P6_TA(2006)0380

Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας (2006/2101(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Λευκό Βιβλίο σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας" (COM(2004)0374),

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισαβόνας: κοινωνικές υπηρεσίες κοινής ωφελείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση" (COM(2006)0177),

- έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής 2005/842/ΕΚ, της 28ης Νοεμβρίου 2005, για την εφαρμογή του άρθρου 86, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος [1],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 36 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την πρόσβαση σε υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 5, 16, 73, 86, 87, 88 και 295 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, και ιδίως το ψήφισμα της 13ης Νοεμβρίου 2001 για την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη" [2], το ψήφισμα της 14ης Ιανουαρίου 2004 για το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας [3] και το ψήφισμα της 22ας Φεβρουαρίου 2005 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας [4],

- έχοντας υπόψη το από 16 Φεβρουαρίου 2006 νομοθετικό ψήφισμά του για την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά [5],

- έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας της 15ης και 16ης Μαρτίου 2000, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Νίκαιας της 7ης, 8ης και 9ης Δεκεμβρίου 2000, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λάακεν της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2001 και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης της 15ης και 16ης Μαρτίου 2002 για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας,

- έχοντας υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, και ιδίως τις αποφάσεις της 19ης Μαΐου 1993 στην υπόθεση C-320/91, Corbeau [6], της 27ης Απριλίου 1994 στην υπόθεση C-393/92, Almelo [7], της 18ης Νοεμβρίου 1999 στην υπόθεση C107-98, Teckal [8], της 3ης Ιουλίου 2003 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-83/01 P, C-93/01 P και C-94/01 P, Chronopost [9], της 24ης Ιουλίου 2003 στην υπόθεση C-280/00, Altmark [10], της 27ης Νοεμβρίου 2003 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-34/01 έως C-38/01, Enirisorse [11], και της 11ης Ιανουαρίου 2005 στην υπόθεση C-26/03, Stadt Halle [12].

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών, της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας, της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων, της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού, της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου, της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας και της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (A6-0275/2006),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Συνθήκες προβλέπουν ανοικτή κοινωνική οικονομία της αγοράς και ότι, μεταξύ άλλων, οι εξής αρχές αποτελούν σημεία αναφοράς και είναι σημαντικές συναφώς:

- αλληλεγγύη, η οποία λειτουργεί ενωτικά και βασίζεται στους στόχους της κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης,

- συνεργασία, η οποία καθιστά δυνατή την υλοποίηση των υπερεθνικών και ευρωπαϊκών επιδιώξεων των Συνθηκών και των προγραμμάτων,

- ανοικτά σύνορα και εσωτερική αγορά με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων, για την ολοκλήρωση των οικονομιών και των κοινωνιών και την αύξηση του πλούτου και της κοινωνικής ευημερίας των ευρωπαίων πολιτών,

- ανταγωνισμός, ο οποίος συντελεί στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς με βάση τους κανόνες της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς και διεπόμενης από το δίκαιο του ανταγωνισμού, που αποτελεί βασική περιοχή του δικαίου των δημοκρατικών κοινωνιών και, προπάντων, στην αποτροπή της κατάχρησης μονοπωλίων και οικονομικής δύναμης και στην εγγύηση της καινοτομίας, της υψηλής ποιότητας σε προσιτές τιμές, της διαφοροποίησης των επιλογών των καταναλωτών και της νομική προστασίας τους,

- επικουρικότητα, κατά το άρθρο 5 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία διασφαλίζεται η πολυφωνία των κρατών μελών και των διαφορετικών παραδόσεων στην ΕΕ καθώς και η όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη και εγγύτερη στους πολίτες δράση της ΕΕ, αποκλειστικά και μόνον όταν ή δράση αυτή θα επιφέρει καλύτερο αποτέλεσμα από τις ενέργειες σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο,

- αναλογικότητα, σύμφωνα με την οποία οιαδήποτε ενέργεια της Κοινότητας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της Συνθήκης, και

- δημοκρατία, υπό την οποία η καθολική ψηφοφορία αποτελεί πηγή νομιμότητας για τις εθνικές και τοπικές αρχές που καθορίζουν και οργανώνουν τις αποστολές, την παροχή υπηρεσιών και τη χρηματοδότηση υπηρεσιών κοινής ωφελείας (ΥΚΩ),

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΥΚΩ δεν αποτελούν μόνον σημαντικό στοιχείο κοινωνικής και οικονομικής συνοχής, αλλά συνεισφέρουν επίσης σημαντικά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ανταγωνισμός, ο οποίος έχει ως στόχο να διευκολύνει την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς βάσει των κανόνων της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς και διέπεται από κανονισμούς ανταγωνισμού, συνιστά βασικό δημοκρατικό δικαίωμα για τον περιορισμό όχι μόνον της γραφειοκρατικής εξουσίας, αλλά προπάντων της κατάχρησης της οικονομικής δύναμης και την προστασία των δικαιωμάτων των καταναλωτών,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είναι πλέον εκτενής, αναπτύσσεται συνεχώς και αφορά διάφορες πτυχές των ΥΚΩ, περιλαμβανομένων των κρατικών ενισχύσεων, της ίσης μεταχείρισης ή/και της στρέβλωσης του ανταγωνισμού,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη σε περιπτώσεις που παραπέμφθηκαν στο Δικαστήριο σχετικά με τη συμβατότητα των ΥΚΩ με τους κανόνες εσωτερικής αγοράς και τους ευρωπαϊκούς κανόνες ανταγωνισμού, καθώς και την ανάγκη ανταπόκρισης στο συγκεκριμένο θέμα με την αποσαφήνιση θετικού ευρωπαϊκού δικαίου στον τομέα αυτόν,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, καθώς η εξέλιξη των αγορών και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται οι κοινωνίες υπόκεινται σε δυναμική ανάπτυξη, διαφορετική σε κάθε κράτος μέλος, η εφαρμογή αυστηρών κανόνων και ορισμών θα αποτελούσε εμπόδιο στην επίτευξη των βέλτιστων οικονομικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι αδύνατος ο ενιαίος ορισμός των ΥΚΩ στο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον της ΕΕ, το οποίο παρουσιάζει τόσες διαφορές,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαθεσιμότητα αποτελεσματικών ΥΚΩ είναι αναπόσπαστο τμήμα των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων όλων των κρατών μελών· ότι η διαθεσιμότητα αυτή ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και ότι ο στόχος της επιτυχούς ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς πρέπει να καταστήσει δυνατόν στα κράτη μέλη να εισαγάγουν αποτελεσματικές και αποδοτικές ΥΚΩ, οι οποίες θα σέβονται πλήρως το συμφέρον του πολίτη στον διττό ρόλο του ως καταναλωτή υπηρεσιών και φορολογουμένου καθώς και τις ευθύνες των κρατών μελών και δεν θα παρεμβαίνουν άνευ λόγου στην ελευθερία των τοπικών και περιφερειακών αρχών να θέτουν και να εφαρμόζουν τις δικές τους προτεραιότητες όσον αφορά την ποιότητα, τη συχνότητα, το οικονομικά προσιτό και το προσπελάσιμο των εν λόγω υπηρεσιών,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΥΚΩ και οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ) πρέπει να παρέχονται εξίσου σε όλα τα μέρη της ΕΕ, και ότι η οικονομική και κοινωνική συνοχή έχει ως στόχο της τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών και την προώθηση της συνολικής αρμονικής ανάπτυξης της ΕΕ, ιδίως στα νέα κράτη μέλη,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ, απόκειται στα κράτη μέλη και στις περιφερειακές και/ή τοπικές αρχές τους να καθορίσουν τις ΥΚΩ τους, να αποφασίσουν ποιές υπηρεσίες θα καλύπτονται και πώς θα είναι οργανωμένες, πώς θα χρηματοδοτούνται, πώς θα παρέχονται, πώς θα αξιολογούνται και πώς θα ελέγχονται, και τούτο πρέπει να γίνεται πλήρως σεβαστό κατά την κατάρτιση νέας νομοθεσίας,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, όσον αφορά τη συμβατότητα των κανόνων της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού με την εύρυθμη λειτουργία των ΥΚΩ, πρέπει να δημιουργηθεί ασφάλεια δικαίου ώστε να δοθεί στις αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών για να λαμβάνουν αποφάσεις και να αποτρέπουν τις συγκρούσεις και τις νομικές διαδικασίες, με τον δέοντα σεβασμό στην εσωτερική αγορά και το προαναφερθέν νομοθετικό ψήφισμα του Κοινοβουλίου για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά καθώς και με σαφή εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τομεακές οδηγίες της ΕΕ για τις ΥΓΟΣ σε κλάδους με δικτυακή υποδομή και σε άλλους τομείς στους οποίους το άνοιγμα της αγοράς ή έχει ολοκληρωθεί ή έχει δρομολογηθεί υπήρξαν επιτυχείς στην παροχή καλύτερων υπηρεσιών σε χαμηλότερες τιμές και παρέχουν αξιόπιστο πλαίσιο,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μεγάλος αριθμός των πρωτοβουλιών ανά τομέα για το άνοιγμα της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των ΥΚΩ, καθώς και το προαναφερθέν ψήφισμα του Κοινοβουλίου για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά διευρύνει τις ευκαιρίες ανταγωνισμού και καλύτερης λειτουργίας, και στους τομείς των ΥΓΟΣ, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη νομικής σαφήνειας όσον αφορά τις ΥΚΩ,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΥΓΟΣ έχουν άμεσο αντίκτυπο στην εσωτερική αγορά υπηρεσιών, και ορισμένοι τομείς που παρέχουν ΥΓΟΣ έχουν επιτυχώς εκσυγχρονισθεί και ενταχθεί σε αυτές τις αγορές υπηρεσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ένταξη αυτή επετεύχθη με ελεγχόμενο τρόπο και συνοδεύθηκε από μέτρα για την προστασία του κοινού συμφέροντος, και ιδίως της έννοιας των καθολικών υπηρεσιών,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 16 της Συνθήκης ΕΚ αναγνωρίζει τη σημασία των ΥΓΟΣ, ενώ τα άρθρα 43 έως 49 της Συνθήκης ΕΚ παρέχουν τη νομική βάση για τη διατύπωση της κοινοτικής δράσης όσον αφορά τη δωρεάν παροχή υπηρεσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άρθρα 86 και 87 της Συνθήκης ΕΚ και η νομολογία του Δικαστηρίου υποδεικνύουν σαφώς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται οι κρατικές ενισχύσεις, οι λεπτομέρειες εφαρμογής και τα επίπεδα χρηματοδότησης των ΥΓΟΣ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΚ αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για την αντιμετώπιση θεμάτων που αφορούν διαδικασίες κρατικών προμηθειών και συναφή θέματα,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ενώ το άρθρο 16 και το άρθρο 86, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ παραπέμπουν στις ΥΓΟΣ, η Συνθήκη ΕΚ δεν παρέχει ορισμό των υπηρεσιών αυτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΥΚΩ δεν μνημονεύονται στη Συνθήκη ΕΚ, αλλά εμφανίστηκαν για πρώτη φορά ως έννοια με ανακοίνωση της Επιτροπής και λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το προαναφερθέν νομοθετικό ψήφισμα του Κοινοβουλίου για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, οι ΥΓΟΣ πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 16 της οδηγίας για τις υπηρεσίες ενώ οι ΥΚΩ πρέπει να εξαιρούνται τελείως από την οδηγία,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι προωθούνται οι διαφορετικές μορφές διοίκησης και εταιρικής σχέσης ανάμεσα στους επιχειρηματίες που έχουν αναλάβει την παροχή ΥΚΩ και ΥΓΟΣ και ότι, προς όφελος της αποτελεσματικότητας και της υψηλής ποιότητας, τούτο πρέπει να γίνεται με σεβασμό προς τις αρμοδιότητες των κρατών μελών για την παροχή και την ανάθεση των εν λόγω υπηρεσιών,

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στον στόχο της Κοινότητας που αφορά το υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών σε συνδυασμό με την αυστηρή συμμόρφωση με την αρχή της επικουρικότητας,

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει και σέβεται την πρόσβαση στις ΥΓΟΣ με στόχο την προώθηση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης,

1. θεωρεί ότι τα προαναφερθέντα ψηφίσματά του για τις ΥΚΩ της 13ης Νοεμβρίου 2001, της 14ης Ιανουαρίου 2004 και της 22ης Φεβρουαρίου 2005 εξακολουθούν να ισχύουν, ιδίως όσον αφορά:

- την αρχή της επικουρικότητας,

- την άρση των ρυθμίσεων και

- την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και την ανάγκη παροχής υπηρεσιών υψηλής ποιότητας·

υπενθυμίζει ότι ο αποφασιστικός παράγοντας δεν είναι τόσο ποιος παρέχει ΥΚΩ, αλλά μάλλον η διατήρηση των προδιαγραφών ποιότητας και δίκαιης κοινωνικής ισορροπίας και τα κριτήρια να βασίζονται στην αξιοπιστία και στον αδιάλειπτο χαρακτήρα της παροχής· υπενθυμίζει ότι το Κοινοβούλιο φρονεί ότι οι ΥΓΟΣ καλύπτουν ευρύτατο φάσμα κλάδων·

2. σημειώνει ότι, προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες που προσφέρει η εσωτερική αγορά, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι όροι και οι διατάξεις που ρυθμίζουν τον εκσυγχρονισμό των αγορών να διασφαλίζουν θεμιτό, διαφανή και αποδοτικό ανταγωνισμό, διατηρώντας παράλληλα την κοινωνική συνοχή και την καθολική προσβασιμότητα στις υπηρεσίες, και να αποφεύγουν τις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης και τη δημιουργία νέων μονοπωλίων που παρεμποδίζουν την είσοδο στην αγορά νέων συμμετεχόντων·

3. υπογραμμίζει ότι οι ΥΚΩ πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας, να περιλαμβάνουν πλήρη κάλυψη, να διατίθενται σε βέλτιστη τιμή, να σέβονται την κοινωνική ισορροπία και να παρέχονται στη βάση της διαρκούς ασφάλειας παροχής της υπηρεσίας, και τονίζει ότι οι περισσότερες ΥΚΩ μπορούν να παρέχονται σε συνθήκες θεμιτού ανταγωνισμού, με βάση την αρχή ότι οι ιδιωτικές και οι δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης·

4. ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει στο Κοινοβούλιο διεξοδική ανάλυση των επιπτώσεων της μέχρι τώρα ελευθέρωσης, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση των καταναλωτών και των εμπλεκομένων εργαζομένων·

5. υπογραμμίζει ότι οι ΥΓΟΣ παρέχονται στην εσωτερική αγορά και, ως εκ τούτου, υπόκεινται κατ' αρχήν στους κανόνες για την εσωτερική αγορά, τις δημόσιες συμβάσεις, τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις, καθώς και στον έλεγχο της Επιτροπής όσον αφορά τυχόν καταχρήσεις, υπό την επιφύλαξη ότι η εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που έχει ανατεθεί στις ΥΓΟΣ, όπως προβλέπει το άρθρο 86, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ· υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 16 της Συνθήκης ΕΚ που αφορά τις ΥΚΩ, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα, στο πλαίσιο των αντιστοίχων αρμοδιοτήτων τους, να διασφαλίζουν ότι οι εν λόγω υπηρεσίες λειτουργούν βάσει αρχών και προϋποθέσεων που συντελούν στην εκπλήρωση των αποστολών τους·

6. θεωρεί ότι οι θεμιτές απαιτήσεις του γενικού συμφέροντος δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως πρόσχημα για το αδικαιολόγητο κλείσιμο αγορών υπηρεσιών σε ξένους παρόχους οι οποίοι αναλαμβάνουν να τηρήσουν τις θεμιτές απαιτήσεις και είναι σε θέση να το πράξουν·

7. υπογραμμίζει ότι, ιδίως μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή στον τομέα των ΥΓΟΣ, να επανασυνδεθούν, στο πλαίσιο της διαρθρωτικής πολιτικής, οι υποδομές των κρατών μελών για τις ΥΓΟΣ που λειτουργούν σε δίκτυο και να ενισχυθεί η διασυνοριακή συνεργασία, προκειμένου να δημιουργηθεί πραγματική εσωτερική αγορά και να διευκολυνθεί η τυποποίηση·

8. λαμβάνει υπόψη την οικονομική βαρύτητα των εν λόγω υπηρεσιών και τη σημασία τους για την παραγωγή άλλων αγαθών και την παροχή άλλων υπηρεσιών· υπογραμμίζει ότι ο τρόπος οργάνωσης των ΥΓΟΣ μπορεί να επηρεάσει την εσωτερική αγορά, παραδείγματος χάριν απαγορεύοντας την εγκατάσταση στο κράτος όπου παρέχεται η υπηρεσία·

9. θεωρεί ότι ο στόχος των κανόνων ανταγωνισμού θα πρέπει να είναι η βελτίωση της ποιότητας παροχής υπηρεσιών, της δυνατότητας επιλογής των καταναλωτών και του προσιτού χαρακτήρα των τιμών, καθώς και η πραγμάτωση άλλων στόχων δημοσίου συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένης της βιώσιμης ανάπτυξης·

10. καλεί την Επιτροπή να καταστήσει σαφή τον διαχωρισμό μεταξύ ΥΚΩ και ΥΓΟΣ, αναπτύσσοντας λειτουργικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη την εθνική παράδοση των κρατών μελών, βάσει της φύσης των συλλογικών αγαθών και της κρατικής χρηματοδότησης ή με μηχανισμούς αλληλεγγύης των ΥΚΩ· τονίζει ότι, για πολλές ΥΚΩ, η διάκριση μεταξύ οικονομικών και οικονομικών πτυχών είναι πολύ δύσκολη, λόγω του δυναμικού χαρακτήρα των υπηρεσιών αυτών και της ταχείας ανάπτυξής τους· επιδοκιμάζει, επομένως, το γεγονός ότι, στο λευκό βιβλίο της για τις ΥΚΩ, η Επιτροπή δηλώνει ότι σε περίπτωση αμφισβήτησης, η αποτελεσματική απόδοση ενός καθήκοντος κοινής ωφέλειας πρωτεύει έναντι της εφαρμογής των διατάξεων της Συνθήκης· αναγνωρίζει ότι δεν πρέπει να αποσυρθούν από το πεδίο εφαρμογής των κανόνων της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού ευρείς τομείς των ΥΚΩ στην προσπάθεια να δοθεί ορισμός των ΥΚΩ· σημειώνει ότι ο ακριβής ορισμός ΥΓΟΣ και ΥΚΩ θα ερχόταν σε αντίθεση με την ελευθερία των κρατών μελών να καθορίζουν τις ΥΚΩ τους·

11. εκτιμά ότι το άρθρο 86, παράγραφος 2, της Συνθήκης παρέχει εγγυήσεις στα κράτη μέλη, ούτως ώστε η παροχή των ΥΓΟΣ να είναι σύμφωνη με τις υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας που προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία ή τα κράτη μέλη· συντάσσεται προς την ερμηνεία του Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία υπάρχει παραλληλισμός μεταξύ αυτής της εκτίμησης και του ελέγχου της αναλογικότητας στο πλαίσιο του άρθρου 49 της Συνθήκης·

12. υπενθυμίζει το γεγονός ότι οι ισχύοντες κανόνες στον τομέα αυτό καθορίζονται με τη νομολογία του Δικαστηρίου και με την ερμηνεία που δίνει η Επιτροπή σε μεμονωμένες περιπτώσεις και ότι δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ούτε η αναγκαία ασφάλεια δικαίου ούτε η κατάλληλη διαφάνεια·

13. ζητεί περαιτέρω διευκρίνιση από την Επιτροπή, κυρίως σε δύο μείζονα θέματα: συνέπειες της νομολογίας του Δικαστηρίου με βάση τομεακή προσέγγιση, και εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις ΥΚΩ και ΥΓΟΣ, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών αυτών·

14. διαπιστώνει ότι το επίπεδο των οργανισμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης έχει αποδειχθεί το κατάλληλο, κοντά στον πολίτη, επίπεδο για την παροχή ΥΚΩ και ότι εξακολουθεί να ενδείκνυται για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων συμμετοχής, προστασίας των καταναλωτών και κοινής ωφελείας όσον αφορά τις υπηρεσίες αυτές· επισημαίνει ότι το ευρωπαϊκό επίπεδο διακυβέρνησης πρέπει να διασφαλίσει ότι δεν θα τεθεί σε κίνδυνο η δυνατότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης να παρέχει αυτές τις υπηρεσίες·

15. θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι, προς το συμφέρον

- τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, προκειμένου αυτές να μπορούν, όταν χρειάζεται, να παρέχουν και να εξασφαλίζουν προς το συμφέρον όλων των πολιτών τις κατάλληλες υπηρεσίες, με τον δέοντα σεβασμό της εσωτερικής αγοράς και του νομοθετικού ψηφίσματος του Κοινοβουλίου για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά,

- των (κρατικών, κερδοσκοπικών ή μη κερδοσκοπικών) επιχειρήσεων, που παρέχουν ή προσφέρουν τέτοιου είδους υπηρεσίες, προκειμένου να γνωρίζουν ποιοι όροι και ποιες υποχρεώσεις μπορούν να τους επιβάλουν οι αρχές, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς και δυνάμει της ισχύουσας νομοθεσίας, δεδομένων των αποστολών κοινής ωφέλειας που τους έχουν ανατεθεί, και

- των χρηστών των εν λόγω υπηρεσιών, προκειμένου να είναι βέβαιοι ότι οι υπηρεσίες που καθορίζουν και αναπτύσσουν τα κράτη μέλη και οι τοπικές αρχές τους σύμφωνα με τις τοπικές συνθήκες μπορούν να παρασχεθούν υπό τους κατάλληλους όρους όσον αφορά τον ανταγωνισμό, όπου αυτό είναι δυνατόν, την προσβασιμότητα, την ποιότητα, το προσιτό της τιμής, την καινοτομία, την προσαρμοστικότητα, τη συνέχεια, τη διάρκεια, την ίση μεταχείριση, τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, την ασφάλεια, την καθολικότητα, κτλ.,

η Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει νομικές διευκρινίσεις, κατευθυντήριες γραμμές και αρχές σε πολλά προβληματικά ζητήματα, ιδίως την εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού στον τομέα των ΥΚΩ και των ΥΓΟΣ, ενώ συγχρόνως θα διασφαλίζεται η δημοκρατική λογοδοσία στα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές τους σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων στις ΥΚΩ και ΥΓΟΣ· επισημαίνει ότι χρειάζεται να διευκρινισθεί ο τρόπος επιμερισμού των αρμοδιοτήτων μεταξύ ΕΕ και κρατών μελών και φρονεί ότι η τομεακή προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη την ειδική κατάσταση στους επιμέρους τομείς πρέπει να αποτελεί σημαντικό στοιχείο στο θέμα αυτό· τονίζει συναφώς ότι, μετά από τη δέουσα αξιολόγηση της Συνθήκης και της νομολογίας του Δικαστηρίου, απόκειται στα κράτη μέλη να ορίσουν τις ΥΚΩ· σημειώνει εξάλλου ότι δεν υπάρχει νομική βάση για πρόταση που αποσκοπεί στη μη εφαρμογή των οικείων διατάξεων της Συνθήκης ΕΚ σε ορισμένες υπηρεσίες·

16. υπογραμμίζει την ανάγκη για τους ισχύοντες ή τους μελλοντικούς τομεακούς κανονισμούς που βασίζονται στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς και το σεβασμό της επικουρικότητας και τονίζει ότι οι τομεακοί κανόνες δεν πρέπει να τεθούν υπό αμφισβήτηση· υπενθυμίζει την επιτυχία των εν λόγω τομεακών κανονισμών και συνιστά την επέκταση της τομεακής προσέγγισης και σε άλλους τομείς·

17. καλεί την Επιτροπή να δημιουργήσει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στον τομέα των ΥΚΩ κοινωνικών υπηρεσιών και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και να υποβάλει σχετική πρόταση ειδικής τομεακής οδηγίας του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου και τους τομείς στους οποίους ενδείκνυται η θέσπισή της·

18. παροτρύνει, ως εκ τούτου, το Συμβούλιο να εγκρίνει το συντομότερο δυνατόν κοινή θέση για την αναθεώρηση του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 1191/69, της 26ης Ιουνίου 1969, περί των ενεργειών των κρατών μελών που αφορούν τις υποχρεώσεις που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημοσίας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών [13]·

19. προτείνει, στην περίπτωση κατά την οποία η αρμόδια υπηρεσία αναγνωρίζει την παροχή υπηρεσίας ως ΥΓΟΣ, η υποχρέωση για την παροχή της δημόσιας αυτής υπηρεσίας πρέπει να ανατίθεται είτε με δίκαιη και διαφανή διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών με βάση ίσες συνθήκες για όλους τους ανταγωνιστές, είτε με επίσημη πράξη η οποία πρέπει να πληροί τα κριτήρια διαφάνειας·

20. χαιρετίζει το προτεινόμενο κοινοτικό νομικό πλαίσιο για κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή αντισταθμιστικών πληρωμών για τις υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος και το σχέδιο της Επιτροπής να αναθεωρήσει την οδηγία 80/723/ΕΟΚ της 25ης Ιουνίου 1980 περί της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων [14] καθώς και για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων·

21. συνιστά, στην περίπτωση κατά την οποία η αρμόδια υπηρεσία προτίθεται να χρηματοδοτήσει ΥΓΟΣ χωρίς άμεση χρηματοδότηση από τον γενικό της προϋπολογισμό, η εν λόγω υπηρεσία να επιλέγει μορφή σύμφωνη προς τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ, και συγκεκριμένα προς το άρθρο 86 παράγραφος 2, ιδίως όταν προβλέπεται: χορήγηση αποκλειστικών και ειδικών δικαιωμάτων, παροχή αντιστάθμισης για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών, ή δημιουργία ταμείου για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών· επισημαίνει ότι σε όλες τις περιπτώσεις θα απαιτείται διαφανές τιμολογιακό σύστημα καθώς και κατάλληλοι και διαφανείς χρηματοδοτικοί μηχανισμοί·

22. συνιστά ότι, στην περίπτωση που η αρμόδια υπηρεσία προτίθεται να χορηγήσει αντιστάθμιση για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών, προκειμένου να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, η εν λόγω αντιστάθμιση δεν πρέπει να θεωρείται κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 87 της Συνθήκης ΕΚ, εφόσον:

- ανατεθεί στον δικαιούχο σαφώς καθορισμένη αποστολή παροχής δημόσιας υπηρεσίας·

- οι παράμετροι για τον υπολογισμό των αντισταθμιστικών πληρωμών καθορίζονται εκ των προτέρων με αντικειμενικότητα και διαφάνεια·

- το ύψος της αποζημίωσης δεν υπερβαίνει τις πραγματικές δαπάνες κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιων υπηρεσιών, επιτρέποντας εύλογο κέρδος·

- ο δικαιούχος επιλέγεται με δημόσιο διαγωνισμό ή η αντιστάθμιση δεν υπερβαίνει το κόστος εύρυθμα λειτουργούσας επιχείρησης, επαρκώς εξοπλισμένηςμε τα μέσα για την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας και

- έχει τηρηθεί διαφανής διαδικασία,

τονίζει, ωστόσο, ότι το ποσό της αντιστάθμισης δεν δύναται να υπερβαίνει το αναγκαίο για τη λειτουργία της επιχείρησης και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων εκτός του πεδίου παροχής της εν λόγω υπηρεσίας (με τη μορφή διεπιδοτήσεων)· τονίζει ότι η αντιστάθμιση πρέπει να είναι διαθέσιμη σε όλες τις επιχειρήσεις στις οποίες έχει ανατεθεί η παροχή ΥΚΩ, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος τους·

23. επισημαίνει τη σημασία σαφούς εφαρμογής των διατάξεων της προαναφερθείσας απόφασης 2005/842/ΕΚ της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 86, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση ΥΓΟΣ· υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η καταβολή αμιγούς αποζημίωσης για υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν πρέπει να θεωρείται κρατική ενίσχυση, και ότι ο νόμος πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως·

24. τονίζει ότι η αρμόδια υπηρεσία μπορεί, κατά την κρίση της, είτε να αναλάβει την άμεση παροχή ΥΚΩ, μέσω δικής της μονάδας, είτε να την αναθέσει σε εξωτερικό κερδοσκοπικό ή μη κερδοσκοπικό φορέα παροχής υπηρεσίας, ενώ συγχρόνως θα ασκεί τον ίδιο έλεγχο που θα ασκούσε σε αμέσως παρεχόμενες υπηρεσίες· εφόσον η αρμόδια αρχή αποφασίσει να αναθέσει τις ΥΚΩ σε εξωτερικό φορέα, πρέπει να δημοσιευθεί πρόσκληση για την υποβολή προσφορών· εξάλλου, πρέπει να γίνεται σεβαστή η αρχή της τοπικής αυτοδιοίκησης που δίνει στην αρμόδια αρχή το δικαίωμα να επιλέγει, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον, με ποιο τρόπο θα παρασχεθεί καλύτερα κάθε υπηρεσία·

25. θεωρεί ότι η εξωτερική ανάθεση παροχής ΥΚΩ κανονικά επιβάλλει στην εν λόγω αρχή την υποχρέωση να αναθέσει την υπηρεσία βάσει δημόσιας σύμβασης, μετά από διαδικασία υποβολής προσφορών· τονίζει ότι η ανάθεση δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών κατ' αρχήν θα πρέπει να δίνει στην αρμόδια αρχή την ευκαιρία να μεταβιβάσει δημόσια σύμβαση υπηρεσιών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης· καλεί την Επιτροπή, μαζί με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να ορίσει σαφώς τα σχετικά κριτήρια στις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις ή να εκδώσει κανονισμό· βεβαιώνει στο θέμα αυτό ότι οι τοπικέςαρχές πρέπει να είναι σε θέση να αναθέτουν καθήκοντα παροχής υπηρεσιών απευθείας σε διακοινοτικές εταιρείες ή παρεμφερείς μορφές αμοιβαίων ρυθμίσεων, ή σε εταιρείες που τους ανήκουν ή τις οποίες ελέγχουν, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω φορείς ασκούν το βασικό τμήμα των δραστηριοτήτων τους για την ελεγκτική αρχή ή τις ελεγκτικές αρχές, και δεν ανταγωνίζονται στις εξωτερικές αγορές αλλά αποτελούν μόνον εγχώρια οργανωτική πρακτική· θα πρέπει να εξευρεθεί ρύθμιση που δεν αποκλείει κατηγορηματικά την ιδιωτική συμμετοχή ευθύς εξ αρχής·

26. ζητεί επιτακτικά, στο πλαίσιο αυτό και με στόχο τη μεγαλύτερη αποδοτικότητα διά της συμμετοχής νέων φορέων και τρόπων παροχής ΥΚΩ, μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τις διάφορες μορφές οργανώσεων μεταξύ αρχών (συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών, συμπράξεις δημοσίου/ιδιωτικού τομέα, παραχωρήσεις δικαιωμάτων), αποσαφήνιση του ευρωπαϊκού δικαίου σχετικά με τον ανταγωνισμό, την ανάθεση συμβάσεων και τις κρατικές ενισχύσεις καθώς και τα γενικά κριτήρια που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη· τονίζει ότι θα πρέπει να υπάρξει νομική αποσαφήνιση σχετικά με την εξωτερική ανάθεση δημοσίων υπηρεσιών που είναι διαφορετική από τις δημόσιες συμβάσεις· καλεί την Επιτροπή να διατυπώσει ρητά τους κανόνες εξωτερικής ανάθεσης των εν λόγω υπηρεσιών και να καταστήσει σαφή τον διαχωρισμό μεταξύ των κανόνων αυτών και των κανόνων που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις·

27. θεωρεί ότι η αρμόδια αρχή οφείλει να διασφαλίζει ότι, στους τομείς στους οποίους έχει θεσπίσει ρυθμίσεις για τις υποχρεώσεις παροχής δημοσίων καθολικών υπηρεσιών ή έχει θέσει ειδικούς στόχους, εφαρμόζονται οι μορφές και τα μέσα ρύθμισης που ενδείκνυνται για τον εκάστοτε τομέα βάσει διαφανών διατάξεων·

28. θεωρεί, επιπλέον, ότι για λόγους διαφάνειας και προστασίας των καταναλωτών, χρειάζονται κατευθυντήριες γραμμές σε εθνικό και τοπικό επίπεδο οι οποίες:

- θα καθορίζουν τις διαδικασίες πρόσβασης στα υπάρχοντα δίκτυα, εφόσον είναι απαραίτητη η πρόσβαση για την παροχή της υπηρεσίας·

- θα καθορίζουν την τιμή και/ή τους όρους τιμολόγησης για την παροχή της υπηρεσίας·

- θα διασφαλίζουν τον ανταγωνισμό και τις ευκαιρίες για νέους επιχειρηματίες όπου είναι δυνατόν·

- θα καθορίζουν κανόνες για την εξωδικαστική διευθέτηση των διαφορών ανάμεσα στον πάροχο της υπηρεσίας και στον χρήστη, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα άσκησης ένδικου μέσου· και

- θα ρυθμίζουν τα της διαβούλευσης και, αν κριθεί αναγκαίο, της παραπομπής στις αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές κάθε στοιχείου που μπορεί να υποδηλώνει παραβίαση των εθνικών διατάξεων για τον ανταγωνισμό και αυτών που περιέχονται στη Συνθήκη ΕΚ·

29. συνιστά, για τη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των ΥΚΩ, την ενθάρρυνση της συγκριτικής αξιολόγησης, καθώς και μηχανισμών μέτρησης της ποιότητας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο· η ανταλλαγή εμπειριών και η προώθηση των βέλτιστων πρακτικών πρέπει να υποστηριχτεί και να συμπεριλάβει όλους τους ενδιαφερομένους· προτείνει ότι τα εν λόγω μέτρα μπορούν να αφορούν τις εξής πτυχές:

- την ανάπτυξη ολοκληρωμένων μεθόδων αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων,

- την προστασία και ασφάλεια των χρηστών της υπηρεσίας,

- την καταλληλότητα και αναλογικότητα του προτύπου σε σχέση με το κόστος της υπηρεσίας,

- την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοση και δημοσιοποίηση του προτύπου και

- τον εύκολο και αποτελεσματικό έλεγχο της τήρησης του προτύπου, που μπορεί να καθοριστεί στη βάση ενός χάρτη ή ενός κώδικα δεοντολογίας·

30. υπογραμμίζει τη σημασία ενίσχυσης των ικανοτήτων ελέγχου των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική υλοποίηση των στόχων δημόσιας πολιτικής όπως οι προσιτές τιμές και τα πρότυπα ποιότητας· υπογραμμίζει επίσης ότι οι αρμόδιες δημόσιες αρχές πρέπει να διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα και την εμπειρία, ώστε να μπορούν να επιβάλουν την εφαρμογή του ανταγωνισμού και να διασφαλίζουν την προστασία των καταναλωτών·

31. καλεί την Επιτροπή, με βάση το παρόν ψήφισμα, καθώς και τα ψηφίσματα της 14ης Ιανουαρίου 2004 και της 9ης Μαρτίου 2005 σχετικά με την ενδιάμεση αναθεώρηση της Στρατηγικής της Λισαβόνας [15], να αναλάβει τις κατάλληλες νομικές πρωτοβουλίες, όπως μνημονεύει το παρόν ψήφισμα, και υπενθυμίζει ότι τα δικαιώματα συναπόφασης, στις περιπτώσεις τις οποίες προβλέπει η Συνθήκη, πρέπει να ασκούνται πλήρως από όλα τα μέρη που εμπλέκονται στον τομέα των ΥΚΩ και των ΥΓΟΣ·

32. υπενθυμίζει ότι οι διεθνείς συμφωνίες που συνάπτει η Κοινότητα και οι σχετικές υποχρεώσεις πρέπει να συνάδουν προς τις εσωτερικές πολιτικές και τους εσωτερικούς κανόνες της Κοινότητας·

33. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

[1] EE L 312 της 29.11.2005, σ. 67.

[2] ΕΕ C 140 E της 13.6.2002, σ. 153.

[3] ΕΕ C 92 E της 16.4.2004, σ. 294.

[4] ΕΕ C 304 E της 1.12.2005, σ. 117.

[5] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2006)0061.

[6] Συλλογή 1993, σ. I-2533.

[7] Συλλογή 1993, σ. I-1477.

[8] Συλλογή 1993, σ. I-8121.

[9] Συλλογή 1993, σ. I-6993.

[10] Συλλογή 1993, σ. I-7747.

[11] Συλλογή 1993, σ. I-14243.

[12] Συλλογή 1993, σ. I-1.

[13] EE L 156 της 28.6.69, σ. 1.

[14] EE L 195 της 29.7.1980, σ. 35. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2005/81/ΕΚ (EE L 312 της 29.11.2005, σ. 47).

[15] ΕΕ C 320 E της 15.12.2005, σ. 164.

--------------------------------------------------