Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί προσεγγίσεων των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων () (95/C 236/09)

Στις 4 Aπριλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 75 της Συνθήκης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Μαΐου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Giesecke.

Κατά την 326η σύνοδο ολομέλειας, 31η Μαΐου και 1η Ιουνίου 1995 (συνεδρίαση της 31ης Μαΐου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία (δύο αποχές) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Παρουσίαση του προβλήματος

1.1. Η ένωση των αγορών στην Ευρώπη συνέβαλε στην ταχεία αύξηση των ενδοευρωπαϊκών μεταφορών. Με το άνοιγμα των συνόρων προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης η αύξηση αυτή επιταχύνθηκε ακόμη περισσότερο.

1.2. Ο πληθυσμός της Ευρώπης έχει ευαισθητοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό έναντι των περιβαλλοντικών προβλημάτων και δείχνει οξυμένη αίσθηση των κινδύνων, κυρίως μετά από ορισμένα δραματικά ατυχήματα. Αυτό αναγκάζει τους πολιτικούς να δράσουν με συνέπεια.

1.3. Οι Υπουργοί Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έλαβαν κατά τα τελαυταία χρόνια σημαντικές βασικές αποφάσεις σχετικά με την ασφάλεια των μεταφορών (). Σύμφωνα με τις αποφάσεις αυτές οι προδιαγραφές ασφάλειας που ισχύουν στα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να είναι εξαιρετικά υψηλού επιπέδου, δηλαδή να κυμαίνονται τουλάχιστον στο επίπεδο των προτύπων που ισχύουν για τις διασυνοριακές μεταφορές, εφόσον θα ισχύουν ενιαία πρότυπα θα εξαλειφθεί κάθε στρέβλωση των συναλλαγών.

1.4. Οι πρώτες προδιαγραφές ασφάλειας για τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων αφορούσαν τις θαλάσσιες και τις οδικές μεταφορές επειδή εκεί σημειώθηκαν και τα περισσότερα ατυχήματα.

1.5. Το ποσοστό των κινδύνων κατά τις σιδηροδορμικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων είναι όμως εξίσου υψηλό, διότι πρόκειται κατά κανόνα για μεγαλύτερες ποσότητες εμπορευμάτων από αυτές που μεταφέρονται μέσω οδικών μεταφορών και επιπλέον οι ποσότητες αυτές μεταφέρονται διαμέσου αστικών κέντρων. Πολύ συχνά, οι σταθμοί διαλογής συρμών βρίσκονται στα κέντρα των πόλεων 7 ατυχήματα μπορούν να συμβούν και κατά τη διαλογή των συρμών. Σε αυτό προστίθεται και το γεγονός ότι τα εξαιρετικά επικίνδυνα εμπορεύματα μεταφέρονται σε αυξανόμενο βαθμό σιδηροδρομικώς και όχι οδικώς.

1.6. Ας σημειωθεί επίσης ότι οι σιδηρόδρομοι βρίσκονται σε φάση μετατροπών και αναδιάρθρωσης, με σκοπό το διαχωρισμό της διαχείρισης της υποδομής από την εκτέλεση μεταφορών.

1.6.1. Επίσης, θεσπίζονται ορισμένα νέα δικαιώματα πρόσβασης στην υποδομή των σιδηροδρόμων. Κατά συνέπεια, στο μέλλον θα εισέρχονται στον κλάδο και νέες επιχειρήσεις σιδηροδρόμων και θα παρέχουν υπηρεσίες στις οποίες θα περιλαμβάνεται και η μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων.

1.6.2. Λόγω του σταδιακού ανοίγματος της αγοράς σιδηροδρομικών μεταφορών είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα σύνολο διατάξεων ασφαλείας που να ρυθμίζει τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων κάτω από τις νέες αυτές συνθήκες ().

1.6.3. Eπιπλέον, είναι αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη ότι οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τα οχήματα δεν φέρουν την ίδια ευθύνη με τις επιχειρήσεις που διαθέτουν το σιδηροδρομικό δίκτυο.

1.7. Όσο οι σιδηροδρομικές μεταφορές, στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων και των μεταφορών εμπορευμάτων, εκτελούνται αποκλειστικά από τις κρατικές επιχειρήσεις σιδηροδρόμων, κάθε έλεγχος από άλλη αρχή είναι περιττός. Όμως, ενόψει της προαναφεθείσας αναδιάρθρωσης, τούτο δεν ισχύει πλέον.

1.8. Οι διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων διέπονται σήμερα από την κανονιστική ρύθμιση σχετικά με τις Διεθνείς Σιδηροδρομικές Μεταφορές Επικίνδυνων Εμπορευμάτων (RID), η οποία επισυνάπτεται ως Παράρτημα 1 του Προσαρτήματος Β της Σύμβασης περί Διεθνών Σιδηροδρομικών Μεταφορών (COTIF). Τα παραρτήματα της σύμβασης RID προσαρμόζονται κάθε δύο χρόνια, με βάση τις συστάσεις των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων. Τα παραρτήματα αυτά περιλαμβάνουν όλες τις σχετικές διατάξεις ασφαλείας. Προτείνεται γι`αυτό να συμπεριληφθούν πλήρως και σε τακτικά διαστήματα στα παραρτήματα της οδηγίας ώστε να ισχύουν και σε εθνικό επίπεδο. Όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι ήδη συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης αυτής, σε ό,τι αφορά τις διασυνοριακές μεταφορές.

1.9. Σε εθνικό επίπεδο οι σχετικοί κανόνες αναπτύχθηκαν με διαφορετικό τρόπο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κοινοτική νομοθεσία που να διέπει τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, της ασφαλείας που απαιτούν τα επιμέρους κράτη μέλη για τις μεταφορές παρόμοιων εμπορευμάτων σε εθνικό έδαφος διαφέρει σημαντικά από κράτος σε κράτος. Αυτό σημαίνει, ότι προς το παρόν δεν είναι δυνατό να εξασφαλισθεί σε ολόκληρη την Κοινότητα εξίσου υψηλός βαθμός προστασίας και ασφάλειας.

1.10. Ανεξάρτητα από τις διαφορές που υφίστανται σχετικά με τις διατάξεις ασφαλείας, η πολλαπλότητα και η ποικιλία των διάφορων εθνικών νομοθεσιών που διέπουν τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων στο εσωτερικό ενός κράτους μέλους αποτελούν σοβαρό εμπόδιο για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων αυτών σε ολόκληρη την Κοινότητα, γεγονός που κατά τη γνώμη της Επιτροπής δεν συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς.

1.11. Όσον αφορά το πρόβλημα της ασφάλειας, το ενδεχόμενο σοβαρών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού επιδεινώνεται κατά τη γνώμη της Επιτροπής ακόμη περισσότερο, λόγω των διμερών ή πολυμερών συμφωνιών που υπάρχουν μεταξύ κρατών μελών ή με τρίτες χώρες. Οι συμφωνίες αυτές, στις οποίες περιλαμβάνονται διατάξεις που αποκλίνουν από τους κανόνες ασφάλειας της ρύθμισης RID, σημαίνουν ότι δύο κράτη μέλη της Κοινότητας μπορούν να συνεννοηθούν σε διμερή βάση, να επιτρέψουν μεταξύ των επικρατειών τους τη μεταφορά ορισμένων επικίνδυνων εμπορευμάτων, παρά το γεγονός ότι η μεταφορά των εμπορευμάτων αυτών απαγορεύεται στην υπόλοιπη Κοινότητα.

1.12. Επομένως, επείγει η θέσπιση ομοιόμορφων κανόνων ασφαλείας που να ισχύουν σε ολόκληρη την Κοινότητα σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Το προσφορότερο μέσο για την ύπαρξη ενιαίων διατάξεων ασφαλείας για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων είναι η ρύθμιση RID να ισχύει όχι μόνο για τις σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, αλλά και στο εσωτερικό των κρατών μελών.

2.1.1. Η χρησιμοποίηση της RID ως βάση για την εναρμόνιση προσφέρει σαφώς το πλεονέκτημα ότι δεν θα χρειασθεί να θεσπισθούν σε κοινοτικό επίπεδο νέοι κανόνες ή προδιαγραφές. Επιπλέον, αυτό συνεπάγεται για τα κράτη μέλη ελάχιστη νομοθετική και διοικητική επιβάρυνση.

2.2. Ο στόχος της οδηγίας είναι επομένως η RID να ισχύει από 1 Ιανουαρίου 1997 όχι μόνο, όπως συμβαίνει σήμερα, στις διασυνοριακές μεταφορές, αλλά στο μέλλον και στο πλαίσιο των εθνικών μεταφορών εντός της επικράτειας των επιμέρους κρατών μελών.

2.3. Όπως και στην περίπτωση της οδηγίας εναρμόνισης για τις οδικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν αυστηρότερα μέτρα ή προδιαγραφές που προσεγγίζουν τις συστάσεις των Ηνωμένων Εθνών για τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων με πολλαπλά μέσα στο βαθμό που το RID δεν περιλαμβάνει παρόμοιες ρυθμίσεις.

2.4. Άλλα άρθρα προβλέπουν ρυθμίσεις κατά παρέκκλιση που ισχύουν για περιορισμένο χρόνο και αποσκοπούν στην προστασία των συμφερόντων των επιμέρους σιδηροδρομικών επιχειρήσεων.

3. Οι παρατηρήσεις της ΟΚΕ

3.1. Η ΟΚΕ επιδοκίμασε τόσο τις γενικές αποφάσεις που λήφθηκαν σχετικά με την ασφάλεια των μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων όσο και τις σχετικές οδηγίες.

3.1.1. Στις γνωμοδοτήσεις της πρότεινε τη θέσπιση ακόμη αυστηρότερων διατάξεων σε επιμέρους θέματα.

3.2. Και σ`αυτή την περίπτωση η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να προσαρμόσει τις εθνικές διατάξεις στις διεθνείς ισχύουσες διατάξεις για τις διασυνοριακές μεταφορές, οι οποίες ισχύουν ήδη σε 34 συμβαλλόμενα κράτη τη ρύθμιση RID.

3.3. Επίσης, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η οδηγία αυτή συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με την οδηγία για τις οδικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων. Κατ`αυτό τον τρόπο διευκολύνονται οι μεταφορές με πολλαπλά μέσα.

3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί αδιανόητη την εξαίρεση των εθνικών ενόπλων δυνάμεων από την ισχύ των διατάξεων ασφαλείας (άρθρο 1, 1η παράγραφος).

3.4.1. Οπωσδήποτε πρέπει να διασφαλισθεί ότι αυτές οι μορφές μεταφορών δεν υπολείπονται των προτύπων ασφαλείας για τη μεταφορά ιδιωτικών αγαθών.

3.5. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αναδιαρθρώσεις που αναφέρει η Επιτροπή (οδηγία 91/440/ΕΟΚ) συνεπάγονται διαφορετικές ευθύνες αφενός, για τις επιχειρήσεις που είναι αρμόδιες για τη λειτουργία του δικτύου και, αφετέρου, για τις επιχειρήσεις που είναι αρμόδιες για το δίκτυο αυτό καθ`εαυτό. Η οδηγία θα πρέπει να αναφέρει και να διευκρινίζει τις διαφορετικές αυτές ευθύνες.

3.6. Στο άρθρο 6, παράγραφος 9, αναφέρεται ο όρος « μικρές ποσότητες ». Για να αποφευχθούν παρερμηνείες η ΟΚΕ προτείνει για τον προσδιορισμό του όρου αυτού να γίνει παραπομπή στη RID και στις ποσότητες που αναφέρονται υπό την αρίθμηση Χ Ο1α για τις επιμέρους κατηγορίες.

3.7. Με βάση την αναδιάρθρωση που αναφέρεται στο σημείο 1.7, η ΟΚΕ αναμένει ότι θα υποβληθεί σύντομα σχέδιο οδηγίας για τον έλεγχο των σιδηροδρομικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων, αντίστοιχα με το σχέδιο οδηγίας για τις οδικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων ().

3.8. Η ΟΚΕ καλεί επίσης την Επιτροπή να υποβάλει σύντομα και ένα σχέδιο οδηγίας για τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων. Παρόμοια οδηγία θα διευκολύνει ουσιαστικά τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων με πολλαπλά μέσα.

3.9. Η ΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί η άποψη που εκφράζει η Επιτροπή στην αιτιολογική έκθεση ότι δηλαδή υπάρχει « πληθώρα εθνικών διατάξεων » που διέπουν τις εθνικές μεταφορές και ότι « οι σχετικοί κανόνες αναπτύχθηκαν με διαφορετικό τρόπο ». Ωστόσο, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη σύναψη των εθνικών διατάξεων με βάση το πρότυπο της RID.

Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Οδηγία για τις οδικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων 7 Οδηγία για τον έλεγχο της μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων 7 Σχέδιο οδηγίας για την εκπαίδευση των ατόμων που ασχολούνται με τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων.

() Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας λειτουργούν ήδη 130 εν μέρει ιδιωτικές σιδηροδρομικές εταιρείες οι οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, αλλά και πολυάριθμες επιχειρήσεις για τις οποίες οι σιδηροδρομικές μεταφορές αποτελούν δευτερεύουσα δραστηριότητα. Σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, όλες αυτές οι επιχειρήσεις δικαιούνται ελεύθερης πρόσβασης στο σιδηροδρομικό δίκαιο των Ομοσπονδιακών Σιδηροδρόμων ΑΕ της Γερμανίας, με την προϋπόθεση ότι και η Deutsche Bahn θα έχει ελεύθερη πρόσβαση στο σιδηροδρομικό δίκτυο των επιχειρήσεων αυτών. Αναμένεται να εισέλθουν και νέες επιχειρήσεις στις αγορές αυτές.

() Έγγρ. COM(93) 665 τελικό - SYN 487/AB1. Αριθ. C 238 της 26. 8. 1994, σ. 4.

() ΕΕ αριθ. C 389 της 31. 12. 1994, σ. 15.