Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τις σπουδές, την επαγγελματική κατάρτιση ή τον εθελοντισμό"

(COM(2002) 548 τελικό - 2002/0242 (CNS))

(2003/C 133/07)

Στις 21 Οκτωβρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Μαρτίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Pariza Castaños.

Κατά την 398η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Μαρτίου 2003 (συνεδρίαση της 26ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 88 ψήφους υπέρ και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της πρότασης οδηγίας

1.1. Η πρόταση οδηγίας αναφέρεται στις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής τεσσάρων διαφορετικών κατηγοριών υπηκόων τρίτων χωρών. Η πρώτη είναι οι σπουδαστές, και αφορά όσους έρχονται για να παρακολουθήσουν σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή επαγγελματικές. Η δεύτερη είναι οι μαθητές, όσοι δηλαδή βρίσκονται στο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και έρχονται με προγράμματα ανταλλαγής μαθητών. Η τρίτη είναι οι μη αμειβόμενοι ασκούμενοι, που είναι εκείνοι που έρχονται για μη αμειβομένη επαγγελματική κατάρτιση. Και η τέταρτη είναι οι εθελοντές και περιλαμβάνει εκείνους που έρχονται για να ασκήσουν μια μη αμειβόμενη δραστηριότητα αλληλεγγύης, μέσω προγραμμάτων εθελοντισμού που αναπτύσσονται από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις.

1.2. Η οδηγία δεν θα εφαρμόζεται σε αιτούντες άσυλο ή σε πρόσωπα που απολαύουν επικουρικών μορφών προστασίας, ούτε και σε όσους έχουν το καθεστώς κατοίκου μακράς διαρκείας.

1.3. Για να επιτραπεί η είσοδος σε οποιαδήποτε από τις τέσσερις κατηγορίες προσώπων στις οποίες αναφέρεται η οδηγία, θα απαιτούνται ορισμένες προϋποθέσεις που είναι κοινές και για τις τέσσερις και άλλες που αφορούν ειδικά την καθεμιά από αυτές. Οι κοινές προϋποθέσεις είναι, κυρίως, να διαθέτει ο ενδιαφερόμενος διαβατήριο και γονική άδεια (όταν χρειάζεται), ασφάλιση ασθενείας, να μην θεωρείται ως απειλή για τη δημόσια τάξη και να έχει πληρώσει τα τέλη για τη διαδικασία έκδοσης της αδείας διαμονής (όταν το απαιτεί το ενδιαφερόμενο κράτος).

1.4. Οι σπουδαστές (τριτοβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης) πρέπει, επιπλέον, να αποδείξουν ότι έχουν γίνει δεκτοί από εκπαιδευτικό ίδρυμα, ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους για να καλύψουν τα έξοδα διαβίωσής τους και, εάν το απαιτεί το κράτος, ότι διαθέτουν επαρκή γνώση της γλώσσας και ότι έχουν πληρώσει τα τέλη εγγραφής του εκπαιδευτικού ιδρύματος.

1.5. Οι μαθητές που συμμετέχουν σε πρόγραμμα ανταλλαγής, επιπλέον των γενικών προϋποθέσεων, πρέπει να έχουν ηλικία που περιλαμβάνεται εντός των ορίων που ορίζει το κάθε κράτος, να αποδείξουν ότι έχουν γίνει δεκτοί σε ίδρυμα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, να αποδείξουν ότι συμμετέχουν σε πρόγραμμα ανταλλαγής, να προσκομίσουν την απόδειξη ότι ο οργανισμός ανταλλαγής φέρει την πλήρη ευθύνη γι' αυτούς και, τέλος, να έχουν γίνει δεκτοί σε οικογένεια για τη διάρκεια της διαμονής τους.

1.6. Οι μη αμειβόμενοι ασκούμενοι, πέραν των γενικών προϋποθέσεων, πρέπει να μετέχουν σε σύμβαση κατάρτισης που έχει υπογραφεί με επιχείρηση ή οργανισμό κατάρτισης, να διαθέτουν επαρκείς πόρους για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής τους και, εάν το απαιτεί το κράτος, να έχουν επαρκή γνώση της γλώσσας.

1.7. Οι εθελοντές, επιπλέον των γενικών προϋποθέσεων, πρέπει να έχουν ηλικία εντός των ορίων που καθορίζει το κάθε κράτος, να προσκομίσουν σύμβαση, υπογεγραμμένη με τον οργανισμό που έχει αναλάβει το πρόγραμμα εθελοντισμού, στην οποία θα εμφαίνεται η περιγραφή των καθηκόντων τους και οι πόροι που θα διαθέτουν για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής τους, να διαθέτουν ασφάλιση ευθύνης για τις δραστηριότητές τους και να παρακολουθήσουν πρόγραμμα εισαγωγής στη γλώσσα, την ιστορία και τις πολιτικές και κοινωνικές δομές του κράτους υποδοχής.

1.8. Η δυνατότητα κινητικότητας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζεται μόνο για την περίπτωση των σπουδαστών. Όταν έχουν ήδη άδεια διαμονής "σπουδαστή" σε ένα κράτος μέλος, μπορούν να ζητήσουν παρόμοια άδεια και σε άλλο κράτος, για να παρακολουθήσουν ένα μέρος του ίδιου κύκλου σπουδών που παρακολουθούν ήδη, ή για άλλο πρόγραμμα σπουδών που είναι συμπληρωματικό προς αυτό που παρακολούθησαν.

1.9. Όσον αφορά τους πόρους για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης, τους οποίους πρέπει να διαθέτουν οι σπουδαστές και οι μη αμειβόμενοι ασκούμενοι, η πρόταση οδηγίας αναφέρει ότι αυτοί προσδιορίζονται από το κάθε κράτος.

1.10. Σχετικά με την ασφάλιση ασθένειας που απαιτείται από όλες τις κατηγορίες ατόμων τις οποίες αφορά η πρόταση οδηγίας, αναφέρεται ότι, στην περίπτωση των σπουδαστών, ισχύει η ασφάλιση που μπορεί να προσφέρει το ίδρυμα στο οποίο έχουν εγγραφεί.

1.11. Σχετικά με τα προγράμματα ανταλλαγής μαθητών, αναφέρεται ότι το κράτος μέλος μπορεί να τα περιορίζει σε όσους προέρχονται από χώρες με τις οποίες υπάρχει αμοιβαιότητα, δηλαδή εκείνες που δέχονται επίσης τους μαθητές που προέρχονται από το ενδιαφερόμενο κράτος.

1.12. Οι άδειες διαμονής που θα εκδίδονται είναι διαφορετικές για την κάθε περίπτωση. Οι άδειες των σπουδαστών θα είναι ετήσιες, με δυνατότητα ανανέωσης εφόσον εξακολουθούν να ισχύουν οι προϋποθέσεις χορήγησης, υπό τον όρο, όμως, ότι ο σπουδαστής θα αποδεικνύει επαρκή πρόοδο στις σπουδές του. Οι άδειες των μαθητών είναι ετήσιες και δεν επιδέχονται ανανέωση, όπως και οι άδειες των μη αμειβόμενων ασκούμενων και των εθελοντών. Μόνο οι άδειες των ασκούμενων θα μπορούν, κατ' εξαίρεση, να ανανεώνονται.

1.13. Το κράτος που έχει εκδώσει άδεια διαμονής μπορεί να την ανακαλέσει όταν ο κάτοχος δεν πληροί πλέον τις απαιτούμενες για την χορήγησή της προϋποθέσεις, καθώς και για λόγους δημόσιας τάξης.

1.14. Η πρόταση οδηγίας ρυθμίζει το δικαίωμα για αμειβόμενη εργασία, είτε μισθωτή είτε ανεξάρτητη, των σπουδαστών και των μη αμειβόμενων ασκούμενων, επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να ασκείται εκτός του χρόνου που αφιερώνεται στο πρόγραμμα σπουδών και για αριθμό εβδομαδιαίων ωρών που θα πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ 10 και 20, και ότι το εκάστοτε κράτος καθορίζει τον αριθμό των επιτρεπόμενων ωρών, εντός των ορίων αυτών. Αναφέρει, επίσης, ότι το κράτος μπορεί να μην χορηγεί το δικαίωμα αυτό κατά το πρώτο έτος διαμονής και μπορεί να το ανακαλεί στην περίπτωση που οι σπουδαστές δεν σημειώνουν επαρκή πρόοδο στις σπουδές τους.

1.15. Θεσπίζονται ορισμένες διαδικαστικές εγγυήσεις όσον αφορά την υποβολή αίτησης για άδεια διαμονής και για ανανέωσή της. Ορίζεται ότι οιαδήποτε απόφαση απόρριψης, μη ανανέωσης ή ανάκλησης της άδειας θα πρέπει να αιτιολογείται και ότι ο αιτών θα μπορεί να προσφεύγει στα δικαστήρια κατά της απόφασης αυτής.

1.16. Η πρόταση οδηγίας αναφέρει επίσης ότι θα μπορεί να προβλέπεται ταχεία διαδικασία χορήγησης αδειών διαμονής για τις περιπτώσεις των σπουδαστών και των μαθητών που συμμετέχουν σε προγράμματα ανταλλαγής. Η διαδικασία αυτή θα στηρίζεται στην υπογραφή σύμβασης μεταξύ της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους και του εκπαιδευτικού ιδρύματος ή του οργανισμού που εφαρμόζει προγράμματα ανταλλαγής μαθητών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Με την προτεινόμενη οδηγία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει την ανάπτυξη της εντολής του Συμβουλίου του Τάμπερε, όπου ορίστηκε ο πολιτικός στόχος να διαθέτει η ΕΕ κοινή πολιτική για την εισερχόμενη μετανάστευση. Με την οδηγία αυτή επιχειρείται η κατάλληλη νομική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, με την παροχή νόμιμων οδών για την είσοδο προσώπων με σκοπό τις σπουδές, την άσκηση ή τον εθελοντισμό. Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά την πρόθεση της Επιτροπής για τη θέσπιση νομοθεσίας σχετικά με τις νόμιμες οδούς μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ, σε όλες τις γνωμοδοτήσεις της, έχει επικρίνει το Συμβούλιο για την προσέγγιση των αποφάσεών του και για την απουσία σαφούς δέσμευσης προκειμένου η μετανάστευση να διοχετευτεί μέσω νόμιμων και διαφανών συστημάτων. Στη γνωμοδότηση για την παράνομη μετανάστευση(1), η ΕΟΚΕ ζητούσε να επισπευσθούν οι εργασίες που αποσκοπούν στο να διαθέτει η ΕΕ μια κοινή νομοθεσία ώστε η μετανάστευση να είναι νόμιμη, να εξασφαλίζεται στους μετανάστες δίκαιη μεταχείριση και να προωθηθούν κοινωνικές στάσεις και πολιτικές ένταξης.

2.2. Η εξωτερική πολιτική της ΕΕ περιλαμβάνει, όλο και πιο συχνά, προγράμματα συνεργασίας και σύνδεσης με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η κατάρτιση νέων από τις χώρες αυτές εντός της ΕΕ συνιστά επένδυση σε ανθρώπινους πόρους την οποία τα κράτη μέλη οφείλουν να αυξήσουν εντός των προγραμμάτων συνεργασίας. Το πρόγραμμα Εrasmus World, που προωθεί την ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη συνεργασία με τρίτες χώρες, πρέπει να αξιοποιηθεί για τη σύσφιξη των δεσμών και την προώθηση μελλοντικών σχέσεων ευρύτερης συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των χωρών προέλευσης των μαθητών(2). Ομοίως, απαιτείται να προωθηθεί η αναγνώριση των ακαδημαϊκών τίτλων και των επαγγελματικών προσόντων(3), προκειμένου να τονωθεί η κινητικότητα των σπουδαστών.

2.3. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το περιεχόμενο της πρότασης οδηγίας αξίζει, σε γενικές γραμμές, θετική αξιολόγηση. Μπορεί να προσφέρει στην ΕΕ μια κατάλληλη κοινή νομοθεσία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σπουδαστών, ασκούμενων και εθελοντών.

2.4. Η δυνατότητα κινητικότητας που παρέχεται στους σπουδαστές, προκειμένου να συμπληρώσουν τις σπουδές τους σε άλλο κράτος μέλος από εκείνο που τους χορήγησε την αρχική άδεια αποτελεί, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ένα θετικό βήμα, δεδομένου ότι η ελευθερία κυκλοφορίας των σπουδαστών θα επιτρέψει τη βελτίωση της κατάρτισής τους, καθώς και κάποια εξομοίωση των δικαιωμάτων τους με τα δικαιώματα των ευρωπαίων φοιτητών.

2.5. Το δικαίωμα στην εργασία, που παρέχεται σε σπουδαστές, μέχρι ανώτατου ορίου 20 εβδομαδιαίων ωρών, καθώς και κατά τις περιόδους διακοπών, αξιολογείται επίσης πολύ θετικά από την ΕΟΚΕ. Οι σπουδαστές χρειάζονται να διαθέτουν κάποια έσοδα για να μπορούν να συνεχίζουν τις σπουδές τους· επιπλέον, μια περιορισμένη εργασιακή δραστηριότητα θα είναι θετική για την κατάρτισή τους και για την καλύτερη γνωριμία με την ευρωπαϊκή κοινωνία υποδοχής.

2.6. Κρίνεται, επίσης, ότι η πρόταση έχει την κατάλληλη προσέγγιση από την άποψη των διαδικαστικών εγγυήσεων, με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων που διατυπώνονται παρακάτω.

2.7. Το πρώτο θέμα που θα θέλαμε να επισημάνουμε ως συμβολή της ΕΟΚΕ στην πρόταση αυτή αφορά ένα ζήτημα που εφάπτεται του αντικειμένου της: το ενδεχόμενο οι σπουδαστές να παραμείνουν στη χώρα υποδοχής μετά την περάτωση των σπουδών τους. Είναι γνωστό ότι διάφορα κράτη μέλη έχουν προβεί ακόμη και σε τροποποίηση της νομοθεσίας τους για τη μετανάστευση προκειμένου να προωθήσουν τη δυνατότητα αυτή, και ότι αυξάνεται το ενδιαφέρον για την παραμονή των επαγγελματιών αυτών λόγω της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε ορισμένους κλάδους. Αυτό ενδέχεται να φθάσει σε πολύ μεγαλύτερα από τα σημερινά επίπεδα και να αποτελέσει σοβαρή μορφή διαρροής εγκεφάλων από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

2.8. Η πρόταση οδηγίας αναφέρεται στο ζήτημα αυτό στην αιτιολογική της έκθεση(4), επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να αποτραπεί η επέκταση του φαινομένου της φυγής επιστημόνων. Λέει, όμως, ότι το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο της οδηγίας αυτής, δεδομένου ότι αφορά την είσοδο μεταναστών για εργασιακούς λόγους(5). Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει μια θεμελιώδη αντίληψη του θέματος: η κατάρτιση στην Ευρώπη νέων προερχόμενων από τρίτες χώρες πρέπει να αποτελεί για τις χώρες αυτές παράγοντα ανάπτυξης και όχι ένα νέο πρόβλημα(6).

2.9. Το ζήτημα είναι σύνθετο, καθώς πρέπει να επιτευχθεί συμβιβασμός ανάμεσα στο δικαίωμα στην εργασιακή μετανάστευση εκείνου που έχει περατώσει τις σπουδές του και το συμφέρον της χώρας προέλευσης να μην χάνει τους καλύτερα καταρτισμένους πολίτες της. Θα ήταν σκόπιμο τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τις χώρες προέλευσης, να αναπτύξουν μέτρα για την προώθηση της επαγγελματικής ένταξης των σπουδαστών (μετά την περάτωση των σπουδών τους) στη χώρα προέλευσής τους, στα πλαίσια των προγραμμάτων συνεργασίας και σύνδεσης.

2.10. Από την άλλη πλευρά, προτείνουμε να εφαρμόσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σύστημα αξιολόγησης σχετικά με τον αριθμό προσώπων των οποίων οι σπουδές πληρώθηκαν από τις χώρες προέλευσής τους, που όμως ασκούν το επάγγελμά τους εντός της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα γίνει γνωστή η μεταφορά πλούτου με τη μορφή ανθρώπινου δυναμικού που δέχεται η ΕΕ από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Λαμβάνοντας υπόψη το στοιχείο αυτό, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να ενεργούν αλληλέγγυα και να βοηθούν τις χώρες αυτές να βελτιώσουν την ανάπτυξή τους και ειδικότερα να χρηματοδοτούν ένα μέρος των συστημάτων κατάρτισης.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής

3.1.1. Στην παράγραφο όπου αναφέρεται ότι το κράτος μέλος θα καθορίζει τους μηνιαίους πόρους που πρέπει να διαθέτουν οι σπουδαστές (άρθρο 6.1.β) και οι μη αμειβόμενοι ασκούμενοι (άρθρο 9.β), φρονούμε ότι θα ήταν καλό να προστεθεί ότι αυτό πρέπει να γίνεται με συνυπολογισμό του δικαιώματός τους να εργάζονται κατά μερική απασχόληση και στις περιόδους διακοπών (εντός των ορίων που ορίζει το άρθρο 18).

3.1.2. Στην πρόταση οδηγίας αναφέρεται, σχετικά με την ασφάλιση ασθένειας που απαιτείται από τους σπουδαστές, ότι θα θεωρείται ότι την διαθέτουν εκείνοι που έχουν κάλυψη ασθενείας λόγω της εγγραφής τους σε εκπαιδευτικό ίδρυμα (άρθρο 6.2). Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, το ίδιο θα έπρεπε να προβλέπεται και για τους μαθητές που συμμετέχουν σε προγράμματα ανταλλαγής, τους μη αμειβόμενους ασκούμενους και τους εθελοντές: σε όλες τις περιπτώσεις, το ίδρυμα ή η επιχείρηση όπου προσέρχονται μπορεί να αναλάβει την ασφάλιση ασθενείας τους.

3.1.3. Η γνώση της γλώσσας του προγράμματος σπουδών, την οποία το κράτος μέλος μπορεί να απαιτεί από τους σπουδαστές (άρθρο 6.1.γ), πρέπει να εκτιμάται με ευέλικτα κριτήρια, για παράδειγμα με την παροχή της δυνατότητας η εκμάθηση της γλώσσας να πραγματοποιείται παράλληλα με τις σπουδές, παρότι πάντοτε θα πρέπει να απαιτείται ένα επαρκές αρχικό επίπεδο.

3.1.4. Η πρόταση αναφέρει ότι οι ασκούμενοι πρέπει να διαθέτουν πόρους για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής τους (άρθρο 9.β), όπως και οι σπουδαστές. Κατά την άποψή μας, θα έπρεπε να προστεθεί ότι, για την περίπτωση των ασκούμενων, οι πόροι αυτοί μπορούν να παρέχονται από την επιχείρηση ή το ίδρυμα εντός του οποίου διενεργείται η άσκηση. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα προβλέπεται η δυνατότητα να έρχονται πρόσωπα από λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, για περιόδους άσκησης που θα χρηματοδοτούνται από κονδύλια συνεργασίας για την ανάπτυξη, τα οποία μπορούν να καταβάλλουν οι φορείς, οι επιχειρήσεις και τα ιδρύματα όπου πραγματοποιείται η άσκηση. Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να εξομοιώνεται με αμοιβή λόγω εργασιακής σχέσης. Οι πόροι θα χορηγούνται στον οργανισμό ή ίδρυμα που διαχειρίζεται το πρόγραμμα συνεργασίας.

3.2. Άδειες διαμονής

3.2.1. Στο άρθρο 10, που αφορά τις άδειες για τους εθελοντές, η πρόταση οδηγίας αναφέρει ότι τα κράτη μέλη θα ορίζουν ελάχιστο και μέγιστο όριο ηλικίας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι και οι εθελοντικές δραστηριότητες επίσης, ασκούνται, όλο και περισσότερο, από πρόσωπα προχωρημένης ηλικίας και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να διαγραφεί από την Οδηγία η αναφορά σε μέγιστο όριο ηλικίας.

3.2.2. Όσον αφορά το χρονικό διάστημα για το οποίο χορηγείται η άδεια διαμονής στους σπουδαστές, πιστεύουμε ότι πρέπει να αποτραπεί το ενδεχόμενο να προκύψουν προβλήματα ως προς την αντιστοιχία του διαστήματος αυτού με το χρόνο σπουδών. Στο άρθρο 11.1, αναφέρεται ότι η άδεια διαμονής θα είναι ετήσια, εκτός εάν το πρόγραμμα σπουδών έχει διάρκεια κατώτερη του έτους. Υπενθυμίζεται ότι, σε διάφορα κράτη, το διάστημα που καλύπτει ένα πλήρες πρόγραμμα σπουδών (που θεωρείται ετήσιο) είναι εννέα μήνες. Πρέπει λοιπόν να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας περιοριστικής ερμηνείας του άρθρου αυτού που θα οδηγούσε στη χορήγηση αδειών εννέα μηνών, με εξαίρεση των περιόδων διακοπών και, ως εκ τούτου, με αποκλεισμό της δυνατότητας εργασίας κατά τις εν λόγω περιόδους διακοπών, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 18.

3.2.3. Ως προς την προϋπόθεση να σημειώνεται "επαρκής πρόοδος στις σπουδές" για την ανανέωση της άδειας διαμονής σπουδαστών, πρέπει να υπάρχουν ευρείες εγγυήσεις ώστε να αποτραπούν αυθαίρετες δράσεις εκ μέρους των κρατών. Στο άρθρο 11.2.δ, πρέπει να εξασφαλίζεται πάντοτε η συνεκτίμηση της γνώμης του αντίστοιχου εκπαιδευτικού ιδρύματος και, επομένως, η απόφαση πρέπει να στηρίζεται πάντοτε σε ακαδημαϊκή αιτιολόγηση.

3.3. Δικαιώματα

3.3.1. Στην πρόταση οδηγίας αναγνωρίζεται το δικαίωμα στην εργασία για τους σπουδαστές, υπό προϋποθέσεις τις οποίες ήδη εκτιμήσαμε ως ορθές στις γενικές παρατηρήσεις.

3.3.2. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να παρέχει η οδηγία στους μη αμειβόμενους ασκούμενους τη δυνατότητα να εργάζονται κατά μερική απασχόληση και σε περιόδους διακοπών, κατά τρόπο ανάλογο με αυτόν που ισχύει για τους σπουδαστές. Δεν υφίστανται λόγοι για να μπορούν τα διάφορα κράτη μέλη να περιορίζουν τη δυνατότητα αυτή (άρθρο 18).

3.3.3. Για τους μη αμειβόμενους ασκούμενους που ασκούνται εντός επιχείρησης, πρέπει να καταρτιστούν μέτρα ώστε να αποτρέπεται η εργασιακή εκμετάλλευσή τους, να αποτρέπεται, δηλαδή, το ενδεχόμενο ορισμένες επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν παράνομα τους ασκούμενους αυτούς ως απλήρωτο εργατικό δυναμικό. Θα ήταν σκόπιμο να αναφέρεται ότι δεν θα μπορούν να πραγματοποιούν αμειβόμενη εργασία εντός της ίδιας επιχείρησης όπου πραγματοποιούν την άσκηση (άρθρο 18). Επιπλέον, είναι αναγκαίο να ενημερώνονται για την κατάσταση των εν λόγω μη αμειβόμενων ασκούμενων οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι των εργαζομένων.

3.4. Διαδικασία

3.4.1. Η ΕΟΚΕ κρίνει ιδιαίτερα θετική τη δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 19 στα κράτη μέλη να εξετάζουν, κατά παρέκκλιση, αιτήσεις για άδεια διαμονής που δεν υποβάλλονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και να επιτρέπουν ορισμένες διαδικασίες διακανονισμού, εάν κρίνονται σκόπιμες.

3.4.2. Είναι σημαντικό να αναπτυχθούν οι ταχείες διαδικασίες χορήγησης μέσω των συμβάσεων. Το νέο πρόγραμμα Εrasmus World θα δώσει νέες ευκαιρίες για την προώθηση των συμβάσεων αυτών μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της ΕΕ και των αντίστοιχων ιδρυμάτων τρίτων χωρών(7).

3.5. Διαδικαστικές εγγυήσεις

3.5.1. Η ΕΟΚΕ κρίνει υπερβολική τη μέγιστη προθεσμία 90 ημερών που προτείνει η οδηγία για τις διοικητικές αποφάσεις σχετικά με την αποδοχή ή την ανανέωση. Φρονούμε ότι η μέγιστη προθεσμία δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 60 ημέρες.

3.5.2. Η πρόταση οδηγίας αναγνωρίζει το δικαίωμα των προσώπων να προσφεύγουν ενώπιον των δικαστηρίων. Όμως, όπως έχει ήδη δηλώσει η ΕΟΚΕ σε άλλες γνωμοδοτήσεις(8), οι προσφυγές αυτές πρέπει να έχουν ανασταλτική επίδραση επί της διοικητικής απόφασης, όταν αυτή συνεπάγεται την τροποποίηση, την ανάκληση ή την μη ανανέωση της άδειας διαμονής.

Βρυξέλλες, 26 Μαρτίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 149 της 21.6.2002.

(2) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το πρόγραμμα "Erasmus World".

(3) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 61 της 14.3.2003.

(4) Σημείο 1.4 της αιτιολογικής έκθεσης.

(5) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 80 της 3.4.2002.

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κοινοτική πολιτική για τη μετανάστευση, που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 260 της 17.9.2001.

(7) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το πρόγραμμα "Erasmus World".

(8) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς κατοίκου μακράς διαρκείας υπέρ των υπηκόων τρίτων χωρών", που δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 36 της 8.2.2002.