[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 25.6.2010

COM(2010)334 τελικό

ΕΒΔΟΜΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΩΣ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009·ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΧΟΥΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΘΕΙ ΕΩΣ ΤΟ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2010)

SEC(2010)772

ΕΒΔΟΜΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΩΣ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009·ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΧΟΥΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΘΕΙ ΕΩΣ ΤΟ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2010)

Συνοπτική παρουσίαση

Παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις να μην εισαχθούν μέτρα προστατευτισμού μέσα στο υφιστάμενο κλίμα παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, ο αριθμός νέων ερευνών και μέτρων εμπορικής άμυνας που επεβλήθησαν το 2009 ήταν πολύ υψηλός. Δυστυχώς, τα πρότυπα που εφαρμόστηκαν σε μια σειρά μέτρων κατά των εξαγωγέων της ΕΕ παρουσιάζουν αρκετές ελλείψεις. Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές κατά το τρέχον έτος στον τομέα των προτύπων έναρξης ερευνών. Επιπλέον, η συνεχώς αυξανόμενη χρήση του μέσου διασφάλισης είναι ανησυχητική. Σε αυτό το πλαίσιο, η δραστηριότητα παρακολούθησης της Επιτροπής ήταν πολύ σημαντική. Η Επιτροπή παρενέβαινε συχνά προκειμένου να παράσχει βοήθεια στους εξαγωγείς της ΕΕ και να διασφαλίσει ότι η πρόσβασή τους στις ξένες αγορές δεν περιορίζονταν άσκοπα από αδικαιολόγητα μέτρα. Αυτό οδήγησε αρκετές φορές σε θετικά αποτελέσματα, αλλά δυστυχώς, δεν μπόρεσαν να λυθούν όλα τα προβλήματα. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη συνετή και πειθαρχημένη χρήση μέσων εμπορικής άμυνας προκειμένου να προάγει το ελεύθερο και θεμιτό εμπόριο σε παγκόσμια κλίμακα.

Εισαγωγή

Η έκθεση του περασμένου έτους επεσήμανε τα πρώτα σημάδια της παγκόσμιας κρίσης καθώς και του αντίκτυπού της στη δραστηριότητα εμπορικής άμυνας. Το 2008, κινήθηκε ένας εντυπωσιακός αριθμός νέων ερευνών, ιδίως κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων μηνών του εν λόγω έτους. Παρά τη δέσμευση της ομάδας των 20 (G20) να αποφύγει τυχόν περιοριστικά μέτρα για το εμπόριο, στην παρούσα έκθεση αποδεικνύεται ότι η τάση που ξεκίνησε το 2008 συνεχίστηκε και το 2009. Ο αριθμός των νέων ερευνών που κινήθηκαν καθώς και των μέτρων που επιβλήθηκαν το 2009 έχει πράγματι αυξηθεί σημαντικά.

Εφόσον τα μέσα εμπορικής άμυνας χρησιμοποιούνται σε πλήρη συμμόρφωση με τους κανόνες του ΠΟΕ, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως εργαλεία προστασίας. Στόχος τους είναι κυρίως η διόρθωση πολύ συγκεκριμένων καταστάσεων σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες. Δυστυχώς, οι τάσεις και τα προβλήματα που εντοπίζονται στην παρούσα έκθεση φαίνεται να υποδηλώνουν ότι το 2009 οι εν λόγω κανόνες ορισμένες φορές εφαρμόζονταν κατά παράδοξο τρόπο. Η μη ενδεδειγμένη χρήση των μέσων και τα συχνότατα πλημμελή πρότυπα που εφαρμόστηκαν κατά τις διαδικασίες έρευνας σε θέματα εμπορικής άμυνας, όπως επέκρινε συνεχώς η Επιτροπή κατά το παρελθόν, ήταν πιο εμφανή από ποτέ.

Οι συνεχείς προσπάθειες της Επιτροπής για την παρακολούθηση των ενεργειών εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών εντατικοποιήθηκαν περαιτέρω σε αυτό το πλαίσιο. Η Επιτροπή στήριξε αρκετούς κλάδους παραγωγής στη διεξαγωγή μεμονωμένων ερευνών και επίσης παρενέβη συχνά σε ευρύτερο επίπεδο προκειμένου να αποφευχθούν αποκλίσεις από τους ισχύοντες κανόνες. Επιπλέον, η ισπανική προεδρία προσδιόρισε την πρόσβαση στην αγορά ως προτεραιότητα, γεγονός το οποίο προσέδωσε ακόμα μεγαλύτερη σημασία στις δραστηριότητες της Επιτροπής στον εν λόγω τομέα.

Η παρούσα έκθεση περιγράφει τις συνολικές τάσεις, τα προβλήματα που εντοπίστηκαν και τα αποτελέσματα που επετεύχθησαν. Παρέχει επίσης λεπτομερή ανάλυση των τάσεων και των ειδικών περιπτώσεων για τους πιο σημαντικούς χρήστες του μέσου.

Συνολικές τασεισ

Το 2009, η δραστηριότητα μέσων εμπορικής άμυνας τρίτων χωρών υπήρξε πολύ έντονη, ιδίως όσον αφορά τη διεξαγωγή νέων ερευνών . Η αυξανόμενη τάση που παρατηρήθηκε από τα τέλη του 2008 πράγματι συνεχίστηκε. Το 2009 κινήθηκαν περισσότερες από 45 νέες διαδικασίες έρευνας που αποτελούν κατακόρυφη αύξηση συγκριτικά με τις 33 νέες διαδικασίες έρευνας που κινήθηκαν το 2008 (εκ των οποίων οι μισές πραγματοποιήθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο), πόσω μάλλον σε σύγκριση με τις 19 νέες διαδικασίες έρευνας που κινήθηκαν το 2007.

Η διασφάλιση αποτελεί περισσότερο παρά ποτέ το μέσο που χρησιμοποιείται συχνότερα για τις νέες διαδικασίες έρευνας. Πράγματι, με τις 31 νέες έρευνες για μέτρα διασφάλισης που κινήθηκαν, τουλάχιστον δύο από τις τρεις νέες περιπτώσεις αφορούν το εν λόγω μέσο. Ακόμα και εάν, δεδομένης της erga omnes φύσης των μέτρων διασφάλισης, η ΕΕ δεν εξάγει πάντα το υπό έρευνα προϊόν, η εν λόγω τάση παραμένει αίτιο σοβαρής ανησυχίας. Αν και η Ινδία, με 9 νέες διαδικασίες έρευνας το 2009, ήταν ο σημαντικότερος χρήστης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Τουρκία παρέτεινε 4 μέτρα διασφάλισης πέρα από την αρχική τριετή περίοδο επιβολής τους.

Η συνολική αύξηση των νέων ερευνών από τα τέλη του 2008 είχε ως φυσικό αποτέλεσμα την επιβολή περισσότερων μέτρων το 2009: επεβλήθησαν 33 νέα μέτρα, σε σύγκριση με τα 18 για το 2008. Την Ινδία, η οποία διαδραμάτισε, για άλλη μια φορά, το σημαντικότερο ρόλο (επεβλήθησαν 7 μέτρα), ακολούθησε η Κίνα (4 μέτρα) και το Ισραήλ και η Ουκρανία (με 3 μέτρα έκαστη). Τα μισά περίπου από τα εν λόγω μέτρα ήταν μέτρα διασφάλισης, δηλαδή τα 15 από τα 33 μέτρα το 2009 (σε σύγκριση με τα 6 από τα 18 μέτρα το 2008).

Παρά την προαναφερθείσα τάση, ο συνολικός αριθμός των εν ισχύ μέτρων παρουσίασε μικρή μόνο αύξηση. Στα τέλη του 2009, ίσχυαν 136 μέτρα εμπορικής άμυνας, δηλαδή μόλις 3 περισσότερα μέτρα σε σύγκριση με τα τέλη του 2008. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά το έτος 2009 έληξε ή περατώθηκε ένας μη αμελητέος αριθμός μέτρων.

Τα μέτρα αντιντάμπινγκ παραμένουν το μέσο με τα περισσότερα εν ισχύ μέτρα (93 μέτρα έναντι 91 το 2008), ενώ ακολουθούν τα μέτρα διασφάλισης (με 37 μέτρα έναντι 32 το 2008) και τα μέτρα κατά των επιδοτήσεων (6 μέτρα έναντι 10 το 2008).

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο κύριος χρήστης των μέσων κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης με 23 εν ισχύ μέτρα, παρόλο που το 2009 δεν υπήρξε δραστηριότητα όσον αφορά νέα μέτρα ή κίνηση διαδικασιών έρευνας. Η Ινδία παραμένει ο δεύτερος μεγαλύτερος χρήστης, με 15 εν ισχύ μέτρα και όπως εξηγείται ανωτέρω, υπήρξε πολύ δραστήρια κατά το 2009. Η Κίνα έχει φτάσει πλέον σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με την Ινδία και μαζί με την Τουρκία κατέχουν την τρίτη θέση, με 12 εν ισχύ μέτρα κατά της ΕΕ το 2009. Οι άλλοι σημαντικοί χρήστες είναι η Βραζιλία, με 11 μέτρα, ενώ ακολουθεί με μικρή διαφορά η Ουκρανία, με 9 μέτρα εν ισχύ.

Τρέχοντα προβληματα

Οι παρεμβάσεις της Επιτροπής είχαν συχνά ως αποτέλεσμα τη βελτίωση μεμονωμένων περιπτώσεων, ή ακόμα και την περάτωσή τους χωρίς τη λήψη μέτρων. Ωστόσο, τα προβλήματα που περιγράφησαν σε προηγούμενες εκθέσεις εξακολουθούν να υφίστανται. Λόγω της πίεσης που δημιούργησε η δύσκολη οικονομική συγκυρία, φαίνεται ότι ορισμένα προβλήματα επιδεινώθηκαν το 2009. Αυτό ισχύει ιδίως για τα (ασθενή) πρότυπα κίνησης έρευνας και τη συνεχώς αυξανόμενη χρήση του μέσου διασφάλισης. Η έλλειψη διαφάνειας παρέμεινε επίσης ένα σημαντικό ζήτημα. Στις χειρότερες περιπτώσεις παρατηρήθηκε ακόμα και συνδυασμός των τριών αυτών ζητημάτων.

Πλημμελή πρότυπα έναρξης της έρευνας

Πολλοί κλάδοι παραγωγής ανά τον κόσμο υπέφεραν και εξακολουθούν να υποφέρουν από τη δύσκολη οικονομική συγκυρία που εμφανίστηκε από τα τέλη του περασμένου έτους. Στο πλαίσιο αυτό, οι οικονομικοί παράγοντες μπορεί να μπουν στον πειρασμό να αναζητήσουν μια ασπίδα ενάντια στον ξένο ανταγωνισμό, όπως είναι για παράδειγμα τα μέτρα προστασίας. Συνεπώς, οι εθνικές αρχές πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές όταν λαμβάνουν αιτήσεις επιβολής μέτρων εμπορικής άμυνας. Οι έρευνες θα πρέπει να κινούνται μόνο όταν υπάρχουν πραγματικές αποδείξεις ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις που απαιτούνται για την έναρξη της έρευνας.

Παρόλο που η πίεση για την έναρξη ερευνών ενδέχεται να είναι πολύ μεγάλη, μόνο τεχνικοί λόγοι θα πρέπει να λειτουργούν ως βάση για την έναρξη έρευνας. Δυστυχώς, δεν συνέβαινε πάντα κάτι τέτοιο το 2009. Αυτό οδήγησε στην αύξηση του αριθμού έναρξης νέων ερευνών σε ποσοστό άνω του 80%, σε σύγκριση με το 2008, δηλαδή το 2009 κινήθηκαν 33 νέες διαδικασίες έρευνας σε σύγκριση με τις 18 το 2008. Για τις περισσότερες από αυτές τις διαδικασίες έρευνας, τα αποδεικτικά στοιχεία περί ζημίας, για παράδειγμα, βασίστηκαν μόνο σε ελάχιστους αρνητικούς χρηματοπιστωτικούς δείκτες, οι οποίοι κάλυπταν μια πολύ μικρή χρονική περίοδο (συνήθως μόνο ένα τρίμηνο). Οι αναλύσεις αιτιώδους συνάφειας ήταν επίσης ελλιπείς, καθώς οι επιχειρήσεις προσπάθησαν να καταλογίσουν τον αρνητικό αντίκτυπο των χρηματοπιστωτικών κρίσεων σε εισαγωγές που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ, ή σε επιδοτούμενες ή αυξημένες εισαγωγές, παραβλέποντας έτσι προς όφελός τους άλλες αιτίες πέρα από τις εισαγωγές οι οποίες είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην κατάστασή τους.

Μολονότι οι εν λόγω έρευνες δεν οδήγησαν και ενδεχομένως να μην οδηγούν πάντα στη λήψη μέτρων, η έναρξή τους έχει ήδη προκαλέσει αναταραχές στη ροή του εμπορίου επειδή δημιουργεί αβεβαιότητα στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Επιπλέον, η συνεργασία σε μια έρευνα προϋποθέτει σημαντική επένδυση σε ανθρώπινους και χρηματοπιστωτικούς πόρους για τους ενεχόμενους οικονομικούς παράγοντες. Συνεπώς, η έναρξη ερευνών οι οποίες δεν πληρούν τα κριτήρια του ΠΟΕ θα πρέπει πάντοτε να αποφεύγονται επειδή είναι παράνομες και, ιδίως όσον αφορά το παρόν πλαίσιο, επειδή ασκούν αδικαιολόγητη επιπρόσθετη πίεση στις επιχειρήσεις που ήδη υποφέρουν από την τρέχουσα οικονομική κρίση.

Εκτός από τα ζητήματα που προσδιορίζονται ανωτέρω, το 2009 εμφανίστηκε μια νέα τάση. Σε διάφορες περιπτώσεις, διαπιστώθηκε ότι, έπειτα από την επιβολή μέτρων αντιντάμπινγκ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι έρευνες που αφορούσαν παρεμφερή προϊόντα κινήθηκαν από τη χώρα την οποία στοχοποιούσαν τα εν λόγω μέτρα. Αν και είναι πολύ νωρίς να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι πρόκειται για καθιερωμένη τάση, είναι δύσκολο να θεωρηθεί ότι πρόκειται για απλή σύμπτωση. Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά το εν λόγω ζήτημα.

Εκτενής χρήση μέτρων διασφάλισης

Το 2009, η χρήση του μέσου διασφάλισης ουσιαστικά εκτινάχθηκε έπειτα από μια ήδη κατακόρυφη αύξηση το 2008. Το 2009 κινήθηκαν 31 νέες διαδικασίες έρευνας διασφάλισης και επεβλήθησαν 15 νέα μέτρα. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει περισσότερο από τα δύο τρίτα όλων των νέων ερευνών που κινήθηκαν και περίπου το ήμισυ όλων των νέων επιβληθέντων μέτρων.

Υπενθυμίζεται ότι τα μέτρα διασφάλισης αποτελούν το πιο περιοριστικό μέσο εμπορικής άμυνας, επειδή αφορούν εισαγωγές που βασίζονται σε ‘θεμιτές συναλλαγές’ (δηλαδή δεν αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ ούτε επιδοτούνται) από όλες τις χώρες προέλευσης καθώς και εισαγωγές που δεν προκαλούν ζημία στους εγχώριους παραγωγούς. Συνεπώς, αφαιρούν μονομερώς και προσωρινά τις δασμολογικές παραχωρήσεις που έχουν χορηγηθεί σε διάφορους γύρους των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΓΣΔΕ/ΠΟΕ. Ως εκ τούτου, οι ειδικές επιτροπές και το δευτεροβάθμιο όργανο ερμήνευαν πάντα τους κανόνες του ΠΟΕ όσον αφορά τα μέτρα διασφάλισης με πολύ αυστηρό τρόπο. Είναι αμφίβολο κατά πόσο όλα αυτά τα μέτρα που επεβλήθησαν το 2009 πράγματι συμμορφώνονται με τα απαιτούμενα αυστηρά νομικά πρότυπα. Κυρίως, ακόμα και εάν τελικά δεν επιβληθούν μέτρα, λόγω των πλημμελών προτύπων έναρξης έρευνας, η ροή του εμπορίου θα διαταραχτεί κατά τη διάρκεια της έρευνας. Επιπλέον, για πρώτη φορά το 2009 ορισμένες χώρες (δηλαδή η Τουρκία και η Ρωσία) παρέτειναν τα μέτρα διασφάλισης πέρα από την αρχική τριετή περίοδο εφαρμογής τους. Αυτό επίσης αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού επειδή σε ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις οι εισαγωγές είχαν εκλείψει σχεδόν ολοκληρωτικά λόγω των μέτρων, και o εγχώριος κλάδος παραγωγής είχε ανακάμψει. Σε άλλες περιπτώσεις, o εγχώριος κλάδος παραγωγής εξακολουθούσε να είναι αδύναμος, είτε λόγω της οικονομικής κρίσης είτε λόγω της αναποτελεσματικότητας των μέτρων. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα μέτρα έπρεπε να έχουν αρθεί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρενέβη σε πολλές περιπτώσεις προκειμένου να τονίσει τις ασυμβατότητες του ΠΟΕ και, όπως θα εξηγηθεί κατωτέρω, σε ορισμένες περιπτώσεις τα μέτρα θα μπορούσαν να αποφευχθούν ενώ σε άλλες θα μπορούσαν να εξαιρεθούν τουλάχιστον οι ευρωπαϊκές εξαγωγές. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν είναι καθόλου ικανοποιητικό, καθώς τα μέτρα διασφάλισης αποτέλεσαν το πιο συχνά χρησιμοποιηθέν μέσο το 2009.

Διαδικαστικές πτυχές

Η έλλειψη διαφάνειας στις έρευνες εμπορικής άμυνας αποτελεί μόνιμο πρόβλημα, το οποίο είναι καταστροφικό επειδή αφαιρεί από τα ενδιαφερόμενα μέρη το νόμιμο δικαίωμα υπεράσπισής τους.

Τα προβλήματα που εμφανίζονται συχνότερα αφορούν ζητήματα εμπιστευτικότητας. Αν και είναι προφανές ότι οι πληροφορίες που υποβάλλονται σε εμπιστευτική βάση από τα μέρη δεν πρέπει να κοινοποιούνται, κάθε ενδιαφερόμενο μέρος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει επαρκείς πληροφορίες ώστε να είναι σε θέση να κατανοήσει την ουσία των δεδομένων που υποβάλλονται εμπιστευτικά. Ωστόσο, συχνά όλα τα στοιχεία στις δημόσιες εκδόσεις των αιτήσεων που υποβάλλει ο κλάδος παραγωγής ή/και οι δημόσιες ανακοινώσεις των προκαταρκτικών ή τελικών προσδιορισμών απλά διαγράφονται, χωρίς να δίνεται σύνοψη των εν λόγω πληροφοριών. Επιπλέον, πληροφορίες όπως είναι τα συγκεντρωτικά στοιχεία τα οποία σχετίζονται με περισσότερες από τρεις επιχειρήσεις, συχνά θεωρούνται αδίκως εμπιστευτικές, καθώς η κοινοποίησή τους δεν θα είχε δυσμενείς συνέπειες για το μέρος το οποίο παρείχε τις πληροφορίες.

Άλλες διαδικαστικές αδυναμίες καθιστούν τις έρευνες εμπορικής άμυνας αδικαιολόγητα επαχθείς. Αυτό αφορά κυρίως τα υπερβολικά αιτήματα για παροχή πληροφοριών, όπως αυτά που παρατηρούνται στις περιπτώσεις δειγματοληψίας, όπου ζητείται από τους εξαγωγείς να παράσχουν λεπτομερείς πληροφορίες πέραν εκείνων που είναι απαραίτητες για την επιλογή δείγματος. Σε άλλες περιπτώσεις, ζητήθηκε πλήρης πληροφόρηση (συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με πωλήσεις, δαπάνες, πωλήσεις τρίτων χωρών, κ.λπ.) για μια εξαιρετικά μακρά περίοδο έρευνας δύο ή περισσότερων ετών. Ορισμένες φορές ζητείται από τους εξαγωγείς η παροχή πολύ λεπτομερών πληροφοριών, οι οποίες δεν είναι απαραίτητες για την τεκμηρίωση πρακτικής ντάμπινγκ, αλλά θεωρούνται επαγγελματικό απόρρητο, π.χ. ειδικά κονδύλια εξόδων της διαδικασίας παραγωγής. Τα εν λόγω υπερβολικά αιτήματα ενδέχεται να αποθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των εταιρειών, γεγονός το οποίο αναπόφευκτα έχει αρνητικές συνέπειες, συνήθως υπό μορφή υψηλότερων δασμών.

Η Επιτροπή προσπαθεί να αποκαταστήσει παρόμοιες καταστάσεις παρεμβαίνοντας άμεσα με τις αρχές που είναι υπεύθυνες για τις έρευνες και παρέχοντας βοήθεια στα ενδιαφερόμενα μέρη. Παρόλο που σε αρκετές περιπτώσεις οι εν λόγω παρεμβάσεις ήταν επιτυχείς, αυτό δυστυχώς δεν συνέβαινε πάντα. Συνεπώς η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει αυτά τα ζητήματα στο πλαίσιο διμερών επαφών και κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων ενδεδειγμένων επιτροπών του ΠΟΕ στη Γενεύη, με στόχο τη διασφάλιση της εφαρμογής της νομοθεσίας του ΠΟΕ και των υψηλών προτύπων από όλους τους χρήστες των μέσων.

Κύρια επιτευγματα

Ο ρόλος της Επιτροπής σε σχέση με τις υποθέσεις τρίτων χωρών υπερβαίνει κατά πολύ την απλή παρακολούθηση των ερευνών. Ουσιαστικά, η Επιτροπή παρέχει συμβουλές και αρωγή σε ενδιαφερόμενους ευρωπαίους εξαγωγείς και παρεμβαίνει άμεσα με τις αρχές τρίτων χωρών σε ειδικά κατά περίπτωση και συστημικά ζητήματα. Οι εν λόγω προσπάθειες στοχεύουν στη στήριξη των ενδιαφερόμενων εταιρειών, καθώς επίσης και στην εν γένει βελτίωση των πειθαρχικών μέσων μεταξύ εμπορικών εταίρων κατά την εφαρμογή των μέσων εμπορικής άμυνας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή συνεχίζει επίσης τη διοργάνωση εξειδικευμένων σεμιναρίων εμπορικής άμυνας προκειμένου να εξαπλωθούν οι βέλτιστες πρακτικές σε όλη την εμπορική κοινότητα.

Παρόλο που τα επιτεύγματα σε αυτούς τους τομείς δεν είναι πάντα εύκολο να μετρηθούν, η επιμονή της Επιτροπής επέφερε καρπούς και σε αρκετές περιπτώσεις, το αποτέλεσμα για τις εταιρείες ήταν πιο ευνοϊκό από ό,τι θα ήταν χωρίς την παρέμβαση της Επιτροπής. Συγκεκριμένα:

Ινδία: περάτωση 7 ερευνών διασφάλισης

Το 2009, η Ινδία κίνησε 9 έρευνες διασφάλισης. Πρόκειται για περίπου το ένα τρίτο όλων των ερευνών διασφάλισης που κινήθηκαν εκείνο το έτος, καθώς επίσης και για έναν εξαιρετικά υψηλό αριθμό σε σύγκριση με τις 10 έρευνες διασφάλισης που κίνησε η Ινδία κατά τα 10 τελευταία έτη. 7 από τις εν λόγω υποθέσεις αφορούσαν προϊόντα που εξήχθησαν από την ΕΕ με εκτιμώμενη αξία τουλάχιστον 500 εκατομμυρίων ευρώ/έτος, και τα οποία κάλυπταν τομείς όπως η χαλυβουργία, η χαρτοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία. Όλες αυτές οι υποθέσεις κινήθηκαν πάνω σε πολύ ασταθείς βάσεις. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τους εξαγωγείς, αντιτάχθηκε έντονα στις διαδικασίες και παρενέβη σε διάφορα επίπεδα. Αυτές οι παρεμβάσεις επέφεραν θετικά αποτελέσματα και παρά τη σύσταση των ινδικών αρχών για επιβολή προσωρινών μέτρων, όλες οι έρευνες οι οποίες αφορούσαν άμεσα τις εξαγωγές της ΕΕ έληξαν χωρίς την επιβολή κανενός μέτρου. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι για ένα περίπου έτος το εμπόριο επηρεάστηκε αρνητικά από τις εν εξελίξει έρευνες οι οποίες εξαρχής δεν θα έπρεπε να έχουν κινηθεί.

Νέα Ζηλανδία: περάτωση της διαδικασίας επανεξέτασης εν όψει της λήξης ισχύος των αντισταθμιστικών μέτρων όσον αφορά τις κονσέρβες ροδάκινου

Αυτή η περίπτωση είναι σημαντική επειδή αφορά το νέο καθεστώς που εισήχθη ως μέρος της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής της ΕΕ, η οποία θεωρείται ότι συμμορφώνεται πλήρως με τα πρότυπα του ΠΟΕ και συνεπώς δεν θα πρέπει να υπόκειται σε αντισταθμιστικά μέτρα. Στο πλαίσιο της διαδικασίας επανεξέτασης ενόψει της λήξης των μέτρων, που κινήθηκε το 2008, η Νέα Ζηλανδία έκανε αποδεκτά τα επιχειρήματα που έθεσε η Επιτροπή, σύμφωνα με τα οποία το νέο καθεστώς δεν αλλοιώνει το εμπόριο και συνεπώς δεν είναι αντισταθμίσιμο. Ως εκ τούτου, καταργήθηκαν οι δασμοί που ίσχυαν για περισσότερα από 10 έτη.

Κροατία: περάτωση του μέτρου διασφάλισης όσον αφορά το τυρί και τα συμπληρώματα τυριού

Τον Ιούνιο του 2009, η Κροατία επέβαλε προσωρινά μέτρα για τα εν λόγω προϊόντα, στηριζόμενη σε πολύ αδύναμες διαδικαστικές βάσεις και ελλείψει διαφάνειας (δεν υπάρχει καμία κοινοποίηση που να αποδεικνύει ότι πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις για την επιβολή μέτρων). Το ύψος των ετήσιων εξαγωγών που διακυβευόταν αρχικά ανέρχονταν περίπου σε 80 εκατομμύρια ευρώ. Δεδομένου του υψηλού οικονομικού αντίκτυπου και των σοβαρών ελλείψεων της υπόθεσης, η Επιτροπή παρενέβη έντονα σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, περιορίστηκε σημαντικά το φάσμα των εν λόγω προϊόντων. Οι τύποι τυριού που εξαιρέθηκαν αντιπροσώπευαν το 80% των εξαγωγών της ΕΕ και τα αντίστοιχα μέτρα ανεκλήθησαν και αναιρέθηκαν. Όσον αφορά τα εναπομείναντα προϊόντα, επεβλήθησαν μέτρα μόνο για περίοδο 6 μηνών και έληξαν τον Ιανουάριο του 2010.

Ισραήλ: μη επιβολή μέτρων διασφάλισης

Το 2009, το Ισραήλ κατέστη σημαντικός χρήστης μέσων εμπορικής άμυνας. Μεταξύ άλλων, κινήθηκε έρευνα διασφάλισης κατά των εισαγωγών προϊόντων χάλυβα. Η υπόθεση κινήθηκε σε ασταθείς βάσεις, και επεβλήθησαν προσωρινά μέτρα παρά τη μείωση των εισαγωγών το 2009 και την αύξηση των μέσων τιμών εισαγωγής. Έπειτα από διάφορες παρεμβάσεις, και από πλευράς της Επιτροπής, τα μέτρα ανεστάλησαν και οι δασμοί επεστράφησαν. Παρά ταύτα, η Επιτροπή συνεχίζει να παρακολουθεί την εν λόγω υπόθεση, καθώς η έρευνα δεν έχει δυστυχώς ακόμα περατωθεί. Ωστόσο, δύσκολα το Ισραήλ θα μπορέσει να δικαιολογήσει την επιβολή τυχόν μέτρων.

Ρωσία: περάτωση της έρευνας αντιντάμπινγκ για πλατέα προϊόντα έλασης από χάλυβα με επικάλυψη πολυμερούς και προσωρινή μη εφαρμογή μέτρων διασφάλισης σε θεριζοαλωνιστικές μηχανές

Η έρευνα αντιντάμπινγκ κατά των εισαγωγών πλατεών προϊόντων έλασης από χάλυβα με επικάλυψη πολυμερούς από το Βέλγιο και τη Φινλανδία ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο του 2009. Η Επιτροπή είχε παρέμβει προκειμένου να επισημάνει αδυναμίες που εντοπίζονταν στην εν λόγω υπόθεση, όπως η μη ύπαρξη ζημίας και η διαφάνεια. Στη συνέχεια, το Νοέμβριο του 2009, οι αρχές που ήταν υπεύθυνες για τις έρευνες πρότειναν να μην επιβληθούν μέτρα λόγω του αρνητικού προσδιορισμού ζημίας.

Η Επιτροπή και ο κοινοτικός κλάδος παραγωγής διαδραμάτισαν επίσης σημαντικό ρόλο στην υπόθεση διασφάλισης που αφορούσε θεριζοαλωνιστικές μηχανές , δεδομένου του υψηλού οικονομικού της ενδιαφέροντος (110 εκατομμύρια ευρώ το 2007). Οι προϋποθέσεις για την επιβολή μέτρων διασφάλισης πράγματι δεν πληρούνταν και η Ρωσία αποφάσισε επομένως να μην εφαρμόσει μέτρα διασφάλισης. Δυστυχώς, αντ’ αυτού αυξήθηκαν οι εισαγωγικοί δασμοί, οι οποίοι είναι πιο δύσκολο να αμφισβητηθούν νομικά. Η πιθανότητα εισαγωγής μέτρων διασφάλισης σε επόμενο στάδιο από τη Ρωσία δεν μπορεί να αποκλειστεί, ήτοι σε περίπτωση αναθεώρησης προς τα κάτω των τελωνειακών δασμών, και ως εκ τούτου η Επιτροπή παραμένει σε επιφυλακή απέναντι σε αυτό το ζήτημα.

Μαρόκο: επέκταση κοινοτικών ποσοστώσεων για την επιβολή μέτρων διασφάλισης για κεραμικά πλακίδια

Το 2009, το Μαρόκο κίνησε έρευνα για τη διερεύνηση της ανάγκης παράτασης των μέτρων διασφάλισης που επεβλήθησαν το 2006. Η Επιτροπή, από κοινού με τον κλάδο παραγωγής, παρενέβη ενεργά σε αυτή την υπόθεση. Παρόλο που η παράταση των μέτρων ήταν αναπόφευκτη, η ποσόστωση που κατανεμήθηκε στους εξαγωγείς της ΕΕ απελευθερώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με τα αρχικά μέτρα ενώ παράλληλα βελτιώθηκαν οι προϋποθέσεις για την απόκτηση πιστοποιητικών εισαγωγής. Ως εκ τούτου, οι εξαγωγείς της ΕΕ απέκτησαν εκ νέου πρόσβαση στην αγορά του Μαρόκου.

Περάτωση των ερευνών ή απουσία μέτρων σε διάφορες υποθέσεις

Στην υπόθεση των αντλιών εξόρυξης πετρελαίου την οποία κίνησε η Αργεντινή το Μάιο του 2008 ενάντια σε εισαγωγές από τη Ρουμανία, οι συνεχείς παρεμβάσεις της Επιτροπής και του κλάδου παραγωγής είχαν ως αποτέλεσμα την αποδοχή της ανάληψης υποχρεώσεων που προτάθηκε από τον ενδιαφερόμενο ρουμάνο εξαγωγέα. Η Επιτροπή υποστήριξε ενεργά τον κοινοτικό κλάδο παραγωγής σε μια έρευνα διασφάλισης που κίνησε η Ουκρανία σχετικά με το υγρό χλώριο και στην έρευνα αντιντάμπινγκ που κίνησε η Τουρκία σχετικά με κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Και οι δύο έρευνες περατώθηκαν το 2009 χωρίς την επιβολή μέτρων.

Νέα κράτη μέλη και καθεστώς οικονομίας της αγοράς

Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο του 2009, έπειτα από έναν μακρύ και δύσκολο αγώνα και αρκετές παρεμβάσεις από πλευράς των κρατών μελών και της Επιτροπής, η Βραζιλία απέδωσε τελικά και στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία καθεστώς οικονομίας της αγοράς.

4.9 ΗΠΑ: Μέθοδος μηδενισμού

Η ΕΕ αμφισβήτησε την πρακτική του μηδενισμού σε δύο υποθέσεις διευθέτησης διαφορών του ΠΟΕ, τη DS 294 και τη DS 350. Και στις δύο υποθέσεις η απόφαση της ειδικής επιτροπής ήταν ευνοϊκή προς την ΕΕ, ωστόσο οι ΗΠΑ δεν συμμορφώθηκαν με τις αποφάσεις της ειδικής επιτροπής εντός εύλογου χρονικού πλαισίου. Επομένως, η ΕΕ ζήτησε τη σύγκλιση ειδικής ομάδας συμμόρφωσης για την πρώτη περίπτωση (DS 294), έλαβε επιβεβαίωση για ορισμένους ισχυρισμούς και άσκησε έφεση για ορισμένες πτυχές των πρόσθετων πορισμάτων της ειδικής επιτροπής. Σύμφωνα με την τελική απόφαση, οι ΗΠΑ έπρεπε να διακόψουν άμεσα αυτήν την αθέμιτη πρακτική. Καθώς οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμα συμμορφωθεί με την απόφαση, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις. Σήμερα, ένας διαιτητής αποφασίζει για το ύψος των εν λόγω κυρώσεων.

Στη δεύτερη περίπτωση μηδενισμού (DS350), το δευτεροβάθμιο όργανο επιβεβαίωσε τους βασικούς ισχυρισμούς της ΕΕ, απέρριψε όλους τους λόγους έφεσης που προέβαλαν οι ΗΠΑ και επικύρωσε τα συμπεράσματα της ειδικής ομάδας ότι οι ΗΠΑ παραβίαζαν τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο του ΠΟΕ με την εφαρμογή της μεθόδου του μηδενισμού στις περιοδικές αναθεωρήσεις. Η ΕΕ εξετάζει σήμερα τη λήψη περαιτέρω μέτρων και για αυτήν την υπόθεση, προκειμένου οι ΗΠΑ να συμμορφωθούν με την τελική απόφαση.

Συμπέρασμα

Όπως προβλέπεται στην αναφορά του προηγούμενου έτους, η δραστηριότητα διεξαγωγής ερευνών σε θέματα εμπορικής άμυνας σε τρίτες χώρες ήταν πολύ έντονη κατά το 2009. Η τάση αύξησης του αριθμού νέων ερευνών που ξεκίνησε στα τέλη του 2008 συνεχίστηκε και το 2009, και ο αριθμός των μέτρων που επεβλήθησαν αυξήθηκε σημαντικά σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Συνεπώς, η σχετικά περιορισμένη αύξηση των εν ισχύ μέτρων στο τέλος του έτους δεν αντικατοπτρίζει πλήρως την πραγματική κατάσταση. Στην πραγματικότητα, ο υψηλός αριθμός νέων μέτρων έχει εν μέρει εξισορροπηθεί από τη λήξη ισχύος πολλών μέτρων το 2009. Επιπλέον, ορισμένες έρευνες είτε δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί ή έχουν περατωθεί χωρίς την επιβολή μέτρων. Ωστόσο, όπως εξηγείται ανωτέρω, ακόμα σε περίπτωση περάτωσης μιας έρευνας χωρίς την επιβολή μέτρων, εντούτοις η ροή του εμπορίου διαταράσσεται κατά τη διεξαγωγή της λόγω του αβέβαιου αποτελέσματός της. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις, λόγω της έλλειψης αποδείξεων που απαιτούνται για την έναρξη μιας διαδικασίας, οι έρευνες δεν θα έπρεπε εξαρχής να είχαν κινηθεί.

Η συνολική αύξηση που παρατηρείται στη δραστηριότητα είναι καθαυτή ανησυχητική, ενώ ορισμένες πτυχές της προκαλούν έντονο προβληματισμό. Ειδικότερα, τα χαμηλά πρότυπα που απαιτούνται για τη διεξαγωγή έρευνας και η εκτεταμένη χρήση του μέσου διασφάλισης παραμένουν προβληματικά. Φαίνεται πως η οικονομική συγκυρία από τα τέλη του 2008 είχε ως αποτέλεσμα την εξαιρετικά ευρεία ερμηνεία των κανόνων του ΠΟΕ. Συνεπώς, η Επιτροπή ενέτεινε τις προσπάθειές της προκειμένου να αποτρέψει τυχόν αποκλίσεις από τους εν λόγω κανόνες, όπου αυτό ήταν δυνατόν.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή παρενέβη σε πολλές περιπτώσεις και ήρθε πολλές φορές σε επαφή με κλάδους παραγωγής. Συχνά, αυτές οι προσπάθειες ήταν επιτυχείς και οι έρευνες είτε ολοκληρώθηκαν χωρίς την επιβολή μέτρων ή τα μέτρα δεν έπληξαν αδικαιολόγητα τους εξαγωγείς της ΕΕ. Αυτό αντανακλά την ιδιαίτερη σημασία της δραστηριότητας παρακολούθησης της Επιτροπής σε αυτούς τους οικονομικά δύσκολους καιρούς. Η διασφάλιση της νόμιμης πρόσβασης στην αγορά για τους παραγωγούς της ΕΕ καθίσταται ακόμα πιο σημαντική σε περιόδους κρίσης.

Αναμφισβήτητα η Επιτροπή πρέπει να διατηρήσει αλλά και να εντείνει τις προσπάθειές της. Η Επιτροπή προσπαθεί συνεχώς να βελτιώσει τις ενέργειές της και η σημαντικότερη πρόκληση για τα επόμενα έτη, πέραν της αρωγής προς τους ενδιαφερόμενους εξαγωγείς της ΕΕ όσον αφορά τις εν εξελίξει έρευνες, είναι να προσπαθήσει να προβλέψει και να αποφύγει την κίνηση νέων αδικαιολόγητων διαδικασιών έρευνας. Η εντατικοποίηση των συναλλαγών με άλλες αρχές που είναι υπεύθυνες για τη διεξαγωγή ερευνών προκειμένου να αυξηθούν τα πρότυπα, η διαφάνεια και η προβλεψιμότητα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτού του στόχου.