EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης CE 258/91

Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

Γυναίκες και κλιματική αλλαγή

P7_TA(2012)0145

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 20ής Απριλίου 2012 σχετικά με τις γυναίκες και την κλιματική αλλαγή (2011/2197(INI))

2013/C 258 E/14

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 2 και το άρθρο 3 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και το άρθρο 157 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 8ης Μαρτίου 2011, με τίτλο «Χάρτης πορείας για τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών το 2050» (COM(2011)0112),

— έχοντας υπόψη την Τέταρτη Παγκόσμια Διάσκεψη για τις Γυναίκες που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο τον Σεπτέμβριο του 1995, την Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης που εγκρίθηκαν στο Πεκίνο και τα επακόλουθα έγγραφα αποτελεσμάτων που εγκρίθηκαν κατά τις ειδικές συνόδους των Ηνωμένων Εθνών Πεκίνο +5, Πεκίνο +10 και Πεκίνο +15 σχετικά με περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες για την υλοποίηση της Διακήρυξης του Πεκίνου και της Πλατφόρμας Δράσης που εγκρίθηκαν αντίστοιχα στις 9 Ιουνίου 2000, 11 Μαρτίου 2005 και 2 Μαρτίου 2010,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 23 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη την απόφαση 36/CP.7 των συμβαλλομένων μερών της UNFCCC για τη βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην εκπροσώπηση των μερών σε οργανισμούς που έχουν ιδρυθεί στο πλαίσιο της Σύμβασης πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή και του Πρωτοκόλλου του Κιότο της 9ης Νοεμβρίου 2001,

— έχοντας υπόψη την επ’ ευκαιρία της Χιλιετίας Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών, της 18ης Σεπτεμβρίου 2000,

— έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών, της 18ης Δεκεμβρίου 1979, σχετικά με την Εξάλειψη κάθε Μορφής Διακρίσεων εις Βάρος των Γυναικών (CEDAW),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 17ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο έργο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με τη Διάσκεψη του Durban για την κλιματική αλλαγή (COP 17) (2),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 29ης Σεπτεμβρίου 2011, για τη διαμόρφωση κοινής θέσης της ΕΕ ενόψει της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Αειφόρο Ανάπτυξη (Rio+20) (3),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 4ης Φεβρουαρίου 2009, με θέμα «2050: Το μέλλον αρχίζει σήμερα – συστάσεις για τη μελλοντική ολοκληρωμένη περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ για την αλλαγή του κλίματος» (4),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 13ης Μαρτίου 2008, σχετικά με την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας (5),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (Α7-0049/2012),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αλλαγή του κλίματος δεν είναι ουδέτερη από πλευράς φύλου και έχει διαφορετικές επιπτώσεις ανάλογα με το φύλο·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πρότυπα κατανάλωσης και διαβίωσης έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αλλαγή του κλίματος·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 50 % του παγκόσμιου πληθυσμού καθώς και ότι εξακολουθούν να αναλαμβάνουν σχετικά μεγαλύτερη ευθύνη όσον αφορά τις καθημερινές επιλογές κατανάλωσης, τη φροντίδα των παιδιών και τις οικιακές δραστηριότητες· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πρότυπα κατανάλωσης διαφέρουν μεταξύ γυναικών και ανδρών, καθώς οι γυναίκες καταναλώνουν σε πιο διαρκή βάση απ’ ό,τι οι άνδρες και δείχνουν μεγαλύτερη θέληση να διαφυλάξουν έμπρακτα το περιβάλλον, πραγματοποιώντας επιλογές υπέρ της βιώσιμης κατανάλωσης·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω του διαφορετικού ρόλου των δύο φύλων, η επιρροή των γυναικών στο περιβάλλον δεν είναι η ίδια με εκείνη των ανδρών και η πρόσβασή τους στους πόρους και στα μέσα αντιμετώπισης της κατάστασης και προσαρμογής επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τις διακρίσεις που υφίστανται όσον αφορά το εισόδημα, την πρόσβαση στους πόρους, στην πολιτική εξουσία, στην εκπαίδευση καθώς και όσον αφορά τις ευθύνες που συνεπάγεται το νοικοκυριό·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αλλαγή του κλίματος θα διευρύνει τις ανισότητες και υπάρχει επίσης κίνδυνος να έχουν οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος αρνητικό αντίκτυπο στην ισορροπία μεταξύ των δύο φύλων και στα δικαιώματα των γυναικών, εάν δεν ληφθούν υπόψη ευθύς εξαρχής οι διακρίσεις λόγω φύλου·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν θα υπάρξει κλιματική δικαιοσύνη χωρίς πραγματική ισότητα των φύλων και ότι η εξάλειψη των ανισοτήτων και η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος δεν πρέπει να θεωρούνται αντιφατικές·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημοκρατία, ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και η ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην προστασία του περιβάλλοντος·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι πηγές διακρίσεων και ευαλωσιμότητας άσχετες με το φύλο (όπως η φτώχεια, η γεωγραφική θέση, οι παραδοσιακές και θεσμικές διακρίσεις, η φυλή κλπ.) αποτελούν εμπόδια που συνδυαζόμενα παρακωλύουν την πρόσβαση σε πόρους και σε μέσα για την αντιμετώπιση σημαντικών αλλαγών, όπως είναι η αλλαγή του κλίματος·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένες περιοχές σχεδόν το 70 % όλων των απασχολούμενων γυναικών εργάζονται στον τομέα της γεωργίας (6) και παράγουν έως το 90 % ορισμένων καλλιεργειών (7), αλλά είναι σχεδόν απούσες από τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό και τις δραστηριότητες για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι 70 % των απόρων που ζουν με λιγότερο από 1 δολάριο ΗΠΑ την ημέρα είναι γυναίκες και οι γυναίκες κατέχουν λιγότερο από το 1 % του παγκόσμιου πλούτου· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες στις αναπτυσσόμενες χώρες, σε σύγκριση με τους άνδρες, επανεπενδύουν ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους στις οικογένειές τους·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο οικογενειακός προγραμματισμός μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την υγεία των μητέρων και τον έλεγχο του μεγέθους της οικογένειας και, σε τελική ανάλυση, να αυξήσει την ανεξαρτησία και να περιορίσει τον φόρτο εργασίας των γυναικών οι οποίες εξακολουθούν να φέρουν την κύρια ευθύνη για τη φροντίδα των παιδιών, γεγονός το οποίο θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα των γυναικών και των οικογενειών τους έναντι των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος, όπως αναφέρεται στο 20ετές πρόγραμμα δράσης της Διεθνούς Διάσκεψης για τον Πληθυσμό και την Ανάπτυξη·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα, που έχουν προκληθεί και επιδεινωθεί από την αλλαγή του κλίματος, είναι σήμερα υπεύθυνα για την αύξηση της αναγκαστικής μετανάστευσης, και λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, υπάρχει αυξανόμενη σχέση ανάμεσα στους αιτούντες άσυλο και στις περιοχές που χαρακτηρίζονται από περιβαλλοντική υποβάθμιση· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη προστασία και επανεγκατάσταση των «κλιματικών προσφύγων», καθώς και ότι πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες που είναι οι πλέον ευάλωτες·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι από τα 27 εκατομμύρια πρόσφυγες ανά τον κόσμο 75 % έως 80 % είναι γυναίκες και παιδιά (8)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι άνδρες και οι γυναίκες πλήττονται με διαφορετικό τρόπο από τη μετανάστευση που οφείλεται στην αλλαγή του κλίματος και οι γυναίκες συχνά πλήττονται σοβαρότερα· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι απαραίτητες ειδικές διατάξεις σχετικά με την υγεία, την ασφάλεια και την ανεξαρτησία, προκειμένου οι γυναίκες να καταστούν λιγότερο ευάλωτες σε αυτές τις περιπτώσεις αναγκαστικής ή εκούσιας μετανάστευσης·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στη λήψη πολιτικών αποφάσεων και ιδίως στις διαπραγματεύσεις για την αλλαγή του κλίματος εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητικό και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί είναι μικρή έως ανύπαρκτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόνο το 12 έως 15 % των αρχηγών αντιπροσωπειών και το 30 % περίπου των μελών τους·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δύο τρίτα των αναλφάβητων στον κόσμο είναι γυναίκες (9) και η πρόσβαση στην πληροφόρηση και την εκπαίδευση μέσω κατάλληλων διαύλων επικοινωνίας είναι ουσιώδης για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ένταξής τους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης, όπως είναι οι φυσικές καταστροφές·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι φυσικές καταστροφές έχουν σημαντικές μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην εκπαίδευση, την υγεία, τη διαρθρωτική φτώχεια και τις μετακινήσεις πληθυσμών, καθώς και ότι τα παιδιά αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα ιδιαίτερα ευάλωτη στις επιπτώσεις φυσικών καταστροφών· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει σαφής σχέση μεταξύ της εμφάνισης καταστροφών και της μείωσης του ποσοστού φοίτησης στο σχολείο, καθώς και ότι οι καταστροφές διευρύνουν σημαντικά το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά τη φοίτηση στο σχολείο·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ξηρασίες και οι λειψυδρίες ως επακόλουθα της αλλαγής του κλίματος αναγκάζουν τις γυναίκες να εργάζονται περισσότερο για να εξασφαλίσουν το νερό, την τροφή και την ενέργεια και ότι συχνά τα παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για να βοηθήσουν τις μητέρες τους στα εν λόγω καθήκοντα·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες αποτελούν επίσης ισχυρούς φορείς αλλαγής και είναι γενικά πιο ενεργητικές σε δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών και ότι η πλήρης συμμετοχή τους σε κάθε πτυχή της καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος θα εξασφαλίσει δικαιότερες, συνεκτικότερες και αποτελεσματικότερες πολιτικές για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, τόσο από πλευράς προσαρμογής σε αυτήν όσο και μετριασμού των επιπτώσεών της·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες, λόγω των ευθυνών τους στη διαχείριση των σπάνιων φυσικών πόρων, αποκτούν σημαντικές γνώσεις σχετικά με την ανάγκη δημιουργίας ενός πιο βιώσιμου περιβάλλοντος, στοιχείο το οποίο τους δίνει τη δυνατότητα να διαδραματίσουν έναν ρόλο - ο οποίος δεν πρέπει να παραβλέπεται - στη βελτίωση των στρατηγικών προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος και μετριασμού των επιπτώσεών της·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μηχανισμοί ή οι χρηματοδοτικοί πόροι που προορίζονται για την πρόληψη των καταστροφών, την προσαρμογή σε αυτές και τον περιορισμό των επιπτώσεών τους θα παραμείνουν ανεπαρκείς εάν δεν εξασφαλιστεί η πλήρης συμμετοχή των γυναικών στο σχεδιασμό τους, στη λήψη αποφάσεων επ’ αυτών και στην υλοποίησή τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται, παραδείγματος χάριν, στην Τυνησία, στη Νικαράγουα, στο Ελ Σαλβαδόρ και στην Ονδούρα, έχουν δείξει ότι η γνώση και η συμμετοχή των γυναικών σώζει ζωές μέσω της διαχείρισης καταστροφών, ενισχύει τη βιοποικιλότητα, βελτιώνει τη διαχείριση των υδάτων, προωθεί την επισιτιστική ασφάλεια, προλαμβάνει την απερήμωση, προστατεύει τα δάση και στηρίζει τη δημόσια υγεία·

Γενικές διατάξεις

1. αναγνωρίζει ότι η αλλαγή του κλίματος, πέρα από τα άλλα καταστροφικά αποτελέσματά της, οξύνει τις διακρίσεις λόγω φύλου και τονίζει ότι η αναχαίτιση μιας επικίνδυνης αλλαγής του κλίματος πρέπει να αποτελεί την υψίστη προτεραιότητα της Ένωσης, τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική·

2. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενσωματώσουν και να εντάξουν τη διάσταση του φύλου σε κάθε βήμα των πολιτικών για το κλίμα, από τον σχεδιασμό έως την χρηματοδότηση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι η δράση για το κλίμα δεν διευρύνει περαιτέρω τις ανισότητες μεταξύ των φύλων αλλά δημιουργεί παράλληλα οφέλη για την κατάσταση των γυναικών·

3. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν - σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων - στόχους για την ισότητα των φύλων και τη δικαιοσύνη μεταξύ των φύλων σε πολιτικές, σχέδια δράσης και άλλα μέτρα που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, τους κινδύνους καταστροφών και την αλλαγή του κλίματος πραγματοποιώντας συστηματικές αναλύσεις για θέματα φύλου, θεσπίζοντας ευαισθητοποιημένους ως προς τη διάσταση του φύλου δείκτες και σημεία αναφοράς και αναπτύσσοντας πρακτικά εργαλεία· επισημαίνει ότι η διαδικασία των διαπραγματεύσεων για την αλλαγή του κλίματος πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις αρχές της ισότητας των φύλων σε όλα τα στάδια, από την έρευνα και την ανάλυση έως το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την εκπόνηση στρατηγικών μετριασμού και προσαρμογής·

4. υπενθυμίζει ότι η διακυβερνητική ομάδα για την αλλαγή του κλίματος (IPCC), στην 4η έκθεση αξιολόγησης για το 2007, επιβεβαίωσε ότι οι επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και την κοινωνική τάξη, ενώ οι φτωχοί είναι εκείνοι που πλήττονται περισσότερο· υποστηρίζει ότι η επίτευξη της ισότητας των φύλων έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη του ανθρώπου και αποτελεί θεμελιώδη στόχο στο πλαίσιο της καταπολέμησης της φτώχειας· ζητεί να εφαρμοστεί γενικά μια προσέγγιση με γνώμονα το φύλο στην εκπόνηση των πολιτικών στους τομείς της ανάπτυξης, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της αλλαγής του κλίματος· ζητεί να ληφθούν μέτρα ώστε να διασφαλιστεί ότι η UNFCCC (Σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Μεταβολές) είναι σύμφωνη με τα πλαίσια για τα δικαιώματα του ανθρώπου και με τις εθνικές και διεθνείς συμφωνίες για την ισότητα και την ισοτιμία των φύλων, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης σχετικά με την Εξάλειψη κάθε Μορφής Διακρίσεων εις Βάρος των Γυναικών (CEDAW)·

5. τονίζει ότι η αλλαγή του κλίματος και οι αρνητικές της επιπτώσεις πρέπει να θεωρούνται επίσης ως ζήτημα ανάπτυξης με συνέπειες για την ισότητα ανδρών και γυναικών που σχετίζεται με όλους τους τομείς (κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό και πολιτικό) από το τοπικό έως το παγκόσμιο επίπεδο, και ότι απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες από όλους τους ενδιαφερόμενους για να διασφαλιστεί ότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος και για τον περιορισμό των κινδύνων καταστροφών ανταποκρίνονται στις ανάγκες των δύο φύλων, επιδεικνύουν ευαισθησία έναντι των αυτοχθόνων πληθυσμών και σέβονται τα δικαιώματα του ανθρώπου·

6. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η συνδεόμενη με τη διάσταση του φύλου πτυχή της κλιματικής αλλαγής συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο στις υψηλού επιπέδου συνομιλίες για το κλίμα, καθώς και στις παρεμβάσεις φορέων υψηλού επιπέδου· τονίζει ωστόσο ότι είναι ανάγκη να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμετοχή περισσότερων γυναικών στη διπλωματία της ΕΕ για το κλίμα, σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων και ιδίως στις διαπραγματεύσεις για την αλλαγή του κλίματος, με τη λήψη μέτρων, π.χ. με την καθιέρωση ελάχιστης ποσόστωσης 40 % για τη συμμετοχή των γυναικών στις αντιπροσωπείες·

7. υπενθυμίζει στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη το ψήφισμά του σχετικά με τη Διάσκεψη του Durban για την κλιματική αλλαγή (COP 17) και τους παροτρύνει να αναλάβουν δράση για την εκπλήρωση της δέσμευσης της ΕΕ «να επιδιώξει την εκπροσώπηση των γυναικών σε ποσοστό 40 % τουλάχιστον, σε όλα τα σχετικά όργανα» για τη χρηματοδότηση του αγώνα για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος· υπογραμμίζει ότι είναι ανάγκη να εφαρμοστεί η αρχή αυτή και στους οργανισμούς μεταφοράς και προσαρμογής της τεχνολογίας·

8. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συλλέγουν στοιχεία, ειδικά για κάθε χώρα και κατανεμημένα ανά φύλο, κατά τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών, των προγραμμάτων και των σχεδίων για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, προκειμένου να αξιολογούνται και να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι διαφορετικές επιπτώσεις που έχει η αλλαγή του κλίματος σε κάθε φύλο, καθώς και να δημιουργήσουν έναν οδηγό προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, στον οποίο θα αναφέρονται οι πολιτικές που μπορούν να προσφέρουν στις γυναίκες προστασία και δύναμη για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος·

9. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν στατιστικά στοιχεία που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου σε όλους τους τομείς πολιτικής που σχετίζονται με το περιβάλλον, με σκοπό να βελτιωθεί η εκτίμηση της γενικής κατάστασης των γυναικών και των ανδρών σε σχέση με την αλλαγή του κλίματος·

10. υπενθυμίζει ότι η ένταξη ζητημάτων σχετικών με την προώθηση της ισότητας των φύλων και την εξάλειψη των διακρίσεων στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να δίνει τη δυνατότητα στις γυναίκες να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, στη διαμόρφωση πολιτικής, στη διαχείριση, διαφύλαξη και παρακολούθηση των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος, καθώς και στις προσπάθειες καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος·

11. ζητεί την καθιέρωση ενός «φιλικού προς το κλίμα» δείκτη (αντί του ΑΕΠ) για την παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο τα πρότυπα οικονομικής μεγέθυνσης, κατανάλωσης και διαβίωσης επηρεάζουν την αλλαγή του κλίματος·

12. καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν τον βαθμό στον οποίο οι σχετικές με το κλίμα πολιτικές συνυπολογίζουν τις ανάγκες των γυναικών και τους παροτρύνει να εφαρμόζουν μια προοπτική που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου κατά τη διαμόρφωση μιας ευαισθητοποιημένης σε θέματα φύλου πολιτικής βιώσιμης ανάπτυξης·

Προσαρμογή

13. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν εύχρηστα εργαλεία για την αξιολόγηση του αντίκτυπου των προγραμμάτων στα δύο φύλα, καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής τους, αντίστοιχα με τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τα αναπτυξιακά σχέδια·

14. ζητεί τον σχεδιασμό περιεκτικών τοπικών λύσεων και σχεδίων που θα συμπεριλαμβάνουν την συνειδητοποίηση των υφιστάμενων ευάλωτων σημείων και των ικανοτήτων αντιμετώπισής τους, όπως είναι οι παραδοσιακές εμπειρίες και γνώσεις των αυτοχθόνων πληθυσμών, και ιδιαίτερα των γυναικών·

15. επισημαίνει ότι οι γυναίκες είναι γενικά πολύ δραστήριες σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών και καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να διευκολύνει και να υποστηρίξει τη δικτύωση των γυναικείων οργανώσεων και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών·

16. καλεί την Επιτροπή να σχεδιάσει προγράμματα στο πλαίσιο των οποίων η μεταφορά σύγχρονων τεχνολογιών και τεχνογνωσίας μπορεί να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες κοινότητες και περιοχές να προσαρμοστούν στην αλλαγή του κλίματος·

17. επισημαίνει ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες οι γυναίκες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην άντληση και διαχείριση του νερού, δεδομένου ότι οι γυναίκες είναι συχνά εκείνες που συλλέγουν, χρησιμοποιούν και διανέμουν το νερό, όχι μόνο στις οικίες, αλλά και στη γεωργία· καλεί την Επιτροπή να χορηγήσει αναπτυξιακές ενισχύσεις υπέρ προσιτών προγραμμάτων για το άνοιγμα πηγαδιών που λειτουργούν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και διαθέτουν απλά και ευκολοσυντήρητα συστήματα καθαρισμού·

18. ζητεί την ενσωμάτωση της ανάπτυξης ικανοτήτων και εκπαίδευσης που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου στις λύσεις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, οι οποίες πρέπει να είναι συμβατές με τις ειδικές ανάγκες των γυναικών και να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τα ειδικά εμπόδια αλλά και τις ειδικές ικανότητες και εμπειρίες των γυναικών·

19. υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να αξιοποιείται η γνώση των γυναικών και να ενθαρρύνονται τοπικές λύσεις οι οποίες έχουν πολύ συγκεκριμένη επίδραση στην καθημερινή ζωή των πολιτών, όπως είναι το πρόγραμμα «Girls in Risk Reduction Leadership» στη Νότιο Αφρική ή διάφορα προγράμματα που αποσκοπούν να βοηθήσουν ομάδες γυναικών να εγκαταστήσουν παροχές πόσιμου ύδατος και τουαλέτες στις εξαθλιωμένες συνοικίες της Ινδίας·

20. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τη διάσταση του φύλου στις στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης των κινδύνων που απορρέουν από φυσικές καταστροφές και να προωθήσουν την ενδυνάμωση και την ευαισθητοποίηση των γυναικών μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστροφές που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος, καθώς και μέσω της ενεργού συμμετοχής τους σε δράσεις πρόνοιας για την αποφυγή καταστροφών, έγκαιρης προειδοποίησης και πρόληψης των κινδύνων, στο πλαίσιο του ρόλου τους στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας·

21. σημειώνει ότι σε πολλές κοινότητες στον κόσμο οι ευθύνες των γυναικών στο πλαίσιο της οικογένειας τις καθιστούν περισσότερο ευάλωτες στις περιβαλλοντικές αλλαγές, στοιχείο το οποίο επιδεινώνεται από τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος· επισημαίνει ότι τούτο έχει επιπτώσεις στους πολλαπλούς ρόλους τους οποίους καλούνται να αναλάβουν οι γυναίκες ως παραγωγοί και προμηθευτές τροφίμων, ως πάροχοι φροντίδας και ως οικονομικοί παράγοντες·

22. ζητεί την ενίσχυση της διαφάνειας και του περιεκτικού χαρακτήρα των υφιστάμενων μηχανισμών και διαδικασιών σχεδιασμού, όπως είναι τα εθνικά προγράμματα δράσης για την προσαρμογή (NAPAs) και τα μελλοντικά εθνικά σχέδια προσαρμογής, καθώς και την προώθηση των αρχών αυτών στις μελλοντικές συνθήκες, τους μηχανισμούς και τις προσπάθειες διμερούς συνεργασίας στον τομέα του κλίματος·

23. τονίζει ότι υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις που αποδεικνύουν ότι οι επιπτώσεις που έχουν στην υγεία ευαίσθητες στο κλίμα καταστάσεις, όπως η κακή διατροφή και η εμφάνιση λοιμωδών νόσων, όπως η ελονοσία, ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο· επισημαίνει με ανησυχία το υψηλό ποσοστό γυναικείας θνησιμότητας σε καταστάσεις καταστροφών· θεωρεί ότι η διεξαγωγή περισσότερων ερευνών, με γνώμονα το φύλο, για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στην υγεία των γυναικών θα συνέβαλε στην εξεύρεση πιο στοχευμένων απαντήσεων στο πρόβλημα· καλεί όλες τις κυβερνήσεις να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για να διασφαλίσουν καλύτερη πρόληψη, θεραπεία και πρόσβαση σε φάρμακα - ειδικά για τις γυναίκες που αποτελούν ευάλωτη ομάδα, ιδιαίτερα υπό την ιδιότητά τους ως παρόχων φροντίδας -, να δεσμευτούν ότι θα αναλάβουν σειρά ενεργειών για την αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος και να προβλέψουν ένα πλαίσιο για την βάσει του φύλου εκτίμηση των κινδύνων για την υγεία καθώς και μέτρα προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος και μετριασμού των επιπτώσεών της·

24. τονίζει ότι το 70 % του παγκόσμιου πληθυσμού που ζει σε συνθήκες έσχατης ένδειας είναι γυναίκες, οι οποίες εκτελούν τα δύο τρίτα της παγκόσμιας εργασίας, αλλά κατέχουν λιγότερο από το 1 % του παγκόσμιου πλούτου· σημειώνει ότι δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να έχουν έλεγχο και ίση πρόσβαση σε πόρους, τεχνολογία, υπηρεσίες, δικαιώματα έγγειας περιουσίας, πιστωτικά και ασφαλιστικά συστήματα και στην εξουσία λήψης αποφάσεων, με αποτέλεσμα να είναι δυσανάλογα πιο ευάλωτες στην αλλαγή του κλίματος, να πλήττονται από αυτήν δυσανάλογα και να έχουν λιγότερες ευκαιρίες προσαρμογής· υπογραμμίζει ότι 85 % των ανθρώπων που πεθαίνουν εξαιτίας φυσικών καταστροφών που προκαλούνται από τις κλιματικές συνθήκες είναι γυναίκες, ότι 75 % των περιβαλλοντικών προσφύγων είναι γυναίκες, και ότι οι γυναίκες είναι πιθανότερο να αποτελούν τα απαρατήρητα θύματα των πολέμων για πόρους και της βίας που προκαλείται από την αλλαγή του κλίματος·

25. καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μία αρχή «κλιματικής δικαιοσύνης»· επιμένει ότι η μεγαλύτερη αδικία που θα προέλθει από την αδυναμία μας να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την αλλαγή του κλίματος θα είναι οι αρνητικές επιπτώσεις επί των φτωχών χωρών και πληθυσμών, και ιδιαίτερα επί των γυναικών·

Μετριασμός

26. καλεί την Επιτροπή και τις επερχόμενες προεδρίες του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ξεκινήσουν μελέτη που θα εστιάζει ειδικά στη διάσταση του φύλου στις πολιτικές για τον μετριασμό των επιπτώσεων·

27. υπογραμμίζει την ανάγκη στοχευμένων πολιτικών για την αποφυγή του διαχωρισμού και των διακρίσεων λόγω φύλου στην πράσινη οικονομία, όπου οι νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας ήδη ανδροκρατούνται σχεδόν αποκλειστικά· τονίζει, εν προκειμένω, τη σημασία της επιχειρηματικότητας με σκοπό το άνοιγμα της πράσινης οικονομίας τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες·

28. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τις γυναίκες στην επιλογή τεχνικής και επιστημονικής εκπαίδευσης και σταδιοδρομίας στον τομέα της περιβαλλοντικής και ενεργειακής τεχνολογίας, δεδομένου ότι η ανάγκη για εμπειρογνωμοσύνη στον εν λόγω τομέα θα εξασφαλίσει στις γυναίκες σίγουρες θέσεις απασχόλησης με ελπιδοφόρες μελλοντικές προοπτικές, καθώς και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση των αναγκών των γυναικών κατά τον καθορισμό των πολιτικών στον τομέα της αλλαγής του κλίματος·

29. καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει τη μεταρρύθμιση των υφιστάμενων μηχανισμών και χρηματοδοτικών μέσων ώστε να καταστούν διαφανέστερα και περιεκτικότερα και να αντικατοπτρίζουν τη συμβολή των τοπικών κοινοτήτων, και ιδιαίτερα των γυναικών, στη μείωση των εκπομπών αερίων, καθώς και να προωθήσει τις αρχές αυτές στις μελλοντικές συνθήκες, στους μηχανισμούς και στις προσπάθειες διμερούς συνεργασίας στον τομέα του κλίματος, με απώτερο στόχο την ανάπτυξη καλύτερων μεθόδων για την οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών·

30. αναγνωρίζει ότι η αύξηση του πληθυσμού έχει αντίκτυπο στο κλίμα και τονίζει την ανάγκη να υπάρχει κατάλληλη ανταπόκριση στις ακάλυπτες ανάγκες για αντισύλληψη γυναικών και ανδρών σε όλες τις κοινωνίες·

31. υπενθυμίζει ότι η αποφυγή της επικίνδυνης αλλαγής του κλίματος και ο περιορισμός της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας σε 2 °C, ή, ει δυνατόν, σε 1,5 °C, σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, είναι απαραίτητα και απολύτως κρίσιμης σημασίας ζητήματα προς αποφυγή δραματικών αρνητικών συνεπειών για τις γυναίκες και άλλες ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες·

32. ζητεί από την Επιτροπή να δημιουργήσει μια «εργαλειοθήκη» για να ενθαρρύνει τη λήψη αποφάσεων χωρίς αποκλεισμούς, όπως πραγματοποιήθηκε στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας στο Malmö (Σουηδία) και την περιοχή του Vollsmose (Δανία) (10)·

33. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν δείκτες αξιολόγησης του αντίκτυπου σχεδίων και προγραμμάτων στα δύο φύλα, καθώς και να προωθήσουν την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην κατάρτιση του προϋπολογισμού για τις πολιτικές που αφορούν το κλίμα, ανεξάρτητα από το αν οι πολιτικές αυτές διεξάγονται σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο·

34. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν εργαλεία και κατευθυντήριες γραμμές για την ανάλυση, με γνώμονα το φύλο, των πολιτικών και των προγραμμάτων μετριασμού των επιπτώσεων, καθώς και σχετικά ερευνητικά προγράμματα και δραστηριότητες·

35. τονίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στην υλοποίηση των μέτρων μετριασμού της αλλαγής του κλίματος στην καθημερινή ζωή, π.χ. μέσω πρακτικών εξοικονόμησης ενέργειας και νερού, μέτρων ανακύκλωσης και της χρήσης βιολογικών προϊόντων που σέβονται το περιβάλλον, δεδομένου ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να θεωρούνται ως οι βασικοί διαχειριστές των πόρων αυτών στα νοικοκυριά· καλεί την Επιτροπή να πραγματοποιήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε επίπεδο πολιτών, εστιάζοντας στις καθημερινές επιλογές κατανάλωσης που αφορούν το νοικοκυριό και την φροντίδα των παιδιών·

36. αναγνωρίζει, επομένως, τη σημαντική συνεισφορά που μπορούν να έχουν οι γυναίκες, χάρις στις παιδαγωγικές τους ικανότητες, στην επιτυχή καινοτομία τόσο στη διαχείριση των επιχειρήσεων όσο και στη διαχείριση των νοικοκυριών·

37. τονίζει σχετικώς πόσο σημαντική για την αειφόρο ανάπτυξη είναι η ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής των γυναικών στην καινοτομία ως μέσο για την αντιμετώπιση των σοβαρών προκλήσεων που θέτει η αλλαγή του κλίματος·

38. επισημαίνει ότι η αλλαγή του κλίματος θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην μετανάστευση από τις περιοχές που πλήττονται από θεομηνίες, όπως ξηρασίες ή πλημμύρες, και ότι η ΕΕ οφείλει να λάβει υπόψη της την ανάγκη προστασίας των γυναικών στα στρατόπεδα που ενδέχεται να δημιουργηθούν για πρόσφυγες και άτομα που εκτοπίζονται στο εσωτερικό της εκάστοτε χώρας·

39. σημειώνει ότι θα αυξηθούν μελλοντικά οι επιπτώσεις των περιβαλλοντικών μεταβολών επί της μετανάστευσης και των μετατοπίσεων και ότι, σύμφωνα με την Ύπατη Εκπρόσωπο των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), το 80 % των προσφύγων στον κόσμο είναι γυναίκες και παιδιά· τονίζει εκ νέου πόσο σημαντικός είναι ο καθορισμός ευαισθητοποιημένων ως προς τη διάσταση του φύλου στρατηγικών ώστε να υπάρξει αντίδραση στις περιβαλλοντικές και ανθρωπιστικές κρίσεις που προκαλεί η αλλαγή του κλίματος· υποστηρίζει, επομένως, ότι πρέπει να διεξαχθεί επειγόντως έρευνα σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της περιβαλλοντικής μετανάστευσης ώστε να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη η διάσταση του φύλου – αυτό περιλαμβάνει την αναγνώριση και το συνυπολογισμό των ρόλων και των ευθυνών των φύλων στον τομέα των φυσικών πόρων και μπορεί να περιλαμβάνει και τη διασφάλιση ότι σπάνιοι πόροι θα διατίθενται στις κοινότητες που βρίσκονται σε ανάγκη και ότι θα παρέχεται νερό στους πρόσφυγες·

Χρηματοδότηση

40. καλεί τις αντιπροσωπείες της ΕΕ να τηρούν την αρχή που διατυπώνεται στο προαναφερθέν ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη Διάσκεψη του Durban για την κλιματική αλλαγή (COP 17), η οποία ορίζει ότι πρέπει να διασφαλιστεί η ισορροπία των δυο φύλων σε όλους τους φορείς που λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση των πολιτικών για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένου του διοικητικού συμβουλίου του Πράσινου Ταμείου για το Κλίμα και των πιθανών επί μέρους συμβουλίων των χωριστών χρηματοδοτικών τμημάτων·

41. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εκπονήσουν προγράμματα και στρατηγικές μετριασμού της αλλαγής του κλίματος και προσαρμογής σε αυτήν που θα βασίζονται στην ανάλυση με γνώμονα το φύλο προς βελτίωση της ευημερίας των γυναικών και των κοριτσιών και θα λαμβάνουν υπόψη τις ανισότητες μεταξύ των φύλων όσον αφορά την πρόσβαση σε πιστώσεις, πληροφορίες, τεχνολογία, γη, φυσικούς πόρους, βιώσιμη ενέργεια και σε πληροφορίες και υπηρεσίες σχετικά με την αναπαραγωγική υγεία· ζητεί να περιλαμβάνουν τα εν λόγω προγράμματα και οι στρατηγικές καινοτόμες λύσεις χρηματοδότησης, για παράδειγμα με τη μορφή μικροπιστώσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης όπως σε περιπτώσεις «κλιματικών προσφύγων»·

42. τονίζει ότι οι μηχανισμοί χρηματοδότησης πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις προτεραιότητες και τις ανάγκες των γυναικών και ότι οι οργανώσεις που προωθούν την ισότητα των φύλων πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη κριτηρίων χρηματοδότησης και στην κατανομή των πόρων για σχετικές με την αλλαγή του κλίματος πρωτοβουλίες, ιδίως σε τοπικό επίπεδο και στις δραστηριότητες του Πράσινου Ταμείου για το Κλίμα·

43. ζητεί την ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας των φύλων ως οριζόντιου ζητήματος σε όλα τα ταμεία και τα μέσα που συνδέονται με το κλίμα· υπογραμμίζει ότι η ενσωμάτωση αυτή απαιτεί εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα φύλου και πρέπει να επεκταθεί στην αποστολή, στην διακυβέρνηση και στους τρόπους λειτουργίας αυτών των χρηματοδοτικών μηχανισμών και ότι οι τρόποι λειτουργίας καθώς και οι μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι γυναίκες και οι τοπικές κοινότητες λαμβάνουν επαρκή χρηματοδότηση·

44. καλεί την Επιτροπή και τις αντιπροσωπείες της ΕΕ να στηρίξουν αυξημένη, νέα και συμπληρωματική χρηματοδότηση ιδιαίτερα για δράσεις προσαρμογής που αποφέρουν άμεσα οφέλη για τις γυναίκες, οι οποίες συχνά είναι δυσανάλογα ευάλωτες στις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος· ζητεί να χορηγείται η χρηματοδότηση δράσεων προσαρμογής αποκλειστικά με τη μορφή επιδοτήσεων·

45. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις αναπτυσσόμενες χώρες, μέσω διαδικασιών μεταφοράς τεχνολογίας και γνώσεων, στις οποίες υπάρχει ισορροπημένη συμμετοχή των γυναικών, με στόχο να συμβάλουν ταυτόχρονα τόσο στην προώθηση της ισότητας των ευκαιριών όσο και στον μετριασμό της αλλαγής του κλίματος·

46. επισημαίνει με ανησυχία τον αρνητικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει η αλλαγή του κλίματος στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας των ΗΕ, ιδίως των στόχων που σχετίζονται με την κατάσταση και την προστασία των γυναικών·

*

* *

47. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή καθώς και στις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

(1) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0515.

(2) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0504.

(3) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0430.

(4) ΕΕ C 67 E της 18.3.2010, σ. 44.

(5) ΕΕ C 66 E της 20.3.2009, σ. 57.

(6) FAO, The State of Food and Agriculture 2010-11:Women in Agriculture – Closing the gender gap for development, http://www.fao.org/docrep/013/i2050e/i2050e.pdf.

(7) World Economic Forum, ‘Women’s Empowerment: Measuring the Global Gender Gap’, 2005, https://members.weforum.org/pdf/Global_Competitiveness_Reports/Reports/gender_gap.pdf.

(8) Ηνωμένα Έθνη, Ecosoc, ‘Women at a glance’, http://www.un.org/ecosocdev/geninfo/women/women96.htm.

(9) UNICEF, Progress for children, 2005, http://www.unicef.org/progressforchildren/2005n2/PFC05n2en.pdf

(10) Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην πολιτική κρατικών μεταφορών στο Malmö: http://www.nikk.no/A+gender+equal+and+sustainable+public+transport+system.b7C_wljSYQ.ips; και το πρόγραμμα εκπαίδευσης των γυναικών που προέρχονται από εθνικές μειονότητες να καταστούν πρέσβυρες του περιβάλλοντος στο Vollsmose: http://www.nikk.no/Women+are+everyday+climate+experts.b7C_wljQ1e.ips.