ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 08.01.1997 
COM(96)697 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
PEPPER II 
προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων 
στα κέρδη και τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων 
(συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο) 
στα κράτη μέλη 
1996 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 
Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
II ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
III ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
mm 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 
Στην έκθεση αυτή παρουσιάζεται γενική επισκόπηση των τρόπων με τους οποίους 
τα κράτη μέλη προώθησαν τη συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη και τα 
αποτελέσματα των επιχειρήσεων, από το 1991 και μετά, σύμφωνα με τη σύσταση του 
Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1992 (92/443/ΕΟΚ). Η έκθεση αυτή συντάχθηκε με 
βάση τις απαντήσεις των κρατών μελών σε σχετικό ερωτηματολόγιο. 
Η συμφωνία των πορισμάτων όσον αφορά το παρακινητικό αποτέλεσμα των 
συστημάτων στην αποδοτικότητα είναι αξιοσημείωτη. Σε όλες τις περιπτώσεις η 
συμμετοχή στα κέρδη συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα αποδοτικότητας, ανεξάρτητα 
από τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους, πρότυπα προδιαγραφών και στοιχεία. Αλλα 
θετικά αποτελέσματα των συστημάτων είναι η ευελιξία των μισθών, η απασχόληση 
και η εμπλοκή των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. Η ανάπτυξη των συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής επηρεάζεται σημαντικά από τις κυβερνητικές 
δράσεις, και ειδικότερα από τη διαθεσιμότητα φορολογικών κινήτρων. 
Οι διαφορές στις κυβερνητικές πολιτικές των επιμέρους χωρών της ΕΕ θα πρέπει 
να εξετασθούν με βάση το διαφορετικό υπόβαθρο παραδόσεων και πρακτικών, όσον 
αφορά τα συστήματα χρηματοοικονομικής συμμετοχής. Από τη σύνταξη της πρώτης 
έκθεσης PEPPER το 1991 δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στη γενική 
προσέγγιση της κυβερνητικής πολιτικής απέναντι στα συστήματα PEPPER στις χώρες 
της ΕΕ. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν μακρά παράδοση στην 
ενθάρρυνση της χρηματοοικονομικής συμμετοχής. Στην Ιρλανδία, στις Κάτω Χώρες 
και στη Φινλανδία η κυβερνητική στήριξη προς το PEPPER φαίνεται ότι αυξάνεται. 
Στις χώρες αυτές γίνεται αναφορά στην ανάγκη επίτευξης μεγαλύτερης ανάμιξης των 
εργαζομένων, βελτιωμένης παραγωγικότητας, ανταγωνιστικότητας και ευελιξίας των 
μισθών στις αγορές εργασίας. Πολύ πρόσφατα, στη Γερμανία, την Ισπανία και την 
Ιταλία, οι αρχές έκαναν έντονες εκκλήσεις προς τους κοινωνικούς εταίρους να 
προωθήσουν τα συστήματα αυτά κατά την πορεία των διαπραγματεύσεων τους. Σε 
όλα τα άλλα κράτη μέλη, το PEPPER συζητήθηκε αλλά η επίσημη κυβερνητική 
στήριξη ήταν περιορισμένη ή ανύπαρκτη. Με εξαίρεση τη Γαλλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο, η νομοθεσία στις χώρες της ΕΕ κυρίως ευνοεί την κυριότητα μετοχών. 
Ένας αριθμός χωρών ανέφεραν την τάση προς ιδιωτικοποίηση των δημόσιων 
φορέων ως πιθανό μέσο δημιουργίας μεγαλύτερου ενδιαφέροντος για τα συστήματα 
PEPPER. 
Το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας σχετικά με την προώθηση συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής στα κράτη μέλη για το PEPPER αφορά κίνητρα 
όπως φορολογικά ή άλλα χρηματοοικονομικά οφέλη. Τα κίνητρα ποικίλλουν (χπό 
την αφορολόγητη έκδοση μετοχών ή ομολογιών για τους εργαζομένους έως 
ας)ορολόγητα ποσά επί των κατανεμημένων κερδών. Αλλα οφέλη είναι η απαλλαγή 
από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Τα κίνητρα αυτά παρέχονται σε ορισμένες 
χώρες τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Επιπλέον, σε ορισμένες 
περιπτώσεις επιτρέπεται στους εργοδότες να αφαιρούν το κόστος του συστήματος. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται προβλήματα όσον αφορά τις κοινωνικές 
επιβαρύνσεις λόγω των διαφωνιών που εκφράζονται σχετικά με το αν τα επιδόματα 
θα πρέπει να θεωρούνται ως κανονικές αποδοχές, οι οποίες υπόκεινται σε 
"3 
mm) 
κοινωνικές επιβαρύνσεις, ή αν θα πρέπει να θεωρούνται ως ένας άλλος τύπος 
αμοιβής που δεν υπόκειται στις επιβαρύνσεις αυτές. 
Υπάρχουν ορισμένες νομοθετικές απαιτήσεις που έχουν θεσπιστεί στα κράτη μέλη 
και οι οποίες αφορούν κυρίως τις δυνατότητες επιλεξιμότητας για φορολογική 
απαλλαγή. Οι απαιτήσεις αυτές συνίστανται σε ένα ελάχιστο ποσοστό του 
προσωπικού που καλύπτεται από το σύστημα αυτό, σε κριτήρια επιλεξιμότητας, 
περιόδους παρακράτησης καθώς και καταστατικές και διαχειριστικές προϋποθέσεις, 
κλπ. 
Επιχειρήματα που εκφράστηκαν πρόσφατα όσον αφορά την ενίσχυση της 
παραγωγικότητας, της απασχόλησης και της ευελιξίας των μισθών εντείνουν τις 
συζητήσεις για την υποβολή προτάσεων. Κατά καιρούς, οι εταιρείες χορηγούν 
μετοχές στους εργαζομένους τους όταν αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικά 
προβλήματα. Μια τέτοια ενέργεια όμως, χωρίς επαρκή πληροφόρηση, εμπεριέχει 
μεγάλους κινδύνους για τους εργαζομένους και έχει οδηγήσει σε σκεπτικισμό από 
την πλευρά των ενδιαφερόμενων μερών. 
Εκστρατείες προώθησης των συστημάτων PEPPER διεξάγονται στη Γαλλία, το 
Ηνωμένο Βασίλειο, τη Φινλανδία, τις Κάτω Χώρες και την Ιρλανδία. Αλλες χώρες, 
όπως η Γερμανία και η Ιταλία, παραπέμπουν για το ίδιο θέμα στις ευθύνες των 
κοινωνικών εταίρων. Στην Ιρλανδία, ξεκίνησε ένα ειδικό εθνικό πρόγραμμα. Στην 
Αυστρία, αντιπροσωπευτικά μέρη έχουν αναπτύξει ένα πρόγραμμα διδασκαλίας, το 
οποίο συμπεριλήφθηκε στην κατάρτιση που παρέχεται σε εργασιακά συμβούλια και 
εργοδότες. Επί του παρόντος δεν υπάρχει τακτική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ 
των κρατών μελών ούτε όσον αφορά την νομοθεσία ούτε όσον αφορά την καλή 
πρακτική. ν 
Τα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι και, για ό,τι αφορά την ανταλλαγή 
πληροφοριών και καλών πρακτικών, η Επιτροπή θα μπορούσαν να διερευνήσουν 
περαιτέρω, στα πλαίσια των δικαιοδοσιών τους, τις ακόλουθες ιδέες για την 
ενίσχυση του PEPPER: 
• Εξέταση της ανάπτυξης του εθνικού νομοθετικού πλαισίου. 
• Αποσαφήνιση της διάκρισης μεταξύ αποδοχών που υπόκεινται σε κοινωνικές 
επιβαρύνσεις και των οφελών που προκύπτουν από τα συστήματα PEPPER. 
• Ενίσχυση της επιλεξιμότητας κατηγοριών δικαιούχων των συστημάτων 
PEPPER. 
• Δημιουργία ενθαρρυντικού κλίματος. Σ'αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει η 
συγκρότηση εθνικών θεσμικών φορέων για τη δημιουργία συστημάτων που 
θα προωθήσουν το PEPPER στο εθνικό πλαίσιο. 
• Κατάρτιση συστημάτων PEPPER κατά τη διάρκεια της ιδιωτικοποίησης 
δημοσίων φορέων που θα βοηθήσει στην αποκόμιση εμπειρίας και στην 
ενημέρωση του ευρύτερου κοινού σχετικά με τις δυνατότητες των 
συστημάτων αυτών. 
Ενσωμάτωση των συστημάτων PEPPER σε προγράμματα για τη συμμετοχή 
των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων, προκειμένου να αποδεσμευτεί η 
παραγωγική δύναμη του εργατικού δυναμικού και να βελτιωθεί, η 
ανταγωνιστικότητα και η ποιότητα της παραγωγής. 
Έκκληση προς τους κοινωνικούς εταίρους να προωθήσουν τα συστήματα 
αυτά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων τους και αναφορά στα 
αναμενόμενα θετικά αποτελέσματα των συστημάτων στην παραγωγικότητα, 
την ευελιξία των μισθών, την απασχόληση και τη συμμετοχή των 
εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. 
Αποφυγή αναίτιων κινδύνων για τους εργαζομένους σε περίπτωση χορήγησης 
μετοχών σε αυτούς όταν οι εταιρείες αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικά 
προβλήματα. 
Αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν με τα ενδοκοινοτικά 
συστήματα θυγατρικών εταιρειών στις διάφορες εθνικές συγκυρίες, 
προωθώντας την ανταλλαγή σωστών πληροφοριών για τους διάφορους 
κανόνες και διαδικασίες του PEPPER στα κράτη μέλη. 
Προώθηση της ανάπτυξης σαφών και κατανοητών προτύπων και σχεδίων για 
την εισαγωγή συστημάτων, εύκολα διαχειρίσιμων και κατανοητών από τη 
διοίκηση και το εργατικό δυναμικό, προκειμένου να αποφευχθεί ο 
πολύπλοκος και εξειδικευμένος χαρακτήρας των συστημάτων PEPPER* 
Τόνωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών μέσω της 
ανάπτυξης έργων επίδειξης καλής πρακτικής και προώθηση της ανταλλαγής 
πληροφοριών σε εργαστήρια και συνέδρια καθώς και άλλες ανακοινώσεις. 
Κατά προτίμηση, οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να "απευθύνονται στους 
κοινωνικούς εταίρους. 
ί ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Πεδίο εφαρμογής και στόχοι 
Η σύσταση του Συμβουλίου (92/443/ΕΟΚ) της 27ης Ιουλίου 1992 σχετικά με την 
προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη και τα αποτελέσματα των 
επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής στο-μετοχικό κεφάλαιο) 
δεσμεύει την Επιτροπή να εκπονήσει μία έκθεση εντός τεσσάρων ετών από την 
έγκριση της σύστασης. Η έκθεση αυτή καταρτίστηκε βάσει των απαντήσεων που 
έδωσαν τα κράτη μέλη σε ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με πιθανές δράσεις 
βασισμένες στις συστάσεις. 
Η αιτιολογική έκθεση της σύστασης του Ιουλίου 1992 περιέχει εκτεταμένη περιγραφή 
του πλαισίου εντός του οποίου συντάχθηκε η σύσταση. Κατά τη διαδικασία 
προετοιμασίας αυτής της κοινοτικής πράξης του Ιουλίου του 1992, η Επιτροπή 
χρηματοδότησε ένα ερευνητικό έργο με ειδικό στόχο την απόκτηση καλής γενικής 
άποψης των τελευταίων εξελίξεων όσον αφορά τη χρηματοοικονομική συμμετοχή 
των εργαζομένων στην ΕΚ. Τα αποτελέσματα αυτού του έργου περιγράφονται στην 
ονομαζόμενη "Έκθεση - PEPPER" (PEPPER είναι τα αρχικά στα αγγλικά του τίτλου 
"Προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη και στα αποτελέσματα της 
επιχείρησης")1 . 
Η σύσταση του Ιουλίου 1992 βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην έκθεση αυτή. II 
σύσταση καλούσε τα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τα οφέλη της ευρύτερης χρήσης 
των συστημάτων για την αύξηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη και 
τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων μέσω της συμμετοχής στα κέρδη, της κυριότητας 
μετοχών από τους εργαζομένους ή μέσω ενός συνδυασμού και των δύο, 
λαμβάνοντας υπόψη τις ευθύνες της διοίκησης και του εργατικού δυναμικού, 
σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική. Η σύσταση καλούσε τα κράτη μέλη: 
να διασφαλίσουν την καταλληλότητα των νομικών διαρθρώσεων, 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η εισαγωγή των συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής, στα οποία αναφέρεται η εν λόγω σύσταση· 
να εξετάσουν τη δυνατότητα παραχώρησης κινήτρων, όπως φορολογικά ή 
άλλα οικονομικά πλεονεκτήματα προς ενθάρρυνση της εισαγωγής ορισμένων 
συστημάτων· 
να ενθαρρύνουν τη χρήση ορισμένων συστημάτων με τη διευκόλυνση της 
παροχής επαρκούς ενημέρωσης σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
να λαμβάνουν υπόψη τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί σε άλλα κράτη μέλη 
όταν αποφασίζουν ποια συστήματα συμμετοχής θα προωθήσουν· 
να διασφαλίζουν ότι στο πλαίσιο των νόμων, των κανονισμών και της 
πρακτικής που πιθανότατα υπάρχουν στα κράτη μέλη, τα ενδιαφερόμενα μέρη 
1 Έκδοση: συμπλήρωμα 3/91 στην Κοινωνική Ευρώπη. 
6 
διαθέτουν ευρύ φάσμα επιλογών ή ρυθμίσεων, η εq;αρμoγή των οποίων θα 
μπορεί, όποτε θεωρείται κατάλληλο, να αποτελεί αντικείμενο διαβουλεύσεων 
μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων ή των εκπροσώπων τους· 
να διασφαλίζουν ότι αυτή η επιλογή μπορεί να γίνει σε επίπεδο;το οποίο 
λαμβάνοντας υπόψη την εθνική συλλογικά διαπραγματευθείσα νομοθεσία 
ή/και πρακτική, θα βρίσκεται όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον εργαζόμενο 
και στην επιχείρηση· 
να μελετήσουν ή/και να ενθαρρύνουν την εξέταση των βασικών θεμάτων που 
εκτίθενται στο παράρτημα της σύστασης (βλέπε Παράρτημα II) κατά την 
εκπόνηση νέων συστημάτων χρηματοοικονομικής συμμετοχής ή κατά την 
αναθεώρηση των υφιστάμενων συστημάτων· 
να εξετάσουν, μετά την παρέλευση τριετίας από την έκδοση της σύστασης, 
τα διαθέσιμα σε εθνικό επίπεδο στοιχεία σχετικά με την ανάπτυξη της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής των εργαζομένων και να ανακοινώνουν τα 
αποτελέσματα στην Επιτροπή· 
να εντείνουν την ενημέρωση των κοινωνικών εταίρων όσον αφορά τα 
ανωτέρω ζητήματα. 
Τέλος, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει μία έκθεση στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με θέμα 
την εφαρμογή των συστάσεων βάσει των πληροφοριών που θα παράσχουν σε αυτή 
τα κράτη μέλη. Το ερωτηματολόγιο που διανεμήθηκε στα κράτη μέλη ζητούσε 
πληροφορίες σχετικά με τις εξελίξεις και τυχόν δράσεις που έχουν αναπτυχ(}εί σε 
σχέση με τις παραπάνω συστάσεις. 
Γενικά, στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να παρουσιάσει μία γενική επισκόπηση 
των τρόπων με τους οποίους τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει συστήματα και έχουν 
διεξάγει ενέργειες για την προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη 
και τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων μετά την έγκριση της σύστασης του 
Συμβουλίου το 1992. 
m 
2. Γενική επισκόπηση των συστημάτων χρηματοοικονομικής συμμετοχής των 
εργαζομένων 
Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών μορφών συμμετοχής των εργαζομένων στα 
αποτελέσματα της επιχείρησης. Αυτές μπορούν να ομαδοποιηθούν σε.δύο κύριες 
κατηγορίες, οι οποίες θα μπορούσαν ή όχι να συνυπάρχουν και σε ορισμένες 
περιπτώσεις να αλληλοκαλύπτονται: συμμετοχή στα κέρδη και.η κυριότητα μετοχών 
από τους εργαζομένους2. 
Α Συμμετογή στα κέρδη 
Η "συμμετοχή στα κέρδη" υπό την στενή έννοια προϋποθέτει κατανομή των κερδών 
από τους παρέχοντες κεφάλαιο και εργασία, δίδοντας στους εργαζομένους, εκτός 
από έναν καθορισμένο μισθό, ένα μεταβλητό μέρος του εισοδήματος που συνδέεται 
άμεσα με τα κέρδη ή με κάποιο άλλο μέτρο των αποτελεσμάτων της επιχείρησης. 
Η συμμετοχή στα κέρδη παρέχει στους εργαζομένους ένα τακτικό "δώρο" που 
προέρχεται από τα κέρδη, τα οποία κανονικά θα κατετίθεντο στο κεφάλαιο· όμως, 
αντίθετα με τα παραδοσιακά "δώρα" που συνδέονται με την ατομική απόδοση (π.χ. 
ποσοστά κατά τεμάχιο παραγωγής), η συμμετοχή στα κέρδη είναι ένα συλλογικό 
σύστημα που εφαρμόζεται σε όλους ή σε μια μεγάλη ομάδα εργαζομένων. 
Στην πράξη, η συμμετοχή στα κέρδη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές. Σε επίπεδο 
επιχείρησης, μπορεί να παράσχει στους εργαζομένους άμεσα ή ετεροχρονισμένα 
οφέλη· μπορεί να γίνει με καταβολή σε μετρητά, με την χορήγηση μετοχών της 
επιχείρησης ή άλλων τίτλων. Ακόμη μπορεί να λάβει τη μορφή διάθεσης ειδικών 
κεφαλαίων που επενδύονται προς όφελος των εργαζομένων Σε υψηλότερα επίπεδα, 
η συμμετοχή στα κέρδη λαμβάνει τη μορφή συνεισφορών σε ταμεία μισθωτών 
εθνικής ή περιφερειακής κλίμακας. s 
Η συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές σε χρήμα συνδέει τα δώρα των 
εργαζομένων άμεσα με ορισμένα μέτρα απόδοσης της επιχείρησης (κέρδη, εισόδημα, 
προστιθέμενη αξία ή άλλα) που στις περισσότερες περιπτώσεις συνεπάγονται άμεση 
πληρωμή. Ωστόσο, μπορεί επίσης να πρόκειται για ένα ετεροχρονισμένο σύστημα: 
π.χ. εάν ένα ορισμένο ποσοστό κερδών τοποθετείται στα κεφάλαια της επιχείρησης, 
τα οποία στη συνέχεια επενδύονται στο όνομα των εργαζομένων. Μία διάκριση 
επίσης γίνεται μεταξύ της συμμετοχής στο όφελος και της συμμετοχής στο κέρδος, 
παρ'όλο που και τα δύο σχετίζονται σαφώς· η συμμετοχή στα οφέλη τυπικά 
συνίσταται σε ένα σύστημα πληρωμής που βασίζεται στην παροχή ομαδικών 
κινήτρων και στρέφεται γύρω από την παραγωγικότητα, την μείωση του κόστους ή 
άλλα κριτήρια, λιγότερο κατανοητά απ'ό,τι η απόδοση κέρδους. 
Η συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται στην παροχή μετοχών συνίσταται στην 
παροχή στους εργαζομένους, ανάλογα με τα κέρδη ή με κάποιο άλλο μέτρο 
απόδοσης της επιχείρησης, μίας μερίδας μετοχών της επιχείρησης στην οποία 
Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τη θεωρητική συζήτηση και εμπειρική έρευνα Έκθεση 
PEPPER: Προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη και τα αποτελέσματα των 
επιχειρήσεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, υπό του M. Uvalic, 
Συμπλήρωμα 3/91 της Κοινωνικής Ευρώπης, Βρυξέλλες, 1991. 
8 
«M 
εργάζονται. Οι μετοχές αυτές συνήθως «παγώνουν» σε ένα ταμείο για ορισμένη 
χρονική περίοδο πριν επιτραπεί στους εργαζομένους να τις διαθέσουν. 'Οταν οι 
μετοχές υπόκεινται σε μία ελάχιστη περίοδο παρακράτησης χρησιμοποιείται ο όρος 
"ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη". 
Β. Κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους 
Η κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους προβλέπει τη συμμετοχή των 
εργαζομένων στα αποτελέσματα της επιχείρησης με έμμεσο τρόπο, δηλαδή με βάση 
τη συμμετοχή στην κυριότητα, είτε λαμβάνοντας μερίδια είτε με την ανατίμηση 
κεφαλαίου που ανήκει στους εργαζομένους είτε με συνδυασμό και των δύο. Ενώ 
τέτοια συστήματα δεν έχουν άμεση σχέση με τα κέρδη της επιχείρησης, έχουν σχέση 
με την αποδοτικότητα κέρδους της επιχείρησης και έτσι δίνουν τη δυνατότητα στους 
συμμετέχοντες να επωφελούνται από την αύξηση των κερδών της εταιρείας. 
11 κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους μπορεί να είναι τόσο ατομική όσο και 
συλλογική. Οι μετοχές μπορεί να βρίσκονται στην επιχείρηση στην οποία εργάζεται 
ο εργαζόμενος ή αλλού. Ωστόσο, το σχέδιο σύστασης εστιάζεται κυρίως σε εκείνα 
τα συστήματα κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους που έχουν σχεδιαστεί με 
τη ρητή πρόθεση να παρέχουν στους εργαζομένους μία πρόσθετη πηγή εισοδήματος 
που έχει σχέση με τα αποτελέσματα της επιχείρησης. 
Η κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους μπορεί να λάβει διάφορες μορφές. 
Τυπικά, μία μερίδα μετοχών της εταιρείας προορίζεται για τους εργαζομένους και 
προσφέρεται υπό ευνοϊκούς όρους· ακόμη, μπορεί να προσφέρονται στους 
εργαζομένους πριμοδοτήσεις για την αγορά μετοχών της επιχείρησης τους μετά από 
καθορισμένο χρονικό διάστημα υπό ευνοϊκές φορολογικές διατάξεις. Εναλλακτικά, 
ένα ταμείο επιδομάτων των εργαζομένων δημιουργείται στο πλαίσιο των σχεδίων 
κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους (ESOP) και αγοράζει απόθεμα της 
εταιρείας, το οποίο τοποθετείται περιοδικά στο λογαριασμό ESOP του κάθε 
εργαζομένου. Η αγορά των επιχειρήσεων από τους εργαζομένους είναι μία ειδική 
μορφή κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους. 
Στη σχετική βιβλιογραφία, ο γενικός όρος "κυριότητα μετοχών από τους 
εργαζομένους" χρησιμοποιείται συχνά με την έννοια τόσο της συμμετοχής στα κέρδη 
που βασίζεται στις μετοχές όσο και στην κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους· 
ο όρος "συμμετοχή στα κέρδη" χρησιμοποιείται ορισμένες φορές με την έννοια τόσο 
της συμμετοχής στα κέρδη, υπό τη στενή έννοια της πληρωμής που έχει σχέση με το 
κέρδος, όσο και της συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται στις μετοχές. Η διάκριση 
μεταξύ ατομικής και συλλογικής κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους επίσης 
δεν είναι πάντοτε εντελώς σαφής. Η παρούσα έκθεση αναφέρεται κατά πρώτον στα 
συστήματα που είναι: εσωτερικά (εφαρμόζονται στο πλαίσιο μίας επιχείρησης)· 
συλλογικά (αφορούν όλους ή ένα σημαντικό μέρος των εργαζομένων)· συνεχή 
(εφαρμόζονται σε τακτική βάση)· και προβλέπουν τη συμμετοχή των εργαζομένων 
σε ορισμένα μέτρα απόδοσης της επιχείρησης (είτε άμεσα είτε έμμεσα). 
Συνοψίζοντας, διακρίνουμε τα ακόλουθα συστήματα PEPPER: 
PS: συμμετοχή στα κέρδη 
SPS: συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται στη χορήγηση μετοχών 
BPS: συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε ομ,ολογίες 
CPS: συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών 
DPS: ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη 
ESO: κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους _ 
SO: δικαίωμα αγοράς μετοχών με προτιμησιακούς όρους 
DSO: διακριτικό δικαίωμα αγοράς μετοχο^ν με προτιμησιακούς όρους 
ESOP: σχέδια κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους 
ΕΒΟ: αγορά επιχειρήσεων από τους εργαζομένους 
Για τις χρησιμοποιούμενες συντομογραφίες βλέπε: Παράρτημα 2. 
3. Συστήματα PEPPER και τα αποτελέσματα τους 
Ενώ η συμμετοχή των εργαζομένων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων έχει συζητηθεί 
ευρέως, πολύ πιο περιορισμένη προσοχή έχει δοθεί στο ίδιο το PEPPER. Ειδικότερα, 
μέχρι τη σύνταξη της έκθεσης PEPPER το 1991, οι γνώσεις σχετικά με την 
συγκεκριμένη εφαρμογή των συστημάτων PEPPER στην πράξη, τη διάδοση τους ή τις 
συνθϊίκες που τα αφορούν ήταν περιορισμένες. Η πρώτη έκθεση PEPPER έδωσε μία 
πρώτη εικόνα της πρακτικής που εφαρμόζεται στα κράτη μέλη και έριξε φως στα 
κύρια πορίσματα που αφορούν τα αποτελέσματα των συστημάτων PEPPER στην 
απόδοση των επιχειρήσεων. 
Με βάση τα σημερινά στοιχεία φαίνεται αδύνατη μία ολοκληρωμένη εξήγηση των 
λόγων για τους οποίους οι επιχειρήσεις υιοθετούν τα συστήματα PEPPER. Ωστόσο, 
συναντώνται όλο και πιο συχνά σε μεγαλύτερες, αποδοτικότερες επιχειρήσεις, 
πολυεθνικές, εταιρείες του χρηματοπιστωτικού τομέα και επιχειρήσεις με ικανότητες 
άνω του μέσου όρου. Ένα σημαντικό ποσό στοιχείων υποδηλώνει ότι η εισαγωγή 
της συμμετοχής στα κέρδη συνδέεται με την αύξηση του επιπέδου παραγωγικότητας 
(ττην επιχείρηση. 
Αποτελέσματα παραγωγικότητας 
Ο αυξημένος ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων οδήγησε σε προσπάθειες για 
καλύτερη απόδοση των εταιρειών, δόθηκε προσοχή στους τρόπους αμοιβής των 
εργαζομένων με βάση την παραγωγή τους, αντί για τον χρόνο τους (εισροή). II 
συνέπεια των πορισμάτων όσον αφορά το παρακινητικό αποτέλεσμα ως προς την 
αποδοτικότητα κέρδους είναι αξιοσημείωτη. Η συμμετοχή στα κέρδη συνδέεται με 
υψηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από τις 
μεθόδους, τις προδιαγραφές προτύπων και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται3. Η 
έως σήμερα αποκτηθείσα εμπειρία υποδηλώνει ότι είναι πολύ πιθανόν τα συστήματα 
που βασίζονται στην καταβολή μετρητών να είχαν σημαντικότερα παρακινητικά 
αποτελέσματα απ1 ό,τι τα συστήματα που βασίζονται στην παροχή μετοχών. Αυτό 
υποστηρίζεται τόσο από τις οικονομετρικές εκτιμήσεις όσο και από τις έρευνες 
Βλ. Έκθεση PEPPER (1991) σελ. 187-188· ΟΟΣΛ (1995) Employment Outlook, Παρίσι, 
Ιούλιος 1995, σελ. 160· για το ΗΒ βλ.: Wadhwhani και Wall (1990)· και Cable και Wilson 
(1990). 
10 
συμπεριφοράς4. Για να αποκομίσουν τα ίδια επωφελή αποτελέσματα όπως και με 
τα συστήματα που βασίζονται στην καταβολή μετρητών, οι επιχειρήσεις που 
καταρτίζουν συστήματα που βασίζονται στην παροχή μετοχών θα πρέπει να 
προσφέρουν πιο γενναιόδωρες συνθήκες απ' ό,τι έως σήμερα. 
Ευελιξία μισθών και απασχόληση 
Τα αποτελέσματα των συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη στην απασχόληση μέσω 
της μεγαλύτερης ευελιξίας των μισθών είναι πολύ πιο συζητήσιμα καθόσον τα 
οικονομετρικά στοιχεία είναι ανάμικτα. Αφενός, ορισμένα προγενέστερα στοιχεία 
σχετικά με το ΗΒ δείχνουν ότι η συμμετοχή στα κέρδη είχε θετικό και σημαντικό 
αποτέλεσμα στην απασχόληση, αλλά πιο πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 
μέγεθος του αποτελέσματος δεν είναι απαραίτητα ιδιαίτερα μεγάλο. Αφετέρου, 
στοιχεία από τη Γαλλία δείχνουν ότι η συμμετοχή στα κέρδη οδήγησε σε μεγαλύτερη 
μισθολογική ευελιξία, λιγότερο συχνές διακυμάνσεις στην απασχόληση και σε 
υψηλότερη και σταθερότερη αύξηση της απασχόλησης. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, 
υπάρχουν ορισμένα στοιχεία ότι οι επιχειρήσεις που εφαρμόζουν την συμμετοχή στα 
κέρδη παρουσιάζουν χαμηλότερη διακύμανση στην απασχόληση μέσα στον κύκλο5. 
Τα αποτελέσματα αυτά στην παραγωγικότητα και την ευελιξία των μισθών θα 
μπορούσαν να έχουν τουλάχιστον δύο επωφελή αποτελέσματα, τα οποία ευνοούν 
την προσοχή και τη στήριξη της δημόσιας πολιτικής. Πρώτον, θα περιοριζόταν το 
επίπεδο της ανεργίας. Δεύτερον, θα αυξανόταν ο βαθμός σύνδεσης μεταξύ των 
εργαζομένων και των εταιρειών τους, γεγονός που θα ενθάρρυνε την καλλιέργεια 
ικανοτήτων. II έκθεση PEPPER του 1991 ανας^έρει ότι τα αποτελέσματα του PEPPER 
είναι σχετικά περιορισμένα παρά την πρόσφατη ανάπτυξη τους σε ορισμένες 
περιπτώσεις. Δεδομένων των δυνητικών οφελών, αυτό προκαλεί έκπληξη και 
υπογραμμίζει τη σημασία των προσπαθειών για την ενθάρρυνση της ροής, των 
σχετικών πληροφοριών τόσο σχετικά με τα συστήματα όσο και σχετικά με τους 
κατάλληλους τρόπους εισαγωγής των συστημάτων σε διαφορετικούς τύπους 
εταιρειών και σε διαφορετικές εθνικές συνθήκες. Για παράδειγμα, ορισμένες μελέτες 
σημειώνουν ότι τα κέρδη παραγωγικότητας είναι περισσότερο πιθανό να 
εμφανιστούν σε επιχειρήσεις με κλίμα συμμετοχής, δηλ. σε επιχειρήσεις όπου η 
ανάμιξη των εργαζομένων είναι μεγαλύτερη γενικά (βιομηχανική δημοκρατία και 
άμεση συμμετοχή). Τα τελευταία έτη, έχουν γίνει περισσότερες συζητήσεις6 σχετικά 
με τις πιθανές ευκαιρίες για εφαρμογή δημόσιας πολιτικής και δράσεων σε όλα τα 
επίπεδα για την προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων. 
Βλ. έκθεση PEPPER (1991), σελ. 187 
Βλ. ΟΟΣΑ (1995), σελ. 160· βλέπε για το ΗΒ: Bradley και Eslrin (1992). 
Βλ. για παράδειγμα, Ida Regalia (1995) Humanize Work and Increase Profitability; Direct 
participation in organisational change viewed by the social partners in Europe. Ευρωπαϊκό 
Ίδρυμα για τη βελτίωση της διαβίωσης και των συνθηκών εργασίας, Δουβλίνο· και τη 
συνέχεια του Λευκού Βιβλίου Λνάπτνξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση, της Ομάδας 
Ηργασίας 1 εμπειρογνωμόνων Ευελιξία και Οργάνωση Εργαοίας. Έκθεση υπό του G.Bosch, 
Συμπλήρωμα 1/95 στην Κοινωνική Ηυρώπη, Βρυξέλλες. 1995. 
Ο ρόλος των κυβερνήσεων 
Εκτός από τα παραπάνω επιχειρήματα υπέρ των συστημάτων PEPPER, μπορεί να 
γίνει αναφορά και σε ένα σημαντικό επιχείρημα που παρουσιάζεται στην αιτιολογική 
έκθεση της πρότασης της Επιτροπής για τη σύσταση του Ιουλίου 1992. Η ανάπτυξη 
των συστημάτων χρηματοοικονομικής συμμετοχής επηρεάζεται έντονα- από την 
κυβερνητική δράση. Οι κυβερνήσεις είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνες για τη 
δημιουργία ενός νομικού και δημοσιονομικού πλαισίου, το οποίο μπορεί να 
ευνοήσει τέτοια συστήματα, μπορεί όμως επίσης και να εμποδίσει την εισαγωγή 
τους. Αυτό απεικονίζεται στο πόρισμα της έκθεσης PEPPER ότι στις χώρες στις 
οποίες η κυβέρνηση ενθάρρυνε ένα ιδιαίτερο είδος συστήματος χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής, τα συστήματα που εισάγονται συνηθέστερα από τις επιχειρήσεις είναι 
πράγματι εκείνα που προωθούνται με επίσημα κυβερνητικά μέτρα. Ιδιαίτερα, η 
παροχή φορολογικών κινήτρων δημιουργεί μεγάλη διαφορά. Τέτοια κίνητρα μπορεί 
να είναι απαραίτητα μόνο προσωρινά: όταν το σχετικό σύστημα παγιωθεί σχετικά, 
το κίνητρο μπορεί να περιοριστεί ή να καταργηθεί σταδιακά. Από τα ευρήματα της 
έκθεσης PEPPER υποδηλώνεται ότι τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα των συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής ενισχύονται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη 
φορολογικών κινήτρων. 
Τέλος, οι κυβερνήσεις μπορούν να ενθαρρύνουν τη χρήση συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής με την παροχή επαρκών πληροφοριών σε όλα τα 
ενδεχομένως ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων ιδιαίτερα πληροφοριών 
σχετικά με τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν σε άλλα κράτη μέλη. 
Οι διάφορες επίσημες κυβερνητικές θέσεις στα επιμέρους κράτη μελί] μπορούν να 
εξεταστούν με βάση το διαφορετικό υπόβαθρο παραδόσεων και πρακτικών, όπου 
υπάρχουν πολύ μεγάλες διαφοροποιήσεις, όσον αφορά τα συστήματα 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής. Το 1991, αναφέρθηκε ότι στη Γαλλία και το ΗΒ 
οι κυβερνητικές πολιτικές ενθάρρυναν ενεργά τη χρήση συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής για σημαντικό αριθμό ετών. Στο Βέλγιο, τη Δανία, 
τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες, τα 
συστήματα χρηματοοικονομικής συμμετοχής διαφόρων τύπων συζητήθηκαν σε εθνικό 
επίπεδο, όμως η κυβερνητική στήριξη είτε ήταν περιορισμένη είτε ανύπαρκτη ή μόλις 
είχε εκδηλωθεί. Ένα σημαντικό θέμα των πολιτικών συζητήσεων σε πολλές χώρες 
ήταν, και σε κάποια έκταση ακόμα είναι, το κατά πόσο θα πρέπει να ενθαρρύνονται 
τα συστήματα σε επίπεδο επιχείρησης ή τα πιο κεντρικά συλλογικά συστήματα. Στη 
Δανία, τη Γερμανία και την Ιταλία ειδικότερα, το θέμα των ταμείων μισθωτών 
εθνικής κλίμακας βρισκόταν στο επίκεντρο των συζητήσεων, όμως λόγω απουσίας 
γενικής ομοφωνίας και λόγω ανεπαρκούς στήριξης για υποχρεωτικούς συλλογικούς 
διακανονισμούς, καμία από τις προτάσεις που παρουσιάστηκαν δεν εγκρίθηκε. Στο 
Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία και την Ισπανία, το θέμα της χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής έτυχε μέχρι τώρα πολύ περιορισμένης προσοχής και δεν βρισκόταν 
μεταξύ των θεμάτων προτεραιότητας προς συζήτηση μεταξύ των κοινωνικών 
εταίρων. Στο επόμενο κεφάλαιο θα ερευνηθεί το κατά πόσον αυξήθηκε σε ορισμένες 
από τις χώρες αυτές το ενδιαφέρον για τα ζητήματα χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής. 
12 
Π ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται μια γενική επισκόπηση της κατάστασης σε κάθε 
κράτος μέλος. Οι γενικοί πίνακες PEPPER που περιλαμβάνονται στο ,παρόν 
κεφάλαιο παρουσιάζουν τη διάδοση των συστημάτων στα κράτη μέλη. .--
Βέλγιο 
Μετά την έγκριση της σύστασης της ΕΕ σχετικά με τα συστήματα PEPPER το 1992, 
η βελγική κυβέρνηση δεν ανέλαβε νέες πρωτοβουλίες για την προώθηση της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής των εργαζομένων. Η ανάπτυξη της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής στο Βέλγιο εξακολουθεί να εμποδίζεται από την 
έλλειψη ενός συνεπούς και ειδικού νομικού πλαισίου καθώς και φορολογικών 
κινήτρων, ιδιαίτερα για τη συμμετοχή στα κέρδη. 
Μάλιστα, από το 1994, έως το τέλος του 1996, η βελγική κυβέρνηση απέτρεψε την 
περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων εμποδίζοντας την κατάρτιση νέων σχεδίων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής στο πλαίσιο του γενικού παγώματος των μισθών. 
Ωστόσο, από τον Ιούνιο του 1995 στο πλαίσιο του νέου κυβερνητικού 
προγράμματος η χρηματοοικονομική συμμετοχή συζητάται ενεργώς στο Βέλγιο κατά 
την διάρκεια της εξέτασης νομοθετικών μέτρων από την κυβέρνηση για την 
ενθάρρυνση της συμμετοχής στα κέρδη, ως μέρος της πολιτικής εισοδήματος και του 
ελέγχου των μισθών για την τόνωση της απασχόλησης. Τα σχέδια αυτά, παρ'όλο 
που παραμένουν ασαφή, συζητώνται σήμερα από τους κοινωνικούς εταίρους στο 
πλαίσιο της αναθεώρησης του "νόμου περί ανταγωνισμού" του 1989 και του 
συστήματος διαμόρφωσης μισθολογίου. 
II ισχύουσα νομοθεσία αφενός προσφέρει φορολογικές απαλλαγές στους 
εργαζομένους για την απόκτηση νέων μετοχών της εταιρείας όπου απασχολούνται, 
οι οποίες δεν μπορούν να πωληθούν πριν την παρέλευση πέντε ετών, και αφετέρου 
ρυθμίζει ορισμένες μορφές κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους, όπως η 
παροχή νέων μετοχών που προορίζονται για τους εργαζομένους και προσφέρονται 
υπό ευνοϊκούς όρους και σχέδια πριμοδοτήσεων απόκτησης αποθέματος. Δεν 
υπάρχει ειδική νομοθεσία ούτε φορολογικά κίνητρα για τη συμμετοχή στα κέρδη είτε 
με τη μορφή παροχής μετρητών είτε ετεροχρονισμένα. 
Δεν υπάρχουν διαθέσιμες στατιστικές σχετικά με τη διάδοση των συστημάτων 
PEPPER στο Βέλγιο. Μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο 1991-
1992 έδειξε ότι τα συστήματα που βασίζονται στην παροχή μετοχών είναι 
περισσότερο διαδεδομένα απ'ό,τι τα σχέδια συμμετοχής στα κέρδη. Εφαρμόζονται 
σε ποικίλους τομείς αλλά είναι περισσότερο συνήθη στις μεγάλες βιομηχανικές και 
εμπορικές επιχειρήσεις, στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στις πολυεθνικές 
εταιρείες. Τα συστήματα PEPPER στο Βέλγιο καθιερώνονται κυρίως με πρωτοβουλία 
της διοίκησης και πολύ λιγότερο ως αποτέλεσμα συλλογικών διαπραγματεύσεων. 
Έως πέρυσι, η βελγική κυβέρνηση παρέμενε πολύ παθητική απέναντι στην 
προώθηση των συστημάτων PEPPER. Η εμπειρία από άλλες χώρες της ΕΕ 
χρησίμευσε μόνο ως έμπνευση για ορισμένες προτάσεις νόμων που διατυπώθηκαν 
κατά τη δεκαετία του '90. 
13 
"3 
ΓΕΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ PEPPER 1 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία Γενική στάση 
δυσμενής, 
όμως σήμερα 
συζητείται· PS 
και ESO 
απαγορεύτηκαν 
λόγω του 
παγώματος 
των μισθών 
Συζητήσεις το 
1994 
Ευνοϊκή εκτός 
από τις CPS· 
έκκληση στους 
κοινωνικούς 
εταίρους Νομοθεσία 
Ειδικοί νόμοι 
και έτος 
εισαγωγής: 
ESO: (1983, 
1986) 
SO: (1984, 
1990) 
Προτιμισιακή 
προσφορά 
μετοχών 
(νόμος 991) 
Σχετικά με SPS 
και ESO (από 
το 1958) 
Μερικοί για 
ESO· ήσσονος 
σημασίας 
αλλαγές: 1994 Φορολογικά 
οφέλη 
Μάλλον 
περιορισμένα 
ιδιαίτερα για 
ESO και SO 
Ορισμένα για 
SPS, BPS και 
ESO 
Μόνο για 
ESO Διάδοση των συστημάτων PEPPER 
Κύριοι τύποι: 
ESO 
Διάφοροι για 
CPS και DPS, 
συμπεριλ. 
πιστοποοιητικ 
ων PS 
BPS 
ESO 
SPS 
ESO και DPS Αριθμός 
συστημάτων/εμ 
πλεκόμενες 
εταιρείες 
Καταχωρημένε 
ς εταιρείες 
Πολυεθνικές, 
χρηματοπιστωτ 
ικός τομέας, 
10% των 
μεγάλων 
εταιρειών 
(έρευνα) 
27 (1995) 
16 (1994) 
μ.δ.σ 
1500-2000 
επιχειρήσεις Εμπλεκόμενοι 
εργαζόμενοι 
1994: 36.900 
εργαζόμενοι 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ 
μ.δ.σ 
μ.δ.σ 
περίπου 1.5 
εκατ. 
(απογραφή 
1994) Οφέλη 
εργαζομένων ή 
μερίδιο 
κέρδους/εργαζό 
μενο: 
μ.δ.σ. 
5% 
διανεμόμενα 
κέρδη· 
χονδρικά 1,5% 
έως 6% του 
μισθού 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
300 DM ανά 
έτος= 0.6% , 
των μέσων \ 
ακαθάριστων 
αποδοχών Μεταβολή 
1991-1995 
μ.δ.σ. 
κυβερνητικά 
σχέδια για 
νομοθεσία 
που αναφορά 
την PS στο 
εγγύς μέλλον· 
μικρό αλλά 
σχετικά 
σταθερό 
ενδιαφέρον 
μικρή αύξηση 
14 
Ελλάδα 
Ισπανία Καμμία 
συζήτηση 
Έκκληση 
στους 
κοινωνικούς 
εταίρους Μερικοί για 
CPS (1984) και 
ESO (1987) 
Μόνο γενικέ 
διατάξεις στην 
νομοθεσία για 
τους 
εργαζομένους 
και ΕΒΟ 
(1986) Σημαντικά 
τόσο για τις 
επιχειρήσεις 
όσο και για 
τους 
εργαζομένους 
Ήσσονος 
σημασίας εκτός 
από την ΕΒΟ μ.δ.σ. 
CPS μ.δ.σ. 
Αριθμός 
συλλογικών 
συμφωνιών με 
ρήτρες για 
CPS: 
1087(1994) μ.δ.σ. 
καλύπτονται 
από τις 
συμφωνίες 
αυτές: 1.8 
εκατομμύρια μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. μ.δ.σ. 
μικρή αύξηση 
μ.δ.σ. = μη διαθέσιμα στοιχεία· για τις χρησιμοποιούμενες συντομογραφίες βλέπε Παράρτημα 1 της παρούσας έκθεσης 
15 
u » 
Auvitt 
Στη Δανία, έγιναν πολλές συζητήσεις για τα εθνικά ταμεία μισθωτών κατά τη 
διάρκεια της δεκαετίας του 70 και του '80 αλλά καμία από τις προτάσεις δεν 
εφαρμόστηκε. Επί του παρόντος, η Δανία δεν διαθέτει νομοθεσία που να ενθαρρύνει 
τη συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται στην καταβολή μετρητών και η συμμετοχή 
αυτή είναι σπάνια. 
Υπάρχουν, ωστόσο, τρία συστήματα PEPPER: τα δύο βασίζονται σε μετοχές (SPS) 
και (ESO) και το άλλο σε ομολογίες (BPS). Όλα τα συστήματα είναι προαιρετικά, 
δηλαδή εναπόκειται στον εργαζόμενο να αποφασίσει αν θα κάνει αίτηση για την 
παροχή τους (τα συστήματα συνεπάγονται ορισμένες φοροαπαλλαγές και γι'αυτό 
πρέπει να εγκριθούν από το αρμόδιο υπουργείο για τα δημόσια έσοδα). 
Υπάρχουν δύο διαφορετικά συστήματα για την απόκτηση μετοχών από 
εργαζομένους. Το πρώτο επιτρέπει στους εργαζομένους να αγοράσουν μετοχές σε 
πλεονεκτική τιμή. Ορίζεται ρητώς ότι κάθε εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να 
αγοράσει μετοχές αξίας μέχρι του 10% των αποδοχών του. Οι εργαζόμενοι δεν 
φορολογούνται επί των μετοχών αυτών αλλά, στην περίπτωση που θα τις διαθέσουν, 
Εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία για τα κέρδη από μετοχές. Δεν υπάρχουν ειδικά 
στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των συστημάτων ή τον αριθμό των εργαζομένων 
που καλύπτονται από τα συστήματα αυτά. 
Το δεύτερο σύστημα απόκτησης μετοχών εισήχθη το 1987 και δίνει το δικαίωμα σε 
κάθε εργαζόμενο να αποκτά μετοχές αξίας έως 6.000 δανικές κορώνες ετησίως (αλλά 
η αξία τους να μην υπερβαίνει το 10% των αποδοχών). Όρος είναι οι μετοχές να 
παραμένουν στην κατοχή του εργαζομένου επί επτά έτη. Οι εργαζόμενος δεν 
φορολογούνται επί των μετοχών αυτών αλλά, στην περίπτωση που θα τις διαθέσουν, 
εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία για τα κέρδη από μετοχές. Δεν υπάρχουν 
στοιχεία για το πόσοι εργαζόμενοι καλύπτονται από το σύστημα αλλά η αριθμητική 
εξέλιξη των σχεδίων έχει ως εξής: 
1987 
1988 
1989 
1990 6 1991 
10 1992 
20 1993 
20 1994 14 
16 
16 
16 
Στοιχεία για το 1995 δεν υπάρχουν ακόμη. 
Από το 1958 υπήρχε η δυνατότητα έκδοσης ομολογιών για τους εργαζομένους, χωρίς 
επιβαρύνσεις και αφορολόγητες. Οι εργαζόμενοι, ωστόσο, φορολογούνται επί των 
μερισμάτων. Από την 1η Ιανουαρίου 1996, δεν υπάρχουν φορολογικές συνέπειες για 
τον εργοδότη έως 1.800 δανικές κορώνες κατ'ανώτατο όριο ανά εργαζόμενο. Εάν η 
αξία των ομολογιών υπερβαίνει το ποσό αυτό, ο εργοδότης πληρώνει φόρο της 
τάξης του 45%. Προς αντιστάθμισμα, το πλήρες κόστος, δηλ. η αξία των ομολογιών 
συν ο φόρος του 45% και τα μερίσματα, είναι εκπίπτουσες δαπάνες για τον 
εργοδότη. 
Για να μπορέσει να εγκριθεί το σχέδιο πρέπει να είναι ανοικτό σε όλους τους 
εργαζομένους και η αξία των ομολογιών συν το φόρο του 45% να μην υπερβαίνει 
το 10%) των ετήσιων αποδοχών του εργαζομένου. Οι ομολογίες δεν μπορούν να 
διατεθούν για πέντε χρόνια. 
Δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για τους εργαζομένους για τους οποίους έχουν 
εκδοθεί τέτοιες ομολογίες αλλά η αριθμητική εξέλιξη των συστημάτων έχει ως εξής: 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 32 
25 
28 
27 
5 (πρώτο τρίμηνο μόνο). 
Είναι δύσκολο να δοθεί συνολική εικόνα της διάδοσης των συστημάτων PEPPER στη 
Δανία, εφόσον μόνο τα προαναφερθέντα είναι καταχωρημένα (αυτά που απαιτούν 
έγκριση). Παρομοίως, δεν υπάρχουν στατιστικές για τον αριθμό των εργαζομένων 
που καλύπτονται από αυτά. Ο αριθμός των εγκεκριμένων συστημάτων υποδηλώνει 
σχετικά σταθερή, αλλά μέτρια, χρήση των συστημάτων PEPPER. 
Τα τελευταία έτη, στον κρατικό τομέα συγκροτήθηκαν αρκετές δημόσες ανώνυμες 
εταιρείες με μετοχικό κεφάλαιο. Η λειτουργία της κάθε εταιρείας ξεχωριστά 
υπόκειται στους όρους της αγοράς και η νομοθεσία σύμφωνα με την οποία 
συστήνονται οι εταιρείες αυτές προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης μετοχο')ν στο 
όνομ,α των εργαζομένων. Επιπλέον, στον κρατικό τομέα προβλέπεται η δυνατότητα 
καταβολής μισθών ανάλογα με την απόδοση. 
Γερμανία 
Η γερμανική νομοθεσία δεν προβλέπει κίνητρα για τη συμμετοχή των εργαζομένων 
στα κέρδη. Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί κανονισμοί που ενθαρρύνουν την κυριότητα 
μετοχών από τους εργαζομένους και τη συσσώρευση κεφαλαίου. Η παροχή άμεσων 
κατευθυντήριων γραμμών στα ενδιαφερόμενα μέρη δεν θεωρείται ευθύνη της 
γερμανικής κυβέρνησης. Οι οικονομίες των εργαζομένων επενδύονται σύμφωνα με 
τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί με αυτούς. Είναι δυνατόν οι κοινωνικοί εταίροι 
να αναπτύξουν το δικό τους τύπο συστήματος. Η γερμανική κυβέρνηση πρόσφατα 
έλαβε την πρωτοβουλία να αναπτύξει νομοθετικές ρυθμίσεις βάσει των οποίων 
επιμέρους συστήματα σε επίπεδο επιχειρήσεων θα μπορούν να προωθηθούν, να 
αναπτυχθούν, να διαδοθούν και να διατηρηθούν στο πλαίσιο των κεντρικών 
συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. 
Οι ρυθμίσεις παρέχουν κίνητρα που αφορούν τις αποταμιεύσεις των επιμέρους 
εργαζομένων. Ελαφρύνσεις παρέχονται στους χαμηλόμισθους (άγαμοι: έως 27.000 
DM· έγγαμοι: έως 54.000 DM ετήσιο εισόδημα) και εφόσον η συμμετοχή δεσμεύεται 
σε μία ειδική μορφή επένδυσης για μία ελάχιστη περίοδο παρακράτησης έξι ετών. 
17 
Οι ελαφρύνσεις που προσφέρονται συνίστανται σε ένα χαμηλό "δώρο" που 
καταβάλλεται cmo το κράτος και το οποίο ανέρχεται στο 10% των επενδυθέντων 
χρημάτων σε παραγωγικό κεφάλαιο έως το ανώτατο ποσό των 936 DM. 
Επιπλέον, ο νόμος περί φόρου εισοδήματος δίνει την δυνατότητα „ στους 
εργαζομένους, στους οποίους έχουν χορηγηθεί μετοχές με μειωμένη τιμή-από τους 
εργοδότες τους, απαλλαγής από φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης έως 
ένα ανώτατο αφορολόγητο ποσό της τάξεως των 300 DM, υπό τον όρο ότι οι 
εταιρείες επιδοτούν την απόκτηση των μετοχών από τους εργαζομένους σε ποσοστό 
έως 50% της αξίας της μετοχής και ότι οι μετοχές είναι "παγωμένες" για μία 
περίοδο έξι ετών. 
Ενώ η Γερμανία δεν παρέχει ελαφρύνσεις στα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη που 
βασίζονται στην καταβολή μετρητών, οι ελαφρύνσεις αυτές είναι σχετικά συνήθεις 
σε ένα μικρό αριθμό επιχειρήσεων οι οποίες εφαρμόζουν επίσης συστήματα 
ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη, ή συστήματα συμμετοχής στα κέρδη που 
βασίζονται στην χορήγηση μετοχών. Ο αριθμός των συστημάτων στη Γερμανία 
σημείωσε ελάχιστη μεταβολή. Συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των 
γενικών συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη δεν υπάρχουν. II αξία του κεφαλαίου 
των εργαζομένων αυξήθηκε από 15 δισ. DM σε 20 δια. DM. Άλλες πηγές αναφέρουν 
μία μικρή αύξηση στον αριθμό των εργαζομένων που καλύπτουν τα συστήματα 
αυτά. 
Το 1995, η γερμανική κυβέρνηση απηύθυνε έκκληση στους κοινωνικούς εταίρους να 
μελετήσουν την κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους καθώς και άλλα σχετικά 
συστήματα ως μέρος των συμφωνιών που συνάπτουν όσον αφορά τους μισθούς. Τα 
πιθανά αποτελέσματα αυτής της μισθολογικής πολιτικής για την απασχόληση-
ανάπτυξη καθώς και για τη δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος και^ του 
κεφαλαίου τονίστηκαν επίσης σε νέες πρωτοβουλίες που αφορούσαν την κυριότητα 
μετοχών από τους εργαζομένους. Η γερμχχνική κυβέρνηση προσπάθησε να πείσει 
τους κοινωνικούς εταίρους να ενθαρρύνουν τα εν λόγω συστήματα, όμως παρά την 
έκκληση αυτή η χρήση τους δεν είναι διαδεδομένη στην Γερμανία. II κατάσταση στην 
πρώην ανατολική Γερμανία αναμένεται ότι είναι ακόμη δυσχερέστερη. Η γερμανική 
κυβέρνηση αναφέρει την ανάγκη για νέες πρωτοβουλίες από τους κοινωνικούς 
εταίρους, οι οποίες θα συμβάλουν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος κατάλληλου 
για ιδιωτικές επενδύσεις των εργαζομένων με σκοπό την ενίσχυση της ανάπτυξης 
της απασχόλησης, την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων στο κεφάλαιο 
και τη βελτίωση της ανάμιξης των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων μέσα στην 
επιχείρηση. 
Κλλάδα 
Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του '80, ιδιαίτερα μετά το 1987, η ελληνική 
κυβέρνηση στήριξε ενεργά τα συστήματα PEPPER μέσω νομοθετικών ρυθμίσεων που 
προσφέρουν φορολογικά κίνητρα τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους 
εργαζομένους. , Υπάρχει ένα ειδικό νομικό πλαίσιο για τη συμμετοχή των 
εργαζομένων τόσο στα κέρδη της επιχείρησης όσο και στα στοιχεία ενεργητικού της. 
Οι σχετικές διατάξεις ρυθμίζουν δύο κύριους τύπους συστημάτων PEPPER, δηλαδή 
τη συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών και την κυριότητα 
μετοχών από τους εργαζομένους. Και τα δύο συστήματα είναι εθελοντικά. Από το 
1990 δεν έχουν αναφερθεί συγκεκριμένες ρυθμίσεις. 
Οι εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να διανέμουν ένα μέρος των καθαρών εσόδων ή 
κερδών τους στους εργαζομένους σε μετρητά. Οι παροχές αυτές δεν μπορούν να 
υπερβούν το 15% των ετήσιων καθαρών κερδών ανά οικονομικό έτος. Οι εταιρείες 
που υιοθετούν αυτή την μορφή συμμετοχής είναι υποχρεωμένες να καταρτίσουν ένα 
κατάλογο στον οποίο απαριθμούνται οι δικαιούχοι καθώς και τα ποσά που 
χορηγούνται σε κάθε μεμονωμένο εργαζόμενο, ενώ ένα αντίγραφο του καταλόγου 
αυτού θα πρέπει να αποστέλλεται στο συμβούλιο των εργαζομένων. Τόσο στους 
εργαζομένους όσο και στην ίδια την εταιρεία χορηγούνται φορολογικά οφέλη. Τα 
οφέλη για τους εργαζομένους θεωρούνται ως εισόδημα από κινητή περιουσία. Τα 
διανεμόμενα κέρδη δεν περιλαμβάνονται στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης των 
εργαζομένων και επίσης από το 1990 αυτά τα διανεμόμενα κέρδη απαλλάσσονται 
από την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από την πλευρά των 
εργοδοτών. 
Επίσης, στις εταιρείες δίνεται η δυνατότητα να διανέμουν μετοχές στο προσωπικό 
τους ή στο προσωπικό θυγατρικών εταιρειών. Για τους εργαζομένους, το εισόδημα 
που απορρέει από αυτές τις μετοχές απαλλάσσεται από φόρους και κοινωνικές 
επιβαρύνσεις, ενώ τα μερίσματα και οι τόκοι επί των μετοχών που διανέμονται στο 
προσωπικό υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος επί κινητής περιουσίας. Για την 
εταιρεία, το κεφάλαιο που διανέμεται σε μετοχές προς τους εργαζομένους 
απαλλάσσεται από φόρους, αλλά δεν μπορεί να υπερβεί το 20% των κερδών. 
II γενική τάση που επικρατεί είναι τα ενδιαφερόμενα μέρη (εργοδότες και 
εργαζόμενοι) να προβαίνουν σε ρυθμίσεις για την προώθηση των συστημάτων (ψτών 
σε εθνικό, τοπικό, τομεακό ή επαγγελματικό επίπεδο. Οι ενδιαφερόμενοι ς)ορείς 
είναι υπεύθυνοι για οποιεσδήποτε συμφωνίες συνάπτονται για τη θέσπιση ειδικών 
ρυθμίσεων και συνεπακόλουθων πρακτικών. Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη 
μπορούν επίσης να εισάγουν ρυθμίσεις μέσω επιμέρους συμβάσεων και ρυθμίσεων. 
Ορισμένες επιλογές μπορούν να συμπεριληφθούν στις συλλογικές συμβάσεις 
εργασίας. 
Ισπανία 
Στην Ισπανία, οποιεσδήποτε διατάξεις αφορούν επιπλέον αμοιβές ρυθμίζονται από 
την νομοθεσία για τους εργαζομένους. Καμία συζήτηση δεν έχει γίνει όσον αφορά 
κάποια συγκεκριμένη πολιτική ή δραστηριότητες σε σχέση με τα συστήματα PEPPER. 
Η ισπανική νομοθεσία δεν παρέχει την δυνατότητα εισαγωγής της συμμετοχής των 
εργαζομένων στα κέρδη της επιχείρησης, παρ'όλο που δεν παρέχονται ειδικά 
επιδόματα ούτε στις επιχειρήσεις ούτε στους εργαζομένους. Ένας νόμος του 1986 
ρυθμίζει την αγορά επιχειρήσεων από τους εργαζομένους. 
Δεν υπάρχουν σχέδια εισαγωγής νομοθεσίας με σκοπό την αλλαγή αυτών των 
φορολογικών ρυθμίσεων. 
Τα κέρδη μπορούν να διανεμηθούν με δύο διαφορετικούς τρόπους: ως άμεση αμοιβή 
εργασίας ή μέσω της ίδρυσης ταμείων για συγκεκριμένους συλλογικούς σκοπούς. 
"3 
Σύμφωνα με το εταιρικό φορολογικό δίκαιο, τα κέρδη αυτά θεωρούνται ως κόστος 
εργασίας υπό δύο όρους: ότι μία τέτοια αμοιβή θα συμπεριλαμβάνεται στις 
συλλογικές συμφωνίες, και ότι το κίνητρο πίσω από την αμοιβή αυτή είναι η 
εργασία που θα έχει παρασχεθεί. Όσον αφορά την κατανομή των κεφαλαίων, 
συγκεκριμένες κατηγορίες αντιμετωπίζονται ως εκπίπτουσες δαπάνες. Από 
δημοσιονομική άποψη, τα κέρδη που συνδέονται με καταβολές χρηματικών ποσών 
προς τους εργαζομένους θεωρούνται ως κανονικές αποδοχές. 
Από το 1986, δίνεται η δυνατότητα στους εργαζομένους να εξαγοράζουν εταιρείες, 
τις λεγόμενες εταιρείες εργαζομένων (SSAALL). Αυτός ο τύπος εταιρείας που 
βρίσκεται στην ιδιοκτησία των εργαζομένων, και στην οποία οι εργαζόμενοι 
κατέχουν τουλάχιστον το 51% του κεφαλαίου, μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις 
να λάβει φορολογική απαλλαγή έως και 99% από τον φόρο μεταβιβάσεως 
κεφαλαίου. 
Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες στατιστικές που να αφορούν τα συστήματα PEPPER. 
Γενικές πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο των συλλογικών συμβάσεων οι 
οποίες περιλαμβάνουν ρήτρες που αφορούν την χρηματοοικονομική συμμετοχή, 
υποδεικνύουν μία μικρή μείωση στον αριθμό των ρητρών που αφορούν τα δώρα που 
έχουν άμεση σχέση με την παραγωγικότητα. Φορολογικές έρευνες έδειξαν ότι 
μεγάλες κυρίως εταιρείες χρησιμοποιούν αυτόν τον τύπο κινήτρου για τους 
εργαζομένους τους. 
Ως αποτέλεσμα των περιορισμένων κανόνων που υπάρχουν στην Ισπανία στον 
τομέα αυτό, οι κοινωνικοί εταίροι επιλέγουν ποιο συγκεκριμένο σύστημα 
συμμετοχής επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν. Ο τύπος συμμετοχής που οι εταιρείες 
και οι εργαζόμενοι θεωρούν ως τον καταλληλότερο καθορίζεται μέσω συλλογικών 
συμβάσεων και επιμέρους συμβάσεων εργασίας. Ένα βασικό κριτήριο σε όλες τις 
περιπτώσεις είναι ότι η συμμετοχή δεν θα πρέπει να αποτελεί τμήμα του βασικού 
μισθού αλλά συμπλήρωμα σε αυτόν. Πρόσφατα, έγινε ένα σημαντικό βήμα στις 
διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη και στις οποίες λαμβάνεται 
υπόψη η πρόταση της κυβέρνησης να συνδεθούν οι αυξήσεις των μισθών και των 
ημερομισθίων με βελτιώσεις στην παραγωγικότητα. 
Γαλλία 
Ως αποτέλεσμα της συνεχούς κυβερνητικής στήριξης της χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής των εργαζομένων από τα τέλη της δεκαετίας του '50, η γαλλική 
νομοθεσία παρέχει ένα νομικό πλαίσιο καθώς και γενναιόδωρα φορολογικά οφέλη 
σέ μία ποικιλία τύπων χρηματοοικονομικής συμμετοχής: εθελοντική συμμετοχή στα 
κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών, ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη, 
κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους και εταιρικά σχέδια αποταμίευσης. 11 
συναίνεση σε πολιτικό επίπεδο ότι τα συστήματα PEPPER θα πρέπει να 
ενθαρρυνθούν περαιτέρω μέσω επίσημων κυβερνητικών πολιτικών οδήγησε σε νέες 
νομοθετικές πρωτοβουλίες το 1993 και 1994. Ο κύριος στόχος ήταν να δοθεί νέα 
ώθηση στην χρηματοοικονομική συμμετοχή με την άρση ενός αριθμού εμποδίων που 
πηγάζουν από την νομοθεσία του 1990, να απλοποιηθούν οι υφιστάμενες ρυθμίσεις 
στο νομοθετικό πλαίσιο του 1996 και να επεκταθούν τα φορολογικά κίνητρα. 
20 
mmmmmmmmmmmmm 
Παρά τα ήδη υφιστάμενα σημαντικά φορολογικά οφέλη, ο νόμος του 1994 αύξησε 
ιδιαίτερα τα φορολογικά οφέλη της ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη καθώς 
και αυτά των εταιρικών σχεδίων αποταμίευσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μέτρα 
αυτά που στοχεύουν στην ενθάρρυνση των μακροπρόθεσμων αποταμιεύσεων και 
επενδύσεων συνδυάζονται στον ίδιο νόμο με ειδικά μέτρα για την προώθηση της 
βραχυπρόθεσμης κατανάλωσης και την ενθάρρυνση της διανομής εργασίας μέσω της 
συμμετοχής στα κέρδη. 
Η συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών στη Γαλλία έχει ως 
στόχο την παροχή ενός ποσού συμπληρωματικού προς τον βασικό μισθό, το οποίο 
συνδέεται σε κάποιο βαθμό με την οικονομική απόδοση της επιχείρησης. Ο νόμος 
του 1994 ενίσχυσε και προσάρμοσε ορισμένες από τις προϋποθέσεις που θα πρέπει 
να πληρούνται για την απολαβή φορολογικής απαλλαγής (συμπεριλαμβανομένων 
των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης), όπως: 
τον συλλογικό και μεταβλητό χαρακτήρα του συστήματος· 
την αρχή της μη υποκατάστασης άλλων μορφών αμοιβής· 
την αύξηση του μέγιστου ποσοστού του συνολικού μικτού ποσού που 
διανέμεται για τη συμμετοχή στα κέρδη σε 20% (10% από το 1990)· 
την αρχή του ενιαίου υπολογισμού για όλες τις κατηγορίες εργαζομένων. 
ΙΙάνω από 2,5 εκατ. εργαζόμενοι καλύπτονται σήμερα από 8.000 περίπου 
συμβάσεις συμμετοχής στα κέρδη που βασίζονται σε παροχές μετρητών. Μετά από 
μία περίοδο θεαματικής εξάπλωσης στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '80, ο 
αριθμός των συμβάσεων άρχισε να μειώνεται σημαντικά στις αρχές της δεκαετίας 
του '90, λόγω της επέκτασης του υποχρεωτικού συστήματος ετεροχρονισμένης 
συμμετοχής στα κέρδη σε μικρότερες εταιρείες. Από το 1993, ο αριθμός των 
συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών αυξήθηκε 
εκ νέου. Μεγάλες διαφορές παρατηρήθηκαν στο ποσό τα)ν δώρων σε διάφορους 
τομείς και εταιρείες διαφορετικών μεγεθών. 
Η ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη αποτελεί ένα σημαντικό μέσο 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής στη Γαλλία. Η Γαλλία είναι η μοναδική ευρωπαϊκή 
χώρα όπου η συμμετοχή στα κέρδη της επιχείρησης είναι υποχρεωτική για εταιρείες 
ενός συγκεκριμένου μεγέθους. Όλες οι επιχειρήσεις με ελάχιστο εργατικό δυναμικό 
50 εργαζομένων (100 το 1990) υποχρεούνται να συστήσουν ένα ταμείο 
ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη. Λυτό εξηγεί γιατί η Γαλλία είναι επίσης 
η ευρωπαϊκή χώρα στην οποία η χρηματοοικονομική συμμετοχή είναι περισσότερο 
διαδεδομένη. Οι εργαζόμενοι μπορούν να λάβουν στην κατοχή τους τα 
συσσωρευθέντα ποσά μόνο μετά από 5 (ή 3) έτη. Στη σ\)νέχεια, τα ποσά αυτά 
απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος αλλά και από τις εισφορές κοινωνικής 
ασφάλισης (εν μέρει). 
Ο νόμος του 1994 επέκτεινε τα συστήματα ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη 
σε μικρότερες εταιρείες, οι οποίες εφαρμόζουν το σύστημα σε εθελοντική βάση 
(λιγότεροι από 51 εργαζόμενοι), και επίσης αύξησε τα φορολογικά κίνητρα για τις 
εταιρείες αυτές. Το 1994, η συμμετοχή αυξήθηκε σε 16.000 σχεδόν συμφωνίες που 
κάλυπταν περισσότερες από 19.000 εταιρείες και πάνω από 5 εκατ. εργαζομένους. 
«Ut 
Πέρα από τις προσαρμογές που έγιναν, ο νέος νόμος του 1994 εισήγαγε ορισμένα 
αξιοσημείωτα νέα μέτρα, εμπνευσμένα από την βιομηχανική δημοκρατία και τις 
μακροοικονομικές εξελίξεις, όπως: 
την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων-μετόχων στη διοίκηση της 
επιχείρησης· ___. 
την δυνατότητα εισαγωγής ενός "λογαριασμού αποταμίευσης χρόνου" μέσω 
συλλογικής σύμβασης, με την οποία θα επιτρέπεται στους εργαζομένους να 
μετατρέπουν τα δώρα της συμμετοχής τους στα κέρδη της επιχείρησης σε 
άδεια μετ' αποδοχών-
τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να "άρουν το πάγωμα" των κεφαλαίων 
ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη για την αγορά ενός νέου 
αυτοκινήτου ή για οικοδομικές εργασίες· 
τη δημιουργία του Ανώτατου Συμβουλίου Συμμετοχής (CSP). 
Η δημιουργία του CSP δείχνει τη σημασία που αποδίδει η γαλλική κυβέρνηση στο 
ζήτημα της (χρηματοοικονομικής) συμμετοχής των εργαζομένων. Οι κύριοι στόχοι 
και η ευθύνη του συμβουλίου αυτού είναι να εποπτεύει την εφαρμογή της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής και της συμμετοχής στη διοίκηση των γαλλικών 
επιχειρήσεων, να συντονίζει όλες τις πρωτοβουλίες που οδηγούν στην περαιτέρω 
επέκταση των σχετικών συστημάτων και να συντάσσει μία ετήσια έκθεση προς τον 
πρωθυπουργό και το κοινοβούλιο, όπου θα συνοψίζονται όλες οι εξελίξεις στα 
σχέδια χρηματοοικονομικής συμμετοχής (εθελοντική και υποχρεωτική συμμετοχή 
στα κέρδη και εταιρικά σχέδια αποταμίευσης) και στις μισθολογικές 
διαπραγματεύσεις σε συγκεκριμένες εταιρείες όπου έχουν συναφθεί συμςκονίες 
εθελοντικής συμμετοχής στα κέρδη. 
II ανάμιξη και η ενημέρωση των κοινωνικών εταίρων ενεργοποιήθηκε με την 
παρουσίαση μίας ετήσιας έκθεσης σχετικά με τη χρήση των συστημάτων που 
προωθούνται από την κυβέρνηση καθώς και με τη δημοσίευση φυλλαδίων σχετικά 
με την χρηματοοικονομική συμμετοχή από το Υπουργείο Εργασίας. Μία πιθανή νέα 
εξέλιξη που θα μπορούσε να προκύψει από τις παρούσες συζητήσεις στο Ανώτατο 
Συμβούλιο θα μπορούσε να είναι η επέκταση των εταιρικών σχεδίων αποταμίευσης 
στα συνταξιοδοτικά σχέδια αποταμίευσης. 
22 
ΓΕΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ PEPPER 2 
Χώρα 
Γαλλία 
Ιρλανδία Γενική Στάση 
πολύ ευνοϊκή 
και συζητείται 
συζητήθηκε στο 
εθνικό 
πρόγραμμα Νομοθεσία 
Ειδικοί νόμοι 
και έτος 
εισαγωγής: 
από το 1995 
για CPS και 
από το 1967/70 
για DPS,SO 
και ESO 
αρκετές 
αλλαγές· 
σημαντικές 
βελτιώσεις στη 
νομοθεσία το 
1994 
μόνο για ESO, 
SPS και SO Φορολογικά 
οφέλη 
σημαντικά 
τόσο για τις 
επιχειρήσεις 
όσο και για 
τους 
εργαζομένους· 
βελτιώθηκαν 
πεοαιτέοω το 
1994 
σημαντική 
βελτίωση το 
1995 
. χ... Διάδοση των συστημάτων PEPPER 
κυριότεροι 
τύποι 
DPS 
CPS 
ESO 
DSO 
ΕΒΟ 
CPS 
ESO, SPS και 
SO Αριθμός 
συστημάτων/εμ 
πλεκόμενες 
επιχειρήσεις: 
19.000 
επιχειρήσεις 
και 15.780 
συμφωνίες 
8.800 
συμφωνίες 
200 
καταχωρημένες 
εταιρείες 
600 από 1984-
1990- 55 από 
το 1992 
(εκτίμηση) 
2.500-3.000 
μ.δ.σ. Εμπλεκόμενοι 
εργαζόμενοι: 
1993: 5,15 
εκατ. 
2,5 εκατ. 
0,75 εκατ. 
μ.δ.σ 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Οφέλη 
εργαζομένων ή 
μερίδιο 
κέρδους/εργαζό 
μενο: 
μέση PS 4,2% 
των αποδοχών 
μέσος όρος 
2,9% των 
αποδοχών 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Μεταβολή 
1991-1995 
Σημαντική 
αύξηση 
Σημαντική 
αύξηση 
Αναμενόμενη 
αύξηση 
23 
û » 
*ifc) 
Ιταλία συζητείται 
σήμερα· 
έκκληση προς 
τους 
κοινωνικούς 
εταίρους 
(1993) ορισμένες 
διατάξεις στον 
Αστικό κώδικα 
και την 
νομοθεσία για 
τους 
εργαζομένους κανένα 
κίνητρο PS 
SO 300 συστήματα 
(εκτίμηση 
1991)· 
έρευνα: στο 
21% των 
εταιρειών τα 
κίνητρα για 
τους 
εργαζομένους 
βασίζονται 
στην 
παραγωγικοτητ 
α 
καταχωρημένες 
(ιδιωτικοποιημ 
ένες) εταιρείες 900.000 
(εκτίμηση 
1991) περίπου 
6% των 
εργαζομένων 
μ.δ.σ. μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Αγνωστ-
Ελαφρά 
αύξηση 
μ.δ.σ. = μη διαθέσιμα στοιχεία· για τις χρησιμοποιούμενες συντομογραφίες βλέπε Παράρτημα 1 της παρούσας έκθεσης. 
24 
m 
Ιρλανδία 
H νομοθεσία που καλύπτει τα εγκεκριμένα συστήματα PEPPER στην Ιρλανδία 
περιλαμβάνεται κυρίως στον νόμο περί οικονομικών του 1982 και στον νόμο περί 
οικονομικών του 1986. Στο πλαίσιο των συστημάτων αυτών, όπως εγκρίθηκαν από 
τους επιτρόπους εισοδήματος, οι εταιρείες μπορούν να χορηγούν μετοχές στους 
εργαζομένους τους. Οι μετοχές αυτές, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, 
απαλλάσσονται από φορολογικές επιβαρύνσεις επί της αρχικής τους αξίας αλλά και 
επί της μετέπειτα αύξησης της αξίας τους. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες νομικές 
διατάξεις για τη συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών. 
Η νομοθεσία παρέχει ορισμένες φορολογικές απαλλαγές στους συμμετέχοντες σε 
εγκεκριμένα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται στις μετοχές καθώς και 
σε συστήματα απόκτησης μετοχών με προνομιακούς όρους. Οι νόμοι περί 
οικονομικών του 1982 και 1986 εισήγαγαν φορολογικές ελαφρύνσεις προς τους 
εργαζομένους και τις εταιρείες τους με την υποχρέωση σύστασης ενός τραστ, το 
οποίο θα αποκτά τις μετοχές για λογαριασμό των εργαζομένων. Προκειμένου να 
παραχωρηθεί πλήρης απαλλαγή από το φόρο εισοδήματος, οι μετοχές θα πρέπει να 
παραμείνουν στο τραστ για πέντε έτη. Ο νόμος περί οικονομικών του 1995 αύξησε 
το ετήσιο όριο απαλλαγής για τα εγκεκριμένα σχέδια συμμετοχής των εργαζομένων 
στα κέρδη από 2.000£ σε 10.000£. Αυτή η σημαντική αύξηση στο όριο απαλλαγής 
αναμένεται ότι θα δημιουργήσει ανάλογη αύξηση στον αριθμό των εγκεκριμένων 
συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη, προωθώντας έτσι την ευρύτερη συμμετοχή των 
εργαζομένων στην κυριότητα των επιχειρήσεων στις οποίες εργάζονται με τα 
συνεπακόλουθα και αναμενόμενα οφέλη της μεγαλύτερης παραγωγικότητας, των 
βελτιωμένων βιομηχανικών σχέσεων, κ.τ.λ. 
Μετά τις αλλαγές που εισήγαγε ο νόμος περί οικονομικών του 1995, αναμένεται 
σημαντική αύξηση στη χρήση των συστημάτων PEPPER. Η υιοθέτηση συστημάτων 
κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους έτυχε ιδιαίτερης προσοχής ενόψει της 
πρόσφατης συμμετοχής των εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο σε έναν αριθμό 
ημιδημόσιων οργανισμών υψηλού κύρους. 
Βάσει του υφιστάμενου εθνικού προγράμματος στην Ιρλανδία, το Πρόγραμμα 
Ανταγωνιστικότητας και Εργασίας, (το οποίο είναι ένα πρόγραμμα που έχει 
συμφωνηθεί σε εθνικό επίπεδο μεταξύ της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων) 
τόσο η κυβέρνηση όσο και οι κοινωνικοί εταίροι δεσμεύονται να διαφημίζουν και 
να ενθαρρύνουν την ανάληψη ενός αριθμού πρωτοβουλιών σε επίπεδο απασχόλησης, 
οι οποίες θα περιλαμβάνουν την χρηματοοικονομική συμμετοχή των εργαζομένων. 
Ωστόσο, η επιλογή όσον αφορά το κατά πόσον ένας οργανισμός θα εισάγει ένα 
σύστημα συμμετοχής στα κέρδη ή ένα σύστημα προσφοράς μετοχών με 
προνομιακούς όρους, εναπόκειται τελικά στον εργοδότη. 
Ιταλία 
Στην Ιταλία, μεγάλη ώθηση δόθηκε σε συστήματα που συνδέονται με το PEPPER με 
τη συμφωνία που υπογράφηκε στις 23 Ιουλίου 1993 μεταξύ της κυβέρνησης και των 
κοινωνικών εταίρων. Η συμφωνία αυτή κατέστησε δυνατή την υπερπήδηση του 
κύριου εμποδίου για την ευρύτερη χρήση στην Ιταλία των συστημάτων για την 
25 
<mmmmmmmmmÊimmm 
προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη και τα αποτελέσματα μίας 
επιχείρησης, δηλαδή το σύστημα καθορισμού μισθών, το οποίο έδινε στις 
επιχειρήσεις μικρή δυνατότητα αύξησης της αμοιβής των εργαζομένων άνω του 
ποσοστού των αυξήσεων που καθορίζονται από τις συλλογικές συμβάσεις. -Μέσω 
της συμφωνίας αυτής,' οι κοινωνικοί εταίροι και η κυβέρνηση αναγνώρισαν την 
ανάγκη λήψης όλων των απαραίτητων μέτρων για αύξηση της συμμετοχής των 
εργαζομένων στην απόδοση της εταιρείας, προβλέποντας ότι σε επίπεδο επιχείρησης 
τα καταβαλλόμενα ποσά θα σχετίζονται με τα οικονομικά αποτελέσματα της 
εταιρείας και θα βασίζονται σε τρεις δείκτες: παραγωγικότητα, ποιότητα και 
αποδοτικότητα κέρδους. 
Υπάρχουν σήμερα δύο κύριες μορφές συμμετοχής: η συμμετοχή των εργαζομένων 
στα αποτελέσματα της εταιρείας και η συμμετοχή τους στο μετοχικό της κεφάλαιο. 
Αεν δίδονται συγκεκριμένα κίνητρα. 
Οι εργαζόμενοι μπορούν να αμοίβονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει μέσω της 
συμμετοχής τους στα κέρδη ή στα αποτελέσματα της εταιρείας. Οι εισφορές είναι 
ανάλογες με το πληρωτέο ποσό και δεν υπερβαίνουν το 10% (1993). Ο Αστικός 
Κώδικας και η νομοθεσία περί εργαζομένων ορίζουν ότι οποιαδήποτε μορφή 
πληρωμής προς τους εργαζομένους για οποιαδήποτε λόγο θα πρέπει να θεωρείται 
μέρος της αμοιβής τους. 
Στους εργαζομένους δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο με 
τρεις τρόπους: 
- ένα ποσοστό των μετοχών που η επιχείρηση προωθεί στην αγορά φυλάσσεται για 
τους εργαζομένους σε τιμή χαμηλότερη από την αξία της μετοχής στην αγορά, όμως 
τ) πλειοψηφία των μετόχων μπορούν να αποφασίσουν ότι οι μετοχές αυτές δεν θα 
συνοδεύονται από δικαίωμα ψήφου· s 
- ένας καθορισμένος αριθμός μετοχών προσφέρεται στους εργαζομένους στο 
πλαίσιο μίας δημόσιας προσφοράς μετοχών· 
- προσφορά επενδυτικών σχεδίων προς τους εργαζομένους ως μέρος του πακέτου 
μετοχών που προορίζεται γι'αυτούς. 
Μία ενδιαφέρουσα εξέλιξη, η οποία έχει σίγουρα ενισχύσει τα συστήματα, 
συμμετοχής στα κέρδη στην Ιταλία αφορά αυτό που είναι γνωστό ως άμεση 
συμμετοχή στις σχέσεις επιχείρησης-εργαζομένου. Σχέδια ολικής ποιότητας 
πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για την καθιέρωση μορφών άμεσης ανάμιξης των 
εργαζομένων στους στόχους παραγωγής της επιχείρησης προκειμένου να δοθεί 
προοδευτικά έμφαση στα σημαντικά κοινά οφέλη της επιχείρησης και των 
εργαζομένων της. 
Αεν υπάρχουν μέχρι στιγμής επίσημες εκτιμήσεις σχετικά με την παρουσία των 
συστημάτων χρηματοοικονομικής συμμετοχής στην Ιταλία. Μία έρευνα που 
πραγματοποιήθηκε το 1991 σε ένα δείγμα 104 εταιρειών έδειξε ότι τα κίνητρα για 
τους εργαζομένους στο 21% των εταιρειών βασίζονταν αποκλειστικά στην 
παραγωγικότητα. Στο 62% των εταιρειών, οι πληρωμές ήταν συνδεδεμένες με την 
αποδοτικότητα κέρδους, τους ποιοτικούς δείκτες και τους δείκτες παρουσίας. Στις 
περισσότερες περιπτώσεις οι πληρωμές αυτές βασίζονταν σε στοιχεία που τηρούνταν 
εντός της επιχείρησης. Από άλλες πηγές έχει υπολογιστεί ότι το 1991 900.000 
26 
mmmmmmmmammmm 
περίπου εργαζόμενοι συμμετείχαν σε 300 συστήματα που προέβλεπαν τουλάχιστον 
κάποιο ποσοστό συμμετοχής στα κέρδη. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει λίγο 
κάτω από το 6% του συνολικού αριθμού των εργαζομένων στην Ιταλία. 
Τα τελευταία έτη, πολλές εταιρείες έλαβαν μέτρα για την προσφορά μετοχών προς 
τους εργαζομένους, ιδιαίτερα εταιρείες στον τραπεζικό, χρηματοπιστωτικό και 
ασφαλιστικό τομέα. Κατά το τελευταίο έτος ειδικότερα, η απόκτηση μετοχών από 
τους εργαζομένους ενθαρρύνθηκε με την ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων. 
Στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας που ανανεώθηκαν το 1994 στον τραπεζικό 
τομέα, στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης καθώς και στον τομέα των 
χημικών και των οπωροκηπευτικών καθώς και σε έναν αριθμό κλάδων της 
βιομηχανίας και της μεταποίησης, συστήθηκαν μικτές επιτροπές για την ίδρυση 
ταμείων συμπληρωματικών επιδομάτων. 
27 
^^^^^^^ *P» 
ΓΕΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ PEPPER 3 
Χώρα 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Αυστρία Γενική Στάση: 
Συζητείται· η 
κυβέρνηση 
μελετά την 
παροχή 
κινήτρων: 
Πρόταση 
νόμου για Ε SO 
από κόμματα 
ευνοϊκή και 
συζητείται Νομοθεσία 
Ειδικοί νόμοι 
και έτος 
εισαγωγής 
Κανένας 
Το 1994 
βελτιώθηκε η 
νομοθεσία για 
CPS- BPS και 
SO στη βάση 
εταιρικών 
συστημάτων 
αποταμίευσης. 
Εργατική 
νομοθεσία 
1974/αναθεώρη 
ση: 1994· 
νομοθεσία περί 
εισοδήματος 
1994 Φορολογικά 
οφέλη 
Κανένα 
κίνητρο 
Σημαντικές 
βελτιώσεις το 
1994 
Μόνο για ESO Διάδοση των συστημάτων PEPPER 
Κύριοι τύποι 
CPS 
CPS 
SO 
"DPS" Αριθμός 
συστημάτων/εμ 
πλεκόμενες 
εταιρείες 
26% των 
εταιρειών(κυρί 
ως τράπεζες) 
(1995) 
5,2% των 
επιχειρήσεων 
μ.δ.σ. Εμπλεκόμενοι 
εργαζόμενοι: 
μ.δ.σ. 
11,5% 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Οφέλη 
εργαζομένων ή 
μερίδιο 
κέρδους/εργαζό 
μενο: 
4,5-8% των 
καθαρών 
φορολογητέων 
κερδών 
5,7% των 
μέσων 
αποδοχών 
μ.δ.σ 
μ.δ.σ. 
Στοιχεία διατίθενται μόνο για μεγάλες επιχειρήσεις 
ESO 
SO 
ESOP 
PS 20 συστήματα 
1 
2 
1 περίπου 18.000 
400 
περίπου 340 
μ.δ.σ. 1%-45%του 
. κεφαλαίου 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. \ 
μ.δ.σ. Μεταβολή 
1991-1995 
Μικρή αύξηση 
Αύξηση στον 
αριθμό των 
εργαζομένων 
Αναμενόμενη 
αύξηση λόγω 
της 
ο/.οκ/.ηρωσης 
με τα εταιρικά 
σχέδια 
αποταμίευσης 
Αναμενόμενη 
αύξηση 
άγνωστη 
άγνωστη 
άγνωστη 
28 
Πορτογαλία ευνοϊκή, αλ/.α 
σκεπτικισμός 
ειδικά για 
ESO, ήσσονος 
σημασίας 
συζητήσεις από το 1994 η 
νομοθεσία περί 
ιδιωτικοποίησε 
ων προβλέπει 
ESO· PS 
βασιζόμενη στο 
νόμο του 1969 Κίνητρα για 
επιχειρήσεις 
που 
εφαρμόζουν 
PS· κίνητρα 
για ESO τόσο 
για τις 
επιχειρήσεις 
όσο και για 
τους 
εργαζομένους PS 
ESO μ.δ.σ. 
καταχωρημένες 
εταιρείες μ.δ.σ. 
εργαζόμενοι 
μέτοχοι: 12,4% 
των μετόχων 
(1994) μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. άγνωστη 
από το 1989 
αύξηση στο 
πλαίσιο των 
ιδιωτικοποιήσ 
εων 
μ.δ.σ. = μη διαθέσιμα στοιχεία· για τις χρησιμοποιούμενες συντομογραφίες βλέπε παράρτημα 1 της παρούσας έκθεσης. 
29 
«ί » 
Λουξεμβούργο 
Στο Λουξεμβούργο, δεν υπάρχουν ακόμα νομικές διαρθρώσεις που να ρυθμίζουν 
ή να διευκολύνουν την εισαγωγή της χρηματοοικονομικής συμμετοχής των 
εργαζομένων, παρ'όλο που υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από την πλευρά της 
κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων τα τελευταία έτη. Επί του παρόντος, οι 
απόψεις σχετικά με τον τύπο των συστημάτων που θα πρέπει να ενθαρρυνθούν 
διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. 
Οι προτάσεις για προώθηση των συστημάτων κυριότητας μετοχών από τους 
εργαζομένους δεν στηρίζονται άμεσα ούτε από τα σωματεία εργαζομένων, τα οποία 
ς)θβούνται ότι θα χάσουν τον έλεγχο της ανεξαρτησίας τους στον τομέα των 
διαπραγματεύσεων, ούτε από τους εργοδότες. Οι εργοδότες προτιμούν την ευέλικτη 
αμοιβή, προσθέτοντας ένα μεταβλητό στοιχείο αμοιβής σε μία σταθερή μισθολογική 
βάση, ενώ η κυβέρνηση θεωρεί ότι η συμμετοχή στα κέρδη θα πρέπει να είναι ένα 
μέσο εθελοντικό και βασισμένο στην παροχή κινήτρων, ανεξάρτητο από τις 
μισθολογικές διαπραγματεύσεις. 
Παρά την απουσία σχετικού νομικού πλαισίου και φορολογικών κινήτρων, από το 
1990 έχει παρατηρηθεί μικρή αλλά πραγματική αύξηση της χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής στην πράξη, σε σύγκριση με τη δεκαετία του '80. II συμμετοχή στα κέρδη 
που βασίζεται σε παροχές μετρητών είναι περισσότερο διαδεδομένη απ' ό,τι η 
κυριότητα μετοχών και εμφανίζεται κυρίως στον χρηματοπιστωτικό τομέα καθώς 
και ως αποτέλεσμα των πρωτοβουλιών της διοίκησης. 
Μετά το μικρό ενδιαφέρον που σημειώθηκε κατά τη δεκαετία του '80, η 
χρηματοοικονομική συμμετοχή συζητείται σοβαρά από τους κοινωνικούς εταίρους 
καθώς και στο κοινοβούλιο. Έως σήμερα, η κυβέρνηση δεν έχει λάβει μέρος στο 
διάλογο, όμως μελετά την ανάληψη νομικών πρωτοβουλιών με σκοπό την 
ενθάρρυνση της αύξησης της χρηματοοικονομικής συμμετοχής στο Λουξεμβούργο. 
Κάτω Χώρες 
Κατά τη δεκαετία του '80, οι συζητήσεις για την ενθάρρυνση των συστημάτων 
PEPPER στις Κάτω Χώρες πραγματοποιούνταν σε εθνικό επίπεδο. Λυτό είχε. ως 
αποτέλεσμα την υποβολή μίας λεπτομερούς πρότασης σχετικά με τα φορολογικά 
κίνητρα για την ενθάρρυνση της συμμετοχής στα κέρδη. Λπό την 1η Ιανουαρίου 
1994, ένας αριθμός ρυθμίσεων σχετικά με την χρηματοοικονομική συμμετοχή 
τροποποιήθηκαν και ορισμένα φορολογικά κίνητρα ενισχύθηκαν προκειμένου να 
ενθαρρύνουν τους εργοδότες για την καθιέρωση χρηματοοικονομικών συστημάτων 
και τους εργαζομένους για τη συμμετοχή τους σε αυτά (νόμος 
Verneend/Vreugendenhil). Η κύρια βάση του νόμου αφορά ένα σύστημα αποταμίευσης 
ή ένα ταμείο προσωπικού. Επίσης, προβλέπει μία κατάλληλη νομική διάρθρωση για 
τη χρηματοοικονομική συμμετοχή γενικότερα. 
Στις Κάτω Χώρες, το φάσμα των συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη είναι 
περιορισμένο, ιδιαίτερα σε σύγκριση με άλλες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο 
και η Γαλλία. Υπάρχουν δύο διαφορετικά συστήματα συμμετοχής στα κέρδη για τα 
30 
mÊÉÈÊÊËÊÈËtÈBmiçmi 
οποία παρέχονται φορολογικά κίνητρα: η συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε 
παροχές μετρητών και η ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη. Ωστόσο η 
συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών φαίνεται ότι είναι η 
επικρατέστερη μορφή. Φυσικά, οι εργοδότες μπορούν να λάβουν κι άλλα-μέτρα 
προκειμένου να υπολογίσουν το ποσοστό συμμετοχής στα κέρδη και έναντι της 
καταβολής μετρητών μπορούν να επιλέξουν το δικαίωμα για μετοχές κ.τ.λ. Ένα 
κεντρικό χαρακτηριστικό του νόμου του 1994 είναι το σύστημα αποταμίευσης 
μισθού. Το σύστημα αποταμίευσης μισθού και το σύστημα αποταμίευσης πριμ είναι 
τα σημαντικότερα συστήματα αποταμίευσης που εφαρμόζονται από εταιρείες. Και 
τα δύο συστήματα καθιερώθηκαν με στόχο τη ρύθμιση της ετήσιας αύξησης των 
μισθών. Οι εργαζόμενοι ενθαρρύνονται να αποταμιεύουν και οι εργοδότες να 
καθιερώνουν συστήματα μέσω φορολογικών κινήτρων. Είναι δυνατόν να γίνει χρήση 
και των δύο συστημάτων ταυτόχρονα. Οι αποταμιεύσεις μπορούν να μετατραπούν 
σε μετοχές. Ωστόσο, δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ των αποταμιεύσεων από τη 
μια μεριά και της απόδοσης και των αποτελεσμάτων (κερδών) από την άλλη. 
Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή στα κέρδη, η κυβέρνηση αύξησε το 1994 
το δικαίωμα φορολογικής απαλλαγής και μείωσε την περίοδο παρακράτησης. Οι 
εργοδότες που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο σύστημα θα πρέπει να καταβάλλουν 
μία συνολική επιβάρυνση της τάξεως του 20% (αντί του 35% που ίσχυε πριν το 
1994). Αντί για την καταβολή μετρητών, ο εργοδότης μπορεί να προσορέρει στον 
εργαζόμενο δικαιώματα επί των μετοχών της εταιρείας II συνολική αξία του 
δικαιώματος αυτού περιορίζεται σε ένα ανώτατο ποσό 1.580 HFL ετησίως. 
Τα δικαιώμ,ατα αγοράς μ,ετοχα'νν (stock options) μπορεί να αποτελέσουν τμήμα ενός 
συστήματος αποταμίευσης και υπόκεινται στα ίδια φορολογικά κίνητρα όπως και 
το σύστημα αποταμίευσης μισθού. Μία επιπλέον απαίτηση είναι ότι η αξία του 
δικαιώματος καθορίζεται στο 7,5% της αξίας των αντίστοιχων μετοχών. 
Οποιαδήποτε έσοδα από την χρήση των δικαιωμάτων αυτών κατατίθενται σε ένα 
ειδικό λογαριασμό ταμιευτηρίου με περίοδο παρακράτησης 4 ετών. Το ποσό 
απαλλάσσεται από φόρους έως ένα ανώτατο όριο (1.580 HFL το 1995). Το ανώτατο 
αυτό ποσό καθορίζεται ετησίως από την κυβέρνηση. 
Ετοιμάζονται ορισμένες αλλαγές. Προς το παρόν, οι εργοδότες υπόκεινται 
υποχρεωτικά με συνολική επιβάρυνση 10% όταν χρησιμοποιούν το σύστημα 
(αποταμίευσης μισθού. Προτείνεται το ποσοστό αυτό να μειωθεί στο 0% με. την 
προϋπόθεση ότι το ποσό των αποταμιεύσεων θα συνίσταται σε. μετοχές της 
εταιρείας, οι οποίες θα ανήκουν είτε στην εταιρεία του εργοδότη είτε σε εταιρεία με 
την οποία συνδέεται ο εργοδότης. Η δεύτερη προσαρμογή ας>ορά την επιβάρυνση του 
20%, το οποίο καλούνται να καταβάλουν οι εργοδότες στην περίπτωση της 
συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών. II επιβάρυνση αυτή θα 
μπορούσε να περιοριστεί στο 10%, μόνο όμως εφόσον ο εργοδότης ζητήσει μείωση. 
Ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων που λαμβάνουν κάποιο επίδομα μέσω της 
συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών έχει αυξηθεί, αλλά 
παράλληλα το επίπεδο του επιδόματος έχει μειωθεί σημαντικά. Το 1994, το σύστημα 
αυτό εφαρμοζόταν στο 11,5% περίπου επί του συνόλου των εργαζομένων, έναντι 
7,3%ο το 1993. Το συνολικό επίδομα ήταν κατά μέσο όρο 2.426 HFL, το 1994, ήτοι 
5,65%> των μέσων ωριαίων αποδοχών. Λυτό ήταν περίπου 55% χαμηλότερο από το 
31 
^^^^^^WWP 
μέσο επίδομα του 1993. Οι ισχύουσες ρυθμίσεις δεν κάνουν διάκριση μεταξύ ανδρών 
και γυναικών ή άλλων κατηγοριών δικαιούχων. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι 
εξασφαλίζεται ίση συμμετοχή. Όπως προαναφέρθηκε, η έκταση της συμμετοχής 
εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, εκ των οποίων ο σημαντικότερος είναι το 
επίπεδο του μισθού. Για τις θέσεις εργασίας με υψηλότερες αποδοχές, το επίδομα 
είναι περίπου 1 % των συνολικών μέσων οριαίων αποδοχών (συμπεριλαμβανομένων 
των μη συμμετεχόντων) ενώ για τις θέσεις εργασίας με χαμηλές αποδοχές είναι κάτω 
του 0,3%). 
Τον Δεκέμβριο του 1994 σχεδόν το 26% του συνόλου των εργαζομένων συμμετείχαν 
σε συστήματα αποταμίευσης μισθού. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες πληροφορίες όσον 
αφορά τα δικαιώματα αγοράς μετοχών και την κυριότητα μετοχών από τους 
εργαζομένους. 
Η εισαγωγή συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη αποτελεί ευθύνη των εργοδοτών. 
Λόγω αυτού καθώς και λόγω του γεγονότος ότι γενικά δεν δικαιούνται επίδομα όλοι 
οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων που εφαρμόζουν συστήματα συμμετοχής στα κέρδη 
που βασίζονται σε παροχές μετρητών, τα σωματεία εργαζομένων δεν στηρίζουν την 
εισαγωγή των συστημάτων αυτών. Λυτό ισχύει ειδικότερα στις περιπτώσεις που ένα 
τέτοιο σύστημα συνεπάγεται μικρότερο ρυθμό αύξησης του βασικού επιπέδου μισθού 
ή των χαμηλότερων βασικ<ύν αποδοχών. Λεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με την 
έκταση στην οποία τα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη που βασίζονται σε παροχές 
μετρητών αποτελούν αντικείμενο συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, θεωρείται 
ότι ο αριθμός θα πρέπει να είναι χαμηλός. 
Αυστρία 
Τα συστήματα προώθησης της κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους^ τη 
συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται στην παροχή μετοχών στην Αυστρία έχουν 
περιορισμένα αποτελέσματα. Νομική βάση υπάρχει μόνο για τη συμμετοχή στα 
κέρδη. Οι κοινωνικοί εταίροι αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό συστήματα που 
βασίζονται στην παροχή μετοχών. Σύμφωνα με το εργατικό δίκαιο της Αυστρίας, οι 
επιτροπές εργασίας και ο εργοδότης μπορούν να συμφωνήσουν ένα σύστημα 
συμμετοχής στα κέρδη. Τα εμπλεκόμενα μέρη μπορούν να αναπτύξουν και να 
ρυθμίσουν επιμέρους συστήματα συμμετοχής στα κέρδη με την προϋπόθεση ότι θα 
συμφωνήσουν σε ορισμένους όρους. Το σύστημα δεν θα πρέπει να αφορά μόνο 
επιμέρους εργαζομένους αλλά θα πρέπει να καλύπτει ολόκληρη την εταιρεία. 
Στην Αυστρία, ο νόμος δίνει την δυνατότητα παροχής δώρων στο πλαίσιο της 
συμμετοχής στα κέρδη για τα διοικητικά στελέχη ("Angestelltengesetzes"), ενώ το 
προσωπικό δεν μπορεί να είναι υπεύθυνο για τις ζημίες της εταιρείας. Επίσης 
προβλέπεται ότι το προσωπικό έχει το δικαίωμα να ελέγχει τα βιβλία της εταιρείας. 
Δεν έχει αναφερθεί εάν υπάρχει οποιαδήποτε πρόβλεψη για φορολογικές απαλλαγές 
στο πλαίσιο των συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη. 
32 
Γενικά, η νομοθεσία επιτρέπει την κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους ως 
μέρος των συλλογικών συμβάσεων. Από το 1994, η νομοθεσία επιτρέπει την 
αφορολόγητη χορήγηση μετοχών σε μειωμένη τιμή προς τους εργαζομένους. Το 
μέγιστο αφορολόγητο ποσό είναι 10.000 S ετησίως. Επιπλέον, το σύστημα αυτό θα 
πρέπει να καλύπτει το σύνολο του προσωπικού ή μία συγκεκριμένη ομάδα 
προσωπικού. Τα μερίσματα υπόκεινται στις συνήθεις φορολογικές ρυθμίσεις (22% 
φόρος) με δυνατότητα το ποσό να φορολογηθεί βάσει του τρόρου εισοδήματος (το 
οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις ευνοεί τους εργαζομένους). Το 1994 
καταργήθηκαν οι φορολογικές ρυθμίσεις σχετικά με το κεφάλαιο και τα 
κεφαλαιουχικά κέρδη. 
Λεν υπάρχουν στατιστικές σχετικά με την κυριότητα μετοχών από τους 
εργαζομένους ή τη συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη. Ωστόσο, οι διαθέσιμες 
πληροφορίες σχετικά με την κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους σε μεγάλες 
επιχειρήσεις δείχνει ότι καλύπτεται ένας αριθμός 18.000 περίπου εργαζομένων. 
Αναμένεται ότι ο ρυθμός αυτός θα αυξηθεί δεδομένης της σχετικά μικρής περιόδου 
από τη θέσπιση της φορολογικής απαλλαγής. Τα συστήματα PEPPER σε επίπεδο 
κλάδων συναντώνται κυρίως στον κλάδο της μεταλλουργίας. 
Μόλις πρόσφατα συζητήθηκε το θέμα των συστημάτων PEPPER και αξιολογήθηκε 
από εκπροσώπους των εργαζομένων. Ως αποτέλεσμα, η Bundesarbeitskammer 
αποφάσισε να συμπεριλάβει το PEPPER ως τμήμα του προγράμματος κατάρτισης 
που απευθύνεται σε εκπροσώπους των εργαζομένων και στις επιτροπές εργασίας. 
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους 
φαίνεται ότι εφαρμόζεται μόνο όταν η εταιρεία συμμετέχει στο χρηματιστήριο ή 
όταν η εταιρεία αντιμετωπίζει χρηματοοικονομικά προβλήματα. Λόγω των μεγάλων 
κινδύνων που αυτό συνεπάγεται για τους εργαζομένους, η Bundesarbeitskammer και 
οι επιτροπές εργασίας αντιμετωπίζουν τα συστήματα αυτά με σκεπτικισμό. 
Η συμμετοχή στα κέρδη θεωρείται σημαντική στο πλαίσιο της πολιτικής συλλογικών 
συμβάσεων των σωματείων εργαζομένων για την ανάπτυξη μεγαλύτερης ευελιξίας 
στα μισθολογικά συστήματα. Ωστόσο, οι συμφωνίες PEPPER και οι συζητήσεις έχουν 
οριακά αποτελέσματα και αντιμετωπίζονται με κάποιο σκεπτικισμό. Η κατάσταση 
αυτή δεν φαίνεται ότι πρόκειται να βελτιωθεί στο άμεσο μέλλον. 
Πορτογαλία 
Στην Πορτογαλία, η συμμετοχή των εργαζομένων στα αποτελέσματα των 
επιχειρήσεων καλύπτεται από το εργατικό δίκαιο και από το 1969 δεν θεωρείται ως 
αμοιβή. II συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο συνδέεται στενά με την πολιτική 
ιδιωτικοποιήσεων του δημοσίου τομέα, η οποία ξεκίνησε το 1989. Ο νόμος πλαίσιο 
για τις ιδιωτικοποιήσεις προβλέπει ότι ένα ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου της 
επιχείρησης που πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί θα πρέπει να φυλάσσεται για τους 
μικρομετόχους και τους εργαζομένους της επιχείρησης που υφίστανται 
ιδιωτικοποίηση. 
Τα ποσά συμμετοχής στα κέρδη μπορούν να αφαιρεθούν από το φορολογήσιμο 
κέρδος για το συγκεκριμένο οικονομικό έτος υπό τον όρο ότι θα καταβληθούν ή θα 
33 
mmtmmmmmmmm 
είναι διαθέσιμα προς τους δικαιούχους μέχρι το τέλος του επόμενου οικονομικού 
έτους. Η συμμετοχή στα κέρδη της εταιρείας έπαψε να αποτελεί βάση για την 
επιβολή θεσμοθετημένων κρατήσεων για κοινωνική ασφάλιση. 
Τα κίνητρα για τη συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνουν σχέδια'όψιον 
για την εγγραφή ή την αγορά μετοχών στο πλαίσιο συμφωνιών μεταξύ των 
επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους και την αγορά μετοχών που προσφέρονται 
προς πώληση με δημόσια εκποίηση από το κράτος. 
Τα φορολογικά κίνητρα περιλαμβάνουν: 
για τους εργαζομένους: έκπτωση από το συνολικό φορολογητέο εισόδημα 
50%> του ποσού που ίσχυε το 1991 για σχέδια όψιον που δημιουργούνται από 
τους εργοδότες, έως ένα ανώτατο ποσό 250.000 ESC. 
για τις εταιρείες : έκπτωση από τον φόρο εταιρειών ίση με τις ζημίες και 
άλλες δαπάνες ως αποτέλεσμα της άσκησης του δικαιώματος των 
εργαζομένων για προεγγραφή για την αγορά μετοχών ή την απόκτηση οψιον. 
Η έκπτωση φόρου που παραχωρείται για την αγορά μετοχών που προσφέρονται για 
πώληση με δημόσια εκποίηση από το κράτος, περιλαμβάνει έκπτωση από το 
συνολικό φορολογητέο εισόδημα ίση προς 30% του ποσού, η οποία εφαρμόζεται έως 
ένα ορισμένο ανώτατο ποσό για κάθε άγαμο εργαζόμενο και το διπλάσιο ποσό και 
για τους δύο συζύγους εάν δεν είναι επισήμως διαζευγμένοι. 
Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των εργαζομένων που έχουν 
εγγραφεί σε σχέδια όψιον ή έχουν αποκτήσει μετοχές στο πλαίσιο σχεδίων 
ιδιωτικοποίησης, αλλά ούτε και όσον αφορά τη συμμετοχή στα κέρδη. Από το 1991, 
δεν έχει σημειωθεί αλλαγή στη φορολογική διάρθρωση. 
Όσον αφορά την παρούσα κατάσταση, οι μόνες διαθέσιμες πληροφορίες είναι ότι 
στην περίπτωση της συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο έως τα τέλη του 1994, 
πραγματοποιήθηκαν 130 πράξεις που τροποποιούν την συμμετοχή του κοινού στο 
μετοχικό κεφάλαιο 100 εταιρειών. Οι μικρομέτοχοι και οι εργαζόμενοι που 
συμμετέχουν στο μετοχικό κεφάλαιο των εταιρειών στις οποίες εργάζονται 
αντιπροσωπεύουν το 12,4% του συνολικού αριθμού των μετόχων. 
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η Πορτογαλία δεν έχει παράδοση στη 
χρηματοοικονομική συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη και στο κεφάλαιο των 
επιχειρήσεων, γεγονός το οποίο οφείλεται κυρίως σε ιστορικούς και κοινωνικο-
πολιτιστικούς παράγοντες. Επιπλέον, ένας μεγάλος αριθμός" εθνικών εταιρειών 
(ακόμα και ευμεγέθεις) βρίσκονταν στο παρελθόν αλλά και ως σήμερα υπό συνεχή 
ιδιοκτησία και διοίκηση οικογενειακοί σχημάτων. Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί 
προσοχή στο γεγονός ότι η πλειονότητα των επιχειρήσεων στην Πορτογαλία είναι 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό να παράγουν 
συσσωρευμένο κεφάλαιο. Ο χρηματοπιστωτικός και ασφαλιστικός τομέας ήταν 
αυτός στον οποίο προωθήθηκε κυρίως η εφαρμογή αυτής της αρχής συμμετοχής και 
ανακατανομής. Πρόσφατα, υπήρξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά το θέμα αυτό, 
όπως έδειξαν οι δύο συνομοσπονδίες σωματείων εργαζομένων (UGT και CGTP), οι 
οποίες προσπάθησαν να συμπεριλάβουν το θέμα στην οικονομική και κοινωνική 
συμφωνία του έτους 2.000. 
34 
nmmmmmmmmmm 
Κ(Π<Ί κανόνα, η δημιουργία συστημ.άτοιν πυ|ΐμπ<>/ή<~, ιπκ νι-μ^η διν anonAri rv miv 
Ηροιι'ριυνα.νιι,κι Ιμινοοι,α.πραγμ.<αι-.υοηςμι- t κ,ιΐροοιιυι,ους lui ν εργαζομένων. Ωοιόου, 
υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες λαμβάνουν χώρα προηγούμενες 
διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των εργαζομένων, οι οποίες σε ορισμένες 
περιπτώσεις οδηγούν σε σημαντικές βελτιώσεις στο σύστημα συμμετοχής στα κέρδη. 
Μία από τις πηγές έμπνευσης για το σύστημα που περιλαμβάνει ο νόμος περί 
ιδιωτικοποιήσεων ήταν το γαλλικό πρότυπο. Οι ρυθμίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο 
και την Ιρλανδία επίσης χρησίμευσαν ως παράδειγμα όσον α^ρορά τα φορολογικά 
κίνητρα για την χρηματοοικονομική συμμετοχή των εργαζομένων στο κεφάλαιο της 
επιχείρησης. 
35 
ΓΕΝΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 4 
Χώρα 
Φινλανδία 
Σουηδία Γενική Στάση 
Θετική και 
συζητείται με 
τους 
κοινωνικούς 
εταίρους 
Δεν έχει 
συζητηθεί Νομοθεσία 
Ειδικοί νόμοι 
και έτος 
εισαγωγής: 
Ταμεία 
προσωπικού 
(1990) 
Τροπολογίες 
(1996) 
Μόνο για 
ταμεία 
συμμετοχής στα 
κέρδη Φορολογικά 
οφέλη 
Κίνητρα για 
ταμεία 
προσωπικού· 
κανένα για 
CPS/ESO 
για τους 
εργαζομένους 
και τις 
επιχειρήσεις 
σχετικά με τις 
πληρωμές προς 
τα ταμεία Διάδοση των συστημάτων PEPPER 
Κύριοι τύποι 
DPS (ταμείο 
προσωπικού) 
CPS/ESO 
μ.δ.σ. Αριθμός 
συστημάτω 
ν/εμπλεκόμ 
ενες 
εταιρείες: 
41 
εταιρείες ή 
όμιλος 
εταιρειών 
(1994) 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Εμπλεκόμενοι 
εργαζόμενοι 
90.000 
μ.δ.σ. 
μ.δ.σ. Οφέλη 
εργαζομένων ή 
μερίδιο 
κέρδους/εργαζόμε 
νο: 
1994 περίπου 2% 
του ετήσιου 
εισοδήματος προς 
τα ταμεία 
1-2% των 
καταβληθέντων 
μισθών 
μ.δ.σ. Μεταβολή 1991-
1995 
Αύξηση αμέσως 
μετά την 
εισαγωγή του 
ταμείου 
προσωπικού του 
1990· έκτοτε 
πολύ λίγα νέα 
άγνωστη 
μ.δ.σ. 
36 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Πολύ 
ευνοϊκή και 
συζητείται. 
Συνεχείς 
βελτιώσεις SPS (1978)· 
SO (1980) 
DSO (1984) 
CPS (1987) 
ESOP (1989) 
ESO (1978-) 
To 1991, 1992 
και 1994: 
ρυθμίσεις 
διευκόλυνσης· 
όλα τα 
συστήματα 
βελτιώθηκαν το 
1995: ίση 
μεταχείριση 
των 
εργαζομένων 
μερικής 
απασχόλησης 
Ιούλιος 1995: 
εισαγωγή του 
νέου σχεδίου 
απόκτησης 
εταιρικών 
μετοχών (DSO), 
προς 
αντικατάσταση 
του σχεδίου για 
στελέχη του 
1984. σημαντικά τόσο 
για τις 
επιχειρήσεις όσο 
και για τους 
εργαζομένους. 
Το 1991, 1992 
και 1994: 
αυξήσεις των 
φορολογικών 
ελαφρύνσεων 
DSO: μετάβαση 
από το σχέδιο 
για στελέχη στο 
σχέδιο για 
δικαίωμα 
αγοράς μετοχών 
με 
προτιμησιακούς 
όρους που 
επανεστιάζει τη 
φορολογική 
ελάφρυνση στα 
χαμηλά και 
μεσαία 
εισοδήματα DSO 
CPS 
SPS 
SO 4.339 
12.740 
868 
174 περίπου 3,5 
εκατομμύρια σημαντικά 
περίπου 1 
εκατομμύριο 
περίπου 1 
εκατομμύριο μέγιστη καταβολή 
επί των κερδών 
της τάξης του 
20% ή 4000£ 
ανά εργαζόμενο 
(ανάλογα με το 
ποιο είναι το 
χαμηλότερο) το σύστημα για 
στελέχη 
αντ ικαταστάθηκ 
ε από το νέο 
σύστημα 
απόκτησης 
εταιρικών 
μετοχών με 
έναρξη ισχύος 
από τον Ιούλιο 
του 1995 
μέση αξία 
διατεθεισών 
μετοχών 1994/95: 
550£ ανά 
εργαζόμενο 
μέση αξία \ 
μετοχών με 
δικαίωμα 
επιλογής (option) 
1994/95: 2.900£ 
ανά εργαζόμενο πολύ μεγάλη 
αύξηση από το 
1991 
σημαντική 
αύξηση, μικρή 
αλλαγή 
σημαντική 
αύξηση 
37 
d » 
ESOP 
Σύνολο 27 
19.148 
συστήματα μ.δ.σ. 
5 εκατομμύρια 
εργαζόμενοι βραδεία αύξηση 
οι αριθμοί 
διπλασιάστηκαν 
από το 1991 
μ.δ.σ. = μη διαθέσιμα στοιχεία· για τις χρησιμοποιούμενες συντομογραφίες βλέπε παράρτημα 1 της παρούσας έκθεσηç 
38 
ÉÊummmmmmmmm^m) 
Φινλανδία 
To 1990, η Φινλανδία εισήγαγε ένα σύστημα ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα 
κέρδη, το "σύστημα ταμείων προσωπικού και δώρων επί των κερδών", το,οποίο 
παρέχει φορολογικά κίνητρα προς τους εργοδότες και είναι σχεδιασμένα £τσι ώστε 
να διευκολύνει την συσσώρευση κεφαλαίου από τους εργαζομένους μακροπρόθεσμα. 
Τα χρήματα που καταβάλλονται από τους εργοδότες στα ταμεία προσωπικού 
απαλλάσσονται από τη φορολόγηση των εργοδοτών και δεν καταβάλλονται 
εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. Αφού συμπληρώσει δέκα έτη ως μέλος του 
ταμείου, ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να προβεί σε ετήσια ανάληψη του 1/10 
των χρημάτων που είναι κατατεθειμένα στο ταμείο, ενώ μπορεί να κάνει ανάληψη 
του συνόλου των χρημάτων φεύγοντας από την εταιρεία. Φόρος εισοδήματος 
καταβάλλεται μόνο σε κάθε ανάληψη. Οι τροπολογίες στο νόμο για τα ταμεία 
προσωπικού (1660/95) που τέθησαν σε ισχύ στις αρχές του 1996, συντόμευσαν την 
περίοδο αναμονής μέχρι την πρώτη ανάληψη από 10 σε 5 χρόνια και αύξησαν το 
δικαιούμενο ποσοστό ετήσιας ανάληψης σε 15%. Οι τροπολογίες του νόμου για το 
φόρο εισοδήματος (227/96), που ετέθη σε ισχύ στις αρχές του 1996, ελάφρυναν 
τη φορολόγηση των μελών των ταμείων προσωπικού, έτσι ώστε το 20% των 
εισοδημάτων από το ταμείο προσωπικού να είναι αφορολόγητο και το υπόλοιπο 80% 
να είναι φορολογήσιμο σύμφωνα με την ισχύουσα για το φόρο εισοδήματος 
νομοθεσία. 
Το ταμείο μπορεί να επενδύσει τα κεφάλαια του στην εταιρεία του εργοδότη ή σε 
μία εταιρεία που ανήκει στην ίδια ομάδα. Εάν το ταμείο επενδύσει τα κεφάλαια του 
σε μετοχές της εταιρείας του εργοδότη, τότε τα μέλη του προσωπικού, μέσω του 
ταμείου, γίνονται μέτοχοι της εταιρείας. Όταν το ταμείο επενδύει τα κεφάλαια του 
εκτός της συγκεκριμένης εταιρείας, η επένδυση θα πρέπει να είναι ασφαλής και 
κερδοφόρα. Η απόδοση της επενδυτικής δραστηριότητας προστίθεται στις μετοχές 
του ταμείου των μελών κάθε χρόνο. 
Στην Φινλανδία, δεν υπάρχουν νομικά εμπόδια όσον αφορά τα συστήματα 
συμμετοχής στα κέρδη που βασίζονται σε παροχές μετρητών αλλά και στην χορήγηση 
μετοχών. Το προσωπικό λαμβάνει πρόσθετες αμοιβές σε μετρητά βάσει των κερδών 
ή κάποιου άλλου οικονομικού αποτελέσματος της εταιρείας, όμως ο ίδιος ο νόμος 
δεν προβλέπει οποιαδήποτε ειδική μεταχείριση. Αυτά τα δώρα επί των κερδών που 
καταβάλλονται σε μετρητά φορολογούνται με τον ίδιο τρόπο όπως και οι υπόλοιπες 
αποδοχές των εργαζομένων. 
Ο νόμος περί φόρου εισοδήματος προβλέπει το δικαίωμα των εργαζομένων να 
προεγγράφονται για αγορά μετοχών ή άλλων τίτλων σε ευνοϊκές τιμές. Το όφελος 
είναι αφορολόγητο εφόσον η έκπτωση είναι το πολύ 10% της τρέχουσας τιμής, με 
έναν επιπλέον όρο ότι η πλειονότητα του προσωπικού θα έχει πρόσβαση στο όφελος 
αυτό. 
Όταν ο νόμος περί ταμείων προσωπικού τέθηκε σε ισχύ στις αρχές του 1990, 
αντιμετωπίστηκε με ιδιαίτερο ενθουσιασμό. Η πλειονότητα των σημερινών ταμείων 
δημιουργήθηκαν είτε κατά το έτος όπου ψηφίστηκε ο νόμος ή κατά την διάρκεια του 
επόμενου έτους. Έκτοτε πολύ λίγα νέα ταμεία έχουν δημιουργηθεί. Ο κύριος λόγος 
39 
γι'αυτήν την πτώση του ενδιαφέροντος ήταν πιθανότατα η ύφεση που ξεκίνησε στις 
αρχές της δεκαετίας του '90 και η οποία δεν δημιούργησε κλίμα κατάλληλο για την 
δημιουργία νέων ταμείων. 
Το 1994, γενικά ταμεία προσωπικού ιδρύθηκαν σε 41 εταιρείες ..(ή ομάδες 
εταιρειών) που κάλυπταν 90.000 εργαζομένους. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες και 
ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με άλλα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη σε 
φινλανδικές εταιρείες. Σύμφωνα με μία έρευνα που έγινε στον μεταποιητικό τομέα, 
στον τομέα των κατασκευών και σε ορισμένους τομείς παροχής υπηρεσιών, οι 
δόσεις των συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη που καταβλήθηκαν σε εργάτες που 
επιτελούσαν χειρωνακτικές εργασίες ήταν 1,2% του συνολικού μισθού. Για τους 
υπαλλήλους γραφείου, το μερίδιο από τα κέρδη και οι αμοιβές απόδοσης ήταν 1,8% 
των μηνιαίων αποδοχών. Ο αριθμός των υπαλλήλων γραφείου που λαμβάνουν 
αμοιβές με βάση τα κέρδη και την απόδοση της εταιρείας αυξήθηκε σημαντικά κατά 
την διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών. Το 1994, κατά μέσο όρο ένας στους 
τέσσερις υπαλλήλους γραφείου λάμβαναν μερίδιο από τα κέρδη της εταιρείας καθώς 
και αμοιβές απόδοσης, ενώ το 1984 το ποσοστό αυτό ήταν κάτω του 5%. Από την 
άλλη μεριά, το ποσοστό των μηνιαίων αποδοχών που προερχόταν από τα κέρδη της 
επιχείρησης καθώς και από αμοιβές απόδοσης μειώθηκε μεταξύ των υπαλλήλων 
γραφείου που τα λάμβανε. Το μερίδιο κυμαινόταν μεταξύ 5 και 7% σε διάφορες 
ομάδες υπαλλήλων γραφείου του 1994 ενώ το 1984 κυμαινόταν μεταξύ 5 και 13%. 
Τα πλησιέστερα πρότυπα προς το φινλανδικό πρότυπο ταμείου προσωπικού είναι 
τα σουηδικά επικουρικά ταμεία οργανισμών, ιδιαίτερα το ταμείο Handelsbanken. 
Τα γαλλικά συστήματα επικουρικών δώρων επί των κερδών καθώς και τα 
συστήμ,ατα ταμείων επίσης έχουν χρησιμεύσει ως πρότυπα. 
Κατά την διάρκεια του τελευταίου έτους, υπήρξαν έντονες συζητήσεις σχετικά με 
τα ταμεία. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη συμφωνία επί της 
κοινωνικοοικονομικής πολιτικής και -της πολιτικής απασχόλησης και αγοράς 
εργασίας για τα έτη 1996-1997 μεταξύ του κράτους και των κοινωνικών εταίρων 
το φθινόπωρο του 1995 επίσης ασχολήθηκε με θέματα που αφορούσαν τα ταμεία 
προσωπικού. Προβλέπεται ότι οι έντονες συζητήσεις σχετικά με τα ταμεία 
προσωπικού και τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις όσον αορορά τα ταμεία αυτά, όταν 
εφαρμοστούν, θα προωθήσουν την δημιουργία νέων ταμείων και την εισαγωγή 
άλλων μορφών συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη στις εταιρείες. 
Σουηδία 
II Σουηδία δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο σύστημα άμεσης προώθησης της 
συμμετοχής των εργαζομένων στα κέρδη των εταιρειών. Η σουηδική δημοσιονομική 
νομοθεσία βασίζεται κυρίως στην αρχή ότι φορολογούνται όλες οι αμοιβές που 
προέρχονται από την απασχόληση με την μορφή μισθών ή άλλων επιδομάτων. 
Σήμερα, τα συστήματα συμμετοχής στα αποτελέσματα/κέρδη δεν υπόκεινται σε 
ειδικές φορολογικές ελαφρύνσεις είτε από την πλευρά των εργοδοτών είτε από την 
πλευρά των εργαζομένων. 
40 
mÊÊÊÈÊÊiÊÊÊÊÊÊÊÊÊÊÊÊ0m 
Ωστόσο, υπάρχουν θεσμοθετημένες διατάξεις στον νόμο του 1981 περί κοινωνικών 
εισφορών, ο οποίος προβλέπει μία εξαίρεση με σκοπό την προώθηση ορισμένων 
ειδικών έμμεσων επιδομάτων για τους εργαζομένους. Ισχύει στην περίπτωση της 
μεταβίβασης κερδών προς ειδικά θεσμοθετημένα ταμεία που έχουν ιδρυθεί από 
οργανώσεις εργαζομένων ή εργατών σε μία επιχείρηση (γνωστά ως- "ταμεία 
συμμετοχής στα κέρδη"). Τα κεφάλαια που μεταβιβάζονται στα ταμεία αυτά θα 
ορίζονται κυρίως για την αμοιβή των εργαζομένων για τις προσπάθειες της. 
Οι εργαζόμενοι δεν καταβάλλουν φόρους επί των πληρωμών προς το ταμείο 
συμμετοχής στα κέρδη κατά τον χρόνο όπου γίνεται η πληρωμή, ούτε η πληρωμή 
δημιουργεί δικαίωμα λήψης επιδόματος. Κατά συνέπεια, οι εργοδότες δεν 
καταβάλλουν εισφορές επί των μεταβιβαζομένων κεφαλαίων. Όταν τα κεφάλαια 
εκταμιεύονται από ένα ταμείο συμμετοχής στα κέρδη, ο αποδέκτης φορολογείται επί 
της ληφθείσας πληρωμής. Ωστόσο, το ταμείο δεν είναι υποχρεωμένο να καταβάλλει 
εισφορές εργοδοτών με την εκταμίευση, γεγονός το οποίο δεν δίνει δικαίωμα λήψης 
επιδόματος. Η εξαίρεση αυτή ισχύει μόνο υπό τον όρο ότι τα κεφάλαια: 
θα παρακρατούνται από το ταμείο για διάστημα τουλάχιστον τριών 
ημερολογιακών ετών· 
θα ωφελούν ένα σημαντικό ποσοστό (τουλάχιστον το ένα τρίτο) των 
εργαζομένων υπό παρόμοιους όρους· και 
δεν θα καταβάλλονται σε διευθυντές, συνιδιοκτήτες ή σε συγγενείς τους σε 
οικογενειακές εταιρείες ή επιχειρήσεις με μικρό αριθμό ιδιοκτητών. 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει μακρά παράδοση σε θέματα χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής. Από το 1978, αυξάνεται η νομοθεσία για τη χορήγηση φορολογικών 
ελαφρύνσεων σε εγκεκριμένα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη και κυριότητας 
μετοχών από τους εργαζομένους. Η νομοθεσία παρέχει ευελιξία, cmo την άποψη 
ότι παρέχει φορολογικά κίνητρα, τα οποία οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι 
μπορούν να χρησιμοποιήσουν σε εθελοντική βάση. 
Οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι μπορούν να αποφασίσουν ποιο σύστημα τους δίνει 
την δυνατότητα προώθησης της χρηματοοικονομικής συμμετοχής με τον καλύτερο 
τρόπο ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Οι κανόνες που διέπουν τα 
συστήματα έχουν αναπροσαρμοσθεί με βάση την αποκτηθείσα εμπειρία. 
Ο νόμος περί οικονομικών του 1995 επέφερε σημαντικές αλλαγές στα κριτήρια 
επιλεξιμότητας και για τα πέντε συστήματα χρηματοοικονομικής συμμετοχής των 
εργαζομένων που απαλλάσσονται από φορολογίες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι 
αλλαγές αυτές είχαν ως στόχο να άρουν τους προηγούμενους περιορισμούς όσον 
αςχ>ρά τη συμμετοχή των εργαζομένων μερικής απασχόλησης στα συστήματα και να 
εξασφαλίσουν ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις θα παρέχονται εξίσου προς τους 
εργαζομένους μερικής απασχόλησης, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι 
γυναίκες. Οι νέοι κανόνες εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης 
θα είναι - στο μέλλον-επιλέξιμοι για να συμμετάσχουν στα συστήματα αυτά. 
Ο νόμος περί οικονομικών του 1996 θέσπισε ένα πρόγραμμα για απόκτηση 
εταιρικών μετοχών με προτιμησιακούς όρους, που απευθύνεται σε μεσαία στελέχη 
41 
και σε όσους έχουν μεσαία και χαμηλά εισοδήματα. Αντικατέστησε το σύστημα του 
1984 το οποίο επέφερε διακρίσεις διότι ίσχυε μόνο για υψηλόμισθα και διευθυντικά 
στελέχη. Ταυτόχρονα, βελτιώσεις έγιναν και σε άλλα συστήματα παροχής 
κινήτρων, ώστε να γίνουν περισσότερο ευέλικτα και ελκυστικά σε εργοδότες και 
εργαζομένους. 
Υπάρχουν διάφοροι τύποι θεσμοθετημένων συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη, 
κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους και δικαιωμάτων επί μετοχών καθώς 
και μη θεσμοθετημένα συστήματα. 
Τα συστήματα Πληρωμών βάσει Κερδών (PRP) συνδέουν ένα τμήμα των αποδοχών 
των εργαζομένων με τις αλλαγές που σημειώνονται στα κέρδη της επιχείρησης για 
την οποία εργάζονται. Τα PRP που καταβάλλονται σε εργαζομένους στα πλαίσια 
συστήματος καταχωρημένου από το Υπουργείο Οικονομικών είναι επιλέξιμα για 
φορολογικές ελαφρύνσεις μέχρι του ορίου του 20% της αμοιβής ή του ποσού των 
4.000£, ανάλογα με το ποιο από τα δύο ποσά είναι χαμηλότερο. Το κόστος 
συγκρότησης ενός καταχωρημένου συστήματος είναι φορολογικώς απαλασσόμενο. 
Ξεχωριστά συστήματα μπορούν να θεσπιστούν για οποιαδήποτε μονάδα η οποία 
παράγει ξεχωριστούς λογαριασμούς κερδών και ζημιών, θα πρέπει όμως να 
καλύπτει το 80% των απασχολούμενων σε οποιαδήποτε μονάδα καλύπτεται από ένα 
σύστημα PRP. Όλοι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να επωφελούνται του συστήματος επί 
ίσοις όροις. Στις 31 Μαρτίου 1996 υπήρχαν 12.800 περίπου καταχωρημένα 
συστήματα PRP που κάλυπταν σχεδόν 3 εκατ. εργαζομένους. 
Τα εγκεκριμένα συστήματα κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους παρέχουν 
σημαντικά πλεονεκτήματα. Δίνουν στους εργαζομένους τη δυνατότητα να 
λαμβάνουν μετοχές δωρεάν ή σε μειωμένη τιμή από τον εργοδότη τους χωρίς να 
πληρώνουν φόρο εισοδήματος επί της αξίας των μετοχών αυτών. Ηπίσης, το 
κόστος που προκύπτει για μία εταιρεία από τη θέσπιση τέτοιων εγκεκριμένων 
συστημάτων επίσης απαλλάσσεται από φορολογία. 
Υπάρχουν τρεις τύποι εγκεκριμένων συστημάτων κυριότητας μετοχών. Οι πρώτοι 
δύο προβλέπουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι μίας εταιρείας αφού εργαστούν επί πέντε 
έτη στην εταιρεία αυτή έχουν δυνατότητα συμμετοχής. Το τρίτο σύστημα επιτρέπει 
σε μία εταιρεία να περιορίζει τη συμμετοχή σε επιλεγμένους εργαζομένους. Εάν 
επιθυμεί ο εργοδότης, νέοι εργαζόμενοι ή υπάλληλοι με λίγα χρόνια προϋπηρεσίας 
μπορούν να έχουν το δικαίωμα να συμμετάσχουν επί ίσοις όροις. 
Μέχρι το τέλος Μαρτίου του 1994 περίπου 3 εκατ. εργαζόμενοι είχαν ωφεληθεί από 
συστήματα συμμετοχής στα κέρδη καθώς και συστήματα για δικαίωμα αγοράς 
μετοχών με προτιμησιακούς όρους που κάλυπταν όλους τους εργαζομένους, 
λαμβάνοντας μετοχές ή δικαιώματα (options) επί μετοχών αρχικής αξίας 14 δισ. 
αγγλικών λιρών περίπου. 
Πέρα από τα συστήματα που καλύπτουν όλους τους εργαζομένους, ο νόμος περί 
οικονομικών του 1984 εισήγαγε φορολογικές ελαφρύνσεις σε εγκεκριμένα συστήματα 
διακριτικής αγοράς μετοχών (τα οποία είναι επίσης γνωστά ως συστήματα 
δικαιώματος αγοράς μετοχών με προτιμησιακούς όρους για στελέχη). Μέχρι το 
τέλος Μαρτίου 1995, 4.469 τέτοια συστήματα είχαν εγκριθεί και εξακολουθούσαν 
να χρησιμοποιούνται. Αυτή η φορολογική απαλλαγή καταργήθηκε από τον Ιούλιο 
42 
του 1995 και αντικαταστάθηκε, με το νόμο του 1996 περί οικονομικών, από το νέο 
πρόγραμμα για την απόκτηση εταιρικών μετοχών με προτιμησιακούς όρους . 
Πέρα από τα θεσμοθετημένα συστήματα που περιγράφηκαν ανωτέρω, υπάρχουν 
ακόμη πολλά συστήματα συμμετοχής στα κέρδη καθώς και δικαιώματος αγοράς 
μετοχών τα οποία δεν έχουν εγκριθεί. 
Τα τραστ κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους (ESOT) παρέχουν ένα 
επιπλέον μέσο μεταβίβασης μετοχών σε εργαζομένους. Μπορούν να υπάρχουν είτε 
θεσμοθετημένα είτε μη θεσμοθετημένα ("βάσει νομολογίας") ESOT. Βάσει των 
θεσμοθετημένων συστημάτων, οι εταιρείες ιδρύουν ένα τραστ το οποίο αποκτά και 
διανέμει μετοχές προς τους εργαζομένους. Το τραστ είναι υπεύθυνο για την αγορά 
και την πώληση των μετοχών καθώς και για την διανομή τους προς τους 
εργαζομένους, είτε άμεσα είτε μέσω ενός εγκεκριμένου συστήματος συμμετοχής στα 
κέρδη. Από το 1996, τα ESOT μπορούν να λειτουργούν σε συνάρτηση με ένα 
εγκεκριμένο σύστημα απόκτησης μετοχών προνομιακούς όρους, βασιζόμενο σε 
αποταμίευση, και έτσι να δίνουν στους εργαζομένους δικαίωμα (option) επί 
μετοχών και να διανέμουν μετοχές στους εργαζομένους βάσει της άσκησης του 
δικαιώματος αυτού. Στους δικαιούχους θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται 
τουλάχιστον όλοι οι εργαζόμενοι της εταιρείας καθώς και των θυγατρικών της, οι 
οποίοι απασχολούνται επί πέντε έτη και άνω. Ο νόμος περί οικονομικών του 1995 
κατάργησε την προϋπόθεση ότι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να εργάζονται 20 ή 
περισσότερες ώρες την εβδομάδα. 
Ορισμένες εταιρείες προτιμούν να εφαρμόσουν μη θεσμοθετημένα ή "βάσει 
νομολογίας" ESOT. Ενώ οι εισφορές της εταιρείας στο πλαίσιο των συστημάτων 
αυτών μπορούν να εκπέσουν από τον φόρο εταιρειών - εφόσον οι εισφορές πληρούν 
ορισμένους όρους - δεν αποτελούν αντικείμενο όλων των ελαφρύνσεων που 
παρέχονται σε ένα θεσμοθετημένο ESOT. Από στοιχεία που υπάρχουν, τα ESOT 
"βάσει νομολογίας" είναι πολύ περισσότερα απ' ό,τι τα θεσμοθετημένα ESOT. Οι 
κανόνες που τα διέπουν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τον 
φορολογικό ελεγκτή, παρέχοντας στους εργοδότες την δυνατότητα ευελιξίας ώστε 
να προσαρμόζουν τα συστήματα στις ιδιαίτερες ανάγκες της εταιρείας και των 
εργαζομένων τους. Μία σημαντική εξέλιξη από το 1989 ήταν η αύξηση της χρήσης 
των ESOT στο πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων μέσης κλίμακας. Έχει υπολογιστεί ότι 
υπήρξαν περίπου 40 τέτοιες περιπτώσεις (βλ. "Employee Share Ownership Plans", 
Incomes Data Services Ltd (IDS study 568), Δεκέμβριος 1994).. 
Οι πληροφορίες σχετικά με το IIΒ στον πίνακα PEPPER δείχνουν ότι η αύξηση της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής ήταν εντυπωσιακή κατά την τελευταία δεκαετία. 
11 βρετανική κυβέρνηση στηρίζει έναν αριθμό πρωτοβουλιών για την προώθηση της 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής και εμπλέκεται ενεργά στη διάδοση πληροφοριών 
και στην προώθηση της καλής πρακτικής. 
Το 1991, η εφορία δημοσίευσε μία έκθεση η οποία καταδείκνυε την ανάγκη για 
αύξηση της ενημέρωσης σχετικά με τα φορολογικά κίνητρα και οφέλη που 
παρέχονται για τέτοια συστήματα, ιδιαίτερα στις μικρές επιχειρήσεις και στον 
τομέα εκτός των υπηρεσιών. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση του ΗΒ ξεκίνησε μία 
43 
PH) 
εκστρατεία. Η σπουδαιότητα της εκστρατείας αυτής συνίσταται στο ότι η 
χρηματοοικονομική συμμετοχή εντάσσεται σε μία συνολική ολοκληρωμένη 
προσέγγιση της ανάμιξης των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων που αφορούν την 
επιχείρηση. Πέρα από τις πρωτοβουλίες στις οποίες εμπλέκεται η κυβέρνηση, 
πολλοί άλλοι ανεξάρτητοι οργανισμοί και ιδιωτικές εταιρείες, ^παρέχουν 
πληροφορίες, συμβουλές, καθοδήγηση, εκπαίδευση και έρευνα σε θέματα που 
αφορούν τα συστήματα χρηματοοικονομικής συμμετοχής, καθώς και υπηρεσίες 
προώθησης και δημοσιότητας. 
Το ΗΒ έχει λάβει υπόψη του τις εμπειρίες άλλων χωρών εντός και εκτός της ΕΕ. 
Οι ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα στο ΗΒ σημειώνουν επιτυχία όσον αφορά την 
ενθάρρυνση της χρηματοοικονομικής συμμετοχής. Κατά την διάρκεια των δεκαετιών 
του '80 και του '90 σημειώνονται τακτικές εξελίξεις όσον αφορά τόσο το εύρος των 
διαθέσιμων συστημάτων όσο και το φάσμα των φορολογικών κινήτρων που τα 
συνοδεύουν. Το εκτεταμένο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων παρείχε επίσης ευκαιρίες 
στους εργαζομένους να αποκτήσουν μερίδιο στις επιχειρήσεις όπου εργάζονται. 
44 
mÊmmmiÊÊÈÈÊÈÊÊÊÈÊÊÊmm 
HI ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Νομικές διαρθρώσεις και διατάξεις που αφορούν τη χρηματοοικονομική συμμετοχή 
Δεν σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές στην κυβερνητική πολιτική που^αφόρά τα 
συστήματα PEPPER στις χώρες της ΕΕ από τότε που δημοσιεύθηκε η πρώτη έκθεση 
PEPPER το 1991, παρ'όλο που η κατάσταση βελτιώνεται ελαφρώς. Οι επίσημες 
κυβερνητικές θέσεις στις επιμέρους χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να κυμαίνονται από 
αυτές που είναι εξ'ολοκλήρου ή εν μέρει υπέρ του PEPPER, έως αυτές που δεν 
εκφέρουν συγκεκριμένη άποψη. Η Γαλλία και το Η Β έχουν μακρά παράδοση στην 
ενθάρρυνση της χρηματοοικονομικής συμμετοχής με αποτέλεσμα την δημιουργία 
μίας ποικιλίας συστημάτων. Κατά τη διάρκεια της υπό μελέτη περιόδου (1991-1995) 
οι χώρες αυτές σημείωσαν σταθερή βελτίωση όσον αφορά τόσο το εύρος των 
διαθέσιμων συστημάτων όσο και στο φάσμα των φορολογικών κινήτρων που τα 
συνοδεύουν. 
Σε άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η 
Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία, η Αυστρία και η Σουηδία, οι κυβερνήσεις 
συζήτησαν τα συστήματα PEPPER, όμως η επίσημη κυβερνητική στήριξη ήταν 
περιορισμένη ή ανύπαρκτη. Οι περισσότερες από τις κυβερνήσεις αυτές θεώρησαν 
ότι τα συστήματα αυτά αποτελούν κυρίως ευθύνη των κοινωνικών εταίρων ή του 
εργοδότη και των εκπροσώπων των εργαζομένων στις επιμέρους επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολύ πρόσφατα στη Γερμανία, την Ισπανία και 
την Ιταλία απευθύνθηκαν έντονες επίσημες εκκλήσεις προς τους κοινωνικούς 
εταίρους ώστε να προωθήσουν τα συστήματα αυτά στο πλαίσιο των 
διαπραγματεύσεων. II Ισπανία αναφέρει ότι κατά την διάρκεια των τρεχουσών 
διαπραγματεύσεων η ιδέα να ληφθεί υπόψη η παραγωγικότητα αποτελεί έν<{ νέο 
στοιχείο της ημερήσιας διάταξης. Αναμένεται ότι θα υπάρχουν θετικές επιπτώσεις 
στην παραγωγικότητα, στην ευελιξία των μισθών, στην απασχόληση και στην 
ανάμιξη των εργαζομένων στην λήψη αποφάσεων μέσα στην επιχείρηση. Στην Ιταλία, 
οι σχετικές διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε μία τριμερή συμφωνία, στην οποία η 
κυβέρνηση δεσμεύθηκε να εισάγει φορολογικές ελαφρύνσεις. Αυτό δεν έχει ακόμα 
εφαρμοσθεί. Στο Λουξεμβούργο, εκπρόσωποι των εργαζομένων και των στελεχών 
του ιδιωτικού τομέα καθώς και το Φιλελεύθερο Κόμμα, ζήτησαν από την κυβέρνηση 
να θεσπίσει περαιτέρω ρυθμίσεις όσον αφορά τη συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο 
μέσω της προσφοράς μετοχών υπό προτιμησιακούς όρους. Οι προτάσεις αυτές 
συνάντησαν την ισχυρή αντίδραση των δύο κυριότερων σωματείων εργαζομένων, τα 
οποία φοβήθηκαν ότι θα επηρεαστεί η ανεξαρτησία τους όσον αφορά τις 
διαπραγματεύσεις. Αντίστοιχες αντιδράσεις σημειώθηκαν και σε άλλες χώρες όπου 
τα συστήματα PEPPER είναι λιγότερο αναπτυγμένα: Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία και 
Ιταλία καθώς και στις Κάτω Χώρες. 
Στο Βέλγιο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την ανάληψη πρωτοβουλιών όσον αφορά στην 
νομοθεσία πριν το τέλος του 1996, όμως οι προηγούμενες προτάσεις σχετικά με τη 
συμμετοχή στα κέρδη που έγιναν το 1993 δεν έλαβαν καμία στήριξη. 
Στην Ιρλανδία, στις Κάτω Χώρες και στη Φινλανδία φαίνεται ότι υπάρχουν 
εξελίξεις προς την κατεύθυνση της παροχής αυξημένης κυβερνητικής στήριξης στα 
συστήματα PEPPER. Πολύ πρόσφατα, το 1995, η Ιρλανδία αύξησε τα φορολογικά 
45 
κίνητρα που παρείχε, σε πενταπλάσια) ποσό από αυτό που ίσχυε προηγουμένως και 
προώθησε τα συστήματα PEPPER στο πλαίσιο ενός εθνικού προγράμματος για την 
παραγωγικότητα και την ανάμιξη των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων της 
επιχείρησης σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. Το 1990, η Φινλανδία 
εισήγαγε νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με τη θέσπιση ταμείων προσωπικού με 
σκοπό τη συμμετοχή του στα κέρδη, ρυθμίσεις οι οποίες αφορούσαν κυρίως την 
κυριότητα μετοχών. Η φινλανδική κυβέρνηση υπέβαλε προτάσεις το 1995 για 
περαιτέρω βελτιώσεις. Το 1994 οι Κάτω Χώρες θέσπισαν λεπτομερέστερες 
νομοθετικές διαδικασίες καθώς και βελτιωμένα κίνητρα για τη συμμετοχή στα κέρδη 
με σκοπό την τόνωση της συσσώρευσης κεφαλαίου από τους εργαζομένους σε 
συνδυασμό με συστήματα αποταμίευσης μισθών. Οι χώρες αυτές ανέφεραν ως 
στόχους τους την μεγαλύτερη ανάμιξη των εργαζομένων στην λήψη αποφάσεων, την 
αυξημένη παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα καθώς και την ευελιξία των 
μισθών στις αγορές εργασίας. 
II μακροοικονομική κατάσταση δεν επηρέασε την κυβερνητική στήριξη καθώς και τη 
στήριξη των κοινωνικών εταίρων σε οποιεσδήποτε προτάσεις χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής. Ο πρόσφατος διάλογος σχετικά με την ενίσχυση της παραγωγικότητας 
και της ευελιξίας των μισθών προωθεί επίσης και τη συζήτηση των προτάσεων. 
Ωστόσο, στα περισσότερα κράτη μέλη αναμένεται ότι τα σωματεία εργαζομένων 
μπορεί να αντιδράσουν στη χρήση των συστημάτων χρηματοοικονομικής συμμετοχής 
για την προώθηση της ευελιξίας των μισθών στις αγορές εργασίας. Η σύγκρουση 
μεταξύ της μεγαλύτερης ευελιξίας από τη μια μεριά και της ανάγκης για αλληλεγγύη 
και μεγαλύτερη ανάμιξη στη λήψη αποφάσεων από την άλλη, θα μπορούσαν ωστόσο 
να εμποδίσουν την εισαγωγή προτάσεων όσον αφορά τη χρηματοοικονομική 
συμμετοχή. 
Με εξαίρεση τη Γαλλία και το 11 Β, η νομοθεσία στις χώρες της ΕΚ ευνοεί 
συγκεκριμένα μόνο συστήματα. II κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους είναι 
η πλέον ευνοούμενη ενώ η συμμετοχή στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών 
είναι η λιγότερο ευνοούμενη. 
Τα περισσσότερα κράτη μέλη δεν έχουν θεσπίσει περιοριστικές ρυθμίσεις που θα 
μπορούσαν να εμποδίσουν την εισαγωγή συστημάτων χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες νομοθετικές προϋποθέσεις που έχουν 
θεσπιστεί στα κράτη μέλη και αφορούν την επιλεξιμότητα για φορολογικές 
ελαφρύνσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές αφορούν, για παράδειγμα, ένα ελάχιστο 
ποσοστό προσωπικού που θα πρέπει να καλύπτει το σύστημα, κριτήρια 
επιλεξιμότητας, περιόδους παρακράτησης καθώς και νόμιμες και διαχειριστικές 
προϋποθέσεις κ.τ.λ. Οι προϋποθέσεις αυτές ενδέχεται να περιορίσουν την ευελιξία 
εισαγωγής των εν λόγω συστημάτων. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιλογές 
και οι εναλλακτικές λύσεις βελτιώθηκαν. Σε άλλες περιπτώσεις, το πιθανό 
διοικητικό βάρος ή/και το κόστος που επιβαρύνεται ο εργοδότης προκειμένου να 
καλύψει τις νομοθετικές αυτές απαιτήσεις εκπίπτει ως λειτουργικό κόστος. 
Μία σημαντική βελτίωση στην νομοθεσία του ΗΒ το 1995 είναι η επέκταση της 
επιλεξιμότηταςκαι στους εργαζομένους με μερική απασχόληση. Στην Γαλλία, επίσης, 
σημειώθηκαν βελτιώσεις στα κριτήρια επιλεξιμότητας. Σε ορισμένες χώρες, τόσο στη 
46 
m 
νομοθεσία όσο και στην πράξη, τα κριτήρια επιλεξιμότητας αποτρέπουν την 
συμμετοχή των εργαζομένων με μερική απασχόληση καθώς και των έκτακτων 
υπαλλήλων που προσλαμβάνονται με σύμβαση ορισμένου χρόνου βραχείας 
διάρκειας. Επιπλέον, μερικές φορές τα συστήματα αυτά αφορούν μόνο προσωπικό 
που έχει συμπληρώσει ένα ορισμένο ελάχιστο χρονικό διάστημα απασχόλησης στην 
εταιρεία. 
FauiTix.inoL, η 
Αρκετές χώρες ανέφεραν ότι η τάση για ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων φορέων αύξησε 
το ενδιαφέρον για τα συστήματα PEPPER. Στην Πορτογαλία, αναπτύχθηκε ειδική 
νομοθεσία το 1989 σχετικά με την χορήγηση μετοχών στους εργαζομένους μετά την 
ιδιωτικοποίηση του δημοσίου οργανισμού στον οποίο εργάζονταν. Το αποτέλεσμα 
ήταν σημαντική αύξηση της κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους. Στην 
Δανία, οι ιδιωτικοποιήσεις φαίνεται ότι οδήγησαν στην θέσπιση συστημάτων 
αμοιβών που είναι στενότερα συνδεδεμένα με την απόδοση των ιδιωτικοποιημένων 
επιχειρήσεων και με τη δυνατότητα χορήγησης μετοχών στους εργαζομένους. Στην 
Ιρλανδία, η υιοθέτηση συστημάτων κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους 
έτυχε μεγαλύτερης προσοχής λόγω της πρόσφατης συμμετοχής των εργαζομένων στο 
μετοχικό κεφάλαιο των επιχειρήσεων σε ορισμένους ημιδημόσιους οργανισμούς 
υψηλού κύρους. Η απόκτηση μετοχών από τους εργαζομένους στην Ιταλία 
ενθαρρύνθηκε με την ιδιωτικοποίηση δημοσίων επιχειρήσεων. Το ίδιο συνέβη στο 
ΗΒ και στις Κάτω Χώρες. Αυτό υποδηλώνει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν να 
καθιερώσουν συστήματα PEPPER στο πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων και με τον 
τρόπο αυτό να αποκτήσουν εμπειρία και να προωθήσουν την ευαισθητοποίηση ενός 
ευρύτερου κοινού σχετικά με τις δυνατότητες των συστημάτων αυτών. 
Κίνητρα και φορολογικές προβλέψεις 
Το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας για την προώθηση των συστημάτων 
χρηματοοικονομικής συμμετοχής στα κράτη μέλη αφορά την παροχή κινήτρων με την 
μορφή φορολογικών ή άλλων χρηματοοικονομικών οφελών. Κατά την υπό μελέτη 
περίοδο οι κύριες χώρες PEPPER, το ΗΒ και η Γαλλία, βελτίωσαν περαιτέρω την 
ποικιλία των κινήτρων που παρέχονται για τα διάφορα συστήματα. 
Στην Ισπανία και την Ιταλία δεν παρέχονται ειδικά κίνητρα για οποιοδήποτε 
σύστημα. Το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Ιρλανδία και η Αυστρία, ανέφεραν την 
παροχή κινήτρων μόνο για τα συστήματα κατοχής μετοχών από τους εργαζομένους 
και όχι για τα συστήματα συμμετοχής στα κέρδη. Τα κίνητρα ποικίλλουν από την 
αφορολόγητη χορήγηση μετοχών ή ομολογιών προς τους εργαζομένους και την 
αφορολόγητη καταβολή ποσών επί των διανεμόμενων κερδών, έως πιο ευνοϊκές 
φορολογικές ρυθμίσεις. Άλλα οφέλη περιλαμβάνουν την απαλλαγή από τις εισφορές 
κοινωνικής ασφάλισης. Σε ορισμένες χώρες τα κίνητρα αυτά παρέχονται τόσο για 
τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο και ορισμένες φορές για τους εργοδότες 
το κόστος του συστήματος εκπίπτει για φορολογικούς σκοπούς. 
Ορισμένες φορές εμφανίζονται προβλήματα σε σχέση με τις κοινωνικές 
επιβαρύνσεις, ειδικά όταν ορισμένοι επιχειρηματολογούν ότι τα οφέλη αυτά θα 
47 
m 
πρέπει να θεωρούνται ως κανονικός μισθός, ο οποίος υπόκεινται σε κοινωνικές 
επιβαρύνσεις, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι αυτός ο τύπος αμοιβής δεν θα πρέπει να 
υπόκεινται στις επιβαρύνσεις αυτές. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο οι σχετικές 
συζητήσεις εμποδίζουν την ανάπτυξη των συστημάτων PEPPER. _ 
Η παροχή κινήτρων κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, πρόσφατα η κατάσταση 
βελτιώθηκε από την άποψη αυτή στην Ιρλανδία (1995), στο ΗΒ (1991) και στη 
Γαλλία (1994). Κατά την υπό μελέτη περίοδο (1990-1995) αναφέρθηκαν και άλλες 
μικρότερης σημασίας βελτιώσεις στην Αυστρία και στις Κάτω Χώρες το 1994 καθώς 
και στις προτάσεις που υποβλήθηκαν το 1995 στην Φινλανδία. Με εξαίρεση την 
Αυστρία, οι βελτιώσεις αυτές στις συγκεκριμένες χώρες περιλαμβάνουν επίσης και 
μείωση της περιόδου παρακράτησης. 
Άλλα κίνητρα είναι η δυνατότητα ανάληψης πριν το τέλος της περιόδου 
παρακράτησης για ορισμένες ειδικές δαπάνες (νέα κατοικία, ασφάλιση και ειδική 
αποταμίευση κεφαλαίων, συνταξιοδοτικά ταμεία και σε μία περίπτωση ακόμα και 
αγορά αυτοκινήτου (Γαλλία) χωρίς καμία ή με ελάχιστη φορολόγηση των 
αναλήψεων αυτών. 
Αξιοσημείωτα κίνητρα παρέχονται στη Γαλλία: το 1994, η Γαλλία εισήγαγε το 
μέτρο του "λογαριασμού αποταμίευσης χρόνου" (compte d'épargne temps) που 
δίνει την δυνατότητα παροχής δώρων συμμετοχής στα κέρδη (intéressement) με 
την μορφή άδειας μετ' αποδοχών, για μία ελάχιστη περίοδο έξι μηνών. Τέτοια 
συστήματα ευνοούν την απασχόληση. Τα παραδείγματα αυτά κινήτρων δείχνουν 
ότι, τουλάχιστον στις χώρες με καλά αναπτυγμένα συστήματα χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής, η πολιτική που αφορά τα κίνητρα και άλλα χρηματοοικονομικά οφέλη 
φαίνεται ότι καθίσταται αναπόσπαστο τμήμα της μακροοικονομικής πολιτικής όσον 
αφορά τους μισθούς και την κατανάλωση. 
s 
Αιάδοση των συστημάτων PEPPER 
Διάδοση των συστημάτων PEPPER (βλέπε επίσης τους γενικούς πίνακες στο 
κεφάλαιο Π) 
Βέλγιο: μείωση της συμμετοχής στα κέρδη 
Δανία: μέτριο αλλά σχετικά σταθερό ενδιαφέρον για τα 
συστήματα μετοχών και ομολογιών για τους 
εργαζομένους. Λεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τη 
συμμετοχή στα κέρδη. 
Γερμανία: μικρή αύξηση στον αριθμό των συστημάτων και των 
εργαζομένων που καλύπτονται από αυτά. 
Ελλάδα: δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. 
Ισπανία: μικρή μείωση των συμφωνιών συμμετοχής στα κέρδη· 
μείωση επίσης και στον αριθμό των εργαζομένων που 
καλύπτονται από αυτά. 
48 
Γαλλία: 
Ιρλανδία: 
Ιταλία: 
Λουξεμβούργο: 
Αυστρία: 
Κάτω Χώρες: 
Πορτογαλία: 
Φινλανδία: 
Σουηδία: 
Ηνωμένο Βασίλειο: αύξηση όλων των συστημάτων 
δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία: αναμένεται αύξηση 
λόγω της αύξησης των φορολογικών ελαφρύνσεων που 
θεσπίστηκαν το 1995. 
αναμένεται αύξηση λόγω της τριμερούς συμφωνίας και 
της ιδιωτικοποίησης δημοσίων φορέων. 
αύξηση της συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται σε 
παροχές μετρητών. 
αναμενόμενη αύξηση από το 1994. 
μικρή αύξηση. 
αύξηση στο πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων. 
αύξηση· αναμένεται περαιτέρω αύξηση. 
δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. 
σημαντική αύξηση· διπλασιασμός του συνολικού 
αριθμού των συστημάτων και των εργαζομένων που 
καλύπτονται από αυτά. 
Ενώ σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις στα συστήματα και στον αριθμό των 
εργαζομένων που καλύπτονται από αυτά σε χώρες με μακρά παράδοση στα 
συστήματα PEPPER, δηλαδή το ΗΒ και τη Γαλλία, σε άλλα κράτη με μετριοπαθή 
κυβερνητική πολιτική και νομοθετικές ρυθμίσεις σημειώνεται μικρή πρόοδος 
(Γερμανία), στασιμότητα (Δανία) ή ακόμα και μείωση (Ισπανία). Σε άλλες χώρες 
όπου η σχετική πολιτική βρίσκεται υπό ανάπτυξη, έχει ήδη σημειωθεί ή αναμένεται 
ότι θα σημειωθεί αύξηση (Φινλανδία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες και Ιταλία). Ωστόσο, 
φαίνεται ότι η απόκλιση μεταξύ των χωρών που έχουν αναγνωρίσει τα συστήματα 
PEPPER και των χωρών όπου οι σχετικές ρυθμίσεις είναι λιγότερο αναπτυγμένες, 
ολοένα και μεγαλώνει. 
Αλλη μία παρατήρηση είναι ότι με εξαίρεση το IIΒ και τη Γαλλία, τα περισσότερα 
κράτη μέλη δεν έχουν μία σαφή άποψη σχετικά με την ανάπτυξη, τις δυνατότητες, 
τις εμπειρίες ή τα προβλήματα που παρουσιάζουν τα συστήματα PEPPER στις 
συγκεκριμένες χώρες λόγω του ότι δεν γίνεται ειδική καταγραφή ούτε κάποια 
στοιχειώδης έρευνα σχετικά με τα συστήματα αυτά. 
Μελετώντας την ανάπτυξη των συστημάτων PEPPER στις χώρες της ΕΕ μέχρι 
σήμερα, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η Γαλλία και το ΗΒ έχουν φτάσει ένα επίπεδο 
ολοκληρωμένης νομοθεσίας και πολιτικής με υψηλό επίπεδο κατανομής των 
συστημάτων αυτών. Αρχικά, το σύστημα που λαμβάνει την μεγαλύτερη στήριξη σε 
εθνικό επίπεδο είναι ένα σύστημα ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη. Σε 
49 
* 
επίπεδο επιχειρήσεων, η πιο εμφανής ανάπτυξη παρουσιάζεται από ένα εταιρικό 
σύστημα αποταμίευσης, το οποίο προωθείται σε εθνικό επίπεδο. Οι παρατηρήσεις 
αυτές υποδηλώνουν ότι οι χώρες θα μπορούσαν να αναπτύξουν τα συστήματα τους 
εισάγοντας ένα μετριοπαθές σύστημα ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη και 
ένα εταιρικό σύστημα αποταμίευσης ως πλαίσιο για την νομοθεσία και στη συνέχεια 
να αναπτύξουν με προσοχή τα συστήματα αυτά περαιτέρω με την ενσωμάτωση της 
συμμετοχής στα κέρδη που βασίζεται σε παροχές μετρητών από την μία πλευρά και 
της κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους από την άλλη, βελτιώνοντας 
βαθμιαία τα παρεχόμενα κίνητρα. Η επωφελής φορολογική μεταχείριση των 
συστημάτων αυτών αναμφίβολα συνέβαλε στη διάδοση της χρηματοοικονομικής 
συμμετοχής στα κράτη μέλη. 
Η ανάπτυξη αυτή μπορεί να προωθηθεί μέσω ενός περιβάλλοντος στο οποίο η 
συμμετοχή στα κέρδη θα θεωρείται ως ένα εθελοντικό μέσο, το οποίο παράλληλα θα 
παρέχει κίνητρα, χωρίς όμως να περιλαμβάνεται στις διαπραγματεύσεις περί 
μισθών, μη επηρεάζοντας έτσι την ανεξαρτησία των κοινωνικών εταίρων στις 
διαπραγματεύσεις. Επίσης, δεδομένης της θετικής σχέσης μεταξύ των συστημάτων 
που καθιερώνονται στις επιμέρους εταιρείες, ο δρόμος της ανάπτυξης που 
αναφέρθηκε ανωτέρα) μπορεί να οδηγήσει σε μία κατάσταση στην οποία τα 
συστήματα PEPPER θα γίνουν στη συνέχεια πιο ανεξάρτητα. 
Ενθάρρυνση 
Λίγες μόνο χώρες ενθαρρύνουν τη χρήση τέτοιων συστημάτων εξασφαλίζοντας 
επαρκή ενημέρωση προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Δραστήριες εκστρατείες για την 
προώθηση των συστημάτων PEPPER πραγματοποιούνται στη Γαλλία, στο IIΒ, στη 
Φινλανδία, στις Κάτω Χώρες και στην Ιρλανδία. Οι πληροφορίες που παρέχονται 
στο Η Β και στην Γαλλία είναι εντυπωσιακές και παραδειγματικές. Από την άποψη 
αυτή, οι άλλες χώρες θεωρούν ότι αυτό αποτελεί ευθύνη των εργοδοτών και των 
εκπροσώπων τους. Μόνο η Γερμανία και η Αυστρία ανέφεραν ότι οι οργανώσεις 
εργοδοτών στις αντίστοιχες χώρες έχουν ξεκινήσει εκστρατείες για ειδική 
ενημέρωση. Η Αυστρία αποτελεί μία ενδιαφέρουσα περίπτωση λόγω του .ότι το 
Επιμελητήριο Εργασίας έχει ξεκινήσει διαφορετικές δράσεις για την προώθηση των 
συστημάτων PEPPER τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τους εργοδότες. 
Επίσης έχει αναπτύξει προγράμματα κατάρτισης. 
Οι περισσότερες χώρες που έχουν υιοθετήσει μια πιο αναπτυγμένη πολιτική για την 
προώθηση των συστημάτων PEPPER γνωρίζουν τα πιθανά επιχειρήματα που 
εκφράζονται εναντίον των συστημάτων αυτών και λαμβάνουν πρωτοβουλίες 
προκειμένου να πείσουν τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τα θετικά 
αποτελέσματα των συστημάτων αυτών, θα πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι σε 
ορισμένες περιπτώσεις οι εταιρείες χορηγούν μετοχές στους εργαζομένους τους όταν 
αντιμετωπίζουν οικονομικά και χρηματοδοτικά προβλήματα. Αυτό εγκυμονεί 
σημαντικούς κινδύνους για τους εργαζομένους και έχει οδηγήσει σε σκεπτικισμό από 
την πλευρά των ενδιαφερομένων μερών. Ωστόσο, στα καλύτερα συστήματα οι 
κίνδυνοι αυτοί μπορούν να αποφευχθούν. Επιπλέον, τα εμπλεκόμενα ποσά και οι 
συνεπακόλουθοι κίνδυνοι είναι γενικά μικροί. 
50 
Αλλη μία κριτική που εκφράζεται σχετικά με τα συστήματα PEPPER είναι επίσης το 
θέμα των σχετικών ρυθμίσεων σε ορισμένες περιπτώσεις. Για παράδειγμα, η 
νομοθεσία του ΗΒ σχετικά με τα θεσμοθετημένα ESOT έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να 
αποφευχθούν οι κριτικές που εκφράζονται εναντίον των ESOT στις Ηνωμένες 
Πολιτείες, όπου, για παράδειγμα, τα ESOT συχνά χρησιμοποιούνται ως 
υποκατάσταστο των επιδομάτων συνταξιοδότησης των εργαζομένων ή ως 
"δηλητηριώδες χάπι" για την προστασία απέναντι στην αγορά των επιχειρήσεων από 
τους εργαζομένους, παρά ως μηχανισμός για την ενθάρρυνση της κυριότητας 
μετοχών από τους εργαζομένους. 
Μία ενδιαφέρουσα παρατήρηση που αφορά το ΗΒ και την Ιρλανδία είναι ότι η 
προώθηση των συστημάτων PEPPER συνδυάζεται με την προώθηση της συμμετοχής 
των εργαζομένων στην λήψη αποφάσεων γενικότερα, με σκοπό την απελευθέρωση 
της παραγωγικής δύναμης του εργατικού δυναμικού και τη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας και της ποιότητας παραγωγής. Ως προς αυτό, στην Ιταλία 
εμφανίζεται παρόμοια τάση με την τριμερή συμφωνία που έχει συναφθεί μεταξύ της 
κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων. Στη Γαλλία, ένα ειδικό εθνικό συμβούλιο 
προωθεί τα συστήματα PEPPER στο γενικό πλαίσιο της συμμετοχής των 
εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. Αυτό δείχνει ότι σύμφωνα με τις συστάσεις του 
Συμβουλίου τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν ένα εθνικό πρόγραμμα ή/και 
εθνικούς θεσμικούς φορείς για την ανάπτυξη συστημάτων προώθησης των 
συστημάτων PEPPER σε εθνικό επίπεδο και ειδικά σε σχέση με τη γενική τάση 
συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. 
Ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών. 
Στη Γαλλία, οι τελευταίες συστάσεις που αφορούν τα συστήματα PEÇPER 
μελετήθηκαν παράλληλα με τις τελευταίες αλλαγές στη νομοθεσία του 1994. 
Ορισμένες χώρες αναφέρουν ότι διδάσκονται από την καλή (και κακή) πρακτική σε 
άλλες ευρωπαϊκές χώρες και αλλού Άλλες χώρες αναφέρονται στους πιθανούς 
κινδύνους που μπορεί να επιφέρει η μεγάλη έμφαση στις εμπειρίες άλλων κρατών 
μελών. Αυτό οφείλεται στα ποικίλα συστήματα βιομηχανικών σχέσεων και 
νομοθεσίας που υπάρχουν σε διάφορα κράτη μέλη. Δεν φαίνεται να υπάρχει τακτική 
ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών είτε όσον αφορά την νομοθεσία 
είτε όσον αφορά την καλή πρακτική. Ωστόσο, χώρες που πρόσφατα άρχισαν να 
αναπτύσσουν το σύστημα αναφέρονται σε άλλες χώρες, για παράδειγμα η Ιρλανδία 
αναφέρεται στη γαλλική εμπειρία και η Φινλαδία στην εμπειρία τόσο της Γαλλίας 
όσο και της Σουηδίας. Η παρατήρηση αυτή δείχνει ότι η ανταλλαγή εμπεριών από 
την καλή πρακτική μεταξύ των αντίστοιχων μερών από τα διάφορα κράτη μέλη 
μπορεί να διασαφηνίσει ορισμένα από τα προβλήματα εφαρμογής των συστημάτων 
PEPPER. Μπορεί επίσης να βοηθήσει τα ενδιαφερόμενα μερί) να αντιμετωπίσουν τα 
επιχειρήματα εναντίον των συστημάτων PEPPER και να αναζητήσουν τρόπους 
αντιμετώπισης των επιχειρημάτων αυτών στο πλαίσιο των εν λόγω συστημάτων. 
Άλλη μία σημαντική πτυχή της προώθησης των συστημάτων PEPPER είναι αυτό που 
στην προηγούμενη έκθεση PEPPER αποκαλείτο ενδοκοινοτική διάσταση: π.χ. ποια 
εμπόδια αντιμετωπίζονται κατά την εφαρμογή ενός συστήματος PEPPER στην χώρα 
Α και ποιες λύσεις μπορούν να δοθούν για τις εταιρείες που εφαρμόζουν το 
51 
i) 
συγκεκριμένο σύστημα; Οι εταιρείες που αναφέρονται εδώ είναι αυτές που 
διαθέτουν γραφεία σε άλλη χώρα της ΕΕ και οι οποίες θέλουν οι υπάλληλοι τους 
που εργάζονται στην άλλη χώρα της ΕΕ να αποκομίσουν και εκείνοι τα ίδια οφέλη. 
Η προηγούμενη έκθεση δεν απάντησε σε αυτά και σε παρόμοια ερωτήματα,. Στην 
Γαλλία, σημειώνεται ότι οι αρχές αντιμετωπίζουν ευνοϊκά την ανάληψη δράσεων εκ 
μέρους της ΕΕ που ευνοούν συμφωνίες σε επίπεδο ομάδας (δηλ. συστήματα PEPPER 
για μία ομάδα επιχειρήσεων στο πλαίσιο μίας επιχειρηματικής δραστηριότητας) σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ιταλία έχει επίσης απευθύνει παρόμοιες εκκλήσεις. 
Αυτό υποδηλώνει επίσης ότι επιθυμούν να προωθήσουν την ανταλλαγή 
πληροφοριών σχετικά με διαφορετικούς νομοθετικούς κανόνες και διαδικασίες για 
την προώθηση και την παρακολούθηση των συστημάτων PEPPER. Η ανταλλαγή αυτή 
μπορεί να συμβάλει στην στήριξη της παροχής πολλών εναλλακτικών λύσεων όσον 
αφορά τα συστήματα PEPPER στα κράτη μέλη. 
Εναλλακτικές λύσεις που παρέχονται στα ενδιαφερόμενα μέρη 
Όπως παρουσιάστηκε, ανωτέρω, οι περισσότερες κυβερνήσεις θεωρούν ότι τα 
συστήματα PEPPER αποτελούν κυρίως αρμοδιότητα των κοινωνικών εταίρων ή του 
εργοδότη και των εκπροσώπων των εργαζομένων στις επιμέρους επιχειρήσεις. Αυτό 
σημαίνει ότι οποιαδήποτε νομοθετική ή άλλη κανονιστική ρύθμιση θα παρέχει ένα 
πλαίσιο εντός του οποίου οι λεπτομέρειες μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο 
διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, στην περίπτωση των φορολογικών κινήτρων, οι 
κανονισμοί μπορεί να περιορίσουν τις διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις. Όπως είναι 
φυσικό, κάθε νομοθετική ρύθμιση θέτει κάποιο όριο στην ποικιλία των διαθέσιμων 
εναλλακτικών λύσεων. Στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν περίπλοκες νομοθετικές 
διαδικασίες, όπως στην περίπτωση του Η Β, είναι αναγκαίο να υπάρξει πρόβλεψη 
για ειδικές επιμέρους ρυθμίσεις. Στο ΗΒ για παράδειγμα, υπάρχουν τα ESOT 
"βάσει νομολογίας" που επιτρέπουν μέρος των φορολογικών ελαφρύνσεων ακόμα 
και αν τα συστήματα αυτά δεν ικανοποιούν πλήρως τις γενικές απαιτήσεις. Οι 
φορολογικές αυτές απαλλαγές μπορούν να επιτραπούν στο πλαίσιο 
διαπραγματεύσεων μεταξύ των εταιρειών ή των διαχειριστών μετοχών και των 
ελεγκτών της εφορίας. Και πάλι στο Η Β υπάρχουν πολλά μη θεσμοθετημένα 
συστήματα που αντανακλούν την προσέγγιση του Η Β στο θέμα αυτό, δηλ. την 
αποφυγή επιβολής κανόνων. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα συστήματα αυτά 
εφαρμόζονται παράλληλα με θεσμοθετημένα συστήματα. Αυτή η θετική σχέση 
πιθανότατα προκύπτει από μία γενική θετική στάση στο I IB απέναντι στα 
συστήματα PEPPER. Σε μία άλλη περίπτωση, αυτή των Κάτω Χωρών, η πιθανότητα 
διαπραγμάτευσης των φορολογικών ρυθμίσεων περιορίστηκε με την εισαγωγή ενός 
κεντρικού νόμου σχετικά με τις αποταμιεύσεις μισθών και τη συσσώρευση 
κεφαλαίου από τους εργαζομένους το 1994. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις 
περισσότερες χώρες και για τα περισσότερα συστήματα η συμμετοχή είναι 
εθελοντική. Η Γαλλία είναι η μοναδική χώρα όπου η ετεροχρονισμένη συμμετοχή 
στα κέρδη είναι υποχρεωτική για τις εταιρείες ενός συγκεκριμένου μεγέθους. 
Είναι επίσης αναγκαίο να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των γενικών συλλογικών 
κανόνων και των προβλέψεων στις περιπτώσεις όπου η δυνατότητα εφαρμογής 
συστημάτων PEPPER, ειδικά συστημάτων συμμετοχής στα κέρδη, βασίζονται σε 
52 
συλλογικές συμβάσεις (Γερμανία, Ισπανία και Ιταλία). Στις χώρες αυτές, η 
κυβέρνηση ανέλαβε πρωτοβουλίες για την προώθηση των διαπραγματεύσεων και την 
ενίσχυση των επιλογών που γίνονται στο πλαίσιο των συλλογικών συμφωνιών. Για 
παράδειγμα, στην Ιταλία, αυτό θεσπίστηκε στο πλαίσιο μίας συμφωνίας με τους 
κοινωνικούς εταίρους. Η ιταλική κυβέρνηση αναφέρει ότι η συμφωνία αυτή έδωσε 
την δυνατότητα να αποφευχθεί το κύριο εμπόδιο για την ευρύτερη χρήση στην 
Ιταλία των συστημάτων για την προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα 
κέρδη και τα αποτελέσματα μίας εταιρείας, δηλαδή, το αυστηρό σύστημα καθορισμού 
μισθολογίου, το οποίο αφήνει στις επιχειρήσεις λίγα περιθώρια αύξησης των 
αμοιβών των εργαζομένων άνω του ποσοστού των αυξήσεων που θεσπίζονται με 
συλλογικές συμβάσεις. 
Οι πρωτοβουλίες αυτές συνδέονται επίσης με την έκκληση που, όπως αναφέρθηκε 
ανωτέρω, απηύθηνε η κυβέρνηση στους κοινωνικούς εταίρους σε άλλα κράτη μέλη 
προκειμένου να προωθήσουν τα συστήματα αυτά στην πράξη. Στις συγκεκριμένες 
χώρες αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των 
συστημάτων PEPPER. Στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στις Κάτω Χώρες 
οι εναλλακτικές λύσεις και οι επιλογές στο πλαίσιο της νομοθεσίας αφορούν τους 
εργοδότες και μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων σε επίπεδο 
εταιρείας. Δεν αποτελούν δηλαδή τόσο αντικείμενο συμφωνίας σε συλλογικό 
επίπεδο. 
θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι οι εμπειρίες του παρελθόντος έδειξαν ότι, 
γενικά, η διάδοση των συστημ,άτων μπορεί να βελτιωθεί όταν τα συστήματα 
αναπτύσσονται σε υψηλότερο επίπεδο, π.χ. από τους κοινωνικούς εταίρους σε 
τομεακό επίπεδο. Τα συστήματα μπορούν με τον τρόπο αυτό να εφαρμοστούν σε 
επίπεδο εταιρείας, με σαφώς καθορισμένους κανόνες για κάθε εργαζόμενο στο 
επίπεδο αυτό. Αυτό σημαίνει ότι η πρόσφατη έκκληση προς τους κοινωνικούς 
εταίρους στη Γερμανία, την Ισπανία και την Ιταλία, θα πρέπει να ενισχυθεί. II 
γερμανική κυβέρνηση αναφέρει την ανάγκη για την λήψη νέων πρωτοβουλιών από 
πλευράς των κοινωνικών εταίρων, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον για 
ιδιωτικές επενδύσεις από τους εργαζομένους με σκοπό την ενίσχυση της αύξησης 
απασχόλησης και την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων στο κεφάλαιο 
της επιχείρησης καθώς επίσης και με σκοπό να βελτιωθεί η συμμετοχή των 
εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων μέσα στην επιχείρηση. 
Καλές πρακτικές, όπως αναφέρονται στο Παράρτημα της σύστασης, όσον αφορά τις 
συνθήκες εισαγωγής των συστημάτων και άλλες προτάσεις, σημειώνονται στο Η Β 
και στη Γαλλία. Η Φινλανδία και η Αυστρία αποτελούν επίσης ενδιαφέρουσες 
περιπτώσεις από την άποψη αυτή. Όταν θεσπίστηκαν τα συστήματα αυτά, οι δύο 
τελευταίες χώρες υιοθέτησαν και νομοθετικές ρυθμίσεις όσον αφορά την ενημέρωση 
και την παροχή συμβουλών προς τα ενδιαφερόμενα μέρη καθώς και προς τους 
εργαζομένους. Στην Αυστρία συστάθηκε ένας συλλογικός οργανισμός στον οποίο 
συμμετέχουν και τα δύο αντιπροσωπευτικά μέρη και ο οποίος προωθεί τα 
συστήματα PEPPER και παρέχει συμβουλές καθώς και δραστηριότητες κατάρτισης. 
Στην Ελλάδα, οι εταιρείες που καθιερώνουν την συμμετοχή στα κέρδη με βάση την 
παροχή μετρητών είναι υποχρεωμένες να συντάξουν έναν κατάλογο όπου 
απαριθμούνται οι δικαιούχοι και όπου συμπεριλαμβάνονται τα ποσά που 
53 
χορηγούνται σε κάθε εργαζόμενο· αντίγραφο του καταλόγου αυτού θα πρέπει να 
αποστέλλεται και στο συμβούλιο των εργαζομένων. 
Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης της διοίκησης και του εργατικού δυναμικού 
Στο ΗΒ και στη Γαλλία οι δραστηριότητες που αφορούν την ενίσχυση της 
ευαισθητοποίησης της διοίκησης αλλά και του εργατικού δυναμικού έχουν 
καθιερωθεί σχεδόν θεσμικά στο πλαίσιο των διαφόρων δημοσίων και ιδιωτικών 
φορέων. Οι φορείς αυτοί πραγματοποιούν ειδικές εκστρατείες ενημέρωσης και 
εφαρμόζουν πρακτικές παροχής συμβουλών που απευθύνονται τόσο σε εργοδότες 
όσο και σε εργαζομένους. Έχουμε ήδη αναφέρει την επίσημη έκκληση προς τους 
κοινωνικούς εταίρους στην Γερμανία, στην Ισπανία, και στην Ιταλία. Στην Ιρλανδία, 
έχει ξεκινήσει ένα ειδικό εθνικό πρόγραμμα. Και πάλι η Αυστρία αποτελεί μία 
ενδιαφέρουσα περίπτωση. Εκεί, τα αντιπροσωπευτικά μέρη έχουν αναπτύξει ένα 
πρόγραμμα εκπαίδευσης, το οποίο περιλαμβάνεται στην κατάρτιση που παρέχεται 
στις μικτές επιτροπές εργοδοτών και εργαζομένων καθώς και προς τους εργοδότες. 
ϊδέες για την ενίσχυση των συστημάτων PEPPER 
Τα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι και, για ό,τι αφορά την ανταλλαγή 
πληροφοριών και καλών πρακτικών, η Επιτροπή θα μπορούσαν να διερευνήσουν 
περαιτέρω, στα πλαίσια των δικαιοδοσιών τους, τις ακόλουθες ιδέες για την 
ενίσχυση του PEPPER. 
Ανάπτυξη ενός πλαισίου νόμου * 
Η ανάλυση των συστημάτων PEPPER στην πράξη στις χώρες της ΕΕ υποδεικνύει ότι 
δεν υπάρχουν πολλά νομικά εμπόδια για την εισαγωγή τους. Ωστόσο, θα ήταν 
χρήσιμο να γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις στην υφιστάμενη νομοθεσία, καθώς και 
να θεσπισθεί ένας νόμος-πλαίσιο από τα κράτη μέλη για την ενσωμάτωση των 
κανονισμών για όλα τα πιθανά συστήματα PEPPER. 
Διευκρίνιση τον διαχωρισμού μεταξύ μισθών που υπόκεινται σε κοινωνικές 
επιβαρύνσεις και των οφελών που προέρχονται από συστήματα PEPPER. 
Ι Ιαράλληλα με τα φορολογικά οφέλη, τα περισσότερα συστήματα PEPPER παρέχουν 
επίσης και απαλλαγές από ορισμένα κόστη και επιβαρύνσεις. Ορισμένες φορές, 
χρηματοοικονομικά οφέλη όπως η χορήγηση μετοχών ή ομολογιών σε τιμή 
χαμηλότερη από την τιμή της αγοράς θεωρείται ως εισόδημα ή ως μισθός που 
υπόκειται σε κοινωνικές επιβαρύνσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ερμηνεία αυτή 
που δίδεται από τις φορολογικές αρχές αμφισβητείται έντονα και η υπόθεση 
επιλύεται δικαστικώς. Σε άλλες περιπτώσεις, η νομοθεσία έχει βελτιωθεί αλλά για 
ορισμένα ζητήματα οι συζητήσεις συνεχίζονται, θα ήταν καλό να γίνει μία σαφής 
νομική διάκριση. 
54 
TR^^^* 
Ενίσχυση της επιλεξψ,ότητας 
Παρ'όλο που οι περισσότερες από τις ισχύουσες ρυθμίσεις δεν κάνουν διακρίσεις 
μεταξύ κατηγοριών δικαιούχων, αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι εξασφαλίζεται ίση 
συμμετοχή. Στις ορισμένες χώρες, τόσο στην νομοθεσία όσο και στην-πράξη, τα 
κριτήρια επιλεξιμότητας εξακολουθούν να αποτρέπουν τη συμμετοχή εργαζομένων 
με μερική απασχόληση καθώς και των έκτακτων εργαζομένων που απασχολούνται 
βάσει σύμβασης ορισμένου χρόνου βραχείας διάρκειας· επιπλέον, τα συστήματα 
είναι συνήθως επιλέξιμα μόνο για το προσωπικό που έχει συμπληρώσει ένα 
συγκεκριμένο ελάχιστο χρονικό διάστημα απασχόλησης στην εταιρεία. Η 
επιλεξιμότητα για τα συστήματα PEPPER θα έπρεπε να βελτιωθεί. 
Το εθνικό σύστημα αποταμίευσης μισθών ως μέσο για την κυριότητα μετοχών από 
τους εργαζομένους και τη συμμετοχή τους στα κέρδη. 
Τα συστήματα ετεροχρονισμένης συμμετοχής στα κέρδη που στηρίζονται σε εθνικό 
επίπεδο είναι αυτά που πιθανότατα θα προωθήσουν αρχικά την ανάπτυξη των 
συστημάτων PEPPER. Αυτό υποδηλώνει ότι οι χώρες μπορούν να αναπτύξουν τα 
συστήματα τους εισάγοντας ένα μετριοπαθές σύστημα ετεροχρονισμένης συμμετοχής 
στα κέρδη και ένα εταιρικό σύστημα αποταμίευσης ως πλαίσιο για νομοθεσία. Στη 
συνέχεια, θα μπορούν προσεκτικά να αναπτύξουν τα συστήματα αυτά περαιτέρω 
με την ενσωμάτωση της συμμετοχής στα κέρδη που βασίζονται σε παροχές μετρητών 
από την μια μεριά και της κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους από την 
άλλη. Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθούν βαθμιαία τα παρεχόμενα κίνητρα. Αυτό 
μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μία κατάσταση όπου τα συστήματα PEPPER θα γίνουν 
αργότερα περισσότερο αυτοδύναμα. 
Δημιουργία ενός ευνοϊκού κλίματος 
Η ανάπτ\)ξη των συστημάτων PEPPER θα τονωθεί μέσω ενός περιβάλλοντος στο 
οποίο η συμμετοχή στα κέρδη θα θεωρείται ως ένα προαιρετικό μέσο παροχής 
κινήτρων, στις περισσότερες περιπτώσεις ανεξάρτητο από τις διαπραγματεύσεις 
περί μισθών και το οποίο δεν θα επηρεάζει την ανεξαρτησία των κοινωνικών 
εταίρων σε θέματα διαπραγμάτευσης. Η σύσταση εθνικών θεσμικών φορέων για την 
ανάπτυξη συστημάτων προώθησης του PEPPER σε εθνικό επίπεδο μπορούν επίσης 
να προωθήσουν τις εξελίξεις στα κράτη μέλη. 
Θέσπιση συστημάτων PEPPER κατά την διάρκεια της ιδιωτικοποίησης δημοσίων 
φορέων 
Πολλές χώρες ανέφεραν ότι η τάση για ιδιωτικοποίηση των δημοσίων φορέων 
μπορεί να αποτελέσει ένα πιθανό μέσο τόνωσης του ενδιαφέροντος για τα 
συστήματα PEPPER. Αυτό υποδηλώνει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν να θεσπίσουν 
συστήματα PEPPER κατά την διάρκεια αυτής της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης 
αποκομίζοντας με τον τρόπο αυτό εμπειρία και ευαισθητοποιώντας το ευρύτερο 
κοινό σχετικά με τις δυνατότητες των συστημάτων αυτών. 
55 
^mmmmmmmmmm 
Ενσωμάτωση των συστημάτων PEPPER στα προγράμματα συμμ.ετοχι)ς των 
εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων 
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ορισμένες φορές η ολοκλήρωση της προώθησης 
των συστημάτων PEPPER συνδέεται με την προώθηση της συμμετοχής των 
εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων προκειμένου να αποδεσμευθεί η παραγωγική 
δύναμη του εργατικού δυναμικού και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και η 
ποιότητα της παραγωγής. Σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου αυτό σημαίνει 
ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν εθνικά ή τομεακά προγράμματα που θα 
αναπτύσσουν συστήματα προώθησης του PEPPER σε εθνικό επίπεδο σε σχέση με την 
γενικότερη τάση συμμετοχής των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. 
Έκκληση προς τους κοινωνικούς εταίρους 
Ορισμένες φορές, τα συστήματα PEPPER μπορούν να προωθηθούν με τη θέσπιση 
διατάξεων όσον αφορά τις συλλογικές συμβάσεις. Σε πρόσφατες συζητήσεις κατά 
την διάρκεια της ανάπτυξης συλλογικών συμβάσεων, ορισμένοι από τους 
κοινωνικούς εταίρους ζήτησαν μερικές φορές να συμπεριληφθούν τα συστήματα 
PEPPER στην ημερήσια διάταξη. Μια επίσημη έκκληση προς τους κοινωνικούς 
εταίρους για την προώθηση των συστημάτων αυτών κατά την διάρκεια των 
διαπραγματεύσεων τους, με αναφορά στα αναμενόμενα θετικά αποτελέσματα που 
θα έχουν τα συστήματα στην παραγωγικότητα, την ευελιξία των μισθών, την 
απασχόληση και τη συμ,μετοχή των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων θα μπορούσε 
πιθανότατα να ενισχύσει τη διαδικασία για μεγαλύτερη αποδοχή των συστημάτων 
PEPPER. 
Αποφυγή άσκοπων κινδύνων για τους εργαζομένους 
Ορισμένες φορές, διάφορες εταιρείες στα κράτη μέλη χορηγούν μετοχές προς τους 
εργαζομένους τους όταν αντιμετωπίζουν οικονομικά και χρηματοδοτικά 
προβλήματα. Η ενέργεια αυτή, όταν δεν συνοδεύεται από επαρκή πληροφόρηση, 
εμπεριέχει μεγάλους κινδύνους για τους εργαζομένους και οδηγεί σε σκεπτικισμό 
από την πλευρά των ενδιαφερομένων μερών. 
Αντιμετώπιση των προβλημάτων με τα ενδοκοινοτικά συστήματα για θυγατρικές 
εταιρείες σε διαφορετικά εθνικά καθεστώτα 
Άλλη μία πολύ σημαντική πτυχή της προώθησης των συστημάτων PEPPER είναι η 
ενδοκοινοτική διάσταση της εφαρμογής των συστημάτων σε θυγατρικές εταιρείες 
μίας επιχείρησης που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη. Λυτές οι διεθνείς 
εταιρείες αντιμετωπίζουν προβλήματα όταν παρέχουν επιδόματα σε υπαλλήλους 
τους που εργάζονται στις θυγατρικές εταιρείες σε άλλες χώρες της ΕΕ. Λυτό επίσης 
σημαίνει ότι είναι αναγκαία η προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με 
τους διαφορετικούς νομοθετικούς κανόνες και διαδικασίες για την προώθηση και 
την παρακολούθηση των συστημάτων PEPPER, ώστε να διευρυνθούν οι εναλλακτικές 
λύσεις για τα PEPPER στα κράτη μέλη, χωρίς να καταβληθεί προσπάθεια για την 
εναρμόνιση προσεγγίσεων σε όλη την Ευρώπη, αφού τα νομοθετικά πλαίσια και οι 
πρακτικές διαφέρουν κατά πολύ από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. 
56 
m*Êmmmmmmmmmmm 
Προώθηση της ανάπτυξης σαφών και κατανοητών προτύπων και σχεδίων για την 
εισαγωγή των PEPPER 
Δεδομένης της σπουδαιότητας των συστημάτων αυτών για την παραγωγικότητα, την 
ευελιξία των μισθών, την απασχόληση και την ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων 
στην λήψη αποφάσεων, είναι αρκετά απογοητευτικό το γεγονός ότι η χρήση των 
συγκεκριμένων συστημάτων στα περισσότερα κράτη μέλη είναι περιορισμένη. Αυτό 
οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι κοινωνικοί εταίροι συχνά έχουν περιορισμένη 
γνώση των ζητημάτων αυτών. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται επίσης με την 
φορολογική και νομική πολυπλοκότητα των συστημάτων. Φαίνεται ότι τα 
συστήματα αυτά σχεδιάζονται κατά κύριο λόγο από φορολογικούς και νομικούς 
εμπειρογνώμονες. Η θέσπιση σαφών προτύπων και σχεδίων για την εισαγωγή 
συστημάτων, τα οποία θα είναι εύκολα διαχειρίσιμα και κατανοητά τόσο από τη 
διοίκηση όσο και από το εργατικό δυναμικό, μπορεί να βοηθήσει στο να αποφευχθεί 
ο μύθος του πολύπλοκου και εξειδικευμένου χαρακτήρα τα)ν συστημάτων PEPPER. 
Ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών 
Η κατάσταση στην Ευρώπη όσον αφορά την εφαρμογή των συστημάτων PEPPER έχει 
βελτιωθεί ελαφρώς. Ωστόσο, φαίνεται να μεγαλώνει το άνοιγμα μεταξύ των 
αναγνωρισμένων χωρών PEPPER και των χωρών εκείνων, όπου η σχετική πολιτική 
είναι μετριοπαθής και στις οποίες έχουν θεσπιστεί μόνο ήσσονος σημασίας 
ρυθμίσεις. Δεν φαίνεται να υπάρχει τακτική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των 
κρατών μελών όσον αφορά τη νομοθεσία ή τις καλές πρακτικές, θα πρέπει να 
αναπτυχθούν σχέδια για τις καλές πρακτικές με σκοπό την προώθηση της 
ανταλλαγής πληροφοριών στο πλαίσιο ημερίδων, συνεδρίων καθώς και με άλλα 
μέσα. Αυτά μπορούν να απευθύνονται στους κοινωνικούς εταίρους, καθώς αυτοί 
διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στην αποδοχή σχετικο')ν συστημάτων. 
57 
Παράρτημα 1 
Στην παρούσα έκθεση χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες συντομογραφίες που αφορούν 
τα συστήματα PEPPER: 
PS: συμμετοχή στα κέρδη 
SPS: συμμετοχή στα κέρδη που βασίζονται στις μετοχές 
BPS: συμμετοσή στα κέρδη που βασίζονται σε ομολογίες 
CPS: συμμετοχή στα κέρδη που βασίζονται σε παροχές μετρητών 
DPS: ετεροχρονισμένη συμμετοχή στα κέρδη 
ESO: κυριότητα μετοχών από τους εργαζομένους 
SO: δικαίωμα αγοράς μετοχών με προτιμησιακούς όρους 
DSO: διακριτικό δικαίωμα αγοράς μετοχών με προτιμησιακούς όρους 
ESOP: σχέδια κυριότητας μετοχών από τους εργαζομένους 
ΕΒΟ: αγορά επιχειρήσεων από τους εργαζομένους. 
58 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 697 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 04 08 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-706-GR-C 
ISBN 92-78-13770-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
1,-2985 Λουξεμβούργο 
Α rq