[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 10.12.2010

COM(2010) 725 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΠΕΜΠΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (EΚ) αριθ. 2320/2002 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΚΟΙΝΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΑΠΟ ΕΚΝΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΠΕΜΠΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (EΚ) αριθ. 2320/2002 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΚΟΙΝΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΑΠΟ ΕΚΝΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Η παρούσα έκθεση καλύπτει την περίοδο από 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2009.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το 2009 ήταν έτος παγίωσης της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες στην ΕΕ. Σε όλη τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή εργάσθηκε σταθερά με τα κράτη μέλη και τον κλάδο προκειμένου να οριστικοποιήσει τις λεπτομέρειες της νέας δέσμης μέτρων της εκτελεστικής νομοθεσίας για τη συμπλήρωση του κανονισμού (EΚ) 300/2008[1]. Η επιστημονική κοινότητα και ο αεροναυπηγικός κλάδος εστίασαν την προσοχή τους στην ανάπτυξη τεχνολογιών, οι οποίες θα επιτρέπουν στους επιβάτες να μεταφέρουν υγρά εντός του αεροσκάφους. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέχισε να εξετάζει προσεκτικά τα θέματα ενδεχόμενης χρήσης του εξοπλισμού ελέγχου ασφάλειας στους ευρωπαϊκούς αερολιμένες. Σε ευρύτερο πεδίο, πραγματοποιήθηκαν τακτικές συζητήσεις με διεθνείς οργανισμούς, με αντικείμενο την εξεύρεση συνολικών λύσεων σε κοινά προβλήματα.

Την προσοχή προσέλκυσε πάλι, και αναγκαστικά, μια νέα απειλή προς το τέλος του έτους με το περιστατικό της πτήσης 253 της Northwest Airlines από το Schiphol του Άμστερνταμ προς Ντιτρόιτ. Ήταν μια νέα υπενθύμιση ότι εξτρεμιστικές ομάδες συνεχίζουν να θεωρούν την πολιτική αεροπορία ελκυστικό στόχο και ότι αναζητούν πάντοτε τρόπους για να αποφύγουν την ανίχνευση με τις τεχνικές ελέγχου ασφάλειας που υπάρχουν σήμερα. Το περιστατικό ήταν χρήσιμο – αν και δεν ήταν αναγκαίο – γιατί τονίσθηκε ο ζωτικός χαρακτήρας του έργου που επιτελούν η Επιτροπή και οι εταίροι της για την προστασία των ταξιδιωτών και του ευρωπαϊκού αεροπορικού κλάδου συνολικά.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Οι Επιθεωρησεισ

Γενικά

Σύμφωνα με τους όρους του κανονισμού (EΚ) 2320/2002, η Επιτροπή οφείλει να διεξάγει επιθεωρήσεις στις οικείες αρχές ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας («αρμόδιες αρχές») και στους αερολιμένες της ΕΕ. Η Ελβετία καλύπτεται επίσης από το κοινοτικό πρόγραμμα, ενώ στη Νορβηγία και την Ισλανδία οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται από την εποπτική αρχή της ΕΖΕΣ με βάση παράλληλες διατάξεις. Για τη διεξαγωγή των επιθεωρήσεών της, η Επιτροπή διαθέτει ομάδα από 11 επιθεωρητές ασφάλειας, την οποία υποστηρίζει ομάδα εθνικών επιθεωρητών διορισμένων από τα κράτη μέλη. 50 από αυτούς τους εθνικούς επιθεωρητές συμμετείχαν στις επιθεωρήσεις του 2009. Επισυνάπτεται ως παράρτημα πίνακας όπου συνοψίζεται η μέχρι σήμερα δραστηριότητα παρακολούθησης της συμμόρφωσης από την εποπτική αρχή της ΕΖΕΣ.

2. Επιθεωρήσεις από τις αρμόδιες εθνικές αρχές

Η Επιτροπή παρακολούθησε τις εργασίες 9 αρμοδίων αρχών κατά τη διάρκεια του 2009, οι οποίες είχαν υποβληθεί όλες σε προηγούμενη επιθεώρηση από την Επιτροπή. Οι αδυναμίες που διαπιστώθηκαν ως επί το πλείστον στα εθνικά προγράμματα ποιοτικού ελέγχου της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας ήταν στα χνάρια των προηγούμενων ετών.

Όσον αφορά την εφαρμογή των μέτρων, διαπιστώθηκε και πάλι ότι σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχει έλλειψη ικανότητας να εντοπισθούν και να αντιμετωπισθούν γρήγορα οι αδυναμίες. Ορισμένα κράτη δεν παρακολούθησαν όλες τις πτυχές της νομοθεσίας και ορισμένοι αερολιμένες δεν επιθεωρήθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Οι επαναληπτικές επιθεωρήσεις ήταν ορισμένες φορές ήταν ακατάλληλες ή δεν πραγματοποιήθηκαν, όπως επίσης δεν ήταν ασύνηθες το φαινόμενο σημαντικών καθυστερήσεων στην αντιμετώπιση των ελλείψεων. Προβλέπονταν κυρώσεις σε όλα τα κράτη μέλη, δεν ήταν όμως πάντοτε αρκετά αυστηρές ή ο τρόπος επιβολής τους δεν είχε αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Μια αρμόδια αρχή δεν είχε ακόμη ευθυγραμμίσει το εθνικό της πρόγραμμα ποιοτικού ελέγχου της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας με τις τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις στην ΕΕ και χρειαζόταν ακόμη διαχωρισθεί η επιχειρησιακή εφαρμογή των απαιτήσεων από τη διαχείριση του προγράμματος ποιοτικού ελέγχου, μολονότι τα θέματα αυτά είχαν χαρακτηρισθεί από πριν από την Επιτροπή ως σοβαρές ελλείψεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε το γεγονός ότι μια άλλη αρχή δεν τήρησε τη γραπτή δέσμευσή της να αυξήσει τους πόρους παρακολούθησης της συμμόρφωσης μετά τα ευρήματα της προηγούμενης επιθεώρησης της Επιτροπής.

3. Αρχικές επιθεωρήσεις αερολιμένων

Κατά τη διάρκεια του 2009 πραγματοποιήθηκαν δέκα εννέα (19) αρχικές επιθεωρήσεις αερολιμένων, σχεδόν διπλάσιες σε σύγκριση με το 2008. Καλύφθηκαν όλα τα κεφάλαια (αν και όχι πάντοτε σε κάθε επιθεώρηση). Διαπιστώθηκε και πάλι κατά τι αύξηση της συμμόρφωσης του συνολικού ποσοστού των βασικών μέτρων, φθάνοντας περίπου το 85%. Οι ελλείψεις που διαπιστώθηκαν αφορούσαν, σε μεγάλο βαθμό, τα ίδια πεδία όπως στις προηγούμενες επιθεωρήσεις, και συχνά οφείλονταν στον ανθρώπινο παράγοντα.

Οι κυριότερες αδυναμίες στους αερολιμένες που επιθεωρήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2009 αφορούσαν την ποιότητα του ελέγχου ασφάλειας του προσωπικού, τις διατάξεις που διέπουν τη χρήση απαγορευμένων ειδών από το προσωπικό και την εφαρμογή των απαιτήσεων ασφάλειας για τα φορτία. Παραδείγματος χάριν, δεν απαιτείτο πάντοτε από το προσωπικό να αφαιρούν τα σακάκια τους πριν περάσουν από έλεγχο ασφάλειας και στους σωματικούς ελέγχους του προσωπικού δεν ακολουθείται η ίδια μεθοδολογία όπως με τους επιβάτες. Σε αρκετούς αερολιμένες δεν εφαρμόσθηκαν επίσης οι κατάλληλες διαδικασίες για την ταυτοποίηση των μελών του προσωπικού που είναι επίσημα εξουσιοδοτημένα να φέρουν απαγορευμένα είδη στην αυστηρά ελεγχόμενη περιοχή ασφαλείας. Και από τις επτά επιθεωρήσεις της ασφάλειας φορτίου προέκυψαν ορισμένα προβλήματα, μεταξύ των οποίων ήταν τα κακής ποιότητας προγράμματα ασφάλειας και η μη επιλογή της πλέον κατάλληλης μεθόδου ελέγχου ασφάλειας, ανάλογα με τη φύση των εμπορευμάτων. Άλλες συνήθεις αδυναμίες αφορούσαν τις απαιτήσεις σχετικά με τη μεταφορά υγρών μέσα στην αυστηρά ελεγχόμενη περιοχή ασφαλείας (όπως η χρήση σφραγισμένων πλαστικών σακουλών), τη μη πλήρη προστασία των αποσκευών στον χώρο συγκέντρωσής τους, την έρευνα των οχημάτων και τα τεχνικά πρότυπα του εξοπλισμού.

Η συμμόρφωση προς τις διατάξεις για τις αποσκευές των επιβατών και τις χειραποσκευές ήταν εν γένει υψηλή, αν και ορισμένες φορές δεν τηρήθηκαν τα ποσοστά συνεχούς δειγματοληπτικής έρευνας ή/και δεν ήταν πλήρως ικανοποιητικός ο σωματικός έλεγχος των επιβατών. Η συμμόρφωση στο πεδίο του ελέγχου ασφάλειας των χειραποσκευών ήταν εξαιρετικά υψηλή, μολονότι σε έναν αερολιμένα γινόταν χρήση σκύλων για τον έλεγχο ασφάλειας των χειραποσκευών, παρά το γεγονός ότι αυτό δεν επιτρεπόταν με βάση τις τότε κείμενες νομοθετικές διατάξεις[2].

Διαπιστώθηκαν κάποια προβλήματα στον έλεγχο εισόδου όσον αφορά τις εγκαταστάσεις τροφοδοσίας και καθαρισμού. Σε ό,τι αφορά τις αεροπορικές εταιρείες, τα πεδία στα οποία χρειάσθηκαν οι περισσότερες πρόσθετες προσπάθειες ήταν η έρευνα και ο έλεγχος των αεροσκαφών και οι διαδικασίες χειρισμού των καθυστερημένων αποσκευών.

4. Επαναληπτικές επιθεωρήσεις

Η Επιτροπή διεξάγει συνήθως περιορισμένο αριθμό επαναληπτικών επιθεωρήσεων. Όταν σε αρχική επιθεώρηση διαπιστώνονται αρκετές σοβαρές ελλείψεις, προγραμματίζεται οπωσδήποτε νέα επιθεώρηση. 4 τέτοιες επιθεωρήσεις κρίθηκαν αναγκαίες κατά τη διάρκεια του 2009 και το συμπέρασμα σε κάθε περίπτωση ήταν τις περισσότερες φορές, όχι όμως σε όλες, ότι οι ελλείψεις είχαν αποκατασταθεί.

5. Ανοικτοί φάκελοι, περιπτώσεις του άρθρου 15 και κίνηση δικαστικών προσφυγών

Κάθε επιθεώρηση παραμένει εκκρεμής μέχρις ότου η Επιτροπή μείνει ικανοποιημένη από τα διορθωτικά μέτρα που λήφθηκαν. 20 φάκελοι (14 αερολιμένων και 6 αρμοδίων αρχών) έκλεισαν το 2009. Συνολικά, 17 φάκελοι επιθεώρησης αρμοδίων αρχών και 20 φάκελοι επιθεώρησης αερολιμένων παρέμειναν ανοικτοί στα τέλη του έτους.

Εάν οι ελλείψεις σε έναν αερολιμένα κριθούν ότι είναι τόσο σοβαρές ώστε να απειλείται σοβαρά το γενικό επίπεδο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας στην Κοινότητα, η Επιτροπή ενεργοποιεί το άρθρο 15 του κανονισμού 1486/2003[3]. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι αρμόδιες αρχές ειδοποιούνται σχετικά με την κατάσταση και πρέπει να εξετάσουν πρόσθετα μέτρα για τις πτήσεις από τους συγκεκριμένους αερολιμένες. Στις αρχές του έτους δεν υπήρχαν περιπτώσεις υπαγόμενες στο άρθρο 15 και δεν κινήθηκε καμία διαδικασία το 2009.

Η άλλη δυνατή κύρωση στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, ή σε περιπτώσεις παρατεταμένης μη αντιμετώπισης ή επανάληψης των ελλείψεων, είναι η κίνηση της διαδικασίας παράβασης. Η Επιτροπή έκλεισε 1 διαδικασία παράβασης το 2009, μετά από καθυστέρηση 14 μηνών, αφού επιλύθηκαν καίρια θέματα που αφορούσαν την έλλειψη πόρων και την έλλειψη επιβολής. Το συγκεκριμένο κράτος μέλος καθιέρωσε νέες διοικητικές ρυθμίσεις και διόρισε πρόσθετους επιθεωρητές. Μια νέα διαδικασία παράβασης κινήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους έναντι ενός κράτους μέλους, το οποίο δεν αύξησε τους πόρους και τις δραστηριότητες παρακολούθησης παρά το γεγονός ότι είχε αναλάβει αυτή τη δέσμευση μετά τη διαπίστωση παράλειψης σε προηγούμενη επιθεώρηση. Συνολικά, εκκρεμούσαν τρεις διαδικασίες παράβασης στα τέλη του 2009.

6. Αξιολογήσεις από τα ίδια τα κράτη μέλη

Με βάση το άρθρο 6 του κανονισμού 1217/2003[4] της Επιτροπής, τα κράτη μέλη οφείλουν να υποβάλλουν έκθεση κάθε χρόνο κατά τα τέλη Φεβρουαρίου, με αντικείμενο τα αποτελέσματα της παρακολούθησης της συμμόρφωσης σε εθνικό επίπεδο για την περίοδο από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του προηγούμενου έτους. Οι εκθέσεις του 2009 υποβλήθηκαν έγκαιρα και σε όλες ακολουθήθηκε το υπόδειγμα της Επιτροπής. Οι ελλείψεις που διαπιστώθηκαν αφορούσαν τον μικρό αριθμό ανθρωποωρών στο συγκεκριμένο πεδίο, τη μη κάλυψη όλων των απαιτήσεων, την ανεπαρκή παρακολούθηση και τη μη χρήση των διαθέσιμων εκτελεστικών μέτρων.

Η εναρμόνιση αυτών των καθεστώτων συμμόρφωσης στην ΕΕ αποδείχθηκε όντως δύσκολη μετά την έναρξη του προγράμματος το 2003. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη παρουσίασαν διαφορές στην κατανόηση των όρων, στην ανάπτυξη μεθοδολογιών και τις απαιτήσεις αναφοράς. Η κατάσταση βελτιώθηκε συν τω χρόνο, θα μπορούσε όμως να γίνει ακόμη καλύτερη. Ορισμένες διαφορές μεταξύ των αποτελεσμάτων της εθνικής παρακολούθησης της συμμόρφωσης και των ευρημάτων των επιθεωρήσεων της Επιτροπής οφείλονται στην έλλειψη εναρμόνισης, καθώς οι επιθεωρήσεις της Επιτροπής δείχνουν χαμηλότερο βαθμό συμμόρφωσης σε σύγκριση με τις εθνικές εκθέσεις.

7. Ελεγχος της Επιτροπησ από τη ΔΟΠΑ

Κατά τη διάρκεια του 2009 και για πρώτη φορά, η ΔΟΠΑ διεξήγαγε έλεγχο της Επιτροπής, η οποία είναι το όργανο ελέγχου σε επίπεδο ΕΕ, και συνέταξε πολύ θετική έκθεση, στην οποία δεν διατυπώθηκαν συστάσεις για αλλαγές. Τα αποτελέσματα της επιθεώρησης αυτής οδήγησαν σε μείωση των δραστηριοτήτων παρακολούθησης της ΔΟΠΑ σε αερολιμένες της ΕΕ, διότι κρίθηκε ότι με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα καλύπτονται ορθά οι δραστηριότητες αυτές.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η Νομοθεσια

1. Γενικά

Κατά τη διάρκεια του 2009 δημοσιεύθηκαν ολιγάριθμες νέες νομοθετικές πράξεις για την ασφάλεια της αεροπορίας από έκνομες ενέργειες, μολονότι επιτελέσθηκε μεγάλο έργο για την προετοιμασία της νέας δέσμης μέτρων, ώστε να τηρηθεί η προθεσμία για τον Απρίλιο του 2010. Παράλληλα, άρχισαν επίσης εργασίες για νέους κανόνες ελέγχου ασφάλειας για τη μεταφορά των υγρών, τη χρήση σκύλων στους ελέγχους ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας και τη χρήση ανιχνευτών μετάλλων για τον έλεγχο ασφάλειας σε ορισμένα συγκεκριμένα είδη φορτίου.

2. Θεσπιση συμπληρωματικησ νομοθεσιασ

Τα νέα νομοθετήματα που εκδόθηκαν το 2009 ήταν:

- ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 272/2009[5], για τη συμπλήρωση των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες που προβλέπονται στον κανονισμό-πλαίσιο και

- ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1254/2009[6], σχετικά με τον καθορισμό κριτηρίων για τη χορήγηση παρέκκλισης στα κράτη μέλη από τα κοινά βασικά πρότυπα ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες και τη λήψη εναλλακτικών μέτρων ασφάλειας από έκνομες ενέργειες.

Tα νομοθετήματα αυτά οριστικοποιήθηκαν μετά από 8 συνεδριάσεις της ρυθμιστικής επιτροπής ασφάλειας της αεροπορίας, 8 συνεδριάσεις της συμβουλευτικής ομάδας ενδιαφερομένων για την αεροπορική ασφάλεια και ορισμένες εστιασμένες συσκέψεις της ομάδας εργασίας, στις οποίες συμμετείχαν τόσο τα κράτη μέλη όσο και ο κλάδος.

- Ο κανονισμός (EK) 272/2009 είναι το «δεύτερο επίπεδο» της νομοθετικής δέσμης για τη συμπλήρωση του κανονισμού (EΕ) 300/2008. Καθορίζονται τα ευρέα πεδία στα οποία είναι δυνατόν να καθιερωθούν εκτελεστικοί κανόνες, με αναφορά, επί παραδείγματι, των διαφόρων τύπων τεχνολογιών που επιτρέπονται για τον έλεγχο ασφάλειας επιβατών, αποσκευών και φορτίου, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ο τρόπος ανάπτυξής τους.

- Ο κανονισμός (EΕ) 1254/2009 πραγματεύεται μία ειδική πτυχή της ασφάλειας της αεροπορίας, ήτοι τις πτητικές δραστηριότητες τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρούν από τους κανόνες που εφαρμόζονται σε άλλους τύπους πτητικών δραστηριοτήτων, επειδή παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο. Στην προκείμενη περίπτωση, π.χ., περιλαμβάνονται τα πολύ μικρά αεροσκάφη. Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει να ισχύουν άλλοι εθνικοί κανόνες και να κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

3. Τροποποιηση κειμενησ νομοθεσιασ

Η νομοθεσία για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες βάσει του κανονισμού (EΚ) 2320/2002 αναπροσαρμόσθηκε με ένα τροποποιητικό μέτρο[7], κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η παρούσα έκθεση. Το εν λόγω μέτρο αφορά τις απαλλαγές των αφορολόγητων υγρών από τη Νότια Κορέα – αν και δεν γενικεύθηκε η εφαρμογή της αναπροσαρμογής αυτής. Οι δυσχέρειες που παρουσιάσθηκαν κατά τη διάρκεια άλλων διαπραγματεύσεων με τη Νότια Κορέα είχαν ως αποτέλεσμα, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, να μην τεθούν σε εφαρμογή οι επιτρεπόμενες για τη συγκεκριμένη χώρα απαλλαγές σε πολλούς αερολιμένες της ΕΕ.

4. Νέο πλαίσιο και σχεδιο δέσμη εκτελεστικων μέτρων

Οι μεγαλύτερες προσπάθειες της Επιτροπής και των κρατών μελών κατά τη διάρκεια του 2009 εστιάσθηκαν στην προετοιμασία της αναλυτικής δέσμης εκτελεστικών μέτρων και τους νέους κανονισμούς για τις επιθεωρήσεις και τον ποιοτικό έλεγχο. Κατά τα τέλη του έτους, τα νομοθετήματα για τις επιθεωρήσεις και τον ποιοτικό έλεγχο υπερψηφίσθηκαν στη ρυθμιστική επιτροπή και η ευρύτερη δέσμη εκτελεστικών μέτρων ήταν πλέον διαθέσιμη σχεδόν σε ολοκληρωμένη μορφή, αποτελούμενη ήδη όπως είχε προβλεφθεί από ένα σχέδιο κανονισμού[8], ο οποίος περιέχει τις πληροφορίες που επιτρέπεται να δημοσιοποιούνται, και από ένα σχέδιο οδηγίας[9], η οποία περιέχει τις πιο ευαίσθητες πληροφορίες.

5. Διαταξεισ για τη χρηματοδοτηση

Η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεσή της[10] για τη χρηματοδότηση της ασφάλειας της αεροπορίας, όπως απαιτείται βάσει του άρθρου 22 του κανονισμού (EΚ) 300/2008, τον Φεβρουάριο του 2009. Η Επιτροπή ενέκρινε στη συνέχεια πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα τέλη για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας[11], στην οποία καθορίζονται οι βασικές αρχές τις οποίες πρέπει να τηρούν οι φορείς εκμετάλλευσης των αερολιμένων όταν καθορίζουν τα τέλη ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας. Μεταξύ των αρχών αυτών είναι η ισότιμη μεταχείριση αεροπορικών εταιρειών ή επιβατών, οι διαβουλεύσεις μεταξύ φορέων διαχείρισης των αερολιμένων και αεροπορικών εταιρειών, η διαφάνεια, η σύνδεση των τελών με το κόστος και η ταυτοποίηση της εποπτικής αρχής.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

Δοικιμεσ και Μελετεσ

1. Δοκιμές

«Δοκιμή» κατά την έννοια της νομοθεσίας της ΕΕ για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας διεξάγεται όταν ένα κράτος μέλος συμφωνήσει με την Επιτροπή ότι θα χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα μέσα ή μεθόδους που δεν αναγνωρίζονται από τη νομοθεσία, προκειμένου να αντικαταστήσει έναν από τους αναγνωρισμένους ελέγχους ασφάλειας, για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ο συγκεκριμένος όρος, από νομική άποψη, δεν εφαρμόζεται όταν κράτος μέλος ή φορέας διεξάγει αξιολόγηση νέου ελέγχου ασφάλειας, εφαρμοζόμενου επιπροσθέτως ενός ή περισσοτέρων ήδη προβλεπόμενων από τη νομοθεσία.

Το 2009 πραγματοποιήθηκαν ορισμένες τέτοιες δοκιμές. Οι δοκιμές αυτές είχαν ως αντικείμενο τη χρήση του εξοπλισμού ελέγχου ασφάλειας των επιβατών και τον έλεγχο ασφάλειας του προσωπικού και τη χρήση σκύλων για τον έλεγχο ασφάλειας. Πληροφορίες από τις δοκιμές του εξοπλισμού ελέγχου ασφάλειας διαβιβάσθηκαν στην Επιτροπή ενόψει της σύνταξης της προγραμματιζόμενης έκθεσής της σχετικά με τη χρήση του εξοπλισμού αυτού. Πληροφορίες από τις δοκιμές με σκύλους εξετάσθηκαν στο πλαίσιο των εργασιών για μελλοντική νομοθετική πρόταση.

2. Μελέτες

Η μελέτη QinetiQ σχετικά με τους ανθρώπινους παράγοντες στη διεξαγωγή του ελέγχου ασφάλειας υποβλήθηκε στη ρυθμιστική επιτροπή ασφάλειας της αεροπορίας τον Ιανουάριο του 2009. Οι συστάσεις που διατυπώθηκαν στη μελέτη τροφοδότησαν ιδίως τις συζητήσεις για το προτεινόμενο νέο νομοθετικό κεφάλαιο για την εκπαίδευση και τις προσλήψεις.

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

Διαλογοσ με Διεθνεισ Φορεισ και Τριτεσ Χωρεσ

1. Γενικά

Η Επιτροπή είναι πλήρως δεσμευμένη με διεθνείς φορείς και καίριες τρίτες χώρες-εταίρους και εκπροσωπείται τακτικά σε διεθνείς συναντήσεις, συντονίζοντας εν γένει τη θέση της ΕΕ και συχνά κάνοντας παρουσιάσεις ή υποβάλλοντας έγγραφα. Ο διάλογος είναι επίσης ανοικτός, κατά περίπτωση, με μεμονωμένες τρίτες χώρες σε θέματα τοπικού ή κοινού ενδιαφέροντος, όπως είναι οι εξαιρέσεις από τις συνήθεις απαιτήσεις που διέπουν τη μεταφορά υγρών που αγοράζονται στα καταστήματα αφορολογήτων ειδών. Οι επαφές αυτές επιτρέπουν στην ΕΕ να παρακολουθεί και να διαδίδει την ορθή πρακτική.

2. Διεθνείς φορείς

Η Επιτροπή παρίσταται στην ετήσια συνεδρίαση της ειδικής ομάδας AvSec της ΔΟΠΑ και το 2009 υπέβαλε έγγραφα σχετικά με τα υγρά, την ενιαία ασφάλεια και τις σημαντικές απειλές κατά της ασφάλειας. Τα έγγραφα έγιναν όλα δεκτά. Η Επιτροπή διοργάνωσε στις Βρυξέλλες τον Νοέμβριο του 2009 ημερίδα της ΔΟΠΑ για τα υγρά, στην οποία σημειώθηκε διεθνώς συμφωνία για τα βήματα προοδευτικής άρσης της απαγόρευσής τους.

Η Επιτροπή συμμετέχει επίσης τακτικά σε συνεδριάσεις της τεχνικής ειδικής ομάδας και της ειδικής ομάδας εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC). Τα συμπεράσματα των εργασιών της κάθε ομάδας αποτέλεσαν στη συνέχεια το υπόβαθρο των συζητήσεων στις συνεδριάσεις της ρυθμιστικής επιτροπής και των αντίστοιχων ομάδων εργασίας.

3. Τρίτεσ χώρεσ

Η Επιτροπή συνέχισε δραστήρια το διάλογο για θέματα ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε διάφορα φόρα, ιδίως στην ομάδα μεταφορών ΕΕ-ΗΠΑ, με τον οποίο κατέστη δυνατόν η πρόοδος των εργασιών για τον ενιαίο έλεγχο της ασφάλειας. Η Επιτροπή παρενέβη επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις όταν κράτη μέλη εξέφρασαν ιδιαίτερα την ανησυχία τους για τα πρόσθετα αιτήματα των ΗΠΑ όσον αφορά την ασφάλεια, οι οποίες φαίνεται ότι δεν εκτιμούν ορθά τα αυστηρά συστήματα ελέγχου που εφαρμόζει ήδη η ΕΕ. Στις παρεμβάσεις αυτές αναφέρθηκε ορισμένες φορές η συνεχής πρακτική των ΗΠΑ να εκδίδουν, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, επείγουσες τροποποιήσεις προς αεροπορικές εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ.

Η Επιτροπή συμμετείχε σε επιθεωρήσεις ορισμένων αερολιμένων στις ΗΠΑ και τον Καναδά, προκειμένου να χορηγήσει απαλλαγές από τις απαιτήσεις που αφορούν τα αφορολόγητα υγρά που αγοράζονται στα καταστήματα του ελεγχόμενου χώρου των αερολιμένων, όταν στη συνέχεια μεταφέρονται σε σημεία ανταπόκρισης στην ΕΕ, και να εκτιμήσει τη δυνατότητα σύναψης στο μέλλον συμφωνιών ενιαίας ασφάλειας. Η Επιτροπή διεξήγαγε επίσης επιθεωρήσεις στους αερολιμένες της Σιγκαπούρης και του Ντουμπρόβνικ, για να παρακολουθήσει τα πρότυπα που ακολουθούνται στον έλεγχο των αφορολόγητων υγρών προκειμένου να χορηγήσει απαλλαγές. Συμφωνία για τις απαλλαγές των αφορολόγητων υγρών επιτεύχθηκε με τη Νότια Κορέα, αλλά αργότερα προέκυψαν δυσκολίες, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 3 του δεύτερου μέρους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ενώ, συνολικά, εξακολουθεί να υπάρχει υψηλό επίπεδο ασφάλειας στην ΕΕ, οι επιθεωρήσεις της Επιτροπής ανέδειξαν – όπως και τα προηγούμενα έτη – κάποιες ελλείψεις. Αυτές αφορούν κυρίως τις απαιτήσεις ελέγχου ασφάλειας του προσωπικού και του φορτίου. Οι συστάσεις διορθωτικών μέτρων της Επιτροπής ακολουθήθηκαν εν γένει ικανοποιητικά, τα ευρήματα όμως των επιθεωρητών επιβεβαιώνουν πόσο σημαντικό είναι το αυστηρό καθεστώς επιθεώρησης της ΕΕ και η εξασφάλιση κατάλληλης ποιότητας σε επίπεδο κράτους μέλους. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της προκειμένου να εξασφαλίσει ότι εφαρμόζονται πλήρως και ορθά όλες οι απαιτήσεις, κινώντας εάν χρειασθεί επίσημες διαδικασίες παράβασης.

Στο νομοθετικό μέτωπο, επιτελέσθηκε σοβαρό έργο κατά τη διάρκεια του 2009 για να εξασφαλισθεί ότι τα νέα εκτελεστικά κείμενα θα οδηγήσουν σε εναρμονισμένη κατανόηση και εφαρμογή των κανόνων. Ο υπόβαθρο των εργασιών ολοκληρώθηκε για την τελική έγκρισή τους και καταρτίσθηκαν σχέδια για την περαιτέρω επεξεργασία τους, ιδίως όσον αφορά τις τεχνολογίες ελέγχου ασφάλειας και τις συμφωνίες με τρίτες χώρες. Το περιστατικό ασφάλειας που σημειώθηκε ημέρες μόλις πριν το τέλος του έτους υπενθύμισε ότι η καταλληλότητα των επιλογών ελέγχου ασφάλειας πρέπει να επανεξετάζονται συνεχώς και να διατηρηθεί η συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους. Η Επιτροπή θα διατηρήσει και, αν χρειασθεί, θα επεκτείνει το πρόγραμμά της σε αυτά τα δύο καίρια πεδία.

Παράρτημα

Επιθεωρήσεις της Επιτροπής έως τις 31.12.2009

Κράτος | Πλήθος επιθεωρήσεων από 1/ 2009 έως 12/2009 (συμπεριλαμβανομένων των επαναληπτικών επιθεωρήσεων) | Συνολικό πλήθος επιθεωρήσεων την περίοδο 2004 - 2009 (συμπεριλαμβανομένων των επαναληπτικών επιθεωρήσεων) |

Aυστρία | 2 | 8 |

Βέλγιο | 1 | 7 |

Βουλγαρία | 1 | 3 |

Κύπρος: | 1 | 5 |

Τσεχική Δημοκρατία | 1 | 5 |

Δανία | 0 | 6 |

Eσθονία | 1 | 4 |

Φινλανδία | 1 | 7 |

Γαλλία | 2 | 10 |

Γερμανία | 2 | 12 |

Ελλάδα | 2 | 11 |

Ουγγαρία | 1 | 4 |

Ιρλανδία | 1 | 6 |

Ιταλία | 2 | 11 |

Λετονία | 1 | 4 |

Λιθουανία | 0 | 3 |

Λουξεμβούργο | 1 | 5 |

Μάλτα | 1 | 3 |

Κάτω Χώρες | 0 | 6 |

Πολωνία | 1 | 7 |

Πορτογαλία: | 2 | 7 |

Ρουμανία | 0 | 2 |

Σλοβακία | 1 | 4 |

Σλοβενία | 0 | 4 |

Ισπανία | 3 | 10 |

Σουηδία | 1 | 7 |

Ηνωμένο Βασίλειο | 1 | 11 |

Ελβετία | 2 | 4 |

ΣΥΝΟΛΟ | 32 | 176 |

Επιθεωρήσεις της εποπτικής αρχής ΕΖΕΣ έως τις 31.12.2009

Κράτος | Πλήθος επιθεωρήσεων από 1/ 2009 έως 12/2009 (συμπεριλαμβανομένων των επαναληπτικών επιθεωρήσεων) | Συνολικό πλήθος επιθεωρήσεων την περίοδο 2004 - 2009 (συμπεριλαμβανομένων των επαναληπτικών επιθεωρήσεων) |

Ισλανδία | 1 | 6 |

Νορβηγία | 5 | 28 |

ΣΥΝΟΛΟ | 6 | 34 |

[1] ΕΕ L 97 της 9.4.2008, σ. 72.

[2] Λεπτομερείς διατάξεις για τη χρήση σκύλων στον έλεγχο ασφάλειας των χειραποσκευών έχουν έκτοτε θεσπισθεί και περιλαμβάνονται στον κανονισμό (EΕ) της 30ής Ιουνίου 2010 (ΕΕ L 166 της 1.7. 2010, σ. 1) και στην απόφαση 2010/3572/EΕ που έχει εκδοθεί σε όλα τα κράτη μέλη αλλά δεν έχει δημοσιευθεί στην ΕΕ.

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1486/2003 της Επιτροπής για τον καθορισμό των διαδικασιών διεξαγωγής των επιθεωρήσεων της Επιτροπής στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, ΕΕ L 213 της 23.8.2003, σ. 3. Έκτοτε έχει καταργηθεί και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (EΕ) 72/2010 της Επιτροπής, για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) 300/2008, ΕΕ L 23 της 27.1.2010, σ. 1.

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1217/2003 της Επιτροπής για τη θέσπιση κοινών προδιαγραφών για τα εθνικά προγράμματα ποιοτικού ελέγχου της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, ΕΕ L 169 της 8.7.2003, σ. 44. Έκτοτε έχει καταργηθεί και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (EΕ) 18/2010 της Επιτροπής, για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) 300/2008, ΕΕ L 7 της 12.1.2010, σ. 3.

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 272/2009 της Επιτροπής της 2ας Απριλίου 2009 για τη συμπλήρωση των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες που προβλέπονται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 91 της 3.4.2009, σ. 7.

[6] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1254/2009 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2009, σχετικά με τον καθορισμό κριτηρίων για τη χορήγηση παρέκκλισης στα κράτη μέλη από τα κοινά βασικά πρότυπα ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες και τη λήψη εναλλακτικών μέτρων ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, ΕΕ L 338 της 19.12.2009, σ. 17.

[7] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 483/2009 της 9ης Ιουνίου 2009 για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 820/2008 για τη θέσπιση μέτρων εφαρμογής των κοινών βασικών προτύπων για την ασφάλεια των αερομεταφορών, ΕΕ L 145 της 10.6.2009, σ. 23.

[8] Έκτοτε εκδόθηκε ως κανονισμός (EΕ) αριθ. 185/2010 της Επιτροπής για καθορισμό μέτρων για την εφαρμογή των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας των αερομεταφορών, ΕΕ L 55 της 5.3.2010, σ. 1.

[9] Απόφαση 2010/774/EΕ που εκδόθηκε στη συνέχεια σε όλα τα κράτη μέλη στις 13.4.2010. Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα.

[10] COM (2009) 30 τελικό της 2.2 2009.

[11] COM(2009) 217 της 11ης Μαΐου 2009.