EKTH ΑΝΑΚΟΊΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΎΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΌ ΚΟΙΝΟΒΟΎΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/ΕΚ, για την περίοδο 2001-2002 {SEC(2004) 1016} (Κείϴενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕOΧ)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα ανακοίνωση, η οποία συντάχθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 4 παράγραφος 3 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ [1] του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 1989 για το συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997 [2], αποτελεί την έκτη έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας [3]. Στην ανακοίνωση εκτίθεται η γνώμη της Επιτροπής για τις στατιστικές καταστάσεις που έχουν υποβάλει τα κράτη μέλη σχετικά με την επίτευξη των ποσοστών που αναφέρονται στα άρθρα 4 και 5 για κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα που υπάγεται στη δικαιοδοσία τους. Το άρθρο 4 παράγραφος 3 της οδηγίας ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί ιδίως να λαμβάνει υπόψη, στη γνώμη της, την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, το μερίδιο των έργων που μεταδίδονται για πρώτη φορά στον προγραμματισμό, τις ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας των νέων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και την ειδική κατάσταση των χωρών που έχουν λίγες δυνατότητες οπτικοακουστικής παραγωγής ή περιορισμένη γλωσσική εμβέλεια. [4]

[1] ΕΕ L 298 της 17.10.1989.

[2] ΕΕ L 202 της 30.07.1997.

[3] Εννοείται της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» ή απλώς της «οδηγίας».

[4] Η απαρίθμηση των κριτηρίων δεν είναι εξαντλητική.

Ο σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι να τεθούν υπόψη των άλλων κρατών μελών, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου οι στατιστικές καταστάσεις των κρατών μελών και η γνώμη της Επιτροπής. Η καλυπτόμενη περίοδος (2001-2002) αφορά την ΕΕ-15. Το παρόν έγγραφο δεν αναφέρεται στα δέκα νέα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Εντούτοις, αυτά θα περιληφθούν για πρώτη φορά στην επόμενη έκθεση εφαρμογής για την περίοδο παρακολούθησης 2003-2004. Η Επιτροπή θα φροντίσει να εξασφαλίσει ότι τα νέα κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή την πολυσύνθετη ενέργεια, αλλά και για να ανταποκριθεί - σύμφωνα με την αρχή της προοδευτικότητας - στους στόχους της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», ιδίως όσον αφορά τα ποσοστά που αναφέρονται στα άρθρα 4 και 5.

Η κριτική ανάλυση των εκθέσεων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) που συμμετέχουν στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο εκτίθεται σε χωριστή έκθεση που δημοσιεύει η Γραμματεία της ΕΖΕΣ. [5] Εντούτοις, στο παράρτημα 5 του συνοδευτικού εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής [6] παρατίθενται περιλήψεις των εν λόγω εκθέσεων, μαζί με μια σύντομη ανάλυση.

[5] Το παράρτημα X της συμφωνίας ΕΟΧ προβλέπει - με ορισμένες προσαρμογές - την εφαρμογή της οδηγίας στις χώρες ΕΖΕΣ που συμμετέχουν στον ΕΟΧ.

[6] SEC (2004) 1016 - εφεξής «έγγραφο εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής».

Το παρόν έγγραφο αποτελείται από δύο μέρη:

* Μέρος Ι - Γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5.

* Μέρος ΙΙ - Συμπεράσματα που αντλούνται από την ανωτέρω γνώμη και από τις εκθέσεις των κρατών μελών.

Στα οκτώ παραρτήματα του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής περιλαμβάνονται πρόσθετες και λεπτομερείς πληροφορίες.

2. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 4 ΚΑΙ 5

2.1. Γενικές παρατηρήσεις - εφαρμογή των άρθρων 4 και 5

2.1.1. Άρθρα 4 και 5 στο πλαίσιο ενός δυναμικού οπτικοακουστικού τοπίου στην Ευρώπη

Η πρώτη γενική παρατήρηση αφορά την τάση ως προς τον αριθμό των τηλεοπτικών σταθμών στην Ευρώπη. Εν είδει προεισαγωγικού σχολίου, ο συνολικός αριθμός σταθμών στην ΕΕ-15 που εμπίπτουν [7] στα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» ήταν περίπου 880 την 1η Ιανουαρίου 2003. Χάριν σύγκρισης, ο ανάλογος αριθμός σταθμών κατά το προηγούμενο έτος (Ιανουάριος 2002) ήταν περίπου 780. [8] Από την άποψη του αριθμού σταθμών, πρόκειται για αύξηση άνω του 12% μέσα σε ένα και μόνο έτος, γεγονός που αποτυπώνει το δυναμισμό της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής προσφοράς.

[7] Η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 εφαρμόζεται σε όλες τις εκπομπές ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που υπάγονται στη δικαιοδοσία ενός κράτους μέλους, με τις εξής εξαιρέσεις: τα άρθρα 4 και 5 δεν εφαρμόζονται σε «ειδήσεις, αθλητικές εκδηλώσεις, τηλεοπτικά παιχνίδια, διαφημίσεις, υπηρεσίες τηλεκειμενογραφίας και τηλεαγορά». Το άρθρο 9 ορίζει ότι τα άρθρα 4 και 5 δεν εφαρμόζονται στις «τηλεοπτικές εκπομπές που απευθύνονται σε τοπικά ακροατήρια και δεν αποτελούν μέρος εθνικού δικτύου». Στην αιτιολογική σκέψη 29 της οδηγίας αναφέρεται ότι «οι δίαυλοι που μεταδίδουν εξ ολοκλήρου σε άλλη γλώσσα εκτός από τις γλώσσες των κρατών μελών δεν θα πρέπει να διέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 4 και 5». Το άρθρο 2 παράγραφος 6 ορίζει ότι η οδηγία δεν εφαρμόζεται στις εκπομπές που απευθύνονται αποκλειστικά προς τρίτες χώρες και των οποίων δεν γίνεται άμεση ή έμμεση λήψη από το κοινό σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη.

[8] Αυτοί οι αριθμοί βασίζονται στα στοιχεία που έχει δημοσιεύσει το Ευρωπαϊκό Οπτικοακουστικό Παρατηρητήριο στις επετηρίδες για τα έτη 2001, 2002 και 2003. Περιλαμβάνουν τους κρατικούς και ιδιωτικούς εθνικούς σταθμούς που διαθέτουν άδεια για αναλογική επίγεια εκπομπή, καθώς και τους καλωδιακούς ή/και δορυφορικούς ή/και DTT σταθμούς. Δεν περιλαμβάνουν τους μη ευρωπαϊκούς σταθμούς που απευθύνονται στα κράτη μέλη της ΕΕ, τους σταθμούς που απευθύνονται σε τρίτες χώρες και τους περιφερειακούς, τοπικούς ή εδαφικής εμβέλειας σταθμούς, καθώς και τις περιφερειακές ή τοπικές χρονοθυρίδες σε εθνικούς σταθμούς.

Αυτή η ανάπτυξη αποτυπώνεται επίσης στα αποτελέσματα της αξιολόγησης των εκθέσεων των κρατών μελών για την παρούσα περίοδο αναφοράς. Ο συνολικός αριθμός των

δηλωμένων σταθμών που εμπίπτουν στα άρθρα 4 και 5 [9] ανήλθε από 472 το 2001 σε 503 το 2002.

[9] Ο αριθμός αυτός προέκυψε ως υπόλοιπο μετά τον υπολογισμό του συνολικού αριθμού των δηλωμένων σταθμών μείον τον αριθμό των σταθμών που εξαιρούνται λόγω της φύσης των προγραμμάτων τους (πρόγραμμα εξ ολοκλήρου αποτελούμενο από ειδήσεις, αθλητικές εκδηλώσεις, τηλεοπτικά παιχνίδια, διαφημίσεις, υπηρεσίες τηλεκειμενογραφίας ή τηλεαγορά) και μείον τον αριθμό των σταθμών που δεν λειτουργούσαν. Περιλήφθηκαν επίσης οι σταθμοί για τους οποίους τα κράτη μέλη παρέλειψαν να κοινοποιήσουν στοιχεία σχετικά με τα άρθρα 4 ή 5.

2.1.2. Τρόποι εφαρμογής και παρακολούθηση από τα κράτη μέλη

Η δεύτερη γενική παρατήρηση αφορά τη μεθοδολογία των κρατών μελών για την εκπλήρωση της υποχρέωσής τους να υποβάλλουν εκθέσεις σύμφωνα με την οδηγία. Μερικά κράτη μέλη δεν κατάφεραν και πάλι να παράσχουν πλήρεις και αναλυτικές πληροφορίες, ιδίως όσον αφορά τους δορυφορικούς ή/και καλωδιακούς τηλεοπτικούς σταθμούς που συχνά παραλείπονταν στις εθνικές εκθέσεις. Παράδειγμα οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία που παρέλειψαν να αναφερθούν σε σημαντικό αριθμό σταθμών, αλλά και η Ιταλία που απέκλειε συστηματικά τους δορυφορικούς σταθμούς από τη στατιστική κατάστασή της βάσει του άρθρου 5. [10] Η επίγεια τηλεόραση, από την άλλη πλευρά, καλύφθηκε εκτενώς στις εκθέσεις των κρατών μελών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 της οδηγίας ισχύει για κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. [11]

[10] Η έκθεση «εξαίρεσε» τους δορυφορικούς σταθμούς από το πλαίσιο υποχρεωτικής υποβολής εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 5, και τούτο βάσει της εθνικής νομοθεσίας. Η Επιτροπή εξετάζει σήμερα αυτή την περίπτωση ως προς τη συμμόρφωσή της με το κοινοτικό δίκαιο.

[11] Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 4 παράγραφος 3 ορίζει ότι «η έκθεση αυτή περιλαμβάνει ιδίως μια στατιστική κατάσταση σχετικά με την επίτευξη του ποσοστού που αναφέρεται στο [άρθρο 4] και στο άρθρο 5 για κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, τους λόγους για τους οποίους, σε κάθε περίπτωση, δεν κατέστη δυνατό να επιτευχθεί το ποσοστό αυτό, καθώς και τα μέτρα που ελήφθησαν ή που προβλέπονται για την επίτευξή του.»

Είναι επίσης σημαντικό να αναφερθεί ότι τόσο η φύση όσο και η ένταση των ελέγχων συχνά διαφέρει κατά πολύ από το ένα κράτος μέλος στο άλλο: καθημερινή παρακολούθηση του προγραμματισμού, στατιστικές εκθέσεις, έρευνες, δειγματοληψία και εκτιμήσεις σε μερικές περιπτώσεις. Η παρακολούθηση μπορεί να πραγματοποιείται από ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή ή, σε άλλες περιπτώσεις, απευθείας από την αρμόδια κρατική υπηρεσία.

Οι μεθοδολογικές διαφορές στην εφαρμογή και την ερμηνεία των διατάξεων της οδηγίας περιπλέκουν το έργο του υπολογισμού των αριθμητικών στοιχείων που απεικονίζουν την ακριβή κατάσταση ως προς την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5. Ανεξάρτητα από αυτές τις μεταβλητές, τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση καθιστούν δυνατή τη διαπίστωση των τάσεων σε αυτό τον τομέα και τη συναγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν εγκριθεί. [12]

[12] Από αυτή την άποψη πρέπει να γίνει αναφορά στην ανεξάρτητη «Μελέτη αντικτύπου των μέτρων για την προώθηση της διανομής και παραγωγής τηλεοπτικών προγραμμάτων», η οποία προβλέπεται από το άρθρο 25α της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» και συντάσσεται αυτή την περίοδο. Τα αποτελέσματα της μελέτης πρόκειται να παρουσιαστούν στα τέλη του 2004.

2.1.3. Εργαλεία ανάλυσης και αξιολόγησης

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», η Επιτροπή είναι αρμόδια για τη διασφάλιση της εφαρμογής των άρθρων 4 και 5 σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης. Για να βοηθηθούν τα κράτη μέλη στην άσκηση των δικών τους αρμοδιοτήτων παρακολούθησης, η επιτροπή επαφών [13] έχει εκπονήσει κατευθυντήριες οδηγίες για την παρακολούθηση της εφαρμογής των άρθρων 4 και 5. Οι οδηγίες αυτές προορίζονται να υποστηρίξουν τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση της υποχρέωσής τους για υποβολή εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3, παρέχοντας διευκρινίσεις για μερικούς ορισμούς προκειμένου να αποφευχθούν οι διαφορές στην ερμηνεία.

[13] http://europa.eu.int/comm/avpolicy/regul/ twf/art45/controle45_en.pdf

Επί πλέον, αναπτύχθηκε μια σειρά δεικτών [14] που παρέχουν ένα αντικειμενικό πλαίσιο ανάλυσης, προκειμένου να αξιολογηθούν καλύτερα οι στατιστικές καταστάσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Αυτοί οι δείκτες απόδοσης βοηθούν στην αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη τηρούν λεπτομερέστερους ή αυστηρότερους κανόνες στους τομείς που καλύπτονται από την οδηγία «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» [15], εκμεταλλευόμενα την ευχέρεια που τους δίνει το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας, οι εν λόγω δείκτες βοηθούν στο σχηματισμό μιας γενικής εικόνας όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5.

[14] Πρβλ. παράρτημα 1 του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής.

[15] Στην πράξη, η πλειονότητα των κρατών μελών έχει εκμεταλλευθεί αυτή τη δυνατότητα (π.χ. εξαίρεση των ζωντανών εκπομπών στην Ιταλία, θετικός ορισμός των έργων που λαμβάνονται υπόψη στη Γερμανία). Έξι κράτη μέλη (E, F, I, NL, SF, UK) έχουν θεσπίσει απαιτήσεις υψηλότερων ποσοστών σε σχέση με αυτές που περιλαμβάνονται στην οδηγία, για μερικούς ή για όλους τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς τους (π.χ. απαίτηση 60% για μετάδοση ευρωπαϊκών έργων στη Γαλλία, μερίδιο 25% για τα έργα ανεξάρτητων παραγωγών στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Κάτω Χώρες, κ.λπ.).

Αυτό είναι το γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζεται η γνώμη που εκτίθεται στο παρόν έγγραφο. Προσδιορίζει τις γενικές τάσεις στην εφαρμογή των μέτρων προώθησης της διανομής και της παραγωγής ευρωπαϊκών τηλεοπτικών προγραμμάτων τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος χωριστά για την περίοδο 2001-2002.

2.2. Εφαρμογή του άρθρου 4

Σε αυτό το μέρος αναλύεται η επίτευξη του ποσοστού που αναφέρεται στο άρθρο 4 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» [16].

[16] Το άρθρο 4 παράγραφος 1 ορίζει ότι «τα κράτη μέλη μεριμνούν, κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με κατάλληλα μέσα, ώστε οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να αφιερώνουν σε ευρωπαϊκά έργα, κατά την έννοια του άρθρου 6, το μεγαλύτερο ποσοστό του χρόνου εκπομπής τους, εκτός του χρόνου των ειδήσεων, των αθλητικών εκδηλώσεων, των τηλεοπτικών παιχνιδιών, των διαφημίσεων, ή των υπηρεσιών τηλεκειμενογραφίας και τηλεαγοράς.»

Ο μέσος χρόνος μετάδοσης που αφιέρωσαν στα ευρωπαϊκά έργα οι τηλεοπτικοί σταθμοί με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση [17] σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 66,95% το 2001 και 66,10% το 2002, το οποίο αντιστοιχεί σε μείωση κατά 0,85%. Αυτή η ελαφρά μείωση πρέπει, εντούτοις, να εξεταστεί σε σχέση με μια γενική μεσοπρόθεσμη αύξηση του ποσοστού στον προγραμματισμό ευρωπαϊκών έργων. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (60,68% το 1999 και 62,18% το 2000) σημειώθηκε αύξηση 5,42 μονάδων σε μια τετραετία. Επομένως, η μεσοπρόθεσμη τάση ήταν σε γενικές γραμμές ανοδική. [18] Ανάλογα με το υπό εξέταση κράτος μέλος, ο μέσος χρόνος μετάδοσης κυμάνθηκε μεταξύ 46,98 % (Πορτογαλία) και 87% (Κάτω Χώρες) το 2001 και μεταξύ 48,67% (Ιρλανδία) και 80% (Λουξεμβούργο) το 2002. Η τάση όσον αφορά την αύξηση του μέσου χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2001-2002) ήταν θετική σε οκτώ κράτη μέλη, αμετάβλητη σε ένα και αρνητική σε έξι. Η γενική τάση ήταν επομένως ανοδική κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς.

[17] Τα στοιχεία για το ποσοστό του μέσου χρόνου μετάδοσης αφορούν τους σταθμούς με μερίδιο άνω του 3% στην αγορά τηλεθέασης.

[18] Πρβλ. πίνακα που ακολουθεί στη σελίδα 10, όπου παρουσιάζεται η εξέλιξη των βασικών δεικτών στην ΕΕ-15 σε διάστημα τεσσάρων ετών (1999-2002).

Όσον αφορά το συνολικό αριθμό σταθμών που τήρησαν ή και υπερέβησαν το μεγαλύτερο ποσοστό του άρθρου 4 (ευρωπαϊκά έργα) κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, ο μέσος όρος συμμόρφωσης για όλους τους σταθμούς σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 69,93% το 2001 και 74,53% το 2002, ήτοι αύξηση κατά 4,60 μονάδες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (68,58% το 1999 και 72,50% το 2000) σημειώθηκε αύξηση 5,95 μονάδων σε μια τετραετία (1999 -2002). Πρόκειται για αξιοσημείωτη άνοδο, δεδομένης της αύξησης του αριθμού των σταθμών, κατά κύριο λόγο των θεματικών σταθμών, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Οι μέσοι όροι συμμόρφωσης για όλα τα είδη σταθμών κυμάνθηκαν μεταξύ 38% (Σουηδία) και 100% (Φινλανδία) το 2001, και μεταξύ 43% (Σουηδία) και 100% (Φινλανδία) το 2002. Ο μέσος όρος συμμόρφωσης, όσον αφορά τον αριθμό σταθμών κάθε είδους, αυξήθηκε σε εννέα κράτη μέλη, παρέμεινε αμετάβλητος σε πέντε, ενώ σημείωσε πτώση σε ένα.

Αυτά τα σε γενικές γραμμές θετικά αποτελέσματα σε σχέση με την εφαρμογή του άρθρου 4 σε κοινοτικό επίπεδο - οι περισσότεροι δείκτες, με λίγες εξαιρέσεις, εμφανίζουν αύξηση κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2001-2002), ακόμη δε περισσότερο σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (1999 -2001) - δείχνουν ότι οι στόχοι της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» επιτυγχάνονται σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά την ένταξη ευρωπαϊκών έργων στα προγράμματα. Ο συνοπτικός πίνακας [19] παρουσιάζει την κατάσταση ως προς την εφαρμογή του άρθρου 4 σε ολόκληρη την Κοινότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2001-2002).

[19] Πρβλ. πίνακα 1 στο παράρτημα 2 του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής.

2.3. Εφαρμογή του άρθρου 5

Στο μέρος αυτό αναλύεται η επίτευξη των ποσοστών που αναφέρονται στο άρθρο 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» [20].

[20] Το άρθρο 5 ορίζει ότι «τα κράτη μέλη μεριμνούν, κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με τα κατάλληλα μέσα, ώστε οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να αφιερώνουν τουλάχιστον 10% του χρόνου εκπομπής τους, εκτός των ειδήσεων, των αθλητικών εκδηλώσεων, των τηλεοπτικών παιχνιδιών, των διαφημίσεων ή των υπηρεσιών τηλεκειμενογραφίας και τηλεαγοράς, ή, εναλλακτικά, κατ' επιλογή του κράτους μέλους, το 10% τουλάχιστον του προϋπολογισμού των προγραμμάτων τους, σε ευρωπαϊκά έργα παραγωγών ανεξαρτήτων από ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς.»

Όπως επισημάνθηκε ανωτέρω όσον αφορά τη μεθοδολογία, μερικά κράτη μέλη δεν παρείχαν εκτενείς πληροφορίες, ιδίως για τους δορυφορικούς σταθμούς σε σχέση με το άρθρο 5. Ορισμένα κράτη μέλη παρέλειψαν εντελώς τα σχετικά στοιχεία από τις εκθέσεις τους, π.χ. «εξαιρώντας» τους σχετικούς σταθμούς. [21] Επί πλέον, για μερικούς σταθμούς δεν δόθηκε κανένα στοιχείο όσον αφορά το επαρκές ποσοστό των πρόσφατων ευρωπαϊκών έργων.

[21] Η Ιταλία είναι το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα από αυτή την άποψη.

Επ' αυτού, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 ισχύουν για κάθε τηλεοπτικό πρόγραμμα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Είναι ευθύνη κάθε κράτους μέλους να διαβιβάζει αναλυτικό κατάλογο όλων των τηλεοπτικών σταθμών που καλύπτονται από το άρθρο 5 της οδηγίας και να παρέχει πλήρη στοιχεία σχετικά με αυτούς. Τα κράτη μέλη δεν έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν γενικές «εξαιρέσεις» από τις υποχρεώσεις στο πλαίσιο της οδηγίας, εκτός από τις περιπτώσεις που προσδιορίζονται από την ίδια την οδηγία.

Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται κατωτέρω πρέπει να εξεταστούν έχοντας υπόψη ότι οι σταθμοί για τους οποίους δεν γνωστοποιήθηκε κανένα στοιχείο δεν συμπεριλήφθηκαν στον υπολογισμό των διαφόρων δεικτών απόδοσης, π.χ. του (μέσου) χρόνου μετάδοσης ευρωπαϊκών έργων ή του μέσου όρου συμμόρφωσης. [22]

[22] Πρβλ. δείκτες 1 και 2 στο παράρτημα 1 του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής.

Το πρώτο εξαγόμενο από την αξιολόγηση των εκθέσεων των κρατών μελών σε σχέση με το απαιτούμενο ελάχιστο ποσοστό του 10% σύμφωνα με το άρθρο 5 αφορά το μέσο χρόνο μετάδοσης ή, ανάλογα με την επιλογή του κράτους μέλους κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό του δίκαιο, το μέσο προϋπολογισμό των προγραμμάτων [23] που διατίθεται για ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων [24] παραγωγών: το μέσο ποσοστό των έργων ανεξάρτητων παραγωγών που μεταδόθηκαν από όλους τους ευρωπαϊκούς σταθμούς σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 37,75% το 2001 και 34,03% το 2002, ήτοι μείωση κατά 3,72 μονάδες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (37,51% το 1999 και 40,47% το 2001), σημειώθηκε μείωση κατά 3,48 μονάδες σε μια τετραετία. Το μέσο ποσοστό που αφιερώθηκε για έργα αυτού του είδους κυμάνθηκε, ανάλογα με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, μεταξύ 21,33% (Ιταλία) και 68,92% (Κάτω Χώρες) το 2001, και μεταξύ 18,78% (Ιταλία) και 61,42% (Αυστρία) το 2002. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, το μέσο ποσοστό των ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών σημείωσε αύξηση σε έξι κράτη μέλη και μείωση σε εννέα.

[23] Στην πράξη, μόνο οι επίγειοι σταθμοί και τέσσερεις καλωδιακοί και δορυφορικοί σταθμοί υπό γαλλική δικαιοδοσία επέλεξαν αυτή την εναλλακτική δυνατότητα.

[24] Κατά την έννοια της αιτιολογικής σκέψης 31 της οδηγίας 97/36/EK της 30ής Ιουνίου 1997, η οποία προβλέπει ότι (ενδεικτική απαρίθμηση κριτηρίων): «(...) τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν την έννοια του "ανεξάρτητου παραγωγού" λαμβάνοντας υπόψη κριτήρια όπως το ιδιοκτησιακό καθεστώς της εταιρείας παραγωγής, το πλήθος των προγραμμάτων που παρέχονται στον ίδιο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό καθώς και την ιδιοκτησία των παραγώγων δικαιωμάτων».

Η δεύτερη διαπίστωση αφορά το συνολικό αριθμό σταθμών κάθε είδους που τήρησαν ή και υπερέβησαν το ελάχιστο ποσοστό του 10% για τα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών. Ο μέσος όρος συμμόρφωσης για τους σταθμούς σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 90,67% το 2001 και 89,13% το 2002, ήτοι ελαφρά μείωση κατά 1,54 μονάδες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (85,02% το 1999 και 84,81% το 2000) σημειώθηκε αύξηση κατά 4,11 μονάδες σε μια τετραετία. Ο μέσος όρος συμμόρφωσης για τους σταθμούς σε κάθε κράτος μέλος κυμάνθηκε από 72% (Ελλάδα) έως 100% (Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) το 2001 και από 71% (Σουηδία) έως 100% (Δανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Αυστρία και Φινλανδία) το 2002. Ο μέσος όρος συμμόρφωσης αυξήθηκε σε έξι κράτη μέλη, παρέμεινε αμετάβλητος σε τέσσερα (σε τρία στο 100%), ενώ σημείωσε πτώση σε πέντε.

Το τρίτο αποτέλεσμα αφορά το μέσο μερίδιο που αφιερώθηκε σε κοινοτικό επίπεδο στα πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών, δηλ. έργα που μεταδόθηκαν μέσα σε μια πενταετία από τότε που παρήχθησαν. Το μέσο μερίδιο, για σταθμούς σε όλα τα κράτη μέλη, που αφιερώθηκε σε πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών ήταν 61,78% το 2001 και 61,96% το 2002, ήτοι ελαφρά αύξηση κατά 0,18 μονάδες κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Τα ποσοστά αυτά αφορούν όλα (πρόσφατα και μη) τα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (53,80% το 1999 και 55,71% το 2000) σημειώθηκε αύξηση κατά 8,16 μονάδες σε μια τετραετία. Συνεπώς, με μια μεσοπρόθεσμη προοπτική επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την ανάπτυξη των έργων ανεξάρτητων παραγωγών. Το μέσο μερίδιο που αφιερώθηκε σε έργα αυτού του είδους κυμάνθηκε, ανάλογα με το κράτος μέλος, μεταξύ 22,72% (Ισπανία) και 98,75% (Ιρλανδία) το 2001, και μεταξύ 23,75% (Ισπανία) και 98,75% (Ιρλανδία) το 2002. Σε επτά κράτη μέλη σημειώθηκε θετική αύξηση του μέσου ποσοστού που αφιερώνεται σε έργα αυτού του είδους, σε ένα το εν λόγω ποσοστό παρέμεινε αμετάβλητο και σε επτά σημειώθηκε μείωση. Σε σχέση με το συνολικό υπολογιζόμενο χρόνο μετάδοσης, τα πρόσφατα έργα ανεξάρτητων παραγωγών ήταν σταθερά πάνω από το 20%, με μια ελαφρά αύξηση 0,92% μονάδων σε μια τετραετία.

Στο συνοπτικό πίνακα [25] δίνεται μια γενική εικόνα της εφαρμογής του άρθρου 5 σε κοινοτικό επίπεδο κατά τη διάρκεια της σχετικής περιόδου (2001 -2002).

[25] Πρβλ. πίνακα 2 στο παράρτημα 2 του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής

3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα κύρια συμπεράσματα που μπορούν να αντληθούν από τις εκθέσεις των κρατών μελών σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 για την περίοδο 2001-2002 παρουσιάζονται κατωτέρω. Στο παράρτημα 3 του εγγράφου εργασίας των υπαλλήλων της Επιτροπής υπάρχει λεπτομερής ανάλυση της εφαρμογής των άρθρων 4 και 5 σε κάθε κράτος μέλος, ενώ στο παράρτημα 4 περιλαμβάνονται περιλήψεις των εκθέσεων των κρατών μελών.

Τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με το μέσο χρόνο μετάδοσης για την ΕΕ-15 δείχνουν ότι για πρώτη φορά δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τον προγραμματισμό ευρωπαϊκών έργων (άρθρο 4). Εντούτοις, παρά την ελαφρά μείωση

(-0,85 μονάδες) κατά τη διάρκεια της παρούσας περιόδου αναφοράς (2001-2002), παρατηρήθηκε μια εμφανέστερη αύξηση 5,42 μονάδων σε μια τετραετία (1999-2002), γεγονός που καταδεικνύει μια σταθεροποίηση στον προγραμματισμό ευρωπαϊκών έργων σχεδόν στα 2/3 του συνολικού υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης. Συνεπώς, με μια μεσοπρόθεσμη προοπτική το άρθρο 4 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» έχει εφαρμοστεί σε γενικές γραμμές κατά τρόπο ικανοποιητικό.

Όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 5, η τάση είναι λιγότερο θετική. Για πρώτη φορά σημειώθηκε - εξετάζοντας τους μέσους όρους της ΕΕ - μείωση τόσο εντός της παρούσας περιόδου αναφοράς (-3,70 μονάδες) όσο και σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (-3,46 μονάδες). Εντούτοις, ο μέσος όρος της ΕΕ για τη μετάδοση ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών ήταν σταθερά σε επίπεδα σαφώς πάνω από το ελάχιστο ποσοστό του 10% που ορίζει η οδηγία. Επί πλέον, σημειώθηκαν σχετικά υψηλά επίπεδα μεταδόσεων πρόσφατων ευρωπαϊκών έργων από ανεξάρτητους παραγωγούς [26]. Σε σχέση με τα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών στο σύνολό τους (πρόσφατα και μη), τα πρόσφατα έργα παρουσίασαν ακόμη και αύξηση. Από αυτή την άποψη, η θετική εξέλιξη κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς έδωσε συνέχεια στη θετική τάση της προηγούμενης περιόδου αναφοράς (1999-2001). Η συνολική εκτίμηση είναι επομένως ότι οι στόχοι του άρθρου 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» έχουν σαφώς επιτευχθεί. Η εφαρμογή του άρθρου 5 όσον αφορά τον προγραμματισμό πρόσφατων ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών ήταν σε γενικές γραμμές ικανοποιητική.

[26] Τα πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών είχαν κατά τη διάρκεια της τετραετίας σταθερά άνω του 1/5 του συνολικού υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης, που αντιστοιχεί περίπου στα 2/3 των έργων ανεξάρτητων παραγωγών.

Ο συνοπτικός πίνακας στο τέλος της παρούσας έκθεσης παρουσιάζει την εξέλιξη των βασικών δεικτών απόδοσης στην ΕΕ-15 (μέσος όρος ΕΕ όσον αφορά τις μεταδόσεις ευρωπαϊκών έργων, ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών και πρόσφατων ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών) σε μια περίοδο τεσσάρων ετών (1999 - 2002).

Οι εθνικές εκθέσεις αποτυπώνουν - με μερικές εξαιρέσεις - μια γενικά ικανοποιητική εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 από τα κράτη μέλη (ευρωπαϊκά έργα) κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2001-2002). Οκτώ κράτη μέλη αύξησαν το μέσο μεγαλύτερο ποσοστό κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. Επίσης, από μια μεσοπρόθεσμη προοπτική, σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (1999-2000), στα περισσότερα κράτη μέλη σημειώθηκε, σύμφωνα και με την αρχή της προοδευτικότητας, σταθερή πρόοδος σε εθνικό επίπεδο. Εννέα κράτη μέλη αύξησαν το μέσο μεγαλύτερο ποσοστό σε σχέση με το 1999.

Όσον αφορά το άρθρο 5 (ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών), για τα περισσότερα κράτη μέλη τα αποτελέσματα είναι λιγότερο θετικά. Μόνο έξι κράτη μέλη αύξησαν το ελάχιστο ποσοστό κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, ενώ σημειώθηκε αρνητική τάση σε εννέα κράτη μέλη. Δεν σημειώθηκε επίσης καμία σημαντική βελτίωση σε εθνικό επίπεδο σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Αν και παρατηρήθηκε βελτίωση σε επτά κράτη μέλη, σε οκτώ άλλα σημειώθηκε πτώση σε σχέση με τα ποσοστά του 1999. Ωστόσο, αυτή η τάση μετριάζεται με δύο στοιχεία. Πρώτον, οι μειώσεις όσον αφορά το άρθρο 5 σε εθνικό επίπεδο ήταν συγκριτικά μέτριες από την άποψη των ποσοστιαίων μονάδων. [27] Δεύτερον, όπως επισημάνθηκε ήδη ανωτέρω, σε γενικές γραμμές, η μέση μετάδοση ευρωπαϊκών έργων ανεξάρτητων παραγωγών σταθεροποιήθηκε κατά τη διάρκεια της τετραετίας σε περισσότερο από το 1/3 του συνολικού υπολογιζόμενου χρόνου μετάδοσης. [28] Μολονότι το άρθρο 5 ορίζει μόνο ένα «ελάχιστο» όριο, εν πάση περιπτώσει πρόκειται για αξιοσημείωτη αναλογία.

[27] Με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες και την Πορτογαλία, όλες οι μειώσεις ήταν κάτω από το 3% για την παρούσα περίοδο αναφοράς.

[28] Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 1/2 των ευρωπαϊκών έργων συνολικά (ανεξάρτητων παραγωγών και μη).

Κατά συνέπεια, η λεπτομερής εξέταση των εκθέσεων των κρατών μελών καταδεικνύει, μέσα σε ένα πλαίσιο γενικής αύξησης του αριθμού των σταθμών, σταθερότητα στη μετάδοση ευρωπαϊκών έργων, συμπεριλαμβανομένων - σε μικρότερο βαθμό - των έργων ανεξάρτητων παραγωγών, ιδίως όσον αφορά τα πρόσφατα έργα.

Αυτή η γενικά θετική κατάσταση πρέπει, εντούτοις, να αναλυθεί ειδικότερα δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν κοινοποίησαν στοιχεία για ένα σημαντικό αριθμό σταθμών που εμπίπτουν στα άρθρα 4 και 5. Από αυτή την άποψη, καλό θα είναι η Επιτροπή να υπενθυμίσει στα κράτη μέλη ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερους ελέγχους και παρακολούθηση των σχετικών σταθμών, καθώς και ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί - για λόγους θεμιτού ανταγωνισμού - ότι οι σταθμοί αυτοί συμμορφώνονται με την υποχρέωσή τους βάσει της εθνικής νομοθεσίας να κοινοποιούν τα απαιτούμενα στοιχεία όπως το κάνουν άλλοι σταθμοί. Επί πλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι σχετικοί σταθμοί επιτυγχάνουν - κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και με τα κατάλληλα μέσα - τα ποσοστά του χρόνου μετάδοσης που ορίζονται στα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα», σύμφωνα με την αρχή της προοδευτικότητας.

Στην πράξη, οι λόγοι που προβλήθηκαν για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης [29] ήταν συνήθως περισσότεροι του ενός στις εκθέσεις των κρατών μελών. Επί πλέον, δεν διέφεραν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο ή σε σύγκριση με τους λόγους που προβλήθηκαν για τις προηγούμενες περιόδους αναφοράς. Οι εν λόγω σταθμοί είναι συνήθως οι ίδιοι στα διάφορα κράτη μέλη που τους αναφέρουν στις εκθέσεις.

[29] Οι συχνότεροι λόγοι ήταν οι ακόλουθοι: Όμιλοι σταθμών που ανήκουν στον ίδιο ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό τηρούν, ως σύνολο, το μεγαλύτερο ποσοστό αλλά όχι ο καθένας χωριστά? θεματική φύση των προγραμμάτων των σταθμών και επιτεύχθηκε πρόοδος? η πρόσφατη αλλαγή φύσης του σταθμού? θυγατρικές επιχειρήσεις εταιρειών που δεν εδρεύουν στην ΕΕ.

Τελικά, από την αξιολόγηση των διαπιστώσεων που παρουσιάζονται ανωτέρω προκύπτει ότι οι στόχοι των άρθρων 4 και 5 της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» έχουν επιτευχθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς (2001 -2002), αλλά και σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς (1999-2000).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΕΕ Ευρωπαϊκά έργα (σε σχέση με το συνολικό υπολογιζόμενο χρόνο μετάδοσης)

ΑΠ Ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών (σε σχέση με το συνολικό υπολογιζόμενο χρόνο μετάδοσης [30])

[30] Ή, ανάλογα με την επιλογή του κράτους μέλους κατά τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό του δίκαιο, ο μέσος προϋπολογισμός των προγραμμάτων που αφιερώνονται στα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών.

ΠΕ (% των ΑΠ) Πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών (σε σχέση με τα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών)

ΠΕ Πρόσφατα ευρωπαϊκά έργα ανεξάρτητων παραγωγών (σε σχέση με το συνολικό υπολογιζόμενο χρόνο μετάδοσης).