ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΕ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΝΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΡΥΠΟΥΣ

1999/0067 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΕ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΝΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΓΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΡΥΠΟΥΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

- Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: 14 Ιουλίου 1999 (COM(1999)125 τελικό - 1999/0067(COD))

- Ημερομηνία κατά την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του, σε πρώτη ανάγνωση: 15 Μαρτίου 2000

- Ημερομηνία κατά την οποία η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε τη γνώμη της: 15 Νοεμβρίου 1999

- Ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή των Περιφερειών ενέκρινε τη γνώμη της: 14 Ιουνίου 2000

- Καθορίζεται η κοινή θέση: 7 Νοεμβρίου 2000

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Με την πρόταση της Επιτροπής για την πρόταση θέσπισης των ανωτάτων ορίων εκπομπών (ΑΟΕ) θα καθοριστούν τα ανώτατα όρια για κάθε κράτος μέλος για τις συνολικές εκπομπές ρύπων κατά το 2010 για τους τέσσερις ρύπους οι οποίοι ευθύνονται για την οξίνιση, τον ευτροφισμό και την ρύπανση από το όζον στην επιφάνεια του εδάφους, αφήνοντας ωστόσο στα κράτη μέλη το καθήκον να αποφασίσουν ποια μέτρα πρόκειται να θεσπίσουν για να συμμορφωθούν με την οδηγία αυτή.

Τα όρια των εκπομπών που προτείνονται από την Επιτροπή έχουν σχεδιαστεί έτσι, ώστε να πληρούν τους ενδιάμεσους στόχους για την οξίνιση επί των οποίων έχουν ήδη συμφωνήσει το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, αλλά να πληρούν επιπλέον και τους προτεινόμενους νέους στόχους για το όζον, με το χαμηλότερο δυνατό κόστος για την Κοινότητα, στο σύνολό της. Οι αντίστοιχοι ρύποι μεταφέρονται σε μεγάλες ποσότητες και πέρα από τα εθνικά σύνορα. Τα μεμονωμένα κράτη μέλη δεν είναι, εν γένει, σε θέση να ανταποκριθούν στους στόχους αυτούς, στο έδαφός τους, θεσπίζοντας μέτρα αποκλειστικά σε εθνική κλίμακα.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Παρατηρήσεις γενικής μορφής

Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία επί της κοινής του θέσης, ως μέρος δέσμης μέτρων στην οποία εντάσσεται επίσης και η συμφωνία επί της πρότασης για τις Μεγάλες Εγκαταστάσεις Καύσης. Το Συμβούλιο αποδέχθηκε, σε συνδυασμό με την πρόταση αυτή, τους περιβαλλοντικούς στόχους για την οξίνιση και το όζον που είχε προτείνει η Επιτροπή καθώς και την ημερομηνία 2010, ως χρονικό όριο για την εκπλήρωση των προαναφερόμενων στόχων. Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης την περαιτέρω μείωση των εκπομπών και εκτός των ορίων των τιμών που συμπεριλαμβάνονταν στο πρωτόκολλο του UNECE για τις πολλαπλές πηγές ρύπανσης και τις πολλαπλές επιπτώσεις τους, που είχε παραμείνει ανοικτό προς υπογραφή στο Γκαίτεμποργκ, τον περασμένο Νοέμβριο. Τα ανώτατα εθνικά όρια του παραρτήματος Ι της κοινής θέσης θα αποτελέσουν για την Κοινότητα το πρώτο βήμα στην πορεία της κάλυψης των δύο τρίτων του δρόμου προς την επίτευξη των στόχων στο θέμα της οξίνισης, ενώ θα τη βοηθήσουν επίσης να καλύψει περίπου τη μισή απόσταση στην πορεία προς την επίτευξη των στόχων υγείας που έχει καθορίσει για το όζον. Όπως έκρινε το Συμβούλιο, ήταν αναγκαία η μείωση του αριθμού των αβέβαιων παραγόντων, πριν δοθεί η δυνατότητα του άριστου δυνατού επιμερισμού των βαρών στην πορεία για την κάλυψη του εναπομένοντος κενού. Από τους ασαφείς αυτούς παράγοντες αξίζει να αναφερθούν ο αντίκτυπος που θα έχει η διεύρυνση, ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στα θέματα των κλιματικών μεταβολών καθώς και η έκταση στην οποία ενδέχεται να επιτευχθεί η μείωση των εκπομπών της ναυτιλίας. Το έτος 2004 έχει προβλεφθεί η επανεξέταση των μέτρων, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τα περαιτέρω μέτρα που θα χρειαστεί να ληφθούν, για την εκπλήρωση των στόχων το 2010.

3.2. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου οι οποίες έγιναν πλήρως ή εν μέρει αποδεκτές από την Επιτροπή και οι οποίες ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 1, 2, 3, 8, 9, 11 (εν μέρει), 25, 12 και 13.

Η κοινή θέση λαμβάνει υπόψη της τις τροπολογίες 1 και 2 του Κοινοβουλίου, συμπεριλαμβάνοντας τη νέα αιτιολογική σκέψη (16), η οποία αναφέρεται στην αναγκαιότητα να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις από οποιαδήποτε νέα κοινοτικά νομοθετικά μέτρα σε συνάρτηση με τις συναφείς πηγές εκπομπής ρύπων, κατά την επανεξέταση του τρόπου εφαρμογής της οδηγίας. Το άρθρο 9 παράγραφος 1 α) αντικατοπτρίζει επίσης το στοιχείο αυτό. Η αιτιολογική σκέψη 15 και το άρθρο 9 παράγραφος 3 αναφέρουν εξάλλου ότι η Επιτροπή θα προβεί σε περαιτέρω εξέταση της ανάγκης εναρμόνισης των κοινοτικών μέτρων για εκείνους τους οικονομικούς κλάδους που έχουν τη μεγαλύτερη συνάφεια αλλά και για εκείνα τα προϊόντα που συμβάλλουν στην οξίνιση, τον ευτροφισμό και την αύξηση του όζοντος στο επίπεδο της επιφανείας του εδάφους.

Η τροπολογία 3 του Κοινοβουλίου, αναφορικά με την αναγκαιότητα να ληφθεί υπόψη η πρόοδος των χωρών που είναι υποψήφιες προς προσχώρηση, ενσωματώθηκε εξ ολοκλήρου στην αιτιολογική σκέψη 13.

Η τροπολογία 8 όσον αφορά την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οποιεσδήποτε μεταγενέστερες τροποποιήσεις που θα επέλθουν στα ανώτατα όρια εκπομπών ενσωματώθηκε στο άρθρο 4 παράγραφος 1, έχοντας αναδιατυπωθεί, σε κάποιο βαθμό.

Η τροπολογία 9, με την οποία μετατίθενται οι ενδιάμεσοι περιβαλλοντικοί στόχοι της πρότασης από το παράρτημα ΙΙ της αρχικής πρότασης στο άρθρο 5 ενσωματώθηκε πλήρως. Οι ορισμοί, οι οποίοι αποτελούσαν προηγουμένως υποσημειώσεις του παραρτήματος ΙΙ, μετακινήθηκαν στο άρθρο 3, στα σημεία 1 και 2. Η παλαιότερη υποσημείωση του παραρτήματος ΙΙ, η οποία αναφερόταν στον ευτροφισμό, ενσωματώθηκε σε μια υποσημείωση του παραρτήματος I.

Οι περισσότερες τροποποιήσεις του Κοινοβουλίου, οι οποίες αφορούν τα θέματα της υποβολής εκθέσεων και της επανεξέτασης, αντικατοπτρίζονται στην κοινή θέση. Όσον αφορά την τροπολογία 11, το άρθρο 9, παράγραφος 1 γ) αναφέρεται σε μέτρα που αφορούν τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες καθώς και τις πιθανές μειώσεις των εκπομπών, σε περιοχές στην εγγύτερη περιφέρεια της Κοινότητας. η παραπομπή στις εκπομπές των αεροσκαφών έχει συμπεριληφθεί στη διάταξη του άρθρου 9 παράγραφος 1 δ), ενώ το νέο σημείο 9.1 (hα) που αφορά τις μεταφορές έχει συμπεριληφθεί ως σημείο 9.1.στ). Η τροπολογία 25 για τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που λαμβάνονται χρησιμοποιώντας μοντέλα, αφενός, με τα μετρηθέντα δεδομένα, αφετέρου, αντανακλάται στη διάταξη του σημείου 9.1 (ιγ). Το αναθεωρημένο κείμενο του άρθρου 9 παράγραφος 3 λαμβάνει επίσης υπόψη την τροπολογία 12(αναθεώρηση).

Η παραπομπή στον ICAO συμπεριλαμβάνεται στο άρθρο 10, σύμφωνα με την τροπολογία 13.

3.3. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που δεν έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή και οι οποίες δεν έχουν συμπεριληφθεί στην κοινή θέση

Τροπολογίες 30, 6, 7, 11 (εν μέρει).

Με την τροπολογία 30 προβλεπόταν ο καθορισμός των ημερομηνιών για την εκπλήρωση των μακροπρόθεσμων στόχων της μη υπέρβασης των κρίσιμων φορτίων οξίνισης και των κρίσιμων επιπέδων του όζοντος. Δεν υπάρχουν διαθέσιμες προβολές στοιχείων αναφορικά με τη χρήση της ενέργειας, τις οικονομικές δραστηριότητες ή τις εκπομπές, οι οποίες μπορεί να επιτρέψουν την κατάστρωση προβλέψεων αναφορικά με τη χρονική στιγμή εκπλήρωσης των προαναφερόμενων μακροπρόθεσμών στόχων. Επιπλέον, στις προβλέψεις αυτές πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι εκπομπές εκτός του χώρου της Κοινότητας, και μάλιστα εκτός του χώρου της Ευρώπης. Οι εκπομπές αυτές θα αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη σημασία, στο μέτρο που θα υποχωρούν οι εκπομπές της ίδιας της Κοινότητας ενώ οι αυξημένες οικονομικές δραστηριότητες σε άλλες περιοχές μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση του ρυθμού των εκπομπών στις περιοχές εκείνες. Το ζήτημα κατά πόσο είναι δυνατός ο καθορισμός μιας συγκεκριμένης ημερομηνίας για την εκπλήρωση των μακροπρόθεσμων αντικειμενικών στόχων ή όχι θα επανεξετασθεί το 2004, το 2008 και το 2012.

Με την τροπολογία 6 προβλεπόταν να συμπεριληφθούν οι εκπομπές που είναι απόρροια των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών και των αεροσκαφών, εκτός του κύκλου προσγείωσης και απογείωσης, στα εθνικά ανώτατα όρια. Αυτό δεν έγινε αποδεκτό, ακριβώς επειδή αυτές οι εκπομπές δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν αποτελεσματικά με τη λήψη εθνικών μέτρων ή, και μάλιστα, σε μεγάλο βαθμό με τη λήψη κοινοτικών μέτρων. Οι εκπομπές αυτές πρέπει κατά κύριο λόγο να αντιμετωπιστούν με τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων από την πλευρά του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (International Maritime Organisation) και τη Διεθνή Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας (International Civil Aviation Organisation). Από την εποχή της έγκρισης της πρότασης της Επιτροπής, επιτεύχθηκε συμφωνία στην ΔΟΝ (IMO) να κηρυχθεί η Βόρεια Θάλασσα ελεγχόμενη περιοχή των διοξειδίων του θείου και να αξιωθεί η χρήση καυσίμων με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο. Η Επιτροπή εξετάζει τη στιγμή αυτή τον πιθανό αντίκτυπο που θα έχουν οι εκπομπές από τις ναυτιλιακές δραστηριότητες στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα και εξετάζει κατά πόσο είναι δυνατή η παροχή υποστήριξης στα μέτρα που λαμβάνονται από τη ΔΟΝ, με τη λήψη παράλληλων μέτρων στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Με την τροπολογία 7 θα επέλθει η αναθεώρηση του ορισμού των «πτητικών οργανικών ενώσεων», ούτως ώστε αυτός να ευθυγραμμίζεται με τους ορισμούς της οδηγίας για τους διαλύτες. Η τροπολογία δεν έγινε αποδεκτή για δύο λόγους. Πρώτα απ' όλα, ο ορισμός της πρότασης της Επιτροπής είναι ταυτόσημος με τον ορισμό του πρωτοκόλλου Γκαίτεμποργκ. Εκείνο που προέχει απολύτως είναι οι δύο αυτοί λειτουργικοί μηχανισμοί να παραμείνουν τεχνικά συμβατοί. Δεύτερον, δεν είναι αναγκαία η διευκρίνιση της πίεσης των ατμών των ενώσεων, υπό συνθήκες χρήσης τους στην παρούσα πρόταση οδηγίας, εφόσον αυτή εξετάζει μόνο τα θέματα των συνθηκών του περιβάλλοντος. Ήταν αναγκαία η διευκρίνιση στην οδηγία για τους διαλύτες, εφόσον στην οδηγία αυτή αξιώνεται η μέτρηση των καυσαερίων, τα οποία μπορεί να βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και ενδέχεται, ως εκ τούτου, να συμπεριλαμβάνουν εξαεριωμένες ουσίες, οι οποίες θα είχαν στερεά μορφή, υπό κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος.

Εκείνο το σκέλος της τροπολογίας 11, αποτέλεσμα του οποίου θα ήταν η χρονική μετάθεση κατά ένα έτος νωρίτερα των ημερομηνιών πραγματοποίησης των ενδιάμεσων επανεξετάσεων, στο έτος 2003 και στο 2007, και της υποβολής της τελικής έκθεσης, στο 2011, δεν ενσωματώθηκε. Εφόσον τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να καταρτίζουν καταλόγους των εκπομπών για ένα δεδομένο έτος, παρά μόνο μετά την παρέλευσή του, η Επιτροπή δεν θα διέθετε στοιχεία για τα οποία θα μπορούσε να υποβάλει σχετική έκθεση, πριν από τις ημερομηνίες που αναφέρονται στην αρχική της πρόταση.

3.4. Διαφορές μεταξύ της πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης του Συμβουλίου

Η κύρια διαφορά μεταξύ της πρότασης της Επιτροπής και της κοινής θέσης του Συμβουλίου έγκειται στις αριθμητικές τιμές των ανώτατων ορίων εκπομπών. Το Συμβούλιο αποδέχθηκε τους ενδιάμεσους περιβαλλοντικούς στόχους για το 2010, οι οποίοι σχεδιαζόταν να εκπληρωθούν από τα ανώτατα όρια εκπομπών που είχε προτείνει η Επιτροπή. Ωστόσο, στο βαθμό που αυτό αφορούσε τα όρια εκπομπών, το Συμβούλιο έκρινε ότι ήταν αναγκαία η εφαρμογή σταδιακής προσέγγισης, δεσμευόμενο τη στιγμή αυτή μόνο να επιτύχει τη μείωση των εκπομπών που θεωρούσε σίγουρο ότι μπορεί να επιτύχει και αποσαφηνίζοντας ότι στόχος της επανεξέτασης, το 2004, θα ήταν να γίνει προσπάθεια γεφυρώματος του κενού, υπό το πρίσμα των περαιτέρω πληροφοριών που θα είναι διαθέσιμες τη στιγμή εκείνη.

Το Συμβούλιο αντικατέστησε τον όρο "τροποσφαιρικό όζον" με τον όρο "όζον στην επιφάνεια του εδάφους" σε όλη την πρόταση.

Τό άρθρο 11 που αφορά τη σχετική με τις επιτροπές διαδικασία, αναθεωρήθηκε προκειμένου να ευθυγραμμισθεί με την οδηγία 1999/468/ΕΚ.

3.5. Νέες διατάξεις που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο

Αιτιολογικές σκέψεις

Έγινε αναδιάταξη των αιτιολογικών σκέψεων και αναθεώρησή τους, ούτως ώστε να αντανακλάται η σταδιακή αυτή προσέγγιση προς εκπλήρωση των ενδιάμεσων περιβαλλοντικών στόχων. Προστέθηκαν νέες αιτιολογικές σκέψεις, στις οποίες λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι το πρωτόκολλο του Γκαίτεμποργκ δεν έχει υπογραφεί απ' όλα τα κράτη μέλη, ενώ επίσης λαμβάνεται υπόψη ότι στα μέτρα πρέπει να συνυπολογίζεται και η αναγκαιότητα να αποφευχθεί το ενδεχόμενο για κάθε μεμονωμένο κράτος μέλος να επιβαρυνθεί με υπέρμετρο κόστος.

Άρθρο 9

Το άρθρο αυτό αναδιατυπώθηκε και έγινε αναδιάταξή του, για να αποσαφηνισθεί ότι κύριος στόχος της επανεξέτασης, το 2004 και το 2008, θα είναι να διερευνηθεί εάν υπάρχει χάσμα μεταξύ των πιθανών αποτελεσμάτων από την εφαρμογή των ορίων των εκπομπών και από την εκπλήρωση των περιβαλλοντικών στόχων και, εάν πράγματι τα πράγματα έχουν έτσι, να αναζητηθούν τρόποι για το γεφύρωμα του χάσματος αυτού.

Η Επιτροπή μπορεί να συμφωνήσει με τις μεταβολές αυτές.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδεχθεί την κοινή θέση, στην οποία κατέληξε το Συμβούλιο ομόφωνα.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμευση του Συμβουλίου για την εκπλήρωση των ενδιάμεσων στόχων της πρότασης έως το 2010 τονίστηκε σαφώς με την αποδοχή από την πλευρά της της τροπολογίας του Κοινοβουλίου για τη μετάθεση των στόχων αυτών από το παράρτημα στο άρθρο 5. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι δεν υφίστανται σημαντικές αβεβαιότητες, οι οποίες έχουν αντίκτυπο στα ανώτατα όρια των εκπομπών και ότι τα κράτη μέλη έχουν καταβάλει σημαντικότατες προσπάθειες, από την εποχή της υπογραφής του πρωτοκόλλου του Γκαίτεμπουργκ, για να διακριβώσουν κατά πόσο είναι σε θέση να αναλάβουν τη δέσμευση περαιτέρω μείωσης των εκπομπών, στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης. Δόθηκαν και περαιτέρω δεσμεύσεις, αλλά οι σημαντικές αβεβαιότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν καθιστούν δυσχερές για τα κράτη μέλη το καθήκον να εξακολουθήσουν την εφαρμογή των μέτρων μέχρι το 2010, στο παρόν στάδιο. Στους σημαντικότερους αβέβαιους παράγοντες συγκαταλέγονται και τα νέα ενεργειακά σενάρια, τα οποία δεν είναι σε θέση να υπολογίσουν τα κράτη μέλη, μέχρι τη στιγμή που θα έχουν προσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στο Κυότο και η διαδικασία της διεύρυνσης, η οποία θα μπορούσε να μεταβάλει τα στοιχεία της βέλτιστης δυνατής λύσης επιμερισμού των βαρών μείωσης της οξίνισης και του όζοντος στην Κοινότητα. Όπως είχε αρχικά προτείνει και η Επιτροπή, ο συνυπολογισμός της προόδου που θα έχει σημειωθεί τόσο σε αυτόν, όσο και στους άλλους τομείς και, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, ο επανυπολογισμός των βαρών, συμπεριλαμβανόταν πάντοτε στους στόχους της αναθεώρησης, για τα έτη 2004 και 2008. Αποτελεί πεποίθηση της Επιτροπής ότι με την αναδιατύπωση και τις προσθήκες στο άρθρο 9, στόχος των οποίων είναι να ληφθεί υπόψη η σταδιακή προσέγγιση του Συμβουλίου στα θέματα των ανώτατων ορίων εκπομπών, θα ενισχυθούν οι σχετικές ρυθμίσεις που αναφέρονται στην επανεξέταση. Η Επιτροπή εξακολουθεί να είναι πεπεισμένη ότι οι ενδιάμεσοι περιβαλλοντικοί στόχοι της πρότασης είναι δυνατόν να εκπληρωθούν το 2010.