ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 10.12.1996 
COM(%) 649 τελικό 
ΣΧΕΔΙΟ 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
ΣΕ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΤΗΑΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 
Πλαίσιο, σχετικές αγορές και αρχές 

Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ένα σχέδιο ανακοίνωσης για την 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε συμφωνίες πρόσβασης 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιών 
Η Επιτροπή ενέκρινε ένα σχέδιο ανακοίνωσης για την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού σε συμφωνίες πρόσβασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
Η Επιτροπή προτίθεται να εκδώσει την ανακοίνωση αφού λάβει υπόψη όλες τις 
πληροφορίες που θα υποβληθούν εκ μέρους των ενδιαφερομένων μερών. 
Η Επιτροπή καλεί τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους 
σχετικά με το σχέδιο ανακοίνωσης που δημοσιεύεται κατωτέρω. 
Οι παρατηρήσεις θα πρέπει να υποβληθούν στην Επιτροπή το αργότερο εντός δύο 
μηνών μετά την ημερομηνία της παρούσας δημοσίευσης. Οι παρατηρήσεις μπορούν 
να σταλούν στην Επιτροπή με τηλεομοιοτυπία (αριθ. (322) 2969819) ή ταχυδρομικώς 
στην ακόλουθη διεύθυνση: 
European Commission 
Directorate-General for Competition (DG IV) 
Directorate C 
Office 3/48 
150 Avenue de Cortenberg/Kortenberglaan 150 
B-1049 Brussels 
2-3 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 
ΜΕΡΟΣ Ι: ΠΛΑΙΣΙΟ 4 
1. Κανόνες ανταγωνισμού και ειδική νομοθετική ρύθμιση του 4 
τομέα 
2. Δράση της Επιτροπής όσον αφορά τις συμφωνίες πρόσβασης 
3. Καταγγελίες 8 
3.1 Χρησιμοποίηση εθνικών διαδικασιών και 
διαδικασιών ΟΝΡ 
3.2 Διαφύλαξη των δικαιωμάτων του καταγγέλλοντος 
3.3 Προσωρινά μέτρα 
4. Αυτεπάγγελτος έλεγχος και έρευνες κατά κλάδους 11 
5. Πρόστιμα 11 
Μέρος II: Σχετικές αγορές 13 
1. Αγορά του σχετικού προϊόντος 13 
1.1 Αγορά υπηρεσκόν 
1.2 Πρόσβαση σε διευκολύνσεις 
2. Σχετική γεωγραφική αγορά 15 
Μέρος III: Αρχές 17 
1. Δεσπόζουσα θέση (Αρθρο 86) 18 
1.1. Αγορά υπηρεσιών 
1.2 Πρόσβαση σε διευκολύνσεις 
1.3 Κοινή δεσπόζουσα θέση 
2. Καταχρήσεις κοινής δεσπόζουσας θέσης 23 
2.1 Αρνηση χορήγησης πρόσβασης σε ουσιώδεις 
διευκολύνσεις και εφαρμογή μη ευνοϊκών όρων 
2.2 Αλλες μορφές κατάχρησης 
2.3 Καταχρήσεις κοινής δεσπόζουσας θέσης 
3. Συμφωνίες πρόσβασης (Αρθρο 85) 31 
4. Επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών 34 
Συμπεράσματα 35 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το χρονοδιάγραμμα για την πλήρη απελευθέρωση του τομέα των 
τηλεπικοινωνιών έχει πλέον καθορισθεί και τα κράτη μέλη πρέπει να άρουν 
τους τελευταίους φραγμούς όσον αφορά την παροχή τηλεπικοινίονιακών 
υπηρεσιών στους καταναλωτές σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, μέχρι της 
1ης Ιανουαρίου 1998.' Ως αποτέλεσμα αυτής της απελεύθεροοσης θα 
ανακύψει μια δεύτερη ομάδα συναφών προϊόντων ή υπηρεσιών στο βαθμό 
που η ανάγκη για πρόσβαση σε διευκολύνσεις απαιτεί την παροχή των 
υπηρεσιών αυτών. Στον τομέα αυτό, τυπικό παράδειγμα παρόμοιας 
πρόσβασης αποτελεί η διασύνδεση προς το σταθερό δημόσιο 
τηλεπικοινωνιακό δίκτυο. Η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι θα καθορίσει τη 
μεταχείριση των συμφωνιών πρόσβασης στο πλαίσιο των κανόνων του 
ανταγωνισμού.2 Κατά συνέπεια, η παρούσα ανακοίνωση ασχολείται με τον 
τρόπο εφαρμογής των κανόνων και των διαδικασιών του ανταγο)νισμού στις 
συμφωνίες πρόσβασης στο πλαίσιο της εναρμονισμένης κοινοτικής και 
εθνικής νομοθεσίας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
Το κανονιστικό πλαίσιο για την απελευθέρωση των τηλεπικοινοονιών 
αποτελείται από τις οδηγίες περί απελευθέρωσης που θεσπίστηκαν δυνάμει 
του άρθρου 90ΕΚ και από το πλαίσιο παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ). Το 
πλαίσιο ΟΝΡ παρέχει εναρμονισμένους κανόνες πρόσβασης και διασύνδεσης 
στα τηλεπικοινοηαακά δίκτυα και στις υπηρεσίες φωνητικής τηλεφωνίας. 
Κάθε δράση που αναλαμβάνει η Επιτροπή κατά την εφαρμογή το)ν κανόνοον 
ανταγωνισμού εγγράφεται στο νομικό πλαίσιο που παρέχει η νομοθεσία περί 
απελευθέροοσης και εναρμόνισης. Τόσο η νομοθεσία περί απελευθέρωσης , 
όσο και η νομοθεσία περί εναρμόνισης 4, έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν 
Σύμφωνα με την οδηγία 96/19/ΕΚ και 96/2/ΕΚ, ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να 
ζητήσουν παρέκκλιση από την πλήρη απελευθέραιση για περιορισμένα χρονικά διαστήματα. 
Βλ.: απόφαση της Επιτροπής της 27ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με συμπληρ(οματικές 
περιόδους εφαρμογής που ζητήθηκαν από την Ιρλανδία για την εφαρμογή των οδηγκόν της 
Επιτροπής αριθ. 90/388/ΕΟΚ και 96/2/ΕΚ όσον αφορά τον πλήρη ανταγοηασμό στις αγορές 
τηλεπικοινωνιονν. Η παρούσα ανακοίνωση δεν επηρεάζει τις παρεκκλίσεις αυτές και η 
Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ύπαρξη οποιασδήποτε παρέκκλισης κατά την εφαρμογή το>ν 
κανόνίον ανταγωνισμού στις συμφωνίες πρόσβασης, όπως περιγράφονται στην παρούσα 
ανακοίνωση. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις 
διαβουλεύσεις επί της Πράσινης Βίβλου για την ελευθέροιση τηλεπικοινωνιακής υποδομής 
και δικτύων καλο)διακής τηλεόρασης, COM(95) 158 τελικό, 3 Μαΐου 1995. 
Οδηγία της Επιτροπής 88/301/ΕΟΚ σχετικά με τον ανταγοηασμό στις αγορές 
τηλεπικοινοννιακών τερματικών, ΕΕ L 131/73(1988)· 
Οδηγία της Επιτροπής 90/388/ΕΟΚ, σχετικά με τον ανταγοινισμύ στις αγορές 
τηλεπικοινίονιακών υπηρεσκόν, ΕΕ L 192/10(1990)· 
Οδηγία της Επιτροπής 94/46/ΕΚ, για την τροποποίηση της οδηγίας 88/301/ΕΟΚ και της 
οδηγίας 90/388/ΕΟΚ ιδίως όσον αφορά τις δορυφορικές επικοινωνίες, ΕΕ L 268/15 (1994)· 
Οδηγία της Επιτροπής 95/51/ΕΟΚ, για την τροποποίηση της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ όσον 
αφορά την κατάργηση τ< ην περιορισμών στη χρησιμοποίησηδικτύονν καλίοδιακής τηλεόρασης 
για την παροχή ήδη απελευθερωμένοι τηλεπικοινωνιακών υπηρεσκόν, ΕΕ L 256/49 (1995)· 
Οδηγία της Επιτροπής 96/2/ΕΚ, για την τροποποίηση της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ όσον αφορά 
τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες, ΕΕ L 20/59 (1996)· 
Οδηγία της Επιτροπής 96/19/ΕΚ, για τροποποίηση της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ όσον αφορά το 
πλήρες άνοιγμα τοη αγορονν τηλεπικοινωνιών στον ανταγοηασμό, ΕΕ L 74/13(1996). 
Οι συμφοννίες διασύνδεσης αποτελούν τη σημαντικότερη μορφή συμφωνιών πρόσβασης στον 
την επίτευξη των στόχων της Κοινότητας, όπως ορίζονται στο άρθρο 3 ΕΚ 
και ιδίως την παγίωση "ενός συστήματος που εξασφαλίζει ανόθευτο 
ανταγωνισμό μέσα στην Κοινή Αγορά" και "μία εσωτερική αγορά την οποία 
θα χαρακτηρίζει η εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
εμπορευμάτων, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, μεταξύ 
τα)ν κρατών μελών". 
3. Η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την 
ειραρμογή των κοινοτικών κανόνοον ανταγοηασμού στον τομέα πην 
τηλεπικοινωνία'^, ΕΕ C 233/2(1991). Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης 
είναι να αναπτύξει τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες δεν 
αναφέρονται ειδικά σε προβλήματα πρόσβασης. 
4. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η νομοθεσία περί απελευθέρωσης και 
εναρμόνισης επιτρέπει και απλοποιεί το έργο των κοινοτικών επιχειρήσεων 
κατά την ανάληψη νέων δραστηριοτήτων σε νέες αγορές και κατά συνέπεια 
επιτρέπει στους χρήστες να επωφεληθούν από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό. 
Τα πλεονεκτήματα αυτά δεν πρέπει να τεθούν σε κίνδυνο από περιοριστικές 
ή καταχρηστικές πρακτικές επιχειρήσεων: οι κοινοτικοί κανόνες 
ανταγωνισμού είναι συνεπώς βασικής σημασίας για να εξασφαλισθεί η 
ολοκλήροχτη της ανάπτυξης αυτής. Οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να έχουν 
εξασφαλίσει στα αρχικά στάδια το δικαίωμα πρόσβασης στο δίκτυο το)ν 
επίσημων φορέοον εκμετάλλευσης των τηλεπικοιναηαών (ΟΤ). Στην 
κανονιστική ρύθμιση του τομέα αυτού παίζουν ρόλο διάφορες αρχές, σε 
περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Για να λειτουργήσει σωστά η 
διαδικασία ανταγωνισμού στην εσαπερική αγορά, πρέπει να εξασφαλισθεί 
αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των οργάνων αυτών. 
5. Το μέρος Ι της παρούσας ανακοίνωσης θέτει το νομικό πλαίσιο και εξηγεί 
λεπτομερώς πώς σκοπεύει η Επιτροπή να επιτύχει το στόχο της να αποφύγει 
την περιττή αλληλεπικάλυψη διαδικασιών, διαφυλλάσσοντας ταυτόχρονα τα 
δικαιώματα των επιχειρήσεων και των χρηστών βάσει των κανόνων του 
ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες και 
να ενθαρρύνει αποκεντρωμένη εφαρμογή των κανόνων του ανταγοηασμού 
μέσω των εθνικών δικαστηρύυν και των εθνικίόν αρχών που στοχεύουν να 
τομέα το)ν τηλεπικοινοννιών. Οι κανόνες για την παροχή ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ) θεσπίζουν 
ένα βασικό πλαίσιο για τις συμφοηίες διασύνδεσης, ενο') η εφαρμογή το)ν κανύνονν 
ανταγοηασμού πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με : 
Οδηγία του Συμβουλίου 90/387/ΕΟΚ για τη δημιουργία της εσοπερικής αγοράς στον τομέα 
των τηλεπικοινο)νιακ(όν υπηρεσκόν μέσο) της εφαρμογής της παροχής ανοικτού δικτύου 
(ΟΝΡ,ΕΕ L 192/1(1990) 
Οδηγία του Συμβουλίου92/44/ΕΟΚ, σχετικά με την εφαρμογή της παροχής ανοικτού δικτύου 
στις μισθοιμένες γραμμές, ΕΕ L 165/27(1992), 
Οδηγία του ΕΚ και του Συμβουλίου 95/62/ΕΟΚ, σχετικά με την εφαρμογή της παροχής 
ανοικτού δικτύου στη φοινητική τηλεφωνία, ΕΕ L 321/6(1995)· 
Κοινή θέση για οδηγία του ΕΚ και του Συμβουλίου σχετικά με τη διασύνδεση στις 
τηλεπικοινοηάεςγια την εξασφάλισηκαθολικής υπηρεσίας και διαλειτουργικότηταςμέσοηης 
εφαρμογής τοιναρχοη της παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ), ΕΕ C 220/13,29 Ιουλίου 1996. 
Πρόταση Οδηγίας του Ευριοπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίουγια την τροποποίηση 
τονν οδηγκόν 90/387/ΕΟΚ και 92/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου με σκοπό την προσαρμογή του 
τηλεπικοινοννιακούτομέα στο ανταγοηαστικόπεριβάλλον, COM(95) 543 τελικό, 14.11.1995. 
προσφέρουν θεραπεία σε εθνικό επίπεδο, ακτός αν σε μια συγκεκριμένη 
περίπτωση διακυβεύεται σημαντικό κοινοτικό συμφέρον. Στον τομέα των 
τηλεπικοινοηαών, ειδικές διαδικασίες στο πλαίσιο ΟΝΡ στοχεύουν επίσης να 
επιλύσουν προβλήματα πρόσβασης σε μία πρώτη φάση σε αποκεντρωμένο, 
εθνικό επίπεδο, με περαιτέρω δυνατότητα επέκτασης σε κοινοτικό επίπεδο. 
Το μέρος II προσδιορίζει την προσέγγιση της Επιτροπής στον ορισμό της 
αγοράς του τομέα αυτού. Το μέρος III περιγράφει λεπτομερούς τις αρχές που 
θα ακολουθήσει η Επιτροπή κατά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού: 
στόχος του είναι να βοηθήσει τους συμμετέχοντες στην αγορά 
τηλεπικοινωνιών να διαμορφώσουν τις συμφωνίες πρόσβασης τους 
εξηγο')ντας τις προϋποθέσεις που τάσσει το δίκαιο περί ανταγοηασμού. 
Η ανακοίνίοση βασίζεται στην εμπειρία της Επιτροπής από διάφορες 
υποθέσεις5, καθώς και ορισμένες μελέτες στον τομέα αυτό που διεξάχθηκαν 
για λογαριασμό τηςΕπιτροπής.6 
Η παρούσα ανακοίνωση κατ'ουδένα τρόπο περιορίζει τα δικαιώματα που 
παρέχει το κοινοτικό δίκαιο σε ιδιώτες ή επιχειρήσεις και ούτε θίγει 
οποιαδήποτε ερμηνεία το)ν κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού που μπορεί 
να δοθεί από το Προποδικείο ή το Δικαστήριο. 
Στον τομέα το)ν τηλεπικοινοηκόν, ιδίως απόφαση της Επιτροπής της 18 Οκτωβρίου 1991, 
Eirpage, ΕΕ L 306/22 (1991) και αποφάσεις της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1996, Atlas και 
Phoenix, ΕΕ L 239/23 και 57(1996). Επίσης εκκρεμούν αρκετές υποθέσεις που συνδέονται με 
προβλήματα πρόσβασης. 
Πτυχές ανταγοηισμού των συμφοηκόν διασύνδεσης στον τομέα τοτν τηλεπικοιν(ονκόν, 
Ιούνιος 1995. Πτυχές ανταγοινισμού της πρόσβασης παρεχόντονν υπηρεσίες στους πόρους 
το)ν φορέονν εκμετάλλευσης τηλεπικοινοινιών, Δεκέμβριος 1995. Βλ. επίσης πτυχές 
ανταγοινισμού στην τιμολόγηση της πρόσβασης, Δεκέμβριος 1995. 
ΜΕΡΟΣ Ι: ΠΛΑΙΣΙΟ 
1. Κανόνες ανταγωνισμού και ειδική νομοθετική ρύθμιση του τομέα 
8. Προβλήματα πρόσβασης με την ευρύτερη έννοια του όρου (π.χ. παροχή 
μισθωμένοι γραμμών, διασύνδεση με τα δίκτυα, πρόσβαση σε δεδομένα που 
αφορούν συνδρομητές υπηρεσιών φωνητικής τηλεφωνίας) μπορούν να 
συνδέονται σε διάφορα επίπεδα και βάσει σειράς νομοθετικών διατάξεων 
τόσο εθνικής όσο και κοινοτικής προέλευσης. Ο παρέχο>ν υπηρεσίες που 
αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα πρόσβασης, όπως η αδικαιολόγητη άρνηση 
παροχής (ή με εύλογους όρους) εκ μέρους ενός ΟΤ μιας μισθωμένης γραμμής 
που είναι απαραίτητη για τον αιτούντα ώστε να παρέχει υπηρεσίες στους 
πελάτες του θα μπορούσε να προβλέψει ορισμένους τρόπους θεραπείας του 
προβλήματος. Σε γενικές γραμμές, τα συμβαλλόμενα μέρη θα απολαύσουν 
ορισμένα οφέλη, τουλάχιστον σε ένα αρχικό στάδιο, επιδιώκοντας 
αποκατάσταση σε εθνικό επίπεδο. Σε εθνικό επίπεδο, ο αιτών έχει δύο 
βασικές επιλογές, ήτοι (1) ειδικές εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις που 
θεσπίστηκαν σε συμσχονία με το κοινοτικό δίκαιο και εναρμονίστηκαν στο 
πλαίσιο παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ) (βλ. υποσημείακιη 4) και (2) την 
άσκηση αγο)γής δυνάμει του εθνικού και/ή του κοινοτικού δικαίου ενιόπιον 
εθνικού δικαστηρίου ή εθνικής αρχής του ανταγωνισμού.7 
Καταγγελίες που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή βάσει το)ν κανόνονν του 
ανταγωνισμού αντί ή παράλληλα με προσφυγές σε εθνικά δικαστήρια, εθνικές 
αρχές ανταγο)νισμού και/ή εθνικές κανονιστικές αρχές βάσει το)ν διαδικασκόν 
7 Στην περίπτίοση της οδηγίας μισθοιμένοτν γραμμο'ιν ΟΝΡ η παροχή ανοικτού δικτύου ΟΝΡ 
προβλέπει το προπό στάδιο το οποίο επιτρέπει στον ζημκοθέντα χρήστη να προσφύγει στην 
εθνική αρμόδια για κανονιστικές ρυθμίσεις αρχή. Αυτό μπορεί να προσφέρει ορισμένα 
πλεονεκτήματα. Στους τομείς τοιν τηλεπικοινοτνκόν, όπου η εμπειρία απέδειξε ότι οι 
επιχειρήσεις συχνά διστάζουν να εμφανιστούν (ος καταγγέλλοντες κατά του ΟΤ από τον 
οποίο εξαρτο'ινταισε μεγάλο βαθμό, όχι μόνο για την επίλυση συγκεκριμένης διαφοράς αλλά 
από ευρύτερη και σημαντικότερη έννοια, οι διαδικασίες που προβλέπονται βάσει του ΟΝΡ 
αποτελούν ελκυστική εναλλακτική λύση. Επίσης, οι διαδικασίες ΟΝΡ μπορούν να καλύψουν 
ευρύτερο πεδίο προβλημάτοη πρόσβασης από ό,τι οι κανόνες του ανταγοηασμού. Τέλος, οι 
διαδικασίες αυτές μπορούν να προσφέρουν στους χρήστες το πλεονέκτημα της προσέγγισης 
και εξοικείοκιης με τις εθνικές διοικητικές διαδικασίες· η γλοχτσααποτελεί επίσης παράγοντα 
που πρέπει να ληφθεί υπόψη. 
Βάσει τοιν διαδικασκόν ο ΟΝΡ, εάν οι διαφορές δεν μπορούν να επιλυθούν σε εθνικό 
επίπεδο, οργανιόνεταιένα δεύτερο στάδιο σε ευρο)παϊκό επίπεδο (διαδικασία συνδιαλλαγής). 
Σύμφ» <να με την οδηγία σχετικά με την εφαρμογή της παροχής ανοικτού δικτύου στις 
μισθο)μένεςγραμμές,πρέπει να επιτευχθεί συμφοννίαμεταξύ τονν εμπλεκόμενοι μεροιν εντός 
δύο μηνο'νν με πιθανή παράταση ενός μηνός, εφόσον συμφοννούν τα μέρη. 
Πρέπει να σημεκοθεί ότι στην προταθείσα οδηγία διασύνδεσης ΟΝΡ, εφόσον αντίκειται στην 
οδηγία για τις μισθ(ομένες γραμμές, προβλέπεται διαδικασία επίλυσης τονν διαφορονν μόνο 
για υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, ήτοι διαφορές διασύνδεσης όπου ενέχονται πάνο) 
από μία κανονιστικές αρχές. Εάν οι εθνικές κανονιστικές αρχές που συνδέονται με ένα 
πρόβλημα διασύνδεσης δεν καταλήξουν στη λύση του προβλήματος, τότε μια από αυτές 
μπορεί να προβεί σε κοινοποίηση προς την Επιτροπή και να ζητήσει τη διαδικασία 
συνδιαλλαγής (άρθρο 17 της προταθείσας οδηγίας). 
8 
ΟΝΡ θα συνδέονται με την προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί στην υπόθεση 
για λόγους κατεπείγοντος, καινοτόμου χαρακτήρα και της διεθνούς φύσης 
του προβλήματος, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να αποφευχθεί η διπλή 
παράλληλη διαδικασία (βλ. κατωτέρω 13 και επόμενα). 
9. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι εθνικές κανονιστικές αρχές8 έχουν ποικίλες 
αρμοδιότητες και λειτουργούν σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο από την 
Επιτροπή. Κατ'αρχάς, οι εθνικές κανονιστικές αρχές ασκούν δραστηριότητες 
βάσει του εθνικού δικαίου, παρ'ότι συχνά εφαρμόζουν το ευρωπαϊκό δίκαιο. 
Δεύτερον, το δίκαιο αυτό, όπως βασίζεται σε απόψεις της πολιτικής 
τηλεπικοινωνιονν έχει διαφορετικούς στόχους, αλλά συγχρόνως συνεκτικούς 
προς τους στόχους της κοινοτικής πολιτικής του ανταγοηασμού. Η Επιτροπή 
συνεργάζεται όσο το δυνατόν περισσότερο με τις εθνικές κανονιστικές αρχές 
και καλεί τις εθνικές κανονιστικές αρχές να συνεργαστούν στο μεγαλύτερο 
δυνατό βαθμό μεταξύ τους. Βάσει του κοινοτικού δικαίου, οι εθνικές αρχές, 
περιλαμβανομένου τοτν κανονιστικών αρχο')ν και των αρχοτν του 
ανταγωνισμού οφείλουν να μην εγκρίνουν μια πρακτική ή μια συμφοηάα που 
αντίκειται στο κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού. 
10. Οι κοινοτικοί κανόνες του ανταγωνισμού δεν επαρκούν για να θεραπεύσουν 
τα ποικίλα προβλήματα στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Κατά συνέπεια οι 
εθνικές κανονιστικές αρχές εντάσσονται σε αισθητά ευρύτερο πλαίσιο και 
διαδραματίζουν σημαντικό και μακρόπνοο ρόλο στη ρύθμιση του τομέα. 
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι όσον αφορά το κοινοτικό δίκαιο, οι εθνικές 
κανονιστικές αρχές πρέπει να παραμείνουν ανεξάρτητες.9 
11. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το πλαίσιο ΟΝΡ επιβάλλει ορισμένες 
υποχρεώσεις στους εθνικούς φορείς τηλεπικοινωνιών που υπερβαίνουν τα 
προβλεπόμενα υπό ομαλές συνθήκες στις διατάξεις του άρθρου 86 ΕΚ. Οι 
εθνικές κανονιστικές αρχές μπορούν να απαιτήσουν αυστηρές προδιαγραφές 
σχετικά με τη διαφάνεια, τις υποχρεώσεις παροχής και τις πρακτικές 
επιβολής τιμών. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορούν να ενισχυθούν από τις 
εθνικές κανονιστικές αρχές οι οποίες έχουν επίσης δικαιοδοσία να 
αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για τη διαίκμάλιση αποτελεσματικού 
ανταγωνισμού.10 
12. Η παρούσα ανακοίνωση γράφηκε, για πρακτικούς λόγους από πολλές 
πλευρές, με βάση την υπόθεση ότι ο νόμος αφορά έναν μόνο οργανισμό 
Μια εθνική κανονιστική αρχή αποτελεί ειδικό εθνικό κανονιστικού χαρακτήρα τομέα 
τηλεπικοινοννκόνπου δημιουργείται από ένα κράτος μέλος στο πλαίσιο τοιν υπηρεσκόν που 
προβλέπονται στην οδηγία, όπο)ς τροποποιήθηκε, και στο πλαίσιο ΟΝΡ. 
Το άρθρο 7 της οδηγίας υπηρεσκόν (οδηγία της Επιτροπής 90/388/ΕΟΚ που αναφέρεται 
παραπάνοι στην υποσημεκοση 3) και ανακοίνοκτη της Επιτροπής 95/C 275/02 προς το 
Ευροιπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για το καθεστο>ςκαι την εφαρμογή της οδηγίας 
90/388/ΕΟΚ για τον ανταγοηασμόστις αγορές τηλεπικοινοννιακοη»υπηρεσκόν, ΕΕ C 275 της 
20.10.1995, σελ. 9 και επόμενες. Βλ. επίσης υπόθεση C 91/94, Thierry Tranchant και Telephones 
Stores SARL, απόφαση του Δικαστηρίου της 9ης Νοεμβρίου 1995 που δεν έχει ακόμη 
δημοσιευθεί. 
Σχέδιο οδηγίας διασύνδεσης ΟΝΡ, όπο)ς αναφέρθηκε στην υποσημείοκτη 4, άρθρο 9, 
παράγραφος 3. 
τηλεπικοινοηαών που ελέγχει το μοναδικό κρατικό εθνικής ευρύτητας δίκτυο 
τηλεπικοινοηαών σε κάθε κράτος μέλος. Αυτό δεν συμβαίνει υποχρεωτικά: τα 
νέα δίκτυα τηλεπικοινοηαών που προσφέρουν όλο και μεγαλύτερη κάλυψη θα 
αναπτυχθούν προοδευτικά. Αυτά τα εναλλακτικά δίκτυα τηλεπικοινωνιών 
μπορεί τελικά να είναι αρκετά μεγάλα και εκτεταμένα ώστε να μπορούν εν 
μέρει ή και εν όλω να υποκαθιστούν τα υπάρχοντα εθνικά δίκτυα, και αυτό 
θα πρέπει να ληφθεί υπόψη. 
13. Η Επιτροπή, ο>ς αρμόδια αρχή για την πολιτική ανταγοηασμού της 
Κοινότητας, οφείλει να εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον της Κοινότητας. Για 
την άσκηση της αποστολής της, η Επιτροπή έχει στη διάθεση της διοικητικά 
μέσα που είναι κατ'ανάγκην περιορισμένα και με τα οποία δεν μπορεί να 
επιλαμβάνεται όλων των υποθέσεο)ν που της γνωστοποιούνται. Συνεπώς, η 
Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει σε γενικές γραμμές όλα τα απαραίτητα 
οργανο>τικά μέτρα προς εκπλήροκτη της αποστολής της και ιδύος να 
καθορίζει προτεραιότητες". 
14. Συνακόλουθα, η Επιτροπή επεσήμανε ότι κατά την άσκηση το>ν εξουσκόν της 
προς έκδοση αποφάσεο)ν, προτίθεται να εστιάζει την προσοχή της στις 
κοινοποιήσεις, καταγγελίες και αυτεπάγγελτες διαδικασίες που παρουσιάζουν 
ιδιαίτερο πολιτικό, οικονομικό ή νομικό ενδιαφέρον για την Κοινότητα12. Αν 
μία συγκεκριμένη υπόθεση δεν παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά αυτά, οι 
κοινοποιήσεις κανονικά δεν θα διευθετούνται με επίσημη απόφαση, αλλά 
κυρίο>ς με επιστολή θέσε(ος στο αρχείο, (υπόκειται στη συναίνεση το>ν μερο')ν) 
ενο') οι καταγγελίες θα πρέπει, κατά κανόνα, να κρίνονται από τα εθνικά 
δικαστήρια ή τις άλλες αρμόδιες αρχές. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να 
σημειωθεί ότι οι κανόνες του ανταγο)νισμού είναι αμέσο>ς εφαρμοστέοι13 κατά 
τρόπο ώστε τα εθνικά δικαστήρια δύνανται να επιβάλουν το κοινοτικό δίκαιο 
ανταγωνισμού. Στις περιππόσεις που τυγχάνει εqxxρμoγής άλλη κοινοτική 
νομοθεσία, αυτό δεν αίρει την ανάγκη συμμόρφοοσης προς το κοινοτικό 
δίκαιο του ανταγοηασμού14. 
15. Ορισμένες συμφαηάες πρόσβασης εμπίπτουν στη δικαιοδοσία άλλοη εθνικών 
αρχών, ιδύυς το>ν εθνικών κανονιστικών αρχών που ενεργούν στο πλαίσιο 
το>ν διατάξεων περί παροχής ανοικτού δικτύου, στις οποίες και πρέπει να 
κοινοποιούνται. Πάντως, η κοινοποίηση μιας συμφωνίας προς μία εθνική 
κανονιστική αρχή δεν καθιστά περιττή την κοινοποίηση μιας συμφωνίας προς 
Υπόθεση Τ-24/90, Automec κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, 11-2223, παράγραφος 77, και 
υπόθεση Τ-114/92, ΒΕΜ1Μ κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, 11-147. 
Ανακυίνίοση για τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικ(όν δικαιοδοτικο'νν 
οργάνονν για την εφαρμογή τονν άρθρονν 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ, ΕΕ C 39/6 (1993), 
παράγραφος 14. 
Σχέδιο ανακοίνοκτης για τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και τονν εθνικοιν αρχίόν 
ανταγοηασμού, ΕΕ C 262/5 της 10ης Σεπτεμβρίου 1996. 
Υπόθεση 127/73, BRT κατά SABAM, Συλλογή 1974, 51. 
Υπόθεση 66/86, Ahmed Saeed, Συλλογή 1989, 838. 
10 
την Επιτροπή. Οι εθνικές κανονιστικές αρχές πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι 
δράσεις που αναλαμβάνουν είναι συμβατές προς το κοινοτικό δίκαιο 
ανταγωνισμού15, καθήκον που τις υποχρεώνει να απέχουν από ενέργειες που 
υπονομεύουν την αποτελεσματική προστασία τονν δικαιωμάτων κοινοτικού 
δικαίου που παρέχουν οι κανόνες ανταγωνισμού16. Κατά συνέπεια, ενδέχεται 
να μην εγκρίνουν συμφωνίες που αντίκειται στους κανόνες του 
ανταγωνισμού 7. Αν οι εθνικές αρχές ενεργούν κατά τρόπο που υπονομεύει 
τα δικαιώματα αυτά, ενδέχεται να υποχρεούται το ίδιο το κράτος μέλος να 
αποζημιώσει όσους θίγονται από την ενέργεια αυτή18. Επιπλέον, οι οδηγίες 
σχετικά με την παροχή ανοικτού δικτύου απονέμουν στις εθνικές 
κανονιστικές αρχές τη δικαιοδοσία να λαμβάνουν μέτρα για την εξασφάλιση 
πραγματικού ανταγωνισμού19. 
16. Οι συμφοηάες πρόσβασης καταρχήν διέπουν την παροχή ορισμένων 
υπηρεσιών μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεο)ν και δεν έχουν ο)ς αποτέλεσμα 
την ίδρυση ανεξάρτητης οντότητας διαφορετικής από τους συμβαλλομένους. 
Έτσι, οι συμφωνίες πρόσβασης δεν εμπίπτουν γενικώς στο πεδίο του 
20 
κανονισμού για τις συγκεντρο>σεις . 
17 
19 
20 Π.χ. δεν πρέπει να ενθαρρύνουν ή να ενισχύουν τα αποτελέσματα συμπεριφοράς που 
νοθεύει τον ανταγωνισμό: Ahmed Saeed, ανωτέρω υποσημείο)ση 14· υπόθεση 153/93, 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά Delta Schiffahrts, Συλλογή 1994, Ι 2517· 
υπόθεση 267/86, Van Eycke, Συλλογή 1988, 4769. 
Υπόθεση 13/77, GB-lnno-BM/ATAB, Συλλογή 1977, 2115, παράγραφος 33: «αν και είναι 
αληθές ότι το άρθρο 86 αφορά τις επιχειρήσεις, είναι επίσης αληθές ωατόσο ότι η Συνθήκη 
επφίλλει οτα κράτη μέλη το καθήκον να μη υιοθετούν ή να μη διατηρούν σε ισχύ μέτρα πον 
να αποστερούν τη διάταξη από την αποτελεσματικότητα της». 
Για περα^τέρο) δικαιώματα τονν εθνικών αρχών βλ. υπόθεση 103/88, Fratelli Costanzo 
SpA, Συλλογή 1989, 1839. Βλ. απόφαση Ahmed Saeed, ανωτέρα) υποσημείοιση 14: "Τα άρθρα 
5 και 90 της συνθήκης έχουν την έννοια ότι (i) δεν επιτρέπουν στις εθνικές αρχές να ευνοούν 
τη σύναψη συμφοννιο'νν ο)ς προς τους ναύλους αντίθετονν προς το άρθρο 85, παράγραφος 1, 
ή ενδεχομένο)ς, προς το άρθρο 86 της συνθήκης, (ii) δεν επιτρέπουν την έγκριση, εκ μέρους 
τονν εν λόγο) αρχών, ναύλανν που απορρέουν από τέτοιες συμφαννίες". 
Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-6 και 9/90, Francovich, Συλλογή 1990, 1-5357, 
συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-46/93, Brasserie de Pêcheur SA κατά Γερμανίας και υπόθεση 
C-48/93, Regina κατά Υπουργού Συγκοιναννιών κατόπιν αιτήσεα)ς Factortame Ltd και άλλανν, 
απόφαση της 5ης Μαρτίου 1996, αδημοσίευτες. 
Βλέπε π.χ. αιτιολογική σκέψη 18 της οδηγίας σχετικά με την εφαρμογή ανοικτού δικτύου 
στις μισθο)μένες γραμμές που αναφέρεται στην υποσημεία)ση 4 και το άρθρο 9, παράγραφος 
3 του σχεδίου οδηγίας σχετικά με τη διασύνδεση στις τηλεπικοινοννίες μέσο) της εφαρμογής 
τονν αρχίόν της παροχής ανοικτού δικτύου. 
Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 4064/89 της 21ης Δεκεμβρίου 1989 για τον έλεγχο τονν 
συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ L 395/1 (1989). 
11 
17. Δυνάμει του κανονισμού 1721, η Επιτροπή μπορεί να επιληφθεί ζητήματος 
σχετικά με συμφωνία πρόσβασης μετά από κοινοποίηση συμφοηάας 
πρόσβασης από έναν ή περισσότερους συμβαλλομένους22, μετά από 
καταγγελία τρίτου κατά συμφαννίας πρόσβασης ή συ[ΐπεριφοράς δεσπόζουσας 
εταιρείας κατά τη χορήγηση ή άρνηση πρόσβασης23, μετά από αυτεπάγγελτη 
κίνηση διαδικασίας από την Επιτροπή για μια τέτοια χορήγηση ή άρνηση ή 
μετά από έρευνα κατά κλάδους24. Επιπλέον, ο καταγγέλλων μπορεί να 
ζητήσει από την Επιτροπή τη λήψη προσωρινών μέτρων αν υπάρχει επείγων 
κίνδυνος σοβαρής και ανεπανόρθωτης βλάβης του καταγγέλλοντος ή του 
δημοσίου συμφέροντος25. Πάντως, πρέπει να σημειωθεί ότι σε περιπτώσεις 
κατεπείγοντος οι διαδικασίες ενώπιον εθνικών δικαστηρίων συνήθως έχουν 
πιο γρήγορη έκβαση όσον αφορά το να τεθεί τέλος σε μια παράβαση από ό,τι 
οι διαδικασίες ενώπιον της Επιτροπής26. 
18. Υπάρχουν ορισμένοι τομείς στους οποίους οι συμφωνίες θα υπόκεινται 
συγχρόνως τόσο στους κανόνες ανταγωνισμού, όσο και στην εθνική ή 
ευρωπαϊκή ειδική κανονιστική ρύθμιση, και ιδίως στην κανονιστική ρύθμιση 
περί εσωτερικής αγοράς. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, οι οδηγίες ΟΝΡ 
στοχεύουν στη θέσπιση κανονιστικού καθεστώτος για τις συμφατνίες 
πρόσβασης. Δεδομένης της λεπτομερειακής μορφής τονν κανόνονν ΟΝΡ και 
του γεγονότος ότι ενδέχεται να υπερβαίνουν τις απαιτήσεις του άρθρου 86, 
οι επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες στον τομέα των τηλεπικοινοηαών 
θα πρέπει να έχουν επίγνωση ότι η συμμόρφωση προς τους κοινοτικούς 
κανόνες του ανταγωνισμού δεν τις απαλλάσσει από το καθήκον 
συμμόρφωσης που επιβάλλονται στο πλαίσιο ΟΝΡ και αντιστρόφως. 
21 
22 
23 
24 
25 
26 
27 27 2. Παρέμβαση της Επιτροπής έναντι των συμφωνιών πρόσβασης 
19. Στο σύνολο τους, οι συμφωνίες πρόσβασης έχουν ιδιαίτερη σημασία. Κατά 
συνέπεια, πρέπει η Επιτροπή να διατυπώσει όσο το δυνατόν σαφέστερα το 
κοινοτικό νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να συνάπτονται οι 
Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 17 της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πραπυς κανονισμός 
εφαρμογής τονν άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης, ΕΕ 13/204 (1962), όπο)ς τροποποιήθηκε. 
Αρθρα 2 και 4, παράγραφος ( 1 ) του κανονισμού 17. 
Άρθρο 3 του κανονισμού 17. 
Αρθρ- 3 και 12 του κανονισμού 17. 
Υπόθεση 792/79R, Camera Care κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, 119. Βλ. επίσης υπόθεση 
Τ-44/90, La Cinq κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, II—1 -
Βλέπε σημείο 16 της ανακοίνο)σης για τη συνεργασία μεταξύ εθνικανν δικαστηρίων και 
Επιτροπής που αναφέρθηκε παραπάνα) στην υποσημείίοση 12. 
Αρθρο 2 ή 4(1) του κανονισμού 17. 
12 
συμφωνίες αυτές. Οποιαδήποτε συμφωνία πρόσβασης περιλαμβάνει 
περιοριστικές ρήτρες θα θέσει προβλήματα σε συνάρτηση με το άρθρο 85. Οι 
συμφωνίες στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις οι οποίες κατέχουν 
δεσπόζουσα θέση ή ασκούν μονοπωλιακές δραστηριότητα θέτουν προβλήματα 
που εμπίπτουν στο άρθρο 86: στο πλαίσιο μιας ειδικής συμφωνίας, οι 
ανησυχίες που γεννούνται λόγω της δεσπόζουσας θέσης ενός ή περισσοτέρου 
συμβαλλομένων συχνά είναι σοβαρότερες από εκείνες που απορρέουν από το 
άρθρο 85. 
20. Κατά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα στηριχθεί 
στο πλαίσιο ΟΝΡ και στις πράξεις των εθνικών κανονιστικών αρχών 
κατ'εφαρμογή του πλαισίου αυτού. Σε περίπτωση συμφαννιών που εμπίπτουν 
στις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 1, πρέπει να κοινοποιούνται 
στην Επιτροπή εφόσον τους χορηγείται απαλλαγή βάσει του άρθρου 85, 
παράγραφος 3. Σε περίπτωση κοινοποίησης συμφαννιών, η Επιτροπή 
προτίθεται να διεκπεραιώσει μια ή περισσότερες κοινοποιήσεις με την έκδοση 
επίσημης απόφασης, μετά από κατάλληλη δημοσιότητα στην Επίσημη 
Εφημερίδα και σύμφοννα με τις αρχές που περιγράφονται κατοττέρο). Εφόσον 
παγκοθούν σαφώς οι νομικές αρχές, η Επιτροπή προτίθεται στη συνέχεια να 
διεκπεραιώνει άλλες κοινοποιήσεις που αναφέρονται στα ίδια ζητήματα με 
επιστολή θέσης στο αρχείο. 
28 
3. Καταγγελίες 
21. Φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν έννομο συμφέρον, κάτω από ορισμένες 
συνθήκες, μπορούν να υποβάλουν καταγγελία στην Επιτροπή, βάσει της 
οποίας να ζητούν να απαιτήσει αυτή η τελευταία με απόφαση την παύση της 
παράβασης του άρθρου 85 ή του άρθρου 86 ΕΚ. Ο αιτών μπορεί να ζητήσει 
επιπλέον από την Επιτροπή τη λήψη προσωρινών μέτρων, αν υπάρχει 
επικείμενος κίνδυνος σοβαρής και ανεπανόρθωτης βλάβης29. Ο προτιθέμενος 
να προβεί σε καταγγελία έχει άλλες ισοδύναμες ή ακόμη αποτελεσματικότερες 
εναλλακτικές επιλογές, όπ(ος η προσφυγή ενώπιον εθνικού δικαστηρίου. Στο 
πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι διαδικασίες ενώπιον εθνικών 
δικαστηρίων μπορούν να προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για άτομα 
και εταιρείες, όπως:30 
τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να εξετάσουν τη δυνατότητα και να 
επιδικάσουν αποζημιώσεις που απορρέουν από παράβαση των 
κανόνων του ανταγωνισμού· 
τα εθνικά δικαστήρια συχνά εγκρίνουν προσίορινά μέτρα και 
διατάσσουν την παύση της παράβασης γρηγορότερα από ό,τι είναι σε 
θέση να κάνει η Επιτροπή· 
28 
29 
30 Αρθρο 3(2) του κανονισμού 17. 
Camera Care και La Cinq όπο)ς αναφέρεται αναντέρα) στην υποσημείίοση 25. 
Βλέπε ανακοίνωση για τη συνεργασία μεταξύ εθνικών οικαστηρύην και Επιτροπής που 
αναφέρεται παραπάνα) στην υποσημείίοση 12, σημείο 16. 
13 
ενώπιον εθνικών δικαστηρίων, είναι δυνατόν να συνδυαστεί η 
προβολή απαίτησης βάσει του κοινοτικού δικαίου και βάσει του 
εθνικού δικαίου· 
τα δικαστικά έξοδα μπορούν να επιδικαστούν στον νικήσαντα διάδικο 
ενώπιον εθνικού δικαστηρίου. 
Επίσης, μπορεί να γίνει επίκληση το>ν ήδη ειδικών εθνικών κανονιστικών 
αρχίόν, όπα)ς εναρμονίστηκαν βάσει το)ν αρχών ΟΝΡ, σε εθνικό επίπεδο και 
εφόσον κριθεί απαραίτητο και σε κοινοτικό επίπεδο. 
3.1 Χρησιμοποίηση εθνικών διαδικασιών και διαδικασιών ΟΝΡ 
22. Όπως προαναφέρθηκε31, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη το κοινοτικό 
ενδιαφέρον κάθε υπόθεσης που φέρεται υπόψη της. Για την αξιολόγηση του 
κοινοτικού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή εξετάζει: 
«... τη σημασία της εικαζόμενης παράβασης όσον αφορά τη λειτουργία 
της κοινής αγοράς, την πιθανότητα στοιχειοθέτησης της ύπαρξης 
παράβασης και την έκταση του απαιτούμενου ελέγχου για την 
εκπλήρωση, υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες, του καθήκοντος της 
να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση προς τα άρθρα 85 και 86...,β1 
Ένα άλλο βασικό στοιχείο της εν λόγω εκτίμησης είναι ο βαθμός στον οποίο 
ο εθνικός δικαστής είναι σε θέση να προσφέρει αποτελεσματική συνδρομή 
στην περίπτωση παραβίασης του άρθρου 85 ή 86. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί 
ιδιαίτερα δυσχερές παραδείγματος χάρη στις υποθέσεις που συνεπάγονται 
εξωεδαφικές πλευρές. 
23. Το άρθρο 85(1) και το άρθρο 86 ΕΚ παράγουν άμεσα αποτελέσματα στις 
σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, τα οποία πρέπει να διαφυλάσσονται από τα εθνικά 
δικαστήρια33. Όσον αφορά τις προσφυγές ενώπιον της Εθνικής Κανονιστικής 
Αρχής, η οδηγία ΟΝΡ προβλέπει ότι η αρχή αυτή έχει την εξουσία να 
παρεμβαίνει και να διατάσσει αλλαγές σχετικά τόσο με την ύπαρξη, όσο και 
με το περιεχόμενο των συμφωνιών πρόσβασης. Οι Εθνικές Κανονιστικές 
Αρχές πρέπει να λαμβί'ινουν υπόψη "την ανάγκη τόνωσης μιας 
ανταγωνιστικής αγοράς" και μπορούν να επιβάλλουν όρους σε ένα ή 
περισσότερους συμβαλλόμενους, μεταξύ άλλίον, "για την εξασφάλιση 
πραγματικού ανταγωνισμού"34. 
24. Η ίδια η Επιτροπή μπορεί να επιληφθεί διαφοράς είτε βάσει των κανόνων 
ανταγαηασμού είτε βάσει διαδικασίας συμβιβασμού ΟΝΡ. Οι πολλίχπλές 
ταυτόχρονες διαδικασίες μπορεί να οδηγήσουν σε περιττή αλληλεπικάλυψη 
τα>ν ερευνητικών προσπαθειών της Επιτροπής και των εθνικών αρχών. Όταν 
υποβάλλονται καταγγελίες στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 3 του 
32 
33 
34 Στην παράγραφο 14. 
Βλ. Automec, ένθ. αν. υποσημείίοση 11, παράγραφος 86. 
BRT κατά SABAM, ένθ. αν. υποσημείίοση 13. 
Αρθρο 9(1) και (3) της οδηγίας οιασύνοεσης ΟΝΡ. 
14 
κανονισμού 17, ενώ έχουν υποβληθεί συναφείς προσφυγές ενώπιον σχετικής 
εθνικής ή ευρωπαϊκής αρχής ή δικαστηρίου, η Γενική Διεύθυνση 
Ανταγωνισμού γενικώς δεν αναλαμβάνει σε πρώτη φάση τη διεξαγωγή 
ελέγχου όσον αφορά την ύπαρξη παράβασης του άρθρου 85ή 86 της συνθήκης 
ΕΚ. Πάντα)ς, αυτό υπόκειται στα ακόλουθα σημεία. 
3.2 Διαφύλαξη των δικαιωμάτων του καταγγέλλοντος 
25. Οι επιχειρήσεις δικαιούνται αποτελεσματικής προστασίας τονν όικακομάτων 
που τους παρέχει το κοινοτικό δίκαιο35. Τα δικαιώματα αυτά θα 
υπονομεύονταν αν επιτρεπόταν σε εθνικές διαδικασίες να οδηγήσουν σε 
υπερβολική καθυστέρηση της δράσης της Επιτροπής, χωρίς ικανοποιητική 
επίλυση του ζητήματος σε εθνικό επίπεδο. Στον τομέα των τηλεπικοιναννιών, 
οι κύκλοι τα)ν καινοτομιών είναι σχετικά μικροί και κάθε σημαντική 
καθυστέρηση στην επίλυση μιας διαφοράς σχετικά με την πρόσβαση θα 
ισοδυναμούσε πρακτικά με άρνηση πρόσβασης, προδικάζοντας έτσι την ορθή 
κρίση της υπόθεσης. 
26. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι μία διαφορά για θέματα 
πρόσβασης που έχει υποβληθεί ενώπιον εθνικής κανονιστικής αρχής πρέπει 
να επιλύεται εντός έξι μηνών από τη στιγμή που το θέμα υπέπεσε για πρώτη 
φορά στην αντίληψη της εν λόγω αρχής ή από την έναρξη τανν διαδικασιών 
ΟΝΡ, συμπεριλαμβανομένου των διαδικασιών συνδιαλλαγής36. Η απόφαση 
αυτή για την επίλυση της διαοροράς μπορεί να λάβει τη μορφή είτε οριστικής 
κρίσης επί της προσφυγής είτε λήψης προσα)ρινών μέτρανν που διαφυλάσσουν 
τα δικαιώματα του καταγγέλλοντος. Εάν η υπόθεση δεν έχει ως κατάληξη μια 
τέτοιου είδους απόφαση, τότε, εκ πρώτης όψεως, τα δικαιώματα των μερών 
δεν προστατεύονται αποτελεσματικά και η Επιτροπή θα πρέπει καταρχήν, 
μετά από αίτηση του καταγγέλλοντος, να αρχίσει να ερευνά την υπόθεση 
σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες της κατόπιν διαβουλεύσεως και σε 
συνεργασία με την εν λόγω .εθνική αρχή. 
3.3 Προσωρινά μέτρα 
27. Όσον ας;ορά τις αιτήσεις λήψης προσωρινών μέτρων, η ύπαρξη εθνικών 
διαδικασιών σχετίζεται με το ζήτημα κατά πόσον υπάρχει κίνδυνος σοβαρής 
και ανεπανόρθωτης βλάβης. Η διαδικασία αυτή πρέπει, εκ πρώτης όψεως, 
να απομακρύνει τον κίνδυνο τέτοιας βλάβης και συνεπώς δεν θα ήταν 
σκόπιμο να διατάξει η Επιτροπή προσωρινά μέτρα ελλείψει αποδείξεανν ότι 
άλλως ο κίνδυνος θα συνεχίσει να υπάρχει. 
28. Η δυνατότητα και τα κριτήρια λήψης προσο)ρινο')ν μέτρων αποτελούν 
σημαντικό παράγοντα τον οποίο πρέπει να λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή πριν 
καταλήξει σε αυτό το εκ πρώτης όψεως συμπέρασμα. Αν δεν υπάρχει 
δυνατότητα λήψης προσωρινών μέτρων, ή αν η λήψη τέτοιων μέτρων 
35 
36 Υπόθεση 14/83, Von Colson, Συλλογή 1984, 1891. 
Τηλεπικοινοννίες: Παροχή ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ) για μισθίομένες γραμμές, διαδικασία 
συνδιαλλαγής, 94/C 214/04, ΕΕ C 214/4 (1994). 
15 
ενδέχεται να μη λάβει υπόψη κατά πρόσφορο τρόπο τα δικαιώματα του 
καταγγέλλοντος δυνάμει του κοινοτικού δικαίου, η Επιτροπή θα θεο)ρήσει 
ότι η εθνική διαδικασία δεν απομακρύνει τον κίνδυνο βλάβης και συνεπώς 
θα αρχίσει αμέσο)ς να ερευνά την υπόθεση. 
4. Αυτεπάγγελτος έλεγχος και έρευνες κατά κλάδους 
29. Αν κριθεί απαραίτητο, η Επιτροπή θα κινήσει αυτεπαγγέλτως διαδικασία 
ελέγχου. Μπορεί επίσης να κινήσει διαδικασία έρευνας κατά κλάδους, υπό 
την προϋπόθεση της διεξαγωγής διαβουλεύσεων με τη συμβουλευτική 
επιτροπή των αρχών ανταγωνισμού του κράτους μέλους. 
5. Πρόστιμα 
30. Η Επιτροπή μπορεί να επιβάλει πρόστιμα ύψους μέχρι 10% του ετήσιου 
κύκλου εργασιών, σε παγκόσμιο επίπεδο, των επιχειρήσεων οι οποίες εκ 
προθέσεως ή εξ αμελείας παραβιάζουν τις διατάξεις του άρθρου 85, 
παράγραφος 1 ή του άρθρου 8637. Αν οι συμφωνίες έχουν κοινοποιηθεί 
σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 17 για τη χορήγηση απαλλαγής δυνάμει του 
άρθρου 85, παράγραφος 3, η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει πρόστιμα 
όσον αφορά τις δραστηριότητες που περιγράφονται στην κοινοποίηση38 για 
την περίοδο μετά την κοινοποίηση. Πάντως, η Επιτροπή μπορεί να άρει την 
απαλλαγή όσον αφορά την επιβολή προστίμου, πληροφορώντας τις 
ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ότι, μετά από προκαταρκτική εξέταση, κρίνει 
πως οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1 της Συνθήκης 
πληρούνται και πως δεν δικαιολογείται εφαρμογή του άρθρου 85, 
παράγραφος 339. 
31. Η οδηγία διασύνδεσης ΟΝΡ περιλαμβάνει δύο ειδικές διατάξεις που θα 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά το ζήτημα το)ν προστίμονν στο 
πλαίσιο τονν κανόνων ανταγοννισμού. Πρώτον, προβλέπει ότι οι συμφοννίες 
διασύνδεσης πρέπει να διαβιβάζονται στις αρμόδιες Εθνικές Κανονιστικές 
Αρχές και να είναι διαθέσιμες στους ενδιαφερόμενους τρίτους, εκτός από τα 
τμήματα που αφορούν την εμπορική στρατηγική το>ν συμβαλλομένων40. 
Δεύτερον, προβλέπει ότι η Εθνική Κανονιστική Αρχή πρέπει να διαθέτει 
ορισμένες εξουσίες τις οποίες να μπορεί να χρησιμοποιήσει για να επηρεάσει 
ή να τροποποιήσει τις συμφωνίες διασύνδεσης41. Οι διατάξεις αυτές 
εξασφαλίζουν την πρόσφορη δημοσιότητα των συμφο)νιο')νκαι παρέχουν στην 
Εθνική Κανονιστική Αρχή την ευκαιρία να λαμβάνει μέτρα, όπου είναι 
απαραίτητο, για την εξασφάλιση πραγματικού ανταγωνισμού στην αγορά. 
37 
38 
39 
40 
41 Άρθρο 15(2) του κανονισμού 17. 
Αρθρο 15(5) του κανονισμού 17. 
Αρθρο 15(6) του κανονισμού 17. 
Αρθρο 6(γ) της οδηγίας διασύνδεσης ΟΝΡ. 
Μεταξύ άλλονν, στο άρθρο 9 της οδηγίας διασύνδεσης ΟΝΡ. 
16 
32. Αν μία συμφωνία κοινοποιηθεί σε εθνική κανονιστική αρχή, αλλά δεν 
κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, η Επιτροπή γενικά δεν θεωρεί σκόπιμη την 
επιβολή προστίμου όσον αφορά τη συμφωνία, ακόμη και αν αποδειχθεί 
τελικώς ότι περιέχει όρους που παραβιάζουν τις διατάξεις του άρθρου 85. 
Πάντως, η επιβολή προστίμου θεωρείται σκόπιμη σε ορισμένες περιπτώσεις, 
π.χ.: 
α. όταν η συμφωνία αποδεικνύεται ότι περιέχει διατάξεις που 
παραβιάζουν το άρθρο 86· και/ή 
β. όταν η παράβαση του άρθρου 85 είναι ιδιαιτέρως σοβαρή. 
Το ύψος του προστίμου θα εξαρτάται από τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της 
παράβασης. 
33. Η κοινοποίηση στις εθνικές κανονιστικές αρχές δεν υποκαθιστά την 
κοινοποίηση στην Επιτροπή, ή τη δυνατότητα της Επιτροπής να διεξάγει 
αυτεπάγγελτος έλεγχο το)ν συμφωνιών πρόσβασης, αλλ1 ούτε και περιορίζει 
τα δικαιώματα συμβαλλομένου να προσφύγει ενώπιον εθνικού δικαστηρίου 
για την επιδίκαση αποζημίωσης για ζημία η οποία προκλήθηκε από 
συμφωνίες που νοθεύουν τον ανταγωνισμό42. 
42 Βλ. υποσημείίοση 18 ανοντέρο). 
17 
Μέρος 11: Σχετικές αγορές 
34. Κατά τον έλεγχο το)ν υποθέσεανν στο πλαίσιο που προσδιορίστηκε 
παραπάνο), στο Μέρος Ι, η Επιτροπή βασίζεται στην ακόλουθη προσέγγιση 
όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς στον εν λόγω τομέα. 
35. Οι επιχειρήσεις υπόκεινται σε τρεις κύριες πηγές ανταγωνιστικών πιέσεων: 
δυνατότητα υποκατάστασης της ζήτησης, δυνατότητα υποκατάστασης της 
προσφοράς και δυνητικός ανταγωνισμός, εκ των οποίων η πρώτη αποτελεί 
την πλέον άμεση και αποτελεσματική δύναμη επιβολής πειθαρχίας στους 
προμηθευτές ενός συγκεκριμένου προϊόντος ή υπηρεσίας. Συνεπώς, η 
δυνατότητα υποκατάστασης της ζήτησης είναι το κύριο μέσο που 
χρησιμοποιείται για τον ορισμό της αγοράς του σχετικού προϊόντος στην 
οποία μπορούν να επισημανθούν περιορισμοί του ανταγωνισμού κατά την 
έννοια το>ν άρθρων 85(1) και 86. 
36. Η δυνατότητα υποκατάστασης της προσφοράς δεν χρησιμοποιείται γενικούς 
για τον ορισμό των σχετικαΥν αγορών. Στην πράξη, δεν μπορεί να διακριθεί 
ευκρινώς από τον δυνητικό ανταγωνισμό. Η δυνατότητα υποκατάστασης και 
ο δυνητικός ανταγωνισμός χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό του κατά 
πόσον μία επιχείρηση έχει δεσπόζουσα θέση ή κατά πόσον υπάρχει 
σημαντικός περιορισμός του ανταγωνισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 85. 
37. Για την εκτίμηση των σχετικών αγορών είναι απαραίτητο να ερευνηθούν οι 
εξελίξεις της αγοράς σε βραχυπρόθεσμη βάση. 
1. Αγορά του σχετικού προϊόντος 
38. Το Τμήμα 6 του Εντύπου Α/Β ορίζει την αγορά του σχετικού προϊόντος ως 
εξής: 
"Η αγορά του σχετικού προϊόντος περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα ή 
και τις υπηρεσίες που είναι δυνατόν να εναλλάσσονται ή να 
υποκαθίστανται αμοιβαία από τον καταναλωτή, λόγω των 
χαρακτηριστικών, των τιμών και της χρήσης για την οποία 
προορίζονται". 
39. Ο τερματισμός των νόμιμων μονοπωλίων στον τομέα των τηλεπικοινοηαών, 
λόγω του οποίου τρίτοι μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες σε τελικούς 
χρήστες, θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας δεύτερης μορφής αγοράς, 
συναφούς προς την αγορά παροχής υπηρεσιών: της αγοράς πρόσβασης στις 
διευκολύνσεις που είναι σήμερα αναγκαίες για την παροχή τονν εν λόγο) 
υπηρεσκόν. Στον τομέα αυτό, η διασύνδεση με το σταθερό δημόσιο 
τηλεπικοινοννιακό δίκτυο αποτελεί τυπικό παράδειγμα τέτοιας πρόσβασης. 
Χωρίς διασύνδεση, θα είναι αδύνατον από εμπορική άποψη σε τρίτους να 
παράσχουν, για παράδειγμα, πλήρεις υπηρεσίες φωνητικής τηλεφωνίας. 
18 
40. Είναι συνεπώς σαφές ότι στον τομέα των τηλεπικοινωνιών πρέπει να 
εξεταστούν τουλάχιστον δύο μορφές αγορών του σχετικού προϊόντος - η 
αγορά μιας υπηρεσίας που θα παρέχεται στους τελικούς χρήστες και η αγορά 
πρόσβασης σης διευκολύνσεις που απαιτούνται για την παροχή της 
υπηρεσίας αυτής στους τελικούς χρήστες (ενημέρωση, υλικό δίκτυο κλπ). 
Σε κάθε συγκεκριμένη υπόθεση, θα πρέπει να ορίζονται οι σχετικές αγορές 
πρόσβασης και υπηρεσιών, όπως η διασύνδεση με το δημόσιο 
τηλεπικοινωνιακό δίκτυο και η παροχή δημόσιων υπηρεσιών φωνητικής 
τηλεφωνίας, αντιστοίχο>ς. 
41. Αν κριθεί απαραίτητο, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει τη δοκιμασία της 
σχετικής αγοράς, η οποία έγκειται στο να ερωτάται κατά πόσον, αν όλοι οι 
φορείς παροχής της εν λόγω υπηρεσίας αυξήσουν τις τιμές τους κατά 5% έθ)ς 
10%, θα αυξήσουν τα συλλογικά τους κέρδη. Σύμφωνα με τη δοκιμασία 
αυτή, αν αυξηθούν τα κέρδη τους, η εν λόγο) αγορά θα θεο>ρείται 
διακεκριμένη σχετική αγορά. 
42. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αρχές της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού που 
διέπουν τις αγορές αυτές παραμένουν οι ίδιες ανεξαρτήτως της 
συγκεκριμένης αγοράς υπό εξέταση. Αόγο) του ρυθμού της τεχνολογικής 
αλλαγής στον εν λόγω τομέα, οποιαδήποτε προσπάθεια ορισμού 
συγκεκριμένων αγορών προϊόντων στην παρούσα Ανακοίνο)ση θα διέτρεχε 
τον κίνδυνο να καταστεί σύντομα ανακριβής ή περιττή. Ο καθορισμός το)ν 
αγορών του συγκεκριμένου προϊόντος είναι προτιμότερο να γίνει κατόπιν 
λεπτομερούς εξετάσεως κάθε μεμονωμένης περίπτο)σης. 
1.1 Αγορά υπηρεσιών 
43. Μπορεί να οριστεί ευρέως ο>ς η παροχή οποιασδήποτε τηλεπικοινοννιακής 
υπηρεσίας σε χρήστη. Οι διάφορες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες θα θεα)ρηθεί 
ότι υποκαθίστανται αμοιβαία αν παρουσιάζουν επαρκή εναλλαξιμότητα 
αντικατάστασης για τον τελικό χρήστη, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να 
υπάρξει πραγματικός ανταγωνισμός μεταξύ όσων παρέχουν τις υπηρεσίες 
αυτές. 
1.2 Πρόσβαση σε διευκολύνσεις 
44. Για να μπορέσει ένας φορέας να παράσχει υπηρεσίες σε τελικούς χρήστες, 
συχνά θα απαιτείται πρόσβαση σε μια ή περισσότερες (προηγούμενες ή 
επόμενες) διευκολύνσεις. Για παράδειγμα, για την υλική παράδοση της 
υπηρεσίας στους τελικούς χρήστες, απαιτείται πρόσβαση στα τερματικά 
σημεία του τηλεπικοινωνιακού δικτύου στο οποίο είναι συνδεδεμένοι αυτοί 
οι τελικοί χρήστες. Η πρόσβαση αυτή μπορεί να επιτευχθεί σε υλικό επίπεδο 
μέσω αποκλειστικής ή κοινόχρηστης τοπικής υποδομής, ιδιόκτητης ή 
μισθωμένης από τοπικό φορέα παροχής υποδομής. Μπορεί επίσης να 
επιτευχθεί είτε μέσο) φορέα παροχής υπηρεσιών του οποίου αυτοί οι τελικοί 
χρήστες είναι ήδη συνδρομητές, είτε μέσω φορέα παροχής διασύνδεσης ο 
οποίος διαθέτει άμεση ή έμμεση πρόσβαση στα αντίστοιχα τερματικά σημεία. 
45. Εκτός από την υλική πρόσβαση, ο φορέας παροχής υπηρεσιών μπορεί να 
χρειάζεται πρόσβαση σε άλλες διευκολύνσεις για να μπορέσει να διαθέσει 
19 
στην αγορά τις υπηρεσίες του προς τελικούς χρήστες. Για παράδειγμα, ένας 
φορέας παροχής υπηρεσιών πρέπει να είναι σε θέση να κάνει γνο)στές τις 
υπηρεσίες του στους τελικούς χρήστες. Εάν, όπως συμβαίνει συχνά, για 
παράδειγμα με τις πληροφορίες καταλόγου, η διευκόλυνση αυτή μπορεί να 
επιτευχθεί μόνον από τον φορέα παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, 
προκαλούνται ανάλογες ανησυχίες, όπως και με τα ζητήματα υλικής 
πρόσβασης. 
46. Σε πολλές περιπτώσεις, η Επιτροπή θα ασχοληθεί με ζητήματα υλικής 
πρόσβασης, όπου αυτό που είναι απαραίτητο είναι η διασύνδεση με το 
δίκτυο του φορέα παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών43. 
47. Ορισμένοι επίσημοι φορείς παροχής τηλεπικοινωνιακώνυπηρεσιοόν ενδέχεται 
να επιχειρήσουν να αντισταθούν στην παροχή πρόσβασης σε τρίτους φορείς 
παροχής υπηρεσιών ή σε άλλους φορείς εκμετάλλευσης δικτύθ)ν, ιδίως σε 
περιοχές όπου η προτεινόμενη υπηρεσία θα ανταγωνίζεται υπηρεσία που 
παρέχει ο ίδιος ο φορέας παροχής τηλεπικοιναηαακών υπηρεσκόν. Η 
αντίσταση αυτή θα εκδηλο'ννεται συχνά ο)ς απροθυμία να επιτραπεί η 
πρόσβαση ή επιθυμία να επιτραπεί μόνον βάσει ασύμ(()ορο)ν όρονν. Ο ρόλος 
τονν κανόνονν ανταγωνισμού είναι να εξασφαλίσουν ότι παρέχεται η 
δυνατότητα σε αυτές τις δυνητικές αγορές πρόσβασης να αναπτυχθούν και 
ότι δεν επιτρέπεται στους επίσημους φορείς παροχής υπηρεσκόν να 
χρησιμοποιούν τον έλεγχο τους επί της πρόσβασης για την καταστολή των 
εξελίξεων στις αγορές υπηρεσιών. 
Θα πρέπει να τονιστεί ότι στον τομέα των τηλεπικοινοηαών, πρέπει να 
αναμένεται ότι η ελευθέρωση θα οδηγήσει στην ανάπτυξη νέαιν, εναλλακτικίόν 
δικτύων που τελικά θα έχουν αντίκτυπο στον καθορισμό της αγοράς 
πρόσβασης περιλαμβανομένου του επίσημου φορέα παροχής 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσκόν. 
2. Σχετική γεωγραφική αγορά 
48. Οι σχετικές γεα>γραφικές αγορές ορίζονται στο έντυπο Α/Β ως εξής: 
43 Η διασύνδεση ορίζεται στην οδηγία 96/19/ΕΚ ονς: 
"... υλική και λογική σύνδεση των τηλεπικοινωνιακών εγκαταστάσεων των 
οργανισμών που παρέχουν τηλεπικοινωνιακά δίκτυα ή/και 
τηλεπικοινωνιακέςυπηρεσίες, που'επιτρέπει στους χρήστες ενόςοργανισμού 
να επικοινωνούν με τους χρήστες του ίδιου ή άλλου οργανισμού ή να έχουν 
πρόσβαση στις υπηρεσίες που παρέχουν τρίτοι οργανισμοί. " 
Στην οδηγία περί πλήρους απελευθέρίοσης και στις οδηγίες ΟΝΡ, οι 
τηλεπικοινοννιακές υπηρεσίες ορίζονται ίος: 
"υπηρεσίες των οποίων η παροχή συνίσταται εν όλω ή εν μέρει στη 
μετάδοση και στη δρομολόγηση σημάτων σε τηλεπικοινωνιακό δίκτυο. " 
Συνεπιός, περιλαμβάνει τη διαβίβαση τηλεοπτικο'νν σημάτονν και δικτύονν CATV. 
Το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο από την πλευρά του, ορίζεται tnç: 
"... ο εξοπλισμός μετάδοσης και, κατά περίπτωση, ο εξοπλισμός μεταγωγής 
και άλλοι πόροι που επιτρέπουν τη μεταφορά σημάτων μεταξύ 
συγκεκριμένων τερματικών σημείων ενσύρματα, με ραδιοσήματα, με οπτικά 
ή άλλα ηλεκτρομαγνητικά μέσα". 
20 
"Η σχετική γεωγραφική αγορά αντιστοιχεί στην περιοχή όπου οι 
ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις συμμετέχουν στην προμήθεια προ ιόντων 
ή υπηρεσιών και οι όροι του ανταγωνισμού είναι επαρκώς ομοιογενείς 
και η οποία μπορεί να διακριθεί από γειτονικές κυρίως περιοχές, 
διότι στις εν λόγω περιοχές οι όροι του ανταγωνισμού διαφέρουν 
σημαντικά " 
49. Όσον αφορά την παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών και τις αγορές 
πρόσβασης, η σχετική γεωγραφική περιοχή θα είναι η περιοχή στην οποία οι 
αντικειμενικοί όροι ανταγωνισμού που ισχύουν για τους φορείς παροχής 
υπηρεσκόν είναι παρόμοιοι. Κατά συνέπεια, θα είναι απαραίτητο να 
εξεταστεί η δυνατότητα τονν φορέο)ν αυτών να παρέχουν πρόσβαση προς 
τελικό χρήστη σε οποιοδήποτε τμήμα της περιοχής, υπό ισοδύναμους και 
οικονομικά βιώσιμους όρους. Κανονιστικοί όροι όπο)ς οι όροι αδεκόν 
εκμετάλλευσης και κάθε αποκλειστικό ή ειδικό δικακυμα που ανήκει στους 
ανταγοννιζόμενους τοπικούς φορείς παροχής πρόσβασης έχουν ιδιαίτερη 
σημασία.44 
44 Eurotunnel, EEL 354/66 (1994). 
21 
Μέρος III: Αρχές 
50. Η Επιτροπή θα εφαρμόσει τις ακόλουθες αρχές στις υποθέσεις των οποίων 
επιλαμβάνεται. 
51. Η Επιτροπή έχει αναγνο>ρίσει ότι: 
"Τα άρθρα 85 και 86 ... αποτελούν το ισχύον και εκτελεστό δίκαιο 
εντός της Κοινότητας. Περίπτωση σύγκρουσης με άλλους κοινοτικούς 
κανόνες δεν πρέπει να υφίσταται επειδή το κοινοτικό δίκαιο είναι 
διαρθρωμένο με συνέπεια σε νομικό πλαίσιο κανόνων... είναι 
προφανές ότι οι κοινοτικές πράξεις που ισχύουν στον 
τηλεπικοινωνιακό τομέα πρέπει να ερμηνεύονται με τρόπο σύμφωνο 
προς τους κανόνες ανταγωνισμού. Μόνον έτσι μπορεί να 
εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή εφαρμογή όλων των πλευρών της 
κοινοτικής τηλεπικοινωνιακής πολιτικής... Τα ανωτέρα) αφορούν 
κυρίως τη σχέση μεταξύ των κανόνων ανταγωνισμού που 
απευθύνονται στις επιχειρήσεις και των κανόνων παροχής ανοικτού 
δικτύου. "45 
52. Έτσι, οι κανόνες του ανταγοηασμού συνεχίζουν να ισχύουν σε περιπτοχτεις 
όπου εφαρμόζονται άλλες διατάξεις της Συνθήκης ή του παράγο>γου δικαίου. 
Στην περίπτοχτη τα)ν συμιροηκόν πρόσβασης, οι διατάξεις του κοινοτικού 
δικαίου σχετικά με την Εσοπερική Αγορά και τον ανταγοηασμό είναι εξίσου 
σημαντικές και ενισχύονται αμοιβαία για την ορθή λειτουργία του τομέα. 
Συνεπώς, η Επιτροπή, κατά την αξιολόγηση στο πλαίσιο το>ν κανόνοον του 
ανταγοηασμού, θα στηριχθεί όσο το δυνατόν περισσότερο στις αρχές που 
θέτει η νομοθεσία εναρμόνισης. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι 
ορισμένες αρχές του δικαίου του ανταγωνισμού που αναφέρονται παρακάτο) 
καλύπτονται επίσης από ειδικούς κανόνες στο πλαίσιο ΟΝΡ. Η ορθή 
εφαρμογή τα>ν κανόναη αυτών συχνά μπορεί να αποτρέψει την ανάγκη 
εφαρμογής το)ν κανόνοχν του ανταγοηασμού. 
53. Όσον αφορά τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, πρέπει να δοθεί προσοχή στο 
κόστος το)ν υποχρεώσεων παροχής καθολικής υπηρεσίας. Το άρθρο 90, 
παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ ενδέχεται να αιτιολογεί εξαιρέσεις από τις 
αρχές το)ν άρθρονν 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ. Οι λεπτομέρειες για τον 
καθορισμό των υποχρεώσεο>ν παροχής καθολικής υπηρεσίας αποτελούν 
κανονιστικό θέμα. Το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 90, παράγραφος 2 
διευκρινίστηκε στις οδηγίες του άρθρου 90 στον τομέα τονν τηλεπικοινοννκόν 
και η Επιτροπή θα εφαρμόζει τους κανόνες του ανταγοηασμού στο πλαίσιο 
αυτό. 
54. Τα άρθρα 85 και 86 ΕΚ εφαρμόζονται κανονικά σε συμφωνίες ή πρακτικές 
που εγκρίθηκαν ή επετράπησαν από εθνική αρχή46, ή σε περίπτωση που η 
45 
46 Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή τονν κοινοτικονν κανόνίον ανταγίονισμού στον 
τομέα τονν τηλεπικοινοννκόν, ένθ. αν. σημείο 3, παράγραφοι 15 και 16. 
Απόφαση της Επιτροπής, BNIC/AROW, 82/896/ΕΟΚ, ΕΕ L 379/19 (1982). 
22 
εθνική αρχή έχει ζητήσει να περιληφθούν σε μια συμφοΛάα όροι μετά από 
αίτημα ενός ή περισσοτέρου συμβαλλομένου. 
55. Ωστόσο, αν μια κανονιστική αρχή απαιτήσει όρους αντίθετους προς τους 
κανόνες ανταγωνισμού, στην πράξη δεν θα μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο 
στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, παρόλο που το ίδιο το κράτος μέλος θα έχει 
παραβεί τα άρθρα 3(ζ) και 5 ΕΚ47 και συνεπώς θα υπόκειται στον έλεγχο της 
Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 169 ΕΚ. Επιπλέον, αν μια εθνική κανονιστική 
αρχή ζητήσει ή επιτρέψει σε επιχείρηση στην οποία έχουν χορηγηθεί ειδικά 
ή αποκλειστικά δικαιώματα κατά την έννοια του άρθρου 90, ή σε δημόσια 
επιχείρηση, να συμπεριφερθεί κατά τρόπο που αποτελεί κατάχρηση της 
δεσπόζουσας θέσης της, το κράτος μέλος θα έχει παραβεί επίσης το άρθρο 
90(1) και η Επιτροπή θα μπορεί να εκδώσει απόφαση με την οποία να ζητά 
την παύση της παραβίασης48. 
56. Οι Εθνικές Κανονιστικές Αρχές μπορούν να ζητήσουν αυστηρότερες 
προδιαγραφές διαφάνειας, υποχρεώσεων προμήθειας και πρακτικών 
τιμολόγησης στην αγορά, ιδίως αν αυτό απαιτείται στα πρώτα στάδια της 
απελευθέρο)σης. Όπου απαιτείται, θα χρησιμοποιηθεί νομοθεσία όπως το 
πλαίσιο ΟΝΡ, ως βοήθημα για την ερμηνεία των κανόνων ανταγωνισμού49. 
Δεδομένου του καθήκοντος των εθνικών κανονιστικών αρχίόν να 
διασφαλίζουν την ύπαρξη πραγματικού ανταγοηασμού, η εφαρμογή των 
κανόνων του ανταγωνισμού απαιτείται επίσης για την ορθή ερμηνεία το)ν 
αρχών ΟΝΡ. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι πολλά από τα θέματα που 
αναλύονται κατώτερο) καλύπτονται επίσης κανόνες βάσει της οδηγίας για το 
πλήρες άνοιγμα στον ανταγωνισμό και των ισχυουσών και προταθεισών 
ΟΝΡ, καθίός και των οδηγκόν παροχής αδειών εκμετάλλευσης και προστασίας 
τονν δεδομένονν: αποτελεσματική ενίσχυση αυτού του κανονιστικού πλαισίου 
θα απέτρεπε να τεθούν πολλά από τα προβλήματα ανταγοηασμού που 
τίθενται κατοπέρω. 
1. Δεσπόζουσα θέση (άρθρο 86) 
57. Για να μπορέσει μια επιχείρηση να παρέχει υπηρεσίες στην αγορά 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, θα χρειαστεί πρόσβαση σε διάφορες 
διευκολύνσεις. Για παράδειγμα, για την παροχή τηλεπικοινοηαακών 
υπηρεσιών, θα απαιτείται συνήθως διασύνδεση με το επιλεγόμενο δημόσιο 
τηλεπικοινωνιακό δίκτυο. Η πρόσβαση στο δίκτυο αυτό θα βρίσκεται σχεδόν 
πάντα στα χέρια δεσπόζοντος φορέα παροχής τηλεπικοινοηαακών 
υπηρεσιών. Στις συμβάσεις πρόσβασης, το σημαντικότερο στοιχείο για την 
αξιολόγηση της Επιτροπής θα είναι η δεσπόζουσα θέση στην αγορά 
πρόσβασης. 
47 
48 
49 Ένθ' αν. υποσημείίοση 15. 
Συνεκοικασθείσες υποθέσεις C-48 και 66/90, Κάτο) Χίόρες και άλλοι κατά Επιτροπής, 
Συλλογή 1992, 1-565. 
Βλ. Ahmed Saeed, ένθ' αν.υποσημεύοση 14, όπου χρησιμοποιήθηκε η νομοθεσία της 
εσοντερικής αγοράς σχετικά με τα τιμολόγια ο)ς βοήθημα για να καθοριστεί ποιο επίπεδο 
τιμονν πρέπει να θείορηθεί μη δίκαιο για τους σκοπούς του άρθρου 86. 
23 
58. Το αν μια εταιρεία κατέχει δεσπόζουσα θέση ή όχι δεν εξαρτάται μόνον από 
τα νομικά δικαιο')ματα που έχουν χορηγηθεί σε αυτή. Η απλή λήξη το)ν 
νομίμων μονοπο)λίονν δεν θέτει τέλος στη δεσπόζουσα θέση. Πράγματι, παρά 
τις οδηγίες απελευθέρωσης, η ανάπτυξη πραγματικού ανταγοννισμού από 
φορείς παροχής πρόσβασης σε εναλλακτικά δίκτυα με την κατάλληλη 
ικανότητα και γεωγραφικό εύρος θα απαιτήσει χρόνο. 
59. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η έννοια των «βασικών διευκολύνσεων» 
σε πολλές περιπτώσεις συνδέεται άμεσα με τον καθορισμό το>ν δεσποζόντων 
φορέων τηλεπικοινωνιών. Η έκφραση "βασική διευκόλυνση" χρησιμοποιείται 
για την περιγραφή της διευκόλυνσης ή της υποδομής που θεο>ρείται 
απαραίτητη <όστε οι καταναλοπές και/ή οι εξουσιοδοτημένοι ανταγοινιστές 
να μπορούν να ασκούν τις δραστηριότητες τους και η οποία δεν μπορεί να 
επαναληφθεί με εύλογο τρόπο50. 
Μία επιχείρηση που ελέγχει την πρόσβαση σε μία βασική διευκόλυνση 
απολαύει δεσπόζουσας θέσης βάσει των διατάξεων του άρθρου 86. 
Αντιστρόφως, μία επιχείρηση μπορεί να απολαύει δεσπόζουσας θέσης 
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 86 χωρίς να ελέγχει μία βασική 
διευκόλυνση. 
Οι ακόλουθες διευκολύνσεις μπορούν επί του παρόντος να θεο>ρηθούν ότι 
συνιστούν βασικές διευκολύνσεις στον τομέα των τηλεπικοινωνιών: π.χ. τα 
δημόσια δίκτυα τηλεπικοινωνιών φωνητικής υπηρεσίας και/ή υπηρεσίας 
δεδομένων, τα μισθωμένα κυκλώματα και τα συναφή δίκτυα τερματικού 
εξοπλισμού, τα βασικά δεδομένα όσον αφορά συνδρομητές στην υπηρεσία 
δημόσιας φοννητικής τηλεφωνίας, συστήματα αριθμοδότησης και λοιπές 
διευκολύνσεις πελαπόν ή τεχνικές πληροφορίες. 
1.1 Αγορά υπηρεσιών 
60. Ένας από τους παράγοντες που χρησιμοποιούνται για να μετρηθεί η ισχύς 
μιας επιχείρησης στην αγορά είναι οι πωλήσεις που αποδίδονται στην εν 
λόγο) επιχείρηση εκπεφρασμένες ο>ς ποσοστό των συνολικών πωλήσεο>ν στην 
αγορά υπηρεσιών υποκατάστασης στη σχετική γεο)γραφική περιοχή. Όσον 
αφορά την αγορά υπηρεσκόν, η Επιτροπή θα συνεκτιμήσει, μεταξύ άλλ(ον, 
τον κύκλο εργασκόν που δημιουργεί η ποόληση υπηρεσκόν υποκατάστασης, 
εξαιρουμένης της πώλησης ή εσα>τερικής χρήσης υπηρεσκόν διασύνδεσης και 
της πώλησης ή εσωτερικής χρήσης τοπικής υποδομής51, λαμβανομένου υπόψη 
50 Βλέπ° επίσης τον ορισμό που περιλαμβάνεται στη «συμπληρίοματική ανάληψη υποχρέωσης 
για τις κανονιστικές αρχές εκ μέρους τονν Ευρίοπαϊκών Κοινοτήτοννκαι τονν κρατο>ν μελο'νν 
τους» που χρησιμοποιήθηκε από τη οιαπραγματευτικήομάοαγια τις βασικές τηλεπικοινοννίες 
στο πλαίσιο τονν διαπραγματεύσεονντης Παγκόσμιας ΟργάνοΜίης Εμπορίου (ΠΟΕ) : 
«Βασικές διευκολύνσεις σημαίνει διευκολύνσεις ενός δημοσίου δικτύου μεταφοράς 
τηλεπικοινοννιακιόν υπηρεσκόν οι οποίες 
(α) παρέχονται αποκλειστικά ή κυρίίος από έναν μόνον ή περιορισμένο αριθμό 
προμηθευτούν- και 
(β) δεν είναι εφικτό να υποκατασταθούν από οικονομική ή τεχνική άποψη για την 
παροχή μιας υπηρεσίας». 
Υπόθεση 6/72 Continental Can, Συλλογή 1973, 215. 
24 
το)ν όρων του ανταγοηισμού και της διάρθρωσης της προσφοράς και της 
ζήτησης στην αγορά. 
1.2 Πρόσβαση σε διευκολύνσεις 
61. Η έννοια της «πρόσβασης», όπο>ς (αναφέρεται ανιοτέρο) στο σημείο 45 μπορεί 
να συνδεθεί με μία σειρά καταστάσεων, περιλαμβανομένης της 
διαθεσιμότητας πρόσβασης το)ν μισθωμένων γραμμών που προσφέρουν τη 
δυνατότητα σε έναν παρέχοντα υπηρεσίες να δημιουργήσει δικό του δίκτυο 
καθώς και πρόβλημα διασύνδεσης με τη στενή έννοια του όρου π.χ. η 
διασύνδεση μεταξύ δύο τηλεπικοινωνιακών δικτύο)ν ήτοι κινητού και με 
σταθερή σύνδεση. Όσον αφορά την πρόσβαση, οι επίσημοι φορείς 
εκμετάλλευσης κατέχουν συχνά μονοπωλιακή θέση, ενώ ακόμα και σε 
περιοχές όπου έχει αρχίσει η απελευθέρωση του νομικού πλαισίου, είναι 
πιθανόν ότι ο επίσημος φορέας θα συνεχίσει να κατέχει δεσπόζουσα θέση στο 
μέλλον. Ο επίσημος φορέας εκμετάλλευσης, ο οποίος ελέγχει τις 
διευκολύνσεις, είναι συχνά και ο μεγαλύτερος φορέας παροχής υπηρεσιών, 
ενώ κατά το παρελθόν δεν χρειαζόταν να κάνει διάκριση μεταξύ της 
μεταφοράς τηλεπικοινοηαακών υπηρεσιών και της παροχής το)ν υπηρεσιών 
αυτών στους τελικούς χρήστες. Σήμερα, ένας φορέας εκμετάλλευσης, ο 
οποίος παρέχει επίσης και υπηρεσίες, δεν ζητά από τον κλάδο του που 
εκμεταλλεύεται τα επόμενα στάδια υπηρεσκόν να καταβάλλει αντίτιμο για την 
διευκόλυνση και συνεπώς τα έσοδα που εισπράττονται για την πρόσβαση δεν 
είναι εύκολο να υπολογισθούν. Σήμερα ένας φορέας εκμετάλλευσης ο οποίος 
παρέχει επίσης και υπηρεσίες δεν ζητά από τον κλάδο του που 
εκμεταλλεύεται τα επόμενα στάδια υπηρεσιών να καταβάλει αντίτιμο για την 
διευκόλυνση και συνεπίός τα έσοδα που εισπράττονται για την πρόσβαση δεν 
είναι εύκολο να υπολογιστούν. Στην περίπποση που ένας φορέας 
εκμετάλλευσης παρέχει συγχρόνως πρόσβαση και υπηρεσίες είναι απαραίτητο 
να διαχωριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα έσοδα για τις δύο αγορές 
πριν χρησιμοποιηθούν τα έσοδα ως βάση υπολογισμού του μεριδίου αγοράς, 
ανεξάρτητα από το για ποια αγορά πρόκειται. Το άρθρο 8, παράγραφος 2 
της προταθείσας οδηγίας διασύνδεσης θα είναι χρήσιμο στο πλαίσιο αυτό 
εφόσον αναφέρεται σε χωριστό υπολογισμό για "δραστηριότητες που 
συνδέονται με την διασύνδεση - που καλύπτουν συγχρόνως υπηρεσίες 
διασύνδεσης που παρέχονται εσωτερικά και υπηρεσίες διασύνδεσης που 
παρέχονται σε άλλους- και λοιπές δραστηριότητες". 
62. Η οικονομική σημασία της πρόσβασης εξαρτάται επίσης από την κάλυψη του 
δικτύου με το οποίο ζητείται η σύνδεση. Κατά συνέπεια, εκτός από τη 
χρησιμοποίηση του κύκλου εργασιών, η Επιτροπή θα λαμβάνει επίσης 
υπόψη, τον αριθμό το>ν καταναλωτών που έχουν συνδρομή σε υπηρεσίες 
συγκρίσιμες με εκείνες που προτίθεται να παράσχει ο φορέας ο οποίος 
επιθυμε,ί τη σύναψη της συμφωνίας πρόσβασης. Συνεπώς, η ισχύς μιας 
συγκεκριμένης επιχείρησης στην αγορά θα υπολογίζεται εν μέρει βάσει του 
αριθμού τονν συνδρομητο'νν που είναι συνδεδεμένοι με τερματικά σημεία του 
τηλεπικοινωνιακού δικτύου της εν λόγω επιχείρησης εκπεφρασμένου ως 
ποσοστό του συνολικού αριθμού συνδρομητών που είναι συνδεδεμένοι με 
σημεία απόληξης στη σχετική γεωγραφική περιοχή. 
25 
Δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς 
63. Όπο>ς προαναφέρθηκε, (βλέπε σημείο 37), η δυνατότητα υποκατάστασης από 
την πλευρά της προσφοράς έχει επίσης σημασία στο ζήτημα της δεσπόζουσας 
θέσης σε μια συγκεκριμένη αγορά. Ένα μερίδιο αγοράς άνο) του 50%52 
συνήθως αρκεί για να αποδείξει τη δεσπόζουσα θέση, χωρίς να απαιτείται να 
εξετασθούν άλλοι παράγοντες. Π.χ. η Επιτροπή θα εξετάζει την ύπαρξη 
άλλων δικτύων φορέων παροχής πρόσβασης στη σχετική αγορά, αν 
υπάρχουν, ώστε να καθορίσει αν είναι επαρκώς πυκνά για να ανταγωνισθούν 
το δίκτυο του επίσημου φορέα και την έκταση στην οποία θα μπορούσαν να 
εισέλθουν στην αγορά νέοι φορείς παροχής πρόσβασης. 
Αλλοι σημαντικοί παράγοντες 
64. Εκτός από τα στοιχεία σχετικά με το μερίδιο αγοράς και τη δυνατότητα 
υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς, η Επιτροπή, για να 
καθορίσει αν ένας φορέας εκμετάλλευσης κατέχει δεσπόζουσα θέση, θα 
εξετάζει επίσης αν ο φορέας εκμετάλλευσης διαθέτει προνομιακή πρόσβαση 
σε διευκολύνσεις που δεν μπορούν να επικαλυφθούν, είτε για νομικούς 
λόγους, είτε λόγω υπερβολικού κόστους. 
65. Από τη στιγμή που θα εμφανιστούν ανταγωνιστικοί φορείς παροχής 
πρόσβασης, οι οποίοι πλήττουν τη δεσπόζουσα θέση του επίσημου φορέα, το 
πεδίο των δικαιο)μάτο>ν που τους χορηγούν οι αρχές των κρατών μελών, και 
ιδίως η εδαφική έκταση τους, θα παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό 
της ισχύος στην αγορά. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της 
αγοράς σχετικά με τα ζητήματα αυτά και θα λαμβάνει υπόψη κατά την 
αξιολόγηση το)ν προβλημάτων πρόσβασης δυνάμει το)ν κανόνο)ν 
ανταγοηασμού, κάθε αλλοκοση το>ν συνθηκών της αγοράς. 
1.3 Κοινή δεσπόζουσα θέση 
66. Από τη διατύπωση του άρθρου 86, καθίσταται σαφές ότι το εν λόγο) άρθρο 
εφαρμόζεται σε περίπποση που περισσότερες από μια εταιρείες συμμετέχουν 
σε δεσπόζουσα θέση. Οι συνθήκες υπό τις οποίες υφίσταται δεσπόζουσα θέση 
και υπό τις οποίες γίνεται η κατάχρηση της, δεν έχουν ακόμα διευκρινισθεί 
πλήρως από τη νομολογία των κοινοτικών δικαστηρίων ή την πρακτική της 
Επιτροπής και το δίκαιο βρίσκεται ακόμα υπό εξέλιξη. 
67. Η διατύπωση του άρθρου 86 ("καταχρηστική εκμετάλλευση από μια ή 
περισσότερες επιχειρήσεις") πρέπει να περιγράψει κάτι διαφορετικό από την 
52 Θα πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι σύμφοννα με το πλαίσιο ΟΝΡ, μια οργάνονση μπορεί 
να κοινοποιηθεί ίος έχουσα σημαντική οικονομική θέση στην αγορά. Ο ορισμός κατά πόσον 
μία οργάνοιση έχει ή δεν έχει σημαντική οικονομική θέση στην αγορά εξαρτάται από 
ορισμένους παράγοντες, αλλά η αρχική προϋπόθεση είναι ότι μία οργάνο)ση με μερίδιο 
αγοράς 25% υπό ομαλές συνθήκες μπορεί να θείορηθεί ονς έχουσα σημαντική οικονομική 
θέση. Η Επιτροπή, κατά την εκτίμηση της δυνάμει το)ν κανόνονν του ανταγοηασμού, θα 
λαμβάνει υπόψη το κατά πόσον μια επιχείρηση έχει σημαντική οικονομική θέση σύμφοννα με 
τους κανόνες ΟΝΡ. 
26 
απαγόρευση συμφωνκόν ή εναρμονισμένων πρακτικοόν που νοθεύουν τον 
ανταγοηασμό δυνάμει του άρθρου 85. Το να υποστηριχθεί κάτι διαφορετικό, 
θα ήταν αντίθετο προς τις συνήθεις αρχές ερμηνείας της Συνθήκης και θα 
καθιστούσα τις '/.έξεις περιττές και χονρίς πρακτικό αποτέλεσμα. Πάντως, 
αυτό δεν αποκλείει την παράλληλη εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 στην 
ίδια συμφοηάα ή πρακτική, που υποστηρίχθηκε από την Επιτροπή και το 
Δικαστήριο σε πολλές υποθέσεις53, ούτε υπάρχει κάτι που θα απέτρεπε την 
Επιτροπή από το να αναλάβει δράση μόνον βάσει μιας από τις διατάξεις 
αυτές, εφόσον και οι δύο είναι εφαρμόσιμες. 
68. Για να διαθέτουν δύο ή περισσότερες εταιρείες από κοινού δεσπόζουσα θέση, 
πρέπει όλες να δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά. Για το σκοπό της 
αξιολόγησης της ύπαρξης κοινής δεσπόζουσας θέσης στο πλαίσιο συμφαννιών 
πρόσβασης, η σχετική αγορά θα είναι η αγορά πρόσβασης. Δύο εταιρείες, η 
κάθε μια από τις οποίες κατέχει δεσπόζουσα θέση σε ξεχωριστή εθνική αγορά, 
δεν ισοδυναμούν με δύο εταιρείες που κατέχουν από κοινού μια δεσπόζουσα 
θέση. Οι εθνικοί δημόσιοι φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών φο)νητικής 
τηλεφωνίας δεν είναι πιθανόν να αποκτήσουν κοινή δεσπόζουσα θέση πριν 
την απελευθέρωση στην Κοινότητα. Για να κατέχουν δύο ή περισσότερες 
εταιρείες κοινή δεσπόζουσα θέση, πρέπει να βρίσκονται από κοινού στην ίδια 
ουσιαστικά θέση έναντι των πελατών και των ανταγωνιστών τους στην οποία 
βρίσκεται μια μόνη εταιρεία που κατέχει δεσπόζουσα θέση. Με ειδική 
αναφορά στον τομέα το)ν τηλεπικοινωνιών, η κοινή δεσπόζουσα θέση μπορεί 
να επιτευχθεί από δύο φορείς τηλεπικοινωνιακών υποδομών που καλύπτουν 
την ίδια γεο>γραφική αγορά. 
69. Επιπλέον, για να έχουν κοινή δεσπόζουσα θέση δύο ή περισσότερες εταιρείες 
είναι απαραίτητο, αλλά δεν επαρκεί το να μην υπάρχει πραγματικός 
ανταγωνισμός μεταξύ το)ν εταιρειών στη σχετική αγορά. Αυτή η έλλειψη 
ανταγωνισμού στην πράξη μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι εταιρείες 
έχουν οικονομικούς δεσμούς, όπως συμφοηάες συνεργασίας, διασύνδεσης ή 
συμφωνίες περιαγο>γής («roaming»). Πάντως, η Επιτροπή δεν θεο)ρεί ότι είτε 
η οικονομική θεο)ρία είτε το κοινοτικό δίκαιο προβλέπουν ότι τέτοιου είδους 
δεσμοί είναι νομικά απαραίτητοι για την ύπαρξη κοινής δεσπόζουσας θέσης54. 
Υπάρχει επαρκής οικονομικός δεσμός εφόσον υφίσταται ένα είδος 
αλληλεξάρτησης που συχνά οδηγεί σε ολιγοπο)λιακές καταστάσεις. Δεν 
φαίνεται να υπάρχει κανένας λόγος στο δίκαιο ή στην οικονομική θεωρία για 
να λεχθεί ότι απαιτείται οποιοσδήποτε άλλος οικονομικός δεσμός μεταξύ των 
εταιρειών. Κατόπιν αυτού, στην πράξη τέτοιου είδους δεσμοί υπάρχουν στον 
τομέα των τηλεπικοινοηαών, όπου οι εθνικοί φορείς τηλεπικοινοηαών σχεδόν 
αναπόφευκτα έχουν αμοιβαίους δεσμούς ποικίλων ειδών. 
70. Για να χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα, σε ορισμένα κράτη μέλη, η αγορά 
πρόσβασης σε συνδρομητική γραμμή είναι πιθανόν στο άμεσο μέλλον να 
ελέγχεται από δύο φορείς εκμετάλλευσης - τον επίσημο φορέα παροχής 
τηλεπικοινοηαακών υπηρεσιών και ένα φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακής 
53 
54 Υπόθεση 85/76, Hoffmann La Roche, 1979 Συλλογή 461, 
Racal Decca, Απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1988, ΕΕ L 43/27 (1989). 
Nestlé/Perrier, Απόφαση της Επιτροπής της 22ας Ιουλίου 1992, ΕΕ L 356/1 (1992). 
27 
τηλεόρασης. Για να παρασχεθούν συγκεκριμένες υπηρεσίες στους 
καταναλωτές, απαιτείται πρόσβαση στη συνδρομητική γραμμή είτε του φορέα 
παροχής τηλεπικοινοηαακών υπηρεσιών, είτε του φορέα εκμετάλλευσης 
καλ,ωδιακής τηλεόρασης. Ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις, και 
ιδίως με τη σχέση μεταξύ τους κανένας φορέας δεν μπορεί να αποκτήσει 
δεσπόζουσα θέση: μαζί, (οστόσο, μπορούν να αποκτήσουν κοινό μονοπώλιο 
σε αυτή την αγορά πρόσβασης. 
2. Καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης 
2.1 Αρνηση χορήγησης πρόσβασης σε ουσιώδεις διευκολύνσεις και 
εφαρμογή μη ευνοϊκών όρων 
71. Η άρνηση χορήγησης πρόσβασης μπορεί να απαγορεύεται δυνάμει του 
άρθρου 86, αν προέρχεται από εταιρεία που διαθέτει δεσπόζουσα θέση στην 
αγορά πρόσβασης, όπως θα συμβαίνει στο προβλεπόμενο μέλλον με τους 
επίσημους φορείς παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσκόν. Μια άρνηση 
μπορεί να: 
"εμποδίζει τη διατήρηση του βαθμού ανταγα>νισμού που υπάρχει 
ακόμα στην αγορά ή την ανάπτυξη του ανταγωνισμού αυτού"55. 
Η άρνηση θα είναι καταχρηστική μόνον εφόσον επηρεάζει τον ανταγοηασμό. 
Οι αγορές υπηρεσιών στον τομέα τονν τηλεπικοινοηαών αρχικά θα έχουν 
λίγους ανταγωνιστικούς φορείς και κατά συνέπεια οι αρνήσεις χορήγησης 
πρόσβασης θα επηρεάζουν τον ανταγωνισμό στις αγορές αυτές. Σε όλες τις 
περιπτώσεις αρνήσεων, η αιτιολόγηση θα εξετάζεται προσεκτικά ώστε να 
καθορίζεται εάν είναι αντικειμενική. 
72. Γενικά, διακρίνονται τρεις υποθετικές περιπτώσεις: 
α. άρνηση χορήγησης πρόσβασης για την παροχή υπηρεσίας, όπου άλλος 
φορέας στον οποίο έχει δοθεί πρόσβαση από τον παρέχοντα την 
πρόσβαση, δραστηριοποιείται σε αυτή την αγορά υπηρεσκόν, 
β. άρνηση χορήγησης πρόσβασης για την παροχή υπηρεσίας, όπου κανείς 
άλλος φορέας δεν δραστηριοποιείται σε αυτή την αγορά υπηρεσιών, 
γ. παύση της παροχής πρόσβασης σε υφιστάμενο πελάτη. 
73. Για την πρώτη από τις ανωτέρω περιπτώσεις, είναι σαφές ότι η άρνηση 
προμήθειας σε νέο πελάτη, σε περίπτωση που ο παρέχων την διευκόλυνση, 
οποίος κατέχει δεσπόζουσα θέση, προμηθεύει ήδη έναν ή περισσότερους 
πελάτες που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά υπηρεσιών επομένοτν 
σταδίων αποτελεί διακριτική μεταχείριση που εάν περιορίζει τον 
ανταγωνισμό σε αυτή την αγορά θα είναι καταχρηστική. Εφόσον οι φορείς 
εκμετάλλευσης δικτύο)ν παρέχουν τις ίδιες, ή παρόμοιες, λιανικές υπηρεσίες 
55 Υπόθεση 85/76 Hoffmann La Roche, Συλλογή 1979, 461. 
28 
με τον αιτούντα πρόσβαση, ενδέχεται να έχουν τόσο το κίνητρο, όσο και τη 
δυνατότητα να περιορίσουν τον ανταγοηασμό και να καταχρασθούν κατ' 
αυτόν τον τρόπο της δεσπόζουσας θέσης τους. Ασφαλοός, ενδέχεται να 
υπάρχουν αιτιολογίες για την άρνηση αυτή - π.χ. έναντι αιτούντονν 
πρόσβαση που αντιπροσο>πεύουν έναν ενδεχόμενο πιστωτικό κίνδυνο. 
Ελλείψει αντικειμενικών αιτιολογιών, η άρνηση θα αποτελεί συνήθως 
κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά πρόσβασης. 
74. Γενικά, η δεσπόζουσα εταιρεία έχει καθήκον να παρέχει πρόσβαση κατά 
τρόπον ώστε τα αγαθά και οι υπηρεσίες που προσφέρονται σε εταιρείες οι 
οποίες δραστηριοποιούνται σε επόμενα στάδια να διατίθενται υπό όρους 
εξίσου ευνοϊκούς με τους παρεχόμενους σε τρίτους, περιλαμβανομένης της 
δικής τους αντίστοιχης δραστηριότητας επομένων σταδίονν. 
75. Όσον αφορά τη δεύτερη από τις ανωτέρω περιππόσεις, τίθεται το ερώτημα 
αν ο παρέχοχν πρόσβαση θα πρέπει να υποχρεούται να συμβάλλεται με τον 
παρέχοντα την υπηρεσία, ούτως ώστε να μπορέσει ο τελευταίος να 
εκμεταλλευθεί μια νέα αγορά υπηρεσίας. Εφόσον δεν τίθεται πρόβλημα 
περιορισμοΥν ικανότητας και εφόσον η εταιρεία που αρνείται να παρέχει 
πρόσβαση σε διευκολύνσεις δεν έχει παράσχει πρόσβαση σε διευκολύνσεις 
ούτε στον δικό της κλάδο παροχής υπηρεσιών επομένων σταδίονν ούτε σε 
οποιαδήποτε άλλη εταιρεία που ασκεί δραστηριότητες σε αυτήν την αγορά 
υπηρεσιών, ποτέ δεν είναι σαφές ποιες άλλες αντικειμενικές αιτιολογίες θα 
μπορούσαν να υπάρξουν. 
76. Αν δεν υπάρχουν εμπορικά βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις στην αιτούμενη 
πρόσβαση, τότε, αν δεν χορηγηθεί η πρόσβαση, ο αιτών δεν θα μπορεί να 
δραστηριοποιηθεί στην αγορά υπηρεσιών. Συνεπώς, στην περίπτο)ση αυτή, 
η άρνηση περιορίζει την ανάπτυξη νέων αγορών, ή νέων προϊόντανν στις 
αγορές αυτές, κατά παράβαση του άρθρου 86(β). Στον τομέα τονν 
μεταφορών56, η Επιτροπή έχει αποφανθεί ότι μια εταιρεία που ελέγχει 
ουσκόδη διευκόλυνση οφείλει υπό ορισμένες προϋποθέσεις να παρέχει 
πρόσβαση57. Οι ίδιες αρχές ισχύουν στον τομέα τονν τηλεπικοινοννκόν. 
56 
57 Λπό(|)(ΐση της Επιτροπής, Sea Containers κατά Stena Sealink, 94/19/ΕΚ, ΕΕ L 15/8 (1994), 
ΑπιΉ'ραση της Επιτροπής σχετικά με την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του λιμένος 
Redby, 94/119/ΕΚ, ΕΕ L55/52 (1994) 
Βλ. επίσης (μεταξύ άλλων): 
Αποφάσεις του Δικαστηρίου -
Υποθέσεις 6 και 7/73, Commercial Solvents κατά Επιτροπής, Συλλογή 1974, 223, 
Υπόθεση 311/84, Telemarketing, Συλλογή 1985, 3261, 
Υπόθεση C-18/88 RTT κατά GB-Inno, Συλλογή 1991, 1-5941, 
Υπόθεση C-260/89, Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση, Συλλογή 1991, 1-2925, 
Υποθέσεις Τ-69, Τ-70 και Τ-76/89, RTE, BBC και 1ΤΡ κατά Επιτροπής, Συλλογή 
1991, Π-485, 535, 575, 
Υπόθεση C-271/90, Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, 1-5833, 
Υποθέσεις C-24I και 242/9IP, RTE και 1ΤΡ Ltd κατά Επιτροπής (Magill), Συλλογή 
1995, 1-743 
Αποφάσεις της Επιτροπής -
76/185/ΕΟΚ - National Carbonizing Company, ΕΕ L 35/6 (1976), 
88/589/ΕΟΚ - London European - Sabena, ΕΕ L 317/47 (1988), 
29 
77. Η αρχή η οποία υποχρεώνει τις δεσπόζουσες εταιρείες να συμβάλλονται υπό 
ορισμένες προϋποθέσεις θα είναι συχνά εφαρμοστέα στον τομέα των 
τηλεπικοινοννκόν. Σήμερα, υπάρχουν μονοπώλια ή οιονεί μονοπώλια στην 
παροχή υποδομής δικτύοιιγια τις περισσότερες τηλεπικοινο)νκ*κές υπηρεσίες 
στην ΕΕ. Και εκεί ακόμα όπου οι περιορισμοί έχουν ήδη, ή πρόκειται 
σύντομα να αρθούν, ο ανταγωνισμός στις αγορές υπηρεσκόν επομένονν 
σταδίων θα συνεχίσει να εξαρτάται από τα τιμολόγια και τους όρους 
πρόσβασης σε προηγούμενες υπηρεσίες δικτύου, τα οποία δεν θα 
αντικατοπτρίζουν παρά σταδιακά τις ανταγωνιστικές δυνάμεις της αγοράς. 
Δεδομένου του ρυθμού τονν τεχνολογικών αλλαγών στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών, είναι πιθανόν να υπάρξει το ενδεχόμενο εταιρείες να 
προσπαθήσουν να προσφέρουν νέα προϊόντα ή υπηρεσίες μη ανταγοννιστικές 
προς προϊόντα ή υπηρεσίες που προσφέρονται ήδη από το δεσπόζοντα φορέα 
εκμετάλλευσης της πρόσβασης, για τα οποία όμως ο τελευταίος δεν είναι 
πρόθυμος να παράσχει πρόσβαση. 
78. Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι ο έλεγχος επί των διευκολύνσεανν τον 
οποίο απολαύουν οι επίσημοι φορείς παροχής υπηρεσιών δεν θα χρειαστεί 
για την παρεμπόδιση της ανάπτυξης ανταγωνιστικού πλαισίου στον τομέα 
τονν τηλεπικοινοννκόν. Μία εταιρεία που κατέχει δεσπόζουσα θέση σε μία 
αγορά υπηρεσκόν η οποία διαπράττει κατάχρηση που αντίκειται στις 
διατάξεις του άρθρου 86 στην εν λόγο) αγορά μπορεί να υποχρεο)0εί να θέσει 
τέλος στην κατάχρηση, προσφέροντας πρόσβαση σε διευκολύνσεις σε έναν ή 
περισσότερους ανταγο)νιστές στην εν λόγω αγορά. Ειδικότερα, μία εταιρεία 
μπορεί να καταχράται την δεσπόζουσα θέση της εάν με τις δραστηριότητες 
της αποτρέπει την εμφάνιση ενός νέου προϊόντος ή υπηρεσίας. 
79. Σημείο έναρξης της ανάλυσης της Επιτροπής θα είναι η επισήμανση 
υπάρχουσας ή δυνητικής αγοράς για την παροχή της διευκόλυνσης στην 
οποία ζητείται πρόσβαση. Προτού διαταχθεί η πρόσβαση δυνάμει τονν 
κανόνων ανταγωνισμού, η αιτούσα εταιρεία θα πρέπει να αποδείξει ότι η 
άρνηση πρόσβασης είναι αντίθετη προς το καθήκον της δεσπόζουσας 
εταιρείας να μην κάνει διακρίσεις (βλ. κατώτερο)), ή να λάβει υπόψη τα 
ακόλουθα στοιχεία, σωρευτικά: 
α. η πρόσβαση στην εν λόγο) διευκόλυνση είναι γενικά ουσκόδης για να 
ανταγοννιστούν οι εταιρείες σε αυτή τη συναφή αγορά58, 
Συνεπώς, το βασικό ζήτημα στο σημείο αυτό είναι τι σημαίνει 
ουσιώδης. Δεν αρκεί ότι η θέση της εταιρείας που ζητά πρόσβαση θα 
καταστεί πλεονεκτικότερη μετά τη χορήγηση της - αλλά η άρνηση 
πρόσβασης πρέπει να οδηγεί στο να καταστούν οι σκοπούμενες 
58 92/213/ΕΟΚ - British Midland κατά Aer Lingus, ΕΕ L 96/34 (1992), 
Β&Ι κατά Sealink, (1992) 5 CMLR 255, Δελτίο ΕΚ, αριθ. 6 - 1992, σημείο 1.3.30. 
Το κοινοτικό δίκαιο προστατεύει τον ανταγωνισμό και όχι τους ανταγωνιστές και συνεπούς 
δεν αρκεί να αποδειχθεί ότι ένας ανταγωνιστής χρειάζεται την πρόσβαση σε διευκόλυνση για 
να ανταγωνιστεί στην αγορά υπηρεσκόν επομένων σταδύον. Για να καταστεί υποχρεαντική 
η πρόσβαση, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι είναι απαραίτητη για όλους, εκτός από 
εξαιρετικούς ανταγωνιστές. 
30 
δραστηριότητες είτε αδύνατες, είτε σοβαρά και αναπότρεπτα 
αντιοικονομικές. 
Παρότι, παραδείγματος χάρη, από την 1η Ιουλίου 1996 θα μπορεί να 
χρησιμοποιείται εναλλακτική υποδομή για τις απελευθερο)μένες 
υπηρεσίες, θα χρειαστεί να περάσει κάποιος χρόνος πριν αυτό 
αποτελέσει ικανοποιητική εναλλακτική λύση σε πολλές περιπτο'κιεις 
διευκολύνσεων εκ μέρους του επίσημου φορέα εκμετάλλευσης. Αυτή 
η εναλλακτική υποδομή δεν προσφέρει προς το παρόν την ίδια πυκνή 
γεωγραφική κάλυψη όπως το δίκτυο του επίσημου φορέα 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. 
β. υπάρχει επαρκής διαθέσιμη ικανότητα πρόσβασης· 
γ. δεν υπάρχει αντικειμενική αιτιολογία για την άρνηση της παροχής 
πρόσβασης. Οι σχετικές αιτιολογίες στο πλαίσιο αυτό μπορούν να 
περιλαμβάνουν μία σημαντική δυσχέρεια στην παροχή πρόσβασης 
προς την αιτούσα εταιρεία, παρότι οποιαδήποτε αιτιολογία θα πρέπει 
να εξετάζεται προσεκτικά κατά περίπτωση. 
δ. η εταιρεία που ζητά πρόσβαση είναι πρόθυμη να καταβάλει το εύλογο 
ποσό το οποίο ορίζει ο φορέας πρόσβασης και επί πλέον δέχεται από 
κάθε άποψη όρους και προϋποθέσεις πρόσβασης που δεν εισάγουν 
διακρίσεις. 
ε. δεν υπάρχει αντικειμενική αιτιολογία για την άρνηση της παροχής 
πρόσβασης. Οι σχετικές αιτιολογίες στο πλαίσιο αυτό μπορούν να 
περιλαμβάνουν μία σημαντική δυσχέρεια στην παροχή πρόσβασης 
προς την αιτούσα εταιρεία ή την ανάγκη για έναν παρέχοντα 
διευκολύνσεις ο οποίος προέβη σε επένδυση που στοχεύει στην 
εισαγονγή ενός νέου προϊόντος ή μιας νέας υπηρεσίας να έχει επαρκή 
χρόνο και δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τη διευκόλυνση οΉιτε να 
θέσει το νέο αυτό προϊόν ή την υπηρεσία στην αγορά. 11άντο)ς, 
οποιαδήποτε αιτιολογία θα πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά κατά 
περίπτο)ση. Είναι εξαιρετικά σημαντικό στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών το να μην υπονομευθούν τα οφέλη προς τους 
τελικούς χρήστες, τα οποία απορρέουν από ανταγοονιστικό 
περιβάλλον, από δραστηριότητες προγενέστερων μονοπο)λιακών 
καθεστώτων που αποτρέπουν την εμφάνιση και ανάπτυξη του 
ανταγοηασμού. 
Για να ορισθεί κατά πόσον έχει διαπραχθεί παράβαση του άρθρου 86, 
πρέπει να ληφθούν υπόψη συγχρόνως η πραγματική κατάσταση στη 
συγκεκριμένη και σε άλλες γεωγραφικές περιοχές και όπου είναι 
απαραίτητο η σχέση μεταξύ του αιτούντος πρόσβαση και της τεχνικής 
διαμόρφωσης της διευκόλυνσης. 
80. Το πρόβλημα της αντικειμενικής αιτιολόγησης θα απαιτεί ιδιαίτερα 
εμπεριστατο)μένη ανάλυση στον τομέα αυτό. Εκτός από τον καθορισμό του 
κατά πόσον οι δυσκολίες που αναφέρονται σε κάθε συγκεκριμένη υπόθεση 
είναι αρκετά σοβαρές για να δικαιολογήσουν την άρνηση χορήγησης 
31 
πρόσβασης, οι σχετικές αρχές πρέπει επίσης να αποφανθούν κατά πόσον οι 
δυσκολίες αυτές αρκούν για να αντισταθμίσουν τη ζημία που προκαλείται 
στον ανταγοηασμό, αν αποκλείεται η πρόσβαση ή γίνεται δυσχερέστερη και 
οι αγορές υπηρεσιών επομένων σταδίων περιορίζονται κατά τον τρόπο αυτό. 
81. Τρία σημαντικά στοιχεία σχετικά με την πρόσβαση, στα οποία θα (ΐποροόσε 
να παρέμβει ο παρέχανν πρόσβαση για να αρνηθεί πρακτικά να παράσχει 
πρόσβαση, είναι ο χρόνος, η τεχνική διαμόρφωση και η τιμή. 
82. Οι δεσπόζοντες φορείς παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών οφείλουν να 
διεκπεραιο')νουν τις αιτήσεις πρόσβασης αποτελεσματικά: οι μη εύλογες και 
ανεξήγητες καθυστερήσεις απάντησης σε αίτηση πρόσβασης μπορεί να 
αποτελούν κατάχρηση. Ωστόσο, η Επιτροπή θα προσπαθήσει να συγκρίνει την 
απάντηση σε μια αίτηση ιδίως με: 
α. το σύνηθες χρονικό πλαίσιο και τους όρους που ισχύουν όταν ο 
φορέας στον οποίον απευθύνεται η αίτηση χορηγεί πρόσβαση στις 
διευκολύνσεις του σε δική του θυγατρική ή κλάδο εκμετάλλευσης, 
β. απαντήσεις σε αιτήσεις παροχής πρόσβασης σε ανάλογες 
διευκολύνσεις σε άλλα κράτη μέλη, 
γ. τις εξηγήσεις που δίδονται για κάθε καθυστέρηση κατά τη 
διεκπεραίοκτη αιτήσεονν παροχής πρόσβασης. 
83. Τα προβλήματα τεχνικής διαμόρφωσης ΘΧΧ εξεταστούν επίσης ενδελεχώς για 
να καθοριστεί αν είναι πραγματικά. Κατ' αρχήν, οι κανόνες του 
ανταγωνισμού απαιτούν να χορηγείται πρόσβαση στον αιτούντα στο πλέον 
κατάλληλο σημείο γι' αυτόν, υπό την προϋπόθεση ότι το σημείο αυτό είναι 
τεχνικά εφικτό για τον παρέχοντα την πρόσβαση. Θέματα τεχνικής φύσης 
μπορεί να αποτελούν αντικειμενικές αιτιολογίες για την άρνηση παροχής 
πρόσβασης - για παράδειγμα, η μεταφορά για την οποία ζητείται πρόσβαση 
πρέπει να πληροί τα σχετικά τεχνικά πρότυπα για την υποδομή - όποις και 
θέματα περιορισμών ικανότητας, όπου μπορεί να τεθούν ζητήματα 
επιμερισμού59. 
84. Οι υπερβολικά υψηλές τιμές για την πρόσβαση, εκτός από το ότι είναι 
καταχρηστικές καθαυτές60, μπορεί επίσης να ισοδυναμούν με ουσιαστική 
άρνηση χορήγησης πρόσβασης. 
85. Ορισμένα στοιχεία των ελέγχοη αυτών απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση. Τα 
προβλήματα τιμών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών θα διευκολυνθούν από 
τις υποχρεώσεις διαφανών συστημάτων κοστολόγησης που επιβάλλουν οι 
οδηγίες ΟΝΡ. 
86. Όσον αφορά την τρίτη περίπτωση όπως αναφέρεται ανωτέρω στο σημείο 72, 
ορισμένες προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής και η νομολογία του 
59 
60 Όπως σημεκόθηκε ανωτέρω στην παράγραφο 80. 
Βλ. παράγραφο 91 κατώτερο). 
32 
Δικαστηρίοη έχουν ασχοληθεί με την παύση προμήθειας προς ανταγοννιστές 
επομένονν σταδίων (τρίτη περίπτωση, ανώτερο)). Στην απόφαση Commercial 
Solvents, το Δικαστήριο έκρινε ότι: 
"ο κάτοχος δεσπόζουσας θέσης στην αγορά πρώτων υλών, ο οποίος, 
με το σκοπό να τις κρατήσει για να παράγει ο ίδιος τα παράγωγα 
προϊόντα, αρνείται να τις προμηθεύσει σε πελάτη του που και αυτός 
παράγει τα ίδια προϊόντα, με κίνδυνο να εξαφανίσει κάθε 
ανταγωνισμό από μέρους του πελάτη αυτού, εκμεταλλεύεται τη 
δεσπόζουσα θέση του με καταχρηστικό τρόπο κατά την έννοια του 
άρθρου 86. "6Ι 
87. Παρόλο που η απόφαση αυτή αφορούσε την απόσυρση προϊόντος, δεν 
υπάρχει κατ' αρχήν διαφορά μεταξύ της περίπτο)σης αυτής και της παύσης 
προμήθειας. Η μονομερής καταγγελία συμφοηαών πρόσβασης θέτει 
ουσιαστικά παρόμοια προβλήματα με αυτά που εξετάστηκαν σε σχέση με τις 
αρνήσεις. Η άρση της πρόσβασης από υφιστάμενο πελάτη θα είναι συνή()ο)ς 
καταχρηστική. Και πάλι, μπορεί να προβληθούν αντικειμενικοί λόγοι για να 
δικαιολογηθεί η καταγγελία. Οι λόγοι αυτοί πρέπει να είναι ανάλογοι προς 
τις επιπτώσεις της παύσης για τον ανταγωνισμό. 
2.2 Άλλες μορφές καταχρήσεων 
Ακόμη και αν οι διευκολύνσεις δεν είναι ουσιώδεις, η συμπεριφορά του 
δεσπόζοντα φορέα εκμετάλλευσης τους διέπεται και πάλι από τις γενικές 
αρχές του άρθρου 86. Έτσι, υπάρχει κατάχρηση αν, μεταξύ άλλων, ο φορέας 
εκμετάλλευσης κάνει διακρίσεις ή οι ενέργειες του περιορίζουν κατ'άλλο 
τρόπο τις αγορές ή την τεχνική εξέλιξη. Τα παραδείγματα που ακολουθούν 
είναι ενδεικτικά δυνητικο'νν καταχρήσεονν. 
88. Οι αρνήσεις παροχής πρόσβασης αποτελούν μόνο μία μορφή κατάχρησης 
στον τομέα αυτόν. Μπορούν επίσης να υπάρξουν καταχρήσεις στο πλαίσιο 
ήδη χορηγηθείσας πρόσβασης. Έτσι, υπάρχει κατάχρηση εάν, μεταξύ άλλων, 
ο φορέας εκμετάλλευσης κάνει διακρίσεις ή οι ενέργειες του περιορίζουν 
κατ'άλλο τρόπο τις αγορές ή την τεχνική εξέλιξη. Τα παραδείγματα που 
ακολουθούν είναι ενδεικτικά δυνητικών καταχρήσεονν. 
Διαμόρφωση του δικτύου 
89. Η διαμόρφωση του δικτύου εκ μέρους δεσπόζοντα φορέα εκμετάλλευσης του, 
η οποία καθιστά την πρόσβαση αντικειμενικά δυσχερέστερη για τους 
παρέχοντες υπηρεσίες62, ενδέχεται να αποτελεί κατάχρηση, εκτός αν 
αιτιολογείται αντικειμενικά. Μια αντικειμενική αιτιολογία θα ήταν το ότι η 
διαμόρφο)ση του δικτύου βελτιώνει γενικά την αποτελεσματικότητα του 
δικτύου. 
Υπόθεση 6 και 7/73, Commercial Solvents, Συλλογή 1974, 223. 
(Υηλ. τη χρησιμοποίηση του οικτύου για να έλθουν σε επαφή με τους πελάτες τους 
33 
Σύζευξη 
90. Δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα εφόσον αφορά τη σύζευξη υπηρεσκόν για 
τις οποίες κατέχει δεσπόζουσα θέση ο φορέας παροχής τηλεπικοινωνιακοί 
υπηρεσκόν με υπηρεσίες για τις οποίες είναι εκτεθειμένος σε ανταγοηασμό63. 
Αν ο φορέας εκμετάλλευσης με κάθετη οργάνωση του δικτύου υποχρεοννει τον 
αιτούντα πρόσβαση να αγοράσει μία ή περισσότερες υπηρεσίες64 χο>ρίς 
πρόσφορη αιτιολογία, οι ανταγωνιστές του δεσπόζοντος φορέα παροχής της 
πρόσβασης ενδέχεται να μην μπορούν να προσφέρουν τα αντίστοιχα τμήματα 
του πακέτου ανεξάρτητα. Έτσι, η απαίτηση αυτή μπορεί να αποτελεί 
κατάχρηση δυνάμει του άρθρου 86. 
Τιμολόγηση 
91. Τα προβλήματα τιμολόγησης όσον αφορά την πρόσβαση παρεχόντων 
υπηρεσίες σε ουσιαστικές διευκολύνσεις που παρέχονται εκ μέρους 
δεσπόζοντα φορέα εκμετάλλευσης δ ικτύου, συχνά αφορούν εξαιρετικά υψηλές 
τιμές65. Ελλείψει άλλης ρεαλιστικής εναλλακτικής λύσης για πρόσβαση στη 
διευκόλυνση εκ μέρους παρεχόντων υπηρεσίες, ο δεσπόζονν ή μονοπο)λιακός 
φορέας μπορεί να έχει την τάση να χρεώνει υπερβολικά υψηλές τιμές. 
Πρόβλημα αθέμιτα χαμηλίόν τιμα'νν μπορεί να προκύψει στο πλαίσιο του 
ανταγοηασμού μεταξύ διαιρόρανν δικτύοη υποδομής τηλεπικοινοννκόν, όπου 
ο δεσπόζο)ν ιρορέας μπορεί να έχει την τάση να χρε(όσει αθέμιτα χαμηλές 
τιμές για πρόσβαση ώστε να καταργήσει τον ανταγοηισμό εκ μέρους άλλων 
παρεχόντανν υποδομές, παραβιάζοντας τις διατάξεις του άρθρου 86(a). Σε 
γενικές γραμμές μία τιμή αποτελεί κατάχρηση αν είναι είτε κατώτερη του 
μέσου αυξητικού κόστους είτε κατώτερη του μέσου συνολικού κόστους και 
αποτελεί μέρος προγράμματος ή σχεδίου νόθευσης του ανταγοηασμού66. 
63 
64 
65 
66 Αυτό εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο ΟΝΡ: βλ. άρθρο 7, παράγραφος 4 της οδηγίας 
διασύνδεσης, άρθρο 12, παράγραφος 4 της οδηγίας για τη φοννητική τηλεφοννία και 
παράρτημα Ν της οδηγίας για το πλαίσιο ΟΝΡ. 
δηλ. συμπεριλαμβανομένη™ υπηρεσκόν που είναι περιττές για τον αιτούντα πρόσβαση, ή 
ακόμα και υπηρεσκόν που θα ήθελε να παρέχει ο ίδιος στους πελάτες του 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής για τα κριτήρια αξιολόγησης εθνικών προγραμμάτωνσχετικά 
με την κοστολόγηση και χρηματοδότηση καθολικής υπηρεσίας και τις κατευθυντήριες 
γραμμές για την λειτουργία των προγραμμάτων αυτών θα είναι καθοριστικής σημασίας για 
το βαθμό στον οποίο μπορεί να γίνει χρήση της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας 
(όστε να αιτιολογηθούν οι επιβληθείσες τιμές. Βλέπε επίσης την μνεία στην υποχρέωση 
παρονής καθολικής υπηρεσίας, ανωτέρω παράγραφο 53. 
Βλέπε ΑΚΖΟ, υπόθεση C-62/86, Συλλογή 1991-3359 
Πάντως, ο κανόνας του μέσου μεταβλητού κόστους δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλές 
περιπτώσεις στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, εφόσον το μεταβλητό κόστος παροχής 
πρόσβασης σε ήδη υπάρχον δίκτυο είναι σχεδόν μηδενικό. Κατά συνέπεια, η δοκιμή που 
προτείνει η Επιτροπή αφορά το κατά πόσον μία εταιρεία χρεώνει μία τιμή για αγαθά και 
υπηρεσίες - άλλη από ό,τι στο πλαίσιο ενός νέου προϊόντος ή υπηρεσίας - η οποία, αν και 
άνω του μέσου μεταβλητούκύστους για την παροχή των συγκεκριμένων αγαθών ή υπηρεσκόν 
για τα οποία καταβάλλεται το εν λόγω τίμημα, είναι τόσο χαμηλή (όστε τα συνολικά έσοδα 
για όλα τα εν λόγα αγαθά ή υπηρεσίες θα ήταν χαμηλότερα από το συνολικό μέσο κόστος 
για την παροχή τους, εάν πωλεί την ίδια αναλογία της παραγωγής της στην ίδια τιμή σε 
34 
Εφόσον κριθεί απαραίτητο, οι κανόνες ΟΝΡ σχετικά με τις αρχές 
κοστολόγησης και τη διαφάνεια θα βοηθήσουν να εξασφαλιστεί η ουσιαστική 
εφαρμογή του άρθρου 86 σε αυτόν τον τομέα. 
92. Αν ο φορέας πρόσβασης κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά προϊόντανν ή 
υπηρεσκόν, το περι()ο>ριο μεταξύ της τιμ,ής που επιβάλλεται για την πρόσβαση 
που χρεώνεται σε όλους τους ανταγοννιστές στην αγορά επομένων σταδίονν, 
(περιλαμβανομένων ενδεχόμενος των επιχειρηματικών δραστηριότητος 
επόμενων σταδίων της δεσπόζουσας εταιρείας), και της τιμής που χρεα'ννει ο 
προμηθευτής φορέας εκμετάλλευσης του δικτύου στην αγορά υπηρεσιοόν 
επομένων σταδίων πρέπει να αντικατοπτρίζει τουλάχιστον το κόστος 
παροχής της υπηρεσίας επομένου σταδίου και πρέπει να είναι αρκετά μεγάλο 
ούτως ο')στε να επιτρέπει σε παρέχοντα υπηρεσίες με εύλογη αποδοτικότητα 
(ττην αγορά επομένοίν σταδίονν να επιτυγχάνει φυσιολογικό επίπεδο κέρδους 
εκτός εάν η δεσπόζουσα εταιρεία μπορεί να αποδείξει ότι οι δραστηριότητες 
της στον τομέα των επομένανν σταδίων είναι εξαιρετικά αποδοτικές.67 Εάν 
αυτό δεν ισχύει, οι ανταγωνιστές της αγοράς επομένων σταδίων 
αντιμετωπίζουν «συμπίεση τιμών» που θα μπορούσε να τους εξαναγκάσει να 
βγουν έξω από την αγορά. 
Διακρίσεις 
93. Ένα δεσπόζανν φορέας πρόσβασης δεν μπορεί να κάνει διακρίσεις μεταξύ 
διαφόρων συμιμαννκόν πρόσβασης όταν οι διακρίσεις αυτές περιορίζουν τον 
ανταγοηασμό. Οποιαδήποτε διαφοροποίηση η οποία βασίζεται κυρίο>ς στη 
χρήση που πρέπει να γίνει στην πρόσβαση παρά στις διαφορές μεταξύ 
συναλλαγονν του ιδίου του φορέα εκμετάλλευσης της πρόσβασης, εάν η 
διάκριση φαίνεται σαφώς ότι περιορίζει ή στρεβλώνει υπάρχοντα ή δυνητικό 
ανταγωνισμό, αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 86. Η διάκριση αυτή 
μπορεί να πάρει τη μορφή επιβολής διαφόρων όρονν, περιλαμβανομένης της 
χρέωσης δκκρορετικών τιμών ή άλλης μορφής διαφοροποίηση μεταξύ τονν 
συμφοννκόν πρόσβασης, εκτός και αν η διάκριση αυτή θα μπορούσε να 
δικαιολογηθεί με αντικειμενικό τρόπο, π.χ. βάσει του κόστους ή τεχνικών 
δυσχερειών ή του γεγονότος ότι οι χρήστες ασκούν δραστηριότητες σε 
διαφορετικά επίπεδα. Η διάκριση αυτή θα μπορούσε να περιορίζει τον 
ανταγωνισμό στην αγορά επομένων σταδίων στην οποία η αιτούσα πρόσβαση 
εταιρεία επιδιώκει να ασκεί δραστηριότητες εφόσον ενδέχεται να περιορίζει 
τη δυνατότητα του φορέα αυτού να εισέλθει στην αγορά ή να επεκτείνει τις 
δραστηριότητες του στην εν λόγο) αγορά68. 
67 
68 συνεχή βάση, έστω και αν δεν έχει αποδειχθεί η πρόθεση αποκλεισμού ενός ανταγωνιστή. 
Απόφαση της Επιτροπής, Brown Napier/British Sugar, 88/518/ΕΟΚ, ΕΕ L 284/41 
(1988): το περιθώριο μεταξύ βιομηχανικής και λιανικής τιμής μειώθηκε σε σημείο που ο 
αγοραστής χονδρικής με κλάδο συσκευασίας εξίσου αποδοτικό με εκείνον του προμηθευτή 
χονδρικής, δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει επικερδώς την λιανική αγορά. Βλ. επίσης National 
Carbonising, ανωτέρω υποσημείίοση 57. 
Πάντως, όταν η ικανότητα υποδομής δεν χρησιμοποιείται πλήρως, η χρέωση διαφορετικών 
τιμών πρόσβασης που εξαρτάται από τις διάφορες αγορές επομένων σταδίων ενδέχεται να 
αιτιολογείται, στο βαθμό που μια τέτοια διαφοροποίηση επιτρέπει καλύτερη χρήση των 
υποδομών και καλύτερη ανάπτυξη ορισμένων αγορών, και όπου μια τέτοια διαφοροποίηση 
35 
94. Όσον αφορά τις διακρίσεις που βασίζονται στις τιμές, το άρθρο 86(γ) 
απαγορεύει την εισαγωγή διακρίσεων εκ μέρους δεσπόζουσας εταιρείας 
μεταξύ πελατών της69, συμπεριλαμβανομένων τονν διακρίσεανν μεταξύ 
πελατών βάσει του αν συμφωνούν να συναλλάσσονται αποκλειστικά με τη 
δεσπόζουσα εταιρεία ή όχι. 
95. Η εισαγωγή διακρίσεων χο)ρίς αντικειμενική αιτιολογία όσον αφορά 
οποιαδήποτε πτυχή συμφωνίας πρόσβασης ενδέχεται να αποτελεί κατάχρηση. 
Οι διακρίσεις μπορεί να αφορούν στοιχεία όπως η τιμολόγηση, τα χρονικά 
περιθώρια, η τεχνική πρόσβαση, η όδευση70, η αρίθμηση, οι περιορισμοί στη 
χρήση του δικτύου που υπερβαίνουν τις βασικές απαιτήσεις και η χρήση 
δεδομένων τοη δικτύοη πελατών. Πάντως, η ύπαρξη διακρίσεονν μπορεί 
μόνον να καθοριστεί κατά περίπτωση. Οι διακρίσεις είναι αντίθετες προς το 
άρθρο 86, ανεξαρτήτως του αν προκύπτουν ή είναι εμφανείς από τους όρους 
μιας ειδικής συμφοννίας πρόσβασης. 
96. Στο πλαίσιο (ίυτό, υπάρχει γενικό καθήκον του φορέα εκμετάλλευσης του 
δικτύου να μεταχειρίζεται τους ανεξάρτητους πελάτες κατά τον ίδιο τρόπο 
όπο)ς τη δική του θυγατρική ή κλάδο παροχής υπηρεσκόν επομένονν σταδίονν. 
Η φύση του πελάτη και οι απαιτήσεις του μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο 
στον καθορισμό του κατά πόσον οι συναλλαγές είναι συγκρίσιμες. 
Διαφορετικές τιμές για πελάτες σε διαφορετικά επίπεδα (π.χ. χονδρικής και 
λιανικής) δεν αποτελούν αναγκαστικά διάκριση. 
97. Προβλήματα διακρίσεων μπορεί να ανακύψουν σε σχέση με την τεχνική 
διαμόρφωση της πρόσβασης, λόγο) της σημασίας της στο πλαίσιο της 
πρόσβασης. 
Ο βαθμός τεχνικής εξειδίκευσης της πρόσβασης: περιορισμοί του τύπου ή 
του "επιπέδου" στην ιεραρχία του δικτύου των ανταλλαγούν που σχετίζονται 
με την πρόσβαση ή τις τεχνικές δυνατότητες των ανταλλαγονν έχουν άμεση 
σημασία από άποψη ανταγοηασμού και μπορεί να περιλαμβάνουν τις 
διαθέσιμες διευκολύνσεις για την υποστήριξη σύνδεσης ή τον τύπο διεπα(|)ής 
και συστήματος σημάτονν που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό του τύπου 
υπηρεσίας που διατίθεται στον αιτούντα πρόσβαση (π.χ. "έξυπνες 
διευκολύνσεις δικτύου). 
Ο αριθμός και/ή η θέση των σημείων σύνδεσης: η απαίτηση συλλογής και 
κατανομής της κίνησης για συγκεκριμένες περιοχές στο σημείο μεταγωγής 
που εξυπηρετεί απευθείας την περιοχή αυτή, και όχι σε ανώτερο επίπεδο 
ιεραρχίας του δικτύου, μπορεί να είναι σημαντική. Ο αιτών πρόσβαση 
υποβάλλεται σε επιπρόσθετη δαπάνη αν παρέχει συνδέσεις σε μεγαλύτερη 
69 
70 δεν περιορίζει ή στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή θα αναλύει 
τις συνολικές επιπτώσεις μιας τέτοιας διαφοροποίησης τιμών σε όλες τις αγορές επομένων 
σταδίων. 
Υπόθεση C-310/93P, ΒΡΒ Industries PLC και British Gypsum Ltd κατά Επιτροπής, 
Συλλογή 1995 1-865,904, που αφορά διακρίσεις εκ μέρους της ΒΡΒ μεταξύ των πελατών της 
στη συναφή αγορά ξηρού γύψου 
δηλ. <τε προτιμώμενο κατάλογο ανταποκριτών φορέων εκμετάλλευσης δικτύων 
36 
απόσταση από το κέντρο μεταγωγής του, ή αν αναγκάζεται να πληρο'κτει 
μεγαλύτερα έξοδα μεταφοράς. 
Ίση πρόσβαση: η δυνατότητα να λαμβάνουν οι πελάτες του αιτούντος 
πρόσβαση στις υπηρεσίες του παρέχοντος πρόσβαση χρησιμοποιοΥντας τον 
ίδιο αριθμό κλήσης που χρησιμοποιούν και οι πελάτες του τελευταίου 
αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό ανταγοννιστικών τηλεπικοινοηαο'νν. 
Αντικειμενική αιτιολογία 
98. Μπορεί να περιλαμβάνει παράγοντες σχετικά με την τρέχουσα λειτουργία του 
δικτύου που ανήκει στον παρέχοντα πρόσβαση ή περιορισμούς εκμετάλλευσης 
όσον αφορά το αντικείμενο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. 
2.3 Καταχρήσεις κοινής δεσπόζουσας θέσης 
99. Στην περίπτακχη κοινής δεσπόζουσας θέσης (βλέπε ανοπέρο) σημεία 65 και 
επ.) η συμπεριφορά μίας από τις διάφορες εταιρείες που συμμετέχουν στην 
κοινή δεσπόζουσα θέση ενδέχεται να είναι καταχρηστική έστο) και αν οι 
λοιπές εταιρείες δεν συμπεριφέρθηκαν με τον ίδιο τρόπο. 
100. Επιπλέον τονν βοηθημάτονν που παρέχουν οι κανόνες του ανταγοηασμού, αν 
κανένας φορέας εκμετάλλευσης δεν είναι πρόθυμος να χορηγήσει πρόσβαση 
και εφόσον η άρνηση δεν δικαιολογείται από τεχνικούς ή εμπορικούς 
λόγους, η εθνική κανονιστική αρχή θα πρέπει να επιλύσει το πρόβλημα 
διατάσσοντας μία ή περισσότερες από τις εταιρείες να παράσχουν πρόσβαση 
δυνάμει των όρανν της οδηγίας ΟΝΡ ή της εθνικής νομοθεσίας. 
3. Συμφωνίες πρόσβασης (Άρθρο 85) 
101. Οι περιορισμοί του ανταγοηασμού που προκύπτουν από συμ<μαννίες 
πρόσβασης ενδέχεται να έχουν δύο διαφορετικά αποτελέσματα: περιορισμό 
του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο συμβαλλομένων στη συμφαηάα 
πρόσβασης, ή περιορισμό του ανταγωνισμού από τρίτους, για παράδειγμα 
μέσω αποκλειστικότητας για τον ένα ή και τους δύο συμβαλλομένους. 
Επιπλέον, αν ένας συμβαλλόμενος κατέχει δεσπόζουσα θέση, οι όροι της 
συμφο)νίας πρόσβασης μπορεί να οδηγήσουν σε ενίσχυση της, ή σε επέκταση 
της σε συναφή αγορά, ή μπορεί να αποτελούν αθέμιτη εκμετάλλευση της 
δεσπόζουσας θέσης μέσο) της επιβολής μη δικαίονν όρονν. 
102. Συμφωνίες πρόσβασης βάσει των οποίων η πρόσβαση είναι καταρχήν 
απεριόριστη δεν είναι εγγενώς περιοριστικές του ανταγοηασμού κατά την 
έννοια του άρθρου 85, παράγραγος 1. Αποκλειστικές υποχρεώσεις σε 
συμβάσεις που παρέχουν πρόσβαση σε μία εταιρεία δύνανται να περιορίσουν 
τον ανταγοηασμό διότι περιορίζουν την πρόσβαση στις υποδομές σε άλλες 
εταιρείες. Εφόσον πολλά δίκτυα έχουν μεγαλύτερη ικανότητα από ό,τι 
χρειάζεται ένας μεμονο)μένος χρήστης, αυτό θα συμβαίνει συνήθίος στον 
τομέα τονν τηλεπικοινωνιών. 
37 
103. Οι συμφωνίες πρόσβασης ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόνο>σης 
του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι μπορούν να βελτιώσουν την πρόσβαση 
στην αγορά υπηρεσιών επομένου σταδίων. Οι συμφωνίες πρόσβασης στο 
πλαίσιο της διασύνδεσης είναι ουσιώδεις για τη διαλειτουργικότητα 
υπηρεσιών και υποδομής, αυξάνοντας έτσι τον ανταγωνισμό στην αγορά 
υπηρεσιών επομένων σταδίονν, οι οποίες είναι δυνατόν να αποδίδουν 
υψηλότερη προστιθέμενη αξία από την τοπική υποδομή 
104. Υπάρχει, ο)στόσο, προφανής κίνδυνος νόθευσης του ανταγοηασμού από 
ορισμένες συμφωνίες πρόσβασης, ή ρήτρες τους. Για παράδειγμα, οι 
συμφωνίες πρόσβασης ενδέχεται: 
(α) να χρησιμεύουν ως μέσο συντονισμού των τιμών· 
(β) ή καταμερισμού της αγοράς· 
(γ) να επιφέρουν τον αποκλεισμό τρίτο)ν71· 
(δ) να οδηγούν σε ανταλλαγή ευαίσθηπον εμπορικοί πληροφορκόν 
μεταξύ των μερών. 
105. Ο κίνδυνος συντονισμού των τιμών είναι ιδιαίτερα οξύς στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών εφόσον το κόστος της διασύνδεσης συχνά ανέρχεται σε 
ποσοστό 50% ή και μεγαλύτερο του συνολικού κόστους των παρεχομένων 
υπηρεσκόν και η διασύνδεση με δεσπόζοντα φορέα συχνά είναι απαραίτητη. 
Κάτο) από τις συνθήκες αυτές, το πεδίο ανταγοηασμού τονν τιμονν είναι 
περιορισμένο και ο κίνδυνος (και η σοβαρότητα) συντονισμού τιμονν 
αντίστοιχοι είναι μεγαλύτερος. 
106. Επιπλέον, οι συμφοηάες διασύνδεσης μεταξύ δικτύονν φορέονν 
τηλεπικοινωνιών ενδέχεται υπό ορισμένες συνθήκες να ενεργήσουν 
αποτρεπτικά στις επενδύσεις σε υποδομές και κατά συνέπεια μπορούν να 
οδηγήσουν σε καταμερισμό της αγοράς μεταξύ του παρέχοντος πρόσβαση 
φορέα και του αντίστοιχου ζητούντος πρόσβαση φορέα αντί για την 
ανάπτυξη ανταγοηασμού μεταξύ τονν δικτύων. 
107. Σε ένα απελευθερωμένο περιβάλλον τηλεπικοινωνιών, τα προαναφερθέντα 
είδη περιορισμών του ανταγωνισμού θα παρακολουθούνται στενά από τις 
Εθνικές Κανονιστικές Αρχές και την Επιτροπή στο πλαίσιο των κοινοτικών 
κανόνανν ανταγοηασμού. Το δικακοματων θιγομένονν από οποιοδήποτε είδος 
συμπεριφοράς που νοθεύει τον ανταγωνισμό να υποβάλλουν καταγγελίες 
(ττην Επιτροπή δεν επηρεάζεται από τις εθνικές ρυθμίσεις. 
Ρήτρες που γενικά δεν εμπίπτουν στο άρθρο 85Π) 
108. Η Επιτροπή έχει επισημάνει ορισμένους τύπους περιορισμών, που 
παραβιάζουν ενδεχόμενος το άρθρο 85(1) ΕΚ και συνεπώς απαιτούν ατομική 
Απόφαση της Επιτροπής, Night Services, ΕΕ L 259/20 (1994), Απόφαση της Επιτροπής, 
Eurotunnel, ΕΕ L 354/66 (1994). 
38 
απαλλαγή. Οι ρήτρες αυτές θα αφορούν στις περισσότερες περιπτώσεις το 
εμπορικό πλαίσιο της πρόσβασης. 
109. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, τα διασυνδεδεμένα μέρη ενδέχεται να 
επιθυμούν να ανταλλάξουν, για παράδειγμα, πληροφορίες σχετικά με τους 
πελάτες και την κίνηση. Η ανταλλαγή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει την 
ανταγωνιστική συμπεριφορά των ενδιαφερομένων επιχειρήσεονν και θα 
μπορούσε εύκολα να χρησιμοποιηθεί από τους συμβαλλομένους για 
πρακτικές αθέμιτης συνεργασίας, όπως η κατανομή της αγοράς72. Κατά 
συνέπεια, θα πρέπει απαραιτήτως να υπάρξουν εγγυήσεις για να 
διασφαλιστεί ότι είτε οι εμπιστευτικές πληροφορίες θα διαδίδονται μόνο στα 
μέρη τονν εταιρειών που έχουν εμπλακεί στις συμφοννίες διασύνδεσης ή να 
διασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες δεν θα χρησιμοποιηθούν για την άσκηση 
αθέμιτου ανταγωνισμού. 
110. Οι διακανονισμοί (ΐποκλειστικότητας, για παράδειγμα, σύμφοννα με τους 
οποίους η κίνηση διαβιβάζεται αποκλειστικά μέσο) του τηλεπικοινοννιακού 
δικτύου ενός ή και τονν δύο συμβαλλομένων και όχι στο δίκτυο τρίτονν με 
τους οποίους έχουν συναφθεί συμβάσεις πρόσβασης θα πρέπει επίσης να 
αναλυθούν δυνάμει του άρθρου 85(3). Αν δεν παρέχεται καμία αιτιολογία γι' 
αυτή τη δρομολόγηση, οι ρήτρες αυτές θα απαγορευθούν. 
111. Οι συμφωνίες πρόσβασης που έχουν συναφθεί με αντικείμενο αντίθετο προς 
τους κανόνες του ανταγο)νισμού είναι μάλλον απίθανο να πληρούν τα 
κριτήρια χορήγησης ατομικής απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 85(3). 
112. Επίσης, οι συμφοννίες πρόσβασης ενδέχεται να έχουν επιπτακιεις στη 
διάρθρωση ανταγοηασμού της αγοράς. Το τοπικό αντίτιμο πρόσβασης θα 
καλύπτει συχνά σημαντικό μέρος του συνολικού κόστους τονν υπηρεσκόν που 
παρέχει στους τελικούς χρήστες ο αιτών πρόσβαση, αφήνοντας περιορισμένο 
πεδίο για ανταγοηασμό τιμών. Αόγο) της ανάγκης διαφύλαξης αυτού του 
περιορισμένου βαθμού ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει 
ιδιαίτερη προσοχή στην διερεύνηση τονν συμφοννια'νν πρόσβασης από την 
άποψη το)ν πιθανών επιπτώσεο'νν τους στις σχετικές αγορές, ούτο>ς ώστε να 
εξασφαλίσει ότι οι συμφωνίες αυτές δεν θα χρησιμεύσουν ο)ς κρυφοί και 
έμμεσοι τρόποι καθορισμού ή συντονισμού τελικών τιμών για τους τελικούς 
καταναλωτές, πράγμα που αποτελεί μία από τις σοβαρότερες παραβιάσεις 
του άρθρου 85 ΕΚ73. 
113. Ακόμα, ο ανταγοηασμός περιορίζεται επίσης από ρήτρες συλλογικών 
διακρίσεων που οδηγούν στον αποκλεισμό τρίτανν. Οι σημαντικότερες είναι 
73 Υπόθεση Τ-34/92, Fiatagri UK Ltd και New Holland Ford Ltd κατά Επιτροπής 
Υπόθεση T-35/92, John Deere Ltd κατά Επιτροπής 
Και οι ούυ σε δευτεροβάθμια εξέταση ενώπιον του ΔΕΚ. 
Αναίρεση κατά απόφασης της Επιτροπής, UK Agricultural Tractor Registration 
Exchange, ΕΕ L 68/19 (1992). 
Υπόθεση 8/72 Vereniging van Cementhandelaaren κατά Επιτροπής, Συλλογή 1972, 977, 
Υπόθεση 123/83 Bureau National interprofessionnel du Cognac κατά Clair, Συλλογή 
1985, 391, 
39 
οι διακρίσεις που αφορούν την τιμή, την ποιότητα ή άλλες εμπορικά 
σημαντικές πτυχές της πρόσβασης σε βάρος του αιτούντα πρόσβαση, οι 
οποίες θα έχουν γενικά ο)ς στόχο την αθέμιτη υποστήριξη των 
δραστηριοτήτων του παρέχοντα πρόσβαση. 
4. Επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών 
114. Η εφαρμογή των άρθρο)ν 85 και 86 προϋποθέτει την ύπαρξη επιπτο')σεο)ν στο 
εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. 
115. Για να έχει μια συμφωνία επιππόσεις στο εμπόριο μεταξύ τοη κρατών 
μελών, πρέπει η Επιτροπή: 
"βάσει συνόλου αντικειμενικών νομικών και πραγματικών στοιχείων, 
να μπορεί να βασίσει λογική πρόβλεψη επιτρέπουσα το φόβο ότι η εν 
λόγω συμφωνία μπορεί να ασκήσει ενδεχόμενη επιρροή, άμεση ή 
έμμεση, πραγματική ή δυνητική, επί των εμπορικών ρευμάτων μεταξύ 
κρατών μελών. "7Α 
Δεν είναι απαραίτητο να μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο κάθε περιορισμός 
του ανταγωνισμού που περιέχεται στη συμφωνία75, αρκεί να το επηρεάζει η 
συμφωνία (ος σύνολο. 
116. Όσον αφορά τις συμφωνίες πρόσβασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η 
Επιτροπή θα εξετάζει, εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις πον περιορισμών του 
ανταγωνισμού στο διακρατικό εμπόριο υπηρεσκόν πρόσβασης, και τις 
επιπτοκτεις στο διακρατικό εμπόριο τηλεπικοινοηιακοΥνυπηρεσκόν επομένου 
σταδίων, θα εξετάζει επίσης τη δυνατότητα αυτών πον συμφωνιών να 
αποκλείουν μια δεδομένη γεωγραφική αγορά, πράγμα που θα εμπόδιζε 
επιχειρήσεις ήδη εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη να ανταγωνιστούν στην 
εν λόγω γεωγραφική αγορά. 
117. Οι συμφοηάες τηλεπικοινωνιακής πρόσβασης φυσιολογικά θα επηρεάζουν το 
εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται 
(χπό ένα δίκτυο διατίθενται στην αγορά ολόκληρης της ΕΕ και οι συμφοηάες 
πρόσβασης μπορεί να επηρεάζουν την ικανότητα ενός φορέα παροχής 
υπηρεσιών ή ενός φορέα εκμετάλλευσης να παρέχει οποιαδήποτε 
συγκεκριμένη υπηρεσία76. Ακόμη και αν οι αγορές είναι κυρίως εθνικές, όπως 
συνήθως συμβαίνει αυτή τη στιγμή, δεδομένου του σταδίου ανάπτυξης της 
απελευθέρωσης, οι καταχρήσεις δεσποζουσών θέσεων, με απλά λόγια, 
επηρεάζουν τη δομή της αγοράς, με επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών 
μελών. 
74 
75 
76 Υπόθεση 56/65, STM, Συλλογή 1966 235 στη σελ. 249. 
Υπόθεση 193/83, Windsurfing International Inc κατά Επιτροπής, Συλλογή 1986, 611. 
Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές τηλεπικοινωνιών, ένθ' αν. σημείο 3. 
40 
Οι υποθέσεις του τομέα (χυτού, οι οποίες θέτουν ζητήματα σχετικά με το 
άρθρο 86, θα αφορούν είτε καταχρηστικές ρήτρες συμφωνιών πρόσβασης, είτε 
άρνηση σύναψης συμφωνίας πρόσβασης με πρόσφορους όρους, ή πλήρη 
άρνηση. Έτσι, τα κριτήρια που παρατέθηκαν ανωτέρω για τον καθορισμό του 
κατά πόσον μια συμφωνία πρόσβασης μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο 
μεταξύ κρατοϊν μελο'η θα είναι εξίσου χρήσιμα. 
Συμπεράσματα 
119. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κανόνες του ανταγωνισμού και η ειδική νομοθεσία 
του τομέα αποτελούν συνεκτική σειρά μέτρων που εξασφαλίζουν 
απελευθερωμένο και ανταγοηαστικό περιβάλλον για τις αγορές 
τηλεπικοινοηαών στην ΕΕ. 
120. Η δράση που θα αναλάβει η Επιτροπή στον εν λόγω τομέα θα έχει ο)ς στόχο 
την (χπο(()υγή περιττής αλληλεπικάλυ\|>ης διαδικασιοΥν ανταγωνισμού και 
εθνικοΥν/κοινοτικοΥν ρυθμιστικών διαδικασκόν που θεσπίστηκαν βάσει του 
πλαισίου ΟΝΡ. 
121. Σε περίπτο)ση επίκλησης των κανόνοχν του ανταγοηασμού, η Επιτροπή θα 
εξετάζει ποιες είναι οι σχετικές αγορές και θα εφαρμόζει τα άρθρα 85 και 86 
σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αρχές. 
41 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 649 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 15 10 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-712-GR-C 
ISBN 92-78-13836-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο