Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Kατευθυντήριες γραμμές για ολοκληρωμένες ενέργειες υπέρ των νησιωτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (άρθρο 158)"

(2000/C 268/09)

Στις 22 Σεπτεμβρίου 1999, και σύμφωνα με το άρθρο 23, τρίτη παράγραφος, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με το παραπάνω θέμα.

Το τμήμα "οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Ιουνίου με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Βασιλαρα.

Κατά την 374η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 53 ψήφους υπέρ και 5 αποχές.

Κατά την προετοιμασία της γνωμοδότησης, εκπρόσωποι του τμήματος επισκέφθηκαν διαφόρους νήσους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύντομη περίληψη των επισκέψεων αυτών προσαρτάται στη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Περισσότερα από 25 χρόνια μετά τη σύσταση της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των νησιωτικών περιοχών(1) της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να έχει κατά κεφαλή ΑΕΠ κατώτερο του 75 % του μέσου όρου της ΕΕ. Το γεγονός αυτό θέτει το ζήτημα του κατά πόσον οι πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί τα χρόνια αυτά, τόσο εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και των κρατών μελών σε ό,τι αφορά τις νησιωτικές περιοχές είναι αποτελεσματικές.

1.2. Το άρθρο 158 της Συνθήκης του Άμστερνταμ, το οποίο αποτελεί σήμερα τη νομική βάση της πολιτικής της ΕΕ για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, όχι μόνον τονίζει ότι για να προαχθεί η αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της Κοινότητας πρέπει να μειωθούν οι διαφορές μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών, αλλά παράλληλα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο θέμα του περιορισμού της καθυστέρησης που παρατηρείται στις πλέον μειονεκτικές περιοχές ή νησιά, όπου περιλαμβάνονται και οι αγροτικές περιοχές.

1.3. Κατά την ΟΚΕ, από το νέο αυτό άρθρο, προκύπτει σε συνδυασμό με τη Δήλωση αρ. 30 για τις νησιωτικές περιοχές(2), το συμπέρασμα της ανεπαρκούς, μέχρι σήμερα, συμβολής, των πολιτικών που άσκησε η ΕΕ προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα διαρθρωτικά προβλήματα των εν λόγω περιοχών τα οποία οφείλονται στο ότι, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, οι περιοχές αυτές βρίσκονται μονίμως σε μειονεκτική θέση. Αντανακλά επίσης την τρέχουσα επείγουσα ανάγκη να ληφθούν ειδικά μέτρα που να διασφαλίσουν ότι οι νησιωτικές περιοχές θα μπορούν να ανταγωνίζονται άλλες περιοχές σε ισότιμη βάση.

1.4. Θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι ένα από τα επιτεύγματα της Συνθήκης του Άμστερνταμ είναι το γεγονός ότι η αειφόρος ανάπτυξη θεωρείται ένας από τους κυριότερους στόχους της Ένωσης σε ό,τι αφορά την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

1.5. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με το ψήφισμα που υιοθέτησε στις 16 Μαΐου 1997 για μια ολοκληρωμένη πολιτική προσαρμοσμένη στην ιδιαιτερότητα των νησιωτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης(3), υπό την έννοια του άρθρου 158 της Συνθήκης, αναγνωρίζει ότι η αειφόρος, αρμονική, συγκλίνουσα και ισορροπημένη κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών της Ευρώπης αποτελεί πρώτιστο στόχο και ανάγκη για την ολοκλήρωση της Ευρώπης και ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διατηρήσουν σε υψηλό επίπεδο το ενδιαφέρον τους για τη μείωση των ανισοτήτων και της καθυστέρησης στις μειονεκτικές νησιωτικές περιοχές της Κοινότητας, να διατηρήσουν σε υψηλά επίπεδα τις παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων και να προβούν στις δέουσες ενέργειες με γνώμονα το όφελος όλων των ευρωπαϊκών νησιών.

1.6. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι τα μέτρα και οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται στο μέλλον σε όλη την κοινοτική νομοθεσία και τις πολιτικές: μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο πράγματι, θα μπορούν τα σχεδόν 14 εκατομμύρια κατοίκων των νησιωτικών περιοχών, να ανταγωνισθούν με τις άλλες περιοχές υπό ίσους όρους και να διαθέτουν τις ίδιες ευκαιρίες ανάπτυξης που προσφέρει η EE στα ηπειρωτικά εδάφη και τις απομακρυσμένες περιοχές.

1.7. Τον Δεκέμβριο 1997, το Συμβούλιο ECOFIN δήλωσε ότι θα προστατεύσει και θα υποστηρίξει την οικονομική ανάπτυξη των νησιών.

1.8. Η ίδια η Επιτροπή έχει επανειλημμένα τονίσει ότι είναι απαραίτητο να αντιμετωπισθούν τα ειδικά προβλήματα των πλέον απομακρυσμένων και απομονωμένων περιοχών, στις οποίες περιλαμβάνονται και τα νησιά. Στη "10η ετήσια έκθεση για τα Διαρθρωτικά Ταμεία 1998"(4), για παράδειγμα, η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη ενός καλύτερου συντονισμού κατά την μελλοντική ανάπτυξη των πολιτικών για τις μεταφορές και τη συνοχή, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού τους, και αναφέρει ότι στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού το κύριο βάρος θα δοθεί στη βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφορών και στη δημιουργία βιώσιμων και αποτελεσματικών συστημάτων μεταφορών που θα εξασφαλίσουν την ισορροπία ανάμεσα στα διάφορα μεταφορικά μέσα. Το ETΠA και το Ταμείο Συνοχής θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔEΔ).

1.9. Ήδη στη γνωμοδότησή της για τις "Μειονεκτικές νησιωτικές περιοχές" που υιοθετήθηκε κατά την σύνοδο ολομέλειας της 2ας Ιουλίου 1987(5), η ΟΚΕ διατύπωσε τις ανησυχίες της καθώς και ορισμένες πρώτες προτάσεις για τη λήψη ειδικών μέτρων υπέρ των περιοχών αυτών. H γνωμοδότηση αυτή είχε, στη συνέχεια, θετική επίδραση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κορυφής της Ρόδου(6) που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1988. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε τον δρόμο για νέες αποφάσεις και μέτρα στο πλαίσιο των πολιτικών υπέρ των νησιών μόνον 9 χρόνια αργότερα, με την υιοθέτηση της Συνθήκης του Άμστερνταμ.

1.10. Έκτοτε, η ΟKΕ έχει επανειλημμένα τονίσει στις γνωμοδοτήσεις της την ανάγκη διαφοροποίησης της περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ έτσι ώστε οι νησιωτικές περιοχές να συμπεριλαμβάνονται de facto στις περιφέρειες του Στόχου 1. Με τον τρόπο αυτόν θα καταστεί δυνατή η αντιστάθμιση και αντιμετώπιση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων και των περιβαλλοντικών απειλών που οφείλονται στα διαρθρωτικά τους μειονεκτήματα και αδυναμίες. Τελευταία, στη γνωμοδότησή της με θέμα την "Μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων"(7) της 10ης Σεπτεμβρίου 1998, η ΟΚΕ έκανε έκκληση προκειμένου να υιοθετηθεί μεγάλη ευελιξία κατά τον καθορισμό των κριτηρίων επιλεξιμότητας των περιοχών.

1.11. Η ΟΚΕ ωστόσο εκφράζει τη δυσαρέσκειά της διότι οι νέοι κανονισμοί που διέπουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία κατά την περίοδο 2000-2006 δεν λαμβάνουν υπόψη τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές. Συγκεκριμένα, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης θα εξακολουθήσει να χορηγείται αποκλειστικά με βάση στατιστικά δεδομένα, δηλ. ανάλογα με το κατά κεφαλή ΑΕΠ, γεγονός που αφήνει ελάχιστα ή ανύπαρκτα περιθώρια για ευελιξία.

1.12. Στη γνωμοδότησή της με θέμα την "Έκτη περιοδική έκθεση για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση και ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης" της 22ας Σεπτεμβρίου 1999(8), η ΟKΕ ανέφερε ότι ανησυχεί ιδιαίτερα για το λόγο ότι, όπως καταδεικνύει η έκθεση, ο στατιστικός ορισμός των περιφερειών της EE - δηλαδή η ταξινόμηση NUTS - ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα την μη επιλεξιμότητα ορισμένων μειονεκτικών περιοχών για στήριξη.

1.13. Σήμερα, με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η OKE επιθυμεί

(i) να συμβάλει στη θέσπιση των απαιτουμένων μέτρων που θα επιτρέψουν στις νησιωτικές περιοχές να συμμετάσχουν ισότιμα στην ανάπτυξη και κατά συνέπεια να συνεισφέρουν στην εφαρμογή του άρθρου 158 της Συνθήκης, και

(ii) να εγκαινιάσει μία διαδικασία προβληματισμού για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων.

1.13.1. Η παρούσα γνωμοδότηση θα πρέπει επίσης να εξετασθεί στο πλαίσιο της κατάρτισης της επόμενης έκθεσης για τη συνοχή, που προβλέπεται με βάση το άρθρο 159 της Συνθήκης και την οποία η Επιτροπή θα εκδώσει στο τέλος του τρέχοντος έτους.

1.14. H OKE αναγνωρίζει ότι το άρθρο 158 της Συνθήκης αναφέρεται και σε πολλές άλλες μειονεκτικές περιοχές διαφορετικού, όμως, χαρακτήρα (π.χ., σε ορισμένες ορεινές περιοχές), στις οποίες περιλαμβάνονται και αγροτικές περιοχές. Φρονεί, ωστόσο, ότι είναι απαραίτητο οι περιοχές αυτές να εξετασθούν ξεχωριστά, λόγω της γεωγραφικής και φυσικής ανομοιομορφίας τους.

1.14.1. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι περιοχές αυτές θα πρέπει επίσης να εξετασθούν, δεδομένου ότι η νέα Συνθήκη και η μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων, σε συνδυασμό με την προσεχή διεύρυνση, έχουν γίνει αιτία να δημιουργηθεί αβεβαιότητα και γι' αυτές.

1.15. Το άρθρο 299 (2) της Συνθήκης αναλαμβάνει ξεχωριστή δέσμευση: αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πλέον απομακρυσμένες ή οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναφέρεται ιδιαίτερα στις Αζόρες, τη Μαδέρα, τις Καναρίους Νήσους και στα τέσσερα υπερπόντια διαμερίσματα της Γαλλίας, τα τρία από τα οποία είναι νησιά, ενώ το τέταρτο μπορεί να θεωρηθεί εξίσου απομονωμένο από το ηπειρωτικό τμήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα θέματα που άπτονται της εφαρμογής του άρθρου 299 (2) δεν εξετάζονται στην παρούσα γνωμοδότηση δεδομένου ότι θα εξετασθούν κατά την κατάρτιση ξεχωριστής γνωμοδότησης για την Έκθεση της Επιτροπής με τίτλο "Μέτρα προς εφαρμογή του άρθρου 299 εδάφιο 2: Οι εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης"(9).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η αναφορά στις "νησιωτικές περιοχές" στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 158 έχει μεταφραστεί στις διάφορες επίσημες γλώσσες της Κοινότητας με τρόπο ώστε το νόημά της να είναι διφορούμενο, και ακόμη και αντιφατικό, από τη μια γλώσσα στην άλλη.

Αυτό σημαίνει ότι, ανάλογα με τη γλώσσα του κειμένου της Συνθήκης, ο νησιωτικός χαρακτήρας θεωρείται είτε ως ειδική περίπτωση από μόνη της, είτε ως απλή γεωγραφική διευκρίνιση μικρής πρακτικής σημασίας.

2.1.1. Η ΟΚΕ είναι ωστόσο της γνώμης ότι μια αναφορά στις νησιωτικές περιοχές στο άρθρο 158 της Συνθήκης θα είχε ελάχιστη σημασία εάν δεν αναγνώριζε την ιδιαιτερότητα των μόνιμων διαρθρωτικών μειονεκτημάτων των νησιών. Η Δήλωση αριθ. 30 σχετικά με τις νησιωτικές περιοχές, που υιοθετήθηκε στο Άμστερνταμ ταυτόχρονα με το άρθρο 158, είναι απόλυτα σαφής ως προς αυτό το θέμα.

2.1.2. Συνεπώς, η ΟΚΕ συμπεραίνει ότι η σωστή ερμηνεία του άρθρου 158 είναι ότι ο νησιωτικός χαρακτήρας αποτελεί πηγή μόνιμων διαρθρωτικών μειονεκτημάτων. Υπό την έννοια αυτή, ο νησιωτικός χαρακτήρας αποτελεί έναν ιδιάζοντα παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ταυτόχρονα με τους παράγοντες εκείνους (όπως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ή τα ποσοστά ανεργίας) που χρησιμοποιούνται συνήθως κατά την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών δυσκολιών των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.2. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η OKE εκφράζει τις ανησυχίες της για το γεγονός ότι οι νησιωτικές περιοχές εξακολουθούν να μην τυγχάνουν της αρμόζουσας μεταχείρισης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάγκη να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα γίνεται επιτακτικότερη σε μια εποχή κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση:

1) έχει αποφασίσει τη μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων και την υιοθέτηση νέων κανόνων για την περίοδο 2000-2006, κατά την οποία, από το έτος 2000 και εξής, ελάχιστες θα είναι οι νησιωτικές περιοχές της ΕΕ που θα θεωρείται ότι παρουσιάζουν καθυστέρηση ως προς την ανάπτυξη και, κατά συνέπεια, θα χρειάζονται ειδικές διαρθρωτικές ενισχύσεις.

2) διαπραγματεύεται την ένταξη διαφόρων κρατών στην EE τα οποία, στην πλειοψηφία τους, διαθέτουν πολύ χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα. Επιπλέον, η διεύρυνση θα έχει ως επακόλουθο επιπρόσθετα προβλήματα χωροταξικού χαρακτήρα τόσο για τα νέα όσο και για τα ήδη υπάρχοντα κράτη μέλη, δεδομένου ότι το κέντρο βάρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μετατεθεί ανατολικότερα.

2.3. H OKE θεωρεί επίσης ότι η διαρκής ανάπτυξη των υποδομών στο ευρύτερο ηπειρωτικό περιβάλλον, που έχει ως συνέπεια η προστιθέμενη αξία να αυξάνεται ολοένα περισσότερο, και οι κανόνες γενικής εφαρμογής που διέπουν την εσωτερική αγορά, οι οποίοι λειτουργούν με γνώμονα το ηπειρωτικό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον, καθιστούν τις νησιωτικές περιοχές συνεχώς μη ανταγωνιστικές και αυξάνουν το υπάρχον χάσμα.

2.4. H μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων δεν λαμβάνει υπόψη τον νησιωτικό χαρακτήρα και τα μόνιμα φυσικά εμπόδια που τίθενται στην περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά περιορίζεται στο να εξετάζει τους μακροοικονομικούς παράγοντες ως μοναδικά στοιχεία για την επιλεξιμότητα των νησιωτικών περιφερειών. Κατά την ΟΚΕ, η εφαρμογή του κατώτατου ορίου του 75 % του κατά κεφαλήν AEΠ, που υπολογίζεται με βάση την αγοραστική δύναμη στις νησιωτικές περιοχές, είναι πολύ αυστηρή, δεδομένου ότι σύμφωνα με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ οι νησιωτικές περιοχές θα μπορούσαν να απολαύουν ειδικών μέτρων τα οποία να έχουν διαμορφωθεί ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης της εκάστοτε περιοχής, με σκοπό να αντισταθμιστεί το φυσικό τους μειονέκτημα.

2.4.1. Επίσης, η κατάσταση αυτή θα επηρεάσει την έγκριση των ενισχύσεων που τα κράτη μέλη χορηγούν στις περιφέρειες δεδομένου ότι η χρησιμοποίηση των ενισχύσεων αυτών βάσει του άρθρου 87.3 (α) περιορίζεται προς το παρόν αυστηρά στις περιοχές NUTS II με ΑΕΠ χαμηλότερο του 75 % του μέσου κοινοτικού όρου. Συνεπώς, δεν θα είναι δυνατό να αντισταθμιστεί η έλλειψη κοινοτικής χρηματοδότησης με εθνική ενίσχυση. Οι λειτουργικές ενισχύσεις που επιτρέπονται σήμερα βάσει του άρθρου 87.3 (α) θα απαγορεύονται, επίσης, εκτός και εάν τροποποιηθούν οι κατευθυντήριες γραμμές. Αυτό θα επηρεάσει σοβαρότατα πολλές νησιωτικές περιοχές από τις ισχύουσες εθνικές ή κοινοτικές πολιτικές.

2.5. Η πολιτική διεύρυνσης της Κοινότητας θα έχει ως συνέπεια τη θεαματική αύξηση του σχετικού επιπέδου ευημερίας των νησιωτικών περιοχών της ΕΕ - τουλάχιστον από στατιστική άποψη. Το πολύ χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ των χωρών που επιδιώκουν τώρα την προσχώρησή τους στην Κοινότητα θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του μέσου όρου στην ΕΕ, γεγονός που θα οδηγήσει σε σχετική αύξηση της ευημερίας στις περιοχές εκείνες που σήμερα βρίσκονται στην μειονεκτικότερη θέση.

2.5.1. Οι στατιστικές καταδεικνύουν ότι το 2007 μόνον 1 έως 10 % του πληθυσμού των 15 κρατών μελών θα δικαιούται ενίσχυση με βάση τον στόχο 1. Κατά συνέπεια όλες οι νησιωτικές περιοχές που αυτή τη στιγμή ενισχύονται με βάση τον στόχο 1 - με ορισμένες εξαιρέσεις - θα πάψουν να είναι επιλέξιμες δεδομένου ότι θα έχουν μαθηματικά υπερβεί το όριο του 75 % του μέσου όρου στην ΕΕ.

2.5.2. Συνεπώς, η ΟΚΕ φρονεί ότι, εκτός από τα κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, θα πρέπει να καθορισθούν και άλλα κριτήρια επιλεξιμότητας και να συνυπολογίζονται κατά την χορήγηση ενίσχυσης από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, κριτήρια όπως ο νησιωτικός χαρακτήρας, καθώς και άλλα κριτήρια που θα βασίζονται στους περιορισμούς που σχετίζονται με το καθεστώς της νησιωτικής περιοχής.

2.6. Στη γνωμοδότησή της για το "Σχέδιο ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου (ΣΑΚΧ)"(10) της 9ης Σεπτεμβρίου 1998, η ΟΚΕ υπογράμμιζε ότι η διεύρυνση θα επιβαρύνει περαιτέρω τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι απομακρυσμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στους τομείς των επικοινωνιών, των μεταφορών, των υποδομών, της πρόσβασης στις οικονομικές δραστηριότητες και τις δημόσιες υπηρεσίες, της υγείας και της εκπαίδευσης ιδιαίτερα, κ.λπ.) και θα καταστήσει ακόμη επιτακτικότερη την ανάγκη να διασφαλισθεί μία νέα περιφερειακή ισορροπία που θα λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφική πολυμορφία του ευρωπαϊκού εδάφους. Με τον τρόπο αυτό η αρχή της χωροταξικής συνοχής θα προστεθεί στην αρχή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

2.6.1. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το "Σχέδιο ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου (ΣΑΚΧ)" που συμφωνήθηκε κατά το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών για την χωροταξική ανάπτυξη στο Πότσνταμ τον Μάιο του 1999 δίνει ελάχιστη σημασία στις νησιωτικές περιοχές και στην ανάγκη να υιοθετηθεί μία ολοκληρωμένη πολιτική χωροταξικής ανάπτυξης τόσο σε ευρωπαϊκή, όσο και σε εθνική κλίμακα, που να λαμβάνει δεόντως υπόψη τα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και μειονεκτήματα των νησιωτικών περιοχών.

2.6.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το μεγάλο αριθμό πρωτοβουλιών που αναλήφθηκαν και των σχεδίων που τέθηκαν σε εφαρμογή από τους πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες των νησιωτικών περιοχών. Πρόκειται για ένα ελπιδοφόρο στοιχείο και μια βάση για συγκεκριμένες δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο (σχέδιο συνεργασίας, ανταλλαγές, συγκριτική αξιολόγηση επιδόσεων). Η ΟΚΕ στηρίζει ειδικότερα τόσο τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής Νησιωτικών Περιοχών της ΔΘΠΠΕ (Διάσκεψη των θαλάσσιων περιφερειακών περιοχών της Ευρώπης) όσο και εκείνες του δικτύου των Εμπορικών Επιμελητηρίων των νησιωτικών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3. Γενικά συμπεράσματα που αιτιολογούν την υιοθέτηση πολιτικών

3.1. H OKE πιστεύει ότι η ποικιλομορφία των 450 περίπου κατοικημένων νησιών της Ένωσης συνεπάγεται ότι κάθε είδους αξιολόγηση θα πρέπει συνεξετάζει τα προβλήματα και τις ανάγκες που έχει κάθε νησί ξεχωριστά ή κάθε ομάδα νησιών του ιδίου μεγέθους.

3.2. Πριν επιχειρηθούν γενικές εκτιμήσεις προκειμένου να καθορισθούν οι πολιτικές που θα υιοθετηθούν, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη:

α) η απόσταση από το πλησιέστερο κέντρο στο οποίο υπάγεται το νησί ή η ομάδα νησιών (δεν είναι δυνατόν να συγκριθεί η νήσος Σαλαμίνα, ανοικτά του λιμένα του Πειραιά, με τη νήσο Rιunion στον Ινδικό Ωκεανό),

β) το κλίμα (βλ. τα βόρεια νησιά της Ένωσης),

γ) ο πληθυσμός (η Σαρδηνία, π.χ., έχει 1600000 κατοίκους ενώ τα 53 νησιά ανοικτά της Ιρλανδίας φθάνουν μόλις τους 4000 κατοίκους).

3.3. Η ΟΚΕ φρονεί ότι είναι απαραίτητο και ζητά επιμόνως από την Επιτροπή:

- να καταρτίσει Πράσινο Βιβλίο που να προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά ενός πραγματικού σχεδίου ανάπτυξης του κοινοτικού νησιωτικού χώρου (ΣΑΚΝΧ) και να επισημαίνει ήδη στο επίπεδο των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών (στους τομείς των μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, της ενέργειας και του περιβάλλοντος, της έρευνας και της καινοτομίας, της ενημέρωσης και της επιμόρφωσης, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, της κοινωνίας των πληροφοριών και της λεγόμενης "νέας οικονομίας", της υγείας και των τομεακών της γεωργίας, της αλιείας και του τουρισμού, κ.λπ.) τους μηχανισμούς και τις κοινές παρεμβάσεις των διαφόρων προγραμμάτων. Οι μηχανισμοί αυτοί θα μπορούσαν να τεθούν σε εφαρμογή χάρη στη δημιουργία ενιαίας θυρίδας για τα νησιά της ΕΕ: με δράσεις ενίσχυσης, απευθείας από τις επιμέρους νησιωτικές πραγματικότητες ή τα νησιωτικά συμπλέγματα, με τη βοήθεια μιας διαλειτουργικής πλατφόρμας στο διαδίκτυο, που να βασίζονται στις κύριες συνδηλώσεις και ανάγκες τους προκειμένου τα νησιά να ενταχθούν σε μια δυναμική ανάπτυξης καινοτόμου, τεχνολογικού και επιμορφωτικού χαρακτήρα που να είναι ταχύτερη από την αντίστοιχη ηπειρωτική και η οποία να καλύψει προοδευτικά και να εξαλείψει το υπάρχον χάσμα·

- ακολούθως, αυτή η νέα προσέγγιση της έννοιας του νησιωτικού χαρακτήρα θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθεί σε ένα μελλοντικό Λευκό Βιβλίο, μέσω ενός προγράμματος δράσης με σαφές χρονοδιάγραμμα παρεμβάσεων και μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου των αποδόσεών τους, όπου να συμμετέχουν πλήρως οι νησιωτικοί οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες, καθώς και οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί.

- Η ΟΚΕ ως θεσμικό όργανο εκπροσώπησης των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, μπορεί να διαδραματίσει έναν χρήσιμο ρόλο διασύνδεσης και προώθησης σε κοινοτικό επίπεδο των αποτελεσμάτων της δράσης, με βάση έκθεση που θα υποβάλλεται ανά διετία από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

- να διατυπώσει και να εφαρμόσει μία πιλοτική δράση "συγκριτικής αξιολόγησης" και "αξιολόγησης" των προβλημάτων και των αναγκών που προκύπτουν από τον νησιωτικό χαρακτήρα στην Ένωση, προκειμένου να χαραχθεί μια κοινοτική στρατηγική ολοκλήρωσης των διαφόρων σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών. Η στρατηγική αυτή, σεβόμενη πλήρως την ποικιλία και ιδιαιτερότητα της τυπολογίας και των προβλημάτων των νήσων, θα πρέπει να εισαγάγει μία μονοσήμαντη συνδήλωση στην κοινοτική παρέμβαση, η οποία θα βασίζεται στην πλήρη αναγνώριση της αρχής του νησιωτικού χαρακτήρα ως πρωταρχικού κριτηρίου για την ενεργοποίηση της κοινοτικής δράσης υπέρ της ανταγωνιστικότητας και της αρμονικής ανάπτυξης του συνόλου της Ένωσης·

- να οργανώσει ορθολογικά, να ενισχύσει και να μετασχηματίσει σε μόνιμες δράσεις τα δίκτυα ενημέρωσης, επιμόρφωσης και αξιοποίησης των καινοτόμων ΜΜΕ, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζεται εξαρχής ότι, με βάση το κριτήριο του νησιωτικού χαρακτήρα, θα δίδεται η δέουσα προσοχή στα σχέδια και τις πρωτοβουλίες των κοινοτικών προγραμμάτων που εμπεριέχουν τον "νησιωτικό" παράγοντα και στα χρηματοδοτικά μέσα, όπως είναι:

- το 5ο πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ και τα αντίστοιχα ετήσια προγράμματα εργασίας (ειδικότερα σε ό, τι αφορά το σκέλος Craft)·

- τα προγράμματα ενεργειακής αποτελεσματικότητας SAVE και εναλλακτικών μορφών ενέργειας Altener·

- το νέο πρόγραμμα διαπεριφερειακής συνεργασίας Interreg και το πρόγραμμα Leader·

- το πρόγραμμα μεσογειακής συνεργασίας MEDA και το πρόγραμμα Phare·

- το περιβαλλοντικό πρόγραμμα LIFE·

- το προσεχές πολυετές πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ·

- τα εκπαιδευτικά, επιμορφωτικά και πολιτιστικά προγράμματα Leonardo, Socrates και Raffaello·

- οι μηχανισμοί δημοσιονομικής παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων·

- και, κυρίως τα σημερινά και προσεχή προγράμματα και κοινοτικές πρωτοβουλίες υπέρ του ηλεκτρονικού εμπορίου, της ηλεκτρονικής επιχειρηματικής δραστηριότητας (e-business), των αύλων επενδύσεων για τη νέα οικονομία και των δικτύων "κοινοτήτων μάθησης" ("learning communities"), όπως επίσης και τα συστήματα διασύνδεσης πανεπιστημίων περιφερείας-κέντρων αριστείας και ικανότητας και, τέλος, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση του νέου κοινωνικού αποκλεισμού εξαιτίας της έλλειψης γνώσεων στην πληροφορική.

3.3.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τον επιτακτικό χαρακτήρα αυτού του ολοκληρωμένου στρατηγικού πλαισίου δράσεων που αντιπροσωπεύουν την κύρια οδό που πρέπει να διανυθεί προκειμένου να αρχίσει να υλοποιείται η οικονομική και κοινωνική συνοχή στις νησιωτικές περιοχές - και όχι μόνο στην ηπειρωτική χώρα - και προκειμένου τα νησιά να επωφεληθούν πλήρως από τη διαδικασία της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

4. Προτάσεις και συστάσεις

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή:

- εκτιμώντας ότι είναι αναγκαίο να θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε εφαρμογή μια ολοκληρωμένη πολιτική υπέρ των νησιωτικών περιοχών της Κοινότητας που να διασφαλίζει όντως την οικονομική και κοινωνική συνοχή τους, να τους παρέχει ίσες ευκαιρίες ανταγωνισμού με αυτές που διαθέτει το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αντισταθμίζει τα μόνιμα γεωγραφικά, φυσικά, οικονομικά, κοινωνικά και διαρθρωτικά μειονεκτήματα που είναι συνδεδεμένα με το νησιωτικό χαρακτήρα,

- εκτιμώντας τη σπουδαιότητα της νέας διατύπωσης της Συνθήκης του Άμστερνταμ σε ό,τι αφορά τη σημασία από συνταγματικής πλευράς της αρχής του νησιωτικού χαρακτήρα, όπως αυτή έχει ενσωματωθεί στο άρθρο 158, σύμφωνα με όσα επανειλημμένα έχει υποστηρίξει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα οποία αντανακλώνται απόλυτα στην πολιτική και νομοθετική δράση των κοινοτικών οργάνων,

- κρίνει ότι είναι απαραίτητο να επιχειρηθεί μία "συγκριτική αξιολόγηση" των νησιωτικών περιοχών στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να αναλυθούν συγκριτικά οι συνθήκες ανταγωνιστικότητας που υφίστανται στις διάφορες νησιωτικές πραγματικότητες, να εντοπισθούν τα πλέον κατάλληλα επίπεδα παρέμβασης και να εξακριβωθεί κατά πόσον ο συντονισμός τους είναι αναγκαίος, έτσι ώστε να εξασφαλισθούν σε όλες τις νησιωτικές περιοχές ίσες ευκαιρίες συμμετοχής στην ενιαία αγορά και ταυτόχρονα να αντισταθμισθούν τα αρνητικά στοιχεία που συνδέονται με τον νησιωτικό χαρακτήρα,

- υπογραμμίζει ότι η αρχή του νησιωτικού χαρακτήρα, όπως αυτή έχει επικυρωθεί στη Συνθήκη, θα πρέπει να αντανακλάται απόλυτα σε όλες τις πολιτικές και σε όλα τα μέσα κοινοτικής παρέμβασης ως στοιχείο προτεραιότητας αυτής καθεαυτής της παρέμβασης και φρονεί ότι αυτό το στοιχείο θα πρέπει να συγκαταλέγεται στα κριτήρια επιλογής των σχεδίων,

- θεωρεί ότι είναι άκρως σημαντικός ο συντονισμός των πολιτικών και των παρεμβάσεων για τις νησιωτικές περιοχές όπως επίσης και η ενίσχυση της δράσης περισυλλογής στατιστικών στοιχείων, η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και η αξιοποίηση του αντίκτυπου των κοινοτικών μέτρων στις νησιωτικές πραγματικότητες.

- καλεί την Επιτροπή:

1) να προωθήσει αμέσως μία πολιτική δράση "αξιολόγησης" και "συγκριτικής αξιολόγησης" που να αφορά τις νησιωτικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

2) να καταρτίσει Πράσινο Βιβλίο που να σκιαγραφεί το στρατηγικό πλαίσιο ενός προγράμματος ανάπτυξης των νησιωτικών περιοχών της ΕΕ, το οποίο να ενσωματωθεί στο σχέδιο ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου (ΣΑΚΧ) που συμφωνήθηκε στο Πόσνταμ·

3) να καταθέσουν, στη συνέχεια, Λευκό Βιβλίο που να περιλαμβάνει πρόγραμμα δράσης το οποίο να διαρθρώνεται με βάση ένα χρονοδιάγραμμα ολοκληρωμένων μέτρων για τις νησιωτικές περιοχές. Τα μέτρα αυτά να συντονίζονται από έναν διϋπηρεσιακό πυρήνα της Επιτροπής στον οποίο θα ανατεθεί επίσης η διαχείριση της ενιαίας θυρίδας για τις νησιωτικές περιοχές, καθώς και η σχετική διαλειτουργική πλατφόρμα στο διαδίκτυο·

4) να συνεργασθεί με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για το σχεδιασμό ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης για τις νησιωτικές περιοχές·

5) να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών ανά διετία μία έκθεση για την κατάσταση των νησιωτικών περιοχών στην Ένωση με βάση την οποία να εκδίδεται γνωμοδότηση.

Βρυξέλλες, 12 Ιουλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) Η αγγλική λέξη "region" αποδίδεται με τη γεωγραφική της έννοια και όχι με την διοικητική.

(2) Η Δήλωση αρ. 30 αναφέρει: "Η διάσκεψη αναγνωρίζει ότι οι νησιωτικές περιοχές αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά προβλήματα οφειλόμενα στο νησιωτικό τους χαρακτήρα, τα οποία, επειδή είναι μόνιμα, εμποδίζουν την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη". Η διάσκεψη αναγνωρίζει αντιστοίχως ότι η κοινοτική νομοθεσία πρέπει να λάβει υπόψη τα προβλήματα αυτά και ότι, εφόσον υπάρχει ανάγκη, μπορούν να λαμβάνονται ειδικά μέτρα υπέρ των περιοχών αυτών για την καλύτερη ένταξή τους στην εσωτερική αγορά με δίκαιους όρους.

(3) ΕΕ C 167 της 2.1.1997, σ. 249.

(4) COM(1999) 467 τελικό, σημείο 1.2.5, σ. 27.

(5) ΕΕ C 232 της 31.8.1987.

(6) "Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει τα ιδιαίτερα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα ορισμένων νησιωτικών περιοχών της Κοινότητας. Για το λόγο αυτό ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τα προβλήματα αυτά και να υποβάλει, όπου αυτό είναι σκόπιμο, προτάσεις τις οποίες κρίνει χρήσιμες στο πλαίσιο των χρηματοοικονομικών δυνατοτήτων που προσφέρουν οι ήδη υπάρχουσες κοινοτικές πολιτικές όπως αυτές έχουν αποφασισθεί".

(7) ΕΕ C 407 της 28.12.1998.

(8) ΕΕ C 329 της 17.11.1999, σ. 20.

(9) COM(2000) 147 τελικό της 14ης Μαρτίου 2000.

(10) ΕΕ C 407 της 28.12.1998, σ. 85.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Ορισμένα χαρακτηριστικά των μόνιμων διαρθρωτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές

1. Στον γεωγραφικό ιστό της ΕΕ περιλαμβάνονται 450 περίπου κατοικημένα νησιά τα οποία αποτελούν το 5 % της χερσαίας επιφάνειάς της και έχουν πληθυσμό που υπερβαίνει τα 14 εκατομμύρια. Ορισμένα από αυτά βρίσκονται κοντά στην ηπειρωτική χερσαία επιφάνεια, ενώ άλλα είναι απομεμακρυσμένα και διάσπαρτα στο θαλάσσιο στοιχείο.

2. Οι νησιωτικές περιοχές αποτελούν τμήματα κράτους μέλους πλήρως περιβαλλόμενα από θάλασσα χωρίς κάποιον σταθερό δεσμό με την ήπειρο και χωρίς να κάποια πρωτεύουσα κράτους μέλους της Ένωσης (ορισμός της Στατιστικής Υπηρεσίας).

3. Από διοικητική άποψη τα νησιά διαθέτουν αυτοδιοικήσεις, διαφέρουν, όμως, μεταξύ τους από πλευράς μεγέθους και πληθυσμού. Υπάρχουν νησιά που διαθέτουν και πρωτοβάθμιες, και δευτεροβάθμιες και τριτοβάθμιες διοικήσεις, άλλα πάλι απαρτίζονται από νησιά-δορυφόρους γύρω από ένα μεγαλύτερο νησί και έτσι διαθέτουν όλες τις βαθμίδες αυτοδιοίκησης. Ορισμένα νησιά με πρωτοβάθμιες αυτοδιοικήσεις υπάγονται σε δευτεροβάθμιες ή τριτοβάθμιες αυτοδιοικήσεις του ηπειρωτικού χώρου. Ορισμένα είναι πολύ μικρά και έχουν ελάχιστους κατοίκους και κατά συνέπεια δεν διαθέτουν διοικητικές υπηρεσίες.

4. Τα νησιά χαρακτηρίζονται από μόνιμα μειονεκτήματα και, γι' αυτό το λόγο, διακρίνονται σαφώς από τις ηπειρωτικές περιφέρειες. Αυτά τα μόνιμα μειονεκτήματα έχουν κοινά χαρακτηριστικά έστω και αν διαφέρουν σε ένταση. Πρόκειται για τα εξής:

- απομόνωση από τον ηπειρωτικό χώρο·

- πρόσθετο υψηλό κόστος των θαλάσσιων και εναέριων μεταφορών, των επικοινωνιών και των υποδομών λόγω φυσικών και κλιματικών εμποδίων·

- περιορισμένη έκταση των χρησιμοποιήσιμων γαιών·

- περιορισμένοι αλιευτικοί πόροι·

- περιορισμένοι υδάτινοι πόροι·

- περιορισμένες πηγές ενέργειας·

- ρύπανση της θάλασσας και των ακτών·

- ιδιαίτερα δυσχερής διαχείριση των απορριμμάτων·

- μείωση του πληθυσμού, ειδικότερα των νέων·

- διάβρωση των ακτών·

- έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού·

- απουσία οικονομιών κλίμακας για τις επιχειρήσεις·

- δυσχερής πρόσβαση στην παιδεία και την υγεία.

5. H νησιωτική οικονομία υφίσταται επίσης τις συνέπειες των περιορισμένων τοπικών αγορών με εποχικό χαρακτήρα. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις, οι νησιωτικές οικονομίες εξαρτώνται από τη μονοκαλλιέργεια (γεωργία, αλιεία, τουρισμός), γεγονός που τις καθιστά απόλυτα ευάλωτες και εύθραυστες στις διακυμάνσεις των αγορών. Οι περισσότερες νησιωτικές περιοχές πλήττονται ιδίως από τις επιπτώσεις της φθίνουσας τάσης της απασχόλησης η οποία δεν εξισορροπείται με την παροχή εναλλακτικών ευκαιριών απασχόλησης σε άλλους τομείς. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα τη μετακίνηση του ενεργού πληθυσμού προς άλλα κέντρα. Η σταθερή συρρίκνωση του πληθυσμού συνεπάγεται μείωση της ζήτησης αγαθών και υπηρεσιών που παρέχουν οι τοπικές επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται και η οικονομική δραστηριότητα τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Αυτός ο κύκλος της συρρίκνωσης εξασθενεί την οικονομική και κοινωνική βάση των νησιωτικών περιοχών και οδηγεί στην εγκατάλειψή τους.

6. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι νησιωτικές περιοχές αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες προκειμένου να επιτύχουν ένα επίπεδο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης ανάλογο προς το μέσο όρο της ΕΕ ή, όταν έχουν επιτύχει ένα λογικό επίπεδο ευημερίας, πρέπει να καταβάλλουν πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες απλώς για να διατηρήσουν το υφιστάμενο επίπεδο ανάπτυξης. Με άλλα λόγια, ενώ δεν είναι πάντοτε οι πλέον φτωχές περιοχές της Κοινότητας, οι νησιωτικές περιοχές είναι πολύ πιο ευαίσθητες και ευάλωτες δεδομένου ότι τα φυσικά και μόνιμα μειονεκτήματά τους συνδυάζονται με κοινωνικοοικονομικά προβλήματα τα οποία είναι κοινά και παρουσιάζουν αυξητική τάση.

7. Οι νησιώτες είναι υπερήφανοι για την καταγωγή τους και τον πολιτισμό τους, και είναι φιλόξενοι προς τους επισκέπτες. Σε πάρα πολλά νησιά διατηρούνται ιστορικά μνημεία, πόλεις μεσαιωνικές, και η αρχαιολογική σκαπάνη συνεχώς εντοπίζει νέα ευρήματα. Η ιστορία και η παράδοση αυτών των μνημείων ή ευρημάτων συμβάλλει στον ιστορικό ιστό της ευρωπαϊκής ιστορίας και τον πλαισιώνει. Οι συνθήκες ζωής στα νησιά είναι συχνά σκληρές για τους κατοίκους τους και τους επισκέπτες. Αν και οι νησιωτικές περιοχές διαφέρουν μεταξύ τους, έχουν όλες να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα του νησιωτικού χαρακτήρα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

1) Τρίτη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στην αυτόνομη περιφέρεια των Αζορών (Πορτογαλία) την Τετάρτη 15, την Πέμπτη 16 και την Παρασκευή 17 Μαρτίου 2000

Κατά τη συνεδρίαση της ομάδας μελέτης στις Αζόρες και κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής απόψεων που έλαβε χώρα μεταξύ των διαφόρων ομάδων συμφερόντων, δηλαδή των εργοδοτών, των εργαζομένων, κ.λπ., έγινε προφανές ότι οι περιφερειακές περιοχές ανταποκρίνονται στις διατάξεις του άρθρου 299 και συνεπώς συμφωνούν με τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το άρθρο 158. Ζητούν να δημιουργηθεί ένα επιπλέον μέσο, στα πλαίσια του άρθρου 158 για την περαιτέρω ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.

Κατά τη γνώμη τους η Επιτροπή και το Συμβούλιο των Υπουργών πρέπει να καταρτίσουν σφαιρικό πρόγραμμα και να εκδώσουν κατόπιν Λευκό Βιβλίο προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα ίσα δικαιώματα και οι ίσες ευκαιρίες για την υπερπήδηση των διαρθρωτικών μειονεκτημάτων που συνδέονται με τις νησιωτικές περιοχές. Τα μειονεκτήματα αυτά δρουν σαν μία συνεχής τροχοπέδη για την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη (όπως αναγνωρίζεται στη δήλωση αριθ. 30 της Συνθήκης του Άμστερνταμ).

2) Τέταρτη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στο Oban (Σκότια) την Τετάρτη 12, την Πέμπτη 13 και την Παρασκευή 14 Απριλίου 2000

Στις εργασίες για την προετοιμασία της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας εντάσσεται και η επίσκεψη της ομάδας μελέτης σε δύο νήσους της δυτικής Σκότιας. Η επίσκεψη έγινε υπό την αιγίδα του Argyll and Bute Council και της Argyll and the Islands Enterprise. Και οι δύο οργανισμοί παρέσχον στοιχεία για τη ζωή στις νησιωτικές περιοχές.

Υπάρχουν περίπου 90 κατοικημένα νησιά στην περιοχή του Στόχου Ι Highland and Islands με συνολικό πληθυσμό 103000 άτομα. Μόνο 3 νησιά έχουν πληθυσμό που υπερβαίνει τα 15000 άτομα, ενώ τα 2/3 έχουν πληθυσμό μικρότερο των 500 ατόμων.

Κατά τη διάρκεια της επισκέψεως η ομάδα μελέτης επισκέφθηκε τις νήσους Mull και Iona, συνέλεξε στοιχεία από τις τοπικές ομάδες αυτοδιοίκησης και πραγματοποίησε ακρόαση στο Oban κατά την οποία οι εκπρόσωποι άλλων νήσων παρέσχον πληροφορίες.

Τα κύρια θέματα που εξετάστηκαν κατά την επίσκεψη ήταν η πρόσβαση και οι μεταφορές, οι υποδομές (δρόμοι, τηλεπικοινωνίες), η εκπαίδευση και η επαγγελματική επιμόρφωση, η μείωση του πληθυσμού, η ανάπτυξη και δημιουργία επιχειρήσεων, ο τουρισμός, η γεωργία και η αλιεία.

3) 20ή Διάσκεψη των θαλάσσιων περιφερειακών περιοχών της Ευρώπης, συνεδρίαση της Επιτροπής Νησιωτικών Περιοχών - Κως (Ελλάδα) - 11/12 Μαΐου 2000

Ο Εισηγητής παρακολούθησε την 20ή συνεδρίαση της Επιτροπής Νησιωτικών Περιοχών - ΔΘΠΠΕ που πραγματοποιήθηκε στην Κω. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την υποστήριξή τους για την εργασία της ΟΚΕ όσον αφορά τις νησιωτικές περιοχές. Στην τελική δήλωση αναφερόταν ότι η κατάρτιση Λευκού Βιβλίου και σφαιρικού προγράμματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα βοηθήσει τις νήσους να υπερπηδήσουν τα χρόνια προβλήματά τους μέσω μιας κατάλληλης πολιτικής για το μέλλον και της παροχής ίσως αναπτυξιακών ευκαιριών.