Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Η πορεία της Μάλτας προς την ένταξη"

(2001/C 260/17)

Στις 13 Ιουλίου 2001 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα Εξωτερικών Σχέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Ιουνίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Kenneth Walker.

Κατά την 383η σύνοδο ολομελείας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2001 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΣΗΜ:

Η κατάσταση σχετικά με την πορεία της Μάλτας προς την ένταξη εξελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα, αναφορικά τόσο με το κλείσιμο των κεφαλαίων όσο και με τη θέσπιση νομοθετικών μέτρων. Οι πληροφορίες που παρέχονται παρακάτω διορθώθηκαν στις 28 Ιουνίου 2001, την ημέρα της συνεδρίασης του τμήματος. Μεταγενέστερες εξελίξεις ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζονται στο παρόν έγγραφο.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Δημοκρατία της Μάλτας είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με μακρά και πολυτάραχη ιστορία. Η στρατηγικής σημασίας γεωγραφική θέση που κατέχει η Μάλτα στο χώρο της Μεσογείου είχε ως αποτέλεσμα να διαδραματίσει ο λαός της καθοριστικής σημασίας ρόλο στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Από τους προϊστορικούς χρόνους, η Μάλτα απεδείχθη ιδιαίτερα ελκυστική για τους επισκέπτες, επισκέπτες που δεν ήταν όλοι ευπρόσδεκτοι. Κατακτήθηκε με τη σειρά από τους Φοίνικες, τους Ρωμαίους, τους Ιππότες της Μάλτας, τους Γάλλους και τους Βρετανούς. Δύο φορές βρέθηκε στο επίκεντρο της ιστορίας: για πρώτη φορά κατά τον 16ο αιώνα όταν οι Ιππότες της Μάλτας απώθησαν τους Τούρκους εισβολείς και για μία ακόμη φορά κατά τη διάρκεια του 2ου παγκοσμίου πολέμου όταν η Μάλτα με την σθεναρή αντίσταση που προέβαλε στις δυνάμεις του Άξονα άλλαξε τον ρου της ιστορίας της Δυτικής Ευρώπης. Για το επίτευγμα αυτό η Βρετανία απένειμε στην Μάλτα το Σταυρό του Αγίου Γεωργίου που αποτελεί τη μεγαλύτερη βρετανική διάκριση για επίδειξη ανδρείας.

1.2. Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, της 10ης και 11ης Δεκεμβρίου 1999, ενεκρίθη η έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Μάλτας και των υπολοίπων πέντε υποψηφίων χωρών στην ΕΕ. Έκτοτε, τα εν λόγω κράτη είναι γνωστά ως η "Ομάδα του Ελσίνκι".

1.3. Η καλή οικονομική και πολιτική κατάσταση της Μάλτας έχει ως αποτέλεσμα την τοποθέτησή της στην πρώτη ομάδα των υποψηφίων χωρών. Η Μάλτα πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, διαθέτει μία λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και αναμένεται ότι θα αντισταθεί στις ανταγωνιστικές πιέσεις που θα ασκηθούν μετά την ένταξή της στην Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι θα δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την απαραίτητη, ανεξάρτητα από την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, περαιτέρω αναδιάρθρωση της βιομηχανίας της.

1.3.1. Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό εμπόδιο το οποίο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η Μάλτα είναι η μόνη, μεταξύ των υποψηφίων χωρών, χώρα στην οποία δεν υπάρχει σαφής πολιτική συναίνεση σχετικά με την ένταξή της στην ΕΕ. Μέχρις ότου επιτευχθεί η εν λόγω πολιτική συναίνεση και εξασφαλιστεί η διατήρησή της, θα συνεχίσουν να υφίστανται ερωτηματικά σχετικά με το βαθμό ετοιμότητας της χώρας για να ενταχθεί στην ΕΕ.

1.4. Η παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στη σημερινή κατάσταση που επικρατεί σχετικά με την προετοιμασία της οικονομίας της Μάλτας και των κατοίκων της προκειμένου να υιοθετήσουν το κοινοτικό κεκτημένο και να αναλάβουν τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ένταξη στην ΕΕ. Επίσης, θα αξιολογηθεί η πρόοδος που έχει ήδη σημειωθεί και θα επιδιωχθεί ο προσδιορισμός των πραγμάτων που απομένει να γίνουν. Αναπόφευκτα, θα εξεταστούν και ορισμένα πολιτικά θέματα προκειμένου να εκτιμηθεί το κατά πόσον η Μάλτα επιθυμεί πραγματικά να συνεχίσει τη διαδικασία ένταξής της στην ΕΕ.

1.5. Τον εισηγητή στο έργο του βοήθησε ο εκπρόσωπος του Γραφείου Επιχειρήσεων της Μάλτας, δρ. Leonard Mizzi, προς τον οποίο ο εισηγητής εκφράζει τις ευχαριστίες του. Αντιπροσωπεία της ομάδας μελέτης επισκέφθηκε την Μάλτα από τις 21 έως τις 23 Μαρτίου 2001(1).

2. Αξιολόγηση της ενταξιακής πορείας της Μάλτας

2.1. Η ιστορία των σχέσεων της Μάλτας με την ΕΕ, το πολιτικό, οικονομικό, και κοινωνικό πλαίσιο, η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, η εκτίμηση ενδεχόμενων προβληματικών τομέων, η κατάσταση του κοινωνικού διαλόγου και της κοινωνίας των πολιτών στην Μάλτα, οι επιπτώσεις της ένταξης σε επιλεγμένους τομείς, η στάση του πληθυσμού της Μάλτας όσον αφορά την ένταξη, και το ζήτημα της χρηματοδότησης αποτελούν θέματα τα οποία εξετάζονται σε ξεχωριστό έγγραφο.

3. Συνοπτική περίληψη

3.1. Στη Μάλτα δεν υπάρχει σαφής πολιτική συναίνεση σχετικά με την ένταξή της στην ΕΕ. Το κυβερνόν Εθνικιστικό Κόμμα είναι υπέρ της άμεσης ένταξης της χώρας θεωρώντας όχι μόνο ότι είναι επιθυμητή από ιστορικής και πολιτικής προοπτικής αλλά και ότι είναι απαραίτητο να παρασχεθούν κίνητρα και χρηματοοικονομική στήριξη προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα αναγνωρισμένα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας.

3.2. Εξάλλου, το Εργατικό Κόμμα προτιμά να αναβληθεί η ένταξη έως ότου επιλυθούν τα σοβαρότερα προβλήματα της χώρας και στο μεταξύ να διατηρηθούν φιλικές σχέσεις μα την ΕΕ και να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για μια μορφή σύνδεσης ελεύθερων συναλλαγών που θα καταστήσει τη Μάλτα την "Ελβετία της Μεσογείου".

3.3. Το Εθνικιστικό Κόμμα σκοπεύει να προβεί στη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με την προσχώρηση μόλις ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη και οπωσδήποτε πριν από τις επόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές το αργότερο κατά τα τέλη του 2004 Το Εργατικό Κόμμα έχει δηλώσει ότι σε περίπτωση που επανέλθει στην εξουσία μετά τις επόμενες εκλογές θα αποσύρει την υποψηφιότητα ένταξης της Μάλτας στην ΕΕ ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.

3.3.1. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων που είναι υπέρ της ένταξης είναι σχεδόν ίδιος με αυτόν των ατόμων που διαφωνούν με αυτή ενώ ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού είναι αναποφάσιστο.

3.4. Σήμερα, η Μάλτα πληροί όλα τα κριτήρια του Μάαστριχτ εκτός από το κριτήριο του ελλείμματος του προϋπολογισμού. Ωστόσο, το σωρευμένο δημόσιο χρέος ανέρχεται σε 59 % περίπου του ΑΕγχΠ. Μολονότι το ποσοστό αυτό συμμορφώνεται με το κριτήριο του 60 % του Μάαστριχτ, και είναι μικρότερο από το αντίστοιχο πολλών κρατών μελών, ωστόσο παρουσιάζει ανοδική τάση με αποτέλεσμα, εάν διατηρηθεί, να υπερβληθεί το επίπεδο αναφοράς πριν την στοχευόμενη ημερομηνία προσχώρησης.

3.4.1. Το ΑΕγχΠ της Μάλτας, υπολογισμένο σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης, ισοδυναμεί με το 52 % του μέσου όρου της ΕΕ.

3.4.2. Η οικονομία της χώρας είναι προσανατολισμένη προς τις εξαγωγές με αποτέλεσμα το 1999 οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών να αντιπροσωπεύουν το 89 % του ΑΕγχΠ. Η ΕΕ αποτελεί τον κυριότερο εμπορικό εταίρο της Μάλτας, αντιπροσωπεύοντας το 65 % των εισαγωγών της χώρας, και διαθέτει ένα σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα.

3.4.3. Οι κυριότερες οικονομικές δραστηριότητες της χώρας είναι τα ηλεκτρονικά, η ναυτιλία, η ναυπήγηση πλοίων, και ο τουρισμός. Η γεωργία αντιπροσωπεύει το 2,5 % του ΑΕγχΠ μόνον και υπάρχει μεγάλος κατακερματισμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

3.4.4. Η Μάλτα είναι ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη με 1200 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο ενώ το 21 % περίπου της χώρας είναι αστικοποιημένο.

3.4.5. Οι μικροεπιχειρήσεις στη Μάλτα κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην οικονομία ενώ το 95 % των επιχειρήσεων της χώρας απασχολούν λιγότερο από 10 εργαζομένους.

3.5. Έχει συγκροτηθεί διευθύνουσα επιτροπή δράσης Μάλτα-ΕΕ (MEUSAC) με σκοπό την βελτίωση της διαφάνειας της ενταξιακής διαδικασίας με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών.

3.5.1. Ορισμένες οργανώσεις που είναι μέλη της MEUSAC παραπονούνται συχνά ότι δεν τους δίδεται πάντα ο απαιτούμενος χρόνος για να συμβουλευτούν τα μέλη.

3.6. Το πρώτο εθνικό πρόγραμμα της Μάλτας για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου (NPAA) δημοσιεύτηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2000.

3.6.1. Στο πλαίσιο του κεφαλαίου της ενέργειας, στη Μάλτα παραχωρήθηκε τετραετής μεταβατική περίοδος η οποία θα της επιτρέψει να σχηματίσει τα στρατηγικά της αποθέματα πετρελαίου.

3.6.1.1. Η ΕΕ έχει τονίσει ότι η Μάλτα πιθανότατα θα είναι επιλέξιμη για μετενταξιακή παρέκκλιση όσον αφορά την ταξινόμηση του συστήματος ηλεκτροδότησης ως "μικρού απομονωμένου συστήματος".

3.6.1.2. Στο πλαίσιο του κεφαλαίου της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, στη Μάλτα παραχωρήθηκε τετραετής μεταβατική περίοδος για την ανανέωση των εγκρίσεων εμπορίας γα τα φαρμακευτικά προϊόντα.

3.6.1.3. Στο πλαίσιο του κεφαλαίου της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, στη Μάλτα παραχωρήθηκε επταετής μεταβατική περίοδος κατά την οποία θα μπορέσει να εφαρμόσει μέτρα διασφάλισης όσον αφορά το δικαίωμα εργαζομένων από άλλες χώρες της ΕΕ να αναζητήσουν απασχόληση στην Μάλτα. Η Μάλτα διαφέρει από τις λοιπές υποψήφιες χώρες από την άποψη ότι, μετά την ένταξη, αναμένεται εισροή εργαζομένων στη χώρα και όχι έξοδος εργαζομένων προς τα λοιπά κράτη μέλη της ΕΕ.

3.6.2. Μέχρι σήμερα, η Μάλτα έχει αρχίσει την εξέταση 28 κεφαλαίων του κοινοτικού κεκτημένου και προσωρινά τερμάτισε την εξέταση 17 κεφαλαίων. Η Μάλτα ελπίζει ότι θα αρχίσει την εξέταση όλων των κεφαλαίων, με την εξαίρεση αυτού που αφορά τη γεωργία το αργότερο στις αρχές της βελγικής προεδρίας.

3.7. Υπάρχουν ορισμένοι τομείς που ενδεχομένως θα δημιουργήσουν προβλήματα τα οποία θα πρέπει να επιλυθούν κατά την διαδικασία των διαπραγματεύσεων.

3.7.1. Στη Μάλτα εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί στον τομέα της αγοράς ακινήτων από αλλοδαπούς.

3.7.2. Πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα της διοίκησης για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (π.χ., αστυνομία, τελωνεία και προβλήματα εξώδικης διευθέτησης των διαφορών).

3.7.3. Προκειμένου να συμμορφωθεί με την κοινοτική πολιτική ανταγωνισμού, τα προσεχή δύο έτη η Μάλτα θα πρέπει να καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για περαιτέρω προσέγγιση της νομοθεσίας της, ευρεία αναδιάρθρωση, μεγαλύτερη ελευθέρωση των διαφόρων τομέων και αύξηση των ιδιωτικοποιήσεων. Οι σημερινές επιδοτήσεις των ναυπηγείων πρέπει να καταργηθούν σταδιακά.

3.7.4. Στον τομέα της αλιείας, το ΝPAA εντόπισε προβλήματα με τους τελωνειακούς δασμούς ύψους 15 % που ισχύουν για τα εξαγόμενα αλιεύματα και την ανάγκη διατήρησης της ζώνης 25 ναυτικών μιλίων για την προστασία των αλιευτικών αποθεμάτων.

3.7.5. Υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με τα ποσοστά απαγόρευσης απόπλου σκαφών που φέρουν τη σημαία της Μάλτας σε κοινοτικούς λιμένες και τα ποσοστά ελέγχων του κράτους σημαίας στην Μάλτα. Ο εμπορικός στόλος της Μάλτας είναι ο τέταρτος στον κόσμο, πολλά σκάφη πολλά του οποίου είναι πετρελαιοφόρα. Οι ναυτιλιακές αρχές της Μάλτας δεν είναι διόλου σε θέση να διασφαλίσουν τον έλεγχο των πλοίων τα οποία είναι νηολογημένα στη χώρα, η πλειονότητα των οποίων ανήκει σε εφοπλιστές τρίτων χωρών.

3.7.6. Το κόστος της εφαρμογής των περιβαλλοντικών διατάξεων της ΕΕ εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 5 % του ΑΕγχΠ της χώρας. Στους προβληματικούς τομείς περιλαμβάνονται η διαχείριση των αποβλήτων και η διαθεσιμότητα, η ποιότητα, και το κόστος της ύδρευσης.

3.7.7. Η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της γεωργίας αναμένεται να προκαλέσει προβλήματα. Ένα από τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν αφορά το ζήτημα των προστατευτικών δασμών που επιβάλλονται στα γεωργικά προϊόντα. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ο ανταγωνισμός που θα αντιμετωπίσει η κατακερματισμένη και σχετικά αναποτελεσματική γεωργική βιομηχανία από τα κοινοτικά προϊόντα.

3.7.8. Η Μάλτα έχει ζητήσει μεταβατικές περιόδους για θέματα τα οποία καλύπτονται από τις οδηγίες για την οργάνωση του χρόνου εργασίας, τον θόρυβο στο χώρο εργασίας, τα προσωρινά/κινητά εργοτάξια, και τη χρήση του εργασιακού εξοπλισμού. Ορισμένοι βιομήχανοι της Μάλτας κρίνουν ότι οι μεταβατικές περίοδοι δεν είναι επαρκείς.

3.7.9. Φέτος θα υποβληθούν νομοσχέδια με σκοπό την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της Μάλτας στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών με την κοινοτική οδηγία για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων. Όμως, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πώς θα εφαρμοστεί βραχυπρόθεσμα η οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εφαρμογή των σχετικών με τον τουρισμό οδηγιών έχει αποφασιστεί να αποτελέσει μεσοπρόθεσμη προτεραιότητα δεδομένου ότι οι σχετικοί φορείς επιβολής του νόμου θα ιδρυθούν το 2002 μόνο.

3.7.10. Οι επιχειρήσεις της Μάλτας ζητούν την καθιέρωση ενός υψηλού ορίου εξαιρέσεων από τον ΦΠΑ και τάσσονται υπέρ της καθιέρωσης του μηδενικού συντελεστή που ισχύει στο ΗΒ και στην Ιρλανδία. Εκφράζονται, επίσης, φόβοι ότι οι πιέσεις που ασκούνται για εναρμόνιση της φορολογίας στην ΕΕ θα μπορούσαν να έχουν ως συνέπεια αύξηση της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων της Μάλτας.

3.8. Οι διαδικασίες διαβούλευσης της κυβέρνησης με τους κοινωνικούς εταίρους στη Μάλτα έχουν θεσμοθετηθεί με την ίδρυση του Συμβουλίου Οικονομικής Ανάπτυξης της Μάλτας (MCED) το οποίο είναι ένα αυτοδιοικούμενο τριμερές σώμα αποτελούμενο από εκπροσώπους των εργοδοτών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, και της κυβέρνησης.

3.8.1. Σήμερα, η συμμετοχή των λοιπών στοιχείων της κοινωνίας των πολιτών στην διαδικασία αυτή είναι περιορισμένη και δεν αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της. Όμως, γενικά γίνεται αποδεκτό ότι τούτο αποτελεί ένα πρώτο μόνο βήμα μιας εξελικτικής διαδικασίας.

3.8.2. Η κυβέρνηση προτείνει τη δημιουργία Μεικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ-Μάλτας στην οποία κάθε μέρος θα εκπροσωπείται από εξαμελή αντιπροσωπεία.

3.9. Ορισμένοι τομείς της οικονομίας της Μάλτας θα υποστούν ισχυρές επιδράσεις από την ένταξη στην ΕΕ.

3.9.1. Ο τουρισμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες της Μάλτας, η ανάπτυξή του, όμως, εμποδίζεται από την έλλειψη χώρου, εγκαταστάσεων, και πόρων. Ο κλάδος ανησυχεί, επίσης, λόγω ορισμένων πτυχών της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα της απασχόλησης.

3.9.2. Ο ναυπηγικός τομέας και ο τομέας της επιδιόρθωσης πλοίων αποτελούν σημαντικότατο, αλλά ζημιογόνο, τμήμα της οικονομίας της Μάλτας. Απαιτούνται ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και ευαίσθητες διαπραγματεύσεις για την σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων.

3.9.3. Ο μεταποιητικός τομέας ανησυχεί σχετικά με τις συνέπειες πολλών κοινοτικών οδηγιών στον τομέα της εργασίας, της απασχόλησης, της υγείας και της ασφάλειας. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων της Μάλτας δεν διαθέτει συνδικαλιστική εκπροσώπηση με αποτέλεσμα να είναι αδύνατον για τους εκπροσώπους των εργοδοτών και των εργαζομένων να διαπραγματευτούν ειδικές συμφωνίες.

3.9.4. Το κυνήγι πουλιών αποτελεί ένα ιδιαίτερα δημοφιλές λαϊκό άθλημα στη Μάλτα με το οποίο ασχολούνται περισσότερα από 15000 άτομα. Οι κυνηγοί ανησυχούν ότι η κοινοτική νομοθεσία θα έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό ή την απαγόρευση του αθλήματος τους και είναι αβέβαιο εάν ψηφίσουν υπέρ της ένταξης εάν δεν επιτευχθεί ικανοποιητικός συμβιβασμός.

3.9.5. Η νήσος Gozo υποφέρει από το πρόβλημα της "διπλής απομόνωσης" και οι κάτοικοί της θεωρούν ότι απαιτείται κοινοτική ενίσχυση με τους πλέον ευνοϊκούς όρους.

3.9.6. Η συμμόρφωση με το κοινοτικό κεκτημένο της ΟΝΕ εξαρτάται από την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελευθέρωσης της κυκλοφορίας των κεφαλαίων.

3.9.7. Οι εκκρεμούσες υποθέσεις στα αστικά δικαστήρια της Μάλτας αποτελούν πηγή ανησυχίας. Μολονότι οι αρχές της Μάλτας έχουν λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η ένταξη της χώρας στην ΕΕ ενδεχομένως να αυξήσει τις δικαστικές πράγμα το οποίο θα επιδεινώσει την κατάσταση.

3.10. Σε αντίθεση με τις ΧΚΑΕ, η Μάλτα δεν είναι σε θέση να επωφεληθεί από τις χρηματοδοτήσεις που χορηγούνται από το μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA) και το ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (SAPARD). Η ΟΚΕ κρίνει ότι το πρόγραμμα ΙSPA πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύπτει και την Μάλτα.

4. Συμπεράσματα

4.1. Είναι γενικά αποδεκτό στη Μάλτα ότι, ανεξάρτητα από την ένταξη ή όχι της χώρας στην ΕΕ, είναι αναγκαία η πραγματοποίηση σημαντικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα επιτρέψουν στην κοινωνία της Μάλτας να προσαρμοστεί σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον και στην οικονομία της να καταστεί ανταγωνιστικότερη εν όψει μίας ολοένα και περισσότερο παγκοσμιοποιούμενης οικονομίας. Υπάρχουν αυτοί που θεωρούν ότι ο σημερινός ρυθμός πραγματοποίησης των αλλαγών, με σκοπό κυρίως την ικανοποίηση των απαιτήσεων που θέτει το κοινοτικό κεκτημένο εντός του χρονοδιαγράμματος που έχει θέσει η κυβέρνηση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης, είναι υπερβολικός και ότι θα ήταν προτιμότερο να υιοθετηθεί μία πιο σταδιακή προσέγγιση. Δεν υπάρχει, όμως, καμία αμφιβολία ότι η προοπτική της ένταξης στην ΕΕ λειτουργεί καταλυτικά για την πραγματοποίηση των αλλαγών, ενώ είναι αμφίβολο το κατά πόσον, χωρίς το κίνητρο αυτό, θα πραγματοποιούνταν πράγματι οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.

4.1.1. Βεβαίως θα πρέπει να σημειωθεί ότι σήμερα η κυβέρνηση μεταφέρει σημαντικό τμήμα του κοινοτικού κεκτημένου με αξιοσημείωτους ρυθμούς. Είναι, επίσης, σαφώς αποφασισμένη να ολοκληρώσει την διαδικασία της υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου εντός των προθεσμιών που έχουν τεθεί.

4.2. Είναι αναγκαία η ενίσχυση των διαρθρώσεων του δημόσιου τομέα. Θα απαιτηθεί καιρός για τη δημιουργία της οργάνωσης που απαιτείται για τη θέσπιση του τεράστιου όγκου νέας νομοθεσίας που είναι αναγκαία για την υιοθέτηση του κεκτημένου και τη διασφάλιση του κατάλληλου επιπέδου εφαρμογής του.

4.3. Οι αντιτιθέμενοι στην ένταξη της χώρας στην ΕΕ έχουν την τάση να θεωρούν ως "προπαγανδιστικά" τα ενημερωτικά προγράμματα που εφαρμόζει η κυβέρνηση με τη βοήθεια της ΕΕ. Ωστόσο, πολλοί από τους ερωτηθέντες απάντησαν ότι υπάρχει γενικά έλλειψη κατανόησης των θεμάτων που συνδέονται με την ένταξη στην ΕΕ εκ μέρους των κατοίκων της Μάλτας. Εάν ληφθούν υπόψη οι μακροπρόθεσμες συνέπειες που θα έχει η σχετική απόφαση, είναι προφανές ότι οι πολίτες, πριν από την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος στο δημοψήφισμα, θα πρέπει να έχουν ενημερωθεί πλήρως σχετικά με ζητήματα αυτά.

4.4. Μέχρι σήμερα, η Μάλτα έχει ζητήσει ορισμένες παρεκκλίσεις καθώς και μεταβατικές περιόδους για ένα αριθμό ζητημάτων. Ορισμένοι βιομήχανοι πιστεύουν ότι οι μεταβατικές περίοδοι που έχουν ζητηθεί δεν επαρκούν ούτε αριθμητικά ούτε χρονικά. Εξάλλου, ο αριθμός των μεταβατικών περιόδων που έχει ζητηθεί συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων όλων των υποψηφίων χωρών μέχρι σήμερα. Εν μέρει, αυτό αντικατοπτρίζει τα προβλήματα που οφείλονται στο νησιωτικό χαρακτήρα της Μάλτας και την ανάγκη να υποβληθεί στον πληθυσμό της Μάλτας μια ελκυστική δέσμη προτάσεων.

4.5. Στη Μάλτα υπάρχει μια αναπτυγμένη διαδικασία διεξαγωγής του κοινωνικού διαλόγου, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την περαιτέρω ενίσχυσή της. Οι ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών δεν συμμετέχουν άμεσα σήμερα στην εν λόγω διαδικασία ενώ θα έπρεπε να αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της.

4.6. Η κυβέρνηση της Μάλτας έχει αρχίσει, μέσω του MEUSAC, ευρύτατη διαβούλευση σχετικά με το ζήτημα της ένταξης στην ΕΕ. Έχουν διατυπωθεί ορισμένα παράπονα σχετικά με τον όγκο των παρεχόμενων πληροφοριών και το γεγονός ότι ο περιορισμένος χρόνος που παρέχεται για τη διαβίβαση των απαντήσεων δεν δίνει τη δυνατότητα στις οργανώσεις, ιδιαίτερα στις εθελοντικές οργανώσεις, να διαμορφώσουν μία ολοκληρωμένη άποψη. Επίσης, στην αντιπροσωπεία εκφράστηκαν ανησυχίες διότι πιστεύεται ότι η κυβέρνηση δεν δημοσιοποίησε τα αποτελέσματα της εκτίμησης των συνεπειών που θα έχει η ένταξη της χώρας ή ότι τα αποτελέσματα δημοσιοποιήθηκαν μόνο όταν η θέση διαπραγμάτευσης είχε ήδη υποβληθεί στις Βρυξέλλες.

4.6.1. Μετά την επίσκεψη της αντιπροσωπείας στην Μάλτα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι τα αποτελέσματα της εκτίμησης των επιπτώσεων θα δημοσιεύονται από τον Απρίλιο του 2001.

4.7. Η Μάλτα διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης το οποίο μπορεί να συγκριθεί με τα ανάλογα συστήματα των περισσοτέρων κρατών μελών.

4.8. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση ίδρυσης μιας μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής ΕΕ-Μάλτας. Τονίζει, όμως, ότι οι δυο αντιπροσωπείες της ΚΣΕ συνήθως συγκροτούνται από εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και άλλα στοιχεία της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Δεδομένου του συμβουλευτικού ρόλου των ΚΣΕ, κρίνεται παράλογο στις αντιπροσωπείες να συμπεριλαμβάνονται κυβερνητικοί εκπρόσωποι.

4.9. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα της επέκτασης της επιλεξιμότητας για τη χορήγηση χρηματοδότησης από το ΙSPA, τόσο πριν όσο και μετά την ένταξη, στη Μάλτα.

Προκειμένου να υποβληθεί στον πληθυσμό της Μάλτας μια ελκυστική δέσμη προτάσεων, η διαπραγματευτική διαδικασία πρέπει να επιτύχει, τουλάχιστον, ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα όσον αφορά ορισμένα σημεία που θίγονται σε ξεχωριστό έγγραφο. Οι διαπραγματευτές της Μάλτας πρέπει να προσδιορίσουν, κατά προτίμηση σε πρώιμο στάδιο, την εναλλακτική τους στάση σε περίπτωση κατά την οποία η διαπραγματευτική τους θέση δεν γίνει αποδεκτή από την ΕΕ.

4.10. Μολονότι στη Μάλτα είναι γενικά αποδεκτό ότι η αίτηση προσχώρησης συνεπάγεται δέσμευση για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου και ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μια "Ευρώπη κατ' επιλογή", εντούτοις κρίνεται ότι είναι παράλογο να μην παρασχεθούν στις υποψήφιες χώρες οι αποκλίσεις και μεταβατικές περίοδοι από τις οποίες έχουν επωφεληθεί τα σημερινά κράτη μέλη ή να προσδοκάται από τις υποψήφιες χώρες ένα επίπεδο εφαρμογής υψηλότερο από το ισχύον σήμερα στην Ένωση.

4.11. Από πλευράς οικονομικής, πολιτικής, και κοινωνικής ανάπτυξης καθώς και της προόδου που έχει σημειώσει ως προς την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου η Μάλτα πληροί όλες τις προϋποθέσεις για να περιληφθεί στην πρώτη ομάδα χωρών που θα ενταχθούν στην Ένωση. Το ζητούμενο είναι το κατά πόσον υπάρχει η πολιτική βούληση για να γίνει αυτό.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Έκθεση σχετικά με την αποστολή ενημέρωσης στη Μάλτα που πραγματοποιήθηκε ως τμήμα της προετοιμασίας της γνωμοδότησης "H πορεία της Μάλτας προς την ένταξη".