28. 3. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 80/5 
Γνωμοδότηση για την Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου προς τα κράτη μέλη για την 
ανάπτυξη της εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα· (') 
(88/C 80/03) 
Το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε στις 8 Οκτωβρίου 1987 να ζητήσει 
από την ΟΚΕ, σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της ΕΟΚ, να 
γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 15 Ιανουαρίου 1988 βάσει της 
εισηγητικής έκθεσης του κ. Flum. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε κατά τη 252η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου 
1988) ομόφωνα πλην μιας αποχής την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις δραστηριότητες της Επιτρο­
πής που αποβλέπουν στην αύξηση του μέρους των 
ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών (2) υπό το πρίσμα των 
σχετικών αναγκών. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέτασε 
διεξοδικά τον αναπροσανατολισμό της ενεργειακής 
πολιτικής σε γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τα εξής 
θέματα 
— Δεδομένα προσανατολισμού της Κοινότητας για την 
περαιτέρω ανάπτυξη των νέων και ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας, 
— Περιφερειακό πρόγραμμα «Valoren», 
— Συνέπειες του πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνο­
μπίλ. 
Παράλληλα υποβλήθηκαν συγκεκριμένες προτάσεις 
για την εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέρ­
γειας. Δεν διαφαίνεται, αν οι προτάσεις αυτές επέδρα­
σαν στην πρόταση που υποβάλλεται τώρα προς αξιολό­
γηση. 
1. Ενδεχόμενες αμφιβολίες ως προς την σοβαρότητα 
των προγραμμάτων για τις ανανεώσιμες μορφές ενέρ­
γειας πρέπει να εξαλειφθούν. 
1.1. Η διαδικαστική μέθοδος για την πρόταση της 
Επιτροπής επικρίνεται, διότι η Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή εκλήθη να γνωμοδοτήσει με καθυστέρη­
ση για ένα σημαντικό ζήτημα και μάλιστα υπό πίεση 
χρόνου. 
1.2. Στο πρόγραμμα-πλαίσιο για «μη πυρηνικές 
ενέργειες» οι πιστώσεις περιεκόπησαν από 175 σε 122 
εκατ. ECU και το σχετικό διάστημα από τέσσερα 
επεξετάθη σε πέντε έτη. Το μερίδιο ανανεώσιμων 
ενεργειών περιορίζεται παράλληλα από 54 σε 35 τοις 
εκατό. 
1.3. Η πρόταση δεν είναι επαρκώς συγκεκριμένη. 
Ιδίως απουσιάζουν οι προτάσεις για μέτρα που αναμένο­
νται από τα κράτη μέλη για την εκμετάλλευση του 
(ΐ) ΕΕ αριθ. C 279 της 17. 10. 1987, σ. 6. 
(2) Με τον όρο ανανεώσιμες ενέργειες νοείται εντελώς γενικά 
κάθε ενεργειακή πηγή με εξαίρεση των ορυκτών φορέων 
ενέργειας και της πυρηνικής ενέργειας. Με τα σημερινά 
δεδομένα της τεχνικής και λαμβάνοντας υπόψη της 
οικονομικές προοπτικές, πρόκειται εδώ κυρίως για τις εξής 
μορφές ενέργειας: ηλιακή, γεωθερμική, αιολική, ενέργεια 
από βιομάζα και απόβλητα, ενέργεια από μικρές ποσότητες 
υδάτων καθώς και θαλάσσια ενέργεια. ενδογενούς ενεργειακού δυναμικού. Επιβάλλεται να 
καθορισθεί με σαφήνεια ότι η πολιτική θέληση και η 
έκταση της αρχικής χρηματοδότησης θα είναι αποφα-
στιστικές για το μέγεθος του ωφελίμου αποτελέσματος 
που θα προκύψει στην περίπτωση των ανανεώσιμων 
μορφών ενέργειας. 
1.4. Το συχνά αναφερόμενο εκμεταλλεύσιμο ενερ­
γειακό δυναμικό 5 έως 6 τοις εκατό μέχρι το έτος 2000 
είναι ελάχιστα εφικτό, αν διατηρηθούν οι σημερινές 
πολιτικές και επενδυτικές γενικές συνθήκες ενώ είναι 
δυνατό να ξεπεραστεί εφόσον βελτιωθούν οι σχετικές 
προϋποθέσεις. Η αναφορά τέτοιων αριθμών χωρίς 
ανάλογη συσχέτιση μπορεί να παρερμηνευθεί ως 
τακτική για πολιτικούς λόγους. 
1.5. Η καθαρά από πλευράς ιδιωτική οικονομική 
προσανατολισμένη εκτίμηση των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας διαστρέφει την πραγματικότητα, διότι παρα­
μελούνται βαρύνουσες πτυχές της εθνικής οικονομίας, 
όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η δυνατότητα 
επαναξιοποίησης των αποβλήτων, ο χαμηλός κίνδυνος 
βλαβών και σημαντικές περιφερειακές επιδράσεις στην 
απασχόληση, ιδίως σε υπανάπτυκτες περιοχές της 
Κοινότητας. 
1.6. Οι διαθέσιμες σήμερα τεχνολογίες προσφέρο­
νται ιδιαίτερα για την αποκεντρωμένη εκμετάλλευση 
του ενδογενούς δυναμικού. Λόγω της σχετικής τους 
απλότητας είναι μάλλον αδύνατο να προστατευθούν 
από την άποψη της τεχνογνωσίας. Υπό τις συνθήκες 
αυτές προτεραιότητα έχει η χρησιμοποίηση του αποκε­
ντρωμένου βιομηχανικού δυναμικού. Η προτεραιότητα 
αυτή δεν πρέπει να διαφύγει κατά την εκπόνηση 
κεντρικών μεγάλων σχεδίων. 
1.7. Η συχνά επαναλαμβανόμενη παρατήρηση ότι 
υπάρχει θέληση για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων 
χωρών με την παροχή τεχνολογίας για την ανανεώσιμη 
ενέργεια, αποκτά αξιοπιστία μόνον, εφόσον λαμβάνεται 
υπόψη το υφιστάμενο επίπεδο από άποψη ειδίκευσης 
των υποψηφίων χρηστών και δεν δημιουργούνται 
καταπιεστικές εξαρτήσεις, αλλά συνεργασία. 
2. Οι εμπειρίες από τα μέχρι τώρα προγράμματα για 
ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές δείχνουν την ανάγκη 
βελτιώσεων. Γίνεται παραπομπή στις εργασίες της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τα προ­
γράμματα Έρευνα και Ανάπτυξη κοινής χρηματοδότη­
σης (3). 
(3) ΕΕ αριθ. C 207 της 18. 8. 1986. 
Αρηί^^ο Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^ ^ ^ 
^ι δραστηριότητες της Ρπιτροπης για την ενθάρρυνση 
της ανάπτυξης και της χρήσης ιδίως των ανανεώσιμων 
ενεργειακών πηγών μέσωτωνδιαφόρωνκοινοτικών και 
περιφερειακών προγραμμάτων αξίζει να επικροτήσουν. 
Κατά την εφαρμογή ωστόσο των προγραμμάτων οι 
πρακτικές εμπειρίες δείχνουν μια σειρά προβλημάτων 
πουμειώνουντηναποτελεσματικότητακαικατ^ακο 
λου^ία δεν επιτρέπουν τη μείωση της χρησιμοποίησης 
υδρογονανθράκων και άλλων ενεργειακών πηγών που 
περιέχουν κίνδυνους. 
^Η. Ερευνες με αντικείμενο την εφαρμογή των 
κοινοτικών προγραμμάτων έδειξαν μεταξύ άλλων ότι 
— η ενημέρωση γιατην ύπαρξη τωνπρογραμμάτων 
είναι ανυπαρκτηηγίνεται με καθυστέρησης 
— η διοικητική δαπάνη που σχετίζεται με την έγκριση 
τωνπρογραμμάτωναντιμετωπί^εταιμεδυσχέρεια^ 
ιδίως από τις μικρομεσαίες βιομηχανικές και βιοτε 
χνικές επιχειρήσεις^ 
— διοχετεύονται σε μεγάλη έκταση πιστώσεις σε 
ογκώδεις μελέτεςησε εγκαταστάσεις ενσυνείδητα 
υπέρμετρων διαστάσεων^ 
— ηδιά^εση των πιστώσεων γίνεται με μεγάλη κα^υ 
στέρηση και δυσχεραίνει τουςυπολογισμοΰςτων 
επιχειρήσεων^ 
— δενυπάρχει ακόμη επαρκής σχεδιασμός ανταλλαγής 
πληροφοριών που να αποβλέπει στα αποτελέσματα 
που επιτυγχάνονται από τα κατ^ ιδίαν προγράμματα 
με βάση την επιχειρηματική πρακτικής 
— σχέδια επίδειξης περιέρχονται σε αχρηστία σε 
σΰντομοδιάστημα^ διότι δενείχεπρογραμματισ^είη 
περαιτέρω επίβλεψη των εγκαταστάσεων και χρησι 
μοποίηση τους. ϋαρνητικη εικόναπουδημιουρ^ 
γουν τέτοιου είδους ερείπια επιδρά καταστρεπτικά 
και ^έτει πρόβλημα ελέγχου επιτυχίας και λογικής 
χρήσης των πιστώσεων. 
^. Ρια την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών 
προτείνεταιηδημιουργία^Κέντρων επίδειξης για νέες 
και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας^ στις διάφορες 
χώρες καιπεριοχέςτης^οινότητας. αυτάτακέντρα 
πρέπει να ακολουθούν την αρχή ότιηχρησιμοποίηση 
αποκεντρωμένων ενεργειακών πηγών απαιτεί την 
ανάπτυξη αποκεντρωμένης διαχείρισης, ^ι εργασίες 
των κέντρων επίδειξης είναι αντίστοιχα^ 
— 11 συλλογή των αποτελεσμάτων των σχεδίων της 
Κοινότητας^ηειδικη περιφερειακή αξιολόγησης 
εκτέλεση σχεδίων προσαρμογής^ 
— ϋδιάόεσηπληροφοριώνκαι βοήθειαςστοντεχνικό^ 
οικονομικό και διοικητικό τομέα για ιδιωτικούς 
χρήστες^ για τη βιοτεχνία και τη μεσαία βιομηχανίας 
— 11 καθιέρωση τεχνολογιών που μπορούν να εφαρμο 
σ^οΰν στις περιφέρειες^ 
— 11 περαιτέρω επίβλεψη για τα σχέδια επίδειξης^ 
— ϋυποβοληεκτίέσεωνπροςτην^πιτροπηγιατην 
κατάστασητης επιτυχίας καιτηνεξέλιξηπεριφε^ 
ρειακών προγραμμάτων^ και την ενημέρωση των 
δεδομένων για την τράπεξα δεδομένων της ^πιτρο^ 
πης 
^. 1^ υλοποίηση ιδιαίτερα ελπιδοφόρων περιφε^ 
ρειακών προγραμμάτων^ όπως π.χ. το ^ν^Ιο^η^ εμποδίζεται προς το παρόν από το γεγονός ότι ως τώρα 
δεν επιτεύχθηκε ισορροπία συμφερόντων μεταξύ περιο 
χών της Κοινότητας που προσανατολίζονται προς τη 
γεωργίακαιτη βιομηχανία αφενός καιτων μεγάλης 
ηλιοφάνειας περιοχώντου νότου αφετέρου^ ιδίως οι 
γεωργοί πρέπει να έχουνσυνειδητοποιησειότιμέσω 
ανανεώσιμων^καΟαρών ενεργειακών πηγών τί^εταιη 
βάση για τη μελλοντική διασφάλιση της ποιότητας των 
γεωργικών προϊόντων. 
1 ^ι κατωτέρω επιμέρους παρατηρήσεις στην πρό^ 
τάση της ^πιτροπηςπρέπειναεξετασ^ουνμεεπιμέλεια. 
^Ενπροκειμένωεξετά^ονταιοιιισυστάσεις^σελ.^του 
σχεδίου^. 
^α πρέπει να αναφερθούν σαφώς τα εμπόδια που 
αντιτίθενται στη χρησιμοποίηση ανανεώσιμωνενερ^ 
γειακώνπηγών^ 
— ΙΙρέπει να εξαλειφθούν οι αμφιβολίες για την 
ύπαρξη σοβαρής πολιτικής ^έλησης^ 
— ΙΙρέπει να τροποποιη^οΰνηνα θεσπισθούν νομικές 
και διοικητικές διατάξεις που ^α έχουν ως αποτέλε 
σμα το άνοιγμα των αγορών^ 
— Ρατεχνικάπρότυπα περιγράφουνσυνη^ως παρα^ 
δείγματα τεχνικών επιτευγμάτων σε ορισμένες 
χώρες. Αεν έχουν νομικό χαρακτήρα και δεν πρέπει 
να εμποδίζουν άλλες τεχνικές λύσεις στην Κοινότη 
τα. 
Ρφόσονσυνεχί^ονταιταπρογράμματα επίδειξης^ θα 
πρέπει να εξάγονται συμπεράσματα από τις μέχρι τώρα 
εμπειρίες ^βλ. κεφάλαιο ^.ί.^. 
1^ εξάπλωση της τεχνολογίας ανανεώσιμων ενέργεια 
κών πηγώνείναι ανάγκη να γίνεται μέσω κρατικών 
συμβουλευτικώνφορέωνυπό μορφή κέντρων επίδειξης. 
Ι^ακαόηκοντα αυτών των κέντρων επίδειξης περιγρά^ 
φονται στο κεφάλαιο^.^την περίπτωση αυτή είναι 
απαραίτητηητηρηση επαφής με την πράξη. 
ϋρέπει να βελτιωθεί η σύμπραξη και συνεργασία 
διαφόρωνοικονομικώνομάδων^όπωςη βιοτεχνία^η 
μικρή βιομηχανία^ημεσαία βιομηχανία καιημεγάλη 
βιομηχανία. Κατά την ανάθεση σχεδίων πρέπει να 
λαμβάνονται υπό^η αφενός τα διαφορετικά συμφέρο 
ντα των ομάδων αυτών καιηδυνατότητα να χρήσιμο 
ποιήσουν για την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση του 
ανανεώσιμου ενεργειακοϋδυναμικοΰ έως το έτος ^^ 
και αφετέρου της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. 
^ιγενικέςσυνόηκεςγιατην τροφοδότηση του δήμο 
σίου δικτύου π.χ. με ιδιωτικής παράγωγης ηλεκτρική 
ενέργεια πρέπει να βελτιωθούν όχι μόνο από συμβατική 
πλευράς αλλά και από πλευράς νομικών διατάξεων. 
28. 3. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 80/7 
7η σύσταση: 
Οι οικονομικές ενισχύσεις χρειάζεται να διοχετεύονται 
σε μικρό βαθμό ή και καθόλου σε «μελέτες σκοπιμότη­
τας », και κατά προτεραιότητα σε σχέδια HARDWARE 
με συγκεκριμένο ενεργειακό κέρδος κατά τα επόμενα 
χρόνια. 
9η και 10η σύσταση: 
Η ίδρυση μιας τράπεζας δεδομένων πρέπει να υποστηρι­
χθεί ιδιαίτερα αν τα δεδομένα πρόκεται να χρησιμο­
ποιηθούν και όχι να «αποταμιευθούν» για την εξυπηρέ­
τηση αυτοσκοπών. 
Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1988. 
1. Το σχέδιο αναθεώρησης του πολυετούς προγράμ­
ματος έρευνας στον τομέα της βιοτεχνολογίας για την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα υποστηρίζεται ως έχει. 
Σ' αυτό λαμβάνεται υπόψη η γνωμοδότηση της ΟΚΕ επί 
του τρέχοντος προγράμματος δράσης στον τομέα της 
βιοτεχνολογίας (1985-1989) (ΠΔΒ) (2) 
2. Η βιοτεχνολογία αποτελεί έναν σημαντικό χώρο 
έρευνας όχι μόνο για λόγους ανταγωνιστικότητας στη 
γεωργία και στη βιομηχανία αλλά και για την προστα­
σία της υγείας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των 
πολιτών. 
3. Η βιοτεχνολογία αποτελεί έναν κατάλληλο χώρο 
στα πλαίσια του οποίου, στα εθνικά προγράμματα 
έρευνας και ανάπτυξης, η Επιτροπή θα πρέπει να 
προσθέσει ένα κοινοτικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμε-
(ΐ) ΕΕ αριθ. C 15 της 20. 1. 1988, σ. 15. 
(2) ΕΕ αριθ. C 25 της 28. 1. 1985. 11η σύσταση: 
Βαρύνουσα σημασία έχουν η συνοχή των μέτρων, η 
αποφυγή επικαλύψεων και η ανταλλαγή πληροφοριών. 
Θα πρέπει επιπλέον να διεξαχθεί μια εκτεταμένη μελέτη 
των συνθηκών αγοράς, για να ερευνηθούν με τρόπο 
σαφή οι μεθοδολογίες και τα μέσα για την καλύτερη 
δυνατή χρησιμοποίηση των ανανεώσιμων μορφών 
ενέργειας. 
Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, να εφαρμοσθούν συστημα­
τικά οι υποδείξεις που προτείνονται εδώ. Η Επιτροπή 
καλείται να προβεί σε έκθεση μέσα σε εύλογο χρονικό 
διάστημα, κατά πόσο έλαβε υπόψη τις συστάσεις αυτές. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
νο από την Κοινότητα. Στους στόχους πρέπει να 
συμπεριληφθούν η προώθηση μιας ουσιαστικής αλλη­
λεπίδρασης μεταξύ των διαφόρων κέντρων βιομηχανι­
κής και τεχνολογικής έρευνας στα κράτη μέλη σε τομείς 
όπως οι διασταυρώσεις, η μετάδοση πληροφοριών, η 
εκπαίδευση, η αποτίμηση των κινδύνων, και σε 
ορισμένους τομείς έρευνας και ανάπτυξης. 
4. Να σημειωθεί ότι η Επιτροπή δεν προτείνει 
κάποιο πρόγραμμα εργασιών στον τομέα της βιοτεχνο­
λογίας που να διεξαχθούν στο ΚΚΕρ., ούτε και θεωρεί 
πως η βιοτεχνολογία προσφέρεται για προγράμματα 
συντονισμένης δράσης. 
5. Χρηματοδότηση 
5.1. Το δεύτερο πρόγραμμα πλαίσιο για την περίοδο 
1988-1991 προβλέπει αύξηση των πόρων για την έρευνα, 
την εκπαίδευση και τη συνεργασία στον τομέα της 
βιοτεχνολογίας. Γνωμοδότηση για την Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου περί υιοθετήσεως ενός 
αναθεωρημένου πολυετούς προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της 
βιοτεχνολογίας για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1985-1989) (') 
(88/C 80/04) 
Στις 13 Νοεμβρίου 1987 και σύμφωνα με το άρθρο 130 Q της Συνθήκης περί ιδρύσεως της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότη­
ση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 15 Ιανουαρίου 1988 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. de Normann. 
Κατά την 252η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου 1988), η Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με πλειοψηφία και μία αποχή την παρακάτω 
γνωμοδότηση: