Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση»

(98/C 19/11)

Στις 5 Ιουνίου 1997 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων στο οποίο αναφέρθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών ενέκρινε τη γνωμοδότηση στις 17 Οκτωβρίου 1997 (εισηγητής: κ. Rodriguez Garcia-Caro).

Στην 349η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1997 ), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε με 112 ψήφους υπέρ, χωρίς ψήφους κατά και 1 αποχή την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το άρθρο 126 περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, θεσπίζει στην πρώτη παράγραφό του ότι η Κοινότητα θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας εκπαίδευσης ποιότητας ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, υποστηρίζοντας και ολοκληρώνοντας, με πλήρη σεβασμό των κρατικών αρμοδιοτήτων, τις ενέργειες που στρέφονται προς την ολοκλήρωση των στόχων που εκφράζονται στη συνθήκη.

1.2. Βάσει του ενδιαφέροντος που εκδηλώθηκε από τα κράτη μέλη για τη μεγαλύτερη ανάπτυξη μιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ποιότητος στα πανεπιστημιακά κέντρα του, το Συμβούλιο εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1991 προώθησε την ανάπτυξη κοινοτικής δράσης στο πεδίο της αξιολόγησης της ποιότητας. Το 1994 η Επιτροπή και τα κράτη μέλη προώθησαν τα εν λόγω πειραματικά σχέδια με στόχο να αξιολογηθεί η ποιότητα της διδασκαλίας και της εκμάθησης σε ορισμένους κλάδους και σε ορισμένα κέντρα.

1.3. Τα συστήματα αξιολόγησης της ποιότητας στο ξεκίνημα της εφαρμογής αυτών των δράσεων εμφανίζονται ανίσως αναπτυγμένα στα διάφορα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό θεμελιώδης στόχος των σχεδίων ήταν η αύξηση της συνειδητοποίησης για την ανάγκη αξιολόγησης της ποιότητας εκ μέρους των κέντρων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με στόχο τη βελτίωση της διδασκαλίας που παρέχουν στους σπουδαστές τους.

1.4. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στα πειραματικά σχέδια και τα συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί από τις τόσο ενδιαφέρουσες αυτές εμπειρίες, πήραν μορφή στο Ενημερωτικό Σημείωμα της κας Cresson. Το έγγραφο αυτό παρουσιάστηκε στο Συμβούλιο εκπαίδευσης στις 6 Μαΐου 1996, στο οποίο λαμβάνεται γνώση της πρόθεσης της Επιτροπής να υποβάλει σύσταση σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της εν λόγω ενημερωτικής έκθεσης.

1.5. Σύμφωνα με όσα θεσπίζονται στην παράγραφο 4 του άρθρου 126 της Συνθήκης, το Συμβούλιο υποβάλει κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, την παρούσα πρόταση σύστασης που υποβάλλεται για γνωμοδότηση στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

1.6. Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικό ζήτημα να εξεταστεί από μία κοινοτική σκοπιά, η ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και συμφωνεί με το Συμβούλιο και την Επιτροπή στην κατεύθυνση που έχουν δώσει για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

Η εξασφάλιση της ποιότητας ως μέσο συνεχούς βελτίωσης της ίδιας της ποιότητας μέσω της συστηματικής εφαρμογής των μεθοδολογιών που περιλαμβάνει, είναι το καλύτερο μέσο για την προώθηση μιας αυθεντικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ποιότητας στα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ένωσης, ευνοώντας την τριτοβάθμια εκπαίδευση στα διάφορα κράτη μέλη και διευκολύνοντας την εξομοίωση των διαφόρων εκπαιδευτικών συστημάτων της Ένωσης.

2. Πρόταση σύστασης

Η πρόταση που υποβάλεται από το Συμβούλιο έχει δύο θεμελιώδους στόχους που είναι συνυφασμένοι με την ανάπτυξη των δράσεων που έχουν αναληφθεί από την Κοινότητα στα θέματα αυτά. Από τη μία μεριά επιδιώκει να επιστήσει την προσοχή των κρατών μελών στην αναγκαιότητα της θέσπισης των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας στα κέντρα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και από την άλλη να θέσει στη διάθεση των κρατών και των ιδρυμάτων μία σειρά μέσω υποστήριξης που θα βασίζεται στη συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού δικτύου εξασφάλισης της ποιότητας.

Το περιεχόμενο της σύστασης μπορεί να συνοψιστεί στα ακόλουθα σημεία:

2.1. Η πρόταση συνιστά στα κράτη μέλη να:

2.1.1. Θεσπίσουν διαφανή συστήματα αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας με σκοπό τη διαφύλαξη της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην ενίσχυση των κέντρων προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τεχνικές διασφάλισης της ποιότητας και να χρησιμεύσουν ως σημείο στήριξης για τη συνεργασία βάσει των αμοιβαίων εμπειριών.

2.1.2. Να θεμελιώσουν τα συστήματα αξιολόγησης στις ακόλουθες αρχές:

- Αυτονομία και ανεξαρτησία των αρχών που είναι επιφορτισμένες με την αξιολόγηση.

- Αντιστοιχία των διαδικασιών αξιολόγησης.

- Εσωτερικά και εξωτερικά στοιχεία των διαδικασιών.

- Συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών.

- Δημοσίευση των εκθέσεων αξιολόγησης.

2.1.3. Να μεριμνήσουν για τη λήψη μέτρων παρακολούθησης της προόδου προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εφαρμόσουν τα σχέδιά τους για τη βελτίωση της ποιότητας.

2.1.4. Να μεριμνήσουν ώστε οι κρατικές αρχές και η διεύθυνση των ιδρυμάτων να δώσουν υψηλή προτεραιότητα στη συνεχή ανταλλαγή εμπειριών και στη συνεργασία σε θέματα αξιολόγησης και διασφάλισης της ποιότητας.

2.2. Η πρόταση καλεί την Επιτροπή να:

2.2.1. Υποστηρίξει τη δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου για την αξιολόγηση της ποιότητας προκειμένου να προωθήσει:

- Την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών.

- Τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας στα κράτη μέλη.

- Την υποστήριξη στις ομάδες ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που επιθυμούν να συνεργαστούν στη διαδικασία αξιολόγησης ή διασφάλισης της ποιότητας ιδίως μέσω των θεματικών δικτύων του προγράμματος Σωκράτης.

- Την παροχή βοήθειας προς τα ιδρύματα μέσω πληροφοριών σχετικά με τις μετεωρολογικές εξελίξεις και διευκολύνοντας τις επαφές με εμπειρογνώμονες κ.λπ.

- Την αποκατάσταση δεσμών μεταξύ της αξιολόγησης της ποιότητας και άλλων κοινοτικών δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται κυρίως στο πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων Σωκράτης και Leonardo.

- Την επεξεργασία μεθοδολογιών με στόχο την καλύτερη ένταξη των πτυχιούχων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.

2.2.2. Να υποβάλει κάθε δύο χρόνια ενημερωτική έκθεση για την ανάπτυξη των συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας στα κράτη μέλη και για τις δραστηριότητες συνεργασίας με υποβολή προτάσεων που ενισχύσουν τον τομέα αυτό.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

3.1.1. Η ΟΚΕ δέχεται θετικά την πρωτοβουλία της Επιτροπής όπως διαμορφώνεται στην πρόταση σύστασης του Συμβουλίου. Το άρθρο 126 της Συνθήκης θεσπίζει με απόλυτη σαφήνεια της υποχρέωση της Κοινότητας να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας εκπαίδευσης ποιότητας και μολονότι ο όρος εκπαίδευση είναι ευρύτατος και αναφέρεται σε διαφορετικά προοδευτικά στάδια επιμόρφωσης του ατόμου, θεωρούμε σημαντικό και ελπιδοφόρο το βήμα που επιθυμείται να δοθεί με την έγκριση της σύστασης που υποβάλλεται προς γνωμοδότηση.

Η υποχρέωση αυτή, που θεσπίζεται στο άρθρο που αναφέρθηκε, μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν ξέρουμε κατά πόσον η εκπαίδευση που προσφέρεται στους φοιτητές είναι πραγματικά εκπαίδευση ποιότητας. Για το λόγο αυτό θεωρούμε ότι δεν μπορεί να καταρτιστεί καλύτερη πρωτοβουλία, για να κατανοηθεί εάν αυτό που συμβαίνει στην εκπαίδευση καλύπτει τα κριτήρια της ποιότητας, από την προώθηση μιας σειράς μέτρων όπως αυτά που μας απασχολούν, τα οποία επιδιώκουν την ενίσχυση της επίγνωσης της αναγκαιότητας θέσπισης συστημάτων εξασφάλισης της ποιότητας στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με ταυτόχρονη προώθηση μέσων και μεθόδων που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση της ποιότητας αυτής.

3.1.2. Οι νέοι που επιθυμούν να εισέλθουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση των διαφόρων ιδρυμάτων των κρατών μελών της Κοινότητας, έχουν μία εμπειρική και παραδοσιακή γνώση για την ποιότητα της διδασκαλίας που προσφέρουν τα εν λόγω ιδρύματα σε αυτούς που επιθυμούν να φοιτήσουν σε αυτά.

Ένα γνωστό και δοκιμασμένο σύστημα αξιολόγησης της ποιότητας σε κάθε ένα από τα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα διευκολύνει την αύξηση του επιπέδου διδασκαλίας των συστημάτων αυτών, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, λόγω του νομίμου ενδιαφέροντος να ξεπεράσει τον ίδιο τον εαυτό του ή τα υπόλοιπα ιδρύματα στα επίπεδα ποιότητας της διδασκαλίας που παρέχει. Με τον τρόπο αυτόν όχι μόνο θα προωθηθεί η εν λόγω βελτίωση της ποιότητας, αλλά επίσης οι πολίτες θα μπορούν να γνωρίζουν τα επίπεδα της ποιότητας που παρέχεται στα διάφορα κέντρα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

3.1.3. Θα πρέπει να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια ώστε στο κατώφλι της επόμενης χιλιετηρίδας και στα πλαίσια μιας προωθημένης τεχνολογικά κοινωνίας που χρησιμοποιεί τη διασφάλιση της ποιότητας και τη συνολική ποιότητα ως αναντίρρητη βάση προόδου και καλύτερων υπηρεσιών προς τον πελάτη, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα για να αναπτύξουν τις μεθοδολογίες αξιολόγησης της ποιότητας.

Για το λόγο αυτό και εντός του πλαισίου αυτού είναι αναγκαίο και απαραίτητο να υιοθετηθούν πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν στην προώθηση των μεθόδων και τεχνικών διασφάλισης της ποιότητας στη διδασκαλία, ως αναντίρρητο όπλο βελτίωσης του προϊόντος της διδασκαλίας. Ταυτόχρονα, η στενή σχέση Πανεπιστημίου και κοινωνίας κατά την αναζήτηση νέων δρόμων συσχέτισης μπορεί να διευκολύνει την δυνατότητα να αναπτύσσεται η επιμόρφωση των πανεπιστημιακών με έναν εκπαιδευτικό τρόπο που θα τους επιτρέψει να προσαρμοσθούν στην υπάρχουσα πραγματικότητα και να ανταποκριθούν στην κατάσταση που τους αναμένει όταν θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουν την μελλοντική τους ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας, αλλά και στην ίδια την κοινωνία.

3.1.4. Συμφωνούμε με την αναγκαιότητα της δημιουργίας συστημάτων αξιολόγησης της ποιότητας στα διάφορα ιδρύματα των κρατών μελών. Η διασφάλιση της ποιότητας ωστόσο είναι κάτι που δεν μπορεί να επιβληθεί αλλά θα πρέπει να γίνει δεκτό από τους πρωταγωνιστές της, που στην περίπτωση αυτή είναι οι ίδιοι οι διδάσκοντες και οι ακαδημαϊκές αρχές. Για το λόγο αυτό ως προηγούμενο ή ταυτόχρονο ίσως βήμα με τη δημιουργία των συστημάτων ποιότητας είναι αναγκαίο να κληθούν τα κράτη μέλη να χορηγήσουν τα αναγκαία μέσα ούτως ώστε στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να δημιουργηθούν υπηρεσίες που θα ασχολούνται με την προώθηση, τον προσανατολισμό και την εσωτερική υποστήριξη της επέκτασης των γνώσεων και την εφαρμογή των μεθόδων και τεχνικών της ποιότητας. Με την έννοια αυτή, πρέπει αυτό να ενσωματωθεί στο κείμενο της Υπόδειξης.

Κατανοούμε ότι η ποιότητα έχει μεγαλύτερες προοπτικές ανάπτυξης αν αντιμετωπιστεί με ομοφωνία από τη βάση των ιδρυμάτων, παρά εάν υιοθετηθεί ως κανόνας που επιβάλλεται. Οι μέθοδοι και οι τεχνικές που χρησιμοποιεί η διασφάλιση της ποιότητας απαιτούν την ενεργό συμμετοχή των διδασκόντων. Χωρίς τη συμβολή τους στις τεχνικές αυτές, η εσωτερική αξιολόγηση είναι αδύνατη και η εξωτερική αξιολόγηση δεν μπορεί να φτάσει σε βάθος κατά την ανάλυσή της. Για το λόγο αυτό η αποδοχή από τη βάση απαιτεί προσπάθεια που ίσως είναι μεγαλύτερη από αυτή που θα απαιτηθεί εάν απλώς αυτή επιβληθεί στις ακαδημαϊκές αρχές.

3.1.5. Η Συνθήκη αποκλείει ρητά τη δυνατότητα εναρμόνισης των εκπαιδευτικών συστημάτων. Αυτό το αναντίρρητο γεγονός δεν αποκλείει καταρχήν την υιοθέτηση συστημάτων αξιολόγησης που αφού γίνουν δεόντως αποδεκτά και εναρμονιστούν επιτρέπουν τη θέσπιση κοινών θεμελιωδών κριτηρίων που είναι ικανά να συγκρίνουν την ποιότητα των διαφόρων συστημάτων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Χωρίς αμφιβολία συμφωνούμε με την ιδέα να μην θεσπιστούν κλίμακες ή ταξινομήσεις των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ωστόσο θεωρούμε ότι οι σπουδαστές και η κοινωνία γενικότερα θα πρέπει να γνωρίζουν σε ποια επίπεδα ποιότητας τοποθετούνται τα εκπαιδευτικά τους ιδρύματα, ακόμη περισσότερο αν αυτά χρηματοδοτούνται από δημόσιες επενδύσεις.

Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι κάθε κράτος μέλος και κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα είναι σε θέση να χρησιμοποιεί τα δικά του κριτήρια, η Επιτροπή θα πρέπει να ενισχύσει την εφαρμογή κοινών ταυτόχρονα κριτηρίων που θα επιτρέψουν, σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, να γνωστοποιηθούν τα επίπεδα ποιότητας της διδασκαλίας που παρέχεται από μία κοινοτική σκοπιά.

3.1.6. Η ΟΚΕ κατανοεί ότι με αυτό το τοπικό και ταυτόχρονα ευρωπαϊκό περιεχόμενο η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων τμημάτων προχωρεί πέρα από την απλή - στα πλαίσια της ποιότητας - γνώση των μεθόδων και των συστημάτων που εφαρμόζονται και μπορεί να φανερώσει τις ελλείψεις που ορισμένα ιδρύματα παρουσιάζουν σε σύγκριση με άλλα που θα παρουσίαζαν μικρότερα επίπεδα ποιότητας εάν είχαν αξιολογηθεί με παρόμοια κριτήρια και προδιαγραφές.

Δηλαδή από τη στιγμή που θα ανιχνευθούν οι ιδιαίτερες ελλείψεις, το ξένο παράδειγμα που προκύπτει από την κοινή μεθοδολογία αξιολόγησης, μπορεί να αποτελέσει εμπειρία για την προώθηση του στόχου της βελτίωσης της ποιότητας, πράγμα το οποίο είναι και το ζητούμενο. Η βελτίωση της ποιότητας είναι ο τελικός στόχος της διασφάλισης της ποιότητας, δεδομένου ότι η εμφάνιση καταστάσεων που δεν είναι επιθυμητές και βελτιώσιμες κατά την εφαρμογή λύσεων στα προβλήματα που έχουν ανιχνευθεί αποτελεί τον τελικό σκοπό κάθε διαδικασίας διασφάλισης της ποιότητας σε ένα ίδρυμα.

Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ επιμένει στη θετική πτυχή που έχει η προσέγγιση ορισμένων διαδικασιών αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής, ως στοιχείο της ενίσχυσης για τη βελτίωση της ίδιας ποιότητας.

3.1.7. Η ΟΚΕ επιθυμεί να αποσαφηνίσει στη γνωμοδότησή της τον αναντίρρητο σεβασμό που αξίζει να δοθεί σε δύο αρχές που αφορούν τα κράτη και τα ιδρύματα και οι οποίες στο έγγραφο COM(97) 159 τελικό και στο κείμενο αυτού του σχεδίου που συζητάμε αναφέρονται και μπορούν να οδηγήσουν σε συγχύσεις. Οι δύο αυτές αρχές είναι οι ακόλουθες:

- Σε καμία περίπτωση δεν εξυπονοείται ότι οι εκπαιδευτικές πολιτικές των κρατών μελών είναι ενδεχόμενο να εναρμονιστούν, ούτε επίσης τα συστήματα εκπαίδευσης ούτε τα μαθήματα που παρέχονται από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ωστόσο θα πρέπει να δηλωθεί σαφώς ότι για να έχει η σύσταση επαρκή αξιοπιστία θα πρέπει να υπάρξει εμβάθυνση στην υιοθέτηση συστημάτων διασφάλισης της ποιότητας που να συμπεριλαμβάνουν μεθοδολογίες αξιολόγησης οι οποίες να μπορούν να γίνουν δεκτές και να χρησιμοποιηθούν από όλους εκείνους που εκουσίως δέχονται την αξιολόγηση ως ένα σύστημα ενίσχυσης για τη βελτίωση και όχι ως υποχρέωση. Θεωρούμε ότι στο κείμενο της σύστασης αυτό θα πρέπει να γίνει σαφές.

- Θα πρέπει να αναφερθεί ρητώς ότι η αρχή της πανεπιστημιακής αυτονομίας δεν συζητείται ούτε τίθεται σε αμφισβήτηση στο πλαίσιο της γνωμοδότησης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι πολίτες ποιά εκπαιδευτικά ιδρύματα ευρωπαϊκού επιπέδου διαθέτουν στο οργανόγραμμά τους την αξιολόγηση ως συστηματική μεθοδολογία διασφάλισης της ποιότητας. Οι πολίτες όχι μόνο έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν τα επίπεδα της ποιότητας των ιδρυμάτων που εφαρμόζουν αυτά τα συστήματα ακόμη αλλά επίσης δικαίωμα να γνωρίζουν και ποια ιδρύματα εφαρμόζουν συγκρίσιμες μεθόδους αξιολόγησης της ποιότητας. Η ενημέρωση αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο στην κοινωνία που ζούμε, και για το λόγο αυτό πιστεύουμε ότι αυτός το τύπος πληροφοριών θα πρέπει να είναι διαθέσιμος στους πολίτες μέσω ενός ενδεχόμενους τακτικού vademecum που θα περιλαμβάνει τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Κοινότητας που διαθέτουν συστήματα αξιολόγησης η οποία χαρακτηρίζεται από τις αρχές της διασφάλισης της ποιότητας.

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

3.2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, σε συμφωνία και με τον τίτλο της πρότασης σύστασης που βασίζεται στην ευρωπαϊκή συνεργασία στο θέμα της διασφάλισης της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, χωρίς καθόλου να αναφέρει ξεχωριστά την αξιολόγηση, θα πρέπει να διαγραφεί από το κείμενο της πρότασης η λέξη αξιολόγηση δεδομένου ότι σε όλο το κείμενο προηγείται σε πολλές περιπτώσεις της διασφάλισης της ποιότητας.

Δεν προτιθέμεθα να αποκλείσουμε την αξιολόγηση από το πνεύμα που διέπει το κείμενο της πρότασης αλλά να το εμπλουτίσουμε με την ένταξή του στη σημασία της διασφάλισης της ποιότητας η οποία το ενσωματώνει ως ουσιαστικό τμήμα του συστήματος. Η διασφάλιση της ποιότητας είναι μία διαδικασία μεθοδολογικών εφαρμογών που περιλαμβάνει ως θεμελιώδες τμήμα της την αξιολόγηση αλλά περιλαμβάνει όμως και άλλες δραστηριότητες που επιδιώκουν το στόχο της βελτίωσης των δραστηριοτήτων μας, όπως είναι η αναζήτηση λύσεων στα ανιχνευθέντα προβλήματα, η εφαρμογή τους και η νέα αξιολόγηση της κατάστασης που δημιουργείται.

Για το λόγο αυτό θεωρούμε ότι προς το σκοπό της καλύτερης κατανόησης του πνεύματος της σύστασης θα πρέπει να απαλειφθούν από το κείμενο οι ταυτόχρονες αναφορές της αξιολόγησης και της διασφάλισης της ποιότητας.

3.2.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι τα κριτήρια και οι προδιαγραφές που εφαρμόζονται σε κάθε ίδρυμα ως ανάπτυξη της μεθοδολογίας της εξωτερικής αξιολόγησης της ποιότητας, θα πρέπει να προκύπτουν από το πλαίσιο στο οποίο δρα το ίδρυμα αυτό. Η σύγκριση με τον άμεσο περίγυρο επηρεάζει σε πρώτη φάση την καλύτερη ενημέρωση για τα επίπεδα της ποιότητας.

Θεωρούμε ότι η σύσταση θα πρέπει να επιμείνει όσο γίνεται περισσότερο στην προώθηση της έννοιας της διασφάλισης της ποιότητας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα προκειμένου να αυξάνεται συνεχώς η συνείδηση για την αναγκαιότητά της.

Οι ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειριών που προβλέπονται στα πλαίσια των ενδεχόμενων λειτουργιών του ευρωπαϊκού δικτύου διασφάλισης της ποιότητας, θα πρέπει σε μία πρώτη φάση να επιμείνει στην απόκτηση συνείδησης για την αναγκαιότητα της χρήσης της διασφάλισης της ποιότητας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, προωθώντας τις ανταλλαγές και τις αναγκαίες συνεδριάσεις προκειμένου η εμπειρία όσων την εφαρμόζουν να γίνει γνωστή από αυτούς που επιθυμούν να την εφαρμόσουν.

3.2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι κατά την εξέταση μιας πρότασης σύσταση που είναι πολύ συγκεκριμένη ως προς τους στόχους της αλλά που είναι πολύ ανοιχτή στις δυνατότητές της, δεν είναι αναγκαίο στο κείμενό της να θεσπιστούν, από κοινού με τους προσανατολισμούς ως προς το πώς θα ενισχυθεί η συμμετοχή των ιδρυμάτων στη μεθοδολογία της διασφάλισης της ποιότητας, καθαρά μεθοδολογικές και διαδικαστικές πτυχές όπως είναι ορισμένες που παρέχονται στις επεξηγήσεις του σημείου ΙΒ της πρότασης.

Θεωρούμε ότι κυρίως θα πρέπει να προωθηθεί η γενική ιδέα που θα οδηγήσει στην ενίσχυση και την προώθηση της διασφάλισης της ποιότητας μεταξύ των ιδρυμάτων που δεν τη γνωρίζουν ή δεν τη χρησιμοποιούν και στην προσπάθεια να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η χρήση της στα ιδρύματα που ήδη την εφαρμόζουν.

3.2.4. Στα πλαίσια του εν λόγω σημείου ΙΒ, η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο σπουδαστής αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της διαδικασίας αξιολόγησης της ποιότητας. Το πηλίκο μεταξύ του αναμενόμενου και του επιτευχθέντος, μεταξύ των προσδοκιών που κάθε σπουδαστής έχει ως προς τις σπουδές του και της πραγματικότητας που αντιλαμβάνεται, μετατρέπει τον κάθε νεαρό πανεπιστημιακό σε απαραίτητο στοιχείο για την αξιολόγηση της ποιότητας.

Συμφωνούμε με τη διατύπωση της σύστασης ως προς την έννοια αυτή. Θεωρούμε ότι η άποψη των σπουδαστών που προκύπτει μέσω κατάλληλων τεχνολογιών της διασφάλισης της ποιότητας μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ αξιόλογη ενημέρωση που είναι πολύτιμη για την ίδια την αξιολόγηση.

3.2.5. Θεωρούμε ενδιαφέρουσα και αναγκαία τη δημιουργία του ευρωπαϊκού δικτύου διασφάλισης της ποιότητας με τους όρους που έχουν θεσπιστεί από τη σύσταση. Παρόλα αυτά τα καθήκοντα που πρόκειται να προωθηθούν είναι ίσως ατελή εάν δεν προστεθεί ένα στοιχείο που θα επιτρέψει στο δίκτυο να καταρτίζει συγκρίσεις στα πλαίσια του κράτους μέλους ή της Κοινότητας, σε ό,τι αφορά τα επίπεδα ποιότητας της παρεχόμενης διδασκαλίας και των ίδιων των κέντρων.

Δηλαδή η σύσταση θα πρέπει να συμπεριλάβει στα καθήκοντα του δικτύου την ενίσχυση των μεθόδων και τεχνικών αξιολόγησης που εφαρμόζονται σε οποιοδήποτε εκπαιδευτικό θέμα ή ίδρυμα με την προοπτική να μπορούν να γίνουν συγκρίσεις σε ευρωπαϊκό πλαίσιο. Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη, ότι η αξιολόγηση ενός κριτηρίου που έχει θεσπιστεί σημαίνει τη σύγκριση με μία αποδεκτή προδιαγραφή, θεωρούμε ότι η σύγκριση σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να αποτελέσει βοηθητικό στοιχείο της ευρωπαϊκής διάστασης της εκπαίδευσης.

3.2.6. Αυτή η εκτίμηση της ΟΚΕ ενισχύεται από το περιεχόμενο της τρίτης αιτιολογικής έκθεσης της σύστασης, στην οποία επισημαίνεται η ευρύτατη ευαισθητοποίηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για την αξιολόγηση της ποιότητας των σπουδών που παρέχουν και για τη σύγκριση των σπουδών που παρέχονται στο εξωτερικό με τις αντίστοιχες σπουδές στα πλαίσια των δικών της συστημάτων διδασκαλίας.

Η ΟΚΕ κρίνει ότι αυτή η αιτιολογική σκέψη της σύστασης δικαιολογεί πλήρως την ενσωμάτωση αυτών των καθηκόντων στα πλαίσια των καθηκόντων που το δίκαιο θα πρέπει να προωθήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.2.7. Η ΟΚΕ, ως κοινωνικοοικονομικός θεσμός, εκδηλώνει το σημαντικό ενδιαφέρον της για τη βελτίωση της ένταξης των διπλωματούχων στην αγορά εργασίας, λαμβάνοντας υπόψη όσο γίνεται περισσότερο τον ανταγωνισμό που που υφίσταται σήμερα. Οι καλύτερα προετοιμασμένοι από την άποψη των αναγκαιοτήτων της αγοράς θα είναι αυτοί που θα συναντήσουν τις μεγαλύτερες προσφορές εργασίας προκειμένου να ενσωματωθούν σε αυτήν.

Από τη στιγμή που η ΟΚΕ εκφράζει την αναγκαιότητα βελτίωσης της ένταξης των νέων διπλωματούχων στην αγορά εργασίας, επιθυμούμε να εκφράσουμε την άποψη ότι δεν βλέπουμε τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της αξιολόγησης της ποιότητας και της κατάρτισης μεθοδολογιών για τη βελτίωση αυτής της ένταξης. Οποιαδήποτε αύξηση της ποιότητας επιτρέπει τη βελτίωση της επιμόρφωσης και για το λόγο αυτό των δυνατοτήτων των νέων να εισέλθουν με καλύτερες συνθήκες στην αγορά εργασίας, ωστόσο οι τεχνικές και οι διαδικασίες προώθησης της ποιότητας αυτό που επιτρέπουν, μεταξύ των άλλων, είναι συγκρίσεις μεταξύ αυτού που πιστεύουμε ότι υπάρχει και αυτού που υπάρχει στην πραγματικότητα.

Η μεθοδολογία της διασφάλισης της ποιότητας καθιστά φανερό, μέσω της διαδικασίας αξιολόγησης, εάν η παρεχόμενη στους νέους διδασκαλία είναι βελτιώσιμη ενόψει της επιμόρφωσής τους για την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, σ'αυτήν περιλαμβάνονται και οι επαναξιολογήσεις των διορθωτικών μέτρων που θα πρέπει να καθιερωθούν. Δηλαδή η μεθοδολογία της διασφάλισης της ποιότητας δεν μπορεί από μόνη της να βελτιώσει την ένταξη των διπλωματούχων στην αγορά εργασίας.

Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ θεωρεί ότι το παράρτημα ΙΙΙ στ της σύστασης θα πρέπει να επαναδιατυπωθεί με πιο σαφή τρόπο, δεδομένου ότι η σημερινή του διατύπωση δεν επιτρέπει να ξέρουμε με σαφήνεια ποιος είναι ο ρόλος του δικτύου από τη σκοπιά αυτή.

3.2.8. Στην ενημερωτική της έκθεση για τα αποτελέσματα που επιτεύχθησαν στην περίοδο 1995/96 στο πρόγραμμα τεχνολογικής δράσης στα πλαίσια της εκπαίδευσης Σωκράτης [COM(97) 99 τελικό], για το οποίο η ΟΚΕ πρόσφατα κατέθεσε τη γνωμοδότησή της, η Επιτροπή αναγνωρίζει τη δημοσιονομική υπέρβαση του προγράμματος λόγω της αυξημένης ζήτησης σχεδίων και ενισχύσεων.

Η πρόταση σύστασης αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης θεσπίζει ότι το ευρωπαϊκό δίκτυο διασφάλισης της ποιότητας μπορεί να επωφεληθεί από χρηματοδοτική ενίσχυση στα πλαίσια των προγραμμάτων Σωκράτης και Leonardo.

Η ΟΚΕ δεν κατανοεί πώς είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν πόροι αυτών των προγραμμάτων όταν η Επιτροπή έκρινε ήδη ότι πρέπει να προτείνει την αύξηση των πιστώσεων για το πρόγραμμα Σωκράτης με στόχο να αντιμετωπιστεί η τελευταία περίοδος της πενταετίας. Εάν η πρωτοβουλία που μας απασχολεί δεν είχε προβλεφθεί, οι δημοσιονομικές δυσκολίες θα αυξηθούν εάν το δίκτυο μπορεί να ενσωματωθεί στα πλαίσια των πόρων που παρέχονται στα προγράμματα Σωκράτης και Leonardo.

Η ΟΚΕ κρίνει ότι η σημασία της διασφάλισης της ποιότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι τέτοιας σημασίας που απαιτεί τη χορήγηση ειδικών πόρων. Για το λόγο αυτό καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την οικονομική υποστήριξη των μέτρων που προτείνει η σύσταση.

3.2.9. Η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών είναι μία από τις αρχές στις οποίες η σύσταση θεμελιώνει τα συστήματα διασφάλισης της ποιότητας. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στις ομάδες των εμπειρογνωμόνων που θα αποτελέσουν τον εξωτερικό παράγοντα αξιολόγησης.

Θεωρούμε ότι οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες μπορούν να αναπτύξουν σημαντικό ρόλο προσφέροντας την εμπειρία τους που μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη από μεθοδολογική σκοπιά. Ειδικότερα οι επιχειρήσεις έχουν μία μεγάλη πορεία εφαρμογής τεχνικών και διαδικασιών αξιολόγησης της ποιότητας, και σε πολλές περιπτώσεις διαθέτουν επίσης εμπειρία στα πλαίσια της διασφάλισης της ποιότητας. Πράγματι αυτές οι έννοιες έχουν προκύψει από την επιχειρηματική δραστηριότητα, που συνεχώς ασχολείται με το πρόβλημα της βελτίωσης της ποιότητας και της προσοχής στον πελάτη.

Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικό και αναγκαίο να δοθεί ο ρόλος που τους ανήκει στις εργοδοτικές οργανώσεις κατά τη συγκρότηση του προβλεπόμενου ευρωπαϊκού δικτύου διασφάλισης της ποιότητας, ολοκληρώνοντας επίσης με τη συμμετοχή των εργαζομένων, μέσω των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικοοικονιμικών παραγόντων στο Δίκτυο.

3.2.10. Με σκοπό τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και με κριτήρια εξορθολογισμού των δαπανών θεωρούμε επίσης αναγκαίο να υπάρξουν ακριβείς μηχανισμοί που θα διευκολύνουν το συντονισμό μεταξύ του ευρωπαϊκού δικτύου διασφάλισης της ποιότητας και των Δικτύων που προέκυψαν από την ανάπτυξη των προγραμμάτων Σωκράτης () και Leonardo.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Βλ. επίσης ΕΕ C 287 της 22. 9. 1997. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση Απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την Απόφαση 819/95/ΕΚ για την θέσπιση κοινοτικής δράσης πρόγραμμα Σωκράτης.