[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.1.2009

COM(2009)26 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ανάπτυξη Κοινού Αεροπορικού Χώρου με τη Γεωργία

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ανάπτυξη Κοινού Αεροπορικού Χώρου με τη Γεωργία

1. Εισαγωγή

Στην ανακοίνωσή της «Προγραμματισμός της εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών της Κοινότητας»[1], η Επιτροπή τόνισε τη σημασία της δημιουργίας Κοινού Αεροπορικού Χώρου με τους ανατολικούς και νότιους γείτονες της ΕΕ. Τελικός στόχος είναι να συνεργασθεί η ΕΕ με τους εταίρους της στα νοτιοανατολικά της σύνορα με σκοπό να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες στη λειτουργία της αγοράς. Tο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστήριξε στις 27 Ιουνίου 2005 τον στόχο αυτό στα «Συμπεράσματα για τον προγραμματισμό της εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών της Κοινότητας», στα οποία εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην ανάπτυξη ενός ευρύτερου Κοινού Αεροπορικού Χώρου έως το 2010, όπου θα ενταχθούν χώρες που γειτνιάζουν με την ΕΕ.

Η βελτίωση των αεροπορικών σχέσεων με τα γειτονικά κράτη της ΕΕ, με τελικό στόχο τη δημιουργία Κοινού Αεροπορικού Χώρου, αποτελεί σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου από οικονομική άποψη. Οι προορισμοί στις γειτονικές χώρες αντιπροσωπεύουν το 19% της διεθνούς κίνησης εκτός ΕΕ, ποσοστό κατά τι χαμηλότερο από την κίνηση προς τις αγορές της Βορείου Αμερικής. Η ΕΕ έχει ήδη εντάξει τις αεροπορικές αγορές της Ελβετίας, της Νορβηγίας και της Ισλανδίας, και τον Ιούνιο του 2006 η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της υπέγραψαν την Ευρωπαϊκή Κοινή Συμφωνία Αερομεταφορών (ECAA) με τα Δυτικά Βαλκάνια, μετά την οποία ακολούθησε η πρώτη Ευρωμεσογειακή Συμφωνία Αερομεταφορών με το Μαρόκο, τον Δεκέμβριο του 2006.

Η Γεωργία ήταν μία από τις πρώτες χώρες που υπέγραψαν οριζόντια συμφωνία αεροπορικών υπηρεσιών με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, με σκοπό τη συμμόρφωση των υφιστάμενων διμερών συμφωνιών αερομεταφορών με τα κράτη μέλη προς το κοινοτικό δίκαιο. Η συμφωνία υπεγράφη στις 3 Μαΐου 2006 και τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2008.

Η Γεωργία, στην προσπάθειά της να καθιερώσει στενότερη συνεργασία με την ΕΕ, εκδήλωσε το ενδιαφέρον της για έναρξη διαπραγματεύσεων για μια γενική συμφωνία αερομεταφορών και έδειξε επίσης την αποφασιστικότητά της να μεταρρυθμίσει το πλαίσιο των διεθνών αερομεταφορών από κοινού με την ΕΕ. Τον Μάιο του 2008, ο Υπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης της Γεωργίας εξέφρασε με επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την προθυμία της Γεωργίας, αφενός, να επεκτείνει περαιτέρω τις αεροπορικές της σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και, αφετέρου, να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με αντικείμενο μια συμφωνία για Κοινό Αεροπορικό Χώρο με την ΕΕ.

Αυτό καταδεικνύει την ισχυρή δέσμευση της Γεωργίας να αρχίσει διαπραγματεύσεις στον τομέα της αεροπορίας με την Κοινότητα, οι οποίες ενδέχεται να καταλήξουν σε περαιτέρω ολοκλήρωση των αγορών.

Η σημερινή πρόταση έπεται της σύστασης του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες την 1η Σεπτεμβρίου 2008 για την προώθηση των σχέσεων με τη Γεωργία και, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία διευρυμένης και πλήρους Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών, εφόσον πληρούνται οι αναγκαίες προς τούτο συνθήκες. Σε αυτό το πλαίσιο, η έναρξη αεροπορικών σχέσεων θα διαδραματίσει κύριο ρόλο στη στενότερη σύνδεση των οικονομιών της ΕΕ και της Γεωργίας.

Με την παρούσα ανακοίνωση η Επιτροπή συνιστά επομένως στο Συμβούλιο να την εξουσιοδοτήσει να διαπραγματευθεί μια γενική συμφωνία Κοινού Αεροπορικού Χώρου με τη Γεωργία, η οποία θα συνδυάζει το άνοιγμα της αγοράς με μια παράλληλη διαδικασία συνεργασίας ή/και σύγκλισης επί κανονιστικών ρυθμίσεων, ιδίως σε πεδία προτεραιότητας όπως η ασφάλεια πτήσεων, η ασφάλεια των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες, η προστασία του περιβάλλοντος και η εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις και τον ανταγωνισμό, με σκοπό να εξασφαλισθούν δίκαιοι, θεμιτοί και ισότιμοι όροι ανταγωνισμού.

2. Το υφιστάμενο πλαίσιο

Οι σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας συνολικά ρυθμίζονται από τη συμφωνία σύμπραξης και συνεργασίας (ΣΣΣ), η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1999. Οι διμερείς σχέσεις έχουν περαιτέρω εντατικοποιηθεί μετά τη γεωργιανή «ροζ επανάσταση» το 2003 και την έγκριση του Σχεδίου Δράσης για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας το Νοέμβριο του 2006. Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί στην εμβάθυνση της οικονομικής ολοκλήρωσης της Γεωργίας και στην πολιτική συνεργασία της με την ΕΕ. Η περαιτέρω συνεργασία στον τομέα της αεροπορίας αναφέρεται ως μία από τις συγκεκριμένες δράσεις για την υποστήριξη του εν λόγω πολιτικού στόχου για τη Γεωργία στο έγγραφο στρατηγικής 2007-2013 της ΕΕ ανά χώρα.

Η ΕΕ είναι ο κύριος εμπορικός εταίρος της ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας το 31% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Γεωργίας, το 34% των εξαγωγών της και το 31% των εισαγωγών της[2]. Το εμπόριο μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας σημείωσε αύξηση κατά την τελευταία τριετία, αλλά όπως και με το εμπόριο της Γεωργίας με τον κόσμο γενικά δεν παρουσιάζει διαφοροποίηση, ιδίως όσον αφορά τις εξαγωγές της Γεωργίας στην ΕΕ. Τα κύρια εξαγωγικά προϊόντα της Γεωργίας είναι τα πετρελαιοειδή, τα μεταλλεύματα, τα παλιοσίδερα και τα γεωργικά προϊόντα, ενώ η ΕΕ εξάγει στη Γεωργία ιδίως μηχανήματα και εξοπλισμό μεταφορών. Το 2007 ο συνολικός κύκλος εργασιών του διμερούς εμπορίου ΕΕ-Γεωργίας ήταν 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ. H οικονομία της Γεωργίας γνώρισε σημαντική ανάπτυξη τα δύο τελευταία έτη (με ρυθμό άνω του 10% ετησίως). Μολονότι ο πόλεμος τον Αύγουστο του 2008 και η οικονομική κρίση ενδέχεται να οδηγήσουν σε επιβράδυνση της οικονομίας, είναι πιθανή η συνεχής ανάπτυξη στο μέλλον. Στις μείζονες οικονομικές δραστηριότητες της Γεωργίας συγκαταλέγονται η εξόρυξη μαγγανίου και χαλκού, η μικρή βιομηχανία (ποτά, μέταλλα, μηχανήματα) και τα γεωργικά προϊόντα. Ειδικότερα, ο τομέας των υπηρεσιών σημείωσε σημαντική ανάπτυξη κατά το πρόσφατο παρελθόν και ανήλθε από το 54% της συνολικής προστιθέμενης αξίας της οικονομίας το 2003 στο 65% το 2007. Οι δαπάνες των νοικοκυριών στις χώρες της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι στην Κίνα ή στην Ινδία, με ετήσια αύξηση περίπου 10%[3].

Η Γεωργία ήταν ο σημαντικότερος τουριστικός προορισμός στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Μολονότι η τουριστική βιομηχανία εξακολουθεί να είναι υπανάπτυκτη, η Γεωργία έχει σαφώς δυνατότητες να προσελκύσει Ευρωπαίους τουρίστες στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας ή στους τόπους και τα μνημεία της που αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά. Η σχετική αύξηση του εισοδήματος στη Γεωργία κατά τα τελευταία έτη οδήγησε σε απότομη άνοδο του εξερχόμενου τουρισμού σε ποσοστό άνω του 12% ετησίως, ιδίως προς ευρωπαϊκούς προορισμούς.

Ο αεροπορικός τομέας της Γεωργίας

Η αγορά των αεροπορικών εταιρειών στη Γεωργία χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία της τοπικής εταιρείας Air Zena – Georgian Airways, η οποία εκτελεί πτήσεις προς πολλές πρωτεύσουσες της ΕΕ. Το 2007, 590.000 επιβάτες ταξίδεψαν με τακτικές πτήσεις από τους γεωργιανούς αερολιμένες, 36% εκ των οποίων μεταφέρθηκαν με γεωργιανές αεροπορικές εταιρείες και 64% με ξένες αεροπορικές εταιρείες. Η ξένη αεροπορική εταιρεία στη Γεωργία με την ισχυρότερη παρουσία είναι η Turkish Airlines.

Από το 2004 η γεωργιανή κυβέρνηση ακολούθησε πολύ ανοικτή πολιτική, η οποία οδήγησε σε σημαντική αύξηση της κυκλοφορίας που περιγράφεται παρακάτω. Η Γεωργία προέβη σε άρση των περιορισμών που περιλαμβάνονταν σε αρκετές διμερείς συμφωνίες με κράτη μέλη της ΕΕ. Το 2007 η Γεωργία υπέγραψε συμφωνία «ανοικτών ουρανών» με τις ΗΠΑ. Η εν λόγω ανοικτή πολιτική θα αυξήσει περαιτέρω την εναέρια κυκλοφορία μεταξύ Γεωργίας και τρίτων χωρών. Από το 1999 έως το 2007, η συνολική αύξηση της κίνησης ετησίως στη Γεωργία ανήλθε σε 7,4%. Από το 2007 έως το 2008, ο αριθμός της συχνότητας πτήσεων από και προς τη Γεωργία αυξήθηκε από 112 σε 148, και ο αριθμός των ξένων αεροπορικών εταιρειών από 13 σε 19. Λόγω της επιδείνωσης των πολιτικών σχέσεων με την Ρωσική Ομοσπονδία, υπάρχει σαφής μετατόπιση των αεροπορικών συνδέσεων από τη Ρωσία προς την Τουρκία, την Ουκρανία και τις χώρες της ΕΕ. Έτσι, το 2008 η Κωνσταντινούπολη πήρε τη θέση του αερολιμένα Moscow-Domodedovo ως κύριου διεθνούς προορισμού από την πρωτεύουσα της Γεωργίας Τιφλίδα, με περισσότερες από 7.000 θέσεις μηνιαίως.

Ο κύριος αερολιμένας της Γεωργίας είναι ο διεθνής αερολιμένας της Τιφλίδας. Η αεροπορική υποδομή της χώρας βελτιώθηκε σημαντικά με τα εγκαίνια του νέου αεροσταθμού του διεθνούς αερολιμένα της Τιφλίδας τον Φεβρουάριο του 2007 και την πρόσφατη αναβάθμιση των αερολιμένων στο Batumi και το Kutaisi. Ειδικότερα, τον αερολιμένα του Batumi θα μπορούσε να οφελήσει η θέση του στη Μαύρη Θάλασσα και το γεγονός ότι βρίσκεται κοντά στα τουρκικά σύνορα.

Η διαχείριση των μεταφορών στη Γεωργία πρόσφατα αναδιαρθρώθηκε. Ενώ η Διεύθυνση Μεταφορών του Υπουργείου Οικονομικής Ανάπτυξης της Γεωργίας είναι αρμόδια για την ανάπτυξη της πολιτικής στον τομέα της αεροπορίας, τις δραστηριότητες εποπτείας και ελέγχου διεξάγει η Ενιαία Διαχείριση Μεταφορών του ιδίου Υπουργείου. Στους κόλπους της Ενιαίας Διαχείρισης Μεταφορών, η Εθνική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας είναι υπεύθυνη για τη λειτουργική και τεχνική εποπτεία αερομεταφορέων, παρόχων υπηρεσιών και αερολιμένων. Στον τομέα της αεροναυτιλίας, ο «Sakaeronavigatisa» είναι ο ανεξάρτητος πάροχος υπηρεσιών διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στη Γεωργία.

Σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας στον τομέα της αεροπορίας

Οι αγορές της ΕΕ και της Γεωργίας είναι στενά συνδεδεμένες. Η Γεωργία είναι πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC) και από το 2006 υποψήφιο μέλος του Συνδέσμου Αεροπορικών Αρχών (JAA). Υπέβαλε υποψηφιότητα για προσχώρηση στον Eurocontrol. Η Γεωργία έχει συνάψει διμερείς συμφωνίες αεροπορικών υπηρεσιών με δεκατέσσερα κράτη μέλη, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία των αεροπορικών σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτής της γειτονικής χώρας. Οι κυριότερες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες που είναι παρούσες στην αγορά της Γεωργίας είναι η Lufthansa, η Czech Airlines, η Air Baltic, η Austrian Airlines και η British Mediterranean.

Η μεταφορά επιβατών και φορτίου μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο (210.000 επιβάτες το 2007), αλλά αυξήθηκε σημαντικά από το 2004 με ετήσια άνοδο περίπου 14 %. Οι συνδέσεις με τα κράτη μέλη της ΕΕ αυξήθηκαν σημαντικά. Αυτό αντικατοπτρίζει επίσης τη μετατόπιση του προσανατολισμού της αεροπορικής αγοράς της Γεωργίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία προς την ΕΕ, την Τουρκία και την Ουκρανία, ιδίως μετά την επιδείνωση των πολιτικών σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Γεωργίας. Οι πιο σημαντικές διμερείς αγορές της Γεωργίας στην ΕΕ είναι η Γερμανία (39% της αγοράς ΕΕ-Γεωργίας), η Αυστρία (17%), η Λεττονία (14%) και οι Κάτω Χώρες (9%). Οι πτήσεις με ανταπόκριση τόσο προς την ΕΕ όσο και την υπερατλαντική αγορά αποτελούν σαφώς μοχλούς για τη ζήτηση. Ένας μόνο εξειδικευμένος αερομεταφορέας φορτίου εκτελεί τακτικές πτήσεις μεταφοράς φορτίου μεταξύ Γεωργίας και ΕΕ.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του κλάδου αναμένεται ένα μέσο ετήσιο ποσοστό αύξησης 7,2% της ροής της κίνησης μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της ΚΑΚ από το 2007 έως το 2016, το οποίο είναι κατά πολύ υψηλότερο από τα ποσοστά ανάπτυξης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ.

Όσον αφορά την τεχνική συνεργασία, η ΕΕ δρομολόγησε στο πλαίσιο του προγράμματος Tacis/Traceca δύο σημαντικά περιφερειακά έργα στον τομέα της αεροπορίας από τα οποία η Γεωργία αντλεί οφέλη, ένα στον τομέα της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας (ΔΕΚ) και ένα στον τομέα της κατάρτισης στην ασφάλεια.

3. Περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων με έναν σημαντικο γείτονα – οφέλη και προστιθέμενη αξία τησ κοινοτικής προσέγγισησ

Ο τομέας της πολιτικής αεροπορίας (στον οποίο περιλαμβάνονται οι υποδομές, οι αερομεταφορείς και άλλοι βιομηχανικοί κλάδοι) αποτελεί σημαντική συνιστώσα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι αερομεταφορείς και μόνο αντιπροσωπεύουν περίπου το 0,6% της προστιθεμένης αξίας της ΕΕ και απασχολούν περισσότερα από 400.000 άτομα (0,4% του συνολικού αριθμού απασχολουμένων σε κλάδους της οικονομίας πλην του χρηματοπιστωτικού)[4], ενώ ο τομέας συνολικά απασχολεί περίπου 3 εκατομμύρια άτομα σε ολόκληρη την ΕΕ. Η προοδευτική δημιουργία ενιαίας αγοράς αερομεταφορών από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 συνέβαλε σημαντικά στη μεγαλύτερη δυναμικότητα και αποτελεσματικότητα του τομέα και επέφερε μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Από το 1992 έως το 2003, ο αριθμός των ενδοκοινοτικών γραμμών αυξήθηκε άνω του 40%. Οι κύριοι κοινοτικοί αερομεταφορείς αύξησαν την παραγωγικότητά τους κατά 87% από το 1990 έως το 2002[5]. Ωστόσο, η εσωτερική αγορά δεν θα αναπτύξει κατά πάσα πιθανότητα όλες τις δυνατότητές της εάν η Κοινότητα δεν ενεργήσει ως ενιαία και συντονισμένη οντότητα στις σχέσεις αερομεταφορών που έχει με τρίτες χώρες, στις περιπτώσεις που αυτή η προσέγγιση μπορεί να δημιουργήσει προστιθεμένη αξία προς το συμφέρον του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου και των χρηστών. Επιπροσθέτως, η πείρα που έχει αποκτήσει η ΕΕ εν προκειμένω θεωρείται άκρως σημαντική από τρίτες χώρες. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για τη Γεωργία, με την οποία η ΕΕ θα ήθελε να έχει προνομιακές σχέσεις.

Tα κράτη μέλη και η Γεωργία έχουν κατά κανόνα διαπραγματευθεί διμερείς συμφωνίες αεροπορικών υπηρεσιών με μειωμένο βαθμό ανοίγματος της αγοράς και αυστηρούς εμπορικούς όρους για τους αερομεταφορείς. Μολονότι ορισμένες συμφωνίες άρχισαν να ανοίγουν περισσότερο, άλλες επιτρέπουν ακόμη μόνο τον καθορισμό ενός και μόνον αερομεταφορέα από κάθε πλευρά, γεγονός που πρακτικά περιορίζει την πρόσβαση στην αγορά σε δύο αερομεταφορείς. Το υφιστάμενο σύστημα των διμερών συμφωνιών αεροπορικών μεταφορών μεταξύ των κρατών μελών και της Γεωργίας ενδεχομένως να ζημιώνει πολλούς κοινοτικούς αερομεταφορείς, καθώς και καταναλωτές ορισμένων κρατών μελών.

Μια συμφωνία αερομεταφορών σε κοινοτικό επίπεδο θα καθιέρωνε – στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο – ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς και θα επέτρεπε στους επιβάτες όλων των κρατών μελών να επωφεληθούν από παρόμοιους όρους και αυξημένη κίνηση μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας. Θα βοηθούσε τη Γεωργία να ενισχύσει τα οικεία πρότυπα ασφάλειας πτήσεων και ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες και, συνεπώς, θα διευκόλυνε τη χρήση των αεροπορικών υπηρεσιών από τους καταναλωτές και τη βιομηχανία τόσο στη Γεωργία όσο και στην ΕΕ. Ειδικότερα στον τομέα της ασφάλειας πτήσεων θα χρειαστεί να καταβληθούν προσπάθειες προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι αεροπορικές αρχές είναι πλήρως σε θέση να εκτελούν τα εποπτικά τους καθήκοντα. Η βελτίωση της διαχειριστικής ικανότητας της Γεωργίας με σκοπό την εφαρμογή των προτύπων της ΕΕ στους τομείς του ανταγωνισμού, της ρύθμισης της αγοράς, της ασφάλειας πτήσεων, της ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες και του περιβάλλοντος θα είναι ουσιαστική για την επιτυχία του Κοινού Αεροπορικού Χώρου με τη Γεωργία. Επομένως, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνεργασία και τη συνδρομή σε θέματα κανονιστικών ρυθμίσεων προκειμένου να ενισχυθεί ο αεροπορικός τομέας της Γεωργίας. Οι ανοικτές αγορές χρειάζονται ένα πλαίσιο το οποίο να διασφαλίζει τον θεμιτό ανταγωνισμό και υψηλά πρότυπα ασφάλειας πτήσεων και ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες, ώστε να διασφαλίζονται έτσι ισότιμοι και θεμιτοί όροι ανταγωνισμού με βάση τις ίσες ευκαιρίες.

Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα, η συμφωνία πρέπει να συνάδει με τη δέσμευση της Κοινότητας για αειφόρο ανάπτυξη. Είναι σημαντικό η συμφωνία να μην περιορίζει τη δυνατότητα της ΕΕ να εφαρμόζει ρυθμιστικά ή οικονομικά μέσα για τον μετριασμό των ανεπιθύμητων παράπλευρων επιπτώσεων της αύξησης της εναέριας κυκλοφορίας, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα του αέρα και τη στάθμη του θορύβου στον περίγυρο των αερολιμένων και τη συμβολή στην παγκόσμια αλλαγή του κλίματος.

Μολονότι είναι πολύ νωρίς να συναχθούν τελικά συμπεράσματα, η πρόσφατη πείρα της ΕΕ από τις αεροπορικές συμφωνίες κατέδειξε ότι η διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας για Κοινό Αεροπορικό Χώρο ή των ευρωμεσογειακών συμφωνιών έχει μεγάλη και σημαντική επίπτωση στην αύξηση των τακτικών αεροπορικών συνδέσεων μεταξύ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου. Στην περίπτωση του Μαρόκου, οι τακτικές πτήσεις αυξήθηκαν πάνω από 25%, ενώ η αύξηση σε απόλυτες τιμές της επιβατικής κίνησης ανήλθε συνολικά σε τουλάχιστον 10% ετησίως μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Συνεπώς μπορούν να αναμένονται σημαντικά οικονομικά οφέλη από τον Κοινό Αεροπορικό Χώρο μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας, μολονότι μπορεί να είναι μικρότερα από ό,τι στην περίπτωση του Μαρόκου, λόγω των γεωγραφικών παραγόντων και διότι ο τουρισμός και οι άλλες σχέσεις είναι λιγότερο ανεπτυγμένες. Μολαταύτα, είναι σαφές ότι το άνοιγμα της αγοράς και η αμοιβαία αναγνώριση των αεροπορικών προτύπων θα ωφελούσε τις αεροπορικές αγορές χάρη στις παραδοσιακά στενές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας.

Συνεπεία του ανοίγματος της αγοράς, οι ταξιδιωτικές ευκαιρίες των πολιτών της ΕΕ και της Γεωργίας θα βελτιωθούν σημαντικά. Ο αριθμός των απευθείας συνδέσεων μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας, καθώς και ο συνολικός αριθμός των πτήσεων αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, ώστε να προωθηθούν έτσι οι εμπορικές και οι τουριστικές ροές μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας. Ο ευρωπαϊκός αεροπορικός κλάδος και η ευρύτερη ευρωπαϊκή οικονομία αναμένεται να αποκομίσουν αξιόλογο μερίδιο του οικονομικού οφέλους. Ο Κοινός Αεροπορικός Χώρος θα δημιουργήσει νέες μεγάλες εμπορικές ευκαιρίες για τους αερομεταφορείς της ΕΕ, οι οποίοι επιθυμούν μεν να αρχίσουν την εκτέλεση πτήσεων προς τη Γεωργία αλλά δεν διαθέτουν αυτή τη στιγμή τα αναγκαία δικαιώματα μεταφοράς. Θα διευκόλυνε επίσης την ένταξη των γεωργιανών αερομεταφορέων στις υπάρχουσες συμμαχίες κοινοτικών αερομεταφορέων, επιτρέποντας έτσι την ανάπτυξη ολοκληρωμένων προϊόντων και την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στους επιβάτες και μεγαλύτερη απόδοση χάρη στις οικονομίες κλίμακας. Εφόσον η πολιτική κατάσταση παραμείνει σταθερή και η Γεωργία συνεχίσει τις γενικές της οικονομικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις, ήδη από το πρώτο κιόλας έτος ύπαρξης του Κοινού Αεροπορικού Χώρου μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας αναμένονται 25.000 επιπλέον επιβάτες και οφέλη για τους καταναλωτές τουλάχιστον 9 εκατομμυρίων ευρώ.

Η ΕΕ έχει πολιτικό και οικονομικό όφελος να διασφαλίσει την εφαρμογή κοινών προτύπων, συμβατών με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, στις οικονομικές και μεταφορικές της σχέσεις με τις γειτονικές χώρες, σύμφωνα με το άρθρο 58 της συμφωνίας σύμπραξης και συνεργασίας ΕΕ-Γεωργίας του 1999. Ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι μια γενική συμφωνία που θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε κοινοτικό επίπεδο, η οποία θα προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση των αεροπορικών προτύπων και διαδικασιών. Απώτερος στόχος της συμφωνίας θα είναι η ένταξη του αεροπορικού τομέα της Γεωργίας σε έναν Κοινό Αεροπορικό Χώρο με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εναρμόνιση της νομοθεσίας με την αμοιβαία αναγνώριση των κυριότερων πεδίων της νομοθεσίας της ΕΕ περί αερομεταφορών, στο μέτρο του δυνατού.

Η πρόταση αναλυτικής εντολής διαπραγμάτευσης με τη Γεωργία θα αποδείξει τη δέσμευση της ΕΕ για το άνοιγμα των αγορών, την επιδίωξη ρυθμιστικής σύγκλισης των προτύπων ασφάλειας πτήσεων και ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες και την αειφόρο ανάπτυξη των γειτόνων της. Μια αεροπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας θα μπορούσε να έχει ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις στις αερομεταφορές μεταξύ της ΕΕ και άλλων γειτονικών χωρών στα ανατολικά σύνορά της και θα μπορούσε να βελτιώσει την περιφερειακή συνεργασία. Επίσης, θα έστελνε σαφές πολιτικό μήνυμα στη Γεωργία και στις χώρες του Καυκάσου ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να τις εντάξει στο μέτρο του δυνατού στην εσωτερική της αγορά. Όπως προαναφέρθηκε, η Γεωργία εκδήλωσε την προθυμία της να δρομολογήσει τη διαδικασία ένταξης σε έναν Κοινό Αεροπορικό Χώρο με την ΕΕ. Αυτό θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Γεωργίας να εναρμονίσει τα αεροπορικά της πρότυπα με εκείνα της ΕΕ μέσω αμοιβαίας αναγνώρισης, διαμορφώνοντας με αυτόν τον τρόπο ένα στέρεο νομικό πλαίσιο για τις αεροπορικές σχέσεις.

5. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή θεωρεί επομένως σημαντικό να παρασχεθούν στη Γεωργία ολοκληρωμένες προοπτικές για ενισχυμένη συνεργασία στην πολιτική αεροπορία. Η συμφωνία με η Γεωργία θα καθιερώσει ένα φιλόδοξο πλαίσιο όπου θα ενταχθούν ευρύτερα θέματα της αεροπορίας, όπως είναι η ρυθμιστική συνεργασία στα πεδία της ασφάλειας πτήσεων, της ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες, της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας, της τεχνολογίας και της έρευνας, καθώς και σε θέματα επιχειρηματικής δράσης και βιομηχανικής συνεργασίας.

Ο τομέας της πολιτικής αεροπορίας προσφέρει σημαντικές νέες ευκαιρίες για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών προς το αμοιβαίο όφελος της Γεωργίας και της ΕΕ. Συνεπώς, πρέπει τώρα να ληφθούν μέτρα προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι αερομεταφορές καθίστανται κύριος τομέας στενότερης συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας, προσφέροντας έτσι στη Γεωργία ένα περαιτέρω μέσο ένταξης στις ευρωπαϊκές δομές και αγορές. Η συμφωνία θα αποτελέσει σημαντικό βήμα στην υλοποίηση Κοινού Αεροπορικού Χώρου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ανατολικών της γειτόνων, που αποτελεί κύριο στόχο της εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών της ΕΕ και σημαντικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ εν γένει.

Με μια αεροπορική συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο μπορούν να εκπληρωθούν οι προσδοκίες της Γεωργίας να ενταχθεί καλύτερα στις ευρωπαϊκές αεροπορικές δομές και να συνδυάσει τα οφέλη από το άνοιγμα της αγοράς με τη συνεργασία στον ρυθμιστικό, τεχνικό και βιομηχανικό τομέα, ούτως ώστε να επιτύχει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τους αερομεταφορείς και πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές. Η ουσιαστική πολιτική και οικονομική προστιθεμένη αξία μιας συμφωνίας αερομεταφορών με τη Γεωργία θα μπορούσε – μακροπρόθεσμα – να ενθαρρύνει και άλλες χώρες στην περιοχή και να συντελέσει σε μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία στον Καύκασο. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη μιας γενικής συμφωνίας ανοικτών αεροπορικών μεταφορών με τη Γεωργία και καλεί το Συμβούλιο να την εξουσιοδοτήσει να αρχίσει διαπραγματεύσεις για την εν λόγω συμφωνία.

Η Επιτροπή θα εργασθεί στενά με τα κράτη μέλη και όλους τους άμεσα ενδιαφερόμενους για την περαιτέρω ανάπτυξη και επίτευξη των στόχων που τίθενται στην προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου.

[1] COM (2005) 79 τελικό, της 11.3.2005

[2] Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή http://www.delgeo.ec.europa.eu/en/trade/enpi_csp_georgia_en1.pdf

[3] Airbus Global Market Forecast 2007-2026, σ.101

[4] Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, Εστίαση στις στατιστικές, 37/2005, ISSN 1561-4840

[5] Παράρτημα της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Προγραμματισμός της εξωτερικής πολιτικής αερομεταφορών της Κοινότητας» COM (2005) 79 τελικό