ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 18.09.1996 
COM(96) 448 τελικό 
Ανακοίνωση τχ\α Επιτροπής για την ανάπτυΕη του 
κοινωνικού διαλόγου ae βπίπβδο Κοινότητας 

Ανακοίνωση της Επιτροπήο για την αναπτυΕη του 
κοινωνικού διαλόγου σ€ βπίπβδο Κοινότητας 
Περιεχόμενα: Σελίδα: 
1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ 
ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ 
Α Διεπαγγελματικός κοινωνικός διάλογος 
ΑΙ Ο κοινωνικός διάλογος Val Duchesse 
Α.ΙΙ Διεπαγγελματικές συμβουλευτικές επιτροπές 
Β Κλαδικός κοινωνικός διάλογος 
Γ Μόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης 
Δ Ο κοινωνικός διάλογος στα πλαίσια της Συμφωνίας 
για την Κοινωνική Πολιτική 
Δ.Ι Διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους 
Δ II Διαπραγματεύσεις στα πλαίσια της συμφωνίας 
για την κοινωνική πολιτική 
Ε Γενικότερα θέματα για την ανάπτυξη του κοινωνικού 
διαλόγου 3 
3 
3 
5 
7 
11 
13 
13 
16 
18 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 21 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ: 
Παράρτημα Ι Περιγραφή του τρόπου λειτουργίας του κοινωνικού 
διαλόγου 24 
Παράρτημα II Το θεσμικό πλαίσιο (δομές) του κοινωνικού διαλόγου 31 
Παράρτημα III Κατάλογος ευρωπαϊκών οργανώσεων των 
κοινωνικών εταίρων που συμμετέχουν στις 
διαβουλεύσεις σύμφωνα με το άρθρο 3 
της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική 34 
y* 
1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΟΣΗΣ 
1. Λόγω των σημαντικών πολιτικών αλλαγών που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή 
Ένωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει πλέον να γίνει μια επισκόπηση του 
γενικού πλαισίου του κοινωνικού διαλόγου σε κοινοτικό επίπεδο. Η Επιτροπή 
δεσμεύεται από τη Συνθήκη (Άρθρο 118β) να αναπτύξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τον 
κοινωνικό διάλογο μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων (των κοινωνικών 
εταίρων), στα πλαίσια δε της συμφωνίας που έχει προσαρτηθεί στο πρωτόκολλο 
για την κοινωνική πολιτική στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Συμφωνία 
για την Κοινωνική Πολιτική), η Επιτροπή έχει το καθήκον να προωθήσει τις 
διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο και να 
λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη διευκόλυνση του κοινωνικού διαλόγου. 
Στόχος λοιπόν της ανακοίνωσης είναι η εξεύρεση τρόπων για την ενίσχυση του 
κοινωνικού διαλόγου, για την προσαρμογή του και τη σύνδεση της εργασίας των 
κοινωνικών εταίρων στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ, 
ιδιαίτερα στον τομέα της απασχόλησης και της οικονομικής ανάπτυξης. 
2. Στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης για την κοινωνική πολιτική1, η Επιτροπή 
έχει συντάξει μέχρι σήμερα μια σειρά εγγράφων σχετικά με τον κοινωνικό 
διάλογο, στα οποία γίνεται μια επισκόπηση της Μόνιμης Επιτροπής για την 
Απασχόληση, του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου και της ανάπτυξης του 
κοινωνικού διαλόγου γενικά. ΗΕπιτροπή αποφάσισε να συμπεριλάβει και τα 
τρία αυτά θέματα στην παρούσα ανακοίνωση, η οποία έχει συμβουλευτικό 
χαρακτήρα, προκειμένου να διευκολυνθεί οεντοπισμός των προβλημάτων που 
πρέπει να αντιμετωπιστούν και οι διάφορες δυνατές λύσεις. Επίσης, η 
ανακοίνωση αποτελεί υλοποίηση της δέσμευσης που είχε αναλάβει η Επιτροπή 
το 1993, σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική2, 
για μια τακτική αξιολόγηση και επανεξέταση του τρόπου λειτουργίας του 
κοινωνικού διαλόγου. 
3. Ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο καλύπτει τις συζητήσεις που 
διεξάγονται μεταξύ των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, την κοινή δράση και 
τις διαπραγματεύσεις μεταξύ τους, καθώς και τις συζητήσεις ανάμεσα στους 
κοινωνικούς εταίρους και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαδραματίζει 
σημαντικό ρόλο για την κατάρτιση και την εφαρμογή των πολιτικών, από την 
ίδρυση της ΕΚΑΧ. Επιτρέπει στους κοινωνικούς εταίρους να κοινοποιούν τις 
απόψεις· τους στα όργανα της ΕΕ και, αντιστρόφως, να ενημερώνουν τα μέλη τους 
για πρωτοβουλίες που τους αφορούν άμεσα. Ο κοινωνικός διάλογος συμβάλλει 
στη βελτίωση των πολιτικών αποφάσεων και διευκολύνει την εφαρμογή των 
πολιτικών στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα. 
4. Η απασχόληση είναι το σημαντικότερο θέμα που απασχολεί την ΕΕ. Στον τομέα 
αυτόν σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις κατά τα τελευταία χρόνια, όπως το 
λευκό βιβλίο της Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την 
COM (95) 134, 12 Απριλίου 1995 
COM(93) 600 τελ., 14 Δεκεμβρίου 1993· παρ. 21 και 49 
Λ 
Απασχόληση3 και τα σημεία δράσης για την απασχόληση που συμφωνήθηκαν στο 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν. Οι πρωτοβουλίες αυτές είχαν «ς αποτέλεσμα το 
μεγαλύτερο συντονισμό των πολιτικών για την απασχόληση και την ενίσχυση του 
ρόλου των κοινωνικών εταίρων, όσον αφορά την υποστήριξη, τη συμπλήρωση και 
ενδεχομένως τη διόρθωση της κοινοτικής δράσης σε αυτόν τον τομέα. Η σημασία 
του ρόλου αυτού αντικατοπτρίζεται στην πρόταση της Επιτροπής για ένα 
Συμβόλαιο Εμπιστοσύνης για την Απασχόληση στην Ευρώπη και έχει ως 
αποτέλεσμα την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου για την απασχόληση, 
συμπεριλαμβανομένου του διακλαδικού. Κύριος στόχος αυτής της ανακοίνωσης 
είναι η προσαρμογή των δομών του κοινωνικού διαλόγου, αφού ορισμένες από 
αυτές δεν €ίχαν σχεδιαστεί γι' αυτόν το σκοπό. 
5. Η προσέγγιση της Επιτροπής διέπεται από την άποψη ότι, όπως εξηγήθηκε και 
στη γνώμη της για τη διακυβερνητική διάσκεψη, η συμφωνία για την κοινωνική 
πολιτική πρέπει να ενσωματωθεί στη Συνθήκη. Αυτή η άποψη υποστηρίζεται από 
όλα τα κράτη μέλη, πλην ενός, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το ECOSOC και την 
Επιτροπή των Περιφερειών. Μια παρόμοια ενέργεια θα απέδιδε μεγαλύτερη 
αρμοδιότητα στην ΕΕ για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων και θα 
εξασφάλιζε ένα κεντρικό ρόλο για τον κοινωνικό διάλογο, όσον αφορά την 
αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων από την ΕΕ. 
6 Κατά την προετοιμασία της ανάλυσης της, η Επιτροπή είχε επίγνωση της 
σημασίας μιας ευρύτερης συνεργασίας και της συμμετοχής και άλλων 
ενδιαφερομένων ομάδων σε έναν ευρύτερο πολιτικό διάλογο, ιδιαίτερα όσον 
αφορά τα θέματα της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, όπως έδειξε και 
η συμμετοχή αυτών των ομάδων στο φόρουμ για την κοινωνική πολιτική που είχε 
διοργανώσει η Επιτροπή το Μάρτιο του 1996. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να 
διαβουλεύεται με μη κυβερνητικές οργανώσεις για μια ευρεία σειρά 
κοινωνικών θεμάτων. Η παρούσα όμως ανακοίνωση εστιάζεται στο διάλογο μεταξύ 
των εκπροσώπων των εργοδοτών και των εργαζομένων, για θέματα απασχόλησης, 
εργασιακών σχέσεων και συνθηκών εργασίας. Στη Συνθήκη ορίζεται ρητώς η 
αρμοδιότητα της Επιτροπή ς όσον αφορά την προώθηση αυτού του διαλόγου, ο 
οποίος βασίζεται στο ρόλο και την παράδοση του κοινωνικού διαλόγου σε 
εθνικό επίπεδο. 
7 Η παρούσα ανακοίνωση περιέχει μια ανάλυση της δυναμικής του κοινωνικού 
διαλόγου όπως επίσης και μια αντικειμενική εκτίμηση της 
αποτελεσματικότητα ς και τη ς επίδραση ς των σημερινών δομών του. Η Επιτροπή 
έχει θέσει μια σειρά ερωτήσεων σχετικά με τα βήματα που πρέπει να γίνουν 
για την ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου, δηλώνοντας, όπου χρειάζεται, τις 
απόψεις της για μια σειρά θέματα στα οποία απαιτούνται αλλαγές. Σε αυτήν 
τη βάση, η Επιτροπή επιθυμεί να προωθήσει μια συζήτηση με τις οργανώσεις των 
κοινωνικών εταίρων και τα όργανα τηςΕΕ, στη συνέχεια δε να συμπεριλάβει 
τις πιο κατάλληλες προτάσεις για την ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου σε 
μια δεύτερη ανακοίνωση που θα δημοσιευθεί αργότερα το 1997. Για την 
επίτευξη αυτού, η Επιτροπή επιθυμεί να έχει τις απόψεις όλων των 
ενδιαφερομένων ομάδων για τα εν λόγω θέματα έως τις 3J Δεκεμβρίου 1996. 
COM(93) 700 τ«λ., 5 Λ€ΓΚ€μβρίοιυ 1993 
2. Aac^aHMTOyAKKira™ 
8 Ο κοινωνικός διάλογος λαμβάνει διάφορες μορφές και διεξάγεται ανάμεσα 
σε διάφορες οργανώσεις. Η Επιτροπή σκοπίμως κάνει μικρή αναφορά σε αυτά τα 
στοιχεία, προτιμώντας να επικεντρωθεί περισσότερο στα πλεονεκτήματα και 
στις αδυναμίες και στην υποβολή προτάσεων για την αναδιάρθρωση και την 
ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου. Αναλύονται ένας προς έναν οι φορείς του 
κοινωνικού διαλόγου, όπως επίσης και ένας μικρός αριθμός ευρύτερων θεμάτων 
και οι προτάσεις της Επιτροπής για την ανάληψη ενεργειών ή για θέματα προς 
συζήτηση που έχουν εντοπιστεί. Μια πιο λεπτομερής περιγραφή των 
αποτελεσμάτων του κοινωνικού διαλόγου παρέχεται στο παράρτημα Ι, ενώ το 
παράρτημα II περιέχει μια καταλογογράφηση των διαφόρων δομών και 
επιτροπών. 
ΔΙΕΠΑΠΈΛΜΑΤΙΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ 
Ο κοινωνικΟ€ διάλογοο Val Duchesse 
Ιστορικό 
9 Στον κοινωνικό διάλογο Val Duchesse, ο οποίος πήρε το όνομα του από το μέρος 
που έγινε η πρώτη συνεδρίαση το 1985, συμμετέχουν οι τρείς ευρωπαϊκές 
οργανώσεις που εκπροσωπούν τις κύριες εθνικές διεπαγγελματικές 
ομοσπονδίες των εργοδοτών και των εργαζομένων. Οι συνεδριάσεις διεξάγονταν 
υπό διάφορες ονομασίες, συμπεριλαμβανομένων των "διασκέψεων για τον 
κοινωνικό διάλογο" και, από το 1992, της "επιτροπής για τον κοινωνικό 
διάλογο". Ο κοινωνικός διάλογος "Val Duchesse" είναι άτυπος και διεξάγεται 
σε εθελοντική βάση. 
10. Στα πλαίσια του άτυπου αυτού συστήματος οι κοινωνικοί εταίροι έχουν 
επεξεργαστεί μια σειρά κοινών θέσεων σε σημαντικά πολιτικά θέματα, για 
υποβολή στην Επιτροπή και το Συμβούλιο. Εξίσου σημαντικές ήταν και οι κοινές 
διακηρύξεις για μακροοικονομικά θέματα και για θέματα που αφορούν την 
αγορά εργασίας και την κατάρτιση, καθώς και η συζήτηση σε υψηλό επίπεδο, 
κατά τη διάρκεια μιας σειράς διασκέψεων στην περίοδο 1985-1995. Συνολικά 
εγκρίθηκαν 21 κοινές θέσεις και διακηρύξεις, συνάφθηκαν δύο συμφωνίες 
κλειδιά και διεξήχθηκαν επτά διασκέψεις υψηλού επιπέδου, με τη συμμετοχή 
του Προέδρου της Επιτροπής και ανώτερων εκπροσώπων εθνικών και ευρωπαϊκών 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων. 
11. Αυτός λοιπόν ο διεπαγγελματικός διάλογος είχε μια θετική συμβολή για 
δέκα και περισσότερα χρόνια, επιτρέποντας στους Κοινωνικούς εταίρους να 
διατυπώνουν τις απόψεις τους για την ανάπτυξη τη ς ευρωπαϊκή ς κοινωνική ς 
πολιτικής και να αναπτύσσουν ίδιες πρωτοβουλίες σε αυτόν τον τομέα. Με τα 
μέτρα που έλαβαν στα πλαίσια αυτά, οι κοινωνικοί εταίροι συνέβαλαν θετικά 
στις εξελίξεις σε κοινοτικό επίπεδο, στον τομέα της απασχόλησης, των 
μακροοικονομικών πολιτικών και της κατάρτισης, καθώς επίσης και στη 
διακυβερνητική διάσκεψη του 1991 για την τροποποίηση του άρθρου 118β της 
Συνθήκης 
12. Κατά τους τελευταίους μήνες σημειώθηκαν σημαντικές πολιτικές εξελίξεις 
που υπογραμμίζουν τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου. Η κοινή διακήρυξη 
σχετικά με τη διαδικασία για την απασχόληση που ξεκίνησε στοΈσσεν, η οποία 
υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, ήταν μια σημαντική 
συμβολή στην επιβεβαίωση των κύριων πολιτικών στόχων της ΕΕ. Επίσης, η πρώτη 
ευρωπαϊκή συμφωνία (για τη γονική άδεια) ήταν μια σημαντική εξέλιξη, η 
οποία έδειξε τη θέληση των κοινωνικών εταίρων να αξιοποιήσουν τις 
αρμοδιότητες που τους παρέχει η Συνθήκη για την ΕΕ και να διαδραματίσουν 
έναν ενεργό ρόλο, σε συνεργασία με τα όργανα της ΕΕ, στη διαμόρφωση της 
πολιτικής της ΕΕ. Τέλος, η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Εργασιακών 
Σχέσεων ή η εισαγωγή του "μηχανισμού υποστήριξης καινοτόμων πρακτικών 
κατάρτισης στις εταιρείες", που σχεδιάστηκε από κοινού με τους ευρωπαϊκούς 
κοινωνικούς εταίρους, αποδεικνύει σαφέστατα ότι είναι δυνατή η ανάληψη 
μιας κοινής και αποτελεσματικής δράσης σε κοινοτικό επίπεδο. 
Συμπεράσματα 
13. Η έναρξη του κοινωνικού διαλόγου Val Duchesse, το 1985, ήταν ένα σημαντικό 
βήμα στα πλαίσια των προσπαθειών για την αναζωογόνηση τηςΕΟΚ και την 
υλοποίηση της ελεύθερης διακίνησης των πολιτών, των αγαθών και των 
υπηρεσιών. Με δεδομένη την κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έναρξη του 
κοινωνικού διαλόγου Val Duchesse, το 1985, και μόνο το γεγονός ότι μπόρεσε και 
αναπτύχθηκε ένας άμεσος διάλογος ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους 
αποτελεί επιτυχία. 
14.0 διάλογος αυτός συνέβαλε σίγουρα στη βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης 
μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Ταυτόχρονα 
συνέβαλε στη μεγαλύτερη αποδοχή των κοινωνικών και οικονομικών πολιτικών 
που εφαρμόστηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό είναι σημαντικό, αν σκεφθεί 
κανείς ότιοισυνθήκεςκαιοχαρακτήρας των εθνικών οργανώσεων διαφέρουν 
πολύ από κράτος σε κράτος. 
15. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα αποτελέσματα του κοινωνικού 
διαλόγου. Ακόμη δεν έχουν γίνει αρκετά σαφή στα μέλη της βάσης των 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων. Πρέπει λοιπόν να υπάρξει μεγαλύτερη 
διαφάνεια στις διάφορες δραστηριότητες που διεξάγονται στα πλαίσια του 
κοινωνικού διαλόγου, καθώς και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όλων των 
συμμετεχόντων γι' αυτές. Για την επιτυχία του κοινωνικού διαλόγου σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο απαιτειταιη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων απόκάθε 
επίπεδο: τοπικό, περιφερειακό και εθνικό. 
Προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης 
Συνέχεια του πρότυπου Val Duchesse 
16. Ο διάλογος Val Duchesse είχε σημαντική επιτυχία και έδειξε ότι υπάρχει 
ένα πλούσιο δυναμικό για τη διαμόρφωση μιας κοινής προσέγγισης όσον αφορά 
την κοινωνική πολιτική, το οποίο μπορεί να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο 
υποστήριξης των βημάτων προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Επομένως, η Επιτροπή 
θα συνεχίσει να υποστηρίζει πλήρως τον κοινωνικό διάλογο "Val Duchesse" 
στο πνεύμα του άρθρου 118β της Συνθήκης. 
Συμμετοχή 
17. Η συμμετοχή στον κοινωνικό διάλογο Val Duchesse βασίζεται στην αμοιβαία 
αναγνώριση των μερών και όχι σε κάποια απόφαση της Επιτροπής. Παρ' όλα αυτά, 
η Επιτροπή έχει λάβει μια σειρά αιτήσεις από οργανώσεις που δεν μετείχαν 
στην αρχική πρωτοβουλία για συμμετοχή στο διεπαγγελματικό κοινωνικό 
διάλογο. 
18. Το θέμα της συμμετοχής αναλύεται λεπτομερώς στο τμήμα της παρούσας 
ανακοίνωσης που ασχολείται με τις διαδικασίες διαβούλευσης και 
διαπραγμάτευσης στα πλαίσια της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική. Η 
Επιτροπή έχει επίγνωση των πρακτικών προβλημάτων που προκύπτουν από το 
μεγάλο αριθμό παραγόντων, πιστεύει δε ακράδαντα ότι μόνοοιοργανώσεις των 
κοινωνικών εταίρων είναι σε θέση να αναπτύξουν τις δικές τους δομές 
διαλόγου και διαπραγμάτευσης. Εξακολουθούν όμως να υπάρχουν ορισμένα 
προβλήματα όσον αφορά τη συμμετοχή και την εκπροσώπηση συγκεκριμένων 
οργανώσεων σε αυτήν τη διαδικασία. Η Επιτροπή δεν μπορεί να ορίσει 
συμμετέχοντες στην επιτροπή κοινωνικού διαλόγου και καλεί τους 
κοινωνικούς εταίρους να ενισχύσουν τον κοινωνικό διάλογο φροντίζοντας 
για την ανάλογη εκπροσώπηση όλων των ομάδων συμφερόντων. 
Α.ΙΙ Διεπαγγελματικές συμβουλευτικές επιτροπέο 
Ιστορικό 
19. Οι διεπαγγελματικές συμβουλευτικές επιτροπές έχουν ως αποστολή να 
γνωμοδοτούν και να παρέχουν υποστήριξη στην Επιτροπή σχετικά με το 
σχεδιασμό και την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών, όπως επίσης και να 
μεταφέρουν τις απόψεις αυτών που τους αφορούν άμεσα οι κοινοτικές πολιτικές. 
Υπάρχουν και άλλες δομές διαβούλευσης στις οποίες περιλαμβάνονται οι 
κοινωνικοί εταίροι (π.χ. η επιτροπή για το LEONARDO ή η ετήσια διαβούλευση 
για τα διαρθρωτικά ταμεία). ' 
20. Η Συνθήκη ΕΚΑΧ (Άρθρο 18) αναγνωρίζει το ρόλο των κοινωνικών εταίρων 
δημιουργώντας μια συμβουλευτική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν 
εκπρόσωποι των κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων. Εκτός από την 
επιτροπή αυτή υπάρχουν έξι συμβουλευτικές επιτροπές στον τομέα της 
κοινωνικής πολιτικής4, οι οποίες έχουν οριστεί από την Επιτροπή βάσει 
διορισμών από τα κράτη μέλη, στις οποίες συμμετέχουν εκπρόσωποι των 
κυβερνήσεων, των εργατικών ενώσεων και των οργανώσεων των εργοδοτών. Η 
Επιτροπή συμβουλεύεται τακτικά αυτές τις επιτροπές για τεχνικά και 
πολιτικά θέματα (π.χ. εφαρμογή των κανονισμών του Κοινωνικού Ταμείου, 
σχεδιασμός τεχνικών κανονισμών για την υγεία και την ασφάλεια στα πλαίσια 
της οδηγίας για την υγεία και την ασφάλεια, επαγγελματική κατάρτιση κλπ.). 
Οι επιτροπές αυτές είναι: η Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και οι 
συμβουλευτικές επιτροπές για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων 
εργαζομένων, για την ελεύθερη μετακίνηση των εργαζομένων, για την 
επαγγελματική κατάρτιση, για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία 
της υγείας κατά την εργασία και για την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ 
γυναικών και ανδρών. 
Συμπεράσματα 
21. Δεν γίνονται πάντα συστηματικές και έγκαιρες διαβουλεύσεις στα πλαίσια 
των συμβουλευτικών επιτροπών για προτάσεις που υποβάλλονται από την 
Επιτροπή. Οι συμβουλευτικές επιτροπές δεν συμμετέχουν ενεργά στην εφαρμογή 
των πολιτικών. Ένα παράδειγμα αυτού είναι η σημερινή υπολειτουργία της 
επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, παρά τη σημαντική θέση που 
κατέχει σε σχέση με ένα σημαντικό θεσμικό μηχανισμό της ΕΕ. 
22. Οι κοινωνικοί εταίροι συχνά είναι της άποψης ότι πρέπει να 
χρησιμοποιήσουν άλλες οδούς, και όχι τις συμβουλευτικές επιτροπές, για να 
περάσουν αποτελεσματικά τις ιδέες τους όσον αφορά την πολιτική. Τον Ιούνιο 
του 1993, οι διεπαγγελματικοί κοινωνικοί εταίροι ενέκριναν μια σύσταση 
σχετικά με τις συμβουλευτικές επιτροπές, η οποία υποστήριζε τη βασική ιδέα 
ύπαρξης παρόμοιων επιτροπών, αλλά ήταν κριτική όσον αφορά τη λειτουργία τους 
και ορισμένες δομές τους, π.χ. την ύπαρξη χωριστών επιτροπών για την 
κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων και για την ελεύθερη 
μετακίνηση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι αντιμετωπίζουν επίσης 
προβλήματα στην προσπάθεια τους να συμμετάσχουν ενεργά στη λειτουργία των 
διαρθρωτικών ταμείων, στο πλαίσιο των σημερινών μηχανισμών που προβλέπουν 
τη συμμετοχή τους. 
23. Ως αποτέλεσμα των πρόσφατων εξελίξεων, οι οργανώσεις των ευρωπαίων 
κοινωνικών εταίρων είναι σήμερα πλήρη μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής 
για την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών5. Στις άλλες όμως 
επιτροπές, οι κοινωνικοί εταίροι είτε δεν εκπροσωπούνται είτε έχουν μόνο 
καθεστώς παρατηρητή. Αν προστεθεί και το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι των 
εθνικών κοινωνικών εταίρων ορίζονται στις επιτροπές σύμφωνα με πολύ 
διαφορετικές διαδικασίες και κριτήρια, ανάλογα με το κράτος μέλος, 
προκύπτει ότι η θέση που διατυπώνουν οι κοινωνικοί εταίροι, συχνά δεν είναι 
συντονισμένη με τις απόψεις που διατυπώνονται σε άλλα φόρα. 
24. Αυτό επισημαίνεται με την εισαγωγή των νέων διαδικασιών διαβούλευσης, 
στα πλαίσια του άρθρου 3 της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική, όπου η 
ύπαρξη των διεπαγγελματικών συμβουλευτικών επιτροπών σημαίνει ότι 
ορισμένες φορές εφαρμόζονται παράλληλα δυο διαδικασίες: διαβούλευση των 
κοινωνικών εταίρων στα πλαίσια μιας γραπτής διαδικασίας και διαβούλευση 
μεμονωμένων εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων στις συμβουλευτικές 
επιτροπές. 
Προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης 
Ανασκόπηση των δομών και των καθηκόντων 
25. Επειδή οι μέθοδοι λειτουργίας και εργασίας των συμβουλευτικών 
επιτροπών συνεχίζουν να είναι προβληματικές θα εξεταστεί η συνέχιση τους 
στην παρούσα τους μορφή. Πρέπει επίσης να γίνει σαφής καθορισμός των 
καθηκόντων και των στόχων των συμβουλευτικών επιτροπών για την κοινωνική 
Σύμφωνα με μια απόφαση της Επιτροπής στις 19/7/95, 10 εκπρόσωποι οργανώσεων 
ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων είναι μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής για την 
ισότητα των ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών. 
πολιτική και την επαγγελματική κατάρτιση καθώς επίσης και των 
συμβουλευτικών επιτροπών που λειτουργούν στα πλαίσια των κλαδικών 
πολιτικών. 
26. Όπου αυτό είναι δυνατό, πρέπει να γίνει ένας συντονισμός των εργασιών των 
συμβουλευτικών επιτροπών. Για παράδειγμα, η επιτροπή υγείας και ασφάλειας 
συμφώνησε πρόσφατα την αναθεώρηση των μεθόδων εργασίας της, μειώνοντας τον 
αριθμό των συνεδριάσεων και εκλέγοντας μια προγραμματική επιτροπή. Μια 
άλλη πρόταση, που διατυπώνεται στην κοινή δήλωση των κοινωνικών εταίρων τον 
Ιούνιο του 1993, είναι η ενοποίηση της συμβουλευτικής επιτροπής για την 
κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων και της συμβουλευτικής 
επιτροπής για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, για την 
αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων που συνδέονται με την ελεύθερη 
κυκλοφορία των εργαζομένων όπως επίσης και των θεμάτων που έχουν σχέση με τη 
μετανάστευση από τρίτα κράτη. Αυτό θα συμπεριλαμβάνει βέβαια και την 
προσεκτική εξέταση των λεπτομερών ρυθμίσεων που ισχύουν σήμερα. 
Υπάρχουν άλλες προτάσεις μεταρυθμισεων για τη βελτίωση της 
λειτουργικότητας; 
Αναθεώρηση της συιιμετοχής 
27. Η Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο τον επαναπροσδιορισμό του καθεστώτος που 
έχουν οι οργανώσεις των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στις συμβουλευτικές 
επιτροπές, με στόχο την εξασφάλιση της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων 
και ταυτόχρονα της συνέχειας στις διμερείς διαβουλεύσεις που θα 
διεξάγονται στα πλαίσια της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική. 
Β. ΚΛΑΔΙΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ 
Ιστορικό 
28. Οι πρώτες δομές κοινωνικού διαλόγου δημιουργήθηκαν σε τομείς που είχαν 
ιδιαίτερη σημασία από πλευράς οικονομίας και απασχόλησης. Έχουν οργανωθεί 
είτε ως Μεικτές Επιτροπές (ΜΕ), που έχουν οριστεί από την Επιτροπή συνήθως σε 
τομείς που αντιστοιχούν σε κάποια κοινή πολιτική, είτε ως Ατυπες Ομάδες 
Εργασίας (ΑΟΕ), κατόπιν κοινού αιτήματος των κοινωνικών εταίρων. Και στις 
δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή εντοπίζειτις οργανώσεις αυτές που εκπροσωπούν 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο τις εθνικές ομοσπονδίες στον εν λόγω τομέα, τα δε μέλη 
των ΜΕ και ΑΟΕ ορίζονται άμεσα από τους κοινωνικούς εταίρους. 
29.Υπάρχουν δέκα μεικτές επιτροπές και δέκα άτυπες ομάδες εργασίας σε 16 
τομείς κλειδιά. Από τότε που δημιουργήθηκαν, τόσο οι ΜΕ όσο και οι ΑΟΕ έχουν 
εκδώσει περίπου εκατό γνωμοδοτήσεις και συστάσεις, που εστιάζονται κυρίως 
σε κοινοτικές νομοθετικές ή κανονιστικές προτάσεις που έχουν κοινωνικές 
επιπτώσεις για τον εκάστοτε τομέα της βιομηχανίας. 
Συμπεράσματα 
30. Βάσει αυτών των γνωμοδοτήσεων και συστάσεων, η Επιτροπή ήταν ενήμερη για 
τις απόψεις των εταίρων σχετικά με τους στόχους και το περιεχόμενο των 
προτάσεων της. Η διαδικασία αυτή έδειξε, στις περισσότερες περιπτώσεις, ότι 
οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διατυπώσουν εμπεριστατωμένα και έγκαιρα 
τις απόψεις τους όσον αφορά το εύρος μιας κοινοτικής ενέργειας ή μιας 
πρότασης και ότι υπάρχει ένας υψηλός βαθμός συνεργασίας6 
31. Παρά τη χρησιμότητα των διαβουλεύσεων, πρέπει να σημειωθεί ότι η 
Επιτροπή κανονικά δεν υποχρεούται να διαβουλεύεται κατά τό στάδιο που 
προηγείται της επίσημης έγκρισης ενός κειμένου (με εξαίρεση την κοινωνική 
πολιτική, για την οποία ισχύουν επίσημες διαδικασίες σύμφωνα με το άρθρο 3 
της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική). Επομένως, το δυναμικό των ΜΕ και 
των ΑΟΕ ως συμβουλευτικών αρχών δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως όσον αφορά 
προτάσεις που έχουν κοινωνικές επιπτώσεις. Μέχρι σήμερα, γνωμοδοτήσεις των 
ΜΕ και των ΑΟΕ για νομοθετικές προτάσεις έχουν ζητηθεί μόνο σε λίγες 
περιπτώσεις, οι δε αρμόδιες ανά τομέα αρχές συχνά δεν μπορούσαν να 
γνωμοδοτήσουν μέχρις ότου η Επιτροπή εγκρίνει το εν λόγω κείμενο. 
32. Ένα άλλο ζήτημα είναι ότι η εντολή των ΜΕ (όπως και των ΑΟΕ) περιορίζεται 
στις κοινωνικές πτυχές των κοινοτικών πολιτικών. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στις 
κοινωνικές και τις οικονομικές πτυχές είναι τεχνητός, συνήθως εις βάρος της 
κοινωνικής πολιτικής, και τείνει να εξαλειφθεί. Επίσης, με την πάροδο των 
ετών, η Επιτροπή έχει δημιουργήσει διάφορες τεχνικές και συμβουλευτικές 
επιτροπές, εκτός των ΜΕ και των ΑΟΕ, στις οποίες οι κοινωνικοί εταίροι δεν 
εκπροσωπούνται ισομερώς. 
33. Αν και είναι γεγονός ότι ο κοινωνικός διάλογος είχε μια συνέχεια κατά 
την πάροδο των ετών, ένα λάθος που παρατηρείται είναι η τάση ορισμένων ΜΕ και 
ΑΟΕνα αποκτήσουν έναν υπερβολικά θεσμικό χαρακτήρακαινα διατηρήσουν 
δομές που είναι πλέον παρωχημένες. Αυτές οι αρχές, με περισσότερες από 130 
συνεδριάσεις το χρόνο (το 1994) και με ένα μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων σε 
κάθε συνεδρίαση (από 24 έως 50), αποτελούν ένα σοβαρό οικονομικό και 
διοικητικό εμπόδιο. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί εδώ στο συγκεκριμένο 
φόρτο εργασίας των ΜΕ, με τις συνεδριάσεις τους (συνήθως μία ή δύο το χρόνο), 
τις συνεδριάσεις του προεδρείου τους (έως και τέσσερεις το χρόνο) συν τις 
συνεδριάσεις των διαφόρων ομάδων εργασίας. Λόγω του καθεστώτος τους, κατά 
το παρελθόν οι κοινωνικοί εταίροι προτιμούσαν τη δημιουργία επιπλέον ΜΕ 
(π.χ. για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες), παρά τογεγονός ότι αυτό δημιουργούσε 
ιδιαίτερο φόρτο εργασίας για την Επιτροπή και ότι υπήρχαν πιο 
αποτελεσματικά μέσα. 
34. Οι μεικτές επιτροπές και οι ομάδες εργασίας επικεντρώνονται, σε πολύ 
συγκεκριμένους τομείς της πολιτικής, που συχνά αντιστοιχούν στα συμφέροντα 
των επαγγελματικών οργανώσεων του συγκεκριμένου κλάδου (εργατικές ενώσεις) 
ή των οργανώσεων των εργοδοτών. Αυτό έχει ως συνέπεια ότι οι πληροφορίες γύρω 
από τα αποτελέσματα και τις ενέργειες του κοινωνικού διαλόγου ανά τομέα 
δεν διαδίδονται ευρέως, εκτός του συγκεκριμένου κλάδου, και ότι δεν 
υπάρχουν παρά λίγες διασυνδέσεις ανάμεσα στους τομείς ή το διεπαγγελματικό 
κοινωνικό διάλογο. 
Στο παράρτημα Ι περιλαμβάνεται μια περιγραφή της λειτουργίας των 
διαβουλεύσεων και του διαλόγου στους διάφορους τομείς. 
8 
35. Στα πλαίσια της αξιολόγησης του κοινωνικού διαλόγου, η Επιτροπή ανέβαλε 
την ανανέωση της εντολής ορισμένων μεικτών επιτροπών και προτίθεται να 
τροποποιήσει τα καταστατικά τους προκειμένου να συμπεριληφθούν και 
εκπρόσωποι από τα τρία νέα κράτη μέλη. Εκπρόσωποι από τη Σουηδία, τη 
Φινλανδία και την Αυστρία θα οριστούν το συντομότερο δυνατόν. 
Προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη 
Ανασκόπηση των δομών 
36. Το γεγονός ότι οι δομές του κοινωνικού διαλόγου έχουν αναπτυχθεί σε μια 
ad hoc βάση, αντικατοπτρίζοντας περισσότερο την ιστορική σημασία της 
κλαδικής πολιτικής παρά μια συνολική στρατηγική για το διάλογο ανά τομέα, 
έχει οδηγήσει σε ανακολουθίες όσον αφορά την κάλυψη του διαλόγου ανά τομέα. 
Μπορεί ο διάλογος σε κλαδικό επίπεδο να γίνει πιο ουσιαστικός αν 
επικεντρωθεί σε στρατηγικά θέματα και τομείς, ιδιαίτερα εκεί όπου 
δραστηριοποιούνται σαφώς οι κοινωνικοί εταίροι. Αυτά τα θέματα 
προτεραιότητας θα πρέπει να καλύπτουν τον κοινωνικό αντίκτυπο της 
αντίστοιχης κοινωνικής πολιτικής καθώς και ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος 
για τους κλαδικούς κοινωνικούς εταίρους, από την απασχόληση και την 
οργάνωση της εργασίας έως τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την 
επαγγελματική κατάρτιση και την απόκτηση προσόντων. 
Η Επιτροπή επιθυμεί τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών, σχετικά με 
το πώς μπορεί να αναπτυχθεί ένας πιο αποτελεσματικός και εμπεριστατωμένος 
κοινωνικός διάλογος σε κλαδικό επίπεδο. 
Οργάνωση διαβουλεύσεων 
37. Η Επιτροπή θα ενισχύσει τη συνεργασία και το συντονισμό μεταξύ των 
υπηρεσιών της όσον αφορά τις διαδικασίες διαβούλευσης, οι οποίες 
καθορίζουν τις υποχρεώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την 
προετοιμασία και την υποβολή προτάσεων στην Επιτροπή, και δεσμεύουν τις 
Γενικές Διευθύνσεις να έχουν διαβουλεύσεις σε κλαδικό επίπεδο, κατά το 
στάδιο προπαρασκευής των πρωτοβουλιών της Επιτροπής, θα τεθούν επίσης 
περιορισμοί όσον αφορά τον αριθμό των συνεδριάσεων και των συμμετεχόντων σε 
αυτές τις διαβουλεύσεις και θα προβλέπεται η ίση μεταχείριση όλων των 
κλαδικών επιτροπών. 
38. Μια άλλη πρόταση για την Επιτροπή είναι η μεταβίβαση ορισμένων 
αρμοδιοτήτων που έχουν σχέση με τις ΜΕ και τις ΑΟΕ από τη ΓΔν στις 
αντίστοιχες ανά τομέα ΓΔ. Υπό την προϋπόθεση ότι οι κλαδικές ΜΕ και ΑΟΕ 
αποτελούν το φόρουμ όπου οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διατυπώσουν τις 
απόψεις τους για όλα τα μέτρα που λαμβάνονται στον τομέα που εκπροσωπούν, 
αυτή η κίνηση θα μπορούσε να συμβάλει στη μεγαλύτερη εναρμόνιση της 
κοινωνικής πολιτικής και των επιδράσεων της κλαδικής πολιτικής. Στα 
πλαίσια αυτού του συστήματος, το οποίο αποσκοπεί στην ορθολογικοποίηση των 
αρχών διαβούλευσης, η αρμοδιότητα και η διοικητική δομή, τουλάχιστον για 
τη μεικτή επιτροπή που καλύπτει μια κοινή πολιτική της ΕΕ, θα 
συμπεριλάμβανε πιο άμεσα την αντίστοιχη ΓΔ, ενώ η ΓΔ V θα παρέμενε αρμόδια 
για το συντονισμό, για τη διεξαγωγή του διαλόγου για την κοινωνική πολιτική 
καιγια την παρακολούθηση της αποδοτικότητας του κοινωνικού διαλόγου και 
της συμβολής του στις πολιτικές απασχόλησης. 
Ποιες είναι οι απόψεις σας όσον αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων για τον 
κλαδικό διάλογο; Τι γνώμη έχετε για την εναλλακτική πρόταση σχετικά με τις 
διαδικασίες διαβούλευσης; 
Μελέτη της αντιπροσώπευσης των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων 
39. Η Επιτροπή δεν διαθέτει πλήρη εικόνα των δραστηριοτήτων και της 
συμμετοχής των κλαδικών οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, πόσο μάλλον αφού 
οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες της ΕΕ έχουν 
επιπτώσεις στη σημασία των διαφόρων τομέων και στη σχέση μεταξύ των εταίρων 
σε αυτούς τους τομείς. Μια μελέτη σχετικά με την αντιπροσώπευση των 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων στους διάφορους τομείς θα διεξαχθεί το 
1996, με την οποία θα ενημερωθούν και τα στοιχεία που έχουν συλλεχθεί για 
την αντιπροσώπευση των διεπαγγελματικών οργανώσεων, στα πλαίσια μιας 
παρόμοιας μελέτης που έγινε το 1992. 
Αλλαγέ€ όσον αφορά τη συμμετοχή 
40. Οι κλαδικές μεικτές επιτροπές δεν μπορούν να συνεχίσουν να διερύνονται 
εκθετικά με κάθε διεύρυνση της ΕΕ, γι' αυτό, με κάθε επιφύλαξη της γενικής 
ανασκόπησης των δομών που αναφέρεται πιο πάνω, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο 
αριθμός των μελών των μεικτών επιτροπών πρέπει να μειωθεί. Αλλάζοντας τις 
αποφάσεις σχετικά με τη δημιουργία των μεικτών επιτροπών, η Επιτροπή θα 
συνεκτιμήσει τις ιδιαίτερες συνθήκες όσον αφορά την εκπροσώπηση των 
κοινωνικών εταίρων, χρησιμοποιώντας τη μελέτη που αναφέρθηκε προηγουμένως, 
συμπεριλαμβανομένου του προβλήματος συγκεκριμένων κλαδικών οργανώσεων που 
δεν είναι μέλη ορισμένων μεικτών επιτροπών. 
Αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας 
41. Η Επιτροπή θα προχωρήσει σε αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας για τον 
κλαδικό διάλογο, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο πρόβλημα της συνεχούς 
αύξησης της ανάγκης διεξαγωγής συνεδριάσεων και στα συνακόλουθα 
προβλήματα διερμηνείας και μετάφραση ς. Οι κλαδικές ΜΕ και ΑΟΕ θα πρέπει 
να είναι σε θέση να λειτουργούν πιο ευέλικτα και κάτω από ένα πιο 
περιορισμένο γλωσσικό καθεστώς, προκειμένου να διευκολύνονται οι 
διαβουλεύσεις. Η χρήση νέων τεχνολογιών μπορεί να αυξήσει την ικανότητα 
επικοινωνίας των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων μετά εθνικά τους μέλη.Για 
παράδειγμα, εξοπλίζοντας τους με τεχνολογία επικοινωνίας, θα δημιουργηθούν 
οι συνθήκες για μια γρήγορη και ευέλικτη διάδοση των πληροφοριών, που με 
τη σειρά της θα επιταχύνει τις διαδικασίες διαβούλευσης. 
ΣΓώς μπορεί ο κλαδικός διάλογος να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά και μέσα 
στα πλαίσια των περιορισμών όσον αφορά τους πόρους; 
Βελτίωση της πληροφόρησης και του συντονισμού 
42. Προτείνεται η ενίσχυση του διακλαδικού συντονισμού, φέρνοντας σε επαφή 
εκπροσώπους από διάφορους κλάδους για την ενημέρωση τους από την Επιτροπή 
σχετικά με πρωτοβουλίες που τους αφορούν και για την ανταλλαγή πληροφοριών 
σχετικά με την πρόοδο των εργασιών τους μεταξύ των κοινωνικών εταίρων 
διαφόρων κλάδων. Έτσι θα βελτιωθεί η ενημέρωση των κοινωνικών εταίρων, θα 
αποφευχθεί η επικάλυψη εργασιών και θα εξασφαλιστεί ότι σημαντικές 
πληροφορίες γίνονται γνωστές σε όλους τους τομείς. 
ΊΊοιές είναι οι απόψεις σας για το συντονισμό του κλαδικού κοινωνικού 
διαλόγου και για την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων; 
Γ. Η ΜΟΝΙΜΗ ΕΙΠΤΡΟΕΜ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Ιστορικό 
43: ΗΜόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης (ΜΕΑ) δημιουργήθηκε με μια απόφαση του 
Συμβουλίου το Δεκέμβριο του 1970, η δε σύνθεση της τροποποιήθηκε τον 
Ιανουάριο του 19757. Πρόκειται για ένα τριμερές συμβουλευτικό σώμα στο οποίο 
συμμετέχουν το Συμβούλιο, η Επιτροπή και εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων. 
44. Τα καθήκοντα της ΜΕΑ καθορίζονται στο άρθρο 2 της απόφασης του 
Συμβουλίου σχετικά με τη σύσταση της. "Η επιτροπή έχει ως έργο να 
εξασφαλίζει κατά μόνιμο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες και τις 
αρμοδιότητες των κοινοτικών θεσμών και οργάνων, το διάλογο, τη συνεννόηση 
και τη διαβούλευση μεταξύ του Συμβουλίου- ή, κάτα περίπτωση, των εκπροσώπων 
των κυβερνήσεων των κρατών μελών - τη ς Επιτροπή ς και των κοινωνικών εταίρων, 
για να διευκολυνθείο συντονισμός της πολιτικής απασχόλησης των κρατών 
μελών εναρμονίζοντας την προς τους στόχους τηςΚοινότητας. Η επιτροπή ασκεί 
το ρόλο της πριν ληφθούν οι εν δεχόμ,ενες αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων". 
45. Ανάμεσα στο 1971 και το 1996, η ΜΕΑ διεξήγαγε 49 συνεδριάσεις. Δεν 
συνεδρίασε καθόλου από τον Οκτώβριο του 1972 έως το Φεβρουάριο του 1975, όπως 
επίσης και κατά το πρώτο εξάμηνο του 1992. Συζητήσεις μεταξύ των κοινωνικών 
εταίρων, του Συμβουλίου και τηςΕπιτροπής έγιναν επίσης και σε άλλα φόρα. 
Για παράδειγμα, τα τελευταία χρόνια, εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων 
προσκαλούνταν να συμμετάσχουν σε μια ανταλλαγή απόψεων με τους υπουργούς, 
για θέματα σχετικά με την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική, αμέσως 
πριν από τις άτυπες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Κοινωνικών Υποθέσεων. 
Επίσης, η γαλλική Προεδρία αποφάσισε τη διοργάνωση μιας άτυπης συνεδρίασης 
της ΜΕΑ στις 30 Μαρτίου 1995, υπό τη μορφή μιας "Διάσκεψης Κοινωνικών 
θεμάτων". 
46. Πιο πρόσφατα, το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τορίνο προώθησε την ιδέα 
μιας Τριμερούς Διάσκεψης για την Απασχόληση και την Ανάπτυξη, με συμμετοχή 
βάσει της ιδιότητας μέλους της ΜΕΑ, που έγινε στη Ρώμη στις 14/15 Ιουνίου 
1996 Στη διάσκεψη αυτή επισημάνθηκεη χρησιμότητα αυτής της "τριμερούς" 
προσέγγισης (ακόμη και αν δεν αντιστοιχεί ακριβώς στο τριμερές πρότυπο των 
κρατών μελών), ιδιαίτερα όσον αφορά ενέργειες για την απασχόληση που 
ενδιαφέρουν τα κράτη μέλη, τα όργανα της ΕΕκαι τους κοινωνικούς εταίρους. 
Συμπεράσματα 
47. Όλα αυτά τα χρόνια, στις συνεδριάσεις της ΜΕΑ έχουν συζητηθεί πολλά 
θέματα που αφορούν την απασχόληση: η λειτουργία της αγοράς εργασίας, η 
αναδιοργάνωση της εργασίας, η απασχόληση των νέων, οι τεχνολογικές αλλαγές, 
η μακροχρόνια ανεργία, η απασχόληση των γυναικών, η μετανάστευση και η 
Απόφαση του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1970(EEL273,17.12.70), τροποποιημένη 
από την απόφαση του Συμβουλίου της 20ης Ιανουαρίου 1975 (ΕΕ L 21. 28.01.75). 
συνεχής επαγγελματική κατάρτιση. Παρά την πληθώρα των θεμάτων, οι 
συνεδριάσεις αυτές σπάνια κατέληγαν σε μια πραγματική διαβούλευση. 
48. Η ανάπτυξη μιας κοινής δράσης, που αποτελούσε το σκεπτικό για τη 
δημιουργία της ΜΕΑ, επετεύχθη μόνο σε μικρό βαθμό. Οι συζητήσεις στα 
πλαίσια της ΜΕΑ περιορίζονται κυρίως σε παρεμβάσεις που περιγράφουν τη 
θέση κάθε κράτους μέλους, γεγονός που απέχει πολύ από έναν πραγματικό 
διάλογο, πόσο δε μάλλον από την ανάπτυξη μιας κοινής δράσης. Η επιτροπή, 
έχοντας εμπλακεί σε μια διαδικασία που σπάνια οδηγεί σε αποτελέσματα, δεν 
προσελκύει πλέον την προσοχή των κύριων πρωταγωνιστών. Ο μεγάλος αριθμός των 
συμμετεχόντων οδηγεί συχνά σε ανούσιες επαναλήψεις. 
49. Παρ' ό,τι τα διάφορα μέρη εκφράζουν τις απόψεις τους, τα συμπεράσματα από 
τις συνεδριάσεις της ΜΕΑ είναι αρμοδιότητα του Προεδρείου. Αυτά διαφέρουν 
ως προς το περιεχόμενο και είναι περιορισμένης χρήσης. Επομένως, τα διάφορα 
εμπλεκόμενα μέρη δεν μπορούν να ασκήσουν τις αρμοδιότητες τους όσον αφορά 
την ανάπτυξη μιας κοινής δράσης στον τομέα της απασχόλησης, με την παρούσα 
λειτουργία της ΜΕΑ. 
Προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη 
Διατήρηση των στόχων 
50. Τα καθήκοντα που καθορίζονται από την απόφαση του Συμβουλίου του 1970, 
για τη σύσταση της επιτροπής, παραμένουν ίδια. Ο ρόλος και οι στόχοι 
εξακολουθούν να ισχύουν, ιδιαίτερα όσον αφορά την εφαρμογή των 
συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τουΈσσεν. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
της Μαδρίτης αποφάσισε τη δημιουργία μιας μόνιμης και σταθερής δομής για 
την πολιτική απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης μιας επιτροπής απασχόλησης 
με ανώτερους εκπροσώπους των κρατών μελών, και το συντονισμό των πολιτικών 
για τη ν απασχόλη ση και τη ν οικονομία. ΗΕπιτροπή θεωρεί ότι η αναδιάρθρωση 
της Μόνιμης Επιτροπής Απασχόλησης πρέπει να συνδέεται με την εφαρμογή 
αυτής της απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη δημιουργία μιας 
μόνιμης δομής για την απασχόληση, αφού αυτό θα οδηγήσει στην εξεύρεση ενός 
νέου τρόπου για την προετοιμασία πρωτοβουλιών στον τομέα της πολιτικής 
απασχόλησης και θα έχει επίδραση στο ρόλο της ΜΕΑ. Βέβαια, θα πρέπει να 
συνεκτιμηθούν και τα αποτελέσματα που θα έχει η διακυβερνητική διάσκεψη 
σε αυτόν τον τομέα. 
Ανανέωση των μεθόδων εργασίας 
51. Όπως αναφέρεται στην απόφαση του 1970, η συνέχεια στην εργασία της 
επιτροπής πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Αυτό είναι το κλειδί για την 
επιτυχία της, δίνοντας της τη δυνατότητα να προχωρεί σε αναλύσεις και να 
αξιοποιεί την αποκτηθείσα εμπειρία. Αυτή η συνέχεια πρέπει να εκφράζεται 
στις οργανωτικές διαδικασίες και στην επιλογή των θεμάτων και στην 
παρακολούθηση τους. Η ΜΕΑ πρέπει να θεσπίσει ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα 
εργασίας. ΗΕπιτροπή μπορεί επίσης να δημιουργήσει μια γραμματεία για την 
προετοιμασία της εργασίας της ΜΕΑ. 
Βελτίωση της απόδοσης της ΜΕΑ 
52. Μια αποτελεσματική επιτροπή που θα παρέχει στην Κοινότητα μια 
πραγματική προστιθέμενη αξία αποτελεί την προϋπόθεση για την ανάπτυξη μιας 
12 
επιτυχούς κοινής δράσης. Οι συνεδριάσεις της επιτροπής πρέπει να συμβάλουν 
στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του Συμβουλίου όσον αφορά τα ενδιαφέροντα 
των κοινωνικών εταίρων. Για το λόγο αυτό, τα συμπεράσματα της επιτροπής 
πρέπει να χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη διαφάνεια και 
αποτελεσματικότητα, αν πραγματικά αποτελούν κοινά συμπεράσματα. Πρέπει να 
δημοσιεύονται επίσημα και να προωθούνται συστηματικά στο Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο, επισημαίνοντας ταυτόχρονα σαφώς, αν χρειάζεται, τα σημεία 
απόκλισης ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους και το Συμβούλιο ή, κατά 
περίπτωση, τα κράτη μέλη. 
Συμφωνείτε με την ιδέα αύξησης της βαρύτητας των συμπερασμάτων των 
συνεδριάσεων της ΜΕΑ; 
Εκσυγγρονισμός της συμμετοχής 
53. Η σημερινή σύνθεση της επιτροπής πρέπει να τροποποιηθεί και να 
ορθολογικοποιηθεί. Από τη λήψη της, το 1975, η σχετική απόφαση του Συμβουλίου 
δεν έχει τροποποιηθεί, ώστε να συνεκτιμηθούν οι διαδοχικές διευρύνσεις της 
Κοινότητας και οι εξελίξεις που έχουν επέλθει στις αντιπροσωπευτικές 
οργανώσεις. Επειδή καλείται να συζητήσει θέματα που αφορούν τάσεις στον 
τομέα της απασχόλησης και σχέδια που υποβάλλονται προς συζήτηση στο 
Συμβούλιο Κοινωνικών Υποθέσεων, η επιτροπή αποτελεί το φόρουμ έκφρασης των 
συμφερόντων και της αλληλεγγύης όλων των κλάδων της βιομηχανίας. Η σύνθεση 
της πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτήν την προσέγγιση, δίνοντας ιδιαίτερο 
βάρος στις διεπαγγελματικές οργανώσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδικά αφού 
υπάρχουν επίσης αρχές διαβούλευσης ανά κλάδο. 
Επιτροπές συνδέσμου 
54. ΗΕπιτροπή προτείνει, χάριν της σαφήνειας στις συζητήσεις και για την 
αποφυγή πολλαπλών δηλώσεων, όπως οι διάφορες οργανώσεις των κοινωνικών 
εταίρων εκφράζουν τις απόψεις τους μέσω μιας επιτροπής συνδέσμου. 
Δ. Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΙΌΣ ΣΙΆ ΠΝΑΙΣΙΛ ΊΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
55. Ηπιοσημάντική αλλαγή στον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογοτα τελευταία 
χρόνια ήταν η εισαγωγή ενός νέου μηχανισμού διαβούλευσης και 
διαπραγμάτευσης, στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου για την Κοινωνική Πολιτική 
που έχει προσαρτηθεί ως παράρτημα στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η 
χρήση αυτών των μηχανισμών, ειδικά δε η επιτυχής ολοκλήρωση των 
διαπραγματεύσεων για την πρώτη ευρωπαϊκή συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών 
εταίρων και η έγκριση της στη συνέχεια από το Συμβούλιο, αποτέλεσε μια νέα 
και ενδιαφέρουσα εμπειρία τόσο για τους κοινωνικούς εταίρους όσο και για 
τα όργανα της ΕΕ. 
Δ.1 Διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους 
Ιστορικό 
56. Η Επιτροπή είχε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους επί πολλά 
χρόνια, όμως η Συμφωνία για την Κοινωνική Πολιτική επισημοποίησε την 
υποχρέωση της να ζητεί τη γνώμη τους πριν από την ανάληψη πρωτοβουλιών στον 
13 
τομέα της κοινωνικής πολιτικής, η νέα δε διαδικασία διαβούλευσης 
περιγράφεται στο παράρτημα Ι. 
57. Η συμφωνία δεν καθορίζει τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων που 
μπορούν να συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο σε κοινοτικό επίπεδο. Στην 
ανακοίνωση τη ς για την εφαρμογή της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική, 
η Επιτροπή θέτει κριτήρια για το ποιες οργανώσεις μπορούν να θεωρηθούν ως 
κοινωνικοί εταίροι και να συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
58 Βάσει μιας μελέτης σχετικά με την αντιπροσωπευτικότητα αυτών των 
οργανώσεων, που έγινε σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, έχει καταρτιστεί ένας 
κατάλογος με τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων που πληρούν αυτά τα 
κριτήρια. Εκτός από τις κύριες διεπαγγελματικές οργανώσεις UNICE, CEEP 
και ETUC, ο αρχικός κατάλογος 28 οργανώσεων περιελάμβανε ορισμένες 
ευρωπαϊκές οργανώσεις που εκπροσωπούν συγκεκριμένες κατηγορίες 
εργαζομένων ή επιχειρήσεων, όπως η UEAPME8 ή η CEC9, και μια σειρά κλαδικές 
οργανώσεις εργοδοτών (π.χ. στον τομέα του διανεμητικού εμπορίου, των 
τραπεζικών συναλλαγών, των ασφαλίσεων και των μεταφορών)10. 
59. Επίσης, η Επιτροπή συνεχίζει την πολιτική εκτενών διαβουλεύσεων, η οποία 
καλύπτει όλες τις ευρωπαϊκές ή, κατά περίπτωση, τις εθνικές οργανώσεις που 
ενδεχομένως αφορά η κοινοτική κοινωνική πολιτική. Αυτή η πολιτική λοιπόν 
καλύπτει αυτές τις οργανώσεις που ενώ λειτουργούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν 
εκπροσωπούνται στα περισσότερα κράτη μέλη και είχαν εξαιρεθεί από τον 
κατάλογο που είχε προσαρτηθεί ως παράρτημα στην ανακοίνωση της Επιτροπής 
το 1993. 
Συμπεράσματα 
60. Μέχρι τώρα οι διαβουλεύσεις λειτούργησαν πολύ καλά και η Επιτροπή είναι 
γενικά ικανοποιημένη από τις διαδικασίες που εισήχθησαν με την ανακοίνωση 
της το 1993. Η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους δεν υποσημαίνει 
πρόσβαση σε διαπραγματεύσεις, η δε Επιτροπή επιδιώκει ευρύτερες 
διαβουλεύσεις με όλες τις ευρωπαϊκές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων. Η 
Επιτροπή έχει συνεκτιμήσει πλήρως όλες τις γνωμοδοτήσεις τους. Βέβαια, οι 
πρώτες εμπειρίες από τις νέες διαδικασίες έδειξαν ότι υπάρχουν περιορισμοί 
τόσο ως προς την ικανότητα ανταπόκρισης των κοινωνικών εταίρων όσο και ως 
προς ορισμένα προβλήματα σχετικά με τη διαδικασία. 
61. Ο κατάλογος των οργανώσεων που πληρούν τα κριτήρια βρίσκεται υπό 
αναθεώρηση από την Επιτροπή, λόγω όμως ορισμένων προβλημάτων που 
επισημάνθηκαν από το 1993 συνιστάται να επανεκτιμηθεί η καταλληλότητα των 
κριτηρίων αυτών καινά εξασφαλιστεί ότι οι συμμετέχοντες έχουν τη σχετική 
Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνιών, Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων. 
9 Confédération Européen des Cadres (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Διοικητικού Προσωπικού ). 
10 Ο πλήρης κατάλογος παρατίθεται στο παράρτημα III 
14 
εντολή όπως επίσης και ότι οι απόψεις που εκφράζουν στις διαβουλεύσεις με 
την Επιτροπή είναι αντιπροσωπευτικές. 
ϋροοπτικές εξέλιξης 
Αναθεώρηση των κριτηρίων συμμετοχής τωνορΎ ανώσεων στις διαβουλεύσεια 
62 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει την αλλαγή των κριτηρίων για την 
επιλογή των οργανώσεων που θα συμμετέχουν στις επίσημες διαβουλεύσεις στα 
πλαίσια της συμφωνίας για την κοινωνική πολιτική, που θεσπίζεται στην 
ανακοίνωση της Επιτροπής, με τη συμπερίληψη στον κατάλογο δύο ακόμη 
στοιχείων: 
οι οργανώσεις αποτελούνται από οργανώσεις εργοδοτών ή εργαζομένων, 
των οποίων η συμμετοχή είναι εθελοντική τόσο σε εθνικό όσο και σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο· 
οι οργανώσεις έχουν την εντολή από τα μέλη τους να τα εκπροσωπούν στα 
πλαίσια του κοινοτικού κοινωνικού διαλόγου, μπορούν δε να αποδείξουν 
την αντιπροσωπευτικότητά τους. 
Συμφωνείτε με την αλλαγή των κριτηρίων για την επιλογή των οργανώσεων που 
θα συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις; 
Οργανώσεις που μετέχουν στις διαβουλεύσεις 
63. Βάσει αυτών των κριτηρίων και προκειμένου να εξασφαλιστεί η 
αντιπροσωπευτικότητά των απόψεων που της διατυπώνονται, η Επιτροπή θα 
αναθεωρήσει τον κατάλογο με τις ευρωπαϊκές οργανώσεις που μετέχουν στις 
διαβουλεύσεις σε διεπαγγελματικό και κλαδικό επίπεδο. Αυτό συμφωνεί με 
τη δέσμευση που αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 1993, για την 
αναθεώρηση, βάσει της ανάλογης εμπειρίας, του καταλόγου που έχει 
προσαρτηθεί ως παράρτημα σε αυτήν την ανακοίνωση. 
64. Ταυτόχρονα, και όπως προτάθηκε το 1993, η Επιτροπή θα προωθήσει την 
ανάπτυξη συνδετικών δομών μεταξύ όλων των κοινωνικών εταίρων. Ιδιαίτερη 
προσοχή θα δοθεί στην ανάλογη εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων 
επιχειρήσεων. Σε αυτό το πνεύμα, η Επιτροπή θα διοργανώνει τακτικές 
συνεδριάσεις με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων οργανώσεων των 
κοινωνικών εταίρων για πληροφόρηση και ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά τις 
διαβουλεύσεις και την κοινωνική πολιτική γενικότερα. 
Για την επίτευξη αυτού, ποια μέτρα θεωρούν οι κοινωνικοί εταίροι αναγκαία 
για την ανάπτυξη συνδετικών δομών; 
Τροποποίηση των διαδικασιών διαβούλευσης 
65. Υπό το πρίσμα των εμπειριών από τις διαβουλεύσεις που έγιναν βάσει του 
άρθρου 3 του Κοινωνικού Πρωτοκόλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να 
τροποποιηθούν οι διαδικασίες που καθορίζονται στην ανακοίνωση του 1993 όσον 
αφορά τις διαπραγματεύσεις Το χρονικό όριο της πρώτης φάσης των 
διαβουλεύσεων πρέπει να επανεξεταστεί. ΗΕπιτροπή προτείνει, τηρώντας το 
γενικό όριο των έξι εβδομάδων, η προθεσμία για τις διαβουλεύσεις να είναι 
προσαρμόσιμη και να ορίζεται από την Επιτροπή κατά περίπτωση, ανάλογα με τη 
φύση και τη δυσκολία του θέματος. 
Υπάρχουν άλλες αλλαγές όσον αφορά τις διαδικασίες που πρέπει να εξεταστούν; 
15 
Δ.Ι1 Διαπραγματεύσεις στα πλαίσια της Συμφωνίας για την Κοινωνική 
Πολιτική 
Ιστορικό 
66. Οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί αρκετά, οι 
πρώτες όμως διαπραγματεύσεις κατέληξαν επιτυχώς στην ευρωπαϊκή συμφωνία 
μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, σχετικά με τη γονική άδεια, η οποία υπεγράφη 
στις 14 Δεκεμβρίου 1995 και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο υπό τη μορφή οδηγίας 
'στις 3 Ιουνίου 1996. Οι διαδικασίες διαπραγμάτευσης περιγράφονται στο 
παράρτημα Ι . 
67'0σοπερισσότεροη Επιτροπή κάνει χρήση των διαδικασιών διαβούλευσης, 
τόσο η δυναμική των διαπραγματεύσεων μεγαλώνει. Ορισμένα θέματα σαφώς και 
δεν είναι κατάλληλα για διαπραγμάτευση, όπως στην περίπτωση των πρόσφατων 
διαβουλεύσεων σχετικά με μια ενδεχόμενη πρωτοβουλία για την άρση του 
βάρους απόδειξης σε περιπτώσεις καταγγελίας άνισης μεταχείρισης λόγω 
φύλου. Παρ' όλα αυτά, οι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν πρόσφατα να αρχίσουν 
επίσημες διαπραγματεύσεις για το ζωτικής σημασίας θέμα του ελαστικού 
ωραρίου εργασίας (ωράριο ορισμένου χρόνου, ημιαπασχόληση και εποχιακή 
εργασία) και της ασφάλειας των εργαζομένων. 
Συμπεράσματα 
68. Η εμπειρία από τις διαπραγματεύσεις και τη σύναψη της συμφωνίας για τη 
γονική άδεια έφερε στο προσκήνιο τις διαδικασίες που προβλέπουν τα άρθρα 
3 και 4 του Πρωτοκόλλου και επιβεβαίωσαν την ανάλυση που κάνει η Επιτροπή 
στην κοινοποίηση της σχετικά με το Πρωτόκολλο [COM(93)600, Δεκέμβριος 1993]. 
Στοπαράρτημαίπεριγράφονται τα γεγονότα που οδήγησαν στην υπογραφή της 
συμφωνίας από τους κοινωνικούς εταίρους και την έγκριση της, υπό μορφή 
οδηγίας, από το Συμβούλιο. Όσον αφορά την εμπειρία από επίσημες 
διαπραγματεύσεις μπορούν να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις: 
τοχρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την υπογραφή της συμφωνίας 
πλαισίου μέχρι την έγκριση της οδηγίας ήταν πολύ σύντομο· 
η εμπειρία έδειξε σαφώς ότι, όπου τα συμβαλλόμενα μέρη ζητούν την 
εφαρμογή μιας συμφωνίας μέσω μιας απόφασης του Συμβουλίου, η επιλογή 
των νομικών μέσων εξαρτάται από το περιεχόμενο της συμφωνίας· 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επέκρινε το γεγονός ότι δεν διαδραμάτισε 
κανένα ρόλο στην όλη διαδικασία για τη λήψη της απόφασης (όπως 
αναφέρεται στη γνωμοδότηση του της 15ης Μαρτίου 1996)· 
το Συμβούλιο δέχθηκε το γεγονός ότι δεν μπορεί να τροποποιήσει τη 
συμφωνία, εξέφρασε όμως επιφυλάξεις για συγκεκριμένα σημεία, ως προς 
το περιεχόμενο, για τα οποία τα κράτη μέλη ήταν της άποψης ότι 
αποτελούν αρμοδιότητα των εθνικών αρχών ή αφορούν διαδικαστικά και 
θεσμικά θέματα· 
ορισμένες οργανώσεις κοινωνικών εταίρων επέκριναν το γεγονός ότι δεν 
συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις και έθεσαν θέμα για την 
εγκυρότητα της συμφωνίας για τη γονική άδεια και για το κατά πόσον 
ισχύει και γι' αυτές. Η UEAPME έχει δηλώσει την πρόθεση της να 
διαβιβάσει τοθέμα αυτό στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Προτού διαβιβάσει 
τη συμφωνία στο Συμβούλιο προς επικύρωση, η Επιτροπή εξέτασε 
προσεκτικά το θέμα και θεώρησε ότι οι τρείς οργανώσεις που 
συμμετείχαν πληρούσαν τα κριτήρια αντιπροσωπευτικότητας που 
απαιτούντο για την εγκυρότητα της συμφωνίας. Επίσης, η Επιτροπή 
διοργάνωσε μια συνεδρίαση όλων των οργανώσεων που συμμετείχαν στις 
διαβουλεύσεις σχετικά μετην πρωτοβουλία αυτή αλλά δεν συμμετείχαν 
στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να τις ενημερώσει πλήρως γύρω από 
τη συμφωνία. 
Προοπτικές εξέλιξης 
Διαδικασίες αναθεώρησης 
69. Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις, η Επιτροπή θα ήταν ευτυχής να λάβει τις 
απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών σχετικά μετά συμπεράσματα που 
πρέπει να εξαχθούν από την πρώτη διαπραγμάτευση (για τη γονική άδεια) -
ειδικά όσον αφορά τα διαδικαστικά θέματα. Έτσι θα μπορούν να καθοριστούν 
τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει κανείς σε μελλοντικές 
διαπραγματεύσεις για να αποφευχθούν όσοτο δυνατόν περισσότερες δυσκολίες. 
ϋοιέςείναιοι απόψεις σας για τις εμπειρίες από την πρώτη διαπραγμάτευση 
για τη σύναψη μιας συμφωνίας; 
Αντιπροσωπευτικότητά των συμβαλλόμενων μερών 
70. Τοθέμα της συμμετοχής στις διαπραγματεύσεις, στα πλαίσια της Συμφωνίας 
για την Κοινωνική Πολιτική, είναι σαφώς ιδιαίτερα ευαίσθητο και η Επιτροπή 
εξακολουθεί να πιστεύει ότι μόνο οι ίδιοι οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να 
αναπτύξουν το διάλογο μεταξύ τους και να δημιουργήσουν τις δομές 
διαπραγμάτευσης, η δε Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει τη συμμετοχή κάποιων 
σε μια εθελοντική διαπραγμάτευση. 
71. Παρ' όλα αυτά, σε περιπτώσεις που εφαρμόζεται το άρθρο 3.2 της Συμφωνίας, 
η Επιτροπή είναι αρμόδια για την εκτίμηση της εγκυρότητας μιας συμφωνίας, 
βάσει του περιεχομένου της. Για το σκοπό αυτό πρέπει να γίνει εκτίμηση του 
κατά πόσον έχουν εκπροσωπηθεί αυτοί τους οποίους αφορά η συμφωνία. ΗΕπιτροπή 
θεωρεί ότι η αντιπροσωπευτικότητά των πλευρών που συμμετέχουν σε μια 
διαπραγμάτευση πρέπει να εκτιμάται κατά περίπτωση, αφού οι συνθήκες μπορεί 
να διαφέρουν ανάλογα με το αντικείμενο της διαπραγμάτευσης. Η Επιτροπή 
πρέπει λοιπόν να εξετάσει κατά πόσον αυτοί που συμμετέχουν στη 
διαπραγμάτευση ενδιαφέρονται πραγματικά για το θέμα και μπορούν να 
αποδείξουν ότι διαθέτουν μια σημαντική αντιπροσωπευτικότητά στον εν λόγω 
τομέα. 
72. ΗΕπιτροπή καλεί τις ευρωπαϊκές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων να 
συνεργαστούν πιο στενά προκειμένου να εξευρεθεί κάποια λύση σε αυτό τοθέμα 
Καλεί τις ευρωπαϊκές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων να είναι ανοιχτοί 
και ευέλικτοι σε αυτό το θέμα, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ανάλογη 
συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να παράσχει 
βοήθεια και υποστήριξη για κάθε θετικό βήμα που θα κάνουν οι κοινωνικοί 
εταίροι σε αυτό το πλαίσιο). 
17 
Τι μπορούν να κάνουν οι κοινωνικοί εταίροι για τη μεγαλύτερη αποδοχή μιας 
συμφωνίας από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων 
κοινωνικών εταίρων που δεν έχουν συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, του 
Συμβουλίου, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; 
Ε ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ 
Ε.Ι Η απασχόληση και το μεταβαλλόμενο πολιτικό περιβάλλον 
73. Η απασχόληση είναι ο κύριος οικονομικός, κοινωνικός και πολιτικός 
στόχος της ΕΕ. Το λευκό βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και 
την απασχόληση και τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Έσσεν, των Καννών και της 
Μαδρίτης διασαφήνισαν το ρόλο που πρέπει να αναλάβουν οι κοινωνικοί εταίροι 
κατά την εφαρμογή των μέτρων για την απασχόληση. Το Συμβούλιο της Μαδρίτης 
χαιρέτησε το γεγονός ότι οι κοινωνικοί εταίροι κατέληξαν σε μια κοινή 
απόφαση (κοινή διακήρυξη) όσον αφορά τα μέτρα για την προώθηση της 
απασχόλησης, όπως επίσης και το μεγάλο βαθμό σύγκλισης ανάμεσα σε αυτήν τη 
συμφωνία και την Ενιαία Έκθεση για την απασχόληση που υποβλήθηκε στη 
διάσκεψη κορυφής. Στη συνέχεια, η Επιτροπή συναντήθηκε με τους κοινωνικούς 
εταίρους σε ένα στρογγυλό τραπέζι για την απασχόληση, για να συζητήσουν την 
πρόταση της σχετικά με τη σύναψη ενός Ευρωπαϊκού Συμφώνου Εμπιστοσύνης για 
την Απασχόληση. Τον Ιούνιο, η Επιτροπή δημοσίευσε μια επίσημη ανακοίνωση 
για το Σύμφωνο αυτό, η οποία είχε τρείς στόχους: την κινητοποίηση όλων των 
πρωταγωνιστών στα πλαίσια μιας ολόπλευρης στρατηγικής για την απασχόληση, 
την καλύτερη αξιοποίηση του ευρωπαϊκού πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος 
και την ενσωμάτωση του αγώνα κατά της ανεργίας στη μεσοπρόθεσμη και 
μακροπρόθεσμη θεώρηση της κοινωνίας. 
74. Φυσική συνέπεια αυτών είναιη επικέντρωση του κοινωνικού διαλόγου, τόσο 
σε διεπαγγελματικό όσο και σε κλαδικό επίπεδο, στο θέμα της απασχόλησης, 
συνεχίζοντας ταυτόχρονα τις εργασίες σχετικά με τον κοινωνικό αντίκτυπο των 
εργασιακών και κλαδικών πολιτικών και με τη συμμετοχή σε πολιτικές που 
αφορούν την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Οι κοινωνικοί εταίροι 
διαδραματίζουν ένα βασικό ρόλο όσον αφορά την ανάπτυξη και την εφαρμογή 
ενεργειών για την απασχόληση σε κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα στα πλαίσια 
των αρμοδιοτήτων τους για τη διαμόρφωση των συνθηκών εργασίας και των 
κανόνων της αγοράς εργασίας που αφορούν την ευελιξία, το ωράριο εργασίας, τη 
δυνατότητα κατάρτισης και απόκτησης προσόντων καθώς και την ένταξη των 
νέων. Η Επιτροπή για τον Κοινωνικό Διάλογο και οι κλαδικές επιτροπές 
αναμένεται να αποτελέσουν τις κινητήριες δυνάμεις για την ανάπτυξη του 
κοινωνικού διαλόγου σχετικά με τη διαμόρφωση μιας συντονισμένης πολιτικής 
απασχόλησης. 
Ε.Η Κοινωνικόο διάλογος και διεύρυνση 
75. Είναι ζωτικής σημασίας να δοθεί βοήθεια στα κράτη της ανατολικής και 
κεντρικής Ευρώπης για την ανάπτυξη ενός κατάλληλου συστήματος κοινωνικού 
διαλόγου, ως μέρος της κοινωνικής και οικονομικής τους ανάπτυξης. Στα 
πλαίσια της μελλοντικής διεύρυνσης της ΕΕ με συγκεκριμένα κράτη της 
ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης είναι σημαντικό να αναπτυχθεί ένας 
διάλογος με και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στα κράτη που υποβάλλουν 
αίτηση ένταξης, στα οποία υπάρχουν εντελώς διαφορετικές παραδόσεις όσον 
αφορά τις εργασιακές σχέσεις και τον κοινωνικό διάλογο, προκειμένου να 
μπορέσουν οι κοινωνικοί εταίροι των κρατών αυτών να ανταποκριθούν στο ρόλο 
τους, τόσο κατά την προετοιμασία όσο και μετά την ένταξη αυτών των κρατών 
στην ΕΕ. 
76. Όταν οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ δέχονται αιτήματα από τις αντίστοιχες 
οργανώσεις των κρατών της ανατολικής κατ κεντρικής Ευρώπης για την παροχή 
βοήθειας προκειμένου οι οργανώσεις των εν λόγω κρατών να μπορέσουν να 
αναπτύξουν τις δομές τους και τις δραστηριότητες κοινωνικού διαλόγου, η 
Επιτροπή είναι διατεθειμένη να υποστηρίξει τους κοινωνικούς εταίρους της 
ΕΕ στην ανάπτυξη δεσμών κατ πρακτικής συνεργασίας. 
77. Στα κράτη που έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ, ως συμπλή ρωμα των 
σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα PHARE (π χ. 10 «κατ. ECU για 
δραστηριότητες των εργατικών ενώσεων), η Επιτροπή θα ενθαρρύνει την ανάληψη 
μεταρυθμιστικών ενεργειών που θα καταστήσουν τους κοινωνικούς εταίρους 
αυτών των κρατών ικανούς να διαδραματίσουν το ρόλο που τους αντιστοιχεί τόσο 
πριν όσοκαι μετά την ένταξη. Η περιορισμένη πρόσβαση, που εισήχθη από το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, των κρατών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης σε 
γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν τον κοινωνικό διάλογο, μπορεί να 
διευρυνθεί προκειμένου να αναπτυχθεί ο κοινωνικός διάλογος στα κράτη αυτά, 
μια εργασία στην οποία οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι πρέπει να 
διαδραματίσουν έναν κύριο ρόλο. 
Ε.ΙΠ Πληροφόρηση και επικοινωνία 
78 Προτείνεται η διεξαγωγή τακτικών συνεδριάσεων για την ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ εκπροσώπων του διεπαγελματικού κατ του κλαδικού 
κοινωνικού διαλόγου. Οι συνεδριάσεις αυτές δεν θα αντικαταστήσουν τις 
υπάρχουσες δομές διαλόγου κατ θα συμπεριλάβουν τις ευρωπαϊκές οργανώσετς 
που αυτήν τη στιγμή δεν συμπεριλαμβάνονται στις δομές του κοινωνικού 
διαλόγου. 
79 Οι εργαζόμενοι κατ οι εργοδότες στα κράτη μέλη Ôev είναι αρκετά 
ενημερωμένοι για τη λειτουργία και τα αποτελέσματα του κοινωνικού 
διαλόγου, παρ' ό,ττ αφορούν άμεσα τα συμφέροντα τους. Αυτό πιστοποιείται από 
την έλλειψη δραστηριοτήτων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, όσον αφορά 
το αποτέλεσμα του κοινωνικού διαλόγου Γι' αυτό, η Επιτροπή επιθυμεί να 
εξασφαλίσει τη διάδοση των πληροφοριών γύρω από τον ευρωπαϊκό κοινωνικό 
διάλογο κατ να ενισχύσει τις οργανώσεις των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων 
στις προσπάθειες ενημέρωσης των μ£λών τους αχ€ττκα με τις ενέργετ^ς και 
τα αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου κατ για την κοινωνική πολιτική 
γενικότερα Αυτό με τη σειρά του θα αποτελέσει ένα ερέθισμα προκειμένου να 
υπάρχει μια συνέχεια των ενεργειών αυτών σε εθνικό και περιφερειακά 
επίπεδο και να εξασφαλιστεί ένα υψηλό επίπεδο συμμετοχής και αμφίδρομης 
ενημέρωσης στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας. 
ΣΓοιά είναι η πρακτική βοήθεια που πρέπει να δοθεί ώστε να αναπτυχθεί μια 
αποτελεσματική πολιτική ενημέρωσης για τον κοινωνικό διάλογο; 
19 
80. Επειδή ένα μεγάλο μέρος της εργασίας στα πλαίσια του κοινωνικού 
διαλόγου αφορά την ανάπτυξη πολιτικών στις οποίες τα κοινοτικά όργανα 
διαδραματίζουν έναν επίσημο ρόλο η Επιτροπή θα ενημερώνει τακτικά τα 
όργανα της ΕΕ σχετικά με τις εξελίξεις στον κοινωνικό διάλογο. Η συμφωνία 
για τη γονική άδεια επεσήμανε την ανάγκη τακτικής ενημέρωσης του 
Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις εξελίξεις, ώστε τα 
θεσμικά και διαδικαστικά προνόμια του κάθε οργάνου να μην αποτελούν 
εμπόδια για την ανάπτυξη του διαλόγου. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που 
προκύπτουν από τη Συμφωνία για την Κοινωνική Πολιτική, η Επιτροπή θα 
δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την υποστήριξη που παρέχεται στα 
μέρη που συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο. 
E.IV Ενέργειες υποστήριξης κοινών πρωτοβουλιών 
81. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η ΕΕ μπορεί να κάνει περισσότερα για την 
ενίσχυση των ενεργειών των κοινωνικών εταίρων, τόσο όταν αυτές εντάσσονται 
στα πλαίσια προγραμμάτων δράσης της Κοινότητας όσο και όταν πρόκειται για 
αυτόνομες πρωτοβουλίες. Αρχές που έχουν δημιουργηθεί από αναγνωρισμένους 
ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους με σκοπό τη διεύρυνση των στόχων του 
ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου, όπως τα ιδρύματα κατάρτισης και έρευνας, 
πρέπει να υποστηριχθούν οικονομικά από την ΕΕ, λόγω της σημασίας τους για 
την αύξηση της ευαισθητοποίησης και τη βελτίωση της εκπαίδευσης σε κύριες 
πρωτογενείς οργανώσεις αλλά και στην κοινή γνώμη γενικά. 
82. Προτείνεται η ενίσχυση και η υποστήριξη κοινών πρωτοβουλιών στα 
πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου, η άμεση αντίδραση σε αιτήματα 
χρηματοδότησης παρόμοιων πρωτοβουλιών και η καλύτερη αξιοποίηση υπηρεσιών 
που υπάρχουν ήδη - τόσο αυτών που έχουν τριμερή μορφή και έχουν συσταθεί με 
απόφαση του Συμβουλίου (Dublin Foundation, CEDEFOP) όσο και των κοινών 
πρωτοβουλιών των οργανώσεων των ευρωπαϊκών κοινωνικών εταίρων (CERI, κλπ). 
E.V Νέα επίπεδα κοινωνικού διαλόγου 
83. Ενώ τα κύρια επίπεδα του κοινωνικού διαλόγου σε επίπεδο Κοινότητας 
είναι ο διεπαγγελματικός και ο κλαδικός διάλογος, που οργανώνονται 
κεντρικά, σημειώνεται μια αυξανόμενη ανάγκη παροχής υποστήριξης για την 
ανάπτυξη νέων επιπέδων διαλόγου, ενόψει των προκλήσεων που αντιμετωπίζει 
η ΕΕ. Τα επίπεδα αυτά περιλαμβάνουν: 
τον κοινωνικό διάλογο στις αναπτυσσόμενες διεθνικές βιομηχανίες. Η 
οδηγία για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Επιχείρησης έπαιξε σημαντικό ρόλο 
στην ενθάρρυνση του διαλόγου, έδειξε όμως ότι τα εθνικά συστήματα 
εργασιακών σχέσεων δεν επαρκούν πλέον 
τον κοινωνικό διάλογο σε περιφερειακό επίπεδο, ιδίως σε μεθόριες 
περιοχές, όπου ο αντίκτυπος της εσωτερικής αγοράς και άλλων πολιτικών 
τηςΕΕείναι μεγάλος, υπό τοπρίσμα της αποκέντρωσης των συλλογικών 
συμφωνιών, από τα αποτελέσματα των δοκιμαστικών σχεδίων που 
εφαρμόζονται σήμερα σε αυτόν τον τομέα θα διαπιστωθεί πώς μπορεί να 
συμβάλει η ΕΕ. 
20 
3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
84. Για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, η Επιτροπή προτείνει 
συγκεκριμένα βήματα που θεωρεί ουσιαστικά για την αναδιάρθρωση και τα 
οποία θα εφαρμοστούν άμεσα. Στην ανακοίνωση εντοπίζονται επίσης μια σειρά 
σημαντικών, και ορισμένες φορές ευαίσθητων, θεμάτων για τα οποία απαιτείται 
η διεξαγωγή μιας συζήτησης, προκειμένου να εξευρεθούν οι καλύτερες λύσεις. 
Καλούνται οι κοινωνικοί εταίροι, τα κράτη μέλη και τα ευρωπαϊκά όργανα να 
υποβάλουν στη ν Επιτροπή τις απόψεις τους επί των θεμάτων αυτών. Η δεύτερη 
ανακοίνωση της Επιτροπής, που προγραμματίζεται για το επόμενο έτος, θα 
συνεκτιμά τις απόψεις που θα υποβληθούν. 
85. Οι προτάσεις και τα θέματα για τα οποία η Επιτροπή επιθυμεί να έχειτις 
απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών είναι: 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ VAL DUCHESSE 
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει πλήρως τον κοινωνικό διάλογο "Val 
Duchesse" 
Η Επιτροπή καλεί τους κοινωνικούς εταίρους να ενισχύσουν τον κοινωνικό 
διάλογο φροντίζοντας για την ανάλογη εκπροσώπηση όλων των ομάδων 
συμφερόντων. 
ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ 
Θα εξεταστεί η συνέχιση των επιτροπών στην παρούσα τους μορφή. 
Η συμβουλευτική επιτροπής για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων 
εργαζομένων και η συμβουλευτική επιτροπή για την ελεύθερη κυκλοφορία των 
εργαζομένων μπορούν να ενοποιηθούν. 
Υπάρχουν άλλες προτάσεις μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της 
λειτουργικότητας; 
Επαναπροσδιορισμός του καθεστώτος που έχουν οι ευρωπαίοι κοινωνικοί 
εταίροι στις επιτροπές. 
ΚΛΑΔΙΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ 
Ο διάλογος σε κλαδικό επίπεδο μπορεί να γίνει πιο ουσιαστικός αν 
επικεντρωθεί σε στρατηγικά θέματα και τομείς. 
ΗΕπιτροπή επιθυμεί να έχει τις απόψεις όλων των ενδιαφερομένων πλευρών, 
σχετικά με το πώς μπορεί να αναπτυχθεί ένας πιο αποτελεσματικός και 
εμπεριστατωμένος κοινωνικός διάλογος σε κλαδικό επίπεδο. 
21 
Η Επιτροπή θα ενισχύσει τη συνεργασία και το συντονισμό μεταξύ των 
υπηρεσιών της όσον αφορά τις διαδικασίες διαβούλευσης. 
Ποιες είναι οι απόψεις σας όσον αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων για τον 
κλαδικό διάλογο; Τι γνώμη έχετε για την εναλλακτική πρόταση σχετικά με τις 
διαδικασίες διαβούλευσης; 
Διεξαγωγή μιας μελέτης σχετικά με την αντιπροσώπευση των οργανώσεων των 
κοινωνικών εταίρων στους διάφορους τομείς. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα, πρέπει 
να μειωθεί ο αριθμός των μελών των μεικτών επιτροπών. 
Πώς μπορεί ο κλαδικός διάλογος να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά και να 
συμβάλει στην καλύτερη διάθεση των πόρων; 
Ποιες είναι οι απόψεις σας για το συντονισμό του κλαδικού κοινωνικού 
διαλόγου και για την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων; 
Η ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Η αναδιάρθρωση της Μόνιμης Επιτροπής Απασχόλησης πρέπει να συνδέεται με 
την εφαρμογή αυτής της απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη 
δημιουργία μιας μόνιμης δομής για την απασχόληση, 
Η ΜΕΑ πρέπει να θεσπίσει ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα εργασίας. 
Συμφωνείτε με την ιδέα αύξησης της βαρύτητας των συμπερασμάτων των 
συνεδριάσεων της ΜΕΑ; 
Η σημερινή σύνθεση της επιτροπής πρέπει να τροποποιηθεί και να 
ορθολογικοποιηθεί 
Οτ δτάφορες οργανώσετς των κοινωνικών εταίρων πρέπει να εκφράζουν τις 
απόψεις τους μέσω μιας επιτροπής συνδέσμου. 
ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
Συμφωνείτε με την αλλαγή των κριτηρίων για την επιλογή των οργανώσεων που 
θα συμμετάσχουν στις διαβουλεύσεις; 
Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει τον κατάλογο με τις ευρωπαϊκές οργανώσεις που 
μετέχουν στις διαβουλεύσεις υτό συμφωνεί με τη δέσμευση που αναφέρεται 
στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 1993. 
Η Επιτροπή θα διοργανώνει τακτικές συνεδριάσεις με τη συμμετοχή όλων των 
ενδιαφερομένων οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων για πληροφόρηση και 
ανταλλαγή απόψεων 
22 
Για την επίτευξη αυτού, ποια μέτρα θεωρούν οι κοινωνικοί εταίροι αναγκαία 
για την ανάπτυξη συνδετικών δομών; 
Το χρονικό όριο των διαβουλεύσεων πρέπει να επανεξεταστεί. 
Υπάρχουν άλλες αλλαγές όσον αφορά τις διαδικασίες που πρέπει να εξεταστούν; 
ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΑΠΊΚΗ 
Ποιέςείναιοι απόψεις σας για τις εμπειρίες από την πρώτη διαπραγμάτευση 
για τη σύναψη μιας συμφωνίας; 
Τι μπορούν να κάνουν οι κοινωνικοί εταίροι για τη μεγαλύτερη αποδοχή μιας 
συμφωνίας από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη; 
ΕΥΡΥΤΕΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ 
Επικέντρωση του κοινωνικού διαλόγου στο θέμα της απασχόλησης. 
Υποστήριξη της συμβολής των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ στην ανάπτυξη των 
οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων στα κράτη της ανατολικής και κεντρικής 
Ευρώπης. 
Διεξαγωγή τακτικών συνεδριάσεων για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ 
εκπροσώπων του διεπαγγελματικού κατ του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου. 
Ενημέρωση σχετικά με τον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο και παροχή βοήθειας 
προς τις οργανώσεις των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στις προσπάθειες 
ενημέρωσης των μελών τους σχετικά με τις ενέργειες και τα αποτελέσματα 
του κοινωνικού διαλόγου. 
Ποια είναι η πρακτική βοήθεια που πρέπει να δοθεί ώστε να αναπτυχθεί μια 
αποτελεσματική πολιτική ενημέρωσης για τον κοινωνικό διάλογο; 
Τακτική ενημέρωση των οργάνων της ΕΕ σχετικά με τις εξελίξεις στον 
κοινωνικό διάλογο. 
Ενίσχυση και υποστήριξη κοινών πρωτοβουλιών στα πλαίσια του κοινωνικού 
διαλόγου. 
Παροχή υποστήριξης για την ανάπτυξη νέων επιπέδων διαλόγου, ενόψει των 
προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ΕΕ. 
23 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ: 
Val Duchesse. ΔιεπαγγελματικΟ€ Οιάλογοο 
Στην αρχική του φάση (1985 - 1988) ο κοινωνικός διάλογος Val Duchesse είχε ως 
στόχο τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στα σχέδια για την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς, ένα εγχείρημα που καθιστούσε τη συνεργασία μεταξύ των 
ευρωπαϊκών οργάνων και των κοινωνικών εταίρων απαραίτητη όσο ποτέ. Έτσι, με 
πρωτοβουλία της Επιτροπής, άρχισε εκ νέου ο κοινωνικός διάλογος, με 
συμμετοχή στις συνεδριάσεις "Val Duchesse"1 εκείνων των οργανώσεων που ήταν 
έτοιμες να αρχίσουν ένα διάλογο σε επίπεδο ΕΕ. Δημιουργήθηκε ένα φόρουμ για 
τη συζήτηση των κοινωνικών πτυχών της εσωτερικής αγοράς, ενώ ταυτόχρονα 
δημιουργήθηκαν δύο ομάδες εργασίας, μία για μακροοικονομικά και μία για 
μικροοικονομικά θέματα. 
Από τότε που άρχισαν, οι συνεδριάσεις Val Duchesse ανάμεσα στην Ένωση 
Συνομοσπονδιών Βιομηχανίας και Εργοδοτών της Ευρώπης (UNICE), το Ευρωπαϊκό 
Κέντρο Δημόσιων Επιχειρήσεων (CEEP) και την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία 
Συνδικάτων (ETUC) είχαν άτυπο καθεστώς και βασίζονταν στην αμοιβαία 
αναγνώριση των συμμετεχόντων. 
Με την εισαγωγή του άρθρου 118β στη Συνθήκη ΕΟΚ, μέσω της Ενιαίας Ευρωπαϊκής 
Πράξης το 1986, η προβολή του κοινωνικού διαλόγου σε κοινοτικό επίπεδο 
αποτελεί ένα από τα επίσημα καθήκοντα της Επιτροπής: "ΗΕπιτροπή προσπαθεί 
να αναπτύξει μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο το διάλογο 
που θα μπορούσε να καταλήξει, εφόσον οι εν λόγω κοινωνικοί εταίροι το 
επιθυμούν, σε συμβατικές σχέσεις". Αυτή η υποχρέωση επιβεβαιώθηκε και με 
την πολιτική αναγνώριση τηςκοινωνικής διάστασης των πολιτικών τηςΕΕ, από 
τον Κοινωνικό Χάρτη για τα Θεμελιώδη Κοινωνικά Δικαιώματα των Εργαζομένων 
που εγκρίθηκε το 1989. Στο Χάρτη αυτόν απαιτείται η μεγαλύτερη συμμετοχή των 
κοινωνικών εταίρων και η προώθηση του διαλόγου ανάμεσα στους εργοδότες και 
τους εργαζόμενους. 
Ταυτόχρονα, ο διάλογος ενισχύθηκε με τη δημιουργία μιας πολιτικής 
οργανωτικής ομάδας που αποτελείται από υψηλά στελέχη των τριών ευρωπαϊκών 
κεντρικών οργανώσεων και των εθνικών οργανώσεων που τις απαρτίζουν. Η 
έγκριση του Κοινωνικού Προγράμματος Δράσης από την Επιτροπή παρείχε επίσης 
κίνητρα για τον κοινωνικό διάλογο, αφού προβλέπει τη διαβούλευση με τις 
κεντρικές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων για προτάσεις της Επιτροπής σε 
τομείς που δεν υπάρχουν συμβουλευτικές επιτροπές (π.χ. εργατικό δίκαιο). 
Οι διαπραγματεύσεις του 1991, στα πλαίσια της διακυβερνητικής διάσκεψης, 
που κατέληξαν στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζονταν από τη 
θέληση των περισσότερων κρατών μελών να εισάγουν την αρχή της ειδικής 
πλειοψηφίας για αποφάσεις του Συμβουλίου σε τομείς της κοινωνικής 
πολιτικής, προκειμένου να ξεπεραστούν τα προβλήματα όσον αφορά την εφαρμογή 
του κοινωνικού προγράμματος δράσης. Μετά από συζητήσεις για το πώς μπορεί 
Ονομάστηκε έτσι από το μέρος που έγινε η πρώτη συνεδρίαση, στις 31 
Ιανουαρίου 1985 στις Βρυξέλλες. 
24 
να αυξηθεί η επιρροή και των δύο πλευρών σε αυτόν τον τομέα, η UNICE, TOCEEP 
και η ETUC κατέληξαν στις 31 Οκτωβρίου 1991 σε μια κοινή συμφωνία, που 
απευθυνόταν στη διακυβερνητική διάσκεψη και προέβλεπε την υποχρεωτική 
διαβούλευση με τους κοινωνικούς φορείς για προτάσεις της Επιτροπής στον 
τομέα των κοινωνικών υποθέσεων και την προοπτική διαπραγματεύσεων μεταξύ 
των κοινωνικών εταίρων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμφωνίες πλαίσια. 
Το περιεχόμενο αυτής της συμφωνίας περιελήφθη σχεδόν επί λέξη στη Συμφωνία 
γτα την Κοτνωνική Πολτττκή (των ένδεκα), καθιστάμενη έτσι αναπόσπαστο τμήμα 
της Συνθήκης για την ΕΕ. Η συμφωνία περιελάμβανε επίσης τη δυνατότητα 
σύναψης συμφωντών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων που μπορούν να εφαρμοστούν 
σύμφωνα με το άρθρο 4, από τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό επίπεδο ή με 
απόφαση του Συμβουλίου βάσει μιας σχετικής πρότασης της Επιτροπής. 
Τον Οκτώβρτο του 1992, μετά την υπογραφή της Συνθήκης γτα την Ευρωπαϊκή 
Ένωση, η UNICE, το CEEP κατ η ETUC δημιούργησαν μια νέα Επιτροπή 
Κοινωνικού Διαλόγου, η οποία, υπό τις νέες συνθήκες, λειτουργεί ως φόρουμ 
προσανατολισμού του διαλόγου2. Αυτή η επττροπιή ρύθμισε τις αρμοδτότητες 
πρόσθετων ομάδων εργασίας: εκπαίδευσης και κατάρτισης, που λειτουργεί από 
το 1989· μακροοικονομικών θεμάτων, που επαναδραστηριοποιήθηκε και 
επικεντρώνει τις εργασίες της στο σχεδιασμό μιας κοινής στρατηγικής 
ανάπτυξης και στην παρακολούθηση της εφαρμογής του λευκού βιβλίου για την 
ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. ΗΕπιτροπή Κοινωνικού 
Διαλόγου γνωμοδοτεί επίσης γτα την κοινωνική πολιτική γενικότερα, για 
μακροοικονομικά θέματα κατ για την πολτττκή απασχόλησης, όπως κατ γτα την 
πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης και εξελίξεις που αφορούν τους 
κοινωνικούς εταίρους. 
Διεπαγγελματικές συμβουλευτικέ^ επιτροπές 
Υπάρχουν έξι διεπαγγΕλματικές συμβουλευτικές επιτροπές σε διάφορους τομείς 
της κοινοτική κοινωνικής πολιτικής. Πρόκειται για τις ακόλουθες: Επιτροπή 
του Ευρωπαϊκού Κοινωντκού Ταμείου, συμβουλευτικές επιτροπές γτα την 
κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων, για την ελεύθερη 
κυκλοφορία των εργαζομένων, γτα την €παγγ€λματτκή κατάρττση, για την 
ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας κατά την εργασία και για 
την ισότητα των ευκαιριών μ€ΐαξύ γυναικών κατ ανδρών 
Ενώ αρμόδια γτα τη λειτουργία τους είναι η Επιτροπή, οι συμβουλευτικές 
επιτροπές απαρτίζονται από τριμερείς αντιπροσωπείες (εργοδοτών, εργατικών 
ενώσεων και εκπροσώπων των κυβερνήσεων) που ορίζονται αηά τα κράτη μέλη και 
εγκρίνονται από το Συμβούλιο Καθήκον των επιτροπών είναι η παροχή συμβουλών 
και υποστήριξης προς την Επιτροπή για την εφαρμογή συγκεκριμένων 
κοινωνικών πολιτικών. Οι επιτροπές αυτές δεν είναι ένα φόρουμ αφηρημένου 
διαλόγου με τους κοτνωνικούς εταίρους αλλά αποτελούν επίσημο μέρος του 
Η€πιτροκή οιαθίτβΐ συνολικά αυτήν τη ατιγμή 45 μέλη συν 2 ΐαρατηρηιίς των 
κρατών της ΕΖΕΕ. Ακό πλ«νράς Εργοδοτών: Γραμμα«ία UNICE (3), «θνικές 
οργανώσεις μέλη της UNICE (15 œsô την Ευρωπαϊκή Ένωση και 1 ακό τον ΕΟΧ=16), 
CEEP (4) «at Ινας παρατηρητής από την ΕΖΕΣ. Arte κλ«:υράς«ργαΐΐκών «.νώοΐων: 
Γραμματεία ETUC (3), εθντκίς οργανώοεις μίίλη της ETUC (15 α,πό την 
Ευρώτα {'^Ένωαη και 1 απ6 τονΕΟΧ=16),€Εΐΐρ·ο*ίς ευρωπαϊκής βιομηχανίας (3) 
κίιί. ένας χαρατηρητής από την ΕΖΕΕ. 
25 
νομικού πλαισίου για συγκεκριμένες κοινωνικές πολιτικές, είναι δε 
σημαντική η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε αυτό. 
Κλαδικόο διάλογος 
Σε κλαδικό επίπεδο, ο διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων υπάρχει εδώ 
και κάποια χρόνια, με τις Μεικτές Επιτροπές (ΜΕ) και τις άτυπες ομάδες 
εργασίας (ΑΟΕ) να λειτουργούν ως αρχές διαβούλευσης, διαλόγου και, 
ορισμένες φορές, διαπραγμάτευσης. Γνωμοδοτούν για τη διαμόρφωση και την 
εφαρμογή των κοινοτικών επιμέρους πολιτικών, με στόχο τη βελτίωση και την 
εναρμόνιση των συνθηκών διαβίωσης καιεργασίας καθώς και, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, τη βελτίωση της οικονομικής και ανταγωνιστικής θέσης του 
εκάστοτε τομέα. Αυτός ο διάλογος τείνει να λάβει τη μορφή συζητήσεων για τις 
πολιτικές για τις οποίες μπορούν να δοθούν κοινές γνώμες. 
Η μορφή και το αποτέλεσμα του διαλόγου διαφέρουν σημαντικά από τομέα σε 
τομέα. Ορισμένες φορές, το αποτέλεσμα δεν είναι παρά μια καλύτερη κατανόηση 
των ευρωπαϊκών εξελίξεων από τις δυο πλευρές της βιομηχανίας. Η εμπειρία 
όμως έχει δείξει ότι μπορούν να υπάρξουν πολύ πιο πρακτικά αποτελέσματα. 
Εκτός από τη δυνατότητα συναντήσεων, ανταλλαγής ιδεών και πληροφοριών στα 
πλαίσια αυτού του διαλόγου, έχουν προκύψει και μια σειρά πρωτοβουλιών, π.χ. 
κοινή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στα κοινοτικά προγράμματα 
επαγγελματικής κατάρτισης, που προκύπτουν από την έγκριση μιας κοινής 
θέσης, δημιουργία βάσεων δεδομένων και μελέτες για τη δημιουργία θέσεων 
εργασ,ίας. 
Για παράδειγμα, το 1978, οι κοινωνικοί εταίροι που συμμετείχαν στη Μεικτή 
Επιτροπή για τα κοινωνικά προβλήματα των εργαζόμενων στη γεωργία ενέκριναν 
μια πρώτη σύσταση που καθόριζε την εβδομάδα εργασίας των μόνιμα 
απασχολούμενων σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Αυτή η,σύσταση επεκτάθηκε το 
1981 για όλους τους εργαζόμενους στον τομέα της γεωργίας. 
Στα πλαίσια τηςεσωτερικής αγοράς, οι κοινωνικοί εταίροι στην άτυπη ομάδα 
εργασίας για το λιανικό εμπόριο ενέκριναν το 1988 ένα υπόμνημα, στο οποίο 
επισημαίνετο η έλλειψη δομών επαγγελματικής κατάρτισης στον τομέα του 
λιανικού εμπορίου και συνίστατο η θέσπιση από την Επιτροπή ελάχιστων 
προτύπων κατάρτισης σε κοινοτικό επίπεδο. Το υπόμνημα αυτό ακολούθησαν 
άλλες πρωτοβουλίες: ένα ευρωπαϊκό φόρουμ για τις κοινωνικές πτυχές στον 
τομέα του λιανικού εμπορίου και το πρώτο διακρατικό σχέδιο στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης (ASSIST), το οποίο αποτελεί ένα βήμα προς την 
κατεύθυνση της πρακτικής εφαρμογής των γενικών αρχών που καθορίζονται στο 
υπόμνημα του 1988. 
Το 1995, οι κοινωνικοί εταίροι στην άτυπη ομάδα εργασίας για τη βιομηχανία 
καθαρισμού εξέδωσαν κοινές κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της 
οδηγίας σχετικά με την οργάνωση του χρόνου εργασίας στον τομέα τους. 
Όσον αφορά την κοινωνική πολιτική της Κοινότητας, διαβουλεύσεις με τις 
κλαδικές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων έχουν γίνει ιδιαίτερα σχετικά 
με τις πρωτοβουλίες που έχει προτείνει η Επιτροπή στα πλαίσια του 
κοινωνικού προγράμματος δράσης, του 1989, για την εφαρμογή του κοινοτικού 
χάρτη για τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων. Από το 1993, 
26 
οιοργανώσεις των κοινωνικών εταίρων που συμμετέχουν στιςΜΕκαι στις ΑΟΕ 
εκφράζουν επίσημα τις απόψεις τους, σύμφωνα με το άρθρο3 της Συμφωνίας για 
την Κοινωνική Πολιτική, για κάθε πρωτοβουλία στον τομέα της κοινωνικής 
πολιτικής. Ορισμένες φορές έχουν γίνει διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς 
εταίρους για βιομηχανικές πρωτοβουλίες που έχουν κοινωνικές επιδράσεις 
στον εν λόγω τομέα (π.χ., το 1996, διαβούλευση της ΓΔ ΙΠ με την άτυπη ομάδα 
εργασίας για την υφαντουργία και τον ιματισμό σχετικά με το σχέδιο 
ανακοίνωσης για την υπεργολαβία). 
Η Μόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης 
ΗΜόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης (ΜΕΑ) δημιουργήθηκε το 1970 με μια απόφαση 
του Συμβουλίου και αποτελεί έναν επίσημο μηχανισμό για την ανάληψη κοινής 
δράσης· η οποία αναλαμβάνεται επίσης στα πλαίσια των ad hoc τριμερών 
διασκέψεων υπό την αιγίδα της Προεδρίας του Συμβουλίου καθώς και, σε 
μικρότερο βαθμό, στα πλαίσια των διεπαγγελματικών συμβουλευτικών 
επιτροπών. Η ΜΕΑ, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, 
της Επιτροπής και του Συμβουλίου των Υπουργών, έχει ως αποστολή την 
"εξασφάλιση... του συνεχούς διαλόγου, της ανάληψης κοινής δράσης και της 
διαβούλευσης ανάμεσα στο Συμβούλιο..., την Επιτροπή και τις δύο πλευρές της 
βιομηχανίας, προκειμένου να διευκολύνεται ο συντονισμός και η εναρμόνιση 
των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών με τους στόχους της Επιτροπής"3. 
Από την ίδρυση της ΜΕΑ, κάθε Προεδρία του Συμβουλίου διοργανώνει μία 
συνεδρίαση κατά μέσο όρο. Οι προετοιμασίες για κάθε συνεδρίαση αρχίζουν με 
τη σύγκληση από την Επιτροπή μιας "οργανωτικής ομάδας", η οποία απαρτίζεται 
από εκπροσώπους της Προεδρίας, της Επιτροπής και των κοινωνικών εταίρων και 
έχει την αποστολή να επιλέξει τοθέμα που θα συζητηθεί στη συνεδρίαση. Στη 
συνέχεια, η Επιτροπή συντάσσει ένα έγγραφο εργασίας, βάσει του οποίου η 
Προεδρία προετοιμάζει κάποια συμπεράσματα σε συντονισμό με τους 
κοινωνικούς εταίρους. Τα συμπεράσματα αυτά οριστικοποιούνται σε μια "μίνι 
συζήτηση" την παραμονή της συνεδρίασης, αυτή όμως η διαδικασία αφήνει μικρά 
περιθώρια διεξαγωγής μιας πραγματικής συζήτησης και ανταλλαγής απόψεων 
στην καθεαυτή συνεδρίαση. Η συνεδρίαση ανοίγει με μια κλειστή συνάντηση των 
υπουργών και ακολουθεί η συνεδρίαση της ολομέλειας, με μια σειρά ομιλιών 
από τους κοινωνικούς εταίρους και τα μέλη του Συμβουλίου. Η Προεδρία είναι 
η μόνη αρμόδια για τη διατύπωση των συμπερασμάτων της συνεδρίασης. 
Διαβουλεύσεις στα πλαίσια της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική 
Στη διακυβερνητική διάσκεψη του 1991 έγινε ένα σημαντικό βήμα για την 
ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στην ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης 
αποφάσεων. Τα άρθρα 3 και 4 της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική 
συνιστούν μια σημαντική εξέλιξη του άρθρου 118β της Συνθήκη ς ΕΟΚ. Στο άρθρο 
3(1) αναφέρεται: "ΗΕπιτροπή έχει καθήκον να προωθεί τη διαβούλευση με τους 
κοινωνικούς εταίρους σε κοινωνικό επίπεδο και να λαμβάνει όλα τα 
Άρθρο 2 της απόφασης του Συμβουλίου. ΕΕ L273/25 1970. Σε συνδυασμό με τη 
δημιουργία της ΜΕΑ ως αρχή για την ανάληψη κοινής δράσης, υπήρξαν αρχικά 
ρυθμίσεις για διάλογο σε κοινοτικό επίπεδο με τις κυριότερες κεντρικές 
οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων, υπό τη μορφή "τριμερών συνεδριάσεων". 
Για διάφορους λόγους, αυτή η πρώτη προσπάθεια κοινωνικού διαλόγου με και 
ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους διεκόπη το 1978. 
27 
απαραίτητα μέτρα για να διευκολύνεται ο διάλογος μεταξύ τους, μεριμνώντας 
ώστε η υποστήριξη της να παρέχεται ισορροπημένα προς όλα τα μέρη". Τα άρθρα 
3(2) και 3(3) υποχρεώνουν την Επιτροπή να διαβουλεύεται με τους κοινωνικούς 
εταίρους πριν από την υποβολή προτάσεων στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής 
Επίσης, στον κοινωνικό διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό 
επίπεδο έχουν δημιουργηθεί νέοι δίαυλοι, συμπεριλαμβανομένης της 
εφαρμογής συμφωνιών, σύμφωνα με το άρθρο 4 της Συμφωνίας, είτε με απόφαση του 
Συμβουλίου που λαμβάνεται μετά από πρόταση τηςΕπιτροπής, είτε βάσει των 
διαδικασιών και πρακτικών ανάλογα με τους κοινωνικούς εταίρους και τα 
κράτη μέλη. 
Οι διαδικασίες διαβούλευσης που ορίζονται στη Συμφωνία για την Κοινωνική 
Πολιτική προβλέπουν μια διαβούλευση σε δύο φάσεις, προτού η Επιτροπή 
δημοσιεύσει μια πρόταση νομοθετικού περιεχομένου. Στην πρώτη φάση, η 
Επιτροπή ενημερώνει τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με την πρόθεση της 
να αναλάβει δράση για κάποιο συγκεκριμένο θέμα και ζητεί τις απόψεις τους 
σχετικά με "τους ενδεχόμενους προσανατολισμούς μιας κοινοτικής δράσης" 
(Άρθρο 3, παρ. 2). Οι εταίροι μπορούν να δώσουν τις απαντήσεις τους στην 
Επιτροπή είτε μεμονωμένα είτε συλλογικά. Η Επιτροπή λοιπόν έχει μια σαφή 
άποψη των θεμάτων προτού αποφασίσει πώς θα προχωρήσει. 
Η δεύτερη φάση της διαδικασίας αρχίζει "εάν η Επιτροπή, μετά από αυτές τις 
διαβουλεύσεις, κρίνει ότι η συγκεκριμένη κοινοτική δράση πρέπει να 
αναληφθεί, διαβουλεύεται με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με το 
περιεχόμενο της μελετώμενης πρότασης. Οι κοινωνικοί εταίροι διατυπώνουν 
γνώμη ή, αναλόγως των περιπτώσεων, σύσταση την οποία διαβιβάζουν στην 
Επιτροπή" (Αρθρο 3, παρ. 3). Έτσι εξασφαλίζεται η συμβολή των κοινωνικών 
εταίρων ήδη πριν προταθούν τα μέτρα. Η νέα διαδικασία διαβούλευσης είναι 
υποχρεωτική μόνο στα πλαίσια της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική. 
Προκειμένου να τυποποιηθεί αυτή η προσέγγιση, ΗΕπιτροπή δεσμεύεται να 
εφαρμόζει τις διαδικασίες που προβλέπονται στο άρθρο 3 της Συμφωνίας για 
την Κοινωνική Πολιτική, ανεξάρτητα από τη νομική βάση (Συνθήκη ΕΚ ή 
Πρωτόκολλο), για όλες τις πρωτοβουλίες στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής. 
Επίσης, η Επιτροπή αφήνει περιθώριο για επίσημες διαβουλεύσεις σχετικά με 
μελετώμενες προτάσεις νομοθετικού περιεχομένου, οριζόντιου ή κάθετου 
χαρακτήρα, που έχουν κοινωνικές επιπτώσεις. Βέβαια, σε αυτές τις περιπτώσεις, 
η Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει το κατά πόσον και πώς θα 
γίνονται αυτές οι διαβουλεύσεις. 
Διαπραγματεύοεκ; στα κλαίαια της Συμώω\ iac νια την Κοινωνική Πολιτική 
Στη δεύτερη φάση των διαβουλεύσεων βάσει του άρθρου 3 της Συμφωνίας για την 
Κοινωνική Πολιτική, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να αποφασίσουν για τη 
διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας για το εν λόγω θέμα. Σε αυτήν την περίπτωση, 
η Επιτροπή διακόπτει τις δραστηριότητες της και οι κοινωνικοί εταίροι 
έχουν περιθώριο έως 9 μήνες για να διαπραγματευτούν μια συμφωνία, ή 
περισσότερο αν συμφωνήσουν οι ενδιαφερόμενοι κοινωνικοί εταίροι και η 
Επιτροπή Εάν συναφθεί μια συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί από τους 
κοινωνικούς εταίρους σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες και πρακτικές 
Επίσης, οι εταίροι μπορούν να ζητήσουν αχό την Επιτροπή να υποβάλει τη 
συμφωνία στο Συμβούλιο, για την έγκριση της υπό μορφή απόφασης, η οποία θα 
δίνει στη συμφωνία το καθεστώς κοινοτικής νομοθεσίας. Ακόμη και σε 
28 
περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν καταλήξουν σε συμφωνία, η ανάπτυξη 
των θέσεων των ενδιαφερομένων πλευρών και η επεξεργασία των προβλημάτων στα 
πλαίσια αυτών των διαπραγματεύσεων είναι πολύ χρήσιμες για την Επιτροπή, 
όσον αφορά το σχεδιασμό της πρότασης της. 
Αφότου τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη του Μάαστριχτ, το 1993, η Επιτροπή αποφάσισε 
να διαβουλευτεί με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τους ενδεχόμενους 
προσανατολισμούς της κοινοτικής δράσης όσον αφορά τις διαδικασίες 
πληροφόρησης και διαβούλευσης σε επιχειρήσεις κοινοτικής κλίμακας, 
σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου για την 
Κοινωνική Πολιτική. Μετά το δεύτερο γύρο διαβουλεύσεων σχετικά με το 
περιεχόμενο της μελετώμενη ς πρότασης, το Φεβρουάριο του 1994, και παρ' ό,τι 
είχε διεξαχθεί μια σειρά συνεδριάσεων για να εξεταστούν οι δυνατότητες 
διαπραγμάτευση ς, οι κοινωνικοί εταίροι αποφάσισαν να μην προχωρήσουν σε 
διαπραγματεύσεις. Έτσι, η πρώτη εφαρμογή των νέων διαδικασιών κατέληξε σε 
μια οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής Επιχείρησης ή μια διαδικασία σε επιχειρήσεις ή ομίλους 
επιχειρήσεων κοινοτικής κλίμακας, η οποία εγκρίθηκε το Σεπτέμβριο του 1994 
(94/45/ΕΚ). 
Η εναρμόνιση της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής αποτελεί ένα 
κύριο στοιχείο της πολιτικής για την ισότητα των ευκαιριών, η Επιτροπή δε 
υπέβαλε το 1983 στο Συμβούλιο μια πρόταση οδηγίας για τη γονική άδεια και 
την άδεια για οικογενειακούς λόγους.4 Επειδή επί σειρά ετών δεν σημειώθηκε 
καμία πρόοδος στο Συμβούλιο, η Επιτροπή αποφάσισε να κάνει χρήση των νέων 
διαδικασιών που προβλέπονται στα πλαίσια της Συμφωνίας για την Κοινωνική 
Πολιτική και να προωθήσει τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 3 
Κατόπιν τούτου, στις 22 Φεβρουαρίου 1995 έδωσε τη συγκατάθεση της για τη 
διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους σύμφωνα με το άρθρο 3(2) της 
Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική, βάσει ενός κειμένου που περιέγραφε 
τις ενέργειες της Επιτροπής στον εν λόγω τομέα και εξέταζε την πολιτική 
αυτή από διάφορες πλευρές. Στο τέλος της διαβούλευσης, που διήρκεσε 6 
εβδομάδες, η Επιτροπή έλαβε 17 απαντήσεις. 
Από τις απαντήσεις των κοινωνικών εταίρων διαπιστώθηκε ότι υπήρχε μια 
κοινή αναγνώριση της ανάγκης εναρμόνισης, κατά τον ένα ή άλλο τρόπο, σύμφωνα 
με τις κατευθυντήριες γραμμές του πρώτου εγγράφου της Επιτροπής. Οι 
κοινωνικοί εταίροι υποστήριζαν σαφώς την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ 
ανδρών και γυναικών. Όσον αφορά την κατάλληλη μορφή και το επίπεδο ανάληψης 
της ενέργειας σε αυτόν τον τομέα, αναγνωρίστηκε ότι η πρωτοβουλία της 
Επιτροπής ήταν ίσως ακριβώς αυτό που χρειαζόταν. Τουλάχιστον, ένα κοινοτικό 
έγγραφο μπορεί να προτείνει τα διάφορα μέτρα και πρότυπα που χρειάζονται, 
ενώ προτάθηκε και ένα δεσμευτικό κοινοτικά πλαίσιο μέτρων για τη Θέσπιση 
κατευθυντήριων γραμμών που θα μπορούν να εφαρμοστούν σε εθνικό, τοπικό ή 
επιχειρηματικό επίπεδο. Πολλές από τις απαντήσεις συνιστούσαν επίσηςτην 
ανάληψη ενός ενεργού ρόλου από τους κοινωνικούς εταίρους κατά το σχεδιασμό 
των αρχών και κατά την πρακτική εφαρμογή τους σε όλες τις συλλογικές 
διαπραγματεύσεις 
COM (83) 686 TEA. 
29 
Μετά την ανάλυση των αντιδράσεων που υπήρξαν ως προς το έγγραφο αυτό, η 
Επιτροπή αποφάσισε να προχωρήσει στο δεύτερο γύρο των διαβουλεύσεων, σύμφωνα 
με το άρθρο 3(3) της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική. Στις 5 Ιουλίου, 
τρείς οργανώσεις (UNICE, CEEP και ETUC) ανακοίνωσαν την πρόθεση τους να 
αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τοθέμα αυτό καιειδικά για τη γονική άδεια. 
Στο τέλος αυτών των διαπραγματεύσεων, οι τρείς οργανώσεις κατέληξαν σε μια 
συμφωνία πλαίσιο, στις 14 Δεκεμβρίου 1994. Ταυτόχρονα προώθησαν τη συμφωνία 
προς την Επιτροπή, ζητώντας να υλοποιηθεί με απόφαση του Συμβουλίου μετά από 
πρόταση της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 4(2) της Συμφωνίας για την 
Κοινωνική Πολιτική. 
ΗΕπιτροπή ενέκρινε τη σχετική πρόταση οδηγίας5 στις 31 Ιανουαρίου 1996. Αυτή 
η πρόταση συνεκτιμούσε την αντιπροσωπευτικότητά των υπογραφόντων μερών, τη 
νομιμότητα των όρων της συμφωνίας πλαίσιο και το σεβασμό των διατάξεων όσον 
αφορά τις MME. Παρά το γεγονός ότι η νομική βάση δεν προβλέπει τη συμμετοχή 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη νομοθετική διαδικασία, η Επιτροπή του 
απέστειλε την πρόταση για λόγους ενημέρωσης. Κατόπιν τούτου, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο γνωμοδότησε επί του θέματος στις 15 Μαρτίου 1996. Η οδηγία 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 29 Μαρτίου 1996 και επικυρώθηκε στις 3 
Ιουνίου. 
Στις 5 Ιουλίου 1995 η Επιτροπή ξεκίνησε την πρώτη φάση της διαβούλευσης 
σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης ανδρών ή 
γυναικών. Οι κοινωνικοί εταίροι εξέφρασαν τις απόψεις τους δηλώνοντας όμως 
σαφώς ότι δεν προβλέπουν κάποια διαπραγμάτευση γι' αυτό τοθέμα. Κατόπιν 
τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να διαβουλευτεί με τους κοινωνικούς εταίρους 
σχετικά με το περιεχόμενο μιας μελετώμενης πρότασης σε αυτόν τον τομέα. Στις 
27 Σεπτεμβρίου 1995 η Επιτροπή ξεκίνησε επίσης την πρώτη φάση διαβούλευσης 
σχετικά το ελαστικό ωράριο εργασίας και την ασφάλεια των εργαζομένων. 
Δεδομένης της δυσκολίας των θεμάτων αυτών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προθεσμία 
έξι εβδομάδων για την υποβολή απόψεων εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων δεν 
αρκεί. 
Τον Απρίλιο πλέον του 1996, αφού είχαν μελετηθεί όλες οι απαντήσεις, η 
Επιτροπή αποφάσισε ότι μπορούσε να περάσει στη δεύτερη φάση των 
διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με το περιεχόμενο της 
πρότασης. Στις 19 Ιουνίου οι κοινωνικοί εταίροι ενημέρωσαν επίσημα την 
Επιτροπή ότι επιθυμούν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις σύμφωνα με το άρθρο 3 
της Συμφωνίας για την Κοινωνική Πολιτική. 
Στις 14Νοεμβρίου 1995 η Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση [COM(95) 547 τελ.] 
με σκοπό τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τα όργανα της ΕΕ 
σχετικά με την ενημέρωση και τη διαβούλευση των εργαζομένων όσον αφορά την 
επίδραση της οδηγίας για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Επιχείρησης σε άλλες 
προτάσεις που εκκρεμούν στο Συμβούλιο, οι οποίες περιέχουν διατάξεις 
σχετικά με την ενημέρωση και τη διαβούλευση των εργαζομένων. 
COM(%) 26 τελ. 
30 
Παράρτημα Π: θεσμικό πλαίσιο για τον κοινωνικό διάλογο σε κοινοτικό επίπεδο 
$6μ.ιΐ$ β&ΰη WÊÊÊËi &ppàfo&ctfl4* 
ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ 
1. Διακλαδικές συμβουλευτικές επιτροπές 
Κ ο ι ν οο ν '. κ ή ασφάλιση ίων 
διακινούμενων εργαζομένων (1959) 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (1960) 
Ελεύθερη κυκλοφορία των 
εργαζομένων (1961) 
Επαγγελματική κατάρτιση (1963) 
Ασφάλεια, υγιεινή και προστασία 
της υγείας κατά την εργασία (1974) 
Ισότητα των ευκαιριών για 
γυναίκες και άνδρες (1981) Κανονισμός του Συμβουλίου 1408/71 - ΕΕ L49, 
5.7.71 
Άρθρο 124 της Συνθήκης + κανονισμός του 
Συμβουλίου 2082/93 - ΕΕ L193, 31.7.93 
Κανονισμός του Συμβουλίου 15/61 / ΕΕ L57, 
26.8.61 + 1612/68 - ΕΕ L257, 15.10.68 
Απόφαση του Συμβουλίου 09/04/68 - ΕΕ L91, 
12.4.68 
Απόφαση του Συμβουλίου 27/06/74 - ΕΕ L185, 
9.7.74 
Απόφαση της Επιτροπής 95/42 - ΕΕ L249, 17.10.95 Εξέταση διαφόρων 
θεμάτων και κανονισμών 
Υποστήριξη των εργασιών 
της Επιτροπής 
Επιπτώσεις από την 
εφαρμογή του κανονισμού 
1612/68 
Αιτιολογημένες γνώμες 
Υποστήριξη των εργασιών 
της Επιτροπής 
Παροχή συμβουλών προς τ ην 
Επιτροπή 6 ανά κράτος μέλος (συνδικάτα: 2· 
εργοδότες: 2· κυβέρνη--: 2) 
ομοίως 
ομοίως 
ομοίως 
ομοίως 
2 ανά κράτος μέλος (αρμόδιες 
αρχές για θέματα γυναικώ%) + ίο 
ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι 
2. Κλαδικό επίπεδο 
Μεικτές επιτροπές (CP) 
Γεωργία (1963) 
Οδικές μεταφορές (1965) 
Οδοί εξωτερικής ναυσιπλοία (1967) 
Σιδηροδρομικές μεταφορές (1972) 
Αλιεία (1974) 
&αλά'πες μεταφορές (1987) 
Πολιτική αεροπορία (1990) 
Τηλεπικοινωνίες (1990) 
Ταχυδρομεία (1994) Απόφαση της Επιτροπής 74/442 - ΕΕ L243, 5.9.74 
και 87/445.- ΕΕ L240, 22.8.87, 22/8/87 
Απόφαση της Επιτροπής 85/516 - ΕΕ L317, 
22.11.85 και 87/447 - ΕΕ L240, 22/8/87 
Απόφαση της Επιτροπής 80/991 - ΕΕ L297, 6/11/80 
Απόφαση της Επιτροπής 85/13 ΕΕ L8, 10.1.85 + 
91/407 ΕΕ L276, 14/8/91 
Απόφαση της Επιτροπής 77/441 ΕΕ L243, -5.9.74 + 
87/446 ΕΕ L240, 22/8/87 
Απόφαση της Επιτροπής 87/467 ΕΕ L253, 4/9/87 
Απόφαση της Επιτροπής 90/449 ΕΕ L230, 24.8.90, 
24/8/90 
Απόφαση της Επιτροπές 450/90 ΕΕ L230, 248/90 
Απόφαση της Επιτροπής 595/94 -ΕΕ L225, 31/8/94 COPA / EFA 
IRU / CSTCE 
ESO, UINF / CSTCE 
CCFE / CSTCE 
EUROPECHE-COGECA<'CSTCE 
ECS A'/CSTCE 
AEA, ACI, ACE / CSTCE 
τηλ. κέντρα / ΡΤΠ 
τηλ. κέντρα /ΡΤΠ Υποστήριξη των εργασιών 
της Επιτροπής 
Παροχή αιτιολογημένων 
γνωμοδοτήσεων 
31 
Ν.ο.μι*ίΐΐρ$#τ* ΡΡν&βη Α#μΛ$*Φ**}*:«ς 
Άτυπες ομάδες εργασίας 
Ξενοδοχεία και τροφοδοσία (1984) 
Ζάχαρη (1984) 
Διανεμητικό και λιανικό 
εμπόριο (1985) 
Ασφάλειες (1987) 
Τράπεζες (1990) 
Επιπλοποιία (1991) 
Υποδήματα (1977) 
Κατασκευές (1991) 
Βιομηχανία καθαρισμού (1992) 
Υφαντουργία και ιματισμός (1992) 
Ξυλουργία (1994) 
Προσωπική ασφάλεια (1994) (ΑΟΕ) 
HOTREC / SETA, LTTA 
CEFS / SETA.UITA 
EUROCOMMERCE EUROFIET 
UPEA-CEA-AACE-BIP.AR 
EUROFIET 
FB, GBC, GCE/EUROFIET 
UEA / FETBB 
CEC7 CSE, THC 
FIEC /FETBB 
EFCI / EUROFIET 
COMITEXTIL, ECLA CSE-THC 
CEI BOIS / FETBB 
COESS, IPSA / EUROFIET Καμία ε 
αρμοδιότητα π Ι σ η μ η 
3. Εφαρμογή της Συμφωνίας για την Κοινωνική ΙΙολιτική (ΣΚΏ) 
Άρθρο 3 της ΣΚΠ Συμφωνά με τις διατάξεις 
του άρθρου 3 της Συμφωνίας, οι 
κοινωνικοί εταίροι έχουν το 
δικαίωμα γνωμοδότησης προς 
την Επιτροπή σχετικά με την 
κοινωνική πολιτική Υποτοεωτική 
Όλες οι προτάσεις για την 
κοινωνική πολιτική (βάσει της 
Συμφωνίας για την κοινωνική 
πολιτική) 
Προαιρετική 
Οριζόντιες ή κλαδικές 
με κοινωνικές επιπτώσεις προτάσεις 28 οργανώσεις που ορίζονται 
στο COM(93)600 της 141293 
32 
^ç^|i||^&ei;^| ΣύνΑεβη A&ritwtt&K 
ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ 
1. Διακλαδικό επίπεδο (Κοινωνικός διάλογος "Val Duchesse") 
Διάσκεψη 
Επιτροπή κοινωνικού 
διαλόγου 
Ομάδες εργασίας 
- Μακροοικονομίας 
-Εκπαίδευσης και 
κατάρτισης 
- Αγοράς εργασίας Συνθήκη: Άρθρο 118Β 
Άρθρα 3 και 4 της ΣΚΠ UNICE - CEEP - CES Εθελοντικός διάλογος 
Κάθε θέμα που εμπίπτει στην 
αρμοδιότητα των κοινωνικών 
εταίρων 
2. Κλαδικό επίπεδο 
Μεικτές επιτροπές 
Ατυπε; ομάδες εργασίας Συνθήκη: Άρθρο 118Β 
Άρθρα 3 και 4 της ΣΚΠ 
ομοίως οι αυτές διαβουλεύσεις 
οι αυτές διαβουλεύσεις Διάλογος μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων· 
ορισμένες φορές 
διαπραγματεύσεις. 
Σύνδεση με τις πολιτικές 
της ΕΚ 
Εθελοντικός διάλογος. 
Κάθε θέμα που εμπίπτει 
στην αρμοδιότητα των 
κοινωνικών εταίρων 
3. Εφαρμογή της Συμφωνίας για την Κοινωνική ΙΙολιτική 
Διαπραγμάτευση για τη γονική 
άδεια Άρθρο 4 της ΣΚΙ1 Αμοιβαία αναγνώριση των 
ενδιαφερομένων μερών Αυτόνομη διαπραγμάτευση 
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ (ΚΟΙΝΉ ΔΡΑΣΗ) 
Μόνιμη Επιτροπή Απασχόλησης 
Απόφαση του Συμβούλιο·; της 14/12/1970 -
; τροποποιήθηκε 
Συμβουλίου της Συνεχής διάλογος, κοινή 
δράση και διαβούλευση. 
Προώθηση του συντονισμού των 
πολιτικών απασχόλησης. ΜΕΑ (1970) 
ΕΕ L273, 17.10.70, 
από την απόφαση τον 
20/01/75 EEL21, 28.1.75 UNICE, COCEE, UACEE, CEA, COP Α, 
CEEP 
CES, CGT, CGC, CFTC 
33 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΙ 
Κατάλογος των ευρωπαϊκών οργανώσεων κοινωνικών εταίρων 
που συμμετέχουν στις διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 3 της ΣΚΙΙ 
1. Γενικές διακλαδικές οργανώσεις.* 
Ένωση Συνομοσπονδιών της Βιομηχανίας και των Εργοδοτών τηςΕυρώπης 
(UNICE) 
Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημόσιων Επιχειρήσεων (CEEP) 
Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (CES) 
2. Διακλαδικές οργανώσεις που εκπροσωπούν συνκεκριαένες κατηγooίεc 
εργαζομένων ή επιχειρήσεων: 
Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνιών,Μικρών και Μεγάλων Επιχειρήσεων (UEAPME 
- "Μεικτή Επιτροπή Κοινωνικού Διαλόγου") 
Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Στελεχών Επιχειρήσεων (CEC) 
Ευρωστελέχη 
3. Ειδικές οργανώσεις 
EUROCHAMBRES(Ευρωπαϊκά Επιμελητήρια) 
4. Κλαδικές οργανώσεις χωρίς διεπαννελματική σύνδεση 
Eurocommerce (Αντιπροσωπεία στην ΕΚ του λιανικού, του χονδρικού και του 
διεθνούς εμπορίου) 
COPA/COGECA 
EUROPECHE 
Ένωση Ευρωπαϊκών Συνεταιριστικών Ασφαλιστών, ACME 
Διεθνής ένωση παραγωγών ασφαλειών και αυτασφαλίσεων, BIPAR 
Ευρωπαϊκή Ασφαλιστική Επιτροπή, CEA 
Ομοσπονδία Τραπεζών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Όμιλος Ταμιευτηρίων της.Ευρωπαϊκής Κοινότητας, GCECEE 
Ένωση Συνεταιριστικών Τραπεζών της ΕΚ 
Ευρωπαϊκή συνομοσπονδία ξυλουργικών βιομηχανιών, CEI-Bois 
Συνομοσπονδία εθνικών ενώσεων του κλάδου των ξενοδοχείων και της 
εστίασης στην ΕΚ, HOTREC 
Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία της Βιομηχανίας Κατασκευών 
Ένωση Ευρωπαϊκών Περιφερειακών Αερογραμμών, ERA 
Διεθνές συμβούλιο αεροδρομίων - Ευρώπη (ACI - Ευρώπη) 
Ένωση αεροπορικών εταιρειών τσάρτερ 
Ένωση Αεροπορικών Εταιρειών της ΕΚ, ACEI 
Ένωση ευρωπαϊκών αερογραμμών, ΑΕΑ 
Οργάνωση των ευρωπαίων χειριστών φορτηγίδων 
Διεθνής Ένωση Εσωτερικής Ναυσιπλοίας 
Ένωση Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ECSA 
Κοινότητα Ευρωπαϊκών Σιδηροδρόμων, CER 
Διεθνής ένωση οδικών μεταφορών, IRU 
συμμετέχουν στις διαβουλεύσεις οι κλαδικές οργανώσεις της UNICE και οι 
επιτροπές της ETUC 
34 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 448 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 05 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-475-GR-C 
ISBN 92-78-09101-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
3ί