Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της κινητικότητας στην Κοινότητα των σπουδαστών, των επιμορφωνόμενων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών"

(2000/C 168/08)

Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 29 Φεβρουαρίου 2000, βάσει των άρθρων 149 και 150 της Συνθήκης ΕΕ να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη" που ανέλαβε τη διεξαγωγή των εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Απριλίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Hornung- Draus.

Η ΟΚΕ, κατά τη 372η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 2000), υιοθέτησε με 111 ψήφους υπέρ και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Σύμφωνα με το άρθρο 18 της Συνθήκης ΕΕ, η ιθαγένεια της Ένωσης διασφαλίζει σε κάθε πoλίτη κράτους μέλους το δικαίωμα vα κυκλοφορεί και vα διαμέvει ελεύθερα στην επικράτεια της ΕΕ. Το θεμελιώδες δικαίωμα του ατόμου περιορίζεται ωστόσο από ορισμένες αντιξοότητες και δυσχέρειες που εμποδίζουν την κινητικότητα εκείνων που επιδιώκουν πρόσβαση σε δυνατότητες κατάρτισης εκτός των συνόρων της χώρας προέλευσής τους.

1.2. Η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων αφορά τους μισθωτούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες, κατηγορίες στις οποίες περιλαμβάνονται οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές. Όμως εκείνοι που δεν ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα και επιθυμούν να αρχίσουν ή να συνεχίσουν σπουδές, κατάρτιση ή εθελοντική δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος, πρέπει να μπορούν να επωφελούνται από την ελευθερία αυτή. Όταν επιλέγουν να μεταβούν σε άλλο κράτος μέλος, είτε στο πλαίσιο ενός κοινοτικού προγράμματος, είτε εκτός, η Κοινότητα οφείλει να εξαλείφει τα διοικητικά εμπόδια που μπορεί να παρουσιαστούν.

Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα το στόχο που επιδιώκεται με την υπό εξέταση σύσταση. Τούτη δίνει ένα κατάλληλο μήνυμα στους ευρωπαίους πολίτες σε μια χρονική στιγμή όπου, αφενός, η ΕΕ αναμένεται να διευρυνθεί - όπως αποφασίσθηκε στην έκτακτη διάσκεψη κορυφής της Λισσαβόνας(1) - , και, αφετέρου, πραγματοποιείται η μετάβαση στην κοινωνία των πληροφοριών και της γνώσης, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι απαιτήσεις της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας.

1.3. Όσον αφορά τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η προώθηση της διασυνοριακής κινητικότητας. Προκειμένου να υλοποιηθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση υπό την έννοια μιας Ευρώπης των πολιτών και να ενισχυθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητά της, είναι απαραίτητο να ασκείται η κινητικότητα χωρίς εμπόδια. Επιπλέον, η διδασκαλία "ευρωπαϊκών γνώσεων" αποτελεί ολοένα και περισσότερο ένα σημαντικό κριτήριο για την ποιότητα και το ενδιαφέρον της κατάρτισης και της εκπαίδευσης. Οι δεξιότητες "ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος" όπως οι γλωσσικές γνώσεις, η γνώση των διαφόρων πολιτικών, δικαστικών, κοινωνικών και οικονομικών ευρωπαϊκών συστημάτων και η κατανόηση του τρόπου ζωής των ευρωπαίων γειτόνων πρέπει να προωθηθούν περισσότερο από τους υπεύθυνους για την κατάρτιση στο εσωτερικό της ΕΕ. Τα εθνικά συστήματα κατάρτισης πρέπει να προσανατολισθούν με βάση τις εξελίξεις και τις ανάγκες στην Ευρώπη. Προς τούτο, απαιτούνται "ευρωπαϊκές γνώσεις", οι οποίες για το συμφέρον των πολιτών, θα χαρακτηρίζονται από ευρύτητα πνεύματος και διαφάνεια.

1.4. Σημαντικό στοιχείο για την υλοποίηση της κινητικότητας είναι μια σφαιρική πολιτική πληροφοριών, η οποία απαιτεί μια ενεργητική και επιθετική προσέγγιση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών. Πράγματι, τα άτομα που επιζητούν ή ενδιαφέρονται για την κινητικότητα, αντιμετωπίζουν συχνά δυσκολίες προκειμένου να ενημερωθούν για τις δυνατότητες που τους παρέχονται ώστε να χρησιμοποιήσουν μια περίοδο διαμονής στο εξωτερικό για να παρακολουθήσουν κύκλους κατάρτισης ή επιμόρφωσης. Χωρίς κατάλληλη και κατανοητή πληροφόρηση και χωρίς επαρκή διάδοση που να φθάνει μέχρι τα ιδρύματα γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, τις υπηρεσίες απασχόλησης, τα πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα κατάρτισης καθώς και τις επιχειρήσεις, η κινητικότητα θα παραμείνει προνόμιο εκείνων που διαθέτουν καθηγητές ή εκπαιδευτές που δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα στον τομέα. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ προτείνει την μεσοπρόθεσμη εξέταση της σκοπιμότητας επανεισαγωγής των ατομικών ενισχύσεων για άτομα που επιδιώκουν την κινητικότητα, όπως τούτο ισχύει από καιρό στον τομέα της έρευνας. Ως βάση για αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι εμπειρίες των ευρωπαϊκών προγραμμάτων κατάρτισης της προτελευταίας γενεάς όπως Petra ή Lingua, τα οποία προσέφεραν δυνατότητες ατομικών ενισχύσεων, οι οποίες εξάλλου χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα.

1.5. Οι γνώσεις ξένων γλωσσών έχουν μεγάλη σημασία για την απασχολησιμότητα των εργαζομένων, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την ευρωπαϊκή οικονομία στο σύνολό της. Η ανάπτυξη της κινητικότητας στην Ευρώπη θα πολλαπλασιάσει τις ευκαιρίες των ευρωπαίων πολιτών να μάθουν ξένες γλώσσες. Διότι ακριβώς η άγνοια ξένων γλωσσών αποτελεί ένα μεγάλο εμπόδιο για την κινητικότητα. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να κηρύξει το 2001 Ευρωπαϊκό έτος γλωσσών, ένας από τους κύριους στόχους του οποίου είναι να αποδειχθούν σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους τα πλεονεκτήματα της γνώσης ξένων γλωσσών. Ακόμη, εκτός από την ατομική εξέλιξη και την κατανόηση άλλων πολιτισμών, πρέπει να υπογραμμισθεί και η επίπτωση στην απασχολησιμότητα των ενδιαφερομένων, η οποία βελτιώνεται με τις παραμονές κατάρτισης και επιμόρφωσης στο εξωτερικό.

2. Η σύσταση

2.1. Το έγγραφο της Επιτροπής υποδιαιρείται σε γενικές συστάσεις που απευθύνονται σε όλους τους ενδιαφερόμενους και σε ειδικές συστάσεις που απευθύνονται στους σπουδαστές, στα επιμορφωνόμενα άτομα, στους νέους εθελοντές, στους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές.

2.2. Μετά τις εμπειρίες που προέκυψαν από τα κοινοτικά προγράμματα επιμόρφωσης και κατάρτισης όπως Petra, Commett, Leonardo Da Vinci και Socrates καθώς και τις πρωτοβουλίες του ΕΚΤ στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού, η Επιτροπή υπέβαλε το 1996 το Πράσινο Βιβλίο της με θέμα "Εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση: τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα". Η Επιτροπή διαπίστωνε ότι εμπόδιο στην κινητικότητα αποτελούν οι διαφορές στα καθεστώτα που ισχύουν στα κράτη μέλη για τους σπουδαστές, τα επιμορφωνόμενα άτομα, τους νέους εθελοντές, τους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές όσον αφορά κυρίως τις διατάξεις στον τομέα του εργατικού δικαίου, της κοινωνικής ασφάλισης και της φορολογίας. Η σύσταση που υποβάλλει σήμερα η Επιτροπή βασίζεται συγκεκριμένα στο εν λόγω έγγραφο με τη διαφορά ότι δεν ασχολείται με τους τομείς που αφορούν την έρευνα και επικεντρώνεται στην εκπαίδευση και την κατάρτιση.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

3.1.1. Με τη σύσταση καλούνται τα κράτη μέλη να εξαλείψουν τα εμπόδια στην κινητικότητα, τα οποία παρά το κοινοτικό κεκτημένο, συνεχίζουν να υφίστανται στην ελεύθερη κυκλοφορία των σπουδαστών, των επιμορφούμενων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών.

3.1.2. Ακόμη, αναφέρεται ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα προκειμένου οι υπήκοοι τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα στην Κοινότητα να μπορούν να επωφελούνται από το κοινοτικό κεκτημένο όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία και την ίση μεταχείριση καθώς και από τις ρυθμίσεις που προβλέπει η σύσταση. Τα κράτη μέλη πρέπει να αποδεχθούν να παραχωρήσουν στους υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα στο έδαφός τους την ίδια μεταχείριση με εκείνη που απολαμβάνουν οι πολίτες από την ΕΕ, όταν στο πλαίσιο ενός κοινοτικού προγράμματος, πραγματοποιούν σπουδές ή κατάρτιση, συμμετέχουν σε μια εθελοντική προσπάθεια ή ασκούν δραστηριότητα εκπαιδευτικού ή επιμορφωτή.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει σαφώς την ικανοποίησή της για τον έντονο προσανατολισμό της σύστασης στο πρόβλημα των υπηκόων τρίτων χωρών. Ειδικότερα ενόψει της διεύρυνσης και στο πλαίσιο της πραγματοποιούμενης διακυβερνητικής διάσκεψης, τούτο αποτελεί ένα σαφές θετικό μήνυμα προς τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η οικοδόμηση μιας διευρυμένης Ένωσης που θα λειτουργεί καλώς, χρειάζεται να δοθεί στους πολίτες από τις υποψήφιες χώρες η δυνατότητα να γνωρίσουν την ΕΕ. Τούτο μπορεί να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής για τις υποψήφιες χώρες και με βάση τις συναφθείσες ευρωπαϊκές συμφωνίες. Ειδικότερα, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν περισσότερο τα προγράμματα εκπαιδευτικών επισκέψεων του CEDEFOP στο πλαίσιο του Leonardo, προκειμένου να δημιουργηθούν και να ενισχυθούν οι επαφές και η συνεργασία με τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

3.1.3. Ακόμη, τα κράτη μέλη οφείλουν, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, να ενσωματώσουν στις εθνικές πολιτικές τους και να προωθήσουν την πτυχή της διακρατικής κινητικότητας προς όφελος των ατόμων που αναφέρονται στη σύσταση. Για το σκοπό αυτό, είναι σημαντικό να γίνει χρήση των υφιστάμενων εμπειριών στον τομέα της διακρατικής συνεργασίας με βάση τα κοινοτικά προγράμματα: δεν χρησιμεύει σε τίποτε να διαπιστώνεται μία κατάσταση αλλά τα προβλήματα να παραμένουν άλυτα.

3.1.4. Ωστόσο, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι η υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς την εμβέλεια της σύστασης. Τούτη δεν αφορά μόνο την αναγνώριση της εμπειρίας που αποκτήθηκε στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της κατάρτισης αλλά αφορά καθαρά θεμελιώδη ζητήματα όπως το δικαίωμα διαμονής, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης καθώς και το εργατικό ασφαλιστικό και φορολογικό δίκαιο. Η πληθώρα των λεπτομερειών που θέτουν προβλήματα, οι διαφορετικές αρμοδιότητες και η ελλιπείς αρμοδιότητες της ΕΕ (για παράδειγμα στον τομέα της φορολογικής πολιτικής) δεν επιτρέπουν καμία βραχυπρόθεσμη λύση ανά περίπτωση προκειμένου να εξαλειφθούν τα υφιστάμενα εμπόδια στην κινητικότητα. Ήδη η ΟΚΕ έχει εξετάσει στην πρόσφατη σχετική γνωμοδότησή της το ζήτημα του εκσυγχρονισμού της κοινωνικής προστασίας και έχει παρουσιάσει τις προτάσεις της.

3.1.5. Είναι ικανοποιητικό ότι στην εν λόγω πρόταση ψηφίσματος περιλαμβάνονται περισσότερες κατηγορίες ατόμων. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί προσοχή στο γεγονός ότι οι διάφορες κατηγορίες ενδιαφερομένων παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές, οι οποίες κατά βάθος απαιτούν ειδική προσέγγιση. Για το λόγο αυτό, είναι λυπηρό ότι δεν διατυπώθηκαν ειδικές ουσιαστικότερες προτάσεις για τις διάφορες ομάδες στόχους. Αυτή η παράθεση διαφόρων εξειδικευμένων προβληματικών προσδίδει ένα πολύ αφηρημένο χαρακτήρα στην πρόταση σύστασης. Συνεπώς, η ΟΚΕ εκφράζει το φόβο ότι η σύσταση θα έχει απλώς μια βραχυπρόθεσμη επίπτωση διότι τα απαριθμούμενα εμπόδια στην κινητικότητα προκαλούνται από ετερογενείς αιτίες. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της διότι αγνοείται πλήρως ο τομέας της έρευνας. Συνεπώς, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει παρόμοια πρόταση για την έρευνα στην Ευρώπη, κυρίως διότι η κινητικότητα στον τομέα αυτό είναι πολύ μεγαλύτερη και ότι οι σχετικές εμπειρίες θα είναι χρήσιμες.

3.1.6. Κρίνεται σκόπιμο και ευκταίο η σύσταση να καταστήσει δυνατό να ενσωματωθεί μεσοπρόθεσμα το ζήτημα της κινητικότητας των ατόμων που παρακολουθούν κύκλους εκπαίδευσης ή κατάρτιση σε όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές πολιτικές (mobility mainstreaming). Έτσι, θα ευνοηθεί σημαντικά ο στόχος ενός ευρωπαϊκού χώρου της κατάρτισης.

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

3.2.1. Γενικές συστάσεις

3.2.1.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει σαφώς τη σύσταση που διατυπώθηκε προς τα κράτη μέλη προκειμένου να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την ενθάρρυνση της κινητικότητας των ατόμων που επιθυμούν να μεταβούν σε άλλο κράτος μέλος για σπουδές, κατάρτιση, εθελοντική εργασία, εκπαιδευτική ή επιμορφωτική δραστηριότητα, είτε στο πλαίσιο κοινοτικών προγραμμάτων, είτε όχι.

3.2.1.2. Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα αυτά δεν είναι πάντοτε οικονομικής φύσης. Εκτός από τα διοικητικά εμπόδια, συχνά τα προβλήματα που δεν αφήνουν τα άτομα να διαβούν τα εθνικά σύνορα είναι γλωσσικά και πολιτιστικά. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συνιστά την εντονότερη προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών, τόσο σε σχολικό επίπεδο (ενδεχομένως στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό), όσο και σε επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης. Το ευρωπαϊκό έτος γλωσσών που σχεδιάζεται να διοργανωθεί το 2001, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά κύριο λόγο για την προώθηση σχετικών πειραματικών σχεδίων. Επίσης, χρειάζεται να υπάρξει στοχοθετημένη στήριξη της κινητικότητας σε ορισμένους τομείς καινοτόμων δραστηριοτήτων. Έτσι, μπορεί να δημιουργηθεί ένας υγιής ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων συστημάτων, ο οποίος θα έχει ως αποτέλεσμα την δυνατότητα πρόσβασης των ατόμων σε ένα φάσμα ευρωπαϊκών προσφορών κατάρτισης.

3.2.1.3. Η δυνατότητα χρησιμοποίησης στην χώρα προέλευσης των γνώσεων και δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό είναι σημαντική. Προκειμένου κατά τη διάρκεια μιας παραμονής στο εξωτερικό, να αποκτηθεί μια ουσιαστική πρόσθετη δεξιότητα, η οποία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια του επαγγελματικού βίου, είναι σημαντικό να προωθήσει η ΕΕ τη διαφάνεια των διαφόρων εκπαιδευτικών συστημάτων. Για το σκοπό αυτό, η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου (με Πρόεδρο την κα Veil) πρότεινε τη σύσταση φόρουμ ή παρατηρητηρίου που θα διδαχθεί από την εθνική τεχνογνωσία προκειμένου να παρακολουθήσει τις μεταβολές στα προσόντα και τους τίτλους σπουδών, να διευκολύνει τη διάδοση της ενημέρωσης και να προετοιμάσει πρότυπα για την προώθηση της διαφάνειας και της αμοιβαίας αναγνώρισης. Μεγάλη πρόοδος έχει σημειωθεί στην ανώτατη εκπαίδευση και σημαντική πρόοδος στην επαγγελματική κατάρτιση με την εισαγωγή της κατάρτισης "Europass". Η ΟΚΕ ζητεί να εφαρμοσθούν στην πράξη τα συμπεράσματα και οι προτάσεις που επεξεργάζεται η Επιτροπή, το CEDEFOP και οι εθνικοί εμπειρογνώμονες στον τομέα της κατάρτισης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού φόρουμ για την διαφάνεια. Για την επίτευξη προόδου στο μέλλον, απαιτούνται διαφάνεια και συνοχή και παράλληλα, σεβασμό των εθνικών και επαγγελματικών ιδιαιτεροτήτων. Πράγματι όσο πιο μεγάλη είναι η διαφάνεια των διαφόρων εκπαιδευτικών συστημάτων, τόσο ταχύτερα θα προχωρήσει η ΕΕ, βήμα προς βήμα, όσον αφορά την αναγνώριση των τίτλων σπουδών και των προσόντων. Και παραμένει ένας από τους στόχους της ΟΚΕ, όπως επανειλημμένα έχει επισημάνει. Με την υλοποίηση του τελικού αυτού στόχου θα μπορούσε να αρθεί ένα από τα σημαντικά εμπόδια στην ελεύθερη διακίνηση των πολιτών της ΕΕ.

3.2.1.4. Η πρόσκληση για τη λήψη κατάλληλων μέτρων έτσι ώστε οι κατηγορίες ατόμων που περιλαμβάνονται στη σύσταση να μπορέσουν να εξασφαλίσουν όλα τα πλεονεκτήματα που παρέχονται στους υπηκόους της χώρας υποδοχής που ασκούν την ίδια δραστηριότητα, είναι αιτιολογημένη αλλά όχι σαφώς διατυπωμένη. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως ελεύθερη και γενική δέσμευση των κρατών μελών να παραχωρήσουν ιδιαίτερες κοινωνικές παροχές. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα για το δικαίωμα στέγης, το οποίο παραχωρείται στα περισσότερα κράτη μέλη σε περιορισμένο αριθμό ατόμων, ύστερα από αναλυτική εξέταση της οικονομικής τους κατάστασης. Πιθανώς νοούνται οι διευκολύνσεις που παρέχονται στους φοιτητές και σπουδαστές λόγω της ιδιαίτερης κατάστασής τους, η οποία αποδεικνύεται από τη φοιτητική ή σχολική ταυτότητα. Η ΟΚΕ προτείνει την εισαγωγή μιας ενιαίας κοινοτικής ταυτότητας για τους φοιτητές και σπουδαστές, η οποία να χορηγείται σε κάθε άτομο που επιδιώκει την κινητικότητα. Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται ένα αποτελεσματικό και διαφανές μέσο χωρίς διοικητικές δαπάνες.

3.2.1.5. Η προώθηση της συμμετοχής υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν μόνιμα στην Κοινότητα σε ανταλλαγές στο πλαίσιο κοινοτικών προγραμμάτων συμβάλλει σημαντικά στη διασφάλιση των ίσων ευκαιριών για τους πολίτες που διαμένουν στην ΕΕ. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε ένα κράτος μέλος αντιμετωπίζουν συνήθως περισσότερες δυσκολίες, οι οποίες προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες δυσχέρειες κινητικότητας. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που ευνοούν την ενσωμάτωση των πολιτών αυτών, με σκοπό κυρίως την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στην ΕΕ.

3.2.1.6. Στην παρούσα κατάσταση των πραγμάτων, κρίνεται μη ρεαλιστικό να ληφθούν περαιτέρω μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών προκειμένου να διασφαλισθεί τέλεια ισότητα μεταχείρισης όσον αφορά το κοινοτικό κεκτημένο της ελεύθερης κυκλοφορίας. Τέτοιου είδους διατάξεις θα προσέκρουαν σε πολλές περιπτώσεις στις εθνικές διατάξεις για τους υπηκόους τρίτων χωρών.

3.2.2. Μέτρα που αφορούν ειδικότερα τους σπουδαστές

3.2.2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η σύσταση αναφέρεται στο σύστημα ECTS (European Credit Transfert System - Ευρωπαϊκό Σύστημα Μεταφοράς των Ευσήμων) και τάσσεται υπέρ της γενίκευσης της χρήσης του. Συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα που μπορεί να διασφαλίσει τη διαφάνεια των σπουδών. Η αναγνώριση των ακαδημαϊκών γνώσεων διασφαλίζεται χάρη σε μια σύμβαση που έχει συναφθεί εκ των προτέρων από το φοιτητή και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα των χωρών καταγωγής και υποδοχής.

3.2.2.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να διασαφηνισθεί ότι το απαιτούμενο δικαίωμα προσφυγής μπορεί να περιοριστεί μόνο στην τήρηση της συναφθείσας σύμβασης μεταξύ του φοιτητή και του εκπαιδευτικού του ιδρύματος. Δεν πρέπει με κανένα τρόπο να μπορεί να υποβληθεί προσφυγή σχετικά με την αρχή της συμμετοχής ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος στο ECTS, διότι στην αντίθετη περίπτωση, η ύπαρξη ενός αυτού του καλώς λειτουργούντος συστήματος θα τεθεί σε κίνδυνο από την αρχή της διακριτικής ευχέρειας.

3.2.2.3. Όσον αφορά την χορήγηση υποτροφιών και την καταβολή των ποσών, η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο πτυχές. Πρώτον, οι τράπεζες οφείλουν να εγγυηθούν την έγκαιρη μεταφορά και καταβολή των υποτροφιών. Κυρίως στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus, οι εθνικές αρχές συντονισμού ανέφεραν πολλές περιπτώσεις όπου οι φοιτητές αντιμετωπίζουν λογιστικά προβλήματα. Τέτοια εμπόδια στην κινητικότητα μπορούν εύκολα να αποφευχθούν και, συνεπώς, η ΟΚΕ καλεί τους αρμόδιους οργανισμούς να προβούν σε ενέργειες για την επίλυση των προβλημάτων αυτών χωρίς γραφειοκρατίες και προς όφελος των φοιτητών. Δεύτερον, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει οι φοιτητές να μπορούν γενικά να χρησιμοποιούν στο εξωτερικό τις υποτροφίες που τους χορηγούνται στη χώρα προέλευσής τους (με την προϋπόθεση ότι δεν προορίζονται για την συνέχιση των σπουδών σε ένα συγκεκριμένο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης ή δεν περιλαμβάνουν τέτοιου είδους δεσμεύσεις). Όταν σε ένα άλλο κράτος μέλος υφίστανται καλύτερες δυνατότητες κατάρτισης σε ένα συγκεκριμένο τομέα, ο υπότροφος που αναζητεί την καλύτερη δυνατή κατάρτιση πρέπει να διαθέτει τις ίδιες δυνατότητες με εκείνον που χρηματοδοτεί ελεύθερα τις σπουδές του.

3.2.3. Μέτρα που αφορούν ειδικότερα τα επιμορφωνόμενα άτομα

3.2.3.1. Η ΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ της ευρείας χρήσης της κατάρτισης Europass (Προώθηση των ευρωπαϊκών περιόδων εναλλασσόμενης κατάρτισης, συμπεριλαμβανόμενης της μαθητείας). Η Europass δεν καλύπτει μόνο την απόκτηση κατάρτισης αλλά περιλαμβάνει και δράσεις συνεχούς κατάρτισης και περιόδους κατάρτισης στο εξωτερικό. Είναι ικανοποιητικό ότι με τη Europass υφίσταται πλέον στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης ένα μέσο, χάρη στο οποίο τα επιμορφωνόμενα άτομα μπορούν να αποδείξουν τα διακρατικά προσόντα τους. Τα κράτη μέλη καλούνται να προωθήσουν την ευρύτερη χρήση του εγγράφου αυτού. Ακόμη, είναι ευκταίο οι σπουδαστές που στο πλαίσιο των σπουδών τους πραγματοποιούν περίοδο άσκησης σε άλλο κράτος μέλος, να μπορούν να επωφελούνται από τη Europass.

3.2.3.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να επεξεργασθεί προτάσεις στο πλαίσιο ενός "Ευρωπαϊκού φόρουμ στον τομέα της διαφάνειας των τυπικών προσόντων" από κοινού με οργανισμούς επαγγελματικής κατάρτισης. Οι προτάσεις αυτές επιδιώκουν τη βελτίωση της παρούσας κατάστασης των επαγγελματικών τυπικών προσόντων στην Ευρώπη. Η ΟΚΕ καλεί σαφώς τα κράτη μέλη να λάβουν όσο το δυνατόν υπόψη σε εθνικό επίπεδο τις εν λόγω προτάσεις.

3.2.3.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση, η οποία αφορά την εξασφάλιση για τους ανέργους που αρχίζουν επαγγελματική κατάρτιση σε άλλο κράτος μέλος, να διατηρούν το επίδομα ανεργίας που δικαιούνται στο κράτος καταγωγής, λαμβανομένων υπόψη των ρυθμίσεων του κάθε κράτους μέλους. Οι αρμόδιες για την απασχόληση αρχές οφείλουν να στηρίζουν έντονα και ενεργά τους ανέργους που μπορούν και επιθυμούν να συμμετάσχουν σε μια δράση άσκησης, κατάρτισης ή επιμόρφωσης στο εξωτερικό για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι διασυνοριακές ευκαιρίες κατάρτισης από τις εθνικές αρχές απασχόλησης, είναι απαραίτητο να ισχύουν οι ίδιες συνθήκες στην συνέχιση καταβολής του επιδόματος ανεργίας όπως και για τις εθνικές προσφορές κατάρτισης, τόσο όσον αφορά την ποιότητα όσο και για να αποφεύγονται οι καταχρήσεις. Μια τέτοια δυνατότητα κατάρτισης στο εξωτερικό πρέπει να εκλαμβάνεται ως ελπιδοφόρα ένταξη στην αγορά εργασίας και μπορεί στην πράξη να συμβάλει ώστε να διανοιχθούν για αυτές τις ομάδες ατόμων νέες προοπτικές, οι οποίες δεν υφίστανται στη χώρα προέλευσης. Ακόμη, παρέχεται η ευκαιρία εκμάθησης ξένης γλώσσας και η απόκτηση ενός πρόσθετου σημαντικού προσόντος.

3.2.3.4. Η ΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ του να παραχωρείται στα άτομα που μεταβαίνουν σε άλλο ευρωπαϊκό κράτος για επιμόρφωση το ίδιο καθεστώς που ισχύει για τους φοιτητές. Με τον τρόπο αυτό, η επαγγελματική κατάρτιση αναβαθμίζεται και αποκτά το σεβασμό που της αξίζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εάν ο επιδιωκόμενος στόχος είναι η διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης με τους φοιτητές, θα πρέπει, κατ' αναλογία με όσα ισχύουν για τους φοιτητές που πρέπει να εγγραφούν σε ένα ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, να υπάρξει μέριμνα ώστε να διασφαλισθεί για τα επιμορφωνόμενα άτομα η σύνδεση με ένα αντίστοιχο ίδρυμα. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια τέτοια διευκρίνιση επιβάλλεται επειγόντως, προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε κατάχρηση των ρυθμίσεων.

3.2.4. Μέτρα για τους νέους εθελοντές

3.2.4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το πρόγραμμα της Επιτροπής για τους νέους εθελοντές και θεωρεί ότι μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην διαπολιτισμική κατανόηση. Οι νέοι που βρίσκονται ακόμη σε φάση προσανατολισμού θα έχουν την ευκαιρία στο πλαίσιο μια κοινωφελούς δραστηριότητας σε άλλο ευρωπαϊκό κράτος να αποκτήσουν "ευρωπαϊκές γνώσεις", τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν στην περαιτέρω πορεία τους. Παράλληλα με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, μπορούν να αποκτήσουν σημαντικές ικανότητες όπως αντιμετώπιση μιας διαφορετικής πολιτισμικής πραγματικότητας, εντονότερη κοινωνικοποίηση και διεύρυνση του προσωπικού ορίζοντα. Οι μέχρι σήμερα διαπιστώσεις από αυτό το πρόγραμμα της Επιτροπής δείχνουν ότι σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες θεωρούν την εμπειρία αυτή πολύ επικερδή για την εξέλιξη της περαιτέρω κατάρτισης και σταδιοδρομίας.

3.2.4.2. Προκειμένου να επιτευχθεί στο πρόγραμμα αυτό ευρύτερη πρόσβαση από ό,τι προηγουμένως, παράλληλα με την καταβολή των κατάλληλων αποζημιώσεων που να καλύπτουν τουλάχιστον τις βιοτικές δαπάνες, πρέπει να διασφαλισθεί για τους νέους εθελοντές και η επαρκής κοινωνική πρόνοια και ασφάλεια ασθενείας, τόσο κατά τη διάρκεια της εθελοντικής υπηρεσίας όσο και μετά την επιστροφή τους στη χώρα προέλευσης τους.

3.2.5. Μέτρα που αφορούν ειδικότερα τους εκπαιδευτικούς και τους επιμορφωτές

3.2.5.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι οι εκπαιδευτικοί και οι επιμορφωτές αναφέρονται ρητά στη σύσταση. Η πραγματοποίηση άσκησης συνεχούς κατάρτισης και η διδασκαλία σε άλλο κράτος μέλος βελτιώνει όχι μόνο τα ατομικά προσόντα αλλά και την ποιότητα της ίδιας της διδασκαλίας. Η σύσταση προς τα κράτη μέλη σχετικά με τη διαμόρφωση των σπουδαστικών χρονοδιαγραμμάτων και η εισαγωγή ευρωπαϊκών περιόδων εκπαιδευτικών αδειών, αξίζει κατ' αρχήν να εξετασθεί.

3.2.5.2. Ακόμη, η ΟΚΕ επισημαίνει σαφώς ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί βεβαίως να προτείνει πεδία εξέτασης στον τομέα αυτό αλλά, τελικά, εναπόκειται στα εκπαιδευτικά ιδρύματα να αποφασίσουν τη συνέχεια που θα δώσουν στις προτάσεις αυτές και να οργανώσουν τα χρονοδιαγράμματά τους ανάλογα με τις ανάγκες τους. Η πρόταση για ευρωπαϊκές εκπαιδευτικές άδειες πρέπει να εφαρμοστεί κατά ευέλικτο τρόπο, ο οποίος να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των ατόμων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

3.2.5.3. Ακόμη, η υπόδειξη να αντισταθμίζεται η κινητικότητα των εκπαιδευτικών με την προώθηση της σταδιοδρομίας τους είναι απλουστευμένη και μονομερής. Είναι γεγονός ότι στην πράξη σε πολλές περιπτώσεις οι περίοδοι σε άλλο κράτος μέλος έχουν αρνητική επίπτωση στη σταδιοδρομία. Τούτο πρέπει να εξαλειφθεί. Ωστόσο, η κινητικότητα δεν αποτελεί αυτοσκοπό και δεν μπορεί να εξετασθεί ως μεμονωμένος παράγων. Μπορεί να αποτελέσει και κριτήριο για θετική εξέλιξη της σταδιοδρομίας. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συνιστά να "λαμβάνεται κατάλληλα υπόψη η πρόθεση κινητικότητας".

3.2.6. Υποχρέωση υποβολής εκθέσεων

3.2.6.1. Στη διαδικασία αυτή απαιτείται ισχυρή δέσμευση των ευρωπαϊκών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών θεσμών. Μια συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων θα βελτιώσει τις δυνατότητες επίτευξης πραγματικής προόδου. Η ομάδα των εμπειρογνωμόνων θα πρέπει να περιλαμβάνει και εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εξάλειψη των εμποδίων που τίθενται στην κινητικότητα αποτελεί μακροπρόθεσμη διαδικασία, της οποίας η επιτυχία δεν μπορεί απαραίτητα να μετρηθεί με την υποβολή μακροσκελών εκθέσεων από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ προτείνει να ισχύσει η υποχρέωση υποβολής έκθεσης κάθε τριετία. Η έκθεση της Επιτροπής πρέπει να βασίζεται στις συμβολές των κρατών μελών και να αξιολογεί τα επιτεύγματα στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει, όπου είναι κατάλληλο, να χρησιμεύει ως σημείο εκκίνησης για νέες προτάσεις από την Επιτροπή, προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους προς την εξάλειψη όλων των εμποδίων που τίθενται στην κινητικότητα.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) EE C 117 της 26.4.2000.