Αριθ. ^9^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΟΗΙ291 
(91^^18) 
Στις 19 Δεκεμβρίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο της συνθήκης ΕΟΚ,ηΕπιτροπή αποφάσισε να 
ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει ^ιατοθέμα ^Ευρώπη 2000^ 
Οι προοπτικές ανάπτυξης του κοινοτικού εδάφους^. 
Τοτμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίαςκαι πολεοδομίας στοοποίοανατέθηκεηπροετοιμασία 
των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στιςΜΣεπτεμβρίου 1991 με βάση 
την εισήγηση του κ. Ε. ^ιιΐΐ^. 
Στη 289η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1991),ηθικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Ρ ή^^ατα^τ^έςπα^ατη^ή^ς 
1.1. ^Επιτροπήχαίρειεπειδήη Επιτροπήπαρουσίασε 
έναπροσωρινόκείμενο^ιατηνΕυρώπητου2000καιτις 
προοπτικές της μελλοντικής ανάπτυξης του κοινοτικού 
εδάφους. 
Πράγματι τα κράτη μέλη έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούν με 
τρόπο αμετάκλητο την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής 
εσωτερικής α^οράςΕΟμ^ς ακόμη και ανηπρα^ματοποίηση 
προβλέ^ε^νκαιηκαθιέρωση προληπτικών μέτρων αποτελεί 
πάντοτε δύσκολη υπόθεση, επειδή τούτο απαιτεί 
συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις και μεταγενέστερες 
διορθώσεις, είναι οπωσδήποτε αναγκαίο να κατευθύνουμε το 
βλέμμα με τρόπο ευρύ και πραγματιστικό στην περίοδο μετά 
το1992 και στην αρχή του επόμενου αιώνα. Επιβάλλεται, 
λοιπόν, η καλύτερη δυνατή σύλληψη και υλοποίηση 
κοινοτικώνπολιτικών πουθα βοηθούντηνανάπτυξη, θα 
προλαμβάνουν τις αντιδικίες καιθα έχουν οικονομικό και 
κοινωνικό χαρακτήρα στον ανώτατο δυνατό βαθμό. 
1.2. ϋΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότιηΕπιτροπή 
προτίθεται να παρουσιάσει στο Συμβούλιο, πριναπό το τέλος 
του 1991, το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων και των 
ανταλλαγών απόψεων που σκοπεύει να πραγματοποιήσει σε 
μια πρώτη φάση στα διάφορα επίπεδα κυρίως σε επίπεδο της 
ΟΚΕ.Ηαρά το ^ονόςότιηΟΚΕ επιδοκιμάζει τον τρόπο 
κατά τον οποίοηΕπιτροπή ενεργεί, ωστόσο θα εκτιμούσε 
περισσότερο τον τρόπο δράσης αν το παρόν έ^ραφο 
υπερέβαινε,τόσο ως προς το περιεχόμενο του όσο καιως 
προς τον καθορισμό των εργασιών. 
Είναι αναγκαία μια τολμηρότερη προσέ^ιση ^ια την 
επεξεργασία προτάσεων προς επίλυση των θεμελιωδών 
προβλημάτων όπως π.χ.οι κοινοτικοί πόροι πουενδεχομένως 
θα χρησιμοποιηθούν ^ια την αντιμετώπιση ορισμένων 
οικονομικών,κοιν^ινικών και πολιτιστικών ανα^κώνεπίσης, 
καθίσταται απαραίτητη η ορθή και πραγματική απονομή 
αρμοδιοτήτων παρέμβασης σε διάφορα επίπεδα και 
διάφορους τομείς καθώς και ο προσδιορισμός μιας 
στρατηγικής που θα αποβλέπει σε μια πολιτική σύγκλισης 
με παράλληλη συνεκτίμηση της περιφερειακής πολυμορφίας. 
1.1 ^ΟΚΕ, όμως, υπογραμμίζει ότι αυτήη^ενική κριτική 
^ια το εξεταζόμενο έ^ραφο, δεν μειώνει κατά κανένα τρόπο την αξία της πρωτοβουλίας της Επιτροπής. Ιδιαίτερα, 
τονίζεται ότιηΕπιτροπήμετοενλό^ωέ^ραφοαναλαμβάνει 
μια αξιόλογη συστηματική προσπάθεια ^ια τη βελτίωση των 
βάσεων όσον αφορά το συντονισμό των τομεακών και 
περιφερειακών διαρθρωτικών πολιτικών. Σκοπός των 
προσπαθειών οφείλεινα είναι, εντός λογικού διαστήματος 
^ιατη θέσπιση^ωςπρώτηςφάσης^ενός κοινοτικού 
πλαισίου αναφοράς,ηδιευκόλυνση^ια την πραγματοποίηση 
ουσιαστικής προόδου στον τομέα ανάπτυξης του εδάφους^ια 
την ευημερία των πολιτών της Ευρώπης. 
ΗσυμβολήτηςΟΚΕ,η οποία έχει εκδηλωθεί με τρόπο 
πολλαπλό^ιατιςανά^κεςμιαςεναρμονισμένηςεδαφικής 
ανάπτυξης στην Κοινότητα, συνίσταται κυρίως στην 
προώθηση μιας ανάπτυξης που θα είναι κατανοητή και 
χρήσιμη ^ια τους πολίτες όλων των περιφερειών της 
Ευρώπης. 
Από την άποι^η αυτή η ΟΚΕ θεωρεί αυτονόητο ότι θα 
επιληφθεί περαιτέρω όλων τ^ν προτάσεων που υφίστανται 
σχετικά με την Ευρώπη του 2000. 
2 8^^η^έςπ^^ιτ^ή^εις 
2.1. Επικροτείταιηβασικήσκέι^η της Επιτροπής σχετικά 
μετο^ονός ότι μακροπρόθεσμοι σχεδιασμοί και αποφάσεις 
^ια προγράμματα και σχέδια που έχουν επιπτώσεις επί του 
χώρου απαιτούν τη δημιουργία συντονισμένων κοινοτικών 
χωρικών πλαισίων αναφοράς, θ μεγάλος αριθμός 
αναπτυξιακών μέτρων τα οποία χρηματοδοτούνται είτε 
συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία της 
Κοινότητας μέσω κοινοτικών πρωτοβουλιών και δανείων 
καταδεικνύει ότι καθίσταται επιτακτική η δημιουργία 
ευρωπαϊκών πλαισίων αναφοράς αυτά θα εκθέτουν καιθα 
εκτιμούν τις επιδιωκόμενες τάσεις της χωρικής ανάπτυξης 
και της χρήσης επιφανειών κατά το δυνατότερο διαφανή και 
αναμφισβήτητο τρόπο. Συνεπώς, είναι αυτονόητο να λάβομε 
^ς βάση μια διευρυμένη έννοια περί της ανάπτυξηςηοποία 
θα δίδειτην ανάλογη σημασία όχι μόνο στιςοικονομικές 
και κοινωνικές αλλά και στις οικολογικές και πολιτιστικές 
πτυχές. 
όΗ.12.^1 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.Ο^^ 
2.2. Το σχέδιο ενός «αμιγώς» ενημερωτικού πλαισίου 
αναφοράςπρεπει νακαταρτισθεί με τηνανώτατη δυνατή 
επιμέλεια και αφού ληφθούν υπόψη τα υφιστάμενα 
οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα διότιηεπιλογήκαιη 
παρουσίασητωνθεωρουμενωνωςουσιωδών πληροφοριών 
απαιτεί επίσης ορισμένη αξιολόγηση της σημασίας τους για 
το σχηματισμό της πολιτικής βούλησης και την εξεύρεση 
των κατάλληλων λύσεων. 
2.1 ΚατάτηγνώμητηςΟΚΕ^οσυντονισμόςτωνδιαφόρων 
τομεακών πολιτικών της Κοινότητας καιησύνδεσή τους με 
τιςαντίστοιχεςπολιτικέςτωνκρατώνμελώνπρέπει να γίνεται 
βάσει ενός συναινετικού και διατοπικού συγκεκριμένου 
πλαισίου αναφοράς ώστε να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη 
οικονομική και κοινωνική αρμονία. 
Ρια τον ίδιο λόγο τα προγράμματα και οι δράσεις για τη 
βελτίωση των διαρθρώσεων αξιολογούνται βάσει του 
πλαισίου αναφοράς των αναπτυξιακών προοπτικών σε 
συνάρτηση με τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα τους. Επιπλέον^η 
ύπαρξη του πλαισίου αναφοράς θεωρείται από ορισμένους 
κύκλους σήμερα,αναγκαία για να διαπιστωθεί αν υπάρχει 
ανάγκη αυξήσεως των αντίστοιχων χρηματοδοτικών μέσων 
της Κοινότητας. 
διακοινοτική πολιτική χωροταςΗαςηοποία προβλέπει τις 
αναγκαίεςαναλύσεις^εκτιμήσειςκαισυντονισμό αποτελεί 
απαραίτητο στοιχείο της κοινοτικής πολιτικής. Η ΟΚΕ 
θεωρεί το παρόν έγγραφο της Επιτροπής ως σημαντικό βήμα 
προς τηνκατεύθυνση μιας κοινοτικήςπολιτικήςχωροταςίας. 
2.^. ^ανάγκη μιας εκτενούς παράστασης και εκτίμησης 
των εδαφικών αναπτυξιακών τάσεων καθώς και η 
αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων και των 
διατιθέμενων πιστώσεων στον εν λόγω κοινοτικό τομέα 
προκύπτει επίσης από τις ουσιαστικές μεταβολές των 
βασικών όρων της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυ^ης^ 
οι οποίες θα επηρεάσουν σημαντικά τις αποφάσεις της 
Κοινότητας και των κρατών μελών της για τα επόμενα έτη. 
Οι εν λόγω ουσιαστικές μεταβολές αφορούνε 
^πρώτον^ τηνολοκλήρωση τηςεσωτερικήςαγοράςτης 
Κοινότητας,τηςοποίαςοι επιπτώσεις όσον αφορά την 
εδαφική διάρθρωση και ανάπτυξη είναι ήδη εν μέρει 
εμφανείς^ αλλά θα είναι πλήρως εμφανείς στα έτη μετά το 
1^1 Ετσι ενδέχεται να υπάρξει μια ένταση των τάσεων 
προςσυγκέντρωση καιτων περιφερειακών ανισοτήτων 
αλλά και μια αύξηση της συνεργασίας και βελτίωση των 
μέτρων συντονισμούς 
^δεύτερον, οι μεταβληθείσες οικονομικές σχέσεις της 
Κοινότητας προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής ^ώνης 
Ελεύθερων συναλλαγών ^Ε^ οι οποίες μεταξύ άλλων 
τονίζουν τη σημασία της Βόρειας Ευρώπης για την ολική 
ευρωπαϊκή ανάπτυξη καιοισχέσειςμετιςχώρεςτης 
Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης οι οποίες θα 
προκύψουν από τη μεταβληθείσα πολιτική κατάστασης 
^τρίτον, η συνυπευθυνότητα της Κοινότητας στην 
ανάπτυξη της μεσογειακής λεκάνης^ στην οποία οι 
περιφέρειες της νότιας Ευρώπης έχουν ένα βασικότατο 
ρόλο. ^τέταρτον^ τις διαρθρωτικές αναπροσαρμογές της 
οικονομίας που θα προκύψουν μετά το πέρας των 
διεξαγόμενων διαπραγματεύσεων στα πλαίσια του κύκλου 
τηςΤενικής^υμφωνίαςΑασμώνκαιΕμπορίου^ΑΕ^από 
όπου προβλέπεται να προκληθεί μεταγενέστερη μεταβολή 
των βασικών όρων ιδίως σε πολλούςτομείς της γεωργικής 
παραγωγής^ 
^πέμπτον^ τη νέα γενική συνειδητοποίηση της ευθύνης της 
Κοινότητας για την προστασία καιτησυντήρησητων 
φυσικών βασικών πόρων γεγονός που οδηγεί αφενός στη 
δημιουργία νέων σχέσεων με το φυσικό περιβάλλον και 
αφετέρου επηρεάζει τις μελλοντικές ευκαιρίες ανάπτυξης 
των κατά διαφορετικό τρόπο διαμορφωμένων χώρων^ 
^έκτον^ τη μεταβαλλόμενη πληθυσμιακή ε^έλι^η στην 
Κοινότητας η οποία χαρακτηρίζεται από μια γενική 
φθίνουσα τάση των καθαρών δεικτών αναπαραγωγής^ οι 
επιπτώσεις από την οποία θα αναφανούν ιδίως στις 
αραιοκατοικημένες περιοχές και θα οδηγήσουν στην 
ανάγκη ανάληψης νέων δράσεων εκ μέρους της 
Κοινότητας^ 
^έβδομον^ τη μελλοντική ε^έλι^η των μεταναστεύσεων των 
πληθυσμών^ η οποία δεν είναι ακόμη δυνατόν να 
εκτιμηθεί^τόσοεντόςτηςΚοινότητας^απότααστικά 
κέντρα στα περίχωρα τους και από ορισμένες γεωργικές 
περιοχές προς τα αστικά κέντρα όσο και από τα κράτη 
τηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπηςκαιαπότα κράτη 
της μεσογειακής λεκάνης και τουΤρίτου Κόσμου προς 
την Κοινότητα. Οι εν λόγω μεταναστεύσεις θα 
δημιουργήσουν διάφορα προβλήματα ως προς τη 
δυνατότητα υποδοχής των διαφόρων περιοχών και 
περαιτέρω θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην 
ανάπτυξη των υποδομών του κοινοτικού χώρου. 
Ολες αυτές οι μεταβολές θα πραγματοποιηθούν σε μια φάση 
κατά την οποία ο τεχνολογικός μετασχηματισμός θα 
εξαναγκάσει τις επιχειρήσεις^ κυρίως στους τομείς της 
βιομηχανικής παραγωγής καιτης παροχής υπηρεσιών^σε 
ριζικές και εκτενείς προσαρμογές των υφισταμένων 
υποδομών. 
2.0. ΗΟΚΕ θεωρεί ότι οι ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα 
απορρεύσουν απόαυτές τιςθεμελιώδεις μεταλλαγέςείναι 
ανάγκη νααναλυθούν με τρόπο εμπεριστατωμένο και να 
συνεκτιμηθούν κατά την παρουσίαση των εδαφικών 
αναπτυ^ιακώνπροοπτικώνκαιτη θέσπιση των αναγκαίων 
μέτρων, στόχος της Κοινότητας πρέπει σχετικά να είναιη 
σύλληψη μιας συναφούς ιδέας για την «Ευρώπη των 
πολιτών»^ που προσφέρει στους ευρωπαίους πολίτες τη 
δυνατότητα να ασκήσουν επιρροή κατά τη διαμόρφωση των 
συνθηκών εργασίας και διαβίωσης τους καισυνεπώς κατά 
την ανάπτυξη του χώρου εντός του οποίου εργάζονται και 
διαβιούν. 
Αυτό αφορά κυρίως^ 
-^τη διαφύλαξη και ανάπτυξη των πολιτιστικών 
ποικιλομορφιών και παραδόσεων των περιφερειών^ 
^την προστασία και ανάπτυξη του φυσικού περιβάλλοντος 
καθώς και την ορθολογική χρησιμοποίηση των πόρων με 
παράλληλη συνεκτίμηση των ιδιαιτέρων περιφερειακών 
δεδομένων και δυνατοτήτων, 
Αριθ. C 339/96 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.12.91 
— την υποστήριξη, την ανάπτυξη και την αμοιβαία 
συνεργασία των υπερσυνοριακών περιφερειών υπό τη νέα 
ευρωπαϊκή άποψη. 
2.6. Αυτές οι αναπτυξιακές τάσεις και οι ποικιλόμορφες 
διαρθρωτικές ευθύνες της Κοινότητας καθιστούν αναγκαίο, 
κατά τη γνώμη της ΟΚΕ όπως η Κοινότητα καταδείξει, σε 
ένα σχέδιο που περιλαμβάνει όλους τους αξιόλογους τομείς 
και περιφέρειες της Ευρώπης, με ποια μέσα και πόρους, στους 
κόλπους των περιφερειών και των κρατών, θα προωθηθούν οι 
θετικές επιπτώσεις από τις μεταβολές στη χωρική διάρθρωση 
και θα αμβλυνθούν ανεπιθύμητες παρενέργειες και με ποιο 
τρόπο και σε ποιο βαθμό ενδέχεται να είναι αναγκαία 
συμπληρωματικά κοινοτικά προγράμματα και μέτρα. Η ΟΚΕ 
θεωρεί ως σκόπιμο να προβλεφθεί στην περίπτωση που η 
Επιτροπή θα προχωρήσει στη χάραξη μιας στρατηγικής, η 
επεξεργασία σε πρώτη φάση του ενημερωτικού πλαισίου 
αναφοράς το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για τα περαιτέρω 
στάδια του συντονισμού των κοινοτικών πολιτικών και των 
παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων. Είναι δεδομένο ότι 
η σχετική επεξεργασία ενός μακροπρόθεσμου χωροταξικού 
σχεδίου και ο συντονισμός του στον οποίο θα συμμετάσχουν 
τα κοινοβούλια, οι κυβερνήσεις και οι οικονομικοί και 
κοινωνικοί κύκλοι θα απαιτήσει αρκετό χρόνο και ως εκ 
τούτου δεν αναμένεται να ενταχθεί στο προαναγγελθέν για το 
Δεκέμβριο του 1991 έγγραφο «Ευρώπη 2000». Ωστόσο επείγει 
το γεγονός ότι η Επιτροπή οφείλει να παρουσιάσει και να 
θέσει υπό συζήτηση έγκαιρα τις προθέσεις της και τους 
στόχους της. 
2.7. Η ΟΚΕ κάνει αυτόν το συσχετισμό εκκινώντας από 
το γεγονός ότι κατά τη συγκεκριμενοποίηση των κοινοτικών 
παραστάσεων θα ληφθεί υπόψη η αρχή της επικουρικότητας. 
Η βασική αυτή αρχή, σε σχέση με μια ευρωπαϊκή πολιτική 
χωροταξίας, σημαίνει ότι η πολιτική και χρηματοδοτική 
ευθύνη για τη σύλληψη και εκτέλεση αναπτυξιακών μέτρων 
κρίνεται σκόπιμο να παραμείνει στα κράτη μέλη και ιδίως 
στις περιφέρειες τους. ενώ παράλληλα απαιτείται να 
ενισχυθούν, εφόσον κριθεί αναγκαίο, οι αρμοδιότητες και 
ο εφοδιασμός με χρηματοδοτικά μέσα των περιφερειών. Η 
Κοινότητα οφείλει να αναλάβει τις δράσεις οι οποίες δεν 
είναι δυνατόν να εκτελεσθούν ικανοποιητικά ή καθόλου σε 
επίπεδο κρατών και περιφερειών. Οι ασκούμενες από την 
Κοινότητα, βάσει παρόμοιων εκτιμήσεων δράσεις πρέπει να 
τυγχάνουν της ιδίας αποδοχής σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
Η Κοινότητα οφείλει να αρκείται στον καθορισμό των 
βασικών όρων, των στόχων και τη χρηματοδότηση τους, στα 
κράτη μέλη και τις περιφέρειες να εναπόκειται να 
αναλαμβάνουν τις κατάλληλες δράσεις σύμφωνα με τους 
ανωτέρω όρους και σε συνάρτηση με τις ειδικές ανάγκες τους 
και πόρους. 
2.8. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στην υποβληθείσα 
«προσωρινή επισκόπηση» για το περιεχόμενο του υπό 
επεξεργασία εγγράφου «Ευρώπη 2000» δεν περιέχεται ούτε 
επαρκής αιτιολογία ούτε σαφής οριοθέτηση της μελλοντικής 
κοινοτικής ανάπτυξης στο χώρο. Η αναληφθείσα από την Επιτροπή πρωτοβουλία θα εξυπηρετούσε στην ευρεία 
κατανόηση και στην αναγκαιότητα της δημιουργίας ενός 
ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς αν η Επιτροπή παρουσίαζε 
κατά τρόπο ευκρινή και διεξοδικό τόσο την αιτιολογία όσο 
και το προσωρινό περιεχόμενο μιας ευρωπαϊκής πολιτικής 
για το χώρο, ώστε να καθίστατο δυνατή η διεξαγωγή ενός 
εμβριθούς πολιτικού διαλόγου. Επιπλέον είναι ανάγκη να 
διευκρινισθεί ότι μια ευρωπαϊκή πολιτική για το χώρο πρέπει 
να διαμορφωθεί στις επιμέρους περιφέρειες και οι 
διαφοροποιημένοι στόχοι στους διαφόρους οικονομικούς 
κλάδους. Οι περιεχόμενες στο παρόν έγγραφο υποδείξεις για 
τη συνεχώς στενότερη οικονομική ολοκλήρωση και την 
περαιτέρω ανάγκη δημιουργίας των σχετικών υποδομών δεν 
επαρκούν αυτές καθεαυτές. 
2.9. Η ΟΚΕ συμπεραίνει ότι μια ευρωπαϊκή χωροταξική 
πολιτική που θα λαμβάνει υπόψη τις περιφερειακές 
ιδιαιτερότητες πρέπει να έχει ως αφετηρία μια ακριβή 
παράσταση ως προς το είδος των καθηκόντων/δράσεων που 
θα εμπίπτουν στο μέλλον στη σφαίρα αρμοδιότητας των 
πολιτικο-διοικητικών υπηρεσιών σε εθνικό και περιφερειακό 
επίπεδο. Μια τέτοια παράσταση επιβάλλεται να συνεκτιμά τα 
διαφορετικά δεδομένα και παραδόσεις στα επιμέρους κράτη 
μέλη. Η ΟΚΕ πιστεύει ως προς αυτό ότι πρέπει να διευρυνθεί 
η αρμοδιότητα των περιφερειών κατά το μέτρο στο οποίο αυτό 
δεν συμβαίνει σε επαρκή βαθμό για να καταστεί κατ'αυτόν τον 
τρόπο δυνατή η ευρύτερη συναίνεση των πολιτών βάσει της 
οποίας δύναται να ληφθούν αποφάσεις σε περιφερειακό 
επίπεδο για την ανάπτυξη των περιφερειών. Ως προς αυτό το 
κείμενο έγγραφο «Ευρώπη 2000» δεν περιέχει συγκεκριμένες 
προτάσεις. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Οι ειδικές παρατηρήσεις αναφέρονται στο αμφιλεγόμενο 
σημείο II του εγγράφου της Επιτροπής και δεν πρέπει να 
θεωρηθούν ως συνολική εκτίμηση της πολιτικής που 
περιέχεται στην έκθεση. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα ασχοληθεί 
και με το έγγραφο που εξήγγειλε η Επιτροπή (έγγραφο που 
αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου) και θα το εξετάσει με 
τρόπο διεξοδικότερο, ενώ θα συνεκτιμηθούν και τα 
αποτελέσματα της ακρόασης την οποία θα πραγματοποιήσει 
η ομάδα μελέτης στη Στουτγάρδη. 
3.1. Κοι νή γεωργική πολιτική και ανάπτυξη τον χώρου 
3.1.1. Είναι σαφές ότι η κοινή γεωργική και αλιευτική 
πολιτική με τις επιπτώσεις τους επί των όρων παραγωγής και 
εισοδημάτων για τις γεωργικές και αλιευτικές επιχειρήσεις 
ασκούν άμεση επίδραση στην περαιτέρω ανάπτυξη, κυρίως 
των γεωργικών και των παράκτιων περιφερειών. Αν και δεν 
υφίσταται καμία σαφήνεια για τη μελλοντική γεωργική 
πολιτική, ωστόσο είναι σκόπιμο να διατυπωθεί η 
παρατήρηση ότι π.χ. ένας αυξημένος υπολογισμός αμέσων 
εισοδηματικών μέτρων με παράλληλη συνεκτίμηση της 
αναγκαίας προστασίας των φυσικών πόρων απαιτεί τη 
συνεκτίμηση των ειδικών φυσικών και λοιπών βασικών 
προϋποθέσεων κάθε επιμέρους χώρου, όπως συνέβη με τη 
στρατηγική που κατευθύνεται κατά κύριο λόγο στην πολιτική 
τιμών. 
31. 12.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 339/97 
3.1.2. Σε συνάρτηση με αυτά η ΟΚΕ θεωρεί ως επείγον το 
γεγονός ότι η έννοια του «γεωργικού εδάφους», η οποία δεν 
επιδέχεται συγκρίσεις με τις περιοχές που καλύπτονται από 
την έννοια αυτή, διαφοροποιείται σε σχέση με την κατάρτιση 
των προσαρμοσμένων στις ανάγκες των περιφερειών αυτών 
αναπτυξιακών προγραμμάτων. Με την έννοια αυτή πρέπει να 
καταστεί δυνατή η ενσωμάτωση των γεωργικών εδαφών τα 
οποία εμφανίζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και 
δυνατότητες με τη χρησιμοποίηση ακριβέστερων και 
καταλληλότερων για την εφαρμογή του προγράμματος 
κατηγοριών. Κατά την άποψη της ΟΚΕ μια τέτοια 
διαφοροποίηση θα απαιτούσε επίσης την ενίσχυση των 
περιφερειακών πρωτοβουλιών. 
3.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί και για τους λόγους αυτούς σκόπιμη 
τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς διότι με 
αυτό διασφαλίζεται ότι στο μέλλον θα συνεκτιμώνται όλοι οι 
παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη — και σε μη 
γεωργικούς οικονομικούς τομείς επίσης — κατά την 
επεξεργασία συγκεκριμένων σχεδίων ενθάρρυνσης, ώστε να 
παρεμποδισθεί η διεύρυνση και η δημιουργία νέων 
ανισορροπιών. 
Κατά την άποψη της ΟΚΕ στην επεξεργασία των 
προγραμμάτων για τις ενισχύσεις και τη χωροταξία είναι 
ανάγκη στον τομέα των γεωργικών διαρθρώσεων να 
αναπτύσσεται μια συντονισμένη πολιτική που θα λαμβάνει 
υπόψη της τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την εκάστοτε 
οικονομική κατάσταση των επιμέρους περιφερειών. Αυτό δεν 
αποκλείει βέβαια την ανάλογη έρευνα νέων δυνατοτήτων για 
την ανάπτυξη του γεωργικού χώρου καθώς και 
προσαρμοσμένα στις περιφερειακές ιδιαιτερότητες μέτρα 
αναδιάρθρωσης τα οποία δύνανται να προσπορίσουν νέες 
πηγές εσόδων κυρίως στο γεωργικό και αλιευτικό τομέα. 
Παρά ταύτα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να αποτραπεί η 
αυξανόμενη τάση για χρησιμοποίηση εύφορων και πλούσιων 
εδαφών για διαρθρωτικά προγράμματα τα οποία δεν έχουν 
καμία σχέση με τη γεωργική πολιτική αλλά απεναντίας 
δύνανται να διαταράξουν την ισορροπία μεταξύ του φυσικού 
περιβάλλοντος και της ανάπτυξης του χώρου. 
3.2. Εσωτερική αγορά και χωροταξία 
3.2.1. Η εμπορική και βιομηχανική πολιτική της 
Κοινότητας, πολιτικές που έχουν άμεση σχέση με την 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, επιδρούν άμεσα επί της 
ανάπτυξης του εδάφους. Τις πολιτικές αυτές αφενός αφορούν 
οι γεωργικές και οι παράκτιες περιφέρειες για τις οποίες τα 
αναπτυξιακά μέτρα στους τομείς της βιομηχανίας και της 
παροχής πληροφοριών αποτελούν το αναγκαίο συμπλήρωμα 
της νέας κατεύθυνσης, ιδίως, των μέχρι τώρα διαρθρώσεων 
που προορίζονταν για τη γεωργία και αφετέρου τα μεγάλα 
αστικά κέντρα, εφόσον για τα κέντρα αυτά υπάρχει ανάγκη 
λήψης εξυγιαντικών και διαρθρωτικών μέτρων. Επιπλέον, 
κρίνεται σκόπιμο να προσεχθεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι για 
μια επιτυχημένη ανάπτυξη οι σημαντικοί χωρικοί παράγοντες 
βιομηχανικής δραστηριότητας ευνοούν την τάση 
συγκέντρωσης σε αστικά κέντρα τα οποία παρέχουν πλείστα 
πλεονεκτήματα. Απαιτείται λοιπόν όπως η κοινοτική πολιτική στον τομέα της βιομηχανίας, της τεχνολογίας καθώς 
και η διαρθρωτική πολιτική στραφούν προς όφελος των 
λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών και τα αστικά τους κέντρα. 
3.2.2. Για να αποτραπούν αντιφάσεις και ανισότητες ως 
προς τη διάθεση των μέσων (πόρων) των διαρθρωτικών 
ταμείων κατά τη διαμόρφωση της μελλοντικής διαρθρωτικής 
πολιτικής θα ήταν δυνατό να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό 
πλαίσιο αναφοράς το οποίο θα πρέπει να καθορίζει τις 
περιφέρειες που έχουν βάσει των κοινοτικών δεδομένων κατά 
προτεραιότητα ανάγκη. Το πλαίσιο αυτό θα συμβάλει στην 
επίτευξη των στόχων και σε μια εξισορροπημένη, από 
απόψεως χωροταξίας, αναπτυξιακή πολιτική. Ιδιαίτερη 
σημασία έχει η ελκυστικότητα των τόπων εγκατάστασης για 
τις μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες διαδραματίζουν 
σημαντικό ρόλο για τις προοπτικές ανάπτυξης των 
περιφερειών. 
3.2.3. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ ένα κοινοτικό πλαίσιο 
αναφοράς θα καταστήσει δυνατό τον καλύτερο συντονισμό 
μεταξύ των τομεακών προγραμμάτων ενίσχυσης και 
αναδιάρθρωσης και την προσαρμογή τους στις εκάστοτε 
ειδικές ανάγκες των περιφερειών. Ο ελλιπής συντονισμός, 
πέραν των συνόρων, σε πολλούς κλάδους θα μπορέσει να 
προωθηθεί τόσο σε επίπεδο συνεργασίας μεταξύ των κρατών 
μελών όσο και σε επίπεδο του κατά τομείς κοινωνικού 
διαλόγου. 
3.3. Περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας και ανά­
πτυξη τον χώρου 
3.3.1. Η μέχρι τώρα περιβαλλοντική πολιτική της Κοινό­
τητας εβασίζετο, κυρίως, σε κανόνες δικαίου και διαδικασίες 
που αποσκοπούσαν στον περιορισμό της επιβάρυνσης του 
περιβάλλοντος. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ανάγκη στο μέλλον 
να ληφθούν περισσότερο υπόψη τα ιδιαίτερα φυσικά χαρα­
κτηριστικά των επιμέρους περιοχών και να ελαχιστοποιηθούν 
οι πρόσθετες επιβαρύνσεις που απορρέουν από την εκτέλεση 
των αναπτυξιακών μέτρων. Επιπλέον, θα εκρίνετο σκόπιμο 
να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σχετικά με τις μεγάλες και τις 
μικρές εκτάσεις οι διαπεριφερειακές εμπλοκές, όπως για 
παράδειγμα οι επιπτώσεις από τη μόλυνση του εδάφους γίνο­
νται συχνά αισθητές σε περιοχές διαφορετικές από τις περιο­
χές των εκπομπών. 
3.3.2. Ένα κοινοτικό πλαίσιο αναφοράς θα μπορούσε να 
συμβάλει σημαντικά στον καθορισμό των προς συνεκτίμηση 
γεγονότων και επιπτώσεων κατά τρόπον ώστε οι πολύτιμοι 
φυσικοί πόροι και ιδιαίτερα τα ύδατα και το έδαφος να αξιο­
λογούνται κατά το δυνατόν με τα ίδια κριτήρια σε όλες τις 
περιοχές της Κοινότητας. Έτσι θα καταστεί δυνατή (κατά 
συστηματικό τρόπο), η χρήση των μέσων της διαρθρωτικής 
πολιτικής για την εξομάλυνση διαφορετικών αρχικών ανισο­
τήτων και των διαφορετικών προπτικών οικονομικής ανάπτυ­
ξης· 
3.4. Α νάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων και του εδάφους 
3.4.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή στην ενθάρρυνση, που προσανατολίζεται προς την 
ανάπτυξη, του σχετικού ανθρώπινου κεφαλαίου. Η ενθάρρυν-
Αριθ^^ Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^ΐ^ 
ση αυτή αποτελεί αποφασιστική προϋπόθεση για τη δημιουρ­
γία μακροπρόθεσμα^ επαρκών θεμελίων για τη δια^ίωση^ και 
για μια δυναμική οικονομική και κοινωνική συνεκτικότητα, 
ίίσημασίατης^εν ανάγκη προωθήσιμης από την Κοινός 
τητα^σύστασης ιδρυμάτων με ποσοτική και ποιοτική επάρ-
κεια προς το σκοπό της τόνωσης της εκπαίδευσης σε όλα τα 
επίπεδα της απόκτησης επαγγελματικών προσόντων αυξάνε­
ται συνεχώς. Επίσης πρέπει να δοθεί προσοχή στη διαπεριφε-
ρειακή πρόσβαση οργανώσεων εκπαίδευσης και έρευνας ως 
τοπικής προϋπόθεσης για την οικονομική ανάπτυξη στους 
καινοτόμους και επεκτεινόμενους τομείς της οικονομίας. 
1^.1 σχετικά με το στόχο της εναρμονισμένης κατά το 
δυνατόν περιφερειακής ανάπτυξηςηΚοινότηταοφείλεινα 
συμπληρώσει και να τελειοποιήσει τα εκπαιδευτικά και ερευ-
νητικάιδρύματα^ ώστε ναεξασφαλισθεί η ικανοποιητική 
προσφοράσεεδαφικέςεκτάσεις. Εναευρωπαϊκόπλαίσιο 
αναφοράς θα μπορούσε να προωθήσει σημαντικά μια τέτοιου 
είδουςεξειδικευμένη θέση νέων στόχων μέσωτωνεπαγγελμα-
τικώνκα^ κοινωνικών συνοδευτικών μέτρων. 
1^.1 Μιαπολιτικήεπαγγελματικήςκατάρτισηςκαιεκπαί-
δευσης που έχει συλληφθεί με παρόμοιο τρόπο και συνδέεται 
με μια περιφερειακή εργατική πολιτική ^η οποία αποβλέπει 
στο μέλλον^πρέπει να συμβάλει στηναποφυγήτηςερήμωσης 
ολόκληρων περιοχών,λόγω περιορισμένων ευκαιριών εκπαί­
δευσης και προσφορών απασχόλησης. Νρέπει ιδιαίτερα να 
ενισχυθείηανάπτυξηυπερσυνοριακών αγορών εργασίας^η 
ίδρυση υπερσυνοριακών ^παρατηρητηρίων^ καιηεφαρμογή 
ανάλογων προτύπων 
Ι^.Ρ Μια κοινοτική περιφερειακή πολιτικήηοποία λαμ­
βάνει εντονότερα υπόι^η τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες 
στους τομείς της γεωργικής διάρθρωσης^των φυσικών και 
ανθρώπινων πόρων καθώς και της οικονομικής κατάστασης 
και ανάπτυξης και επιδιώκει να κατευθύνει τις δράσεις της 
προς την ενίσχυσητων αναπτυξιακών προϋποθέσεων^που 
έχουν χαρακτήρα υποδομής^ και την ανάπτυξη της βιομηχα­
νίας και του εμπορίου και των υπερπεριφερειακώνυπηρεσιών 
σημαντικού χαρακτήρας δεν είναι δυνατό να παραιτηθεί από 
τη δημιουργία ενός μακροπρόθεσμου κατάλληλου συστήμα­
τος συνδέσμου των σημαντικότερων πόλεων και πληθυσμια­
κών συγκεντρώσεων της Ευρώπης και των συστημάτων μετα-
φορών και επικοινωνιών που τις αλληλοσυνδέουν. 
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα προβλήματα ανάπτυ­
ξης του εδάφους που αντιμετωπίζουν οι τουριστικές περιοχές 
κατά τις περιόδους αιχμής και στην οργάνωση της υποδομής 
τους ^π.χ.στην παροχή ενέργειας και ύδατοςήστην κατα-
σκευήοδικώνδικτύων^ηενλόγωυποδομήδενχρησιμοποιεί-
ται παρά μόνο κατά την τουριστική περίοδο. Επ^αυτού είναι 
ανάγκη να γίνουν ορισμένες σκέπεις για το πως π.χ.οι περίο­
δοι αιχμής μπορεί να μειωθούν μεανάλογοκαταμερισμό 
εφ^όλου του έτους. 
ΙόΕΙ 11 θέσπιση παρόμοιουπλαισίου^πουθαείχεσημασία 
για τον καθορισμό προτεραιοτήτων των ενδο-και διαπεριφε-ρειακών επενδύσεων που θα ενισχυθούν από την Κοινότητας 
θα ήταν δυνατό να απορρέει από ένα αντίστοιχο ευρωπαϊκό 
σχετικό πρόγραμμα. Μια παρόμοια πολιτική περιφερειακού 
χαρακτήρα που θα διασυνδέονταν σε ένα ευρωπαϊκό εδαφικό 
πλαίσιο θα μπορούσε να συμβάλει στην κατάργηση της 
εσφαλμένης ιδέας ότι υπάρχουν αντιθέσεις μεταξύ ^αστικών^ 
και ^εξωαστικών^^αγροτικών^χώρων.Με τον τρόπο αυτό οι 
ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα των κατ^ιδίαν χώρων θα 
εκτεθούν με τρόποσυγκεκριμένο και θααποτελέσουναντικεί 
μενο ειδικών προγραμμάτων^τα οποία θα συνδέονταιτόσο 
με μερικές από τις πυκνοκατοικημένες και αστικοποιημένες 
περιοχέςμεδιαρθρωτικάπρο^λήματα όσο και μιασειρά 
ολιγότεροήολιγοκατοικημένων περιοχών με αστικά κέντρα 
που παρουσιάζουν διαφορετική ανάπτυξη, ^το σημείο αυτό 
πρέπει επίσης να κατανοηθεί καλύτερα ότι αναπτυξιακά προ 
βλήματα αστικών πληθυσμιακών συγκεντρώσεων δεν έχουν 
μόνοσανσυνέπειατηνανάγκημετατροπήςπαλαιο^ιομηχανι 
κών δομών, αλλά έχουν σαν αποτέλεσμα διάφορα γεγονότα 
που απαιτούν αντίστοιχες διαφοροποιημένες ενέργειες. Επί­
σης στις περιφερειακές και τοπικές αρχές με αποφασιστική 
αρμοδιότητας τόσοστοδημόσιοόσο και στονιδιωτικότομέα^ 
πρέπει να διατίθενται σαφέστερες βασικές πληροφορίες σύμ­
φωνα με τις οποίες θα είναι δυνατό να συλλαμβάνονται και 
υλοποιούνταιτα τοπικά και περιφερειακά προγράμματα με 
τρόπο πιο συγκεκριμένο και πραγματιστικό 
10.1 Ηπρόθεση της Κοινότητας για τη συμπλήρωση των 
δράσεων^προσπαθειών στον τομέα της πολιτικής μεταφορών 
μέσω μιας πολιτικής που θα προωθεί τη βελτίωση των σήμα 
ντικότερων υποδομώνστονενλόγω τομέα σεευρωπαϊκό 
επίπεδος θα καταστήσει δυνατή την κατάρτιση ενός σαφούς 
πλαισίου αναφοράς.Αυτό θα έθετε επίσης τις προϋποθέσεις 
γιατηνκαλύτερησύνδεσητου δημοσίου τοπικού δικτύου 
μεταφορών και των επιμέρους οδικών αρτηριών των περιφε 
ρειών με το ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών. 
Ιό.^. Οι κοινοτικές πολιτικές στον τομέα των τηλεπικοι 
νωνιών επέδρασαν σημαντικά στη^ελτίωση της σύνδεσης 
μεταξύ των περιφερειών χωρών^περιοχών και των Κέντρων. 
11ΟΚΕ υπογραμμίζει ότιείναι ανάγκη νααξιοποιηθείσυστη 
ματικά το υπάρχον δυναμικό στις περιφερειακές περιοχές. 
1ό.ό. Τοάνοιγμα των αγορών στον τομέα της ενέργειας 
καιηεξαρτώμενη από το γεγονός αυτό αυξημένη ζεύξη των 
δικτύων διανομής ενέργειας θέτει το ερώτημα για ένα ευρω 
παϊκό σχέδιο δικτύου μεταφορών και για το μέλλον της περι­
φερειακής παραγωγής και διανομής.ϋΟΚΕ σε σχέση με 
αυτά προτείνει την ταχεία προώθηση κάθε μέτρου για την 
ορθολογική χρήση της ενέργειας ανάλογα με τις ανάγκες και 
το επίπεδο ανάπτυξης των περιφερειών επιπλέον^ δέον να 
ληφθεί υπό^ηησημασία των περιφερειακών προγραμμάτων 
γιατην προμήθεια ενέργειας μεστόχοτηνενίσχυση του 
περιφερειακού δυναμικού ανάπτυξης και την πρόσβαση στο 
ευρωπαϊκό πλαίσιο μεταφοράς. 
31. 12.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 339/99 
3.6. Κοινοτική πολιτική για τη διαμόρφωση των σχέσεων 
πόλεως-προαστείων και την προώθηση ενός ευρωπαϊκού 
συστήματος ζεύξεως πόλεων 
3.6.1. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το υπό δημιουργία 
πλαίσιο αναφοράς θα καθιστά δυνατή την εκτίμηση του 
ρόλου των αστικών κέντρων από ευρωπαϊκή άποψη. Προς 
αυτή την κατεύθυνση είναι αναγκαία η κατάρτιση αναλύσεων 
οι οποίες θα παρουσιάζουν τις πόλεις σε σχέση με τα προά-
στειά τους και σε συνάρτηση με τις αλληλοσυνδεόμενες ευρω­
παϊκές πόλεις (ευρωπαϊκό σύστημα ζεύξης πόλεων) που πρέ­
πει να προωθηθούν κατά τρόπον ώστε να επωφεληθούν από 
τα πλεονεκτήματα των μεγάλων κέντρων τόσο η οικονομία 
όσο και ο πληθυσμός της περιφέρειας. 
3.6.2. Μια συνεκτική κοινοτική πολιτική στους τομείς 
στους οποίους αναφέρεται το έγγραφο «Ευρώπη 2000» ενδέχε­
ται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη λήψη βασικών αποφά­
σεων για τους μελλοντικούς τρόπους εγκατάστασης των επι­
χειρήσεων εκ μέρους επενδυτών τόσο του δημοσίου όσο και 
του ιδιωτικού τομέα καθώς και στις αποφάσεις για τον τόπο 
εγκατάστασης του μετακινούμενου πληθυσμού. Οι αποφάσεις 
αυτές καθορίζουν με τρόπο αποφασιστικό τις προοπτικές ανά­
πτυξης των περιφερειών, των πόλεων και των γεωργικών 
περιοχών. 
3.6.3. Για τους λόγους αυτούς η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο όπως 
πραγματοποιηθούν οι ζεύξεις των δικτύων μεταξύ των ευρω­
παϊκών κέντρων στα πλαίσια του ευρωπαϊκού πλαισίου ανα­
φοράς, όπως στον τομέα των συστημάτων μεταφορών και 
επικοινωνιών. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα δοθεί η δυνατότητα 
στα εν λόγω κέντρα να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και 
να αναπτύξουν το δυναμικό αυτού του ευρωπαϊκού συστήμα­
τος ζεύξεως πόλεων και με τη λήψη ιδίων μέτρων να συμπλη­
ρώσουν την ανάπτυξη των μικρότερων περιφερειακών 
κέντρων. 
3.6.4. Η ΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι η Κοινότητα προω­
θεί την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνεργασία μεταξύ περι­
φερειών των πόλεων και των γεωργικών περιοχών και θεωρεί 
ως επείγουσα και αναγκαία τη διεύρυνση αυτής της συνεργα­
σίας, ιδίως στις γειτονικές χώρες της Κοινότητας. 
3.6.5. Η ΟΚΕ προτείνει να τελειοποιηθεί η συνεργασία 
μεταξύ των ερευνητικών κέντρων, πανεπιστημίων και περιφε­
ρειακών αναπτυξιακών οργανισμών στον τομέα της οικιστι­
κής διαρθρωτικής πολιτικής, της χωροταξίας, της πολεοδο­
μίας και να ενσωματωθεί στα υφιστάμενα προγράμματα όπως 
(π.χ. στο Comet. Erasmus). 
4. Συνοπτική αξιολόγηση 
4.1. Η ΟΚΕ χαιρετίζει καταρχήν την πρωτοβουλία της 
Επιτροπής και την καλεί να συνεχίσει την επεξεργασία του 
προβλεπόμενου εγγράφου με την αναγκαία εμβρίθεια ώστε να 
παραχθεί ένα εκτενές σχέδιο για ένα μελλοντικό πλαίσιο 
αναφοράς του πραγματικού εδαφικού πεδίου δράσης της Κοι­
νότητας. Ακόμη και αν είναι φανερό ότι οι διαρθρωτικές 
αλλαγές πραγματοποιούνται μόνο με μακροπρόθεσμες διερ­
γασίες και συνεπώς είναι αναγκαία η εξέταση των προοπτικών 
πέραν του έτους 2000, η ΟΚΕ πιστεύει ότι είναι εφικτός 
και δεδικαιολογημένος ο περιορισμός, σε πρώτη φάση, της 
αξιολόγησης των τάσεων της επόμενης δεκαετίας. 4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να ζητηθούν οι απόψεις και 
οι προτάσεις όλων των ενδιαφερομένων κύκλων των κυβερνή­
σεων των κρατών μελών, των περιφερειών και των κοινών 
εταίρων πριν από την τελική του έκδοση, σχετικά με το ποιόν 
των συγκεκριμένων στόχων ανάπτυξης που επιδιώκονται και 
το είδος των κοινοτικών διαρθρωτικών μηχανισμών για την 
εκτέλεση των δράσεων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. 
Περαιτέρω απαιτείται να ληφθούν υπόψη οι εξής αρχές: 
4.2.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί σκό­
πιμο να υπογραμμίσει το ρόλο της και την ανάγκη για την 
άμεση σύμπραξη της στις διάφορες φάσεις της προετοιμασίας 
και της προώθησης του πλαισίου αναφοράς «Ευρώπη 2000». 
4.2.2. Απαιτείται να διασφαλισθεί έγκαιρα η συμμετοχή 
των εθνικών και περιφερειακών κύκλων στην προετοιμασία 
και τη μεταγενέστερη πλήρωση του ευρωπαϊκού πλαισίου 
αναφοράς. Δεν θα ανταποκρίνετο στο στόχο της προώθησης 
της ίδιας πρωτοβουλίας από τις περιφερειακές ενότητες αν 
αυτές θα παρεμποδίζοντο στην ανάπτυξη του δυναμικού τους 
από ορισμένα εμπόδια που τίθενται σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Παράλληλα είναι αναγκαίο να διασφαλισθεί η ανάλογη συμ­
μετοχή των επιμέρους περιοχών κατά το στάδιο λήψεως των 
αποφάσεων και της θέσεως στόχων. 
4.2.3. Επειδή η χωροταξική πολιτική αφορά άμεσα τη ζωή 
των κατ' ιδίαν πολιτών γι' αυτό θα πρέπει να διασφαλισθεί 
το δικαίωμα συμμετοχής του πληθυσμού. Η ΟΚΕ ζητεί από 
την Επιτροπή να επεξεργασθεί το θέμα των υπερσυνοριακών 
δικαιωμάτων συμμετοχής και υποβολής των αντιρρήσεων εκ 
μέρους των πολιτών και να υποβάλει ανάλογες προτάσεις. 
4.2.4. Κρίνεται αναγκαία η συμμετοχή των εκπροσώπων 
των οικονομικών και κοινωνικών κύκλων στα διάφορα στάδια 
της επεξεργασίας μιας ευρωπαϊκής χωροταξικής πολιτικής. 
4.2.5. Η ΟΚΕ διαβλέπει την ανάγκη διευκρίνησης των 
χρησιμοποιούμενων μέσων και οργάνων για την εφαρμογή 
της ευρωπαϊκής χωροταξικής πολιτικής. Το κύριο ερώτημα 
που τίθεται σχετικά είναι για ποιον και σε ποιο βαθμό ο 
καθορισμός πλαισίων ευρωπαϊκής κλίμακας είναι δεσμευτι­
κός και μέχρι ποίου σημείου οι εθνικές και περιφερειακές 
ενότητες μπορούν να αναλάβουν συγκεκριμένη δράση χρησι­
μοποιώντας τα διατιθέμενα σε αυτές μέσα. Ως προς αυτό, το 
έγγραφο «Ευρώπη 2000» δεν περιέχει καμία διευκρίνηση. 
Κατά την άποψη της ΟΚΕ μια κεντρική ρύθμιση της διαφορε­
τικής ανάπτυξης δεν φαίνεται καταρχήν ρεαλιστική. 
4.3. Η επεξεργασία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς 
πρέπει να λάβει σαφώς υπόψη τα ειδικά προβλήματα που 
σχετίζονται με την ανάπτυξη στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
Επιβάλλεται να αποκλεισθεί το γεγονός ότι με την υλοποίηση 
της εσωτερικής αγοράς οι διαφορετικές εθνικές ρυθμίσεις θα 
παρέχουν στις επιχειρήσεις και στους πολίτες στο εσωτερικό 
Αριθ. C 339/100 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 91 
της Κοινότητας διαφορετικές δυνατότητες και θα θέτουν περι­
ορισμούς σε μελλοντικές εξελίξεις, περιορισμοί που δεν δι­
καιολογούνται από ευρωπαϊκή άποψη. Είναι σκόπιμο να ανα­
τεθεί στην Κοινότητα το έργο της δημιουργίας συγκεκριμέ­
νων θεσμικών πλαισίων για το σχεδιασμό και την υλοποίηση 
διασυνοριακών προγραμμάτων, επίσης και για τις περιπτώ­
σεις διαφορετικών θεσμικών δεδομένων στους σχετικούς 
χώρους, εντός των οποίων να δύνανται να ασκηθούν απεριόρι­
στα οι επιθυμητές δραστηριότητες. 
4.4. Είναι ανάγκη, παράλληλα, η Κοινότητα να καταβάλει 
προσπάθεια για να διευκολύνει την καλύτερη διαρθρωτική 
ανάπτυξη των μη κοινοτικών παραμεθόριων περιοχών ιδιαί­
τερα εκείνων των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης ενόψει της αλληλοεξάρτησης των υποδομών με τις 
συνοριακές χώρες. 
4.5. Η ΟΚΕ θεωρεί επιπλέον ως ουσιώδες ότι ο ακριβής 
καθορισμός στόχων το περιεχόμενο και η επιδιωκόμενη 
δεσμευτικότητα πρέπει να γίνουν αντικείμενο επεξεργασίας 
ενός ευρωπαϊκού πλαισίου το οποίο παράλληλα δέον να διευ­
κρινίζει την έκταση και τους όρους υπό τους οποίους δύνανται 
να γίνουν δεσμευτικοί οι στόχοι, το περιεχόμενο του πλαισίου 
για τις διαρθρωτικές πολιτικές της Κοινότητας και για τις 
συμπληρωματικές δράσεις των κρατών και των περιφερειών. 
Επιπλέον κατά την αναγκαία υλοποίηση των κυρίων στόχων 
της Κοινότητας επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη τόσο η αρμο­
νική ανάπτυξη όλων των περιφερειών της Κοινότητας και 
η οικονομική και κοινωνική συνοχή όσο και η αρχή της 
επικουρικότητας. 
4.6. Η εγκατάσταση ενός παρατηρητηρίου για το ευρωπαϊ­
κό έδαφος που θα έχει ορισμένη αυτονομία έναντι εθνικών 
και κοινοτικών αρχών και θα στηρίζεται σε δίκτυο ιδρυμάτων 
και ερευνητικών οργανισμών όλων των κρατών θα ήταν 
δυνατό να συμβάλει με τρόπο αποτελεσματικό στην επεξεργα­
σία και προσδιορισμό κριτηρίων σχετικών με κάθε έδαφος 
και στην επίτευξη της ανάπτυξης μίας ομογενούς μεθοδολο­
γίας για την ανάλυση και την εκτίμηση. 
Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1991. 5. Συστάσεις 
5.1. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να έλθει σε επαφές με 
όλες τις συσχετιζόμενες κυβερνήσεις και οργανισμούς ούτως 
ώστε να προβλεφθεί η κοινοτική και αρμονική συνέχιση του 
εγγράφου «Οι προοπτικές της χωροταξίας στην Ευρώπη». 
Αυτό θα κασταστήσει δυνατή την προώθηση του συντονισμού 
των κυριοτέρων πολιτικών που αφορούν την ανάπτυξη του 
εδάφους. 
5.2. Η ΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή όπως αυτή με βάση 
την μέχρι τώρα έννοια του «ενημερωτικού πλαισίου αναφο­
ράς» αποσαφηνίσει στο μέλλον την πρόθεση της για να κατα­
στεί δυνατή η συνέχιση των εργασιών σχετικά με τη δημιουρ­
γία του πλαισίου αναφοράς το οποίο όχι μόνο προωθεί αλλά 
και διευκολύνει το συντονισμό μεταξύ όλων των συμμετεχό­
ντων. 
5.3. Η ΟΚΕ συνιστά επίσης στην Επιτροπή όπως αυτή 
υποβάλει σαφείς προτάσεις στην τελική διατύπωση του 
εγγράφου «Ευρώπη 2000» σχετικά με την εφαρμογή στο μέλ­
λον των διαδικασιών και τον ορισμό των αρμοδίων αρχών οι 
οποίες θα επιφορτισθούν με το έργο της προετοιμασίας του 
πλαισίου αναφοράς για την ανάπτυξη του εδάφους και το 
συντονισμό των απαιτούμενων ενεργειών. 
5.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις μέχρι τώρα προσπάθειες της 
Επιτροπής για την υλοποίηση μιας ομοιόμορφης ελάχιστης 
βάσης δεδομένων για τις περιφερειακές πληροφορίες σε κοι­
νοτική κλίμακα που θα αποτελεί το υπόβαθρο ενός βελτιωμέ­
νου συντονισμού των αναπτυξιακών πολιτικών αφενός μεταξύ 
των κρατών μελών και της Κοινότητας και αφετέρου μεταξύ 
των διαφόρων τομέων αρμοδιότητας της Επιτροπής. Επειδή 
ακριβώς υποτιμάται από το κοινό η σημασία της διάθεσης 
εγκύρων και συγκρίσιμων και ανά περιοχάς διαφοροποιημέ­
νων στατιστικών στοιχείων γΓ αυτό η Επιτροπή οφείλει να 
αναλάβει την ευθύνη για μια μακροπρόθεσμη επίτευξη του 
στόχου αυτού. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN