Η εφαρμογή του ΕΣΛ 2010 στα κράτη μέλη παρακολουθείται με διάφορους τρόπους.

Η πληρότητα και η ποιότητα των στοιχείων που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη παρακολουθούνται συνεχώς, με ιδιαίτερη έμφαση στη συνέχεια που δίνεται στις παρεκκλίσεις. Η διαδικασία αυτή περιγράφεται στην παραπάνω ενότητα 3 σημεία α) και β).

Τα στοιχεία που υποβάλλονται σχετικά με το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) παρακολουθούνται σε ειδική διαδικασία στο πλαίσιο των ιδίων πόρων, η οποία διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1287/2003 (κανονισμός ΑΕΕ). Εφαρμόζεται μηχανισμός μετάβασης σύμφωνα με τον οποίο, για τα έτη 2010 έως 2013, οι εκτιμήσεις του ΑΕΕ με βάση το ΕΣΛ 2010 μετατρέπονται σε αριθμητικά στοιχεία του ΕΣΛ 95 με τη χρήση συμφωνηθείσας μεθόδου. Από το έτος αναφοράς 2014 και μετά, ο ίδιος πόρος ΑΕΕ βασίζεται στα στοιχεία του ΕΣΛ 2010.

Σύμφωνα με τον κανονισμό ΑΕΕ, η Επιτροπή (Eurostat) προβαίνει στην εξακρίβωση των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για τον υπολογισμό του ΑΕΕ. Αυτό γίνεται μέσω ετήσιων και πολυετών μηχανισμών εξακρίβωσης.

Η ετήσια διαδικασία εξακρίβωσης βασίζεται στα στοιχεία που υποβάλλονται μέσω του ερωτηματολογίου ΑΕΕ και της συνοδευτικής έκθεσης ποιότητας που αποστέλλεται κάθε χρόνο πριν από τις 22 Σεπτεμβρίου. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στη διατύπωση γνώμης από την επιτροπή ΑΕΕ σχετικά με την καταλληλότητα των στοιχείων που αφορούν το ΑΕΕ για τους σκοπούς των ιδίων πόρων.

Η πολυετής διαδικασία εξακρίβωσης βασίζεται σε πολλά στοιχεία, αλλά κατά κύριο λόγο στον «κατάλογο πηγών και μεθόδων ΑΕΕ» που καταρτίζεται από κάθε κράτος μέλος και εξετάζεται κατά τις επισκέψεις της Eurostat σε κάθε κράτος μέλος. Στο τέλος, αν η Επιτροπή θεωρήσει ότι θα πρέπει να γίνουν αλλαγές στη μεθοδολογία στην οποία στηρίζονται τα στοιχεία για το ΑΕΕ, μπορεί να διατυπώσει επιφυλάξεις. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία αυτά βελτιώνονται όπου κρίνεται απαραίτητο.

Τα στοιχεία για το δημόσιο έλλειμμα και το χρέος παρακολουθούνται στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ). Αυτό συνεπάγεται επίσης την επικύρωση των σχετικών στατιστικών των οικονομικών της γενικής κυβέρνησης (ΣΟΓΚ) που αφορούν τη ΔΥΕ. Η νομική βάση για την παρακολούθηση των κρατικών στοιχείων είναι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου. Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 220/2014 της Επιτροπής ορίζει ότι το ΕΣΛ 2010 πρέπει να χρησιμοποιείται για τους σκοπούς της ΔΥΕ και των ΣΟΓΚ από την 1η Σεπτεμβρίου 2014.

Η νομική βάση της ΔΥΕ προβλέπει την τακτική ενδελεχή υποβολή εκθέσεων στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μεταξύ άλλων σχετικά με τις πτυχές που αφορούν τις ΣΟΓΚ. Επιπλέον, η Eurostat καταρτίζει τακτικά εκθέσεις σχετικά με τη συνοχή των σχετικών ΣΟΓΚ με τη ΔΥΕ, καθώς και με τις πτυχές που έχουν να κάνουν με τη συγκρισιμότητα, την ακρίβεια, τη διαθεσιμότητα/έγκαιρη διάθεση και τη διάδοση των στοιχείων (καθώς και μια σειρά από συμπληρωματικούς δείκτες ποιότητας).

Οι δείκτες της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών υπολογίζονται με βάση τις σχετικές στατιστικές που παράγονται από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και τις κεντρικές τράπεζες, με προέλευση από διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων οι εθνικοί λογαριασμοί και το ισοζύγιο πληρωμών. Η Eurostat παρακολουθεί ενεργά την ποιότητα των εν λόγω σχετικών στατιστικών, και ιδίως τη συνοχή ανάμεσα στις στατιστικές του ισοζυγίου πληρωμών και σ’ αυτές των εθνικών λογαριασμών, με έμφαση στους μη χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς. Για την παρακολούθηση των χρηματοοικονομικών λογαριασμών και του ισοζυγίου πληρωμών, η Eurostat συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Με τη θέσπιση του ΕΣΛ 2010 διασφαλίστηκε η συνοχή της κατάρτισης του ΑΕΠ με τα διεθνή πρότυπα για τους εθνικούς λογαριασμούς. Αυτό συμβάλλει στην καλύτερη συγκρισιμότητα, όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες προκλήσεις σε σχέση με την παγκοσμιοποίηση, όπως ο αντίκτυπος στο ΑΕΠ από τη μετεγκατάσταση των δραστηριοτήτων μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων σε μικρές και ανοικτές οικονομίες.

Επιπλέον, έχει αναπτυχθεί κοινή εναρμονισμένη ευρωπαϊκή πολιτική αναθεώρησης για τις στατιστικές των εθνικών λογαριασμών και του ισοζυγίου πληρωμών, η οποία καλύπτει τις αναθεωρήσεις των τιμών αναφοράς και τις τακτικές αναθεωρήσεις, και έχει ξεκινήσει η προαιρετική εφαρμογή της από τα κράτη μέλη. Στόχος της πολιτικής αυτής είναι να βελτιωθεί η τήρηση της διττής αρχής της ευθυγράμμισης σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των στατιστικών τομέων και της συντονισμένης εναρμόνισης σε επίπεδο ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη.

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο συνδυασμός των διαφόρων δραστηριοτήτων παρακολούθησης είναι αποτελεσματικός όσον αφορά τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας και συγκρίσιμων στατιστικών για το ΕΣΛ 2010.

δ) Πρόοδος όσον αφορά τα στοιχεία για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις

Τα στοιχεία σχετικά με τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις συλλέγονται από τη Eurostat στο πλαίσιο της οδηγίας 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου. Στο άρθρο 14 παράγραφος 3 της εν λόγω οδηγίας θεσπίζονται νέες στατιστικές απαιτήσεις για τα κράτη μέλη:

«Για όλους τους υποτομείς της γενικής κυβέρνησης, τα κράτη μέλη δημοσιεύουν σχετικές πληροφορίες για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις οι οποίες είναι πιθανό να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους προϋπολογισμούς του δημοσίου, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών εγγυήσεων, των μη εξυπηρετούμενων δανείων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη λειτουργία των δημόσιων επιχειρήσεων, όπως και για την έκτασή τους. Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν επίσης πληροφορίες για τις συμμετοχές της γενικής κυβέρνησης στο κεφάλαιο ιδιωτικών και δημόσιων επιχειρήσεων για σημαντικά από οικονομικής απόψεως ποσά».

Ο κανονισμός ΕΣΛ 2010 αναγνωρίζει τα παραπάνω (στις αιτιολογικές σκέψεις 19, 20 και 22) και απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλλει ανά συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εκθέσεις σχετικά με τη διαθεσιμότητα των σχετικών πληροφοριών (βλ. άρθρα 11 και 12). Σ’ αυτό το πλαίσιο, τον Ιούνιο του 2016 η Επιτροπή δημοσίευσε την πρώτη «Έκθεση σχετικά με τις έμμεσες υποχρεώσεις με δυνητικές επιπτώσεις στους δημόσιους προϋπολογισμούς», ενώ η επόμενη έκθεση θα καταρτιστεί το 2018.

Τα στοιχεία που συλλέγονται από τη Eurostat στο πλαίσιο της ανωτέρω οδηγίας αποτελούν την κύρια πηγή πληροφοριών για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις του δημόσιου τομέα στα κράτη μέλη. Τα υποδείγματα για τη συλλογή στοιχείων και οι οδηγίες εφαρμογής παρασχέθηκαν στην απόφαση που έλαβε η Eurostat στις 22 Ιουλίου 2013 σχετικά με το δημόσιο έλλειμμα και το χρέος, με τίτλο «Supplement on contingent liabilities and potential obligations to the EDP related questionnaire» («Συμπλήρωμα σχετικά με ενδεχόμενες υποχρεώσεις και τις δυνητικές υποχρεώσεις στο ερωτηματολόγιο σχετικά με τη ΔΥΕ»).

Η απόφαση αυτή ορίζει ότι η Eurostat θα συλλέγει και θα δημοσιεύει επιλεγμένους δείκτες που σχετίζονται με τις ακόλουθες ενδεχόμενες υποχρεώσεις: κρατικές εγγυήσεις, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) εκτός ισολογισμού, υποχρεώσεις οντοτήτων υπό κρατικό έλεγχο που ταξινομούνται εκτός του τομέα της γενικής κυβέρνησης (δημόσιες επιχειρήσεις) και μη εξυπηρετούμενα δάνεια (κρατικά περιουσιακά στοιχεία).

Τα κράτη μέλη δημοσίευσαν για πρώτη φορά στοιχεία σε εθνικό επίπεδο και τα διαβίβασαν στην Eurostat έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 2014. Έκτοτε και κάθε χρόνο πραγματοποιείται συλλογή στοιχείων, η οποία ακολουθείται από τη δημοσίευση της Eurostat στα τέλη Ιανουαρίου. Η Eurostat δημοσιεύει τα στοιχεία σε εκατομμύρια στο εθνικό νόμισμα καθώς και ως ποσοστά του ΑΕΠ στη βάση δεδομένων της, μαζί με τα σχετικά μεταδεδομένα και ειδικές ανά χώρα υποσημειώσεις. Εκδίδεται επίσης συνοδευτικό δελτίο Τύπου.

Από την πρώτη συλλογή στοιχείων το 2014 μέχρι σήμερα, τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο ως προς την πληρότητα (από την άποψη της ενσωμάτωσης όλων των υποχρεώσεων) και την κάλυψη των στοιχείων (από την άποψη της κάλυψης του συνόλου της γενικής κυβέρνησης). Ορισμένα κράτη μέλη επανεξέτασαν και αναθεώρησαν τα στοιχεία τους ώστε να συμβαδίζουν καλύτερα με τις συμφωνηθείσες κατευθυντήριες γραμμές.