[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 2.6.2010

COM(2010) 301 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για διατηρήσιμη ανάπτυξη

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για διατηρήσιμη ανάπτυξη

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Συνέχεια των μεταρρυθμίσεων

Από τη στιγμή που άρχισε η κρίση, το 2008, η Επιτροπή και οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέβησαν στις αναγκαίες επείγουσες ενέργειες για να διασφαλίσουν τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, στις οποίες συμπεριλαμβανόταν η διοχέτευση σημαντικών χρηματικών ποσών από το Δημόσιο προς τον τραπεζικό τομέα, όπως και συνοδευτικά μέτρα προκειμένου οι τράπεζες να εξυγιάνουν τις κεφαλαιακές τους θέσεις.

Προϋπόθεση για τη διατηρήσιμη ανάπτυξη είναι η διαμόρφωση ασφαλέστερου, ορθότερου, διαφανέστερου και πιο υπεύθυνου χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο να λειτουργεί προς όφελος ολόκληρης της οικονομίας και της κοινωνίας, να είναι δε σε θέση να χρηματοδοτεί την πραγματική οικονομία. Είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα στις προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρώπη προκειμένου να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά και να προβεί στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις από τις οποίες θα πηγάσει μια σφύζουσα οικονομία στο μέλλον. Ένας υγιής τομέας χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αναμένεται να στηρίξει τη στρατηγική για την Ευρώπη του 2020 και να διασφαλίσει τη δυνατότητα των μεν ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, και κυρίως των ΜΜΕ, να επενδύουν στην ανάπτυξη, των δε πολιτών να προγραμματίζουν το μέλλον με εμπιστοσύνη. Οι κανονιστικές ρυθμίσεις για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες χρειάζεται να συμπληρωθούν με ένα φιλόδοξο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων με προοπτική την ανάπτυξη, βασισμένο στην εσωτερική αγορά.

Πέραν της άμεσης ανταπόκρισης, η Επιτροπή επιδόθηκε στην ολοκλήρωση μιας εκτενούς χρηματοπιστωτικής μεταρρύθμισης, με σκοπό να αντιμετωπίσει τη βραχυπρόθεσμη προσέγγιση, την κακή διαχείριση των κινδύνων και την έλλειψη υπευθυνότητας ορισμένων παραγόντων του χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς και να διορθώσει τις βασικές αδυναμίες του εποπτικού και κανονιστικού πλαισίου. Έχει ήδη πραγματοποιηθεί αξιοσημείωτη πρόοδος, η οποία δίνει τη δυνατότητα στην Ευρώπη να ηγείται των διεθνών προσπαθειών στο επίπεδο της Ομάδας των 20 (G20).

Οι πρόσφατες αναταραχές στην αγορά επιβεβαίωσαν την ανάγκη ταχείας προόδου για την ολοκλήρωση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρωστία και η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Οι επόμενοι έξι έως εννέα μήνες θα είναι κρίσιμης σημασίας.

Συνεπώς, η Επιτροπή, έως το τέλος του έτους, θα υποβάλει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πλειονότητα των προτάσεων κανονιστικής μεταρρύθμισης που απομένουν και η τελευταία πρόταση θα διαβιβαστεί εντός εννέα μηνών από τώρα. Σύμφωνα με τις αρχές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, οι προτάσεις καταρτίζονται κατόπιν διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερομένους και εκτίμησης των επιπτώσεων. Πρέπει να λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα σωρευτικά αποτελέσματα των διαφόρων μέτρων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπως και στην πραγματική οικονομία. Οι προβληματισμοί αυτοί θα αντικατοπτρίζονται πλήρως στην εκτίμηση επιπτώσεων και στη διαβάθμιση των διαφόρων μέτρων. Στο πλαίσιο αυτό, θα ληφθούν πλήρως υπόψη τα αποτελέσματα των εργασιών που ήδη διεξάγονται στο Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και στην Επιτροπή της Βασιλείας όσον αφορά τα σωρευτικά αποτελέσματα της μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Η Επιτροπή θα πιέσει για την ταχεία έγκριση των εν λόγω μέτρων, ούτως ώστε οι Ευρωπαίοι να αποκτήσουν πάλι πλήρη εμπιστοσύνη στην ευρωστία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που αποτελεί έναν από τους πυλώνες της ανάπτυξης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προχωρήσει στην ολοκλήρωση του προγράμματος μεταρρυθμίσεων έως το τέλος του 2011, όχι μόνον για να διασφαλίσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την προστασία των επενδυτών – ιδίως ανταποκρινόμενη στις νέες προκλήσεις που εμφανίστηκαν με τις πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά – αλλά και για να διατηρήσει και να αναπτύξει την ενιαία αγορά, καθώς και να αντισταθεί στις πιέσεις για μέτρα προστατευτισμού σε εθνικό επίπεδο.

Η ΕΕ έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση της διεθνούς αντιμετώπισης της κρίσης. Κατά το επόμενο εξάμηνο, η G20 έχει προγραμματιστεί να συμφωνήσει σχετικά με τις αδρές γραμμές μιας νέας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής που θα αφορά τα συστημικώς σημαντικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα μέτρα για τη διαχείριση κρίσεων και ένα αυστηρότερο πλαίσιο κεφαλαιακών απαιτήσεων. Η ΕΕ είναι αποφασισμένη να διαμορφώσει αυτή τη διαδικασία και να φροντίσει ώστε και οι άλλοι βασικοί συντελεστές να σταθούν στο ύψος της πρόκλησης.

Μέτρα που έχουν ήδη θεσπιστεί

Η Επιτροπή αντέδρασε γρήγορα στη χρηματοοικονομική κρίση (βλ. Παράρτημα 2 για πλήρη κατάλογο των ληφθέντων μέτρων). Τον Νοέμβριο του 2008, ανέθεσε εντολή σε μια ομάδα, υπό την προεδρία του Jacques de Larosière, να εξετάσει τις πιθανές βελτιώσεις της εποπτείας και των κανονιστικών ρυθμίσεων. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης το 2008, αναθεωρήθηκαν ταχέως η οδηγία περί των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων[1] και η οδηγία για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις[2] . Εκδόθηκε κανονισμός για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας[3] και η Επιτροπή διατύπωσε δύο συστάσεις για τις αρχές που διέπουν τις αποδοχές[4]. Σε ορισμένους τομείς, η ΕΕ διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο σε διεθνές επίπεδο, προτείνοντας, για παράδειγμα, ένα συμβούλιο μακροπροληπτικών κινδύνων για την έκδοση προειδοποιήσεων για κινδύνους, απαιτήσεις διατήρησης για την τιτλοποίηση και μεταρρύθμιση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών. Η ΕΕ έχει αναλάβει δέσμευση να επιτύχει σύγκλιση όσον αφορά τα διεθνή λογιστικά πρότυπα.

2. Ανάγκη ολοκλήρωσης των εκτελούμενων εργασιών

Η Επιτροπή ανταποκρίθηκε γρήγορα στις συστάσεις που περιλαμβάνονταν στην έκθεση De Larosière, υποβάλλοντας μια σειρά σημαντικών νομοθετικών προτάσεων εντός ολίγων εβδομάδων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2009. Πολλές από αυτές τις βασικές προτάσεις που έχουν υποβληθεί από την Επιτροπή αναμένουν ακόμη την έγκρισή τους από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Για τη μεταρρύθμιση της εποπτικής αρχιτεκτονικής της ΕΕ, η Επιτροπή έχει προτείνει τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου[5] , το οποίο θα διασφαλίσει την αρκετά έγκαιρη επισήμανση μακροπροληπτικών και μακροοικονομικών κινδύνων, και τριών Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών[6] , αρμόδιων, αντιστοίχως, για την τραπεζική αγορά, την ασφαλιστική αγορά και την αγορά κινητών αξιών, οι οποίες θα διασφαλίσουν ενισχυμένη εποπτεία και καλύτερο συντονισμό μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών.

Η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προϋποθέτει αυστηρούς, αποδοτικούς και εναρμονισμένους κανόνες για όλους τους παράγοντες, σε συνδυασμό με αποτελεσματικό εποπτικό πλαίσιο, αυστηρές και αποτρεπτικές κυρώσεις και σαφείς μηχανισμούς επιβολής. Η προταθείσα νέα εποπτική αρχιτεκτονική θα αποτελέσει τον σκελετό για ενισχυμένη συνεργασία και περισσότερο εναρμονισμένη, ευρωπαϊκή εποπτεία, με ολιστική προσέγγιση της εποπτείας, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών παραγόντων. Όταν συσταθούν και αρχίσουν να λειτουργούν, οι νέες Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές θα συμβάλουν αποφασιστικά στην ανάπτυξη τεχνικών προτύπων, με την κατάρτιση ενός πραγματικού «Ενιαίου Εγχειριδίου Κανόνων».

Τώρα επείγει να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, ούτως ώστε οι νέες αρχές να έχουν συσταθεί και να λειτουργούν το 2011. Η Επιτροπή εργάζεται εντατικά για την επίτευξη συμβιβασμού μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, ο οποίος να ικανοποιεί τις θέσεις και των δύο θεσμικών οργάνων, εξασφαλίζοντας, ωστόσο, ότι οι νέες αρχές θα διαθέτουν τις πραγματικές εξουσίες που χρειάζονται.

Όσον αφορά τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων αντιστάθμισης κινδύνου) , με την προτεινόμενη οδηγία[7] θα δημιουργηθεί ένα συνολικό και αποτελεσματικό κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το οποίο θα παρέχει ισχυρά και εναρμονισμένα κανονιστικά πρότυπα για όλους του διαχειριστές και θα ενισχύσει τη διαφάνεια έναντι των επενδυτών. Είναι σημαντικό να επιτευχθεί συμφωνία σύντομα, ιδίως όσον αφορά τη μεταχείριση των διαχειριστών και των κεφαλαίων τρίτων χωρών, με διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού αλλά και παράλληλη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των επενδυτών.

Μόλις υπάρξει συμφωνία επί της τρίτης αναθεώρησης της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ III)[8] , θα τεθούν σε ισχύ δεσμευτικοί κανόνες για τις αποδοχές και ενισχυμένες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις θέσεις του χαρτοφυλακίου συναλλαγών. Ως προς τις απαιτήσεις για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών, χρειάζεται συγκλίνουσα εφαρμογή σε παγκόσμια κλίμακα. Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή εργάζεται εποικοδομητικά με τους βασικούς διεθνείς εταίρους.

Η Επιτροπή εργάζεται εντατικά με τα δύο νομοθετικά όργανα, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία σε όλους αυτούς τους φακέλους πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές.

3. Προσεχείς προτάσεις

Εντός των επομένων μηνών, η Επιτροπή θα ολοκληρώσει το σύνολο του προγράμματός της για τη χρηματοπιστωτική μεταρρύθμιση, διαρθρωμένο γύρω από τέσσερις βασικές αρχές: ενισχυμένη διαφάνεια, αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή (όπου έχει ήδη συντελεστεί ουσιαστική πρόοδος, όπως έχει προαναφερθεί ανωτέρω), αυξημένη ανθεκτικότητα και χρηματοπιστωτική σταθερότητα και, τέλος, ενισχυμένη υπευθυνότητα και προστασία των καταναλωτών. Οι εν λόγω αρχές είναι εγγενώς αλληλένδετες, οι δε θεμελιώδεις στόχοι των μεταρρυθμίσεων μπορούν να επιτευχθούν μόνον εάν η προσέγγιση αυτών των βασικών αρχών γίνει συνολικά και με συνεκτικό τρόπο. Πολλές από τις προτάσεις που απαριθμούνται κατωτέρω ανταποκρίνονται σε στόχους που αντιστοιχούν σε διάφορες από τις αρχές αυτές.

Ο πλήρης κατάλογος των προγραμματισμένων μέτρων, με τις προβλεπόμενες ημερομηνίες έγκρισης, παρατίθεται στο παράρτημα 1.

1. Ενισχυμένη διαφάνεια

Η διαφάνεια είναι απαραίτητη για τη ομαλή λειτουργία των αγορών και για την επικράτηση αξιοπιστίας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των συντελεστών της αγοράς. Η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά ορισμένες συναλλαγές, προϊόντα και συντελεστές της αγοράς ήταν ένας από τους παράγοντες που συντέλεσαν στην εκδήλωση της πρόσφατης κρίσης. Συνεπώς, η ενίσχυση της διαφάνειας αποτελεί έναν από τους πρωταρχικούς στόχους της χρηματοπιστωτικής μεταρρύθμισης στην οποία προβαίνει η ΕΕ. Όμως, η διάθεση κατάλληλων και αξιόπιστων πληροφοριών για τις εποπτικές αρχές, την επενδυτική κοινότητα και το ευρύ κοινό σχετικά με τη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών και την αλληλοσύνδεση μεταξύ των διαφόρων συντελεστών είναι ένα σημαντικό μέσο για την προώθηση ενός σταθερότερου και υγιέστερου χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο να ρέπει λιγότερο προς τη βραχυπρόθεσμη προσέγγιση, την υπερβολική ανάληψη κινδύνων και τη φιλοκυκλική συμπεριφορά.

Το 2009, εκδόθηκε ένας πρώτος κανονισμός για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας[9] (ΟΑΠΙ) , προκειμένου να αντιμετωπιστούν σοβαρές αδυναμίες στις δραστηριότητες των οργανισμών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Τόσο οι ρυθμιστικές αρχές, όσο και οι οργανισμοί αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας προετοιμάζονται για την εφαρμογή αυτών των κανόνων από τις 7 Σεπτεμβρίου 2010. Με τον κανονισμό καθιερώθηκε η υποχρεωτική εγγραφή σε μητρώα όλων των οργανισμών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που λειτουργούν στην ΕΕ και θεσπίστηκαν ορισμένες αυστηρές απαιτήσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η εφαρμογή ενδεδειγμένων εποπτικών και κανονιστικών προτύπων, με αποτέλεσμα τον περιορισμό των συγκρούσεων συμφερόντων.

Έχει αρχίσει να επικρατεί, στην Ευρώπη και παγκοσμίως, η άποψη ότι δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί επαρκώς οι ελλείψεις στις σημερινές διαδικασίες αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, όπως έγιναν εμφανείς με την κρίση. Η έλλειψη ανταγωνισμού στον κλάδο αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Χωρίς να κλίνει προς κάποια συγκεκριμένη επιλογή στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή εξετάζει διάφορες διαρθρωτικές λύσεις, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η ανάγκη για έναν ανεξάρτητο ευρωπαϊκό οργανισμό αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ή η περισσότερο ενεργός συμμετοχή ανεξάρτητων δημόσιων φορέων στη διαδικασία αξιολόγησης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δοθεί όσον αφορά το δημόσιο χρέος, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι είναι ενδεδειγμένες. Χρήζουν επίσης ιδιαίτερης προσοχής η έλλειψη της δέουσας επιμέλειας από πλευράς των τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και η έλλειψη εναλλακτικών «μέτρων σύγκρισης» για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των επενδύσεων. Η σημερινή κανονιστική δομή, όπου η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας είναι ενσωματωμένη στις κανονιστικές ρυθμίσεις για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, χρειάζεται αναθεώρηση εξ ολοκλήρου.

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τα συμπεράσματά της επί όλων αυτών των ζητημάτων τον Σεπτέμβριο.

Το καλοκαίρι, η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών παραγώγων , η οποία θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αύξηση της διαφάνειας σε μια αγορά που είναι σημαντική, αλλά επί του παρόντος πολύ αδιαφανής. Με την πρόταση θα ενισχυθεί η υποδομή της χρηματοπιστωτικής αγοράς στην ΕΕ, θα προωθηθεί η τυποποίηση των συμβάσεων παραγώγων και θα αναπτυχθεί σύστημα συμψηφισμού κεντρικών αντισυμβαλλομένων για τις συμβάσεις παραγώγων, ώστε να μειωθεί αισθητά ο κίνδυνος. Θα παρέχεται σε όλες τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές πρόσβαση σε πληροφορίες που υπάρχουν σε μητρώα καταχώρισης δεδομένων όσον αφορά κάθε είδους συναλλαγές.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα προτείνει βελτιώσεις της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID)[10], προκειμένου να ενισχύσει τη διαφάνεια της αγοράς πριν και μετά τη διαπραγμάτευση και να προσελκύσει περισσότερα παράγωγα σε οργανωμένες αγορές διαπραγμάτευσης.

2. Αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή

Η προτεινόμενη νέα εποπτική αρχιτεκτονική, που αναφέρθηκε ανωτέρω, αποτελεί καίριο βήμα για τη βελτίωση της εποπτείας και την αύξηση της αποτελεσματικότητάς της. Ωστόσο, η εποπτεία πρέπει να διασφαλιστεί με αποτελεσματικούς μηχανισμούς επιβολής, συμπεριλαμβανομένων, όπου χρειάζεται, κυρώσεων, ώστε να προαχθεί η υπεύθυνη συμπεριφορά στην αγορά και, όπου ενδείκνυται, να παταχθεί η ανεύθυνη και υπέρμετρη κερδοσκοπία.

Στις 2 Ιουνίου, η Επιτροπή πρότεινε αναθεώρηση του κανονισμού για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας[11] , προκειμένου να καθιερώσει κεντρική εποπτεία, σε επίπεδο ΕΕ, των οργανισμών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, αναθέτοντας στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) αποκλειστικές εξουσίες εποπτείας των οργανισμών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που είναι εγγεγραμμένοι στην ΕΕ.

Μολονότι το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των κυρώσεων συνιστά απαραίτητο στοιχείο της εύρυθμης λειτουργίας οποιουδήποτε τομέα, οι κυρώσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ως επί το πλείστον, δεν είναι εναρμονισμένες, πράγμα το οποίο οδηγεί σε διαφορές των πρακτικών τις οποίες ακολουθούν οι εθνικές εποπτικές αρχές. Η Επιτροπή θα αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό με εξ ολοκλήρου αναθεώρηση των υφιστάμενων εξουσιών επιβολής κυρώσεων και της πρακτικής εφαρμογής τους. Ως πρώτο βήμα, η Επιτροπή θα υποβάλει ανακοίνωση για τις κυρώσεις στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών , ώστε να προωθήσει τη σύγκλιση των κυρώσεων σε ολόκληρο το φάσμα των εποπτικών δραστηριοτήτων.

3. Αυξημένη ανθεκτικότητα και σταθερότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα

Η αύξηση της ανθεκτικότητας και της σταθερότητας είναι μια ολιστική διαδικασία, που πρέπει να διεξαχθεί μέσω μιας σειράς αλληλοσυμπληρωματικών μέτρων. Η βελτίωση της ανθεκτικότητας αρχίζει με υψηλότερα κεφαλαιακά πρότυπα και πρέπει να συνδυάζεται με κανόνες αυξημένης διαφάνειας, ενισχυμένη εποπτεία και επιβολή. Απαιτείται επίσης σημαντικά βελτιωμένη νοοτροπία αντιμετώπισης κινδύνων και βελτιωμένη εταιρική διακυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα της εταιρείας. Το τελευταίο κομμάτι που χρειάζεται να τοποθετηθεί στην εικόνα είναι μια πλήρης σειρά εργαλείων για την πρόληψη και τη διαχείριση των κρίσεων.

Μετά από εντατικές εργασίες στο Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB), στη G20 και στην Επιτροπή της Βασιλείας, θα προταθούν από την Επιτροπή τροποποιήσεις της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις[12] (ΟΚΑ IV) , προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα και η ποσότητα των κεφαλαίων των τραπεζών, να καθιερωθούν κεφαλαιακές εφεδρείες και να εξασφαλιστεί η συσσώρευση, κατά τις ευνοϊκές περιόδους, κεφαλαίων τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση δυσμενέστερων οικονομικών συνθηκών. Με την οδηγία θα αντιμετωπιστεί επίσης η υπερβολική εξάρτηση από τη μόχλευση και θα εισαχθεί αποτελεσματικό καθεστώς ρευστότητας. Η νομοθετική πρόταση για τα παράγωγα, που ήδη αναφέρθηκε, θα ενισχύσει και αυτή την ανθεκτικότητα, με ισχυρές απαιτήσεις για τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους που προβαίνουν στον συμψηφισμό εξωχρηματιστηριακών παραγώγων.

Η πρόσφατη κρίση έδειξε ότι η πρόληψη των κρίσεων πρέπει να αρχίζει στο εσωτερικό των εταιρειών, ότι προϋποθέτει πιο δραστήριους και υπεύθυνους μετόχους και στελέχη και ότι πρέπει να βασίζεται σε ενισχυμένα συστήματα εσωτερικού ελέγχου[13].

Όταν οι άλλες γραμμές αμύνης αποδεικνύονται ανεπαρκείς, πρέπει να υπάρχει ένα συνολικό πλαίσιο διαχείρισης των κρίσεων. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ένα σχέδιο δράσης για τη διαχείριση κρίσεων , το οποίο θα οδηγήσει σε νομοθετικές προτάσεις που θα προβλέπουν μια πλήρη σειρά εργαλείων για την πρόληψη της πτώχευσης και την εξυγίανση τραπεζών. Με αυτόν τον τρόπο, οι δημόσιες αρχές θα είναι σε θέση να προβαίνουν στην εξυγίανση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση του αντικτύπου των πτωχεύσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και περιορισμό των ζημιών για την οικονομία, καθώς και της διάθεσης πόρων του Δημοσίου. Στις 26 Μαΐου, υποβλήθηκε από την Επιτροπή ανακοίνωση για τις επιλογές σχετικά με τα ταμεία εξυγίανσης τραπεζών, με σκοπό τη χρηματοδότηση της εξυγίανσης των τραπεζών[14].

Τέλος, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει τις προσπάθειες για παγκόσμια σύγκλιση προς μια σειρά διεθνών λογιστικών προτύπων υψηλής ποιότητας, τα οποία θα αποτελέσουν ένα από τα θεμέλια της ενισχυμένης χρηματοοικονομικής σταθερότητας.

4. Ενισχυμένη υπευθυνότητα και προστασία των καταναλωτών:

Ένα σημαντικό δίδαγμα που πρέπει να αποκομιστεί από τις πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά είναι η ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των επενδυτών στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με την ανάληψη αποφασιστικής δράσης κατά των συντελεστών που κάνουν κατάχρηση του συστήματος. Το κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να παρέχει τα ορθά κίνητρα για τον περιορισμό της υπερβολικά κερδοσκοπικής και ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς, να διασφαλίζει δε ότι ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών λειτουργεί προς όφελος των πολιτών και της πραγματικής οικονομίας.

Η Επιτροπή θα προτείνει ενδεδειγμένα μέτρα για τις ακάλυπτες πωλήσεις και τις συμβάσεις αντιστάθμισης κινδύνου πιστοληπτικής ικανότητας (credit default swaps – CDS) , με βάση τις διαπιστώσεις της διεξαγόμενης ενδελεχούς έρευνας, από την οποία θα προκύψει εκτενής και πλήρης εικόνα της λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών, ιδίως αναφορικά με το δημόσιο χρέος. Με τα μέτρα αυτά θα αντιμετωπιστούν επίσης οι «γυμνές» ακάλυπτες πωλήσεις. Η Επιτροπή θα προτείνει λύσεις που θα δώσουν στην ΕΕ τα μέσα για συντονισμένη αντίδραση σε γεγονότα όπως η υπέρμετρα κερδοσκοπική χρήση της αγοράς CDS. Σε αυτές πρέπει να περιλαμβάνονται έκτακτες εξουσίες για τις ρυθμιστικές αρχές (που θα συντονίζονται στο μέλλον από την ΕΑΚΑΑ).

Στο πλαίσιο της ενισχυμένης σταθερότητας και ακεραιότητας της αγοράς, θα αναθεωρηθεί η οδηγία για την κατάχρηση αγοράς[15] , με στόχο να επεκταθεί η ισχύς των κανόνων της και πέραν των οργανωμένων αγορών και να συμπεριληφθούν τα παράγωγα προϊόντα στο πεδίο εφαρμογής της.

Ως θεμελιώδη κίνηση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, η Επιτροπή θα προτείνει αναθεώρηση της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων[16] , βάσει της έκθεσης που απαιτείται στην εν λόγω οδηγία, ώστε να υπάρξει περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων και να διασφαλιστεί αποτελεσματική προστασία των καταθετών σε ολόκληρη την ΕΕ. Παράλληλα, θα αναθεωρηθεί η οδηγία για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών[17] , προκειμένου να αυξηθεί η προστασία των επενδυτών. Στον ασφαλιστικό τομέα, σε Λευκή Βίβλο για τα συστήματα ασφαλιστικής αποζημίωσης θα εξεταστεί η δυνατότητα θέσπισης ευρωπαϊκών κανόνων για την προστασία των ασφαλισμένων σε περίπτωση πτώχευσης της ασφαλιστικής εταιρείας.

Θα υποβληθούν νομοθετικές προτάσεις σχετικά με τις δέσμες επενδυτικών προϊόντων για το ευρύ επενδυτικό κοινό , ώστε να προωθηθούν τα συμφέροντα των καταναλωτών στη διαδικασία πωλήσεων. Η Επιτροπή θα προτείνει επίσης αλλαγές στη νομοθεσία που διέπει τα καθήκοντα θεματοφύλακα ΟΣΕΚΑ , κατόπιν της υπόθεσης Madoff, από την οποία φάνηκε η ανάγκη για περαιτέρω εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του επιπέδου προστασίας που προσφέρεται στους επενδυτές σε ΟΣΕΚΑ.

4. Συμπεράσματα και επόμενα βήματα

Η ταχεία ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταρρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αποτελεί βασικό πυλώνα στην οικοδόμηση της μελλοντικής ανάπτυξης στην Ευρώπη, και απαραίτητο συμπλήρωμα της δημοσιονομικής εξυγίανσης και των διαρθρωτικών αλλαγών. Μέχρι την επόμενη άνοιξη, η Επιτροπή θα έχει προτείνει όλα τα αναγκαία στοιχεία για ουσιαστική βελτίωση του τρόπου ρύθμισης και εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών στην Ευρώπη.

Η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων θα είναι διαβαθμισμένη προσεκτικά, ώστε να μην αποτελέσει τροχοπέδη στην οικονομική ανάπτυξη, η οποία επανέρχεται τώρα στην Ευρώπη, και για να αποφευχθούν οι φιλοκυκλικές επιπτώσεις. Για τον σκοπό αυτόν, θα διενεργηθούν ενδεδειγμένες εκτιμήσεις επιπτώσεων. Ο συντονισμός με τους βασικούς διεθνείς εταίρους της ΕΕ, ορισμένοι εκ των οποίων επίσης προβαίνουν σε θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, θα έχει καθοριστική σημασία. Η διεθνής σύγκλιση των κανονιστικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων των λογιστικών κανόνων, θα συμβάλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις αγορές, ενώ οι αποκλίσεις ενδέχεται να ανακόψουν την ανάκαμψη. Η G20 έχει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία.

Η Επιτροπή ζητά ισχυρή πολιτική δέσμευση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , να δώσουν υψηλή προτεραιότητα στην επίτευξη συμφωνίας για τις προτεραιότητες, το χρονοδιάγραμμα και την υλοποίηση αυτών των μεταρρυθμιστικών μέτρων. Η Επιτροπή υπολογίζει επίσης στον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, που αναμένεται να εξακολουθήσει να συνεισφέρει ενεργά και εποικοδομητικά στη διαμόρφωση των μεταρρυθμίσεων. Η τελευταία νομοθετική πράξη αναμένεται να εκδοθεί το αργότερο έως το τέλος του 2011, ούτως ώστε η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2012.

Παράρτημα 1: Πλήρης κατάλογος πρωτοβουλιών με βασικές ημερομηνίες έγκρισης από την Επιτροπή και προτάσεις της Επιτροπής προς έκδοση από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Πρωτοβουλίες | Έγκριση από την Επιτροπή | Πολιτική συμφωνία |

Προταθέντα μέτρα, υπό διαπραγμάτευση: |

Οδηγία για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων | Απρίλιος 2009 | Καλοκαίρι 2010 |

Τρίτη αναθεώρηση της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ 3) | Ιούλιος 2009 | Καλοκαίρι 2010 |

Δέσμη εποπτείας (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου και Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές) | Σεπτέμβριος 2009 | Καλοκαίρι 2010 |

Ανακοίνωση για τις επιλογές σχετικά με τα ταμεία εξυγίανσης τραπεζών | Μάιος 2010 | ά.α. |

Προσεχείς προτάσεις: |

ΟΣΕΚΑ – μέτρα εφαρμογής | Ιούνιος 2010 | Ιούνιος 2010 |

Αναθεώρηση του κανονισμού για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας (εποπτεία των ΟΑΠΙ σε επίπεδο ΕΕ) | Ιούνιος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Πράσινη Βίβλος για την εταιρική διακυβέρνηση στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα | Ιούνιος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Σύσταση Ομάδας χρηστών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών | Καλοκαίρι 2010 | ά.α. |

Αναθεώρηση της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων | Ιούλιος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Λευκή Βίβλος για τα συστήματα ασφαλιστικής εγγύησης | Ιούλιος 2010 | ά.α. |

Αναθεώρηση της οδηγίας για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών | Ιούλιος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Παράγωγα – νομοθεσία για την υποδομή της αγοράς | Καλοκαίρι 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Αναθεώρηση της οδηγίας για τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων | Καλοκαίρι 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Δεύτερη «πολυδιάστατη» οδηγία αλλαγών στην τομεακή νομοθεσία, για την ευθυγράμμισή της με τις προτάσεις για την εποπτεία | Καλοκαίρι 2010 | Έως το τέλος του 2010 |

Οδηγία για την ασφάλεια δικαίου για την κατοχή τίτλων και τις συναλλαγές σε τίτλους | Σεπτέμβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Κανονισμός για τον SEPA (Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε ευρώ), με καθορισμό προθεσμίας για μετάβαση στον SEPA | Σεπτέμβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Ανακοίνωση σχετικά με πλαίσιο για τη διαχείριση κρίσεων | Οκτώβριος 2010 | ά.α. |

Μέτρα για τις ακάλυπτες πωλήσεις/συμβάσεις αντιστάθμισης κινδύνου πιστοληπτικής ικανότητας | Οκτώβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Πρωτοβουλία για την πρόσβαση σε ελάχιστες βασικές τραπεζικές υπηρεσίες | Οκτώβριος/Νοέμβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Ανακοίνωση για τις κυρώσεις στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών | Δεκέμβριος 2010 | ά.α. |

Αναθεώρηση της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ 4) | Δεκέμβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Αναθεώρηση της οδηγίας για την κατάχρηση αγοράς (αξιόγραφα) | Δεκέμβριος 2010 | Έως το τέλος του 2011 |

Αναθεώρηση της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

ΟΣΕΚΑ – καθήκοντα θεματοφύλακα | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Μέτρα εφαρμογής της οδηγίας Φερεγγυότητα II σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για ασφαλιστικές επιχειρήσεις | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Νομοθετικές προτάσεις σχετικά με τις δέσμες επενδυτικών προϊόντων για το ευρύ επενδυτικό κοινό | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Νομοθετική πρόταση για τη διαχείριση κρίσεων (συμπεριλαμβάνονται τα ταμεία εξυγίανσης τραπεζών) | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Αναθεώρηση της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Πρόσθετες τροποποιήσεις του κανονισμού για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Νομοθεσία για την εταιρική διακυβέρνηση | Άνοιξη 2011 | Έως το τέλος του 2011 |

Παράρτημα 2: Προταθέντα/εγκριθέντα μέτρα μέχρι σήμερα

Πρωτοβουλία | Έγκριση από την Επιτροπή | Κατάσταση |

Οδηγία Φερεγγυότητα II (κεφαλαιακές απαιτήσεις για ασφαλιστικές επιχειρήσεις) | Ιούλιος 2007 | Εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2009 |

Τροποποίηση της οδηγίας για το αμετάκλητο του διακανονισμού και της οδηγίας για την παροχή χρηματοοικονομικής ασφάλειας (αξιόγραφα) | Απρίλιος 2008 | Εκδόθηκε τον Μάιο του 2009 |

Αναδιατύπωση της οδηγίας για τους ΟΣΕΚΑ | Ιούλιος 2008 | Εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2009 |

Δεύτερη αναθεώρηση της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών – τροποποιήσεις των κανόνων τιτλοποίησης, των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων, των σωμάτων εποπτών, της διαχείρισης του κινδύνου ρευστότητας και της ποιότητας του κεφαλαίου. | Οκτώβριος 2008 | Εκδόθηκε τον Μάιο του 2009 |

Τροποποίηση της οδηγίας για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων | Οκτώβριος 2008 | Εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2009 |

Κανονισμός για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας | Οκτώβριος 2008 | Εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009 |

Ανακοίνωση για τις αρχές που διέπουν τις αποδοχές | Απρίλιος 2009 | βλ. παράρτημα 2 για τα επόμενα στάδια |

Χρηματοοικονομικές γνώσεις – διαδικτυακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα Dolceta, νέες ενότητες | ά.α. | Ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2010 |

Ανακοίνωση σχετικά με τις δέσμες επενδυτικών προϊόντων για ιδιώτες επενδυτές | Απρίλιος 2009 | Αναμένονται νομοθετικές προτάσεις |

Οδηγία για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων | Απρίλιος 2009 | Διαδικασία συναπόφασης σε εξέλιξη |

Τρίτη αναθεώρηση της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών – κεφαλαιακές απαιτήσεις για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και για τις πράξεις επανατιτλοποίησης, δημοσιοποίηση του ανοίγματος των τιτλοποιήσεων και μισθολογικές πολιτικές | Ιούλιος 2009 | Διαδικασία συναπόφασης σε εξέλιξη |

Δέσμη εποπτείας (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου και Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές) | Σεπτέμβριος 2009 | Διαδικασία συναπόφασης σε εξέλιξη |

Τροποποίηση της οδηγίας για το ενημερωτικό δελτίο (αξιόγραφα) | Σεπτέμβριος 2009 | Διαδικασία συναπόφασης σε εξέλιξη |

Ανακοίνωση για τη διαχείριση της κρίσης στον τραπεζικό τομέα | Οκτώβριος 2009 | Νέα ανακοίνωση το φθινόπωρο του 2010 και νομοθετική πρόταση την άνοιξη του 2011 |

Ανακοίνωση για τα παράγωγα | Ιούλιος και Οκτώβριος 2009 | Αναμένεται νομοθετική πρόταση |

[1] Οδηγία 1994/19/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/14/EΚ.

[2] Οδηγία 2006/48/EΚ.

[3] Κανονισμός 1060/2009, ΕΕ L 302 της 17.11.2009, σ. 1.

[4] COM(2009) 3159 και Ε(2009) 3177, αμφότερες της 30.04.2009.

[5] COM(2009) 499 τελικό της 23.9.2009.

[6] Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (COM(2009) 501 τελικό), Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (COM(2009) 502 τελικό), Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (COM(2009) 503 τελικό)· έγγραφα όλα με ημερομηνία 23.9.2009.

[7] COM(2009) 207 τελικό.

[8] COM(2009) 362.

[9] Κανονισμός 1060/2009, ΕΕ L 302 της 17.11.2009, σ. 1.

[10] Οδηγία 2004/39/ΕΚ, (ΕΕ L 145 της 30.4.2004, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τις οδηγίες 2006/31/ΕΚ, 2007/44/ΕΕ και 2008/10/ΕΚ.

[11] Κανονισμός 1060/2009, ΕΕ L 302 της 17.11.2009, σ. 1.

[12] Οδηγία 2006/48/EΚ.

[13] Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή εκδίδει, ταυτοχρόνως με την παρούσα ανακοίνωση, Πράσινη Βίβλο για την εταιρική διακυβέρνηση στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και για την πολιτική αποδοχών, δρομολογώντας διαβούλευση για ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων εταιρικής διακυβέρνησης και αποδοχών.

[14] COM 2010/254.

[15] Οδηγία 2003/6/EΚ.

[16] Οδηγία 94/19/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/14/EΚ.

[17] Οδηγία 1997/9/EΚ.