Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το "PRISM 2002"

(2003/C 208/01)

Στις 17 Ιανουαρίου 2002 και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 29 (2) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το "PRISM 2002" (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς).

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, κατήρτισε την γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pezzini, στις 4 Απριλίου 2003.

Κατά την 399η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Μαΐου 2003 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 87 ψήφους υπέρ, μία ψήφο κατά και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή στην τρίτη αναθεώρηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά(1), επισημαίνει την πρόοδο που έχει πραγματοποιηθεί σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Το σφαιρικό πλαίσιο που προκύπτει είναι αρνητικό. Ο συντελεστής επιτυχίας όσον αφορά την υλοποίηση των στοχοθετημένων παρεμβάσεων μόλις ξεπερνά το 50 % και ουσιαστικά παρέμεινε αμετάβλητος σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παρά τα όποια σημαντικά αποτελέσματα σε συνολικούς όρους η πρόοδος που έχει επιτευχθεί είναι ιδιαίτερα βραδεία.

1.2. Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς (ΠΕΑ) συμβάλλει στην πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, η οποία ωστόσο δεν έχει γίνει ακόμη πραγματικότητα για πολυάριθμους πολίτες και για ένα μεγάλο τμήμα των ευρωπαϊκών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

1.3. Η διεύρυνση αποτελεί μια στιγμή ιδιαίτερης σημασίας για την Ένωση και τα θεσμικά της όργανα: Το ΠΕΑ επιδιώκει να ενισχύσει τις υπό ένταξη χώρες προκειμένου να προσαρμοστούν όσο γίνεται καλύτερα στην Ενιαία Αγορά.

1.4. Ο ρόλος του PRISM (Έκθεση της Προόδου της Πρωτοβουλίας για την Ενιαία Αγορά, http://www.esc.eu.int/omu-smo/ prism), στα πλαίσια των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί θεσμικώς στο ΠΕΑ είναι κεντρικός σε σχέση με τους εν λόγω στόχους. Τα περιεχόμενα της τράπεζας δεδομένων συμβάλλουν, αφενός, στον πολλαπλασιασμό των γνώσεων του συστήματος Ευρώπη και, αφετέρου, στην επίλυση των δυσκολιών που μπορούν να συναντήσουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις στην Ενιαία Αγορά.

1.5. Οι υπηρεσίες στις επιχειρήσεις και στους πολίτες που παρέχονται από όργανα, οργανώσεις και επαγγελματίες αποτελούν σαφώς ένα σημαντικό μέσο για την ανάπτυξη μιας εσωτερικής αγοράς. Έτσι οι γνώσεις, η διάδοση και η ωφελιμότητά τους πρέπει να αξιοποιηθούν και αναπτυχθούν από το ΠΕΑ, μέσω επίσης του PRISM.

1.6. Η πλήρης υλοποίηση της Εσωτερικής Αγοράς διευκολύνεται επίσης και από την καλύτερη γνώση και διάδοση των αποφάσεων και της νομοθεσίας εκ μέρους των πολιτών και των επιχειρήσεων οι οποίες, αν ενημερώνονταν καταλλήλως, θα μπορούσαν να αντιτάξουν τις αρχές που εξαγγέλλονται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να αξιοποιήσουν τα δικαιώματά τους. Την εβδομάδα από 4 έως 9 Νοεμβρίου 2002 ο Γενικός Γραμματέας της Επιτροπής(2), στην απάντησή του στις επερωτήσεις των Ευρωβουλευτών αντιμετώπισε πάνω από 12 γραπτές επερωτήσεις σχετικά με την Εσωτερική Αγορά. Ακόμη το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας της 14ης Νοεμβρίου 2002 κάλεσε την Επιτροπή να συνεχίσει να επιδεικνύει προσοχή όσον αφορά τον πλήρη σεβασμό της κοινοτικής νομοθεσίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζήτησε από τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν πλήρως και ταχέως προς τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στα θέματα της ελεύθερης διακίνησης των υπηρεσιών και της ελεύθερης εγκατάστασης και να διασφαλίσουν την κατάλληλη συνέχεια.

2. Διάρθρωση της γνωμοδότησης

2.1. Το παρόν έγγραφο χωρίζεται, σε γενικές γραμμές, σε δύο τμήματα. Το πρώτο περιγράφει τα συστήματα PRISM και Solvit και αναφέρει τις διαφορές τους (σημείο 3).

2.2. Το δεύτερο τμήμα περιέχει την πρόταση του προγράμματος εργασίας για το 2003, και επικεντρώνεται σε δύο ειδικές πτυχές:

- την εξακρίβωση των δυνατοτήτων σύνδεσης μεταξύ PRISM και Solvit,

- τη στρατηγική της Επιτροπής για την Εσωτερική Αγορά το 2003, με ειδική αναφορά στην αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, όπως επίσης στο πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, για τις οποίες θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί περαιτέρω εξέταση (σημεία 4-5).

3. PRISM και Solvit

3.1. Τα συστήματα PRISM και Solvit, της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής αντιστοίχως, αντιπροσωπεύουν δύο σημαντικά μέσα στη διάθεση των πολιτών και των επιχειρήσεων της ΕΕ τα οποία από κοινού με άλλες πρωτοβουλίες (European ombudsman office, Euro info centres, Europe direct, κέντρα προώθησης καινοτομίας, ευρωπαϊκά κέντρα επιχείρησης και καινοτομίας, διάλογος με τις επιχειρήσεις)(3)υποστηρίζουν ουσιαστικά την πλήρη υλοποίηση της Εσωτερικής Αγοράς. Κάθε ένα από τα μέσα αυτά, μέσω των χαρακτηριστικών του, προσφέρει συμπληρωματική υπηρεσία στα άλλα προκειμένου να υπάρξει έγκαιρη και βελτιωμένη απάντηση στις ερωτήσεις. Είναι σημαντικό για το λόγο αυτό να υποστηριχθεί και να βελτιωθεί ο ειδικός χαρακτήρας των μέσων που τα κοινοτικά όργανα μπορούν να καταρτίσουν και να θέσουν στη διάθεση των χωρών μελών και των πολιτών τους, όπως επίσης των υποψήφιων χωρών, στη λογική της συνεργασίας που χαρακτηρίζει το σύνολο της "ευρωπαϊκής διαδικασίας".

3.2. Το PRISM (Έκθεση Προόδου της Πρωτοβουλίας για την Ενιαία Αγορά) είναι το διαλειτουργικό δίκτυο ενημέρωσης του ΠΕΑ που περιέχει όλες τις πληροφορίες που ανακοινώνονται από τα μέλη της ΕΟΚΕ, τις οργανώσεις τους καθώς και από τους φορείς της Ενιαίας Αγοράς και είναι προσιτό σε όλους μέσω του Διαδικτύου. Το PRISM επιδιώκει μεταξύ άλλων να συλλέξει τις ορθές πρακτικές που υιοθετούνται και εφαρμόζονται στο κοινοτικό πλαίσιο με στόχο να υπάρξει ανταπόκριση στις νέες προκλήσεις της Ενιαίας Αγοράς. Η εργασία αυτή επιτρέπει να αξιοποιηθούν και να γίνουν γνωστές οι πρωτοβουλίες που αξίζει να διαδοθούν περισσότερο στα πλαίσια της Ενιαίας Αγοράς προκειμένου να διευκολυνθεί η επέκτασή τους, να δημιουργηθούν συνεργίες και να προωθηθεί ο συμπληρωματικός χαρακτήρας. Μακροπρόθεσμα, στόχος του Παρατηρητηρίου είναι να προσδιορίσει τον καλύτερο τρόπο ενθάρρυνσης των πρωτοβουλιών αυτών, όπως επίσης να επηρεάσει τον αναπροσανατολισμό των προτεραιοτήτων δράσης της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ έναντι της Ενιαίας Αγοράς.

3.2.1. Η τράπεζα δεδομένων PRISM ομαδοποιεί τις πρωτοβουλίες της Ενιαίας Αγοράς σε τέσσερις κατηγορίες:

α) ενημέρωση και υποστήριξη,

β) διαμεσολάβηση,

γ) συμπράξεις,

δ) συμφωνίες και κώδικες συμπεριφοράς.

3.2.2. Η μηχανή αναζήτησης του PRISM επιτρέπει να επιλέγονται τα δεδομένα ξεκινώντας από την επιλογή των εν λόγω τεσσάρων κατηγοριών, από κοινού με έναν γεωγραφικό καθορισμό βάσει της χώρας που συμμετέχει στην πρωτοβουλία, όπως επίσης επιτρέπει και τη θεματική έρευνα μέσω λέξεων κλειδιών.

Για τις χώρες που πρόκειται να ενταχθούν το PRISM αντιπροσωπεύει σημαντική ενίσχυση στο βαθμό που διευκολύνει στο εσωτερικό τους τη γνώση της εσωτερικής αγοράς και συνεπώς τις διαδικασίες προσαρμογής τους στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

3.3. Το Solvit(4) είναι το δίκτυο για την άτυπη επίλυση των διαμεθοριακών προβλημάτων στην εσωτερική αγορά, που τέθηκε σε λειτουργία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να αντιμετωπιστούν οι προβληματικές που προκύπτουν από την κακή εφαρμογή των κανόνων σχετικά με την εσωτερική αγορά εκ μέρους των δημόσιων διοικήσεων. Το Solvit αποτελεί ένα δίκτυο για την επίλυση των προβλημάτων μέσω πιθανής διαμεσολάβησης και πρέπει αποκλειστικά να ασχολείται με ζητήματα που δεν εξετάζονται από κοινοτικούς ή εθνικούς δικαστές. Ο αιτών ωστόσο παραμένει ελεύθερος να προσφύγει οποιαδήποτε στιγμή δικαστικά, τερματίζοντας έτσι το ζήτημα αυτό στα πλαίσια του δικτύου Solvit.

3.4. Η διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων, PRISM και Solvit, έγκειται στο γεγονός ότι το PRISM αποτελεί τράπεζα δεδομένων που συγκεντρώνει τις καλύτερες πρακτικές όσον αφορά τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς και τους καθιστά άμεσα διαθέσιμους μέσω του Διαδικτύου, ανά πάσα στιγμή και σε οποιοδήποτε τόπο. Το Solvit, αντιθέτως, αντιπροσωπεύει ένα σύστημα παροχής συμβουλών που προτείνει λύσεις σε διαμεθοριακές διενέξεις, που δεν αποτελούν ακόμη αντικείμενο δικαστικών διαδικασιών, και οι οποίες διατυπώνονται βάσει προβλημάτων με στοχοθετημένο και συγκεκριμένο χαρακτήρα που έχουν προκύψει μεταξύ πολιτών ή επιχειρήσεων και δημόσιων υπηρεσιών.

4. Η πρόταση εργασίας για το 2003 όσον αφορά το PRISM και το Solvit

4.1. Για να υπάρξει καλύτερη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από το PRISM θα πρέπει να ληφθούν κυρίως υπόψη τρεις παράγοντες:

α) θα πρέπει να γνωστοποιείται ευρύτερα και να διατίθεται στους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ καθώς και των χωρών που πρόκειται να ενταχθούν,

β) η τράπεζα δεδομένων θα πρέπει κατά κύριο λόγο να τροφοδοτείται από "ορθές πρακτικές" που εφαρμόζονται στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς, π.χ. με την ανάπτυξη περισσότερων σχέσεων με τις επαγγελματικές οργανώσεις, κυρίως αυτές που αφορούν επιχειρήσεις υπηρεσιών,

γ) θα πρέπει να είναι όσο γίνεται περισσότερο προσιτό και εύχρηστο εκ μέρους των καταναλωτών, των επιχειρήσεων, των συμβούλων.

4.1.1. Όσον αφορά τα σημεία α) και β), στην προοπτική της συνεργασίας με τα κοινοτικά όργανα, η πρωτοβουλία υποβολής προτάσεων ολοκληρωμένων μορφών εργασίας μεταξύ των δύο συστημάτων που καταρτίστηκαν από την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή μπορεί πράγματι να αποτελέσει πλεονέκτημα για την Ενιαία Αγορά, τους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Προς τούτο είναι σημαντικό να καθιερωθούν απλοί και προσιτοί τρόποι πρόσβασης στα δύο συστήματα και χρήσης των σχετικών πληροφοριών(5).

4.1.2. Το PRISM, με το να συγκεντρώνει τις ορθές πρακτικές που εφαρμόζονται στα πλαίσια της Ενιαίας Αγοράς μπορεί πράγματι να τροφοδοτείται και από περιπτώσεις που επιλύονται μέσω του δικτύου Solvit, οι οποίες φυσικά θα καθίστανται ανώνυμες και θα έχουν γενικό χαρακτήρα στα πλαίσια του σεβασμού της ατομικής ζωής του καθένα. Αντιθέτως οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο PRISM μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το δίκτυο Solvit στο βαθμό που οι αιτούντες μπορούν να επιλέξουν ή να μειώσουν τα αιτήματά τους εάν βρουν απάντηση στο PRISM, με αποτέλεσμα να παρέχεται ταχύτερη και αποτελεσματικότερη υπηρεσία στους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

4.1.3. Μια τεχνική και λειτουργική πρόταση μπορεί να είναι η πραγματοποίηση διασυνδέσεως στο εσωτερικό των ιστοσελίδων και των ιστοσελίδων της ΕΟΚΕ και της ΕΕ έτσι ώστε οι χρήστες να μπορούν εύκολα να χρησιμοποιούν και τα άλλα συστήματα. Λύση που θα συμβάλει επίσης στην αύξηση της διάδοσης του PRISM και του Solvit σε όσους γνωρίζουν μόνο το ένα από τα δύο.

4.1.4. Τέλος, μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να εμπλουτιστεί η τράπεζα δεδομένων PRISM με πληροφορίες σχετικά με τις αγορές, τις υπηρεσίες, τις πληροφορίες για την Εσωτερική Αγορά και τις ενδεχόμενες εξαιρέσεις όσον αφορά τις υπό ένταξη χώρες, και τέλος με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στα θέματα της Εσωτερικής Αγοράς.

5. Περαιτέρω θέματα ανάπτυξης για το 2003

5.1. Το Συμβούλιο Εσωτερικής Αγοράς κατάληξε στο συμπέρασμα, τον Μάρτιο του 2001, ότι "η βελτίωση της εσωτερικής αγοράς των υπηρεσιών αποτελεί ζωτική στρατηγική πρόκληση για την Κοινότητα. Θα πρέπει να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα των υπηρεσιών, εξαλείφοντας τα εμπόδια στο διαμεθοριακό εμπόριο και στους νέους φορείς". Τον Ιανουάριο του 2001 η Επιτροπή προώθησε τη στρατηγική των υπηρεσιών(6), στα πλαίσια της οποίας επεδίωξε, κατά το 2001, να επιλύσει προβλήματα ειδικών τομέων (αναγνώριση των προσόντων και προώθηση των πωλήσεων) καθώς και να προσδιορίσει μέσω έρευνας τα εμπόδια που αντιτίθενται στη διαμεθοριακή διακίνηση υπηρεσιών. Το 2002, όρισε σαφείς προθεσμίες προς τα κράτη μέλη προκειμένου να εξαλείψουν τα ειδικά εμπόδια που είχαν εντοπισθεί, να υποβάλουν μη νομοθετικά μέτρα υποστήριξης (κώδικες συμπεριφοράς) και να προτείνουν κανόνες μόνο όπου αυτό είναι αυστηρώς αναγκαίο, και αφού προηγουμένως έχουν εναρμονιστεί, με στόχο την παροχή υπηρεσιών. Για τα τέλη του 2003 προβλέπεται μια οριζόντια οδηγία για τις υπηρεσίες.

5.1.1. Πολλοί είναι οι λόγοι για τους οποίους το Συμβούλιο θεώρησε ζωτικής σημασίας την πρόκληση που θέτει ο Κοινοτικός τομέας υπηρεσιών. Η Επιτροπή έχει αποδείξει(7) τη σημασία των υπηρεσιών για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ. Τα περιφερειακά στοιχεία υποδεικνύουν ότι στα τέλη της δεκαετίας του '90 οι υπηρεσίες υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό η πραγματική κινητήρια δύναμη για την αύξηση της απασχόλησης στην Κοινότητα.

Βάσει μιας έρευνας για τις υπηρεσίες στις επιχειρήσεις που έγινε για λογαριασμό της Επιτροπής προκύπτει ότι η άρση των εμποδίων στο διαμεθοριακό εμπόριο υπηρεσιών στις επιχειρήσεις θα αυξήσει το ΑΕγχΠ της σημερινής ΕΕ από 1,1 % έως και 4,2 %. Δεδομένου όμως ότι οι υπηρεσίες αυτές αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο μόνο του συνόλου των υπηρεσιών, ο αντίκτυπος της ενσωμάτωσης όλων των αγορών υπηρεσιών στην ΕΕ μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος(8).

Μελετώντας τα δεδομένα που παρέχει το Εurostat(9) επισημαίνεται ότι η ΑΠΑ (ακαθάριστη προστιθέμενη αξία) στην ΕΕ των 15, το 2000, σε ποσοστό επί της συνολικής οικονομίας, κατανέμεται ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Από τη σκοπιά της απασχόλησης, στην ΕΕ των 15, το 2000, η κατανομή σε ποσοστό επί της συνολικής οικονομίας είναι:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

5.1.2. Η επίτευξη της πλήρους υλοποίησης της Ενιαίας Αγοράς αποτελεί διαδικασία που απαιτεί διαφορετικές παρεμβάσεις στους διάφορους τομείς και τα επίπεδα που τη συγκροτούν, προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα που παραμένουν. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται:

- οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην Ενιαία Αγορά

- η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

5.2. Εσωτερική αγορά των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών

5.2.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης τόνισε τη ζωτική σημασία που έχει η ολοκλήρωση των αγορών κεφαλαίων προκειμένου να επιτευχθούν καλά αποτελέσματα όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, να σταθεροποιηθεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας και να διασφαλιστεί σε καταναλωτές και επιχειρήσεις η δυνατότητα άντλησης των πλεονεκτημάτων από την καθιέρωση του ευρώ.

5.2.2. Όπως τονίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή(10), εξακολουθεί να είναι σαφής η σύνδεση, αφενός, μεταξύ ενός χρηματοπιστωτικού τομέα που λειτουργεί ορθά και είναι ολοκληρωμένος και, αφετέρου, της συνολικής οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Μια μελέτη που ανατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Στρογγυλή Τράπεζα για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες υπολογίζει ότι η ολοκλήρωση μπορεί να φτάσει ετησίως μεταξύ 0,5 και 0,7 % του ΑΕΠ της ΕΕ, δηλαδή 43 δισεκατομμύρια EUR σε ετήσια βάση(11).

5.2.3. Αυτά τα ενδεχόμενα οφέλη φανερώνουν την επείγουσα ανάγκη να συμπληρωθεί το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (ΠΔΧΥ)(12) έως το 2005 (αλλά έως το 2003 για τις αγορές κινητών αξιών και κεφαλαίων κινδύνου). Προκειμένου να επιτευχθούν όσα αποφασίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας μέσω του ενδιάμεσου σταδίου του 2005 και του τελικού του 2010 εντός του 2003 επιβάλλεται να έχουν υλοποιηθεί τα ακόλουθα:

- το νέο πλαίσιο για τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών

- οι κανόνες σε θέματα ΦΠΑ και ηλεκτρονικού εμπορίου

- το νέο σύστημα για τον αντίκτυπο της νομοθεσίας της ΕΕ

- οι ολοκληρωμένες αγορές των κεφαλαίων κινδύνου

- το άνοιγμα των αγορών σιδηροδρομικών μεταφορών στα διευρωπαϊκά δίκτυα

- η ενδιάμεση εξέταση της κοινοτικής πολιτικής

- ο προγραμματισμός των νέων διαρθρωτικών ταμείων.

5.2.4. Από τα 42 μέτρα που προβλέπει το ΠΔΧΥ έχουν ήδη υιοθετηθεί περίπου 30. Από τα 8 που προβλεπόντουσαν με χρονοδιάγραμμα το 2002 έχουν υιοθετηθεί τα 6(13) Μεταξύ των αποφάσεων που εκκρεμούν συγκαταλέγονται:

- η αμοιβαία αναγνώριση των προσόντων

- οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την φορολόγηση των αποταμιεύσεων.

Η ΕΟΚΕ εύχεται όπως τα θεσμικά όργανα αναλάβουν σοβαρή δέσμευση με σκοπό να υιοθετήσουν το ταχύτερο την οδηγία για τα συνταξιοδοτικά ταμεία και όπως η οδηγία για τα ενημερωτικά δελτία φθάσει επιτέλους στο επιθυμητό πέρας.

5.3. Όσον αφορά τη χονδρική αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, στη διάρκεια της άτυπης συνεδρίασης Εcofin του Oviedo, στις 13 Απριλίου 2002, οι Υπουργοί επιδοκίμασαν τη στρατηγική της Επιτροπής που έχει καταρτιστεί προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη περιπτώσεων όπως η ΕΝRON, και είναι επικεντρωμένη σε πέντε τομείς: τη χρηματοπιστωτική ενημέρωση, τη νομοθετική αναθεώρηση, τη διακυβέρνηση των επιχειρήσεων, τη διαφάνεια του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, τους χρηματοπιστωτικούς αναλυτές και τις επιχειρήσεις αξιολόγησης πιστώσεων.

5.3.1. Όσον αφορά το ζήτημα της διαφάνειας σε συμφωνία με το ΠΔΧΥ, προκύπτει ότι είναι σημαντική η πολιτική συμφωνία που επετεύχθη στις 5 Νοεμβρίου 2002 στις Βρυξέλλες από το Συμβούλιο της ΕΕ για την πρόταση οδηγίας σχετικά με τα ενημερωτικά δελτία(14). Ένα ενημερωτικό δελτίο αποτελεί νομικό έγγραφο που περιέχει τις ουσιώδεις χρηματιστικές και μη πληροφορίες, που μια επιχείρηση θέτει στη διάθεση των ενδεχόμενων επενδυτών στην περίπτωση διάθεσης κινητών αξιών (μετοχών, ομολογιών κλπ) προκειμένου να συγκεντρώσει κεφάλαια ή σε περίπτωση που θέτει τις ίδιες κινητές αξίες υπό διαπραγμάτευση σε μια ρυθμιζόμενη αγορά.

5.3.2. Η Ενιαία Αγορά θα πρέπει να επιτρέπει σε όλους τους πολίτες των κρατών μελών να μπορούν να δρουν αδιακρίτως στο εσωτερικό των διαφόρων χωρών με τους ίδιους όρους που δρουν στη χώρα τους. Για το λόγο αυτό θα πρέπει το συντομότερο δυνατό να καταρτιστούν γενικοί και κοινοί κανόνες. Είναι σημαντικό να τηρούνται οι προθεσμίες και επίσης να δημοσιευθεί έως το 2003 η οδηγία για τα ενημερωτικά δελτία όπως προβλέπεται από το ΠΔΧΥ.

5.4. Όσον αφορά την εσωτερική αγορά λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, η εφαρμογή του ΠΔΧΥ θα έχει δύο σημαντικά αποτελέσματα: οι καταναλωτές και οι ΜΜΕ θα αντλήσουν όφελος όχι μόνο από ένα πιο έγκυρο και αποτελεσματικό σύστημα πληρωμών αλλά επίσης από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για εμπορικές συναλλαγές και τον μεγαλύτερο ανταγωνισμό χάρις στις ελάχιστες χρηματοπιστωτικές επιβαρύνσεις στο εμπόριο(15).

Εάν το σκέλος της μεταρρύθμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών αντιπροσωπεύει σημαντική συμβολή στην επίτευξη της εσωτερικής αγοράς δεν θα πρέπει επίσης να υποβαθμιστεί η σημασία της αλληλέγγυας ανάπτυξης η οποία επιτυγχάνεται επίσης με τη δημιουργία δεοντολογικών χρηματοπιστωτικών μέσων που λειτουργούν σε υπερεθνικό επίπεδο.

5.4.1. Μεταξύ των πιο σημαντικών εμποδίων στην ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά περιλαμβάνεται η αβεβαιότητα των καταναλωτών και των επιχειρήσεων όσον αφορά τις δυνατότητες προσφυγής σε περίπτωση διαμεθοριακής διένεξης σχετικά με την εφαρμογή μιας Σύμβασης.

5.4.2. Συχνά οι δικαστικές οδοί είναι πολύπλοκες, μακρόχρονες και δαπανηρές, με αποτέλεσμα συχνά ο πολίτης να παραιτείται των διεκδικήσεών του, κυρίως όταν αυτές αφορούν περιορισμένα ποσά. Αυτό οδηγεί στη επικράτηση ενός κλίματος δυσπιστίας έναντι της Ενιαίας Αγοράς και στο να θεωρείται κάτι απόμακρο από τον πολίτη και τη χώρα του. Αυτό προφανώς αποτελεί αποτυχία για την Ενιαία Αγορά.

5.4.3. FIN-NET - Εξωδικαστική διαδικασία στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών: δίκτυο συνεργασίας που συγκροτείται από τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα που είναι υπεύθυνα για την επίλυση των διενέξεων. Το δίκτυο αυτό έχει τρεις ειδικές επιδιώξεις:

- να παρέχει στον καταναλωτή εύκολη και ενημερωμένη πρόσβαση στην εξωδικαστική επίλυση των διαμεθοριακών διαφορών,

- να διασφαλίζει αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ευρωπαϊκών συστημάτων με στόχο την όσο το δυνατόν ταχύτερη, αποτελεσματική και επαγγελματική επίλυση των διαμεθοριακών διαφορών,

- να διασφαλίζει ότι τα εθνικά συστήματα εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών μεταξύ κρατών του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου εφαρμόζουν μια σειρά κοινών ελάχιστων κανόνων.

5.4.4. Το ΠΕΑ εκτιμά την επιτυχία της πρωτοβουλίας FIN-NET, συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά την ανάγκη παρακολούθησης του δικτύου FIN-NET προκειμένου να διασφαλιστεί η καλύτερη διάδοση και η αποτελεσματικότητά του καθώς επίσης για το γεγονός ότι οι ευρωπαίοι καταναλωτές θα πρέπει να μπορούν να συμβάλουν με πιο διαρθρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο στην κοινοτική διαδικασία λήψεως αποφάσεων στα θέματα της προστασίας των επενδυτών(16). Προς το σκοπό αυτό το ΠΕΑ μπορεί να εξετάσει σε βάθος για το 2003 τη δυνατότητα συμβολής του στη διάδοση και τη χρήση, στο εσωτερικό της Ενιαίας Αγοράς, του δικτύου FIN-NET, προβαίνοντας σε ενδεχόμενες βελτιώσεις ως προς τη χρήση του εκ μέρους των καταναλωτών.

5.5. Αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων

Όσον αφορά την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων είναι σημαντικό, όπως ήδη προαναφέρθηκε, να επιδιωχθούν οι στόχοι που περιέχονται στη πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(17), καθώς και οι υποδείξεις που εκφράστηκαν από την ΕΟΚΕ(18), μέσω:

1) πιο σαφούς διαδικασίας κωδικοποίησης και απλούστευσης των σημερινών οδηγιών για τα επαγγελματικά προσόντα και τα διπλώματα,

2) μεγαλύτερης ενεργοποίησης των αντιπροσωπευτικών οργανισμών των κατηγοριών και των επαγγελμάτων, σύμφωνα με τη μέθοδο της συνεννόησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3) της διατήρησης και περαιτέρω ανάπτυξης μηχανισμών αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας για την αυτόματη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

Και όλα αυτά με τρόπο ώστε να δοθεί το συντομότερο δυνατό απάντηση στην επιθυμία που εκφράζεται από το 83 % των μικρών επιχειρήσεων, από το 90 % των μεσαίων επιχειρήσεων και από το 92 % των μεγάλων επιχειρήσεων να μπορούν να αναπτύσσουν δραστηριότητα στην ενιαία αγορά "αναφερόμενα σε ένα μόνο κανόνα και όχι σε δεκαπέντε διαφορετικούς"(19), παρέχοντας μεγαλύτερη στήριξη στους πολίτες, εργαζομένους, επαγγελματίες και επιχειρήσεις που καθημερινώς έχουν δοσοληψίες και εργάζονται στην Ενιαία Αγορά.

6. Κυριότερες δραστηριότητες από τον Οκτώβριο του 2001 έως το Δεκέμβριο του 2002

6.1. Σε στενή επαφή με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών, το ΠΕΑ επιδίωξε να εμπλέξει όλο και περισσότερο την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών των χωρών μελών καθώς και των υπό ένταξη χωρών στη σοβαρή εργασία που η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της επιτελεί προκειμένου να υλοποιηθεί μια πραγματική αγορά χωρίς σύνορα. Πράγματι είναι ευρύτατα διαδεδομένη η άποψη ότι μόνο μια ουσιαστική προσπάθεια στο πολιτιστικό και στο οργανωτικό επίπεδο, ικανή να εκμεταλλευτεί τις συνεργίες όλων των παραγόντων της κοινωνίας, μπορεί εγκαίρως να οδηγήσει στην άρση των νομικών και διοικητικών φραγμών που παρεμποδίζουν σε κάθε κράτος την επίτευξη μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς.

6.2. Παράλληλα, ως υποστήριξη επίσης στο σχέδιο PRISM που θεσπίστηκε την 1η Ιανουαρίου 2001 και για το οποίο έγινε ευρύτατα λόγος στο ψήφισμα αυτό, το ΠΕΑ κατήρτισε διάφορες γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας για διαμεθοριακά και περιφερειακά θέματα, ερχόμενο σε επαφή με διαφόρους εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών διαφόρων κρατών μελών: (Γαλλίας, Σουηδίας, Βελγίου, Ισπανίας, Ιταλίας, Ολλανδίας), καθώς και δύο υποψήφιων χωρών (Ουγγαρίας και Πολωνίας) και τέλος των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου που συνεδρίασαν στο Όσλο της Νορβηγίας(20).

6.3. Επιπλέον, κατόπιν ειδικής αιτήσεως του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Romano PRODI, το ΠΕΑ κατήρτισε δύο γνωμοδοτήσεις(21) με θέμα "Απλούστευση και βελτίωση της νομοθεσίας" και εργάζεται προς το παρόν για την κατάρτιση νέας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας(22).

Σε αυτές προστέθηκαν άλλες για θέματα όπως: "το ηλεκτρονικό εμπόριο", "η αμοιβαία αναγνώριση" και "η ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων".

7. Οι μελλοντικές δεσμεύσεις του ΠΕΑ

Το 2003 το ΠΕΑ προγραμματίζει να ασχοληθεί με τα ακόλουθα:

- Να συμβάλει στην πραγματοποίηση της Ενιαίας Αγοράς

- Να στηρίξει την πολιτική που συνδέεται με τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ

- Να συμβάλει στη βελτίωση της υφιστάμενης νομοθεσίας.

Στα πλαίσια αυτά καθίσταται σημαντική η ενδεχόμενη κατάρτιση γνωμοδοτήσεων για τα ακόλουθα θέματα:

- Απλούστευση

- Ετήσια αναθεώρηση της ενιαίας αγοράς

- Αξιολόγηση των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και τους πολίτες

- Κοινή ρύθμιση.

Επιπλέον το ΠΕΑ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι στο άμεσο μέλλον θα αποκτήσουν προτεραιότητα τα θέματα που συνδέονται για παράδειγμα με την ένταξη των νέων κρατών, την αναθεώρηση των Συνθηκών, τη δέσμευση για μια πιο δυναμική Ευρώπη στον κόσμο (Λισσαβώνα 2000), την επικουρικότητα και την απλούστευση, την ασφάλεια των τροφίμων.

Για όλα αυτά τα θέματα, καθώς και για άλλα μεγάλης σημασίας, το ΠΕΑ έχει ήδη προωθήσει δικά του έγγραφα προβληματισμού στα οποία παραπέμπει για τις σχετικές αναλύσεις.

8. Παραρτήματα

Σε παράρτημα ακολουθούν:

- Οι γνωμοδοτήσεις του ΠΕΑ που καταρτίστηκαν από τον Οκτώβριο 2000 έως το Σεπτέμβριο 2002.

- Οι ακροάσεις και οι διασκέψεις που οργανώθηκαν από το ΠΕΑ από τον Οκτώβριο 2000 έως το Σεπτέμβριο 2002.

- Η έκθεση PRISM της 1ης Δεκεμβρίου 2002.

Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) COM(2002) 171 τελικό της 11.4.2002 - Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών "Αναθεώρηση 2002 της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά. Διατήρηση της δέσμευσης που έχει αναληφθεί".

(2) SP(2002) 3637 11 Νοεμβρίου 2002 - Διεύθυνση Ε/2.

(3) Οι διευθύνσεις στο Διαδίκτυο των πρωτοβουλιών που προαναφέρθηκαν είναι οι εξής:

- www.euro-ombudsman.eu.int

- www.europa.eu.int/comm/enterprise/ networks/eic/eic.html

- www.europa.eu.int/europedirect

- www.irc.cordis.lu/

- www.cordis.lu/innovation-smes

- www.europa.eu.int/business

(4) Σύσταση της Επιτροπής της 7ης Δεκεμβρίου 2001 σχετικά με τις αρχές χρήσης του "Solvit" - δίκτυο για την επίλυση των προβλημάτων στην εσωτερική αγορά.

(5) Σχετικά είναι σκόπιμο να διευκολυνθεί η πρόσβαση στο PRISM στον κόσμο του Διαδικτύου με πληροφορίες και συνδέσεις πρόσβασης που υπάρχουν τουλάχιστον στις σημαντικότερες πύλες που χρησιμοποιούνται σήμερα, αρχίζοντας από την Εuropa (www.europa.eu.int) από την οποία ακόμη απουσιάζει. Από εργασίες επαλήθευσης προέκυψε ότι υπάρχουν πληροφορίες για το PRISM στις ακόλουθες πύλες: Yahoo, Tiscali, Libero/Ariannna, Virgilio, Google, Altavista. Η επισήμανση των πληροφοριών για την τράπεζα δεδομένων PRISM του ΠΕΑ είναι δυσχερής διότι όποιος τις αναζητεί πρέπει ήδη να γνωρίζει την ύπαρξή του διαφορετικά θα είναι δύσκολο να ψάχνει μέσα σε ιστοθέσεις με την ίδια ονομασία.

(6) COM(2000) 888 τελικό της 29.12.2000 -Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά των υπηρεσιών".

(7) Employment in Europe 2001, Recent trends and prospects, Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης (Ιούλιος 2001).

(8) COM(2001) 736 της 7.12.2001 - Ανακοίνωση της Επιτροπής: Οικονομική μεταρρύθμιση:Έκθεση για τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων.

(9) Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία "Οικονομικά δεδομένα της Ευρώπης το 2000", Μάρτιος 2002.

(10) COM(2002) 267 τελικό της 3.6.2002 - Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "Έκτη έκθεση για την πρόοδο που έχει επιτελεστεί στον τομέα της εφαρμογής του προγράμματος δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες".

(11) The Benefits of a Working European Retail Market for Financial Services, www.zew.de/erfstudyresults/

(12) COM(1999) 232 τελικό της 11.5.1999.

(13) Κανονισμός ΙΑS (Διεθνείς λογιστικοί κανόνες)

- Οδηγία για την οικονομική εγγύηση

- Οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο εξ αποστάσεως των οικονομικών υπηρεσιών

- Οδηγία για τους μεσάζοντες για τις ασφαλίσεις

- Οδηγία για τις χρηματο-οικονομικές εταιρίες ετερογενών εκμεταλεύσεων

- Οδηγία για τις εμπορικές καταχρήσεις.

(14) IP/02/1607, IP/02/1209.

(15) COM(2001) 736 τελικό της 7.12.2001 - Ανακοίνωση της Επιτροπής "Οικονομική μεταρρύθμιση: έκθεση για τη λειτουργία των Κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων".

(16) COM(2002) 267 τελικό.

(17) COM(2002) 119 τελικό της 7.3.2002.

(18) ΕΕ C 61 της 14.3.2003, σ. 67.

(19) Υπόμνημα /02/231 της 11ης Νοεμβρίου 2002, που ήδη αναφέρθηκε.

(20) Βλέπε γνωμοδότηση του ΠΕΑ "Τα αποτελέσματα της διεύρυνσης της Ενώσεως στην Ενιαία Αγορά".

(21) ΕΕ C 125 της 27.5.2002, σ. 105; ΕΕ C 14 της 16.1.2000, σ. 1.

(22) ΙΝΤ/156 - CESE 1311/2002.