Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανακήρυξη του 2004 ως ευρωπαϊκού έτους εκπαίδευσης μέσω του αθλητισμού"

(2002/C 278/06)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανακήρυξη του 2004 ως ευρωπαϊκού έτους εκπαίδευσης μέσω του αθλητισμού [COM(2001) 584 τελικό - 2001/0244 (COD)]·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 23ης Νοεμβρίου 2001 να ζητήσει γνωμοδότησή της για το ανωτέρω θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 6ης Φεβρουαρίου 2002, να αναθέσει στην επιτροπή "Πολιτισμός και Παιδεία" να καταρτίσει αυτή τη γνωμοδότηση·

έχοντας υπόψη τα άρθρα 13 και 149 της Συνθήκης του Άμστερνταμ·

έχοντας υπόψη τη Δήλωση της Συνθήκης του Άμστερνταμ για τον αθλητισμό·

έχοντας υπόψη το έγγραφο διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το "Ευρωπαϊκό Πρότυπο Αθλητισμού" (Νοέμβριος 1998)·

έχοντας υπόψη την έκθεση του Ελσίνκι για τον αθλητισμό (Δεκέμβριος 1999)·

έχοντας υπόψη την Δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Νίκαιας (Δεκέμβριος 2000) για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αθλητισμού και την κοινωνική του λειτουργία στην Ευρώπη (Παράρτημα ΙV)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το "Ευρωπαϊκό Πρότυπο Αθλητισμού" (CdR 37/1999 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για τις "Ίσες ευκαιρίες για κορίτσια και αγόρια στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου και ειδικότερα στα προγράμματα της ΕΕ για τη νεολαία και τον αθλητισμό" (CdR 182/97 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Αλληλεπίδραση αθλητικής παιδείας και νεολαίας: Πρόταση για τη λήψη μέτρων σε κοινοτική κλίμακα μέσω των οποίων θα καταστεί δυνατή η προώθηση των θετικών επιπτώσεων του αθλητισμού στην Ευρώπη" (CdR 222/96 fin)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το "Μνημόνιο σχετικά με την εκπαίδευση καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής" (CdR 19/2001 fin)(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για ένα "Σχέδιο κοινοτικής στήριξης της καταπολέμησης της χρήσης αναβολικών ουσιών στον αθλητισμό" (COM(1999) 643 τελικό) (CdR 22/2000 fin)(5)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης της ΕΤΠ (CdR 388/2001 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή "Πολιτισμός και παιδεία" στις 22 Μαρτίου 2002 (εισηγητές: η κ. Susie Kemp (UK-EPP), μέλος της αντιπολίτευσης στο Δημοτικό Συμβούλιο του West Berkshire, και ο κ. Udo Mientus (D-PSE), μέλος του Κοινοβουλίου του Ομόσπονδου Κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας·

υιοθέτησε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Μαΐου 2002 (συνεδρίαση της 15ης Μαΐου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις της Επιτροπής των Περιφερειών για την πρόταση

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανακηρύξει το 2004 "Ευρωπαϊκό Έτος Εκπαίδευσης μέσω του Αθλητισμού" (αναφέρεται στο εξής ως "Έτος"), με την προϋπόθεση ότι θα τηρείται δεόντως η αρχή της επικουρικότητας. Το 2004 θα παράσχει μία μοναδική ευκαιρία να τονιστεί η εκπαιδευτική και κοινωνική διάσταση του αθλητισμού, σε μία περίοδο κατά την οποία τα μέσα μαζικής ενημέρωσης θα δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στον αθλητισμό στην Ευρώπη λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων και του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου το 2004.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι η συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στο Ευρωπαϊκό Έτος θα έχει αποφασιστική σημασία για την επιτυχία του. Σύμφωνα με το πνεύμα της επικουρικότητας, ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών θα πρέπει να γίνει σεβαστός κατά τη διάρκεια του Έτους, σε αναγνώριση της στενής τους σχέσης με τους πολίτες.

1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι εάν αξιοποιήσει κατάλληλα το δυναμικό των τοπικών και περιφερειακών αρχών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιτύχει τη μεγιστοποίηση του αντίκτυπου του Έτους και την αποτελεσματική κινητοποίηση όλων των σχετικών φορέων (στην προκειμένη περίπτωση του εκπαιδευτικού και του αθλητικού κατεστημένου), με τη συμμετοχή ατόμων όλων των ηλικιών και ιδιαίτερα της νεολαίας.

1.4. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε μοναδική θέση για να διασφαλίσουν την ευρύτερη δυνατή πρόσβαση στις κοινοτικές δράσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις μειονεκτούσες ομάδες. Το "Ευρωπαϊκό Έτος Εκπαίδευσης μέσω του Αθλητισμού" θα αξιοποιήσει τα επιτεύγματα του 2003, έτους αφιερωμένου στα άτομα με ειδικές ανάγκες το οποίο προβλέπει την ενθάρρυνση της αθλητικής παιδείας και των αθλητικών πολιτικών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διάρκεια του έτους των Ολυμπιακών Αγώνων. Οι ειδικές παρατηρήσεις του σχεδίου γνωμοδότησης χωρίζονται σε δύο θέματα: στους στόχους που έχει θέσει η Επιτροπή για το Ευρωπαϊκό Έτος και σε κάθε μελλοντική εφαρμογή των σχεδίων και των δράσεων, στην οποία θα πρέπει να συμμετάσχουν στενά οι τοπικές και περιφερειακές αρχές.

2. Οι στόχοι του Ευρωπαϊκού Έτους

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι το 2004 αποτελεί μία εξαιρετική ευκαιρία να τιμηθεί η απαράμιλλη αξία του αθλητισμού για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Το ειδικό αυτό έτος θα πρέπει να συμπληρώσει την έμφαση που δίνεται στον αθλητισμό υψηλού επιπέδου, στον ανταγωνισμό και την εμπορευματοποίησή του, υιοθετώντας μία ευρύτερη οπτική, επικεντρωμένη σε όλα τα αθλήματα που συμβάλλουν στην προσέγγιση των Ευρωπαίων πολιτών.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα επιθυμούσε ιδιαίτερα να δοθεί έμφαση στον ρόλο των ατόμων και των εθελοντών που προσφέρουν τον ελεύθερο χρόνο τους στους άλλους. Η προσφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές μεγάλης κοινωνικής ένδειας, όπου η εθελοντική υποστήριξη σε αθλητικούς συλλόγους ενδέχεται να λείπει σε σύγκριση με τις πιο ευημερούσες κοινότητες. Σε αναγνώριση της συμβολής του αθλητισμού στην εκπαίδευση και τη δια βίου μάθηση, καθώς και στις αξίες της ηγεσίας, της ιδιότητας του πολίτη και της ομαδικής εργασίας, η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να επικεντρωθεί το Έτος στις πλέον καινοτόμες προσεγγίσεις της συμμετοχής των ατόμων αυτών των κοινοτήτων, υπογραμμίζοντας την κεντρική αρχή του Έτους, που είναι η κοινωνική ένταξη. Ο αθλητισμός συμβάλλει επίσης στην αίσθηση της ευγενούς άμιλλας και βελτιώνει την υγεία και την ευημερία των κοινοτήτων, τις οποίες υπηρετούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές.

2.3. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει σαφώς τη συμβολή του αθλητισμού στην απόκτηση των βασικών εκπαιδευτικών δεξιοτήτων, αλλά προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευρύνει τους στόχους της έτσι ώστε να συμπεριλάβουν όλες τις ηλικιακές ομάδες, καθώς η δια βίου μάθηση γίνεται όλο και ευρύτερα αποδεκτή. Ο αθλητισμός συμβάλλει σημαντικά στην αλληλοκατανόηση, την κοινωνική ενσωμάτωση και την ευημερία ατόμων όλων των ηλικιών.

2.4. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι το 2004 ως "Ευρωπαϊκό Έτος Εκπαίδευσης μέσω του Αθλητισμού" παρέχει μία μοναδική ευκαιρία να προσδιοριστεί και να τονιστεί ευρύτερα η αξία των δυνατοτήτων μιας μεγαλύτερης συνεργασίας του αθλητικού κόσμου με το σχολείο. Η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτεραιότητες στο πλαίσιο των υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων για την εκπαίδευση και τη νεολαία, προκειμένου να συμπληρωθούν οι περιορισμένοι πόροι που διατίθενται από τον προϋπολογισμό για το Έτος. Η ΕΤΠ έχει την πεποίθηση ότι, για να επιτύχει το Ευρωπαϊκό Έτος και να μην μείνει απλώς μια σειρά καθαρά συμβολικών ενεργειών, χρειάζεται να κινητοποιηθούν πόροι και από άλλα προγράμματα, όπως το Σωκράτης, το Leonardo Da Vinci και το Νεολαία για την Ευρώπη. Με σαφή αναγνώριση των νέων, τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να στοχεύουν συγκεκριμένα στη στήριξη της κινητικότητας των νέων και των καθηγητών φυσικής αγωγής, για την ενθάρρυνση διεθνών αγώνων και την προαγωγή ορθών πρακτικών σχετικά με τον ρόλο και τη διδασκαλία του αθλητισμού στα σχολεία. Η προαγωγή εταιρικών σχέσεων μεταξύ των τοπικών αθλητικών συλλόγων και των σχολείων θα πρέπει επίσης να ενισχυθεί κατά τη διάρκεια του Έτους, στις κοινότητες όπου οι συνεργασίες αυτές συμβάλλουν στην ενθάρρυνση των νέων να ασχολούνται με τον αθλητισμό και εκτός του σχολικού ωραρίου. Πρέπει να αναγνωριστεί, εξάλλου, ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει ο αθλητισμός ως μέσο επικοινωνίας.

2.5. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι, για να έχει το Έτος αποτελεσματική απήχηση στους νέους, θα πρέπει κατά τη διάρκειά του να αναγνωρίζονται όλα τα αθλήματα και όχι μόνο τα συνηθέστερα, που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης και της τηλεόρασης. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι διατεθειμένες να ενθαρρύνουν όλα τα αθλήματα που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση, στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των νέων και στην κοινωνική ενσωμάτωση (δηλ. τα λιγότερο διαδεδομένα αθλήματα).

2.6. Στο πνεύμα της δήλωσης της Νίκαιας για τον αθλητισμό, η ΕΤΠ επιθυμεί να λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος του αθλητισμού σε διάφορες κοινοτικές πολιτικές. Ανεξάρτητα από τη νομική βάση που θα υιοθετηθεί για το Έτος, η ΕΤΠ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των διαρθρωτικών ταμείων, στις ευρωπαϊκές στρατηγικές για την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη και σε άλλα κοινοτικά προγράμματα όπως τα προγράμματα αδελφοποίησης.

2.7. Η ΕΤΠ φρονεί ότι κατά τη διάρκειά του Έτους οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν στενά σε κάθε μελέτη που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον προσδιορισμό των ορθών πρακτικών όσον αφορά την κοινωνική ενσωμάτωση των μειονεκτικών ομάδων μέσω του αθλητισμού στην εκπαίδευση. Το Έτος παρέχει μία μοναδική ευκαιρία να προβληθούν συγκεκριμένες επιτυχείς δράσεις που έχουν συμβάλει στην ενσωμάτωση των μειονεκτικών ομάδων, αξιοποιώντας εργασίες που έχουν ήδη αναληφθεί στα κράτη μέλη.

2.8. Η ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό να τονιστεί σαφώς κατά τη διάρκειά του Ευρωπαϊκού Έτους η μακροπρόθεσμη οικονομική αξία των επενδύσεων στον αθλητισμό. Η ΕΤΠ είναι πεπεισμένη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να έχει σαφές οικονομικό όφελος από τις επενδύσεις σε αθλητικές εγκαταστάσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, οι οποίες θα συντελέσουν μακροπρόθεσμα στη μείωση των δαπανών των κυβερνήσεων για τις κοινωνικές υπηρεσίες και την υγειονομική περίθαλψη σε μια γηράσκουσα καθιστική κοινωνία.

2.9. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν ιδιαίτερο συμφέρον να προστατεύσουν τους νέους στα σχολεία τους και στα κέντρα αριστείας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση από τις πιέσεις του ανταγωνισμού, της εμπορευματοποίησης και της χρήσης αναβολικών ουσιών. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την ΕΕ διαδραματίζουν ήδη σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση απέναντι σ' αυτές τις ουσίες και στην ανάγκη να διασφαλισθεί ότι ιδίως οι νέοι δεν παρασύρονται από την πίεση για χρήση αναβολικών στα αθλήματά τους.

3. Εφαρμογή

3.1. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής και περιμένει ότι θα υπάρχει στενή διαβούλευση με την ΕΤΠ και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές τόσο σε ό,τι αφορά τις διοικητικές ρυθμίσεις όσο και σε σχέση με την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Έτους σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό, η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να εκπροσωπείται στην επιχειρησιακή ομάδα (task-force) κοινοτικού επιπέδου που προτείνεται.

3.2. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι εταιρικές σχέσεις αποτελεί βασικό όρο της επιτυχίας του Ευρωπαϊκού Έτους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι έχουν θεσπιστεί οι καταλληλότερες διαρθρώσεις εκτέλεσης, που μεγιστοποιούν τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των αθλητικών ενώσεων, φόρουμ και λεσχών, καθώς και του εθελοντικού τομέα. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι το Ευρωπαϊκό Έτος πρέπει να παράσχει την ευκαιρία για ευρεία ανταλλαγή εμπειριών στον τομέα του αθλητισμού και της εκπαίδευσης. Η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να συλλεχθούν, να τεκμηριωθούν και να δημοσιευθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διάρκεια του Έτους παραδείγματα ορθών πρακτικών στ τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

3.3. Η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη σημασία της κινητοποίησης όλων των περιφερειακών και τοπικών παραγόντων για την υλοποίηση των δράσεων του Έτους. Πολλές τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν ή φιλοξενούν αθλητικά φόρουμ, τα οποία θα μπορούσαν να παράσχουν ιδιαίτερη συμβολή στη εξασφάλιση της επιτυχίας του Έτους στις περιφέρειές τους.

3.4. Η ΕΤΠ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει μια αναφορά στη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, μέσω των εθνικών τους ενώσεων ή με άλλο τρόπο, στα εθνικά φόρουμ που θα συσταθούν.

3.5. Η ΕΤΠ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι όλες οι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους θα εξασφαλίζουν τη συμμετοχή και την πρόσβαση όλων των κοινωνικών ομάδων, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους, στις μειονεκτούσες ομάδες και στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Βρυξέλλες, 15 Μαΐου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) EE C 374 της 23.12.1999, σ. 56.

(2) EE C 64 της 27.2.1998, σ. 81.

(3) EE C 337 της 11.11.1996, σ. 60.

(4) EE C 357 της 14.12.2001, σ. 36.

(5) EE C 317 της 6.11.2000, σ. 63.