[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 27.11.2009

COM(2009)658 τελικό

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη συμπλήρωση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν όσον αφορά την επιτήρηση των θαλάσσιων εξωτερικών συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας που συντονίζεται από τον ευρωπαϊκό οργανισμό για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Ιστορικό

Το 2007, η Επιτροπή εκπόνησε μελέτη στην οποία αναλύει το διεθνές νομικό πλαίσιο της επιτήρησης των εξωτερικών θαλάσσιων συνόρων και των εμποδίων για την έμπρακτη εφαρμογή της επιτήρησης. Εν συνεχεία, η Επιτροπή ανέθεσε σε άτυπη ομάδα, αποτελούμενη από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, του Frontex, της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, να εκπονήσει κατευθυντήριες γραμμές για τις θαλάσσιες επιχειρήσεις του Frontex.

Τον Σεπτέμβριο του 2007, το Συμβούλιο ΔΕΥ εξέφρασε την υποστήριξή του προς την ομάδα. Κάλεσε «την Επιτροπή, τον Frontex και τα κράτη μέλη να ολοκληρώσουν επειγόντως την ανάλυση του δικαίου της Θάλασσας στο βαθμό που βοηθά τις κοινές επιχειρήσεις του Frontex, και [ζήτησε] από την Επιτροπή να υποβάλει εντός του έτους έκθεση στο Συμβούλιο.»

Η ομάδα συνεδρίασε πέντε φορές μεταξύ του Ιουλίου 2007 και του Απριλίου 2008 και εκπόνησε τις «Κατευθυντήριες αρχές για τις θαλάσσιες επιχειρήσεις του Frontex». Οι συμμετέχοντες δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν για ζητήματα όπως οι επιπτώσεις επί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των προσφύγων, ο ρόλος του Frontex και ο εκ των προτέρων προσδιορισμός του τόπου αποβίβασης των μεταναστών.

Θεωρώντας ότι οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών θα καταστήσουν αδύνατο τον καθορισμό κατευθυντηρίων γραμμών, η Επιτροπή εκπόνησε σχέδιο απόφασης με βάση τα αποτελέσματα της άτυπης συντακτικής ομάδας. Το σχέδιο εκπονήθηκε με βάση το άρθρο 12 του κώδικα συνόρων του Σένγκεν που επιτρέπει στην Επιτροπή να θεσπίζει ρυθμίσεις όσον αφορά την επιτήρηση των συνόρων σύμφωνα με τη διαδικασία επιτροπολογίας (επιτροπή κανονιστικών ρυθμίσεων με δικαίωμα ελέγχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου).

Διαβούλευση της επιτροπής του κώδικα συνόρων του Σένγκεν

Το σχέδιο απόφασης υποβλήθηκε για συζήτηση στην επιτροπή κώδικα συνόρων του Σένγκεν, στις 23 και 24 Φεβρουαρίου 2009. Ορισμένα κράτη μέλη τάχθηκαν κατάφωρα κατά του σχεδίου αυτού, ιδίως με την αιτιολογία ότι υπερβαίνει τις εξουσίες που απονέμει στην Επιτροπή ο κώδικας συνόρων του Σένγκεν. Αντίθετα, διάφορα άλλα κράτη μέλη το υποστήριξαν σαφώς, ιδίως όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα δικαιώματα των προσφύγων. Ορισμένα κράτη μέλη δεν είχαν ακόμη ολοκληρώσει τις εσωτερικές διαβουλεύσεις τους, αλλά διατύπωσαν επίσης επιφυλάξεις για το σχέδιο.

Με βάση τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2009, στα οποία υπογραμμίζεται η ανάγκη «για ενισχυμένες επιχειρήσεις ελέγχου των συνόρων υπό το συντονισμό του Frontex, σαφείς κανόνες εμπλοκής για κοινές περιπολίες και την αποβίβαση των διασωθέντων, και αυξημένη χρήση κοινών πτήσεων επιστροφής», η Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει τη διαδικασία της επιτροπολογίας. Στις 19 Οκτωβρίου, υποβλήθηκε στην επιτροπή αναθεωρημένη έκδοση του σχεδίου απόφασης που λαμβάνει υπόψη ορισμένες επιφυλάξεις που εξέφρασαν τα κράτη μέλη. Οι κυριότερες τροποποιήσεις είναι οι ακόλουθες:

- οι κατευθυντήριες γραμμές συμπεριελήφθησαν εξ ολοκλήρου σε παράρτημα που θα αποτελέσει μέρος του επιχειρησιακού σχεδίου που κατήρτισαν τα συμμετέχοντα κράτη μέλη και ο οργανισμός Frontex·

- η αρχή της μη επαναπροώθησης αναδιατυπώθηκε και θα ισχύει στις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο υφίσταται διώξεις ή άλλες μορφές απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης·

- η διάταξη σχετικά με τις συλλήψεις και την έρευνα και διάσωση στο πλαίσιο των επιχειρήσεων επιτήρησης απλουστεύθηκε·

- το σχέδιο δίνει προτεραιότητα στην αποβίβαση σε τρίτες χώρες (με την επιφύλαξη της τήρησης της αρχής της μη επαναπροώθησης)· εάν αυτό δεν είναι δυνατό, η αποβίβαση πρέπει να γίνεται στον γεωγραφικά πλησιέστερο τόπο.

Στη συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου, η επιτροπή κλήθηκε να διατυπώσει επίσημη γνώμη σχετικά με το σχέδιο απόφασης. Οχτώ κράτη μέλη ψήφισαν υπέρ του σχεδίου, με σύνολο 67 ψήφων, επτά κράτη μέλη ψήφισαν κατά, με σύνολο 116 ψήφων, τέσσερα κράτη μέλη δεν έλαβαν μέρος στην ψηφοφορία και πέντε κράτη μέλη δεν εκπροσωπήθηκαν. Επομένως, δεν επετεύχθη η απαιτούμενη απαρτία για την έκδοση γνώμης της επιτροπής (223 ψήφοι).

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η παρούσα πρόταση αντιπροσωπεύει το επόμενο στάδιο της διαδικασίας επιτροπολογίας, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει πάραυτα στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, η οποία θα περιέχει το κείμενο του σχεδίου που υποβλήθηκε για ψηφοφορία στην επιτροπή.

Ο στόχος της πρότασης είναι να διασφαλίσει ότι οι σχετικοί διεθνείς κανόνες για τις επιχειρήσεις επιτήρησης των θαλάσσιων συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας που συντονίζεται από τον Οργανισμό Frontex (Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, συμβάσεις στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας και της έρευνας και διάσωσης, διεθνές δίκαιο για τους πρόσφυγες, καθώς και για τα θεμελιώδη δικαιώματα) εφαρμόζονται ενιαία από όλα τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στις επιχειρήσεις αυτές. Αποβλέπει επίσης στη δημιουργία της ρυθμιστικής βάσης που είναι αναγκαία για να επιτραπεί σε ένα κράτος μέλος να επιτηρεί τα θαλάσσια σύνορα ενός άλλου κράτους μέλους.

Η ανάγκη για «σαφείς κανόνες συμμετοχής για τις κοινές επιχειρήσεις κατά θάλασσα, με τη δέουσα μέριμνα για προστασία όσων χρειάζονται βοήθεια και μετακινούνται σε μικτές ροές, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο» αναφέρθηκε και πάλι στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 29ης και 30ής Οκτωβρίου 2009.

Ειδικότερα, ο στόχος του σχεδίου είναι να δώσει απάντηση στα ακόλουθα προβλήματα:

- Ορισμένα κράτη μέλη, ορισμένα Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πανεπιστημιακοί κύκλοι και ενώσεις εξέφρασαν αμφιβολίες όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των προσφύγων κατά τις επιχειρήσεις του Frontex (ιδίως όσον αφορά την απαγόρευση επαναπροώθησης και την πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου). Διερωτώνται ποιο δίκαιο εφαρμόζεται στις καταστάσεις αυτές, ιδίως στην ανοιχτή θάλασσα, και με βάση ποιες εγγυήσεις διασφαλίζεται πράγματι ο σεβασμός των δικαιωμάτων αυτών. Η υποχρέωση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή του κώδικα Σένγκεν υπάρχει, αλλά δεν αναφέρεται ρητά για τις επιχειρήσεις επιτήρησης. Όσον αφορά την αρχή της μη επαναπροώθησης, τα κράτη μέλη την ερμηνεύουν διαφορετικά, ορισμένα δε αμφισβητούν τη δυνατότητα εφαρμογής της στα διεθνή ύδατα.

- Η πρόταση σκοπό έχει να καταστήσει σαφή την υποχρέωση τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των προσφύγων στις επιχειρήσεις επιτήρησης που διεξάγει ο Οργανισμός Frontex. Τέλος, η πρόταση εισάγει την απαγόρευση επαναπροώθησης όλων όσοι διατρέχουν κίνδυνο διώξεων ή άλλων μορφών απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης. Η απαγόρευση αυτή θα εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του καθεστώτος των υδάτων στα οποία βρίσκονται τα πρόσωπα.

- Η πρόταση απόφασης δημιουργεί νομική βάση στο κοινοτικό δίκαιο για την άσκηση σειράς εξουσιών απαραίτητων για την αποτελεσματική εφαρμογή του άρθρου 12 του κώδικα συνόρων του Σένγκεν, όπως για την έρευνα και την κατάσχεση πλοίων. Εν συνεχεία, καθορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να ληφθούν τα μέτρα στους διάφορους θαλάσσιους χώρους, καθώς και στα διεθνή ύδατα. Οι προϋποθέσεις αυτές περιλαμβάνουν τους σχετικούς κανόνες διεθνούς δικαίου και συμβάλλουν με τον τρόπο αυτό στην έμπρακτη και ενιαία εφαρμογή τους στο πλαίσιο των επιχειρήσεων του Frontex (άδεια παράκτιου κράτους, έλεγχο σημαίας, άδεια του κράτους σημαίας, πλοία χωρίς σημαίες κ.λπ.).

- Οι περισσότερες από τις θαλάσσιες επιχειρήσεις υπό τον συντονισμό του Frontex μετατρέπονται σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Ωστόσο, ο Frontex δεν είναι αρχή SAR (αρχή έρευνας και διάσωσης). Η αποστολή του είναι να συμβάλλει στην εφαρμογή των διατάξεων για τον έλεγχο των συνόρων. Στην πράξη, οι επιχειρήσεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο συντονισμού του Frontex και του κοινοτικού δικαίου, επειδή μετατρέπονται σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Εξάλλου, η υποχρέωση παροχής βοήθειας στη θάλασσα και οι ευθύνες των αρχών SAR διέπονται από το διεθνές δίκαιο, αλλά οι κανόνες αυτοί δεν ερμηνεύονται ούτε εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο από τα κράτη μέλη.

- Η πρόταση απόφασης σκοπό έχει να διασφαλίσει την τήρηση αυτής της διεθνούς υποχρέωσης παροχής βοήθειας και εφαρμογής του συστήματος SAR. Καθορίζει τους κανόνες συνεργασίας με τις αρχές SAR πριν αρχίσει καν η επιχείρηση. Επίσης, προσδιορίζει σε ποια αρχή SAR πρέπει να απευθυνθεί κανείς στις περιπτώσεις που η υπεύθυνη αρχή δεν απαντά, ούτως ώστε να απευθύνονται στην ίδια αρχή SAR όλες οι μονάδες που συμμετέχουν στην επιχείρηση.

- Μια άλλη διαφορά μεταξύ των κρατών μελών συνίσταται στον προσδιορισμό της κατάστασης που απαιτεί συνδρομή: για ορισμένα κράτη μέλη, το πλοίο πρέπει να είναι έτοιμο να βυθιστεί ενώ για άλλα αρκεί το γεγονός ότι δεν είναι αξιόπλοο· για ορισμένα κράτη μέλη πρέπει οι επιβαίνοντες στο πλοίο να ζητήσουν βοήθεια, ενώ για άλλα αυτό δεν είναι απαραίτητο. Η πρόταση βασίζεται στο σύστημα SAR και προβλέπει ότι, μόλις υπάρξει κάποια αμφιβολία για την ασφάλεια ενός πλοίου ή ενός προσώπου, οι αρχές SAR πρέπει να ειδοποιηθούν και να λάβουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να αποφασίσουν αν πρόκειται για κατάσταση SAR ή όχι.

- Ο καθορισμός του τόπου στον οποίο πρέπει να οδηγηθούν τα διασωθέντα άτομα είναι ένα δύσκολο θέμα και θεωρείται ότι αποτελεί μία από τις αδυναμίες του συστήματος SAR. Στις τροπολογίες του 2004 προβλέπεται ότι όλα τα κράτη πρέπει να συνεργάζονται για την επίλυση των καταστάσεων SAR. Το κράτος που είναι υπεύθυνο για την περιοχή SAR πρέπει, με τη συνεργασία τους, να αποφασίζει σε ποιον τόπο πρέπει να μεταφερθούν οι διασωθέντες. Ένα κράτος μέλος δεν δέχθηκε τις τροπολογίες αυτές. Συγκεκριμένα το σημείο διαφωνίας ήταν ο τόπος στον οποίο πρέπει να αποβιβαστούν οι διασωθέντες στην περίπτωση που το αρμόδιο κράτος για μια περιοχή SAR δεν εκπληρώσει αυτές τις υποχρεώσεις του. Ορισμένα κράτη μέλη αποφεύγουν να συμμετάσχουν στις επιχειρήσεις, επειδή φοβούνται ότι θα αναγκαστούν στο τέλος να μεταφέρουν τους διασωθέντες στη δική τους χώρα. Η πρόταση απόφασης σκοπό έχει να επιλύσει τις καταστάσεις αυτές, διευκρινίζοντας ότι, στις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή η αποβίβαση σε μια τρίτη χώρα, η αποβίβαση αυτή θα γίνεται στο κράτος μέλος που φιλοξενεί την επιχείρηση.

Νομικά στοιχεία τησ πρότασησ

Νομική βάση

Η νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 12 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 562/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2006, για τη θέσπιση του κοινοτικού κώδικα σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν)[1] που επιτρέπει στην Επιτροπή να θεσπίζει πρόσθετες ρυθμίσεις όσον αφορά την επιτήρηση σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία με δικαίωμα ελέγχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η πρόταση εφαρμόζεται στην επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων στο πλαίσιο των επιχειρήσεων του Frontex, του οποίου η εντολή συμπεριλαμβάνει τη διευκόλυνση της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για την εφαρμογή του κώδικα συνόρων του Σένγκεν. Πρόκειται για επιχειρήσεις που καλύπτονται από τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν, που συντονίζονται από κοινοτικό οργανισμό και χρηματοδοτούνται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Η θέσπιση πρόσθετων κανόνων που διέπουν την επιτήρηση αυτή, στο πλαίσιο της διαδικασίας επιτροπολογίας, προβλέπεται ρητά στο άρθρο 12 του κώδικα. Όταν η επιτήρηση αφορά τα θαλάσσια σύνορα, πρέπει να τηρούνται, προφανώς, το διεθνές δίκαιο για τη θάλασσα και το διεθνές ναυτικό δίκαιο. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι επιχειρήσεις αυτές δεν είναι δυνατό να διεξάγονται με την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσφύγων, όπως προβλέπει ήδη ο κώδικας. Η πρόταση απόφασης συμμορφώνεται απόλυτα με αυτό το διεθνές νομικό πλαίσιο: σκοπό έχει να ενισχύσει τον σεβασμό των αρχών αυτών κατά τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων και, συγχρόνως, να εισαγάγει κάποιο βαθμό ομοιομορφίας στην εφαρμογή του νομικού πλαισίου από όλες τις επιχειρησιακές μονάδες που συμμετέχουν στις επιχειρήσεις αυτές.

Επικουρικότητα και αναλογικότητα

Η πρόταση απόφασης αφορά ένα θέμα που δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας και, επομένως, υπόκειται στην αρχή της επικουρικότητας. Πρέπει επίσης να συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας.

Οι στόχοι της πρότασης δεν μπορούν να επιτευχθούν από τα κράτη μέλη μεμονωμένα και επιβάλλουν τη θέσπιση κοινοτικών κανόνων.

Η πρόταση εφαρμόζεται στην επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας υπό τον συντονισμό του οργανισμού Frontex και δεν αφορά τις δραστηριότητες επιτήρησης που διεξάγουν τα κράτη μέλη μεμονωμένα ή σε συνεργασία εκτός του πλαισίου αυτού.

Επιλογή νομικών πράξεων

Προτεινόμενη πράξη: απόφαση του Συμβουλίου.

Ως νομική πράξη επελέγη η απόφαση, επειδή η πρόταση αποβλέπει στη δημιουργία υποχρεώσεων για τα κράτη μέλη στα οποία απευθύνεται, ιδίως όταν προβαίνουν στην επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας υπό τον συντονισμό του Frontex.

Περιεχόμενο

Το άρθρο 1 ορίζει ότι επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων στο πλαίσιο των επιχειρήσεων του Frontex πραγματοποιείται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στο παράρτημα, οι οποίες πρέπει να ενσωματωθούν στο επιχειρησιακό σχέδιο κάθε επιχείρησης.

- Το τμήμα 2 περιέχει συνοπτική περιγραφή του περιεχομένου του παραρτήματος.

ΣΥΝΟΧΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

Η πρόταση είναι συνεκτική με τις λοιπές κοινοτικές πολιτικές και ιδίως με την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με την κοινή πολιτική μεταφορών. Είναι επίσης συνεκτική με την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Εξωτερικές διαβουλεύσεις

Η πρόταση απόφασης βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα αποτελέσματα της άτυπης συντακτικής ομάδας που δημιούργησε η Επιτροπή το 2007 και το 2008, η οποία αποτελείται από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, του Frontex, της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης.

Εκτίμηση επιπτώσεων

Δεν πραγματοποιήθηκε εκτίμηση των επιπτώσεων, επειδή η πρόταση περιλαμβάνει κυρίως και διευκρινίζει ήδη ισχύοντες διεθνείς και κοινοτικούς κανόνες.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Δεν προβλέπεται αξιολόγηση της εφαρμογής της απόφασης.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΑΤΗΣ

Το μέτρο δεν επιβάλλει οικονομικές και διοικητικές επιβαρύνσεις στην Κοινότητα και, επομένως, δεν έχει επιπτώσεις στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ

Η παρούσα πρόταση βασίζεται στο κεκτημένο του Σένγκεν. Επομένως, σε σχέση με τα διάφορα πρωτόκολλα, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες συνέπειες:

- Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία: Η παρούσα πρόταση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, στις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν συμμετέχουν, σύμφωνα με την απόφαση 2000/365/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, σχετικά με το αίτημα του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας να συμμετέχει σε ορισμένες από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν και την απόφαση 2002/192/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με το αίτημα της Ιρλανδίας να συμμετέχει σε ορισμένες από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν. Τα εν λόγω κράτη δεν συμμετέχουν, κατά συνέπεια, στην έκδοση της παρούσας απόφασης και δεν δεσμεύονται από αυτήν ούτε υπόκεινται στην εφαρμογή της.

- Δανία: Η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στην αντικατάσταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 562/2006. Δεδομένου ότι ο κανονισμός αποτελεί ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Τίτλου IV του τρίτου μέρος της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία, σύμφωνα με το άρθρο 5 του πρωτοκόλλου για τη θέση της Δανίας που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, γνωστοποίησε, με επιστολή της 8ης Ιουνίου 2006, τη μεταφορά του εν λόγω κανονισμού στο εθνικό της δίκαιο. Συνεπώς, η Δανία οφείλει βάσει του διεθνούς δικαίου να εφαρμόζει την παρούσα απόφαση.

- Nορβηγία και Ισλανδία: Η παρούσα πρόταση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας που συνήφθη από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τη Δημοκρατία της Ισλανδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας σχετικά με τη σύνδεση των εν λόγω χωρών προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν[2].

- Ελβετία: Η παρούσα πρόταση συνιστά ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν[3].

- Λιχτενστάιν: Η παρούσα πρόταση συνιστά ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια του πρωτοκόλλου που συνήφθη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν για την προσχώρηση του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν στη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν.

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη συμπλήρωση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν όσον αφορά την επιτήρηση των θαλάσσιων εξωτερικών συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας που συντονίζεται από τον ευρωπαϊκό οργανισμό για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 562/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2006, για τη θέσπιση του κοινοτικού κώδικα σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν)[4], και ιδίως το άρθρο 12 παράγραφος 5,

την πρόταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Η επιτήρηση των συνόρων έχει ως στόχο την αποτροπή της μη επιτρεπόμενης διέλευσης των συνόρων, την καταπολέμηση της διασυνοριακής εγκληματικότητας και τη σύλληψη ή τη λήψη μέτρων κατά των ατόμων που διήλθαν τα σύνορα παρανόμως. Η επιτήρηση των συνόρων πρέπει να είναι αποτελεσματική ώστε να εμποδίζεται και να αποθαρρύνεται η παράκαμψη των ελέγχων στα συνοριακά σημεία διέλευσης και να ανιχνεύεται η μη επιτρεπόμενη διέλευση των εξωτερικών συνόρων.

2. Ο «ευρωπαϊκός οργανισμός για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (εφεξής «ο Οργανισμός») είναι επιφορτισμένος με τον συντονισμό της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, έτσι ώστε να διευκολύνεται η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων για την επιτήρηση των συνόρων. Απαιτούνται συμπληρωματικοί κανόνες όσον αφορά τις δραστηριότητες επιτήρησης των συνόρων που διεξάγονται από αεροναυτικές μονάδες ενός κράτους μέλους στα θαλάσσια σύνορα άλλων κρατών μελών, στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας που συντονίζεται από τον Οργανισμό και με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυσή της.

3. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 562/2006 και τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της επιχείρησης επιτήρησης θα πρέπει να είναι ανάλογα με τους επιδιωκόμενους στόχους και να σέβονται απολύτως τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα δικαιώματα των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο, ιδίως την απαγόρευση της επαναπροώθησης . Τα κράτη μέλη δεσμεύονται από τις διατάξεις του κεκτημένου περί ασύλου και ιδίως τις διατάξεις της οδηγίας 2005/85/ΕΚ του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 2005, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα[5], σε ό,τι αφορά τις αιτήσεις ασύλου που υποβάλλονται στο έδαφος, καθώς και στα σύνορα και τις ζώνες διέλευσης των κρατών μελών.

4. Στις συνόδους της 18ης και 19ης Ιουνίου, καθώς και της 29ης και 30ής Οκτωβρίου 2009, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε την ανάγκη να ενισχυθούν οι έλεγχοι των συνόρων που συντονίζονται από τον Οργανισμό και να θεσπιστούν σαφείς κανόνες εμπλοκής για τις κοινές περιπολίες και την αποβίβαση των διασωθέντων.

5. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ότι οι επιχειρήσεις επιτήρησης των συνόρων υπό τον συντονισμό του Οργανισμού διεξάγονται σύμφωνα με επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο συμφωνείται από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη και από τον Οργανισμό, καθώς και με βάση πρόγραμμα και οδηγίες που καθορίζει ένα κέντρο συντονισμού, στο οποίο εκπροσωπούνται τα συμμετέχοντα κράτη μέλη και ο Οργανισμός· επίσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι, πριν από την έναρξη μιας επιχείρησης, προσδιορίζεται ένα ή περισσότερα κράτη μέλη υποδοχής των οποίων τα σύνορα υπόκεινται σε επιτήρηση. Οι κατευθυντήριες γραμμές που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση πρέπει να ενσωματωθούν στο εν λόγω επιχειρησιακό σχέδιο.

6. Η εφαρμογή της παρούσας απόφασης δεν θα πρέπει να θίγει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών που απορρέουν από τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, τη Διεθνή Σύμβαση για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, τη Διεθνή Σύμβαση για τη ναυτική έρευνα και διάσωση, τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος και το πρωτόκολλό της κατά της λαθρομετανάστευσης δια ξηράς, αέρος και θαλάσσης, τη σύμβαση περί της νομικής καταστάσεως των προσφύγων, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και διάφορες άλλες συναφείς διεθνείς πράξεις.

7. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, κάθε κράτος απαιτεί από τον πλοίαρχο του πλοίου που φέρει τη σημαία του να παρέχει, στο μέτρο του δυνατού και χωρίς να θέτει σε σοβαρό κίνδυνο το πλοίο, το πλήρωμα ή τους επιβάτες, βοήθεια σε κάθε πρόσωπο που κινδυνεύει στη θάλασσα και να προβεί, όσο το δυνατόν ταχύτερα, στη διάσωση των προσώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο. Η βοήθεια αυτή πρέπει να παρέχεται ανεξαρτήτως της ιθαγένειας ή του νομικού καθεστώτος των προσώπων που τη χρειάζονται ή των συνθηκών υπό τις οποίες βρίσκονται. Η παρούσα απόφαση δεν θίγει τις σχετικές με την έρευνα και διάσωση ευθύνες των αρχών, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης του συντονισμού και της συνεργασίας προκειμένου να οδηγηθούν οι διασωθέντες σε ασφαλή τόπο.

8. Η παρούσα απόφαση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και συνάδει με τις αρχές που αναγνωρίζονται κυρίως από τον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ιδίως την αρχή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, το δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια, την αρχή της μη επαναπροώθησης, την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης και τα δικαιώματα του παιδιού. Η παρούσα απόφαση πρέπει να εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα ανωτέρω δικαιώματα και αρχές.

9. Δεδομένου ότι οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης, δηλαδή η θέσπιση συμπληρωματικών κανόνων για την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων από τους συνοριοφύλακες που ενεργούν υπό τον συντονισμό του Οργανισμού, δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, εξαιτίας των διαφορών που παρουσιάζουν οι νομοθεσίες και οι πρακτικές τους, και συνεπώς μπορούν, λόγω του πολυεθνικού χαρακτήρα των επιχειρήσεων, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα δύναται να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία προς επίτευξη των στόχων αυτών όρια.

10. Σύμφωνα με το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου για τη θέση της Δανίας, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία δεν συμμετείχε στη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 562/2006 και συνεπώς δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του. Εντούτοις, δεδομένου ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 562/2006 αναπτύσσει το κεκτημένο του Σένγκεν κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του τίτλου IV του τρίτου μέρους της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία, σύμφωνα με το άρθρο 5 του εν λόγω πρωτοκόλλου, γνωστοποίησε, με επιστολή της 8ης Ιουνίου 2006, τη μεταφορά του εν λόγω κανονισμού στο εθνικό της δίκαιο. Συνεπώς, η Δανία οφείλει, δυνάμει του διεθνούς δικαίου, να εφαρμόζει την παρούσα απόφαση.

11. Όσον αφορά την Ισλανδία και τη Νορβηγία, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν κατά την έννοια της συμφωνίας που συνήφθη από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη Δημοκρατία της Ισλανδίας και το Βασίλειο της Νορβηγίας σχετικά με τη σύνδεση των εν λόγω χωρών προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν[6], που υπάγονται στον τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 1, σημείο Α, της απόφασης 1999/437/EΚ του Συμβουλίου[7] σχετικά με ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας.

12. Όσον αφορά την Ελβετία, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας που συνήφθη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν[8], οι οποίες εμπίπτουν στον τομέα του άρθρου 1, σημείο Α της απόφασης 1999/437/ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2008/146/ΕΚ του Συμβουλίου για τη σύναψη της ανωτέρω συμφωνίας[9].

13. Όσον αφορά το Λιχτενστάιν, η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια του πρωτοκόλλου που υπογράφηκε μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν για την προσχώρηση του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν στη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν, οι οποίες εμπίπτουν στον τομέα του άρθρου 1, σημείο Α, της απόφασης 1999/437/ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2008/261/ΕΚ του Συμβουλίου για την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του εν λόγω πρωτοκόλλου[10].

14. Η παρούσα απόφαση αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει, σύμφωνα με την απόφαση 2000/365/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, σχετικά με το αίτημα του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας να συμμετέχει σε ορισμένες από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν[11]. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει, κατά συνέπεια, στην έκδοση της παρούσας απόφασης και δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της. Ως εκ τούτου, η παρούσα απόφαση δεν πρέπει να απευθύνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο.

15. Η παρούσα απόφαση συνιστά ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στις οποίες η Ιρλανδία δεν συμμετέχει, σύμφωνα με την απόφαση 2002/192/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με το αίτημα της Ιρλανδίας να συμμετέχει σε ορισμένες από τις διατάξεις του κεκτημένου του Σένγκεν[12]. Η Ιρλανδία δεν συμμετέχει, κατά συνέπεια, στην έκδοσή της και δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της. Ως εκ τούτου, η παρούσα απόφαση δεν πρέπει να απευθύνεται στην Ιρλανδία.

16. Δεδομένου ότι η επιτροπή κώδικα συνόρων του Σένγκεν, της οποίας η γνώμη ζητήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2009, δεν γνωμοδότησε, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα ληπτέα μέτρα, την οποία διαβίβασε συγχρόνως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 5α παράγραφος 4 στοιχείο α) της απόφασης 1999/468/ΕΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η επιτήρηση των θαλάσσιων εξωτερικών συνόρων στο πλαίσιο της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, υπό τον συντονισμό του ευρωπαϊκού οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ο Οργανισμός»), διεξάγεται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στο παράρτημα. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του επιχειρησιακού σχεδίου που καταρτίζεται από τον Οργανισμό και τα συμμετέχοντα κράτη μέλη για κάθε επιχείρηση που συντονίζεται από τον Οργανισμό.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου, τη Δημοκρατία της Βουλγαρίας, την Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, τη Δημοκρατία της Εσθονίας, την Ελληνική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Ισπανίας, τη Γαλλική Δημοκρατία, την Ιταλική Δημοκρατία, την Κυπριακή Δημοκρατία, τη Δημοκρατία της Λετονίας, τη Δημοκρατία της Λιθουανίας, το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου, τη Δημοκρατία της Ουγγαρίας, τη Δημοκρατία της Μάλτας, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, τη Δημοκρατία της Αυστρίας, τη Δημοκρατία της Πολωνίας, την Πορτογαλική Δημοκρατία, τη Ρουμανία, τη Δημοκρατία της Σλοβενίας, τη Σλοβακική Δημοκρατία, τη Δημοκρατία της Φινλανδίας και το Βασίλειο της Σουηδίας.

Βρυξέλλες, […]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κατευθυντήριες γραμμές για τις θαλάσσιες επιχειρήσεις του Frontex

Γενικές αρχές

1.1 Τα μέτρα που λαμβάνονται για τους σκοπούς της επιχείρησης επιτήρησης πρέπει να εκτελούνται κατά τρόπο που να μην τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια των συλληφθέντων ή διασωθέντων, ούτε των μονάδων που συμμετέχουν.

1.2. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εν λόγω επιχείρησης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ανάγκες των παιδιών, των θυμάτων παράνομης διακίνησης, των προσώπων που χρήζουν επείγουσας ιατρικής βοήθειας, των προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας και άλλων προσώπων των οποίων η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ευάλωτη.

1.3. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι συνοριοφύλακες που συμμετέχουν στην εκάστοτε επιχείρηση επιτήρησης να είναι κατηρτισμένοι όσον αφορά τις εφαρμοστέες διατάξεις της νομοθεσίας περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περί προσφύγων και να είναι εξοικειωμένοι με το διεθνές καθεστώς που διέπει την έρευνα και διάσωση.

Σύλληψη

2.1 Μόλις εντοπισθεί, το πλοίο ή άλλο θαλάσσιο σκάφος (εφεξής «πλοίο») πρέπει να προσεγγίζεται για να εξακριβωθεί η ταυτότητα και η εθνικότητά του και, εν αναμονή περαιτέρω μέτρων, πρέπει να παρακολουθείται από απόσταση ασφαλείας. Οι πληροφορίες σχετικά με το πλοίο πρέπει να διαβιβάζονται πάραυτα στο κέντρο συντονισμού που έχει δημιουργηθεί στο πλαίσιο και για τους σκοπούς της συντονισμένης από τον Frontex θαλάσσιας επιχείρησης.

2.2 Αν επίκειται ή είναι ήδη γεγονός η είσοδος του πλοίου στη συνορεύουσα ζώνη ή στα χωρικά ύδατα ενός κράτους μέλους που δεν συμμετέχει στην επιχείρηση, οι πληροφορίες σχετικά με το πλοίο πρέπει να κοινοποιούνται στο κέντρο συντονισμού, το οποίο με τη σειρά του τις διαβιβάζει στο οικείο κράτος μέλος.

2.3. Οι πληροφορίες για κάθε πλοίο που είναι ύποπτο για την άσκηση παράνομων δραστηριοτήτων στη θάλασσα εκτός του πεδίου της επιχείρησης πρέπει να κοινοποιούνται στο κέντρο συντονισμού, το οποίο με τη σειρά του τις διαβιβάζει στο ή στα οικεία κράτη μέλη.

2.4. Τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της επιχείρησης επιτήρησης κατά πλοίων ή άλλου είδους θαλάσσιων σκαφών για τα οποία υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι μεταφέρουν πρόσωπα που επιδιώκουν να αποφύγουν τους ελέγχους στα σημεία διέλευσης των συνόρων, ενδέχεται να περιλαμβάνουν:

α) αιτήσεις παροχής πληροφοριών και έγγραφα σχετικά με την κυριότητα, τη νηολόγηση, τις λεπτομέρειες του ταξιδιού και την ταυτότητα, την ιθαγένεια και άλλα συναφή στοιχεία των επιβαινόντων στο πλοίο·

β) την ανάσχεση του πλοίου, την επιβίβαση σε αυτό και τη διεξαγωγή ερευνών με αντικείμενο το ίδιο το πλοίο, το φορτίο του και τους επιβαίνοντες, καθώς και την ανάκριση των επιβαινόντων·

γ) την ενημέρωση των επιβαινόντων για το ότι δεν έχουν το δικαίωμα να διασχίσουν τα σύνορα και ότι τα πρόσωπα που κυβερνούν το σκάφος ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κυρώσεις για διευκόλυνση του ταξιδιού·

δ) την κατάσχεση του πλοίου και τη σύλληψη των προσώπων που επιβαίνουν σε αυτό·

ε) την έκδοση διαταγής προς το πλοίο να μεταβάλει πορεία έτσι ώστε να εξέλθει ή να παύσει να κατευθύνεται προς τα χωρικά ύδατα ή τη συνορεύουσα ζώνη, τη συνοδεία του σκάφους ή την πλεύση δίπλα σε αυτό μέχρι να εξασφαλισθεί ότι το πλοίο κατευθύνεται προς την εν λόγω πορεία·

στ) την προσαγωγή του πλοίου ή των επιβαινόντων σε αυτό σε τρίτη χώρα ή την παράδοση του πλοίου ή των επιβαινόντων στις αρχές τρίτης χώρας·

ζ) την προσαγωγή του πλοίου ή των επιβατών σε αυτό στο κράτος μέλος υποδοχής ή σε άλλο κράτος μέλος που συμμετέχει στην επιχείρηση.

2.5. Τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 2.4 πρέπει να λαμβάνονται υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

2.5.1. Χωρικά ύδατα και συνορεύουσα ζώνηΤα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 2.4 πρέπει να λαμβάνονται με την έγκριση και με βάση τις οδηγίες του κράτους μέλους υποδοχής, που διαβιβάζονται στη συμμετέχουσα μονάδα μέσω του κέντρου συντονισμού. Προς τον σκοπό αυτό, η συμμετέχουσα μονάδα πρέπει να κοινοποιεί, μέσω του κέντρου συντονισμού, στο κράτος μέλος υποδοχής, κατά πόσον ο πλοίαρχος του παρακρατούμενου σκάφους έχει ζητήσει να ειδοποιηθεί διπλωματικός αντιπρόσωπος ή προξενικός υπάλληλος του κράτους της σημαίας.

2.5.2. Αποκλειστική οικονομική ζώνη και ανοιχτή θάλασσα

2.5.2.1. Αν το πλοίο φέρει τη σημαία ή διακριτικά σημεία νηολόγησης που αντιστοιχούν στην εθνικότητα κράτους μέλους που συμμετέχει στην επιχείρηση, τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 2.4 πρέπει να λαμβάνονται αφού εξασφαλισθεί η έγκριση του κράτους της σημαίας. Ο εθνικός υπάλληλος που αντιπροσωπεύει το εν λόγω κράτος μέλος στο κέντρο συντονισμού πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος να χορηγεί ή να διαβιβάζει την εν λόγω έγκριση.

2.5.2.2. Εάν το πλοίο φέρει τη σημαία ή διακριτικά σημεία νηολόγησης κράτους μέλους που δεν συμμετέχει στην επιχείρηση ή τρίτης χώρας, θα πρέπει να ζητηθεί, δια της κατάλληλης οδού, επιβεβαίωση της νηολόγησης από το κράτος της σημαίας και, εφόσον υπάρξει επιβεβαίωση της εθνικότητας, θα πρέπει να ζητηθεί από το κράτος της σημαίας να εγκρίνει τη λήψη των μέτρων που προβλέπονται στο άρθρο 2.4.Το κέντρο συντονισμού πρέπει να ενημερώνεται για οποιαδήποτε επικοινωνία με το κράτος της σημαίας.

2.5.2.3. Σε περίπτωση που υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι ένα πλοίο, μολονότι φέρει ξένη σημαία ή αρνείται να επιδείξει τη σημαία του, έχει στην πραγματικότητα εθνικότητα ίδια με εκείνη της συμμετέχουσας μονάδας, η συμμετέχουσα αυτή μονάδα θα πρέπει να προβεί σε εξακρίβωση του δικαιώματος του πλοίου να φέρει τη σημαία του. Για τον σκοπό αυτόν, μπορεί να στείλει λέμβο υπό τη διοίκηση αξιωματικού στο ύποπτο πλοίο. Αν, μετά τον έλεγχο των εγγράφων, η υπόνοια εξακολουθεί να υπάρχει, η συμμετέχουσα μονάδα μπορεί να προβεί σε περαιτέρω έρευνα πάνω στο πλοίο, η οποία θα πρέπει να γίνει με κάθε δυνατή διάκριση. Η χώρα της οποίας τη σημαία εικάζεται ότι φέρει το πλοίο πρέπει να ενημερώνεται σχετικά μέσω της κατάλληλης οδού.

2.5.2.4. Σε περίπτωση που υπάρχει εύλογη υπόνοια ότι ένα πλοίο, μολονότι φέρει ξένη σημαία ή αρνείται να επιδείξει τη σημαία του, έχει στην πραγματικότητα την εθνικότητα κάποιου άλλου κράτους μέλους που συμμετέχει στην επιχείρηση, θα πρέπει να ελεγχθεί το δικαίωμα του πλοίου να φέρει τη σημαία του αφού εξασφαλισθεί η έγκριση του εν λόγω κράτους μέλους. Ο εθνικός υπάλληλος που αντιπροσωπεύει το εν λόγω κράτος μέλος στο κέντρο συντονισμού πρέπει να είναι εξουσιοδοτημένος να χορηγεί ή να διαβιβάζει την εν λόγω έγκριση.Αν οι υπόνοιες για την εθνικότητα του πλοίου αποδειχθούν βάσιμες, θα πρέπει να ληφθούν τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 2.4, υπό τους όρους που προβλέπονται στην παράγραφο 2.5.2.1.

2.5.2.5. Εφόσον υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι το πλοίο στερείται εθνικότητας ή ότι μπορεί να εξομοιωθεί με πλοίο άνευ εθνικότητας, η περιπολούσα μονάδα πρέπει να προβεί σε εξακρίβωση του δικαιώματος του πλοίου να φέρει τη σημαία του. Για τον σκοπό αυτόν, μπορεί να στείλει λέμβο υπό τη διοίκηση αξιωματικού στο ύποπτο πλοίο. Αν, μετά τον έλεγχο των εγγράφων, η υπόνοια εξακολουθεί να υπάρχει, η περιπολούσα μονάδα μπορεί να προβεί σε περαιτέρω έρευνα πάνω στο πλοίο, η οποία θα πρέπει να γίνει με κάθε δυνατή διάκριση.Τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 2.4 πρέπει να λαμβάνονται εάν αποδειχθεί βάσιμη η υπόνοια ότι το πλοίο στερείται εθνικότητας και υπάρχει εύλογη υπόνοια ότι το πλοίο επιδίδεται στην παράνομη διακίνηση μεταναστών δια θαλάσσης, κατά την έννοια του πρωτοκόλλου για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών δια ξηράς, αέρος και θαλάσσης, το οποίο αποτελεί συμπλήρωμα της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος.Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ένα πλοίο στερείται εθνικότητας ή ότι μπορεί να εξομοιωθεί με πλοίο άνευ εθνικότητας, εάν το πλοίο δεν έχει λάβει άδεια από κανένα κράτος για να φέρει τη σημαία του ή αν το πλοίο ταξιδεύει με τις σημαίες δύο ή περισσοτέρων κρατών, τις οποίες χρησιμοποιεί προς διευκόλυνσή του.

2.5.2.6. Εν αναμονή της έκδοσης αδείας από το κράτος της σημαίας ή εφόσον δεν υπάρχει άδεια του κράτους της σημαίας, το πλοίο πρέπει να παρακολουθείται από απόσταση ασφαλείας. Κανένα άλλο μέτρο δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς τη ρητή άδεια του κράτους της σημαίας, με εξαίρεση τα μέτρα που απαιτούνται για την αποσόβηση επικείμενου κινδύνου για τη ζωή προσώπων, όπως καθορίζεται στο μέρος 3, ή μέτρα προβλεπόμενα από συναφείς διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, ή αν δεν έχει εισέλθει το πλοίο στη συνορεύουσα ζώνη.

2.6. Κάθε επιχειρησιακή δραστηριότητα στα χωρικά ύδατα κράτους μέλους που δεν συμμετέχει στην επιχείρηση ή τρίτης χώρας πρέπει να διεξάγεται με βάση την έγκριση και τις οδηγίες του παράκτιου κράτους. Το κέντρο συντονισμού πρέπει να ενημερώνεται για κάθε επικοινωνία με το παράκτιο κράτος και για κάθε επακόλουθη ενέργεια.

Περιστατικά έρευνας και διάσωσης που ανακύπτουν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης

3.1. Οι συμμετέχουσες μονάδες παρέχουν βοήθεια σε κάθε πλοίο ή πρόσωπο που βρίσκεται σε κίνδυνο στη θάλασσα, ανεξαρτήτως της ιθαγενείας ή του καθεστώτος του προσώπου αυτού ή των συνθηκών υπό τις οποίες βρίσκεται το πρόσωπο αυτό.

3.2. Οσάκις η συμμετέχουσα μονάδα είναι αντιμέτωπη, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, με κατάσταση στην οποία υπάρχει αβεβαιότητα ή φόβος για την ασφάλεια πλοίου ή κάποιου εκ των επιβαινόντων σε αυτό, διαβιβάζει το ταχύτερο δυνατό κάθε διαθέσιμη πληροφορία στο κέντρο συντονισμού διάσωσης το οποίο είναι αρμόδιο για την περιοχή έρευνας και διάσωσης όπου υφίσταται η προαναφερθείσα κατάσταση.

Σε περίπτωση που το κέντρο συντονισμού διάσωσης της τρίτης χώρας που είναι αρμόδιο για την εκάστοτε περιοχή έρευνας και διάσωσης δεν απαντήσει στην κοινοποίηση που του έχει διαβιβάσει η συμμετέχουσα μονάδα, η τελευταία πρέπει να επικοινωνεί με το κέντρο συντονισμού διάσωσης του κράτους μέλους υποδοχής που βρίσκεται γεωγραφικά πλησιέστερα στο σημείο της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης.

Εν αναμονή οδηγιών από το κέντρο συντονισμού διάσωσης, οι συμμετέχουσες μονάδες πρέπει να λαμβάνουν όλα τα δέοντα μέτρα για την προστασία της ασφάλειας των εν λόγω προσώπων.

3.3. Οι συμμετέχουσες μονάδες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όλες τις συναφείς παραμέτρους και να κοινοποιούν τις εκτιμήσεις τους στο αρμόδιο κέντρο συντονισμού διάσωσης, καθώς και τα ακόλουθα ιδίως θέματα:

α) την ύπαρξη αίτησης συνδρομής,

β) το αξιόπλοο του πλοίου και την πιθανότητα να μη φθάσει στον τελικό του προορισμό,

γ) τον αριθμό επιβατών σε συνάρτηση με τον τύπο του πλοίου (υπερφόρτωση),

δ) τη διάθεση επαρκών εφοδίων (καυσίμων, νερού, τροφίμων, κ.λπ.) μέχρι να φθάσει το πλοίο στην ξηρά,

ε) την ύπαρξη κατηρτισμένου πληρώματος και πλοιάρχου,

στ) την ύπαρξη εξοπλισμού ασφαλείας, πλοήγησης και επικοινωνίας,

ζ) την παρουσία επιβατών που χρήζουν επείγουσας ιατρικής φροντίδας,

η) την ύπαρξη επιβατών που έχουν αποβιώσει,

θ) την ύπαρξη εγκύων γυναικών ή παιδιών,

ι) τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση της θάλασσας.

3.4. Η ύπαρξη κατάστασης εκτάκτου ανάγκης δεν θα πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά ούτε να προσδιορίζεται με γνώμονα το κατά πόσον έχει όντως ζητηθεί η παροχή συνδρομής.

Σε περίπτωση που, μολονότι ένα πλοίο θεωρείται ότι βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, οι επιβαίνοντες σε αυτό αρνούνται την αποδοχή συνδρομής, η συμμετέχουσα μονάδα πρέπει να ενημερώνει σχετικά το κέντρο συντονισμού διάσωσης και να εξακολουθεί να εκπληρώνει καθήκον επιμέλειας, λαμβάνοντας κάθε μέτρο που κρίνεται απαραίτητο για την ασφάλεια των εν λόγω προσώπων, απέχοντας συγχρόνως από κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση ή να επαυξήσει την πιθανότητα πρόκλησης σωματικής βλάβης ή απώλειας ζωής.

3.5. Το κέντρο συντονισμού της επιχείρησης πρέπει να ενημερώνεται το ταχύτερο δυνατό για κάθε επικοινωνία με το κέντρο συντονισμού διάσωσης και για τις ενέργειες που έχει αναλάβει η συμμετέχουσα μονάδα.

3.6. Εάν το πλοίο δεν μπορεί ή δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης ή εάν η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης έχει ολοκληρωθεί, η συμμετέχουσα μονάδα θα πρέπει, σε συνεννόηση με το κέντρο συντονισμού της επιχείρησης, να επαναλάβει την επιχείρηση σύμφωνα με το μέρος 2.

Αποβίβαση

4.1. Το επιχειρησιακό σχέδιο πρέπει να προσδιορίζει τις λεπτομέρειες για την αποβίβαση των συλληφθέντων ή διασωθέντων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τυχόν ισχύουσες διμερείς συμφωνίες.

Με την επιφύλαξη του τμήματος 4.2, τα πρόσωπα που αναχώρησαν από τρίτη χώρα ή που διήλθαν μέσω των χωρικών υδάτων ή της περιοχής έρευνας και διάσωσης τρίτης χώρας πρέπει να αποβιβάζονται κατά προτεραιότητα στην εν λόγω χώρα ή, εφόσον τούτο δεν είναι δυνατό, η αποβίβασή τους πρέπει να γίνεται στον γεωγραφικά πλησιέστερο τόπο όπου τα πρόσωπα αυτά μπορούν να είναι ασφαλή.

4.2. Κανείς δεν θα πρέπει να αποβιβάζεται ή να παραδίδεται με άλλο τρόπο στις αρχές μίας χώρας για την οποία υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι το εν λόγω πρόσωπο θα υποστεί διώξεις ή βασανιστήρια ή άλλες μορφές απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, ή από την οποία υπάρχει κίνδυνος να απελαθεί ή να επαναπροωθηθεί προς μία τέτοια χώρα. Τα πρόσωπα που συλλαμβάνονται ή διασώζονται πρέπει να ενημερώνονται δεόντως, ούτως ώστε να μπορούν να εκφράσουν τους λόγους για τους οποίους πιστεύουν ότι μπορεί να τύχουν τέτοιας μεταχείρισης στον προτεινόμενο τόπο αποβίβασης.

4.3. Το κέντρο συντονισμού πρέπει να ενημερώνεται για την παρουσία προσώπων κατά την έννοια της παραγράφου 4.2, και θα πρέπει να διαβιβάζει τις πληροφορίες αυτές στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής.

[1] ΕΕ L 105 της 13.4.2006, σ. 9.

[2] ΕΕ L 176 της 10.7.1999, σ. 36.

[3] ΕΕ L 53 της 27.2.2008, σ. 52.

[4] ΕΕ L 105 της 13.4.2006, σ. 1.

[5] ΕΕ L 326 της 13.12.2005, σ. 13.

[6] ΕΕ L 176 της 10.7.1999, σ. 36.

[7] ΕΕ L 176 της 10.7.1999, σ. 31.

[8] ΕΕ L 53 της 27.2.2008, σ. 52.

[9] ΕΕ L 53 της 27.2.2008, σ. 1.

[10] ΕΕ L 83 της 26.3.2008, σ. 3.

[11] ΕΕ L 131 της 1.6.2000, σ. 43.

[12] ΕΕ L 64 της 7.3.2002, σ. 20.