Στο παρόν κεφάλαιο επισημαίνονται οι τομείς οι οποίοι, όπως προσδιορίστηκε στις προπαρασκευαστικές εργασίες της Επιτροπής με τα ενδιαφερόμενα μέρη (μελέτη, διαβούλευση και εργαστήρια), έχουν μεγάλες δυνατότητες για περαιτέρω άρση των εμποδίων. Περιγράφεται ο ρόλος της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη θετικών μέτρων τόσο στο πλαίσιο των δικών της ενεργειών όσο και στο πλαίσιο υποστήριξης άλλων βασικών παραγόντων.

Σε κάθε τμήμα περιγράφονται συνοπτικά τα ζητήματα που εντοπίστηκαν και χρησιμοποιούνται παραδείγματα και/ή ορθές πρακτικές για την καλύτερη επεξήγησή τους (αναλυτικότερη περιγραφή των ζητημάτων υπάρχει στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής). Προσφέρεται, επίσης, σύντομη επισκόπηση των εν εξελίξει μέτρων από την Επιτροπή ή τα εθνικά θεσμικά όργανα και, τέλος, όπου είναι δυνατόν, προτείνονται νέες δράσεις από την Επιτροπή ή συνιστώνται δράσεις για τα κράτη μέλη και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

3.1.Εμβάθυνση της συνεργασίας και των ανταλλαγών

Οι νέες πρωτοβουλίες εκ μέρους της Επιτροπής δεν θα έχουν τα αναμενόμενα θετικά αποτελέσματα στις παραμεθόριες περιφέρειες εάν δεν υπάρξει εμβάθυνση των αποτελεσματικών μηχανισμών για τη διασυνοριακή συνεργασία. Οι μηχανισμοί αυτοί, είτε θεσμοθετημένοι είτε όχι, πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη χάραξη της πολιτικής της ΕΕ με την πολυεπίπεδη διάσταση της διακυβέρνησης. Πολλοί από αυτούς τους μηχανισμούς συνεργασίας υπάρχουν ήδη.

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες να αναπτύξουν περαιτέρω τον τακτικό διάλογο σχετικά με ζητήματα που αφορούν τις διασυνοριακές σχέσεις. Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες θα πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή σε βασικές έννοιες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, όπως είναι η αμοιβαία αναγνώριση ή η εναρμόνιση των κανόνων και των διαδικασιών. Καλούνται να αξιοποιήσουν πλήρως τις υπάρχουσες ευκαιρίες για τη σύναψη συμφωνιών ή συμβάσεων. Για παράδειγμα, οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα μπορούσαν να προσφέρουν το κατάλληλο πλαίσιο για τη διασυνοριακή θεσμική συνεργασία. Επιπλέον, όταν η συνεργασία αποτελεί ρητή απαίτηση της ενωσιακής νομοθεσίας, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, σε πολλές περιβαλλοντικές νομοθετικές πράξεις, οι στρατηγικές αυτές θα πρέπει να αξιοποιούνται πλήρως.

Δράση: Για την υποστήριξη της διαδικασίας αυτής και για να διασφαλιστεί η ανταλλαγή ορθών πρακτικών, η Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα επιγραμμικό επαγγελματικό δίκτυο σε επίπεδο ΕΕ στο οποίο θα παρουσιάζονται και θα συζητούνται μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών νομικά και διοικητικά διασυνοριακά ζητήματα και οι λύσεις τους. Το δίκτυο αυτό θα χρησιμοποιήσει την ήδη υπάρχουσα επιγραμμική πλατφόρμα Futurium - την οποία έχει δημιουργήσει η Επιτροπή - και τον συντονισμό του θα έχει η Επιτροπή μέσω του σημείου επαφής για τα σύνορα.

Δράση: Επιπλέον, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ανοικτή πρόσκληση για πιλοτικά έργα πριν από το τέλος του 2017. Θα απευθύνεται στις δημόσιες αρχές που επιθυμούν να επιλύσουν ένα ή περισσότερα νομικά ή διοικητικά προβλήματα τα οποία αφορούν τις διασυνοριακές σχέσεις. Τα έργα θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να έχουν ως επίκεντρο τη βελτίωση της συμβατότητας των διοικητικών συστημάτων, τη διευκόλυνση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού μέσω της βελτίωσης των δυνατοτήτων για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων ή την εξασφάλιση της εναρμόνισης των νομικών προτύπων. Τα έργα αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για τη διερεύνηση καινοτόμων τρόπων με τους οποίους θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν τα διασυνοριακά ζητήματα. Τα αποτελέσματά τους θα συνοψίζονται σε μια επιτομή η οποία θα διανέμεται ευρέως και θα χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και των ικανοτήτων μεταξύ των βασικών παραγόντων. Η πρόσκληση θα είναι ανοιχτή σε όλους τους δημόσιους φορείς που επιθυμούν να ασχοληθούν με την εξεύρεση λύσεων για τα διασυνοριακά ζητήματα εντός του πεδίου των αρμοδιοτήτων τους. Θα επιλεγούν έως 20 πιλοτικά έργα με βάση την υψηλή τους αξία επίδειξης και το επίπεδο αναπαραγωγιμότητας.

3.2.Βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας

Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των διασυνοριακών δυσκολιών που έχουν εντοπιστεί έχει ως κύρια αιτία τη συνύπαρξη διαφορετικών ρυθμίσεων στα εθνικά νομικά και διοικητικά συστήματα. Ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, τα κράτη μέλη διαθέτουν έναν βαθμό ευελιξίας και διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά τον τρόπο μεταφοράς της νομοθεσίας αυτής στα εθνικά τους συστήματα. Πολλές φορές, κάποια επίπεδα προτύπων που ορίζονται στο δίκαιο της ΕΕ ενσωματώνονται με διαφορετικό βαθμό αυστηρότητας από κάθε κράτος μέλος. Ως εκ τούτου, όταν δύο διαφορετικά συστήματα συναντώνται κατά μήκος των εσωτερικών συνόρων, το γεγονός αυτό μπορεί να δημιουργήσει περιπλοκές - ορισμένες φορές δε ακόμη και έλλειψη ασφάλειας δικαίου και πρόσθετο κόστος.

Η Επιτροπή στη δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, που εγκρίθηκε το 2015, πρότεινε μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι εδαφικές πτυχές λαμβάνονται υπόψη στις επιλογές πολιτικής. Αυτό συμβαίνει κυρίως μέσω της εφαρμογής αξιόπιστων εκτιμήσεων των επιπτώσεων της νομοθεσίας που περιλαμβάνουν εδαφικά στοιχεία.

Ορθή πρακτική: Ένας ανεξάρτητος φορέας [το Institute for Transnational and Euregional Cross-Border Cooperation and Mobility of Maastricht University (Ινστιτούτο για την υπερεθνική και ευρωπεριφερειακή διασυνοριακή συνεργασία και κινητικότητα του Πανεπιστημίου του Μάαστριχτ)] διενεργεί διασυνοριακές εκτιμήσεις επιπτώσεων των μελλοντικών εθνικών και ενωσιακών νομοθετικών πράξεων βάσει προγράμματος εργασίας που έχει αναπτυχθεί από κοινού με εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς κατά μήκος των συνόρων των Κάτω Χωρών με τη Γερμανία και το Βέλγιο.