12. 3.. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/11 
αποτελούν θα πρέπει να εξετασθεί χωριστά κι επί της 
ουσίας του. Ακόμη και αν καταργηθεί το καθεστώς των 
σταθεροποιητών θα εξακολουθήσει να ισχύει με τη μία 
ή την άλλη μορφή· αυτό δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι 
θα διατηρηθεί και το καθεστώς της εισφοράς συνυπευ­
θυνότητας. Με τις ρυθμίσεις για παράδειγμα, μειώνο­
νται οι επιστροφές προς τους καλλιεργητές χωρίς όμως 
να ενθαρρύνονται οι καταναλωτές στη χρήση περισσό­
τερων σπόρων. 
13. Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι, αφού τα 
υποκατάστατα των σιτηρών είναι ελεύθερα εισφορών, 
οι ρυθμίσεις ενεργούν ως περαιτέρω κίνητρο για τη 
Βρυξέλλες, 19 Δεκεμβρίου 1989 
1. Εισαγωγή 
1.1. Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή της 18ης 
έκθεσης της Επιτροπής επί της πολιτικής του ανταγωνι­
σμού, η κοινοτική πολιτική του ανταγωνισμού βρίσκε­
ται σήμερα σ' ένα σταυροδρόμι. Η ευνοϊκή οικονομική 
συγκυρία ώθησε τους οικονομικούς παράγοντες να 
συνεκτιμούν όλο και περισσότερο, κατά την επεξεργα­
σία των προβλέψεων τους, την αναγκαιότητα προσαρ­
μογής στις νέες συνθήκες της αγοράς, στις συνθήκες 
που προβλέπονται ενόψει του 1993. Η στρατηγική 
συμπεριφορά των επιχειρήσεων τις προτρέπει να 
αναπτύσσονται στον ενδοκοινοτικό οικονομικό χώρο 
και να αναμιγνύονται σε ποικίλες υπερεθνικές δραστη­
ριότητες. 
1.2. Αυτές οι γενικές σκέψεις οδήγησαν την ΟΚΕ 
στην εκπόνηση μιας γνωμοδότησης αποτελούμενης 
από δύο μέρη. 
1.2.1. Το πρώτο θα είναι μια κριτική θετική και 
αρνητική της 18ης έκθεσης. μεταπήδηση από τα κοινοτικά δημητριακά σε εισαγό­
μενα υποκατάστατα αυτών. 
14. Ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε θεμελιακές αλλα­
γές διεθνώς σε ό,τι αφορά την προσφορά και ζήτηση 
τροφίμων, αλλαγές οι οποίες μπορεί και να καταστή­
σουν περιττές τις περί σταθεροποιητών ρυθμίσεις. 
Ωστόσο, αν τα διαρθρωτικά πλεονάσματα εξακολουθή­
σουν να αποτελούν απειλή είναι αδύνατο να επιτευχθεί 
ισορροπία με το ισχύον καθεστώς σταθεροποιητών. Θα 
χρειαζόταν σε μια τέτοια περίπτωση να αναληφθεί 
αμεσότερη δράση ως προς την προσφορά και ζήτηση. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
1.2.2. Στο δεύτερο θα προτείνονται ιδέες αναφορικά 
με ορισμένες κατευθύνσεις της κοινοτικής πολιτικής 
του ανταγωνισμού ενόψει της ενιαίας αγοράς. 
1.3. Με τις προτάσεις αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη 
μόνο οι συνθήκες ανταγωνισμού που επικρατούν στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα αλλά και οι συνθήκες που 
δημιουργούνται από τις συναλλαγές με τρίτες χώρες. 
2. Γνωμοδότηση για την 18η έκθεση αυτή καθ' εαυτή 
2.1. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1.1. Η παρατεταμένη αναμονή του κανονισμού 
που αφορά τον έλεγχο των συγχωνεύσεων, 
των αφομοιώσεων και της συμμετοχής στο 
κεφάλαιο 
2.1.1.1. Στο πρώτο κεφάλαιο του τέταρτου μέρους της 
18ης έκθεσης γίνεται ένας αποκαλυπτικός απολογισμός 
της προόδου που έχει σημειωθεί στο ζήτημα της 
προσέγγισης επιχειρήσεων. Τα σχετικά δεδομένα δεν 
είναι εξαντλητικά, και η ανάλυση τους δεν έχει γίνει με 
βάση επίσημες και συστηματικές στατιστικές αλλά με 
βάση πληροφορίες γενικής φύσεως. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την 18η έκθεση επί της 
πολιτικής του ανταγωνισμού 
(90/C 62/07) 
Την 1η Δεκεμβρίου 1989, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την 18η έκθεση επί της πολιτικής 
ανταγωνισμού. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 
29 Νοεμβρίου 1989, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Mourgues. 
Κατά τη 272η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 19ης Δεκεμβρίου 1989, η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα και με μια αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Αριθ. C 62/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 3. 90 
2.1.1.2. Τα δεδομένα δίνουν ωστόσο στην Επιτροπή 
τη δυνατότητα να διακρίνει τις ενέργειες που ευνοούν 
την αρμονική ανάπτυξη του ανταγωνισμού από εκείνες 
που προκαλούν καταχρήσεις συμπεριφοράς και διάρ­
θρωσης. Επ' αυτού, το τμήμα παρατηρεί ότι, ελλείψει 
ειδικής διάταξης του άρθρου 86 της Συνθήκης η 
Επιτροπή δεν έχει νομικώς τη δυνατότητα θέσπισης 
εξαιρέσεων για να εγκρίνει ή να ευνοεί εκείνες τις 
μορφές συγκέντρωσης επιχειρήσεων που ευνοούν τον 
ανταγωνισμό. 
2.1.1.3. Εξάλλου, όπως προκύπτει από την 21η Φε­
βρουαρίου 1973 απόφαση του Δικαστηρίου στην 
υπόθεση «CONTINENTAL-CAN», η σε καταχρηστι­
κό βαθμό εκμετάλλευσης μιας δεσπόζουσαν θέσης στην 
κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, έχει ως 
αποτέλεσμα να καταφέρονται πλήγματα σε μια δομή 
αποτελεσματικού ανταγωνισμού. 
2.1.1.4. Υπ' αυτούς τους όρους, η ΟΚΕ προτείνει 
όπως, με την ευκαιρία της προσεχούς τροποποίησης 
της Συνθήκης, δοθεί στην Επιτροπή, βάσει μιας 
συμπληρωματικής του άρθρου 86 της διάταξης (με 
πνεύμα ανάλογο εκείνου της παραγράφου 3 του άρθρου 
85), η αρμοδιότητα να εκδίδει αποφάσεις εξαίρεσης 
προκειμένου για ενέργειες συγκέντρωσης, εφόσον οι 
ενέργειες αυτές είναι συμβιβαστές με τους στόχους για 
τη βελτίωση της παραγωγής και της διανομής, ή ακόμη 
εφόσον κρίνονται πρόσφορες για να δώσουν ώθηση 
στην τεχνική και οικονομική πρόοδο και, σε τελευταία 
ανάλυση, στο μέτρο του δυνατού ευνοϊκές για τους 
καταναλωτές. 
2.1.2. Τα βασικά μειονεκτήματα της παρούσας 
κατάστασης 
2.1.2.1. Κατά την άποψη της Επιτροπής « Οι επιπτώ­
σεις από τις συγχωνεύσεις και την ανάληψη του 
ελέγχου επιχειρήσεων στον ανταγωνισμό ενδέχεται να 
είναι εντονότερες στους τομείς όπου υφίσταται ήδη 
μεγάλη συγκέντρωση, όπως ο χημικός, και ιδιαίτερα 
πέραν του παραγωγικού σταδίου για τα φαρμακευτικά 
προϊόντα όπως και για ορισμένα είδη διατροφής» (σημ. 
327). Ο καθορισμός των τιμών στους τομείς αυτούς 
δείχνει ότι ο βαθμός συγκέντρωσης έχει φθάσει σε 
κρίσιμο σημείο. 
2.1.2.2. Αυτή η τάση φαίνεται να επιταχύνεται: 
— από την προοπτική της εντός ολίγων ετών πραγματο­
ποίησης της ενιαίας αγοράς, 
— και ίσως ακόμη εξαιτίας της προθεσμίας η οποία 
απορρέει από την καθυστέρηση που χρειάσθηκε για 
την καθιέρωση σχετικής κοινοτικής ρύθμισης στον 
τομέα ή εξαιτίας της προσωρινής παράτασης της 
παράνομης ενίοτε εφαρμογής υποχρεωτικών τιμών, 
— από την ενθάρρυνση των συμφωνιών για έρευνα και 
ανάπτυξη, συμφωνιών οι οποίες δημιουργούν δε­
σμούς μεταξύ των επιχειρήσεων. 
2.1.2.3. Η αντιπαράθεση αυτών των κινήτρων μπορεί 
να οδηγήσει στη σκέψη ότι υπάρχει μια σύζευξη 
γεγονότων που ευνοούν την ανάπτυξη των δραστηριο­
τήτων κίνησης κεφαλαίων στο εσωτερικό της Κοινότη­
τας (ΔΠΑγ και ΔΠΑντ). 
2.1.2.4. Ας σημειωθεί ταυτοχρόνως η βραδυπορία 
που παρατηρείται προκειμένου για την ανάπτυξη στον 
κοινωνικό τομέα και για την καθιέρωση της νομοθεσίας 
περί κρατικών προμηθειών, δύο ακόμη παραμέτρων επηρεασμού της αγοράς και του ανταγωνισμού. 
2.1.2.5. Τέτοιες συγκρουόμενες εξελίξεις για τα 
στοιχεία που απαρτίζουν την πολιτική του ανταγωνι­
σμού, ενέχουν τον κίνδυνο να επιφέρουν μεγάλες 
δυσκολίες. Η ΟΚΕ λοιπόν, που ανησυχεί σοβαρά για το 
ζήτημα, αισθάνεται την υποχρέωση να κρούσει στην 
Επιτροπή τον κώδωνα του κινδύνου. 
2.1.3. Αμεσες και έμμεσες αιτίες για την άνιση 
μεταχείριση επιχειρήσεων και εκμεταλ­
λεύσεων 
2.1.3.1. Η εν λόγω ανισότητα είναι κατά πρώτο λόγο 
αποτέλεσμα των όρων «κοινοποίησης», η οποία 
απαιτείται άλλοτε εκ των προτέρων, άλλοτε εκ των 
υστέρων. 
2.1.3.2. Πράγματι, μεταξύ των αιτίων γι' αυτήν την 
άνιση μεταχείριση είναι το γεγονός ότι η Επιτροπή 
ασκεί τον έλεγχο της καθορίζοντας τις κοινοτικές 
διαστάσεις μιας ενέργειας συγκέντρωσης συναρτήσει 
κυρίως ενός κατωφλίου βασισμένου σε έναν αυξημένο 
κύκλο εργασιών (·)· υπάρχουν όμως και δύο επιπλέον 
αίτια: 
— ότι πρόκειται αποκλειστικά για επιχειρήσεις που 
διεκπεραιώνουν εμπορικές δραστηριότητες μεταξύ 
των χωρών μελών αλλά και με τρίτες χώρες, και 
— ότι η νομολογία εισήγαγε στις αποφάσεις της την 
έννοια της συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (βλ. σημ. 
4 στη συνέχεια). 
2.1.3.3. Αντίθετα, στις περιπτώσεις εξαιρέσεων του 
άρθρου 85 για τις οποίες δημοσιεύεται η ρύθμιση, οι εκ 
των προτέρων κοινοποιήσεις ελέγχονται χωρίς όριο 
(κατώφλι) προς τα κάτω αυτό ισχύει για τις άδειες 
εκμετάλλευσης (τεχνογνωσία-ατέλειες — συμφωνίες 
για έρευνα και ανάπτυξη). 
2.1.3.4. Σημειώνονται σχετικά οι θετικές κατευθύν­
σεις της Επιτροπής στις παρακάτω περιπτώσεις: 
Έρευνα και ανάπτυξη 
Η Επιτροπή είχε την ευκαιρία να αποδείξει τι διάκειται 
ευμενώς απέναντι στην τεχνική πρόοδο και την 
καινοτομία στην Κοινότητα, σε τρεις ενδιαφέρουσες 
περιπτώσεις. Η πρώτη αφορά την εκ μέρους των 
επιχειρήσεων Continental και Michelin κατασκευή ενός 
ελαστικού εντελώς νέας επινόησης, κατασκευή η οποία 
προϋποθέτει σημαντικές επενδύσεις και περικλείει έναν 
επιχειρηματικό κίνδυνο που είναι δύσκολο να εκτιμη­
θεί. 
Ας σημειωθεί ακόμη σχετικά η απόφαση που έλαβε η 
Επιτροπή στην υπόθεση Brown-Boveri AG, επιχείρηση 
η οποία συνήψε συμφωνίες με την ιαπωνική εταιρεία 
NGK Insulators Ltd. Με την απόφαση αυτή δίδεται 
άδεια για εντατική συνεργασία των δύο αυτών επιχειρή­
σεων με σκοπό την ανάπτυξη, κατασκευή και εμπορία 
συσσωρευτών μεγάλης χωρητικότητας οι οποίοι έχουν 
ειδικά επινοηθεί για ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα. 
Ατέλειες 
Βάσει μιας απόφασης της επί θεμάτων ατέλειας, η 
Επιτροπή έδειξε ακόμη ότι είναι διατεθειμένη, εφόσον 
(') Το σχέδιο ρύθμισης που βρίσκεται για έγκριση στο 
Συμβούλιο πρέπει να μεταβάλει τους όρους κοινοποίησης 
με βάση γεωγραφικά κριτήρια, τον εξωτερικό ανταγωνι­
σμό, τον εσωτερικό ανταγωνισμό, καθώς και με βάση 
κάποια τμήματα αγορών μιας επιχείρησης που βρίσκονται 
εκτός της χώρας όπου έχει την έδρα της. 
12. 3. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/13 
αυτό χρειασθεί, να αγνοήσει τους όρους του κανονι­
σμού περί εξαιρέσεων κατά κατηγορία εφόσον οι δομές 
του ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά δεν αντιβαίνουν 
προς αυτό (ServiceMaster). 
2.1.3.5. Το ίδιο συμβαίνει και στο χώρο της πολιτι­
κής των ενισχύσεων, εκείνων κυρίως οι οποίες απορ­
ρέουν από την κοινή γεωργική πολιτική και οι οποίες 
αποτιμώνται με ακρίβεια ανεξαρτήτως μεγέθους των 
εκμεταλλεύσεων, τη στιγμή που σε άλλους τομείς οι 
ενισχύσεις αυτές είναι ελεύθερες ελέγχων τόσο περισ­
σότερο όσο μικρότερες είναι οι επιπτώσεις τους σε 
διακοινοτικό εμπόριο. 
2.1.4. «Η δραστηριοποίηση» της νομολογίας 
2.1.4.1. Κατά παράδοση, όταν ο κοινοτικός νομοθέ­
της κάνει ένα βήμα, οι δικαστές, προωθούν περαιτέρω 
τα πράγματα, με μια νομολογία η οποία διερμηνεύει το 
πνεύμα του κοινοτικού νόμου. 
2.1.4.2. Συνεπώς: 
α) η απόφαση Van Eycke/ASPA επιβεβαιώνει ότι δεν 
επιτρέπεται στα κράτη μέλη να λαμβάνουν ή να 
διατηρούν σε ισχύ μέτρα δυνάμενα να εξαλείψουν το 
ωφέλιμο αποτέλεσμα των άρθρων 85 και 86 (σημ. 98). 
Καλό θα είναι να υπομνησθεί η απόφαση του 
Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά 
με την υπόθεση Pascal Van Eycke/ASPA- με την εν 
λόγω απόφαση, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε και 
επεξέτεινε τη νομολογία του αναφορικά με τα εθνικά 
μέτρα που είναι επιζήμια για τον ανταγωνισμό. 
Σύμφωνα με την απόφαση, τα κράτη μέλη δεν 
μπορούν να λαμβάνουν ή να διατηρούν σε ισχύ 
μέτρα δυνάμενα να εξαλείψουν το ωφέλιμο αποτέλε­
σμα των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ. Η 
απόφαση αυτή επιβεβαιώνει την προγενέστερη 
νομολογία (π.χ. Vereniging van Vlaamse Reisbu-
reaus, 1η Οκτωβρίου 1987) στο μέτρο κατά το οποίο 
θεωρεί ότι οι επωφελείς επιπτώσεις από τους κανόνες 
περί ανταγωνισμού περιορίζονται αφότου ένα κρά­
τος μέλος επιβάλλει ή ευνοεί τη σύναψη συμφωνιών 
αντιθέτων προς το άρθρο 85· ή όταν, κατά την 
υιοθέτηση μιας ρύθμισης, επιτείνει τις συνέπειες 
από παρόμοιες συμφωνίες, ή ακόμη αν αποσύρει από 
τη ρύθμιση του το χαρακτηριστικό της εκχωρώντας 
στους ιδιώτες επιχειρηματίες την ευθύνη λήψης 
παρεμβατικών αποφάσεων στο οικονομικό πεδίο 
(αιτιολογική σκέψη αριθ. 16 της απόφασης). 
Για παράδειγμα, οι προσπάθειες που αναλαμβάνο­
νται στο συνεταιριστικό τομέα, ο οποίος αντιμετωπί­
ζει την πραγματικότητα του γενικού ανταγωνισμού, 
απαιτούν αυτή τη νέα ιδέα όσον αφορά το δίκαιο του 
ανταγωνισμού μέσω της εγκαθίδρυσης ενός ολοκλη­
ρωμένου συστήματος συνεταιριστικών επιχειρή­
σεων. 
β) αποφάσεις σχετικά με την έννοια των εξουσιοδοτη­
μένων μονοπωλίων (σημ. 106 και επόμενα) οδηγούν 
στο «ερώτημα κατά πόσον ο παραλληλισμός της 
συμπεριφοράς διαφόρων επιχειρήσεων οικονομικώς 
ανεξάρτητων μπορεί να υπαχθεί στο άρθρο 86 ως 
κατάχρηση μιας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης» 
και επιβεβαιώνουν σχετικά τα συμπεράσματα της 
Επιτροπής· γ) σημειώνονται οι αποφάσεις που εκδόθηκαν από 
ορισμένα εθνικά δικαστήρια, όπως στην Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας για παράδειγμα, οι 
οποίες «εφαρμόζουν απευθείας το ευρωπαϊκό δίκαιο 
περί ανταγωνισμού» (σημ. 127). 
2.1.5. Οι ελλείψεις των μέσων της ΓΔ IV 
2.1.5.1. Από τις παρατηρήσεις που αναφέρονται στα 
σημ. 2.2. και 2.3. προκύπτει ότι, ελλείψει υλικών και 
νομικών μέσων αλλά και προσωπικού, η ΓΔ IV 
(Ανταγωνισμός) δεν καταφέρνει πάντοτε να αναδείξει 
την ποιότητα των εργασιών ανάλυσης των αγορών και 
εφαρμογής της πολιτικής του ανταγωνισμού στην 
Κοινότητα, πολιτικής που χαρακτηρίζεται από ευθυ­
κρισία και ρεαλισμό. 
2.1.5.2. Κατά συνέπεια η ΟΚΕ παρατηρεί: 
— υπερβολική καθυστέρηση στη δημοσίευση της 
ετήσιας έκθεσης, 
— σημαντική καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων για 
διάφορες υποθέσεις (σημ. 45). 
2.1.5.3. Υπό τους όρους αυτούς, τίθεται το ερώτημα 
κατά πόσον « η δημιουργία ενός οργάνου για τον έλεγχο 
των συγκεντρώσεων ευρωπαϊκών διαστάσεων» θα 
συνοδεύεται από τα αναγκαία για τη λειτουργία του 
μέσα (εισαγωγή της έκθεσης, προτελευταίο εδάφιο). 
2.1.5.4. Συνεπώς η ΟΚΕ προτείνει: 
— να συνεχισθούν οι ενέργειες χαρακτήρα «δημόσιων 
σχέσεων» με τρόπο ώστε όλοι οι οικονομικοί 
παράγοντες όλων των τομέων και οι καταναλωτές να 
τηρούνται πάντα ενήμεροι για τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις τους σε ό,τι αφορά την πολιτική 
ανταγωνισμού, σχετικά με την οποία η Επιτροπή 
αναγγέλλει τη δημοσίευση συμπληρωματικής Λευ­
κής Βίβλου για την ενιαία αγορά. 
Στην εν λόγω Λευκή Βίβλο θα αναλύεται ιδιαίτερα η 
οικονομική και κοινωνική σημασία του ανταγωνισμού 
ως θεμελίου λίθου μιας δημοκρατικής κοινωνίας. 
2.1.6. Συντονισμός με την πολιτική αντιντά-
μπινγκ 
2.1.6.1. Σε συμφωνία με τις άλλες υπηρεσίες της 
Επιτροπής, η Γενική Διεύθυνση του ανταγωνισμού στα 
πλαίσια της εμπορικής πολιτικής της Κοινότητας, 
οφείλει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα διασφά­
λισης που προβλέπονται από τη Συνθήκη της Ρώμης. 
Περαιτέρω σημειώνεται ότι στην Κοινότητα διεξάγεται 
εκ νέου συζήτηση ως προς την εφαρμογή της πολιτικής 
αντιντάμπινγκ. 
2.1.6.2. Η Κοινότητα, και ιδιαίτερα τα κράτη που 
προσχώρησαν πρόσφατα, απειλείται μερικές φορές από 
τον άγριο ανταγωνισμό ορισμένων τρίτων χωρών, είτε 
πρόκειται για χώρες τεχνολογικώς προηγμένες είτε για 
χώρες που διαθέτουν άφθονο και χαμηλά αμειβόμενο 
εργατικό δυναμικό. 
2.1.6.3. Όχι σπάνια, οι ορισμένες χώρες ή εταιρείες 
αυτών θα εφαρμόσουν στους συγκεκριμένους τομείς 
πρακτικές ντάμπινγκ είτε για να διαθέσουν τα εμπορεύ­
ματα τους είτε για να αποθαρρύνουν τις ανταγωνιστικές 
πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν στην Κοινότητα. 
Αριθ. C 62/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 3. 90 
2.1.6.4. Ενώ θα λαμβάνει προφυλάξεις έναντι ενός 
κινδύνου ανισορροπίας της αγοράς ζημιογόνου ως προς 
τη δίκαιη τιμή, η Επιτροπή πρέπει ταυτοχρόνως να έχει 
στη διάθεση της ένα μέσο άμυνας απέναντι στις 
αθέμιτες εμπορικές πρακτικές τρίτων χωρών, πρακτικές 
οι οποίες αποτελούν συχνά έκφραση μορφών προστα­
τευτισμού που αντιστρατεύονται και παραβιάζουν 
διεθνείς συμφωνίες, όπως η ΓΣΔΕ για παράδειγμα. Από 
την άποψη αυτή, η κατάσταση της κοινοτικής αγοράς 
θα πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο στα πλαίσια του 
διεθνούς εμπορίου αλλά και κατά τομείς της παραγω­
γής· 
2.2. Τομείς δραστηριότητας που αξίζουν ιδιαίτερης 
προσοχής 
2.2.1. Η εμπορική ναυτιλία αποτέλεσε αντικείμενο 
γνωμοδότησης της ΟΚΕ, με τίτλο « θετικά μέτρα για τη 
ναυτιλία» (ι). Σε ό,τι αφορά την πολιτική του ανταγωνι­
σμού, τίθενται όμως ορισμένα ζητήματα, τα οποία 
αφορούν: 
— τις ναυτιλιακές Conferences και τις εξαιρέσεις κατά 
κατηγορίες των οποίων έχει ήδη γίνει υπόμνηση από 
το 1986. Σχετικά, η δέκατη έβδομη έκθεση υπενθύμι­
ζε τα παράπονα που διατυπώθηκαν εναντίον του 
κανονισμού που ετέθη σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1987. 
Στη δέκατη όγδοη έκθεση δίδονται λίγα στοιχεία 
σχετικά με τη μεταχείριση που επιφυλάχθηκε σ' 
αυτές τις υποθέσεις, 
— τον ανταγωνισμό των ενδοευρωπαϊκών ναυτιλιακών 
μεταφορών με τις οδικές και αεροπορικές, πράγμα 
που θέτει φορολογικό πρόβλημα του οποίου η αρχή 
μεν μελετάται, η εφαρμογή του όμως στις κοινοτικές 
σημαίες θα πρέπει να επεκταθεί και στις σημαίες 
τρίτων χωρών προς αποφυγή στρεβλώσεων του 
ανταγωνισμού (νομικά κωλύματα προς υπέρβαση), 
— τις δραστηριότητες που προηγούνται των μεταφο­
ρών και όσον αφορά τις ενισχύσεις για τα ευρωπαϊκά 
ναυπηγεία, η επίπτωση των επενδύσεων υπεισέρχε­
ται σε μεγάλο βαθμό στην τιμή των ναύλων και το 
άνισο των ενισχύσεων επιτείνει τις δυσκολίες, 
— ομοίως, η φορολογία και τα κοινωνικά βάρη που 
απορρέουν από τη χρησιμοποίηση ναυτιλλόμενου 
παρουσιάζουν στρεβλώσεις οι οποίες επίσης επιτεί­
νουν τις ανισότητες. 
2.2.2. Οι κανόνες του ανταγωνισμού και τα πνευ­
ματικά δικαιώματα 
2.2.2.1. Σε όλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, η 
συμμετοχή των «δημιουργών» στην οικονομική δρα­
στηριότητα αυξάνεται. Πέρα από τις καθαυτό τέχνες, η 
παραγωγή στο χώρο του κινηματογράφου και των 
οπτικοακουστικών μέσων έχει ανάγκη από νέα ταλέντα. 
Αλλά και στην πληροφορική, νέοι δημιουργοί πρέπει 
να αφοσιωθούν στην επεξεργασία προγραμμάτων. 
2.2.2.2. Η παράτυπη ενίοτε προστασία των δικαιωμά­
των πνευματικής ιδιοκτησίας είτε με βάση ορισμένες 
εθνικές διατάξεις (περίπτωση ενιαίων τιμών) είτε μέσω 
της εκμετάλλευσης μιας δεσπόζουσας θέσης σχετικά με 
τα προγράμματα λογισμικού και την άρνηση παροχής 
πληροφοριών, ανεξαρτήτως του εάν υπάγεται ή όχι στα 
πνευματικά δικαιώματα, οδηγεί σε επιβεβαίωση του 
γεγονότος ότι «η άσκηση αποκλειστικών δικαιωμάτων 
(·) Έγγρ. CES 1257/89 της 16ης Νοεμβρίου 1989. δημιουργού δεν θα βλάψει την εφαρμογή των κανόνων 
για τον ανταγωνισμό ούτε τη χρησιμοποίηση αποτελε­
σματικών μέσων θεραπείας στις οικείες περιπτώσεις». 
2.2.2.3. Μια κάποια υπερβολική προστασία δεν 
συμβιβάζεται με την ιδέα ενός χώρου χωρίς εσωτερικά 
σύνορα. Αποδεικνύεται απαραίτητη η ανάπτυξη του 
κοινοτικού δικαίου ώστε να εξαλειφθούν ορισμένες 
διακρίσεις αντίστροφου χαρακτήρα, που είναι επιζή­
μιες για τον ελεύθερο ανταγωνισμό και δημιουργούν 
νέους μη δασμολογικούς φραγμούς. 
2.2.2.4. Από την άποψη αυτή, η ΟΚΕ εκφράζει 
ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με την απόφαση «Tetra 
Pak». Σ' αυτήν την υπόθεση, η Επιτροπή έκρινε ότι μια 
επιχείρηση μπορεί να κάνει κατάχρηση της δεσπόζου­
σας θέσης της εξαγοράζοντας μια άλλη που είναι 
κάτοχος αποκλειστικών δικαιωμάτων εκμετάλλευσης 
μιας άδειας. Για να αποτραπεί το ενδεχόμενο να 
περιέλθει σε μειονεκτική θέση στο επίπεδο του ανταγω­
νισμού ένας ανταγωνιστής της «Tetra Pak», η Επιτρο­
πή δεν αντιτάχθηκε στην εν λόγω συγχώνευση (συγκέ­
ντρωση), απείλησε όμως να αφαιρέσει από την «Tetra 
Pak» την εξαίρεση της συμφωνίας για το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας. Η «Tetra Pak» χρειάστηκε να παραιτη­
θεί από κάθε αποκλειστικότητα αναφορικά με την άδεια 
της, και ο ανταγωνιστής της επωφελήθηκε μιας άδειας 
μη αποκλειστικής εκμετάλλευσης. Ενεργώντας έτσι, η 
Επιτροπή αναμείχθηκε σε μια συμβατική σχέση που 
καθιερώθηκε πριν από τη συγχώνευση και που δεν είχε 
καμία σχέση με αυτήν. Η υπόθεση αυτή υποχρεώνει την 
ΟΚΕ να υπογραμμίσει την αυθαίρετη κάποτε στάση της 
Επιτροπής για συγκεκριμένο σκοπό και να εκφράσει 
έντονα την αντίθεση του ώστε να προληφθεί κάθε 
ενίσχυση αυτής της τάσης. 
2.2.3. Η πολιτική του ανταγωνισμού και οι επεμ­
βάσεις των κρατικωιν αρχών υπέρ επιχειρή­
σεων 
2.2.3.1. Η «πρώτη έκθεση για τις κρατικές ενισχύ­
σεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα» δημοσιεύθηκε στις 
αρχές του έτους. Με την έκθεση αυτή, η Επιτροπή θέλει 
κάπως να διασαφηνίσει το χάος των ευρωπαϊκών 
επιδοτήσεων, και σε τελευταία ανάλυση να πλαισιώσει 
στενότερα τις ενισχύσεις που χορηγούν τα μεμονωμένα 
κράτη μέλη. 
2.2.3.2. Η έννοια των επιχορηγήσεων, η οποία 
διακρίνεται από τη συνεισφορά σε κεφάλαιο και στην 
οποία βασίζεται η παραπάνω μελέτη, καλύπτει ένα 
πεδίο κατά το δυνατόν ευρύ- έτσι, συγκαταλέγονται 
μεταξύ των επιδοτήσεων και οι ενισχύσεις προς τις 
επιχειρήσεις του δημοσίου (τις κρατικές εταιρείες). Η 
έκθεση στηρίζεται στα άρθρα 92 και 93 της Συνθήκης 
ΕΟΚ και θεωρεί τα μέτρα που ευνοούν ορισμένες 
επιχειρήσεις και προϊόντα ως ενισχύσεις που στρεβλώ­
νουν τον ανταγωνισμό ή που τον απειλούν με στρέβλω­
ση και που πλήττουν τις μεταξύ των κρατών μελών 
συναλλαγές. 
2.2.3.3. Μια συνολική άποψη από όλα τα κράτη μέλη 
δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των επιδοτήσεων 
χορηγείται στους σιδηροδρόμους, στη γεωργία, στον 
άνθρακα και στις ενισχύσεις της περιφερειακής πολιτι­
κής. Στη Γαλλία και την Ιρλανδία για παράδειγμα, ο 
τόνος δίδεται περισσότερο στην προαγωγή του εμπο­
ρίου και των εξαγωγών. Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρα­
τία της Γερμανίας οι ενισχύσεις περιφερειακού χαρα­
κτήρα έχουν συχνά μεγαλύτερη προτεραιότητα αν και 
διέπονται από την κρατική ομοσπονδιακή διάρθρωση. 
Λόγω της ιδιαίτερης θέσης του Βερολίνου και της 
ηΐΐ^θ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ.όυ^^ 
οικονομικήςκατάστασηςτωνμεθοριακών^ωνών,οι 
ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα έχουν καιστις 
περιοχές αυτές πρόσθετη σημασία. 
^.1^. ^πρώτη έκθεσηγιατηςενισχύσειςστην 
κοινότητα παρουσιάζει ορισμένα κενά οφειλόμενα 
κυρίως στις ανεπάρκειες που χαρακτηρίζουν την 
καταγραφή των δεδομένων^ 
— στο γεγονός ότι δεν ελήφθησαν υπό^η σημαντικοί 
κλάδοι των φορολογικών συστημάτων και της 
κοινωνικής ασφάλειας, 
^στην απουσία καταγραφής των πόρων πουχορηγοΰ 
νται για τη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμ 
μάτωνκρατικώνιδρυμάτων, τηςπανεπιστημιακής 
έρευνας και ερευνητικών αποστολών^του στρατιών 
τικοΰ τομέα συμπεριλαμβανομένους παρά το γεγο 
νόςότιταενλόγω κονδύλια του προϋπολογισμού 
αποτελούν ενισχύσεις συμφώνως προς το στοιχείων 
δέστατο ορισμό της έννοιας της επιδότησης, 
— στο γεγονός ότι αποκλείστηκαν από τα γενικά 
λεγόμενα μέτρα ορισμένες ενισχύσεις των οποίωνη 
σημασία αποδείχθηκε στην πρά^η^για παράδειγμα, 
δεν ελήφθησαν υπόι^η το ΕΤ11Α και το τμήμα 
εγγυήσεων του ΕΡΤΡίΑ^, 
— στηνέλλει^η αδιαφάνειας που επικρατεί σχετικά με 
τη γνωστοποίηση των ενισχύσεων πουχορηγούνται 
μετουςπιοποικίλουςτρόπους από τιςτοπικές αρχές, 
ιδιαίτερα δε στις ομοσπονδιακές διαρθρώσεις, 
— στην εγκατάλειψη τομέων όπωςηάμυνα,ηενέργεια 
^με εξαίρεση τον άνθρακας οι μεταφορές ^με 
εξαίρεση τις σιδηροδρομικές και τις εσωτερικές 
πλωτές μεταφορές^, οτΰποςκαι τα μέσαμα^ικής 
ενημέρωσης, οιτράπε^ες, οι κατασκευές, οι κρατικές 
υπηρεσίες διανομής, 
— στην ανεπάρκεια των δεδομένων που συγκεντρώθη^ 
καν σε ορισμένα κράτη μέλη ^Ελλάδα και Ρτ.αλίαΡ 
^.^. Αλλες σκέπεις για τη Ρ^ηέκθεση 
^.4Η.Ροπρόγραμμα μελετών 
Ομελέτες που έχουν ανατεθεί σε οργανισμούς ανε^αρ^ 
τήτως από την κοινότητα επιτρέπουν στην τελευταία 
νααναλΰει καλύτερα τιςθετικέςήαρνητικέςεπιπτώσεις 
από τον ανταγωνισμό τομείς δραστηριότητας. 
Ομελέτες αυτές είναι καρπός της πρότασης που είχε 
διατυπώσειη(^^Ε στη γνωμοδότηση της για τη Ρ^η 
Εκθεση, και εκφράζεται επιδοκιμασία για τη συνέχεια 
τους. 
προκειμένου για τη Ι^η έκθεση, έχει σημασία να 
σημειωθεί σχετικά ότι το κονδύλι γιαταμεθοριακά 
τελωνειακά φυλάκια των οποίων προΙ^λέπεταιηκατάρ^ 
γηση στη ^^^^τουΡ^^, δεν έχει τομονοπώλιο 
των^φραγμών κατά την είσοδο^και ότι οι διαφημιστή 
κές δαπάνες ένθεν και εκείθεν μιας εσωτερικής μεθο^ 
ρίου μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως εμπόδιο για τον 
ελεύθερο ανταγωνισμό. 
Σημειώνεται ακόμη ότι η πρόταση για ένα πλέγμα 
ανάλυσης των συγχωνεύσεων μπορεί να χρησιμοποιη^ 
θεί για την εφαρμογή της αναμενόμενης οδηγίας. 
Επιπλέον,σε πολλές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στιςχώρες 
που προσχώρησαν πρόσφατα στην κοινότητα ^και 
επίσης στις υπό ανάπτυξη χώρες^, οι συμβάσεις για τη 
μεταφορά τεχνολογίας περιλαμβάνουν λεοντείες ρή^ 
τρεςπουπαρεμποδί^ουντιςεπιχειρήσειςναε^άγουν,να παραγγέλλουν τις προμήθειες τους όπου επιθυμούν και 
να έχουν ελεύθερη πρόσ|3ασηστηναγορά.Ιολεπτό 
αυτό πρόβλημα χρειάζεται να αποτελέσει αντικείμενο 
έρευνας πουθαπεριληφθεί στο σχετικό πρόγραμμα, με 
τέτοιο τρόπο ώστε να επαληθευθεί αν υπάρχει λόγος 
θέσπισης ικανοποιητικών διαδικασιών στο δίκαιο του 
ανταγωνισμού. 
^ ^ΚΕ εύχεται όπως η ετήσια έκθεση για τον 
ανταγωνισμό αποτελέσειτηναιχμήτων αποτέλεσμα^ 
των από τις μελέτες και τα κέρδη που έχει αποκομίσειη 
Επιτροπή, από τις εργασίες αυτές που γίνονται με 
πλήρη ανεξαρτησία. 
^.^.^ι περιφερειακές πολιτικές και ο γεωργικός 
τομέας 
Εκφραζόμενες κυρίως από τις ενισχύσεις περιφέρειας 
κής πολιτικής, η ^Ε τις επικαλέσθηκε με την 
ευκαιρίατης γνωμοδότησης της γιατη Ρ7ηέκθεση. 
^αθώς πρόκειται για ενισχύσεις στον αγροτικό κόσμο, 
συνδέονταιστενάμετιςενισχύσειςσταπλαίσιατης 
ΚΡΙΙ.^ρισμέναγενικάμέτραμπορούν ναπροκαλέ^ 
σουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ^τμήμα εγγυή 
σεων του ΕΡΤΙΙΑ^^Ροαποτέλεσμα είναι να υποτιμάται 
αισθητά μερικές φορές τούτος των γεωργικών επιδοτή^ 
σεων. τίθεται επίσης το ερώτημα κατά πόσον η 
καθιέρωση τηςεισοδηματικήςενίσχυσηςείχεευεργετι^ 
κά αποτελέσματα.Αναφορικά με τα ζητήματα αυτά,η 
Ι^η έκθεση περιορίζεται σε ανάλυση των ενισχύσεων 
πουχορηγούνταιαπότακράτη μέλη,παραπέμπεισε 
δημοσίευση τηςσειράς^ΐϊράσινη Ευρώπη^καιδεν 
δίνει καμιά απάντηση στο ερώτημα που έχει τεθεί από 
την^Κ^Ε 
^^ΚΕ αποδίδει τεράστια σημασία στο να αναζητήσει 
η^οινότητα λύσεις με τους εμπορικούς της εταίρους 
στη ΡΣΑΕ όσον αφορά τις ανταλλαγές γεωργικών 
προϊόντων, λύσεις που θα δημιουργήσουν καλύτερη 
ισορροπία στις συνθήκες ανταγωνισμού στο γεωργικό 
τομέα. 
^.^.ΙΡι σύγκριση τιμών 
Ριατονκαταναλωτή,το αυτεξούσιο του οποίουσχετικά 
μετηνεπιλογή των αγορώνέχει ουσιαστική σημασία,η 
πολιτική ανταγωνισμού που μπορεί να χαρακτηριστεί 
ωςεγχώρια,παραμένειη δυνατότητασύγκρισηςτων 
αναλογιών πουεκφρά^ουν τη σχέση ποιότητα^τιμή. 
^πως και αν έχουν τα πράγματα, οι τιμές, και μάλιστα 
οι σημαντικές μεταξύ τους αποκλίσεις από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο,αποτελούνγιατονκαταναλωτή 
καθοριστικούς δείκτες για το κατά πόσον λειτουργείή 
όχιοανταγωνισμός. 
Στη γνωμοδότηση της για τη Ρ7η έκθεση, η ^Ε 
επέμενε επ^ αυτού, αλλά και σχετικά με την κατάτμηση 
των εθνικών αγορών που διαχωρίζονται από φραγμούς 
μη δασμολογικούς για τους οποίους έγινε ήδη λόγος. ^ 
^^Ε εξακολουθεί να πιστεύει ότι αυτήηπτυχή πρέπει 
ναληφθείυπόι^η και να ενεργοποιηθούν τα πάντα ώστε 
ηπολιτική του ανταγωνισμού μέσα στην κοινότητα να 
προσανατολισθεί προς αυτήντηνκατεύθυνση^λ.σημ. 
^συνέχειαΡ 
^ ^οτ^ε^γ^μ^αν^γ^^^ε^έλ^τ^^ο^νοτ^^ 
πολ^τ^^το^^ντ^γ^ν^μού 
^.Ρ Σε διαδοχικές ήδη γνωμοδοτήσεις της και 
τελευταία φορά με την ευκαιρία της εξέτασης της 
οικονομικήςκατάστασηςτης^οινότητας στα μέσα του 
Αριθ. C 62/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 3. 90 
1989, η ΟΚΕ υπενθύμισε ορισμένες προϋποθέσεις για 
την εξέλιξη της πολιτικής του ανταγωνισμού. 
3.1.1. Η διατήρηση ενός αποτελεσματικού ανταγωνι­
σμού είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση των πλεονε­
κτημάτων της εσωτερικής αγοράς. Από πλευράς κό­
στους, ο ανταγωνισμός ωφελεί ασυζητητί το σύνολο 
των πολιτών. Έτσι, η αναμενόμενη ένταση του ανταγω­
νισμού, της παραγωγικότητας και της ικανότητας των 
επιχειρήσεων για καινοτομίες προχωρεί με φυσιολογι­
κό ρυθμό. Σε αντιστάθμισμα, χρειάζεται να θεσπισθεί 
ένας ευρωπαϊκός έλεγχος των συγχωνεύσεων προκειμέ­
νου για περιπτώσεις με κοινοτικό ενδιαφέρον. Το πεδίο 
«αρμοδιότητες» αυτού του ελέγχου θα πρέπει να 
οριοθετηθεί σαφώς σε σχέση με τα εθνικά προνόμια υπό 
την εποπτεία της Επιτροπής. Σχετικά, η ΟΚΕ παραπέ­
μπει στη γνωμοδότηση της του 1988 που αφορούσε αυτό 
το σύνολο προβλημάτων ('). Μετά την εξάλειψη των 
εμποδίων στις συναλλαγές, θα πρέπει να καθορισθεί μια 
ευρωπαϊκή διάσταση για την αξιολόγηση των δομών 
της αγοράς και των αλλαγών που προϋποθέτουν οι 
συγχωνεύσεις. Για την περίπτωση των αγορών που 
είναι καταρχήν ανοικτές απέναντι σε τρίτες χώρες, αυτό 
φαίνεται να είναι απαραίτητο και από την άποψη της 
ανταγωνιστικής ικανότητας απέναντι στις Ηνωμένες 
Πολιτείες της Αμερικής, στην Ιαπωνία και ορισμένες 
νέες βιομηχανικές χώρες ιδιαιτέρως ανταγωνιστικές. 
3.2. Οι ευρωπαϊκές και οι εθνικές αρχές πρέπει να 
δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις που μειονεκτούν σήμερα απέναντι στις 
μεγάλες σχετικά με τις τεχνικές της πληροφόρησης και 
του σχεδιασμού. Η επιστράτευση κρατικών υπηρεσιών 
ενημέρωσης και παροχής συμβουλών μπορεί να επιτρέ­
ψει την αντιστάθμιση αυτών των μειονεκτημάτων. Από 
την άποψη αυτή, η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τις 
πρωτοβουλίες και ενισχύσεις που προτείνει η Επιτροπή 
σχετικά με την ίδρυση ευρωπαϊκών κέντρων ενημέρω­
σης και διαβουλεύσεων σε όλα τα κράτη μέλη. 
Επιπλέον, η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιχει­
ρήσεων μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε άμβλυνση 
των ανταγωνιστικών μειονεκτημάτων των ΜΜΕ. 
3.3. Στην εισαγωγή της 18ης έκθεσης, η Επιτροπή 
αναφέρει ότι «η κοινοτική πολιτική του ανταγωνισμού 
βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι», διαπίστωση που 
περικλείει κεφαλαιώδη σημασία. 
3.3.1. Ας σημειωθεί επί του θέματος ότι ούτε η Λευκή 
Βίβλος ούτε η ενιαία αγορά επιφέρουν στη Συνθήκη 
τροποποιήσεις αλλά ούτε και νέες προοπτικές καθορι­
στικές για την εξέλιξη της πολιτικής του ανταγωνι­
σμού, πολιτικής η οποία δεν έχει πλέον την αρχική 
«θεσμική » της υπεροχής έναντι των άλλων κοινοτικών 
πολιτικών. 
3.3.2. Σήμερα, η πολιτική του ανταγωνισμού οφείλει 
να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις εμπορικές συναλλαγές 
μεταξύ των κρατών μελών αλλά και το εσωτερικό 
εμπόριο του καθενός των κρατών μελών καθώς και το 
εμπόριο μεταξύ των Δώδεκα και τρίτων χωρών. 
3.3.3. Η ΓΔ IV οφείλει να παραμείνει η κινητήρια 
δύναμη και να επεκτείνει τη δραστηριότητα της με τη 
βοήθεια των αρμόδιων διοικητικών αρχών των κρατών 
μελών, καθώς επίσης και με τη βοήθεια των τελωνεια­
κών υπηρεσιών προκειμένου για τις εμπορικές συναλ­
λαγές με τις τρίτες χώρες. 
(') ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988, σ. 11. 3.3.4. Επειδή η προσέγγιση πρέπει να είναι σφαιρική 
— παρατήρηση που ισχύει γενικά σε κοινοτικά 
πλαίσια, η πολιτική του ανταγωνισμού διαδραματίζει 
το ρόλο του «ανθρώπου για όλες τις δουλειές» και 
αποτελεί το «μέγιστο κοινό παρονομαστή των διαφό­
ρων πολιτικών οι οποίες συμβάλλουν στην καθιέρωση 
μιας οικονομικής πολιτικής της Κοινότητας». 
3.3.5. Δεν αρκούν όμως ο ουσιαστικός έλεγχος της 
τήρησης των κανόνων του ανταγωνισμού και η εναρμό­
νιση της πολιτικής των ενισχύσεων για τις οποίες θα 
πρέπει να εκπονηθεί ένας κοινοτικός κώδικας· επιβάλ­
λεται επίσης να ληφθούν υπόψη : 
α) η προστασία της φύσεως. Οι περιορισμοί μιας 
περιβαλλοντικής πολιτικής και οι υποχρεώσεις που 
επιβάλλονται στους παραγωγούς μέσα στην Κοινό­
τητα δεν θα πρέπει να διαφέρουν να είναι ισοδύναμου 
βάρους σε ό,τι αφορά την τιμή του κόστους στο 
εσωτερικό αλλά της ενιαίας αγοράς· 
β) η ισότητα των καταναλωτών, οι οποίοι πρέπει να 
απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα που απορρέουν 
από έναν υγιή ανταγωνισμό καθώς και τα ισοδύναμα 
πλεονεκτήματα που απορρέουν από συγκρίσιμες 
παροχές υπηρεσιών 
γ) οι εργαζόμενοι οι οποίοι συμβάλλουν στην πορεία 
της κοινοτικής οικονομίας θα πρέπει να μπορούν να 
έχουν βλέψεις για μια θετική εξέλιξη των αποδοχών 
τους και των κοινωνικών παροχών, έτσι ώστε οι εξ 
αυτών επιπτώσεις στο κόστος παραγωγής και στο 
κόστος των υπηρεσιών να τείνουν προς περαιτέρω 
βελτίωση των όρων και του θεμιτού του ανταγωνι­
σμού-
δ) η διαπίστωση αυτή φέρνει στην επιφάνεια και πάλι 
τον κίνδυνο της παράνομα παρεχομένης και αμειβό­
μενης εργασίας για τον οποίο γινόταν λόγος και στη 
γνωμοδότηση για τη 17η έκθεση και ο οποίος 
αποτελεί μιαν ιδιαίτερη κατάσταση ανάλογη εκεί­
νης των εμπορικών κυκλωμάτων που πραγματο­
ποιούν πωλήσεις χωρίς να εκδίδουν τιμολόγια-
ε) στην εισαγωγή της 18ης έκθεσης αναφέρεται ότι: 
«Οι προβλέψεις των οικονομικών παραγόντων όλο 
και περισσότερο λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη 
προσαρμογής στις νέες συνθήκες της αγοράς, το 
1993». Σ' αυτές τις συνθήκες, καλόν είναι να 
επαληθευθεί κατά πόσον, με τη νομοθεσία που 
ισχύει σήμερα (οδηγίες και κανονισμοί) υπάρχει η 
κατάλληλη ανταπόκριση στις ανάγκες αυτής της 
προσαρμογής: 
— αφενός στα διάφορα πεδία εφαρμογής των κοινο­
τικών κειμένων, και 
— αφετέρου σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας των 
κρατών μελών 
ζ) «Σχετικά πρέπει επίσης να υπογραμμισθεί ότι «στο 
πεδίο εφαρμογής των άρθρων 85 κα 86 της Συνθήκης 
ΕΟΚ, η αρχή της απαγόρευσης υλοποιείται στις 
σχετικές αποφάσεις που είναι δυνατό να συνοδεύο­
νται με βαρείες ποινικές κυρώσεις». (Εισαγωγή σ. 
13)». Οπότε τίθεται το ερώτημα κατά πόσον το 
θεμιτό συμβάσεων και αγορών μπορεί ή όχι να 
διευκολύνεται με τη βοήθεια θετικότερων μέτρων. 
4. Συμπεράσματα 
4.1. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, η εξάλειψη των 
φραγμών στο εσωτερικό της Κοινότητας θα πρέπει να 
πείσει την Επιτροπή να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο 
προσαρμογής — απαραίτητης πλέον — των διατάξεων 
12. 3. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/17 
της Συνθήκης με τη θέσπιση μιας υγιούς πολιτικής του 
ανταγωνισμού στα πλαίσια της κοινής αγοράς. 
4.2. Σχετικά η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να λάβει 
υπόψη και εφαρμόσει τις συγκεκριμένες υποδείξεις και 
προτάσεις της γνωμοδότησης του. 
4.3. Συνεπώς, έχει σημασία να ζητήσει η Επιτροπή 
από το Συμβούλιο εξουσιοδότηση για να εξοπλισθεί με 
τα απαραίτητα μέσα ώστε οι υπηρεσίες της να είναι σε 
θέση, τόσο σε επίπεδο προσωπικού όσο και σε επίπεδο οργάνωσης των εργασιών, να πραγματοποιήσουν αυτόν 
το στόχο. 
4.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια σοβαρή προσπάθεια 
πρέπει να αναληφθεί για να ενισχυθεί η πολιτική 
ανταγωνισμού ενός της ΕΟΚ με τέτοιο τρόπο ώστε τόσο 
στο εσωτερικό της Κοινότητας όσο και έναντι τρίτων 
χωρών να υιοθετηθεί μια κοινοτική θέση που θα 
συμβάλει την ευημερία όλων. Η επιτυχία στην κοινοτι­
κή πολιτική ανταγωνισμού θα εξαρτηθεί, σε ορισμένο 
βαθμό, από την ανάπτυξη της ευημερίας της Κοινότη­
τας και όλων των πολιτών της. 
Βρυξέλλες, 19 Δεκεμβρίου 1989 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο σχετικό με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την προσέγγιση των 
έμμεσων φορολογιών 
(90/C 62/02) 
Η Επιτροπή αποφάσισε στις 23 Οκτωβρίου 1989 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της 
Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς και την προσέγγιση των έμμεσων φορολογιών 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 5 Δεκεμβρίου 
1989 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Delia Croce. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά τη 272η σύνοδο ολομέλειας της, 
συνεδρίαση της 19ης Δεκεμβρίου 1989, με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ, 3 ψήφους κατά και 11 
αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή 
1.1. Στόχος της Επιτροπής είναι η τροποποίηση της 
ανακοίνωσης της 4ης Αυγούστου 1 987 και των προτά­
σεων οδηγίας που την συνοδεύουν [COM(87) 320-328) 
αναφορικά με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
μέσω της προσέγγισης των συντελεστών των εμμέσων 
φόρων και της εναρμόνισης της διάρθρωσης τους. 
Πράγματι, οι προτάσεις του 1987 είχαν δημιουργήσει 
πολλές αμφιβολίες και αμηχανία στο Συμβούλιο, τα 
κράτη μέλη και σε διάφορες ειδικευμένες ομάδες 
εργασίας. 
1.2. Είναι σκόπιμο να υπενθυμισθούν σχετικά οι 
οκτώ γνωμοδοτήσεις που υιοθέτησε η ΟΚΕ στις 7 
Ιουλίου 1988 (') οι οποίες στο σύνολο τους συμφωνού­
σαν με την πρόταση της εναρμόνισης των συντελεστών 
των εμμέσων φόρων, επεσήμαναν όμως τις ελλείψεις 
των προτάσεων και εξέφραζαν την ανάγκη σημαντικής 
τροποποίησης τους. 
(') ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1« Η Επιτροπή στην παρούσα ανακοίνωση φαίνεται ότι 
λαμβάνει υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ, τις 
οποίες όμως δεν αναφέρει ρητώς. 
1.3. Πρέπει ακόμη να διαπιστωθεί ότι η ΟΚΕ στη 
γνωμοδότηση της 739/88 για τη γενική ανακοίνωση της 
Επιτροπής σχετικά με το συμπλήρωμα της εσωτερικής 
αγοράς υιοθέτησε «πλήρως το στόχο της κατάργησης 
όλων των συνόρων και όλων των ελέγχων στα συνορια­
κά φυλάκια πριν την 1η Ιανουαρίου 1993». 
Στην ίδια γνωμοδότηση διαπιστώνονταν ότι η δημοσιο­
νομική σύγκλιση που όπως γίνεται αντιληπτή στη 
γενική της έννοια περιλαμβάνει και την άμεση και την 
παρακρατική φορολογία δεν έπρεπε να θεωρηθεί σαν 
όρος sine qua non για την πραγματοποίηση της εννιαίας 
αγοράς επειδή αποτελεί μόνο ένα από τα στοιχεία της 
γενικής στρατηγικής που στηρίζεται και σε απαραίτη­
τες συνοδευτικές μακροοικονομικές πολιτικές. 
Πρέπει εξάλλου να αναγνωρισθεί ότι οι υπάρχουσες 
διαφορές των συντελεστών του ΦΠΑ είναι σημαντικές 
και ότι, σε μια Κοινότητα χωρίς σύνορα, μπορεί να