ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εμπειρία που αποκτήθηκε στο πλαίσιο της διεξαγωγής της βασικής έρευνας 1997 που αφορά τις εκτάσεις ορισμένων ειδών οπωροφόρων δένδρων (Οδηγία 76/625/ΕΟΚ του Συμβουλίου)

I. Εισαγωγη

Η διεξαγωγή της βασικής έρευνας 1997 εγγράφεται στο γενικό πλαίσιο που καθορίζει η οδηγία 76/625/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ης Ιουλίου [1], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 1999/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1999 [2], και έχει ως στόχο την ενημέρωση της Επιτροπής σχετικά με το δυναμικό παραγωγής των δενδρώνων ορισμένων ειδών οπωροφόρων δένδρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μηλιές, αχλαδιές, ροδακινιές, βερικοκιές, πορτοκαλιές, λεμονιές και εσπεριδοειδή με μικρούς καρπούς). επιτρέπει επίσης τη διάθεση μεσοπρόθεσμων προβλέψεων που αφορούν την παραγωγή καθώς και την προσφορά στις αγορές.

[1] ΕΕ L 218, της 11.8.1976, σ. 10

[2] ΕΕ L 16, της 21.1.2000, σ. 72

Σύμφωνα με την τελευταία τροποποίηση της οδηγίας 76/625/ΕΟΚ, η συλλογή και διαβίβαση στην Επιτροπή των ετήσιων δεδομένων για τις εκριζώσεις καθώς και για τις νέες φυτεύσεις οπωροφόρων δένδρων, είναι προαιρετικές και δεν αναφέρονται στην παρούσα έκθεση. Το ίδιο ισχύει και για τις ετήσιες εκθέσεις που η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλλει στο Συμβούλιο, επειδή οι εν λόγω πληροφορίες δεν είναι απαραίτητες για τον προσδιορισμό του δυναμικού και της μεσοπρόθεσμης εξέλιξης της κοινοτικής παραγωγής.

II. Χρησιμοποιουμενες Μεθοδοι Ερευνας

Για τη διασφάλιση της στατιστικής αξιοπιστίας και συγκρισιμότητας των δεδομένων που προέρχονται από τις κοινοτικές έρευνες, πρέπει να εφαρμόζονται εναρμονισμένοι μεθοδολογικοί κανόνες για όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

Στην εξεταζόμενη περίπτωση, οι κανόνες αυτοί αφορούν κυρίως τις ημερομηνίες διεξαγωγής των ερευνών και την εφαρμογή του ορισμού των προς εξέταση χαρακτηριστικών. Το δεύτερο σημείο δεν δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα για τα κράτη μέλη και η κατάσταση που περιγράφεται στον πίνακα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 1 μπορεί να χαρακτηριστεί σε γενικές γραμμές ικανοποιητική αλλά ωστόσο θα πρέπει να επισημανθούν δυο σημεία:

II.1) Ημερομηνία διεξαγωγής

Τα περισσότερα κράτη μέλη προέβησαν στη διεξαγωγή της οικείας έρευνας από την άνοιξη και εξής, όπως προσδιορίζεται στο πρώτο άρθρο, σημείο 1, της οδηγίας 76/625/ΕΟΚ (βλέπε παράρτημα 1). Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η καθυστέρηση που σημείωσε η Ισπανία οφείλεται στο γεγονός ότι οι έρευνες για τα εσπεριδοειδή πραγματοποιούνται το φθινόπωρο και το χειμώνα επειδή τότε είναι η περίοδος ωρίμανσής τους.

II.2) Πεδίο εφαρμογής των ερευνών

Από την ανάλυση της κατάστασης που παρουσιάζεται στο παράρτημα 1, διαπιστώνεται έλλειψη εναρμόνισης τόσο ως προς το "ελάχιστο κατώφλι των εκμεταλλεύσεων που πρόκειται να συμμετάσχουν στην έρευνα" όσο και όσον αφορά την "έκταση του εξεταζόμενου δενδρώνα". αυτή η έλλειψη εναρμόνισης υπάρχει τόσο σε κάθετο επίπεδο (ενδο-ερευνητικό), που οφείλεται στα διαφορετικά κριτήρια που εφαρμόζουν οι διάφορες χώρες όσο και σε οριζόντιο επίπεδο (δια-ερευνητικό), που οφείλεται στην αλλαγή των κριτηρίων στην οποία προβαίνουν ορισμένες χώρες από τη μια έρευνα στην άλλη.

Συγκεκριμένα, όσον αφορά το "ελάχιστο κατώφλι των εκμεταλλεύσεων που πρόκειται να συμμετάσχουν στην έρευνα", διαπιστώνονται σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα που κυμαίνονται από τη "μη ύπαρξη κατωφλίου: όλες οι εκμεταλλεύσεις" ως το "ελάχιστο κατώφλι

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

με 30 άρια", ενώ ορισμένες χώρες άλλαξαν το κριτήριο που εφαρμόζουν από τη μια έρευνα στην άλλη (πρόκειται για τη Γαλλία, την Ιρλανδία, τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο).

Με βάση την οδηγία 76/625/ΕΟΚ, άρθρο 2, παράγραφος 1 Γ, όσον αφορά την "έκταση του εξεταζόμενου δενδρώνα", η έκταση που πρέπει να διαβιβάζεται στην Επιτροπή (Eurostat) πρέπει να είναι "καθαρή". Ωστόσο, πρέπει να επισημανθούν τέσσερις περιπτώσεις χωρών: εκείνες που συνεκτιμούν πάντα την "καθαρή έκταση" (Βέλγιο, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο και Πορτογαλία). εκείνες που χρησιμοποιούν τακτικά την "ακαθάριστη έκταση" (Ελλάδα, Ισπανία, Φινλανδία και Σουηδία). εκείνες που άλλαξαν το κριτήριο αναφοράς από τη μια έρευνα στην άλλη και πέρασαν από την "καθαρή έκταση" στην "ακαθάριστη έκταση" (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία και Δανία) και τέλος την Αυστρία η οποία το 1997 πραγματοποίησε έρευνα ξεχωριστά για την ακαθάριστη και καθαρή έκταση. Για το λόγο αυτό, το 1998, κατά τη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για τις στατιστικές φυτικών προϊόντων, και αφού διαπιστώθηκαν οι διαφορές που υπάρχουν στα κράτη μέλη, η Επιτροπή πρότεινε να καθοριστεί σε 15 άρια το ελάχιστο κατώφλι που προβλέπεται στην οδηγία 76/625/ΕΟΚ, για τις εκμεταλλεύσεις που πρόκειται να συμμετάσχουν στην έρευνα και η έκταση που θα διαβιβάζεται να μπορεί να είναι "καθαρή" ή "ακαθάριστη", και να συνοδεύεται από ένα διορθωτικό συντελεστή (αποκλειστικά για την "ακαθάριστη" έκταση).

III. Αποτελεσματα

III.1) Κοινοποίηση αποτελεσμάτων

Η οδηγία 76/625/ΕΟΚ καθορίζει ως ημερομηνία λήξης της προθεσμίας διαβίβασης στην Επιτροπή των αποτελεσμάτων των βασικών ερευνών την 1η Απριλίου του έτους που ακολουθεί τις εν λόγω έρευνες. Από την τήρηση της προθεσμίας υποβολής αυτών των δεδομένων εξαρτάται η χρησιμότητά τους. Δυστυχώς, η προθεσμία αυτή δεν τηρήθηκε από όλα τα κράτη μέλη (βλέπε πίνακα στο παράρτημα 2), με αποτέλεσμα να αμφισβητείται η χρησιμότητα των ερευνών που ως βασικό σκοπό έχουν να θέτουν στην διάθεση των χρηστών επίκαιρες πληροφορίες.

III.2) Επεξεργασία των αποτελεσμάτων

Η Επιτροπή αφού έλαβε τα δεδομένα των πινάκων από τα κράτη μέλη προέβη στην εξακρίβωσή τους, διαδικασία που συνεπάγεται μια σειρά ελέγχων των δεδομένων κάθε πίνακα και των δεδομένων μεταξύ των διαφόρων πινάκων. Κατά τον τρόπο αυτό πραγματοποιήθηκαν ορισμένες διορθώσεις στα αρχικά δεδομένα προκειμένου να μην παρουσιάζουν ανακρίβειες και να γίνουν δεκτά από την Επιτροπή (στον πίνακα του παραρτήματος 2 παρουσιάζεται περίληψη αυτής της διαδικασίας).

IV. Συντομη Παρουσιαση Των Αποτελεσματων

Στη δημοσίευση με τίτλο «Le verger europιen en 1997» παρουσιάζεται συγκεφαλαιωτική ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας 1997. Στην εν λόγω έκθεση παρουσιάζονται τα σημαντικότερα αποτελέσματα και εκτίθεται η πρόοδος που σημειώθηκε από το 1992 έως το 1997.

IV.1) Κατάσταση του ευρωπαϊκού δενδρώνα το 1997

Το 1997, η συνολική έκταση του ευρωπαϊκού δενδρώνα κατανεμόταν κατά τον ακόλουθο τρόπο:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Εξεταζόμενος δενδρώνας:

- Δενδρώνας επτά ειδών στην Ιταλία, Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία και Πορτογαλία

- Δενδρώνας με μηλιές στις 15 χώρες της ΕΕ

- Δενδρώνας με αχλαδιές στην ΕΕ πλην της Ιρλανδίας και της Φινλανδίας

- Δενδρώνας με μηλιές, αχλαδιές, ροδακινιές και βερικοκιές στην Αυστρία

Διαπιστώνεται ότι η συμβολή των τριών νέων κρατών μελών (Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) είναι μάλλον χαμηλή σε σχέση με την κατάσταση που υπήρχε πριν από την προσχώρησή τους στην ΕΕ. Πράγματι, η έκταση που αφορά τις τρεις αυτές χώρες είναι κατώτερη από το 1% του συνόλου EU-15.

Οι σημαντικές συγκρίσεις, που παρουσιάζονται στο παράρτημα 3, επικεντρώνονται στο συγκεντρωτικό μέγεθος EUR 12.

Η ανάγνωση του πίνακα Γ, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 3 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ευρωπαϊκός δενδρώνας μειώθηκε κατά 55.000ha στο διάστημα 1992 και 1997. Η μείωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις μηλιές, τις ροδακινιές και τις πορτοκαλιές. Αντίθετα, σημειώνεται αύξηση στις λεμονιές και στα εσπεριδοειδή με μικρούς καρπούς. Από την ανάλυση ανά χώρα προκύπτει ότι, με εξαίρεση το Βέλγιο, την Ισπανία και το Λουξεμβούργο, η μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων οπωροφόρων δένδρων αποτελεί κοινό φαινόμενο για όλες τις άλλες κοινοτικές χώρες.

IV.2) Εξέλιξη των ποικιλιών

Από την ανάλυση του σχετικού βάρους κάθε ποικιλίας, στο πλαίσιο κάθε είδους, προκύπτει μια σημαντική εξέλιξη που συνδέεται με την εξέλιξη των προτιμήσεων των καταναλωτών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το φαινόμενο είναι αξιοσημείωτο για τα μήλα, τα αχλάδια και τα λεμόνια (παράρτημα 4).

Στη δημοσίευση «Le verger europιen en 1997» παρουσιάζονται ακριβέστερα στοιχεία.

IV.3) Περιφερειακή εξειδίκευση

Πραγματοποιούνται έρευνες για τις μεταβλητές σε περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, η κατάτμηση του εδάφους των κρατών μελών σε "περιφερειακές μονάδες" καταδεικνύει μεγάλες διακυμάνσεις ως προς τις διαστάσεις των διαφόρων υποδιαιρέσεων: για παράδειγμα, η περιφέρεια της «la Rioja» (συνολική έκταση: 5 034 km2) βρίσκεται δίπλα στη νοτιοανατολική Γαλλία (συνολική έκταση: 111 326 km2). Για το λόγο αυτό η περιφερειακή εξειδίκευση εξετάζεται με βάση τον ακόλουθο δείκτη:

Συνολική καλλιεργούμενη έκταση οπωροφόρων δένδρων

Σύνολο καλλιεργούμενης γεωργικής έκτασης (ΚΓΕ)

Ο δείκτης αυτός υπολογίστηκε για κάθε περιφέρεια, κάθε είδος και για το σύνολο των ευρωπαϊκών περιφερειών. Φυσικά, στον υπολογισμό του συνόλου της ΕΕ, συνεκτιμήθηκαν μόνο οι περιφέρειες στις οποίες οι καλλιέργειες αυτές είναι σημαντικές: για παράδειγμα, όσον αφορά τη Γαλλία και τα εσπεριδοειδή, λήφθηκε υπόψη μόνο η Κορσική.

Κάθε περιφερειακός δείκτης διαιρέθηκε με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο με βάση το συγκεκριμένο είδος. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν με βάση τον τύπο ΕΕ = 100 παρουσιάζονται στους πίνακες 1 έως 7 του παραρτήματος 5.

V. Συμπερασμα

Η κοινοτική έρευνα επέτρεψε τον εντοπισμό διαφόρων σημαντικών φαινόμενων για την παρακολούθηση της αγοράς και όσον αφορά την οικονομική σημασία της παραγωγής φρούτων στις διάφορες περιφέρειες. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένα προβλήματα κυρίως σε επίπεδο μεθοδολογίας της έρευνας. Πράγματι, είναι μάλλον ανεδαφική η χρησιμοποίηση ίδιων στατιστικών τεχνικών σε μια χώρα όπως η Ισπανία (469.832 ha στα οποία καλλιεργούνται 7 διαφορετικά είδη) και σε μια χώρα όπως η Φινλανδία (533 ha με ένα και μόνο είδος). Προς το παρόν εξετάζονται και συζητούνται εναλλακτικές λύσεις στο πλαίσιο μιας ομάδας εργασίας, με σκοπό τη βελτίωση των αποτελεσμάτων της επόμενης έρευνας που θα πραγματοποιηθεί το 2002.

Τα κράτη μέλη καλούνται να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια ούτως ώστε να συντομευτούν οι προθεσμίες που αναφέρονται στο παράρτημα 2.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 Βασική έρευνα οπωροφόρων δένδρων 1997

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

Πίνακας A: Κατανομή των διαφόρων ειδών οπωροφόρων δένδρων ανά χώρα και για την EU-12, 1997

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Είδη που δεν καλύπτονται από την οδηγία 76/625/EΟΚ του Συμβουλίου

Πίνακας B: Κατανομή των διαφόρων ειδών οπωροφόρων δένδρων ανά χώρα και για την EU-12, 1992

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Είδη που δεν καλύπτονται από την οδηγία 76/625/EΟΚ του Συμβουλίου

Πίνακας Γ: EU-12, 1997 - EU-12, 1992

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Eίδη που δεν καλύπτονται από την οδηγία 76/625/EΟΚ του Συμβουλίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 Κατανομή της έκτασης οπωροφόρων δένδρων ανά ποικιλία, ΕΕ

Μηλιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Αχλαδιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ροδακινιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Πρώην Groupe Merril Franciscan

** Ποικιλία που περιλαμβάνεται στην ομάδα Cresthaven

Βερυκοκιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πορτοκαλιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Λεμονιές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Εσπεριδοειδή με μικρούς καρπούς

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>