ΕΠΙΤΡΟΠΗ TÛN ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 30.04.1997 
COM(97) 180 τβλικό 
ΕΚΘΕΣΗ THS Elii TPPIHIS. 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ 
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 
(Σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 8 
Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΙ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ 
ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1.1. Η κοινοτική διεργασία βάσει της σύστασης του Συμβουλίου 8 
1.2,Οι εθνικές εκθέσεις καταγράφουν τις πολυάριθμες και ποικίλες 10 
εθνικές πρωτοβουλίες 
1.3.Διαφορετικές θέσεις από τους κοινωνικούς εταίρους 28 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 33 
ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΦΙΛΟΔΟΞΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ: Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ _ 
2.1. Πρέπει να μειωθούν οι μεγάλες αποκλίσεις μέσα στην Ένωση 33 
2.2.Προς μια αναδιάταξη των προτεραιοτήτων των πολιτικών 35 
για την επαγγελματική κατάρτιση 
2.3. Επιφυλάσσεται μεγαλύτερος ρόλος για την ανταγωνιστικότητα 37 
και την απασχόληση 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 41 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 
3.1. Συμπεράσματα επί της διαδικασίας 41 
3.2. Συμπεράσματα σε σχέση με τους στόχους 42 
3.3. Προσανατολισμοί για την παρακολούθηση της συνέχειας 43 
;~ν\ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Από την αρχή της δεκαετίας του D90, η 
Ευρο>πα'ίκή Επιτροπή επεσήμανε τη σημασία 
που έχει η συνεχής κατάρτιση και η προώθηση 
της πρόσβασης σ' αυτήν. Στο υπόμνημα της για 
την επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα για τη δεκαετία του 9θ\ υπογράμμιζε 
ότι η επιτάχυνση των τεχνολογικών και 
οργανωτικών ριζικών αλλαγών, σε συνδυασμό 
με τις συνέπειες της δημογραφικής εξέλιξης, θα 
προσέδιδε κεντρικό ρόλο στις πολιτικές για τη 
συνεχή κατάρτιση. Η θέση αυτή έτυχε ευρύτατης 
υποστήριξης κατά τη διάρκεια των συζητήσεων 
που έγιναν με τα κράτη μέλη βάσει του 
υπομνήματος αυτού. Εξάλλου, η Επιτροπή είχε 
ήδη ταχθεί, στο υπόμνημα αυτό, υπέρ της 
ανάπτυξης της κατάρτισης, στα πλαίσια της 
οποίας, η συνεχής επιμόρφωση, θεμελιωμένη σε 
μια στερεή βασική κατάρτιση, θα πρέπει να 
διεξάγεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. 
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Κοινότητα 
«οπλίστηκε» με ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα 
χάρη στην έγκριση στις 30 Ιουνίου 1993 από το 
Συμβούλιο μιας σύστασης σχετικής με την 
πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση2. Η διαδικασία 
της κοινοτικής συνεργασίας, που ξεκίνησε πριν 
από μερικά χρόνια, για την προα')θηση της 
πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση, μπόρεσε έτσι 
να εξελιχθεί με βάση ένα κοινό πλαίσιο 
αναφοράς. 
Παράλληλα, ο διάλογος για την απασχόληση, σε 
συσχετισμό με την οικονομική κατάσταση και 
την παγκοσμιοποίηση, ανέδειξε σε πρωταρχικό 
ζήτημα τα προσόντα των μισθωτών και της 
εξέλιξης τους. Βάσει του Λευκού Βιβλίου της 
Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την 
Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση, το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, το Δεκέμβριο 
του 1994, ενέταξε την επένδυση στην κατάρτιση 
στις πέντε προτεραιότητες που πρέπει να 
επιδιωχθούν. 
Η μεταρρύθμιση τα>ν διαρθρωτικών ταμείατν, 
ιδίακ; του Ευρωπαϊκού Κοιναηακού Ταμείου, 
που ισχύει για την περίοδο 1994-1999, έδακτε το 
προβάδισμα στην αναβάθμιση των προσόντα™. 
Ειδικότερα, ο νέος στόχος 4 που αποσκοπεί στη 
COM (91) 397 τελικό της 12/12/91 
ΕΕ αριθ. L 181/37 της 23.07.93 σε παράρτημα διευκόλυνση της προσαρμογής τα>ν εργαζόμενα™ 
στις βιομηχανικές αλλαγές και τις μεταβολές στα 
συστήματα παραγωγής, υπογράμμισε τη σημασία 
που έχει η διατήρηση του επιπέδου γνο>σεων και 
διεύρυνε το πεδίο του ΕΚΤ (όσιε να μπορούν, 
για πρώτη φορά, να αχρελυύνται, σε όλα τα 
κράτη μέλη, και οι εργαζόμενοι που δεν είναι 
άνεργοι. 
Αλλα κοινοτικά προγράμματα, όπως το 
FORCE (1991-1994)3 και πιο πρόσφατα το 
πρόγραμμα Leonardo da Vjnce (1995-1999)4 
αποτελούν επίσης κοινοτικά μέσα για την 
προα')θηση της πρόσβασης στην κατάρτιση: έχουν 
στόχο να ενθαρρύνουν την καινοτομία στον 
τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και 
επίσης να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων 
προσεγγίσεαιν και εργαλεία™ κατάρτισης που 
διευκολύνουν την πρόσβαση στην κατάρτιση και 
τα προσόντα. 
Το έτος 1996, που ανακηρύχθηκε κ Ευρωπαϊκό 
Έτος της διά βίου εκπαίΜυσης και κατάρτισης», 
έδοχτε τη δυνατότητα να ξεκινήσει ένας διάλογος 
ουσίας με τους ευρωπαίους πολίτες για την 
ανάγκη συνεχούς εξέλιξης των προσόντα>ν τους 
σε όλη της διάρκεια της ζατής τους. 
Ο διάλογος αυτός έδειξε ότι υπάρχει πολύ 
μεγάλη αναμονή για την πρόσβαση σε δράσεις 
κατάρτισης καθαχ; και ότι υπάρχει σημαντική 
απόκλιση μεταξύ τα™ φιλόδοξα™ στόχων της δια 
βίου κατάρτισης και των πραγματικά™ 
δυνατοτήτων που προσφέρονται στους 
εργαζομένους και τους ευρωπαίους πολίτες. 
Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή χάραξε μια 
καινούργια προοπτική που προσδίδει ακόμα πιο 
καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της 
πρόσβασης στην κατάρτιση: την έννοια της 
κοινωνίας της γνώσης. Στο Λευκό Βιβλίο 
«Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινωνία της 
γνα'κτης»5, η Επιτροπή προτείνει: 
«άλλη κινητήριος (Μα: η πρόσβαση στην 
κατάρτιση θα πρέπει να αναπτύσσεται σια βίου. 
Παρ' όλο που όλοι, κρατικές αρχές και 
3 ΕΕ αριθ. L 156/1 της 21.06.90 
4 ΕΕ αριθ. L 340/1 της 29.12.94 
5ΟΟΜ(95)590της29.11.95 
επιχειρήσεις, υπογραμμίζουν αυτή την 
αναγκαιότητα, η πρόοδος που έχει συντελεστεί 
προς την κατεύθυνση αυτή είναι ελάχιστη. Και 
είναι ακόμα περισσότερο ανεπαρκής, τη στιγμή 
που οι μ£ταβολές στην οργάηοση της εργασίας, 
που επήλθαν κυρίως από τις τεχνολογίες της 
πληρο<fκ >ρίας, καθιστούν επείγουσα την 
κατάρτιση στα καινούργια αυτά εργαλεία». 
Η ανανέωση των προσόντα™ δεν μπορεί πλέον 
να γίνεται μόνον όταν διαδέχεται η μια γενιά 
τα™ εργαζομένων την άλλη, αλλά σύμφα™α με 
ένα κύκλο σταθερής επιτάχυνσης υπό τη 
συνδυασμένη πίεση δύο παράγοντα™: 
• το ότι ο ορίζοντας τα™ τεχνολογικών 
αλλαγών και των μεταβολών στην οργάνακτη 
της εργασίας δεν είναι πια τόσο μακρινός, 
στο πλαίσιο μιας βια'χτιμης ανάπτυξης 
• την παραμόρφακτη της πυραμίδας των 
ηλικιών του ενεργού πληθυσμού και την 
αυξανόμενη συμμετοχή των γυναικών στην 
αγορά εργασίας, που προκαλούν μια 
μετατόπιση τα™ ανάγκα'™ σε κατάρτιση προς 
τους πιο ηλικιωμένους εργαζομένους. 
Η ανάπτυξη πολιτικά™ για την επαγγελματική 
κατάρτιση, και ιδύυς εκείνης για την οποία 
ευθύνεται η Κοινότητα έχει την ευθύνη να 
υλοποιήσει δυνάμει του άρθρου 127 της 
συνθήκης ΕΚ, πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο 
τα™ διαρθρωτικά™ εξελίξεα™ και να δίνει 
ιδιαίτερη έμφαση στη συνεχή κατάρτιση τα™ 
εργαζομένων. 
Στο πλαίσιο τα™ διαφορετικά'™ δράσεα™ που 
σχετίζονται με το σύμφα)νο εμπιστοσύνης για 
την απασχόληση, που δρομολόγησε η Επιτροπή 
τον Απρίλιο του 1996, το Ευρα>παϊκό Συμβούλιο 
στα συμπεράσματα του της Φλωρεντίας (Ιούνιος 
1996), που επιβεβαιώθηκαν κατά το Συμβούλιο 
του Δουβλίνου (Δεκέμβριος 1996), συμφώνησε 
ότι: 
«Το Ευρίοπαϊκό Συμβούλιο επισημαίνει ότι 
πρέπει να υπάρξει σε βάθος αναπροσαρμογή των 
συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης της 
Ευρίοπαϊκής Ένωσης. Λαμβάνει νπόι]/η την 
πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση 
για την πρόσβαση στη διαρκή κατάρτιση και την 
αναγνίόριση των τυπικών προσόντων που θα 
αποκτώνται κατ' αυτόν τον τρόπο.» 
Στο πλαίσιο της κοινής τους δήλαχϊης για την 
απασχόληση που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο του Δουβλίνου, οι κοινωνικοί 
εταίροι έδακταν προτεραιότητα στο θέμα της δια 
βίου κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, 
συμφαχνησαν ότι: 
«Οι κοινωνικοοικονομικές αλλαγές, η 
κατάσταση της απασχόλησης και η εμφάνιση 
νέων τεχνολογιών, ιδύος εκείνων των πληροφοριο'ϊν, συνεπάγονται βαθιές μεταβολές 
στην αγορά της εργασίας και στην κοινωνία 
γενικά Οι εξελίξεις αυτές οδηγούν στην 
εμφάνιση μιας ανάγκης διεύρυνσης των 
προσόντων τον ατόμου που απαιτούν μια 
αλλαγή των (ττάσεων απέναντι στην κατάρτιση 
καθ' όλη τη διάρκεια τον βίου. 
- Εξάλλου, η πρόσβαση στην επαγγελματική 
κατάρτιση καθ' όλη τη διάρκεια τον 
επαγγελματικά ενεργού βίον θα πρέπει να 
βελτιωθεί. 
- Για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, 
η συνεχής κατάρτιση θα έχει όλο και αυξανόμενη 
σημασία Το ίδιο θα ισχύει και για τους 
μισθωτούς, από πλευράς γεωγραφικής και 
επαγγελματικής κινητικότητας. ". 
Με το ίδιο πνεύμα, η απόφαση του 
Συμβουλίου περί θεσπίσεα>ς τρίτου πολυετούς 
προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
(MME) στην Ένα>ση (1997-2000)6, δίνει νέα 
ώθηση στην κατάρτιση προκειμένου να 
βελτκοθεί η διοικητική ικανόητα των 
διευθύνοντα™ και έτσι να ενισχυθεί η 
ανταγίονιστικότητα τα™ MME. 
Στο πλαίσιο αυτής της κοινοτικής διεργασίας, η 
παρούσα έκθεση για την «πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση στην Ένα)ση» έχει α>ς κύριο σκοπό να 
αξιολογήσει τη συνολική πρόοδο που έχει 
συντελεστεί για την υλοποίηση της σύστασης του 
Συμβουλίου και να προτείνει νέα πεδία 
ενέργεια™ για την ενίσχυση της κοινοτικής 
δράσης για την πρόσβαση στην επαγγελματική 
κατάρτιση, λαμβανόμενα™ υπόψη τα™ νέα™ 
δεδομένα™. 
Έτσι, η Επιτροπή επέλεξε να μην καταρτίσει 
απλά μια περιγραφική έκθεση που θα βασίζεται 
σε μια καταγραφή γεγονότα™. Η βούληση της 
Επιτροπής είναι να αποτελέσει η παρούσα 
έκθεση αξιολόγησης ένα εργαλείο τοποθέτησης 
και προβληματισμού για την πρόσβαση στη 
συνεχή κατάρτιση στο επίπεδο της Ένακτης: πού 
βρισκόμαστε σήμερα πραγματικά, ποιες είναι οι 
μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται, ποιοι 
είναι οι συντελεστές της προόδου; 
Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να αποτελέσει η 
παρούσα έκθεση τη βάση για έναν πραγματικό 
διάλογο ουσίας για τις πολιτικές που πρέπει να 
ακολουθηθούν σε θέματα συνεχούς κατάρτισης, 
στην προοπτική μιας κατάρτισης καθ' όλη τη 
διάρκεια του βίου. Θα πρέπει επίσης να 
επιτρέψει τη χάραξη νέα™ προοπτικών για την 
ανάληψη μιας πιο φιλόδοξης δράσης σε ό,τι 
αφορά τη διεύρυνση και την αναβάθμιση τα™ 
δεξιότητα™ τα™ ατόμων. 
Η Επιτροπή επιθυμεί να ιιπογραμμίσει τη 
σημασία που αποδίδει στην παρούσα έκθεση 
6 ΕΕ αριθ. L 6/25 της 10.01.97 
αξιολόγησης και στην εξέταση της από τα 
κοινοτικά όργανα. Υπενθυμίζει: 
• το r/νδιαφέρον που παρουσιάζει η υποβολή -
για πρα'Γτη φορά - μιας κοινοτικής έκθεσης 
στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. 
• την αυξανόμενη σημασία που καταλαμβάνει 
το θέμα της κατάρτισης σε όλες τις 
συζητήσεις που άφοροι'™ την απασχόληση, 
την ανταγωνιστικότητα και το μοντέλο της 
κοινα™ίας καθάκ; και σε όλες τις συζητήσεις 
που διεξάγονται στο πλαίσιο της προοπτικής 
της οικοδόμησης της κοινα™ίας της γνώσης. 
ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 
Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΙ ΣΤΟΝ 
ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΗ 
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1.1 Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ 
ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ 
Εν αρχή : ο κοινωνικός Χάρτης 
Το ζήτημα της πρόσβασης στην επαγγελματική 
κατάρτιση έχει αναφερθεί πολλές φορές στα 
κοινοτικά κείμενα. Ωστόσο, ο Χάρτης τα™ 
θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των 
εργαζομένων που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο του Στρασβούργου, το 1989, από 11 
κράτη μέλη, υπήρξε το έγγραφο με το οποίο 
ξεκίνησε πραγματικά ο διάλογος για την 
πρόσβαση στην κατάρτιση. Στο άρθρο 15 του 
Χάρτη: 
« κάθε εργαζόμενος «πρέπει» να μπορεί να έχει 
πρόσβαση στην επαγγελματική εκπαίδευση καθ' 
όλη τη διάρκεια του ενεργού του βίου» (...) οι 
αρμόδιες δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις ή οι 
κοινοτικοί εταίροι, καθένας στα πλαίσια των 
αρμοδιοτήτων του, πρέπει να θέτουν σε 
λειτουργία μηχανισμούς μόνιμης και συνεχούς 
εκπαίδευσης, επιτρέποντας έτσι σε κάθε άτομο να 
επανεκπαιδεύεται, λαμβάνοντας μεταξύ άλλα/ν 
εκπαιδευτική άδεια, να επιμορφα'τνεται και να 
εμπλουτίζει τις γνα'χτεις του, ιδύος ενό^κι της 
τεχνολογικής εξέλιξης. » 
Στη συνέχεια, το πρόγραμμα δράσης σχετικά με 
την υλοποίηση του κοινα™ικού Χάρτη ήρθε να 
επιβεβαιάχτει τη μεγάλη σημασία που έχει η 
ανάπτυξη νέα™ τρύπα™ πρόσβασης στην 
κατάρτιση και κάλεσε τα κράτη μέλη, τις 
επιχειρήσεις και τους κοινα™ικούς εταίρους να 
λοβοί™ μέτρα προκειμένου κάθε εργαζόμενος να 
μπορεί να επιμορφά)νεται σε όλη τη διάρκεια της 
επαγγελματικής του ζατής. 
Το πρόγραμμα αυτό είχε επίσης προβλέψει την 
υποβολή από την Επιτροπή στο Συμβούλιο 
πρότασης για κοινοτική πράξη με θέμα την 
πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση. Ο 
κοινα™ικός χάρτης τα™ θεμελιακά™ δικαιώματα™ τα™ εργαζόμενα™ υπήρξε πράγματι η αρχή του 
κοινοτικού θεσμικού διαλόγου που οδήγησε στην 
έγκριση της σύστασης για την πρόσβαση στη 
συνεχή κατάρτιση. 
Ο κοινωνικός διάλογος 
Οι κοινα™ικοί εταίροι που συμμετέχουν στον 
ευρα)παϊκό κοινα™ικό διάλογο (UNICE, CEEP 
και CES7), αναγνα)ρίζοντας την αυξανόμενη 
σημασία που έχει για την άνταγα™ιστικότητα 
τα™ επιχειρήσεα™ και την κυινιονική συνοχή η 
καλύτερη πρόσβαση στην επαγγελματική 
κατάρτιση, εξέτασαν το θέμα αυτό στο πλαίσιο 
τα™ εργασία™ του κοινα™ικυύ διαλόγου για την 
εκπαίδευση και την κατάρτιση και ενέκριναν, το 
Δεκέμβριο του 1991, κοινή γνα')μη σχετικά με 
«τους τρόπους για να προωθηθεί η ευρύτερη 
δυνατή πρόσβαση στην επαγγελματική 
κατάρτιση». 
Στο προοίμιο οι 
διαπιστά™ουν ότι: κοινα™ικοι εταίροι 
«σημαντικό τμήμα του ενήλικου πληθυσμού 
άφησε το σχο^ο χωρίς να διαθέτει ειδίκευση 
προσαρμοσμένη στη σημερινή ζήτηση ή ακόμα 
δεν συμμετείχε ποτέ σε συστηματική συνεχή 
κατάρτιση. Το επίπεδο κατάρτισης του 
παρουσιάζει το εξής παράδοξο: έλλειψη 
δυνατότητας συμμετοχής στα τμήματα 
κατάρτισης λόγω απουσίας (Ιασικής κατάρτισης 
ή βασικών γνο)σεων». 
Και αφετέρου ότι: «οι ανταγωνιστικές και 
επιτυχείς επιχειρήσεις είναι αιπές που 
εφαρμόζουν, κατόπιν διαβουλεύσεων με τους 
μισθοπυύς ή/και τους εκπροσώπους τους, τα 
της UNICE - Έναχιη Συνομοσπονδκόν 
Βιομηχανίας και Εργοδοτατν της Ευρίόπης 
CEEP - Ευραχπαϊκό Κέντρο Δημόσια™ 
Επιχειρήοεα™ 
CES - ΕυραΜίαϊκή Συνομοσπονδία Σι™δικάτων 
πλέον ενδεδειγμένα προγράμματα 
επαγγελματικής κατάρτισης τα οποία 
ανταποκρίνονται στα ιη/ηλύτερα ποιοτικά 
πρότυπα». 
Υπογραμμίζουν επίσης ότι «οι κοινωνικοί 
εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη 
δημιουργία συμπράξεων σε περιφερειακό 
επίπεδο, ώστε να ευνοηθεί η καλύτερη συνέργια 
μεταξύ των σχεδίων κατάρτισης των 
επιχειρήσεων και τ(»ν αναλύσεων των 
προβλεπόμενων αναγκών ως προς τα προσόντα 
και τα επαγγέλματα σε περιφερειακό επίπεδο». 
Εξάλλου, αξίζει να σημεκοθεί ότι οι 
προσανατολισμοί που περιέχονται σ' αυτήν την 
κοινή γνώμη περιελήφθησαν σε μεγάλο βαθμό 
στο κείμενο της σύστασης του Συμβουλίου. Σε 
τομεακύ επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι που 
συνεδρίασαν στα πλαίσια τα™ ισόμερα™ 
επιτροπά™ ή άτυπα™ ομάδα™ εργασίας, 
εξέδακταν ορισμένες κοινές γνά>μες σχετικά με 
την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση 
και τη διά βίου κατάρτιση. Ειδικότερα: 
• την κοινή γνά)μη για την καλύτερη πρόφαση 
τα™ γυναικά™ στην επαγγελματική κατάρτιση 
στον τομέα της υφαντουργίας και της 
ένδυσης (16 Ιουνίου 1994) 
• την κοινή γνά>μη για την επαγγελματική 
κατάρτιση τα™ μηχανικά'™ και του 
προσα)πικού συντήρησης (15 Σεπτεμβρίου 
1993) 
• τη διαπραγμάτευση συμφα™ίας-πλαίσιου για 
την απασχόληση στη γείοργία, που 
αναμένεται να υπογραφεί τον Ιούνιο του 
1997, όπου η συνεχής επαγγελματική 
κατάρτιση εξακολουθεί να διαδραματίζει 
κεντρικό ρόλο και όπου οι κοινα™ικοί 
εταίροι εκφράζουν τις προσδοκίες τους για 
μια ειδική μελλοντική συμφα™ία για το θέμα 
αυτό. 
Η έγκριση της σύστασης από το Συμβούλιο τον 
Ιούνιο του 1993, μετά από ενδελεχή συζήτηση 
για το περιεχόμενο με τα κοινοτικά όργανα 
(Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Οικονομική και 
Κοινα>νική Επιτροπή) και τους κοινα™ικούς 
εταίρους (ιδία>ς στα πλαίσια της συμβουλευτικής 
επιτροπής για την επαγγελματική κατάρτιση), 
σήμανε τη δρομολόγηση της κοινοτικής 
διεργασίας που διαρθρώνεται σε τρία 
συμπληρα>ματικά επίπεδα: 
α) τον καθορισμό του γενικού στόχου - ύπα>ς 
προέρχεται από τον Κοινοονικό Χάρτη -
σύμφωνα με τον οποίο : «κάθε εργαζόμενος 
πρέπει να μπορεί να έχει πρόσβαση στην 
επαγγελματική κατάρτιση καθ' όλη τη 
διάρκεια του ενεργού του βίου» (βλ. άρθρο Ι)· β) τον καθορισμό 15 ειδικά'™ στόχα™ για την 
επίτευξη του γενικού (ττόχου, αφήνοντας στα 
κράτη μέλη και τους κοινα™ικούς εταίρους 
την ευθύνη για τον καθορισμό τα™ τρόπα™ 
και τα™ μέσα™ για την επίτευξη τα™ στόχα™ 
αυτά™ (βλ. άρθρο II)· 
c) την υλοποίηση σε κοινοτικό επίπεδο ενός 
μηχανισμού παρακολούθησης τα™ τάσεα™ 
και τα™ εξελίξεα™ στον τομέα της πρόσβασης 
στα κράτη μέλη και σε κοινοτικό επίπεδο (βλ. 
άρθρα III και IV). 
Αυτός ο μηχανισμός παρακολούθησης βασίζεται 
σε μια τριπλή διαδικασία: 
1. τη σύνταξη εθνικών εκθέσεων για την 
υλοποίηση της σύστασης και των στόχων της 
(άρθρο IV. 1). 
Τα κράτη μέλη εκλήθησαν να συντάξουν, 
σύμφίονα με μια κοινή δομή, για την οποία είχαν 
συμφίονήσει, εθνικές εκθέσεις που περιγράφουν 
τα μέτρα που έλαβαν προκειμένου να 
προα)θήσουν την πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση από το 1993 και μετά. Εξάλλου, τα 
κράτη μέλη εκλήθησαν επίσης να καταρτίσουν 
τις εκθέσεις αυτές σε συνεννόηση με τους 
κοινα™ικούς εταίρους, διαδικασία η οποία 
ακολουθήθηκε από ένα σημαντικό μέρος τα™ 
κράτα'™ μελά'™. 
2. την υλοποίηση ενός μηχανισμού στήριξης 
του κοινωνικού διαλόγου για τη συνεχή 
κατάρτιση (άρθρο ΙΙΙ.3 της σύστασης) 
Πράγματι, η σύσταση κάλεσε την Επιτροπή να 
υποστηρίξει το διάλογο μεταξύ τα™ κοινίονικά™ 
εταίρα™ για το θέμα αυτό. Στο πλαίσιο αυτό, η 
Επιτροπή ανέλαβε την πρωτοβουλία να 
υλοποιήσει έναν «μηχανισμό στήριξης του 
κοινα™ικού διαλόγου για την επαγγελματική και 
τη συνεχή κατάρτιση» σε στενή συνεργασία με 
τις ευρα>παϊκές οργανάχιεις που συμμετεχοι™ 
στον ευρωπαϊκό κοινα™ικό διάλογο, UNICE, 
ΟΕΕΡκαιΟΕε. 
Η πρωτοβουλία αυτή επέτρεψε να 
συγκεντρα)θούν στα κράτη μέλη της Έναχτης οι 
πραποβουλίες τα™ κοινα™ικά™ εταίρα™ για την 
ανάπτυξη της συνεχούς κατάρτισης, που έχονν 
συχνά άμεσο αντίκτυπο στην πρόσβαση στην 
κατάρτιση. 
Στο πλαίσιο αυτό δημοσιεύτηκαν δύο 
«Συλλογές» (Compendia) το 1994 και 1996. 
Σκοπός τους ήταν να εξηγήσουν 10 θέματα 
κοινού ενδιαφέροντος για τους κοινα™ικούς 
εταίρους, με αναφορά στις συγκεκριμένες 
πραποβουλίες που ελήφθησαν σε επίπεδο 
επιχειρήσεα™, κλάδων, τομέα™, σε εθνική ή 
περιφερειακή κλίμακα. 
Τα δύο σεμινάρια που διυργανα'ιθηκαν από τους 
κοινα>νικούς εταίρους (Οκτα')βριος του 1994 και 
Μάιος του 1996) για την αφομοίακτη τα™ 
αποτελέσματα™ κατέδειξαν το ενδιαφέρον και 
την προστιθέμενη αξία αυτού του εγγράφου, α>ς 
εργαλείο συλλογής, παρατήρησης, ανάλυσης και 
διάδοσης τα™ καινοτομικά™ και άλλων 
πρωτοβουλία™, προκειμένου να υπάρξει 
καλύτερη κατανόηση της σύγχρονης δυναμικής 
του πεδίου αυτού στα κράτη μέλη. 
Τα 10 θέματα που εντοπίστηκαν από τους 
κοινα>νικούς εταίρους αναφέρονται σε μεγάλο 
βαθμό στις πτυχές-κλειδιά, όπα)ς αυτές 
περιγράφονται στους στόχους του μέρους II της 
σύστασης του Συμβουλίου. 
ΙΑ (-)!-. Μ ΑΙ Α ΙΟΥ ΜΜΧΑΜΙΜΟΥ 
π ΙΙΙΜΞΙΙ>:ΊΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΎ 
\ΙΑ \()! ΟΥ 
ΘΕΜΑ 1: Σχεδιασμός της κατάρτισης στην 
επιχείρηση 
ΘΕΜΑ 2: Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 
ΘΕΜΑ 3: Ανάπτυξης της οργάναχτης 
ΘΕΜΑ 4: Ειδικές κατηγορίες απασχόλησης 
ΘΕΜΑ 5: Ένταξη τ(ον νέων 
ΘΕΜΑ 6: Νέες μορφές συνεργασίας στο επίπεδο 
τονν περιφέρεια™ 
ΘΕΜΑ 7: Επικύραχτη / Αναγνώριση 
ΘΕΜΑ 8: Μέσα και μέθοδοι 
ΘΕΜΑ 9: Κατανομή τα™ πόρο™ 
ΘΕΜΑ Κ): Νέες απαντήσεις στις προ(Κοπικές 
ανάγκες 
3. Την κατάρτιση ευρωπαϊκής έκθεσης 
αξιολόγησης για την «πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση στην Ένωση» (άρθρο IV 2 της 
σύστασης). 
Όπα>ς αναφέρθηκε και στην εισαγατγή, η έκθεση 
αυτή έχει α)ς σκοπό να αξιολογήσει τη 
συντελεσθείσα πρόοδο και να περιγράψει τις 
σημερινές τάσεις, λαμβάνοντας υπόψη την 
πολυμορφία τα™ εθνικά'™ συστήματα™. Θα 
επιτρέψει επίσης να αναδειχθούν οι 
προσπάθειες τα™ κρατά™ μελά™ και οι 
πραποβουλίες που έχουν λάβει οι κοινίονικοί 
συντελεστές γενικά και ιδιαίτερα οι κοινα™ικοί 
εταίροι. 
Αυτή η έκθεση αξιολόγησης βασίζεται: 
α) στις εθνικές εκθέσεις που συνέταξαν καθένα 
από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της 
υλοποίησης της σύστασης, κατ' εφαρμογή 
του άρθρου της IV.Ι8, όπαις αναφέρθηκε 
παραπαναν β) στις εκθέσεις που συνέταξαν οι κοινοτικές 
οργανάχιεις τα™ κοινά™ικά™ εταίρα™, η CES 
(Ευραοιάίκή Συνομοσπονδία Συνδικάτα™) 
και η UNICE/CEEP (Ένωση Συνομοσπονδία'™ 
της Βιομηχανίας και Εργοδότη'™ της 
Ευρά)πης/Ευρα)παϊκό Κέντρο Δημόσια™ 
Επιχειρήσεα™) κατ' εφαρμογή του άρθρου 
IV.2. 
Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη : 
1) τα πράπα συγκρίσιμα ποσοτικά δεδομένα 
που προέκυψαν από την κοινοτική έρευνα 
για τη συνεχή κατάρτιση (CVTS9) και από 
την έρευνα για το εργατικό δι™αμικύ 
(LFS10). 
2) τα αποτελέσματα του μηχανισμού στήριξης 
του κοινα™ικυύ διαλόγου για τη συνεχή 
κατάρτιση, τα οποία παρέχονται στις δύο 
συλλογές που δημοσιεύτηκαν το 1994 και 
1996. 
1.2 ΟΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ 
ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ ΤΙΣ 
ΠΟΛΥΆΡΙΘΜΕΣ ΚΑΙ ΠΟΊΚΙΛΕΣ 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
1.2.1 Εισαγωγή 
Τα δεδομένα τιον εκθέσεων αυτό'™ 
συσχετίστηκαν επίσης και συμπληρίόθηκαν από τα Οι εκθέσεις που έχουν συντάξει τα κράτη μέλη 
αποτελούν μια πολύ ενδιαφέρουσα πηγή πληροφόρησης 
και ανάλυσης για τις εξελίξεις και την πρόοδο που έχει 
συντελεστεί στο θέμα της πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση καθ<ός και τους τρόπους οργάναχιης της 
πρόσβασης στα διά<μορα κράτη μέλη. 
Ένας μεγάλος αριθμός εκθέσεο™ περιέχει πλήρη 
περιγραφή το>ν συστημάτων και των μηχανισμό'™ για τη 
συνεχή κατάρτιση. 
Μια σφαιρική εκτίμηση των εθνικών εκθέσεων μας 
επιτρέπει να διαπιστώσουμε τα εξής 
1. Υπάρχει σε όλες τις χ<ί>ρες της Έν<οσης, η βούληση να 
εξευρεθούν νέες απαντήσεις στις προκλήσεις που 
τίθενται στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης και, 
άμεσα ή έμμεσα, να προ<οθηθεί η πρό<τβαση στην 
κατάρτιση. Σχεδόν όλες οι χώρες έχουν λάβει νέα 
μέτρα στη δεκαετία του ' 90 τα οποία έχουν επίδραση 
στην πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. 
2. Ωστόσο, tu περισσότερες πραποβουλίες που 
δεδομένα τ(ον πολυετών προγραμμάτων που 
καταρτίστηκαν στο πλαίσιο της συνέχειας που δόθηκε 
στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 
Έσσεν για την απασχόληση. 
9 CVTS= Continuing Vocational Training Survey= 
Έρευνα για τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. 
LFS= Labour Force Survey= Έρευνα για το 
εργατικό δυναμικό 
10 
ελήιρθησαν για την προ<ί)θηση της πρόσβασης είναι 
γενικά ενσα)ματο)μένες στ<χ συνολικά μέτρα 
«μεταρρύθμισης» τα™ συστήματα™ κατάρτισης στα 
κράτη μέλη, πράγμα που περιορίζει μερικές φορές τις 
δυνατότητες για μια λεπτομερέστερη ανάλυση του 
αντίκτυπου. 
3. Αφετέρου, ένας ορισμένος αριθμός πρωτοβουλία™ 
που παρουσιάζουν ενδιαφέρον, διαφεύγουν από τις 
διοικητικές πηγές με την στενή έννοια του όρου, διότι 
οι πρωτοβουλίες αυτές ελήφθησαν σε επίπεδο 
επιχειρήσεα™ ή κλάδα™. Οι εκθέσεις που αποτέλεσαν 
το αντικείμενο συνεννόησης με τους κοινα™ικούς 
εταίρους καταγρόκρουν, παρ' όλα αυτά, αρκετές 
πολύ ελπιδοφόρες πραποβουλίες. Από ορισμένες 
χώρες ζητήθηκαν συμπληρα)ματικές πληροφορίες 
που συμπεριελήψθησαν στις «συλλογές» του 
μηχανισμού στήριξης του κοινίονικού διαλόγου. 
Η υλοποίηση των στόχων 
Όπα>ς αναφέρεται αναπέρα), οι εθνικές εκθέσεις 
περιγράφουν πολύ συχνά τις εξελίξεις στα 
συστήματα και τις πραποβουλίες για την 
πρόσβαση στην κατάρτιση, χα)ρίς ακττόσο να 
είναι πολύ ακριβείς σε σχέση με καθένα από 
τους στόχους της σύστασης του Συμβουλίου της 
30ής Ιουνίου 1993. 
Έτσι, θεοορήσαμε περισσότερο ενδιαφέρον να 
αναλύσουμε τις εθνικές εξελίξεις βάσει μιας 
θεματικής προσέγγισης. 
• Ένα πράπο θέμα θα αφορά την πρόσβαση και 
τις πολιτικές των επιχειρήσεων. Περιλαμβάνει 
ουσιαστικά τους στόχους 1, 2, 6, 8 και 9 της 
σύστασης. 
• Το δεύτερο θέμα θα αφορά ειδικότερα την 
πρόσβαση και τη συνεκτίμηση των ατομικών 
αναγκών (στόχοι 3 και 7) θέτοντας εραπήματα 
σχετικά με την πρόσβαση στην κατάρτιση μέσα) 
ατομικά'™ πραποβουλιά™. 
• Το τρίτο θέμα θα αφορά τον 
επαναπροσανατολισμό των εργαζομένων 
(στόχος 4). 
• Το τέταρτο θέμα θα αφορά την πρόσβαση στην 
κατάρτιση για ειδικές κατηγορίες κοινού 
όπαις οι λιγότερο ειδικευμένοι εργαζόμενοι 
(στόχος 11), οι γυναίκες (στόχος 12), οι νέοι 
(στόχος 13) και οι μακροχρόνια άνεργοι 
(στόχος 14). 
• Ένα πέμπτο θέμα θα αφορά την πρόσβαση και 
τις νέες συμπράξεις (στόχοι 5 και 15). 
• Ένα έκτο θέμα θα ασχοληθεί με την πρόσβαση 
χάρη στις νέες τεχνολογίες (στόχος 10). Για 
κάθε θέμα θα γίνει προσπάθεια να διαγραφούν 
οι σημαντικότερες τάσεις και να δοθούν 
παραδείγματα δράσεα™ και πραποβουλιά'™. 
• Τέλος, ένα τελευταίο θέμα θα ασχοληθεί με την 
χρήση των κοινοτικών κεφαλαίων για τη 
στήριξη των τοπικών πρωτοβουλιών. Για κάθε θέμα θα αναδειχθούν οι κύριες τάσεις 
και θα δοθούν παραδείγματα με συγκεκριμένες 
ενέργειες και πραποβουλίες. 
1.2.2 Η πρόσβαση και οι πολιτικές των 
επιχειρήσεων 
Η πρόσβαση και οι πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ 
είναι ένα τεράστιο θέμα στο οποίο 
περιλαμβάνονται πραποβουλίες και μέτρα που 
αποσκοπούν στην ανάπτυξη προγράμματα™ 
κατάρτισης, μέτρα™ που αποσκοπούν στην 
ανάπτυξη προγράμματα™ κατάρτισης και τη 
θέση σε διαθεσιμότητα το™ εργαζόμενα™· στην 
πληροφόρηση και τις όιαβο\ϊλεύσεις εντός της 
επιχείρησης· ή ακόμα στην πρόβλεψη τα™ 
αναγκά™ κατάρτισης. 
Οι εθνικές εκθέσεις επιβεβαιο'™υυν ότι οι 
επιχειρήσεις πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες 
τους σε θέματα πολιτικής για τη (τυνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση τα™ μισθαπά™ τονς. 
Οι επιχειρήσεις είναι οι κύριοι συντελεστές από 
τους οποίους προέρχονται συχνά πραποβουλίες 
και οι οποίοι διασφαλίζοτ™ κυρίαις τη 
χρηματοδότηση. 
Η άσκηση αυτής της αρμοδιότητας τα™ 
επιχειρήσεων εντάσσεται, σε ορισμένα κράτη 
μέλη, στο πλαίσιο δεσμευτικά™ συστήματα™. 
Αυτό συμβαίνει στη Γαλλία όπου υπάρχει 
σύστημα γενικευμένης υποχρέακτης δαπανά™ για 
την κατάρτιση, το οποίο θεσπίστηκε με νόμο 
στις 16 Ιουλίου 1971. Η Γαλλία δεν είναι 
ακίτύσο η μόνη χα')ρα που διαθέτει δεσμειπικές 
διατάξεις για τις επιχειρήσεις. Οι δεσμεύσεις 
αυτές μπορούν να προέρχονται: από την 
υποχρεωτική συνεισφορά σε ένα ταμείο 
αλληλεγγύης, όπαις στο Βέλγιο, με προορισμό 
τις ομάδες κινδύνου- από ένα σύστημα 
φύρα>ν/επιδοτήσεα™ σε ορισμένους τομείς, όπακ; 
στην Ιρλανδία· ή από μια νομοθεσία για τις 
εκπαιδευτικές άδειες, ύπο>ς έχει εγκριθεί στη 
Φινλανδία, τη Σουηδία, και ορισμένα κρατίδια 
της Γερμανίας. Αντιθέτακ;, στην Ισπανία, 
υφίσταται ένα σύστημα έμμεσα™ εισφορά™ 
προκειμένου να χρηματοδοτείται η 
επαγγελματική κατάρτιση. Τα κεφάλαια αυτά 
συλλέγονται από την κοινα™ική ασφάλιση και 
υπολογίζονται βάσει του 0,7% τα™ εργατικά™ 
ατυχήματα™ και τα™ επαγγελματικά'™ 
αναπηρία'™. 
Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη τονίζουν ότι η 
πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση 
είναι άνισα κατανεμημένη μεταξύ τα™ 
επιχειρήσεα™ (μέγεθος, τομέα δραστηριότητας 
κτλ.), αλλά επίσης και μεταξύ τιον εργαζόμενα™ 
(κυινα™ικο-επαγγελματικό καθεστάκ;) μέσα στις 
επιχειρήσεις, και αυτό ανεξάρτητα από το αν το 
σύστημα έχει υποχρεαπικό χαρακτήρα ή όχι. 
Π 
Το δικαίωμα στην πληροφόρηση 
Οι πρακτικές σε ορισμένα κράτη μέλη 
αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της 
πληροφόρησης και της συνεννόησης με τους 
εκπροσάιπους των εργαζομένων για την πολική 
τα™ επιχειρήσεα™ σε θέματα κατάρτισης. 
Κανένα κράτος μέλος δεν παρέχει ένα αληθινό 
μοντέλο για την υποχρέακιη της πληροφόρησης. 
Από ό,τι φαίνεται, η πολιτική για την 
πληροφόρηση χαράσσεται ανάλογα με τις 
περιστάσεις και ποικίλλει σε συνάρτηση με τους 
πραπαγα™ιστές και τους αποδέκτες. Η 
Γερμανία εκτιμά ότι υπάλληλοι και εργάτες 
ενημερώνονται για τις δυνατότητες 
επιμόρφακτης κατά τη διάρκεια τα™ 
συνεντεύξεα™ για την πρόσληψη. Οι 
πληροφορίες αυτές μπορούν να περιέχονται 
επίσης στα συμβόλαια ανάληψης εργασίας ή στη 
συλλογικές συμβάσεις ή να δημοσιεύονται από 
το Επαγγελματικό Επιμελητήριο ή το 
Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο. 
Ειδικότερα, οι κοινωνικοί εταίροι και τα 
επιμελητήρια καταβάλλουν προσπάθειες για να 
βελτιωθεί η υποδομή της ενημέρωσης. Για 
παράδειγμα, οι συντελεστές αυτοί συμφώνησαν, 
το Δεκέμβριο του 1996, να αναπτύξουν ένα 
σύστημα πληροφόρησης στο ομοσπονδιακό 
ινστιτούτο σε ό,τι αφορά τη συνεχή κατάρτιση 
για την επαγγελματική τελειοποίηση και πρόοδο, 
για τα μέλη τα™ επιτροπών κατάρτισης. 
Μπορούμε αχιτόσο να όιαπιστακιουμε ότι τα 
κράτη μέλη πολλαπλασίασαν τις προσπάθειες 
ευαισθητοποίησης μέσα) γενικά'™ ή ειδικά™ 
εκστρατεία'™. Ως παράδειγμα αναφέρουμε τη 
δημοσίευση τον Ιούνιο του 1995 του 
σημεκόματος "Kennis in Bewexing" στις Κάτω 
Χώρες. Στη Γαλλία, σημαντικές οργανα'κτεις 
όπα>ς οι FONGECIF μεριμνούν για την 
ανακοίνακιη τα™ διατάξεων σε θέματα ατομικής 
εκπαιδευτικής άδειας, είτε μέσω τοιχοκόλλησης 
και ανακοίνακτης στον τύπο, είτε με 
οπτικοακουστικά μέσα. Στη Φινλανδία έχει 
δρομολογεί με επιτυχία μια ευρύτατη εκστρατεία 
από το 1994 προκειμένου να ενημεραιθούν οι 
επιχειρήσεις για τις δυνατότητες που τους 
παρέχει η κατάρτιση με «σύμβαση μαθητείας». 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εκστρατείες 
ευαισθητοποίησης απευθύνονται στις 
επιχειρήσεις μέσα) προγραμμάτων ύπακ; το 
«Investors in People» και το πρόγραμμα 
"Πραποβουλίες για τις μικρές επιχειρήσεις". Το 
ίδιο συμβαίνει και στην Ιρλανδία όπου, το 1995, 
δημιουργήθηκε το νέο πρόγραμμα «Excellence in 
People». Πρόκειται για προγράμματα τα™ 
οποία™ ο στόχος είναι η επίτευξη υψηλά™ 
πρότυπα™ ποιότητας μέσαι επενδύσεα™ στο 
ανθρά)πινο δυναμικό. Σκοπός είναι να υπάρχει 
σύνδεση μεταξύ τα™ στρατηγικά™ στόχων της 
επιχείρησης και τα™ στόχα™ της πολιτικής για 
την επαγγελματική κατάρτιση. Στη Δανία διεξάγονται επίσης, στο ίδιο πνεύμα, 
δημόσιες εκστρατείες ενημέρακτης, που 
απευθύνονται κυρίακ; στις μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις. Αξίζει να σημεκόσουμε ότι η 
προσπάθεια για πληροφόρηση δεν προέρχεται 
αποκλειστικά μόνο από τις κρατικές αρχές και 
τις επιχειρήσεις αλλά και από τα συνδικάτα. Ως 
προς αυτό, η δανική έκθεση επισημαίνει ότι οι 
δραστηριότητες πληροφόρησης πρέπει να 
ανατίθενται περισσότερο στους κοινα)νικούς 
εταίρους, κυρία)ς σε περιφερειακό και τοπικό 
επίπεδο. 
Σύμφα™α με μια άλλη τάση οι προσπάθειες για 
ενημέρακτη και ευαισθητοποίηση σχετικά με τις 
δυνατότητες που προσφέρονται στην αγορά της 
επαγγελματικής κατάρτισης υποστηρίζονται 
πολύ συχνά από κέντρα επαγγελματικού 
προσανατολισμού, σε στενή σύνδεση επίσης με 
δραστηριότητες ύπα)ς η κατάρτιση πινάκα™ 
απογραφής τα™ προσόντα™. Στη Νορβηγία για 
παράδειγμα, ετέθη σε εφαρμογή ένα σύστημα το 
οποίο διασφαλίζει ότι οι φορείς κατάρτισης 
έρχονται σε άμεση επαφή με τους καταναλαπές, 
τις επιχειρήσεις και τα άτομα. Πολλά κράτη 
μέλη έχουν να επιδείξουν τη δημιουργία φάσεων 
δεδομένα™ ή οδηγά™ και/ή «σημεία™ 
πληροφόρησης». Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την 
Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και άλλες χάιρες 
έχουν προβλεφθεί τρόποι για τη διασφάλιση 
καλύτερης πληροφόρησης και συνεπάκ; 
καλύτερης πρόσβασης στην επαγγελματική 
κατάρτιση. 
Η Πορτογαλία πρόσφατα υλοποίησε ένα 
πρόγραμμα με τίτλο «κατάρτιση για πολύ μικρές 
και μικρές επιχειρήσεις» που αποσκοπεί στην 
προα')θηση της πληροφόρησης και την 
ευαισθητοποίηση τα™ επικεφαλής τα™ 
επιχειρήσεων και τα™ μισθαπά™ σε ό,τι αφορά 
την ανάγκη ανάπτυξης του ανθρο'χπινυυ 
δυναμικού μέσα) της επαγγελματικής 
κατάρτισης. 
Ο διάλογος μέσα στις επιχειρήσεις 
Διαφαίνεται ισχυρή τάση για μεγαλύτερη ενεργό 
συμμετοχή και ανάληψη ευθυνών του συνόλου 
των κοινα)νικά™ εταίρα™. Έτσι, για παράδειγμα, 
στις Κάτω Χώρες δίνεται αυξημένη 
αρμοδιότητα στους κοινίονικούς εταίρους στα 
πλαίσια της αναθεά\νησης του νόμου για την 
εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση 
(WEB), που ετέθη σε ισχύ τον Ιανουάριο του 
1995. Οι εθνικοί φορείς οι οποίοι 
περιλαμβάνουν εκπροσα')πους τα™ οργανάκτεα™ 
τα™ εργοόοτά™ και τα™ συνδικάτα™ 
συνεργάζονται με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στο 
σχεδιασμό προσόντα™ εφαρμόσιμα™ σε όλους 
τους τύπους της δευτεροβάθμιας 
επαγγελματικής εκπαίδευσης, για κάθε κλάδο 
της βιομηχανίας, κλαδική ομάδα ή 
επαγγελματική κατηγορία. Εξαλλου, ο ρόλος 
12 
των κοινα™ικά™ εταίρα™ στον τομέα αυτό είναι 
να λειτουργούν και α)ς ενημερωτικά κέντρα που 
διανέμουν πληροφορίες, να κινητοποιούν τις 
επιχειρήσεις (όστε αυτές να καθορίζουν τις δικές 
τους ανάγκες για ειδικότητες και να λαμβάνοι™ 
τα απαραίτητα μέτρα για να ανταποκρίνονται 
στις ανάγκες αυτές. Στη Φινλανδία, στο πλαίσιο 
του προγράμματος για την απασχόληση του 
Συμβουλίου των υπουργά™ (1996-1999), ο ρόλος 
και η ανάπτυξη της κατάρτισης του προσωπικού 
εξετάζονται αυτήν τη στιγμή μέσω τριμερών 
διαπραγματεύσεων. Η Ιταλία και η Πορτογαλία 
τονίζουν και αυτές την αυξανόμενη σημασία του 
κοιν(ονικού διαλόγου για το θέμα αυτό. Στις 
χα')ρες αυτές οι κοινα™ικοί εταίροι, μέσα) τα™ 
κλαδικά'™ οργανάκτεα™, συνεργάζονται με τις 
δημόσιες αρχές για τον καθορισμό, την 
υλοποίηση και την εφαρμογή τα™ πολιτικά™ 
κατάρτισης. Οι συλλογικές συμβάσεις είναι 
εκείνες που καθορίζουν σε όλο και περισσότερες 
περιπτάκιεις τις γενικές αρχές που 
εφαρμόζονται για μια καλή διαχείριση της 
επαγγελματικής κατάρτισης σε όλους τους 
κλάδους και τις επιχειρήσεις. 
Στην Ισπανία, ο ρόλος τα™ κοινα)νικά™ εταίρα™ 
εντάσσεται στα πλαίσια τα™ εθνικά™, τρίμερα'™ 
συμφα)νιά™ για την επαγγελματική κατάρτιση 
και συνεπάγεται τη συμμετοχή τους στο Ίδρυμα 
για τη Συνεχή Κατάρτιση (FORCEM) το οποίο 
είναι ένα ισομερές όργανο επιφορτισμένο με την 
οργάνακτη, τη διαχείριση και την εκτέλεση τα™ 
προβλεπόμενα™ από τη συμςχονία ενέργεια™ με 
την υποστήριξη του Ευρο)παϊκού Κοινα™ικού 
Ταμείου. 
Στη Γαλλία, η πληροφόρηση και οι 
διαβουλεύσεις με τους εκπροσά)πους τα™ 
εργαζόμενα™ για την επεξεργασία και την 
υλοποίηση σχεδία™ και προγράμματα™ 
κατάρτισης έχουν υποχρεαπικό χαρακτήρα από 
το νόμο. Τουλάχιστον μία φορά το χρόνο είναι 
υποχρεαπικό να ζητείται η γνά)μη της επιτροπής 
τα™ εργαζόμενα™ (ή τα™ εκπροσάπιων τα™ 
εργαζόμενα™ στις επιχειρήσεις που απασχολούν 
λιγότερο από 50 εργαζομένους) για τον 
προσανατολισμό και το πρόγραμμα της 
επαγγελματικής επιμύρφαχτης. Στη Γερμανία, 
υπάρχει επίσης δικαίίομα στην ενημέρακτη για 
την επιτροπή τα™ εργαζόμενα™ στις 
επιχειρήσεις. 
Σ' αυτή την προοπτική, μια άλλη τάση αρχίζει 
να διαγράφεται καθαρά. Σε όλο και μεγαλύτερο 
βαθμό, οι συλλογικές συμβάσεις φαίνεται να 
αποτελούν το κατ' εξοχήν «πεδίο» τα™ 
διαβουλεύσεων σε θέματα επαγγελματικής 
κατάρτισης. Η τριμερής συνεργασία και 
συναίνεση είναι αναπόσπαστο τμήμα του 
δανικού μοντέλου και οι συλλογικές συμβάσεις 
αποτελούν τον κυριότερο τρόπο κανονιστικής 
ρύθμισης (καλύπτουν πάνα) από το 90% της 
δανικής αγοράς εργασίας). Η Γερμανία προτιμά μια λύση προς την ίδια κατεύθυνση, εκτιμώντας 
ότι η παραγα™ή νομοθεσίας για το θέμα δεν 
είναι ούτε η καλύτερη λύση, οΐπε αναγκαία, 
διότι πρέπει να διασς>αλίζεται η ευελιξία της 
αγοράς της συνεχούς κατάρτισης. Υπάρχει η 
παράδοση στη Γερμανία οι επιχειρήσεις (είτε 
στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής 
κατάρτισης, είτε στον τομέα της συνεχούς 
επιμόρφακπις), δηλαδή οι εργοδότες και τα 
συνδικάτα, να αναλαμβάνουν ιδιαίτερη 
δέσμευση α)ς προς τα προσόντα τα™ υπάλληλα™ 
και τα™ εργατών. Ωστόσο, και το ίδιο το άτομο 
έχει ευθύνη αλλά και το κράτος. Οι 
αρμοδιότητες του κράτους ασκούνται μέσο) 
διάφορα™ νόμων, όπο)ς για παράδειγμα οι 
Berufshildungsgesetz (νόμος για την 
επαγγελματική κατάρτιση, 1969) Berufs-
bildungsfcprderungsgesetz (νόμος για την 
προά)θηση της επαγγελματικής κατάρτισης, 
1994) Arheitsfçprderungsgesetz (νόμος για την 
ενίσχυση της απασχόλησης, 1969) 
Aufstiegsfbrthildungsfqrderungsgesetz. (νόμος για 
την ενίσχυση της επιμόρφακτης για την 
επαγγελματική ανέλιξη) και στα κρατίδια μέσο) 
τα™ Bildungsurlauhsgesetze, Weiterhildungs- und 
Erwachsenen-hildungsgezetze (διάφοροι νόμοι 
για τη συνεχή κατάρτιση και την εκπαίδευση 
των ενήλικα™). 
Η αυξανόμενη σημασία τα™ συλλογικά™ 
συμβάσεα™ επισημαίνεται επίσης από τις Κάτω 
Χώρες, τη Σουηδία και τη Νορβηγία. Η 
Σουηδία διευκρινίζει ότι τα ζητήματα που 
αφορούν τη συνεχή κατάρτιση ρυθμίζονται 
συνήθα)ς σε κλαδικό επίπεδο. Οι κεντρικές 
συλλογικές συμβάσεις κάνουν συστάσεις αλλά οι 
καθεαυτή εξέταση του κάθε ζητήματος 
διεξάγεται όλο και πιο συχνά σε περιφερειακά 
επίπεδο. 
Η Φινλανδία, από πλευράς της, αναφέρει σαφα'κ; 
ότι η γενική τάση είναι η ακόλουθη: τα θέματα 
που αφορούν την κατάρτιση αποτελούν 
αντικείμενο διαπραγματεύσεα™ μέσα στη 
επιχείρηση. 
Ωστόσο, η κατάρτιση αποτελεί ένα κομμάτι του 
διαλόγου με αμς)ίβολη κατάληξη, διότι δεν 
επιτυγχάνεται πάντοτε ομοφα™ία, ιδίακ; σε ό,τι 
αφορά την τελική χρησιμότητα της κατάρτισης 
και το ποιος θα αναλάβει τη χρηματοδότηση, 
όπα)ς παρατηρεί η Δανία. Σχετικές συζητήσεις 
διεξάγονται σε πολλά κράτη μέλη. Στο 
Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, αποτελούν μια 
από τις κυριότερες μέριμνες της κυβέρνησης 
κατά την επεξεργασία του νόμου-πλαισίου για 
τη συνεχή κατάρτιση. 
Η Γερμανία τονίζει το θέμα της αρμοδιότητας 
για τη χρηματοδότηση και εκτιμά ότι υπάρχει 
μια τάση προς μια μεγαλύτερη ανάληψη ευθυνά™ 
από τα μεμονα)μένα άτομα. 
13 
Η τάση αυτή είναι επίσης ορατή στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, όπου ένας αυξανόμενος αριθμός 
εργαζόμενα™ και μεμυνομένα™ ατόμων 
αναλαμβάνει ο ίδιος την ευθύνη της κατάρτισης 
του. Ένα σημαντικό συστατικό της στρατηγικής 
της Βρεττανικής Κυβέρνησης για την ανάπτυξη 
τα™ προσόντων είναι να ενθαρρύνει τα άτομα να 
δραστηριοποιηθούν ενεργά για την οικοδόμηση 
τα™ προσόντα™ τους. 
Το Βέλγιο, από πλευράς του, υπογραμμίζει ότι 
οι διαβουλεύσεις σε θέματα κατάρτισης γίνονται 
μόνον για τις ομάδες που διατρέχουν 
εργασιακούς κινδύνους, ενώ η κατάρτιση δεν 
βρίσκεται καθόλου στην ημερήσια διάταξη τα™ 
διαπραγματεύσεα™ μέσα στις επιχειρήσεις. 
Η στρατηγική σημασία των προγραμμάτων 
κατάρτισης 
Ένα από τα κύρια εργαλεία για τη μεταφορά 
στην πράξη της πολιτικής για την κατάρτιση 
μέσα στις επιχειρήσεις είναι η πραγματοποίηση 
προγράμματα™ κατάρτισης. 
Στη Γαλλία, το πρόγραμμα κατάρτισης αποτελεί 
τον κύριο τρόπο υλοποίησης τα™ υποχρείόσεα™ 
που φέρει ο εργοδότης σε ό,τι αφορά τις 
πραγματικές δαπάνες και τον αριθμό τα™ 
ενδιαφερόμενων εργαζομένων. Τα προγράμματα 
κατάρτισης αποτελούν επίσης αναπόσπαστο 
τμήμα της φινλανδικής στρατηγικής. Σύμφα™α 
με το νόμο για τις διαβουλεύσεις εντός τα™ 
επιχειρήσεων, οι επιχειρήσεις που απασχολούν 
πάνα) από 30 εργαζομένους είναι υποχρεωμένες 
να καταρτίζουν ετησίακ; ένα σχέδιο με το 
προσα)πικό και τα είδη κατάρτισης που θα 
αποτελέσουν το αντικείμενο διαπραγματεύσεα™ 
με τους εκπροσα')πυυς του προσοιπικυύ. 
Στην Πορτογαλία, η χορήγηση τεχνικής και 
οικονομικής στήριξης στο πλαίσιο του δεύτερου 
κοινοτικού προγράμματος στήριξης (ΚΠΣ), που 
έχει εξάλλου νομική ισχύ, υποχρεά>νει τις 
επιχειρήσεις να καταστραφούν και να 
γναχττοποιούν τα σχέδια ανάπτυξης του 
ανθρίόπινου δυναμικού που σκοπεύουν να 
διεξάγουν. Στο πλαίσιο της εθνικής και 
τριμερούς συμφα™ίας που υπογράφτηκαν το 
1992 στην Ισπανία, η χρηματοδότηση της 
επαγγελματικής κατάρτισης καλύπτει κυρίως τα 
σχέδια κατάρτισης των επιχειρήσεων, τις 
ατομικές άδειες κατάρτισης και τη θεωρητική 
επιμόρφωση που προβλέπεται στις συμβάσεις 
μαθητείας. 
Η Δανία εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι το 
«μέγεθος τα™ επιχειρήσεα™» είναι συχνά 
καθοριστικός παράγοντας για την ύπαρξη ή μη 
ενός πραγματικού σχεδιασμού για την 
κατάρτιση. Βάσει της όιαπίστακτης αυτής, το 
υπουργείο Εργασίας συγκρότησε δύο ταμεία που 
μπορούν και τα δύο να χορηγούν επιδοτήσεις για τέτοιες ακριβίός δραστηριότητες σχεδιασμού. 
Συνολικά, τα «μέτρα ενίσχυσης της 
χρηματοδότησης», ή «οι δράσεις σε επίπεδο 
τοπικής κοινιονίας» (μέσα) μιας εκπροσά)πησης 
υπεύθυνα™ στις περιφέρειες) και οι 
«εκστρατείες ευαισθητοποίησης» αποτελούν 
τους βασικούς άξονες της δανικής προσέγγισης. 
Οι Κάτω Χώρες δρομολόγησαν πρόσφατα το 
πρόγραμμα IMPULS σε διάφορους κλάδους. 
Συνίσταται σε μια συνολική προσέγγιση κάθε 
κλάδου, που καταλήγει, μέσα) ενός στρατηγικού 
σχεδίου, σε δραστηριότητες με στόχο τη 
διαρθραπική βελτύοση της σχέσης μεταξύ 
επαγγελματικής κατάρτισης και αγοράς 
εργασίας. 
Στο επίπεδο τα™ σχεδία™ κατάρτισης, η Γαλλία 
καινοτομεί, συνδέοντας όλο και πιο πολύ τα 
σχέδια της στην προοπτική τα)ν εξελίξεα™ της 
τεχνολογίας και της αγοράς εργασίας. Για το 
σκοπό αυτό ανέπτυξε μια πολιτική για τις 
συμβάσεις που θεμελιαννεται σε ένα εργαλείο 
προοπτικής, τη "σύμβαση μελέτα'™ πρόβλεψης" 
(CEP) με σκοπό την κατάρτιση προβλέψεαιν για 
την μελλοντική εξέλιξη τα)ν επαγγέλματα™. Η 
(CEP) αποτελεί, όλο και πιο συχνά, μια 
απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάληψη 
δεσμεύσεων στον τομέα της ανάπτυξης της 
κατάρτισης. 
οι (n\ti|)<(<Fj ις in λι τ<ί»\ πουβλι \,<ι\ζ, 
Η σύμβαση μελετών πρόβλεψης (CEP), παρ' όλο 
που ξεκίνησε στη δεκαετία του '80, αποτελεί 
πάντοτε ένα αποτελεσματικό μηχανισμό ανάλυσης 
τα™ ανάγκα'™ κατάρτισης και παροχής 
υποστήριξης, που βασίζεται στη συναίνεση τα™ 
κυιναινικά™ εταίρα™. Η CEP βασίζεται σε δύο 
αρχές: 
• Πρόκειται για μια σύμβαση που συνάπτεται 
από τους κοινα)νικούς εταίρους, το κράτος και 
έναν ή περισσότερους φορείς, δημόσια 
ιδρύματα ή ιδιαπικούς συμβουλευτικούς 
οργανισμούς, που πραγματοποιούν τις μελέτες 
προβλέψεων. Το κράτος αναλαμβάνει το ήμισυ 
του προϋπολογισμού. 
• Η επιλογή τα™ φορέα™ γίνεται από κοινού με 
τους κοινωνικούς εταίρους και το κράτος, στο 
πλαίσιο διαδικασίας δημόσιου διαγωνισμού, 
βάσει συγγραφής υποχρεα'κιεα™. Μια τριμερής 
επιτροπή καθοδήγησης μεριμνά για την τήρηση 
της συγγραφής υποχρεώσεων και των 
προθεσμία™, εξασφαλίζει την παρακολούθηση 
τα™ εργασία™ και επικυρατνει τα 
αποτελέσματα. 
14 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, κεντρικό συστατικό 
του προγράμματος Dlnvestors in peopleD 
αποτελούν σχέδια κατάρτισης μιας επιχείρησης 
που συνδέονται με τους οικονομικούς στόχους. 
Οι επιχειρήσεις υιοθετούν ολοένα και 
περισσότερο το Dlnvestors in peopleD α)ς 
πλαίσιο εργασίας για επενδύσεις στην κατάρτιση 
και για την ανάπτυξη μιας μαθησιακής 
νοοτροπίας. 
Ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων σχετικά με 
τη σχέση μεταξύ προσόντων των εργαζομένων 
και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. 
Προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να 
συνειδητοποιήσουν το δεσμό που υπάρχει 
μεταξύ τα™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™ και 
της ανταγα)νιστικότητας της επιχείρησης, 
ορισμένα κράτη μέλη ανέλαβαν μερικές 
πρωτοβουλίες. Η Γερμανία, στο πλαίσιο του 
ειδικού προγράμματος με τίτλο «Διασφάλιση 
του βιομηχανικού χα')ρου μέσα) της ανάπτυξης 
τα™ επαγγελματικά™ ικανότητα™» ανέπτυξε με 
την οικονομική υποστήριξη του στόχου 4 του 
Ευραηταϊκού Κοινα)νικού Ταμείου, μέτρα για 
την προά)θηση της συνειδητοποίησης στις 
επιχειρήσεις, της σχέσης μεταξύ των προσόντων 
των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας 
τα™ επιχειρήσεα™. 
Εξάλλου, πρέπει να αναφέρουμε την υλοποίηση 
ειδικά™ προγράμματα™ στο Ηνωμένο Βασίλειο 
και την Ιρλανδία, ή του προγράμματος που 
αφορά την έρευνα της ποιότητας στο Βέλγιο. 
Το σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου 
χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη και την 
υλοποίηση αρκετά'™ σημαντικά™ πραποβουλιά™ 
και προγράμματα™ που αποσκοπούν γενικά στη 
βελτίακιη της πρόσβασης τα™ ατύμα™ σε 
διαδικασίες κατάρτισης. Ως προς αυτό, πρέπει 
να αναφέρουμε προγράμματα ύπ(ος το «Investors 
in People» που αποσκοπεί στη βελτίακιη της 
οικονομικής απόδοσης τα™ επιχειρήσεα™ μέσα) 
της αποκατάστασης δεσμά'™ μεταξύ, της 
κατάρτισης και επιμόρφοοσης τα™ μισθαπά™ και 
τα™ στρατηγικά™ στόχα™ της επιχείρησης. 
Πρόκειται για ένα πρότυπο που χορηγείται από 
τα «Training Enterprise Councils» (TECs11), και 
στη Σκωτία αντιστοίχα)ς από τις «Local 
Enterprise Companies» (LECs12), το οποίο 
παρέχει το πλαίσιο για την ανάπτυξη του 
ανθρώπινου δυναμικού τα™ επιχειρήσεων και τη 
όιάρθρακχη των δραστηριοτήτων κατάρτισης υπό 
τη μορφή μιας οικονομικής επένδυσης. Από το 
1997 και μετά προβλέπονται, στο πλαίσιο του 
«UKUI Competitiveness Budget» (προϋπολογισμός 
για την τοπική ανταγ(ονιστικότητα) πιο 
ευέλικτες ρυθμίσεις προκειμένου να υπάρχει 
1 ' Συμβούλιο κατάρτισης και επιχείρησης 
12 Εταιρείες Τοπικά™ Επιχειρήσεα™ καλύτερη συνεργασία μεταξύ τα™ τοπικά™ 
συμπράξεα™ υποστήριξης για την κατάρτιση με 
τις επιχειρήσεις, για την επίτευξη τα™ στόχα™ 
που έχοι™ καθοριστεί στο πρόγραμμα «Investors 
in People» και τη βελτίακτη της οικονομικής 
απόδοσης τα™ επιχειρήσεα™. Από το 1997 και 
μετά, θα υλοποιηθεί μία δεύτερη πραποβουλία 
για τον ίδιο σκοπό, το «National Training Award» 
(Εθνικό Βραβείο Κατάρτισης). Πρόκειται για 
ένα βραβείο αριστείας που χορηγείται σε 
εργοδότες, φορείς παροχής κατάρτισης και σε 
άτομα, για ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέτρα που 
έχουν άμεση επίδραση στην οικονομική απόδοση 
της επιχείρησης ή την προσα)πική ολοκλήρωση 
του ατόμου. 
Στο Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας έχει, 
από πλευράς της, υποστηρίξει κυρίίος 
σίΓγκεκριμένες ενέργειες για την 
ευαισθητοποίηση εργοδοτά™ και εργαζόμενα™ 
ως προς την ποιότητα, μέσα) της επισήμανσης 
τα™ προϊόντα™ και της πιστοποίησης τα™ 
επιχειρήσεα™. Η Γερμανία επισημαίνει επίσης 
μια τάση για αύξηση τα™ πιστοποιημένα™ 
ιδρύματα™ κατάρτισης. Φαίνεται ολοένα και πιο 
σημαντικό να συνεργάζονται οι διάφοροι φορείς 
της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης 
προκειμένου να φέρνουν εις πέρας πολύπλοκα 
καθήκοντα και δραστηριότητες. Μια άλλη 
σημαντική τάση είναι ότι οι ορισμένες μεγάλες 
επιχειρήσεις αρχίζουν να αποκλείουν τη συνεχή 
κατάρτιση μέσα στις επιχειρήσεις - για 
οικονομικούς λύγους μεταξύ άλλ(ον- και να 
αφήνουν αυτήν τη δυνατότητα σε εξωτερικούς 
φορείς για τη βελτίωση της προσφοράς της 
αγοράς κατάρτισης (outsourcing). 
Επαγγελματικοί τίτλοι: το διακυβευόμενο 
Η τάση που διαφαίνεται καθαρά αφορά την 
πρόσβαση και την αναγνα\)ΐση τα™ 
επαγγελματικά'™ τίτλο™. Για να παραμείνει 
κανείς ανταγα™ιστικύς, προπαρχικός στόχος 
έχει γίνει η ευαισθητοποίηση τα™ εργαζόμενα™ 
και τα™ επιχειρήσεα™ ο)ς προς τη σημασία της 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης που θα 
οδηγεί σε επαγγελματικούς τίτλους κατάλληλους 
για την αγορά εργασίας. 
Η Γερμανία διαπιστά)νει ότι το σύγχρονο 
εργασιακό πλαίσιο απαιτεί όλο και πιο πολύ 
πολυειδικεύσεις, ειδικότητες - κλειδιά, γλωσσικά 
και επικοινα™ιακά προσόντα, δημιουργικότητα 
και ικανότητα για καινοτομία, δηλαδή ένα ευρύ 
φάσμα επαγγελματικά'™ ικανότητα™. Οι 
απαιτήσεις αυτές αντανακλα')νται στις εξελίξεις 
στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, ύπ(ος για 
παράδειγμα η αποκέντρακτη, ο προσανατολισμός 
στον πελάτη, η συνεργασία μισθαπά™ και 
εργαζόμενα™, η ένταξη στην επαγγελματική 
σταδιοδρομία τα™ εργαζόμενα™, οι στενότερες 
σχέσεις μεταξύ εργασίας και 
κατάρτισης/εκπαίδευσης. Συνεπα'κ;, για να 
15 
υπάρξει καλύτερη ποιότητα, χρειάζονται νέες 
μέθοδοι και νέα πεδία κατάρτισης. 
Συμπτα)ματικά, τα περισσότερα κράτη μέλη 
επισημαίνουν τη σημασία που έχει ο διάλογος 
για τους επαγγελματικούς τίτλους. Στις Κάτω 
Χώρες συγκροτήθηκε, το 1993, επιτροπή για την 
αναγνίόριση τα™ αποκτηθέντα™ προσόντα™ 
(EVK). Στη Φινλανδία υπάρχει από το 1994 ένα 
σύστημα για την αναγνα')ριση διπλώματα™ 
επαγγελματικά'™ σπουδά™ που επιτρέπει την 
απόκτηση τίτλα™ χάρη σε επαγγελματικές 
γνα'κτεις, όποιος κι αν είναι ο τρόπος με τον 
οποίο αποκτήθηκαν. Από το 1995 
καταβάλλονται προσπάθειες μέσα) του σχεδίου 
ALVAR για τον έλεγχο της ποιότητας τα™ 
κείμενα™ που χρησιμοποιούνται στις εξετάσεις 
τα™ επαγγελματικά™ σπουδά™. 
Φινλανδία: 
το itlvixo δίττ/.ωαα ν/.οισσοιν 
Το εθνικό δίπλωμα γλακισών προβλέπεται από το νόμο 
του 1994 και διακρίνει τις γλαχισικές ικανότητες σε 
εννέα επίπεδα. Όποιος επιθυμεί να αποκτήσει το 
πτυχίο μπορεί να εξετασθεί για τις γνακτεις του 
ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο τις απέκτησε. 
Πρόκειται για ένα επίσημο πτυχίο που υπόκειται στον 
έλεγχο τα™ αρχών. Σήμερα περιλαμβάνει εννέα 
γλακισες: φινλανδικά, λαπα™ικά, αγγλικά, σουηδικά, 
γαλλικά, γερμανικά, ρακιικα, ιταλικά, ισπανικά. 
Η γαλλική νομοθεσία έδινε πάντα έμφαση στην 
ανάγκη για συνεχή επαγγελματική κατάρτιση 
που θα οδηγεί στην απόκτηση τα™ 
επαγγελματικά™ προσόντα™ που ζητά η αγορά 
εργασίας. Οι συμβάσεις μελετά™ πρόβλεψης 
(CEP) έχουν αυτήν ακριβούς την αναφορά στην 
αποστολή τους. Στη Δανία, παρατηρείται η ίδια 
μέριμνα, δηλαδή να καταλήγουν οι σπουδές 
κατάρτισης σε τίτλους ειδίκευσης. 
TU ίΟνικο. ΤΤΤΓ/ΙΟ ! τταγγι >.ματι/.ης ι 
Από το 1986 ήδη, το Ηνα>μένο Βασίλειο δρομολόγησε 
σημαντικότατες αλλαγές με σκοπό τον εξορθολογισμό 
ενός πολύ διαφοροποιημένου συστήματος στον τομέα 
τα™ επαγγελματικών προσόντα™, θεσπίζοντας το 
συνολικό πλαίσιο για τα Εθνικά Πτυχία 
Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (NVQ). Στη Σκαπία 
αναπτύχθηκε ένα παράλληλο σύστημα για τα 
επαγγελματικά προσόλία (SVQ). 
Τα NVQ και τα SVQ καταγράφουν και μετρούν τα 
προσόντα και τις ειδικότητες που οι εργοδότες έχουν 
καθορίσει ως απαιτούμενες για την πραγματοποίηση 
τα™ σύγχρονα™ εργασιών. Βασίζονται σε εθνικά 
πρότυπα επίδοσης στην εργασία που έχουν 
καταρτίσει οι εργοδότες για τους εργοδότες. 
Αντανακλούν τις πραγματικές ανάγκες στον τομέα 
της απασχόλησης, εξασφαλίζοντας ένα ευέλικτο και 
πολυδύναμο εργατικό δυναμικό, το οποίο θα διαθέτει ευρύτατες βάσεις γνα'κιεα™, όπως απαιτείται από την 
σημερινή έντονα ανταγα™ιστική παγκόσμια αγορά. 
Με την προοπτική της εξέλιξης προς μια 
μεγαλύτερη αναγνά)ριση τα™ προσόντα™, η 
πρόκληση για τα κράτη μέλη συνίσταται στο 
εξής στην απόκτηση κατάλληλα™ εργαλεία™ 
άκπε να παρέμβουν σχετικά στην προβληματική 
αυτή. Έτσι, για παράδειγμα, οι Κάτω Χώρες 
έχουν συγκροτήσει πρόσφατα ένα ταμείο για την 
καινοτομία στον τομέα της τεχνολογίας και της 
επαγγελματικής κατάρτισης. Το Βέλγιο σκοπεύει 
να συγκροτήσει ένα παρατηρητήριο της αγοράς 
εργασίας και τα™ επαγγελματικά'™ τίτλα™. 
Οι προσπάθειες που καταβάλλονται υπέρ των 
μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (MME) 
Οι δυσκολίες πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση 
είναι ένα γναιστό θέμα που απασχολεί τις MME 
και τους εργαζόμενους σ' αυτές. Είναι λογικό 
το ότι τα κράτη μέλη έχουν πολλαπλασιάσει τα 
προγράμματα παροχής βοήθειας προς τις MME, 
είτε πρόκειται για παροχή συμβουλά™ σε θέματα 
κατάρτισης, είτε για παροχή βοήθειας κατά την 
ανάλυση τα™ ανάγκα'™ σε κατάρτιση ή άλλα 
θέματα. 
Από το φινλανδικό σχέδιο, που έχει και τον 
έξυπνο τίτλο Dla Finlande compitenteD, 
φαίνονται πολύ καθαρά και οι φιλόδοξοι στόχοι 
και τα διακυβευόμενα στο θέμα της κατάρτισης. 
Φινλανδία 
το αγι διο 
Το 1996 δρομολογήθηκε το σχέδιο Dla Finlande 
compitenteD. Πρόκειται για ένα σχέδιο συνεργασίας 
μεταξύ τα™ κοινα)νικών εταίρα™, διάφορα™ 
υπουργεία™ και της γενικής διεύθυνσης εκπαίδευσης. Ο 
στόχος είναι να αναπτυχθεί η τεχνογνακιία του 
προσωπικού τα™ MME και τα™ υπεργολάβα™ τους, 
μελετώντας πώς τα διπλώματα (σύμφα)να με το νόμο 
του 1994) θα χρησιμεύσουν α)ς εξειδικευμένα εργαλεία 
για τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να βελτιακίουν τις 
ικανότητες τα™ εργαζόμενα™ τους. Οι ειδικοί που 
έχουν προσληφθεί για το σχέδιο βοηθούν τις 
επιχειρήσεις να αξιολογήσουν το σημερινό επίπεδο 
τεχνογνακιίας του προσαιπικού τους και τις 
μελλοντικές ανάγκες στον τομέα αυτό, και να βρουν 
τους κατάλληλους χώρους για τη διοργάνακτη της 
κατάρτισης. 
Γενικά, η τάση είναι προς την επεξεργασία και 
τις δοκιμές ειδικά™ προγράμματα™, την 
υλοποίηση εκστρατεία'™ ευαισθητοποίησης και 
κινητοποίησης για το αίσθημα ευθύνης και τη 
δημιουργία εξειδικευμένα™ ινστιτούτα™ καθά)ς 
και προς την παροχή ευέλικτης, 
ευπροσάρμοστης και περισσότερο 
εξατομικευμένης κατάρτισης. 
16 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο πολλαπλασιάζονται 
επίσης τα προγράμματα όπα)ς «Skills far Small 
Businesses», «Skills Challenge», που έχουν ως 
στόχο να βοηθήσουν τις μικρές επιχειρήσεις να 
υπερβούν τα εμπόδια πρόσβασης στην 
κατάρτιση. To «Small Business Training Uwns 
Scheme» (πρόγραμμα δανειοδότησης μικρά™ 
επιχειρήσεων για κατάρτιση) είναι ένα 
πρόγραμμα που έχει σκοπό τη χορήγηση 
χρηματοδότησης στις επιχειρήσεις αυτές 
προκειμένου να εκτελέσουν δραστηριότητες 
κατάρτισης. Στις Κάτω Χώρες ξεκίνησε το 1994 
ένα ειδικό πρόγραμμα για τις MME: το 
πρόγραμμα VRIJMARKT. Εξάλλου, 
δοκιμάζονται διάφορα είδη εναλλασσόμενης 
κατάρτισης, όποκ; στον κλάδο MME για τους 
μαθητές της ανώτερης επαγγελματικής 
εκπαίδευσης. Εξάλλου οι προσπάθειες που 
καταβάλλονται υπέρ τα™ MME αποτελούν 
προτεραιότητα και για την Ισπανία. 
Η Γερμανία υπογραμμίζει την ανάγκη 
δημιουργίας περιφερειακά™ συνεργασία™ 
προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιοτική και 
ποσοτική προσφορά έναντι της ζήτησης, κυρία)ς 
στις MME, και για την ενίσχυση τα™ 
συνεργασία™ μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης 
και της αγοράς εργασίας. Για την ικανοποίηση 
τα™ ανάγκα'™ τα™ MME, προτείνονται μέθοδοι 
κατάρτισης που τείνουν στο στενό συνδυασμό 
της εργασίας, δηλαδή των επιχειρήσεων και της 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
Στη Γαλλία έχουν επίσης πολλαπλασιαστεί τα 
σχετικά μέτρα, παρ' όλο που πρέπει να 
ομολογηθεί ότι ορισμένα από αυτά είχαν μικρή 
επιτυχία, όπα)ς για παράδειγμα το σύστημα 
παροχής κρατικής βοήθειας για την 
αντικατάσταση μερικά™ μισθωτά™ κατά τη 
διάρκεια της κατάρτισης τους. Τα άλλα μέτρα 
είναι αυστηρούς οικονομικού χαρακτήρα όπα>ς η 
φορολογική απαλλαγή για κατάρτιση. Πρόκειται 
για ένα μέτρο φορολογικής ελάφρυνσης που 
απευθύνεται στις επιχειρήσεις οι οποίες 
αυξάνουν τις δαπάνες τους για κατάρτιση από 
το ένα έτος στο άλλο. Η Αυστρία επισημαίνει 
επίσης τη σημασία τα™ φορολογικά™ όιατάξεα™. 
Aorçi ιφοί'ργο: 
σι·\τχη ΐ'παγγι '/.ιιατικη καταοτιαη 
Η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου βρίσκεται στο στάδιο 
της χάραξης νέα™ δομών που θα αφορούν τη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση. Η κυβέρνηση έχει τη γνώμη 
ότι αν και χρειάζεται γενική κανονιστική ρύθμιση για 
το θέμα αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ακττε 
να μην «πνιγεί» η νεοεμφανιζόμενη δυναμική στην 
αγορά, λόγα) υπερβολικά συγκεντραπικα'™ και 
αναγκαστικών μέτρα™. Η κυβέρνηση σκέπτεται 
συνεπώς να περιοριστεί στο ρόλο του συντονιστή, 
καθορίζοντας το πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορέσει 
να αναπτυχθεί η αγορά. Βάσει γνώμης που έχει εκδακιει το Οικονομικό και 
Κοινα™ικό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, μια 
διυπουργική ομάδα επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή το 
σχέδιο νόμου με το οποίο θα ρυθμιστεί κανονκπικά το 
σύνολο της αγοράς της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης στο Λουξεμβούργο. Οι τέσσερις 
θεμελιαχ^εις άξονες είναι οι εξής: 
• η χρηματοδότηση της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης από την επιχείρηση, τους μισθαπούς και 
το κράτος· 
• οι όρους πρόσβασης στη σι™εχή επαγγελματική 
κατάρτιση για όλον τον κόσμο· 
• ο τρόπος προστασίας της επένδυσης στη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση ακιτε να αποφεύγονται οι 
απολύσεις εργαζόμενα™ (χπό επιχειρήσεις που δεν 
καταρτίζουν· 
• η πιστοποίηση τα™ δομικά'™ ενότητα™ κατάρτισης. 
Η Δανία εκτιμά ότι είναι απολύτακ; απαραίτητο, 
προκειμένου να μπορέσουν οι MME να 
αξιοποιήσουν τις δυνατότητες κατάρτισης που 
τους προσφέρουν οι δημόσιες αρχές, να 
ρυθμιστεί η προσφορά κατάρτισης κατά τον 
πλέον αποτελεσματικό, ευέλικτο και 
εξατομικευμένο τρόπο, χάρη σε καλύτερη 
διαχείριση της αγοράς και στον αυξανόμενο 
ανταγα™ισμό μεταξύ τα™ φορέα™ παροχής 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
Τα σχέδια «εναλλαγής σε θέσεις εργασίας» 
εντάσσονται στα πλαίσια αυτής της προοπτικής. 
Με την ίδια λογική λειτουργούν και τα «μοντέλα 
ανοιχτού εργαστηρίου» που σήμερα βρίσκονται 
σε εξέλιξη και τα οποία προετοιμάζουν την 
εξατομίκευση το™ διάφορα™ μορφά™ 
κατάρτισης. Οι MME μπορούν να στείλουν το 
προσα)πικό τους για κατάρτιση σε πολύ 
σύντομες προθεσμίες. Αυτή η προσέγγιση 
συμβάλλει στην καλύτερη δυνατή χρήση του 
εξοπλισμού τα™ χάκκην της κατάρτισης, στο 
μέτρο που τα μαθήματα γίνονται σε συνεχή ροή 
και ανάλογα με τα διαφορετικά επίπεδα. 
Η σημασία της περιφερειακής διάστασης 
υπογραμμίζεται από τη Φινλανδία με τα 
διάφορα περιφερειακά γραφεία που εξαρτα'™ται 
από το υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου 
και τα οποία παρέχουν συμβουλές και υπηρεσίες 
για ένα σύνολο προγράμματα™ όπα)ς το 
ProStart, Kunto, κ.τ.λ. 
ΙΥομανία: 
Ι·'.γκατάστασΐ| ι νος δικτύοΐ1 orvi/or: 
! τταγγι / ιιο.τικης κατάρτισης στην πιπιο/η τη: 
Ιΐαταοιας: «l.ci-n-Nt'l/.wcrk» 
Στη Βαυαρία εγκαθίσταται σήμερα ένα «Lern-
Netzwerk», δηλαδή ένα δίκτυο συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης, εφοδιασμένο με σύγχρονα 
τεχνολογικά και τηλεπικοινωνιακά εργαλεία, μεταξύ 
των μεσαία™ επιχειρήσεα™ στον τομέα της 
ηλεκτρονικής και μεταλλουργικής βιομηχανίας. Σ' αυτό 
17 
το πρότυπο σχέδιο, οι Γερμανοί ετοιμάζουν και 
υλοποιούν εφαρμογές διδασκαλίας εξ (χποστάσεα)ς στις 
τοπικές επιχειρήσεις. Το δίκτυο αυτό να απαλλάξει τις 
επιχειρήσεις από τα έξοδα διεξαγα)γής μαθήματα™ 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Η ιδιαίτερη 
προσοχή δίνει το σχέδιο στις αγροτικές περιοχές που 
συναντούν αρκετές δυσκολίες πρόσβασης στις 
υπηρεσίες συνεχούς κατάρτισης. 
Αξιοσημείαπη είναι επίσης η πραποβουλία στο 
ολλανδόφα™ο τμήμα του Βελγίου στον τομέα 
αυτό. Η προποϊβουλία αυτή βασίζεται σε μια 
κυβερνητική συμφα™ία για την περίοδο 1995-
1999 και αφορά την παροχή 
χρηματοοικονομικά™ διευκολύνσεα™ για την 
ενθάρρυνση της επένδυσης ιδιαπικά™ 
κεφαλαία™ σε δραστηριότητες επαγγελματικής 
κατάρτισης τα™ επιχειρήσεων. 
Τέλος, οι νέες μορφές διδασκαλίας με πολυμέσα 
και, σε κάποιο βαθμό, η εξ αποστάσεακ; 
διδασκαλία, αναφέρονται α)ς δυνατότητες για 
την αντιμετάπιιση τα™ ειδικά'™ αναγκά™ τα™ 
MME. 
Ιταλία: 
_ομι νη καταοτιση. 
Ο νόμος Λ236/93 είχε εισάγει μία εισφορά της 
τάξης του 0,3% του μισθοδοτικού πακέτου τα™ 
επιχειρήσεα™ για την ανάπτυξη της επαγγελματικής 
κατάρτισης. Η πρόσφατη συμφωνία για την 
απασχόληση που εσυνάφθη το 1996 μεταξύ της 
κυβέρνησης και τα™ κοινωνικά™ εταίρα™ ορίζει α)ς 
εξής τον ρόλο και τη θέση της επαγγελματικής 
κατάρτισης: 
ϋη συνεχιζόμενη κατάρτιση αποτελεί μια νέα 
στρατηγική προοπτική για την κατάρτιση και 
επιβεβαιώνει το δικαίίομα του πολίτη στην 
ειδίκευση και στον εμπλουτισμό τα™ 
επαγγελματικά™ του όεξιοτήτα™ϋ 
Η συμφωνία θέτει γενικούς στόχους για τη 
δημιουργία των συνθηκά™ που θα εξασφαλίζουν 
την πρόσβαση στην κατάρτιση σε όλη τη διάρκεια 
του βίου. Η συμφα™ία προβλέπει: 
• την προοδευτική εισφορά ποσοστού 0,3% του 
μισθοδοτικού πακέτου τα™ επιχειρήσεα™ για την 
ανάπτυξη της συνεχιζόμενης κατάρτισης με τη 
συμμετοχή τα™ κοινιονικα'™ εταίρων. 
• τη δημιουργία νέα™ δυνατότητα™ προσαρμογής 
διαμέσου της υιοθέτησης εθνικών συμφα™ιά™ 
και ετήσια™ σχεδία™ τα™ κοινα™ικά™ εταίρα™, 
σε επίπεδο επιχείρησης. 
• την επιβεβαίαχιη του δικακόματος στην 
εκπαίδευση και την κατάρτιση τα™ ενήλικα™, μέ τη βελτίακτη τα™ \>φιστάμενο)ν συμβασιακά™ 
μηχανισμών σε ό,τι αφορά άδειες κατάρτισης 
και Σάββατα. 
• Επαναπροσανατολισμός, 
επαναδραστηριοποίηση και μέτρα κατάρτισης 
που προορίζονται για ανέργους και άτομα που 
κινδυνεύουν από αποκλεισμό καθώς και 
βελτίακιη των υπηρεσιών απασχόλησης. 
' λλη πολύ σπουδαία καινοτομία αποτελεί η θέσπιση 
εναλλακτικής κατάρτισης-εργασίας (συμβόλαια 
κατάρτισης και μαθητείας), τα οποία εντάσσονται 
σε μία διαρθρωμένη και συνεκτική στρατηγική για 
την προο')θηση και τη στήριξη της απασχόλησης. Η 
διπλή φύση αυτά'™ τα™ μικτά'™ σιίμβολαία™ βοηθάει 
στη λιγότερο οριακή διάκριση μεταξύ της αρχικής 
επαγγελματικής κατάρτισης και της συνεχιζόμενης 
κατάρτισης στο χα')ρυ εργασίας. 
Μια άλλη τάση αφορά την ίδρυση ημικρατικά™ 
ινστιτούτων, για την παροχή υποστήριξης και 
συνδρομής στις επιχειρήσεις αυτές, προκειμένου 
να ευρεθούν λύσεις ιδιαίτερα προσαρμοσμένες 
στα μέτρα τους. Αξίζει να σημεκοθεί εόά) το 
παράδειγμα του Λουξεμβούργου, με τη 
δημιουργία επί νομικής βάσεοκ; του Εθνικού 
Ινστιτούτου για την Ανάπτυξη της Συνεχούς 
Επαγγελματικής Κατάρτισης (INFPC) το 1992, ή 
το παράδειγμα της Ιρλανδίας με την Εθνική 
Αρχή Κατάρτισης και Απασχόλησης (FAS), που 
δημιουργήθηκε με το νόμο για το σύστημα 
εργασίας το 1987, και η οποία έχει α)ς σκοπό την 
προιόθηση της κατάρτισης τα™ μισθαπά'™ στην 
Ιρλανδία και την παροχή της απαραίτητης 
κατάρτισης στους ανέργους. Το ίδιο ισχύει και 
για την προσέγγιση που ακολουθείται στην 
Πορτογαλία, όπου δημόσια ιδρύματα με τριμερή 
σύνθεση, όπως το Ινστιτούτο για την 
Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση 
ή το Παρατηρητήριο για την Απασχόληση και 
την Επαγγελματική Κατάσταση, έχουν α>ς σκοπό 
να στηρίξουν τις επιχειρήσεις στην πρόβλεψη 
και διαχείριση του ανθρά)πινου δυναμικού τους 
και στην υλοποίηση μιας πολιτικής για την 
επαγγελματική κατάρτιση. 
Οι εθνικές στρατηγικές για τα θέματα αυτά, 
ιδίοις στις χά)ρες του ταμείου συνοχής, 
αναπτύχθηκαν σε πολλές περιπτα'κιεις με την 
υποστήριξη του Ευρα)παϊκού Κοινωνικού 
Ταμείου, ειδικότερα σε σχέση με τον αντίκτυπο 
που είχαν οι βιομηχανικές αλλαγές στα 
προσόντα τα™ εργαζόμενα™. Ο Στόχος 4 τα)ν 
διαρθρωτικά'™ ταμεία™ (συμπεριλαμβανομένης 
της πραποβουλίας ADAPT) παρέχει περίπου 4 
δισεκατομμύρια ECU από το 1994 écoç το 1999 
για τις ενέργειες κατάρτισης και επανειδίκευσης, 
την ανάπτυξη συστήματα™ κατάρτισης και τους 
μηχανισμούς πρόβλεψης τα™ ανάγκα'™ σε 
/* 
ειδικότητες και τα™ συνέπεια'™ από τις 
βιομηχανικές αλλαγές. 
1.2.3 Η πρόσβαση και η συνεκτίμηση τα™ 
ατομικών αναγκών, η πρόσβαση στην 
κατάρτιση μέσω ατομικών 
πρωτοβουλιών 
Η αντιστοίχηση της κατάρτισης με τις ατομικές 
ανάγκες τα™ εργαζόμενα™ είναι άλλη μια 
σημαντική πρόκληση. Πολλά ζητήματα τίθενται 
εόά): πάκ; να κινητοποιηθούν οι επιχειρήσεις για 
να παρέχουν συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, 
λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση 
τα™ εργαζόμενα™ σ' αυτές (στόχος 3); πά)ς θα 
μπορέσουν οι εργαζόμενοι να αξιολογήσουν τις 
δικές τους ανάγκες σε κατάρτιση (στόχος 7); και 
τέλος, ποιες είναι οι δυνατότητες που έχουν τα 
άτομα να οργανάκτουν την κατάρτιση τους βάσει 
ατομικά'™ πρωτοβουλία™. 
Σε μια πράπη προσέγγιση, πρέπει ασφαλώς να 
ξεκινήσουμε από τη διαπίστακιη ότι στο σύνολο 
τα™ κρατά™ μελά™, κάθε εργαζόμενος έχει τη 
δυνατότητα να ενταχθεί, με δικά του έξοδα, σε 
οποιοδήποτε είδος κατάρτισης. Πολύ συχνά 
αυτό το είδος κατάρτισης αντιστοιχεί σε 
κοινατνικοπολιτιστικές δραστηριότητες ή 
δραστηριότητες αναψυχής, και διοργανατνεται 
από πολιτιστικούς συλλόγους, και για 
παράδειγμα αναφέρουμε τα μαθήματα ξένων 
γλωσσά™, 'λλα τυπικά παραδείγματα τα οποία 
έχουν ισχυρή παράδοση είναι τα 
«Volkshochschulen» (λαϊκό πανεπιστήμιο) στη 
Γερμανία ή τα «Open Universities» (ανοιχτά 
πανεπιστήμια) στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις 
Κάτω Χώρες, την εκπαίδευση για ενήλικες στο 
Λουξεμβούργο, τη δεύτερη ευκαιρία για 
απόκτηση επαγγελματικού τίτλου στην Αυστρία 
ή ακόμα τα πανεπιστήμια τρίτης ηλικίας στη 
Γαλλία. Στις περιπτάκτεις όμακ; αυτές πρόκειται 
μερικα')ς για μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης, 
διότι τα μέτρα αυτά δεν έχουν άμεσους δεσμούς 
με τις επαγγελματικές δραστηριότητες αλλά δεν 
έχουν απαραίτητα άμεση επίπτακχη στην 
επαγγελματική εξέλιξη αυτών που τα 
παρακολουθούν. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο στα πλαίσια του 
προγράμματος DEmployee Development 
SchemeD, οι εργοδότες (800 περίπου 
επιχειρήσεων) καταθέτουν συμπληρωματική 
χρηματοδότηση για εργαζόμενους που 
ακολουθούν την κατάρτιση της επιλογής τους. 
Αυτές οι δραστηριότητες έχουν προταθεί από 
τους ίδιους τους εργοδότες που επιθυμούν με 
αυτό τον τρόπο να έλξουν εκείνους τους 
εργαζόμενους που, κατά βάση, είναι λιγότεροι 
ειδικευμένοι. Μόνο οι δραστηριότητες κατάρτισης, οι 
λεγόμενες επαγγελματικές, που προβλέπονται 
(ττο πλαίσιο της επαγγελματικής ζατής του 
ατόμου, λαμβάνονται υπόψη στην ανάλυση 
αυτή. Μ' αυτό το πνεύμα, πρέπει να 
σημεια'κτουμε ότι οι συγκεκριμένες δυνατότητες 
για προσωπικές πραποβουλίες, προκειμένου να 
συμπληρίοθεί η κατάρτιση, είναι ελάχιστες. Τις 
περισσότερες φορές η απόφαση εναπόκειται 
στον εργοδότη. 
Η εκπαιδευτική άδεια ως εργαλείο για την 
προώθηση της πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση 
Η χορήγηση εκπαιδευτικής άδειας 
παρουσιάζεται από όλα τα κράτη μέλη ακ; ένας 
από τους κύριους μηχανισμούς για την 
πρχχόθηση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. 
Ορισμένα κράτη μέλη προβλέπουν έτσι τη 
δυνατότητα χορήγησης εκπαιδευτικής άδειας, 
νομοθετικά κατοχυρα)μένης (Γαλλία, Βέλγιο, 
Φινλανδία, Σουηδία, ορισμένα κρατίδια της 
Γερμανίας ...) ή μέσα) τα™ συλλογικά'™ 
συμβάσεα™ όπα)ς για παράδειγμα στη Δανία. 
Η θέση σε διαθεσιμότητα του εργαζομένου 
μπορεί να λάβει τη μορφή ημερά™ 
εκπαιδευτικής άδειας ή να έχει πιο φιλόδοξη 
μορφή, όπακ; συμβαίνει με τα συστήματα εκ 
περιτροπής εργασίας που εφαρμόζονται σε 
ορισμένα σκανδιναβικά κράτη μέλη. 
Το μοντέλο της εκπαιδευτικής άδειας, 
τουλάχιστον υπό ορισμένες συνθήκες, δεν 
στέφεται πάντοτε με επιτυχία. Έτσι, το Βέλγιο 
προσπαθεί να βελτια'κιει την 
αποτελεσματικότητα του συστήματος του για 
την εκπαιδευτική άδεια μζτΠ αποδοχα'™, όπακ; 
αυτό θεσπίστηκε με το νόμο της 22ας 
Ιανουαρίου 1985. Επιπλέον, επήλθαν 
τροποποιήσεις στην νομοθεσία, που συνίστανται 
κυρίως στον καθορισμό ανα'πατου ορίου για τις 
αποδοχές του εργαζομένου που βρίσκεται σε 
εκπαιδευτική άδεια και για τον περιορισμό του 
αριθμού τα™ ωρά™ της αδείας. Πρέπει επίσης να 
σημειάκιουμε ότι και η Γερμανία εκφράζει 
σοβαρές επιφυλάξεις για το θέμα αυτό. 
Στη Δανία, στο πλαίσιο τα™ συμβάσεων του 
1993 για την ιδιωτική αγορά απασχόλησης, 
διατυπά)θηκε το δικαίωμα στην εκπαιδευτική 
άδεια (άνευ αποδοχίόν) για μια περίοδο που δεν 
μπορεί να υπερβαίνει τις δύο εβδομάδες 
ετησίακ;. Στο πλαίσιο τα™ συμβάσεων με το 
κράτος, το 1993 και 1995, υπήρξε διάταξη για 
εκπαιδευτική άδεια με διατήρηση ακέραιων τα™ 
αποδοχα'™. Στην Ιταλία ισχύει το μέτρο τα™ 150 
ο)ρά™. Το μέτρο αυτό, που ανάγεται ήδη στη 
δεκαετία του '70, προβλέπει ότι κάθε 
εργαζόμενος έχει ένα απόθεμα ο)ρά™ στη 
διάθεση του για την κατάρτιση του. Το μέτρο 
αυτό απευθύνεται κυρίως στους λιγότερο 
19 
ειδικευμένους. Κατϋ ανάλογο τρόπο, η εθνική 
συμφωνία του 1992 στην Ισπανία θεσπίζει το 
καθεστάκ; της εκπαιδευτικής άδειας μετ' 
αποδοχών προκειμένου να ικανοποιηθούν οι 
ατομικές ανάγκες για κατάρτιση. 
Η δυνατότητα εκπαιδευτικής άδειας, όαχας 
δοκιμάστηκε σε ορισμένα κράτη μέλη και 
παρόλο που επικρίνεται ανοιχτά σε άλλα, ακ; 
μέτρο για την αύξηση της πρόσβασης στην 
κατάρτιση, αποτελεί το αντικείμενο συζητήσεα™ 
σε άλλα κράτη μέλη. Στις Κάτω Χώρες ξεκίνησε 
το Σεπτέμβριο του 1995 ένας κύκλος 
προβληματισμού με θέμα «άδεια για 
κοινακρελείς σκοπούς: μια επένδυση για την 
ποιότητα της εργασίας και τη φροντίδα σε 
επίπεδο τοπικής κοινότητας». Το ινστιτούτο για 
την απασχόληση πρέπει να γνα)μοδοτήσει για τη 
διακοπή της σταδιοδρομίας. Το ίδιο ισχύει και 
για το Λουξεμβούργο. Έχει ήδη διατυπαιθεί 
γνά)μη από το Οικονομικό και Κοινωνικό 
Συμβούλιο και εναπόκειται στην κυβέρνηση να 
χαράξει πολιτική. 
Η αξιολόγηση των προσόντων 
Είμαστε μάρτυρες μιας αξιοσημείωτης εξέλιξης 
που συνίσταται στη βαθμιαία αναγνά)ριση τα™ 
προσόντα™. Έχουμε ήδη αναφερθεί στα 
NVQ/SVQ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πρέπει 
επίσης να σημειάκιουμε ότι από το 1997, 
προβλέπεται η συγχά)νευση τα™ υφιστάμενα™ 
αρχά™ για τη δημιουργία της «Qualifications and 
Curriculum Authority» (Αρχή για τα 
Επαγγελματικά Προσόντα), που θα καλύψει και 
τους πανεπιστημιακούς κύκλους και τα 
επαγγελματικά προσόντα, με σκοπό την 
προιόθηση μιας συνεκτικής και ποιοτικής 
προσέγγισης στους δυο αυτούς τομείς. 
Από πλευράς της, η Νορβηγία έχει πρόσφατα 
θέσει σε εφαρμογή συστήματα αξιολόγησης τα™ 
προσόντα™ που χορηγούν πιστοποιητικά 
ανεξάρτητα από τον τρόπο απόκτησης αυτά'™ 
τα™ προσόντα™. Στην περίπτακιη αυτή, δίνεται 
έμφαση στην ανάπτυξη μοντέλα™ για την 
αξιολόγηση τα™ προσόντα™, ακ; αφετηρία για τη 
βελτίακιη της πρόσβασης σε δραστηριότητες 
επαγγελματικής κατάρτισης. Η Ιταλία 
υπογραμμίζει το ενδιαφέρον που έχει ένα 
κοινοτικό σχέδιο: «Ατομικός Χαρτοφύλακας 
Προσόντα™». 
Στο Βέλγιο, καταβάλλονται προσπάθειες να 
αναπτυχθεί ένα σύστημα διαγα)νισμάτα™ που θα 
επιτρέψουν την αξιολόγηση τα™ αποκτηθέντων 
προσόντων μέσα) της επαγγελματικής 
προϋπηρεσίας και να βοηθηθούν έτσι οι 
εργαζόμενοι να αξιοποιήσουν το πραγματικό 
τους επίπεδο ικανοτήτων. Στη Νορβηγία, στο 
πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ανάπερης 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αναβαθμίστηκε η 
σημασία του αντίστοιχου διπλά)ματος. Πράγματι, είναι στο εξής δυνατή η αναγνώριση 
του επιπέδου των προσόντων που αποκτήθηκαν 
βάσει της επαγγελματικής εμπειρίας σε ένα 
πρακτικό ή θεωρητικό κλάδο. 
Ας αναφέρουμε επίσης το παράδειγμα της 
Ιρλανδίας, όπου συγκροτήθηκε ένας εθνικός 
φορέας, ο TE AST AS, με σκοπό τη θέση σε 
λειτουργία μιας εθνικής δομής πιστοποίησης 
που θα καλύπτει το σύνολο τα™ είδα'™ της μη 
πανεπιστημιακής ανα'περης κατάρτισης και 
συνεχούς κατάρτισης. 
Σε ό,τι αφορά το συνυπολογισμό των ατομικά™ 
αναγκά™ και την αξιολόγηση τα™ ανάγκα™ 
αυτά'™, υπάρχει η τάση για την δημιουργία 
κέντρα™ αξιολόγησης τα)ν προσα)πικά™ αναγκά™ 
σε κατάρτιση. Πολλές είναι οι πρακτικές που 
ακολουθούνται στον τομέα αυτό, και η πιο 
γνακιτή συνίσταται στην εφαρμογή τα™ 
απολογισμά™ τα™ επαγγελματικά'™ προσόντων. 
Σε ορισμένα κράτη μέλη, όπακ; το Βέλγιο και το 
Λουξεμβούργο, ορισμένα ινστιτούτα κατάρτισης 
έχουν αρχίσει να προτείνουν αυτό το είδος 
υπηρεσία'™ στις επιχειρήσεις και τα άτομα. 
Φαίνεται επίσης ότι τα συνδικάτα υποστηρίζουν 
όλο και πιο πολύ αυτή την προσέγγιση κυρύος 
στην περίπτακιη εκείνα™ που μόλις έχασαν της 
εργασία τους. 
Για να διευκολυνθεί η αξιολόγηση τα™ αναγκά™ 
τα™ εργαζόμενα™ σε θέματα συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης, θεσπίστηκε στη 
Γαλλία με το νόμο της 31ης Δεκεμβρίου 1991 ο 
απολογισμός τα™ προσόντα™ ως ένας 
μηχανισμός στην υπηρεσία τα™ επιχειρήσεα™ 
και τα™ εργαζόμενα™. Μετά από πέντε κιόλας 
χρόνια λειτουργίας του μηχανισμού αυτού, 
φαίνεται να αποκτά σταδιακά σημασία μέσα 
στον κόσμο της επαγγελματικής κατάρτισης, 
ιόίο)ς με τη δυνατότητα που παρέχει στους 
μισθαπούς να βρίσκουν χρηματοδότηση για τον 
προσισπικό τους απολογισμό προσόντα™ και 
εκτός του χρόνου εργασίας. 
Η Δανία προσανατολίζεται σε μια λίγο 
διαφορετική κατεύθυνση. Έτσι το AMU13 
προτείνει από το 1995 ένα νέο είδος 
δραστηριότητας που συνίσταται στη διασάφηση 
των ατομικών προσόντα™, δραστηριότητα που 
ενδέχεται να ενσωματάινεται στο σύνολο 
δράσεων μακροπρόθεσμης κατάρτισης για την 
απόκτηση εξειδίκευσης. Επίσης, όπως 
αναφέραμε και παραπάνω, έχουν συγκροτηθεί 
«μαθήματα σε ανοιχτά εργαστήρια», που 
ξεκινούν με μια αξιολόγηση του επιπέδου και 
ολοκληρ(όνονται με εξατομικευμένη κατάρτιση. 
ΛΜΙ!=Επαγγελματική Κατάρτιση Ενήλικα™ 
20 
Για να είναι δυνατή η αξιολόγηση τα™ αναγκών 
κατάρτισης σε τακτά χρονικά διαστήματα, τα 
TEC (Συμβούλια κατάρτισης) και οι LEC 
(Εταιρείες τοπικών επιχειρήσεα™) στο Ηνωμένο 
Βασίλειο έχουν θέσει σε λειτουργία 
προγράμματα όπακ; το «Gateways to Learning» 
(πύλες μάθησης) προκειμένου να δημιουργηθεί 
ένα δίκτυο με τους φορείς προσανατολισμού -
σκοπός είναι να ευνοηθεί η προσφορά και η 
ζήτηση για μέτρα επαγγελματικού 
προσανατολισμού. Ένα άλλο πρόγραμμα «Skill 
Choice» (επιλογή δεξιότητα™), εφαρμόζει ένα 
σύστημα αναγνώρισης και πιστοποίησης τα™ 
επαγγελματικά'™ τίτλα™ αλλά και τα™ 
προγενέστερα™ δραστηριότητα™ 
προσανατολισμού. 
1.2.4 Η πρόσβαση και η μεταβολή της 
επαγγελματικής ειδίκευσης των 
εργαζομένων 
Η Φινλανδία, θέλοντας να προλάβει τις 
εξελίξεις, προβλέπει στο νόμο για τη σύμβαση 
εργασίας, ότι οι εργοδότες έχουν την υποχρέακτη 
να οργανά)νουν προγράμματα κατάρτισης όταν 
αυτό επιτρέπει την αποφυγή απολύσεα™ ή τη 
μερική θέση σε ανεργία ενός εργαζομένου, 
επανειδικεύοντάς τον μέσα στο εσαπερικό της 
επιχείρησης. Στη Σουηδία, η συνομοσπονδία 
τα™ εργοόοτά™ και η γενική εργατική 
συνομοσπονδία ενίσχυσαν τις διατάξεις τους 
και δημιούργησαν ένα ταμείο ασφαλείας που θα 
επιτρέπει την αύξηση τα™ δραστηριότητα™ 
κατάρτισης που θα απευθύνονται σε 
εργαζομένους που απειλούνται από ανεργία. 
Για να αναφέρουμε ένα παράδειγμα, η Γαλλία 
υποστηρίζει σχέδια που εντάσσονται στο 
πλαίσιο της στρατηγικής της για την ανάπτυξη. 
Τα σχέδια αυτά αποτελούν σε μεγάλο βαθμό 
αντικείμενο διαπραγματεύσεα™ μεταξύ τα)ν 
κοινα)νικά™ εταίρα™ στο επίπεδο τα™ 
επαγγελματικά™ κλάδων, διαδικασία κατά την 
οποία τα ζητήματα του εκσυγχρονισμού και της 
ανταγα™ιστικότητας μπορούν να τεθούν κατά 
τρόπο συνεκτικό και σφαιρικό. Τα σχέδια αυτά 
εκτείνονται σε αρκετά χρόνια κατά τρόπο άκπε 
να εντάσσονται οι δράσεις κατάρτισης σε ένα 
μεσοπρόθεσμο σχέδιο. Μπορούν εξάλλου να 
συνάπτονται σε περιφερειακό επίπεδο, ιδίακ; 
μαζί με διεπαγγελματικές οργανάκιεις, στη 
λογική της περιφερειακής οικονομικής 
ανάπτυξης. Το σύστημα βασίζεται σε κρατικές 
επιδοτήσεις. 
Η Πορτογαλία έχει θέσει σε λειτουργία αρκετά 
προγράμματα και δράσεις με σκοπό την 
προσαρμογή του ενεργού πληθυσμού στις 
τεχνολογικές και οργαναπικές αλλαγές και την 
ανάπτυξη της επανακατάρτισης τα™ ανέργων ή 
των απασχολουμένων που απειλούνται από την 
ανεργία. Οι δράσεις αυτές καταρτίζονται κανονικά από κοινού με τις επιχειρήσεις και το 
ινστιτούτο για την απασχόληση και την 
επαγγελματική κατάρτιση και υποστηρίζονται 
από το δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης και 
το πολυετές πρόγραμμα για την απασχόληση. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η προα')θηση της 
κατάρτισης γίνεται στο επίπεδο τα>ν κλάδα™ από 
τα «Industry Training Organisations (ITO)», 
οργανάκτεις που συγκροτούνται από τις 
επιχειρήσεις του σχετικού κλάδου. Σκοπός τους 
είναι η παρακολούθηση τα™ μελλοντικά'™ 
αλλαγά™ σε ειδικότητες και κατάρτιση, η 
ανάπτυξη επαγγελματικά'™ πρότυπα™ και η 
παρότρυνση τα™ εργοόοτά™ για την παροχή 
κατάρτισης. 
Ο στόχος 4 του ΕΚΤ για την Ολλανδία 
απευθύνεται κυρίως σε λιγότερο ειδικευμένους 
εργαζόμενους με δραστηριότητες που 
ενθαρρύνουν αυτή την ομάδα να συμμετάσχει 
στην κατάρτιση. 
1.2.5 Η πρόσβαση στην κατάρτιση για 
ειδικές κατηγορίες κοινού 
Είναι σημαντικό το ότι τα κράτη μέλη φαίνεται 
να κλίνουν προς εξειδικευμένα προγράμματα 
για ειδικές κατηγορίες πληθυσμού, όπακ; οι 
λιγότερο ειδικευμένοι εργαζόμενοι, οι γυναίκες, 
οι νέοι και οι μακροχρόνια άνεργοι. 
Τα προγράμματα του Στόχου 4 του ΕΚΤ σε επτά 
κράτη μέλη απευθύνονται σε εκείνους που 
διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο αποκλεισμού 
από τη συνεχή κατάρτιση. Για παράδειγμα 
αναφέρουμε: (i) η Γαλλία δίνει ιδιαίτερο βάρος 
σε εκείνους που διατρέχουν κίνδυνο λόγα> 
χαμηλού επιπέδου ειδίκευσης, σε εκείνους που 
αντιμετωπίζουν μεταβολή των καθήκοντα™ στην 
εργασία τους και σε εκείνους που βρίσκονται 
στο μέσο της σταδιοδρομίας τους (ii) οι Κάτω 
Χώρες δίνουν έμφαση στους αλλοδαπούς 
εργαζομένους που έχουν γλωσσικές αδυναμίες 
και δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις 
επικοινα)νιακές ανάγκες του σύγχρονου 
βιομηχανικού περιβάλλοντος και (iii) η 
Φινλανδία δίνει έμφαση στους περισσότερο 
ηλικκομένους τα™ οποία™ τα προσόντα είναι 
παρατημένα. 
Ειδικά μέτρα υπέρ των λιγότερο ειδικευμένων 
Διαπιστά™εται ότι σε όλα τα κράτη μέλη έχουν 
ληφθεί ειδικά μέτρα και έχουν αναπτυχθεί 
ειδικά παιδαγαηακά εργαλεία που απευθύνονται 
σε πολλές ομάδες-στόχους, όπακ; για 
παράδειγμα τους αναλφάβητους, τους ενήλικες 
με ανεπαρκή σχολική εκπαίδευση ή τα άτομα με 
ειδικές ανάγκες. Μέσα από τις διάφορες 
πραποβουλίες για την προώθηση της πρόσβασης 
στην επαγγελματική κατάρτιση, 
21 
αντιλαμβανόμαστε ότι τόσο οι πολιτικά 
αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεα™ όσο και οι 
εκπρόσωποι το>ν εργαζόμενα™, 
προβληματίζονται για το πιός θα διοσυυν 
προτεραιότητα στην επαγγελματική κατάρτιση 
τα™ προσόντα™ των λιγότερο ειδικευμένα™ 
ατύμα™. Αλλά και τα συνδικάτα αγα™ιούν για τη 
διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατάρτιση για 
τους εργαζομένους που απειλούνται από 
ανεργία ή τους εργαζομένους με χαμηλό 
επίπεδο "απασχολησιμότητας". Ως παράδειγμα 
αναφέρουμε τη Φινλανδία που δημιούργησε το 
1995 μια τριμερή επιτροπή για την εξεύρεση 
λύσεα™ με διαδικασίες στις οποίες συμμετέχουν 
όλοι οι ενδιαφερόμενοι συντελεστές. 
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εκτιμά 
ότι η απόκτηση τα™ βασικών γνάκτεα™ είναι η 
προϋπόθεση για την ικανοποιητική 
μεταγενέστερη επαγγελματική εξέλιξη. Για το 
λύγο αυτό, χορηγούνται ετησίοκ; σημαντικά 
ποσά προκειμένου να χρηματοδοτηθούν 
πρωτοβουλίες και υποδομές, υπό την αιγίδα του 
υπουργείου Παιδείας και Απασχόλησης 
(DeparTment for Education and Employment). 
Σκοπός είναι να ενισχυθεί η απόκτηση βασικά'™ 
ικανότητα™ για τις κατηγορίες εκείνες του 
πληθυσμού που κινδυνεύουν με αποκλεισμό από 
την αγορά εργασίας. Αναφέρουμε ακ; 
παράδειγμα την πραποβουλία "Basic Skills 
Agency". Η κεντρική ιδέα είναι η υλοποίηση μιας 
εθνικής στρατηγικής προκειμένου να 
αντιμετα)πισθεί η πρόκληση. Το 1995 η 
πραποβουλία αυτή επεκτάθηκε και στη βασική 
κατάρτιση στον τόπο της εργασίας για ανέργους 
και νέους και περιέλαβε μια πραποβουλία με 
τίτλο «Family Literacy Initiative» (Πρωτοβουλία 
για τη μόρφακτη της οικογένειας). 
Στην ίδια κατεύθυνση παρατηρούνται μέτρα, 
προγράμματα, πραποβουλίες, κανονιστικές και 
νομοθετικές διατάξεις σε διάφορα κράτη μέλη, 
όπακ; τα συνοδευτικά σχέδια για ανέργους στο 
Βέλγιο ή τα εξατομικευμένα παιδαγατγικά 
εργαστήρια στη Γαλλία. Η αποστολή τους 
συνίσταται στο να διασqκJtλίζυυv ότι κάθε άτομο 
που τελειο'™ει το σχολείο αποκτά μια γενική ή 
τεχνολογική συμπληρο)ματική βασική κατάρτιση 
ή εξασφαλίζει την ατομική εκπαιδευτική άδεια 
για εκείνους που επιθυμούν να αποκτήσουν ένα 
βασικό επαγγελματικό τίτλο. 
Στη Δανία έχουν καταβληθεί εντατικές 
προσπάθειες κυρία)ς για την προίόθηση της 
βελτίακτης τα)ν όρα)ν όιαβίακτης των πρόσωπα™ 
που έχουν δυσκολίες στην ανάγνακτη. Το 
υπουργείο Εθνικής Παιδείας προτείνει για το 
σκοπό αυτό σήμερα, δωρεάν μαθήματα 
ανάγνοκιης στα άτομα αυτά. 
Πρέπει να σημεια)θεί ότι πολυάριθμα μέτρα, είτε 
βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα, για την 
αναβάθμιση τα™ γνάκτεα™ ή τη βασική ειόίκεικτη, συγχρηματοδοτούνται από τα Ευρωπαϊκά 
Διαρθροπικά Ταμεία. Σϋ αυτή την κατηγορία 
εμπίπτει ιδιαίτερα η Πορτογαλία. 
Στην Ολλανδία ο συνδυασμός κατάρτισης και 
επαγγελματικής εμπειρίας θεα>ρείται ως ένα 
πολύ αποτελεσματικό μέσο για τη βελτίακιη των 
προσόντων. Για παράδειγμα, θα δημιουργηθεί 
ένα επίπεδο στοιχειακούς μαθητείας, το επίπεδο 
του βοηθού, διότι κάτι τέτοιο μπορεί να 
βοηθήσει τους λιγότερο ειδικευμένους να 
αποκτήσουν ένα στοιχειακές επίπεδο (κυρίακ;, 
για να προσδιορίσουν το επίπεδο τους στην 
αγορά εργασίας). 
Ειδικά μέτρα υπέρ τα™ γυναικών 
Ειδικά μέτρα που απευθύνονται σ' αυτήν την 
κατηγορία του πληθυσμού διοργανά)νονται κατά 
κανόνα από τις κρατικές αρχές, τους τοπικούς 
φορείς, κοινιονικά ιδρύματα ή ενα'κιεις και 
συνεταιρισμούς και έχουν σκοπό τη δημιουργία 
τα™ κατάλληλα™ δομά™ για τη διευκόλυνση της 
πρόσβασης και της συμμετοχής των γυναικά™ 
στις δραστηριότητες επαγγελματικής 
κατάρτισης. Πρόκειται κυρίακ; για μέτρα όπακ; ο 
επαγγελματικός προσανατολισμός, τα 
προπαρασκευαστικά μαθήματα για τον ενεργό 
οικονομικά βίο και η εξεύρεση λύσεα™ για τη 
φύλαξη τα™ παίδια'™. 
Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα μέτρα αυτά 
χρηματοδοτούνται από τις κρατικές αρχές και/ή 
συγχρηματοδοτούνται από ευρα)παϊκά 
προγράμματα και πρωτοβουλίες υπέρ τα>ν 
γυναικών που απειλούνται από ανεργία, των 
άνεργα™ γυναίκα'™ και τα™ γυναίκα™ που 
βρίσκονται σε φάση επαγγελματικής ένταξης. 
Για τη διαχείριση του συνόλου τα™ δράσεα™, 
υπάρχουν διάφορα μοντέλα. Το Βέλγιο, για 
παράδειγμα, έχει θεσπίσει νόμους στον τομέα 
αυτό (Βασιλικά διατάγματα της 14ης Ιουλίου 
1987 για τον ιδιαπικό τομέα και της 27ης 
Φεβρουαρίου 1990 για το δημόσιο τομέα) και 
στη Γαλλία, η θεματική της ισότητας της 
πρόσβασης ανδρών και γυναικά™ στη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί ένα από τα 
σημεία για τα οποία οι κοινωνικοί εταίροι 
καλούνται σε διαπραγματεύσεις τουλάχιστον 
κάθε πέντε χρόνια. Κατά τον ίδιο τρόπο, το 
Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία διαθέτουν 
ειδικά κονδύλια για την ανάπτυξη 
προγράμματα™ για γυναίκες που επιστρέφουν 
στην εργασία, συμπεριλαμβανόμενα™ μέτρων για 
τη διαφύλαξη ταιν παιδιών τα™ γονέα™ εκείνα™ 
που θέλουν να επιστρέψουν στην εργασία, και 
δανεία™ για τις γυναίκες προκειμένου να 
πληρα')σουν τα έξοδα μαθήματα™ και τα έξοδα 
φύλαξης των παιδιών. Στη Νορβηγία, η ισότητα 
τα™ ευκαιρία'™ είναι μια από τις βασικές 
μέριμνες του νόμου για την εκπαίδευση των 
22 
ενήλικα™. Στην Ισπανία 
Ινστιτούτο της Γυναίκας. συγκροτήθηκε το 
Ιρλανδία : 
Πρόγραμμα δράσης για τις γυναίκες από τον FAS 
Η Εθνική Αρχή για την Κατάρτιση και την 
Απασχόληση (FAS) ξεκίνησε για πρώτη φορά το 
πρόγραμμα δράσης για τις γυναίκες το 1990 με σκοπό 
την επανόρθωση και αποκατάσταση της μειονεκτικής 
θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας. 
Από τότε το πρόγραμμα αυτό αναπροσαρμόζεται κάθε 
χρόνο. 
Στόχοι του προγράμματος είναι: 
• η βελτίωση και η διεύρυνση του (ράσματος τα™ 
δυνατότητα™ απασχόλησης που προσφέρονται στις 
γυναίκες στην αγορά εργασίας· 
• η παροχή βοήθειας στις γυναίκες για να ξεπεράσουν 
τα ιδιαίτερα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν 
(ττην αγορά εργασίας· 
• η ελαχιστοποίηση κάθε υφιστάμενης πρακτικής η 
οποία, στο παρελθόν, προκάλεσε ανισότητα μεταξύ 
ανδρών και γυναικών. 
Αυτό το πρόγραμμα δράσης του FAS για το 1995 
δείχνει ότι η συμμετοχή τα™ γυναίκα'™ στα 
προγράμματα κατάρτισης και απασχόλησης που 
διαχειρίζεται ο FAS έχει αυξηθεί παντού- ότι έχει 
συντελεσθεί πρόοδος στους νέους τομείς κατάρτισης 
και ότι έχει αυξηθεί το ποσοστό απασχόλησης στις 
κοινότητες. Για την περίοδο 1996/1997, ο FAS θα 
συνεχίσει να υιοθετεί μέτρα με σκοπό την αύξηση της 
συμμετοχής των γυναικών σε εκείνους τους τομείς 
κατάρτισης όπου υποεκπροσωπούνται και την 
αναβάθμιση του σημερινού επιπέδου τα™ προσόντα™ 
τα™ γυναικών. 
Ορισμένα κράτη μέλη, όπακ; η Δανία, 
επισημαίνουν ότι ο διάλογος για την ισότητα 
ανδρά™ και γυναικά™ αλλάζει χαρακτήρα. Το 
γενικό επίπεδο κατάρτισης μαρτυρεί ότι οι 
γυναίκες διαθέτουν στο εξής καλύτερη 
κατάρτιση από ό,τι οι άνδρες. Ωστόσο η Δανία 
συνεχίζει να όιοργαναννει μια σειρά δράσεα™ 
που απευθύνονται ειδικά σε γυναικείο κοινό στο 
πλαίσιο της γενικής βασικής κατάρτισης για 
ενήλικες, για παράδειγμα οι μεγάλες σχολές με 
πρακνό α)ράριο για τις γυναίκες, οι χά)ροι 
αναζήτησης και παροχής συμβουλευτικά™ 
στοιχεία™ με ελεύθερη πρόσβαση κ.τ.λ. Η 
Φινλανδία συμμερίζεται την ανάλυση αυτή. Στη 
χώρα αυτή η ισότητα φαίνεται δεδομένη και τα 
μέτρα στήριξης εμπίπτουν στην κοιναινική 
πολιτική. 
Αξίζει να σημεκοθεί επίσης ότι τα κράτη μέλη 
συγχρηματοδοτούν ιόίακ; δράσεις για τη 
διευκόλυνση της πρόσβασης τα™ γυναίκα'™ σε 
δραστηριότητες επαγγελματικής κατάρτισης 
μέσα) τα™ όιαρθραπικά™ ταμεία™, των οποία™ οι 
διατάξεις προβλέπουν και ενισχύουν την τήρηση 
και προαγίογή της αρχής τα™ ίδα™ ευκαιρία™ για άντρες και γυναίκες. Συμπληρα)ματικά το 
σκέλος NOW της κοινοτικής πραποβουλίας 
«Απασχόληση» προσφέρει πολλά στον τομέα 
αυτό. 
Ειδικά μέτρα υπέρ των νέων 
Τρεις μεγάλες τάσεις διαφαίνονται: η ανάπτυξη 
μορφά™ μαθητείας για τη διευκόλυνση της 
επαγγελματικής ένταξης, η αύξηση τα™ 
αρμοδιότητα™ τα™ περιφέρεια'™ και της τοπικής 
αυτοδιοίκησης και μια προσέγγιση μέσα) μέτρα™ 
υπέρ τα™ επιχειρήσεα™ που προσλαμβάνουν 
νέους. Τέλος, πρέπει να υπογραμμιστεί η 
δρομολόγηση τα™ «σχολεία™ δεύτερης 
ευκαιρίας». 
Η διευκόλυνση της πρόσβασης και της 
συμμετοχής τα™ νέα™ που διαθέτουν ανεπαρκείς 
ή ακατάλληλους τίτλους σπουδά™ παραμένει 
μια από τις κυριότερες μέριμνες όλα™ τα™ 
κρατά™ μελά™. Στο σημείο αυτό πρέπει να 
αναφερθούν οι μεταρρυθμίσεις σχετικά με τη 
μαθητεία που έλαβαν χά)ρα σε πολλά κράτη μέλη 
κατά τη διάρκεια τα™ τελευταία™ ετά™ και που 
συνεπάγονται πολύ συχνά τη δημιουργία νέα™ 
κλάδα™ εναλλασσόμενης κατάρτισης, αλλά και 
αύξηση τα™ ηλικιακά'™ ορία™ τα™ 
μαθητευόμενα™. Μια από τις τάσεις που 
παρατηρείται αφορά εξάλλου την προοδευτική 
επέκταση του συστήματος μαθητείας σε όλα τα 
επίπεδα διπλα)μάτα)ν της τεχνικής εκπαίδευσης, 
ειδικότερα εκείνα™ του επιπέδου μετά τη 
δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στις περισσότερες 
περιπτακτεις, η πρόσβαση τα™ νέα™ στην 
επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί αντικείμενο 
προτάσεα™ που υποβάλλονται από τον 
εκπαιδευτικό κόσμο, αλλά υλοποιούνται στην 
πράξη όλο και πιο συχνά με την υποστήριξη και 
τη συνεργασία του οικονομικού κόσμου. 
Ι ιρμανια: 
Πρόγραμμα δράσης υπέρ TOJV ταλαντούχων 
νέων/υποτρό(| OJV 
Η Γερμανία εισήγαγε το 1991 το πρόγραμμα 
«Begabtenfqjrderung benifliche Bildung» για τους νέους 
τεχνίτες και υπαλλήλους που έχουν εξαιρετικές 
ικανότητες στο επάγγελμα τους. Αμέσίος μετά την 
επαγγελματική τους κατάρτιση στο «Duales System», οι 
νέοι που έχουν αποκτήσει υποτροφία από 
«Begabtenftprderung» μπορούν να διειιρύνουν τις 
επαγγελματικές τους γνώσεις σε συνάρτηση με τις 
ανάγκες τους με τη βοήθεια μέτρα™ συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης (για παράδειγμα μαθήματα 
ξένα™ γλακτσών, πληροφορικής, εμβάθυνες πολιτικά'™ 
και οικονομικά™ γνώσεα™ κ.τ.λ.). 
Σε ό,τι αφορά την Ισπανία, ενθαρρύνεται η 
όιοργάνακτη μαθήματα™ πρακτικής άσκησης σε 
επιχειρήσεις για να διευκολυνθεί η 
επαγγελματική ένταξη τα™ νέων. 
23 
Αξίζει επίσης να σημειο'κτουμε ότι ενάκτεις και 
σύλλογοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο 
στην εκπαίδευση τα™ νέα™, συνεισφέροντας 
στην προά)θηση διάφορα™ λύσεα™ που 
επιτρέπουν το συνδυασμό κατάρτισης και 
εργασίας και την κοινα™ικοεπαγγελματριή 
ένταξη. 
Έτσι, υπάρχουν πολλά σχέδια σε διάφορα κράτη 
μέλη που στοχεύουν στην υλοποίηση μιας 
διαδικασίας επαγγελματικού προσανατολισμού 
και κατάρτισης που καταλήγει σε τίτλους 
ειδίκευσης για τους νέους χα)ρίς εργασία, που 
προέρχονται συνήθακ; από αστικές ζά)νες 
υψηλού κινδύνου, ή στην ανάπτυξη και βελτίακτη 
διεξόδων κατάρτισης και ένταξης για τους νέους 
μέσα) ειδικά™ επαγγελματικά™ κύκλα™ σπουδά'™. 
Πρέπει επίσης να γίνει αναφορά σε κράτη μέλη 
τα οποία, όπακ; η Ελλάδα, έχουν υλοποιήσει 
μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης του τύπου 
της δεύτερης ευκαιρίας, που απευθύνονται σε 
νέους που εγκατέλειψαν το εκπαιδευτικό 
σύστημα χωρίς κανένα τίτλο αρχικής ειδίκευσης. 
Στο Βέλγιο, στην περιοχή τα™ Βρυξελλών έχει 
λειτουργηθεί ένα σύστημα πριμοδότησης της 
επαγγελματικής ένταξης. Πρόκειται για την 
ενθάρρυνση για την πρόσληψη και κατάρτιση 
νέα™ που ζητούν εργασία και είναι κάτα) των 26 
ετά™, χα)ρίς δίπλωμα ανα'περης δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης ή οι οποίοι έχουν μείνει άνεργοι επί 
6 μήνες τουλάχιστον. 
Η τάση αυτή εκδηλά™εται επίσης και στη 
Γαλλία. Ειδικά μέτρα προβλέπονται για τους 
νέους ηλικίας 16 έα)ς 25 ετά™ μέσα) της 
σύμβασης ειδίκευσης που απευθύνεται σ' 
εκείνους που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν 
κάποιο τίτλο σπουδών σχολικής εκπαίδευσης ή 
των οποία™ τα προσόντα δεν επιτρέπουν την 
πρόσβαση στην εργασία. 
Σε πολλά κράτη μέλη, προβλέπονται ειδικά 
μέτρα για τη συνέχιση της κατάρτισης των νέα™ 
αυτά™ που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν καμία 
κατάλληλη για επαγγελματικά προσόντα. Πρέπει 
επίσης να σημεια)θεί ότι τα ειδικά αυτά μέτρα 
εντάσσονται σε ευρύτερα προγράμματα 
απασχόλησης σε χά)ρες, ύπα)ς, μεταξύ άλλων, η 
Δανία. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επίσης ληφθεί 
ορισμένα μέτρα και πραποβουλίες, όπως για 
παράδειγμα η δρομολόγηση του «Modern 
Apprenticeship» (Σύγχρονη μαθητεία) το 1995. Η 
πραποβουλία αυτή βασίζεται σε μια σύμπραξη 
μεταξύ του επιχειρηματικού κόσμου και της 
κυβέρνησης και αποσκοπεί στη βελτίακτη τα™ 
επαγγελματικά™, τεχνικών και διοικητικά™ 
προσόντα™ τα™ νέα™. Το 1997 προβλέπεται να 
ξεκινήσει το πρόγραμμα «Relaunch Strategy» 
προκειμένου να ενθαρρύνει η συμμετοχή τα™ νέα™ ηλικίας 14 ετά™ και άνα) σε διαδικασίες 
σχεδία™ για τοπικές συμπράξεις, ενθαρρύνοντας 
τους να παραμείνουν ή να επανενταχθούν στη 
διαδικασία μάθησης. 
Στην Ολλανδία, το πρόγραμμα DYouth Work 
Guarantee ActD επιτρέπει στους νέους κάτα) τα™ 
23 ετά™ οι οποίοι εργάσθηκαν για περίοδο έξη 
μηνά™, να αποκτήσουν μία έκτακτη εργασία, μία 
κατάρτιση ή τον συνδυασμό αυτά'™ τα™ δύο. 
Από το 1996 έχει εισαχθεί ένα νέο μέτρο 
προκειμένου να γίνει περισσότερο ελκυστικό το 
σύστημα μαθητείας που από το 1991 
παρουσιάζει αξιοσημείαπη πταπική τάση. 
Προβλέπει την παροχή ενός βοηθήματος προς 
τις επιχειρήσεις για κάθε μαθητευόμενο στον 
οποίο δέχονται να παρέχουν κατάρτιση. Αυτό το 
βοήθημα έχει τη μορφή μιας μείακτης τα™ 
κοινα)νικά™ κρατήσεα™. 
Στην Ιταλία, ένα σχέδιο νόμου σχετικά με τη 
μαθητεία βρίσκεται σε εξέλιξη το οποίο συνδέει 
την εξαπερική κατάρτιση που οδηγεί σε 
αναγνα>ρισμένους τίτλους προσόντα™ και την 
εσαπερική κατάρτιση, μέσα στην επιχείρηση με 
τη βοήθεια επόπτη. Για την παροχή της κρατικής 
βοήθειας αποτελεί απαραίτητη απόδειξη η 
πραγματοποίηση της κατάρτισης. 
Ειδικά μέτρα υπέρ των μακροχρόνια ανέργων 
Η Φινλανδία σημειά)νει ότι η επαγγελματική 
κατάρτιση τα™ εργαζομένων είναι ένα 
σημαντικό εργαλείο μιας δραστήριας πολιτικής 
για την απασχόληση την οποία χρηματοδοτεί η 
διεύθυνση απασχόλησης. 
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους μακροχρόνια 
ανέργους ή τους ανέργους ηλικίας άνα) τα™ 50 
ετά™ για τους οποίους διατίθενται προγράμματα 
που επιχειρούν να συνδυάσουν, όπακ; και στην 
Γαλλία, μέτρα κατάρτισης μαζί με μέτρα για την 
επαγγελματική ένταξη, και τα οποία 
πραγματοποιούνται συνήθο)ς με τη βοήθεια 
πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις. Κατ' αυτόν 
τον τρόπο είναι δυνατό να αποκτηθούν νέοι 
επαγγελματικοί τίτλοι, που στις περισσότερες 
περιπτάκτεις είναι βασικές ειδικότητες, σε 
συνδυασμό με μια ορισμένη επαγγελματική 
πείρα. Εδώ και λίγο καιρό έχουν δρομολογηθεί 
ειδικά μέτρα που απευθύνονται σε διοικητικά 
στελέχη. 
Στη Φινλανδία έχει ξεκινήσει, εδά) και δύο 
χρόνια, η κατάρτιση ΚΕΚΟ που επιτρέπει σε 
έναν άνεργο να παρακολουθήσει μαθήματα 
κατάρτισης από 6 έα)ς 9 μήνες συνεχίζοντας να 
λαμβάνει το επίδομα ανεργίας. Η 
πραγματοποίηση της πραποβουλίας αυτής 
γίνεται σε περιφερειακή κλίμακα. Οι Φινλανδοι 
δικαιούνται επίσης ένα επίδομα για την 
24 
πραγματοποίηση σπουδά™ στο πλαίσιο του 
ταμείου για την κατάρτιση και τις απολύσεις. 
Μια πρόσφατη τάση συνίσταται στην 
ενθάρρυνση τα™ εργοόοτά™ μέσα) οικονομικής 
ενίσχυσης, να προσλαμβάνουν νέους ή αιτούντες 
εργασία- στις επιχειρήσεις δίνονται κίνητρα για 
να συνεισφέρουν στην κατάρτιση τα™ ατόμων 
αυτών, όπακ; συμβαίνει στο Βέλγιο ή και στη 
Γαλλία όπου οι εργοδότες δικαιούνται 
ελάφρυνση τα™ κοινα™ικών τους επιβαρύνσεα™ 
σε περίπτακτη πρόσληψης ανέργα™. 
Στη Δανία δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις 
μορφές εκείνες της κατάρτισης που 
απευθύνονται σε ανέργους. Οι Δανοί επιμένουν 
στην ποιότητα της κατάρτισης αυτής, το 
συντονισμό τατν δράσεα™ αυτά™ και τα 
εξατομικευμένα σχέδια κατάρτισης. Εκτός απ' 
αυτήν την κατευθυντήρια γραμμή υπάρχει και 
ένα ευρύ φάσμα δυναμικά'™ πραποβουλία™. Ένα 
άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι ο αγά)νας κατά 
της ανεργίας μετατοπίζεται όλο και περισσότερο 
σε περιφερειακό επίπεδο και δίνονται 
αρμοδιότητες σε τοπικούς και περιφερειακούς 
φορείς. Στη Δανία, τα περιφερειακά συμβούλια 
της αγοράς εργασίας αποφασίζουν για το ποιες 
δυναμικές πρωτοβουλίες θα αναλάβουν. Στο 
σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε το 
σύστημα εναλλαγής σε θέσεις εργασίας ή την 
υποκατάσταση της απασχόλησης που 
χρησιμοποιείται πολύ συχνά στη Δανία και στα 
σκανδιναβικά κράτη μέλη, τη Σουηδία και τη 
Νορβηγία. 
Στην Ελλάδα και το Λουξεμβούργο λειτουργούν 
κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης τα οποία, 
μεταξύ άλλα™, έχουν ακ; καθήκον την παροχή 
προγράμματα™ κατάρτισης μακράς ή σύντομης 
διάρκειας, την κατάρτιση που οδηγεί σε τίτλο 
ειδίκευσης ή αναβάθμισης τα™ προσόντα™, 
μαθήματα σχολικού επιπέδου ή πρακτική 
επαγγελματική άσκηση. Σε πολλές περιπτάκτεις, 
οι δραστηριότητες του τομέα αυτού διεξάγονται 
υπό την αιγίδα τα™ δημόσια™ αρχά™ και 
συμπληρά)νονται από πραποβουλίες τα™ 
επιχειρήσεων, ενάκτεις εργοόοτά™, τα συνδικάτα 
ή φορείς από τον τομέα ενάκτεα™ και συλλόγα™. 
Στις περισσότερες περιπτάκτεις, προβλέπονται 
ειδικά μέτρα για ορισμένες κατηγορίες ανέργων. 
Το ίδιο ισχύει για την Πορτογαλία όπου το 
δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης προβλέπει 
μέτρα υποστήριξης για την επανένταξη τα™ 
ανέργα™ στην αγορά εργασίας, όπως το 
πρόγραμμα INTEGRAR που απευθύνεται στην 
κοινωνικοεπαγγελματική ένταξη των 
μακροχρόνια ανέργων, μέσω της υλοποίησης 
ειδικά'™ ή συμπληρα)ματικών προγράμματα™ 
κατάρτισης. Αξίζει να αναφερθεί ότι το δεύτερο 
κοινοτικό πλαίσιο στήριξης προβλέπει επίσης 
ειδικά μέτρα για άλλες ομάδες-στύχους που 
αντιμετα)πίζουν τον κίνδυνο του αποκλεισμού 
από την αγορά εργασίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δρομολογηθεί 
ορισμένες πραποβουλίες προκειμένου να 
αυξηθεί ο βαθμός απασχολησιμύτητας το™ 
ανέργα™. Ως παράδειγμα μπορούμε να 
αναφέρουμε το πρόγραμμα «Training for work» 
(κατάρτιση για εργασία) που απευθύνεται σε 
μακροχρόνια ανέργους και έχει ατς σκοπό να 
τους βρει απασχόληση, να βελτια'κτει τα 
επαγγελματικά τους προσόντα, να τους 
εφοδιάσει με διάφορες ικανότητες, από αυτές 
που συνδέονται με τα εθνικά και τα 
επαγγελματικά προσόντα. Παρόμοια προσέγγιση 
ακολουθείται και στην Ιρλανδία, με το σχέδιο 
«Community employment» (απασχόληση σε 
επίπεδο τοπικής κοινα™ίας), που βασίζεται στην 
εύρεση εργασίας για ανέργους, παρέχοντας 
απασχόληση μερικού χρόνου κυρίακ; για 
μακροχρόνια ανέργους και δίνοντας ευκαιρίες 
σε εκείνους που βρίσκονται στη μειονεκτικότερη 
θέση στην αγορά εργασίας. 
Στην Ολλανδία έχουν ληφθεί δύο μέτρα που 
αποβλέπουν στη βελτίακτη της κατάστασης τα™ 
ανέργα™ μακράς διαρκείας στην αγορά 
εργασίας. Στην Υπηρεσία Απασχόλησης υπάρχει 
ένα μέτρο, το DSectoral Training for Unemployed 
Grants SchemeD (BBSW) που παρέχει σε άτομα 
που αναζητούν εργασία ένα επίδομα κατάρτισης 
σε εργασίες συγκεκριμένων κλάδα™. Ο εν λόγω 
κλάδος οφείλει να επιόόσει ένα σχέδιο 
κατάρτισης στο Central Employment Service 
Board (Κεντρική Υπηρεσία Απασχόλησης). 
Σε πολλά κράτη μέλη υπάρχουν επίσης 
προγράμματα που αποσκοπούν στην παροχή 
κατάρτισης και βοήθειας προς ανέργους οι 
οποίοι έχουν την πρόθεση να ανοίξουν τη δική 
τους επιχείρηση. 
1.2.6 Η πρόσβαση και οι νέες συμπράξεις 
Η αποκέντρακτη που παίρνει κυρίακ; τη μορφή 
αύξησης των αρμοδιότητα™ σε περιφερειακό και 
τοπικό επίπεδο είναι το καλύτερο παράδειγμα 
για την τάση αυτή. Πρόκειται για προσαρμογή 
της προσφοράς της επαγγελματικής κατάρτισης 
στις ειδικές ανάγκες τα™ επιχειρήσεων της 
περιφέρειας ή της τοπικής περιοχής και 
συνοδεύεται από τη θέση σε λειτουργία 
μηχανισμών και υποδομά™ στην αντίστοιχη 
περιοχή. Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει το 
πλεονέκτημα ότι επιτρέπει μια πολύ στενότερη 
συνεργασία μεταξύ των τοπικοί™ αρχών, τα™ 
οργανισμό™ κατάρτιση, των εκπαιδευτικών και 
ερευνητικά™ ιδρύματα™ και τα™ επιχειρήσεων, 
κυρία)ς τα™ MME. Η προσέγγιση αυτή 
συνεπάγεται για πολλά κράτη μέλη τη 
συγκρότηση περιφερειακά™ δικτύων κατάρτισης, 
τα™ οποία™ ένας από τους ρόλους είναι η 
παροχή πληροφορία'™ και τα™ απαραίτητα™ 
εργαλεία™ για την καλή ανάπτυξη τα™ μέτρα™ 
κατάρτισης στις επιχειρήσεις. 
25 
Έτσι, η αποκέντρακτη της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης παρουσιάζεται 
συνολικά ως μια πολύ σημαντική τάση στη 
Γερμανία. 
Επιπλέον, η κινητοποίηση της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης, α)ς παράγοντα της 
τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, 
εντάσσεται, όπακ; είναι φυσικό, στο πλαίσιο 
γενικότερης πολιτικής, όπως είναι τα 
περιφερειακά σχέδια ανάπτυξης της 
επαγγελματικής κατάρτισης. Εξάλλου, οι 
λειτουργίες της ανάλυσης τα™ τοπικά™ αναγκά™ 
και της διάδοσης τα™ πληροφορία™ 
εξασφαλίζονται σε ορισμένα κράτη μέλη, όπα)ς 
τη Γαλλία ή την Ελλάδα, από περιφερειακά 
παρατηρητήρια της απασχόλησης που, σε 
γενικές γραμμές, στελεχα'™ονται και 
χρηματοδοτούνται από κοινού από το κράτος 
και τις περιφέρειες. Οι δομές αυτές λειτουργούν 
επίσης α)ς οργανισμοί στήριξης για τα 
ινστιτούτα κατάρτισης, προκειμένου να 
πραγματοποιηθεί μια αντιστοίχηση μεταξύ της 
προσφοράς κατάρτισης και τα™ ειδικά™ 
ανάγκα'™ τα™ περιφέρεια'™ και τα™ κοινότητα™. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, η δραστήρια πολιτική για 
την αγορά εργασίας στη Δανία, τη Φινλανδία, τη 
Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ιταλία, το Βέλγιο 
και την Ολλανδία χαρακτηρίζεται από μια τάση 
προς περιφερειακοποίηση με τη συγκρότηση 
περιφερειακών συμβουλίων για την αγορά 
εργασίας, και συνδυάζοντας τα μέτρα για την 
επαγγελματική ένταξη με μέτρα για την 
κατάρτιση. Τα συμβούλια αυτά αποτελούνται 
συνήθίος από εκπροσάιπους τα™ κοινωνικίί™ 
εταίρα™, της τοπικής και νομαρχιακής 
αυτοδιοίκησης και έχουν α>ς αποστολή το 
συντονισμό τα>ν προσπάθεια'™ που 
καταβάλλονται με θέμα την αγορά εργασίας. Οι 
επιτροπές αυτές μεριμνούν άκττε οι επιχειρήσεις 
να διαθέτουν το εργατικό δυναμικό που έχουν 
ανάγκη και συμβάλλουν στην πρόληψη και τη 
μείακτη της μακροχρόνιας ανεργίας. Τα εργαλεία 
που διαθέτουν είναι η κατάρτιση, υ 
επαγγελματικός προσανατολισμός και η 
προετοιμασία για την απασχόληση. 
_ τον κοινωνικών ι ταιοων 
Προκειμένου να ενταθούν οι προσπάθειες που 
καταβάλλονται για τη συνεχή κατάρτιση στις MME, οι 
κοινα)νικοί εταίροι στη Δανία έχουν δημιουργήσει, 
χάριν των συλλογικά'™ συμβάσεα™, ένα σύνολο 
υποδείγματα™ σχεδιασμού της κατάρτισης, όπα)ς τα 
«AIDA», «V1RUM». «ΜΕΚΗΟΝ» ή «SUM». 
Έτσι, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν αναπτύξει 
και χρηματοδοτούν από κοινού τη SUM (=στρατηγική 
αν<χπτυξη του εργατικού δυναμικού), που είναι ένα 
εργαλείο ανάλυσης τα™ προσόντα™ και σχεδιασμού της 
κατάρτισης μέσα στις επιχειρήσεις. Η μέθοδος SUM χρησιμοποιείται συχνά <ος εργαλείο σχεδιασμού στη 
Δανία. Έχει συγκροτηθεί μια γραμματεία που 
ασχολείται αφενός με την πώληση εργαλεία™, αφετέρου 
με την κατάρτιση «σύμβουλο™ SUM», οι οποίοι 
επιλέγονται κατ' αρχήν μεταξύ τα™ εκπαιδευτα'™ τα™ 
κέντρα™ επαγγελματικής κατάρτισης και τα™ κέντρα™ 
AMU προτού να τους δοθεί ειδική κατάρτιση, μετά 
αποστέλλονται στις επιχειρήσεις, όπου προτείνουν ένα 
σχεδιασμό της κατάρτισης προκειμένου να 
εναρμονιστεί σακιτότερα η προσφορά σε σχέση με τις 
ανάγκες. 
Το σύστημα SUM βασίζεται σε δυο θεμελαόδεις αρχές : 
Ι.τη (τανεργασία μεταξύ της διοίκησης και του 
προσοΜίικού της επιχείρησης, καθώς και την από 
κοινού εμπέδακτη της μεθόδου SUM, 
2. τη μέγιστη δ\™ατή ανάπτυξη προσπάθεια™ με σκοπό 
να έρθουν πιο κοντά οι MME και οι <|κ>ρείς παροχής 
κατάρτισης, μέσα) τα™ σύμβουλο™ SUM και στη 
συνέχεια να συγκροτηθούν συμπράξεις. Ταυτόχρονα, 
οι σύμβουλοι αυτοί έχουν ιος αποστολή να 
συμμετέχουν στη δημιουργία δίκτυα™ τα™ MME, 
κατά τρόπο ώστε αυτές να μπορούν να 
χρησιμοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις 
διάφορες μορφές παρεχόμενης κατάρτισης. 
Με το ίδιο σκεπτικό, η Πορτογαλία, 
δημιούργησε ένα δίκτυο τοπικά™ συμβούλων για 
να προωθήσει τη διαδικασία βιομηχανικής 
ανάπτυξης τα™ μικρά™ και μεσαία™ 
επιχειρήσεα™, με τη δημιουργία προγραμμάτων 
επαγγελματικής κατάρτισης προσαρμοσμένης 
στις πραγματικές ανάγκες τα™ επιχειρήσεων 
αυτά'™. 
Ίδια τακτική ακολουθείται και από το Ηνωμένο 
Βασίλειο με την υλοποίηση σε τοπικό επίπεδο 
τα™ TEC/LEC που έχουν τη δυνατότητα να 
προσαρμόζουν στις τοπικές συνθήκες τα εθνικά 
προγράμματα της κυβέρνησης, δηλαδή, να 
βρίσκουν τα τοπικά μέτρα που είναι ιδιαίτερα 
προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες. Στην 
ολλανδόφα™η περιοχή του Βελγίου, κάνει την 
εμφάνιση της η διαμεσολάβηση νέα™ εταίρων. 
Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για πραποβουλίες 
ιδιαπικές που λειτουργούν ακ; ενδιάμεσοι κρίκοι 
μεταξύ του κόσμου της εργασίας και τα™ 
φορέα™ παροχής κατάρτισης και εκπαιδευτικά™ 
ιδρυμάτατν. Γενικά, ενδεικτική σημασία έχει η 
συγκρότηση δικτύων για την εξέλιξη του 
συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης στο 
ολλανδόφωνο Βέλγιο, όπου συνενά™ονται οι 
δραστηριότητες τα™ φορέα™ παροχής 
κατάρτισης, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και 
τα™ επιχειρήσεα™ προκειμένου να παραχθεί 
προστιθέμενη αξία για τη δημιουργία κοινά'™ 
σχεδία™. 
26 
-HitHli)} ΙΊΚ 
Η Alcatel διαθέτει ένα πρόγραμμα μετεκπαίδευσης που 
(χπευθύνεται κατά πρώτο λόγο σε υπερειδικευμένους 
εργαζομένους για τους οποίους έχει μεσολ<χβήσει ένας 
αριθμός ετών από την «χπόκτηση του πτυχίου τους. 
Αυτό το πλήρες και εντατικό πρόγραμμα σπουδά™ τους 
δίνει τη δυνατότητα να εκσυγχρονίσουν τις γνα'κιεις 
τους σε σχέση μ' αυτό που διδάσκεται σήμερα στις 
ανώτερες σχολές και τα πανεπιστήμια. Η κατάρτιση 
(χυτή έχει σχεδιαστεί με άξονα πολλές δομικές ενότητες: 
οι συμμετέχοντες καταρτίζουν οι ίδιοι το πρόγραμμα 
σπουδά'™ τους ανάλογα με τον επιστημονικό τους 
κλάδο. Στους κύκλους αυτούς υπάρχει επίσης 
πρόσβαση και για τους μισθαπούς άλλα™ επιχειρήσεα™ 
και οι σπουδές μπορούν να γίνουν είτε στην αίθουσα 
διδασκαλίας, είτε εξ αποστάσεακ;, μέσα) ενός 
συστήματος τηλεδιάσκεψης. 
1.2.7 Η πρόσβαση χάρη στις νέες 
τεχνολογίες 
Στην ημερήσια διάταξη της πολιτικής σχεδόν 
όλων το™ κράτα'™ μελά'™ εντάσσεται η αρχή για 
ανοιχτές, ευέλικτες και εξατομικευμένες δράσεις 
κατάρτισης ακ; εργαλείο καλύτερης πρόσβασης 
στα μέτρα κατάρτισης για ένα ευρύτερο κοινό. 
Όλο και περισσότερες προσπάθειες 
καταβάλλονται για την ανάπτυξη μεθόδατν 
αυτοκατάρτισης στον τόπο της εργασίας και 
ανοικτής και εξ αποστάσεακ; μαθητείας, 
καταφεύγοντας όλο και πιο πολύ σε νέες 
τεχνολογίες όπακ; η διδασκαλία με τη βοήθεια 
ηλεκτρονικού υπολογιστή ή τα συστήματα 
διδασκαλίας με πολυμέσα. Είναι αυτονόητο ότι 
η δυνατότητα χρησιμοποίησης του Internet και 
άλλα™ υποστηρικτικά™ εργαλεία™ για την 
εκπαίδευση βρίσκονται σε στάδιο ανάλυσης 
σχεδόν σε όλες τις χάτρες, προκειμένου να 
ενσα)ματ(οθούν οι νέες τεχνολογίες στις 
διαδικασίες της εξ αποστάσεακ; διδασκαλίας. 
Έτσι, ιδιαίτερα στη Νορβηγία, το Ηνωμένο 
Βασίλειο, το ολλανδόφωνο Βέλγιο η εξ 
αποστάσεακ; εκπαίδευση και η χρήση τα™ 
τεχνολογία'™ της πληροφορίας εντάσσονται στην 
πρα'πη βαθμίδα του προβληματισμού τους. Η 
γενική διεύθυνση εκπαίδευσης στη Φινλανδία 
διεξήγαγε από το 1991 ως το 1995 ένα φιλόδοξο 
σχέδιο (ΟΡΙΝΝΕΤ) του οποίου ο στόχος ήταν η 
δημιουργία ενός ευέλικτου, ευπροσάρμοστου και 
ανοιχτού περιβάλλοντος κατάρτισης που 
καταλήγει σε τίτλους σπουδά™ για ενήλικες, το 
οποίο επακρελείται σε μεγάλο βαθμό από τις νέες 
τεχνολογίες. 
Για τη διασφάλιση της επιτυχίας της εισαγατγής 
τα™ νέα™ τεχνολογία'™ στη διαδικασία της 
κατάρτισης, η ανάπτυξη καταλληλότερα™ 
μεθόδα™ διδασκαλίας και εκμάθησης αποτελεί 
μέριμνα κυρίακ; τα™ υφιστάμενων φορέων 
παροχής εξ αποστάσεατς διδασκαλίας και κατάρτισης. Στη Γαλλία οφείλουμε να 
αναφέρουμε τη δραστηριότητα του Εθνικού 
Κέντρου εξ Αποστάσεακ; Διδασκαλίας. Το 
ίδρυμα αυτό προβλέπει τη διοργάνωση 
μαθήματα™ επιπέδου αρχικής κατάρτισης αλλά 
και συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
Αλλοκττε, σε πολλά κράτη μέλη έχουν πρόσφατα 
ιδρυθεί ειδικά ινστιτούτα για το σκοπό αυτό. 
Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι το σύνολο το™ 
επαγγελματία'™ της κατάρτισης, είτε ανήκουν σε 
ερευνητικά παιδαγατγικά κέντρα, σε ινστιτούτα 
μεταφοράς της. τεχνολογίας, σε εκπαιδευτικά και 
πανεπιστημιακά ιδρύματα, είτε στις 
συνδικαλιστικές οργανα'κτεις, καταπιάνονται με 
τη σύλληψη προγράμματα™ σπουδά™ με τη 
βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή ή με την 
υποστήριξη τα™ πολυμέσα™. Από πλευράς 
τεχνικής οργάνακτης, πρέπει να αναφερθούν οι 
εμπειρίες που συνίστανται στο να τίθενται στη 
διάθεση τα™ ενδιαφερόμενα™ αίθουσες 
εφοδιασμένες με υπολογιστές και λογισμικό, 
κατάλληλα για αυτοκατάρτιση. Για παράδειγμα, 
στο Βέλγιο, το FORESPACE τα™ Βρυξελλά™ 
παρέχει δυνατότητες αυτοκατάρτισης με τη 
βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή σε 
εργαζομένους και σε αιτούντες απασχόληση από 
την αντίστοιχη περιοχή. Εξάλλου, το 
φλαμανδικό υπουργείο Εκπαίδευσης προτίθεται 
να αναμορφάκτει την εξ αποστάσεακ; διδασκαλία 
υποστηρίζοντας μια καινούργια σύμπραξη του 
ανοιχτού πανεπιστημίου όπου θα συνενιονουν 
τις προσπάθειες τους τα κυριότερα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, προκειμένου να αναπτυχθεί μια 
νέα προσέγγιση και νέα μεθοδολογία στον τομέα 
αυτό. 
Στη Δανία το "Κέντρο για την κατάρτιση με τη 
βοήθεια τα™ τεχνολογία™" (CTU), που 
δημιουργήθηκε το 1995, έχει ακ; αποστολή την 
υποστήριξη της μετάβασης τα™ ιδρύματα™ 
κατάρτισης στη νέα εποχή, τη συλλογή και 
διάδοση γνάκτεα™ και εμπειρία™ και τη συμβολή 
στη δημιουργία μιας αποκεντρωμένης 
εμπειρογνωμοσύνης. Το σύστημα AMU ανέπτυξε 
και έθεσε σε λειτουργία ένα σημαντικό 
μηχανισμό κατάρτισης μέσα από τις τεχνολογίες 
της πληροφορίας και μαζί με αυτές. Σε πολλές 
περιπτάκτεις, η ανάπτυξη νέα™ και 
καινοτομικών εργαλεία™ πολυμέσων 
υποστηρίζεται από τις δημόσιες αρχές και 
αναγνατρίζεται ατς ένα πλεονέκτημα κατά την 
κατανομή κεφαλαία™, όπακ; συμβαίνει στην 
Ελλάδα. 
Είναι επίσης αληθές ότι πολλοί τομείς 
δραστηριότητας βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο 
στάδιο ανάπτυξης εργαλεία™ με τη βοήθεια τα™ 
νέα™ τεχνολογία™. Ο τομέας τα™ υπηρεσιών, 
κυρίακ; με τις τράπεζες όπακ; στο Λουξεμβούργο 
και στην Πορτογαλία, είναι ένα καλό 
παράδειγμα. 
27 
Η Πορτογαλία, γενικά, σκοπεύει να προα)θήσει 
την εισαγατγή νέα™ τεχνολογία'™ ως εργαλεία 
κατάρτισης, ιδίακ; στο πλαίσιο του νέου 
προγράμματος κατάρτισης για τις MME ή μέσα) 
του ινστιτούτου για την απασχόληση και την 
επαγγελματική κατάρτιση όημιουργά)ντας νέα 
διδακτικά και μεθοδολογικά εργαλεία με τη 
μορφή τα™ πολυμέσα™. 
Το Ηνωμένο Βασίλειο, από τη δεκαετία του ' 80 
έθεσε σε λειτουργία μια υποδομή ανοιχτής και εξ 
αποστάσεακ; κατάρτισης, πολύ αποτελεσματική, 
προκειμένου να διευρυνθούν οι δυνατότητες 
πρόσβασης στην εξ αποστάσεως κατάρτιση μέσω 
της δημιουργίας μεγαλύτερης προσφοράς για να 
ενισχυθούν οι επενδύσεις στην κατάρτιση, τόσο 
από τις επιχειρήσεις όσο και από τα άτομα. Από 
τα σημαντικότερα μέτρα οφείλουμε να 
αναφέρουμε τα "National Extension College", 
"The Open College" και "The Open University". 
Επιπλέον, η βρετανική κυβέρνηση υποστήριξε τα 
τελευταία χρόνια αρκετές σημαντικές 
πραποβουλίες και ερευνητικά προγράμματα 
ο'κττε να διευρυνθούν ακόμα περισσότερο οι 
δυνατότητες εξ αποστάσεως μάθησης, κυρίίας 
χρησιμοποιώντας τις νέες τεχνολογίες για 
εκπαιδευτικούς σκοπούς. 
1.3 ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟ 
ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ 
Η σύσταση εισήγαγε μια σημαντική καινοτομία 
σε ό,τι αφορά τη μέθοδο: παράλληλα με τα 
κράτη μέλη, οι οργανάκτεις τατν κοινατνικά™ 
εταίρα™ που εμπλέκονται στον κοινοτικό 
κοινατνικό διάλογο λαμβάνουν επίσης θέση με 
την επεξεργασία προπαρασκευαστικών εκθέσεα™ 
για την έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής. 
Διαδικασίες 
Η CES και η UNICE-CEEP καθόρισαν με 
αυτονομία τη διαδικασία και τη μεθοδολογία με 
τις οποίες πραγματοποίησαν την έκθεση τους. 
Έχει πολύ ενδιαφέρον να σημειο'κτουμε ότι τόσο 
για τις οργανα'κτεις τα™ εργοόοτά™ όσο και για 
τις οργανάκτεις τα™ εργαζόμενα™, λειτούργησε ο 
μηχανισμός τα™ διαβουλεύσεα™ με τις εθνικές 
οργανάκτεις. 
Οι διαβουλεύσεις αυτές σε εθνική κλίμακα ήταν 
σε μεγάλο βαθμό θετικές και μπορούμε να πούμε 
ότι οι εκθέσεις που συντάχθηκαν στο κοινοτικό 
επίπεδο δίνουν χρήσιμες πληροφορίες για την 
κατανόηση της σχέσης μεταξύ της κοινοτικής 
δράσης και της ανάπτυξης της δράσης τα™ 
κοινίονικά™ εταίρα™ στο επίπεδο τα™ κράτα'™ 
μελά™ ή, σε μικρότερο βαθμό, τα™ επιχειρήσεα™. 
Εξάλλου, οι δύο εκθέσεις επιδίωξαν να 
χρησιμοποιήσουν και να αξιοποιήσουν το κοινό εργαλείο που ήταν διαθέσιμο σε κοινοτικό 
επίπεδο, και το οποίο είναι ο μηχανισμός 
στήριξης του κοινα™ικού διαλόγου για την 
συνεχή κατάρτιση (βλ. κεφάλαιο 1). Τα 
αποτελέσματα χρησιμοποιήθηκαν για να 
επιβεβακοθούν οι εκτιμήσεις τα™ κοινισνικα'™ 
εταίρα™ σχετικά με τα ευαίσθητα σημεία της 
εξέλιξης τα™ μηχανισμό'™ συνεχούς κατάρτισης, 
ιδίακ; σε ό,τι αφορά θέματα κοινού 
ενδιαφέροντος όπο)ς καθορίστηκαν στο πλαίσιο 
αυτού του μηχανισμού, αλλά και για να 
αναδειχθούν οι ενδιαφέρουσες καινοτομικές 
περιπτάκτεις. 
Ωστόσο πρέπει να παρατηρήσουμε ότι, στο 
πλαίσιο της πράπης αυτής δοκιμής με τις 
εκθέσεις, οι πληροφορίες για την ανάλυση τα™ 
πραποβουλία™ που ελήφθησαν από τους 
κοινωνικούς εταίρους στο επίπεδο κάθε κράτους 
μέλους δεν μπόρεσαν να συγκεντρα)θούν κατά 
τρόπο πλήρη και συστηματικό, παρόλο που 
φαίνεται ότι αναπτύσσονται σημαντικές 
καινοτομίες στο επίπεδο αυτό. 
Έκθεση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας 
Συνδικάτων (CES) 
• Σχετικά με τον αντίκτυπο της σύστασης η 
CES συμπεραίνει ότι «στα περισσότερα 
κράτη μέλη η σύσταση του Συμβουλίου Οεν 
είναι αρκετά γνωστή». Η CES επισημαίνει 
επίσης ότι δεν γνα)ρίζει ειδικές δράσεις ή 
δραστηριότητες των κυβερνήσεα™ για την 
υλοποίηση της σύστασης. Σχετικά με τη φύση 
τα™ κοινοτικά™ μέσα™, η CES συμπεραίνει 
ότι «Οεν υπήρξε άμεσος αντίκτυπος της 
σύστασης». 
• Σχετικά με τη γενική εκτίμηση για τις 
εξελίξεις, η έκθεση της CES διατυπώνει το 
ακόλουθο πόρισμα : «στα περισσότερα κράτη 
μέλη καμία πραγματική πρόοδος (τχετικά με 
την πρί)σβαση δεν ηκιίννται να έχει 
συντελεστεί». Η CES αναγνιορίζει ότι υπήρξε 
μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για το θέμα 
αυτό αλλ?ι ότι η πρόσβαση δεν αποτέλεσε το 
αντικείμενο κοινής πολιτικής και 
στρατηγικής. Η έκθεση προσθέτει ότι σε 
πολλά κράτη μέλη «η μείωση της δέσμευσης 
κρατικών κεφαλαίων οδήγησε στην 
επιδείνωση των όρων πρόσβασης». 
• Ωστόσο, η CES επισημαίνει ακ; θετικό σημείο 
το γεγονός ότι «σημαντικές κινήσεις 
πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες χώρες με 
αντίκτυπο στην προώθηση της πρόσβασης». 
Στην έκθεση επισημαίνονται δέκα περίπου 
χάτρες (Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία, 
Φινλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, 
Γερμανία, Πορτογαλία) στις οποίες μπορεί 
να θεα)ρηθεί ότι ανελήφθησαν σημαντικές 
πραποβουλίες για την προά)θηση της 
πρόσβασης. 
28 
Η έκθεση της CES επισημαίνει επίσης ότι σε 
ορισμένους τομείς ή στο επίπεδο τα™ 
επιχειρήσεα™, αυξήθηκε η συμμετοχή στην 
κατάρτιση. Στην έκθεση επισημαίνονται οι 
άμεσες σχέσεις τα™ αλλαγα'™ στην οργάνακτη 
της εργασίας στις επιχειρήσεις και το 
γενικότερο προσανατολισμό προς την 
ποιότητα. Στην έκθεση αναφέρονται πολλές 
συμφα™ίες που έχουν συναφθεί στο επίπεδο 
επιχειρήσεων προς την κατεύθυνση αυτή. 
ι.vit! ίκτικι : "Τ! οπτωιτι ις ι τι/1 ιοηα 
• Unibon - Ιταλία 
Ανάγκες συνεχούς κατάρτισης συνδεδεμένες με την 
εφαρμογή τα™ πρότυπα™ IS09ÎXK) και τους 
σκληρότερους όρους ανταγα)νισμού. Εφαρμογή μιας 
πολλ(χπλασιαστικής αρχής σύμαχονα με την οποία οι 
επικεφαλής ομάδας αναπτύσσουν ιδέες ποιότητας και 
μεταφέρουν τις εμπειρίες τους στις καθημερινές 
ομάδες εργασίας. 
• Lônsfçprsôkringar Uppsala (Σουηδία) : 
στο πλαίσιο μιας νέας οργάνακτης της εργασίας 
προσανατολισμένης προς τον πελάτη και την 
ποιότητα, όλοι οι εργαζόμενοι σ' ένα τμήμα της 
επιχείρησης συμμετέχουν σε άτυπη συνεχή κατάρτιση 
και φτάνουν μέχρι και να οργαν(όσουν οι ίδιοι αυτή 
τη διαδικασία. 
• ABB-Motorenfabrik (Δανία) : 
διασφάλιση της ανταγα™ιστικότητας με τη 
δημιουργία ομάδα™ εργασίας που εφαρμόζουν την 
αυτοδιαχείριση, ανοαιτύσσοντας επικαλυπτόμενες 
ικανότητες και καθιστα™τας την κατάρτιση 
υποχρεαπική για όλους τους εργαζομένους. 
Η έκθεση επισημαίνει την ανεπάρκεια, στα 
περισσότερα κράτη μέλη, τα™ τρύπα™ 
αξιολόγησης τα™ ανάγκα'™ κατάρτισης τα™ 
μισθωτά'™. Η έκθεση υπενθυμίζει επίσης ότι η 
δυνατότητα απόκτησης επίσημα™ τίτλα™ ή 
μια μορφή - έστα) και μερική - αναγνώρισης 
τα™ κεκτημένων αποτελεί ουσιαστικό 
παράγοντα παροχής κινήτρων και 
συμμετοχής στην κατάρτιση. 
Η έκθεση πραγματοποιεί επίσης μια 
επισκόπηση, σημείο προς σημείο, των 
αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί 
σχετικά με κάθε ένα από τους 15 στόχους της 
σύστασης. Από τη λεπτομερή εξέταση θα 
συγκρατήσουμε κυρίως τα ακόλουθα σημεία: 
• την εκτίμηση σύμφατνα με την οποία 
ελάχιστες μόνο επιχειρήσεις υλοποιούν 
προγράμματα επίσημης κατάρτισης, αλλά 
ότι υπάρχουν πολυάριθμες εμπειρίες για 
την κατάρτιση τέτοιων σχεδίων και την 
εμπλοκή των εργαζομένων· 
• τη θετική παρουσία τα™ μηχανισμών 
στήριξης και παροχής κίνητρα™ για τις MME ή τις επιχειρήσεις σε φάση 
βιομηχανικής μεταστροφής· 
την ύπαρξη, κυρίακ; σε περιφερειακό και 
τοπικό επίπεδο, πληρχκυόρησης για τις 
ανάγκες των επιχειρήσεα™ και των 
εργαζομένων, παρ' όλο που οι 
συμπράξεις για την ανάλυση τα™ 
αναγκά™ αυτών είναι ακόμα ανεπαρκείς· 
την ανάγκη βελτίακτης τα™ υφιστάμενα™ 
μηχανισμό™ πληροφόρησης τα™ 
εργαζόμενα™, οι οποίοι δεν είναι ακόμα 
επαρκάκ; γενικευμένοι και 
αποτελεσματικοί-
την ανεπάρκεια, εντονότερη στην 
περίπτακτη τα™ μισθαπά™, τα™ 
μηχανισμό'™ αξιολόγησης τα™ ατομικά™ 
αναγκά™· 
μια συχνά πολύ στενή θεα'τρηση τα™ 
σχέσεοτν μεταξύ κατάρτισης και αλλαγα'™ 
στην οργάνακτη εργασίας-
τις θετικές εξελίξεις σε ό,τι αφορά τις 
μεθόδους κατάρτισης και διδασκαλίας· 
την ανησυχία, την οποία πολλοί 
συμμερίζονται, για την κατάρτιση τα™ 
λιγότερο ειδικευμένα™, παρ' όλο που οι 
αλλαγές στον τομέα αυτό, είναι ακόμα 
αργές· 
τις αξιοσημείωτες προσπάθειες για την 
προώθηση της ισότητας των ευκαιριών 
στη συνεχή κατάρτιση· 
τα προβλήματα πρόσβασης παραμένουν 
σημαντικά για τους ανειδίκευτους νέους ή 
τους μη απασχολουμένους· 
μια τάση για μείίοση των κρατικά™ 
προσπάθεια'™ κατάρτισης τα™ ανέργα™, 
με συγκεκριμένη αναφορά στο 
παράδειγμα καλής πρακτικής της «job 
rotation» (εναλλαγή σε θέσεις εργασίας)· 
μια ανάπτυξη της διακρατικής 
συνεργασίας στον τομέα της συνεχούς 
κατάρτισης, υπογραμμίζοντας τις 
δυσκολίες για τους μεμυνιομένους 
εργαζομένους σε ό,τι αφορά την 
πρόσβαση σε διακρατικά μαθήματα. 
Στο δανικό μοντέλο της εναλλαγής θέσε(ον εργασίας, οι 
μισθαποί που παρακολουθούν συνεχή κατάρτιση 
αντικαθίσταται από αιτούντες εργασία που 
προσλαμβάνονται με σύμβαση ορισμένου χρόνου. Ο 
μηχανισμός αυτός εφαρμόζεται τόσο στο πλαίσιο 
επιχειρησιακά™ προγράμματα™ κατάρτισης όσο και στο 
πλαίσιο διάφορα™ δυνατοτήτο™ παροχής αδείας στους 
μισθωτούς (γονική άδεια, άδεια για κατάρτιση και 
εκπαιδευτική άδεια). 
Πρόκειται για ένα μέτρο που συνίσταται στο να 
δίνεται σε έναν άνεργο η θέση εργασίας ενός προσώπου 
που βρίσκεται σε κατάρτιση, για όλη τη διάρκεια της 
κατάρτιιτης αυτής. Ο σκοπός είναι διπλός: αφενός 
διευκολύνονται οι εργαζόμενοι εκείνοι που θέλουν να 
29 
καταρτισθούν και, αφετέρου, παρέχετίχι στους ανέργους 
η δυνατότητα της αντικατάστασης. Η χρηματοδότηση 
το™ μέτρο™ αυτά™ γίνεται είτε ιχπό άμεσες επιδοτήσεις 
ή μέσο) ελαφρύνσεο™ τα™ επιβαρύνσεα™ το™ 
εργοδοτών. Ωστόσο, πρέπει να δκχπιστάκτουμε ότι είναι 
κυρίο)ς οι δημόσιοι οργίχνισμοί που καταφεύγουν σε 
τέτοιου είδους αντικαταστήσεις και, κατά προτίμηίΐη, 
στους τομείς της περίθαλψης και της παροχής 
υπηρεσία'™. Θα πρέπει όμιος και οι μικρές επιχειρήσεις 
του ιδιοπικού τομέα να αντιληίμθούν το ενδιαφέρον 
που παρουσιάζει γι' αυτές η προσίορινή αντικατάσταση 
τα™ εκπαιδευόμενα™ με ανέργους. 
Ως γενικό συμπέρασμα, η έκθεση της CES 
αναγνα)ρίζει τη σημασία τεσσάρα™ σημεία™ για 
τη συνέχεια της διαδικασίας: 
• το γεγονός ότι η συντελεσθείσα πρόοδος 
αφορά περισσότερο τους συλλογικούς 
στόχους τα™ επιχειρήσεα™ και όχι τις 
ατομικές ανάγκες τα™ εργαζόμενα™· 
• την επιβεβαιατθείσα βούληση της CES να 
αναπτύξει τον ευρα)παϊκό κοινατνικό 
διάλογο για την πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση· 
• το αίτημα που απευθύνθηκε προς την 
Επιτροπή, να υποβάλει μια ικ'τηγία για την 
πρόσβαση, δεδομένου του μικρού αντίκτυπου 
που είχε η σύσταση. Το αίτημα αυτό 
δικαιολογείται από τις εξελίξεις και από τις 
προκλήσεις τις οποίες πρέπει να 
αντιμετα)πίσει η Ευρώπη: η κοινίσνία τα™ 
πληροφορία'™, οι νέες οργαναπικές δομές της 
εργασίας, οι νέες τεχνολογίες, το επίπεδο της 
ανεργίας και οι δημογραφικές εξελίξεις. 
• το αίτημα που απευθύνθηκε στα κράτη μέλη 
να αναλάβουν πραποβουλίες για την 
υποστήριξη τα™ εθνικών κοινωνικά™ 
εταίρα™, προκειμένου να διαμορφατθούν οι 
μηχανισμοί και οι όροι που θα επιτρέψουν 
μια «ελεύθερη πρόσβαση» στην κατάρτιση. 
Έκθεση της UNICE/CEEP (Ένωση 
Συνομοσπονδιών της Βιομηχανίας και 
Εργοδοτών της Ευρώπης / Ευρωπαϊκό Κέντρο 
Δημόσιων Επιχειρήσεων) 
• Κατά πράπο λόγο οι εργοδοτικές οργανάκτεις 
διατυπά)νουν μια γενική εκτίμηση σύμφωνα 
με την οποία «τεράστια πρόοδος έχει 
συντελεσθεί σε ό,τι αφορά την πρόσβαση 
στην κατάρτιση την τελευταία δεκαετία, τόσο 
σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο». 
• Η έκθεση των εργοδοτικά™ οργανάκτεα™ 
υπογραμμίζει το στόχο που διαπνέει τις 
θέσεις που έχουν λάβει και τις όηλάκτεις τους 
σχετικά με «την απόκτηση και τη διατήρηση 
ενός εργατικού δυναμικού με υψηλό επίπεδο 
ειδίκευσης και κίνητρα™». Υπενθυμίζει 
επίσης ότι οι εργοδότες αφιερατνουν «σημαντικό χρόνο και οικονομικούς πόρους 
για την κατάρτιση σε όλη τη διάρκεια της 
εργασιακής ζατής ενός εργαζομένου». 
• Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι οι 
διαβουλεύσεις που έγιναν για την 
προετοιμασία της έκθεσης έφεραν στο φως 
πολυάριθμα παραδείγματα συνεργασίας 
μεταξύ εργοόοτά™, εργαζόμενα™, και 
κρατικά™ αρχά™ σε εθνικό επίπεδο για την 
προίόθηση της πρόσβασης και υπογραμμίζει 
το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η 
συνεργασία και οι κοινές προσπάθειες στον 
τομέα αυτό. 
• Η έκθεση υπενθυμίζει ότι οι κοινές γνάτμες 
έχουν αποφέρει πολλά στο πλαίσιο αυτό και 
τονίζει το γεγονός ότι η πιο σημαντική από 
αυτές αφορά «τους τρόπους για τη 
διευκόλυνση της ευρύτερης δυνατής 
πρόσβασης στις δυνατότητες κατάρτισης». 
Οι εργοδότες θεα>ρούν ότι αυτή η κοινή 
γνά)μη αποτελεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο 
θα μπορούσε να συντελεσθεί η σημερινή και 
μελλοντική πρόοδος στο θέμα της πρόσβασης 
στη συνεχή κατάρτιση. 
• Ωστόσο, η έκθεση τα™ εργοδοτικά™ 
οργανάκτεα™ υπογραμμίζει επίσης ότι η 
εμβέλεια της σύστασης του Συμβουλίου ήταν 
πολύ περιορισμένη και ότι αυτή δεν είχε 
επίδραση στις τεράστιες προσπάθειες που 
κατέβαλαν οι εργοδότες. Ωστόσο, οι 
εργοδότες υπενθυμίζουν ότι παρατήρησαν με 
ικανοποίηση ότι ορισμένα σημεία της κοινής 
γνισμης έχουν συμπεριληφθεί στη σύσταση. 
Οι επαφές που έγιναν με τις εθνικές οργανα'κτεις 
απέδακταν τις εξής πολύτιμες ενδείξεις: 
• Υπάρχει μια γενική θέση που συνίσταται στο 
ότι η κατάρτιση «αποτελεί ουσιαστική 
συνιστώσα της στρατηγικής των 
επιχειρήσεων προκειμένου αυτές να είναι 
ανταγωνιστικές στον τομέα της αγοράς που 
τις ενδιαφέρει». Αυτή η τάση απορρέει από 
τις πιέσεις της αγοράς, τις τεχνολογικές 
αλλαγές και τους νέους τρόπους οργάνακτης 
της εργασίας. 
• Υπάρχει συναίνεση για το γεγονός ότι «η 
πρόσβαση στην κατάρτιση αυξήθηκε 
σημαντικά στην Κοινότητα». Έχει 
ενδιαφέρον να σημειωθεί και να 
υπογραμμισθεί ότι οι γενικές εκτιμήσεις που 
διατυπώνονται στις εκθέσεις των εργοδοτών 
και των εργαζομένων είναι εκ διαμέτρου 
αντίθετες ως προς αυτό το θεμελιώδες σημείο 
για τη μέτρηση της συντελεσθείσας προόδου. 
• Η έκθεση τα™ εργοόοτά™ προσφέρει μια άλλη 
βασική διάσταση : την τομεακή διάσταση. Η 
έκθεση συμπεραίνει -με βάση τις απαντήσεις 
30 
τα™ εθνικά'™ ομοσπονδία™ - ότι σε 
πολυάριθμους τομείς καταγράφηκε αύξηση 
της κατάρτισης τόσο στις δημόσιες όσο και 
τις ιδιαπικές επιχειρήσεις. Εξάλλου, η έκθεση 
αναλύει πάκ; οι ρυθμίσεις για την 
απελευθέρακτη του κρατικού τομέα 
συνετέλεσαν στην αύξηση του ανταγα™ισμυύ 
και, εξ αυτού, στην ανάπτυξη της 
κατάρτισης. 
Ένα σημαντικό σημείο της ανάλυσης αυτής 
αφορά την κατάρτιση σχεδία™ και 
προγραμμάτων κατάρτισης. Στην έκθεση 
διατυπώνεται η θέση ότι, η κατάρτιση για να 
είναι αποτελεσματική, απαιτεί τον 
καθορισμό σαφών στόχων εντός των σχεδίων 
και των προγράμματα™ κατάρτισης. Οι 
εργοδότες αποδέχονται την ιδέα ότι πρέπει 
ακόμα να γίνουν πολλά άκττε τα σχέδια 
κατάρτισης να ανταποκρίνονται τόσο στις 
ανάγκες τα™ επιχειρήσεα™, όσο και στις 
περισσότερο μακροπρόθεσμες ανάγκες 
ανάπτυξης του ανθράκπινου δυναμικού. 
Φαίνεται να έχει συντελεσθεί σημαντική 
πρόοδος στο επίπεδο της πληροφόρησης και 
αυτό με ποικίλους τρόπους «επιτροπές 
κατάρτισης, επιτροπές συνεργασίας, 
συλλογικές συμβάσεις, κύκλοι εργασίας, 
εσωτερική και εξωτερική διαφήμιση». 
Έμφαση δίνεται στο πρόβλημα τα™ MME, 
υπενθυμίζοντας ότι αυτές διαθέτουν πολύ 
λίγους εσαπερικούς πόρους για την 
ανάπτυξη της κατάρτισης και ότι εξαρτώνται 
σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική βοήθεια 
για τη διευκόλυνση της κατάρτισης. Οι 
απαντήσεις ταιν εθνικά™ οργανάκτεα™ 
δείχνουν ότι σημαντική πρόοδος έχει 
συντελεσθεί στο επίπεδο αυτό: πολλά κράτη 
μέλη ανέλαβαν πραποβουλίες για τη 
μετάδοση τα™ προβλέψεα™, του σχεδιασμού 
και της παροχής κατάρτισης στις MME. Σε 
άλλα κράτη μέλη, αφιεράτθηκε ένα μέρος του 
εθνικού προϋπολογισμού για την ανάπτυξη 
της κατάρτισης στις MME, παρ' όλο που 
συμβαίνει συχνά οι επιχειρήσεις αυτές να μην 
είναι ενημερωμένες για τις δυνατότητες που 
έχουν στη διάθεση τους. Η έκθεση 
υπογραμμίζει τις προσπάθειες για 
πληροφόρηση που είναι απαραίτητο να 
γίνουν στον τομέα αυτό. 
Η έκθεση φέρνει στο φακ; τις προσπάθειες 
που κατεβλήθησαν για να υπάρξει 
ανταπόκριση στις βιομηχανικές αλλαγές. 
Η έκθεση κρίνει ότι τα αποτελέσματα σε ό,τι 
αφορά την προσέγγιση της προσφοράς και 
της ζήτησης σε θέματα κατάρτισης σε 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο κρίνονται 
ελάχιστα ικανοποιητικά. Έχουν αναληφθεί 
πραποβουλίες για μια από κοινού εργασία μεταξύ επιχειρήσεα™ και φορέα™ 
κατάρτισης, έχουν συγκροτηθεί εθνικά και/ή 
περιφερειακά παρατηρητήρια, και έχουν 
διεξαχθεί εκστρατείες ενημέρωσης. 
• Σύμφα™α με την έκθεση, οι μισθαποί 
εργαζόμενοι καθίστανται όλο και πιο πολύ οι 
συντελεστές της αξιολόγησης το™ δικά'™ τους 
αναγκά™ σε κατάρτιση. Μπορούν κατά τον 
τρόπο αυτό να εκφράσουν τις δικές τους 
ανάγκες, για παράδειγμα μέσα σε σεμινάρια 
αξιολόγησης ή στον εργασιακό τους κύκλο ή 
ακόμα μέσα) ερευνά™ ή της αξιολόγησης της 
επίδοσης. 
• Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η κατάρτιση, η 
παραγατγή και η οργάνακτη της εργασίας 
οφείλουν να βρίσκονται συνεχάτς σε σύνδεση 
μεταξύ τους. Διαπιστά™ει ότι οι μέθοδοι 
κατάρτισης φαίνεται να αποτελούν το κατ' 
εξοχήν πεδίο όπου συντελείται πρόοδος μέσα 
στις επιχειρήσεις, ιδίακ; μέσα) της 
διαμύρφακτης δομικά'™ ενότητα™ κατάρτισης, 
εργαλεία™ πολυμέσα™ και μέσα) της 
υλοποίησης μορφά™ κατάρτισης μέσα στην 
επιχείρηση (on-the-job). 
• Αναγνωρίζεται το πρόβλημα τα™ 
εργαζόμενα™ με χαμηλό επίπεδο προσόντα™. 
Οι εργοδότες αποδέχονται την ιδέα ειδικά™ 
οράσεων πληροφόρησης και παροχής 
κίνητρα™, θεα)ροτντας ότι είναι απαραίτητο 
να γίνει μια τεράστια εργασία από εκείνους 
που φέρουν ευθύνες ακ; προς την ανάπτυξη 
τα™ ατόμα™ που βρίσκονται στην κατάσταση 
αυτή, για να τους βοηθήσουν να 
αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητες τους. 
• Οι εργοδότες αναγνωρίζοι™ ότι έχει 
συντελεσθεί μεγάλη πρόοδος στα τελευταία 
χρόνια για τη διευκόλυνση ευρύτερης 
πρόσβασης τα™ γυναικά™ στην κατάρτιση, 
είτε αυτές είναι ήδη εργαζόμενες, είτε 
επιστρέφουν στην αγορά εργασίας, είτε 
βρίσκονται στη φάση της πρώτης 
επαγγελματικής ένταξης. 
• Οι εργοδότες συνεργάζονται όλο και πιο 
στενά με τους φορείς παροχής κατάρτισης 
για την ανάπτυξη μαθήματα™ κατάρτισης 
που θα καταλήγουν σε αναγνατρισμένους 
τίτλους ειδίκευσης για τους νέους. Επίσης, η 
έκθεση υπογραμμίζει ότι οι εργοδότες 
δραστηριοποιούνται για την ένταξη τα™ 
ανέργα™, παρέχοντας ευρύτατη πρόσβαση 
στην κατάρτιση. Για το σκοπό αυτό 
χρησιμοποιούνται ποικίλες διευθετήσεις. 
• Η έκθεση των εργοόοτά™ επιμένει σε πέντε 
μεγάλα ζητήματα που θεατρεί ότι 
διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο για την αύξηση 
της πρόσβασης: τον καθορισμό πρότυπα™ 
ποιότητας, τους επαγγελματικούς τίτλους, 
31 
τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την 
πληροφόρηση και την παροχή κινήτρων. 
Η έκθεση τα™ εργοδοτικά™ οργανάκτεων 
κα|^αλήγει σε συμπεράσματα και σε 
συστάσεις, καλά™τας τους εργοδότες, όπως 
και τα κράτη μέλη ή την Επιτροπή, να 
συγκεντράκτουν την προσοχή τους σε 
ορισμένα ζητήματα : 
Για τους εργοδότες: να συνεχίσουν να 
αναπτύσσουν την πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση ακ; ένα στρατηγικό στοιχείο της 
επιχειρησιακής πολιτικής, να 
εξακολουθήσουν τη συνεργασία με τα κράτη 
μέλη και τις εξουσιοδοτημένες οργανάκτεις 
για την ανάπτυξη πολιτικά'™ κατάρτισης, να 
διερευνούν και να αναπτύσσουν καλές 
πρακτικές με τη στήριξη τα™ 
εξουσιοδοτημένα™ οργανάκτεα™ τόσο σε 
εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. 
Για τα κράτη μέλη: να αναπτύξουν τις 
ενδεικνυόμενες πολιτικές κατάρτισης, σε 
συνεργασία με τους εργοδότες και να 
υποστηρίξουν το συντονισμό και τη διάδοση 
καλών πρακτικών σε εθνικό και ευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
Για την Επιτροπή: να συνεργαστεί με τους 
εργοδότες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης 
στα κοινοτικά προγράμματα και τη μείακτη 
τα™ διοικητικά'™ δαπανά™, να εκπονήσει 
μελέτες για την καλύτερη κατανόηση και την 
καλύτερη διάδοση τα™ καλά™ πρακτικών, να 
παρατείνει τις εργασίες που έχουν αναληφθεί 
στον τομέα του επαγγελματικού 
προσανατολισμού και τα™ επαγγελματικοί™ 
τίτλα™ και να διοργανάκτει σεμινάρια για τις 
καλές πρακτικές με τη συνεργασία τα™ 
εργοδοτών. 
32 
2. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 
ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ 
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΦΙΛΟΔΟΞΗ 
ΕΝΩΣΗ: Η 
2.1 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΩΘΟΥΝ ΟΙ 
ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ 
ΕΝΩΣΗ 
1. Μετά την έκδοση της σύστασης από το 
Συμβούλιο το 1993, πολλά καινούργια στοιχεία 
ήρθαν να εμπλουτίσουν τη γνάκτη της 
πραγματικής κατάστασης στον τομέα της 
συνεχούς κατάρτισης στο επίπεδο της Ένακτης 
και στα κράτη μέλη. Τα δεδομένα αυτά 
επιτρέπουν μια νέα εξέλιξη των κοινοτικοί™ 
συζητήσεα™ για το ζήτημα αυτό. Αντλούνται δε 
από δύο κυρίατς πηγές : 
• την κοινοτική έρευνα για τη συνεχή 
κατάρτιση (CVTS) που υλοποιήθηκε το 1994 
σε 50.000 επιχειρήσεις και η οποία παρέχει -
για πρώτη φορά - συγκρίσιμα στατιστικά 
στοιχεία για τις πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ 
στον τομέα αυτό· 
• τις εθνικές εκθέσεις που συντάσσονται από 
τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της υλοποίησης 
της σύστασης και οι οποίες, στην πλειοψηφία 
τους, περιέχουν αριθμητικά στοιχεία που 
αντλούνται από ειδικές εθνικές έρευνες, 
δηλαδή από το εθνικό σκέλος της κοινοτικής 
έρευνας. 
2. Στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, η 
ανάλυση τα™ αριθμητικά'™ δεδομένα™ θα 
περιοριστεί στα ζητήματα εκείνα που 
συνδέονται άμεσα με τους προσανατολισμούς 
και τους στόχους που καθορίστηκαν από τη 
σύσταση του Συμβουλίου: τη συνολική 
πρόσβαση τα™ εργαζόμενα™ σε συνεχή 
κατάρτιση, τη γενίκευση της συνεχούς 
κατάρτισης στις επιχειρήσεις, τη φύση και το 
είδος της χρησιμοποιούμενης κατάρτισης, τις 
διαφορές ανά μέγεθος επιχείρησης και ανά 
κλάδο δραστηριότητας. 
Η έρευνα για τη συνεχή κατάρτιση στην Ευραιπη 
διεξήχθη το 1994 και έχει ακ; έτος αναφοράς το 1993. Ερωτήθηκαν περίπου 50.(ΧΚ) επιχειρήσεις, οι οποίες 
επιλέχθηκαν μεταξύ εκείνα™ που απαιτχολούν πάνα) 
από 10 εργίχζομένους, κιχι δεν συμπεριλαμβάνονται 
εκείνες που αφορούν τη γείοργία, τη δημόσια διοίκηση, 
την υγείίχ και την εκπαίδευση, τιχ νοικοκυριά που 
ίχπιχσχολουν οικιακή βοήθεια και τους οργανισμούς 
εκτός επικράτειας. Από τις επιχειρήσεις εκείνες που 
διοργάνοκιαν κατάρτιση για τους εργίχζομένους το 
1993, η έρευνα συγκέντρακιε πληροφορίες για τους 
συμμετέχοντες και τα μαθήματα. 
Το μέσο επίπεδο πρόσβασης 
3. Το πρώτο αποτέλεσμα που πρέπει να 
συγκρατήσουμε είναι ότι ο γενικός στόχος που 
καθορίζεται στη σύσταση και σύμςκονα με τον 
οποίο «κάθε εργαζόμενος πρέπει να μπορεί να 
έχει πρόσβαση στην κατάρτιση σε όλη τη 
διάρκεια του βίου του» καθιστά αναγκαίο να 
γίνει ακόμα μεγάλη πρόοδος στον τομέα της 
πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. Πράγματι, 
αξίζει να σημειατθεί ότι το 1993 - έτος αναφοράς 
για την ευρατπα'ίκή έρευνα - το 28% των 
εργαζομένων (περίπου ένας εργαζόμενος στους 
4) συμμετείχε σε μια δράση συνεχούς 
κατάρτισης. 
Έντονες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών 
4. Από την έρευνα αξίζει να συγκρατήσουμε 
επίσης ότι αυτός ο μέσος κοινοτικός όρος 
χαρακτηρίζεται από τεράστιες αποκλίσεις στις 
αναλογίες εθνικής πρόσβασης, διότι τα ποσοστά 
συμμετοχής ανά κράτος μέλος κλιμακά™ονται 
μεταξύ 13 % (Πορτογαλία - Ελλάδα) και 43 % 
(Ιρλανδία). 
Κατάσταση πρόσβασης Κράτη 
Μέλη 
Πάνω από το μέσο IRL, UK, F, 
όρο DK 
(Ευρώπη τα™ 12) 
33 
Κοντά στο μέσο όρο NL, Β, D, L 
(Ευρώπη τα™ 12) 
Κάτα) ίχπό το μέσο όρο Ε, Ι, Ρ, GR 
(Ευρουτη τα™ 12) 
Maroc όρος 
(Ευρό)πη των 12) = 28% ως «επιχειρήσεις που καταρτίζουν», όποια κι 
αν είναι η μορφή της χρησιμοποιούμενης 
κατάρτισης. 
5. Η κοινοτική έρευνα που πραγματοποιήθηκε 
το 1994 αφορά τις χισρες της Ευρά)πης τα™ 12. 
Είναι συνεπώς δυσκολότερο να εκτιμηθεί κατά 
τρόπο ομοιογενή η κατάσταση στις τρεις νέες 
χώρες μέλη, δηλαδή τη Σουηδία, τη Φινλανδία 
και την Αυστρία. Ωστόσο, οι εθνικές εκθέσεις 
που συνέταξαν οι τρεις αυτές χώρες στο πλαίσιο 
της υλοποίησης της σύστασης, περιέχουν 
ορισμένα στοιχεία που προέρχονται από εθνικές 
στατιστικές. Αυτές μας επιτρέπουν να 
εκτιμήσουμε ότι : 
• Η Σουηδία και η Φινλανδία τοποθετούνται 
στο ανώτερο επίπεδο της πράπης ομάδος τα™ 
χωρά™ με αναλογία συμμετοχής σε μεγάλο 
βαθμό ανάπερη του 40% . 
• Η Αυστρία τοποθετείται κοντά στο μέσο όρο 
της Ευρώπης των 12. 
Από την έρευνα αξίζει να επισημανθεί επίσης ότι 
η ετήσια συμμετοχή στη συνεχή κατάρτιση 
ποικίλλει μεταξύ 1 εργαζομένου στους 8 για τα 
κράτη μέλη (Πορτογαλία - Ελλάδα) όπου η 
πρόσβαση είναι λιγότερο ανεπτυγμένη και 
φτάνει μέχρι 1 εργαζόμενο στους 2 για τα κράτη 
μέλη όπου η πρόσβαση είναι πιο γενικευμένη 
(Σουηδία - Φινλανδία). 
Οι πολιτικές των επιχειρήσεων 
6. Εξετάζοντας τα διαθέσιμα στοιχεία για τις 
πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™, μπορούμε να 
κατανοήσουμε καλύτερα τα δύο γενικά 
αποτελέσματα σχετικά με την πρόσβαση στη 
συνεχή κατάρτιση. Πράγματι, η ίδια η σύσταση, 
στον πρώτο στόχο που ορίζει στο άρθρο 2, 
αποδίδει στην υλοποίηση σχεδία™ και 
προγράμματα™ κατάρτισης από τις επιχειρήσεις, 
ένα καθοριστικό χαρακτήρα για τα 
αποτελέσματα της πρόσβασης. 
Σε γενικές γραμμές στην Ένωση, η υλοποίηση 
σχεδίων και προγραμμάτων κατάρτισης από τις 
επιχειρήσεις, δηλαδή με άλλα λόγια η ύπαρξη 
μιας πολιτικής για ιη συνεχή κατάρτιση από 
πλευράς τα™ επιχειρήσεα™, δεν έχει ακόμα 
γενικευθεί. Η κοινοτική έρευνα μάς επιτρέπει να 
όιαπιστάκτουμε ότι τώρα μόνο το 58% των 
επιχειρήσεων · δηλαδή σαφώς λιγότερες από 
δύο επιχειρήσεις στις 3 - μπορούν να θεωρηθούν 
14 Μιλίί™τας με όρους της Ευρώπης τα™ 15, το 
ίΐνώτίχτο όριο της πρόσβασης θα πρέπει να 
τοποθετηθεί πέραν του 50% Κατάσταση των Κράτη μέλη 
πολιτικών των 
επιχειρήσεων 
Κοντά στη γενίκευση DK, D, UK, IRL 
(3 επιχειρήσεις στις 5) 
Κοντά στο μέσο όρο F, L, NL, Β 
της Ευρίόπης των 12 
(σχεδόν 2 επιχειρήσεις στις 
_3) 
Πολύ κάτα) ίχπό το μέσο όρο Ε, 1, Ρ, GR 
της Ευρίόπης τα™ 12 
(Λιγότερες <χπό μία 
επιχειρήσεις στις 3) 
Μέσος όρος της ΕυρύΜης 
των12:58% 
7. Οι πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ για τη συνεχή 
κατάρτιση αναπτύσσονται μέσα) ενός 
συνδυασμού δράσεα™ κατάρτισης διάφορα™ 
ειδά™: κατάρτιση που ανατίθεται 
υπεργολαβικά)ς εκτός της επιχείρησης, 
κατάρτιση που διοργανά)νεται με βάση 
εσαπερικό πρόγραμμα, κατάρτιση για την 
εκτέλεση τα™ καθήκοντα™ (on the job), διαλέξεις, 
αυτοδιδαχή... 
Από μια λεπτομερέστερη ανάλυση ανά είδος 
κατάρτισης προκύπτει ότι οι επιχειρήσεις 
χρησιμοποιούν στον ίδιο βαθμό (περίπου τα 2/3 
τα™ επιχειρήσεων που εκπαιδεύουν) την αγορά 
παροχής υπηρεσία'™ κατάρτισης εκτός της 
επιχείρησης και την κατάρτιση μέσα στην 
επιχείρηση (on the job), που αποτελούν τις δύο 
μορφές κατάρτισης που χρησιμοποιούνται 
συχνότερα. 
Το μέγεθος της επιχείρησης: καθοριστικός 
παράγοντας 
8. Το ποσοστό πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση, στα περισσότερα κράτη μέλη, 
συναρτάται άμεσα από το μέγεθος της 
επιχείρησης. Πράγματι, σε ό,τι αφορά την 
Ευρώπη τα™ 12, το ποσοστό αυτό ποικίλλει 
προοδευτικά από 13%, για τις επιχειρήσεις που 
απασχολούν από 10 έα)ς 49 υπαλλήλους, μέχρι 
43% για τις επιχειρήσεις που απασχολούν πάνα) 
από 1.000 εργαζομένους. Με άλλα λόγια, ένας 
εργαζόμενος σε μια επιχείρηση με πάνω από 
1.000 απασχολουμένους, έχει τρεις φορές 
περισσότερες πιθανότητες να έχει πρόσβαση σε 
μια δραστηριότητα κατάρτισης από ό,τι ένας 
εργαζόμενος σε μια επιχείρηση που απασχολεί 
από 10 έως 49 υπαλλήλους. 
34 
Αυτή η σημαντική απόκλιση γίνεται εντονότερη 
για χα')ρες ύπ<ος η Ιταλία (από 2% έακ; 31%), η 
Ισπανία (από 7% έα)ς 45%), η Πορτογαλία (από 
5% έακ; 32%) ή ακόμα και η Γαλλία (από 11% 
έακ; 54%). Αυτή η συσχέτιση που παρατηρείται 
στο σύνολο της Ένακτης (στην Ευριοπη τα™ 12) 
χαρακτηρίζεται από μία αξιυσημείαπη εξαίρεση: 
τη Δανία, όπου η τάση είναι αντίστροφη (ένα 
ποσοστό πρόσβασης της τάξης του 37% για τις 
επιχειρήσεις που απασχολούν από 10 έακ; 49 
εργαζομένους, σε σύγκριση με ποσοστά της 
τάξης του 34% για τις επιχειρήσεις με 250 έως 
999 εργαζομένους και ένα ποσοστό της τάξης 
του 28% για τις επιχειρήσεις που απασχολούν 
πάνα) από 1.000 εργαζομένους). Η πιθανότητα 
συμμετοχής σε μια δραστηριότητα κατάρτισης 
στη Δανία δεν φαίνεται να επηρεάζεται από το 
μέγεθος της επιχείρησης15. 
Διαφοροποιημένες τομεακές πολιτικές 
9. Η ανάλυση τα™ ποσοστά™ συμμετοχής 
αποκαλύπτει επίσης ότι υπάρχουν μεγάλες 
αποκλίσεις από κλάδο σε κλάδο. Ο τομέα της 
παροχής υπηρεσία'™ - τράπεζες και ασφάλειες, 
ταχυδρομεία και τηλεπικοινα)νίες, υδροδότηση, 
ηλεκτροδότηση και αέριο - παρουσιάζει τα 
υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής των 
εργαζομένων σε δραστηριότητες κατάρτισης: 
αντίστοιχα 57, 53 και 49%. Η κατάσταση αυτή 
έρχεται σε αντίθεση με το εξαιρετικά χαμηλό 
ποσοστό συμμετοχής σε κλάδους του τριτογενή 
τομέα, όπως ξενοδοχεία και εστιατόρια 
(περίπου μόνο ένας εργαζόμενος εργαζόμενος 
στους 5 είχε την τύχη να παρακολουθήσει 
κατάρτιση). Σε ό,τι αφορά τον κλάδο της 
βιομηχανίας, αφενός το ποσοστό συμμετοχής 
δεν υπερβαίνει το 35% ενώ στον κλάδο της 
οικοδομής είναι μόνο 15% και στον κλάδο της 
υφαντουργίας μόνο 8%. 
2.2 ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΤΩΝ 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1. Ενά) δεν έχουν περάσει ούτε τέσσερα χρόνια 
από την έγκριση της σύστασης του Συμβουλίου 
για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση, ο 
προβληματισμός στον τομέα αυτό εξελίχθηκε 
ουσιαστικά. Λόγα) τα™ τρέχουσα™ και 
αναμενόμενα™ κοινα)νικά™, δημογραφικών και 
οικονομικά™ εξελίξεα™ στην Ευρώπη, το ζήτημα 
αυτό αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία. 
Ο ενεργός πληθυσμός γερνάει 2. Στο πλαίσιο αυτό, οι σι™έπειες τα™ 
δημογραφικά™ τάσεο™ και της έντονης γήρανσης 
του οικονομικά ενεργού πληθτκτμού στην 
πλειοψηφία τα™ ευριοπαικά™ οικονομία'™, 
δημιουργεί καινούργιες ανησυχίες. Πρέπει να 
επιμείνουμε στη σημασία το™ συνέπεια™ αυτά'™ 
και στην ανάγκη ριζικής τροποποίησης το™ 
τρόπο™ σκέψης που επικρατούν ακόμα σε ό,τι 
αφορά τις διαδικασίες ανανέακτης του 
κεφαλαίου που λέγεται "διαθέσιμα προσόντα". 
Εάν η είσοδος στην αγορά εργασίας και η ένταξη 
νέα™ που είναι όλο και πιο καλά κατηρτισμένοι 
παραμένει και θα παραμένει ένας σημαντικός 
παράγοντας, δεν θα μπορεί ακττόσο να θεωρείται 
ως η κύρια πηγή εισφοράς νέα™ ειδικότητα™ για 
τις επιχειρήσεις. Αντιθέτοτς πρέπει να 
προβλεφθεί μια ριζική τροποποίηση τα™ 
αναγκών κατάρτισης μαζί με μια σταδιακή 
ολίσθηση προς τους πιο ηλικιατμένους 
εργαζομένους. 
Για να γίνουν καλύτερα κατανοητές αυτές οι 
μετατοπίσεις πρέπει να επισημανθούν τρεις 
παράγοντες: 
α) Η διάμεση ηλικία16 η οποία είχε αυξηθεί μόνο 
κατά λιγότερο από 5 χρόνια μεταξύ του 1960 
και 1995 (από 31.4 σε 35.4) θα αυξηθεί κατά 
10 περίπου χρόνια στα 35 επόμενα χρόνια 
μεταξύ του 1995 και του 2030 (από 35.4 σε 
44.3). 
β) Το τμήμα του οικονομικά ενεργού 
πληθυσμού ηλικίας 20-29 ετών, που είχε 
παραμείνει σταθερό (περίπου 27%) μεταξύ 
1960 και 1995, θα μεΐίοθεί στο 23% το 2030. 
γ) Το τμήμα του οικονομικά ενεργού 
πληθυσμού ηλικίας 50-59 ετά™, που σήμερα 
αντιπροσίοπεύει έναν εργαζόμενο στους 
πέντε (20,8%), θα αυξηθεί σε πάνα) από έναν 
εργαζόμενο στους τέσσερις (27,2%) το 2030. 
Οι πιθανότητες πρόσβασης στην κατάρτιση 
συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ηλικία 
3. Αυτή η παραμύρφακτη της πυραμίδας τα™ 
ηλικιά™ του οικονομικά ενεργού πληθυσμού 
θέτει άμεσα το ζήτημα της συνεχούς κατάρτισης. 
Στο παρόν στάδιο, οι πιθανότητες πρόσβασης 
στην κατάρτιση ελαττά)νονται σε μεγάλο βαθμό 
ανάλογα με την ηλικία του ενδιαφερόμενου 
προσώπου. Την άνοιξη του 1994, μόλις 5,8% τα™ 
ατόμων ηλικίας 35 έως 44 ετοόν είχαν 
παρακολουθήσει στο διάστημα ενός μήνος πριν 
από την έρευνα, μία κατάρτιση στα πλαίσια της 
απασχόλησης. Το ποσοστό αυτό είναι κατά πολύ 
μεγαλύτερο του κοινοτικού μέσου όρου μόνο 
15 Πολύ ενδιαφέρα™ είναι ο προβληματισμός που 
ιχνίχπτύσσεται σχετικά με τις MME στη δανική 
έκθεση. 6 Ηλικία που διαχίορίζει τον πληθυσμό σε δύο 
ίσα τμήματα. 
17 Πηγή : Eurostat 
35 
στη Δανία, τις Κάτα) Χά>ρες και το Ηνα)μένο 
Βασίλειο και, με εξαίρεση τη Γερμανία, που 
βρίσκεται κοντά στο μέσο κοινοτικό όρο, σε όλα 
τα άλλα κράτη μέλη οι πιθανότητες για τα άτομα 
αυτής της ηλικίας να παρακολουθήσουν σπουδές 
ή κατάρτιση είναι της τάξης του 1 ή 2% 18. 
Η εξέλιξη της εργασίας 
4. Κατά τρόπο αναπόδραστο, ο άυλος 
χαρακτήρας της εργασίας εξελίσσεται. Σε όλες 
τις θέσεις εργασίας περιλαμβάνονται πιο έντονα 
και με αυξανόμενο ρυθμό καθήκοντα σύλληψης, 
δημιουργίας, διαχείρισης σημεία™ ή σημάτα™, 
χρήση πνευματικά™ εργαλεία™. Η τάση αυτή 
αποτελεί κεντρικό στοιχείο της συζήτησης για 
την εξέλιξη τα™ επαγγελματικά™ προσόντα™. 
Λόγο) τα™ ριζικά™ αλλαγα'™ στον τομέα της 
εργασίας, αυτή είναι δύσκολο πια να καθοριστεί 
μόνο μέσα από αναφορές σε επαγγέλματα ή 
λειτουργίες. 
Προς νέες μαθησιακές οργανώσεις της εργασίας 
5. Όλο και πιο πολλές επιχειρήσεις ευνοούν την 
ανάπτυξη «εκπαιδευτικίόν καταστάσεων», όπως 
προνομιακούς τρόπους προιόθησης τα™ 
επαγγελματικά™ προσόντα™ ακ; συμπλήρωμα τα™ 
τυποποιημένα™ ενέργεια'™ κατάρτισης. Η 
συνεχιζόμενη ανάπτυξη τα™ δεξιότητα™ 
εντάσσεται, κατ' αυτόν τον τρόπο, στις 
διαδικασίες τροποποίησης της οργάναχτης της 
εργασίας, των περιεχόμενα™ τα™ εργασιακά™ 
καταστάσεα™ και τα™ ιεραρχικά™ σχέσεα™. 
Οι πόροι 
6. Στα πλαίσια τα™ συζητήσεα™ αυτά'™ για την 
πρχκοθηση της συνεχούς κατάρτισης, το ζήτημα 
τα™ πύρων κατέχει όπακ; είναι φυσικό κεντρική 
σημασία και είναι οπακτόήποτε ενδιαφέρον το 
γεγονός ότι οι κοινο™ικοί εταίροι το 
συμπεριέλαβαν στα ζητήματα κοινού 
ενδιαφέροντος στο πλαίσιο το™ εργασία™ του 
κοινα™ικού διαλόγου. Είναι σαφές ότι για να 
ικανοποιηθούν οι ανάγκες της εξέλιξης τα™ 
προσόντα™, δεν είναι δυνατό να επιμείνουμε σε 
ένα μοντέλο επανάληψης ή αναπαραγατγής της 
σχολικής φοίτησης κατά τη διάρκεια της 
εργασιακής ζατής. Η ίδια η εξέλιξη τα™ κοινα)νιά™ 
μας, όπακ; δείχνει και το Λευκό Βιβλίο 
«Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινα™ία της 
γνάκτης» παρέχει μια ευκαιρία που πρέπει να 
αξιοποιηθεί: οι «μαθησιακές καταστάσεις» και 
συνεπα'κ; τα μέσα της κατάρτισης 
διαφοροποιούνται και πολλαπλασιάζονται. 
Πρέπει συνεπάτς να ευνοηθεί η πρόσβαση σε όλες 
αυτές τις διαφοροποιημένες πηγές. 
Αυτή η εξέλιξη τα™ κοινα™ιά™ μας είναι 
καθοριστική για την πρόοδο της πρόσβασης το™ 
Βλ. την έρευνα για το εργατικά δυναμικό (LFS) ατόμο™ ιττη συνεχή κατάρτιση, θέτει άμεσα το 
ζήτημα της δικής τοτις ευθύνης αχ; πρίκ; τον 
προσδιορισμό τα™ ανάγκα'™ και τα™ λύσεα™ 
καθίός και ακ; προς την επιλογή τα™ τρόπα™ που 
είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι στις ανάγκες. 
Πρέπει επίσης να επιτρέπει τη σε βάθος 
αντιμετώπιση ενός ζητήματος που από πολλούς 
θεατρείται αχ; ιδιαίτερα ευαίσθητο: το ζήτημα της 
ατομικής συνεισφοράς (σε χρόνο και/ή 
οικονομικά μέσα) στην ανάπτυξη της πρόσβασης. 
/ (Γ,ΜίΟΚΚΠΙΟ; Λΐ'στρίσ 
«κ<ιτίίοτΜΠ|> 
Τί) σύστημα του λογαριασμού ταμιευτηρίου 
«κατάρτιση» που ξεκίνησε το 1994 είναι ένα σύστημα 
προσωπικού λογαριασμού για την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση. Αποτελεί μέρος ενός προγράμματος για την 
πρόοδο τα™ εργαζόμενα™ στο ομοσπονδιακό κριχτίδιο 
της Ανο) Αυστρίας σύμφιονα με πραποβουλία της 
τοπικής κυβέρνησης σε συνεργασία με τους 
κοινιονικούς εταίρους. Οι εργαζόμενοι έχουν το 
δικαύομα να ζητήσουν επιστροφή της τάξης του 50% 
τίον δαπανών που κατέβαλαν για επαγγελματική 
κίχτάρτιση (ανώτατο όριο 20 000 αυστριακά σελίνια). 
Προς νέες σχέσεις χρόνου εργασίας και χρόνου 
κατάρτισης 
7. Το ζήτημα του χρόνου - και της κατανομής 
μεταξύ χρόνου εργασίας και χρόνου που 
αφιερώνεται στην αύξηση των προσόντα™ και 
την κατάρτιση - είναι πολύ πιο λεπτό λόγο) της 
αβέβαιης κατάληξης το™ συζητήσείον για τη 
μείακτη και την αναδιαμύρφακτη του χρόνου 
εργασίας. Ωστόσο, επισημαίνουμε το έντονο 
ενδιαφέρον στο επίπεδο ορισμένα™ 
επιχειρησιακά™ πολιτικά'™ ή ορισμένα™ 
συμφίονιά™ μεταξύ κοινίονικά™ εταίρα™ για μια 
σύζευξη μεταξύ αναόιοργάνακτης - μείακτης του 
χρόνου εργασίας και της ανάπτυξης του χρόνου 
κατάρτισης. Αναμφίβολα στη σχέση αυτή 
υπάρχει ένα «απόθεμα» τόσο ευελιξίας, όσο και 
πόρο™, που αξίζει να διερευνηθεί. Η αύξηση του 
χρόνου κατάρτισης, σύμφωνα με διευθετήσεις 
που μένει να διευκρινιστούν, ιδίως μεταξύ τα™ 
κοινίονικών εταίρα™, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα 
ευέλικτο και ευπροσάρμοστο αντιστάθμισμα 
στην αναδιοργάνακτη του χρόνου εργασίας και 
μπορεί να διευκολύνει τις εξελίξεις. Σημασία 
έχει οι διευθετήσεις αυτές να βοηθήσουν να 
ληφθεί καλύτερα υπόψη ο συνδυασμός της 
επαγγελματικής και οικογενειακής ζατής που 
αφορά ουσιαστικά τις γυναίκες. 
Η διαπίστευση τα™ προσόντα™ στο επίκεντρο της 
δυναμικής 
8. Το ζήτημα της επικύρακτης, με διάφορους 
τρόπους, τα™ αποκτηθέντα™ προσόντα™ είναι 
από την άποψη αυτή ζωτικής σημασίας. Στο 
σχετικό Λευκό Βιβλίο, η Ευροιπάίκή Επιτροπή 
36 
πρότεινε να δρομολογηθούν νέοι τρόποι 
διαπίστευσης τα™ προσόντα™, όπου τα άτομα θα 
έχουν άμεση πρόσβαση και χρήση. Πρόκειται για 
ένα νέο προσανατολισμό, ο οποίος αξίζει να γίνει 
αντικείμενο σε βάθος επεξεργασίας, τόσο κατά τη 
σύλληψη νέα™ εργαλεία™ όσο και κατά την 
υλοποίηση τους, και ο οποίος ακττόσο κατέχει 
κεντρικό ρόλο. Το θέμα είναι να δοθούν στα 
άτομα τα μέσα (ίκττε να προοδεύουν στην 
απόκτηση γνάκτεα™, μετρώντας κατά τρόπο 
αντικειμενικό και ευέλικτο το επίπεδο δεξιότητα™ 
που έχουν αποκτήσει. 
Ο αντίκτυπος του Ευρωπαϊκού Έτους της διά 
βίου κατάρτισης 
9. Οι διάφορες δραστηριότητες που διεξήχθησαν 
στο πλαίσιο του Ευρα)παϊκού Έτους της διά 
βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης επιβεβαίακταν 
την αυξανόμενη σημασία που αποδίδουν οι 
ευρωπαίοι πολίτες στο θέμα αυτό και 
οπακτδήποτε εμπλούτισαν σημαντικά την 
εμβέλεια του. Πολλά σημεία αξίζει να 
επισημανθούν : 
α) Η αποδοχή από τους ευρωπαίους πολίτες 
Η έρευνα που πραγματοποίησε το 
Ευρωβαρόμετρο στο πλαίσιο του 
Ευρωπαϊκού Έτους δείχνει σαφώς ότι οι 
ευρωπαίοι πολίτες ασπάζονται την 
προβληματική για τη διά βίου κατάρτιση. 
Επτά Ευρωπαίοι στους δέκα επιθυμούν να 
συνεχίσουν την κατάρτιση τους. Πάνα) από 
το 80% τα™ ανδρά™ και το 70% τα™ 
γυναίκα'™ πιστεύουν ότι η εκπαίδευση και η 
συνεχής κατάρτιση μπορούν να 
λειτουργήσουν θετικά και να βελτιάκτουν 
την επαγγελματική τους ζα)ή. Ωστόσο, η 
αρνητική πτυχή είναι ότι, σύμφωνα με τα 
αποτελέσματα της έρευνας, με δυσκολία 
ένας Ευρωπαίος στους 5 δηλώνει ότι 
παρακολούθησε κατάρτιση τους 
τελευταίους 12 μήνες. 
β) 
γ) Η έντονη κινητοποίηση των 
ενδιαφερόμενων συντελεστών 
Για το θέμα της διά βίου κατάρτισης : πάνω 
από 5.000 σχέδια διεξήχθησαν, 2.500 
εκδηλάκτεις διοργανιόθηκαν, δημοσιεύθηκαν 
3.500 άρθρα στον τύπο και 
πραγματοποιήθηκαν 80.000 «επισκέψεις» 
στο σχετικό κόμβο του Internet. Το 
Ευρατπαϊκό Έτος υπήρξε η αφορμή για την 
ανάπτυξη μιας μεγάλης δυναμικής γύρα) 
από το θέμα της διά βίου κατάρτισης. 
και πρωτότυπες Πολυάριθμες 
πρωτοβουλίες 
Ορισμένα παραδείγματα πραποβουλία™ 
που αναπτύχθηκαν στα πλαίσια του 
Ευρωπαϊκού Έτους μαρτυρούν ότι 
αναζητήθηκαν καινοτομικές και 
πρωτότυπες λύσεις, όπα)ς για παράδειγμα οι DLearaing boutiquesD στη Δανία, η 
εβδομάδα για τους ενήλικες 
εκπαιδευόμενους στο Ηνωμένο Βασίλειο, 
«Train du savoir» στη Φινλανδία. 
2.3 ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ 
ΡΟΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ 
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 
1. Στο οικονομικό επίπεδο, η μεταστροφή της 
τάσης που παρατηρείται στις αρχές της 
δεκαετίας του '90 οδηγεί στη διερεύνηση 
διεξόδων που θα επιτρέψοι™ την ενίσχυση 
τα™ πλεονεκτημάτων που διαθέτουν οι 
ευρωπαϊκές οικονομίες στο πλαίσιο της 
παγκοσμιοποίησης τα™ οικονομίίί™ και του 
αυξανόμενου ανταγοονισμού. Τόσο στο 
επίπεδο τα™ επιχειρήσεα™ όσο και σε 
μακροοικονομικό επίπεδο, η ποιότητα του 
ανθράτπινου δυναμικού στην Ευρα')πη, τα 
προσόντα τα™ εργαζόμενα™ και η συνεχής 
εξέλιξη αυτά'™ των δεξιότητα™ τους, 
αναγνωρίζονται στο εξής ακ; ένας από τους 
καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη 
τα™ στόχα™ της παραγατγικότητας και της 
ανταγα™ιστικότητας που είναι αναγκαίες για 
την Ευρώπη προκειμένου να διατηρήσει τη 
θέση της στην παγκόσμια αγορά και στο 
πλαίσιο μιας βιάκτιμης ανάπτυξης. 
Ένα στοιχείο-κλειδί της ανταγωνιστικότητας 
2. Στην πρόσφατη ανακοίνακτή της για την 
ανταγωνιστικότητα19, η Επιτροπή θεατρεί ότι 
μεταξύ το™ καθοριστικά™ παράγοντα™ για 
την επίδραση της ανταγωνιστικότητας : 
«η ορθολογική χρήση του ανθρα'χπινου 
δυναμικού παραμένει ένα βασικό στοιχείο για 
την αύξηση της παραγα)γικότητας και επίσης 
για την εσωτερική ευελιξία Η αυξανόμενη 
αστάθεια της απασχόλησης εμπεριέχει τον 
κίνδυνο να μη γίνονται επενδύσεις στο 
ανθρίόπινο δυναμικό ειδικότερα, για την 
επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων 
που είναι απαραίτητη για να υπάρξει 
μακρόπνοη ανάπτυξη και αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας. Η επαγγελματική 
κατάρτιση και η συνεχής αναβάθμιση των 
δεξιοτήτων αποτελεί {και στο μέλλον θα 
αποτελεί ακόμη περισσότερο) επένδυση σε 
αυλούς πόρους με πραγματικά και 
αυξανόμενα οφέλη τόσο για τη βιομηχανία 
όσο και για τους εργαζομένους. Μια 
βιομηχανική στρατηγική για υ\η\λό επίπεδο 
δεξιοτήτων, υ\\τηλή παραγωγικότητα και 
υ\ΐη}λή ποιότητα θα αυξήσει την 
«Συγκριτική αξιολόγηση της 
ανταγο™ιστικότητας της ευρίοπαϊκής βιομηχανίας» 
COM(96)463 
37 
ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και την 
ικανότητα απασχόλησης των εργαζομένων». 
Ισχυρότερος δεσμός με την απασχόληση 
3. Οι αναλύσεις για τη λειτουργία της 
ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας δείχνουν 
επίσης ότι υπάρχει ισχυρός δεσμός μεταξύ 
του επιπέδου της ειδίκευσης και τα™ 
επαγγελματικών προσόντα™ και του 
κινδύνου ανεργίας2". Τα διαθέσιμα δεδομένα 
αφήνουν εξάλλου να φανεί ένα κατώφλι για 
τα επίπεδα εκπαίδευσης/κατάρτισης, δηλαδή 
όσοι διαθέτουν ανα'περο επίπεδο 
εκπαίδευσης/κατάρτισης έχουν ένα οριακό 
πλεονέκτημα έναντι του κινδύνου της 
ανεργίας σε σχέση με όσους έχουν 
πραγματοποιήσει δευτεροβάθμιες σπουδές. Η 
σχέση αυτή τείνει να φθίνει για τους νέους 
ηλικίας κάτω τα™ 25 ετά™. Εάν για τις 
ηλικίες 25 34 ετά™, η κατοχή μιας 
επαγγελματικής ειδίκευσης επιτρέπει τη 
μεύοση του κινδύνου της ανεργίας κατά το 
ήμισυ σε σχέση με όσους δεν έχουν τελειακτει 
την υποχρεαπική εκπαίδευση: για τους νέους 
ηλι> ίας κάτα) τα™ 25 ετά™, ο κίνδυνος της 
ανεργίας δεν μειά)νεται παρά στο ένα τρίτο 
μεταξύ εκείνα™ που έχουν ολοκληράκτει την 
υποχρεαπική εκπαίδευση και εκείνα™ που 
έχουν ανώτερη ή ανώτατη 
εκπαίδευση/κατάρτιση. Οι αναλύσεις για τη 
μακροχρόνια ανεργία το)ν περισσότερο 
ηλικίίομένα™ εργαζόμενα™ επιβεβαιιάνουν 
αντιθέτακ; ότι υπάρχει στενότατη σχέση 
μεταξύ του χαμηλού επιπέδου ή της έλλειψης 
ειδίκευσης και το™ δυνατότητα™ 
επανένταξης στην αγορά εργασίας. 
Η ανάλυση τα™ πολυετά™ προγραμμάτων 
που ενέκριναν τα κράτη μέλη κατ' εφαρμογή 
τα™ συμπεράσματα™ του Ευρα)παϊκού 
Συμβουλίου του Έσσεν (Δεκέμβριος 1994) 
αποκαλύπτει τις προσπάθειες τα™ κρατά™ 
μελά™ για τη βελτίακτη της ποιότητας και της 
καταλληλότητας της κατάρισης για τους 
εργαζομένους όπακ; και για τους ανέργους. 
Δείχνει επίσης ότι εάν η αναβάθμιση και η 
διεύρυνση τα™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™, 
ιόίιυς εκείνα™ που έχουν τα λιγότερα 
προσόντα, μπορεί να θεατρηθεί α)ς η πλέον 
αποτελεσματική επένδυση για την πρόληψη 
της ανεργίας, δεν είναι σίγουρο ότι οι 
επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις των κρατών 
μελών καταβάλλοΐ'ν επαρκείς προσπάθειες 
για την επανειδίκευση εκείνα™ που έχουν ήδη 
εργασία, άκττε να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη 
ζήτηση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. 
Επίσης η Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση 
υπογραμμίζει ότι πρέπει ακόμα να 
καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες για την 
Πηγή : έκθεση για την απασχόληση στην 
Ευριόπη, έκδοση 1995 απασχυλησιμύτητα τα™ μακροχρόνια 
ανέργα™, από τους οποίους μόνο το 7% σε 
επίπεδο Ευρίσπαϊκής Ένακτης ακρελείται από 
ενέργειες κατάρτισης. 
4. Οι συζητήσεις που διεξάγονται σήμερα για την 
ανταγο™ιστικότητα και την ίχπαίτχόληση 
δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα τα™ 
προσόντα™, παράλληλα με τη συνέχιση τα™ 
προσπάθεια™ για τη μείακτη του κόστους 
εργασίας, ειδικότερα του έμμεσου κόστους 
της ανειδίκευτης εργασίας. Αφού το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φλακτεντίας έθεσε 
τους όρους για μια στρατηγική για τη συνεχή 
αναβάθμιση των προσόνπον (ος κεντρικό 
στοιχείο μιας ολόκληρα^ ιένης στρατηγικής για 
την ανάπτυξη και την απασχόληση, το 
Ευρατπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου 
συμπεριέλαβε τις επενδύσεις στο ανθρώπινο 
δυναμικό στις συστάσεις του για την επιδίωξη 
της στρατηγικής αυτής. Η επιλογή αυτού του 
είδους του σεναρίου είναι θεμελιακούς 
σημασίας για την Ευρα'τπη. Οι αγορές εργασίας 
στην Ευρίόπη εξακολουθούν να 
χαρακτηρίζεται από σχετικά μικρή 
κινητικότητα και από συρρίκνοκτη τα™ 
προσλήψεα™ νέα™ ανθρίόπα™. Η ανάπτυξη 
το™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™, οι οποίοι 
είναι οι πρώτοι συντελεστές τα™ 
κοινίονικοοργανατυικά™ αλλαγα™ που 
γνίορίζουν οι επιχε ρήσεις, είναι συνεπάκ; ένας 
παράγοντας-κλειόΐ νια την 
ανταγίυνιστικότητα. 
Οι επαγγελματικές ικανότητες: προς ένα νέο 
συνδυασμό ευελιξίας και ασφάλειας; 
5. Επισημαίνουμε τον ανοιχτό διάλογο γύρα) 
από την έννοια της «ευελιξίας/ασφάλειας» 
(flexi-sicuriti) για vu επιχειρήσουμε να 
συνδυάσουμε δύο καθοριστικά στοιχεία για 
τη λειτουργία της αγοράς εργασίας: την 
ευελιξία της αγοράς εργασίας και την 
αξιοποίηση τα™ προσόντα™ και του 
ανθρά)πινου δυναμικού. Μ' αυτό το πνεύμα, 
η συνεχής κατάρτιση μπορεί να θεαιρηθεί (ος 
ένας αποφασιστικός παράγοντας για την 
ενίσχυση του βαθμού της ικανότητας 
εργασίας τα™ προσιόπα™. Προς αυτή την 
κατεύθυνση έχουν συναφθεί ορισμένες 
συμφα™ίες και έχουν χαραχθεί ορισμένες 
επιχειρησιακές πολιτικές άκττε να καταστεί η 
πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση παράγοντας 
της αυξανόμενης ικανότητας απασχόλησης 
που οι επιχειρήσεις μπορούν να παρέχουν 
στους εργαζομένους, τη στιγμή που η 
απασχόληση διά βίου δεν μπορεί να 
εξασφαλιστεί. 
Προς μια οικονομία τα™ υπηρεσιών 
6. Οι όιαρθρανακές μεταβολές των ευρο)παϊκά™ 
οικονομίίί™ μαζί με την εμφάνιση μιας 
38 
οικονομίας τα™ υπηρεσία'™, στο πλαίσιο μιας 
βιο'κπμης ανάπτυξης, αποτελούν επίσης ένα 
μεγεθυντικό συντελεστή των ανάγκα'™ της 
συνεχούς κατάρτισης. 'Οπακ; επεσήμανε και η 
Επιτροπή στην ανακυίνακτή της το 
Ευρο)παϊκύ Συμβούλιο «οι υπηρεσίες στην 
υπηρεσία της απασχόλησης»21, η ανάπτυξη 
της οικονομίας τα™ υπηρεσιών έχει 
ιδιαίτερες απαιτήσεις ακ; προς την ποιότητα 
και τον επαγγελματισμό. Το μέλλον του 
ευρα)παϊκού τομέα τα™ υπηρεσία™ εξαρτάται 
σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ποιότητα τα™ 
παρεχόμενα™ υπηρεσία™ και τη σταθερότητα 
τους. Στην ανακοίνακτη αυτή, η Επιτροπή, 
επέμεινε στο γεγονός ότι αυτό που διακρίνει 
κυρίως τις υπηρεσίες από τους υπόλοιπους 
τομείς της οικονομίας, είναι ότι η εργασία 
αποτελεί γενικά τον κύριο συντελεστή 
παραγατγής : 
«Η ανάπτυξη και ανανέωση των ανθρώπινων 
πόρτον είναι αναγκαίες για τη μεγιστοποίηση 
των δυνατοτήτων που υπηρεσίες προσφέρουν 
στον τομέα της δημιουργίας θέσεων εργασίας. 
Η ικανότητα mrv επιχειρήσεων να 
διαχειρίζονται και να αξιοποιούν τις 
δυνατότητες του εργατικού τους δυναμικού 
έχει καθοριστική σημασία για την επιτυχή 
ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Το 80% 
των ραγδαία αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων 
στην Ευρίόπη θεωρεί ότι η κατάρτιση των 
εργαζομέν(ον έχει συμβάλει αποφασιστικά 
στην επιτυχή τους πορεία Η κατάρτιση θα 
καταστεί ακόμη σημαντικότερη στο μέλλον, 
ιδίως από πλευράς των τεχνολογικοί 
καινοτομιών στον τομέα αυτό». 
Η προοπτική της κοινωνίας της γνώσης 
7. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής που 
εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 1996 "Ζατή και 
εργασία στην κοινίονία τα™ πληροφορία'™: 
προ'ττα υ άνθρτοπος" (COM (96)389) εφιστά 
την προσοχή και δίνει το έναυσμα για 
διάλογο για τα κοινωνικά ζητήματα και την 
αγορά της εργασίας, όπακ; αυτά απορρέουν 
από την κοινωνία τα™ πληροφοριών. Στο 
έγγραφο αυτό διατυπώνεται η θέση ότι 
υπάρχει ομόφατνη συμφα™ία ως προς το ότι 
το ανθρώπινο δυναμικό έχει θεμελιώδη 
σημασία στην κοινα™ία των πληροφορία'™, 
αλλά ότι υφίστανται σημαντικές αποκλίσεις 
ακ; προς τα προσόντα και τις γνώσεις, τόσο 
για τη διατήρηση της ανταγα™ιστικότητας 
όσο και για την προά)θηση της ισότητας και 
της αλληλεγγύης. Αναφέρουμε ενδεικτικά 
ορισμένους από τους τομείς-κλειδιά: 
• η εξέλιξη προς την προαγατγή τα™ 
ικανότητα™ μάθησης (ιδιαίτερα μέσα) της 
Ανακοίνοκιη της Επιτροπής στο Ευρίοπαϊκό 
Συμβούλιο. CSE(96)6 τελικό της 27/11/96 στενότερης σύμπραξης με την οικονομική 
ζο)ή)· 
ο στόχος της "εργασίας που διδάσκει" που 
αφορά όλους όσους έχουν μια θέση εργασίας, 
ιδιαίτερα εκείνους που δεν έχουν 
παραδοσιακή απασχόληση πλήρους ακκχρίου· 
ειδική προσπάθεια για την επανένταξη των 
ανέργων μέσω δραστήρια™ πολιτικών στον 
τομέα τα™ προσόντων· 
κυρίως, η υλοποίηση μιας νέας 
αρχιτεκτονικής δομής για τη διά βίου 
κατάρτιση που θα ενσα)ματά™ει τη ζιοή κατά 
τη διάρκεια και εκτός ίορά™ εργασίας (χατρίς 
να ξεχνάμε την περίοδο ζατής μετά τη 
σύνταξη) και με ιδιαίτερη προσπάθεια για τη 
διατήρηση της απασχολησιμότητας. 
2.ο»ΐ|ί>ι<( : ιπιτροπΐ) 
Το 1995 η σουηδική κυβέρνηιτη συγκρότησε μια 
κοινοβουλευτική επιτροπή για την αύξηση των 
γνίίκτείον, επιφορτισμένη με τι™ καθορισμό τίον 
εθνικίί™ στόχο™ για την αύξηση τα™ γνάκιεα™ στο 
πλαίσιο μιας στρατηγικής που ιχπευθύνεται στη διά 
βίου μάθηση. Η επιτροπή αυτή υπέβαλε 
προκαταρκτική έκθεση στην οποίιχ εκτίθενται οι 
τρεις άξονες της στρατηγικής: η κίχτάρτιση τα™ 
νέα™, η εμβάθυνση τα™ γνακτείον τίον ενήλικα™ και η 
διά βίου κατάρτιση. Αυτό συνεπάγεται ισότιμη 
κατάρτιση στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας και 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σχετικά με τον τρίτο 
άξονα, η επιτροπή εκτιμά ότι κάθε άτομο πρέπει να 
έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στη διά βίοι» 
κατάρτιση και για το λόγο αυτό, οι κοινίονικοί 
εταίροι, το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση 
πρέπει να ενδυναμά)σουν τη συνεργασία τους άκττε 
να ενταθούν οι προσπάθειες στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
Ιν<ίΤ<ι> \»'Μ>! ιΟνιχος fnn'/tr 
Την περασμένη άνοιξη οι Κάτα) Χώρες 
δρομολόγησαν έναν εθνικό διάλογο για τις γνιίκτεις. 
Ο στόχος συνίσταται στον προσδιορισμό του ρόλου 
που οι γνίίκτεις θα διαδραματίσουν και οφείλουν να 
διαδραματίσουν στα ερχόμενα χρόνια, κατά τρόπον 
ώστε οι ολλανδοί πολίτες να μπορούν να 
διαμορφώσουν μια ιδέα για το ποκ; θα μοιάζει ο 
κόσμος το έτος 2010 και για το τι θα πρέπει να 
γνωρίζουν και να μπορούν να κάνουν, προκειμένου 
να είναι σε θέση νιχ ενταχθούν σ' αυτήν την 
κοινίονία. 
Πρέπει να επισημάνουμε ότι, μακροπρόθεσμα, η 
κοινίονία της γνο'κτης αποτελεί το θεμελίίοδη 
πολιτικό στόχο ο οποίος πρέπει να κυριαρχεί 
στις αναλύσεις που διεξάγονται για την 
πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. Η Επιτροπή, 
με το Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση που δημοσίευσε το Νοέμβριο του 
39 
1995 με τίτλο «Διδασκαλία και μάθηση: προς την 
κοινοΜα της γνώσης», θέλησε να προτείνει 
στους ευρουιαίους πολίτες έναν προβληματισμό 
για τη μορφή της κοινατνίας που οικοδομείται 
στην Ευρο')πη και για τη θέση που θα κατέχει η 
παιδεία και η κατάρτιση στην οικοδόμηση αυτή. 
Πρόκειται για τη δημιουργία ενός πραγματικού 
κοινίυνικού οράματος, που θα αντιστοιχεί σε 
προσα>πικές εθελοντικές επιλογές και ενέργειις. 
Από αυτή την άποψη, το Λευκό Βιβλίο έθεσε την 
υπόθεση για μια εξέλιξης τα™ κοινίονία'™ μας 
που θα διέπεται από το ζήτημα της πρόσβασης 
στη γνάκτη και τις δεξιότητες. Για το λόγο αυτό, 
η ίδια η έννοια της σχέσης ατόμου και γνάκτης, 
πρέπει να επανακαθορισθεί. Οι κοινωνικές 
σχέσεις, οι εργασιακές σχέσεις, οι σχέσεις του 
ατόμου με τους παράγοντες και τα δίκτυα 
πληροφόρησης θα καθορίζονται όλο και πιο 
πολύ από την πρόσβαση στις γνάκτεις και τις 
δεξιότητες. Η διά βίου κατάρτιση δεν είναι μόνο 
ένα συνοδευτικό στοιχείο τα™ κοινα)νικά™ 
εξελίξεων, αλλά και κινητήριος μοχλός για τις 
αλλαγές καθώς και ασφαλιστική δικλείδα για 
τον έλεγχο τους από τους πολίτες. 
40 
3. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 
Οι αναλύσεις της παρούσας έκθεσης για την 
υλοποίηση της σύστασης παρέχουν σε όλους 
τους ενδιαφερόμενους συντελεστές νέα 
επιχειρήματα για προβληματισμό και διάλογο 
καθάτς και τα συγκριτικά στοιχεία αναφοράς 
προκειμένου να προσδιορίσουν τους στόχους 
τους και να βελτιώσουν τις πολιτικές τους. 
Από πλευράς της, σε ό,τι αφορά την έκθεση της, 
η Επιτροπή υποβάλει τα κύρια πορίσματα και 
διαπιστο'κτεις που εξάγει από το σύνολο των 
διαδικασία'™ που υλοποιήθηκαν κατ' εφαρμογή 
της σύστασης του Συμβουλίου του Ιουνίου 1993. 
Τα συμπεράσματα της παρούσας έκθεσης 
διατυποτνονται κυρίακ; με βάση τους στόχους 
που θα ήταν σκόπιμο να επιτευχθούν στο 
κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να παγια)θεί η 
αναληφθείσα δράση και να απαντηθούν οι νέες 
προκλήσεις που αφορούν τη συνεχή κατάρτιση 
και οι οποίες εντοπίζονται με τη βοήθεια της 
έκθεσης. 
Ωστόσο, για να δρομολογηθεί ο διάλογος, η 
Επιτροπή προτείνει επίσης για κάθε έναν από 
τους στόχους αυτούς, ένα προσανατολισμό, για 
την εξεύρεση των κατάλληλα™ μέσων για την 
επίτευξη τους. 
3.1 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΠΙ ΤΗΣ 
Η Επιτροπή κρίνει (ος πολύ θετική τη 
διεργασία κατάρτισης εθνικά™ εκθέσεων για 
την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. 
Μάλιστα, εκτιμά ότι η κατάρτιση εθνικών 
εκθέσεα™ και η ένταξη τους σε μια προοπτική 
αποτελούν ένα πρώτο χρήσιμο στάδιο για 
τους εθνικούς συντελεστές, προκειμένου 
αυτοί να διενεργήσουν έναν απολογισμό της 
προόδου τα™ συστήματα™ τους αλλά και να 
τα τοποθετήσουν σε σχέση με τα άλλα 
συστήματα. 
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της 
διότι, σε πολλά κράτη μέλη, προηγήθηκε της 
σύνταξης της έκθεσης συστηματική εξέταση 
και διάλογος με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, 
ειδικότερα τους κοινα™ικούς εταίρους, και επειδή κατ' αυτό τον τρόπο η έκθεση κέρδισε 
πολύ από ποιοτικής πλευράς. Εκτιμά ότι 
αυτή η διεργασία εθνικά™ διαβουλεύσεα™ 
πρέπει να συνεχιστεί και να βελτιωθεί. 
Η Επιτροπή εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι 
εκθέσεις συντάσσουν και τα κράτη μέλη αλλά 
και οι οργανάκτεις τα™ κοινωνικών εταίρων 
στο κοινοτικό επίπεδο. Πιστεύει ότι αυτή η 
διπλή διεργασία επιτρέπει μια σφαιρικότερη 
θείάρηση για τις τρέχουσες εξελίξεις και 
παρέχει επίσης τις θέσεις το™ διάφορα™ 
συντελεστά™, πράγμα που είναι πολύ 
χρήσιμο. Από αυτή την άποψη επίσης, 
πρόοδος θα μπορούσε να συντελεσθεί μέσα) 
μιας καλύτερης συνεννόησης σε εθνικό 
επίπεδο και αμοιβαίου εμπλουτισμού τα™ 
εκθέσεα™ τα™ κρατά™ μελά'™ και τα™ 
κοινατνικά™ εταίρα™. 
Η Επιτροπή σημειάτνει με ικανοποίηση ότι οι 
εκθέσεις έδακταν έμφαση στον πλούτο τα™ 
πραποβουλία'™ και τα™ νέα™ τρόπο™ 
προά)θησης της πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση τόσο στο επίπεδο τα™ δημόσια™ 
πολιτικά™ των κράτα™ μελά™, όσο και στο 
επίπεδο τα™ κοινίυνικίί™ εταίρα™ ή τα™ 
επιχειρήσεα™. Επισημαίνει επίσης τη 
σημαντική ά)θηση που δόθηκε στην 
καινοτομία στον τομέα της σι™εχούς 
κατάρτισης, μέσο) παρεμβάσεα™, αφενός, από 
τα διαρθρωτικά ταμεία, ιδιαίτερα στα 
πλαίσια του Στύχοαι 4 και τα™ κοινοτικά'™ 
πρωτοβουλία™ που σχετίζονται με τις 
βιομηχανικές αλλαγές και, αφετέρου, από τα 
κοινοτικά προγράμματα όπακ; το FORCE και 
το LEONARDO DA VINCI. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι χάρη στα διαθέσιμα 
ποσοτικά στοιχεία, ιδίακ; εκείνα που 
καταρτίστηκαν με ομοιογενή τρόπο από τις 
κοινοτικές έρευνες τύπου CVTS22, μπορεί να 
βελτιωθεί ουσιαστικά η γνώση της 
πραγματικής κατάστασης στον τομέα της 
πρόσβασης στο επίπεδο της Ένωσης και στα 
κράτη μέλη. Η διεργασία αυτή πρέπει να 
συνεχιστεί και να βελτιωθεί σε ό,τι αφορά τη 
συνεχή κατάρτιση και να επεκταθεί στα 
22 Έρευνα του 1994 σχετικά με τη Συνεχιζόμενη 
Επαγγελματική Κατάρτιση 
41 
αντίστοιχα δεδομένα που αφορούν την 
αρχική κατάρτιση και τα οποία θα είναι 
διαθέσιμα στο μέλλον. Η Επιτροπή θα 
δημοσιεύσει κατά το 1997 τα πρώτα 
στατιστικά δεδομένα της επαγγελματικής 
κατάρτισης. Αυτά τα δύο σύνολα δεδομένα™ 
θα επιτρέψουν να κατανοήσουμε καλύτερα 
τις εξελίξεις των συστήματα™ και τα™ 
πρακτικά™ κατάρτισης στα πλαίσια μιας 
προοπτικής για τη διά βίου κατάρτιση. 
• Η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι έχει 
ενδιαφέρον η από κοινού εργασία και ο από 
κοινού προγραμματισμός με τα κράτη μέλη 
προκειμένου να προσδιορισθεί ένα σύνολο 
δεικτά™, χρησιμοποιώντας τα πράπα 
αποτελέσματα από την κατάρτιση το™ 
πινάκων για την απασχόληση. Προς αυτή την 
κατεύθυνση θα υποβάλει προτάσεις 
προκειμένου να αξιοποιηθεί το πρόγραμμα 
τα™ κοινοτικοί™ ερευνά™ για την κατάρτιση. 
• Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα αποτελέσματα που 
προέκιη|>αν τόσο από τις εκθέσεις τα™ 
κρατών μελά™ όσο και από τις εκθέσεις τα™ 
κοινα™ικών εταίρα™ και της Επιτροπής, 
συνιστούν ένα κοινό κεφάλαιο. Οφείλουν να 
χρησιμοποιηθούν, σύμφιονα με τρόπους που 
θα προσδιορισθούν από κοινού, προκειμένου 
να βελτίίοθεί ο διάλογος μεταξύ τα™ 
συντελεστά™ για τη συνεχή κατάρτιση και να 
προβλεφθούν διευθετήσεις για τη βελτίακτη 
της πρόσβασης σε όλα τα επίπεδα. Από 
πλευράς της, η Επιτροπή θα καταβάλει τις 
απαραίτητες προσπάθειες για τη δημοσίευση 
τα™ αναλύσεα™ και τα™ αποτελέσματα™, 
καθίός και για την υποβολή τα™ κατάλληλα™ 
προτάσεων για τη βελτίακτη της χρήσης τους. 
• Η Επιτροπή εκτιμά, σε ό,τι αφορά τη 
διαδικασία σύνταξης εκθέσεων για την 
υλοποίηση, ότι η σύσταση του Συμβουλίου 
αποτελεί μια στέρεη βάση για την εκκίνηση 
της κοινοτικής διαδικασίας για τη συνεχή 
κατάρτιση. Αν ληφθεί υπόψη ο μη 
δεσμευτικός νομικός χαρακτήρας της πράξης 
αυτής, η Επιτροπή εκτιμά ότι η διαδικασία 
που δρομολογήθηκε επιτρέπει να φτάσουμε 
στα πρώτα ενδιαφέροντα αποτελέσματα. 
• Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό το πρώτο 
στάδιο πρέπει να οδηγήσει σε 
ουσιαστικότερες συζητήσεις για τη φύση των 
απαραίτητα™ ενέργεια'™ άκττε να συνεχιστεί η 
κοινοτική δράση και να αποκτήσει τα δέοντα 
εργαλεία για να απαντήσει στην πρόκληση 
της συνεχούς κατάρτισης. Σε ό,τι την αφορά, 
η Επιτροπή θα υποβάλει τις προτάσεις της 
προς την κατεύθυνση αυτή. 3.2 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ 
ΜΕΤΟΥΣΣΤΟΧΟΥΣ 
• Η Επιτροπή ενστερνίζεται την ιδέα σύμφωνα 
με την οποία η πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση και, κατά γενικότερο τρόπο, στη 
διά βίου κατάρτιση για όλονς τους 
εργαζομένους της Ένακτης, αποτελεί έναν 
καθοριστικό παράγοντα για τις δυνατότητες 
εξέλιξης τα™ προσόντων τα™ εργαζόμενα™ 
και, κατ' επέκταση, για την επίδοση τα™ 
επιχειρήσεα™ με ανταγατνιστικούς όρους στο 
πλαίσιο μιας βιάκπμης ανάπτί'ξης και του 
επιπέδου απασχολησιμότητας τα™ 
εργαζόμενα™. 
• Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θεακτεί ότι 
τα επιτευχθέντα αποτελέσματα σχετικά με το 
επίπεδο πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση 
για τους εργαζομένους αποτελούν μια 
ενθαρρυντική βάση η οποία όμως 
χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλες 
ανισότητες. Θεωρεί ότι πρέπει να 
καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για 
την προά)θηση με ουσιαστικό τρόπο του 
επιπέδου της πρόσβασης, άκττε να 
απαντηθούν οι προκλήσεις που τίθενται από 
τις τεχνικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, 
και κυρίακ; ίσίος δημογραφικές εξελίξεις 
καθίός και από τις περιβαλλοντικές 
απαιτήσεις. 
• Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι μεγάλες 
διαφοροποιήσεις, για να μην πούμε μεγάλες 
διαφορές, που παρατηρούνται μ,εταξύ το™ 
εθνικά™ καταστάσεων, και μάλιστα μέσα στα 
ίδια τα κράτη μέλη μεταξύ κατηγορία'™ 
επιχειρήσεα™ και εργαζόμενα™, εισάγουν 
ανισότητες εις βάρος τα™ ευρωπαία™ 
εργαζόμενα™. Μάλιστα, οι ανισότητες αυτές 
αφορούν τις δυνατότητες που παρέχονται 
στους εργαζομένους για την εξέλιξη των 
προσόντα™ τους, και ακ; εκ τούτου την 
ικανότητα τους να προστατεύονται από τον 
κίνδυνο της ανεργίας. 
• Η Επιτροπή, συνεπής με την πρόταση της για 
το Ευρίοπαϊκό Έτος της διά βίου 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, θεισρεί ότι η 
προώθηση της πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα 
του γενικότερου στόχου της εκπαίδευσης και 
της διά βίου κατάρτισης. Από την άποψη 
αυτή, σημειώνει με ικανοποίηση ότι πολλά 
κράτη μέλη κινούνται με αποφασιστικότητα 
προς την κατεύθυνση αυτή. 
• Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι 
σημαντικότερες πραποβουλίες και η 
διεύρυνση της συνεχούς κατάρτισης κατά 
τρόπο άκττε να καλύπτει τη διά βίου 
κατάρτιση, αναπτύσσονται στα κράτη μέλη 
42 
στα οποία μέχρι τώρα είχε παρατηρηθεί 
πρόοδος σε θέματα πρόσβασης. Εφιστά την 
προσοχή στον κίνδυνο που υπάρχει να 
αυξηθεί η απόκλιση μεταξύ εθνικά™ 
καταστάσεα™ και στην ανάγκη να ληφθεί 
υπόψη η κατάσταση αυτή στον 
προγραμματισμό το™ διαρθρωτικά™ 
ταμεία™, ιδιαίτερα σε σχέση με τις χά)ρες 
συνοχής. 
Η Επιτροπή επισημαίνει τη γενική τάση που 
συνίσταται στο ότι η πρόοδος της πρόσβασης 
στη συνεχή κατάρτιση πραγματοποιείται 
πολύ διαφοροποιημένα και με αξιοποίηση 
διαφορά™ ευκαιρία™ και τρύπα™ πρόσβασης 
και όχι μέσα από ένα ενιαίο δρόμο. 
Η Επιτροπή σημεΐίόνει ότι λόγο) αυτής της 
κυρίαρχης τάσης γίνεται ακόμα πιο δύσκολη 
η διασάφηση και η μέτρηση της 
συντελεσθείσας προόδου. Λαμβάνοντας 
υπόψη τη δυσκολία αυτή, η Επιτροπή δεν 
επικροτεί την υπόθεση περί απουσίας 
προόδου στην πρόσβαση στη συνεχή 
κατάρτιση που όιατυπίάνεται από την CES, 
ούτε την ιδιαίτερα ευνοϊκή εξέλιξη που 
σημεκόνεται από την UNICE. Θεωρεί ότι έχει 
συντελεστεί πραγματική πρόοδος στον τομέα 
της πρόσβασης αλλά ότι είναι δυσδιάκριτη 
λόγο) της πολυμορφίας τα™ τρύπα™. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η τάση αυτή για 
διαφοροποίηση αποτελεί μια ενδιαφέρουσα 
ευκαιρία για τη βελτίακτη της πρόσβασης για 
ύλους τους εργαζομένους αλλά ύτι αυτύ 
προϋποθέτει μια ιδιαίτερη και σημαντική 
προσπάθεια σε ύ,τι αφορά την πληροφύρηση 
τα™ εργαζόμενα™, ίόστε να μπορέσουν να 
χρησιμοποιήσουν υπύ τις καλύτερες 
συνθήκες τους διάφορους τρύπους 
πρόσβασης. Από την άποψη αυτή , η 
Επιτροπή εκτιμά ακ; ιδιαίτερα θετικές τις 
διάφορες πρωτοβουλίες που έχουν 
αναληφθεί άκττε να μπορέσουν οι 
εργαζύμενοι να αξιολογήσουν τα προσύντα 
τους. 
Η Επιτροπή θεωρεί ύτι ύλοι οι 
ενδιαφερόμενοι συντελεστές και ειδικότερα 
οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται να 
διαδραματίσουν ένα νέο ρύλο στην 
κανονιστική ρύθμιση και την πλαισίωση τα™ 
τρόπο™ αυτά™ προκειμένου να διασφαλιστεί, 
μέσο) διάφορα™ συμπράξεα™ μια πραγματική 
ισύτητα πρύσβασης στη διά βίου κατάρτιση 
και στις νέες επαγγελματικές δεξιύτητες. 
3.3 ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΤΗΣ Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης και 
προκειμένου να τροφοδοτήσει τις συζητήσεις με 
τα οικεία κοινοτικά όργανα, η Επιτροπή 
προσδιορίζει έναν περιορισμένο αριθμό 
προσανατολισμό'™ που σύμφωνα με τη γνίόμη 
της είναι οι κατάλληλοι για να διασφαλίσουν τη 
συνέχιση και την πρόοδο της κοινοτικής δράσης 
στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, όπως αυτό 
απαιτείται από την ανάλυση που έγινε και από 
τα διακυβευύμενα. 
Λαμβάνοντας υπόψη το διάλογο που διεξάγεται 
σ' αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα υποβάλει, υπό 
τις κατάλληλες συνθήκες και σύμφωνα με το 
κατάλληλο χρονοδιάγραμμα, τις προτάσεις της 
για την υλοποίηση τα™ προσανατολισμό'™ αυτά™ 
και θα συντάξει τις νομικές και λειτουργικές 
πράξεις που είναι απαραίτητες. Για να γίνει 
αυτό, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις 
προτάσεις που ενδεχομένως υποβλήθηκαν κατά 
την παρακολούθηση της συνέχειας του Λευκού 
Βιβλίου «Διδασκαλία και μάθηση : προς την 
κοινατνία της γνάκτης» και τα™ διαδικασία™ 
αναθεάτρησης τατν προγραμμάτων δράσης, ιδίακ; 
του Leonardo da Vinci. 
Θα λάβει επίσης υπόψη τα αποτελέσματα της 
απογραφής και της αξιολόγησης το™ 
δυνατότητα™ της διά βίου μάθησης, που θα 
εξαχθούν από το πρόγραμμα της 
στοχοθετημένης κοινιονικο-οικονομικής έρευνας 
(TSER) του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου 
για την έρευνα και την ανάπτυξη. 
ΙΙρώτος προσανατολισμός δοάσης : 
Διαπίστωση : 
• Η πρόοδος που έχει συντελεσθεί στον τομέα 
της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση είναι 
πραγματική αλλά όίχα)ς άλλο ανεπαρκής σε 
σχέση με τις τεχνολογικές, περιβαλλοντικές 
και κοινίσνικοοικονομικές εξελίξεις. 
Εξάλλου, σ\™οδεύεται από πολύ έντονες 
ανισότητες οι οποίες φαίνεται να 
επιδεινίόνονται μεταξύ κατηγορία™ 
εργαζόμενα™ ανάλογα με την εθνική 
κατάσταση ή την κατηγορία της επιχείρησης. 
Κοινοτικός στόχος : 
• Να επιόιατχθεί η πρόοδος στον τομέα της 
πρύσβασης στη συνεχή κατάρτιση και να 
μειωθούν οι ανισότητες πρόσβασης για τους 
εργαζομένους προκειμένου να προωθηθεί 
στην Ένωση μια στρατηγική πρόσβασης στα 
επαγγελματικά προσόντα. 
Υπόθεση για δράση : 
• Να δημιουργηθούν στο κοινοτικό επίπεδο οι 
κοινές συνθήκες για την προιόθηση της 
43 
πρόσβασης, συμπεριλαμβανομένου και του 
τομεακού επιπέδου. Οι συνθήκες αυτές θα 
διαμορφίσθούν στο πλαίσιο συνεννοήσεα™ με 
τους κοινα™ικούς εταίρους σε κοινοτικό 
επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης και της 
άποψης για το χαρακτήρα της νομικής 
πράξης που θα μπορέσει να τις διαμορφάκτει. 
Οι συνεννοήσεις αυτές αποσκοπούν 
κυρίακ; στη διασφάλιση της διεύρυνσης του 
κοινοτικού στόχου για την πρόσβαση στα 
επαγγελματικά προσόντα, όπακ; διατυπατθηκε 
στο πλαίσιο του συμφίόνου εμπιστοσύνης για 
την απασχόληση. 
ς όρασης 
Διαπίστωση : 
Παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί και 
την ανάπτυξη καινοτομικά™ ενέργεια'™ στον 
τομέα της συνεχούς κατάρτισης, οι διάφοροι 
συντελεστές - επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές, 
κοινα)νικοί εταίροι - συναντούν δυσκολίες 
στη διατύπακτη και υλοποίηση μιας 
πραγματικής στρατηγικής στον τομέα αυτό, 
όπακ; απαιτείται για να αντιμετωπισθούν 
κυρίακ; οι δημογραφικές εξελίξεις. 
Κοινοτικός στόχος : 
Να τεθεί στη διάθεση τα™ διαφόρων 
συντελεστών, δημόσια™ αρχά™ και 
κοινατνικών εταίρων, ένα σταθερό πλαίσιο 
αναφοράς της παρούσας κατάστασης και της 
συντελεσθείσας προόδου σε θέματα 
πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση, που θα 
τους επιτρέψει να τοποθετήσουν καλύτερα 
τις προβλέψεις τους και τους στόχους τους. 
Υποθέσεις δράσης : 
Να σταθεροποιηθεί και να βελτιατθεί η 
διαδικασία τα™ εκθέσεα™ για την πρόσβαση 
στη συνεχή κατάρτιση άκττε να πάρει τη 
μορφή ενός κανονικού μηχανισμού εθνικά™ 
εκθέσεα™ και κοινίονικών εταίρων σε 
ομοιογενή βάση και με κοινά κριτήρια. 
Να υποστηριχθεί η βελτίωση αυτού του 
συστήματος υποβολής εκθέσεων μέσα) της 
περιοδικής επανάληψης της έρευνας για τη 
συνεχή κατάρτιση (CVTS) και των 
κοινοτικών προγραμμάτων ερευνά™ για τις 
κοινοτικές πτυχές και τις ανάγκες των νέων 
κλάδων καθίός και την παραγωγή 
συγκρίσιμα™ στατιστικά™ δεδομένο™ για τις 
δραστήριες πολιτικές στον τομέα της 
απασχόλησης που καλύπτουν, ιδιαίτερα, την 
κατάρτιση που παρέχεται στους ανέργους. 
Το παρατηρητήριο τα™ βιομηχανικά'™ 
σχέσεα™ που τίθεται σε λειτουργία υπό την 
αιγίδα του ιδρύματος του Δουβλίνου θα 
μπορέσει να αξιοποιηθεί για να συμπληρχοθούν οι διαθέσιμες πληροφορίες 
για τις συλλογικές συμβάσεις που έχουν 
συναφθεί σε επίπεδο κρατά™ μελά™. 
Περιοδικότητα : η κατάρτιση μιας έκθεσης 
το™ κρατά™ μελά™ κάθε 3 χρόνια και η 
δημοσίευση ευρίσπαϊκής έκθεσης σύνθεσης 
τα™ στοιχεία™, ένα χρόνο αργότερα, φαίνεται 
να έχει την ενδεικνυόμενη περιοδικότητα 
όπακ; προκύπτει και από την εμπειρία με τη 
σύσταση του 1993. 
Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέψει μια 
διαδικασία συγκριτικής αξιολόγησης 
(«benchmarking») που συντελείται στον 
τομέα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση 
βάσει ενός συνόλου κοινά™ δεικτίόν: ποσοστό 
συμμετοχής, επιχειρησιακές πολιτικές, 
καινοτομίες, αιτήματα νέο™ κλάδα™ κ.τ.λ. Τα 
εθνικά και κοινοτικά αποτελέσματα θα 
τεθούν κατ' αυτόν τον τρόπο στη διάθεση 
τα™ συντελεστά™, για τις συζητήσεις τους, 
προκειμένου να τους βοηθήσουν να 
προσδιορίσουν νέους τρόπους προίόθησης 
της πρόσβασης και να αξιοποιήσουν τις 
κοινοτικές αναφορές: μια κλίμακα 
συγκριτικής αξιολόγησης (benchmarking), 
παραδείγματα εθνικά™ καλά™ πρακτικά™, 
πρωτοβουλίες των κοινισνικά™ εταίρα™. 
Αυτή η διαδικασία βαθμολόγησης της 
προόδου θα πρέπει να γίνει σε συνέργια με 
παρόμοια διαβήματα της Επιτροπής και τα™ 
κρατά™ μελά™ στον τομέα της 
ανταγίονιστικότητας και της απασχύλησης. 
Ι σίτος Γτοοσσ.νσ.το/.ισιιος δοασης: 
Διαπιστώσεις : 
Ο τομέας της συνεχούς κατάρτισης 
χαρακτηρίζεται ίχπό πολυάριθμες 
καινοτομίες, οι οποίες έχουν δυνατότητες vu 
υποστηρίξουν την ουσιαστική διεύρυνση της 
πρύσβασης. Η δημιουργία νέα™ εργαλεία™ 
κατάρτισης ή αξιολόγησης τα™ προσόντα™, 
με τη χρήση τα™ νέα™ τεχνολογία™ της 
πληροφορίας, θα ενόυναμάκτει την τάση 
αυτή. 
Επίσης, η εξέλιξη της οργάνακτης της 
εργασίας και οι διάφοροι τρόποι οργάνακτης 
του εργασιακού χρόνου θα συντελέσουν στην 
ανάδειξη νέων πολύ σημαντικών 
δυνατοτήτων ανάπτυξης της πρόσβασης στη 
συνεχή κατάρτιση σε πρωτότυπες μορφές. 
Στο πλαίσιο αυτό, η Πράσινη Βίβλος της 
Επιτροπής σχετικά με τη ϋΣύμπραξη για μία 
νέα οργάνακτη της εργασίαςΟ θίγει και 
ζητήματα σχετικά με την κατάρτιση. Μετά 
την έγκριση του Πράσινου Βιβλίου θα 
ακολουθήσουν συζητήσεις και πρωτοβουλίες 
και θα αποτελέσουν το έναυσμα για την 
44 
καλύτερη κατανόηση της διάστασης 
"κατάρτιση" τα™ ζητήματα™ αυτά'™. 
Ωστόσο, η μετάδοση της καινοτομίας γίνεται 
με ανεπαρκή ρυθμό και σε ανεπαρκή κλίμακα 
στο επίπεδο της ευρα)παϊκής αγοράς. 
Κοινοτικοί στόχοι : 
Η προίόθηση της ανάπτυξης μιας 
ευραπιαϊκής βιομηχανίας εργαλεία™ 
πολυμέσα™ για τη συνεχή κατάρτιση και την 
ατομική αξιολόγηση τα™ προσόντα™. 
Η διασφάλιση της ανάπτυξης της 
καινοτομίας και της μετάδοσης τους για νέες 
μορφές πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση 
που θα συνδέονται με τις αλλαγές στις 
εργασιακές σχέσεις. 
Υποθέσεις δράσης : 
Παρουσίαση εντός του 1997 ενός σχεδίου 
δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση στα 
πλαίσια της ϋΜάθησης στην κοινα™ία της 
πληροφόρησηςϋ. 
Επέκταση της προσέγγισης τα™ 
πειραματικά™ σχεδία™ αυτόνομης 
διαπίστευσης τα™ επαγγελματικά™ 
προσόντα™ σε επαγγελματικούς τομείς που 
καλύπτουν τόσο τις τεχνικές όσο και τις 
εγκάρσιες δεξιότητες. 
Ενθάρρυνση διακρατικά™ πειράματα™ για 
νέες παραμέτρους πρύσβασης, ιδίακ; στην 
αναόιυργάνοκτη του χρόνου και τις νέες 
μορφές απασχόλησης, ανταλλαγή 
προσεγγίσεα™ και πειραματισμός σε 
διακρατικό επίπεδο για νέες διεξόδους 
σχετικά με τους παράγοντες που μπορούν να 
συντελέσουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη της 
πρύσβασης: 
σχέδια που συνδέουν την ανάπτυξη της 
πρύσβασης και την αναδιοργάνακτη/μείακτη 
του χρόνου εργασίας, που θα διεξαχθούν 
κατά προτίμηση με επαγγελματικούς 
κλάδους, 
σχέδια που συνδέουν νέες μορφές 
απασχόλησης και την ανάπτυξη της 
πρόσβασης, ιδίακ; μέσα) ατομικά'™ συμβάσεα™ 
κατάρτισης-εργασίας, που θα 
πραγματοποιούνται κατά προτίμηση με 
επιχειρήσεις που καινοτομούν. Σύμηχηνα με την άποψη της Επιτροπής το 
σύνολο των αναλχΉτεων και των 
προσανατολισμχί)ν που αναπτύσσονται (Ώαυτή 
την έκθεση στηρίζουν την προτεραιότητα που 
πρέπει να δοθεί για την προάϊθηση της 
συνεχιζόμενης κατάρτισης και της πρόσβασης 
στα προσόντα Τόσο από την άποι/*η της 
ανταγωνιστικότητας όσο και από την άπο^τη της 
απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, 
χρειάςεται να γίνουν σημαντικά βήματα για να 
οικοδομήσουμε την κυιντυνία της μάθησης και να 
προχωρήσουμε προς την κοινωνία της γνχίχτης. 
45 
23. 7. 93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L181/37 
II 
(Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση) 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
της 30ής Ιουνίου 1993 
περί προσβάσεως στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση 
(93/404/ΕΟΚ) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 128, 
την πρόταση της Επιτροπής ('), 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2), 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3), 
Εκτιμώντας: 
ότι η πρώτη αρχή που εξαγγέλεται στην απόφαση 
63/2667ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1963 περί 
θεσπίσεως των γενικών αρχών για την εφαρμογή κοινής 
πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης (4), προβλέπει ότι 
κάθε άτομο πρέπει να λαμβάνει την προσήκουσα κατάρ­
τιση ώστε να ληφθεί υπόψη ιδίως η ανάγκη προώθησης της 
βασικής και της προχωρημένης επαγγελματικής κατάρτισης 
ή, εφόσον χρειάζεται, της μετειδίκευσης, ανάλογα με τις 
διάφορες φάσεις της επαγγελματικής ζωής, καθώς και η 
ανάγκη να παρέχεται σε κάθε άτομο, χάρις σε μόνιμες 
δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης, η ευκαιρία για προ­
αγωγή ή για προετοιμασία για νέα δραστηριότητα ανωτέ­
ρου επιπέδου· 
ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης 63/266/ΕΟΚ, 
η εφαρμογή των γενικών αρχών είναι έργο των κρατών 
(') ΕΕ αριθ. C 23 της 27. 1. 1993, σ. 8. 
(2) ΕΕ αριθ. C 150 της 31. 5. 1993. 
(3) ΕΕ αριθ. C 129 της 10. 5. 1993, σ. 57. 
(4) ΕΕ ορώ. C 63 της 20. 4. 1993, ο. 1338/63. μελών και των αρμόδιων οργάνων της Κοινότητας στο 
πλαίσιο της συνθήκης· 
ότι η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού μέσω της 
επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί βασικό στοιχείο για 
την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικο­
νομίας· ότι, όπως διαβεβαίωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
που πραγματοποιήθηκε στο Αννόβερο στις 27 και 28 Ιου­
νίου 1988, η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς πρέπει να 
συνοδεύεται από βελτίωση της πρόσβασης στη συνεχή 
κατάρτιση· 
ότι η τεχνολογικής εξέλιξη, οι επιπτώσεις της στα προσόντα 
των εργαζομένων και η αύξηση της ανεργίας καθιστούν 
την ευκολότερη πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική 
κατάρτιση· 
ότι ο κοινοτικός χάρτης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαι­
ωμάτων των εργαζομένων, ο οποίος εγκρίθηκε κατά το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Στρασβούργου της 9ης Δεκεμ­
βρίου 1989 από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων 
ένδεκα κρατών μελών, ορίζει ιδίως στο σημείο 15 ότι: 
«Κάθε εργαζόμενος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρέ­
πει να έχει πρόσβαση σε επαγγελματική εκπαίδευση 
καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού του βίου. Διακρίσεις 
βάσει ιθαγένειας όσον αφορά τους όρους πρόσβασης 
στην επαγγελματική εκπαίδευση απαγορεύονται. 
Οι αρμόδιες δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις ή οι κοινω­
νικοί εταίροι, καθένας στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων 
του θέτουν σε λειτουργία μηχανισμούς μόνιμης και 
συνεχούς εκπαίδευσης, επιτρέποντας έτσι σε κάθε άτο­
μο να επανεκπαιδεύεται, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων 
εκπαιδευτική άδεια, να επιμορφώνεται και να εμπλουτί­
ζει τις γνώσεις του, ιδίως ενόψει της τεχνολογικής εξέλι­
ξης»· 
UG 
Αριθ. L 181/38 Επίσημη Εφημερίδα το)ν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 7. 93 
ότι η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση αποτέλεσε το αντι­
κείμενο διαρκούς φροντίδας εκ μέρους των κοινωνικών 
εταίρων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (')· 
ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε, στις 
22 Οκτωβρίου 1992, ενημερωτική έκθεση με τίτλο «Επαγ­
γελματική κατάρτιση: η προώθηση των επαγγελματικών 
προσόντων, στρατηγικό μέσο για την οικονομική και κοι­
νωνική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»-
ότι στις 21 Απριλίου 1993 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
ενέκρινε έκθεση περί αναλήψεως πρωτοβουλίας όσον αφο­
ρά την επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Κοινό­
τητα για τη δεκαετία του '90, όπου συζητείται και το θέμα 
της πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση· 
ότι έχουν αναληφθεί δράσεις διεθνούς συνεργασίας σε 
κοινοτικό επίπεδο (2)-
ότι οι δημογραφικές τάσεις πρόκειται να μειώσουν σημα­
ντικά, τον αριθμό των νέων που εισέρχονται στην αγορά 
(') Βλέπε τα ακόλουθα κείμενα: 
— κοινή γνώμη της 6ης Μαρτίου 1987 σχετικά με την κατά­
ρτιση και την παροχή κινήτρων, την πληροφόρηση και τη 
διαβούλευση, 
— κοινή γνώμη της 13ης Φεβρουαρίου 1990 σχετικά με τη 
δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου επαγγελματικής και γεωγ­
ραφικής κινητικότητας και τη βελτίωση της λειτουργίας της 
αγοράς εργασίας στην Ευρώπη, 
— κοινή γνώμη της 19ης Ιουνίου 1990 σχετικά με τη βασική 
εκπαίδευση, την αρχική και την επαγγελματική κατάρτιση 
των ενηλίκων, 
— κοινή γνώμη της 21ης Σεπτεμβρίου 1991 σχετικά με τους 
τρόπους που μπορούν να καταστήσουν δυνατή την πραγ­
ματική και όσο το δυνατόν ευρύτερη πρόσβαση στην 
κατάρτιση, 
— συμφωνία της 31ης Οκτωβρίου 1991 μεταξύ των κοινωνι­
κών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 
— Ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 
μεταξύ Ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας συνδικάτων (ΕΣΣ) 
και Ευρωπαϊκού κέντρου δημοσίων επιχειρήσεων (ΕΚΔΕ) 
σχετικά με την κατάρτιση στις δημόσιες επιχειρήσεις. 
(2) Βλέπε τα ακόλουθα κείμενα: 
— απόφαση 90/267/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1990 
περί θεσπίσεως κοινοτικού προγράμματος δράσης για την 
ανάπτυξη της συνεχούς κατάρτισης εντός της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας FORCE (ΕΕ αριθ. L 156, της 21. 6. 1990, 
σ. 1), 
— απόφαση 89/657/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 
1989 για τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την προώ­
θηση της καινοτομίας στον τομέα της επαγγελματικής 
κατάρτισης η οποία προκύπτει από τις τεχνολογικές μετα­
βολές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Eurotecnet (ΕΕ αριθ. 
L 393 της 30. 12. 1989, σ. 29), όπως τροποποιήθηκαν από 
την απόφαση 92/170/ΕΟΚ (ΕΕ αριθ. L 75 της 21. 3. 1992, 
σ. 51), 
— απόφαση 89/27/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 
1988 για την έγκριση της δεύτερης φάσης του προγράμμα­
τος συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων 
όσον αφορά την κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας 
Cornell II (ΕΕ αριθ. L 13 της 17. 1. 1989, σ. 28), 
— απόφαση 91/387/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 
1991 για την τροποποίηση της απόφασης 87/569/ΕΟΚ σχετι­
κά με πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση 
των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή του 
ενηλίκου και την επαγγελματική ζωή Petra (ΕΕ αριθ. L 214 
της 2. 8. 1991,0.69), 
— κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88 του Συμβουλίου της 19ης 
Δεκεμβρίου 1988 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό 
Ταμείο (ΕΕ αριθ. L 374 της 31. 12. 1988, σ. 21). εργασίας στην Κοινότητα, γεγονός το οποίο, συνδυαζόμενο 
με τις μεταβολές του περιβάλλοντος εργασία;, πρέπει να 
έχει ως συνέπεια τον εκσυγχρονισμό και τη μεγαλύτερη 
προσαρμογή τω,ν ικανοτήτων του ενεργού πληθυσμού-
ότι διαπιστώνεται σε κοινοτικό επίπεδο ότι οι δυσκολίες 
που συναντούν οι γυναίκες κατά την πρόσβαση στην εργα­
σία οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην περιορισμένη πρό­
σβαση στην επαγγελματική κατάρτιση· ότι πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να αποκτήσουν οι γυναί­
κες πραγματική πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική 
κατάρτιση, και ότι θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη η 
αύξηση του αριθμού των εργαζομένων γυναικών (3)-
ότι η συνεργασία στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης πρέπει να βασίζεται σε διατάξεις που ισχύουν 
ήδη στα κράτη μέλη, με πνεύμα σεβασμού προς την ποικι­
λομορφία των εθνικών νομικών συστημάτων και πρακτι­
κών, των αρμοδιοτήτων εσωτερικού δικαίου των ενδιαφε­
ρομένων μερών και της συμβατικής αυτονομίας· ότι, δεδο­
μένου ότι οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε εθνικό 
επίπεδο από τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους 
είναι πολλές και ποικίλες, καθίσταται προφανές, μέσα από 
την προοπτική του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοι­
νωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και λαμβανομένης 
υπόψη της διεθνούς διάστασης της δράσης, ότι πρέπει να 
υποστηρίζονται σε κοινοτικό επίπεδο· ότι, τέλος, είναι πρω­
ταρχικής σημασίας να ευνοηθεί η συνδυασμένη αξιοποίηση 
των μέσων και η συνεργασία του δημόσιου και του ιδιωτι­
κού τομέα· 
ότι ζητήθηκε η γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για 
την επαγγελματική κατάρτιση, η οποία και αναγνώρισε τη 
στρατηγική σημασία του ζητήματος της συνεχούς επαγγελ­
ματικής κατάρτισης στις επιχειρήσεις, τόσο για τα κράτη 
μέλη όσο και για την Κοινότητα, καθώς και την ανάγκη να 
διαδραματίζει η Κοινότητα ενεργό ρόλο στον τομέα αυτό. 
Ι. ΣΥΝΙΣΤΑ στα κράτη μέλη, αφού λάβουν υπόψη τους 
διαθέσιμους πόρους και τις αντίστοιχες ευθύνες των 
αρμοδίων εθνικών αρχών, των επιχειρήσεων και των 
κοινωνικών εταίρων, με πνεύμα σεβασμού προς την 
ποικιλομορφία των εθνικών νομοθεσιών ή/και πρακτι­
κών, να προσανατολίσουν την πολιτική τους στον. 
τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης ώστε κάθε 
εργαζόμενος της Κοινότητας να έχει πρόσβαση στη 
συνεχή επαγγελματική κατάρτιση χωρίς οιασδήποτε 
μορφής διάκριση και καθ'όλη τη διάρκεια του ενερ­
γού του βίου, 
II. ΣΥΝΙΣΤΑ στα κράτη μέλη, προκειμένου να διευ­
κολυνθεί η πρόσβαση αυτή και να είναι όσο το δυνα­
τόν ευρύτερη: 
1. Να βοηθήσουν ώστε να καταστεί συνειδητό, μέοα 
στις επιχειρήσεις, το γεγονός ότι οι ικανότητες 
των εργαζομένων και η ανταγωνιστικότητα των 
επιχειρήσεων είναι αλληλένδετες, ώστε να εν­
θαρρύνουν τις επιχειρήσεις να δίδουν προτεραιό­
τητα στη βελτίωση της ποιότητας και των ικανο­
τήτων του προσωπικού τους και να εφαρμόζουν 
(3) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτοιν: «Η απασχόληση στην 
Ευρώπη» (1992). 
Ht 
23. 7. 93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 181/39 
σχέδια και προγράμματα επιμόρφωσης, που 
ενδείκνυνται για το μέγεθος και για τους στόχους 
τους, ευαισθητοποιώντας και ενημερώνοντας 
ανάλογα τα διευθυντικά στελέχη. 
Αυτά τα σχέδια και προγράμματα μπορούν να 
καταρτίζονται με συνεκτίμηση των διαθέσιμων 
ανθρώπινων και χρηματοδοτικών πόρων, της 
οργάνωσης της εργασίας, των μελλοντικών ανα­
γκών σε επαγγελματικά προσόντα και της ανά­
γκης να προβλέπεται η βιομηχανική και τεχνολο­
γική εξέλιξη, καθώς και της υπερεθνικής διάστα­
σης της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
2. Να προβλέπουν κίνητρα και ειδικά μέτρα τεχνι­
κής υποστήριξης υπέρ των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων. 
Στα μέτρα αυτά μπορούν να συμπεριλαμβάνο­
νται, για παράδειγμα, η παροχή συμβουλών όσον 
αφορά την κατάρτιση και η υποστήριξη για τον 
προσδιορισμό των αναγκών τους σε θέματα 
κατάρτισης. 
3. Να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να προωθήσουν 
τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση που απαιτεί­
ται για την ανάπτυξη τους, συνεκτιμώντας την 
ιδιαίτερη κατάσταση των εργαζομένων στις εν 
λόγω επιχειρήσεις, προκειμένου ιδίως να προωθη­
θούν, τα μέτρα που περιγράφονται στα κατωτέρω 
σημεία. 
4. Να προβλέπουν κατάλληλα, αναγκαία και επαρ­
κή κίνητρα και ειδικά μέτρα τεχνικής υποστήρι­
ξης υπέρ των επιχειρήσεων που βρίσκονται αντι­
μέτωπες με διεργασία βιομηχανικών μετασχημα­
τισμών, ώστε να διευκολύνονται η κατάρτιση και 
ο επαγγελματικός αναπροσανατολισμός των ερ­
γαζομένων σ' αυτές. 
5. Να προάγουν τη συνεχή επαγγελματική κατάρτι­
ση ώστε να αποτελέσει αυτή ουσιώδη παράγοντα 
της περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, λαμ­
βάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες των εργαζο­
μένων και των επιχειρήσεων. 
Να υποστηρίζουν τη δημιουργία συνεργασιών, 
κυρίως σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, με 
σκοπό την ανάλυση των αναγκών της επιχείρησης 
και των εργαζομένων και την παροχή πληροφο­
ριών σχετικά με τις δυνατότητες κατάρτισης, ώστε 
να εξασφαλίζεται η κατά το δυνατόν καλύτερη 
εξισορρόπηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. 
6. Να τονίσουν στους εργοδότες ότι οφείλουν να 
ενημερώνουν τους εργαζομένους στις επιχειρήσεις 
τους, το νωρίτερο δυνατό και, ενδεχομένως, κατά 
την πρόσληψη τους, σχετικά με την πολιτική και 
τις δραστηριότητες που διεξάγει η επιχείρηση 
στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρ­
τισης και της προσωπικής ανάπτυξης, καθώς και 
σχετικά με τους όρους πρόσβασης στη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης 
και της δυνατότητας να τεθούν σε διαθεσιμότητα 
με σκοπό την συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. 7. Να υποστηρίξουν τις πρωτοβουλίες που επιτρέ­
πουν στους εργαζομένους που το επιθυμούν να 
αξιολογήσουν τις ανάγκες τους όσον αφορά τη 
συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. 
Αυτή η αξιολόγηση μπορεί να διεξάγεται εντός ή 
εκτός της επιχειρήσεως ή/και σε συνεργασία με 
εξειδικευμένους οργανισμούς. 
Η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων έχει εμπι­
στευτικό χαρακτήρα. 
8. Να διευκολύνουν την ενημέρωση και τη διαβού­
λευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή, 
αν δεν υπάρχουν εκπρόσωποι, με τους ίδιους 
τους εργαζομένους, σχετικά με την επεξεργασία 
και την εφαρμογή των σχεδίων και προγραμμά­
των κατάρτισης της συγκεκριμένης επιχείρησης. 
9. Να ευαισθητοποιούν τους εργαζόμενους και τις 
επιχειρήσεις σχετικά με τη σημασία της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης χάρις στην οποία 
αποκτώνται τα κατάλληλα προσόντα για την αγο­
ρά εργασίας. 
Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να διασφαλίζεται 
ότι η κατάρτιση δεν περιορίζεται μόνο στην ειδι­
κή προσαρμογή για τη συγκεκριμένη θέση εργασί­
ας αλλά παρέχει τα μέσα πρόβλεψης και διατήρη­
σης υπό έλεγχο της εξέλιξης των συστημάτων 
παραγωγής και οργάνωσης της εργασίας, για να 
ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων 
και να βελτιωθούν οι επαγγελματικές προοπτικές 
των εργαζομένων. 
10. Να διευκολύνουν την ανάπτυξη των πιό κατάλλη­
λων μεθόδων διδασκαλίας και εκμάθησης στη 
συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, οι οποίες διευ­
κολύνουν την πρόσβαση των εργαζομένων στη 
συνεχή επαγγελματική κατάρτιση- π.χ. μέθοδοι 
αυτοεκπαίδευσης στο χώρο εργασίας, εκμάθηση 
εξ αποστάσεως, εκμάθηση με την επικουρία των 
μέσων επικοινωνίας και λοιπά. 
11. Να καθιστούν δυνατό για τους λιγότερο ειδικευ­
μένους εργαζομένους, υπό οιοδήποτε καθεστώς 
εργάζονται, να επωφελούνται από τις δράσεις 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης που τους 
επιτρέπουν να φθάσουν το πρώτο επίπεδο προ­
σόντων και τους παρέχουν τις βάσεις για να 
χειρίζονται τις νέες τεχνολογίες. 
Πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα η πρόσβαση στη 
συνεχή κατάρτιση των εργαζομένων, ατόμων ή 
ομάδων που από τίνος χρόνου δεν μπόρεσαν να 
παρακολουθήσουν μαθήματα επιμόρφωσης ή που 
έχουν μειωμένες δυνατότητες για την εξεύρεση 
εργασίας και περιορισμένες επαγγελματικές προ­
οπτικές. 
12. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και ουσιαστική 
συμμετοχή των γυναικών στη συνεχή επαγγελμα­
τική κατάρτιση. 
Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να ανοιχθούν στις 
γυναίκες νέα επαγγελματικά πεδία και να ευνοη­
θεί η εκ νέου ανάληψη επαγγελματικής δραστη­
ριότητας μετά από διακοπή της. 
Η? 
Αριθ. L181/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 7. 93 
13. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και τη συμμετοχή 
των νέων που διαθέτουν επαγγελματικά προσόν­
τα ή επαγγελματική πείρα, ασχέτως επιπέδου ικα­
νοτήτων τους, στη συνεχή επαγγελματική κατάρ­
τιση ώστε να μπορέσσουν να αξιοποιήσουν πλή­
ρως τις δυνατότητες τους και να αποκτήσουν 
ικανότητες τόσο για το παρόν όσο και για το 
μέλλον. 
14. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και συμμετοχή 
των ανέργων στη συνεχή επαγγελματική κατάρτι­
ση. 
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους από 
μακρού χρόνου ανέργους με ανεπαρκή ή/και μη 
κατάλληλα προσόντα, προκειμένου να βελτιωθεί 
η επαγγελματική ένταξη και επανένταξη τους. γ) να υποστηρίξει την ενδεδειγμένη μεταφορά 
τεχνογνωσίας μεταξύ των κρατών μελών η 
οποία έχει σημασία για την εφαρμογή του 
σημείου II, μέσω διακρατικών εταιρικών σχέ­
σεων και δικτύων, προς όφελος ιδίως των 
περιφερειών, των τομέων, των τύπων επιχει­
ρήσεων και των κατηγοριών εργαζομένων με 
τη λιγότερο ανεπτυγμένη πρόσβαση στην 
συνεχή κατάρτιση. 
ΚΑΛΕΙ επίσης την Επιτροπή να υποστηρίξει τις 
ενέργειες των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό 
επίπεδο, στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, 
προκειμένου να υπάρξει βαθύτερος προβληματι­
σμός σχετικά με την πρόσβαση στη συνεχή κατάρ­
τιση. Ο διάλογος αυτός ενδέχεται να οδηγήσει σε 
συμβατικές σχέσεις, εφόσον το κρίνουν σκόπιμο 
οι κοινωνικοί εταίροι, 
Η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση των ανέρ­
γων που συνεπάγεται τη συμμετοχή των επιχειρή­
σεων, ενδείκνυται όλως ιδιαιτέρως για την προώ­
θηση της επανένταξης στην αγορά εργασίας. IV. 1. ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη να υποβάλουν στην Επι­
τροπή, τρία έτη μετά την η}ΐερομηνία έκδοσης της 
παρούσας σύστασης, έκθεση σχετικά με τα μέτρα 
που έλαβαν κατ' εφαρμογή των σημείων 1 και II, 
15. Να ευνοούν, στα πλαίσια των πολιτικών των σχε­
τικών με την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματι­
κή κατάρτιση» την υπερεθνική διάσταση, και δη 
προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλο-
.φορία των εργαζομένων. 
III. 1. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να ενισχύσει τη συνεργασία 
με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, 
στο πλαίσιο ιδίως της συμβουλευτικής επιτροπής 
επαγγελματικής κατάρτισης, προκειμένου να υπο­
στηριχθεί η εφαρμογή του σημείου II. 
2. ΚΑΛΕΙ προς τούτο την Επιτροπή, σε συνεργασία 
με τα κράτη μέλη και χρησιμοποιώντας τα κοινο­
τικά προγράμματα δράσης και πρωτοβουλίες που 
υπάρχουν στον τομέα της κατάρτισης, συμπερι­
λαμβανομένου, ενδεχομένως, του Ευρωπαϊκού 
Κοινωνικού Ταμείου καθώς και των ειδικευμένων 
οργανισμών στην Κοινότητα, όπως, είναι το 
Ευρωπαϊκό κέντρο για την ανάπτυξη της επαγ­
γελματικής κατάρτισης (Cedefop) 
α) να διαδώσει και να εμπλουτίσει τις συγκριτι­
κές πληροφορίες για τα συστήματα συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης, συμπεριλαμβανο­
μένων των ισχυουσών διατάξεων και μεθόδων 
για την ένταξη των νέων που ζητούν εργασία 
και των από μακρού χρόνου ανέργων 
β) να διευκολύνει τις ανταλλαγές εμπειριών και 
μεθόδων σχετικά με τους σημαντικότερους 
πειραματισμούς συνεχούς κατάρτισης· 2. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή: 
α) να υποβάλει, βάσει των εκθέσεων των κρατών 
μελών και των αποτελεσμάτων του κοινωνι­
κού διαλόγου, έκθεση αξιολόγησης σχετικά με 
την επιτευχθείσα πρόοδο βάσει των συστάσε­
ων των σημείων Ι και II στον τομέα της 
πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρ­
τιση στην Κοινότητα· 
β) να υποβάλει την εν λόγω έκθεση αξιολόγησης, 
εντός ενός έτους από την ημερομηνία που 
αναφέρεται στο σημείο IV 1, στη συμβουλευ­
τική επιτροπή για την επαγγελματική κατάρ­
τιση, 
3. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να υποβάλει την εν λόγω 
έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο 
Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή και να την διαβιβάσει στους κοινωνι­
κούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο. 
Λουξεμβούργο, 30 Ιουνίου 1993. 
Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
S. BERGSTEIN 
Η°ι 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 180 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 15 04 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-191-GR-C 
ISBN 92-78-19453-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
52>