Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος (1994-1998) (94/C 228/06) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 68 τελικό - 94/0084(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Μαρτίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την απόφασή τους . . ./. . ./ΕΚ, θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών ενεργειών έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενων στο εξής Ε & ΤΑ) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της ανωτέρω απόφασης 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία εντάσσονται σε καθεμία από τις δράσεις που το απαρτίζουν 7 ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ο τρόπος εκτέλεσής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι το παρόν πρόγραμμα δύναται να συμβάλλει αισθητά στη νέα ώθηση για την ανάπτυξη, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την άνοδο της απασχόλησης στην Ένωση, όπως αναφέρεται μέσα στο Λευκό Βιβλίο «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση» (1) 7

ότι το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κυρίως με δράσεις επιμερισμένων δαπανών αλλά και με συντονισμένες δράσεις, συνοδευτικά μέτρα και μέτρα στήριξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3, πρέπει να εκτιμηθούν τα χρηματοδοτικά μέσα που απαιτούνται για την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος 7 ότι τα οριστικά ποσά καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ανάλογα με τη σχετική προτεραιότητα, η οποία αποδίδεται στον τομέα που αποτελεί αντικείμενο του παρόντος προγράμματος εντός της πρώτης δράσης του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι ο μέγιστος συνολικός προϋπολογισμός του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου θα επανεξεταστεί το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1996 με προοπτική να προσαυξηθεί 7 ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της επανεξέτασης, ενδέχεται να αυξηθεί και το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος 7

ότι οι δράσεις που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του παρόντος πραγράμματος συντελούν στην ανάπτυξη των επιστημονικών γνώσεων και της τεχνικής επάρκειας, τις οποίες χρειάζεται η Κοινότητα για να φέρει σε πέρας την αποστολή που της έχει ανατεθεί για το περιβάλλον με βάση το τρίτο μέρος, τίτλος XVI της συνθήκης 7

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων Ε & ΤΑ καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7

ότι το παρόν πρόγραμμα και η υλοποίησή του συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ που αναπτύσσουν στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρομεσαίες, των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ 7

ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα ισχύουν οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων (συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕρ) και πανεπιστημίων, καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 Ι 7

ότι, για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατόν να αποδειχθούν σκόπιμες, εκτός από τη σύνδεση με αυτό των χωρών που καλύπτονται από τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με άλλες τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος περιλαμβάνει επίσης δραστηριότητες για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε & ΤΑ, ιδίως προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και, ειδικότερα, εκείνες που εδρεύουν στα κράτη μέλη ή στις περιφέρειες με τη μικρότερη συμμετοχή στο πρόγραμμα, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης των ερευνητών, που θα αναπτυχθούν εντός του παρόντος προγράμματος και κατά το μέτρο που θα απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7

ότι για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέτρα με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, κυρίως με τεχνολογική παρότρυνση 7

ότι η βασική έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος πρέπει να ενθαρρυνθεί λόγω της σημασίας που έχει η εις βάθος κατανόηση της λειτουργίας τους για τη σύλληψη και την εφαρμογή μιας στρατηγικής προσέγγισης όσον αφορά τη βιώσιμη προστασία του περιβάλλοντος 7

ότι πρέπει να εκτιμηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς και οι ενδεχόμενοι τεχνολογικοί κίνδυνοι των δραστηριοτήτων που θα καλύψει το παρόν πρόγραμμα 7

ότι πρέπει αφενός να εξετάζεται διαρκώς και συστηματικώς η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα 7 αφετέρου πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που θα είναι απαραίτητα για τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & ΤΑ 7 ότι τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7

ότι στο ψήφισμα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνεδρίασαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου για ένα κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής και δράσης για το περιβάλλον και την αειφόρο και συμβατή με το περιβάλλον ανάπτυξη (2), η επιστημονική έρευνα και η τεχνική πρόοδος χαρακτηρίστηκαν ως ένα από τα κύρια εργαλεία εφαρμογής της πολιτικής αυτής 7

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες ενέργειες που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι το ΚΚΕρ, μέσω του δικού του προγράμματος αμέσων ενεργειών, συμβάλλει και αυτό από την πλευρά του στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής Ε & ΤΑ στον ή στους τομείς που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι ζητήθηκε σχετικά η γνώμη της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (Crest),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης [και επίδειξης] στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος για τη χρονική περίοδο από (ημερομηνία έκδοσης του παρόντος προγράμματος) έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998, το οποίο ορίζεται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 532 εκατ. Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 7,44 % για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα ΙΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Το προαναφερόμενο ποσό, που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος, ενδέχεται να αυξηθεί ως αποτέλεσμα της απόφασης που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) και σύμφωνα με αυτήν.

4. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος, πλην των αναφερομένων στο άρθρο 5, προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, εξετάζει διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό την πρόοδο της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι.

Εκτιμά συγκεκριμένα κατά πόσο οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ακολουθούν πάντοτε την εξέλιξη της κατάστασης. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης, υποβάλλει ενδεχομένως προτάσεις για την προσαρμογή ή συμπλήρωση αυτού του προγράμματος.

2. Ως συμβολή στη γενική αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης για τη θέσπιση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει, σε εύθετο χρόνο, σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τις δραστηριότητες που θα αναληφθούν στον ή στους τομείς, τους οποίους καλύπτει άμεσα το παρόν πρόγραμμα, καθώς και τη διαχείρισή τους κατά την πενταετία που έχει προηγηθεί της αξιολόγησης αυτής.

3. Μετά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του, σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 7

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και προσδιορίζονται τα στάδια εφαρμογής του ειδικού προγράμματος, καθώς και η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για κάθε μέσο εκτέλεσης.

Το πρόγραμμα εργασιών δύναται επίσης να προβλέπει τη συμμετοχή σε μερικές δραστηριότητες που προέρχονται από το πλαίσιο Eureka.

2. Η Επιτροπή καταρτίζει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών, στην οποία προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή εκδίδει τη γνώμη της επί του σχεδίου εντός προθεσμίας την οποία μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος εφόσον το συγκεκριμένο θέμα επείγει. Η γνώμη εκδίδεται με την πλειοψηφία που προβλέπει το άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για τις αποφάσεις που καλείται να λάβει το Συμβούλιο κατόπιν πρότασης της Επιτροπής. Στις ψηφοφορίες της επιτροπής, οι ψήφοι σταθμίζονται σύμφωνα με τον τρόπο που ορίζει το προαναφερθέν άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή αποφασίζει τα προταθέντα μέτρα εφόσον η επιτροπή συμφωνεί με αυτά.

Εάν η επιτροπή δεν συμφωνεί με τα προταθέντα μέτρα ή εάν δεν έχει γνώμη επ' αυτών, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν το Συμβούλιο δεν έχει λάβει απόφαση μετά τη λήξη μιας περιόδου η οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το διάστημα ενός μηνός από την υποβολή των μέτρων στο Συμβούλιο, τότε αποφασίζει επί των προταθέντων μέτρων η Επιτροπή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 εφαρμόζεται:

- στην κατάρτιση και την ενημέρωση του προγράμματος εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- στην αξιολόγηση των έργων Ε & ΤΑ που προτείνονται να χρηματοδοτηθούν από την Κοινότητα, καθώς και στην εκτίμηση του ποσού χρηματοδότησης που κρίνεται αναγκαίο για κάθε έργο, στην περίπτωση που το ποσό αυτό υπερβαίνει τις 350 000 Ecu,

- στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- σε κάθε αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής του ποσού που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙ, για το οποίο δεν έχει ληφθεί απόφαση από άποψη προϋπολογισμού.

2. Σε κάθε συνεδρίαση της επιτροπής, η Επιτροπή την ενημερώνει σχετικά με την εξέλιξη της εφαρμογής του συνόλου του προγράμματος.

Άρθρο 8

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται, κατά την έννοια του άρθρου 228 παράγραφος 1, να αρχίσει διαπραγματεύσεις προκειμένου να συνάψει διεθνείς συμφωνίες συνεργασίας με ευρωπαϊκές τρίτες χώρες με σκοπό να συνδεθούν με το σύνολο ή μέρος του προγράμματος.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) COM (93) 700.

(2) ΕΕ αριθ. C 138 της 17. 5. 1993, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Εισαγωγή

Το παρόν πρόγραμμα αντικατοπτρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους.

Το κεφάλαιο 3 (εισαγωγή και μέρος Α και Β) του παραρτήματος ΙΙΙ, πρώτη δράση του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος προγράμματος.

Το πρόγραμμα εξασφαλίζει την απαραίτητη συνέχεια για τη διατήρηση και ενίσχυση των ικανοτήτων Ε & ΤΑ που εδραιώθηκαν κατά τη διάρκεια των προηγούμενων προγραμμάτων. Πρόκειται πράγματι για την εξακολούθηση και την αξιοποίηση των προσπαθειών διάρθρωσης της Ε & ΤΑ στον τομέα του περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ιδίως με την εμπέδωση της εφαρμογής των δικτύων αριστείας.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση, το πρόγραμμα επικεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό θεμάτων και πεδίων όπου δικαιολογείται η δράση της Ένωσης.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τρία θεματα: 1) φυσικό περιβάλλον, ποιότητα του περιβάλλοντος και πλανητική αλλαγή 7 2) τεχνολογίες που συνδέονται με το περιβάλλον 7 3) διαστημικές τεχνολογίες για την επιτήρηση του περιβάλλοντος και την περιβαλλοντική έρευνα.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα-πλαίσιο και με το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής (COM/93/459), οι έρευνες οι οποίες θα διενεργηθούν σε κάθε θέμα και στα πεδία που αποτελούν πρέπει να πληρούν τα κάτωθι κριτήρια:

1. Να συμβάλλουν στην ενίσχυση της επιστημονικής βάσης που είναι αναγκαία για την εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, αναπτύσσοντας τις στρατηγικές δυνατότητες αυτής της εφαρμογής και συνδυάζοντας τις αρχές για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη διαχείριση των πόρων με τις νόμιμες επιδιώξεις για οικονομική ανάπτυξη και άνοδο (θέματα 1 έως 3).

2. Να συμβάλλου στην επίτευξη των στόχων παγκοσμίων προγραμμάτων έρευνας για την πλανητική αλλαγή (θέματα 1 και 3) με επικέντρωση στις πτυχές όπου μόνον η παρέμβαση της Ένωσης, υπό μορφή μεγάλων οργανωμένων έργων, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, μπορεί να έχει αξιοσημείωτα αποτελέσματα.

3. Να συμβάλλουν στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών προϊόντων, τεχνολογιών, τεχνικών και υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις νέες ανάγκες και των οποίων η εκμετάλλευση θα μπορούσε να συντελέσει στην ανάκαμψη της οικονομίας (σε αειφόρο και βιώσιμη βάση) και να δημιουργήσει νέες θέσεις απασχόλησης, όπως τονίζεται στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση» (COM/93/700) (θέματα 2 και 3).

Οι δράσεις αυτές θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με τα επιστημονικά ιδρύματα και τις επιχειρήσεις των κρατών μελών, στις οποίες συγκαταλέγονται και οι ΜΜΕ.

Για να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, θα εφαρμοσθούν μέτρα τεχνολογικής παρότρυνσης με βάση την εμπειρία των δράσεων CRAFT, καθώς και πριμ σκοπιμότητας.

Η εφαρμογή του προγράμματος θα πραγματοποιηθεί σε στενή συνεργασία με τα άλλα ειδικά προγράμματα και ιδίως με τα προγράμματα «Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες των υλικών», «Μη πυρηνική ενέργεια», «Γεωργία και αλιεία», «Μετρήσεις και δοκιμές», «Μεταφορές», «Στοχοθετημένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα», «Τηλεματική» και «Επιστήμη και Τεχνολογία της Θάλασσας».

Τέλος συμπληρωματικές δράσεις θα υλοποιηθούν, από το ΚΚΕρ, στα πλαίσια των τομέων της αρμοδιότητάς του, και ειδικότερα στα πεδία ΑΙ «Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους», ΑΙΙ «Φυσική και χημεία της ατμόσφαιρας-διεργασίες βιοσφαίρας και επιπτώσεις». ΒΙΙ «Οργανα, τεχνικές και μέθοδοι, για την επιτήρηση του περιβάλλοντος», ΒΙΙΙ «Τεχνολογίες και μέθοδοι για την προστασία του περιβάλλοντος», καθώς επίσης, και στο θέμα C «Διαστημικές τεχνικές εφηρμοσμένες στην επιτήρηση και την έρευνα σε περιβαλλοντικά θέματα», που περιγράφονται παρακάτω (1).

δBOΰ>

Α. ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Πεδίο Ι: Κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους

1) Δυναμικές διεργασίες στο κλιματικό σύστημα

Στόχοι

α) Καλύτερη κατανόηση και καλύτερη περιγραφή των βασικών φυσικών διεργασιών του κλιματικού συστήματος όσον αφορά τις αμοιβαίες δράσεις τους σε πλανητική και περιφερειακή κλίμακα.

β) Βελτίωση των κλιματικών μοντέλων, στα οποία θα συνυπολογισθεί και θα ενσωματωθεί η ορθότερη γνώση των αποφασιστικής σημασίας φυσικών διεργασιών του κλίματος.

Ερευνητικό έργο

1. Ανάλυση και περιγραφή των αλληλεπιδράσεων ατμόσφαιρας-επιφάνειας της γης και του ρόλου τους στον υδρολογικό κύκλο, ιδίως σε περιφερειακή κλίμακα.

2. Ανάλυση και περιγραφή των συζεύξεων μεταξύ ατμοσφαιρικών διεργασιών και ωκεάνιων ρευμάτων.

3. Ανάλυση και περιγραφή των συζεύξεων ατμόσφαιρας-κρυόσφαιρας-ωκεανού και του ρόλου τους στο κλιματικό σύστημα.

4. Μελέτες των σύνθετων φαινομένων ακτινοβολίας, όπου συμπεριλαμβάνεται ο ρόλος των αερίων που συντελούν στη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου, των νεφών και της δυναμικής τους και των αερολυμάτων.

5. Πλανητικοί κύκλοι των αερίων που συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, το ατμοσφαιρικό ισοζύγιό τους και οι ροές τους και οι μετασχηματισμοί τους στους ωκεανούς, τη βιόσφαιρα και τη λιθόσφαιρα.

2) Το κλιματικό σύστημα στο παρελθόν

Στόχος

Συμβολή στη μεγάλης ακρίβειας ανασύσταση των κλιματικών συνθηκών και των περιβαλλοντικών συνθηκών που συνδέονται με το κλίμα, με στόχο να εμπλουτιστεί η τεκμηρίωση και να βελτιωθεί η κατανόηση της λειτουργίας του κλιματικού συστήματος.

Ερευνητικό έργο

1. Ανασύσταση των κλιματικών και περιβαλλοντικών συνθηκών σε πλανητική και περιφερειακή κλίμακα κατά τη διάρκεια των τελευταίων κλιματικών κύκλων (+/ 250 000 έτη).

2. Βαθιές πυρηνοληψίες στα παλαιά στρώματα παγετώνων και συναφείς έρευνες στους παγετώνες. Κατάρτιση μοντέλων ρεολογίας των πάγων και των ροών των παγετώνων.

3. Ανασύσταση της εξέλιξης του κλίματος και της διακύμανσής του στην ολόκαινο περίοδο και στην ύστερη ολόκαινο περίοδο.

4. Ανάλυση της δυναμικής των κλιματικών μεταβολών και της διακύμανσης του κλίματος κατά το παρελθόν.

3) Κατάρτιση μοντέλων και ανάλυση της κλιματικής αλλαγής και της διακύμανσης του κλίματος

Στόχοι

α) Δυνατότητα περιγραφής της εξέλιξης του κλίματος και της διακύμανσής του κατά τις προσεχείς δεκαετίες και αιώνες.

β) Συμβολή στην ανάπτυξη σεναρίων υψηλής ακριβείας για τις κλιματικές και περιβαλλοντικές μεταβολές, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν στις προβλέψεις όσον αφορά τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος.

Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, θα συνδεθούν τα ευρωπαϊκά κέντρα κατάρτισης μοντέλων του κλίματος ούτως ώστε οι ομάδες επιστημόνων να έχουν πρόσβαση στα μοντέλα και τα πλέον τελειοποιημένα επιστημονικά όργανα.

Ερευνητικό έργο

1. Κατάρτιση και επικύρωση βελτιωμένων κλιματικών μοντέλων.

2. Ανάλυση και περιγραφή του κλίματος σήμερα και της διακύμανσής του με πλανιτικά και περιφερειακά δεδομένα - δυναμική αφομοίωση δεδομένων και άλλες προηγμένες τεχνικές ανάλυσης.

δBOΰ>3. Ανάλυση της διακύμανσης του κλίματος που προβλέπεται από τρέχοντα κλιματικά μοντέλα - ανάπτυξη και εφαρμογή κατάλληλων στατιστικών μεθόδων για την επικύρωση των προβλέψεων των μοντέλων ως προς τα πραγματικά δεδομένα.

4. Ανάπτυξη μοντέλων εποχιακής πρόβλεψης κλιματικών πραμέτρων, στα οποία περιλαμβάνονται μοντέλα για την εποχιακή πρόβλεψη των ακραίων συνθηκών (ατμοσφαιρικές κατακρημνίσεις, ξηρασίες) - ανάπτυξη μεθόδων επικύρωσης για τα μοντέλα αυτά.

5. Ανάπτυξη μεθόδων μείωσης κλίμακας («downscalling») για την επίτευξη ορθής προσομοίωσης της διακύμανσης του χρόνου (π.χ. των κατακρημνίσεων) με υψηλή χωρική και χρονική ακρίβεια. Ανάπτυξη βελτιωμένων προβλέψεων των μεταβολών στις καιρικές καταστάσεις και τις συχνότητες των ακραίων μετεωρολογικών συνθηκών.

6. Μελέτη των επενεργειών στο κλιματικό σύστημα των περιβαλλοντικών μεταβολών πιο μακροπρόθεσμα (δεκαετίες, αιώνες), ιδίως όσον αφορά τις βιοσφαιρικές μεταβολές και τον υδρολογικό κύκλο.

7. Μελέτη των μεταβολών της μέσης στάθμης των θαλασσών, στατιστικές της στάθμης των θαλασσών και των θυελών και πλημμυρών, ιδιαίτερα στις ζώνες που είναι εκτεθειμένες στις πλημμύρες.

4) Επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους

στόχος

Αξιολόγηση των πλέον σημαντικών αντιδράσεων και της προσαρμοστικότητας των φυσικών πόρων, οι οποίοι υπόκεινται σε πιέσεις ανθρωπογενούς προέλευσης και σε κλιματική μεταβολή και διακύμανση.

4.1) Υδάτινοι πόροι στην Ευρώπη

στόχος

παροχή ολοκληρωμένης εκτίμησης των πόρων σε επιφανειακά και υπόγεια ύδατα και ανάπτυξη στρατηγικών για τη μελλοντική τους διαχείριση.

δBOΰ>Ερευνητικό έργο

1. Αξιολόγηση της ανταπόκρισης των υδάτινων πόρων στην κλιματική μεταβολή και διακύμανση και στην εντατικότερη εκμετάλλευσή τους 7 πιθανές εξελίξεις των πόρων αυτών.

2. Ανάπτυξη μεθόδων για την εκτίμηση, πρόβλεψη και βελτίωση της διάθεσης των υδάτινων πόρων, συνέπεια των περιβαλλοντικών μεταβολών, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου αναμένεται απόκλιση μεταξύ διάθεσης και ζήτησης ύδατος.

3. Ανάπτυξη τεχνικών για να αποκατασταθούν και να βελτιωθούν τα υπόγεια αποθέματα ύδατος.

4. Αξιολόγηση των συνεπειών που έχει η διακύμανση της στάθμης της θάλασσας στον ανεφοδιασμό σε νερό των παράκτιων περιοχών και συσχέτιση με άλλους παράγοντες.

5. Αξιολόγηση και επικύρωση ολοκληρωμένων τεχνικών και μεθόδων διαχείρισης.

6. Ανάπτυξη τεχνικών για την αποκατάσταση της ποιότητας των επιφανειακών και υπογείων υδάτων, η οποία έχει υποβαθμισθεί από τη ρύπανση, λόγω των γεωργικών πρακτικών ή της ασύμβατης χρήσης της γης.

4.2) Γεωργία, δάση και φυσικό περιβάλλον

Στόχος

Μελέτη και αξιολόγηση των πιθανών αποτελεσμάτων που θα έχουν η κλιματική και οποιαδήποτε άλλη μεταβολή στις καλλιέργειες, τα δάση και σε άλλα οικοσυστήματα, όπως επίσης των συνεπειών τους στους αντίστοιχους βιοσφαιρικούς πόρους στην Ευρώπη 7 δημιουργία της βάσης αξιολόγησης των κοινωνικο-οικονομικών επιπτώσεων που θα προκύψουν.

Ερευνητικό έργο

1. Ανάλυση και περιγραφή των επιπτώσεων της κλιματικής μεταβολής και άλλων ανθρωπογενών παραγόντων μακροπρόθεσμα στην άγρια βλάστηση και τη γεωργική παραγωγικότητα στην Ευρώπη.

2. Ανάπτυξη, επικύρωση και εφαρμογή των περιφερειακών μηχανιστικών μοντέλων, τα οποία περιγράφουν τα αποτελέσματα μιας κλιματικής μεταβολής και των παραμέτρων που συνδέονται με το κλίμα, στα δάση και σε άλλα φυσικά οικοσυστήματα, λαμβανομένων υπόψη άλλων ανθρωπογενούς προέλευσης αποτελεσμάτων.

3. Ανάπτυξη μοντέλων πρόβλεψης για την αξιολόγηση των αντιδράσεων της βιοποικιλότητας στις κλιματικές μεταβολές μακροπρόθεσμα 7 ανάπτυξη της επιστημονικής βάσης για στρατηγικές διατήρησης επιτόπου 7 καθορισμός κριτηρίων για τη βελτιστοποίηση της δομής του τοπίου για να αποφευχθεί η εξαφάνιση ειδών και να διατηρηθεί η κατάλληλη βιοποικιλότητα.

4. Μελέτη των ιδιαίτερων αποτελεσμάτων της κλιματικής μεταβολής στο βόρειο πολικό δάσος και στα περιθωριακά ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως η τούνδρα και η τάιγκα στην Αρκτική και στις παρακείμενες περιοχές.

5. Ολοκληρωμένες μελέτες των αποτελεσμάτων του κλίματος και των ανθρωπογενούς προέλευσης παραγόντων στα ορεινά οικοσυστήματα και εγκαθίδρυση συνδέσμων που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων.

6. Μελέτη της εξέλιξης των κινδύνων που περικλείουν οι πλημμύρες και οι κατολισθίσεις για τα ανώμαλα εδάφη (π.χ. περιοχή των Άλπεων) σε συνδυασμό ιδίως με τα αποτελέσματα που έχει μια μεταβολή στη χρήση της γης, στις χιονοσκεπείς επιφάνειες και στην έκταση των παγετώνων.

7. Ανάπτυξη μοντέλων για την αξιολόγηση των πιθανών συνεπειών της αύξησης της υπεριώδους ακτινοβολίας Β στο περιβάλλον και την υγεία.

8. Αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο η χρήση γης, μέσω δραστηριοτήτων όπως η δασοκομία, οι γεωργικές πρακτικές, η αστική ανάπτυξη, η συλλογή και η επεξεργασία των αποβλήτων, η αποστράγγιση των υδάτων, η συγκέντρωση συγκεκριμένων βιομηχανικών δραστηριοτήτων στις παράκτιες περιοχές, ο τουρισμός, τα κατασκευαστικά έργα, μπορούν να επιδράσουν στον ευτροφισμό και τη μόλυνση των υδάτινων συστημάτων.

9. Ανάπτυξη στρατηγικών για το μετριασμό και τη διαχείριση των μεταβολών που αναμένονται.

4.3) Χερσαίοι πόροι και απειλή απερήμωσης στην Ευρώπη

Στόχοι

α) Δημιουργία ολοκληρωμένης προσέγγισης για την κατανόηση της διεργασίας απέρημωσης στην Ευρώπη στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής. Θα ληφθεί υπόψη το σύνθετο σύστημα των διαφόρων αλληλοεξαρτώμενων παραγόντων που οδηγούν στην υποβάθμιση των χερσαίων πόρων στις ευαίσθητες στην απερήμωση περιοχές.

β) Ανάπτυξη επιστημονικού υπόβαθρου για την ορθολογική διαχείριση των χερσαίων πόρων σε συγκεκριμένες περιοχές της Ευρώπης που απειλούνται ή πλήττονται από την απερήμωση.

Ερευνητικό έργο

1. Ολοκληρωμένη έρευνα που θα επιτρέψει να αξιολογηθεί ποσοτικά και ποιοτικά ο σχετικός ρόλος των διαφόρων διεργασιών που ενέχονται στην απερήμωση: κλιματικές, υδρολογικές, βιολογικές και εδαφικές.

2. Κατάρτιση μοντέλων για τη σύνθετη δυναμική των διαφόρων διεργασιών που υπεισέρχονται, σε διάφορες κλίμακες στο χώρο και το χρόνο, στα ερημοποιημένα ή στα ευαίσθητα στην απερήμωση συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των συνεπειών στο κλίμα, έτσι ώστε να προβλέπεται η εξέλιξη του φαινομένου.

3. Συνδυασμός των κατάλληλων δεδομένων που θα επιτρέψουν την ανίχνευση τυχόν μεταβολών, καθώς και την επικύρωση μοντέλων 7 εντοπισμός δεικτών δυναμικής απερήμωσης.

4. Ανάπτυξη και βελτίωση μέτρων και στρατηγικών καταπολέμησης με σκοπό τον έλεγχο και τη μείωση της υποβάθμισης των χερσαίων πόρων στις ευαίσθητες στην απερήμωση περιοχές, και αξιολόγηση των απαραίτητων τεχνολογικών παρεμβάσεων.

Πεδίο ΙΙ: Φυσική και χημεία της ατμόσφαιρας 7 διεργασίες βιοσφαίρας και επιπτώσεις

ΙΙ.1 Φυσικοχημεία της ατμόσφαιρας

Στόχοι

α) Κατανόηση και πρόβλεψη των διεργασιών που οδηγούν στη μείωση της στοιβάδας του όζοντος στη στρατόσφαιρα.

β) Κατανόηση και ποσοτικός προσδιορισμός των χημικών διεργασιών στην τροπόσφαιρα 7 αξιολόγηση της συμβολής των διεργασιών σε περιφερειακή κλίμακα (Ευρώπη) σε εκείνες που διέπουν την περιβαλλοντική μεταβολή σε κλίμακα ημισφαιρίου ή υδρογείου.

Ερευνητικό έργο

1) Χημεία της στρατόσφαιρας και μείωση της στοιβάδας του όζοντος

1. Συλλογή δεδομένων, ερμηνεία και κατάρτιση μοντέλων της δυναμικής και της εξέλιξης της χημικής σύνθεσης των κατώτερων στρωμάτων της στρατόσφαιρας, στα υψηλά και μέσα γεωγραφικά πλάτη του βορείου ημισφαιρίου 7 ανίχνευση της έναρξης και της έκτασης των διαταράξεων χημικής φύσεως και της απώλειας όζοντος που προκαλείται από αυτές 7 χαρτογραφία της εξέλιξης της συγκέντρωσης όζοντος και των ενώσεων σε ίχνη στα κατώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας, συναρτήσει του χρόνου και του χώρου 7 αξιολόγηση των επιπτώσεων της μεταφοράς διαταραγμένων χημικά όγκων αέρα προς κατώτερα γεωγραφικά πλάτη.

2. Κατανόηση και κατάρτιση μοντέλων των ομοιογενών και ετερογενών διεργασιών που επιδρούν στην κατανομή και την διανομή των ενεργών ριζών των αλογόνων, του αζώτου και του υδρογόνου στη στρατόσφαιρα 7 μελέτη της δυναμικής και της σύνθεσης του αέρα στα κατώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας 7 αξιολόγηση της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας στην Ευρώπη 7 αξιολόγηση της κατανομής και της εξέλιξης των εναλλαγών μεταξύ τροπόσφαιρας και στρατόσφαιρας.

2) Φυσική και χημεία της τροπόσφαιρας

1. Ικανότητα αυτοκαθαρισμού της ατμόσφαιρας: μελέτη των χημικών και μετεωρολογικών διεργασιών που διέπουν τις συγκεντρώσεις των οξειδωτικών ενώσεων, όπως το υδροξύλιο και το όζον, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων των καυσαερίων των αεροσκαφών στο επίπεδο του όζοντος της ατμόσφαιρας και των επιπτώσεων των εκπομπών στη λεκάνη της Μεσογείου επί της ελεύθερης τροπόσφαιρας άλλων περιοχών.

2. Προσδιορισμός της προέλευσης και των φυσικοχημικών μεταβολών σωματιδίων αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα και των αλληλεπιδράσεών τους με τα νέφη 7 μελέτες των ιδιοτήτων και της χημείας των νεφών.

3. Ποσοτικός προσδιορισμός του ρόλου φυσικών εκπομπών στη χημεία της ατμόσφαιρας: έκλυση των οργανικών πτητικών ενώσεων από τη βλάστηση και συμβολή τους στο σχηματισμό του όζοντος, έκλυση των θειούχων ενώσεων από τη βιολογική δραστηριότητα του θαλασσίου περιβάλλοντος και βιολογική έκλυση ανηγμένων και οξειδωμένων μορφών του αζώτου (πρωτοξείδιο του αζώτου και οξείδιο του αζώτου) 7 αξιολόγηση της επίπτωσης των εκπομπών που προέρχονται από τα ορυκτά καύσιμα π.χ. με τη χρήση εγκαταστάσεων του τύπου θαλάμου υποκαπνισμού Euphore (ευρωπαϊκός φωτοαντιδραστήρας).

4. Χαρακτηρισμός των «χημικών σημάτων κινδύνου» της πλανητικής μεταβολής στην ατμόσφαιρα, όπως η μείωση του όζοντος επιφανείας στην Αρκτική και οι υψηλές χειμέριες συγκεντρώσεις του διοξειδίου του αζώτου και του νιτρώδους οξέος στις πόλεις.

ΙΙ.2: Διεργασίες της βιοσφαίρας

Στόχοι

α) Κατανόηση των διεργασιών που υπεισέρχονται στα χερσαία, υδάτινα και παράκτια οικοσυστήματα και κατανόηση και τρόπου και του βαθμού με τον οποίο οι διεργασίες αυτές διαταράσσονται από τις περιβαλλοντικές μεταβολές (συμπεριλαμβανομένων και των αποτελεσμάτων της υπεριώδους ακτινοβολίας Β και των αποτελεσμάτων των ατμοσφαιρικών ρύπων).

β) Κατανόηση του ρόλου της βιοποικιλότητας στα οικοσυστήματα 7 κατανόηση των μηχανισμών που ελέγχουν τη διατήρηση ή την εξέλιξη της βιοποικιλότητας και του τρόπου με τον οποίο οι μηχανισμοί αυτοί επρεάζονται από τις περιβαλλοντικές μεταβολές.

Ερευνητικό έργο

1) Η λειτουργία των οικοσυστημάτων

1. Ανάλυση των διεργασιών που υπεισέρχονται στα οικοσυστήματα 7 προσδιορισμός διαταράξεων των διεργασιών αυτών μετά από μεταβολές περιβαλλοντικών παραγόντων λαμβανομένης πάντοτε υπόψη της χωρικής και χρονικής διακύμανσης.

Θα δοθεί έμφαση στις διαταράξεις των ροών των χημικών στοιχείων, του ύδατος και της ενέργειας, εντός και μεταξύ των οικοσυστημάτων (π.χ. μεταξύ των χερσαίων και των παράκτιων οικοσυστημάτων), και επίσης στους φυσικοχημικούς και βιολογικούς μηχανισμούς που διέπουν τις ροές αυτές, ιδίως τον κύκλο της οργανικής ύλης, καθώς και στις διεργασίες ανάδρασης (π.χ. αυτές που διέπουν τις εκπομπές αερίων από τα οικοσυστήματα προς την ατμόσφαιρα, η απορρόφηση και η έκλυση άνθρακα, κ.λπ.).

2. Ποσοτικός προσδιορισμός των ροών οργανικών και ανοργάνων ρύπων εντός και μεταξύ των συστημάτων 7 ανάλυση της συμπεριφοράς και του μετασχηματισμού των ρύπων αυτών και των αποτελεσμάτων τους επί των διεργασιών στα οικοσυστήματα.

3. Ανάπτυξη δεικτών των περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων των διαφόρων ρύπων και αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ενδεχομένως διαφοροποιημένων κατά περιοχή, για να καθοδηγήσουν τις τεχνολογικές επιλογές και τη στρατηγική ελάττωσης των ρύπων στις περιπτώσεις ανταλλαγής των εκπομπών. Μια τέτοια έρευνα θα μπορούσε να συμβάλλει στον καθορισμό δεικτών κατάλληλων να υποδείξουν την ελάττωση των διαφόρων ρύπων.

4. Μελέτες των παραγόντων που διέπουν τη σταθερότητα των δομών οικοσυστημάτων, την προσαρμογή και την αντίστασή τους στις περιβαλλοντικές μεταβολές.

5. Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που έχουν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επί των αποφασιστικής σημασίας βιολογικών διεργασιών των φυτών και των μικροβιακών πληθυσμών.

6. Ανάπτυξη των λειτουργικών μεθόδων ανάλυσης για την ολοκληρωμένη διαχείριση επιλεγμένων οικοτόπων και ολόκληρων οικοσυστημάτων.

7. Προσδιορισμός και σύγκριση αλληλεπιδράσεων και σχέσεων μεταξύ διαφορετικών φαινομένων, διεργασιών και επιπτώσεων, σε περιφερειακή και πλανητική κλίμακα, όπως οι σχέσεις μεταξύ ευτροφισμού και μόλυνσης, μόλυνσης και μεταβολών στη χρήση γης 7 συνέπειες των φυσικών διεργασιών σε αντιτιθέμενες καταστάσεις.

2) Μεταβολές των διεργασιών οφειλόμενες στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (2)

1. Βελτίωση της ακρίβειας στις σχέσεις μεταξύ δόσης, συναρτήσει του μήκους κύματος της υπεριώδους ακτινοβολίας, και ανταπόκρισης στην περίπτωση των πιο σημαντικών φαινομένων.

2. Προσδιορισμός των μηχανισμών που διέπουν την προσαρμογή, την ανοχή και την επιδεκτικότητα των ζώντων οργανισμών από άποψη γονότυπου και φαινότυπου.

3. Ποσοτικός προσδιορισμός των συνεργειακών, ανταγωνιστικών αλληλεπιδράσεων της υπεριώδους ακτινοβολίας Β με άλλες πτυχές της πλανητικής μεταβολής π.χ. άνοδος της θερμοκρασίας και αύξηση του CO2.

4. Αξιολόγηση των αλυσιδωτών δευτερογενών επιπτώσεων της υπεριώδους ακτινοβολίας Β στα οικοσυστήματα και τους βιογεωχημικούς κύκλους π.χ. στη μεταβολή της σύνθεσης, το συνδυασμό των ειδών, την ταχύτητα αποσύνθεσης του ξηροτάπητα κ.λπ.

3) Βιοποικιλότητα και περιβαλλοντικές μεταβολές (3)

1. Κατανόηση του ρόλου της βιοποικιλότητας στη διατήρηση της δομής των οικοσυστημάτων, της λειτουργίας τους και της σταθερότητάς τους.

2. Κατανόηση των μηχανισμών που προσαρμόζουν τη βιολογική ποικιλομορφία στα διάφορα επίπεδα οργάνωσης (μόριο, γονίδιο, είδος, πληθυσμός και κοινότητα) 7 αξιολόγηση των επιπτώσεων των φυσικών και ανθρωπογενών δραστηριοτήτων επί αυτών των μηχανισμών προσαρμογής και επί της ίδιας της βιολογικής ποικιλομορφίας.

Πεδίο ΙΙΙ: Η ανθρώπινη διάσταση των περιβαλλοντικών μεταβολών

1) Αιτίες και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των περιβαλλοντικών μεταβολών

Στόχοι

α) Κατανόηση των κύριων κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων των περιβαλλοντικών μεταβολών σε πλανητική και ευρωπαϊκή κλίμακα.

β) Εκτίμηση των κύριων κινδύνων και συνεπειών των περιβαλλοντικών μεταβολών στην οικονομία και την κοινωνία, και πιο συγκεκριμένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ερευνητικό έργο

1. Ανάλυση της σχετική συμβολής των κύριων οικονομικών δραστηριοτήτων, καθώς και των κοινωνικών συμπεριφορών στις περιβαλλοντικές μεταβολές σε πλανητική και ευρωπαϊκή κλίμακα 7 ανάπτυξη των ενδεδειγμένων δεικτών περιβαλλοντικής πίεσης, καθώς και των μοντέλων σχετικά με τις κρίσιμες αλληλεπιδράσεις που οδηγούν σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

2. Αξιολόγηση της σημασίας που έχουν οι συνέπειες των περιβαλλοντικών μεταβολών στην κοινωνία και στους αποφασιστικής σημασίας οικονομικούς τομείς, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία, η βιομηχανία, οι μεταφορές και ο τουρισμός, με ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που χαρακτηρίζονται από μεγάλη περιβαλλοντική και κοινωνική ευαισθησία (π.χ. παράκτιες ζώνες, αστικές ζώνες ή περιφέρειες με υψηλό ποσοστό ανεργίας κ.λπ.) 7 ανάπτυξη μέτρων κοινωνικοοικονομικής επήρρειας, όπως οι αποζημιώσεις και «το κόστος αποφυγής», η ιδέα της «συγκατάνευσης πληρωμής» 7 οι δείκτες ποιότητας ζωής, κ.λπ.

2) Οι οικονομικές και κοινωνικές απαντήσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα

Στόχοι

α) Ανεύρεση και αξιολόγηση των δυνατών επιλογών στον τομέα των κοινωνικών και οικονομικών δράσεων με σκοπό να επιλυθούν κρίσιμες περιβαλλοντικές καταστάσεις.

β) Διαμόρφωση οικονομικών και κοινωνικών κριτηρίων που επιτρέπουν να αξιολογηθούν οι πρόοδοι που έχουν επιτευχθεί στη συγκεκριμενοποίηση της αειφόρου ανάπτυξης.

Ερευνητικό έργο

1. Καθορισμός των ποσοτικών δεικτών «περιβαλλοντικής αειφορίας» στον κατάλληλο χώρο και χρόνο και στους αποφασιστικής σημασίας οικονομικούς τομείς, ως προς το συνολικό απόθεμα φυσικού και ανθρωπίνου κεφαλαίου, την οικολογική ικανότητα στήριξης (όπου συμπεριλαμβάνεται η οικολογική ποικιλότητα και η λειτουργία των οικοσυστημάτων), την αποτελεσματικότητα των υλικών και τη χρήση της ενέργειας (βιομηχανικός μεταβολισμός) 7 και με ενσωμάτωση των ηθικών χρήσεων που αφορούν το περιβάλλον (π.χ. σύστημα δικαίου εντός και μεταξύ των σημερινών ή των μελλοντικών γενεών).

2. Ανάπτυξη των απαραίτητων μέσων αξιολόγησης και σύγκρισης των διαφόρων μέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής.

3. Ανάπτυξη μεθοδολογικών προσεγγίσεων, οι οποίες θα επιτρέψουν την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους και οφέλους στους δείκτες οικονομικής απόδοσης 7 καθορισμός των αποφασιστικής σημασίας προσεγγίσεων ως προς την εφαρμογή λογιστικών συστημάτων προσαρμοσμένων στο περιβάλλον σε πολλαπλά επίπεδα 7 βελτίωση των τεχνικών που αποσκοπούν στην ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού κόστους 7 αξιολόγηση των σεναρίων και των ηθικών συνεπειών με έμφαση στα εναλλακτικά συστήματα περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

4. Δημιουργία στήριξης με σκοπό να μειωθούν τα μεθοδολογικά, πολιτικά και θεσμικά εμπόδια, για μια προληπτική διαχείριση του περιβάλλοντος με ανάπτυξη των κατάλληλων τεχνικών που επιτρέπουν να ενσωματωθούν οι περιβαλλοντικές πτυχές στις τομεακές πολιτικές πρωταρχικής σημασίας, όπως η γεωργία, η ενίσχυση της ανάπτυξης, η ενέργεια, οι μεταφορές 7 και με τη βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και των επιστημονικών βάσεων των μέσων ρύθμισης περιβαλλοντικών θεμάτων (π.χ. οικονομικά κίνητρα, χρηματοοικονομικά μέσα, «διαπραγματεύσιμες ποσοστώσεις στη ρύπανση»), έκδοση και ποιότητα των περιβαλλοντικών προτύπων, κ.λπ.

3) Ενσωμάτωση των επιστημονικών γνώσεων και των οικονομικών και κοινωνικών θεωρήσεων στη διαμόρφωση των περιβαλλοντικών πολιτικών

Στόχοι

α) Ανάλυση και βελτίωση της χρήσης των επιστημονικών γνώσεων και ανάπτυξη μεθόδων με σκοπό την εξάλειψη της αβεβαιότητας στη διαμόρφωση των περιβαλλοντικών πολιτικών.

β) Καθορισμός γενικών και διεπιστημονικών προσεγγίσεων με σκοπό να βελτιστοποιηθεί ο συνδυασμός της επιστημονικής εκτίμησης των κινδύνων με την κοινωνικοοικονομική αξιολόγησή τους στην διαχείριση των περιβαλλοντικών κινδύνων.

γ) Ενίσχυση των δυνατοτήτων χρήσης των περιβαλλοντικών στατιστικών για τη βελτίωση της αξιολόγησης των αιτιών των περιβαλλοντικών μεταβολών.

Ερευνητικό έργο

1. Ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων με σκοπό να ενσωματωθούν οι επιστημονικές και κοινωνικοοικονομικές παράμετροι στη διαχείριση των φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων. Εκτέλεση περιπτωσιολογικών μελετών σχετικά με τα σύνθετα προβλήματα, στα οποία ενέχονται πολλά περιβαλλοντικά διαμερίσματα με σκοπό να μελετηθεί και να βελτιωθεί η ολοκληρωμένη διαχείριση των κινδύνων σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα (π.χ. λεκάνη της Μεσογείου, υγρότοποι, περιοχή των Άλπεων, αστικό περιβάλλον 7 απόβλητα και προβλήματα που συνδέονται με τη διαχείριση των υδάτων).

2. Αξιολόγηση και βελτίωση των μεθόδων και διαδικασιών χρήσης των επιστημονικών γνώσεων στη διαμόρφωση, εφαρμογή και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών ή άλλων πολιτικών 7 εξέταση εναλλακτικών προσεγγίσεων με σκοπό να λαμβάνεται υπόψη η επιστημονική αβεβαιότητα στη διαμόρφωση των πολιτικών, αυτό δε με συνυπολογισμό των κύριων περιβαλλοντικών αρχών όπως «η αρχή της προφύλαξης».

3. Ανάπτυξη μοντέλων με σκοπό να ανευρεθούν οι δεσμοί μεταξύ των απειλών κατά του περιβάλλοντος και των υπολοίπων κατάλληλων φυσικών και κοινωνικοοικονομικών μεταβλητών. Αυτό θα επιτευχθεί με βελτίωση της σύλληψης και του καθορισμού των συστημάτων πληροφοριών που αφορούν τις απειλές κατά του περιβάλλοντος, καθώς και των τεχνικών για την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών δεδομένων.

Β. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Πεδίο Ι: Αειφόρος ανάπτυξη και τεχνολογική μεταβολή

Στόχοι

1. Κατανόηση των πρωταρχικών παραμέτρων της αειφόρου τεχνολογικής ανάπτυξης σε σύνδεση με το περιβάλλον και τις αλληλεπιδράσεις της με την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2. Ανάπτυξη μεθοδολογιών για να αξιολογηθεί και να αναχθεί κατά το μέγιστο δυνατό η συμβολή της Ε & ΤΑ στην αειφόρο ανάπτυξη.

Ερευνητικό έργο

1. Ανάπτυξη και εφαρμογή κριτηρίων (π.χ. οικονομικά, ρυθμιστικά, ανεύρεσης εργασίας, κοινωνικής αποδοχής) με σκοπό να καθορισθεί ένα σύνολο τεχνολογιών, οι οποίες να ανταποκρίνονται σε ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που θα προκύψει από τη βελτίωση του περιβάλλοντος, είτε με νεωτεριστικά μέσα «γενικής φύσεως», όπως η ελαχιστοποίηση των υλικών, η βελτίωση του σχεδιασμού ενός προϊόντος, κ.λπ., είτε με τη συστηματική αξιολόγηση των δυνατών τεχνολογικών απαντήσεων σε κρίσιμα προβλήματα που άπτονται του περιβάλλοντος (π.χ. αναθέρμανση του πλανήτη, μείωση της στοιβάδας του όζοντος, μείωση της βιοποικιλότητας, έλλειψη ύδατος, υποβάθμιση των γαιών, κ.λπ.).

2. Ανάπτυξη μεθόδων αξιολόγησης του κόστους-κινδύνων-οφέλους των τεχνολογιών που έχουν πρωτίστης σημασίας συνέπειες στο περιβάλλον, στην οποία συμπεριλαμβάνονται ολοκληρωμένες προσεγγίσεις αξιολόγησης από άποψη περιφερειακή, διεργασιών και παραγωγής (π.χ. ανάλυσης κόστους/οφέλους, οικολογιστικός έλεγχος, σωρευτική αξιολόγηση των συνεπειών στο περιβάλλον, βιομηχανικός μεταβολισμός/ανάλυση του κύκλου ζωής, τεχνολογία ανακύκλωσης) 7 ενσωμάτωση των κριτηρίων αειφορίας στη διαμόρφωση, αξιολόγηση και χρήση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ.

3. Αποσαφήνιση των δεσμών που υπάρχουν μεταξύ προτιμήσεων που δείχνει η κοινωνία με βάση περιβαλλοντικές θεωρήσεις και τεχνολογικές μεταβολές, π.χ. κοινωνική αποδοχή των τεχνολογιών, προτίμηση της κοινωνίας στα «πράσινα» προϊόντα 7 επιπτώσεις των νέων ιδεών στην προστασία του περιβάλλοντος, όπως η διαχείριση του κύκλου ζωής, η επέκταση της απόδοσης ευθυνών και στον παραγωγό, κ.λπ. 7 η ανάπτυξη συνδυαζόμενων δεικτών περιβαλλοντικής/εμπορικής απόδοσης 7 περιπτωσιολογικές μελέτες επιτυχών προσεγγίσεων για την αειφόρο ανάπτυξη σε κλίμακα επιχειρήσεων.

4. Αποσαφήνιση των δεσμών μεταξύ διαφόρων τύπων μέσων περιβαλλοντικής πολιτικής (νομοθεσία 7 μέτρα που δρουν επί της αγοράς) και επίδρασή τους στην τεχνολογική ανάπτυξη.

Πεδίο ΙΙ: Όργανα, τεχνικές και μέθοδοι για την επιτήρηση του περιβάλλοντος

Στόχοι

α) Συμβολή στην τελειοποίηση και τη βελτίωση μεθόδων ανάλυσης και παρακολούθησης για ορισμένα περιβαλλοντικά διαμερίσματα με σκοπό να επιτραπεί καλύτερη επιτήρηση και πρόβλεψη των περιβαλλοντικών μεταβολών.

Η συμβολή αυτή θα επέλθει α) με συντονισμένες δραστηριότητες στις οποίες θα συνεργασθούν οι πιθανοί χρήστες και οι παραγωγοί οργάνων, το ΚΚΕρ στα πεδία που το αφορούν και το πρόγραμμα «Μετρήσεις και δοκιμές». Αυτές οι συντονισμένες δραστηριότητες θα έχουν ως στόχο τον εντοπισμό των αναγκών των πιθανών χρηστών και τον προσανατολισμό των εργασιών ανάπτυξης β) με συμπληρωματικά έργα Ε & ΤΑ στα πεδία που δεν καλύπτονται από το πρόγραμμα Ε & ΤΑ «Μετρήσεις και δοκιμές».

β) Τελειοποίηση διαδικασιών και μεθόδων για τον προσδιορισμό και τη μελέτη παρακολούθησης των περιβαλλοντικών μεταβολών (χερσαίο και παράκτιο περιβάλλον).

Οι στόχοι αυτοί σκοπεύουν, μεταξύ άλλων, να ανταποκριθούν στις ανάγκες του ευρωπαϊκού γραφείου περιβάλλοντος.

Ερευνητικό έργο

1. Συμβολή στην τελειοποίηση οργάνων ταχείας ανταπόκρισης και υψηλής ευαισθησίας για τη μέτρηση από εδάφους, από αέρος ή από το διάστημα, των ενώσεων σε ίχνη της ατμόσφαιρας, τα οποία αποτελούν την αιτία σημαντικών φαινομένων του περιβάλλοντος (μείωση της στοιβάδας του όζοντος, μεταβολή στην υπεριώδη ακτινοβολία, φωτοχημικές αντιδράσεις κ.λπ.).

2. Συμβολή στην τελειοποίηση μεθόδων ανάλυσης για τον προσδιορισμό και τη μέτρηση ορισμένων οργανικών ουσιών στα λύματα βιομηχανικής προέλευσης.

3. Συμβολή στην τελειοποίηση των βιοαισθητήρων για εφαρμογές στην παρακολούθηση του περιβάλλοντος, όπου οι συμβατικές μέθοδοι αποδεικνύονται ανεπαρκείς από άποψη π.χ. ευαισθησίας, επιλεκτικότητας, ακρίβειας, αξιοπιστίας, προετοιμασίας δειγμάτων, παρακολούθηση εν σειρά, απόδοση.

4. Τελειοποίηση και επικύρωση των χερσαίων, αεροπορικών και διαστημικών μεθόδων και διαδικασιών για τον έγκαιρο προσδιορισμό των μεταβολών στο ηπειρωτικό και παράκτιο περιβάλλον και για τη μελέτη της εξέλιξης των μεταβολών αυτών.

5. Τελειοποίηση νέων τεχνολογιών για τη βελτίωση της δοσιμετρίας της υπεριώδους ακτινοβολίας Β.

6. Τελειοποίηση νεών μεθόδων περιβαλλοντικής αρχαιομετρίας για να επιτραπεί η αποκατάσταση των περιβαλλοντικών συνθηκών κατά το παρελθόν.

Πεδίο ΙΙΙ: Τεχνολογίες και μέθοδοι για την προστασία του περιβάλλοντος

Στόχοι

α) Τελειοποίηση μεθόδων για τον προσδιορισμό, την εκτίμηση, τη συγκριτική αξιολόγηση και τη διαχείριση των ενδεχόμενων κινδύνων που παρουσιάζουν οι δραστηριότητες (τρέχουσες και συγκυριακές) και τα βιομηχανικά προϊόντα (συμπεριλαμβανομένων των χημικών προϊόντων) για το περιβάλλον, τους πόρους και την υγεία του ανθρώπου.

β) Συμβολή στην ανάπτυξη των βιομηχανικών και συνθετικών προϊόντων που παρουσιάζουν λιγότερους κινδύνους για το περιβάλλον 7 συμβολή στην ανάπτυξη, τη βελτίωση και την εφαρμογή όλου του φάσματος τεχνολογιών για το περιβάλλον, από τις τεχνολογίες πρόληψης έως τις τεχνολογίες επανόρθωσης.

Η συμβολή αυτή θα επέλθει, α) με συντονισμένες δράσεις στις οποίες θα συνεργασθούν οι επιστήμονες που είναι επιφορτισμένοι με την ανάλυση των περιβαλλοντικών κινδύνων, οι επιχειρήσεις που έχουν αναλάβει την τεχνολογική ανάπτυξη, οι επιχειρήσεις που μπορούν να επωφεληθούν της τεχνολογικής ανάπτυξης, το ΚΚΕρ στους τομείς που το αφορούν, οι νομοθέτες, καθώς και το πρόγραμμα Ε & ΤΑ «Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες των υλικών», β) με συμπληρωματικά έργα Ε & ΤΑ στους τομείς που δεν καλύπτει το πρόγραμμα «Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες των υλικών».

Ερευνητικό έργο

1) Μέθοδοι εκτίμησης και διαχείρισης των ενδεχόμενων κινδύνων

1. Βελτίωση των μεθόδων αξιολόγησης της έκθεσης σε ενδεχόμενους και επικείμενους κινδύνους που εμφανίζουν τα χημικά προϊόντα για την υγεία και για το περιβάλλον (ιδιαίτερα οι πρόωροι δείκτες μιας έκθεσης) 7 ανάπτυξη των μεθόδων για κατάλληλη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται εκείνες που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις δοκιμές σε ζώα. Αυτό το ερευνητικό θέμα θα καλύψει επίσης την πρόβλεψη των κινδύνων. Αποφασιστικής σημασίας στοιχεία της πρόβλεψης είναι η επικύρωση των σύγχρονων μεθόδων εκτίμησης και δοκιμής με τη βελτίωση της ποιότητας των χρησιμοποιούμενων δεδομένων και των υποθέσεων και της επιστημονικής βάσης. Αυτό αφορά ιδιαίτερα την επικύρωση των παρεκτάσεων π.χ. από τις δοκιμές in vitro στις δοκιμές in vivo, από το ζωικό μοντέλο, από το εργαστήριο στον αγρό, από τις υψηλές δόσεις στις χαμηλές δόσεις, από ένα συγκεκριμένο πληθυσμό στον πληθυσμό γενικά και στις ευάλωτες ομάδες, και από την έκθεση σε μία μόνο χημική ένωση στην έκθεση σε ένα μίγμα χημικών προϊόντων.

Θα δοθεί προσοχή στη συνοχή μεταξύ αυτών των ερευνητικών δράσεων και εκείνων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία», καθώς και με τις εργασίες του ευρωπαϊκού κέντρου επικύρωσης των εναλλακτικών μεθόδων του ΚΚΕρ.

2. Ανάπτυξη των μεθοδολογιών ανάλυσης των πλήρων κύκλων ζωής των βιομηχανικών και συνθετικών προϊόντων, όπου συμπεριλαμβάνονται τα αποτελέσματα επί των φυσικών πόρων, η κατανάλωση ενέργειας, καθώς και τα αποτελέσματα στο περιβάλλον, κατά τα διάφορα στάδια ύπαρξής τους, από την πρώτη ύλη και μέσω της παραγωγής έως την τελική χρήση των προϊόντων και την εξάλειψή τους υπό μορφή αποβλήτων 7 ανάπτυξη μεθοδολογιών που επιτρέπουν τη σύγκριση με τις συνέπειες των προϊόντων υποκατάστασης.

Ανάπτυξη μεθοδολογιών αξιολόγησης των συνεπειών των βιομηχανικών διεργασιών στο περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους και την κατανάλωση ενέργειας 7 ανάπτυξη μεθοδολογίας που επιτρέπει τη σύγκριση με τις συνέπειες εναλλακτικών βιομηχανικών διεργασιών.

Η περίπτωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης θα χρησιμεύσει ως παράδειγμα για την ενσωμάτωση όλων αυτών των πτυχών σε έναν υποδειγματικό τρόπο διαχείρισης του κινδύνου όσον αφορά τον έλεγχο της ποιότητας του αέρα, δηλαδή προσδιορισμός των εκπομπών, αξιολόγηση της έκθεσης και των αποτελεσμάτων, βιοπαρακολούθηση και ανάλυση του κινδύνου και τέλος συμβολή στην τελειοποίηση των μετρήσεων ελέγχου.

3. Καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που προκαλούν την τυχαία έκλυση προϊόντων από τη βιομηχανία, τα οποία βλάπτουν το περιβάλλον ή την υγεία του ανθρώπου 7 τελειοποίηση συστημάτων διαχείρισης της ασφάλειας και μετριασμού του κινδύνου. Η έρευνα πρέπει να προσανατολιστεί καταρχήν στα υλικά και τα συστήματα παραγωγής, τα οποία λόγω της υψηλής τοξικότητάς τους, της ευρείας χρήσης τους στη βιομηχανία ή λόγω των φυσικών ιδιοτήτων τους (π.χ. η τάση να σχηματίζουν νέφη που παραμένουν κοντά στο έδαφος) δημιουργούν κινδύνους, οι οποίοι εκδηλώνονται μακριά από την πηγή τους. Οι εργασίες στο θέμα αυτό πρέπει να συνδεθούν με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της πρόληψης ατυχημάτων στη βιομηχανία και τους χώρους εργασίας.

2) Τεχνολογίες για την προστασία και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος

1. Συμβολή στην ανάπτυξη και βελτίωση βιομηχανικών διεργασιών και προϊόντων για να αποφεύγεται ή να μειώνεται κατά το μέγιστο δυνατό η επίπτωσή τους στο περιβάλλον.

2. Συμβολή στην τελειοποίηση και βελτίωση ολοκληρωμένων τεχνολογιών για να μειωθούν κατά το μέγιστο δυνατόν οι στερεές, υγρές και αέριες εκπομπές. Οι τεχνολογικές επιλογές πρέπει να βασίζονται σε μια βαθύτερη κατανόηση των ανταλλαγών μεταξύ των ρύπων.

3. Συμβολή στην ανάπτυξη και βελτίωση νέων τεχνολογιών για την ανακύκλωση υλικών, όπου συμπεριλαμβάνεται η αποσύνθεσή τους σε πρώτες ύλες ικανές να χρησιμοποιηθούν εκ νέου, και η ανάκτηση ενέργειας από απόβλητα. Μελέτη συστημάτων για να προωθηθούν τα ανακυκλώσιμα προϊόντα.

4. Διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων: τελειοποίηση ασφαλών διεργασιών για την επεξεργασία των επικίνδυνων αποβλήτων, όπου συμπεριλαμβάνεται η ανακύκλωση των υλικών ή η ανάκτηση ενέργειας με σκοπό να ευνοηθεί, κατά περίπτωση, η αποδοτικότητα της διαδικασίας. Επεξεργασία των υπολειμμάτων για να εξασφαλισθεί η εξουδετέρωση της τοξικότητάς τους, η σταθεροποίησή τους και η ασφαλής τελική τους διάθεση.

3) Τεχνολογίες για την προστασία και την αποκατάσταση των ιστορικών και των βιομηχανικών περιοχών

Με βάση τις πολιτικές της Ένωσης, η έρευνα για την προστασία και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς θα ενισχυθεί. Η διεύρυνση της επιστημονικής βάσης για τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των συνεπειών που έχουν οι τεχνολογίες αποδεικνύεται αναγκαία. Η έρευνα στο θέμα αυτό θα συμπληρωθεί με την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου (όπου συμπεριλαμβάνονται τα συνεπακόλουθα του τουρισμού) για μια σειρά υλικών, με την ανάπτυξη και βελτίωση των μη καταστρεπτικών μεθόδων ανάλυσης και μέτρησης, μεθόδων χαρτογράφησης των κινδύνων και των ζημιών, κ.λπ.

Το πρόγραμμα θα συμβάλλει επίσης στην ανάπτυξη τεχνολογιών για την αποκατάσταση μολυσμένων βιομηχανικών χώρων και εγκαταλειμμένων χώρων εναπόθεσης, με την τελειοποίηση ταχύρρυθμων μη καταστρεπτικών μεθόδων για τον εντοπισμό και τη μέτρηση των μολυσματικών ουσιών και μελέτη των διεργασιών απορρόφησης/εκρόφησης της διοχέτευσης και της βιοδιαθεσιμότητας των ρύπων, για να καταρτισθούν κατάλληλες πρακτικές για τις τεχνολογίες αποκατάστασης επιτόπου.

Πεδίο IV: Τεχνολογίες για την πρόβλεψη, την πρόληψη και τη μείωση των φυσικών κινδύνων

Στόχος

Συμβολή στην ανάπτυξη μεθοδολογιών και τεχνολογιών για την έγκαιρη προειδοποίηση, τη μείωση και τη διαχείριση των φυσικών κινδύνων (σεισμοί, ηφαίστεια, πυρκαγιές δασών, μετεωρολογικοί και υδρογεωλογικοί κίνδυνοι).

Ερευνητικό έργο

1) Υδρογεωλογικοί κίνδυνοι

1. Ανάπτυξη και επικύρωση μεθοδολογιών για την πρόληψη των πλημμυρών με βάση επιτόπια δεδομένα και την τηλεανίχνευση (συστήματα ραντάρ, δορυφόροι), όπου συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη μεθοδολογιών για την κατάρτιση χωρικών και χρονικών μοντέλων των κατακρημνίσεων, ιδιαίτερα σε σύνθετα τοπία. Ανάπτυξη και πειραματισμός μοντέλων πλημμυρών (μοντέλα λεκάνης απορροής) που περιλαμβάνουν την κατάλληλη επεξεργασία της συμπεριφοράς των στρωμάτων χιονιού και πάγου.

2. Βελτίωση της επιτήρησης των κατολισθήσεων και των τεχνικών προειδοποίησης. Επιτήρηση και χαρτογραφία των κινδύνων κατολίσθησης.

2) Σεισμικός κίνδυνος

1. Ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής για την παρατήρηση και ανάλυση, σε στρατηγικές τεκτονικά ζώνες, των τάσεων, των παραμορφώσεων και των μετατοπίσεων (stress, strain, displacements), με τη βοήθεια σύγχρονων διαστημικών τεχνολογιών. Ανάπτυξη οργάνων αιχμής για τον εντοπισμό και την ανίχνευση σεισμών.

2. Ανάπτυξη αυτόματων αισθητήρων αιχμής για τη συνεχή επιτήρηση και έλεγχο φαινομένων που συνδέονται με τους σεισμούς, συμπεριλαμβανομένων και των αποτελεσμάτων στις ανθρώπινες κατοικίες, σε στρατηγικές τεκτονικά ζώνες, τα οποία συνοδεύουν ή προηγούνται της σεισμικής δραστηριότητας. Ολοκλήρωση και επικύρωση συστημάτων προειδοποίησης και των συστημάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω, για την πρόβλεψη σεισμών και παλιρροϊκών κυμάτων. Βελτίωση και εναρμόνιση των τεχνολογικών δομών και διατάξεων για την απόκτηση, διαβίβαση, συγκέντρωση και ανταλλαγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο των δεδομένων που αφορούν τους σεισμούς.

3. Βελτίωση των ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων στον τομέα του σεισμικού κινδύνου.

3) Ηφαιστειογενείς κίνδυνοι

1. Ανάπτυξη και πειραματισμός αυτόματων αισθητήρων για την επιτήρηση των γεωφυσικών και γεωχημικών φαινομένων. Ανάπτυξη και επικύρωση συστημάτων αυτόματης επιτήρησης της ηφαιστειακής δραστηριότητας. Ανάπτυξη και πειραματισμός τεχνικών τηλεανίχνευσης για την επιτήρηση της εκτίναξης αναβλημάτων. Ανάπτυξη των μεθόδων επεξεργασίας δεδομένων για την ολοκλήρωση αυτών των διαφόρων πληροφοριακών στοιχείων (π.χ. δεδομένα επιτήρησης και γεωφυσικά και γεωχημικά δεδομένα επιτόπου).

2. Ανάπτυξη κινητών συστημάτων προειδοποίησης.

4) Πυρκαγιές δασών

1. Χαρτογραφία και αξιολόγηση των ζημιών που προκαλούνται από τους κινδύνους πυρκαγιάς με τηλεανίχνευση 7 κατάρτιση μοντέλων για τη συμπεριφορά της φωτιάς 7 βελτίωση της επιστημονικής βάσης που απαιτείται για την ανάπτυξη εργαλείων στη διαχείριση και τη μείωση των πυρκαγιών στα δάση. Βελτίωση των δεικτών κινδύνου, συλλογή και ανάλυση των στατιστικών δεδομένων που αφορούν τις πυρκαγιές στα δάση.

Γ. ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Πεδίο Ι: Έρευνα στις μεθόδους και πιλοτικά έργα

Ως σχετικά νέα τεχνική, η γεωσκόπηση (Γ) απαιτεί περαιτέρω εργασίες Ε & Α καθώς και την τελειοποίηση πρακτικών εφαρμογών για να αποκτήσει πλήρεις ικανότητες και να αποδώσει στον κόσμο αποτελέσματα ανάλογα των επενδύσεων που σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί στο διαστημικό τομέα.

Στόχοι

α) Βελτίωση της ευρωπαϊκής τεχνικής ικανότητας σε θέματα επεξεργασίας και ερμηνείας των δεδομένων για τη Γ.

β) Ανάπτυξη των εφαρμογών των δεδομένων Γ ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και βελτίωση της ποιότητας και της απόδοσης των πληροφοριών που προκύπτουν από αυτήν.

Ερευνητικό έργο

Τα ερευνητικά έργα πρέπει να επικεντρωθούν σε τομείς εφαρμογής σχετικούς με τις πολιτικές και τα ενδιαφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα έργα μπορούν να συνδέονται άμεσα και να στηρίξουν άλλες ερευνητικές δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου, ιδιαίτερα στον τομέα του περιβάλλοντος και των επιστημών και τεχνικών της θάλασσας.

Ένα πρόγραμμα δράσης επιμερισμένων δαπανών θα συμπληρώσει τη δράση του ΚΚΕρ ενθαρρύνοντας τη στενή συνεργασία μεταξύ ερευνητών στον τομέα του περιβάλλοντος και επιστημόνων της Γ, τις επιχειρήσεις που αποφέρουν προστιθεμένη αξία και όσους ασχολούνται με την παροχή δεδομένων από το διάστημα.

1) Η έρευνα στις μεθόδους πρέπει να στοχεύει στην επίλυση των ειδικών προβλημάτων που εμποδίζουν συνήθως τη χρήση των δεδομένων της Γ σε συγκεκριμένες εφαρμογές, ή πρέπει να αφορά βασικά επιστημονικά και τεχνικά προβλήματα σημαντικά σε μια μεγάλη ομάδα εφαρμογών της Γ. Εφόσον υπάρξει ανάγκη, στα έργα θα συμμετάσχουν επιστήμονες της Γ και ειδικοί επί των εφαρμογών.

Θα καλυφθούν τα κάτωθι τεχνικά θέματα:

1. Ανάπτυξη νέων τεχνικών και βελτίωση των υφιστάμενων τεχνικών για την απόκτηση χρήσιμων γεωφυσικών πληροφοριών με βάση τα δεδομένα της Γ από υπάρχοντες ή νέους αισθητήρες. Τα ερευνητικά έργα θα συνδέονται με εξειδικευμένες εφαρμογές, ιδίως στους τομείς της κλιματικής αλλαγής, της διαχείρισης του περιβάλλοντος, της προστασίας του περιβάλλοντος, της γεωργίας, των δασών και της αλιείας.

2. Ανάπτυξη εργαλείων και τεχνικών γενικής φύσεως για την αυτοματοποιημένη προεπεξεργασία, την ερμηνεία και την ολοκλήρωση των δεδομένων. Τα έργα θα συντονισθούν με την έρευνα στα έμπειρα συστήματα, τα νευρονικά δίκτυα, την παράλληλη επεξεργασία και τα ολοκληρωμένα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών που διεξάγει το ΚΚΕρ. Πιο συγκεκριμένα, θα αναπτυχθούν κατάλληλα μοντέλα και διαρθρώσεις δεδομένων από τα ολοκληρωμένα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών προκειμένου να ενσωματωθούν τα δεδομένα της γεωσκόπησης στα στατιστικά συστήματα πληροφοριών.

3. Στήριξη του προγραμματισμού μέτρων επιτόπου και εκστρατειών συλλογής δεδομένων επιτόπου, καθώς και βελτίωση των διαδικασιών βαθμονόμησης και επικύρωσης των δεδομένων.

2) Τα πιλοτικά έργα αποσκοπούν στη δοκιμή της αποδοτικότητας επιλεγμένων εφαρμογών σε επιχειρησιακό περιβάλλον, για τις οποίες η βασική τεχνική σκοπιμότητα έχει ήδη αποδειχθεί.

Τα πιλοτικά έργα θα περιλαμβάνουν φυσιολογικά τα ακόλουθα στοιχεία: ανάλυση των επιχειρησιακών αναγκών του συμπράττοντος χρήστη ή χρηστών και της αξίας των παράγωγων πληροφοριών, συναρτήσει της ποιότητας των πληροφοριών 7 ανεύρεση μιας ενδεδειγμένης αλυσίδας παροχής δεδομένων και κατάλληλων στοιχείων επεξεργασίας για την απόκτηση των αναγκαίων πληροφοριών 7 προετοιμασία ενός σχεδίου εφαρμογής για τη στενή συνεργασία με το συμπράττοντα χρήστη 7 κατάρτιση ενός προεπιχειρησιακού πιλοτικού συστήματος.

Εφόσον χρειάζεται, θα αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο σύνδεσης με τις αντίστοιχες δράσεις του ΚΚΕρ, ιδίως στους τομείς διαχείρισης του περιβάλλοντος, της καταστροφής των τροπικών δασών, της καύσης της βιομάζας, της επιτήρησης της γεωργίας και του χρώματος των ωκεανών.

Πιλοτικά έργα μπορούν επίσης να προταθούν στο πλαίσιο της εφαρμογής του κέντρου γεωσκόπησης (ερευνητικός τομέας ΙΙΙ), έτσι ώστε να δοκιμασθούν οι υποδομές επεξεργασίας και διαχείρισης των δεδομένων και να υποστηριχθεί η δημιουργία συνεκτικών κοινοτήτων χρηστών.

Πεδίο ΙΙ: Έρευνα και ανάπτυξη στις τεχνολογίες των αισθητήρων αιχμής

Η Επιτροπή ενεργεί ταυτόχρονα ως σημαντικός πελάτης και ως εντολοδόχος για άλλους χρήστες, προσπαθώντας ιδιαίτερα να ενθαρρύνει την ανάπτυξη συνεχών επιχειρησιακών υπηρεσιών. Η περάτωση της ανάπτυξης των οργάνων Vegetation και Amas, κατόπιν πρότασης των υπηρεσιών διαστήματος των κρατών μελών, θα θεωρηθεί ως μία υπό δοκιμή περίπτωση.

Στόχος

Εξασφάλιση ότι τα διαστημικά όργανα, στο πλαίσιο των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα καθορισθούν και θα αναπτυχθούν έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των υπαρχόντων και πιθανών χρηστών.

Ερευνητικό έργο

Τα όργανα που εντάσσονται στο πλαίσιο των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούν να αναπτυχθούν συναρτήσει των αναγκών που έχουν εκφράσει οι χρήστες. Η τεχνική στήριξη θα παρασχεθεί, εφόσον χρειασθεί, από το ΚΚΕρ.

Πεδίο ΙΙΙ: Κέντρο γεωσκόπησης (ΚΓ)

Μια χερσαία αποτελεσματική υποδομή είναι αναγκαία για να επιτραπεί στην αυξανόμενη κοινότητα των χρηστών να χρησιμοποιήσουν κατά τον καλύτερο τρόπο τα διαθέσιμα δεδομένα και να προκύψουν επιχειρησιακές εφαρμογές.

Στόχος

Ενθάρρυνση της χρήσης των δεδομένων του ΚΓ με την ανάπτυξη ενός αποκεντρωμένου ευρωπαϊκού δικτύου διαχείρισης και πρόσβασης στα δεδομένα από το διάστημα.

Ερευνητικά έργα

Το πρόγραμμα εργασιών για τη σύσταση ενός κέντρου γεωσκόπησης θα εκτελεσθεί με βάση τα αποτελέσματα της φάσης διαλεύκανσης του έργου, το οποίο θα πρέπει να περατωθεί κατά τα τέλη του 1994. Το ΚΓ θα στοχεύει στη βελτίωση της διανομής και πρόσβασης στα δεδομένα και τα παράγωγα προϊόντα, στη διεύρυνση της χρήσης και στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των χρηστών, στην ενθάρρυνση της τυποποίησης και στην παροχή εγγυήσεων όσον αφορά τη συμμόρφωση και την ποιότητα, στη δημιουργία μακροπρόθεσμης αρχειοθέτησης και στην εξασφάλιση της πρόσβασης στα δίκτυα διαστημικών δεδομένων του εξωτερικού.

Η έρευνα επιμερισμένων δαπανών θα συμπληρωθεί με συναφείς πρωτοβουλίες του ΚΚΕρ και των κρατών μελών. Τα θέματα που πρόκειται να καλυφθούν μπορούν να περιλαμβάνουν ιδίως:

- την ανάπτυξη συστημάτων διαβίβασης δεδομένων και αρχειοθέτησης,

- τη σύσταση υπηρεσιών παροχής προϊόντων υψηλής ποιότητας για ευρύ φάσμα χρηστών των δεδομένων του ΚΓ (π.χ. υπηρεσία δημοσιεύσεων που θα απευθύνεται σε μεγάλο αριθμό χρηστών),

- τη δημιουργία βιβλιοθηκών αλγορίθμων επεξεργασίας θετικών δεδομένων, καλά τεκμηριωμένων και διαβιβάσιμων, για συγκεκριμένες κοινότητες χρηστών,

- δράσεις σχεδιασμένες για να βοηθηθούν ορισμένες κοινότητες χρηστών με σκοπό να συντονίσουν και να αποσαφηνίσουν τις νέες ανάγκες τους.

Επιπλέον, τα πιλοτικά έργα που θα εκτελεσθούν στο πλαίσιο του ερευνητικού πεδίου Ι μπορούν να συντελέσουν στην εφαρμογή και τη δοκιμή του ΚΓ.

(1) Μια λεπτομερέστερη περιγραφή των ερευνητικών δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ που καθορίζονται σε μία ξεχωριστή πρόταση απόφασης του Συμβουλίου δίδεται για ενημέρωση στο παράρτημα IV, για να εξασφαλισθεί η διαφάνεια όσον αφορά την αλληλοσυμπλήρωσή τους με τις αντίστοιχες έμμεσες δράσεις.

(2) Η βελτίωση της δοσιμετρίας της υπεριώδους ακτινοβολίας Β με την τελειοποίηση των τεχνικών μέτρησης εξετάζεται στο πεδίο Ι των τεχνολογιών για το περιβάλλον.

(3) Η έρευνα σχετικά με τη διατήρηση ή την εξαφάνιση συγκεκριμένων ειδών ή κοινοτήτων δεν λαμβάνεται υπόψη στο πρόγραμμα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Ο τρόπος χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προβλέπεται στο παράρτημα IV της απόφασης για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Οι λεπτομέρειες της συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, καθώς και ο τρόπος διάδοσης των αποτελεσμάτων προσδιορίζονται στα μέτρα που προβλέπονται από το άρθρο 130 Ι. Ωστόσο, κατά την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος, οι ακόλουθες επεξηγήσεις/εξαιρέσεις θα εφαρμοσθούν:

1.1. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι ανοιχτή με χρηματοδοτική υποστήριξη από την Κοινότητα:

α) σε κάθε νομικό πρόσωπο που είναι εγκατεστημένο και εξασκεί τακτικά δραστηριότητες Ε & Α

- μέσα στην Κοινότητα ή

- μέσα σε τρίτες χώρες συνδεδεμένες, ολικώς ή μερικώς, στην υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος, μέσω μιας συμφωνίας που έχει συναφθεί μεταξύ της Κοινότητας και της εν λόγω τρίτης χώρας 7

β) στο κοινό κέντρο ερευνών

1.2. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι ανοιχτή, χωρίς χρηματοδοτική υποστήριξη από την Κοινότητα και με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις κοινοτικές πολιτικές:

α) για το τμήμα Α Έρευνα στο φυσικό περιβάλλον, την ποιότητα του περιβάλλοντος και την πλανητική αλλαγή», σε κάθε νομικό πρόσωπο 7

β) για τα τμήματα Β «Τεχνολογίες για το περιβάλλον» και Γ «Διαστημικές τεχνικές εφαρμοσμένες στην επιτήρηση και την έρευνα σε περιβαλλοντικά θέματα»:

i) στα νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα μέσα σε μια χώρα που έχει συνάψει με την Κοινότητα μια συμφωνία επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας, που αναφέρεται στις δράσεις που καλύπτονται από το πρόγραμμα, με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή αυτή είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της υπό εξέταση συμφωνίας 7

ii) στα νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστημένα μέσα σε μια ευρωπαϊκή χώρα 7

iii) στους διεθνείς ερευνητικούς οργανισμούς.

1.3. Οι συμμετοχές των ευρωπαϊκών διεθνών οργανισμών μπορούν να χρηματοδοτηθούν στην ίδια βάση με αυτές των κοινοτικών οργανισμών σε περιπτώσεις δεόντως προσδιορισμένες.

1.4. Στην εκτέλεση του παρόντος προγράμματος θα πραγματοποιηθεί εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων που θα έχουν τα αποτελέσματα της έρευνας. Ενδεχομένως, οι προτάσεις θα περιλαμβάνουν και εκτίμηση των κινδύνων που θα μπορούσαν να περικλείουν οι προτεινόμενες ερευνητικές δραστηριότητες για το περιβάλλον. Οι μελέτες εκτίμησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων θα διενεργηθούν σε στενή συνεργασία με το πρόγραμμα «Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα» για να εξασφαλιστεί μέγιστη εκμετάλλευση και μεταγενέστερη χρήση των αποτελεσμάτων των μελετών αυτών.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με τη μορφή έμμεσων δράσεων, συγκεκριμένα, χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας σε δραστηριότητες Ε & ΤΑ, τις οποίες αναλαμβάνουν τρίτοι ή τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους:

2.1. Δράσεις επιμερισμένων δαπανών, που καλύπτουν τα εξής:

- τα έργα Ε & ΤΑ που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών ολοκληρωμένων ενεργειών, που συνενώνουν τους φορείς αυτούς στη μελέτη θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος,

- την τεχνολογική παρότρυνση, με την οποία επιδιώκεται να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ μέσω της παροχής πριμ στη διερευνητική φάση μιας δράσης Ε & ΤΑ, συμπεριλαμβανομένης και της αναζήτησης συνεταίρων, και της συλλογικής έρευνας. Το πριμ αυτό θα χορηγείται μετά από επιλογή των προσχεδίων προτάσεων, τα οποία μπορούν να υποβληθούν ανά πάσα στιγμή,

- την υποστήριξη της χρηματοδότησης υποδομής ή εγκαταστάσεων που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση μιας συντονιστικής δράσης (ενισχυμένη συντονιστική δραστηριότητα).

2.2. Συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό, κυρίως με συντονιστικά δίκτυα, των έργων Ε & ΤΑ που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Η συντονισμένη δράση είναι επίσης δυνατόν να χρησιμεύσει στον αναγκαίο συντονισμό για τη λειτουργία των θεματικών δικτύων, τα οποία, μέσω έργων Ε & ΤΑ επιμερισμένων δαπανών [πρβλ. παράγραφο 2.1 στοιχείο α) πρώτη περίπτωση] συνενώνουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην επιδίωξη του ίδιου τεχνολογικού ή βιομηχανικού στόχου.

2.3. Πρωτοβουλίες προετοιμασίας, στήριξης και συνοδευτικά μέτρα

Στόχος

Βελτίωση του συντονισμού, της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ευρωπαίων ερευνητών 7 παροχή συνδρομής στην καλή λειτουργία των εθνικών και διεθνών προγραμμάτων με ορθολογική χρήση των υποδομών έρευνας και με τη μεταφορά εμπειρογνωμοσύνης και γνώσεων 7 ανάπτυξη διεθνούς συνεργασίας.

Θέματα δραστηριότητας

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών ενεργειών,

- διασκέψεις, σεμινάρια, συνέδρια πρακτικής εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συνεδριάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εξειδίκευσης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις, όπου συμπεριλαμβάνονται η διάδοση, η προώθηση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων,

- μελέτες για την εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των ενδεχόμενων τεχνολογικών κινδύνων που συνδέονται με το σύνολο των έργων του παρόντος προγράμματος,

- εκπαιδευτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση (συμπεριλαμβάνονται οι μελέτες) της διαχείρισης και των επιτευγμάτων των δραστηριοτήτων του προγράμματος,

- ανάπτυξη διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, ιδίως στην έρευνα της πλανητικής αλλαγής, στην οποία θα συμμετάσχουν και οι αναπτυσσόμενες χώρες,

- μέτρα υποστήριξης της λειτουργίας δικτύων ευαισθητοποίησης και αποκεντρωμένης βοήθειας προς όφελος των ΜΜΕ, σε συντονισμό με τη δράση Euromanagement-auditing της Ε & ΤΑ.

Για να εμπλουτισθούν οι κοινοτικές ερευνητικές προσπάθειες και να αναδειχθούν στο παγκόσμιο πλαίσιο ερευνών σχετικά με την πλανητική μεταβολή, οι δράσεις έρευνας που προτείνονται στον τομέα αυτό θα διενεργηθούν στο πλαίσιο του δικτύου Enrich (European Network for Research for Global Change). Η δράση που θα αναληφθεί κατά τον τρόπο αυτό θα προσανατολισθεί έτσι ώστε οι ερευνητικές προσπάθειες να συντελέσουν στην επίτευξη των στόχων των παγκοσμίων προγραμμάτων IGBP (International Geosphere-Biosphere Programme), WCRP (World Climate Research Programme) και HDP (Human Dimensions of Global Environmental Change Programme), και τα αποτελέσματά τους να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. Θα ληφθούν επίσης υπόψη οι επιστημονικές ανάγκες που έχουν εκδηλωθεί στο πλαίσιο εφαρμογής των συστημάτων γεωσκόπησης - Global Climate Observing System (GCOS) και Global Terrestrial Observing System (GTOS). Οι δραστηριότητες του προγράμματος θα συντονισθούν άλλωστε με εκείνες του προγράμματος «Επιστήμες και τεχνολογίες της θάλασσας».

Τέλος, το πρόγραμμα θα συνδεθεί στενά κατά την εκτέλεσή του με τις αντίστοιχες δραστηριότητες του ΚΚΕρ και με τα άλλα κοινοτικά προγράμματα έρευνας, με τα οποία απαιτείται συνεργασία, όπως και με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος. Θα επιδιωχθεί δε κατάλληλη συνεργασία με τις αντίστοιχες δραστηριότητες του προγράμματος Eureka.

Οι δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος θα είναι συμπληρωματικές εκείνων της τρίτης δράσης και η εφαρμογή τους θα είναι άμεσα συντονισμένη. Οι εταίροι των έργων Ε & ΤΑ συνιστούν προνομιούχα δίκτυα διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων και θα τους παρασχεθεί βοήθεια με δημοσιεύσεις, διασκέψεις, προαγωγή των αποτελεσμάτων, μελέτες τεχνικοοικονομικών δυνατοτήτων, κ.λπ. Για να εξασφαλιστεί βέλτιστη εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, οι παράγοντες που μπορούν να διευκολύνουν τη μεταγενέστερη χρήση τους πρέπει να ληφθούν υπόψη εξαρχής και καθ' όλη τη διάρκεια παρακολούθησης των έργων Ε & ΤΑ.

2.4. Ειδικά μέτρα, όπως μέτρα για την προώθηση της τυποποίησης και μέτρα για την εγκατάσταση εργαλείων γενικού προορισμού, που εξυπηρετούν τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας καλύπτει έως και το 100 % του κόστους των μέτρων αυτών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΚΚΕρ) ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ [COM(94) 68 τελικό - 94/0095(CNS)]

Το ΚΚερ θα συμβάλει στην προώθηση της προστασίας του περιβάλλοντος, σε στενό συνδυασμό με το αντίστοιχο πρόγραμμα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης, στα εξής τρία πεδία:

- Φυσικό περιβάλλον, ποιότητά του και πλανητικές αλλαγές,

- Περιβαλλοντικές τεχνολογίες,

- Αεροδιαστημικές τεχνικές εφαρμοζόμενες στην επιτήρηση και έρευνα περιβαλλοντικού περιεχομένου.

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα οφείλει να έχει μείζονα συμβολή στις διεθνείς ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο τις πλανητικές αλλαγές, ιδίως συμμετέχοντας σε σοβαρές πρωτοβουλίες που δρομολογεί η επιστημονική κοινότητα, όπως το διεθνές πρόγραμμα γεώσφαιρας-βιόσφαιρας (IGBP) - στην Ispra θα συνεχιστούν οι διεξαγόμενες για το IGBP δραστηριότητες του γραφείου (EIPO) του ευρωπαϊκού έργου IGAC (Διεθνές έργο για τη χημεία της ατμόσφαιρας του πλανήτη) -, το παγκόσμιο πρόγραμμα κλιματικών ερευνών (WCRP) και το πρόγραμμα για την ανθρώπινη διάσταση (HDP).

Στο πλαίσιο αυτό, το κοινό κέντρο ερευνών θα επικεντρώσει τις ερευνητικές του δραστηριότητες κυρίως:

- στην επιτήρηση και μελέτη - ιδιαίτερα με τεχνικές τηλεανίχνευσης - των αλληλεπιδράσεων βιόσφαιρας-ατμόσφαιρας και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των αναπτυσσόμενων στη γη και στον ωκεανό διεργασιών και στις συναφείς με τις κλιματικές αλλαγές παραμέτρους,

- στις φυσικές και χημικές αναλύσεις των ατμοσφαιρικών διεργασιών (ιδιαίτερα τη μελέτη του θείου στην ατμόσφαιρα), στις οποίες θα ενσωματωθούν κυρίως η συμπεριφορά των βιογενών και ανθρωπογενών εκπομπών. Η δραστηριότητα αυτή θα πρέπει να περιλάβει επίσης προσπάθειες μετρήσεων και κατάρτισης μοντέλων,

- στην τηλεπισκοπική επιτήρηση των αλλαγών του πλανήτη, χάρη στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνικών γεωσκόπησης. Η δραστηριότητα αυτή θα πρέπει επίσης να περιλάβει έρευνα και ανάπτυξη τεχνικών με σκοπό τη χρησιμοποίηση δορυφορικών δεδομένων διαστημικής τηλεπισκόπησης, κυρίως για την επιτήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των αλλαγών του χερσαίου οικοσυστήματος. Επίσης αναμένεται να αναπτυχθούν ορισμένες προηγμένες τεχνικές (συμπεριλαμβανομένων τεχνικών στατιστικού χαρακτήρα), με σκοπό την αξιοποίηση της εκμετάλλευσης του νέου συστήματος γεωσκόπησης.

Επιπλέον, το ΚΚΕρ θα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην υλοποίηση του κέντρου γεωσκοπήσεων (CEO).

Η επιστημονική κοινότητα και οι φορείς λήψης αποφάσεων έχουν ανάγκη επακριβών και συνεπών δεδομένων γεωσκόπησης που να αφορούν μακρά χρονική περίοδο. Για να ανταποκριθεί στην επείγουσα αυτή ανάγκη, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα οφείλει να συγκροτήσει το κέντρο γεωσκοπήσεων, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και με τη σύμπραξη της ευρωπαϊκής υπηρεσίας διαστήματος. Το έργο αυτό αποβλέπει στο να διασφαλίσει στους χρήστες συνεχή και μακροχρόνια διάθεση συνεπών δεδομένων σχετικών με γεωσκοπήσεις 7 με το έργο θα ενεργοποιηθεί αποκεντρωμένο δίκτυο ενδιαφερομένων ευρωπαϊκών οργανισμών στο οποίο θα ενταχθούν, στον ίδιο κύκλο, οι χρήστες, οι οργανισμοί που διεξάγουν θεματικές αναλύσεις και τα κέντρα επεξεργασίας δεδομένων. Το ΚΚΕρ θα αποτελέσει το σημείο εστίασης του δικτύου αυτού, ενώ με τα προγράμματα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης θα δοθεί υποστήριξη στις εθνικές συνιστώσες του δικτύου.

Το ΚΚΕρ θα συνδράμει επίσης το δίκτυο Enrich, θέτοντας στη διάθεσή του τις επιστημονικές εργασίες με αντικείμενο τις πλανητικές αλλαγές.

Το ΚΚΕρ θα εξακολουθήσει να υποβοηθεί τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, κυρίως με τις εργασίες του με αντικείμενο την ποιότητα του αέρα και του ύδατος και την εκτίμηση των κινδύνων που οφείλονται στα προϊόντα και τα χημικά απόβλητα. Επίσης θα συνεχιστούν οι εργασίες με αντικείμενο την ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων κτιρίων, όπως και εκείνες σχετικά με τη μελέτη της ρύπανσης από μέταλλα υπό μορφή ιχνοστοιχείων.

Οι ερευνητικές εργασίες σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος θα αποσκοπούν:

- στη βελτίωση της βιομηχανικής ασφάλειας και της διαχείρισης του περιβάλλοντος, προσφέροντας στη βιομηχανία, στους ερευνητικούς οργανισμούς και στις δημόσιες αρχές καινοτόμες μεθοδολογίες (κυρίως υπολογιστικά εργαλεία) για την αξιολόγηση της ασφάλειας χημικών εγκαταστάσεων,

- στην ανάπτυξη μηχανισμών ελέγχου χημικών αντιδράσεων οι οποίες είναι ικανές να καταστούν ανεξέλεγκτες, εργαλείων που επιτρέπουν να προβλεφθεί η διασπορά τοξικών ή εύφλεκτων προϊόντων και οι συνέπειες φαινομένων ανάφλεξης και έκρηξης.