Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τους "Γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών 2001"

(2001/C 221/28)

Στις 28 Φεβρουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 23, 3 του ΕΚ, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για τους "Γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών 2001"

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει τον κ. Simpson ως γενικό εισηγητή για τη γνωμοδότηση αυτή.

Κατά την 382η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 31ης Μαΐου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 86 ψήφους υπέρ, μία κατά και μία αποχή.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί τη δυνατότητα αυτή να αξιολογηθεί και να σχολιαστεί το πρόσφατα δημοσιευθέν σχέδιο των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ)(1) για το 2001, το οποίο θα εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τη συνεδρίαση του στο Göteborg στις 15-16 Ιουνίου 2001.

1.2. Η διαδικασία αυτή ετήσιας επανεξέτασης και περαιτέρω βελτίωσης των ΓΠΟΠ καταλαμβάνει τώρα σημαντική θέση στο συντονισμό και στη διαχείριση της οικονομικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εξέλιξη μιας σφαιρικής στρατηγικής, στη συζήτηση της οποίας συμβάλλουν η Επιτροπή και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών, αποδεχόμενες στη συνέχεια τις υποχρεώσεις των συμφωνηθέντων πολιτικών, αποτελεί σημαντικό παράγοντα βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της Ένωσης. Η ετήσια αυτή επανεξέταση προσφέρει επίσης μια σημαντική ευκαιρία στην ΟΚΕ να επηρεάσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την ευρωπαϊκή οικονομία.

1.3. Η δημοσίευση των συστάσεων της Επιτροπής για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών 2001 ΓΠΟΠ συνέπεσε με τη δημοσίευση των οικονομικών προβλέψεων για το 2001 εκ μέρους της Επιτροπής. Οι προβλέψεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι το υπόβαθρο για την προετοιμασία αυτών των Προσανατολισμών είναι τώρα λιγότερο ευνοϊκό από ό,τι το 2000, λόγω δυσμενών εξελίξεων. Επίσης, οι προβλέψεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι οι συνθήκες εξελίχτηκαν με λιγότερο ευνοϊκό τρόπο, κυρίως εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.3.1. Για να διευκολυνθεί η αποτελεσματική εξέταση των ΓΠΟΠ από την ΟΚΕ και τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς επίσης και από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, οι οικονομικές προβλέψεις θα έπρεπε να δημοσιευτούν πριν από τη δημοσίευση των ΓΠΟΠ.

1.3.2. Κατά τη διάρκεια των ετών 2001 και 2002, θα συντελεστεί ένα ιστορικό και πολιτικά σημαντικό γεγονός: η καθιέρωση των χαρτονομισμάτων και νομισμάτων του ευρώ και στα δώδεκα κράτη μέλη της ΟΝΕ τον Ιανουάριο του 2002. Ενώ το πρακτικό αυτό μέτρο θα έχει αυτό καθεαυτό ελάχιστη άμεση επίδραση στις μεσοπρόθεσμες οικονομικές τάσεις, ωστόσο θα δώσει σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς με τα οφέλη που συνεπάγεται για την Κοινότητα και θα συμβολίζει τη μεγαλύτερη συνοχή και σημασία των ΓΠΟΠ για τους λαούς και τις κυβερνήσεις των 12 κρατών μελών που επιφέρουν τώρα την αλλαγή αυτή.

1.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τα κύρια θέματα που αναφέρονται στους ΓΠΟΠ για το 2001. Στην παρούσα γνωμοδότηση η ΟΚΕ παρουσιάζει ορισμένα από τα θέματα που αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής, είτε για να ενισχυθούν οι πολιτικές αυτές, είτε για να ενθαρρυνθεί το Συμβούλιο να χαράξει ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο για τις προτεραιότητες, όπως προτάθηκε από το Συμβούλιο ΕCOFIN στις 12 Μαρτίου 2001.

2. Οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών και οι στόχοι της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ

2.1. Οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) έχουν κεντρική σημασία για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου της Ένωσης κατά την επόμενη δεκαετία: "να καταστεί η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή"(2). Αποτελούν το σημαντικότερο μηχανισμό για το συντονισμό και τον προσανατολισμό της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών βάσει του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και των διαδικασιών του Λουξεμβούργου, του Κάρντιφ και της Κολωνίας στο πλαίσιο της Λισαβόνας.

2.2. Ο κρίσιμος στόχος είναι να προσφέρουν οι Γενικοί Προσανατολισμοί μια προοπτική υπέρβασης των απλών δηλώσεων προθέσεων, ώστε να υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχέδια και στρατηγικές υλοποίησης τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε κάθε κράτος μέλος για να εξασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων.

2.3. Η καθολική φύση των Γενικών Προσανατολισμών σημαίνει ότι περιλαμβάνουν μια ευρεία σειρά αναλύσεων και εκτιμήσεων πολιτικής, τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και βραχυπρόθεσμα. Η τετραπλή αυτή διάκριση αποτελεί τη βάση της διάρθρωσης της παρούσας γνωμοδότησης που περιέχει κεφάλαια για την οικονομία της ΕΕ το 2001 και μεσοπρόθεσμα, και για την οικονομική πολιτική το 2001 και μεσοπρόθεσμα. Έχοντας υπόψη το εύρος των θεμάτων των ΓΠΟΠ, η παρούσα γνωμοδότηση πρέπει οπωσδήποτε να είναι επιλεκτική. Η ΟΚΕ απεφάσισε να επικεντρώσει το ενδιαφέρον της στους γενικούς προσανατολισμούς της πολιτικής της ΕΕ και όχι στις λεπτομερέστερες επιπτώσεις για τα μεμονωμένα κράτη μέλη. Ωστόσο, η επιτυχία ή η αποτυχία των ΓΠΟΠ εξαρτάται από τη συμβατότητα των δράσεων που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη με τους γενικούς προσανατολισμούς.

2.4. Εντούτοις, η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να τονίσει ότι συμφωνεί με την Επιτροπή που προτείνει ότι οι ΓΠΟΠ για το 2001 θα πρέπει να προσδιορίζουν και να εξετάζουν τις κατάλληλες πολιτικές σε περιορισμένο αριθμό βασικών θεμάτων, όπως και των εξής:

- Μακροοικονομικές πολιτικές προσανατολισμένες στην ανάπτυξη και στη σταθερότητα·

- βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών·

- ενίσχυση των αγορών εργασίας·

- αποτελεσματικές αγορές προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών)·

- προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ολοκλήρωσης της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην ΕΕ·

- ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας·

- προώθηση της οικονομίας της γνώσης·

- ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας· η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να προστεθεί το εξής οριζόντιο θέμα που έχει σχέση με τα προαναφερόμενα ζητήματα·

- την ανάγκη ελέγχου και προσαρμογής στις δημογραφικές μεταβολές, συμπεριλαμβανόμενων της γήρανσης του πληθυσμού και των επιπτώσεων των φθινουσών ποσοστών γεννήσεων.

3. Η οικονομία της ΕΕ το 2001

3.1. Η ΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σχόλια για τα εξαιρετικά αποτελέσματα της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια του 2000(3). Το ΑΕγχΠ της ΕΕ αυξήθηκε κατά 3,4 % ενώ δημιουργήθηκαν 2,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Ιδιαίτερα αξιόλογο ήταν το γεγονός ότι η ένταση απασχόλησης της ανάπτυξης αυξήθηκε ώστε τα επίπεδα απασχόλησης να φαίνονται τώρα να ανταποκρίνονται περισσότερο στην αύξηση του ΑΕγχΠ. Παρά την έντονη ανάπτυξη, ο πληθωρισμός εξακολούθησε να κυμαίνεται στο χαμηλό επίπεδο του 2,1 %. Αυτό, μολονότι υπερβαίνει το στόχο της ΕΚΤ, φαίνεται να προκλήθηκε από την αύξηση των τιμών του πετρελαίου και την πτώση της αξίας του ευρώ, οπότε ο βασικός πληθωρισμός (πλην των τιμών ενέργειας και των ακατέργαστων τροφίμων) ήταν 1,3 %. Οι εσωτερικές πληθωριστικές πιέσεις παρέμειναν περιορισμένες, αφού το μισθολογικό κόστος αυξήθηκε μόνο κατά 2,3 %. Δεδομένου ότι η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 1,6 %, το πραγματικό μοναδιαίο κόστος εργασίας μειώθηκε, ως εκ τούτου, κατά 0,4 %(4).

3.2. Παρά την ικανοποιητική αυτή πρόοδο το 2000, ορισμένα προβλήματα συνέχισαν να υπάρχουν. Η ανεργία εξακολουθεί να παραμένει στο υψηλό επίπεδο του 8,1 % του εργατικού δυναμικού, πράγμα που σημαίνει ότι 14,5 % εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ εξακολουθούν να αναζητούν εργασία. Κατά το τέλος του 2000 υπήρχαν ενδείξεις ότι η πτώση της εσωτερικής αξίας του ευρώ είχε ανακοπεί, αλλά τα περισσότερα κέρδη χάθηκαν έκτοτε. Φαίνεται πιθανόν σε ορισμένα στάδια να σημειωθεί μια αιφνίδια αύξηση της αξίας του ευρώ, η οποία θα αποτελεί έναν περαιτέρω παράγοντα βελτίωσης κάθε πληθωριστικής πίεσης στην Ένωση. Συνεπώς, η χαλάρωση των νομισματικών συνθηκών επί ζώνη του ευρώ είναι ως επί το πλείστον αποτέλεσμα της πτώσης της ισοτιμίας του ευρώ. Ένα αυξανόμενο ευρώ ενδέχεται να καταστήσει πιο αυστηρές τις νομισματικές συνθήκες.

3.3. Οι ΓΠΟΠ για το 2001 θα έχουν λιγότερο οικονομικό περιβάλλον εντός του οποίου θα λειτουργήσουν, δεδομένου ότι η αύξηση του ΑΕγχΠ της ΕΕ άρχισε να μειώνεται κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2000. Η παγκόσμια οικονομική κατάσταση έχει επίσης επιδεινωθεί, με δραματική επιβράδυνση της επέκτασης της οικονομίας των ΗΠΑ, περαιτέρω αποδυνάμωση των οικονομικών συνθηκών στην Ιαπωνία και συνεχή αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Η Επιτροπή εξακολουθεί να είναι σχετικά αισιόδοξη για την ΕΕ με προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης 2,8 % το 2001 και 2,9 % το 2002. Η αισιοδοξία αυτή βασίζεται στην περιορισμένη επίδραση της παγκόσμιας οικονομίας στην ΕΕ, λόγω του σχετικά μικρού τομέα εξωτερικού εμπορίου και της συνεχιζόμενης έντονης εγχώριας ζήτησης. Ωστόσο, έστω και αν οι ρυθμοί αυτοί ανάπτυξης υλοποιηθούν, θα μειωθούν κάτω του επιδιωκόμενου ποσοστού μεγέθυνσης 3 % ή περισσότερο.

3.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι προβλέψεις της Επιτροπής είναι αυτές καθαυτές αισιόδοξες. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα από την ΕΕ και τα κράτη μέλη για να συνεχιστεί η ανάπτυξη που είναι απαραίτητη για τη διατήρηση μιας σημαντικής μείωσης της ανεργίας. Επιπλέον, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν μια πιο αποφασιστική και συνεκτική προσέγγιση για τη διασφάλιση της ουσιαστικής εφαρμογής των μέτρων προώθησης της ανάπτυξης και της απασχόλησης που υιοθετούνται από το Συμβούλιο.

3.5. Εντυπωσιακά βήματα προόδου έχουν επιτευχθεί όσον αφορά τη φορολογική εξυγίανση, ώστε, σε αντίθεση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από λίγα χρόνια, πολλά κράτη μέλη να έχουν προϋπολογισμούς που ισοσκελίζουν ή πλεονάζουν. Ωστόσο, υπάρχει μια ένδειξη χαλάρωσης της αποφασιστικότητας, επειδή, αν και το συνολικό έλλειμμα των προϋπολογισμών εξακολουθεί να μειώνεται, τα κυκλικά διορθωμένα ελλείμματα των προϋπολογισμών προβλέπεται να αυξηθούν το 2001(5). Η κατάσταση αυτή απαιτεί προσεκτικό έλεγχο, επειδή διάφορα κράτη συμμετέχουν σε προγράμματα με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας των φορολογικών συστημάτων και την αύξηση της απασχόλησης. Οι εξελίξεις αυτές επιδοκιμάζονται, αλλά οι μειώσεις των οριακών φορολογικών συντελεστών ενδέχεται να προκαλέσουν μείωση των εσόδων, αυξάνοντας περαιτέρω τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα ή μειώνοντας τυχόν πλεονάσματα.

4. Η οικονομία της ΕΕ μεσοπρόθεσμα

4.1. Τα μεγάλα ελλείμματα στις διεθνείς πληρωμές που δημιουργήθηκαν κατά τη μακρά περίοδο οικονομικής άνθησης των ΗΠΑ και τα συνεχιζόμενα προβλήματα στην Ιαπωνία σημαίνουν ότι μεσοπρόθεσμα το διεθνές οικονομικό κλίμα είναι πιθανόν να μη βοηθήσει ιδιαίτερα την ανάπτυξη στην ΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αύξηση της εξωτερικής αξίας του ευρώ που θα μειώσει τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ και θα έχει ανασταλτική επίδραση στην αύξηση των εξαγωγών, πράγμα που θα απαιτήσει μια περαιτέρω χαλάρωση των εσωτερικών νομισματικών συνθηκών.

4.2. Ένας από τους λόγους της δημιουργίας της ΟΝΕ ήταν να παρασχεθεί στην ΕΕ η δυνατότητα να δρα ανεξάρτητα στον τομέα της οικονομικής πολιτικής. Συνεπώς, ένα πιο δυσμενές εξωτερικό κλίμα θα πρέπει να θεωρείται ως πρόκληση για τους ευρωπαίους φορείς χάραξης πολιτικής ώστε να διασφαλίσουν τη συνεχή και σταθερή ανάπτυξη της οικονομίας της ΕΕ.

4.3. Με εξαίρεση το λιγότερο εξωτερικό ευνοϊκό περιβάλλον, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ μεσοπρόθεσμα έχουν παραμείνει κατά κύριο λόγο οι ίδιες με εκείνες που ίσχυαν για τους ΓΠΟΠ του 2000: (1) επιστροφή στην πλήρη απασχόληση (2) ανάπτυξη μιας πιο δυναμικής οικονομίας της γνώσης (3) βελτίωση των δημόσιων οικονομικών με ταυτόχρονη πρόβλεψη των δημογραφικών τάσεων, συμπεριλαμβανόμενης της προετοιμασίας ενόψει των έκτακτων δαπανών από τη γήρανση του πληθυσμού (4) βελτίωση της κοινωνικής συνοχής στην Ένωση και (5) προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Δεδομένου ότι αυτοί είναι μεσοπρόθεσμοι στόχοι, είναι αναπόφευκτο ότι τα περιθώρια βελτίωσης θα μειώνονται από έτος σε έτος. Ο δρόμος προς την επίτευξη των στόχων αυτών θεωρείται ότι εξαρτάται από ένα σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο και τη δημιουργία μιας πιο ανταγωνιστικής και ευέλικτης εσωτερικής αγοράς της ΕΕ με την ενίσχυση της αγοράς εργασίας, με μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών (ιδίως των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών) και με την τόνωση του επιχειρηματικού πνεύματος, την Ε& Α, την καινοτομία και τη βελτίωση των ικανοτήτων και των προσόντων του εργατικού δυναμικού.

4.4. Η παραγωγικότητα πρέπει να αυξηθεί ώστε να βελτιωθούν τα βιοτικά επίπεδα και η απασχόληση· αυτό πρέπει να επιτευχθεί με τη δημιουργία μιας οικονομίας της γνώσης. Λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στις ΗΠΑ, πρέπει ίσως να αναθεωρηθούν οι εκτιμήσεις της επίδρασης της ηλεκτρονικής οικονομίας στην παραγωγικότητα μακροπρόθεσμα. Τα ταχέα ποσοστά αύξησης της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ ενδέχεται να έχουν συνδυαστεί με επίπεδα επενδύσεων και ζήτηση κατά τη διάρκεια μιας μη αειφόρου οικονομικής άνθησης.

4.5. Η παραγωγικότητα θα πρέπει επίσης να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο όπου η διαφορά του ανά εργαζόμενο ΑΕγχΠ μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ είναι αποτέλεσμα περισσότερων ωρών εργασίας στις ΗΠΑ. Ενώ η αύξηση της παραγωγικότητας είναι επιθυμητή, δεν είναι ενδιαφέρουσα η επίτευξη του στόχου αυτή με την αύξηση του αριθμού των ωρών εργασίας.

5. Οικονομική πολιτική το 2001

5.1. Μολονότι το εξωτερικό περιβάλλον έχει αλλάξει, οι μηχανισμοί για την επίτευξη προόδου και σταθερότητας παραμένουν οι ίδιοι. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει την κύρια ευθύνη για τη διακριτική βραχυπρόθεσμη προσαρμογή της μακροοικονομικής πολιτικής(6). Οι ΓΠΟΠ προβλέπουν το πλαίσιο της φορολογικής πολιτικής εντός του οποίου η ΕΚΤ καθορίζει τα επιτόκια. Η εμπειρία από την εφαρμογή της δημοσιονομικής πολιτικής οδήγησε στη γενική αναγνώριση του γεγονότος ότι είναι ανεπιθύμητο να γίνονται διακριτικής φύσεως αλλαγές για τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η πολιτική προσανατολίζεται στο μεσοπρόθεσμο ισοσκελισμό ή τα μεσοπρόθεσμα πλεονάσματα, αλλά βραχυπρόθεσμα η συνολική φορολογική στάση θα καθορίζεται από τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητικών στρατηγικών. Για να λειτουργεί το σύστημα αυτό επιτυχώς, είναι σημαντικό να προβαίνει η ΕΚΤ σε έγκαιρες προσαρμογές των επιτοκίων και τα κράτη μέλη να έχουν τέτοια φορολογική κατάσταση ώστε οι αυτόματοι σταθεροποιητές να μπορούν να λειτουργούν απρόσκοπτα.

5.2. Με τις όλο και πιο δυσμενείς προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, η ΟΚΕ ανησυχεί μήπως τα επιτόκια δεν μειώνονταν από την ΕΚΤ για να αντιμετωπιστεί η πιθανή απειλή μιας ύφεσης στην ΕΕ Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόσφατη απόφαση της ΕΚΤ να μειώσει τα επιτόκια κατά 0,25 %. Έχοντας υπόψη την αβεβαιότητα των τρεχουσών οικονομικών εξελίξεων, η ΟΚΕ αναμένει να διατηρήσει η ΕΚΤ μια ευέλικτη προσέγγιση στον καθορισμό των επιτοκίων σε περίπτωση που οι οικονομικές προοπτικές επιδεινωθούν περαιτέρω.

5.3. Υπάρχουν δύο πτυχές του ρόλου της ΕΚΤ που προκαλούν ορισμένες ανησυχίες στην ΟΚΕ.

5.4. Πρώτον, και για ένα ερμηνευτικό θέμα, οι εξηγήσεις της ΕΤΚ όσον αφορά τις αποφάσεις της για την πολιτική επιτοκίων συνέχισαν να αναφέρονται κυρίως στην ανάγκη διατήρησης της σταθερότητας των τιμών με μια διαδικασία συνεχούς ελέγχου των πληθωριστικών τάσεων. Βάσει των στοιχείων που έχουν ήδη αναφερθεί στη γνωμοδότηση, ο βασικός πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ το 2000 ήταν 2,1 % (1,3 % εκτός των τιμών ενέργειας). Η ανησυχία της ΟΚΕ είναι μήπως οι προβλέψεις της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό ήταν υπερβολικά υψηλές.

5.5. Δεύτερον, εξακολουθεί να υπάρχει ένα ζωτικής φύσεως θέμα στις ρυθμιστικές διατάξεις της ΕΚΤ. Ο καθορισμός της διατήρησης της σταθερότητας των τιμών ως πρωταρχικού στόχου της ΕΚΤ δεν αμφισβητείται, αυτός καθαυτός, αλλά η ΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να έχει ευρύτερη άποψη των οικονομικών πολιτικών και της ισορροπίας των νομισματικών συμφερόντων όταν προσδιορίζει τη στάση της όσον αφορά τις νομισματικές μεταβλητές, ιδίως δε τα επιτόκια.

5.6. Η εξυγίανση της φορολογικής κατάστασης των κρατών συνεχίστηκε το 2000, αλλά αυτό ήταν αποτέλεσμα της επίδρασης που είχε η ταχεία ανάπτυξη και η πτώση της ανεργίας στα έσοδα και τις δαπάνες. Σε μια κυκλικά διορθωμένη τάση, τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα παρέμειναν κατά μέσο όρο αμετάβλητα. Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών στα πλαίσια των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης προβλέπεται να συνεχιστεί, υπό τον όρο της συνέχισης του σχετικά ταχέως ρυθμού ανάπτυξης των οικονομικών δραστηριοτήτων. Η ελαφρά χαλάρωση της φορολογικής πολιτικής που προβλέπεται για το τρέχον έτος είναι ίσως απρόσμενα ενδεδειγμένη, λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να συνεχιστεί περαιτέρω, διότι σε περίπτωση πιο σοβαρής επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης, ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να πλησιάσουν σε μια κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος. Σε περίπτωση παρόμοιας επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης (μη κυκλικά διορθούμενης) τα ελλείμματα θα αυξηθούν και θα υπάρχουν χαμηλότερα φορολογικά έσοδα και υψηλότερες δαπάνες για τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που δρουν κατά της επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης (π.χ. ως αυτόματοι σταθεροποιητές).

5.7. Κατά το τελευταίο έτος, η Επιτροπή και το Συμβούλιο επέκριναν τη φορολογική κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος. Αυτό είναι απαραίτητο στοιχείο για τον έλεγχο της πειθαρχίας των συνθηκών ανάπτυξης. Ωστόσο, η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι η λογική εξήγηση της αξιολόγησης του κατά πόσο οι πολιτικές αυτές είναι αδικαιολόγητα προκυκλικές ενδέχεται τώρα να αναθεωρηθεί ώστε να γίνουν οι αξιολογήσεις αυτές σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.

5.8. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι το 2001, όπως και το 2002 οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών ήταν και αναμένεται να παραμείνουν συνεπείς με τη σταθερότητα των τιμών και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς επίσης και με τις εξελίξεις της παραγωγικότητας, υποστηρίζοντας με τον τρόπο αυτό τη γενική μακροοικονομική πολιτική.

5.9. Ενώ για τη ζώνη του ευρώ είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι γενικές αυξήσεις των πραγματικών μισθών δεν υπερβαίνουν την αύξηση της παραγωγικότητας(7), αυτό δεν συμβαίνει με τις μεμονωμένες χώρες. Ο μέσος όρος αυξήσεων των μισθών μπορεί να υπερβαίνει τη μέση αύξηση της παραγωγικότητας σε τομείς με χαμηλά μέσα επίπεδα εισοδημάτων, υπό τον όρο ότι η αύξηση των μισθών δεν υπερβαίνει την αύξηση της παραγωγικότητας σε τομείς που υπόκεινται σε διεθνή ανταγωνισμό. Το πλέον σημαντικό είναι ότι οι αυξήσεις των μισθών που υπερβαίνουν τις αυξήσεις της παραγωγικότητας μπορεί να αποτελούν σημαντικό στοιχείο της προσαρμογής μεταξύ των χωρών σε μια νομισματική ένωση. Συνεπώς, ενώ μια χώρα με χαμηλή ανάπτυξη και υψηλά ποσοστά ανεργίας ενδέχεται να έχει αυξήσεις μισθών χαμηλότερες των αυξήσεων της παραγωγικότητας για την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας, μια χώρα με χαμηλή ανάπτυξη και χαμηλά ποσοστά ανεργίας ενδέχεται να προσαρμοστεί με την εν μέρει μείωση της ανταγωνιστικότητας μέσω αυξήσεων των μισθών μεγαλύτερων των αυξήσεων της παραγωγικότητας. Η ευκολία προσαρμογής μιας μη ανταγωνιστικής χώρας σε μια νομισματική ένωση θα διευκολυνθεί από πιο ανταγωνιστικές χώρες που χάνουν ορισμένα από τα πλεονεκτήματα κόστους τους λόγω διαφορετικών ποσοστών εγχώριου πληθωρισμού.

5.10. Σε γενικές γραμμές, οι συνολικές αυξήσεις των μισθών των τιμών στη ζώνη του ευρώ δεν θα πρέπει φυσικά και δεν χρειάζονται να είναι πληθωριστικές.

6. Μεσοπρόθεσμη οικονομική πολιτική

6.1. Η μεσοπρόθεσμη νομισματική πολιτική, που χαράσσεται από την ΕΚΤ, και η φορολογική πολιτική στο πλαίσιο των ΓΠΟΠ, που τροποποιούνται από τους εξωτερικούς οικονομικούς παράγοντες, αποτελούν τους βασικούς παράγοντες επιδράσεων στον τομέα των επίσημων στατιστικών που μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στο μακροοικονομικό κλίμα μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, η μεσοπρόθεσμη οικονομική πολιτική αφορά μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση του δυναμικού ανάπτυξης της οικονομίας της ΕΕ. Το δυναμικό αυτό καλύπτει όλες τις πτυχές της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά τα ακόλουθα είναι ιδιαίτερα σημαντικά:

1. Η ενίσχυση των αγορών εργασίας.

2. Η διασφάλιση αποτελεσματικών αγορών προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών).

3. Η προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ολοκλήρωσης της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην ΕΕ.

4. Η προώθηση της οικονομίας της γνώσης.

5. Η ενθάρρυνση του επιχειρηματικού πνεύματος.

6. Η ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.

7. Η βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

8. Ο έλεγχος και η προσαρμογή στις δημογραφικές τάσεις, συμπεριλαμβανόμενης της προετοιμασίας για έναν γηράσκοντα πληθυσμό.

6.2. Ενίσχυση των αγορών εργασίας

6.2.1. Παρά τα συνεχιζόμενα υψηλά επίπεδα ανεργίας, υπάρχουν ενδείξεις έλλειψης εργατικού δυναμικού σε ορισμένες περιφέρειες και περιοχές. Εκτός από την ανεργία, υπάρχουν επίσης, υψηλά επίπεδα ανενεργών ατόμων μεταξύ ορισμένων ομάδων εργαζομένων, ιδίως των γυναικών και των ηλικιωμένων. Η μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη έχει ζωτική σημασία για την επίτευξη υψηλότερων επιπέδων απασχόλησης και για τη μείωση του προβλήματος της γήρανσης του πληθυσμού. Η ΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της συνόδου κορυφής της Στοκχόλμης(8) να τεθούν ενδιάμεσοι στόχοι για την απασχόληση και το 2005: 67 % συνολικά, 57 % για τις γυναίκες και 50 % για την κατηγορία ηλικίας 55-64 ετών.

6.2.2. Τα τρέχοντα φορολογικά συστήματα και συστήματα παροχών πρέπει να μεταρρυθμιστούν ώστε να δημιουργηθούν αποτελεσματικά συστήματα παροχών για την τρέχουσα και τις μελλοντικές γενεές και για να παρασχεθούν κίνητρα αύξησης της απασχόλησης. Η ΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει τα θέματα αυτά σε σχέση με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση(9), και τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών(10), διατυπώνοντας την άποψη ότι τα φορολογικά συστήματα και τα συστήματα παροχών πρέπει να μεταρρυθμιστούν για να παρασχεθούν κίνητρα στους χαμηλόμισθους, τους ηλικιωμένους εργαζόμενους και στις γυναίκες που αναζητούν απασχόληση, καθώς επίσης και για να ενσωματωθούν οι ευάλωτες κατηγορίες στην αγορά εργασίας.

6.2.3. Σε προηγούμενη γνωμοδότησή της(11), η ΟΚΕ επεσήμαινε τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στην προσπάθεια αύξησης της απασχόλησης των ηλικιωμένων εργαζόμενων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αλλάξει ο τρόπος σκέψης, η δε σχετική πολιτική πρέπει να επιδιώκει την κάλυψη όλων των εργαζομένων από τα μέτρα για την ενθάρρυνση της δια βίου μάθησης και προσαρμοστικότητας, και για την ενθάρρυνση των εργοδοτών να παρέχουν ευελιξία στις εργασιακές ρυθμίσεις. Στα μέτρα αυτά θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται και μέτρα για την ενίσχυση της υγείας και της ασφάλειας όλων των εργαζομένων στο χώρο εργασίας.

6.2.4. Η ΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα για την προώθηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, για την ενθάρρυνση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, και για την προώθηση της κινητικότητας του κεφαλαίου και της εργασίας. Ωστόσο, η ΟΚΕ ανησυχεί κατά πόσο μπορεί καν να διατηρηθεί ο σημερινός μάλλον αργός ρυθμός προόδου για την επίτευξη των στόχων αυτών στις δυνητικά πιο δύσκολες οικονομικές συνθήκες που θα αντιμετωπίσει η Ένωση στο εγγύς μέλλον.

6.2.5. Η ΟΚΕ σημειώνει ειδικότερα την παραδοχή ότι υπάρχει έλλειψη βασικών προσόντων που επηρεάζουν την αγορά εργασίας. Υπήρχε η προσδοκία, βάσει ενός συμπεράσματος που διατυπώθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης(12) ότι η Επιτροπή θα δημιουργούσε μια ειδική ομάδα υψηλού επιπέδου για την κινητικότητα και τα προσόντα με καθήκον την υποβολή ενός Προγράμματος Δράσης στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών την άνοιξη του 2002. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση αυτή δεν συμπεριλαμβάνεται στους ΓΠΟΠ του 2001.

6.3. Διασφάλιση αποτελεσματικών αγορών προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών)

6.3.1. Το αποκορύφωμα της ενιαίας αγοράς είναι μια μακροχρόνια πολιτική της ΕΕ με κύριο στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας. Το γεγονός ότι η πολιτική αυτή δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί οφείλεται στη φιλόδοξη φύση του στόχου, το διαχρονικά διευρυνόμενο πεδίο αναφοράς της πολιτικής αυτής και την απροθυμία ορισμένων εθνικών κυβερνήσεων να υποστηρίξουν πλήρως το σχέδιο. Ειδικότερα προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν στην ελευθέρωση των βιομηχανιών δικτύων (τηλεπικοινωνίες, ενέργεια), των μεταφορών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των δημόσιων προμηθειών, της δημιουργίας ενός κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Σε γενικές γραμμές, η πρόοδος ήταν περιορισμένη σε όλους τους τομείς μετά τη Λισαβόνα, αλλά μόνο οι πιο σημαντικές πολιτικές μπορούν να ληφθούν υπόψη εν προκειμένω.

6.3.2. Οι επικοινωνίες έχουν κεντρική σημασία για την αναδυόμενη οικονομία της γνώσης και η ελευθέρωση στον τομέα αυτό είναι απαραίτητη για τη μείωση των τιμών και την ενθάρρυνση των επενδύσεων και των καινοτομιών. Η πρόοδος όσον αφορά τα μέτρα περαιτέρω ελευθέρωσης που περιέχονταν στην πρόταση για την "Ενιαία αγορά τηλεπικοινωνιών" θεωρείται από την Επιτροπή ως ζωτικό στοιχείο για τη δημιουργία της οικονομίας της γνώσης. Δυστυχώς, η αδυναμία του Συμβουλίου(13) να ανταποκριθεί στην έκκληση της συνόδου κορυφής της Στοκχόλμης όσον αφορά τη δέσμη μέτρων για τις τηλεπικοινωνίες που πρέπει "να υιοθετηθούν το συντομότερο δυνατό το τρέχον έτος ώστε να παρασχεθούν στον τομέα οι κατάλληλες προϋποθέσεις σε ολόκληρη την Ένωση", αποτελεί ανησυχητική εξέλιξη. Παρόμοια προβλήματα είναι επίσης εμφανή στις πρωτοβουλίες "Ευρωπαϊκή Ενέργεια" και "Ευρωπαϊκός Ουρανός". Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τον αργό ρυθμό προόδου στους τομείς αυτούς, ιδίως τη στιγμή κατά την οποία εξαρτώνται από την ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης για την οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει αναλάβει δέσμευση.

6.3.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης έντονα την έκκληση προς τα κράτη μέλη να μειώσουν την καθυστέρηση όσον αφορά τη μεταφορά των μέτρων για την εσωτερική αγορά στο εθνικό τους δίκαιο και να μειώσουν τη συχνότητα των κρατικών ενισχύσεων όταν αυτό μπορεί να αυξήσει το θεμιτό ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά.

6.4. Προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ολοκλήρωσης της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην ΕΕ

6.4.1. Η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αποτελεί ένα άλλο βασικό στοιχείο της αύξησης της ανταγωνιστικότητας. Εκτός του ότι αποτελούν ένα σημαντικό τομέα αυτό καθαυτό, οι αποτελεσματικές αγορές χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έχουν ζωτική σημασία για την ενθάρρυνση των επενδύσεων, η δε ολοκλήρωση των αγορών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αποτελεί σημαντικό μέσο προσαρμογής στην νομισματική ένωση. Η κατοχή στοιχείων ενεργητικού και η χορήγηση δανείων πέραν των συνόρων αποτελεί σημαντικό μηχανισμό σταθεροποίησης των εισοδημάτων σε περίπτωση κρίσεων. Και στην περίπτωση αυτή, η πρακτική δέσμευση των κρατών μελών για μεταρρυθμίσεις δεν ήταν ιδιαίτερα έντονη. Η συμβιβαστική συμφωνία που επετεύχθη για τις προτάσεις Lamfalussy στη Στοκχόλμη θα μπορούσε να καταστήσει δυσχερέστερη τη ρύθμιση στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

6.5. Προώθηση της οικονομίας της γνώσης

6.5.1. Η ενθάρρυνση και η ενίσχυση της κοινωνίας και της οικονομίας της γνώσης αποτελεί τώρα καθοριστικής σημασίας διαδικασία. Σημαντικά στοιχεία στην υλοποίησή της είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής: το μέγεθος και η αποτελεσματικότητα της Ε& Α, η χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών, ιδίως του Διαδικτύου, και η εκπαίδευση και κατάρτιση του εργατικού δυναμικού στη χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών. Η ΟΚΕ έχει ήδη εξετάσει ορισμένα από τα θέματα που έχουν σχέση με την οικονομία της γνώσης στην έκθεσή της σχετικά με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας(14) και ειδικότερα τις επιπτώσεις στην απασχόληση(15). Οι γνωμοδοτήσεις αυτές τονίζουν την ταχεία εξέλιξη και την πλήρως διεισδυτική φύση της κοινωνίας της γνώσης και, ως εκ τούτου, της βαθιές επιδράσεις της στην οικονομία και στην κοινωνία. Αυτό σημαίνει ότι η χρήση των νέων τεχνολογιών αποτελεί βασικό προσόν που είναι απαραίτητο για τον καθένα, πράγμα που πρέπει να αντικατοπτρίζεται σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Σημαίνει επίσης ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην Ε& Α και στην καινοτομία, καθώς και στην επιχειρηματικότητα.

6.5.2. Συνεπώς, η ΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις για την τόνωση της Ε& Α, την ενίσχυση του νομικού πλαισίου για την πνευματική ιδιοκτησία, την εφαρμογή του σχεδίου δράσης e-Europe και τη βελτίωση των προσόντων όσον αφορά τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών σε προηγμένο και βασικό επίπεδο. Η περίπλοκη εξέλιξη του θέματος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας της ΕΕ δείχνει και πάλι το κενό που υπάρχει μεταξύ λόγων και πράξεων στον τομέα αυτό. Υπάρχουν επίσης περιθώρια βελτίωσης στη στοχοθέτηση και τη λειτουργία προγραμμάτων έρευνας της ΕΕ.

6.5.3. Οι επενδύσεις τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα έχουν ζωτική σημασία για την ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης. Στην έκθεση της για τους γενικούς προσανατολισμούς το 2000(16) η ΟΚΕ σημείωνε ότι οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕγχΠ έχουν μειωθεί σημαντικά από τις αρχές της δεκαετίας του '70. Η ανυπαρξία νέων πρωτοβουλιών για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων είναι ανησυχητική, επειδή οι υφιστάμενες πολιτικές έχουν αποτύχει να αυξήσουν το ποσοστό επενδύσεων στην ΕΕ. Η ΟΚΕ εξακολουθεί να εκφράζει το ενδιαφέρον της για την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, που μειώθηκαν δραστικά κατά τη διαδικασία φορολογικής εξυγίανσης, δεδομένου ότι αποτελούν βασική συμβολή στην ανάπτυξη των απαιτούμενων υποδομών και προσόντων. Προς υποστήριξη του επιχειρήματος αυτού, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη σύσταση της Επιτροπής να επαναπροσανατολίσουν τα κράτη μέλη τις δημόσιες δαπάνες τους στη σώρευση ανθρώπινου και φυσικού κεφαλαίου.

6.6. Ενθάρρυνση του επιχειρηματικού πνεύματος

6.6.1. Ένα στοιχείο που δεν διαθέτει η Ευρώπη για να αποτελεί μια αληθινά δυναμική οικονομία είναι μια επαρκής επιχειρηματική δραστηριότητα. Σημειώθηκε μια ανάκαμψη της δραστηριότητας κατά την περίοδο άνθησης το 1999 και 2000, αλλά σημειώθηκε κάμψη. Η αδυναμία της Επιτροπής να καταρτίσει μια αποτελεσματική έκθεση για τη μείωση του κόστους ίδρυσης επιχειρήσεων είναι ενδεικτική της βραδείας προόδου στον τομέα αυτό. Η εξασφάλιση επιχειρηματικού κεφαλαίου έχει ζωτική σημασία για την ενίσχυση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και αυτός είναι ένας άλλος τομέας όπου η ανάπτυξη μιας ενιαίας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έχει ζωτική σημασία. Το ρυθμιστικό περιβάλλον στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί επίσης πρόβλημα για τον δυναμισμό της οικονομίας της ΕΕ, μολονότι υπάρχουν ορισμένες μικρές ενδείξεις αλλαγής, όπως η ανάπτυξη Societas Europaea, που αποκαλείται συχνά "Καταστατικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας".

6.7. Ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας

6.7.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η βιωσιμότητα αποτελεί οριζόντιο θέμα που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στις πολιτικές της ΕΕ γενικότερα, αλλά αυτό αποτελεί το αντικείμενο χωριστής γνωμοδότησης. Μόνο οι περιβαλλοντικές πτυχές αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση να εισάγουν τα κράτη μέλη και να ενισχύσουν την προσέγγιση που βασίζεται στην αγορά όσον αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα. Οι συνεχείς αυξήσεις του κόστους των καυσίμων θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις τιμές ώστε να επιτυγχάνονται οι απαιτούμενες προσαρμογές στην αγορά όσον αφορά τη χρήση. Οι διαφορετικές αντιδράσεις στις αλλαγές των τιμών των καυσίμων δείχνουν το πρόβλημα που προκαλείται από την αποτυχία συμφωνίας για ένα πλαίσιο όσον αφορά τη φορολόγηση της ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αυξημένες τιμές ενέργειας έχουν πολύ αντίξοες κοινωνικές επιπτώσεις σε ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού, τότε θα πρέπει να εξετάζονται από τα κράτη μέλη οι δυνατότητες ιδιαίτερα στοχοθετημένης αποζημίωσης, εντός των ορίων των άλλων πολιτικών της ΕΕ.

6.8. Βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών

6.8.1. Τα μεσοπρόθεσμα χαρακτηριστικά της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών συζητούνται εν συντομία στο σημείο 5.6. Η ΟΚΕ παραδέχεται ότι οι κανόνες που αναπτύχθηκαν ως αναπόσπαστο σημείο του νέου πλαισίου έχουν επιτύχει μια χρήσιμη πειθαρχία για τα κράτη μέλη της Ένωσης.

6.8.2. Ωστόσο, υπάρχουν δύο πτυχές της πολιτικής όσον αφορά τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών που αξίζουν περαιτέρω ανάλυσης.

6.8.2.1. Πρώτον, η μακροπρόθεσμη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών πρέπει να λαμβάνει σαφώς υπόψη τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες των δημογραφικών αλλαγών. Αυτό θα έχει επίδραση σε θέματα που έχουν σχέση με τον προγραμματισμό των συντάξεων την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τις υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο. Η ΟΚΕ θεωρεί τούτο ως ιδιάζον πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί με πιο επείγοντα μέτρα.

6.8.2.2. Δεύτερον, οι ΓΠΟΠ επικροτούν τις προσπάθειες για περαιτέρω μείωση του επιπέδου του δημόσιου χρέους των κρατών μελών. Ταυτόχρονα αναγνωρίζονται τα οφέλη των χαμηλότερων επιστροφών χρέους. Μπορεί να είναι τώρα αναγκαία η εξέταση μιας τελειοποίησης των κανόνων. Ορισμένοι δημόσιοι τομείς συνάπτουν δάνεια για δράσεις που συμβάλλουν άμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και παραβάλλονται, όπως είναι λογικό, με επενδυτικές αποφάσεις που λαμβάνουν οι ιδιωτικές εταιρείες. Άλλα δάνεια ενδέχεται απλώς να αποτελούν υποκατάστατο των φόρων. Η ΟΚΕ προτείνει να επανεξεταστούν οι πολιτικές διαχείρισης του δημόσιου χρέους ώστε να χαραχθεί μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.

6.9. Έλεγχος και προσαρμογή στις δημογραφικές τάσεις, συμπεριλαμβανόμενης της προετοιμασίας για έναν γηράσκοντα πληθυσμό

6.9.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει το πρόβλημα του γηράσκοντος πληθυσμού λόγω της αυξανόμενης μακροβιότητας και των χαμηλότερων ποσοστών γεννησιμότητας. Οποιαδήποτε προσέγγιση του προβλήματος του γηράσκοντος πληθυσμού πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τα δύο αυτά στοιχεία, καθώς επίσης και να εξετάζει τις επιπτώσεις των μεταναστευτικών πολιτικών. Ένας γηράσκων πληθυσμός θα ασκεί πιέσεις στα δημόσια οικονομικά μέσω των αυξανόμενων δαπανών για τις συντάξεις και ως αποτέλεσμα των μεγαλύτερων αιτημάτων για υπηρεσίες υγειονομικής και κοινωνικής φύσεως και, ως εκ τούτου, θα έχει επίδραση και στη φορολογία.

6.9.2. Οι προετοιμασίες για έναν γηράσκοντα πληθυσμό είναι κατά βάση τριών ειδών: πρώτον, η επιδίωξη της εξασφάλισης ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης στην Ευρώπη, δεύτερον, η μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και, τρίτον, η εξασφάλιση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Το θέμα των επιπέδων απασχόλησης έχει ήδη αποτελέσει το αντικείμενο του κεφαλαίου 6.2 της έκθεσης αυτής οπότε δεν είναι εν προκειμένω αναγκαία καμία περαιτέρω εξέτασή του. Η πρόοδος όσον αφορά τη μεταρρύθμιση στον τομέα των συντάξεων ήταν ανομοιογενής, η δε ΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση των προβλημάτων και υποστηρίζει την ανάγκη να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων για τις μεταρρυθμίσεις, αλλά αυτό δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την καθυστέρηση της διαδικασίας. Οι καθυστερήσεις καθιστούν απλώς το πρόβλημα πιο οξύ και δυσχεραίνουν την επίλυσή του.

6.9.3. Η ΟΚΕ σημειώνει με ανησυχία την τάση περιορισμού των δικαιωμάτων για λήψη κρατικών συντάξεων, που αποτελούν για πολλά άτομα την κύρια πηγή προσυνταξιοδοτικού εισοδήματος. Η αποτυχία μεταρρύθμισης των συνταξιοδοτικών πολιτικών επιδεινώνει τις δυσκολίες εξασφάλισης της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών, όπως αναφέρεται ήδη στο κεφάλαιο 4.3. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι ικανοποιητικές λύσεις πιθανόν να χρειάζονται δράσεις όσον αφορά τις επαγγελματικές και ιδιωτικές συντάξεις, καθώς και τα καθεστώτα κρατικών συντάξεων.

7. Συμπέρασμα

7.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τους νέους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για το 2001 και τη γενική ενθάρρυνση της στρατηγικής για να καταστεί η Ένωση η πιο αποτελεσματική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο. Οι φιλοδοξίες αυτές πρέπει να υλοποιηθούν.

7.2. Η άποψη της Επιτροπής περί ελαφράς επιβράδυνσης του ρυθμού μεγέθυνσης της οικονομίας είναι, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, υπέρ το δέον αισιόδοξη. Χρειάζονται ταχείες δράσεις για να αποτραπεί οποιαδήποτε επίδραση στην ΕΕ από μια αιφνίδια επιδείνωση του εξωτερικού οικονομικού κλίματος. Έχοντας υπόψη την αλλαγή αυτή στις πιθανότητες κινδύνου, είναι σημαντικό να διατηρήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μια ευέλικτη προσέγγιση όσον αφορά τον καθορισμό των επιτοκίων, ως ένα ευέλικτο στοιχείο του μίγματος πολιτικής στην ΟΝΕ.

7.3. Η ΟΚΕ ενδιαφέρεται επίσης να συνδυαστούν οι δηλώσεις του Συμβουλίου για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης με ανάλογες δράσεις πολιτικής. Συνεπώς, ο αργός ρυθμός προόδου και οι περιορισμένες μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν σε τομείς όπως η τηλεπικοινωνία, το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες προκαλούν ανησυχία για την ικανότητα της Ένωσης να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους της.

7.4. Τα προβλήματα αυτά μετατροπής των λόγων σε πράξη υπάρχουν επίσης σε εθνικό επίπεδο όπου παρατηρείται πολύ άνιση πρόοδος στον τομέα των μεταρρυθμίσεων που έχουν σχέση με τη φορολογία, τη κοινωνική ασφάλιση και τις συντάξεις.

7.5. Ενώ η ΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της διασφάλισης της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών, αυτό δεν θα πρέπει να αποβεί εις βάρος των δημόσιων επενδύσεων που είναι απαραίτητες για τις υποδομές και το ανθρώπινο κεφάλαιο που απαιτείται για μια κοινωνία της γνώσης. Είναι επίσης σημαντικό τόσο οι εταιρείες όσο και οι κυβερνήσεις να συνεχίσουν να επενδύσουν στην κατάρτιση και την εκπαίδευση του εργατικού τους δυναμικού, πράγμα που θα πρέπει να ενθαρρυνθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις εθνικές πολιτικές.

7.6. Χωρίς μια πιο δυναμική διαδικασία εφαρμογής των πολιτικών στις οποίες αναφέρονται οι ΓΠΟΠ για το 2001 υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθεί ο γενικός στόχος να καταστεί η ΕΕ η πιο δυναμική οικονομία της γνώσης. Με τη σειρά του, αυτό θα επηρεάσει δυσμενώς την πρόοδο όσον αφορά τους στόχους της απασχόλησης και τη δυνατότητα αντιμετώπισης των μελλοντικών δημογραφικών προκλήσεων.

7.7. Συνεπώς, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την έγκαιρη και αποτελεσματική εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών το 2001.

Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Κοινότητας, ECFIN/228/01 25 Απριλίου 2001.

(2) Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας, 23-24 Μαρτίου, σημείο 5.

(3) CES 240/2001 Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών.

(4) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2001) Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής για το 2000, 7.3.2001, COM(2001) 105, σ. 7 και 37.

(5) Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για το 2001 COM(2001) 224, σ. 9.

(6) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το συντονισμό της οικονομικής πολιτικής ως συνέπεια της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (CES 239/2001).

(7) 2001 ΓΠΟΠ, σ. 10.

(8) Συμπεράσματα της προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, 24 Μαρτίου 2001, σημείο 9.

(9) CES 236/2001 Ενδιάμεση επισκόπηση των τριών διαδικασιών στις οποίες στηρίζεται η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση.

(10) Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές της απασχόλησης των κρατών μελών το 2001. ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(11) ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(12) Συμπεράσματα της προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης 24 Μαρτίου 2001, σημείο 15.

(13) Συμβούλιο της ΕΕ, Μεταφορές και Επικοινωνίες, 2340η συνεδρίαση του Συμβουλίου στο Λουξεμβούργο στις 4-5 Απριλίου 2001, 587/01 (Ανακοινωθέν Τύπου 131).

(14) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ με θέμα "Απασχόληση, οικονομική μεταρρύθμιση και κοινωνική συνοχή - Προς μια Ευρώπη της καινοτομίας και της γνώσης"ΕΕ C 117 της 26.4.2000.

(15) Νέες γνώσεις, νέες θέσεις εργασίας ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(16) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ με θέμα τους γενικούς προσανατολισμούς των οκονομικών πολιτικών του 2000 ΕΕ C 139 της 11.5.2001.