Γνωμοδότηση με θέμα η χωροταξία και οι στρατηγικές ανάπτυξης των παράκτιων περιφερειών του Ατλαντικού (Ατλαντικό Τόξο) (94/C 393/08)

Στις 24 Φεβρουαρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα : Η Χωροταξία και οι στρατηγικές ανάπτυξης των παράκτιων περιφερειών του Ατλαντικού (Ατλαντικό Τόξο).

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 30 Αυγούστου 1994 με βάση την εισήγηση του κ. Speirs.

Κατά την 318η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την έννοια της συνεργασίας μεταξύ των περιφερειών του Ατλαντικού προκειμένου να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξή τους και ζητεί από την Κοινότητα να χαράξει μια στρατηγική που να διασφαλίζει την υλοποίηση μιας τέτοιου είδους ανάπτυξης. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαβουλεύσεων με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

1.2. Η Επιτροπή έδωσε νέα ώθηση στην εφαρμογή του Προγράμματος « Ευρώπη 2000 » διαθέτοντας 4 εκατ. Ecu για ένα πειραματικό πρόγραμμα δράσης για το Ατλαντικό Τόξο. Το ποσό αυτό, με την αντίστοιχη συγχρηματοδότηση, θα ανέλθει σε 8 εκατ. Ecu.

1.3. Προκειμένου οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι να μπορέσουν να συμβάλουν στα παρεπόμενα σχέδια συνεργασίας και να επωφεληθούν από αυτά, είναι υψίστης σημασίας να συνεκτιμηθούν οι απόψεις τους στη φάση διαμόρφωσης και να ζητηθεί να εκφραστούν οι απόψεις τους και στη φάση εκτίμησης των επιπτώσεων. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποτελεί τον ιδανικό φορέα και διαθέτει την ιδανική δομή προκειμένου να συμβάλει στις διεργασίες αυτές.

1.4. Προκαταρκτικές μελέτες σχετικά με τις περιφέρειες του Ατλαντικού και, ειδικότερα, με το « Ατλαντικό Τόξο » πραγματοποιήθηκαν από τη Διάσκεψη των Περιφερειών της Ευρώπης (Cedre). Ακόμη, ήδη από το 1975, οι περιφέρειες που αποτελούν τη Διάσκεψη των Απομακρυσμένων Παράκτιων Περιφερειών (CPMR), αναγνώρισαν την ανάγκη συνεργασίας. Επίσης, ένα ψήφισμα που εξέδωσε το 1992 η Επιτροπή Περιφερειακών Θεμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέταζε τα προβλήματα των περιφερειών του Ατλαντικού.

2. Χαρακτηριστικά των περιφερειών του Ατλαντικού

2.1. Το Ατλαντικό Τόξο είναι ένας εννοιολογικός σύνδεσμος μεταξύ όλων των παράκτιων περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη Σκωτία έως τις Καναρίους Νήσους. Μπορεί να ειπωθεί ότι περιλαμβάνει περίπου το 30 % της επικράτειάς της αλλά μόνο το 16 % του πληθυσμού της. Είναι ωστόσο δύσκολο να καταρτισθεί κατάλογος των περιφερειών που ήδη ανήκουν σ`αυτό επειδή υπάρχουν δύο έννοιες που αλληλεπικαλύπτονται διαρκώς.

2.1.1. Η μία είναι εδαφική έννοια μελέτης και απορρέει από το διαχωρισμό από την Επιτροπή (στα πλαίσια του προγράμματος « Ευρώπη 2000 »), της κοινοτικής επικράτειας σε μεγάλες ζώνες σχετικά με τις οποίες πραγματοποιήθηκαν διαπεριφερειακές έρευνες μελλοντικού χαρακτήρα. Ο διαχωρισμός αυτός δεν έχει απολύτως τίποτε το κανονιστικό. Απορρέει τόσο από γεωγραφικές εκτιμήσεις (ομοιογένεια ως ένα βαθμό των καταστάσεων) όσο και από δυνατότητες δράσης (π.χ. όταν μια επικράτεια προσφέρεται για συνεργασίες). Αντικατοπτρίζει επίσης μια πρακτική πτυχή : ότι είναι αδύνατο να μελετηθεί διεξοδικά και συνολικά η κοινοτική επικράτεια σε μελλοντική βάση. Ας σημειωθεί ότι τα νησιά και τα υπερπόντια διαμερίσματα (Αζόρες, Κανάριοι Νήσοι, Μαδέρα, Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Γουϊάνα) έχουν συμπεριληφθεί στο διαχωρισμό αυτό.

2.1.2. Η άλλη είναι εδαφική έννοια συνεργασίας και απορρέει από την πολιτική βούληση. Η Επιτροπή του Ατλαντικού Τόξου είναι μια από τις επιτροπές της Διάσκεψης των Απομακρυσμένων Παράκτιων Περιφερειών. Πρόκειται λοιπόν για μια πολιτική επιτροπή η οποία αποτελείται από φορείς περιφερειακής διοίκησης που αποφάσισαν να προσχωρήσουν σ`αυτή. Η αντίστοιχη επικράτεια δεν είναι σταθερή, δεδομένου ότι ο αριθμός των περιφερειών που έχουν προσχωρήσει σ`αυτή έχει αυξηθεί από τότε που δημιουργήθηκε η επιτροπή. Η επιτροπή αυτή εφαρμόζει τα προγράμματα διαπεριφερειακής συνεργασίας, ένα από τα οποία είναι το πρόγραμμα Ατλάντις.

2.2. Οι περιφέρειες του Ατλαντικού διαφέρουν τόσο μορφολογικά όσο και ως προς τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Το μεγαλύτερο μέρος της Σκωτίας είναι ορεινό, ενώ η Νοτιοδυτική Γαλλία είναι πεδινή. Η βιομηχανική δραστηριότητα, η οποία επικεντρώνεται κυρίως στη βαριά βιομηχανία που σήμερα βρίσκεται σε παρακμή, είναι σημαντικότερη στην Cantabrica, στην Ουαλία και στην πεδινή Σκωτία, ενώ η Ιρλανδία, η Δυτική Γαλλία και το Alentejo είναι κυρίως αγροτικές περιοχές. Ο τουρισμός έχει αναπτυχθεί, ενίοτε σε εξαιρετικά έντονο βαθμό, στο Algarve, στην Ανδαλουσία, στη Μαδέρα, στις Καναρίους Νήσους και σε ορισμένα τμήματα της γαλλικής ακτής. Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ο βαθμός ποικιλομορφίας, δεδομένου ότι θα μπορούσε να αποτελέσει πρόκληση για την προώθηση της συνεργασίας και όχι του ανταγωνισμού.

2.3. Η οικονομική και κοινωνική κατάσταση των περιφερειών του Ατλαντικού είναι αποτέλεσμα πολλών ιστορικών και οικονομικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης της πολιτικής και διοικητικής εξουσίας, η οποία έχει επιτείνει το πρόβλημα του περιφερειακού χαρακτήρα και έχει δυσχεράνει την προσαρμογή των περιφερειών στις αλλαγές στο εμπόριο, οι οποίες προκύπτουν από την εισαγωγή νέων, ταχύτερων μεθόδων μεταφοράς των εμπορευμάτων και των προσώπων. Τούτο οδήγησε σε μείωση της ανταγωνιστικότητας και σε υψηλά επίπεδα μετανάστευσης. Επιπλέον, το πρόβλημα του περιφερειακού χαρακτήρα έχει επιταθεί από την επίδραση της ύφεσης που έχει μειώσει τις ευκαιρίες απασχόλησης, από τη διαρθρωτική επίδραση των κυριότερων βιομηχανικών και εμπορικών συνασπισμών και από την εφαρμογή πολιτικών του δημόσιου τομέα που συνεπάγονται περικοπές των δαπανών. Το θετικό στοιχείο είναι ότι οι ιστορικοί δεσμοί μεταξύ Ισπανίας, Πορτογαλίας και Λατινικής Αμερικής, μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Ιρλανδίας και ΗΠΑ και μεταξύ Γαλλίας και Καναδά, συνεχίζουν να υφίστανται και μπορούν να αναζωογονηθούν.

2.4. Οι περιφέρειες είναι σε μεγάλο βαθμό αγροτικές και γεωργικές και υφίστανται τις επιπτώσεις από τις οικονομικές αλλαγές που είναι χαρακτηριστικές του τομέα. Ακόμη και στο εσωτερικό του Ατλαντικού Τόξου, οι πολιτικές που εφαρμόζονται στα πλαίσια της ΚΓΠ συνέβαλαν επί πολλά χρόνια στο να γίνει εντονότερος ο διαχωρισμός μεταξύ μιας μικρής ομάδας αγροτών που εκσυγχρονίστηκε επιτυχώς και μιας πολύ μεγαλύτερης ομάδας που έχει ήδη περιθωριοποιηθεί ή οδηγείται προς την περιθωριοποίηση. Οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τη γεωργία και οι νέοι εκδηλώνουν την τάση να εγκαταλείψουν την περιοχή και να αναζητήσουν αλλού εργασία. Για τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες πρέπει να εξευρεθούν άλλες δραστηριότητες που να έχουν ως στόχο την αγροτική ανάπτυξη μάλλον παρά τη γεωργική ανάπτυξη.

2.5. Η βιομηχανία επικεντρώνεται συνήθως στους παραδοσιακούς τομείς που χαρακτηρίζονται από έλλειψη κεφαλαιϊκών επενδύσεων και αδυναμία να επωφεληθούν από τις νέες τεχνολογίες. Εκτός από τη βαριά βιομηχανία, οι άλλοι τομείς που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο όσον αφορά την απασχόληση και την περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη είναι :

1. τα μεταλλεία και η μεταλλουργία,

2. ο αγροτοδιατροφικός τομέας,

3. η κλωστοϋφαντουργία και η ένδυση,

4. η ξυλεία και η επίπλωση,

5. η κατασκευή έργων υποδομής στον τομέα των μεταφορών,

6. η ναυπηγία.

Εξάλλου, πρέπει να αναγνωριστεί ότι υπάρχουν περιπτώσεις που επιχειρήσεις προσαρμόστηκαν στις τεχνολογικές αλλαγές και επεβίωσαν.

2.6. Σε πολλές περιοχές, η τουριστική υποδομή αναπτύχθηκε σε μια εποχή που οι άνθρωποι διέθεταν λιγότερο ελεύθερο χρόνο και δεν ταξίδευαν πέρα από τα σύνορα της χώρας τους. Σήμερα, οι άνθρωποι έχουν περισσότερες απαιτήσεις όσον αφορά τον τρόπο ζωής και, παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες για να υπάρξει ανταπόκριση στις ανάγκες αυτές, η υποδομή μπορεί ακόμη να βελτιωθεί και να καλυφθούν νέες μορφές τουρισμού. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διαφοροποιήσουν οι περιφέρειες το τουριστικό τους δυναμικό και να προσφέρουν νέες δυνατότητες ψυχαγωγίας που να βασίζονται στα ιστορικά, πολιτιστικά και φυσικά πλεονεκτήματά τους. (Η πτυχή του τουρισμού καλύπτεται διεξοδικότερα στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τον τουρισμό. Εισηγητής : ο κ. Lustenhouwer).

2.7. Η παλαιότερη, ίσως, και συνηθέστερη δραστηριότητα στις περιφέρειες του Ατλαντικού είναι η αλιεία, η οποία προσφέρει απασχόληση σε χιλιάδες εργαζομένους στη θάλασσα και σε ακόμη περισσότερους στην ξηρά. Είναι ευρέως γνωστό ότι η αλιεία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εξαιτίας της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ της δραστηριότητας και των πόρων, και εξαιτίας της θαλάσσιας ρύπανσης.

2.8. Τέλος, υπάρχει το πρόβλημα των μεταφορών και των επικοινωνιών. Πολλοί λιμένες είναι μικροί και, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν καταβληθεί προσπάθειες να συνδεθούν οι περιφέρειες με το εθνικό κέντρο, δεν έχει επιχειρηθεί σε σημαντικό βαθμό η χάραξη άλλων εγκάρσιων συνδέσεων ή η πραγματοποίηση συνδέσεων κατά μήκος της ακτής του Ατλαντικού, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ κατά μήκος του Ειρηνικού Ωκεανού. Το Arcantel, ένα σύστημα τηλεπικοινωνιών με το οποίο συνδέονται διάφορα λιμάνια του Ατλαντικού με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών, φαίνεται να αποτελεί επιτυχές παράδειγμα συντονισμού και αποδείχθηκε χρήσιμο τόσο στον τομέα των εμπορικών σχέσεων όσο και της επαγγελματικής κατάρτισης.

2.9. Αν και οι περιφέρειες του Ατλαντικού Τόξου αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, οι προοπτικές δεν είναι εντελώς απαισιόδοξες. Ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι ορισμένες περιφέρειες, με δική τους πρωτοβουλία, επέτυχαν να αναστρέψουν την πορεία προς την παρακμή. Κυρίως, μέσω της ανάπτυξης των εταιρικών σχέσεων με επιχειρήσεις εκτός Ατλαντικού Τόξου, αναπτύχθηκαν σε ορισμένες περιοχές οι τομείς της ηλεκτρονικής, των φαρμακευτικών προϊόντων και της επεξεργασίας τροφίμων. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή παρουσιάζει ορισμένα μειονεκτήματα, όπως υψηλό κόστος και μικρό ενδιαφέρον για έρευνα και ανάπτυξη και, ακόμη, μπορεί να είναι ευπρόσβλητη από ξένες αποφάσεις στο πλαίσιο του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

2.10. Τα προβλήματα των περιφερειών του Ατλαντικού επιτάθηκαν από το γεγονός ότι η οικονομική ύφεση έπληξε πρόσφατα τις πιο εύπορες περιοχές της Κοινότητας και τούτο είχε σαν αποτέλεσμα οι εθνικές κυβερνήσεις να τείνουν να παραμελήσουν τις περιφερειακές περιοχές και να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στις σημαντικότερες περιοχές βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Μεγάλη σημασία έχει να μελετηθούν οι αιτίες των πρόσφατων επιτυχών εξελίξεων και να ενθαρρυνθούν και να αναπτυχθούν δεσμοί τόσο μεταξύ των περιφερειών στο εσωτερικό του Ατλαντικού Τόξου όσο και μεταξύ των περιφερειών αυτών και των χωρών εκτός Ατλαντικού Τόξου.

3. Μια νέα στρατηγική για το Ατλαντικό Τόξο

3.1. Ο γενικός στρατηγικός στόχος ενός προγράμματος για τις περιφέρειες του Ατλαντικού πρέπει να είναι η αύξηση του αναπτυξιακού τους δυναμικού, με τη διευκόλυνση της παροχής στήριξης που αποσκοπεί στην ενίσχυση των οικονομικών δεσμών μεταξύ περιφερειών ή μεταξύ μίας ή περισσοτέρων περιφερειών του Ατλαντικού Τόξου και τρίτων χωρών.

3.2. Οι περισσότερες από τις περιφέρειες του Ατλαντικού Τόξου είναι επιλέξιμες για στήριξη από τα Διαρθρωτικά Ταμεία στα πλαίσια ενός ή περισσότερων « στόχων » αλλά τα προγράμματα για την εξασφάλιση χρηματοδότησης δεν υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Τα διευρωπαϊκά δίκτυα και κοινοτικές πρωτοβουλίες όπως το Interreg εστιάζονται ειδικά στους διασυνοριακούς δεσμούς, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων συνόρων, όπως συμβαίνει και με τα σύνορα των περισσοτέρων περιφερειών του Ατλαντικού Τόξου.Όλα αυτά τα μέσα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στο έπακρο και να δοθεί έμφαση σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά το Ατλαντικό Τόξο.

3.3. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, έχει ουσιαστική σημασία να θεσπιστεί ένα μέσο που θα επιτρέψει στις περιφέρειες του Ατλαντικού Τόξου να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση προγραμμάτων που επιδιώκουν την ανάπτυξη των οικονομικών δεσμών μεταξύ περιφερειών του Ατλαντικού Τόξου ή μεταξύ μίας ή περισσοτέρων περιφερειών του Ατλαντικού Τόξου και τρίτων χωρών. Ωστόσο, ένα τέτοιο μέσο πρέπει, είτε να είναι ένα σημαντικό πρόγραμμα Interreg, είτε να λαμβάνει χρηματοδότηση συμπληρωματική εκείνης που μνημονεύεται στο σημείο 3.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, στη γνωμοδότησή της του Ιουνίου 1994 για τις « Κοινοτικές πρωτοβουλίες », εξέφρασε δυσαρέσκεια τόσο για το ότι η επιλεξιμότητα των θαλάσσιων μεθοριακών περιοχών αποτελούσε την εξαίρεση όσο και για το γεγονός ότι το πρόγραμμα Interreg δεν αφήνει περιθώρια για καμία δυνατότητα συνεργασίας ένθεν και ένθεν ενός εξωτερικού συνόρου (Ανατολική Ευρώπη, ή σύνδεσμος Σικελίας-Τυνησίας).

3.4. Δεδομένου ότι η χρηματοδότηση από το δημόσιο τομέα είναι περιορισμένη, πρέπει να εκτιμηθεί αυστηρά η επίπτωσή της. Οι παράγοντες που πρέπει να εντοπισθούν κατά την εκτίμηση αυτή είναι σε ποιο βαθμό οι δημόσιες δαπάνες μπορούν να δημιουργήσουν κίνητρα για την ανάληψη τοπικών πρωτοβουλιών και να συμβάλουν στην προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης με παράλληλη συνεκτίμηση των κοινωνικών αναγκών και της ανάγκης επίτευξης μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας.

3.5. Πρέπει να ερευνηθούν εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης των τοπικών πρωτοβουλιών. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόταση Απόφασης του Συμβουλίου (), που προωθεί, συντονίζει και ενισχύει τα μέτρα που λαμβάνονται για τη σύσταση συνεταιριστικών οργανώσεων. Οι συνεταιριστικές οργανώσεις μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο μέσο διαχείρισης ενός σχεδίου με ένταση εργασίας και χαμηλό κόστος κεφαλαίου. Πρέπει επίσης να υπάρξει πρόβλεψη ώστε οι περιφέρειες του Ατλαντικού να έχουν πρόσβαση σε χαμηλότοκα δάνεια και σε αναστρεφόμενα κεφάλαια.

3.6. Είναι πολύ σημαντικό να αποκτήσει ο ιδιωτικός τομέας επίγνωση του αναπτυξιακού δυναμικού της περιοχής, των φυσικών πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού που διατίθεται για μια τέτοιου είδους ανάπτυξη. Για το λόγο αυτό, έχει βασική σημασία να υπάρχει διαθέσιμο επιχειρηματικό κεφάλαιο. Έχουν ήδη σημειωθεί ορισμένες επιτυχείς εξελίξεις (η « Finatlantica » δημιουργεί δεσμούς μεταξύ περιφερειακών τραπεζών, ενώ η « Finarc » παρέχει κεφάλαια για τις ΜΜΕ). Πρέπει ωστόσο να διαδοθεί η πληροφόρηση σχετικά με τις επιτυχείς αυτές εξελίξεις και να δημιουργηθούν περισσότερες δυνατότητες.

3.7. Η μετάβαση από τη βιομηχανία χαμηλής τεχνολογίας, η οποία απασχολεί ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό σε περισσότερο διαφοροποιημένες δραστηριότητες, απαιτεί τεράστια προσπάθεια για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ των επιχειρήσεων και για τη δημιουργία ή την ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα, ο οποίος αποτελεί άμεσο συμπλήρωμα της βιομηχανικής δραστηριότητας. Οι περιφέρειες του Ατλαντικού πρέπει επομένως να επιδιώξουν την εγκατάσταση και την ανάπτυξη κέντρων αριστείας που να συνδυάζουν συμφέροντα που να συνδέονται με τη βιομηχανία, την έρευνα και την κατάρτιση και, ως εκ τούτου, να παρέχουν την απαραίτητη υποστήριξη για τη δημιουργία πιο εξειδικευμένων παραγωγικών και καινοτόμων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

3.8. Τέλος, θα μπορούσε να προωθηθεί ένα πρότυπο εταιρικής σχέσης το οποίο να συμπεριλαμβάνει τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα, τον ιδιωτικό τομέα, τους συνεταιρισμούς και τις αναπτυξιακές ενώσεις σε επίπεδο τοπικών κοινοτήτων. Τα επιτυχημένα πρότυπα εταιρικών σχέσεων που δημιουργήθηκαν με το πρόγραμμα Leader μπορούν να παράσχουν χρήσιμη καθοδήγηση.

4. Σχέδια που θα μπορούσαν να υποστηριχθούν

4.1. Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 3.1, μπορεί να παρασχεθεί βοήθεια για την υποστήριξη προγραμμάτων που ενισχύουν τους δεσμούς μεταξύ των περιφερειών ή που προωθούν την οικονομική ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης περιφέρειας, ή περιφερειών, στο εσωτερικό του Ατλαντικού Τόξου. Τα προς υποστήριξη προγράμματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν σχέδια που έχουν τους ακόλουθους στόχους :

4.1.1. αναδιάρθρωση του μεταποιητικού τομέα, της γεωργίας, της αλιείας και της δασοκομίας με την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και συγχρόνων μεθόδων επικοινωνίας και μάρκετινγκ 7

4.1.2. ενθάρρυνση της σύστασης ΜΜΕ, ιδιαίτερα εκείνων που μπορούν να επωφεληθούν από το επιτόπου διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό και τις δεξιότητες που διαθέτει ως αποτέλεσμα του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς που πλαισίωναν την ανατροφή του 7

4.1.3. θέσπιση κέντρων αριστείας όπως εκείνα που μνημονεύονται στο σημείο 3.7 7

4.1.4. ανάπτυξη νέων μεθόδων συντήρησης των αλιευμάτων και ανάπτυξη της ιχθυοκαλλιέργειας, συμπεριλαμβανομένης της επιστημονικής μελέτης μεθόδων ιχθυοκαλλιέργειας, ειδών ιχθύων που δεν εκτρέφονταν έως σήμερα και ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών μεθόδων διάθεσης και πώλησης ιχθύων 7

4.1.5. προκειμένου να ενισχυθεί η γεωργία και η αλιεία, είναι εξαιρετικά σημαντικό να πραγματοποιείται επιτόπου η μεταποίηση των γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων (δημητριακά, γαλακτοκομικά προϊόντα, κρέας και ιχθείς). Τούτο σημαίνει ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού συγκομιδής και των εγκαταστάσεων διαλογής και μεταποίησης. Έτσι, τα τοπικά προϊόντα θα αποκτήσουν προστιθέμενη αξία και, ταυτόχρονα, θα αυξηθούν οι θέσεις απασχόλησης.

Κατά παρόμοιο τρόπο, η ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας θα μπορούσε να δώσει σημαντική ώθηση στη χρήση αγροτικών προϊόντων για σκοπούς άλλους εκτός της διατροφής 7

4.1.6. ανάπτυξη του τουρισμού με τη βελτίωση της υποδομής σε παραδοσιακούς τόπους διακοπών, με την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, με την ενθάρρυνση του τουρισμού αναψυχής ή δραστηριοτήτων (ιστιοπλοΐα, ψάρεμα) και με την εξεύρεση καινοτόμων τρόπων για την ανάπτυξη και προώθηση στην αγορά του αγροτικού τουρισμού 7

4.1.7. εισαγωγή εκσυγχρονισμένων τηλεπικοινωνιών και συστημάτων πληροφόρησης νέας τεχνολογίας προκειμένου να μπορέσουν εκείνοι που εργάζονται στον μεταποιητικό τομέα, τον τουρισμό, το εμπόριο, τη γεωργία και την αλιεία, να υπερνικήσουν τα προβλήματα του περιφερειακού χαρακτήρα που σήμερα μπορούν να αμβλυνθούν με την εισαγωγή συγχρόνων μεθόδων διαβίβασης πληροφοριών 7

4.1.8. ανάπτυξη της διαπεριφερειακής συνεργασίας σε όλο το Ατλαντικό Τόξο μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών 7 πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η επιτυχημένη ανάπτυξη της σύνδεσης διαφόρων λιμένων του Ατλαντικού, όπου, μέσω υπολογιστών, ανταλλάσσονται πληροφορίες σχετικά με τις κινήσεις πλοίων και εμπορευμάτων, γεγονός που οδήγησε στην αύξηση του εμπορίου 7

4.1.9. αναζήτηση νέων εμπορικών εταίρων, ιδίως εκείνων που σήμερα δεν χρησιμοποιούν μεγάλους λιμένες όπως το Ρότερνταμ και η Αμβέρσα, και ανάπτυξη εμπορικών εταιρικών σχέσεων που απορρέουν από τους ιστορικούς ατλαντικούς δεσμούς που μνημονεύθηκαν στο σημείο 2.3 7

4.1.10. εισαγωγή γραμμών ανεφοδιασμού και καμποτάζ για τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων με εμπορευματοκιβώτια. Τούτο, όχι μόνο θα δώσει νέα ώθηση στις θαλάσσιες μεταφορές κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού, αλλά και θα μειώσει τη συμφόρηση των κύριων οδών και θα έχει ευνοϊκή επίδραση στο περιβάλλον 7

4.1.11. ανάπτυξη διαπεριφερειακών οδικών και αεροπορικών συνδέσεων και εκσυγχρονισμός μικρότερων λιμένων που έχουν ζωτική σημασία για τις τοπικές κοινότητες 7

4.1.12. ανάπτυξη αποβαθρών πολλαπλών συνδυασμένων μεταφορών με τις οποίες δημιουργούνται κεντρικοί άξονες για την αεροπορική, θαλάσσια και οδική μεταφορά εμπορευμάτων 7

4.1.13. βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος με την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και την ανάπτυξη τοπικών υπηρεσιών σε μεσαίου μεγέθους πόλεις, έτσι ώστε οι εν δυνάμει αναπτυξιακοί φορείς να μπορούν να είναι σίγουροι ότι οι υπηρεσίες που τίθενται στη διάθεση της επιχείρησης και η ποιότητα ζωής των εργαζομένων σε αυτή θα είναι ανάλογες με εκείνες που συναντώνται αλλού 7

4.1.14. δημιουργία προγραμμάτων κατάρτισης στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους ανθρώπους της περιοχής να αποκτήσουν τις απαραίτητες νέες δεξιότητες για να είναι σε θέση να επωφεληθούν από τις νέες ευκαιρίες απασχόλησης που μπορεί να τους παρουσιαστούν 7

4.1.15. κατάρτιση σχεδίων για τη βελτίωση ή την προστασία του περιβάλλοντος της περιοχής, διότι τούτο είναι αναμφισβήτητα ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα.

5. Συμπεράσματα

5.1. Τα προβλήματα των περιφερειών του Ατλαντικού Τόξου δεν έχουν αντιμετωπιστεί σωστά μέχρι σήμερα. Προκειμένου να βελτιωθεί η κατάσταση, πρέπει η Κοινότητα, οι κυβερνήσεις των κρατών μελών και οι ίδιες οι περιφέρειες να συνεργαστούν για να καταρτίσουν και να εφαρμόσουν ολοκληρωμένα, καινοτόμα και βιώσιμα προγράμματα, ειδικά σχεδιασμένα για να καλύψουν τις ανάγκες των περιοχών αυτών. Ως πρώτο βήμα, η Κοινότητα, αφού εξετάσει λεπτομερώς τα προβλήματα, θα πρέπει να καταρτίσει ένα κοινοτικό πρόγραμμα για τις περιφέρειες του Ατλαντικού.

5.2. Επίσης, είναι σημαντικό να εφαρμόζονται με συνέπεια και σε όλα τα επίπεδα, οι κανόνες χωροταξίας. Σε περίπτωση που θεσπιστεί ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, όλη η ατλαντική ακτή πρέπει να επιδιώξει με σθένος την αποτελεσματικότητα και τη διαπεριφερειακή αλληλεγγύη. Στο σημείο 2.2 γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι η περιφερειακή ποικιλομορφία θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανταγωνισμό μάλλον παρά σε συνεργασία. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε ένα πρόγραμμα να μην επιτείνει εμμέσως την περιθωριοποίηση των ασθενέστερων περιφερειών, δίνοντας προτεραιότητα στις ισχυρότερες.

5.3. Τέλος, για να αυξηθεί η διαφάνεια, η αποτελεσματικότητα και η δημοκρατικότητα, ορισμένοι πιστεύουν ότι πρέπει να θεσπιστεί κατάλληλη θεσμική δομή για την εφαρμογή του προγράμματος σε επίπεδο Κοινότητας, κράτους και περιφέρειας. Όλες οι κοινωνικές και οικονομικές ομάδες συμφερόντων πρέπει να έχουν δικαίωμα συμμετοχής και η κατευθυντήρια αρχή πρέπει να είναι η επικουρικότητα.

Βρυξέλλες, 14 Σεπτεμβρίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

() Έγγρ. COM(93) 650 τελικό.