Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη συνολική πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης (1) (94/C 195/19)

Στις 29 Οκτωβρίου 1993 και σύμφωνα με το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 5 Απριλίου 1994. Εισηγητής ήταν ο κ. Boisseree.

Κατά τη διάρκεια της 315ης συνόδου ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, την ακόλουθη γνωμοδότηση με 116 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 9 αποχές.

21. Εισαγωγή

1.1. Η νομική βάση της εξεταζόμενης πρότασης οδηγίας είναι το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης ΕΚ όπως τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Η πρόταση οδηγίας επιδιώκει την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της χορήγησης άδειας σε ορισμένους τύπους βιομηχανικών εγκαταστάσεων των ακόλουθων τομέων:

- ενεργειακή βιομηχανία,

- προστασία και επεξεργασία των μετάλλων,

- κατασκευή μη μεταλλικών προϊόντων,

- χημική βιομηχανία,

- διαχείριση αποβλήτων,

- άλλοι τομείς.

1.2. Σε αντίθεση με τις μέχρι τώρα κοινοτικές οδηγίες για την προστασία του περιβάλλοντος, η υπό εξέταση πρόταση οδηγίας ακολουθεί μια «συνολική προσέγγιση», καλύπτει δηλαδή όλες τις εκπομπές στην ατμόσφαιρα, τα ύδατα και το έδαφος και συμπεριλαμβάνει τα απόβλητα καθώς και άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα (π.χ. θόρυβος).

1.3. Σκοπός της πρότασης οδηγίας είναι η πρόληψη και ο έλεγχος της ρύπανσης, και αναμένεται να επιτευχθεί χάρη σε οριακές τιμές εκπομπής και σε ποιοτικούς στόχους για το περιβάλλον. Για την επίτευξη των ανάλογων οριακών τιμών εκπομπών και για τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, η πρόταση οδηγίας δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες οριακές τιμές, ούτε πρότυπα, αλλά παραπέμπει στο κοινοτικό δίκαιο, στις εθνικές νομοθεσίες των κρατών μελών, στις τοπικές κανονιστικές ρυθμίσεις και στις κατευθυντήριες γραμμές που συνιστά η ΠΟΥ.

1.4. Ωστόσο, η πρόταση οδηγίας περιλαμβάνει πολύ λεπτομερείς ρυθμίσεις όσον αφορά τη διαδικασία χορήγησης της άδειας και, συγκεκριμένα, τις αιτήσεις και τις προϋποθέσεις χορήγησης. Οι υπόλοιπες διαδικαστικές ρυθμίσεις αφορούν:

- τη συμμετοχή του κοινού,

- το συντονισμό των αρχών που συμμετέχουν,

- τις ρυθμίσεις για την επιτήρηση των εγκαταστάσεων και, ιδίως, την ανά δεκαετία επανεξέταση όλων των αδειών που έχουν χορηγηθεί,

- την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής όσον αφορά την εκτέλεση.

1.5. Η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται σαφώς στο πέμπτο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (βλ. το τμήμα 4.1 του προγράμματος).

2. Σύνοψη της θέσης που υιοθετείται στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ

- Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ολοκληρωμένη προσέγγιση. Όμως, όσον αφορά την πρόταση, διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις και προτείνει πολλές τροποποιήσεις.

- Η ΟΚΕ προτείνει την εισαγωγή μιας γενικής υποχρέωσης περιορισμού των εκπομπών σύμφωνα με την τρέχουσα κατάσταση της τεχνολογίας - βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΔΤ).

- Η ΟΚΕ ζητεί να συνδιαστεί η οδηγία με μία εντολή προς την Επιτροπή προκειμένου να εκπονήσει προτάσεις ενόψει της έγκρισης οριακών τιμών εκπομπών στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων της πολιτικής περιβάλλοντος. Όσον αφορά τις τεχνικές λεπτομέρειες, μπορεί να γίνει παραπομπή στα πρότυπα των ευρωπαϊκών ή των διεθνών οργανισμών τυποποίησης.

- Εξάλλου, κατά την άποψη της ΟΚΕ, είναι δυνατό να μην συμπεριληφθούν πολύ λεπτομερείς διαδικαστικές ρυθμίσεις στην οδηγία.

- Οι διατάξεις που αφορούν τη σχέση μεταξύ των οριακών τιμών εκπομπής και των ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος δημιουργούν επιφυλάξεις.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στην πηγή (βιομηχανικές εγκαταστάσεις), δηλαδή τη συνολική θεώρηση της ρύπανσης του αέρα, των υδάτων, του εδάφους και της ηχορύπανσης [βλ. παράγραφος 4.2.3 της γνωμοδότησης για το Πέμπτο πρόγραμμα δράσης (3). Θεωρεί, ωστόσο, ότι η οδηγία δεν μπορεί να εγκριθεί στην παρούσα μορφή της διότι δεν συμβαδίζει με τους στόχους που ορίζει το άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (αρχή της προληπτικής δράσης, υψηλός βαθμός προστασίας, καταπολέμηση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στην πηγή).

3.2. Οι διατάξεις της πρότασης οδηγίας είναι ελλιπείς και δεν περιλαμβάνουν ορισμένες κατηγορίες εκπομπών (π.χ. δονήσεις, φωτισμός και ακτινοβολίες). Ορισμένες περιβαλλοντικές συνιστώσες δεν προστατεύονται επαρκώς (συγκεκριμένα, δεν ρυθμίζεται πλήρως η προστασία του εδάφους).

Σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση πρέπει να περιλαμβάνονται:

- όχι μόνο οι επιπτώσεις των βιομηχανικών εγκαταστάσεων στις οικολογικές συνιστώσες (ατμόσφαιρα, ύδατα, έδαφος), αλλά και οι επιπτώσεις από τη χρήση των φυσικών πόρων (συμπεριλαμβανομένων των πηγών ενέργειας),

- όχι μόνο οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις και διαδικασίες παραγωγής, αλλά και οι συνέπειες που έχουν για το περιβάλλον οι χρησιμοποιούμενες ουσίες και τα παραγόμενα προϊόντα,

- τα συστήματα κλειστού κυκλώματος των επιχειρήσεων, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν την αρχή της εκτεταμένης πρόληψης της ρύπανσης του περιβάλλοντος στη διαδικασία παραγωγής.

Οι πτυχές αυτές αναφέρονται εν μέρει στην πρόταση αλλά δεν ρυθμίζονται πλήρως. Κατά ένα μέρος, τα ζητήματα αυτά αποτελούν αντικείμενο ρυθμίσεων άλλων οδηγιών, οι οποίες πρέπει να επανεξετασθούν σε συνάρτηση με τη σημερινή κατάσταση των γνώσεων προκειμένου να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για το περιβάλλον (5ο πρόγραμμα δράσης για μια «Ανάπτυξη βιώσιμη και συμβατή με το περιβάλλον»).

3.3. Η πρόταση οδηγίας τοποθετεί την επίσημη διαδικασία χορήγησης άδειας στο κέντρο της ολοκληρωμένης εκτίμησης των επιπτώσεων των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την αρχή αυτή, η οποία, όμως, έχει μεταφερθεί στην πρόταση χωρίς να σταθμιστεί πλήρως.

3.3.1. Σύμφωνα με τις αρχές της πρόληψης και «ο ρυπαίνων πληρώνει» που αποτελούν τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής περιβάλλοντος για την κοινοτική νομοθεσία (άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης ΕΕ), θα ήταν δυνατό ακόμη να θεσπιστεί μια θεμελιώδης υποχρέωση για τις επιχειρήσεις που δεν υπόκεινται στη χορήγηση άδειας, η οποία να καλύπτει όλες τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και να βασίζεται στην αρχή των καλύτερων διαθέσιμων τεχνικών (ΒΔΤ). Η τήρηση αυτής της υποχρέωσης πρέπει να αποτελεί αντικείμενο κατάλληλης διοικητικής εποπτείας, ανεξάρτητα από τις διαδικασίες χορήγησης ατομικών αδειών. Ο «κανονισμός για την εκούσια συμμετοχή των επιχειρήσεων του βιομηχανικού τομέα σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογιστικού ελέγχου» [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1836/93 της 29ης Ιουνίου 1993 για τον οικολογιστικό έλεγχο (1)] προϋποθέτει μια τέτοια υποχρέωση. Τα μέσα («Ολοκληρωμένος περιβαλλοντικός έλεγχος» και «οικολογιστικός έλεγχος») θα μπορούσαν επίσης να αλληλοσυμπληρώνονται, στις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του κανονισμού για τον οικολογιστικό έλεγχο. Όπως ακριβώς ορίζει η πρόταση, η υποχρέωση για χορήγηση ατομικής άδειας μπορεί, επομένως, να περιοριστεί στις μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις διότι μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις δικαιολογείται η δαπάνη που συνδέεται με τη διαδικασία έκδοσης της άδειας.

3.3.2. Δικαίως, η πρόταση στηρίζεται στην αρχή ότι η θέση σε εφαρμογή της διαδικασίας χορήγησης άδειας, δεν είναι δυνατή χωρίς τη θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών. Ωστόσο, θα ήταν εντελώς ανέφικτο να θεσπίζονται κατά περίπτωση τα όρια αυτά. Η διαδικασία χορήγησης άδειας θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες για τους ενδιαφερομένους και δεν θα ανταποκρινόταν στις αρχές του δικαίου.

3.3.3. Σύμφωνα με την πρόταση, οι οριακές αυτές τιμές θα καθορίζονται, κατ'αρχήν, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο ενώ ο καθορισμός τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα αποτελεί την εξαίρεση.

Αντίθετα, η ΟΚΕ ζητεί να δοθεί σαφής εντολή στην Επιτροπή, ώστε να μπορεί να προτείνει στο Συμβούλιο οριακές τιμές εκπομπών σε κοινοτικό επίπεδο, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα στην κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον.

- Τέτοιες τιμές, κατάλληλες για την ολοκληρωμένη προστασία του περιβάλλοντος, μπορούν να εκπονηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εάν βασίζονται στις «ΒΔΤ». Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (που αρχίζει τελικώς να λειτουργεί ύστερα από την απόφαση σχετικά με την έδρα της) μπορεί με την υποστήριξη των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών να προετοιμάσει την εκπόνηση ευρωπαϊκών οριακών τιμών. Η ανταλλαγή εμπειρίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, η οποία προβλέπεται από την πρόταση, μπορεί να χρησιμεύσει για το σκοπό αυτό.

- Η εντολή για τη θέσπιση οριακών τιμών μπορεί να υλοποιηθεί μεσοπρόθεσμα, σε συνάρτηση με τις προτεραιότητες της πολιτικής περιβάλλοντος. Μπορούν να γίνουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον κλάδο και, ενδεχομένως, με το μέγεθος των εγκαταστάσεων, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα στην κοινοτική νομοθεσία. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η δυναμική προσέγγιση των ΒΔΤ, οι οριακές τιμές εκπομπών πρέπει να συμπληρώνονται από χρονικά κλιμακούμενες τιμές στόχους.

- Προκειμένου να διευκολυνθεί η προσαρμογή στην τεχνολογική εξέλιξη, φαίνεται ορθό να γίνει προσφυγή σε ευρωπαϊκά και διεθνή μέσα τυποποίησης, ιδίως όσον αφορά τις τεχνικές λεπτομερείς ρυθμίσεις, όταν και στο βαθμό που υφίστανται και έχουν αναγνωριστεί από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές (Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το 5ο πρόγραμμα δράσης, παράγραφος 4.2.3).

3.3.4. Για την απόρριψη των ευρωπαϊκών οριακών τιμών, η Επιτροπή επικαλείται, μεταξύ άλλων, την αρχή της επικουρικότητας (Άρθρο 3β της Συνθήκης του Μάαστριχτ).

3.3.4.1. Η ΟΚΕ δεν συμμερίζεται την επιχειρηματολογία της Επιτροπής. Είναι της άποψης ότι, αν κατανοηθεί σωστά, η αρχή της επικουρικότητας δεν είναι αντίθετη με τη θέσπιση οριακών τιμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

- Εάν, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η έκταση των ενεργειών καθορίζεται με βάση τη σημασία του ζητήματος για την εσωτερική αγορά και τη συνοχή, τότε η θέσπιση οριακών τιμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί εξαιρετική προτεραιότητα. Το υψηλό επίπεδο προστασίας που ορίζεται από τη Συνθήκη ΕΟΚ δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τη θέσπιση ευρωπαϊκών οριακών τιμών.

- Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η αρχή της επικουρικότητας δεν πρέπει να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, ούτε να θέσει εμπόδια σε μία ανάπτυξη που να συμβαδίζει με το σεβασμό του περιβάλλοντος στο εσωτερικό της Κοινότητας (Άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΚ). Ο διπλός αυτός κίνδυνος υφίσταται εάν δεν θεσπιστούν ευρωπαϊκές οριακές τιμές.

3.3.4.2. Εν πάση περιπτώσει, η αρχή της επικουρικότητας δεν πρέπει να οδηγήσει στην απόρριψη μιας ενιαίας θέσπισης και εφαρμογής της ολοκληρωμένης προστασίας του περιβάλλοντος.

3.4. Η ΟΚΕ όμως θεωρεί ότι αξίζει να εξετασθεί η αποφυγή ενός εξαιρετικά λεπτομερούς καθορισμού ατομικών ρυθμίσεων της διοικητικής διαδικασίας, στο βαθμό που δεν είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της ενιαίας εφαρμογής της ολοκληρωμένης προσέγγισης στην προστασία του περιβάλλοντος. Τούτο ισχύει, ιδίως, όταν οι λεπτομερείς ρυθμίσεις στην οδηγία

- θα δυσχεράνουν την ένταξη της νέας διαδικασίας χορήγησης άδειας στη διοικητική διαδικασία των κρατών μελών και στο σημερινό και μελλοντικό ευρωπαϊκό δίκαιο (π.χ. η οδηγία σχετικά με την εξέταση της συμβατότητας προς το περιβάλλον και ο κανονισμός για τον οικολογιστικό έλεγχο, που εν μέρει επικαλύπτονται με το πεδίο εφαρμογής της πρότασης οδηγίας),

- θα θέσει σε κίνδυνο το συντονισμό με τη νομοθεσία για τις κατασκευές και τη χωροταξία και με τη νομοθεσία για την προστασία της φύσης,

- θα επιβαρύνει τις επιχειρήσεις που υποβάλλουν αίτηση, σε άχρηστες διπλές ρυθμίσεις και σε περίπλοκη διοικητική διαδικασία χωρίς να επιτύχει ουσιαστική βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος.

3.5. Η ΟΚΕ έχει σημαντικές επιφυλάξεις έναντι της πρότασης οδηγίας όσον αφορά τη σχέση μεταξύ, αφενός, των οριακών τιμών εκπομπών και, αφετέρου, των ποιοτικών προτύπων του περιβάλλοντος (τιμές όχλησης).

3.5.1. Είναι κατά βάση σωστό ότι, όσον αφορά τον περιορισμό των εκπομπών, θα απαιτηθούν μέτρα που θα υπερβαίνουν τις ΒΔΤ, όταν δεν πληρούνται τα ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος. Πρέπει, ωστόσο, να εξετασθεί το γεγονός ότι, σε τέτοιου είδους μέτρα, πρέπει να συμπεριληφθούν οι ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις προκειμένου να διευκολυνθεί η εγκατάσταση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού νέων επιχειρήσεων, ακόμη και στις έντονα αστικές και βιομηχανικές περιοχές.

3.5.1.1. Στην πρόταση οδηγίας δεν γίνεται σαφές ποιος πρέπει να καθορίζει τα ποιοτικά πρότυπα του περιβάλλοντος. Η παραπομπή στις τιμές της ΠΟΥ δεν αρκεί, για τον πρόσθετο λόγο ότι οι τιμές της ΠΟΥ δεν περιλαμβάνουν ενιαία περιβαλλοντικά κριτήρια.

Επομένως, εξακολουθεί να ισχύει η άποψη της ΟΚΕ ότι είναι απαραίτητη η θέσπιση ευρωπαϊκών τιμών και προτύπων. Τα σημερινά ποιοτικά πρότυπα, όπου χρειάζονται, πρέπει να βελτιωθούν αμέσως και να θεσπιστούν οι ρυθμίσεις που υπολείπονται.

3.5.2. Η ΟΚΕ απορρίπτει τη διάταξη της πρότασης οδηγίας (άρθρο 9 παρ. 3) σύμφωνα με την οποία η υποβάθμιση των ποιοτικών προτύπων μπορεί να σημάνει την απομάκρυνση από την αρχή των ΒΔΤ.

- Μια τέτοια ρύθμιση αντιβαίνει την αρχή της προληπτικής δράσης (άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης του Μάαστριχτ) και, επιπλέον, θα προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των βιομηχανικών περιοχών.

- Η ρύθμιση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη ότι, συχνά, οι εκπομπές πλήττουν περιοχές άλλες από εκείνες όπου προκαλούνται για λόγους π.χ. κλιματολογικούς, τοπογραφικούς ή γεωλογικούς (γεγονός που δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη στο άρθρο 16 της πρότασης).

- Ακόμη, η διάταξη αυτή δεν είναι σωστή από οικονομική άποψη διότι, αργά ή γρήγορα, θα απαιτηθεί βελτίωση των εγκαταστάσεων στις οποίες έχει χορηγηθεί άδεια σύμφωνα με λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις. Μια τέτοια «βελτίωση» είναι πάντοτε τεχνικά δυσκολότερη και δαπανηρότερη από την εξαρχής εφαρμογή των ΒΔΤ (κατά την οικοδόμηση και την αρχική λειτουργία της εγκατάστασης).

- Για να γίνει δυνατό να εφαρμοστούν τα ποιοτικά πρότυπα του περιβάλλοντος, πρέπει αυτά να περιορίζονται στη θέσπιση κατώτατων ορίων. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι περιοχές στις οποίες οι συνθήκες είναι υγιεινότερες, πρέπει να φθάσουν «το μέσο όρο ρύπανσης». Τούτο δεν θα αποτελούσε ενίσχυση μιας «ανάπτυξης βιώσιμης και συμβατής με το περιβάλλον» (5ο πρόγραμμα δράσης).

3.5.2.1. Συνεπώς, η ΟΚΕ προτείνει να καταργηθεί η προβληματική αυτή διάταξη.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Σχετικά με το άρθρο 2

- Οι παράγραφοι 2 και 4α θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν τις εκπομπές που οφείλονται «στο φως και τις δονήσεις».

- Η παράγραφος 5 αναφέρεται στην ποσότητα (και όχι στον όγκο) των ουσιών. Επιπλέον, πρέπει να καθοριστούν οι οριακές τιμές, οι οποίες δεν θα μπορεί να παρακαμφθούν μέσω αραίωσης των αερίων καύσης ή των υγρών αποβλήτων.

- Στην παράγραφο 9, ο ορισμός της έννοιας «ουσιαστική μεταβολή» (αύξηση της ρύπανσης κατά 5 %) είναι πολύ άκαμπτος. Έχει αποφασιστική σημασία, εάν η μεταβολή της εγκατάστασης, η οποία για τη χορήγηση της άδειας σχετίζεται με πρότυπους παράγοντες (π.χ. το πόσο επικίνδυνη είναι η εκπομπή), δεν επιτρέπει πλέον την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την άδεια ή οδηγεί σε υπέρβαση των ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος. Τέλος, ο θόρυβος και οι εκπομπές θερμότητας δεν αναφέρονται στην εκτίμηση των ουσιαστικών μεταβολών.

4.2. Σχετικά με το άρθρο 3

Η πρόταση δεν λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα χορήγησης περιορισμένων αδειών (π.χ. για την πειραματική εκμετάλλευση). Επίσης, μπορεί να υπάρξει ανάγκη να χρησιμοποιηθεί μια απλοποιημένη διαδικασία για τις πειραματικές εγκαταστάσεις. Οι παρατηρήσεις αυτές δείχνουν ότι η οδηγία δεν χρειάζεται να ασχολείται με πολλές διαδικαστικές λεπτομέρειες (παρ. 3.4 της παρούσας γνωμοδότησης).

4.3. Σχετικά με το άρθρο 4

Μια γενική ανανέωση άδειας σε όλες τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις είναι, συχνά, πλεονάζουσα. Μόνο για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος μπορεί να μεταβάλλονται οι προϋποθέσεις χορήγησης άδειας, και συγκεκριμένα, όσον αφορά:

- τις μεταβολές στις εγκαταστάσεις,

- τη βελτίωση των διαθέσιμων τεχνικών για τη μείωση των εκπομπών (ΒΔΤ),

- την ανάγκη βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος.

4.4. Σχετικά με το άρθρο 5

- Υπάρχει φόβος ότι η οδηγία μαζί με τη διατήρηση του ισχύοντος κοινοτικού δικαίου και με τα εθνικά δίκαια θα δημιουργήσουν μια κατάσταση «υπερβολικών ρυθμίσεων». Η παράγραφος 3.4 της παρούσας γνωμοδότησης είναι αφιερωμένη σε αυτή. Οι προσπάθειες των κρατών μελών για την απλούστευση και τη διαφάνεια της διαδικασίας χορήγησης άδειας θα καθίσταντο αδύνατες.

Ωστόσο, η οδηγία απαιτεί να δίνονται όλες οι πληροφορίες κατά την αίτηση χορήγησης της άδειας και να κατατίθενται όλα τα έγγραφα, τα οποία καθιστούν δυνατή την εξέταση της τήρησης των ισχυουσών οριακών τιμών εκπομπών στη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση.

- Σχετικά με την παράγραφος 1, περίπτωση 9, υπάρχουν επιφυλάξεις σχετικά με «τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάσθηκαν και απορρίφθηκαν από τον αιτούντα». Η διάταξη αυτή δεν έχει νόημα: το μόνο που έχει σημασία είναι η τήρηση των οριακών τιμών εκπομπών και των ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος. Δεν υπάρχει κανένα τεχνικό μέσο για την επίτευξη των στόχων αυτών.

- Η παράγραφος 2 δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μιας διπλής νομοθετικής ρύθμισης. Αντίθετα, η προσθήκη λεπτομερειών από διάφορες διοικητικές διαδικασίες θα περιπλέξει τη διαδικασία έκδοσης αδειών.

4.5. Σχετικά με το άρθρο 6

Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη συντονισμού της διαδικασίας χορήγησης άδειας και των διοικητικών αποφάσεων. Όμως, για την υλοποίηση της αρχής αυτής δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε όλα τα κράτη μέλη, οι ρυθμίσεις που προβλέπονται στην πρόταση οδηγίας (τούτο ισχύει ιδιαίτερα για τα κράτη με ομοσπονδιακή δομή). Σύμφωνα με το στόχο της οδηγίας, απαιτείται προπάντων, η αρχή, η οποία είναι αρμόδια σύμφωνα με τα εθνικά δίκαια για τις αιτήσεις χορήγησης άδειας, να εξετάζει εις βάθος και να αποφασίζει για όλες τις πτυχές που καλύπτει η οδηγία.

4.6. Σχετικά με το άρθρο 7

Η εξάμηνη προθεσμία προεργασίας που ορίζει η παράγραφος 2 δεν είναι αρκετά ευέλικτη. Πρέπει, επιπλέον, να ληφθεί υπόψη ότι σύμφωνα με τη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών, αφενός, και με την οδηγία σχετικά με τη συμβατότητα προς το περιβάλλον, αφετέρου, οι οποίες πρέπει να τηρούνται παράλληλα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, προβλέπεται ευρεία συνεργασία με το κοινό.

Ακόμη επισύρεται η προσοχή στο σημείο 3.4 της παρούσας γνωμοδότησης.

4.7. Σχετικά με το άρθρο 8

Η διάταξη της παραγράφου 6 είναι πολύ περιοριστική. Οι άδειες που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος πρέπει, εάν συντρέχει περίπτωση, να συνδυάζονται με τη νομοθεσία όσον αφορά τις κατασκευές, τη χωροταξία και την προστασία της φύσης. Ειδικότερα, υπάρχουν συχνά αλληλεπιδράσεις μεταξύ των επεμβάσεων στη φύση ή στο τοπίο και στις απαιτήσεις της διαδικασίας έκδοσης άδειας. Ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζει ο συντονισμός με τις απαιτήσεις ασφαλούς λειτουργίας και με τον έλεγχο της ρύπανσης στο εσωτερικό της εγκατάστασης.

Κατά τα λοιπά γίνεται παραπομπή στο σημείο 3.4 της παρούσας γνωμοδότησης.

4.8. Θα πρέπει να προστεθεί ένα νέο άρθρο 8α) που να διατυπωθεί ως εξής:

«Η Επιτροπή προτείνει, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης, τη θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών για τις δραστηριότητες και διεργασίες που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι. Οι οριακές τιμές πρέπει να θεσπιστούν σε συνάρτηση με τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες. Πρέπει να βασίζονται στις καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές. Μπορούν, όσον αφορά τις τεχνικές λεπτομέρειες, να παραπέμπουν σε αναγνωρισμένα διεθνή ή ευρωπαϊκά πρότυπα. Επίσης, μπορούν να περιλαμβάνουν χρονικά κλιμακούμενες τιμές - στόχους».

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 3.3.3 της παρούσας γνωμοδότησης.

4.9. Σχετικά με το άρθρο 9

- Η παράγραφος 1 πρέπει να διατυπωθεί ως εξής:

«Με τις οριακές τιμές εκπομπών πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 8α καθώς και με τα μέτρα των κρατών μελών, να υπάρχει εγγύηση ότι δεν παραβιάζονται τα ποιοτικά πρότυπα του περιβάλλοντος».

Αιτιολογία

Η προσαρμογή αυτή είναι απαραίτητη, λαμβανομένης υπόψη της πρότασης του άρθρου 8α.

- Η παράγραφος 3 καταργείται.

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 3.5.2 της παρούσας γνωμοδότησης.

Στη θέση της θα μπορούσε να ενσωματωθεί η ακόλουθη παράγραφος 3:

«Η Επιτροπή προτείνει, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 130 Σ της Συνθήκης, τη λήψη απόφασης σχετικά με τα ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος σε συνάρτηση με τις προτεραιότητες της πολιτικής περιβάλλοντος. Στο βαθμό που είναι εφαρμόσιμες και επαρκείς, οι κατευθυντήριες γραμμές της ΠΟΥ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διατύπωση των ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος. Το άρθρο 8α, προτάσεις 2 και 3, είναι, κατ'αναλογία, εφαρμόσιμο».

Αιτιολογία

Βλέπε παράγραφος 3.5.1.1 της γνωμοδότησης.

4.10. Σχετικά με το άρθρο 12

- Οι διατάξεις των προτάσεων 2 και 3 είναι πολύ σχηματικές. Μια επανεξέταση της άδειας είναι απαραίτητη μόνο σε περίπτωση τροποποίησης των προϋποθέσεων χορήγησης άδειας, καθώς και για την προσαρμογή στην καλύτερη διαθέσιμη τεχνική. Μια εξ ολοκλήρου επανάληψη της συνολικής διαδικασίας χορήγησης άδειας δεν θεωρείται χρήσιμη, και μάλιστα αφού απαιτείται επίσημη επίβλεψη των εγκαταστάσεων και κατά τη διάρκεια της προθεσμίας που προβλέπεται στο σχέδιο.

- Η παράγραφος 4 προκαλεί επιφυλάξεις: σε περίπτωση λήξης της άδειας, δεν δικαιολογείται διετής παράταση της άδειας λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν υφίσταται κίνδυνος για το περιβάλλον.

4.11. Σχετικά με το άρθρο 13

Προστίθεται το ακόλουθο άρθρο 13α:

«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι εκπομπές που προκαλούνται από δραστηριότητες και διεργασίες στο εξωτερικό εγκαταστάσεων που υπόκεινται σε άδεια σύμφωνα με το άρθρο 3 σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι, περιορίζονται στο βαθμό που τούτο είναι δυνατό χάρη στις καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές. Τα παραρτήματα ΙΙΙ και ΙV πρέπει να ισχύουν κατ'αναλογία».

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 3.3.1 της γνωμοδότησης.

4.12. Σχετικά με το άρθρο 14

Πρέπει να διασφαλιστεί ότι δεν θα θιγεί η δυνατότητα ευρύτερης συμμετοχής του κοινού, την οποία παρέχουν οι εθνικές νομοθεσίες. Το ίδιο ισχύει και για την ευρύτερη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους κατά την προετοιμασία της διαδικασίας χορήγησης άδειας. Στην παράγραφο 4.7 της γνωμοδότησης, γίνεται ήδη αναφορά στη σημασία της ασφαλούς λειτουργίας και της προστασίας του περιβάλλοντος κατά τις δραστηριότητες στο εσωτερικό της επιχείρησης.

4.13. Σχετικά με το άρθρο 17

Στην παράγραφο 1 πρέπει να προστεθεί ότι η απόφαση τροποποίησης των παραρτημάτων λαμβάνεται από το Συμβούλιο σε συνεργασία με το Κοινοβούλιο, βάσει προτάσεως της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με τη «συμβουλευτική επιτροπή», σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης, δηλαδή και με τη συμμετοχή της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Το περιεχόμενο των παραρτημάτων αυτών είναι τόσο σημαντικό, ώστε οποιαδήποτε αλλαγή στη διαδικασία της Επιτροπής δεν είναι αποδεκτή, ιδίως, επειδή οι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη συμμετοχή τους.

4.14. Σχετικά με το άρθρο 19

Η παράγραφος 4 θα πρέπει να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Μια πλήρης εξαίρεση των εγκαταστάσεων που μέχρι σήμερα συμπεριλαμβάνονταν στις κοινοτικές οδηγίες και οι οποίες δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, δεν είναι αποδεκτή από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος.

4.15. Σχετικά με τα παραρτήματα Ι, ΙΙ και ΙΙΙ

4.15.1. Οι κατηγορίες και οι διαδικασίες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο συντονισμού με την οδηγία σχετικά με την εξέταση της συμβατότητας με το περιβάλλον.

Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις αποτέφρωσης με απόδοση που υπερβαίνει τα 50 Megawatt (βλ. οδηγία 88/609/ΕΟΚ), υπάρχει συμφωνία με τη μέχρι σήμερα άποψη της ΟΚΕ, ότι, δηλαδή, δεν δικαιολογούνται εξαιρέσεις για τις ήδη υφιστάμενες.

Σχετικά με το σημείο 6.6 του Παραρτήματος Ι, πρέπει κατά την περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης οδηγίας, να εξετασθεί εάν, σύμφωνα με την οδηγία για τη νιτρορύπανση (91/676/ΕΟΚ), είναι απαραίτητο να υπάρξει πρόβλεψη για την εντατική κτηνοτροφία και τα απόβλητά της και εάν αυτό είναι εφαρμόσιμο σε σχέση με το μέγεθος των εγκαταστάσεων. Η πρόταση της ΟΚΕ στο σημείο 4.11 της γνωμοδότησης (νέο άρθρο 13 α) μπορεί να καταστήσει εντελώς δυνατή, τη ρύθμιση του σημείου 6.6 του Παραρτήματος Ι.

4.15.2. Το παράρτημα ΙΙ πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συντονισμού με το άρθρο 19, παράγραφος 3, της πρότασης οδηγίας.

Ιδιαίτερα προβλήματα θέτει η παράγραφος 8: όλες οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποτέφρωσης απορριμμάτων πρέπει να υπαχθούν, όσο το δυνατόν πιο σύντομα και χωρίς εξαίρεση, στην ολοκληρωμένη διαδικασία έκδοσης άδειας.

4.15.3. Ο πίνακας του παραρτήματος ΙΙΙ πρέπει να συμπληρωθεί με τη διοξίνη (PCDD) και το φουράνιο (PCDF).

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 311 της 17. 1. 1993, σ. 6.

(2) ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992.

(3) ΕΕ αριθ. L 168 της 10. 7. 1993.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

(Ονομαστική ψηφοφορία για το σύνολο της γνωμοδότησης)

Ψήφισαν υπέρ τα μέλη:

ABEJON RESA, AMATO, ANDRADE, ARENA, ATAΝDE FERREIRA, BAGLIANO, BASTIAN, BELTRAMI, BENTO GONCALVES, BERNS, BLESER, BOISSEREE, BONVICINI, BORDES PAGES, BOTTAZZI, ΜΠΡΕΔΗΜΑ-ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ, BRIESCH, VAN DEN BURG, BURNEL, CEBALLO HERRERO, CHRISTIE, COLOMBO, DAVISON, DE KNEGT, DECAILLON, D'ELIA, VAN DIJK, DONCK, ΝΤΟΥΒΗΣ, DRAIJER, DRILLEAUD, ETTY, EULEN, FERNANDEZ, FLUM, FRANDI, FRERICHS, GAFO FERNANDEZ, GAUTIER, GERMOZZI, GIACOMELLI, GIESECKE, GIRON, GOMEZ MARTINEZ, GREDAL, GREEN, HAGEN, VON HAUS, HOVGAARD JAKOBSEN, JANSSEN, JASCHICK, JENKINS, ΚΑΖΑΖΗΣ, KIELMAN, KIENLE, ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ, ΚΟΡΥΦΙΔΗΣ, LACA MARTIN, LANDABURU, LAUR, LINSSEN, LIVERANI, LΦW, LYNCH, MADDOCKS, MANTOVANI, MARGALEF, MAYAYO BELLO, MCGARRY, MERCE JUSTE, MERCIER, MEYER-HORN, MORALES, MORIZE, MORRIS, MOURGUES, MULLER E., MάLLER R., MUΡIZ GUARDADO, NIELSEN BENT, NIELSEN PREBEN, NIERHAUS, NOORDWAL, OVIDE ETIENNE, PANERO FLOREZ, PARDON, DE PAUL DE BARCHIFONTAINE, ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, PE, PELLARINI, PELLETIER C., PETERSEN, ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, PRICOLO, PROUMENS, QUEVEDO ROJO, RANGONI MACHIAVELLI, REBUFFEL, RODRIGUEZ GARCIA-CARO, ROMOLI, SALA, SANTIAGO, SANTILLAN CABEZA, SAUWENS, SCHLEYER, SEGUY, SILVA A., SOLARI, STOKKERS, STRAUSS, ΘΕΩΝΑΣ, TIXIER, VANDERMEEREN, VASCO CAL, WICK, ZUFIAUR NARVAIZA.

Ψήφισαν κατά τα μέλη:

ASPINALL, BEALE, BELL, DUNKEL, GARDNER, GROBEN, PEARSON.

Απέσχον τα μέλη:

ATTLEY W.A., BARROW, CARROLL, GHIGONIS, KAFKA, LITTLE, MOBBS, MORELAND, WHITWORTH.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Να απαλειφθούν οι παράγραφοι 2, 3 (3.1 έως και 3.5.2.1) και 4 (4.1 έως και 4.15.3) και να αντικατασταθούν ως εξής:

«2. Σύνοψη της θέσης που υιοθετείται στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ

- Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ολοκληρωμένη προσέγγιση.

- Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση οδηγίας θα μπορούσε να αποφύγει τις εξαιρετικά λεπτομερείς διαδικαστικές ρυθμίσεις.

- Η ΟΚΕ αποδέχεται τις ρυθμίσεις όσον αφορά τη σχέση μεταξύ οριακών τιμών εκπομπών και ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος.

- Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση οδηγίας με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».

- Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την έκδοση των αδειών, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα όρια εκπομπών πρέπει να καθορίζονται σε επίπεδο κρατών μελών.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στην πηγή (βιομηχανικές εγκαταστάσεις), δηλαδή τη συνολική θεώρηση της ρύπανσης του αέρα, των υδάτων, και του εδάφους. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μπορεί να δώσει την έγκρισή της για την πρόταση οδηγίας, με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που ακολουθούν δεδομένου ότι συμβαδίζει, αφενός, με τους στόχους του άρθρου 130 Π της Συνθήκης ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (αρχή της πρόληψης, υψηλό επίπεδο προστασίας, καταπολέμηση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στην πηγή) και, αφετέρου, με τον ορισμό της επικουρικότητας από το Συμβούλιο και την Επιτροπή [έγγρ. COM(93) 545 τελικό].

3.2. Σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση πρέπει να περιλαμβάνονται:

- όχι μόνο οι επιπτώσεις των βιομηχανικών εγκαταστάσεων στις οικολογικές συνιστώσες (ατμόσφαιρα, ύδατα, έδαφος), αλλά και οι επιπτώσεις από τη χρήση των φυσικών πόρων (συμπεριλαμβανομένων των πηγών ενέργειας),

- όχι μόνο οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις και διαδικασίες παραγωγής, αλλά και οι συνέπειες που έχουν για το περιβάλλον οι χρησιμοποιούμενες ουσίες και τα παραγόμενα προϊόντα,

- τα συστήματα κλειστού κυκλώματος των επιχειρήσεων, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν την αρχή της εκτεταμένης πρόληψης της ρύπανσης του περιβάλλοντος στη διαδικασία παραγωγής.

3.3. Η πρόταση οδηγίας τοποθετεί την επίσημη διαδικασία χορήγησης άδειας στο κέντρο της ολοκληρωμένης εκτίμησης των επιπτώσεων των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την αρχή αυτή.

3.4. Σύμφωνα με το άρθρο 130 Π της ΣΕΕ, η κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον βασίζεται στις αρχές, πρώτον, ότι πρέπει να αναληφθεί προληπτική δράση προκειμένου να προστατευθεί το περιβάλλον και, δεύτερον, ότι ο ρυπαίνων πληρώνει. Ακόμη θα ήταν δυνατόν να θεσπιστεί μια θεμελιώδης υποχρέωση για τις επιχειρήσεις που δεν υπόκεινται στη χορήγηση άδειας, η οποία να καλύπτει όλες τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και να βασίζεται στην αρχή των βελτίστων διαθέσιμων τεχνικών (ΒΔΤ). Η τήρηση αυτής της υποχρέωσης, η οποία χρησιμοποιεί διαδικασίες έκδοσης αδειών, πρέπει να υπόκειται σε κατάλληλη διοικητική εποπτεία.

3.5. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, σύμφωνα με την πολιτική περιβάλλοντος που ακολουθεί μέχρι σήμερα η Κοινότητα, η Επιτροπή πρέπει να συντονίσει τις πολιτικές των κρατών μελών όσον αφορά τις οριακές τιμές εκπομπών, μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής, γεγονός που προβλέπεται από την πρόταση οδηγίας.

Οι οριακές τιμές πρέπει να βασίζονται στις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές και πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές συνθήκες προκειμένου να διασφαλίσουν τις ελάχιστες δυνατές επιπτώσεις στο περιβάλλον, συνολικά.

Η εντολή για τη θέσπιση οριακών τιμών σε επίπεδο κρατών μελών μπορεί να συμπληρωθεί, μεσοπρόθεσμα, σε συνάρτηση με τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες. Μπορεί να γίνουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον κλάδο και, ενδεχομένως, με το μέγεθος των εγκαταστάσεων.

3.6. Η οδηγία ορθώς ζητεί να μην εφαρμοστεί η διαδικασία χορήγησης αδειών, εάν δεν οριστούν οι οριακές τιμές εκπομπών σε τοπικό η εθνικό επίπεδο.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η αρχή της επικουρικότητας, αν κατανοηθεί σωστά, είναι σύμφωνη με τη θέσπιση οριακών τιμών σε επίπεδο κρατών μελών.

Εφόσον η αρχή της επικουρικότητας προσδιορίζει το επίπεδο στο οποίο αναλαμβάνεται δράση, με βάση τη συνοχή, ομοιογένεια και τη σημασία του ζητήματος για την ενιαία αγορά, τότε πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στη θέσπιση οριακών τιμών σε επίπεδο κρατών μελών. Το υψηλό επίπεδο προστασίας στην Κοινότητα που απαιτεί η ΣΕΕ μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν θεσπιστούν και εφαρμοστούν οριακές τιμές.

Μόνο με τον τρόπο αυτό, μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος της θέσπισης πραγματικά ολοκληρωμένων μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας.

3.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι υπάρχουν βάσιμα επιχειρήματα κατά της θέσπισης ενός πλήθους εξαιρετικά λεπτομερών διοικητικών διαδικασιών, στο βαθμό που δεν είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της ενιαίας εφαρμογής της ολοκληρωμένης προσέγγισης στην προστασία του περιβάλλοντος. Τούτο ισχύει, ιδίως, όταν οι λεπτομερείς ρυθμίσεις στην οδηγία

- θα δυσχεράνουν την ένταξη της νέας διαδικασίας χορήγησης άδειας στη διοικητική διαδικασία των κρατών μελών και στο σημερινό και μελλοντικό ευρωπαϊκό δίκαιο (π.χ. η οδηγία σχετικά με την εξέταση της συμβατότητας προς το περιβάλλον και ο κανονισμός για τον οικολογιστικό έλεγχο, που εν μέρει επικαλύπτονται με το πεδίο εφαρμογής της πρότασης οδηγίας),

- θα θέσει σε κίνδυνο το συντονισμό με τη νομοθεσία για τις κατασκευές και τη χωροταξία και με τη νομοθεσία για την προστασία της φύσης,

- θα καταλήξει να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις που υποβάλλουν αίτηση σε άχρηστες διπλές ρυθμίσεις και σε περίπλοκη διοικητική διαδικασία χωρίς να επιτύχει ουσιαστική βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος, με την προϋπόθεση ότι σε καμία περίπτωση, δεν θα επιτρέπεται η προσφυγή σε γενικές ρυθμίσεις, ώστε να υπονομεύεται ο στόχος της επίτευξης μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης της περιβαλλοντικής προστασίας.

3.8. Η ΟΚΕ έχει σημαντικές επιφυλάξεις έναντι της πρότασης οδηγίας όσον αφορά τη σχέση μεταξύ, αφενός, των οριακών τιμών εκπομπών και, αφετέρου, των ποιοτικών προτύπων του περιβάλλοντος (τιμές όχλησης).

3.8.1. Είναι κατά βάση σωστό ότι, όσον αφορά τον περιορισμό των εκπομπών, θα απαιτηθούν μέτρα που θα υπερβαίνουν τις ΒΔΤ, όταν δεν πληρούνται τα ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος. Πρέπει, ωστόσο, να εξετασθεί το γεγονός ότι, σε τέτοιου είδους μέτρα, πρέπει να συμπεριληφθούν οι ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις προκειμένου να διευκολυνθεί η εγκατάσταση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού νέων επιχειρήσεων, ακόμη και στις έντονα αστικές και βιομηχανικές περιοχές.

3.9. Η ΟΚΕ απορρίπτει τη διάταξη της πρότασης οδηγίας (άρθρο 9, παράγραφος 3) σύμφωνα με την οποία η υποβάθμιση των ποιοτικών προτύπων μπορεί να σημάνει την απομάκρυνση από την αρχή των ΒΔΤ.

- Μια τέτοια ρύθμιση αντιβαίνει την αρχή της προληπτικής δράσης (άρθρο 130 Π της Συνθήκης του Μάαστριχτ) και, επιπλέον, θα προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ των βιομηχανικών περιοχών.

- Η ρύθμιση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη ότι, συχνά, οι εκπομπές πλήττουν περιοχές άλλες από εκείνες όπου προκαλούνται για λόγους π.χ. κλιματολογικούς, τοπογραφικούς ή γεωλογικούς (γεγονός που δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη στο άρθρο 16 της πρότασης).

- Ακόμη, η διάταξη αυτή δεν είναι σωστή από οικονομική άποψη διότι, αργά ή γρήγορα, θα απαιτηθεί βελτίωση των εγκαταστάσεων στις οποίες έχει χορηγηθεί άδεια σύμφωνα με λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις. Μια τέτοια «βελτίωση» είναι πάντοτε τεχνικά δυσκολότερη και δαπανηρότερη από την εξαρχής εφαρμογή των ΒΔΤ (κατά την οικοδόμηση και την αρχική λειτουργία της εγκατάστασης).

- Για να γίνει δυνατό να εφαρμοστούν τα ποιοτικά πρότυπα του περιβάλλοντος πρέπει να περιορίζονται στη θέσπιση κατώτατων ορίων. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι περιοχές στις οποίες οι συνθήκες είναι υγιεινότερες, πρέπει να φθάσουν «το μέσο όρο ρύπανσης». Τούτο δεν θα αποτελούσε ενίσχυση μιας «ανάπτυξης βιώσιμης και συμβατής με το περιβάλλον» (5ο πρόγραμμα δράσης).

3.9.1. Συνεπώς, η ΟΚΕ προτείνει να διαγραφεί η προβληματική αυτή διάταξη.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Σχετικά με το άρθρο 2

- Η παράγραφος 5 αναφέρεται στην ποσότητα (και όχι στον όγκο) των ουσιών. Επιπλέον, πρέπει να καθοριστούν οι οριακές τιμές, οι οποίες δεν θα μπορεί να παρακαμφθούν μέσω αραίωσης των αερίων καύσης ή των υγρών αποβλήτων.

- Στην παράγραφο 9, ο ορισμός της έννοιας «ουσιαστική μεταβολή» (αύξηση της ρύπανσης κατά 5 %) είναι πολύ άκαμπτος. Έχει αποφασιστική σημασία, εάν λόγω μεταβολής της εγκατάστασης, δεν πληρούνται πλέον οι απαιτήσεις χορήγησης της άδειας ή τα ποιοτικά πρότυπα περιβάλλοντος.

4.2. Σχετικά με το άρθρο 3

Η οδηγία δεν λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα χορήγησης περιορισμένων αδειών (π.χ. για την πειραματική εκμετάλλευση). Επίσης, μπορεί να υπάρξει ανάγκη να χρησιμοποιηθεί μια απλοποιημένη διαδικασία για τις πειραματικές εγκαταστάσεις. Οι παρατηρήσεις αυτές δείχνουν ότι η οδηγία δεν χρειάζεται να ασχολείται με πολλές διαδικαστικές λεπτομέρειες (παράγραφος 3.7 της παρούσας γνωμοδότησης).

4.3. Σχετικά με το άρθρο 4

Μια γενική ανανέωση άδειας σε όλες τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις είναι, συχνά, πλεονάζουσα. Μόνο για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος μπορεί να μεταβάλλονται οι προϋποθέσεις χορήγησης άδειας, και συγκεκριμένα, όσον αφορά:

- τις μεταβολές στις εγκαταστάσεις,

- τη βελτίωση των διαθέσιμων τεχνικών για τη μείωση των εκπομπών (ΒΔΤ),

- την ανάγκη βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος.

4.4. Σχετικά με το άρθρο 5

- Η οδηγία απαιτεί να δίνονται όλες οι πληροφορίες κατά την αίτηση χορήγησης της άδειας και να κατατίθενται όλα τα έγγραφα, τα οποία καθιστούν δυνατή την εξέταση της τήρησης των ισχυουσών οριακών τιμών εκπομπών στη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση.

- Σχετικά με την παράγραφο 1, περίπτωση 9, υπάρχουν επιφυλάξεις σχετικά με «τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάσθηκαν και απορρίφθηκαν από τον αιτούντα». Η διάταξη αυτή δεν έχει νόημα: το μόνο που έχει σημασία είναι η τήρηση των οριακών τιμών εκπομπών και των ποιοτικών προτύπων περιβάλλοντος. Δεν υπάρχει κανένα τεχνικό μέσο για την επίτευξη των στόχων αυτών.

4.5. Σχετικά με το άρθρο 6

Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη συντονισμού της διαδικασίας χορήγησης άδειας και των διοικητικών αποφάσεων. Οι ρυθμίσεις που θεσπίσθηκαν για την υλοποίηση της αρχής αυτής, πρέπει να εφαρμοστούν σε όλα τα κράτη μέλη, (τούτο ισχύει ιδιαίτερα για τα κράτη με ομοσπονδιακή δομή). Σύμφωνα με το στόχο της οδηγίας, απαιτείται προπάντων, η αρχή ή οι αρχές που είναι αρμόδιες σύμφωνα με τα εθνικά δίκαια για τις αιτήσεις χορήγησης άδειας, να εξετάζει εις βάθος και να αποφασίζει για όλες τις πτυχές που καλύπτει η οδηγία.

4.6. Σχετικά με το άρθρο 7

Η εξάμηνη προθεσμία προεργασίας που ορίζει η παράγραφος 2 δεν είναι αρκετά ευέλικτη. Πρέπει, επιπλέον, να ληφθεί υπόψη ότι σύμφωνα με τη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών, αφενός, και με την οδηγία σχετικά με τη συμβατότητα προς το περιβάλλον, αφετέρου, οι οποίες πρέπει να τηρούνται παράλληλα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, προβλέπεται ευρεία συνεργασία με το κοινό.

Ακόμη επισύρεται η προσοχή στο σημείο 3.7 της παρούσας γνωμοδότησης.

4.7. Σχετικά με το άρθρο 9

- Η παράγραφος 1 πρέπει να διατυπωθεί ως εξής:

«Με τις οριακές τιμές εκπομπών πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 8α καθώς και με τα μέτρα των κρατών μελών, να υπάρχει εγγύηση ότι δεν παραβιάζονται τα ποιοτικά πρότυπα του περιβάλλοντος».

4.8. Σχετικά με το άρθρο 12

- Το άρθρο 12, παράγραφος 2 και 3 είναι πολύ σχηματικό. Μια επανεξέταση της άδειας είναι απαραίτητη μόνο σε περίπτωση τροποποίησης των προϋποθέσεων χορήγησης άδειας, καθώς και για την προσαρμογή στην καλύτερη διαθέσιμη τεχνική. Μια εξ ολοκλήρου επανάληψη της συνολικής διαδικασίας χορήγησης άδειας δεν θεωρείται χρήσιμη.

- Η παράγραφος 4 προκαλεί επιφυλάξεις: σε περίπτωση λήξης της άδειας, δεν δικαιολογείται διετής παράταση της άδειας λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν υφίσταται κίνδυνος για το περιβάλλον.

4.9. Σχετικά με το άρθρο 14

Πρέπει να διασφαλιστεί ότι δεν θα θιγεί η δυνατότητα ευρύτερης συμμετοχής του κοινού που παρέχουν οι εθνικές νομοθεσίες. Το ίδιο ισχύει και για την ευρύτερη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους κατά την προετοιμασία της διαδικασίας χορήγησης άδειας. Στο σημείο 4.7 της γνωμοδότησης, γίνεται ήδη αναφορά στη σημασία της ασφαλούς λειτουργίας και της προστασίας του περιβάλλοντος κατά τις δραστηριότητες στο εσωτερικό της επιχείρησης.

4.10. Σχετικά με το άρθρο 17

Στην παράγραφο 1 πρέπει να προστεθεί ότι η απόφαση τροποποίησης των παραρτημάτων λαμβάνεται από το Συμβούλιο σε συνεργασία με το Κοινοβούλιο, βάσει προτάσεως της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με τη «συμβουλευτική επιτροπή», σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης, δηλαδή ύστερα από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Το περιεχόμενο των παραρτημάτων αυτών είναι τόσο σημαντικό, ώστε οποιαδήποτε αλλαγή στη διαδικασία της Επιτροπής δεν είναι αποδεκτή, ιδίως, επειδή οι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη συμμετοχή τους.

4.11. Σχετικά με το άρθρο 19

Η παράγραφος 4 θα πρέπει να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Μια πλήρης εξαίρεση των εγκαταστάσεων που μέχρι σήμερα συμπεριλαμβάνονταν στις κοινοτικές οδηγίες και οι οποίες δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, δεν είναι αποδεκτή από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος.

4.12. Σχετικά με τα παραρτήματα Ι, ΙΙ και ΙΙΙ

4.12.1. Οι κατηγορίες και οι διαδικασίες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο συντονισμού με την οδηγία σχετικά με την εξέταση της συμβατότητας με το περιβάλλον.

Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις αποτέφρωσης με απόδοση που υπερβαίνει τα 50 Megawatt (βλ. οδηγία 88/609/ΕΟΚ), υπάρχει συμφωνία με τη μέχρι σήμερα άποψη της ΟΚΕ, ότι, δηλαδή, δεν δικαιολογούνται εξαιρέσεις για τις ήδη υφιστάμενες.

4.12.2. Το παράρτημα ΙΙ πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συντονισμού με το άρθρο 19, παράγραφος 3, της πρότασης οδηγίας.

Ιδιαίτερα προβλήματα θέτει η παράγραφος 8: όλες οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποτέφρωσης απορριμμάτων πρέπει να υπαχθούν, όσο το δυνατόν πιο σύντομα και χωρίς εξαίρεση, στην ολοκληρωμένη διαδικασία έκδοσης άδειας.

4.12.3. Ο πίνακας του παραρτήματος ΙΙΙ πρέπει να συμπληρωθεί με τη διοξίνη (PCDD) και το φουράνιο (PCDF).

Αιτιολογία για την αντιγνωμοδότηση

Το τμήμα, στη γνωμοδότησή του, εμμένει ότι η υπό συζήτηση πρόταση οδηγίας της Επιτροπής δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τους στόχους του άρθρου 130 Π, όπως τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Με την αντιγνωμοδότηση, υποστηρίζεται επίμονα ότι η πρόταση της Επιτροπής είναι όντως ικανοποιητική στην παρούσα μορφή της, ότι συμβαδίζει με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και συμφωνεί με τον ορισμό του Συμβουλίου για την επικουρικότητα, π.χ. τη θέσπιση οριακών τιμών εκπομπών σε επίπεδο κρατών μελών.

Ονομαστική ψηφοφορία για την τροπολογία 1

Ψήφισαν υπέρ τα μέλη:

ASPINALL, GARDNER, LITTLE, MERCE JUSTE, MOBBS, PANERO FLOREZ, RODRIGUEZ GARCIA-CARO, WHITWORTH.

Ψήφισαν υπέρ τα μέλη:

ABEJON RESA, AMATO, ANDRADE, ARENA, ATAΝDE FERREIRA, ATTLEY W.A., BAEZA, BAGLIANO, BASTIAN, BELTRAMI, BENTO GONCALVES, BERNS, BLESER, BOISSEREE, BORDES-PAGES, BOTTAZZI, BRIESCH, BURNEL, CARROLL, CASSINA, CEBALLO HERRERO, CHRISTIE, COLOMBO, CUNHA, D'ELIA, DAVISON, DE KNEGT, DE PAUL DE BARCHIFONTAINE, DECAILLON, DONCK, DRAIJER, DRILLEAUD, DUNKEL, ETTY, EULEN, FERNANDEZ, FLUM, FORGAS I CABRERA, FRANDI, FRERICHS, GAFO FERNANDEZ, GAUTIER, GERMOZZI, GIESECKE, GIRON, GOMEZ MARTINEZ, GREDAL, GREEN, GROBEN, HAGEN, HOVGAARD JAKOBSEN, JANSSEN, JASCHICK, JENKINS, ΚΑΖΑΖΗΣ, KIELMAN, KIENLE, ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ, ΚΟΡΦΙΔΗΣ, LACA MARTIN, LANDABURU, LAPPAS, LAUR, LINSSEN, LIVERANI, LΦW, LYNCH, MADDOCKS, MASUCCI, MAYAYO BELLO, MCGARRY, MERCIER, MEYER-HORN, MOLINA VALLEJO, MORIZE, MORRIS, MOURGUES, MULLER E., MάLLER R., MUΡIZ GUARDADO, NIELSEN BENT, NIELSEN PREBEN, NIERHAUS, NOORDWAL, OVIDE ETIENNE, PARDON, PE, PEARSON, PELLARINI, PELLETIER C., PETERSEN, ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, POMPEN, PRICOLO, PROUMENS, QUEVEDO ROJO, RAMAEKERS, RANGONI MACHIAVELLI, REA, REBUFFEL, SANTIAGO, SANTILLAN CABEZA, SAUWENS, SCHLEYER, SEGUY, SILVA A., ΣΠΥΡΟΥΔΗΣ, STOKKERS, ΘΕΩΝΑΣ, TIXIER, VAN DEN BURG, VAN DIJK, VANDERMEEREN, VASCO CAL, VON SCHWERIN, VON HAUS, WICK, ZUFIAUR NARVAIZA.

Απέσχον τα μέλη:

BARROW, BERNABEI, GHIGONIS, GIACOMELLI, MORELAND, PELLETIER R., ROMOLI, SALA, SOLARI, STRAUSS.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήψοι υπέρ: 8, κατά: 118, aποχές: 10.