Όπου μπορούν να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις, τα αποτελέσματα παρουσιάζουν γενικά υψηλό βαθμό συνοχής με δεδομένα που έχουν συλλεγεί και δημοσιευτεί αλλού από εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς. Η Eurostat συνεργάζεται στενά με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο και με τον FRONTEX, ώστε να διασφαλίζει τη συνοχή της μεθοδολογίας και των στατιστικών με τις μεθοδολογίες που εφαρμόζουν και με τα δεδομένα που συλλέγουν οι εν λόγω οργανισμοί.

Η Eurostat συμμετέχει στην ομάδα εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών για τις στατιστικές σχετικά με τους πρόσφυγες και τους εκτοπισμένους στο εσωτερικό της χώρας (EGRIS). Η Eurostat ήταν ένας από τους ιδρυτές της εν λόγω διεθνούς ομάδας εμπειρογνωμόνων και παραμένει μέλος της διευθύνουσας επιτροπής της. Η Eurostat συμβάλλει στις εργασίες της ομάδας τόσο με εισηγήσεις μεθοδολογίας και γραπτές συνεισφορές στα διάφορα προϊόντα της ομάδας όσο και σε διοικητικό και χρηματοοικονομικό επίπεδο. Οι εργασίες της ομάδας αυτής οδήγησαν στην έκδοση από τα Ηνωμένα Έθνη του εγγράφου International Recommendations on Refugee Statistics (διεθνείς συστάσεις σχετικά με τις στατιστικές για τους πρόσφυγες), το 2018, και του εγγράφουInternational Recommendations on Internally Displaced Persons Statistics (διεθνείς συστάσεις σχετικά με τις στατιστικές για τους εκτοπισμένους στο εσωτερικό της χώρας) που συνοδεύεται από το έγγραφο Compilers’ Manual on Displacement Statistics (εγχειρίδιο για τους φορείς κατάρτισης στατιστικών για τον εκτοπισμό), το 2020. Οι συστάσεις αυτές έθεσαν παγκόσμια πρότυπα για την παραγωγή στατιστικών για τον αναγκαστικό εκτοπισμό. Για παράδειγμα, ζητούν την κάλυψη των στατιστικών κενών και τη διασφάλιση της θέσπισης κατάλληλων προτύπων για τις στατιστικές σχετικά με τα βιαίως εκτοπισμένα παιδιά, τους ασυνόδευτους ανηλίκους και τα άτομα με αναπηρίες. Κατά τη διάρκεια του 2020 η EGRIS συνέχισε επίσης τις εργασίες της για την κατάρτιση του εγγράφου International Recommendations on Statelessness Statistics (διεθνείς συστάσεις σχετικά με τις στατιστικές για την ανιθαγένεια), το οποίο προγραμματίζεται να εκδοθεί από τη Στατιστική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών το 2022.

Η Eurostat είναι μέλος της διευθύνουσας επιτροπής της ΟΕΕ/ΗΕ για τις στατιστικές που αφορούν τη μετανάστευση και συμμετέχει τακτικά στις συνόδους εργασίας της ΟΕΕ/ΗΕ για τις στατιστικές που αφορούν τη μετανάστευση. Σε αυτό το πλαίσιο, η Eurostat παρουσίασε το έργο της σχετικά με τη συγκρισιμότητα των στατιστικών για τις άδειες διαμονής και τη διεθνή μετανάστευση και σχετικά με τα χαρακτηριστικά της παραγωγής στατιστικών για την κυκλική μετανάστευση. Η Eurostat συνέβαλε επίσης στα έγγραφα της ΟΕΕ/ΗΕ Guidance on Data Integration for Measuring Migration (κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ενοποίηση δεδομένων για τη μέτρηση της μετανάστευσης) και Guidance on the use of longitudinal data for migration statistics (κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη χρήση διαχρονικών δεδομένων για τις στατιστικές μετανάστευσης). Τέλος, η Eurostat συμμετέχει στην ομάδα εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών για τις στατιστικές σχετικά με τη μετανάστευση, η οποία εργάζεται για την αναθεώρηση του εγγράφου του ΟΗΕ Recommendations on Statistics of International Migration (συστάσεις σχετικά με τις στατιστικές για τη διεθνή μετανάστευση). Ειδικότερα, η Eurostat έχει συμβάλει σε συζητήσεις της ειδικής ομάδας των Ηνωμένων Εθνών για τις βασικές έννοιες και τους βασικούς ορισμούς σχετικά με τη διεθνή μετανάστευση, οι αρμοδιότητες της οποίας καλύπτουν παγκόσμιες πρακτικές στις εθνικές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διερεύνηση εναλλακτικών ορισμών για τη μετανάστευση.

4.Εν εξελίξει εργασίες για την αντιμετώπιση τρεχουσών και εξελισσόμενων αναγκών χάραξης πολιτικής

4.1.Πιλοτική εφαρμογή νέων στατιστικών για το άσυλο και τη διαχείριση της μετανάστευσης

Στο δυναμικό περιβάλλον πολιτικής, για παράδειγμα έπειτα από το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο που εκδόθηκε από την Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2020, οι ανάγκες για νέες στατιστικές συνεχίζουν να εξελίσσονται ταχύτατα. Ο κανονισμός, όπως τροποποιήθηκε το 2020, προέβλεψε τις ανάγκες αυτές σε έναν ορισμένο βαθμό θεσπίζοντας στο άρθρο 9α μηχανισμό για την πιλοτική εφαρμογή συλλογής και διάδοσης νέων στατιστικών για το άσυλο και τη διαχείριση της μετανάστευσης. Ο μηχανισμός αυτός περιλαμβάνει δύο συμπληρωματικές προσεγγίσεις, και συγκεκριμένα σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με το άρθρο 9α, η Eurostat θα δημοσιοποιήσει, έως τον Ιούλιο του 2022, έκθεση σχετικά με τη συνολική πρόοδο που έχει σημειωθεί.

Σύμφωνα με το άρθρο 9α παράγραφος 2 η Eurostat οφείλει να εξετάζει αν τα νέα στατιστικά στοιχεία μπορούν να βασιστούν σε διαθέσιμες πληροφορίες από τις σχετικές διοικητικές πηγές σε επίπεδο ΕΕ. Ο κανονισμός αναγνωρίζει ότι μια τέτοια παραγωγή σε επίπεδο ΕΕ, όπου είναι δυνατή και σκόπιμη, θα επωφελούνταν από μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και εναρμόνιση παρά από νέες εθνικές προσπάθειες. Οι σχετικές δυνητικές πηγές της ΕΕ σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσονται και τηρούνται από τον eu-LISA. Ειδικότερα, η Eurostat θα πρέπει να επωφελείται από το κεντρικό αποθετήριο για την υποβολή εκθέσεων και κατάρτιση στατιστικών (CRRS) το οποίο ο eu‑LISA αναπτύσσει επί του παρόντος για την παροχή διασυστημικών στατιστικών δεδομένων για σκοπούς πολιτικής βάσει ανωνυμοποιημένων δεδομένων που εξάγονται από τα συστήματα ΤΠ μεγάλης κλίμακας της ΕΕ. Η Eurostat έχει ξεκινήσει αρχικές διερευνητικές εργασίες προς αυτήν την κατεύθυνση ήδη από το 2018, ενώ καταβάλλει ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες από το 2020, για τη διευκόλυνση της όσο το δυνατόν ομαλότερης εφαρμογής του κανονισμού.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1725 θεσπίζει ένα ευρύ πλαίσιο με το οποίο καθίσταται δυνατή αυτού του είδους η επεξεργασία για στατιστικούς σκοπούς και το άρθρο 17α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 223/2009 δίνει στη Eurostat ειδική εντολή σε επίπεδο ΕΕ για τον σκοπό αυτόν. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία που διέπει κάθε σύστημα που διαχειρίζεται ο eu-LISA, συμπεριλαμβανομένου του CRRS, δεν επιτρέπει την εκπόνηση άλλων στατιστικών εκθέσεων πέραν αυτών που αναφέρονται ρητά στα εν λόγω νομικά κείμενα. Αυτό αποκλείει πολλές σχετικές στατιστικές πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στα πηγαία συστήματα από το πεδίο εφαρμογής του CRRS και, επομένως, περιορίζει τη χρησιμότητα του CRRS σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από αυτό του πλήρους δυναμικού του. Παρόλο που η Επιτροπή στο σύνολό της θα εξακολουθήσει να διερευνά τις ενδεδειγμένες λύσεις για την καλύτερη χρήση των εν λόγω πηγαίων συστημάτων για στατιστικούς σκοπούς μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, οι επείγουσες ανάγκες χάραξης πολιτικής για νέες στατιστικές δικαιολογούν την ταχεία δράση παράλληλα με την εθνική προσέγγιση πιλοτικής εφαρμογής.

Μετά την αξιολόγηση σε επίπεδο ΕΕ, σύμφωνα με τον κανονισμό, η Eurostat έχει την εντολή να θεσπίσει προαιρετικές πιλοτικές μελέτες με τα κράτη μέλη για να εξεταστεί η σκοπιμότητα σε εθνικό επίπεδο νέων συλλογών ή αναλύσεων δεδομένων. Οι εν λόγω πιλοτικές μελέτες θα καλύπτουν τη διαθεσιμότητα κατάλληλων πηγών δεδομένων, μεθόδων και τεχνικών κατάρτισης, τη στατιστική ποιότητα και συγκρισιμότητα καθώς και το πρόσθετο κόστος και τις επιβαρύνσεις που συνεπάγονται. Οι πιλοτικές μελέτες πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικές σε επίπεδο ΕΕ, ώστε η Eurostat να είναι σε θέση να αξιολογήσει τα αποτελέσματα σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να εξετάσει το ενδεχόμενο έκδοσης εκτελεστικών πράξεων για τη ρύθμιση των αντίστοιχων συλλογών δεδομένων.

Η Eurostat δρομολόγησε ένα έργο για την οργάνωση της πιλοτικής εφαρμογής νέων στατιστικών. Για τον σκοπό αυτό, οι ανάγκες για δεδομένα στο πλαίσιο της χάραξης πολιτικής κατατάχθηκαν βάσει προτεραιότητας. Η Eurostat επί του παρόντος αναλύει τις παρατηρήσεις των εθνικών παρόχων δεδομένων σχετικά με τη διαθεσιμότητα κατάλληλων πηγών δεδομένων σε εθνικό επίπεδο. Με την επιφύλαξη των διαθέσιμων πηγών και της εθελοντικής συμμετοχής των κρατών μελών, οι πρώτες εθνικές πιλοτικές μελέτες αναμένεται να ξεκινήσουν το 2022.

4.2.Επανεξέταση των στατιστικών για τη διεθνή μετανάστευση

Παρατηρούνται ορισμένα κενά στα δεδομένα των στατιστικών για τη διεθνή μετανάστευση, π.χ. κατανομή των δεδομένων για τα πληθυσμιακά σύνολα κατά επιμέρους χώρα ιθαγένειας και κατανομή των δεδομένων για τη μετανάστευση κατά προηγούμενη/επόμενη χώρα διαμονής. Η έγκαιρη υποβολή και η συχνότητα συλλογών δεδομένων δεν αρκούν για την παροχή επαρκών πληροφοριών σχετικά με τη μετανάστευση που συνδέεται με την κατάσταση που θα διαμορφωθεί μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου και λόγω της πανδημίας COVID-19. Τα ανεπαρκή γεωγραφικά στοιχεία συμβάλλουν στην αδυναμία κατάλληλης ενημέρωσης των περιφερειακών ή τοπικών πολιτικών. Οι εν λόγω αδυναμίες ενδεχομένως να μην μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω προαιρετικών συλλογών δεδομένων. Απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις ποιότητας στο μέλλον, κυρίως για τη βελτίωση της έγκαιρης υποβολής, της συγκρισιμότητας και της συνοχής καθώς και για την κάλυψη των κενών στα δεδομένα. Τα ζητήματα αυτά συνδέονται με το πιο θεμελιώδες πρόβλημα που προκύπτει από τις επί του παρόντος χωριστές νομικές βάσεις για ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό και από την έλλειψη ολοκληρωμένης προσέγγισης όσον αφορά τις απαιτήσεις δεδομένων.

Συνεπώς, όσον αφορά τις στατιστικές για τα πληθυσμιακά σύνολα και τη διεθνή μετανάστευση, το ισχύον νομικό πλαίσιο μπορεί να έχει φτάσει στα όριά του ως προς την αντιμετώπιση των προαναφερόμενων ζητημάτων εννοιών και εναρμόνισης. Το στοιχείο αυτό εξετάζεται σε μια ολοκληρωμένη και συνεκτική μελλοντική αναθεώρηση του νομικού πλαισίου που θα καλύπτει τις απογραφές πληθυσμού και στέγασης, τη δημογραφία και τις στατιστικές για τη διεθνή μετανάστευση. Αντίστοιχη νέα πρωτοβουλία σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές για τον πληθυσμό βρίσκεται επί του παρόντος υπό κατάρτιση. Στόχος της θα είναι, με την επιφύλαξη αξιολόγησης και εκτίμησης των επιπτώσεων, ο εκσυγχρονισμός και η ενοποίηση όλων των σχετικών πτυχών των ευρωπαϊκών στατιστικών σχετικά με τον πληθυσμό σε ένα συνεκτικό και περισσότερο ευέλικτο νομικό πλαίσιο.

Τα ανωτέρω θα επιφέρουν ορισμένες επακόλουθες τροποποιήσεις του κανονισμού, και κυρίως την ανάγκη κατάργησης του άρθρου 3 σχετικά με τις στατιστικές για τα μεταναστευτικά πληθυσμιακά σύνολα και τη διεθνή μετανάστευση. Όσον αφορά τις στατιστικές για το άσυλο και τη διαχείριση της μετανάστευσης, δεδομένης της πρόσφατης τροποποίησης των άρθρων 4 έως 7 του κανονισμού, πλέον απαιτείται συνέχεια και σταθερότητα στις στατιστικές για το άσυλο και τη διαχείριση της μετανάστευσης προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή με τους εθνικούς παρόχους δεδομένων. Επιπλέον, σχεδιάζεται η εξέταση των νέων στατιστικών για την αντιμετώπιση των αναδυόμενων αναγκών χάραξης πολιτικής της ΕΕ.

5.Συμπεράσματα και επόμενα βήματα

Ο κανονισμός έχει σαφώς βελτιώσει τις ευρωπαϊκές στατιστικές για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία. Η πρόσφατη τροποποίησή του ενίσχυσε τις στατιστικές για το άσυλο και τη διαχείριση της μετανάστευσης, ειδικότερα όσον αφορά τις επιστροφές, την επανεγκατάσταση, τις άδειες διαμονής και τα παιδιά μετανάστες. Επίσης, μετά την έκθετη του 2018, η συνολική ποιότητα έχει σταθεροποιηθεί σε ένα γενικά υψηλό επίπεδο. Η έκδοση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1260/2013 ήταν επίσης προς όφελος της στατιστικής ποιότητας. Οι παραγόμενες στατιστικές για τις περιόδους αναφοράς μεταξύ 2018 και 2020 συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον συναφών και ευρέως χρησιμοποιούμενων ευρωπαϊκών στατιστικών, καθώς εξυπηρετούν πολιτικές της ΕΕ και εθνικές πολιτικές, μη κυβερνητικούς φορείς και το ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι διαρθρωτικοί περιορισμοί του κανονισμού όσον αφορά την ανταπόκριση στις εξελισσόμενες ανάγκες χάραξης πολιτικής έχουν παγιωθεί περισσότερο τα τελευταία έτη, ειδικότερα για τις στατιστικές σχετικά με τις διεθνείς μεταναστευτικές ροές, τα πληθυσμιακά σύνολα και την απόκτηση ιθαγένειας. Ενδεχομένως η ισχύουσα νομοθεσία να μην μπορεί να αντιμετωπίσει τα εν λόγω κενά όσον αφορά τα δεδομένα και τα ζητήματα συγκρισιμότητας.

Ως εκ τούτου, λαμβάνονται τα ακόλουθα μέτρα:

1.Εφαρμογή του κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε το 2020, δηλ. οι μεθοδολογικές και τεχνικές πτυχές της παραγωγής αναθεωρημένων υποχρεωτικών στατιστικών κατά τις περιόδους αναφοράς από το 2021 και μετά. Σε αυτό περιλαμβάνεται η αναβάθμιση των πηγών δεδομένων και των συστημάτων ΤΠ ενώ οι εθνικοί πάροχοι δεδομένων θα λάβουν κατάλληλη χρηματοδοτική στήριξη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για να πραγματοποιήσουν την εν λόγω αναβάθμιση κατά τα επόμενα έτη.

2.Η πιλοτική εφαρμογή νέων στατιστικών που προβλέπεται από τον κανονισμό για την αντιμετώπιση των πλέον πρόσφατων αναγκών χάραξης πολιτικής οι οποίες προκύπτουν από το προτεινόμενο νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Όπως της ανατέθηκε, η Eurostat θα εξετάσει πρώτα αν οι νέες στατιστικές μπορούν να βασιστούν σε διαθέσιμες πληροφορίες από διοικητικές πηγές σε επίπεδο ΕΕ, όπου τα πηγαία συστήματα ΤΠ που τηρεί ο eu-LISA είναι τα πιο συναφή. Παράλληλα, η Eurostat θεσπίζει επίσης πιλοτικές μελέτες και χρηματοδοτική στήριξη σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση των νέων στατιστικών που απαιτούνται επειγόντως.

3.Προετοιμασία ενός μελλοντικού συνεκτικού νομικού πλαισίου για τις ευρωπαϊκές στατιστικές σχετικά με τον πληθυσμό σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Το πλαίσιο αυτό θα ενσωματώσει και θα επεκτείνει τις στατιστικές σχετικά με τις διεθνείς και ενδοενωσιακές μεταναστευτικές ροές, τα πληθυσμιακά σύνολα και την απόκτηση και απώλεια ιθαγένειας εξασφαλίζοντας αξιόπιστα, αναλυτικά και συγκρίσιμα δεδομένα για μεταναστευτικά γεγονότα, για το μέγεθος, τους προορισμούς και τις προελεύσεις μεταναστευτικών ροών καθώς και για τα δημογραφικά, μεταναστευτικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των μεταναστευτικών πληθυσμών.