ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού (κατ'εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 13 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση αγοράς του ακατέργαστου καπνού)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Αναδρομή στις κανονιστικές ρυθμίσεις της ισχύουσας νομοθεσίας για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού

2.1. Οι δράσεις του Ταμείου

2.1.1. Δράσεις ενημέρωσης για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος

2.1.2. Δράσεις μετατροπής

2.2. Χρηματοδότηση του Ταμείου

3. Χρησιμοποίηση των πιστώσεων του ταμείου

3.1. Δράσεις ενημέρωσης για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος

3.2. Δράσεις μετατροπής

3.2.1. Γενικό πλαίσιο

3.2.2. Εξαγορές ποσοστώσεων για τη συγκομιδή του έτους 2002

3.2.3. Κατανομή των πόρων του Ταμείου για το έτος 2003

4. Συμπέρασμα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

1. Εισαγωγή

Συνεπεία της απόφασης του Συμβουλίου της 25ης Μαρτίου 2002 (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 546/2002 [1]) για την τροποποίηση του πεδίου δραστηριοτήτων του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού και βάσει των διατάξεων του άρθρου 13 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση αγοράς του ακατέργαστου καπνού [2], η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2003, έκθεση για τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού. Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στην εν λόγω απαίτηση και αφορά ιδίως τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων που προέρχονται από την παρακράτηση η οποία εφαρμόστηκε για τη συγκομιδή του έτους 2002.

[1] ΕΕ L 84 της 28.3.2002, σ. 4.

[2] ΕΕ L 215 της 30.7.1992, σ. 70. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 806/2003 (ΕΕ L 122 της 16.5.2003, σ. 1).

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ανέθεσε ήδη το έργο της εξωτερικής αξιολόγησης του τρόπου λειτουργίας της κοινής οργάνωσης αγοράς του ακατέργαστου καπνού και ότι στο πλαίσιο αυτό καλύπτονται επίσης οι δραστηριότητες του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού κατά τα προηγούμενα έτη. Η αξιολόγηση αυτή θα δημοσιοποιηθεί [3].

[3] http://europa.eu.int/comm/agriculture/ eval/index_el.htm

2. Αναδρομή στις κανονιστικές ρυθμίσεις της ισχύουσας νομοθεσίας για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού

Οι διατάξεις του άρθρου 13 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 για την κοινή οργάνωση αγοράς του ακατέργαστου καπνού τροποποιήθηκαν ριζικά τον Μάρτιο του 2002 από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 546/2002. Οι τροποποιήσεις αυτές αφορούν τη φύση των χρηματοδοτούμενων δράσεων καθώς και την αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων.

2.1. Οι δράσεις του Ταμείου

2.1.1. Δράσεις ενημέρωσης για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος

Οι δράσεις που αφορούν την ενημέρωση για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος εξακολουθούν να εφαρμόζονται. Ωστόσο, το πεδίο εφαρμογής των μέτρων διευρύνθηκε, για να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη η πορεία εξέλιξης της κοινοτικής νομοθεσίας ιδίως στα θέματα των προειδοποιήσεων για την υγεία [4], αλλά και για να καλύπτονται επίσης τα προβλήματα του παθητικού καπνίσματος και του τερματισμού του.

[4] Οδηγία 2001/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2001, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παραγωγή, την παρουσίαση και την πώληση των προϊόντων καπνού (ΕΕ L 194 της 18.7.2001, σ. 26.).

2.1.2. Δράσεις μετατροπής

Απολύτως διαφορετικό επίκεντρο είχαν και οι υπόλοιπες δράσεις του Ταμείου. Πράγματι, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πεδίο των γεωργικών ερευνών υποκαθιστά νέα προτεραιότητα, στόχος της οποίας είναι οι δράσεις υποστήριξης για την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών μετατροπής των καπνοπαραγωγών οι οποίοι επιθυμούν να εγκαταλείψουν τον συγκεκριμένο κλάδο και να προσανατολιστούν προς άλλες μορφές καλλιέργειας και οι οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας, καθώς και η εκπόνηση μελετών για τις δυνατότητες μετατροπής.

2.2. Χρηματοδότηση του Ταμείου

Το Ταμείο εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από την παρακράτηση επί της πριμοδότησης που καταβάλλεται στον καπνοπαραγωγό. Η παρακράτηση αυξήθηκε προοδευτικά, επιτρέποντας με τον τρόπο αυτό την αποδέσμευση σημαντικότατων χρηματοδότησης πόρων.

Όπως πράγματι θεσπίζεται από τις ρυθμίσεις του άρθρου 13, η παρακράτηση επί της πριμοδότησης αυξάνεται από 2% για τη συγκομιδή του έτους 2002 σε 3%, για τη συγκομιδή του έτους 2003. Στις ρυθμίσεις προβλέπεται επίσης ότι συνεπεία της έκθεσης για την χρησιμοποίηση των πιστώσεων του Ταμείου η οποία οφείλει να υποβληθεί από τη ν Επιτροπή πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2003, η παρακράτηση επί της πριμοδότησης θα μπορούσε να καθοριστεί σε ποσοστό μέχρι και 5% για τη συγκομιδή του έτους 2004.

Όπως ορίζεται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2182/2002 της Επιτροπής για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 του Συμβουλίου όσον αφορά το κοινοτικό ταμείου του καπνού [5], οι δαπάνες του Ταμείου για κάθε μια από τις δυο κατηγορίες δράσεων (ενημέρωσης και μετατροπής) αντιστοιχούν στο 50% του συνολικού κεφαλαίου του ταμείου. Όπως καθορίζεται επίσης από τις ρυθμίσεις, σε περίπτωση υποαπορρόφησης των διαθεσίμων ποσών για μια εκ των κατηγοριών αυτών, η Επιτροπή προβαίνει σε αναδιανομή των ποσών αυτών υπέρ του άλλου, υπό τον όρο ότι, γι'αυτήν, πλεονάζουν επιλέξιμα σχέδια.

[5] ΕΕ L 331 της 7.12.2002, σ. 16.

3. Χρησιμοποίηση των πιστώσεων του ταμείου

Με βάση παρακράτηση ύψους 2% επί της πριμοδότησης για τη συγκομιδή του έτους 2002, το συνολικό διαθέσιμο ποσό για τη χρηματοδότηση του Ταμείου ανέρχεται για το έτος 2003 σε συνολικό ποσό περίπου 19 εκατ. ευρώ. Η ισόποση κατανομή των πόρων υπέρ των δύο κατηγοριών δράσεων συνεπάγεται την ύπαρξη διαθέσιμου ποσού ύψους 9,5 εκατ. ευρώ για κάθε μία από τις κατηγορίες αυτές.

3.1. Δράσεις ενημέρωσης για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος

Οι δράσεις επικοινωνίας των μέτρων που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του κοινοτικού ταμείου αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των βασικών προτεραιοτήτων των δράσεων που αναλαμβάνονται στον χώρο της προληπτικής αντιμετώπισης των φαινομένων του καπνίσματος, όπως αυτές καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επί του σημερινού και του προτεινόμενου ρόλου της Κοινότητας για την καταπολέμηση της κατανάλωσης καπνού [6].

[6] COM(1996)609 τελικό της 18.12.1996.

Σε ό,τι αφορά τη χρησιμοποίηση του Ταμείου για το ενημερωτικό σκέλος των δράσεων, η Επιτροπή είχε αποφασίσει στο παρελθόν να χρηματοδοτηθούν, συνεπεία της προκήρυξης δύο προσκλήσεων εκτέλεσης που είχαν δημοσιευτεί στο πλαίσιο αυτό τον Ιούλιο του 1994 [7] και τον Απρίλιο του 1996 [8], 18 πολυετή σχέδια έργων για τα οποία προβλεπόταν να διατεθεί από το Ταμείο συνολική συνεισφορά ύψους 13 442 390 ευρώ.

[7] ΕΕ C 179 της 1.7.1994, σ. 8.

[8] ΕΕ C 127 της 30.4.1996, σ. 15.

Η νέα ώθηση που δόθηκε στο Ταμείο από το Συμβούλιο το 1998 [9], με την αύξηση της παρακράτησης από 1% σε 2% της πριμοδότησης, επέτρεψε την πρόβλεψη της ανάληψης ενημερωτικών εκστρατειών μεγαλύτερης κλίμακας για τις επιβλαβείς συνέπειες του καπνίσματος. Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εγκαινιάστηκε η εκτενέστατη εκστρατεία προληπτικής καταπολέμησης του καπνίσματος με προορισμό νεαρά άτομα ηλικίας 12 έως 18 ετών στα 15 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ευκαιρία της ημερίδας χωρίς κατανάλωση καπνού που πραγματοποιήθηκε στις 31 Μαΐου 2001. Η εκστρατεία αυτή ήταν το αποτέλεσμα της προκήρυξης για την υποβολή προσφορών που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2000. Η ανώτατη χρονική διάρκεια της εκστρατείας ανερχόταν σε μια τριετία για συνολικό ανώτατο προβλεπόμενο ποσό 6 εκατ. ευρώ το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο σε ποσοστό 100%. Το 2001, η αναλογία των αναλήψεων πιστώσεων ανήλθε έτσι σε 99,9%.

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1636/98, ΕΕ L 210 της 28.7.1998, σ. 23.

Το 2002 υπογράφηκαν δυο νέες συμβάσεις. Αντικείμενο της πρώτης ήταν η ανεξάρτητη αξιολόγηση του πρώτου έτους της ενημερωτικής εκστρατείας, για συνολικό ποσό 160 000 ευρώ. Αντικείμενο της δεύτερης ήταν η οργάνωση σχετικής συνδιάσκεψης για τη διαμόρφωση κοινής άποψης αναφορικά με τη χρησιμοποίηση των μαζικών μέσων επικοινωνίας στον τομέα των μέτρων πρόληψης του καπνίσματος. Για το έργο αυτό διατέθηκε συνολικό ποσό 633 000 ευρώ. Το 2002, το ποσοστό δέσμευσης των αντίστοιχων πιστώσεων ανήλθε σε 96,8 %.

Η Επιτροπή πρόκειται να εγκαινιάσει δυο νέες προκηρύξεις για την υποβολή προσφορών μέσα στο 2003, οι οποίες συμπληρώνουν πάντοτε τις διεξαγόμενες δράσεις. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι νέες αυτές πρωτοβουλίες εντάσσονται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό στη γραμμή της εναρμόνισης των νομοθετικών και πολιτικών πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται από την Επιτροπή. Με τον τρόπο αυτό θα εγκαινιασθούν, αφενός, μια μελέτη για τη χρησιμοποίηση έγχρωμων φωτογραφιών στο πλαίσιο των πληροφοριών που παρέχονται στους καταναλωτές στα πακέτα των τσιγάρων και θα εκπονηθεί, αφετέρου, σχετική μελέτη στην οποία θα γίνεται ανασκόπηση των ακολουθούμενων πολιτικών και των ισχυουσών νομοθετικών ρυθμίσεων στον τομέα της πάλης κατά του καπνίσματος στα κράτη μέλη της Ένωσης. Οι δυο αυτές μελέτες εντάσσονται στο πλαίσιο των έμπρακτων μέτρων παρακαλούθησης της οδηγίας 2001/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παραγωγή, την παρουσίαση και την πώληση των προϊόντων καπνού. Τα έξοδα των μελετών αυτών θα καλυφθούν από προϋπολογισμό που υπολογίζεται σε 2,1 εκατ. ευρώ.

Η Επιτροπή σχεδιάζει παράλληλα να χρηματοδοτήσει σχετικές εκδηλώσεις για την ενίσχυση των ήδη διεξαγόμενων δράσεων επικοινωνίας και ιδίως της εκστρατείας που έχει αναληφθεί για την πρόληψη του καπνίσματος μεταξύ των εφήβων. Όπως προβλέπεται, το 2003 το ποσοστό των αναλήψεων πιστώσεων θα μπορούσε να ανέλθει σε 91,5%. Οι πιστώσεις λειτουργίας για τη χρονική περίοδο 2000-2003 παρατίθενται στο παράρτημα 1.

3.2. Δράσεις μετατροπής

3.2.1. Γενικό πλαίσιο

Η τροποποίηση του πεδίου δραστηριοτήτων του κοινοτικού ταμείου καπνού που επήλθε τον Μάρτιο του 2002 ήταν ριζική. Οι γεωργικές έρευνες η διεξαγωγή των οποίων προβλεπόταν με βάση την αρχική σύλληψη του Ταμείου εγκαταλείφθηκαν προς όφελος των πρωτοβουλιών μεταστροφής από την καπνοκαλλιέργεια προς άλλες μορφές δραστηριοτήτων.

Από την εποχή εκείνη, το Ταμείο χρηματοδοτεί ατομικά σχέδια καθώς και έργα γενικότερου ενδιαφερόντος στο θεματικό πεδίο της μετατροπής των παραγωγών ακατέργαστου καπνού καθώς και στον τομέα της εκπόνησης μελετών σχετικά με τις δυνατότητες μεταστροφής των καπνοκαλλιεργητικών περιοχών προς άλλες καλλιέργειες ή δραστηριότητες.

Οι ατομικές δράσεις στοχεύουν:

α) στον επαναπροσανατολισμό προς άλλες καλλιέργειες και τη βελτίωση της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων εκτός του καπνού, καθώς και την ενθάρρυνση για τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στην εκμετάλλευση.

β) στην κατάρτιση των παραγωγών που απαιτείται για τη δημιουργία νέων προσανατολισμών προς γεωργικές παραγωγές εκτός του καπνού.

γ) στη δημιουργία υποδομών εμπορίας προϊόντων ποιότητας εκτός του καπνού, καθώς και υπηρεσιών για την οικονομία και τον αγροτικό πληθυσμό, τη διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων ή δραστηριοτήτων που πλησιάζουν προς τη γεωργία για να δημιουργηθούν πολλαπλές δραστηριότητες που δημιουργούν θέσεις εργασίας και εναλλακτικά εισοδήματα και ιδίως την ενθάρρυνση των τουριστικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων.

Οι δράσεις γενικού ενδιαφέροντςο και οι μελέτες στοχεύουν:

α) στις μελέτες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ευκαιριών στροφής των καπνοπαραγωγών προς άλλες καλλιέργειες ή δραστηριότητες.

β) στην καθοδήγηση και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες για τους παραγωγούς που αποφασίζουν να εγκαταλείψουν την καπνοπαραγωγή.

γ) στην υλοποίηση καινοτόμων εμπειριών αποδεικτικού χαρακτήρα. Οι δράσεις αυτές δύνανται να συνοδεύονται από ενέργειες διαδόσεως και προωθήσεως των αποτελεσμάτων.

Το επίπεδο των χρηματοδοτήσεων από το Ταμείο μπορεί να φθάσει σε ποσοστό 75% των επιλέξιμων δαπανών για τις ατομικές δράσεις (εξαιρουμένων των μέτρων κατάρτισης) και σε ποσοστό 100% των επιλέξιμων δαπανών για τις δράσεις γενικού ενδιαφέροντος (συμπεριλαμβανομένης της ατομικής κατάρτισης) και για τις μελέτες.

Το ποσό της χορηγούμενης κοινοτικής στήριξης ανά παραγωγό καθορίζεται σε συνάρτηση με την ποσότητα της ποσόστωσης που του έχει εξαγοραστεί. Το συνολικό ποσό αποτελεί το άθροισμα των ποσών που προκύπτουν ανά δόση εξαγοραζόμενης ποσόστωσης. Για τις ποσοστώσεις που ανέρχονται έως και 10 τόνους, το ποσό της στήριξης είναι τριπλάσιο από το ποσό της πριμοδότησης. για το ανάλογο μερίδιο πέρα από τους 10 τόνους και έως και τους 40 τόνους, το ποσό της χορηγούμενης στήριξης είναι διπλάσιο από το ποσό της πριμοδότησης. για το αντίστοιχο μερίδιο πέρα από τους 40 τόνους, το ποσό της στήριξης είναι ίσο με το ποσό της πριμοδότησης.

Για τα ατομικά προγράμματα, η συνολική κοινοτική στήριξη ανά παραγωγό δεν επιτρέπεται να υπερβεί ποσό 300 000 ευρώ. Το όριο των 100 000 ευρώ εφαρμόζεται μόνο για δράσεις οι οποίες δεν εμπίπτουν στο θεματικό πεδίο της παραγωγής, της εμπορίας και της μεταποίησης των προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα Ι της Συνθήκης.

Έπειτα από την κατάρτιση, σε αρχική φάση, της ενδεικτικής κατανομής των πόρων του Ταμείου που πρόκειται να χορηγηθούν για τις δράσεις μεταξύ των κρατών μελών, σε συνάρτηση με τις ποσότητες των ποσοστώσεων που έχουν οριστικά εξαγοραστεί (σε αναλογία 90%) αλλά και σε συνάρτηση με τα κατώφλια των εθνικών εγγυήσεων (σε αναλογία 10%), η Επιτροπή καθορίζει την οριστική κατανομή των προαναφερόμενων πόρων μεταξύ των κρατών μελών, λαμβάνοντας υπόψη της τις αιτήσεις παρέμβασης.

3.2.2. Εξαγορές ποσοστώσεων για τη συγκομιδή του έτους 2002

Οι νέες ρυθμίσεις λειτουργίας του Ταμείου συνοδεύτηκαν από την ενίσχυση του προγράμματος εξαγοράς ποσοστώσεων. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι πόροι του προϋπολογισμού που διατέθηκαν για την υλοποίηση του προγράμματος εξαγοράς των ποσοστώσεων καταλογίζονται σε βάρος της γραμμής του προϋπολογισμού "πριμοδοτήσεις για τον καπνό" (γραμμή αριθ. 050210 01 1710) και δεν επιβαρύνουν κατά συνέπεια τους πόρους του ταμείου καπνού.

Το Ταμείο αναπτύσσει τις δραστηριότητές του σε στενή συνεργασία με το πρόγραμμα εξαγοράς των ποσοστώσεων που τίθεται σε εφαρμογή για να διευκολυνθεί η μεταστροφή των παραγωγών που αποφάσισαν, σε ατομική και οικειοθελή βάση, να εγκαταλείψουν τον κλάδο δραστηριοτήτων.

Με τον τρόπο αυτό, οι καπνοπαραγωγοί που προσχώρησαν στο πρόγραμμα εξαγοράς [10] και η ποσόστωση των οποίων που εξαγοράστηκε οριστικά αφορά ποσότητα τουλάχιστον ίση με 500 χιλιόγραμμα μπορεί να αποκομίσουν τα ευεργετικά οφέλη από τις ατομικές δράσεις του ταμείου.

[10] που προβλέπεται στο άρθρο 14 παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92.

Στο πλαίσιο του προγράμματος εξαγοράς ποσοστώσεων για τη συγκομιδή του έτους 2002, οργανώθηκε συνολικά η εξαγορά ποσοστώσεων συνολικού ύψους 2 550 τόνων καπνού με αποτέλεσμα 1 335 παραγωγοί να εγκαταλείψουν τον κλάδο. Η εξαγορά που αφορούσε κατά κύριο λόγο τις ποσοστώσεις των ομάδων των ποικιλιών V και III, αποτέλεσε επιτυχία στην Ιταλία και την Ελλάδα (στις οποίες αντιστοιχούν το 56,8 % και 39,4 % της συνολικής εξαγοράς ποσοστώσεων), ενώ στέφθηκε επίσης από επιτυχία στην Πορτογαλία, το Βέλγιο και την Αυστρία. Στη Γερμανία, την Ισπανία και τη Γαλλία ωστόσο δεν εξαγοράστηκε καμία ποσόστωση. Σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, οι εξαγορές ποσοστώσεων του έτους 2002 κυμάνθηκαν σε υπερεπταπλάσια επίπεδα από τα επίπεδα που επιτεύχθηκαν για τις συγκομιδές των ετών 1999, 2000 ή και 2001.

Η βελτίωση των αντίστοιχων αποτελεσμάστων του προγράμματος εξαγορών πρέπει επίσης να εξεταστεί σε συνάρτηση με τις ευκαιρίες που προσφέρθηκαν από το Ταμείο.

3.2.3. Κατανομή των πόρων του Ταμείου για το έτος 2003

Για να εξασφαλισθεί η θέσπιση των μέτρων πλαισίωσης κατά την εφαρμογή των παρεμβάσεων, για το έτος 2003, τα κράτη μέλη κατάρτισαν τα προγράμματα μετατροπής τους καθώς και τις αντίστοιχες εθνικές τους ρυθμίσεις υλοποίησης των προαναφερόμενων προγραμμάτων.

Στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων τους, αφενός, οι παραγωγοί οι οποίοι εγκατέλειψαν την παραγωγή καπνού υπέβαλαν τα ατομικά τους προγράμματα μετατροπής ενώ τα κράτη όργανα και οι δημόσιοι οργανισμοί γεωργικής έρευνας και/ή αγροτικής οικονομίας υπέβαλαν, αφετέρου, τις αντίστοιχες προτάσεις τους εκπόνησης μελετών ή ανάληψης δράσεων γενικού ενδιαφέροντος.

Κατά το έτος 2003, 680 παραγωγοί επί συνολικού αριθμού 1 335 παραγωγών, οι οποίοι εγκατέλειψαν τον παραγωγικό κλάδο στο πλαίσιο του προγράμματος εξαγορών, δηλαδή ποσοστό περίπου 51%, υπέβαλαν αντίστοιχα ατομικά προγράμματα. Στα κράτη μέλη υποβλήθηκαν συνολικά 14 προτάσεις μελετών και προγραμμάτων γενικού ενδιαφέροντος. Η συνολική αξία των προτεινόμενων δράσεων ανήλθε στο ποσό των 19 130 994 ευρώ. Ζητήθηκε κοινοτική χρηματοδότηση 14 993 156 ευρώ. Το ποσό που ήταν διαθέσιμο ανερχόταν μόλις σε 9 500 000 ευρώ, δηλαδή σε ποσοστό περίπου 63 % των αιτούμενων πόρων. Τα προγράμματα χρηματοδότησης των δράσεων του Ταμείου για το έτος 2003 απεικονίζονται στο παράρτημα 2.

Η ενδεικτική κατανομή των πόρων του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών καθορίστηκε από την απόφαση 2003/161/ΕΚ [11] της Επιτροπής. Η οριστική κατανομή εγκρίθηκε με την απόφαση 2003/486/ΕΚ [12] της Επιτροπής.

[11] ΕΕ L 65 της 8.3.2003, σ. 31.

[12] ΕΕ L 164 της 2.7.2003, σ. 17.

Η μέση αξία των ατομικών προγραμμάτων ανήλθε σε 20 583 ευρώ. Η μέση αυτή αξία διέφερε ανάμεσα στα εκάστοτε κράτη μέλη, εμφανίζοντας διακυμάνσεις από 7 502 έως και 35 990 ευρώ. Με βάση τα προγράμματα που υποβλήθηκαν, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η ατομική μεταστροφή προσανατολίζεται συχνότερα προς την κατεύθυνση των δενδροκηπευτικών καλλιεργειών, των οπωροφόρων δέντρων, του αγροτικού τουρισμού και της μεταποίησης των δενδροκηπευτικών προϊόντων.

Στα σχέδια γενικού ενδιαφέροντος και στις μελέτες συμπεριλαμβάνονται:

- οι μελέτες μετατροπής: ο προσδιορισμός των καλλιεργειών ή των δραστηριοτήτων που είναι σε θέση να υποκαταστήσουν την παραγωγή καπνού (διαφοροποίηση) και οι γεωργικές και χρηματοοικονομικές προσομοιώσεις αναφορικά με τις επιλογές που έχουν εγκριθεί.

- η δημιουργία ενός «γραφείου υποβοήθησης (help-desk)» για τις δράσεις μετατροπής, στόχος του οποίου είναι η πληροφόρηση, η κατάρτιση, αλλά και η πλαισίωση με συνοδευτικά μέτρα των παραγωγών που έχουν εγκαταλείψει τον κλάδο του καπνού.

- οι καινοτόμες εμπειρίες αποδεικτικού χαρακτήρα που αποτελούν την εναλλακτική λύση αντί της καλλιέργειας καπνού.

Η μέση αξία των σχεδίων γενικού ενδιαφέροντος και των μελετών ανερχόταν σε 366 769 ευρώ. Ανάλογα με τα εκάστοτε κράτη μέλη, η μέση αυτή αξία παρουσίαζε διαφορές, κυμαινόμενη από 55 000 έως και 1 166 667 ευρώ.

4. Συμπέρασμα

Από την ανάλυση των δεδομένων για τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων του κοινοτικού ταμείου καπνού μπορούν να διατυπωθούν οι ακόλουθες παρατηρήσεις:

Σε ό,τι αφορά το ενημερωτικό σκέλος για τις επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος, τα μέτρα που εγκρίθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών επέτρεψαν να επιτευχθεί ένα ορθό καθεστώς χρησιμοποίησης των πόρων του Ταμείου που επιφυλάσσονταν για την υλοποίησή τους. Η αύξηση ιδίως του ποσοστού των πόρων αυτών από 1 σε 2% επέτρεψε να επιτευχθεί ένα όριο προϋπολογισμού που καθιστά δυνατή την υποστήριξη δράσεων στον χώρο των μαζικών μέσων επικοινωνίας που καλύπτουν σήμερα το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την έννοια αυτή, η νέα πολιτική επικοινωνίας που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του σκέλους της ενημέρωσης επιτρέπει επίσης την αποτελεσματική χρησιμοποίηση κάθε νέας αύξησης του προϋπολογισμού. Με βάση τα δεδομένα και τις διαθέσιμες προβλέψεις τον Ιούλιο του 2003, το ποσοστό κατανάλωσης του 90% προβλέπεται ότι θα ξεπεραστεί επίσης κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Όσον αφορά την αναλογία των πόρων του Ταμείου που διατίθενται για το σκέλος της μετατροπής, το ενδιαφέρον που εκδήλωσαν οι παραγωγοί κατά το 2003 επιβεβαίωσε ότι η αναμόρφωση του ταμείου του καπνού που έγινε για να συνοδευτούν τα μέτρα μετατροπής των καπνοκαλλιεργητικών περιφερειών συμβάδιζε με τις πραγματικές απαιτήσεις στον τομέα αυτό. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τα μέτρα που χρηματοδοτήθηκαν κατά το έτος 2003 απορρόφησαν εξ ολοκλήρου τους διαθέσιμους πόρους του προϋπολογισμού που προορίζονταν για αυτά.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του Ταμείου, είναι σκόπιμο να υπενθυμίσουμε ότι η παρακράτηση επί της πριμοδότησης για τη συγκομιδή του 2003 θα αυξηθεί από 2 σε 3%. Η εν λόγω αύξηση του ποσοστού αφορά τις διαθέσιμες πιστώσεις για τον προϋπολογισμό του έτους 2004 που θα αυξηθούν από 19 σε 28,5 εκατ. ευρώ και επαρκών διαθέσιμων πόρων για την υλοποίηση των καθοριζόμενων στόχων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Πιστώσεις λειτουργίας του κοινοτικού ταμείου καπνού για τις δράσεις ενημέρωσης (γραμμή του προϋπολογισμού αριθ. 050210 02 1750)

(σε ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή: ΓΔ SANCO

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Προγράμματα χρηματοδότησης των δράσεων του κοινοτικού ταμείο καπνού για το 2003

(σε ευρώ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή: Ανακοινώσεις των κρατών μελών