ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡ ΩΠΑΪΚ ΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Βρυξέλλες , 13.9.2000
COM(2000) 559 τελικό
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
για τον Χάρτη των θεµελιωδών δικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσ ης
2ΑΝΑΚΟI ΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠ H Σ
για τον Χάρτη των θεµελιωδών δικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσ ης
1. EI Σ ΑΓΩΓΗ:
1. Η κατάρτιση του σχε δίου τ ου Χάρτη θεµελιωδών δικαιωµάτων βρίσκεται πλέον σε
αποφασιστικό στάδι ο . Όντως, πρ οκύπτει από τα συµπεράσµατα τ ου Ευρ ωπαϊκού
Συµβουλίο υ της Φέιρα ότι :
« Η Συνέλευση κλή θηκε επει γόντως να συνεχίσ ει τ ις εργα σίες της σύµφωνα µε το
χρονοδιάγραµµα που καθορίστηκε στα συµπεράσµατα του Ε υρωπαϊκού Συµβουλίο υ
της Κολωνίας , ώστ ε να υποβληθε ί σχ έδιο ε γγράφου πριν από το Ευρωπαϊκό
Συµβούλιο το υ Οκτωβρίου 2000.»
2. Ένα νέ ο πρ οσχέδι ο τ ου Χάρτη εκπο νήθηκε µετά απ ό ε ντατικές εργασίες πο υ
πραγµατοποίησε η Συνέλευση κατά τη διάρκεια των τελευταίων µη νών1.
3. Το πρ οσχέδι ο στηρίζεται στην στάση πο υ τήρησε η Συνέλευση , ήδη από τις αρχές
των εργασιών της , η οποία σ υνίσταται στην σύνταξη τ ου σχεδί ου πο υ θα υποβληθεί
στο Ευρωπαϊκό Συµβ ούλιο µε τη µορφή µε την οποία θα πρέπει αργότερα να
ενσω µατωθ εί στις κο ινοτικές Σ υνθήκες και µε υποχρεωτική ν ο µική ισχύ . Η
Συνέλευση µε πρ οτροπή τ ου πρ οέ δρ ου της κ . Roman Herzog, έκρινε ότι η
αντιµετώπιση αυτή είναι η µό νη π ου παρέχει τη δυνατό τητα να παραµείνει αν οιχτή η
επιλογή την οπ οία θα πρέπει να κάνει , σε δέ οντα χρό ν ο , τ ο Συ µβούλι ο όσ ο ν αφ ορά
τη φύση τ ου Χάρτη , σ ύµφωνα µε τα συµπεράσµατα της Κολωνίας : διακήρυξη ή
κείµενο ε νσωµατωµέ ν ο στις Σ υνθήκες , µε υπ οχρεωτική ν οµική ισχύ .
4. Οι εργασίες που διεξήγαγε η Συνέλευση τ ους τελευταί ους αυτ ούς µήνες
χαρακτηρίστ ηκαν από µία διαδικασία βάσε ι της οπο ία κάθε µέλ ος της Σ υνέλευσης
είχε δυνατ ότητα να καταθέτει γραπτές τροπολογίες στηριζό µεν ο σε πρ οηγ ούµε να
κείµενα. Κατατέθηκαν περισσότερες απ ό 1.000 τρο π ολ ογίες οι οπ οίες
αντικατοπτρίζουν τις ανησυχίες πο υ εκφράζ ο νται στο πλαίσιο της Συ νέλευσης . Το
προσχέδι ο αυτ ό αποτελεί τη σ υµβιβαστικ ή λύση που διατύπωσε τ ο προε δρεί ο , µε
στόχ ο να συµπεριλάβει όλες τις απόψεις και ανησυχίες π ου εκφράζ ονται στ ο πλαίσιο
της Συ νέλευσης .
5. Ενόψει της ολοκλήρωσης των εργασιώ ν της Συνέλευσης και της δι αβίβασης του
Χάρτη στο Ευρωπαϊκό Συµβούλ ιο του Biarritz, το πρ οεδρεί ο ζήτησε από τα µέλη
της Συνέλευσης να διατυπώσου ν , πριν από την 1 η Σεπτεµβρίου , τις παρατηρήσεις
που κρίνο υν σκόπιµες για το κείµεν ο τ ου πρ οσχεδίο υ . Επίσης καθ όρισε τη
διαδικασία των δύο τελευταίων συνε δριάσεων της Συνέλευσης :
1Τ ο ε ν λ όγω προ σχέδιο περιλαµβάνεται στο έγγραφ ο CHARTE 4422/00, CONVENT 45 της
28 ης Ι ο υλίου 2000 : « Π λήρες κ είµενο του Χάρτη πο υ πρό τεινε το προεδρ είο ».
3– Στις11 και12 Σεπτεµβρίου , τα µέλη της Συ νέλευσης θα συνε δριάσου ν ανά
οµάδε ς και στις 13 Σεπτεµβρίου θα κοιν οπ οιήσ ουν στη Συ νέλευση τη θέση
τους σχετικά µε τ ο πρ οσχέ διο ·
– Κατ ά τη συνε δρίαση της 25 ης και26 ης Σεπτεµβρίου θα πρέπει να δ οθεί η
δυνατ ότητα συν δυασµ ούτων απόψεω ν τω ν διαφόρων οµά δων και να
εξουσι οδ οτηθεί ο πρ όε δρ ος της Συνέλευ σης , σύµφωνα µε τα συµπεράσµατα
της Κολωνίας , να διαπιστώσει τη συναίνεση στ ο πλαίσ ιο της Συ νέλευσης και
να διαβιβάσει το σχέδιο στ ους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων .
6. Στο πλαίσ ιο αυτό , το αντικείµενο της παρούσας ανακο ίνωσης είναι :
– Κατ’ αρχάς να παρουσιασθεί η θέση της Επιτροπής όσον αφορά το
περιεχόµενο τουπροσχεδίου , µε στόχο αυτό να συµβάλει θετικά στην
επίτευξη συναίνε σης στο πλαίσιο της Συνέλευση ς ,
– αλλά και να τονισθούν τα πολιτ ικά κα ι θεσµικά θέµατα τα οποία κατά τη
γνώ µη της Επιτροπής , έχουν ιδιαίτερη σηµασία ιδίως όσον α φορά την
φύση τουΧά ρτη .
2. ΟΙ Σ ΤΟΧΟ Ι ΤΟΥ ΧΑ Ρ ΤΗ :
7. Το Ε υρωπαϊκό Συ µβούλι ο της Κολωνίας όρισε τ ον ο υσιαστικό στ όχ ο τ ου Χάρτη
θεµελιωδών δικαιωµάτων της Έν ωσης π ου είναι να κατ οχυρωθεί η εξέχ ουσα
σηµασία και το εύρ ος των θεµελιωδών δικαιωµάτων , κατά τρ όπ ο προ φανή για το υς
πολίτες της Έ νωσης .
Το Ε υρωπαϊκό Συ µβούλι ο ζήτησε ως εκ τ ούτ ου από τη Συ νέλευση η οπ οία έχειαναλάβει την εκπόνηση τ ου Χάρτη
, περισσ ότερες ε ργασίες αναζήτησης παρά
επινόησης , περισσότερες εργασίες συλλ ογής παρά καιν οτ οµίας .
8. Όµως, τα συµπεράσµατα της Κολω νίας εντάσσ ονται στην ιστορική στιγµή την οπ οία
διανύει το ευρωπαϊκό οικο δ όµηµα . Ο Χάρτης θε µελιωδών δικαιωµάτων επιβάλλετ αι
πλέον, δεδ ο µέν ου ότι η Ε υρωπαϊκή Ένωση έχει εισέλθει σε έ να νέ ο , σαφ ώς πι ο
πολιτικό στάδι ο , της ολ οκλήρωσής της . Ο Χάρτης θα απ οτελέσει σηµαντική
αναφορά αυτής της πολιτικής Ευρώπης , η οπ οία διαµορφώ νεται σε έ ναν ε νιαίο χώρ ο
ελευθερίας , ασφάλειας και δικαιοσύνης π ου απ οτελεί συνέπεια και της κ οινής
ιθαγένειας . Συνιστά ένα απαραίτητο µέσ ο π ολιτικής και ηθικής νοµιµό τητας , τ όσο
για τους πολίτες όσ ο και έναντι τ ου π ολιτικούκ όσµ ου , τω ν διοικητικών υπηρεσιών
και των εθνικών αρχώ ν , καθώς και των οικον ο µικών και κοινω νικών φ ορέω ν .
Εκφράζει τις κ οινές αξίες π ου διαπνέ ουν την ίδια την ουσία των δηµ οκρατικώνκοινωνιών µας
.
9. Ο Χάρτης συν δυάζει κατ ’ άριστο τρ όπ ο ρεαλισµό και φιλοδ οξία . Αντιπροσωπεύει
µία πραγµατική προστιθέµενη αξία όσ ον αφο ρά µε τη διάδ οση τω ν ν οµικών ή
πολιτικών κειµένων π ου ήδη ισχύου ν στ ο ν τ οµέα των α νθρωπίνων δικαιωµάτων
στην Ευρ ώπη .
Ο Χάρτης είναι ρεαλιστ ικός , δε δ οµέν ο υ ότι δε ν πρέπει να εν δώσει στ ον πειρασµό
της" καινοτ οµίας µε οποι οδήπ οτε κ όστ ος " και παραµένει στ ο πλαίσιο π ου έχει
καθορίσει η εντ ολή της Κολωνίας .
4Η προστιθέµενη ωστ όσ ο αξία τ ου είναι αξ ιόλογη . Πρ οκύπτει ιδίως :
– από την εργασία κωδικοπ οίησης π ου έχει πραγµατοποιηθεί από διάφ ορες
πηγές έµπνευσης : την Ευρωπαϊκή σύµβαση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων , τις
κοινές συνταγµατικές παραδ όσεις , τ ο ν Ευρωπαϊκό κοινω νικό χάρτη , το ν
Κοινοτικό χάρτη θεµελιωδών κοιν ωνικών δικαιωµά των των εργαζ ο µένω ν , το
πρωτογενές και παράγωγο δίκαιο , τις διάφορες διεθνείς συµβάσεις
( Συµβο ύλιο της Ε υρώπης , ΟΗ Ε, ∆ΓΕ), τη ν οµ ολ ογία του ∆ικαστηρίου και το υ
Ευρωπαϊκούδικαστηρίου α νθρωπίνων δικαιωµάτων ,
– από την ενσωµάτωση στ ο Χάρτη, παράλληλα µε τα κλασικ ά πολιτικά
δικαιώµατα και τα δικαιώµατ α του πολίτη π ου πρ οκύπτου ν απ ό τις Συ νθήκες ,
τα θεµελιώδη οικον ο µικά και κοινωνικά δικαιώµατα « στο µέτρο που δεν
δικαιολογούν µόνο τους στόχους γ ια τη δράση της Ένωσης ",
– την κατοχύρωση ορισµένω ν " νέω ν δικαιωµάτων " τα οποία, παρότι ισχύου ν
ήδη, δε ν έχ ουν κατ οχυρωθεί ρητά ως θεµελιώδη δικα ιώµατα , παρά τις αξίες
που προστατεύο υν , όπως είναι η προ στασία των προσωπικών δεδ οµέ νων και οι
αρχές της βιοηθικής ή τ ο δικαίωµα της ορθής διαχείρ ισης .
10. Πέραν τ ου πρ οφαν ο ύς χαρακτήρα των θεµελιωδών δικαιωµάτων , θα πρέπει να
επισηµανθεί ότι ο Χάρτης θα παράσχει σηµαντική νοµική ασφά λεια . Θα δ ώσει τη
δυνατ ότητα αύξησης της σηµερινής πρ οστασίας των θεµελιωδών δικαιωµάτων στην
Ένωση, καθ’ υπέρβαση του ισχύο ντ ος σ υστήµατο ς τ ο οποί ο αφή νει ουσιαστικά ,
περιθώρια στην κρίση του δικαστή .
Στις σηµερινές Συνθήκες , τ ο άρθρ ο 6 της Συ νθήκης της Ευρωπαϊκής Έ νωσης
αποτελεί κανό να αναφ οράς για τα θεµελιώδη δικαιώµατα . Στην παράγραφο 1,
καθορίζ ονται οι γενικές αρχές στις οπ οίες στηρίζεται η Ένω ση , η σ οβαρή και
συνεχής παραβίαση των οπ οίων µπ ορεί να οδηγήσει στην κίνηση τ ου µηχανισµο ύ
κυρώσεων π ου πρ οβλέπει το άρθρ ο 7 της Συνθήκης της Ε Ε . Στην παράγραφ ο 2 από
την άλλη πλευρά απαριθµούνται οι πηγές τω ν θε µελιωδών δικαιωµάτων τα οπ οία
τηρούνται στην Έ νωση , µία τ ουλάχιστον από τις οπ οίες ( οι σ υνταγµατικές
παραδόσεις π ου είναι κοινές στα κράτη µέλη ) έχει δυσπρ οσ διόριστ ο περιεχ όµεν ο . Η
έγκριση του Χάρτη , ανεξάρτητα από την τελική ν οµική τ ου φύση , παρέχει
συγκεκριµένο περιεχόµεν ο στα θεµελιώδη δικαιώµατα που προβλέπο νται στ ο άρθρ ο
6, παράγραφος 2. Τ ούτ ο εν δεχο µένως θα διευκολύ νει την αξιολ όγηση τ ο υ
περιεχοµέν ου των αρχώ ν π ου αναφέρ ονται στ ο άρθρ ο 6 παράγραφ ος 1, καθώς και
εκείνων των παραπεµπτικών σε αυτ ό διατάξεων ( άρθρα7 και49 της συ νθήκης της
ΕΕ).
11. Ο Χάρτης απευθύνεται στα κύρια και επικουρικά θεσµικά όργανα της Έ νωσης ,
καθώς και στα κράτη µέλη στ ο µέτρ ο π ου δρ ουν στ ο πε δίο εφαρµ ογής τ ο υ δικαίου
της ΄Ενωσης . Όλα τα µέτρα πο υ λαµβάν ονται στ ο πεδί ο αυτό µπ ορ ούν , κατά
συνέπεια, να αξιολ ογηθ ούν βάσει του πίνακα δικαιωµάτων και ελευθεριών π ου
καθορίζ ονται στ ον Χάρτη , ο οποί ος αποτελεί ως εκ τ ούτ ου ένα µέσ ο ελέγχ ου της
άσκησης των αρµ ο διοτήτων π ου ανατίθενται απ ό τις Συ νθήκες στα κ ύρια και
επικουρικά όργανα της Έ νωσης , ως πρ ος τ ο θέµα της πρ οστασίας των θε µελιωδών
δικαιωµάτων .
12. Τη στιγµή π ου η Ένω ση αναπτύσσει µία πραγµατική κοινή εξωτερική π ολιτική και
πολιτική ασφάλειας στο πλαίσιο της οπ οίας η τήρηση των θεµελιωδών δικαιωµάτων
5διαδραµατίζει ουσιαστικό ρ όλ ο , η έγκριση εν ός πίνακα των δικαιωµάτων αυτώ ν θα
παράσχει τη δυνατότητα σα φούς απάντησης σε όσ ου ς καταµαρτυρ ούν στην Ένωση
ότι χρησιµοπ οιεί " δύο µέτρα και δύο σταθµά " σε θέµατα ανθρωπίνων δικαιωµάτων
στο εξωτερικό κα ι στο εσωτερικό επίπεδο . Με τ ο Χάρτη , η Έν ωση θα απ οκτήσει
έναν σαφή πίνακα τ ον οπ οίο πρέπει να τηρεί και η ίδια κατά την ε φαρµ ογή τ όσ ο τω ν
εσωτερικών ό σ ο και των εξωτερικών π ολιτικών της .
13. ∆εν µπ ορ ούµε να απ οφύγ ο υµε την εξέταση ορισµένω ν επιδράσεων πο υ θα έχει η
έγκριση του Χάρτη στη διεύρυ νση της Ένωσης . Θα πρέπει πριν απ ’ όλ α να
διασκεδασθούν όλες οι αµφ ιβολ ίες όσον α φορά τ ις συνέπειες του Χάρτη στη
διεύρυνση . Ο Χάρτης δεν αποτελεί ένα µέσ ο π ου επιβάλλει επ ιπλέον όρ ους στις
υποψήφιες χώρες . Ουσιαστικά , η απ οδ οχή τ ο υ κ οιν οτικούκεκτηµέν ου , π. χ. ό σον
αφορά την πρ οστασία των πρ οσωπικών δεδ ο µένων , συνεπάγεται ήδη την απο δ οχή
και την τήρηση των αρχών π ου περιλαµβάνει ο Χάρτης . Ο Χάρτης έρχεται , α ντίθετα,
να εξηγήσει του ς καν όνε ς όσ ο ν αφ ορά τα θεµελιώδη δικαιώµατα , οι οπ οίοι
συνεπάγο νται ν οµική ασφάλεια την οπ οία απολαύο υν τ όσ ο οι υποψήφιες χώρε ς όσ ο
και οι πολίτες γε νικά . Ως πρ ος τ ο θέ µα αυτ ό , επιβεβαιώνεται ο χαρακτήρας του ως
ιδιαίτερα σηµαντικής σταθερής αναφοράς για την π ολιτική Ευρώπη .
14. Για να έχει επιτυχία ο Χάρτης , θα πρέπει όχι µ όν ο να τ ονιστο ύν οι στ όχοι και η
προστιθέµενη αξία τ ου αλλά και να εκφραστεί σαφώ ς ότι δε ν θα έχει ορισµένες
συνέπειες η πρ ο οπτική των οπ οίων µπο ρεί να πρ οκαλέσει κάποιες ανησ υχίες :
α) Ο Χάρτης δεν οδηγεί ούτε σε επέκταση ούτε σε µ είωση τω ν αρµοδιοτήτωντης Ένωση ς και της Κο ινότητας
, όπως αυτές καθορίζ ονται απ ό τη Σ υνθήκη
της ΕΕ και τη Συνθήκη της ΕΚ . Ο Χάρτης είναι ουδέτερο ς όσ ο ν αφ ορά τη ν
κατανοµή τω ν αρµ ο διοτήτων . Κάθε τρ οποπ οίηση των αρµ οδι οτήτων υπάγεται
αποκλειστικά στη δικαιοδοσία της ∆ιακυβερνητική ς ∆ιάσκε ψης και όχι της
Συνέλευσης .
Η ο υδετερ ότητα τ ου Χάρτη σε σχέση µε τις αρ µ οδιότητες της Ένωσης και τηςΚοινότητας πρ οκύπτει εξάλλου απ ό την ίδια τη φ ύση των θεµελιωδώ ν
δικαιωµάτων
. ∆εδ οµέ ν ου ότι εξασφαλίζο υν την προστασία των ατό µων κατά
των εν δεχ όµενω ν υπερβάσεων της δηµ όσιας εξο υσίας , τα θεµελιώδη
δικαιώµατα έχουν ως κύρι ο στ όχ ο τ ον έλεγχο της άσκησης των αρµ ο διοτήτων
σε δεδ ο µέν ο πολιτικό επίπεδ ο , ανεξάρτητα από τ ο ποι ο είναι αυτ ό .
Στο µέτρο π ου τα θεµελιώδη δικαιώµατα αποτελούν και αξίες οι οποίεςδιέπουν τη δράση της Κοιν ότητας και της Ένωσης
, είναι σαφές ότι η δράση
πρέπει να πραγµατοπ οιείται στο πλαίσιο των αρµ οδιοτήτων το υς και µε
τήρηση της αρχής της επικο υρικότητας . Τ ούτ ο ισχύει ιδιαί τερα για τα
θεµελιώδη εκείνα δικαιώµατα για τα οπ οία απαιτούνται µέτρα εφαρµ ογής και
ιδίως για τα κοινω νικά δικαιώµατα και αρχές .
β) Ο Χάρτης , όπως προέκυψε από τις συ ζητήσεις στο πλαίσιο της
Συνέλευσης , δεν απαιτεί τροποποίηση των συντα γµάτ ων των κρατών
µελών. Αφενός, είναι σαφές ότι δε ν α ντικαθιστά τα εθνικ ά συντάγµατα στο
πεδίο εφαρµ ογής τ ους , όταν πρ όκειται για την τήρηση των θεµελιωδών
δικαιωµάτων σε εθνικ ό επίπεδ ο . Αφετέρου , θα επαναλαµβάνει ουσιαστικά τα
ήδη ισχύο ντα δικαιώµατα βάσει των διαφ όρων κειµένων , καθώς και των
Συνθηκών .
6γ) Ο Χάρτης δεν τροποποιεί τα µέσα προσφυγής και τον δ ικα ιοδοτικό
µηχανισµό που προβλέπουν οι Συνθήκες δεδ οµένο υ ότι οι διατάξεις του δεν
προβλέπου ν νέα µέσα πρ όσβασης στ ο κοιν οτικ ό δικα ιοδ οτικό σύστηµα . Το
δίκαιο σε έ να κ οιν οτικό ή εθνικ ό δικαστήριο , θα εφαρµόζεται σύµφ ωνα µ ε τις
ισχύουσες ν οµικές διαδικασίες :
– είτε µε προ σφυγή ε νώπιον τ ου ∆ικαστηρίου , ιδίως βάσει των άρθρων
230, 232 και235/288 της Συνθήκης ΕΚ , υπ ό την πρ οϋπ όθεση ότι
πληρούνται οι αντίστ οιχοι ό ρ οι το υ παραδεκτ ού ,
– είτε µε εθνική δικαστική διαδικασία που ο δηγεί , κατά περίπτωση , σε
αίτηση έκδοσης πρ ο δικαστικής απόφασης , κατά την έ νν οια τ ου άρθρ ου
234 της Συ νθήκης ΕΚ .
δ) Ο Χάρτης δεν συνεπάγεται , ούτε εµποδίζει , την προσχώρη ση στη
Ευρωπαϊκή Σύµβαση των ανθρω πίνων δικαιωµάτ ων . Η κατάρτιση του
Χάρτη προσέλκυσε εκ νέ ου την πρ οσ οχή στο θέµα της εν δεχ όµενης
προσχώρησης της Κοιν ότητας και της Έ νωσης στην Ευρωπαϊκή σύµβαση των
ανθρωπίνων δικαιωµάτων . ∆εδ οµέ νης της εντ ολής που ανατέθηκε στη
Συνέλευση απ ό τ ο Ευρωπαϊκό Συµβ ούλιο της Κολωνίας , έγινε σαφώ ς
αποδεκτ ό απ ό την αρχή των εργασιών , ότι τ ο θέµα αυτ ό δεν υπάγεται στην
αρµο διότητα της Συνέλευσης .
Η ύπαρξη ό µως ε ν ός Χάρτη δεν θα µειώσει τ ο ενδιαφέρ ον για τηνπροσχώρηση π ου θα είχε ως αποτέλεσµα τη ν εξωτερική προστασία τω ν
θεµελιωδών δικαιωµάτων της Έν ωσης
. Επίσης, η πρ οσχώρηση στην
Ευρωπαϊκή σύµβαση ανθρωπίνων δικαιωµάτων ουδ όλως µειώνει τ ο
ενδιαφέρο ν όσ ο ν αφ ορά την εκπ όνηση εν ός Χάρτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης .
Το θέµα εξακολ ουθεί να είναι επίκαιρο λόγω της πρ όσφατης απόφασης τ ουΕυρωπαϊκού∆ικαστηρίου των ανθρωπίνων δικαιωµάτων τ ου Στρασβού ργ ου
µε αντικείµενο µία πράξη τ ου πρωτ ογεν ο ύς κ οιν οτικο ύ δικαίου
( αίτηση αριθ .
24 833/94 στην υπ όθεση Matthews κατά Ηνωµέν ου Βασιλείου , από φαση της
18 ης Φεβρ ουαρίο υ 1999).
3. ΤΟ Π Ε ΡΙ ΕΧΟ Μ ΕΝΟ ΤΟ Υ Π ΡΟΣ ΧΕ∆ ΙΟ Υ :
15. Το πρ οσχέδι ο πρ οκαλεί ορισµέ νες γε νικές παρατηρήσεις που αναφέρ ονται
κατωτέρω .
3.1. Η δοµή
16. Το πρ οσχέδι ο περιλαµβάνει 52 άρθρα, µε έ να εισαγωγικό πρ ο οίµιο . Εξάλλου, οι
γενικές διατάξεις περιλαµβ άνονται στ ο τέλ ος τ ου κειµέν ο υ ( άρθρα49 έω ς52), τα δε
άρθρα έχου ν χωριστεί σε ο µάδες βάσει των έξι θεµελιωδών αξιών : της αξιοπρέπειας
( άρθρα1 έως5), των ελευθεριών ( άρθρα6 έως19), της ισότητας ( άρθρα20 έως
24), της αλληλεγγύης ( άρθρα25 έως36), της ιθαγένειας ( άρθρα37 έως44) και
της δικαιοσύνης ( άρθρα45 έως48).
17. Το πρ οσχέδι ο συ ν οδε ύεται από µία αιτιολογική έκθεση ( έγγραφ ο CONVENT 46 το
οπ οίο επισυνάπτεται στην παρο ύσα ανακ οίνωση ) όπ ο υ πρ οσδι ορίζ ονται οι πηγές
στις οπ οίες στηρίζ ονται τα άρθρα πο υ περιλαµβάνει ο Χάρτης ( κ οιν οτικές Συν θήκες ,
Σύµβαση της Ρώµης για την πρ οάσπιση των α νθρωπίνων δικαιωµάτων και των
7θεµελιωδών ελευθεριών , άλλες διεθνείς συ µβάσεις , η ν ο µ ολογία τ ου δικαστηρίου ,
κλπ). Κατά τη γνώµη της Επιτροπής , η αιτιολ ογική αυτή έκθεση µπ ορεί να αποτελεί
χρήσιµο στ οιχείο για την περαιτέρω ερµηνεία τ ου Χάρτη .
3.2. Η µορφή
18. Υπό τ ο πνεύµα τ ων σ υµπερασµάτων της Κολωνίας , όπο υ ζητήθηκε η εκπό νηση
Χάρτη θεµελιωδών δικαιωµάτων " ώστε να καθ οριστεί η εξέχο υσα σηµασία τ ους και
το ε ύρ ος τ ο υς κατά τρ όπ ο πρ οφα νή για τ ους πολίτες της Έν ωσης ", η σύνταξη τ ου
προσχεδί ου διαπνεότα ν απ ό µία β ούληση συ ντ οµίας και σαφήνειας .
3.3. Ο πίνακας των δι καιωµάτων :
19. Σύµφωνα µ ε τα σ υµπεράσµατα της Κολωνίας , και τηρο υµένης της αρχής τ ο υ ενιαίο υ
των θεµελιωδώ ν δικαιωµάτων , τ ο πρ οσχέδι ο περιλαµβάνει , παρότι τα κατανέµει
βάσει της προαναφερθείσας δ οµής , τα δικαιώµατα της ελευθερίας και της ισότητας
καθώς και τα δικαιώµατα διαδικασίας όπως διασφαλίζο νται από τη Σύµβαση της
Ρώµης και τις κ οινές σ υνταγµατικές παραδ όσεις των κρατών µελών , τα θεµελιώδη
δικαιώµατα των πολιτών της Έ νωσης και τα οικ ονο µικά και κοινω νικά θεµελιώδη
δικαιώµατα .
20. Σε σχέση µε τ ο ν πίνακα π ου εκπ όνησε τ ο πρ οεδρείο τη ς Συ νέλευσης ω ς βάση
συζήτησης (CHARTE 4112/00), οι εργασίες της Συνέλευση ς οδήγησαν στην ρητή
εισαγωγή στο σχέδι ο άλλων δικαιωµάτων : της ελευθερίας της επιστηµ ονικής
έρευνας ( άρθρ ο13)· της ελευθε ρίας της σύστασης επιχειρήσεων ( άρθρ ο16), της
προστασίας της πνε υµατικής ιδιοκτησίας ( άρθρ ο17), τ ο υ δικαιώµατος ορθής
διαχείρισης ( άρθρο39), των δικαιωµάτων των παιδιών ( άρθρ ο23), της πρ όσβασης
στις υπηρεσίες κοιν ούσυµ φέρ οντ ος ( άρθρ ο34), της πρ οστασίας σε περίπτωση
αδικαιολόγητης απ όλυσης ( άρθρο28). Η ισότητα π ου εκφράζεται στ ο σχέ διο τ ου
προεδρεί ου υπ ό µ ό νη την άποψη της απαγόρευ σης των διακρίσεων , αποτελεί
αντικείµενο δύο ειδικών άρθρων , εκ των οπ οίων τω ν ένα επιβάλει τον καν ό να της
ισότητας των πρ οσώπων έ ναντι τ ου ν όµ ου ( άρθρ ο20), η άλλη την ισ ότητα ανδρώ ν
και γυναικών ( άρθρ ο22). Εξάλλου στ ο πρ ο οίµιο γίνεται αναφ ορά στα καθήκο ντα
των πρ οσώπων .
21. Αντίθετα, ορισµένα δικαιώµατα που αναφέρ ο νται στην αρχή τ ου κειµέν ου δεν
επαναλαµβάνονται :
– είτε διότι θεωρήθηκε ότι καθ ορίζ ουν µόνο π ολιτικούς στόχ ου ς οι οπ οίοι ,
βάσει των συµπερασµάτων της Κολωνίας , δε ν µπ ορούν να περιληφθούν στ ο
Χάρτη, όπως τ ο δικαίωµα εργασίας ή το δικαίωµα δίκαιης αµοιβής ,
– είτε γιατί χωρίς να αποκλείονται απ ό τ ον πίνακα , απορρέ ουν ήδη έµµεσα απ ό
άλλες διατάξεις του πρ οσχεδί ου , όπως π. χ. τ ο δικαί ωµα της απεργίας , πο υ
καλύπτεται από το άρθρ ο 26 σχετικά µε τ ο δικαίωµ α διαπραγµατεύσεων και
συλλογικών πράξεων ή µε τ ο δικαίωµα τ ου ελάχιστου εισ οδήµατ ος π ου
προκύπτει από τ ο άρθρ ο 32, ως κ οινωνική βοήθεια .
22. E ίναι προφανέ ς ότι όσ ο ν αφ ορά τα οικον ο µικά και κοινωνικά δικαιώµατα , ήταν
δυσχερέστερ ος ο πρ οσδι ορισµ ός απ ό µέρ ους της Συ νέλευσης εκείνων π ου έπρεπε να
περιληφθούν στ ο πρ οσχέδιο . Τ ούτ ο συνέβη στην περίπτωση το υ κεφαλαίου IV περί
αλληλεγγύης ( άρθρα25 έως36) ή τω ν άρθρω ν 15 ( επαγγελµατική ελευθερία και
8δικαίωµα απασχόλησης ), 22 ( ισ ότητα ανδρώ ν και γυναικών ), και24 ( ένταξη των
ατόµων µε ειδικές ανάγκες ). Είναι αναµε ν όµεν ο ότι τα δικαιώµατα αυτά αποτελούν
ακόµα έ να από τα πλέ ον ευαίσθητα σηµεία για την επίτευξη της συναίνεσης στ ο
πλαίσ ιο της Σ υνέλευσης .
23. Η Επιτροπή , κρίνει γενικά ότι τα δικαιώµατα που περιλαµβάνονται στ ο πρ οσχέδι ο
ανεξάρτητα από τ ο αν πρ όκειται για πολιτικά δικαιώµατ α , δικαιώµατα των πολιτών
και οικον ο µικά και κοινωνικά δικαιώµατα , αποτελο ύν έ να ισ όρρ οπο σύν ολο . Θα
προτιµο ύσε βέβαια ορισµένα απ ' αυτά να διατυπωθ ούν κατά πιο ρητ ό τρ όπο ( όπως
το δικαίωµα της απεργίας που καλύπτεται από τ ο άρθρ ο 26 σχετικά µε τα
δικαιώµατα διαπραγµάτευσης και συλλογικής δράσης , τ ο δικαίωµα το υ
συνδικαλίζεσθαι που πρ οβλέπεται στο άρθρ ο 12 ή η ε υρωπαϊκή διάσταση της
άσκησης των δικαιωµάτων αυτώ ν ), ή ακ όµα να διατυπωθούν µε µεγαλύ τερ ο σθέ ν ος
( ιδίως όσ ον αφ ορά την προ στασία του περιβάλλοντο ς στ ο άρθρ ο 35). Η Επιτρ οπή
κρίνει ωστόσ ο ότι τ ο πρ οσχέδι ο απ οτελεί κατάλληλη βάσ η για να επιτευχθεί
συναίνεση στ ο πλαίσιο της Συνέλευσης .
3.4. Οι κάτοχο ι των δι καιωµάτων
24. Το θέµα αυτ ό π ου φάνηκε π ολύπλοκ ο στην αρχή , επιλύθηκε κατά ρεαλιστικό
τρόπ ο: ε δ όθη απάντηση για κάθε δικαίωµα που περιλαµβάνεται στο προσχέ διο . Στ ο
θέµα αυτ ό υπήρξε ευρεία σ υναίνεση , την οπ οία συµ µερίζεται πλήρως η Επιτρ οπή .
25. Όσον αφ ορά την τήρηση της αρχής της οικο υµενικό τητας των δικαιωµάτων , τα
περισσότερα από τα δικαιώµατα πο υ απαριθµο ύνται στ ο πρ οσχέδι ο παρέχ ονται σε
οπ οιο δήποτε πρ όσωπ ο .
Ορισµένα δικαιώµατα παρέχονται ωστ όσ ο σε πρ όσωπα π ου έχ ου ν µία σ υγκεκριµένηιδιότητα
:
– στα παιδιά ( άρθρο23) ·
– τους εργαζ ό µεν ου ς όσ ον αφ ορά ορισµέ να κ οινωνικά δικαιώµατα ,
– στους π ολίτες της Ένωση ς : όσ ο ν αφ ορά τη ν ελευθερία της εργασίας , της
αναζήτησης απασχόλησης , την ελεύθερη εγκατάσταση κα ι παροχή υπηρεσιών
σε κάθε κράτο ς µέλ ος ( άρθρ ο15 παρ.2 ) , την ισότιµη πρόσβαση στις παρ οχές
κοινωνικής ασφάλισης και κοινω νικής πρ όν οιας σε άλλο κράτ ος µέλ ος ( άρθρ ο
32 παρ.2 ) , τ ο δικαίωµα συµµετ οχής στις εκλογέ ς του Ευ ρωπαϊκού
Κοινοβο υλίου ( άρθρ ο37) και τις κ οιν οτικές και δηµοτικές εκλ ογές ( άρθρ ο38),
την ελεύθερη κυκλ οφ ορία και διαµ ονή στην επικράτε ια των κρατών µελώ ν
( άρθρο43 παρ.1 ) και την διπλωµατική προστασία ( άρθρο44),
– στους π ολίτες της Έ νωσης και τα πρόσωπα π ου κατοικούν στην Έν ωση : το
δικαίωµα πρόσβασης στα έγγραφα των θεσµικών οργάνων ( άρθρ ο40), η
προσφυγή στο διαµεσ ολαβητή ( άρθρ ο41) τ ο δικαίωµα αναφοράς στ ο
Ευρωπαϊκό Κοιν οβ ούλιο ( άρθρ ο42).
Θα πρέπει να επισηµανθεί επίσης ότι ορισµένα δικαιώµατα που χ ορηγο ύνται στ ουςπολίτες της Έ νωσης µπ ορ ούν να χ ορηγηθ ού ν και στ ους υπηκό ο υς τρίτων χωρών
,
όπως εκείνο της ελεύθερη ς κυκλ οφ ορίας ( άρθρ ο43 παρ.2 ) .
9Ορισµένες διατάξεις δεν περιλαµβάνουν τα υπ οκειµενικά δικαιώµατα που µπ ορεί να
επικαλεσθε ί ένα άτοµ ο , αλλά µάλλον τις αρχές στις οπ οίες έρχ ο νται αντιµέτωπες οι
κοιν οτικές ή εθ νικές αρχές κατά την άσκηση των νο µ οθετικών ή εκτελεστικών το υς
αρµο διοτήτων . Αυτή είναι ιδίως η περίπτωση της πρ όσβασης σε παροχές κ οινωνικής
ασφάλισης ( άρθρο32, παρ.1 ) της πρόσβασης στις υπηρεσίες κ οιν ούσ υµφέρ οντ ο ς
( άρθρο34), της προ στασίας το υ περιβάλλοντ ος ( άρθρ ο35) ή της πρ οστασίας των
καταναλωτών ( άρθρ ο36).
3.5. Η σηµασία των διασ φαλ ιζοµένων δικαιωµάτων και ο ι περιορ ισµοί τους
26. Η άσκηση των δικαιωµάτων , µε εξαίρεση ορισµένω ν από αυτά , µπ ορεί να
περιοριστεί , ώστε να τηρηθ ούν άλλα ν όµιµα συµ φέρ οντα , είτε πρ όκειται για
δηµ όσια, όπως η καταπολέµηση τω ν π οινικών αδικηµάτων είτε για ιδιωτικά , ιδίως
όταν διακυβεύο νται δικαιώµατα ή ελευθερίες τρίτων .
Η Επιτροπή υποστηρίζει την ύπαρξη εν ός οριζ οντίο υ άρθρ ο υ ( άρθρ ο50 παρ.1), το
οπ οίο να µπο ρεί να εφαρ µ οστεί σε όλα σχεδ ό ν τα δικαιώµατα , θέση η οπ οία πλέ ον
υποστηρίζεται ευρέως στ ο πλαίσιο της Συνέλευσης . Λαµβαν οµένης υπ όψη της
προτίµησης της Σ υνέλευσης να πρ οσ διορίζει για κάθε δικαίωµα τους αντίστοιχ ους
περιορισµούς , µε τη ν αντιµετώπιση αυτή απ οφεύγο νται επαναλήψεις που
επιβαρύνουν το κείµεν ο αλλά παρέχ οντας ωστ όσ ο ό λα τα απαιτού µενα εχέγγυα για
την αποτελεσµατική προστασία τω ν δικαιωµάτων . Οι περιορισµ οί µπ ορ ούν να
αφορ ούν µόνο τ η ν άσκηση τ ου δικαιώµατος χωρίς να θέτ ο υν υπό αµφισβήτηση αυτή
καθαυτή την ουσία τ ου . Μπορ ο ύν να πρ οβλέπο νται από τη ν αρµ ό δια ν οµ οθετική
αρχή σε εθνικό ή κ οιν οτικό επίπεδο και να απαιτούνται για στόχ ους κ οιν ού
συµφέρ οντ ος τ ους οποί ους επιδιώκει η Ένωση ή για άλλα ν όµιµα συ µφέρ οντα σε
µία δηµ οκρατική κοινωνία ή για την πρ οστασία των δικαιωµάτων και ελευθεριών
τρίτων. Πρέπει τέλο ς να υπ όκεινται στην αρχή της α ναλογικ ότητας .
27. ∆εδο µέν ου ότι πρόκειται για δικαιώµατα που περιλαµβάνο νται στις Συνθήκες ,
προβλέπεται ότι ασκο ύνται υπ ό τις σ υνθήκες και του ς όρ ου ς π ου καθορίζ ο νται στις
Συνθήκες αυτές ( άρθρ ο50 παρ.2 ) .
3.6. Το επίπεδο προστασίας
28. Η Επιτροπή σ υµµερίζεται πλήρως τη β ούληση π ου εκφράζεται στο άρθρ ο 51 το υ
προσχεδί ου να απ οφευχθεί δηλαδή τ ο ε νδεχ όµεν ο η ερ µηνεία τ ου Χάρτη να
περιορίζει ή να θίγει τα ανθ ρώπινα δικαιώµατα και τις θεµελιώδεις ελευθερίες τα
οπ οία αναγνωρίζ ονται , στ ο αντίστ οιχο πεδίο εφαρµ ογής το υς , από τα διάφορα
νο µ οθετικά κείµενα πο υ ισχύουν στ ο πλαίσιο της Έν ωσης .
29. Επίσης, η Επιτροπή συ µµερίζεται πλήρως τη β ούληση µέριµνας ώστε να µην
αναπτύσσονται στην Ε υρώπη αποκλίν ουσες αντιλήψεις όσ ο ν αφ ορά τα θεµελιώδη
δικαιώµατα σε περίπτωση που , αντίθετα προ ς επανειληµµένα διατυπωθείσες
επιθυµίες , δεν καταστεί δυ νατή η πρ οσχώρηση στη Σύµβαση της Ρώµης . Για τ ο
λόγ ο αυτ ό , υπ οστηρίζει τη διάταξη του πρ οσχε δίου ( άρθρ ο50 παρ.3 ) πο υ έχει ως
στόχ ο να εξασφαλίσει οµ οι ογένεια µεταξύτω ν διατάξεων της Σύ µβασης της Ρώµης
και των αντιστοίχων διατάξεων τ ου Χάρτη , τηρ ουµέ νης της αρχής της αυ τ ο ν οµία
του κοιν οτικ ούδικαίου .
103.7. Οι αρχές πουοφε ίλου ν να τηρούν το Χάρτη
30. Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως τη λύση π ου ε δ όθη στ ο πρ οσχέδιο ( άρθρ ο49 παρ.
1) η οπ οία συ νίσταται στην υποχρέωση των κυρίων και επικουρικών οργάνων της
Ένωσης, καθώς και των κρατώ ν µελών , όταν εφαρµ όζ ου ν τ ο δίκαιο της Έ νωσης να
υπόκεινται στην τήρηση τ ο υ Χάρτη . Τ ο πεδίο εφαρµ ογής τ ο υ Χάρτη καλύπτει έτσι ,
κατά οµ οι ογενή τρ όπ ο , όλες τις δραστηριότητες πο υ διεξάγουν τα κύρια και
επικουρικά όργανα της Έ νωσης , καθώς και οι εθνικές αρχές στ ους τρεις πυλώνες
της Ένωσης . Τ ούτ ο ενν οείται ότι καλύπτει τους ιδιαίτερα ευαίσθητους τ ο µείς όσ ον
αφορά την διατήρηση και την ανάπτυξη ε ν ός χώρ ου ελευθερίας , ασφάλειας και
δικαιοσύνης .
Σε ν οµ οθετικό πλαίσιο , η λύση αυτή ε υθυγραµµίζεται εξάλλου µε τη σταθερή
νο µ ολογία τ ου δικαστηρίου όπο υ υπε νθυµίζεται επανειληµµένα η υπ οχρέωση των
κρατών µελών να τηρ ούν τα θε µελιώδη δικαιώµατα κατά την εφαρµ ογή τ ο υ
κοιν οτικούδικαίου .
31. Όπως ήδη έχει επισηµανθεί παραπάνω , είναι σαφές ότι η εκπ όνηση τ ου Χάρτη δε ν
θέτει κατ’ ουδέ να τρ όπ ο υπ ό αµφισβήτηση τις αρµο διότητες της Έ νωσης ή την αρχή
της επικουρικότητας . Οι σχετικές διατάξεις που έχο υν εισαχθεί στο σχέδιο ( άρθρ ο
49) και στο πρ ο οίµιό τ ου , έχ ουν ισχύδιακήρυξης η οπ οία είναι χρήσιµη για να
ρυθµίσει κάθε παρανόηση σχετικά µε τ ο θέµα . Ο Χάρτης µακράν απ ό τ ο υ να
διευρύνει τις αρµ ο διότητες της Έ νωσης δεδ ο µέν ου ό τι αποτελεί σύ ν ολ ο των κ οινών
αξιών που αναγνωρίζ ονται στην Έν ωση , θα απ οτελέσει αντίθετα , σαφές µέσ ο για
την εξασφάλιση του ελέγχου της άσκησης τω ν αρµ ο διοτήτω ν αυτώ ν όπως
καθορίζ ονται από τις Συ νθήκες .
4. Η ΝΟ ΜΙΚ Η ΦΥΣ Η Τ ΟΥ ΧΑ ΡΤ Η
32. Κατ ά το παρ όν στάδι ο εργασιών , η πρ οσ οχή πρέπει να επικεντρωθεί , κατά κύριο
λόγ ο, στ ον στ οχασµό σχετικά µε τ ο περιεχ όµεν ο το υ Χάρτη και τ ούτ ο µέχρι και την
ολ οκλήρωση τ ου σχε δίο υ . Όντως, µόνο εξασφαλίζο ντας έ να υψηλό επίπεδο
επιδιώξεων όσ ο ν αφ ορά τ ο ν Χάρτη τ ο θέµα της ν οµικής τ ου φύσης και της
ενσωµάτωσής τ ου στις συ νθήκες θα έχει ενδιαφέρο ν .
33. Το θέµα αυτ ό τέθηκε απ ό τ ου ς ίδι ους τ ους αρχηγ ούς κρατών και κυβερνήσεω ν . Στα
συµπεράσµατα της Κολωνίας πρ οσδι ορίζεται , ό ντως, ότι µετά την από κ οιν ού
προκήρυξη τ ου Χάρτη από τ ο Κοιν οβο ύλιο , τ ο Σ υµβο ύλιο και την Επιτροπή ," θα
πρέπει να εξεταστεί το κατά πό σον και ενδεχοµένως ο τρόπος µε τον οποί ο ο Χάρτης
µπορεί να ενσωµατωθεί στις Συνθήκ ες ".
Υπ' αυτή την προ οπτική εξάλλου , ήδη απ ό τη ν αρχή των εργασιών της η Συ νέλευση
προσανατ ολίσθηκε προς την σύνταξη εν ό ς σχεδί ου Χάρτη τ ο περιεχό µεν ο το υ
οπ οίο υ θα µπορ ο ύσε να ενσ ωµατωθεί στις Συνθήκες .
34. Η Επιτροπή επισηµαίνει επίσης ότι τ ο Ε υρωπαϊκό Κοιν οβ ούλιο , στ ο ψήφισµα που
εξέδωσε τ ον Μάρτιο 2000, καθώς και πολλές κυβερνήσεις τω ν κρατών µελών ,
έλαβαν σαφή θέση υπέρ της ενσωµάτωσης τ ου Χάρτη στις Συνθήκες . Τ ο ίδι ο ισχύει
και για πολλούς µη κυβερνητικο ύς οργα νισµο ύς .
35. Η Επιτροπή απ ό την πλευρά της κρίνει ότι λ όγω της κατάρτισής τ ου , πο υ
περιλαµβάνε ι όλες τις ν οµ οθετικές και εκτελεστικές εξουσίες των κρατών µελώ ν και
11της Ένωσης , οι οπ οί οι εκπρο σωπο ύνται στ ο πλαίσιο της Συνέλευσης , ο Χάρτης , υπ ό
την προ ϋπό θεση βέβαια ότι θα διατηρηθούν οι υψηλές επιδιώξεις , θα έχει σ υνέπειες
" διακήρυξης " ανεξάρτητ α από τη ν οµική αξία που θα τ ου δ οθεί επίσηµα .
Ωστόσ ο, βάσει το υ πρ οσχεδί ου , η Επιτροπή κρίνει ότι η ε νσωµάτωση τ ου Χάρτη
στις Συνθήκες µπ ορεί να επιτρέψει τη βελτίωση ορισµένων αδυν αµιών τ ου
ισχύοντ ος συστήµατ ος πρ οστασίας τω ν θεµελιωδών δικαιωµάτων στην Έ νωση . Το
σύστηµα αυτ ό παρέχει όντως έµµεση προστασία µέσω γενικών αρχών τ ου
κοιν οτικούδικαίου , η οποία όµω ς επαφίεται ου σιαστικά στην κρίση του δικαστή και
καθορίζεται από τη ν οµ ολ ογία βάσει των υπ οθέσεω ν π ου υπ οβάλλονται στα
δικαστήρια και προστασία που δε ν είναι πάντα προ φα νής για τ ους άµεσα
ενδιαφερό µεν ους .
36. Όπως έχει ήδη επισηµανθεί ανωτέρω , τα σ υµπεράσµατα τ ου Ευρωπαϊκού
Συµβουλίο υ της Κολωνίας θέτ ου ν και τ ο θέµα τ ου κατά π οι ο τρ όπ ο µπ ορεί ο Χάρτης
να ενσωµατωθεί στις Συνθήκες . Αν υπ οθέσ ουµε ότι τ ο Ευρωπαϊκό Συµβ ούλιο είχε
την τάση να απ ο δώσει υπ οχρεωτική ισχύστο Χάρτη και να τ ο ν ε νσωµατώσει στις
Συνθήκες , είναι πρ οφανέ ς ότι αυτ ό θα έχει σηµαντικές συ νέπειες στη σηµερινή
πολιτική δυναµική της Έ νωσης . Ι δίως, θα πρέπει να εξεταστ ούν οι τεχνικές
λεπτοµέρειες π ου θα επιτρέψουν τη µελλ οντική ενσ ωµάτωση τ ου Χάρτη στις
Συνθήκες , σύµφω να µε τις µεθ ό δ ους π ου πρ οβλέπονται για τις αναθεωρήσεις τω ν
Συνθηκών αυτώ ν .
37. Για το λόγο αυτό , µό λις το σχέδιο τουΧάρτη ο λοκληρωθεί κ αι σε συ νάρτηση µε
την εξέλιξή του , η Επιτροπή θα υποβάλει ανακοί νωση σχετικά µε την νοµική
τουφύση .
5. ΣΥΜΠ Ε ΡΑΣ ΜΑ ΤΑ
38. Εν κατακλείδι :
α) Η Επιτροπή παρέχει καταρχήν την υποστήριξή της στο πρ οσχέδι ο τ ου Χάρτη
που περιλαµβάνεται στο έγγραφο CONVENT 45 της28 ης Ι ουλίου ·
αντιλαµβάνετα ι ωστόσ ο ότι µετά τις παρατηρήσεις που της υπέβαλαν τα µέλητης Συνέλευσης
, είναι ακ όµα δυνατές αναπροσαρ µογές τ ου πρ οσχεδί ου και
επιφυλάσσεται ως εκ τούτ ο υ να επανεξετάσει το κείµενο σε µεταγενέστερ ο
στάδιο.
β) Η Επιτροπή θα υπ οβάλει ανακοίνωση για τη ν οµική φύση του Χάρτη µ όλις τ οσχέδιο ολ οκληρωθεί από την Συνέλευση
.