ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Στρατηγική της εσωτερικής αγοράς - Προτεραιότητες 2003 - 2006

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή 3

Μέρος Α : Γενικό πλαίσιο 3

1. Ο ρόλος της στρατηγικής στη διαδικασία οικονομικής μεταρρύθμισης της ΕΕ

2. Γιατί χρειάζεται τώρα μια νέα στρατηγική;

3. Μια πιο επικεντρωμένη προσέγγιση

4. Μια επιμερισμένη ατζέντα

Μέρος Β: Προτεραιότητες

1. Διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων

2. Ολοκλήρωση των αγορών υπηρεσιών

3. Εξασφάλιση βιομηχανιών δικτύου υψηλής ποιότητας

4. Μείωση του αντίκτυπου των φορολογικών εμποδίων

5. Αύξηση των ευκαιριών γιά δημόσιες συμβάσεις

6. Βελτίωση των συνθηκών για τις επιχειρήσεις

7. Αντιμετώπιση της δημογραφικής πρόκλησης

8. Απλούστευση του κανονιστικού περιβάλλοντος

9. Εφαρμογή των κανόνων

10. Εξασφάλιση περισσότερης και καλύτερης πληροφόρησης

Μέρος Γ: Βέλτιστη αξιοποίηση της διευρυμένης εσωτερικής αγοράς

Μέρος Δ: Δόμηση της εσωτερικής αγοράς σε ένα διεθνές πλαίσιο

Μέρος Ε: Παρακολούθηση

Συμπέρασμα

Εισαγωγή

Η στρατηγική αυτή καθορίζει τις ενέργειες που χρειάζεται να κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση τα επόμενα τρία έτη προκειμένου να εξασφαλίσει τα μέγιστα οφέλη από την εσωτερική αγορά μετά τη διεύρυνση. Η Επιτροπή έχει ήδη περιγράψει τα επιτεύγματα της εσωτερικής αγοράς την τελευταία δεκαετία [1]. Στην ανάλυση αυτή φαίνονται τα σημαντικά οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αλλά και το γεγονός ότι η εσωτερική αγορά δεν λειτουργεί ακόμη κατά το βέλτιστο τρόπο σε πολλά επίπεδα και ότι, ως εκ τούτου, υπολείπονται ακόμη πολλά οφέλη. Χρειάζεται μια νέα ώθηση προκειμένου να αποκατασταθούν οι αδυναμίες που εξακολουθούν ακόμη να υπάρχουν και να εξασφαλίσει η εσωτερική αγορά την αξιοποίηση ολόκληρου του δυναμικού της όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση.

[1] Η Επιτροπή εκτιμά ότι η εσωτερική αγορά έχει προσφέρει 2,5 εκατ. επιπλέον θέσεις εργασίας και σχεδόν 900 δισ. ευρώ πρόσθετου πλούτου. Βλέπε "Η εσωτερική αγορά - Δέκα χρόνια χωρίς σύνορα", SEC(2002) 1417 της 7.1.2003.

Μέρος Α : Γενικό πλαίσιο

1. Ο ρόλος της στρατηγικής στη διαδικασία οικονομικής μεταρρύθμισης της ΕΕ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 20ής και 21ης Μαρτίου 2003 αναγνώρισε τη σημασία της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά ως ένα από τα βασικά μέσα συντονισμού της οικονομικής πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ, μαζί και παράλληλα με τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές για την οικονομική πολιτική (ΓΚΓΟΠ) [2] και τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (ΚΓΑ) [3]. Συνεπώς, οι δράσεις που προβλέπονται στη στρατηγική για την εσωτερική αγορά θα πρέπει να εξετάζονται σε συνδυασμό με τις δράσεις που προτείνονται στις ΓΚΓΟΠ και στις ΚΓΑ [4]. Και τα τρία αυτά μέσα έχουν δρομολογηθεί με τριετή χρονικό ορίζοντα προκειμένου να εξασφαλιστεί μια πληρέστερη, αποτελεσματικότερη και συνεκτικότερη προσέγγιση στην οικονομική μεταρρύθμιση της ΕΕ [5].

[2] COM (2003) 170 τελικό της 8.4.2003.

[3] COM (2003) 176 τελικό της 8.4.2003.

[4] Βλέπε ιδίως το τμήμα των ΓΚΓΟΠ σχετικά με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις για την αξιοποίηση του δυναμικού ανάπτυξης της Ευρώπης, το οποίο περιλαμβάνει γενικές συστάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

[5] Ανακοίνωση σχετικά με τον εξορθολογισμό των ετήσιων κύκλων συντονισμού της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης, COM (2002) 487 τελικό της 3.9.2002.

Η στρατηγική για την εσωτερική αγορά θα αποτελέσει σημαντική εισροή για το νέο Συμβούλιο "Ανταγωνιστικότητα". Επιπλέον, η Επιτροπή παρουσιάζει διάφορα άλλα έγγραφα πολιτικής τα οποία σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ανακοίνωσης σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική σε μια διευρυμένη Ευρώπη [6], της Πράσινης Βίβλου για την επιχειρηματικότητα [7], της ανακοίνωσης σχετικά με την πολιτική για την καινοτομία [8] και του εγγράφου "Επενδύοντας στην έρευνα: ένα σχέδιο δράσης για την Ευρώπη" [9]. Αυτό θα επιτρέψει στο Συμβούλιο "Ανταγωνιστικότητα" να εξετάσει τη σχέση μεταξύ των διαφόρων πτυχών των εργασιών του και θα του επιτρέψει να καθορίσει το γενικό πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα, όπως ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

[6] COM (2002) 714 τελικό της 11.12.2002.

[7] COM (2003) 27 τελικό της 21.1.2003.

[8] COM (2003) 112 τελικό της 11.3.2003.

[9] COM (2003) 226 της 30.4.2003.

Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να θεωρηθεί και ως απάντηση στην πρόσφατη έκθεση του Κοινοβουλίου σχετικά με τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά [10]. Η έκθεση αυτή υπογράμμισε ότι η βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να είναι βασική προτεραιότητα για την Ένωση και να αποτελέσει αφορμή για μια σημαντική νέα πρωτοβουλία με στόχο την επιτάχυνση και την υλοποίηση βασικών μεταρρυθμίσεων.

[10] Έκθεση Harbour, Α5-0026/2003

2. Γιατί χρειάζεται τώρα μια νέα στρατηγική;

Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται τώρα μια αποφασιστική ώθηση προκειμένου να βελτιωθεί η εσωτερική αγορά: -

- Η μη βέλτιστη απόδοση της εσωτερικής αγοράς είναι μια πρόκληση που εμποδίζει την ΕΕ να πραγματοποιήσει το φιλόδοξο στόχο που έθεσε στη Λισσαβόνα το 2000. Είναι απαραίτητο να αναληφθεί αποφασιστική δράση γρήγορα. Γνωρίζουμε ότι μπορεί να χρειαστούν πολλά χρόνια πριν τα μέτρα που έχουν ληφθεί αρχίσουν να παράγουν πραγματικά αποτελέσματα. Προκειμένου να καταστεί η ΕΕ η παγκοσμίως ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία βασιζόμενη στη γνώση μέχρι το 2010, πρέπει να θεσπιστούν πολύ σύντομα τα μέτρα που απαιτούνται προκειμένου να δημιουργηθεί μια πραγματικά ενοποιημένη και ολοκληρωμένη αγορά.

- Πρέπει επειγόντως να αναπτυχθεί μια αποτελεσματική στρατηγική για την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς, επειδή μας χωρίζει από τη διεύρυνση μόνο ένας χρόνος. Η διεύρυνση προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες τόσο για τα σημερινά όσο και για τα νέα κράτη μέλη, οι οποίες όμως συνοδεύονται από κινδύνους. Η εσωτερική αγορά είναι πάντα ευάλωτη στον κατακερματισμό και η διεύρυνση θα την καταστήσει περισσότερο ευάλωτη, εκτός εάν ενισχύσουμε όλα τα βασικά μας μέσα πολιτικής και τις σχετικές έννοιες έτσι ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν το ίδιο ή περισσότερο καλά σε μια Ένωση 25 χωρών [11]. Μόνο τότε θα μπορέσουν να επιτευχθούν τα δυνητικά οφέλη που προσφέρει η διεύρυνση.

[11] 28 με τις χώρες ΕΖΕΣ.

- Η ΕΕ, όπως και άλλα μέρη του κόσμου, αντιμετωπίζει σήμερα μια επιβράδυνση όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αυτό καθιστά επιτακτικότερη την ανάγκη να πραγματοποιηθούν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αυξηθεί η ικανότητα ανάπτυξης των οικονομιών μας. Η άρση των αδυναμιών της εσωτερικής αγοράς θα οδηγήσει την Ευρώπη σε πολύ καλύτερη θέση ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τον εντονότατο ανταγωνισμό των νέων οικονομιών. Επίσης, θα επιτρέψει στην Ένωση να προστατευθεί καλύτερα έναντι μελλοντικών διακυμάνσεων του οικονομικού κύκλου και θα της προσφέρει ισχυρότερη οικονομική βάση προκειμένου να αντιμετωπίσει τις τεράστιες προκλήσεις της γήρανσης του πληθυσμού.

3. Μια πιο επικεντρωμένη προσέγγιση

Όταν προσθέτει κανείς κάποιους επιπλέον ορόφους σε ένα κτίριο - πράγμα που θα συμβεί με τη διεύρυνση στην ΕΕ - είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι τα θεμέλια είναι επαρκώς γερά. Συνεπώς, η στρατηγική επικεντρώνεται έντονα στην ενίσχυση των "βασικών" ή "θεμελιωδών" στοιχείων της εσωτερικής αγοράς. άρση των εμποδίων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, εξασφάλιση της σωστής εφαρμογής και αποτελεσματικής επιβολής των συμφωνηθέντων κανόνων, μείωση της διοικητικής γραφειοκρατίας, άρση των φορολογικών φραγμών και επέκταση των ευκαιριών που προσφέρουν οι δημόσιες συμβάσεις.

Τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι σε πολλές περιπτώσεις παλιά που δεν μπόρεσαν κατά το παρελθόν να επιλυθούν. Αλλά, η αντιμετώπιση οικείων προβλημάτων δεν σημαίνει απόπειρα εφαρμογής προηγούμενων λύσεων. Η Επιτροπή προωθεί νέες ιδέες και καλεί για ισχυρότερη πολιτική βούληση που θα οδηγήσει σε αποτελέσματα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές.

Φυσικά, δεν είναι όλες οι προτεινόμενες δράσεις νέες. Ένα μεγάλο μέρος των ουσιαστικών εργασιών έχει ήδη δρομολογηθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό (π.χ. το σχέδιο δράσης για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η πολιτική συμφωνία για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) και, στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτής, καλούμαστε να τις εγκρίνουμε εγκαίρως ή να τις ολοκληρώσουμε. Επίσης, προτείνονται εδώ και άλλες δράσεις, αλλά αυτές θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω και να αξιολογηθεί ο αντίκτυπός τους πριν να είναι σε θέση η Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις. Επιπλέον, άλλες δράσεις θα πρέπει να αναληφθούν από τα ίδια τα κράτη μέλη. Περισσότερες λεπτομέρειες για όλες τις προτεινόμενες δράσεις, μαζί με τα σχετικά χρονοδιαγράμματά τους, παρατίθενται στο παράρτημα [12].

[12] Οι δράσεις ταξινομούνται στο παράρτημα με βάση τρεις τύπους: τύπος 1: έγκαιρη έγκριση ή ολοκλήρωση. τύπος 2: για περαιτέρω εξέταση και συζήτηση. και τύπος 3: για εφαρμογή από τα κράτη μέλη.

4. Μια επιμερισμένη ατζέντα

Καθώς το κανονιστικό πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς λαμβάνει μορφή, η έμφαση μετακινείται προς τα κράτη μέλη που θα πρέπει να κάνουν την εσωτερική αγορά να δουλεύει στην πράξη - σε καθημερινή βάση. Η εσωτερική αγορά ανήκει σ' αυτά - όχι στην Επιτροπή. Αυτά είναι που πρέπει να εφαρμόσουν τη νομοθεσία σχετικά με την εσωτερική αγορά εγκαίρως και σωστά, να ενημερώσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τους σχετικά με τα δικαιώματά τους και να επιλύσουν τα προβλήματα εάν και όποτε προκύψουν. Αυτά είναι, επίσης, που θα πρέπει να ενεργήσουν σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της εσωτερικής αγοράς, αποφεύγοντας κάθε εφαρμογή εθνικών νόμων που θα έρχονται σε σύγκρουση με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς. Προκειμένου να διαδραματίσουν το ρόλο τους επιτυχώς, πρέπει να συνεργαστούν στενότερα μεταξύ τους και με την Επιτροπή.

Ως εκ τούτου, για να είναι αποτελεσματική η στρατηγική αυτή πρέπει να θεωρηθεί όχι μόνο ένα έγγραφο της Επιτροπής, αλλά μια επιμερισμένη ατζέντα, στο πλαίσιο της οποίας το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη (τα σημερινά και τα νέα) θα μπορέσουν να αναπτύξουν τις σχετικές ενέργειές τους.

Η νέα συνταγματική συνθήκη, που θα προκύψει από τη διακυβερνητική διάσκεψη, θα καθορίσει τη σχέση μεταξύ των διαφόρων οργάνων της ΕΕ και μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών. Είναι σημαντικό να εξακολουθήσει η εν λόγω συνθήκη να προβλέπει μια ισχυρή νομική βάση για τη μελλοντική ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, έτσι ώστε να μπορεί να συνεχίσει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ευρώπης και να ενισχύει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Μέρος Β: Προτεραιότητες

1. διευκολυνση τησ ελευθερησ κυκλοφοριασ των εμπορευματων

α) Αξιολόγηση

Το διασυνοριακό εμπόριο της ΕΕ εξακολουθεί να παραμένει πιο δαπανηρό και πολύπλοκο από εκείνο που πραγματοποιείται εντός ενός κράτους μέλους. Οι επιχειρήσεις, όταν πωλούν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό, υποχρεούνται μερικές φορές να τα υποβάλουν σε περαιτέρω δοκιμές ή ακόμη και να τα τροποποιήσουν προκειμένου να πληρούν τις τοπικές απαιτήσεις. Η ένταση των ελέγχων και η παρακολούθηση της αγοράς ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Προϊόντα που δεν πληρούν τις προδιαγραφές διαλανθάνουν μερικές φορές της προσοχής των επιχειρηματιών και διατίθενται στο εμπόριο, στη συνέχεια δε τα αγοράζουν οι καταναλωτές οι οποίοι έχουν το δικαίωμα να απαιτούν υψηλά πρότυπα υγείας και ασφάλειας για όλα τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών (και των υπηρεσιών) στην εσωτερική αγορά βασίζεται πάνω απ' όλα στην εμπιστοσύνη. στην εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων οι οποίες μπορούν να πωλούν τα προϊόντα τους με βάση ένα σαφές και προβλέψιμο κανονιστικό πλαίσιο. στην εμπιστοσύνη των διοικήσεων των κρατών μελών ότι τηρούνται στην πράξη οι κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ και ότι οι αρμόδιες αρχές στα υπόλοιπα κράτη μέλη θα αναλαμβάνουν κατάλληλη δράση όταν αυτό δεν συμβαίνει. και, φυσικά, στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών όσον αφορά τα δικαιώματά τους και ότι τα προϊόντα που αγοράζουν είναι ασφαλή και σέβονται το περιβάλλον.

Με την αύξηση της ΕΕ σε μέγεθος και πολυμορφία μετά τη διεύρυνση, η εμπιστοσύνη όσον αφορά τη λειτουργία του υπάρχοντος νομικού πλαισίου για την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών χρειάζεται να ενισχυθεί περισσότερο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα με τη θέσπιση διάφορων μηχανισμών οι οποίοι θα καταστήσουν τους κανόνες πιο διαφανείς και πιο προβλέψιμους και, επιπλέον, θα ενθαρρύνουν τις εθνικές αρχές να έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη μεταξύ τους όσον αφορά τις μεθόδους και αξιολογήσεις που εφαρμόζουν. Μπορεί να μην πρόκειται πάντα, εν προκειμένω, για συναρπαστική δουλειά, αλλά πρέπει να γίνει προκειμένου να ενισχυθεί το ενδοκοινοτικό εμπόριο και να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα των οικονομιών κλίμακας και της εξειδίκευσης.

Τα τεχνικά εμπόδια εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα στο διασυνοριακό εμπόριο αγαθών:

* Το εμπόριο με τρίτες χώρες αυξάνεται τα τελευταία χρόνια ταχύτερα απ' ό,τι το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και η σύγκλιση των τιμών μεταξύ των κρατών μελών συναντά δυσκολίες [13].

[13] Εκθέσεις 2001 και 2002 σχετικά με τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων, COM(2001) 736 της 7.12.2001 και COM(2002) 743 τελικό της 23.12.2002.

* 75% των επιχειρήσεων πιστεύουν ότι η άρση των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών θα πρέπει να είναι από τις πρώτες προτεραιότητες στην Ένωση [14].

[14] Πίνακας αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 11, Νοέμβριος 2002.

* Σχεδόν μία στις πέντε σουηδικές εταιρείες συναντούν εμπόδια στο εμπόριο. 85% από αυτές επιλέγουν να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα προσαρμόζοντας τα προϊόντα τους κατά τρόπον ώστε να συμμορφώνονται με τους κανόνες της χώρας υποδοχής [15].

[15] Σουηδικός Εθνικός Οργανισμός Εμπορίου, τμήμα εσωτερικής αγοράς: προβλήματα στην ελεύθερη κυκλοφορία στην εσωτερική αγορά, 16.9.2002, Dnr 100-111-2002.

* Οι τεχνικοί κανονισμοί και η αξιολόγηση της συμμόρφωσης είναι ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος για τις ισπανικές επιχειρήσεις, αντιπροσωπεύουν δε το 50% των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν [16].

[16] "Lνnea abierta para la identificaciσn de problemas de la empresas espagρoles en el mercado ϊnico europeo, Fase IV" 2002, Ministerio de Economνa and Confederaciσn Espagρola de Organizaciones Empresariales.

* Το μέσο χρονικό διάστημα που απαιτείται για την αναπροσαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων αυξήθηκε από 4,5 χρόνια το 1995 σε περίπου 8 χρόνια το 2001 [17]. Μόνο 22% από τα 600 πρότυπα που απαιτούνταν προκειμένου να δημιουργηθεί μια αληθινή εσωτερική αγορά για τα κατασκευαστικά προϊόντα αναπροσαρμόστηκαν σε μια δεκαετία και πλέον μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας για τα κατασκευαστικά προϊόντα [18].

[17] Πίνακας αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 9, Νοέμβριος 2001 (Τα στοιχεία καλύπτουν μόνο τη CEN).

[18] Βλέπε υποσημείωση 14.

* Η μη εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης μπορεί να μειώσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο κατά μέχρι 150 δισ. ευρώ το 2000 [19].

[19] Έκθεση 2001 σχετικά με τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων, COM(2001) 736 της 7.12.2001.

β) Δράσεις

1. Η αμοιβαία αναγνώριση αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της εσωτερικής αγοράς. Επιτρέπει στα προϊόντα να κυκλοφορούν ελεύθερα με βάση τη συμμόρφωση προς τους εθνικούς νόμους του κράτους μέλους στην αγορά του οποίου το προϊόν διατίθεται για πρώτη φορά στο εμπόριο. Η αρχή στην οποία βασίζεται είναι ότι δεν υπάρχουν ειδικοί διαδικαστικοί κανόνες ούτε πρόσθετη γραφειοκρατία. Αυτό είναι το ισχυρό αλλά, παράλληλα, και το αδύναμο σημείο της διαδικασίας. Όταν εμφανίζονται προβλήματα, υπάρχει μικρή ή καθόλου διαφάνεια, δεν υπάρχει αμοιβαίως συμφωνημένη προσέγγιση για την αξιολόγηση του εάν τα επίπεδα προστασίας είναι ισοδύναμα και δεν υπάρχει σαφής διαδικασία με βάση την οποία μπορεί μια εταιρεία να λάβει αρνητική απόφαση. Ως εκ τούτου, πολλές εταιρείες αποφασίζουν να εγκαταλείψουν ορισμένες αγορές ή αναγκάζονται να τροποποιήσουν τα προϊόντα τους προκειμένου να τα προσαρμόσουν στις τοπικές απαιτήσεις. Τέτοιες συμπεριφορές κινδυνεύουν να επεκταθούν ακόμη περισσότερο μετά τη διεύρυνση.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι απαιτούνται ειδικοί κανόνες που θα παρέχουν μια καλύτερα δομημένη αμοιβαία αναγνώριση έτσι ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια και να ενθαρρυνθούν οι εθνικές αρχές να ενεργούν με πιο "ευρωπαϊκό" τρόπο. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα με ένα νέο κοινοτικό κανονισμό ο οποίος θα θέτει τις βασικές αρχές. Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την υποχρεωτική κοινοποίηση σε περιπτώσεις άρνησης της αμοιβαίας αναγνώρισης, τη δυνατότητα να αποδεικνύουν οι εταιρείες ότι το επίμαχο προϊόν αποτελεί, πράγματι, νομίμως αντικείμενο εμπορίας σε άλλα μέρη της ΕΕ, μέσω κάποιου τυποποιημένου πιστοποιητικού, και δυνατότητες προσφυγής στη δικαιοσύνη. Πριν υποβάλει πρόταση, η Επιτροπή θα προβεί σε εκτενείς διαβουλεύσεις, με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία και άλλους ενδιαφερομένους, σχετικά με τις διάφορες εναλλακτικές λύσεις.

2. Σε πιο περίπλοκους ή ευαίσθητους τομείς, η αμοιβαία αναγνώριση δεν αρκεί και ο μόνος τρόπος να αρθούν τα εμπόδια είναι να εναρμονιστούν οι εθνικοί κανόνες σε επίπεδο ΕΕ. Μολονότι αυτό επιτυγχάνεται μερικές φορές μέσω λεπτομερούς, τεχνικής νομοθεσίας, σε ορισμένους τομείς χρησιμοποιείται μια απλουστευμένη κανονιστική εναλλακτική λύση, γνωστή ως η "νέα προσέγγιση". Η προσέγγιση αυτή, η οποία αναπτύχθηκε το 1985, περιορίζει τη νομοθεσία για τη θέσπιση των υποχρεωτικών θεμελιωδών απαιτήσεων που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα, παρέχοντας στους κατασκευαστές την ελευθερία να επιλέγουν να εφαρμόσουν είτε τα κατάλληλα ευρωπαϊκά πρότυπα είτε τυχόν άλλες τεχνικές προδιαγραφές που πληρούν τις εν λόγω θεμελιώδεις απαιτήσεις.

Η νέα προσέγγιση αποτέλεσε επιτυχημένο εργαλείο για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, αλλά ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της χρειάζεται να ενισχυθούν, και ιδίως ενόψει της διεύρυνσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται η βελτίωση των διαδικασιών αξιολόγησης της συμμόρφωσης, η ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας και της παρακολούθησης της αγοράς προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάληψη αποτελεσματικής δράσης όταν τα προϊόντα δεν πληρούν τις θεμελιώδεις απαιτήσεις, καθώς και η βελτίωση της κατανόησης του σήματος "ΕΚ". Ενδέχεται επίσης να επεκταθεί η χρήση της νέας προσέγγισης σε τομείς που δεν καλύπτονται ακόμη προκειμένου να βελτιωθεί και να απλουστευθεί η νομοθεσία.

Οι ιδέες αυτές παρουσιάζονται σε μια ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Ενίσχυση της εφαρμογής των οδηγιών της νέας προσέγγισης", η οποία εκδίδεται παράλληλα με τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά. Μία από τις εξεταζόμενες εναλλακτικές λύσεις είναι η θέσπιση μιας οδηγίας κοινής βάσης, συμπεριλαμβανομένων τυποποιημένων άρθρων για οριζόντια ζητήματα, κοινών σε όλες τις οδηγίες της νέας προσέγγισης. Με αυτό τον τρόπο, θα ενισχυθεί η συνοχή μεταξύ των οδηγιών της νέας προσέγγισης και θα εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη εφαρμογή.

3. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των οδηγιών της νέας προσέγγισης. Με τα σημερινά δεδομένα, απαιτείται υπερβολικά πολύς χρόνος για την ανάπτυξη των προτύπων. Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης και η βιομηχανία πρέπει να συνεργαστούν προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία. Είναι επίσης ανάγκη να εξασφαλιστεί η ποιότητα [20] της παραγωγής προτύπων καθώς και η ομοιόμορφη μεταφορά τους στα εθνικά πρότυπα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των νέων κρατών μελών. Χρειάζεται να ενισχυθεί η προώθηση των ευρωπαϊκών εθελοντικών σημάτων, δεδομένου ότι τα εθνικώς ελεγχόμενα σήματα μπορεί να έχουν κατακερματιστικές συνέπειες. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει την επίτευξη αυτών των στόχων, ιδίως μέσω εταιρικών σχέσεων και συμβάσεων απόδοσης που θα υπογράψει η ίδια το 2003 με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Ο στόχος είναι να συνδεθεί η κοινοτική οικονομική υποστήριξη για τους οργανισμούς αυτούς με σαφή κριτήρια απόδοσης.

[20] Υπάρχει επίσης ανάγκη να αυξηθεί η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, ιδίως δε των εκπροσώπων των ΜΜΕ, στην κατάρτιση των προτύπων.

4. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης, η ΕΕ έχει θεσπίσει ελάχιστες απαιτήσεις για την ποιότητα του αέρα και του νερού και τη μείωση των αποβλήτων. Είναι σαφές ότι η επιτυχία όσον αφορά την τήρηση αυτών των απαιτήσεων θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να περιορίσουμε τον αντίκτυπο των προϊόντων στο περιβάλλον, ήτοι τον αντίκτυπο τόσο της παραγωγής όσο και της χρήσης τους. Η ΕΕ χρειάζεται να εξασφαλίσει στη βιομηχανία ένα συνεκτικό και ευέλικτο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο θα εγγυάται τη σχετική αποτελεσματικότητα - και το οποίο, παράλληλα, δεν θα βλάπτει την ανταγωνιστικότητα και την ελεύθερη κυκλοφορία στην εσωτερική αγορά. Διαφορετικά, τα κράτη μέλη θα επιδιώξουν να ανταποκριθούν στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις θεσπίζοντας δικούς τους εθνικούς τεχνικούς κανόνες οι οποίοι θα μπορούν να δημιουργήσουν νέα εμπόδια στο εμπόριο.

Ως απάντηση σ' αυτήν την πρόκληση, η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει προτάσεις για τη θέσπιση περιβαλλοντικών απαιτήσεων σε ορισμένα θέματα της νομοθεσίας σχετικά με την εσωτερική αγορά [21]. Επιπλέον, θα εγκριθεί προσεχώς μια καινοτόμος πρόταση οδηγίας-πλαισίου σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων. Οι οδηγίες αυτές χρειάζεται απλώς να εκδοθούν και να εφαρμοστούν. Συνάδουν με τις αρχές της ολοκληρωμένης πολιτικής για τα προϊόντα [22], τις επόμενες φάσεις της οποίας θα παρουσιάσει η Επιτροπή προσεχώς. Η τυποποίηση έχει επίσης να διαδραματίσει εδώ σημαντικό ρόλο. Η καλύτερη ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων στα τεχνικά πρότυπα μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του αντικτύπου των προϊόντων στο περιβάλλον και στη μείωση της ανάπτυξης εθνικής νομοθεσίας σχετικά με το περιβάλλον. Μια ανακοίνωση σχετικά με το ζήτημα αυτό πρόκειται να εκδοθεί μέχρι το τέλος του έτους.

[21] Βλέπε, π.χ., την πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 94/25/ΕΚ για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών οι οποίες αφορούν τα σκάφη αναψυχής, COM (2000) 639 τελικό, ΕΕ C 62E της 27.02.2001, σ.139.

[22] Πράσινη Βίβλος για την ολοκληρωμένη πολιτική σχετικά με τα προϊόντα, COM (2001) 68 τελικό της 7.2.2001.

5. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην ασφάλεια των προϊόντων βασίζεται στην αποτελεσματική παρακολούθηση της αγοράς και στη συνεχή επαγρύπνηση των αρμόδιων αρχών σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς και στην εκπλήρωση, εκ μέρους των παραγωγών και των εμπόρων, των υποχρεώσεών τους. Η ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων ρυθμίζεται από τομεακές οδηγίες και από την οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων (ΟΓΑΠ), η οποία αναθεωρήθηκε και ενισχύθηκε προσφάτως. Η Επιτροπή θα επιδιώξει να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της οδηγίας αυτής μέσω της ανάπτυξης και της αναθεώρησης ευρωπαϊκών προτύπων και θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της μέχρι το 2006. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, με στόχο τη βελτίωση της προστασίας του καταναλωτή και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς (αγαθών και υπηρεσιών).

Εξάλλου, η θέσπιση συνεκτικότερης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις συμβάσεις θα διευκολύνει το ενδοκοινοτικό εμπόριο και τη δυνατότητα των καταναλωτών να αξιοποιούν τα οφέλη που τους παρέχει η εσωτερική αγορά. Μέσω του σχεδίου δράσης για το ευρωπαϊκό δίκαιο των συμβάσεων θα γίνουν βήματα για την προώθηση της σύγκλισης των εθνικών δικαίων περί συμβάσεων [23].

[23] COM (2003) 68 τελικό, της 12.2.2003.

6. Στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, το κοινοτικό σύστημα έγκρισης τύπου για το σύνολο του οχήματος εφαρμόζεται υποχρεωτικά τόσο στα επιβατικά αυτοκίνητα όσο και στις μοτοσικλέτες. Το σύστημα αυτό έχει πολλά πλεονεκτήματα. Μόλις ένα αυτοκίνητο ή μια μοτοσικλέτα εξασφαλίσει την έγκριση τύπου σε ένα κράτος μέλος, μπορεί να ταξινομηθεί και να διατεθεί στην αγορά οπουδήποτε στην Κοινότητα χωρίς να υποβληθεί σε περαιτέρω δοκιμές. Η πρακτική αυτή μειώνει το κόστος για τη βιομηχανία και αποκλείει την επανεμφάνιση εμποδίων στην εσωτερική αγορά. Το σύστημα χρειάζεται τώρα να επεκταθεί και σε άλλους τύπους οχημάτων, ειδικότερα δε στα φορτηγά και στα ημιφορτηγά.

2. ολοκληρωση των αγορων υπηρεσιων

α) Αξιολόγηση

Οι σημαντικές διαφορές στις νομοθετικές ρυθμίσεις μεταξύ των κρατών μελών - και η αμοιβαία έλλειψη εμπιστοσύνης στα κανονιστικά συστήματά τους - είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών ήταν μέχρι τώρα μάλλον μια νομική έννοια παρά μια πρακτική πραγματικότητα. Λόγω του περίπλοκου χαρακτήρα και της μη απτής φύσης πολλών υπηρεσιών - και της σημασίας της τεχνογνωσίας και των προσόντων του παρόχου υπηρεσιών - οι υπηρεσίες αυτές υπόκεινται σε ευρύτερους και περιπλοκότερους νομικούς κανόνες από ό,τι τα αγαθά.

Αλλά η εικόνα δεν είναι εντελώς απογοητευτική. Στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, μια νέα δράση έχει ήδη δρομολογηθεί και 32 από τα 42 μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (ΣΔΧΥ) έχουν ήδη εγκριθεί. Εντούτοις, διαρθρωτικές αλλαγές, νέα επιχειρηματικά μοντέλα και πρότυπα συνυφασμένα με συνεχώς αυξανόμενους κινδύνους θέτουν νέες προκλήσεις για τους φορείς χάραξης της οικονομικής πολιτικής και τους φορείς εποπτείας. Επιπλέον, αποκαλύφθηκαν νέα αδύναμα σημεία, π.χ. στους τομείς του συμψηφισμού και του διακανονισμού, οι οποίοι αποτελούν τις αρτηρίες του χρηματοοικονομικού συστήματος. Χρειάζεται επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον εντοπισμό των κανονιστικών εμποδίων που λειτουργούν ως φρένο στο εμπόριο και στον ανταγωνισμό στις αγορές για τις λιανικές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες οι οποίες είναι εμπορεύσιμες.

Πολλοί άλλοι τομείς των υπηρεσιών, όπως ο τουρισμός, το διανεμητικό εμπόριο, οι κατασκευές, η μηχανολογία και η παροχή συμβουλών, οι υπηρεσίες πιστοποίησης και δοκιμής ή τα γραφεία εύρεσης εργασίας, δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο ολοκληρωμένης πολιτικής στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι παροχής των εν λόγω υπηρεσιών. Ενώ ορισμένες από αυτές μπορούν να παρέχονται από απόσταση χάρη στις νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας, πολλές άλλες απαιτούν ακόμη τη μόνιμη ή προσωρινή παρουσία του παρόχου στο κράτος μέλος στο οποίο παρέχεται η υπηρεσία. Για ορισμένες υπηρεσίες, όπως το διανεμητικό εμπόριο, η εγκατάσταση στην αγορά-στόχο εξακολουθεί να αποτελεί βασική εμπορική στρατηγική. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι διάφοροι τρόποι παροχής υπηρεσιών εμποδίζονται από ποικίλα νομικά και διοικητικά εμπόδια [24].

[24] Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την κατάσταση της εσωτερικής αγοράς για τις υπηρεσίες (COM (2002) 441) που υποβλήθηκε στην πρώτη φάση της στρατηγικής της εσωτερικής αγοράς για τις υπηρεσίες (COM (2000) 888).

Τα εμπόδια αυτά επηρεάζουν όλες τις φάσεις της επιχειρηματικής διαδικασίας - από την ίδρυση της επιχείρησης και τη χρήση των εισροών - όπως το εργατικό δυναμικό και ο εξοπλισμός - μέχρι την προώθηση, τη διανομή, τις πωλήσεις και τις δραστηριότητες μετά την πώληση. Συνεπάγονται σημαντικό πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται μεταξύ κρατών μελών, με συνέπεια την απώλεια πόρων, τον περιορισμό της καινοτομίας και τη διαφοροποίηση των υπηρεσιών. Ορισμένες επιχειρήσεις δεν δραστηριοποιούνται καθόλου στο διασυνοριακό εμπόριο - ιδιαίτερα οι ΜΜΕ - πράγμα χαρακτηριστικό για τις βιομηχανίες παροχής υπηρεσιών. Αυτό περιορίζει τον ανταγωνισμό και τις δυνατότητες επιλογής του καταναλωτή και διατηρεί τις τιμές σε επίπεδα υψηλότερα από ό,τι θα έπρεπε. Προστατεύει δε εν προκειμένω το πλήρες δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας των βιομηχανιών του τομέα παροχής υπηρεσιών.

Είναι ακόμη πολύ δύσκολη η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών:

* Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν μόνο το 20% του εμπορίου στην εσωτερική αγορά, ποσοστό μικρότερο απ' ό,τι πριν από μια δεκαετία.

* Υπάρχει τεράστιο δυναμικό ανάπτυξης στις περισσότερες από τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες, όπου οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεταξύ 56% και 70% της οικονομίας [25] και 54% της συνολικής απασχόλησης [26].

[25] Στοιχεία από τις τακτικές εκθέσεις 2002 της Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο των υποψήφιων χωρών στην πορεία προς την προσχώρηση (το στοιχείο για την Κύπρο είναι 77%).

[26] Έκθεση της Επιτροπής με τίτλο "Απασχόληση στην Ευρώπη 2002 - πρόσφατες τάσεις και προοπτικές".

* Σχεδόν 90% όλων των ΜΜΕ στην ΕΕ είναι βιομηχανίες παροχής υπηρεσιών [27].

[27] Βασικά στοιχεία από την έρευνα 2001, Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, 2002.

* Το 40% των παρόχων επιχειρηματικών υπηρεσιών υποστηρίζουν ότι η άρση των εμποδίων στο διασυνοριακό εμπόριο θα αυξήσει τις πωλήσεις τους κατά μέχρι 20% [28].

[28] Με βάση έρευνα σχετικά με τις επιχειρηματικές υπηρεσίες που διενήργησε η Επιτροπή. Βλέπε στατιστικό και τεχνικό παράρτημα της έκθεσης 2002 σχετικά με τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων.

* Υπάρχουν πολλά στοιχεία που δίνουν μια ιδέα σχετικά με το κόστος των εμποδίων: μια εταιρεία λογισμικού δαπάνησε περισσότερο από 6 εκατ. ευρώ ετησίως για να καλύψει το διοικητικό κόστος μετακίνησης του προσωπικού της μεταξύ κρατών μελών. μια τράπεζα με πελατεία το ευρύ κοινό πλήρωσε 19.000 ευρώ για να καλύψει τα νομικά έξοδα προκειμένου να διενεργήσει διαφημιστική εκστρατεία σε δύο κράτη μέλη [29].

[29] Βλέπε υποσημείωση 24.

* Στον τομέα των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η περαιτέρω ολοκλήρωση θα μπορούσε να προσθέσει 130 δισ. ευρώ στο ΑΕγχΠ της ΕΕ σε διάστημα 10 ετών και να αυξήσει την απασχόληση κατά 0,5% [30].

[30] "Quantification of the macro-economic impact of the integration of EU financial markets - Ποσοτικοποίηση του μακροοικονομικού αντικτύπου της ολοκλήρωσης των χρηματοοικονομικών αγορών της ΕΕ", μελέτη της London Economics για την ΓΔ "Εσωτερική Αγορά".

β) Δράσεις

1. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν τον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με την προώθηση των πωλήσεων, ο οποίος θα διευκολύνει τις διευρωπαϊκές διαφημιστικές εκστρατείες, και την οδηγία σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Η εν λόγω οδηγία έχει ως σκοπό να προαγάγει την κινητικότητα ικανών επαγγελματιών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που παρέχουν έκτακτες υπηρεσίες στο "κράτος υποδοχής" με βάση τη συμμόρφωση προς τους κανόνες του "κράτους καταγωγής", αυξάνοντας έτσι τη δυνατότητα επιλογής του καταναλωτή, εξασφαλίζοντας παράλληλα ανταγωνιστικές τιμές για την παροχή επαγγελματικών υπηρεσιών. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη πρέπει να την μεταφέρουν σωστά και έγκαιρα και να διασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή της.

2. Η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση οδηγίας σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά πριν από το τέλος του 2003. Η οδηγία αυτή θα καθιερώσει ένα σαφές και ισόρροπο νομικό πλαίσιο με στόχο να διευκολυνθούν οι όροι εγκατάστασης και διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών. Θα βασίζεται σε ένα συνδυασμό αμοιβαίας αναγνώρισης, διοικητικής συνεργασίας, εναρμόνισης - όταν είναι απολύτως αναγκαία - και ενθάρρυνσης των ευρωπαϊκών κωδίκων δεοντολογίας/επαγγελματικών κανόνων.

Η Επιτροπή θα εκδώσει επίσης ανακοίνωση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα των σχετιζόμενων με τις επιχειρήσεις υπηρεσιών και τη συμβολή τους στην απόδοση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, η οποία θα προβλέπει μη νομοθετικά μέτρα που θα συμπληρώνουν την οδηγία. Μεταξύ των μέτρων αυτών θα περιλαμβάνεται η ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων και μέτρων για τη βελτίωση της στατιστικής κάλυψης των τομέων των υπηρεσιών.

3. Με βάση τα αποτελέσματα μιας μελέτης σκοπιμότητας, η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει την επέκταση του μηχανισμού εξέτασης για τα σχέδια εθνικών τεχνικών κανονισμών [31], προκειμένου να καλύψει τις υπηρεσίες, εκτός από τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας (οι οποίες καλύπτονται ήδη). Αυτό θα εμποδίσει τη δημιουργία νέων φραγμών στις υπηρεσίες της εσωτερικής αγοράς.

[31] Αυτό θα απαιτήσει την τροποποίηση της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

4. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει κατάλληλη συνέχεια στην έκθεσή της σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών για τους καταναλωτές, η οποία προβλέπει την εισαγωγή ενός νομοθετικού μέτρου κατάλληλου να παρακολουθεί και να υποστηρίζει τις εθνικές πολιτικές και τα μέτρα σ' αυτό τον τομέα.

5. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν τα υπόλοιπα μέτρα του ΣΔΧΥ, κυρίως δε την οδηγία σχετικά με το ενημερωτικό φυλλάδιο και την οδηγία σχετικά με τις επενδυτικές υπηρεσίες και να ολοκληρώσουν την πρώτη ανάγνωση για την οδηγία σχετικά με τη διαφάνεια πριν από το τέλος του τρέχοντος νομοθετικού έτους.

6. Η Επιτροπή θα υποβάλει τις τελικές προτάσεις που προβλέπονται στο ΣΔΧΥ, συμπεριλαμβανομένης και της νέας οδηγίας σχετικά με την επάρκεια των κεφαλαίων (στις αρχές του 2004).

7. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει επίσης μια ανακοίνωση σχετικά με το συμψηφισμό και το διακανονισμό, το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, στην οποία θα παρουσιάζονται οι φάσεις που απαιτούνται προκειμένου να επιτευχθεί ένας ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος πληρωμών και να διευκολυνθεί το διασυνοριακό εμπόριο μετοχών. Η ανακοίνωση αυτή θα δώσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός κανονιστικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ που θα υποστηρίζεται από την κοινοτική νομοθεσία.

8. Η Επιτροπή θα προβεί σε εκτενείς διαβουλεύσεις σχετικά με την ολοκλήρωση και την περαιτέρω ανάπτυξη του ΣΔΧΥ, με ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς για τις λιανικές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα εκδώσουν την οδηγία σχετικά με την καταναλωτική πίστη προκειμένου να καταστεί δυνατή η πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας αποτελεσματικής ενιαίας πιστωτικής αγοράς.

3. Εξασφαλιση βιομηχανιων δικτυου υψηλησ ποιοτητασ

α) Αξιολόγηση

Οι "βιομηχανίες δικτύου" είναι πολύ σημαντικές για την ποιότητα της ζωής μας και για την καλή διαβίωση όλων των πολιτών της ΕΕ. Αποτελούν επίσης βασικές εισροές για τη βιομηχανία της ΕΕ και, ως εκ τούτου, έχουν αποφασιστικό αντίκτυπο στη διεθνή ανταγωνιστικότητά μας.

Κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων ετών, σημειώθηκε ένα σημαντικό άνοιγμα της αγοράς στους τομείς αυτούς, το οποίο υποκινήθηκε εν μέρει από την κοινοτική νομοθεσία και εν μέρει από την αγορά και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Αυτό επέφερε σημαντικά οφέλη τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους καταναλωτές.

Η προτεραιότητα τώρα είναι να ολοκληρωθεί η διαδικασία του ανοίγματος της αγοράς με την έγκριση των προτάσεων που έχουν ήδη υποβληθεί και την κατάρτιση νέων προτάσεων, όταν χρειάζεται. Ένας τομέας στον οποίο απαιτείται ίσως νέα δράση είναι ο τομέας του νερού - που παραμένει κατακερματισμένος και στον οποίο είναι δυνατόν να προκύψουν οφέλη από τον εκσυγχρονισμό. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω μελέτης. Η ευρωπαϊκή πολιτική ως προς το ζήτημα της κυριότητας του νερού και τις υπηρεσίες ύδρευσης θα εξακολουθήσει να είναι ουδέτερη. Προβλέπεται επίσης περαιτέρω δράση προκειμένου να εξασφαλιστεί ένας σύγχρονος και δυναμικός ταχυδρομικός τομέας.

Όλες οι "βιομηχανίες δικτύου" υπόκεινται σε ειδικές υποχρεώσεις παροχής δημόσιων υπηρεσιών, όπως η παροχή ουσιαστικών υπηρεσιών σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και σε εκείνους που ζουν σε γεωγραφικώς απομακρυσμένες περιοχές. Είναι σημαντικό οι υποχρεώσεις αυτές να εξακολουθήσουν να ισχύουν. Η Επιτροπή θα εκδώσει προσεχώς μια Πράσινη Βίβλο που θα εξετάζει το ρόλο της ΕΕ στον τομέα αυτό και η οποία προτίθεται να προκαλέσει εκτενείς συζητήσεις σχετικά με τα εξεταζόμενα θέματα.

Κατά τη διάρκεια των αμέσως επόμενων ετών, θα χρειαστεί να πραγματοποιηθούν μαζικές επενδύσεις προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της υποδομής μας, ιδιαίτερα δε στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Δεδομένων των αυστηρών δημοσιονομικών περιορισμών που έχουν οι κυβερνήσεις, δεν είναι πιθανόν να μπορέσει να πραγματοποιηθεί η χρηματοδότηση των αναγκών αυτών μόνο με δημόσιο χρήμα. Ο ιδιωτικός τομέας θα διαδραματίσει έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο στη χρηματοδότηση της υποδομής και στον εκσυγχρονισμό των ζωτικής σημασίας υπηρεσιών μας και θα εξασφαλίσει την προσιτότητά τους από οικονομική άποψη και την κατά το δυνατόν υψηλότερη ποιότητά τους.

Ωστόσο, οι εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα θέτουν ορισμένα νομικά ζητήματα. Τα ζητήματα αυτά πρέπει να διευκρινιστούν έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα προβλέψιμο νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούν να αναπτυχθούν τέτοιες εταιρικές σχέσεις. Η Επιτροπή θα επιδιώξει να το πραγματοποιήσει με δύο τρόπους: πρώτον, θα αποσαφηνίσει τον αντίκτυπο της κοινοτικής πολιτικής σχετικά με τον ανταγωνισμό/τις κρατικές ενισχύσεις στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος. Δεύτερον, θα διευκρινίσει πώς εφαρμόζονται οι κανόνες που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις σε καταστάσεις στις οποίες υποβάλλουν προσφορές για την παροχή των υπηρεσιών αυτών εταιρικές συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

Το άνοιγμα της αγοράς έχει ωφελήσει τόσο τους καταναλωτές όσο και τις επιχειρήσεις:

* Σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις, το άνοιγμα της αγοράς έχει μειώσει τις τιμές των εθνικών τηλεφωνημάτων κατά 50% από το 1998 και μετά και των διεθνών τηλεφωνημάτων κατά 40% [32].

[32] Όγδοη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της κανονιστικής δέσμης μέτρων για τις τηλεπικοινωνίες, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, SEC (2002) 1329.

* Οι τιμές των προσφορών αεροπορικών ναύλων μειώθηκαν κατά 41% μεταξύ του 1992 και του 2000 [33]. Ο αριθμός των δρομολογίων μεταξύ των κρατών μελών αυξήθηκε κατά 46% από το 1992 και μετά, προσφέροντας στους επιβάτες μεγαλύτερες δυνατότητες επιλογής.

[33] Ενημέρωση και ανάπτυξη των οικονομικών στοιχείων και των στοιχείων σχετικά με τους ναύλους όσον αφορά την ευρωπαϊκή βιομηχανία αερομεταφορών, ετήσια έκθεση 2000, η οποία εκπονήθηκε από την ΓΔ "Μεταφορές και Ενέργεια".

* Οι εγχώριοι καταναλωτές πληρώνουν 15% λιγότερο για το ηλεκτρικό τους ρεύμα στις ελευθερωμένες απ' ό,τι στις κλειστές αγορές. και πληρώνουν 25% λιγότερο για το φυσικό τους αέριο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι αγορές είναι κατά 100% ανοικτές [34].

[34] SEC (2003) 448 της 7.4.2003.

* Το νερό είναι ένας σημαντικός τομέας της οικονομίας, με εκτιμώμενο ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους 80 δισ. ευρώ, μεγαλύτερο από εκείνον του τομέα του φυσικού αερίου. Αλλά οι ετήσιες χρεώσεις για το νερό ποικίλλουν από 350 ευρώ στο Βερολίνο μέχρι 50 ευρώ στη Ρώμη (με μηδενική χρέωση στην Ιρλανδία). [35]

[35] Χρέωση για μια οικογένεια που ζει σε μια οικία και χρησιμοποιεί 200 κυβικά μέτρα ετησίως. Μελέτη σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα του νερού στην ΕΚ, η οποία εκπονήθηκε από την WRc and Ecologic για τη ΓΔ "Ανταγωνισμός" το Δεκέμβριο του 2002.

* Οι επενδύσεις υποδομής που απαιτούνται για τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες εκτιμώνται σε 100 δισ. ευρώ μόνο για τον τομέα των μεταφορών [36].

[36] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Μεταφορών και Ενέργειας.

β) Δράσεις

1. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν ταχέως τη "δεύτερη δέσμη μέτρων για τους σιδηροδρόμους", την πρόταση σχετικά με τον ελεγχόμενο ανταγωνισμό στις δημόσιες μεταφορές, τη δέσμη μέτρων που έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού και την πρόταση σχετικά με την πρόσβαση στις λιμενικές υπηρεσίες. Το Συμβούλιο θα πρέπει να δώσει εντολή στην Επιτροπή να διαπραγματευθεί μια συμφωνία του τύπου "ανοικτοί ουρανοί" με τις ΗΠΑ. Η Επιτροπή θα προωθήσει ταχέως προτάσεις για το άνοιγμα της αγοράς μεταφορών επιβατών προκειμένου να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά στο σιδηροδρομικό τομέα.

2. Το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει ταχέως και να εφαρμόσει αποτελεσματικά τη "δέσμη μέτρων για την ενέργεια" προκειμένου να ανοίξουν πλήρως οι αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές πλην των νοικοκυριών μέχρι το 2004 και για τα νοικοκυριά μέχρι το 2007.

3. Ενώ η ευρωπαϊκή πολιτική ως προς το ζήτημα της κυριότητας του νερού και τις υπηρεσίες ύδρευσης θα εξακολουθήσει να είναι ουδέτερη, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα προβούν σε αναθεώρηση της νομικής και διοικητικής κατάστασης στον τομέα του νερού και των λυμάτων, περιλαμβανομένης της ανάλυσης των θεμάτων ανταγωνισμού, τηρώντας, παράλληλα, πλήρως τις εγγυήσεις των συνθηκών για τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος και τις περιβαλλοντικές διατάξεις. Θα εξεταστούν όλες οι εναλλακτικές λύσεις, συμπεριλαμβανομένων και πιθανών νομοθετικών μέτρων.

4. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την πλήρη και έγκαιρη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας σχετικά με τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, η οποία θα ανοίξει ουσιαστικά τμήματα της αγοράς στον ανταγωνισμό το 2003 και το 2006. Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει, κατά τη διάρκεια του 2006, μια μελέτη για την αξιολόγηση, για κάθε κράτος μέλος, του αντικτύπου στην καθολική υπηρεσία της πλήρους ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες. Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, η Επιτροπή μπορεί να καταρτίσει περαιτέρω προτάσεις.

5. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την αποσαφήνιση της εφαρμογής των κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την αντιστάθμιση του κόστους παροχής υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, ενόψει των αναμενόμενων αποφάσεων του Δικαστηρίου.

6. Η Επιτροπή θα εκδώσει μια Πράσινη Βίβλο εντός του τρέχοντος έτους με σκοπό τη διεξαγωγή συζητήσεων σχετικά με το πώς θα εξασφαλιστεί καλύτερα η δυνατότητα δημιουργίας των εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για τα μεγάλα έργα υπό συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και πλήρους νομικής σαφήνειας με βάση τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις. Εάν χρειαστεί, θα προτείνει περαιτέρω (νομοθετικά) μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η δημιουργία τέτοιων εταιρικών σχέσεων.

4. Μειωση του αντικτυπου των φορολογικων εμποδιων

α) Αξιολόγηση

Καθώς η εσωτερική αγορά ωριμάζει, όλο και περισσότερες εταιρείες επιδιώκουν να οργανωθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, η εφαρμογή μέχρι 15 (και σύντομα 25) διαφορετικών συστημάτων φορολογίας των εταιρειών καθιστά την επιχειρηματική δραστηριοποίηση ακόμη περιπλοκότερη.

Οι εταιρείες αντιμετωπίζουν ποικίλες δυσκολίες, όπως ο χρόνος που απαιτείται για τις φορολογικές αρχές να συμφωνήσουν τις τιμές μεταφοράς για τις διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ δύο μερών του ίδιου ομίλου, τα όρια στην ελάφρυνση των διασυνοριακών ζημιών (πράγμα που μπορεί να οδηγήσει μια επιχείρηση με συνολικές ζημίες να υποχρεούται να πληρώσει φόρο!) και τα προβλήματα της διπλής φορολογίας.

Επιπλέον, το ισχύον σύστημα ΦΠΑ επιβάλλει τη φορολογία στη χώρα κατανάλωσης. Το αποτέλεσμα είναι να υποχρεώνονται πολλές επιχειρήσεις με διασυνοριακή δραστηριότητα να πληρώσουν ΦΠΑ σε κράτος μέλος στο οποίο δεν είναι μονίμως εγκατεστημένες. Αυτό είναι δύσκολο και δαπανηρό, δεδομένου ότι ο έμπορος μπορεί να μην είναι απολύτως εξοικειωμένος με τη γλώσσα και τη νομοθεσία της χώρας αυτής. Αποτελεί μεγάλο εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ιδίως για τις ΜΜΕ. Το σημερινό σύστημα είναι επίσης ευάλωτο στην απάτη, πράγμα που επιβάλλει ισχυρή και συντονισμένη απάντηση από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

Άλλες πτυχές της φορολογικής πολιτικής δημιουργούν προβλήματα τόσο στη βιομηχανία όσο και στους πολίτες. Ορισμένα κράτη μέλη, π.χ., επιβάλλουν υψηλότερο φόρο στα διασυνοριακά μερίσματα απ' ό,τι στα εγχώρια. Αυτό το είδος φορολογικής διάκρισης δρα ως ισχυρό αντικίνητρο στη διασυνοριακή επένδυση σε μετοχές και επιβραδύνει τη δημιουργία πανευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.

Ακόμη, λόγω των διαφορών στο φόρο ταξινόμησης, οι κατασκευαστές αυτοκινήτων υποχρεώνονται να παράγουν διαφορετικά μοντέλα (π.χ. με διαφορετική ιπποδύναμη) για διαφορετικές εθνικές αγορές. Το γεγονός αυτό τους στερεί τα πλήρη οφέλη της λειτουργίας εντός της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, άτομα που μετακομίζουν σε άλλο κράτος μέλος καταλήγουν μερικές φορές να πληρώσουν το φόρο ταξινόμησης δύο φορές για το ίδιο αυτοκίνητο.

Τα φορολογικά εμπόδια είναι μεγάλος πονοκέφαλος για τις επιχειρήσεις στην εσωτερική αγορά:

* Η UNICE υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη 15 διαφορετικών φορολογικών αρχών αποτελεί "μεγάλη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις και ιδίως τις ΜΜΕ " [37].

[37] Αντίδραση της UNICE στην ανακοίνωση και έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη φορολογία των εταιρειών στην εσωτερική αγορά.

* 77% των επιχειρήσεων υποστηρίζουν ότι τα εθνικά φορολογικά συστήματα θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν περισσότερο [38]. Οι μεγάλες εταιρείες της Ευρώπης έχουν ζητήσει μεγαλύτερη εναρμόνιση των φορολογικών συστημάτων στην ΕΕ [39].

[38] Βλέπε υποσημείωση 14.

[39] UPS Europe Business Monitor, http://www.ups.com/europe/ebmxi/flash/ intex.html

* Το κόστος συμμόρφωσης που σχετίζεται με τη φορολογία των εταιρειών αντιπροσωπεύει ποσοστό μεταξύ 2% και 4% των συνολικών εσόδων από τη φορολόγηση των εταιρικών εισοδημάτων [40], ήτοι μεταξύ 4,3 δισ. ευρώ και 8,6 δισ. ευρώ για το σύνολο της ΕΕ [41].

[40] "Φορολογία των εταιρειών στην εσωτερική αγορά" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, COΜ (2001) 582 τελικό.

[41] Εκτίμηση της CEPS με τη χρήση στοιχείων της Επιτροπής.

β) Δράσεις

1. Στον τομέα της φορολογίας των εταιρειών, η Επιτροπή θα προβεί στις ακόλουθες ενέργειες προκειμένου να άρει τα βασικά εμπόδια:

- Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, θα προτείνει αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις μητρικές/θυγατρικές εταιρείες, μέτρο που έχει ως σκοπό να άρει τη διπλή φορολογία εντός της ΕΕ και να επιτρέψει την καταβολή των μερισμάτων μεταξύ εταιρειών του ίδιου ομίλου χωρίς την παρακράτηση φόρου. Θα προτείνει επίσης αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις συγχωνεύσεις, μέτρο που έχει ως σκοπό να βοηθήσει στην αναδιοργάνωση των εταιρειών, προβλέποντας την προθεσμιακή πληρωμή ορισμένων φόρων και αποφεύγοντας τη διπλή φορολογία. Ο στόχος είναι να επεκταθεί η δυνατότητα εφαρμογής και των δύο οδηγιών, χαλαρώνοντας ορισμένους από τους όρους τους οποίους θέτουν και επιτρέποντας σε περισσότερες εταιρείες να επωφεληθούν απ' αυτές.

- Σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο, θα προτείνει τη σταδιακή καθιέρωση μιας κοινής ενοποιημένης βάσης για τη φορολογία των εταιρειών σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς την εναρμόνιση των εταιρικών φορολογικών συντελεστών και να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες, μειώνοντας το κόστος συμμόρφωσης που προκύπτει από την εφαρμογή 15 ξεχωριστών φορολογικών συστημάτων, προσφέροντας έτσι ανακούφιση όσον αφορά τη διασυνοριακή φορολογία και απλουστεύοντας τις υπάρχουσες φορολογικές περιπλοκές που σχετίζονται με την τιμολόγηση κατά τη μεταφορά.

2. Στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση στην οποία θα προβλέπονται περαιτέρω ενέργειες για τον εκσυγχρονισμό και την απλούστευση του υφιστάμενου συστήματος. Σ' αυτές ενδεχομένως θα περιλαμβάνεται η καθιέρωση ενός ενιαίου σημείου συμμόρφωσης για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εμπορικά σε κράτη μέλη στα οποία δεν είναι εγκατεστημένες. Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να μειώσει το διοικητικό κόστος του ΦΠΑ για τις εταιρείες και να διευκολύνει τη διασυνοριακή εμπορική δραστηριότητα. Θα μπορούσαν να ωφεληθούν ιδιαίτερα οι ΜΜΕ.

3. Στον τομέα της φορολογίας των οχημάτων, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο φόρος ταξινόμησης θα πρέπει να καταργηθεί σταδιακά στη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου πέντε έως δέκα ετών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να τον αντισταθμίσουν με την αύξηση των ετήσιων οδικών τελών και τελών επί των καυσίμων, πράγμα που θα ωφελούσε τόσο το περιβάλλον όσο και την εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετικές προτάσεις για την άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των αυτοκινήτων στην εσωτερική αγορά.

4. Στον τομέα των μερισμάτων, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ανακοίνωση σχετικά με τον αντίκτυπο της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με τα διάφορα είδη συστημάτων φορολόγησης των μερισμάτων και θα αναλάβει δράση προκειμένου να εξασφαλίσει την αντιμετώπιση χωρίς διακρίσεις, αν χρειαστεί, με τη θέσπιση διαδικασιών επί παραβάσει.

5. αυξηση των ευκαιριων για δημοσιεσ συμβασεισ

α) Αξιολόγηση

Ο τομέας των δημοσίων συμβάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι ακόμη επαρκώς ανοικτός και ανταγωνιστικός. Πολλοί αγοραστές μέσω δημοσίων συμβάσεων, και ιδίως σε επίπεδο τοπικών διοικήσεων, δεν γνωρίζουν πλήρως τη σχετική νομοθεσία. Λόγω της πολλαπλότητας των κανόνων και διαδικασιών σε εθνικό επίπεδο, πολλοί προμηθευτές είναι επιφυλακτικοί στο να πωλούν στο Δημόσιο, και ιδίως σε άλλο κράτος μέλος. Με λίγες εξαιρέσεις, οι δημόσιες συμβάσεις εξακολουθούν να βασίζονται εξ ολοκλήρου σε μεγάλη γραφειοκρατία, αγνοώντας τα σημαντικά οφέλη που προσφέρουν οι ηλεκτρονικές συμβάσεις.

Όλοι οι παραπάνω λόγοι συνεπάγονται περιορισμένη διασυνοριακή συμμετοχή σε διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, ανεπάρκεια του τομέα των δημοσίων συμβάσεων, χαμένες επιχειρηματικές ευκαιρίες και μειωμένες πιθανότητες σωστής αξιοποίησης των χρημάτων των φορολογουμένων. Το κόστος της ανεπάρκειας του τομέα των δημοσίων συμβάσεων είναι εξαιρετικά υψηλό. Οι δημόσιες συμβάσεις είναι τόσο σημαντικές για την ευρωπαϊκή οικονομία που δεν επιτρέπουν τη συνέχιση της κατάστασης αυτής. Δεδομένου ότι οι δημόσιοι προϋπολογισμοί υφίστανται σημαντικούς περιορισμούς, η αποτελεσματικότερη οργάνωση των δημοσίων συμβάσεων είναι ένας προφανής τρόπος επίτευξης καλύτερων αποτελεσμάτων με λιγότερα μέσα.

Η θέσπιση και η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθετικής δέσμης μέτρων είναι ουσιαστικής σημασίας για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων δημοσίων συμβάσεων της Ευρώπης. Χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να επιτευχθεί ούτε η δημιουργία μιας αγοράς "ηλεκτρονικών" δημοσίων συμβάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο ούτε η εξασφάλιση ενός νομικού πλαισίου κατάλληλου για περίπλοκες συμβάσεις, όπως εκείνες των διευρωπαϊκών δικτύων. Αλλά, χρειάζεται να γίνουν περισσότερα. Όπως και στην περίπτωση άλλων βασικών τομέων της εσωτερικής αγοράς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαδραματίσουν πολύ σημαντικότερο ρόλο προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι κανόνες, οι οποίοι έχουν συμφωνηθεί, εφαρμόζονται αποτελεσματικά. Θα πρέπει επίσης να απλουστεύσουν τους εθνικούς τους κανόνες και να τυποποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις διαδικασίες των αναθετουσών αρχών προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή των επιχειρήσεων στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για τα μεγάλα έργα θα μπορούν να δημιουργούνται υπό συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού και διαφάνειας στο πλαίσιο των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις [42].

[42] Βλέπε επίσης τμήμα Β.3.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν μια εθνική αρχή που θα είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των συμβαλλομένων προς τη νομοθεσία που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις. Ορισμένα κράτη μέλη το έχουν ήδη πράξει. Οι εν λόγω αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, προς το γενικό συμφέρον, να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη για ενδεχόμενες παραβάσεις, ζητώντας να επιβληθεί αποτελεσματική ποινή στις αναθέτουσες αρχές που δεν συμμορφώνονται δεόντως. Αυστηρότερες λύσεις θα πρέπει να πλαισιωθούν από τη στενότερη διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών (με βάση το νεοσύστατο ευρωπαϊκό δίκτυο δημοσίων συμβάσεων).

Ένας τρόπος εξασφάλισης της καλύτερης συμμόρφωσης είναι να αυξηθούν τα επαγγελματικά πρότυπα των υπευθύνων για τις δημόσιες συμβάσεις. Αυτοί που είναι υπεύθυνοι για τη δαπάνη μεγάλων ποσών δημόσιου χρήματος θα πρέπει να γνωρίζουν πλήρως τους κανόνες που ισχύουν όταν γίνεται υποβολή προσφορών. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την πρόσβαση των υπαλλήλων τους που είναι υπεύθυνοι για τις δημόσιες συμβάσεις σε σχετική κατάρτιση που θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν και να αναπτύξουν την επαγγελματική εκείνη τεχνογνωσία που απαιτεί η θέση τους.

Τα χρήματα των δημόσιων διοικήσεων και των φορολογουμένων δεν χρησιμοποιούνται κατά το βέλτιστο τρόπο:

* Οι δημόσιες συμβάσεις αντιπροσωπεύουν ποσοστό 16% του ΑΕγχΠ της ΕΕ - ήτοι 1.429 δισ. ευρώ [43]. Μια μείωση του κόστους κατά 5% χάρη σε ένα ανταγωνιστικότερο και αποτελεσματικότερο σύστημα δημοσίων συμβάσεων θα είχε, συνεπώς, επιτρέψει εξοικονόμηση ύψους άνω των 70 δισ. ευρώ, δηλαδή περισσότερο από 4 φορές τον προϋπολογισμό της εθνικής παιδείας στη Δανία [44].

[43] Έκθεση 2002 σχετικά με τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων, COM(2002)743 τελικό της 23.12.2000 (αριθμητικό στοιχείο του 2001).

[44] Αριθμητικό στοιχείο του 2000, υπουργείο Εθνικής Παιδείας, Δανία.

* Μόνο ποσοστό περίπου 16% (σε αξία) των δημοσίων συμβάσεων δημοσιεύτηκαν σε επίπεδο ΕΕ το 2001 [45].

[45] Βλέπε υποσημείωση 43.

* Οι διασυνοριακές δημόσιες συμβάσεις (συμπεριλαμβανομένων και των έμμεσων συμβάσεων μέσω θυγατρικών εταιρειών σε αλλοδαπές χώρες) αυξήθηκαν από 6% [46] το 1987 σε 10% [47] το 1998, αλλά έκτοτε παραμένουν στάσιμες. Το ποσοστό είναι σημαντικά μικρότερο από εκείνο του ιδιωτικού τομέα, όπου οι διασυνοριακές αγορές αντιπροσωπεύουν περίπου ποσοστό 20%.

[46] The Single Market Review, υποσειρά III, Τόμος 2, Public Procurement, σ.221.

[47] Το αριθμητικό αυτό στοιχείο προέρχεται από μια ανεξάρτητη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για την Επιτροπή. Βλέπε ΕΕ C 330 της 21/11/2000.

* Οι ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ πέραν των δημοσιεύσεων είναι αμελητέες.

β) Δράσεις

1. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν τη νομοθετική δέσμη μέτρων σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, η οποία ενοποιεί και εκσυγχρονίζει το ισχύον καθεστώς και η οποία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ταχύτατη ανάπτυξη των ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων. Τα κράτη μέλη πρέπει να μεταφέρουν σωστά και έγκαιρα αυτή τη νομοθετική δέσμη μέτρων στο εθνικό τους δίκαιο, πράγμα που θα προσφέρει στα κράτη μέλη μια εξαιρετική ευκαιρία να εξορθολογίσουν και να απλουστεύσουν τη δική τους νομοθεσία και να τυποποιήσουν τις διαδικασίες.

2. Η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει να δοθεί σε μια υφιστάμενη εθνική εποπτική αρχή (ή σε άλλο εθνικό οργανισμό) η αρμοδιότητα να προσφεύγει σε εθνικό φορέα επανεξέτασης ή στη δικαιοσύνη, επιδιώκοντας αποτελεσματικούς τρόπους αποκατάστασης. Οι οργανισμοί αυτοί θα πρέπει να είναι ανεξάρτητοι από τις αναθέτουσες αρχές και να εξασφαλίζουν την επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων σε σημαντικές περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας σχετικά με τις προσφυγές στη δικαιοσύνη στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, η οποία προβλέπεται για το 2004.

3. Το νεοσύστατο δίκτυο δημοσίων συμβάσεων πρέπει να επεκταθεί προκειμένου να συμπεριλάβει όλα τα κράτη μέλη, τις χώρες του ΕΟΧ και τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Θα πρέπει να αποκτήσει επαρκείς πόρους προερχόμενους από τα κράτη μέλη έτσι ώστε να καταστεί το μέσο επίλυσης των διασυνοριακών προβλημάτων (σε συνδυασμό με το δίκτυο SOLVIT), διαδίδοντας τις βέλτιστες πρακτικές και βελτιώνοντας την πρόσβαση των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν την κατάρτιση και την "πιστοποίηση" των απαιτούμενων δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένης και της γνώσης του κοινοτικού δικαίου, προκειμένου να αυξηθεί η επαγγελματική δεξιότητα των υπευθύνων.

4. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση των λειτουργικών συστημάτων ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων που διαθέτουν προς τις απαιτήσεις της νομοθετικής δέσμης μέτρων μέχρι τη στιγμή έναρξης ισχύος της (πιθανώς κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2005). Θα πρέπει να θέσουν ως στόχο την πραγματοποίηση σημαντικού μέρους των συναλλαγών τους στο πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων (σε αξία) με ηλεκτρονικό τρόπο μέχρι το τέλος του 2006. Η γενίκευση των ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων θα πρέπει να επιτευχθεί πριν από το 2010. Το επόμενο έτος, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα σχέδιο δράσης (το οποίο θα περιλαμβάνει τόσο νομοθετικά όσο και μη νομοθετικά μέτρα) για μια συντονισμένη προσέγγιση σε ολόκληρη την ΕΕ.

5. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για την αύξηση της αποτελεσματικότητας όσον αφορά τις ευρωπαϊκές συμβάσεις προμηθειών στον τομέα της άμυνας, πράγμα που με τη σειρά του θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας αμυντικού εξοπλισμού [48]. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε ορισμένες σημαντικές αποφάσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296 της Συνθήκης, που προβλέπει εξαιρέσεις για λόγους ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας των κρατών μελών. Έως το τέλος του 2003, η Επιτροπή θα εκδώσει ερμηνευτική ανακοίνωση σχετικά με τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων, μεταξύ άλλων για τον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Προτίθεται επίσης να υποβάλει μια Πράσινη Βίβλο το 2004 για τη διερεύνηση τυχόν περαιτέρω πρωτοβουλιών όσον αφορά τις ευρωπαϊκές συμβάσεις προμηθειών στον τομέα της άμυνας.

[48] Βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής "Ευρωπαϊκή άμυνα - βιομηχανικά θέματα και θέματα αγοράς: για να χαραχθεί μια πολιτική της ΕΕ στον τομέα του αμυντικού εξοπλισμού", COΜ (2003) 113 τελικό της 11.3.2003.

6. Βελτιωση των συνθηκων για τισ επιχειρησεισ

α) Αξιολόγηση

Οι δράσεις που αποσκοπούν στην ολοκλήρωση των αγορών μέσω της άρσης των τεχνικών και φορολογικών εμποδίων στο εμπόριο και της μείωσης της διοικητικής γραφειοκρατίας είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, αλλά θα αποδώσουν πλήρως τους καρπούς τους μόνον εάν δημιουργήσουμε τις συνθήκες-πλαίσια οι οποίες θα στηρίξουν τις δημιουργικές και δυναμικές επιχειρήσεις. Οι μικρές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα, είναι πολύ ευαίσθητες στις αλλαγές του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Για το λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira του Ιουνίου 2000 ενέκρινε τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις.

Τα μέτρα πολιτικής που απαιτούνται προκειμένου να ενθαρρυνθεί η επιχειρηματικότητα και η καινοτομία είναι ουσιαστικά υπό τον άμεσο έλεγχο των κρατών μελών [49]. Σ' αυτά εναπόκειται να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες στους σχετικούς τομείς και να αξιοποιήσουν πλήρως τις ανταλλαγές εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών σε άλλα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη συγκριτική αξιολόγηση, χρησιμοποιώντας τα σχέδια της διαδικασίας Best [50] υπό το συντονισμό της Επιτροπής και κάνοντας χρήση των πληροφοριών που συλλέγονται στο πλαίσιο των εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις [51].

[49] Βλέπε Πράσινη Βίβλο για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη, COM (2003) 27 της 21.1.2003 και ανακοίνωση με τίτλο "Πολιτική για την καινοτομία: επικαιροποίηση της προσέγγισης της Ένωσης με βάση τη στρατηγική της Λισσαβόνας", COM (2003) 112 τελικό της 11.3.2003.

[50] Η διαδικασία Best θεσπίστηκε στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (απόφαση 2000/819/EΚ του Συμβουλίου της 20ης Δεκεμβρίου 2000). Παρέχει ένα πλαίσιο για την υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών να εντοπίζουν και να ανταλλάσσουν τις βέλτιστες πρακτικές σε τομείς που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις.

[51] "Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις", COM (2003) 21 τελικό/2 της 13.2.2003.

Ωστόσο, υπάρχουν επίσης και πολλοί άλλοι τομείς στους οποίους οι πολιτικές σχετικά με την εσωτερική αγορά σχετίζονται άμεσα με την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας στο πλαίσιο μιας οικονομίας που θα βασίζεται όλο και περισσότερο στη γνώση. Η Ευρώπη είναι μια πλούσια πηγή δημιουργικότητας. Αλλά, απαιτούνται περαιτέρω δράσεις προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες-πλαίσια υπό τις οποίες θα μπορεί να μετασχηματιστεί η δημιουργικότητα σε επενδύσεις και ανταγωνιστικές οικονομικές δραστηριότητες.

Οι οικονομικοί παράγοντες πρέπει να γνωρίζουν ότι οι επενδύσεις τους σε καινοτόμες ιδέες και προϊόντα θα προστατεύονται σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και έναντι της πειρατείας και της απομίμησης [52]. Έχει ήδη επιτευχθεί ένας σημαντικός βαθμός εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο στον τομέα αυτό. Αλλά, η συνεκτική εφαρμογή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την ΕΕ έχει γίνει πλέον σημαντικό θέμα, ιδίως στην ψηφιακή εποχή, δεδομένου ότι τα σχετικά αγαθά και υπηρεσίες μπορούν εύκολα να αντιγραφούν και να μεταφερθούν από το ένα μέρος στο άλλο. Τα θέματα εφαρμογής θα είναι ακόμη σημαντικότερα σε μια διευρυμένη εσωτερική αγορά. Επιπλέον, είναι σημαντικό να διευκολυνθεί η διασυνοριακή εμπορία προϊόντων που προστατεύονται από δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως έντυπα προϊόντα, ταινίες και CD, έτσι ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να απολαμβάνει τα αποτελέσματα της καινοτομίας.

[52] Οι προσπάθειες επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας θα μπορούσαν να ενισχυθούν με την εμπλοκή των υπηρεσιών της Επιτροπής, και ιδίως του Ευρωπαϊκού Γραφείου για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF).

Επιπλέον, οι εφευρέτες θα πρέπει να έχουν την εγγύηση ότι, όταν κάνουν τις επενδυτικές τους επιλογές, θα μπορούν να βασίζονται στους λογαριασμούς και στις εκθέσεις των εταιρειών. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν εμπιστοσύνη ότι θα μπορούν να ανταγωνιστούν με δίκαιους όρους (π.χ. χωρίς τις στρεβλωτικές συνέπειες των κρατικών ενισχύσεων), θα μπορούν να πραγματοποιούν διασυνοριακές στρατηγικές συμμαχίες και συγχωνεύσεις με πλήρη εμπιστοσύνη και ότι υπάρχουν κατάλληλες νομικές δομές οι οποίες επιτρέπουν σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, να λειτουργούν αποτελεσματικά σε όλη την επικράτεια της διευρυμένης ΕΕ.

Η ΕΕ πρέπει να βοηθήσει στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο οι επιχειρήσεις θα μπορούν να ευδοκιμήσουν:

* Περισσότερες από 17.000 νόμιμες θέσεις απασχόλησης χάνονται ετησίως λόγω της πειρατείας και της παραποίησης στην ΕΕ. [53]

[53] Economic Impact of Counterfeiting in Europe, Global Anti-Counterfeiting Group, Ιούνιος 2000.

* Σύμφωνα με βιομηχανικές πηγές, το 37% του λογισμικού που χρησιμοποιείται στην ΕΕ αποτελεί αντικείμενο πειρατείας, πράγμα που αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδήματος 2,9 δισ. ευρώ. [54] Η βιομηχανία της μουσικής στην ΕΕ παρουσίασε το 2001 μέση μείωση κατά 7,5% στις συνολικές πωλήσεις της. [55] 22% των πωλήσεων υποδημάτων και ενδυμάτων αποτελεί αντικείμενο πειρατείας και παραποίησης. [56]

[54] 6th Global Report, Business Software Alliance, Ιούνιος 2002.

[55] Αριθμητικό στοιχείο της IFPI (International Federation of the Phonogram Industry).

[56] The Economic Impact of Trademark, Counterfeiting and Infringement, International Trademark Association 1998.

* Σήμερα, η προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η οποία καλύπτει οκτώ μόνο ευρωπαϊκές χώρες, κοστίζει πέντε φορές περισσότερο απ' ό,τι στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία. Η πολιτική συμφωνία σχετικά με το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας θα μειώσει το κόστος και θα προσφέρει προστασία σε 25 κράτη μέλη - θα εξακολουθεί να κοστίζει ακριβότερα απ' ό,τι στις ΗΠΑ ή στην Ιαπωνία, αλλά πολύ λιγότερο απ' ό,τι σήμερα [57].

[57] http://europa.eu.int/comm/internal_market/ en/indprop/patent/index.htm

* Η συμβολή των αγαθών και υπηρεσιών που προστατεύονται από δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας στο ΑΕγχΠ της ΕΕ είναι σημαντική (πάνω από 5%) και αυξανόμενη. [58]

[58] Η οικονομική σημασία της προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων στην ΕΕ θα αξιολογηθεί και θα διευκρινιστεί περαιτέρω σε μια μελέτη την οποία θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα αποτελέσματα της μελέτης θα είναι διαθέσιμα το φθινόπωρο του 2003.

* Ο συνολικός όγκος κρατικών ενισχύσεων για την ΕΕ στο σύνολό της ήταν 86 δισ. ευρώ το 2001 - ή 0,99% του ΑΕγχΠ της ΕΕ [59].

[59] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ "Ανταγωνισμός".

* 39% των συγχωνεύσεων και εξαγορών είναι τώρα διασυνοριακές - από 26% που ήταν πριν από δέκα χρόνια. Άνω του 40% των μεγάλων εταιρειών συνήψαν συμφωνίες συνεργασίας με εταιρείες άλλων κρατών μελών [60].

[60] Βλέπε υποσημείωση 14.

β) Δράσεις

1. Tο Συμβούλιο θα πρέπει να οριστικοποιήσει ταχέως τον κανονισμό ο οποίος προβλέπει ένα νομικά ασφαλές και προσιτό από οικονομικής πλευράς κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Απαιτούνται δύο ακόμη φάσεις προκειμένου να καταστεί το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας λειτουργικό: θα πρέπει να αναθεωρηθεί η σύμβαση του Μονάχου του 1973 έτσι ώστε να επιτραπεί στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας να χορηγεί κοινοτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας. και, επίσης, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ειδικό δικαστήριο για τα κοινοτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

2. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν ταχέως την οδηγία για την ενίσχυση της άσκησης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (που είναι ζωτικής σημασίας για την καταπολέμηση της παραποίησης και της πειρατείας) και την οδηγία για τη δυνατότητα κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των εφευρέσεων που εφαρμόζονται με Η/Υ.

3. Η Επιτροπή θα υποβάλει ανακοίνωση σχετικά με τη διαχείριση του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων. Στην ανακοίνωση αυτή θα προσδιορίζονται μέτρα για τη δημιουργία ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για τη διασυνοριακή εμπορία και τη χορήγηση αδειών σχετικά με τα δικαιώματα αυτά.

4. Τα κράτη μέλη καλούνται επιμόνως να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για περαιτέρω μείωση του συνολικού ποσού των κρατικών ενισχύσεων, επαναπροσανατολίζοντας τις εν λόγω ενισχύσεις σε πιο οριζόντιους στόχους κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως η προστασία του περιβάλλοντος και η έρευνα και η ανάπτυξη. Μια άλλη προτεραιότητα είναι η τελική έγκριση της προτεινόμενης μεταρρύθμισης του καθεστώτος των συγχωνεύσεων [61]. Επιπλέον, η Επιτροπή θα προτείνει ένα νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, σχετικό με τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ εταιρειών.

[61] Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, COM(2002)711 τελικό.

5. Ένας νεοκδοθείς κανονισμός υποχρεώνει όλες τις εταιρείες που εδρεύουν στην ΕΕ να καταρτίζουν τους ενοποιημένους λογαριασμούς τους σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα (IAS) από το 2005 και εξής. Αυτό θα οδηγήσει σε διαφάνεια και μεγαλύτερη συγκρισιμότητα μεταξύ των ενοποιημένων δημοσιονομικών δηλώσεων των εισηγμένων εταιρειών εντός της ΕΕ, με συνέπεια την καλύτερη διάθεση των κεφαλαίων και την πιθανή μείωση του κόστους τους. Τα IAS καθιερώθηκαν από το Διεθνή Οργανισμό Λογιστικών Προτύπων (International Accounting Standards Board), έναν ανεξάρτητο διεθνή οργανισμό θέσπισης λογιστικών προτύπων. Προκειμένου να εξασφαλιστεί κατάλληλη πολιτική παρακολούθηση, ο κανονισμός προβλέπει ότι τα ΙΑS που θα εφαρμοστούν στην ΕΕ θα πρέπει να υιοθετηθούν επίσης και στη κοινοτική νομοθεσία. Τα υπάρχοντα IAS θα θεσπιστούν κατά τη διάρκεια του 2003, με την προϋπόθεση ότι, για ορισμένα από αυτά, θα γίνουν οι κατάλληλες τροποποιήσεις.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξεταστεί ο αντίκτυπος του κανονισμού στις ΜΜΕ. Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές είναι κυρίως μη εισηγμένες στο χρηματιστήριο, δεν είναι υποχρεωμένες να χρησιμοποιήσουν τα IAS. Ωστόσο, μπορεί να τις συμφέρει να το πράξουν, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους στις κεφαλαιαγορές. Αυτό θα απαιτήσει ορισμένες ενέργειες από πλευράς των κρατών μελών.

Η Επιτροπή θα εκδώσει σύντομα ανακοίνωση η οποία θα ορίζει τις προτεραιότητες για το 2003 και μετά, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας του υποχρεωτικού λογιστικού ελέγχου στην ΕΕ. Οι προτεραιότητες αυτές θα περιλαμβάνουν: τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της 8ης οδηγίας (η οποία αφορά την πρόσβαση στο επάγγελμα του λογιστή-ελεγκτή και τη ρύθμισή του). τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού συντονισμού που θα επιτρέπει το δημόσιο έλεγχο του επαγγέλματος του λογιστή-ελεγκτή (με σκοπό να εξασφαλιστεί ο σωστός έλεγχος του επαγγέλματος του λογιστή-ελεγκτή σε εθνικό επίπεδο και ο κατάλληλος συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ). και τη θέσπιση διεθνών προτύπων ελέγχου στην ΕΕ από το 2005 και μετά.

6. Η Επιτροπή θα εγκρίνει προσεχώς ένα σχέδιο δράσης σχετικά με το εταιρικό δίκαιο και την εταιρική διακυβέρνηση στην ΕΕ, που θα περιλαμβάνει δράσεις σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο (2003-2005), μεσοπρόθεσμο επίπεδο (2006-2008) και μακροπρόθεσμο επίπεδο (2009 και μετά). Πιο βραχυπρόθεσμες δράσεις θα περιλαμβάνουν προτάσεις για μια 10η οδηγία σχετικά με το δίκαιο των εταιρειών όσον αφορά τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις και μια 14η οδηγία σχετικά με το δίκαιο των εταιρειών όσον αφορά την διασυνοριακή μεταφορά της έδρας. Η οδηγία σχετικά με τις προσφορές εξαγοράς θα πρέπει επίσης να εγκριθεί χωρίς καθυστέρηση. Οι οδηγίες αυτές θα διευκολύνουν τις εταιρείες να οργανωθούν αποτελεσματικότερα στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς.

7. Η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει κανονισμό σχετικά με ένα ευρωπαϊκό καταστατικό ιδιωτικών εταιρειών για τις ΜΜΕ, με την επιφύλαξη των αποτελεσμάτων σχετικής μελέτης σκοπιμότητας. Ο κανονισμός αυτός θα επιτρέψει στις ΜΜΕ να οργανωθούν πιο αποτελεσματικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο (δηλαδή θα τους δώσει ευκαιρίες παρόμοιες με εκείνες που δίνει το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις από το 2004).

7. αντιμετωπιση τησ δημογραφικησ προκλησης

α) Αξιολόγηση

Η γήρανση του πληθυσμού θα παρουσιάσει σημαντικές προκλήσεις για τα συνταξιοδοτικά συστήματα. Την κύρια ευθύνη για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων την έχουν τα κράτη μέλη. Αυτά θα πρέπει να λάβουν ορισμένες θεμελιώδεις πολιτικές αποφάσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση των δημόσιων συντάξεων.

Ωστόσο, η εσωτερική αγορά μπορεί να βοηθήσει δημιουργώντας πρόσθετη ανάπτυξη, πράγμα που με τη σειρά του θα μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στη δημιουργία πρόσθετων θέσεων εργασίας, πράγμα ζωτικής σημασίας προκειμένου να αυξηθεί το ποσοστό απασχόλησης της Ένωσης (συμπεριλαμβανομένης και της ενθάρρυνσης της μεγαλύτερης συμμετοχής ατόμων ηλικίας άνω των 55 ετών στην αγορά εργασίας) και στη διατήρηση μιας βιώσιμης αναλογίας εξάρτησης και της χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων.

Υπάρχουν επίσης διάφορα πολύ ειδικά μέτρα στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς που μπορούν να διαδραματίσουν ένα χρήσιμο ρόλο όσον αφορά τις επαγγελματικές (ή ιδιωτικές) συντάξεις, οι οποίες, στα περισσότερα κράτη μέλη, θα γίνουν όλο και πιο σημαντικές στο μέλλον. Η θέσπιση ενός συνετού πλαισίου που θα επιτρέπει τα συνταξιοδοτικά ταμεία να λειτουργούν αποτελεσματικά στην εσωτερική αγορά, εξασφαλίζοντας παράλληλα ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των συντάξεων, και η κατάργηση κάθε είδους διακριτικής φορολογικής αντιμετώπισης των διασυνοριακών επαγγελματικών συντάξεων αποτελούν σημαντικά ζητήματα που απαιτούν επείγουσα δράση.

Εκτός από το πρόβλημα των συντάξεων, η γήρανση του πληθυσμού θα έχει επίσης συνέπειες για τις υπηρεσίες υγείας [62]. Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των συστημάτων υγείας τους και, ως εκ τούτου, εναπόκειται κυρίως σ' αυτά να αντιμετωπίσουν αυτήν την πρόκληση. Ωστόσο, η εσωτερική αγορά έχει αντίκτυπο στις πολιτικές των εθνικών συστημάτων υγείας με διάφορους τρόπους, και ιδίως όσον αφορά τη διασυνοριακή παροχή ιατρικών υπηρεσιών και την πρόσβαση σ' αυτήν [63]. Ο μόνος περιορισμός είναι ότι αυτό δεν πρέπει να μειώνει αδικαιολόγητα την ικανότητα των κρατών μελών να διασφαλίζουν επαρκή πρόσβαση σε νοσοκομειακή περίθαλψη υψηλής ποιότητας στο έδαφός τους, να ελέγχουν τις δαπάνες και να διατηρούν υψηλά δημόσια επίπεδα υπηρεσιών. Η σωστή διαχείριση της εφαρμογής των κανόνων της εσωτερικής αγοράς στον υγειονομικό τομέα μπορεί να βοηθήσει τόσο τους ασθενείς όσο και τους παρόχους των υπηρεσιών, επιτρέποντας την αποτελεσματικότερη κατά το δυνατόν χρήση των πόρων σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι μια κοινή θεώρηση για τα συστήματα υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο έτσι ώστε οι δυνατότητες αυτές να μπορέσουν να αξιοποιηθούν πλήρως.

[62] Βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής "Υποστήριξη των εθνικών στρατηγικών για το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης και της μέριμνας για τους ηλικιωμένους", COM (2001) 723 τελικό, της 5.12.2001.

[63] Βλέπε τις αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις υποθέσεις Kohll (C-158/96), Decker (C-120/95), Smits και Peerbooms (C-157/99) και Vanbraekel (C-368/98).

Η γήρανση σημαίνει λιγότερα άτομα σε ηλικία εργασίας και περισσότερα σε ηλικία συνταξιοδότησης:

* Ο αριθμός των ατόμων άνω των 65 ετών αναμένεται να αυξηθεί από 61 εκατομμύρια το 2000 σε 103 εκατομμύρια μέχρι το 2050 και των ατόμων άνω των 80 ετών από 14 εκατομ. σε 38 εκατομ. [64]

[64] Έκθεση της Επιτροπής στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με τίτλο: "Επιλέγοντας τη μεγέθυνση: γνώση, καινοτομία και θέσεις εργασίας σε μια κοινωνία με συνοχή", COM (2003) 5.

* Η αναλογία μεταξύ ατόμων σε ηλικία εργασίας και ατόμων σε ηλικία συνταξιοδότησης (65 και άνω) θα μειωθεί από 4 προς 1 σε λιγότερο από 2 προς 1 μέχρι το 2050. [65]

[65] "Δημοσιονομικές προκλήσεις λόγω της γήρανσης του πληθυσμού: αντίκτυπος στις δημόσιες δαπάνες για τις συντάξεις, την υγεία και τη μακροχρόνια μέριμνα για τους ηλικιωμένους και πιθανοί δείκτες της μακροχρόνιας βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών", Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής/ECFIN/665/01-EN τελικό, 2001.

* Μόνο οι μισοί περίπου Ευρωπαίοι ηλικίας 55-59 ετών και λιγότεροι από το 1/4 των ατόμων ηλικίας 60-64 ετών εξακολουθούν να εργάζονται [66].

[66] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού 2001.

* Αν οι υποχρεώσεις στο πλαίσιο των συνταξιοδοτικών συστημάτων αποτελούσαν μέρος του προϋπολογισμού, σε ορισμένα κράτη μέλη θα αντιπροσώπευαν χρέος άνω του 200% του ΑΕγχΠ.

* Οι δαπάνες για τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα θα αυξηθούν στις περισσότερες χώρες κατά τις προσεχείς δεκαετίες κατά 3% έως 5% του ΑΕγχΠ [67].

[67] Βλέπε υποσημείωση 64.

β) Δράσεις

1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν πλήρως και εγκαίρως την οδηγία σχετικά με τα συνταξιοδοτικά ταμεία, η οποία θα αυξήσει την ασφάλεια των επαγγελματικών συντάξεων και θα τις καταστήσει πιο προσιτές. Θα επιτρέψει επίσης στις πολυεθνικές εταιρείες να έχουν ενιαία συνταξιοδοτικά ταμεία σε επίπεδο ΕΕ, διευκολύνοντας έτσι τη διασυνοριακή κινητικότητα εντός μιας επιχείρησης.

2. Η Επιτροπή θα δρομολογήσει τη δεύτερη φάση των διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ούτως ώστε οι άνθρωποι που αλλάζουν απασχόληση μεταξύ των κρατών μελών (περιλαμβανομένων και εκείνων που μεταπηδούν σε άλλη εταιρεία) να μην υφίστανται αδικαιολόγητες απώλειες των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών τους δικαιωμάτων. Ανάλογα με την τελική έκβαση των διαβουλεύσεων αυτών, η Επιτροπή θα εξετάσει τη σκοπιμότητα πρότασης οδηγίας σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς των επαγγελματικών συντάξεων.

3. Η Επιτροπή θα συνεχίσει την αποφασιστική της δράση προκειμένου να καταπολεμήσει τις φορολογικές διακρίσεις κατά των συνταξιοδοτικών ταμείων που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη: η δράση αυτή είναι απαραίτητη εάν θέλουμε να δημιουργήσουμε μια πραγματική εσωτερική αγορά για τις επαγγελματικές συντάξεις.

4. Στον τομέα των υπηρεσιών υγείας, η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη, ιδίως στο πλαίσιο της υψηλού επιπέδου ομάδας προβληματισμού σχετικά με την κινητικότητα των ασθενών, προκειμένου να αναπτύξει μια κοινή θεώρηση σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους η εσωτερική αγορά μπορεί να υποστηρίξει τα εθνικά συστήματα υγείας, με πλήρη συμμόρφωση προς τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η διαδικασία διαβούλευσης, η οποία ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2002, θα ολοκληρωθεί και τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στα κράτη μέλη ως βάση για περαιτέρω συζητήσεις.

8. απλουστευση του κανονιστικου περιβαλλοντοσ

α) Αξιολόγηση

Ένα κανονιστικό περιβάλλον υψηλής ποιότητας είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας έθεσε τη βελτίωση και την απλούστευση της νομοθεσίας στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της Ένωσης. Προκειμένου να μεταφράσει την πολιτική αυτή δέσμευση σε δράση, η Επιτροπή παρουσίασε ένα σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της νομοθεσίας [68] και ένα κυλιόμενο πρόγραμμα απλούστευσης [69], τα οποία προβλέπουν τόσο τις προπαρασκευαστικές φάσεις της νέας νομοθεσίας όσο και τη βελτίωση του ισχύοντος κοινοτικού κεκτημένου. Το πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών υπογράμμισε για μια ακόμη φορά τη σημασία της βελτίωσης του κανονιστικού πλαισίου.

[68] COM (2002) 278 τελικό της 5.6.2002.

[69] COΜ (2003) 71 τελικό της 11.2.2003.

Ωστόσο, η παρουσίαση ενός σχεδίου δράσης δεν είναι αρκετή - θα πρέπει να μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Η Επιτροπή αρχίζει να αυτοεπιβάλει νέα πειθαρχία (ιδιαίτερα στον τομέα της εκ των προτέρων αξιολόγησης αντικτύπου και απλούστευσης των ισχυουσών νομοθετικών πράξεων της ΕΕ). Εναπόκειται τώρα στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο να ακολουθήσουν το ίδιο παράδειγμα, κυρίως όταν επιφέρουν σημαντικές τροποποιήσεις στις προτάσεις της Επιτροπής κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Η καλύτερη νομοθετική ρύθμιση και η απλούστευση σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει πάντα να συνοδεύονται από παρόμοια δραστηριότητα σε επίπεδο κρατών μελών και κυρίως κατά τη διάρκεια των ευαίσθητων φάσεων της μεταφοράς του κοινοτικού δικαίου σε εθνικές διοικητικές διατάξεις.

Η ποιότητα της νομοθετικής ρύθμισης εξαρτάται όχι μόνο από την εξασφάλιση του ότι ο αντίκτυπος ενός μέτρου θα έχει ελεγχθεί πριν αυτό προταθεί και θα έχει ληφθεί μέριμνα ώστε το σχετικό κείμενο να είναι σωστά συνταγμένο, σαφές και προσαρμοσμένο στους στόχους του. εξαρτάται επίσης, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, και από την επιλογή της κατάλληλης νομοθετικής τεχνικής ή του κατάλληλου νομοθετικού μέσου - ήτοι εκείνου που θα αίρει κατά τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τα εμπόδια στο διασυνοριακό εμπόριο, ενώ, παράλληλα, θα εξυπηρετεί δημόσια συμφέροντα, όπως την υγεία και την ασφάλεια ή τη βιώσιμη ανάπτυξη, και θα σέβεται κατά το δυνατόν τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

Κάτι τέτοιο θέτει περίπλοκα ζητήματα, όπως ο ρόλος της αμοιβαίας αναγνώρισης και, αντίστοιχα, της εναρμόνισης, και, όπου η εναρμόνιση είναι απαραίτητη, η χρήση κανονισμών ή οδηγιών και το κατάλληλο επίπεδο εναρμόνισης. Είναι, επίσης, απαραίτητο να εξασφαλιστεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της ρύθμισης από τις δημόσιες αρχές και της παράλληλης ή ιδίας νομοθετικής ρύθμισης από τον ιδιωτικό τομέα μέσω της κατάρτισης ευρωπαϊκών προτύπων και κωδίκων συμπεριφοράς.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτό το θέμα νομοθετικής τεχνικής ή νομοθετικής αρχιτεκτονικής αποτελεί σημαντικό μέρος της συζήτησης σχετικά με την καλύτερη νομοθετική ρύθμιση και ότι το εν λόγω θέμα δεν έχει ακόμη διερευνηθεί πλήρως. Ως εκ τούτου, θα προβεί σε εκτενείς διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια του 2003, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στη σύμβαση για το μέλλον της Ευρώπης και τις εν εξελίξει συζητήσεις σχετικά με μια διοργανική συμφωνία για καλύτερη νομοθετική ρύθμιση, προκειμένου να αποσαφηνίσει τις απόψεις της σχετικά με τα περίπλοκα αυτά ζητήματα κατά τη διάρκεια του 2004.

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε [70] την εισαγωγή μιας "δοκιμής συμβατότητας" με την εσωτερική αγορά, η οποία θα εφαρμόζεται σε όλες τις νομοθετικές πράξεις που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή πιστεύει ότι πρόκειται για ενδιαφέρουσα πρόταση. Τα κράτη μέλη συχνά θεσπίζουν και εφαρμόζουν κανόνες κατά την κρίση τους χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις τους στην εσωτερική αγορά. Μια "δοκιμή συμβατότητας" θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύ χρήσιμο μέσο εκούσιας αυτοπειθαρχίας.

[70] Harbour Report, A5-0026/2003.

Οι επιχειρήσεις χρειάζονται καλύτερη νομοθεσία - σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ:

* Οι νομοθετικές ρυθμίσεις κακής ποιότητας κοστίζουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις τουλάχιστον 50 δισ. ευρώ ετησίως [71]. Το συνολικό κόστος της νομοθεσίας για την κοινωνία είναι της τάξης του 4 έως 6% του ΑΕγχΠ ετησίως, ήτοι 360 έως 540 δισ. ευρώ. [72]

[71] Έρευνα σχετικά με την ποιότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος, πίνακας αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 9, Νοέμβριος 2001.

[72] Έκθεση Doorn A 50351/2000.

* Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για το 50 έως 90% των νομοθετικών κειμένων [73]. Μια σουηδική μελέτη εκτίμησε ότι οι Βρυξέλλες είναι υπεύθυνες μόνο για το 10% του κανονιστικού φόρτου [74]. Μια πρόσφατη μελέτη στο ΗΒ εκτίμησε ότι περίπου 60% των νομοθετικών κανόνων καταρτίζονται σε εθνικό επίπεδο [75].

[73] Γνώμη Walker , ΟΚΕ 304/2002.

[74] Σουηδική μελέτη: Συνομοσπονδία σουηδικών επιχειρήσεων, καθηγητής Fredrik Sterzel: Απλούστευση των νομοθετικών ρυθμίσεων της ΕΕ - Μαθήματα από τις σουηδικές εμπειρίες νομοθετικών ρυθμίσεων, Μάιος 2001.

[75] "Do Regulators Play by the Rules? An audit of UK regulatory impact assessments." Έκθεση που δημοσιεύθηκε από το Βρετανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, Φεβρουάριος 2003.

* Από το 1992, όχι λιγότερα από 6.000 σχέδια εθνικών νομοθετικών ρυθμίσεων κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή [76]. Ενώ αυτό δείχνει ότι μια προεπιλογή σε επίπεδο ΕΕ είναι χρήσιμη, ο ίδιος ο όγκος των νομοθετικών κανόνων συνιστά σοβαρή απειλή για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

[76] Σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 98/34/ΕΚ.

* 87% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι η σημαντικότερη προτεραιότητα είναι να υπάρχει ΕΝΑ μόνο σύνολο κανόνων, αντί για 15 - και σύντομα 25. [77]

[77] Βλέπε υποσημείωση 14.

β) Δράσεις

1. Η Επιτροπή θα αρχίσει έναν ευρύ προβληματισμό και εκτενείς διαβουλεύσεις σχετικά με τη νομοθετική αρχιτεκτονική της εσωτερικής αγοράς και θα παρουσιάσει τα συμπεράσματά της το 2004, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις της διακυβερνητικής διάσκεψης. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ορίσει ορισμένα κριτήρια, τα οποία θα λάβει υπόψη, π.χ. όταν θα αποφασίσει αν θα προβεί σε αμοιβαία αναγνώριση, "νέα" προσέγγιση ή λεπτομερέστερη εναρμόνιση καθώς και τους όρους υπό τους οποίους θα πρέπει να εφαρμόζεται ο έλεγχος από τη "χώρα καταγωγής". Στο πλαίσιο αυτό, θα εξεταστεί επίσης η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας σε πρωτοβουλίες παράλληλης ή ιδίας νομοθετικής ρύθμισης, όπως η κατάρτιση και η εφαρμογή ευρωπαϊκών προτύπων και εθελοντικών κωδικών συμπεριφοράς.

2. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη προκειμένου να αναπτύξει την ιδέα μιας "δοκιμής συμβατότητας" προς την εσωτερική αγορά. Σκοπός της δοκιμής αυτής θα ήταν να προσφέρει καθοδήγηση στους νομοθέτες σε εθνικό επίπεδο ως προς το πώς να συμβιβάσουν καλύτερα τα συμφέροντα της ελεύθερης κυκλοφορίας σε μια Ευρώπη χωρίς σύνορα με άλλους νόμιμους στόχους της δημόσιας πολιτικής. Εάν μια τέτοια δοκιμή εφαρμοζόταν σε πρώιμο στάδιο - και σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης - ο κίνδυνος κατακερματισμού θα ήταν πολύ μειωμένος. Μαζί με τους υφιστάμενους μηχανισμούς πρόληψης, όπως η κοινοποίηση των τεχνικών κανόνων και ρυθμίσεων, μια τέτοια αυτοεπιβαλλόμενη πειθαρχεία θα μπορούσε να αποδειχθεί ισχυρό μέσο για την εξασφάλιση της συνεκτίμησης, από πλευράς των νομοθετών, των ευρύτερων ευρωπαϊκών συμφερόντων, όταν σχεδιάζουν τη θέσπιση νέων μέτρων.

3. Το Συμβούλιο καλείται να δημιουργήσει μια οριζόντια ομάδα εργασίας στον τομέα της "βελτίωσης των νομοθετικών ρυθμίσεων", με την οποία η Επιτροπή θα μπορεί να συνομιλεί σε τακτική βάση. Η ομάδα αυτή θα είναι επιφορτισμένη με την παρακολούθηση της εφαρμογής του σχεδίου δράσης, συμπεριλαμβανομένης και της εφαρμογής των μερών για τα οποία είναι υπεύθυνα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει επίσης έναν ιστοχώρο στον οποίο οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να υποδεικνύουν παραδείγματα ιδιαιτέρως σύνθετων νομοθετικών κανόνων ή κανόνων που μπορεί να μην ικανοποιούν τη "δοκιμή συμβατότητας" προς την εσωτερική αγορά.

4. Η Επιτροπή θα αναπτύξει, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, κατάλληλους δείκτες για τη μέτρηση της προόδου προς την κατεύθυνση της εφαρμογής ενός κανονιστικού πλαισίου υψηλότερης ποιότητας και της μείωσης του νομοθετικού φόρτου, αρχίζοντας με την εσωτερική αγορά. Η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου να διατηρηθεί ο δυναμισμός της διαδικασίας βελτίωσης των νομοθετικών ρυθμίσεων και να αποδειχθεί στις επιχειρήσεις και τους πολίτες της Ευρώπης ότι οι κυβερνήσεις τους λαμβάνουν σοβαρά υπόψη το εν λόγω ζήτημα.

9. εφαρμογη των κανονων

α) Αξιολόγηση

Όταν οι οδηγίες για την εσωτερική αγορά δεν εφαρμόζονται εγκαίρως ή δεν εφαρμόζονται σωστά στην πράξη, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ κινδυνεύουν να στερηθούν τα δικαιώματα που έχουν στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Πολλά από τα δικαιώματα αυτά απορρέουν απ' ευθείας από τη συνθήκη: αν οι διατάξεις της αγνοούνται, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία και σύγχυση. Αυτή η ζημία που οφείλεται σε απλή παράλειψη βλάπτει χωρίς λόγο την ευρωπαϊκή οικονομία και υποσκάπτει την εμπιστοσύνη των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τελικά, η αποτελεσματική εφαρμογή μπορεί να επιτευχθεί μόνον εάν τα κράτη μέλη είναι αποφασισμένα να διαδραματίσουν έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο στην καθημερινή διαχείριση της εσωτερικής αγοράς. Σ' αυτά εναπόκειται να εξασφαλίσουν ότι οι κανόνες τους οποίους τα ίδια έχουν θεσπίσει θα λειτουργούν στην πράξη.

Όταν παρουσιάζονται προβλήματα, οι πολίτες και οι επιχειρήσεις έχουν σήμερα τη δυνατότητα να επιλέξουν να υποβάλουν καταγγελία στην Επιτροπή ή να προσφύγουν στη δικαιοσύνη της χώρας τους. Αυτό δεν είναι απολύτως ικανοποιητικό. Η προσφυγή στη δικαιοσύνη σε εθνικό επίπεδο μπορεί να είναι χρονοβόρα και δαπανηρή και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί πάντα βιώσιμη εναλλακτική λύση. Οι καταγγελίες που υποβάλλονται στην Επιτροπή μπορεί να οδηγήσουν σε διαδικασίες επί παραβάσει κατά του σχετικού κράτους μέλους, αλλά και αυτές είναι χρονοβόρες και δεν προσφέρουν στον καταγγέλλοντα τη δυνατότητα να ζητήσει αποζημίωση. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν μπορεί πιθανόν να επέμβει σε κάθε ατομική περίπτωση κακής εφαρμογής, ιδίως δε σε μια διευρυμένη Ένωση. Απαιτείται ήδη δράση προκειμένου να αποφευχθεί η μετάβαση σε μια κατάσταση στην οποία δεν θα μπορούν να ελέγχονται οι παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου και θα υπονομεύεται η εμπιστοσύνη στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Υπάρχουν ορισμένες πιθανές λύσεις για τα προβλήματα αυτά. Πολλές από τις λύσεις αυτές περιγράφονται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για τη "βελτίωση του ελέγχου της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου" [78]. Μεταξύ των πιθανών λύσεων για την επίτευξη προόδου θα μπορούσε να περιλαμβάνεται η επιτάχυνση της επεξεργασίας των διαδικασιών επί παραβάσει από την Επιτροπή και η ευρύτερη χρήση πρωτοβουλιών όπως οι "συνεδριάσεις-πακέτα" [79] για την επίλυση περισσότερων υποθέσεων χωρίς την ανάγκη ανάληψης περαιτέρω νομικής δράσης.

[78] COM (2002) 725 τελικό, της 11.12.2002.

[79] Στις συνεδριάσεις αυτές συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, οι οποίοι συζητούν ένα "πακέτο" υποθέσεων που εξετάζει η Επιτροπή για παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Σκοπός τους είναι η διευθέτηση των υποθέσεων χωρίς να χρειάζεται να αναληφθεί περαιτέρω νομική δράση.

Πέραν αυτού, η Επιτροπή πιστεύει ότι είναι σημαντικό να αναπτυχθούν εναλλακτικά μέσα αποκατάστασης και προστασίας, πέραν της προσφυγής στα εθνικά δικαστήρια ή της κίνησης διαδικασιών επί παραβάσει. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει, φυσικά, να κινεί διαδικασίες επί παραβάσει όταν αποτελούν τον αποτελεσματικότερο τρόπο εξεύρεσης λύσης ή όπου υπάρχει πρόσφορο έδαφος να δημιουργηθεί σχετικό νομικό προηγούμενο. Αλλά, για τις περισσότερες περιπτώσεις, οι εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης των προβλημάτων μπορεί να είναι αποτελεσματικότεροι και καταλληλότεροι.

Η χρήση συμπληρωματικών μέτρων προς τις διαδικασίες επί παραβάσει αρχίζει πλέον να αναπτύσσεται σημαντικά. Η διαδικασία SOLVIT [80], για παράδειγμα, είναι μια προσπάθεια - μέσω της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών - να επιτυγχάνεται η αποκατάσταση σε περιπτώσεις στις οποίες αποδεικνύεται κακή εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς στην πράξη. Μια άλλη πιθανή λύση - η οποία θα μπορούσε μάλιστα να ενταχθεί στο SOLVIT - θα μπορούσε να είναι ο ορισμός, σε κάθε κράτος μέλος, ενός είδους μηχανισμού που θα βοηθούσε στη σωστή εφαρμογή της νομοθεσίας της εσωτερικής αγοράς και των σχετικών άρθρων της Συνθήκης.

[80] COM (2001) 702 της 27.11.2001, σύσταση της Επιτροπής της 7.12.2001, ΕΕ L 331/79, 15.12.2001, http://europa.eu.int/solvit/

Τέτοιοι μηχανισμοί θα μπορούσαν να προσφέρουν στους πολίτες ή στις επιχειρήσεις ένα μέσο αποκατάστασης και προστασίας μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Η λύση αυτή θα αποτελούσε ένα απτό βήμα που θα έφερνε την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο κοντά στους πολίτες της. Οι εν λόγω φορείς ή μηχανισμοί θα μπορούσαν να ασχολούνται με προβλήματα τα οποία, αν και από καθαρά νομικής απόψεως αποτελούν παραβιάσεις του κοινοτικού δικαίου, ωστόσο έχουν στην πραγματικότητα διοικητικό ή τεχνικό, παρά νομικό χαρακτήρα. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή θα είχε τη δυνατότητα να εστιάζει την προσοχή της στις σοβαρότερες υποθέσεις, που έχουν τις σημαντικότερες συνέπειες. Είναι σαφές ότι η πρόταση αυτή συνεπάγεται ορισμένα σημαντικά ζητήματα στα οποία η Επιτροπή πρέπει να δώσει ικανοποιητικές απαντήσεις, πριν αναλάβει οποιαδήποτε πρωτοβουλία.

Η καλύτερη εφαρμογή των κανόνων είναι επίσης σημαντική όσον αφορά τα συμφέροντα των καταναλωτών. Κάθε κράτος μέλος έχει αναπτύξει ένα σύστημα εφαρμογής προσαρμοσμένο στις δικές του εθνικές ιδιαιτερότητες. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά δεν είναι πάντοτε επαρκώς προσαρμοσμένα στις προκλήσεις των διασυνοριακών αγορών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν τη βεβαιότητα ότι οι κυβερνήσεις είναι ικανές να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τη διασυνοριακή απάτη ή άλλες παράνομες δραστηριότητες, προκειμένου να μην διστάζουν να πραγματοποιούν αγορές σε άλλο κράτος μέλος.

Οι καθυστερήσεις μεταφοράς των κανόνων στην εθνική νομοθεσία και η μη αποτελεσματική εφαρμογή εξακολουθούν να συνιστούν σημαντικό πρόβλημα:

* Το μέσο έλλειμμα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο είναι ύψους 2,4%. Με άλλα λόγια, τα κράτη μέλη καθυστερούν την κοινοποίηση άνω των 550 εθνικών νομοθετικών μέτρων που μεταφέρουν οδηγίες της ΕΕ στην εθνική νομοθεσία [81].

[81] Πίνακας αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 12, Μάιος 2003.

* Ο αριθμός των διαδικασιών επί παραβάσει ανήλθε από 700 το 1992 σε σχεδόν 1.600 σήμερα [82]. Αυτό δείχνει ότι πολλές οδηγίες δεν εφαρμόζονται σωστά σε εθνικό επίπεδο.

[82] Βλέπε υποσημείωση 1.

* Τα δύο τρίτα των περιπτώσεων προσφυγής στη δικαιοσύνη επί παραβάσει χρειάζονται περισσότερο από τέσσερα χρόνια για να επιλυθούν. [83]

[83] Πίνακας αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 8, Μάιος 2001.

* Αν υποθέσουμε ότι τα νέα κράτη μέλη συμπεριφέρονται κατά τον ίδιο τρόπο με τα σημερινά, ο αριθμός των διαδικασιών επί παραβάσει πρόκειται να αυξηθεί κατά περισσότερο από 40% μέχρι το 2007, εκτός εάν υπάρξει αλλαγή πολιτικής.

* Μόνο περίπου οι μισές από τις επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν εύκολα βοήθεια από τις εθνικές τους αρχές όταν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα στον τομέα της εσωτερικής αγοράς [84]

[84] Έρευνα στις επιχειρήσεις για την εσωτερική αγορά, Ευρωβαρόμετρο 106, Σεπτέμβριος 2001.

β) Δράσεις

1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν να ορίζουν και να τηρούν πιο φιλόδοξους στόχους μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο σε κάθε εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αυτό έχει ήδη συμβεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών αλλά θα πρέπει στο εξής να θεσμοθετηθεί [85]. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η πολιτική πίεση όσον αφορά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς στην Ένωση των 25 χωρών.

[85] Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του τρέχοντος έτους επιβεβαίωσε τον τεθέντα στόχο συνολικού ελλείμματος ύψους 1,5% και μηδενικού ελλείμματος για τις οδηγίες για τις οποίες παρήλθαν περισσότερα από δύο έτη από την ημερομηνία μεταφοράς τους στο εθνικό δίκαιο.

2. Η Επιτροπή θα εκδώσει σύσταση που θα παραθέτει διάφορες "βέλτιστες πρακτικές" οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζονται συνεχώς σε ολόκληρη την Ένωση προκειμένου να εξασφαλιστεί καλύτερη και ταχύτερη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, π.χ., ανάπτυξη "χρονοδιαγραμμάτων" μεταφοράς και τακτικές συζητήσεις σχετικά με την απόδοση της μεταφοράς με τα εθνικά και περιφερειακά κοινοβούλια. Επίσης, θα εντείνει τη συνεργασία της με τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της φάσης μεταφοράς ("προληπτικός διάλογος"). Ο διάλογος αυτός θα επικεντρωθεί ιδιαίτερα στα μέτρα με τη μεγαλύτερη οικονομική σημασία και σε εκείνα τα οποία, λόγω της φύσης τους, μπορεί να παρουσιάζουν μεγαλύτερες δυσκολίες κατά τη μεταφορά.

3. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ενδέχεται να υπάρξει περίπτωση δημιουργίας ενός νομικού μέσου προκειμένου να καταστήσει υποχρεωτικές μερικές πτυχές της εφαρμογής. Σ' αυτές μπορεί να περιλαμβάνεται η υποχρέωση κοινοποίησης μέτρων ηλεκτρονικά και η απαίτηση να διαβιβάζονται στην Επιτροπή πίνακες "συμφωνίας" στους οποίους θα διευκρινίζεται που ακριβώς εφαρμόστηκαν οι διατάξεις στο εθνικό δίκαιο. Χωρίς τους πίνακες αυτούς, ο έλεγχος του ότι τα μέτρα μεταφοράς που θεσπίζονται στα 25 κράτη μέλη συνάδουν πλήρως προς τις απαιτήσεις της εκάστοτε οδηγίας θα είναι εξαιρετικά δύσκολος. Το μέσο αυτό θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει νομικό υπόβαθρο για το SOLVIT.

4. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη και το Κοινοβούλιο να καθορίσουν μια τυποποιημένη περίοδο μεταφοράς (2 έτη), παρεκκλίσεις από την οποία θα μπορούν να γίνονται μόνον όταν δικαιολογούνται από τον όγκο ή την πολυπλοκότητα του μέτρου που πρέπει να μεταφερθεί. Παρομοίως, η Επιτροπή επιθυμεί να ακούσει απόψεις σχετικά με την εισαγωγή τυποποιημένων ρητρών για κυρώσεις στις οδηγίες, όπως και τυποποιημένων ρητρών προκειμένου να εδραιωθεί καλύτερα η διοικητική συνεργασία.

5. Τα κράτη μέλη καλούνται να μεγιστοποιήσουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να θέσουν τέλος στις παραβάσεις τους έτσι ώστε να μπορέσουν να επιλυθούν όσο το δυνατόν περισσότερες εκκρεμούσες υποθέσεις. Η Επιτροπή πιστεύει ότι πολλές από τις εκκρεμούσες υποθέσεις μπορούν να επιλυθούν εύκολα εάν υπάρχει η σχετική βούληση. Ο στόχος θα ήταν για κάθε κράτος μέλος να μειώσει τον αριθμό των παραβάσεων στον τομέα της εσωτερικής αγοράς κατά τουλάχιστον 50% μέχρι το 2006. Η Επιτροπή θα προωθήσει επίσης την καλύτερη παρακολούθηση των αποφάσεων του Δικαστηρίου, κυρίως από τα κράτη μέλη τα οποία δεν αφορά άμεσα η συγκεκριμένη υπόθεση.

6. Η Επιτροπή θα αναλάβει την εκπόνηση μελέτης που θα εξετάσει τις διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες βελτίωσης της εφαρμογής του δικαίου της εσωτερικής αγοράς. Η μελέτη αυτή θα εξετάσει, μεταξύ άλλων, το κατά πόσον είναι ευκταίος και εφικτός ο ορισμός μηχανισμών εφαρμογής στα κράτη μέλη.

7. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα ειδικό τμήμα στην αρχική σελίδα του ιστοχώρου EUROPA στο οποίο θα περιγράφονται οι διάφορες διαδικασίες που έχουν στη διάθεσή τους οι πολίτες και οι επιχειρήσεις προκειμένου να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας. Ουσιαστικά, θα περιγράφει τους αποτελεσματικότερους τρόπους αποκατάστασης, στους οποίους συχνά θα περιλαμβάνονται εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης των προβλημάτων, όπως μέσω του δικτύου SOLVIT. Ο στόχος είναι να επιλύονται τα προβλήματα πολύ ταχύτερα και οι διαδικασίες επί παραβάσει να περιοριστούν μόνο στις πιο σοβαρές παραβάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας. Σε όλες τις περιπτώσεις, θα παρέχονται εκτιμήσεις του απαιτούμενου χρόνου και κόστους.

8. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια πιο ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με την προστασία του καταναλωτή στην Ένωση, η Επιτροπή θα προτείνει (σχεδόν παράλληλα με τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά) ένα κανονισμό ο οποίος θα θεσπίσει, στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα δίκτυο δημόσιων αρχών επιφορτισμένων με την εφαρμογή της νομοθεσίας. Σε αντίθεση με τις "αρχές της εσωτερικής αγοράς", οι οποίες θα παρακολουθούν τη συμπεριφορά και τις αποφάσεις των εθνικών και τοπικών διοικήσεων, οι αρχές οι υπεύθυνες για την προστασία του καταναλωτή θα επικεντρωθούν στη συμπεριφορά του ιδιωτικού τομέα.

10. εξασφαλιση περισσοτερησ και καλυτερησ πληροφορησησ

α) Αξιολόγηση

Προκειμένου να αξιοποιηθεί ολόκληρο το δυναμικό της εσωτερικής αγοράς, δεν αρκεί να τεθεί ένα νομικό πλαίσιο και να εφαρμοστούν οι κανόνες. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις χρειάζεται επίσης να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και τις ευκαιρίες στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς και ορισμένοι από αυτούς θα χρειαστούν πρακτικές πληροφορίες σχετικά με το πώς να ασκήσουν τα δικαιώματα αυτά στην πράξη. Η ανάγκη αυτή προστίθεται στη γενική ανάγκη να εξηγηθούν οι πολιτικές της εσωτερικής αγοράς στο κοινό και στους ενδιαφερόμενους παράγοντες, στο πλαίσιο της οικοδόμησης της δημόσιας και πολιτικής υποστήριξης που χρειάζεται προκειμένου να προχωρήσει η εσωτερική αγορά.

Η πολιτική πληροφόρησης δεν είναι, συνεπώς, ένα απλό προαιρετικό "συν" ούτε μια ευκαιρία για να διαφημιστούν οι δραστηριότητες της ΕΕ. Είναι ένα αναπόσπαστο μέρος των προσπαθειών για τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς που θα λειτουργεί αξιοποιώντας όλο το δυναμικό της.

Χρειάζεται ακόμη να καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες. Το επίπεδο ευαισθητοποίησης όσον αφορά τα δικαιώματα στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς παραμένει χαμηλό. Όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους δεν γνωρίζουν συχνά πώς να τα επιλύσουν. Οι πάροχοι υπηρεσιών αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες υπόκεινται σε ευρύτερο φάσμα πιο σύνθετων κανόνων και συστημάτων έγκρισης απ' ό,τι οι εξαγωγείς εμπορευμάτων. Και οι πολίτες χρειάζεται να ενημερωθούν σχετικά με τα δικαιώματά τους ως καταναλωτές, και ιδίως ως καταναλωτές υπηρεσιών. Το έλλειμμα πληροφόρησης στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες είναι ακόμη μεγαλύτερο απ' ό,τι στα σημερινά κράτη μέλη.

Αν θέλουμε να καλύψουμε αυτό το κενό, χρειαζόμαστε μια σημαντική αλλαγή στην κλίμακα των προσπαθειών μας για πληροφόρηση. Κατ' αρχήν, τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες πρέπει να αναλάβουν πλήρως την ευθύνη τους για την πληροφόρηση των πολιτών τους και να επενδύσουν τους απαραίτητους πόρους.

Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ αγνοούν ακόμη τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς:

* Μια πρόσφατη έρευνα της Επιτροπής έδειξε ότι λιγότερο από τους μισούς πολίτες της ΕΕ θεωρούν ότι είναι καλά ενημερωμένοι σχετικά με την εσωτερική αγορά. Π.χ., ποσοστό 49% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι χρειάζονται άδεια εργασίας προκειμένου να εργασθούν στο εξωτερικό και μόνο 29% γνώριζαν ότι έχουν το δικαίωμα ψήφου στις τοπικές εκλογές και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όταν ζουν σε άλλο κράτος μέλος. [86]

[86] Βλέπε υποσημείωση 14.

* Λιγότερες από τις μισές επιχειρήσεις που ρωτήθηκαν είπαν ότι θεωρούν ότι είναι καλά ενημερωμένες σχετικά με τα δικαιώματά τους στην εσωτερική αγορά. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 41% για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

* Σχεδόν 20% των επιχειρήσεων που δεν δραστηριοποιούνται σε εξαγωγές δήλωσαν ότι ίσως το έπρατταν αν είχαν στη διάθεσή τους καλύτερη πληροφόρηση.

* Μια έρευνα του 2002 έδειξε ότι λιγότερες από το 10% των επιχειρήσεων της Σλοβενίας θεωρούν ότι είναι καλά ενημερωμένες σχετικά με τις υποχρεώσεις και τα οφέλη που συνδέονται με την εσωτερική αγορά [87].

[87] Ηλεκτρονική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Eurochambres και τη Σλοβενική Ένωση Επιχειρήσεων και Έρευνας.

β) Δράσεις

1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν εθνικά προγράμματα προκειμένου να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τους σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρει η εσωτερική αγορά. Η πρόοδος θα παρακολουθείται στον πίνακα αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς και στις συνεδριάσεις της συμβουλευτικής επιτροπής για την εσωτερική αγορά (IMAC) σε επίπεδο Γενικών Διευθυντών.

2. Οι ανάγκες των επιχειρήσεων και των καταναλωτών στα νέα κράτη μέλη για πληροφόρηση σχετικά με την ΕΕ και την εσωτερική αγοράς της θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής και θα πρέπει να αναπτυχθεί στα κράτη αυτά μια συνολική στρατηγική επικοινωνίας. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τις ανάγκες αυτές στην αναθεώρηση 2005 της στρατηγικής επικοινωνίας της, μετά την ολοκλήρωση, στο τέλος του 2004, της τρέχουσας στρατηγικής, η οποία χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του PHARE, για τις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Η εν λόγω στρατηγική θα πρέπει να βασίζεται σε υφιστάμενες ή προβλεπόμενες πρωτοβουλίες και να αξιοποιεί αποτελεσματικά τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τους κατάλληλους οργανισμούς αναδιανομής της πληροφορίας, ιδίως δε εκείνους οι οποίοι διαδραμάτισαν ήδη κάποιο ρόλο στην πορεία προς την προσχώρηση.

3. Πρωτοβουλίες της Επιτροπής όπως ο Διάλογος με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και η υπηρεσία προσανατολισμού των πολιτών θα επεκταθούν σταδιακά στα νέα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα βελτιώσει τον ιστοχώρο του Διαλόγου κατά τρόπον ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να έχουν καλύτερη πρόσβαση στις πρακτικές και δυνάμενες να χρησιμοποιηθούν πληροφορίες. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δείξουν μεγαλύτερη υπευθυνότητα όσον αφορά την ποιότητα των πληροφοριών που διατίθενται μέσω του Διαλόγου.

4. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια πρώτης τάξεως πύλη πληροφόρησης η οποία θα συγκεντρώνει τις υπάρχουσες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένου του Διαλόγου με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις [88], της υπηρεσίας προσανατολισμού των πολιτών [89], του SOLVIT [90], των Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών [91], του Fin-net [92] και του EEJ-Net [93], και θα προσφέρει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις πρόσβ