την επισκόπηση του περασμένου έτους. Η εικόνα που αποκαλύπτει έχει τόσο θετικά όσο και αρνητικά στοιχεία. Το ποσοστό επιτυχίας για την ολοκλήρωση των δράσεων-στόχων μόλις υπερβαίνει το 50 %, αποτέλεσμα παρόμοιο με το περυσινό. Υπήρξαν ορισμένα αξιόλογα αποτελέσματα, αλλά ο ρυθμός της προόδου ήταν εν γένει αργός.

1.4. Η πρόσθετη ώθηση που έδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης δίδει τη δυνατότητα να επιταχυνθεί αυτός ο ρυθμός. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη για συνέχιση των προσπαθειών και επίτευξη αποτελεσμάτων αποτελεί το κεντρικό μήνυμα της παρούσας ανακοίνωσης, η οποία επικεντρώνεται στους ίδιους ευρείς στόχους με την προηγούμενη επισκόπηση, δηλαδή:

- συνέχιση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στη Λισσαβώνα και επιβεβαιώθηκαν εκ νέου στη Βαρκελώνη,

- σωστή προετοιμασία για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που σύντομα θα προσφέρει η διευρυμένη εσωτερική αγορά,

- εξασφάλιση των προϋποθέσεων ώστε η εσωτερική αγορά να προσφέρει απτά οφέλη στους πολίτες, ιδίως υπό την ιδιότητά τους ως καταναλωτών, και στις επιχειρήσεις, κυρίως τις ΜΜΕ,

- συνεχής επικέντρωση των προσπαθειών στα "θεμελιώδη" ζητήματα, όπως είναι η κατάλληλη εναρμόνιση, η αμοιβαία αναγνώριση, η μεταφορά, τήρηση και επιβολή της νομοθεσίας, η επίλυση προβλημάτων και η τυποποίηση, τα οποία είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η μετουσίωση της εσωτερικής αγοράς από θεωρία σε πράξη.

1.5. Η ΕΟΚΕ δεν προτίθεται να επαναλάβει στην παρούσα γνωμοδότηση τα σχόλια που έχει κάνει στο παρελθόν για τις επισκοπήσεις της εσωτερικής αγοράς. Θα περιοριστεί στην εξέταση θεμάτων που επηρεάζουν τον μελλοντικό προσανατολισμό της εσωτερικής αγοράς και την άρση των υφιστάμενων κενών.

2. Η επισκόπηση της Επιτροπής

2.1. Έχουν περάσει δέκα χρόνια από τότε που ορίστηκε για πρώτη φορά η 1η Ιανουαρίου 1993 ως ημερομηνία καθιέρωσης της εσωτερικής αγοράς. Στο διάστημα αυτό, η Ευρώπη έχει διανύσει μακρύ δρόμο, αλλά έχει ακόμη πολλά να κάνει. Το ευρώ και η διεύρυνση θα προσφέρουν μια νέα δυναμική και η Λισσαβώνα έδωσε νέα ώθηση στα πράγματα.

2.2. Η διαρθρωτική μεταρρύθμιση είναι σημαντική και αποτελεί το κλειδί για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Είναι απαραίτητη, επειδή η ικανότητα της Ευρώπης να επιτυγχάνει βιώσιμη οικονομική μεγέθυνση και καλύτερες θέσεις απασχόλησης εξαρτάται από τη δύναμη της οικονομίας της. Μετά την εισαγωγή του ευρώ, οι ισχυρές και ευέλικτες οικονομίες αποκτούν αποφασιστική σημασία για την αντιμετώπιση των εξωτερικών πιέσεων. Η ύπαρξη μιας ισχυρής οικονομίας θα επιτρέψει στην Ευρώπη να διατηρήσει το μοναδικό ευρωπαϊκό κοινωνικό της πρότυπο, να επωφεληθεί από την ποικιλομορφία της και να απολαύσει ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο.

2.2.1. Πρέπει να αντισταθούμε στον πειρασμό για αναβολή των αλλαγών. Η μεταρρύθμιση μπορεί να είναι δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη και βραχυπρόθεσμα να δημιουργήσει άβολες καταστάσεις. Συχνά προσκρούει στην αντίσταση στενών τομεακών συμφερόντων. Στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία ίσως να υπάρχει ένας πειρασμός για επιβράδυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων και για αντίσταση στις αλλαγές· υπάρχουν ήδη τέτοια παραδείγματα. Ωστόσο, η αναβολή των μεταρρυθμίσεων θα ήταν λάθος. Θα έφερνε την Ένωση σε μειονεκτική θέση στην προσπάθειά της να αντλήσει τα οφέλη της παγκόσμιας ανάκαμψης, τα πρώτα σημάδια της οποίας είναι πλέον ορατά. Η καθυστέρηση θα ελαττώσει την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να προωθούν καινοτομίες και να ισχυροποιούν τη θέση τους και θα μειώσει τις δυνατότητες ίδρυσης νέων επιχειρήσεων.

2.2.2. Η επιτυχία είναι συνάρτηση της πολιτικής βούλησης: οι υποσχέσεις για δράση πρέπει να τηρηθούν. Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να συνεργάζονται και να δραστηριοποιούνται, εφόσον υπάρχει η πολιτική βούληση. Σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να αξιοποιήσουμε αυτή την επιτυχία. Το αν θα πετύχουμε θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση για την πρακτική υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στη Βαρκελώνη.

2.3. Στην επισκόπηση της προόδου που έχει σημειωθεί από πέρυσι, η Επιτροπή σημειώνει ότι ο ρυθμός των εξελίξεων ήταν γενικά αργός και ότι για αυτό ευθύνονται από κοινού η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Επιτροπή έχασε ορισμένες από τις προθεσμίες στόχους που είχε θέσει, π.χ. όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων και τη στρατηγική για τις υπηρεσίες· στην πλειονότητα όμως των περιπτώσεων, οι καθυστερήσεις οφείλονται στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, π.χ. όσον αφορά το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, τη δέσμη νομοθετικών μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις και την οδηγία για τις προσφορές εξαγοράς επιχειρήσεων.

2.4. Στο παράρτημα 2 παρατίθεται πίνακας με τους στόχους που επιτεύχθηκαν και τους στόχους που δεν επιτεύχθηκαν.

2.5. Η πρόσθετη ώθηση που έδωσε η Βαρκελώνη μας παρέχει τη δυνατότητα να επιταχύνουμε το ρυθμό προόδου. Πρέπει να αδράξουμε την ευκαιρία αυτή. Έως σήμερα, οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια συχνά δεν μεταφράζονται στην πράξη στο επίπεδο των υπουργών που συνέρχονται στο πλαίσιο διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου. Αυτό το "χάσμα μεταξύ προσδοκιών και αποτελεσμάτων" πρέπει πλέον να καλυφθεί, ειδάλλως θα αμφισβητηθεί η συνολική αξιοπιστία της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

2.5.1. Η προστιθέμενη αξία της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά συνίσταται στο γεγονός ότι το σύνολο αξίζει περισσότερο από το άθροισμα των μερών. Πολλές από τις ενέργειες που έχουν προταθεί θα αλληλοενισχύονται, καθώς θα προκαλούν ταυτόχρονα διάφορες αλλαγές. Εάν υλοποιηθεί μόνο μέρος των προβλεπόμενων ενεργειών, το πολλαπλασιαστικό αυτό αποτέλεσμα θα περιοριστεί σοβαρά.

3. Οι 18 επόμενοι μήνες: το σχέδιο δράσης της Επιτροπής

3.1. Με δεδομένη την βραδεία πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα, απαιτείται συνεχής προσπάθεια για να εξασφαλιστεί η ολοκλήρωση όλων των δράσεων-στόχων. Δεν χρειάζεται κατακλυσμός νέων ιδεών στο στάδιο αυτό ούτε αλλαγή κατεύθυνσης. Το έργο που έχει αναληφθεί παραμένει ημιτελές. Οι τρεις βασικές προτεραιότητες είναι η οικονομική μεταρρύθμιση, η προετοιμασία της εσωτερικής αγοράς για τη διεύρυνση και η βελτίωση της λειτουργίας της στην πράξη.

3.2. Μόνο επτά κράτη μέλη τήρησαν τον στόχο για τη μεταφορά νομοθεσίας που τέθηκε στη Στοκχόλμη. Ο νέος στόχος για τα κράτη μέλη είναι να επιτύχουν ποσοστά μεταφοράς τουλάχιστον 98,5 % και να εφαρμόσουν μέχρι το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003 κατά 100 % το σύνολο των οδηγιών των οποίων η προθεσμία μεταφοράς έχει παρέλθει εδώ και 2 έτη.

3.2.1. Ωστόσο, η απλή μεταφορά των κοινοτικών κανόνων στο εθνικό δίκαιο δεν επαρκεί. Ο νόμος πρέπει επίσης να εφαρμόζεται ορθά στην πράξη. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου οι πολίτες ή οι επιχειρήσεις που επιχειρούν να ασκήσουν τα δικαιώματα που τους προσφέρει η εσωτερική αγορά αντιμετωπίζουν πρακτικά προβλήματα, όπως δυσκολίες στην αναγνώριση των επαγγελματικών τους προσόντων ή απόσυρση των προϊόντων τους από την αγορά χωρίς βάσιμο λόγο. Όταν εμφανίζονται τέτοια προβλήματα, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει επίσημες διαδικασίες για παράβαση, αλλά η επίλυση της διαφοράς μπορεί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρα: δύο χρόνια στην πλειονότητα των περιπτώσεων και πολύ περισσότερο εάν η υπόθεση παραπεμφθεί στο Δικαστήριο(5). Πρέπει να αποφεύγονται οι δικαστικές προσφυγές όταν τα προβλήματα μπορούν να επιλυθούν με πρακτικό τρόπο. Για το λόγο αυτό έχει μεγάλη σημασία η περαιτέρω ανάπτυξη του δικτύου επίλυσης προβλημάτων SOLVIT(6) και η εκ νέου προώθηση της Υπηρεσίας Προσανατολισμού των Πολιτών. Η Επιτροπή έθεσε επίσης ως στόχο για τα κράτη μέλη να μειώσουν τον αριθμό των παραβάσεων λόγω λανθασμένης εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας τουλάχιστον κατά 10 % έως τον Ιούνιο του 2003.

3.3. Οι δράσεις-στόχοι για τους επόμενους 18 μήνες επιλέχθηκαν ανάλογα με τη συμβολή που μπορούν να προσφέρουν στην επίτευξη των βασικών στόχων. Ο αριθμός των δράσεων μειώθηκε δραστικά από σχεδόν 80 πέρυσι σε σχεδόν 30 φέτος, για να μην διασπάται το πολιτικό ενδιαφέρον. Οι δράσεις-στόχοι κατατάχθηκαν στις τέσσερις κατηγορίες που είχαν καθοριστεί στην αρχική ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά(7). Αυτές οι τέσσερις θεματικές κατηγορίες είναι οι εξής:

- εκσυγχρονισμός των αγορών,

- βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος,

- εξυπηρέτηση των αναγκών των πολιτών,

- προετοιμασία της διεύρυνσης.

3.3.1. Ο εκσυγχρονισμός των αγορών αποτελεί πρωταρχικό στόχο. Σημαντικοί τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας δεν είναι ακόμη αρκετά ανταγωνιστικοί. Βασικοί τομείς της εσωτερικής αγοράς παραμένουν κατακερματισμένοι και υπερβολικά προστατευμένοι από τον ανταγωνισμό. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτωση των βιομηχανιών δικτύου και στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι εν λόγω τομείς αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Ο ρυθμός υλοποίησης του προγράμματος δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες πρέπει να επιταχυνθεί. Απαιτούνται τολμηρά βήματα για την επίτευξη περισσότερο ολοκληρωμένων αγορών υπηρεσιών. Μπορεί να προκύψει τεράστια εξοικονόμηση πόρων με πιο ανοικτές και ανταγωνιστικές δημόσιες συμβάσεις. Πρέπει να προαχθεί η αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, των εγκρίσεων των προϊόντων και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών· μόνο κατά το 2000, τα προβλήματα στην αμοιβαία αναγνώριση περιόρισαν τις εμπορικές συναλλαγές κατά 150 δισ. ευρώ. Δεν υπάρχουν όμως άμεσες και ενιαίες λύσεις για όλα τα προβλήματα. Πρέπει να μειωθεί το έλλειμμα τυποποίησης. Παρ' όλο που οι σχετικές εργασίες έχουν επιταχυνθεί, η έγκριση ενός ευρωπαϊκού προτύπου μπορεί ακόμα να διαρκέσει έως και 8 χρόνια.

3.3.2. Μια άλλη βασική προτεραιότητα είναι η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων. Οι ενέργειες για την ενσωμάτωση των αγορών με την άρση των εμποδίων στο εμπόριο θα έχουν αποτελέσματα μόνον εάν υποστηριχθούν δημιουργικές, δυναμικές επιχειρήσεις σε ένα περιβάλλον που θα προωθεί το επιχειρηματικό πνεύμα και την καινοτομία. Απαιτείται περισσότερη πρόοδος σε πολλά μέτωπα. Οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει να περιοριστούν και να βελτιωθούν. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης κάλεσε τα κράτη μέλη να μειώσουν περαιτέρω τις κρατικές ενισχύσεις και να τις κατευθύνουν σε πιο οριζόντιους στόχους. Είναι επίσης σημαντικό να βελτιωθεί το φορολογικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις σε όλη την Ένωση με την εξάλειψη των φορολογικών εμποδίων και των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Ο φόρτος των κανονιστικών ρυθμίσεων πλήττει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, με ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στις ΜΜΕ. Παρά την επιχειρηματολογία σχετικά με την ανάγκη για καλύτερες ρυθμίσεις, οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν έχουν διαπιστώσει ακόμη αισθητή βελτίωση των καθημερινών τους δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή είχε υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης σχέδιο δράσης για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων. Η υποβολή, όμως, ενός σχεδίου δράσης δεν αρκεί: απαιτείται επίσης η εφαρμογή του στην πράξη και τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν πλήρως τον ρόλο που τους αναλογεί επ' αυτού. Ένα σημαντικό πεδίο όπου τα κράτη μέλη μπορούν να προωθήσουν σημαντικά την επιχειρηματικότητα είναι η θέσπιση κανόνων για την ευκολότερη και φθηνότερη ίδρυση νέων επιχειρήσεων. Το συνεχιζόμενο αδιέξοδο της πρότασης για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας πρέπει να τερματιστεί, αν η Ευρώπη πραγματικά κατανοεί τη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας. Χωρίς μια ισχυρή και οικονομικά προσιτή προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η Ευρώπη θα υστερεί ακόμη περισσότερο έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.

3.3.3. Η εσωτερική αγορά οφείλει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των Ευρωπαίων πολιτών. Ο ανταγωνισμός είναι ο καλύτερος φίλος του καταναλωτή, χωρίς συμβιβασμούς όσον αφορά την ασφάλειά του. Οι κανόνες για την προστασία των καταναλωτών θα πρέπει να προάγουν τον ανταγωνισμό και την ελεύθερη κυκλοφορία. Ενώ την τελευταία δεκαετία οι διαφορές των τιμών έχουν μειωθεί, η σύγκλιση επιβραδύνεται. Η έκθεση του Κάρντιφ και η Πράσινη Βίβλος για την προστασία των καταναλωτών(8) αναφέρουν ότι αυτό μπορεί εν μέρει να οφείλεται στις διαφορές των κανονιστικών ρυθμίσεων. Η εξυπηρέτηση των αναγκών των πολιτών απαιτεί, επίσης, την περαιτέρω ενσωμάτωση των πτυχών της αειφόρου ανάπτυξης, της προστασίας του περιβάλλοντος(9) και της κοινωνικής πολιτικής στην πολιτική για την εσωτερική αγορά και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για τα προσόντα και την κινητικότητα, που έχει ως στόχο τη δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για πιο ανοιχτές και ευπρόσιτες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας ως το 2005(10).

3.3.4. Η εσωτερική αγορά αποτελεί έναν από τους βασικούς τομείς με μεγάλη προβολή όπου καθίσταται αμέσως εμφανές κατά πόσον τα νέα κράτη μέλη είναι πλήρως προετοιμασμένα τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη. Με τη διεύρυνση προ των πυλών, οι υποψήφιες χώρες πρέπει να εξακολουθήσουν να ενισχύουν τις διοικητικές υπηρεσίες τους, ιδίως σε βασικούς τομείς όπως τα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η αμοιβαία αναγνώριση εν γένει, (και ειδικότερα η αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων), οι δημόσιες συμβάσεις και η νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η Ένωση υποστηρίζει αυτές τις προσπάθειες των νέων κρατών μελών, όμως είναι επιτακτική η ένταξή τους το ταχύτερο δυνατό στο δίκτυο επίλυσης προβλημάτων SOLVIT.

3.4. Οι δράσεις-στόχοι της Επιτροπής παρατίθενται στο παράρτημα 3. Η ΕΟΚΕ επικροτεί ευρέως αυτούς τους στόχους και καλεί το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη να διαδραματίσουν το ρόλο που τους αναλογεί για την επίτευξή τους.

3.5. Η μέτρηση των αποτελεσμάτων της δημόσιας πολιτικής είναι δύσκολη. Ορισμένα αξιόλογα αποτελέσματα δεν μπορούν να μετρηθούν ποσοτικά. Για άλλα, πάλι, η ποσοτική μέτρηση είναι τόσο δαπανηρή ώστε να μην αξίζει τον κόπο. Πάντως, όμως, το να γίνονται μερικές μετρήσεις είναι καλύτερο από το να μην γίνονται καθόλου. Είναι πιο σημαντικό να μετρώνται τα αποτελέσματα παρά οι εισροές. Αυτό που ενδιαφέρει δεν είναι ο αριθμός των δράσεων-στόχων που υλοποιήθηκαν, αλλά ο αντίκτυπος που είχαν. Οι δράσεις πρέπει να συνοδεύονται από δείκτες. Στην επόμενη επισκόπηση της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή θα επιχειρήσει να διασαφηνίσει τους δείκτες με τους οποίους θα πρέπει να μετράται η επιτόπια πρόοδος.

4. Γενικές παρατηρήσεις για την επισκόπηση της στρατηγικής της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά

4.1. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας το 2000, η ΕΕ εκδήλωσε την πρόθεσή της να γίνει μέσα σε μία δεκαετία η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη συνοδευόμενη από ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Δύο χρόνια μετά την έναρξη αυτής της αποστολής, η ΕΕ υστερεί ακόμη περισσότερο σε σχέση με τις ΗΠΑ σε πολλούς από τους σημαντικούς δείκτες μέτρησης του δυναμισμού και της ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας.

4.2. Ένας από τους κυριότερους λόγους της αποτυχίας αυτής είναι η περιορισμένη πρόοδος προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Όπως στις ΗΠΑ, έτσι και στην Ευρώπη το μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών συναλλαγών διενεργείται στο εσωτερικό. Το ενδοκοινοτικό εμπόριο αντιστοιχεί περίπου στο 63 %(11) του συνόλου των συναλλαγών. Όπως προκύπτει από την ανακοίνωση της Επιτροπής, ο ανεπαρκής εκσυγχρονισμός των ευρωπαϊκών αγορών περιορίζει την ανάπτυξη αυτών των συναλλαγών - κατά 150 δισ. ευρώ ετησίως μόνο και μόνο λόγω προβλημάτων αμοιβαίας αναγνώρισης. Η εσωτερική αγορά απέχει τόσο πολύ από την ολοκλήρωσή της ώστε πολλές φορές είναι πιο εύκολο για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να συναλλάσσονται με πελάτες εκτός ΕΕ παρά εντός. Για να εκπληρωθεί η αποστολή της ΕΕ, οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να καταστούν ευκολότερες από ό,τι σήμερα. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο εκσυγχρονισμός των ευρωπαϊκών αγορών θα πρέπει να αποτελέσει πρωταρχικό στόχο.

4.3. Η ανάγνωση του εγγράφου της Επιτροπής προξενεί κατά κάποιον τρόπο την αίσθηση του déjà vu. Οι ίδιες επιταγές, οι ίδιοι στόχοι, οι ίδιες προτροπές και η ίδια, απογοητευτική έλλειψη προόδου είναι έκδηλα στοιχεία κάθε ανακοίνωσης που έχει εκδώσει η Επιτροπή για αυτό το θέμα. Η Επιτροπή προτείνει τα ίδια μέτρα και θέτει τους ίδιους στόχους με αξιοθαύμαστη συνέπεια, αλλά τα αναμενόμενα αποτελέσματα δεν υλοποιούνται. Η ΕΟΚΕ σημειώνει την παραδοχή της Επιτροπής ότι έχασε ορισμένες προθεσμίες-στόχους που είχε θέσει, μεταξύ των οποίων και της προθεσμίας για το σχέδιο δράσης για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων, ένα θέμα στο οποίο η ΕΟΚΕ έχει ήδη επιστήσει την προσοχή σε άλλη γνωμοδότησή της(12). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την εκτίμηση της Επιτροπής ότι το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης για την έλλειψη προόδου το έχουν τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

4.4. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή για την αναγκαιότητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Παρά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στη Λισσαβώνα και επιβεβαιώθηκαν στη Βαρκελώνη, η ελευθέρωση των αγορών ενέργειας προχωρά πολύ αργά· ορισμένα κράτη μέλη φαίνονται απρόθυμα να προβούν σε κάτι περισσότερο από την απλή αποδοχή της ιδέας στα λόγια. Φαίνεται ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική αντίσταση στην αλλαγή σε ορισμένους κύκλους, ιδίως στο επίπεδο των κρατών μελών. Για να υπερνικηθεί αυτή η αντίσταση, θα χρειαστεί, όπως είπε η Επιτροπή(13), να ενσταλάξουμε νέες συνήθειες, να καθορίσουμε νέες μεθόδους εργασίας και να αναπτύξουμε μια νέα διοικητική και πολιτική νοοτροπία. Προς τούτο, απαιτείται μια προσέγγιση βασισμένη σε πολλαπλούς φορείς, των οποίων η Επιτροπή θα πρέπει να έχει την ηγεσία.

4.4.1. Στο περυσινό 18 μηνο σχέδιο δράσης της η Επιτροπή μείωσε τον αριθμό των δράσεων-στόχων από 130 σε 78. Τώρα, ο αριθμός αυτός μειώθηκε από 78 σε περίπου 30. Σε καθένα από τα δύο τελευταία χρόνια, το ποσοστό επιτυχίας στην ολοκλήρωση δράσεων έμεινε σταθερό γύρω στο 50 %. Αν και είναι αρκετά βέβαιο ότι η Επιτροπή έχει δίκιο που λέει ότι αυτή η περαιτέρω μείωση των δράσεων θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη επικέντρωση της πολιτικής ενέργειας στον μειωμένο αριθμό στόχων, αυτός ο συνεχής περιορισμός των βλέψεων δεν φαίνεται να έχει επιφέρει κάποια βελτίωση στο ποσοστό επιτυχίας. Η Επιτροπή φαίνεται να περιμένει ότι η περαιτέρω μείωση του αριθμού των στόχων θα καταλήξει σε υψηλότερο ποσοστό υλοποίησής τους, η πείρα όμως δείχνει ότι αυτή η συλλογιστική δεν πρέπει να γίνει αποδεκτή quantum valeat. Φαίνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι η πολιτική ενέργεια, αλλά η πολιτική βούληση.

4.4.1.1. Στα δημοκρατικά πολιτεύματα, η πολιτική βούληση διαμορφώνεται φυσικά από τη βούληση της πλειοψηφίας. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς θα μπορέσει να γίνει πραγματικότητα μόνο όταν η ευρεία πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών αναγνωρίσει τα οφέλη που μπορεί να της παράσχει.

4.4.2. Όπως αναφέρει η Επιτροπή, "η δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλαισίου για την εσωτερική αγορά προϋποθέτει τη μεταφορά εκ μέρους των κρατών μελών στο εσωτερικό τους δίκαιο των οδηγιών που έχουν εγκριθεί". Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στην ορθή και εμπρόθεσμη μεταφορά των κοινοτικών οδηγιών στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών. Σήμερα, η μεταφορά και η εφαρμογή των οδηγιών στα κράτη μέλη είναι πηγή πρόσθετων επιπλοκών, αποκλίσεων και καθυστερήσεων. Για να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και η δημιουργία διαφορετικών νομικών καθεστώτων, που εμποδίζουν και αποθαρρύνουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο, πρέπει να υπάρχει περισσότερη αρμονία μεταξύ των νομοθετικών μέσων που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη. Αυτό δεν μπορεί να γίνει εφόσον υπάρχουν τόσο πολλά κράτη μέλη που καθυστερούν να μεταφέρουν την κοινοτική νομοθεσία και εφόσον υπάρχουν στρεβλώσεις κατά τη μεταφορά λόγω των διαφορετικών εθνικών ερμηνειών, σε συνδυασμό με τις ευρέως διαδεδομένες παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις. Είναι απλώς απαράδεκτο να εξακολουθήσει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να αναβάλλουν τη διαδικασία της μεταφοράς ουσιαστικά επ' αόριστον.

4.4.3. Τυπικό παράδειγμα των καθυστερήσεων που παρατηρούνται είναι η οδηγία για τις καταναλωτικές εγγυήσεις(14), η οποία μέχρι σήμερα έχει μεταφερθεί μόνο σε τέσσερα κράτη μέλη. Η Επιτροπή έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη ποσοστών μεταφοράς 98,5 % και 100 % για το σύνολο των οδηγιών των οποίων η προθεσμία μεταφοράς έχει παρέλθει εδώ και 2 έτη, φαίνεται όμως ότι οι ευχές αυτές είναι a priori ανέφικτες.

4.4.4. Δεν πρόκειται απλώς για πρόβλημα μεταφοράς. Πρέπει να εκπληρωθούν πολλές και διάφορες προϋποθέσεις για να ολοκληρωθεί η διαδικασία ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο κατά τέτοιον τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο βαθμός αρμονίας που απαιτείται για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Τα σημεία που προέχουν είναι:

- η μεταφορά της νομοθεσίας με ενιαίο και έγκαιρο τρόπο,

- η δημιουργία της διοικητικής ικανότητας που απαιτείται για την αποτελεσματική εφαρμογή της,

- η ύπαρξη πολιτικής βούλησης για την εξασφάλιση της εφαρμογής της.

4.5. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι οι δράσεις που προτείνει θα αλληλοενισχύονται και θα λειτουργούν πολλαπλασιαστικά, αλλά θα υπονομεύονται σημαντικά από τη μερική εφαρμογή της νομοθεσίας.

4.6. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι στο παρόν στάδιο δεν χρειάζεται κατακλυσμός νέων ιδεών, ούτε αλλαγή κατεύθυνσης. Υπάρχει, ωστόσο, επιτακτική ανάγκη για περισσότερη πρόοδο στην επίτευξη των στόχων που έχει θέσει η Επιτροπή. H EOKE επικροτεί ευρέως αυτούς τους στόχους και τις προτεραιότητες που τους αποδίδονται.

5. Παρατηρήσεις σχετικά με τις δράσεις-στόχους της Επιτροπής

5.1. Εκσυγχρονισμός των αγορών

5.1.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη να εκπληρώσουν τα κράτη μέλη τη δέσμευση που ανέλαβαν στη Βαρκελώνη και να παράσχουν σε όλους τους Ευρωπαίους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, πλην των νοικοκυριών, ελευθερία επιλογής του φορέα παροχής από το 2004. Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως αυτός ο στόχος, αν επιτευχθεί, θα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την ελευθέρωση των υπηρεσιών, αλλά θα εξακολουθεί να αφήνει στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να περιορίζουν την ελευθερία επιλογής των νοικοκυριών και θα αφήνει ανέπαφες πολλές άλλες ουσιώδεις υπηρεσίες. Ως στόχος, δεν φαίνεται λοιπόν ιδιαίτερα φιλόδοξος, αλλά μάλλον είναι στα όρια του πολιτικά εφικτού.

5.1.2. Όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή, "οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες είναι το λιπαντικό στον κινητήρα της οικονομίας της Ευρώπης". Όπως υπολογίστηκε στην Ενδιάμεση Επισκόπηση Υψηλού Επιπέδου του Προγράμματος Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες (ΠΔΧΥ)(15), η ολοκλήρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα μπορεί να προσθέσει μέχρι και 43 δισ. ευρώ ετησίως στο ΑΕγχΠ της ΕΕ. Οι καταναλωτές θα είναι ανάμεσα στους περισσότερο κερδισμένους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης επιβεβαίωσε τον ρόλο του ΠΔΧΥ ως οδηγού για την επίτευξη του στόχου αυτού. Ζήτησε από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν εντός του τρέχοντος έτους τα οκτώ νομοθετικά μέτρα που τελούν σήμερα υπό εξέταση. Η ΕΟΚΕ προσθέτει και τη δική της φωνή σ' αυτή την έκκληση.

5.1.3. Η Επιτροπή υπολογίζει ότι η αύξηση του ανταγωνισμού μόνο στον τομέα των υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις μπορεί να προσθέσει έως και 350 δισ. ευρώ στο ΑΕγχΠ της Ένωσης(16). Οι υπηρεσίες αποτέλεσαν την ασυγκρίτως σημαντικότερη κινητήρια δύναμη για την αύξηση της απασχόλησης σε όλη την Κοινότητα στα τέλη της δεκαετίας του '90 και παρέχουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες για περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης στο μέλλον. Το χάσμα όσον αφορά την απασχόληση στον τομέα των υπηρεσιών μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ ανέρχεται σε 14 ποσοστιαίες μονάδες - ή 36 εκατομμύρια θέσεις εργασίας(17). Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι για την αξιοποίηση του δυναμικού αυτού είναι απαραίτητο να εξαλειφθούν τα τελευταία εμπόδια στην εσωτερική αγορά για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, τη χρησιμοποίηση των υπηρεσιών εκ μέρους των καταναλωτών και την ελευθερία εγκατάστασης.

5.1.3.1. Η ΕOKE πιστεύει ότι θα ήταν χρήσιμο να διεξαχθεί μια αξιολόγηση του κόστους που έχει για τον Ευρωπαίο φορολογούμενο η αδυναμία των καταναλωτών να επωφεληθούν από υπηρεσίες που παρέχονται σε ασφαλή βάση, με καθολική πρόσβαση και με ευρεία επιλογή προμηθευτών. Χρειάζεται κατάλληλη νομοθεσία ή/και κώδικες συμπεριφοράς για τη ρύθμιση των εταιρειών που παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες, ενώ για να βελτιωθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να διασφαλισθεί ότι οι υπηρεσίες συνεχίζουν να παρέχονται συνεχώς και με σταθερή ποιότητα, οι κανόνες αυτοί θα πρέπει να εναρμονιστούν σε όλη την Κοινότητα. Θα ήταν επίσης διδακτικό να εκτιμηθεί το κόστος της παρούσας κατάστασης στον τομέα των υπηρεσιών από άποψη απασχόλησης. Οι αξιολογήσεις αυτές θα είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικές στο πλαίσιο της διεύρυνσης.

5.1.4. Οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν άλλον ένα τομέα όπου πρέπει να επισπευσθούν οι μεταρρυθμίσεις. Το ποσοστό των δημόσιων συμβάσεων που δημοσιοποιούνται ευρύτερα έχει αυξηθεί, αλλά δεν ξεπερνά το 15 %. Εν τω μεταξύ, το ποσοστό των δημόσιων συμβάσεων που συνάπτονται για προϊόντα και υπηρεσίες από άλλα κράτη μέλη παραμένει αρκετά πιο κάτω από το 2 %. Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε περίπου 20 %. Η Επιτροπή έχει υπολογίσει ότι το μεγαλύτερο άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξοικονομήσεις άνω των 50 δισ. ευρώ ετησίως για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους. Δύσκολα αποφεύγει κανείς το συμπέρασμα ότι πρόκειται απλώς για άλλη μια εκδήλωση προστατευτισμού εκ μέρους των κρατών μελών, που και ασύμβατη είναι με το ευρωπαϊκό πνεύμα και δεν συντελεί στην προώθηση της εκπλήρωσης της δήλωσης προθέσεων της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει πρόοδος όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής για τη δέσμη νομοθετικών μέτρων και ότι πρέπει να υπάρξει σθεναρή αντίσταση σε κάθε απόπειρα περιορισμού του αντίκτυπου των προτάσεων, π.χ. με την αύξηση των κατωφλίων.

5.1.5. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να εξασφαλιστεί ευρύτερη αποδοχή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η Επιτροπή δηλώνει ότι "Σε πολλούς τομείς, η αρχή αυτή εφαρμόζεται αποτελεσματικά με συνέπεια να αποφεύγονται περιττές κανονιστικές ρυθμίσεις". O si sic omnes!

5.1.6. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το ότι μπορεί να χρειαστούν έως και οκτώ χρόνια έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για ένα ευρωπαϊκό πρότυπο και θεωρεί ότι πρέπει επειγόντως να βρεθεί κάποιος τρόπος να επισπευσθεί η διαδικασία αυτή. Δεν μπορεί να δεχθεί ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν επιδέχεται λύση. Συμμερίζεται, επίσης, την άποψη της Επιτροπής ότι η κατάσταση σε ορισμένους βασικούς βιομηχανικούς τομείς, όπως των προϊόντων δομικών κατασκευών και των μηχανημάτων, παραμένει ανησυχητική. Όπως αναγνωρίζει και η Επιτροπή, "στους τομείς αυτούς δεν υπάρχει ακόμη πραγματική εσωτερική αγορά".

5.2. Βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος

5.2.1. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι η Ένωση πρέπει να υποστηρίζει τις δημιουργικές και δυναμικές επιχειρήσεις. Προς τούτο απαιτείται η δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αναπτύσσονται χωρίς περιττούς γραφειοκρατικούς περιορισμούς. Η νομοθεσία πρέπει να έχει ως γνώμονα τη διευκόλυνση και όχι τον περιορισμό των επιχειρήσεων. Κατά την ΕΟΚΕ, αυτό είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη σταθερής οικονομικής ανάπτυξης.

5.2.2. Ένας από τους πλέον επιβλαβείς από τους εν λόγω περιορισμούς είναι οι ρυθμιστικές επιβαρύνσεις των επιχειρήσεων, οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, πρέπει να μειωθούν. Πρόσφατα, η ΕΟΚΕ εξέδωσε δύο γνωμοδοτήσεις(18) για την απλούστευση και τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Στις γνωμοδοτήσεις αυτές, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη ανάγκη να θεσπιστούν ρυθμίσεις καλύτερης ποιότητας και να περιοριστεί ο αριθμός τους. Η ΕΟΚΕ δεν ταυτίζει τη διαδικασία αυτή με την απορρύθμιση. Η τμηματική εξέλιξη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας κατέληξε σε περίπλοκα και δυσνόητα νομοθετικά κείμενα. Είναι σαφές ότι τα έγγραφα πρέπει να αναδιατυπωθούν μαζικά, ώστε να γίνουν συντομότερα και συνεκτικά, αντικαθιστώντας το ανάμικτο παλίμψηστο που υπάρχει σήμερα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, επίσης, ότι η απλούστευση απαιτεί μεγαλύτερη εναρμόνιση της νομοθεσίας της ΕΕ και ζητά να χρησιμοποιούνται ευρύτερα κανονισμοί αντί για οδηγίες, έτσι ώστε τα κράτη μέλη να ευρίσκονται προ τετελεσμένων γεγονότων και να μην έχουν τη δυνατότητα να αυξάνουν περισσότερο τις διαφορές.

5.2.2.1. Στη δεύτερη από τις εν λόγω γνωμοδοτήσεις, η ΕΟΚΕ αναφέρεται στο γεγονός ότι οι κακής ποιότητας ρυθμίσεις στοιχίζουν σήμερα στις επιχειρήσεις περισσότερο από 330 δισ. ευρώ ετησίως και στο ότι, αν συνεκτιμηθούν το κόστος για τη δημόσια διοίκηση και η οικονομική αναποτελεσματικότητα που απορρέουν από τις κακής ποιότητας ρυθμίσεις, το συνολικό κόστος για την κοινωνία ανέρχεται περίπου στο 10 % του ΑΕγχΠ. Στην ίδια γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ περιγράφει ένα σχέδιο δράσης για τη βελτίωση των ρυθμίσεων και καλεί τους εμπλεκόμενους παράγοντες να εκπληρώσουν τον ρόλο που τους αναλογεί για την υλοποίησή του. Σήμερα επαναλαμβάνει αυτή την παραίνεση. Λεπτομέρειες του σχεδίου δράσης που προτείνει παρατίθενται στο παράρτημα 4.

5.2.3. Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη δημοσίευση του σχεδίου δράσης για τη βελτίωση των ρυθμίσεων, το οποίο υποβλήθηκε από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης. Η ΕΟΚΕ καταρτίζει αυτό τον καιρό γνωμοδότηση γι' αυτό το έγγραφο. Η ΕΟΚΕ έχει εμπιστοσύνη ότι το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη θα δράσουν άμεσα και αποφασιστικά για να θέσουν σε εφαρμογή τις προτάσεις της Επιτροπής. Όπως δηλώνει η Επιτροπή, "... θέλουμε να είναι ανταγωνιστικές οι επιχειρήσεις μας, αλλά τους δένουμε τα χέρια". Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να πρωτοστατήσει στο θέμα αυτό, το οποίο εντάσσεται στις αρμοδιότητές της. Παρόλο που, σε τελευταία ανάλυση, η ολοκλήρωση του σχεδίου πρέπει να εξαρτηθεί από άλλους, η Επιτροπή ασκεί μιαν επιρροή που υπερβαίνει το πεδίο των επισήμων αρμοδιοτήτων της. Η διατήρηση του status quo δεν είναι βιώσιμη επιλογή.

5.2.3.1. Η ΕΟΚΕ σημειώνει το γεγονός ότι η Επιτροπή σκοπεύει να συστήσει από κοινού με τα κράτη μέλη μια Μόνιμη Ευρωπαϊκή Εξεταστική Επιτροπή για τις Επιχειρήσεις. που θα περιλαμβάνει 4000 περίπου εταιρείες, προκειμένου να συμβάλει στην αξιολόγηση της δυνητικής επίδρασης των βασικών ρυθμιστικών προτάσεων στις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους και να λάβει έτσι έγκαιρη και αντιπροσωπευτική ανατροφοδότηση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτή την πρωτοβουλία, αλλά ελπίζει να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από προηγούμενες ανάλογες προσπάθειες.

5.2.4. Η ΕΟΚΕ έχει επιστήσει συχνά την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο οι διαφορές μεταξύ των φορολογικών καθεστώτων των κρατών μελών κατακερματίζουν την εσωτερική αγορά. Αυτό είναι περισσότερο από οπουδήποτε αλλού εμφανές στην περίπτωση του ΦΠΑ, όπου ένα στρυφνό και δαιδαλώδες κείμενο επιβάλει περίπλοκες και επαχθείς υποχρεώσεις, που διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, και επιδρά ως σημαντικό αντικίνητρο στις διασυνοριακές συναλλαγές, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις. Η μεγάλη ποικιλία των κανόνων και η ανομοιογένεια του τρόπου εφαρμογής τους σημαίνουν ότι η εσωτερική αγορά είναι ουσιαστικά κατακερματισμένη σε δεκαπέντε διαφορετικές φορολογικές περιοχές. Όσο ο ΦΠΑ εισπράττεται από δεκαπέντε διαφορετικές αρχές σε κράτη μέλη με διάφορες νομικές και ρυθμιστικές παραδόσεις, ερμηνείες, διαδικασίες, συστήματα, γλώσσες, συνήθειες, πρακτικές και μεθόδους εργασίας, είναι άσκοπο να ισχυριστεί κανείς ότι οι διασυνοριακές συναλλαγές μπορούν να έχουν την ίδια μεταχείριση με τις εγχώριες συναλλαγές, κάτι που αποτελεί το χαρακτηριστικό γνώρισμα μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς. Από τη σημερινή οπτική, αυτό είναι απλώς ένα τολμηρό όνειρο. Στην ουσία, οι ισχύουσες ρυθμίσεις για τον ΦΠΑ είναι ασύμβατες με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς. Σε παλαιότερη γνωμοδότησή της(19), η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση των ενδοκοινοτικών συναλλαγών ως "εισαγωγών" και "εξαγωγών" αποτελεί αναχρονισμό, ο οποίος υπονομεύει τον στόχο της εσωτερικής αγοράς. Παρόμοιο σκεπτικό ισχύει και για πολλές άλλες πτυχές της φορολογίας. Η ΕΟΚΕ καταρτίζει αυτόν τον καιρό μια γνωμοδότηση για αυτό το θέμα.

5.2.5. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ένα στοιχείο που έχει ουσιαστική σημασία για την προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος είναι να καταστεί ευκολότερη και λιγότερο δαπανηρή η ίδρυση νέων επιχειρήσεων και επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να ορίσει συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους για άλλες πτυχές της επιχειρηματικότητας πριν από το τέλος του έτους.

5.2.6. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει και πάλι την έκκληση της Επιτροπής για μείωση του επιπέδου των κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες δημιουργούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Δεν θα ήταν βιώσιμη μια κατάσταση όπου οι προτροπές αυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται με αδιαφορία.

5.3. Εξυπηρέτηση των αναγκών των πολιτών

5.3.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι τα οφέλη της ευρύτερης επιλογής, της καλύτερης εξυπηρέτησης και των μειωμένων τιμών, που απορρέουν από τον ανταγωνισμό των προμηθευτών, δεν υπονόμευσαν εν γένει την ασφάλεια ή την ευημερία των καταναλωτών. Σημειώνει ότι η αναμενόμενη "Στρατηγική για τους καταναλωτές 2002-2006" θα περιγράφει καλύτερα τα σχέδια της Επιτροπής και εκφράζει την επιθυμία να ζητηθεί η γνώμη της για το έγγραφο αυτό, όταν θα δημοσιευτεί.

5.3.2. Εκτός από τις βιομηχανίες δικτύου, για τις οποίες δεν έχει θεσπιστεί κοινοτική νομοθεσία, τα κράτη μέλη καθορίζουν τις ρυθμίσεις για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα και η Επιτροπή περιορίζεται στην εξασφάλιση της συμβατότητας με τους κανόνες του ανταγωνισμού και της εσωτερικής αγοράς. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τους τομείς όπου ισχύει η κοινοτική νομοθεσία. Η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί και τις δύο καταστάσεις εξίσου καλές και επιδοκιμάζει την εξαγγελία της Επιτροπής(20) για την ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων, με τις οποίες θα εξασφαλιστεί μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα και προβλεψιμότητα σε σχέση με την εφαρμογή των κανόνων αυτών.

5.3.3. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι σημερινές άτυπες ρυθμίσεις για τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή των κανόνων περί προστασίας των καταναλωτών είναι ανεπαρκείς και χρειάζεται να ενισχυθούν. Επιπλέον, πιστεύει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία δεν πρέπει να προσκρούει σε εμπόδια, για να αποφεύγονται καταστάσεις όπου οι επιχειρήσεις αποφασίζουν να μην αξιοποιήσουν δυνατότητες πώλησης των προϊόντων τους σε όλη την Ένωση, επειδή θεωρούν ιδιαίτερα επαχθή τη συμμόρφωση με 14 διαφορετικά συστήματα κανονιστικών ρυθμίσεων. Όπως αναφέρει και η Επιτροπή, "σε τέτοιες καταστάσεις αυτός που τελικά ζημιώνεται είναι ο καταναλωτής". Η ύπαρξη διαφορετικών ρυθμιστικών περιβαλλόντων ανά την Ένωση επιδρά περιοριστικά στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Η κατάσταση αυτή θα επιδεινωθεί, αν η διαδικασία της διεύρυνσης καταλήξει απλώς σε άλλα δέκα ρυθμιστικά καθεστώτα, που θα προστεθούν στα υπάρχοντα.

5.3.4. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την υψηλή προτεραιότητα που δίνει η Επιτροπή στην ανάπτυξη διασυνοριακών, εναλλακτικών μηχανισμών διευθέτησης διενέξεων(21). Το θέμα αυτό δεν είναι δευτερεύον, αλλά αναπόσπαστο τμήμα της αποτελεσματικής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

5.3.5. Στη γνωμοδότησή της(22) για την ανακοίνωση της Επιτροπής της 24ης Νοεμβρίου 1999, στην οποία περιγράφεται μια πρόταση στρατηγικής για την εσωτερική αγορά κατά την επόμενη πενταετία, η ΕΟΚΕ σχολιάζει τον στόχο της "Βελτίωσης της ποιότητας ζωής των πολιτών" και αναφέρει ότι "η εσωτερική αγορά από μόνη της δεν μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου, ακόμη και εάν παρουσιαστούν οι ευκαιρίες, διότι οι πολίτες μπορεί να προτιμήσουν να μην επωφεληθούν από αυτές". Στη γνωμοδότηση εξετάζεται κατά πόσον ο σκοπός αυτός θα μπορούσε να αποτελέσει μετρήσιμο στόχο. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι "ο στόχος αυτός έχει τροποποιηθεί προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες των πολιτών" και είναι της γνώμης ότι η αλλαγή αυτή βελτιώνει την κάπως "χαλαρή" αρχική διατύπωση, αμφιβάλει όμως αν ακόμη και αυτός ο τροποποιημένος στόχος μπορεί να μετρηθεί αντικειμενικά. Δεν υπάρχει κοινή συναίνεση για το τι καλύπτει ο όρος "ανάγκες των πολιτών", αφού αυτές συχνά αλληλοσυγκρούονται και η εκτίμηση κατά πόσον έχουν καλυφθεί είναι συχνά πολύ υποκειμενική.

5.3.5.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αρχή της βελτίωσης της ζωής των πολιτών, αλλά επισημαίνει ότι οι πολίτες δεν είναι ομοιογενής ομάδα με ομοιόμορφες ανάγκες. Το κόστος και το όφελος της εσωτερικής αγοράς κατανέμονται διαφορετικά και με διαφορετική χρονική κλίμακα στις διάφορες ομάδες πολιτών (επιχειρηματίες, εργαζόμενοι, καταναλωτές κ.λπ.), όπως και στις διάφορες γεωγραφικές περιφέρειες και οικονομικούς κλάδους. Εξάλλου, ο κάθε πολίτης μπορεί να ασκεί ταυτόχρονα πολλούς διαφορετικούς ρόλους. Γι' αυτό, θα ήταν σκόπιμο να αξιολογούνται τα αποτελέσματα με βάση τις επιπτώσεις στις διάφορες ομάδες πολιτών. Είναι βέβαια δυνατό να υπάρξουν διαφοροποιημένες δηλώσεις για συγκεκριμένες ομάδες πολιτών, αλλά τα ποσοτικοποιημένα αποτελέσματα για τους πολίτες της Ευρώπης ως σύνολο θα ήταν δύσκολο να ελεγχθούν.

5.4. Προετοιμασία της διεύρυνσης

5.4.1. Σχολιάζοντας τη στρατηγική της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά(23), η ΕΟΚΕ δήλωσε ότι "η κυριότερη επίκρισή της σε σχέση με τη γενική στρατηγική είναι ότι θεωρεί πως το θέμα της διεύρυνσης δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά. Το να επιδιώκεται η συμβολή της ενιαίας αγοράς στην επιτυχία της διεύρυνσης είναι μεν αξιόλογος στόχος, αλλά δεν είναι αρκετό". Μακάρι να ήταν. Συνεχίζοντας, υποστήριξε ότι η πιο άμεση ανάγκη ήταν να εξασφαλιστεί ότι οι υποψήφιες χώρες θα είναι σε θέση να υιοθετήσουν τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς πριν από την προσχώρησή τους. Έχουν περάσει δύο χρόνια από τότε και το πρόβλημα αυτό εξακολουθεί να υφίσταται. Η Επιτροπή δηλώνει ότι "οι διοικητικές υπηρεσίες των υποψηφίων χωρών παραμένουν σχετικά αδύναμες. Αυτό ισχύει επίσης για τους τομείς της συμμόρφωσης και της επιβολής του νόμου". Μετά τη διεύρυνση, η εσωτερική αγορά είναι βέβαιο ότι θα μεγαλώσει, το ερώτημα είναι όμως αν θα εξακολουθήσει να είναι εσωτερική. Με άλλα λόγια, αν θα συνεχίσει να είναι μια ενιαία αγορά, έστω και στην κάπως περιορισμένη έκταση που έχει σήμερα.

5.4.1.1. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για το ενδεχόμενο της δημιουργίας μιας κατάστασης όπου η διεύρυνση θα επέφερε ακόμη μεγαλύτερες αποκλίσεις στην εσωτερική αγορά ως αποτέλεσμα της αύξησης των διαφορετικών ρυθμιστικών συστημάτων λόγω των καθυστερήσεων στη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας, του πολλαπλασιασμού των εθνικών ερμηνειών και της επιβολής εθνικών νομοθετικών κανόνων, συνηθειών, παραδόσεων και κατεστημένων επιχειρηματικών πρακτικών στα νέα κράτη μέλη. Δεν είναι αποδεκτό να επηρεάσει η διαδικασία της διεύρυνσης αρνητικά τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Για προληπτικούς λόγους, επιβάλλεται να εφαρμοστούν οι υπάρχοντες κανόνες της εσωτερικής αγοράς, τηρουμένων των αναλογιών, στα νέα κράτη μέλη.

5.4.1.2. Η ΕΟΚΕ έχει, ωστόσο, επίγνωση ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η μετάβαση στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς θα χρειαστεί κάποιο χρόνο. Αυτό ισχύει ιδίως για τις υποψήφιες χώρες που έζησαν πολλά χρόνια υπό τον ζυγό καταπιεστικών απολυταρχικών καθεστώτων. Στις περιπτώσεις αυτές, η χορήγηση μεταβατικών περιόδων αποτελεί χρήσιμη εναλλακτική λύση, τόσο για τα υφιστάμενα όσο και για τα μελλοντικά κράτη μέλη, αλλά οι μεταβατικές περίοδοι επιδρούν περιοριστικά στις τέσσερις βασικές ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς. Όσο αποδεκτές και αν είναι από κοινωνική και οικονομική άποψη και όσο και αν απαιτούνται στη διαδικασία της διεύρυνσης, η διάρκειά τους είναι προτιμότερο να μειωθεί στο ελάχιστο δυνατό διάστημα.

5.4.1.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η απλούστευση των κανόνων είναι επίσης θέμα που σχετίζεται με τη διεύρυνση. Στη γνωμοδότησή της για τη διεύρυνση της ΕΕ (εισηγητής: ο κ. Vever)(24) αναφέρει ότι "η υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου εκ μέρους των υποψηφίων χωρών περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω του σύνθετου χαρακτήρα της κοινοτικής νομοθεσίας. Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να παρέχει τη ευκαιρία για απλούστευση της νομοθεσίας στην Ευρώπη, συνεχίζει, ακόμη και σήμερα, να εκδίδει διατάξεις υπερβολικά περίπλοκες για τους χρήστες, υπερβολικά διασκορπισμένες - έως και αντιφατικές - με αποτέλεσμα να μην μπορούν να συνθέτουν ένα πραγματικά συνεκτικό σύνολο, και υπερβολικά προσκολλημένες στις υφιστάμενες εθνικές νομοθεσίες, με αποτέλεσμα να μην μπορούν πραγματικά να εναρμονιστούν". Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση της αυτή και εφιστά για άλλη μια φορά την προσοχή στο περιορισμένο χρονικό διάστημα που απομένει για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα. Πρόκειται για ένα ζήτημα που πρέπει να διευθετηθεί επειγόντως.

5.4.2. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στην ενσωμάτωση των νέων κρατών μελών στο δίκτυο επίλυσης προβλημάτων SOLVIT όσο το δυνατόν συντομότερα. Επίσης, θεωρεί ότι οι υποψήφιες χώρες πρέπει να παροτρυνθούν να συμμετάσχουν στην τράπεζα δεδομένων PRISM (Progress Report on Initiatives in the Single Market)(25), η οποία δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του Παρατηρητηρίου της Εσωτερικής Αγοράς της ΕΟΚΕ. Μερικές από αυτές το έχουν ήδη πράξει.

5.4.2.1. Πράγματι, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί περισσότερο το Διαδίκτυο για την προαγωγή της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. Για παράδειγμα, θα ήταν μεγάλη διευκόλυνση για το ενδοκοινοτικό εμπόριο, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις, εάν υπήρχε μια ιστοσελίδα που θα μπορούσε να χρησιμεύει στις επιχειρήσεις ως οδηγός για τη λήψη πληροφοριών σχετικά με τις νομικές απαιτήσεις και τις φορολογικές ρυθμίσεις που ισχύουν σε άλλα κράτη μέλη. Επίσης, είναι ανάγκη να αναπτυχθούν σε ευρύτερη κλίμακα σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι δυνατότητες επικοινωνίας διοίκησης-επιχειρήσεων, διοίκησης-καταναλωτών, επιχειρήσεων-καταναλωτών και καταναλωτών-διοίκησης. Επί του παρόντος, η διαδικασία αυτή είναι ακόμη ως επί το πλείστον στα σπάργανα.

5.4.3. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τη διενέργεια "αξιολογήσεων από ομολόγους", οι οποίες περιλαμβάνουν επισκέψεις εμπειρογνωμόνων των σημερινών κρατών μελών και της Επιτροπής σε ισοδύναμες αρχές των υποψήφιων χωρών. Συμφωνεί ότι η συνεργασία και η αλληλοκατανόηση των υπαλλήλων των αρμοδίων αρχών αποτελούν την ουσία της επέκτασης της εσωτερικής αγοράς στις υποψήφιες χώρες.

5.5. Μέτρηση της προόδου

5.5.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι προτιμότερο να υπάρχουν μερικές μετρήσεις από το να μην υπάρχουν καθόλου και ότι είναι σημαντικό να συνδυάζονται οι ποσοτικές μετρήσεις με την ποιοτική αξιολόγηση, αλλά προειδοποιεί για τον κίνδυνο να καταστεί η διαδικασία υπερβολικά υποκειμενική. Θα είναι δύσκολο να πειστούν οι πολίτες ότι συντελείται πραγματικά πρόοδος, αν η πρόοδος αυτή δεν μπορεί να μετρηθεί και αν οι σχετικές μετρήσεις δεν είναι αρκετά εμπειρικές. Η ΕΟΚΕ δέχεται ότι ο σημαντικότερος παράγοντας είναι ο αντίκτυπος στην πραγματική οικονομία. Πρέπει να διορθωθεί η κατάσταση όπου "οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμα διαπιστώσει ουσιαστική βελτίωση των καθημερινών τους δραστηριοτήτων".

5.5.2. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι στην επόμενη επισκόπηση της εσωτερικής αγοράς η Επιτροπή θα προσπαθήσει να διασαφηνίσει τους δείκτες με τους οποίους θα πρέπει να μετράται η επιτόπια πρόοδος. Για να αποκτήσουν αυτοί οι δείκτες αξιοπιστία, έχει καθοριστική σημασία να τεκμηριωθεί η εγκυρότητά τους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, επίσης, το προτεινόμενο παρατηρητήριο της εσωτερικής αγοράς, το οποίο θα αξιολογεί τακτικά τις τιμές για ένα σταθερό καλάθι προϊόντων σε όλα τα κράτη μέλη.

6. Συμπεράσματα

6.1. Το συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από την εκ μέρους της Επιτροπής επισκόπηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά για το 2002 είναι ότι μένουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν και ότι, μέχρι σήμερα, η πρόοδος ήταν απογοητευτική.

6.2. Εν προκειμένω, η Ευρώπη δεν έχει πολλά χρονικά περιθώρια. Η περίοδος των 18 μηνών που καλύπτεται από την επισκόπηση θα φέρει την Ευρώπη προ των πυλών της διεύρυνσης και σχεδόν στα μισά της πορείας προς τον στόχο που τέθηκε στη Λισσαβώνα. Η αμεσότητα της διεύρυνσης προσδίδει ακόμη πιο επείγοντα χαρακτήρα στην διεργασία για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Για να επιτύχει η διεύρυνση, πρέπει, αφενός, να βελτιωθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ώστε να υπάρξει μια βάση για την εσπευσμένη οικονομική ανάπτυξη που αναμένεται με τη διεύρυνση, και, αφετέρου, να σπεύσουν οι υποψήφιες χώρες να υιοθετήσουν την υφιστάμενη νομοθεσία της εσωτερικής αγοράς, ώστε να μην δημιουργηθούν νέες στρεβλώσεις ή ελλείψεις στη λειτουργία της.

6.3. Σε μεγάλο βαθμό, το γεγονός ότι η Ευρώπη απέτυχε πασιφανώς να επιτύχει πιο ουσιαστική πρόοδο προς ένα γενικά αποδεκτό κοινό στόχο δεν αποτελεί καταγγελία μόνο κατά της Επιτροπής, η οποία ενήργησε ως βασικός καταλύτης της αλλαγής, αλλά και των άλλων ευρωπαϊκών οργάνων και των κρατών μελών. Χωρίς έντονη και πραγματική πολιτική υποστήριξη από όλους τους ενεχόμενους φορείς και ιδιαίτερα από τα κράτη μέλη, το όραμα μιας αληθινής εσωτερικής αγοράς θα παραμείνει μια χίμαιρα και η επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ευρώπης θα παραμείνει ένα μακρινό όνειρο.

6.4. Αυτή η πολιτική υποστήριξη μπορεί να απορρεύσει μόνο από μια ευρεία πολιτική αποδοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους πολίτες της. Αυτή, πάλι, μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς γίνουν καλύτερα γνωστά στους πολίτες. Είναι αναγκαία μια συντονισμένη ενημερωτική εκστρατεία, που θα πείσει τους πολίτες της Ευρώπης για τα οφέλη που θα αποκομίσουν από την ολοκλήρωση της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς και θα καθησυχάσει τις ανησυχίες τους για πιθανές ανεπιθύμητες επιπτώσεις.

6.5. Η δήλωση σχετικά με την εκπλήρωση της αποστολής της Ένωσης βασίζεται στην ανεπιφύλακτη δέσμευση όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο κατάρτισης ενός πιο μακροπρόθεσμου σχεδίου δράσης για την Εσωτερική Αγορά, προκειμένου να συμβάλει πλήρως στην επίτευξη του στόχου. Φρονεί επίσης ότι θα πρέπει να επεκταθεί ο πίνακας επιδόσεων της Εσωτερικής Αγοράς έτσι ώστε να συμπεριλάβει παράγοντες στους οποίους δεν αναφέρεται επί το παρόντος και να εστιαστεί ιδιαίτερα σε εκείνα τα στοιχεία που αποτελούν συνεχιζόμενα εμπόδια στην ολοκλήρωση της Εσωτερικής Αγοράς.

6.6. Η Επιτροπή έχει δίκιο που λέει ότι, για να είναι αποτελεσματική, η στρατηγική για την εσωτερική αγορά πρέπει να αποτελεί "κοινό πρόγραμμα δράσης" της Επιτροπής, του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών μελών. Ορθή είναι, επίσης, η δήλωσή της ότι "η συλλογική ηγεσία της Ευρώπης οφείλει να εκπληρώσει τις υποσχέσεις της". Μένει να εξεταστεί κατά πόσον υπάρχει η απαιτούμενη πολιτική βούληση για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Βρυξέλλες, 18 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ C 140 της 18.5.2000.

(2) ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(3) ΕΕ C 221 της 7.8. 2001.

(4) COM(2001) 736 τελικό της 7ης Δεκεμβρίου 2001.

(5) Πίνακας αποτελεσμάτων της Εσωτερικής Αγοράς αριθ. 9, Νοέμβριος 2001.

(6) COM(2001) 702 τελικό της 27ης Νοεμβρίου 2001.

(7) COM(1999) 624 τελικό της 24ης Νοεμβρίου 1999.

(8) COM(2001) 531 της 2ας Οκτωβρίου 2001.

(9) Στρατηγική του Συμβουλίου για την ενσωμάτωση των πτυχών της προστασίας του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης στην πολιτική για την εσωτερική αγορά (8970/01).

(10) COM(2002) 72 της 13ης Φεβρουαρίου 2002.

(11) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2002.

(12) EE C 125 της 27.5.2002.

(13) COM(2001) 726 τελικό της 5ης Δεκεμβρίου 2001.

(14) Οδηγία 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999 σχετικά με ορισμένες πτυχές της πώλησης και των εγγυήσεων καταναλωτικών αγαθών, ΕΕ L 171 της 7.7.1999.

(15) Που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 22 Φεβρουαρίου 2002.

(16) COM(2000) 78 της 1ης Μαρτίου 2000.

(17) COM(2000) 78 της 1ης Μαρτίου 2000.

(18) ΕΕ C 48 της 21.2.2002 και ΕΕ C 125 της 27.5.2002.

(19) ΕΕ C 193 της 10.7.2001.

(20) Έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάκεν, COM(2001) 598 της 17ης Οκτωβρίου 2001.

(21) COM(2002) 196 τελικό της 19ης Απριλίου 2002.

(22) ΕΕ C 140 της 18.5.2000.

(23) ΕΕ C 140 της 18.5.2000.

(24) ΕΕ C 193 της 10.7.2001.

(25) www.esc.eu.int/omu_smo/prism

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες συγκέντρωσαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκαν στη διάρκεια των συζητήσεων.

Σημείο 4.4

Μετά την πρώτη πρόταση, να τροποποιηθεί ως εξής: "Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή για την αναγκαιότητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. >S>Παρά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στη Λισσαβώνα και επιβεβαιώθηκαν στη Βαρκελώνη, η ελευθέρωση των αγορών ενέργειας προχωρά πολύ αργά· ορισμένα κράτη μέλη φαίνονται απρόθυμα να προβούν σε κάτι περισσότερο από την απλή αποδοχή της ιδέας στα λόγια. Φαίνεται ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική αντίσταση στην αλλαγή σε ορισμένους κύκλους, ιδίως στο επίπεδο των κρατών μελών. Για να υπερνικηθεί αυτή η αντίσταση, θα χρειαστεί, όπως είπε η Επιτροπή να ενσταλάξουμε νέες συνήθειες, να καθορίσουμε νέες μεθόδους εργασίας και να αναπτύξουμε μια νέα διοικητική και πολιτική νοοτροπία. Προς τούτο,>/S> Στις διασκέψεις κορυφής της Λισσαβώνας και της Βαρκελώνης ανελήφθησαν δεσμεύσεις σχετικά με την ελευθέρωση των αγορών ενέργειας. Ορισμένα κράτη μέλη ανέλαβαν στη διάσκεψη κορυφής της Βαρκελώνης, την σαφή δέσμευση (ορίζοντας 2004) να ανοίξουν τις αγορές τους, συνεκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Προκειμένου να υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις που αποφασίσθηκαν, απαιτείται μια προσέγγιση βασισμένη σε πολλαπλούς φορείς, των οποίων η Επιτροπή θα πρέπει ..."

Αιτιολογία

Το να στηλιτεύονται συγκεκριμένα κράτη μέλη δεν συμβάλλει ούτε στην πολιτική συζήτηση, ούτε στην συνεχιζόμενη ανάπτυξη των αγορών στον τομέα της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Τούτο ισχύει ακόμη περισσότερο δεδομένου διότι δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ακόμη η συζήτηση σχετικά με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, με τη σημασία τους για την οικονομική ανάπτυξη και τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού καθώς και τις συνεπόμενες απαιτήσεις για τις βασικές συνθήκες στις αγορές παροχής των υπηρεσιών αυτών. Ακόμη, οι αρχικές εμπειρίες από διάφορες χώρες δείχνουν ότι ένας βεβιασμένος και μονομερής προσανατολισμός προς τον ελεύθερο ανταγωνισμό μπορεί συχνά να οδηγήσει σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Υπέρ: 8, κατά: 19, αποχές: 1.

Σημείο 5.1.1

Να τροποποιηθεί η δεύτερη πρόταση και να διαγραφεί η τρίτη ως εξής: "Η ΕΟΚΕ πιστεύει πως αυτός ο στόχος, εάν επιτευχθεί, θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς την ελευθέρωση των υπηρεσιών, >S>αλλά θα εξακολουθεί να αφήνει στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να περιορίζουν την ελευθερία επιλογής των νοικοκυριών και θα αφήνει ανέπαφες πολλές άλλες ουσιώδεις υπηρεσίες>/S> συνεκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. >S>Ως στόχος, δεν φαίνεται λοιπόν ιδιαίτερα φιλόδοξος, αλλά μάλλον είναι στα όρια του πολιτικά εφικτού.">/S>

Αιτιολογία

Βλ. την αιτιολογία για το σημείο 4.4.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 10, ψήφοι κατά: 26, αποχές: 0.

Σημείο 6.4

Να αντικατασταθεί η τρίτη πρόταση με τα εξής: "Παράλληλα, είναι όμως απαραίτητο να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι ανησυχίες και οι επικρίσεις σχετικά με ένα μεγαλύτερο απεριόριστο ανταγωνισμό, ιδίως στον τομέα της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Η δυσαρέσκεια των πολιτών δεν πρέπει να παραγκωνίζεται ως 'αδικαιολόγητα συναισθήματα', διότι προκαλείται από συγκεκριμένα μειονεκτήματα, τα οποία στην πράξη συμβαδίζουν με μια ελευθέρωση της οικονομίας. Συνεπώς, η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς μπορεί να στεφθεί με επιτυχία μόνον όταν, παράλληλα με την οικονομική ένωση, αναδειχθεί με τη ίδια δυναμικότητα η ανάπτυξη της κοινωνικής ένωσης ως ισότιμος στόχος."

Αιτιολογία:

Αυτονόητη. Βλ. ακόμη τις εμπειρίες διάφορων χωρών από την ελευθέρωση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 16, ψήφοι κατά: 21, αποχές: 0.