[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 7.4.2011

COM(2011) 183 τελικό

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την παροχή αμοιβαίας συνδρομής στη Ρουμανία

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

Στις 6 Μαρτίου 2009, σε συνθήκες ιδιαίτερα αυξημένης αποστροφής για την ανάληψη κινδύνων κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, που οδήγησε σε μειωμένες εισροές κεφαλαίων, πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία και όλο και πιο περιορισμένη πρόσβαση στις αγορές ομολόγων για το δανεισμό του Δημοσίου, οι αρχές της Ρουμανίας υπέβαλαν αίτηση μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής από την ΕΕ και προσέγγισαν επίσης το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και την Παγκόσμια Τράπεζα για πρόσθετη συμπληρωματική συνδρομή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Επιτροπή) και η προεδρία του Συμβουλίου δήλωσαν από κοινού στις 9 Μαρτίου 2009 ότι η ΕΕ ήταν έτοιμη να συμμετάσχει μαζί με το ΔΝΤ σε μια δέσμη συντονισμένων μέτρων χρηματοδότησης για τη στήριξη της διατηρησιμότητας του ισοζυγίου πληρωμών της Ρουμανίας. Τονίστηκε, ωστόσο, ότι η χρηματοδοτική στήριξη θα εξηρτάτο από την εφαρμογή ενός προγράμματος υποστηρικτικών μέτρων. Το εν λόγω πρόγραμμα, που απεστάλη με τη μορφή επιστολής προθέσεων προς την ΕΕ και το ΔΝΤ στις 28 Απριλίου 2009, αποβλέπει στην απορρόφηση των κραδασμών λόγω της απότομης πτώσης των εισροών ιδιωτικών κεφαλαίων θέτοντας παράλληλα σε εφαρμογή τα μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των εξωτερικών και δημοσιονομικών ανισορροπιών και την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Στη βάση της δέσμης συντονισμένων μέτρων χρηματοδότησης την οποία υποστηρίζει το εν λόγω πρόγραμμα, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας συντονισμού των ευρωπαϊκών τραπεζών, τα μητρικά ιδρύματα των εννέα μεγαλύτερων αλλοδαπής ιδιοκτησίας τραπεζών που έχουν συσταθεί στη Ρουμανία δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν σε υψηλό επίπεδο το συνολικό τους άνοιγμα στη χώρα αυτή. Στις 6 Μαΐου 2009, σε συνδυασμό με συμφωνία Stand-by (SBA) του ΔΝΤ ποσού 11,4 δισεκατομμυρίων ΕΔΤ που εγκρίθηκε στις 4 Μαΐου 2009 και με την πρόσθετη στήριξη από την Παγκόσμια Τράπεζα, την ΕΤΕπ και την ΕΤΑΑ ανώτατου ποσού 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να χορηγήσει αμοιβαία συνδρομή στην Ρουμανία και να παράσχει στη χώρα αυτή ενωσιακή μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή ανώτατου ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ[1] Στις 23 Ιουνίου 2009 συνήφθη μνημόνιο συναντίληψης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρουμανίας, καθορίζοντας τα συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής που έπρεπε να εφαρμοστούν στη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου και πριν από κάθε εκταμίευση των πέντε δόσεων του δανείου της ΕΕ.

Μεταξύ Οκτωβρίου 2009 και Φεβρουαρίου 2011, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν αποστολές επιθεώρησης προκειμένου να αξιολογήσουν την πρόοδο όσον αφορά την τήρηση των όρων που συνοδεύουν την μεσοπρόθεσμη ενωσιακή χρηματοδοτική συνδρομή. Βάσει των πορισμάτων των αποστολών αυτών, η Επιτροπή συνεπέρανε ότι πληρούνται γενικά οι όροι εκταμίευσης των πέντε δόσεων δανείου της ΕΕ. Μεταξύ της πρώτης και της πέμπτης δόσης επισυνάφθηκαν συνολικά τέσσερις προσθήκες στο μνημόνιο, οι οποίες αντικατοπτρίζουν τα αποτελέσματα των αλλαγών στο οικονομικό περιβάλλον καθώς και των πρόσθετων μέτρων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Στις 17 Φεβρουαρίου 2011, μετά από διεξοδικές συζητήσεις με τις υπηρεσίες της Επιτροπής και τα στελέχη του ΔΝΤ στη διάρκεια αποστολής στο Βουκουρέστι, από 25 Ιανουαρίου έως 8 Φεβρουαρίου 2011, οι ρουμανικές αρχές υπέβαλαν αίτηση προληπτικής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής από την ΕΕ, ανώτατου ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να συνεχιστεί η στήριξη του κυβερνητικού προγράμματος οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η νέα συνδρομή, όπως και η προηγούμενη, επρόκειτο να χορηγηθεί σε συνδυασμό με συμφωνία SBA του ΔΝΤ, ποσού 3,09 δισεκατομμυρίων ΕΤΔ την οποία η Ρουμανία θα έπρεπε επίσης να θεωρήσει ως προληπτική, και με δάνεια από την Παγκόσμια Τράπεζα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η από κοινού χορηγούμενη προληπτική συνδρομή θα επέτρεπε να αντιμετωπιστούν κατάλληλα οι εναπομένουσες σοβαρές απειλές στο ισοζύγιο πληρωμών της Ρουμανίας και οι συναφείς κίνδυνοι για την οικονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ρουμανίας και των κυριότερων εμπορικών της εταίρων στην ΕΕ.

Μακροοικονομική εξέλιξη και προοπτικεσ

Μετά από μείωση του ΑΕΠ κατά 7,1% το 2009 και περαιτέρω υποχώρηση κατά 1,3% το 2010, αρχίζουν να πληθαίνουν τα θετικά σημάδια όσον αφορά την βελτίωση της εμπιστοσύνης και την ανάκαμψη της δραστηριότητας. Τα δεδομένα των πιο πρόσφατων δημοσκοπήσεων επιβεβαιώνουν την βελτίωση του οικονομικού κλίματος. Η βιομηχανική παραγωγή ανέκαμψε κατά 5,5% το 2010. Ομοίως, οι νέες βιομηχανικές παραγγελίες κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2010 αυξήθηκαν κατά μέσο όρο περίπου κατά 25% σε ετήσια βάση. Οι εξαγωγές εξακολούθησαν να αυξάνονται με εύρωστο τρόπο (αύξηση κατά 27,3% σε τιμές RON). Αν και η κατασκευαστική δραστηριότητα ανέκαμψε ισχυρά τον Δεκέμβριο του 2010, το λιανικό εμπόριο εξακολουθεί να βιώνει τα αποτελέσματα της αύξησης του ΦΠΑ και της μείωσης των αμοιβών στον δημόσιο τομέα. Η μέτρια μισθολογική αύξηση (ο μέσος μηνιαίος μισθός τον Δεκέμβριο αυξήθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση) σηματοδοτεί βελτιώσεις στην αγορά εργασίας και θα στηρίξει την κατανάλωση. Μολονότι η καταγεγραμμένη ανεργία εξακολούθησε να μειώνεται τον Ιανουάριο του 2011, το ποσοστό ανεργίας είναι πιθανό ότι θα αυξηθεί το πρώτο εξάμηνο του έτους, αντικατοπτρίζοντας την επίπτωση των νέων υποχρεώσεων εγγραφής των ανέργων.

Η οικονομία αναμένεται να ανακάμψει το 2011, με προβλεπόμενη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5%. Μετά από σοβαρή υποχώρηση το 2009 και 2010, οι εταιρικές επενδύσεις αναμένεται να ανακάμψουν καθώς αυξάνεται η εξωτερική ζήτηση και οι ρυθμοί χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας στον κλάδο της μεταποίησης πλησιάζουν τα ιστορικά υψηλά επίπεδα του 2008. Οι ισχυρές εξαγωγές και το άλμα στις βιομηχανικές παραγγελίες αναμένεται να καθησυχάσουν τις αγορές και να τις παρακινήσουν να επενδύσουν μολονότι τα ασφάλιστρα κινδύνου παραμένουν κάπως υψηλά. Οι κατασκευές κατοικιών θα παραμείνουν μάλλον υποτονικές καθώς η πιστωτική δραστηριότητα είναι χαμηλή και οι τιμές κατοικίας προβλέπεται να σταθεροποιηθούν περαιτέρω. Μετά από σημαντική μείωση το 2009 και 2010, η κατανάλωση των νοικοκυριών αναμένεται να ανακάμψει ελαφρά εφέτος, στηριζόμενη στην ανοδική προσαρμογή των αμοιβών στον δημόσιο τομέα (+15%, μετά από περικοπή 25% τον Ιούλιο 2010), καθώς και στη βιομηχανία, όπου η δραστηριότητα σημείωσε ισχυρή ανάκαμψη. Η συνεχιζόμενη δημοσιονομική λιτότητα, ο υψηλός δείκτης εξυπηρέτησης του χρέους προς τα έσοδα και η περιορισμένη πρόσβαση των νοικοκυριών στον δανεισμό λόγω του υψηλού ποσοστού μη εξυπηρετούμενων δανείων στον κλάδο της λιανικής τραπεζικής, εμποδίζουν την ισχυρότερη ανάκαμψη. Η πραγματική οικονομική μεγέθυνση το 2012 προβλέπεται να κινηθεί περίπου στο 4%. Η βάση της μεγέθυνσης αναμένεται να διευρυνθεί σταδιακά, με την εγχώρια ζήτηση να διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο στην ανόρθωση της οικονομίας. Οι δαπάνες ιδιωτικής κατανάλωσης είναι πιθανόν ότι θα αυξηθούν με ταχύτερο ρυθμό εξαιτίας της βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών, λόγω των περαιτέρω αυξήσεων των αμοιβών και της απασχόλησης.

Ο πληθωρισμός ανήλθε σε 8,0% (σε ετήσια βάση) τον Δεκέμβριο του 2010 εξαιτίας των σημαντικών αυξήσεων της έμμεσης φορολογίας. Το αποτέλεσμα αυτό υπερέβη κατά πολύ τον στόχο για τον πληθωρισμό του 3,5% ±1 εκατοστιαία μονάδα που είχε θέσει για το τέλος του 2010 η Εθνική Τράπεζα της Ρουμανίας (ΕΤΡ). Στο πρώτο εξάμηνο του 2010, ο πληθωρισμός τροφοδοτήθηκε από τις αυξήσεις των ειδικών φόρων στον καπνό και από τις υψηλότερες τιμές των καυσίμων – ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός ανήλθε σε 4,5% ενώ ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ με σταθερούς φόρους κινήθηκε περίπου στο 2%. Ο πληθωρισμός αυξήθηκε σε 7,5% κατά το τρίτο τρίμηνο εξαιτίας της αύξησης του ΦΠΑ και της ανόδου των τιμών των τροφίμων. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2011, ο πληθωρισμός αναμένεται να επανέλθει σταδιακά εντός των περιθωρίων που αποτελούν τον στόχο της ΕΤΡ (3,0% ± 1 εκατοστιαία μονάδα), καθώς αμβλύνονται οι επιπτώσεις από την άνοδο της έμμεσης φορολογίας.

Η ΕΤΡ διατήρησε το βασικό επιτόκιο σταθερό από τον Μάιο του 2010. Ωστόσο, η άφθονη ρευστότητα στη διατραπεζική αγορά κράτησε τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το βασικό επιτόκιο της ΕΤΡ κατά τους πρόσφατους μήνες. Παρά τη μείωση των επιτοκίων στις χρηματαγορές, η αύξηση των πιστώσεων στον ιδιωτικό τομέα παραμένει επίμονα χαμηλή λόγω της δυσμενούς συγκυρίας και των αυστηρών κανόνων για τις τραπεζικές χορηγήσεις. Η νομισματική πολιτική εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δύσκολες προκλήσεις. Η επανειλημμένη υπέρβαση των στόχων για τον πληθωρισμό μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά για την αξιοπιστία της ΕΤΡ – μολονότι μεγάλο τμήμα των πρόσφατων αυξήσεων των τιμών ήταν πέρα από τον άμεσο έλεγχό της. Η επιφυλακτική προσέγγιση της ΕΤΡ στην χαλάρωση των νομισματικών συνθηκών το δεύτερο εξάμηνο του 2010 οφειλόταν σε πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις από την συνδεόμενη με τον ΦΠΑ αύξηση του πληθωρισμού. Προκειμένου να σταθεροποιήσει καλύτερα τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό, η ΕΤΡ θα συνεχίσει την ενεργό επικοινωνιακή της πολιτική.

Δημόσια οικονομικά

Το ταμειακό έλλειμμα στον προϋπολογισμό του 2010 ανήλθε σε 6,5% του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας βελτίωση σε σχέση με τον στόχο του 6,8% του ΑΕΠ. Τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 7,2% το 2010, αντικατοπτρίζοντας το αποτέλεσμα της αύξησης του συντελεστή ΦΠΑ σε 24%, καθώς και τα πρόσθετα έσοδα από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και τα μη φορολογικά έσοδα που αυξήθηκαν κατά 28,2%. Αντίθετα, τα έσοδα από την φορολόγηση των κερδών μειώθηκαν κατά 17,4% το 2010 λόγω της καθυστερημένης επίπτωσης από την κρίση. Επιπλέον, οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και η φορολογία εισοδήματος μειώθηκαν επίσης κατά 4,5% και 3,2% αντιστοίχως. Οι ονομαστικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 4,2% το 2010, λόγω αύξησης άλλων μεταβιβάσεων, δαπανών κοινωνικής ασφάλισης και δαπανών για αγαθά και υπηρεσίες. Οι τελευταίες εξηγούνται εν μέρει από την εξόφληση οφειλών στον κλάδο της υγείας ύψους 2 δισεκατομμυρίων RON τον Σεπτέμβριο. Οι κυριότερες περικοπές δαπανών αφορούσαν τις κεφαλαιακές δαπάνες οι οποίες μειώθηκαν κατά 11,7% το 2010, ακολουθούμενες από τις δαπάνες για το προσωπικό, οι οποίες μειώθηκαν κατά 8,6% και τις επιχορηγήσεις που ήταν κατά 6,7% χαμηλότερες.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προβλέπουν ότι η Ρουμανία πέτυχε επίσης τον στόχο για το έλλειμμα για το 2010 βάσει του ΕΣΛ, αυτό όμως χρειάζεται να επιβεβαιωθεί τους προσεχείς μήνες. Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι η ανακατάταξη ορισμένων κρατικών επιχειρήσεων στον τομέα της γενικής κυβέρνησης από την Eurostat τον Σεπτέμβριο του 2010 και τον Απρίλιο του 2011 θα έχουν ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση του χρέους τουλάχιστον κατά 0,5% του ΑΕΠ έως ότου εξαφανιστούν τα ελλείμματα των σχετικών κρατικών επιχειρήσεων. Ανάλογα με τις δημοσιονομικές εξελίξεις το 2011, αυτό μπορεί να απαιτήσει προσαρμογή του στόχου για το έλλειμμα το 2011 προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις αυτές. Εν προκειμένω ίσως χρειαστεί να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η επίτευξη ελλείμματος κάτω του 3% του ΑΕΠ σε όρους ΕΣΛ το 2012 σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις του Συμβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Οι εγχώριες καθυστερούμενες οφειλές μειώθηκαν έως το τέλος του 2010 και οι αρχές δεσμεύτηκαν να τις διατηρήσουν χαμηλά το 2011. Το σύνολο των εγχώριων καθυστερούμενων οφειλών (παλαιότερων των 90 ημερών) ανήλθε σε 1,1 δισεκατομμύρια RON (0,2% του ΑΕΠ) στο τέλος του 2010, παρουσιάζοντας μείωση σε σχέση με τα 1,6 δισεκατομμύρια RON (0,3% του ΑΕΠ) στο τέλος του 2009. Οι καθυστερήσεις πληρωμών αφορούν κυρίως την τοπική αυτοδιοίκηση (περίπου 84% του συνόλου των καθυστερούμενων πληρωμών στο τέλος του 2010), και σε μικρότερο βαθμό τον κλάδο της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των νοσοκομείων. Ενώ είναι δυσχερέστερος ο έλεγχος των καθυστερούμενων οφειλών της τοπικής αυτοδιοίκησης, ένας νέος νόμος για τα οικονομικά της τοπικής αυτοδιοίκησης, που άρχισε να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2011, κρίνεται ότι πρόκειται να βοηθήσει. Με την πληρωμή των καθυστερούμενων οφειλών στον κλάδο της υγείας, ποσού 2 δισεκατομμυρίων RON (0,4% του ΑΕΠ) τον Σεπτέμβριο 2010, οι καθυστερούμενες οφειλές του κλάδου αυτού διατηρήθηκαν σε χαμηλά επίπεδα, πλην εκείνων των νοσοκομείων.

Η περαιτέρω μεταρρύθμιση του κλάδου της υγείας θα είναι κρίσιμη για την αποτροπή της επανεμφάνισης καθυστερούμενων οφειλών στον κλάδο αυτό σε διαρκή βάση. Ο στόχος είναι να υπάρχει ένα αποτελεσματικό σύστημα υγείας που να λειτουργεί σύμφωνα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες. Τα μέτρα που λαμβάνονται και πρόκειται να ληφθούν περιλαμβάνουν την εισαγωγή ενός συστήματος συμμετοχής με βάση το εισόδημα, την κατάργηση των υποχρεωτικών συμβάσεων του ταμείου υγείας με όλα τα νοσοκομεία και την μεταρρύθμιση της δέσμης των παροχών που ασφαλίζονται από το δημόσιο προκειμένου να εξαιρεθεί η κάλυψη μη απαραίτητων υγειονομικών υπηρεσιών. Η Παγκόσμια Τράπεζα παρέχει και θα συνεχίσει να παρέχει τεχνική συνδρομή για τα θέματα αυτά. Επιπλέον, το υπουργείο οικονομικών θα παρακολουθεί τα συγκεντρωτικά στοιχεία των προϋπολογισμών των νοσοκομείων προκειμένου να εξασφαλίσει ότι συμβαδίζουν με τις προγραμματισθείσες δαπάνες της γενικής κυβέρνησης. Σε αντίθετη περίπτωση, θα λαμβάνει μέτρα σε συνεργασία με το υπουργείο υγείας προκειμένου να αποτρέψει την εκ νέου συσσώρευση καθυστερούμενων οφειλών σε επίπεδο νοσοκομείων.

Οι αρχές παραμένουν αποφασισμένες να επιτύχουν ταμειακό δημοσιονομικό έλλειμμα 4,4% του ΑΕΠ το 2011 (κάτω από 5% του ΑΕΠ σε όρους ΕΣΛ). Θέσπισαν και ψήφισαν τον προϋπολογισμό του 2011, καθώς και την μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική για την περίοδο 2011-2013. Στο σκέλος των εσόδων, όλοι οι βασικοί φόροι παραμένουν αμετάβλητοι ώστε να εξασφαλιστεί η προβλεψιμότητα. Στο σκέλος των δαπανών, ο προϋπολογισμός διατηρεί τις μισθολογικές δαπάνες σε 39 δισεκατομμύρια RON, εξαιρουμένων των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για τους στρατιωτικούς (1,6 δισεκατομμύρια RON) που καταβληθούν από το δημόσιο, αρχής γενομένης από το τρέχον έτος ως αποτέλεσμα του νέου νόμου για τις συντάξεις. Μετά από προσωρινή επείγουσα περικοπή των μισθών στο δημόσιο τομέα κατά 25% στα μέσα του 2010 προκειμένου να συγκρατηθεί το έλλειμμα, οι μισθοί του δημοσίου αυξήθηκαν κατά 15% σε σύγκριση με το επίπεδό τους τον Δεκέμβριο του 2010. Ωστόσο, η αύξηση αυτή εξουδετερώθηκε από την κατάργηση του 13ου μισθού και του επιδόματος διακοπών. Επιπλέον, ο αριθμός των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα μειώθηκε περαιτέρω κατά 20.000 σε σύγκριση με τον αριθμό που ήταν αναγκαίος ώστε να συμφωνεί με τις διαθέσιμες πιστώσεις για μισθούς. Άλλα μέτρα που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 2011 αφορούν το πάγωμα των συντάξεων, τη συνέχιση της μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων εφαρμόζοντας την πολιτική της πρόσληψης 1 εργαζομένου για κάθε 7 που αποχωρούν, και την κατάργηση του επιδόματος θέρμανσης. Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος, σε συνδυασμό με τον νόμο για το ενιαίο μισθολόγιο και την αναδιάρθρωση του κλάδου της υγείας, θα επιφέρουν σημαντικές οικονομίες.

Για το 2012, οι αρχές παραμένουν αποφασισμένες να μειώσουν το έλλειμμά τους κάτω από το 3% του ΑΕΠ σε όρους ΕΣΛ, θα χρειαστούν όμως πρόσθετα μέτρα. Οι φθινοπωρινές οικονομικές προγνώσεις του 2010 των υπηρεσιών της Επιτροπής που βασίζονται σε σενάριο αμετάβλητης πολιτικής αναφέρουν ήδη την ανάγκη συμπληρωματικής προσπάθειας της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, ενδέχεται να χρειαστούν σημαντικότερα μέτρα λόγω της αλλαγής ταξινόμησης ζημιογόνων κρατικών επιχειρήσεων στον τομέα της γενικής κυβέρνησης, με αποτέλεσμα η συνολική προσπάθεια προσαρμογής να ανέλθει μάλλον στο 1% του ΑΕΠ, περίπου. Θα πρέπει επίσης να συνεχιστεί η περικοπή δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών και των επιδομάτων.

Το προτεινόμενο προληπτικό πρόγραμμα θα στοχεύει επίσης στην περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης. Η εφαρμογή του νόμου περί δημοσιονομικής ευθύνης και η θέσπιση της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής θα συμβάλουν στη βελτίωση της διαδικασίας δημοσιονομικού σχεδιασμού. Επιπλέον, η εγγραφή κεφαλαιακών δαπανών στον προϋπολογισμό απαιτεί την ενίσχυση σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης. Μολονότι οι δημόσιοι προϋπολογισμοί κεφαλαιουχικών δαπανών της Ρουμανίας τείνουν να είναι σημαντικοί (7,2% του ΑΕΠ για το 2011), τα αποτελέσματα είναι πολύ πενιχρά, γεγονός που αφήνει να εννοηθεί ότι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες υπήρξαν μάλλον ανεπαρκείς. Επιπλέον, τα προηγούμενα χρόνια ξεκίνησε πολύ μεγάλος αριθμός επενδυτικών έργων χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί οι αναγκαίοι πόροι για την ολοκλήρωσή τους. Το αποτέλεσμα είναι οι διαθέσιμοι επί του παρόντος πόροι για κεφαλαιουχικές δαπάνες να επιμερίζονται ανεπαρκώς σε (υπερβολικά) μεγάλο αριθμό ημιτελών έργων. Μια ομάδα εργασίας υπό τον πρωθυπουργό θα καταρτίσει κατάλογο επενδυτικών έργων προτεραιότητας για τα οποία θα υπάρξει διαθέσιμη χρηματοδότηση τα επόμενα 3-5 χρόνια στο πλαίσιο των πιστώσεων που καθορίστηκαν στην επικαιροποιημένη δημοσιονομική στρατηγική 2011-2014. Επιπλέον, η παρακολούθηση και αξιολόγηση των επενδυτικών έργων σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης θα βελτιωθεί με την ενίσχυση της μονάδας παρακολούθησης των δημοσίων επενδύσεων του υπουργείου οικονομικών και με τη βελτίωση της βάσης δεδομένων για τις κεφαλαιουχικές επενδύσεις που διαχειρίζεται το υπουργείο. Μπορεί επίσης να χρειαστεί πιθανή τεχνική βοήθεια από κράτη μέλη της ΕΕ. Το υπουργείο οικονομικών θα υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις προς την κυβέρνηση για την κατάσταση τρεχόντων και σχεδιαζόμενων επενδυτικών έργων και η κυβέρνηση θα συζητεί τις εκθέσεις αυτές και θα λαμβάνει μέτρα για την εξάλειψη πιθανών δημοσιονομικών εκτροπών ή άλλων προβλημάτων σχετικών με την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Τέλος, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες θα αναπροσανατολιστούν σταδιακά από εξ ολοκλήρου εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις σε συγχρηματοδοτούμενες με την ΕΕ επενδύσεις, γεγονός που θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση της απορρόφησης των ενωσιακών κεφαλαίων.

Χρηματοπιστωτικές αγορές

Οι ρουμανικές χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν υγιείς επιδόσεις από τα μέσα του 2010, μολονότι η κατάσταση παραμένει ευμετάβλητη. Οι συνεχιζόμενες διαταραχές στα περιφερειακά κράτη της ευρωζώνης φαίνεται ότι είχαν μικρό άμεσο αντίκτυπο στις ρουμανικές αγορές. Οι χρηματοπιστωτικές πιέσεις μειώθηκαν σε συνδυασμό με την γενικότερη ανάκαμψη κλίματος εμπιστοσύνης στην αγορά και, σε ένα βαθμό, την προσδοκία του προγράμματος παρακολούθησης ΕΕ/ΔΝΤ για την Ρουμανία. Η συναλλαγματική ισοτιμία ήταν σταθερή και παρέμεινε κοντά στα 4,20-4,30 RON/EUR τους τελευταίους μήνες. Αφού κορυφώθηκαν λίγο πάνω από τις 400 μονάδες βάσης στα μέσα του 2010, τα περιθώρια επιτοκίων στις αγορές πιστωτικών παραγώγων (CDS spreads) για τα κρατικά ομόλογα κινήθηκαν περίπου στις 300 μονάδες βάσης από τον Οκτώβριο του 2010 (χαμηλότερα σε σχέση με εκείνα για την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ουγγαρία). Ο χρηματιστηριακός δείκτης ΒΕΤ παρέμεινε γενικά σταθερός το τέταρτο τρίμηνο του 2010, αλλά ανέκαμψε πάλι τον Ιανουάριο. Οι αποδόσεις στις εγχώριες δημοπρασίες εντόκων γραμματίων του δημοσίου διάρκειας ενός έτους έπεσαν αρκετά κάτω από το 7% ετησίως τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2011, που σημαίνει χαμηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης για τον προϋπολογισμό σε σχέση με το μεγαλύτερο τμήμα του 2010. Η κερδοφορία των τραπεζών μειώθηκε λόγω επιδείνωσης της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων. Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων αυξήθηκε σε 11,9% στο τέλος του 2010 σε σύγκριση με το 7,9% στο τέλος του 2009. Δεδομένων των τάσεων αυτών στα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η κερδοφορία του τραπεζικού κλάδου επλήγη και στο τέλος του έτους καταγράφηκε καθαρή ζημία (δηλαδή, αρνητική απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τάξης του -1%). Ωστόσο, οι τράπεζες διατήρησαν αρκετά ρυθμιστικά κεφαλαιακά αποθέματα, με τον δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας για το σύστημα να παραμένει άνω του 14%. Παρά τη μείωση του ανοίγματός τους στο 95% του επιπέδου αναφοράς του Μαρτίου 2009 από τον Οκτώβριο του 2010, οι μητρικές τράπεζες που συμμετείχαν στην «Πρωτοβουλία της Βιέννης» για τον συντονισμό των ευρωπαϊκών τραπεζών διατήρησαν το άνοιγμά τους κοντά στα επίπεδα του Μαρτίου 2009 (98% στο τέλος Ιανουαρίου 2011).

Ισοζύγιο πληρωμων και αναγκες εξωτερικησ χρηματοδοτησησ

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειμμα 4,2% του ΑΕΠ το 2010. Οι εισροές ιδιωτικών κεφαλαίων αυξήθηκαν σταδιακά. Αυτό επέτρεψε την ταχύτερη από την αναμενόμενη σώρευση συναλλαγματικών αποθεμάτων τα οποία βρίσκονται σήμερα σε ιδιαίτερα ικανοποιητικά επίπεδα (περίπου στο 130% του βραχυπρόθεσμου χρέους). Στις τρέχουσες προβολές σύμφωνα με το βασικό μακροοικονομικό σενάριο δεν υπάρχει πρόβλημα όσον αφορά τη διατηρησιμότητα του εξωτερικού χρέους στη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου.

Σε περίπτωση αρνητικού σοκ, η Ρουμανία ίσως χρειαστεί πρόσθετη χρηματοδότηση έως 5 δισεκατομμύρια ευρώ. Στην περίπτωση ενός τέτοιου δυσμενούς εναλλακτικού σεναρίου, η Ρουμανία δεν θα είναι σε θέση να καλύψει πλήρως τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης από διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους, σε μεγάλο βαθμό λόγω των μειωμένων εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων και των χαμηλότερων ποσοστών αναχρηματοδότησης για την αποπληρωμή του χρέους, κυρίως από τις τράπεζες. Στο εναλλακτικό αυτό σκηνικό, οι εναπομένουσες χρηματοδοτικές ανάγκες θα πρέπει να καλυφθούν από την ενεργοποίηση της προληπτικής ενωσιακής χρηματοδοτικής συνδρομής (σε συνδυασμό με την συνδρομή του ΔΝΤ). Το εναλλακτικό σενάριο αναπτύχθηκε σε στενή συνεργασία με τα στελέχη του ΔΝΤ και τονίζει τις συμπληρωματικές χρηματοδοτικές ανάγκες περίπου 5 δισεκατομμυρίων ευρώ που πρέπει να καλυφθούν από διεθνή χρηματοδοτική συνδρομή.

Μολονότι η οικονομική κρίση βοήθησε στην αντιστροφή της συσσώρευσης ανισορροπιών στην οικονομία, οι ανισορροπίες εξακολουθούν να υφίστανται. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε από 11,4% του ΑΕΠ το 2008 σε 4,2%, περίπου, το 2010. Η πιστωτική επέκταση διεκόπη και η κατασκευαστική δραστηριότητα σημείωσε διψήφια μείωση τα τελευταία δύο χρόνια. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός. Ωστόσο, η απότομη μείωση των μισθών, ιδιαίτερα στο δημόσιο τομέα και η περαιτέρω υποτίμηση του νομίσματος το 2010, βοήθησαν τη Ρουμανία να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των τιμών. Τα μέτρα που θέσπισαν οι αρχές αποδείχτηκαν αποτελεσματικά για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από τον συμφωνηθέντα για το 2010 στόχο. Ωστόσο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και το δημόσιο έλλειμμα (δίδυμα ελλείμματα) εξακολουθούν να παραμένουν υψηλά. Επιπλέον, η συνεχής αύξηση του εξωτερικού δανεισμού μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους. Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν επιζήμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες, οι οποίες απειλούν σοβαρά τη διατηρησιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της Ρουμανίας.

Η ενίσχυση της ΕΕ στο πλαίσιο του Μηχανισμού για τη Στήριξη του Ισοζυγίου Πληρωμών αποτελει μεροσ της διεθνους προσπαθειασ

Ενόψει του υψηλού ακόμα κινδύνου να προκύψουν προβλήματα σε σχέση με το ισοζύγιο πληρωμών και με την προϋπόθεση ότι οι ρουμανικές αρχές θα τηρήσουν απαρέγκλιτα τη δέσμευσή τους για εφαρμογή ενός μείζονος προγράμματος δημοσιονομικής, χρηματοπιστωτικής και διαρθρωτικής προσαρμογής, η Επιτροπή, μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) στις 3 Μαρτίου 2011, συνιστά στο Συμβούλιο την έκδοση απόφασης για τη συνέχιση της χορήγησης αμοιβαίας συνδρομής, την οποία προβλέπει το άρθρο 143 της Συνθήκης (ΣΛΕΕ). Η Ρουμανική κυβέρνηση καλείται να υλοποιήσει το οικονομικό της πρόγραμμα προκειμένου να αντιμετωπίσει τις εναπομένουσες σοβαρές απειλές στη βιωσιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της.

Επιπλέον η Επιτροπή, μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, προτείνει στο Συμβούλιο να εκδώσει απόφαση για την παροχή προληπτικής ενωσιακής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής προς τη Ρουμανία, ανώτατου ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να ενισχύσει την βιωσιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της Ρουμανίας[2]. Η προτεινόμενη προληπτική συνδρομή θα είναι διαθέσιμη προς ενεργοποίηση έως τις 31 Μαρτίου 2013.

Υπό τις τρέχουσες συνθήκες συνεχιζόμενων μειωμένων κεφαλαιακών εισροών και υψηλών δημοσιονομικών και εξωτερικών ανισορροπιών, φαίνεται σκόπιμη η χορήγηση προληπτικής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής προς τη Ρουμανία στο πλαίσιο του μηχανισμού για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών. Μολονότι υπό τις παρούσες συνθήκες της αγοράς η Ρουμανία δεν σκοπεύει να ζητήσει εκταμίευση κονδυλίων είτε από το ΔΝΤ είτε από την ΕΕ, η προληπτική συνδρομή θα διευκολύνει τη συνεχή και εύτακτη προσαρμογή των δημοσιονομικών και των εξωτερικών ελλειμμάτων.

Η συνδρομή θα προσφέρει αξιοπιστία στο οικονομικό πρόγραμμα της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης δημοσιονομικής προσαρμογής, της παγίωσης της μεταρρύθμισης της χρηματοπιστωτικής αγοράς, της μεγαλύτερης επικέντρωσης στις μεταρρυθμίσεις των αγορών προϊόντων και εργασίας και της αυξημένης απορρόφησης των κονδυλίων των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ. Η υλοποίηση του οικονομικού προγράμματος θα ενισχύσει το αναπτυξιακό δυναμικό της Ρουμανίας, γεγονός που θα έχει θετικό αντίκτυπο στην εξωτερική αξία του νομίσματος της Ρουμανίας (RON) και με τον τρόπο αυτό θα μειώσει την πιθανότητα αρνητικών επιπτώσεων στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων και στα οικονομικά των νοικοκυριών. Με τη σειρά της, η οικονομική ανάκαμψη αναμένεται ότι θα είναι περισσότερο διατηρήσιμη και ότι θα βελτιωθεί η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων του τραπεζικού κλάδου, γεγονός που θα απελευθερώσει πόρους για νέες επενδύσεις.

Ενώ η προληπτική συνδρομή αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι, υπό κανονικές αγοραίες συνθήκες, η Ρουμανία μπορεί να καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες χωρίς περαιτέρω επίσημη συνδρομή, οι κίνδυνοι αρνητικών εξελίξεων έως το πρώτο τρίμηνο του 2013, που απειλούν σοβαρά τη διατηρησιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της Ρουμανίας, θεωρείται ότι αντιμετωπίζονται επαρκώς από το προβλεπόμενο συνολικό ανώτατο ποσό προληπτικών δανείων 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς η προτεινόμενη προληπτική ενωσιακή συνδρομή προς τη Ρουμανία ανώτατου ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ θα συνδυαστεί με τη συνδρομή του ΔΝΤ μέσω προληπτικής συμφωνίας Stand-by (SBA) ποσού 3,09 δισεκατομμυρίων ΕΤΔ (300% της ποσόστωσης της Ρουμανίας στο ΔΝΤ, ήτοι περίπου 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ). Η Παγκόσμια Τράπεζα θα εξακολουθήσει να παρέχει στήριξη 400 εκατομμυρίων ευρώ για την οποία είχε προηγουμένως δεσμευτεί δυνάμει του προγράμματός της αναπτυξιακών δανείων και 750 εκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο χρηματοδότησης βάσει αποτελεσμάτων για μεταρρυθμίσεις στους τομείς της κοινωνικής αρωγής και της υγείας.

Η προληπτική χρηματοδοτική συνδρομή από την ΕΕ παρέχεται για τη στήριξη της συνεχιζόμενης ισχυρής δέσμευσης των ρουμανικών αρχών να εφαρμόσουν ένα εκτενές πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής. Το πρόγραμμα θα αντικατοπτρίζεται πλήρως σε επικαιροποίηση του ρουμανικού προγράμματος σύγκλισης, καθώς και στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας. Οι ειδικοί όροι οικονομικής πολιτικής από τους οποίους εξαρτάται η εκταμίευση των δόσεων του δανείου της ΕΕ θα καθοριστούν σε μνημόνιο συναντίληψης που θα συναφθεί μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών της Ρουμανίας· τα κύρια σημεία των όρων αυτών είναι τα ακόλουθα:

A: Δημοσιονομική εξυγίανση

Η δημοσιονομική εξυγίανση παραμένει κρίσιμο στοιχείο του προγράμματος μεταρρύθμισης το οποίο προβλέπει μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε 4,4% του ΑΕΠ σε ταμειακή βάση για το 2011 (κάτω από το 5% του ΑΕΠ σε όρους ΕΣΛ) και κάτω από 3% του ΑΕΠ το 2012 σε όρους ΕΣΛ, τερματίζοντας με τον τρόπο αυτό το υπερβολικό έλλειμμα. Επιπλέον, το πρόγραμμα θα καθορίζει τις προσαρμογές για τη μείωση των καθυστερημένων οφειλών του δημοσίου, τόσο σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης όσο και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Το σύστημα οικονομικής αναφοράς των δημοσίων εκείνων επιχειρήσεων που ανήκουν, ή ενδέχεται να ενταχθούν, στον τομέα της γενικής κυβέρνησης πρέπει να ενισχυθεί προκειμένου να καταστεί δυνατή η μηνιαία παρακολούθηση της οικονομικής τους κατάστασης, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου των καθυστερούμενων οφειλών, με σκοπό την μεταγενέστερη βαθμιαία μείωσή τους. Οι μισθολογικές δαπάνες στο δημόσιο τομέα θα παραμείνουν στο ανώτατο όριο των 39 δισεκατομμυρίων RON (εξαιρουμένων 1.574 εκατομμυρίων RON που αφορούν εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους στρατιωτικούς ως αποτέλεσμα της έναρξης ισχύος του νέου νόμου για τις συντάξεις) το 2011 και θα χρειαστεί να τηρηθούν τα σχετικά όρια που τίθενται στην μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική για την περίοδο 2012-2014.

B: Δημοσιονομική διακυβέρνηση και διαρθρωτική δημοσιονομική μεταρρύθμιση

Η δημοσιονομική διακυβέρνηση θα επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από την τρέχουσα τεχνική συνδρομή του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στο πεδίο της διαχείρισης και του ελέγχου των δημοσίων οικονομικών. Αυτό περιλαμβάνει επίσης την κατάρτιση του προσωπικού και τη ριζική ανανέωση της υποδομής ΤΠ για τη διαχείριση του προϋπολογισμού και των δαπανών της κεντρικής κυβέρνησης. Το οικονομικό πρόγραμμα λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι δημόσιες επενδύσεις πρέπει να ιεραρχηθούν με καλύτερο τρόπο και να βελτιωθεί ο σχεδιασμός, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των δημόσιων επενδυτικών έργων. Το οικονομικό πρόγραμμα περιλαμβάνει αρκετά μέτρα προς τον σκοπό αυτό, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας βάσης δεδομένων έργων, αυξημένη ικανότητα σχεδιασμού και παρακολούθησης των κεφαλαιακών επενδύσεων στο Γραφείο του Πρωθυπουργού και στο Υπουργείο Οικονομικών, αντιστοίχως. Οι προϋπολογισμοί των νοσηλευτικών ιδρυμάτων υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας θα παρακολουθούνται στενά από το Υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να αποφεύγεται η συσσώρευση καθυστερούμενων οφειλών. Οι ρουμανικές αρχές θα εξακολουθήσουν να επανεξετάζουν και να επικαιροποιούν τη στρατηγική διαχείρισης του χρέους σε ετήσια βάση, δηλαδή στο τέλος Δεκεμβρίου 2011 και στο τέλος Δεκεμβρίου 2012 δυνάμει του παρόντος προγράμματος.

Γ: Ρύθμιση και εποπτεία του χρηματοπιστωτικού τομέα

Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, οι αρχές θα μεριμνούν ώστε η εποπτική αντιμετώπιση των ανταλλαγών μετοχοποίησης του χρέους να μην οδηγήσει σε αποδυνάμωση της χρηματοοικονομικής θέσης των πιστωτικών ιδρυμάτων. Για την προετοιμασία της εισαγωγής των ΔΠΧΑ από το 2012, οι αρχές θα εκπονήσουν προτάσεις για προληπτικά φίλτρα με σκοπό τη διατήρηση της προληπτικής προσέγγισης όσον αφορά τη δημιουργία προβλέψεων για μη εξυπηρετούμενα δάνεια, την φερεγγυότητα και τα αποθεματικά. Η διατήρηση της πιστωτικής πειθαρχίας και η αποφυγή ηθικού κινδύνου μεταξύ οφειλετών συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Κατά συνέπεια, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να αποφεύγει την ανάληψη νομοθετικών πρωτοβουλιών (όπως ο νόμος για την αφερεγγυότητα φυσικού προσώπου) και την προώθηση διατάξεων στο δίκαιο είσπραξης οφειλών, που υπονομεύουν την πιστωτική πειθαρχία. Επιπλέον, οι αρχές θα προβούν στις αναγκαίες τροποποιήσεις προκειμένου να συσχετισθούν οι διατάξεις του πτωχευτικού δικαίου ασφαλιστικών επιχειρήσεων με το γενικό δίκαιο περί αφερεγγυότητας και το δίκαιο για την ασφαλιστική δραστηριότητα και την ασφαλιστική εποπτεία.

Δ: Νομισματική πολιτική

Η νομισματική πολιτική θα παραμείνει προσανατολισμένη στη σταθερότητα των τιμών και στην επίτευξη των στόχων της Εθνικής Τράπεζας της Ρουμανίας όσον αφορά τον πληθωρισμό (3,0% ±1% στο τέλος του 2011 και τέλος του 2012).

E: Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Το οικονομικό πρόγραμμα της Ρουμανικής κυβέρνησης επικεντρώνεται σε σημαντικό βαθμό στη μεταρρύθμιση των αγορών εργασίας κα προϊόντων με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας των εν λόγω αγορών και την αύξηση της αντοχής της ρουμανικής οικονομίας σε περίπτωση εξωτερικών κραδασμών και την ενίσχυση του μακροπρόθεσμου αναπτυξιακού δυναμικού της. Το θεματολόγιο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων του εν λόγω προγράμματος θα συμπεριληφθεί στο επόμενο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ρουμανίας και θα βοηθήσει τη χώρα αυτή να επιτύχει τους εθνικούς της στόχους που καθορίζονται στο πλαίσιο της αναπτυξιακής στρατηγικής Ευρώπη 2020.

Στον ενεργειακό τομέα, το πρόγραμμα προβλέπει την απορρύθμιση των τιμών και της εμπορίας ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου με σκοπό την αύξηση της πρόσβασης στην αγορά και της μεταφορικής ικανότητας και τη συμβολή στην οικοδόμηση μιας πλήρως λειτουργούσας, ολοκληρωμένης και διασυνδεδεμένης εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου, όπως τονίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης Φεβρουαρίου 2011. Το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία μιας ισχυρής και ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής ενέργειας, ικανής να διεκπεραιώνει τα καθήκοντά της και τις αρμοδιότητές της όπως ορίζεται στην τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης στον τομέα του άνθρακα θα κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκτενή μεταρρύθμιση των σιδηροδρόμων για την αύξηση της παροχής υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών και τον σχεδιασμό των σιδηροδρομικών υποδομών, καθιστώντας παράλληλα ελκυστικότερο τον κλάδο για τις μη επιβατικές (εμπορευματικές) μεταφορές. Η μεταρρύθμιση θα βοηθηθεί από την ύπαρξη μιας ισχυρής και ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής του κλάδου των σιδηροδρομικών μεταφορών.

Το νομικό πλαίσιο της Ρουμανίας που διέπει τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα χρειάζεται να αναθεωρηθεί προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τις οδηγίες της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις. Παράλληλα, πρέπει να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του περιβάλλοντος των δημοσίων συμβάσεων. Το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία ενός επιχειρησιακού κέντρου ενιαίας εξυπηρέτησης βάσει της οδηγίας για τις υπηρεσίες, προκειμένου να βοηθήσει τις επιχειρήσεις σε όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτούνται για την εγκατάσταση στη Ρουμανία ή για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και θα άρει τους περιορισμούς για τη δημιουργία καταστημάτων λιανικού εμπορίου.

Το πρόγραμμα συνεχίζει τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας με την τροποποίηση του εργατικού κώδικα που αναμένεται να εγκριθεί το 2011 και τον εξορθολογισμό των θεσμικών διαδικασιών για τον καθορισμό των αμοιβών. Η δυσκαμψία της αγοράς εργασίας θα αντιμετωπιστεί με την ευρύτερη προσφυγή σε συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, με τη μείωση της γενναιόδωρης αποζημίωσης των υπερωριών και με την παράταση της δοκιμαστικής περιόδου για τις συμβάσεις αορίστου χρόνου. Η Ρουμανική κυβέρνηση θα επιδιώξει, από κοινού με τους συμφεροντούχους, τον εξορθολογισμό των μισθολογικών διαπραγματεύσεων στον ιδιωτικό τομέα. Τέλος, το πρόγραμμα πολιτικής περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση κινήτρων προσφοράς εργασίας, μειώνοντας παράλληλα την αδήλωτη εργασία. Οι μεταρρυθμίσεις θα συνάδουν με τις οδηγίες της ΕΕ και με τους βασικούς κανόνες για την απασχόληση και θα λαμβάνουν δεόντως υπόψη την ανάγκη ολοκληρωμένης προσέγγισης στην ευελιξία και ασφάλεια.

Οι αρχές θα λάβουν μέτρα για την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης των δημοσίων επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Όσον αφορά την αναγκαία αύξηση της απορρόφησης των κονδυλίων της ΕΕ, το πρόγραμμα προβλέπει την εφαρμογή του κυβερνητικού σχεδίου δράσης, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης από τις ρουμανικές αρχές ως απάντηση στην επιστολή της 13ης Δεκεμβρίου 2010 του προέδρου της Επιτροπής. Το πρόγραμμα θέτει συγκεκριμένους στόχους για το σωρευτικό συνολικό επίπεδο των πιστοποιημένων δαπανών έως το τέλος του 2012, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης ότι έχουν προβλεφθεί επαρκείς εθνικοί πόροι για χρηματοδότηση στους ετήσιους προϋπολογισμούς, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία συνθηκών που θα έχουν ως αποτέλεσμα να απολέσει η Ρουμανία σημαντικό μέρος των κονδυλίων των διαρθρωτικών ταμείων που έχουν διατεθεί για την οικονομική της ανάπτυξη.

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την παροχή αμοιβαίας συνδρομής στη Ρουμανία

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 143,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Η Ρουμανία έχει εφαρμόσει από το 2009 πρόγραμμα ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων. Τα δημόσια οικονομικά επανήλθαν σε περισσότερο διατηρήσιμη τροχιά και η πρόσβαση της κυβέρνησης στην χρηματοδότηση από τις αγορές έχει βελτιωθεί σημαντικά. Καθώς συνεχίζεται η δημοσιονομική προσαρμογή και έχει σταθεροποιηθεί περισσότερο η συναλλαγματική ισοτιμία του ρουμανικού νομίσματος (RON) έναντι των νομισμάτων των κυριότερων εμπορικών εταίρων, και καθώς οι μητρικές αλλοδαπών τραπεζών έχουν διατηρήσει τα ανοίγματά τους στη Ρουμανία, ο τραπεζικός κλάδος παρέμεινε σταθερός και με καλή κεφαλαιοποίηση, και συγκρατήθηκε το εξωτερικό έλλειμμα της Ρουμανίας.

2. Πρέπει να συνεχιστεί η δημοσιονομική εξυγίανση προκειμένου να σταθεροποιηθεί περαιτέρω ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ και να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε μια ταχέως γηράσκουσα κοινωνία. Η Ρουμανία άρχισε να ανακάμπτει, προς το παρόν όμως η χρηματοδότηση του ελλείμματος του προϋπολογισμού καθώς και η αναχρηματοδότηση του ληξιπρόθεσμου χρέους παραμένουν δαπανηρές, και η Ρουμανία εξακολουθεί να εξαρτάται κυρίως από βραχυπρόθεσμους χρεωστικούς τίτλους. Μολονότι διατηρήθηκε η σταθερότητα του τραπεζικού κλάδου, η αύξηση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων ενδέχεται να συνεχίσει να ασκεί πίεση στο σύστημα.

3. Με τα δεδομένα αυτά είναι σημαντικό οι ρουμανικές αρχές να ακολουθήσουν υγιείς και αξιόπιστες μακροοικονομικές πολιτικές προκειμένου να αποφύγουν επανεμφάνιση μείζονος κρίσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Βασικό στοιχείο του οικονομικού προγράμματος παραμένει η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου προς τη Ρουμανία που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Για να καταστεί διατηρήσιμη η επίτευξη χαμηλότερων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, η Ρουμανία πρέπει να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση της διαχείρισης και του περιβάλλοντος του ελέγχου των δημοσίων οικονομικών της.

4. Το Συμβούλιο επανεξετάζει τακτικά τις οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει η Ρουμανία, ιδίως στο πλαίσιο της ετήσιας επανεξέτασης του επικαιροποιημένου προγράμματος σύγκλισης της Ρουμανίας και της εφαρμογής του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, καθώς και της τακτικής επισκόπησης της προόδου της Ρουμανίας στο πλαίσιο της έκθεσης σύγκλισης.

5. Μολονότι σύμφωνα με το βασικό σενάριο του οικονομικού προγράμματος οι συνολικές ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες έως το πρώτο τρίμηνο του 2013 καλύπτονται πλήρως, και η κυβέρνηση συνεχίζει να παγιώνει την πρόσβασή της στην χρηματοδότηση από τις αγορές, το ημιτελές θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων και οι σοβαροί κίνδυνοι που περιβάλλουν το βασικό σενάριο συνηγορούν υπέρ του αιτήματος της Ρουμανίας για τη χορήγηση χρηματοδοτικής συνδρομής προληπτικού χαρακτήρα ως συνέχεια της συνδρομής που χορηγήθηκε βάσει της οδηγίας 2009/458/ΕΚ του Συμβουλίου[3].

6. Οι ρουμανικές αρχές ζήτησαν χρηματοδοτική συνδρομή από την ΕΕ και άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς προκειμένου να στηριχθεί η διατηρησιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας και να διασφαλιστεί η διατήρηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων σε συνετά επίπεδα σε περίπτωση αρνητικών οικονομικών εξελίξεων.

7. Η Ρουμανία εξακολουθεί να απειλείται σοβαρά από δυσχέρειες όσον αφορά το ισοζύγιο πληρωμών της, απειλή η οποία συνεχίζει να δικαιολογεί την χορήγηση αμοιβαίας συνδρομής από την Ευρωπαϊκή Ένωση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να χορηγεί αμοιβαία συνδρομή στη Ρουμανία, συνεχίζοντας με τον τρόπο αυτό τη συνδρομή που παρασχέθηκε με βάση την απόφαση 2009/458/ΕΚ του Συμβουλίου της 6ης Μαΐου 2009.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση παράγει αποτελέσματα από την ημέρα της κοινοποίησής της.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα ης Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, [ημερομηνία].

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΔΕΛΤΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

(βλ. άρθρο 16 των εσωτερικών κανόνων).

ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΤΙΤΛΟΣ 01 – ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ, ΣΧΕΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΙΤΛΟΣ

Σύσταση απόφασης του Συμβουλίου για τη χορήγηση αμοιβαίας συνδρομής στη Ρουμανία, σε συνδυασμό με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη χορήγηση προληπτικής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΕ στη Ρουμανία.

01 04 01 01 Εγγύηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ενωσιακά δάνεια που προορίζονται για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών.

2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ:

Άρθρο 143 ΣΛΕΕ, Άρθρο 352 ΣΛΕΕ, Κανονισμός αριθ. 332/2002 του Συμβουλίου.

3. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (ΣΕ ΕΥΡΩ)

Η θέση αυτή συνιστά τη διάρθρωση υποδοχής της εγγύησης που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα επιτρέψει στην Επιτροπή να εξυπηρετήσει το χρέος (κεφάλαιο, τόκους και άλλα έξοδα) σε περίπτωση που ο χρεώστης (Ρουμανία) περιέλθει σε αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του.

Η εγγραφή στον προϋπολογισμό («p.m.») που αντικατοπτρίζει την εγγύηση από τον προϋπολογισμό θα ενεργοποιηθεί μόνον σε περίπτωση πραγματικής κατάπτωσης της εγγύησης. Αναμένεται ότι κανονικά δεν θα χρειαστεί η ενεργοποίηση της εγγύησης του προϋπολογισμού.

3α – Τρέχον έτος

Άνευ αντικειμένου

ΠΑΥ |

Αρχική πίστωση του οικονομικού έτους (προϋπολογισμός) |

Μεταφορές |

Συμπληρωματικές πιστώσεις |

Σύνολο πιστώσεων |

Πιστώσεις που έχουν ήδη κρατηθεί από άλλο πρόγραμμα εργασίας |

Διαθέσιμο υπόλοιπο |

Ποσό για την προτεινόμενη δράση |

3β –Μεταφορά

Άνευ αντικειμένου

ΠΑΥ |

Μεταφορά |

Πιστώσεις που έχουν ήδη κρατηθεί από άλλο πρόγραμμα εργασίας |

Διαθέσιμο υπόλοιπο |

Ποσό για την προτεινόμενη δράση |

3γ - Επόμενο οικονομικό έτος:

Άνευ αντικειμένου

ΠΑΥ |

Αρχική πίστωση του οικονομικού έτους (προϋπολογισμός) | p.m. |

Μεταφορές |

Συμπληρωματικές πιστώσεις |

Σύνολο πιστώσεων |

Πιστώσεις που έχουν ήδη κρατηθεί από άλλο πρόγραμμα εργασίας |

Διαθέσιμο υπόλοιπο |

Ποσό για την προτεινόμενη δράση | p.m. |

4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Η προτεινόμενη προληπτική μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ προς την Ρουμανία, εφόσον ενεργοποιηθεί, συνίσταται σε ένα δάνειο από την ΕΕ (που θα χρηματοδοτηθεί από δανειοληπτικές πράξεις της ΕΕ στις διεθνείς κεφαλαιαγορές) ύψους έως 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Θα χορηγηθεί στο πλαίσιο διεθνούς χρηματοδοτικής δέσμης και, συγκεκριμένα, σε συνδυασμό με δάνειο του ΔΝΤ ύψους 3,09 δισεκατομμυρίων ΕΔΤ (περίπου 3,6 δισεκατομμύρια ευρώ) με την υποστήριξη της συμφωνίας stand-by. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει δεσμευτεί για συνολικό ποσό 1,15 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 400 εκατομμύρια ευρώ είχαν ήδη δεσμευτεί στο πλαίσιο της προηγούμενης διεθνούς χρηματοδοτικής δέσμης. Η προληπτική μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ προς τη Ρουμανία προορίζεται για την αντιμετώπιση των υψηλών ακόμη κινδύνων που αφορούν τη διατηρησιμότητα του ισοζυγίου πληρωμών της Ρουμανίας, το οποίο αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές από το 2009. Η προληπτική συνδρομή εξακολουθεί επίσης να παρέχει στήριξη στο οικονομικό πρόγραμμα της κυβέρνησης με σκοπό, μεταξύ άλλων, την εδραίωση της ανακτηθείσας εμπιστοσύνης των επενδυτών και τη μείωση της πιθανότητας περαιτέρω εξάρσεων κρίσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η νέα αυτή προληπτική συνδρομή αναμένεται να συμβάλει στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα που υπερβαίνει τα όρια της υπόψη χώρας λόγω των υφιστάμενων σημαντικών διεθνών δεσμών (περιλαμβανομένων και των διατραπεζικών). Η δέσμη οικονομικών μέτρων της κυβέρνησης που χρηματοδοτείται με την παρούσα συνδρομή περιλαμβάνει τη διαρκή μείωση του ελλείμματος στην περίοδο 2011-2013, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις χρηματοδοτικές ανάγκες της κυβέρνησης. Τέλος, η συνδρομή την οποία θα διαχειρίζεται η Επιτροπή, σε διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, εξασφαλίζει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των οικονομικών πολιτικών της Ρουμανίας και ότι οι πολιτικές αυτές θα είναι συνεπείς προς τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα στο πλαίσιο της ΕΕ και προς τις συστάσεις του Συμβουλίου, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων, καθώς και του προγράμματος σύγκλισης.

Τα κεφάλαια που θα δανειστεί η ΕΕ από τις κεφαλαιαγορές ή από χρηματοδοτικούς οργανισμούς για την χορήγηση του δανείου στη Ρουμανία, σε περίπτωση διατύπωσης σχετικού αιτήματος από τη χώρα αυτή και μετά από θετική αξιολόγησή του από την Επιτροπή και την ΟΔΕ, καλύπτονται από την εγγύηση της ΕΕ. Τα δανειακά κεφάλαια αντλούνται από τις κεφαλαιαγορές ή από χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Το ανώτατο ύψος του κεφαλαίου των δανείων που πρόκειται να χορηγηθούν στη Ρουμανία ανέρχεται σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η διάρθρωση της εγγύησης που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει στην Επιτροπή να εξυπηρετήσει το χρέος αυτό σε περίπτωση που η Ρουμανία περιέλθει σε κατάσταση αδυναμίας εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της.

Προκειμένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, η Επιτροπή δύναται να καταφύγει στα ρευστά διαθέσιμά της για την προσωρινή εξυπηρέτηση του δανείου. Στην περίπτωση αυτή ισχύει το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, για την εφαρμογή της απόφασης 2007/436/ΕΚ, Ευρατόμ για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 130 της 31.5.2000, σ. 1).

5. ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Άνευ αντικειμένου.

6. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ (ΣΕ ΕΥΡΩ)

Άνευ αντικειμένου.

Ονομασία | Πιστώσεις | Πληρωμές |

Έτος n | Έτος n+1 | Έτος n+2 | Έτος n+3 | Επόμενα οικονομικά έτη |

Έτος n |

Έτος n+1 |

Έτος n |

Έτος n+1 |

Σύνολο |

[1] Απόφαση του Συμβουλίου, της 6ης Μαΐου 2009 , για την παροχή αμοιβαίας συνδρομής στη Ρουμανία (2009/458/ΕΚ) (ΕΕ L 150 της 13.6.2009) και απόφαση του Συμβουλίου της ίδιας ημερομηνίας για τη χορήγηση κοινοτικής μεσοπρόθεσμης χρηματοδοτικής συνδρομής στη Ρουμανία (2009/459/ΕΚ) (ΕΕ L 150 της 13.6.2009, σ. 8). Στις 16 Φεβρουαρίου 2010, το Συμβούλιο τροποποίησε την εν λόγω απόφαση για να αντιμετωπίσει την επίπτωση της μεγαλύτερης από την αναμενόμενη ύφεσης στους στόχους του προγράμματος (2010/183/ΕΕ) (ΕΕ L 83 της 30.3.2010, σ. 19).

[2] Η προτεινόμενη συνδρομή θα χορηγηθεί στο πλαίσιο του ενωσιακού μηχανισμού για τα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν ακόμα υιοθετήσει το ευρώ, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 του Συμβουλίου.

[3] ΕΕ L 150 της 13.06.2009, σ. 6.