A4-0279/96

Ψήφισμα για την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Προς μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τις δημοκρατίες της Υπερκαυκασίας» (COM(95)0205 - C4-0242/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(95)0205 - C4-0242/96),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής καθώς και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας και της Επιτροπής Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (A4-0279/96),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Υπερκαυκασία διατηρεί από την αρχαιότητα στενούς πολιτιστικούς και ιστορικούς δεσμούς με ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός από το οποίο συνάγεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να μην ενδιαφέρεται γι' αυτήν, ιδίως από τότε που η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και η Γεωργία επανηύραν την ανεξαρτησία τους το 1991,

Β. επισημαίνοντας ότι η Υπερκαυκασία, στρατηγική ζώνη η οποία ευρίσκεται στα σύνορα της Ρωσίας, της Τουρκίας και του Ιράν, αποτελεί ζωτική περιοχή για την ασφάλεια της Ευρώπης στο σύνολό της,

Γ. εκτιμώντας ότι η περιοχή αυτή περικλείει εστίες κρίσης και περιλαμβάνει ζώνες ασταθείς από πολιτικής απόψεως,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη της Υπερκαυκασίας, τα οποία είναι μέλη της ΚΑΚ, προσβλέπουν στο να ενσωματωθούν στις δομές πολιτικής φύσης και ασφάλειας της Ευρώπης,

Ε. κρίνοντας ότι είναι απαραίτητο να λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση υπόψη την Υπερκαυκασία κατά τη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής της και να αναπτύξει μια στρατηγική η οποία να επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη να εύρουν σ' αυτήν αμοιβαία πλεονεκτήματα,

1. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναπτύξει μια ενεργό παρουσία στην Υπερκαυκασία, περιοχή στρατηγικής σημασίας[semigr ]

2. εμμένει στο ότι πρέπει η Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταβάλουν ενεργότερες προσπάθειες για την εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας ανοίγοντας τις πρεσβείες της Κοινότητας προκειμένου τα καλώς εννοούμενα οικονομικά συμφέροντα των κρατών μελών της Ένωσης να μην αποτελούν φραγμό στην εξέλιξη μιας αληθούς στρατηγικής της Ευρώπης έναντι της Υπερκαυκασίας[semigr ]

3. επιβεβαιώνει ότι μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι της Υπερκαυκασίας πρέπει να αποσκοπεί:

α) στην παγίωση της ανεξαρτησίας των τριών ενδιαφερομένων κρατών,

β) στην αναζήτηση μιας λύσης κατόπιν διαπραγματεύσεων στις πολιτικές κρίσεις που πλήττουν τον Καύκασο στο σύνολό του και ειδικότερα την Υπερκαυκασία, εφαρμόζοντας τα ίδια γενικά κριτήρια και λαμβάνοντας υπόψη τις πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ πλειόνων εστιών κρίσης,

γ) στην προώθηση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνίας των πολιτών στα τρία κράτη,

δ) στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας, στα πλαίσια της κοινωνικής οικονομίας αγοράς και με σεβασμό στο περιβάλλον[semigr ]

4. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με βάση τα στοιχεία αυτά, να εγκρίνει κοινή θέση όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Υπερκαυκασίας, ιδίως σύμφωνα με το άρθρο Ι.2 ΕΕ[semigr ]

5. τονίζει ότι οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας οι οποίες μονογραφήθηκαν στις 15 Δεκεμβρίου 1995 και υπογράφηκαν στις 22 Απριλίου 1996 με την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία, αποτελούν τα πρωτίστως πολιτικής φύσης μέσα, ένας από τους σκοπούς των οποίων είναι η παγίωση της ανεξαρτησίας αυτών των νέων ανεξαρτήτων κρατών, επιτρέποντάς τους να δημιουργήσουν ένα στενό πολιτικό και κοινοβουλευτικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Ένωση και να διαφοροποιήσουν τις οικονομικές σχέσεις τους[semigr ]

6. εκφράζει την ικανοποίησή του για την πιθανότητα που προβλέπεται από όλες τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης για μια στενότερη οικονομική συνεργασία μεταξύ της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Γεωργίας και των λοιπών κρατών μελών της ΚΑΚ, γεγονός το οποίο θα πρέπει να επιτρέψει την αποκατάσταση των παραδοσιακών εμπορικών συναλλαγών τόσο στον τομέα της ενέργειας και των πρώτων υλών όσο και στην πώληση γεωργικών προϊόντων[semigr ]

7. θα αποφανθεί εν ευθέτω χρόνω επί των εν λόγω συμφωνιών εταιρικής σχέσης, ανάλογα με την πρόοδο που θα επιτελέσει κάθε κράτος όσον αφορά τον εκδημοκρατισμό, το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων καθώς και τον τομέα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων[semigr ]

8. προσφέρει την υποστήριξή του στην αίτηση προσχώρησης της Αρμενίας στη Διεθνή Οργάνωση Εμπορίου και ελπίζει ότι η Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν θα ακολουθήσουν αυτή την οδό αμέσως μόλις προχωρήσει επαρκώς η διαδικασία μεταλλαγής προς μια οικονομία αγοράς στις εν λόγω δύο χώρες[semigr ]

9. φρονεί, λαμβάνοντας ταυτοχρόνως υπόψη την επείγουσα ανάγκη να συνεχισθεί η ανθρωπιστική βοήθεια, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλοι δότες πρέπει να μεριμνούν περισσότερο για την προώθηση των επενδύσεων και της ανάπτυξης στην περιοχή και να περάσουν από το στάδιο της ανθρωπιστικής βοήθειας σ' αυτό της βοήθειας στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμα[semigr ]

10. τονίζει ότι τα κράτη της Υπερκαυκασίας συμμετέχουν στην εταιρική σχέση για την ειρήνη και ότι μπορούν με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν κατά τρόπο χρήσιμο στο διάλογο που το ΝΑΤΟ προσπαθεί να αποκαταστήσει με τα κράτη που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση, αρχής γινομένης από τη Ρωσία, στο πλαίσιο της εφαρμογής μιας πανευρωπαϊκής δομής ασφάλειας της οποίας η ΔΑΣΕ αποτελεί μια από τις κύριες πτυχές[semigr ]

11. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της να ενεργήσουν στα πλαίσια της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, στους κόλπους των διεθνών αρχών (ΟΗΕ, ΔΑΣΕ και Συμβούλιο της Ευρώπης), για να αναζητήσουν μια πολιτική λύση στις κρίσεις που πλήττουν την Υπερκαυκασία[semigr ]

12. υπενθυμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τα απαιτούμενα πολιτικά και οικονομικά μέσα για να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στη Ρωσία και την Τουρκία, χώρες όμορες της περιοχής, προκειμένου να συμβάλλουν κατά τρόπο θετικό στην επίλυση των διενέξεων στην Υπερκαυκασία[semigr ]

13. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να αναζητήσουν ενεργά, από κοινού με τα ειδικευμένα όργανα όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και η ΔΑΣΕ, λύση στο πρόβλημα των μειονοτήτων στην περιοχή[semigr ]

14. επιβεβαιώνει ότι αποδίδει μεγάλη σημασία στην αποκατάσταση της κυριαρχίας της Γεωργίας στο σύνολο της επικρατείας της καθώς και στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητάς της, γενικότερα δε επιβεβαιώνει την υποστήριξή του στην ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών της περιοχής[semigr ]

15. εφιστά την προσοχή στη δραματική κατάσταση των προσφύγων στο Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία και τη Γεωργία[semigr ] διαπιστώνει την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων του ΕCΗΟ στην περιοχή, εμμένει όμως ταυτόχρονα στο ότι πρέπει η Ένωση να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιλυθεί το πρόβλημα των προσφύγων[semigr ]

16. αναγνωρίζει τον κεφαλαιώδη ρόλο της μακροπρόθεσμης αποστολής της ΔΑΣΕ στη σύρραξη του Ναγκόρνο Καραμπάχ και ζητεί από τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν την αποστολή αυτή με όλα τα οικονομικά και πολιτικά μέσα που διαθέτουν[semigr ] τονίζει ότι η ισχύουσα από το Μάϊο 1994 μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ναγκόρνο Καραμπάχ κατάπαυση του πυρός δημιουργεί κλίμα ευνοϊκό για την αναζήτηση δίκαιης και βιώσιμης λύσης στην εν λόγω σύρραξη, με βάση τις αρχές της ΔΑΣΕ και ζητεί από τις δυνάμεις της περιοχής που ενδιαφέρονται ειδικότερα για τη σύρραξη να αποφύγουν κάθε ανάμιξη[semigr ] θλίβεται διότι δεν επιτεύχθηκε καμία πρόοδος στις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη διαμάχη αυτή κατά τη Διάσκεψη Κορυφής της ΟΑΣΕ στις 2 και 3 Δεκεμβρίου 1996 στη Λισαβώνα[semigr ]

17. ζητεί την άρση, χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις του αποκλεισμού που επέβαλε στην Αρμενία η Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν και να ανοίξουν εκ νέου όλες οι οδοί παραδοσιακής επικοινωνίας, γεγονός που θα επέτρεπε ιδίως να παύσει η απομόνωση του Νακιτσεβάλ[semigr ] υπενθυμίζει ότι οι φραγμοί που έχουν τεθεί στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των αγαθών δεν είναι σύμφωνοι ούτε με το πνεύμα συνεργασίας το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να προωθήσει στην περιοχή με την πολιτική της της σύναψης συμφωνιών σύνδεσης ή εταιρικής σχέσης, ούτε με τις διατάξεις της Χάρτας των Παρισίων[semigr ]

18. διαπιστώνει ότι τα κράτη της Υπερκαυκασίας δεν προχωρούν με το ίδιο βήμα προς τη δημοκρατία, όπως κατέδειξαν οι βουλευτικές εκλογές οι οποίες διεξήχθησαν σε καθένα από τα κράτη αυτά το 1995[semigr ]

19. σημειώνει ότι η Αρμενία, η Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν δέχθηκαν αντιστοίχως, στις 26 Ιανουαρίου 1996, στις 28 Μαΐου 1996 και στις 28 Ιουνίου 1996, το καθεστώς του ειδικού προσκεκλημένου στο Συμβούλιο της Ευρώπης[semigr ]

20. υπογραμμίζει ωστόσο, ότι το Αζερμπαϊτζάν θα πρέπει να καταβάλλει ακόμη μεγάλες προσπάθειες για τον εκδημοκρατισμό της πολιτικής ζωής του και ότι η σημερινή κατάσταση μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις σχέσεις του με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, καλεί δε την Επιτροπή να εξαρτήσει την μη ανθρωπιστική βοήθεια από την πρόοδο που πραγματοποιείται στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου[semigr ]

21. εκφράζει την επιθυμία, όσον αφορά την Αρμενία, όπως η πλειοψηφούσα παράταξη και η αντιπολίτευση προχωρήσουν με αποφασιστικότητα στο διάλογο για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στην κρίαση που επακολούθησε έπειτα από τις προεδρικές εκλογές στις 22 Σεπτεμβρίου 1996, κατά τρόπο ώστε να καταστεί δυνατή η συνέχιση του εκδημοκρατισμού και των μεταρρυθμίσεων και να ενισχυθεί η εσωτερική συνοχή της χώρας[semigr ]

22. δεσμεύει την Επιτροπή να εφαρμόσει κατά τρόπο καλύτερα επικεντρωμένο το πρόγραμμα TACIS για τη δημοκρατία σε καθένα από τα τρία κράτη της Υπερκαυκασίας, και να αντιμετωπίσει με πολύ μεγαλύτερη σπουδαιότητα τις άμεσες σχέσεις με τις περιοχές στο πλαίσιο μιας αποκεντρωμένης πολιτικής, και τούτο με βάση τις διαπιστωθείσες ανάγκες στις εν λόγω χώρες[semigr ]

23. ζητεί απο την Επιτροπή να προωθήσει την περιφερειακή συνεργασία σε όλους τους τομείς εφαρμόζοντας ειδικά διαπεριφερειακά σχέδια στο πλαίσιο του προγράμματος ΤΑCΙS και να εργαστεί με τον τρόπο αυτό για τη συνύπαρξη και την αμοιβαία κατανόηση των λαών των κρατών της Υπερκαυκασίας[semigr ]

24. εμμένει, προκειμένου περί της εφαρμογής του προγράμματος ΤΑCΙS στην αναγκαία συνέχεια που πρέπει να διασφαλισθεί κυρίως στο πεδίο της αναδιάρθρωσης των κοινωνικών υπηρεσιών και της υγείας[semigr ]

25. φρονεί ότι θα πρέπει να αντιμετωπισθεί μια έκτακτη οικονομική βοήθεια στις τρεις δημοκρατίες της Υπερκαυκασίας, πέραν όσων προβλέπει το πρόγραμμα ΤΑCΙS, στο πλαίσιο συμφωνιών με το ΔΝΤ, προκειμένου να διευκολυνθεί η αποπληρωμή των δανείων που παρέσχε η Ευρωπαϊκή Ένωση το 1991[semigr ]

26. φρονεί ότι η χορήγηση δανείων που έχουν σχέση με ειδικά σχέδια επενδύσεων για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, στο πλαίσιο της ΕΤΑΑ ή της ΕΤΕ, αποτελεί μέσο οικονομικής ενίσχυσης, κατά τρόπο δε αποτελεσματικό, της αειφορικής ανάπτυξης της περιοχής της Υπερκαυκασίας[semigr ]

27. ζητεί από την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα τα οποία διαθέτει για να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη της Αρμενίας του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας, να ενισχύσει τις οικονομικές συναλλαγές με την Ευρωπαϊκή Ένωση, να αναπτύξει ένα σύγχρονο τραπεζικό σύστημα και να συμβάλει στην οικονομική συνεργασία με την περιοχή της Υπερκαυκασίας, με την μορφή π.χ. μίας μεγάλης αγοράς - εν ανάγκη, για να επιταχυνθεί η διαδικασία σε διμερή βάση - καθώς και με τα γειτονικά κράτη[semigr ] τονίζει ότι μια τέτοια προοπτική καθιστά ακόμη πιο απαραίτητη την άρση του αποκλεισμού που πλήττει την Αρμενία[semigr ]

28. υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη των δικτύων (μεταφορές, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες) στην Υπερκαυκασία[semigr ]

29. ζητεί από την Επιτροπή να καθορίσει ποιά έργα υποδομής που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τις σχέσεις της Ένωσης με τα κράτη της Υπερκαυκασίας μπορούν να χρηματοδοτηθούν από την Ένωση στο πλαίσιο υφισταμένων μέσων ή άλλων που πρέπει να συσταθούν[semigr ]

30. φρονεί ότι η αποκατάσταση των υποδομών στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών αποτελεί μια από τις πρωταρχικές προτεραιότητες και ότι η ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στις μεταφορές και τις επικοινωνίες θα συμβάλει στην άμβλυνση των εντάσεων στην περιοχή και στην προώθηση της ανάπτυξης[semigr ]

31. υπενθυμίζει την ανησυχία του όσον αφορά τους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ενεργείας σοβιετικού τύπου που δεν είναι κατάλληλοι για μακροχρόνια λειτουργία[semigr ] ζητεί συνεπώς από την Ευρωπαϊκή Ένωση να χορηγήσει, στα πλαίσια του προγράμματος TACIS, μια ενίσχυση για την πυρηνική ασφάλεια στον σταθμό του Μετζαμόρ στην Αρμενία, και να αναπτύξει, σε συνεργασία με τις αρμενικές αρχές μια συνολική και μακρόπνοη ενεργειακή στρατηγική που να διευκολύνει ειδικότερα τη χρήση εναλλακτικών πηγών ενεργείας[semigr ]

32. είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να εξετάσει προσεκτικότερα το ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Μαύρη Θάλασσα στην ανάπτυξη των σχέσεών της με τα κράτη της Υπερκαυκασίας, δεδομένου ότι συνδέει την περιοχή αυτή με το βιομηχανικό κέντρο της Ευρώπης μέσω της ποτάμιας σύνδεσης Ρήνου-Δούναβη, που επιτέλους θα αναπτυχθεί εν τέλει με τη λήξη του πολέμου στη πρώην Γιουγκοσλαβία[semigr ]

33. υπενθυμίζει ότι η ζώνη οικονομικής συνεργασίας της Βόρειας Θάλασσας δημιουργήθηκε τον Ιούνιο 1992 προκειμένου να εγκαθιδρυθεί μια ζώνη ειρήνης και ευημερίας και να τονωθεί η οικονομική συνεργασία[semigr ] εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση των μερών που μετέχουν στην εν λόγω ζώνη να συστήσουν Τράπεζα για το εμπόριο και την ανάπτυξη της Βόρειας Θάλασσας με έδρα τη Θεσσαλονίκη και της οποίας η έγκριση βρίσκεται στο στάδιο της κύρωσης[semigr ]

34. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση να επωφεληθεί από το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος - η Ελλάδα - είναι μέλος της Ζώνης Παρευξείνιας Οικονομικής Συνεργασίας, και ότι δύο άλλα - η Αυστρία και η Ιταλία - έχουν καθεστώς παρατηρητή για να εμπλακεί περισσότερο στην πρωτοβουλία αυτή, στην οποία μετέχουν τα κράτη της Υπερκαυκασίας, ιδίως στην προοπτική της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη συμμετοχή των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης[semigr ] υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολλώ μάλλον δικαιολογημένη καθότι διατηρεί συμφωνίες με το σύνολο των χωρών που βρέχονται από την εν λόγω θάλασσα[semigr ]

35. υπενθυμίζει τη σπουδαιότητα των συμφωνιών που συνήφθησαν μεταξύ της Ρωσίας, της Γεωργίας και του Αζερμπαϊτζάν για τη διοχέτευση του πετρελαίου της Κασπίας[semigr ]

36. είναι της γνώμης ότι η μεταφορά πετρελαίου από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας μέσω των Στενών μπορεί να παρουσιάζει όχι αμελητέο οικολογικό κίνδυνο[semigr ] για το λόγο αυτό φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να παράσχει την αμέριστη υποστήριξή της στην κατασκευή πετρελαιαγωγού μεταξύ Burgas (Βουλγαρία) και Αλεξανδρούπολης (Ελλάδα) γεγονός που θα αποτελούσε απτό παράδειγμα διευρωπαϊκής συνεργασίας[semigr ]

37. καλεί την Επιτροπή, η οποία σήμερα είναι παρούσα στο Τμπίλισι, να ανοίξει αντιπροσωπείες και στο Ερεβάν και στο Μπακού[semigr ] εκφράζει επίσης την επιθυμία τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, να συντονίσουν περισσότερο τις ενέργειες των διπλωματικών αντιπροσωπειών τους αντιστοίχως στην Υπερκαυκασία[semigr ]

38. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο καθώς και στη γραμματεία της ΔΑΣΕ και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας.