Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)

Τρίτη έκθεση δραστηριοτήτων

για το έτος που λήγει τον Ιούνιο 2002

(2002/C 328/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Έχουν ήδη παρέλθει τρία χρόνια από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (γνωστής ως OLAF από το αρκτικόλεξο στην γαλλική γλώσσα). Πριν από δυόμισι χρόνια ανέλαβα καθήκοντα γενικού διευθυντή της OLAF. Η παρούσα τρίτη έκθεση δραστηριότητας συνοψίζει ό,τι επετεύχθη σε επιχειρησιακό επίπεδο κατά την δωδεκάμηνη περίοδο που λήγει τον Ιούνιο 2002, η οποία θα αποτελέσει την βάση του προγράμματος εργασίας μας για το επόμενο έτος.

Βασική μας δραστηριότητα είναι η διεξαγωγή και ο συντονισμός των επιχειρήσεων καταπολέμησης της απάτης με στόχο την προστασία του κοινοτικού προϋπολογισμού, καθώς και οι έρευνες για την ανίχνευση περιπτώσεων απάτης και παράνομων δραστηριοτήτων εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο 1.3 της παρούσας έκθεσης, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των υποθέσεων που ανέλαβε η OLAF κατά την προκειμένη περίοδο.

Η OLAF ιδρύθηκε σε μια δύσκολη στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το νομοθετικό όργανο επέλεξε μια μεικτή οργανωτική δομή για τη νέα υπηρεσία: πρόκειται για έναν οργανισμό που ανήκει μεν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά είναι ανεξάρτητος ως προς τη διαχείριση και διαθέτει σχετική δημοσιονομική και διοικητική αυτονομία. Αν και το σύστημα αυτό οδήγησε σε ορισμένες δυσκολίες, κατέστη δυνατή η επίτευξη αρκετών στόχων.

Η OLAF έχει επιτύχει δημοσιονομική και διοικητική αυτονομία. Ειδικότερα, μου δίνει ιδιαίτερη ευχαρίστηση να αναφέρω ότι η Επιτροπή σεβάστηκε πλήρως την επιχειρησιακή μου ανεξαρτησία. Δεν χρειάστηκε να κληθεί η επιτροπή εποπτείας της OLAF να ασκήσει το βασικό της καθήκον που συνίσταται στην διαφύλαξη αυτής ακριβώς της ανεξαρτησίας. Η OLAF συνέχισε όμως να επωφελείται από την πείρα, τις συμβουλές και την υποστήριξη της επιτροπής εποπτείας.

Αυτό που χρειάζεται σήμερα η OLAF είναι μια περίοδο σταθερότητας, πράγμα που φαίνεται δύσκολο να επιτευχθεί σε μια στιγμή κατά την οποία ολόκληρη η δομή των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι περίπλοκες σχέσεις τους βρίσκονται και πάλι υπό αναθεώρηση. Πρέπει, όμως, να έχουμε τον χρόνο να αφομοιώσουμε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί χωρίς οι επιχειρήσεις καταπολέμησης της απάτης να διαταράσσονται από τις συνεχείς αλλαγές και την αβεβαιότητα.

Υπάρχουν ήδη οι διαρθρώσεις που επιτρέπουν την διαχείριση μιας υπηρεσίας η οποία απασχολεί άνω των 300 ατόμων. Οι προσλήψεις συνεχίσθηκαν με ταχύ ρυθμό κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση, τόσο για την κάλυψη των κενών θέσεων όσο και για την αντικατάσταση υπαλλήλων που είχαν αποχωρήσει. Διορίσθηκαν υπάλληλοι με υψηλά προσόντα και μεγάλη πείρα προκειμένου να ανταποκριθούν στις ειδικές ανάγκες της Υπηρεσίας. Η απόφαση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής να καθυστερήσει την ανάθεση νέων θέσεων το 2001 και να επιβάλει αλλαγές στα επαγγελματικά προσόντα που απαιτούνται για τις εν λόγω θέσεις είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερήσει η ολοκλήρωση της διαδικασίας προσλήψεων. Το γεγονός αυτό θα έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην σύνθεση του προσωπικού της Υπηρεσίας. Παρόλα αυτά, ελπίζουμε να έχουμε πλησιάσει τον στόχο μας μέχρι το τέλος του 2002.

Μου δίνει ιδιαίτερη ευχαρίστηση το γεγονός ότι, παρά τα πολλαπλά εμπόδια που συναντήσαμε, κατορθώσαμε τελικά να διορίσουμε τον διευθυντή Ερευνών και Επιχειρησιακών Δραστηριοτήτων.

Σημειώσαμε επίσης πρόοδο όσον αφορά την εγκατάσταση συστημάτων διαχείρισης που εξασφαλίζουν την διαφάνεια των διαδικασιών μας. Ορίσαμε σαφείς κανόνες για την επεξεργασία των επιχειρησιακών πληροφοριών έτσι ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα των ατόμων που αποτελούν αντικείμενο ερευνών και, ταυτόχρονα, να μην παρακωλύεται η επιτυχής άσκηση προσφυγών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.

Η βασική ευθύνη για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας ανήκει στα κράτη μέλη. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά σημεία στα οποία μπορεί να σπάσει η αλυσίδα των μέτρων κατά των εγκληματιών που δρουν σε διακρατικό επίπεδο, λόγω του μεγάλου αριθμού των εθνικών ερευνητικών και δικαστικών αρχών που λειτουργούν στο πλαίσιο 17 διαφορετικών νομικών συστημάτων. Η OLAF έχει καθήκον να αποτρέψει το σπάσιμο της αλυσίδας εντός του πεδίου αρμοδιότητάς της. Η OLAF επιδιώκει να χρησιμοποιήσει την θέση της στο κέντρο του δικτύου για να ενισχύσει τις προσπάθειες των κρατών μελών με το να παρέχει μια "πλατφόρμα υπηρεσιών", πολλές εκ των οποίων περιγράφονται στην παρούσα έκθεση.

Η επιτυχία ή η αποτυχία στον αγώνα για την καταπολέμηση της απάτης δεν εξαρτάται απλώς από τον αριθμό των ερευνών που διενεργήθηκαν, των υποθέσεων που διαβιβάσθηκαν στην πειθαρχική υπηρεσία της Επιτροπής, ή των παράνομων δραστηριοτήτων που αποτράπηκαν ή παρεμποδίσθηκαν. Η επιτυχία μας θα είναι συνάρτηση της αποτελεσματικότητας με την οποία θα διαδραματίσουμε τον κεντρικό μας ρόλο που αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών· της ανάλυσης και της εφαρμογής των μαθημάτων που μας δίδαξε η πείρα· της δημιουργίας διευρωπαϊκών νομοθετικών, διοικητικών και δικαστικών διαρθρώσεων για την καταπολέμηση της απάτης, των οποίων η αποτελεσματικότητα θα αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία ενόψει της επικείμενης διεύρυνσης.

Κατά συνέπεια, η OLAF είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με άλλα όργανα που είναι αρμόδια για την πάταξη των εγκληματικών πράξεων, όπως η Eurojust και η Europol. Τα όργανα αυτά έχουν περίπλοκες θεσμικές σχέσεις οι οποίες δεν θα πρέπει να αποτελέσουν εμπόδιο στην αποτελεσματική συνεργασία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρώπης.

Οι ενέργειες καταπολέμησης της απάτης πρέπει να έχουν εμφανή αποτελέσματα: οι απατεώνες πρέπει να τιμωρούνται, τα κλεμμένα χρήματα να ανακτώνται, οι ζημίες στην λειτουργία και την υπόληψη των οργάνων να επανορθώνονται. Για το λόγο αυτό απαιτείται μεγάλος επαγγελματισμός κατά το χειρισμό των υποθέσεων. Οι ένοχοι δεν πρέπει να διαφεύγουν λόγω διαδικαστικών σφαλμάτων. Απαιτείται επίσης σωστή κατανομή των περιορισμένων μας πόρων, κατά τρόπον ώστε η OLAF να επικεντρώνει τις προσπάθειές της στους τομείς όπου μπορεί να σημειώσει την μεγαλύτερη επιτυχία.

Σε σχέση με το θέμα αυτό, είμαι βέβαιος ότι η επιχειρησιακή πείρα που αποκτά η OLAF θα συμβάλει ουσιαστικά στις συζητήσεις σχετικά με τον μελλοντικό ευρωπαίο εισαγγελέα. Και τούτο γιατί η OLAF διαθέτει τρία βασικά πλεονεκτήματα που τη βοηθούν στον αγώνα της κατά της δημοσιονομικής και οικονομικής εγκληματικότητας που απειλούν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα οικονομικά της: την ικανότητα να εργάζεται στο πλευρό των εθνικών αστυνομικών αρχών, την εξουσία και τις ειδικές γνώσεις που χρειάζονται για την διεξαγωγή επιχειρήσεων εντός των θεσμικών οργάνων και τη στρατηγική ικανότητα να επηρεάζει την εξέλιξη της σχετικής πολιτικής και νομοθεσίας που απορρέει από την θέση της OLAF ως υπηρεσίας της Επιτροπής. Η πείρα της υπηρεσίας έχει κεντρικό ρόλο κατά τις σχετικές συζητήσεις και σας εγγυώμαι ότι η OLAF θα αναλάβει επάξια τον ρόλο αυτό.

Franz-Hermann BRUENER

Γενικός διευθυντής OLAF

Ο στόχος μας

Η αποστολή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) συνίσταται στο να προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να καταπολεμά την απάτη, τη δωροδοκία και οποιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα, περιλαμβανομένης της παράτυπης συμπεριφοράς εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων που έχει δημοσιονομική επίπτωση. Η OLAF αποσκοπεί να προσφέρει μια υπηρεσία ποιότητας στον ευρωπαίο πολίτη κατά τρόπο υπεύθυνο, διαφανή και αποτελεσματικό.

Οι μέθοδοι και τα μέσα που διαθέτουμε

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης πληροί την αποστολή της διεξάγοντας, με πλήρη ανεξαρτησία, εσωτερικές και εξωτερικές έρευνες. Η Υπηρεσία οργανώνει επίσης μια στενή και τακτική συνεργασία μεταξύ των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών ενόψει του συντονισμού των δραστηριοτήτων τους για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων και την καταπολέμηση της απάτης. Παρέχει στα κράτη μέλη την απαραίτητη συνδρομή καθώς και πολυτομεακή τεχνική εμπειρία για να τα ενισχύσει στις δραστηριότητές τους καταπολέμησης της οικονομικής και δημοσιονομικής εγκληματικότητας. Συμβάλλει στο σχεδιασμό της στρατηγικής για την καταπολέμηση της απάτης και των παράνομων δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναλαμβάνοντας τις πρωτοβουλίες που επιβάλλονται για την ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου.

Οι αρχές μας

Η Υπηρεσία φροντίζει να διεξάγει τις δραστηριότητές της με ακεραιότητα, αμεροληψία και επαγγελματισμό και να τηρεί σε κάθε περίπτωση τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες, με απόλυτο σεβασμό του δικαίου.

1. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1.1. Επισκόπηση

Κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση, παρατηρείται σταθερή ανάπτυξη του βασικού τομέα δραστηριότητας της OLAF, ήτοι της διερεύνησης περιπτώσεων εικαζόμενης απάτης κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας(1). Το γεγονός αυτό άσκησε ολοένα μεγαλύτερη πίεση στο προσωπικό της OLAF, παρά τις επιπλέον προσλήψεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους. Προκειμένου να είναι δυνατή η διαχείριση του ολοένα αυξανόμενου αριθμού υποθέσεων, συνεχίσθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους οι εργασίες για τη δημιουργία ενός συστήματος καθορισμού της προτεραιότητας των εισερχόμενων υποθέσεων. Το πρόγραμμα εργασίας για το 2003 θα περιλαμβάνει πλήρη περιγραφή των κριτηρίων προτεραιότητας που εφαρμόζονται.

Κατά το παρελθόν έτος, η OLAF έδωσε υψηλή προτεραιότητα σε δύο ειδών υποθέσεις. Κατ' αρχήν, η OLAF εφάρμοσε μια πολιτική "μηδέν ανεκτικότητας" όσον αφορά την διαφθορά και την απάτη εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Αυτό σημαίνει ότι διερευνήθηκαν όλες οι υπόνοιες που εκφράσθηκαν στον εν λόγω τομέα, ακόμα και αν οι πηγές ήταν αμφισβητήσιμες και τα σχετικά χρηματικά ποσά αμελητέα. Η πολιτική αυτή απαιτεί μεγάλη δαπάνη πόρων αλλά θεωρήθηκε αναγκαία για την προστασία της υπόληψης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Δεύτερον, η OLAF έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις υποθέσεις που είχαν σχέση με υποψήφιες για προσχώρηση χώρες, τόσο αυτές που αφορούσαν την κατάχρηση κοινοτικών πόρων που προορίζονταν για τη διαδικασία διεύρυνσης, όσο και υποθέσεις σχετικές με δραστηριότητες που έχουν επίπτωση στα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνδέονται κατά κάποιο τρόπο με τις υποψήφιες χώρες. Η OLAF επιθυμεί ιδιαίτερα να αναπτύξει τις σχέσεις εργασίας της με τις υπηρεσίες συντονισμού της καταπολέμησης της απάτης στις υποψήφιες χώρες.

Εξάλλου, η OLAF συνεργάζεται με μεγάλο αριθμό υπηρεσιών στα κράτη μέλη καθώς και με ειδικά γραφεία για την καταπολέμηση της απάτης στο πλαίσιο οργανισμών όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και τα Ηνωμένα Έθνη με σκοπό την διερεύνηση υποθέσεων δημοσιονομικών παρατυπιών και απατών. Υπάρχουν ολοένα ενισχυόμενες διασυνδέσεις με τις Interpol, Europol, Eurojust και με το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο.

1.2. Ανάλυση των ερευνητικών δραστηριοτήτων

Κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η παρούσα έκθεση, παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση των υποθέσεων που ανέλαβε η OLAF. Κατά τον υπολογισμό της αύξησης πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα στοιχεία περιλαμβάνουν και υποθέσεις που η OLAF κληρονόμησε από την UCLAF. Επειδή η UCLAF είχε λιγότερο ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων από την OLAF και λιγότερο ομοιόμορφο σύστημα για την καταγραφή της έναρξης και αρχειοθέτησης των ερευνών, δεν είναι εύκολη η σύγκριση μεταξύ των ετών αναφοράς. Όταν θα έχουν αρχειοθετηθεί οι υποθέσεις της UCLAF, οι επόμενες εκθέσεις θα αντικατοπτρίζουν ακριβέστερα τον πραγματικό αριθμό των υποθέσεων που ανέλαβε η OLAF και τις τάσεις που χαρακτηρίζουν τις υποθέσεις. Ωστόσο, παρά αυτό το πρόβλημα ως προς τα στοιχεία, είναι προφανές ότι σημειώθηκε αύξηση όλων των ειδών υποθέσεων. Η αύξηση αυτή μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες: ενδέχεται να αυξήθηκαν οι περιπτώσεις απάτης και το ποσοστό ανίχνευσής τους· οι εργασίες της OLAF έγιναν ευρύτερα γνωστές με τη διάδοση του μηνύματος "είμαστε έτοιμοι για δουλειά"· τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες αντιλαμβάνονται ολοένα και περισσότερο την νομική αρμοδιότητα της OLAF και την αναγνωρίζουν ως το αρμόδιο όργανο για την διερεύνηση των περιπτώσεων απάτης και δημοσιονομικών παρατυπιών σε βάρος του κοινοτικού προϋπολογισμού. Ο ειδικός ρόλος της OLAF ως συντονιστή μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και η ικανότητά της να παρέχει βοήθεια στις εθνικές διοικήσεις κατά τις έρευνές τους, αντικατοπτρίζεται επίσης στην αύξηση της χρησιμοποίησης των πόρων της OLAF.

1.3. Στατιστική επισκόπηση

Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση, η OLAF κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων αναφοράς η οποία να παρέχει αξιόπιστα και χρήσιμα στατιστικά στοιχεία. Η αναγκαία επένδυση χρόνου και εργασίας πραγματοποιήθηκε προκειμένου να καθιερωθεί ένα στατιστικό σύστημα το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάλυση των τάσεων στο μέλλον.

Προκειμένου να βελτιωθεί η συγκρισιμότητα μεταξύ της παρούσας έκθεσης δραστηριότητας και της ετήσιας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία καλύπτει ένα πλήρες ημερολογιακό έτος, η OLAF τροποποίησε την περίοδο αναφοράς έτσι ώστε να καλύπτει δύο εξάμηνα, ήτοι από την 1η Ιουλίου 2001 ως την 30ή Ιουνίου 2002. Αυτή η προσαρμογή θα επιτρέψει στην OLAF να παρουσιάζει, στο μέλλον, τα στατιστικά στοιχεία ανά εξάμηνο και θα διευκολύνει τις συγκρίσεις μεταξύ των στοιχείων που περιέχονται στην έκθεση της OLAF και σε αυτήν της Επιτροπής.

Στις 30 Ιουνίου 2002, δηλαδή στο τέλος της παρούσας περιόδου, το σύστημα διαχείρισης των υποθέσεων (CMS) της OLAF περιελάμβανε 2900 υποθέσεις. Από αυτές, 1426 είχαν κληρονομηθεί από την UCLAF, ενώ 1474 άρχισαν να εξετάζονται μεταξύ της 1ης Ιουνίου 1999, ημερομηνία ίδρυσης της OLAF, και του τέλους της περιόδου αναφοράς. Κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση ανοίχθηκαν 552 υποθέσεις. Τούτο σημαίνει ότι ο αριθμός υποθέσεων της OLAF αυξήθηκε κατά περίπου 30 % σε σχέση με τα δύο πρώτα έτη. Το διάγραμμα 1.1 παρουσιάζει την κατάσταση:

Διάγραμμα 1.1.

Κατανομή των υποθέσεων μεταξύ των τριών περιόδων αναφοράς

>PIC FILE= "C_2002328EL.000601.TIF">

Κατά την τρέχουσα περίοδο, η OLAF έλαβε πληροφορίες σε 576 περιπτώσεις που οδήγησαν στην καταχώρηση 552 νέων υποθέσεων στο CMS. Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι πληροφορίες σχετικά με ορισμένες υποθέσεις ελήφθησαν από περισσότερες πηγές. Τα εισερχόμενα στοιχεία κατανέμονται με βάση πέντε πηγές:

Διάγραμμα 1.2.

Κατανομή εισερχόμενων πληροφοριών ανά πηγή

>PIC FILE= "C_2002328EL.000602.TIF">

Το διάγραμμα 1.2 δείχνει ότι αν και οι περισσότερες πληροφορίες προέρχονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής (περίπου 30 %), μεγάλο ποσοστό προέρχεται και από τα κράτη μέλη (22 %), ενώ τα άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και η δωρεάν τηλεφωνική γραμμή παρέχουν το 7 % και το 8 % αντιστοίχως των λαμβανόμενων πληροφοριών. Το 33 % των πληροφοριών υπό τον τίτλο "άλλα" περιλαμβάνει, για παράδειγμα στοιχεία που λαμβάνονται από το κοινό ή τα μέσα ενημέρωσης.

Το διάγραμμα 1.3 δείχνει την κατανομή των εισερχόμενων πληροφοριών ανά κράτος μέλος και τρίτες χώρες.

Διάγραμμα 1.3.

Κατανομή των εισερχόμενων πληροφοριών ανά κράτος μέλος και τρίτες χώρες

>PIC FILE= "C_2002328EL.000701.TIF">

Το διάγραμμα 1.4 περιλαμβάνει την κατανομή των 552 νέων υποθέσεων ανά τομέα.

Διάγραμμα 1.4.

Νέες υποθέσεις κατά την περίοδο αναφοράς κατανεμημένες ανά τομέα

>PIC FILE= "C_2002328EL.000702.TIF">

Οι υποθέσεις OLAF μπορούν να καταχωρηθούν στο σύστημα CMS ως υποθέσεις υπό αξιολόγηση, υπό έρευνα, υπό παρακολούθηση ή αρχειοθετημένες. Από τις 552 που ανοίχθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς, οι 174 αρχειοθετήθηκαν στο τέλος της περιόδου, οι 263 ήταν υπό έρευνα, και οι 115 βρίσκονταν ακόμα υπό αξιολόγηση.

Διάγραμμα 1.5.

Κατανομή υποθέσεων ανά είδος

>PIC FILE= "C_2002328EL.000801.TIF">

Το διάγραμμα 1.5 δείχνει την κατανομή των 437 υποθέσεων που ανοίχθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς ανά είδος: οι 118 είναι εξωτερικές έρευνες, οι 101 είναι υποθέσεις συντονισμού, οι 39 είναι εσωτερικές υποθέσεις δωροδοκίας, οι 29 είναι υποθέσεις συνδρομής, και οι 7 είναι υποθέσεις εποπτείας. Το τελευταίο αυτό είδος εισήχθη κατά τον τελευταίο μήνα της περιόδου αναφοράς. Οι όροι αυτοί αναφέρονται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης στο οποίο περιγράφεται επίσης η διαδικασία ανοίγματος των υποθέσεων.

Τα στατιστικά στοιχεία που αναφέρονται στα διαγράμματα 1.1 ως 1.5 αφορούν την περίοδο αναφοράς και θα αποτελέσουν την βάση της μελλοντικής ανάλυσης των τάσεων. Ωστόσο, δεν αντικατοπτρίζουν τον κατά πολύ μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων που αναλαμβάνει η OLAF. Πράγματι, όπως εξηγείται ανωτέρω, 922 υποθέσεις ανοίχθηκαν από την OLAF πριν από την περίοδο αναφοράς. Στο πλαίσιο της κατηγορίας των εν εξελίξει υποθέσεων (υπό αξιολόγηση ή υπό έρευνα), αρχειοθετήθηκαν 277 υποθέσεις και 177 αξιολογήθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς. Το διάγραμμα 1.6 ανωτέρω δείχνει την γενική κατάσταση στο τέλος της περιόδου αναφοράς.

Διάγραμμα 1.6.

Παλαιές υποθέσεις της OLAF στις 30 Ιουνίου 2002 ανά επιχειρησιακό στάδιο

>PIC FILE= "C_2002328EL.000802.TIF">

Ο γενικός διευθυντής της OLAF δημιούργησε μια Task Force το 2001 της οποίας τα καθήκοντα συνίστανται στην αναθεώρηση των υποθέσεων που κληρονομήθηκαν από την UCLAF. Από συνολικά 1426 υποθέσεις UCLAF, οι 600 ήταν ακόμα εν εξελίξει στην αρχή της περιόδου αναφοράς. Η Task Force αρχειοθέτησε 510 από τις υποθέσεις αυτές. Όσον αφορά τις υπόλοιπες (λιγότερο από το 11 % του συνόλου των υποθέσεων UCLAF), ο γενικός διευθυντής διόρισε έναν δικαστή για να εξετάσει τις κατηγορίες. Επιπλέον, θα γίνει επιλεκτική αναθεώρηση ορισμένων αρχειοθετημένων υποθέσεων UCLAF, προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι οι λόγοι αρχειοθέτησής τους ήταν έγκυροι. Η Υπηρεσία θα εξακολουθήσει να διαθέτει τους αναγκαίους πόρους για αυτήν την επαγγελματική επιχείρηση τακτοποίησης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος της περιόδου αναφοράς 2002-2003.

Συνολικά, η OLAF αρχειοθέτησε 961 υποθέσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Το στάδιο της έρευνας ανά περίοδο αναφοράς από την 30ή Ιουνίου 2002 συνοψίζεται στο διάγραμμα 1.7.

Διάγραμμα 1.7.

Στάδιο της έρευνας ανά περίοδο αναφοράς από τις 30.6.2002

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Η OLAF κάνει διάκριση ανάμεσα στην διοικητική, δημοσιονομική και νομοθετική παρακολούθηση αφενός, και στην πειθαρχική και δικαστική παρακολούθηση αφετέρου. Το διάγραμμα 1.8 δείχνει την κατανομή των 241 υποθέσεων που βρίσκονται υπό παρακολούθηση.

Διάγραμμα 1.8.

Υποθέσης υπό παρακολούθηση ανά τομέα

>PIC FILE= "C_2002328EL.000901.TIF">

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η OLAF δεν είναι υπεύθυνη για την ανάκτηση των καταχρασμένων ποσών, και σε όλες τις περιπτώσεις, για τα δικαστικά και πειθαρχικά μέτρα. Η βασική ευθύνη ανήκει στα κράτη μέλη ή στα θεσμικά όργανα. Πρωταρχικό καθήκον της OLAF είναι να ερευνά και να διαβιβάζει τα πορίσματά της στην αρμόδια αρχή η οποία θα πρέπει να αναλάβει την κατάλληλη δράση. Η OLAF διαθέτει ειδικές μονάδες που παρέχουν συνδρομή στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής (βλέπε κεφάλαιο 3).

Το διάγραμμα 1.9 δείχνει την κατάσταση των υποθέσεων που βρίσκονται στο στάδιο της παρακολούθησης ανά περίοδο αναφοράς.

Διάγραμμα 1.9.

Στάδιο παρακολούθησης ανά περίοδο αναφοράς από τις 30.6.2002

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Το χρονοδιάγραμμα για τα πειθαρχικά, διοικητικά και δικαστικά μέτρα στη συνέχεια μιας έρευνας της OLAF διαφέρει. Ορισμένες περιπτώσεις είναι σχετικά εύκολες και μπορούν να διεκπεραιωθούν σύντομα, άλλες ενδέχεται να απαιτούν εκτεταμένες διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις εντός της Επιτροπής ή/και επαφές με τις εθνικές αρχές των κρατών μελών. Ενδέχεται επίσης να εκκρεμούν σχετικές υποθέσεις ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Κατά συνέπεια, είναι πιθανό το στάδιο της παρακολούθησης να διαρκέσει πολύ περισσότερο από την ίδια την έρευνα.

Το διάγραμμα 1.10 συνοψίζει τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της υπηρεσίας ανά τομέα.

Διάγραμμα 1.10.

Εξέλιξη των υποθέσεων κατά την περίοδο αναφοράς

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

1.4. Εσωτερικές έρευνες

Κατά την περίοδο αναφοράς, η Υπηρεσία ήλθε σε επαφή με τα περισσότερα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα στο πλαίσιο των εσωτερικών υποθέσεων. Η συνεργασία με τα θεσμικά όργανα είναι καλή και παρουσιάζει συνεχή βελτίωση. Η ταχύτητα με την οποία διαβιβάζονται τα έγγραφα ή το προσωπικό είναι διαθέσιμο για συνεντεύξεις επηρεάζει σημαντικά την ομαλή διεξαγωγή της έρευνας.

Αν και έχει αυξηθεί ο αριθμός των εσωτερικών υποθέσεων που διεκπεραιώνει η Υπηρεσία, είναι δύσκολο να συναχθούν γενικά συμπεράσματα από τις έρευνες αυτές. Ορισμένες φορές τα δεδομένα και ο τρόπος λειτουργίας διαφέρουν και φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σχέση με το συγκεκριμένο άτομο παρά με αδυναμία του συστήματος. Παρόλα αυτά, σε πολλές περιπτώσεις η OLAF επέστησε την προσοχή σε ελλείψεις στην οργάνωση και την εποπτεία και υπέβαλε συστάσεις στα σχετικά όργανα έτσι ώστε να μην ξαναπαρουσιαστεί το πρόβλημα.

Από καιρού εις καιρόν, γίνεται εμφανές ότι η προσοχή θα πρέπει να εστιαστεί σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Ένας τέτοιος τομέας είναι η πολιτική οικοδόμησης και ανακαίνισης κτιρίων των θεσμικών οργάνων, καθώς και ο τομέας των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ). Οι φάκελοι αυτοί εξετάζονται από ειδικές ομάδες.

Κατά το τέλος της περιόδου αναφοράς υπήρχαν 154 εσωτερικές υποθέσεις εκ των οποίων 34 κληρονομήθηκαν από την UCLAF, 57 ανοίχθηκαν από την OLAF πριν από την περίοδο αναφοράς, ενώ 63 νέες υποθέσεις ανοίχθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, αντικατοπτρίζοντας σημαντική αύξηση του αριθμού εσωτερικών υποθέσεων. Το διάγραμμα 1.11 παρουσιάζει την κατάσταση αυτή:

1.11.

Κατανομή των εσωτερικών υποθέσεων μεταξύ των τριών περιόδων αναφοράς

>PIC FILE= "C_2002328EL.001101.TIF">

Αν οι υποθέσεις εξετασθούν σε σχέση με τα θεσμικά όργανα, το διάγραμμα 1.12 δείχνει σαφώς ότι η πλειονότητα, (άνω του 75 %), αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Διάγραμμα 1.12.

Εσωτερικές υποθέσεις ανά σχετικό όργανο

>PIC FILE= "C_2002328EL.001102.TIF">

Παράδειγμα

Τον Μάρτιο 2002, η OLAF άρχισε εσωτερική έρευνα η οποία αφορούσε ένα ανώτατο στέλεχος ενός θεσμικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υπόθεση κινήθηκε μετά από κατηγορία που διατύπωσε μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Φεβρουάριο. Ταυτόχρονα η Υπηρεσία έλαβε πληροφορίες και από το σχετικό θεσμικό όργανο.

Πριν αρχίσει την έρευνα, η OLAF εξέτασε με μεγάλη προσοχή την εν λόγω κατηγορία. Δημιουργήθηκε μια ειδική ομάδα έρευνας η οποία αποτελείτο από ένα στέλεχος ερευνών, το σύμβουλο για τις εσωτερικές υποθέσεις και τον προϊστάμενο της μονάδας δικαστών. Η ομάδα αυτή είχε, εξαρχής, την πλήρη συνεργασία του προέδρου και του γενικού γραμματέα, καθώς και πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που είχε ανάγκη. Πραγματοποιήθηκαν αποστολές σε 4 κράτη μέλη και συνεντεύξεις με περισσότερα από 15 άτομα.

Η έρευνα συνεχίζεται και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του επόμενου μηνός. Κύριος στόχος της υπηρεσίας είναι να τελειώνει τις έρευνες όσο το δυνατόν ταχύτερα και η στρατηγική της σύστασης ειδικευμένων ομάδων για την διεκπεραίωση ιδιαίτερα ευαίσθητων υποθέσεων φαίνεται να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού.

1.5. Υποθέσεις εξωτερικής έρευνας

Το μεγαλύτερο μέρος των υποθέσεων που αναλαμβάνει η Υπηρεσία είναι εξωτερικές έρευνες, οι οποίες χωρίζονται στις ακόλουθες κατηγορίες.

Άμεσες δαπάνες και εξωτερική ενίσχυση

Σε αντίθεση με τις άλλες εξωτερικές υποθέσεις, οι υποθέσεις που αφορούν άμεσες δαπάνες και εξωτερική ενίσχυση εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της OLAF.

Η OLAF άρχισε συζητήσεις με τις αντίστοιχες υπηρεσίες στις υποψήφιες χώρες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούν να συνεργάζονται για την διερεύνηση υποθέσεων. Στόχος είναι να εξασφαλισθεί η σωστή εστίαση των ερευνών και η αποφυγή της αλληλεπικάλυψης των εργασιών. Για το σκοπό αυτό, η Υπηρεσία έχει αρχίσει την σύσταση δικτύου επαφών με τους επιχειρησιακούς συναδέλφους της στην Ανατολική Ευρώπη. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα επείγον θέμα δεδομένου ότι για όλες τις υποθέσεις - εσωτερικές, σχετικές με άμεσες δαπάνες, εξωτερική ενίσχυση και διαρθρωτικά ταμεία - υπήρχαν, κατά μέσον όρο, μόνον 28 στελέχη ερευνών της OLAF κατά την περίοδο αναφοράς. Η πρόταση δημιουργίας δικτύου συνδέσμων της OLAF στις υποψήφιες χώρες εξετάζεται εντός της Υπηρεσίας, αλλά θα χρειαστούν επιπλέον πόροι προκειμένου να εφαρμοσθεί σωστά η πρωτοβουλία αυτή.

Η OLAF εξετάζει επίσης πώς να βελτιστοποιήσει την χρησιμοποίηση των διαθέσιμων πόρων σε επίπεδο νομοθετικών αρχών των κρατών μελών, όπως το δίκτυο υπαλλήλων-συνδέσμων της αστυνομίας και των τελωνείων.

Η OLAF συνεργάζεται στενά με τους εταίρους της σε άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη και την Παγκόσμια Τράπεζα, με σκοπό την κατάρτιση προτύπων έρευνας. Τα πρότυπα αυτά θα επιτρέπουν σε όλα τα στελέχη ερευνών των οργανισμών αυτών να ανταλλάσσουν πληροφορίες αποτελεσματικότερα, να συνεργάζονται στενότερα και, εφόσον είναι αναγκαίο, σε μεικτές ομάδες, και να λαμβάνουν αποτελέσματα από τις έρευνές τους τα οποία να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τους διεθνείς εταίρους. Το παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει τις δυσκολίες και τα αποτελέσματα της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστικών αρχών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράδειγμα

Τον Αύγουστο 1999, η OLAF πληροφορήθηκε ότι ένα σχέδιο βοήθειας στην Αφρική το οποίο χρηματοδοτούσε η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, ελάμβανε συγχρόνως χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Και οι δύο χορηγοί αγνοούσαν την ύπαρξη ο ένας του άλλου. Η OLAF άρχισε έρευνα για να προσδιορίσει αν τα διάφορα σχέδια χρηματοδότησης αποτελούσαν αντικείμενο διπλής αίτησης συγχρηματοδότησης. Πράγματι, η έρευνα αποκάλυψε πολλαπλή χρηματοδότηση για το ίδιο σχέδιο εκ μέρους πολλών χορηγών, με συνεισφορές που υπερέβαιναν το ποσό που προβλεπόταν για το σχέδιο.

Η OLAF κάλεσε τέσσερις δικαστικές αρχές να πραγματοποιήσουν την έρευνα: τους εισαγγελείς του Λουξεμβούργου, της Φρανκφούρτης και των Βρυξελλών καθώς και την υπηρεσία σοβαρών περιπτώσεων απάτης (Serious Fraud Office) του Λονδίνου. Η OLAF ήταν υπεύθυνη για τον συντονισμό όλων των ενδιαφερόμενων αρχών.

Αν και το Serious Fraud Office ήταν η σημαντικότερη αρχή που συμμετείχε στην έρευνα, για νομικούς λόγους η υπόθεση πέρασε στις βελγικές δικαστικές αρχές. Λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα της υπόθεσης και της ανάγκης να αναθεωρηθούν δεκάδες αιτήσεις ενίσχυσης που είχαν υποβληθεί από τον σχετικό μη κυβερνητικό οργανισμό, οι δικαστικές έρευνες δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί.

Διαρθρωτικές ενέργειες

Οι υποθέσεις που κινήθηκαν στον τομέα αυτό αφορούν κυρίως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Η OLAF έχει εντείνει τις προσπάθειές της για να καταστεί δυνατή η στενότερη συνεργασία με τις αρχές των κρατών μελών και τις άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής με το να θέτει στη διάθεσή τους όλες τις πληροφορίες που συγκεντρώνονται σε κοινοτικό επίπεδο.

Οι περισσότερες έρευνες διενεργήθηκαν σε στενή συνεργασία με τις εθνικές διοικητικές και δικαστικές αρχές. Η Υπηρεσία παρείχε συνδρομή μέσω εβδομήντα περίπου επαφών ή/και επιχειρησιακών συναντήσεων καθώς και με τη διαβίβαση οκτώ εκθέσεων.

Οι περιπτώσεις απάτης στον τομέα αυτό συνήθως αφορούν την χρησιμοποίηση πλαστών τιμολογίων και δηλώσεων. Εντοπίσθηκαν επίσης συγκεκριμένα προβλήματα στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, τα οποία συνήθως συνίστανται σε παρατυπίες όσον αφορά τα κριτήρια και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται από την Επιτροπή ή/και τα κράτη μέλη, ιδίως σε σχέση με τις συμβάσεις τεχνικής βοήθειας.

Τα συστήματα ελέγχου που διαθέτουν ορισμένα κράτη μέλη εντόπισαν ορισμένες αδυναμίες. Το θέμα αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο λεπτομερέστερης ανάλυσης εκ μέρους της OLAF με στόχο τη λήψη ενδεχόμενων διορθωτικών μέτρων.

Το παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει την στενή συνεργασία μεταξύ της OLAF και των εθνικών δικαστικών αρχών (υπόθεση συνδρομής) καθώς και τον ουσιαστικό ρόλο των επιτόπιων ελέγχων που διενεργούνται από την Υπηρεσία στο πλαίσιο των εξωτερικών ερευνών.

Παράδειγμα

Μετά από καταγγελία που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, πραγματοποιήθηκε ανάλυση των πληροφοριών που είχαν συγκεντρωθεί από τη διεύθυνση συλλογής πληροφοριών της OLAF σε συνεργασία με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής. Στη συνέχεια, η Υπηρεσία άρχισε έρευνα που αφορούσε εικαζόμενη παρατυπία κατά την επιλογή και χρηματοδότηση σχεδίων από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Ο καταγγέλλων είχε καταθέσει την καταγγελία του στην εθνική δικαστική αρχή, η οποία ζήτησε την συνδρομή της OLAF. Οργανώθηκαν συναντήσεις με το δικαστή που ήταν αρμόδιος για την υπόθεση προκειμένου να συζητηθούν οι διάφορες πτυχές της έρευνας και να αποφασισθεί η κατάλληλη δράση. Επετράπη στα στελέχη έρευνας της OLAF να συμβουλευτούν και να αντιγράψουν στοιχεία που ήταν σχετικά με την υπόθεση.

Η OLAF διαβίβασε το φάκελο στην εθνική δικαστική αρχή.

Η εθνική δικαστική διαδικασία οδήγησε στη σύλληψη διαφόρων ατόμων για κατάχρηση, φοροδιαφυγή, απάτη, κ.λπ.

Οι παράνομες δραστηριότητες συνίσταντο στην πλαστογράφηση και έκδοση υπεράριθμων τιμολογίων μεταξύ των παραληπτών και των υπεργολάβων για ανύπαρκτες, ορισμένες φορές, υπηρεσίες. Μπορούσε να δικαιολογηθεί μόνο μέρος των δαπανών που δήλωσαν οι παραλήπτες.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής ενημερώθηκαν σχετικά με τα αποτελέσματα αυτά και στη συνέχεια εμπόδισαν κάθε περαιτέρω χρηματοοικονομική συναλλαγή που συνδεόταν με τα εν λόγω επιχειρησιακά προγράμματα.

Τελωνεία/Εξωτερικό εμπόριο

Ο τομέας των τελωνείων ασχολείται με υποθέσεις που αφορούν όλα τα είδη βιομηχανικών προϊόντων και προϊόντων αλιείας, συμπεριλαμβανομένων των πρόδρομων ουσιών για την παρασκευή ναρκωτικών.

Στις αρχές του 2002, τα ισχύοντα μέτρα αντιντάμπιγκ αφορούσαν 67 διαφορετικά προϊόντα, εκ των οποίων 25 αποτελούσαν ήδη αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της OLAF. Οι δασμοί αντιντάμπιγκ ενδέχεται να αντιστοιχούν στο 30 % ή και περισσότερο της αξίας ενός προϊόντος, ενώ οι εφαρμοζόμενοι τελωνειακοί δασμοί ανέχονται σε 3 ως 4 %. Λόγω του υψηλού επιπέδου των δασμών, ορισμένοι ανέντιμοι οικονομικοί φορείς προσπαθούν να προβλέψουν, να αναλύσουν και να παρακάμψουν τους κανόνες που θα οδηγούσαν σε αύξηση της τιμής των προϊόντων τους.

Στον συγκεκριμένο τομέα των προϊόντων αλιείας, εξακολουθούν να παρατηρούνται απάτες που αφορούν την προέλευση και την αξία. Και τα δύο είδη απάτης οφείλονται στο υψηλό επίπεδο δασμών που επιβάλλονται στα προϊόντα αλιείας (συχνά άνω του 20 %). Η κατάσταση αυτή ωθεί τους ανέντιμους εμπόρους είτε να δηλώνουν ότι τα προϊόντα τους προέρχονται από κράτη όπου εφαρμόζονται ευνοϊκότεροι δασμοί, είτε να υποτιμούν τα προϊόντα έτσι ώστε να μειώνεται το επίπεδο των επιβαλλόμενων δασμών. Οι υγειονομικές απαιτήσεις της Κοινότητας έχουν επίσης ωθήσει ορισμένους εμπόρους να παρακάμπτουν τους κανόνες και συγχρόνως να διαπράττουν απάτη ως προς την προέλευση.

Ο αριθμός των ερευνών που κοινοποιήθηκε από τα κράτη μέλη στον τομέα των προϊόντων υφαντουργίας και ρουχισμού μειώθηκε για δύο, κατά τα φαινόμενα, λόγους: την προοδευτική ελευθέρωση του συστήματος ποσοστώσεων για τα προϊόντα της υφαντουργίας αφενός και, αφετέρου, την πιο έγκαιρη και καλύτερη πρόληψη, χάρη εν μέρει στην σύναψη συμφωνιών μεταξύ της OLAF και ορισμένων χωρών (για παράδειγμα του Βιετνάμ, του Λάος και της Καμπότζης) με σκοπό την βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας.

Παράδειγμα

Βάσει των πληροφοριών που διαβίβασαν οι τελωνειακές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου τον Ιούλιο 2000, η OLAF άρχισε έρευνα η οποία αφορούσε τις εισαγωγές στην Ευρώπη σύρματος από ανοξείδωτο χάλυβα από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σε παρόμοια προϊόντα προερχόμενα από την Ινδία είχαν επιβληθεί δασμοί αντιντάμπιγκ που έφθαναν ως και 55,6 %. Εκφράσθηκαν υπόνοιες ότι επρόκειτο περί απάτης, ιδίως λόγω της διακίνησης των εν λόγω προϊόντων από την Ινδία προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Αν και τα δύο κράτη μέλη που είχαν την μεγαλύτερη ανάμειξη ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία, επηρεάσθηκαν και άλλα κράτη τα οποία διεξήγαγαν έρευνες που επιβεβαίωσαν τις υπόνοιες για απάτη.

Τα στελέχη έρευνας της OLAF, σε αποστολή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, βρήκαν αποδείξεις ότι όχι μόνον οι περισσότερες ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν ήταν σε θέση να παράγουν σύρμα από χάλυβα, αλλά ότι είχαν εισάγει το σύρμα αυτό από την Ινδία. Η χρήση αυτών των πληροφοριών συνεχίζεται. Μέχρι σήμερα, το ποσό των μη καταβληθέντων δασμών ανέρχεται σε περίπου 6 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 1,2 εκατομμύρια ευρώ έχουν ανακτηθεί.

Γεωργία(2)

Οι δραστηριότητες στον τομέα αυτό κατά την περίοδο αναφοράς αφορούσαν κυρίως τον συντονισμό των υποθέσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών. Οι δραστηριότητες αφορούσαν επίσης, σε μικρότερο βαθμό, την άμεση διερεύνηση εξωτερικών υποθέσεων.

Το επίπεδο των ελέγχων και η διαχείριση των προγραμμάτων που αφορούν γεωργικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις ήταν ανεπαρκείς σε ορισμένα κράτη μέλη. Η OLAF βοήθησε στον εντοπισμό των παραγόντων που οδήγησαν σε παρατυπίες ή απάτες. Παραδείγματα τέτοιων υποθέσεων αποτελούν τα μακροπρόθεσμα προγράμματα προσωρινής παύσης καλλιέργειας (set-aside) στην Ελλάδα και τα συνεχιζόμενα προβλήματα με τις ποσοστώσεις γάλακτος στην Ισπανία και την Ιταλία.

Περισσότερο από το 50 % των υποθέσεων στον γεωργικό τομέα κατά την περίοδο αναφοράς αφορούσαν μικρά χρηματικά ποσά και διαβιβάσθηκαν στα κράτη μέλη για περαιτέρω παρακολούθηση.

Παράδειγμα

Με βάση τις πληροφορίες που ελήφθησαν σχετικά με πιθανή κατάχρηση του συστήματος ποσοστώσεων γάλακτος εκ μέρους ορισμένων ισπανικών εταιρειών, η OLAF άρχισε εξωτερική έρευνα.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας αυτής ορισμένες από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις αρνήθηκαν να ικανοποιήσουν το αίτημα της OLAF να διευκολύνουν την αντιγραφή ηλεκτρονικών δεδομένων. Ως εκ τούτου, η OLAF επικαλέσθηκε το άρθρο 9 του κανονισμού (Ευρατόμ, ΕΚ) αριθ. 2185/96, βάσει του οποίου το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει να παράσχει στην OLAF κάθε βοήθεια που είναι αναγκαία για την εκτέλεση των καθηκόντων της. Για τον λόγο αυτό, ζητήθηκε από την ισπανική υπηρεσία πληρωμών (FEGA) να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για να βοηθήσει την OLAF να λάβει το σύνολο των σχετικών ηλεκτρονικών δεδομένων. Σε συνεργασία με την ομάδα δικαστών της OLAF, οι ισπανικές δικαστικές αρχές χορήγησαν την άδεια και διαβιβάσθηκαν τα στοιχεία από τα οποία προέκυψαν παράνομες δραστηριότητες που ζημίωσαν τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά περίπου 6 εκατ. ευρώ. Η σχετική με την έρευνα έκθεση της OLAF διαβιβάσθηκε στη FEGA προκειμένου να κινηθούν οι αναγκαίες διοικητικές διαδικασίες για την ανάκτηση των εν λόγω ποσών. Διαβιβάσθηκε επίσης στο γραφείο του ειδικού εισαγγελέα για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ισπανία, δεδομένου ότι οι οικονομικοί φορείς υπό έρευνα ενδέχεται να είχαν προβεί σε ψευδείς δηλώσεις όσον αφορά την παραγωγή και τις πωλήσεις γάλακτος. Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι και άλλες ισπανικές εταιρείες μπορεί να προέβησαν σε παρόμοιες ενέργειες. Οι ισπανικές αρχές κλήθηκαν να αναθεωρήσουν τα συστήματα ελέγχου τους.

Η υπόθεση αποτελεί καθαρό παράδειγμα βοήθειας της OLAF σε κράτος μέλος στον αγώνα για την καταπολέμηση της απάτης: η πείρα των διαφόρων μονάδων που τη συνθέτουν (ερευνητική, ομάδα ηλεκτρονικής ανάλυσης αποδεικτικών στοιχείων και δικαστική) χρησιμοποιείται για να διαλευκανθεί μια πολυσχιδής υπόθεση απάτης. Στην περίπτωση αυτή, οι συμβουλές της μονάδας δικαστών της OLAF ήταν καθοριστικές για την έκδοση της κατάλληλης δικαστικής εντολής στο κράτος μέλος η οποία να επιτρέπει την πρόσβαση στα ηλεκτρονικά αρχεία δεδομένων. Ανεκτίμητης αξίας ήταν επίσης η συνδρομή που παρείχαν στην OLAF οι ισπανικές αρχές, γεγονός που δείχνει καθαρά τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η OLAF και τα κράτη μέλη συνεργάζονται στενά και χρησιμοποιούν πλήρως τις υποχρεώσεις και δυνατότητες ελέγχου που προβλέπουν οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τσιγάρα, ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης

Οι τάσεις που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους επιβεβαίωσαν ότι διαπράττονται ολοένα πιο πολύπλοκα είδη απάτης, και ότι οι απατεώνες είναι έτοιμοι να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για την απόκρυψή τους. Λόγω των σημαντικών κερδών που μπορούν να αποκομίσουν, οι απατεώνες δεν διστάζουν να διακινούν τα φορτία τσιγάρων μέσω πολλών χωρών και να φορτώνουν και να ξεφορτώνουν τα τσιγάρα πολλές φορές. Όταν η OLAF ενισχύει την συνεργασία της με ορισμένες τρίτες χώρες, οι απατεώνες μεταφέρουν τις επιχειρήσεις τους σε χώρες με τις οποίες η Επιτροπή δεν έχει ακόμα συνάψει συμφωνίες συνεργασίας ή/και δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα να βοηθήσουν την OLAF κατά τις έρευνές της ή με τις οποίες είναι δύσκολο να επιτευχθεί αποτελεσματική συνεργασία.

Οι έρευνες στους τομείς αυτούς δεν είναι ποτέ μόνον προς το συμφέρον της Κοινότητας· η OLAF παρέχει σημαντικές υπηρεσίες στα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες. Όσον αφορά τις απάτες στον τομέα των τσιγάρων, η υπηρεσία συνεργάσθηκε στενά με τις αστυνομικές και δικαστικές αρχές των κρατών μελών προκειμένου να εντοπίσει λαθρεμπόρους, να βοηθήσει τα κράτη μέλη κατά την διεξαγωγή των ερευνών τους και την διεκπεραίωση επιστολών με αιτήσεις και να παράσχει πληροφορίες σχετικά με τις ύποπτες κινήσεις τσιγάρων, εταιρειών και ανθρώπων. Στις περιπτώσεις αυτές η συνδρομή της OLAF μπορεί να συνίσταται σε μέτρα πρόληψης, αποτροπής καθώς και στην ανάκτηση των μη καταβληθέντων τελωνειακών δασμών και εθνικών φόρων.

Η κατάσχεση των τσιγάρων εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα δεν θα εισαχθούν στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς την πληρωμή των κατάλληλων φόρων. Κατ' αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η απώλεια εισοδήματος και, κατ' επέκταση, η ζημία στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Στις περιπτώσεις αυτές, τα κράτη μέλη σε συνεργασία με την OLAF πρέπει να προσδιορίσουν αν τα κατασχεθέντα προϊόντα αποτελούν μέρος ευρύτερου δικτύου λαθρεμπορίου, και αν ναι, να το εξαρθρώσουν. Κατά συνέπεια, στόχος είναι ο εντοπισμός, η διακοπή των δραστηριοτήτων και η δίωξη των ατόμων που ασχολούνται με λαθρεμπόριο, η πρόληψη λαθρεμπορίου στο μέλλον και η βελτίωση των γνώσεων και της συνεργασίας μεταξύ της OLAF, των κρατών μελών και των τρίτων χωρών.

Η OLAF συντόνισε αστική αγωγή που κατετέθη στη Νέα Υόρκη από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και δέκα κράτη μέλη κατά των αμερικανικών καπνοβιομηχανιών Philip Morris και RJ Reynolds. Για να γίνει αυτό, ήταν αναγκαία η στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, η πραγματοποίηση αποστολών για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, η συνεργασία με τις αμερικανικές τελωνειακές αρχές και τις τελωνειακές αρχές τρίτων χωρών, καθώς και η στενή συνεργασία με τη νομική υπηρεσία της Επιτροπής. Το δίκτυο λαθρεμπορίου που σύμφωνα με την κατηγορία είχαν οργανώσει οι καπνοβιομηχανίες, προκάλεσε σημαντικές ζημίες στα οικονομικά της Κοινότητας και των κρατών μελών κατά τα τελευταία δέκα έτη. Οι θετικές συνέπειες της αγωγής έχουν ήδη γίνει αισθητές εφόσον παρατηρείται μεγάλη μείωση του λαθρεμπορίου αμερικανικών τσιγάρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τα τελευταία έτη.

ΦΠΑ

Η OLAF παρείχε υπηρεσίες συντονισμού και συνδρομής σε ορισμένα κράτη μέλη. Οι μεγάλες διεθνούς επιπέδου απάτες στον τομέα του ΦΠΑ, ιδίως οι απάτες πολλαπλής συμμετοχής, συχνά πραγματοποιούνται από άτομα τα οποία είναι αναμεμειγμένα και σε άλλου είδους απάτες. Εξάλλου, οι απάτες στον τομέα του ΦΠΑ αποτελούν σημαντικό πρόβλημα και για τις υποψήφιες χώρες. Η OLAF πρέπει να συνεργάζεται με τις χώρες αυτές (μαζί με τα κράτη μέλη) προκειμένου να επιλύσει το πρόβλημα. Ο επιδιωκόμενος στόχος στον τομέα του ΦΠΑ είναι να μπορέσουν οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές των κρατών μελών να λάβουν πληροφορίες οι οποίες θα χρησιμεύσουν για την δίωξη των ενόχων και την ανάκτηση των μη καταβληθέντων ποσών.

Παράδειγμα

Η Υπηρεσία βοήθησε τις ολλανδικές αρχές κατά την ποινική έρευνα που άρχισε τον Μάρτιο 2001 σχετικά με απάτη πολλαπλής συμμετοχής στον τομέα του ΦΠΑ που αφορούσε εξαρτήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών (CPU). Οι ολλανδικές δικαστικές αρχές διερευνούσαν μια εγκληματική οργάνωση η οποία χρησιμοποιεί έναν όμιλο εταιρειών σε διάφορα κράτη μέλη και τρίτες χώρες. Όλοι σχεδόν οι πελάτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν "απόντες έμποροι" οι οποίοι απετέλεσαν αντικείμενο διοικητικών ή/και δικαστικών ερευνών εκ μέρους των αρχών των σχετικών κρατών μελών. Οι ολλανδικές αρχές θα πρέπει σύντομα να ολοκληρώσουν την έρευνά τους. Η εκτιμώμενη απώλεια ΦΠΑ υπερβαίνει τα 30 εκατομμύρια ευρώ για τα έτη 1999 και 2000.

Μια άλλη υπόθεση αφορούσε την εφαρμογή του "συστήματος περιθωρίου" στις πωλήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Υπάρχει μεγάλη διεθνής αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων που περιλαμβάνει πολλά κράτη μέλη. Η Ιταλία κατέχει σημαντικό μερίδιο της αγοράς αυτής. Οι προμηθευτές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων πληροφορούν τους πελάτες τους αν έχει προηγουμένως καταβληθεί ο ΦΠΑ για κάθε αυτοκίνητο που πωλείται. Αν ναι, ο ΦΠΑ που επιβάλλεται στην επακόλουθη πώληση θα υπολογίζεται με βάση μόνο το περιθώριο.

Η OLAF έλαβε πληροφορίες ότι είχαν διαπραχθεί διάφορες απάτες πολλαπλής συμμετοχής σε σχέση με τον ΦΠΑ στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ιταλία. Την απάτη αυτή φαίνεται ότι διέπραττε μια εταιρεία του Λουξεμβούργου η οποία διέδιδε ψευδείς πληροφορίες ότι το σύστημα των περιθωρίων πρέπει να εφαρμόζεται σε αυτοκίνητα που αγοράζονται στο Βέλγιο και πωλούνται στην ιταλική αγορά. Η πρακτική αυτή είχε σαν αποτέλεσμα την απώλεια εσόδων από φόρους και τη στρέβλωση των συναλλαγών δεδομένου ότι πολλά αυτοκίνητα πωλούνταν σε τιμή χαμηλότερη από αυτήν της αγοράς.

Η OLAF προώθησε μια κοινή διοικητική επιχείρηση η οποία διεξήχθη ταυτόχρονα από τις βελγικές και ιταλικές φορολογικές αρχές. Οι επιτόπιοι έλεγχοί τους απέδειξαν ότι δεν είχε ποτέ καταβληθεί ο σωστός ΦΠΑ για τα περισσότερα αυτοκίνητα που αποτελούσαν αντικείμενο των συναλλαγών, και ότι η εταιρεία του Λουξεμβούργου είχε προβεί σε ψευδείς δηλώσεις. Οι προσπάθειες συντονισμού της OLAF επέτρεψαν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να δράσουν ταχέως ώστε να ανακτήσουν τον μη καταβληθέντα ΦΠΑ και να προβούν στη δίωξη των υπόπτων στην Ιταλία.

Αυτή η πρωτοβουλία της Υπηρεσίας οδήγησε στην ανακάλυψη σχεδόν 1800 ενδοκοινοτικών συναλλαγών αυτοκινήτων που είχαν χαρακτηρισθεί πωλήσεις στο πλαίσιο του συστήματος περιθωρίου κατά την περίοδο από τον Ιανουάριο 1999 ως τον Απρίλιο 2002. Τούτο αντιστοιχεί σε κύκλο εργασιών 16 εκατομμυρίων ευρώ και σε ΦΠΑ ύψους περίπου 3 εκατομμυρίων ευρώ που δεν κατεβλήθη στη ιταλικό δημόσιο.

Αλκοόλη

Οι απάτες στον τομέα αυτό αφορούν συνήθως ενδοκοινοτικές δραστηριότητες οι οποίες επηρεάζουν τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας μέσω των επιπτώσεών τους στον ίδιο πόρο ΦΠΑ και των αρνητικών συνεπειών τους για το νόμιμο εμπόριο. Η OLAF διέθεσε περιορισμένους πόρους για τις δραστηριότητες αυτές κατά τη διάρκεια του έτους, αλλά είναι διατεθειμένη να παράσχει υπηρεσίες στα κράτη μέλη (και σε τρίτες χώρες) εφόσον χρειάζονται.

2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Τον Σεπτέμβριο 2001, ιδρύθηκε η διεύθυνση Γ της OLAF, η οποία ονομάσθηκε "Πληροφορίες, επιχειρησιακή στρατηγική και τεχνολογία πληροφοριών". Η διεύθυνση περιλαμβάνει τις πρώην μονάδες πληροφοριών και τεχνολογίας πληροφοριών και αντικατοπτρίζει τον κεντρικό ρόλο που κατέχει η τεχνολογία πληροφοριών στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων συλλογής πληροφοριών.

2.1. Στρατηγικές πληροφορίες

Τα βασικά καθήκοντα στον τομέα αυτό περιλαμβάνουν:

- βελτίωση της ακρίβειας των ετήσιων στατιστικών της OLAF σχετικά με τις παρατυπίες και την απάτη που βαρύνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό, με βάση τις πληροφορίες σχετικά με παρατυπίες που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή,

- επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων για την πρόσβαση τόσο της OLAF όσο και των αρχών των κρατών μελών σε διαθέσιμες στο εμπόριο βάσεις δεδομένων,

- πρόοδο σε σχέση με την εκμετάλλευση ανοικτών πηγών μέσω του Διαδικτύου,

- παρακολούθηση των εμπορικών τάσεων για τα ευαίσθητα προϊόντα,

- σε βάθος μελέτη των τάσεων των παρατυπιών που αφορούν βασικούς τομείς του προϋπολογισμού.

Εξάλλου, ενισχύθηκαν οι επαφές με τις υπηρεσίες πληροφοριών της αστυνομίας και των τελωνείων διαφόρων κρατών μελών, με την Europol και με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων.

2.2. Επιχειρησιακές πληροφορίες και στήριξη των πληροφοριών

Οι βασικές δραστηριότητες περιέλαβαν συνδρομή στα κράτη μέλη και τα στελέχη ερευνών της OLAF σε διαφόρους τομείς:

- η Υπηρεσία στήριξης των πληροφοριών παρείχε συνδρομή στο πλαίσιο τριών σημαντικών επιχειρήσεων παρακολούθησης (επιχειρήσεις Sinbad, Scorpio και West). Οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες συμμετείχαν για πρώτη φορά σε επιχείρηση εποπτείας στη θάλασσα, οργανωμένη από την Επιτροπή βάσει πληροφοριών που είχε συλλέξει,

- κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Scorpio, η OLAF εγκατέστησε μηχανισμούς που οδήγησαν στον εντοπισμό δύο φορτίων λαθραίων τσιγάρων τα οποία δεν είχαν θεωρηθεί ύποπτα βάσει των κριτηρίων επιλογής που εφαρμόζονταν προηγουμένως από το σχετικό κράτος μέλος,

- το σχέδιο "One seizure, one report" (μια κατάσχεση, μια έκθεση) αναφέρεται στην ανάγκη εισαγωγής των πληροφοριών σχετικά με τις κατασχέσεις τσιγάρων σε πολλά συστήματα. Η OLAF και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων (WCO) συνεργάσθηκαν ώστε να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη των εργασιών,

- η OLAF παρείχε τεχνική συνδρομή σε εσωτερικές έρευνες, καθώς και σε ορισμένες εξωτερικές έρευνες, η οποία συνίστατο στην ανάλυση αποδεικτικών στοιχείων με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών, συμπεριλαμβανομένης της αντιγραφής και της ανάλυσης του περιεχομένου των υπολογιστών,

- στο πλαίσιο μιας επιχείρησης στη Γερμανία, η OLAF παρείχε εντός μιας εβδομάδας τεχνική λύση για την εξέταση περίπου 80000 εγγράφων και μπόρεσε να καταστήσει τα αποτελέσματα διαθέσιμα σε ηλεκτρονική μορφή για έρευνες εκ μέρους των κρατών μελών,

- η διεύθυνση πληροφοριών της OLAF δημιούργησε ειδικό λογισμικό προκειμένου να αποδείξει ότι μια εταιρεία χρέωνε υπερβολικά την Επιτροπή για την παροχή πληροφοριών και συμβουλών στο κοινό απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με κοινοτικά θέματα στη Σουηδία, με το να "φουσκώνει" τον αριθμό των ερωτήσεων που λάμβανε. Από την έρευνα προέκυψε ότι μεγάλος αριθμός των ηλεκτρονικών διευθύνσεων που η εταιρεία ισχυριζόταν ότι είχε χρησιμοποιήσει δεν υπήρχαν ενώ πολλές διευθύνσεις είχαν δημιουργηθεί μόνον για να διατυπωθεί η ερώτηση.

2.3. Τεχνολογία των πληροφοριών

Τα καθήκοντα της μονάδας για την τεχνολογία των πληροφοριών της OLAF είναι τα εξής:

- εγκατάσταση, διατήρηση και λειτουργία της ηλεκτρονικής υποδομής της Υπηρεσίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των ηλεκτρονικών πληροφοριών,

- ανάπτυξη, διατήρηση και στήριξη των αναγκαίων ηλεκτρονικών συστημάτων για τη συλλογή και επεξεργασία σχετικών με απάτες πληροφοριών και

- παροχή υπηρεσιών και στήριξης στα κράτη μέλη όσον αφορά τα συστήματα πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης/τελωνειακών πληροφοριών (AFIS/CIS).

Κατά την περίοδο αναφοράς, δημιουργήθηκε μια ισχυρή ηλεκτρονική υποδομή προκειμένου να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στην συλλογή, αποθήκευση και ανάλυση δεδομένων.

Η μονάδα τεχνολογίας των πληροφοριών συνέβαλε στην μηχανοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό των εσωτερικών διαδικασιών της OLAF. Οι έρευνες εφ' όλου του κειμένου και σχετικά με τη συνεκτική δομή στο πλαίσιο του συστήματος διαχείρισης υποθέσεων είναι δυνατές χάρη στις προσπάθειες αυτές. Αναπτύχθηκε μια πρώτη μορφή του συστήματος ανάλυσης (OASYS, OLAF Analysis SYStem) που επιτρέπει σε επιλεγμένους χρήστες να παράγουν, εγκαίρως, στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας της OLAF.

Τον Ιούλιο 2002, ο γενικός διευθυντής δημιούργησε μια ομάδα εργασίας για να αναθεωρήσει το σύστημα και να πραγματοποιήσει μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με την εισαγωγή ηλεκτρονικού συστήματος διαχείρισης εγγράφων στην OLAF.

2.4. Ανταλλαγή πληροφοριών με τα κράτη μέλη

Η συνεργασία με τα κράτη μέλη πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο μέσω της συμφωνίας αμοιβαίας συνδρομής και του AFIS/CIS (συστήματος πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης/τελωνειακών πληροφοριών). Περισσότεροι από 3000 χρήστες σε 800 τερματικά AFIS αντάλλαζαν κατά μέσο όρο 2500 μηνύματα την μέρα. Η OLAF έχει δεσμευτεί να βελτιώσει το AFIS και έχει αναθέσει αρκετές νέες συμβάσεις για το σκοπό αυτό.

Η OLAF σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη του τελωνειακού συστήματος πληροφοριών (ΤΣΠ) σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, πολλά εκ των οποίων απέσπασαν τεχνικό προσωπικό στην OLAF προκειμένου να βοηθήσει στην εκπλήρωση της αποστολής αυτής.

Το διάγραμμα 2.1 δείχνει το εύρος των αρμοδιοτήτων της OLAF και το πώς διαφορετικές νομικές πράξεις εκτελούνται στο πλαίσιο της κοινής υποδομής τεχνολογίας των πληροφοριών. Στο πλαίσιο του AFIS (συστήματος πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης) τέθηκε σε εφαρμογή ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 515/97 του Συμβουλίου σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή στον τελωνειακό τομέα και την σύμβαση ΤΣΠ. Εξάλλου, η OLAF συγκεντρώνει και αναλύει δεδομένα σχετικά με απάτες μέσω του ηλεκτρονικού μητρώου κοινοποιήσεων (Electronic Communications Registry), το οποίο επιτρέπει την ασφαλή ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ των κρατών μελών και της OLAF.

Διάγραμμα 2.1.

Η νομική βάση όπως εφαρμόζεται μέσω του AFIS

>PIC FILE= "C_2002328EL.001701.TIF">

Οι σχετικές με τα τελωνεία δραστηριότητες διέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 515/97 του Συμβουλίου, ο οποίος προβλέπει το Τελωνειακό σύστημα πληροφοριών (ΤΣΠ), Θαλάσσια εποπτεία (MARSUR), Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τελωνεία (EWS-C), Θαλάσσιες πληροφορίες (MARInfo, YACHTInfo), Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (EWS-E), καθώς και πληροφορίες σχετικά με την Κατάσχεση τσιγάρων (CigInfo). Αποτελεί επίσης τη νομική βάση του AFIS Mail, που εξασφαλίζει την ασφαλή ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ των εταίρων του AFIS.

Στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 515/97, διάφοροι κανονισμοί της Επιτροπής και αποφάσεις των επιτροπών προβλέπουν την ανταλλαγή συγκεκριμένων πληροφοριών σε διάφορους τομείς και αποτελούν τη νομική βάση για τις ενότητες AFIS που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για να διαβιβάζουν εκθέσεις στην Επιτροπή. Οι ενότητες αυτές περιλαμβάνουν την Ενότητα των γεωργικών ταμείων (κοινοποιήσεις ΕΓΤΠΕ), την Ενότητα επιχειρηματιών ΕΓΤΠΕ (υπό ανάπτυξη), την Ενότητα των διαρθρωτικών ταμείων και την Ενότητα του ταμείου συνοχής. Τέλος, το Σύστημα αμοιβαίας πληροφόρησης (ΣΑΠ) αφορά ειδικά τις εξαγωγές κρέατος στην Ρωσία, έναν τομέα υψηλού κινδύνου για τους κοινοτικούς πόρους, και βασίζεται στο διοικητικό διακανονισμό (ΣΑΠ) μεταξύ της OLAF και της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας, αντηλλάγησαν περισσότερα από 7000 μηνύματα.

Η Σύμβαση ΤΣΠ προβλέπει τη δημιουργία και λειτουργία ενός κεντρικού τελωνειακού συστήματος πληροφοριών το οποίο να αφορά ζητήματα του τρίτου πυλώνα (π.χ. ναρκωτικά, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, κ.λπ). Η μονάδα επιχειρησιακού ελέγχου (ΜΕΕ) συστήνεται σε τακτικά διαστήματα για την διεξαγωγή συγκεκριμένων δράσεων κατά της απάτης που αφορούν τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες. Οι δράσεις αυτές είναι ολοένα και περισσότερο "ιδεατές", με την έννοια ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ένα κεντρικό γραφείο ελέγχου με όλους τους συμμετέχοντες. Όταν η ΜΕΕ ασχολείται με δράσεις του τρίτου πυλώνα, χρησιμοποιεί μέρη της υποδομής του AFIS (ΤΣΠ τρίτου πυλώνα) χωρίς την παρέμβαση της OLAF.

Η OLAF συνεργάζεται με τα κράτη μέλη με σκοπό να απλουστεύσει και να αποσαφηνίσει τις νομικές βάσεις για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών στους διάφορους τομείς πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3. ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

3.1. Ενίσχυση του δικαστικού τομέα

Η OLAF έχει δεσμευτεί να ενισχύσει την δικαστική διάσταση στο πλαίσιο του αγώνα για την καταπολέμηση της απάτης, σύμφωνα με την σφαιρική στρατηγική προσέγγιση της Επιτροπής της 28ης Ιουνίου 2000 [COM(2000) 358 τελικό]. Βάσει της προσέγγισης αυτής, η OLAF πρέπει να εγγυάται τη νομιμότητα και την ποιότητα των διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένου του ποινικού τομέα, και να συντονίζει αποτελεσματικά τις εισαγγελικές αρχές των κρατών μελών.

Για το σκοπό αυτό, οι δικηγόροι της OLAF παρέχουν συμβουλές ως προς την ανάπτυξη της γενικής μεθοδολογίας της ως προς τις έρευνες, και μεταφράζουν τη μεθοδολογία αυτή σε πρακτικές συμβουλές για τα στελέχη έρευνας. Νομικές συμβουλές παρέχονται επίσης σε συγκεκριμένες υποθέσεις που απαιτούν ερμηνεία του κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου που διέπει την άσκηση, εκ μέρους της OLAF, των καθηκόντων έρευνάς της, όπως ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων που αφορούν οι έρευνες, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, το επαγγελματικό απόρρητο, η έκταση των ασυλιών και η πρόσβαση σε έγγραφα.

Η OLAF δεν διαθέτει την εξουσία ούτε να προσφεύγει ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών ούτε να κινεί πειθαρχικές διαδικασίες εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Όταν από μια έρευνα προκύψει ότι ενδέχεται να είναι αναγκαία προσφυγή στο δικαστήριο ή πειθαρχική διαδικασία (ή αμφότερες), η OLAF διαβιβάζει το φάκελο στην αρμόδια αρχή. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό για την OLAF να διεξάγει έρευνες κατά τρόπον που να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της δικαστικής διαδικασίας του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους (κρατών μελών). Η μονάδα δικαστών εξασφαλίζει την παροχή σωστής νομικής βοήθειας και στήριξης σε όλα τα στάδια της έρευνας προκειμένου να τηρούνται όροι του εθνικού δικαίου. Κατ' αυτόν τον τρόπο, αποτρέπεται ο κίνδυνος διαδικαστικού σφάλματος το οποίο θα μπορούσε να θίξει ενδεχόμενη προσφυγή στο μέλλον.

Καθιερώθηκαν τρεις διαφορετικές διαδικασίες για την πραγματοποίηση συνεντεύξεων κατά τη διάρκεια των ερευνών. Οι διαδικασίες αυτές λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές νομικές θέσεις των ατόμων που ανακρίνονται και έχουν στόχο τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Νομικές συμβουλές παρέχονται επίσης κατά την αξιολόγηση των καταγγελιών που πραγματοποιούν άτομα τα οποία αποτελούν αντικείμενο ερευνών εκ μέρους της OLAF.

Η OLAF λειτουργεί σε στενή συνεργασία με τη νομική υπηρεσία της Επιτροπής σε περίπτωση προσφυγών ενώπιον των κοινοτικών δικαστηρίων οι οποίες αφορούν το νομοθετικό πλαίσιο της OLAF, την ανεξαρτησία της και την παρακολούθηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων της.

3.2. Νομοθετική παρακολούθηση

Η επιχειρησιακή φάση των δραστηριοτήτων της OLAF λήγει με την σύνταξη της έκθεσης σχετικά με την έρευνα. Ωστόσο, η έρευνα ενδέχεται να έχει εντοπίσει αδυναμίες στην νομοθεσία ή τα συστήματα ελέγχου, ακόμα και αν δεν διαπιστωθεί απάτη. Σκοπός της νομοθετικής παρακολούθησης είναι να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα αυτά για να βελτιωθεί η ισχύουσα νομοθεσία και να εξασφαλισθεί ότι κάθε νέα νομοθεσία θα λαμβάνει πλήρως υπόψη την κτηθείσα πείρα. Για παράδειγμα, οι συμφωνίες με τρίτες χώρες σήμερα περιλαμβάνουν αυστηρότερες ρήτρες διοικητικής και χρηματοοικονομικής συνεργασίας προκειμένου να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα των ψευδών δηλώσεων εμπορευμάτων. Δεδομένης της εν λόγω πείρας, η Επιτροπή ανέθεσε στην OLAF τη δημιουργία συστήματος "θωράκισης κατά της απάτης"(3) προκειμένου να ενισχυθεί η πρόληψη στο πλαίσιο της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

Οι δικηγόροι της OLAF συντάσσουν επίσης νομοθετικές προτάσεις για την αντιμετώπιση προβλημάτων τα οποία υπάγονται στις αρμοδιότητες της Επιτροπής, και παρέχουν συμβουλές με τον καθορισμό πρακτικών διακανονισμών για συνεργασία με άλλους φορείς όπως η Europol και ο Eurojust.

3.3. Διοικητική και δημοσιονομική παρακολούθηση

Η διοικητική παρακολούθηση αποσκοπεί στη σύναξη συμπερασμάτων μη χρηματοοικονομικής φύσης από τις επιχειρησιακές δραστηριότητες, και εξασφαλίζει την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το κοινοτικό ή το εθνικό δίκαιο. Οι συστάσεις που προκύπτουν από την έρευνα της OLAF μπορούν να απευθύνονται σε εθνικές διοικήσεις και να αφορούν, για παράδειγμα, την τροποποίηση των συστημάτων ελέγχου για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

Όταν μια έρευνα της OLAF ανακαλύψει παρατυπίες, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων απάτης, η έκθεση της έρευνας αποτελεί τη βάση για τη δράση ανάκτησης των κρατών μελών ή της Επιτροπής, ανάλογα με το ποιος είχε προβεί στη δαπάνη. Πέραν της απλής διαβίβασης της έκθεσης για την ανάκτηση, η OLAF παρέχει την πείρα της σχετικά με την υπόθεση στους αρμόδιους για την ανάκτηση των σχετικών χρηματικών ποσών.

Στον τομέα των ιδίων πόρων, η Υπηρεσία εξασφαλίζει, σε συνεργασία με τη ΓΔ Προϋπολογισμού, τη δημοσιονομική παρακολούθηση των υποθέσεων που έχουν αρχειοθετηθεί και συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με τις δράσεις ανάκτησης των κρατών μελών. Η OLAF συνεργάζεται με τη ΓΔ Προϋπολογισμού προκειμένου να πραγματοποιήσει λεπτομερή ανάλυση ορισμένων υποθέσεων.

Όσον αφορά τον τομέα των διαρθρωτικών μέτρων και του τμήματος Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ, η διαχείριση πραγματοποιείται από κοινού με τα κράτη μέλη. Η παρακολούθηση στους τομείς αυτούς συνίσταται κατά κύριο λόγο στην πραγματοποίηση των αναγκαίων επαφών με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής για να εξασφαλισθεί ότι έχουν πραγματικά ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα. Εξάλλου, οι βασικές διευθύνσεις της Επιτροπής συμβουλεύονται την OLAF πριν από την επίσημη περάτωση των μεμονωμένων διαρθρωτικών προγραμμάτων τους.

Στον γεωργικό τομέα (ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων), η παρακολούθηση καλύπτει τόσο τις υποθέσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των ρυθμιστικών υποχρεώσεών τους βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 595/91 του Συμβουλίου, όσο και τις υποθέσεις που διεκπεραιώθηκαν από την Υπηρεσία (με έρευνα ή συντονισμό).

Όταν τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τις πράξεις ανάκτησης, η OLAF εξασφαλίζει ότι κοινοποιούν τις διαπιστωθείσες παρατυπίες σύμφωνα με τις νομικές υποχρεώσεις τους και ότι ενημερώνουν τις κοινοποιήσεις αυτές έτσι ώστε να μπορεί η Επιτροπή να δημοσιεύσει επισκόπηση στην έκθεσή της σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας και την καταπολέμηση της απάτης.

Η παρακολούθηση στον τομέα των άμεσων δαπανών (δαπάνες που διαχειρίζεται άμεσα η Επιτροπή) συνίσταται σε επαφές με τις γενικές διευθύνσεις-διατάκτες και το λογιστή της Επιτροπής. Μπορεί επίσης να αφορά την διασφάλιση της θέσης της Επιτροπής για κάθε αγωγή που ενδέχεται να είναι αναγκαία για την ανάκτηση ποσών. Στη συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την διοικητική μεταρρύθμιση, η OLAF δημιούργησε μια νέα μονάδα υπεύθυνη για το δημοσιονομικό σκέλος της παρακολούθησης παρατυπιών στον τομέα των άμεσων δαπανών.

4. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

4.1. Διοικητική διάρθρωση

Η διοικητική διάρθρωση της OLAF αναθεωρήθηκε το Φεβρουάριο του 2002. Οι βασικές αλλαγές ήταν οι εξής:

- η μονάδα δικαστών τέθηκε υπό την άμεση αρμοδιότητα του Γενικού Διευθυντή,

- εντός της διεύθυνσης A, η μονάδα που είναι αρμόδια για την διοικητική και δημοσιονομική παρακολούθηση, τη νομοθεσία κατά της απάτης και την ανάκτηση ποσών χωρίσθηκε σε τρεις νέες μονάδες που αντικατοπτρίζουν την έκταση και την σημασία των δράσεων αυτών.

Στη διεύθυνση Γ, η μονάδα πληροφοριών χωρίσθηκε σε δύο μονάδες, εκ των οποίων η μία ασχολείται με τις στρατηγικές πληροφορίες και η άλλη με τις επιχειρησιακές πληροφορίες. Η διάρθρωση αυτή αποσκοπεί να ενισχύσει τον στόχο της OLAF να παρέχει "πλατφόρμα" υπηρεσιών και, κατ' αυτόν τον τρόπο, να ενισχύσει τις εταιρικές σχέσεις και τη συνεργασία με τα κράτη μέλη.

Κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση, η υπηρεσία αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες όσον αφορά την ολοκλήρωση του προγράμματος προσλήψεών της:

- η απόφαση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής να μην καταστήσει διαθέσιμες νέες θέσεις απασχόλησης μέχρι το τέλος του 2001 και η αβεβαιότητα σχετικά με τον αριθμό των θέσεων που ήταν διαθέσιμες για κάθε κατηγορία και βαθμό, καθώς και με την κατανομή τους μεταξύ μονίμων και έκτακτων υπαλλήλων, καθυστέρησε την κίνηση των διαδικασιών πρόσληψης,

- η μετάθεση, το φθινόπωρο του 2001, ορισμένων υπαλλήλων της OLAF σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής μείωσε δραστικά τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων για την OLAF· στη συνέχεια, αναχώρησαν και άλλοι πεπειραμένοι υπάλληλοι της OLAF οι οποίοι μετατέθηκαν σε άλλες υπηρεσίες,

- τέλος, η καθυστέρηση του διορισμού του διευθυντή Ερευνών και Επιχειρήσεων καθυστέρησε την ολοκλήρωση της διοικητικής διάρθρωσης της εν λόγω διεύθυνσης.

Κατά τη διάρκεια της συνολικής περιόδου, 38 άτομα αναχώρησαν και 77 προσλήφθηκαν από την OLAF. Αποφασίσθηκε η πραγματοποίηση προσλήψεων για την κάλυψη των υπολοίπων 76 κενών θέσεων, ιδίως στις κατηγορίες B και C, ως το τέλος του 2002.

4.2. Δραστηριότητες κατάρτισης για την καταπολέμηση της απάτης

Η OLAF οργανώνει κύκλους κατάρτισης για την καταπολέμηση της απάτης για το προσωπικό της και για τους εταίρους της. Η βελτίωση της κατάρτισης τόσο των νεοπροσληφθέντων υπαλλήλων όσο και του υπάρχοντος προσωπικού της OLAF ήταν μια από τις προτεραιότητες που είχε θέσει η Υπηρεσία για αυτή την περίοδο. Επινοήθηκε ένα πρόγραμμα κατάρτισης που αποσκοπεί να συμπληρώσει τις επαγγελματικές γνώσεις των υπαλλήλων της OLAF, οι οποίοι έχουν υψηλή ειδίκευση στους συγκεκριμένους τομείς τους (αστυνομικό, δικαστικό, δημοσιονομικό, τελωνειακό, γεωργικοί επιθεωρητές, κ.λπ), με το να τους παρέχει τα μέσα που είναι αναγκαία για να μπορούν να εργάζονται στο πολυεθνικό περιβάλλον της OLAF και εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων.

Οι εξωτερικές δραστηριότητες κατάρτισης για την καταπολέμηση της απάτης της Υπηρεσίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της έννοιας της "πλατφόρμας υπηρεσιών". Αντικατοπτρίζουν τις γενικότερες προτεραιότητες της Υπηρεσίας, που περιλαμβάνουν την προετοιμασία των υποψήφιων για προσχώρηση χωρών, την προώθηση του Πράσινου Βιβλίου για την ποινική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, τη λειτουργία του συστήματος AFIS και την προστασία του ευρώ. Όλες οι δραστηριότητες κατάρτισης αναθεωρούνται συστηματικά.

Κατά την περίοδο αναφοράς, η OLAF βοήθησε να οργανωθούν ή/και συγχρηματοδότησε 28 σεμινάρια. Από αυτά, δεκατρία οργανώθηκαν σε συνεργασία με εθνικούς εταίρους όπως οι αστυνομικές ή τελωνειακές αρχές, τρία με το γραφείο της OLAF στην Πολωνία, τρία με την TAIEX και εννέα με ευρωπαϊκούς δικηγορικούς συλλόγους. Τα σεμινάρια παρακολούθησαν περισσότερα από 1600 άτομα.

Τέλος, η OLAF συμμετείχε σε 130 περαιτέρω διασκέψεις και σεμινάρια στα οποία δεν συμμετείχε από οργανωτική ή χρηματοδοτική άποψη.

4.3. Στρατηγική επικοινωνίας και πληροφοριών

Η OLAF στηρίζει την επιχειρησιακή ανεξαρτησία της με δική της στρατηγική επικοινωνίας. Επιδιώκει να είναι όσο το δυνατόν πιο διαφανής λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών που απορρέουν από το εθνικό και το κοινοτικό δίκαιο, της ανάγκης να προστατεύονται οι έρευνες και της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των υπόπτων.

Κατά την υπό εξέταση περίοδο, πραγματοποιήθηκαν πολλές εκατοντάδες συνεντεύξεις ή άλλες επαφές μεταξύ του γενικού διευθυντή της OLAF ή του εκπροσώπου τύπου της OLAF και των μέσων ενημέρωσης. Η ιστοσελίδα της OLAF βελτιώθηκε έτσι ώστε να παρέχει τις βασικές πληροφορίες σχετικά με την Υπηρεσία στο ευρύ κοινό. Δημιουργήθηκε επίσης μια "αίθουσα" τύπου στο Διαδίκτυο.

Το 2001, η OLAF δημιούργησε το δίκτυο επικοινωνίας για την καταπολέμηση της απάτης (OLAF Anti-Fraud Communicators' Network - OAFCN) το οποίο φέρνει σε επαφή πολλούς εκπροσώπους τύπου και άλλους υπεύθυνους δημοσίων σχέσεων, καθώς και υπαλλήλους που ασχολούνται με τη συλλογή πληροφοριών στις εθνικές αστυνομικές αρχές με τις οποίες συνεργάζεται η OLAF. Στόχος είναι να βελτιωθεί το επίπεδο επικοινωνίας με τους Ευρωπαίους πολίτες σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

5. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ

5.1. Καταπολέμηση της πλαστογράφησης του ευρώ

Πέραν των νομοθετικών και εκπαιδευτικών της δραστηριοτήτων, η OLAF διαθέτει τεχνικές επιχειρησιακές αρμοδιότητες στον τομέα της προστασίας του ευρώ, και ειδικότερα της προστασίας των κερμάτων ευρώ από την πλαστογράφηση.

Σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, η ευθύνη για τα κέρματα ευρώ ανήκει κυρίως στα κράτη μέλη. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί παρόμοιο επίπεδο προστασίας από την απάτη και την πλαστογραφία σε όλα τα κράτη μέλη, τα οποία κάλεσαν την Επιτροπή να συντονίσει τις δραστηριότητές τους για την προστασία των κερμάτων ευρώ. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ίδρυσε την ομάδα εμπειρογνωμόνων πλαστών νομισμάτων, της οποίας η διαχείριση και η προεδρία ανήκουν στην OLAF. Στην ομάδα αυτή συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Europol προκειμένου να εξασφαλισθεί η εφαρμογή του τεχνικού σχεδίου για αντιμετώπιση του προβλήματος των πλαστών κερμάτων ευρώ που συμφωνήθηκε από το ECOFIN (Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών).

Ο ακρογωνιαίος λίθος του τεχνικού αυτού σχεδίου είναι το Ευρωπαϊκό Τεχνικό και Επιστημονικό Κέντρο (ETSC), που άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο 2001. Ως ανεξάρτητη διοικητική οντότητα, το κέντρο έχει έδρα στο νομισματοκοπείο του Παρισιού και η διαχείρισή του έχει ανατεθεί σε δύο υπαλλήλους της OLAF. Το Νομισματοκοπείο του Παρισιού παρέχει στο ETSC την πείρα του στον τομέα της πλαστογράφησης κερμάτων.

Βασικό καθήκον του ETSC είναι η ανάλυση και ταξινόμηση πλαστών κερμάτων ευρώ που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο κίνδυνο για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλα καθήκοντα περιλαμβάνουν τεχνική βοήθεια στα εθνικά κέντρα ανάλυσης κερμάτων και τις αστυνομικές αρχές, συνδρομή στην ανάπτυξη της βάσης δεδομένων για πλαστά νομίσματα της ΕΚΤ, κατάρτιση αρχείου παρόμοιων με κέρματα αντικειμένων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως ευρώ και τεχνική συνεργασία με την βιομηχανία μηχανημάτων που λειτουργούν με κέρματα.

Η πρώτη έκθεση του ETSC εκδόθηκε τον Απρίλιο 2002. Κατά τους πρώτους έξι μήνες χρήσης του ευρώ, ανακαλύφθηκαν πολύ λίγα πλαστά κέρματα. Ωστόσο, τώρα αρχίζουν να εμφανίζονται πλαστά κέρματα ευρώ υψηλής ποιότητας. Το ETSC θέτει σε επιφυλακή τις αρμόδιες αρχές και πραγματοποιεί τις αρχικές εκτιμήσεις των πλαστών κερμάτων.

Τον Δεκέμβριο 2001, το Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής/OLAF σχετικά με το πρόγραμμα "Pericles" για την προστασία του ευρώ από την πλαστογραφία. Το πρόγραμμα αυτό συγχρηματοδοτεί σχέδια που αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση του κοινού ως προς την κοινοτική διάσταση του νέου νομίσματος. Επίσης, διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνικής, επιστημονικής και επιχειρησιακής βοήθειας. Η OLAF εφαρμόζει το πρόγραμμα αυτό σε συνεργασία με τα κράτη μέλη. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2002-2005.

5.2. Στήριξη των υποψηφίων χωρών

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες, πριν και μετά την ένταξή τους, η OLAF στηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για να ενισχύσει τις θεσμικές δυνατότητες των εν λόγω χωρών να προλαμβάνουν και να καταπολεμούν την απάτη. Ειδικότερα, η Υπηρεσία ενθάρρυνε τις υποψήφιες χώρες να υποδείξουν επιχειρησιακά ανεξάρτητες διαρθρώσεις ή υπηρεσίες συντονισμού των ενεργειών καταπολέμησης της απάτης, οι οποίες θα είναι αρμόδιες για τον συντονισμό όλων των νομοθετικών, διοικητικών και επιχειρησιακών πτυχών της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας στη σχετική χώρα. Οι περισσότερες υποψήφιες χώρες έχουν ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη δημιουργία τέτοιων διαρθρώσεων ή υπηρεσιών.

Στην Πολωνία, από το 2001 εφαρμόζεται ένα σχέδιο καταπολέμησης της απάτης χρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα Phare, σε στενή συνεργασία με την OLAF. Το σχέδιο αυτό, με προϋπολογισμό 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση μιας οριζόντιας, πολυτομεακής διάρθρωσης για την καταπολέμηση της απάτης. Ένας υπάλληλος της OLAF και τρεις εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη έχουν αποσπασθεί στην Βαρσοβία για να βοηθήσουν τις πολωνικές αρχές με την εγκαθίδρυση της υπηρεσίας για τον συντονισμό της καταπολέμησης της απάτης. Αν και η εφαρμογή του σχεδίου συνάντησε αρκετές δυσκολίες τοπικού χαρακτήρα, παρείχε ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση σχεδίων θεσμικού χαρακτήρα στις υποψήφιες χώρες.

Κατά την περίοδο αναφοράς, εξετάσθηκαν 27 υποθέσεις και διενεργήθηκαν τέσσερις έρευνες εκ μέρους των πολωνικών αρχών στο πλαίσιο του προγράμματος Phare. Αρχειοθετήθηκαν επτά υποθέσεις σχετικά με τις οποίες δεν ανακαλύφθηκαν παρατυπίες ενώ δεκαέξι υποθέσεις βρίσκονται ακόμα υπό εξέταση. Επιπλέον, η διοικητική συνεργασία μεταξύ της ομάδας της OLAF και διαφόρων πολωνικών αρχών οδήγησε στην κίνηση τεσσάρων διαδικασιών έρευνας εκ μέρους της OLAF.

Σε μια περίπτωση στο γεωργικό τομέα που αφορά εικαζόμενη κατάχρηση κεφαλαίων Phare και μη τήρηση των κανόνων που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις, τα στελέχη έρευνας της OLAF συνεργάσθηκαν με τους Πολωνούς ομολόγους τους με το να συμμετέχουν στις επισκέψεις δημοσίων φορέων. Η έρευνα αυτή, η οποία συνεχίζεται, έχει ήδη οδηγήσει στην ανάκτηση σχεδόν 3 εκατομμυρίων ευρώ σε κεφάλαια Phare, και δεκάδων χιλιάδων ευρώ για τον εθνικό προϋπολογισμό. Οδήγησε επίσης σε αναθεώρηση των διαδικασιών για την έκδοση πιστοποιητικών προέλευσης από τους εθνικούς εξουσιοδοτημένους φορείς. Το γραφείο του Πολωνού εισαγγελέα άρχισε την ποινική δίωξη Πολωνών πρώην δημοσίων υπαλλήλων.

Διακρατικό πρόγραμμα Phare

Βάσει της πείρας που αποκτήθηκε στην Πολωνία, στις 16 Μαΐου 2002 η Επιτροπή ενέκρινε ένα διακρατικό πρόγραμμα Phare προκειμένου να βοηθήσει δέκα υποψήφιες χώρες να εγκαταστήσουν υπηρεσίες ή διαρθρώσεις για τον συντονισμό της καταπολέμησης της απάτης. Η OLAF συμμετείχε ενεργά στην προετοιμασία του σχεδίου και θα βοηθήσει στην εφαρμογή του η οποία προβλέπεται να αρχίσει στις αρχές του 2003. Η Υπηρεσία εξετάζει την πιθανότητα διορισμού υπαλλήλων-συνδέσμων σε ορισμένες από τις υποψήφιες χώρες από το 2003.

(1) Οι στατιστικές που περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση καλύπτουν δύο πλήρη εξάμηνα, δηλαδή από την 1η Ιουλίου 2001 ως την 30ή Ιουνίου 2002. Υπάρχει πρόθεση να παγιοποιηθεί η πρακτική αυτή έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η πλήρης συγκρισιμότητα των στατιστικών στοιχείων κατά τα επόμενα έτη.

(2) Για λόγους συνέπειας, οι υποθέσεις υπό τον τίτλο αυτό αφορούν δαπάνες του τμήματος Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ και συναλλαγές γεωργικών προϊόντων (επιδοτήσεις κατά την εξαγωγή).

(3) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής της 7ης Νοεμβρίου 2001 σχετικά με τη θωράκιση της διαδικασίας και της διαχείρισης των συμβάσεων κατά της απάτης [SEC (2001) 2029 τελικό].

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Διαδικασίες έρευνας της OLAF

1. ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΙΔΗ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

Η νομοθεσία που διέπει την OLAF κάνει διάκριση μεταξύ των εσωτερικών και των εξωτερικών ερευνών [άρθρα 4 και 3, αντιστοίχως, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου].

Οι εσωτερικές έρευνες είναι έρευνες που διενεργούνται εντός των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. (Ενδέχεται, όμως, να υπάρχει σύνδεση μεταξύ εικαζόμενων παρατυπιών εντός των οργάνων και παρατυπιών εκτός των οργάνων. Παράδειγμα αποτελεί η δωροδοκία υπαλλήλων σαν μέρος ευρύτερης απάτης που αφορά την ανάθεση συμβάσεων ή την καταβολή επιδοτήσεων από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Αν και ο αριθμός εσωτερικών υποθέσεων είναι σχετικά μικρός σε σχέση με τον συνολικό αριθμό, ορισμένες υποθέσεις είναι ιδιαίτερα περίπλοκες και σοβαρές. Κατά συνέπεια, το συνολικό ποσοστό των πόρων της OLAF που προορίζεται για εσωτερικές υποθέσεις είναι σχετικά υψηλό.

Οι εξωτερικές έρευνες είναι αυτές που δεν αφορούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Ωστόσο, για λόγους διαχείρισης και στατιστικής, η OLAF κάνει διαχωρισμό μεταξύ διαφόρων ειδών υποθέσεων οι οποίες διεκπεραιώνονται στο πλαίσιο της διαδικασίας που διέπει τις εξωτερικές έρευνες. Οι υποθέσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:

- Εξωτερικές υποθέσεις, κατά τις οποίες η OLAF παρέχει το μεγαλύτερο μέρος των πόρων για την έρευνα,

- Υποθέσεις συντονισμού, κατά τις οποίες ο ρόλος της OLAF συνίσταται κυρίως στο να συντονίζει τις δραστηριότητες άλλων ερευνητικών αρχών,

- Υποθέσεις ποινικής συνδρομής, κατά τις οποίες οι αρμόδιες αρχές ζητούν από την OLAF να τις βοηθήσει στη διενέργεια ποινικών ερευνών.

Υπάρχουν δύο επιπλέον κατηγορίες υποθέσεων:

- Υποθέσεις εποπτείας, κατά τις οποίες η OLAF διαβιβάζει πληροφορίες στην εθνική αρχή αλλά παρακολουθεί επίσημα το αποτέλεσμα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι κάθε χρήσιμη πληροφορία θα εντοπισθεί και θα διαδοθεί,

- Μη ανοιχθέντες φάκελοι, στις περιπτώσεις που η OLAF αποφασίζει να μην κινήσει μια υπόθεση. Η πολιτική της OLAF προβλέπει την λήψη επίσημης απόφασης εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με το αν πρέπει ή όχι να πραγματοποιηθεί έρευνα για κάθε ανακοίνωση εικαζόμενων παρατυπιών που λαμβάνει. Πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί την επένδυση σημαντικών πόρων, αλλά παρέχει στο κοινό την εγγύηση ότι οι καταγγελλόμενες πιθανές απάτες δεν παραβλέπονται. Συχνά, από την αρχική εξέταση του φακέλου προκύπτει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τα οικονομικά της Κοινότητας ή παράβαση του κοινοτικού δικαίου, αλλά ότι μπορεί να υπάρχει παράβαση του εθνικού δικαίου, όπως φοροδιαφυγή ή μη τήρηση των εθνικών πολεοδομικών κανόνων. Η OLAF στη συνέχεια αρχειοθετεί την υπόθεση ως μη ανοιχθείσα και διαβιβάζει τις πληροφορίες στις εθνικές αρχές, εφόσον είναι αναγκαίο. Σε άλλες περιπτώσεις, οι καταγγελίες είναι προφανώς αβάσιμες ή έχουν προσωπικό χαρακτήρα. Και αυτές οι υποθέσεις αρχειοθετούνται ως μη ανοιχθείσες.

2. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

2.1. Αρχική ανάλυση των πληροφοριών

Όλες οι νέες καταγγελίες σχετικά με πιθανές απάτες που φθάνουν στην Υπηρεσία καταχωρούνται, κατ' αρχήν, στη βάση δεδομένων CMS και λαμβάνουν έναν διαδοχικό αριθμό από το σύστημα ο οποίος δεν μπορεί να τροποποιηθεί ή να διαγραφεί.

Μόλις μια καταγγελία καταχωρηθεί στη βάση δεδομένων CMS θεωρείται αυτόματα υπό αξιολόγηση. Πρόκειται για την προ-ερευνητική φάση κατά την οποία οι λαμβανόμενες πληροφορίες υπόκεινται σε αυστηρή εξέταση. Η Υπηρεσία συμβουλεύεται και άλλες πηγές πληροφοριών εφόσον είναι αναγκαίο, προκειμένου να προσδιορίσει αν:

1. οι πληροφορίες επαρκούν για να αποδειχθεί ότι ενδέχεται να έχουν θιγεί τα (οικονομικά) συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και

2. υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για την έναρξη διαδικασίας έρευνας.

2.2. Απόφαση σχετικά με την έναρξη της διαδικασίας

Η απόφαση να αρχίσει μια έρευνα λαμβάνεται από το διοικητικό συμβούλιο της OLAF, με την εξουσιοδότηση του γενικού διευθυντή. Ο διευθυντής Ερευνών και Επιχειρήσεων προεδρεύει του διοικητικού συμβουλίου, στο οποίο μετέχουν εκπρόσωποι των διευθύνσεων πολιτικής, νομοθεσίας και νομικών υποθέσεων, της διεύθυνσης πληροφοριών και της μονάδας δικαστών καθώς και υπάλληλοι αρμόδιοι για τις έρευνες έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ο συντονισμός των επιχειρήσεων και η συνέπεια στην Υπηρεσία. Ο γενικός διευθυντής λαμβάνει ορισμένες αποφάσεις μόνος του, για παράδειγμα όταν υπάρχει διαφωνία ανάμεσα στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, αλλά παραμένει τελικά υπεύθυνος για όλες τις αποφάσεις.

Αν δεν πληρούνται οι λόγοι για την έναρξη της έρευνας, ο φάκελος κλείνει και η υπόθεση θεωρείται "μη ανοιχθείσα".

2.3. Στάδια της διαδικασίας

Υπό εξέταση υποθέσεις

Μετά την αρχική φάση αξιολόγησης, κατά την οποία τα αποδεικτικά στοιχεία θεωρούνται επαρκή για την έναρξη έρευνας, η υπόθεση κινείται επισήμως. Σκοπός της έρευνας είναι να προσδιορίσει αν έχει διαπραχθεί απάτη ή παρατυπία και, αν αυτό συμβαίνει, να εκτιμήσει την επίπτωση στον κοινοτικό προϋπολογισμό εφόσον είναι δυνατόν.

Αρχειοθετημένες υποθέσεις

- Αρχειοθετημένες - χωρίς συνέχεια: υποθέσεις όπου δεν πραγματοποιήθηκε καμία απάτη/παρατυπία και σχετικά με τις οποίες δεν λαμβάνεται κανένα περαιτέρω μέτρο.

- Αρχειοθετημένες - με συνέχεια: υποθέσεις στις οποίες έχει διαπιστωθεί απάτη/παρατυπία, και απαιτείται περαιτέρω δράση. Η διεύθυνση Α ή η δικαστική μονάδα της Υπηρεσίας εξασφαλίζουν ότι δίνεται συνέχεια στις συστάσεις που προέκυψαν σαν αποτέλεσμα της έρευνας (ήτοι, η ενδεχόμενη ανάκτηση ποσών, η πραγματοποίηση ποινικών διώξεων, κ.λπ.)

- Αρχειοθετημένες - ολοκληρωθείσες: υποθέσεις που έχουν περατωθεί.

Σε κάθε στάδιο της έρευνας, όλες οι σημαντικές πληροφορίες εισάγονται κατά τρόπο συστηματικό στη βάση δεδομένων CMS προκειμένου i) να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική διαχείριση του φακέλου και ii) να μπορέσει η Υπηρεσία να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της όσον αφορά την ενημέρωση της επιτροπής εποπτείας, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των Ευρωπαίων φορολογουμένων.