ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Πρόσβαση μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Επιτελική Σύνοψη

2. Αίτημα του Συμβουλίου

3. Χρηματοδοτικά μέσα που υποστηρίζουν τις ΜΜΕ

3.1. Χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ

3.2. Κράτη μέλη

3.3. Χώρες υπό ένταξη και υποψήφιες χώρες

3.4. Πλαίσιο πολιτικής

4. Τραπεζικά δάνεια

4.1. Κώδικας συμπεριφοράς

4.2. Μικροδανεισμός

4.3. Μέτρηση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

4.4. Αξιολόγηση των ΜΜΕ

4.5. Μέσα εγγυήσεων

4.6. Δραστηριότητες του ΕΤΕ

4.7. Συνολικά δάνεια ΕΤΕπ

5. Χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου

5.1. Αστοχίες της αγοράς στο επιχειρηματικό κεφάλαιο

5.2. Ορθές πρακτικές στην κατάρτιση

5.3. Αύξηση της ρευστότητας των κεφαλαιαγορών

6. Συμπεράσματα

6.1. Βελτίωση του πλαισίου

6.2. Έμφαση στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, ιδίως στις εγγυήσεις και τα μικροδάνεια

6.3. Αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Επισκόπηση πρόσφατων εθνικών δράσεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση ΜΜΕ

1. ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

Η βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση είναι μια σημαντική πτυχή της ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας στην Ευρώπη. Ο ρόλος του δημόσιου τομέα θα πρέπει κυρίως να είναι η βελτίωση του γενικού πλαισίου χρηματοδότησης και η ανάληψη περιορισμένης άμεσης δράσης μόνο όταν αυτό απαιτείται λόγω των αδυναμιών της αγοράς. Η εμπειρία έχει δείξει ότι τα καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ επιτυγχάνονται όταν ο δημόσιος τομέας συνεργάζεται με τις αγορές και ενεργεί ως καταλύτης για την ενθάρρυνση της ανάπτυξής τους.

Χρηματοδοτικά μέσα. Τα προβλήματα χρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις που βρίσκονται σε φάση εκκίνησης απαιτούν μακροπρόθεσμες λύσεις στις οποίες θα συμμετέχει ο δημόσιος τομέας. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν προγράμματα και όργανα που αποσκοπούν στην κάλυψη του κενού χρηματοδότησης των ΜΜΕ που βρίσκονται σε πρώιμα στάδια, το οποίο οφείλεται στους υψηλούς κινδύνους και τα υψηλά γενικά έξοδα. Οι αποτελεσματικοί μηχανισμοί υποστήριξης εκ μέρους του δημοσίου πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι στις τοπικές συνθήκες και να είναι απλοί και ευπρόσιτοι. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο χρησιμοποιώντας τοπικές τράπεζες και ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ως ενδιαμέσους - όπως συμβαίνει με τα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα.

Τραπεζικός δανεισμός. Η εμπειρία από τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ δείχνει ότι οι εγγυήσεις δανείων είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος χρησιμοποίησης περιορισμένων δημόσιων οικονομικών πόρων άμεσης αντιμετώπισης των προβλημάτων της έλλειψης εμπράγματων ασφαλειών και άυλων στοιχείων του ενεργητικού. Για να βελτιωθούν οι συνθήκες χορήγησης δανείων από τράπεζες, η Επιτροπή διευκόλυνε τις συζητήσεις σχετικά με έναν κώδικα συμπεριφοράς για πιστωτικά ιδρύματα και ΜΜΕ. Εξέτασε επίσης μια έκθεση για τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά το μικροδανεισμό. Τα κοινοτικά χρηματοδοτικά όργανα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) παρέχουν σημαντική υποστήριξη στην πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση.

Η αύξηση της συνειδητοποίησης των κινδύνων εκ μέρους των τραπεζών τις οδήγησαν στην επέκταση της χρήσης εσωτερικής αξιολόγησης των ΜΜΕ, που θα οδηγήσει σταδιακά σε μια νοοτροπία αξιολόγησης στο πλαίσιο της οποίας οι ΜΜΕ θα πρέπει να κοινοποιούν στις τράπεζες την πιστοληπτική τους ικανότητα, να συζητούν τακτικά την πιστοληπτική θέση τους και να παρέχουν έγκαιρα πληροφορίες.

Χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου. Πολλές ΜΜΕ χρειάζονται ισχυρότερους ισολογισμούς αν και το επίσημο επιχειρηματικό κεφάλαιο αποτελεί επιλογή μόνο για εταιρείες που βρίσκονται σε φάση επιχειρηματικής ανάπτυξης. Επιπλέον της ανάπτυξης ευρωπαϊκών αγορών επιχειρηματικού κεφαλαίου, η προώθηση των δυνατοτήτων που παρέχονται από τους επιχειρηματικούς αγγέλους και τα δίκτυα επιχειρηματικών αγγέλων θα πρέπει να συνεχιστεί σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι προτεινόμενες νέες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις τράπεζες από το 2007 και μετά θα αυξήσουν τη σταθερότητα και τον ανταγωνισμό στις Ευρωπαϊκές αγορές χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, και αναμένεται επίσης ότι θα ωφελήσουν και τον τομέα των ΜΜΕ. Τα αποτελέσματα των νέων κανόνων για την Ευρωπαϊκή οικονομία, και ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ, αποτελούν αντικείμενο μιας μελέτης που εκπονείται για λογαριασμό της Επιτροπής.

Συμπεράσματα. Για την αποτελεσματική προώθηση της επιχειρηματικότητας στην Ευρώπη, οι περαιτέρω ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές δράσεις του δημόσιου τομέα πρέπει να εστιάζονται σε τρεις τομείς της χρηματοδότησης των ΜΜΕ: (1) βελτίωση του πλαισίου. (2) έμφαση στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, ιδίως στις εγγυήσεις και το μικροδανεισμό. και (3) αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στους ισολογισμούς των ΜΜΕ.

* βελτίωση του πλαισίου. Εκτός από την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την εξάλειψη των εμποδίων για την ανάπτυξη, οι αναπτυσσόμενες χρηματοπιστωτικές αγορές θα είναι μια ιδιαίτερη πρόκληση στις υπό ένταξη χώρες επειδή πάσχουν από χαμηλό επίπεδο επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου και τραπεζικής δανειοδότησης. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις χώρες αυτές, δεδομένου ότι αν δεν γίνει αυτό οι χαμηλές επιδόσεις των χρηματοπιστωτικών αγορές θα παρεμποδίσουν την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη.

* έμφαση στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, ιδίως στις εγγυήσεις και το μικροδανεισμό. Λόγω του κενού που εξακολουθεί να υφίσταται όσον αφορά τη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια είναι απαραίτητο να συνεχίσει ο δημόσιος τομέας να συνεργάζεται με τον ιδιωτικό τομέα για να υπερνικηθεί το πρόβλημα αυτό. Τα μέσα εγγυήσεων που είναι ευπρόσιτα στο ευρύ κοινό, τα οποία καταμερίζουν τον κίνδυνο μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις δυσκολίες των ΜΜΕ όσον αφορά τη λήψη τραπεζικών δανείων. Ο μικροδανεισμός μπορεί να προσφέρει στις εκκινήσεις επιχειρήσεων μια αποφασιστικής σημασίας βοήθεια και οι εγγυήσεις δανείων θα πρέπει να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για την προώθηση τέτοιων δανείων. Η χρήση εθνικών ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και εθνικών προγραμμάτων καθιστά δυνατή την αναπροσαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων στις διαφορετικές συνθήκες χρηματοδότησης παρέχοντας συμπληρωματική μόχλευση σε προγράμματα που στοχεύουν στο κενό χρηματοδότησης όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ σε πρώιμα στάδια.

* αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου. Οι ανάγκες των εταιρειών επιχειρηματικής ανάπτυξης και των συμβατικών ευρωπαϊκών ΜΜΕ είναι διαφορετικές, αλλά και οι δύο κατηγορίες χρειάζονται ισχυρούς ισολογισμούς με επαρκές μετοχικό κεφάλαιο. Τα μη διανεμόμενα κέρδη είναι η καλύτερη μορφή χρηματοδότησης της μεγέθυνσης και των επενδύσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν εάν η φορολογική τους νομοθεσία παρεμποδίζει τη μεγέθυνση των επιχειρήσεων φορολογώντας τα μη διανεμόμενα έσοδα περισσότερο από τα διανεμόμενα κέρδη. Για τις εταιρείες επιχειρηματική ανάπτυξης, ουσιαστική σημασία έχουν οι αγορές επιχειρηματικού κεφαλαίου που έχουν μεγάλη ρευστότητα και λειτουργούν σωστά.

2. ΑΙΤΗΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Στη συνεδρίασή του της 4ης και 5ης Δεκεμβρίου του 2001 το Συμβούλιο Ενέργειας και Βιομηχανίας ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) σε χρηματοδότηση και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει μια αρχική αξιολόγηση της προόδου το 2003. Τα συμπεράσματα απευθύνονταν κατά ένα μέρος στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), και στις χώρες που συμμετέχουν στο Πολυετές Πρόγραμμα για τις Επιχειρήσεις και την Επιχειρηματικότητα (2001-2005).

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή:

* να ενθαρρύνει τον επαγγελματισμό των διάφορων παραγόντων στον τομέα της χρηματοδότησης μετοχικού κεφαλαίου εντοπίζοντας ορθές πρακτικές στον τομέα της κατάρτισης στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

* να διευκολύνει τις επαφές μεταξύ τραπεζών, άλλων παρόχων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ΜΜΕ με σκοπό να συνταχθεί ένας ευρωπαϊκός κώδικας καλής συμπεριφοράς μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ ενισχύοντας έτσι την αμοιβαία κατανόηση, και να εντοπίσει ορθές πρακτικές για τη μείωση της πολυπλοκότητας των διοικητικών διαδικασιών που αφορούν τη χρηματοδότηση ή τις κρατικές εγγυήσεις.

* να μετρά σε τακτική βάση την πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση.

* να διερευνήσει τρόπους μείωσης των ασυμμετριών πληροφόρησης μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης, εξετάζοντας ιδιαιτέρως τις μεθοδολογίες αξιολόγησης κινδύνων που είναι ευπρόσιτες, διαφανείς και προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις των ΜΜΕ.

* να διερευνήσει τρόπους αύξησης της ρευστότητας των κεφαλαιαγορών.

* να υποβάλει μια αρχική αξιολόγηση της προόδου το 2003.

Επιπροσθέτως, το Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) να προσανατολίσει περισσότερο τα συνολικά δάνειά της στα τμήματα στα οποία οι αδυναμίες της αγοράς είναι σημαντικές και να διασφαλίσει ότι οι χρηματοδοτικές προσπάθειες της ΕΤΕπ έχουν αντίκτυπο και στο επίπεδο των ΜΜΕ.

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ):

* να διεξαγάγουν ανάλυση στον τομέα των συστημάτων κατανομής του κινδύνου μεταξύ του δημόσιου τομέα και του ιδιωτικού τομέα, με ιδιαίτερη προσοχή στα συστήματα εγγύησης και στις διάφορες μορφές τιτλοποίησης

* να μελετήσουν τη δημιουργία ενός εγγυητικού συστήματος το οποίο διευκολύνει τη συγκέντρωση κεφαλαίων και θα δημιουργεί σημαντικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στις ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης (τράπεζες, επιχειρηματικό κεφάλαιο, επιχειρηματικοί άγγελοι) ενώ θα είναι συμβατό με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.

* να εστιάσουν τη δράση που αφορά το επιχειρηματικό κεφάλαιο στα τμήματα στα οποία οι αδυναμίες της αγοράς είναι πιο εμφανείς.

Το Συμβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στις πρωτοβουλίες τις σχετικές με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, όπως οι δράσεις που προωθούν την επιχειρηματικότητα, οι ορθές πρακτικές στη χρηματοπιστωτική διαχείριση και η ποιοτική χρηματοπιστωτική πληροφόρηση σχετικά με τις ΜΜΕ, και να ενθαρρύνουν τις επαφές μεταξύ τραπεζών, άλλων παρόχων χρηματοδότησης και ΜΜΕ για να βελτιωθεί η αμοιβαία κατανόηση.

3. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΜΜΕ

3.1. Χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ

Τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (2001-2005) παρέχουν ευρωπαϊκή μόχλευση και υποστήριξη για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Αυτά τα μέσα εφαρμόζονται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ), που είναι ο κλάδος χρηματοδότησης επιχειρηματικού κινδύνου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης έχει διαθέσει EUR1,5 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη των ΜΜΕ στα κράτη μέλη για την περίοδο 2000-2006.

Ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ παρέχει εγγυήσεις για προγράμματα εγγυήσεων και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που υποστηρίζουν τη χορήγηση δανείων σε ΜΜΕ. Ο μηχανισμός περιλαμβάνει εγγυήσεις μικροπιστώσεων, εγγυήσεις μετοχικού κεφαλαίου, καθώς και εγγυήσεις για δάνεια που χρηματοδοτούν εξοπλισμό ΤΠ, λογισμικό και κατάρτιση. Ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ αποδείχθηκε πολύ αποτελεσματικό εργαλείο και, από το 1998, έχει ωφελήσει περισσότερες από 125.000 ΜΜΕ σε ένα ευρύ φάσμα τομέων. Περισσότερες από 90% των επιχειρήσεων που ωφελούνται από εγγυήσεις δανείων είναι μικροεπιχειρήσεις με λιγότερους από 10 μισθωτούς και η εκ μέρους τους δημιουργία θέσεων απασχόλησης αυξήθηκε σημαντικά [1]. Περίπου 45% των αποδεκτών είναι επιχειρήσεις σε φάση εκκίνησης.

[1] Βλέπε την έκθεση με τίτλο "Μέτρα χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης", COM(2003) 480 τελικό, 5.8.2003.

Η πιο πρόσφατη ετήσια έκθεση για τα χρηματοδοτικά μέσα δείχνει ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων κατέστησε δυνατή τη χορήγηση δανείων σε ΜΜΕ, το ύψος των οποίων ανερχόταν σε 58 φορές τις δαπάνες του προϋπολογισμού, πράγμα που αποτελεί μια άκρως αποτελεσματική χρήση των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ [2].

[2] The budgetary resources were EUR155.7m, which allowed guaranteeing loans worth of EUR9.02bn.

Ο μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ υποστηρίζει τη χρηματοδότηση ΜΜΕ στη φάση εκκίνησης, επενδύοντας σε ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου και επωαστήρια επιχειρήσεων. Τα ταμεία θα πρέπει ιδιαιτέρως να είναι ταμεία κεφαλαίου αρχικής ώθησης, μικρότερα ταμεία, ταμεία που λειτουργούν σε περιφερειακή βάση ή ταμεία που απευθύνονται σε συγκεκριμένους τομείς ή τεχνολογίες, ή ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου που χρηματοδοτούν την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της Ε&Α. Το ΕΤΕ επενδύει συνήθως περίπου 15% στο κεφάλαιο ενός νέου ταμείου επιχειρηματικού κεφαλαίου και η υπόλοιπη επένδυση πρέπει να καλυφθεί με πόρους που θα συγκεντρωθούν από άλλες πηγές, αν και με τις σημερινές δυσμενείς συνθήκες της αγοράς πολύ λίγα νέα ταμεία έχουν ιδρυθεί με επιτυχία. Ο μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ είναι χρήσιμος κυρίως για εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης σε έναν καινοτόμο τομέα της τεχνολογίας ή σε έναν τομέα των υπηρεσιών.

Ο μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ είναι ένα αποτελεσματικό μέσο που έχει αυξήσει την προσφορά επιχειρηματικού κεφαλαίου σε ΜΜΕ, ιδιαίτερα στα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους και στους τομείς υψηλής τεχνολογίας, όπου έχει επισημανθεί αδυναμία της αγοράς. Μέχρι τώρα, έχουν ωφεληθεί περισσότερες από 200 εταιρείες με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης. Ο μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ είχε σημαντικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη και την απασχόληση, και προβλέπεται περαιτέρω θετική επίδραση στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης κατά τα επόμενα έτη, ιδίως στην τεχνολογία των πληροφοριών, τη βιοτεχνολογία και τις βιοεπιστήμες. Η δομή του μηχανισμού, που χρησιμοποιεί κοινές επενδύσεις εκ μέρους του ΕΤΕ σε ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου, θεωρήθηκε αποτελεσματικός τρόπος να καθίστανται διαθέσιμα μεγαλύτερα ποσά στους τελικούς αποδέκτες και αποτελεσματικός τρόπος χρήσης των κοινοτικών πόρων. Η χρήση των εθνικών ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των εθνικών προγραμμάτων καθιστά δυνατή την προσαρμογή των κοινοτικών μέσων στις διαφορετικές παραδόσεις χρηματοδότησης και περιστάσεις της αγοράς στις συμμετέχουσες χώρες.

Η δράση κεφαλαίου αρχικής ώθησης παρέχει υποστήριξη για τη μακροπρόθεσμη πρόσληψη νέων διαχειριστών επενδύσεων για να ενισχύεται η δυναμικότητα των ταμείων κεφαλαίου αρχικής ώθησης. Οι επιχορηγήσεις αποσκοπούν στην κάλυψη των διαχειριστικών δαπανών της πρόσληψης σε νέα ταμεία ή σε επωαστήρια επιχειρήσεων που περιλαμβάνουν κεφάλαιο αρχικής ώθησης στο συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα τους. Εντούτοις, δεδομένου ότι λίγα νέα ταμεία ιδρύθηκαν για κεφάλαιο αρχικής ώθησης, δεν υπήρξε μεγάλη ζήτηση για αυτό το μέσο.

Η διατήρηση του κενού στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ σε πρώιμα στάδια και οι καλές εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί από τα χρηματοδοτικά μέσα, ιδίως από το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, δείχνουν ότι υπάρχει ανάγκη να συνεχιστεί η παροχή τέτοιων μέσων και στο μέλλον. Όσον αφορά το μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ, οι εταιρείες με δυναμικό ανάπτυξης θα είναι αυτές που θα παρέχουν απασχόληση και ανάπτυξη στο μέλλον και συνεχίζει να έχει ουσιαστική σημασία ο καταλυτικός ρόλος των δραστηριοτήτων του δημόσιου τομέα όσον αφορά τη χρηματοδότηση με επιχειρηματικά κεφάλαια σε πρώιμα στάδια.

3.2. Κράτη μέλη

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν προγράμματα που υποστηρίζουν την πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση [3]. Για να επισημανθούν οι βέλτιστες πρακτικές και να προσδιοριστούν τα πλέον αποτελεσματικά μέσα μόχλευσης που είναι επιτεύξιμη με περιορισμένη χρηματοδότηση εκ μέρους του δημόσιου τομέα, οι αξιολογήσεις των προγραμμάτων υποστήριξης των ΜΜΕ παρέχουν σημαντικές πληροφορίες. Για παράδειγμα, η αξιολόγηση [4] των φινλανδικών προγραμμάτων επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου στη βιομηχανία τονίζει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις αδυναμίες της αγοράς, να ενισχυθεί η λειτουργία των προγραμμάτων μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, και να υπάρξει συντονισμός των πολιτικών με άλλες υπηρεσίες. Παρόμοιες προσπάθειες ενοποίησης και απλούστευσης των χρηματοδοτικών μέσων συνεχίζονται π.χ. στη Γερμανία όπου η KfW-Mittelstandsbank αναλαμβάνει και απλουστεύει διάφορα μέσα που απευθύνονται σε ΜΜΕ.

[3] Βλ το παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

[4] M. Maula and G. Murray: Finnish Industry Investment Ltd. An International Evaluation. Kauppa- ja teollisuusministeriφ, 2003.

Ένας τρόπος να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ σε επιχειρηματικό κεφάλαιο είναι η ίδρυση εταιρειών επενδύσεων σε μικρές επιχειρήσεις κατά το πρότυπο των ΗΠΑ. Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, οι κρατικές εγγυήσεις επιτρέπουν στις επενδυτικές εταιρείες να δανείζονται χρήμα με χαμηλό επιτόκιο στις κεφαλαιαγορές. Αν και αυτές οι επενδυτικές εταιρείες που επωφελήθηκαν από τις κρατικές εγγυήσεις κάλυψαν μόνο το 11% του συνολικού ύψους των επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου σε πρώιμα στάδια στις ΗΠΑ το 2002, αυτό αντιπροσώπευε σχεδόν το 60% του συνολικού αριθμού των πράξεων. Ορισμένες από τις υπάρχουσες τράπεζες προώθησης ΜΜΕ στα κράτη μέλη λειτουργούν με τρόπο ανάλογο με το πρόγραμμα εταιρειών επενδύσεων σε μικρές επιχειρήσεις, όπως η KfW στη Γερμανία, η Finnvera στη Φινλανδία και η BDPME στη Γαλλία. Επιπλέον, τόσο το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και το Βέλγιο εξετάζουν τις δυνατότητες θέσπισης ενός προγράμματος συγκρίσιμου με το πρόγραμμα εταιρειών επενδύσεων σε μικρές επιχειρήσεις. Το πρόγραμμα του ΗΒ θα παρέχει στα ταμεία κρατικά δάνεια με ευνοϊκό επιτόκιο ως συμπλήρωμα της ιδιωτικής τους χρηματοδότησης. Η εξόφληση των δανείων αυτών θα αναβάλλεται μέχρι να υλοποιηθούν οι χρηματικές ροές από τις επενδύσεις και η κυβέρνηση θα λαμβάνει ένα ποσοστό από τα κέρδη [5].

[5] Bridging the finance gap: a consultation on improving access to growth capital for small businesses, HM Treasury, Απρίλιος 2003.

Η ευελιξία των χρηματοδοτικών μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να εξασφαλίσει πρόσθετη μόχλευση σε διάφορα εθνικά προγράμματα χρηματοδότησης ΜΜΕ, όπου περιλαμβάνονται οι νέες πρωτοβουλίες που περιγράφονται παραπάνω.

3.3. Χώρες υπό ένταξη και υποψήφιες χώρες

Τα χρηματοπιστωτικά συστήματα των χωρών υπό ένταξη και των υποψηφίων χωρών παρέχουν λιγότερες επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου και λιγότερα τραπεζικά δάνεια απ' ό,τι τα σημερινά κράτη μέλη. Ο μέσος λόγος εγχώριας τραπεζικής δανειοδότησης ως προς το ΑΕγχΠ στις υπό ένταξη χώρες είναι περίπου 40 %, ενώ ο μέσος όρος για την ζώνη του ευρώ είναι 140% [6]. Οι μικρές επιχειρήσεις υποφέρουν περισσότερο από τα υπανάπτυκτα χρηματοπιστωτικά και νομικά συστήματα, όπου περιλαμβάνεται η ασαφής νομοθεσία περί χρεοκοπίας. Πιο συγκεκριμένα, αν οι επιδόσεις των επιχειρήσεων δεν είναι διαφανείς και τα δικαιώματα των πιστωτών δεν είναι ισχυρά, η δανειοδότηση με βάση εμπράγματες ασφάλειες δεν είναι ελκυστική για τις τράπεζες. Η ασθενής νομική προστασία αποθαρρύνει επίσης τη χρήση εμπορικών πιστώσεων και μακροπρόθεσμης δανειοδότησης, που είναι σε χαμηλό επίπεδο στις χώρες υπό ένταξη και τις υποψήφιες χώρες [7].

[6] Χρηματοπιστωτικοί τομείς στις χώρες υπό ένταξη στην ΕΕ, ΕΚΤ, 2002.

[7] L. Klapper, V. Sarria-Allende and V. Sulla: Small and Medium-Size Enterprise Financing in Eastern Europe. World Bank, 2002.

Οι περιορισμοί των πιστώσεων περιορίζουν την ανάπτυξη των ΜΜΕ στις περισσότερες χώρες υπό ένταξη και υποψήφιες χώρες,, αλλά υπάρχουν διαφορές. Στις χώρες που έχουν επιχειρηματικό περιβάλλον ευνοϊκό για τη χρηματοδότηση, ο τομέας των ΜΜΕ είναι ισχυρότερος αριθμητικά. Επιπλέον, η διείσδυση αλλοδαπών τραπεζών έχει βελτιώσει τους όρους χρηματοδότησης για όλες τις επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων των ΜΜΕ.

Οι αγορές επιχειρηματικού κεφαλαίου στις χώρες υπό ένταξη και τις υποψήφιες χώρες, είναι σε δυσμενή θέση λόγω των ασθενών χρηματιστηρίων που πάσχουν από έλλειψη ρευστότητας και τα οποία περιορίζουν τις δυνατότητες εξόδου των επενδυτών και η προτιμώμενη λύση εξόδου των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου σε αυτές τις χώρες είναι η εξεύρεση αλλοδαπών στρατηγικών επενδυτών. Οι επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου έχουν συγκεντρωθεί σε επενδύσεις σε μεταγενέστερα στάδια, ώριμες επιχειρήσεις και εταιρείες χαμηλής τεχνολογίας [8]. Οι χώρες αυτές δεν έχουν επιχειρηματικότητα υψηλής τεχνολογίας, αλλά ο κλάδος επιχειρηματικού κεφαλαίου, που κυριαρχείται από αλλοδαπούς και έχει μικρή ηλικία μπορεί επίσης να μη διαθέτει μέσα όπως οι τοπικές γνώσεις και τα άτυπα δίκτυα για την εξεύρεση δυνητικών επιχειρηματιών. Επιπλέον, υπάρχουν διοικητικοί και πολιτιστικοί φραγμοί για την επιχειρηματικότητα που προέρχεται από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα και οι διασυνδέσεις μεταξύ τους και με τις επιχειρήσεις είναι ασθενείς.

[8] I. Iliev: Barriers to Venture Capital Investment in Innovative SMEs in CEEs - Causes and policy Implications. Annual Anglo-Polish SSEES Colloquium, London, 2003.

Συνολικά, οι χώρες υπό ένταξη και οι υποψήφιες χώρες πρέπει να μεριμνήσουν για την περαιτέρω ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών συστημάτων τους. Η ανάπτυξη αυτή περιλαμβάνει την ανάπτυξη ικανότητας σε όλο το χρηματοπιστωτικό τομέα έτσι ώστε να είναι πιο εύκολο για τις τράπεζες να έρχονται σε επαφή με τις ΜΜΕ και επίσης να είναι οι τράπεζες πιο πρόθυμες να χορηγούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια. Επιπλέον, η σταδιακή δημιουργία μιας νοοτροπίας μετοχικού κεφαλαίου θα ανοίξει το δρόμο για έναν πιο ανεπτυγμένο κλάδο επιχειρηματικού κεφαλαίου.

Από το 1999 και μετά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει την ανάπτυξη ικανότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές των χωρών υπό ένταξη και των υποψήφιων χωρών μέσω του Μηχανισμού Χρηματοδότησης ΜΜΕ, που χρηματοδοτήθηκε από τα προγράμματα PHARE και MEDA. Η διαχείριση του μηχανισμού αυτού εξασφαλίζεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, την Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης σε συνεργασία με την KfW, και από την ΕΤΕπ, που πρόσφεραν πιστωτικά όρια σε τοπικές τράπεζες για χορήγηση δανείων σε ΜΜΕ. Στις τράπεζες αυτές χορηγήθηκαν επίσης χρηματοοικονομικά κίνητρα για την εκπαίδευση του προσωπικού τους και για χορήγηση δανείων σε ΜΜΕ.

Η υιοθέτηση του σώματος της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η εφαρμογή του Προγράμματος Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες θα βοηθήσει τις χώρες υπό ένταξη και τις υποψήφιες χώρες να παγιώσουν το νομικό περιβάλλον τους, πράγμα που θα διευκολύνει την ανάπτυξη χρηματοπιστωτικών αγορών.

3.4. Πλαίσιο πολιτικής

Τα προβλήματα χρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις που βρίσκονται στη φάση της εκκίνησης είναι σε μεγάλο βαθμό διαρθρωτικά και απαιτούν μακροπρόθεσμες λύσεις οι οποίες προϋποθέτουν τη συμμετοχή του δημόσιου τομέα. Η εμπειρία των ΗΠΑ έχει δείξει ότι ακόμη και κάτω από πολύ ευνοϊκές συνθήκες οι επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου σε πρώιμα στάδια εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη συμμετοχή του δημόσιου τομέα. Εντούτοις, ο ρόλος του δημόσιου τομέα θα πρέπει να είναι ένας ρόλος παράγοντα διευκόλυνσης και καταλύτη και όχι παρόχου έτοιμων λύσεων. Η εμπειρία από πολλά κράτη μέλη έχει δείξει ότι ο καταμερισμός του κινδύνου μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε μια εταιρική σχέση μεταξύ τραπεζών και οργανισμών ανάπτυξης ΜΜΕ είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος ελάφρυνσης των προβλημάτων χρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ.

Η απλότητα και η προσπελασιμότητα των μηχανισμών στήριξης πρέπει να είναι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της πολιτικής για τις ΜΜΕ. Το μήνυμα που έρχεται συνεχώς από τους επιχειρηματίες είναι ότι βασικό έργο τους είναι να ασχολούνται με τη λειτουργία της επιχείρησης, και όχι να μπλέκονται με γραφειοκρατίες. Δεν έχουν χρόνο για στοχοθετημένα ειδικά προγράμματα που απαιτούν πολύπλοκες διαδικασίες και παρατεταμένο χρόνο επεξεργασίας. Από την άποψη των αποδεκτών, έχει μεγάλη αξία η απλότητα των σχέσεων με τη συνηθισμένη τους τράπεζα (ή το αντίστοιχο ταμείο επιχειρηματικού κεφαλαίου) αλλά έχοντας ταυτόχρονα οφέλη από τη συμμετοχή του δημοσίου σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η ανάγκη προώθησης της επιχειρηματικότητας σε ένα ευρύ μέτωπο, όπου θα συμμετέχουν τόσο εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης όσο και συμβατικές ΜΜΕ, απαιτεί χρηματοδοτικά μέσα που θα έχουν ορισθεί με αρκετά ευρύτερο τρόπο έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διάφορους σκοπούς ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες αγοράς, όπως η χρηματοδότηση μιας δεύτερης ευκαιρίας στην επιχειρηματικότητα ή η χρηματοδότηση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων.

Οι περιορισμένοι δημόσιοι χρηματοδοτικοί πόροι που είναι διαθέσιμοι για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση θα πρέπει να αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις υπό ένταξη χώρες. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη των αγορών και οι εργασίες στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τον ιδιωτικό τομέα για την επίτευξη υψηλού επιπέδου μόχλευσης. Οι ευρωπαϊκές δράσεις θα πρέπει να συμπληρώνουν και να υποστηρίζουν τις εθνικές και τις περιφερειακές προσπάθειες για την ανάπτυξη χρηματοδότησης σε πρώιμα στάδια. Οι χώρες υπό ένταξη αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση, δεδομένου ότι αυτές οι εθνικές και περιφερειακές προσπάθειες είναι πολύ πρόσφατες και ευρίσκονται ακόμη σε αρχικά στάδια λειτουργίας.

4. ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ

4.1. Κώδικας συμπεριφοράς

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή για να διευκολύνει τις επαφές μεταξύ τραπεζών, άλλων παρόχων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ΜΜΕ με σκοπό τη σύνταξη ενός ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ. Στόχος είναι η ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης, και ο προσδιορισμός βέλτιστων πρακτικών για τη μείωση της πολυπλοκότητας των διοικητικών διαδικασιών για την αίτηση δανείου ή εγγύησης.

Το Σεπτέμβριο του 2002 η Επιτροπή κάλεσε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων ανωτάτου επιπέδου από τον τραπεζικό τομέα και από οργανώσεις ΜΜΕ για να διερευνήσουν τις δυνατότητες κατάρτισης ενός τέτοιου κώδικα. Η ομάδα συμφώνησε σε ένα συναινετικό κείμενο, το οποίο υποβλήθηκε στις εθνικές ενώσεις τραπεζών και ΜΜΕ για παρατηρήσεις. Μέχρι το τέλος του 2003, τέσσερις οργανώσεις είχαν επιβεβαιώσει ότι είναι πρόθυμες να υποστηρίξουν τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Συμπεριφοράς για τα Πιστωτικά Ιδρύματα και τις ΜΜΕ, που θα προκύψει από τη διαδικασία αυτή. Πρόκειται για τις οργανώσεις Eurochambres, UEAPME, UNICE και τον Ευρωπαϊκό Όμιλο Ταμιευτηρίων (European Group of Savings banks), που είναι ένας από τους κύριους παρόχους δανείων σε ΜΜΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Συνεταιριστικών Τραπεζών (European Association of Cooperative Banks) και η τραπεζική Ομοσπονδία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (banking Federation of the European Union) ζήτησαν πίστωση χρόνου για να συμβουλευθούν τα μέλη τους στις διάφορες χώρες. Η Επιτροπή επιδιώκει να οριστικοποιηθούν σύντομα οι συζητήσεις με τις Ευρωπαϊκές οργανώσεις του τραπεζικού τομέα και των ΜΜΕ

4.2. Μικροδανεισμός

Η χρήση και η σημασία των μικροδανείων (μέχρι EUR25.000) και των προγραμμάτων μικροδανεισμού έχει αυξηθεί στην Ευρώπη και η Επιτροπή συνέταξε μια έκθεση τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά το μικροδανεισμό [9] με βάση τις εργασίες μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων. Η ομάδα αυτή εξέτασε τα προγράμματα μικροδανεισμού στην Ευρώπη με στόχο την εξεύρεση ορθών πρακτικών που υποστήριζαν τη δημιουργία επιχειρήσεων. Αναζήτησε επίσης παραδείγματα εθνικών προγραμμάτων που αναπτύσσουν τη συνεργασία μεταξύ οργανισμών χρηματοδοτώντας που προωθούν τις ΜΜΕ και τοπικών τραπεζών, εξέτασε το ρόλο των εγγυητικών προγραμμάτων στο μικροδανεισμό, και εξέτασε επίσης τη μόχλευση που επιτυγχάνεται με τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων με υπηρεσίες υποστήριξης επιχειρήσεων.

[9] Βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά το μικροδανεισμό Γενική Διεύθυνση "Επιχειρήσεις", 2003.

Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ανεπαρκής προσφορά μικροδανείων είναι σημαντικό ζήτημα όταν οι ιδρυτές επιχειρήσεων είναι άνεργοι, γυναίκες ή άτομα που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες. Επομένως, η υποστήριξη της προσφοράς μικροδανείων δεν είναι μόνο ένα ζήτημα επιχειρηματικότητας και οικονομικής μεγέθυνσης αλλά και ένα ζήτημα κοινωνικής ένταξης.

Οι τράπεζες συχνά θεωρούν τις μικροπιστώσεις δραστηριότητα υψηλού κινδύνου και χαμηλής απόδοσης λόγω του υψηλού ποσοστού χρεοκοπιών και των γενικών εξόδων. Αν και η κατάσταση διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, οι τράπεζες συνήθως δεν είναι αρκετά ενεργές στον τομέα του μικροδανεισμού. Στην πλειονότητα των χωρών υπό ένταξη και των υποψηφίων χωρών η προσφορά πίστωσης περιορίζει τη δημιουργία επιχειρήσεων και την ανάπτυξη των ΜΜΕ.

Οι περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν την ανάγκη υποστήριξης του δημοσίου για τις μικροπιστώσεις και παρέχουν τέτοια υποστήριξη. Εντούτοις, είναι απαραίτητα περαιτέρω μέτρα για να υπερνικηθεί το κενό της αγοράς. Αυτά τα μέτρα θα πρέπει να επικεντρώνονται στη δημιουργία ενός ευνοϊκού κανονιστικού και φορολογικού περιβάλλοντος για τους επενδυτές που παρέχουν οικονομικούς πόρους σε οργανισμούς μικροπιστώσεων. Άλλες δράσεις θα μπορούσαν να υποστηρίζουν προγράμματα δανειοδότησης που στοχεύουν οργανισμούς μικροχρματοδότησης, τον καταμερισμό κινδύνων με εταιρείες εγγυήσεων και στην προώθηση των υπηρεσιών υποστήριξης των επιχειρήσεων.

Τα προγράμματα εγγυήσεων παρέχουν στις τράπεζες τη δυνατότητα να χορηγούν μικροπιστώσεις επειδή μειώνεται τόσο ο κίνδυνος όσο και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις. Οι κρατικής ιδιοκτησίας τράπεζες που προωθούν τις ΜΜΕ είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος χορήγησης δανείων και εγγυήσεων δανείων επειδή μπορούν να χρησιμοποιούν τις τοπικές τράπεζες για περαιτέρω δάνεια σε δανειολήπτριες ΜΜΕ. Τα μέσα του δημόσιου τομέα περιλαμβάνουν τόσο συνιστώσες πιστώσεων όσο και συνιστώσες εγγυήσεων, ή μπορούν να χορηγούνται μικροδάνεια χωρίς εμπράγματες ασφάλειες. Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, το πολυετές πρόγραμμα έχει μια ειδική θυρίδα εγγύησης μικροπιστώσεων που βοήθησε στη δημιουργία πολλών προγραμμάτων εγγύησης στα κράτη μέλη.

Αν και ο κύριος φραγμός για την εκκίνηση επιχειρήσεων και για τις μικρές επιχειρήσεις είναι η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, και όχι το επιτόκιο, ορισμένες χώρες εξακολουθούν να χορηγούν μικροδάνεια με επιδοτούμενο επιτόκιο. Σε ένα περιβάλλον όπου τα επιτόκια είναι πολύ χαμηλά, τα επιδοτούμενα επιτόκια δεν έχουν σημασία. Μια προσέγγιση περισσότερο προσαρμοσμένη στην αγορά θα μπορούσε να επιτρέπει την πλήρη κάλυψη του κόστους της χρηματοδότησης και θα μπορούσε να καταστήσει τον ιδιωτικό κλάδο μικροδανεισμού αυτοσυντηρούμενο, δυνητικά τουλάχιστον. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η πρακτική του καθορισμού ενός επιτοκίου τοκογλυφίας, δηλ. της επιβολής ανώτατου ορίου για τα αποδεκτά επιτόκια, συντελεί ώστε να είναι αδύνατο να χορηγούν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί χρηματοδότησης σε επισφαλείς εκκινήσεις επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί επίσης να αποτελέσει φραγμό για την επιχειρηματικότητα και τη δυνατότητα αυτοσυντήρησης του ιδιωτικού κλάδου μικροπιστώσεων.

Για να ενισχυθούν οι ευρωπαϊκές και εθνικές εταιρικές σχέσεις στον τομέα της μικροχρηματοδότησης, η έκθεση συνιστά να αυξήσει η ΕΕ τον προϋπολογισμό του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ του ΠΠΔ, και ιδιαίτερα τη θυρίδα μικροπιστώσεων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση των δραστηριοτήτων μικροπιστώσεων με βάση υφιστάμενες ορθές πρακτικές, ιδίως στις χώρες υπό ένταξη και τις υποψήφιες χώρες.

Η έκθεση συνιστά να βελτιώσουν τα κράτη μέλη το νομικό τους πλαίσιο και το χρηματοπιστωτικό τους περιβάλλον έτσι ώστε να είναι ευκολότερο για τους οργανισμούς μικροδανεισμού να συγκεντρώνουν οικονομικούς πόρους και να χορηγούν μικροδάνεια για εκκινήσεις επιχειρήσεων και μικρές επιχειρήσεις. Επειδή ο κλάδος μικροπιστώσεων θα πρέπει να αποσκοπεί στη δυνατότητα αυτοσυντήρησης, το επίπεδο κρατικής υποστήριξης θα πρέπει να μειωθεί σταδιακά και να προσαρμοστεί προσεκτικά στις στοχευόμενες επιχειρήσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των οργανισμών μικροχρηματοδότησης και των παρόχων υπηρεσιών υποστήριξης επιχειρήσεων.

Για να διασφαλιστούν οι υψηλές επιδόσεις και η ορθή διακυβέρνηση, η έκθεση ενθάρρυνε τους οργανισμούς μικροπιστώσεων να αξιολογούν και να παρακολουθούν τις επιδόσεις τους με σαφείς στόχους. Θα πρέπει επίσης να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με την ποιότητα των αποφάσεων για χορήγηση πίστωσης και την καταλληλότητα πολιτικών για τα αποθεματικά. Ο κλάδος χρειάζεται επίσης σαφείς διαδικασίες διαχείρισης κινδύνων.

4.3. Μέτρηση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να μετρά σε τακτική βάση την πρόσβαση των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση. Αυτό το αίτημα αναφέρεται στο πρόβλημα ότι οι ελλείψεις των συγκρίσιμων εθνικών στατιστικών δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη μιας συνεκτικής εικόνας των εξελίξεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό το πρόγραμμα έχει ήδη ελαφρυνθεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία τον Απρίλιο του 2003 άρχισε μια τριμηνιαία έρευνα της τραπεζικής δανειοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα. Αυτή η έρευνα σκοπό έχει να δώσει απάντηση σε ορισμένα από τα ερωτήματα τα σχετικά με την τραπεζική δανειοδότηση προς επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων των ΜΜΕ. Το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο των ΜΜΕ υποβάλλει επίσης τακτικά εκθέσεις σχετικά με ζητήματα χρηματοδότησης των ΜΜΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικαιροποίησε τη σύστασή της σχετικά με τον ορισμό των ΜΜΕ [10], που θα τεθεί σε ισχύ το 2005, και θα συμβάλει στη σαφήνεια και τη συγκρισιμότητα των στατιστικών για τις ΜΜΕ. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει τη διαθεσιμότητα δεδομένων σχετικά με τους όρους χρηματοδότησης των ΜΜΕ.

[10] Σύσταση 2003/361/ΕΚ, ΕΕ L 124 της 20.5.2003.

4.4. Αξιολόγηση των ΜΜΕ

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να διερευνήσει τρόπους μείωσης των ασυμμετριών πληροφόρησης μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης κεφαλαίου, εξετάζοντας ιδιαίτερα τις μεθοδολογίες αξιολόγησης κινδύνων που θα είναι προσπελάσιμες, διαφανείς και κατάλληλες για τις απαιτήσεις των ΜΜΕ.

Αυτή η πρόσκληση οφείλεται σε διάφορους λόγους, ένας από ους οποίους είναι οι συνεχιζόμενες μεταβολές στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, και ιδιαίτερα στην προτεινόμενη θέσπιση νέων κανόνων επάρκειας κεφαλαίων για τις τράπεζες (διαδικασία Βασιλείας ΙΙ) [11]. Οι νέοι κανόνες για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις είναι σχεδιασμένοι για να αυξήσουν την ευρωστία του υπάρχοντος Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Αποσκοπούν στην μεγαλύτερη ευθυγράμμιση των επιβαρύνσεων λόγω υποχρεωτικού κεφαλαίου με τις οικονομικές διαδικασίες και τις αξιολογήσεις κινδύνων των ίδιων των τραπεζών, και θα οδηγήσουν σε αύξηση της σταθερότητας και του ανταγωνισμού στις Ευρωπαϊκές αγορές χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Έτσι, αναμένεται ότι θα παράσχουν οφέλη για τον τομέα των ΜΜΕ και για την Ευρωπαϊκή βιομηχανία συνολικά.Κατά τη διαδικασία διαπραγματεύσεων, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στα άμεσα αποτελέσματα της πρότασης για τη δανειοδότηση των ΜΜΕ εκ μέρους των τραπεζών. Το έγγραφο διαβούλευσης του Ιουλίου 2003 πρότεινε παραμέτρους που δεν θέτουν τις ΜΜΕ σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τους άλλους πελάτες των τραπεζών. Μια μελέτη του δυνητικού αντικτύπου των νέων κανόνων, που εκπονήθηκε από την επιτροπή της Βασιλείας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έδειξε ότι οι απαιτήσεις υποχρεωτικού κεφαλαίου για χορήγηση δανείων σε ΜΜΕ θα είναι χαμηλότερες σε σχέση με τους κανόνες που ισχύουν σήμερα.

[11] Επισκόπηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις τράπεζες και τις επενδυτικές εταιρίες. Έγγραφα διαβούλευσης των υπηρεσιών της Επιτροπής, 22 Νοεμβρίου 1999, 5 Φεβρουαρίου 2001, 1 Ιουλίου 2003.

Εντούτοις, οι προτεινόμενοι κανόνες έχουν άλλες συνέπειες για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Τρεις από αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές: η εμφανιζόμενη νοοτροπία αξιολόγησης των ΜΜΕ, οι επενδύσεις των τραπεζών σε επιχειρηματικά κεφάλαια, και η τιτλοποίηση της δανειοδότησης των ΜΜΕ εκ μέρους των τραπεζών.

Αν και αναμένεται γενικά ότι οι τράπεζες θα καθιερώσουν την ορθή διαχείριση των κινδύνων και θα αξιολογούν σωστά των κίνδυνο των πελατών, οι νέοι κανόνες κεφαλαιακών απαιτήσεων θα υποστηρίξουν τη βελτίωση της διαχείρισης, της μέτρησης και του ελέγχου των κινδύνων εκ μέρους των τραπεζών. Η αύξηση της συνειδητοποίησης των κινδύνων εκ μέρους των τραπεζών ενδέχεται να οδηγήσει σε επέκταση της χρήσης των εσωτερικών συστημάτων αξιολόγησης των τραπεζών, πράγμα που ενδέχεται να επηρεάσει τις απαιτήσεις των τραπεζών για πληροφορίες όσον αφορά τις ΜΜΕ που είναι πελάτες τους.

Ένας στόχος των εσωτερικών συστημάτων αξιολόγησης είναι να κάνουν την τιμολόγηση των δανείων να αντικατοπτρίζει το βαθμό επικινδυνότητας των εταιρειών: οι σταθερές και κερδοφόρες εταιρείες θα πληρώνουν λιγότερα, ενώ οι επισφαλείς εταιρείες θα πληρώνουν περισσότερα. Για την ορθή αξιολόγηση του κινδύνου απαιτείται να παρέχουν οι ΜΜΕ πληροφορίες σχετικά με την τρέχουσα κατάστασή τους και τις μελλοντικές προοπτικές τους, έτσι ώστε οι τράπεζες να μπορούν να πραγματοποιήσουν την αξιολόγηση. Μακροπρόθεσμα, οι αιτήσεις για πληροφορίες θα διαμορφώσουν μια νοοτροπία αξιολόγησης στο πλαίσιο της οποίας οι ΜΜΕ θα ενεργούν διαρθρωμένες επιχειρηματικές αναλύσεις και θα παρέχουν στις τράπεζες προβλέψεις εσόδων και παραγωγής, τομεακές προοπτικές, προγράμματα διαδοχής της διοίκησης, και άλλες πληροφορίες. Οι τράπεζες θα αποφασίζουν για το επίπεδο πολυπλοκότητας που θα απαιτείται από τα εσωτερικά συστήματά τους, σταθμίζοντας την πολυπλοκότητα και το βαθμό εφικτότητας καθώς και το κόστος. Οι απαιτήσεις για πληροφορίες πρέπει να παρουσιάζουν αναλογικότητα, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του ανοίγματος και το βαθμό επικινδυνότητας του δανειζόμενου.

Αυτή η νοοτροπία αξιολόγησης θα πρέπει να βασίζεται στη διαρθρωμένη ανάλυση, τον ανοικτό χαρακτήρα και την επικοινωνία. Οι ΜΜΕ πρέπει να κοινοποιούν την πιστοληπτική τους ικανότητα, να τεκμηριώνουν την οικονομική τους κατάστασή, να παρουσιάζουν τις έννοιες σχεδιασμού που εφαρμόζουν και τους ισολογισμούς τους, να συζητούν τακτικά την πιστοληπτική τους θέση και να παραδίδουν εγκαίρως τις πληροφορίες στις τράπεζες. Για τις εταιρείες έντασης τεχνολογίας, το σύστημα αξιολόγησης κινδύνων θα πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση κινδύνων τεχνολογίας (τεχνολογική αξιολόγηση [12]) για να παρέχει στους δυνητικούς επενδυτές τη δυνατότητα να εκτιμούν τους κινδύνους και τα οφέλη των επενδύσεων σε σχέδια τεχνολογίας. Παρέχοντας τη δυνατότητα να αξιολογούνται τα σχέδια τεχνολογίας των εταιρειών με βάση τους κινδύνους και τα οφέλη, η τεχνολογική αξιολόγηση μπορεί να αυξήσει την εμπιστοσύνη στη βιωσιμότητα αυτών των εταιρειών. Η Επιτροπή, με βάση τις ανασκοπήσεις των εργαλείων τεχνολογικής αξιολόγησης, θα εξετάσει, σε συνεργασία με τις ΜΜΕ και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τρόπους προώθησης της χρήσης αυτών των εργαλείων.

[12] Βλέπε την ανακοίνωση για τις επενδύσεις στην έρευνα, COM(2003)226, 30.4.2003.

Η Επιτροπή έχει διοργανώσει ορισμένες συνεδριάσεις μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων σχετικά με την αξιολόγηση των ΜΜΕ για να εξετάσει με ποιο τρόπο οι νέοι κανόνες και οι μεταβολές της συμπεριφοράς των τραπεζών επηρεάζουν τη χορήγηση δανείων από τις τράπεζες στις ΜΜΕ. Οι τράπεζες έχουν προβλέψει τις πιθανές αλλαγές που θα προκαλέσουν οι προτεινόμενες νέες κεφαλαιακές απαιτήσεις. Στις αλλαγές αυτές περιλαμβάνεται η διαφοροποίηση του κόστους των δανείων προς τις ΜΜΕ ανάλογα με τον κίνδυνο. Δεδομένου ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών είναι ένας μόνο από τους παράγοντες που επηρεάζουν το νέο περιβάλλον, η ομάδα εμπειρογνωμόνων σημείωσε επίσης άλλες μεταβολές του χρηματοπιστωτικού περιβάλλοντος όπως οι νέες τεχνολογίες, η παγκοσμιοποίηση και η σύγκλιση όλων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι τράπεζες όλο και περισσότερο αντιμετωπίζουν διεθνή ανταγωνισμό και μόνο αυτές που είναι σταθερά κερδοφόρες μπορούν να παραμείνουν στο παιχνίδι μακροπρόθεσμα.

Από την άποψη μιας ΜΜΕ, οι απαιτήσεις πληροφοριών των τραπεζών και των επενδυτών επιχειρηματικού κεφαλαίου μοιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους και όλες οι επιχειρήσεις πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις σχέσεις τους με τους επενδυτές. Οι στόχοι, τα στρατηγικά σχέδια και οι προσδοκώμενες εξελίξεις της επιχείρησης πρέπει να παρουσιάζονται στους επενδυτές με σαφήνεια και διαφάνεια έτσι ώστε να οικοδομείται μακροπρόθεσμη εμπιστοσύνη στην εταιρεία και στη διοίκησή της. Εντούτοις, λίγες ΜΜΕ έχουν τέτοια προγράμματα και χρειάζεται να αποκτήσουν εργαλεία και ικανότητες για τον προγραμματισμό και τις σχέσεις τους με τις τράπεζες.

Η Επιτροπή πραγματοποιεί εργασίες για τη δημιουργία πλαισίων και τη διάδοση ορθών πρακτικών που βοηθούν τις επιχειρήσεις στο νέο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον. Για να βοηθηθούν οι εταιρείες όσον αφορά την παρουσίαση συγκρίσιμων και αξιόπιστων πληροφοριών, όλες οι εισηγμένες εταιρείες θα χρησιμοποιούν τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα και τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης από το 2005 και μετά [13]. Η σταδιακή υιοθέτηση αυτών των προτύπων από τις ΜΜΕ θα αυξήσει τη διαφάνεια και θα διευκολύνει τις τράπεζες και τους επενδυτές σε όλες τις χώρες να κατανοούν τις πληροφορίες που τους παρέχονται και να κάνουν συγκρίσεις. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης [14] ορίζει το πλαίσιο για περαιτέρω δράση στον τομέα αυτόν.

[13] ΕΚ 1606/2002, ΕΕ L243, 11.9.2002.

[14] COM(2003)284, 21.5.2003.

Για την παροχή πρακτικών συμβουλών σχετικά με τις επαφές με τράπεζες, η Επιτροπή δρομολογεί δύο δράσεις που θα πραγματοποιηθούν το 2004 στις χώρες που συμμετέχουν στο πολυετές πρόγραμμα. Η πρώτη δράση είναι η σύνταξη ενός οδηγού για τις ΜΜΕ σχετικά με πώς να συμπεριφέρονται στις τράπεζες και πώς να παρέχουν τις πληροφορίες που χρειάζονται οι τράπεζες σε ένα περιβάλλον αξιολόγησης. Η δεύτερη δράση είναι μια σειρά σεμιναρίων για τις ΜΜΕ και τις οργανώσεις τους σχετικά με το ίδιο θέμα.

Καταλήγοντας, η συνεχής βελτίωση των συστημάτων αξιολόγησης των τραπεζών έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τη σχέση μεταξύ των ΜΜΕ και των τραπεζών. Αφενός, τα συστήματα αξιολόγησης θα οδηγήσουν σε αύξηση της διαφοροποίησης των τιμών ανάλογα με τον κίνδυνο που παρουσιάζει ο κάθε πελάτης. Αφετέρου, οι τράπεζες θα είναι σε θέση να επεξεργάζονται γρήγορα τις αιτήσεις για δάνεια και να ακολουθούν μια περισσότερο διαρθρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τις εγκρίσεις δανείων. Κατά συνέπεια, οι τράπεζες θα είναι σε θέση να κοινοποιούν στους πελάτες τα αποτελέσματα της εκ μέρους τους αξιολόγησης των κινδύνων, και οι πελάτες θα μπορούν να τα χρησιμοποιούν ως αφετηρία για βελτίωση της επιχειρηματικής στρατηγικής τους.

4.5. Μέσα εγγυήσεων

Το Συμβούλιο κάλεσε το ΕΤΕ να διενεργήσει ανάλυση στον τομέα των προγραμμάτων καταμερισμού κινδύνων, και να εξετάσει τις δυνατότητες της δημιουργίας ενός συστήματος εγγυήσεων που θα διευκολύνει τη συγκέντρωση κεφαλαίων. Οι εγγυήσεις δανείων επιτρέπουν τον καταμερισμό του πιστωτικού κινδύνου του δανειζομένου μεταξύ της τράπεζας που χορηγεί το δάνειο και του εγγυητή.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της παρούσας έκθεσης, όλες οι χώρες που συμμετέχουν στο πολυετές πρόγραμμα κλήθηκαν να υποβάλουν πληροφορίες σχετικά με νέα προγράμματα καταμερισμού κινδύνου. Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο παράρτημα δείχνουν ότι τα κράτη μέλη είναι πολύ δραστήρια αυτόν τον τομέα και πολλά αναπτύσσουν νέους καινοτόμους τρόπους επέκτασης των προγραμμάτων τους. Επομένως, υπάρχει ευρεία συμφωνία σχετικά με τα οφέλη εγγυήσεων δανείων, δεδομένου ότι μπορούν να προσφέρουν κίνητρα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να χορηγούν δάνεια σε επισφαλείς ΜΜΕ. Τα μέσα εγγυήσεων είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος χρησιμοποίησης περιορισμένων χρηματικών πόρων του δημοσίου για την επίτευξη υψηλού αποτελέσματος μόχλευσης και οι δραστηριότητες εγγυήσεων μπορούν να επεκταθούν με την αύξηση της συνειδητοποίησης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Η Επιτροπή δρομολόγησε, το φθινόπωρο του 2003 ένα σχέδιο συγκριτικής αξιολόγησης όσον αφορά τις εγγυήσεις για να προβάλει την εικόνα τους και να προσδιορίσει βέλτιστες πρακτικές. Το σχέδιο θα διενεργήσει έρευνα των εθνικών διοικήσεων και των φορέων εγγυήσεων για να προσδιορίσει το βαθμό στον οποίο χρησιμοποιούνται σήμερα τα προγράμματα εγγυήσεων. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα χρησιμοποιηθούν ως αφετηρία για συζητήσεις σε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων και τα αποτελέσματα της έρευνας καθώς και οι συζητήσεις θα παρουσιαστούν σε μια τελική έκθεση που θα παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των προγραμμάτων εγγυήσεων.

Είναι απαραίτητο όλα τα προγράμματα εγγυήσεων που στηρίζονται από το δημόσιο να είναι συνεπή με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που ορίζονται στη Συνθήκη ΕΚ [15] και ιδιαίτερα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις σε προγράμματα εγγυήσεων [16]. Σύμφωνα με την ανακοίνωση αυτή, οι εγγυήσεις πρέπει να συνδέονται με μια συγκεκριμένη χρηματοοικονομική συναλλαγή που πραγματοποιούν οι ΜΜΕ και δεν πρέπει να καλύπτουν περισσότερο από το 80% του ύψους κάθε οφειλομένου δανείου και δεν μπορούν να χορηγούνται σε ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Οι όροι ενός προγράμματος εγγυήσεων πρέπει να βασίζονται στην αξιολόγηση των κινδύνων για τη χορήγηση της εγγύησης και τα ασφάλιστρα πρέπει να αντικατοπτρίζουν το σχετικό κίνδυνο καθώς και τα διοικητικά έξοδα του προγράμματος. Οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων παρέχουν στην Επιτροπή την εξουσία να αξιολογεί τα προγράμματα εγγυήσεων και πρέπει να χορηγεί άδεια για να μπορούν να εφαρμοστούν τα προγράμματα αυτά. Εντούτοις, τα καθεστώτα ενισχύσεων που απευθύνονται σε ΜΜΕ όπου το ύψος των σχετικών ενισχύσεων είναι χαμηλό (κάτω από EUR100.000 για περίοδο τριών ετών) απαλλάσσονται από την απαίτηση εξασφάλισης άδειας [17].

[15] Οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων ορίζονται στα άρθρα 87-89 της Συνθήκης ΕΚ.

[16] Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων, ΕΕ C71, 11.03.2000, σελ. 14.

[17] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, ΕΕ L10, 13.01.2001, σελ. 30.

4.6. Δραστηριότητες του ΕΤΕ

Σκοπός των προϊόντων εγγυήσεων του ΕΤΕ είναι η παροχή αποτελεσματικής υποστήριξης για τις ΜΜΕ, αυξάνοντας τον όγκο τραπεζικού δανεισμού προς τις ΜΜΕ. Οι εγγυήσεις είναι ιδιαίτερα ελκυστικές από αυτή την άποψη για το δημόσιο τομέα επειδή παρέχουν υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης για τους δημόσιους πόρους δεδομένου ότι η δανειοδότηση μπορεί να επεκταθεί σε σημαντικό βαθμό με τη χρησιμοποίηση σχετικά μικρών ποσών για εγγυήσεις. Οι τράπεζες που χορηγούν τα δάνεια ωφελούνται επίσης από χαμηλότερο υποχρεωτικό και οικονομικό κεφάλαιο.

Η θέση του ΕΤΕ ως πολυμερούς οργανισμού με χαρακτηρισμό ΑΑΑ επιτρέπει στους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του να εξασφαλίζουν:

* χαμηλότερο υποχρεωτικό κεφάλαιο για τα στοιχεία του ενεργητικού τα οποία εγγυάται το ΕΤΕ.

* μεγαλύτερη δανειοδοτική ικανότητα και βελτιωμένη απόδοση μετοχικού κεφαλαίου στις πράξεις τους με τις ΜΜΕ.

* ευκολότερη μεταβίβαση κινδύνων σε τρίτους επενδυτές.

* ευκολότερη μεταβίβαση πιστωτικού κινδύνου στις κεφαλαιαγορές με την έκδοση ομολογιών εγγυημένων από το ΕΤΕ.

Το ΕΤΕ αντιμετωπίζει τις αστοχίες της αγοράς και υποστηρίζει τη δανειοδότηση ΜΜΕ, διαχειριζόμενο προγράμματα εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτές χαρακτηρίζονται δραστηριότητες ΕΤΕ βάσει καταπιστεύματος. Εξάλλου οι πράξεις του ΕΤΕΥ που αφορούν δικούς του πόρους της και ανάληψη των κινδύνων από το ίδιο, πραγματοποιούνται πάντα σε εμπορική βάση και αποσκοπούν σε επαρκή απόδοση μετοχικού κεφαλαίου για το Ταμείο, προσαρμοσμένη ανάλογα με τον κίνδυνο.

Το ΕΤΕ προτίθεται να εστιάσει τις δραστηριότητες του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ σε νέες αγορές και ενδιάμεσους οργανισμούς, ιδιαίτερα στις υπό ένταξη χώρες, επεκτείνοντας τη συνεργασία του με τους σημερινούς ενδιάμεσους οργανισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο βασικός παράγοντας επιτυχίας για την εφαρμογή του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ήταν η ικανότητα συνεργασίας με υφιστάμενα προγράμματα που λειτουργούν σωστά, προσαρμόζοντας τις απαιτήσεις του μηχανισμού στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της κάθε αγοράς χωρίς να επιβάλλεται μια πάγια δομή σε όλη την Ένωση.

Επίσης, το ΕΤΕ θα επιδιώξει τη συνεργασία με ένα ευρύ φάσμα χρηματοπιστωτικών οργανισμών στις υπό ένταξη χώρες, όπου περιλαμβάνονται οι εμπορικές τράπεζες, τα προγράμματα εγγυήσεων, οι τράπεζες προώθησης και οι οργανισμοί μικροπιστώσεων. Διερευνάται επίσης η δυνατότητα συνεργασίας με αναπτυξιακές τράπεζες και τις τράπεζες-μετόχους του ΕΤΕ.

Ταυτόχρονα, το ΕΤΕ εργάζεται σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής για την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων, για να διασφαλιστεί η συνέχεια της διαθεσιμότητας των μηχανισμών εγγυήσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, εκτός των υφισταμένων προϊόντων εγγυήσεων του Πολυετούς Προγράμματος, μπορεί να ερευνηθεί η δυνατότητα ευρύτερης χρήσης προϊόντων που ενισχύουν την τιτλοποίηση των δανείων επειδή τα προϊόντα αυτά παρουσιάζουν υψηλή προστιθέμενη αξία και υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης σε σχέση με τους διαθέσιμους πόρους.

Οι εγγυήσεις του ΕΤΕ αναπτύχθηκαν από απλές εγγυήσεις χαρτοφυλακίου προς πλέον εξελιγμένα προϊόντα όπως ανταλλαγές αθέτησης πίστωσης και χρηματοοικονομικές εγγυήσεις σε χρεόγραφα βασισμένα σε στοιχεία του ενεργητικού. Αυτή η εξέλιξη είναι πιθανό ότι θα συνεχιστεί, με μεγαλύτερη στροφή προς τις διαρθρωμένες χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, που ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στην περιορισμένη ικανότητα τριτεγγύησης του ΕΤΕ. Αυτές οι συναλλαγές επιτρέπουν τη μεταφορά των κινδύνων πιστώσεων σε μεγάλα χαρτοφυλάκια με περιορισμένες δεσμεύσεις εγγυήσεων εκ μέρους του ΕΤΕ. Επομένως το ΕΤΕ μπορεί να τριτεγγυηθεί χαρακτηριστικά στόχων κινδύνων συγκρίσιμα ή καλύτερα από αυτά που καλύπτονται σε συναλλαγές ασφάλισης πιστώσεων και να επιτύχει πολύ καλύτερη διαφοροποίηση του συνολικού χαρτοφυλακίου του. Η ενίσχυση των πιστώσεων μέσω της τιτλοποίησης έχει καταστεί το κύριο προϊόν στο οποίο αναλαμβάνει κινδύνους το ίδιο το ΕΤΕ, αντιπροσωπεύοντας το 74% των εγγυήσεων που υπογράφτηκαν το 2002.

Είναι πιθανό ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα χρησιμοποιήσουν πιθανώς περισσότερες τεχνικές τιτλοποίησης για τη διαχείριση των χαρτοφυλακίων τους, για να διαφοροποιήσουν τις πηγές χρηματοδότησης υπό ελκυστικές συνθήκες, καθώς και για να προσφέρουν ενισχυμένες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στους πελάτες του. Το ΕΤΕ εκπόνησε μια μελέτη για την τιτλοποίηση και θεωρεί ότι ο κύριος ρόλος του είναι η τιτλοποίηση συναλλαγών για την υποστήριξη της πρόσβασης των ΜΜΕ σε δανειακή χρηματοδότηση με τη διευκόλυνση της μεταφοράς των κινδύνων των πιστώσεων από τις τράπεζες που χορηγούν τα δάνεια στις κεφαλαιαγορές. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου ότι η αγορά τιτλοποιήσεων των ΜΜΕ βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο στην Ευρώπη εφόσον βασίζεται ετερογενή στοιχεία του ενεργητικού με σχετικά μακροπρόθεσμη λήξη. Το ΕΤΕ επιδιώκει επίσης να ενισχύσει το ενδιαφέρον των σχετικών παραγόντων για τη χρηματοδότηση που βασίζεται σε στοιχεία του ενεργητικού.

Οι προτεινόμενοι νέοι κανόνες περί κεφαλαιακών απαιτήσεων θεσπίζουν ένα κανονιστικό πλαίσιο για την κεφαλαιακή αντιμετώπιση των ανοιγμάτων των τραπεζών όσον αφορά τις τιτλοποιήσεις. Θα επιτρέπεται στις τράπεζες να βασίζονται σε οργανισμούς αξιολόγησης για να υπολογίζουν το επίπεδο του υποχρεωτικού κεφαλαίου που πρέπει να κατέχουν ως αντίκρυσμα για τα ανοίγματα αυτά. Αυτό μπορεί να συμβάλει θετικά στην ανάπτυξη των αγορών τιτλοποίησης στην ΕΕ.

4.7. Συνολικά δάνεια ΕΤΕπ

Το Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να κατευθύνει τα συνολικά της δάνεια προς περισσότερα τμήματα στα οποία οι αδυναμίες της αγοράς είναι σημαντικές και να διασφαλίσει ότι οι χρηματοδοτικές προσπάθειες της ΕΤΕπ έχουν αντίκτυπο και στο επίπεδο των ΜΜΕ.

Βάσει του καταστατικού της, η ΕΤΕπ επιδιώκει την ενίσχυση της δανειοδότησης προς ΜΜΕ που βρίσκονται σε λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Ένωσης και θεωρεί το μηχανισμό των συνολικών δανείων ως ουσιαστικής σημασίας εργαλείο για τη διοχέτευση χρηματοδότησης προς τις ΜΜΕ. Η ΕΤΕπ είναι ένας χονδρικός προμηθευτής χρηματοδότησης μέσω της κεφαλαιαγοράς, αλλά καταλήγει στις ΜΜΕ μέσω ενός δικτύου εμπορικών τραπεζών.

Το κύριο πλεονέκτημα της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ είναι η μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη φύση του χρέους, πράγμα που βοηθά στην αντιμετώπιση ορισμένων αδυναμιών της κεφαλαιαγοράς. Η χρηματοδότηση της ΕΤΕπ πλεονεκτεί επίσης επειδή διατίθεται με ευνοϊκά επιτόκια, πράγμα που οφείλεται κυρίως στην πιστωτική αξιολόγηση ΑΑΑ της ΕΤΕπ. Αυτό το ευνοϊκό αποτέλεσμα των συνολικών δανείων της ΕΤΕπ μπορεί να καταστεί ακόμα πιο σημαντικό στο μέλλον, δεδομένου ότι οι εμπορικές τράπεζες προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και συγκεντρώνονται στους πλέον επικερδείς τομείς της δραστηριότητας τους. Σε ορισμένες αγορές αυτό μπορεί να σημαίνει μείωση της χορήγησης δανείων προς ΜΜΕ. Στην προοπτική της διεύρυνσης της Ένωσης, η μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ μπορεί να συνεχίσει να είναι δυσεύρετη στα νέα κράτη μέλη, και γι' αυτό είναι μεγάλη η σημασία του συνεχιζόμενου ρόλου της ΕΤΕπ στον τομέα αυτό.

Δεν μπορεί να επιτευχθεί η ορθή αξιολόγηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας των συνολικών δανείων αν περιορίζεται αποκλειστικά σε μια μικροοικονομική προσέγγιση, με βάση αναλύσεις των αποδεκτριών ΜΜΕ. Η πιο θετική πτυχή των συνολικών δανείων είναι το διαρθρωτικό αποτέλεσμα στην πλευρά της προσφοράς, δηλαδή ότι ασκείται συστημική επίδραση τόσο στη διαθεσιμότητα όσο και στην τιμολόγηση μακροπρόθεσμων δανείων προς ΜΜΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να συνεργάζεται η ΕΤΕπ με πολλούς ενδιάμεσους τραπεζικούς οργανισμούς περιλαμβανομένων των μικρότερων και των περιφερειακών χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Η διαφοροποίηση των ενδιάμεσων οργανισμών ενισχύει τον ανταγωνισμό, επειδή προωθεί τη μεταβίβαση των ευνοϊκών όρων δανειοδότησης της ΕΤΕπ στους τελικούς αποδέκτες και συμβάλλει στην καλύτερη κάλυψη των αποδεκτών, ιδιαίτερα σε περιφερειακό επίπεδο.

Τα συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ στοχεύουν επίσης σε συγκεκριμένους στόχους πολιτικής της ΕΕ όπως για τις ΜΜΕ στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, τις περιβαλλοντικές βελτιώσεις και την εξοικονόμηση ενέργειας, όπου η αγοραία διαθεσιμότητα δανειοδότησης μπορεί να είναι περιορισμένη. Αυτά τα συνολικά δάνεια για συγκεκριμένους σκοπούς λειτουργούν συχνά ως συμπλήρωμα ή ως υποστήριξη εθνικών ή περιφερειακών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αδυναμιών της αγοράς. Οι πρωτοβουλίες της ΕΤΕπ για την καινοτομία [18] υποστηρίζουν το στόχο της ενίσχυσης του 3% του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ στην έρευνα, επενδύοντας σε ΜΜΕ που είναι καινοτόμες και προσανατολισμένες προς την Ε&Α, τόσο στο συμβατικό τομέα όσο και στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Το ευρύτερο φάσμα μέσων και η αύξηση των διαθέσιμων πόρων (EUR50 δισ. για το διάστημα 2003-2013) που διατίθενται για τις επενδύσεις αυτές σηματοδοτούν τη δέσμευση της ΕΤΕπ για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας. Το δίκτυο τραπεζών-εταίρων της ΕΤΕπ που χρησιμοποιούν τα συνολικά δάνεια μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για τη σηματοδότηση και την υποβοήθηση της εφαρμογής της πολιτικής της ΕΕ.

[18] Πρωτοβουλία καινοτομίας 2000 και πρωτοβουλία καινοτομίας 2010.

Για τη διαχείριση των συνολικών δανείων της η ΕΤΕπ συνεχίζει να αυξάνει τον αριθμό και την έκταση των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών της. Ένα άλλο σημείο έμφασης της πολιτικής είναι η αύξηση της χρήσης στοχοθετημένων ή εξειδικευμένων συνολικών δανείων για στόχους πολιτικής της ΕΕ και για εθνικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες. Εκτός από το ότι διευκολύνει τη στοχοθέτηση των συνολικών δανείων σε τμήματα όπου υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες ή αστοχίες της αγοράς, αυτό θα αυξήσει επίσης την προβολή της εικόνας και τη διαφάνεια των συνολικών δανείων.

Η ΕΤΕπ αναγνωρίζει τη σημασία της διαφάνειας και εφιστά την προσοχή των ενδιάμεσων οργανισμών στο να διασφαλίζουν ότι οι αποδέκτριες ΜΜΕ γνωρίζουν την προέλευση της χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ. Αυτή η συνειδητοποίηση εκ μέρους των ΜΜΕ συμβάλλει στην ενθάρρυνση του ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιάμεσων οργανισμών, βελτιώνοντας έτσι τον αντίκτυπο των ευνοϊκών όρων χρηματοδότησης της ΕΤΕπ στο επίπεδο των ΜΜΕ. Η ΕΤΕπ παρέχει πλήρη πληροφόρηση για τις τράπεζες-εταίρους της και άλλους ενδιάμεσους οργανισμούς στον ιστοχώρο της.

5. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

5.1. Αστοχίες της αγοράς στο επιχειρηματικό κεφάλαιο

Το Συμβούλιο κάλεσε το ΕΤΕ να εστιάσει τη δράση του όσον αφορά το επιχειρηματικό κεφάλαιο στα τμήματα όπου οι αστοχίες της αγοράς είναι πιο προφανείς.

Το ΕΤΕ επιδιώκει την υποστήριξη της εμφάνισης μιας πραγματικά ευρωπαϊκής αγοράς επιχειρηματικών κεφαλαίων, παρέχοντας κατάλληλη χρηματοδότηση σε εταιρείες υψηλής ανάπτυξης στη φάση εκκίνησης, σε επόμενα στάδια ή στη φάση ανάπτυξης, επενδύοντας σε ταμεία πρώιμων σταδίων, υψηλής τεχνολογίας, καθώς και σε περιφερειακά και πανευρωπαϊκά ταμεία, που παραδοσιακά είναι τα λιγότερο αναπτυγμένα τμήματα στην Ευρώπη. Περίπου 45% του χαρτοφυλακίου του ΕΤΕ αποτελείται από επενδύσεις σε πρώιμα στάδια έναντι 10% των συνολικών επενδύσεων ευρωπαϊκού επιχειρηματικού κεφαλαίου. Οι επενδύσεις του ΕΤΕ συμβάλλουν στην ανάπτυξη των τομέων όπως η βιοτεχνολογία, οι συγκλίνουσες τεχνολογίες, τα νέα υλικά, η ΤΠΕ και η νανοτεχνολογία. Το ΕΤΕ έχει στόχο να αντιδρά ευέλικτα στις ανάγκες αγοράς, και να αναπτύξει καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα για την επίτευξη των κοινοτικών στόχων.

Το χαρτοφυλάκιο επιχειρηματικού κεφαλαίου του ΕΤΕ συνέχισε να επεκτείνεται από EUR2 δισ. το 2001 σε EUR2,45 δισ. το 2002 παρά την κάμψη της αγοράς. Το ΕΤΕ συνέβαλε στη χρηματοδότηση περίπου 15% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ που ωφελούνται από επενδύσεις σε πρώιμα στάδια στην Ευρώπη από το 1997 [19]. Ο όμιλος ΕΤΕπ διαδραματίζει οργανικό ρόλο για το κλείσιμο του χάσματος τεχνολογίας και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

[19] Επετηρίδα EVCA 2003.

Το συνολικό χαρτοφυλάκιο του ΕΤΕ (που περιλαμβάνονται τα ίδια κεφάλαια του ΕΤΕ, και οι εντολές της ΕΤΕπ και της Επιτροπής) την 1η Σεπτεμβρίου του 2003 ήταν ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η όλο και περισσότερο ισορροπημένη γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων αποδεικνύει τη δέσμευση του ΕΤΕ για την προώθηση επενδύσεων στη νότια Ευρώπη καθώς και στις χώρες υπό ένταξη και στις υποψήφιες χώρες, όπου οι αγορές επιχειρηματικού κεφαλαίου είναι λιγότερο αναπτυγμένες.

Το ΕΤΕ έχει επεκτείνει τις δραστηριότητές του προς τη χρηματοδότηση δεύτερου γύρου και τη χρηματοδότηση μεταγενέστερων σταδίων, για να καλύψει καλύτερα τις ανάγκες της αγοράς. Αυτό έχει ενισχύσει την παρουσία του ΕΤΕ στον κύκλο χρηματοδότησης των ΜΜΕ, ακολουθώντας το στόχο που είχε θέσει στο Συμβούλιο ανταγωνιστικότητας του Νοεμβρίου 2002 που τόνισε το ρόλο του ομίλου ΕΤΕπ όσον αφορά τη χρηματοδότηση της καινοτομίας στις δυσχερείς συνθήκες της αγοράς. Για να αντισταθμιστεί και να μειωθεί ο υψηλότερος κίνδυνος των πράξεών του των σχετικών με επιχειρηματικό κεφάλαιο, το ΕΤΕ θα επιδιώξει ένα περισσότερο ισορροπημένο χαρτοφυλάκιο μέσω επενδύσεων σε ιδιωτικά ταμεία μετοχικού κεφαλαίου προσανατολισμένα προς ΜΜΕ σε μεσαία και μεταγενέστερα στάδια.

Μια αυτόνομη συμβουλευτική μονάδα, ανεξάρτητη από την επενδυτική δραστηριότητα του ΕΤΕ, σχηματίστηκε προς τα τέλη του 2002 με στόχο την παροχή συμβουλών στον τομέα της χρηματοοικονομικής τεχνικής όσον αφορά κυρίως τις ΜΜΕ. Οι συμβάσεις συμβουλευτικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι η παροχή τέτοιων υπηρεσιών δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε συμμετοχή του ΕΤΕ ως επενδυτή ή ως εγγυητή. Οι δύο πρώτες συμβάσεις υπογράφτηκαν με το Instituto de Fomento de Andalucia (IFA) και την Κυβέρνηση της Βαλλονίας (Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων). Η πρώτη αφορούσε την τεχνική διάρθρωση ταμείων αρχικής ώθησης και πράξεις μικροπιστώσεων και η δεύτερη αφορούσε το γενικό πλαίσιο πολιτικής για τις ΜΜΕ.

Αν και οι επενδύσεις σε ΜΜΕ που εστιάζουν στην καινοτομία και την Ε&Α ενδεχομένως θα χρειαστούν ισχυρότερη συμμετοχή του δημόσιου τομέα σε σχέση με σήμερα, πρέπει να τονιστεί ότι κάθε πράξη υποστηριζόμενη από τα κράτη για την αντιμετώπιση αστοχιών της αγοράς πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων της συνθήκης και συγκεκριμένα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για το επιχειρηματικό κεφάλαιο και τις κρατικές ενισχύσεις [20]. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν μέτρα για την παροχή ή την προώθηση του επιχειρηματικού κεφαλαίου ή τη χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου στις ΜΜΕ κατά τη φάση εκκίνησης ή τη φάση ανάπτυξης. Αυτό μπορεί να γίνεται μόνο με την προϋπόθεση ότι μπορεί να δικαιολογηθεί αυτή η χρηματοδότηση, όπως για παράδειγμα λόγω ενός κενού χρηματοδότησης λόγω της τάσης για αποφυγή κινδύνων εκ μέρους των επενδυτών, ασυμμετρίας πληροφόρησης, δυσκολίας για την αξιολόγηση των κινδύνων, υψηλού κόστους των συναλλαγών. Ταυτόχρονα, η ανακοίνωση αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. Απαιτεί την αναλογικότητα μεταξύ της δημόσιας χρηματοδότησης και της εντοπισθείσας αστοχίας της αγοράς, καθώς και κρατική συμπεριφορά συγκρίσιμη με τη συμπεριφορά ενός επενδυτή του ιδιωτικού τομέα μέσω αποφάσεων που αποβλέπουν στο κέρδος, συμμετοχή επενδυτών του ιδιωτικού τομέα υπό τις ίδιες συνθήκες όσον αφορά την παροχή επιχειρηματικού κεφαλαίου, και διορισμό ανεξάρτητης διοίκησης.

[20] Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις και τα επιχειρηματικά κεφάλαια, ΕΕ C235, 21.08.2001, σελ. 3.

5.2. Ορθές πρακτικές στην κατάρτιση

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να ενθαρρύνει τον επαγγελματισμό των διαφόρων παραγόντων στον τομέα της χρηματοδότησης μετοχικού κεφαλαίου επισημαίνοντας τις ορθές πρακτικές στον τομέα της δημόσιας και της ιδιωτικής κατάρτισης. Αυτό είναι σημαντικό δεδομένου ότι τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου παρέχουν όχι μόνο κεφάλαιο μετοχικού κεφαλαίου, αλλά και διευθυντικές ικανότητες που έχουν κρίσιμη σημασία για την επιτυχία των εκκινήσεων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας και επιχειρήσεων που βασίζονται στη γνώση. Αυτός ο συνδυασμός χρηματοπιστωτικής και διαχειριστικής τεχνολογίας συνεπάγεται υψηλές απαιτήσεις για το προσωπικό των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου.

Η βάση του αιτήματος του Συμβουλίου είναι η εκρηκτική ανάπτυξη των χρηματιστηρίων του 1999-2000, διάστημα κατά το οποίο οι προοπτικές υψηλών επιστροφών στον κλάδο επιχειρηματικού κεφαλαίου είχε προσελκύσει διαχειριστές ταμείων που δεν είχαν πάντοτε επαρκή εμπειρία. Οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν ήταν συχνά βραχυπρόθεσμες και οι επενδυτές δεν είχαν επαρκή γνώση σχετικά με τις τεχνολογίες και το δυναμικό της αγοράς των υποστηριζομένων επιχειρήσεων σε φάση εκκίνησης. Στη συνέχεια, η κατάρρευση της φούσκας των χρηματιστηρίων οδήγησε σε ένα πολύ πιο ρεαλιστικό λειτουργικό περιβάλλον και έχει ήδη πραγματοποιηθεί σημαντική ενοποίηση του κλάδου και αυτό είναι πιθανό να συνεχιστεί.

Αν και τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι καλά επανδρωμένα με ειδικευμένους επαγγελματίες του χρηματοπιστωτικού κλάδου είναι δύσκολο να βρεθούν πρόσωπα που συνδυάζουν χρηματοπιστωτικές δεξιότητες χρηματοδότησης με επιχειρηματικές γνώσεις, καθώς και ειδικές γνώσεις για τους επιμέρους τομείς και τεχνολογικές γνώσεις. Ένα από τα πλεονεκτήματα της Silicon Valley ήταν η μεγάλη ροή ατόμων μεταξύ εκκινήσεων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας και ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου. Αυτή η ανταλλαγή εμπειρίας σπάνια εμφανίζεται στην Ευρώπη, αν και ο συνδυασμός χρηματοοικονομικής / τεχνολογικής εμπειρογνωμοσύνης θα είχε θετικά αποτελέσματα για την αποτελεσματικότητα των πράξεων επιχειρηματικού κεφαλαίου με ικανοποιητική πληροφόρηση. Στην Ευρώπη, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνεργασία μεταξύ ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου και πανεπιστημίων και τεχνολογικών ιδρυμάτων που μπορούν να προσφέρουν εμπειρογνωμοσύνη σε συγκεκριμένους τομείς.

Για την αύξηση της εμπειρογνωμοσύνης σε χρηματοοικονομικά ζητήματα και σε επιχειρηματικές και τεχνικές ικανότητες, μια εναλλακτική λύση είναι τα προγράμματα κατάρτισης. Αυτά τα προγράμματα κατάρτισης θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τόσο το κεκτημένο σώμα γνώσεων στη βιομηχανία και τη δυναμική και μεταβαλλόμενη φύση του όσον αφορά τη διαχείριση χαρτοφυλακίων, την αξιολόγηση στοιχείων του ενεργητικού, τα παράγωγα και την ποσοτική ανάλυση. Οι κύκλοι κατάρτισης της EVCA, της ευρωπαϊκής ένωσης επιχειρηματικού κεφαλαίου και ιδιωτικού μετοχικού κεφαλαίου, αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα.

Ο ίδιος ο κλάδος επιχειρηματικού κεφαλαίου είναι η κύρια πηγή πληροφόρησης σχετικά με τις ανάγκες. Με βάση το αίτημα του Συμβουλίου, η Επιτροπή προσπάθησε να δρομολογήσει μια πρόσκληση υποβολής προσφορών με στόχο την παροχή μιας σαφούς εικόνας σχετικά με τις υφιστάμενες δομές κατάρτισης και την επισήμανση των αναγκών του κλάδου. Εντούτοις, δεν παρελήφθησαν προσφορές, πράγμα που ήταν σαφής ένδειξη ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον εκ μέρους της αγοράς για αυτό το ζήτημα.

5.3. Αύξηση της ρευστότητας των κεφαλαιαγορών

Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να διερευνήσει τρόπους αύξησης της ρευστότητας των κεφαλαιαγορών. Ως προς το ζήτημα αυτό, το κύριο έργο σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η δημιουργία ενός σταθερού και εναρμονισμένου πλαισίου νόμων και κανονιστικών ρυθμίσεων που θα επιτρέπουν την πλήρη ανάπτυξη των αγορών. Το πρόγραμμα δράσης για το επιχειρηματικό κεφάλαιο και το πρόγραμμα δράσης για τον χρηματοπιστωτικό τομέα είναι τα εργαλεία για την επίτευξη ενός περιβάλλοντος που ενισχύει τη ρευστότητα στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η ρευστότητα των κεφαλαιαγορών έχει ουσιαστική σημασία για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Στο επιχειρηματικό κεφάλαιο, οι επενδυτές χρειάζονται δυνατότητες εξόδου από τις επενδύσεις τους, και οι τράπεζες που χορηγούν δάνεια στις ΜΜΕ χρειάζονται τρόπους αύξησης της δανειοδότησής τους και μείωσης του κινδύνου μέσω εγγυήσεων ή τιτλοποίησης. Η ρευστότητα θα εξυπηρετηθεί επίσης με την εξάλειψη των εμποδίων που απομένουν για τη διασυνοριακή λειτουργία των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου, δημιουργώντας π.χ. μια ευρωπαϊκή δομή ταμείων όπως υποστηρίζεται από την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "επένδυση στην έρευνα: ένα σχέδιο δράσης για την Ευρώπη" [21].

[21] COM(2003)226, 30.4.2003.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να δημιουργεί μια ενιαία χρηματοοικονομική αγορά για την υποστήριξη της μεγέθυνσης και των επενδύσεων. Εκτός από την εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου, τον εντοπισμό των βέλτιστων πρακτικών και τη χρήση της ανοικτής μεθόδου συνεργασίας, η Επιτροπή μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την υπερνίκηση των εμποδίων που έχουν επισημανθεί στις αγορές όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ.

Η αποτελεσματική χρήση περιορισμένων δημόσιων οικονομικών πόρων και η ανάγκη συνεργασίας με τις αγορές αποκλείουν τη χρήση επιχορηγήσεων για την υποστήριξη των ΜΜΕ. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η χρηματοδότηση των ΜΜΕ μπορεί να αυξηθεί χωρίς να αυξηθεί η γραφειοκρατία για τους αποδέκτες χρησιμοποιώντας επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου και εγγυήσεις δανείων που εφαρμόζονται μέσω τοπικών ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Αυτά τα μέσα θα πρέπει να εστιάζονται στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, όπου έχει εντοπιστεί το κενό της αγοράς, και θα πρέπει να επιτυγχάνουν επαρκή όγκο ώστε να έχουν αποτέλεσμα. Επειδή οι νέες εταιρείες υψηλών επιδόσεων εμφανίζονται σε απροσδόκητους τομείς, τα μέσα θα πρέπει να ωφελούν τις ΜΜΕ σε όλους τους τομείς. Η σαφήνεια των σκοπών και των μηχανισμών αυξάνει επίσης την προβολή των ευρωπαϊκών δράσεων.

Για να διερευνηθούν τρόποι περαιτέρω βελτίωσης της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μια μελέτη για τη χρησιμοποίηση χρεογράφων βασισμένων σε στοιχεία του ενεργητικού για την ενίσχυση της δανειοδότησης προς τις ΜΜΕ. Αυτές οι συναλλαγές τιτλοποίησης επιτρέπουν στις τράπεζες να πωλούν δάνεια από τους ισολογισμούς τους σε άλλους επενδυτές και να επεκτείνουν τη δανειοδοτική τους ικανότητα. Η μελέτη θα αναλύσει τις αγορές της Ευρώπης και θα τις συγκρίνει με άλλες οικονομίες. Η μελέτη θα αξιολογήσει επίσης την καταλληλότητα της υφιστάμενης νομοθεσίας και το ρόλο των δράσεων του δημόσιου τομέα όσον αφορά τη χρήση μέσων τιτλοποίησης στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ.

Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αγορών επιχειρηματικού κεφαλαίου, όσον αφορά ιδίως τη χρηματοδότηση επιχειρηματικού κεφαλαίου σε πρώιμα στάδια. Οι νέοι κανόνες περί κεφαλαιακών απαιτήσεων σχετικά με τα ανοίγματα που αφορούν μετοχικό κεφάλαιο είναι σχεδιασμένοι ώστε να αυξήσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να προστατεύουν τους πελάτες των τραπεζών, περιλαμβανομένων των ΜΜΕ. Το 2002, οι εταιρίες επιχειρηματικού κεφαλαίου που σχετίζονταν με τράπεζες διέθεσαν περίπου 26% του συνολικού επιχειρηματικού κεφαλαίου στην Ευρώπη και η τιτλοποίηση των δανείων προς ΜΜΕ καθίσταται σημαντικό εργαλείο για την αύξηση της ρευστότητας σε αυτή την αγορά. Τα αποτελέσματα των νέων κανόνων περί κεφαλαιακών απαιτήσεων αποτελούν αντικείμενο μελέτης που εκπονείται για λογαριασμό της Επιτροπής.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

6.1. Βελτίωση του πλαισίου

Για την αποτελεσματική προώθηση τηςεπιχειρηματικότητας στην Ευρώπη, υπάρχουν τρεις τομείς στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ στους οποίους θα πρέπει να εστιαστούν οι περαιτέρω ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές δράσεις του δημόσιου τομέα.

(1) Βελτίωση του πλαισίου

(2) Ιδιαίτερη προσοχή στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, και ιδιαίτερα στις εγγυήσεις και τα μικροδάνεια.

(3) Αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου στους ισολογισμούς των ΜΜΕ.

Μια επιχειρηματική νοοτροπία χρειάζεται ευνοϊκό πλαίσιο και η ενιαία ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αγορά διευκολύνει την πρόσβαση των επιχειρηματιών σε χρηματοδότηση. Η ολοκλήρωση του προγράμματος δράσης για το επιχειρηματικό κεφάλαιο είναι σημαντικό επίτευγμα και η ολοκλήρωση του προγράμματος δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες θα οδηγήσει σε αύξηση της διαθεσιμότητας τόσο των τραπεζικών δανείων όσο και της χρηματοδότησης μετοχικού κεφαλαίου. Αυτές οι δράσεις βελτιώνουν επίσης το περιβάλλον των επιχειρηματιών και μετριάζουν τις συνθήκες του επιχειρηματικού κύκλου δημιουργώντας εμπιστοσύνη για το μέλλον.

Ο τραπεζικός δανεισμός θα εξακολουθήσει να είναι η κύρια πηγή εξωτερικής χρηματοδότησης για μια μεγάλη πλειονότητα ΜΜΕ και πρέπει να προωθηθεί, χρησιμοποιώντας ιδιαιτέρως εγγυήσεις δανείων. Μια συγκεκριμένη πηγή ανησυχίας είναι η χαμηλή προσφορά πιστώσεων στον ιδιωτικό τομέα στα νέα κράτη μέλη λόγω του θεωρουμένου υψηλού κινδύνου. Ως προς αυτό, η ανάπτυξη ικανότητας στον τραπεζικό τομέα έχει ουσιαστική σημασία για να υπερνικηθεί το περιορισμένο ιστορικό διαθέσιμων δεδομένων και εμπειρίας. Επιπλέον, η δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών μπορεί γενικά να αυξηθεί με την ανάπτυξη της τιτλοποίησης για την πώληση των δανείων προς ΜΜΕ έτσι ώστε να απομακρύνονται από τους ισολογισμούς των τραπεζών.

Τα κράτη μέλη και οι υπό ένταξη χώρες αναγνωρίζουν τη σημασία της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση και έχουν θεσπίσει μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση της παροχής εγγυήσεων για χορήγηση τραπεζικών δανείων και επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου σε ΜΜΕ. Πολλά κράτη έχουν επίσης θεσπίσει πρόσθετα φορολογικά κίνητρα για εταιρείες και επενδυτές.

Στο πλαίσιο της ανάπτυξης περισσότερο στοχοθετημένης δράσης του δημόσιου τομέα στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ, λόγω της ανάγκης για αποτελεσματική χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων του δημόσιου τομέα και λόγω της συμμόρφωσης με τους κανόνες της Συνθήκης περί κρατικών ενισχύσεων ορίζονται τρεις προϋποθέσεις. Πρώτον, η δράση του δημόσιου τομέα θα πρέπει να περιορίζεται σε τομείς όπου υπάρχει σαφής αστοχία της αγοράς. δεύτερον, θα πρέπει να συνεργάζεται με το μηχανισμό της αγοράς για την υπερνίκηση της αδυναμίας. και τρίτον, θα πρέπει να εφαρμόζεται από επαγγελματίες της αγοράς.

Υπάρχουν δύο τομείς όπου χρειάζονται στοχοθετημένες πολιτικές, η χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια και η μετοχική βάση των ΜΜΕ. Πρώτον, το συνεχιζόμενο κενό χρηματοδότησης σε πρώιμα στάδια χρειάζεται άμεση δράση του δημόσιου τομέα και τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν εξειδικευμένους φορείς χρηματοδότησης των ΜΜΕ για την αντιμετώπιση αυτού του κενού χρηματοδότησης. Δεύτερον, ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να συνεργάζονται για την προώθηση της ενίσχυσης της μετοχικής βάσης των ευρωπαϊκών ΜΜΕ.

6.2. Έμφαση στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, ιδίως στις εγγυήσεις και τα μικροδάνεια

Για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας, ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να συνεχίσει να συνεργάζεται με τον ιδιωτικό τομέα για την υπερνίκηση του συνεχιζόμενου κενού στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια και για την υποστήριξη της οικονομίας της γνώσης. Για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια οικονομική μεγέθυνση με ευρεία βάση και για να ενισχυθεί η Ε&Α και η καινοτομία, τόσο οι συμβατικές ΜΜΕ όσο και οι εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης χρειάζονται εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα που θα επεκτείνουν τόσο την τραπεζική δανειοδότηση όσο και τις επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου.

Τα εθνικά και ευρωπαϊκά μέσα εγγυήσεων με εύκολη και ευρεία πρόσβαση, τα οποία καταμερίζουν τον κίνδυνο μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις δυσκολίες των ΜΜΕ όσον αφορά τη λήψη τραπεζικών δανείων. Από την άποψη των ΜΜΕ, η απλότητα και η προσβασιμότητα των μηχανισμών εγγυήσεων είναι προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητά τους, και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο χρησιμοποιώντας εθνικές και τοπικές τράπεζες ως ενδιάμεσους οργανισμούς. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η χρήση αποτελεσματικών και χαμηλού κόστους τεχνολογιών πρόσβασης για την εξασφάλιση εγγυήσεων και τραπεζικών δανείων.

Τα μικροδάνεια μπορούν να προσφέρουν στους επιχειρηματίες στις συμβατικές ΜΜΕ και στις εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης βοήθεια αποφασιστικής σημασίας και μπορούν να προωθηθούν αποτελεσματικά μέσω εγγυήσεων και μέσω της βελτίωσης του νομικού πλαισίου για να διευκολυνθεί η συγκέντρωση χρηματοδότησης και η δανειοδότηση από οργανισμούς μικροπιστώσεων. Τα προγράμματα μικροδανείων θα πρέπει να αποσκοπούν στο να είναι βιώσιμα έτσι ώστε να μπορεί σταδιακά να μειωθεί η στήριξη από το δημόσιο τομέα. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ των οργανισμών μικροχρηματοδότησης και των παρόχων υπηρεσιών υποστήριξης επιχειρήσεων.

Οι νέοι κανόνες περί απαιτήσεων σχετικά με το υποχρεωτικό κεφάλαιο είναι σχεδιασμένοι για να αυξήσουν την ευρωστία του υπάρχοντος Ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος και αποσκοπούν στην μεγαλύτερη ευθυγράμμιση των επιβαρύνσεων λόγω υποχρεωτικού κεφαλαίου με τις οικονομικές διαδικασίες και τις αξιολογήσεις κινδύνων των ίδιων των τραπεζών. Δεδομένου ότι οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε αύξηση της σταθερότητας και του ανταγωνισμού στις Ευρωπαϊκές αγορές χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, αναμένεται ότι θα παράσχουν οφέλη για τον τομέα των ΜΜΕ και για την Ευρωπαϊκή βιομηχανία συνολικά.

Οι τράπεζες συνέχισαν να αναπτύσσουν τη χρήση εσωτερικών συστημάτων αξιολόγησης για τους πελάτες τους, περιλαμβανομένων των ΜΜΕ. Αυτό συμβαδίζει με το πλαίσιο των νέων κεφαλαιακών απαιτήσεων. Τα συστήματα αξιολόγησης απαιτούν διαρθρωμένες πληροφορίες σχετικά με την επιχείρηση και τις προοπτικές της, επιβάλλοντας μια υποχρέωση ανάλυσης και διαφάνειας στην ίδια την επιχείρηση. Αυτό αποτελεί μεγάλης σημασίας μακροπρόθεσμη μεταβολή στη νοοτροπία χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών ΜΜΕ και η πρόσβαση στην τραπεζική δανειοδότηση μπορεί να διευκολυνθεί με το να βοηθηθούν οι ΜΜΕ να προσαρμοστούν στο περιβάλλον αξιολόγησης.

Οι επιχειρηματίες χρειάζονται πληροφορίες σχετικά με εναλλακτικές λύσεις χρηματοδότησης και με τον τρόπο προσέγγισης διαφορετικών παρόχων χρηματοδότησης όπως οι τράπεζες, οι επενδυτές επιχειρηματικού κεφαλαίου ή οι επιχειρηματικοί άγγελοι.

Η χρήση εθνικών ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και εθνικών προγραμμάτων επιτρέπει στα χρηματοδοτικά μέσα της Κοινότητας να χρησιμοποιούνται ευέλικτα, προσαρμοσμένα στις διαφορετικές παραδόσεις χρηματοδότησης, παρέχοντας συμπληρωματική μόχλευση σε προγράμματα που έχουν ως στόχο το κενό χρηματοδότησης στη χρηματοδότηση ΜΜΕ σε πρώιμα στάδια. Για να επιτευχθούν αποτελέσματα και να προβληθεί η εικόνα των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μέσων, αυτά θα πρέπει να εστιάζονται σαφώς στη χρηματοδότηση σε πρώιμα στάδια, να έχουν επαρκή όγκο ώστε να έχουν αντίκρισμα σε μια διευρυμένη Ευρώπη, και θα πρέπει να μην απευθύνονται σε συγκεκριμένους τομείς αλλά να ωφελούν όλες τις ΜΜΕ. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί ο πιθανός ρόλος του δημόσιου τομέα όσον αφορά την ενίσχυση του δυναμικού δανειοδότησης των τραπεζών μέσω της αύξησης της χρήσης της τιτλοποίησης των χαρτοφυλακίων δανείψν των τραπεζών προς ΜΜΕ.

Σε εθνικό επίπεδο, τόσο τα κράτη μέλη όσο και οι φορείς χρηματοδότησης των ΜΜΕ θα πρέπει να αξιολογούν τακτικά την αποτελεσματικότητα και την καταλληλότητα των χρηματοδοτικών μέσων τους και να τα προσαρμόζουν ανάλογα με τις ανάγκες σύμφωνα με τη ζήτηση της αγοράς.

6.3. Αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου

Οι ανάγκες των εταιρειών επιχειρηματικής ανάπτυξης και του γενικότερου ευρωπαϊκού τομέα των ΜΜΕ είναι διαφορετικές, αλλά και οι δύο κατηγορίες χρειάζονται ισχυρότερους ισολογισμούς με επαρκές μετοχικό κεφάλαιο. Η ισχυρότερη μετοχική βάση θα ενισχύσει επίσης τις ευκαιρίες των ΜΜΕ, βελτιώνοντας την αξιολόγηση τους όσον αφορά τον κίνδυνο. Οι πηγές συμπληρωματικού μετοχικού κεφαλαίου είναι τα μη διανεμόμενα έσοδα, οι ανεπίσημοι επενδυτές επιχειρηματικού κεφαλαίου, τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου και οι φορείς που παρέχουν μέσα οιονεί επιχειρηματικού κεφαλαίου όπως τα εξαρτημένα δάνεια.

Οι εταιρείες επιχειρηματικής ανάπτυξης θα δημιουργήσουν το μεγαλύτερο μέρος της μεγέθυνσης και της απασχόλησης στην Ευρώπη. Αυτές οι εταιρίες χρειάζονται επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου από επιχειρηματικούς αγγέλους και από ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου σε πολλούς γύρους χρηματοδότησης. Για αυτόν τον λόγο η συνεχιζόμενη ανάπτυξη των αγορών επιχειρηματικού κεφαλαίου έχει ουσιαστική σημασία για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, και θα πρέπει να εξαλειφθούν όλα τα εμπόδια που παρεμποδίζουν τη λειτουργία της ενιαίας χρηματοπιστωτικής αγοράς. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω του καταμερισμού του κινδύνου παρέχει στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου, που ασχολούνται κυρίως με επενδύσεις σε πρώιμα στάδια, αξιοπιστία και ικανότητα προσέλκυσης ιδιωτικών χρηματοδοτικών πόρων.

Επειδή οι επιχειρηματικοί άγγελοι παρέχουν σημαντικές συμβουλές και χρηματοδότηση για καινοτόμες εταιρείες πριν αυτές να έχουν πρόσβαση στην επίσημη αγορά επιχειρηματικού κεφαλαίου, θα πρέπει να συνεχίσει να δίνεται προσοχή σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στην προώθηση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι επιχειρηματικοί άγγελοι και τα δίκτυα επιχειρηματικών αγγέλων.

Στις συμβατικές ΜΜΕ, τα μη διανεμόμενα έσοδα είναι η καλύτερη μορφή χρηματοδότησης για ανάπτυξη και επενδύσεις. Εντούτοις, τα μη διανεμόμενα έσοδα πάσχουν συχνά από άνιση φορολογική αντιμετώπιση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επανεξετάσουν τις φορολογικές διατάξεις τους λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη προώθησης της ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Επιπλέον, η εμπειρία δείχνει ότι οι επενδύσεις από ανεπίσημους επενδυτές που διακινδυνεύουν τα κεφάλαιά τους, όπως οι φίλοι, τα μέλη της οικογένειας και οι επιχειρηματικοί άγγελοι μπορούν να προωθηθούν αποτελεσματικά με φορολογικά κίνητρα. Τα κράτη μέλη και οι υπό ένταξη χώρες θα πρέπει να ενθαρρύνουν την χρηματοοικονομική διαφάνεια των ΜΜΕ για ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και η ορθή διακυβέρνηση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Επισκόπηση πρόσφατων εθνικών δράσεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση ΜΜΕ [22]

[22] Για τα κράτη μέλη και τις λοιπές χώρες που συμμετέχουν στο πολυετές πρόγραμμα και τα οποία απάντησαν στο αίτημα της Επιτροπής για πληροφορίες το Μάιο του 2003.

Βέλγιο //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το "Participatiefonds", που λειτουργεί σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ανανεώνει και διευρύνει τα προϊόντα του. Το νέο πρόγραμμα μικροδανεισμού "Solidaire Lening" αποσκοπεί στη χρηματοδότηση ατόμων που επιθυμούν να καταστούν αυτοαπασχολούμενοι αλλά δεν μπορούν να εξασφαλίσουν πάρουν το κεφάλαιο εκκίνησης. Έχει προβλεφθεί ποσό ύψους EUR1,24 εκατ. ευρώ για δάνεια μέχρι EUR12.000.

Έχουν θεσπισθεί ή είναι υπό συζήτηση ορισμένα προγράμματα φορολογικών κινήτρων, τόσο για εταιρείες όσο και για άτομα.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η περιφέρεια της Βαλλονίας ενοποίησε τα μέσα που διέθετε για την χρηματοδοτική υποστήριξη των ΜΜΕ με το νέο οργανισμό "Sowalfin". Σκοπός τους είναι η παροχή διαφόρων μέσων όπως δάνεια, εγγυήσεις και επιχειρηματικό κεφάλαιο. Επιπλέον, "Les bourses de prιactivitι" παρέχουν επιχορηγήσεις μέχρι EUR15.500 για σκοπούς κεφαλαίου αρχικής ώθησης και χρηματοδότησης προγενέστερης της αρχικής ώθησης.

Η περιφέρεια της Βαλλονίας υποστηρίζει επίσης δίκτυα επιχειρηματικών αγγέλων. Η περιφέρεια σκέπτεται την καθιέρωση ενός συστήματος ταμείων τύπου SBIC, και διερευνά τρόπους συντονισμού της καλύτερης παροχής χρηματοδότησης, με τρόπους όπως η εκ του σύνεγγυς χρηματοδότηση και τα μικροδάνεια.

Η περιφέρεια των Βρυξελλών έχει ιδρύσει ένα κοινωνικό κεφάλαιο "Brusoc" που στόχο έχει να ενθαρρύνει τα άτομα να καταστούν αυτοαπασχολούμενοι.

Το "Participatiemaatschappij Vlanderen" της περιφέρειας της Φλάνδρας δημιουργεί έναν κεντρικό οργανισμό χρηματοδότησης ΜΜΕ, τον "KMO- Financieringsagentschap FIGARO". Θα εγγυάται τραπεζικά δάνεια (ο κίνδυνος θα καταμερίζεται κατά 75% στο δημόσιο τομέα, και κατά 25% στον ιδιωτικό) και αποσκοπεί επίσης στην ενεργοποίηση της παροχής επιχειρηματικού κεφαλαίου για να κλείσει το κενό μετοχικού κεφαλαίου μέσω του "RKimedes-Fond". Οι οργανισμοί αυτοί δανείζουν σε ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ή συμμετέχουν σε αυτά με ελκυστικούς όρους σύμφωνους με τις συνθήκες της αγοράς.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Σε ομοσπονδιακό επίπεδο μια ομάδα εργασίας που αποτελείται από εκπροσώπους διαφόρων ομάδων συμφερόντων εξέτασε την πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση και παρουσίασε τις συστάσεις της σε μια τελική έκθεση το Φεβρουάριο του 2003. Στις Βρυξέλλες, η "Comitι Bruxellois de Concentration Economique et Sociale" συγκεντρώνει εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων. Στη Φλάνδρα, μια έρευνα της χρηματοδότησης των ΜΜΕ παρουσίασε έναν κατάλογο συγκεκριμένων προτάσεων για διαφόρους ενδιαφερομένους.

Δανία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η κυβέρνηση δημιουργεί ένα ταμείο επιχειρηματικότητας ύψους 67,3 εκατ. ευρώ με στόχο το κλείσιμο των κενών χρηματοδότησης σε συνεργασία με επενδυτές του ιδιωτικού τομέα, που θα πρέπει να επενδύουν τουλάχιστον το 50 %.

Το υφιστάμενο δανικό επενδυτικό ταμείο χρησιμοποιεί μετοχικό κεφάλαιο, μετατρέψιμα δάνεια, και δάνεια με μια συνιστώσα κέρδους. Μπορεί να επενδύει είτε απευθείας σε εταιρείες είτε μέσω ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου. Το 2002 πραγματοποίησε άμεσες επενδύσεις ύψους EUR39,7 εκατ. και δέσμευσε EUR37,7 εκατ. για ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου. Το πρόγραμμα εγγυήσεων δανείων που εφαρμόζει και το οποίο υποστηρίζει τα τραπεζικά δάνεια προς ΜΜΕ, θα επανσχεδιαστεί με χαλαρωμένους κανόνες συμμετοχής. Το πρόγραμμα έχει εγγυηθεί δάνεια ύφους EUR135 εκατ..

Θεσπίστηκαν φορολογικές πρωτοβουλίες για επενδυτικά ταμεία και για προγράμματα χορήγησης μετοχών σε μισθωτούς.

Η κυβέρνηση συνεχίζει την υποστήριξή της για δάνεια και επιχειρηματικό κεφάλαιο κινδύνου για δραστηριότητες πριν από το στάδιο της αρχικής ώθησης.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Έχουν κυκλοφορήσει, με συνεργασία ιδιωτικού / δημόσιου τομέα, ορισμένοι οδηγοί σχετικά με τους τρόπους πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Το περιφερειακό σύστημα υπηρεσιών προς επιχειρήσεις διευκολύνει επίσης τις επαφές μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ.

Γερμανία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η συγχώνευση της KfW και της DtA και η συγκέντρωση των μέσων για τις ΜΜΕ στην "KfW Mittelstandsbank" θα οδηγήσει σε απλούστερα μέσα, θα βελτιώσει την προσφορά δανείων και θα αυξήσει τη σημασία των εξαρτημένων δανείων. Επίσης τα συστήματα εγγυήσεων θα καταστούν πιο σημαντικά. Τα προγράμματα εγγυήσεων στα οποία τα κόστη καλύπτονται από ασφάλιστρα υψηλού κινδύνου θα συνεχίσουν να αποτελούν σημαντικό εργαλείο.

Στον τομέα του επιχειρηματικού κεφαλαίου, η Γερμανία αναπτύσσει νέα μέσα για τις ΜΜΕ που στοχεύουν στην παροχή άμεσων επενδύσεων. Η KfW εφαρμόζει πιλοτικά σχέδια στον τομέα αυτόν. Το "BTU - πρόγραμμα χρηματοδότησης σε πρώιμα στάδια" παρέχει επιχειρηματικό κεφάλαιο για καινοτόμες εκκινήσεις επιχειρήσεων.

Η πρωτοβουλία "Pro mittelstand" της κυβέρνησης θα μειώσει πολλούς φόρους και άλλες επιβαρύνσεις για εκκινήσεις επιχειρήσεων και μικροεπιχειρήσεις.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Άρχισε ένας διάλογος μεταξύ του Υπουργείου οικονομίας και εργασίας και των τραπεζικών οργανώσεων, με σκοπό την εξασφάλιση της χρηματοδότησης των ΜΜΕ.

Ισπανία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Ένα πρόγραμμα τιτλοποίησης της χορήγησης δανείων προς ΜΜΕ παρέχει κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα που εκδίδονται από επενδυτικούς φορείς. Τουλάχιστον 80% του τιτλοποιημένου δανεισμού πρέπει να απευθύνται σε ΜΜΕ και τουλάχιστον 80% της χρηματοδότησης που συγκεντρώθηκε πρέπει να χρησιμοποιείται για τον ίδιο σκοπό. Σε διάστημα τριών ετών 12 συνολικά επενδυτικοί φορείς χρησιμοποίησαν το πρόγραμμα, με έκδοση χρεογράφων συνολικού ύψους EUR4,9 δισ.

Καθιερώθηκε ένα νέο μέσο που υποστηρίζει τις ΜΜΕ με τεχνολογικό προσανατολισμό. Το 2002 το Υπουργείο επιστήμης και τεχνολογίας διαθέτει EUR24 εκατ. για τη χορήγηση άτοκων δανείων με προθεσμία επτά ετών χωρίς εγγυήσεις σε ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου στα προσανατολισμένα προς την τεχνολογία. Το Υπουργείο συμμετέχει στην κατανομή των κερδών από τις επενδύσεις.

Τα δάνεια συμμετοχής της "Empresa Nacional de Innovaciσn" τροποποιήθηκαν με ένα παρόμοιο πρόγραμμα εξαρτημένων δανείων, προσανατολισμένων στην τεχνολογία ύψους EUR24 εκατ. (για το 2003). Το επιτόκιο αυτών των δανείων, ύψους από EUR150.000 μέχρι EUR900.000 καθορίζεται από την κερδοφορία της επιχείρησης.

Ο AXIS είναι ένας δημόσιος επενδυτικός φορέας επιχειρηματικού κεφαλαίου που λαμβάνει το κεφάλαιό του από το Instituto de Crιdito Oficial (ICO) και το ΕΤΕ. Το ICO προσφέρει επίσης προγράμματα χορήγησης δανείων, όπου περιλαμβάνεται ο δανεισμός για καινοτομία και τα μικροδάνεια (που έχουν συσταθεί με τις εγγυήσεις μικροδανείων του ΠΠΔ), για ΜΜΕ στις οποίες η πρόσβαση γίνεται μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

Άλλα προγράμματα υποστήριξης των ΜΜΕ έχουν στόχο τις τεχνολογίες πληροφοριών, την καινοτομία, την έρευνα και τις βιομηχανικές τεχνολογίες.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // --

Γαλλία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η δημιουργία του "fonds d'investissement de proximitι" έχει στόχο την εξασφάλιση περιφερειακής ανάπτυξης μέσω επενδύσεων στις ΜΜΕ. Τα ταμεία συνδυάζουν στόχους κερδοφορίας και ανάπτυξης. Οι επενδυτές του ιδιωτικού τομέα στα ταμεία αυτά επωφελούνται από φορολογικά κίνητρα. Αυτά τα ταμεία μπορούν επίσης να χρηματοδοτούν ταμεία εγγυήσεων και εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων.

Τα φορολογικά κίνητρα για άτομα που επενδύουν σε μη εισηγμένες εταιρείες αυξήθηκαν, όπως αυξήθηκε και η δυνατότητα έκπτωσης των ζημιών. Παρασχέθηκαν επίσης φορολογικά κίνητρα σε επιχειρηματικούς αγγέλους.

Η εφαρμογή της έννοιας του επιτοκίου τοκογλυφίας καταργήθηκε για δάνεια που παρέχουν εμπορικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες.

Οι δραστηριότητες καταμερισμού κινδύνου του SOFARIS επαναπροσανατολίζονται προς τις μικρότερες επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 μισθωτούς δίνοντας ιδιαίτερα προσοχή στην απλούστερη και ταχύτερη διαδικασία αίτησης μέσω τοπικών τραπεζών. Ο SOFARIS εγγυάται συνήθως 50% του δανείου αλλά για τις περιπτώσεις εκκίνησης επιχειρήσεων εγγυάται 70 %.

Το σχέδιο "Jeunes Entreprises Innovantes" παρέχει φορολογικά πλεονεκτήματα και πλεονεκτήματα εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για μικρές επιχειρήσεις που έχουν επενδυτικά σχέδια.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Ο διάλογος πραγματοποιείται συνήθως μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και ΜΜΕ, έχουν όμως διοργανωθεί ευρύτερες διαβουλεύσεις για θέματα όπως οι προτεινόμενοι νέοι κανόνες περί επάρκειας κεφαλαίων.

Ιρλανδία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το "πρόγραμμα επέκτασης επιχειρήσεων" παρέχει φορολογικά κίνητρα από το 1984 και μετά για επενδυτές του ιδιωτικού τομέα που πραγματοποιούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε μικρές και νέες επιχειρήσεις σε ορισμένους τομείς. Το συνολικό ύψος των επενδύσεων για το διάστημα 1984-2003 ήταν EUR1.041 εκατ.. Το "πρόγραμμα κεφαλαίου αρχικής ώθησης" παρέχει επιστροφές φόρων για άτομα που ιδρύουν δική τους επιχείρηση.

Η Enterprise Ireland αποφάσισε το 2002 να επενδύσει EUR9,5 εκατ. σε 12 νέα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου με ιδιαίτερη περιφερειακή και τομεακή έμφαση. Η Enterprise Ireland έχει επενδύσει επίσης EUR9 εκατ. σε ένα περιφερειακό ταμείο που εστιάζεται στο εξαγωγικό δυναμικό και EUR25 εκατ. σε ένα ταμείο υψηλής τεχνολογίας. Έχει επίσης δημιουργήσει μια βάση δεδομένων σχετική με επιχειρηματικούς αγγέλους.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Το Department of Enterprise έχει αρχίσει μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης από το 2001, η οποία έχει συνεδριάσει έξι φορές.

Λουξεμβούργο //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η κυβέρνηση και η "Societι Nationale de Crιdit et d'Investissement" έχουν θεσπίσει ένα νέο πρόγραμμα δανείων για εκκινήσεις επιχειρήσεων για νέους επιχειρηματίες και υφιστάμενες ΜΜΕ στους παραδοσιακούς τομείς που πληρούν ορισμένους όρους. Το δάνειο δεν απαιτεί εμπράγματες ασφάλειες και μπορεί να καλύψει μέχρι 40% των επενδυτικών αναγκών.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // -

Κάτω Χώρες //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το πρόγραμμα εγγυήσεων τροποποιήθηκε για να καταστεί περισσότερο ευπρόσιτο για εκκινήσεις επιχειρήσεων. στις τροποποιήσεις περιλαμβάνεται η επέκταση του ορισμού της εκκίνησης ώστε να είναι μέχρι πέντε έτη.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // -

Αυστρία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η "Austria Wirtschaftsservice" (AWS) θέσπισε ένα "Gewinnwertpapier", το οποίο είναι ένα μέσο παροχής μακροπρόθεσμων (τουλάχιστον 10 ετών) δανείων σε μια ΜΜΕ. Παρέχει στο δανειστή το δικαίωμα να λαμβάνει μερίδιο από τα κέρδη της εταιρείας και το κεφάλαιο είναι εγγυημένο από την AWS. Μέχρι τώρα έχουν εκδοθεί 14 τέτοια χρεόγραφα.

Το AWS αναπτύσσει ένα πρόγραμμα "Double-Equity-Fonds", που θα διπλασιάζει το ίδιο κεφάλαιο μιας νέας επιχείρησης μέσω ενός εγγυημένου δανείου ή μέσω της συμμετοχής επιχειρηματικού κεφαλαίου (με την υποστήριξη του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ του ΠΠ).

Το AWS άρχισε εκ νέου την εφαρμογή του προγράμματος του "Grόndungbonus" σύμφωνα με το οποίο η AWS παρέχει έκτακτο επίδομα 14% σε αυτούς που αποταμιεύουν για σκοπούς κεφαλαίου ίδρυσης επιχειρήσεων.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Στυρία ανέπτυξε ένα πρόγραμμα δράσης "επιχειρηματικού κεφαλαίου" που παρέχει τόσο επιχορήγηση για συμβουλές και προετοιμασία, όσο και επιχειρηματικό κεφάλαιο ύψους μέχρι EUR750.000. Η Κάτω Αυστρία δημιούργησε ένα ταμείο "TecNet" που επενδύει σε κεφάλαιο μειοψηφίας για εκκινήσεις επιχειρήσεων σε πρώιμα στάδια ανάπτυξης σε επιχειρήσεις με τεχνολογικό προσανατολισμό. Η Burgenland δημιούργησε ένα ταμείο επιχειρηματικού κεφαλαίου στο πλαίσιο των περιφερειακών ταμείων του Στόχου 1.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Η AWS πληροφορεί τακτικά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σχετικά με τις εξελίξεις στον τομέα των ΜΜΕ. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης "Grόnder-Round-Tables" συγκεντρώνουν τους ενδιαφερομένους για την ίδρυση επιχειρήσεων, και υπάρχουν επίσης παρόμοιες πρωτοβουλίες σε περιφερειακό επίπεδο (π.χ. στην Κάτω Αυστρία).

Φινλανδία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Οι δραστηριότητες της επενδυτικής εταιρείας Finnish Industry Investment Ltd επαναπροσανατολίστηκαν ώστε να στρέφονται περισσότερο προς τη χρηματοδότηση επιχειρηματικού κεφαλαίου για κεφάλαιο αρχικής ώθησης και για εκκινήσεις επιχειρήσεων. Επιπλέον, ο κρατικής ιδιοκτησίας ειδικός χρηματοδοτικός φορέας FINNVERA απέκτησε το δικαίωμα να πραγματοποιεί επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου.

Το φινλανδικό εθνικό Ταμείο έρευνας και ανάπτυξης (SITRA) έχει ως καθήκον την ανάπτυξη εργαλείων για τη δημιουργία επιχειρήσεων και για ετοιμότητα επενδύσεων.

Η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο καθιέρωσης φορολογικών και κανονιστικών κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις σε επιχειρηματικό κεφάλαιο.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // --

Σουηδία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Για να απλουστεύσει και να αποσαφηνίσει τα μέσα της, η ALMI Business Partner συνδύασε τα τρία προϊόντα μικροδανείων που είχε σε ένα. Τα δάνεια μπορούν να ανέρχονται σε EUR27.000 κατ' ανώτατο όριο με προθεσμία μέχρι 6 ετών, με ή χωρίς εμπράγματες ασφάλειες. Το επιτόκιο είναι υψηλότερο από τα κανονικά επιτόκια των εμπορικών τραπεζών, έτσι ώστε να μην αποκλειστεί ο δανεισμός από πηγές του ιδιωτικού τομέα. Η ALMI είναι υποχρεωμένη να καλύψει όλες τις ζημίες λόγω αθέτησης εξόφλησης από το εισόδημα που εισπράττει από τους τόκους.

Ένα νέο πρόγραμμα υποστηρίζει τα προγράμματα αμοιβαίων εγγυήσεων μέσω περιφερειακών εταιρειών εγγυήσεων. Παρέχει υποστήριξη για τη δημιουργία εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων και για την παροχή πληροφοριών. Μέχρι τώρα έχουν χρησιμοποιηθεί περίπου EUR325.000 για αυτό το σκοπό.

Ο σουηδικός οργανισμός ανάπτυξης επιχειρήσεων (NUTEK) υποστηρίζει τη δημιουργία περιφερειακών δικτύων επιχειρηματικών αγγέλων. Από τα 30 περίπου 30 δίκτυα που δημιουργούνται, 17 έχουν λάβει επιχορηγήσεις. Η Nutek ενεργεί επίσης ως δίκτυο δικτύων και παρέχει στα δίκτυα εργαλεία όπως εγχειρίδια και έρευνα. Υπάρχει επίσης ένα σχέδιο που αποσκοπεί στην ενεργοποίηση γυναικών επιχειρηματικών αγγέλων.

Το ίδρυμα κέντρων καινοτομίας (SIC) ενθαρρύνει ιδιαιτέρως τους επενδυτές νεαρής ηλικίας και τις γυναίκες επενδύτριες και έχει δημιουργήσει ένα περιφερειακό σύστημα καινοτομίας που αποσκοπεί στο να υπάρχει ένα γραφείο καινοτομίας σε κάθε δήμο.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // --

Ηνωμένο Βασίλειο //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η κυβέρνηση του ΗΒ είναι εταίρος μειοψηφίας σε οκτώ περιφερειακά κεφάλαια επιχειρηματικού κεφαλαίου που δημιουργήθηκαν για να καλύψουν το κενό χρηματοδότησης σε επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου ύψους μέχρι EUR725.000.

Η κυβέρνηση συμμετέχει επίσης κατά 50% στο Community Development Venture Fund (Bridges Fund) που λειτουργεί στις πλέον μειονεκτικές περιοχές της Αγγλίας και επενδύει σε επιχειρήσεις με ικανοποιητικό αναπτυξιακό δυναμικό.

Το πρόγραμμα "Early Growth Funding" είναι υπό ανάπτυξη και στοχεύει στις εκκινήσεις επιχειρήσεων με μέσο επίπεδο επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου ύψους μέχρι EUR72.000.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Η Small Business Investment Taskforce παρέχει συμβουλές στην Υπηρεσία Μικρών Επιχειρήσεων για χρηματοπιστωτικά ζητήματα. Απαρτίζεται από παρόχους και χρήστες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Επιπλέον, το Ethnic Minority Business Forum αντιπροσωπεύει τα συμφέροντα των εθνοτικών μειονοτήτων και έχει πρόσβαση στην υποομάδα χρηματοδότησης.

Κύπρος //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το Υπουργείο εμπορίου, βιομηχανίας και τουρισμού θέσπισε ένα πρόγραμμα εγγυήσεων δανείων για μεταποιητικές ΜΜΕ που σκοπεύουν να αναδιοργανωθούν ή να επεκταθούν. Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, οι εμπορικές τράπεζες χορηγούν δάνεια σε ΜΜΕ με κρατική εγγύηση μέχρι 100% για δάνεια μέχρι EUR169.000. Το επιτόκιο θα επιδοτείται μέχρι 2 εκατοστιαίες μονάδες όταν τα επιτόκια υπερβαίνουν το 5 %.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // --

Δημοκρατία της Τσεχίας //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το Υπουργείο βιομηχανίας και εμπορίου εφαρμόζει ένα πρόσφατα επικαιροποιημένο πρόγραμμα που εγγυάται τόσο δάνεια όσο και επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου σε ΜΜΕ.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Εκπρόσωποι όλων των ενδιαφερομένων μερών εκπροσωπούνται στην "εθνική ομάδα συζήτησης για τις ΜΜΕ" που συμμετέχει στη διαμόρφωση των πολιτικών για τις ΜΜΕ.

Εσθονία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το εσθονικό Ταμείο Εγγυήσεων πιστώσεων και εξαγωγών (KredEx) παρέχει εγγυήσεις δανείων, εγγυήσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης και εγγυήσεις εξαγωγών μέσω χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Οι εγγυήσεις του KredEx είναι εγγυημένες από το κράτος. Οι εγγυήσεις του KredEx επέτρεψαν τη χορήγηση τραπεζικών δανείων συνολικής αξίας EUR47,3 εκατ..

Η Enterprise Estonia εφαρμόζει τις κρατικές πολιτικές υποστήριξης των ΜΜΕ. Χορηγεί επιχορηγήσεις και παρέχει συμβουλές για εκκινήσεις επιχειρήσεων. Η επιχορήγηση μπορεί να φθάνει τις EUR6.400.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Το KredEx έχει διοργανώσει ορισμένες περιφερειακές συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης που βελτίωσαν την κατανόηση και οδήγησαν στην κυκλοφορία νέων τραπεζικών προϊόντων.

Λετονία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Τα δάνεια που χορηγούνται από την Τράπεζα Υποθηκών και Γης της Λετονίας σε ΜΜΕ είναι εγγυημένα από το κράτος. Η τράπεζα έχει χορηγήσει δάνεια ύψους EUR39 εκατ. σε ΜΜΕ, επιδοτούμενα κατά ένα μέρος. Η τράπεζα θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις εκκινήσεις επιχειρήσεων και τις μικροεπιχειρήσεις.

Η KfW και ορισμένες λετονικές τράπεζες συνεργάζονται για τη χορήγηση δανείων υπό το πρόγραμμα PHARE της ΕΕ και το μηχανισμό χρηματοδότησης ΜΜΕ του προγράμματος αυτού, έχοντας χορηγήσει συνολικά EUR71 εκατ. σε δάνεια και EUR11 εκατ. σε επιχορηγήσεις.

Το Υπουργείο οικονομικών σχεδιάζει τη δημιουργία ενός ταμείου επιχειρηματικού κεφαλαίου που θα παρέχει επιχειρηματικό κεφάλαιο για τις ΜΜΕ. Ο λετονικός οργανισμός ανάπτυξης έχει ήδη ένα ταμείο που ονομάζεται "Norway Latvia Business Development Fund" που έχει επενδύσει πλήρως το ύψους EUR2,4 εκατ. κεφάλαιό του σε ΜΜΕ.

Ο "λετονικός οργανισμός εγγυήσεων" είναι υπό αναδιοργάνωση με σκοπό να μετατραπεί σε εταιρεία περιορισμένης ευθύνης. Παρέχει εγγυήσεις μέχρι 70% για δάνεια για εκκινήσεις επιχειρήσεων.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Το "εθνικό φόρουμ για τις ΜΜΕ" οργανώνεται από την τράπεζα υποθηκών και γης της Λετονίας και το Υπουργείο οικονομικών για να ενισχύσει το διάλογο μεταξύ της κυβέρνησης και των ΜΜΕ.

Λιθουανία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Η κυβέρνηση ίδρυσε έναν οργανισμό εγγυήσεων που ονομάζεται "INVEGA", ο οποίος παρέχει εγγυήσεις μέχρι 80% για δάνεια για επενδύσεις σε ΜΜΕ και μέχρι 50% για χορήγηση δανείων για κεφάλαιο λειτουργίας. Παρέχει επίσης επιδοτήσεις επιτοκίου μέχρι το ήμισυ του τόκου που καταβάλλεται. Για το 2003, έχουν δεσμευθεί EUR8.7 εκατ. για εγγυήσεις.

Ορισμένες τράπεζες συμμετέχουν σε προγράμματα του μηχανισμού χρηματοδότησης ΜΜΕ χρηματοδοτούμενα από το PHARE σε συνεργασία με την ΕΤΑΑ και την KfW, ένα από τα οποία έχει ένα πρόγραμμα μικροδανεισμού. Τρεις τράπεζες συμμετέχουν επίσης σε άλλα σχέδια ανάπτυξης ΜΜΕ χρηματοδοτούμενα από το PHARE. Ένα ξεχωριστό πρόγραμμα έχει ως στόχο τις γυναίκες επιχειρηματίες και υποστηρίζεται από την αναπτυξιακή τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης και την Nordic Investment Bank.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Μετά από τη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης της ΕΕ, θα διοργανωθεί μια εθνική συζήτηση στρογγυλής τραπέζης τραπεζιτών και ΜΜΕ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2003. Επιπλέον, ένα πρόσφατο σεμινάριο εξέτασε προϊόντα εγγυήσεων για ΜΜΕ.

Μάλτα //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το IPSE παρέχει βοήθεια για την αναδιάρθρωση του μεταποιητικού τομέα, όπου περιλαμβάνονται οι μερικές εγγυήσεις δανείων και το μερικά επιδοτούμενο επιτόκιο.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // -

Πολωνία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Το πρόγραμμα εγγυήσεων δανείων και πιστώσεων "Capital for the Entrepreneurial" επιδιώκει τη δημιουργία ενός συστήματος τοπικών και περιφερειακών χρηματοδοτικών οργανισμών (περίπου 100 συνολικά) που θα βοηθούν τις ΜΜΕ όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να διαθέσει EUR9 εκατ. για το πρόγραμμα αυτό. Ιδρύονται τα τοπικά και περιφερειακά ταμεία και θα χορηγούν δάνεια μέχρι EUR25.000 και εγγυήσεις για ΜΜΕ και επιχειρηματίες. Ο στόχος είναι να διασφαλιστεί η απλή διαθεσιμότητα δανείων, και όχι η παροχή προτιμησιακών όρων. Οι συμμετέχοντες οργανισμοί θα επιλεγούν μέ διαγωνισμού.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // -

Σλοβενία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Προτεραιότητα έχει η αναδιάρθρωση του "σλοβενικού ταμείου επιχειρήσεων" για την καλύτερη παροχή, στις ΜΜΕ, μιας επιλογής χρηματοδοτικών μέσων, όπως τα δάνεια με επιδοτούμενα επιτόκια, οι εγγυήσεις δανείων και το επιχειρηματικό κεφάλαιο. Στο διάστημα 1996-2002 το ταμείο χορήγησε επιδοτούμενα δάνεια ύψους EUR87 εκατ. και επένδυσε EUR174 εκατ. σε ΜΜΕ. Το ταμείο καθιερώνει δάνεια με περιόδους χάριτος και εγγυήσεις δανείων. Υπάρχουν ορισμένα προγράμματα υποστήριξης των ΜΜΕ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Διάλογος μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ // Το Υπουργείο οικονομίας διενήργησε έρευνα των τραπεζικών υπηρεσιών προς ΜΜΕ και οργάνωσε έναν διάλογο σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των υπηρεσιών τους. Εδώ και τέσσερα έτη συνεχίζεται ένας εθνικός διάλογος στρογγυλής τραπέζης και το εμπορικό και βιομηχανικό επιμελητήριο έχει επίσης διοργανώσει συναντήσεις μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ.

Νορβηγία //

Νέες πρωτοβουλίες όσον αφορά τον καταμερισμό κινδύνων // Αν και υπάρχει μια εκ