Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας 'Απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST)'" και

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής για την 'Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας' - η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Task Force BEST και τις συστάσεις της"

(1999/C 293/09)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας για την "Απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος", που εκδόθηκε στις 30 Απριλίου 1998, και την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας" - η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Task Force BEST και τις συστάσεις της (COM(1998) 550 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφασή του Προεδρείου της 15ης Ιουλίου 1998 σύμφωνα με την τέταρτη παράγραφο του άρθρου 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να καταρτίσει γνωμοδότηση επί του θέματος και να αναθέσει τις σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες στην επιτροπή 6 - Απασχόληση, έχοντας υπόψη Οικονομική Πολιτική, Ενιαία Αγορά, Βιομηχανία και ΜΜΕ·

εκτιμώντας ότι το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 387/98 rev. 1) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 6 στις 30 Νοεμβρίου 1998, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Unterrieder·

εκτιμόντας ότι πολλές από τις συστάσεις της ειδικής ομάδας εργασίας BEST μπορούν να εφαρμοσθούν καλύτερα σε τοπική ή περιφερειακή κλίμακα·

έχει επιστήσει σε επανειλημμένες περιπτώσεις την προσοχή στο ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές για την προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος και των μικρών επιχειρήσεων, για παράδειγμα στις ακόλουθες γνωμοδοτήσεις: Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997-2000) (CDR 211/96 τελικό)(1), η ανακοίνωση της Επιτροπής: Διαρθρωτικά μέτρα της Κοινότητας και απασχόληση (CDR 306/96)(2), η Πράσινη Βίβλος για την Καινοτομία (CDR 112/96)(3), και την Ανακοίνωση της Επιτροπής για το Πρώτο πρόγραμμα δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη (CDR 68/97 τελικό)(4), η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης υπέρ των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καινοτομίας που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης (CDR 46/98 τελικό)(5) και ο ρόλος της τοπικής και περιφερειακής διοίκησης όσον αφορά τη διασύνδεση της εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με τις επιχειρήσεις (CDR 346/96)(6)·

υιοθέτησε, κατά την 29η σύνοδο ολομέλειας της 2ας και 3ης Ιουνίου 1999 (συνεδρίαση της 3ης Ιουνίου), ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις επί της έκθεσης της ειδικής ομάδας εργασίας BEST και επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να διαμορφωθεί ένα όσο το δυνατόν περισσότερο φιλικό περιβάλλον για τις ΜΜΕ. Σε τελευταία ανάλυση, τα 18,5 εκατομμύρια ΜΜΕ που υπάρχουν συνεισφέρουν το 60 % του συνολικού κύκλου εργασιών και το 66 % της απασχόλησης, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο για την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρώπη.

1.2. Σε σχέση με αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι οργανισμοί της τοπικής και περιφερειακής διοίκησης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο κατά την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ έρχονται κατά κύριο λόγο σε επαφή με τους δήμους και τις περιφέρειες (κρατίδια). Εντούτοις, είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό να απλοποιηθούν οι διοικητικές διαδικασίες σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

1.3. Η έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας BEST που συστάθηκε από την Επιτροπή για το σκοπό αυτό εξέτασε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων με βάσει τέσσερα σημεία αναφοράς:

1) Απασχόληση και προσλήψεις,

2) Πρόσβαση σε χρηματοδοτικά μέσα,

3) Εκπαίδευση, κατάρτιση και έρευνα και

4) Απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών

1.4. Στόχος της έκθεσης είναι να προταθούν στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των νομοθετικών διατάξεων και την κατάργηση περιττών εμποδίων για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

1.5. Ανταποκρινόμενη στην έκθεση της ομάδας BEST, η Επιτροπή υιοθέτησε στις 30 Σεπτεμβρίου 1998 ανακοίνωση με τίτλο "Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας - η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Task Force BEST και τις συστάσεις της",(7)καθώς και ένα συγκεκριμένο σχέδιο δράσης το οποίο αφορά:

- Δράσεις στα σχολεία, στο χώρο της επαγγελματικής κατάρτισης και στο χώρο εργασίας

- Πρόσβαση σε χρηματοδότηση και στις ενισχύσεις καινοτομίας

- Βελτίωση της δημόσιας διοίκησης.

1.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει την έκθεση BEST και ελπίζει ότι τα προσεχή σχέδια δράσης θα συμβάλλουν στη βελτίωση των συνθηκών στο χώρο της οικονομίας.

1.7. Ενόψει της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης, οι ΜΜΕ είναι υποχρεωμένες να κινηθούν σ'ένα ολοένα και πιο ευρύ οικονομικό χώρο. Για το λόγο αυτό ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις περιβάλλον πρέπει να προσφέρει στις ΜΜΕ καλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν διαθέτουν σε πολλές περιπτώσεις ούτε το χρόνο, ούτε το προσωπικό που χρειάζονται για να αποκτήσουν πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την ίδια την ανταγωνιστικότητά τους. Απ'αυτή την άποψη είναι, συνεπώς, σημαντικό να προσφέρεται σε περιφερειακή κλίμακα υποστήριξη για το διασυνοριακό εμπόριο, τις κοινοπραξίες καθώς και για τις εξαγωγές.

1.8. Ωστόσο, η ευελιξία των επιχειρήσεων και των συνεργατών τους, η οποία εκφράζεται με την αποδοχή της αρχής της δια βίου εκπαίδευσης δεν επαρκεί για να καταστήσει ανταγωνιστικές τις ΜΜΕ. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν ταυτοχρόνως νέες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών (Public Private Partnership) ιδιαιτέρως σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα. Παράλληλα, όλες οι βαθμίδες της δημόσιας διοίκησης πρέπει να τηρούν μια ανοικτή στάση έναντι της οικονομίας και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της.

1.9. Η ΕΤΠ φρονεί ότι ένας από τους πιο σημαντικούς και ευεργετικούς τρόπους για να βοηθηθούν οι ΜΜΕ είναι να καταργηθεί η γραφειοκρατία και να μειωθούν οι εξωτερικές δαπάνες (φόροι, τέλη, γραφειοκρατικά βάρη κ.λπ.). Τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση της παρούσας γνωμοδότησης.

2. Συγκεκριμένες παρατηρήσεις επί της έκθεσης της ειδικής ομάδας εργασίας BEST και επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής

2.1. Η έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας BEST και η ανακοίνωση της Επιτροπής περιλαμβάνουν πολλές καλές προτάσεις για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος των ΜΜΕ. Η Επιτροπή των Περιφερειών παρακολουθεί τις εξελίξεις αυτές με ενδιαφέρον, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ έρχονται κατά κύριο λόγο σε επαφή με τους οργανισμούς τοπικής και περιφερειακής διοίκησης.

Απασχόληση

2.2. Εάν ληφθεί υπόψη ότι το 66 % των θέσεων απασχόλησης δημιουργείται από ΜΜΕ, η δυνατότητα άμεσης συμμετοχής των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών ενώσεων ΜΜΕ στον κοινωνικό διάλογο φαίνεται να είναι σκόπιμη. Κατ' αυτό τον τρόπο, χάρη στη γνώση του αντικειμένου και της περιφερειακής κατάστασης αποφεύγονται, αφενός, τυχόν προβλήματα εφαρμογής σε περιφερειακή κλίμακα. Αφετέρου, οι σύγχρονες, συμμετοχικές μέθοδοι διαχείρισης μπορούν να εφαρμόζονται ολοένα και περισσότερο στον κλάδο των ΜΜΕ. Από μελέτη του Ιδρύματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη βελτίωση των Συνθηκών διαβίωσης και εργασίας προκύπτει ότι η άμεση επικοινωνία των εργοδοτών με τους εργαζομένους προσφέρει, από κοινωνική και επιχειρηματική άποψη, τα καλύτερα αποτελέσματα όταν συνδυάζεται με τη συλλογική εκπροσώπηση των ενδιαφερομένων σε επίπεδο επιχειρήσεως. Κατ' αυτόν τον τρόπο υλοποιείται και συμπληρώνεται ο ευρωπαϊκός κοινωνικός διάλογος σε επίπεδο επιχειρήσεως.

2.3. Το θεμέλιο μιας φιλικής προς τις ΜΜΕ πολιτικής πρέπει να είναι η διατήρηση και η περαιτέρω εξέλιξη των υψηλών ευρωπαϊκών ποιοτικών προτύπων με την αύξηση της παραγωγικότητας και τη συνεκτίμηση των ιστορικά εξελιγμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συνεπώς, ο στόχος δεν μπορεί να είναι ο περιορισμός των στοιχειωδών προδιαγραφών που ισχύουν σε ευρωπαϊκή κλίμακα όσον αφορά την ποιότητα του εργασιακού περιβάλλοντος (περιβάλλον, καταναλωτές, εργαζόμενοι), ούτε ο ανταγωνισμός με χώρες χαμηλού κόστους εργασίας. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, οι διοικητικές και νομοθετικές προϋποθέσεις, κατά την έννοια της διαμόρφωσης ενός φιλικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους, μπορούν να διαμορφωθούν καλύτερα σε τοπική κλίμακα. Οι τοπικές αρχές και οργανώσεις θα διευκολύνουν τους επιχειρηματίες στην προσπάθεια για τη διατήρηση και τη βελτίωση των στοιχειωδών προτύπων.

2.4. Με βάση τις προϋποθέσεις αυτές, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει θετικό το γεγονός ότι η Επιτροπή συνιστά την απαραίτητη διεύρυνση της συλλογικής εκπροσώπησης των συμφερόντων των εργαζομένων σε επίπεδο επιχείρησης, για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εισαγωγή κάθε είδους βελτιώσεων συτό το επίπεδο, χωρίς ωστόσο να αποδυναμώνονται οι υφιστάμενοι μηχανισμοί διαβούλευσης και συλλογικών διαπραγματεύσεων μεταξύ εκπροσώπων των εργοδοτών και των εργαζομένων, δηλαδή θεωρώντας ανεπίτρεπτο τον παραγκωνισμό των προτύπων που ισχύουν για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

2.5. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις οι προτάσεις της Επιτροπής για τη βελτίωση της κατάστασης των ΜΜΕ δεν επεισέρχονται στις συνέπειες που θα υπάρξουν όσον αφορά τα συμφέροντα των εργαζομένων, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Συνήθως, οι υφιστάμενοι κανόνες προστασίας, οι οποίοι φαίνονται κατ'αρχάς να επιφέρουν δαπάνες, οδηγούν μακροπρόθεσμα στον περιορισμό των δαπανών των επιχειρήσεων και του συνόλου της οικονομίας λόγω της απόδοσης των νέων μεθόδων.

2.6. Τα υψηλά πρότυπα προστασίας των εργαζομένων οδηγούν για παράδειγμα στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, με αποτέλεσμα μείωση των εργατικών ατυχημάτων, περιορισμό των επαγγελματικών ασθενειών και βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης. Αυτά τα επιχειρηματικά και οικονομικά πλεονεκτήματα ωφελούν επίσης και τις ΜΜΕ. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, η Επιτροπή δεν έχει συνεκτιμήσει επαρκώς αυτήν την πτυχή του θέματος. Για παράδειγμα, οι επιθεωρητές για θέματα που αφορούν την ασφάλεια και την προστασία της υγείας πρέπει να δρουν με τρόπο φιλικό προς τους χρήστες, στο βαθμό που τους επιτρέπουν τα ελεγκτικά καθήκοντα που έχουν αναλάβει. Η άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου είναι δυνατή μόνο εφόσον η διαπίστωση τυχόν παραβίασης των κανόνων περί προστασίας των εργαζομένων συνεπάγεται νομικές κυρώσεις.

2.7. Οι ικανοποιημένοι εργαζόμενοι συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της παραγωγικότητας. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να διατηρηθούν στην Ευρώπη κοινά στοιχειώδη πρότυπα - όπως για παράδειγμα σε σχέση με τον χρόνο εργασίας(8), την ασφάλεια και την προστασία της υγείας των εργαζομένων(9), η αποστολή εργαζομένων(10), τα οποία ενδείκνυται να συμπεριληφθούν στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Σε περίπτωση που χρειάζεται μία ελαστικότερη προσαρμογή των συλλογικών συμβάσεων στα δεδομένα μιας περιφέρειας προκειμένου να επιτευχθεί ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης, οι παρεκκλίσεις σε επίπεδο επιχειρήσεων δεν πρέπει να είναι χαμηλότερες από τα στοιχειώδη πρότυπα. Κατά τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων πρέπει να συνεκτιμώνται και οι οικονομικές επιπτώσεις για τις ΜΜΕ.

2.8. Όσον αφορά τις απόψεις για τη βασική σύνταξη ("λαϊκή σύνταξη"), η Επιτροπή των Περιφερειών τάσσεται επίσης υπέρ αυτού του μέτρου, ενώ η ιδιωτική ασφάλιση θα πρέπει να είναι συμπληρωματική. Εν πάση περιπτώσει, για λόγους σταθερότητας και ασφάλειας, τα συνταξιοδοτικά ταμεία μπορούν να επενδύουν σε κεφάλαια υψηλού κινδύνου μόνο εφόσον έχουν θεσπιστεί οι δέουσες κατευθηντήριες γραμμές.

Πρόσβαση σε χρηματοδοτικούς πόρους

2.9. Η μετάβαση από την θέση του μισθωτού σε ανεξάρτητα επαγγέλματα μπορεί να προωθηθεί με την τροποποιημένη χρήση κρατικών ενισχύσεων. Για παράδειγμα, η διατήρηση του δικαιώματος σε επίδομα ανεργίας για μια ορισμένη περίοδο της ανεξάρτητης απασχόλησης θα μπορούσε να ωθήσει τους ενδιαφερόμενους να μεταπηδήσουν σε ανεξάρτητα επαγγέλματα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των γυναικών.

2.10. Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ σε ρευστό καθώς και σε κεφάλαια εκκίνησης ενδείκνυται να ιδρυθούν σε περιφερειακή κλίμακα "Enteprise boards" που θα λειτουργούν ως γραφείο συμψηφισμού μεταξύ δημοσίων υπηρεσιών που χορηγούν ενισχύσεις, τραπεζών και επιχειρήσεων και που θα είναι σε θέση να εγκρίνουν ή να απορρίπτουν μια πρόταση χρηματοδότησης σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, τα Enteprise boards θα πρέπει να βοηθούν τους μεμονωμένους επιχειρηματίες, και να τους φέρνουν σε επαφή με τρίτους, οι οποίοι, ως αντάλλαγμα για τις επενδύσεις τους, θα επιθυμούν να αποκτήσουν μετοχές της επιχείρησης. Ένα παράδειγμα παρόμοιου πειραματικού προγράμματος προσφέρει "The Fund of North Sweden", το οποίο ιδρύει τοπικές αγορές μετοχών, για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις της περιφέρειας και να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε κεφάλαια κινδύνου με δημόσιες προσφορές και ιδιωτικές τοποθετήσεις.

2.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η δημιουργία ενός δικτύου ευρωπαίων Business Angles, η διευκόλυνση της διάθεσης επιχειρηματικών κεφαλαίων και η άρση τυχόν πολιτιστικών, φορολογικών ή κανονιστικών εμποδίων συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση των γενικών συνθηκών. Ειδικότερα, θα πρέπει να δημιουργηθούν κίνητρα ούτως ώστε τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια να ενισχύσουν τη διάθεση επιχειρηματικών κεφαλαίων στις ΜΜΕ. Από την άποψη αυτή, καλείται η Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ όλων των ευρωπαϊκών περιφερειών στα χρηματιστήρια αυτά εκ μέρους.

2.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο γεγονός ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ΜΜΕ είναι επιχειρήσεις υψηλής έντασης εργασίας. Συνεπώς, κατά την εξέταση δεν πρέπει να λησμονηθεί και η μελέτη των δυνατοτήτων περιορισμού των επιβαρύνσεων του παράγοντα εργασία και εφαρμογής περαιτέρω μέτρων φοροαπαλλαγής.

2.13. Όμως, στην έκθεση της ομάδας BEST δεν αναφέρεται με ποιο τρόπο θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν οι προτεινόμενες φορολογικές ελαφρύνσεις και οι επεκτάσεις των ενισχύσεων ενόψει της ΟΝΕ και της τήρησης των κριτηρίων του Μάαστριχ. Το θέμα αυτό τίθεται κυρίως σε σχέση με το διαρκώς συρρικνούμενο μερίδιο των επιχειρήσεων στα φορολογικά έσοδα. Έτσι, από το 1990 η φορολογία κεφαλαίων μειώθηκε από 37 σε περίπου 33 %, ενώ η φορολογία της εργασίας αυξήθηκε από 37 % σε σχεδόν 40 %.

Εκπαίδευση, επιμόρφωση και έρευνα

2.14. Ένα από τα σημαντικότερα θέματα στα πλαίσια των προσπαθειών που καταβάλλονται για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος είναι η προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος: το ζητούμενο είναι η ενίσχυση των κινήτρων και η υποστήριξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται για να γίνει το βήμα προς την ανεξαρτησία.

2.15. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει επίσης την προώθηση της αμοιβαίας αναγνώριση επαγγελματικών δεξιοτήτων που αποκτώνται σε σχολεία καθώς και σε ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς και την ανάληψη μέτρων και την προώθηση της αναγνώρισης ενοποιημένων απαιτήσεων κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να προαχθεί η κινητικότητα των εργαζομένων και να βελτιωθούν τα επαγγελματικά τους προσόντα στα διάφορα κράτη μέλη (δια βίου εκπαίδευση).

2.16. Η προαγωγή της προδιάθεσης για την ανάληψη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων πρέπει να ενσωματωθεί εγκαίρως στο εκπαιδευτικό σύστημα. Στη Δανία, για παράδειγμα, εκτελέστηκαν προγράμματα στα εννεατάξια ενιαία σχολεία στα πλαίσια των οποίων οι μαθητές και οι δάσκαλοι εκπαιδεύονται για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα στην ηγεσία μιας επιχείρησης. Η πείρα διδάσκει ότι το επιχειρηματικό πνεύμα προάγεται όλως ιδιαιτέρως εάν γίνει εγκαίρως συνειδητή η δυνατότητα ότι ο καθένας μπορεί να ηγηθεί μιας επιχείρησης και με την ενίσχυση και υποκίνηση του επιχειρηματικού πνεύματος εντός της εκπαιδευτικής κοινότητος (καθηγητές, ομάδες υποστήριξης, ...), εντός των τεχνικών λυκείων και πανεπιστημιακών σχολών (σχολές μηχανικών, εφαρμοσμένων επιστημών...) όπως επίσης στα πλαίσια των σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

2.17. Με την συνεργασία σχολείων και επιχειρήσεων πρέπει να προωθηθεί η ενσωμάτωση πρακτικών εμπειριών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Στα πλαίσια αυτά, οι δήμοι και οι περιφέρειες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την προαγωγή της συνεργασίας αυτής και τη δημιουργία νέων προτύπων. Με την έννοια αυτή, είναι αναγκαίο να συντονισθούν οι πρωτοβουλίες που εφαρμόζονται από τους διάφορους θεσμούς για την κατάρτιση των μελλοντικών επιχειρηματιών (κράτος, περιφέρεια, πανεπιστήμιο, τοπικές αρχές, επιχειρηματικές ενώσεις ...).

2.18. Σε σχέση με αυτά, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει επίσης την ιδιαίτερη σημασία που έχει η προαγωγή της καινοτομίας. Στη γνωμοδότησή της για το Πρώτο Σχέδιο Δράσης για την Καινοτομία(11), υποστηρίζει ότι πρέπει να θεσπισθούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα περιφερειακά μέτρα για την κάλυψη των τεχνολογικών εξελίξεων, ούτως ώστε να καταστεί ευκολότερο για τις κρατικές υπηρεσίες, τις επιχειρήσεις και τα κέντρα ερευνών να συμβαδίζουν και να παρακολουθούν καλύτερα την εξέλιξη της καινοτομίας στην Ευρώπη.

2.19. Όλως ιδιαιτέρως χαιρετίζεται η πρόταση για την καθιέρωση διπλωμάτων για τους/τις συντρόφους που συνεργάζονται σε μια επιχείρηση. Αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη συμπεριλάβει στην αναγνώριση της επαγγελματικής κατάρτισης τις δεξιότητες που έχουν αποκτηθεί προηγουμένως στην πράξη και γι'αυτό επικροτείται κάθε περαιτέρω προσπάθεια προκειμένου να αναγνωρισθεί.

2.20. Οι ΜΜΕ συμβάλλουν ουσιαστικά στην προαγωγή της καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Το υψηλό κόστος και το χρονικό διάστημα που απαιτεί η διαδικασία για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας έχει ως αποτέλεσμα οι ΜΜΕ να χρησιμοποιούν πάρα πολύ λίγο αυτό το σημαντικό νομικό μέσο. Συνεπώς, στα πλαίσια της αξιολόγησης φαίνεται ότι είναι σημαντικό να εξετασθεί κατά πόσο το υφιστάμενο σύστημα ή αντιστοίχως το εναρμονισμένο κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που προτείνεται στην Πράσινη Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής(12) μπορεί να γίνει φθηνότερο, έτσι ώστε η προ πολλού απαραίτητη μείωση του κόστους να μην οδηγήσει ταυτόχρονα στην επιβάρυνση άλλων επιχειρήσεων με δαπάνες. Για το λόγο αυτό, πρέπει να εξεταστεί η θέσπιση ενός ταμείου ή μιας ασφάλισης που θα καλύπτει ένα μέρος ή το σύνολο των δαπανών εφαρμογής των ΜΜΕ.

2.21. Στην πραγματικότητα, τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον χώρο της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης πρέπει να προσανατολιστούν πολύ εντονότερα στις ανάγκες των ΜΜΕ. Αυτό σημαίνει ότι οι εκπρόσωποι των εργοδοτών και των εργαζόμενων στις ΜΜΕ πρέπει να καταλαμβάνουν μερικές από τις θέσεις εμπειρογνωμόνων στα πλαίσια των διαδικασιών διαβούλευσης, αξιολόγησης και ελέγχου των προγραμμάτων.

2.22. Ένα ιδιαίτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ είναι ότι οι αναγνωρισμένες ευρωπαϊκές διαδικασίες ελέγχου της συμμόρφωσης σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι εφαρμόσιμες σε εθνική κλίμακα. Το πρόβλημα αυτό συνιστά σοβαρό εμπόδιο για τις εμπορικές συναλλαγές, παρά την νομοθετική εναρμόνιση. Από την άποψη αυτή είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθεί ο έλεγχος της εφαρμογής της νομοθεσίας στην περίπτωση των ΜΜΕ.

Απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών

2.23. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προτάσεις για την απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών. Πολλές επιχειρήσεις θεωρούν τη δημόσια διαχείριση ως σημαντική επιβάρυνση.

2.24. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι, ενόψει της παγκοσμίωσης της οικονομίας που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των ανταγωνιστικών πιέσεων που δέχονται οι ΜΜΕ, οι διοικητικές διαρθρώσεις πρέπει να διαμορφωθούν με τρόπο διαφανή, να είναι προσανατολισμένες στην παροχή υπηρεσιών και να προάγουν το συνεργατικό πνεύμα. Παραδειγματική είναι η πρωτοβουλία ορισμένων δήμων της Δανίας στον τομέα της επίβλεψης του περιβάλλοντος όπου σημειώθηκαν επιτυχίες αφού διεξήχθηκαν συνομιλίες με τις επιχειρήσεις με στόχο την καταπολέμηση των προβλημάτων στο αρχικό τους στάδιο.

2.25. Επιδοκιμάζεται όλως ιδιαιτέρως η δημιουργία κέντρων τα οποία θα αξιολογούν το κόστος και τις επιπτώσεις που έχουν όλες οι προτεινόμενες νομοθετικές πράξεις για τις ΜΜΕ στα πλαίσια των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών νομοθετικών διαδικασιών. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών είναι ωστόσο απαραίτητο στις διαβουλεύσεις που θα διεξάγονται με όλους τους ενδιαφερόμενους να μη συμμετέχουν μόνο εκπρόσωποι των ΜΜΕ, αλλά και οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι, όπως είναι οι καταναλωτές και οι εργαζόμενοι.

2.26. Οι οργανισμοί τοπικής και περιφερειακής διοίκησης έχουν καθήκον να διαμορφώσουν, ιδιαιτέρως για τις ΜΜΕ, ένα διοικητικό περιβάλλον υψηλού επιπέδου, με διαρθρώσεις φιλικές προς τους χρήστες. Πράγματι, οι τοπικές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλοι φορείς προκειμένου να προσφέρουν στις ΜΜΕ επαρκείς υπηρεσίες. Εξάλλου, χάρη στη συνεργασία τους με άλλες αρχές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο διασυνοριακών και διαπεριφερειακών συμπράξεων, μπορούν να βελτιώσουν τις υπηρεσίες που προσφέρουν. Μέσω της οριζόντιας υποστήριξης σε ευρωπαϊκή κλίμακα θα πρέπει να επιτραπεί στις περιφέρειες και στους δήμους να συγκρίνουν παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών. Στα πλαίσια αυτά, η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει τη σημασία της υποστήριξης εκ μέρους των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και ιδιαιτέρως εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάληψη πρωτοβουλιών τυποποίησης και απλοποίησης των διαδικασιών που απαιτούνται για την αναδιάρθρωση και την έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

2.27. Η αρχή "One-Stop-Shops", δηλαδή η ύπαρξη μιας μοναδικής θυρίδας, με έναν αρμόδιο και μία διαδικασία, για τη δήλωση της ίδρυσης μιας επιχείρησης επιδοκιμάζεται και θεωρείται ότι θα πρέπει να εφαρμοσθεί σε όλες τις βαθμίδες της διοίκησης.

2.28. Προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταβίβασή τους στις επόμενες γενιές, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να θεωρηθούν ως ζωντανοί οργανισμοί. Αυτό σημαίνει ότι από φορολογική άποψη η πράξη αυτή δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως απλή μεταβίβαση περιουσίας. Επιπλέον, θα πρέπει να δημιουργηθούν συμβουλευτικά κέντρα για την καθοδήγηση προσώπων που αναλαμβάνουν μια επιχείρηση, καθώς και εκείνων που δεν έχουν διαδόχους για να αναλάβουν την επιχείρησή τους.

2.29. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την εναρμόνιση σε βάθος των διοικητικών διαδικασιών στις διάφορες βαθμίδες της διοίκησης, ούτως ώστε οι διοικητικές εργασίες των επιχειρήσεων να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τις διαδικασίες επιλογής και πληρωμής σε σχέση με τα κοινοτικά προγράμματα. Μπορεί να αποδειχθεί αρκετά επωφελής η χρήση των τεχνολογιών πληροφορικής προκειμένου να απλοποιηθούν οι διοικητικές διατυπώσεις και να υπάρξει καλύτερος συντονισμός της ενημέρωσης που παρέχεται από τη διοίκηση και αυτής που πραγματικά αναζητείται από τις επιχειρήσεις.

3. Συμπεράσματα

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών διαπιστώνει τα ακόλουθα:

3.1.1. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναζητήσουν νέους δρόμους για τη συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών, ιδιαιτέρως σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα.

3.1.2. Δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι ΜΜΕ είναι επιχειρήσεις υψηλής έντασης εργασίας, δεν πρέπει να λησμονηθεί η διερεύνηση των δυνατοτήτων που αφορούν την ελάφρυνση των επιβαρύνσεων του παραγωγικού συντελεστή εργασία, μέσω κυρίως της εφαρμογής φοροαπαλλαγών και της παροχής κινήτρων.

3.1.3. Είναι απαραίτητο να υποβάλει η Επιτροπή προτάσεις στις οποίες θα αναφέρεται με ποιο τρόπο μπορούν να χρηματοδοτηθούν οι μειώσεις των πόρων που έχουν προταθεί σε πολλούς τομείς, καθώς και η επέκταση των ενισχύσεων ενόψει της Νομισματικής Ένωσης και της τήρησης των κριτηρίων του Μάαστριχ.

3.1.4. Δεν έχει συνεκτιμηθεί όσο θα έπρεπε το ότι τα υψηλά επίπεδα προστασίας των εργαζομένων οδηγούν σε βελτίωση των συνθηκών εργασίας, με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων καθώς και των επαγγελματικών ασθενειών και να σημειώνεται βελτίωση όσον αφορά την πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης. Αυτή η κατάσταση δεν ωφελεί μόνο τις επιχειρήσεις και την οικονομία εν γένει, αλλά και τις ΜΜΕ.

3.1.5. Για λόγους που αφορούν τη σταθερότητα και την ασφάλεια, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι τα συνταξιοδοτικά ταμεία πρέπει να μπορούν να επενδύουν σε κεφάλαια υψηλού κινδύνου μόνο εφόσον έχουν θεσπιστεί οι δέουσες κατευθηντήριες γραμμές.

3.1.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την πρόταση για τη δημιουργία ενός Panel επιχειρήσεων. Παράλληλα όμως, προτείνει τη συμμετοχή σε αυτά των ενώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων. Επιπλέον, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στις διαδικασίες διαβούλευσης και αξιολόγησης των προγραμμάτων και της εκτίμησης σχεδίων.

3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει τις ακόλουθες προτάσεις:

3.2.1. Την καλύτερη διάδοση των πρακτικών εμπειριών μέσω της συνεργασίας σχολείων και επιχειρήσεων.

3.2.2. Την καθιέρωση διπλωμάτων για τους/τις συντρόφους που απασχολούνται σε οικογενειακές επιχειρήσεις, προκειμένου να επιτραπεί η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν εμπειρικά.

3.2.3. Τη δημιουργία "One-Stop-Shops", δηλαδή την καθιέρωση μιας ενιαίας θυρίδας και μιας ενιαίας δήλωσης για τη σύσταση επιχειρήσεων.

3.2.4. Τη δημιουργία κέντρων τα οποία αξιολογούν το κόστος και τις συνέπειες που έχουν για τις ΜΜΕ όλες οι προτάσεις που υποβάλλονται στα πλαίσια των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών νομοθετικών διαδικασιών.

3.2.5. Την επέκταση της συλλογικής εκπροσώπησης των συμφερόντων των εργαζομένων σε επίπεδο επιχειρήσεων.

3.3. Τέλος, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει τα ακόλουθα:

3.3.1. Τα μέτρα για την ενίσχυση των ΜΜΕ πρέπει να κλιμακώνονται με βάση τις ποσοτικές επιδράσεις που έχουν ως προς την απασχόληση, μέσω της απόδοσης προτεραιότητας στη λήψη μέτρων για την προώθηση τοπικών επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, κυρίως εκ μέρους των νέων.

3.3.2. Προκειμένου να δοθούν κίνητρα στους μισθωτούς να ακολουθήσουν ανεξάρτητα επαγγέλματα, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες θα πρέπει να εξετάσουν κατά πόσον θα μπορούσε να καθιερωθεί η χορήγηση επιδόματος ανεργίας για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου οι ενδιαφερόμενοι ασκούν ανεξάρτητο επάγγελμα.

3.3.3. Πρέπει να υποστηριχτούν ΜΜΕ οι οποίες είναι διατεθειμένες να συμμετάσχουν στο δυαδικό σύστημα εκπαίδευσης, δηλαδή να βοηθήσουν νέους να αποκτήσουν πρακτική εμπειρία σε επιχειρήσεις.

3.3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να καθιερωθεί ένα "ευρωδιαβατήριο". Αυτό θα δώσει στους μαθητευόμενους τη δυνατότητα να εκπαιδεύονται σε διάφορες χώρες. Προκειμένου οι διάφορες εθνικές εκπαιδευτικές ενότητες να αναγνωρίζονται σε όλα τα κράτη μέλη, προτείνεται η εναρμόνιση των διαδικασιών αναγνώρισης. Ήδη έχει καταρτισθεί ενιαίο έντυπο.

3.3.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει και να υποστηρίξει οικονομικά το δίκτυο των ευρωπαϊκών περιφερειακών συμβουλευτικών κέντρων για ΜΜΕ, ιδιαιτέρως εκείνων που χορηγούν συμβουλές σχετικά με προγράμματα ΕΚΕΑ. Ως σχετικό παράδειγμα μπορούν να αναφερθούν τα National Relais Centers. Κατ'αυτό τον τρόπο μπορεί να εφαρμοσθεί μια επιθετική στρατηγική πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, που θα αγγίξει και τις επιχειρήσεις με τις οποίες μέχρι στιγμής δεν χρησιμοποιούσαν τα συμβουλευτικά κέντρα.

3.3.6. Πρέπει να επιδιωχθεί οι ενισχύσεις που παρέχονται για τη δημιουργία επιχειρήσεων να συμβάλουν στη διαδικασία απόκτησης κεφαλαίων και επιχειρηματικών δεξιοτήτων. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τη δημιουργία επιχειρήσεων μέσω της ανάπτυξης νέων επιχειρηματικών ιδεών. Για το λόγο αυτό πρέπει να υποστηριχθεί η προώθηση σεμιναρίων υποστήριξης των επιχειρηματικών ιδεών.

Βρυξέλλες, 3 Ιουνίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) ΕΕ C 34 της 3.2.1997, σ. 34.

(2) ΕΕ C 42 της 10.2.1997, σ. 15.

(3) ΕΕ C 182 της 24.6.1996, σ. 1.

(4) ΕΕ C 244 της 11.8.1997, σ. 9.

(5) ΕΕ C 251 της 10.8.1998, σ. 41.

(6) ΕΕ C 116 της 14.4.1997, σ. 98.

(7) COM(1998) 550 τελικό.

(8) Οδηγία 93/104 EK της 23.11.1993 - ΕΕ L 307/18 της 13.12.1993, σ. 18.

(9) Οδηγία 89/391 ΕΟΚ της 12.6.1989 - ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1.

(10) Οδηγία 96/71/ΕΚ της 16.12.1996 - ΕΕ L 18 της 21.1.1997, σ. 1.

(11) CdR 68/97 τελικό - ΕΕ C 244 της 11.8.1997, σ. 9.

(12) COM(97) 314 τελικό, της 24.6.1997.