[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.7.2006

COM(2006) 357 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος «Ευφυής Ενέργεια-Ευρώπη» (2003-2006) {SEC(2006) 858}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος «Ευφυής Ενέργεια-Ευρώπη» (2003-2006)(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Εισαγωγή

Το πρόγραμμα «Ευφυής Ενέργεια-Ευρώπη» (ΕΕΕ) θεσπίστηκε τον Ιούνιο του 2003 βάσει της απόφασης αριθ. 1230/2003/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[1]. Το εν λόγω πρόγραμμα ισχύει έως την 31η Δεκεμβρίου 2006. Με ενδεικτικό προϋπολογισμό ύψους 250€ εκατομμυρίων, το παρόν πρόγραμμα στοχεύει στο να συμβάλει ισορροπημένα στην επίτευξη των γενικών στόχων της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού, των στόχων της Λισαβόνας για ανάπτυξη, δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και του ανταγωνισμού και την προστασία του περιβάλλοντος.

Με το παρόν έγγραφο, η Επιτροπή γνωστοποιεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών τα συμπεράσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης του ανωτέρω κοινοτικού προγράμματος καθώς και τις παρατηρήσεις της σχετικά με αυτά, βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 της απόφασης για το πρόγραμμα.

Η ενδιάμεση αξιολόγηση διενεργήθηκε από ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων, που αποκαλούμε εφεξής οι «αξιολογητές», με βάση διάφορα στοιχεία, μεταξύ των οποίων προηγούμενες αξιολογήσεις του παρόντος προγράμματος και των αντίστοιχων προηγούμενων, ανάλυση των στοιχείων του προγράμματος, έρευνα σχετικά με τους υποψήφιους και τους δικαιούχους, διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους παράγοντες και εξέταση των εκθέσεων της συναφούς αγοράς στον εν λόγω τομέα για τον καθορισμό του σκεπτικού της στρατηγικής του προγράμματος.

Η έκθεση περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνάφειας, του βαθμού αποδοτικότητας, της αποδοτικότητας, της προστιθέμενης αξίας και της βιωσιμότητας του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη χρονικούς και οικονομικούς περιορισμούς και υποδεικνύει τη λήψη των κατάλληλων μέτρων που θα βοηθήσουν την Επιτροπή να βελτιώσει τη διαχείριση του προγράμματος και θα την καθοδηγήσουν στην ανανέωση και την επέκταση παρόμοιων δραστηριοτήτων. Επίσης, η έκθεση συγκρίνει τα αποτελέσματα και τα πορίσματά της με εκείνα αξιολογήσεων προηγούμενων προγραμμάτων όπως είναι η ενδιάμεση αξιολόγηση του «προγράμματος πλαισίου για την ενέργεια, 1998-2002» (ΠΠΕ). Οι αξιολογητές υπέβαλαν την τελική έκθεσή τους στην Επιτροπή στις 24 Μαρτίου 2006.

2. Θεση της επιτροπησ οσον αφορά το Εργο των αξιολογητων και υφισταμενοι περιορισμοι

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αξιολογητές συνέταξαν μια ισορροπημένη και περιεκτική έκθεση, συνδυάζοντας την αναγνώριση των αποτελεσμάτων με το κριτικό πνεύμα και εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά την ποιότητα της έκθεσης στο σύνολό της.

Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι τα περισσότερα από τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν οι αξιολογητές συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με τα δικά της πορίσματα και έχουν ήδη οδηγήσει ή θα οδηγήσουν σε βελτιωμένα μέτρα για να καταστεί, π.χ., το πρόγραμμα πιο αποτελεσματικό και προσιτό. Ωστόσο, μέτρα η εφαρμογή των οποίων θα είχε ως συνέπεια αλλαγές στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο είναι δυνατόν να εξεταστούν μόνον στο πλαίσιο της προετοιμασίας του προγράμματος/των προγραμμάτων που θα διαδεχθούν το τρέχον πρόγραμμα.

Η αξιολόγηση καλύπτει τις δραστηριότητες του προγράμματος που διεξήχθησαν κατά την περίοδο Αυγούστου 2003 - Νοεμβρίου 2005. Λόγω ειδικών περιστάσεων, οι αξιολογητές είχαν στη διάθεσή τους μόνο τα αποτελέσματα της αξιολόγησης δύο προσκλήσεων υποβολής προσφορών και τα πρώτα αποτελέσματα από την εκτέλεση των συμβάσεων που προέκυψαν από την πρώτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Επιπλέον, πολλά από τα μέτρα που συνιστώνται για την υπολειπόμενη περίοδο του προγράμματος θα εξεταστούν μόνον στο πλαίσιο της τελευταίας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, καθώς η τρίτη προκήρυξη δημοσιεύθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2005 και έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2006 για τα περισσότερα είδη δράσης.

Στην αξιολόγηση δεν εξετάστηκαν ο ρόλος και το έργο της επιτροπής του προγράμματος. Επιπλέον, καθώς επρόκειτο για αξιολόγηση σε επίπεδο προγράμματος, οι αξιολογητές δεν διατύπωσαν οιοδήποτε σχόλιο όσον αφορά μεμονωμένα έργα.

3. Η θεση της Επιτροπής όσον αφορά τα κυρια συμπερασματα και συστασεισ της εκθεσησ των αξιολογητων

3.1. Γενικά συμπεράσματα και συστάσεις

Πέντε κύρια συμπεράσματα και γενικές συστάσεις προκύπτουν από την έκθεση στο σύνολό της:

- Το ΕΕΕ παρουσιάζει, όσον αφορά τις περισσότερες πτυχές του, σημαντική βελτίωση σε σχέση με προηγούμενα προγράμματα πλαίσια για την ενέργεια (ΠΠΕ) και η Επιτροπή επέτυχε την ενσωμάτωση στο πρόγραμμα πολλών από τις συστάσεις και τις συναφείς συμβουλές από προηγούμενες ανεξάρτητες αξιολογήσεις.

- Η ανάγκη για την υλοποίηση του προγράμματος αυξήθηκε μετά την έναρξή του, κάτι το οποίο γίνεται αντιληπτό από το μεγάλο βαθμό συμφωνίας των στόχων του προγράμματος με τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας και την αυξημένη σημασία της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και της θέρμανσης του πλανήτη. Το πρόγραμμα προσελκύει αξιόλογα και υψηλής ποιότητας έργα και εκτελείται ορθά. Συνεπώς, οι αξιολογητές συνιστούν τη συνέχισή του.

- Μια σημαντική πτυχή του προγράμματος είναι η προστιθέμενη αξία την οποία προσφέρει λόγω της σημαντικής συνεργίας μεταξύ ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενεργειακής απόδοσης και μεταφορών. Επιπλέον, μπορούμε εύλογα να υποθέσουμε ότι τα χρηματοδοτούμενα έργα θα εμπνεύσουν μεταβολές και παρεμβάσεις στις πολιτικές των κρατών μελών. Η πτυχή αυτή πρέπει να καλυφθεί στην εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος.

- Το πρόγραμμα δεν επικαλύπτει το έργο άλλων πηγών χρηματοδότησης: συμπληρώνει το έργο άλλων κοινοτικών προγραμμάτων, όπως είναι το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ (ΠΠ6), και λόγω του μοναδικού διακρατικού του χαρακτήρα, προσφέρει προστιθέμενη αξία σε εθνικά, περιφερειακά και τοπικά προγράμματα και πρωτοβουλίες, συμβάλλει στη συγκριτική αξιολόγηση και στην αποφυγή επικάλυψης των προσπαθειών.

- Ο συνολικός προϋπολογισμός είναι επαρκής. Ωστόσο, παρατηρείται συγκριτικά χαμηλό επίπεδο εμπιστοσύνης όσον αφορά την ικανότητα του προγράμματος να επηρεάσει και να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των γενικών στόχων για την ενέργεια. Έτσι, οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση συμφωνούν γενικά ότι είναι σκόπιμο να διευρυνθεί η παρέμβαση του προγράμματος, ώστε να συμπεριλάβει τη στήριξη έργων που προωθούν τη διείσδυση τεχνολογιών στην αγορά και ορθών πρακτικών και να αυξηθεί αναλόγως και ο προϋπολογισμός.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή συμφωνεί με το πρώτο από τα βασικά συμπεράσματα των αξιολογητών. Κατά την προετοιμασία της πρότασης για το πολυετές ενεργειακό πρόγραμμα 2003-2006[2], η Επιτροπή είχε λάβει δεόντως υπόψη τις συστάσεις των προηγούμενων αξιολογήσεων και είναι πεπεισμένη ότι, σε σύγκριση με το ΠΠΕ και τα έξι ειδικά του προγράμματα, η ενιαία δομή του ΕΕΕ οδήγησε, συνολικά, σε μεγαλύτερη συνοχή και σε σημαντικότερο αντίκτυπο των έργων που έλαβαν στήριξη και διευκόλυνε την εισαγωγή συνεκτικών διαδικασιών διαχείρισης καθώς και τη βελτίωση της ευελιξίας του προγράμματος όσον αφορά την απόκριση σε μεταβαλλόμενες ανάγκες και προτεραιότητες. Η αυξημένη συνεργία μεταξύ των τομέων αποτελεί βεβαίως καίριο στοιχείο της προστιθέμενης αξίας του προγράμματος.

Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με την άποψη των αξιολογητών ότι οι λόγοι που υπαγόρευσαν το πρόγραμμα είναι ισχυροί και ότι η σημασία τους ολοένα αυξάνεται, δεδομένης της σημασίας των βελτιώσεων στην ενεργειακή απόδοση και της αυξημένης χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών και για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, καίριος στόχος που αναφέρεται τόσο από την Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο που ενέκρινε πρόσφατα με τίτλο: «Ευρωπαϊκή στρατηγική για αειφόρο, ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια»[3] όσο και από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων[4]. Η Επιτροπή συμφωνεί επίσης με την εκτίμηση των αξιολογητών ως προς τον τρόπο εκτέλεσης του προγράμματος και την υψηλή ποιότητα των έργων που έλαβαν ενίσχυση.

Τα συγχρηματοδοτούμενα έργα προσφέρουν προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ καθώς μπορεί να χρησιμεύσουν ως πρότυπα και ως λύσεις αναφοράς που μπορεί αργότερα να διαδοθούν σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από άλλα κοινοτικά προγράμματα, καθώς και να διευκολύνουν ανάντη ερευνητικές δραστηριότητες της ΕΕ για την καλύτερη κάλυψη των αναγκών άσκησης πολιτικής. Συνολικά, η Επιτροπή αναμένει ότι ο υφιστάμενος συντονισμός με άλλα συναφή κοινοτικά προγράμματα θα μοχλεύσει μια ευρύτερη χρηματοοικονομική βάση για δραστηριότητες που συνδέονται με τη βιώσιμη ενέργεια και θα μεγιστοποιήσει τον συνολικό αντίκτυπο της κοινοτικής χρηματοδότησης.

Η Επιτροπή αποδίδει επίσης ιδιαίτερη προσοχή σε δραστηριότητες συμπληρωματικές και συντονισμένες με τις δραστηριότητες εκείνες που πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη και από άλλους σημαντικούς φορείς στον τομέα της ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό συνέβαλαν κυρίως τα μέλη της επιτροπής προγράμματος με τα οποία η Επιτροπή συζητά θέματα που συνδέονται με τις προτεραιότητες και την εκτέλεση του προγράμματος. Η Ευρωπαϊκή διάσταση του προγράμματος αποτελεί πράγματι εγγύηση όσον αφορά την προστιθέμενη αξία ως προς τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές προσπάθειες. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θα εξετάσει την πρόταση των αξιολογητών να εκτιμηθεί, κατά την εκ των υστέρων αξιολόγηση του προγράμματος, ο βαθμός στον οποίο τα έργα που έλαβαν χρηματοδότηση εμπνέουν αλλαγές και μεταβολές πολιτικής που ασκούν τα κράτη μέλη.

Επίσης, με βάση σύσταση της αξιολόγησης του ΠΠΕ, εξετάστηκε εάν συνέφερε οικονομικά η ανάθεση της διαχείρισης του προγράμματος σε εξωτερικούς φορείς και με βάση αυτό η Επιτροπή ίδρυσε τον Εκτελεστικό Οργανισμό για την Ευφυή Ενέργεια (ΕΟΕΕ), στις 23 Δεκεμβρίου 2003. Ο Οργανισμός ξεκίνησε τη λειτουργία του στα τέλη του 2004 και έχει πλήρη αυτονομία από τον Ιανουάριο του 2006.

Τέλος, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το χαμηλό επίπεδο εμπιστοσύνης που διαπιστώθηκε ως προς την ικανότητα του προγράμματος να επηρεάσει και να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των γενικών ενεργειακών στόχων και συμφωνεί πλήρως με το συμπέρασμα των αξιολογητών ότι η παρέμβαση του προγράμματος πρέπει να διευρυνθεί ώστε να συμπεριλάβει νέα μέσα για την αποτελεσματική διείσδυση τεχνολογιών στην αγορά και ορθών πρακτικών, που θα χρηματοδοτούνται από διευρυμένο προϋπολογισμό. Ωστόσο, αυτή η σύσταση μπορεί να εξεταστεί μόνον στο πλαίσιο των προετοιμασιών για το πρόγραμμα που θα διαδεχθεί το παρόν πρόγραμμα.

3.2. Ειδικές συστάσεις όσον αφορά τη διαχείριση του προγράμματος

Οι αξιολογητές δίνουν έμφαση σε σειρά τομέων στους οποίους υπάρχει περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά την εκτέλεση του προγράμματος:

Σε σύγκριση με το προηγούμενο, το παρόν πρόγραμμα προσελκύει λιγότερες προτάσεις μολονότι ο προϋπολογισμός έχει συγκριτικά αυξηθεί. Σημειώθηκε κάποια επιτυχία ως προς την προσέλκυση νεοεισερχομένων και νέου τύπου παραγόντων της αγοράς στο πρόγραμμα, όλες δε οι επιλέξιμες χώρες (εκτός από το Λιχτενστάιν) συμμετέχουν ενεργά σε αυτό. Εντούτοις, ο αριθμός των υποψηφίων θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερος και να περιλαμβάνει, στην ιδανική περίπτωση, μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων προερχομένων από τα νέα κράτη μέλη. Οι αξιολογητές συνιστούν την πραγματοποίηση περισσότερων ενημερωτικών ημερίδων αφιερωμένων σε συγκεκριμένο αντικείμενο και θέμα ώστε να προσελκύσουν νέους υποψηφίους και ειδικότερα περισσότερους υποψηφίους από τα νέα κράτη μέλη.

Οι αξιολογητές εκτιμούν επίσης ότι πρέπει να καταβληθεί επιπλέον προσπάθεια για την περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας των προτάσεων που υποβάλλονται και την ελάφρυνση του φόρτου εργασίας όσον αφορά την αξιολόγηση, συνιστούν δε να συνεχιστεί η βελτίωση της καθοδήγησης των υποψηφίων.

Οι αξιολογητές καλούν την Επιτροπή να εξετάσει, με βάση και την προηγούμενη εμπειρία της, τη σκοπιμότητα της διεξαγωγής διαδικασίας υποβολής αιτήσεων σε δύο στάδια, είτε για την τελευταία προκήρυξη στο πλαίσιο του προγράμματος είτε για το διάδοχο πρόγραμμα.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση εκδηλώσεων στα πλαίσια του προγράμματος, οι αξιολογητές προτείνουν, εφόσον αυτές συνεχιστούν σε ενδεχόμενο επακόλουθο πρόγραμμα, να εξεταστεί το ενδεχόμενο υιοθέτησης μιας «πιο ελαφριάς» διαδικασίας αξιολόγησης για τις εκδηλώσεις αυτές.

Οι υποψήφιοι εκφράζουν γενικά την ικανοποίησή τους σχετικά με το επίπεδο της παρεχόμενης ενημέρωσης όσον αφορά το πρόγραμμα, τις προκηρύξεις, τους κανόνες που διέπουν την υποβολή υποψηφιοτήτων και τις κατευθυντήριες γραμμές, καθώς και όσον αφορά τα τρέχοντα χρηματοδοτούμενα έργα. Η παροχή τέτοιου είδους πληροφοριών έχει οπωσδήποτε σημειώσει σημαντική εξέλιξη και βελτίωση, καθώς έχει ήδη προηγηθεί σειρά διαδοχικών προκηρύξεων. Ωστόσο, πολλοί υποψήφιοι εξακολουθούν να μην κατανοούν πλήρως ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν όσον αφορά τους δείκτες. Για τη βελτίωση της κατανόησης των δεικτών επιτυχίας των έργων και για την αύξηση της χρησιμότητάς τους, οι αξιολογητές συνιστούν να συνεχιστεί η βελτίωση της καθοδήγησης των υποψηφίων, μέσω πρόσθετων και απλών παραδειγμάτων της αλυσίδας εκροή - αποτέλεσμα - αντίκτυπος , καθώς και να συνεχιστεί το έργο που ξεκίνησε o EΟΕE για τη βελτίωση των εντύπων υποβολής αίτησης και των οδηγών για τους υποψηφίους.

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, ιδίως σε ό,τι αφορά τα έντυπα υποβολής αιτήσεων, η συλλογική διάδοση των αποτελεσμάτων επιδέχεται περαιτέρω βελτίωση και οι αξιολογητές αναφέρονται στην ανάγκη να βελτιωθούν, τόσο τα χαρακτηριστικά όσο και η ευκολία χρήσης της βάσης δεδομένων «IntellEbase», καθώς και των ανάλογων εργαλείων και να επεκταθεί η πρακτική των συνεδριάσεων των συντονιστών συναφών έργων κατά τη διάρκεια του σταδίου διαπραγμάτευσης.

Με εξαίρεση τα έργα του προγράμματος COOPENER, ενδείκνυται και επαρκεί η χρηματοδότηση σε ποσοστό 50%. Εξακολουθούν να εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία πληρωμής καθώς και σχετικά με ενδεχόμενες καθυστερήσεις πληρωμών σε ανατεθείσες συμβάσεις.

Όσον αφορά τη συνιστώσα COOPENER του προγράμματος, οι αξιολογητές θεωρούν ότι πρέπει να εξακολουθήσουν να συνδέονται στενά με τη θεσμική διαδικασία της ενεργειακής πρωτοβουλίας της ΕΕ με στόχο την αειφόρο ανάπτυξη και την εξάλειψη της φτώχειας και να ενισχυθούν οι δεσμοί με τις αντιπροσωπείες της ΕΚ στις χώρες ΑΚΕ.

Σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, η Επιτροπή, μέσω της ΓΔ TREN και του ΕΟΕΕ, συνέβαλε θετικά, κατά την πρώτη διετία εφαρμογής του προγράμματος, στην αποδοτικότητά του. Μολονότι οι αξιολογητές σημειώνουν ότι είναι πολύ νωρίς για να γίνουν επίσημα παρατηρήσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα του Οργανισμού ή για την επάρκεια της στελέχωσής του, συνιστούν το θέμα αυτό να αποτελέσει αντικείμενο επίσημης αξιολόγησης σε μεταγενέστερο στάδιο.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή εκτιμά τις εποικοδομητικές παρατηρήσεις και προτάσεις των αξιολογητών και δεσμεύεται να τις εξετάσει σε βάθος και να εξασφαλίσει την ενδεδειγμένη συνέχεια. Παρακάτω παρουσιάζονται παρατηρήσεις σχετικά με τις προαναφερόμενες προτάσεις.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι ο αριθμός των υποψηφίων θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερος, ιδιαίτερα από τα νέα κράτη μέλη, μολονότι αυτά συχνά αγωνίζονται σκληρά για να επιτύχουν συγχρηματοδότηση για τη συμμετοχή τους σε έργα του προγράμματος ΕEE. Οι ενημερωτικές ημερίδες αποτελούν σημαντικό εργαλείο και ο EΟEΕ αύξησε τον αριθμό τους κατά τη διάρκεια της προκήρυξης του 2005, καλύπτοντας ιδίως όλα τα νέα κράτη μέλη, συχνά δε κάνοντας εισηγήσεις στις αντίστοιχες εθνικές γλώσσες. Εντούτοις, οι ημερίδες αυτές έχουν σχετικά υψηλό κόστος καθώς συμμετέχει σε αυτές περιορισμένος μόνον αριθμός πιθανών υποψηφίων. Ο ΕΟΕΕ έχει αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστων πρακτικών για να βοηθήσει τα κράτη μέλη στη διοργάνωση ημερίδων ενημέρωσης κατά τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Στο μέλλον, οι ενημερωτικές ημερίδες θα συμπληρώνονται από σειρά εισηγήσεων σε σημαντικές εκδηλώσεις και συνέδρια που θα επιλέγονται στρατηγικά, με στόχο την προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού πιθανών υποψηφίων.

Συντάχθηκαν νέες κατευθυντήριες γραμμές για τους υποβάλλοντες προτάσεις για την προκήρυξη του 2005 όσον αφορά όλα τα είδη προτάσεων του προγράμματος ΕEE. Σε αυτές τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, δίνονται περαιτέρω εξηγήσεις σχετικά με τους δείκτες επιτυχίας καθώς και συγκεκριμένα παραδείγματα στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Θα γίνουν περαιτέρω βελτιώσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη των υποβαλλόντων προτάσεις και των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων που συμμετείχαν στην αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων. Επιπλέον, θα καταβληθεί προσπάθεια ώστε να δίνονται πιο ολοκληρωμένες απαντήσεις στις απορίες των υποψηφίων.

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων και αξιολόγησης των υποψηφίων, θα αναθεωρηθεί η υφιστάμενη διαδικασία και παράλληλα θα διερευνηθεί το ενδεχόμενο να υπάρξουν άλλες δυνατότητες, όπως η υποβολή αίτησης σε δύο στάδια καθώς και η υιοθέτηση μιας «πιο ελαφριάς» διαδικασίας αξιολόγησης για μικρές επιχορηγήσεις που αφορούν τη χρηματοδότηση εκδηλώσεων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι μια διαδικασία υποβολής αίτησης σε δύο στάδια μπορεί, γενικά, να μειώσει το συνολικό κόστος για τους συμμετέχοντες, δεδομένου ότι το πρώτο στάδιο είναι απλό. Εντούτοις, με βάση την προηγούμενη εμπειρία, ιδίως στο πλαίσιο των προγραμμάτων πλαισίων ΕΤΑ, οι διαδικασίες που ολοκληρώνονται σε δύο στάδια είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην επεξεργασία προτάσεων και σε σημαντικό επιπλέον φόρτο εργασίας και συμφέρουν οικονομικά μόνον εφόσον πρόκειται για πολύ περίπλοκα και μεγάλης κλίμακας έργα που συνεπάγονται επενδύσεις σε υλισμικό. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή δεν κρίνει σκόπιμο να εισαγάγει τέτοιου είδους διαδικασία στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος, αλλά δεν αποκλείει να εξετάσει το ενδεχόμενο εφαρμογής της στο επόμενο πρόγραμμα.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων είναι ύψιστης σημασίας. Ο ιστότοπος του προγράμματος ΕΕΕ αποτελεί αντικείμενο συνεχών βελτιώσεων και έχουν συνταχθεί ενημερωτικά δελτία όσον αφορά όλα τα έργα του ΕΕE. Η παρακολούθηση του αριθμού των ενδιαφερομένων που επισκέπτονται τον ιστότοπο δείχνει ότι αυξάνεται συνεχώς το ενδιαφέρον για τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτόν: σημειώθηκαν πάνω από 41.000 επισκέψεις στα ενημερωτικά δελτία των έργων και 27.000 περίπου επισκέψεις στη συλλογή των έργων που συνδέονται με τον οικοδομικό τομέα. Ως μέρος των δραστηριοτήτων διάδοσης, ο ΕΟΕΕ εκδίδει ενημερωτικό δελτίο ανά τρίμηνο, το οποίο μεταφορτώνεται παράλληλα από το διαδίκτυο πάνω από 10.000 φορές ανά τεύχος. Εντός του τρέχοντος έτους θα δημοσιευθεί διαγωνισμός για εξωτερική τεχνική υποστήριξη με στόχο την ανάπτυξη μιας πιο περιεκτικής βάσης δεδομένων για τα έργα του προγράμματος ΕΕΕ. Η εμπειρία από τις θεματικές συναντήσεις των συντονιστών, τόσο στη φάση της διαπραγμάτευσης όσο και στη φάση της εφαρμογής αποδείχθηκε πολύ επιτυχής και θα επεκταθεί σε όλους τους θεματικούς τομείς.

Παρά την ικανοποίηση που εξέφρασαν οι ερωτηθέντες συντονιστές για το μέγιστο ύψος χρηματοδότησης 50%, η Επιτροπή διαπιστώνει και αρνητικό αντίκτυπο. Πρέπει να τονιστεί ότι οι συντονιστές συχνά συμφωνούν εντός της κοινοπραξίας τους να λαμβάνουν υψηλότερο μερίδιο χρηματοδότησης σε σχέση με τους συνεταίρους τους ώστε να αντισταθμίζονται οι πρόσθετες προσπάθειες που καταβάλλουν όσον αφορά τη διαχείριση. Αυτό καθίσταται δυνατόν, επειδή το συνολικό όριο του 50% για τη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα ΕΕΕ ισχύει για το σύνολο του έργου και όχι μεμονωμένα για τον κάθε εταίρο. Όπως τονίστηκε παραπάνω, η Επιτροπή αφενός διαπιστώνει ότι αυτό το όριο στη χρηματοδότηση αποτελεί πρόβλημα όσον αφορά τους υποψήφιους από τα νέα κράτη μέλη καθώς και όσον αφορά ορισμένους θεματικούς τομείς. Αφετέρου, σε ό,τι αφορά εκείνους τους θεματικούς τομείς που είναι εγγύτεροι στην αγορά, είναι δυνατόν να προβλεφθεί ένα χαμηλότερο επίπεδο χρηματοδότησης. Γενικά, η περιορισμένη διαθέσιμη συγχρηματοδότηση από δημόσιες ή ιδιωτικές πηγές στα κράτη μέλη θεωρείται επίσης ένας από τους λόγους στους οποίους αποδίδεται ο χαμηλός αριθμός υποψηφίων. Όσον αφορά το επόμενο πρόγραμμα, θα διερευνηθεί το ενδεχόμενο να υιοθετηθεί μια πιο διαφοροποιημένη προσέγγιση.

Λόγω προηγούμενης εμπειρίας, οι συμβαλλόμενοι εξακολουθούν να εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με το ενδεχόμενο καθυστέρησης στις πληρωμές και ο ΕΟΕΕ χρειάζεται χρόνο για να αποδείξει την αξιοπιστία της ως προς την έγκαιρη καταβολή των χρημάτων. Ωστόσο, ο ΕΟΕΕ δεσμεύεται πλήρως ότι στο εξής θα είναι συνεπής στις πληρωμές και έχει ήδη δώσει θετικά δείγματα γραφής ως προς την κατεύθυνση αυτή. Οι συμβασιακές απλουστεύσεις που εισήγαγε πρόσφατα ο ΕΟΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις τραπεζικές εγγυήσεις, αναμένεται να διευκολύνουν και να επισπεύσουν τις χρηματοοικονομικές διαδικασίες.

Όσον αφορά το πρόγραμμα COOPENER, η Επιτροπή εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ενεργειακής πρωτοβουλίας της ΕΕ που αποφασίστηκε το 2001 κατά την Παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι θα πρέπει να ενισχυθούν οι δεσμοί με τις αντιπροσωπείες της ΕΚ στις χώρες-δικαιούχους των έργων που εντάσσονται στο πρόγραμμα COOPENER. Στο τρέχον πρόγραμμα δεν υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής ενός αυξημένου ποσοστού χρηματοδότησης για τα έργα που εντάσσονται στο πρόγραμμα COOPENER, καθώς αυτό ορίζεται στη νομική βάση του προγράμματος.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη των αξιολογητών σχετικά με το έργο του εκτελεστικού οργανισμού, με βάση τις τακτικές εκθέσεις που λαμβάνει από αυτόν. Το έργο του οργανισμού και ο αντίκτυπός του στην υλοποίηση του προγράμματος θα αξιολογηθεί το 2006, στο πλαίσιο της ανάλυσης κόστους/αποτελέσματος για την εξωτερική ανάθεση του διάδοχου προγράμματος.

3.3. Ειδικές συστάσεις όσον αφορά το διάδοχο πρόγραμμα

Οι αξιολογητές θεωρούν ότι υπάρχουν πολύ ισχυρά στοιχεία που αποδεικνύουν την ανάγκη συνέχισης του προγράμματος και συνιστούν την παράτασή του πέραν του 2006 με πιο ευρύ πεδίο εφαρμογής και προϋπολογισμό ώστε να επιτευχθεί μαζική αναπαραγωγή βέλτιστων πρακτικών και να προσελκυσθούν νέοι υποψήφιοι και παράγοντες καίριας σημασίας. Υπάρχουν ενδιαφέρουσες ευκαιρίες που μπορούμε να εκμεταλλευθούμε για να αναπτύξουμε συνεργίες με τα άλλα υποπρογράμματα του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, καθώς και καλές προοπτικές για τη διεύρυνση και διαφοροποίηση του φάσματος των υποψηφίων και των ομάδων-στόχου και να απλοποιήσουμε τους μηχανισμούς υλοποίησης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διατηρήσει το πρόγραμμα την ταυτότητα και την ανεξαρτησία του, ώστε να αξιοποιήσει τα παρελθόντα επιτεύγματά του.

Η προσθήκη χρηματοδότησης για τα «έργα εμπορικής εκμετάλλευσης», όπως προτείνει η Επιτροπή, θα απαιτήσει, σύμφωνα με τους αξιολογητές, πολύ στενό συντονισμό μεταξύ του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και του μελλοντικού ΠΠ7 ώστε να αποφευχθούν οι επικαλύψεις.

Με βάση τις πρώτες ενδείξεις ότι ο ΕΟΕΕ βελτιώνει την αποτελεσματικότητα του προγράμματος, οι αξιολογητές συνιστούν τη διατήρηση και επέκτασή του, ώστε να εκτελέσει ο ίδιος το διάδοχο πρόγραμμα ΕΕΕ, ενταγμένο στο πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία ή ενδεχομένως και το πρόγραμμα αυτό στο σύνολό του, με την προϋπόθεση ότι η επίσημη αξιολόγηση της επίδοσης του ΕΟΕΕ αποδεικνύει και δικαιολογεί δεόντως κάτι τέτοιο.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή τονίζει ότι τα συμπεράσματα και οι συστάσεις που διατύπωσαν οι αξιολογητές όσον αφορά το διάδοχο πρόγραμμα συνάδουν με το σκεπτικό της και με την πρόταση που υπέβαλε κατά το προηγούμενο έτος για το νέο πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)[5]. Έτσι, ενώ συμμορφώνεται με συνεκτικούς και βασικούς στόχους και με μια γενική δομή και προϋπολογισμό, το διάδοχο πρόγραμμα ΕΕΕ διατηρεί τη δημοσιονομική του βεβαιότητα, καθώς και μια ειδική αυτονομία ως προς τις επιτροπές και τη διαχείριση εντός του νέου προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Αυτό αποτελεί επίσης εγγύηση ότι θα διατηρηθεί ο ειδικός χαρακτήρας του ΕΕ.

Επιπλέον, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το ΠΠ7 θα εξακολουθήσει να χρηματοδοτεί έργα θεμελιώδους έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τεχνολογιών υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Από το πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία εξαιρούνται δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που διεξάγονται σύμφωνα με το άρθρο 166 της Συνθήκης. Το εν λόγω πρόγραμμα θα είναι συμπληρωματικό προς το ΠΠ7 καθώς θα αφορά θέματα καινοτομίας, όπου θα περιλαμβάνεται τόσο η τεχνολογική όσο και η μη τεχνολογική καινοτομία που έχει προχωρήσει πέραν της τελικής φάσης επίδειξης και είναι έτοιμη για εμπορική εκμετάλλευση. Η Επιτροπή αναλαμβάνει να ενισχύσει το συντονισμό με το ΠΠ7 κατά την προετοιμασία των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας για το διάδοχο πρόγραμμα ΕΕΕ, με στόχο τη μεγιστοποίηση των συνεργιών μεταξύ των δυο συμπληρωματικών μέσων.

Η Επιτροπή μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα νέο και/ή υφιστάμενο Εκτελεστικό Οργανισμό, συγκεκριμένα τον ΕΟΕΕ, για την εφαρμογή του προγράμματος κατά τρόπον ώστε να αποτελεί τμήμα ή να αντιστοιχεί στο σύνολο του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, με βάση τα αποτελέσματα της ανάλυσης κόστους/αποτελέσματος, όπως προβλέπεται στον κανονισμό του Συμβουλίου 58/2003/ΕΚ της 19.12.2002. Μια απόφαση λαμβάνεται μόνον κατόπιν έγκρισης του προγράμματος πλαισίου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

3.4. Ειδικές συστάσεις σχετικά με την εξωτερική συνιστώσα του μελλοντικού προγράμματος (COOPENER)

Στο πλαίσιο της νέας αρχιτεκτονικής για τα προγράμματα εξωτερικών σχέσεων κατά την περίοδο 2007-2013, η μεταφορά του μέρους COOPENER του προγράμματος ΕΕΕ σε ένα διεθνές μέσο αναπτυξιακής και οικονομικής συνεργασίας θα λύσει, σύμφωνα με τη γνώμη των αξιολογητών, τα προβλήματα της συγχρηματοδότησης και του καθεστώτος υπεργολάβου της χώρας-στόχου. Εντούτοις, οι αξιολογητές συνιστούν να διατηρήσει το πρόγραμμα COOPENER την ιδιαιτερότητα, την αυτονομία και την ορατότητά του στο πλαίσιο αυτού του νέου θεματικού προγράμματος και τονίζουν ότι η διαχείριση πρέπει να διατηρήσει την εμπειρογνωμοσύνη τόσο στον τομέα της ενέργειας όσο και στον τομέα της διεθνούς βοήθειας, μολονότι ο δεύτερος τομέας είναι πιο σημαντικός.

Απάντηση της Επιτροπής

Η πρόταση της Επιτροπής της 25ης Ιανουαρίου 2006[6] για το θεματικό πρόγραμμα για το «Περιβάλλον και την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων περιλαμβανομένης και της ενέργειας, 2007-2013», περιέχει ένα σκέλος για τη «Υποστήριξη των επιλογών για αειφόρες πηγές ενέργειας στις συνεργαζόμενες χώρες και περιοχές». Το σκέλος αυτό στηρίζεται στα προηγούμενα μέτρα του προγράμματος COOPENER και ανάλογα με τον προϋπολογισμό που θα διατεθεί, αναμένεται να έχει μεγαλύτερο πεδίο εφαρμογής σε σχέση με το σημερινό πρόγραμμα ώστε να προσφέρει θεσμική στήριξη σε σχέση με τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες βιώσιμης ενέργειας στις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και στήριξη σε μέτρα στις χώρες-εταίρους με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας στην παγκόσμια παροχή ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος του πλανήτη.

Η Επιτροπή αναμένει ότι η ενσωμάτωση του προγράμματος COOPENER σε αυτό το βασικό θεματικό πρόγραμμα θα έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθούν η σημασία και η προβολή των χρηματοδοτούμενων μέτρων, καθώς και η ενσωμάτωση και συνεργία με τα υπόλοιπα συναφή μέτρα της ΕΚ όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις. Επίσης, μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση τρεχόντων προβλημάτων που συνδέονται με τον περιορισμό της συγχρηματοδότησης σε ποσοστό 50% καθώς και με το συμβασιακό καθεστώς των οργανισμών τρίτων χωρών.

Η Επιτροπή σημειώνει την ανησυχία των αξιολογητών σχετικά με την αναγκαιότητα να εξασφαλιστεί η κατάλληλη εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα της ενέργειας για την εκτέλεση του προγράμματος και θα λάβει δεόντως υπόψη την παρατήρηση αυτή κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με τις δομές διαχείρισης για το θεματικό πρόγραμμα.

[1] ΕΕ L 176 της 15.7.2003, σ. 29.

[2] COM(2002) 162 τελικό της 9.4.2002 και COM(2002) 162 τελικό/2 της 24.4.2002.

[3] COM(2006) 105 τελικό της 8.3.2006.

[4] Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23-24 Μαρτίου 2006.

[5] COM(2005) 121 τελικό της 6.4.2005.

[6] COM(2006) 20 τελικό.