[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες,9.4.2008

SEC(2008) 441

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έγγραφο που συνοδεύει την Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΠΑΕΠ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ [SEC(2008) 440 COM(2008) 179 τελικό]

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ τη δημιουργΙα ευρωπαϊκοΥ πλαισΙου αναφορΑς ΓΙΑ τη διασφΑλιση της ποιΟτητας Οσον αφορΑ την επαγγελματικΗ εκπαΙδευση και κατΑρτιση (ΕΠΑΕΠ)

Στόχος της εκτίμησης επιπτώσεων είναι να αναλύσει τους διάφορους τρόπους με τους οποίους εξασφαλίζεται η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας (ΕΠΑΔΠ) –στο εξής «το πλαίσιο»– και η καταλληλότερη επιλογή όσον αφορά την νομική πράξη.

Το πλαίσιο είναι αποτέλεσμα του έργου που συντελέστηκε σε συνεργασία με πολλούς και διάφορους φορείς με ειδικές αρμοδιότητες στην ανάπτυξη της ποιότητας στο πλαίσιο της ΕΕΚ. Αυτή η συνεργασία ξεκίνησε με το ευρωπαϊκό φόρουμ για την ποιότητα της ΕΕΚ (2001-2002), συνεχίστηκε με την τεχνική ομάδα εργασίας για την ΕΕΚ (2003-2004) και, από το 2005, με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ΕΕΚ (στο εξής «ENQAVET»).

Η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την επαγγελματική κατάρτιση (ΣΕΕΚ), η οποία περιλαμβάνει τους εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων που στήριξαν σθεναρά το ΕΠΑΔΠ. Επιπλέον, οι Γενικοί Διευθυντές επαγγελματικής κατάρτισης των κρατών μελών και η πρώην ομάδα συντονισμού της Κοπεγχάγης συμμετείχαν επίσης ενεργά στην εκπόνηση αυτής της πρωτοβουλίας.

Επιπροσθέτως, η πρόταση είναι αποτέλεσμα του έργου που συντελέστηκε σε στενή συνεργασία με το ευρωπαϊκό φόρουμ για την ποιότητα της ΕΕΚ (2001-2002), την τεχνική ομάδα εργασίας για την ΕΕΚ (2003-2004) και, από το 2005, με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ΕΕΚ (στο εξής «ENQAVET»), που περιλαμβάνει τους κύριους ενδιαφερόμενους για τη διασφάλιση της ποιότητας σε ζητήματα ΕΕΚ.

Γενικώς, αυτές οι διαβουλεύσεις επιβεβαίωσαν την ευρεία στήριξη προς το πλαίσιο ως σχετικό μέσο αναφοράς που θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να προωθούν και να παρακολουθούν τη συνεχή βελτίωση των συστημάτων τους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ)[1] και, με τον τρόπο αυτό, να αυξήσουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των χωρών.

Το πλαίσιο περιλαμβάνει:

- έναν κύκλο διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας με στάδια σχεδιασμού, εφαρμογής, αξιολόγησης/εκτίμησης και επανεξέτασης της ΕΕΚ, με την υποστήριξη κοινών κριτηρίων ποιότητας, ενδεικτικών περιγραφικών δεικτών και δεικτών·

- διαδικασίες παρακολούθησης, καθώς και συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών μηχανισμών αξιολόγησης, που θα καθορίζονται από τα κράτη μέλη όπως ενδείκνυται, προκειμένου να εντοπίζονται:

α) οι δυνατότητες των συστημάτων, των διεργασιών και των διαδικασιών· και

β) οι τομείς προς βελτίωση·

- τη χρήση μέσων μέτρησης για την παροχή στοιχείων που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα.

Κριτήρια ποιότητας, ενδεικτικοί περιγραφικοί δείκτες και δείκτες έχουν οριστεί μέσω συναίνεσης και με μια προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή, ώστε να στηριχθεί η εφαρμογή του πλαισίου.

Η εκτίμηση επιπτώσεων εξετάζει πέντε πιθανές επιλογές.

1. Κανένα μέσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο – Αυτό θα σήμαινε συνέχιση στη βάση των αρχών του κοινού πλαισίου για τη διασφάλιση της ποιότητας (ΚΠΔΠ) όπως ισχύουν τώρα. Ωστόσο, η μέχρι στιγμής εμπειρία υποδηλώνει ότι το ισχύον πλαίσιο έχει περιορισμένο αντίκτυπο όσον αφορά την παρότρυνση των κρατών μελών να προωθήσουν τη χρήση του.

2. Ανακοίνωση της Επιτροπής – Παρά το γεγονός ότι ως σύσταση έχει μεγαλύτερο βάρος (επιλογή 3), η ανακοίνωση δεν προϋποθέτει έκδοσή της από τα κράτη μέλη ή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε θα δημιουργούσε την απαραίτητη πολιτική δέσμευση ώστε να δοθεί αξιοπιστία στο πλαίσιο και να εξασφαλιστεί η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο.

3. Σύσταση της Επιτροπής – Όπως και η επιλογή 2, δεν θα ενέπλεκε τα κράτη μέλη ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην έκδοσή της και δεν θα δημιουργούσε την πολιτική δέσμευση που χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο.

4. Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σύμφωνα με τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης – Θα διατηρούνταν η ελευθερία δράσης των κρατών μελών. Ωστόσο, θα δινόταν σαφές πολιτικό μήνυμα ως προς τις προθέσεις των οργάνων να βασιστούν στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2004[2] για να αναπτύξουν τα συστήματα και την παροχή ΕΕΚ και, με τον τρόπο αυτό, να διευκολύνουν την κινητικότητα σε όλη την Ευρώπη. Η σύσταση φαίνεται ότι ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων φορέων να βελτιώσουν περαιτέρω την ποιότητα των συστημάτων ΕΕΚ, μέσω της ευρωπαϊκής συνεργασίας, ενώ παράλληλα διατηρεί τον προαιρετικό χαρακτήρα του μέσου. Επιπλέον, η χρήση σύστασης σε αυτόν το χώρο είναι συνεπής με άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες, όπως η σύσταση 2006/143/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Φεβρουαρίου 2006, για περαιτέρω ευρωπαϊκή συνεργασία με σκοπό τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η σύσταση 2006/961/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τη διακρατική κινητικότητα εντός της Κοινότητας για σκοπούς εκπαίδευσης και κατάρτισης – Ευρωπαϊκός χάρτης ποιότητας για την κινητικότητα.

5. Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σύμφωνα με τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης – Αυτό θα απαιτούσε την υιοθέτηση αρχών και υποχρεώσεων για τα κράτη μέλη, ώστε να συνδεθούν τα συστήματά τους ποιότητας με το πλαίσιο. Αυτό θα απαιτούσε επίσης την έκδοση εναρμονισμένων προτύπων και σημείων αναφοράς ποιότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την de facto υποχρέωση των κρατών μελών να εφαρμόζουν τα πρότυπα. Θα ήταν εξαιρετικά απίθανο να επιτευχθεί στήριξη. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς υποστηρίζουν ανεπιφύλακτα ότι η χρήση του πλαισίου πρέπει να γίνεται σε εντελώς εθελοντική βάση.

Η Επιτροπή, συγκρίνοντας τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των παραπάνω επιλογών, επέλεξε να προτείνει την επιλογή 4 , η οποία θα καταστήσει εφικτή τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που διαπιστώνονται και να εξευρεθούν οι κατάλληλες λύσεις. Αυτή η επιλογή, η οποία επίσης ανταποκρίνεται πιστότερα στις προσδοκίες των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων, θα παρείχε την καλύτερη βάση για την επιτυχή εφαρμογή του πλαισίου και για την επίτευξη της πραγματικής προστιθέμενης αξίας του όσον αφορά την αυξημένη αποτελεσματικότητα, την καλύτερη συνοχή των εξελίξεων σε επίπεδο ποιότητας μεταξύ χωρών και τη μεγαλύτερη διαφάνεια των συστημάτων ΕΕΚ, υποστηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την κινητικότητα και τη διά βίου μάθηση. Επιπλέον, θα ήταν συνεπής με την προσέγγιση που ακολουθείται στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών ΕΠΕΠ και ECVET.

Ένα άλλο ζήτημα για την εκτίμηση επιπτώσεων είναι ο αναμενόμενος αντίκτυπος στον διοικητικό φόρτο και τις δαπάνες. Αν και είναι δύσκολο να υπολογιστούν οι επιπτώσεις σε απόλυτους όρους, λόγω της πολυμορφίας των καταστάσεων μεταξύ κρατών μελών, φαίνεται ότι είναι περιορισμένος και ότι συνδέεται πρωτίστως με οργανωτικές διευθετήσεις μεταξύ υφιστάμενων φορέων. Σε επίπεδο ΕΕ, μόνο οι δαπάνες παρακολούθησης πρέπει να επιβάλλονται.

Τέλος, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της επιτυχίας του πλαισίου ως προς την επίτευξη των στόχων θα είναι συνεχείς. Το πλαίσιο, εάν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, θα επανεξετάζεται και θα αποτελεί τη βάση περαιτέρω ανάπτυξης. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την εφαρμογή του πλαισίου και, τρία έτη μετά την έκδοσή του, θα υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πείρα που αποκτήθηκε και θα εξετάζει τις επιπτώσεις για το μέλλον, συμπεριλαμβανομένης, εάν κριθεί σκόπιμη, της επανεξέτασης του νομικού μέσου. Αυτή η έκθεση θα βασίζεται, μεταξύ άλλων, στα αποτελέσματα εξωτερικής αξιολόγησης.

Διασφάλιση της ποιότητας: τι συνεπάγεται; Η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της παρεχόμενης κατάρτισης όσον αφορά την ικανοποίηση των μεταβαλλόμενων αναγκών της κοινωνίας, της οικονομίας και των ατόμων πρέπει να αξιολογείται, να παρακολουθείται και να βελτιώνεται τακτικά με βάση απτά στοιχεία. Η διασφάλιση της ποιότητας πρέπει να θεωρείται μέσο για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Πρέπει να θεωρείται μέσο για τη συνεχή βελτίωση της ΕΕΚ, βάσει ενός κύκλου ποιότητας που καθορίζει την κατάλληλη διασύνδεση μεταξύ σχεδιασμού, εφαρμογής, εκτίμησης/αξιολόγησης και επανεξέτασης της ΕΕΚ. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση της ποιότητας συνεπάγεται συστηματική προσέγγιση. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνεται η διαχείριση και η παρακολούθηση των επιδόσεων της ΕΕΚ και να χρησιμοποιούνται μετρήσιμα στοιχεία για να στηρίζονται η επανεξέταση και η βελτίωση της ΕΕΚ σε επίπεδο συστημάτων και παρόχων. Αυτή η προσέγγιση όσον αφορά τη διασφάλιση της ποιότητας αντικατοπτρίζεται στις γενικές αρχές για τη διασφάλιση της ποιότητας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση οι οποίες περιλαμβάνονται στο παράρτημα 3 της σύστασης για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ). Επιπλέον, στηρίζει την εφαρμογή του πλαισίου. |

6. Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση είναι σημαντική κινητήριος δύναμη για τη δημιουργία μιας κοινωνίας που βασίζεται στη γνώση και η οποία θα στηρίζει τη στρατηγική της Λισαβόνας. Αυτό πρέπει να εδράζεται σε επενδύσεις στην ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού και στη βελτίωση αυτού του δυναμικού. Η ενδιάμεση επανεξέταση της στρατηγικής της Λισαβόνας το 2005 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται επιτυχώς προς το παρόν.

Υπάρχει μεγάλη πληθώρα συστημάτων και προγραμμάτων ΕΕΚ στην ΕΕ, που ανταποκρίνεται σε διαφορετικές ανάγκες. Η Ευρώπη απαιτεί κοινά σημεία αναφοράς για να εξασφαλιστεί διαφάνεια, συνέπεια και δυνατότητα μεταφοράς των επαγγελματικών προσόντων μεταξύ των πολλών τάσεων ανάπτυξης που επικρατούν στην Ευρώπη, διευκολύνοντας, με τον τρόπο αυτό, την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την κινητικότητα σε μια προοπτική διά βίου μάθησης χωρίς σύνορα. Όλα αυτά πρέπει να επιτευχθούν χωρίς να θίγεται η αυτονομία των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση των συστημάτων ΕΕΚ.

Οι κυριότεροι στόχοι και η προστιθέμενη αξία του πλαισίου θα συμβάλουν:

- στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της ΕΕΚ όσον αφορά την ικανοποίηση μεγάλου εύρους αναγκών, ενώ θα διατηρείται η συνολική συνοχή στα διάφορα επίπεδα εφαρμογής·

- στη βελτίωση της διαφάνειας και της συνέπειας των εξελίξεων μεταξύ των χωρών και, με τον τρόπο αυτό, στην τόνωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και την κινητικότητας των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων σε μια προοπτική διά βίου μάθησης.

Επιπροσθέτως, θα ενισχύσει τη βιώσιμη συνεργασία χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων όσον αφορά την προώθηση της βελτίωσης της ποιότητας σε όλα τα επίπεδα.

Η ανάπτυξη του πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» και της διαδικασίας της Κοπεγχάγης. Βασίζεται σε επιτυχίες που απορρέουν από την ευρωπαϊκή συνεργασία στο χώρο αυτό από το 2002 («διαδικασία της Κοπεγχάγης»), και ιδίως στο κοινό πλαίσιο διασφάλισης της ποιότητας (ΚΠΔΠ)[3] που καθιερώθηκε στη βάση της πείρας που είχε αποκτηθεί στα κράτη μέλη και σε άλλες συμμετέχουσες χώρες.

Το πλαίσιο αποτελεί μέρος μιας σειράς μέτρων που έχουν σχεδιαστεί για να στηρίζουν τη συνεχή βελτίωση της ποιότητας και της διαχείρισης των συστημάτων ΕΕΚ. Τα συστήματα αυτά περιλαμβάνουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ)[4], το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων για την ΕΕΚ (ECVET)[5] και τις κοινές ευρωπαϊκές αρχές για τον καθορισμό και την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης[6].

Το πλαίσιο σέβεται απόλυτα την αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ταυτόχρονα, επιζητεί:

- να τονώσει τη δημιουργία πιο αναπτυγμένων και συνεκτικών συστημάτων διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας μεταξύ των χωρών, να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της κατάρτισης και, με τον τρόπο αυτό, να ενισχύσει το καθεστώς της ΕΕΚ στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

- να αυξηθεί η διαφάνεια των συστημάτων και των προσεγγίσεων διασφάλισης και βελτίωσης της ποιότητας σχετικά με την ΕΕΚ, προκειμένου να βελτιωθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη και να διευκολυνθεί η κινητικότητα·

- να τονωθούν η συνεργασία και η αμοιβαία μάθηση, ώστε να ενταθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων σε ένα πνεύμα βελτίωσης της ποιότητας και λογοδοσίας σε όλα τα επίπεδα.

Το πλαίσιο πρέπει να είναι ένα ευέλικτο μέσο ικανό να αναπτύσσεται περαιτέρω ως αποτέλεσμα πρακτικής πείρας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η προσέγγιση ΕΠΔΠ υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο.

Το πλαίσιο θα χρησιμοποιείται σε εθελοντική βάση. Οι κύριοι χρήστες του θα είναι δημόσιες αρχές και φορείς επιφορτισμένοι με τη διασφάλιση και τη βελτίωση της ποιότητας.

Το πλαίσιο προτείνεται βάσει των άρθρων 149 και 150 της συνθήκης ΕΚ. Αυτά τα άρθρα προβλέπουν ότι η Κοινότητα στηρίζει τη δράση των κρατών μελών στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και αναφέρουν ρητώς ότι «η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου» και ότι «δράση της Κοινότητας έχει ως στόχο (…) να βελτιώνει την αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και συνεχή κατάρτιση (…)». Επιπροσθέτως, η Συνθήκη αναφέρει ότι η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει συμβολή σε μία παιδεία και κατάρτιση υψηλού επιπέδου[7].

[1] Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, οι ισχύοντες ορισμοί βασίζονται στο γλωσσάριο του Cedefop για την ποιότητα στην κατάρτιση (έγγραφο εργασίας, Νοέμβριος του 2003) http://communities.trainingvillage.gr/quality

[2] Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη διασφάλιση της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, 18 Μαΐου 2004.

[3] Η προσέγγιση ΚΠΔΠ υιοθετήθηκε από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη διασφάλιση της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, 18 Μαΐου 2004.

[4] Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση (πρόκειται να δημοσιευθεί).

[5] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. «European Credit system for Vocational Education and Training; a system for the transfer, accumulation and recognition of learning outcomes in Europe» – SEC (2006) 1431 - 31 Οκτωβρίου 2006.

[6] Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινές ευρωπαϊκές αρχές για τον καθορισμό και την πιστοποίηση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης, 9175/04 EDUC 101 SOC 220, 18 Μαΐου 2004.

[7] Άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο π).