P6_TA(2005)0068

Εργασίες της Επιτροπής Αναφορών (2003-2004)

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις εργασίες της Επιτροπής Αναφορών κατά το κοινοβουλευτικό έτος 2003-2004 (2004/2090(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με τις εργασίες της Επιτροπής Αναφορών,

- έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία της 12ης Απριλίου 1989 σχετικά με την ενίσχυση του δικαιώματος αναφοράς [1],

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 21 και 194 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για το έτος 2003,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 και το άρθρο 192, παράγραφος 6, του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Αναφορών (A6-0040/2005),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα αναφοράς αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα αναφοράς είναι κατοχυρωμένο στη Συνθήκη ΕΕ από το 1992 και επιβεβαιώνεται στη Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης (άρθρο ΙΙ-104), που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 12 Ιανουαρίου 2005 [2],

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το δικαίωμα καταγγελίας στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή αποτελούν σημαντικά παραδείγματα των βασικών μέσων που διατίθενται στους ευρωπαίους πολίτες για την άσκηση των άμεσων δημοκρατικών τους δικαιωμάτων,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ποιότητα και ο αυξανόμενος αριθμός των αναφορών που λαμβάνονται δείχνουν ότι οι πολίτες που διαμένουν στην ΕΕ χρησιμοποιούν το δικαίωμα αυτό προκειμένου να συμμετέχουν οι ίδιοι στην πράξη για ζητήματα σημαντικά για την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που υποχρεώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εξετάζει τις αναφορές με αποτελεσματικότητα, διαφάνεια και χωρίς καθυστερήσεις,

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνώριζε ανέκαθεν τις αναφορές ως μέσο ενίσχυσης της δυνατότητας άσκησης της εξουσίας πολιτικής εποπτείας που διαθέτει προκειμένου να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των πολιτών της ΕΕ, ειδικά όσον αφορά δυνητικά σοβαρές παραβιάσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ή έλλειψη σεβασμού για τα θεμελιώδη και βασικά δικαιώματά τους,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαίοι πολίτες ζητούν όχι μόνο καλύτερη συνέργεια στο έργο των θεσμικών οργάνων αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια και σαφήνεια σχετικά με τις αρμοδιότητεςτων ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων αφενός, και ειδικότερα του Κοινοβουλίου, της Επιτροπής, του Συμβουλίου, του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και των ειδικευμένων οργάνων και, αφετέρου, των αρχών των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των επιτροπών αναφορών και των υπηρεσιών διαμεσολαβητή στο πλαίσιο εθνικών και περιφερειακών κοινοβουλίων· όλα αυτά τα όργανα είναι σημαντικά καθώς παρέχουν στους ευρωπαίους πολίτες την απαραίτητη συνδρομή για την άσκηση των νομίμων δικαιωμάτων τους,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που μετά την τροποποίηση του άρθρου 230 της Συνθήκης ΕΚ από τη Συνθήκη της Νίκαιας, έχει δικαίωμα προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου υπό τους ιδίους όρους με το Συμβούλιο και την Επιτροπή, γεγονός που σημαίνει ότι, ανεξάρτητα από το εάν θίγονται τα προνόμιά του, επιδιώκει να ενισχύσει περαιτέρω τα νομικά και πολιτικά μέσα που διαθέτει και ως εκ τούτου να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις θεμιτές ανησυχίες των πολιτών,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως άμεσα εκλεγμένο σώμα εκπροσώπησης των ευρωπαίων πολιτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχει το συγκεκριμένο καθήκον και προνόμιο να προασπίζεται τα δικαιώματα των πολιτών· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι χρειάζεται την αρωγή και την ειλικρινή συνεργασία της Επιτροπής ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, για να μπορεί να αντιμετωπίζει τα προβλήματα που ώθησαν τους πολίτες να ζητήσουν τη βοήθειά του,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη και η Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ειδική υποχρέωση να εξασφαλίζουν στους ευρωπαίους πολίτες ότι η νομοθεσία που θεσπίζεται μέσω της νομοθετικής εξουσίας των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων τηρείται και εφαρμόζεται σωστά από τις εθνικές, τις περιφερειακές και τις τοπικές διοικητικές αρχές καθώς και από τους φορείς που ενεργούν υπό την εποπτεία τους,

1. επιβεβαιώνει ότι η Επιτροπών Αναφορών είναι ένα από τα σημαντικότερα όργανα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την άσκηση κοινοβουλευτικού ελέγχου επί των θεσμικών οργάνων της ΕΕ καθώς και επί των εθνικών, περιφερειακών, τοπικών και κοινωνικών αρχών, πράγμα το οποίο βελτιώνει τη διαφάνεια και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις δράσεις που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αυτές αφορούν τον ευρωπαίο πολίτη·

2. σημειώνει ότι οι αναφορές παρέχουν μια πολύ χρήσιμη εικόνα του βαθμού στον οποίο μεμονωμένοι πολίτες θεωρούν ότι εκπληρώνονται οι προσδοκίες τους σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση από την οποία συχνά αισθάνονται ότι τους χωρίζει πολύ μεγάλη απόσταση, ότι δεν συμμετέχουν ή ότι δεν αντιμετωπίζονται με τον δέοντα τρόπο·

3. τονίζει ότι μέσω της διαδικασίας των αναφορών το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να αξιολογεί και, εάν κρίνεται απαραίτητο, να δημοσιοποιεί την απουσία ακρίβειας σε πολιτικούς στόχους, κενά στο νομικό πλαίσιο, προβλήματα στην πρακτική εφαρμογή πολιτικών ή άλλες αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και πιθανές παραβιάσεις εκ μέρους των κρατών μελών·

4. υπογραμμίζει τον εποικοδομητικό ρόλο που διαδραματίζει η Επιτροπή στην εξέταση των αναφορών και θεωρεί ουσιώδη τη συνεργασία με το εν λόγω θεσμικό όργανο· καλεί την Επιτροπή να επισημάνει στην ετήσια έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας τις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες κινήθηκαν διαδικασίες επί παραβάσει ως αποτέλεσμα της εμπλοκής του Κοινοβουλίου μετά την υποβολή αναφορών από ευρωπαίους πολίτες·

5. ζητεί, η χρονική στιγμή διεξαγωγής της ετήσιας συζήτησης και ψηφοφορίας στην ολομέλεια σχετικά με το έργο της αρμόδιας επιτροπής και την ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή να συμπίπτει με τη συζήτηση που διεξάγεται με θέμα την ετήσια έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας·

6. χαιρετίζει το γεγονός ότι οι πρωτοβουλίες αποστολής αντιπροσωπειών σε διάφορα κράτη μέλη ή περιφέρειες της Ένωσης, με σκοπό να διερευνήσουν επιτόπου ζητήματα που ήγειραν αναφέροντες, να ακούσουν τις απόψεις των οικείων κοινοτήτων και να ευαισθητοποιήσουν περισσότερο τις αρμόδιες αρχές και τα μέσα ενημέρωσης, συνέβαλαν ώστε να δοθεί προσοχή σε διάφορα προβλήματα με αποτελεσματικότερο τρόπο και αυτό, σε πολλές περιπτώσεις, αποδείχθηκε επωφελές για τους αναφέροντες·

7. τονίζει την πρόθεσή του να εφαρμόσει με αποτελεσματικότερο τρόπο το άρθρο 192, παράγραφος 1, του Κανονισμού του σύμφωνα με το οποίο η αρμόδια επιτροπή μπορεί να συντάσσει εκθέσεις για τις αναφορές που έχει χαρακτηρίσει παραδεκτές ή να λαμβάνει θέση με όποιον άλλο τρόπο θέλει·

8. υπενθυμίζει την ανάγκη ανάθεσης σαφών αρμοδιοτήτων και καθηκόντων στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη ή άλλες αρμόδιες αρχές που εφαρμόζουν την κοινοτική νομοθεσία, όπως υποδεικνύεται στο έγγραφο εργασίας που υπεβλήθη από την Επιτροπή Αναφορών στον πρόεδρο της Συνέλευσης για το Μέλλον της Ευρώπης [3]·

9. τονίζει ότι, μετά την επιβεβαίωση του δικαιώματος αναφοράς στο πλαίσιο του νέου Συντάγματος, πρέπει να θεσπισθούν κοινοί κανόνες συμπεριφοράς για όλα τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη σύμφωνα με τον Κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς που καταρτίστηκε από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή και επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

10. υπογραμμίζει ότι στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Αναφορών θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη η παρουσία, κατά την εξέταση των αναφορών, εκπροσώπου του Συμβουλίου ή της κυβέρνησης του οικείου κράτους μέλους, ειδικά όταν η αναφορά αφορά νομικά ζητήματα και στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν στενή σχέση με την εθνική νομοθεσία ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους ή συνδέονται με πολιτικά ευαίσθητα για αυτό το κράτος μέλος ζητήματα· ευχαριστεί τα κράτη μέλη που συμμετέσχον στις συνεδριάσεις, αλλά επιμένει να εξετάσει η Προεδρία τρόπους βελτίωσης της συμμετοχής του Συμβουλίου στις δραστηριότητες της Επιτροπής Αναφορών, ενδεχομένως ορίζοντας έναν ανώτερο υπάλληλο που θα συντονίζει θέματα σχετικά με αναφορές·

11. ζητεί από το Συμβούλιο να ορίσει προθεσμία τριών μηνών για όλα τα κυβερνητικά τμήματα και υπηρεσίες των κρατών μελών προκειμένου να παρέχουν στην Επιτροπή Αναφορώνκαι τον αναφέροντα(ες) λεπτομερή απάντηση ή δήλωση για τους λόγους τυχόν καθυστέρησης, σε μηνιαία βάση·

12. εκφράζει την πεποίθηση ότι η δέσμευση της Προεδρίας του Συμβουλίου στα συμπεράσματα της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στις 16 Δεκεμβρίου 2003 [4], θα διασφαλίζει την παρουσία του Συμβουλίου, σε κατάλληλο επίπεδο, στις επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

13. υπενθυμίζει ότι η διεύρυνση, με την είσοδο δέκα νέων κρατών μελών, επιβάλλει στην αρμόδια επιτροπή να διευρύνει το φάσμα των γνώσεών της σε γλωσσικά, νομικά και πολιτικά ζητήματα και τονίζει ότι είναι επιτακτική ανάγκη να συνεχιστεί η ενίσχυση και προσαρμογή της γραμματείας της επιτροπής με σκοπό την προσαρμογή της στις νέες αυτές συνθήκες, καθώς οι υπηρεσίες της πρέπει να παρέχονται εξίσου σε όλους τους πολίτες της ΕΕ· υπογραμμίζει ότι συντάσσονται γενικά συμπεράσματα για την περαιτέρω βελτίωση των εργασιών της Επιτροπής Αναφορών για την έκθεση 2004-2005, τα οποία θα επισυναφθούν σε αυτήν·

14. επισημαίνει ότι, μετά τη Συνθήκη της Νίκαιας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει το δικαίωμα να προσφεύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά άλλων κοινοτικών θεσμικών οργάνων για έλλειψη αρμοδιότητας, παραβίαση ουσιωδών διαδικαστικών απαιτήσεων, παραβίαση της Συνθήκης ΕΚ ή κάθε κανόνα δικαίου σχετικά με την εφαρμογή της ή κατάχρηση εξουσίας, ανεξαρτήτως του εάν θίγονται τα προνόμια του Κοινοβουλίου·

15. θεωρεί ότι θα ήταν εύλογο να προβεί το Κοινοβούλιο σε χρήση των εξουσιών του που απορρέουν από το άρθρο 230 της Συνθήκης ΕΚ, στην περίπτωση που τούτο καθίστατο αναγκαίο προκειμένου να τερματισθεί μια σοβαρή παραβίαση του κοινοτικού δικαίου αποκαλυφθεί σα κατά τη διάρκεια της εξέτασης μιας αναφοράς και στις περιπτώσεις όπου εξακολουθούν να υφίστανται διαφορές ερμηνείας μεταξύ του ιδίου και της Επιτροπής, παρά τις προσπάθειες επίλυσής τους, σχετικά με τις ενέργειες που απαιτούνται βάσει του κοινοτικού δικαίου για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στη συγκεκριμένη περίπτωση·

16. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να αναθεωρήσουν τη διοργανική συμφωνία του 1989 με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με σκοπό να παρασχεθεί στους αναφέροντες ένα αποτελεσματικότερο μέσο προσφυγής καθορίζοντας ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο για ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων στον σχετικό τομέα·

17. θεωρεί ότι πρέπει να συγκροτηθεί μια Μόνιμη Ομάδα Εργασίας προκειμένου να βελτιωθεί και να ελέγχεται διαρκώς η μεταχείριση της οποίας τυγχάνουν οι αναφορές που υπεβλήθησαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

18. χαιρετίζει τη δημιουργία του συστήματος SOLVIT ως ανεπίσημου μέσου συνδρομής ατόμων και επιχειρήσεων στην επίλυση προβλημάτων που αφορούν την εσωτερική αγορά και προτρέπει τα κράτη μέλη να ενισχύσουν αυτό το ολοκληρωμένο πρόγραμμα συνεργασίας, ώστε το σύστημα SOLVIT να καταστεί λειτουργικό σε μεγαλύτερη κλίμακα·

19. παροτρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της — οι οποίες έχουν ήδη αποδώσει αξιόλογα αποτελέσματα — προς την κατεύθυνση του εξορθολογισμού και της επίσπευσης των εσωτερικών διαδικασιών, προκειμένου να ανταποκριθεί σε αιτήματα της αρμόδιας επιτροπής για παροχή πληροφοριών σχετικών με αναφορές·

20. χαιρετίζει την επικείμενη εισαγωγή του νέου λογισμικού διαχείρισης αναφορών και ζητεί να εξεταστεί κατεπειγόντως η περίπτωση διάθεσης επαρκών ανθρώπινων πόρων ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία εισαγωγή δεδομένων στο νέο σύστημα, προκειμένου να μπορέσει να λειτουργήσει πλήρως το συντομότερο δυνατό·

21. ζητεί από την Επιτροπή να καθορίσει προθεσμία τριών μηνών εντός της οποίας θα δίδεται στην Επιτροπή Αναφορών και τον αναφέροντα(ες) λεπτομερής απάντηση ή εξήγηση για τους λόγους καθυστέρησης, σε μηνιαία βάση·

22. επισημαίνει ότι η επιτυχημένη έμφαση που δόθηκε μέσω των αναφορών στον αντίκτυπο των κοινοτικών πολιτικών στη ζωή μεμονωμένων πολιτών καθιστά αναγκαίο να εξεταστεί προσεκτικά ο καλύτερος τρόπος βελτίωσης της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας του συνόλου των διαδικασιών εξέτασης και επεξεργασίας των λαμβανόμενων αναφορών, έχοντας υπόψη ότι, σε σύγκριση με τη διαδικασία υποβολής καταγγελιών στην Επιτροπή, η διαδικασία υποβολής αναφορών είναι ήδη πολύ διαδεδομένη μέθοδος επίλυσης προβλημάτων των πολιτών·

23. αναγνωρίζει ότι το έργο της αρμόδιας επιτροπής είναι από πολλές απόψεις διαφορετικό από το έργο των άλλων κοινοβουλευτικών επιτροπών, καθώς η εν λόγω επιτροπή αντιμετωπίζει πολλά ζητήματα ανεξάρτητα, με την αξιοποίηση έξωθεν συμβουλών και τη συμβολή μεμονωμένων πολιτών, επεξεργάζεται πολλά ζητήματα που της υποβάλλουν ο Πρόεδρος ή η ολομέλεια και συχνά διευθετεί ζητήματα χωρίς περαιτέρω συμβολή της ολομέλειας ή άλλων οργάνων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου· θεωρεί ότι για την επιτέλεση του έργου αυτού απαιτούνται διαδικασίες κατ' ανάγκη διαφορετικές από αυτές των άλλων επιτροπών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά που, χωρίς να χρειάζεται η προσθήκη ειδικών διατάξεων στον Κανονισμό, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από πιο συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές εντός της επιτροπής, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνέχεια του έργου της, η συνεκτικότητα των αποτελεσμάτων του και η παρακολούθηση του αντικτύπου του·

24. ζητεί να ληφθούν μέτρα ώστε να διασφαλισθεί ότι οι πολίτες των νέων κρατών μελών αρχίζουν να γνωρίζουν καλύτερα το δικαίωμα αναφοράς στο Κοινοβούλιο δυνάμει του άρθρου 194 της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με ζητήματα που εμπίπτουν στο πεδίο δραστηριότητας της ΕΕ και τους αφορούν άμεσα, καθώς και το δικαίωμα υποβολής καταγγελιών στον Διαμεσολαβητή δυνάμει του άρθρου 195 της Συνθήκης ΕΚ σε περιπτώσεις ισχυρισμών για κακοδιοίκηση εντός των θεσμικών οργάνων ή οργανισμών της ΕΕ·

25. καλεί όσα κοινοβούλια κρατών μελών δεν έχουν συστήσει μέχρι σήμερα εθνικές επιτροπές αναφορών να το πράξουν προκειμένου να εξορθολογισθεί ο διάλογος με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, ώστε αυτές να συνεργάζονται, όταν κρίνεται απαραίτητο, με την αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και παράλληλα να παρέχουν ολοκληρωμένη εξωδικαστική δημοκρατική προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών εντός της Ένωσης·

26. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα και την έκθεση της Επιτροπής Αναφορών στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, τις επιτροπές αναφορών τους και τους εθνικούς τους διαμεσολαβητές ή παρόμοιους αρμόδιους φορείς.

[1] ΕΕ C 120 της 16.5.1989, σ. 51.

[2] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2005)0004.

[3] Έγγραφο εργασίας που υπεβλήθη στον πρόεδρο της Συνέλευσης για το μέλλον της Ευρώπης. Συντάκτης: Proinsias De Rossa (PE 318.508/def.).

[4] EE C 321 της 31.12.2003, σ. 1.

--------------------------------------------------