Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής για την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

(98/C 19/31)

Στις 12 Μαΐου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω έκθεση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Οκτωβρίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Rodrνguez Garcνa-Caro.

Κατά την 349η Σύνοδο Ολομέλειας της 29ης και 30ής Οκτωβρίου 1997 (συνεδρίαση της 30ής Οκτωβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Τον Ιούνιο του 1993 το Συμβούλιο υιοθέτησε Σύσταση για την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση (93/404/ΕΟΚ) με βασικό στόχο τη διευκόλυνση και την προώθηση μιας συνεχιζόμενης κατάρτισης με σταθερή βάση η οποία θα πραγματοποιείται καθόλο τον ενεργό βίο του εργαζομένου.

1.2. Η εν λόγω Σύσταση αναπτύσσεται γύρω από τρεις κύριους άξονες:

1.2.1. Ένα γενικό στόχο που βασίζεται στην αρχή ότι κάθε εργαζόμενος πρέπει να έχει πρόσβαση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση καθόλη τη διάρκεια του επαγγελματικού του βίου.

1.2.2. Δεκαπέντε ειδικούς στόχους που επιτρέπουν την επίτευξη του προηγούμενου, με τους οποίους ανατίθεται στα κράτη μέλη και στους κοινωνικούς εταίρους η ευθύνη για την υλοποίησή τους.

1.2.3. Ένα σύστημα παρακολούθησης της εξέλιξης και των τάσεων στο εθνικό και στο κοινοτικό επίπεδο.

1.3. Το σύστημα παρακολούθησης βασίζεται στα ακόλουθα στοιχεία, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη Σύσταση:

- Εθνικές εκθέσεις σχετικά με τα υιοθετούμενα μέτρα.

- Μηχανισμό στήριξης του Κοινωνικού Διαλόγου.

- Ευρωπαϊκή έκθεση αξιολόγησης όσον αφορά την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση.

1.4. Η πρόταση Σύστασης υποβλήθηκε για γνωμοδότηση στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η Ολομέλεια της 25ης Μαρτίου 1993 () υιοθέτησε την σχετική γνωμοδότηση με πλειοψηφία.

1.5. Οι παρατηρήσεις που διατύπωσε η ΟΚΕ μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα κύρια σημεία:

- Στήριξη της πρότασης λόγω της σημασίας που αποδίδει στην επαγγελματική κατάρτιση και τη βελτίωση της πρόσβασης στην κατάρτιση, κυρίως προς όφελος των εργαζομένων, των επιχειρηματιών, καθώς και της ανταγωνιστικότητας του εθνικού και του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Κοινή στρατηγική των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του Κοινωνικού Διαλόγου για τη βελτίωση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση σε κοινοτική κλίμακα και σε εθνικό επίπεδο, με τη δημιουργία των δομών που θα καταστήσουν δυνατή την εφαρμογή της.

- Οι κοινωνικοί εταίροι είναι οι κατ' εξοχήν αποδέκτες της Σύστασης.

- Σημασία της συμπλήρωσης και της ολοκλήρωσης της συνεχούς κατάρτισης υπ' ευθύνη των επιχειρήσεων με ένα αποτελεσματικό σύστημα κατάρτισης δημόσιο και ιδιωτικό.

- Ενίσχυση των δημόσιων και ιδιωτικών κέντρων κατάρτισης με στόχο, ειδικά, την επανένταξη των ομάδων κινδύνου στην αγορά εργασίας, με τη ρητή στήριξη του ΕΚΤ.

- Έλλειψη διαφάνειας στην πληροφόρηση που δυσχεραίνει την πρόσβαση στην κατάρτιση.

- Προώθηση της πρόσβασης στην κατάρτιση για τις μικρότερες επιχειρήσεις και τους τομείς που βρίσκονται σε κρίση, με βελτίωση των συστημάτων πρόσβασης των εργαζομένων αυτών στη συνεχή κατάρτιση.

- Στήριξη της Επιτροπής για να εξετασθεί, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Διαλόγου, η πιθανή σύναψη συμφωνιών-πλαίσιο σχετικά με την πρόσβαση στην κατάρτιση στην επιχείρηση.

- Έλλειψη στήριξης στους μηχανισμούς εγκεκριμένης απουσίας ή εκπαιδευτικών αδειών για προσωπικά σχέδια κατάρτισης.

- Στόχοι και περιεχόμενο της συνεχούς κατάρτισης που δεν περιλαμβάνονται στην πρόταση και θα πρέπει να ληφθούν υπόψη για την οργάνωση και τη χρηματοδότηση της συνεχούς κατάρτισης.

- Ανάπτυξη νέων μεθόδων διδασκαλίας.

- Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού διαβατηρίου επαγγελματικής κατάρτισης στο οποίο θα περιλαμβάνονται οι κύκλοι κατάρτισης, η επαγγελματική εμπειρία και οι πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες συνεχούς κατάρτισης.

- Σημασία των εκθέσεων των εθνικών κυβερνήσεων.

- Έλλειψη στατιστικών δεδομένων για τη συνεχιζόμενη κατάρτιση στο εθνικό και στο κοινοτικό επίπεδο και ανάγκη ύπαρξής τους.

1.6. Τέσσερα χρόνια μετά τη δημοσίευση της εν λόγω Σύστασης, η Επιτροπή παρουσιάζει μία έκθεση με κανόνες, με τριπλό στόχο που απορρέει από το περιεχόμενό της:

- Να αξιολογηθεί η συνολική πρόοδος που σημειώθηκε στα κράτη μέλη.

- Να προταθούν, με βάση τις εκθέσεις που έχουν παραληφθεί, νέες κατευθύνσεις δράσης.

- Να αρχίσει διάλογος σχετικά με τις πολιτικές που πρέπει να εφαρμοσθούν στον τομέα αυτόν.

2. Έκθεση της Επιτροπής

2.1. Η Επιτροπή υποβάλλει για γνωμοδότηση μία έκθεση στην οποία περιλαμβάνεται, στο πρώτο κεφάλαιο των αναλυτικών περιεχομένων της, μία εύγλωττη σύνοψη των εθνικών εκθέσεων σχετικά με τα μέτρα που υιοθετήθηκαν στα διάφορα κράτη μέλη για την προώθηση και την ενθάρρυνση της πρόσβασης στη συνεχιζόμενη κατάρτιση με βάση τους ειδικούς στόχους της Σύστασης.

Επίσης στο εν λόγω κεφάλαιο της έκθεσης, παρέχεται μία διευκρινιστική σύνοψη της γνώμης που διαμορφώνουν οι κοινωνικοί εταίροι για την εφαρμογή στο εθνικό επίπεδο των Συστάσεων του Συμβουλίου.

2.2. Στο δεύτερο κεφάλαιο και με βάση τις διάφορες πηγές δεδομένων και πληροφοριών, η Επιτροπή παρέχει μία ανάλυση της κατάστασης που αποκαλύπτει τα κύρια στοιχεία της στρέβλωσης της πρόσβασης στη συνεχιζόμενη κατάρτιση στο σύνολο της Ένωσης και στα διάφορα κράτη μέλη και ορίζει επί αυτής της σημερινής βάσης τις μελλοντικές προοπτικές.

2.3. Τέλος στην έκθεση, η οποία υποβάλλεται για γνωμοδότηση, συνάγονται ορισμένα συμπεράσματα από την ανάλυση που πραγματοποιείται, τα οποία βασίζονται στη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε για την κατάρτισή της και στους στόχους που επιδιώκονται με τη Σύσταση. Το έγγραφο ολοκληρώνεται με τρεις βασικούς προσανατολισμούς με τους οποίους επιδιώκεται ο διάλογος και η διασφάλιση, στο μέλλον, της συνέχειας αυτής της κοινοτικής δράσης.

2.3.1. Τα συμπεράσματα επί της μεθόδου που παρατίθενται στο έγγραφο μπορούν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία:

- Θετική διαδικασία κατάρτισης εκθέσεων.

- Σημασία της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων.

- Θετική αξιολόγηση της διττής διαδικασίας κατάρτισης εκθέσεων.

- Ικανοποίηση για τις πρωτοβουλίες προώθησης της πρόσβασης τόσο μέσω των πολιτικών των κρατών όσο και μέσω των δράσεων εργοδοτών και συνδικαλιστικών ενώσεων.

- Βελτιωμένη γνώση της πραγματικότητας μέσω συστημάτων όπως η ευρωπαϊκή σφυγμομέτρηση για την συνεχή κατάρτιση.

- Μελλοντικός καθορισμός δεικτών.

- Πρόθεση για δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των εκθέσεων ώστε να μεγιστοποιηθεί η αξιοποίησή τους.

- Ενδιαφέρουσα επίτευξη στόχων παρά τη νομική φύση του χρησιμοποιούμενου μέσου.

- Υποβολή προτάσεων σχετικά με τα αναγκαία μέσα για τη συνέχιση της κοινοτικής δράσης.

2.3.2. Τα συμπεράσματα σε σχέση με τους στόχους μπορούν επίσης να συνοψιστούν ως εξής:

- Η συνεχής κατάρτιση είναι καθοριστικός παράγοντας της εξέλιξης των προσόντων του εργαζομένου και ως εκ τούτου της ανταγωνιστικότητας της επιχείρησης και των δυνατοτήτων απασχόλησης.

- Υπάρχουν ριζικές διαφορές στο επίπεδο πρόσβασης. Είναι σκόπιμο να εξεταστεί διεξοδικά η προώθηση της πρόσβασης στην κατάρτιση.

- Οι διαφορές αυτές δημιουργούν μεγάλες ανισότητες μεταξύ των εργαζομένων που μπορούν να επηρεάσουν τη μελλοντική τους απασχόληση.

- Η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση αποτελεί στοιχείο του γενικότερου στόχου για δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση.

- Η κατάσταση αυτή παρατηρείται ιδιαίτερα στα κράτη στα οποία είχε σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος σε θέματα πρόσβασης, γεγονός το οποίο μπορεί να προκαλέσει αύξηση των διαφορών μεταξύ εθνικών καταστάσεων. Τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη στον προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων, προκειμένου να μειωθούν οι διαφορές αυτές.

- Διαφοροποίηση των διαφόρων ευκαιριών και τρόπων πρόσβασης, γεγονός που τους καθιστά δυσδιάκριτους.

- Θετική αξιολόγηση των πρωτοβουλιών που λαμβάνονται για να μπορούν οι εργαζόμενοι να αξιολογούν τα προσόντα τους.

- Ανάπτυξη μιας πραγματικής ισότητας πρόσβασης στη δια βίου κατάρτιση και στα νέα προσόντα.

2.3.3. Οι προσανατολισμοί για την παρακολούθηση που καθορίζονται στην έκθεση ως βάση διαλόγου για μελλοντικές δράσεις που θα αναληφθούν στην Κοινότητα, μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα σημεία:

- Θέσπιση, στο κοινοτικό επίπεδο, κοινών προϋποθέσεων οι οποίες να προωθούν την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση, ύστερα από συνεννόηση με τους κοινωνικούς εταίρους.

- Βελτίωση της διαδικασίας κατάρτισης εκθέσεων με βάση τη θέσπιση κοινών κριτηρίων που να επιτρέπουν μακροπρόθεσμα τη συγκριτική αξιολόγηση, με τη χρήση, προς τούτο, όλων των δυνατοτήτων που υπάρχουν στο κοινοτικό επίπεδο.

- Ενθάρρυνση των μελλοντικών τάσεων, σημερινών και βραχυπρόθεσμων, λόγω της ταχύτητας των αλλαγών, με τις οποίες προωθείται και ενισχύεται η πρόσβαση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση, μέσω των νέων δυνατοτήτων που τίθενται στην υπηρεσία της κοινωνίας.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

3.1.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να προωθηθούν και να ενθαρρυνθούν οι πολιτικές με στόχο, αναγκαίο για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, τη διευκόλυνση της πρόσβασης όλων των εργαζομένων, ανδρών και γυναικών, στη συνεχή κατάρτιση καθόλη τη διάρκεια του επαγγελματικού τους βίου.

3.1.2. H αρχή αυτή, που απορρέει από την ισότητα δικαιωμάτων που αναγνωρίζεται από τα Συντάγματα των κρατών μελών για τους πολίτες, πρέπει να διασφαλιστεί και να επισημανθεί. Αυτός ήταν και πρέπει να εξακολουθήσει να είναι ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο θα περιστρέφεται οιαδήποτε πρωτοβουλία σχεδιαστεί μετά την περίοδο που θα ολοκληρωθεί με την παρουσίαση της εξεταζόμενης έκθεσης.

3.1.3. Ασπαζόμαστε την άποψη ότι είναι ανάγκη να χρησιμοποιούνται μέσα αξιολόγησης της πραγματικότητας για την μεγαλύτερη δυνατή προσέγγισή της, παρότι γνωρίζουμε τις δυσκολίες που, στις περισσότερες περιπτώσεις, ενέχει ο στόχος αυτός.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ δηλώνει ότι συμφωνεί με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για την κατάρτιση της τελικής έκθεσης. Από την ποικιλομορφία των απόψεων, ενίοτε αντικρουόμενων, που ωστόσο εκφράζουν το ίδιο ενδιαφέρον για τη βελτίωση της πρόσβασης στην κατάρτιση, απορρέει ως τελικό αποτέλεσμα ένα εποικοδομητικό μεθοδολογικό σύστημα, το οποίο συγκεκριμενοποιείται στην έκθεση επί της οποίας γνωμοδοτούμε και παρέχει ευρεία θεώρηση των αποτελεσμάτων που προέκυψαν από την εφαρμογή της Σύστασης.

3.1.4. Εντούτοις, η ΟΚΕ φρονεί ότι δεν έχει ακόμη επιτευχθεί το ιδεώδες σύστημα κατάρτισης εκθέσεων για την εξέλιξη και τις τάσεις όσον αφορά την πρόσβαση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση. Για τούτο, πρέπει να βελτιωθεί με την επιδίωξη αν όχι της ομοθυμίας, τουλάχιστον της μέγιστης δυνατής συναίνεσης, ούτως ώστε η καταγραφή της πραγματικότητας στο εθνικό και στο κοινοτικό επίπεδο να διενεργείται με τις ελάχιστες δυνατές στρεβλώσεις.

Στηρίζουμε τις πρωτοβουλίες που θα αναλαμβάνονται στο εξής για την εναρμόνιση των κριτηρίων κατά την κατάρτιση των εκθέσεων που συντάσσουν τα κράτη και οι κοινωνικοί εταίροι. Η εναρμόνιση στον τομέα αυτόν δεν σημαίνει επ' ουδενί ανάμιξη ή παρέμβαση στις αρμοδιότητες των κρατών μελών, αλλά συμβάλλει στην κατανόηση, με βάση συναφείς παραμέτρους, της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η πρόσβαση σε όλα τα κράτη της Ένωσης.

3.1.5. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) διαθέτει μακρά και γόνιμη εμπειρία όσον αφορά την παροχή βοήθειας στην Επιτροπή προκειμένου να ενθαρρύνεται στο κοινοτικό επίπεδο η προώθηση και η ανάπτυξη της αρχικής και της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης.

Η ΟΚΕ εκφράζει την έκπληξή της για το γεγονός ότι σε όλη την έκθεση δεν υπάρχει καμία αναφορά στην προσφορά του CEDEFOP στην επαγγελματική κατάρτιση. Θεωρούμε ότι η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη την εν λόγω προσφορά ως πρόσθετο στοιχείο στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την προώθηση της πρόσβασης στην συνεχιζόμενη κατάρτιση.

3.1.6. Οι επιχειρήσεις πρέπει να προσαρμόζονται στη ζήτηση. Για τούτο, ο εργαζόμενος αναγκάζεται να προσαρμόζει τα προσωπικά του προσόντα στην ολοένα εντεινόμενη επενέργεια της προσφοράς και της ζήτησης στην οικονομία της αγοράς μας. Η ανταγωνιστικότητα απαιτεί προσπάθεια των επιχειρήσεων και συντονισμένη προσπάθεια των εργαζομένων, οι οποίοι πρέπει να αποκτούν τις απαιτούμενες γνώσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνεπάγεται η επίτευξη μεγαλύτερων επιπέδων ανταγωνιστικότητας.

Μ' αυτή την έννοια, η πρόσβαση στην απόκτηση προσόντων εμφανίζεται ως προτεραιότητα που πρέπει να ληφθεί οπωσδήποτε υπόψη από τους επιχειρηματίες και τους εργαζόμενους. Για τους τελευταίους το να μείνουν πίσω, το να μην βελτιώσουν τα προσόντα τους, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μειονέκτημα για τη μελλοντική επαγγελματική τους άνοδο.

3.1.7. Στα πλαίσια όσων αντιπροσωπεύει η συνεχής κατάρτιση ως κοινή ευθύνη εργοδοτών και εργαζομένων, οι μεν εργοδότες πρέπει να ευνοήσουν τη δημιουργία του περιβάλλοντος που θα διευκολύνει την κατάρτιση των εργαζομένων, οι δε εργαζόμενοι πρέπει να ανταποκριθούν στην αναγκαιότητα της επιμόρφωσης. Δεν έχει καμία αξία ο εξαναγκασμός στην παρακολούθηση μαθημάτων κατάρτισης εάν δεν έχουν πεισθεί για τη σκοπιμότητά τους εκείνοι που πρέπει να τα παρακολουθήσουν.

Για τούτο θεωρούμε ιδιαίτερης βαρύτητας και σημασίας την προώθηση όλων των μέτρων που μπορούν να αναπτυχθούν για την τόνωση της συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης, προκειμένου να αποφευχθεί η παράδοξη κατάσταση κατά οποία θα υπάρχουν οι μηχανισμοί πρόσβασης στην κατάρτιση αλλά δεν θα βρίσκονται εκείνοι οι οποίοι θα πιστεύουν ότι η πρόσβαση αυτή μπορεί να έχει θετικές συνέπειες για τη βελτίωση των επαγγελματικών τους προσόντων.

3.1.8. Στη σύγχρονη εποχή, στην οποία η ανεργία απειλεί ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών της Ένωσης, η συνεχής εκπαίδευση και κατάρτιση κατά τον ενεργό βίο του εργαζόμενου, είναι στοιχεία απαραίτητα για τη βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων και την απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων που η σημερινή κοινωνία, η τόσο ανταγωνιστική, απαιτεί από όσους προσέρχονται στην αγορά εργασίας. Ας μην λησμονάται ότι οι δυνατότητες απασχόλησης και προαγωγής συνδέονται άμεσα με το επίπεδο κατάρτισης των εργαζομένων. Για τούτο, οι κοινωνικοί εταίροι, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να ενθαρρύνουν από κοινού την πρόσβαση στη συνεχή δια βίου κατάρτιση.

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

3.2.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τον κοινοτικό στόχο που εμπεριέχεται στον πρώτο προσανατολισμό δράσης της έκθεσης της Επιτροπής. Ωστόσο, εκφράζει τις επιφυλάξεις της ως προς τη δημιουργία κοινών συνθηκών για την προώθηση της πρόσβασης. Επιπλέον, πρέπει να καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια όσον αφορά την ισότητα πρόσβασης μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία των συνεννοήσεων είναι απαραίτητη και αναντικατάστατη προκειμένου να επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ του καθεαυτού στόχου και της προτεινόμενης υπόθεσης δράσης.

3.2.2. Η ανάγνωση της έκθεσης οδηγεί προφανώς στην προβολή μιας πραγματικότητας κάθε κράτους σε συνάρτηση με την προέλευση της έκθεσης. Κατά τον τρόπο αυτόν, στα πλαίσια των εθνικών εκθέσεων, υπάρχει η πρόθεση, σύμφωνα με το κείμενο επί του οποίου γνωμοδοτούμε, να σχολιάζονται τα υιοθετούμενα μέτρα σε συνάρτηση με την επίτευξη των ειδικών στόχων της Σύστασης, και να παρακάμπτονται οι ελλείψεις που ενδέχεται να υπάρχουν σε άλλους τομείς δράσης.

Δεν πρέπει να αρκεστούμε στη μεγιστοποίηση της πορείας που έχει πραγματοποιηθεί, αλλά είναι απαραίτητο να απαιτηθεί από τα κράτη μέλη να καταβάλουν προσπάθεια ώστε να επιτευχθεί ο τελικός στόχος που επιδιώκεται με τη Σύσταση.

3.2.3. Σύμφωνα με την ανωτέρω επιχειρηματολογία, η θέση που υιοθέτησαν οι κοινωνικοί εταίροι στις εκθέσεις τους έτυχε ειδικής αναφοράς στην έκθεση της Επιτροπής.

Πράγματι, η Επιτροπή επισημαίνει αλλά δεν συμμερίζεται τη διαφορετική άποψη των κοινωνικών εταίρων για την πρόοδο όσον αφορά την πρόσβαση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση. Κατά την ΟΚΕ δεν έχει επιτευχθεί καμία πραγματική πρόοδος, αλλά κατά την UNICE (Ένωση των Συνομοσπονδιών των Βιομηχάνων και των Εργοδοτών της Ευρώπης), έχει σημειωθεί σημαντική εξέλιξη.

Oι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν να εκφράζουν τις εκτιμήσεις τους με αυτοκριτική, αλλά το βέβαιο είναι ότι κάθε ενδιαφερόμενο μέρος πρέπει κατ' ανάγκη να έχει μία οπτική που να το διαφοροποιεί, ανάλογα με τη θέση από την οποία λειτουργεί ως παρατηρητής και, το σημαντικότερο, ως δρων πρόσωπο.

Η θέσπιση ομοιογενών κριτηρίων κατά το σχεδιασμό της κατάρτισης των διαφόρων εκθέσεων, θα μπορούσε να αποτελέσει αρχή μεγαλύτερης αντικειμενικότητας που θα διέπει την έκφραση της άποψης των ενδιαφερόμενων μερών για την κατάσταση της πρόσβασης στην κατάρτιση στα κράτη και στην Ένωση.

3.2.4. Η ΟΚΕ εκφράζει τη διαφωνία της όσον αφορά το βάσιμο των αναφερόμενων στην παράγραφο 1.3. της έκθεσης. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν, σε πολλές περιπτώσεις, αποκλίνουσες θέσεις που απορρέουν από τη θεμιτή προστασία των συμφερόντων που εκπροσωπούν, αλλά δεν πιστεύουμε ότι ο χαρακτηρισμός των θέσεων αυτών ως αποκλινουσών στο σύνολό τους αντιστοιχεί στο πραγματικό περιεχόμενο των θέσεων, όπως παρουσιάζονται συνοπτικά στην έκθεση.

Για παράδειγμα επισημαίνουμε τις συγκλίνουσες θέσεις που διατυπώνονται χωριστά στην ίδια την έκθεση και που αναφέρουμε κατωτέρω:

α) Και οι δύο υπογραμμίζουν το ότι η εμβέλεια και η γνωστοποίηση της Σύστασης ήταν πολύ περιορισμένη, με αποτέλεσμα να μη γίνει επαρκώς γνωστή στα κράτη μέλη. Φρονούμε ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενεργήσουν πιο δυναμικά στην κατεύθυνση αυτή.

β) Οι κοινωνικοί εταίροι συμφωνούν επίσης ως προς τη θετική εξέλιξη των μηχανισμών στήριξης και παροχής κινήτρων στις ΜΜΕ και στις επιχειρήσεις που υφίστανται βιομηχανική αναδιοργάνωση. Αναγνωρίζεται η προσπάθεια των κρατών μελών. Εντούτοις εκφράζουμε την επιθυμία να αναπτυχθούν περαιτέρω οι δράσεις στους τομείς αυτούς.

γ) Επίσης, και οι δύο εκφράζουν την ανησυχία τους για την κατάρτιση εκείνων που διαθέτουν τα λιγότερα προσόντα, και παραδέχονται το γεγονός ότι έχουν γίνει πολύ λίγα βήματα στον τομέα αυτόν. Επ' αυτού απαιτείται η μεγαλύτερη δυνατή στήριξη των κρατών μελών προκειμένου οι πολίτες να έχουν ισότητα ευκαιριών και τα απαραίτητα προσόντα για να εισέρχονται στην αγορά εργασίας με αποδεκτή βάση γνώσεων. Αυτό πρέπει να τεθεί ως προτεραιότητα προκειμένου να αποτραπεί η περαιτέρω αύξηση της απόστασης μεταξύ των περισσότερο κατηρτισμένων, που είναι και αυτοί που έχουν ευκολότερη πρόσβαση στην κατάρτιση, και των λιγότερο κατηρτισμένων, η κατάσταση των οποίων δυσχεραίνει ιδιαίτερα την πρόσβαση στη δυνατότητα βελτίωσης των προσόντων.

δ) Τέλος, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στην ιδιαίτερη προσοχή που αξίζουν οι άνεργοι νέοι κατά την άποψη των κοινωνικών εταίρων. Οι επιχειρηματίες έχουν επίγνωση της ανάγκης συντονισμού τους με όσους παρέχουν κατάρτιση σε αυτή τη μερίδα του πληθυσμού, ούτως ώστε τα προσόντα να αποτελούν πραγματική απάντηση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

3.2.5. Σύμφωνα με τη βάση των επιχειρημάτων των προηγούμενων σημείων θα ήταν σκόπιμη η αναφορά στις πληροφορίες που παρείχε η κοινοτική σφυγμομέτρηση για τη συνεχή κατάρτιση.

Οι εκπλήξεις που επιφυλάσσουν τελευταία οι σφυγμομετρήσεις σε ό,τι αφορά τις προσεγγίσεις που παρατηρούνται σε άλλα πεδία, οδηγούν στο να μη λαμβάνονται ως σημεία αναφοράς συστήματα βασιζόμενα στη συγκέντρωση γνωμών ή πληροφοριών που δεν έχουν μία βάση ώστε να μπορεί να επιβεβαιώνεται ή όχι η πληροφορία που παρέχει εθελοντικά ο ερωτώμενος.

Θεωρούμε υπερβολικά κατηγορηματικές τις απόψεις που αναπτύσσονται στην παράγραφο 2.1 της έκθεσης δεδομένου ότι βασίζονται, σύμφωνα με την έκθεση, στα αποτελέσματα που ελήφθησαν κυρίως από την ίδια τη σφυγμομέτρηση.

3.2.6. Η ΟΚΕ δεν επιθυμεί να υποτιμήσει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων της έκθεσης, αλλά επιθυμεί να τονίσει την ανάγκη αναζήτησης και εξεύρεσης δεικτών υπό την έννοια των αναφερόμενων στο έκτο σημείο της παραγράφου 3.1 της αναφερθείσας έκθεσης της Επιτροπής. Εν κατακλείδι, είναι ανάγκη να αναζητηθούν αξιόπιστα μέσα που να επιτρέπουν στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή να γνωρίζουν την εξέλιξη της πρόσβασης στη συνεχιζόμενη κατάρτιση, ούτως ώστε να περιοριστεί κατά το δυνατόν η υποκειμενικότητα της πληροφορίας.

3.2.7. Η Επιτροπή αξιολογεί ως ελπιδοφόρα βάση το αποτέλεσμα της ανάλυσης των διαφόρων εθνικών εκθέσεων. Φρονούμε ότι είναι πιθανόν να ισχύει αυτό, αλλά στο επίπεδο ορισμένων κρατών και όχι στο σύνολο της Ένωσης.

Οι μελλοντικές δράσεις πρέπει να έχουν ως κατεύθυνση την καταβολή των μεγαλύτερων δυνατών προσπαθειών υπέρ εκείνων που βρίσκονται στη χειρότερη θέση. Δίνεται η εντύπωση ότι με αφετηρία τη Σύσταση αναπτύχθηκαν διάφορες διαδικασίες συνειδητοποίησης και πρωτοβουλίες στα διάφορα κράτη. Για τούτο, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάληψη δράσεων για την εξισορρόπηση εντός της Ένωσης, αρχής γενομένης από την εξισορρόπηση της πρόσβασης στην κατάρτιση μεταξύ των κρατών, με την εφαρμογή πρωτοβουλιών, κυρίως σε εκείνα τα κράτη τα οποία απέχουν περισσότερο από τους κοινοτικούς μέσους όρους.

3.2.8. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταβάλουν τις μεγαλύτερες δυνατές προσπάθειες, με βάση μια απλή αρχή αλληλεγγύης και ισότητας, για όσους παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα όσον αφορά τα προσόντα, δηλαδή τους άνεργους νέους, τους άνεργους για μεγάλο διάστημα, τους άνεργους άνω των σαράντα ετών, τους εργαζόμενους που διαθέτουν λίγα επαγγελματικά προσόντα, κ.λπ. Όπως συμβαίνει και σε άλλες πτυχές της ζωής, εκείνοι που έχουν τις περισσότερες δυνατότητες κατάρτισης θα είναι αυτοί που, συνεχώς και κατ' επανάληψη, θα έχουν πρόσβαση στα μέσα κατάρτισης και θα απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από εκείνους οι οποίοι αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσχέρειες λόγω της επαγγελματικής τους κατάστασης.

3.2.9. Επιθυμούμε να επισημάνουμε την ανάγκη να τονισθεί η σημασία της αρχικής κατάρτισης. Είναι σκόπιμο να προσαρμοστεί η εκπαίδευση και η κατάρτιση των παιδιών στις μελλοντικές προοπτικές που θα συναντήσουν όταν θα πρέπει να ενταχθούν στην κοινωνία γενικά και στην αγορά εργασίας ειδικότερα.

Η διδακτέα ύλη των μαθημάτων πρέπει να φέρνει τους μαθητές, όλο και περισσότερο και κατά τρόπο πιο ρεαλιστικό, κοντά στις ανάγκες της κατάρτισης την οποία θα χρειαστούν για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν το σκληρό ανταγωνισμό για την εργασία.

Αυτή είναι η σημασία της δια βίου κατάρτισης και υπό την έννοια αυτή η ΟΚΕ εκφράζει την αποφασιστική στήριξή της και τάσσεται υπέρ όλων των πρωτοβουλιών που θα αναληφθούν με το στόχο αυτό.

Οι κοινωνικοί εταίροι αποκτούν, υπό το πρίσμα αυτό, ρόλο σημαντικό και καθοριστικό στις πολιτικές που θα ακολουθηθούν στον τομέα αυτόν. Για τούτο και απαιτείται, για οιαδήποτε πρωτοβουλία στα ζητήματα που άπτονται της συνεχιζόμενης κατάρτισης των εργαζομένων, η ενεργός παρουσία των εν λόγω παραγόντων ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των πρωτοβουλιών που σχεδιάζονται.

3.2.10. Τέλος, η ΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει τη γνώμη που της αναλογεί στα πλαίσια του ρόλου που καλούνται να διαδραματίσουν οι διάφοροι θεσμικοί παράγοντες. Φρονούμε ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να είναι οι κανονιστικοί μοχλοί όλης αυτής της διαδικασίας, αλλά διεκδικούμε να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή οι κοινωνικοί εταίροι, γιατί αυτοί ακριβώς θα πρέπει να καταβάλουν τη μεγαλύτερη δυνατή ενεργό προσπάθεια για την επίτευξη των στόχων στην πράξη.

Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ L 181 της 23. 7. 1993, σ. 37 «Σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993 για την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση».