· Deloitte/Grimaldi (2022), «Study to support the preparation of an impact assessment on a potential EU initiative increasing convergence of national insolvency laws», Draft Final Report, ΓΔ JUST, Μάρτιος 2022.

· Spark, Tipik, «Study on the issue of abusive forum shopping in insolvency proceedings», ΓΔ JUST, Φεβρουάριος 2022 (αριθμός συγκεκριμένης σύμβασης JUST/2020/JCOO/FW/CIVI/0160).

· Spark, Tipik, «Study on tracing and recovery of debtor’s assets by insolvency practitioners» ΓΔ JUST, Μάρτιος 2022 (αριθμός συγκεκριμένης σύμβασης JUST/2020/JCOO/FW/CIVI/0172).

Το υλικό που συγκεντρώθηκε και χρησιμοποιήθηκε στην εκτίμηση επιπτώσεων ήταν γενικά τεκμηριωμένο ή διαφορετικά προερχόταν από αξιόπιστες και αναγνωρισμένες πηγές που λειτουργούν ως δείκτες και σημεία αναφοράς για το θέμα. Οι παρατηρήσεις που λήφθηκαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων διαβούλευσης αντιμετωπίστηκαν γενικά ως γνώμες, εκτός εάν αφορούσαν πραγματικά περιστατικά.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Στην εκτίμηση επιπτώσεων αναλύθηκαν τρεις βασικές διαστάσεις του δικαίου περί αφερεγγυότητας: i) η ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων από την εκκαθαρισθείσα πτωχευτική περιουσία· ii) η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών· και iii) η προβλέψιμη και δίκαιη κατανομή της ανακτηθείσας αξίας μεταξύ των πιστωτών. Οι εν λόγω τρεις διαστάσεις καλύπτουν, πιο συγκεκριμένα, ζητήματα που σχετίζονται με τις ανακλητικές αγωγές, την ανίχνευση περιουσιακών στοιχείων, τα καθήκοντα και την ευθύνη των διευθυντών, την πώληση μιας επιχείρησης εν λειτουργία μέσω «διαδικασίας προσυμφωνημένης μεταβίβασης ενεργητικού», το σημείο ενεργοποίησης του καθεστώτος αφερεγγυότητας, ένα ειδικό καθεστώς αφερεγγυότητας για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, την κατάταξη των απαιτήσεων και τις επιτροπές πιστωτών. Οι επιλογές προσδιορίστηκαν με βάση στοιχεία που παρείχε ομάδα εμπειρογνωμόνων για το δίκαιο περί αναδιάρθρωσης και αφερεγγυότητας, μια ειδική μελέτη και ανταλλαγές απόψεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι επιλογές αναλύθηκαν ως προς τρεις στόχους, δηλαδή αν: i) επιτρέπουν υψηλότερη αξία ανάκτησης· ii) συνεπάγονται μικρότερη διάρκεια των διαδικασιών αφερεγγυότητας· και iii) περιορίζουν την ανασφάλεια δικαίου και το κόστος πληροφόρησης, ιδίως για τους διασυνοριακούς επενδυτές.

Η πρόταση και η αναθεωρημένη εκτίμηση επιπτώσεων λαμβάνουν υπόψη τις παρατηρήσεις που ελήφθησαν από την επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου, η οποία, στην πρώτη της γνωμοδότηση της 24ης Ιουνίου 2022, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι απαιτούνταν προσαρμογές στην εκτίμηση επιπτώσεων προκειμένου να προχωρήσει η παρούσα πρωτοβουλία. Συγκεντρώθηκαν περαιτέρω στοιχεία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι διαδικασίες αφερεγγυότητας επηρεάζουν δυσμενώς τις διασυνοριακές επενδύσεις στην ενιαία αγορά καθώς και σχετικά με τον συσχετισμό του εν λόγω στοιχείου με άλλες παραμέτρους. Προστέθηκαν περισσότερες πληροφορίες στο βασικό κείμενο και στο παράρτημα 5 σχετικά με τις διαφορές στους κανόνες αφερεγγυότητας μεταξύ των διαφόρων χωρών. Παρασχέθηκαν περαιτέρω διευκρινήσεις σχετικά με τις διαφορές μεταξύ της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023, του κανονισμού (ΕΕ) 2015/848 και της παρούσας πρότασης. Διενεργήθηκε περαιτέρω ανάλυση σχετικά με τον αντίκτυπο τον διαφόρων μέτρων στη δικαστική ικανότητα και με την αντίληψη των ενδιαφερόμενων μερών ως προς τα εν λόγω μέτρα. Οι συμβιβασμοί μεταξύ των επιλογών πολιτικής διατυπώθηκαν με μεγαλύτερη σαφήνεια και παρουσιάστηκαν πιο αναλυτικά οι απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών.

Η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου εξέτασε την αναθεωρημένη εκτίμηση επιπτώσεων και εξέδωσε θετική δεύτερη γνώμη στις 10 Οκτωβρίου 2022 χωρίς επιφυλάξεις. Η επιτροπή επισήμανε ότι η εκτίμηση επιπτώσεων βελτιώθηκε σημαντικά και ότι παρείχε μικρό αριθμό προτάσεων για περαιτέρω βελτιώσεις.

Η παρούσα πρόταση έχει ελαφρώς θετικό αντίκτυπο στην ψηφιοποίηση, ο οποίος απορρέει κυρίως από τον υψηλότερο βαθμό αυτοματοποίησης της απλουστευμένης διαδικασίας εκκαθάρισης των πολύ μικρών επιχειρήσεων και τη χρήση της διαδικτυακής πύλης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης (e-Justice) για την παροχή φιλικών προς τον χρήστη πληροφοριών για τα βασικά χαρακτηριστικά των καθεστώτων αφερεγγυότητας και την κατάταξη των απαιτήσεων.

•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

Η αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αφερεγγυότητας θα συμβάλει στη μείωση της διάρκειας των εν λόγω διαδικασιών και στην αύξηση της αξίας ανάκτησης στο πλαίσιο διαδικασιών αφερεγγυότητας, με αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος παύσης δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων και υψηλότερα ποσοστά ανάκτησης για τους πιστωτές και τους επενδυτές.

Επίσης, η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τις ΜΜΕ. Με την αύξηση των αναμενόμενων ποσοστών ανάκτησης για τους πιστωτές και τους επενδυτές που είναι εκτεθειμένοι σε ΜΜΕ και άλλες επιχειρήσεις, η πρόταση επιδιώκει να περιορίσει τον εκτιμώμενο κίνδυνο των επενδύσεων σε ΜΜΕ, γεγονός το οποίο αναμένεται ότι θα αποτυπωθεί στη μείωση του κόστους χρηματοδότησης για τις ΜΜΕ, ανεξαρτήτως των υπόλοιπων παραγόντων. Στο μεταξύ, η πρόταση δεν επιβάλλει υποχρεώσεις ούτε κόστος συμμόρφωσης στις ΜΜΕ που είναι οικονομικά ενεργές και απλουστεύει τις διαδικασίες για εκείνες που αντιμετωπίζουν την πιθανότητα αφερεγγυότητας.

Επίσης, με την παρούσα πρόταση θεσπίζεται ειδική διαδικασία για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση της παύσης δραστηριοτήτων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, με τη διασφάλιση μιας πιο αποδοτικής ως προς το κόστος διαδικασίας αφερεγγυότητας για τις εν λόγω επιχειρήσεις. Οι εν λόγω ρυθμίσεις υποστηρίζουν, επίσης, την εύτακτη παύση δραστηριοτήτων πολύ μικρών επιχειρήσεων που δεν διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία, καθώς αντιμετωπίζουν το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν επιτρέπουν την πρόσβαση σε διαδικασία αφερεγγυότητας εάν η προβλεπόμενη αξία ανάκτησης είναι μικρότερη των δικαστικών εξόδων. Παρέχοντας σε όλες τις πολύ μικρές επιχειρήσεις τη δυνατότητα κίνησης διαδικασίας για την αντιμετώπιση των χρηματοοικονομικών δυσχερειών τους, η παρούσα πρόταση διασφαλίζει τη δυνατότητα των ιδρυτών των εν λόγω επιχειρήσεων να επωφελούνται από απαλλαγή από τα χρέη και να ξεκινούν εκ νέου δραστηριότητες, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023.

•Θεμελιώδη δικαιώματα

Η πρόταση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να εφαρμοστεί αναλόγως. Ειδικότερα, η παρούσα πρόταση σέβεται τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που προβλέπονται στο άρθρο 7 (σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής), στο άρθρο 8 (προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα), στο άρθρο 15 (ελευθερία του επαγγέλματος και δικαίωμα προς εργασία), στο άρθρο 16 (επιχειρηματική ελευθερία), στο άρθρο 17 (δικαίωμα ιδιοκτησίας), στο άρθρο 27 (δικαίωμα των εργαζομένων στην ενημέρωση και τη διαβούλευση στο πλαίσιο της επιχείρησης) και στο άρθρο 47 παράγραφος 2 (δικαίωμα αμερόληπτου δικαστηρίου).

Η πρόταση θα παρέχει στα ορισθέντα δικαστήρια τη δυνατότητα πρόσβασης στα εθνικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και στα ηλεκτρονικά συστήματα ανάκτησης δεδομένων, καθώς και στο διασυνδεδεμένο σύστημα κεντρικών μητρώων τραπεζικών λογαριασμών, το ενιαίο σημείο πρόσβασης για τα μητρώα τραπεζικών λογαριασμών. Επίσης, η πρόταση θα παρέχει στους διαχειριστές διαδικασιών αφερεγγυότητας τη δυνατότητα πρόσβασης στο μητρώο πραγματικών δικαιούχων που έχει δημιουργηθεί στο κράτος μέλος στο οποίο κινήθηκε η διαδικασία, καθώς και στο σύστημα διασύνδεσης των μητρώων πραγματικών δικαιούχων, BORIS.

Τα εθνικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και τα ηλεκτρονικά συστήματα ανάκτησης δεδομένων καθώς και τα μητρώα πραγματικών δικαιούχων συγκεντρώνουν κεντρικά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Συνεπώς, η διεύρυνση της πρόσβασης σε αυτά τα μητρώα και συστήματα καθώς και στα ενιαία σημεία πρόσβασης θα έχει επιπτώσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων, ιδίως στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Κάθε περιορισμός που προκύπτει ως προς την άσκηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που προβλέπονται από τον Χάρτη συμμορφώνεται προς τις απαιτήσεις που καθορίζονται στον Χάρτη, ιδίως στο άρθρο 52 παράγραφος 1.

Ο περιορισμός προβλέπεται από τη νομοθεσία και αιτιολογείται από την ανάγκη αποτελεσματικής ενίσχυσης της ανίχνευσης περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο διαδικασιών αφερεγγυότητας που είναι σε εξέλιξη, μεταξύ άλλων σε διασυνοριακό πλαίσιο, με σκοπό τη μεγιστοποίηση υπέρ των πιστωτών της ανάκτησης της αξίας από την αφερέγγυα επιχείρηση. Επιπλέον, η ουσία των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών γίνεται σεβαστή και οι περιορισμοί είναι ανάλογοι προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ο αντίκτυπος θα είναι σχετικά περιορισμένος, καθότι τα δεδομένα για τα οποία παρέχεται δυνατότητα πρόσβασης και αναζήτησης αποτελούν απλώς ένα υποσύνολο δεδομένων, το οποίο καθορίζεται στην παρούσα πρόταση καθώς και στα μέσα της ΕΕ για τη θέσπιση των εν λόγω συστημάτων και το οποίο είναι το απολύτως αναγκαίο για την ανίχνευση των περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στην πτωχευτική περιουσία. Η παρούσα πρόταση διασφαλίζει ότι κατά την επεξεργασία των εν λόγω δεδομένων θα τηρούνται οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ περί προστασίας των δεδομένων. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1725 εφαρμόζεται στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης για τους σκοπούς της παρούσας προτάσεως.

Η πρόταση καθορίζει, ιδίως, τους σκοπούς της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ζητεί από τα κράτη μέλη να ορίσουν τα αρμόδια για υποθέσεις αφερεγγυότητας δικαστήρια που δικαιούνται να ζητούν πληροφορίες απευθείας από τα εθνικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών και τα ηλεκτρονικά συστήματα ανάκτησης δεδομένων. Επίσης, η πρόταση υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι το προσωπικό των ορισθέντων δικαστηρίων διατηρεί υψηλά επαγγελματικά πρότυπα όσον αφορά την προστασία των δεδομένων, ότι εφαρμόζονται τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την προστασία της ασφάλειας των δεδομένων βάσει υψηλών τεχνολογικών προτύπων για τους σκοπούς της άσκησης από τα ορισθέντα δικαστήρια της εξουσίας να προσπελαύνουν και πληροφορίες τραπεζικών λογαριασμών και να πραγματοποιούν αναζήτηση σ' αυτές καθώς και ότι οι αρχές που διαχειρίζονται τα κεντρικά μητρώα τραπεζικών λογαριασμών τηρούν αρχεία της εκάστοτε πρόσβασης και αναζήτησης πληροφοριών τραπεζικών λογαριασμών εκ μέρους ορισθέντος δικαστηρίου.

Επιπλέον, η πρόταση προσδιορίζει με σαφήνεια το εύρος των πληροφοριών που τηρούνται στα μητρώα πραγματικών δικαιούχων στα οποία έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης οι διαχειριστές διαδικασιών αφερεγγυότητας.

Τέλος, η πρόταση ορίζει ότι η Επιτροπή δεν θα αποθηκεύει δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα σε σχέση με τη διασύνδεση των εθνικών ηλεκτρονικών συστημάτων πλειστηριασμών και περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με την ευθύνη επεξεργασίας των δεδομένων από την Επιτροπή.