ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση Μέτρα χρηματοδοτικής συνδρομής υπέρ των καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης (SEC(2001)1139)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. Γενική εισαγωγή

2. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ

2.1. Εισαγωγή

2.2. Περιγραφή του μηχανισμού

2.3. Κατάσταση του προϋπολογισμού

2.3.1. Σύντομη επισκόπηση

2.3.2. Γεωγραφική κατανομή

2.3.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

2.3.4. Εκταμιεύσεις

2.3.5. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

2.3.6. Λογαριασμοί

2.4. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

2.5. Αποδέκτριες ΜΜΕ

2.6. Απασχόληση

3. Joint European Venture (JEV)

3.1. Εισαγωγή

3.2. Περιγραφή του προγράμματος

3.3. Ανάπτυξη του προγράμματος

3.4. Κατάσταση του προϋπολογισμού

3.4.1. Σύντομη επισκόπηση

3.4.2. Γεωγραφική κατανομή

3.4.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

3.4.4. Εκταμιεύσεις

3.4.5. Λογαριασμοί

3.5. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

3.6. Εξέταση των σχεδίων

3.7. Απασχόληση

4. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

4.1. Εισαγωγή

4.2. Περιγραφή του Μηχανισμού

4.3. Κατάσταση του προϋπολογισμού

4.3.1. Σύντομη επισκόπηση

4.3.2. Γεωγραφική κατανομή

4.3.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

4.3.4. Κάλυψη των ζημιών

4.3.5. Λογαριασμοί

4.4. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

4.5. Αποδέκτριες ΜΜΕ

4.6. Απασχόληση

5. Συμπεράσματα

5.1. Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

5.2. Πολυετές πρόγραμμα

Τα παραρτήματα περιλαμβάνονται στο eγγραφο εργασιας των υπηρεσιων της Επιτροπής SEC(2001) 1139.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ

2.1. Κατανομή των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου ανά χώρα

2.2. Εγκρίσεις επενδύσεων στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανά τριμηνία

2.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

2.4. Εκταμιεύσεις προς τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

2.5. Επενδύσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου σε αποδέκτριες ΜΜΕ

2.6. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

4.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα

4.2. Πιστώσεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ανά τριμηνία

4.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

4.4. Δάνεια χορηγηθέντα σε ΜΜΕ και αντίστοιχες επενδύσεις

4.5. Χρησιμοποίηση από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ

2.1. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

2.2. Πραγματοποιηθείσες επενδύσεις

2.3. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

2.4. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

2.5. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ που ανήκουν σε χαρτοφυλάκια

2.6. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ σε χαρτοφυλάκια

2.7. Αντίκτυπος στην απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

3.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα

3.2. Κατάσταση των σχεδίων

3.3. Κατανομή των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων ανά χώρα

3.4. Κατανομή των εταίρων σε κοινές επιχειρήσεις ανά χώρα

3.5. Τομέας δραστηριότητας των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων

3.6. Απασχόληση στις ΜΜΕ εταίρους

4.1. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

4.2. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

4.3. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά έτος ίδρυσης

Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

1. Γενική εισαγωγή

Η ετήσια έκθεση 2000 σχετικά με την Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση συντάσσεται δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 1, της απόφασης του Συμβουλίου (απόφαση 98/347/ΕΚ) που εκδόθηκε στις 19 Μαΐου 1998. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση για τη συντελεσθείσα πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των τριών χρηματοδοτικών μέσων, δηλαδή του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ, του Μηχανισμού JEV και του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Το παρόν έγγραφο είναι η δεύτερη έκθεση αυτού του τύπου. εξετάζει τις εξελίξεις που επήλθαν από το 1999 και σκιαγραφεί τις μελλοντικές προοπτικές της Πρωτοβουλίας.

Η έκθεση διαιρείται σε τρία τμήματα, ένα ανά χρηματοδοτικό μέσο, και συμπληρώνεται από παραρτήματα, τα οποία αφορούν ιδίως στατιστικές για τις ΜΜΕ που υποστηρίζονται είτε από το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ είτε από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Οι στατιστικές αυτές βασίζονται σε ερωτηματολόγια και δεδομένα, σχετικά με το έτος 1999, τα οποία υποβλήθηκαν στην Επιτροπή στο τέλος του 2000. Τα δεδομένα αυτά που διατίθενται σήμερα για πρώτη φορά δεν επισυνάπτονταν στην πρώτη έκθεση. Τέλος, στο συμπέρασμα περιγράφονται περαιτέρω εξελίξεις σχετικά με την Πρωτοβουλία στο πλαίσιο του Πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (2001-2005).

Η «Επιτροπή απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέβαλε, το Νοέμβριο του 2000, έκθεση (A5-0335/00) σε ανταπόκριση στην πρώτη ετήσια έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Στα συμπεράσματα της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας στις 23-24 Μαρτίου 2000 έγινε έκκληση για νέους στρατηγικούς σκοπούς για την Ένωση: να μετατραπεί στη δυναμικότερη και ανταγωνιστικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Στα συμπεράσματα της Λισσαβώνας οι ΜΜΕ θεωρούνται στρατηγικό εργαλείο για την ανάπτυξη μιας δυναμικής και ανταγωνιστικής οικονομίας της γνώσης. Τα μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξής τους επικεντρώνονται στη βελτίωση των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας για τις ΜΜΕ και στη δημιουργία ενός φιλικότερου περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στο στάδιο εκκίνησης ή ανάπτυξης.

Ανταποκρινόμενη σε αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας, η Επιτροπή κατάρτισε, τον Οκτώβριο του 2000, ένα έγγραφο αναθεώρησης σχετικά με τα ειδικά χρηματοδοτικά μέσα της Κοινότητας για τις ΜΜΕ, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο για μελλοντική κοινοτική δράση, η οποία θα συνεχίσει να παρέχεται μέσω τεσσάρων θυρίδων (δάνεια, μετοχικό κεφάλαιο, εγγυήσεις και επιχορηγήσεις). Το Συμβούλιο Ecofin χαιρέτισε το έγγραφο αναθεώρησης στις 7 Νοεμβρίου 2000. Ενέκρινε επίσης την πρόταση της Επιτροπής να συνενωθούν τα παρόμοια χρηματοδοτικά μέσα της Επιτροπής υπό μία γραμμή του προϋπολογισμού και μία νομική βάση. Κατά συνέπεια, διάφορα κοινοτικά προγράμματα για τις ΜΜΕ έχουν συμπεριληφθεί στο πλαίσιο του Πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα 2001-2005 (MAP), που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 20 Δεκεμβρίου 2000 (2000/819/ΕΚ). Το νέο MAP προτείνει τροποποιήσεις και επεκτάσεις του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ και του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Προβλέπει επίσης την απλούστευση του Προγράμματος JEV και την προσαρμογή των κριτηρίων επιλεξιμότητάς του προκειμένου να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες των ΜΜΕ. Επιπλέον, η δράση Κεφαλαίου Εκκίνησης (πρώην CREA), αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των χρηματοδοτικών μέσων του MAP.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) διαχειρίζεται δύο από τους μηχανισμούς της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση σε βάση διαχειριστικής καταπίστευσης. Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι μετά τη μεταρρύθμισή του τον Ιούνιο του 2000 το ΕΤΕ έχει καταστεί ο εξειδικευμένος φορέας επιχειρηματικού κεφαλαίου του ομίλου ΕΤΕπ και ενίσχυσε το ρόλο του ως εγγυητή για να εξασφαλιστεί η συνεχής και αποτελεσματική υποστήριξη των ΜΜΕ. Σκοπός είναι να επιτευχθούν οι στόχοι της Κοινότητας στους βασικούς αυτούς τομείς για την ανάπτυξη και την απασχόληση στα κράτη μέλη της Ένωσης και, για πρώτη φορά, επίσης στις υπό ένταξη χώρες.

2. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ

2.1. Εισαγωγή

Οι καινοτόμες ΜΜΕ τεχνολογικής βάσης, καθώς και οι επιχειρήσεις στη φάση εκκίνησης, αντιμετωπίζουν συχνά δυσχέρειες για να έχουν πρόσβαση στα παραδοσιακά μέσα χρηματοδότησης λόγω προβλημάτων όπως η σχετικά υψηλή αναλογία άυλων στοιχείων του ενεργητικού και η έλλειψη σταθερών ταμειακών ροών. Συχνά θεωρείται ότι οι επιχειρήσεις αυτές ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις ΜΜΕ των παραδοσιακών τομέων, εξού και η ανάγκη για επιχειρηματικό κεφάλαιο, που αποτελεί κρίσιμης σημασίας πηγή χρηματοδότησης για τις εν λόγω ΜΜΕ. Η ανάγκη για επιχειρηματικά κεφάλαια αυξάνεται εξαιτίας του ότι πολλές καινοτόμες ΜΜΕ αναπτύσσονται ή αναμένεται να αναπτυχθούν ταχύρυθμα, πράγμα που καθιστά τη χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου την καταλληλότερη μορφή χρηματοδότησης για τις ανάγκες τους.

Η διαθεσιμότητα ευρωπαϊκού επιχειρηματικού κεφαλαίου κατέγραψε σημαντική αύξηση κατά τα τελευταία έτη. Στην Επετηρίδα 2000 της Ευρωπαϊκής Ένωσης Επιχειρηματικού Κεφαλαίου (EVCA) αναφέρεται ότι οι επενδύσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 70% το 1999 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, έως περίπου 12 δισ. ευρώ (0,14% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος - ΑΕγχΠ).

Παρά την ταχεία ανάπτυξη που σημείωσε κατά την τελευταία πενταετία, η αγορά επιχειρηματικού κεφαλαίου της ΕΕ εξακολουθεί να υστερεί σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με τις ΗΠΑ. Επιπροσθέτως, η αγορά μετοχικού κεφαλαίου της ΕΕ τείνει να εστιάζεται στα πιο προχωρημένα στάδια επενδύσεων με μεγαλύτερη κερδοφορία παρά στις επενδύσεις πρώιμου σταδίου σε καινοτόμες ΜΜΕ τεχνολογικής βάσης.

Εντούτοις, τα τελευταία έτη σημειώθηκε μια στροφή προς τις επενδύσεις πρώιμου σταδίου και στην υψηλή τεχνολογία. Τα στοιχεία του EVCA δείχνουν ότι οι επενδύσεις πρώιμου σταδίου διπλασιάστηκαν το 1999 σε 3 δισ. ευρώ σε σχέση με το 1998 και ότι είχαν δεκαπλασιαστεί σε σχέση με το 1995. Η ανάλυση της προβλεπόμενης κατανομής των κεφαλαίων που αντλήθηκαν το 1999 επιβεβαιώνει την τάση αυτή, με περίπου 5,5 δισ. ευρώ (22% του συνόλου) που διατέθηκαν για μελλοντικές επενδύσεις πρωίμου σταδίου.

Από την έρευνα που διενέργησε η EVCA στα μέσα του 2000 προκύπτει ότι, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000, το 44% των ευρωπαϊκών εταιρειών στις οποίες έγιναν επενδύσεις βρισκόταν στη φάση εκκίνησης ή σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, ενώ το 19% των συνολικών επενδύσεων διατέθηκαν στις επιχειρήσεις αυτές. Το μέσο επενδυθέν ποσό ήταν 1 εκατ. ευρώ σε εταιρείες στη φάση εκκίνησης και 1,4 εκατ. ευρώ σε εταιρείες σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Οι επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 50% του συνόλου των εταιρειών στις οποίες έγιναν επενδύσεις και έχουν λάβει το 33% του συνολικού επενδυθέντος ποσού. Ωστόσο, η πρόσφατη αιφνίδια πτώση των τεχνολογικών μετοχών ενδέχεται να αλλάξει ουσιαστικά αυτά τα αριθμητικά στοιχεία.

Ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ λειτουργεί υπό τη διαχείριση του ΕΤΕ που συμβάλλει στην επιδίωξη των στόχων της Κοινότητας. Πιο συγκεκριμένα, έχει ως αποστολή την ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης - με κέντρο βάρους την καινοτομία, την ανάπτυξη και την απασχόληση -, την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη συνοχή της Ένωσης.

Το ΕΤΕ δρα ανεξάρτητα και με εμπορικά κριτήρια, με γνώμονα τους όρους της αγοράς. Σύμφωνα με το άρθρο 24 του καταστατικού του, επιδιώκει εύλογες αποδόσεις για τους μετόχους του.

Τα ακόλουθα κεφάλαια σχετικά με Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ καταρτίστηκαν με βάση τις ετήσιες εκθέσεις που υποβλήθηκαν από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου τα οποία συμμετέχουν στο Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ που διαχειρίζεται το ΕΤΕ. Οι πληροφορίες αυτές καλύπτουν την περίοδο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Η έκθεση συμπληρώνεται με ένα ειδικό παράρτημα για τις ΜΜΕ (παράρτημα 2), το οποίο βασίζεται σε έρευνα που διενεργήθηκε στα μέσα του 2000 σχετικά με τις αποδέκτριες ΜΜΕ, στις οποίες επένδυσαν ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου που συμμετέχουν στο Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι πληροφορίες αυτές αφορούν το έτος 1999.

2.2. Περιγραφή του μηχανισμού

Στόχος του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ είναι να αυξηθεί η διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων για καινοτόμες ΜΜΕ κατά την ίδρυσή τους και τα πρώιμα στάδια της ανάπτυξής τους.

Το ΕΤΕ επενδύει σε εξειδικευμένα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου που έχουν ιδρυθεί ειδικά για την παροχή μετοχικού κεφαλαίου ή άλλων μορφών επιχειρηματικού κεφαλαίου σε ΜΜΕ. Τα ταμεία με τα οποία ασχολείται ο μηχανισμός αυτός είναι μικρότερα ταμεία ή ταμεία που έχουν ιδρυθεί πρόσφατα, και ιδιαίτερα αυτά που λειτουργούν σε επίπεδο περιφέρειας, αυτά που συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους ή τεχνολογίες και αυτά που χρηματοδοτούν την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της Ε&Α.

Οι επενδύσεις πραγματοποιούνται σε ίση βάση με άλλους επενδυτές σε μετοχικό κεφάλαιο και πρέπει να αντιπροσωπεύουν 10% έως 25% του συνολικού κεφαλαίου του ταμείου επιχειρηματικού κεφαλαίου, με ανώτατο όριο τα 10 εκατ. ευρώ.

Προκειμένου να παρασχεθεί στο ΕΤΕ κάποια ευελιξία για την επιλογή των ταμείων και να μην αποκλείονται σοβαροί κατά τα άλλα υποψήφιοι, η επενδυτική πολιτική του μηχανισμού επιτρέπει στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου να διαθέσουν ένα μικρό ποσοστό των κεφαλαίων τους σε επενδύσεις εκτός της ΕΕ. Στην περίπτωση αυτή, η συμμετοχή του ΕΤΕ στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου μειώνεται κατά το αντίστοιχο ποσοστό.

Το ΕΤΕ εξετάζει τις προτάσεις χρηματοδότησης με βάση κριτήρια όπως το μέγεθος, το επίπεδο συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, η επενδυτική στρατηγική, η αγορά-στόχος, η ροή επενδυτικών ενεργειών, οι προτεινόμενοι όροι, το προσδοκώμενο ποσοστό απόδοσης, η διαχειριστική ομάδα που εργάζεται για το σχέδιο και ο βαθμός στον οποίο η επένδυση του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ στο ταμείο επιχειρηματικού κεφαλαίου αναμένεται ότι θα έχει καταλυτικό αποτέλεσμα στη συγκέντρωση κεφαλαίων. Δίνεται επίσης προσοχή ώστε να εξασφαλιστεί ότι το πρόγραμμα στο σύνολό του θα έχει ισορροπημένη γεωγραφική εκπροσώπηση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά την έγκριση των προτάσεων του ταμείου επιχειρηματικού κεφαλαίου από την Επιτροπή, το ΕΤΕ υπογράφει συμβατικές συμφωνίες με τους διαχειριστές του ταμείου και τους άλλους επενδυτές του ταμείου σε μετοχικό κεφάλαιο. Στη συνέχεια, το ΕΤΕ εκταμιεύει σταδιακά τα ποσά που έχουν διατεθεί στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου για να επενδυθούν σε ΜΜΕ.

2.3. Κατάσταση του προϋπολογισμού

2.3.1. Σύντομη επισκόπηση

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, οι συνολικές πιστώσεις του προϋπολογισμού του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ ανέρχονταν σε 168 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 59 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν το 2000.

2.3.2. Γεωγραφική κατανομή

Στο τέλος του 2000, το ΕΤΕ και οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν εγκρίνει κατ' αρχήν προτάσεις επενδύσεων σε 17 ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου, συνολικού ύψους 110 εκατ. ευρώ. Δέκα συμβάσεις υπογράφηκαν με το ΕΤΕ και δύο βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. Για τις πέντε υπόλοιπες συμβάσεις, οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν. Τα δώδεκα αυτά ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου αντιστοιχούν σε ποσό 80,7 εκατ. ευρώ, πράγμα που αντιπροσωπεύει το 48% του συνολικού κονδυλίου του προϋπολογισμού για το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ. Η συνολική μέγιστη χρηματοδότηση που θα συγκεντρωθεί από αυτά τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανέρχεται σε 440 εκατ. ευρώ.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η κατανομή των ποσών που αντιστοιχούν στα δώδεκα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανά χώρα παρουσιάζεται κατωτέρω:

Γράφημα 2.1. Κατανομή των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου ανά χώρα

Τα δέκα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου με τα οποία το ΕΤΕ έχει υπογράψει συμβάσεις καλύπτουν έξι κράτη μέλη για συνολικό ποσό 71,7 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 12,8 εκατ. ευρώ εξαρτώνται από την περαιτέρω συγκέντρωση κεφαλαίων από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου. Μια σύντομη περιγραφή των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 1).

Όσον αφορά τα δύο ταμεία, των οποίων οι αιτήσεις ακόμη εξετάζονται, το ΕΤΕ αναμένει να καταλήξει σε συμφωνία εντός των προσεχών μηνών.

Ο κύριος λόγος για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων με τα πέντε προαναφερόμενα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου οφείλεται στο ότι οι τελικοί επενδυτικοί όροι, που πρότειναν οι διαχειριστές των εν λόγω ταμείων, δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ (για παράδειγμα προσφορά προτιμησιακών όρων σε άλλους επενδυτές, υπολογισμός των τελών διαχείρισης μη σύμφωνος με την πρακτική της αγοράς, υπερκάλυψη του ταμείου).

2.3.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

Στο παρακάτω γράφημα παρουσιάζονται οι ανά τριμηνία εγκρίσεις των επενδύσεων σε ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου. Παρατηρείται ότι το χαμηλό επίπεδο δραστηριότητας κατά το έτος 2000 αντιστοιχεί στην περίοδο αναδιάρθρωσης του ΕΤΕ.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.2. Εγκρίσεις επενδύσεων στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανά τριμηνία

Στο παρακάτω γράφημα παρουσιάζεται η σωρευτική εξέλιξη των ποσών που εγκρίθηκαν κατ' αρχήν για 17 ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου (110 εκατ. ευρώ - τέλος 2000) σε σύγκριση με τους διαθέσιμους δεσμευμένους πόρους του προϋπολογισμού (168 εκατ. ευρώ - τέλος 2000).

Παρουσιάζεται επίσης η εξέλιξη του συνολικού ποσού των εν εξελίξει πράξεων (δηλαδή των υπογραφεισών συμβάσεων και των συμβάσεων που βρίσκονται ακόμη υπό εκπόνηση, για συνολικό ύψος 81 εκατ. ευρώ - τέλος 2000).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Τέλος, αναφέρονται τα ποσά που χορήγησε το ΕΤΕ στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου (72 εκατ. ευρώ - τέλος 2000).

Γράφημα 2.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

2.3.4. Εκταμιεύσεις

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, οι συνολικές εκταμιεύσεις προς τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανέρχονταν σε 32 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με 12 εκατ. ευρώ στο τέλος του 1999. Το συνολικό ποσοστό εκταμίευσης ανέρχεται σήμερα στο 45% των δεσμευμένων ποσών.

Σημειωτέον ότι τα πρώτα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ που υπέγραψαν σύμβαση με το ΕΤΕ (κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα του 1999) παρουσιάζουν ένα μέσο ποσοστό εκταμίευσης 63%. Λαμβανομένου υπόψη ότι η μέση επενδυτική περίοδος αυτών των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου είναι 4-5 έτη, αυτό το ποσοστό εκταμίευσης μπορεί να θεωρηθεί μάλλον ικανοποιητικό.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την εξέλιξη των εκταμιεύσεων των υποχρεώσεων του προϋπολογισμού προς τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου στις 31 Δεκεμβρίου 2000 σε σύγκριση με τα ποσά των υπογραφεισών συμβάσεων. Οι εκταμιεύσεις του ΕΤΕ πραγματοποιούνται παράλληλα με όλους τους λοιπούς επενδυτές στα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου, κατ' αναλογία προς τις επενδυτικές δεσμεύσεις τους. Τα εκταμιευθέντα ποσά χρησιμοποιούνται από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου για τις επενδύσεις τους σε ΜΜΕ.

Γράφημα 2.4. Εκταμιεύσεις προς τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

Στο παρακάτω γράφημα εμφανίζονται οι επενδύσεις που πραγματοποίησαν τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου σε αποδέκτριες ΜΜΕ σε σύγκριση με τις εκταμιεύσεις του ΕΤΕ προς τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου. Στα τέλη του 2000, ο λόγος της συνεισφοράς του μηχανισμού προς την επένδυση των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου ήταν 1/4.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 2.5. Επενδύσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου σε αποδέκτριες ΜΜΕ

2.3.5. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

Ορισμένα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ έχουν αρχίσει να εξοφλούν το χρέος τους προς το ΕΤΕ, μετά την πώληση της συμμετοχής τους σε ορισμένες επιτυχείς ΜΜΕ.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Κατά το έτος 2000, τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου επέστρεψαν στο ΕΤΕ συνολικό ποσό 9,6 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με 0,7 εκατ. ευρώ το 1999.

Γράφημα 2.6. Εξοφλήσεις από τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου

Σύμφωνα με το ΕΤΕ, η παραπάνω επίδοση είναι αρκετά ενθαρρυντική λαμβανομένου υπόψη ότι η πρώτη σύμβαση ενισχύσεων εκκίνησης του ΕΜΤ με ένα ταμείο επιχειρηματικού κεφαλαίου υπογράφηκε τον Ιανουάριο του 1999. Ωστόσο, η επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς στο τέλος του 2000 ενδέχεται να επιδράσει στο ρυθμό της πραγματοποίησης κερδών και στην περαιτέρω ανάπτυξη ορισμένων εταιρειών. Πράγματι, η πτώση των τεχνολογικών μετοχών είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της αποτίμησης ορισμένων εταιρειών στις οποίες έγιναν επενδύσεις, ενώ ορισμένες άλλες εταιρείες αναγκάστηκαν να αναβάλουν την εισαγωγή των μετοχών τους στο χρηματιστήριο.

Περισσότερες πληροφορίες για τις εταιρείες που έχουν αρχίσει να εξοφλούν το χρέος τους παρατίθενται στην παράγραφο 2.5 κατωτέρω.

Στην απόφαση του Συμβουλίου προβλέπεται ότι τα έσοδα από πραγματοποιηθείσες επενδύσεις μπορούν να επανεπενδυθούν κατά τα τέσσερα πρώτα έτη λειτουργίας του μηχανισμού. Η περίοδος επανεπένδυσης μπορεί να παραταθεί τρία έτη κατ' ανώτατο όριο, με την προϋπόθεση ότι η αξιολόγηση της λειτουργίας του μηχανισμού 48 μήνες μετά τη θέσπισή του θα είναι ικανοποιητική.

2.3.6. Λογαριασμοί

Οι οικονομικές καταστάσεις του μηχανισμού επισυνάπτονται στο παράρτημα 7.

2.4. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Τα περισσότερα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου, που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ, παρουσιάζουν εθνική, αν όχι περιφερειακή, εστίαση μολονότι ορισμένα από αυτά έχουν την ευχέρεια να επενδύουν σε πανευρωπαϊκή βάση. Προσανατολίζονται κυρίως προς επενδύσεις πρώιμου σταδίου σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, όπως οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών, το Διαδίκτυο, η υγεία και οι βιοεπιστήμες. Τούτο είναι σύμφωνο με τη δομή και τα κριτήρια επιλεξιμότητας του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ.

Μια σύντομη περιγραφή των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου, που έχουν συνάψει συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ, επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 1).

Από τη σκοπιά της εκπροσώπησης των χωρών, εφτά χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να μην καλύπτονται από το Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ, ήτοι η Αυστρία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία και η Ισπανία. Με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες, πρόκειται για τις χώρες στις οποίες η αγορά επιχειρηματικού κεφαλαίου, ιδίως όσον αφορά τις φάσεις εκκίνησης και αρχικής ανάπτυξης, είναι λιγότερο ανεπτυγμένη. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες αξιολογείται ένας αυξανόμενος αριθμός προτάσεων προερχόμενων από τις χώρες αυτές και έχουν αναληφθεί ειδικές επιχειρησιακές προσπάθειες για την ανάπτυξη συναλλαγών σε χώρες όπου ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα.

Όσον αφορά την Αυστρία, μια πράξη υπεβλήθη στο διοικητικό συμβούλιο του ΕΤΕ τον Απρίλιο.

Στην Ελλάδα, οι συνθήκες της αγοράς είναι τέτοιες ώστε είναι δύσκολο να εντοπιστούν δυνητικές επενδύσεις στο πλαίσιο μίας των εντολών του ΕΤΕ.

Στην Ιρλανδία, έχουν πραγματοποιηθεί προκαταρκτικές επαφές για μια πράξη που πρόκειται να δρομολογηθεί αργότερα στη διάρκεια του έτους.

Στην Ιταλία, έχουν πραγματοποιηθεί προκαταρκτικές επαφές για μια πράξη σχετικά με την οποία θα ληφθεί απόφαση κατά το έτος 2001. Η σχετική αίτηση έγκρισης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής θα αποσταλεί σε εύθετο χρόνο.

Στις Κάτω Χώρες, εξετάζονται διάφορες δυνατότητες στο πλαίσιο της διευρυμένης επενδυτικής πολιτικής του Μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ (επωαστήρια επιχειρήσεων, κεφάλαια εκκίνησης).

Στην Πορτογαλία, έχει εντοπιστεί μια ομάδα για δυνητική επένδυση, αλλά η πράξη αυτή χρήζει περαιτέρω επιμέλειας πριν μπορέσει να υποβληθεί.

Στην Ισπανία, μια δυνατότητα που είχε εντοπιστεί στο τέλος του προηγούμενου έτους εγκαταλείφθηκε πρόσφατα λόγω των δύσκολων συνθηκών συγκέντρωσης κεφαλαίων. Προς το παρόν είναι δύσκολο να εντοπιστούν δυνητικά ταμεία που να εστιάζονται σε επενδύσεις πρώιμου σταδίου σε τομείς υψηλής τεχνολογίας.

Με τις δυνητικές αυτές επενδύσεις, αναμένεται να συντελεστεί σημαντική πρόοδος τόσο από πλευράς χρησιμοποίησης των κεφαλαίων εκκίνησης του ΕΜΤ όσο και από πλευράς επέκτασης της γεωγραφικής κάλυψης του μηχανισμού.

2.5. Αποδέκτριες ΜΜΕ

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου είχαν επενδύσει σε 141 ΜΜΕ. Οι επενδύσεις ανέρχονται συνολικά σε 128,5 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μέση επένδυση ύψους 0,9 εκατ. ευρώ ανά επιχείρηση.

Η κατανομή ανά χώρα έχει ως εξής:

Πίνακας 2.1. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) ΗΠΑ, Ισραήλ και Ελβετία

Από τις 141 εταιρείες, οι 128 βρίσκονται ακόμη στα χαρτοφυλάκια των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου και 13 επενδύσεις έχουν πραγματοποιηθεί. Από τις 13 αυτές επενδύσεις, οι 12 έχουν πωληθεί και η μία έχει διαγραφεί.

Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται λεπτομέρειες σχετικά με τις 13 αυτές επενδύσεις:

Πίνακας 2.2. Πραγματοποιηθείσες επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η κατανομή των 12 επιχειρήσεων ανά αριθμό μισθωτών την εποχή της πραγματοποίησης της επένδυσης (έξοδος) έχει ως εξής:

Πίνακας 2.3. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των 13 ΜΜΕ ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 2.4. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ στις οποίες πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η κατανομή των 128 ΜΜΕ, που βρίσκονται σήμερα στα χαρτοφυλάκια των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου, ανά αριθμό μισθωτών στο τέλος του 2000, έχει ως εξής:

Πίνακας 2.5. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ σε χαρτοφυλάκια

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των 128 ΜΜΕ ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 2.6. Τομέας δραστηριότητας των αποδεκτριών ΜΜΕ σε χαρτοφυλάκια

Τομέας δραστηριότητας // Αριθμός αποδεκτριών ΜΜΕ

Τεχνολογία των πληροφοριών // 65

Βιοτεχνολογία/Βιοεπιστήμες // 16

Επικοινωνία/Μέσα ενημέρωσης // 11

Ηλεκτρονική // 2

Ιατρική/Υγεία // 17

Άλλες δραστηριότητες υψηλής τεχνολογίας // 3

Άλλοι (πλην υψηλής τεχνολογίας) // 11

Απροσδιόριστος // 3

Σύνολο // 128

Οι ΜΜΕ του τομέα της υψηλής τεχνολογίας αντιπροσωπεύουν το 89% του συνολικού αριθμού ΜΜΕ που ανήκουν σήμερα στο χαρτοφυλάκιο των ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου, εκ των οποίων άνω του 50% αντιστοιχεί σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών.

2.6. Απασχόληση

Τα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου ανέφεραν συνολικό αριθμό 4.796 μισθωτών στο τέλος του έτους 2000 σε 133 εταιρείες στις οποίες έγιναν επενδύσεις (με εξαίρεση τις εταιρείες τρίτων χωρών, τις διαγραφείσες εταιρείες και τις 4 πραγματοποιηθείσες επενδύσεις). 71 από τις εταιρείες αυτές (στις οποίες έγινε επένδυση πριν από το τέλος του 1999 ή στην αρχή του 2000) ανέφεραν ότι ο αριθμός των μισθωτών τους αυξήθηκε από 1.901 (στις 31/12/1999) σε 2.686 (στις 31/12/2000), δηλαδή ετήσια αύξηση κατά 41%.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ετήσιας έρευνας που διενεργήθηκε στα μέσα του 2000, οι προσδοκίες των 69 σχετικών ΜΜΕ ως προς τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Πίνακας 2.7. Αντίκτυπος στην απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Λεπτομερέστερες πληροφορίες παρατίθενται στο παράρτημα 2.

3. Joint European Venture (JEV)

3.1. Εισαγωγή

Η ανάπτυξη νέων εμπορικών διεξόδων σε άλλα κράτη μέλη - είτε με την εξαγωγή προϊόντων είτε με την απευθείας επένδυση σε επιτόπια παραγωγή - προσφέρει στις ΜΜΕ μια στρατηγική και ενεργητική επιλογή, επιτρέποντάς τους να επωφελούνται από τα σημαντικά πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς. Εντούτοις, είναι γεγονός ότι η ευρωπαϊκοποίηση και η διεθνοποίηση του εμπορίου αφορούν περισσότερο τις μεγάλες εταιρείες από τις ΜΜΕ, ακόμη και στα μικρότερα κράτη μέλη όπου η απουσία μεγάλης εθνικής εσωτερικής αγοράς αναγκάζει τις ΜΜΕ να στραφούν προς άλλες αγορές περισσότερο απ' ό,τι οι ΜΜΕ των μεγάλων κρατών μελών. Το ίδιο ισχύει και για τις άμεσες διεθνικές επενδύσεις (που αποτελούν την πιο ανεπτυγμένη πτυχή της διεθνοποίησης), όπου το μερίδιο των ΜΜΕ είναι ακόμη χαμηλότερο σε σχέση με τις εξαγωγές.

Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ [1] επισημαίνει τη σχετική αδυναμία των 17 εκατ. ευρωπαϊκών ΜΜΕ από πλευράς διεθνοποίησης. Διευκρινίζει ότι το μερίδιο των εξαγωγικών επιχειρήσεων στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία αυξάνει ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Λόγω της απουσίας αξιόπιστων στατιστικών, το Παρατηρητήριο δεν δίνει αριθμητικά στοιχεία για το μερίδιο των ΜΜΕ στις άμεσες επενδύσεις, ωστόσο σημειώνει ότι στις άμεσες επενδύσεις υπό μορφή διεθνικών επενδύσεων κυριαρχούν οι 30.000 μεγάλες επιχειρήσεις και ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ εξαγωγών και άμεσων επενδύσεων. Ένα υψηλό επίπεδο άμεσων επενδύσεων συμβαδίζει με ένα υψηλό επίπεδο εξαγωγών. Κάθε πτυχή της διεθνοποίησης ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη των επιχειρήσεων και έχει δείξει την αξία της. Προφανώς, οι ΜΜΕ πρέπει να προβαίνουν μόνο στις ενέργειες εκείνες που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των σκοπών τους από πλευράς διεθνοποίησης. Πέραν όμως από τους περιορισμένους ανθρώπινους και χρηματοδοτικούς πόρους τους, οι ΜΜΕ προσκρούουν στα προβλήματα που συνδέονται με την πρόσβαση σε μια ξένη αγορά. Ο πολιτισμός, οι παραδόσεις και το κανονιστικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο συχνά παρουσιάζουν πολύ μεγάλες διαφορές και οι ΜΜΕ σπανίως έχουν καλή γνώση ξένων γλωσσών κατά την έναρξη της φάσης διεθνοποίησης. Υπό τις συνθήκες αυτές, η συνεργασία με έναν εταίρο παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων, μέσω της προσεκτικής διαχείρισης των περιορισμένων πόρων και της αξιοποίησης των αμοιβαίων πλεονεκτημάτων προς όφελος του κάθε εταίρου. Εναπόκειται στους μέλλοντες εταίρους να επιλέξουν την πτυχή που ανταποκρίνεται καλύτερα στις φιλοδοξίες και στα μέσα τους. Αναμφισβήτητα, οι στρατηγικές συμμαχίες μεταξύ ΜΜΕ, εφόσον είναι καλά προετοιμασμένες, παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό επιτυχίας.

[1] 4η έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις ΜΜΕ, 1996, EIM Small Business, Research and Consultancy

Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς δημιούργησε ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων. Όμως, αυτή η απαραίτητη προϋπόθεση δεν φαίνεται να επαρκεί ώστε να επιτραπεί στις ΜΜΕ να δημιουργήσουν κοινές επιχειρήσεις. Πράγματι, ενώ πολλές ΜΜΕ επιθυμούν να ιδρύσουν κοινές επιχειρήσεις [2], ελάχιστες μόνο κατορθώνουν να υλοποιήσουν τη φιλοδοξία αυτή. Όντως, στα εμπόδια για τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ περιλαμβάνονται η απουσία επαρκών χρηματοδοτικών πόρων και, στη συνέχεια, η έλλειψη χρόνου και διαχειριστικών πόρων, η περιορισμένη γνώση ξένων γλωσσών και οι ελλιπείς γνώσεις σχετικά με τη νομοθεσία που διέπει τις ξένες αγορές.

[2] 81% σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε από την KPMG, Joint Ventures, A Triumph of Hope over Reality-, KPMG, 1998

Η Επιτροπή διαθέτει ήδη αρκετά μέσα για τη διευκόλυνση της αναζήτησης πληροφοριών για άλλες αγορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για δυνητικούς εταίρους προέλευσης άλλων κρατών μελών. Εντούτοις, η υλοποίηση μιας εταιρικής σχέσης και, ιδίως, η σύσταση μιας κοινής επιχείρησης είναι δαπανηρή και πολύπλοκη υπόθεση. Οι πραγματικές προκλήσεις της διεθνοποίησης ξεκινούν από τη στιγμή ακριβώς που εντοπίζονται οι δυνητικοί εταίροι. Οι περιορισμένοι χρηματοδοτικοί και ανθρώπινοι πόροι, που αποτελούν παραδοσιακό πρόβλημα για τις ΜΜΕ, καθώς και η απουσία εν γένει υποστήριξης από μέρους χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων λόγω του θεωρούμενου υψηλού κινδύνου έχουν ως αποτέλεσμα να μην υλοποιούνται πολυάριθμα διεθνικά σχέδια συνεργασίας. Η κατάσταση αυτή είναι λυπηρή, ιδίως όταν πρόκειται για καλά σχέδια που δημιουργούν νέες οικονομικές δραστηριότητες και θέσεις απασχόλησης.

Πολλές οργανώσεις ΜΜΕ εξέφρασαν τη λύπη τους για την απουσία μέσων υποστήριξης των ΜΜΕ για την υπερπήδηση των εμποδίων, ιδίως εφόσον υπήρχαν προγράμματα με σκοπό τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων με χώρες εκτός της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δημιουργήθηκε το Πρόγραμμα JEV. Ενισχύοντας τις διεθνικές επενδύσεις και αναθέτοντας την εμπορική διαχείριση του μηχανισμού και τις επαφές με τις επιχειρήσεις σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, το Πρόγραμμα JEV πληροί την αρχή της επικουρικότητας.

3.2. Περιγραφή του προγράμματος

Σκοπός του Προγράμματος JEV είναι να ενθαρρύνει τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων μεταξύ ευρωπαϊκών ΜΜΕ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, παρέχοντάς τους βοήθεια για να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία αγορά.

Η συνεισφορά προορίζεται να καλύψει ορισμένες από τις δαπάνες σχετικά με τη σύσταση μιας κοινής επιχείρησης. Το ύψος (100.000 ευρώ ανά σχέδιο κατ' ανώτατο όριο) και οι όροι της συνεισφοράς αυτής έχουν ως εξής:

Το πρώτο μέρος της συνεισφοράς καλύπτει έως το 50% των επιλέξιμων δαπανών με μέγιστο όριο 50.000 ευρώ. Επιλέξιμες είναι οι δαπάνες που σχετίζονται με το σχεδιασμό και τη σύσταση μιας κοινής διεθνικής επιχείρησης που δημιουργείται από ευρωπαϊκές ΜΜΕ. Συγκεκριμένα περιλαμβάνονται οι δαπάνες μελέτης της αγοράς, προετοιμασίας του νομικού σχεδίου και του επιχειρηματικού σχεδίου, ανάλυσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και οποιεσδήποτε άλλες δαπάνες που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία μιας κοινής επιχείρησης.

* Το δεύτερο μέρος της συνεισφοράς καλύπτει έως το 10% του συνολικού ύψους της πραγματοποιηθείσας επένδυσης.

Επιπλέον, το Πρόγραμμα JEV υποστηρίζει δράσεις για την προώθηση του Προγράμματος από το στάδιο του σχεδιασμού έως την ανάπτυξη και τη διανομή πάσης φύσεως υλικού προβολής ή/και εκδηλώσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας με στόχο τη δημιουργία νέων διεθνικών κοινών επιχειρήσεων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ανώτατο ύψος μιας συνεισφοράς για τις δράσεις προβολής ανέρχεται σε 10.000 ευρώ για κάθε υλικό προβολής και σε 20.000 ευρώ για εκδηλώσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας. Η συνεισφορά καλύπτει το 50% των συνολικών επιλέξιμων δαπανών και λαμβάνει τη μορφή επιδότησης.

Μπορούν να υποβάλουν αίτηση για συνεισφορά για δράσεις προβολής στο πλαίσιο του Προγράμματος JEV οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, οι ευρωπαϊκές, εθνικές ή περιφερειακές ενώσεις ΜΜΕ, τα εμπορικά επιμελητήρια, τα ευρωπαϊκά κέντρα πληροφόρησης, τα κέντρα επιχειρήσεων και καινοτομίας καθώς και άλλοι μη κερδοσκοπικοί φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είναι οι εμπορικές και βιομηχανικές ενώσεις, δημόσιοι φορείς και άλλοι φορείς που προωθούν επενδύσεις επιλέξιμες στο πλαίσιο του Προγράμματος JEV.

3.3. Ανάπτυξη του προγράμματος

Το γενικό διοικητικό περιβάλλον του έτους 2000 υπήρξε αρκετά δύσκολο για την ανάπτυξη του Προγράμματος JEV. Στην αρχή του έτους, η Επιτροπή αποφάσισε να θέσει τέρμα στη λειτουργία των κοινοτικών προγραμμάτων για τις κοινές επιχειρήσεις με ΜΜΕ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ) και για τις κοινές επιχειρήσεις με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας, της Μεσογείου και της Νότιας Αφρικής (ECIP). Δεδομένου ότι τα προγράμματα JOP και ECIP υπήρχαν από τις αρχές της δεκαετίας του 90, ενώ το Πρόγραμμα JEV ξεκίνησε το 1998, οι περισσότεροι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί του δικτύου JEV προέρχονταν από τα δίκτυα JOP και ECIP. Η περάτωση των δύο προγραμμάτων για κοινές επιχειρήσεις με τρίτες χώρες ώθησε τις τράπεζες να μειώσουν το προσωπικό τους που ασχολούταν με τις επιχειρήσεις αυτές.

Το Πρόγραμμα JEV είχε μάλλον περιορισμένη ανάπτυξη το 2000, πράγμα που οφείλεται κυρίως στην περάτωση των παρεμφερών προγραμμάτων, στην αρχική αβεβαιότητα σχετικά με το μέλλον του JEV, στις γραφειοκρατικές διαδικασίες και στα κριτήρια επιλεξιμότητας που δεν ήταν πάντα προσαρμοσμένα στις ανάγκες των ΜΜΕ στην αγορά.

Πράγματι, όταν το σχέδιο πρότασης για ένα νέο Πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις ΜΜΕ (2001-2005) παρουσιάστηκε από την Επιτροπή τον Απρίλιο του 2000, δεν έγινε πρόταση ανανέωσης του Προγράμματος JEV. Ωστόσο, τα δύο άλλα μέσα της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ και ο Μηχανισμός εγγυήσεων, ήταν πλήρως ενσωματωμένα στην πρόταση της Επιτροπής. Το γεγονός αυτό προκάλεσε κάποια σύγχυση σχετικά με το μέλλον του Προγράμματος JEV πέραν του έτους 2000, και ως εκ τούτου αρκετοί ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί έπαψαν να προωθούν το Πρόγραμμα JEV. Η Επιτροπή πρόσθεσε το Πρόγραμμα JEV στην πρότασή της μόνο προς το τέλος του φθινοπώρου και κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στη συνέχεια το Συμβούλιο ενέκρινε την ενσωμάτωση του Προγράμματος JEV στην απόφασή του της 20ής Δεκεμβρίου 2000 για το Πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις ΜΜΕ (2001-2005).

Επιπλέον, το επιχειρηματικό περιβάλλον για το Πρόγραμμα JEV ήταν δυσμενές και ορισμένες ΜΜΕ αναγκάστηκαν να περιμένουν τις πληρωμές και τις εγκρίσεις περισσότερο του αναμενόμενου, καθώς η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εφαρμόζει πολύ αυστηρούς χρονοβόρους και επαχθείς μηχανισμούς ελέγχου για την προστασία των συμφερόντων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Αυτό εξηγεί για ποιο λόγο ο αριθμός των νέων προτάσεων που υπέβαλαν οι ΜΜΕ ήταν κατώτερος από τις προβλέψεις.

Ωστόσο, οι προοπτικές για το μέλλον είναι θετικές, για διάφορους λόγους. Με βάση την εντολή που δόθηκε από το Συμβούλιο, το νέο Πρόγραμμα JEV θα απλοποιηθεί. Αυτό θα επιτρέψει την ταχύτερη επεξεργασία των αιτήσεων χρηματοδοτικής ενίσχυσης των ΜΜΕ τόσο από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς όσο και από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και θα εξασφαλίσει την ορθή χρήση των κοινοτικών πόρων. Επιπροσθέτως, τα κριτήρια επιλεξιμότητας του Προγράμματος JEV θα αναπροσαρμοστούν και το πρόγραμμα θα ανοιχτεί στις υποψήφιες χώρες.

3.4. Κατάσταση του προϋπολογισμού

3.4.1. Σύντομη επισκόπηση

Οι πιστώσεις του προϋπολογισμού που προβλέπονταν αρχικά για το Πρόγραμμα JEV ανέρχονταν συνολικά σε 89 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 5 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν το 1997 για την πιλοτική δράση JEV. Από το συνολικό αυτό ποσό, δεσμεύτηκαν 57 εκατ. ευρώ τα οποία διατέθηκαν για σχέδια. Το υπόλοιπο μέρος μεταφέρθηκε στο Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ.

3.4.2. Γεωγραφική κατανομή

Όσον αφορά το Πρόγραμμα JEV, δεδομένου ότι τα σχέδια είναι εξ ορισμού διεθνικά, η γεωγραφική κατανομή των πιστώσεων του προϋπολογισμού ανά κράτος μέλος στερείται σημασίας. Επομένως, η γεωγραφική κατανομή αναλύεται στο πλαίσιο της εξέτασης των σχεδίων στο σημείο 3.6. κατωτέρω.

3.4.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

Στο τέλος του 2000, οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν δεσμεύσει 8,8 εκατ. ευρώ των διαθέσιμων πόρων του προϋπολογισμού για τελικές αποδέκτριες ΜΜΕ.

3.4.4. Εκταμιεύσεις

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, οι συνολικές εκταμιεύσεις προς αποδέκτριες ΜΜΕ ανέρχονταν σε 1,1 εκατ. ευρώ. Αυτό το φαινομενικώς χαμηλό επίπεδο εκταμιεύσεων οφείλεται στο χρόνο που απαιτείται για τις προπαρασκευαστικές φάσεις των κοινών επιχειρήσεων και για την τελική πραγματοποίηση των επενδύσεων.

3.4.5. Λογαριασμοί

Οι οικονομικές καταστάσεις του προγράμματος επισυνάπτονται στο παράρτημα 7.

3.5. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Το Πρόγραμμα JEV υλοποιείται μέσω ενός δικτύου χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Το δίκτυο αυτό συγκροτείται έπειτα από πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (Επίσημη Εφημερίδα S 42 της 28ης Φεβρουαρίου 1998) και απαρτίζεται από 85 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Ένας πλήρης κατάλογος αυτών των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 3).

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται μια γενική επισκόπηση των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα:

Πίνακας 3.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών (ΕΧΟ) ανά χώρα

Χώρα // Αριθμός ΕΧΟ

Αυστρία // 7

Βέλγιο // 6

Δανία // 2

Φινλανδία // 1

Γαλλία // 10

Γερμανία // 10

Ελλάδα // 2

Ιρλανδία // 1

Ιταλία // 23

Λουξεμβούργο // 3

Κάτω Χώρες // 1

Νορβηγία // 1

Πορτογαλία // 2

Ισπανία // 13

Σουηδία // 1

Ηνωμένο Βασίλειο // 2

Σύνολο // 85

Μια ΜΜΕ που επιθυμεί να υποβάλει αίτηση υπό το πρόγραμμα αυτό πρέπει να επικοινωνήσει με έναν από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του δικτύου. Αυτός ο ενδιάμεσος οργανισμός επιφορτίζεται με την αξιολόγηση της αίτησης και τη διαβίβασή της στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Η Επιτροπή επαληθεύει την επιλεξιμότητα της αίτησης και τον πιθανό αντίκτυπο στην απασχόληση.

Δραστηριοποιούνται ορισμένοι μόνο από αυτούς τους 85 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, ενώ οι άλλοι είναι μάλλον «αφανείς» εταίροι. Οι 10 πλέον δραστήριοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αντιστοιχούν στο 90% των σχεδίων.

3.6. Εξέταση των σχεδίων

Από τις αρχές του 1998 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000, υποβλήθηκαν 186 σχέδια και εγκρίθηκαν 129 από τα οποία 46 ήταν σχέδια προώθησης και 83 ήταν σχέδια προπαρασκευαστικών εργασιών και επενδύσεων. Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζεται η εξέλιξη των σχεδίων:

Πίνακας 3.2. Κατάσταση των σχεδίων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Το πρώτο έτος του Προγράμματος JEV (1998) χρησιμοποιήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής για τη σύσταση του δικτύου ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και για την υλοποίηση του προγράμματος. Κατά το δεύτερο έτος του προγράμματος υποβλήθηκαν 81 σχέδια, πράγμα που αντιστοιχεί σε τετραπλασιασμό σε σχέση με τον αριθμό των αιτήσεων το 1998. Το 2000, ο αριθμός των σχεδίων που υποβλήθηκαν παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο με το προηγούμενο έτος. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν χαμηλότερο από τις προβλέψεις.

Στη διάρκεια των τριών ετών, οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί απέρριψαν ή απέσυραν σχεδόν ένα στα τέσσερα σχέδια. Οι περισσότερες αποσύρσεις οφείλονται σε διοικητικές απαιτήσεις για την επεξεργασία των φακέλων. Όσον αφορά τις απορρίψεις, οι περισσότερες οφείλονταν σε ανεπαρκή επίδραση στην απασχόληση, σε μη συμμόρφωση με τα κριτήρια για τις ΜΜΕ ή σε ανισόρροπη εταιρική σχέση.

Επισυνάπτεται μια σύντομη περιγραφή ορισμένων εγκριθέντων σχεδίων (παράρτημα 4)

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τη γεωγραφική θέση των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων:

Πίνακας 3.3. Κατανομή των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Παρατηρείται συμμετοχή όλων σχεδόν των χωρών της ΕΕ από τις οποίες ορισμένες έχουν ένα σχετικά πολύ μεγάλο μερίδιο των σχεδίων. Αυτό συμπίπτει με τις χώρες όπου οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί είναι πιο δραστήριοι.

Η ιθαγένεια των εταίρων που συμμετέχουν στα σχέδια έχει ως εξής:

Πίνακας 3.4. Κατανομή των εταίρων σε κοινές επιχειρήσεις ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο αριθμός των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων ανά τομέα δραστηριότητας έχει ως εξής:

Πίνακας 3.5. Τομέας δραστηριότητας των σχεδιαζόμενων κοινών επιχειρήσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι από τις 181 επιλεγμένες ΜΜΕ, το 54% αφορούσε ΜΜΕ με λιγότερους από 10 μισθωτούς και το 31% αφορούσε ΜΜΕ με αριθμό μισθωτών μεταξύ 10 και 49. Αυτό καταδεικνύει ότι το JEV ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων.

Το μέγεθος των ΜΜΕ που συμμετέχουν στα εγκριθέντα σχέδια κοινών επιχειρήσεων (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000) έχει ως εξής:

Πίνακας 3.6. Απασχόληση στις ΜΜΕ εταίρους

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3.7. Απασχόληση

Στο τέλος του 2000, είχαν ήδη δημιουργηθεί περίπου 10 νέες κοινές επιχειρήσεις. το αποτέλεσμα αυτό είναι σύμφωνο με τις προσδοκίες. Στην πραγματικότητα, η μέση διάρκεια μεταξύ της προπαρασκευαστικής φάσης και της πραγματικής δημιουργίας της κοινής επιχείρησης κυμαίνεται μεταξύ 18 μηνών και δύο ετών. Δεδομένου ότι το Πρόγραμμα JEV άρχισε να λειτουργεί στα τέλη του 1998, οι πρώτες κοινές επιχειρήσεις δημιουργούνται σήμερα μόνο.

Μολονότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να μετρηθεί το αποτέλεσμα στην απασχόληση, οι πρώτες ενδείξεις φαίνονται θετικές. Με βάση τις πληροφορίες που λήφθηκαν από τους αιτούντες, ο προβλεπόμενος αντίκτυπος στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης είναι περίπου 14 θέσεις απασχόλησης ανά σχέδιο κατά μέσο όρο.

4. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

4.1. Εισαγωγή

Σύμφωνα με την έκτη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις ΜΜΕ [3], οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα στις προσπάθειές τους για πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Η τραπεζική πίστωση είναι συνηθισμένη και αποτελεί τη μοναδική εξωτερική πηγή χρηματοδότησης για πολλές επιχειρήσεις. Ο κύριος λόγος για τη δυσκολία πρόσβασης φαίνεται να είναι η έλλειψη εμπραγμάτων ασφαλειών.

[3] Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ - Έκτη ετήσια έκθεση, Λουξεμβούργο

Αν και η κατάσταση έχει βελτιωθεί τα τελευταία έτη, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση εξακολουθεί να είναι δύσκολη για ορισμένες επιχειρήσεις, όπως οι μικροεπιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις στη φάση εκκίνησης και οι καινοτόμες και ταχέως αναπτυσσόμενες ΜΜΕ. Οι επιχειρήσεις αυτές παρουσιάζουν ισχυρό δυναμικό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία [4], οι πολύ μικρές επιχειρήσεις με 1 έως 9 μισθωτούς κατέγραψαν τη μεγαλύτερη αύξηση από πλευράς δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι μικρές επιχειρήσεις συμβάλλουν στην επέκταση της απασχόλησης σε μεγαλύτερο ποσοστό και απασχολούν περισσότερες γυναίκες και νέους εργαζομένους.

[4] Eurostat, Statistics in focus, Industry, Trade and services, Θέμα 4, 11/2000.

Η ικανοποιητική ανάπτυξη του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ αντικατοπτρίζει το κενό που υπάρχει στην αγορά και εξηγεί την αποδοχή αυτού του είδους συμμετοχής της Κοινότητας από τους παράγοντες της αγοράς. Στο πλαίσιο του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, οι μικρές επιχειρήσεις με 1 έως 9 μισθωτούς αντιπροσωπεύουν άνω του 90% των ΜΜΕ που επωφελήθηκαν από το μηχανισμό.

Τα ακόλουθα κεφάλαια σχετικά με το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ καταρτίστηκαν με βάση δύο είδη πληροφοριών:

- συνολικά στοιχεία όπως οι ολικές πιστώσεις υποχρεώσεων και οι όγκοι εγγυήσεων. Οι πληροφορίες αυτές καλύπτουν την περίοδο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

- αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις πράξεις των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών προς όφελος των ΜΜΕ. Οι διαθέσιμες αυτές πληροφορίες που παρέχονται από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς καλύπτουν την περίοδο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2000.

Η παρούσα έκθεση συμπληρώνεται από ένα ειδικό παράρτημα για τις ΜΜΕ (παράρτημα 6) που επεξηγεί τα συνολικά δεδομένα για τις αποδέκτριες ΜΜΕ από το τέλος του 1998 έως το τέλος του 1999. Τα δεδομένα βασίζονται σε πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην ειδική έκθεση που υποβάλλεται ετησίως από το ΕΤΕ στις υπηρεσίες της Επιτροπής, το Σεπτέμβριο. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι πληροφορίες που λήφθηκαν το Σεπτέμβριο 2000 αφορούν το έτος 1999.

4.2. Περιγραφή του Μηχανισμού

Στόχος του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ είναι να προωθήσει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης υποστηρίζοντας τις επενδυτικές δραστηριότητες των ΜΜΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την αύξηση της διαθεσιμότητας χρηματοδότησης με τη μορφή δανείων. Αυτό επιτυγχάνεται με την αύξηση της δυναμικότητας των προγραμμάτων εγγυήσεων που λειτουργούν στα κράτη μέλη και αφορά τόσο νέα όσο και υπάρχοντα χαρτοφυλάκια. Ο μηχανισμός αυτό παρέχει υψηλότερο όγκο εγγυήσεων για τα υπάρχοντα προϊόντα εγγυήσεων των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, πρόσβαση σε χρηματοδότηση για μεγαλύτερο αριθμό μικρών εταιρειών για μεγαλύτερη ποικιλία επενδύσεων και εγγυήσεις για δάνεια με υψηλότερο κίνδυνο. Καλύπτει μέρος των ζημιών που προκύπτουν από τις εγγυήσεις μέχρι ένα προκαθορισμένο ανώτατο όριο. Ο μηχανισμός λειτουργεί υπό τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ) που ενεργεί ως καταπιστευματοδόχος. Το ΕΤΕ διαχειρίζεται τις επαφές με τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο μηχανισμό, αξιολογεί και υποβάλλει τις επιλεγμένες προτάσεις στις υπηρεσίες της Επιτροπής για έγκριση. Η κατάλληλη συνεργασία με τα κράτη μέλη εξασφαλίζεται με επαφές μεταξύ του ΕΤΕ και των αρμόδιων εθνικών αρχών.

Ο Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ δίνει προτεραιότητα σε εταιρείες που απασχολούν έως 100 μισθωτούς. Αποδίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρηματοδότηση των άυλων στοιχείων του ενεργητικού των ΜΜΕ. Οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί μπορούν να εφαρμόζουν αυστηρότερα κριτήρια επιλεξιμότητας των ΜΜΕ ανάλογα με τα ειδικά τους προϊόντα εγγυήσεων ή δανείων. Σε κάθε περίπτωση, οι επιλεγμένοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί φέρουν την πλήρη ευθύνη για τη διαδικασία έγκρισης όσον αφορά τις τελικές αποδέκτριες ΜΜΕ.

4.3. Κατάσταση του προϋπολογισμού

4.3.1. Σύντομη επισκόπηση

Το ύψος των προβλεπόμενων κονδυλίων του προϋπολογισμού για το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ανερχόταν αρχικά σε 168 εκατ. ευρώ για τρία έτη, συμπεριλαμβανομένων 59 εκατ. που διατέθηκαν το 2000. Λόγω της ταχείας ανάπτυξης του μηχανισμού, επιπλέον πόροι του προϋπολογισμού ύψους 30,56 εκατ. ευρώ μεταφέρθηκαν από το Πρόγραμμα JEV προς το μηχανισμό το Δεκέμβριο του 2000, με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι συνολικοί του πόροι σε 198,56 εκατ. ευρώ.

4.3.2. Γεωγραφική κατανομή

Στο τέλος του 2000, το ΕΤΕ είχε αναλάβει υποχρεώσεις ύψους 130 εκατ. ευρώ από τους διαθέσιμους πόρους του προϋπολογισμού. Η γεωγραφική κατανομή αυτών των πιστώσεων υποχρεώσεων παρουσιάζεται κατωτέρω:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.1. Κατανομή των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών ανά χώρα

4.3.3. Πιστώσεις υποχρεώσεων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Οι τριμηνιαίες πιστώσεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς παρουσιάζονται στο παρακάτω γράφημα:

Γράφημα 4.2. Πιστώσεις υποχρεώσεων του ΕΤΕ προς τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ανά τριμηνία

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την εξέλιξη των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ (130 εκατ. ευρώ - τέλος 2000) σε σύγκριση με τους διαθέσιμους δεσμευμένους πόρους του προϋπολογισμού (198,56 εκατ. ευρώ - τέλος 2000). Παρουσιάζει επίσης την πραγματική χρησιμοποίηση των πόρων του προϋπολογισμού από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (ΕΧΟ).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.3. Σωρευτική εξέλιξη των πράξεων

Γενικά, τα προγράμματα εγγυήσεων έχουν ένα υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης. Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, το ύψος των δανείων που χορηγήθηκαν σε ΜΜΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανερχόταν συνολικά σε 3,4 δισ. ευρώ. Ταυτοχρόνως, η πραγματική χρησιμοποίηση των πόρων του προϋπολογισμού από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ανερχόταν σε 62 εκατ. ευρώ, επιτυγχάνοντας αποτέλεσμα μόχλευσης ίσο με 54. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, εκτιμάται ότι θα χορηγηθούν άνω των 6,6 δισ. ευρώ σε δάνεια με βάση πιστώσεις υποχρεώσεων 130 εκατ. ευρώ.

Στο ακόλουθο γράφημα παρουσιάζονται η ανάπτυξη των δανείων σε ΜΜΕ και τα αντίστοιχα ποσά που έχουν επενδύσει οι αποδέκτριες ΜΜΕ μέχρι σήμερα:

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γράφημα 4.4. Δάνεια χορηγηθέντα σε ΜΜΕ και αντίστοιχες επενδύσεις

Είναι αξιοσημείωτο το ότι οι πρώτοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που υπέγραψαν σύμβαση με το ΕΤΕ (είτε κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1998 ή κατά το πρώτο τρίμηνο του 1999) είχαν ήδη χρησιμοποιήσει το 77% κατά μέσο όρο του συνολικού τους χαρτοφυλακίου εγγυήσεων στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Τούτο είναι σύμφωνο με τις αρχικές προβλέψεις και καταδεικνύει ικανοποιητική ανάπτυξη του μηχανισμού. Στην πραγματικότητα, στο τέλος του 1999 και το 2000, το ΕΤΕ είχε ήδη διαπραγματευθεί με ορισμένους από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για την αύξηση των όγκων των σχετικών χαρτοφυλακίων.

4.3.4. Κάλυψη των ζημιών

Οι πρώτες προσκλήσεις για εγγύηση πραγματοποιήθηκαν από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς κατά το τρίτο τρίμηνο του 2000. Το ύψος του μεριδίου του ΕΤΕ όσον αφορά τα ανεξόφλητα δάνεια ανέρχεται σε 446.028 ευρώ μέχρι στιγμής. Το αποτέλεσμα αυτό είναι σύμφωνο με τη φύση των προϊόντων εγγυήσεων ή δανείων που καλύπτονται από το μηχανισμό. Αντικατοπτρίζει επίσης το χρονικό διάστημα από την υπογραφή των συμφωνιών εγγυήσεων μεταξύ του ΕΤΕ και των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών μέχρι την εμφάνιση αθετήσεων υποχρεώσεων στα σχετικά χαρτοφυλάκια. Και οι τέσσερις σχετικοί ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί (Bόrges στην Αυστρία, Finnvera στη Φινλανδία, Deutsche Ausgleichsbank στη Γερμανία και Almi στη Σουηδία) υπέγραψαν συμφωνία με το ΕΤΕ είτε στο τέλος του 1998 ή το 1999.

4.3.5. Λογαριασμοί

Ο ισολογισμός και ο λογαριασμός κερδών και ζημιών του μηχανισμού επισυνάπτονται στο παράρτημα 7.

4.4. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί

Το ΕΤΕ κατόρθωσε να υπογράψει συμβάσεις με 21 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς σε 12 χώρες. Όπως ήταν αναμενόμενο, σε ορισμένες χώρες, στις οποίες δεν υπάρχουν προγράμματα εγγύησης ή/και στις οποίες υπήρχε περιορισμένο δημόσιο ενδιαφέρον για το μηχανισμό, η υλοποίησή του από το ΕΤΕ κατέστη αρκετά δύσκολη. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα για την Ελλάδα, την Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο.

Επισυνάπτονται ένας κατάλογος των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και μια σύντομη περιγραφή των προϊόντων χρηματοδότησης που καλύπτονται από εγγύηση στο πλαίσιο του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ (παράρτημα 5).

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Στο ακόλουθο γράφημα παρουσιάζεται η χρησιμοποίηση των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ ανά χώρα μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2000. Η χρησιμοποίηση υπολογίζεται ως ο λόγος μεταξύ του συνολικού ποσού των εγγυήσεων που περιλαμβάνονται στα σχετικά χαρτοφυλάκια κάθε ενδιάμεσου οργανισμού υπό το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ διαιρούμενου διά του μέγιστου χαρτοφυλακίου εγγυήσεων που συμφωνήθηκε συμβατικώς για τον ενδιάμεσο οργανισμό.

Γράφημα 4.5. Χρησιμοποίηση από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς

Παρατίθενται κατωτέρω ορισμένα σχόλια για την ανάπτυξη του μηχανισμού σε κάθε χώρα:

Αυστρία

Η ανάπτυξη των πράξεων του Bόrges υπό το μηχανισμό ήταν πολύ καλή και θα ζητηθεί επέκταση της σύμβασης και αύξηση των όγκων των σχετικών χαρτοφυλακίων το 2001. Οι προκαταρκτικές πληροφορίες του τέλους του έτους εμφανίζουν ποσοστό χρησιμοποίησης 96%.

Βέλγιο

Η χρησιμοποίηση σημείωσε καθυστέρηση. Αρχικά, το Fonds de Participation - Participatie Fonds θέσπισε, στις αρχές του 1999, ένα νέο προϊόν εγγύησης δανείων για την υποστήριξη των ΜΜΕ με 50 το πολύ μισθωτούς και με επιχειρηματική δραστηριότητα λιγότερη από 5 έτη. Ωστόσο, επειδή η χρησιμοποίηση του νέου αυτού μέσου από τις εμπορικές τράπεζες δεν υπήρξε ικανοποιητική, το ΕΤΕ σύναψε, το καλοκαίρι του 2000, μια νέα σύμβαση για την κάλυψη δανείων μειωμένης εξασφάλισης για εταιρείες στη φάση εκκίνησης, με άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση της χρησιμοποίησης.

Δανία

Η χρησιμοποίηση του μηχανισμού ήταν πολύ ικανοποιητική. Το Ταμείο Ανάπτυξης (Vζkstfonden) υπέγραψε σύμβαση με το ΕΤΕ τον Ιούνιο του 2000. Με την υποστήριξη του μηχανισμού ξεκίνησε ένα νέο πρόγραμμα εγγύησης δανείων που άρχισε να λειτουργεί τον Αύγουστο του 2000. Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2000 το ποσοστό χρησιμοποίησης του νέου προγράμματος ήταν 25% όσον αφορά τις εκταμιεύσεις δανείων. Ωστόσο, όσον αφορά τα χορηγηθέντα δάνεια, οι αναληφθείσες υποχρεώσεις ανέρχονται ήδη σε 90%. Κατά συνέπεια, θα ζητηθεί αύξηση των όγκων του σχετικού χαρτοφυλακίου αργότερα το 2001.

Φινλανδία

Η Finnvera ζήτησε να συμπεριληφθεί το πρόγραμμα εγγυήσεών της υπέρ των μικρών επιχειρήσεων στο χαρτοφυλάκιο του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ στο τέλος του έτους. Ορίστηκε μια ειδική θυρίδα για τις εταιρείες που ανήκουν σε νέους επιχειρηματίες. Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2000 το ποσοστό χρησιμοποίησης ήταν 28%.

Γαλλία

Το επιλεγμένο χαρτοφυλάκιο απαρτίζεται από τρία προγράμματα: εταιρείες στη φάση εκκίνησης, μεταφορά επιχειρήσεων και επενδύσεις πολύ μικρών επιχειρήσεων (με 10 το πολύ μισθωτούς). Το ΕΤΕ αύξησε τους όγκους του σχετικού χαρτοφυλακίου της Sofaris ώστε να επιτραπεί στο ίδρυμα αυτό να συνεχίσει τις ενέργειές του. Μέχρι στιγμής έχουν χορηγηθεί περισσότερα από 13.000 δάνεια.

Γερμανία

Χάρη στην εξαιρετικά θετική χρησιμοποίηση του προϊόντος δανείων της Deutsche Ausgleichsbank, τα ποσά του σχετικού χαρτοφυλακίου αυξήθηκαν τον Αύγουστο του 2000. Επιπλέον, το ΕΤΕ υπέγραψε σύμβαση με το Kreditanstalt fόr Wiederaufbau το Δεκέμβριο του 2000.

Ελλάδα

Ο σχετικός νόμος που θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός τέτοιου προγράμματος εγγύησης δεν έχει εγκριθεί ακόμη.

Ιρλανδία

Οι διαβουλεύσεις σχετικά με πιθανούς ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς εξακολουθούν να διεξάγονται σε επίπεδο των εθνικών αρχών.

Ιταλία

Το ΕΤΕ έχει υπογράψει συμβάσεις με 9 ταμεία εγγυήσεων τα οποία λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο. Η χρησιμοποίηση του μηχανισμού είναι ικανοποιητική και το αποτέλεσμα μόχλευσης των πόρων του προϋπολογισμού είναι πολύ υψηλό. Οι όγκοι των σχετικών εγγυήσεων των δύο ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών έχουν ήδη αυξηθεί προκειμένου να τους επιτραπεί να συνεχίσουν τις καλές τους επιδόσεις. Θα εξεταστεί το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων κατά το 2001.

Λουξεμβούργο

Ένα μόνο δυνητικό ίδρυμα έχει δείξει ενδιαφέρον μέχρι στιγμής. Εάν μπορέσει να αναπτυχθεί ένα κατάλληλο προϊόν στο πλαίσιο του μηχανισμού, ο ενδιάμεσος οργανισμός ενδέχεται να ενταχθεί στο δίκτυο αργότερα στη διάρκεια του 2001.

Κάτω Χώρες

Η ανάπτυξη του μηχανισμού από το BBMKB (Besluit Borgstelling MKB kredieten) υπήρξε εξαιρετικά ικανοποιητική. Επομένως, θα ζητηθεί αύξηση των όγκων του σχετικού χαρτοφυλακίου κατά το 2001.

Πορτογαλία

Το ΕΤΕ υπέγραψε σύμβαση με την πορτογαλική SPMG (Sociedade de Investimento) τον Ιούνιο του 2000. Η SPMG διαχειρίζεται ένα πρόσφατα δημιουργηθέν εθνικό σύστημα εγγυήσεων. Ο μηχανισμός υποστηρίζει τις προσπάθειες του ενδιάμεσου οργανισμού για τη δημιουργία ενός συστήματος αμοιβαίων εγγυήσεων στη χώρα αυτή. Προς το παρόν, το ποσοστό χρησιμοποίησης είναι μάλλον χαμηλό δεδομένου ότι η διαδικασία εφαρμογής του νέου συστήματος βρίσκεται εν εξελίξει.

Ισπανία

Το ποσοστό χρησιμοποίησης 26% από τη CERSA (Compaρνa Espaρola de Reafianzamiento) είναι σύμφωνο με τις προσδοκίες. Το σύστημα παρέχει κάλυψη σε εθνικά συστήματα αμοιβαίων εγγυήσεων σε ολόκληρη τη χώρα. Χάρη στην υποστήριξη του μηχανισμού, η CERSA μετέτρεψε το προϊόν της από εγγύηση περιορισμένης ευθύνης σε εγγύηση απεριόριστης ευθύνης.

Σουηδία

Ο Μηχανισμός επέτρεψε στο Almi Fφretagspartner να αυξήσει τις δραστηριότητές του στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της ανάπτυξης, των δανείων έναρξης λειτουργίας και των δανείων σε γυναίκες επιχειρηματίες. Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2000, το ποσοστό χρησιμοποίησης ήταν 38%.

Ηνωμένο Βασίλειο

Το Prince's Trust υπέγραψε σύμβαση με το ΕΤΕ το Δεκέμβριο του 2000 μόνο και ως εκ τούτου δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει πράξεις που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην παρούσα έκθεση.

4.5. Αποδέκτριες ΜΜΕ

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2000, ο συνολικός αριθμός ΜΜΕ που επωφελούνταν από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ήταν 40.778 σε σύγκριση με 7.223 το προηγούμενο έτος. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται η κατανομή ανά χώρα και τα αντίστοιχα συνολικά ποσά των δανείων:

Πίνακας 4.1. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά χώρα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

*) Η SPMG δημιουργεί την περίοδο αυτή ένα σύστημα αμοιβαίων εγγυήσεων στην Πορτογαλία. Επειδή τα ταμεία αμοιβαίων εγγυήσεων δεν έχουν αρχίσει ακόμη να λειτουργούν, η SPMG εξέδωσε εγγυήσεις στο πλαίσιο των συνήθων δραστηριοτήτων της προς όφελος των ΜΜΕ.

Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, περισσότερες από 50.000 ΜΜΕ θα έχουν επωφεληθεί από το μηχανισμό στο τέλος του 2000.

Οι τελικές αποδέκτριες με 10 το πολύ μισθωτούς απαρτίζουν το 91% του συνολικού αριθμού των ΜΜΕ. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της κατανομής των ΜΜΕ ανά μέγεθος υπό το μηχανισμό με εκείνη της ΕΕ εν γένει. Σύμφωνα με την έκτη έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις ΜΜΕ, το 93% των ΜΜΕ είναι μικροεπιχειρήσεις, το 6% είναι μικρές επιχειρήσεις και το 1% είναι επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους. Συνεπώς, ο πληθυσμός των αποδεκτριών ΜΜΕ του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ είναι παρόμοιος με τη συνολική κατανομή των ΜΜΕ στην ΕΕ.

Η ταξινόμηση ανά αριθμό μισθωτών έχει ως εξής:

Πίνακας 4.2. Απασχόληση στις αποδέκτριες ΜΜΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ταξινόμηση των ΜΜΕ ανά έτος ίδρυσης έχει ως εξής:

Πίνακας 4.3. Κατανομή των αποδεκτριών ΜΜΕ ανά έτος ίδρυσης

Έτος ίδρυσης

// Αριθμός αποδεκτριών ΜΜΕ

<1998 // 16.463

1998 // 1.749

1999 // 6.048

2000 // 8.455

2001*) // 2

Μη διαθέσιμα**) // 8.025

Σύνολο // 40.778

*) Τα δάνεια χορηγήθηκαν πριν από την ίδρυση των εταιρειών ως χρηματοδότηση προ της έναρξης δραστηριοτήτων.

**) Τα στοιχεία αυτά αφορούν κυρίως τη Sofaris. Εκτιμάται ότι σχεδόν το 30% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων της Sofaris αφορά το πρόγραμμά της υπέρ των εταιρειών στη φάση εκκίνησης. Επομένως, από τις 10.178 ΜΜΕ για τις οποίες δεν διατίθενται στοιχεία σχετικά με το έτος ίδρυσης, περίπου 3.000 είναι εταιρείες στη φάση εκκίνησης. Από τις επιχειρήσεις αυτές εκτιμάται ότι 1.200 περίπου δημιουργήθηκαν το 2000.

4.6. Απασχόληση

Οι 40.778 ΜΜΕ που επωφελούνται από το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ έχουν δηλώσει μέχρι στιγμής ότι απασχολούν 175.174 άτομα. Έχουν επίσης αναφέρει ότι αναμένουν μια αύξηση κατά 19.084 μισθωτούς σε ένα έτος και μια περαιτέρω αύξηση κατά 33.934 σε δύο έτη. Ως εκ τούτου εκτιμάται ότι οι ΜΜΕ που έχουν επωφεληθεί από το μηχανισμό θα δημιουργήσουν συνολικά περίπου 52.018 νέες θέσεις απασχόλησης σε διάστημα δύο ετών ή κατά μέσο όρο 1,3 νέα θέση απασχόλησης ανά ΜΜΕ. Πρόκειται για αξιόλογο αποτέλεσμα, λαμβανομένου υπόψη ότι άνω του 80% των αποδεκτριών ΜΜΕ είναι πολύ μικρές εταιρείες που απασχολούν μέχρι 5 άτομα.

5. Συμπεράσματα

5.1. Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Οι ΜΜΕ δεν είναι ομοιογενείς και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση έχουν αναπτυχθεί διάφορα είδη μέτρων υποστήριξης για τις διάφορες κατηγορίες επιχειρήσεων. Τα τρία χρηματοδοτικά μέσα - Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ, Πρόγραμμα JEV και Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ - συνεισφέρουν σε ποικίλους βαθμούς στην ανάπτυξη των ΜΜΕ. Υποστηρίζουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη επιχειρήσεων καθώς και τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων.

Ο βαθμός ανάπτυξης των τριών αυτών μέσων ποικίλει σημαντικά. Ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο της επενδυτικής του φάσης. Λαμβανομένων υπόψη των αντιμετωπιζόμενων δυσκολιών (δημιουργία νέων ταμείων επιχειρηματικού κεφαλαίου, συχνά με νέες ομάδες διαχείρισης), τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα μπορούν να θεωρηθούν ικανοποιητικά. Το ΕΤΕ αναμένει ότι το σύνολο των απομενουσών πιστώσεων του προϋπολογισμού θα έχει δεσμευτεί έως τις αρχές του 2002, λαμβανομένων υπόψη των πιστώσεων υποχρεώσεων προς άλλα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου που τελούν ήδη υπό διαπραγμάτευση ή βρίσκονται σε προχωρημένα στάδια αξιολόγησης καθώς και της σταθερής ροής νέων προτάσεων από δυνητικούς διαχειριστές ταμείων και χορηγούς.

Όσον αφορά το Πρόγραμμα JEV, ο ρυθμός υλοποίησης του προγράμματος είναι βραδύτερος του αναμενόμενου για διάφορους λόγους. Κρίνεται ότι ο χρόνος επεξεργασίας των αιτήσεων των ΜΜΕ είναι υπερβολικά μεγάλος. Επιπλέον, τα σημερινά κριτήρια επιλεξιμότητας δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ΜΜΕ όσον αφορά τις διασυνοριακές επενδύσεις. Για ορισμένες ΜΜΕ, η συνεργασία με έναν ξένο εταίρο, συμπεριλαμβανομένου του επιμερισμού των διαχειριστικών ευθυνών, μπορεί να θεωρηθεί επιβάρυνση. Ως εκ τούτου, το νέο MAP προβλέπει την απλούστευση των διαδικασιών και την επέκταση των σχετικών κριτηρίων επιλεξιμότητας.

Τέλος, ο συνολικός ρυθμός υλοποίησης του Μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ υπήρξε ικανοποιητικός και αντικατοπτρίζει την αποδοχή του από τους παράγοντες της αγοράς καθώς και την ανάγκη γι' αυτό το είδος συμμετοχής της Κοινότητας.

Λαμβανομένης υπόψη της απορρόφησης των τριών μέσων, η Επιτροπή προέβη σε προσαρμογή του κονδυλίου μεταξύ των μηχανισμών, μεταφέροντας 30,56 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα JEV στο Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ.

Στις 20 Δεκεμβρίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει τα τρία χρηματοδοτικά μέσα της Πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση υπό μια νέα νομική βάση, το Πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (MAP), και ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2001-2005). Επιπροσθέτως, η δράση Κεφαλαίου Εκκίνησης (πρώην CREA) εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του MAP και η διαχείρισή της έχει ανατεθεί στο ΕΤΕ.

5.2. Πολυετές πρόγραμμα

Οι προτεινόμενες πιστώσεις για τα χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο του νέου MAP (317 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2001-2005) διατίθενται στο Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, στο Μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ και στη δράση Κεφαλαίου Εκκίνησης.

Προκειμένου να παρασχεθεί στις υποψήφιες για ένταξη χώρες η ευκαιρία να εξοικειωθούν με τις πολιτικές και τα μέσα της Κοινότητας, το MAP έχει ανοιχτεί στις πιθανές υπό ένταξη χώρες. Επιπλέον, στη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) που συνήφθη με τις χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ καθώς και στις συμφωνίες σύνδεσης που συνήφθησαν με την Κύπρο, τη Μάλτα και την Τουρκία, προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής των χωρών αυτών στα κοινοτικά προγράμματα.

Στο πλαίσιο του νέου MAP, ο Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ αναπροσαρμόστηκε ώστε να υποστηρίζει τη σύσταση και τη χρηματοδότηση ΜΜΕ στη φάση εκκίνησής τους, επενδύοντας σε ειδικευμένα ταμεία επιχειρηματικού κεφαλαίου και σε επωαστήρια.

Όσον αφορά το Μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, προστέθηκαν τρεις νέες υπο-θυρίδες προκειμένου να διευρυνθεί το φάσμα των διαθέσιμων μέσων για την παροχή εγγυήσεων:

- για μικροπιστώσεις. μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο συμπληρωματικών ενισχύσεων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για να αντισταθμιστεί εν μέρει το υψηλό διοικητικό κόστος που συνεπάγονται οι δραστηριότητες αυτές,

- για επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου και

- για δάνεια για την κάλυψη του εξοπλισμού πληροφορικής, των λογισμικών και της κατάρτισης στον τομέα του Διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Στόχος της δράσης Κεφαλαίου Εκκίνησης είναι η παροχή υποστήριξης σε ταμεία κεφαλαίου εκκίνησης, σε επωαστήρια ή σε παρόμοιες οργανώσεις στις οποίες συμμετέχει το ΕΤΕ.

Τέλος, το Πρόγραμμα JEV θα απλουστευθεί και τα κριτήρια επιλεξιμότητάς του θα αναπροσαρμοστούν. Θα εστιάζεται στις διεθνικές εταιρικές σχέσεις. Η μέθοδος υπολογισμού του ύψους της συνεισφοράς θα απλουστευθεί με τη χρήση ενός κατ' αποκοπή ποσού για την κάλυψη μέρους των προπαρασκευαστικών εργασιών. Επιπλέον, η συνεισφορά θα συνδέεται τόσο με την πραγματοποιηθείσα επένδυση όσο και με τον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης.

Η απλούστευση αυτή θα οδηγήσει σε μείωση του διοικητικού φόρτου και θα επιτρέψει στους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και στις υπηρεσίες της Επιτροπής να χειρίζονται ταχέως τα σχέδια. Θα επιτρέψει επίσης στις υπηρεσίες της Επιτροπής να διαχειρίζονται το πρόγραμμα χωρίς τη συνδρομή μιας μονάδας τεχνικής βοήθειας.

___________________________