Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Προς ένα 8ο πρόγραμμα δράσης της ΕΕ για το περιβάλλον (EAP/Environment Action Programme)»

(2019/C 168/06)

Εισηγητής: Cor LAMERS (NL/EPP), δήμαρχος Schiedam Έγγραφο αναφοράς: Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

1. τονίζει ότι η ΕΕ πρέπει να επιδείξει μεγαλύτερη φιλοδοξία σε όλα τα συναφή πεδία πολιτικής, ιδίως όσον αφορά το κλίμα, τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον, ώστε να επιτύχει τους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών·

2. σημειώνει ότι η ανεπαρκής εφαρμογή των πολιτικών και της νομοθεσίας της ΕΕ για το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα και το κλίμα συνιστά κίνδυνο για τη βιωσιμότητα του τρόπου ζωής μας σε βάθος χρόνου, θέτει σοβαρές απειλές για την υγεία και μειώνει την ποιότητα ζωής των πολιτών της ΕΕ·

3. επισημαίνει ότι ο αυξανόμενος παγκόσμιος πληθυσμός απαιτεί περισσότερα τρόφιμα, ενέργεια και πόρους. Οι συνέπειες —κλιματική αλλαγή, μεγάλης κλίμακας απώλεια φυσικών αποθεμάτων και μείωση της βιοποικιλότητας— είναι συχνά καταστροφικές·

4. στο πλαίσιο αυτό, πιστεύει ακράδαντα ότι τα προγράμματα δράσης της ΕΕ για το περιβάλλον (EAP/ Environment Action Programme ) παρέχουν στρατηγικές κατευθύνσεις, μακροπρόθεσμα οράματα και ευκαιρίες για τη διασφάλιση συνεκτικότητας μεταξύ των περιβαλλοντικών και των κλιματικών στόχων, προσφέροντας έτσι προστιθέμενη αξία·

5. υπογραμμίζει ότι έχουν επιτευχθεί πολλά στο πλαίσιο των EAP, καθώς η ρύπανση έχει γενικά αρχίσει να μειώνεται με αργούς ρυθμούς, η φύση να προστατεύεται καλύτερα και η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα να ενισχύεται, αλλά απομένουν να γίνουν ακόμη πολλά·

6. επισημαίνει ότι, αν και το 7ο EAP προσδιόρισε τη βελτίωση της εφαρμογής ως βασική προτεραιότητα, η ανεπαρκής υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας —λόγω, παραδείγματος χάρη, ανεπαρκούς ολοκλήρωσης των πολιτικών— εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα·

7. καλεί, συνεπώς, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αναπτύξουν το 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (EAP), σύμφωνα με τους στόχους που ορίζονται στην παρούσα γνωμοδότηση·

Β. Αξιολόγηση του 7ου EAP

8. συμφωνεί με τα συμπεράσματα της έκθεσης με θέμα την εφαρμογή του 7ου EAP που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17 Απριλίου 2018 ( 1 ) , καθώς και με τα πορίσματα της μελέτης που παρουσίασε η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Νοέμβριο του 2017 ( 2 ) . Επίσης, επισημαίνει εκ νέου —βάσει των προηγούμενων γνωμοδοτήσεων της ΕτΠ ( 3 ) — τα ζητήματα μη συντονισμού των πολιτικών και της ανεπάρκειας χρηματοδότησης και πληροφοριών ως προς τις ορθές πρακτικές·

9. σημειώνει, ωστόσο, ότι τα αποτελέσματα ως προς τα βασικά θέματα του 7ου EAP είναι άνισα και ανεπαρκή, δηλαδή: α) Οι στόχοι της προτεραιότητας 1 (προστασία του φυσικού κεφαλαίου) δεν θα έχουν επιτευχθεί έως το 2020. β) Έχει σημειωθεί πρόοδος σε διάφορους επιμέρους στόχους της προτεραιότητας 2 (οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικότητα των πόρων), ιδίως ως προς τους στόχους που αφορούν το κλίμα και την ενέργεια, αλλά σε κάποιο βαθμό, και ως προς τα απόβλητα και την κυκλική οικονομία. γ) Δεν είναι βέβαιο σε ποιο βαθμό θα έχουν επιτευχθεί οι —σχετικοί με περιβαλλοντικές πιέσεις και κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία— στόχοι της προτεραιότητας 3. δ) Η πρόοδος που καταγράφεται όσον αφορά την επίτευξη του στόχου 8 (βιώσιμες πόλεις) φανερώνει μια ανομοιόμορφη εικόνα της ενεργειακής απόδοσης, των βιώσιμων μεταφορών και κινητικότητας, του βιώσιμου πολεοδομικού προγραμματισμού και σχεδιασμού, της αστικής βιοποικιλότητας και των βιώσιμων κτιρίων·

10. εντοπίζει τις εξής τέσσερις κύριες αιτίες των ελλείψεων που διαπιστώνονται όσον αφορά την εφαρμογή: α) έλλειψη σύζευξης των περιβαλλοντικών ζητημάτων με άλλους τομείς πολιτικής, ιδίως την κοινή γεωργική πολιτική, την κοινή αλιευτική πολιτική και την πολιτική συνοχής· β) ανεπαρκής χρηματοδότηση και ανεπαρκώς εξατομικευμένοι μηχανισμοί χρηματοδότησης: ενώ ορισμένα έργα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έχουν επιφέρει βελτιώσεις, δεν διαθέτουν όλα τα ταμεία της ΕΕ σαφώς καθορισμένα κριτήρια βιωσιμότητας. Επίσης, εντός των κρατών μελών τα κονδύλια που διατίθενται για τον σκοπό αυτόν είναι ανεπαρκή· γ) ανεπαρκής ανταλλαγή γνώσεων: μολονότι υπάρχουν διαθέσιμες επαρκείς εξειδικευμένες γνώσεις, αυτές δεν διοχετεύονται πάντα στους αρμοδίους χάραξης πολιτικής· δ) ανεπαρκής συμμετοχή και προσήλωση στον στόχο των τοπικών κοινοτήτων και των λοιπών συναρμοδίων (4)

11. καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το 7ο EAP έχει αποδείξει την προστιθέμενη αξία του και ότι έχει θετική επίδραση στην περιβαλλοντική πολιτική, στους πολίτες, το περιβάλλον και την οικονομία της ΕΕ. Το μακροπρόθεσμο όραμά του αποτελεί καταλυτικό στοιχείο της δημιουργίας σταθερού κλίματος για βιώσιμες επενδύσεις και ανάπτυξη εντός των οικολογικών ορίων του πλανήτη·

12. Επισημαίνει ότι το 7ο EAP είναι πολύ εκτεταμένο και ιδιαίτερα σύνθετο, με πολλούς επιμέρους στόχους και λεπτομερείς περιγραφές. Επίσης, δεδομένου ότι οι στόχοι που τέθηκαν υπό το 7ο EAP αφορούσαν συγκεκριμένη χρονική περίοδο (μάλλον στατικοί), δεν ήταν εύκολο να ανταποκρίνονται στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις, στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και στις νέες διεθνείς στρατηγικές·

13. επισημαίνει ότι στο 7ο EAP συνοψίζονταν δράσεις για τη βελτίωση της βιωσιμότητας των πόλεων, εντούτοις παραμελήθηκαν άλλα είδη κοινοτήτων όπως οι αγροτικές, οι παράκτιες, οι ορεινές, οι νησιωτικές περιοχές, τα αρχιπελάγη, καθώς και οι εξόχως απόκεντρες περιοχές. Μολονότι οι πόλεις είναι σημαντικοί κόμβοι για την επίτευξη των στόχων, δεν είναι αποκομμένες από το περιβάλλον τους. Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις διασυνδέσεις μεταξύ των πόλεων και της ενδοχώρας τους·

14. συμφωνεί με το συμπέρασμα της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, όπου εντοπίζονται οι ακόλουθες έξι αιτίες της ανεπαρκούς εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ: μη αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ των τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, η έλλειψη διοικητικής ικανότητας και η ανεπαρκής χρηματοδότηση, η έλλειψη γνώσεων και δεδομένων, οι ανεπαρκείς μηχανισμοί διασφάλισης της συμμόρφωσης, καθώς και η μη σύζευξη των πολιτικών ( 5 )

Γ. Βασικές αρχές για την ανάπτυξη του 8ου EAP

Οι αλλαγές στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής και οι περιφερειακές και τοπικές επιπτώσεις τους

15. τονίζει ότι η ενότητα και η ποικιλομορφία αποτελούν δύο σημαντικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ΕΕ. Αυτές οι δύο έννοιες είναι θεμελιώδεις για την ίδια την ουσία της ΕΕ, ιδίως κατά τον καθορισμό πολιτικών στόχων ή τη θέσπιση νέας νομοθεσίας·

16. επισημαίνει ότι το ισχυρότερο σύμβολο ενότητας είναι το κεκτημένο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι αυτό αποτελεί το θεμέλιο του 8ου EAP. Η νομοθεσία, τα πρότυπα και οι αξίες του παραμένουν σημαντικά εργαλεία για τη διασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση των ζητημάτων ασφάλειας και των κινδύνων, καθώς και για την εξασφάλιση ποιότητας ζωής. Το κεκτημένο παρέχει επίσης στους Ευρωπαίους ίσα δικαιώματα και ισότιμους όρους ανταγωνισμού για το εμπόριο και τη βιομηχανία·

17. υπογραμμίζει επίσης ότι υπάρχει σαφής υποχρέωση της ΕΕ να σέβεται την πολιτική, κοινωνική, οικονομική, γεωγραφική και βιοπολιτισμική ποικιλομορφία μεταξύ των κρατών μελών, των περιφερειών και των πόλεων. Οι εκτεταμένες προσπάθειες της ΕΕ δεν έχουν αποφέρει πάντα τα επιθυμητά αποτελέσματα. Δεδομένου ότι συντελούνται σημαντικές μεταβολές, το 8ο EAP θα πρέπει να ξεφύγει από τις λύσεις από την κορυφή προς τη βάση και τις λύσεις ενιαίας αντιμετώπισης και να δημιουργήσει μια γέφυρα μεταξύ ενότητας και διαφορετικότητας με την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ καθορισμού εναρμονισμένων προτύπων και παροχής περιθωρίων ανάπτυξης εξατομικευμένων λύσεων σύμφωνα με τις τοπικές συνθήκες. Είναι σημαντικό, λοιπόν, οι πολιτικές και η νομοθεσία της ΕΕ καθώς και σε εθνικό επίπεδο να καθορίζουν τις γενικές γραμμές και να αφήνουν αρκετά περιθώρια ευελιξίας για την προσαρμογή σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο·

18. τονίζει ότι το 8ο EAP θα πρέπει να στηρίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του ισχύοντος κεκτημένου, με τον παραδοσιακό ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως θεματοφύλακα του κεκτημένου·

19. επισημαίνει σχετικά ότι, μολονότι η παραδοσιακή περιβαλλοντική πολιτική ήταν επιτυχής για περισσότερα από 40 χρόνια, δεν επαρκεί πλέον. Ακόμη και όταν επιτυγχάνονται οριακές τιμές, η μη ικανοποιητική ποιότητα του αέρα, του εδάφους και του νερού μπορεί και πάλι να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και τη φύση. Επίσης, τα προβλήματα εφαρμογής δεν μπορούν να επιλυθούν μόνο με περισσότερες νομοθετικές πράξεις. Απαιτούνται επίσης μηχανισμοί στήριξης, νέες προσεγγίσεις και καινοτομία (πέραν του κεκτημένου) για την υλοποίηση των επιδιωκόμενων τιμών και προτύπων·

20. σε αυτό το πλαίσιο, επισημαίνει το πρόβλημα που συνίσταται στο γεγονός ότι πολλά κράτη μέλη έχουν θεσπίσει εθνική νομοθεσία, η οποία επιτρέπει την επιβολή οικονομικών κυρώσεων, κατόπιν διαδικασιών επί παραβάσει της ΕΕ, στους δήμους και τις περιφέρειες. Μια τέτοια «αποκέντρωση» της ευθύνης για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ είναι προβληματική διότι, συχνά, οι εθνικές κυβερνήσεις επικεντρώνουν την προσοχή τους μόνο στη νομική εφαρμογή, δηλαδή τη μεταφορά της νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο, χωρίς όμως να παρέχουν στις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές τα απαιτούμενα μέσα για την υλοποίηση του κεκτημένου στην πράξη και επί της ουσίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ευρωπαϊκό και το εθνικό επίπεδο διακυβέρνησης είναι τα επίπεδα που διαθέτουν τα κατάλληλα οικονομικά, νομικά και διοικητικά μέσα και θα πρέπει, ως εκ τούτου, να φέρουν την ευθύνη για την πληρωμή των προστίμων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης·

21. πιστεύει ακράδαντα ότι η ΕΕ θα πρέπει να καταστεί περισσότερο φιλόδοξη σε ό,τι αφορά τις μεταβάσεις, όπως η μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, αλλά και οι μεταβάσεις σε πιο βιώσιμη ενέργεια, κινητικότητα και παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τις πόλεις, που ενεργούν ως πρωτοπόροι, να επιτύχουν περιβαλλοντική ποιότητα η οποία υπερβαίνει τα πρότυπα της ΕΕ. Κάτι τέτοιο απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τις ενθαρρύνει για την ανάληψη περαιτέρω δράσης·

22. ζητεί να αναγνωριστούν οι προσπάθειες των περιφερειών που είναι πρωτοπόρες στην κυκλική οικονομία, καθώς και η βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων, όπως και η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της ηχορύπανσης και της φωτορύπανσης, και, ως εκ τούτου, να υποστηριχθούν και να διευκολυνθεί η αναπαραγωγή των βέλτιστων πρακτικών σε ολόκληρη την Ευρώπη·

23. επισημαίνει ότι το πλαίσιο εντός του οποίου καταρτίστηκε και εφαρμόζεται σήμερα η περιβαλλοντική πολιτική έχει αλλάξει, απαιτώντας μια νέα ισορροπία μεταξύ παλαιών και νέων προσεγγίσεων, μεταξύ άλλων για τους ακόλουθους λόγους: α) οι σημερινές πολιτικές είναι περισσότερο αλληλένδετες. Εκτός από την τομεακή κατανομή της νομοθεσίας της ΕΕ σε τομείς όπως ο αέρας, το νερό, ο θόρυβος και η ενέργεια, οι σημερινές προκλήσεις απαιτούν περαιτέρω ενοποίηση των ζητημάτων βιωσιμότητας, τόσο στην καθημερινή συμπεριφορά των ανθρώπων όσο και στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, καθώς και στο κοινωνικοοικονομικό μέτωπο. Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις περιφέρειές της ως σύνθετα οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και βιοπολιτιστικά συστήματα· β) η καινοτομία και οι μεταβάσεις αποφέρουν τις μεγαλύτερες βελτιώσεις. Επιπλέον, η αμοιβαία μάθηση είναι σημαντική, απαιτώντας ανοιχτό μυαλό και εξοικείωση τόσο με τα ορθά όσο και με τα εσφαλμένα παραδείγματα. Η ισχύουσα νομοθεσία επικεντρώνεται στα πρότυπα και τις οριακές τιμές, ενώ η καινοτομία και οι μεταβάσεις απαιτούν χώρο για πειραματισμό. Η ΕΕ χρειάζεται και τα δύο· γ) η ΕΕ ακολουθεί έναν γραμμικό κύκλο πολιτικής (πρόταση, απόφαση, εφαρμογή, αξιολόγηση), όμως η ταχύτητα της καινοτομίας απαιτεί μια πιο κυκλική και ευέλικτη προσέγγιση·

24. τονίζει ότι το νέο αυτό πλαίσιο απαιτεί διαφορετική συλλογιστική και ότι θα πρέπει να εστιάζει στην αλληλεξάρτηση και των πέντε συνιστωσών του αιτιώδους πλαισίου που ενέκρινε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, δηλαδή τα γενεσιουργά αίτια, τις πιέσεις, τις καταστάσεις, τις συνέπειες και τις απαντήσεις. Οι κλασικές περιβαλλοντικές πολιτικές επικεντρώνονται στις καταστάσεις και τις συνέπειες. Ωστόσο, για την αντιμετώπιση της παρούσας και μελλοντικής ρύπανσης, πρέπει οι ενωσιακές και εθνικές πολιτικές να επικεντρώνονται στα γενεσιουργά αίτια και στις πιέσεις. Άλλωστε ο πυρήνας της κυκλικής οικονομίας και άλλων μεταβάσεων έγκειται στην αντιμετώπιση του ζητήματος κατευθείαν στην πηγή του.

Ολοκλήρωση των πολιτικών

25. πιστεύει ακράδαντα ότι το 8ο EAP θα πρέπει να διασφαλίζει την ολοκλήρωση των πολιτικών·

26. υπογραμμίζει ότι με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση αποφεύγονται οι αναντιστοιχίες και συνδέονται διάφορες πτυχές, όπως: α) οι φιλοδοξίες, τα χρονοδιαγράμματα, οι διαδικασίες εφαρμογής και τα εργαλεία των διαφόρων περιβαλλοντικών και κλιματικών πολιτικών· β) η πολιτική για το περιβάλλον και το κλίμα, καθώς και άλλες πολιτικές, όπως η ΚΓΠ, η ΚΑλΠ, οι οικονομικές και οι κοινωνικές πολιτικές· γ) η φιλοδοξία και τα χρονοδιαγράμματα των οριακών τιμών της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ (πολιτική για τις εισροές ρύπων) και των πολιτικών για την πρόληψη της ρύπανσης στην πηγή (πολιτικές για τις εκπομπές) (6) δ) οι ενωσιακές, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές πολιτικές προκειμένου να ευθυγραμμιστούν οι προτεραιότητες, να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη και να ελαχιστοποιηθούν οι αντιφατικές ή οι μη συνδεδεμένες διαδικασίες, αλλά και να καλυφθούν τα υφιστάμενα κενά πολιτικής και της νομοθεσίας που ακολουθεί·

27. υπογραμμίζει ότι το βασικό ερώτημα είναι με ποιον τρόπο η ΕΕ και άλλα επίπεδα διακυβέρνησης μπορούν να ενσωματώσουν αποτελεσματικά τις πολιτικές και, ιδίως, με ποιον τρόπο μπορούν να συμβιβαστούν οι περιβαλλοντικοί, οι κοινωνικοί και οι οικονομικοί στόχοι·

28. επισημαίνει ότι, εφόσον η ολοκλήρωση των πολιτικών απαιτεί άλλη νοοτροπία, το 8ο EAP θα πρέπει: α) να θεωρεί την ολοκλήρωση των πολιτικών ως προσέγγιση (αντί για προτεραιότητα) συνδυασμού και ενίσχυσης ξεχωριστών στόχων· β) να ενθαρρύνει τις ενωσιακές, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές να θέτουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές στο επίκεντρο όλων των άλλων πολιτικών (αντί της απλής ενσωμάτωσής τους, οι περιβαλλοντικοί στόχοι θα πρέπει να αποτελούν τη βάση άλλων πολιτικών) και να θεωρούν τις περιβαλλοντικές πολιτικές ως το βασικό σημείο αναφοράς στην υλοποίηση κάθε δραστηριότητας· γ) να υιοθετήσει μια ολιστική προσέγγιση: το 7ο EAP εγκαινίασε μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση από ό,τι τα προηγούμενα EAΡ· το 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (EAP) θα πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω και να αντιμετωπίσει το περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο ως ένα ενιαίο σύνολο·

Χρηματοδότηση και επενδύσεις

29. τονίζει ότι οι προκλήσεις που αφορούν το περιβάλλον, το κλίμα και τη μετάβαση απαιτούν σημαντικές πράσινες και γαλάζιες επενδύσεις και καινοτομία·

30. υπογραμμίζει ότι απαιτούνται περισσότερες συνέργειες μεταξύ των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και ισχυρότερη σύνδεση της δημόσιας με την ιδιωτική χρηματοδότηση ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του 8ου EAΡ·

31. τονίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες επενδύσεων, οι οποίες μάλιστα υπόκεινται σε σημαντικούς περιορισμούς. Από τη μία πλευρά, κοινωνικά ζητήματα, όπως η ανεργία, η γήρανση ή η παιδεία, συχνά αντιπροσωπεύουν σημαντικά κονδύλια για τον τοπικό ή τον περιφερειακό προϋπολογισμό. Από την άλλη πλευρά, μεταβάσεις, όπως η ενεργειακή μετάβαση, απαιτούν σημαντικές επενδύσεις. Προκειμένου να επιτευχθεί αξιόλογη πρόοδος στο πεδίο των μεταβάσεων, είναι σημαντικό να συγκεντρωθεί μια κρίσιμη μάζα επενδύσεων και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης θα χρειάζονταν πρόσθετα κεφάλαια για κάτι τέτοιο·

32. επικροτεί την πρόταση για τη δημιουργία του προγράμματος InvestEU και την επικέντρωσή του στη βιωσιμότητα, καθώς και την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά το 2020, με εστίαση στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής σε όλα τα κονδύλια του προϋπολογισμού. Ωστόσο, η ΕτΠ επιθυμεί να διατεθεί πάνω από το 30 % του προϋπολογισμού στην ενσωμάτωση της πολιτικής για το κλίμα. Ζητεί επίσης τη δημιουργία ενός Ταμείου Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης ( Just Energy Transition Fund ) σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να επιλυθούν οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι περιφέρειες οι οποίες βρίσκονται σε στάδιο ενεργειακής μετάβασης. Επίσης, θα πρέπει να προβλεφθεί επαρκής χρηματοδοτική στήριξη για τις μεταβάσεις στους τομείς της διαχείρισης των αποβλήτων και της κινητικότητας σε όλες τις περιφέρειες, η οποία να είναι συμβατή και συμπληρωματική με τα ταμεία συνοχής·

33. επικροτεί πλήρως τις οριζόντιες αρχές της πρότασης της Επιτροπής για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά το 2020: προώθηση της ολοκληρωμένης κοινωνικής, οικονομικής, πολιτιστικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης και ασφάλειας στις αστικές, αγροτικές και παράκτιες περιοχές.

Προσέγγιση βασισμένη στον τόπο ή προσανατολισμένη στην περιοχή

34. πιστεύει ότι είναι απαραίτητη μια εξατομικευμένη προσέγγιση, διότι οι περιφέρειες και οι τοπικές διοικήσεις: α) αποτελούν σημαντικές χωρικές οντότητες στις οποίες ζουν, εργάζονται και κινούνται οι πολίτες, προκαλώντας σημαντική ποσότητα εκπομπών· β) διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά το είδος και την ποσότητα της ρύπανσης και των εκπομπών· γ) διαφέρουν ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ· δ) διαφέρουν σημαντικά όσον αφορά τις οικονομικές, κοινωνικές, γεωγραφικές και περιβαλλοντικές ευκαιρίες που προσφέρουν και τις προκλήσεις που παρουσιάζουν· ε) διαφέρουν ως προς τις διοικητικές τους εξουσίες, ιδιότητα και προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή των πολιτικών για το περιβάλλον και το κλίμα· στ) βρίσκονται σε προνομιακή θέση ώστε να συνεργάζονται άμεσα με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις για την προώθηση μέτρων όπως οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις, οι πολιτικές στον τομέα των κατασκευών και των μεταφορών, καθώς και τα προγράμματα εκπαίδευσης, έρευνας και ευαισθητοποίησης. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να βρίσκουν βιώσιμες λύσεις και να λειτουργούν ως ζωντανά εργαστήρια νέων ιδεών και γνώσεων·

35. τάσσεται υπέρ μιας ολιστικής προσέγγισης βασισμένης στον τόπο ή προσανατολισμένης στην εκάστοτε περιοχή, ως βέλτιστη μέθοδο για να γίνει πραγματικότητα η υγιεινή διαβίωση σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εκάστοτε τόπου ή της εκάστοτε περιοχής·

36. συνιστά, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, καθώς και την κυβερνητική δομή και τη νοοτροπία των διαφόρων κρατών μελών, το 8ο EAP να χαράξει μια σειρά από στρατηγικές προσανατολισμένες στην περιοχή, όπως είναι οι υγιείς και ευημερούσες αστικές και μητροπολιτικές περιοχές, η υγιής και ακμάζουσα ύπαιθρος και οι ασφαλείς και ελκυστικές παράκτιες, νησιωτικές, αρχιπελαγικές και εξόχως απόκεντρες περιοχές. Η αστική στρατηγική θα μπορούσε να επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες αστικές πτυχές, όπως η κινητικότητα και η πολεοδομία, ενώ η αγροτική στρατηγική θα μπορούσε να εστιαστεί στη φύση, στην καινοτομία στη γεωργία και στις δημογραφικές εξελίξεις. Σκοπός των συνιστώμενων στρατηγικών είναι να υποστηριχθούν οι διάφορες μεταβάσεις λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανθρώπινη υγεία και τη φύση, την οικονομία και την ανάγκη ικανοποιητικού περιβάλλοντος διαβίωσης στο πλαίσιο των ΣΒΑ. Από την άποψη αυτή το 8ο EAP αντικατοπτρίζει τις οριζόντιες αρχές της πρότασης της Επιτροπής για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο μετά το 2020·

Πολυεπίπεδη προσέγγιση

37. ζητεί, επομένως„ ένα εύρυθμο πλαίσιο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Οι ριζικές και διαρκείς αλλαγές στον τρόπο ζωής, που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία μιας κοινωνίας δίκαιης, βιώσιμης και χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, απαιτούν προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή, αλλά και από την κορυφή προς τη βάση. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ πιστεύει ότι το 8ο EAP θα πρέπει να έχει μια πιο σαφή σύνδεση με τις στρατηγικές και τα σχέδια που αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο·

38. καλεί, κατά συνέπεια, όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενθαρρύνουν τη διακρατική διοικητική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της διατομεακής κυβερνητικής συνεργασίας, καθώς και της διαπεριφερειακής, της διαδημοτικής και της διασυνοριακής συνεργασίας. Στο ίδιο πνεύμα, το 8ο EAP θα πρέπει να ενθαρρύνει περαιτέρω —με συνεκτίμηση των κυβερνητικών δομών και της γεωγραφικής κατάστασης στο εσωτερικό των κρατών μελών— τις πόλεις, τους δήμους και τις περιφερειακές αρχές να συνεργαστούν μεταξύ τους και σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ·

39. υποστηρίζει πρωτοβουλίες της ΕΕ όπως οι εταιρικές σχέσεις για το αστικό θεματολόγιο της ΕΕ. Η ΕτΠ συνιστά την αξιοποίηση των υφιστάμενων εταιρικών σχέσεων για τη βιώσιμη χρήση της γης, την ενεργειακή μετάβαση, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τις αστικές μετακινήσεις, την ποιότητα του αέρα και την κυκλική οικονομία και προτείνει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο σύναψης νέων διατομεακών εταιρικών σχέσεων για το περιβάλλον και το κλίμα, με σκοπό την υποστήριξη της εφαρμογής του κεκτημένου·

40. υπογραμμίζει ότι είναι δύσκολη η μετουσίωση των στόχων της ΕΕ σε συγκεκριμένους τοπικούς στόχους, αλλά αναγκαία για την επίτευξη αποτελεσμάτων και για να κερδηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών. Επομένως, πιστεύει ότι θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα για επιδόσεις υπεράνω των στόχων. Τα προγράμματα επιβράβευσης, όπως το βραβείο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας και το βραβείο του Πράσινου Φύλλου, θα πρέπει να επεκταθούν και σε μικρότερες πόλεις και χωριά. Θα πρέπει επίσης να προαχθούν περαιτέρω εθελοντικές δράσεις όπως το σύμφωνο των Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια και το Παρατηρητήριο Αστικής Κινητικότητας ( Urban Mobility Observatory )·

41. συνιστά στα κράτη μέλη να συνεργαστούν στενότερα με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και να ενθαρρύνουν τις πόλεις και τις περιφέρειες να συμμετέχουν περισσότερο στην ανάπτυξη και εφαρμογή εθνικών στρατηγικών και σχεδίων·

42. καλεί, ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τις κατάλληλες θεσμικές δομές ή πλατφόρμες για στενότερη συνεργασία και συνεχή διαβούλευση, όπως κάθετες διακυβερνητικές ομάδες, στο πλαίσιο των οποίων εμπειρογνώμονες από διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης θα καταρτίζουν από κοινού εθνικά σχέδια και στρατηγικές·

43. τονίζει ότι μόνο ο συντονισμός μεταξύ διαφορετικών επιπέδων διακυβέρνησης δεν επαρκεί για αποτελεσματική διακυβέρνηση. Κατά συνέπεια, η ΕτΠ καλεί τις περιφέρειες και τις πόλεις να σφυρηλατήσουν στενούς δεσμούς με την κοινωνία των πολιτών, τον ιδιωτικό τομέα και τα ιδρύματα γνώσης εντός και εκτός της επικράτειάς τους και να υποστηρίξουν τη διαπεριφερειακή συνεργασία σε αυτούς τους τομείς διότι τέτοιου είδους μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις θα συμβάλουν στην ορθή χάραξη πολιτικής·

44. επισημαίνει ότι η προσέγγιση αυτή θα προωθούσε τον διάλογο και τη συζήτηση μεταξύ φορέων με διαφορετικά συμφέροντα, υπόβαθρα και περιορισμούς και θα είχε ως αποτέλεσμα τη λήψη ορθότερων αποφάσεων·

45. ενθαρρύνει τα κράτη μέλη της ΕΕ να καθορίσουν και να χρηματοδοτήσουν ολιστικά και προσανατολισμένα στην εξεύρεση λύσεων διεπιστημονικά έργα, στο πλαίσιο των εθνικών τους κονδυλίων για την έρευνα·

Δ. Πρόταση για το 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (EAP)

Νέα προσέγγιση για το 8ο EAP

46. υπογραμμίζει ότι στο νέο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής, το 8ο EAP θα πρέπει: α) να είναι περισσότερο στρατηγικό και ολοκληρωμένο και να επικεντρώνεται σε μείζονα ζητήματα· β) να ενισχύει την καινοτομία· γ) να διευκολύνει τη μετάδοση και την εκτεταμένη ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων· δ) να έχει ως γνώμονα τις προκλήσεις και τις λύσεις (σε αντίθεση με το 7ο EAP που είχε ως γνώμονα τα όρια και τα προβλήματα)· ε) να είναι ευέλικτο ώστε να ανταποκρίνεται στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και στις νέες διεθνείς στρατηγικές, σε αντίθεση με το μάλλον στατικό 7ο EAP· στ) να είναι ευέλικτο όσον αφορά τις κοινωνικές, πολιτιστικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες των περιφερειών·

47. προτρέπει το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ —στο πλαίσιο της συμφωνίας αποχώρησης και της εφαρμογής της— να αναπτύξουν κοινές ρυθμίσεις για τη διατήρηση των υψηλών περιβαλλοντικών προτύπων και της αμοιβαιότητας, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών φιλοδοξιών στο επόμενο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον·

48. τονίζει ότι τα μελλοντικά EAP θα πρέπει να θέτουν ζητήματα προτεραιότητας και να συμβάλλουν στην ενσωμάτωση κριτηρίων βιωσιμότητας σε άλλες πολιτικές της ΕΕ, μακροοικονομικές προτεραιότητες και χρηματοδοτικά μέσα. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες αποτελούν επίσης δείκτη του βαθμού βιωσιμότητας της οικονομικής μας ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ υποστηρίζει τη συνέργεια μεταξύ του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, του ΠΔΠ και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου·

49. εκφράζει τη λύπη της για την αναντιστοιχία μεταξύ της υιοθέτησης του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (EAP) και του ΠΔΠ μετά το 2020. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων για τα μελλοντικά προγράμματα δράσης για το περιβάλλον θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με το χρονοδιάγραμμα του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), ούτως ώστε το προτεινόμενο ΠΔΠ να αντικατοπτρίζει τους στόχους του EAΡ·

50. προτείνει το 8ο EAP να είναι ο πυλώνας για το περιβάλλον και το κλίμα της νέας στρατηγικής «Ευρώπη μετά το 2020»·

Προτεινόμενα θέματα για το 8ο EAP

51. θεωρεί ότι η προσέγγιση της υγιούς αστικής και αγροτικής διαβίωσης αποτελεί πρακτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση. Βασιζόμενη στην ποιότητα ζωής, ενσωματώνει τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης —οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοπολιτιστικές πτυχές— και θέτει την ανθρώπινη υγεία και τη φύση στο ευρύτερο πλαίσιο της βιωσιμότητας. Συνδέεται επίσης με την εφαρμογή των ΣΒΑ·

52. Προτείνει το 8ο EAP να παρουσιάζει μια στρατηγική της ΕΕ εστιασμένη στην προώθηση της υγιούς διαβίωσης για όλους, συνδυάζοντας τις ακόλουθες έννοιες: α) την ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης μιας υψηλής ποιότητας ζωής· β) έναν υγιή πλανήτη όπου οι πόροι θα χρησιμοποιούνται υπεύθυνα και αποτελεσματικά, προστατεύοντας τη βιοποικιλότητα, τη γεωποικιλότητα και τα οικοσυστήματα· γ) μια υγιή οικονομία βασισμένη στην κυκλική οικονομία, με επαρκή οικονομική μεγέθυνση, ανάπτυξη, θέσεις εργασίας, βιώσιμες επενδύσεις και βιώσιμο επιχειρηματικό περιβάλλον· δ) μια υγιή κοινωνία με ευκαιρίες για όλους·

53. καλεί την ΕΕ να υιοθετήσει την προσέγγιση της υγιούς διαβίωσης ως βάση για όλες τις πολιτικές της ΕΕ, τις μακροοικονομικές της προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά της μέσα. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να προωθηθεί και να εφαρμοστεί επίσης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η ΕτΠ προτείνει η ΕΕ να συνεργαστεί στενότερα με δίκτυα υγιεινής διαβίωσης, όπως το δίκτυο υγειών πόλεων της ΠΟΥ·

54. τονίζει ότι το 8ο EAP θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των μεταβάσεων, όπως η ενεργειακή μετάβαση, η κυκλική οικονομία, η μετάβαση στην κινητικότητα, η μετάβαση στην παραγωγή και την κατανάλωση τροφίμων και η μετάβαση από τις γκρίζες στις πράσινες και τις γαλάζιες υποδομές. Οι πρακτικές από πλευράς παραγωγής, κατανάλωσης και μεταφοράς είναι βασικοί παράγοντες ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μόλυνσης των υδάτων, του εδάφους και ηχορύπανσης. Οι εν λόγω μεταβάσεις ευθυγραμμίζονται με τις πολιτικές για την πρόληψη της ρύπανσης στην πηγή και, ως εκ τούτου, θα συμβάλουν στην εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ. Συνδέονται με τις μεταβάσεις που αφορούν την ποιότητα ζωής: τη μετάβαση προς έναν υγιή τρόπο διαβίωσης στις αστικές περιοχές και προς καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη ζωτικότητα στις αγροτικές περιοχές. Το 8ο EAP πρέπει να διευκολύνει αυτές τις μεταβάσεις και να καταρτίσει προγράμματα για την υλοποίησή τους·

55. προτείνει τη συνέχιση των βασικών θεμάτων του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον —την προστασία, τη διατήρηση και την ενίσχυση του φυσικού κεφαλαίου της ΕΕ, τη μετατροπή της ΕΕ σε μια ενεργειακά αποδοτική, πράσινη και ανταγωνιστική οικονομία ουδέτερων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, μεταξύ άλλων με την παροχή ενός πλαισίου για προσιτές βιώσιμες μεταφορές προσώπων και αγαθών που θα διασφαλίζει πράσινη κινητικότητα τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές,·την προστασία των πολιτών της ΕΕ έναντι των επίμονων περιβαλλοντικών πιέσεων και τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας— δεδομένου ότι τα θέματα αυτά εξακολουθούν να είναι πολύ σημαντικά (με πιθανά επιπρόσθετα θέματα)·

56. υπογραμμίζει ότι το 8ο EAP θα πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις της συμφωνίας του Παρισιού και να ενσωματώνει τους 17 ΣΒΑ. Θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να λαμβάνει υπόψη τις νέες διεθνείς εξελίξεις και συμφωνίες·

Προτεινόμενη δομή του 8ου EAP

57. προτείνει ένα λιτό και σαφές 8ο EAP, με πέντε βασικά κεφάλαια: την εφαρμογή, τις μεταβάσεις, την καινοτομία, τις ευρύτερες παγκόσμιες προκλήσεις και την επικοινωνία·

58. συνιστά τα κεφάλαια αυτά να υλοποιηθούν μέσω προγραμμάτων δράσης της ΕΕ με στοχοθετημένες ενέργειες, χρηματοδότηση, επενδύσεις, εργαλεία και έναν σαφή εποπτικό μηχανισμό π.χ. μέσω της επισκόπησης της εφαρμογής των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών πολιτικών. Με αυτά τα προγράμματα, η ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει γέφυρες μεταξύ των πέντε κεφαλαίων του 8ου EAP, να αναπτύξει εξατομικευμένες και προσανατολισμένες στην περιοχή λύσεις και να ανταποκριθεί επαρκώς στις νέες εξελίξεις και τις καινοτόμες πρακτικές. Τα προγράμματα δράσης της ΕΕ μπορούν με τη σειρά τους να εμπνεύσουν εθνικά, περιφερειακά και τοπικά σχέδια δράσης·

59. πιστεύει ότι —σεβόμενο τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, καθώς και την κυβερνητική δομή και τη νοοτροπία των διαφόρων κρατών μελών— το 8ο EAP θα πρέπει να ενθαρρύνει τη θέσπιση εθνικών ή/και περιφερειακών σχεδίων δράσης. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν θα έχουν ένα εθνικό ή περισσότερα του ενός περιφερειακά σχέδια, ή και τα δύο, εφόσον οι αποφάσεις αυτές συνδέονται στενά με τις εθνικές και τις περιφερειακές κυβερνητικές δομές. Το επόμενο EAP θα πρέπει να περιγράφει τις κατευθυντήριες αρχές βάσει των οποίων οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα αναλάβουν δράση και θα προτρέψουν στην υιοθέτηση εθελοντικών τοπικών στόχων και σχεδίων. Κάτι τέτοιο θα συμβάλει στην εφαρμογή του EAP, επιτρέποντας παράλληλα κάποια ευελιξία ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές ανάγκες και η ικανότητα, οι γνώσεις και η εμπειρογνωμοσύνη σε τοπικό επίπεδο για την επίλυση των τοπικών προβλημάτων·

60. προτείνει το πρώτο κεφάλαιο του 8ου EAP να συνίσταται στα βασικά θέματα του 7ου EAP. Τα θέματα αυτά απαιτούν αποτελεσματική εφαρμογή·

61. τονίζει ότι το πρώτο κεφάλαιο απαιτεί προγράμματα δράσης της ΕΕ εστιασμένα στην εφαρμογή, τα οποία θα περιλαμβάνουν δράσεις που προσδιορίζονται στην επισκόπηση της εφαρμογής των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών πολιτικών ( 7 ) και τους υποστηρικτικούς στόχους του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (EAP) όπως: α) η καλύτερη σύζευξη των πολιτικών, οι πιο αποτελεσματικές πολιτικές στη βάση και η ειδική ενωσιακή χρηματοδότηση· β) η διερεύνηση των διαφόρων ζητημάτων εφαρμογής· γ) η χρήση εφαρμοστικών μέσων: επί του παρόντος η σχετική με το περιβάλλον και το κλίμα νομοθεσία διαθέτει το δικό της σύνολο μέσων και υλικό καθοδήγησης. Προς αποφυγή συγχύσεων και για λόγους μεγαλύτερης συνεκτικότητας, η ΕτΠ προτείνει να ακολουθείται μια πιο ενοποιημένη μέθοδος με τη χρήση μέσων ανάπτυξης δυνατοτήτων (π.χ. μέσα και προγράμματα, εργαστήρια, διαδικτυακά σεμινάρια, υλικό καθοδήγησης κ.λπ.)· δ) η συγκέντρωση γνώσης και βέλτιστων πρακτικών σε μια ενιαία, δημόσια προσιτή και εύκολα προσπελάσιμη βάση δεδομένων που θα περιέχει τα κατάλληλα στοιχεία για την εξεύρεση των βέλτιστων πρακτικών· ε) μέτρα για την προαγωγή, τη διεύρυνση και τη χρηματοδότηση νέων πρωτοβουλιών υπέρ της γνώσης και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μέσω ευρωπαϊκών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δικτύων, καθώς και συνεργασία μεταξύ των πόλεων με τη μορφή αξιολογήσεων από ομοτίμους, δραστηριοτήτων αμοιβαίας μάθησης, επιτόπιων επισκέψεων, οικολογικών αδελφοποιήσεων, καθοδήγησης εταίρου προς εταίρο και παροχής συμβουλών· στ) η εποπτεία μέσω της επισκόπησης της εφαρμογής των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών πολιτικών·

62. ζητεί —στο πλαίσιο του 8ου EAP— να επεκταθεί η Τεχνική πλατφόρμα συνεργασίας για το περιβάλλον που είχαν συγκροτήσει η επιτροπή ENVE και η ΓΔ Περιβάλλοντος με σκοπό να προωθήσουν τον διάλογο και να συλλέξουν στοιχεία σχετικά με τις τοπικές και περιφερειακές προκλήσεις και λύσεις κατά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. Επίσης, προτείνει τη δημιουργία ενός δικτύου πρεσβευτών —υπαγόμενο στην πλατφόρμα— επιφορτισμένων με το καθήκον της προώθησης της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης, έτσι ώστε να συμπληρωθούν η επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής και η τεχνική βοήθεια και ανταλλαγή πληροφοριών (TAIEX)·

63. προτείνει να δοθεί περισσότερη έμφαση στις πτυχές και τα ζητήματα εφαρμογής των ενωσιακών περιβαλλοντικών πολιτικών τόσο στις γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ όσο και στο έργο των μελλοντικών περιφερειακών κόμβων ( 8 ) , έτσι ώστε να διορθωθούν οι ελλείψεις και να βρεθούν ειδικά προσαρμοσμένες λύσεις·

64. προτείνει το δεύτερο κεφάλαιο να εξετάζει τις κύριες μεταβάσεις (την ενεργειακή μετάβαση, την κυκλική οικονομία, τη μετάβαση στην κινητικότητα, τη μετάβαση στην παραγωγή και την κατανάλωση τροφίμων και τη μετάβαση από τις γκρίζες στις πράσινες και τις γαλάζιες υποδομές) και να προτείνει το απαραίτητο νομοθετικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση των εν λόγω μεταβάσεων με δίκαιο τρόπο, ούτως ώστε να τονωθούν περαιτέρω οι καινοτομίες στις πρωτοπόρες περιφέρειες και να στηριχθούν οι περιφέρειες υψηλής έντασης άνθρακα που διανύουν δαπανηρές μεταβάσεις·

65. υπογραμμίζει ότι το δεύτερο κεφάλαιο απαιτεί εφαρμογή μέσω προγραμμάτων μετάβασης της ΕΕ με δράσεις και χρηματοδότηση με σκοπό τη διευκόλυνση κάθε μετάβασης και τη διάδοση της καινοτομίας επιτόπου. Τούτο συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Το 8ο EAP πρέπει να συντείνει στην ανάπτυξη εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων μετάβασης. Τα προγράμματα αυτά, στα οποία θα περιγράφονται οι προκλήσεις, οι κοινές δράσεις και οι κατάλληλες λύσεις πολιτικής, θα μπορούσαν να εκπονούνται από κοινού·

66. προτείνει το τρίτο κεφάλαιο να ενισχύει την πράσινη καινοτομία και τις επενδύσεις. Η προώθηση της καινοτομίας είναι υψίστης σημασίας για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και κλιματικών προκλήσεων. Στο κεφάλαιο αυτό θα πρέπει να ανατεθεί σημαντικότερος ρόλος στην έρευνα κατά τη διαμόρφωση της ενδεδειγμένης πολιτικής απόκρισης·

67. τονίζει ότι το τρίτο κεφάλαιο απαιτεί εφαρμογή μέσω προγράμματος της ΕΕ για την πράσινη καινοτομία, δηλαδή ενός προγράμματος για την υγιή διαβίωση, τη βιώσιμη κοινωνία και την κυκλική οικονομία. Επίσης, το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να υποστηρίζει την έρευνα και την ανάπτυξη. Θα πρέπει δε να είναι προϊόν συνεργασίας των αρμοδίων χάραξης πολιτικής (σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο) με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας και της πανεπιστημιακής κοινότητας και θα πρέπει σε αυτό να εντοπίζονται τα διάφορα ζητήματα, οι λύσεις πολιτικής και οι μέθοδοι επίλυσης από κοινού των προβλημάτων. Το πρόγραμμα αυτό θα ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη, τις πόλεις και τις περιφέρειες να ακολουθούν συστημικές καινοτόμους προσεγγίσεις και να δημιουργούν ή να διευκολύνουν τη δημιουργία συμπράξεων σε έργα πράσινης καινοτομίας και να αναδεικνύει τις κυβερνήσεις σε μεσάζοντες έναρξης έργων·

68. προτείνει το τέταρτο κεφάλαιο να εξετάζει ευρύτερες παγκόσμιες προκλήσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις και στρατηγικές, όπως η συμφωνία του Παρισιού, οι ΣΒΑ, η σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα και το Αστικό Θεματολόγιο του ΟΗΕ, επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις πολιτικές για το περιβάλλον και το κλίμα. Πέραν αυτού, πολλοί από τους στόχους προτεραιότητας του 8ου EAP μπορούν να επιτευχθούν μόνο σε συνεργασία με τις χώρες εταίρους ή στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης. Συνεπώς, η βελτίωση της ικανότητας των τοπικών και περιφερειακών αρχών να συμμετέχουν στην αποκεντρωμένη συνεργασία μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επωφελής. Η αντιμετώπιση της ρύπανσης που προκαλείται από τη βιομηχανία, τον τουρισμό και τις οικιακές δραστηριότητες και η καταπολέμηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος απαιτεί διεθνή δέσμευση, ακολουθούμενη από συντονισμένη δράση.

69. τονίζει ότι το τέταρτο κεφάλαιο προβλέπει την εφαρμογή των πολιτικών μέσω ενός διεθνούς θεματολογίου για το περιβάλλον και το κλίμα, έτσι ώστε να μπορέσει η ΕΕ να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις αυτές και να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε διεθνές επίπεδο με τη χρήση των οικονομικών και εμπορικών πολιτικών προς όφελος του περιβάλλοντος και του κλίματος σε όλο τον πλανήτη.

70. προτείνει το πέμπτο κεφάλαιο να πραγματεύεται το θέμα της επικοινωνίας με έμφαση στην ενημέρωση των πολιτών όσον αφορά τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν από την ορθή εφαρμογή του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (EAP), καθώς και ως προς την προστιθέμενη αξία του 8ου EAP για τους ίδιους, τις επιχειρήσεις και το περιβάλλον. Η υλοποίηση του EAP θα μπορούσε να διευκολυνθεί σε μεγάλο βαθμό, εάν οι πολίτες και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι κατανοήσουν καλύτερα τις ενωσιακές περιβαλλοντικές προτεραιότητες, τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα που θα μπορούσαν να αποφέρουν.

Βρυξέλλες, 7 Φεβρουαρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) Σχετ.: P8_TA(2018)0100

(2) «Ενδιάμεση αξιολόγηση της εφαρμογής του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (2014-2020)».

(3) Οι ακόλουθες γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ: ENVE-V-044 (ΕΕ C 271 της 19.8.2014, σ. 25)· ENVE-V-045 (ΕΕ C 271 της 19.8.2014, σ. 45)· ENVE-V-046 (ΕΕ C 415 της 20.11.2014, σ. 23)· ENVE-VI/001 (ΕΕ C 260 της 7.8.2015, σ. 6)· ENVE-VI/005 (ΕΕ C 51 της 10.2.2016, σ. 48)· ENVE-VI/008 (ΕΕ C 240 της 1.7.2016, σ. 15)· ENVE-VI/011 (ΕΕ C 88 της 21.3.2017, σ. 83)· ENVE-VI/013 (ΕΕ C 88 της 21.3.2017, σ. 43)· ENVE-VI/014 (ΕΕ C 207 της 30.6.2017, σ. 45)· ENVE-VI/015 (ΕΕ C 207 της 30.6.2017, σ. 51)· ENVE-VI/021 (ΕΕ C 54 της 13.2.2018, σ. 21)· ENVE-VI-024 (ΕΕ C 54, 13.2.2018, σ. 9)· ENVE-VI-028 (ΕΕ C 361, 5.10.2018, σ. 46)· ENVE-VI-029 (ΕΕ C 461 της 21.12.2018, σ. 30)· και ENVE-VI-030 (ΕΕ C 387 της 25.10.2018, σ. 42).

(4) Μελέτη της ΕτΠ με τίτλο «Προς ένα 8ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον - η τοπική και περιφερειακή διάσταση».

(5) EEA, «Environmental indicator report 2017 In support of the monitoring of the Seventh Environment Action Programme» (Έκθεση περιβαλλοντικών δεικτών 2017 - Για την υποστήριξη της παρακολούθησης του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος)· EEA, 2015. «The European Environment: State and Outlook 2015: Synthesis report» (Το ευρωπαϊκό περιβάλλον – κατάσταση και προοπτικές 2015), Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, Κοπεγχάγη.

(6) Γνωμοδότηση της ΕτΠ: ENVE-V-046.

(7) Γνωμοδότηση της ΕτΠ: ENVE-VI/021.

(8) https://ec.europa.eu/commission/files/report-task-force-subsidiarity-proportionality-and-doing-less-more-efficiently_el