[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.11.2008

COM(2008) 708 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

για τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα και ειδικότερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ)(2001-2006) Tελική έκθεση στις 31.12.2006 (συμπεριλαμβανομένων των κυριότερων αποτελεσμάτων κατά τις 31.12.2007) (σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 της απόφασης 2000/819/EK του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 593/2004/EK και 1776/2005/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)

{SEC(2008)2750}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Γενική Εισαγωγή 3

2. Επισκόπηση 4

2.1. Εκτέλεση του προϋπολογισμού 4

2.2. Γεωγραφική εφαρμογή 6

3. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ 6

3.1. Δημοσιονομική κατάσταση 6

3.1.1. Επισκόπηση 6

3.1.2. Χρήση 7

3.1.3. Aποτέλεσμα μόχλευσης 7

3.1.4. Βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση 8

3.1.5. Κρατικές ενισχύσεις 8

3.1.6. Καθαρές πληρωμές για ενεργοποιήσεις εγγυήσεων και ανακτήσεις ζημιών 9

3.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς 9

3.3. Δικαιούχοι ΜΜΕ 9

4. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ 11

4.1. Δημοσιονομική κατάσταση 11

4.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς 12

4.3. Δικαιούχοι ΜΜΕ 12

5. Δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια» 13

5.1. Δημοσιονομική κατάσταση 13

5.1.1. Επισκόπηση 13

5.1.2. Πιστώσεις υποχρεώσεων και εκταμιεύσεις 13

5.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς 13

6. Πρόγραμμα Joint European Venture (JEV) 14

7. Γενικά Συμπεράσματα 14

1. Γενική Εισαγωγή

Πρόκειται για την τελική ετήσια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις-ΜΜΕ [1].

Η παρούσα έκθεση εκπονήθηκε με βάση το άρθρο 5 παράγραφος 1 της απόφασης 2000/819/EK του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 593/2004/EK και 1776/2005/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, που ορίζει ότι η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων και ανάλογη τελική έκθεση για το τελευταίο έτος.

Αρχικά το πολυετές πρόγραμμα προβλεπόταν να καλύψει την περίοδο 2001-2005. Ωστόσο, προκειμένου να μην διακοπεί η δράση μέχρι την έναρξη του επόμενου προγράμματος στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών προοπτικών, το Σεπτέμβριο του 2005 το πολυετές πρόγραμμα παρατάθηκε για ένα επιπλέον έτος, δηλαδή μέχρι τα τέλη του 2006.

Στόχος των χρηματοδοτικών μέσων του πολυετούς προγράμματος είναι η βελτίωση του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων και ιδίως των ΜΜΕ. Το πολυετές πρόγραμμα βασίστηκε στα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση του 1998 [2].

Η παρούσα έκθεση καλύπτει τα τέσσερα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα («μέτρα») που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος και τα οποία είναι :

- Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

- Ενισχύσεις εκκίνησης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για τις Τεχνολογίες (ΕΜΤ)

- Δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια»

- Πρόγραμμα Joint European Venture (JEV)

Στην έκθεση παρέχεται επισκόπηση της προόδου που σημειώθηκε έως τις 31.12.2006 και περιλαμβάνεται ένα κεφάλαιο για καθένα από τα χρηματοδοτικά μέσα (κεφάλαια 3, 4, 5 και 6).

Στα τμήματα ΙΙΙ και IV του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχονται περιγραφές των προαναφερόμενων χρηματοδοτικών μέσων και ειδικά συμπεράσματα για καθένα από αυτά.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) διαχειρίζεται τα τρία πρώτα από τα παραπάνω χρηματοδοτικά μέσα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) και υπό την εποπτεία της[3]. Στα κράτη μέλη επιλέχθηκαν οι κατάλληλοι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς. Tο πρόγραμμα JEV συμπεριλήφθηκε στην απόφαση 2000/819/EΚ του Συμβουλίου για το πολυετές πρόγραμμα, αλλά χωρίς να του διατεθεί ειδικός προϋπολογισμός στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος. Υπεύθυνη για τη διαχείριση του JEV ήταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που χρησιμοποίησε για το έργο της αυτό δημοσιονομικούς πόρους από την προηγούμενη πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η έγκριση των έργων που απορρόφησαν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά κονδύλια στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος δρομολογήθηκε στα μέσα του 2002. Τα έργα που είχαν υποβληθεί πριν από την ημερομηνία αυτή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Σημείωση: Η περίοδος αναλήψεων υποχρεώσεων για το πολυετές πρόγραμμα έληξε στις 31.12.06. Ωστόσο: Για τους περισσότερους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, η περίοδος διαθεσιμότητας για τη συμπερίληψη δανείων για τα οποία παρέχονται εγγυήσεις έληξε μόλις στις 03.06.2007 ή στις 31.12.2007. Η περίοδος υπογραφής στο πλαίσιο του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ, κατά τη διάρκεια της οποίας το ΕΤΕ μπορούσε να προβεί σε αναλήψεις υποχρεώσεων για ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων (ΕΚ) έληξε μόλις στις 30.06.2007. Η παράταση των εν λόγω περιόδων διαθεσιμότητας καταδεικνύει, επομένως, ότι οι μηχανισμοί εξακολούθησαν να λειτουργούν και μετά τις τελευταίες αναλήψεις υποχρεώσεων το 2006, με σκοπό την ομαλή μετάβαση στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, που διαδέχθηκε το πολυετές πρόγραμμα. Προκειμένου να συνεκτιμηθεί η παράταση των περιόδων διαθεσιμότητας, στο τέλος του σχετικού κεφαλαίου της παρούσας έκθεσης προστέθηκε ένας επιπλέον πίνακας με στοιχεία για ορισμένα βασικά αποτελέσματα στα τέλη του 2007. |

2. Επισκόπηση

2.1. Εκτέλεση του προϋπολογισμού

Τα χρηματοδοτικά μέσα συμβάλλουν κυρίως στην επίτευξη του τέταρτου στόχου του πολυετούς προγράμματος που είναι « η βελτίωση του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ» [4]. Σκοπός τους είναι να καλύψουν εξακριβωμένα κενά και/ή αδυναμίες της αγοράς. Συμβάλλουν στην « ελάφρυνση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς διευκολύνοντας κατά τον τρόπο αυτό την πρόσβαση των ΜΜΕ στις πηγές χρηματοδότησης και επιτυγχάνουν υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης »[5] .

Σε επίπεδο προϋπολογισμού, τα χρηματοδοτικά μέσα αντιπροσωπεύουν το σημαντικότερο τομέα δράσης στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος. Οι υπόλοιποι τομείς είναι η ανάπτυξη πολιτικής και το δίκτυο των ευρωπαϊκών κέντρων πληροφόρησης. Αρχικά είχε προταθεί ενδεικτικός προϋπολογισμός ύψους 450 εκατομμυρίων EUR για ολόκληρο το πολυετές πρόγραμμα, για την περίοδο 2001-2005. Λαμβανομένων υπόψη της παράτασης κατά ένα έτος του πολυετούς προγράμματος, των αυξήσεων που αποφασίστηκαν από τις δημοσιονομικές αρχές και των μεταφορών από άλλες γραμμές του προϋπολογισμού, ο ενδεικτικός προϋπολογισμός του πολυετούς προγράμματος για την περίοδο 2001-2006 ανήλθε σε 653 εκατομμύρια EUR. Στα τέλη του 2006, το σύνολο των πόρων που είχαν διατεθεί για τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος ανερχόταν σε 519,0 εκατομμύρια EUR. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται, εκτός από τις πιστώσεις υποχρεώσεων που δεσμεύτηκαν στον προϋπολογισμό, 9,9 εκατομμύρια EUR από τόκους και άλλα έσοδα.

Από το σύνολο των πόρων που διατέθηκαν για τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος, δεν χρησιμοποιήθηκαν 5,0 εκατομμύρια EUR[6] μόνο, που αφορούσαν τη δράση αρχικών ίδιων κεφαλαίων. Συνολικά, διατέθηκαν σε έργα 466,5 εκατομμύρια EUR.

Μετά τις 31.12.2006 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προέβη σε άλλες αναλήψεις υποχρεώσεων. Μετά την ημερομηνία αυτή, όλα τα νέα έργα υποβάλλονται στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία που αντικαθιστά το πολυετές πρόγραμμα. Από το 2007 και εξής, όλα τα υπόλοιπα του λογαριασμού διαχείρισης του πολυετούς προγράμματος επιστρέφονται στο γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων του προϋπολογισμού που δεν χρησιμοποιήθηκαν αποδεσμεύονται.

Πίνακας Α: Χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος – Επισκόπηση του προϋπολογισμού – στις 31.12.2006

(εκατ. EUR) | Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ | Ενισχύσεις εκκίνησης του ΕΜΤ | Δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια» | Σύνολο |

Πιστώσεις του προϋπολογισμού | 289,0 | 214,5 | 5,6 | 509,1 |

Έσοδα | 4,0 | 5,9 | 0,0 | 9,9 |

Σύνολο πόρων | 293,0 | 220,4 | 5,6 | 519,0 |

Καθαρές πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων της ΕΕ[7] | 265,2[8] | 201,1 | 0,2 | 466,5 |

Αποθεματικό για τα έξοδα διαχείρισης του ΕΤΕ και άλλες επιλέξιμες δαπάνες | 27,8 | 19,3 | 0,4[9] | 47,5 |

Συνολικό ποσό που χρησιμοποιήθηκε | 293,0 | 220,4 | 0,6[10] | 514,0 |

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΕΤΕ Εξαγωγή στοιχείων: 21 Ιουνίου 2007

Ο συνολικός όγκος των δανείων σε συνάρτηση με το ποσό που δεσμεύτηκε ήταν πολύ υψηλός. Για παράδειγμα, για ένα ανώτατο όριο ύψους περίπου 262 εκατομμυρίων EUR που διατέθηκε στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, δόθηκαν εγγυήσεις σε δάνεια ύψους 17 500 εκατομμυρίων EUR περίπου (αναλυτικά στοιχεία γι' αυτό το αποτέλεσμα «μόχλευσης» παρέχονται στο κεφάλαιο 3.2.3)[11].

2.2. Γεωγραφική εφαρμογή

Συνολικά, 29 χώρες επωφελήθηκαν από τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος, δηλαδή όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, η Τουρκία και η Νορβηγία. Από τις 31 επιλέξιμες χώρες, μόνο δύο (Ισλανδία και Λιχτενστάιν) δεν χρησιμοποίησαν τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος.

Σύμφωνα με τις συμφωνίες καταπίστευσης και διαχείρισης μεταξύ του ΕΤΕ και της Επιτροπής, το ΕΤΕ ανέλαβε τη δέσμευση «να καταβάλει προσπάθειες για την επίτευξη ισόρροπης γεωγραφικής κατανομής των τριών χρηματοδοτικών μέσων του πολυετούς προγράμματος».

Οι διαφορετικές ανάγκες, οι συνθήκες της αγοράς και οι μακροοικονομικές συνθήκες των διαφόρων συμμετεχόντων κρατών μελών επηρέασαν την ικανότητα απορρόφησης και τη χρησιμοποίηση των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων. Για να συνεκτιμηθούν οι παράμετροι αυτές υιοθετήθηκε μια ευέλικτη προσέγγιση, όπως η δυνατότητα μεταφοράς μεταξύ των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων στις διάφορες χώρες. Συνολικά, η Επιτροπή εκτιμά ότι επιτεύχθηκε ικανοποιητική γεωγραφική κατανομή , εάν ληφθούν υπόψη τα χρηματοδοτικά μέσα στο σύνολό τους.

Στους τρεις χάρτες του τμήματος ΙΙ του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρουσιάζεται η γεωγραφική κατανομή των καθαρών αναλήψεων υποχρεώσεων της ΕΕ για όλα τα χρηματοδοτικά μέσα από κοινού.

3. Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

3.1. Δημοσιονομική κατάσταση

3.1.1. Επισκόπηση

Το 2006, η ζήτηση για το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ διατηρήθηκε στα προηγούμενα υψηλά επίπεδα, ειδικά δε στο πλαίσιο των θυρίδων εγγυήσεων δανείων και μικροπιστώσεων. Για το λόγο αυτό οι περισσότερες συμφωνίες παρατάθηκαν, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων.

Στις 31.12.2006, οι δημοσιονομικοί πόροι που είχαν δεσμευτεί στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ανέρχονταν σε 293,0 εκατομμύρια EUR, ποσό που αντιστοιχεί στο 56 % των συνολικών πιστώσεων που είχαν δεσμευτεί για τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται σωρευμένοι τόκοι ύψους 4,0 εκατομμυρίων EUR στα τέλη του 2006.[12] Ο συνολικός προϋπολογισμός καλύπτει το πλήρες κόστος του μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών από εγγυήσεις, των εξόδων διαχείρισης του ΕΤΕ και άλλων επιλέξιμων δαπανών. Το ποσό του προϋπολογισμού που είχε δεσμευτεί για τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς για ολόκληρη τη διάρκεια του προγράμματος ήταν 265,2 εκατομμύρια EUR , συμπεριλαμβανομένων των έργων που είχαν εγκριθεί από την Επιτροπή, αλλά δεν είχαν ακόμη προσυπογραφεί από το ΕΤΕ και τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς. Βλέπε επίσης:

- Πίνακα A (στο τμήμα 2.1): Χρηματοδοτικά μέσα πολυετούς προγράμματος – Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

Πρόσθετα στοιχεία παρέχονται στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX):

- Διάγραμμα 1: Σωρευτική εξέλιξη των ενεργειών του ΕΤΕ (ανά έτος).

- Διάγραμμα 2: Πιστώσεις υποχρεώσεων σε ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς (ανά έτος).

3.1.2. Χρήση

Ως χρήση νοείται ο λόγος μεταξύ του πραγματικού όγκου εγγυήσεων του ΕΤΕ και του ανώτατου ύψους εγγυήσεων του ΕΤΕ. Στις 31.12.2006 είχε χρησιμοποιηθεί το σύνολο των πόρων[13]. Η περίοδος διαθεσιμότητας έληξε για τους περισσότερους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς στις 30.06.2007 ή στις 31.12.2007, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία που διαδέχθηκε το πολυετές πρόγραμμα . Το πρόγραμμα-πλαίσιο καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2007 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013.

Η παράταση των περιόδων διαθεσιμότητας καταδεικνύει ότι ο μηχανισμός εξακολούθησε να λειτουργεί και μετά τις τελευταίες δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων το 2006. Εξάλλου, η πλειονότητα των εγγυήσεων που εκδίδει το ΕΤΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού έχει προθεσμία ισχύος έως και 10 έτη. Αυτό σημαίνει ότι οι πληρωμές όσον αφορά τις αθετήσεις δανείων μπορούν να εξακολουθήσουν να καταβάλλονται έως και 10 έτη μετά το τέλος της τελευταίας περιόδου διαθεσιμότητας, σε καμία περίπτωση όμως μετά την ημερομηνία λήξης του πολυετούς προγράμματος στις 31/12/2016, και ότι η υποβολή έκθεσης, η παρακολούθηση και ο έλεγχος από τους διάφορους εμπλεκόμενους φορείς θα συνεχιστούν κατά το διάστημα αυτό.

Η θυρίδα εγγυήσεων δανείου γνώρισε μεγάλη ζήτηση (σχεδόν 80% των πιστώσεων υποχρεώσεων για τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς) και σε μικρότερο βαθμό, και η θυρίδα μικροπιστώσεων (περίπου 14%). Η θυρίδα εγγυήσεων μετοχικού κεφαλαίου έχει χρησιμοποιηθεί σε περιορισμένη έκταση μέχρι τώρα (6%), δεδομένου ότι είναι περιορισμένος ο πληθυσμός-στόχος για τα υπάρχοντα προγράμματα εγγυήσεων μετοχικού κεφαλαίου.

3.1.3. Aποτέλεσμα μόχλευσης

Οι μηχανισμοί εγγυήσεων του πολυετούς προγράμματος επέτυχαν σε γενικές γραμμές ένα εξαιρετικά υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης (που ορίζεται στο παρόν έγγραφο ως ο λόγος μεταξύ του εκτιμώμενου όγκου δανείων που έλαβαν εγγυήσεις/προϋπολογισμός που διατέθηκε για το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ).. Αυτό οφείλεται σε δύο λόγους:

- το ανώτατο όριο του προϋπολογισμού της ΕΕ που καλύπτει τη μέγιστη δυνατή έκθεση σε κίνδυνο σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, υπολογίζεται με βάση τις αναμενόμενες ζημίες, χωρίς τις αναμενόμενες ανακτήσεις ζημιών και τα ασφάλιστρα κινδύνου που λαμβάνουν οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς.

- αυτό το ανώτατο όριο επιτρέπει τη χορήγηση πολύ υψηλότερων δανείων υπέρ των ΜΜΕ χάρη στο αποτέλεσμα μόχλευσης.

- Υπάρχει μια αλυσίδα παραγόντων που επιμερίζονται τους κινδύνους με αποτέλεσμα να αυξάνεται ακόμη περισσότερο το αποτέλεσμα μόχλευσης.

Η παροχή εγγυήσεων σε δάνεια προσφέρει υψηλό "αποτέλεσμα μόχλευσης" επειδή συχνά παρέχεται υπό μορφή αντεγγυήσεων σε ιδρύματα που με τη σειρά τους παρέχουν εγγυήσεις σε άλλους παράγοντες, όπως ενδιάμεσοι φορείς και τράπεζες. Λόγω του επιμερισμού του κινδύνου μεταξύ των διαφόρων αυτών παραγόντων, η "μόχλευση" ως προς τον όγκο των δανείων για τα οποία παρέχονται εγγυήσεις είναι πολύ υψηλή όσον αφορά τη θυρίδα εγγυήσεων δανείου. Για τις μικροπιστώσεις, η κατάσταση είναι συνήθως διαφορετική, επειδή οι περισσότερες εγγυήσεις του ΕΤΕ είναι άμεσες εγγυήσεις προς ενδιάμεσους φορείς που κατά κανόνα χορηγούν δάνεια άμεσα στους τελικούς δικαιούχους (ΜΜΕ). Επιπλέον, οι μικροπιστώσεις αφορούν κυρίως τις ΜΜΕ υψηλού κινδύνου, γεγονός που συνεπάγεται υψηλότερα ανώτατα ποσοστά. Επομένως η μόχλευση στην περίπτωση αυτή είναι κατά κανόνα μικρότερη από όσο για τις εγγυήσεις δανείου.

Στα τέλη του 2006, το αποτέλεσμα μόχλευσης ήταν περίπου 67 έναντι 1 για όλες τις θυρίδες από κοινού.

Συνολικά, η τελική μόχλευση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, αφού σύμφωνα με τη μέχρι σήμερα πείρα το ποσό που χορηγείται για την κάλυψη ζημιών από εγγυήσεις δεν χρησιμοποιείται πάντα εξ ολοκλήρου, ακόμη και εάν επιτυγχάνονται οι στόχοι δανειοδοσίας. Επομένως, η αποδέσμευση μη χρησιμοποιημένων ανώτατων ποσοστών μπορεί να αυξήσει την τελική μόχλευση.

Συγκεκριμένες πληροφορίες για το αποτέλεσμα "μόχλευσης" παρέχονται στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX).

- Πίνακας 1: Aποτέλεσμα μόχλευσης (ποσοστό χρέους/μετοχικού κεφαλαίου)

3.1.4. Βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση

Η βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις πηγές χρηματοδότησης χάρη στο μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ υπολογίστηκε με βάση τα αριθμητικά στοιχεία που διέθεσε το ΕΤΕ και ορισμένες παραδοχές/υποθέσεις, όπως προσδιορίζεται στον πίνακα 1 του τμήματος Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX):

- Εκτίμηση της βελτίωσης της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση·

Με βάση τις παραδοχές αυτές εκτιμάται ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ συνέβαλε στη χορήγηση πρόσθετου όγκου δανείων ύψους άνω των 13 δις EUR.

3.1.5. Κρατικές ενισχύσεις

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διασφάλιση ότι τα προγράμματα εγγυήσεων ή δανείων των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων είναι σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Κάθε ενδιάμεσος χρηματοπιστωτικός φορέας υποχρεούται εκ του νόμου να υπογράψει δήλωση για το ισχύον καθεστώς κρατικών ενισχύσεων και οι σχετικοί κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων μνημονεύονται αναλυτικά στις συμφωνίες μεταξύ του ΕΤΕ και των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων.

3.1.6. Καθαρές πληρωμές για ενεργοποιήσεις εγγυήσεων και ανακτήσεις ζημιών

Έως τις 31.12.2006 είχαν καταβληθεί περισσότερα από 40 εκατομμύρια EUR, ποσό που αντιστοιχεί στο μερίδιο καθαρών ζημιών του ΕΤΕ για αθετήσεις δανείων[14]. Το σωρευτικό ποσό των πληρωμών εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλό σε σύγκριση με το σωρευτικό όγκο των πιστώσεων υποχρεώσεων του ΕΤΕ, στο παρόν στάδιο του κύκλου εφαρμογής. Ωστόσο, επειδή η περίοδος ισχύος του μηχανισμού λήγει μόνο στις 31/12/2016 και λόγω της διάρκειας ισχύος των εγγυήσεων δανείου, το μέγεθος των ζημιών είναι πιθανό να φανεί καλύτερα στο μέλλον.

Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) περιλαμβάνεται σύνοψη των καθαρών ενεργοποιήσεων εγγυήσεων και ανακτήσεων ζημιών:

Πίνακας 2: Ενεργοποιήσεις εγγυήσεων και ανακτήσεις ζημιών

Από το 2007 και εξής πιθανές μειώσεις των ανώτατων ποσών θα οδηγήσουν σε αποδεσμεύσεις ή σε ανακτήσεις ζημιών στο γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ.

3.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς

Έως τις 31.12.2006 είχαν υπογραφεί 51 συμβάσεις με 46 ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς, σε 26 από τα 27 κράτη μέλη (δηλαδή όλα εκτός του Λουξεμβούργου[15]) καθώς και στην Τουρκία και στη Νορβηγία. Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται επισκόπηση ανά θυρίδα και χώρα :

- Πίνακας 3: Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς

3.3. Δικαιούχοι ΜΜΕ

Η έγκριση των έργων στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος άρχισε το Μάιο του 2002. Ο αριθμός των τελικών δικαιούχων αυξήθηκε σταδιακά φθάνοντας στα τέλη του 2006 τις 194 000 ΜΜΕ[16] (εκ των οποίων σχεδόν 163 000 στο πλαίσιο της θυρίδας εγγυήσεων δανείων). Στα τέλη του 2005 ο αριθμός των δικαιούχων ΜΜΕ ήταν σχεδόν 111 100.

Στα τμήματα Ι και ΙΙ του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται επισκόπηση των δικαιούχων ΜΜΕ ανά χώρα:

- Πίνακας 4: Δικαιούχοι ΜΜΕ – Κατανομή ανά χώρα

- Χάρτης 3: Δικαιούχοι ΜΜΕ ανά χώρα (συμπεριλαμβανομένων στοιχείων από το μηχανισμό εκκίνησης EΜΤ)

Στοιχεία σχετικά με την απασχόληση διατίθενται την ημέρα χορήγησης του δανείου[17]. Έως τα τέλη του 2006 σχεδόν 990 000 άτομα απασχολούνταν σε επιχειρήσεις που ελάμβαναν εγγυήσεις μέσω των θυρίδων του μηχανισμού εγγυήσεων υπέρ των επιχειρήσεων[18]. Το 2005 κατά τη χορήγηση του δανείου τα άτομα που ήταν εγγεγραμμένα ως μισθωτοί ήταν 620 000, έναντι 328 000 το 2004. Η αύξηση της συνολικής απασχόλησης οφείλεται κυρίως στο μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων ΜΜΕ.

Οι τελικοί δικαιούχοι που απασχολούν έως 10 μισθωτούς αντιστοιχούν σε ποσοστό άνω του 91% (177 625) του συνολικού αριθμού ΜΜΕ που είχαν ωφεληθεί από το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ[19].

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση της κατανομής των ΜΜΕ ανά τάξη μεγέθους στο πλαίσιο του μηχανισμού με την κατανομή των ΜΜΕ στην ΕΕ γενικά. Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες στατιστικές, το 91,4 % των ΜΜΕ στην ΕΕ είναι μικροεπιχειρήσεις (0-9 υπάλληλοι), το 7,3 % είναι μικρές επιχειρήσεις (10-49) και το 1,1% είναι επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους (50-249)[20]. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει σαφώς ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ επικεντρώνεται κατ’ εξοχήν στις πολύ μικρές επιχειρήσεις και σε επιχειρήσεις που βρίσκονται στη φάση εκκίνησης .

Στο τμήμα I του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) οι επιχειρήσεις ταξινομούνται ανά τάξη μεγέθους:

- Πίνακας 5: Δικαιούχοι ΜΜΕ – Κατανομή ανά χώρα και τάξη μεγέθους

Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX)παρέχεται επίσης κατανομή ανά τομέα, σύμφωνα με την ταξινόμηση της NACE, για ολόκληρο το μηχανισμό και ανά θυρίδα.

- Διάγραμμα 3: Δικαιούχοι ΜΜΕ – Κατανομή ανά τομέα

Οι συνολικές επενδύσεις που έτυχαν στήριξης από το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ανήλθαν σε περισσότερα από 23 δισεκατομμύρια EUR στα τέλη του 2006, και η θυρίδα εγγυήσεων δανείων είχε το υψηλότερο μερίδιο με μεγάλη διαφορά. Συγκριτικά, στα τέλη του 2005 ο όγκος τους ήταν περίπου 16 δισεκατομμύρια EUR. Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται σχετική επισκόπηση:

- Πίνακας 6: Όγκος επενδύσεων ανά θυρίδα

Επικαιροποίηση 2007 (χάρη σύγκρισης παρέχονται και τα αριθμητικά στοιχεία του 2006)

Σωρευτικά αριθμητικά στοιχεία στις | Αριθμός δικαιούχων ΜΜΕ | Αριθμός μισθωτών σε δικαιούχους ΜΜΕ | Εκτιμώμενο ύψος δανείων που έτυχαν στήριξης σε εκατ. EUR | Εκτιμώμενος όγκος επενδύσεων σε εκατ. EUR | Καθαρές ενεργοποιήσεις εγγυήσεων σε εκατ. EUR |

31.12.2006 | 193 790 | 989 773 | 17 449,3 | 23 383,6 | 40,0 |

31.12.2007 | 233 345 | 1 169 389 | 17 937,6 | 27 916,1 | 70,5 |

4. Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ

4.1. Δημοσιονομική κατάσταση

Το 2006 σημειώθηκε σημαντική πρόοδος, κυρίως λόγω της ανάκαμψης που γνώρισε η αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων από το 2005 και μετά. Σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε από την «Ευρωπαϊκή Ένωση Ιδιωτικών Μετοχικών και Επιχειρηματικών Κεφαλαίων (EVCA)», το 2006 αποτέλεσε άλλο ένα έτος σταθμό για τον ευρωπαϊκό κλάδο ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων με έντονη κινητοποίηση κεφαλαίων και αύξηση των επενδύσεων [21]»

Το 2006 η Επιτροπή ενέκρινε τις περισσότερες επενδύσεις από ό,τι σε ολόκληρη την περίοδο ισχύος του προγράμματος, χάρη κυρίως στις ευνοϊκές συνθήκες που επικράτησαν στην αγορά. Πράγματι, οι επενδύσεις που εγκρίθηκαν το 2006 ήταν υψηλότερες από όλες τις επενδύσεις που είχαν εγκριθεί από το 2002 και εξής.

Στις 31.12.2005, οι δημοσιονομικοί πόροι που διατέθηκαν από το μηχανισμό εκκίνησης του ΕΜΤ ανήλθαν σε 220 εκατομμύρια EUR , ποσό που αντιπροσωπεύει το 43 % του προϋπολογισμού του πολυετούς προγράμματος. Όλα τα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαίσιο του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ είχαν απορροφηθεί έως τα τέλη του 2006.

Ο συνολικός προϋπολογισμός καλύπτει το πλήρες κόστος του μηχανισμού, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων (ΕΚ), των εξόδων διαχείρισης του ΕΤΕ και άλλων επιλέξιμων δαπανών. Από το σύνολο αυτό, 201,1 εκατομμύρια EUR δεσμεύτηκαν σε ταμεία ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων των έργων που είχαν ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή και εκείνων που επρόκειτο να εγκριθούν κατά το 2007[22].

Λαμβανομένων υπόψη των εσόδων από ταμεία ΕΚ (επιστροφές και μερίσματα) το 2006, που ανήλθαν περίπου σε 1,4 εκατομμύρια EUR, οι σωρευτικές εισπράξεις από ταμεία ΕΚ στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος ανήλθαν σχεδόν σε 1,6 εκατ. EUR έως τα τέλη του 2006, έναντι μόνο 154 000 EUR περίπου στα τέλη του 2005. Αυτό το σχετικά χαμηλό ύψος των εσόδων, σε σύγκριση με το ποσό που εκταμιεύθηκε για τα ταμεία ΕΚ (σχεδόν 30 εκατομμύρια EUR), οφείλεται στο γεγονός ότι τα περισσότερα από τα κονδύλια αυτά δεν έχουν ακόμη εισέλθει σε περίοδο απο-επένδυσης και για το λόγο αυτό έχουν γίνει πολύ λίγες έξοδοι. Ωστόσο, το ύψος των εσόδων αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά κατά τα προσεχή έτη, όταν τα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων θα εισέλθουν σε περίοδο από-επένδυσης. Όσον αφορά το μηχανισμό εκκίνησης του EΜΤ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση (1998-2000), από τα 94 εκατομμύρια EUR που διατέθηκαν συνολικά σε ταμεία ΕΚ, στα τέλη του 2006 είχαν ήδη αποπληρωθεί 46 εκατομμύρια EUR.

Επιπλέον των εσόδων από ταμεία ΕΚ, οι σωρευμένοι τόκοι και λοιπά έσοδα ανήλθαν σε 4,3 εκατομμύρια EUR, με αποτέλεσμα να αυξηθούν συνολικά τα έσοδα στα τέλη του 2006 στα 5,9 εκατομμύρια EUR. Βλέπε επίσης:

- Πίνακα A (στο τμήμα 2.1): Χρηματοδοτικά μέσα πολυετούς προγράμματος – Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

Πρόσθετα στοιχεία παρέχονται στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX):

- Διάγραμμα 4: Σωρευτική εξέλιξη των ενεργειών του ΕΤΕ (ανά έτος), συμπεριλαμβανομένων των συνολικών εκταμιεύσεων σε ταμεία ΕΚ, συνολικού ύψους 38 εκατομμυρίων EUR περίπου.

4.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς

Το 2006 εγκρίθηκαν 12 νέες επενδύσεις σε ταμεία ΕΚ (από τις οποίες στη συνέχεια μια ακυρώθηκε). Συνολικά, στο πλαίσιο του μηχανισμού εκκίνησης EΜΤ, εγκρίθηκαν 21 επενδύσεις σε ταμεία ΕΚ σε 10 χώρες.

Τα ταμεία ΕΚ στα οποία έχει επενδύσει το ΕΤΕ αφορούν, κυρίως, επενδύσεις πρώιμης φάσης σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, όπως οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας, η μικροηλεκτρονική, το διαδίκτυο, η υγειονομική περίθαλψη και οι βιοεπιστήμες/βιοτεχνολογία. Οι επενδύσεις αυτές ακολουθούν την επενδυτική πολιτική του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ.

Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται πίνακας των ταμείων ΕΚ στα οποία έχει πραγματοποιήσει επενδύσεις το ΕΤΕ, με τη γεωγραφική τους θέση και τον τομέα-στόχο:

- Πίνακας 7: Ταμεία ΕΚ βάσει συμβατικών συμφωνιών με το ΕΤΕ

4.3. Δικαιούχοι ΜΜΕ

Έως το Δεκέμβριο του 2006, τα ταμεία ΕΚ στο πλαίσιο του μηχανισμού είχαν επενδύσει σε 73 εταιρείες χαρτοφυλακίου: τέλη 2005: 35). Τα περισσότερα από τα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων βρίσκονται ακόμη σε πρώιμη φάση των αντίστοιχων επενδυτικών περιόδων τους, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η συμπερίληψη επακριβών και οριστικών στοιχείων για την απασχόληση που συνδέεται με αυτά τα ταμεία στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών μέσων του πολυετούς προγράμματος.

Επικαιροποίηση 2007 (χάρη σύγκρισης παρέχονται και τα αριθμητικά στοιχεία του 2006)

Σωρευτικά αριθμητικά στοιχεία στις | Αριθμός δικαιούχων ΜΜΕ | Πιστώσεις υποχρεώσεων υπέρ ταμείων ΕΚ σε εκατ. EUR | Ποσό που καταβλήθηκε σε ταμεία ΕΚ σε εκατ. EUR |

31.12.2006 | 73 | 201,1 | 29,6 |

31.12.2007 | 123 | 200,5 | 62,3 |

Έτος | Έσοδα (επιστροφές και μερίσματα) σε εκατ. EUR | Τόκοι και λοιπά έσοδα σε εκατ. EUR | Σύνολο εσόδων σε εκατ. ΕUR | Σωρευτικά έσοδα σε εκατ. EUR |

2006 | 1,4* | 2,1 | 3,5 | (κατά τις 31.12) 5,9 |

2007 | 2,0 | 3,5 | 5,5** | (κατά τις 31.12) 11,4 |

* Σύμφωνα με τη νομική βάση, μετά το τέλος της περιόδου επανεπένδυσης, «τυχόν υπόλοιπα του λογαριασμού διαχείρισης, εκτός των κονδυλίων που έχουν δεσμευθεί αλλά δεν έχουν ακόμη εκταμιευθεί/επενδυθεί και των κονδυλίων που εύλογα απαιτούνται για την κάλυψη των επιλέξιμων δαπανών, όπως τα έξοδα διαχείρισης του ΕΤΕ, επιστρέφονται στο γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

** Πρόκειται για τα έσοδα που προκύπτουν μετά το τέλος της περιόδου αναλήψεων υποχρεώσεων. Μεταφέρονται στο γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ, σύμφωνα με τη νομική βάση. Συναλλαγματική ισοτιμία για τα έσοδα σε GBP και SEK στις 31.12.2007.

5. Δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια»

5.1. Δημοσιονομική κατάσταση

5.1.1. Επισκόπηση

Στις 31.12.2006, οι δημοσιονομικοί πόροι που ήταν διαθέσιμοι στο πλαίσιο της δράσης «αρχικά ίδια κεφάλαια» παρέμειναν στα 5,6 εκατομμύρια ευρώ που είχαν ήδη δεσμευθεί το 2001. Ο συνολικός προϋπολογισμός καλύπτει το πλήρες κόστος της δράσης, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων που καταβάλλονται στους δικαιούχους, των εξόδων διαχείρισης και οποιωνδήποτε άλλων επιλέξιμων δαπανών.

Το 2006 δεν εγκρίθηκαν νέα έργα. Απεναντίας, στα τέλη του 2006 ακυρώθηκαν 4 έργα[23]. Λόγω της ακύρωσης αυτής, οι καθαρές πιστώσεις υποχρεώσεων της ΕΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού αρχικών ίδιων κεφαλαίων μειώθηκε στα 200 000 EUR με αποτέλεσμα ο προϋπολογισμός που δεν χρησιμοποιήθηκε να αυξηθεί σε 5 εκατομμύρια EUR. Το ποσό αυτό που δεν χρησιμοποιήθηκε αποδεσμεύτηκε το 2007 και επιστράφηκε στο γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ.

Βλέπε επίσης:

- Πίνακα A (στο τμήμα 2.1): Χρηματοδοτικά μέσα πολυετούς προγράμματος – Δράση αρχικών ίδιων κεφαλαίων

5.1.2. Πιστώσεις υποχρεώσεων και εκταμιεύσεις

Η σωρευτική εξέλιξη του συνολικού ύψους των επιχορηγήσεων σε ταμεία ΕΚ ήταν 200.000 EUR στις 31.12.2006. Η εξέλιξη αυτή είναι σύμφωνη με το χρονοδιάγραμμα και τους όρους που καθορίζονται στις συμφωνίες επιχορήγησης, οι οποίες προβλέπουν την καταβολή των επιχορηγήσεων σε δύο δόσεις, εκ των οποίων η πρώτη είναι πληρωτέα το νωρίτερο 18 μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας και η δεύτερη (και τελευταία) το νωρίτερο 36 μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται επισκόπηση:

- Διάγραμμα 5: Σωρευτική εξέλιξη των ενεργειών του ΕΤΕ (ανά έτος).

5.2. Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς

Τα ταμεία ΕΚ που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της δράσης αρχικών ίδιων κεφαλαίων βασίζονται σε συμβατικές συμφωνίες με το ΕΤΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ. Στις 31.12.06, υπογράφηκαν τρεις συμφωνίες επιχορήγησης με δύο ταμεία ΕΚ. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στο τμήμα Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX).

- Πίνακας 8: Ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων βάσει συμβατικών συμφωνιών με το ΕΤΕ

6. Πρόγραμμα JOINT EUROPEAN VENTURE (JEV)

Στόχος του προγράμματος JEV είναι η παροχή στήριξης σε διεθνικές συμπράξεις, στις οποίες συμμετέχουν τουλάχιστον δύο ΜΜΕ από διαφορετικά κράτη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Σύμφωνα με το συμπέρασμα της αξιολόγησης της πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση o ρυθμός χρησιμοποίησης του προγράμματος JEV από την αγορά ήταν χαμηλός, ο αντίκτυπός του στη δημιουργία θέσεων εργασίας περιορισμένος και τα διοικητικά έξοδα πολύ υψηλά. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα δύο περαιτέρω αξιολογήσεων[24] το πρόγραμμα θα πρέπει να διακοπεί. Στο πλαίσιο αυτό, στις 8.12.03 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την περάτωση του προγράμματος JEV[25]. Η εν λόγω απόφαση[26] εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 21.07.2004. Από τις 29.12.2004 διακόπηκε η υποβολή νέων αιτήσεων για το πρόγραμμα JEV.

Έως τα τέλη του 2006, είχαν παραληφθεί συνολικά 323 αιτήσεις, είχαν υπογραφεί 230 συμφωνίες και είχαν διατεθεί 19,8 εκατομμύρια EUR σε έργα εκ των οποίων 9 βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Περαιτέρω πληροφορίες παρατίθενται στο τμήμα V του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX).

7. Γενικά Συμπεράσματα

Τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος αποτέλεσαν, από δημοσιονομική άποψη, τη σημαντικότερη παράμετρο του πολυετούς προγράμματος. Οι συνολικοί δημοσιονομικοί πόροι που είχαν δεσμευτεί έως το τέλος του προγράμματος για τα χρηματοδοτικά μέσα ανήλθαν σχεδόν σε 520 εκατομμύρια EUR, εκ των οποίων δεν χρησιμοποιήθηκαν μόνο 5 εκατομμύρια EUR που είχαν διατεθεί για τη δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια».

Συνολικά, εγκρίθηκαν 74 ενέργειες[27] από τα μέσα του 2002 έως τα τέλη του 2006, προϋπολογισμού ύψους 467 εκατομμυρίων EUR. Σχεδόν 194 000 ΜΜΕ ωφελήθηκαν από τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στο 1% όλων των ΜΜΕ της ΕΕ.

Επιτεύχθηκε ευρεία γεωγραφική κάλυψη με τη συμμετοχή 29 χωρών (όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ συν την Τουρκία και τη Νορβηγία) από τις 31 επιλέξιμες χώρες[28].

Η αγορά επιφύλαξε ευνοϊκή υποδοχή στο μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ. Οι θυρίδες εγγυήσεων δανείων και μικροπιστώσεων γνώρισαν ιδιαίτερη επιτυχία, επιτρέποντας στους συμμετέχοντες ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς φορείς να αυξήσουν το ύψος των χορηγούμενων δανείων και να αναλάβουν μεγαλύτερους κινδύνους. Ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ παρακολούθησε στενά τις ανάγκες της αγοράς και είχε από την αρχή σχεδιαστεί, έτσι ώστε να προσαρμόζεται εύκολα και άμεσα στις συγκεκριμένες συνθήκες αγοράς κάθε χώρας.

Ο συνολικός όγκος δανείων που υποστηρίχθηκε από το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ ήταν εξαιρετικά υψηλός. Με βάση τα ανώτατα ποσά των 262 εκατομμυρίων EUR που εγκρίθηκαν, εγγυοδοτήθηκαν δάνεια ύψους σχεδόν 17,500 εκατομμυρίων EUR.

Μετά τα διαρθρωτικά ταμεία που διαθέτουν αισθητά υψηλότερους δημοσιονομικούς πόρους και έχουν διαφορετικό προσανατολισμό, ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ είναι το σημαντικότερο πρόγραμμα της ΕΕ με τους περισσότερους τελικούς δικαιούχους ΜΜΕ.

Η εφαρμογή του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ αντιμετώπισε δυσκολίες την περίοδο 2002 έως 2003, λόγω της δυσχερούς κατάστασης στη συγκέντρωση κεφαλαίων που επικρατούσε στην αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων της ΕΕ. Η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης την περίοδο 2005 και 2006 οδήγησε σε σημαντική αύξηση της ζήτησης για τον εν λόγω μηχανισμό.

Η δράση «αρχικά ίδια κεφάλαια» γνώρισε μικρότερη επιτυχία από την προβλεπόμενη, λόγω των περιορισμών όσον αφορά τα κριτήρια επιλεξιμότητας και τις δύσκολες συνθήκες της αγοράς για τα αρχικά ίδια κεφάλαια.

Από την αξιολόγηση των μέτρων χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΕ υπέρ των ΜΜΕ[29] προκύπτει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος είναι αποτελεσματικά και αποδοτικά. Η διαχείρισή τους από το ΕΤΕ θεωρήθηκε η καλύτερη δυνατή πρακτική, επειδή κατά τον τρόπο αυτό προσέγγισαν περισσότερο την αγορά. Σύμφωνα με τους αξιολογητές, τα χρηματοδοτικά μέσα διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις πηγές χρηματοδότησης σε όλη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και των χωρών όπου τα εθνικά χρηματοδοτικά μέσα είναι λιγότερο αναπτυγμένα.

Μια πιο πρόσφατη εξωτερική αξιολόγηση του πολυετούς προγράμματος[30] ενισχύει τα συμπεράσματα της αξιολόγησης των μέτρων χρηματοδοτικής συνδρομής. Η εν λόγω αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και οι εγγυήσεις εκκίνησης του ΕΜΤ συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων ως μέσων δημόσιας πολιτικής για την ενίσχυση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση. Οι αξιολογητές θεωρούν ότι τα χρηματοδοτικά μέσα εφαρμόζονται αποτελεσματικά μέσω της "αλυσίδας" που απαρτίζεται από τη Γενική Διεύθυνση Επιχειρήσεων, τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ). Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι η κατάλληλη προσέγγιση είναι αυτή που προβλέπει διαφορετική αντιμετώπιση κατά περίπτωση: τα επιχειρηματικά κεφάλαια και τα μέσα εγγυοδοσίας μπορούν να προσαρμόζονται στις διαφορετικές και εξελισσόμενες συνθήκες της αγοράς.

Προκειμένου να διεξαχθεί εκ των υστέρων αξιολόγηση του πολυετούς προγράμματος σε συνδυασμό με την ενδιάμεση αξιολόγηση του ειδικού «προγράμματος για την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία» που θα το διαδεχθεί. Η εν λόγω αξιολόγηση, στην οποία θα αναλύονται τα αποτελέσματα και ο αντίκτυπος του πολυετούς προγράμματος, προβλέπεται να ολοκληρωθεί το Δεκέμβριο του 2008.

Συνολικά, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος συνέβαλαν στην κάλυψη ορισμένων κενών και αδυναμιών των κεφαλαιαγορών για τις εταιρείες που βρίσκονται στη φάση εκκίνησης και τις ΜΜΕ. Γενικά, τα χρηματοδοτικά μέσα του πολυετούς προγράμματος επέτυχαν το στόχο τους να βελτιώσουν το χρηματοπιστωτικό περιβάλλον των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και ειδικότερα των ΜΜΕ.

Τα χρηματοδοτικά μέσα εφαρμόστηκαν σωστά και αποτελεσματικά και επέτυχαν υψηλό αποτέλεσμα μόχλευσης. Επέτρεψαν τη συγκέντρωση συμπληρωματικών χρημάτων και παρείχαν στήριξη σε σημαντικό αριθμό ΜΜΕ.

Tο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007 έως 2013) , που διαδέχεται το πολυετές πρόγραμμα, αποτελεί συνεκτική απάντηση στους στόχους της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Η νομική βάση για το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία άρχισε να ισχύει στις 29 Νοεμβρίου 2006[31].

Στο τμήμα V του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX) παρέχεται σύντομη περιγραφή σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία.

[1] Απόφαση 2000/819/EΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 333 της 29.12.2000, σ. 84) που εκδόθηκε στις 20.12.2000, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 593/2004/ΕΚ της 21ης Ιουλίου 2004 (ΕΕ L 268 της 16.8.2004, σ. 4) και 1776/2005/EΚ της 28ης Σεπτεμβρίου 2005 (ΕΕ L 289 της 3.11.2005, σ. 14) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

[2] ΕΕ L 155 της 29.05.1998, σ. 43.

[3] Στις 10.12.2001, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2001) 3973 σχετικά με την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων του πολυετούς προγράμματος. Εν συνεχεία, στις 18.12.2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψε με το ΕΤΕ τις συμφωνίες καταπίστευσης και διαχείρισης για τις εγγυήσεις εκκίνησης του ΕΜΤ, το μηχανισμό εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ και τη δράση αρχικών ίδιων κεφαλαίων. Αυτές οι συμφωνίες αναθεωρήθηκαν στις 22.12.2005 προκειμένου να συνεκτιμηθεί η παράταση του πολυετούς προγράμματος.

[4] Όπως προβλέπεται στην απόφαση 2000/819/EΚ του Συμβουλίου, άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο δ).

[5] Σύμφωνα με δήλωση που περιέχεται στην: Εξωτερική αξιολόγηση του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) 2004, σ.52.

[6] Αυτό το ποσό που δεν χρησιμοποιήθηκε αποδεσμεύθηκε το 2007.

[7] Αντιστοιχεί στα έργα που ενέκρινε η Επιτροπή και τα οποία δεν ακυρώθηκαν.

[8] Περιλαμβάνει ανώτατο όριο ύψους 261, 6 εκατομμυρίων EUR (βλέπε πίνακα 1 του τμήματος Ι του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2008)XXX)).

[9] Ο υπολογισμός του αποθεματικού έγινε με βάση το σύνολο των δημοσιονομικών πιστώσεων που είχαν δεσμευτεί. Το 2007 αποδεσμεύτηκαν ορισμένα ποσά, με αποτέλεσμα το αποθεματικό να φθάσει τα 0,145 εκατομμύρια EUR. Έως τα τέλη του 2007 είχαν χρησιμοποιηθεί μόνο 15 600 EUR.

[10] Το ποσό των 5 εκατομμυρίων EUR που δεν χρησιμοποιήθηκε αποδεσμεύτηκε το 2007.

[11] Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία, είναι δυνατό να μην καλυφθεί εξ ολοκλήρου το ανώτατο όριο. Στην περίπτωση αυτή, η σχέση κόστους-ωφέλειας του μέσου θα είναι ακόμη καλύτερη.

[12] Σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ, σημείο II.Ζ. της απόφασης 2000/819/ΕΚ του Συμβουλίου, «οι τόκοι που αποδίδει ο λογαριασμός διαχείρισης προστίθενται στους πόρους του μηχανισμού».

[13] Συμπεριλαμβανομένων των έργων που είχαν εγκριθεί και των οποίων η υπογραφή προβλεπόταν για τις αρχές του 2007.

[14] Καθαρές ζημίες: ενεργοποιήσεις εγγυήσεων μείον ανακτήσεις.

[15] Το Λουξεμβούργο έχει υπογράψει συμφωνία στο πλαίσιο του μηχανισμού εκκίνησης του ΕΜΤ.

[16] Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο συνολικό αριθμό χρηματοοικονομικών δικαιούχων που έλαβαν δάνεια/εγγυήσεων από ταμεία που λειτουργούν στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων του ΕΜΤ.

[17] Μερικές αναλύσεις που βασίζονται σε δείγμα δείχνουν ότι η απασχόληση στο τέλος του έτους είναι πιθανό να αυξηθεί κατά 20% περίπου.

[18] Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο στην απασχόληση των δανείων για τα οποία παρέχονται εγγυήσεις.

[19] Εξ ορισμού, όλες οι επιχειρήσεις που ωφελούνται από τη θυρίδα μικροπιστώσεων (30,552) απασχολούν κατ’ ανώτατο όριο έως 10 μισθωτούς.

[20] Πηγή: Eurostat. Μόνο το 0,2% είναι μεγάλες επιχειρήσεις. Βλέπε: Eurostat: European business – Facts and figures, έκδοση 2006, σ.22· όσον αφορά την εμπορική μη χρηματοοικονομική οικονομία,, το 2004 ήταν εγγεγραμμένες στην ΕΕ-27 18,8 εκατομμύρια επιχειρήσεις, από τις οποίες περίπου 18,76 εκατομμύρια ήταν ΜME (με λιγότερους από 250 μισθωτούς).

[21] EVCA [et al.]: European private equity: Strong 2006 performance drives increased allocation, Ανακοίνωση Τύπου, Bρυξέλλες, 13 Μαρτίου 2007.

[22] Οι πιστώσεις υποχρεώσεων για τα έργα που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί ανέρχονται σε 44,03 εκατομμύρια EUR.

[23] Στην περίπτωση του ενός από αυτά δεν πληρούνταν τα κριτήρια επιλεξιμότητας ενώ τα άλλα τρία αποσύρθηκαν.

[24] ‘Strategic Evaluation of EC Financial Assistance Schemes for SMEs’, Deloitte and Touche, 2003; ‘Final Evaluation of the Multiannual programme for enterprise and Entrepreneurship (2001-2005)’, Infyde, 2004.

[25] COM(2003) 758 τελικό.

[26] Απόφαση 593/2004/EK.

[27] και οι οποίες δεν ακυρώθηκαν

[28] Μόνο η Ισλανδία και το Λιχτενστάιν δεν καλύφθηκαν.

[29] The Strategic Evaluation of the EC Financial Assistance Schemes for SMEs, έκθεση της Deloitte &Touche για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού), Δεκέμβριος 2003.

[30] Η έκθεση αξιολόγησης δημοσιεύθηκε ως έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2004) 1460 της 15.11.2004 στα αγγλικά και στα γαλλικά και δημοσιεύθηκε στους διαδικτυακούς τόπους Europa για τις επιχειρήσεις::http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/mult_entr_programme/programme_2001_2005.htm.

[31] Απόφαση αριθ. 1639/2006/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 2006, σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος-πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007 έως 2013), ΕΕ L310/15 της 9.11.2006.