ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης : Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης

ΓΔ Διεύρυνσης : Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης

ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης : Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης

ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής : Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής

ΔΣΣ : Διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης

ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης

ΕΚΤ : Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο

ΕΠ : Επιχειρησιακό πρόγραμμα

ΚΓΠ : Κοινή γεωργική πολιτική

ΜΠΒ : Μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας

BRI : Υποδομές σχετικές με την επιχειρηματική δραστηριότητα (Business Related Infrastructure)

CARDS : Κοινοτική βοήθεια για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation)

IPARD : Μέσο προενταξιακής βοήθειας για την αγροτική ανάπτυξη (Instrument for Pre-Accession Assistance in Rural Development)

ISPA : Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (Instrument for Structural Policies for Pre-Accession)

Obnova : Κροατική λέξη για την "ανασυγκρότηση"

Phare : Το κύριο προενταξιακό μέσο της ΕΕ κατά την περίοδο 1989-2006

Sapard : Ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development)

USKOK : Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος

ΣΥΝΟΨΗ

I. Ένας από τους βασικούς στόχους της προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ προς την Κροατία (150 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από το 2007) είναι η συμβολή στην ανάπτυξη των διοικητικών ικανοτήτων της χώρας, προκειμένου αυτή να μπορέσει να διαχειριστεί την πολύ σημαντική χρηματοδότηση που θα λάβει από την ΕΕ μετά την ένταξη, ιδίως από τα ευρωπαϊκά γεωργικά ταμεία, τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής.

II. Στόχος του ελέγχου ήταν να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της βοήθειας της ΕΕ, από την άποψη τόσο της συνάφειας όσο και των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων.

III. Μετά τις διευρύνσεις του 2004 και του 2007, η Επιτροπή ανέπτυξε νέες προσεγγίσεις για τη βελτίωση του πλαισίου παροχής βοήθειας. Αφενός μεν οι διαδικασίες προγραμματισμού είναι σχεδιασμένες κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι τηρούνται οι προτεραιότητες ανάπτυξης ικανοτήτων, αφετέρου δε τα σχέδια που εξέτασε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην Κροατία κρίθηκαν ιδιαίτερα συναφή. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων στον τομέα της σύναψης συμβάσεων, καθώς και των ικανοτήτων των περιφερειακών και τοπικών αρχών.

IV. Όσον αφορά τα αποτελέσματα, η βοήθεια της ΕΕ συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της ικανότητας της Κροατίας να διαχειριστεί τη μετενταξιακή χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω της μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής. Ωστόσο, η εκτέλεση της βοήθειας καθυστέρησε και ορισμένα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα των σχεδίων δεν έχουν εξασφαλιστεί ακόμη. Στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, η μάθηση διά της πρακτικής εφαρμογής υπήρξε ιδιαίτερα χρήσιμη, παρότι η επικέντρωση στην ανάπτυξη μεγάλων έργων υποδομής απέβη εις βάρος της ανάπτυξης άλλων έργων, ιδίως σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Όσον αφορά τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης, η απορρόφηση κονδυλίων υπήρξε χαμηλή και η πρόοδος ως προς την ανάπτυξη ικανοτήτων μέτρια. Ελήφθησαν ορισμένα σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση του φορέα που είναι αρμόδιος για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις προς αντιμετώπιση.

V. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ συμβάλλει σημαντικά στην υποστήριξη της Κροατίας κατά την προετοιμασία της για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ μετά την ένταξη, μέχρι στιγμής ωστόσο ήταν μόνο μερικώς επιτυχής. Διατυπώνονται συστάσεις στις οποίες προσδιορίζονται οι τομείς στους οποίους απαιτείται ιδιαίτερα η παροχή πρόσθετης βοήθειας για την επίτευξη περαιτέρω προόδου ως προς την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη διαχείριση τόσο των προενταξιακών όσο και των μετενταξιακών κονδυλίων, και οι οποίοι είναι πιθανόν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς άλλες χώρες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΛΑΙΣΙΟ

1. Τον Ιούνιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira αποφάσισε, στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΔΣΣ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να έχουν προοπτική ένταξης στην ΕΕ. Η Κροατία υπέβαλε αίτηση για ένταξη στην ΕΕ το 2003 και, τον Ιούνιο του 2004, το Συμβούλιο της απέδωσε το καθεστώς της υποψήφιας χώρας. Το 2006 και το 2008 συνήφθησαν εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθόρισε τους τομείς προτεραιότητας στους οποίους θεωρούσε ότι η Κροατία έπρεπε να σημειώσει πρόοδο πριν από την προσχώρηση.

2. Όπως και οι άλλες υποψήφιες χώρες, προκειμένου να ενταχθεί στην ΕΕ, η Κροατία πρέπει να πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης [1], να αποδεχθεί το σύνολο του νομικού πλαισίου της ΕΕ, που είναι γνωστό ως κοινοτικό κεκτημένο [2], και να ενσωματώσει το δίκαιο της ΕΕ στην εθνική της νομοθεσία. Για τη διευκόλυνση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, το κοινοτικό κεκτημένο υποδιαιρείται σε κεφάλαια πολιτικής της ΕΕ (βλέπε παράρτημα I). Οι διαπραγματεύσεις όσον αφορά τα διάφορα κεφάλαια δεν περιορίζονται σε κανονιστικές και νομοθετικές πτυχές, αλλά καλύπτουν επίσης τη δημιουργία των αναγκαίων διοικητικών δομών και την επιτυγχανόμενη πρόοδο ως προς την ανάπτυξη της διαχειριστικής ικανότητας των εν λόγω δομών.

3. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις άρχισαν επίσημα στις 3 Οκτωβρίου 2005. Οι ανά κεφάλαιο διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της ΕΕ άρχισαν τον Ιούνιο του 2006 και ολοκληρώθηκαν με την υπουργική διάσκεψη προσχώρησης της 30ής Ιουνίου 2011. Όπως ορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2011, η συνθήκη προσχώρησης πρέπει να υπογραφεί έως το τέλος του 2011 [3]. Όπως συμφωνήθηκε μεταξύ των κρατών μελών, η ημερομηνία-στόχος για την προσχώρηση της Κροατίας στην ΕΕ είναι η 1η Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ

4. Σκοπός της προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ είναι η υποστήριξη της υιοθέτησης και της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου, καθώς και η παροχή συνδρομής στις υποψήφιες χώρες ώστε αυτές να ενισχύσουν τις διοικητικές τους ικανότητες ενόψει της διαχείρισης των μεγαλύτερων ποσών χρηματοδότησης από την ΕΕ που θα τεθούν στη διάθεσή τους μόλις καταστούν κράτη μέλη. Η Επιτροπή ακολουθεί δύο συμπληρωματικές προσεγγίσεις για την ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων. Πρώτον, χρηματοδοτεί άμεσα δραστηριότητες όπως τη θεσμική ανάπτυξη, τη δημιουργία συστημάτων διαχείρισης και την κατάρτιση. Δεύτερον, στηρίζει επίσης την ανάπτυξη ικανοτήτων μέσω προγραμμάτων χρηματοδότησης παρόμοιων με εκείνα που προβλέπονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, προκειμένου να παράσχει τη δυνατότητα στις υποψήφιες χώρες να "διδαχθούν μέσω πρακτικής εξάσκησης", καθώς θα εφαρμόζουν τέτοια προγράμματα πριν από την ένταξή τους.

5. Από το 2001 η Επιτροπή παρέχει προενταξιακή βοήθεια στην Κροατία στο πλαίσιο διαφόρων μέσων (βλέπε γράφημα 1) [4]. Αρχικά, η βοήθεια παρασχέθηκε μέσω του προγράμματος κοινοτικής βοήθειας για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση (CARDS). Το πρόγραμμα Phare, το κύριο προενταξιακό μέσο της Επιτροπής, εισήχθη στην Κροατία το 2005. Συμπληρώθηκε από το μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ISPA), πρόδρομο του Ταμείου Συνοχής της ΕΕ, το οποίο χρηματοδοτεί έργα στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος, και από το ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (Sapard), το οποίο ομοίως προοριζόταν να αποτελέσει τον πρόδρομο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ). Από το 2007 οι τρεις αυτοί μηχανισμοί αντικαταστάθηκαν από τον μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ), ο οποίος παρέχει χρηματοδότηση ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ περίπου ετησίως μέσω πέντε συνιστωσών (βλέπε πίνακα 1). Μετά την ένταξη στην ΕΕ, η χρηματοδότηση προς την Κροατία θα αυξηθεί σημαντικά.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΠΒ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2013 (ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΥΡΩ)

Πηγή: COM(2009) 543 τελικό της 14ης Οκτωβρίου 2009 — Μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ) — Πολυετές ενδεικτικό δημοσιονομικό πλαίσιο για τη διετία 2011-2013.

Συνιστώσα | I. Βοήθεια κατά τη μεταβατική περίοδο και θεσμική ανάπτυξη | II. Διασυνοριακή συνεργασία | III. Περιφερειακή ανάπτυξη | IV. Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων | V. Αγροτική ανάπτυξη | Σύνολο |

Σύνολο (2007-2013) | 299 | 105 | 379 | 104 | 184 | 1071 |

ΓΡΑΦΗΜΑ 1

ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

6. Η βοήθεια της ΕΕ προς την Κροατία σχεδιάζεται από την Επιτροπή σε συνεργασία με τις κροατικές αρχές. Οι εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση και το εθνικό πρόγραμμα για την ένταξη της Κροατίας στην ΕΕ αποτελούν τα βασικά στοιχεία του πολιτικού πλαισίου της βοήθειας. Η χρηματοδότηση από την ΕΕ διατίθεται στις προτεραιότητες για την παροχή βοήθειας, όπως αυτές καθορίζονται στα πολυετή προγράμματα ενδεικτικού σχεδιασμού (MIPD) τα οποία καταρτίζονται από την Επιτροπή σε στενή συνεννόηση με τις εθνικές αρχές. Οι κροατικές αρχές εκπονούν σχετικές προτάσεις σχεδίων και, σε συνεργασία με την Επιτροπή, καταρτίζουν έναν περιορισμένο κατάλογο προτάσεων και επεξεργάζονται τις προτάσεις αυτές που θα καταστούν ώριμα σχέδια έτοιμα προς υλοποίηση. Γενικά, απαιτείται τα σχέδια να ολοκληρώνονται εντός χρονοδιαγράμματος τριών ή τεσσάρων ετών. Υλοποιούνται μέσω καθεστώτων επιχορηγήσεων, συμβάσεων (για υπηρεσίες, προμήθειες ή δημόσια έργα) ή συμφώνων αδελφοποίησης [5]. Όσον αφορά τη βοήθεια στο πλαίσιο του μέσου προενταξιακής βοήθειας για την αγροτική ανάπτυξη (IPARD), τα σχέδια επιλέγονται αποκλειστικά από την αρμόδια υπηρεσία της Κροατίας.

7. Η διαχείριση της βοήθειας της ΕΕ προς την Κροατία πραγματοποιείται με τρεις τρόπους. Στο πλαίσιο του προγράμματος CARDS, η διαχείριση ασκείτο κυρίως σε κεντρικό επίπεδο από την Επιτροπή. Ωστόσο, για τα πλέον πρόσφατα μέσα, η Επιτροπή έχει εκχωρήσει διαχειριστικές αρμοδιότητες σε διαπιστευμένες κροατικές αρχές αρμόδιες για τη διαχείριση της χρηματοδότησης της ΕΕ [6], με την επιφύλαξη της διενέργειας των προληπτικών ελέγχων όσον αφορά την προκήρυξη διαγωνισμών και τη σύναψη συμβάσεων από την αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Κροατία (αποκεντρωμένη διαχείριση με προληπτικούς ελέγχους). Ο τρίτος —και περισσότερο προηγμένος— τρόπος διαχείρισης εφαρμόζεται όταν η Επιτροπή εκτιμά ότι οι εθνικές αρχές διαθέτουν επαρκείς ικανότητες προκειμένου να διαχειριστούν τη βοήθεια της ΕΕ χωρίς τη διενέργεια προληπτικών ελέγχων από την αντιπροσωπεία της ΕΕ (αποκεντρωμένη διαχείριση χωρίς προληπτικούς ελέγχους). Αυτός ο τρόπος διαχείρισης είναι εκείνος που αντιστοιχεί περισσότερο στον τρόπο διαχείρισης της χρηματοδότησης της ΕΕ μετά την ένταξη, ωστόσο, στους περισσότερους τομείς η Επιτροπή δεν έχει εγκρίνει ακόμη την εφαρμογή του [7]. Στο παράρτημα II περιγράφονται οι διαφορετικοί τρόποι διαχείρισης ανά μέσο και συνιστώσα.

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

8. Ο έλεγχος διενεργήθηκε στο διάστημα από τον Ιούνιο του 2010 έως τον Ιούνιο του 2011. Ο στόχος του ήταν να δοθεί απάντηση στο ακόλουθο συνολικό ερώτημα:

"Ήταν αποτελεσματική η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς την Κροατία για τη στήριξη της χώρας στην προετοιμασία της για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ μετά την ένταξη;"

Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στους ακόλουθους δύο βασικούς τομείς:

α) Σχεδίασε η Επιτροπή τη βοήθεια της ΕΕ κατά τρόπο ο οποίος βοηθά ικανοποιητικά την Κροατία να προετοιμαστεί για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ μετά την ένταξη;

β) Απέφεραν τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα όσον αφορά την ενίσχυση της ικανότητας της Κροατίας να διαχειριστεί τα κονδύλια της ΕΕ;

9. Επιδίωξη του ελέγχου δεν ήταν να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα της βοήθειας της ΕΕ για τη στήριξη της Κροατίας όσον αφορά την υιοθέτηση και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου. Επίσης, σκοπός του ελέγχου δεν ήταν να αξιολογήσει συνολικά την ετοιμότητα της Κροατίας να ενταχθεί στην ΕΕ.

10. Οι διαπιστώσεις του ελέγχου βασίζονται:

α) σε ανάλυση των εγγράφων που σχετίζονται με τον προγραμματισμό και την εφαρμογή της προενταξιακής βοήθειας·

β) στον έλεγχο δείγματος 16 σχεδίων τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από τις συνιστώσες I, III και IV του ΜΠΒ, καθώς και από τους προηγούμενους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς CARDS, Phare, ISPA και Sapard (βλέπε παράρτημα III). Η συνολική αξία της βοήθειας της ΕΕ προς τα εν λόγω σχέδια ανήλθε σε 96,6 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι περίπου στο 11 % της συνολικής χρηματοδότησης κατά την περίοδο αναφοράς του ελέγχου [8]. Τα σχέδια αξιολογήθηκαν βάσει τεκμηρίωσης, συνεντεύξεων και επιτόπιων επισκέψεων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2010 σε οκτώ εξ αυτών·

γ) σε συνεντεύξεις με υπαλλήλους της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και στο Ζάγκρεμπ·

δ) σε συνεντεύξεις με τα υπουργεία, τις υπηρεσίες και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές της Κροατίας που εμπλέκονται στη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ στις πόλεις Σλαβόνσκι Μπροντ, Σπλιτ, Τόβαρνικ, Βινκόβτσι, Ζαντάρ και Ζάγκρεμπ.

ΧΑΡΤΗΣ

ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Eurostat.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΡΘΑ ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΔΙΔΑΓΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΕΙΣ, ΘΕΣΠΙΣΤΗΚΕ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

11. Κατά τον σχεδιασμό του πλαισίου για τη διαχείριση των προενταξιακών κονδυλίων, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από προηγούμενες διευρύνσεις. Έτσι, η θέσπιση του ΜΠΒ το 2007 συνένωσε όλες τις μορφές προενταξιακής οικονομικής βοήθειας σε έναν μηχανισμό αντί της διασποράς τους σε τρία διαφορετικά μέσα (Phare, ISPA και Sapard), όπως συνέβαινε προηγουμένως. Αυτό διευκόλυνε σημαντικά τον σχεδιασμό της βοήθειας της ΕΕ.

12. Πριν από τον ΜΠΒ, χωριστοί μηχανισμοί ρύθμιζαν τον συντονισμό των διαφόρων μέσων, αλλά με τον ΜΠΒ δημιουργήθηκε ένα συνεκτικότερο σύστημα για τον συντονισμό του σχεδιασμού των δραστηριοτήτων ανάπτυξης ικανοτήτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Στην Επιτροπή, η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης (ΓΔ Διεύρυνσης) έχει αναλάβει τον πρώτο ρόλο για τον συντονισμό της βοήθειας του ΜΠΒ μαζί με τρεις ακόμη Γενικές Διευθύνσεις: τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής (ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής) για τη συνιστώσα III (περιφερειακή ανάπτυξη), τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης (ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης) για τη συνιστώσα IV (ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων) και τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης) για τη συνιστώσα V (αγροτική ανάπτυξη). Οι τέσσερις Γενικές Διευθύνσεις συντονίζουν τις δραστηριότητές τους, οι οποίες σχετίζονται με τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της βοήθειας, καθώς και με τη διαπραγμάτευση των κεφαλαίων, τόσο άτυπα όσο και μέσω επίσημων διυπηρεσιακών διαβουλεύσεων.

13. Η Επιτροπή ενίσχυσε επίσης τη σχέση μεταξύ του σχεδιασμού και της υλοποίησης της προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ, αφενός, και της διαδικασίας προενταξιακών διαπραγματεύσεων, αφετέρου. Αυτό επιτεύχθηκε με την εισαγωγή στη διαδικασία σημείων αναφοράς τα οποία πρέπει να έχουν επιτευχθεί πριν από το κλείσιμο των κεφαλαίων. Η νέα αυτή προσέγγιση εφαρμόστηκε στα κεφάλαια στα οποία υπάρχει προενταξιακή χρηματοδότηση από την ΕΕ, και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο 11 (γεωργία και αγροτική ανάπτυξη) και στο κεφάλαιο 22 (περιφερειακή πολιτική και συντονισμός των διαρθρωτικών μέσων), και είχε ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη επικέντρωση στην πρόοδο της Κροατίας όσον αφορά την ανάπτυξη των ικανοτήτων της στους συγκεκριμένους τομείς χάρις στην προενταξιακή βοήθεια από την ΕΕ. Έτσι, για παράδειγμα, στα σημεία αναφοράς του κεφαλαίου 11 περιλαμβάνεται η ικανότητα του οργανισμού πληρωμών, βασικό στοιχείο στο οποίο επικεντρώθηκε επίσης η βοήθεια της ΕΕ (βλέπε, επίσης, σημείο 37). Παρ’ όλα αυτά, αυτή η προσέγγιση με τη χρήση σημείων αναφοράς θα μπορούσε να είχε τύχει ευρύτερης εφαρμογής στην Κροατία. Για παράδειγμα, η απόκτηση επαρκών ικανοτήτων από τις κροατικές αρχές προκειμένου να τους επιτραπεί να διαχειρίζονται προενταξιακή βοήθεια, χωρίς προληπτικούς ελέγχους από την αντιπροσωπεία της ΕΕ, δεν χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς για το κεφάλαιο 22.

ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΜΠΒ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΕΔΩΣΑΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΚΡΟΑΤΙΑΣ, ΠΑΡΟΤΙ Η ΣΥΝΑΨΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΧΡΗΖΕΙ ΠΡΟΣΟΧΗΣ

14. Σημαντική αδυναμία της βοήθειας της ΕΕ για την προετοιμασία των υποψηφίων χωρών για τις διευρύνσεις του 2004 και του 2007 ήταν ότι όλα τα προγράμματα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής που χρηματοδοτήθηκαν από το PHARE ήταν ετήσια [9]. Η Κροατία επωφελήθηκε από την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο του ΜΠΒ και προβλέπει πολυετή επιχειρησιακά προγράμματα ανάλογα εκείνων που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Το γεγονός αυτό βελτίωσε τις δυνατότητες "μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής", καθιερώνοντας διαδικασίες σχεδιασμού εγγύτερες σε εκείνες που θα εφαρμόζονται μετά την ένταξη και επέτρεψε επίσης τον καλύτερο σχεδιασμό συγκεκριμένων παρεμβάσεων ανάπτυξης ικανοτήτων. Στο πλαίσιο του ΜΠΒ, η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και η ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης είχαν επίσης την ευκαιρία να παράσχουν την εμπειρογνωμοσύνη τους και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να συνδράμουν τις κροατικές αρχές στη συγκεκριμένη διαδικασία πολυετούς σχεδιασμού ευκολότερα από ό,τι κατά τις δύο προηγούμενες διευρύνσεις.

15. Ένα καθοριστικό βήμα για την καλύτερη μετενταξιακή διαχείριση της χρηματοδότησης από την Κροατία υπήρξε η καθιέρωση από την Επιτροπή προσέγγισης αυστηρότερης από εκείνη που εφαρμόστηκε για τις προηγούμενες υποψήφιες χώρες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Κροατία έχει την ικανότητα διαχείρισης της προενταξιακής χρηματοδότησής της [10]. Κεντρικό στοιχείο της προσέγγισης αυτής είναι το σύστημα σχεδιασμού το οποίο ανέπτυξε η Επιτροπή για την αξιολόγηση των αναγκών ανάπτυξης ικανοτήτων της Κροατίας και τον προσδιορισμό της βοήθειας που απαιτείται για την ικανοποίηση των αναγκών αυτών, προκειμένου να καταστεί δυνατή η καθιέρωση της αποκεντρωμένης διαχείρισης, κατ’ αρχάς με προληπτικούς ελέγχους από την αντιπροσωπεία και ακολούθως χωρίς προληπτικούς ελέγχους (βλέπε σημείο 7).

16. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη επικέντρωσης της βοήθειας στην υποστήριξη της ανάπτυξης των ικανοτήτων σύναψης συμβάσεων της Κροατίας. Από τους δημοσιονομικούς ελέγχους του Συνεδρίου, στο πλαίσιο της ετήσιας δήλωσης αξιοπιστίας σχετικά με τον προϋπολογισμό της ΕΕ, διαπιστώνεται συστηματικά ότι η σύναψη συμβάσεων αποτελεί σημαντική πηγή παρατυπιών στα κράτη μέλη της ΕΕ στον τομέα της συνοχής [11]. Όπως φαίνεται στον πίνακα 2, στο πλαίσιο των προληπτικών ελέγχων της αποκεντρωμένης διαχείρισης, η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Κροατία υποχρεώθηκε συχνά να απορρίψει τα υποβληθέντα έγγραφα, επειδή δεν συμμορφώνονταν πλήρως προς τις διαδικασίες της ΕΕ. Παρότι υπήρξε σαφής μείωση των ποσοστών απόρριψης από το 2007 έως το 2010, στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της για το 2010 η ΓΔ Διεύρυνση ανέφερε ότι τα ποσοστά παρέμεναν σχετικά υψηλά για τις πλέον περίπλοκες συμβάσεις, οι οποίες αφορούν κυρίως δημόσια έργα, λόγω της ανεπαρκούς ποιότητας της εμπειρογνωμοσύνης στον τομέα του τεχνικού ελέγχου [12] (βλέπε, επίσης, σημείο 23).

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΡΟΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (%)

Πηγή: Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων 2010 της ΓΔ ELARG.

| | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Εκθέσεις αξιολόγησης | 1η υποβολή | 60 | 22 | 20 | 14 |

Περαιτέρω υποβολές | 34 | 35 | 67 | 20 |

Συμβάσεις | 1η υποβολή | 60 | 20 | 21 | 20 |

Περαιτέρω υποβολές | 34 | 37,5 | 33 | 10 |

ΤΑ ΕΛΕΓΧΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ ΑΦΟΡΟΥΣΑΝ ΤΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ, ΜΟΛΟΝΟΤΙ ΕΩΣ ΤΩΡΑ Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΙΟΧΕΤΕΥΘΗΚΕ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΣΤΙΣ ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

17. Γενικά, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τις κροατικές αρχές, εξασφάλισε ότι προσδιορίστηκαν οι βασικές ανάγκες στον τομέα των ικανοτήτων. Υπάρχει ένας συστηματικός τρόπος προσέγγισης για την αξιολόγηση και την επικαιροποίηση των αναγκών της Κροατίας για χρηματοδότηση από την Επιτροπή: εκ των άνω προς τα κάτω, προβλεπόμενος από την εταιρική σχέση για την προσχώρηση, και εκ των κάτω προς τα άνω, με προτάσεις έργων από τους δυνητικούς δικαιούχους, κυρίως υπουργεία της Κροατίας.

18. Η βοήθεια της ΕΕ υπό μορφή συγκεκριμένων έργων συμπλήρωσε τις προσπάθειες των κροατικών αρχών να ενισχύσουν τις ικανότητες των υπουργείων και να συστήσουν ειδικά όργανα επιφορτισμένα με τη διαχείριση της μελλοντικής χρηματοδότησης της ΕΕ. Γενικά, οι ειδικοί στόχοι των 16 ελεγχθέντων έργων ήταν σε μεγάλο βαθμό σύμφωνοι προς τις προτεραιότητες ανάπτυξης ικανοτήτων που προβλέπονται στην εταιρική σχέση για την προσχώρηση. Ακόμη και όταν δεν περιλάμβαναν την άμεση ανάπτυξη ικανοτήτων μέσω συμβάσεων τεχνικής βοήθειας και αδελφοποίησης, τα έργα είχαν μια σημαντική διάσταση "μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής", η οποία παρέσχε την ευκαιρία απόκτησης πολύτιμης πρακτικής πείρας όσον αφορά τη διαχείριση της χρηματοδότησης της ΕΕ πριν από την ένταξη.

19. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, η χρηματοδότηση της Επιτροπής προοριζόταν για κροατικούς φορείς οι οποίοι θα είναι υπεύθυνοι για την υλοποίηση της βοήθειας της ΕΕ μετά την ένταξη. Ωστόσο, η βοήθεια διοχετεύθηκε σε μεγάλο βαθμό σε κεντρικούς φορείς οι οποίοι θα είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση της μετενταξιακής χρηματοδότησης και πολύ λιγότερο στο περιφερειακό επίπεδο, παρότι οι περιφερειακοί φορείς θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση της μετενταξιακής χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, υπάρχει κίνδυνος οι φορείς σε περιφερειακό επίπεδο να μη διαθέτουν επαρκή πείρα για την υλοποίηση της βοήθειας της ΕΕ κατά τον χρόνο της ένταξης [13].

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΚΡΟΑΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΗΤΑΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ, ΩΣΤΟΣΟ ΣΗΜΕΙΩΘΗΚΑΝ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΟΜΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΠΡΟΟΔΟΣ

ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Η ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

20. Στον πίνακα 3 παρουσιάζεται ο βαθμός στον οποίο οι προγραμματισμένες δαπάνες δεσμεύθηκαν και πραγματοποιήθηκαν. Τα προγράμματα Phare, ISPA και Sapard αντιμετώπισαν δυσκολίες στην εκτέλεση των κεφαλαίων σύμφωνα με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα. Στο πλαίσιο του ΜΠΒ, η αργή υλοποίηση παραμένει το πρόβλημα, ιδίως όσον αφορά τα επιχειρησιακά προγράμματα στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος (ΜΠΒ III) και το πρόγραμμα IPARD (ΜΠΒ V), με κίνδυνο την υποχρεωτική αποδέσμευση των κεφαλαίων λόγω των καθυστερήσεων αυτών [14].

21. Η έναρξη της υλοποίησης της βοήθειας της ΕΕ στην Κροατία γνώρισε πολλές καθυστερήσεις μετά τη θέσπιση των νέων μέσων. Η Κροατία κατέστη επιλέξιμη για προενταξιακή βοήθεια στο πλαίσιο των μηχανισμών Phare, ISPA και Sapard από την 1η Ιανουαρίου 2005. Ωστόσο, λόγω της αναγκαιότητας καθορισμού τομεακών στόχων οι οποίοι να αντιστοιχούν στις στρατηγικές προτεραιότητες, απαιτήθηκαν περίπου 12 μήνες για την οριστικοποίηση των συμφωνιών χρηματοδότησης για τα προγράμματα του ISPA και του Sapard και 18 μήνες για το πρόγραμμα Phare. Στην περίπτωση των προγραμμάτων του 2007 στο πλαίσιο των διαφόρων συνιστωσών του ΜΠΒ συμφωνίες χρηματοδότησης συνήφθησαν περίπου 16 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού εφαρμογής του ΜΠΒ. Αυτό οφείλεται κυρίως στον χρόνο που απαιτείται για την εκχώρηση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων πριν από την έναρξη της εκτέλεσης, μία νέα προϋπόθεση που επιβάλλει ο κανονισμός για τον ΜΠΒ.

22. Αρκετά έργα προ του ΜΠΒ τα οποία έλεγξε το Συνέδριο δεν ήταν ακόμη έτοιμα για υλοποίηση μετά την υπογραφή της συμφωνίας χρηματοδότησης. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η αναγκαία συγγραφή υποχρεώσεων ή οι τεχνικές προδιαγραφές που απαιτούνται για την προκήρυξη των διαγωνισμών δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί από τις κροατικές αρχές. Έτσι, για τις συμβάσεις που ελέγχθηκαν, ο μέσος χρόνος που μεσολάβησε από τη συμφωνία χρηματοδότησης έως την προκήρυξη του διαγωνισμού ήταν 12 μήνες. Στο πλαίσιο του ΜΠΒ παρατηρήθηκε κάποια βελτίωση, καθώς ο αντίστοιχος χρόνος μειώνεται σε οκτώ μήνες, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης των επιδόσεων στον συγκεκριμένο τομέα.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ (ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΥΡΩ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011)

Πηγή: Αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Κροατία.

Προγράμματα στην Κροατία | Προϋπολογισμός | % αναληφθέντος προϋπολογισμού | % καταβληθέντος προϋπολογισμού [9999] |

CARDS | 260 | 97 % | 92 % |

Phare | 147 | 86 % | 78 % |

ISPA | 59 | 96 % | 63 % |

Sapard | 25 | 62 % | 48 % |

ΜΠΒ I 2007 | 45 | 90 % | 57 % |

ΜΠΒ I 2008 | 42 | 27 % | 20 % |

ΜΠΒ I 2009 | 42 | 11 % | 11 % |

ΜΠΒ II 2007-2009 | 8 | 64 % | 36 % |

ΜΠΒ III 2007-2009 (εκ των οποίων) | 143 | 29 % | 7 % |

– ΕΠ Μεταφορές | 54 | 20 % | 4 % |

– Επιχειρησιακό πρόγραμμα (ΕΠ) Περιβάλλον | 54 | 25 % | 2 % |

– ΕΠ Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα | 35 | 48 % | 20 % |

ΜΠΒ IV 2007-2009 – ΕΠ Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων | 38 | 71 % | 9 % |

ΜΠΒ V 2007-2009 (IPARD) – Μέτρα 101 και 103 | 51 | 12 % | 0 % |

Σύνολο | 860 | 68 % | 55 % |

23. Μετά την προκήρυξη των διαγωνισμών παρατηρήθηκαν επίσης συχνές καθυστερήσεις λόγω των περιορισμένων ακόμη ικανοτήτων των κροατικών αρχών όσον αφορά τη διαχείριση των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων της ΕΕ (βλέπε σημείο 16). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα συχνά η αντιπροσωπεία της ΕΕ να είναι υποχρεωμένη να απορρίψει έγγραφα διαγωνισμών και συμβάσεων και να τα επιστρέψει στις κροατικές αρχές, προκειμένου να γίνουν οι αναγκαίες βελτιώσεις (βλέπε πίνακα 2). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις, οι οποίες δεν θα είχαν προκύψει εάν τα έγγραφα τεκμηρίωσης είχαν συνταχθεί σύμφωνα με τα καθορισμένα πρότυπα. Το Συνέδριο εξέτασε δείγμα 18 συμβάσεων και διαπίστωσε ότι αυτές συνήφθησαν με 10μηνη κατά μέσο καθυστέρηση σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, καθυστέρηση η οποία είναι αρκετά σημαντική, εάν ληφθεί υπόψη ότι το σύνηθες χρονοδιάγραμμα ενός σχεδίου περιορίζεται σε τρία έως τέσσερα έτη.

24. Λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών που αντιμετώπισε η Κροατία κατά την εκτέλεση της βοήθειας της ΕΕ σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η Επιτροπή παρέτεινε τις σχετικές προθεσμίες κατά ένα έτος για τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του Phare 2005, του Phare 2006 και του Sapard και κατά ένα ή δύο έτη για τα σχέδια στο πλαίσιο του ISPA. Βάσει της εμπειρίας αυτής, η Επιτροπή έθεσε μεγαλύτερες προθεσμίες για τη συνιστώσα Ι του ΜΠΒ. Ωστόσο, για τις συνιστώσες III, IV και V του ΜΠΒ, οι προθεσμίες εκταμίευσης οι οποίες βασίζονται στον κανόνα "N+3" αποτελούν σημαντική πρόκληση (βλέπε υποσημείωση 14).

25. Όπως καταδεικνύεται στις ενότητες που ακολουθούν και όσον αφορά συγκεκριμένα σχέδια (βλέπε σημεία 26 έως 47), οι καθυστερήσεις, οι οποίες προέκυψαν κυρίως εξαιτίας προβλημάτων ικανοτήτων στο πλαίσιο της κροατικής διοίκησης, περιόρισαν την πρόοδο που είχε επιτευχθεί μέσω της προενταξιακής βοήθειας όσον αφορά την ανάπτυξη των διοικητικών ικανοτήτων της Κροατίας πριν από την ένταξη. Η κατάσταση αυτή υποδεικνύει ότι υπάρχει κίνδυνος η Κροατία να μη διαθέτει την ικανότητα να απορροφήσει πλήρως, εντός των κανονιστικών προθεσμιών, τις αυξημένες πιστώσεις που θα λάβει μετά την ένταξη.

ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ: ΠΟΙΚΙΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗ "ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑ ΤΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ"

26. Κατά τον έλεγχο εξετάστηκαν οκτώ σχέδια του τύπου των διαρθρωτικών ταμείων, τα οποία σχετίζονται με τέσσερις βασικούς τομείς (βλέπε γράφημα 2). Η επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων των σχεδίων εμφάνιζε ποικιλία, εν μέρει λόγω καθυστερήσεων, και το αυτό ισχύει για τη δυνητική βιωσιμότητά τους. Κατέστη σαφές ότι οι κροατικές αρχές ωφελούνται από τη "μάθηση διά της πρακτικής εφαρμογής", αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα ικανοτήτων τα οποία χρήζουν προσοχής.

ΓΡΑΦΗΜΑ 2

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

ΑΡΚΕΤΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΧΡΗΖΟΥΝ ΑΚΟΜΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

27. Η ανεπαρκής χρήση στόχων "SMART" [15] και σχετικών δεικτών δυσχέραινε συχνά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων, ιδίως σε σχέση με τα προγράμματα επιχορηγήσεων. Παρότι, από αυτή την άποψη, τα σχέδια συνέχειας του ΜΠΒ, τα οποία εξέτασε το Συνέδριο, ήταν καλύτερα από εκείνα που είχαν υλοποιηθεί προ ΜΠΒ, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης του τρόπου αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των σχεδίων. Η Επιτροπή διαθέτει ένα καλά σχεδιασμένο σύστημα παρακολούθησης, το οποίο εφαρμόζεται από τις κροατικές αρχές, μολονότι με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι εκθέσεις παρακολούθησης έτειναν να υποτιμούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχέδια. Ενίοτε αυτά δεν είχαν υποβληθεί σε εξωτερική αξιολόγηση, ιδίως σε σχέση με τα προγράμματα επιχορηγήσεων που χρηματοδοτήθηκαν. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή σκοπός της Επιτροπής είναι να συνδυάσει την ενδιάμεση αξιολόγηση των προγραμμάτων του ΜΠΒ με την εκ των προτέρων αξιολόγηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων για τα διαρθρωτικά ταμεία. Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, καθυστερεί την ανατροφοδότηση με πληροφορίες σχετικά με πιθανές βελτιώσεις στη βοήθεια που παρέχεται σε σχέδια στο πλαίσιο του ΜΠΒ.

Η ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ ΕΙΝΑΙ ΑΒΕΒΑΙΗ

28. Το σχέδιο CARDS 2004 περιλάμβανε το πρώτο αποκεντρωμένο πρόγραμμα τύπου ΕΚΤ στην Κροατία και παρέσχε πολύτιμες εμπειρίες ανάπτυξης ικανοτήτων στις τέσσερις χώρες τις οποίες κάλυπτε [16]. Σε κάθε χώρα δημιουργήθηκε μια τοπική εταιρική σχέση για την απασχόληση, η οποία ανέλαβε ένα φάσμα δραστηριοτήτων ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων. Ωστόσο, όταν η χρηματοδότηση της ΕΕ έληξε το 2008, οι τοπικές εταιρικές σχέσεις για την απασχόληση κατέστησαν σε μεγάλο βαθμό ανενεργοί, γεγονός που έθεσε υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητά τους.

29. Η απουσία οικονομικής και άλλης στήριξης προς τις υφιστάμενες τοπικές εταιρικές σχέσεις για την απασχόληση δεν αποτελούσε θετικό οιωνό για την ανάπτυξη τοπικών εταιρικών σχέσεων για την απασχόληση σε 13 άλλες κομητείες της Κροατίας, όπως ήταν ένας από τους στόχους του σχεδίου συνέχειας του ΜΠΒ για τις τοπικές εταιρικές σχέσεις για την απασχόληση. Επιπλέον, η καθυστερημένη έναρξη ισχύος της σύμβασης παροχής υπηρεσιών που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του σχεδίου ΜΠΒ σήμαινε ότι δεν υπήρχε επαρκής χρόνος, ώστε οι σύμβουλοι που απασχολήθηκαν στο πλαίσιο της σύμβασης να βοηθήσουν στην εγκαθίδρυση τοπικών εταιρικών σχέσεων για την απασχόληση στις συγκεκριμένες κομητείες πριν από τη δρομολόγηση των προγραμμάτων επιχορηγήσεων. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι η βιωσιμότητα αποτελεί κρίσιμο ζήτημα και αξιολογεί ποιο θα ήταν το βέλτιστο πρότυπο το οποίο μπορεί να υιοθετηθεί ώστε να βελτιωθούν οι προοπτικές βιωσιμότητας των τοπικών εταιρικών σχέσεων για την απασχόληση.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

30. Τα αποτελέσματα του σχεδίου Phare 2005 για τις υποδομές που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα ήταν ποικίλα. Οι φορείς υλοποίησης μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν το σύνολο του σχετικού προϋπολογισμού, αν και με καθυστερήσεις, καθώς και να διασφαλίσουν τη δημιουργία υποδομών για κάθε επιλεγέν σχέδιο επιχορήγησης. Ωστόσο, ο έλεγχος του σχεδίου επιχορήγησης στο Benkovac (μία από τις επτά επιχορηγήσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος του Phare για τις υποδομές που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα) κατέδειξε ότι οι τοπικές αρχές δεν εξέτασαν επαρκώς τη βιωσιμότητα της υποδομής που χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ. Υπήρχαν αδυναμίες στη συντήρηση των υποδομών, δεν υπήρχε καμία στρατηγική προσέλκυσης εταιρειών·και οι υποδομές χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα.

31. Ο σχεδιασμός του σχεδίου συνέχειας του ΜΠΒ 2007 για τις υποδομές που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα έλαβε υπόψη και αξιοποίησε τις εμπειρίες από το σχέδιο του 2005. Ωστόσο, όπως και στην περίπτωση του τελευταίου, υπήρξαν καθυστερήσεις στη διαδικασία αξιολόγησης του προγράμματος επιχορηγήσεων και οι δικαιούχοι της επιχορήγησης συχνά δεν διέθεταν την ικανότητα να καταρτίσουν πλήρη τεχνική τεκμηρίωση. Τα δυνητικά οφέλη από τη μάθηση διά της πρακτικής εφαρμογής ήταν περιορισμένα, επειδή το σχέδιο δεν στόχευε άμεσα τους φορείς οι οποίοι είχαν οριστεί ως υπεύθυνοι για το μελλοντικό επιχειρησιακό σχέδιο περιφερειακής ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, η επικέντρωση στις δέκα λιγότερο ανεπτυγμένες κομητείες της Κροατίας σήμαινε ότι οι τοπικές αρχές σε άλλες κομητείες δεν επωφελήθηκαν από την ευκαιρία να διδαχθούν από την υλοποίηση προγραμμάτων επιχορηγήσεων για τις υποδομές που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα πριν από την ένταξη, παρότι θα ήταν και αυτές επιλέξιμες για χρηματοδότηση [17].

ΤΑ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΝΤΑΝ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

32. Το σχέδιο αποκατάστασης σιδηροδρομικής γραμμής στο πλαίσιο του ISPA 2005 με στόχο την αναβάθμιση 33 χιλιομέτρων τροχιάς στην κύρια σιδηροδρομική γραμμή του διευρωπαϊκού άξονα X [18] ήταν το πρώτο σχέδιο υποδομών μεταφορών, το οποίο καταρτίσtηκε και εφαρμόσtηκε σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ στην Κροατία. Επομένως, απέφερε σημαντικά οφέλη σε επίπεδο "μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής". Ξεκίνησε με δύο χρόνια καθυστέρηση σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, επειδή το σχέδιο δεν ήταν αρκετά ώριμο τότε που είχε προγραμματιστεί η έναρξη της υλοποίησής του. Ακολούθως, η απουσία ικανοτήτων στον τομέα της σύναψης συμβάσεων προκάλεσε καθυστερήσεις στη διαδικασία του διαγωνισμού. Το σιδηροδρομικό έργο του ΜΠΒ 2007, το οποίο αφορούσε εργασίες στον κύριο σιδηροδρομικό σταθμό του Ζάγκρεμπ, αντιμετώπισε επίσης καθυστερήσεις στη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, κυρίως λόγω της ελλιπούς τεκμηρίωσης για την προκήρυξη του διαγωνισμού, αν και οι καθυστερήσεις αυτές ήταν μικρότερες από εκείνες που καταγράφηκαν στο πλαίσιο του προηγούμενου σχεδίου ISPA.

33. Κατά τον επιτόπιο έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου τον Οκτώβριο του 2010, το σχέδιο ISPA τελούσε ακόμη υπό υλοποίηση, λόγω των καθυστερήσεων που είχαν προκύψει. Τα προγραμματισμένα αποτελέσματα των έργων αναμένονταν στα τέλη του 2011, αν και ο τελικός αντίκτυπός τους εξαρτάται από την υλοποίηση άλλων σιδηροδρομικών έργων στον άξονα X στην Κροατία και σε γειτονικές χώρες.

Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΝΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΥΠΗΡΞΕ ΜΟΝΟΝ ΜΕΡΙΚΩΣ ΕΠΙΤΥΧΗΣ

34. Μολονότι ένας από τους κύριους αρχικούς στόχους του σχεδίου Phare 2006 ήταν η καθιέρωση ενός συστήματος για την ανάπτυξη ενός χαρτοφυλακίου ώριμων σχεδίων για τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, η Επιτροπή αποφάσισε στη συνέχεια να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη περιορισμένου αριθμού μεγάλων έργων υποδομών [19]. Ως εκ τούτου, βοήθεια για την ανάπτυξη ικανοτήτων έλαβαν λιγότερες κροατικές αρχές από όσες είχαν αρχικά προβλεφθεί και ο αριθμός των υπαλλήλων που επρόκειτο να εκπαιδευθούν μειώθηκε από 1000 σε 90. Παρότι μια τέτοια επικέντρωση στην προετοιμασία μεγάλων έργων είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερο ποσοστό απορρόφησης στην αρχή των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, απαραίτητη είναι επίσης και η προετοιμασία ώριμων "μη μεγάλων" έργων λόγω της σημασίας τους για την περιφερειακή ανάπτυξη. Γενικότερα, η Επιτροπή δεν εξέτασε επαρκώς την αναγκαιότητα τόνωσης και παροχής βοήθειας σε περιφερειακούς και τοπικούς υπευθύνους για την προετοιμασία σχεδίων για μελλοντικά επιχειρησιακά προγράμματα παρέχοντας στήριξη στο συγκεκριμένο επίπεδο. Προετοιμάστηκαν μόνον εννέα μεγάλα έργα υποδομής και για ορισμένα εξ αυτών η τεχνική τεκμηρίωση ήταν ελλιπής. Καταρτίστηκαν κατευθυντήριες γραμμές για αιτήσεις για σχεδόν 50 προγράμματα επιχορηγήσεων, αν και δεν υπήρχε επαρκής χρόνος για τη μεταφορά γνώσεων σχετικά με τα εν λόγω προγράμματα από το κεντρικό στο περιφερειακό επίπεδο. Η χρηματοδοτηθείσα από την ΕΕ εμπειρογνωμοσύνη συνέβαλε σημαντικά στον προγραμματισμό του εθνικού στρατηγικού πλαισίου αναφοράς και των επιχειρησιακών προγραμμάτων για παροχή βοήθειας στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής. Από την άλλη πλευρά, ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε όσον αφορά την ανάπτυξη ενός συστήματος πληροφοριών διαχείρισης για τα εν λόγω ταμεία.

35. Οι σημαντικές καθυστερήσεις στις διαδικασίες προετοιμασίας και σύναψης συμβάσεων για τις εργασίες που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος ΜΠΒ 2008 είναι πιθανό να επιβραδύνουν την πρόοδο. Οι κροατικές αρχές αντιμετωπίζουν επίσης σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τον αριθμό και την εναλλαγή των υπαλλήλων στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΕ: ΑΝΑΜΙΚΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

36. Η αποτελεσματικότητα της προενταξιακής βοήθειας της ΕΕ στον τομέα της γεωργίας αξιολογήθηκε μέσω της εξέτασης δύο σχεδίων ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων τα οποία χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του Phare 2005 και της συνιστώσας Ι του ΜΠΒ 2007 και των προγραμμάτων Sapard και IPARD, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων επενδυτικών σχεδίων, τα οποία συγχρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του Sapard (βλέπε γράφημα 3).

ΓΡΑΦΗΜΑ 3

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

ΩΣ ΕΝΑ ΒΑΘΜΟ ΥΠΗΡΞΕ ΠΡΟΟΔΟΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΚΧΩΡΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΡΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

37. Τα αποτελέσματα όσον αφορά την ανάπτυξη των ικανοτήτων του κροατικού οργανισμού πληρωμών ώστε να κάνει κατάλληλη χρήση της προενταξιακής και της μετενταξιακής χρηματοδότησης υπήρξαν ανάμικτα. Η Κροατία έπρεπε να αναπτύξει επαρκή διαχειριστική ικανότητα προκειμένου η Επιτροπή να της εκχωρήσει τις αναγκαίες διαχειριστικές αρμοδιότητες για την αποκεντρωμένη διαχείριση χωρίς προληπτικούς ελέγχους, προτού αρχίσει να εφαρμόζει προενταξιακά μέτρα αγροτικής ανάπτυξης. Τελικά, για το Sapard, τον Σεπτέμβριο του 2006, εκχωρήθηκαν διαχειριστικές αρμοδιότητες μόνον για δύο μέτρα αγροτικής ανάπτυξης [20] αντί των τεσσάρων που είχαν προβλεφθεί αρχικά.

38. Μέτρια πρόοδος σημειώθηκε επίσης όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων για την εξασφάλιση χρηματοδότησης στο πλαίσιο του IPARD, ιδίως επειδή οι στόχοι του σχεδίου Phare 2005 όσον αφορά τη διαπίστευση από τις κροατικές αρχές [21] και την ανάθεση διαχειριστικών εξουσιών δεν ήταν ιδιαίτερα φιλόδοξοι. Αφενός, το πρόγραμμα επεδίωξε τη διαπίστευση για το IPARD μόνον των δύο μέτρων τα οποία είχαν ήδη εξασφαλίσει διαπίστευση στο πλαίσιο του Sapard. Αφετέρου, για τα νέα μέτρα IPARD, ο στόχος δεν ήταν η εξασφάλιση διαπίστευσης αλλά μόνον η προετοιμασία της τεκμηρίωσης για ενδεχόμενη μελλοντική διαπίστευση. Παρότι η βοήθεια στο πλαίσιο του IPARD ήταν διαθέσιμη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2007, το σχέδιο Phare 2005 δεν περιείχε κανέναν συγκεκριμένο στόχο για την ανάθεση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή, ώστε να παρασχεθεί στην Κροατία πρόσβαση στη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του IPARD το συντομότερο δυνατόν.

Η ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΝ ΑΝΑΠΑΡΗΓΑΓΕ ΠΛΗΡΩΣ ΤΟΥΣ ΜΕΤΕΝΤΑΞΙΑΚΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

39. Το Sapard ήταν το πρώτο πρόγραμμα "μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής" για το ΕΓΤΑΑ, καθώς όλα τα υλοποιηθέντα σχέδια εντάσσονταν στη διαδικασία παροχής συνδρομής στις κροατικές αρχές, προκειμένου αυτές να θεσπίσουν το διοικητικό πλαίσιο για την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων μετά την ένταξη. Η συνδρομή αυτή περιλάμβανε διαχείριση των αιτήσεων (ελέγχους πληρότητας, ανάλυση του επιχειρηματικού σχεδίου), επιτόπιους ελέγχους πριν από την έγκριση του σχεδίου, απόφαση για τη χορήγηση κεφαλαίων Sapard, σύναψη σύμβασης, επαλήθευση της επιλεξιμότητας της δαπάνης, πληρωμή και υποβολή εκθέσεων στην επιτροπή παρακολούθησης και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

40. Όσον αφορά τα μέτρα για τα οποία έχουν εκχωρηθεί στις αρχές της Κροατίας διαχειριστικές αρμοδιότητες, γεγονός που τους επιτρέπει να ασκούν αποκεντρωμένη διαχείριση χωρίς προληπτικούς ελέγχους, τα προενταξιακά προγράμματα μπορούν κατ’ αρχήν να εφαρμοστούν με όρους παρόμοιους με εκείνους που θα ισχύουν μετά την προσχώρηση. Ωστόσο, στην πράξη, η εφαρμογή των προγραμμάτων Sapard και IPARD δεν αναπαρήγαγε πλήρως το μετενταξιακό περιβάλλον για τη διαχείριση της χρηματοδότησης της ΕΕ:

α) η διαχείριση του προγράμματος Sapard ασκήθηκε εξ ολοκλήρου στο κεντρικό επίπεδο του οργανισμού πληρωμών και, κατά τον χρόνο του ελέγχου, η διαχείριση του IPARD ασκείτο επίσης σε κεντρικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, δεν έχει ακόμη δοθεί στα περιφερειακά γραφεία του οργανισμού πληρωμών η ευκαιρία να αποκτήσουν πρακτική πείρα στη διαχείριση προενταξιακών προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ, παρότι θα κληθούν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στον τομέα αυτόν μετά την ένταξη [22]·

β) για σχέδια του Sapard και του IPARD, ο οργανισμός πληρωμών λειτουργεί αποκλειστικά με μη αυτοματοποιημένες διαδικασίες·

γ) στο πλαίσιο του Sapard, ο οργανισμός δεν ανέπτυξε ούτε εφάρμοσε οποιοδήποτε σύστημα κατάταξης των αιτήσεων για σχέδια. Αντ’ αυτού, οι αιτήσεις για σχέδια εξετάζονταν βάσει της σειράς υποβολής τους.

Ο ΧΑΜΗΛΟΣ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ SAPARD ΚΑΙ IPARD ΕΓΕΙΡΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΤΟΥ ΕΓΤΑΑ

41. Ο βαθμός απορρόφησης της χρηματοδότησης Sapard από την Κροατία υπήρξε χαμηλός, καθώς οι δηλωθείσες δαπάνες στο τέλος του προγράμματος ανέρχονταν σε ποσοστό μόλις 48 % των διατεθέντων κεφαλαίων. Σύμφωνα με τους δείκτες αποτελεσμάτων του προγράμματος Sapard, αναμενόταν να χρηματοδοτηθούν 161 επιλέξιμα σχέδια στο πλαίσιο των δύο μέτρων, ενώ στην πραγματικότητα υπεγράφησαν συμβάσεις για μόλις 49 σχέδια και μόνον 37 ολοκληρώθηκαν (βλέπε πίνακα 4). Σε πέντε από τις 21 κομητείες δεν εγκρίθηκε ούτε μία αίτηση για το Sapard. Όσον αφορά την εφαρμογή του μέτρου 1 (Επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις), ορισμένοι κλάδοι εμφάνιζαν ιδιαίτερα ελλιπή εκπροσώπηση, και ειδικότερα ο γαλακτοκομικός κλάδος, ο κλάδος των θερμοκηπίων και ο κλάδος των οπωροκηπευτικών. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει σοβαρές αδυναμίες στην ικανότητα και στην ετοιμότητα των συγκεκριμένων κλάδων να απορροφήσουν κονδύλια της ΕΕ [23].

42. Τα αναληφθέντα ποσά στο πλαίσιο του IPARD επιβεβαιώνουν τις συνεχιζόμενες δυσκολίες όσον αφορά την απορρόφηση της χρηματοδότησης της ΕΕ για προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Αναλήψεις υποχρεώσεων πραγματοποιήθηκαν στον προϋπολογισμό του 2008 τόσο για το IPARD 2007 (25,5 εκατομμύρια ευρώ) όσο και για το IPARD 2008 (25,6 εκατομμύρια ευρώ), οι οποίες, σύμφωνα με τις διαδικασίες του προϋπολογισμού της ΕΕ (βλέπε σημείο 20), έπρεπε να δαπανηθούν από την Κροατία έως το τέλος του 2011. Ωστόσο, τον Μάιο του 2011 είχαν εγκριθεί επενδύσεις μόνον για περίπου 16,9 εκατομμύρια ευρώ (τμήμα της χρηματοδότησης προερχόμενο από την ΕΕ) ύστερα από τέσσερις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων (33 % του προϋπολογισμού του IPARD για το 2007 και το 2008) [24]. Λαμβάνοντας υπόψη τον χρόνο που απαιτείται για την προκήρυξη και τη διεκπεραίωση πρόσθετων προσκλήσεων και για την εφαρμογή των εγκεκριμένων σχεδίων, υπάρχει σαφής κίνδυνος υποχρεωτικής αποδέσμευσης μεγάλου μέρους του προϋπολογισμού 2007-2008.

43. Ως αποτέλεσμα του χαμηλού επιπέδου απορρόφησης, οι κροάτες γεωργοί και μεταποιητές γεωργικών προϊόντων δεν έχουν εξοικειωθεί ακόμη στον επιθυμητό βαθμό με τις διαδικασίες χρηματοδότησης από την ΕΕ μέσω της "μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής" στο πλαίσιο των προγραμμάτων Sapard και IPARD. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, θα δυσχεράνει την απορρόφηση των αναμενόμενων μεγάλων αυξήσεων της χρηματοδότησης της ΕΕ, όταν τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης θα εφαρμοστούν πλήρως στην Κροατία μετά την ένταξη.

ΠΙΝΑΚΑΣ 4

ΣΧΕΔΙΑ SAPARD ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

Πηγή: Ετήσια και τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος Sapard στη Δημοκρατία της Κροατίας (2006-2009), Μάιος 2010.

Μέτρο | Αριθμός | Ολοκληρωθέντα/αναμενόμενα |

αναμενόμενων σχεδίων | αιτήσεων | σχεδίων για τα οποία συνήφθη σύμβαση | ολοκληρωθέντων σχεδίων |

1. Επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις | 110 | 84 | 26 | 19 | 17 % |

2. Βελτίωση της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων | 51 | 53 | 23 | 18 | 35 % |

Σύνολο | 161 | 137 | 49 | 37 | 23 % |

44. Η Επιτροπή διαπίστωσε τελικά το 2009 ότι ένας βασικός λόγος για τον χαμηλό βαθμό απορρόφησης του προγράμματος Sapard ήταν η ύπαρξη ενός εθνικού προγράμματος, το οποίο προσέφερε ευνοϊκότερους όρους, σε συνδυασμό με λιγότερες διαδικασίες και ελέγχους, για τα ίδια μέτρα με εκείνα που χρηματοδοτούνταν από το Sapard. Μετά την παρέμβαση της Επιτροπής, η Κροατία αποφάσισε να καταργήσει το εν λόγω ανταγωνιστικό εθνικό πρόγραμμα τον Νοέμβριο του 2009, μετά τη λήξη της περιόδου σύναψης συμβάσεων του Sapard. Ωστόσο, η αργή έναρξη του προγράμματος IPARD δείχνει ότι οι λόγοι της χαμηλής ζήτησης από τους γεωργούς για το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης στην Κροατία δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί πλήρως.

Η ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΥΝΕΒΑΛΕ ΣΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΚΡΟΑΤΙΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ, ΩΣΤΟΣΟ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

45. Η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος είναι ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα και αποτελεί βασική συνιστώσα της ανάπτυξης της ικανότητας της Κροατίας να διασφαλίζει την ορθή χρήση της μετενταξιακής χρηματοδότησης της ΕΕ, καθώς και της εθνικής χρηματοδότησης. Η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση δύο σχεδίων ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από τα προγράμματα του CARDS 2002 και του ΜΠΒ 2007 (βλέπε γράφημα 4).

ΓΡΑΦΗΜΑ 4

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

46. Το σχέδιο CARDS δρομολογήθηκε με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας του Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (USKOK), το οποίο είχε συσταθεί το 2001. Παρά τις σημαντικές καθυστερήσεις στο προπαρασκευαστικό στάδιο, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα το σχέδιο να ξεκινήσει μόλις το 2005, οι δραστηριότητες του σχεδίου ολοκληρώθηκαν έως το τέλος του 2006. Όσον αφορά έναν δείκτη της αποτελεσματικότητας του σχεδίου, την αύξηση του αριθμού σοβαρών υποθέσεων οργανωμένου εγκλήματος και διαφθοράς οι οποίες ανακαλύφθηκαν και κατά των οποίων ασκήθηκε δίωξη, τα πρώτα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων έρευνας που υποστηρίχθηκαν από το σχέδιο άρχισαν να καθίστανται εμφανή το 2009 και αφορούσαν τις αναφερόμενες υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Για τον άλλο δείκτη, την καλύτερη κατάταξη ως προς τον δείκτη αντίληψης της διαφθοράς της οργάνωσης "Διεθνής Διαφάνεια" (Transparency International), η Κροατία ανέβηκε από την 70ή θέση το 2005 στην 62η το 2010, και η βαθμολογία της στο πλαίσιο του δείκτη βελτιώθηκε από 3,4 το 2005 σε 4,1 για τα περισσότερα έτη μετά τη λήξη του σχεδίου.

47. Ο σχεδιασμός των δραστηριοτήτων του σχεδίου του ΜΠΒ 2007, το οποίο προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2012, ήταν ορθός και αξιοποιεί το προηγούμενο σχέδιο. Στο μεταξύ, ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων τις οποίες χειρίζεται το USKOK συνεχίζει να αυξάνεται και οι απαγγελίες κατηγοριών σε υψηλόβαθμους πολιτικούς και οι συναφείς καταδίκες υποδεικνύουν ότι το USKOK βρίσκεται στον σωστό δρόμο για την αντιμετώπιση της διαφθοράς στο ανώτατο επίπεδο. Παρ’ όλα αυτά, όπως τονίζεται στην έκθεση προόδου για το 2010 της Επιτροπής που αφορούσε την Κροατία, απομένει να δοκιμαστούν πλήρως στην πράξη οι προσφάτως αναβαθμισθείσες νομικές και διοικητικές δομές, ενώ η ικανότητα του USKOK να χειριστεί πολύπλοκα οικονομικά εγκλήματα αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

48. Συνολικά, η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς την Κροατία συμβάλλει σημαντικά στην πρόοδο της χώρας όσον αφορά την ανάπτυξη των διοικητικών ικανοτήτων της για τη διαχείριση της αυξημένης μετενταξιακής χρηματοδότησης από την ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά, έως τώρα η βοήθεια υπήρξε μόνον εν μέρει επιτυχής όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της και απαιτείται να υποστηριχθεί η περαιτέρω πρόοδος προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης των ικανοτήτων σε διάφορους βασικούς τομείς τόσο πριν όσο και μετά από την ένταξη. Στους περισσότερους τομείς προενταξιακής βοήθειας, η Επιτροπή δεν έχει αξιολογήσει ακόμη την ικανότητα της Κροατίας ως επαρκή ώστε να της επιτρέψει να εφαρμόσει τη βοήθεια χωρίς τους προληπτικούς εκ μέρους της ελέγχους. Παρά την πρόσφατη επιτευχθείσα πρόοδο, η ικανότητα σύναψης συμβάσεων και η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι δύο τομείς στους οποίους απαιτείται ιδιαίτερη ενίσχυση της στήριξης προς τις κροατικές αρχές.

49. Γενικά, η βοήθεια για την αντιμετώπιση των αναγκών ανάπτυξης ικανοτήτων της Κροατίας σχεδιάστηκε κατάλληλα από την Επιτροπή και τις κροατικές αρχές. Αξιοποιήθηκαν τα διδάγματα από τις προηγούμενες διευρύνσεις και υιοθετήθηκαν νέες προσεγγίσεις για τον σχεδιασμό της βοήθειας και τη σύνδεσή της με τη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Τα συστήματα προγραμματισμού σχεδιάστηκαν σωστά και ιεράρχησαν κατά προτεραιότητα τις ανάγκες ανάπτυξης ικανοτήτων, αν και η ικανότητα σύναψης συμβάσεων χρήζει ακόμη ιδιαίτερης προσοχής. Τα ελεγχθέντα σχέδια κρίθηκαν ιδιαίτερα συναφή προς τις προτεραιότητες ανάπτυξης ικανοτήτων, αλλά διαπιστώθηκε ότι έως τώρα επικεντρώθηκαν στις κεντρικές αρχές με περιορισμένη μόνον στήριξη προς περιφερειακούς φορείς, παρά το γεγονός ότι οι τελευταίοι θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή της μετενταξιακής στήριξης.

50. Όσον αφορά τα αποτελέσματα, η συνδρομή της ΕΕ συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της ικανότητας της Κροατίας για τη διαχείριση της μετενταξιακής χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω της μάθησης διά της πρακτικής εφαρμογής. Παρ’ όλα αυτά, τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα ορισμένων σχεδίων δεν έχουν εξασφαλιστεί ακόμη και με τον έλεγχο εντοπίστηκαν ορισμένα βασικά προβλήματα εν προκειμένω. Η εκτέλεση της βοήθειας για σχέδια στην Κροατία συχνά παρουσίασε υστέρηση σε σχέση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, ιδίως λόγω καθυστερήσεων σε σχέδια που δεν ήταν επαρκώς ώριμα, καθώς και λόγω έλλειψης ικανοτήτων σύναψης συμβάσεων. Υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των σχεδίων στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων. Παρότι δόθηκε μεγάλη έμφαση στην προετοιμασία μεγάλων έργων υποδομής σε κεντρικό επίπεδο, τα μη μεγάλα έργα έτυχαν περιορισμένης προσοχής, ενώ δεν έχει καθιερωθεί ακόμη πλήρως ένα σύστημα για την ανάπτυξη προτάσεων σχεδίων προερχόμενων από το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο. Η υλοποίηση στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης παρουσιάζει χαμηλά ποσοστά απορρόφησης και η μάθηση διά της πρακτικής εφαρμογής σε περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο δικαιούχων επιχορηγήσεων είναι περιορισμένη. Παρότι σημειώθηκε πρόοδος μέσω σχεδίων της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

51. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση, είναι προφανές ότι η Επιτροπή αποκόμισε σημαντικά διδάγματα από τις προηγούμενες διευρύνσεις, τα οποία κατέστησαν αποτελεσματικότερη τη βοήθειά της προς την Κροατία.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

52. Η Επιτροπή και οι κροατικές αρχές πρέπει να συνεργαστούν στενά προκειμένου να λάβουν υπόψη τις ακόλουθες συστάσεις:

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

1. Πρέπει να αυξηθεί η προτεραιότητα που δίδεται στην ανάπτυξη ικανοτήτων σύναψης συμβάσεων εφαρμόζοντας σχέδια κατάρτισης εντός και εκτός του χώρου εργασίας, επικεντρωμένα ειδικότερα στα εξής:

α) την ανάπτυξη τεκμηρίωσης διαγωνισμών, η οποία θα συμμορφώνεται πλήρως προς τα πρότυπα της ΕΕ·

β) τη διαχείριση των διαδικασιών διαγωνισμών και της σύναψης συμβάσεων σε πολύπλοκα σχέδια δημόσιων έργων.

2. Πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα για την κάλυψη των αναγκών ανάπτυξης ικανοτήτων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ειδικότερα:

α) διασφαλίζοντας ότι όλοι οι σχετικοί φορείς στο συγκεκριμένο επίπεδο έχουν την ευκαιρία να διδαχτούν μέσω της πρακτικής εφαρμογής πριν από την ένταξη·

β) βελτιώνοντας τους μηχανισμούς παροχής κινήτρων και συνδρομής στην ανάπτυξη ιδεών για σχέδια.

3. Πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων μέσω:

α) της ενίσχυσης της χρήσης στόχων SMART·

β) της διευκόλυνσης της βελτίωσης της ποιότητας των εκθέσεων παρακολούθησης που υποβάλλουν οι κροατικές αρχές·

γ) της διασφάλισης της διενέργειας ενδιάμεσων και εκ των υστέρων αξιολογήσεων.

4. Πρέπει να αναπτυχθεί χαρτοφυλάκιο ώριμων σχεδίων τα οποία θα μπορέσουν να απορροφήσουν πλήρως την αυξημένη χρηματοδότηση η οποία θα καταστεί διαθέσιμη μετά την ένταξη, ιδίως διασφαλίζοντας:

α) την ολοκλήρωση της αναγκαίας τεχνικής τεκμηρίωσης για τα μεγάλα έργα, στα οποία δόθηκε έμφαση έως τώρα·

β) την απόδοση μεγαλύτερης προσοχής στη δημιουργία ενός συμπληρωματικού χαρτοφυλακίου μη μεγάλων έργων για το μετά την ένταξη διάστημα.

5. Λήψη μέτρων σε σχέση με τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, προκειμένου:

α) να διασφαλιστεί η ανάπτυξη ικανοτήτων των εθνικών αρχών ώστε να εξασφαλιστεί η εκχώρηση της διαχείρισης για όλα τα προγραμματισμένα μέτρα·

β) να προσδιοριστούν τρόποι για την παραγωγή περισσότερων σχεδίων στον γαλακτοκομικό κλάδο, στον κλάδο των θερμοκηπίων και στον κλάδο των οπωροκηπευτικών.

6. Πρέπει να ενισχυθούν τα μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς μέσω:

α) της παροχής συνεχούς στήριξης στις αναβαθμισμένες νομικές και διοικητικές δομές μέσω αδελφοποίησης και άλλης παροχής συμβουλών, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή συνδρομής για την αντιμετώπιση πολύπλοκων οικονομικών εγκλημάτων·

β) της συνέχισης της αυστηρής παρακολούθησης των επιπέδων και των ζητημάτων διαφοράς κατά το πριν από την ένταξη διάστημα και σε σχέση με τη μετενταξιακή χρηματοδότηση από την ΕΕ.

53. Σε σχέση με την προενταξιακή βοήθεια που παρέχει σε άλλες υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψήφιες χώρες, η Επιτροπή πρέπει:

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΣ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ

7. Να λάβει υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την προενταξιακή βοήθεια που παρείχε στην Κροατία στο πλαίσιο της προενταξιακής βοήθειας που θα παράσχει ενδεχομένως σε άλλες χώρες, και ιδίως:

α) να εξασφαλίσει την επαρκή καταγραφή των αποτελεσμάτων στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαχείρισης των προενταξιακών κονδυλίων χωρίς προληπτικούς ελέγχους πριν από την ημερομηνία της ένταξης·.

β) να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην εξασφάλιση επαρκούς ωριμότητας των προτάσεων σχεδίων για προενταξιακή βοήθεια, ούτως ώστε να υλοποιούνται εντός του καθορισμένου χρονοδιαγράμματος.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Karel PINXTEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 25ης Οκτωβρίου 2011.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, τα οποία έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 1993, περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:α)πολιτικά κριτήρια: σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων·β)οικονομικά κριτήρια: ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας αγοράς, καθώς και ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης·γ)ικανότητα των υποψηφίων να αναλάβουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους, συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησης των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

[2] Ως κοινοτικό κεκτημένο νοείται το σύνολο των αρχών, των πολιτικών, των νόμων, των πρακτικών, των υποχρεώσεων και των στόχων που έχουν συμφωνηθεί ή αναπτυχθεί εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

[3] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Βρυξελλών, 24 Ιουνίου 2011, EUCO 23/11.

[4] Η παροχή βοήθειας από την ΕΕ προς την Κροατία άρχισε το 1991, αμέσως αφότου εκδηλώθηκαν οι ένοπλες συγκρούσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Στο διάστημα 1991-2000, παρασχέθηκαν 382 εκατομμύρια ευρώ μέσω της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (1991-1998) και του προγράμματος OBNOVA (κροατική λέξη που σημαίνει "ανασυγκρότηση") 1998-2000, το οποίο αποσκοπούσε στην επιστροφή και την επανένταξη των προσφύγων και των εκτοπισθέντων, την αποκατάσταση των υποδομών, την οικονομική ανάκαμψη των περιοχών που είχαν πληγεί από τον πόλεμο και την άρση των ναρκοπεδίων.

[5] Η αδελφοποίηση είναι ένας μηχανισμός ο οποίος έχει σχεδιαστεί από την Επιτροπή για τη διευκόλυνση της μεταφοράς τεχνογνωσίας από τις διοικητικές αρχές των κρατών μελών της ΕΕ προς τις διοικήσεις των χωρών-αποδεκτών. Συμπληρώνει τη μεταφορά τεχνογνωσίας μέσω συμβάσεων υπηρεσιών με εταιρείες παροχής συμβουλών ως τεχνικής βοήθειας.

[6] Πριν από την ανάθεση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή, οι αρχές πρέπει να υποβληθούν σε διαδικασία διαπίστευσης από την κυβέρνηση της Κροατίας.

[7] Αυτό δεν ισχύει για τον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Η αποκεντρωμένη διαχείριση με προληπτικούς ελέγχους δεν εφαρμόζεται όσον αφορά το ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (Sapard) και το μέσο προενταξιακής βοήθειας για την αγροτική ανάπτυξη (IPARD). Η υποψήφια χώρα υποχρεούται να εξασφαλίσει την εκχώρηση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων για την αποκεντρωμένη διαχείριση με προληπτικούς ελέγχους προτού αρχίσει την εφαρμογή μέτρων στο πλαίσιο των δύο αυτών προγραμμάτων.

[8] Η συνολική βοήθεια της ΕΕ προς την Κροατία από το 2001 έως το 2009 ανήλθε σε 860 εκατομμύρια ευρώ (βλέπε πίνακα 3).

[9] Βλέπε ειδική έκθεση αριθ. 5/2004 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (ΕΕ C 15 της 20.1.2005, σ. 1).

[10] Πριν από τις προηγούμενες διευρύνσεις, ο τρόπος διαχείρισης που χρησιμοποιείτο στις υποψήφιες χώρες ήταν η αποκεντρωμένη διαχείριση με προληπτικούς ελέγχους, χωρίς η Επιτροπή να αξιολογεί πρώτα την ικανότητα της χώρας να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη χρηματοδότηση μέσω του συγκεκριμένου συστήματος.

[11] Βλέπε, για παράδειγμα, τα σημεία 4.18 έως 4.20 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου σχετικά με το οικονομικό έτος 2009 (ΕΕ C 303 της 9.11.2010, σ. 1). Μία από τις δύο κύριες πηγές σφαλμάτων ήταν οι "σοβαρές παραλείψεις στο πλαίσιο της τήρησης των κανόνων σύναψης δημόσιων συμβάσεων".

[12] Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων 2010 της ΓΔ Διεύρυνσης, σ. 20.

[13] Το 2009, από μελέτη που πραγματοποίησαν σύμβουλοι που χρηματοδοτήθηκαν από την Επιτροπή με αντικείμενο τη βοήθεια που παρεχόταν στην Κροατία στο πλαίσιο του Phare, προκειμένου αυτή να προετοιμαστεί για τα διορθωτικά ταμεία, διαπιστώθηκε ότι η ανάπτυξη των ικανοτήτων των τοπικών και περιφερειακών φορέων δεν αντιμετωπιζόταν επαρκώς ως ζήτημα προτεραιότητας. Η σχετική έκθεση συνιστούσε να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη η εμπειρία των νέων κρατών μελών και η διαδικασία της ανάπτυξης των απαιτούμενων ικανοτήτων να μην παραμεληθεί έως ότου είναι πολύ αργά οι φορείς αυτοί να συμμετάσχουν αποτελεσματικά.

[14] Το άρθρο 166, παράγραφος 3, του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι, βάσει του κανόνα "N+3", η Επιτροπή αποδεσμεύει αυτομάτως κάθε μέρος δημοσιονομικής δέσμευσης για το πρόγραμμα, η οποία δεν έχει καταβληθεί έως την 31η Δεκεμβρίου του τρίτου έτους μετά το έτος κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η δημοσιονομική δέσμευση (κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1)).

[9999] Μη συμπεριλαμβανομένων προπληρωμών 30 % για τις συνιστώσες III, IV, V.

[15] Ειδικοί, μετρήσιμοι, εφικτοί, συναφείς και χρονικά προσδιορισμένοι στόχοι.

[16] Άλλες τέσσερις χώρες περιλαμβάνονταν σε προηγούμενο σχέδιο, το CARDS 2002.

[17] Η ad hoc ενδιάμεση αξιολόγηση του 2009 όσον αφορά τη βοήθεια του Phare στην προετοιμασία για τα κονδύλια των διαρθρωτικών ταμείων στην Κροατία κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι αποδίδεται υπερβολικά μεγάλη έμφαση σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και ότι όλες οι άλλες περιφέρειες στην Κροατία αντιμετωπίζουν επίσης σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

[18] Ο εν λόγω άξονας ακολουθεί τη διαδρομή Σάλτσμπουργκ –Λιουμπλιάνα–Ζάγκρεμπ–Βελιγράδι–Νις–Σκόπια–Βέλες–Θεσσαλονίκη.

[19] Σύμφωνα με τον κανονισμό για τα διαρθρωτικά ταμεία, η Επιτροπή ορίζει ως "μεγάλο" ένα έργο του οποίου η αξία υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ. Έργα αξίας κάτω των 50 εκατομμυρίων ευρώ ταξινομούνται ως "μη μεγάλα". Κανονισμός (EK) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 (ΕΕ L 210 της 31.7.2006, σ. 25). Ο κανονισμός αυτός τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2010 (ΕΕ L 158 της 24.6.2010, σ. 1).

[20] Απόφαση 2006/658/ΕΚ της Επιτροπής, της 29ης Σεπτεμβρίου 2006, σχετικά με την ανάθεση, σε εκτελεστικούς οργανισμούς, της διαχείρισης της ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση των προενταξιακών μέτρων στους τομείς της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης στην Κροατία κατά την προενταξιακή περίοδο (ΕΕ L 271 της 30.9.2006, σ. 83).

[21] Σχετικά με τη διαπίστευση βλέπε σημείο 7, υποσημείωση 7.

[22] Οι κροατικές αρχές αποφάσισαν ότι τα περιφερειακά γραφεία του οργανισμού πληρωμών θα ελέγχουν το παραδεκτό των αιτήσεων και θα διενεργούν τους διοικητικούς και τους επιτόπιους ελέγχους.

[23] Στον γαλακτοκομικό κλάδο ολοκληρώθηκαν δύο σχέδια σε σύγκριση με τα 16 αναμενόμενα (12,5 %), στον κλάδο των θερμοκηπίων ολοκληρώθηκαν δύο σχέδια σε σύγκριση με τα 14 αναμενόμενα (14,3 %), και στον κλάδο των οπωροκηπευτικών ολοκληρώθηκαν επτά σχέδια σε σύγκριση με τα 42 αναμενόμενα (16,7 %).

[24] Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος IPARD από τον κροατικό οργανισμό πληρωμών του τομέα της γεωργίας, της αλιείας και της αγροτικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της διαρθρωτικής στήριξης, 24 Μαΐου 2011.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΤΑ 35 ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ ( 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011)

α/α | Κεφάλαια | Έναρξη διαπραγματεύσεων | Προσωρινό κλείσιμο διαπραγματεύσεων |

1 | Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων | 25.7.2008 | 19.4.2010 |

2 | Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων | 17.6.2008 | 2.10.2009 |

3 | Δικαίωμα εγκατάστασης και ελευθερία παροχής υπηρεσιών | 26.6.2007 | 21.12.2009 |

4 | Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων | 2.10.2009 | 5.11.2010 |

5 | Δημόσιες συμβάσεις | 19.12.2008 | 30.6.2010 |

6 | Εταιρικό δίκαιο | 26.6.2007 | 2.10.2009 |

7 | Δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας | 29.3.2007 | 19.12.2008 |

8 | Πολιτική ανταγωνισμού | 30.6.2010 | 30.6.2011 |

9 | Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες | 26.6.2007 | 27.11.2009 |

10 | Κοινωνία της πληροφορίας και μέσα ενημέρωσης | 26.6.2007 | 19.12.2008 |

11 | Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη | 2.10.2009 | 19.4.2011 |

12 | Ασφάλεια των τροφίμων, κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική | 2.10.2009 | 27.7.2010 |

13 | Αλιεία | 19.2.2010 | 6.6.2011 |

14 | Πολιτική μεταφορών | 21.4.2008 | 5.11.2010 |

15 | Ενέργεια | 21.4.2008 | 27.11.2009 |

16 | Φορολογία | 2.10.2009 | 30.6.2010 |

17 | Οικονομική και νομισματική πολιτική | 21.12.2006 | 19.12.2008 |

18 | Στατιστικές | 26.6.2007 | 2.10.2009 |

19 | Κοινωνική πολιτική και απασχόληση | 17.6.2008 | 21.12.2009 |

20 | Επιχειρήσεις και βιομηχανική πολιτική | 21.12.2006 | 25.7.2008 |

21 | Διευρωπαϊκά δίκτυα | 19.12.2007 | 2.10.2009 |

22 | Περιφερειακή πολιτική και συντονισμός διαρθρωτικών μέσων | 2.10.2009 | 19.4.2011 |

23 | Δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα | 30.6.2010 | 30.6.2011 |

24 | Δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια | 2.10.2009 | 22.12.2010 |

25 | Επιστήμη και έρευνα | 12.6.2006 | 12.6.2006 |

26 | Εκπαίδευση και πολιτισμός | 11.12.2006 | 11.12.2006 |

27 | Περιβάλλον | 19.2.2010 | 22.12.2010 |

28 | Προστασία των καταναλωτών και της υγείας | 12.10.2007 | 27.11.2009 |

29 | Τελωνειακή ένωση | 21.12.2006 | 2.10.2009 |

30 | Εξωτερικές σχέσεις | 12.10.2007 | 30.10.2008 |

31 | Εξωτερική πολιτική, πολιτική ασφάλειας και πολιτική άμυνας | 30.6.2010 | 22.12.2010 |

32 | Δημοσιονομικός έλεγχος | 26.6.2007 | 27.7.2010 |

33 | Οικονομικές και δημοσιονομικές διατάξεις | 19.12.2007 | 30.6.2011 |

34 | Θεσμικά όργανα | 5.11.2010 | 5.11.2010 |

35 | Άλλα θέματα | ά.α. | 30.6.2011 |

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΚΧΩΡΗΣΗ, ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ, ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΚΡΟΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΕ ( 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011)

Πρόγραμμα | Εκχώρηση της διαχείρισης DIS |

με προληπτικούς ελέγχους | χωρίς προληπτικούς ελέγχους |

Phare | 7.2.2006 | Δεν έχει καθιερωθεί |

ISPA | 13.2.2006 | Δεν έχει καθιερωθεί |

ΜΠΒ I | 28.10.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

ΜΠΒ II | 14.11.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

ΜΠΒ III | | |

– Μεταφορές | 3.11.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

– Περιβάλλον | 29.10.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

– Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα | 29.10.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

ΜΠΒ IV | 1.12.2008 | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

Sapard | | |

– Μέτρο 1 Επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις | ά.α. [1] | 29.9.2006 |

– Μέτρο 2 Βελτίωση της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων | ά.α. | 29.9.2006 |

ΜΠΒ V (IPARD) | | |

– Μέτρο 101 Επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις | ά.α. | 30.11.2009 |

– Μέτρο 103 Επενδύσεις στη μεταποίηση και στην εμπορία γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων | ά.α. | 30.11.2009 |

– Μέτρο 201 Προπαρασκευαστικές δράσεις για την εφαρμογή των γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων | ά.α. | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

– Μέτρο 202 Προετοιμασία και εφαρμογή στρατηγικών τοπικής αγροτικής ανάπτυξης | ά.α. | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

– Μέτρο 301 Βελτίωση και ανάπτυξη αγροτικών υποδομών | ά.α. | 17.3.2011 |

– Μέτρο 302 Διαφοροποίηση και ανάπτυξη αγροτικών οικονομικών δραστηριοτήτων | ά.α. | 17.3.2011 |

– Μέτρο 501 Τεχνική βοήθεια | ά.α. | Δεν έχει καθιερωθεί ακόμη |

[1] ά.α. — άνευ αντικειμένου. Τα προγράμματα Sapard και IPARD μπορούν να εφαρμοστούν μόνον στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαχείρισης χωρίς προληπτικούς ελέγχους.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ

Έργα προ ΜΠΒ | Αναληφθέντα ποσά σε εκατομμύρια ευρώ |

Συνεισφορά ΕΕ | Εθνική συνεισφορά | Συνεισφορά ΕΕ + χώρας |

1 | Sapard Μέτρο 2 - GLAZIR | 1,019 | 0,339 | 1,358 |

2 | Sapard Μέτρο 2 - CONEX Trade | 1,033 | 0,344 | 1,377 |

3 | Sapard Μέτρο 1 - AGROMEĐIMURJE | 0,251 | 0,083 | 0,334 |

4 | Sapard Μέτρο 1 MURCOVIĆ | 0,256 | 0,086 | 0,342 |

5 | Phare 2005 Πρόγραμμα επιχορηγήσεων υποδομών σχετικών με την επιχειρηματική δραστηριότητα | 5,280 | 4,264 | 9,544 |

6 | ISPA 2005 Αποκατάσταση σιδηροδρομικής γραμμής Βινκόβτσι-Τόβαρνικ-κρατικά σύνορα | 28,789 | 31,394 | 60,183 |

7 | CARDS 2004 Τοπική εταιρική σχέση για την απασχόληση Φάση II | 1,488 | - | 1,488 |

8 | CARDS 2002 Ανάπτυξη ικανοτήτων του USKOK | 0,650 | - | 0,650 |

9 | Phare 2005 Ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων και υποστήριξη για την εφαρμογή των Sapard/IPARD | 3,822 | - | 3,822 |

10 | Phare 2006 Ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων και χαρτοφυλακίου σχεδίων για τα διαρθρωτικά ταμεία | 6,200 | - | 6,200 |

Σύνολο έργων προ ΜΠΒ | 48,788 | 36,510 | 85,298 |

Έργα ΜΠΒ | Καταχωρισθέντα στον προϋπολογισμό ποσά σε εκατομμύρια ευρώ |

Συνεισφορά ΕΕ | Εθνική συνεισφορά | Συνεισφορά ΕΕ + χώρας |

11 | ΜΠΒ Συνιστώσα IIIγ Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα Επιχειρησιακό πρόγραμμα 2007-2009 | 19,823 | 6,608 | 26,431 |

12 | ΜΠΒ 2007 Συνιστώσα III Κεντρικός σταθμός Ζάγκρεμπ - Σύστημα σηματοδότησης και κλειδιών γραμμής | 14,025 | 4,675 | 18,700 |

13.a | ΜΠΒ 2007-2009 Συνιστώσα IV Τοπική εταιρική σχέση για την απασχόληση Φάση III | 2,210 | 0,390 | 2,600 |

13.b | ΜΠΒ 2007-2009 Συνιστώσα IV Τοπική εταιρική σχέση για την απασχόληση Φάση III | 1,615 | 0,285 | 1,900 |

14 | ΜΠΒ 2007 Συνιστώσα I Ενίσχυση των ικανοτήτων του USKOK | 1,000 | - | 1,000 |

15 | ΜΠΒ 2007 Συνιστώσα I Εγκαθίδρυση αποτελεσματικού και οικονομικά ορθού συστήματος διαχείρισης και ελέγχου της χρήσης των γεωργικών κονδυλίων | 5,114 | 0,375 | 5,489 |

16 | ΜΠΒ 2008 Συνιστώσα I Στήριξη της διαχείρισης, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των διαρθρωτικών μέσων | 4,000 | 0,288 | 4,288 |

Σύνολο έργων ΜΠΒ | 47,787 | 12,621 | 60,408 |

--------------------------------------------------