Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Απασχόληση και ευρώ»

(98/C 407/48)

Στις 27 Ιανουαρίου 1998 και βάσει του άρθρου 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η ΟΚΕ αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Απασχόληση και ευρώ»

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων που επιφορτίστηκε με την προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Ιουλίου 1998. Εισηγητής ήταν ο κ. Geuenich.

Κατά τη 357η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές την εξής γνωμοδότηση.

ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΠΤΥΧΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

1. Εισαγωγή

1.1. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις της ΟΝΕ στην απασχόληση, είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί η διάκριση μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιπτώσεων. Ειδικότερα, η κύρια προσπάθεια ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών να μειώσουν το δημόσιο χρέος προκειμένου να τηρηθεί το κριτήριο του 3 %, έχει περιορίσει την ευρωπαϊκή οικονομική ανάπτυξη σε ορισμένα κράτη κατά τα τελευταία έτη. Αντίστοιχα, οι εξελίξεις στον τομέα της απασχόλησης δεν είναι ικανοποιητικές. Αυτές οι αρνητικές βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανάπτυξη, μπορεί να επισκιάσουν την έναρξη της ΟΝΕ.

1.2. Η λόγω των ανωτέρω επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία οξύνθηκε από τη μείωση των φορολογικών εσόδων και την αύξηση των κοινωνικών δαπανών, επιβάρυναν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, γεγονός που κατά κανόνα οδηγεί σε υψηλότερα ελλείμματα. Από την άποψη αυτή, τα νομισματικά και τα δημοσιονομικά κριτήρια συγκρούονται. Προκειμένου η δημοσιονομική πολιτική να επιτύχει τους στόχους που έθεσε όσον αφορά τα ελλείμματα, είναι απαραίτητο να θέσει τροχοπέδη στις συγκυριακές εξελίξεις, γεγονός που θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί ενδέχεται να μειωθούν μετά την έναρξη της ΟΝΕ.

1.3. Επίσης, διάφορες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις ενδέχεται να σημειωθούν από τον καθορισμό της τιμής μετατροπής σε ευρώ. Οι επιπτώσεις θα είναι μάλλον ουδέτερες από άποψη ανταγωνισμού. Ωστόσο, οι βραχυπρόθεσμες κερδοσκοπίες στις τιμές συναλλάγματος ενδέχεται να θέσουν εμπόδια σε αυτήν την ουδετερότητα, αν και επί του παρόντος δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο. Σοβαρότερες ενδέχεται να είναι οι επιπτώσεις της παρούσας μεταβολής των πραγματικών συναλλαγματικών τιμών από ουσιαστικά σταθερές τιμές στο εσωτερικό της ΕΕ. Για παράδειγμα, η ΟΔ της Γερμανίας βελτίωσε πρόσφατα την ανταγωνιστική της θέση εις βάρος των κοινοτικών εταίρων της, μέσω της μείωσης του κατά μονάδα μισθολογικού κόστους. Ωστόσο, αναμένεται ότι οι συναλλαγματικές τιμές δεν θα διορθωθούν μέχρι την έναρξη της ΟΝΕ τον Ιανουάριο 1999. Οι συμμετέχουσες χώρες θα αντιμετωπίσουν διαφορετικές συνθήκες εκκίνησης όσον αφορά την ανταγωνιστικότητά τους. Συνεπώς, θα απαιτηθεί ένα χρονικό διάστημα προκειμένου να σταματήσουν οι εν λόγω επιπτώσεις.

1.4. Οι πολιτικές για τις αμοιβές και την αγορά εργασίας αποτελούν κατά παράδοση αντικείμενο τριμερούς διαχείρισης. Η κεντρική τράπεζα του κάθε κράτους μέλους είναι η κυρίως αρμόδια για τη νομισματική πολιτική, τις τιμές του ξένου συναλλάγματος και τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια. Το κοινοβούλιο και η κυβέρνηση είναι αρμόδια για τη φορολογική πολιτική, την εκπαίδευση και το κοινωνικό σύστημα. Οι αμοιβές και οι μισθοί αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τους εργαζόμενους και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.

1.5. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ΟΝΕ στην ανάπτυξη και την απασχόληση εξαρτώνται από τον προσανατολισμό και το συντονισμό των μισθολογικών, νομισματικών και δημοσιονομικών πολιτικών στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό θα καθορίσει εάν τα πλεονεκτήματα της ΟΝΕ που μπορεί να προκύψουν από τη μείωση του κόστους των συναλλαγών, του έντονου ανταγωνισμού, καλύτερης διαφάνειας τιμών για τον καταναλωτή δεν θα αντισταθμισθούν από πρόσθετους κινδύνους που συνίστανται στην λόγω κλυδωνισμών μείωση της δυνατότητας προσαρμογής του διευρυμένου νομισματικού χώρου.

1.6. Από την ανάλυση εξαιρούνται όλες οι επιπτώσεις που αφορούν την ενιαία αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων και κεφαλαίων. Στους τομείς αυτούς ενδέχεται και αναμένεται να σημειωθεί αύξηση των ενδοευρωπαϊκών συναλλαγών, των άμεσων επενδύσεων από την αλλοδαπή και των μεταναστευτικών ρευμάτων. Στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζονται μόνο οι επιπτώσεις στην κατάσταση της απασχόλησης, οι οποίες οφείλονται στην εισαγωγή του ευρώ.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Εξελίξεις όσον αφορά τους μισθούς και σύγκληση ενόψει της νομισματικής ένωσης

2.1.1. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οικονομικής σύγκλισης, διαπιστώθηκε από τα μέσα της δεκαετίας του '80 αύξηση της ονομαστικής αξίας των μισθών. Στα μέσα της δεκαετίας του '70, η κατάσταση ήταν διαφορετική. Η αύξηση των τιμών εισαγωγής λόγω της πετρελαϊκής κρίσης προκάλεσε πολύ διαφορετικές αντιδράσεις στις διάφορες χώρες της Δυτικής Ευρώπης στο πλαίσιο των νομισματικών πολιτικών και των πολιτικών για τους μισθούς.

2.1.2. Ενώ η οικονομία ορισμένων κρατών επανήλθε ύστερα από ένα διάστημα στην οδό της σταθερότητας, σε άλλα κράτη σημειώθηκαν σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις και υψηλό επίπεδο πληθωρισμού. Στις χώρες που επεδίωκαν τη σταθερότητα των τιμών, οι διαφορές στον πληθωρισμό που σημειώθηκαν μετά την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, παρέμειναν χαμηλές και στη συνέχεια έφτασαν στο ίδιο επίπεδο με τις υπόλοιπες. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίστηκε στις πολύ σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ των νομισμάτων των εν λόγω χωρών.

2.1.3. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 πραγματοποιήθηκε μια πραγματική μεταστροφή της τάσης σε όλη την Ευρώπη. Πράγματι, και εδώ ο πληθωρισμός επιταχυνόταν λόγω της νέας αύξησης των τιμών του πετρελαίου. Ωστόσο, το ποσοστό του πληθωρισμού μειώθηκε σημαντικά από το 1985 χάρη σε μια περιοριστική νομισματική πολιτική και μικρή ζήτηση. Έτσι, τα ποσοστά αύξησης των τιμών σημείωσαν προσέγγιση στην Ευρώπη 7 οι διαφορές μεταξύ των ποσοστών πληθωρισμού περιορίστηκαν σημαντικά. Η δεκαετία του '90 χαρακτηρίσθηκε από τις επιπτώσεις της γερμανικής ενοποίησης και τις κοινές προσπάθειες των ευρωπαϊκών χωρών για την επίτευξη των κριτηρίων της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Ενόψει της θέσπισης ενός κοινού νομίσματος, η διαδικασία σύγκλισης των ποσοστών πληθωρισμού, όσον αφορά το μέγεθος της διαφοράς, συνέχισε να σημειώνει πρόοδο από τις αρχές της δεκαετίας του '90. Έξι μήνες πριν από την ημερομηνία που προβλέπεται για την έναρξη της νομισματικής ένωσης, το ποσοστό αύξησης των τιμών -καθώς και το ποσοστό αύξησης των εισοδημάτων, δεν σημειώνουν πλέον σημαντικές διαφορές στην Ένωση.

2.1.4. Όσον αφορά το ποσοστό ανεργίας, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρόμοια προσέγγιση όπως για το ποσοστό πληθωρισμού, διότι η υψηλή ανεργία στην Ευρώπη οφείλεται σε πολλές και διαφορετικές αιτίες. Στο σημείο αυτό, τίθεται το ερώτημα έως ποιο βαθμό οι αγορές εργασίες έχουν σημειώσει πραγματική προσέγγιση; Η σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού θα αρκέσει πράγματι προκειμένου να διασφαλίσει μακροπρόθεσμα την επιτυχία της νομισματικής ένωσης, εάν τούτη πραγματοποιηθεί ενδεχομένως υπό την πίεση των διαφόρων ποσοστών ανεργίας;

2.1.5. Βραχυπρόθεσμα, η ύπαρξη διαφορετικών δεικτών ανεργίας μπορεί να συμβαδίσει με ένα ενιαία νόμισμα. Ωστόσο, εάν δεν υπάρξει μακροπρόθεσμα πραγματική σύγκλιση, ή ακόμη εάν οι αγορές εργασίας υποστούν αποκλίνουσα εξέλιξη ύστερα από νέους μη ευνοϊκούς κλυδωνισμούς για την προσφορά, ενδέχεται να εκδηλωθούν αιτήματα μεταβιβάσεων μεταξύ των κρατών μελών και ακόμη υφίσταται κίνδυνος πολιτικής αστάθειας στο εσωτερικό της νομισματικής ένωσης. Προκειμένου να προληφθεί μια τέτοια εξέλιξη καθώς και η πραγματοποίηση πρόσθετων μεταβιβάσεων, είναι απαραίτητο οι αγορές εργασίας των συμμετεχουσών χωρών να παρουσιάσουν μακροπρόθεσμα ένα παρόμοιο βαθμό ευελιξίας και για ένα μη συμμετέχον κράτος η κατάσταση διαμορφώνεται με τον ίδιο τρόπο.

2.1.6. Το θεσμικό πλαίσιο βάσει του οποίου διαμορφώνονται οι μισθοί διαφέρει εξαιρετικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Τούτο δεν αφορά τόσο το επίπεδο στο οποίο πραγματοποιούνται οι μισθολογικές διαπραγματεύσεις όσο τη μορφή οργάνωσης των συνδικάτων - πολιτικών συνδικάτων συνδεδεμένων με πολιτικά κόμματα ή μεμονωμένα συνδικάτα και τομεακή ή επαγγελματική εκπροσώπηση - καθώς και το βαθμό μακροοικονομικού συντονισμού. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί σαφής ταξινόμηση όσον αφορά τον καθορισμό των μισθών στην Ευρώπη.

2.1.7. Με την έναρξη της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης, η μισθολογική πολιτική στα διάφορα κράτη μέλη αποκτά ρόλο αποφασιστικής σημασίας. Με την κατάτμηση της κυριαρχίας στον τομέα της νομισματικής πολιτικής και την απώλεια του ίδιου νομίσματος, δεν θα είναι σχεδόν καθόλου δυνατές οι αποκλίσεις μεταξύ των επιπέδων πληθωρισμού όσον αφορά τα εμπορεύσιμα αγαθά μεταξύ των κρατών μελών, λόγω των μισθολογικών πολιτικών που θα απομακρύνονται από το στόχο της σταθερότητας. Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες δεν θα έχουν πλέον την εξουσία να αφήνουν το νόμισμα να υποτιμάται προκειμένου να αντισταθμίζουν τις ακραίες εξελίξεις στις αμοιβές και τις τιμές και οι κυβερνήσεις, στις δημοσιονομικές πολιτικές τους, θα είναι υποχρεωμένες να τηρούν τα κριτήρια σύγκλισης της ΟΝΕ.

Ως αποτέλεσμα, οι μισθολογικές συμβάσεις που θα υπερβαίνουν την αύξηση της παραγωγικότητας και τους στόχους που θα τίθενται για τον πληθωρισμό, θα καταλήξουν συγκυριακά σε αύξηση της ανεργίας.

2.1.8. Προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η ανταγωνιστικότητα των περιφερειών, οι αυξήσεις των μισθών σε μια αγορά με πλήρη νομισματική ολοκλήρωση, περιορίζονται από την αναμενόμενη πρόοδο της παραγωγικότητας σε ένα κράτος και τις αυξήσεις των μισθολογικών δαπανών σε ένα άλλο. Σε μια ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική, οι κυρώσεις για την παραβίαση της σταθερότητας της μισθολογικής πολιτικής, η οποία εκφράζεται μέσω της αύξησης της ανεργίας, δεν επιβάλλονται με τόσο σημαντική καθυστέρηση όσο εκείνη που διαπιστώνεται στις εθνικές νομισματικές πολιτικές, οι οποίες, αρχικά, ανέχονται ένα υψηλό ποσοστό πληθωρισμού και, στη συνέχεια, προβαίνει στην εισαγωγή περιοριστικής τιμής και τούτο έχει άμεσες επιπτώσεις στην περιφερειακή ανταγωνιστικότητα. Συνεπώς, η πίεση για ταχεία προσαρμογή γίνεται εντονότερη.

2.2. Προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας

2.2.1. Ένα κύριο αίτημα ενόψει της δημιουργίας ενός κοινού νομίσματος στην Ευρώπη, αφορά την προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας. Εφόσον η συναλλαγματική ισοτιμία δεν θα διαδραματίζει πλέον προστατευτικό ρόλο μεταξύ των οικονομιών των κρατών μελών, η μισθολογική πολιτική πρέπει να είναι επαρκώς ευέλικτη προκειμένου να μπορεί να αντισταθμίζει τους ασυμετρικούς κλυδωνισμούς. Σε έναν πολύ γενικό ορισμό, ο βαθμός ευελιξίας της αγοράς εργασίας αποτελεί δείκτη της ταχύτητας με την οποία προσαρμόζεται η εθνική οικονομία σε ένα εξωτερικό κλυδωνισμό. Τούτο αφορά πολλούς τομείς όπως η ευελιξία στους μισθούς και το χρόνο εργασίας, η κινητικότητα όσον αφορά τα προσόντα, η γεωγραφική κινητικότητα και το θεσμικό πλαίσιο. Όσον αφορά την ευελιξία της αγοράς εργασίας σε ένα κοινό νομισματικό χώρο, ιδιαίτερη σημασία κατέχει ωστόσο η προσαρμοστικότητα της μισθολογικής πολιτικής στους πραγματικούς και ονομαστικούς κλυδωνισμούς, διότι οι μεταβολές των επιτοκίων επηρεάζουν το μισθολογικό κόστος στις εν λόγω χώρες.

2.2.2. Εάν αναλυθεί η διάρθρωση των μισθών στην ΕΕ, παρατηρούνται σαφείς διαφορές. Βεβαίως, το ποσοστό ανεργίας περιόρισε γενικά τις μισθολογικές εξελίξεις, όμως ο βαθμός αντίδρασης παρουσίασε μεγάλες διαφορές. Ακόμη σημαντικότερες διαφορές παρατηρήθηκαν στον προσανατολισμό της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης της παραγωγικότητας και στην αντίδραση στις μεταβολές των ποσοστών αύξησης των τιμών. Οι διαφορές στις τιμές και την ανεργία αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές αντιδράσεις όσον αφορά τους μισθούς στα κράτη μέλη.

2.2.3. Μακροπρόθεσμα, το οικονομικό και πολιτικό μέλλον της ΕΕ, με μια κοινή εσωτερική αγορά και ένα ενιαίο νόμισμα, θα λειτουργεί ομαλά μόνον εάν οι υφιστάμενες διαφορές στις συνθήκες ζωής δεν ενταθούν αλλά, αντίθετα, περιορισθούν στο μέλλον. Τούτο αφορά τόσο το ύψος απασχόλησης όσο και το ύψος των εισοδημάτων στα κράτη μέλη. Εάν δεν σημειωθεί σύγκλιση στις δύο αυτές πτυχές, ή εάν παρατηρηθεί απόκλιση, θα υπάρξουν μακροπρόθεσμα αιτήματα μετακινήσεων ή μεταναστευτικά ρεύματα με προέλευση τις χώρες που παρουσιάζουν καθυστέρηση.

2.2.4. Όταν η αύξηση των μισθών σε μακροοικονομικό ή τομεακό επίπεδο ακολουθεί την μέση/τομεακή παραγωγικότητα, οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται εκ των υστέρων, αν και το ποσοστό μισθών του κοινωνικού προϊόντος παραμένει σταθερό και το κατά μονάδα μισθολογικό κόστος αυξάνεται στο ρυθμό του επιτρεπόμενου ύψους του πληθωρισμού. Κατά κανόνα, η αναπτυξιακή διαδικασία δεν ακολουθεί γραμμική πορεία αλλά η ανάπτυξη επιβραδύνεται ή επιταχύνεται λόγω των αρνητικών κλυδωνισμών ή των θετικών συνθηκών σε επίπεδο προσφοράς και ζήτησης. Η μισθολογική πολιτική πρέπει να αντιδρά με ελαστικότητα στις περιστάσεις. Εάν ακολουθεί στρατηγική που προσανατολίζεται στην παραγωγικότητα, δεν υφίσταται κίνδυνος σύγκρουσης με την Κεντρική Τράπεζα, διότι τούτος θα καθυστερούσε την δυναμική των επενδύσεων. Με τον τρόπο αυτό αυξάνονται οι δυνατότητες ανάπτυξης των επιτυχημένων επιχειρήσεων.

2.2.5. Εκτός από τη διαμόρφωση των μισθών, υφίστανται και άλλοι παράμετροι που δρουν στον τομέα του ανταγωνισμού. Μεταξύ αυτών είναι οι παράμετροι που επηρεάζουν άμεσα την αγορά εργασίας, είτε πρόκειται για βελτιώσεις των προσόντων των εργαζομένων, ή των θεσμικών πλαισίων που διέπουν τις αγορές εργασίας (προστασία κατά της απόλυσης, προστασία της μητρότητας, ειδική άδεια μητρότητας, άτομα με σοβαρές αναπηρίες, αποζημίωση λόγω ασθενείας, κ.λπ.). είναι αναμφισβήτητο ότι όλα τα μέτρα που επιδιώκουν τη βελτίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου ευνοούν την προώθηση μιας ταχείας διαρθρωτικής μεταβολής της οικονομίας. Το γεγονός αυτό γίνεται εμφανές μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας και των μισθολογικών αυξήσεων. Σε μια ενιαία αγορά, η ανταγωνιστική θέση ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων με παρόμοια προσόντα σχετίζονται κυρίως με τα εξής: α) εάν κατέχουν τα κατάλληλα προσόντα σε σχέση με τη ζήτηση της αγοράς, β) εάν οι αμοιβές και οι μισθοί κ.λπ., που ζητούν είναι ανταγωνιστικοί και γ) εάν είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν τόπο κατοικίας.

2.2.6. Η ποικιλία των σχετικών νομοθεσιών στην Ευρώπη καθιστά εμφανή ένα σημαντικό κίνδυνο για τη νομισματική ένωση 7 συγκεκριμένα, οι χώρες που διαθέτουν τις πλέον προηγμένες νομοθεσίες ή συστήματα κοινωνικής προστασίας, θα έχουν ανταγωνιστικά μειονεκτήματα. Τουλάχιστον στην πρώτη φάση της ΟΝΕ το ζήτημα δεν πρόκειται να τεθεί διότι οι διαφορές έχουν ήδη ληφθεί υπόψη στις ισοτιμίες μετατροπής, οι οποίες δεν θα έχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Στη συνέχεια, η εξέλιξη της οικονομίας δεν θα επηρεαστεί αρνητικά από την ενίσχυση της νομοθεσίας στον τομέα της προστασίας, γεγονός που θα οδηγήσει σε επιβράδυνση των αυξήσεων των πραγματικών μισθών, εάν τη στιγμή αυτή, ο καθορισμός των μισθών συνεχίσει να βασίζεται στην παραγωγικότητα.

2.2.7. Μεταξύ των μη μισθολογικών πτυχών της αγοράς εργασίας περιλαμβάνεται και η νομοθεσία για το χρόνο εργασίας και απασχόλησης. Για το λόγο αυτό, σημασία δεν έχει τόσο η διάρκεια της ατομικής εργασίας, στο βαθμό που το «κόστος» περιλαμβάνεται ήδη στο κατά μονάδα μισθολογικό κόστος αλλά τα ζητήματα σχετικά με την ευελιξία το χρόνο εργασίας. Με την εισαγωγή ενός ελαστικού ωραρίου εργασίας - με τον ίδιο μισθό ανά ώρα εργασίας - είναι δυνατόν να προσαρμοσθεί καλύτερα ο χρόνος εργασίας στις απαιτήσεις της επιχείρησης. Τούτο δίνει τη δυνατότητα να μειωθεί το μισθολογικό κόστος και να περιορισθούν ορισμένες κεφαλαιουχικές δαπάνες, με την επιμήκυνση για παράδειγμα του χρόνου λειτουργίας της επιχείρησης. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να επιτευχθούν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Στο μέλλον, η ελαστικότητα του χρόνου εργασίας ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό παράγοντα στην Ευρώπη.

2.2.8. Οι επενδύσεις σε υποδομές πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως οι επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό. Εάν μια χώρα αποφασίσει να ενισχύσει τις επενδύσεις σε υποδομές και να εισφέρει τους απαιτούμενους πόρους, τελικά θα ωφεληθεί μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας και της εντονότερης ανάπτυξης.

2.2.9. Πιο περίπλοκος είναι αντίθετα ο χειρισμός του εξωτερικού κόστους. Κατά κανόνα, το εξωτερικό κόστος της παραγωγής πρέπει να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις που το προκαλούν. Σχετικά, ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολο για ορισμένα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν πρόοδο στην προστασία του περιβάλλοντος μετά την έναρξη της ΟΝΕ, στο βαθμό που οι ενδεχόμενες απώλειες ανταγωνιστικότητας δεν θα μπορούν να αντισταθμίζονται πλέον από προσαρμογές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Είτε π.χ. οι χώρες που επιδιώκουν αυστηρότερα περιβαλλοντικά πρότυπα επιτυγχάνουν να τα εφαρμόσουν χωρίς επιπτώσεις στην ανάπτυξη, είτε αν τα περιβαλλοντικά πρότυπα καταστούν αυστηρότερα με ενιαίο τρόπο σε όλη την ΕΕ.

3. Απαιτήσεις έναντι της πολιτικής

3.1. Νομισματική πολιτική στους κόλπους της ΟΝΕ

3.1.1. Η νομισματική σύγκλιση αποτελεί εδώ και πολύ καιρό το κέντρο βάρους της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό, απαιτήθηκε τον τελευταίο καιρό, μια μεγάλης εμβέλειας μεταβολή στην κατανομή των ρόλων των οικονομικών πολιτικών στις χώρες που δεσμεύθηκαν να συμμετάσχουν στην 3η φάση. Πράγματι, για την επίτευξη της νομισματικής σύγκλισης, είναι απαραίτητη η εναρμόνιση των ευρωπαϊκών νομισματικών πολιτικών. Συνεπώς, η Γερμανία, ως χώρα με τη χαμηλότερη αύξηση των τιμών και ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, υπέδειξε τον επιδιωκόμενο στόχο όσον αφορά την ουσιαστική σταθερότητα. Επιπλέον, το γερμανικό μάρκο μαζί με το αμερικανικό δολλάριο, αποτελούν νομίσματα που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως ως συναλλαγματικά αποθέματα, η εναρμόνιση έλαβε τη μορφή της προσαρμογής στη γερμανική νομισματική πολιτική, η οποία δεν προσανατολίζεται απαραίτητα προς τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και επιπλέον επικεντρώνεται έντονα στη σταθερότητα των τιμών. Σε διαφορετική περίπτωση, οι υπόλοιπες χώρες θα διέτρεχαν τον κίνδυνο να χάσουν την ανταγωνιστικότητά τους λόγω της απαίτησης να μην μεταβληθεί η συναλλαγματική ισοτιμία.

3.1.2. Στις χώρες που λόγω πολύ υψηλότερου πληθωρισμού από τη Γερμανία, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη σύγκλισης, η εναρμόνιση είχε ως συνέπεια, λόγω της απώλειας θέσεων απασχόλησης και των εσωτερικών εντάσεων που συνδέονται με τις υφιστάμενες συνθήκες, να εξετασθεί το ενδεχόμενο υποτίμησης των αντίστοιχων νομισμάτων. Με αυτή τη στρατηγική προσαρμογής, ο ενιαίος προσανατολισμός της νομισματικής πολιτικής σε ευρωπαϊκή κλίμακα δημιουργεί εκ των προτέρων τις συνθήκες μιας νομισματικής ένωσης.

3.1.3. Ποια στρατηγική θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ); Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η ΕΚΤ θα έχει ως «πρωταρχικό» καθήκον να εξασφαλίζει τη σταθερότητα των τιμών. Έτσι, απορρίπτεται η προσέγγιση της Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας που θέτει ως ισότιμους στόχους την σταθερότητα των τιμών και την ανάπτυξη, τουλάχιστον στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Θα ήταν όμως ευκταίο, η ΕΚΤ να επιδιώξει κατά τη θέσπιση της νομισματικής πολιτικής που προσανατολίζεται προς το άρθρο 105 της Συνθήκης της Μάαστριχτ τους στόχους της ανάπτυξης και της εξάλειψης της ανεργίας μαζί με την σταθερότητα των τιμών.

3.1.4. Το γεγονός ότι η ΕΚΤ περιορίζεται στο στόχο της σταθερότητας των τιμών έχει ως πλεονέκτημα ότι μπορεί να αναθέσει σαφείς αρμοδιότητες για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Σύμφωνα όμως με τη θεωρία του Κέυνς, το γεγονός ότι ορίζεται ως πρωταρχικός στόχος η σταθερότητα των τιμών, περικλείει τον κίνδυνο για την Ευρώπη, ότι η Κεντρική Τράπεζα, αρμόδια για τη σταθερότητα των τιμών, θα έχει αποφασιστική επιρροή στην ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει στο ότι το κράτος θα είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη, την απασχόληση, ενώ η νομισματική πολιτική, απαλλαγμένη από το βάρος των εν λόγω στόχων, θα έχει την τάση να ασκεί πολύ νωρίς πιέσεις προς τα κάτω στις τιμές σε περίοδο οικονομικής άνθησης και, σε περίοδο ύφεσης, να προσπαθεί καθυστερημένα να προωθήσει την ανάπτυξη. Ακόμη, υπάρχουν και τα προβλήματα της μεταβατικής περιόδου.

3.1.5. Είναι απαραίτητο οι αποδέκτες νομισματικών μηνυμάτων να μπορούν να τα λαμβάνουν αλλά και να μπορούν να αντιδρούν σε αυτά (). Εάν τούτο επιτυγχάνεται, εξαρτάται κυρίως από τους στόχους των θεσμικών οργάνων. Τούτο μπορεί να γίνει σαφέστερο με ένα παράδειγμα για τις σχέσεις μεταξύ κεντρικής τράπεζας και των μερών που συμμετέχουν στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Εάν η κεντρική τράπεζα επιδιώκει την σταθερότητα των τιμών, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις επιδιώκουν το υψηλότερο δυνατό πραγματικό εισόδημα για τα μέλη τους και οι επιχειρήσεις επιδιώκουν το υψηλότερο δυνατό κέρδος, τότε δημιουργούνται οι συνθήκες για αμοιβαία αντίδραση μόλις ληφθεί το μήνυμα. Οι απόψεις αυτές συνηγορούν υπέρ της εφαρμογής ενός ενδιάμεσου στόχου, όπως το ποσοστό πληθωρισμού, το οποίο δίνει σαφή και αξιόπιστα μηνύματα στους διάφορους παρατηρητικούς παράγοντες της αγοράς. Βάση μιας πολιτικής μισθών που να βασίζεται στην παραγωγικότητα και τις σταθερές τιμές, η ΕΚΤ μπορεί και πρέπει να ακολουθήσει μια πολιτική χαμηλών επιτοκίων, η οποία ευνοεί της επενδύσεις.

3.2. Η δημοσιονομική πολιτική στην ΟΝΕ

3.2.1. Οι συζητήσεις σχετικά με τη δημοσιονομική πολιτική και την τήρηση των κριτηρίων της Συνθήκης του Μάαστριχτ, θέτει το βασικό ερώτημα σχετικά με το ρόλο που μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει η εθνική δημοσιονομική πολιτική βάσει μιας νομισματικής ένωσης. Για το θέμα αυτό, πρέπει να διευκρινισθεί η συμβολή της δημοσιονομικής πολιτικής στην σταθεροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας. Εξάλλου, πρέπει να εξετασθεί εάν λόγω της απώλειας των μέσων της νομισματικής πολιτικής για τη σταθεροποίηση των ασυμετρικών κλυδωνισμών, μπορεί η δημοσιονομική πολιτική να αναλάβει το ρόλο αυτό. Ωστόσο, υφίστανται επιφυλάξεις σε μια τέτοια κατανομή των ρόλων.

3.2.2. Επιπλέον από τον σκεπτικισμό που χαρακτηρίζει τις νεοκλασσικές θεωρίες όσον αφορά την ικανότητα της αντικυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής να επιτύχει μια συγκυριακή σταθεροποίηση, εξαπλώνεται και η ανησυχία ότι ορισμένα κράτη θα αύξαναν σε υπερβολικό βαθμό τα χρέη τους () εις βάρος των υπόλοιπων συμμετεχόντων (). Για το λόγο αυτό, καθιερώθηκαν στη Συνθήκη του Μάαστριχτ τιμές αναφοράς για τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Οι εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές πρέπει να προσανατολίζονται με βάση τις τιμές αυτές. Ακόμη, η Συνθήκη περιλαμβάνει ρήτρα «μη εγγύησης» (no bailing-out), σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη πρέπει να αναλαμβάνουν μόνα τα χρέη τους.

3.2.3. Η επιβολή περιορισμών στα δημοσιονομικά ελλείμματα, περικλείει σε γενικές γραμμές για την ΕΕ τον κίνδυνο ενός αντιπαραγωγικού πολιτικού μείγματος. Οι περιορισμοί αυτοί ζημιώνουν ιδιαίτερα τις δημόσιες επενδύσεις σε πραγματικό κεφάλαιο και σε ανθρώπινους πόρους. Γενικά, εκφράζεται η άποψη ότι ένας συνδυασμός ένας συνδυασμός μιας αναπτυξιακής νομισματικής πολιτικής, η οποία δημιουργεί τις κατάλληλες αναπτυξιακές συνθήκες, και μιας πολιτικής που χρησιμοποιεί τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα για την ανάπτυξη, όχι για να χρηματοδοτήσει τις πρόσθετες δαπάνες αλλά για να εξισορροπήσει την κατάσταση, μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά σταθεροποιητικά αποτελέσματα.

3.2.4. Στο μέλλον, η δημοσιονομική πολιτική δεν θα αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου την ευθύνη της προσαρμογής στους κλυδωνισμούς που εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο στα κράτη μέλη. Το καθήκον αυτό θα αναλάβει εν μέρει η πολιτική για τους μισθούς. Για το λόγο αυτό, έχει πολύ μεγάλη σημασία η αναδιαμόρφωση των φορολογικών συστημάτων κατά τρόπο που να προωθεί την απασχόληση. Η αναδιαμόρφωση αυτή πρέπει να λάβει υπόψη τον περιορισμό του μη μισθολογικού κόστους, ο οποίος θα χρηματοδοτηθεί από αύξηση των έμμεσων φόρων, κυρίως μέσω του ΦΠΑ και του φόρου για την ενέργεια.

3.3. Η μισθολογική πολιτική στην ΟΝΕ

3.3.1. Προκειμένου να επιτευχθεί σταθερή ανάπτυξη στην Ευρώπη μετά την έναρξη της ΟΝΕ, είναι απαραίτητο η μισθολογική πολιτική να βασισθεί σε δύο στηρίγματα. Το πρώτο είναι το νομισματικό στήριγμα, το οποίο προσδιορίζει το περιθώριο ελιγμών για τις αυξήσεις των τιμών. Μόνο η νομισματική πολιτική, δηλαδή η ΕΚΤ, μπορεί να προσφέρει αυτό το στήριγμα. Με τον καθορισμό ενός ανεκτού για αυτήν ποσοστού πληθωρισμού, η ΕΚΤ προσδιορίζει το πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να ελιχθεί σε γενικές γραμμές η ευρωπαϊκή μισθολογική πολιτική, χωρίς ωστόσο να επιβληθούν νομισματικοί περιορισμοί.

3.3.2. Παράλληλα με το στόχο για τον πληθωρισμό, η μισθολογική πολιτική χρειάζεται ένα δεύτερο στήριγμα προκειμένου να φέρει εις πέρας την αποστολή της. Το δεύτερο αυτό στήριγμα παρέχει στη μισθολογική πολιτική, ανεξάρτητα από το επίπεδο και το βαθμό συγκεντρωτισμού, την κατεύθυνση προς την οποία μπορεί να προσανατολισθεί, χωρίς να έλθει σε ρήξη με τη νομισματική πολιτική και, ταυτόχρονα, να προωθήσει την ανάπτυξη, την απασχόληση και τη σύγκλιση.

3.3.3. Το ιδανικό θα ήταν να καθορίζονται σε όλες τις χώρες οι μισθοί ανάλογα με την ενδεχόμενη τομεακή (κλάδοι) παραγωγικότητα.

3.3.3.1. Ένας τέτοιος προσανατολισμός θα επέτρεπε σε χώρες όπως π.χ. η Πορτογαλία, η οποία βρίσκεται στη διεργασία κάλυψης των καθυστερήσεων μέσω έντονης αύξησης της παραγωγικότητας σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη, να προβεί σε σχετικά υψηλές μισθολογικές αυξήσεις και να δώσει τη δυνατότητα στους εργαζόμενους της χώρας αυτής να εξισώσουν το πραγματικό εισόδημά τους με εκείνα στην υπόλοιπη Ευρώπη.

3.3.3.2. Εξάλλου, ο προσανατολισμός αυτός θα εμπόδιζε την εμφάνιση πληθωριστικών κινδύνων, δεδομένου ότι σε μια ιδανική κατάσταση, η αύξηση των μισθών δεν θα είχε επιπτώσεις στις τιμές που υπερβαίνουν τον πληθωριστικό στόχο.

3.3.3.3. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός περιλαμβάνει υποχρεωτικά και εξαιρέσεις. Οι χώρες με δείκτη ανεργίας πολύ υψηλότερο από το μέσο όρο (π.χ. Ισπανία και Φινλανδία) θα πρέπει να σημειώσουν οικονομική ανάπτυξη υψηλότερη από το μέσο όρο προκειμένου να επιτύχουν σύγκλιση των δεικτών ανεργίας, εκτός εάν επιδιώκουν την κατανομή των θέσεων απασχόλησης μέσω της μείωσης του χρόνου εργασίας. Αν δεν μπορούν να βελτιώσουν την ανάπτυξή τους πρέπει οι ονομαστικοί μισθοί, για ορισμένο διάστημα, να παραμείνουν κατώτεροι από την αύξηση της εσωτερικής παραγωγικότητας ώστε να καλυτερεύσει η ανταγωνιστικότητα αυτών των χωρών. Ωστόσο, και οι υπόλοιπες χώρες αποδέχονται αυτή την αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.

3.3.4. Κατά συνέπεια, το θεσμικό πρότυπο για τον καθορισμό των μισθών πρέπει να διαμορφωθεί κατά τρόπο που να επιτρέπει την εφαρμογή μιας προσέγγισης που βασίζεται στην παραγωγικότητα. Αποφασιστικής σημασίας έχει όπως αυτοί που συμμετέχουν στη διαδικασία καθορισμού των μισθών, είναι σε θέση να λαμβάνουν τα μηνύματα της κεντρικής τράπεζας και να επιτυγχάνουν ένα προσανατολισμό προς την παραγωγικότητα. Για αυτό υπάρχουν πολλές στρατηγικές. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, τα μηνύματα της κεντρικής τράπεζας απευθύνονται στα μέρη που συμμετέχουν στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, οι οποίοι λόγω της συγκεντρωτικής δομής τους έχουν μια μακροοικονομική θεώρηση των πραγμάτων. Το μέσο των αποκαλούμενων τριμερών συμβουλίων (βλ. Κάτω Χώρες), εξελίσσεται προς αυτήν την κατεύθυνση.

3.3.5. Θεωρητικά, υφίσταται η δυνατότητα για τις μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες να βασιστούν στα αποτελέσματα του καθορισμού των μισθών στους διαφόρους κλάδους των αξιολογότερων γειτονικών κρατών. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να βελτιωθεί χωρίς καθυστέρηση η πληροφόρηση για τις μισθολογικές συμφωνίες και τις γενικές συλλογικές συμβάσεις στις γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες. Η Επιτροπή θα μπορούσε ή θα έπρεπε να δραστηριοποιηθεί. Εάν επιτραπεί να καταστεί η μισθολογική πολιτική μια διεργασία αναζήτησης του σημείου προσανατολισμού, υφίσταται ο κίνδυνος εξωτερικών επιπτώσεων που προέρχονται από συμπεριφορές, αντίθετες προς τη σταθερότητα. Στην περίπτωση αυτή, θα σημειώνονταν σημαντικές περιφερειακές ανισότητες, δηλαδή το αντίθετο της σύγκλισης και, εκκλήσεις για μεταβιβάσεις κεφαλαίων προκειμένου να εξαλειφθούν οι εν λόγω ανισότητες. Αν στη συνέχεια, εισακουσθούν οι εκκλήσεις, οι περιφερειακές ανισότητες θα παραμείνουν και οι χώρες που ακολούθησαν μια διαδικασία καθορισμού των μισθών με βάση τη σταθερότητα θα επιβαρύνονταν σημαντικά λόγω των μεταφορών πληρωμών.

3.3.6. Επί του παρόντος, ο άμεσος κίνδυνος δεν έγκειται στην υπέρβαση των κριτηρίων σταθερότητας αλλά στο ενδεχόμενο μη τήρησής τους. Από ευρωπαϊκή άποψη, η επιδίωξη μείωσης των μισθών δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική, διότι βαρύνει τις γειτονικές χώρες. Έτσι θα αυξάνονταν οι εξαγωγές ορισμένων χωρών εις βάρος κυρίως των ευρωπαίων εμπορικών εταίρων. Η τακτική αυτή δεν μπορεί να προωθήσει την ευρωπαϊκή ανάπτυξη, ούτε να θέσει σε κίνηση μια διαδικασία σύγκλισης. Ακόμη και εάν ακολουθηθεί η νεοκλασσική προσέγγιση της παραγωγικής διαδικασίας με τις δοκιμασμένες δυνατότητες αντικατάστασης, το αποτέλεσμα θα είναι οπωσδήποτε απογοητευτικό. Μια πραγματική μείωση των μισθών συνεπάγεται μείωση της κατανάλωσης διότι τα πραγματικά εισοδήματα πρέπει να περιορίζονται με τη μείωση της παραγωγικότητας, γεγονός που συνεπάγεται τη μείωση των επενδύσεων, στο μέτρο που η χρήση κεφαλαίου γίνεται πολύ δαπανηρή σε σύγκριση με το κόστος του εργατικού δυναμικού.

3.3.7. Οι σκέψεις για μια μισθολογική πολιτική για όλη την Ευρώπη περιλαμβάνουν ένα ουσιαστικό μήνυμα για την οικονομική ανάπτυξη. Η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να διαχωριστή από τον ανταγωνισμό αλλά όχι κάθε είδους ανταγωνισμό. Μια έντονη ανάπτυξη σε όλη την Ευρώπη και η ανάκτηση του χαμένου εδάφους από τις φτωχότερες χώρες, είναι δυνατές μόνον εάν ο ανταγωνισμός έχει επιχειρηματικό χαρακτήρα. Τούτο σημαίνει ότι πρέπει να εστιασθεί, στον ιδιωτικό τομέα, στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών, σε έναν αποτελεσματικότερο συνδυασμό των παραγόντων παραγωγής ή στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, προκειμένου οι επιχειρήσεις να αποκτήσουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Στον δημόσιο τομέα, τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα μιας περιφέρειας μπορεί να είναι η βελτίωση των υποδομών, του ανθρώπινου δυναμικού, ένα αποτελεσματικότερο εκπαιδευτικό ή φορολογικό σύστημα. Αυτός ο τύπος ανταγωνισμού δημιουργεί ανάπτυξη μέσω της οικονομικής δημιουργικότητας.

3.3.8. Αντίθετα, μια μορφή ανταγωνισμού επιδιώκει τη δημιουργία απασχόλησης μέσω της μείωσης των μισθών, της κατάργησης των κοινωνικών παροχών και της μείωσης των φόρων. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα μόνο από πλευράς μιας μεμονωμένης χώρας, η επιχείρησης ή γενικότερα, από μικροοικονομική άποψη. Τα συνεπόμενα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα δεν βασίζονται στη δημιουργία νέων στοιχείων αλλά στην «υποτίμηση» των ήδη υφιστάμενων. Από μακροοικονομική άποψη, η προσέγγιση αυτή δεν ανοίγει νέες προοπτικές αλλά αντιστοιχεί, στην καλύτερη περίπτωση, σε ένα παιχνίδι τύχης όπου χαμένος είναι εκείνος που υστερεί στις προσπάθειες μείωσης του κόστους. Από ευρωπαϊκή άποψη, πρέπει να απορριφθούν αυτές οι προσπάθειες για μείωση των μισθών και κατάργηση των κοινωνικών παροχών, δεδομένου ότι συνοδεύονται από μείωση της ευημερίας. Η ευρωπαϊκή πολιτική ωστόσο, δεν μπορεί να εξασφαλίσει ένα ισότιμα υψηλό επίπεδο κοινωνικής ασφάλισης, δεδομένου ότι το επίπεδο αυτό δεν μπορεί παρά να ακολουθεί την οικονομική κατάσταση κάθε κράτους μέλους. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πολιτική θα πρέπει επίσης να αντιταχθεί στις δυνάμεις που παραπέμπουν στο χαμηλό επίπεδο προστασίας ενός γειτονικού κράτους μέλους, και απαιτούν μείωση των κοινωνικών δαπανών στο οικείο κράτος μέλος. Σχετικά είναι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις του κοινωνικού συστήματος που βασίζονται περισσότερο στην ενεργό ώθηση παρά στην παθητική αντίδραση.

3.4. Η ευρωπαϊκή διαρθρωτική πολιτική

3.4.1. Η ΕΕ και ειδικότερα τα κράτη μέλη έχουν ωστόσο καθήκον να προσεγγίσουν τις συνθήκες εγκατάστασης των επιχειρήσεων στις διάφορες περιφέρειές τους με τη βοήθεια, μεταξύ άλλων, μιας ενεργούς διαρθρωτικής πολιτικής, η οποία θα περιλαμβάνει τις επενδύσεις υποδομής (μεταφορές, τηλεπικοινωνίες), το ανθρώπινο δυναμικό (εκπαίδευση και συνεχής κατάρτιση), έρευνα και τεχνολογία, ενίσχυση του περιβάλλοντος αλλά και κατάλληλες ενισχύσεις για τους ιδιωτικούς επενδυτές (προώθηση της οικονομίας). Οι επενδύσεις αυτές ενισχύουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές εγκατάστασης και συμβάλλουν στη μείωση των διαφορών στον τομέα της παραγωγικότητας. Δεν μπορεί να απαιτηθεί από την πολιτική μισθών να εξαλείψει τις περιφερειακές διαρθρωτικές ανισότητες.

3.4.2. Το αποτελεσματικότερο μέσο κοινοτικής διαρθρωτικής πολιτικής αποτελούν τα διαρθρωτικά ταμεία, τα οποία για την περίοδο 1994-1999 και με 141 δισ. Ecu, αποτελούν το ένα τρίτο του κοινοτικού προϋπολογισμού. Αυτό είναι μόνο το - 1,97 % του Ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ για το 1997. Προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες διαρθρωτικές δαπάνες, οι οποίες θα γίνουν εμφανείς με τις μελλοντικές διευρύνσεις της ΕΕ, η Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις για την μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων. Τα ταμεία συμβάλλουν στην εξάλειψη της καθυστέρησης όσον αφορά την παραγωγικότητα ορισμένων λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών και στη μείωση της ανεργίας. Έτσι, αποτελούν το ουσιαστικό συμπλήρωμα μιας νομισματικής, δημοσιονομικής και μισθολογικής πολιτικής στην Ευρώπη. Για τα κράτη μέλη με ΑΕγχΠ κατώτερου του κοινοτικού μέσου όρου αποτελούν επίσης πόρο που προβλέπεται από το διαρθρωτικό ταμείο.

3.4.3. Ωστόσο, την κύρια ευθύνη για τη διόρθωση των περιφερειακών διαρθρωτικών ανισοτήτων κατέχουν τα κράτη μέλη, εφόσον ένα τμήμα των εν λόγω διαφορών εντοπίζεται μάλλον στο εσωτερικό των ίδιων των κρατών μελών (D, I, F, GB) παρά μεταξύ τους.

4. Συμπέρασμα

Σε μια συντονισμένη σχέση μισθολογικής, νομισματικής και οικονομικής πολιτικής επιβάλλεται να προκύψουν από την ΟΝΕ θετικά αποτελέσματα από την πλευρά της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Τα αποτελέσματα αυτά καταλήγουν κυρίως σε μειωμένες δαπάνες των συναλλαγών, χαμηλότερα ονομαστικά επιτόκια και εντονότερο ανταγωνισμό. Η μισθολογική πολιτική επιβάλλεται να προσανατολίζεται στους κλάδους (οικονομικούς) κάθε κράτους μέλους προς μια μέση αύξηση της παραγωγικότητας και του δείκτη πληθωρισμού της ΕΚΤ. Σχετικά, αποκλίνουσες υψηλότερες μισθολογικές συμβάσεις πρέπει να απορρίπτονται εντελώς, όπως και ο αγώνας για τη μείωση των μισθών μεταξύ των κατ' ιδίαν κρατών μελών. Συνεπώς επιβάλλεται να θεσπισθεί και ο όρος για μια οικονομική αύξηση ελεύθερη πληθωρισμού, όπως αυτός που θα επιτρέπει η ΕΚΤ, με την νομισματική πολιτική της προς υποστήριξη της εξάλειψης της ανεργίας στην Ευρώπη. Έτσι θα μπορούσε και η οικονομική πολιτική ενόψει αυτόματα αυξανόμενων εσόδων του κράτους να περιορίσει τα ελλείμματα του δημοσίου χωρίς τούτο να έχει περιοριστικές συνέπειες.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Βλ. Hall, Franzese (1996), Mixed Signals: Central Bank Independance, Coordinated Wage-Bargaining and European Monetary Union, 15.7, η εργασία δεν έχει δημοσιευθεί.

() Η σκέψη αυτή θα πρέπει να σχετίζεται το λιγότερο με μια συντονισμένη χρηματοδοτική πολιτική.

() Βλ. Baumgartner et al (1997): Auswirkungen der Wirtschafts- und Wδhrungsunion, WIFO-Manuskript.