EL    EL EL 
EL    EL  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 17.11.2010 
SEC(2010) 1396 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Συνοδευτικό  έγγραφο  στην  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
  
Προτεραιότητες  για την ενεργειακή  υποδο µή για το 2020 και µετέπειτα  -  
Προσχέδιο  για ενοποιη µένο ευρωπαϊκό  ενεργειακό  δίκτυο  
  
Σύνοψη  της
 ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ   
 
{COM(2010) 677 τελικό } 
{SEC(2010) 1395 τελικό } 
EL 2   EL ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Συνοδευτικό  έγγραφο  στην  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
  
Προτεραιότητες  για την ενεργειακή  υποδο µή για το 2020 και µετέπειτα  -  
Προσχέδιο  για ενοποιη µένο ευρωπαϊκό  ενεργειακό  δίκτυο  
  
Σύνοψη  της ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ   
 
 
1. 
ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Η ενεργειακή  πολιτική  της ΕΕ1 και η νοµοθεσία  εφαρ µογής της θέτουν  φιλόδοξους  
σκοπούς  και δεσµευτικούς  στόχους  για το 2020 σχετικά  µε τις εκπο µπές αερίων  του 
θερµοκηπίου2 (µείωση  20%), την ενέργεια  από ανανεώσι µες πηγές3 (αύξηση  σε 20% της 
τελικής  κατανάλωσης  ενέργειας ) και την ενεργειακή  απόδοση  (αύξηση  κατά  20%). Για να 
καταστεί  δυνατή  η επίτευξη  όλων  αυτών  των στόχων  χρειάζονται  επαρκή , αξιόπιστα  
ενεργειακά  δίκτυα . Παράλληλα , τα δίκτυα  της Ευρώπης  παλαιώνουν  και χρειάζονται  
επειγόντως  ανακαίνιση  και εκσυγχρονισ µό. Η διευρυ µένη ΕΕ έχει κληρονο µήσει ανεπαρκείς  
ενεργειακές  συνδέσεις  Ανατολής -∆ύσης  και Νότου -Βορρά , καθώς  η έµφαση  διδόταν  στις 
εθνικές  αγορές  και οι διασυνδέσεις  εξυπηρετούσαν  σε περιορισ µένη βαθµό την ασφάλεια  του 
εφοδιασ µού, χωρίς  να συνεκτι µούνται  οι δυνατότητες  εξισορρόπησης  και συναλλαγών  εντός  
γνήσια  εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας  ή η ασφάλεια  των αναγκών  εφοδιασ µού σε ευρωπαϊκό  
επίπεδο . Αυτό  καθιστά  την ελεύθερη  µεταφορά  της ενέργεια  σε ολόκληρη  την ΕΕ ακόµη πιο 
δυσχερέστερη  και ορισµένες περιφέρειες  πιο ευάλωτες  στις διακοπές  του ενεργειακού  
εφοδιασ µού. Η πολιτική  των ∆Ε∆ -Ε αναπτύχθηκε  και διαµορφώθηκε  κατά  τη δεκαετία  του 
1990, µέσω των διαδοχικών  προσανατολισ µών για τα ∆Ε∆ -Ε και τον σχετικό  κανονισ µό 
χρηµατοδότησής  τους4. Οι στόχοι  της πολιτικής  των ∆Ε∆ -Ε είναι : (1) στήριξη  της 
                                                 
1 COM (2007) 1 που εγκρίθηκε  από το Συµβούλιο  στις 15 Φεβρουαρίου  2007 (C/07/24). 
2 Οδηγία  2009/29/ ΕΚ για τροποποίηση  της οδηγίας  2003/87/ ΕΚ µε στόχο  τη βελτίωση  και την επέκταση  
του συστή µατος εµπορίας  δικαιω µάτων  εκπο µπής αερίων  θερµοκηπίου  της Κοινότητας , Απόφαση  
αριθ. 406/2009/ ΕΚ περί των προσπαθειών  των κρατών  µελών  να µειώσουν  τις οικείες  εκπο µπές αερίων  
θερµοκηπίου , ώστε  να τηρηθούν  οι δεσµεύσεις  της Κοινότητας  για µείωση  των εκπο µπών αυτών  µέχρι 
το 2020. 
3 Οδηγία  2009/28/ ΕΚ σχετικά  µε την προώθηση  της χρήσης  ενέργειας  από ανανεώσι µες πηγές . 
4 A πόφαση  αριθ. 1364/2006/ ΕΚ για καθορισ µό προσανατολισ µών σχετικά  µε τα διευρωπαϊκά  δίκτυα  
στον  τοµέα της ενέργειας  και την κατάργηση  της απόφασης  96/391/ΕΚ και της απόφασης  αριθ. 
1229/2003/ ΕΚ, Κανονισ µός (ΕΚ) αριθ. 680/2007 για καθορισ µό των γενικών  κανόνων  για τη 
χορήγηση  κοινοτικής  οικονο µικής συνδρο µής στον  τοµέα των διευρωπαϊκών  δικτύων  µεταφορών  και 
ενέργειας . 
EL 3   EL ολοκλήρωσης  της εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας  της ΕΕ, (2) περιορισ µός της αποµόνωσης  
των µειονεκτικών  και των νησιωτικών  περιοχών , (3) διασφάλιση  και διαφοροποίηση  του 
ενεργειακού  εφοδιασ µού της ΕΕ και µέσω της συνεργασίας  µε τρίτες  χώρες , (4) συµβολή  
στην  αειφόρο  ανάπτυξη  και την προστασία  του περιβάλλοντος  (όπου  συµπεριλα µβάνονται  η 
µεγαλύτερη  χρήση  των ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  και η µείωση  των περιβαλλοντικών  
κινδύνων  που σχετίζονται  µε τη µεταφορά  ενέργειας ). Η πολιτική  αυτή  αφορά  τα δίκτυα  
µεταφοράς  ηλεκτρικής  ενέργειας , φυσικού  αερίου  και ολεφινών . Μολονότι  οι αρχικοί  στόχοι  
εξακολουθούν  ως επί το πλείστον  να ισχύουν , δεν είναι  αρκετά  αποτελεσ µατικοί  για την 
εξασφάλιση  των κατάλληλων  υποδο µών που απαιτούνται  για την επίτευξη  των φιλόδοξων  
στόχων  που έχει θέσει  η ΕΕ για την ενεργειακή  και κλιµατική  της πολιτική . 
Τα εµπόδια  στην  επαρκή  ανάπτυξη  της υποδο µής είναι  αναλυτικώς  τα ακόλουθα : 
1)-Οι τεράστιες  αβεβαιότητες  σχετικά  µε τις µελλοντικές  τεχνολογίες  όσον  αφορά  τη 
διαθεσι µότητα , τους ενδεχό µενους  κινδύνους  και την ανταγωνιστικότητα  του κόστους , τα 
πρότυπα  (ιδίως  για τις ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  και τεχνολογίες  διασυνδεδε µένου  
δικτύου , αλλά  και για τις τεχνολογίες  CCS), το ενεργειακό  µείγµα και τη γεωγραφική  
κατανο µή των µελλοντικών  σταθ µών (ηλεκτροπαραγωγής ), καθώς  και τις νέες πηγές  (µη 
συµβατικό  αέριο , το πράσινο  φυσικό  αέριο , υγροποιη µένο φυσικό  αέριο /συµπιεσµένο φυσικό  
αέριο , νέες υποδο µές για εισαγωγές  και ανάντη  αναπτυξιακή  δραστηριότητα  σε τρίτες  χώρες ) 
είναι  πιθανόν  να επιβάλουν  στην  αγορά  λύσεις  υποδέεστερες  των βέλτιστων  (από τη σκοπιά  
της ΕΕ). 
2)-Η ατελής  εσωτερική  αγορά : είναι  ελλιπής  ή ανύπαρκτος  ο ανταγωνισ µός σε ορισµένα 
κράτη  µέλη, στις εθνικές  αγορές  των οποίων  εξακολουθούν  να κυριαρχούν  οι κατεστη µένοι 
φορείς . Η ανεπαρκής  ανάπτυξη  της αγοράς  δεν επιτρέπει  στους  ∆ΣΜ  να συνάπτουν  
συµβάσεις  επαρκούς  σταθερής  δυνα µικότητας  ώστε  να επενδύουν  σε γραµµή διασύνδεσης  
µεταξύ  δύο αγορών . Ταυτόχρονα , µάλλον  δεν είναι  δυνατή  η ανάπτυξη  αγοράς  όσο δεν 
υπάρχει  γραµµή διασύνδεσης . 
3)-Η κανονιστική  ρύθµιση των τιµολογίων  και η χρηµατοδότηση : ο τοµέας της 
µεταφοράς  ενέργειας  υπόκειται  σε ρυθµίσεις  και ο επιµερισµός του κόστους  στους  τελικούς  
χρήστες  είναι  δύσκολος  ή αδύνατος  για µεγάλες  διευρωπαϊκές  υποδο µές. Για να διατηρούνται  
οι τιµές µεταφοράς  ενέργειας  όσο το δυνατόν  χαµηλότερες , η κανονιστική  ρύθµιση των 
τιµολογίων  στα περισσότερα  κράτη  µέλη έχει βασιστεί  στην  αρχή  της σχέσης  κόστους -
αποτελεσ µατικότητας , που επιτρέπει  την ανάκτηση  του κόστους  µόνο για τα έργα  που 
βασίζονται  σε πραγ µατικές  ανάγκες  της αγοράς  ή στις φθηνότερες  διαθέσι µες λύσεις . Τρία  
είναι  κυρίως  τα είδη έργων  των οποίων  η υλοποίηση  µπορεί  να παρε µποδίζεται  µέσω αυτής  
της προσέγγισης  
α) Τα έργα  µε µεγαλύτερα  περιφερειακά  παρά  εθνικά  οφέλη : Όσο υψηλότερο  
είναι  το περιφερειακό  ή το ενωσιακό  όφελος  ενός έργου , δηλαδή  όσο 
περισσότερα  κράτη  µέλη συµµετέχουν  σε αυτό , τόσο  πιο πολύπλοκο  είναι  
πιθανό  να καταστεί  (διασυνοριακά  θέµατα, διαφορετικά  ρυθµιστικά  
καθεστώτα  και διαδικασίες  αδειοδότησης  κλπ.) και τόσο  δυσχερέστερος  ο 
δίκαιος  επιµερισµός του κόστους  στους  τελικούς  δικαιούχους . 
β) Τα έργα  που βασίζονται  στη χρησι µοποίηση  καινοτό µων τεχνολογιών  (π.χ. 
διασυνδεδε µένα υπεράκτια  δίκτυα  συνεχούς  ρεύµατος µε µετατροπείς  Voltage 
Source Converter, αποθήκευση , ευφυείς  εφαρ µογές διασυνδεδε µένου δικτύου , 
δέσµευση  και αποθήκευση  διοξειδίου  του άνθρακα ) συνήθως  ενέχουν  
EL 4   EL υψηλότερους  κινδύνους , επειδή  είναι  σπάνιες  ή ανύπαρκτες  οι εµπειρίες  
επιχειρησιακής  εκµετάλλευσής  τους σε βιοµηχανική  κλίµακα. Ο κίνδυνος  
αυτός  συχνά  δεν καλύπτεται  από την προκαθορισ µένη ρυθµιστικώς  
οικονο µική απόδοση . 
γ) Υποδο µή που αποσκοπεί  στην  ενίσχυση  της ασφάλειας  του εφοδιασ µού συχνά  
δεν δικαιολογείται  από τη ζήτηση  της αγοράς  και τις ποσότητες  προς  
µεταφορά , καθώς  ενδέχεται  να χρησι µοποιηθεί  µόνο σε περίπτωση  διακοπής  
του εφοδιασ µού (γεγονότα  µικρής  πιθανότητας  ή γεγονότα  µε µεγάλες  
επιπτώσεις ), αλλά  όχι υπό κανονικές  συνθήκες  στην  αγορά . Σε πολλά  κράτη  
µέλη, δεν υπάρχει  καµία ρυθµιστική  λύση  για τον τρόπο  ανάκτησης  του 
κόστους  των επενδύσεων  στην  εν λόγω  υποδο µή. 
Τέλος , ως αποτέλεσ µα της χρηµατοπιστωτικής  κρίσης  και της τρέχουσας  ραγδαίας  εξέλιξης  
των κανόνων  στο χρηµατοπιστωτικό  τοµέα, η πρόσβαση  σε κεφάλαια  έχει δυσκολέψει  από το 
2008. 
4)-Η αδειοδότηση  και η κοινωνική  αποδοχή : Οι χρονοβόρες  και αβέβαιου  αποτελέσ µατος 
διαδικασίες  αδειοδότησης  αναφέρθηκαν  από τη βιοµηχανία  ως ένας από τους κύριους  λόγους  
των καθυστερήσεων  υλοποίησης  έργων  υποδο µής, Σε αρκετά  κράτη  µέλη, η κοινή  γνώµη 
στρέφεται  σταδιακά  κατά  των νέων  έργων , και ιδίως  των εναερίων  γραµµών ηλεκτρικής  
ενέργειας , µε αποτέλεσ µα την περαιτέρω  επιβράδυνση  των ήδη ακατάλληλων  διαδικασιών  
αδειοδότησης . Έτσι , για ορισµένα σχέδια  µπορεί  να χρειαστούν  έως και 20 έτη µέχρι την 
ολοκλήρωσή  τους. 
5)-Οι υποδο µές εκτός  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Οι ενεργειακές  υποδο µές εκτός  της ΕΕ, οι 
οποίες  θα χρειαστεί  να ανταποκριθούν  στην  αυξανό µενη ανάγκη  της ΕΕ για εισαγωγές  
φυσικού  αερίου  ή «πράσινης  ηλεκτρικής  ενέργειας », ενέχουν  επιπλέον  πολιτικούς  κινδύνους . 
Πέρα  από την ανάγκη  πολιτικής  δέσµευσης  µε τρίτες  χώρες  για τον εντοπισ µό και την 
εξασφάλιση  αµοιβαίου  οφέλους  από τις νέες ενεργειακές  υποδο µές, οι κίνδυνοι  καλύπτουν  
ευρύ  φάσµα: από το ασύµφορο  ή αδιαφανές  πλαίσιο  επενδύσεων  στις τρίτες  χώρες  µέχρι 
αλλαγές  του φορολογικού  ή νοµικού καθεστώτος  µετά την πραγ µατοποίηση  της επένδυσης .  
6)-Η ανεπάρκεια  του ισχύοντος  πλαισίου  για τα ∆Ε∆ -Ε 
Υπάρχουν  ορισµένες γεωγραφικές  περιοχές  στην  Ευρώπη  όπου  συνυπάρχουν  αρκετά  από 
αυτά  τα εµπόδια , τα οποία  επιφέρουν , ιδίως , συµφόρηση  στις υποδο µές. Οι περιφέρειες  αυτές  
είναι  κυρίως  η Βαλτική , το υπεράκτιο  διασυνδεδε µένο δίκτυο  στις βόρειες  θάλασσες , οι 
ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  στη Νότια  Ευρώπη  και τη Μεσόγειο , η ανάπτυξη  του νότιου  
διαδρό µου φυσικού  αερίου  και πετρελαίου , η καλύτερη  διασύνδεση  και διαφοροποίηση  στην  
Κεντρική  και Νοτιοανατολική  Ευρώπη  (ηλεκτρική  ενέργεια , φυσικό  αέριο  και πετρέλαιο ), 
και, σε ολόκληρη  την Ευρώπη , ο σχεδιασ µός και η ανάπτυξη  ευρωπαϊκού  δικτύου  µεταφοράς  
CO 2 και η υλοποίηση  και έναρξη  εκµετάλλευσης  τεχνολογιών  ευφυούς  διασυνδεδε µένου 
δικτύου . 
2. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ  
Η υποδο µή µεταφοράς  ενέργειας  (συµπεριλα µβανο µένου του υπεράκτιου  διασυνδεδε µένου 
δικτύου ) έχει διευρωπαϊκό , περιφερειακό  ή τουλάχιστον  διασυνοριακό  χαρακτήρα  ή 
επιπτώσεις . Οι µεµονωµένες εθνικές  διοικήσεις  και οι ρυθµίσεις  σε επίπεδο  κράτους  µέλους  
δεν είναι  κατάλληλες  ή δεν έχουν  ως βάση  καµία αρµοδιότητα  για αυτές  τις υποδο µές στο 
σύνολό  τους. Σύµφωνα  µε το άρθρο  194 της Συνθήκης  για τη Λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  
EL 5   EL Ένωσης , η πολιτική  της Ένωσης  για την ενέργεια  έχει ως στόχο : α) να διασφαλίζει  τη 
λειτουργία  της αγοράς  ενέργειας  και· β) να διασφαλίζει  τον ενεργειακό  εφοδιασ µό της 
Ένωσης  και· γ) να προωθεί  την ενεργειακή  αποδοτικότητα  και την εξοικονό µηση ενέργειας  
καθώς  και την ανάπτυξη  νέων  και ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  και δ) να προωθεί  τη 
διασύνδεση  των ενεργειακών  δικτύων . Στο άρθρο  170 της Συνθήκης  για τη Λειτουργία  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  προβλέπεται  ότι «η Ένωση  συµβάλλει  στη δηµιουργία  και την 
ανάπτυξη  διευρωπαϊκών  δικτύων  όσον  αφορά  τα έργα  υποδο µής στους  τοµείς των 
µεταφορών , των τηλεπικοινωνιών  και της ενέργειας ». Στο άρθρο  171 προβλέπεται  
υποχρεωτικά  ότι «η Ένωση  καθορίζει  ένα σύνολο  προσανατολισ µών που καλύπτουν  τους 
στόχους , τις προτεραιότητες  και τις γενικές  γραµµές των µελετώ µενων  δράσεων  στον  τοµέα 
των διευρωπαϊκών  δικτύων  στους  εν λόγω  προσανατολισ µούς προσδιορίζονται  σχέδια  κοινού  
ενδιαφέροντος .» 
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Ο γενικός  στόχος  είναι  να εξασφαλιστεί  επαρκής  και έγκαιρη  ανάπτυξη  των υποδο µών σε 
ολόκληρη  την ΕΕ και πέραν  αυτής , για την ανάπτυξη  της εσωτερικής  αγοράς  ενέργειας , την 
εγγύηση  της ασφάλειας  του εφοδιασ µού και την εκπλήρωση  των ενεργειακών  και των 
κλιµατικών  στόχων  της ΕΕ.  
Για να αναπτυχθεί  η υποδο µή πρέπει  να αντιµετωπιστούν  τα κύρια  εµπόδια  της. Κατά  
συνέπεια , στόχος  της προγρα µµατισµένης ανακοίνωσης  σχετικά  µε τις προτεραιότητες  
υποδο µής είναι  να προταθούν  σαφείς  προτεραιότητες  και να βελτιωθεί  η επικέντρωση  της 
δράσης  της ΕΕ για όλες τις σχετικές  ενεργειακές  υποδο µές, να ενισχυθεί  η περιφερειακή  
συνεργασία  και ο συντονισ µός, να επιση µανθούν  οι δυσκολίες  που σχετίζονται  µε τις 
διαδικασίες  αδειοδότησης  και να οικοδο µηθεί η δηµόσια αποδοχή , ώστε  να µειωθούν  οι 
αβεβαιότητες  κατά  τον προγρα µµατισµό και την αδειοδότηση . Εξάλλου , σαφείς  
προτεραιότητες  για τις υποδο µές θα αποτελέσουν  πολιτικό  µήνυµα προς  τρίτες  χώρες . 
4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ   
Για την καλύτερη  ανάλυση  των λύσεων  προς  υπερπήδηση  του ευρέος  φάσµατος εµποδίων  
που διαπιστώθηκαν , η ανάλυση  χωρίστηκε  σε τοµείς πολιτικής  µε επιµέρους  επιλογές  για 
κάθε  τοµέα. Οι εναλλακτικές  επιλογές  αξιολογήθηκαν  µε βάση  τα κριτήρια  της 
αποτελεσ µατικότητας , της επικουρικότητας  και της αναλογικότητας . Το κύριο  κριτήριο  για 
την αποτελεσ µατικότητα  είναι  το ύψος  των επενδύσεων  που είναι  πιθανόν  να συγκεντρώσει  
κάθε  επιλογή . Όλες  οι επιλογές  συνάδουν  µε υπερκεί µενους  στόχους , στρατηγικές  και 
προτεραιότητες  της ΕΕ. Ο συνδυασ µός των προτι µητέων  επιλογών  από κάθε  τοµέα πολιτικής  
συνιστά  την προτι µητέα πολιτική  επιλογή . 
Τοµέας πολιτικής  A: Πεδίο  εφαρ µογής  του µηχανισ µού άσκησης  πολιτικής   
Επιλογή  1: Συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης  (τόσο  στην  ηλεκτρική  ενέργεια  όσο και 
στο φυσικό  αέριο ) 
Επιλογή  2: ∆ιεύρυνση  πεδίου  εφαρ µογής τόσο  στην  ηλεκτρική  ενέργεια  όσο και στο φυσικό  
αέριο  
Επιλογή  3: ∆ιεύρυνση  πεδίου  εφαρ µογής τόσο  στην  ηλεκτρική  ενέργεια  όσο και στο φυσικό  
αέριο , συµπερίληψη  δικτύων  CO2 και αγωγών  πετρελαίου  
Τοµέας πολιτικής  B: ∆ιαµόρφωση  του µηχανισ µού άσκησης  πολιτικής   
Επιλογή  1: Συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης (κατάλογος  σχεδίων  έργων , όπως  τώρα ) 
Επιλογή  2: Επικαιροποιη µένος κατάλογος  σχεδίων  έργων  
Επιλογή  3: Περιορισ µένο πλήθος  σχεδίων  έργων  προτεραιότητας  / περιφερειακών  
EL 6   EL διαδρό µων και έξυπνα  κριτήρια  επιλογής  
Τοµέας πολιτικής  Γ: Συντονισ µός 
Επιλογή  1: Συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης  (εθνική  προσέγγιση , συντονιστές  ΕΕ), 
προαιρετικές  περιφερειακές  δοµές 
Επιλογή  2: Συντονιστές  ΕΕ και υποχρεωτικές  περιφερειακές  ή θεµατικές  δοµές 
προτεραιότητας  
Επιλογή  3: ∆ΣΜ  για την ΕΕ(αποκλείστηκε , βλ. εξήγηση  κατωτέρω ) 
Τοµέας πολιτικής  ∆: Αδειοδότηση  
Επιλογή  1: Συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης  (εθνική  αρµοδιότητα ), ανταλλαγή  
βέλτιστων  πρακτικών  
Επιλογή  2: Ένταξη  των έργων  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος  στις εθνικές  προτεραιότητες  και 
την εφαρ µογή ταχύτερων  εθνικών  διαδικασιών  αδειοδότησης  (όπου  υφίστανται ) 
Επιλογή  3: Εθνικές  εγκρίσεις  από «µονοαπευθυντική  θυρίδα » µε αυστηρά  καθορισ µένες 
προθεσ µίες (5 έτη) 
Επιλογή  4: Νέο εναρ µονισµένο σύστη µα αδειοδότησης  σε επίπεδο  ΕΕ (αποκλείστηκε , βλ. 
εξήγηση  κατωτέρω ) 
Επιλογές  Γ3 (∆ΣΜ  για την ΕΕ) και ∆4 (εναρ µονισµένο σύστη µα αδειοδότησης  σε επίπεδο  
ΕΕ) αποκλείστηκαν  από την περαιτέρω  ανάλυση , καθώς  δεν πληρούν  τις αρχές  της 
αναλογικότητας  και της επικουρικότητας . 
5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Το σενάριο  γραµµής βάσης  (επιλογή  «συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης » σε κάθε  τοµέα 
πολιτικής ) µάλλον  θα επιφέρει  ανεπαρκή  ανάπτυξη  των υποδο µών. Οι χειρότερες  κοινωνικές  
και οικονο µικές επιπτώσεις  που απορρέουν  από την ανεπαρκή  υποδο µή είναι  οι ολοσχερείς  
διακοπές  της παροχής  ηλεκτρικού  ρεύµατος, οι διαταραχές  του εφοδιασ µού µε φυσικό  αέριο  
και η ανεπάρκεια  ενέργειας , µε αποτέλεσ µα απότο µες ακραίες  αυξήσεις  των τιµών. Όσον  
αφορά  τη µεταφορά  εκπο µπών CO 2, µε το σενάριο  «συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης » 
θα αποφευχθεί  οποιαδήποτε  σηµαντική  επένδυση  σα δίκτυα  αυτού  του είδους  και θα επέλθει  
αποσπασ µατική  ανάπτυξη  (σε επίπεδο  έργου  ή εθνικό ), που ενέχει  κίνδυνο  να υπάρξει  
µελλοντικώς  πλεόνασ µα ή στενότητα  δυνα µικότητας  ροής  (όπως  και στους  τοµείς του 
ηλεκτρισ µού και του φυσικού  αερίου ) και περιορισ µένη ενοποίηση  της αγοράς , µε κίνδυνο  
αύξησης  των ενεργειακών  τιµών σε µακροπρόθεσ µη βάση . 
Οι κύριες  περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  της έλλειψης  υποδο µής ενδέχεται  να είναι  η αποτυχία  
επίτευξης  των ενεργειακών  και των κλιµατικών  στόχων  της ΕΕ και, εποµένως , υψηλότερες  
εκπο µπές αερίων  του θερµοκηπίου . Οι κατασκευαστικές  εργασίες  ενδέχεται  να έχουν  
προσωρινές  επιπτώσεις  στο περιβάλλον , που είναι  ωστόσο  περιορισ µένες λόγω  της τήρησης  
της σχετικής  περιβαλλοντικής  νοµοθεσίας . Σε περίπτωση  διακοπής  του εφοδιασ µού της 
Ανατολικής  Ευρώπης  µε πετρέλαιο  για περισσότερο  από 90 ηµέρες θα ήταν  µεγαλύτερες  οι 
περιβαλλοντικές  επιπτώσεις , λόγω  της αυξη µένης κυκλοφορίας  δεξαµενόπλοιων  σε 
περιβαλλοντικά  ευαίσθητες  περιοχές  προς  υποκατάσταση  της µεταφοράς  µέσω αγωγών . 
Τοµέας πολιτικής  A: Πεδίο  εφαρ µογής  του µηχανισ µού πολιτικής   
Οι κυριότερες  θετικές  επιπτώσεις  σε οικονο µικό και κοινωνικό  επίπεδο  αναµένονται  από την 
επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του µηχανισ µού πολιτικής  σε νέους  κλάδους  της ηλεκτρικής  
ενέργειας  (ευφυή  διασυνδεδε µένα δίκτυα  συµπεριλα µβανο µένης της αποθήκευσης ) και του 
φυσικού  αερίου  (συµπιεσµένο φυσικό  αέριο , CNG), αλλά  και στη µεταφορά  εκπο µπών CO 2, 
προς  ενίσχυση  της περαιτέρω  καινοτο µίας στα εν λόγω  πεδία . Η επέκταση  του πεδίου  
εφαρ µογής στο πετρέλαιο  θα είχε επίσης  θετικό  αντίκτυπο  στο περιβάλλον , µε την 
εξασφάλιση  διαφοροποιη µένων  οδεύσεων  εφοδιασ µού της Ανατολικής  ΕΕ µε πετρέλαιο , που 
EL 7   EL θα µείωναν  τους περιβαλλοντικούς  κινδύνους  λόγω  αύξησης  της κυκλοφορίας  των 
δεξαµενόπλοιων  στη Βαλτική  Θάλασσα  και στον  Βόσπορο . Εποµένως , προτι µητέα είναι  
επιλογή  Α3, που προβλέπει  να συµπεριληφθούν  όλοι αυτοί  οι κλάδοι  στο πεδίο  εφαρ µογής 
του µηχανισ µού πολιτικής . 
Τοµέας πολιτικής  B: ∆ιαµόρφωση  του µηχανισ µού πολιτικής  
Σε σύγκριση  µε τη «συνέχιση  της υφιστά µενης κατάστασης », η οποία  βασίζεται  στον  
αµετάβλητο  και άκαµπτο κατάλογο  έργων  που καθορίστηκε  το 2006, η επικαιροποίηση  
αυτού  του καταλόγου  (επιλογή  B2) µε βάση  διεύρυνση  του πεδίου  εφαρ µογής (επιλογή  Α3) 
θα καταστήσει  δυνατόν  να ληφθούν  υπόψη  νέες ή τροποποιη µένες προτεραιότητες  όσον  
αφορά  την ανάπτυξη  των υποδο µών. Αυτή  η βελτιω µένη επικέντρωση  θα είχε συνολικά  
θετική  επίδραση , αλλά  θα συνεχιζόταν  έτσι η ακαµψία του καταλόγου  έργων , ο οποίος  
ενδέχεται  µελλοντικά  να χρειαστεί  εκ νέου προσαρ µογή µέχρι το 2020 και µετέπειτα . 
Αντίθετα , η πλήρης  µεταρρύθ µιση της τρέχουσας  προσέγγισης  (επιλογή  Β3), µε καθορισ µό 
ολιγάριθ µων γενικών  προτεραιοτήτων  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος , χωρίς  εκ των προτέρων  
κατάλογο  έργων  προτεραιότητας , και µε βάση  έξυπνα  και διαφανή  κριτήρια  επιλογής , αντί 
των σηµερινών  τριών  επιπέδων  κατηγοριοποίησης  των έργων , θα είχε πολύ  µεγαλύτερες  
θετικές  οικονο µικές, κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  επιπτώσεις . Με την επιλογή  αυτή  θα 
καταστεί  δυνατή  η επικέντρωση  όλου  του ενδιαφέροντος  σε αυτές  τις προτεραιότητες , οι 
οποίες  είναι  µείζονος  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος  και στις οποίες  η παρέ µβαση  της ΕΕ θα 
είναι  περισσότερο  ευεργετική , ή σε πεδία  µε έντονη  την καινοτο µία και σηµαντικές  θετικές  
περιβαλλοντικές  επιπτώσεις , όπως  είναι  η ένταξη  των ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  στο 
διασυνδεδε µένο δίκτυο , τα ευφυή  διασυνδεδε µένα δίκτυα , η αποθήκευση  ή η µεταφορά  CO 2. 
Γενικότερα , η προσέγγιση  αυτή , που βασίζεται  στις ευρωπαϊκές  προτεραιότητες , θα 
αποσκοπούσε  στην  επικέντρωση  του ενδιαφέροντος  σε οικονο µικώς και περιβαλλοντικώς  
διασυνοριακό  και περιφερειακό  επίπεδο , ενώ η επιλογή  B2 θα αφορούσε  περισσότερο  
αποτελέσ µατα σε εθνικό  ή και σε τοπικό  επίπεδο . Η καθιέρωση  έξυπνων  και διαφανών  
κριτηρίων  επιλογής  θα ελαχιστοποιούσε  πιθανές  στρεβλωτικές  επιπτώσεις  στην  εσωτερική  
αγορά , µε βάση  την χάραξη  κανόνων  που να συνάδουν  µε την ισχύουσα  νοµοθεσία  και τους 
κανονισ µούς. Θα επέτρεπε  επίσης  την διαχρονική  εξέλιξη  της συγκεκρι µένης στήριξης  που 
παρέχεται  για έργα , τη βελτιστοποίηση  της αξιοποίησης  του µηχανισ µού πολιτικής , ακόµη 
και σε µακροπρόθεσ µη βάση . Εποµένως , θεωρείται  ότι είναι  η προτι µητέα επιλογή . 
Τοµέας πολιτικής  Γ: Συντονισ µός 
Η επιλογή  Γ2, µε υποχρεωτικές  περιφερειακές  δοµές και, όπου  είναι  αναγκαίο , συντονιστές  
της ΕΕ, θα έχει σηµαντικές  θετικές  επιπτώσεις  όσον  αφορά  την ανάπτυξη  υποδο µών και, 
εποµένως , θεωρείται  ως η προτι µητέα επιλογή  σε σύγκριση  µε την επιλογή  «συνέχιση  της 
υφιστά µενης κατάστασης ». Αυτές  οι περιφερειακές  δοµές θα είναι  ιδιαίτερα  θετικές  για τα 
έργα  µε σαφή  περιφερειακή  οριοθέτηση , όπως  λόγου  χάρη  το υπεράκτιο  διασυνδεδε µένο 
δίκτυο  στη Βόρεια  Ευρώπη , ή για την ανάπτυξη  διαδρό µου φυσικού  αερίου  στη 
Νοτιοανατολική  Ευρώπη . Επίσης  αναµένεται  ότι θα συµβάλει  θετικά  στην  ενοποίηση  της 
αγοράς  και στην  καλύτερη  λειτουργία  των περιφερειακών  αγορών . Με την αξιοποίηση  
υφιστα µένων  περιφερειακών  δοµών (όπως , λόγου  χάρη , οι αναθεωρη µένες περιφερειακές  
πρωτοβουλίες ) θα ήταν  δυνατόν  να ελαχιστοποιηθούν  οι επιπτώσεις  από την άποψη  του 
διοικητικού  φόρτου . 
Τοµέας πολιτικής  ∆: Αδειοδότηση  
Και οι δύο επιλογές  ∆2 και ∆3 θα προσέδιδαν  µεγαλύτερη  αποτελεσ µατικότητα  στη 
διαδικασία  λήψης  αποφάσεων , µε απλούστευση  των υφιστά µενων  κανόνων  και των 
EL 8   EL διαδικασιών  προσφυγής , βασιζό µενη στην  ελαχιστοποίηση  του αριθµού των διατυπώσεων  
που απαιτούνται  για τη λήψη  συγκεκρι µένης απόφασης  και τη µείωση  όσο το δυνατόν  
περισσότερο  των καθυστερήσεων  σε κάθε  στάδιο . Η επιλογή  ∆2 θα καθιστούσε  δυνατή  την 
ταχεία  διεκπεραίωση  των ευρωπαϊκών  σχεδίων  έργων  προτεραιότητας  στις χώρες  όπου  οι 
προτεραιότητες  έχουν  καθοριστεί  ή όπου  υπάρχουν  ταχείες  διαδικασίες . Θεωρείται  ότι αυτό  
θα επιτρέψει  σηµαντική  βελτίωση  της υλοποίησης  των υποδο µών ιδίως  στον  τοµέα της 
ηλεκτρικής  ενέργειας  και, εποµένως , θα αυξηθούν  οι επενδύσεις  σε έργα  υποδο µής κατά  την 
περίοδο  2010-2020. 
Η προσέγγιση  που βασίζεται  στη «µονοαπευθυντική  θυρίδα » (επιλογή  ∆3) θα διευκόλυνε  
περαιτέρω  τις διοικητικές  διαδικασίες  και, σε συνδυασ µό µε καθορισ µένο χρονοδιάγρα µµα, 
θα επιτάχυνε  την αδειοδότηση  και θα επέφερε  αύξηση  των παραδόσεων  έργων  σε σχέση  µε 
τις επενδυτικές  ανάγκες . 
Μια πιο εµπεριστατω µένη ανάλυση  ευρύτερου  φάσµατος επιλογών  για τον τοµέα πολιτικής  
που αφορά  την αδειοδότηση  θα εκπονηθεί  σε χωριστή  εκτίµηση επιπτώσεων  (που 
προγρα µµατίζεται  για το 2011), µ ε στόχο  να εκτιµηθούν  καλύτερα  η συµµόρφωση  µε τα 
εθνικά  νοµικά συστή µατα, η αποτελεσ µατικότητά  τους, καθώς  και κατά  πόσο  οι επιλογές  θα 
µπορούσαν  να µειώσουν  τον διοικητικό  φόρτο . 
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Εκτιµήθηκαν  οι οικονο µικές, κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  κάθε  επιλογής  
πολιτικής   
Ο συνδυασ µός των επιλογών  µε τις µεγαλύτερες  θετικές  επιπτώσεις  είναι  A3, B3, Γ2 και ∆3, 
µε την επισή µανση  ότι αποµένει να αναλυθεί  περισσότερο  σε βάθος  ο τοµέας πολιτικής  για 
την αδειοδότηση . Με το νέο αυτό  σύνολο  µέτρων  πολιτικής  θα ήταν  δυνατό  να αυξηθεί  
σηµαντικά  η αποτελεσ µατικότητα  των έργων  υλοποίησης  των υποδο µών και να υπάρξουν  
θετικές  οικονο µικές, κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  επιπτώσεις . Πρέπει  ωστόσο  να 
σηµειωθεί  ότι ακόµη και µε αυτό  το σύνολο  µέτρων  πολιτικής  αναµένεται  να 
πραγ µατοποιηθούν  επενδύσεις  οι οποίες  θα υπολείπονται  κατά  62,5 δισεκατο µµύρια ευρώ  
των εκτιµώµενων  αναγκαίων  επενδύσεων  ύψους  215,5 δισεκατο µµυρίων  ευρώ . Απλώς  και 
µόνο η διεύρυνση  του πεδίου  εφαρ µογής, καθώς  και οι προτεινό µενες µεταρρυθ µίσεις  της 
διαµόρφωσης  του µηχανισ µού άσκησης  πολιτικής , των δοµών περιφερειακής  συνεργασίας  
και της αδειοδότησης , δεν θα καλύψουν , ceteris paribus, το τεράστιο  χάσµα επενδύσεων  και 
δεν θα καταστήσουν  διαπραγ µατεύσι µα µε τις τράπεζες  τα σχέδια  έργων  που δεν είναι  
οικονο µικά βιώσι µα εάν συνεχιστεί  η υφιστά µενη κατάσταση  όσον  αφορά  την αγορά , τις 
κανονιστικές  ρυθµίσεις  και τους εθνικοκεντρικούς  όρους  τιµολόγησης . Θα µπορούσε  κανείς  
να αναµένει σηµαντικά  υψηλότερες  θετικές  επιπτώσεις  από την άσκηση  πολιτικής  που 
χρησι µοποιεί  δηµόσια χρηµατοδότηση  ή ειδικά  κανονιστικά  µέτρα για να καταστεί  δυνατή  η 
υλοποίηση  όλων  των έργων  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος , συµπεριλα µβανο µένων  και εκείνων , 
τα οποία  ― επί του παρόντος  ― δεν είναι  εµπορικά  βιώσι µα. Η Επιτροπή  σκοπεύει  να 
προτείνει , το 2011, κατευθυντήριες  γραµµές ή νοµοθετική  πρόταση  σχετικά  µε τον 
επιµερισµό του κόστους  των µεγάλης  κλίµακας  τεχνολογικά  πολύπλοκων  ή διασυνοριακών  
έργων , µέσω κανόνων  για την τιµολόγηση  και τις επενδύσεις . Σε περίπτωση  που θα 
απαιτείται  υψηλότερο  ποσοστό  οικονο µικής απόδοσης , ανάλογα  µε τους κινδύνους  του 
σχεδίου  έργου , ώστε  να είναι  ελκυστικό  για τις τράπεζες , θα ήταν  επίσης  δυνατόν  να 
προβλεφθεί  ρυθµιστική  προσέγγιση . Είναι  δυνατόν  να διερευνηθεί  η δυνατότητα  δηµόσιας  
χρηµατοδότησης  των τοµέων στους  οποίους  θα αποτύχουν  τα προαναφερό µενα µέτρα. 
Ωστόσο , προς  τον σκοπό  αυτό  χρειάζεται  λεπτο µερής περαιτέρω  ανάλυση , η οποία  θα 
EL 9   EL συµπεριληφθεί  στην  εκτίµηση των επιπτώσεων  που πρέπει  να εκπονηθεί  για την υποβολή  
νοµοθετικής  πρότασης  το 2011. 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Για την παρακολούθηση  και την αξιολόγηση  προτείνεται  να συντάσσεται  ανά διετία  από την 
Επιτροπή , όπως  και στο παρελθόν , έκθεση  σχετικά  µε την εξέλιξη  της υλοποίησης , στην  
οποία  να συµπεριλα µβάνονται  ειδικοί  δείκτες , όπως : ο αριθµός των έργων  που 
κατασκευάστηκαν  ή είναι  υπό κατασκευή , η διαφοροποίηση  των εισαγωγών  φυσικού  αερίου , 
το µερίδιο  της ηλεκτρικής  ενέργειας  που παράγεται  από ανανεώσι µες πηγές , τα επίπεδα  
διασύνδεσης  µεταξύ  κρατών  µελών , το µερίδιο  του διασυνδεδε µένου δικτύου  ηλεκτρικής  
ενέργειας  που είναι  εξοπλισ µένο µε ευφυείς  τεχνολογίες , η µέση διάρκεια  των διαδικασιών  
αδειοδότησης  για έργα  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος .