ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC90) 372 τελικό - ΣΥΝ 293 
Βρυξέλλες, 6 Δεκεμβρίου 1V9U 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης 
των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

- 2 -
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ οελ'ιβα οημείο 
Ι. Συνοπτική εισαγωγή 3 1 
II. Η εντολή της Λευκής Βίβλου οχετικά με την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς 3 12 
III. Πεδίο εφαρμογής 7 
(!) Ορισμός των υπηρεσιών 7 15 
(ί!) Υπηρεσίες προτεραιότητας και λοιπές υπηρεσίες 9 19 
(Hi) Η κεντρική ταξινόμηση προϊόντων (CPC) 10 21 
(ίν) Αναθέτουσες αρχές 10 22 
(ν) Ορισμός των συμβάσεων 11 23 
(νϊ) Παρεκκλίσεις 13 28 
(vii) Όρια 15 37 
IV. Διαδικαστικές υποχρεώσεις 16 42 
(ί) Επιλογή της διαδικασίας ανάθεσης 17 44 
(ίί) Διαγωνισμοί μελετών 17 45 
(iii) Εναλλακτικές προσφορές 18 47 
(ίν) Δραστηριότητες των οποίων η άσκηση επιφυλάσσεται σε 
συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους·νομικά πρόσωπα 19 49 
(ν) Εγγραφή σε μητρώα και εξασφάλιση της ποιότητας 19 51 
(vi) Κριτήρια καταλληλότητας και ανάθεσης 20 54 
(vii) Ανάθεση των συμβάσεων των λοιπών υπηρεσιών, εμφαινομένων 
στο παράρτημα IB 22 60 
V. Τεχνικά πρότυπα 23 65 
VI. Συμβάσεις παραχώρησης 24 66 
VII. Εκτέλεση με αυτεπιστασία και δραστηριότητες με περιορισμούς 26 
(ί) Εκτέλεση με αυτεπιστασία 26 76 
(ii) Δραστηριότητες με περιορισμούς 26 79 
(iii) Στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και κρατικές ενισχύσεις 28 83 
VIII. Τήρηση μητρώων, υποβολή εκθέσεων και αναθεώρηση της 
οδηγ ί ας 30 89 
IX. Συμβάσεις διανοητικών/μελετητικών υπηρεσιών 31 94 
Χ. Σχέσεις με τις τρίτες χώρες 32 97 
XI. Τροποποίηση της οδηγίας περί διαδικασιών προσφυγής 35 108 
XII. Ενσωμάτωση στις εθνικές νομοθεσίες 35 109 
XIII. Πίνακας συσχετισμού με τα άρθρα και τις παρόμοιες 
διατάξεις άλλων οδηγιών 36 
XIV. Ευρετήριο των επεξηγήσεων για τα επιμέρους άρθρα 40 
ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΠροΤμοιο 41 
Άρθρα 45 
Παραρτήματα 71 

- 3 -
I. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
1. Σύμφωνα και με το πρόγραμμα για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς 
μέχρι το τέλος του 1992, η παρούσα πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στην 
θέσπιση ενός κοινοτικού πλαισίου για τις συμβάσεις υπηρεσιών που 
ανατίθενται από δημόσιους φορείς, κεντρικούς, περιφερειακούς και 
τοπικούς. Πρόκειται δε να υποβληθεί και μια χωριστή πρόταση σχετικά 
με τις συμβάσεις υπηρεσιών που ανατίθενται από τους φορείς που 
ασκούν δραστηριότητες στους τομείς των υδάτων, της ενέργειας, των 
μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. 
2. Οι συμβάσεις υπηρεσιών που ανατίθενται από δημόσιους φορείς έχουν 
σημαντικό ύφος, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 20% του συνολικού 
ύψους των δημοσίων συμβάσεων^1^. Οι ανατιθέμενες υπηρεσίες 
αναφέρονται σε ένα ευρύτατο φάσμα δραστηριοτήτων, οι οποίες 
εμφανίζουν ποικιλία ανάλογη με εκείνη των προϊόντων που αγοράζονται 
από τον δημόσιο τομέα. Από τις υπηρεσίες καθαρισμού και συντήρησης 
μέχρι τις διάφορες μορφές παροχής συμβουλών και άλλων 
επαγγελματικών υπηρεσιών και την ηλεκτρονική επεξεργασία δεδομένων, 
οι δημόσιοι φορείς είναι σημαντικοί πελάτες των επιχειρήσεων 
παροχής υπηρεσιών, οι οποίες έχουν διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα 
δυναμικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη των κρατών μελών κατά το 
πρόσφατο παρελθόν. 
3. Τα οφέλη που αναμένονται από την ελευθέρωση των συμβάσεων πρόκειται 
να είναι τόσο οικονομικά όσο και ποιοτικά. Έτσι, αν και η 
εξοικονόμηση πόρων μπορεί να είναι μεγαλύτερη σε τομείς όπου οι 
τιμές είναι δυνατόν να καθορίζονται ελεύθερα, και οι οποίοι 
προσφέρονται για οικονομίες κλίμακας, δυναμική επίδραση είναι 
πιθανό να ασκηθεί και σε άλλους τομείς, οδηγώντας στη γονιμοποίηση 
των ιδεών, στη μεγαλύτερη κινητικότητα των επιχειρήσεων παροχής 
υπηρεσιών και στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. 
Τούτο, με τη σειρά του, θα οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση της θέσης 
της Κοινότητας στην παγκόσμια αγορά των υπηρεσιών. 
4. Η προτεινόμενη οδηγία αποσκοπεί στην κάλυψη όλων των συμβάσεων 
υπηρεσιών, αρκεί να είναι αρκετά σημαντικού ύψους, ώστε να 
καθίσταται συμφέρουσα για τους ενδιαφερόμενους η διάβαση των 
ενδοκοινοτικών συνόρων. Έτσι, πρόκειται να συμπληρωθεί το 
κοινοτικό νομικό πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις, θα καλύπτονται 
δε όλες οι συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών, ή θα 
εμπίπτουν σε σαφώς προσδιορισμένες εξαιρέσεις. Δεν πρόκειται να 
αφαιθεί χώρος με ασάφειες, στον οποίο να είναι δυνατόν να 
υποστηριχθεί ότι υπάρχουν συμβάσεις που δεν καλύπτονται από το 
κοινοτικό πλαίσιο. Παράλληλα, 
(1) "The Economics of 1992, European Economy" (Τα οικονομικά του 1992, 
Η Ευρωπαϊκή Οικονομία) τεύχος αριθ. 35, Μάρτιος 1988, σ. 58. 
- 4 -
και με δεδομένη την ποικιλία των συμβάσεων υπηρεσιών, οι 
διαδικαστικοί και άλλοι κανόνες της οδηγίας θα ισχύσουν μόνο για τις 
υπηρεσίες εκείνες που χαρακτηρίζονται από την οδηγία ως πρωταρχικού 
ενδιαφέροντος από την άποψη της ανάπτυξης διακρατικών οικονομικών 
δραστηριοτήτων. Οι λοιπές υπηρεσίες θα υπόκεινται μόνο στις βασικές 
απαιτήσεις διαφάνειας, οι οποίες σκοπό έχουν, πρώτον, να εξασφαλίσουν 
στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών τις πληροφορίες που είναι 
κατ'ελάχιστον αναγκαίες για τη διερεύνηση της αγοράς και, δεύτερον, 
να δημιουργήσουν μια πληροφοριακή βάση, η οποία θα επιτρέψει τη 
διαμόρφωση τεκμηριωμένων απόψεων σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής 
των διαδικαστικών και άλλων κανόνων της παρούσας οδηγίας και σε 
άλλους τομείς υπηρεσιών στο μέλλον. 
Οι υπηρεσίες που έχουν χαρακτηρισθεί ως πρωταρχικού ενδιαφέροντος 
συμπεριλαμβάνουν τις διαφόρων ειδών διανοητικές υπηρεσίες, όπως είναι 
οι επαγγελματικές υπηρεσίες στους τομείς των έργων πολιτικού 
μηχανικού και αρχιτέκτονα, οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, οι οποίες 
είναι εν γένει ανοικτές στον ανταγωνισμό, οι ασφαλιστικές και 
ορισμένες τραπεζικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες Ε&Α, ορισμένες υπηρεσίες 
μεταφορών, οι υπηρεσίες εκδόσεων και εκτυπώσεων καθώς και οι 
υπηρεσίες καθαρισμού, συντήρησης και επισκευών, μαζί με τις παρόμοιες 
υπηρεσίες. 
Οι δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών, με τις οποίες ένας 
δημόσιος φορέας αναθέτει σε μια επιχείρηση την παροχή μιας υπηρεσίας 
προς το κοινό, υπόκεινται επίσης στις απαιτήσεις δημοσιοποίησης που 
θέτει η παρούσα οδηγία, λόγω της αναμφισβήτητης και συνεχώς 
αυξανόμενης σπουδαιότητας τους σε πολλά κράτη μέλη. Από την πρόσφατη 
εμπειρία προκύπτει ότι οι παραχωρήσεις υπηρεσιών αυτού του είδους 
παρέχουν σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη διακρατικών 
οικονομικών δραστηριοτήτων. 
Όσον αφορά τους διαδικαστικούς και άλλους κανόνες, 
συμπεριλαμβανομένων και των διατάξεων στον τομέα των τεχνικών 
προδιαγραφών, η προτεινόμενη οδηγία βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στις 
οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις έργων και προμηθειών, όπως αυτές 
τροποποιήθηκαν πρόσφατα στα πλαίσια του προγράμματος για το 1992. Πιο 
συγκεκριμένα, η ευελιξία που χαρακτηρίζει την οδηγία για τις 
συμβάσεις δημοσίων έργων, όπως αυτή τροποποιήθηκε, έχει ενσωματωθεί 
στην προτεινόμενη εδώ οδηγία. Παράλληλα, τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά 
ορισμένων συμβάσεων υπηρεσιών ελήφθησαν υπόψη μέσω της ενσωμάτωσης 
διατάξεων οι οποίες αποσκοπούν στην κάλυψη των ιδιαιτέρων απαιτήσεων 
τους. Για πράδειγμα, ο ιδιάζων χαρακτήρας και οι ανάγκες των 
διανοητικών και μελετητικών υπηρεσιών αντανακλώνται στις διατάξεις 
για την επιλογή της διαδικασίας ανάθεσης, στις διατάξεις για τους 
διαγωνισμούς μελετών καθώς και στις διατάξεις για τα κριτήρια 
επιλογής και ανάθεσης. 
- 5 -
8. Η επιφύλαξη της παροχής ορισμένων υπηρεσιών σε συγκεκριμένους 
δημόσιους φορείς και η άσκηση ορισμένων δραστηριοτήτων από τους 
ίδιους τους ενδιαφερόμενους δημόσιους φορείς καλύπτονται επίσης από 
την προτεινόμενη οδηγία. Οι σχετικές διατάξεις σκοπό έχουν να 
εξασφαλίσουν το ότι οι επιλογές αυτές γίνονται κατά τρόπο διαφανή και 
σύμφωνο με τη Συνθήκη ΕΟΚ, χωρίς ωστόσο να επιχειρείται περαιτέρω 
προσδιορισμός ή περιορισμός των όρων υπό τους οποίους 
πραγματοποιούνται οι επιλογές αυτές. 
9. Για την εξασφάλιση της ανάληψης ουσιαστικής δράσης, όπου τούτο 
απαιτείται, με σκοπό την προστασία των κοινοτικών εμπορικών 
συμφερόντων σε σχέση με τις τρίτες χώρες, προβλέπεται η λήψη μέτρων 
που να εξασφαλίζουν στις κοινοτικές επιχειρήσεις πρόσβαση στις αγορές 
των τρίτων χωρών, με όρους παρόμοιους με εκείνους που θεσπίσθηκαν με 
την δεύτερη τραπεζική οδηγία. Οι σχετικές διατάξεις θα βελτιώσουν τη 
διαπραγματευτική θέση της Κοινότητας στα πλαίσια της συμφωνίας GATT 
και αλλού όπου αυτή τη στιγμή εξετάζεται η ελευθέρωση του τομέα των 
δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών. 
10. Η οδηγία 89/665/ΕΟΚ, η οποία εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 1989 και 
αναφέρεται στις διαδικασίες προσφυγής κατά αποφάσεων ανάθεσης, ισχύει 
για τις συμβάσεις υπηρεσιών που καλύπτονται από την προτεινόμενη 
οδηγία. 
11. Λόγω της ταχείας ανάπτυξης του τομέα των δημοσίων συμβάσεων 
υπηρεσιών, θα πρέπει να αναμένεται στο προσεχές μέλλον η δημιουργία 
αναγκών αναθεώρησης της προτεινόμενης οδηγίας. Έτσι, προβλέπεται η 
σύνταξη μιας έκθεσης σχετικά με την επίδραση της προτεινόμενης 
οδηγίας μετά τα τρία πρώτα έτη εφαρμογή της, έτσι ώστε, εάν τούτο 
χρειασθεί, να τροποποιηθεί το σχετικό κοινοτικό πλαίσιο, για 
παράδειγμα όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και τις 
διατάξεις της για τα τεχνικά πρότυπα. 
Ι Ι. Η εντολΛ Tnc ΛευκΛο ΒίΒλου σχετικά υε την ολοκλήοωση Tnc εσωτεοικηο 
Oï£0j&£ 
12. Η Λευκή Βίβλος για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, και στο 
κεφάλαιο που αναφέρεται στις δημόσιες συμβάσεις, απαιτεί την ανάληψη 
δράσης σε διάφορους τομείς, ένας από τους οποίους, και μεταξύ των 
τελευταίων προς ρύθμιση, είναι εκείνος των δημοσίων συμβάσεων 
υπηρεσιών, που καλύπτεται από την προτεινόμενη οδηγία. Στα πλαίσια 
- 6 -
αυτού του στόχου, η Επιτροπή προτείνει την επέκταση της κοινοτικής 
νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων και στις δημόσιες συμβάσεις 
υπηρεσιών οι οποίες ανατίθενται αφενός από τις αναθέτουσες αρχές κατά 
την έννοια των οδηγιών για τις συμβάσεις προμηθειών και έργων και 
αφετέρου από τους οργανισμούς κοινής ωφέλειας. Η παρούσα πρόταση 
αναφέρεται στην πρώτη περίπτωση, ενώ μέχρι τα τέλη του τρέχοντος 
έτους πρόκειται να υποβληθεί προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο πρόταση η οποία θα αφορά τους οργανισμούς κοινής 
ωφέλειας. 
Ως υπόθεση εργασίας λαμβάνεται το ότι οι καλυπτόμενες συμβάσεις 
υπηρεσιών θα εντάσσονται σε δύο κατηγορίες, όπως και στην 
προτεινόμενη οδηγία: οι χαρακτηριζόμενες ως πρωταρχικής σημασίας 
υπηρεσίες θα υπόκεινται σε ένα πλήρες νομοθετικό καθεστώς, ενώ οι 
υπόλοιπες θα ανταποκρίνονται μόνο σε βασικές απαιτήσεις διαφάνειας. Η 
κατάταξη των συμβάσεων υπηρεσιών στην πρώτη ή στην δεύτερη κατηγορία 
θα πρέπει να γίενται όπως και στην προτεινόμενη οδηγία, εκτός εάν 
υπάρχουν αποχρώντες λόγοι για διαφορετική κατάταξη. Το προς θέσπιση 
καθεστώς αναμένεται να επιτρέψει στους οργανισμούς κοινής ωφέλειας 
την εφαρμογή εναρμονισμένων διαδικασιών κατά την ανάθεση συμβάσεων 
προμηθειών, έργων και υπηρεσιών τους. Στα πλαίσια αυτά, θα πρέπει να 
υπομνησθεί ότι οι διαδικασίες που ισχύουν για τις συμβάσεις 
προμηθειών και έργων δεν είναι ίδιες με εκείνες που ισχύουν για τον 
δημόσιο τομέα, δεδομένου ότι υπάρχει, συγκεκριμένα, μεγαλύτερη 
ευελιξία ως προς την επιλογή διαδικασίας και μέσων για την διενέργεια 
των διαγωνισμών. Ωστόσο, θα χρειασθούν ειδικές διατάξεις, σύμφωνα με 
την προτεινόμενη οδηγία, σχετικά με θέματα όπως οι διαγωνισμοί 
μελετών, οι εναλλακτικές προσφορές, η νομική μορφή της επιχείρησης 
των υποψηφίων, η επιλογή αναδόχων για διανοητικές και μελετητικές 
υπηρεσίες. 
Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί προσοχή και στο κατά πόσο τα ιδιάζοντα 
χαρακτηριστικά των οργανισμών κοινής ωφελείας απαιτούν ειδικές 
διατάξεις, όπως για την παροχή υπηρεσιών με αυτεπιστασία, για τις 
συμβάσεις μεταξύ συγγενικών επιχειρήσεων, για την εμπιστευτικότητα 
και για τις παραχωρήσεις υπηρεσιών. 
13. Οι κανόνες για την ανάθεση των συμβάσεων υπηρεσιών τόσο από τον 
δημόσιο τομέα όσο και από τους οργανισμούς κοινής ωφελείας αναμένεται 
να ολοκληρώσουν το κοινοτικό κανονιστικό πλαίσιο για ολόκληρο το 
πεδίο των δημοσίων συμβάσεων.Έτσι, ως συμβάσεις υπηρεσιών θα πρέπει 
- 7 -
να νοηθούν όλες οι συμβάσεις που δεν καλύπτονται μέχρι στιγμής από 
άλλους συναφείς κοινοτικούς κανόνες. Κατ'αυτόν τον τρόπο, και αφότου 
εκδοθεί η προτεινόμενη οδηγία, μια σύμβαση συναπτόμενη από κάποιον 
από τους καλυπτόμενους οργανισμούς στα πλαίσια των υπό θέσπιση 
κανόνων θα είναι είτε (1) σύμβαση υπηρεσιών, είτε (2) σύμβαση έργων, 
είτε (3) σύμβαση υπηρεσιών, είτε (4) θα εμπίπτει σε κάποια σαφώς 
προσδιοριζόμενη εξαίρεση. Δεν πρόκειται να αφεθεί κανένα κενό, όπου 
θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ασάφειες επιτρέπουσες σε συμβάσεις να 
διαφεύγουν από την εφαρμογή του κοινοτικού καθεστώτος. 
14. Ωστόσο, και μέσα στο προαναφερόμενο συνολικό πλαίσιο, η σταδιακή 
προσέγγιση που προβλέπει η Λευκή Βίβλος θα πρέπει επίσης να 
εφαρμοστεί, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι δυσχέρειες κατά την εφαρμογή 
ενός λεπτομερειακού κανονιστικού πλαισίου σε ένα ευρύ φάσμα 
δραστηριοτήτων με μεγάλη ποικιλία και από τις οποίες μερικές δεν 
μπορούν να εξετασθούν σε βάθος στην παρούσα φάση. Έτσι, η 
προτεινόμενη οδηγία κάνει διάκριση μεταξύ υπηρεσιών με προτεραιότητα 
και υπολοίπων. Οι πρώτες υπόκεινται σε ένα σχετικά πλήρες καθεστώς, 
το οποίο ομοιάζει με εκείνο των οδηγιών που έχουν ήδη εκδοθεί ή 
προταθεί. Οι υπόλοιπες υπηρεσίες υπόκεινται μόνο σε ένα βασικό 
καθεστώς διαφάνειας, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία 
μιας στερεής πληροφοριακής βάσης για την μελλοντική λήψη αποφάσεων 
σχετικά με μια ευρύτερη εφαρμογή του πλήρους κοινοτικού καθεστώτος 
για τις δημόσιες συμβάσεις. 
in. nsSio. Εφαρμογής 
m Ooiouoc των οπηοεσιών 
15. Σύμφωνα με τον στόχο της ολοκλήρωσης του κοινοτικού κανονιστικού 
πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις, η προτεινόμενη οδηγία αναφέρει 
έναν ευρύ ορισμό των συμβάσεων υπηρεσιών, ο οποίος καλύπτει όλες τις 
συμβάσεις που δεν καλύπτονται μέχρι σήμερα από τις ισχύουσες οδηγίες, 
εκτός αν εμπίπτουν σε συγκεκριμένες και σαφώς προσδιοριζόμενες 
εξαιρέσεις. 
16. Έτσι, η προτεινόμενη οδηγία δεν θίγει το πεδίο εφαρμογής των 
ισχυουσών οδηγιών, ούτε και το καλυπτόμενο ήδη τμήμα του τομέα των 
υπηρεσιών. Πιο συγκεκριμένα, η οδηγία για τις συμβάσεις κρατικών 
προμηθειών καλύπτει και τις υπηρεσίες που έχουν σχέση με τη διάθεση 
εξοπλισμού ή άλλων αγαθών σε κάποιον πελάτη, όπως στην περίπτωση 
συμβάσεων απλής ή χρηματοδοτικής μίσθωσης. Ως παράδειγμα αναφέρεται η 
- 8 -
εκμίσθωση γερανών και αεροσκαφών. Η οδηγία που αφορά τις συμβάσεις 
δημοσίων έργων καλύπτει τις υπηρεσίες ενόσω ισχύει για τις συμβάσεις 
μελέτης και εκτέλεσης έργων. Και συγκεκριμένα, ενόσω ισχύει για 
εκείνες τις συμβάσεις στα πλαίσια των οποίων ο ανάδοχος εκπονεί τη 
μελέτη και αναθέτει την εκτέλεση των εργασιών υπεργολαβικά σε 
τρίτους. Οι συμβάσεις αυτές καλύπτονται από τις ισχύουσες οδηγίες για 
πολλούς λόγους, και συγκεκριμένα λόγω της στενής οικονομική και 
τεχνικής συνάφειας τους με τις συμβάσεις προμηθειών και έργων. Η 
επέκταση της οδηγίας για τις συμβάσεις υπηρεσιών και στις 
προαναφερόμενες συμβάσεις θα δημιουργούσε και τον κίνδυνο ανακίνησης 
του θέματος των οδηγιών αυτών, οι οποίες μόλις προ ολίγου 
τροποποιήθηκαν. Όμως, η Επιτροπή δεν προτίθεται να τροποποιήσει και 
πάλι τις ισχύουσες οδηγίες σ'αυτή τη φάση. Το θέμα αυτό θα μπορούσε 
να επανεξετασθεί σε κάποια μεταγενέστερη φάση, πιθανώς δε στα πλαίσια 
μιας μελλοντικής κωδικοποίησης όλων των οδηγιών που αναφέρονται στις 
δημόσιες συμβάσεις. 
17. Ορισμένοι τομείς παράγουν εν μέρει προϊόντα, κατά την έννοια της 
οδηγίας για τις προμήθειες, και εν μέρει υπηρεσίες. Η παροχή 
λογισμικού (κατηγορία 7) αποτελεί ένα καλό παράδειγμα. Έτσι, θα 
πρέπει να γίνει διάκριση σύμφωνα με τα κοινώς παραδεδεγμένα, οπότε το 
σύνηθες λογισμικό θα θεωρείται ως προϊόν και το λογισμικό επί 
παραγγελία ως υπηρεσία. Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι εκτυπωτικές και 
συναφείς δραστηριότητες στον τομέα των εκδόσεων, οι οποίες θεωρούνται 
εν γένει ως προμήθειες. Ωστόσο, είναι δυνατόν να θεωρηθούν και ως 
υπηρεσίες: εντάσσονται στην κατηγορία 15. Σε περιπτώσεις αυτού του 
είδους, η κατάταξη μιας συγκεκριμένης σύμβασης γίνεται με εξέταση των 
ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της. Το γεγονός δε ότι τα χαρακτηριστικά 
αυτά μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εξετασθούν κατά τρόπο που να 
οδηγεί σε κάποια συγκεκριμένη ερμηνεία υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα 
της εξασφάλισης της εφαρμογής εναρμονισμένων σε μεγάλο βαθμό κανόνων 
για κάθε κατηγορία, έτσι ώστε να αποφεύγεται ο πειρασμός της 
συγκρότησης των συμβάσεων κατά κάποιον προδιαγεγραμμένο τρόπο. 
18. Η προτεινόμενη οδηγία καλύπτει κατά προτεραιότητα και τις 
παραχωρήσεις υπηρεσιών, δηλαδή τις οικονομικές πράξεις κατά τις 
οποίες δημόσιοι φορείς αναθέτουν σε κάποιον εξωτερικό οργανισμό την 
παροχή μιας υπηρεσίας τους στο κοινό. Αυτές οι πράξεις μπορούν να 
θεωρηθούν σημαντικές από οικονομική άποψη , για παράδειγμα στον τομέα 
των μεταφρορών, της ύδρευσης και της διάθεσης αποβλήτων. 
- 9 -
(Μ) Υττηοεοtec ττοοτεοαιότηταΓ και λοιπέΓ υπηοεσίεΓ 
19. Ωστόσο, η προτεινόμενη οδηγία πρέπει να παρέχει περισσότερο 
εξειδικευμένη περιγραφή του εκτεταμένου πεδίου εφαρμογής της, και 
τούτο για δυό λόγους: 
οι υπηρεσίες προτεραιότητας πρέπει να διακριθούν κατά τρόπο σαφή 
και πρακτικό από νομική άποψη από την κατηγορία των λοιπών 
υπηρεσιών 
οι λοιπές υπηρεσίες πρέπει να υποδιαιρεθούν σε ομάδες που να 
αντανακλούν την επικρατούσα στην αγορά των δημοσίων συμβάσεων 
κατάσταση όσο γίνεται πιστότερα και να επιτρέπουν τον εντοπισμό 
των ιδιαζόντων χαρακτηριστικών των διαφόρων τομέων. Έτσι, θα 
μπορούν να συντάσσονται χρήσιμες στατιστικές και εκθέσεις, ώστε 
να συγκροτηθεί μια τεκμηριωμένη πληροφοριακή βάση για την λήψη 
αποφάσεων σχετικά με την εφαρμογή του πλήρους κοινοτικού 
πλαισίου σε κάποια μεταγενέστερη φάση και γι'αυτές. 
20. Η κατάταξη των υπηρεσιών σε μια από τις δύο προαναφερόμενες 
κατηγορίες έγινε με βάση ορισμένα κριτήρια, μεταξύ των οποίων είναι 
και τα εξής: 
η διαθέσιμη εμπειρία σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις με 
αντικείμενο την εκάστοτε υπηρεσία· 
το ποσοστό που οι δημόσιες συμβάσεις καλύπτουν σήμερα στον 
συνολικό κύκλο εργασιών του εκάστοτε κλάδου· 
οι δυνατότητες αύξησης των διακρατικών συναλλαγών μέσα στην 
Κοινότητα, μαζί με το αν οι αγορές των κρατών μελών είναι εν 
γένει ανοικτές ή θα ανοίξουν μέχρι το 1992· 
η θετική επίδραση που θα μπορούσε να έχει η εφαρμογή του 
κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου στην ελευθέρωση της αγοράς και 
του ανταγωνισμού· 
η επάρκεια των εννοιών της προτεινόμενης οδηγίας· 
,3) 
- 10 -
το ενδεδειγμένο της εφαρμογής συγκεκριμένων διατάξεων της 
Συνθήκης, όπως των άρθρων 55, 56, 130 στ και ζ, και 223. 
Η κατάταξη των υπηρεσιών εμφαίνεται στο παράρτημα ΙΑ (πλήρης εφαρμογή 
της οδηγίας) και στο παράρτημα IB (κατ'ελάχιστον απαιτήσεις) της 
οδηγίας. Η κατηγορία των υπηρεσιών προτεραιότητας συμπεριλαμβάνει και 
τις κάθε είδους διανοητικές υπηρεσίες, της χωρίς περιορισμούς 
τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, τις ασφαλιστικές και ορισμένες 
τραπεζικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες Ε&Α, τις υπηρεσίες μεταφορών, με 
εξαίρεση τις σιδηροδρομικές και τις πλωτές μεταφορές, τις εκδοτικές 
και εκτυπωτικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες καθαρισμού, συντήρησης, 
επισκευών και παρόμοιες. 
(ill) Η κεντρική ταξινόμηση ÏÏPQÏOVTWV (CPC) 
21. Για τον προσδιορισμό των διαφόρων κατηγοριών υπηρεσιών, η 
προτεινόμενη οδηγία παραπέμπει στην κεντρική ταξινόμηση προϊόντων 
(CPC). Η ταξινόμη αυτή, η οποία έχει καταρτισθεί από τις αρμόδιες 
υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών, σκοπό έχει την ταξινόμηση των διαφόρων 
εμπορικών πράξεων. Ως εκ τούτου, είναι πλησιέστερη προς τους στόχους 
του κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου από κάθε άλλη ονοματολογία, 
αποτελεί δε την πλέον κατάλληλη καταγραφή των διαφόρων υπηρεσιών για 
τους σκοπούς της προτεινόμενης οδηγίας, δεδομένου ότι οι 
αναπροσαρμογές που πρέπει να γίνουν για να χρησιμοποιηθεί ως 
ονοματολογία αναφοράς είναι μόνον τυπικές. Επιπλέον, έχει και το 
πλεονέκτημα ότι είναι μια διεθνής ονοματολογία, ιδίως σε ό,τι αφορά 
την επέκταση της συμφωνίας GATT για τις δημόσιες συμβάσεις και στον 
τομέα των υπηρεσιών. Ακόμη, η εν λόγω ταξινόμηση προσφέρει 
μακροπρόθεσμα και τη δυνατότητα να αποτελέσει την μοναδική 
ονοματολογία που θα χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον τομέα των 
δημοσίων συμβάσεων: προμηθειών, έργων και υπηρεσιών. 
(Ιν) Αναθέτουσεο aoYéc 
22. Η προτεινόμενη οδηγία αφορά όλες τις αναθέτουσες αρχές που 
καλύπτονται τόσο από την οδηγία για τις προμήθειες όσο και από την 
οδηγία για τα έργα. 0 πλέον πρόσφατος ορισμός των αναθετουσών αρχών 
- 11 -
στα πλαίσια της κοινοτικής νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις 
είναι αυτός που περιλαμβάνεται στην νέα οδηγία για τα δημόσια έργα, η 
οποία εξεδόθη τον Ιούλιο του 1989. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη 
οδηγία αφορά και εκείνες τις αναθέτουσες αρχές οι οποίες οφείλουν να 
εφαρμόσουν τη νέα οδηγία για τα δημόσια έργα από τον Ιούλιο του 1990 
και εξής. Οι εν λόγω αναθέτουσες αρχές είναι: 
το Δημόσιο,οι περιφερειακοί και τοπικοί δημόσιοι φορείς, τα 
νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, και οι ενώσεις που 
σχηματίζονται από αυτούς τους φορείς, όπως περιγράφεται στο 
άρθρο 1 σημείο β) και στο παράρτημα Ι της οδηγίας για τα δημόσια 
έργα. Η προτεινόμενη οδηγία προβαίνει σε μια έμμεση παραπομπή σε 
αυτές τις διατάξεις, καθώς και στη διαδικασία τροποποίησης του 
παραρτήματος Ι της οδηγίας για τα έργα· 
οι ανάδοχοι συμβάσεων παραχώρησης· 
οι επιχειρήσεις που αναθέτουν συμβάσεις αφορώσες ορισμένα 
δημόσια έργα υποδομής τα οποία επιχορηγούνται κατά περισσότερο 
από 50% με δημόσιους πόρους (άρθρο 1α της νέας οδηγίας για τα 
δημόσια έργα). 
Επιπλέον, η οδηγία για τις προμήθειες, όπως αυτή ισχύει από την 
1.1.1989, καλύπτει τους φορείς που οφείλουν να εφαρμόζουν την 
συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις που εξεδόθη στα πλαίσια της GATT, 
όπως προσδιορίζεται στην οδηγία 80/767/ΕΟΚ. Ορισμένοι από τους φορείς 
αυτούς δεν εμπίπτουν σε καμία από τις προαναφερόμενες κατηγορίες. Το 
δε άρθρο 1 σημείο β) διευκρινίζει ότι οι φορείς αυτοί θεωρούνται 
επίσης αναθέτουσες αρχές κατά την έννοια της οδηγίας αυτής. 
(ν) Ooiquoc των συυΒάσεων 
23. Η παροχή υπηρεσιών καλύπτεται από την προτεινόμενη οδηγία μόνον ενόσω 
πραγματοποιείται βάσει συμβάσεων που προβλέπου αντάλλαγμα. Ως 
συμβάσεις αυτού του είδους θεωρούνται όλες οι συμβάσεις σύμφωνα με 
τις οποίες ο προμηθευτής εισπράττει αμοιβή για την άσκηση μιας 
συγκεκριμένης δραστηριότητας, την οποία μπορεί να ασκήσει είτε για 
λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής είτε για λογαριασμό τρίτων, με οφέλη 
από την άσκηση της δραστηριότητας αυτής προοριζόμενα αποκλειστικά για 
την αναθέτουσα αρχή ή για τους τρίτους. Οι παραχωρήσεις υπηρεσιών 
καλύπτονται επίσης από τον ορισμό αυτό. (Για λεπτομέρειες βλέπε 
κεφάλαιο VI). 
- 12 -
24. Η ανάθεση σε έναν προμηθευτή της παροχής συγκεκριμένων υπηρεσιών στο 
μέλλον πρέπει επίσης να θεωρείται ως σύμβαση προβλέπουσα αντάλλαγμα, 
αρκεί και τα δύο συμβαλλόμενα μέρη να έχουν τη βεβαιότητα ότι οι 
ανατιθέμενες υπηρεσίες θα παρασχεθούν εφόσον τούτο ζητηθεί. Έτσι, η 
ανάθεση υπηρεσιών σε ταξιδιωτικά γραφεία, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις 
ταξί και αεροταξί κατ'αρχήν καλύπτεται από την προτεινόμενη οδηγία. 
25. Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει σύμβαση προβλέπουσα αντάλλαγμα στην 
περίπτωση μονομερών χορηγήσεων, όπως είναι οι κρατικές ενισχύσεις, οι 
δωρεές κεφαλαίου ή η μεταφορά κονδυλίων προϋπολογισμού, οι οποίες 
παρέχουν στον αποδέκτη τη δυνατότητα να εκτελέσει ορισμένες 
δραστηριότητες προς όφελος του κοινού. Οι εθνικές νομοθεσίες περί 
δημοσίων συμβάσεων προβλέπουν τις αναγκαίες διακρίσεις στις 
περιπτώσεις αυτές, αυτή δε τη στιγμή δεν υπάρχει ανάγκη να ασχοληθεί 
η προτεινόμενη οδηγία με το θέμα αυτό. 
26. Ακόμη, δεν υφίσταται σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας και όταν μια 
αναθέτουσα αρχή παρέχει υπηρεσίες βασιζόμενη στο δικό της προσωπικό. 
Η προτεινόμενη οδηγία δεν ασχολείται με το ζήτημα αυτό, διότι δεν 
συνάπτεται σύμβαση. Ωστόσο, η επίδραση της παροχής υπηρεσιών με 
αυτεπιστασία επί της ελευθέρωσης του τομέα των συμβάσεων υπηρεσιών σε 
όλη την Κοινότητα πρόκειται να ληφθεί υπόψη στα πλαίσια της 
αναθεώρησης της προτεινόμενης οδηγίας μετά τρία έτη. 
27. Η έρευνα και η ανάπτυξη παρουσιάζουν ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, κατά 
το ότι υπάρχουν διαφορές στους στόχους και, ως εκ τούτου, στη μορφή 
των μέσων που χρησιμοποιούνται από τους εθνικούς και τους κοινοτικούς 
φορείς για την προώθηση της τεχνολογίας. Η προτεινόμενη οδηγία 
καλύπτει μόνο τις δημόσιες συμβάσεις: η χρηματοδότηση δραστηριοτήτων 
Ε&Α είναι δυνατόν να λάβει τη μορφή σύμβασης. Ωστόσο, σε πολλές 
περιπτώσεις αυτού του είδους οι συμβάσεις είναι δυνατόν να μην 
προβλέπουν αντάλλαγμα, όπως τούτο έμμεσα απαιτείται από την έννοια 
της δημόσιας σύμβασης. Τούτο συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν τα 
αποτελέσματα της έρευνας αποβαίνουν προς όφελος κατά πρώτο λόγο του 
ερευνητικού φορέα (επιχείρησης, ερευνητικού ιδρύματος ή 
πανεπιστημίου) και όχι της αναθέτουσας αρχής. Επιπλέον,οι 
δραστηριότητες Ε&Α είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως πράξεις παροχής 
υπηρεσιών μόνον εφόσον η αντίστοιχη σύμβαση έχει συγκεκριμένη σχέση 
με την απόκτηση συγκεκριμένων ερευνητικών αποτελεσμάτων προς όφελος 
σαφώς προσδιοριζόμενων αποδεκτών. Από την άλλη πλευρά, η 
χρηματοδότηση έρευνας γενικού ενδιαφέροντος, η οποία αφορά ολόκληρη 
την κοινωνία ή σημαντικό τμήμα της, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως 
υπηρεσία Ε&Α κατά την προαναφερόμενη έννοια. 
- 13 -
Η προτεινόμενη οδηγία δεν καλύπτει του άλλους τρόπους κρατικής 
συνδρομής για Ε&Α, όπως είναι οι ερευνητικές επιχορηγήσεις. Είναι δε 
σαφές ότι δεν ισχύει για τα φορλογικά μέτρα ούτε για ό,τι έχει σχέση 
με το ιδιοκτησιακό ή χρηματοπιστωτικό καθεστώς των ερευνητικών 
ιδρυμάτων. 
Ωστόσο, οι συμβάσεις Ε&Α έχουν όλο και περισσότερο μεγαλύτερη 
σημασία, όπως τούτο καταδεικνύεται από την πρόσφατη ίδρυση της 
ευρωπαϊκής ένωσης των συμβασιούχων ερευνητικών οργανισμών ("European 
Association of Contract Research Organistations"). Έτσι, θεωρείται 
ενδεδειγμένο, οι συμβάσεις Ε&Α για λογαριασμό πελατών που είναι 
αναθέτουσες αρχές κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας να ενταχθούν 
στην κατηγορία υπηρεσιών προτεραιότητας. Τούτο, ωστόσο, δεν πρόκειται 
κατά κανένα τρόπο να βλάψει την ισορροπία μεταξύ εθνικών και 
κοινοτικών πολιτικών Ε&Α. 
(vi) ΠαοεκκλΙσε^ 
28. Η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει τις τυποποιημένες παρεκκλίσεις, 
γνωστές από τις ισχύουσες οδηγίες, σχετικά με το κρατικό απόρρητο και 
τη δημόσια ασφάλεια (άρθρο 4 παράγραφος 1) καθώς και τις συμβάσεις 
που διέπονται από ειδικούς κανόνες ανάθεσης (άρθρο 5). 
29. Στον τομέα της άμυνας, ισχύει μέσα στα όρια που καθορίζει το άρθρο 
223 της Συνθήκης (άρθρο 4 παράγραφος 1). 
30. Η εξαίρεση των συμβάσεων που αφορούν ακίνητη περιουσία (άρθρο 1 
σημείο α) (Η)) είναι επιθυμητή για λόγους αποσαφήνισης. Οι συμβάσεις 
αυτού του είδους δεν εντάσσονται ούτε στην κατηγορία των προμηθειών 
ούτε στην κατηγορία των έργων. Από την άλλη πλευρά, και δεδομένου ότι 
αναφέρονται σε ακίνητη περιουσία με συγκεκριμένη γεωγραφική 
τοποθέτηση, οι συμβάσεις αυτές συνάπτονται σε βασικά τοπικού 
χαρακτήρα αγορές, το δε αντικείμενο τους αποκλείει κάθε πραγματική 
δυνατότητα διακρατικού ανταγωνισμού. Ωστόσο, θα πρέπει να 
αποκλεισθούν μόνο οι συμβάσεις εκείνες που αφορούν την αγορά γηπέδων 
ή κτιρίων ή δικαιωμάτων ακίνητης περιουσίας. Οι συμβάσεις που αφορούν 
υπηρεσίες σε σχέση με την αγορά ακίνητης περιουσίας, για παράδειγμα 
οι συμβάσεις με μεσιτικά γραφεία, καλύπτονται από την προτεινόμενη 
οδηγία (παράρτημα IB, κατηγορία 28). 
31. Άλλες παρεκκλίσεις από την παρούσα οδηγία είναι αναγκαίες στον τομέα 
των οπτικοακουστικών υπηρεσιών. Το κύριο αντικείμενο των συμβάσεων 
στον τομέα αυτό έγκειται, αφενός, στις υπηρεσίες που οδηγούν στην 
παραγωγή οπτικοακουστικών προϊόντων, όπως είναι οι ταινίες και οι 
εγγραφές ήχου και εικόνας, καθώς και η διαφήμιση, αφετέρου δε στον 
- 14 -
χρόνο εκπομπής, για μετάδοση ασύρματη, μέσω δορυφόρου ή μέσω 
καλωδίου. Οι συμβάσεις και στις δύο προαναφερόμενες κατηγορίες είναι 
συνήθως συμβάσεις υπηρεσιών, οπότε κανονικά θα πρέπει να καλύπτονται 
από την οδηγία, εκτός εάν προβλέπεται ρητά το αντίθετο. 
32. Κατ'αρχήν, οι συμβάσεις που δεν έχουν σχέση με την οπτικοακουστική 
παραγωγή, όπως είναι οι συμβάσεις για ενημέρωση, εκπαίδευση και 
διαφημιστικούς σκοπούς, θα πρέπει να καλύπτονται. Ωστόσο, οι 
δραστηριότητες των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών απαιτούν ειδική 
προσοχή. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να καλύπτονται από την 
προτεινόμενη οδηγία μόνο ενόσω δεν εμπίπτουν στον τομέα της μετάδοσης 
εκπομπών. Και συγκεκριμένα, η ελευθερία τους να προμηθεύονται 
προγράμματα από οποιονδήποτε επιθυμούν και σύμφωνα με διαδικασίες που 
καθορίζουν αυτοί μόνοι τους είναι μεγάλης πολιτιστικής και κοινωνικής 
σημασίας. Επίσης, μόνο εκείνοι οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί που 
είναι αναθέτουσες αρχές κατά την έννοια της οδηγίας, ως νομικά 
πρόσωπα δημοσίου δικαίου, θα πρέπει να καλύπτονται. Για τους λόγους 
αυτούς,η απόκτηση προγραμμάτων από ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς θα 
πρέπει να εξαιρεθεί από την παρούσα οδηγία (άρθρο 1 σημείο α) (iii)). 
Η παραχώρηση δικαιωμάτων για δραστηριότητες μετάδοσης εκπομπών 
εξαιρείται ρητά από τον ορισμό των δημοσίων συμβάσεων παραχώρησης 
υπηρεσιών για τους ίδιους λόγους. 
33. Δεύτερον, και η διάθεση χρόνου μετάδοσης εκπομπών καλύπτεται, 
κατ'αρχήν, από την προτεινόμενη οδηγία. Ωστόσο, υπό ορισμένες 
συνθήκες η απόκτηση χρόνου μετάδοσης εκπομπών μπορεί να έχει 
επιπτώσεις στους τομείς της δημόσιας ασφάλειας και της υγιεινής. Οι 
ενημερωτικές εκπομπές για την πρόληψη και καταστολή εγκληματικών 
ενεργειών, για τις κυκλοφοριακές συνθήκες, για περιπτώσεις εκτάκτου 
ανάγκης και για μεταδοτικές ασθένειες είναι δυνατόν να απαιτούν την 
ευρύτερη δυνατή μετάδοση. Σε ορισμένες περιστάσεις, ο χρόνος για την 
μετάδοση τέτοιου είδους εκπομπών δεν θα πρέπει επ'ουδενί να 
διατίθεται βάσει συμβάσεων. Έτσι, δεν θα πρέπει να καλύπτονται από 
καμία από τις οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων. Σε άλλες περιστάσεις, 
θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο μηχανισμός ανάθεσης των δημοσίων 
συμβάσεων, και τούτο όχι για να εξασφαλισθεί η καλύτερη προσφορά, 
αλλά απλώς για λόγους ευκολίας. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης 
αυτής, θα πρέπει να προβλεφθεί ρητά ότι τα κράτη μέλη είναι δυνατόν 
να βασίζονται στις απαιτήσεις της οδηγίας για την σύναψη συμβάσεων 
παραχώρησης χρόνου μετάδοσης εκπομπών στα πλαίσια και υπό τους όρους 
που προσδιορίζονται στην νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά 
με τις σιωπηρές εξαιρέσεις του άρθρου 59 της Συνθήκης (ελευθερία 
παροχής υπηρεσιών) ως λογικοί περιορισμοί προς το κοινό συμφέρον. Η 
παραχώρηση αδειών μετάδοσης εκπομπών εξετάζεται στο σημείο 73. 
- 15 -
34. Ακόμη, είναι αναγκαία και μια ειδική παρέκκλιση στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, έτσι ώστε η προτεινόμενη οδηγία να 
ευθυγραμμισθεί με την γενική ελευθέρωση της αγοράς των 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Η οδηγία 90/388/ΕΟΚ της Επιτροπής, περί 
ανταγωνισμού στην αγορά των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών^1), απαιτεί 
την ελευθέρωση της αγοράς αυτής, εξαιρώντας ωστόσο τη φωνητική 
τηλεφωνία και ορισμένες άλλες υπηρεσίες. Δεδομένου δε ότι αυτοί οι 
ειδικοί τομείς δεν πρόκειται να γίνουν ανταγωνιστικοί, θα ήταν χωρίς 
νόημα η κάλυψη από την παρούσα οδηγία των συμβάσεων για τις 
αντίστοιχες υπηρεσίες. Η προβλεπόμενη παρέκκλιση περιλαμβάνεται στο 
άρθρο 1 σημείο α) (ίν). 
35. Μια ακόμη ειδική παρέκκλιση είναι αναγκαία για τις υπηρεσίες 
διαιτησίας και συμβιβασμού. Οι φορείς ή τα πρόσωπα που μπορούν να 
παράσχουν τέτοιου είδους υπηρεσίες συνήθως ορίζονται από τα 
συμβαλλόμενα μέρη μιας σύμβασης τα οποία επιθυμούν να αποφύγουν τις 
δικαστικές διαδικασίες σε περίπτωση διαφορών. Ή χρειάζεται να 
επιλέγονται από κοινού από τα ενδιαφερόμενη μέρη σε περίπτωση 
διαφορών. Η διενέργεια διαγωνισμών για υπηρεσίες αυτού του είδους και 
στις δύο περιπτώσεις θα ήταν μη ενδεδειγμένη. 
36. Τέλος, αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να εξετασθεί η εφαρμογή της οδηγίας 
για ορισμένες μορφές χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως είναι η έκδοση 
έκπτωση κρατικών ομολόγων και οι δραστηριότητες που έχουν σχέση με τη 
διαχείριση δημοσίου χρέους. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν στενή σχέση με 
την άσκηση νομισματικής πολιτικής, υπόκεινται δε σε πολλούς 
περιορισμούς και παρέχονται από ένα μικρό αριθμό εξειδικευμένων και 
εγκεκριμένων επιχειρήσεων. Στον τομέα αυτόν συχνά απαιτείται η σύναψη 
μιας συμφωνίας και η πραγματοποίηση των αναγκαίων οικονομικών πράξεων 
σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. 
(vil) &Q14 
37. Οσον αφορά τις περισσότερες από τις καλυπτόμενες κατηγορίες 
υπηρεσιών, η προτεινόμενη οδηγία καθορίζει για τις συμβάσεις, στο 
άρθρο 8 παράγραφος 4, το ίδιο ελάχιστο ύψος με την οδηγία για τις 
προμήθειες (200.000 ECU). Κατ'αυτόν τον τρόπο επιτυχγχάνεται ένας 
ικανοποιητικός συμβιβασμός μεταξύ της αποφυγής περιττών διατυπώσεων 
για τις μικρές συμβάσεις και της εξασφάλισης της μεγαλύτερης δυνατής 
διαφάνειας κατά την ανάθεση. Εν πάση δε περιπτώσει, δεν υφίσταται 
κίνδυνος τεχνητής κατάταξης των συμβάσεων με σκοπό την αποφυγή της 
εφαρμογής των οδηγιών ή την επίτευξη της εφαρμογής ενός περισσότερο 
ευνοϊκού καθεστώτος. 
(1) ΕΕ L 192 της 24.7.1990, σ. 10. 
- 16 -
38. Λόγω της ποικιλίας των υπηρεσιών που καλύπτονται από την προτεινόμενη 
οδηγία και της δυνατότητας εφαρμογής διαφόρων μεθόδων υπολογισμού του 
ύψους της σύμβασης, ενδείκνυται μια αποσαφήνιση, έτσι ώστε το ύψος 
μιας σύμβασης να υπολογίζεται βασικά ως το σύνολο του ανταλλάγματος 
του προμηθευτή (άρθρο 8 παράγραφος 5). Για τις συμβάσεις των οποίων 
το συνολικό ύψος δεν προσδιορίζεται, προβλέπεται η εφαρμογή της ίδιας 
μεθόδου υπολογισμού όπως και στην οδηγία για τις προμήθειες· έτσι, 
και οι συμβάσεις αορίστου χρόνου καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, 
όταν προβλέπουν μηνιαίες τμηματικές καταβολές ύψους 4.000 ECU 
περίπου. 
39. Δύο ειδικά προβλήματα πρέπει, ωστόσο, να αντιμετωπισθούν. 
40. Πρώτον, η μελέτη δημοσίων έργων θα πρέπει να καλύπτεται στον ίδιο 
βαθμό που η εκτέλεση των εκάστοτε έργων καλύπτεται από την οδηγία 
71/305/ΕΟΚ, και σύμφωνα με το όριο των 5 εκατομμυρίων ECU (άρθρο 8 
παράγραφος 2). 
41. Δεύτερον, ορισμένες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες έχουν ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν αναγκαία την αναπροσαρμογή των 
γενικών κανόνων περί ορίων. 
Όσον αφορά τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, το ύψος των ετησίων 
ασφαλίστρων αποτελεί προφανές σημείο αναφοράς (άρθρο 8, παράγραφος 1, 
πρώτη περίπτωση). 
Η αξία αυτού του είδους των υπηρεσιών, οι οποίες εμφαίνονται στην 
κατηγορία 21 του παραρτήματος IB, είναι δύσκολο να προσδιορίζεται, 
διότι δεν προϋποθέτουν τέλη, προμήθειες ή παρόμοιου τύπου αμοιβές. 
Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να χρησιμοποιείται ως κριτήριο το ύψος 
των προσδοκώμενων τόκων, έτσι ώστε να εξαιρούνται από την οδηγία οι 
μικρές συμβάσεις (άρθρο 8 παρ. 3). 
ιν. Διαδικαστικές vwoypsfogK 
42. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η προτεινόμενη οδηγία, προβλέπει ένα πλήρες 
καθεστώς ανάθεσης των συμβάσεων για υπηρεσίες με προτεραιότητα 
ακολουθώντας τις βασικές γραμμές των ισχυουσών ήδη οδηγιών. 
43. Οι απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας που είναι πανομοιότυπες ή 
παρόμοιες με εκείνες των ισχυουσών οδηγιών δεν χρειάζονται περαιτέρω 
- 17 -
επεξήγηση. Οι απαιτήσεις αυτές μπορούν εύκολα να εντοπισθούν μέσω του 
επισυναπτόμενου πίνακα συσχετισμού (κεφάλαιο XIII), στον οποίο 
εμφαίνεται, για κάθε άρθρο ή παράγραφο της παρούσας οδηγίας, το 
κείμενο αναφοράς. 
Ωστόσο, περισσότερο λεπτομερείς επεξηγήσεις απαιτούνται σχετικά με 
εκείνες τις ειδικές διατάξεις που λαμβάνουν υπόψη ορισμένα ιδιάζοντα 
χαρακτηριστικά του τομέα των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών. 
(i) Επιλονή Tnc διαδικασίαο ανάθεοηο 
44. Η προτεινόμενη οδηγία συμπεριλαμβάνει και μια παρέκκλιση που 
επιτρέπει τη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση αφού προηγηθεί 
δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού στην περίπτωση περίπλοκων υπηρεσιών 
οι οποίες δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθούν πλήρως από την αρχή 
(άρθρο 13 παράγραφος 2 γ)). Η παρέκκλιση αυτή βασίζεται σε 
αντικειμενικά κριτήρια: φύση της προς παροχή υπηρεσίας και 
αντικειμενική αδυναμία κατάρτισης προδιαγραφών κατά τρόπο αρκετά 
λεπτομερή για να είναι δυνατή η επιλογή της καλύτερης προσφοράς 
μεταξύ εκείνων που θα υποβληθούν. Οι όροι αυτοί είναι δυνατόν να 
ικανοποιούνται ιδίως στον τομέα των διανοητικών και μελετητικών 
υπηρεσιών. Ακόμη, το άρθρο 13 παράγραφος 2γ) επιτρέπει την διεξαγωγή 
διαρπαγματεύσεων και στην περίπτωση συμβάσεων για χρηματοπιστωτικές 
υπηρεσίες. 
(Μ) Διαγωνισμοί μελετών 
45. Οι διαγωνισμοί μελετών είναι δυνατόν, και σύμφωνα με τους σχετικούς 
εθνικούς κανόνες και πρακτικές, να αποτελούν ένα στάδιο πριν από την 
διαδικασία ανάθεσης των συμβάσεων ή και τμήμα της ίδιας της 
διαδικασίας ανάθεσης. Η προτεινόμενη οδηγία εστιάζεται σε ορισμένες 
βασικές πλευρές του θέματος αυτού, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί το ότι 
οι διαγωνισμοί μελετών θα είναι ανοικτοί για συμμετοχή σε κοινοτικό 
επίπεδο. Όταν οι διαγωνισμοί είναι ανεξάρτητοι από την διαδικασία 
ανάθεσης των συμβάσεων, οι σχετικοί κανόνες εφαρμόζονται μόνο εφόσον 
το συνολικό ύψος των βραβείων και λοιπών πληρωμών υπερβαίνει τις 
200.000 ECU. Η οδηγία, ωστόσο, δεν ρυθμίζει το ζήτημα του σε ποιες 
περιπτώσεις είναι ενδεδειγμένη η διενέργεια διαγωνισμού μελετών. 
Ακόμη, και σύμφωνα με την αρχή της Συνθήκης για την μη εφαρμογή 
διακρίσεων βάσει εθνικότητας, η οδηγία δεν δέχεται εδαφικούς 
περιορισμούς στη συμμετοχή σε διαγωνισμούς μελετών. Έτσι, οι 
διαγωνισμοί μελετών δεν είναι δυνατόν να διενεργούνται με χώρο 
(4) 
- 18 -
αναφοράς, μόνο ένα τμήμα της Κοινότητας. Επίσης, η οδηγία απαιτεί την 
πραγματοποίηση δημοσίευσης η οποία να προαναγγέλλει τους διαγωνισμούς 
μελετών που πρόκειται να διενεργηθούν, καθώς και δημοσίευσης των 
αποτελεσμάτων τους. Οι συμβάσεις που συνάπτονται στη συνέχεια είναι 
δυνατόν να ανατεθούν σε έναν από τους νικητές του αντίστοιχου 
διαγωνισμού με διαδικασία με διαπραγμάτευση και χωρίς να προηγηθεί 
δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, εφόσον οι σχετικοί εθνικοί κανόνες 
προβλέπουν την ανάθεση των συμβάσεων αυτών στους νικητές του 
αντίστοιχου διαγωνισμού. 
46. Οι σχετικές διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας είναι το άρθρο 1 
σημείο ζ), για τον ορισμό, το άρθρο 13 παράγραφος 3γ), για τις 
συμβάσεις που επακολουθούν, το άρθρο 15, για την συμμετοχή στους 
διαγωνισμούς και τις εργασίες της κριτικής επιτροπής, τα άρθρα 17, 
παράγραφος 4 και 18 παράγραφος 1 καθώς και το παράρτημα IV, για τις 
απαιτήσεις δημοσιοποίησης, θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι οι 
διατάξεις αυτές της οδηγίας θεσπίζουν τους κατ'ελάχιστον κανόνες. Οι 
εθνικοί κανόνες είναι δυνατόν να είναι περισσότερο σαφείς. 
(iii) Εναλλακτι^ ποοσφοοέο 
47. Οι εναλλακτικές προσφορές είναι δυνατόν να εμφανίζονται ιδιαίτερα 
συχνά στους τομείς όπου οι προσφέροντες μπορούν να επινοούν 
εναλλακτικές λύσεις για την κάλυψη των αναγκών των αναθετουσών αρχών. 
Το φάσμα των εναλλακτικών λύσεων μπορεί να είναι πολύ ευρύ, σε 
μερικές δε περιπτώσεις επεκτείνεται μέχρι και στην άσκηση μιας 
δραστηριότητας η οποία δεν μπορεί πλέον να χαρακτηρισθεί ως παροχή 
υπηρεσίας, αλλά μάλλον ως προμήθεια προϊόντος. Τούτο θα μπορούσε να 
συμβεί ιδιαίτερα συχνά σε τομείς όπου η διαχωριστική γραμμή μεταξύ 
παροχής υπηρεσίας και προμήθειας προϊόντος είναι δύσκολο να χαραχθεί, 
για παράδειγμα όταν η αναθέτουσα αρχή κρίνει ότι χρειάζεται λογισμικό 
επί παραγγελία (σύμβαση υπηρεσίας), ενώ ο προσφέρων κρίνει ότι μπορεί 
να προτείνει ως εναλλακτική λύση την πώληση τυποποιημένου λογισμικού 
(σύμβαση προμήθειας). Για να διατηρούνται δε όλες οι δυνατότητες 
ανοικτές, το άρθρο 21 παράγραφος 2 αναφέρει ότι η μορφή της προς 
σύναψη σύμβασης δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής λόγος για την απόρριψη 
εναλλακτικών προσφορών. 
48. Το άρθρο 21 παράγραφος 2 δεν επεκτείνει τον κανόνα αυτόν και στις 
εναλλακτικές προσφορές οι οποίες από τη φύση τους αφορούν συμβάσεις 
έργων, για παράδειγμα όταν ο προσφέρων συμπεριλαμβάνει του τόσο τη 
μελέτη όσο και την εκτέλεση ενός έργου. Τούτο οφείλεται στο ότι η 
προτεινόμενη οδηγία πρέπει να είναι ουδέτερη ως προς τη χρήση τέτοιων 
ολοκληρωμένων συμβάσεων. Μη αναφέροντας δε τις συμβάσεις έργων στο 
άρθρο 21 παράγραφος 2, αφήνει στους εθνικούς κανόνες την ελευθερία να 
φροντίζουν για τη διάκριση των διαγωνισμών μελετών από την καθ'αυτό 
εκτέλεση των αντίστοιχων έργων. 
- 19 -
(iv) Δοαστηοιότητε€ των QïïQÎWV η άσκηση επιωυλλάσοεται σε 
ουνκεκοιυένουο επαννελυατIKOOC κλάδουο νουικά ποόσωπα 
49. Η ανάθεση της παροχής ορισμένων υπηρεσιών είναι δυνατόν, σύμφωνα με 
ορισμένους εθνικούς κανονισμούς, να επιφυλλάσσεται σε συγκεκριμένους 
επαγγελματικούς κλάδους. Οι κοινοτικοί κανόνες πρέπει να αναγνωρίζουν 
τέτοιου είδους κανονισμούς, εφόσον είναι συμβιβαστοί με τη Συνθήκη. 
Ωστόσο, και για να εξασφαλίζεται η ενημέρωση των ενδιαφερομένων 
προμηθευτών για τυχόν σχετικούς περιορισμούς, η ύπαρξη τέτοιου είδους 
κανονισμών και τα σχετικά στοιχεία θα πρέπει να αναφέρονται στις 
προκηρύξεις των διαγωνισμών (σημείο 4 των υποδειγμάτων στο παράρτημα 
III Β, Γ, Δ και σημείο 7 στο παράρτημα IV). 
50. Σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών οι εθνικοί κανονισμοί απαγορεύουν την 
πρόσβαση νομικών προσώπων ή επιτρέπουν την πρόσβαση μόνο σε 
συγκεκριμένα νομικά πρόσωπα, ή θεοιτίζουν απαιτήσεις έτσι ώστε οι 
ιδιοκτήτες και το διευθυντικό προσωπικό μιας επιχείρησης να ανήκουν 
σε κάποιο συγκεκριμένο επαγγελματικό κλάδο. Οι απαιτήσεις αυτού του 
είδους ισχύουν γενικά, χωρίς να περιορίζονται στον τομέα των δημοσίων 
συμβάσεων. Ως ένα πρώτο βήμα για την κατάργηση των φραγμών στις 
διακρατικές δραστηριότητες στον τομέα αυτό, το άρθρο 23 παράγραφος 2 
απαιτεί από τις αναθέτουσες αρχές να αποδέχονται προσφορές από 
επιχειρήσεις που είναι είτε φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. Η διάταξη 
αυτή δεν υποχρεώνει αφεαυτής τα κράτη μέλη να αλλάξουν τις σχετικές 
κανονιστικές τους διατάξεις. Ωστόσο, το άρθρο 23 παράγραφος 3 δίδει 
προτεραιότητα στους κανονισμούς της χώρας καταγωγής των νομικών 
προσώπων. Η δε παράγραφος 2 επιβεβαιώνει το δικαίωμα των αναθετουσών 
αρχών να ζητούν στοιχεία για τα επαγγελματικά προσόντα των προσώπων 
που θα είναι υπεύθυνα για την εκτέλεση της σύμβασης. 
(ν) Εννοαωή σε υητοώα και ε?αοα>άλιοη Tnc ποιότηταο 
51. Η εγγραφή σε μητρώα και η εξασφάλιση της ποιότητας έχουν σχέση, στα 
πλαίσια της παρούσας οδηγίας, με το ζήτημα του ποια αποδεικτικά 
στοιχεία είναι δυνατόν να ζητούνται σχετικά με τη νομική, 
χρηματοοικονομική, επαγγελματική και τεχνική κατάσταση των υποψηφίων 
προμηθευτών. Η οδηγία εξετάζει το θέμα αυτό από την άποψη του 
περιεχομένου, της μορφής και των πηγών των ζητουμένων πληροφοριακών 
στοιχείων, αναφέρεται δε σε διάφορες διατάξεις των ισχυουσών οδηγιών 
που αφορούν τα αναγνωριζόμενα αποδεικτικά στοιχεία, όπως είναι τα 
- 20 -
αποσπάσματα ποινικού μητρώου (άρθρο 26), η εγγραφή σε επαγγελματικά 
μητρώα (άρθρο 27), οι τραπεζικές δηλώσεις (άρθρο 28 σημείο α) και τα 
πιστοποιητικά εγγραφής σε επίσημους πίνακες αναγνωρισμένων 
προμηθευτών (άρθρο 32). Επιπλέον, και δεδομένου ότι ορισμένοι 
προμηθευτές υπηρεσιών που εμπίπτουν στην προτεινόμενη οδηγία είναι 
ελεύθεροι επαγγελματίες, είναι δυνατόν να ζητηθούν αποδεικτικά της 
εγγραφής τους στους οικείους επαγγελματικούς φορείς, εφόσον η εγγραφή 
αυτή είναι υποχρεωτική (άρθρο 27 παράγραφος 2). 
52. Η ποιότητα της παροχής των ζητουμένων εκάστοτε υπηρεσιών είναι 
δύσκολο να μετρηθεί. Αν και υπάρχουν συστήματα εξασφάλισης της 
ποιότητας, στα πλαίσια των σειρών ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 29 000 και 
ΕΝ 45 000, θα ήταν πρόωρο να καταστούν υποχρεωτικά. Δεν υπάρχει δε 
ακόμη επαρκής αριθμός προμηθευτών που να τα χρησιμοποιούν, αυτή δε τη 
στιγμή καταρτίζονται τρόποι και μέσα πιστοποίησης σύμφωνα με τα 
πρότυπα ΕΝ 45 000. Έτσι, το άρθρο 30 περιλαμβάνει μια σύσταση, χωρίς 
να προβλέπει σχετική υποχρέωση. Η υποχρεωτική χρήση των εν λόγω 
προτύπων πρόκειται να εξετασθεί περαιτέρω κατά τη διάρκεια της 
νομοθετικής διαδικασίας καθώς και κατά την αναθεώρηση της 
προτεινόμενης οδηγίας, η οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί μετά τρία 
έτη και σύμφωνα με το άρθρο 42. 
53. Η πιστοποίηση του ποιοτικού ελέγχου υπάρχει και σε εθνικό επίπεδο για 
ορισμένους τομείς υπηρεσιών, όπως είναι τα μηχανικά έργα. Έχει δε 
παρατηρηθεί ότι οι αναθέτουσες αρχές έχουν την τάση να ζητούν τέτοιου 
είδους πιστοποιητικά εφόσον υπάρχει στη χώρα τους κάποιος οργανισμός 
ποιοτικού ελέγχου. Τούτο όμως θα μπορούσε να οδηγήσει σε διακρίσεις 
σε βάρος των αλλοδαπών προμηθευτών, διότι είναι δυνατόν αυτοί να 
συναντήσουν μεγαλύτερες δυσκολίες απ'ό,τι οι εντόπιοι προμηθευτές ως 
προς την απόκτηση των πιστοποιητικών αυτών, ή απλώς μπορεί να μην 
τους χορηγηθούν τα πιστοποιητικά αυτά. Από την άλλη πλευρά, η αξία 
των πιστοποιητικών που χορηγούν ανεξάρτητοι φορείς σχετικά με την 
καταλληλότητα των προμηθευτών είναι πέρα από κάθε αμφισβήτηση. Έτσι, 
η προτεινόμενη οδηγία αναγνωρίζει την ύπαρξη καθεστώτων εξασφάλισης 
της ποιότητας και συμβιβάζει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται αυτά 
με την ανάγκη εξασφάλισης ίσων ευκαιριών στους προμηθευτές από τις 
άλλες χώρες (άρθρο 30). 
(νί) Κοιτήοια καταλλήλότηταο και ανάθεσηο 
54. Οι διατάξεις που αφορούν την συμμετοχή και την επιλογή των 
προμηθευτών (και ιδίως τα άρθρα 28 και 29) ακολουθούν τις αντίστοιχες 
διατάξεις των οδηγιών για τα έργα και τις προμήθειες σε πολύ μεγάλο 
- 21 -
βαθμό. Ωστόσο, τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών που 
παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες λαμβάνονται υπόψη, και τούτο 
από δύο απόψεις. Πρώτον, όσον αφορά την οικονομική κατάσταση των 
προμηθευτών, γίνεται μεταφορά στην ασφάλιση τους έναντι 
επαγγελματικών κινδύνων (άρθρο 28 παράγραφος 1α)). Δεύτερον, όσον 
αφορά την εκτίμηση των ικανοτήτων των προμηθευτών, γίνεται αναφορά 
στα ουσιαστικά τους προσόντα, στην αποδοτικότητα, στην εμπειρία και 
στην αξιοπιστία τους (άρθρο 29 παράγραφος 1). Επιπλέον, ισχύουν και 
οι διατάξεις που αφορούν τα στοιχεία που απαιτούνται ως αποδεικτικά 
των προσόντων αυτών. 
55. Όσον αφορά τα κριτήρια ανάθεσης, η έννοια της πλέον συμφέρουσας από 
οικονομική άποψη προσφοράς (άρθρο 33 παράγραφος 1α)) αποτελεί ένα 
κατάλληλο πλαίσιο για την εφαρμογή κάθε ενδεδειγμένου κριτηρίου για 
την επιλογή μεταξύ των υποβαλλόμενων προσφορών. Τούτο ισχύει 
ιδιαίτερα στον τομέα των διανοητικών και μελετητικών υπηρεσιών. Για 
να καταδειχθεί δε το ευρύ φάσμα των εφαρμόσιμων κριτηρίων, το άρθρο 
33 παράγραφος 1α) αναφέρει υετα£ΰ άλλων και τα αισθητικά και 
λειτουργικά χαρακτηριστικά. 
56. Μια άλλη σημαντική πλευρά του θέματος αφορά την έκβαση του 
ανταγωνισμού ως προς τις τιμές. 
57. Η κατάσταση από την άποψη αυτή ποικίλλει σημαντικά στα διάφορα κράτη 
μέλη, κυρίως στον τομέα των αρχιτεκτονικών και μηχανικών έργων. 
Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν κανονισμούς ως προς τις αμοιβές, ή 
προβλέπουν σταθερές αμοιβές, λαμβάνοντας ως κύριο κριτήριο ανάθεσης 
την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Άλλα, ωστόσο, προβαίνουν αυτή 
τη στιγμή σε ελευθέρωση των τιμών, ενώ σε ορισμένα άλλα ασκείται ήδη 
πλήρης ανταγωνισμός ως προς τις τιμές. 
58. Ανεξάρτητα από τα επιχειρήματα υπέρ ή κατά του ανταγωνισμού ως προς 
τις τιμές, τα σχετικά ζητήματα στα πλαίσια της προτεινόμενης οδηγίας 
αφορούν το κατά πόσον οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών οδηγούν σε 
φραγμούς στην προσπάθεια ελευθέρωσης της αγοράς των δημοσίων 
συμβάσεων. Από σχετική ανάλυση της κατάστασης που επικρατεί στα κράτη 
μέλη δεν προέκυψαν στοιχεία που να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι 
δημιουργούνται φραγμοί στις συναλλαγές. Επιπλέον, είναι δυνατόν να 
επιτευχθεί επαρκής ανταγωνισμός με την απαίτηση δημοσίευσης 
προκηρύξεων των διενεργούμενων διαγωνισμών και μη εφαρμογής 
διακρίσεων ως προς τις διαδικασίες και τα κριτήρια επιλογής και 
ανάθεσης των συμβάσεων. Με το πνεύμα αυτό, το άρθρο 33 παράγραφος 1 
δεν θίγει τυχόν υφιστάμενες διατάξεις καθορισμού των τιμών. 
- 22 -
59. Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι και εκείνο των υπερβολικά χαμηλών 
προσφορών. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους μια προσφορά είναι 
δυνατόν να φαίνεται υπερβολικά χαμηλή είναι, πρώτον, οι κρατικές 
ενισχύσεις και, δεύτερον, τα πλεονεκτήματα ως προς το κόστος τα οποία 
διαθέτουν οι προμηθευτές που είναι δημόσιοι φορείς. Οι σχετικές 
διατάξεις επεξηγούνται στο τμήμα VII (iii). 
(vii) Ανάθεση των συμβάσεων λοιπών υπηρεσιών, των ευωαινουένων στο 
παράρτημα IB 
60. Το παράρτημα IB αναφέρει τις υπηρεσίες για τις οποίες η πλήρης 
εφαρμογή της προτεινόμενης οδηγίας θα αποφασισθεί σε μια δεύτερη φάση 
και όταν θα έχουν συγκεντρωθεί περισσότερα στοιχεία σχετικά με τους 
αντίστοιχους τομείς. Έτσι, οι συμβάσεις για τέτοιου είδους υπηρεσίες 
θα πρέπει να υπαχθούν σε ένα σύστημα ελέγχου το οποίο να θέτει μόνο 
ορισμένες βασικές απαιτήσεις, με σκοπό τον περιορισμό των αναγκαίων 
γραφειοκρατικών διατυπώσεων. 
61. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος παρακολούθησης του τομέα των δημοσίων 
συμβάσεων υπηρεσιών από την επίσημη καταγραφή των διαφόρων επιμέρους 
ανατιθέμενων συμβάσεων. Έτσι, και σύμφωνα με τα άρθρα 10 και 18, η εκ 
των υστέρων δημοσίευση προκηρύξεων με τα αποτελέσματα των διαγωνισμών 
αποτελεί το βασικό μέσο επίτευξης του προαναφερόμενου σκοπού. Τα δε 
στοιχεία για τις επιμέρους ανατιθέμενες συμβάσεις θα χρησιμοποιούνται 
με σκοπό τη δημιουργία ενός γενικού πληροφοριακού συστήματος για τους 
επιμέρους τομείς. Η βασική ιδέα είναι να συντάσσονται τακτικές 
εκθέσεις με βάση τα στοιχεία των εκ των υστέρων δημοσιευόμενων 
προκηρύξεων και, εφόσον τούτο ενδείκνυται, οι εκθέσεις αυτές να είναι 
διαθέσιμες στο κοινό. 
62. Η προτεινόμενη οδηγία αναθέτει σημαντικό ρόλο στις συμβουλευτικές 
επιτροπές δημοσίων συμβάσεων, στον τομέα αυτόν. Το άρθρο 18 
παράγραφος 4 ζητά, οι λεπτομέρειες για τη δομή και την παρουσίαση των 
προαναφερόμενων εκθέσεων, καθώς και ο τρόπος διάθεσης τους στο κοινό, 
να καθορίζονται σε συνεννόηση με την εκάστοτε συμβουλευτική επιτροπή. 
63. Οι προκηρύξεις με αντικείμενο τις ήδη ανατεθείσες συμβάσεις συνιστούν 
κοινή απαίτηση τόσο για τις υπηρεσίες του παραρτήματος ΙΑ όσο και 
εκείνες του παραρτήματος IB, από την άποψη της υποχρέωσης αποστολής 
τους προς δημοσίευση στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων (άρθρο 18 παράγραφος 1). 
- 23 -
64. Ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιούνται είναι δυνατόν να διαφέρει. Ενώ οι 
προκηρύξεις για τις ανατεθείσες συμβάσεις που αφορούν υπηρεσίες του 
παραρτήματος ΙΑ θα δημοσιεύονται αυτόματα, τούτο δεν θα συμβαίνει 
αυτόματα στην περίπτωση των υπηρεσιών του παραρτήματος IB. Στη 
δεύτερη περίπτωση η αναθέτουσα αρχή έχει το δικαίωμα να δηλώσει αν 
επιθυμεί τη δημοσίευση της αποστελλόμενης προκήρυξης ή όχι (άρθρο 18 
παράγραφος 2 και 3). Η Επιτροπή αναμένει από τις ανθέτουσες αρχές να 
εκδηλώνουν συχνότερα την επιθυμία να δημοσιεύονται οι προκηρύξεις 
τους. Έτσι, αναμένεται αύξηση των πληροφοριών που θα αντλούνται για 
τους τομείς των υπηρεσιών του παραρτήμτος IB. 
ν. Τεχνικά πρότυπα 
65. Οι υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν στα πλαίσια δημοσίων 
συμβάσεων υπηρεσιών σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται να 
προσδιορίζονται με κάθε λεπτομέρεια. Όπως και στην περίπτωση των 
συμβάσεων κρατικών προμηθειών καθώς και των συμβάσεων δημοσίων έργων, 
οι απαιτούμενες περιγραφές πρέπει να εντάσσονται στα τεύχη γενικού 
περιεχομένου ή στα συμβατικά τεύχη κάθε σύμβασης (άρθρο 16 παράγραφος 
1). 
66. Πολλές συμβάσεις υπηρεσιών εμπεριέχουν και τη χρήση ή την παράδοση 
στην αναθέτουσα αρχή ένυλων αγαθών: ανταλλακτικών για επισκευές, 
υλικών για μέσα ενημέρωσης (μαγνητοταινιών, δίσκων, κ.λπ.), τροφίμων 
και διαφόρων άλλων ειδών. Οι απαιτήσεις σχετικά με την κατάρτιση των 
τεχνικών περιγραφών των προς παροχή ειδών θα πρέπει, όσο το δυνατόν, 
να ευθυγραμμίζονται με τις υφιστάμενες οδηγίες. 
67. Οι διατάξεις των υφισταμένων οδηγιών οι σχετικές με τη χρήση 
εναρμονισμένων προτύπων ισχύουν, ως εκ τούτου. Ωστόσο, πρέπει να 
υπομνησθεί ότι τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται ή παραδίδονται 
σύμφωνα με την εκάστοτε σύμβαση συνήθως παρουσιάζουν οριακό 
ενδιαφέρον για την αναθέτουσα αρχή: είδη καθαριότητας, χαρτί, σχετικά 
περιορισμένης κλίμακας υλικό, εγκαταστάσεις, κ.λπ. Έτσι, θα ήταν 
υπερβολικό να υποχρεωθούν οι αναθέτουσες αρχές να καταγράφουν πάντοτε 
τις προδιαγραφές όλων των ζητούμενων προϊόντων με παραπομπή σε 
ευρωπαϊκά ή άλλα εναρμονισμένα πρότυπα. Ως εκ τούτου, το άρθρο 16 
παράγραφος 2 αναφέρεται μόνο στις περιπτώσεις όπου η αναθέτουσα αρχή 
κρίνει ότι απαιτείται να προσδιορισθούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά των 
ζητουμένων προϊόντων. 
- 24 -
68. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τις υπηρεσίες καθεαυτές βρίσκονται αυτή τη 
στιγμή υπό εξέταση, όπως για παράδειγμα στον τομέα των υπηρεσιών 
λογισμικού. Έτσι, είναι ενδεδειγμένο να προβλεφθεί η εφαρμογή των 
σχετικών κανόνων με την επιφύλαξη της εξέτασης της ισχύουσας 
κατάστασης τη στιγμή που θα αντιμετωπιστεί και η αναθεώρηση της 
οδηγίας. Με το πνεύμα αυτό, το άρθρο 42 περιλαμβάνει μια συγκεκριμένη 
αναφορά στην έκδοση τεχνικών προτύπων για τις υπηρεσίες. 
νι. Σνμβάσεκ παραχώρησης 
69. Η προτεινόμενη οδηγία ασχολείται με τις δημόσιες συμβάσεις 
παραχώρησης υπηρεσιών με βάση τις ίδιες αρχές που ισχύουν στην οδηγία 
για τα δημόσια έργα, όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης 
έργων. 
70. Όσον αφορά τον ορισμό της δημόσιας σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών, η 
προτεινόμενη οδηγία βασίζεται και πάλι στην αρχή της συμπλήρωσης των 
ισχυόντων κανόνων. Ως εκ τούτου, οι δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης 
έργων, όπως αυτές ορίζονται στην αναθεωρημένη οδηγία για τα δημόσια 
έργα, δεν επηρεάζονται (άρθρο 1 σημείο η), ορισμός των δημοσίων 
συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών). Κάθε δε παραχώρηση που εμπεριέχει 
και κάποιο στοιχείο δημοσίων έργων θεωρείται ως δημόσια σύμβαση 
παραχώρησης έργων κατά την έννοια του άρθρου 1 σημείο δ) της οδηγίας 
για τα δημόσια έργα, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 
89/440/ΕΟΚ. Έτσι, ως δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών 
θεωρούνται εξ ορισμού μόνο εκείνες που δεν εμπεριέχουν κανένα 
στοιχείο έργων. Οι παραχωρήσεις για δραστηριότητες που απαιτούν και 
την κατασκευή ενός δικτύου, όπως για την διανομή ύδατος ή ενέργειας, 
δεν θα πρέπει κανονικά να χαρακτηρίζονται ως δημόσιες συμβάσεις 
παραχώρησης υπηρεσιών αλλά ως παραχωρήσεις έργων. Όμως, οι 
παραχωρήσεις για τη διαχείριση μιας υφισταμένης εγκατάστασης θα 
πρέπει να θεωρούνται ως παραχωρήσεις υπηρεσιών. Ωστόσο, οι δημόσιες 
συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών είναι δυνατόν να καλύπτουν τομείς 
τόσο διαφορετικούς όπως είναι οι μεταφορές, η τροφοδοσία σκαφών και 
αεροσκαφών, οι λιανικές πωλήσεις, η διακίνηση αποσκευών, η αποκομιδή 
απορριμάτων και ο καθαρισμός οδών κ.λπ. 
71. Δεύτερον, οι δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών κατά την έννοια 
της προτεινόμενης οδηγίας δεν συμπεριλαμβάνουν και την παραχώρηση 
δικαιωμάτων τα οποία πρέπει να χορηγούνται αυτομάτως, εφόσον ο 
ενδιαφερόμενος ικανοποιεί ορισμένες προϋποθέσεις. Αποτελεί δε 
ουσιώδες στοιχείο του ορισμού που δίδεται στο άρθρο 1 σημείο η) το 
ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής η παραχώρηση 
τέτοιου είδους δικαιωμάτων. 
- 25 -
72. Τρίτον, η αντίστοιχη δραστηριότητα πρέπει να αφορά υπηρεσία που 
πρόκειται να παρασχεθεί προς το κοινό. Αποκλειστικά δικαιώματα για 
την άσκηση άλλων δραστηριοτήτων, όπως είναι η αναζήτηση και η 
εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεν αποτελούν δημόσιες 
συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών κατά την έννοια της προτεινόμενης 
οδηγίας. 
73. Τέλος, οι δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών ορίζονται ως 
πράξεις με τις οποίες οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν την άσκηση μιας 
δραστηριότητας την οποία διαφορετικά θα ασκούσαν οι ίδιες, η δε 
ανάθεση γίνεται υπό όρους οι οποίοι τους επιτρέπουν να συνεχίσουν να 
ελέγχουν, έστω και έμμεσα, ορισμένες πλευρές της παρεχόμενης προς το 
κοινό υπηρεσίας. Λόγω δε της ανάθεσης τέτοιου είδους δραστηριοτήτων 
σε τρίτους, οι αντίστοιχες συμβάσεις παραχώρησης συνεπάγονται την 
παροχή υπηρεσιών όχι μόνο προς το κοινό αλλά και προς την αντίστοιχη 
αναθέτουσα αρχή. Οι άδειες για τη μετάδοση εκπομπών θα πρέπει να 
εξαιρεθούν από τον ορισμό αυτόν, με βάση την συνολική προσέγγιση, 
σύμφωνα με την οποία δεν ισχύει η προτεινόμενη οδηγία για τις 
δραστηριότητες μετάδοσης εκπομπών καθεαυτές. 
74. Όσον αφορά τους προς εφαρμογή κανόνες, η προτεινόμενη οδηγία κάνει 
διάκριση μεταξύ των κανόνων εκείνων που αφορούν την ανάθεση συμβάσεων 
παραχώρησης από δημόσιους φορείς (άρθρο 12, άρθρο 17 παράγραφος 3, 
άρθρο 18 παράγραφος 1, άρθρο 22 παράγραφος 2, παράρτημα V αναφερόμενο 
στη δημοσίευση προκηρύξεων) και των κανόνων που αφορούν την ανάθεση 
συμβάσεων υπηρεσιών από τους ίδιους τους αναδόχους παραχωρήσεων 
(άρθρο 3). 
75. Αν και η προτεινόμενη οδηγία ασχολείται και με τις συμβάσεις που 
ανατίθενται από αναδόχους παραχωρήσεων, δεν επηρεάζει τους κανόνες 
των διαδικασιών ανάθεσης που εφαρμόζουν οι φορείς που ασκούν 
δραστηριότητα στους "εξαιρούμενους τομείς", και οι οποίοι σε 
ορισμένες περιπτώσεις είναι και οι ίδιοι ανάδοχοι παραχωρήσεων. 0 
κίνδυνος επικάλυψης μεταξύ της οδηγίας για τις υπηρεσίες (η οποία 
απαιτεί μόνο τη δημοσίευση προκήρυξης) και της οδηγίας για τους 
"εξαιρούμενους τομείς" (η οποία απαιτεί πλήρη εφαρμογή για τις 
συμβάσεις παροχής λογισμικού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών) 
αποφεύγεται χάρη στο άρθρο 6, το οποίο δίδει ρητά την προτεραιότητα 
στην οδηγία για τους "εξαιρούμενους τομείς". 
(5) 
- 26 -
VI I. Εκτέλεση υε αυτεπιστασία και δοαστηριότητεο υε πεοιοοισικΜ^ 
(i) Εκτέλεση με αυτεπιστασία 
76. Πολλές αναθέτουσες αρχές είναι σε θέση να καλύτπουν τις ανάγκες τους 
σε ορισμένες υπηρεσίες ασκώντας τις σχετικές δραστηριότητες με δικά 
τους μέσα. Τούτο ισχύει ιδίως σε τομείς όπου οι αναθέτουσες αρχές ήδη 
απασχολούν το αναγκαίο εξειδικευμένο προσωπικό, όπως ειδικούς 
ηλεκτρονικών υπολογιστών, αρχιτέκτονες, οικονομολόγους, επιστήμονες 
κ.λπ. Στις περιπτώσεις αυτές είναι σχετικά ελεύθερη η επιλογή μεταξύ 
της εξασφάλισης των απαιτούμενων υπηρεσιών από τρίτους και της 
κάλυψης με αυτεπιστασία. 
77. Οι κοινοτικοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις δεν παρεμβαίνουν 
στις αποφάσεις των δημοσίων φορέων ως προς την εξασφάλιση από την 
ελεύθερη αγορά των ζητούμενων υπηρεσιών ή την κάλυψη των σχετικών 
αναγκών με δικά τους μέσα. Τούτο αποτελεί ένα θέμα βασικής 
οικονομικής πολιτικής στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων κάθε επιμέρους 
κράτους μέλους. Οι υπηρεσίες που παρέχονται στα πλαίσια ενός 
οργανισμού ο οποίος έχει ενιαία νομική μορφή, για παράδειγμα όταν ένα 
τμήμα του παρέχει υπηρεσίες σε ένα άλλο τμήμα, δεν μπορούν να 
χαρακτηριστούν ως κατά σύμβαση οικονομικές πράξεις, έστω και αν 
μερικές φορές έχουν συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες. 
78. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι είναι σχετικά 
εύκολο να αποφευχθεί η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων για τις 
δημόσιες συμβάσεις με απλή αποφυγή της ανάθεσης συμβάσεων παροχής 
υπηρεσιών σε τρίτους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η προτεινόμενη οδηγία 
θα μπορούσε να οδηγήσει σε συρρίκνωση του τομέα των δημοσίων 
συμβάσεων παρά σε ελευθέρωση του. Ως εκ τούτου, και η επίδραση της 
παροχής υπηρεσιών με αυτεπιστασία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στα 
πλαίσια της μετά τρία έτη αναθεώρησης της προτεινόμενης οδηγίας 
(άρθρο 42). 
(i ί) Δοαστηριότητεο υε πεοιορισικ^ 
79. Η προτεινόμενη οδηγία χρειάζεται να είναι σαφής ως προς την εφαρμογή 
της στις περιπτώσεις εκείνες όπου οι υπηρεσίες παρέχονται από 
προμηθευτές που διατηρούν κάποιου είδους συγγενικό δεσμό με την 
αντίστοιχη αναθέτουσα αρχή, όπως για παράδειγμα όταν οι προμηθευτές 
αποτελούν οι ίδιοι τμήμα του δημόσιου τομέα ή διαθέτουν αποκλειστικά 
δικαιώματα παροχής υπηρεσιών προς τις εκάστοτε αναθέτουσες αρχές. 
- 27 -
Η ύπαρξη τέτοιου είδους ειδικών σχέσεων αποτελεί ιδάζον 
χαρακτηριστικό του τομέα των υπηρεσιών. Η προμήθεια αγαθών ανατίθεται 
λιγότερο συχνά σε αποκλειστικούς προμηθευτές, ο δε δημόσιος τομέας 
εμπλέκεται στην παραγωγή αγαθών σπανιότερα απ'ό,τι στην παραγωγή 
υπηρεσιών. 
80. Κατ'αρχήν, η προτεινόμενη οδηγία καλύτπει όλες τις περιπτώσεις στις 
οποίες ο πελάτης και ο προμηθευτής των ζητούμενων υπηρεσιών αποτελούν 
χωριστούς φορείς από νομική άποψη και στις οποίες οι σχέσεις τους στα 
πλαίσια της παροχής των ζητουμένων υπηρεσιών βασίζονται σε 
συγκεκριμένη σύμβαση. Ωστόσο, μερικές εξαιρέσεις από την αρχή αυτή 
βασίζονται στην ίδια τη Συνθήκη, για παράδειγμα στο άρθρο 223, όπως 
αναφέρει το άρθρο 4 παράγραφος 1 της προτεινόμενης οδηγίας, και στο 
άρθρο 55 και 56, όπως αναφέρουν οι αιτιολογικές σκέψεις. Οι 
εξαιρέσεις αυτού του είδους θα πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά, δεν 
επηρεάζουν δε την εφαρμογή της προτεινόμενης οδηγίας στις 
προαναφερόμενες περιπτώσεις κατά κάποιο γενικό τρόπο. 
81. Στο άρθρο 7, ,η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει και μια άλλη, 
περιορισμένης σημασίας, εξαίρεση. Συγκεκριμένα, το άρθρο αυτό εξαιρεί 
εκείνες τις συμβάσεις υπηρεσιών που συνάπτονται μεταξύ αναθετουσών 
αρχών, με την προϋπόθεση ότι ο προμηθευτής διαθέτει επίσημο, διαφανές 
και συμβιβαστό με τη Συνθήκη αποκλειστικό δικαίωμα παροχής των 
ζητουμένων υπηρεσιών. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εξαίρεση 
αυτή αφορά τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας και μόνο. Εννοείται ότι 
οι αρχές της Συνθήκης που αφορούν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών σε 
ολόκληρη την Κοινότητα ισχύουν και στις περιπτώσεις αυτές, η δε 
Επιτροπή θα λαμβάνει έγκαιρα υπόψη της κάθε ασυμβίβαστο αποκλειστικό 
δικαίωμα που θα υποπίπτει στην αντίληψη της. Εξάλλου, η εξαίρεση από 
την οδηγία δεν θεωρείται οριστική. Στα πλαίσια της επισκόπησης του 
τρόπου εφαρμογής της οδηγίας, μετά τα τρία πρώτα έτη εφαρμογής της 
(άρθρο 42), η Επιτροπή είναι δυνατόν να λάβει υπόψη της την έκταση 
και τα χαρακτηριστικά αυτού του είδους των συμβάσεων, οπότε θα 
μπορούσαν να υποβληθούν και σχετικές προτάσεις τροποποίησης της 
προτεινόμενης οδηγίας. Από την άλλη πλευρά, αυτή τη στιγμή δεν 
υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ως προς τη φύση και το μέγεθος των 
αντίστοιχων δραστηριοτήτων, οπότε δεν είναι δυνατόν να υποβληθούν 
τώρα σχετικές αιτιολογημένες προτάσεις. 
- 28 -
82. Συνολικά, η κατάσταση σχετικά με τους αποκλειστικούς προμηθευτές έχει 
ως εξής: 
(α) όσον αφορά τη δημιουργία αποκλειστικών δικαιωμάτων, η 
προτεινόμενη οδηγία ισχύει για την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών 
βάσει συμβάσεων, όπως εξηγείται στην παράγραφο 24. Η δημιουργία 
αποκλειστικών δικαιωμάτων βάσει δημοσίων συμβάσεων παραχώρησης 
υπηρεσιών καλύπτεται κατά την έννοια ότι πρέπει να δημοσιεύονται 
προκηρύξεις τόσο για τις προς ανάθεση συμβάσεις όσο και για τις 
ανατεθείσες. Η δημιουργία αποκλειστικών διακιωμάτων με 
νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις δεν καλύπτεται 
από την παρούσα οδηγία, εννοείται όμως ότι ισχύουν οι αρχές της 
Συνθήκης που αφορούν την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών· 
(β) οι συμβάσεις υπηρεσιών που πρόκειται να ανατεθούν σε 
αποκλειστικούς προμηθευτές καλύπτονται πλήρως από την 
προτεινόμενη οδηγία σε όλες τις περιπτώσεις όπου ο αποκλειστικός 
προμηθευτής είναι ιδιωτική επιχείρηση. Πλήρως καλύπτονται και οι 
περιπτώσεις όπου ο αποκλειστικός προμηθευτής είναι δημόσιος 
φορέας, με την εξαίρεση των περιπτώσεων όπου τα αποκλειστικά 
δικαιώματα δημιουργούνται κατά τρόπο ρητό και διαφανή. 
(iii) Στρεβλώσει του αντανωνισυού και κοατικέϋ ενιογύσειο 
83. Όταν οι αναθέτουσες αρχές είναι σε θέση να παράσχουν τις ζητούμενες 
υπηρεσίες με δικά τους μέσα, είναι δυνατόν σε μερικές περιπτώσεις να 
προσφέρουν τις υπηρεσίες αυτές και στην ελεύθερη αγορά, και μάλιστα 
στα πλαίσια ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Στις περιπτώσεις αυτές είναι 
δυνατόν να εκμεταλλεύονται ειδικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που 
διαθέτουν στα πλαίσια του καθεστώτος των ως δημοσίων φορέων. 
Υποστηρίζεται δε ότι στις περιπτώσεις αυτές οι τιμές τους δεν 
αντανακλούν πάντοτε το πραγματικό κόστος των προσφερόμενων υπηρεσιών. 
84. Κάθε αναγκαίο μέτρο για την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού θα 
πρέπει να εντάσσεται πρώτα απ'όλα στα πλαίσια της κοινοτικής 
νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Η εφαρμογή τέτοιου είδους μέτρων σε 
σχέση με δημόσιους φορείς είναι δυνατή χάρη στον λειτουργικό ορισμό 
των επιχειρήσεων, όπως αυτός επιβεβαιώθηκε από το Ευρωπαϊκό 
- 29 -
Δικαστήριο στην απόφαση για την υπόθεση 118/85, της 16ης Ιουνίου 
1987, η οποία αφορούσε το ιταλικό μονοπώλιο καπνού. Επιπλέον, κάθε 
πρόβλημα σχετικό με την καταβολή του ΦΠΑ θα πρέπει να ρυθμίζεται με 
βάση τις διατάξεις της έκτης οδηγίας περί ΦΠΑ (77/388/ΕΟΚ, ΕΕ αριθ. L 
145, της 13ης Ιουνίου 1977), η οποία αντιμετωπίζει τους δημόσιους 
φορείς ως φορολογούμενα πρόσωπα. Εάν δε είναι αναγκαίο, η Επιτροπή θα 
λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με 
τους σχετικούς κανόνες. 
85. Οι κοινοτικοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις δεν αποτελούν το 
σωστό μέσο για την επίλυση προβλημάτων αυτού του είδους. Ωστόσο, 
μπορούν να συντελέσουν στη διευκόλυνση της εξέτασης των προβλημάτων 
αυτών μέσα στα κατάλληλα πλαίσια. Έτσι, το άρθρο 34 της οδηγίας για 
τα δημόσια έργα συντελεί σ'αυτό κατά το ότι προβλέπει ότι η Επιτροπή 
πρέπει να ενημερώνεται, όταν οι αναθέτουσες αρχές προτίθενται να 
χειρισθούν υπερβολικά χαμηλές προσφορές κατά συγκεκριμένους τρόπους. 
86. Σύμφωνα με το άρθρο 34 παράγραφος 1, οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να 
διερευνούν τη μέθοδο κοστολόγησης των προσφορών που εμφανίζονται ως 
υπερβολικά χαμηλές. 
Όταν οι υπερβολικά χαμηλές προσφορές υποβάλλονται από δημόσιους 
φορείς, τούτο θα μπορούσε να μην εμπεριέχει κινδύνους για τις 
αναθέτουσες αρχές, η δε αποδοχή των προσφορών αυτών θα μπορούσε να 
οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Για να αντιμετωπίζονται οι 
περιπτώσεις αυτές, η διερεύνηση των προσφορών αναφέρεται, σύμφωνα με 
την παράγραφο 2, στα συγκεκριμένα στοιχεία κόστους που 
προσδιορίζονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής της 
25ης Ιουνίου 1980, σχετικά με τη διαφάνεια των οικονομικών σχέσεων 
μεταξύ κρατών μελών και τις δημόσιες επιχειρήσεις (ΕΕ αριθ. L 195, 
της 29.7.1980, σ. 35), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 
85/412/Ε0Κ, της 29ης Ιουλίου 1985 (ΕΕ αριθ. L 229, της 29ης Ιουλίου 
1985). Οι κανόνες αυτοί αναφέρονται στο πρόβλημα που ανακύπτει όταν 
τα κράτη μέλη επιδιώκουν, μέσω δημοσίων επιχειρήσεων, στόχους άλλους 
από τους εμπορικούς, καλύπτοντας τα οικονομικά βάρη που αναλαμβάνουν 
οι επιχειρήσεις αυτές. Οι προσφορές είναι δυνατόν να επηρεάζονται από 
τέτοιου είδους μεταφορές δημοσίων πόρων. 
87. Όταν μια προσφορά επηρεάζεται από κάποιον από τους παράγοντες αυτούς, 
η Επιτροπή πρέπει να ενημερώνεται σχετικά με την πρόθεση ανάθεσης της 
εκάστοτε σύμβασης στον υποβάλλοντα την προσφορά αυτή. Έτσι, η 
- 30 -
Επιτροπή θα είναι σε θέση να προβαίνει σε εξέταση της περίπτωσης, από 
την άποψη ιδίως του άρθρου 90 της Συνθήκης ΕΟΚ, και σε συσχετισμό με 
το άρθρο 92. 
88. Το άρθρο 34 της προτεινόμενης οδηγίας αναφέρεται και στις προσοφρές 
που υποβάλλονται από ιδιωτικές επιχειρήσεις και οι οποίες είναι 
υπερβολικά χαμηλές λόγω της λήψης κρατικών ενισχύσεων από τον 
προσφέροντα. Η παράγραφος 3 του άρθρου αυτού είναι πανομοιότυπη με 
την αντίστοιχη της επανεξετασθεί σας πρότασης οδηγίας για τους 
εξαιρούμενους τομείς. Επιτρέπει δε την απόρριψη τέτοιου είδους 
προσφορών, υπό τον όρο της ενημέρωσης της Επιτροπής από την εκάστοτε 
αναθέτουσα αρχή. 
VIII. Tnonon unToctov. υποβολή εκθέσεων και αναθεώρηση rnc oonviac 
89. Το άρθρο 14 παράγραφος 3 της προτεινόμενης οδηγίας περιλαμβάνει 
διατάξεις σχετικά με την καταγραφή των επιμέρους ανατιθέμενων 
συμβάσεων. Τα συλλεγόμενα στοιχεία είναι δυνατόν να χρησιμεύσουν για 
μια καταγγελία ή για κάποιο άλλο ένδικο μέσο που χρησιμοποιείται σε 
εθνικό επίπεδο ή και ενώπιον της Επιτροπής. Δηλαδή, χρησιμεύουν 
κυρίως για την εξέταση των επιμέρους περιπτώσεων. 
90. Επιπλέον, η προτεινόμενη οδηγία αποσκοπεί και στην προετοιμασία του 
εδάφους για την μελλοντική τροποποίηση της από την άποψη της θέσπισης 
κατ'ελάχιστον απαιτήσεων για την υποβολή εκθέσεων. Όπως δε ήδη 
αναφέρθηκε, το περιεχόμενο των προκηρύξεων για τις ανατεθείσες 
συμβάσεις αποτελεί τη μείζονα πηγή συλλογής στοιχείων προς αυτήν την 
κατεύθυνση. Σ'αυτά τα πλαίσια, η Επιτροπή πρόκειται να καθορίσει, 
σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 4 και σε συνεργασία με την αρμόδια 
συμβουλευτική επιτροπή, τη δομή των προς υποβολή εκθέσεων. Τούτο θα 
γίνει σε εύθετο χρόνο και πριν η προτεινόμενη οδηγία τεθεί σε 
εφαρμογή, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η συγκέντρωση πληροφοριακών 
στοιχείων ευθύς εξ αρχής κατά τρόπο συνεκτικό και ουσιαστικό. 
91. Ωστόσο, και δεδομένου ότι το περιεχόμενο των προκηρύξεων για τις 
ανατεθείσες συμβάσεις δεν είναι αφεαυτού επαρκές για τη στάθμιση της 
συνολικής επίδρασης της οδηγίας στην ελευθέρωση του τομέα των 
δημοσίων συμβάσεων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν και 
στατιστικές εκθέσεις με άλλα πληροφοριακά στοιχεία. Το άρθρο 38 
παράγραφος 1 προσδιορίζει ως αναγκαίο τμήμα αυτών των συμπληρωματικών 
πληροφοριών το συνολικό ύψος των ανατιθέμενων συμβάσεων οι οποίες δεν 
- 31 -
υπερβαίνουν τα τιθέμενα από την προτεινόμενη οδηγία όρια. Έτσι, το 
τμήμα της αγοράς των δημοσίων συμβάσεων που καλύπτεται από την 
προτεινόμενη οδηγία θα αποκτήσει διαφάνεια. Ωστόσο, είναι δυνατόν να 
προκύψει ανάγκη και για πρόσθετα στοιχεία: Ως προς αυτό, το άρθρο 38 
παράγραφος 2 προβλέπει ότι η Επιτροπή εντοπίζει τέτοιου είδους 
ανάγκες και προσδιορίζει τον τρόπο ικανοποίησης τους, σε συνεργασία 
με την αρμόδια συμβουλευτική επιτροπή. Το θέμα αυτό πρόκειται να 
εξετασθεί πριν η παρούσα οδηγία τεθεί σε ισχύ. 
92. 0 ρόλος της συμβουλευτικής επιτροπής ως προς το θέμα αυτό, καθώς και 
οποτεδήποτε άλλοτε η οδηγία απαιτεί να ζητείται η γνώμη της, 
προσδιορίζεται στο άρθρο 39, σύμφωνα και με την απόφαση 87/373/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 1987 (ΕΕ αριθ. L 197, της 18.7.1987, 
σ. 33). 
93. Μια προσωρινή έκθεση σχετικά με την επίδραση της προτεινόμενης 
οδηγίας στην αγορά προβλέπεται να συνταχθεί μετά τα τρία πρώτα έτη 
εφαρμογής της και με σκοπό την εκτίμηση της ανάγκης να τροποποιηθεί 
(άρθρο 42). Η προβλεπόμενη στα πλαίσια αυτά επισκόπηση είναι αναγκαία 
ιδίως λόγω της δυνατότητας να εφαρμοσθεί στο μέλλον το προτεινόμενο 
κανονιστικό πλαίσιο και για τις συμβάσεις των υπηρεσιών που 
εμφαίνονται στο παράρτημα IB. Η εν λόγω επισκόπηση θα ασχοληθεί και 
με την έκδοση τεχνικών προτύπων. Επιπλέον, με την ευκαιρία αυτή 
πρόκειται να εξετασθεί και το εύρος καθώς και η εξέλιξη της παροχής 
υπηρεσιών με αυτεπιστασία. 
IX. ΣυιιΒάοει διανοητικών και υελετητικών υπηοεσίων 
94. Λόγω της ευρύτητας του πεδίου εφαρμογής της, η προτεινόμενη οδηγία 
χρειάζεται να προσφέρει μια σχετική ευελιξία. Για παράδειγμα, όσον 
αφορά τις διαδικασίες ανάθεσης, όπου υπάρχει η δυνατότητα επιλογής 
μεταξύ της ανοικτής, της κλειστής και - υπό ορισμένες συνθήκες - της 
διαδικασίας με διαπραγμάτευση. Επίσης, όσον αφορά τα κριτήρια 
επιλογής, ιδίως με βάση τα άρθρα 28 και 29, τα οποία παρέχουν το 
πλαίσιο των αποδεκτών κριτηρίων και συναφών αποδεικτικών στοιχείων. 
Τέλος, όσον αφορά τα κριτήρια ανάθεσης, τα οποία μπορούν να 
περιλαμβάνουν κάθε ενδεδειγμένο αντικειμενικό κριτήριο, στα πλαίσια 
της έννοιας της "πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς". 
95. Όσον αφορά τις συμβάσεις για διανοητικές και μελετητικές υπηρεσίες, 
οι ενδεδειγμένες ενέργειες θα πρέπει να εντάσσονται μέσα στα 
καθοριζόμενα όρια. Ως προς τις διαδικασίες ανάθεσης, η διαδικασία με 
διαπραγμάτευση και αφού προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης 
μπορεί να επιλέγεται ενόσω οι προς παροχή υπηρεσίες δεν είναι δυνατόν 
να προσδιορίζονται με ακρίβεια τόση που να είναι δυνατή η χρήση 
- 32 -
κάποιας άλλης διαδικασίας. Όσον αφορά τα κριτήρια επιλογής, η οδηγία 
αναφέρει ειδικότερα τα επαγγελματικά ουσιαστικά προσόντα, την 
αποτελεσματικότητα, την εμπειρία και την αξιοπιστία (άρθρο 29 
παράγραφος 1). Οι κανόνες για τα κριτήρια ανάθεσης αναφέρουν, για 
λόγους αποσαφήνισης, και ορισμένους παράγοντες που είναι δυνατόν να 
διαδραματίσουν ιδιαίτερο ρόλο σχετικά με τις διανοητικές και τις 
μελετητικές υπηρεσίες, όπως είναι τα αισθητικά και τα λειτουργικά 
χαρακτηριστικά (άρθρο 33 παράγραφος 1β). 
96. Έτσι, η προτεινόμενη οδηγία δημιουργεί ένα κατάλληλο και πρακτικά 
εφαρμόσιμο καθεστώς για την ανάθεση των διανοητικών και μελετητικών 
υπηρεσιών. 
Χ. Σχέσεις yç τκ TPÎTSC XWPSC 
97. Η βάσει της κοινοτικής οδηγίας ελευθέρωση του τομέα των συμβάσεων 
υπηρεσιών που ανατίθενται από τους δημόσιους φορείς θα βελτιώσει την 
πρόσβαση των μη κοινοτικών επιχειρήσεων στην αγορά, δεδομένου ότι οι 
προσπάθειες που χρειάζονται για να μπορέσουν αυτές να επωφεληθούν από 
τις διατάξεις της οδηγίας περί διαφάνειας, διαδικασιών, τεχνικών 
προδιαγραφών και ανάθεσης των συμβάσεων με βάση αντικειμενικά και μη 
δημιουργούντα διακρίσεις κριτήρια είναι σχετικά περιορισμένες. 
98. Η πρόσβαση των κοινοτικών επιχειρήσεων στην αγορά των δημοσίων 
συμβάσεων υπηρεσιών σε τρίτες χώρες δεν είναι αυτή τη στιγμή 
εγγυημένη με κάποιους συγκεκριμένους διεθνείς κανόνες, στα πλαίσια 
της συμφωνίας GATT ή αλλού. Αντίθετα μάλιστα, ορισμένες τέτοιες χώρες 
περιορίζουν ρητά την πρόσβαση ξένων επιχειρήσεων υπό ορισμένες 
συνθήκες. Για παράδειγμα, η νομοθεσία των ΗΠΑ "Buy America" 
"αγοράζετε αμερικανικά" απαγορεύει στους ομοσπονδιακούς φορείς να 
αναθέτουν συμβάσεις υπηρεσιών σε επιχειρήσεις από τρίτες χώρες, οι δε 
επιχειρήσεις αυτές προσδιορίζονται με αποφάσεις λαμβανόμενες σε 
ετήσια βάση και στα πλαίσια προστατευτικών πολιτικών και πρακτικών. 
99. Ωστόσο, ο κώδικας δημοσίων συμβάσεων που θεσπίσθηκε το 1980 στα 
πλαίσια της συμφωνίας GATT (ΕΕ αριθ. L 71, της 16.3.1980) προβλέπει 
συγκεκριμένα την έγκαιρη διερεύνηση των δυνατοτήτων επέκτασης του 
πεδίου εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας, έτσι ώστε να συμπεριληφθούν 
- 33 -
και οι συμβάσεις υπηρεσιών. Συζητήσεις σχετικά με το θέμα αυτό έχουν 
ήδη αρχίσει, κατά τη διάρκεια δε του 1990 αναμένεται να αρχίσουν και 
οι σχετικές διαπραγματεύσεις. Ακόμη, συζητήσεις διεξάγονται και με 
τις χώρες της ΕΖΕΣ σχετικά με την αμοιβαία ελευθέρωση των δημοσίων 
συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων υπηρεσιών. 
100. Υπάρχει ο κίνδυνος, σε μερικούς τομείς όπου οι βασικοί φραγμοί στην 
προσπέλαση των αγορών είναι περιορισμένοι τα εμπορικά συμφέροντα της 
Κοινότητας να βλαφθούν, εάν οι δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών 
ελευθερωθούν ¥±α__ώΔΰυ_£., ενώ οι παρόμοιες συμβάσεις στις αγορές των 
ανταγωνιστριών χωρών θα παραμένουν τεχνητά κλειστές. 0 κίνδυνος αυτός 
είναι μικρός, όταν οι προς παροχή υπηρεσίες απαιτούν από τη φύση τους 
σημαντικής έκτασης και μόνιμες εγκαταστάσεις και προσωπικό στο έδαφος 
όπου πρόκειται να παρασχεθούν. Στις περιπτώσεις αυτές, έτσι κι αλλιώς 
είναι πιθανό να παραχθεί ένα σημαντικό ποσοστό προστιθέμενης αζϊας 
στην χώρα όπου εδρεύει η αναθέτουσα αρχή, οπότε οι τυχόν αρνητικές 
επιπτώσεις στις συναλλαγές ελαχιστοποιούνται. Ωστόσο, ο κίνδυνος 
αυτός είναι μεγαλύτερος, όταν οι ζητούμενες υπηρεσίες είναι δυνατόν 
να παρασχεθούν εξ αποστάσεως (τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρονική 
επεξεργασία δεδομένων) ή μέσω ενός τοπικού αντιπροσώπου με προσωρινό 
ή πολύ περιορισμένο χαρακτήρα (υπηρεσίες παροχής συμβουλών, 
λογισμικού κ.λπ.). Στις περιπτώσεις αυτές, η διατήρηση των φραγμών 
στη πρόσβαση των κοινοτικών επιχειρήσεων στις δημόσιες συμβάσεις 
υπηρεσιών σε τρίτες χώρες θα μπορούσε να νοθεύσει τις συναλλαγές, σε 
βάρος της Κοινότητας και κατά απαράδεκτον τρόπο. 
101. Επιπλέον, η διαπραγματευτική θέση της Κοινότητας στα πλαίσια της 
συμφωνίας GATT και αλλού θα ενισχυθεί, κατά το ότι αυτή θα επιδιώκει, 
ταυτόχρονα και σαφώς, τόσο την ελευθέρωση της πρόσβασης στις δημόσιες 
συμβάσεις υπηρεσιών όσο και τη θωράκιση της απέναντι στους 
ανταγωνιστές της που δεν προτίθενται να προβούν σε ανάλογη 
ελευθέρωση. 
102. Όσον αφορά τα ληπτέα μέτρα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα. 
103. Πρώτον, πρέπει να εξασφαλισθεί ότι τα λαμβανόμενα μέτρα δεν θα 
στρέφονται εναντίον των επιχειρήσεων εκείνων των τρίτων χωρών που 
είναι έτοιμες να συμφωνήσουν σε αμοιβαία ελευθέρωση της πρόσβασης 
στην αγορά τους, ή ήδη εφαρμόζουν τούτο. Ωστόσο, θα πρέπει να 
σημειωθεί ότι στα πλαίσια της δεύτερης τραπεζικής οδηγίας 
(89/646/ΕΟΚ, ΕΕ αριθ. L 386, της 30.12.1989), η λύση που δίδεται από 
(6) 
- 34 -
το Συμβούλιο στο πρόβλημα της πρόσβασης των επιχειρήσεων από τρίτες 
χώρες στις τραπεζικές αγορές δεν εξαρτά την ελευθέρωση της πρόσβασης 
αυτής από την εκ των προτέρων δέσμευση για αμοιβαία ελευθέρωση της 
πρόσβασης των κοινοτικών επιχειρήσεων. Αντίθετα δε, η εν λόγω οδηγία 
προβλέπει την επί ίσοι ς όρο ι ς με τις κοινοτικές επιχειρήσεις πρόσβαση 
στις τραπεζικές αγορές, ενώ, ωστόσο, θεσπίζεται και μια διαδικασία 
που μπορεί να οδηγήσει στον περιορισμό ή και στην κατάργηση της 
πρόσβασης αυτής στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν στοιχεία ότι η 
εμπλεκόμενη τρίτη χώρα εφαρμόζει πολιτικές ή πρακτικές που 
περιορίζουν την πρόσβαση των κοινοτικών επιχειρήσεων στις αγορές της. 
104. Δεύτερον, και δεδομένου ότι ο τομέας των υπηρεσιών είναι εκτεταμένος 
και ανομοιογενής, είναι δύσκολο σ'αυτή τη φάση να καταδειχθεί εκ των 
προτέρων ότι πράγματι θα χρειασθεί η λήψη μέτρων σε σχέση με 
συγκεκριμένες χώρες ή μορφές υπηρεσιών. Όλες αυτές οι σκέψεις οδηγούν 
στο ότι χρειάζεται ως προς τις συμβάσεις υπηρεσιών μια διαφορετική 
προσέγγιση από εκείνη που περιλαμβάνεται στην οδηγία για τους 
"εξαιρούμενους τομείς". 
105. Τέλος, κάθε φορά που θα ανακύπτουν συγκεκριμένα προβλήματα, θα πρέπει 
να είναι δυνατή η λήψη μέτρων σε δύο επίπεδα. Αφενός θα πρέπει να 
αναζητείται μια πιο ισορροπημένη λύση μέσω διαπραγματεύσεων και 
αφετέρου η οδηγία θα πρέπει να προβλέψει μια διαδικασία για την λήψη 
μέτρων περιορισμού της πρόσβασης επιχειρήσεων τρίτων χωρών στην 
κοινοτική αγορά, εφόσον υπάρχουν στοιχεία ότι συγκεκριμένες χώρες 
περιορίζουν κατά συγκεκριμένους τρόπους την πρόσβαση των κοινοτικών 
επιχειρήσεων στις αγορές τους. 
106. Οι αρχές αυτές αντανακλώνται στο άρθρο 40. Οι παράγραφοι 1 και 2 
αφορούν τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να συγκροτηθεί η βάση των 
προβλεπόμενων ενεργειών. Η παράγραφος 3 προβλέπει τη γενική εντολή 
για την εξεύρεση λύσεων μέσω διαπραγματεύσεων στις περιπτώσεις όπου 
μη κοινοτικές χώρες δεν εξασφαλίζουν στις κοινοτικές επιχειρήσεις 
δυνατότητες πρόσβασης στην αγορά και μεταχείριση ανάλογη με εκείνη 
προς τις εθνικές επιχειρήσεις ή προς το πλέον ευνοούμενο κράτος. Η 
παράγραφος 4 θεσπίζει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων περιορισμού της 
πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών και παραχωρήσεων στην 
κοινοτική αγορά για τις επιχειρήσεις που εδρεύουν εκτός Κοινότητας 
καθώς και για τις επιχειρήσεις χωρίς ουσιαστική αντιπροσώπευση μέσα 
στην Κοινότητα, όπως αυτές ορίζονται στο γενικό πρόγραμμα για την 
κατάργηση των περιορισμών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (ΕΕ αριθ. 2, 
της 15.1.1962). Ακόμη, αναφέρεται και στις προσφορές που προέρχονται 
από τρίτες χώρες. Δεδομένου όμως ότι δεν υπάρχουν κανόνες γενικής 
εφαρμογής σχετικά με την καταγωγή των υπηρεσιών, οι σχετικές 
διατάξεις θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο εφόσον θεσπισθούν 
- 35 -
τέτοιοι κανόνες, σε διεθνές ή σε κοινοτικό επίπεδο, ή εφόσον το 
Συμβούλιο θα αποφάσιζε την εφαρμογή κριτηρίων καταγωγής στα πλαίσια 
της σχετικής απόφασης του. Ωστόσο, η θέσπιση τέτοιων κανόνων είναι 
αναγκαία, δεδομένου ότι η πρόσβαση στην κοινοτική αγορά των υπηρεσιών 
είναι δυνατόν να επιτευχθεί μέσω μιας επιχείρησης εγκατεστημένης εν 
γένει στην Κοινότητα, αν και οι συγκεκριμένες εκάστοτε υπηρεσίες της 
είναι δυνατόν να προέρχονται από μη κοινοτική χώρα ή να συνεπάγονται 
πολύ περιορισμένες δραστηριότητες μέσα στην Κοινότητα. 
107. Οι αποφάσεις στον τομέα αυτόν αποτελούν μέρος των μέτρων εφαρμογής 
της προτεινόμενης οδηγίας. Ως εκ τούτου, εμπίπτουν στην απόφαση 
87/373/ΕΟΚ^1) του Συμβουλίου, η οποία θεσπίζει τις αρμοδιότητες της 
Επιτροπής ως προς την έκδοση των αναγκαίων αποφάσεων. Οι διατάξεις 
που αφορούν τον ρόλο των κρατών μελών και του Συμβουλίου αντανακλούν 
το δεσμό της εν λόγω απόφασης με το πεδίο εφαρμογής της εμπορικής 
πολιτικής της Κοινότητας. 
XI. Τροποποίηση Tnc oônvtac πεοί διαδικασιών προσΦυνήΓ 
108. Η οδηγία 89/665/ΕΟΚ, η οποία αναφέρεται στις διαδικασίες προσφυγής 
κατά των αποφάσεων ανάθεσης, και όπως αυτή τροποποιήθηκε τον 
Δεκέμβριο του 1989 (ΕΕ αριθ. L 395, της 30.12.1989, σ. 33), 
εξασφαλίζει την εφαρμογή της οδηγίας για τα δημόσια έργα και της 
οδηγίας για τις κρατικές προμήθειες. Η θέσπιση της προτεινόμενης 
οδηγίας οδηγεί στην ανάγκη να εξασφαλισθεί η εφαρμογή της και από την 
άποψη της παροχής του ίδιου επιπέδου νομικής προστασίας, που η οδηγία 
περί διαδικασιών προσφυγής θέτει ως ελάχιστη απαίτηση για ολόκληρη 
την Κοινότητα. Το άρθρο 41 περιλαμβάνει την αναγκαία ρήτρα 
τροποποίησης. 
XI Ι. Ενοωυάτωση OTIC 89vtKéc νουοθεσ^ 
109. Η έναρξη ισχύος της προτεινόμενης οδηγίας μπορεί να προβλεφθεί για 
την 1η Μαρτίου 1992. Έτσι, θα μπορούσε να επιτευχθεί μια κοινή 
ημερομηνία για την εφαρμογή όλων των κοινοτικών κανόνων για τις 
δημόσιες συμβάσεις και τους δημόσιους φορείς της Ελλάδας, της 
Ισπανίας και της Πορτογαλίας, για τους οποίους έχει εγκριθεί μια 
μεταβατική περίοδος μέχρι την προαναφερόμενη ημερομηνία, και όσον 
αφορά την εφαρμογή των τροποποιημένων οδηγιών για τις προμήθειες και 
τα έργα. 
(1) Απόφαση 87/373/ΕΟΚ, του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 1987, η οποία 
καθορίζει τους όρους άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που 
ανατίθενται στην Επιτροπή (ΕΕ αριθ. L 197, της 18.7.1987, σ. 33). 
- 36 -
Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ Mill. ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΥ 
με τα άρθρα και τις παρόμοιες διατάξεις άλλων οδηγιών 
ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ 
Άρθρο θέμα Οδηγία 
'"Εργα" Οδηγία 
"Προμήθειες* 
1 OftiOUOÎ 
σημ.α) Δημόσιες συμβάσεις 
υπηρεσιών 
σημ.β) Αναθέτουσες αρχές 
σημ.γ) npoofέροντες, υπο-
φήφιοι 
σημ.δ)-στ) Διαδικασίες 
σημ.ζ) Διαγωνισμοί μελετών 
σημ.η) Δημόσιες συμβάσεις 
παραχώρησης υπηρεσιών 1 σημ. β) 
1 οημ. γ) 
1 σημ. ε)-ζ) 
ιταρ. 1 
«αρ. 2 
παρ. 3 EaaouoYn gno ava-
QÉTOUOSC gpxéc και 
OAAPUC tPftfiic 
Γενική αρχή 
Μη ερφαρμογή διακρίσεων 
Επιδότηση έργων 
υποδομής Ια παρ. 2 
παρ. 1 
παρ. 2 
παρ. 3 
4 
παρ. 1 
παρ. 2 luuggflei gvcTifléusvfiç ago 
gygflaxQUC ngpflxMonaeuv 
Ανάθεση συμβάσεων υπεργολαβίας 
Ανάθεση συμβάσεων υπεργολαβίας 
από ιδιωτικούς φορείς 
Κοινοπραξίες επιχειρήσεων 1β παρ. 3 
1β παρ. 4 
1β παρ. 4 
Auuvg/KpgTinn ggggAeig 
Αμυνα 
Κρατική ασφάλεια 3 παρ. 4γ) 2α 
Ειδικοί KgvovEC gygQeonc 
Προτεραιότητα της πρότασης 
οδηγίας για τους ΕΓαιρούυενους 
τομείς οδηγία "Κοινή ωφέλειας" (1) 
Αποκλειστικότητα προυήθειας 
8 
παρ. 1 
παρ. 2 
παρ. 3 
παρ. 4 
παρ. 5 
παρ.6-9 
παρ.10 
παρ. 11 'Οοι α 
Όρια 
'Ορια 
Όρια 
Όρια 
Ποσό της σύμβασης 
Μέθοδος υπολογισμού 
Παροχές εκ μέρους της 
αναθέτουσας αρχής 
Όρια σε εθνικό νόμισμα* 
αναπροσαρμογές τους 4α παρ. 1 
4α παρ. 5 5 παρ. Ια) 
5 παρ. 2-6 
5 παρ. 1γ).δ) 
- 37 -
Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ 
Άρθρο θέμα Οδηγία 
"Έργα" Οδηγία 
"Προμήθειες* 
Υπηρεσίες προτεραιότητας Ι 
10 Υπόλοιπες ιιπηοΕσίι;ς 
Μεικτές ouugggetc 
12 ngpgxMpnofS t c unnoEOiuv 12 σημ. β) 
13 Επιλονή διαδικασίας ανάθεσης 
παρ. 1 Γενικές αρχές 
παρ. 2α),β) Διαδικασία με διαπραγμάτευση 
αφού πρηγήθηκε δημοσίευση 
παρ. 2γ) Συμβάσεις με ασαφείς προδιαγραφές 
παρ. 3α),β) Μη υποβολή προσφορών, 
τεχνικοί ή καλλιτεχνικοί λόγοι 
παρ. 3γ) Συμβάσεις ολοκλήρωσης ενός 
διαγωνισμού μελετών 
παρ. 3δ)-στ) Επείγων χαρακτήρας, πρόσθετες 
υπηρεσίες, νέες υπηρεσίες 
παρ. 4 Ανοικτή και κελιστή διαδικασία 5 παρ.2α),γ) 
5 παρ.3α),β) 
5 παρ.3γ-ε) 
5 παρ. 4 
Εκ των υστέρων Ενημέρωση υποφηφίων. 
Ποακτικά διαδικασιών 5 α 
15 Διαγωνισμοί UPXCTLIV 
16 
παρ. 1-3α) 
παρ. 3β) 
παρ. 3γ-6 
17 
παρ. 1 
παρ. 2,3 
παρ. 4 
18 Κοινοί κανόνες στον τεχνικό τουέα 
Χρήση εναρμονισμένων προτύπων 
Παρέκκλιση στον τομέα της 
τεχνολογίας της πληροφορίας 
Παρεκκλίσεις κ.λπ. 10 
10 7 παρ. 3β) 
Δημοο ieuon τιαν προκηρύξεων 
Ενδεικτική προκήρυξη 
Προκηρύξεις ανάθεσης συμβάσεων 
υπηρεσιών και παραχώρησης υπηρεσιών 
Διαγωνισμός μελετών 12 παρ. 2,3 9 παρ. 1 
ΠοοκήουΓη αποτελεοαάτων διαδικασιών 
παρ. 1-4 Υποχρεωτική/προαιρετική δημοσίευση 
παρ. 5 Εμπιστευτικότητα 12 παρ. 5 
- 38 -
Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ 
Άρθρο θέμα Οδηγία 
•-Εργα" Οδηγία 
"Προμήθειες" 
19 Διατυπώσεις δηυοσίευσης 
παρ. 1,2 Διατυπώσεις 
παρ. 3 Ηλεκτρονική διαχείριση προκηρύξεων 12-15,19 
οδηγία "Κοινή 
ωφέλεια"(1) 
20 Ε«αρυονή ουνκεκριμενων κριτηρίων 20 
21 EvgAAgKTlKÉÇ gPPOfPPÉC 
παρ. 1 Πότε και πώς γίνονται δεκτές 
παρ. 2 Εναλλακτικές προσφορές που οδηγούν 
σε άλλου είδους συμβάσεις 20 α 
22 Συμβάσεις υπεργολαβίας 
παρ. 1 Αναφορά στα συμβατικά τεύχη 
παρ. 2 Ανάθεση από αναδόχους συμ­
βάσεων παραχώρησης 20 β 
1β παρ. 2 
23 Νομική μορφή TMV unonniimv 
παρ. 1 Κοινοπραξίες 
παρ. 2 Φυσικά και νομικά πρόσωπα 
παρ. 3 Εθνικοί κανόνες 21 
1 σημ.α) 
24 Συμμετονή OTIC κλειστές και στις 
υε διαποαγυάτευση διαδικασίες 22 
25 Συνθήκες απαοχόλησης/ερνασίας 22α 
26 Κριτήρια αποκλεισμού 23 
27 EngYYcAugUKg unioug 
παρ. 1 Επιχειρήσεις 
παρ. 2 Ελεύθεροι επαγγελματίες 
παρ. 3 Πίνακας μητρώων 24 
24 
28 XonugToo ικοvouun KgTgflTgqn 
παρ. Ια),β) Συστάσεις 
παρ. 1γ) Λοιπές συστάσεις 
παρ. 2,3 Δικαιολογητικά κ.λπ. 26 
26 22 παρ.1 γ) 
- 39 
Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ 
Άρθρο θέμα Οδηγία 
•-Εργα" Οδηγία 
"Προμήθειες" 
29 Τεχνική ικανότητα 
παρ. 1 Κριτήρια της ικανότητας 
παρ. 2-4 Αποδεικτικά στοιχεία 27 23 
30 Πιοτοποιητικά. 
Εξασφάλιση της ποιότητας 
31 luunhnpMUgTiKEC πληροφορίες 27 
32 Πίνακες αναννωριουένων ποουηθευτών 28 
33 Συνήθη κοιτήοια ανάθεσης 
των συμβάσεων 29 
34 Υπερβολικά χαυηλές ποοοΜοοές 
σημ. 1 Υποχρέωση επαλήθευσης της 
βάσης κοστολόγησης 
παρ. 2 προσφορές υποβαλλόμενες από 
δημόσιους φορείς 
nap. 3 Απόρριφη υπερβολικά χαμηλών 
προσφορών 29 παρ.4 
29 παρ.4 
οδηγία "Κοινή 
ωφέλεια" (1) 
35 Περίφερε ιgKÉç προτιμηθείς 29α 
36 Πληροφορίες νια τα προτιμηοιακά 
KgQegTMTg 29β 
37 ΠοοΑεομίες 30 
38 Στατιστικές εκθέσεις 
39 Συμβουλευτικές επιτροπές 30 β 
40 Σχέσεις με τις τρίτες χώρες 
Τροποποίηση της οδηγίας "Διαδικασίες προσφυγής" 
42 Επιοκοπηαη εφ^μογής 
43-45 Διατυπώσεις 
(1) ΟΟΜ(90) 301 τελικό, της 12ης Ιουλίου 1990. Επανεξετασθεισα πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου, σχετικά με τις 
διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων από φορείς που παρέχουν υπηρεσίες στους τομείς των υδάτων, της ενέργειας, 
των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών 
- 40 -
ΆΡΘΡΟ XIV. ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 
των επεξηγήσεων για τα επιμέρους άρθρα 
Παράγραφος της αιτιολογικής έκθεσης 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 
35 
36 
37 
38 
39 
40 
41 
42 
43 
44 
45 22-35, 69-75 
80 15-18. 
22 
74 
28/29, 
27 
75 
81 
37-41 
14 
61 
14 
74 
44, 46 
89 
46 
65-68 
46, 74, 76-78, 81 
46, 60-63, 74, 90 
43 
43 
47/48 
74 
48 
43 
43 
51-53 
51-53 
51, 54, 94-96 
54, 94-96 
52 
43 
51-53 
54-57, 95 
83-88 
43 
43 
43 
91 
92 
97-107 
108 
52, 68, 81, 93 
109 
43 
43 
Παραρτήυατα 
Ι 
Ι Ι 
Ι Ι Ι 
IV 
V 19, 21, 30, 60, 63/64, 93 
65-68 
48 
46 
74 
- 41 -
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης 
των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και 
ιδίως τα άρθρα 57 παρ. 2, 66, 100Α και 113, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο^1), 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής^2) 
Εκτιμώντας: 
ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, μετά από διαδοχικές συσκέψεις, κατέληξε στο 
ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά· 
ότι πρέπει να θεσπισθούν μέτρα για τη σταδιακή εγκαθίδρυση της 
εσωτερικής αγοράς μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1992· ότι η εσωτερική αγορά 
είναι ένας χώρος χωρίς εσωτερικά σύνορα, μέσα στον οποίο είναι 
εξασφαλισμένη η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των προσώπων, των 
υπηρεσιών και των κεφαλαίων· 
ότι οι στόχοι αυτοί απαιτούν τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης των 
δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, 
ότι η Λευκή Βίβλος για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα δράσης και ένα χρονοδιάγραμμα για την 
ελευθέρωση του τομέα των δημοσίων συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων και 
των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, ενόσω αυτές δεν καλύπτονται ήδη από 
την οδηγία 71/305/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 1971, περί 
συντονισμού των διαδικασιών σύναψης των συμβάσεων δημοσίων έργων(3)t 
όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 89/440/ΕΟΚ^4^, ούτε από 
την οδηγία 77/62/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1986, περί 
συντονισμού των διαδικασιών σύναψης των συμβάσεων κρατικών 
προμηθειών^5), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 
88/295/Ε0Κ<6). 
ότι η παρούσα οδηγία πρέπει να εφαρμόζεται από όλες τις αναθέτουσες 
αρχές, κατά την έννοια των προαναφερομένων οδηγιών· 
ότι προμηθευτές μπορεί να είναι φυσικά πρόσωπα· ότι, με την επιφύλαξη 
των συμβιβάσιμων με τη Συνθήκη εθνικών κανόνων, προμηθευτές μπορεί να 
είναι και νομικά πρόσωπα, 
(1) ΕΕ αριθ. C 
(2) ΕΕ αριθ 
(3) ΕΕ αριθ. L 185, 16.08.1971, σ. 5 
(4) ΕΕ αριθ. L 210, 21.07.1989, σ. 1 
(5) ΕΕ αριθ. L 13, 15.01.1977, σ. 1 
(6) ΕΕ αριθ. L 127, 20.05.1988, σ. 1 
- 42 -
ότι, για την εφαρμογή των σχετικών διαδικασιών κανόνων καθώς και για 
λόγους ελέγχου, ο τομέας των υπηρεσιών προσδιορίζεται καλύτερα 
υποδιαιρεμένος σε κατηγορίες αντιστοιχούσες σε συγκεκριμένες κατηγορίες 
της Κεντρικής Ταξινόμησης Προϊόντων (CPC)· 
ότι η παροχή υπηρεσιών καλύπτεται από την παρούσα οδηγία μόνο ενόσω 
βασίζεται σε συμβάσεις· ότι η παροχή υπηρεσιών με άλλη νομική βάση, 
όπως νόμους, κανονισμούςή συμβάσεις εργασίας, δεν καλύπτεται· 
ότι, όσον αφορά την Ε&Α, η παρούσα οδηγία καλύπτει, μόνο τις υπηρεσίες 
Ε&Α οι οποίες αποβαίνουν σε όφελος αποκλειστικά και μόνο της 
αναθέτουσας αρχής· 
ότι, για να εξασφαλισθεί συνοχή στις διαδικασίες ανέθεσης, οι δημόσιες 
συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών πρέπει να καλύπτονται από την παρούσα 
οδηγία κατά τον ίδιο τρόπο που η οδηγία 71/305/ΕΟΚ καλύπτει τις 
παραχωρήσεις δημοσίων έργων· 
ότι οι συμβάσεις που αφορούν την κυριότητα ή δικαιώματα επί ακίνητης 
περιουσίας παρουσιάζουν ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν 
την εφαρμογή των διαδικαστικών κανόνων της παρούσας οδηγίας μη 
ενδεδειγμένη· 
ότι η ανάθεση συμβάσεων για ορισμένες οπτικοακουστικές υπηρεσίες στον 
τομέα των μεταδόσεων εκπομπών διέπεται από παραμέτρους που καθιστούν 
την εφαρμογή των διαδικαστικών κανόνων της παρούσας οδηγίας μη 
ενδεδειγμένη· 
ότι οι υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού συνήθως παρέχονται από 
φορείς ή πρόσωπα για τα οποία επέρχεται συμφωνία ή γίνεται επιλογή κατά 
τρόπο που δεν είναι δυνατόν να διέπεται από τους εν λόγω διαδικαστικούς 
κανόνες· 
ότι ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συμπεριλαμβάνει και τις 
δραστηριότητες που σχετίζονται με την εφαρμογή μέσων νομισματικής 
πολιτικής, λόγω όμως των ιδιαζόντων χαρακτηριστικών τους απαιτείται η 
εξαίρεση τους από την παρούσα οδηγία· 
ότι στον τομέα των υπηρεσιών πρέπει να ισχύουν οι ίδιες παρεκκλίσεις 
που προβλέπονται και στις προαναφερθείσες οδηγίες, όσον αφορά τη 
δημόσια ασφάλεια και το κρατικό απόρρητο καθώς και την προτεραιότητα 
άλλων διαδικαστικών κανόνων, όπως είναι εκείνοι που διέπουν τις 
διεθνείς συμφωνίες, τη στάθμευση στρατευμάτων και τους διεθνείς 
οργανισμούς· 
ότι η παρούσα οδηγία ισχύει με την επιφύλαξη της εφαρμογής ιδίως των 
άρθρων, 55, 56 και 66 της Συνθήκης· 
ότι οι κανόνες που αφορούν τις συμβάσεις υπηρεσιών και περιλαμβάνονται 
στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 7ης Σεπτεμβρίου 1990 σχετικά 
με την ανάθεση συμβάσεων από φορείς που κά μετπαρέχουν υπηρεσίες στους 
τομείς των υδάτων, της ενέργειας, των μεταφορών και των 
τηλεπικοινωνιών^7^ δεν πρέπει να επηρεασθούν από την παρούσα οδηγία· 
ότι οι συμβάσεις που συνάπτονται με έναν και μοναδικό καθορισμένο 
προμηθευτή είναι δυνατόν υπό ορισμένους όρους να εξαιρούνται, εν όλω ή 
εν μέρει, από την παρούσα οδηγία· 
(7) ΕΕ αριθ. L 297, 29.10.1990, Ο. 1. 
- 43 -
ότι η παρούσα οδηγία δεν πρέπει να εφαρμόζεται για μικρές συμβάσεις που 
δεν υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο κατώτατο όριο, έτσι ώστε να 
αποφεύγονται οι περιττές διατυπώσεις· ότι το όριο αυτό μπορεί κατ' 
αρχήν να είναι το ίδιο με εκείνο για τις συμβάσεις κρατικών προμηθειών 
που αφορούν πλήρη έργα, κατά την έννοια της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ, πρέπει 
να αντιστοιχεί στο κατώτατο όριο που καθορίζει η οδηγία αυτή για τις 
συμβάσεις έργων· ότι πο υπολογισμός του ποσού της σύμβασης, η 
δημοσιότητα και η μέθοδος αναπροσαρμογής των κατώτατων ορίων πρέπει να 
συμπίπτουν με τα καθοριζόμενα στις άλλες κοινοτικές οδηγίες περί 
δημοσίων συμβάσεων· 
ότι, για την εξάλειψη των πρακτικών που περιορίζουν τον ανταγωνισμό, 
γενικότερα, και τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς εκ μέρους υπηκόων άλλων 
κρατών μελών, ειδικότερα, είναι αναγκαία η βελτίωση της πρόσβασης των 
προμηθευτών στις διαδικασίες ανάθεσης των συμβάσεων· 
ότι η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας πρέπει να περιορισθεί, για μια 
μεταβατική περίοδο, στις συμβάσεις που αφορούν υπηρεσίες για τις οποίες 
η αγορά είναι ήδη όντως ελεύθερη ή πρόκειται να ελευθερωθεί μέχρι να 
τεθεί σε ισχύ η παρούσα οδηγία, καθώς και όπου οι διατάξεις της οδηγίας 
θα επιτρέψουν την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού για αυξημένες 
διακρατικές εμπορικές συναλλαγές· ότι οι συμβάσεις για τις άλλες 
υπηρεσίες πρέπει να παρακολουθούνται επί έ4να διάστημα, πριν 
αποφασισθεί η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας· ότι ο μηχανισμός μιας 
τέτοιας παρακολούθησης πρέπει να θεσπιστεί από τηνοδηγία· ότι θα 
πρέπει, παράλληλα, να επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να λαμβάνουν 
γνώση των συγκεντρούμενων στοιχείων· 
ότι οι κανόνες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών πρέπει να 
είναι όσο το δυνατόν πλησιέστεροι προς εκείνους για την ανάθεση των 
συμβάσεων κρατικών προμηθειών και των συμβάσεων δημοσίων έργων· 
ότι οι διαδικαστικοί κανόνες που περιέχονται στις οδηγίες 71/305/ΕΟΚ 
και 77/62/Ε0Κ μπορούν να εφαρμόζονται με τις αναγκαίες αναπροσαρμογές 
ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά των συμβάσεων 
υπηρεσιών, όπως για την επιλογή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, για 
τους διαγωνισμούς μελετών, τις εναλλακτικές προσφορές, τη νομική μορφή 
των προμηθευτών, την επιφύλαξη της ανάθεσης ορισμένων δραστηριοτήτων σε 
συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους, την εγγραφή σε μητρώα, την 
εξασφάλιση της ποιότητας κ.λπ.· 
ότι οι ειδικοί όροι για τη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση αφού 
προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης στην περίπτωση που η προς παροχή 
υπηρεσία δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί με επαρκή σαφήνεια πρέπει 
να ικανοποιούνται, ιδίως στον τομέα των διανοητικών υπηρεσιών· 
ότι οι κοινοτικοί κανόνες που αφορούν την αμοιβαία αναγνώριση των 
διπλωμάτων, των πτυχίων και των άλλων αποδεικτικών τυπικών προσόντων 
εφαρμόζονται όταν πρέπει να αποδειχθεί η κατοχή συγκεκριμένων 
προσόντων, για να επιτραπεί η συμμετοχή σε μια διαδικασία ανάθεσης 
σύμβασης ή α' ένα διαγωνισμό μελετών· 
ότι η επίτευξη των στόχων της παρούσας οδηγίας δεν απαιτεί αλλαγές στην 
επικρατούσα σε εθνικό επίπεδο κατάσταση, όσον αφορά τη διευκόλυνση, ή 
και τη ρύθμιση, του ανταγωνισμού ως προς τις τιμές μεταξύ προμηθευτών 
ορισμένων υπηρεσιών· 
44 -
ότι οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να είναι σε θέση να απορρίπτουν τις 
προσφορές οι οποίες, λόγω του ότι βασίζονται σε κρατικές ενισχύσεις, 
είναι αναξιόπιστες· ότι οι προσφορές που υποβάλλονται από δημόσιους 
φορείς είναι δυνατόν να δημιουργούν κίνδυνο νόθευσης του ανταγωνισμού, 
όταν οι προσφορές αυτές επηρεάζονται από την εξασφάλιση δημόσιας 
χρηματοδότησης· ότι οι αναθέτουσες αρχές ενημερώνουν, υπό 
συγκεκρινμένους όρους, την Επιτροπή σχετικά με τη στάση τους ως προς 
αυτού του είδους τις προσφορές· ότι η παρούσα οδηγία ισχύει με την 
επιφύλαξη της εφαρμογής των άρθρων 92 και επόυενων της Συνθήκης· 
ότι πρέπει να εξασφαλιστεί στις κοινοτικές επιχειρήσεις πρόσβαση στις 
κοινοτικές επιχειρήσεις πρόσβαση στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων 
συμβάσεων υπηρεσιών και παραχώρησης υπηρεσιών στις μη κοινοτικές χώρες· 
ότι είναι δυνατόν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις προς αυτή την 
κατεύθυνση, όταν διαπιστωθεί ότι η πρόσβαση των κοινοτικών επιχειρήσεων 
περιορίζεται, εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων· ότι, υπό ορισμένες 
συνθήκες, πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να λαμβάνονται μέτρα σχετικά 
με την πρόσβαση των επιχειρήσεων και των προσφερόντων που εδρεύουν σε 
μια μη κοινοτική χώρα στις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών και παραχώρησης 
υπηρεσιών μέσα στην Κοινότητα· 
ότι τρία έτη το αργότερο μετά την ημερομηνία που θα καθορισθεί για την 
ενσωμάτωση των κανόνων ανάθεσης των συμβάσεων στο εθνικό δίκαιο πρέπει 
να πραγματοποιηθεί μια επισκόπηση της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας· 
ότι η επισκόπηση αυτή πρέπει να αναφέρεται ιδιαίτερα στη δυνατότητα 
πλήρους εφαρμογής της οδηγίας αυτής σ'ένα ευρύτερο φάσμα συμβάσεων 
υπηρεσιών, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
- 45 -
ΤΙΤΛΟΣ I 
Γενικές διατάξΕίς 
ΆΡΘΡΟ 1 
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας: 
(α) οι "δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών" είναι συμβάσεις εξ επαχθούς 
αιτίας συναπτόμενες εγγράφως μεταξύ ενός προμηθευτή και μιας 
αναθέτουσας αρχής, με εξαίρεση 
(ί) των συμβάσεων κρατικών προμηθειών, κατά την έννοια του άρθρου 1 
σημ. α) της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ, και των συμβάσεων δημοσίων 
έργων, κατά την έννοια του άρθρου 1 σημ. α) της οδηγίας 
71/305/ΕΟΚ. 
(II) των συμβάσεων για την αγορά, χρηματοδοτική και απλή 
μίσθωση, καθώς και των συμβάσεων που αφορούν δικαιώματα επί 
γηπέδων, επικειμένων οικοδομημάτων ή άλλης ακίνητης 
περιουσίας· 
(ill) των συμβάσεων προμήθειας τηλεοπτικών προγραμμάτων από 
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, κατά την έννοια της οδηγίας 
89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου^1>, καθώς και των συμβάσεων για 
τον χρόνο μετάδοσης εκπομπών που εξυπηρετούν το δημόσιο 
συμφέρον, όπως εκπομπών ενημέρωσης του πληθυσμού σε 
περίπτωση φυσικών καταστροφών· 
(Ιν) των συμβάσεων υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας, τηλετυπίας, 
ραδιοτηλεφωνίας, τηλεειδοποίησης και μεταδόσεων μέσω 
δορυφόρου· 
(ν) των συμβάσεων υπηρεσιών διαιτησίας και συμβιβασμού· 
(ν!) των δημοσίων συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών, κατά την 
έννοια του συμείου η)· 
(vii) των συμβάσεων που αφορούν την έκδοση κρατικών ομολόγων και 
άλλες δραστηριότητες στον τομέα της διαχείρισης του 
δημοσίου χρέους· 
(β) "αναθέτουσες αρχές" στο εξής "αρχές" είναι οι φορείς που 
προσδιορίζονται στο άρθρο 1 σημ. β) της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ, καθώς 
και κάθε άλλος φορέας που περιλαμβάνεται στον πίνακα του 
παραρτήματος Ι της οδηγίας 80/767/ΕΟΚ· 
(γ) "προμηθευτές" είναι φυσικά ή νομικά πρόσπωα, συμπεριλαμβανομένων 
και των ανάλογων δημόσιων φορέων, που προσφέρουν υπηρεσίες. Ένας 
προμηθευτής που υποβάλλει προσφορά αναφέρεται ως "προσφέρων", ενώ 
εκείνος που έχει ζητήσει να του αποσταλεί πρόσκληση συμμετοχής σε 
διαδικασία κλειστή ή με διαπραγμάτευση αναφέρεται ως "υποψήφιος"· 
(δ) "ανοικτές διαδικασίες" είναι οι εθνικές διαδικασίες στα πλαίσια των 
οποίων μπορούν να υποβάλουν προσφορά όλοι οι ενδιαφερόμενοι 
προμηθευτές* 
(1) ΕΕ αριθ. 298 της 17.10.1989, σ. 23 
- 46 
(ε) "κλειστές διαδικασίες" είναι οι εθνικές διαδικασίες στα πλαίσια 
των οποίων μπορούν να υποβάλουν προσφορά μόνο όσοι προμηθευτές 
έχουν προσκληθεί από την αναθέτουσα αρχή· 
(στ) "διαδικασίες με διαπραγμάτευση" είναι οι εθνικές διαδικασίες 
στα πλαίσια των οποίων η αναθέτουσα αρχή προβαίνει σε 
διαβουλεύσεις με τους προμηθευτές της επιλογής της και 
διαπραγματεύεται τους όρους της σύμβασης με έναν ή 
περισσότερους από αυτούς· 
(ζ) "διαγωνισμοί μελετών" είναι οι εθνικές διαδικασίες που 
αποσκοπούν στο να εξασφαλίσει η αναθέτουσα αρχή μια μελέτη ή 
ένα σχέδιο, κυρίως στους τομείς της χωροταξίας, της 
πολεοδομίας, της αρχιτεκτονικής και των έργων πολιτικού 
μηχανικού καθώς και της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων, 
στα πλαίσια δε αυτών των διαδικασιών η κριτική επιτροπή 
επιλέγει μετά από σύγκριση και με ή χωρίς την απονομή βραβείων· 
(η) "δημόσια σύμβαση παραχώρησης υπηρεσιών" είναι μια σύμβαση 
διαφορετική από την παραχώρηση δημοσίων έργων, κατά την έννοια 
του άρθρου 1 σημ. δ) της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ, συναπτόμενη μεταξύ 
μιας αναθέτουσας αρχής και ενός άλλου φορέα της επιλογής της 
και βάσει της οποίας η αναθέτουσα αρχή αναθέτει στον εν λόγω 
φορέα την παροχή προς το κοινό μιας υπηρεσίας που εμπίπτει στις 
αρμοδιότητες της, ο δε φορέας αυτός αναλαμβάνει την άσκηση της 
αντίστοιχης δραστηριότητας με αντάλλαγμα το δικαίωμα 
εκμετάλλευσης της παρεχόμενης υπηρεσίας, ή το δικαίωμα αυτό σε 
συνδυασμό με την καταβολή αμοιβής. Οι συμβάσεις για την 
παραχώρηση δικαιωμάτων πραγματοποίησης μεταδόσεων εκπομπών 
εξαιρούνται από τον ορισμό αυτόν. 
ApgpQ 2 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι αναθέτουσες αρχές 
να συμμορφώνονται προς τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, όταν 
αναθέτουν δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών ή παραχώρησης υπηρεσιών, ή 
όταν διενεργούν διαγωνισμούς μελετών. 
2. Οι αναθέτουσες αρχές φροντίζουν ώστε να μην εφαρμόζονται διακρίσεις 
μεταξύ των διαφόρων προμηθευτών. 
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι αναθέτουσες αρχές 
να τηρούν ή να επιβάλλουν την τήρηση των διατάξεων της παρούσας 
οδηγίας, όταν επιδοτούν άμεσα και σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% 
συμβάσεις υπηρεσιών που ανατίθενται από τρίτο, εκτός των ιδίων, 
φορέα και σε σχέση με έργα κατά την έννοια του άρθρου 1α παρ. 2 της 
οδηγίας 71/305/ΕΟΚ. 
'AP0PQ 3 
1. Όταν ο ανάδοχος σύμβασης παραχώρησης είναι ο ίδιος μια από τις 
αναθέτουσες αρχές κατά την έννοια του άρθρου 1 σημ. β), 
συμμορφώνεται με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας σε περίπτωση 
κατά την οποία οι υπηρεσίες πρόκειται να παρασχεθούν από τρίτους. 
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι ανάδοχοι σύμβασης 
παραχώρησης που δεν είναι αναθέτουσες αρχές να εφαρμόζουν τους 
κανόνες δημοσιότητας που αναφέρονται στα άρθα 17, 18 και 19 για τις 
- 47 
συμβάσεις υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΑ, όταν 
προτίθενται να αναθέσουν τις συμβάσεις αυτές σε τρίτους και το ύψος 
τους υπερβαίνει τα ανώτατα όρια που καθορίζονται στο άρθρο 8 παρ. 
1. 
Δεν απαιτείται η εφαρμογή των κανόνων δημοσιότητας, όταν η σύμβαση 
πληροί τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 13 παρ. 3. 
3. Δεν θεωρούνται "τρίτοι", κατά την έννοια της παραγράφου 2 και υπό 
τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 1β παρ. 4 της οδηγίας 
71/305/ΕΟΚ, οι επιχειρήσεις οι οποίες συνιστούν κοινοπραξία για να 
επιτύχουν την παραχώρηση και οι επιχειρήσεις που είναι συγγενικές 
με αυτές. 
ΆΡθΡΡ 4 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται για τις συμβάσεις υπηρεσιών που 
συνάπτονται από τις αναθέτουσες αρχές στον τομέα της άμυνας, εκτός 
από τις συμβάσεις για τις οποίες ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 
223 της Συνθήκης. 
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται για συμβάσεις υπηρεσιών που έχουν 
χαρακτηρισθεί ως απόρρητες ή των οποίων η εκτέλεση πρέπει να 
συνοδεύεται από ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας σύμφωνα με τις 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που ισχύουν στο 
εκάστοτε κράτος μέλος, ή όταν το απαιτεί ή προστασία των ουσιωδών 
συμφερόντων ασφαλείας του κράτους αυτού. 
ΆΡθΡΟ 5 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται για τις συμβάσεις που διέπονται από 
διαφορετικούς κανόνες και ανατίθενται δυνάμει: 
(α) διεθνούς συμφωνίας η οποία έχει συναφθεί μεταξύ ενός κράτους μέλους 
και μιας ή περισσοτέρων τρίτων χωρών και αφορά υπηρεσίες για την 
από κοινού πραγματοποίηση ή εκμετάλλευση ενός έργου από τα 
υπογράφοντα κράτη· κάθε συμφωνία ανακοινώνεται στην Επιτροπή, η 
οποία μπορεί να προβεί σε διαβουλεύσεις με τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή Δημοσίων Συμβάσεων, που έχει συσταθεί με την απόφαση 
71/306/ΕΟΚ του Συμβουλίου (1). 
(β) διεθνούς συμφωνίας της οποίας η σύναψη συνδέεται με τη στάθμευση 
στρατιωτικών δυνάμεων και αφορά επιχειρήσεις ενός κράτους μέλους ή 
μιας τρίτης χώρας· 
(γ) ειδικής διαδικασίας ενός διεθνούς οργανισμού. 
ΆΡ9ΡΟ 6 
Η παρούσα οδηγία δεν ισχύει για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων 
υπηρεσιών ή παραχώρησης υπηρεσιών και για διαγωνισμούς μελετών που 
πραγματοποιούνται από αναθέτοντες φορείς κατά την έννοια του άρθρου 2 
της οδηγίας 90/53/ΕΟΚ<1>. 
(1) ΕΕ L 185, 16.8.1971, σ. 15. 
- 48 -
ΆΡ0ΡΟ 7 
Με την επιφύλαξη του άρθρου 17 παρ. 1, οι διατάξεις της παρούσας 
οδηγίας δεν εφαρμόζονται για τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών τις 
οποίες οι αντίστοιχες αναθέτουσες αρχές δεσμεύονται να αναθέσουν σε 
φορείς που είναι οι ίδιοι αναθέτουσες αρχές, κατά την έννοια του άρθρου 
1 σημ. β) δυνάμει αποκλειστικού δικαιώματος θεσπισθέντος με 
δημοσιευμένη νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη που 
συμβιβάζεται με τη Συνθήκη. 
AP0PQ 8 
1. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται για συμβάσεις 
υπηρεσιών της κατηγορίας 6, του παραρτήματος ΙΑ οι οποίες: 
α) όσον αφορά τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, αντιπροσωπεύουν ετήσια 
ασφάλιστρα ύψους τουλάχιστον, 100.000 ECU· 
β) όσον αφορά τις τραπεζικές και λοιπές χρηματοπιστωτικές 
υπηρεσίες, αντιπροσωπεύουν τέλη, προμήθειες ή άλλου τύπου 
αμοιβές ύψος τουλάχιστον 200.000 ECU. 
2. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται για συμβάσεις 
υπηρεσιών της κατηγορίας 10 του παραρτήματος ΙΑ οι οποίες έχουν ως 
αντικείμενο την εκπόνηση πλήρους μελέτης για ένα έργο, κατά την 
έννοια του άρθρου 1 σημ. γ) της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ όταν η 
προεκτιμώμενη δαπάνη του έργου, χωρίς τον ΦΠΑ, είναι ίση ή 
μεγαλύτερη των 5 εκατομ. ECU. 
Οταν η μελέτη ενός έργου υποδιαιρείται σε μέρη, από τα οποία το 
καθένα αποτελεί το αντικείμενο σύμβασης, κατά τον υπολογισμό του 
προαναφερόμενου ποσού πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η δαπάνη εφαρμογής 
καθενός από τα μέρη αυτά. Όταν η συνολική δαπάνη εφαρμογής όλων 
των μερών είναι ίση ή μεγαλύτερη από το προαναφερόμενο όριο, οι 
διατάξεις της παρούσας οδηγίας ισχύουν για όλα τα μέρη. Οι 
αναθέτουσες αρχές επιτρέπεται να παρεκκλίνουν από τη διάταξη αυτή 
για μέρη των οποίων η προεκτιμώμενη δαπάνη εφαρμογής, χωρίς τον 
ΦΠΑ, είναι μικρότερη του 1 εκατομ. ECU, αρκεί η συνολική 
προεκτιμώμενη δαπάνη εφαρμογής όλων των εξαιρούμενων μερών να μην 
υπερβαίνει το 20% της συνολικής προεκτιμώμενης δαπάνης όλων των 
μερών. 
3. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται για υπηρεσίες της 
κατηγορίας 21 του παρατήματος IB οι οποίες αντιπροσωπεύουν 
προσδοκώμενα ετήσια κέρδη από τόκους ύψους τουλάχιστον 200.000 ECU. 
4. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται για όλες τις άλλες 
συμβάσεις υπηρεσιών των οποίων η καθαρή προεκτιμώμενη δαπάνη χωρίς 
τον ΦΠΑ είναι ίση ή μεγαλύτερη των 200.000 ECU. 
5. Το ποσό μιας σύμβασης κατά την έννοια των παραγράφων 1,2 και 4 
συμπεριλαμβάνει το συνολικό αντάλλαγμα του προμηθευτή, όπως τούτο 
εκτιμάται κατά τη δημοσίευση της σχετικής προκήρυξης σύμφωνα με το 
άρθρο 17, μαζί με τα στοιχεία που προσδιορίζονται στις παραγράφους 
6 έως 10. 
- 49 -
6. Στην περίπτωση συμβάσεων που δεν προσδιορίζουν συνολική δαπάνη, ως 
βάση υπολογισμού του ποσού της σύμβασης χρησιμοποιείται: 
στην περίπτωση συμβάσεων ορισμένου χρόνου, η συνολική συμβατική 
δαπάνη για όλη την αντίστοιχη διάρκεια· 
στην περίπτωση συμβάσεων αορίστου χρόνου, ή όταν υπάρχουν 
αμφιβολίες ως προς τη διάρκεια των συμβάσεων, η μηνιαία 
τμηματική καταβολή πολλαπλασιαζόμενη επί 48. 
7. Στην περίπτωση τακτικά συναπτόμενων συμβάσεων ή συμβάσεων που 
πρόκειται να ανανεωθούν μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το 
ποσό της σύμβασης μπορεί να προσδιορισθεί με βάση: 
είτε την αθροιστική δαπάνη των παρόμοιων συμβάσεων, και για την 
ίδια κατηγορία υπηρεσιών, που συνήφθησαν κατά το προηγηθέν 
φορολογικό έτος ή δωδεκάμηνο, με αναπροσαρμογή, όπου τούτο 
είναι δυνατόν, για τη συνεκτίμηση προβλεπόμενων, αλλαγών στις 
ποσότητες ή στην εξ ία κατά τους επόμενους 12 μήνες· 
είτε την προεκτιμώμενη αθροιστική δαπάνη για τους 12 μήνες που 
έπονται της έναρξης των εργασιών για την εκτέλεση της σύμβασης 
ή για όλη τη διάρκεια της σύμβασης., εφόσον αυτή υπερβαίνει 
τους 12 μήνες. 
Η επιλογή της μεθόδου υπολογισμού δεν πρέπει να γίνεται με σκοπό 
την αποφυγή εφαρμογής της οδηγίας. 
8. Στην περίπτωση όπου μια προς ανάθεση σύμβαση περιλαμβάνει και όρους 
προαίρεσης, η βάση υπολογισμού του ποσού της σύμβασης πρέπει να 
είναι η συνολικά υψηλότερη δυνατή, συμπεριλαμβάνουσα και τους όρους 
προαίρεσης. 
9. Ένα συγκεκριμένο προς παροχή σύνολο υπηρεσιών δεν μπορεί να 
υποδιαιρεθεί σε μέρη με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής του παρόντος 
άρθρου. 
10. Κατά τον υπολογισμό των ποσών που αναφέρονται στις παραγράφους 1 
έως 4, λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η αξία των υπηρεσιών αλλά και η 
προεκτιμώμενη αξία των ειδών που απαιτούνται για την παροχή των 
υπηρεσιών αυτών και τα οποία τίθενται στη διάθεση του προμηθευτή 
από την αναθέτουσα αρχή. 
11. Το άρθρο 5 παρ. 1γ) και 16) της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
εφαρμόζεται όσον αφορά το ύψος σε εθνικό νόμισμα των ορίων που 
καθορίζονται στις παραγράφους 1 έως 4, τη σχετική μέθοδο 
υπολογισμού και τον τρόπο αναθεώρησης της μεθόδου αυτής. 
ΤΙΤΛΟΣ II 
Εωαρυονή σε δύο επίπεδα 
ΆΡθΡΟ 9 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο 
παράρτημα ΙΑ ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις των τίτλων III έως 
VI. 
- 50 -
AP0PQ 10 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο 
παράρτημα IB ανατίθενται σύμφωνα με τα άρθρα 16 και 18. 
AP0PQ 11 
Οι συμβάσεις που έχου ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται τόσο 
στο παράρτημα ΙΑ όσο και στο IB ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις 
των τίτλων III έως VI, όταν η α^Ια των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο 
παράρτημα ΙΑ είναι υψηλότερη από εκείνη των υπηρεσιών που απαριθμούνται 
στο παράρτημα IB. Όταν τούτο δεν συμβαίνει, ανατίθενται σύμφωνα με τα 
άρθρα 16 και 18. 
ΆΡθΡΟ 12 
Όταν οι αναθέτουσες αρχές συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις παραχώρησης 
υπηρεσιών κατά την έννοια του άρθρου 1 σημ η), οι κανόνες δημοσιότητας 
που καθορίζονται στα άρθρα 17, 18 και 19 εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το 
αν το αντικείμενο της παραχώρησης είναι υπηρεσία κατά την έννοια του 
παραρτήματος ΙΑ ή του παραρτήματος IB, εφόσον η αξία της είναι ίση ή 
μεγαλύτερη των 5 εκατομ. ECU. 
ΤΙΤΛΟΣ III Επιλογή διαδικασιών ανάθεσης και κανόνες των διανωνισυών μελετών 
ΆΡ0ΡΟ 13 
1. Για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, οι αναθέτουσες αρχές 
εφαρμόζουν τις διαδικασίες που προσδιορίζονται στο άρθρο 1. 
2. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αναθέσουν μια δημόσια σύμβαση 
υπηρεσιών μέσω της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, και αφού 
προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, στις ακόλουθες 
περιπτώσεις: 
(α) σε περίπτωση προσφορών μετά από προσφυγή σε ανοικτή ή κλειστή 
διαδικασία, ή σε περίπτωση κατάθεσης προσφορών που είναι 
απαράδεκτες σύμφωνα με εθνικές διατάξεις συμβιβαστές προς 
εκείνες του τίτλου VI, κεφάλαιο 1, υπό την προϋπόθεση ότι οι 
αρχικοί όροι της σύμβασης δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς. Οι 
αναθέτουσες αρχές δεν δημοσιεύουν προκήρυξη διαγωνισμού, εάν 
στη διαδικασία με διαπραγμάτευση γίνονται δεκτοί όλοι οι 
προσφέροντες που ικανοποιούν τα κριτήρια των άρθρων 26 έως 32 
και οι οποίοι κατά την προηγηθείσα ανοικτή ή κλειστή διαδικασία 
υπέβαλαν προσφορές σύμφωνα με τις τυπικές απαιτήσεις της 
διαδικασίας ανάθεσης της σύμβασης· 
(β) σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η φύση των προς παροχή 
υπηρεσιών ή οι αστάθμητοι παράγοντες που εμπεριέχουν δεν 
επιτρέπουν μια συνολική τιμολόγηση· 
(γ) όταν η φύση των προς παροχή υπηρεσιών, ιδίως δε στην περίπτωση 
διανοητικών υπηρεσιών και υπηρεσιών της κατηγορίας 6 του 
παραρτήματος ΙΑ, είναι τέτοια που οι προδιαγραφές της σύμβασης 
δεν είναι δυνατόν να διατυπωθούν με ακρίβεια ικανή να επιτρέψει 
την ανάθεση της σύμβασης αυτής με επιλογή της καλύτερης 
προσφοράς σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν την κλειστή και 
την ανοικτή διαδικασία. 
- 51 -
3. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αναθέσουν μια δημόσια σύμβαση 
υπηρεσιών μέσω της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, και χωρίς να 
προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, στις ακόλουθες 
περιπτώσεις: 
α) όταν δεν έχει υποβληθεί καμία προσφορά ή καμία κατάλληλη 
προσφορά σε προκηρυχθέντα διαγωνισμό ανοικτής ή κλειστής 
διαδικασίας, εφόσον οι αρχικοί όροι της σύμβασης δεν έχουν 
τροποποιηθεί ουσιωδώς και με την προϋπόθεση ότι δεν 
διαβιβάζεται σχετική έκθεση στην επιτροπή, μετά από σχετικό 
αίτημα της· 
(β) για υπηρεσίες των οποίων η παροχή, για λόγους τεχνικούς, 
καλλιτεχνικούς ή σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών 
δικαιωμάτων, είναι δυνατόν να ανατεθεί μόνο σ'έναν συγκρκριμένο 
προμηθευτή· 
(γ) όταν μια σύμβαση έπεται ενός διαγωνισμού μελετών και, σύμφωνα 
με τους σχετικούς κανόνες, πρέπει να ανατεθεί σε έναν από τους 
νικητές του διαγωνισμού αυτού· 
(δ) στα απόλυτα αναγκαία πλαίσια, όταν η επι τακτικώς επείγουσα 
ανάγκη η οποία προκύπτει από γεγονότα απρόβλεπτα για τις 
ενδιαφερόμενες αναθέτουσες αρχές, δεν συμβιβάζεται με τις 
προθεσμίες που προβλέπονται για τις ανοικτές, κλειστές ή με 
διαπραγμάτευση διαδικασίες που αναφέρονται στο άρθρο 19. Οι 
περιστάσεις που επικαλούνται οι αναθέτουσες αρχές για την 
αιτιολόγηση της επείγουσας ανάγκης δεν θα πρέπει σε καμία 
περίπτωση να απορρέουν από δική τους ευθύνη· 
(ε) για τις συμπληρωματικές υπηρεσίες που δεν περιλαμβάνονται στο 
αρχικά ανατεθέν έργο ούτε στην πρώτη συναφθείσα σύμβαση και οι 
οποίες κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων κατά 
την εκτέλεση του αντικειμένου της αρχικής σύμβασης, υπό την 
προϋπόθεση ότι η ανάθεση γίνεται στον ανάδοχο της αρχικής 
σύμβασης: 
όταν αυτές οι υπηρεσίες δεν μπορούν, τεχνικά ή οικονομικά, 
να διαχωρισθούν από την κύρια σύμβαση χωρίς να 
δημιουργήσουν μείζονα προβλήματα για τις αναθέτουσες αρχές. 
ή όταν αυτές οι υπηρεσίες, παρ'ότι μπορούν να διαχωρισθούν 
από την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, είναι απόλυτα 
αναγκαίες τα μεταγενέστερα στάδια. 
Ωστόσο, το συνολικό ποσό των ανατιθέμενων συμβάσεων 
συμπληρωματικών υπηρεσιών δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% του 
ποσού της κύριας σύμβασης· 
(στ) για νέες υπηρεσίες που συνίστανται στην επανάληψη άλλων 
παρόμοιων που ανατέθηκαν στον ίδιο προμηθευτή, ανάδοχο μιας 
πρώτης σύμβασης που συνήφθη με την (δια αναθέτουσα αρχή, 
υπό την προϋπόθεση ότι οι νέες υπηρεσίες είναι σύμφωνες με 
ένα βασικό σχέδιο και ότι αυτό το σχέδιο έχει αποτελέσει το 
αντικείμενο μιας πρώτης σύμβασης που συνήφθη σύμφωνα με τις 
διαδικασίες της παραγράφου 4. 
- 52 -
Η δυνατότητα προσφυγής σ'αυτή τη διαδικασία πρέπει να 
επισημαίνεται ήδη κατά την προκήρυξη του πρώτου διαγωνισμού, ή 
δε συνολική προεκτιμώμενη δαπάνη για νέες υπηρεσίες λαμβάνεται 
υπόψη από τις αναθέτουσες αρχές για τηναεφαρμογή των διατάξεων 
του άρθρου 8. Προσφυγή στη διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει μόνο 
επί μια τριετία από τη σύναψη της αρχικής σύμβασης. 
4. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν τις 
συμβάσεις του προσφεύγοντας είτε στην ανοικτή είτε στην κλειστή 
δ ιαδικασ(α. 
Άρθρο 14 
1. Η αναθέτουσα αρχή γνωστοποιεί, σε κάθε αποκλεισθέντα υποψήφιο ή 
προσφέροντα που υποβάλλει σχετική γραπτή αίτηση, και μέσα σε 
προθεσμία δεκαπέντε ημερών από την παραραλαβή της σχετικής αίτησης, 
τους λόγους απόρριψης της υποψηφιότητας του ή της προσφοράς του 
και, στην περίπτωση υποβολής προσφοράς, γνωστοποιεί και των 
επωνυμία του αναδόχου. 
2. Η αναθέτουσα αρχή γνωστοποιεί στους υποψηφίους ή προσφέροντες που 
υποβάλλουν σχετική αίτηση τους λόγους για τους οποίους αποφάσισε να 
μην αναθέσει τελικά τη σύμβαση για την οποία έχει προηγηθεί 
προκήρυξη διαγωνισμού ή να αρχίσει εκ νέου τη σχετική διαδικασία. 
Πληροφορεί επίσης την Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων για την αΐϊόφαοϊ] αυτή. 
3. Για κάθε ανατιθέμενη σύμβαση οι αναθέτουσες αρχές συντάσσουν ένα 
πρακτικό, το οποίο περιλαμβάνει τουλάχιστον: 
την επωνυμία και τη διεύθυνση της αναθέτουσας αρχής, το 
αντικείμενο και το ποσό της σύμβασης· 
την επωνυμία των επιλεγέντων υποψηφίων ή προσφερόντων και την 
αιτιολόγηση της επιλογής τους· 
την επωνυμία των αποκλεισθέντων υποψηφίων ή προσφερόντων και 
τους λόγους του αποκλεισμού τους· 
την επωνυμία του αναδόχου και την αιτιολόγηση της επιλογής της 
προσφοράς του, καθώς και, εφόσον είναι γνωστό, το τμήμα της 
σύμβασης που ο ανάδοχος προστίθεται να αναθέσει υπεργολαβικά σε 
τρίτους· 
σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση, την 
αιτιολόγηση των περιστάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 13 και οι 
οποίες δικαιολογούν την προσφυγή στις διαδικασίες αυτές. 
Το πρακτικό αυτό, ή τα σπουδαιότερα σημεία του, κοινοποιείται στην 
Επιτροπή μετά από σχετικό αίτημα της. 
Άρθρο 15 
1. Οι διαγωνισμοί μελετών υπόκεινται στους κανόνες που καθορίζονται 
στη συνέχεια. Όταν οι διαγωνισμοί μελετών διενεργούνται βάσει 
χωριστής διαδικασίας, οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται μόνο εφόσον το 
συνολικό ύψος των βραβείων και άλλων αμοιβών των συμμετεχόντων 
είναι ίσο ή μεγαλύτερο των 200.000 ECU. 
- 53 -
2. Η αποδοχή των αιτήσεων συμμετοχής σε διαγωνισμούς μελετών δεν 
περιορίζεται με εδαφικά κριτήρια αναφερόμενα στην επικράτεια ή σε 
τμήμα της επικράτειας ενός κράτους μέλους. 
3. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών με περιορισμένο αριθμό 
συμμετεχόντων, οι αναθέτουσες αρχές εφαρμόζουν τους κανόνες του 
άρθρου 24. 
4. Η κριτική επιτροπή ενός διαγωνισμού μελετών συγκροτείται 
αποκλειστικά από πρόσωπα που δεν έχουν οικονομικές ή άλλου είδους 
ειδικές σχέσεις με τους συμμετέχοντες. Όταν απαιτείται από τους 
συμμετέχοντες στον διαγωνισμό να διαθέτουν ένα συγκεκριμένο 
επαγγελματικό προσόν, το προσόν αυτό πρέπει να διαθέτουν και τα 
περισσότερα από τα μέλη της κριτικής επιτροπής. 
Η κριτική επιτροπή είναι αδέσμευτη κατά τη λήψη των αποφάσεων της, 
οι οποίες αναφέρονται σε μελέτες υποβαλλόμενες κατά τρόπο ανώνυμο 
και βασίζονται αποκλειστικά στα κριτήρια που απαριθμούνται στην 
πρόκληση υποβολής των μελετών, βάσει του υποδείγματος του 
παραρτήματος IV. 
5. Τα κράτη μέλη μπορούν να υποχρεώνουν τις αναθέτουσες αρχές να 
αναθέτουν τις επακολουθούσες συμβάσεις σε έναν από τους νικητές του 
εκάστοτε διαγωνισμού μελετών. 
ΤΙΤΛΟΣ ΙΥ - Κοινοί κανόνες στον TSXVIKO τομέα 
ΆΡθΡΟ 16 
1. Οι τεχνικές προδιαγραφές, κατά την έννοια του παραρτήματος II, 
εμφαίνονται στα κείμενα γενικού περιεχομένου ή στην συγγραφή 
υποχρεώσεων. 
2. Με την επιφύλαξη των εθνικών τεχνικών κανόνων αναγκαστικού δικαίου, 
και εφόσον οι κανόνες αυτοί συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο, 
οι εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται από τις αναθέτουσες 
αρχές με παραπομπή είτε στα εθνικά πρότυπα που ισχύουν κατ' 
εφαρμογή των αντίστοιχων ευρωπαϊκών, είτε σε ευρωπαϊκές τεχνικές 
εγκρίσεις, είτε σε κοινές τεχνικές προδιαγραφές. 
3. Η αναθέτουσα αρχή μπορεί να παρεκκλίνει από την παράγραφο 2: 
α) εάν τα πρότυπα, οι ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις ή οι κοινές 
τεχνικές προδιαγραφές δεν περιλαμβάνουν καμία διάταξη ως προς 
την εξακρίβωση της καταλληλότητας ενός προϊόντος, ή εάν δεν 
υπάρχουν τεχνικά μέσα για να εξακριβωθεί κατά ικανοποιητικό 
τρόπο αν ένα προϊόν είναι σύμφωνο με τα εν λόγω πρότυπα ή με 
τις εν λόγω τεχνικές εγκρίσεις και προδιαγραφές· 
54 -
β) εάν η εφαρμογή της παραγράφου 2 θα έβλαπτε την εφαρμογή της 
οδηγίας 86/361/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1986, 
σχετικά με το αρχικό στάδιο της αμοιβαίας αναγνώρισης των 
εγκρίσεων τύπου για τον τηλεπικοινωνιακό τερματικό 
εξοπλισμό(1), της οδηγίας 87/95/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας 
Δεκεμβρίου 1986, σχετικά με την τυποποίηση στον τομέα της 
τεχνολογίας της πληροφορίας και των τηλεπικοινωνιών^2), ή και 
άλλων κοινοτικών κειμένων σε συγκεκριμένους τομείς υπηρεσιών ή 
προϊόντων· 
γ) εάν τα εν λόγω πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις ή κοινές 
τεχνικές προδιαγραφές θα υποχρέωναν την αναθέτουσα αρχή να 
χρησιμοποιήσει προϊόντα ή υλικά μη συμβατά με τις εν χρήσει 
εγκαταστάσεις της ή που θα συνεπάγονταν δυνασάλογα έξοδα ή 
δυσανάλογες τεχνικές δυσκολίες, αλλά μόνο στα πλαίσια μιας 
σαφώς καθορισμένης στρατηγικής και με την προοπτική να 
υιοθετηθούν, σε δεδομένο χρονικό διάστημα, ευρωπαϊκά πρότυπα, 
ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις ή κοινές τεχνικές προδιαγραφές* 
δ) εάν το συγκεκριμένο έργο αποτελεί πραγματική καινοτομία και 
εφόσον δεν θα ήταν σκόπιμη η χρησιμοποίηση των υπαρχόντων 
προτύπων, ευρωπαϊκών τεχνικών εγκρίσεων ή κοινών τεχνικών 
προδιαγραφών. 
4. Οι αναθέτουσες αρχές που προσφεύγουν στην εφαρμογή της παραγράφου 
3 αναφέρουν τους λόγους, εκτός εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, στην 
πρόσκληση υποβολής προσφορών που δημοσιεύεται στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή στα έγγραφα της σύμβασης, σε 
κάθε δε περίπτωση αναφέρουν τους λόγους αυτούς στα εσωτερικά τους 
έγγραφα, τα οποία και διαθέτουν στα κράτη μέλη και την Επιτροπή, 
μετά από σχετικό αίτημα τους. 
5. Εάν δεν υπάρχουν ευρωπαϊκά πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις 
ή κοινές τεχνικές προδιαγραφές, οι τεχνικές προδιαγραφές: 
α) ορίζονται με αναφορά στις εθνικές προδιαγραφές που 
αναγνωρίζονται ως σύμφωνες προς τις ουσιώδεις απαιτήσεις που 
απαριθμούνται στις κοινοτικές οδηγίες τις σχετικές με την 
τεχνική εναρμόνιση, σύμφωνα με τις διαδικασίες που 
προβλέπονται στις εν λόγω οδηγίες, και ιδίως σύμφωνα με τις 
διαδικασίες που προβλέπονται στην οδηγία 89/106/ΕΟΚ(3)· 
β) μπορούν να ορίζονται με αναφορά στις εθνικές τεχνικές 
προδιαγραφές όσον αφορά τη μελέτη, την προμέτρηση και την 
εκτέλεση των έργων και τη χρήση των υλικών* 
γ) μπορούν να ορίζονται με αναφορά σε άλλα έγγραφα στοιχεία. 
Στην περίπτωση αυτή είναι προτιμότερη η αναφορά, κατά σειρά 
προτ ί μησης: 
(1) ΕΕ αριθ. L 217, 5.8.1986, σ. 21 
(2) ΕΕ αριθ. L 36, 7.2.1987, σ. 31 
(3) ΕΕ αριθ. L 40, 11.2.1989, σ. 12 
55 -
Ι) σε εθνικά πρότυπα που ισχύουν κατ' εφαρμογή αντίστοιχων 
δειθνών προτύπων, τα οποία έχουν εγκριθεί από τη χώρα της 
αναθέτουσας αρχής* 
Ι Ι ) σε άλλα πρότυπα και εθνικές τεχνικές εγκρίσεις της χώρας 
της αναθέτουσας αρχής* 
ί iΙ)σε κάθε άλλο πρότυπο. 
Τα κράτη μέλη απαγορεύουν την ένταξη στους συμβατικούς όρους 
συγκεκριμένης σύμβασης τεχνικών προδιαγραφών που μνημονεύουν 
προϊόντα συγκεκριμένης κατασκευής ή προέλευσης, ή ιδιαίτερες 
μεθόδους, και που έχουν ως αποτέλεσμα να ευνοούν ή να αποκλείουν 
ορισμένες επιχειρήσεις, εκτός αν οι προδιαγραφές αυτές 
δικαιολογούνται από το αντικείμενο της σύμβασης. Απαγορεύεται ιδίως 
η αναφορά εμπορικών σημάτων, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή τύπων, 
καθώς και η αναφορά ορισμένης καταγωγής ή ορισμένης παραγωγής. 
Επιτρέπεται, ωστόσο, η αναφορά αυτή, αν συνοδεύεται από τη μνεία "ή 
το ισοδύναμο", όταν οι αναθέτουσες αρχές αδυνατούν να προβούν σε 
περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης μέσω προδιαγραφών που να 
είναι αρκούντως ακριβείς και κατανοητές σ' όλους τους 
ενδιαφερόμενους. 
- 56 -
ΤΙΤΛΟΣ V 
Κοινοί κανόνες 6nuootOTrvrac 
Άρθρο 17 
1. Οι αναθέτουσες αρχές γνωστοποιούν, μέσω ενδεικτικής προκήρυξης που 
δημοσιεύεται το ταχύτερο δυνατόν μετά την έναρξη του οικονομικού 
έτους, το συνολικό ύψος των συμβάσεων, για καθεμιά από τις 
κατηγορίες υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΑ, τις οποίες 
προτίθενται να αναθέσουν κατά τους 12 μήνες που ακολουθούν, όταν οι 
προεκτιμώμενες συνολικές δαπάνες, λαμβανομένων υπόψη και των 
διατάξεων του άρθρου 8, είναι ίσες ή μεγαλύτερες των 750.000 ECU. 
Οι προς ανάθεση συμβάσεις που αφορούν τη μελέτη έργων κατά την 
έννοια του άρθρου 1 σημ. γ) της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ και των οποίων 
το προεκτιμώμενο ύψος είναι ίσο ή μεγαλύτερο του ορίου που 
καθορίζει το άρθρο 8 παρ. 2 εμφαίνονται χωριστά στην προκήρυξη. 
2. Οι αναθέτουσες αρχές που επιθυμούν να αναθέσουν μια δημόσια σύμβαση 
υπηρεσιών με διαδικασία ανοικτή, κλειστή ή, υπό τους όρους που 
θέτει το άρθρο 13, με διαπραγμάτευση γνωστοποιούν την πρόθεση τους 
αυτή μέσω προκήρυξης. 
3. Οι αναθέτουσες αρχές που επιθυμούν να αναθέσουν μια δημόσια σύμβαση 
παραχώρησης υπηρεσιών γνωστοποιούν την πρόθεση τους αυτή μέσω 
προκήρυξης. 
4. Οι αναθέτουσες αρχές που επιθυμούν να διενεργήσουν διαγωνισμό 
μελετών γνωστοποιούν την πρόθεση τους αυτή μέσω προκήρυξης. 
ΆΡΘΡΟ 18 
1. Οι αναθέτουσες αρχές που ανέθεσαν μια δημόσια σύμβαση υπηρεσιών ή 
παραχώρησης υπηρεσιών, ή δ ι ενήργησαν διαγωνισμό μελετών, 
αποστέλλουν προκήρυξη με τα αποτελέσματα της σχετικής διαδικασίας 
στην Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
2. Στην περίπτωση δημοσίων συμβάσεων που αφορούν υπηρεσίες 
απαριθμούμενες στο παράρτημα ΙΑ ή παραχώρηση υπηρεσιών, καθώς και 
στην περίπτωση διαγωνισμού μελετών, η προκήρυξη δημοσιεύεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19. 
- 57 -
3. Στην περίπτωση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών απαριθμουμενων στο 
παράρτημα IB, οι αναθέτουσες αρχές αναφέρουν στην προκήρυξη αν 
συμφωνούν να δημοσιευθεί. 
4. Η Επιτροπή καθορίζει τους κανόνες για τη σύνταξη τακτικών εκθέσεων 
με βάση αυτού του είδους τις προκηρύξεις, καθώς και για τη 
δημοσίευση αυτών των εκθέσεων σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 
39, παρ. 3. 
5. Εφόσον η κοινολόγηση πληροφοριακών στοιχείων για την ανάθεση μιας 
σύμβασης θα εμπόδιζε την εφαρμογή των νόμων, θα ήταν αντίθετη προς 
το δημόσιο συμφέρον ή θα έβλαπτε τα έννομα εμπορικά συμφέροντα μιας 
συγκεκριμένης επιχείρησης, δημόσιας ή ιδιωτικής, ή τον θεμιτό 
ανταγωνισμό μεταξύ προμηθευτών, τα στοιχεία αυτά είναι δυνατόν να 
μη δημοσιεύονται. 
ΆΡΘΡΟ 19 
1. Οι προκηρύξεις συντάσσονται σύμφωνα με τα υποδείγματα που 
περιλαμβάνονται στα παραρτήματα III, IV και V, εξειδικεύουν δε τα 
στοιχεία που ζητούνται στα υποδείγματα αυτά. Οι αναθέτουσες αρχές 
δεν είναι δυνατόν να θέτουν όρους άλλους από εκείνους που 
προσδιορίζονται στα άρθρα 28 και 29, όταν ζητούν πληροφοριακά 
στοιχεία σχετικά με τους οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα όρους 
που θέτουν στους προμηθευτές για την επιλογή τους (σημείο 13 του 
παραρτήματος III Β, σημείο 12 του παραρτήματος III Γ και σημείο 11 
του παραρτήματος III Δ). 
2. Εφαρμόζονται οι ακόλουθες διατάξεις της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ: 
(i) Άρθρο 12 παρ. 6,8 έως 13, σχετικά με τη δημοσίευση των 
προκηρύξεων. 
(Μ) Άρθρα 13, 14, 15, σχετικά με τα ελάχιστα χρονικά όρια για 
τις φάσεις των διαδικασιών ανάθεσης και των επαφών μεταξύ 
αναθετουσών αρχών και υποψηφίων. 
(iii) Άρθρο 15α και 15β, σχετικά με τα ελάχιστα χρονικά όρια για 
την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων παραχώρησης υπηρεσιών 
καθώς και των συμβάσεων που ανατίθενται από τους αναδόχους 
συμβάσεων παραχώρησης. 
(iv) Άρθρο 19, σχετικά με την προαιρετική δημοσίευση προκηρύξεων 
στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
3. Οι όροι για τη σύνταξη, διαβίβαση, λήψη, μετάφραση, συγκέντρωση και 
διανομή των προκηρύξεων τις οποίες αναφέρουν οι παράγραφοι 1 και 2 
και τα άρθρα 17 και 18, καθώς και των στατιστικών εκθέσεων που 
προβλέπουν το άρθρο 18 παράγραφος 4 και το άρθρο 38, όπως και η 
παραπομπή, στις προκηρύξεις, σε συγκεκριμένες διακρίσεις της 
ταξινόμησης CPC, στα πλαίσια των κατηγοριών υπηρεσιών του 
παραρτήματος ΙΑ, είναι δυνατόν να τροποποιηθούν σύμφωνα με τη 
διαδικασία του άρθρου 39 παρ. 3. 
- 58 -
ΤΙΤΛΟΣ VI 
Κεφάλαιο 1 
Κοινοί κανόνες συυυετογης 
ΆΡθΡΟ 2Q 
Οι συμβάσεις ανατίθενται βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στο 
κεφάλαιο 3, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 21 και αφού ελεγχθεί από τις 
αναθέτουσες αρχές, βάσει των κριτηρίων που αναφέρουν τα άρθρα 28 και 
29, η καταλληλότητα των προμηθευτών που δεν αποκλείονται δυνάμει του 
άρθρου 26. 
ΆΡθΡΟ 21 
1. Οι αναθέτουσες αρχές είναι δυνατόν να λάβουν υπόψη και τις 
εναλλακτικές προσφορές, όταν η σύμβαση ανατίθεται βάσει του 
κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς. 
Αναφέρουν δε στην προκήρυξη του διαγωνισμού αν πρόκειται να ληφθούν 
υπόψη, οι εναλλακτικές προσφορές. Εάν συντρέχει τέτοια περίπτωση, 
κάθε ειδική απαίτηση ως προς την υποβολή των εναλλακτικών προσφορών 
αναφέρεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού ή στη συγγραφή 
υποχρεώσεων. 
Οι εναλλακτικές προσφορές δεν πρέπει να αποκλίνουν από τις κατ' 
ελάχιστον προδιαγραφές που είναι δυνατόν να έχουν τεθεί από την 
αναθέτουσα αρχή. Οι κατ'ελάχιστον προδιαγραφές αναφέρονται στην 
προκήρυξη του διαγωνισμού ή στη συγγραφή υποχρεώσεων. 
2. Οι αναθέτουσες αρχές που έχουν αποδεχθεί εναλλακτικές προσφορές 
δυνάμει της παραγράφου 1 δεν είναι δυνατόν να απορρίψουν μια 
εναλλακτική προσφορά μόνο για τον λόγο ότι, εάν επιλεγεί, θα 
οδηγήσει στη σύναψη σύμβασης προμηθειών μάλλον παρά δημόσιας 
σύμβασης υπηρεσιών κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας. 
ΆΡΡΡΡ 22 
1. Στα συμβατικά τεύχη, η αναθέτουσα αρχή είναι δυνατόν να ζητά από 
τους προσφέροντες να αναφέρουν στην προσφορά τους τα τμήματα της 
σύμβασης που ενδεχομένως προτίθενται να αναθέσουν υπεργολαβικά σε 
τρίτους. 
Η αναφορά αυτή γίνεται με την επιφύλαξη των ρυθμίσεων σχετικά με 
την ευθύνη του κύριου προμηθευτή. 
2. Όταν οι αναθέτουσες αρχές προτίθενται να αναθέσουν δημόσια σύμβαση 
παραχώρησης υπηρεσιών, είναι δυνατόν: 
είτε να απαιτήσουν από τον ανάδοχο της παραχώρησης να αναθέσει 
σε τρίτους συμβάσεις αντιστοιχούσες τουλάχιστον στο 30% της 
αξίας των υπηρεσιών για τις οποίες πρόκειται να α^ατεΒεί η 
σύμβαση παραχώρησης, παρέχοντας παράλληλα στους υποψήφιους τη 
δυνατότητα να αυξήσουν το ποσοστό αυτό. Αυτό το κατ' ελάχιστον 
ποσοστό προσδιορίζεται στη σύμβαση παραχώρησης* 
είτε να ζητούν από τους υποψήφιους αναδόχους συμβάσεων 
παραχώρησης να προσδιορίζουν στις προσφορές τους, και εφόσον 
συντρέχει περίπτωση, το ποσοστό του συνολικού ποσού της 
σύμβασης παραχώρησης που προτίθενται να αναθέσουν σε τρίτους. 
- 59 -
ΆΡθΡΟ 23 
1. Προσφορές είναι δυνατόν να υποβάλλονται και από κοινοπραξίες 
προμηθευτών. Οι κοινοπραξίες αυτές είναι δυνατόν να μην απαιτείται 
να περιβληθούν συγκεκριμένη νομική μορφή προκειμένου να υποβάλουν 
προσφορά. Ωστόσο, τούτο μπορεί να απαιτηθεί από μια κοινοπραξία 
εφόσον της ανατεθεί η σύμβαση. 
2. Οι υποψήφιοι και οι προσφέροντες δεν είναι δυνατόν να απορρίπονται 
για τον λόγο ότι είναι είτε φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. Ωστόσο, 
είναι δυνατόν να ζητηθεί από τα νομικά πρόσωπα να αναφέρουν στην 
προσφορά ή στην αίτηση συμμετοχής τα ονόματα και τα επαγγελματικά 
προσόντα των προσώπων που θα έχουν την ευθύνη της εκτέλεσης της 
σύμβασης. 
3. Η παράγραφος 2 ισχύει με την επιφύλαξη των εθνικών κανόνων που 
θέτουν τους όρους σύστασης των νομικών προσώπων που εμπίπτουν στη 
νομοθεσία του εκάστοτε κράτους μέλους, καθώς και τους όρους άσκησης 
συγκεκριμένων δραστηριοτήτων από αυτά. 
ΆΡ9Ρ0 24 
1. Στις κλειστές διαδικασίες και στις διαδικασίες με διαπραγμάτευση, 
οι αναθέτουσες αρχές επιλέγουν, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών 
σχετικά με την προσωπική κατάσταση του προμηθευτή καθώς και τις 
πληροφορίες και τις διατυπώσεις που είναι αναγκαίες για την 
εκτίμηση των ελάχιστων οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων που 
αυτός πρέπει να πληροί, τους υποψήφιους τους οποίους θα καλέσουν 
για να υποβάλουν προσφορά ή να διαπραγματευθούν, μεταξύ εκείνων που 
διαθέτουν τα προσόντα που απαιτούνται βάσει των άρθρων 26 έως 32. 
2. Όταν οι αναθέτουσες αρχές προσφεύγουν στην κλειστή διαδικασία για 
την ανάθεση μιας σύμβασης, μπορούν να προβλέπουν τα όρια μεταξύ των 
οποίων θα κυμανθεί ο αριθμός των προμηθευτών τους οποίους σκοπεύουν 
να προσκαλέσουν. Στην περίπτωση αυτή, τα όρια αναφέρονται στην 
προκήρυξη. Τα όρια αυτά καθορίζονται σε συνάρτηση με τη φύση των 
προς παροχή υπηρεσιών. Τα κατώτερο από τα όρια αυτά δεν πρέπει να 
είναι μικρότερο από πέντε, το δε μεγαλύτερο μπορεί να ορισθεί έως 
και σε ε Ικοσι. 
Εν πάση περιπτώσει, ο αριθμός των υποψηφίων που γίνονται δεκτοί για 
να υποβάλουν προσφορά πρέπει να επαρκεί για την εξασφάλιση συνθηκών 
πραγματικού ανταγωνισμού. 
3. Όταν οι αναθέτουσες αρχές προσφεύγουν στη διαδικασία με 
διαπραγμάτευση για την ανάθεση της σύμβασης, στις περιπτώσεις που 
προβλέπονται στο άρθρο 13, οι υποψήφιοι που γίνονται δεκτοί για 
διαπραγμάτευση δεν μπορεί να είναι λιγότεροι από τρεις, εφόσον 
υπάρχει επαρκής αριθμός κατάλληλων υποψηφίων. 
4. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε οι αναθέτουσες αρχές του να καλούν, 
χωρίς διακρίσεις, να συμμετάσχουν στο διαγωνισμό και τους υπηκόους 
των άλλων κρατών μελών που διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα, και 
με τους ίδιους όρους που εφαρμόζουν για τους δικούς τους υπηκόους. 
- 60 -
Ά,ΡΘΡΟ 25 
1. Η αναθέτουσα αρχή μπορεί, ή είναι δυνατόν να υποχρεωθεί από ένα 
κράτος μέλος, να αναφέρει στα συμβατικά τεύχη την αρχή ή τις αρχές 
από τις οποίες οι υποψήφιοι μπορούν να λάβουν τις απαραίτητες 
πληροφορίες σχετικά με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από διατάξεις 
περί προστασίας της απασχόλησης και συνθηκών εργασίας που ισχύουν 
στο κράτος μέλος, στην περιοχή ή στην τοποθεσία όπου πρόκειται να 
παρασχεθούν οι υπηρεσίες, και οι οποίες διατάξεις πρέπει να 
εφαρμοσθούν για τις επιτόπιες εργασίες κατά την περίοδο εκτέλεσης 
της σύμβασης. 
2. Η αναθέτουσα αρχή που παρέχει τις πληροφορίες που αναφέρονται στην 
παράγραφο 1 ζητά από τους προσφέροντες ή από τους συμμετέχοντες στη 
διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης να αναφέρουν ότι έλαβαν υπόψη, 
κατά την κατάρτιση της προσφοράς τους, τις υποχρεώσεις σχετικά με 
τις διατάξεις περί προστασίας της απασχόλησης και συνθηκών εργασίας 
που ισχύουν στον τόπο παροχής των υπηρεσιών. Τούτο δεν εμποδίζει 
την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 34 σχετικά με την επαλήθευση 
των υπερβολικά χαμηλών προσφορών. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 
Κριτήρια ποιοτικής επιλονής 
ΆΡθΡΟ 26 
Κάθε προμηθευτής είναι δυνατόν να αποκλεισθεί από τον διαγωνισμό, όταν: 
α) βρίσκεται υπό πτώχευση, εκκαθάριση, παύση δραστηριοτήτων, 
αναγκαστική διαχείριση ή πτωχευτικό συμβιβασμό, ή σε οποιαδήποτε 
ανάλογη κατάσταση που προκύπτει από παρόμοια διαδικασία 
προβλεπόμενη από τις εθνικές, νομοθετικές και κανονιστικές 
διατάξεις* 
β) εκινήθη εναντίον του διαδικασία κήρυξης σε πτώχευση, αναγκαστικής 
διαχείρισης, πτωχευτικού συμβιβασμού, ή οποιαδήποτε παρόμοια 
διαδικασία προβλεπόμενη από τις εθνικές νομοθετικές και 
κανονιστικές διατάξεις* 
γ) καταδικάσθηκε για αδίκημα που αφορά την επαγγελματική του διαγωγή, 
βάσει απόφασης η οποία έχει ισχύ δεδικασμένου* 
δ) έχει διαπράξει ^αρύ επαγγελματικό παράπτωμα, που μπορεί να 
διαπιστωθεί με οποιοδήποτε μέσο από τις αναθέτουσες αρχές· 
ε) δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του όσον αφορά την καταβολή των 
εισφορών κοινωνικής ασφάλισης σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας 
όπου είναι εγκατεστημένος ή σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας της 
αναθέτουσας αρχής· 
στ) δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του τις σχετικές με την πληρωμή 
των φόρων σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας όπου είναι 
εγκατεστημένος ή σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας της αναθέτουσας 
αρχής* 
ζ) κατέστη ιδιαίτερα σοβαρά ένοχος ψευδών δηλώσεων κατά την παροχή των 
πληροφοριών που απαιτούνται κατ* εφαρμογή του παρόντος κεφαλαίου. 
- 61 -
Όταν η αναθέτουσα αρχή ζητά από τον προμηθευτή να αποδείξει ότι δεν 
εμπίπτει σε καμιά από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στα σημεία α), 
β), γ), ε) και στ), αποδέχεται ως επαρκή αποδεικτικά στοιχεία: 
για τις περιπτώσεις τις αναφερόμενες στα σημεία α), β) και γ), 
απόσπασμα ποινικού μητρώου ή, ελλείψει αυτού, ισότιμο έγγραφο 
εκδιδόμενο από δικαστική ή διοικητική αρχή της χώρας καταγωγής ή 
προέλευσης και από το οποίο να προκύπτει ότι ο προμηθευτής δεν 
εμπίπτει σε καμία απ' αυτές τις περιπτώσεις» 
για τις περιπτώσεις που αναφέρονται στα σημεία ε) και στ), 
πιστοποιητικό εκδιδόμενο από την αρμόδια αρχή του εκάστοτε κράτους 
μέλους. 
Εάν τα εν λόγω έγγραφα και πιστοποιητικά δεν εκδίδονται από την 
εκάστοτε χώρα, είναι δυνατόν να αντικατασταθούν από ένορκη δήλωση του 
ενδιαφερόμενου ενώπιον δικαστικής ή διοικητικής αρχής, συμβολαιογράφου 
ή του αρμόδιου επαγγελματικού φορέα της χώρας καταγωγής ή προέλευσης 
του. Τα κράτη μέλη υποδεικνύουν, μέσα στην προθεσμία που προβλέπει το 
άρθρο 19, τις αρχές και τους φορείς που είναι αρμόδιοι για την έκδοση 
των εγγράφων αυτών, ενημερώνουν δε σχετικά και αμελλητί τα άλλα κράτη 
μέλη καθώς και την Επιτροπή. 
ΆΡθΡΟ 27 
1. Είναι δυνατόν να ζητηθεί από τους υποψήφιους ή τους προσφέροντες να 
αποδείξουν την εγγραφή τους, και υπό τους όρους τους προβλεπόμενους 
στη χώρα εγκατάστασης τους, σε ένα από τα επαγγελματικά μητρώα ή να 
προσκομίσει ανάλογη δήλωση ή πιστοποιητικό που προσδιορίζονται στην 
παράγραφο 3. 
2. Όταν οι υποψήφιοι σε έναν διαγωνισμό οφείλουν να διαθέτουν μια 
συγκεκριμένη εξουσιοδότηση ή να είναι μέλη ενός συγκεκριμένου φορέα 
της χώρας τους, για να είναι σε θέση να παράσχουν τις ζητούμενες 
υπηρεσίες, η αναθέτουσα αρχή είναι δυνατόν να τους ζητήσει να 
αποδείξουν ότι διαθέτουν την εξουσιοδότηση αυτή ή ότι είναι μέλη 
του φορέα αυτού. 
3. Τα προαναφερθέντα στην παράγραφο 1 επαγγελματικά μητρώα δηλώσεις ή 
πιστοποιητικά είναι : 
στο Βέλγιο, το "Registre du commerce" - "Handelsregister"· 
στη Δανία, τα "Erhvers-og SelssKabsstyreisen" (το 
"Aktieselkabs-Registret", το "Forenings-Registret" και το 
"Handelsregistret"). 
στη Γερμανία, στο "Handelsregister" και το "Handweksrolle"· 
στην Ελλάδα, είναι δυνατόν να ζητηθεί ένορκη βεβαίωση ενώπιον 
συμβολαιογράφου σχετικά με την άσκηση του επαγγέλματος· 
στην Ισπανία, το "Registro oficial de contratlstas del 
Ministerio de Industrie y Energia"· 
στη Γαλλία, το "Registre du commerce" και το "Répertoire des 
met iers"· 
- 62 -
στην Ιταλία, το "Registro della Camera di commercio, industria, 
agricoltura β artigianto" και το "Registro del le commission! 
provincial! per I'artigianato"· 
στο Λουξεμβούργο, το "Registre aux firmes" και το "Rôle de la 
Cambre des métiers"· 
στις Κάτω Χώρες, το "Handelsregister"· 
στην Πορτογαλία, το "Commissào de Alvarâs de Empresas de Obras 
Publicas e Particulares" "(CAEOPP)" και το "Registro nacional 
das Pessoas Colectivas"· 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, ο προμηθευτής μπορεί να 
κληθεί να υποβάλει πιστοποιητικό του "Registrat of Companies" ή 
του "Registrat of Friendly Societies", ή αλλιώς, βεβαίωση η 
οποία να διευκινίζει ότι ο ενδιαφερόμενος δήλωσε ενόρκως ότι 
ασκεί το εν λόγω επάγγελμα στη χώρα όπου είναι εγκατεστημένος, 
σε συγκεκριμένο τόπο και υπό καθορισμένη εμπορική επωνυμία. 
ΆΡθΡΟ 28 
1. Η χρηματοοικονομική ικανότητα του προμηθευτή είναι δυνατόν, κατά 
γενικό κανόνα, να αποδειχθεί με ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα 
δικαιολογητικά: 
α) κατάλληλες τραπεζικές δηλώσεις ή πιστοποιητικό ασφαλιστικής 
κάλυψης επαγγελματικών κινδύνων· 
β) τους ισολογισμούς ή αποσπάσματα ισολογισμών της επιχείρησης του 
προμηθευτή, στις περιπτώσεις όπου η δημοσίευση των ισολογισμών 
απαιτείται σύμφωνα με την περί εταιριών νομοθεσία της χώρας 
όπου είναι εγκατεστημένος ο προμηθευτής· 
γ) δήλωση περί του ολικού ύψους του κύκλου εργασιών της 
επιχείρησης του προμηθευτή και περί του κύκλου εργασιών της 
όσον αφορά την παροχή παρόμοιων με τις ζητούμενες υπηρεσιών 
κατά τη διάρκεια των τριών προηγούμενων οικονομικών ετών. 
2. Οι αναθέτουσες αρχές ορίζουν στην προκήρυξη ή στην πρόσκληση 
υποβολής προσφορών ποιο ή ποια δικαιολογητικά επέλεξαν καθώς και 
ποια άλλα δικαιολογητικά, εκτός των αναφερόμενων στην παράγραφο 1, 
πρέπει να προσκομισθούν. 
3. Αν ο προμηθευτής, για κάποιο βάσιμο λόγο, δεν είναι σε θέση να 
προσκομίσει τα δικαιολογητικά που ζητούν οι αναθέτουσες αρχές, 
μπορεί να αποδείξει τη χρηματοοικονομική του ικανότητα με 
οποιοδήποτε άλλο έγγραφο το οποίο οι αναθέτουσες αρχές κρίνουν 
κατάλληλο, 
ΆΡθΡΟ 29 
Η ικανότητα των προμηθευτών να παράσχουν τις ζητούμενες υπηρεσίες 
είναι δυνατόν να εκτιμηθεί όσον αφορά ειδικότερα τα ουσιαστικά τους 
προσόντα, την αποτελεσματικότητα, την εμπειρία και την αξιοπιστία 
τους. 
- 63 -
2. Η τεχνική ικανότητα των προμηθευτών είναι δυνατόν να αποδειχθεί, 
ανάλογα με τη φύση, την έκταση και τον σκοπό των ζητούμενων 
υπηρεσιών, με ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα στοιχεία : 
α) τους τίτλους σπουδών και τα επαγγελματικά προσόντα των 
προμηθευτών και/ή των διευθυντικών στελεχών της επιχείρησης 
των, ιδίως δε εκείνου ή εκείνων που θα έχουν την ευθύνη της 
εκτέλεσης της σύμβασης· 
β) κατάλογο των κυριότερων υπηρεσιών που έχουν παρασχεθεί κατά τα 
τρία τελευταία έτη, μαζί με την αξία τους, το αντίστοιχο 
χρονοδιάγραμμα και τους αποδέκτες τους, δημόσιους ή ιδιωτικούς 
φόρε(ς : 
εάν πρόκειται για δημόσιους φορείς, ως αποδεικτικά στοιχεία 
υποβάλλονται πιστοποιητικά συντασσόμενα ή θεωρούμενα από την 
αρμόδια αρχή· 
εάν πρόκειται για ιδιωτικούς φορείς," τα πιστοποιητικά 
συντάσσονται από τον εκάστοτε φορέα· αλλιώς, γίνεται δεκτή μια 
απλή δήλωση του προμηθευτή· 
γ) κατάλογο των τεχνικών υπαλλήλων ή των τεχνικών υπηρεσιών, είτε 
ανήκουν άμεσα είτε όχι στην επιχείρηση του προμηθευτή, ιδίως δε 
εκείνων που είναι επιφορτισμένοι με τους ποιοτικούς ελέγχους· 
δ) δήλωση σχετικά με τον ετήσιο μέσον όρο του εργατοϋπαλληλικού 
και του διευθυντικού προσωπικού της επιχείρησης του προμηθευτή 
κατά τα τρία τελευταία έτη· 
ε) δήλωση σχετικά με τα μηχανήματα, τις εγκαταστάσεις και τον 
τεχνικό εξοπλισμό που θα διαθέσει ο προμηθευτής για την 
εκτέλεση της σύμβασης· 
στ) περιγραφή των μέτρων που λαμβάνει ο προμηθευτής για να 
εξασφαλίζει την ποιότητα, καθώς και περιγραφή των μέσων μελέτης 
και έρευνας της επιχείρησης του· 
ζ) εφόσον οι ζητούμενες υπηρεσίες είναι σύνθετες ή πρέπει, 
κατ'εξαίρεση, να ανταποκρίνονται σε κάποιον ιδιάζοντα 
προορισμό, δελτίο ελέγχου από τις υπηρεσίες της αναθέτουσας 
αρχής ή, για λογαριασμό αυτών των υπηρεσιών, από αρμόδιο 
επίσημο φορέα της χώρας όπου εδρεύει ο υποψήφιος, με την 
επιφύλαξη της συναίνεσης του φορέα αυτού· ο εν λόγω έλεγχος 
αφορά τις τεχνικές δυνατότητες και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, 
τα μέσα μελέτης και έρευνας που διαθέτει ο υποψήφιος καθώς και 
τα μέτρα που λαμβάνει για τον έλεγχο της ποιότητας. 
η) αναφορά του τμήματος της σύμβασης που ο προμηθευτής ενδεχομένως 
προτίθεται να αναθέσει υπεργολαβικά σε τρίτους. 
3. Η αναθέτουσα αρχή, προσδιορίζει στην προκήρυξη ή στην πρόσκληση 
υποβολής προσφορών ποια αποδεικτικά στοιχεία επιθυμεί να της 
υποβληθούν. 
4. Η έκταση των πληροφοριών οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 28 και 
στις παραγράφους 1, 2 και 3 πρέπει να περιορίζεται στο αντικείμενο 
της σύμβασης, οι δε αναθέτουσες αρχές λαμβάνουν υπόψη τους τα 
έννομα συμφέροντα των προμηθευτών, όσον αφορά την προστασία των 
τεχνικών και επαγγελματικών μυστικών τους. 
- 64 -
Ά,ΡθΡΟ 30 
Εάν οι αναθέτουσες αρχές απαιτήσουν την υποβολή πιστοποιητικών 
συντασσόμενων από ανεξάρτητους φορείς με σκοπό τη βεβαίωση της τήρησης 
εκ μέρους των προμηθευτών ορισμένων ποιοτικών προτύπων, πρέπει να 
γίνεται παραπομπή σε συστήματα ποιοτικής εξασφάλισης βασιζόμενα στη 
σχετική σειρά ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 29000,με πιστοποίηση εκ μέρους 
φορέων ακολουθούντων τη σειρά ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 45000. Οι 
αναθέτουσες αρχές αναγνωρίζουν ισοδύναμα πιστοποιητικά από φορείς 
εδρεύοντες στα άλλα κράτη μέλη. Επίσης, αποδέχονται και άλλα 
αποδεικτικά στοιχεία για ισοδύναμα μέτρα ποιοτικής εξασφάλισης εκ 
μέρους όσων προμηθευτών δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν πιστοποιητικά 
όπως τα προαναφερόμενα, ή να τα εξασφαλίσουν μέσα στις ταχθείσες 
προθεσμίες. 
Ά.Ρ8Ρ0 31 
Στα πλαίσια των άρθρων 26 έως 29, η αναθέτουσα αρχή είναι δυνατόν να 
καλέσει τους προμηθευτές να συμπληρώσουν τα υποβληθέντα έγγραφα και 
πιστοποιητικά ή να τα αποσαφηνίσουν. 
Ά,ΡθΡΟ 32 
1. Τα κράτη μέλη τα οποία έχουν επισήμους πίνακες αναγνωρισμένων 
πορμηθευτών οφείλουν να τους προσαρμόσουν στις διατάξεις του άρθρου 
26 σημεία α) έως δ) και ζ) και των άρθρων 27, 28 και 29. 
2. Οι προμηθευτές που είναι εγγεγραμμένοι στους ανωτέρω πίνακες 
μπορούν, για την εκάστοτε σύμβαση, να υποβάλλουν στην αναθέτουσα 
αρχή πιστοποιητικό εγγραφής εκδιδόμενο από την αρμόδια αρχή. Το 
πιστοποιητικό αυτό μνημονεύει τα δικαιλογητικά βάσει των οποίων 
έγινε η εγγραφή στον πίνακα καθώς και τη σχετική κατάταξη. 
3. Η εγγραφή στους ανωτέρω πίνακες, πιστοποιούμενη από τους αρμόδιους 
φορείς, συνιστά για τις αναθέτουσες αρχές των άλλων κρατών μελών 
τεκμήριο καταλληλότητας, για την παροχή υπηρεσιών που αντιστοιχούν 
στην κατάταξη του προμηθευτή, μόνο κατά την έννοια των άρθρων 26 
σημεία α) έως δ) και ζ), 27, 28 σημεία β) και γ) και 29 σημείο α). 
Οι πληροφορίες που μπορούν να συναχθούν από την εγγραφή στους 
επίσημους πίνακες δεν είναι δυνατόν να τεθούν υπό αμφισβήτηση. 
Όσον αφορά, πάντως, την καταβολή των εισφορών κοινωνικής 
ασφάλισης, μπορεί να ζητηθεί, για κάθε προς ανάθεση σύμβαση, 
πρόσθετο πιστοποιητικό από κάθε εγγεγραμμένο προμηθευτή. 
Οι αναθέτουσες αρχές των άλλων κρατών μελών εφαρμόζουν τις 
προηγούμενες διατάξεις μόνο προς όφελος των προμηθευτών που είναι 
εγκατεστημένοι στην χώρα η οποία έχει καταρτίσει τον εκάστοτε 
επίσημο πίνακα. 
- 65 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 
Κριτήρια ανάθεσης των ουυΒάσεων 
ΆΡΘΡΟ 33 
Με την επιφύλαξη των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών και 
διοικητικών διατάξεων που διέπουν την καταβολή ανταλλάγματος για 
ορισμένες υπηρεσίες, τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτουσες 
αρχές αναθέτουν τις συμβάσεις μπορεί να είναι: 
α) όταν η σύμβαση ανατίθεται στον υποβάλλοντα την πλέον συμφέρουσα 
από οικονομική άποψη προσφορά, διάφορα κριτήρια που συνδέονται 
με τη σύμβαση: π.χ., η ποιότητα, τα τεχνικά πλεονεκτήματα, τα 
αισθητικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, η τεχνική υποστήριξη 
και εξυπηρέτηση, η ημερομηνία παράδοσης και η περίοδος 
ολοκλήρωσης, οι τιμές· 
β) ή απλώς οι χαμηλότερες τιμές. 
Όταν η σύμβαση πρόκειται να ανατεθεί στον υποβάλλοντα την πλέον 
συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, οι αναθέτουσες αρχές 
δηλώνουν στη συγγραφή υποχρεώσεωνα ή στην προκήρυξη του διαγωνισμού 
τα κριτήρια βάσει των οποίων πρόκειται να αναθέσουν τη σύμβαση 
καθώς και την προτεραιότητα ή τη βαρύτητα που τους προσδίδουν. 
Η παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται, όταν ένα κράτος μέλος αναθέτει μια 
σύμβαση βάσει άλλων κριτηρίων, στα πλαίσια κανόνων που ισχύουν κατά 
την έκδοση της παρούσας οδηγίας και οι οποίοι αποσκοπούν στο να 
δίδεται προτίμηση σε ορισμένους προσφέροντες, με την προϋπόθεση ότι 
οι κανόνες αυτοί συμβιβάζονται τη Συνθήκη. 
ΆΡθΡΟ 34 
Εάν, για μια δεδομένη σύμβαση, οι προσφορές φαίνονται υπερβολικά 
χαμηλές σε σχέση με το αντικείμενο της, η αναθέτουσα αρχή ζητά 
εγγράφως λεπτομέρειες για τα επιμέρους στοιχεία κάθε τέτοιας 
προσφοράς. Ειδικότερα δε, εξακριβώνει αν ο προσφέρων είναι 
αναθέτουσα αρχή κατά την έννοια του άρθρου 1 σημ. β) και αν ο 
προσφέρων πρόκειται να λάβει κρατική ενίσχυση οποιασδήποτε μορφής, 
καθώς και αν η ενίσχυση αυτή έχει κοινοποιηθεί και εγκριθεί από την 
Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 93 παρ. 3 της Συνθήκης. 
Οι αναθέτουσες αρχές επαληθεύουν τα επιμέρους στοιχεία των 
υπερβολικά χαμηλών προσφορών, λαμβάνοντας υπόψη και τις παρεχόμενες 
επεξηγήσεις, πριν αποφασίσουν για την ανάθεση της σύμβασης ή για 
την απόρριψη των προσφορών αυτών. 
Στην περίπτωση προσφοράς υποβαλλόμενης από δημόσιο φορέα ή από 
δημόσια επιχείρηση, η αναθέτουσα αρχή εξακριβώνει ειδικότερα αν η 
προσφορά αυτή επηρεάζεται από τη χορήγηση δημόσιων πόρων για: 
α) τον συμψηφισμό λειτουργικών ζημιών· 
β) την εξασφάλιση κεφαλαίων· 
- 66 -
γ) μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις ή δάνεια υπό προνομιακούς όρους· 
δ) τη χορήγηση οικονομικών πλεονεκτημάτων μέσω παραίτησης από το 
δικαίωμα επί των κερδών ή μέσω της μη άσκησης ενοχικών 
απαιτήσεων· 
ε) την παραίτηση από την κανονική απόδοση δεσμευμένων δημόσιων 
πόρων· 
στ) τον συμψηφισμό βαρών επιβληθέντων από το Δημόσιο. 
Ενημερώνει δε την Επιτροπή για το αν προτίθεται να αναθέσει τη 
σύμβαση σε προσφέροντα του οποίου η προσφορά επηρεάζεται από κάποια 
από τις προαναφερόμενες ενέργειες. 
3. Οι αναθέτουσες αρχές είναι δυνατόν να απορρίπτουν προσφορές που 
είναι υπερβολικά χαμηλές λόγω της λήψης κρατικής ενίσχυσης μόνο 
αφού ζητήσουν τη γνώμη του προσφέροντος και αυτός δεν είναι σε θέση 
να αποδείξει ότι η εν λόγω ενίσχυση έχει κοινοποιηθεί προς την 
Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 93 παρ. 3 της Συνθήκης, ή ότι έχει 
εγκριθεί από την Επιτροπή. Οι αναθέτουσες αρχές που απορρίπτουν μια 
προσφορά υπ' αυτές τις συνθήκες ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή. 
4. Εάν στη συγγραφή υποχρεώσεων προβλέπεται η ανάθεση της σύμβασης σ' 
αυτόν που θα υποβάλει τη χαμηλότερη προσφορά, η αναθέτουσα αρχή 
πρέπει να γνωστοποιήσει στην Επιτροπή την απόρριψη των προσφορών 
που θεωρεί υπερβολικά χαμηλές. 
ΤΙΤΛΟΣ ΥΙΙ 
Τελικές διατάζεις 
ΆΡθΡΟ 35 
Η παρούσα οδηγία δεν αποκλείει, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992, την 
εφαρμογή ισχυουσών εθνικών διατάξεων σχετικά με την ανάθεση δημοσίων 
συμβάσεων υπηρεσιών που αποσκοπούν στη μείωση των περιφερειακών 
ανισοτήτων και την αύξηση της απασχόλησης στις λιγότερο αναπτυγμένες 
περιοχές ή στις φθίνουσες βιομηχανικές περιοχές, υπό τον όρο ότι οι εν 
λόγω διατάξεις συμβιβάζονται με τη Συνθήκη, ιδίως δε με τις αρχές της 
απαγόρευσης κάθε δυσμενούς διάκρισης λόγω εθνικότητας, της ελεύθερης 
εγκατάστασης και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, καθώς και με τις διεθνείς 
υποχρεώσεις της Κοινότητας. 
ΆΡ9ΡΡ 36 
1. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή τις εθνικές διατάξεις που 
εμπίπτουν στο άρθρο 33 παρ. 3 και στο άρθρο 35, καθώς και τον τρόπο 
εφαρμογής τους. 
2. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αποστέλλουν στην Επιτροπή ετησίως μια 
έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων. Οι εκθέσεις 
αυτές υποβάλλονται στη Συμβουλευτική Επιτροπή Δημοσίων Συμβάσεων. 
- 67 -
APSPQ 37 
Ο καθορισμός των προθεσμιών γίνεται σύμφωνα με τον κανονισμό 
(ΕΟΚ,Ευρατόμ) 1182/71 του Συμβουλίου, της 3ης Ιουνίου 1971, ο οποίος 
θεσπίζει τους κανόνες καθορισμού χρονικών περιόδων, ημερομηνιών και 
προθεσμιών (Ό. 
ΆΡ0ΡΟ 38 
1. Για να συμπληρώνονται τα πληροφοριακά στοιχεία που παρέχονται μέσω 
των προκηρύξεων που προβλέπει το άρθρο 18, τα κράτη μέλη, 
ακολουθώντας τις λεπτομερείς οδηγίες που δίδονται στα πλαίσια της 
διαδικασίας του άρθρου 39 παρ. 3, υποβάλλουν ετησίως προς την 
Επιτροπή, και το αργότερο μέχρι την 31η Οκτωβρίου, μια στατιστική 
έκθεση αναφερόμενη στο προηγηθέν έτος και περιλαμβάνουσα, ιιεταΕύ 
άλλων, το συνολικό ποσό των ανατεθείσων συμβάσεων που βρίσκονται 
κάτω από τα όρια τα ισχύοντα βάσει του άρθρου 8 και οι οποίες 
διαφορετικά θα καλύπτονταν από την παρούσα οδηγία. 
2. Η Επιτροπή προσδιορίζει τη φύση κάθε επιπλέον στατιστικού στοιχείου 
που απαιτείται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, βάσει της διαδικασίας 
του άρθρου 39 παρ. 3. 
ΆΡ9ΡΟ 39 
1. Η Επιτροπή επίκουρε(ται από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Δημοσίων 
Συμβάσεων, η οποία έχει συσταθεί με την απόφαση 71/306/ΕΟΚ. 
2. Όσον αφορά τις συμβάσεις τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που υπάγονται 
στην κατηγορία 5 του παραρτήματος ΙΑ, η Επιτροπή επίκουρε(ται από 
τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμβάσεων Τηλεπικοινωνιών, η οποία έχει 
συσταθεί με την οδηγία 90/531/ΕΟΚ. 
3. Όταν γίνεται αναφορά στη διαδικασία της παρούσας παραγράφου, ο 
αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο 
των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή 
διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε προθεσμία που 
μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του 
θέματος και, αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. 
Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει 
το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. 
Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής 
επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη 
τη γνώμη αυτή. 
4. Οι προαναφερόμενες συμβουλευτικές επιτροπές εξετάζουν, μετά από 
πρωτοβουλία της Επιτροπής ή αίτημα ενός κράτους μέλους, κάθε ζήτημα 
που έχει σχέση με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. 
(1) ΕΕ αριθ. L 124, 8.6.1971, σ. 1. 
- 68 -
ΆΡΘΡΟ 40 
1. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για τυχόν γενικού χαρακτήρα 
δυσχέρειες που συναντούν, εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων, οι 
επιχειρήσεις τους στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν την ανάθεση 
δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών ή παραχώρησης υπηρεσιών σε τρίτες 
χώρες. 
2. Η Επιτροπή θα υποβάλλει προς το Συμβούλιο μια πρώτη έκθεση μέχρι 
την 31η Δεκεμβρίου 1991, και στη συνέχεια περιοδικές εκθέσεις, 
σχετικά με την ελευθέρωση του τομέα των δημοσίων συμβάσεων 
υπηρεσιών και παραχώρησης υπηρεσιών στις τρίτες χώρες καθώς και 
σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές για 
το εν λόγω θέμα στα πλαίσια της συμφωνίας GATT ή αλλού. 
3. Όταν η Επιτροπή, είτε με βάση τις εκθέσεις που αναφέρονται στην 
παράγραφο 2 είτε με βάση άλλα στοιχεία, διαπιστώνει ότι μια τρίτη 
χώρα, όσον αφορά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών ή 
παραχώρησης υπηρεσιών, 
α) δεν εξασφαλίζει στις κοινοτικές επιχειρήσεις πραγματικές 
δυνατότητες πρόσβασης αντίστοιχες με εκείνες που εξασφαλίζονται 
από την Κοινότητα στις επιχειρήσεις της χώρας αυτής· 
β) δεν εξασφαλίζει στις κοινοτικές επιχειρήσεις την ίδια 
αντιμετώπιση ή τις ίδιες ευκαιρίες ανταγωνισμού που εξασφαλίζει 
στις εθνικές επιχειρήσεις· 
γ) επιφυλάσσει στις επιχειρήσεις από άλλες τρίτες χώρες 
περισσότερο ευνοϊκή αντιμετώπιση απ' ό,τι στις κοινοτικές 
επιχειρήσεις, 
η Επιτροπή είναι δυνατόν να αρχίσει διαπραγματεύσεις για να 
επανορθώσει την κατάσταση. 
4. Υπό τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 3 (σημεία β) και γ)) 
η Επιτροπή, πέραν των ενεργειών δυνάμει της παραγράφου αυτής, είναι 
δυνατόν να αποφασίσει, ότι η ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών ή 
παραχώρησης υπηρεσιών σε : 
α) επιχειρήσεις που υπόκεινται στη νομοθεσία της ενδιαφερόμενης 
χώρας· 
β) επιχειρήσεις, συγγενικές των επιχειρήσεων της περίπτωσης α), οι 
οποίες έχουν την επίσημη έδρα τους στην Κοινότητα χωρίς όμως 
πραγματικό και διαρκή δεσμό με την οικονομία ενός κράτους 
μέλους· 
γ) υποβάλλοντα προσφορά η οποία έχει ως αντικείμενο υπηρεσίες 
προερχόμενες από την ενδιαφερόμενη χώρα, 
είναι δυνατόν να ανασταλεί ή να περιορισθεί για μια περίοδο 
προσδιοριζόμενη στη σχετική απόφαση της Επιτροπής. 
- 69 -
Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει για τα ενδεικνυόμενα μέτρα είτε με 
δική της πρωτοβουλία είτε μετά από σχετικό αίτημα ενός κράτους 
μέλους, και αφού συμβουλευθεί τα κράτη μέλη σύμφωνα με τη 
διαδικασία του άρθρου 39 παρ. 3. Όταν ένα κράτος μέλος ζητά από 
την Επιτροπή να λάβει μέτρα, η Επιτροπή εκδίδει την απόφαση της 
μέσα σε τρεις το πολύ μήνες από τη λήψη του σχετικού αιτήματος. 
Κοινοποιεί δε στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη τις εκδιδόμενες 
αποφάσει ς. 
Κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει την παραπομπή απόφασης της 
Επιτροπής στο Συμβούλιο μέσα σε τέσσερις το πολύ εβδομάδες από την 
ημερομηνία έκδοσης της απόφασης αυτής. 
Το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να εκδώσει διαφορετική 
απόφαση, και τούτο μέσα σε τρεις το πολύ μήνες από την παραπομπή. 
5. Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων της 
Κοινότητας απέναντι στις τρίτες χώρες. 
ΆΡΘΡΟ 41 
Το άρθρο 1 παρ. 1 της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου^1) 
αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
"Άρθρο 1 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, έτσι ώστε, όσον αφορά 
τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων που εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής των οδηγιών 71/305/ΕΟΚ, 77/62/ΕΟΚ και .../.../ΕΟΚ (*), οι 
αποφάσεις των αναθετουσών αρχών να υπόκεινται στην άσκηση 
αποτελεσματικών και, ιδίως, όσο το δυνατόν ταχύτερων προσφυγών, 
σύμφωνα με τους όρους που τίθενται στα ακόλουθα άρθρα καθώς και, 
ιδίως, στο άρθρο 2 παρ. 7, στην περίπτωση όπου οι αποφάσεις αυτές 
παραβιάζουν την κοινοτική νομοθεσία στον τομέα των δημοσίων 
συμβάσεων ή τους εθνικούς κανόνες που θέτουν σε εφαρμογή την 
κοινοτική νομοθεσία. 
(*) ΕΕ αριθ. L ". 
Αρθρο 42 
Το αργότερο τρία έτη μετά την εκπνοή της προθεσμίας για συμμόρφωση με 
την παρούσα οδηγία, η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τις επιτροπές 
που αναφέρονται στο άρθρο 39, θα προβεί σε επισκόπηση του τρόπου 
εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, ιδίως δε της επίδρασης της εφαρμογής 
της οδηγίας αυτής στην παροχή των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο 
παράρτημα ΙΑ καθώς και στις διατάξεις που αφορούν τα τεχνικά πρότυπα. 
Ειδικότερα δε, θα εκτιμήσει τις προοπτικές πλήρους εφαρμογής της 
οδηγίας και για την παροχή των άλλων υπηρεσιών, που απαριθμούνται στο 
παράρτημα IB, καθώς και την επίδραση της παροχής υπηρεσιών με 
αυτεπιστασία στην πραγματική ελευθέρωση της αγοράς στον αντίστοιχο 
τομέα, θα υποβάλει δε τις αναγκαίες προτάσεις για την ανάλογη 
αναπροσαρμογή της οδηγίας. 
(1) ΕΕ αριθ. L 395, 30.12.1989, σ. 33 
70 -
ΆΡ9ΡΟ 43 
Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές 
και διοικητικές διατάξεις για τη συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία 
μέχρι την 1η Μαρτίου 1990. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξειςς, οι τελευταίες 
αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από 
παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. 0 τρόπος της 
παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. 
ΆΡΡΡΟ 44 
Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κείμενα των ουσιωδών 
διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από 
την παρούσα οδηγία. 
ΆΡ9ΡΟ 45 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 71 -
Κατηγορία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΑ 
YnnoEgiec κατά την έννοια TQU ooflpou 9 
Τίτλος CPC: Τμήμα, Ομάδα, 
Κλάση ή Διάκριση 
Υπηρεσίες συντήρησης και επισκευών 6112, 6122. 633. 886 
Υπηρεσίες χερσαίων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων 
των μεταφορών με θωρακισμένα οχήματα και των ταχυδρομικών 
αποστολών, εξαιρουμένης της μεταφοράς αλληλογραφίας 712 (πλην 71235). 7512 
87304 
Υπηρεσίες επιβατικών και εμπορευματικών εναέριων μεταφορών, 
εξαιρούμενης της μεταφοράς αλληλογραφίας 73(πλην 7321) 
Χερσαία, πλην της σιδηροδρομικής, και αεροπορική μεταφορά 
αλληλογραφίας 71235. 7321 
Τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες 752* 
Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 
α) Υπηρεσίες ασφαλίσεων 
β) Τραπεζικές και επανδυτικές 
υπηρεσίες αμειβόμενες με 
τέλη, προμήθειες ή παρόμοιου 
τύπου αμοιβές** πρώην 8.1 
812. 814 
7. Υπηρεσίες πληροφορικής και 
συναφείς υπηρεσίες 84 
Υπηρεσίες Ε&Α* 85 
Υπηρεσίες λογιστικής, λογιστικού 
ελέγχου και τήρησης λογιστικών βιβλίων 862 
Υπηρεσίες έρευνας αγοράς και δημοσκοπήσεων 864 
Υπηρεσίες παροχής συμβουλών διοίκησης 
επιχειρήσεων και συναφείς υπηρεσίες 865. 866 
12. Υπηρεσίες αρχιτέκτονα· υπηρεσίες μηχανικού 
και ολοκληρωμένες υπηρεσίες μηχανικού· 
υπηρεσίες πολεοδομικού σχεδιασμού και 
αρχιτεκτονικής τοπίου· συναφείς υπηρεσίες 
παροχής επιστημονικών και τεχνικών συμβουλών· 
υπηρεσίες τεχνικών δοκιμών και αναλύσεων 867 
13. 
14. Διαφημιστικές υπηρεσίες 871 
Υπηρεσίες καθαρισμού κτιρίων 
και διαχείρισης ακινήτων 874 
82201. 82202 
15. Υπηρεσίες εκδόσεων και εκτυπώσεων, 
έναντι αμοιβής ή βάσει σύμβασης 88442 
16. Αποχετεύσεις και διάθεση απορριμμάτων* 
εγκαταστάσεις υγιεινής και συναφείς υπηρεσίες 94 
* Πλην των υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας, τηλετυπίας, ραδιοφωνίας, τηλεειδοποίησης και των υπηρεσιών μέσω 
δορυφόρου. 
·• Πλην των δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με την έκδοση κρατικών ομολόγων και των δραστηριοτήτων που έχουν 
σχέση με τη διαχείριση δημοσίου χρέους. 
•*• Όπως προσδιορίζεται στην ένατη αιτιολογική σκέψη. 
••·• Πλην των υπηρεσιών διαιτησίας και συμβιβασμού. 
- 72 -
Κατηγορία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Β 
YnnpEfliec κατά την έννοια TOU âpQpou.lQ, 
Τίτλος CPC: Τμήμα, Ομάδα, 
Κλάση ή Διάκριση 
Υπηρεσίες ξενοδοχειακές και εστίασης 64 
18. Υπηρεσίες σιδηροδρομικών μεταφορών 711 
Υπηρεσίες πλωτών μετοψορών. 72 
20. Υπηρεσίες βοηθητικών μεταφορών και μεταφορών υποστήριξης 74 
21. Υπηρεσίες χρηματοπιστωτικές, 
τραπεζικές και επενδυτικές αμειβόμενες 
με τέλη, προμήθειες ή παρόμοιου τύπου αμοιβές πρώην 81 
22. 
23. Νομικές υπηρεσίες 861 
Υπηρεσίες εξεύρεσης και τοποθέτησης 
προσωπικού 872 
24. Υπηρεσίες ερευνών και ασφαλείας (πλην 
των υπηρεσιών θωρακισμένων αυτοκινήτων) 873 (πλην 87304) 
25. 
26. 
27. 
28. Υπηρεσίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης 92 
Υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας 93 
Υπηρεσίες αναψυχής, πολιτιστικές και αθλητικές 96 
Λοιπές υπηρεσίες 
- 73 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΟΡΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ 
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας: 
1. Ως "τεχνικές προδιαγραφές" νοούνται όλες οι τεχνικές απαιτήσεις που 
περιέχονται ιδίως στις συγγραφές υποχρεώσεων και καθορίζουν τα 
απαιτούμενα χαρακτηριστικά μιας εργασίας, ενός υλικού, ενός προϊόντος ή 
μιας προμήθειας ειδών, και οι οποίες επιτρέπουν τον αντικειμενικό 
προσδιορισμό μιας εργασίας, ενός υλικού, ενός προϊόντος ή μιας 
προμήθειας ειδών, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στη χρήση για την οποία 
προορίζονται από την αναθέτουσα αρχή. Οι απαιτήσεις αυτές 
συμπεριλαμβάνουν τα επίπεδα ποιότητας και απόδοσης, την ασφαλές, τις 
διαστάσεις, καθώς και τις απαιτήσεις που ισχύουν για το υλικό, το 
προϊόν ή την προμήθεια ειδών όσον αφορά την εξασφάλιση της ποιότητας, 
την ορολογία, τα σύμβολα, τις δοκιμές και μεθόδους δοκιμών, τη 
συσκευασία, τη σήμανση και τις ετικέτες. Περιλαμβάνουν επίσης τους 
κανόνες μελέτης και προμέτρησης, τους όρους δοκιμής, ελέγχου και 
παραλαβής των έργων, καθώς και τις κατασκευαστικές τεχνικές και 
μεθόδους και κάθε άλλο όρο τεχνικού χαρακτήρα που η αναθέτουσα αρχή 
είναι σε θέση να καθορίσει, μέσω γενικών ή ειδικών κανονιστικών 
διατάξεων, σχετικά με τα ολοκληρωμένα έργα καθώς και με τα υλικά ή τα 
στοιχεία που αποτελούν τα έργα αυτά. 
2. Ως "πρότυπα" νοούνται οι τεχνικές προδιαγραφές που έχουν εγκριθεί από 
κάποιον αναγνωρισμένο οργανισμό κανονιστικών αρμοδιοτήτων, με σκοπό την 
επαναλαμβανόμενη ή συνεχή εφαρμογή, η οποία όμως κατ'αρχήν δεν είναι 
υποχρεωτική. 
3. Ως "ευρωπαϊκά πρότυπα" νοούνται τα πρότυπα που έχουν εγκριθεί από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) ή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC) ως "Ευρωπαϊκά Πρότυπα (CEN)" ή ως 
"Κείμενα Εναρμόνισης (HD)", σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες των 
οργανισμών αυτών, ή από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων 
(ETSI) ως "Ευρωπαϊκά Τηλεπικοινωνιακά Πρότυπα (ETS)". 
4. Ως "ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση" νοείται η ευνοϊκή τεχνική εκτίμηση της 
καταλληλότητας ενός προϊόντος για χρήση, με γνώμονα την ικανοποίηση των 
βασικών απαιτήσεων για τις κατασκευές και με βάση τα εγγενή 
χαρακτηριστικά του προϊόντος και τους τιθέμενους όρους εφαρμογής και 
χρήσης του. Μια ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση χορηγείται από τον οργανισμό 
που είναι αναγνωρισμένος για τον σκοπό αυτόν από το εκάστοτε κράτος 
μέλος. 
5. Ως "κοινή τεχνική προδιαγραφή" νοείται η τεχνική προδιαγραφή που έχει 
εκπονηθεί, σύμφωνα με διαδικασία αναγνωρισμένη από τα κράτη μέλη, με 
σκοπό την εξασφάλιση της ενιαίας εφαρμογής της σε όλα τα κράτη μέλη και 
έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
6. Ως "ουσιώδεις απαιτήσεις" νοούνται οι απαιτήσεις, σχετικά με την 
ασφάλεια, την υγεία και ορισμένους άλλους τομείς γενικού συμφέροντος, 
στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα έργα. 
- 74 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ HI 
Υποδείγματα προκηρύξεων διανωνισυών 
Α. Προκαταρκτική ενημέρωση 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, 
τηλετύπου και τηλεομοιοτύπου της αναθέτουσας αρχής και, εάν διαφέρουν, 
της υπηρεσίας από την οποία μπορούν να ληφθούν πρόσθετα πληροφοριακά 
στοιχεία: 
2. Σύνολο των συμβάσεων που πρόκειται να ανατεθούν για καθεμιά από τις 
κατηγορίες υπηρεσιών του παραρτήματος ΙΑ: 
3. Προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης των διαδικασιών ανάθεσης, κατά 
κατηγορία: 
4. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
5. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
6. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
- 75 -
Β. Ανοικτή διαδικασία 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, τηλετύπου και τηλεομοιτύπου της 
αναθέτουσας αρχής: 
2. Κατηγορία και περιγραφή των υπηρεσιών: 
Ταξινόμηση CPC: 
3. Τόπος παροχής των υπηρεσιών: 
4.(α) Διευκρίνιση του αν η ανάθεση της παροχής των υπηρεσιών επιφυλάσσεται, με νομοθετικές, κανονιστικές ή 
διοικητικές διατάξεις, σε μια συγκεκριμένη επαγγελματική τάξη: 
(β) Αναψορά αυτών των νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων: 
(γ) Διευκρίνιση του αν τα νομικά πρόσωπα θα πρέπει να δηλώσουν τα ονόματα και τα επαγγελματικά προσόντα των 
στελεχών που θα είναι υπεύθυνα για την παροχή των υπηρεσιών: 
5. Διευκρίνιση του αν οι υποψήφιοι προμηθευτές μπορούν να υποβάλουν προσφορά για μέρος των ζητούμενων 
υπηρεσιών: 
6. Εναλλακτικές προσφορές: 
(α) Κατ'ελάχιστον προδιαγραψές: 
(β) Επιθυμητά στοιχεία: 
(γ) Ενδεχομένως, απαγόρευση των εναλλακτικών προσφορών: 
7. Διάρκεια της σύμβασης ή προθεσμία ολοκλήρωσης της παροχής των υπηρεσιών: 
8.(α) Επωνυμία και διεύθυνση της υπηρεσίας από την οποία διατίθενται τα έγγραφα στοιχεία του διαγωνισμού: 
(β) Προθεσμία υποβολής των σχετικών αιτήσεων: 
(γ) Ενδεχομένως, αναφορά του ύψους και του τρόπου καταβολής του ποσού που απαιτείται ως αντίτιμο των εν λόγω 
εγγράφων στοιχείων: 
9.(α) Πρόσωπα που επιτρέπεται να παραστούν στην αποσφράγιση των προσφορών: 
(β) Ημερομηνία, ώρα και τόπος της αποσφράγισης: 
10. Ενδεχομένως, απαιτούμενες εγγυήσεις: 
11. Βασικοί τρόποι χρηματοδότησης και πληρωμών και/ή αναψορά των σχετικών διατάξεων: 
12. Ενδεχομένως, νομική μορψή την οποία θα πρέπει να περιβληθεί μια κοινοπραξία προμηθευτών, εφόσον τους 
ανατεθεί η σύμβαση: 
13. Πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση του κάθε προμηθευτή, καθώς και στοιχεία και διατυπώσεις 
που είναι απαραίτητες για την αξιολόγηση των όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που πρέπει 
κατ'ελάχιστον να πληρούν οι προμηθευτές: 
14. Περίοδος κατά την οποία ο κάθε υποψήφιος δεσμεύεται από την προσφορά του: 
15. Κριτήρια βάσει των οποίων θα γίνει η ανάθεση της σύμβασης και αξιολόγηση τους. Τα κριτήρια, πέρα από 
εκείνο της χαμηλότερης προσφοράς, αναφέρονται εφόσον δεν περιέχονται στα συμβατικά τεύχη: 
16. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
17. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
18. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
- 7ό -
Γ. Κλειστή διαδικασία 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, 
τηλετύπου και τηλεομοιτύπου της αναθέτουσας αρχής: 
2. Κατηγορία και περιγραφή των υπηρεσιών: 
Ταξινόμηση CPC: 
3. Τόπος παροχής των υπηρεσιών: 
4.(α) Διευκρίνιση του αν η ανάθεση της παροχής των υπηρεσιών επιφυλάσσεται, 
με νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις, σε μία 
συγκεκριμένη επαγγελματική τάξη: 
(β) Αναφορά αυτών των νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων: 
(γ) Διευκρίνιση του αν τα νομικά πρόσωπα θα πρέπει να δηλώσουν τα ονόματα 
και τα επαγγελματικά προσόντα των στελεχών που θα είναι υπεύθυνα για 
την παροχή των υπηρεσιών: 
5. Διευκρίνιση του αν οι υποψήφιοι προμηθευτές μπορούν να υποβάλουν 
προσφορά για μέρος των ζητούμενων υπηρεσιών: 
6. Αριθμός ή όρια του αριθμού των προμηθευτών που πρόκειται να προσκληθούν 
να υποβάλουν προσφορά: 
7. Εναλλακτικές προσφορές: 
(α) Κατ'ελάχιστον προδιαγραφές: 
(β) Επιθυμητά στοιχεία: 
(γ) Ενδεχομένως, απαγόρευση των εναλλακτικών προσοφρών. 
8. Διάρκεια της σύμβασης ή προθεσμία ολοκλήρωσης της παροχής των 
υπηρεσιών: 
9. Ενδεχομένως, νομική μορφή την οποία θα πρέπει να περιβληθεί μια 
κοινοπραξία προμηθευτών, εφόσον τους ανατεθεί η σύμβαση: 
10.α) Ενδεχομένως, αιτιολόγηση της χρήσης της επισπευσμένης διαδικασίας: 
β) Ημερομηνία λήξης της παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής: 
γ) Διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβασθούν: 
δ) Γλώσσα ή γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν: 
11. Ημερομηνία λήξης της αποστολής των προσκλήσεων για υποβολή προσφοράς: 
12. Τυχόν απαιτούμενες εγγυήσεις: 
13. Πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση του κάθε προμηθευτή, 
καθώς και στοιχεία και διατυπώσεις που είναι απαραίτητες για την 
αξιολόγηση των όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που πρέπει κατ' 
ελάχιστον να πληρούν οι προμηθευτές: 
14. Κριτήρια βάσει των οποίων θα γίνει η ανάθεση της σύμβασης και 
αξιολόγηση τους, εφόσον αυτά δεν αναφέρονται στην πρόσκληση υποβολής 
των προσφορών: 
15. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
16. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
17. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
- 77 -
Δ. Διαδικασία υε διαπρανυάτευση 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, 
τηλετύπου και τηλεομοιτύπου της αναθέτουσας αρχής: 
2. Κατηγορία και περιγραφή των υπηρεσιών: 
Ταξινόμηση CPC: 
3. Τόπος παροχής των υπηρεσιών: 
4.(α) Διευκρίνιση του αν η ανάθεση της παροχής των υπηρεσιών επιφυλάσσεται, 
με νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις, σε μία 
συγκεκριμένη επαγγελματική τάξη: 
(β) Αναφορά αυτών των νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων: 
(γ) Διευκρίνιση του αν τα νομικά πρόσωπα θα πρέπει να δηλώσουν τα ονόματα 
και τα επαγγελματικά προσόντα των στελεχών που θα είναι υπεύθυνα για 
την παροχή των υπηρεσιών: 
5. Διευκρίνιση του αν οι υποψήφιοι προμηθευτές μπορούν να υποβάλουν 
προσφορά για μέρος των ζητούμενων υπηρεσιών: 
6. Αριθμός ή όρια του αριθμού των προμηθευτών που πρόκειται να προσκληθούν 
να υποβάλουν προσφορά: 
7. Εναλλακτικές προσφορές: 
(α) Κατ'ελάχιστον προδιαγραφές: 
(β) Επιθυμητά στοιχεία: 
(γ) Ενδεχομένως, απαγόρευση των εναλλακτικών προσοφρών: 
8. Διάρκεια της σύμβασης ή προθεσμία ολοκλήρωσης της παροχής των 
υπηρεσιών: 
9. Ενδεχομένως, νομική μορφή την οποία θα πρέπει να περιβληθεί μια 
κοινοπραξία προμηθευτών, εφόσον τους ανατεθεί η σύμβαση: 
10.α) Ενδεχομένως, αιτιολόγηση της χρήσης της επισπευσμένης διαδικασίας: 
β) Ημερομηνία λήξης της παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής: 
γ) Διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβασθούν: 
δ) Γλώσσα ή γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν: 
11. Τυχόν απαιτούμενες εγγυήσεις. 
12. Πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση του κάθε προμηθευτή, 
καθώς και στοιχεία και διατυπώσεις που είναι απαραίτητες για την 
αξιολόγηση των όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που πρέπει 
κατ'ελάχιστον να πληρούν οι προμηθευτές: 
13. Ενδεχομένως, επωνυμία και διεύθυνση των προμηθευτών που έχουν ήδη 
επιλεγεί από την αναθέτουσα αρχή: 
14. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
15. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
16. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
17. Ημερομηνία των προηγουμένων δημοσιεύσεων στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
- 78 -
Ε. Ανατεθείσεc ουυβάοεte 
1. Επωνυμία και διεύθυνση της αναθέτουσας αρχής: 
2. Επιλεγείς τρόπος ανάθεσης της σύμβασης· στην περίπτωση της διαδικασίας 
με διαπραγμάτευση χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, 
αιτιολόγηση της επιλογής αυτής (άρθρο 13 παρ. 3): 
Ταξινόμηση CPC: 
3. Κατηγορία και περιγραφή των υπηρεσιών: 
4. Ημερομηνία ανάθεσης της σύμβασης: 
5. Κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης: 
6. Αριθμός των παραληφθεί σων προσφορών: 
7. Επωνυμία και διεύθυνση του αναδόχου (ή των αναδόχων): 
8. Τιμή ή φάσμα των τιμών (ελάχιστη/μέγιστη): 
9. Ενδεχομένως, αξία και ποσοστό του τμήματος της σύμβασης που ενδέχεται 
να δοθεί ως υπεργολαβία σε τρίτους: 
10. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
11. Ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης του διαγωνισμού στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
12. Ημερομηνία αποστολής της παρούσας προκήρυξης: 
13. Ημερομηνία παραλαβής της παρούσας προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων 
Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
14. Στην περίπτωση συμβάσεων για υπηρεσίες απαριθμούμενες στο παράρτημα IB, 
συγκατάθεση της αναθέτουσας αρχής για τη δημοσίευση της προκήρυξης 
(άρθρο 18 παρ. 3). 
- 79 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV 
Α. niflYMviouoi UEAETUV 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραψικη διεύθυνση, αριθμοί τηλεψωνου, τηλετύπου και τηλεομοιοτυπου της 
αναθέτουσας αρχής και της υπηρεσίας από την οποία διατίθενται τα έγγραψα στοιχεία του διαγωνισμού: 
2. Περιγραφή του αντικειμένου της μελέτης: 
3. Τύπος της διαδικασίας του διαγωνισμού: ανοικτή ή κλειστή: 
4. Στην περίπτωση της ανοικτής διαδικασίας: ημερομηνία λήξης της παραλαβής των μελετών: 
5. Στην περίπτωση της κλειστής διαδικασίας: 
(α) Επιτρεπόμενος αριθμός συμμετεχόντων ή όρια του αριθμού αυτού: 
(β) Ενδεχομένως, επωνυμία των ήδη επιλεγμένων συμμετεχόντων: 
(γ) Κριτήρια επιλογής των συμμετεχόντων: 
(δ) Ημερομηνία λήξης της παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής: 
6. Ενδεχομένως, διευκρίνιση του αν η συμμετοχή επιψυλάσσεται μόνο σε μία συγκεκριμένη επαγγελματική τάξη: 
7. Κριτήρια αξιολόγησης των μελετών: 
8. Ενδεχομένως, ονόματα των επιλεγέντων μελών της κριτικής επιτροπής: 
9. Διευκρίνιση του αν η απόφαση της κριτικής επιτροπής είναι δεσμευτική για την αναθέτουσα αρχή: 
10. Ενδεχομένως, αριθμός και ύψος των προς απονομή βραβείων: 
11. Ενδεχομένως, λεπτομερή στοιχεία των πληρωμών προς όλους τους συμμετέχοντες: 
12. Διευκρίνιση του αν οι βραβευόμενοι έχουν δικαιώματα στην ανάθεση τυχόν συμπληρωματικών συμβάσεων: 
13. Λοιπά πληροψοριακά στοιχεία: 
14. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
15. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Β. Αποτελέσματα «ιαγωνιομών μελετών 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραψικη διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, τηλετύπου και τηλεομοιτυπου της 
αναθέτουσας αρχής: 
2. Περιγραφή του αντικειμένου της μελέτης: 
3. Συνολικός αριθμός συμμετασχόντων: 
4. Αριθμός αλλοδαπών συμμετασχόντων: 
5. Νικητής ή νικητές του διαγωνισμού: 
6. Ενδεχομένως, απονεμηθέντα βραβεία: 
7. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
8. Αναφορά των στοιχείων της αντίστοιχης προκήρυξης του διαγωνισμού μελετών: 
9. Ημερομηνία αποστολής της παρούσας προκήρυξης: 
10. Ημερομηνία παραλαβής της παρούσας προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. 
- 80 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V 
Α. Υπόδειγυα ποοκήουΕηο παραχώρηση^ υπηρεσιών 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, 
τηλετύπου και τηλεομοιοτυπου της αναθέτουσας αρχής: 
2.(α) Τόπος παροχής των υπηρεσιών: 
(β) Αντικείμενο της παραχώρησης, φύση και έκταση των υπηρεσιών: 
(γ) Διάρκεια της σύμβασης: 
3.(α) Ημερομηνία λήξης της υποβολής των υποψηφιοτήτων: 
(β) Διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβασθούν: 
(γ) Γλώσσα ή γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν: 
4. Προσωπική κατάσταση των υποψηφίων και όροι τεχνικού και οικονομικού 
χαρακτήρα που πρέπει να πληρούν αυτοί: 
5. Κριτήρια βάσει των οποίων θα ανατεθεί η σύμβαση: 
6. Ενδεχομένως, ελάχιστο ποσοστό του συνολικού ποσού της σύμβασης 
παραχώρησης που θα ανατεθεί σε τρίτους: 
7. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
8. Ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης: 
9. Ημερομηνία παραλαβής της προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων 
των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Β. Avατεθε(oεc συυβάσειο πapayώpnσnc 
1. Επωνυμία, ταχυδρομική και τηλεγραφική διεύθυνση, αριθμοί τηλεφώνου, 
τηλετύπου και τηλεομοιοτυπου της αναθέτουσας αρχής: 
2. Αντικείμενο της παραχώρησης, φύση και έκταση των υπηρεσιών: 
3. Ημερομηνία ανάθεσης της σύμβασης παραχώρησης: 
4. Αριθμός των υποβληθεισών προσφορών: 
5. Επωνυμία και διεύθυνση του αναδόχου της παραχώρησης: 
6. Λοιπά πληροφοριακά στοιχεία: 
7. Ημερομηνία δημοσίευσης της αντίστοιχης προκήρυξης του διαγωνισμού στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 
8. Ημερομηνία αποστολής της παρούσας προκήρυξης: 
9. Ημερομηνία παραλαβής της παρούσας προκήρυξης από την Υπηρεσία Επισήμων 
Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: 

ISSN 0254-1483 
COM(90) 372 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 06 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-90-649-GR-C 
ISBN 92-77-67544-6 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30 σελίδες: 3,50ECU γιακάΌε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25ECU 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg