ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 27.11.1996 
COM(96) 561 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Περίληψη 
Ι. Εισαγωγή 
II. Περιεχόμενο και στόχοι της ανακοίνωσης 
III. Γενικές παρατηρήσεις όσον αφρορά τις περιβαλλοντικές συμφωνίες ως μέσου 
άσκησης πολιτικής 
IV. Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες 
V. Περιβαλλοντικές συμφωνίες που θέτουν σε εφαρμογή ορισμένες διατάξεις 
Κοινοτικών οδηγιών 
VI. Περιβαλλοντικές συμφωνίες σε κοινοτικό επίπεδο 
VII. Συμπεράσματα 
Παράρτημα: Ανασκόπηση της πείρας που έχει αποκτηθεί στα κράτη μέλη 
Περίληψη 
Μετά από είκοσι και πλέον ετη κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος, το 
βασικό ρυθμιστικό πλαίσιο έχει θεσπιστεί. Η ορθή εφαρμογή του "κοινοτικού κεκτημένου" 
αντιπροσωπεύει ενα από τα σπουδαιότερα πεδία περιβαλλοντικής δράσης με σκοπό την 
επίτευξη αε/φόρου ανάπτυξης. Η συμπλήρωση των ρυθμιστικών μέτρων με άλλα μέσα άσκησης 
πολιτικής περιλαμβάνεται επίσης μεταξύ των βασικών στόχων που θέτει το πέμπτο πρόγραμμα 
περιβαλλοντικής δράσης. 
Στ/ς προσπάθειες που καταβάλλονται για την διεύρυνση του φάσματος των μέσων πολιτικής, 
συγκαταλέγεται και η προώθηση συμφωνιών με τη βιομηχανία. Η παρούσα πρωτοβουλία 
εντάσσεται επομένως στη στρατηγική που έχει καθορίσει το πέμπτο πρόγραμμα δράσης. Αυτό 
επιβεβαιώθηκε πρόσφατα από την Επιτροπή στην πρόταση της για αναθεώρηση του εν λόγω 
προγράμματος. 
0/ συμφωνίες με τη βιομηχανία αντιπροσωπεύουν ενα πολύπλευρο μέσο δυνάμενο να 
χρησιμοποιηθεί σε περιφερειακό, εθνικό, κοινοτικό και διεθνές επίπεδο. Μέχρι τώρα επρόκειτο 
κυρίως για μη δεσμευτικές και εθελούσιες συμφωνίες. Πρόσφατα, όμως, ορισμένα κράτη μέλη 
επέλεξαν μια περισσότερο τυπική και δεσμευτική προσέγγιση. 
0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες μπορούν να προκαλέσουν τη λήψη ουσιαστικών μέτρων πριν 
από τη θέσπιση νομοθεσίας με αποτέλεσμα να με/ωθεί ο όγκος των ρυθμιστικών και διοικητικών 
ενεργειών. Η παρούσα πρωτοβουλία σχετίζεται επομένως με τις προσπάθειες της Επιτροπής να 
απλουστεύσει το κοινοτικό δίκαιο και να βελτιώσει την ποιότητα του. 0/ συμφωνίες μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν ως συμπλήρωμα της νομοθεσίας και να αποτελέσουν κατάλληλο μέσο 
εφαρμογής της. Λόγω της δεσμευτικής μορφής τους, συνιστούν ενα αποτελεσματικό και 
κατάλληλο μέσο επίτευξης των γενικών στόχων που θέτουν οι κοινοτικές οδηγίες και ιδίως της 
εφαρμογής των προγραμμάτων περιορισμού των εκπομπών. Σε κοινοτικό επίπεδο, οι συμφωνίες 
αυτές παρέχουν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να ασχολείται με περιβαλλοντικά ζητήματα 
χωρίς να προσφεύγει σε παραδοσιακά ρυθμιστικά μέτρα. 
0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες παρουσιάζουν τρία βασικά πλεονεκτήματα. Μπορούν να 
προωθήσουν μια ενεργό αντιμετώπιση εκ μέρους της βιομηχανίας να παράσχουν 
αποτελεσματικές ως προς το κόστος και ανάλογες για κάθε περίπτωση λύσεις και να επιτρέψουν 
την ταχύτερη και ομαλότερη επίτευξη των στόχων. Προκείμενου να ενθαρρύνει τη χρήση τους, 
η παρούσα ανακοίνωση παρέχει γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της 
διαφάνειας τους η οποία έχει κρίσιμη σημασία για την αποτελεσματικότητα των συμφωνιών. 
Η παρούσα ανακοίνωση υποδεικνύει συνεπώς προηγούμενη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα 
μέρη, μια δεσμευτική μορφή, ποσοτικούς και κλιμακούμενους χρονικά στόχους, έλεγχο των 
αποτελεσμάτων και δημοσίευση της συμφωνίας και των ληφθέντων αποτελεσμάτων. Χάρις στα 
κριτήρια αυτά θα είναι δυνατόν να αποφευχθεί η εξαγγελία αορίστων και μόνον στόχων, η 
έλλειψη διαφάνειας και η ενδεχόμενη στρέβλωση του ανταγωνσιμού από "λαθρεπιβάτες". 
Απευθύνεται σύσταση στα κράτη μέλη με σκοπό την παροχή σαφούς πλαισίου για τη χρήση 
των περιβαλλοντικών συμφωνιών ως μέσου εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών. 
Ι. Εισαγωγή 
Λ. Προκείμενου να καταστήσει την περιβαλλοντική πολιτική ακόμη πιο αποτελεσματική, 
η Επιτροπή έχει υποστηρίξει την διεύρυνση του φάσματος των μέσων άσκησης 
πολιτικής από την εποχή της κατάρτισης του πέμπτου προγράμματος περιβαλλοντικής 
δράσης, το 1992 . Ο λόγος αυτής της νέας στρατηγικής κατεύθυνσης είναι ότι μετά 
από είκοσι και πλέον ετη κοινοτικής δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος, το βασικό 
ρυθμιστικό πλαίσιο έχει πλέον τεθεί. Ωστόσο, τα νομοθετικά μέτρα από μόνα τους δεν 
πρόκειται να επιφέρουν τις ουσιώδεις αλλαγές στις τρέχουσες τάσεις και πρακτικές που 
είναι απαραίτητες για αειφόρο ανάπτυξη. 
Συνεπώς, το πέμπτο πρόγραμμα δράσης προτείνει μια νεα γραμμή συντονισμένων 
ενεργειών παράλληλα με τη βιομηχανία: 
"Ενώ τα προηγούμενα περιβαλλοντικά' μέτρα είχαν την τάση να έχουν 
κανονιστικό' χαρακτήρα με έμφαση στις απαγορεύσεις, η νεα στρατηγική' 
τείνει περισσότερο προς την κατεύθυνση της συνεργασίας. Αυτό αντανακλά 
την αυξανόμενη κατανόηση εκ μέρους της βιομηχανίας και του 
επιχειρηματικού' κόσμου του γεγονότος ότι η βιομηχανία δεν συνιστά' μόνο 
μέρος του (περιβαλλοντικού) προβλήματος αλλά ότι αποτελεί και τη βάση για 
την επίλυση του. Η νεα προσέγγιση συνεπάγεται ιδίως ενδυνάμωση του 
δ/αλόγου με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας και την ενθάρρυνση, υπό τις 
κατάλληλες περιστάσεις, σποδεσμευτικω'ν συμφωνιών και άλλων μορφών 
αυτοπεριορισμού ' ". 
2. Το Συμβούλιο έχει αναγνωρίσει ρητά την ανάγκη διεύρυνσης του φάσματος των μέσων 
και της συμμετοχής όλων των κοινωνικών βαθμίδων με πνεύμα συνυπευθυνότητας2. 
Ωστόσο, η διεύρυνση του φάσματος των μέσων έχει αποδειχθεί δυσκολότερη από όσο 
αναμενόταν. Ετσι, κατά την αναθεώρηση του Sou προγράμματος δράσης, η Κοινότητα 
υπέδειξε αυτό το ζήτημα ως μία από τις πέντε βασικές προτεραιότητες1. Προς το 
σκοπό αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις περιβαλλοντικές δαπάνες, στη 
φορολογική μεταρρύθμιση, στην έννοια της περιβαλλοντικής ευθύνης και στις 
εθελούσιες συμφωνίες. 0/ υπηρεσίες της Επιτροπής επί του παρόντος επεξεργάζονται 
σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά με τους περιβαλλοντικούς φόρους στα κράτη μέλη, 
σκοπός της οποίας είναι να διευκολύνει την θέσπιση τέτοιων φόρων από τα κράτη 
μέλη διευκρινίζοντας τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της εφαρμογής των μέτρων 
αυτού του είδους. Η Επιτροπή σκοπεύει επίσης να ενθαρρύνει τις δημόσιες συζητήσεις 
σχετικά με την καλύτερη εφαρμογή και επιβολή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας μέσω 
ανακοινώσεως προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. 
COM (92) 23 της 3.4.1992, σημείο 31 
Ψήφισμα 93/C 138/0 του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθοντων στα 
πλαίσια του Συμβουλίου, 1.2.1993, ΕΕ C 138 της 17.5.1993, σ.1 
Γ\ρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την αναθεώρηση του προγράμματος της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την πολιτική και τη δράση για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη "Στόχος η 
αειφορία", ΕΕ C 140 της 11.5.96, σ.5. 
Συχνότερη προσφυγή σε μέσα που βασίζονται στην αγορά και που είναι καλύτερα 
προσαρμοσμένα στη λειτουργία της αγοράς συντελεί στο να δοθούν τα κατάλληλα 
μηνύματα στους οικονομικούς φορείς και παράλληλα συμβάλλει στην μείωση των 
κανονισμών και των γραφειοκρατικών παρεμβάσεων . Οι συμφωνίες με τη βιομηχανία, 
ιδίως όταν συνάπτονται σε επίπεδο Κοινότητας, μπορούν να αποτρέψουν την ανάγκη 
ρυθμιστικής δράσης δημιουργώντας αποτελεσματικές ρυθμίσεις εκ μέρους της 
βιομηχανίας και προλαμβάνοντας τη νομοθεσία. Μπορούν επίσης να αποτελέσουν μέσο 
επιβολής -με τρόπο οικονομικά αποτελεσματικό- των ρυθμίσεων που έχουν θεσπισθεί 
από κοινοτικές οδηγίες. Αυτές οι συμφωνίες μπορούν επιπλέον να συμβάλλουν στον 
περιορισμό της πολυπλοκότητας της νομοθεσίας. Η καταλληλότητα των συμφωνιών στις 
διάφορες αυτές περιστάσεις πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση. Ενώ οι συμφωνίες 
με τη βιομηχανία έχουν χρησιμοποιηθεί πρακτικά από όλα τα κράτη μέλη, ο βαθμός 
στον οποίο γίνεται αυτό καθώς και η μορφή που έχουν λάβει αυτές οι συμφωνίες, 
ποικίλουν ευρύτατα. 
II. Πεοιεχόυενο και στόχοι της ανακοίνωσης 
4. Η παρούσα ανακοίνωση εστιάζεται στη χρήση των περιβαλλοντικών συμφωνιών ως 
μέσου εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής στην Κοινότητα. Για τους σκοπούς της 
παρούσας ανακοίνωσης οι περιβαλλοντικές συμφωνίες αντιπροσωπεύουν συμφωνίες 
μεταξύ της βιομηχανίας και των δημοσίων αρχών που συνάπτονται για την επίτευξη 
περιβαλλοντικών στόχων. 0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες μπορεί να είναι νομικά 
δεσμευτικές και να προβλέπουν υποχρεώσεις για τα συμβαλλόμενα μέρη. Μπορούν 
επίσης να έχουν τη μορφή μονομερών δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται από τη 
βιομηχανία και αναγνωρίζονται από τις δημόσιες αρχές. 
Με βάση την τρέχουσα κατάσταση στα κράτη μέλη, η παρούσα ανακοίνωση 
καθορίζει κατευθυντήριες γραμμές για την αποτελεσματική χρήση των 
περιβαλλοντικών συμφωνιών, 
καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιούνται οι εν 
λόγω συμφωνίες για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων κοινοτικών οδηγιών, 
αποσαφηνίζει τον τρόπο χρησιμοποίησης των περιβαλλοντικών συμφωνιών σε 
κοινοτικό επίπεδο. 
5. Ο γενικός στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να προωθήσει και να διευκολύνει 
τη χρήση αποτελεσματικών και αποδεκτών περιβαλλοντικών συμφωνιών. Συγκεκριμένα, 
αυτή η πρωτοβουλία θα πρέπει να θεωρηθεί ως στοιχείο μιας ευρύτερης πολιτικής 
σχετικά με τις εθελούσιες προσεγγίσεις, οι αρχές, οι λόγοι και οι στόχοι της οποίας 
δηλώνονται στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης. 0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες θα είναι 
μέρος μιας πολιτικής ποικίλων μέσων που συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη (βλ. 
κεφάλαιο III). 
ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την Οικονομική ανάπτυξη και το Περιβάλλον COM (94) 465 της 3.11.1994. 
5 
Επιπλέον, οι συμφωνίες πρέπει να σχεδιαστούν με προσοχή έτσι ώστε να διασφαλίζουν 
την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα τους καθώς και την αποτελεσματικότητα τους 
ως προς το κόστος, με μία λέξη την επιτυχία τους. Γί αυτό το σκοπό θα πρέπει να 
βρεθούν κριτήρια κοινής αποδοχής τα οποία θα εξασφαλίζουν την διαφάνεια, την 
αξιοπιστία και την φερεγγυότητα των συμφωνιών. Με αυτή την έννοια, τα βασικά 
στοιχεία είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός των στόχων, μια κλιμακούμενη χρονικά 
προσέγγιση που θα προβλέπει μεσοπρόθεσμους στόχους, η δημοσίευση των 
συμφωνιών, ο έλεγχος και η αναφορά των αποτελεσμάτων. Ενα πλαίσιο κριτηρίων 
σχετικών με τα σημαντικότερα ζητήματα αποτελεσματικότητας και αξιοπιστίας τίθεται 
στην παρούσα ανακοίνωση [βλ. κεφάλαιο IV). Η συμμόρφωση με τα κριτήρια αυτά θα 
αποτρέψει την υιοθέτηση ποικίλων σχημάτων και προσεγγίσεων που θα μπορούσαν να 
παρεμποδίσουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
Ο τρίτος στόχος της ανακοίνωσης είναι να αποσαφηνισθούν τα συγκεκριμένα ζητήματα 
που αφορούν περιβαλλοντικές συμφωνίες σχετικές με την εφαρμογή ορισμένων 
διατάξεων κοινοτικών οδηγιών (βλ. κεφάλαιο V) και τη χρήση των συμφωνιών σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο (βλ. κεφάλαιο VI). 
Η νομοθεσία θα εξακολουθήσει ν' αποτελεί το αναγκαίο στήριγμα της κοινοτικής 
περιβαλλοντικής πολιτικής, αλλά είναι απαραίτητο να ενισχυθεί με μέσα βασισμένα στην 
αγορά και εθελούσιες προσεγγίσεις. Υπό αυτή την έννοια, οι περιβαλλοντικές 
συμφωνίες είναι ενα μέσο εφαρμογής μάλλον παρά μέσον μείωσης των περιορισμών. 
Η Επιτροπή αγωνίζεται να απλουστεύσει και να βελτιώσει την ποιότητα της κοινοτικής 
νομοθεσίας. Μια προσπάθεια προς αυτό το σκοπό φαίνεται στην έκθεση της ομάδας 
των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την νομοθετική και διοικητική απλούστευση . 
Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει την άποψη της σχετικά με την απλούστευση στην εκθεσή 
της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης του 1995 με τίτλο "Βελτίωση της 
νομοθεσίας" και στην προσωρινή εκθεσή της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 
Φλωρεντίας τον Ιούνιο του 1996 σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της 
επικουρικότητας και αναλογικότητας . 
III. Γενικές παρατηρήσεις όσον αφορά τις περιβαλλοντικές συυΦωνίες ως υεσου άσκησης 
πολιτικής 
Οφέλη και κρίσιμα ζητήματα 
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον και η χρήση συμφωνιών στην περιβαλλοντική πολιτική 
βασίζεται στην παραδοχή ότι η αειφόρος ανάπτυξη χρειάζεται δράση μάλλον παρά 
αντίδραση από τους σχετικούς βιομηχανικούς τομείς. Ία πιθανά οφέλη από τα 
εθελούσια μέτρα σκιαγραφούνται ακολούθως. 
COM (95)228 και SEC (95) 1212 τελικό. 
CSE (95)580. 
CSE (96) 2 τελικό. 
Η ενθάρρυνση ενός ενεργού ρόλου εκ μέρους της βιομηχανίας, ... 
7. Κατά τη νομοθετική προσέγγιση, η βιομηχανία συχνά εμπλέκεται σχετικά 
καθυστερημένα σε λίγο ως πολύ επίσημες διαβουλεύσεις. Αυτό ενδεχομένως οδηγεί σε 
αμυντική μάλλον παρά ανοιχτή και δραστήρια ανταπόκριση. Ο διάλογος και οι 
διαπραγματεύσεις ως προς το "τι πρέπει να γίνει" και "πώς θα γίνει" για να επιτευχθούν 
συγκεκριμένοι στόχοι θα συμβάλει στην αποφυγή μιας τέτοιας αμυντικής στάσης. 
Επιπλέον, η διαπραγματευτική διαδικασία αυτή καθαυτή, ανεξάρτητα από τη δεδομένη 
συμφωνία, μπορεί να οδηγήσει σε κοινή συνεννόηση επί των περιβαλλοντικών 
προβλημάτων και των αμοιβαίων ευθυνών. Μια τέτοια κοινή συνεννόηση είναι αφ' 
εαυτής ενα πλεονέκτημα που βοηθά στη διαμόρφωση συνετής περιβαλλοντικής 
πολιτικής και δεν πρέπει να υποτιμάται. Αυτό επίσης συνεπάγεται ότι οι συμφωνίες θα 
πρέπει να θεωρούνται ως συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ αρχών και βιομηχανίας 
παρά απλό αποτέλεσμα της. 
αποτελεσματικότητα, ως προς το κόστος, ... 
8. Ενα σημαντικό όφελος από τις περιβαλλοντικές συμφωνίες είναι ότι αφήνουν 
μεγαλύτερη ελευθερία στη βιομηχανία σε εταιρικό ή κλαδικό επίπεδο να αποφασίσει πώς 
θα επιτύχει τους περιβαλλοντικούς στόχους, σε σχέση με τη νομοθεσία, η οποία 
επιβάλλει ή υποδεικνύει, παραδείγματος χάρη, τη χρήση συγκεκριμένης τεχνολογίας. 
Αυτό παρέχει στη βιομηχανία την ελευθερία να βρει αποτελεσματικές ως προς το κόστος 
λύσεις προσαρμοσμένες στις συγκεκριμένες συνθήκες, λαμβάνοντας υπόψη, 
παραδείγματος χάρη, προηγούμενες συμφωνίες. Οταν οι εταιρείες συμμετέχουν σε 
περιβαλλοντικές συμφωνίες, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εκδίδουν λιγότερο 
λεπτομερείς και βασισμένες στο στόχο άδειες, αφήνοντας στην εταιρεία το περιθώριο 
να βρει τον πιο αποτελεσματικό τρόπο επίτευξης του στόχου. Επιπλέον, η εταιρία είναι 
δυνατόν να μη χρειάζεται να υποβάλλει αίτηση αδείας για κάθε αλλαγή διαδικασίας. 
Η ευελιξία ενθαρρύνει επίσης τις δημιουργικές λύσεις και την τεχνολογική καινοτομία 
πράγμα που όχι μόνο μειώνει το κόστος συμμόρφωσης αλλά και συνεπάγεται 
παράπλευρα οφέλη χάρη στις καινοτόμους λύσεις που περιλαμβάνουν ανταγωνιστικά 
πλεονεκτήματα. Οταν η βιομηχανία αναλαμβάνει δεσμεύσεις είναι πιθανό να επιτευχθεί 
καλύτερη συμμόρφωση με μια συμφωνία δεόντως δημοσιευμένη και ελεγχόμενη. Ενώ 
οι αρχές διατηρούν τις ευθύνες τους, διαθέτουν καλύτερα δεδομένα και 
αντιλαμβάνονται σαφέστερα τα πιθανά προβλήματα, πράγμα που τελικά μειώνει το 
κόστος εφαρμογής καθιστώντας την αποτελεσματικότερη. 
... και ταχύτερη επίτευξη των στόχων, ... 
9. Ούτε η νομοθεσία ούτε οι συμφωνίες εφαρμόζονται "εν μια νυκτί". Ωστόσο, κυρίως σε 
περιπτώσεις όπου οι επιδιωκόμενοι στόχοι αφορούν έναν περιορισμένο αριθμό 
εταιρειών, η σύναψη συμφωνιών ενδέχεται να είναι σημαντικά ταχύτερη από την 
υιοθέτηση νομοθετικών μέτρων, πράγμα που σημαίνει ότι οι περιβαλλοντικές ευθύνες 
για τη βιομηχανία επιβάλλονται σε σχετικά πρώιμο στάδιο. Γ/α να τεθούν οι στόχοι σε 
κοινοτικό επίπεδο, η παρέμβαση των κοινοτικών και εθνικών νομοθετικών οργάνων 
απαιτεί σημαντικό χρόνο. Παραδείγματος χάρη, ο μέσος χρόνος μεταξύ της υποβολής 
μιας περιβαλλοντικής οδηγίας και της θέσπισης της είναι μεγαλύτερος από δύο χρόνια 
με μια συνήθη περίοδο άλλων δύο ετών ως τη μεταφορά στο δίκαιο των κρατών μελών. 
Μετά τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο, πράγμα που σε πολλές περιπτώσεις γίνεται 
καθυστερημένα, η οδηγία αυτή πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή. Για αυτό το λόγο, οι 
συμφωνίες συνιστούν ενδεχομένως ταχύτερο και συνεπώς αποτελεσματικότερο τρόπο 
δράσης, έστω και αν οι διαπραγματεύσεις και η σύναψη μιας συμφωνίας απαιτούν 
περισσότερο από ενα δίμηνο. 
... αλλά με την ανάλογη πρόνοια για ορισμένους κινδύνους 
10. Ωστόσο, στο παρελθόν δεν υπήρξαν όλες οι συμφωνίες επιτυχείς. Ορισμένα ζητήματα 
φαίνεται πως είναι κρίσιμα για την αντίληψη των περιβαλλοντικών συμφωνιών ως 
αποτελεσματικού μέσου άσκησης πολιτικής. 
Πρώτον, η διαπραγμάτευση τέτοιων συμφωνιών έχει ως προϋπόθεση μια σαφή 
δέσμευση και αποφασιστικότητα των αρχών να επιδιώξουν σαφώς καθορισμένους 
περιβαλλοντικούς στόχους. Ανοιχτές διαπραγματεύσεις ή συζητήσεις γύρω από 
γενικόλογες δεσμεύσεις δεν είναι δυνατό να οδηγήσουν σε ουσιαστική δράση και 
συχνά εκλαμβάνονται από την κοινή γνώμη ως καθυστερήσεις στη λήψη 
αποτελεσματικών μέτρων. Ο καθορισμός γενικών στόχων μέσω της νομοθεσίας είναι 
βεβαίως χρήσιμος. Επιτρέπει σε όλους τους ενεχομένους, και ιδίως στη βιομηχανία και 
το ενδιαφερόμενο κοινό, να συμμετέχουν στον καθορισμό των στόχων 
χρησιμοποιώντας τις θεσμοθετημένες και νόμιμες διαδικασίες. Η συμμετοχή αυτή 
εξασφαλίζει δικαιότερους στόχους και εγγυάται ότι οι στόχοι αυτοί δεν θα 
αποδυναμωθούν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Γενικότερα, η διαφάνεια και 
η δημόσια πληροφόρηση σχετικά με τους στόχους είναι εγγυήσεις απέναντι σε 
συμφωνίες που αποτελούν ως επί το πλείστον "συνηθισμένη υπόθεση" και δεν 
ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του κοινού. 
11. Η δυνατότητα επιβολής μιας συμφωνίας είναι άλλο ενα κρίσιμο ζήτημα. Η απουσία 
μηχανισμών επιβολής και κυρώσεων καθιστά δελεαστική τη μη συμμόρφωση. Ωστόσο, 
οι δεσμευτικές συμφωνίες μπορούν να επιβάλλονται δια νόμου και να 
συμπεριλαμβάνουν κυρώσεις όπως πρόστιμα ή άλλες ποινές. Υπό το φως ορισμένων 
απογοητευτικών εμπειριών στο παρελθόν, τα κράτη μέλη αποφάσισαν πρόσφατα να 
ακολουθήσουν μια πιο επίσημη προσέγγιση. Αλλά και μονομερείς δεσμεύσεις που 
διαμορφώνονται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της παρούσας ανακοίνωσης 
θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν έναν αριθμό επιπρόσθετων αξιόπιστων μηχανισμών 
που θα αποθαρρύνουν τη μη συμμόρφωση, από την πίεση του κοινού μέχρι την 
8 
προοπτική ταχείας θέσπισης ρυθμιστικών μέτρων. Οι συμφωνίες που καταρτίζονται και 
εφαρμόζονται με διαφάνεια μπορούν να προσφέρουν στο κοινό τη δυνατότητα να 
εξετάζει την εφαρμογή των μέτρων και να ασκεί αποτελεσματική πίεση. Αυτές οι 
δυνατότητες αντισταθμίζουν το γεγονός ότι τα μεμονωμένα άτομα δεν μπορούν σε 
όλες τις περιπτώσεις να επιβάλουν τις περιβαλλοντικές συμφωνίες μέσω διοικητικής 
ή δικαστικής διαδικασίας. 
12. Τέλος, δεδομένου ότι οι περιβαλλοντικές συμφωνίες δεσμεύουν μόνο εκείνους οι οποίοι 
έχουν αναλάβει τις σχετικές δεσμεύσεις, μπορεί να προσφέρουν μονομερή οφέλη σε 
εκείνους που δεν συμμετέχουν. Αυτοί οι "λαθρεπιβάτες" γλιτώνουν το κόστος που 
πληρώνουν οι ανταγωνιστές τους. Ετσι ο κόπος των "καλών" ωφελεί βασικά τους 
"κακούς". Ωστόσο, ο κίνδυνος των "λαθρεπιβατών" μπορεί γενικά να εκτιμηθεί από τα 
συμβαλλόμενα μέρη που ξέρουν πολύ καλά από τις διαπραγματεύσεις ποιος ενδέχεται 
να ωφεληθεί απέχοντας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, απλώς και μόνο η απειλή της 
θέσπισης νομοθεσίας μπορεί να αποθαρρύνει τους "λαθρεπιβάτες". Η πρακτική στα 
κράτη μέλη δείχνει ότι τα πιθανά οφέλη τους δεν εμποδίζουν την βιομηχανία να 
συνάπτει περιβαλλοντικές συμφωνίες. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι ο κίνδυνος των 
"λαθρεπ/βατών" αυξάνεται με την αύξηση του περιθωριακού κόστους περιορισμού των 
εκπομπών που συνεπάγεται μια συμφωνία. Ως εκ τούτου, όταν τα κέρδη για τους 
"λαθρεπιβάτες" είναι τόσο σημαντικά ώστε η συμμόρφωση προς τη συμφωνία να 
διακυβεύεται ή να σημειώνεται στρέβλωση του ανταγωνισμού, είναι σκοπ/μότερο να 
λαμβάνονται ρυθμιστικά μέτρα. Μπορεί επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο 
χρησιμοποίησης ενός συνδυασμού μέσων που θα περιλαμβάνουν ορισμένα οφέλη για 
τα μέρη της συμφωνίας ώστε να παρέχονται κίνητρα στους συμμετέχοντες σ' αυτήν και 
να αποθαρρύνονται οι "λαθρεπιβάτες". 
Αιτιολόγηση και χαρακτηριστικά των περιβαλλοντικών συμφωνιών 
13. 0/ αρμόδιοι για την χάραξη πολιτικής διαθέτουν δ/άφορα μέσα ασκήσεως πολιτικής που 
μπορούν να ταξινομηθούν σε κατηγορίες όπως "ρυθμιστικά μετρά', "μέτρα βασιζόμενα 
στην αγορά" (π.χ. φόροι ή εμπορεύσιμες άδειες εκπομπής), "εθελούσιες προσεγγίσεις", 
"οικονομική ενίσχυση" (περιβαλλοντικές επιχορηγήσεις) και "μέσα βελτίωσης της 
αγοράς" (όπως παροχή πληροφοριών, εκπαίδευση). Ολα αυτά τα μέσα έχουν 
διαφορετικές ιδιότητες όσον αφορά την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα, την 
οικονομική απόδοση και τη δυνατότητα εφαρμογής, παράγοντες που θα πρέπει να 
λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή ενός μέσου για την αντιμετώπιση ενός 
περιβαλλοντικού προβλήματος με αποτελεσματικό ως προς το κόστος τρόπο. 
14. Η καταλληλότητα των περιβαλλοντικών συμφωνιών ως μέσου ασκήσεως 
περιβαλλοντικής πολιτικής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον σχεδιασμό τους και το 
πλαίσιο της πολιτικής εντός του οποίου χρησιμοποιούνται. Πιθανότατα, η 
αποτελεσματική ως προς το κόστος χρήση αυτού του μέσου θα γίνει σε συνδυασμό 
με, λόγου χάρη, ρυθμιστικά ή οικονομικά μέτρα. Οι συμφωνίες μπορούν, επί 
παραδείγματι, να συμπληρώσουν τη νομοθεσία. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν 
ως προσωρινό συμπλήρωμα ενός περιβαλλοντικού φόρου μειώνοντας το κόστος 
μετάβασης προς καθαρότερους τρόπους παραγωγής (π.χ. απώλεια εργασίας σε τομείς 
με υψηλή ρύπανση και ισχυρό διεθνή ανταγωνισμό χωρίς την αντίστοιχη δημιουργία 
νέων θέσεων εργασίας σε καθαρότερους τομείς). Σε έναν τομέα όπου ένας φόρος θα 
είχε ως αποτέλεσμα υψηλό μακροοικονομικό κόστος μετάβασης εξαιτίας της υψηλής 
ρύπανσης και του ισχυρού διεθνούς ανταγωνισμού, οι συμβαλλόμενοι μπορούν να 
εξαιρεθούν από το φόρο, εφ' όσον τηρούνται οι κοινοτικοί κανόνες περί ανταγωνισμού 
και εσωτερικής αγοράς. 
15. Ενας ακόμη τομέας εφαρμογής είναι η χρήση των συμφωνιών για την υλοποίηση 
γενικών, μακροπρόθεσμων στόχων, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα με την 
καθιέρωση ολοκληρωμένων προγραμμάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης και παραγωγής 
σε έναν ή περισσότερους τομείς της βιομηχανίας. Με αυτούς τους όρους υπάρχουν 
αρκετά περιθώρια για αποτελεσματικές ως προς το κόστος και δημιουργικές λύσεις που 
δεν θα μπορούσαν εύκολα να επιτευχθούν με μια γενική και αφηρημένη νομοθεσία. 
Τέτοιου είδους στόχοι είναι, λόγου χάρη, οι εξής: 
- Στόχοι εκπομπών (π.χ. C02, S02, ΝΟχ, πτητικές οργανικές ενώσεις)· 
- Στόχοι περιβαλλοντικής ποιότητας, π.χ. στον τομέα του θορύβου, της 
ποιότητας του αέρα ή των υδάτων 
- Στόχοι μείωσης ανάκτησης ή ανακύκλωσης αποβλήτων 
- Μείωση ή εξάλειψη συγκεκριμένων ουσιών ή υλικών 
- Ενεργειακή αποδοτικότητα· 
- Συλλογή δεδομένων (λαμβάνοντας υπόψη καταγραφές εκπομπών κλπ). 
16. Ορισμένοι προφανείς όροι καθορίζουν τη δυνητική επιτυχία των συμφωνιών και 
βοηθούν στην αναγνώριση των συνθηκών, τη γενική μορφή και τα χαρακτηριστικά. 
Πρώτον, οι διαπραγματεύσεις είναι πιθανό να επιτύχουν αν ο αριθμός των 
συμβαλλομένων μερών είναι περιορισμένος, καθώς το κόστος της συμφωνίας επί του 
καταμερισμού των προσπαθειών κατά της ρύπανσης μειώνεται. 
Δεύτερον, οι συμφωνίες οφείλουν να καλύπτουν επαρκώς τον εν λόγω τομέα, επειδή 
τότε μόνο είναι δυνατό να τεθούν φιλόδοξοι συνολικοί στόχοι. Αυτός είναι ένας άλλος 
λόγος για τον οποίο οι συμφωνίες είναι ιδιαίτερα κατάλληλες όταν λίγοι παίκτες 
ελέγχουν τα περισσότερα θέματα που καλύπτονται από τη συμφωνία. Οταν οι 
επιχειρηματικές ενώσεις έχουν τη δυνατότητα να διαπραγματεύονται για λογαριασμό 
ενός μεγάλου αριθμού εταιρειών με σκοπό τη συμμετοχή και των εταιρειών αυτών στη 
συμφωνία, ο αριθμός των παικτών είναι λιγότερο σημαντικός. Σε αυτή την περίπτωση, 
ωστόσο, τα συμφέροντα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που δεν είναι μέλη 
επαγγελματικών ή εμπορικών ενώσεων θα πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη. 
Τρίτον, οι δημόσιες αρχές πρέπει να είναι σε θέση να ορίζουν με σαφήνεια τη θέση 
τους σε σχέση με τους στόχους, έτσι ώστε να εξασφαλίζουν ότι η συμφωνία παρέχει 
προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με τη "συνήθη κατάσταση" που επικρατεί με τα 
υπάρχοντα μέσα πολιτικής. Αυτό συχνά συνεπάγεται μια προηγούμενη εκτίμηση των 
δυνατοτήτων εφαρμογής των τεχνικών κατά της ρύπανσης και του κόστους και μια 
πρόβλεψη των μέτρων που λαμβάνονται χωρίς την παρέμβαση των δημοσίων αρχών 
("κατάσταση αναφοράς"). 
10 
Τέταρτον, η ευαισθητοποίηση του κοινού απέναντι στα προβλήματα που πρέπει να 
λυθούν παρέχει κίνητρα δραστηριοποίησης και στις δύο πλευρές και αποτελεί κινητήρια 
δύναμη για συμμόρφωση. 
Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη η συμπεριφορά των καταναλωτών. Καθώς οι 
περιβαλλοντικές συμφωνίες δεν επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των καταναλωτών, 
ο καθορισμός δεσμεύσεων με τρόπο ώστε η συμμόρφωση προς αυτές να εξαρτάται σε 
μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη της ζήτησης θα πρέπει να αποφεύγεται. Ταυτόχρονα, 
οι δημόσιες αρχές μπορούν να αναλάβουν την ενθάρρυνση των καταναλωτών, με 
τρόπο που να μην εισάγει διακρίσεις, ώστε να επιλέγουν λαμβάνοντας υπόψη το 
περιβάλλον. 
IV. Γενικές κατευθυντήριες γραμμές για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες 
17. 0/ ακόλουθες απαιτήσεις πρέπει να θεωρηθούν ως κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες 
θα λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό, τη σύναψη και την εφαρμογή μιας συμφωνίας, 
σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο, είτε κατ' εφαρμογή κοινοτικής οδηγίας, είτε ανεξάρτητα 
από την κοινοτική νομοθεσία. 
Αποσκοπούν στην εξασφάλιση αποτελεσματικότητας, φερεγγυότητας και διαφάνειας. 
Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές αυτού του τομέα δεν χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα 
λεπτομερείς και άκαμπτες, έτσι ώστε να παρέχονται περιθώρια για ελιγμούς και 
προσαρμογή στις εκάστοτε συνθήκες και ικανοποιητική ευελιξία προκείμενου να 
επιτευχθεί η πλήρης εκμετάλλευση των δυνατοτήτων του εν λόγω μέσου. 
αιαβουλ ευ σεις 
18. Πριν συναφθεί μια περιβαλλοντική συμφωνία, οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι θα πρέπει να 
έχουν την ευκαιρία να σχολιάσουν το σχέδιο. Πέρα από εκείνους που λαμβάνουν 
ενεργά μέρος στις διαπραγματεύσεις της συμφωνίας, όλες οι σχετικές ενδιαφερόμενες 
επιχειρηματικές ενώσεις ή εταιρείες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, σχετικές τοπικές ή 
άλλες αρχές, θα πρέπει συνεπώς να ενημερώνονται επαρκώς και τα σχόλια τους να 
λαμβάνονται υπόψη στην τελική διαπραγμάτευση της συμφωνίας. 
Μορφή σύμβασης 
19. Παρόλο που η χρήση συμφωνιών με μορφή σύμβασης είναι ακόμη περιορισμένη, η 
εμπειρία από κράτη μέλη που χρησιμοποιούν ευρέως συμφωνίες ως μέσο πολιτικής 
υποδεικνύει πως το νομικό καθεστώς των συμφωνιών είναι σημαντικό στοιχείο της 
επιτυχίας τους. Οι συμβάσεις συνιστούν ενα πασίγνωστο και γενικά αποδεκτό νομικό 
μέσο. Οι συμβάσεις είναι δεσμευτικές και για τις δύο πλευρές και παρέχουν σαφές 
πλαίσιο το οποίο είναι δυνατό να περιλαμβάνει κυρώσεις σε περίπτωση μη 
συμμόρφωσης και μπορεί να επιβάλλεται μέσω δικαστικών αποφάσεων. 0/ δεσμευτικές 
συμφωνίες παρέχουν εν γένει καλύτερες εγγυήσεις όσον αφορά την επίτευξη των 
περιβαλλοντικών στόχων. Αυτός ο τύπος συμφωνίας θεωρείται καταλληλότερος για την 
εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων κοινοτικών οδηγιών μέσω περιβαλλοντικών 
συμφωνιών (βλ. κεφάλαιο V). 
11 
0/ βασικές συμβατικές υποχρεώσεις συνήθως αφορούν τη βιομηχανία, καθώς ο 
αντικειμενικός σκοπός αυτών των συμφωνιών είναι να καθοδηγήσουν την 
περιβαλλοντική απόδοση της βιομηχανίας. Ωστόσο, ενδέχεται να υπάρξει ένας αριθμός 
σημαντικών καθηκόντων και για τις δημόσιες αρχές. Παραδείγματος χάρη, συχνά μπορεί 
να είναι αναγκαίο να επιφορτιστούν οι δημόσιες αρχές με τη δημιουργία βάσεως 
στατιστικών δεδομένων, τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών, το συντονισμό 
ερευνών ή τη σύνταξη εκθέσεων ή την πρόβλεψη προηγούμενων διαβουλεύσεων σε 
περίπτωση αμφιβολιών όσον αφορά τη συμμόρφωση με τη συμφωνία. 
Συχνά εξυπακούεται ότι καμιά νομοθετική δράση δεν θα προταθεί εάν και εφόσον η 
συμφωνία λειτουργεί ικανοποιητικά. Πράγματι, όταν η βιομηχανία είναι βέβαιη για τους 
στόχους που πρέπει να επιτευχθούν και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, μπορεί να 
προσυπογράψει φιλόδοξες περιβαλλοντικές επιδώξεις. Προκείμενου να εξασφαλιστεί η 
βεβαιότητα αυτή θα πρέπει ενδεχομένως να αναγνωριστεί ρητά ότι δεν θα θεσπιστούν 
διοικητικές διατάξεις στο πεδίο μιας ισχύουσας συμφωνίας, εφόσον αυτό επιτρέπεται 
από τα εθνικά συντάγματα (π.χ. το φλαμανδικό διάταγμα περί περιβαλλοντικών 
συμφωνιών). Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις, μια τέτοια επίσημη δέσμευση δεν 
θα είναι απαραίτητη, δεδομένου ότι μια δημόσια αρχή η οποία συμμετέχει σε μια 
περιβαλλοντική συμφωνία θα τηρούσε αντιφατική στάση αν ελάμβανε ρυθμιστικά μέτρα 
ενώ η συμφωνία αποδεικνυόταν αποτελεσματική. 
Ποσοτικοί στόχοι 
20. Η αδυναμία και η κακή φήμη ορισμένων προηγούμενων συμφωνιών εν μέρει 
απορρέουν από την έλλειψη ποσοτικών στόχων, πράγμα που δημιούργησε υπόνοιες 
ότι οι συμφωνίες χρησιμοποιούνταν για να αποφευχθεί ή να καθυστερήσει η 
αποτελεσματική δράση. 0/ στόχοι πρέπει να προσδιορίζονται ποσοτικά με αριθμούς εν 
αντιθέσει προς τις ρήτρες της μέγιστης προσπάθειας, δηλαδή πρέπει να εκφράζονται 
είτε σε απόλυτους αριθμούς (για παράδειγμα, ενα μέγιστο ποσό εκπομπών) είτε ως 
εκατοστιαία αναλογία (για παράδειγμα, μια μείωση των εκπομπών η οποία εκφράζεται 
σε εκατοστιαία αναλογία των εκπομπών σε δεδομένο χρονικό διάστημα). 0/ απόλυτες 
τιμές παρουσιάζουν το πλεονέκτημα ότι παρέχουν βεβαιότητα για τη συμβολή του 
τομέα στον συνολικό περιβαλλοντικό στόχο, ενώ με τους σχετικούς στόχους 
αποφεύγεται ο κίνδυνος εξωτερικοί παράγοντες, όπως η συμπεριφορά των 
καταναλωτών, να οδηγούν σε αύξηση του κόστους περιορισμού των εκπομπών. 
Μεγάλη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη σαφήνεια του ποσοτικού προσδιορισμού. Για 
παράδειγμα, όταν περιγράφεται η εκατοστιαία αναλογία της επιδιωκόμενης μείωσης, δεν 
αρκεί να καταδεικνύεται μόνο το έτος βάσης αλλά και το πώς υπολογίζεται η τιμή 
αναφοράς του στόχου. 
Σταδιακή' προσέγγιση 
21. Θα πρέπει να τίθενται μεσοπρόθεσμοι στόχοι. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να 
προσδιορίζεται ενα χρονοδιάγραμμα και οι στόχοι να ορίζονται ποσοτικά σύμφωνα με 
αυτό ("ορόσημα"). Χάρη στα ορόσημα όλα τα μέρη έχουν μια σαφή εικόνα του αν η 
συμφωνία είναι αποτελεσματική ή όχι. Τότε είναι δυνατό να αποφασίζεται σε πρώιμο 
στάδιο ο τρόπος αντίδρασης σε πιθανές δυσκολίες. Αυτό επίσης επιτρέπει στα μέρη να 
12 
αποδεικνύουν ότι η συμφωνία είναι αποτελεσματική και ότι η επιλογή του μέσου ήταν 
σωστή. 
Οι μεσοπρόθεσμοι αυτοί στόχοι, που μπορούν επίσης να είναι ενδεικτικοί, δεν θα 
δημιουργούν επιπρόσθετες υποχρεώσεις. Απλώς θα περιγράφουν τα διάφορα στάδια που 
είναι απαραίτητα για να επιτευχθεί ο συνολικός στόχος σε καθορισμένο χρόνο. Ωστόσο, 
θα ήταν καλό να προσδιορίζεται σε ποια στάδια και υπό ποιες συνθήκες οι αρχές 
σκοπεύουν να αναλάβουν νομοθετική δράση, η οποία θα συμπληρώνει ή θα 
υποκαθιστά τη συμφωνία. 
Ελεγχος των αποτέλεσμα'των 
22. Τσ αποτελέσματα πρέπει να ελέγχονται. Η συμφωνία οφείλει να προσδιορίζει τον τρόπο 
με τον οποίο θα διενεργείται ο έλεγχος. Είναι σημαντικό να εξασφαλίζονται επαρκώς 
ολοκληρωμένα, συγκρίσιμα και αντικειμενικά δεδομένα, δηλαδή ο έλεγχος πρέπει να 
οργανώνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει επαρκείς εγγυήσεις αξιοπιστίας και 
ακρίβειας. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν ήδη κατάλληλοι μηχανισμοί έλεγχου με 
βάση, είτε τις κοινοτικές οδηγίες είτε τις εθνικές διατάξεις. Επιπροσθέτως, ο κανονισμός 
για ενα εκούσιο σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού έλεγχου (EMAS) 
μπορεί να εξασφαλίσει στις εταιρείες ενα μηχανισμό για να ελέγχουν την δική τους 
περιβαλλοντική απόδοση. Ο ευρωπαϊκός οργανισμός περιβάλλοντος μπορεί να 
συμμετάσχει στην αξιολόγηση και την επαλήθευση των αποτελεσμάτων που 
λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο. 
Αημόσια πληροφόρηση, διαφάνεια 
23. Ενας άλλος λόγος για τον οποίο ορισμένες συμφωνίες απέτυχαν στο παρελθόν είναι 
η άγνοια σχετικά με το περιεχόμενο και τις δεσμεύσεις. Το σύνθημα "μη μας 
εμπιστεύεστε, ελέγξτε μας" αντικατοπτρίζει μια απόκριση σε αυτά τα ζητήματα. Το 
πρώτο βήμα για την επίτευξη διαφάνειας είναι συνεπώς η δημοσίευση της συμφωνίας 
στην επίσημη εφημερίδα ή σε ενα έντυπο εξίσου προσιτό στο κοινό. Οι δημόσιες 
ορχες, συμπεριλαμβανομένης και της Επιτροπής, μπορούν επίσης να εξετάσουν το 
ενδεχόμενο κατάρτισης ενός καταλόγου των υπαρ^'ουσών συμφωνιών με σκοπό να 
δώσουν τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να κατανοήσουν τη συνολική σημασία 
τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η χρήση της τεχνολογίας της πληροφόρησης μπορεί να 
αποδειχτεί χρήσιμη ως προς το ότι παρέχει στα ενδιαφερόμενα μέρη, 
συμπεριλαμβανομένων και των καταναλωτών, ολοκληρωμένη πληροφόρηση σχετικά 
με το περιεχόμενο και την εφαρμογή των συμφωνιών. 
Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να υποβάλλουν περιοδικά εκθέσεις επί των αποτελεσμάτων 
στην αρμόδια αρχή, έτσι ώστε να δίνεται η απαραίτητη δημοσιότητα στη συμφωνία, 
στις προσπάθειες που καταβάλλονται και στα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται. 0/ 
εκθέσεις θα πρέπει να ακολουθούν τα ορόσημα. Θα πρέπει να περιλαμβάνουν 
Κανονισμός (ΕΟΚ) 183/93 για την εκούσια συμμετοχή των επιχειρήσεων του βιομηχανικού τομέα σε κοινοτικό σύστημα 
οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού έλεγχου ΕΕ L 168 της 10.7.1993, σ.1. 
13 
τουλάχιστον μία περιγραφή των μέτρων που λαμβάνονται, τα επόμενα μέτρα που θα 
ληφθούν, τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέχρι στιγμής και μια μη τεχνική 
επεξήγηση του τρόπου με τον οποίο έχουν επιτευχθεί. 
Δεδομένου ότι η διαφάνεια είναι σημαντικός παράγων διαβεβαίωσης των τρίτων μερών 
ότι οι μη ρυθμιστικές υποχρεώσεις τηρούνται, τα μέρη της συμφωνίας μπορούν να 
αναλαμβάνουν τη διάθεση των σχετικών πληροφοριών σε μεμονωμένα άτομα κατόπιν 
αίτησης. Ο ευκολότερος τρόπος για να γίνουν προσιτές αυτές οι πληροφορίες είναι να 
προβλεφθεί στη συμφωνία ότι οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν τα σχετικά άρθρα της 
οδηγίας 90/313/ΕΟΚ ή τις αντίστοιχες εθνικές διατάξεις που μεταφέρουν την οδηγία 
στο εθνικό δίκαιο σαν να ήταν δημόσιες αρχές. 
Αυτές οι υποχρεώσεις δεν πρέπει να θεωρούνται πρόσθετα βάρη. Επιτρέπουν επίσης 
την εδραίωση μιας "πράσινης" φήμης με όλη τη σημασία που έχει αυτή για τους 
εργαζόμενους και τους πελάτες των επιχειρήσεων που έχουν συνάψει συμφωνία. 
Επαλήθευση των αποτελεσμάτων από ανεξάρτητο φορέα 
24. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να συσταθεί επιτροπή ή 
ανεξάρτητος φορέας που θα αναλάβει τη συγκέντρωση, την αξιολόγηση ή την 
επαλήθευση των αποτελεσμάτων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιπτώσεις όπου 
οι μέθοδοι μετρήσεως διαφέρουν ή όταν πρέπει να αποφευχθεί η αποκάλυψη 
επαγγελματικών μυστικών. Για το σκοπό αυτό, η συμφωνία οφείλει να προσδιορίζει τον 
μηχανισμό και τη διαδικασία της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων. Αυτό θα εξαρτάται 
σε μεγάλο βαθμό από τις εκάστοτε συνθήκες, ιδίως όσον αφορά τα υπάρχοντα 
πρότυπα και τις μεθόδους, που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με σκοπό τη 
διευκόλυνση της επαλήθευσης και την αποφυγή περιττών εξόδων. 
Πρόσθετες εγγυήσεις 
25. Ως πρόσθετη εγγύηση για την επιτυχία της, τα μέρη μιας δεσμευτικής συμφωνίας 
μπορούν να συμφωνήσουν επί αποτρεπτικών κυρώσεων, για παράδειγμα, πρόστιμα και 
ποινές σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. 
Οι μονομερείς δεσμεύσεις είναι δυνατό να μεταφράζονται σε επιβαλλόμενες 
υποχρεώσεις όταν συνδέονται με διαδικασίες παροχής άδειας, λόγου χάρη, σε σχέση 
με τις βιομηχανικές διαδικασίες. Νέες ή αναθεωρημένες άδειες μπορούν να 
περιλαμβάνουν τα σχετικά στοιχεία της δέσμευσης στους όρους της άδειας. 
Η αποφασιστικότητα των δημόσιων αρχών να επιβάλουν ρυθμιστικά μέτρα ή φόρο αν 
οι συμφωνίες δεν επιτυγχάνουν τους στόχους που έχουν τεθεί, είναι άλλη μία 
σημαντική δύναμη ώθησης προς την κατεύθυνση της συμμόρφωσης. 
Οδηγία του Συμβουλίου 90/313/ΕΟΚ σχετικά με την ελεύθερη πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος ΕΕ L 158 
23.6.1990, σ. 56 άρθρα 3 και 5. 
14 
Γενικοί όροι 
26. 0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες πρέπει να αφορούν διάφορα γενικής φύσεως ζητήματα. 
Τα συμβαλλόμενα μέρη της περιβαλλοντικής συμφωνίας πρέπει να αναφέρονται ρητά. 
Οταν εμπλέκονται επαγγελματικές ενώσεις, θα πρέπει να δηλώνεται εάν δρουν εξ 
ονόματος των μελών τους ή για λογαριασμό τους. 
Πρέπει να προσδιορίζεται το Θέμα της συμφωνίας. Αυτό συμβάλλει στην κατανόηση 
των επιπτώσεων της συμφωνίας και στην αποσαφήνηση ζητημάτων ερμηνείας που 
τυχόν ανακύπτουν σε επόμενα στάδια. 
Οι στόχοι θα πρέπει να μεταφράζονται σε υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών. 
Με λίγα λόγια, πρέπει να αποσαφηνίζεται ποιος κάνει τι για την επίτευξη αυτών των 
στόχων. Παραδείγματος χάρη, όταν στα μέρη της συμφωνίας περιλαμβάνονται 
επαγγελματικές ενώσεις, είναι απαραίτητο να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των δικών 
τους υποχρεώσεων (π.χ. συλλογή δεδομένων) και των υποχρεώσεων των μελών τους. 
Για συμφωνίες που αφορούν κλάδους είναι σκόπιμο να καταδεικνύεται, με γενικότερους 
όρους, η συνεισφορά των μεμονωμένων εταιρειών. Στην περίπτωση των μονομερών 
δεσμεύσεων, στις οποίες προσφεύγουν σήμερα πολλά κράτη μέλη, οι δημόσιες αρχές 
μπορούν να αναλάβουν τη δέσμευση να προβούν σε ορισμένες ενέργειες όπως να 
προωθήσουν την έρευνα, να συμμετάσχουν στον έλεγχο ή στην επαλήθευση των 
αποτελεσμάτων. 
Η συμφωνία θα πρέπει να παρέχει έναν ορισμό των σημαντικότερων όρων, ιδίως των 
τεχνικών όρων, λαμβάνοντας υπόψη τους υπάρχοντες ορισμούς στη σχετική 
νομοθεσία. 
Δεδομένου ότι οι περιβαλλοντικές συμφωνίες είναι δημοσίου ενδιαφέροντος και μέρος 
της περιβαλλοντικής πολιτικής, τρίτα μέρη, συμπεριλαμβανομένων και όσων δεν είναι 
μέλη επαγγελματικών ή εμπορικών ενώσεων, θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα 
συμμετοχής. Θα πρέπει συνεπώς να καθορίζονται οι όροι και η διαδικασία 
προσχώρησης. Οταν έχουν τεθεί συγκεκριμένοι στόχοι (περιβαλλοντική απόδοση ανά 
μονάδα), η προσχώρηση δεν επηρεάζει τις υποχρεώσεις των μερών. Οταν όμως οι 
στόχοι αφορούν όλο τον κλάδο, ενδέχεται να πρέπει να συμφωνηθεί νέος 
καταμερισμός των βαρών. 
Η διάρκεια της περιβαλλοντικής συμφωνίας πρέπει να αναφέρεται. Οι συμφωνίες 
λήγουν αμέσως μόλις επιτυγχάνονται όλοι οι στόχοι. Αν αυτό δεν πραγματοποιηθεί 
μέσα στην καθορισμένη χρονική περίοδο, η συμφωνία μπορεί, για παράδειγμα, να 
επιτρέπει παράταση ή μονομερή λύση από το μέρος το οποίο τήρησε τις υποχρεώσεις 
του. 
Μια αναθεώρηση της περιβαλλοντικής συμφωνίας θα πρέπει να είναι εφικτή, έτσι ώστε 
νεα ευρήματα, προσαρμογές στην τεχνική πρόοδο ή αλλαγές της κατάστασης της 
αγοράς (π.χ. στροφή των καταναλωτών προς φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα) να 
μπορούν να λαμβάνονται υπόψη. 
15 
Η μονομερής λύση δεσμευτικής συμφωνίας θα πρέπει να επιτρέπεται σε οποιοδήποτε 
μέρος ως αντίδραση στη μη συμμόρφωση. Μπορεί επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα 
να επιτραπεί στη βιομηχανία να ανακαλέσει τη δέσμευση της εάν, σε αντίθεση με την 
κοινή συνεννόηση κατά τη σύναψη της συμφωνίας, θεσπίζονται επιπρόσθετα 
ρυθμιστικά μέτρα ή φόροι άμεσα συνδεόμενοι με το θέμα της συμφωνίας. 
Στην περίπτωση συμφωνίας υπό μορφή σύμβασης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη δύο 
ακόμη σημεία. Δεδομένου ότι οι δημόσιες αρχές είναι συμβαλλόμενα μέρη της 
συμφωνίας και εξαρτώνται από την έννομη τάξη των κρατών μελών, πρέπει να 
προσδιοριστεί κατά πόσο η σύμβαση διέπεται από το αστικό ή το δημόσιο δίκαιο. 
Αυτή η διάκριση είναι αποφασιστικής σημασίας προκείμενου να καθοριστεί για 
παράδειγμα ποιο είναι το εφαρμοστέο δίκαιο των συμβάσεων, ποια είναι η έκταση της 
αστικής ευθύνης και ποια τα αρμόδια δικαστήρια. Ωστόσο, δεν επηρεάζει το γενικό 
περιεχόμενο της συμφωνίας ούτε τη δεσμευτική ισχύ της. Συνεπώς, ο νομικός 
χαρακτηρισμός της σύμβασης, που μπορεί επίσης να εξαρτάται από την παράδοση των 
κρατών μελών, είναι δυνατόν να καθορίζεται είτε από την εθνική έννομη τάξη είτε από 
τα ίδια τα συμβαλλόμενα μέρη. 
Επιπλέον, θα πρέπει να δηλώνεται ποια είναι τα αρμόδια δικαστήρια ή, ενδεχομένως, 
το διαιτητικό δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο με την επίλυση των διαφορών. 
Επίσης, η συμφωνία, είναι δυνατόν να προβλέπει ότι προηγείται διαιτησία μεταξύ των 
συμβαλλόμενων μερών πριν από την προσφυγή στο αρμόδιο δικαστήριο. 
Συμμόρφωση με τη συνθήκη ΕΚ 
Περιττό να σημειωθεί ότι οι περιβαλλοντικές συμφωνίες οφείλουν να ανταποκρίνονται 
όχι μόνο στις διατάξεις του εθνικού δικαίου στο οποίο υπόκεινται, αλλά και στη 
συνθήκη της ΕΚ και την απορρέουσα από αυτή νομοθεσία. Για να περιγραφεί το πλαίσιο 
που έχει τεθεί από τη συνθήκη, οι διατάξεις που αφορούν τις συμφωνίες στον τομέα 
του περιβάλλοντος επαναλαμβάνονται εν συντομία ακολούθως. 
27. 0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες δεν πρέπει να δημιουργούν εμπόδια στην ομαλή 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Παραδείγματος χάρη, συμφωνίες που αφορούν 
προϊόντα μπορούν να θέτουν περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
προϊόντων μόνο για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας ή του περιβάλλοντος και 
εάν δεν αποτελούν μέσο αυθαίρετης διάκρισης ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό του 
εμπορίου μεταξύ κρατών μελών. 
Εξαιτίας της πιθανής επίπτωσης τους στην εσωτερική αγορά, οι τεχνικές προδιαγραφές 
των προϊόντων, που σχετϊζοναι για παράδειγμα με την ποιότητα του προϊόντος ή τη 
συσκευασία, πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή για προηγούμενο έλεγχο. Από 
τον \ούλιο του 1995, αυτή η διαδικασία εφαρμόζεται και στα σχέδια συμφωνιών των 
οποίων μια δημόσια αρχή είναι συμβαλλόμενο μεροςΛ0. Ετσι, τα κράτη μέλη οφείλουν 
Οδηγία 83/189/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρισης στον τομέα των τεχνικών 
προτύπων και προδιαγραφών (ΕΕ L 109 της 26.4.1983), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία88/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
(ΕΕ L 81 της 26.3.1988) και από την οδηγία 94/10/ΕΟΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 109 της 
19.4.1994, σ.30). 
16 
να ανακοινώνουν τα εν λόγω σχέδια συμφωνιών στην Επιτροπή η οποία με τη σειρά 
της, τα κοινοποιεί στα άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη 
προβαίνουν σε σχετικές παρατηρήσεις ή διατυπώνουν αναλυτική γνώμη όταν 
πιστεύουν ότι το σχέδιο συμφωνίας μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια στην ελεύθερη 
κυκλοφορία των εμπορευμάτων εντός της εσωτερικής αγοράς. 
28. Η ελευθερία συνεργασίας μεταξύ εταιρειών περιορίζεται από την ανάγκη να διατηρηθεί 
αποτελεσματικός ανταγωνισμός: στην πράξη, η ελευθερία συνεργασίας των εταιρειών 
περιορίζεται από την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης. 
Το άρθρο 85(1) ορίζει ότι όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, όλες οι αποφάσεις 
ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένη πρακτική που δύνανται να επηρεάσουν 
το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την 
παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής 
αγοράς, απαγορεύονται. 
Ωστόσο, το άρθρο 85(3) προβλέπει εξαίρεση για περιορισμούς που συμβάλλουν στη 
βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της 
τεχικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο 
τμήμα από το όφελος που προκύπτει. Τέτοιοι περιορισμοί, ωστόσο, πρέπει να είναι 
απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων αυτών και όχι να δίνουν την ευκαιρία στις 
επιχειρήσεις να εξαλείφουν τον ανταγωνισμό σε ό,τι αφορά ενα σημαντικό μέρος των 
εν λόγω προϊόντων. 
Αναλύοντας μεμονωμένες περιπτώσεις δυνάμει του άρθρου 85(3), η Επιτροπή, 
εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, σταθμίζει τους περιορισμούς στον 
ανταγωνισμό που προκύπτουν από τη συμφωνία σε σχέση με τους περιβαλλοντικούς 
στόχους που πρόκειται να επιτευχθούν με τη συμφωνία αυτή. Στην πράξη, αυτό 
περιλαμβάνει, από τη μία πλευρά, καθορισμό του καταπόσο οι περιορισμοί είναι 
απαραίτητοι για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων και, από την άλλη, την 
εξασφάλιση ότι οι καταναλωτές λαμβάνουν ενα σημαντικό τμήμα από τα οφέλη της 
συμφωνίας. Συγκεκριμένα, η προστασία του περιβάλλοντος θα μπορούσε να θεωρηθεί 
στοιχείο που συμβάλλει στην βελτίωση της παραγωγής ή διανομής των αγαθών και 
στην προώθηση της τεχνικής και οικονομικής προόδου. 
Για να επωφεληθούν από μια απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 85(3) τα μέρη πρέπει να 
κοινοποιούν τη συμφωνία στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Επιτροπής. Η 
Επιτροπή έχει την αποκλειστική εξουσία να εφαρμόζει το άρθρο 85(3). Ετσι, σε 
περίπτωση προσφυγής σε εθνικό δικαστήριο, αυτό δεν θα μπορούσε να διεξάγει 
ανάλυση βασισμένη σε αυτή την παράγραφο του άρθρου 85. 
Τέλος, στην περίπτωση που η εθνική νομοθεσία αναθέτει αρμοδιότητα όσον αφορά 
έναν οικονομικό τομέα σε ιδιωτικούς φορείς και το αποτέλεσμα είναι ένας αισθητός 
περιορισμός του ανταγωνισμού, σημειώνεται διπλή παραβίαση των κανόνων της 
συνθήκης (το κράτος μέλος παραβαίνει τα άθρα 3(0 και 5, και οι επιχειρήσεις 
Αρθρο 4 του κανονισμού 17/62/ΕΟΚ εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΕ 13, 21.2.1962, σ. 204. 
17 
παραβαίνουν τα άρθρα 85 και/ή 86 της Συνθήκης ΕΕ). Το άρθρο 86 απαγορεύει 
οιαδήποτε καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης. 
29. Οταν η συμφωνία περιλαμβάνει χρηματοδοτικές ενισχύσεις από δημόσιες αρχές ή άλλα 
οφέλη, όπως φοροαπαλλαγές ή ανακατανομή των εσόδων από φορολογία, πρέπει να 
εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με το άρθρο 92 της συνθήκης. Για να ληφθεί υπόψη ενα 
ευρύτερο φάσμα οικονομικών μέτρων, η Επιτροπή έχει εκδόσει νέες κατευθυντήριες 
γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, που 
υποδεικνύουν σε ποιες περιπτώσεκ οι ενισχύσεις αυτές απαγορεύονται και πότε 
μπορούν να χορηγηθούν απαλλαγές . 
Συμμόρφωση με τους κανόνες του ΠΟΕ 
30. Είναι επίσης απαραίτητο να εξασφαλιστεί ότι οι συμφωνίες ανταποκρίνονται στους 
κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με το ελεύθερο εμπόριο 
αγαθών και τα τεχνικά εμπόδια στις συναλλαγές. Μεγαλύτερη ακόμη σημασία έχει η 
τήρηση της αρχής της εθνικής μεταχείρισης που προβλέπεται από το άρθρο III της 
GATT, και σύμφωνα με την οποία απαιτείται και η ίδια μεταχείριση για τα εισαγόμενα 
προϊόντα και για τα προϊόντα εγχώριας παραγωγής. Είναι, συνεπώς, σημαντικό να 
εξασφαλίζεται η συμμετοχή των ξένων παραγωγών σε μια συμφωνία με όρους όχι 
λιγότερο ευνοϊκούς από εκείνους που ισχύουν για την εγχώρια βιομηχανία, εάν η 
συμφωνία αυτή επηρεάζει το διεθνές εμπόριο. 
Επιπλέον, οι τεχνικές προδιαγραφές για τα προϊόντα, είτε πρόκειται για υποχρεωτικούς 
"τεχνικούς κανονισμούς" είτε απλώς για μη υποχρεωτικά "πρότυπα", πρέπει να 
αναταποκρϊνονται στους κανόνες που διέπουν τις διαβουλεύσεις και τη μη-διάκριση στη 
συμφωνία του ΠΟΕ σχετικά με τα τεχνικά εμπόδια στις συναλλαγές. 
0/ διατάξεις της συμφωνίας για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα της οποίας 
ο σκοπός είναι να αποθαρρύνει μεταξύ άλλων τις επιδοτήσεις που ευνοούν τη χρήση 
εγχώριων προϊόντων ή τις επιδοτήσεις των εξαγωγών, μπορεί να είναι επίσης σχετικές. 
V. Περιβαλλοντικές συυΦωνίες που Θέτουν σε εΦαουονή ορισυενε€ διατάξεις κοινοτικών 
οδηγιών 
31. Η συνθήκη ΕΚ δεν καθορίζει τον τρόπο εφαρμογής των οδηγιών οι οποίες είναι 
δεσμευτικές ως προς τα αποτελέσματα που πρέπει να επιτευχθούν αλλά αφήνουν στις 
εθνικές αρχές την επιλογή των μέσων και μεθόδων. Μόνο η συμφωνία περί 
κοινωνικής πολιτικής αναφέρει ρητά ως μέσο εφαρμογής των οδηγιών που θεσπίζονται 
στο σχετικό τομέα τις συμφωνίες μεταξύ διοίκησης και εργαζομένων™. Επίσης 
επισημαίνει ρητά ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να είναι ανά πάσα στιγμή σε θέση να 
εξασφαλίζουν τα αποτελέσματα που επιβάλλονται από τις οδηγίες αυτές. 
12 Κοινοτικοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, ΕΕ C 72 της 10.3.1994, σ. 3. 
13 Συμφωνία για την κοινωνική πολιτική, ΕΕ C 224 της 31.8.1992, σ. 127', άρθρο 2. 
18 
Ο δεσμευτικός χαρακτήρας των οδηγιών συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να 
εξασφαλίζουν την πλήρη και έγκαιρη μεταφορά τους στο εθνικό δίκαιο καθώς και την 
εφαρμογή τους. Για το σκοπό αυτό, το εσωτερικό δίκαιο πρέπει απαραιτήτως να 
παρέχει ενα σαφές νομικό πλαίσιο και, επομένως, νομική ασφάλεια. Αυτό δεν σημαίνει 
αναγκαστικά ότι οι οδηγίες πρέπει να ενσωματώνονται επίσημα και κατά γράμμα σε 
συγκεκριμένη νομοθεσία- ενα γενικό νομικό πλαίσιο μπορεί, ανάλογα με το 
περιεχόμενο της οδηγίας, να είναι αρκετό. Στην πραγματικότητα, οι οδηγίες "θα 
αφήνουν στις εθνικές αρχές την επιλογή της μορφής και των μεθόδων"'. Ωστόσο, όταν 
οι οδηγίες αποσκοπούν στη δημιουργία δικαιωμάτων και υπχρεώσεων υπέρ των ιδιωτών, 
παραδείγματος χάρη θέτοντας οριακές τιμές γενικής εφαρμογής που στοχεύουν στην 
προστασία της ανθρώπινης υγείας, οι πράξεις μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο αποκτούν 
δεσμευτική ισχύ και ανάλογη δημοσιότητα. Μόνο σε αυτή την περίπτωση μπορούν τα 
ενδιαφερόμενα πρόσωπα να αποκτούν τη δυνατότητα να γνωρίζουν το πλήρες 
περιεχόμενο των δικαιωμάτων τους και, ενδεχομένως να τα προβάλλουν ενώπιον των 
εθνικών δικαστηρίων . 
Πέραν τούτου, το γεγονός ότι μια npçKT/κή συμβιβάζεται με την προστασία που 
παρέχεται δυνάμει μιας οδηγίας, δεν δικαιολογεί την παράλειψη της εφαρμογής της 
οδηγίας αυτής στην εθνική έννομη τάξη . Τα κράτη μέλη καλούνται σνεπώς να 
λάβουν δεσμευτικά μέτρα και δεν πρέπει να αρκουναι στην αναγνώριση μονομερών 
δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται από τη βιομηχανία. Για ορισμένες διατάξεις 
κοινοτικών οδηγιών, οι δεσμευτικές συμφωνίες μπορούν να αποτελούν επαρκές μέσο 
εφαρμογής. Επί παραδείγματι, η οδηγία 85/339/ΕΟΚ για τις συσκευασίες υγρών 
τροφίμων απαιτούσε από τα κράτη μέλη να εκπονήσουν προγράμματα για την 
ελάττωση του βάρους και του όγκου των συσκευασιών αυτών . Οι γαλλικές αρχές είχαν 
συνάψει συμφωνίες με τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς κύκλους με σκοπό της 
εκπόνηση τέτοιων προγραμμάτων περιορισμού. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων έκρινε ότι οι συμφωνίες αυτές περιείχαν δεσμεύσεις εκ μέρους των αρχών 
και μπορούσαν, συνεπώς, να θεωρηθούν κατ αρχήν ως προγράμματα για τους σκοπούς 
της συγκεκριμένης οδηγίας . 
32. Ετσι, όταν οι οδηγίες αποσκοπούν στη δημιουργία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων υπέρ 
των ιδιωτών, οι σχετικές διατάξεις δεν είναι εν γένει δυνατό να εφαρμόζονται μέσω 
συμφωνιών. Τα κράτη μέλη δεν θα είναι σε θέση να εγγυηθούν την εφαρμογή αυτών 
των διατάξεων σε όλους ("λαθρεπιβάτες", νεοφερμένοι στην αγορά) . 
14 Πάγια νομολογία του δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, για πρώτη φορά στην υπόθεση C 29/84, Συλλογή 
της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995, σ. 1661. 
15 Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση C 339/87, Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1990, α. 851. 
16 Οδηγία 85/339/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τις συσκευασίες υγρών τροφίμων, ΕΕ L 176 της 6.7.1985, ο. 18, η οποία 
καταργήθηκε από την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα 
απορρίμματα συσκευασίας, ΕΕ L 365 της 31.12.1994, σ.10. 
17 Δπόφαση της 15.10.1994, C-225/93, Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994, σ. 4949. Το Δικαστήριο κατέληξε, 
ωστόσο, στο συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες δεν πληρούν τις ουσιαστικές απαιτήσεις της οδηγίας δεδομένου ότι δεν 
περιλαμβάνουν ποσοτικούς στόχους ούτε χρονοδιάγραμμα για την εκτέλεση των προγραμμάτων. 
18 Μόνο όταν οι συμφωνίες μπορούν να δηλώνονται ως γενικής εφαρμογής θεωρείται αποδεκτή η μεταφορά στο εθνικό 
δίκαιο μέσω μιας τέτοιας γενικά εφαρμόσιμης συμφωνίας. 
19 
Από την άλλη πλευρά, όταν μια διάταξη μιας οδηγίας προβλέπει την κατάρτιση γενικών 
προγραμμάτων ή την επίτευξη γενικών στόχων, η πλήρης επίτευξη των καθορισθέντων 
στόχων δεν προϋποθέτει απαραιτήτως τη λήψη ρυθμιστικών μέτρων. Στην πράξη, 
πολλές είναι οι οδηγίες για το περιβάλλον που απαιτούν μεταξύ άλλων από τα κράτη 
μέλη να καταρτίζουν προγράμματα περιορισμού της ρύπανσης και να υλοποιούν 
γενικούς στόχους. Για διατάξεις αυτού του είδους οι δεσμευτικές περιβαλλοντικές 
συμφωνίες μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλο και επαρκές μέσο εφαρμογής. 
Περιλαμβάνουν δεσμεύσεις εκ μέρους των δημοσίων αρχών και μπορούν συνεπώς να 
θεωρηθούν από τα κράτη μέλη ως κατάλληλο μέτρο εφαρμογής προκείμενου να 
εκπληρωθούν υποχρεώσεις αυτού του είδους που απορρέουν από τις κοινοτικές οδηγίες. 
33. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο κοινοτικός νομοθέτης δύναται να προβλέψει ότι τα κράτη 
μέλη μπορούν να επιλέξουν ως μέσο επίτευξης των στόχων είτε τις περιβαλλοντικές 
συμφωνίες είτε την εθνική νομοθεσία. Παραδείγματος χάρη, όταν μία οδηγία προβλέπει 
τον καθορισμό οριακών τιμών για την επίτευξη συγκεκριμένης μείωσης των εκπομπών 
ορισμένων ουσιών, θα πρέπει να παρέχεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα επίτευξης 
των στόχων αυτών μέσω συμφωνιών αντί μέσω οριακών τιμών. Αυτό είναι ιδιαίτερα 
κατάλληλο σε περιπτώσεις συμφωνιών που ενα κράτος μέλος συνάπτει πριν από τη 
θέσπιση μιας οδηγίας. Ο κοινοτικός νομοθέτης, όμως, θα πρέπει να περιορίζει τη 
δυνατότητα αυτή μόνο σε σαφώς καθορισμένες περιπτώσεις και να την εξαρτά από 
ρητώς αναφερόμενους και επαληθεύσιμους όρους ώστε να εξασφαλίζεται νομική 
ασφάλεια και αποτελεσματική επιβολή των κοινοτικών οδηγιών σε όλη την Κοινότητα. 
34. Ωστόσο, η απαίτηση της νομικής ασφάλειας προϋποθέτει κατά κανόνα ότι η χρήση 
περιβαλλοντικών συμφωνιών συνδυάζεται με την επίσημη μεταφορά μιας οδηγίας στο 
εθνικό δίκαιο. Η νομοθεσία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο μπορεί να απαλλάσσει τα μέρη 
μιας συμφωνίας από την τήρηση των σχετικών διατάξεων, εφ' όσον τηρούν τους 
όρους της συμφωνίας. Αυτή η νομοθετική ασφαλιστική δικλείδα εκτός από το ότι 
συνιστά αποτελεσματικό μέσο για να μην επωφελούνται οι "λαθρεπιβάτες", αποτελεί 
εγγύηση συμμόρφωσης προς την κοινοτική νομοθεσία. Επιπλέον, δεδομένου ότι για τη 
θέση σε εφαρμογή όλων των διατάξεων μιας οδηγίας απαιτείται σχετική εθνική 
νομοθεσία, η θέσπιση της νομοθεσίας ασφαλιστικής δικλείδας μπορεί να πραγματοποιθεϊ 
εύκολα συγχρόνως με τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. 
35. Προκείμενου να καταστήσει σαφές το πεδίο εφαρμογής των περιβαλλοντικών 
συμφωνιών στο πλαίσιο μιας οδηγίας, η Επιτροπή θα επισημαίνει ρητά στις προτάσεις 
οδηγίας τις διατάξεις που μπορούν να εφαρμόζονται μέσω των συμφωνιών αυτών. Η 
συγκεκριμένη αυτή αναφορά στη δυνατότητα προσφυγής σε συμφωνίες παρέχει νομική 
ασφάλεια όσον αφορά τη μορφή και τις μεθόδους εφαρμογής. Με τον τρόπο αυτό, τα 
κοινοτικά όργανα θα μπορούν να ελέγχουν την καταλληλότητα των περιβαλλοντικών 
συμφωνιών, ιδίως σε σχέση με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
36. Οταν ενα κράτος μέλος χρησιμοποιεί περιβαλλοντική συμφωνία πρέπει να εξασφαλίζει 
ότι αυτή θα τεθεί σε εφαρμογή εντός της προθεσμίας που καθορίζεται από την οδηγία. 
Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της περιβαλλοντικής συμφωνίας 
πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πριν από τη λήξη της περιόδου μεταφοράς ώστε, σε 
περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, να είναι δυνατή η έγκαιρη θέσπιση της 
απαιτούμενης νομοθεσίας. 
20 
Τσ κράτη μέλη οφείλουν επίσης να εξασφαλίζουν την αποτελεσματική τήρηση της 
περιβαλλοντικής συμφωνίας προκείμενου να επιτευχθούν οι στόχοι που καθορίζονται 
στην οδηγία. Ενας αποτελεσματικός τρόπος εξασφάλισης της συμμόρφωσης θα ήταν, 
επί παραδείγματι, η εξάρτηση της χορήγησης των επιμέρους αδειών από την τήρηση 
της συμφωνίας. 
Σε περίπτωση που καθίσταται σαφές ότι η συμφωνία δεν θα συναφθεί εγκαίρως, ή που 
δεν είναι δυνατόν να εξασφαλισθεί η τήρηση μιας συμφωνίας ή που η συμμόρφωση 
προς την οδηγία διακυβεύεται επί παραδείγματι από τους "λαθρεπιβάτες", είναι 
απαραίτητο να θεσπιστεί νομοθεσία. Ενώ είναι αλήθεια ότι σ' αυτές τις (εξαιρετικές) 
περιπτώσεις αποτυχίας μπορούν να σημειωθούν καθυστερήσεις στην εισαγωγή και 
εφαρμογή δεσμευτικών μέτρων, η κτηθεϊσα πείρα κατά τη διάρκεια των 
διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία θα επιτρέψει τη συντόμευση του απαιτούμενου 
χρόνου για την πρόταση κατάλληλης νομοθεσίας και το πολιτικό πλαίσιο θα είναι 
ευνοϊκότερο για την επίτευξη συναίνεσης επί των μέτρων αυτών. Στην περίπτωση 
αυτή, όμως, η νομική ευθύνη των κρατών μελών διακυβεύεται εφόσον δεν είναι σε 
θέση να συμμορφωθούν με την κοινοτική νομοθεσία. 
37. Οπως συμβαίνει με όλες τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που 
θεσπίζονται για τη θέση σε εφαρμογή μιας οδηγίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να 
κοινοποιούν στην Επιτροπή και τις περιβαλλοντικές συμφωνίες που συνάπτονται για τον 
ίδιο σκοπό και να παρέχουν κάθε σχετικό στοιχείο που είναι αναγκαίο για την 
αξιολόγηση της συμφωνίας ως μέσου μεταφοράς της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Αυτό 
θα επιτρέψει στην Επιτροπή να ελέγξει τη συμφωνία και να ασκήσει τα καθήκοντα της 
ως θεματοφύλακας της συνθήκης. Θα συντελέσει επϊσεις στην αύξηση της διαφάνειας 
των μέτρων εφαρμογής σε όλη την Κοινότητα. 
38. Αξίζει να σημειωθεί, τέλος, ότι η χρήση περιβαλλοντικών συμφωνιών ως μέτρου 
εφαρμογής μιας οδηγίας, εφόσον επιτρέπεται από τον κοινοτικό νομοθέτη, είναι 
προαιρετική και όχι υποχρεωτική. Εναπόκειται στα επιμέρους κράτη μέλη να 
αποφασίσουν την έναρξη ή μη διαπραγματεύσεων για μια περιβαλλοντική συμφωνία. 
Η επιλογή αυτή ανταποκρίνεται στην ευθύνη των κρατών μελών να επιτύχουν τα 
καθορισθέντα από την οδηγία αποτελέσματα. 
39. 0/ κατευθυντήριες γραμμές που παρατίθενται στο κεφάλαιο IV ισχύουν για τις 
περιβαλλοντικές συμφωνίες που θέτουν σε εφαρμογή κοινοτικές οδηγίες. Εξυπακούεται 
ότι για το σκοπό αυτό οι συμφωνίες οφείλουν να είναι δεσμευτικές. Προκείμενου να 
παράσχει στα κράτη μέλη ενα σαφές και οριστικό πλαίσιο όσον αφορά τη χρήση των 
περιβαλλοντικών συμφωνιών, η Επιτροπή συνδυάζει την παρούσα ανακοίνωση προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με μία σύσταση προς τα κράτη μέλη. Στη 
σύσταση αυτή καθορίζονται οι κατευθυντήριες γραμμές που εξετεθηκαν στα 
προηγούμενα κεφάλαια. Εφόσον είναι αναγκαίο, η Επιτροπή θα αναθεωρήσει τη 
σύσταση της με βάση την πείρα που θα αποκτηθεί κατά την εφαρμογή των 
περιβαλλοντικών συμφωνιών. 
21 
VI. ΣυυΦωνίες σε κοινοτικό επίπεδο 
40. Εως τώρα, έχει συναφθεί σε κοινοτικό επίπεδο ένας σχετικά περιορισμένος αριθμός μη 
δεσμευτικών "συμφωνιών" που είχαν τη μορφή μονομερών δεσμεύσεων προωθημένων 
ή αναγνωρισμένων από την Επιτροπή. Μετά από σχετικό ψήφισμα του Συμβουλίου 
η Επιτροπή απηύθυνε στους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς κλάδους διάφορες 
συστάσεις για τον περιορισμό της χρήσης των χλωροφθορανθράκων και των halons . 
Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης, δυνάμει του άρθρου 155 της συνθήκης ΕΚ, σύσταση όσον 
αφορά την επισήμανση των απορρυπαντικών και των προϊόντων καθαρισμού . 
41. Ωστόσο, δεσμευτικές συμφωνίες δεν έχουν συναφθεί με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως 
συμβλλόμενο μέρος. Αν και η Κοινότητα, αντιπροσωπευόμενη από την Επιτροπή, 
συνάπτει τακτικά συμβάσεις δυνάμει της νομοθεσίας των κρατών μελών, οι συμβάσεις 
αυτές δεν συνιστούν καθαυτό μέτρα άσκησης πολιτικής. Τα προβλεπόμενα από τη 
συνθήκη δεσμευτικά μέσα άσκησης πολιτικής είναι οι κανονισμοί, οι οδηγίες και οι 
αποφάσεις. 
Προς το παρόν συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει να προσφεύγει σε μη δεσμευτικές 
συμφωνίες οι οποίες συνιστούν το διαθέσιμο μέσο για την ενθάρρυνση των 
βιομηχανιών να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο και για τη δημιουργία κινήτρων με σκοπό 
την ανάληψη δράσης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. 0/ συμφωνίες 
αυτές μπορούν να λάβουν μια χρησιμοποιηθείσα ήδη στο παρελθόν μορφή (δέσμευση 
της βιομηχανίας αναγνωρισμένη από την Επιτροπή) ή οιαδήποτε άλλη μορφή μη 
δεσμευτικού διακανονισμού (π.χ. ανταλλαγή υπομνημάτων, επιστολές δήλωσης 
προθέσεων, δηλώσεις υπογεγραμμένες παρουσία μέλους της Επιτροπής ή μη 
δεσμευτικές συμφωνίες). Η Επιτροπή θα εξετάσει για κάθε μεμονωμένη περίπτωση κατά 
πόσο οι δεσμεύσεις εκ μέρους της βιομηχανίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως 
αποτελεσματικό περιβαλλοντικό μέτρο. 
42. Τέσσερα είναι τα βασικά στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν: οι ευνοϊκές συνθήκες για 
μια περιβαλλοντική συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο, τα ενδεχόμενα πεδία εφαρμογής, 
το θεσμικό πλαίσιο και απαιτήσεις σχετικά με το σχεδιασμό και το περιεχόμενο των 
συμφωνιών. 
Κατ' αρχήν, πρέπει είτε ο αριθμός των συμβαλλόμενων μερών να είναι τέτοιος ώστε 
να διευκολύνεται ο έλεγχος είτε τα μέρη να μπορούν να σεμμετεχουν στις 
διαπραγματεύσεις μέσω επαγγελματικών ενώσεων. Μόνο με τον τρόπο αυτό οι 
οικονομικοί φορείς θα είναι σε θέση να διαπραγματεύονται αποτελεσματικά και με 
χαμηλό κόστος συναλλαγής. Πέραν τούτου, οι ισχυρές επαγγελματικές ενώσεις 
μπορούν να συμβάλλουν στην κατανομή των δαπανών μεταξύ των συμμετεχουσών 
επιχειρήσεων, έργο το οποίο είναι δυσκολότερο να επιτελεστεί σε κοινοτικό παρά σε 
εθνικό επίπεδο. Και ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι μπορεί να αξιολογηθεί 
γρήγορα ο δυνητικός κίνδυνος που συνεπάγονται οι "λαθρεπιβάτες" και, επομένως, η 
19 Ψήφισμα του Συμβουλίου 88/C/285/01 (ΕΕ C 285 της 9.11.1988 και συστάσεις της Επιτροπής που αφορούν τη 
βιομηχανία των αεροζόλ, τη βιομηχανία αφρωδών πλαστικών και την βιομηχανία ψύξης (Συστάσεις 89/349/ΕΟΚ και 
90/437, ΕΕ L 144 της 27.5.1989 σ. 56, ΕΕ L 227 της 21.8.1990 σ. 26 και σ. 30) 
20 Σύσταση 89/542/ΕΟΚ, ΕΕ L 291 της 10.10.1989, σ. 55. 
22 
καταλληλότητα του μέσου. 
43. Η καταλληλότητα των συμφωνιών σε κοινοτικό επίπεδο εξαρτάται επίσης από την 
ικανότητα τους να αντιμετωπίσουν ικανοποιητικά τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Και 
αυτό διότι δεν αξίζει τον κόπο να συμφωνηθούν περιβαλλοντικά μέτρα 
προλαμβάνοντας τη θέσπιση νομοθεσίας αν απαιτηθεί επιπλέον της συμφωνίας 
νομοθετική δράση σε κοινοτικό επίπεδο. Επιπλέον, μια κοινοτική δράση αυτού του 
είδους δεν θα απέτρεπε τα κράτη μέλη από το να θεσπίσουν εθνικά μέτρα στον ίδιο 
τομέα. 
44. Γενικές σκέψεις για το δεύτερο στοιχείο, τα ενδεχόμενα πεδία εφαρμογής, έχουν ήδη 
εκτεθεί στο κεφάλαιο III. 0/ συμφωνίες θεωρούνται ιδιαίτερα ενδεδειγμένες για την 
υλοποίηση συνολικών, μακροπρόθεσμων στόχων ή ως προσωρινό συμπλήρωμα ενός 
οικονομικού μέσου. Θέματα που θα μπορούσαν να εξεταστούν σε κοινοτικό επίπεδο 
είναι επί παραδείγματι η μείωση των εκπομπών C02 από τα επιβατηγά αυτοκίνητα, των 
S02 και Ν0Χ από τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρισμού και μείωση των απωλειών 
ενέργειας από συσκευές όπως οι τηλεοπτικοί δέκτες και τα μανγητοσκόπια που 
βρίσκονται σε θέση "Stand-by". 
45. Οσον αφορά το θεσμικό πλαίσιο, οι μη δεσμευτικές συμφωνίες θα πρέπει να βασίζονται 
σε στόχους που έχουν εγκριθεί ήδη από τα κοινοτικά όργανα, επί παραδείγματι, μέσω 
του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης, ψηφισμάτων του Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου ή διεθνών συμβάσεων. Η τήρηση θεσμικής ισορροπίας εκτός από το ότι 
αποτελεί εγγύηση για την ακρίβεια των αποτελεσμάτων, αντιπροσωπεύει για τη 
βιομηχανία έναν παράγοντα σταθερότητας. Εάν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο 
έχουν καθορίσει σαφείς στόχους και η Επιτροπή έχει προβεί σε διαπραγματεύσεις για 
την εξεύρεση του καλύτερου τρόπου υλοποίησης των εν λόγω στόχων, οι πιθανότητες 
να απαιτηθούν πρόσθετα ρυθμιστικά μέτρα είναι ελάχιστες. 
46. Τέλος, όσον αφορά την κατάρτιση των συμφωνιών σε κοινοτικό επίπεδο, ισχύουν τα 
κριτήρια και οι απαιτήσεις του κεφαλαίου IV, με μόνη εξαίρεση τις συμφωνίες υπό 
μορφή σύμβασης. Η Επιτροπή θα φροντίσει ώστε να υποβάλλονται περιοδικά στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο εκθέσεις επί της εφαρμογής και της 
αποτελεσματικότητας των λαμβανομένων από τη βιομηχανία μέτρων, όπως συμβαίνει 
και με έναν μεγάλο αριθμό οδηγιών. Η υποβολή των εν λόγω εκθέσεων θα συντελέσει 
στην αύξηση της διαφάνειας και θα επιτρέψει, εφόσον είναι αναγκαίο, την τροποποίηση 
της μη δεσμευτικής συμφωνίας ή την αντικατάσταση της από δεσμευτικά μέτρα. 
VII. Συμπεράσματα 
47. Οπως προκύπτει από το συνημμένο παράρτημα, από τις αρχές της δεκαετίας του '90, 
οι συμφωνίες με τη βιομηχανία στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής συνιστούν 
συνεχώς περισσότερο συνήθη πρακτική. 
0/ περιβαλλοντικές συμφωνίες με τη βιομηχανία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο 
πλαίσιο του φάσματος των μέσων ασκήσεως πολιτικής που αναζητεί η Επιτροπή μετά 
τη θέσπιση του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον. 0/ συμφωνίες 
αυτές παρέχουν αποτελεσματικές ως προς το κόστος λύσεις κατά την υλοποίηση των 
23 
περιβαλλοντικών στόχων και μπορούν να προκαλέσουν τη λήψη αποδοτικών μέτρων 
πριν από τη θέσπιση σχετικής νομοθεσίας ή για τη συμπλήρωση της. Για να είναι 
αποτελεσματικές πρέπει οπωσδήποτε να εξασφαλίζεται η διαφάνεια και αξιοπιστία τους. 
Οι δεσμευτικές συμφωνίες παρέχουν εν γένει καλύτερες εγγυήσεις όσον αφορά την 
επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. Κατά συνέπεια, κάθε φορά που είναι δυνατό και 
σκόπιμο, οι περιβαλλοντικές συμφωνίες πρέπει να λαμβάνουν δεσμευτική μορφή. 
48. Η Επιτροπή κατέληξε συνεπώς στα ακόλουθα συμπεράσματα: 
Με βάση τις αντιδράσεις στην παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή θα εξετάσει για 
κάθε περίπτωση χωριστά κατά πόσο οι περιβαλλοντικές συμφωνίες αποτελούν 
κατάλληλο μέσο επίτευξης περιβαλλοντικών στόχων. 
Οι απαιτήσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή των περιβαλλοντικών 
συμφωνιών συνοψίζονται στο συνημμένο κατάλογο σημείων έλεγχου. Ο 
κατάλογος αυτός αποτελεί οδηγό για τις δημόσιες αρχές που προτίθενται να 
συνάψουν περιβαλλοντικές συμφωνίες. 
Οσον αφορά τις περιβαλλοντικές συμφωνίες που συνάπτονται σε επίπεδο 
κρατών μελών, η Επιτροπή, ως θεματοφύλακας της συνθήκης, θα εξασφαλίσει 
τη συμμόρφωση τους με τη συνθήκη και ιδίως με τις απαιτήσεις περί εσωτερικής 
αγοράς και με τους κανόνες του ανταγωνισμού. 
Κάθε φορά που η Κοινότητα χρειάζεται ρυθμιστική δράση, η Επιτροπή θα 
εξετάζει προσεκτικά κατά πόσο ορισμένες διατάξεις των νομοθετικών αυτών 
μέτρων μπορούν να εφαρμόζονται μέσω δεσμευτικών περιβαλλοντικών 
συμφωνιών και, εφόσον είναι αναγκαίο, θα ενσωματώνει διατάξεις αυτού του 
είδους στις προτάσεις της. 
Η Επιτροπή απευθύνει σύσταση στα κράτη μέλη με την οποία παρέχει σαφές 
πλαίσιο για τη χρήση περιβαλλοντικών συμφωνιών ως μέσου εφαρμογής 
ορισμένων διατάξεων κοινοτικών οδηγιών. 
Αναγνωρίζοντας τις περιβαλλοντικές συμφωνίες σε κοινοτικό επίπεδο, η 
Επιτροπή θα εξασφαλίζει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία τους. Θα απαιτήσει 
συνεπώς ποσοτικούς στόχους, μια κλιμακούμενη χρονικά προσέγγιση, 
κατάλληλο έλεγχο και υποβολή εκθέσεων. Η Επιτροπή θα δημοσιοποιήσει τις 
εν λόγω δεσμεύσεις και θα υποβάλει εκθέσεις στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο επί των επιτευχθεντων αποτελεσμάτων. 
24 
Κατάλογος σημείων έλεγχου για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες 
Ο κατάλογος αυτός ισχύει για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες που συνάπτονται σε οιοδήποτε 
επίπεδο. Στοιχεία όπως η νομική φύση και η αρμόδια δικαστική αρχή απαιτούνται μόνο στην 
περίπτωση των συμφωνιών υπό μορφή σύμβασης. 
Ι. Αιτιολόγηση της επιλογής του μέσου 
1. Πλεονεκτήματα σε σύγκριση με νομοθετικά και οικονομικά μέτρα (περιβαλλοντική 
και οικονομική αποτελεσματικότητα, δυνατότητα εφαρμογής) 
2. Κάλυψη του τομέα, ισχύς των επαγγελματικών ενώσεων 
3. Ευαισθητοποίηση του κοινού επί του θέματος 
4. Προηγούμενη παρέμβαση του νομοθέτη στον καθορισμό στόχων 
II. Περιεχόμενο 
1. Μέρη της συμφωνίας (ενώσεις και/ή μεμονωμένες εταιρείες) 
2. Θέμα 
3. Καθορισμός των όρων 
4. Ποσοτικοί στόχοι 
5. Σταδιακή προσέγγιση 
6. Περιγραφή των υποχρεώσεων 
7. Έλεγχος των αποτελεσμάτων 
8. Περιοδική υποβολή εκθέσεων 
9. Πρόσβαση στην πληροφόρηση 
10. Διευθετήσεις για τη συγκεντρωσηΙαξιολόγηση!επαλήθευση των αποτελεσμάτων 
11. Κυρώσεις 
12. Πρόσβαση από τρίτα μέρη 
13. Διάρκεια 
14. Αναθεώρηση 
15. Δύση 
16. Νομική φύση της συμφωνίας 
17. Αρμόδιο δικαστήριο 
III. Συμμόρφωση με την Συνθήκη ΕΚ 
1. Απαιτείται κοινοποίηση στην Επιτροπή; 
2. Επηρεάζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων; 
3. Επηρεάζεται ο ανταγωνισμός (εξαίρεση ανταγωνιστών, καθορισμός τιμών κ.λ.π); 
4. Εφαρμόζονται και τηρούνται οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, 
5. Δικαιολογείται η στρέβλωση του ανταγωνισμού για λόγους περιβαλλοντικούς; 
6. Είναι η στρέβλωση μέσο ανάλογο προς τον επιδιωκόμενο στόχο; 
IV. Δημοσίευση 
25 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Σύντομη ανασκόπηση της τιάρας που αποκτήθηκε στα κράτη μέλη 
Η παρούσα ανασκόπηση περιγράφει τις περιπτώσεις και τον τρόπο χρησιμοποίησης 
περιβαλλοντικών συμφωνιών στα κράτη μέλη. Βασίζεται σε διαβουλεύσεις που είχαν προηγηθεί 
μεταξύ της Επιτροπής και αντιπροσώπων των κρατών μελών καθώς και σε μελέτη που 
διεξήγαγε η Επιτροπή. Η χρήση των συμφωνιών στα κράτη μέλη κατέδειξε πως μπορούν να 
προσαρμοστούν οι συμφωνίες αυτές για τους σκοπούς της εφαρμογής της περιβαλλοντικής 
πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Η βελγική εμπειρία 
Συνολικά, έχουν συναφθεί στο Βέλγιο, από τα τέλη της δεκαετίας '80, 14 συμφωνίες σχετικά 
με την επαναχρησιμοποίηση, ανάκτηση και ανακύκλωση των αποβλήτων (συσκευασίας και 
οικιακών), τη σταδιακή εξάλειξη των CFC (αεροζόλ, ψυγεία, πλαστικά) και την υποκατάσταση 
των ρυπογόνων ουσιών σε προϊόντα όπως οι συσσωρευτές. Εχουν συναφθεί επίσης δύο 
κλαδικές συμφωνίες ("accords de branche") με σκοπό τη μείωση των εκπομπών από τους 
σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής (S02 και Ν0Χ, εφαρμόζοντας με ικανοποιητικό τρόπο την οδηγία 
88/609/ΕΟΚ για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης) και από τις καμϊνους τήξεως υάλου. 
Δεδομένου ότι η αρμοδιότητα στον εν λόγω τομέα είναι επιμερισμένη μεταξύ του 
ομοσπονδιακού κράτους και των περιφερειών, οι κλαδικές αυτές συμφωνίες έχουν υπογραφεί 
από το ομοσπονδιακό κράτος και τις τρεις περιφέρειες. Οι περιφέρειες έχουν συνάψει επίσης 
περιφερειακές συμφωνίες: η περιφέρεια των Βρυξελλών υπουργείο Περιβάλλοντος) έχει 
συνάψει με εμπορικά γραφεία συμφωνίες σχετικά με τη διαλογή, ανακύκλωση και ανάκτηση 
των απορριμμάτων γραφείου. Στην περιφέρεια της Βαλλωνίας, έχουν συναφθεί συμφωνίες για 
τη διατήρηση των φυσικών πόρων και τον περιορισμό των στερεών αποβλήτων. Η Φλάνδρα 
είχε αρνητική εμπειρία με συμφωνίες που στερούντο δεσμευτικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, 
το 1994 η περιφέρεια της Φλάνδρας εξέδωσε διάταγμα για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες το 
οποίο καθορίζει αναλυτικά και με νομικά δεσμευτικό τρόπο τα κριτήρια που πρέπει να 
εφαρμόζονται στις συμφωνίες αυτές. Οι περιβαλλοντικές συμφωνίες λαμβάνουν τη μορφή 
σύμβασης (σύμβαση SIN generis), τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να έχουν νομική 
οντότητα, να είναι αντιπροσωπευτικά του τομέα και να διαθέτουν ρητή εντολή για τη σύναψη 
των συμφωνιών. Το σχέδιο της συμφωνίας πρέπει να δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα 
και να διεξάγονται διαβουλεύσεις με δημόσιους φορείς ("SOCiaal-ECOnomÎSChe Raad", "Milieu 
en NatUlirraad"). H μέγιστη διάρκεια της συμφωνίας είναι πέντε ετη. Στο διάστημα της 
ισχύος μιας συμφωνίας, η περιφέρεια δεν δικαιούται να θεσπίσει αυστηρότερους νομοθετικούς 
κανόνες. 
Μέχρι σήμερα δεν έχει συναφθεί καμία συμφωνία δυνάμει του προαναφερθέντος διατάγματος 
ούτε έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον προς την κατεύθυνση αυτή. 
26 
Η δανική εμπειρία 
Στη Δανία έχουν συναφθεί από το 1987 δεκαέξι εθελούσιες περιβαλλοντικές συμφωνίες που 
αφορούν την εξοικονόμηση ενέργειας, τη διαχείριση των αποβλήτων (επί παραδείγματι 
ελεγχόμενη ανακύκλωση ή διάθεση ψυκτικών ουσιών που περιέχουν χλωροφθωράνθρακες 
(CFC) και υδροχλωροφθοράνθρακες (HCFC), εξοπλισμού πυροπροστασίας, συσσωρευτών, 
συσκευασιών, ελαστικών επϊσωτρων), τη σταδιακή εξάλειψη συγκεκριμένων ουσιών (όπως 
οργανικών διαλυτών) χρησιμοποιούμενων στα χρώματα και στα βερνίκια, πτητικών οργανικών 
ουσιών, PVC, βαρέων κλασμάτων υδρογονανθράκων στο ντήζελ) και τον καθαρισμό 
ρυπανθεντων περιοχών. Διάφορες τρέχουσες πρωτοβουλίες αφορούν επίσης τη διαχείριση των 
αποβλήτων (ηλεκτρονικού εξοπλισμού, οχημάτων, κατεδαφίσεων). 
Συμβαλλόμενα μέρη των συμφωνιών είναι συνήθως το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
ή η Δανική Υπηρεσία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και οι ενδιαφερόμενοι 
βιομηχανικοί κλάδοι (επιχειρήσεις ή οργανώσεις αυτών). 
0/ συμφωνίες λαμβάνουν εν γένει τη μορφή δήλωσης προθέσεων ή σχεδίου δράσης που δεν 
είναι νομικά δεσμευτικές αλλά θεωρούνται δεσμευτικές από τα συμβαλλόμενα μέρη. 
Ενα βασικό χαρακτηριστικό των συμφωνιών που συνάπτονται στη Δανία είναι ότι 
συνδυάζονται με οικονομικά κίνητρα όπως φορολογικές ελαφρύνσεις ή με τη δημιουργία 
ταμείου καταθέσεων. 
Ο νόμος περί προστασίας του περιβάλλοντος του 1991 παρέχει τη δυνατότητα στον Υπουργό 
Περιβάλλοντος να συνάπτει συμφωνίες με επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων με σκοπό την 
επίτευξη εθνικών στόχων περιορισμού της ρύπανσης. Ο Υπουργός μπορεί επίσης να εκδίδει 
κανόνες για την κατάρτιση των συμφωνιών καθώς και γενικούς όρους για τις συμφωνίες, 
συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων σε περίπτωση καθυστέρησης της εφαρμογής της 
συμφωνίας ή για άλλου είδους παραβάσεως. Ο Υπουργός δύναται επίσης να επιβάλλει 
απαιτήσεις ανάλογες εκείνων των συμφωνιών σε επιχειρήσεις που δεν καλύπτονται από τη 
συμφωνία αντιδρώντας έτσι στους "λαθρεπιβάτες". 
Πριν από τη θέση σε εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τις 
κυριότερες εθνικές, εμπορικές και οικολογικές οργανώσεις, με τις τοπικές αρχές και με άλλες 
σχετικές αρχές του κράτους. 
Η πρώτη συμφωνία που συνήφθη δυνάμει του νόμου περί προστασίας του περιβάλλοντος τον 
Απρίλιο του 1996 αφορά τη συλλογή και ανάκτηση συσσωρευτών μολύβδου. Μια άλλη 
συμφωνία για τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απόβλητα βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας. 
Η γερμανική εμπειρία 
Στη Γερμανία, η βιομηχανία έχει προβεί σε 80 περίπου αυτοδεσμεύσεις για το περιβάλλον από 
τα τέλη της δεκαετίας το 70 μέχρι σήμερα. Αυτές αφορούν κυρίως τη διαχείριση των 
αποβλήτων (συσσωρευτών, χαρτιού, συσκευασιών, οχημάτων αποσυρθέντων από την 
κυκλοφορία), τη σταδιακή εξάλειψη συγκεκριμένων ουσιών (όπως του αμιάντου, των CFC που 
περιέχονται σε διάφορες συσκευές, ορισμένων ουσιών που περιέχονται στα απορρυπαντικά), 
27 
την απόρριψη επικίνδυνων ουσιών στο νερό (αμμώνιο, προδιαγραφές ασφαλείας για χημικές 
εγκαταστάσεις) και τις εκπομπές CO, (κατανάλωση των αυτοκινήτων και διαφόρων 
βιομηχανικών τομέων σε καύσιμα). Σε λίγες και μεμονωμένες μόνο περιπτώσεις οι συμφωνίες 
έχουν λάβει τη μορφή συμβάσεων. Η Βαυαρία υπέγραψε πρόσφατα με βιομηχανικές και 
εμπορικές ενώσεις συμφωνία που καλύπτει σειρά γενικών θεμάτων όπως η συμμετοχή των 
επιχειρήσεων στο σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης και οικολογικού έλεγχου, ο περιορισμός 
του όγκου των αποβλήτων, η ενεργειακή απόδοση και η συχνότερη χρήση των σιδηροδρόμων 
ως μεταφορικού μέσου. 
Αν εξαιρεθεί η τελευταία συμφωνία, οι δημόσιες αρχές δεν ενέχονται επισήμως στις εν λόγω 
δεσμεύσεις που έχουν τη μορφή μονομερών δηλώσεων. Ωστόσο, οι δηλώσεις αυτές είναι 
συχνά αποτελέσματα εντόνων συζητήσεων με τα αρμόδια υπουργεία (Περιβάλλοντος, 
Οικονομικών Υποθέσεων) και αναγνωρίζονται ανεπίσημα μέσω μιας ανακοίνωσης ή 
συνέντευξης τύπου του αρμόδιου υπουργείου. Ολες σχεδόν οι δεσμεύσεις αυτές προβλέπουν 
υποχρέωση της βιομηχανίας να υποβάλλει εκθέσεις. 
Το ενδιαφέρον για τις εν λόγω ανεπίσημες συμφωνίες έχει αυξηθεί πρόσφατα αν και ο νόμος 
κατά των περιορισμών του ανταγωνισμού δεν αφήνει στα συμβαλλόμενα μέρη πολλά 
περιθώρια ευελιξίας όσον αφορά τη διαμόρφωση των δεσμεύσεων. Το 1996, ανελήφθησαν 
ορισμένες δεσμεύσεις (για τα αποσυρθέντα από την κυκλοφορία οχήματα, τη χημική 
βιομηχανία, τη χαρτοβιομηχανία και τα τυπογραφεία). Η δέσμευση που ανέλαβε η βιομηχανία 
ενόψει της Συνδιάσκεψης του Βερολίνου του 1995 για το κλίμα, να μειώσει τις εκπομπές C02, 
επεκτάθηκε και αποσαφηνίσθηκε προσφάτως (αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων, σαφής 
στόχος, ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων). Η αναθεωρημένη δέσμευση καλύπτει 
το 80% της ενεργειακής κατανάλωσης της γερμανικής βιομηχανίας. 
Η τελευταία αυτή δέσμευση καθώς και η βαυαρική συμφωνία φαίνεται να μαρτυρούν μια 
στροφή της Γερμανίας προς μια πιό επίσημη προσέγγιση στην οποία ενέχονται περισσότερο 
οι δημόσιες αρχές. 
Η ισπανική εμπειρία 
Στην ισπανϊα, έχουν συναφθεί συνολικά μέχρι σήμερα εξι συμφωνίες. Ενας μεγάλος αριθμός 
συμφωνιών βρίσκονται υπό συζήτηση και ο ρόλος τους φαίνεται να ενισχύεται με σκοπό την 
επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων. 
Οι συμφωνίες που έχουν συναφθεί από το Υπουργείο Δημοσίων Εργων, Μεταφορών και 
Περιβάλλοντος (ΜΟΡΤΜΑ) αφορούν τη σταδιακή εξάλειψη των χλωροφθορανθράκων στα 
αεροζόλ (μέχρι το 1989) και τη διαχείριση των αποβλήτων. Οι συμφωνίες αυτές αποσκοπούν 
στη διευκόλυνση της εφαρμογής του Εθνικού Γενικού Σχεδίου διαχείρισης και διάθεσης των 
αποβλήτων που κατάρτισε το εν λόγω υπουργείο. Η βιομηχανία και οι περιφερειακές 
κυβερνήσεις κάθε αυτόνομης κοινότητας πρέπει να εφαρμόζουν το πρόγραμμα σε 
περιφερειακό επίπεδο. Οι δήμοι φέρουν την τελική ευθύνη για τη συλλογή, επεξεργασία και 
διάθεση των αποβλήτων. Προβλέπεται χρηματοδότηση σε κάθε διοικητικό επίπεδο. 
Πρόσφατες συμφωνίες καλύπτουν τα αποσυρθέντα από την κυκλοφορία αυτοκίνητα και τα 
μεταχειρισμένα ελαστικά επίσωτρα. Ενας φόρος που επιβλήθηκε στην αγορά νέων ελαστικών 
28 
επισωτρων θα χρηματοδοτήσει τη συλλογή, ανακύκλωση και διάθεση των μεταχειρισμένων 
επισωτρων. Πρόσφατες πρωτοβουλίες αφορούν τον ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό, ενώ 
εντοπίστηκαν δώδεκα τύποι εξοπλισμού που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συμφωνιών. 
Επίσης εξετάζονται άλλοι τομείς (διαλύτες, χλωριούχα προϊόντα, χρώματα, απόβλητα 
κατασκευαστικών έργων). 
Το βασιλικό διάταγμα 484/1995 για τη ρύθμιση και τον έλεγχο των λυμάτων αναφέρεται 
άμεσα στις συμφωνίες. Αναγνωρίζοντας τις ελλείψεις στον τομέα της επεξεργασίας και του 
έλεγχου των βιομηχανικών λυμάτων, η νεα ρύθμιση εξουσιοδοτεί τις αρμόδιες για τα ύδατα 
αρχές (Confederacies Hidrogrâficas) να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν με τις 
βιομηχανικές ενώσεις κλαδικές συμφωνίες για τον έλεγχο των λυμάτων. Το διάταγμα προβλέπει 
επίσης χρηματοδοτική ενίσχυση προς τις βιομηχανίας για να διευκολυνθεί η επίτευξη των εν 
λόγω στόχων. 
Στην "Στρατηγική" του "Για την ενέργεια και το περιβάλλον, 1995-2000", το Υπουργείο 
Βιομηχανίας και Ενεργείας αναφέρει ότι οι συμφωνίες αποτελούν ενα από τα μέσα 
βραχυπρόθεσμης και μεσοπρόθεσμης επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων. Σκοπός των 
συμφωνιών αυτών θα είναι η διαμόρφωση πλαισίου για την ενθάρρυνση των περιβαλλοντικών 
επενδύσεων με σκοπό την προώθηση της οικολογικής προσαρμογής των βιομηχανιών. Δεν θα 
περιορίσουν την εφαρμογή των ισχυόντων κανονισμών. Σε πολλά προγράμματα 
χρηματοδότησης της οικολογικής προσαρμογής των βιομηχανιών (ΡΙΤΜΑ, ΡΑΕ) αναγνωρίζεται 
ότι η σύναψη συμφωνιών μεταξύ βιομηχανίας και δημοσίων αρχών συνιστά τον καλύτερο 
τρόπο για την απόκτηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης. 
Η γαλλική εμπειρία 
Η Γαλλία θεωρείται το πρώτο κράτος μέλος που έχει συνάψει συμφωνία στον τομέα της 
προστασίας του περιβάλλοντος. Μια κλαδική συμφωνία ("accord de branche") είχε συναφθεί 
μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και της τσιμεντοβιομηχανίας τον Αύγουστο του 1971. 
Η συμφωνία αυτή καθόρισε χρονοδιάγραμμα για τη λήψη διορθωτικών μέτρων στις 
υπάρχουσες εγκαταστάσεις μέσω ενός κλαδικού προγράμματος (programme de branche). 
0/ νέες εγκαταστάσεις όφειλαν να ανταποκρίνονται στα πρότυπα εκπομπής. 
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας που ακολούθησε συνήφθησαν είκοσι περίπου συμφωνίες για 
τους κατ εξοχήν ρυπογόνους βιομηχανικούς κλάδους. 0/ συμφωνίες αυτές είχαν διάφορους 
σκοπούς και ονομασίες (κλαδική σύμβαση, κλαδικό πρόγραμμα, σύμβαση επιχειρήσεων, 
πρόγραμμα επιχειρήσεων, τομεακά σχέδια κατά της ρύπανσης). Περιοριστικό παράγοντα στις 
συμφωνίες αυτές αποτελούν οι νομικές απαιτήσεις πΟυ προστατεύουν την εξουσία του κράτους 
και τα δικαιώματα των τρίτων. Το Διοικητικό Δικαστήριο (Conseil d' Etat) επί παραδείγματι, 
έκρινε παράνομη μια σύμβαση που συνήφθη το 1975 μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
και μιας χαρτοβιομηχανίας επειδή περιόριζε την εξουσία του κράτους και την απαιτούμενη 
προστασία των τρίτων. Οι περισσότερες, πάντως, από τις πρώτες αυτές συμφωνίες 
χρησίμευσαν ως βάση για την επεξεργασία εθνικής νομοθεσίας και προτύπων εκπομπής που 
τις αντικατέστησαν στη συνέχεια. 
Διάφορες πρόσφατες συμφωνίες αφορούν τις συσκευασίες και τα αποσυρθέντα από την 
κυκλοφορία οχήματα. Δέκα περίπου συμφωνίες που βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας 
29 
αφορούν τις εκπομπές C02 από διάφορους βιομηχανικούς κλάδους (χυτήρια, χημική 
βιομηχανία, χαρτοποιία, συγκόληση, υαλουργία, γυψοποιία, ζαχαροβιομηχανία, 
τσιμεντοβιομηχανία). Ανάλογη συμφωνία συνήφθη πρόσφατα με τον κλάδου του αλουμινίου. 
Η ελληνική εμπειρία 
Καμμία περιβαλλοντική συμφωνία δεν έχει συναφθεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα. Τόσο οι 
δημόσιες αρχές όσο και η βιομηχανία θεωρούν απαραίτητη και επαρκή τη θέσπιση ρυθμιστικών 
μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, δεδομένου ότι η συμφωνίες μπορούν 
να προωθήσουν τη σύμπραξη μεταξύ βιομηχανίας και δημοσίων αρχών, ορισμένοι εκπρόσωποι 
της βιομηχανίας αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τα πλεονεκτήματα των συμφωνιών. 
Η ιρλανδική εμπειρία 
Στην \ρλανδϊα οι συμφωνίες λαμβάνουν συνήθως τη μορφή βιομηχανικών "πρωτοβουλιών" τις 
οποίες η ιρλανδική κυβέρνηση θεωρεί ευπρόσδεκτες αλλά δεν υπογράφει. Το Φεβρουάριο του 
1996 υπεγράφη συμφωνία για τα απορρίμματα συσκευασίας, αποκαλούμενη REPAK από το 
Υπουργείο Περιβάλλοντος και τις επαγγελματικές ενώσεις (ιρλανδική συνομοσπονδία 
επιχειρήσεων και εργοδοτών καθώς και οι ενώσεις παντοπωλών, εμφιαλωτών αναφυκτικών 
ποτών και μπύρας, βιομηχανιών πλαστικών, τροφίμων, ποτών και καπνού και οίνου και 
οινοπνευματωδών ποτών). 
Η συμφωνία αυτή προτάθηκε το 1994 όταν το Υπουργείο Περιβάλλοντος δημοσίευε 
στρατηγική ανακύκλωσης καθορίζοντας στόχους για την ανακύκλωση απορριμμάτων όπως οι 
συσκευασίες εν γένει, οι συσκευασίες ποτών και τα απορρίμματα για λιπασματοποϊηση. Το 
έγγραφο αυτό καλούσε τη βιομηχανία να προτείνει συμφωνίες. 
Η \ρλανδική Συνομοσπονδία Επιχειρήσεων και Εργοδοτών (IBEC - Irish Business and 
Emloyers Confederation) συγκρότησε βιομηχανική επιχειρησιακή μονάδα η οποία ακόμα 
στην εκθεσή της που υπέβαλε το Δεκέμβριο του 1995 προς τον αρμόδιο Υπουργό, πρότεινε 
μεταξύ των προς λήψη μέτρων και σύναψη της συμφωνίας REPAK. 0 σύλλογος της ιρλανδικής 
αυτοκινητοβιομηχανίας (Society Of Irish Motor Industry) επεξεργάζεται τώρα συμφωνία για 
τους συσσωρευτές των αυτοκινήτων. Αλλοι τομείς που ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο 
προσεχών συμφωνιών είναι τα απορρίμματα εφημερίδων και της βιομηχανίας απορρυπαντικών, 
φαρμακευτικών προϊόντων και χημικών προϊόντων. 
Το νομοσχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων το οποίο αναμένεται να μετατραπεί σε νόμο 
κατά τα μέσα του 1996 θα παρέχει ευρεία εξουσία στον αρμόδιο υπουργό προκείμενου να 
καθορίσει τον τρόπο ανακύκλωσης και επισήμανσης των συσκευασιών, τον τρόπο λειτουργίας 
των συστημάτων επιστροφής και τους απαιτούμενους μηχανισμούς συλλογής. Με την 
υπογραφή της συμφωνίας REPAK η βιομηχανία θα αποφύγει την εφαρμογή τόσο 
απαγορευτικών κανόνων, δεδομένου ότι ο νόμος παρέχει τη δυνατότητα στον υπουργό να 
εγκρίνει συμφωνία που απαλλάσσει τα συμβαλλόμενα μέρη από άλλου είδους υποχρεώσεις. 
30 
Η ιταλική εμπειρία 
Στην \ταλϊα έχουν συναφθεί μέχρι σήμερα ένδεκα συμφωνίες τόσο σε ομοσπονδιακό όσο και 
περιφερειακό επίπεδο. Στο τέλη της δεκαετίας του '80 το Υπουργείο Περιβάλλοντος και ο 
όμιλος της FIAT αντάλλαξαν επιστολή προθέσεων για τον περιορισμό της ρύπανσης του αέρα 
και του θορύβου στις μητροπολιτικές περιοχές. Σε συνέχεια της εν λόγω πρωτοβουλίας 
συνήφθη το πρωτόκολλο "περιβάλλον και ανάπτυξη" το οποίο κάλυπτε όχι μόνο την 
απορρύπανση των μητροπολιτικών περιοχών αλλά και τον περιορισμό των αποβλήτων, την 
ανάπτυξη μη ρυπογόνων οχημάτων και προγραμμάτων περιβαλλοντικής έρευνας. 
Στον τομέα των απορριμμάτων, η πρωτοβουλία "REPLASTIC", η οποία άρχισε υπό τη μορφή 
εθελούσιου συνεταιρισμού πρωτού καταστεί υποχρεωτικός, ασχολείται με την επιλεκτική 
συλλογή, διαλογή και επαναχρησιμοποίηση πλαστικών δοχείων για υγρά. Μια συμφωνία για την 
ανάκτηση των μεταχειρισμένων συσσωρευτών μολύβδου συνήφθη το 1995 μεταξύ του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος, των δήμων (ANCI - ASSOCiazione Nazionale Comuni d' Italia) 
και της Ομοσπονδίας Δημοσίων Υπηρεσιών Περιβαλλοντικής Υγιεινής (Federambiente), 
αφενός και βιομηχανικών ενώσεων αφετέρου. Συμφωνίες που συνήφθησαν σε περιφερειακό 
επίπεδο αφορούν την ανάκτηση των κασετινών μελάνης (Δομβαρδϊου) και τη συλλογή χαρτιού 
και χαρτονιού. 
Η εμπειρία του Λουξεμβούργου 
Συνήφθησαν πέντε συμφωνίες στον τομέα του περιβάλλοντος και της ενέργειας. Η πρώτη, που 
αφορά τα βιομηχανικά απόβλητα, τέθηκε σε εφαρμογή το 1989. Μια συμφωνία για την 
ενεργειακή απόδοση στο βιομηχανικό τομέα έχει μόλις υπογραφεί (1996) και επίκειται η 
σύναψη συμφωνιών στους τομείς των τραπεζών, ασφαλειών, της ιατρικής περίθαλψης και του 
εμπορίου. 
Με βάση το κατευθυντήριο πρόγραμμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος καταρτίσθηκαν 
συμφωνίες για τη διαχείριση του περιβάλλοντος οι οποίες αφορούν συγκεκριμένα τα απόβλητα 
του τομέα των κατασκευών, τα επικίνδυνα απόβλητα, τα απόβλητα συσκευασιών ποτών και τα 
βιομηχανικά απόβλητα. 
Η εμπειρία των Κάτω Χωρών 
Στις Κάτω Χώρες έχουν συναφθεί περισσότερες από εκατό συμφωνίες. Αυτές καλύπτουν 
κυρίως τη διαχείριση των αποβλήτων (από συσκευασίες, ανάκτηση αμιάντου, πλαστικά), τον 
περιορισμό των εκπομπών (πτητικές οργανικές ενώσεις, S02 και Ν0Χ από σταθμούς 
ηλεκτροπαραγωγής, αμμωνία από εγκαταστάσεις εκτροφής ζωών), τον καθαρισμό των 
ρυπανθεντων χώρων (πρατήρια βενζίνης), την εξοικονόμηση ενέργειας ή τον περιορισμό του 
βιομηχανικού θορύβου. Ορισμένες συμφωνίες καθορίζουν αναλυτικά προγράμματα για την 
καταπολέμηση της ρύπανσης σε διάφορους βιομηχανικούς τομείς (κοινά μέταλλα, χημικά 
προϊόντα, τυπογραφεία, γαλακτοκομικά προϊόντα). Οι τρέχουσες πρωτοβουλίες αφορούν, επί 
παραδείγματι, τη βιομηχανία χαρτιού και χαρτονιού. 
31 
Κατά κανόνα, οι εγγγραφες και υπογεγραμμένες αυτές συμφωνίες που χρησιμοποιούνται ως 
μέσα άσκησης πολιτικής και στις οποίες συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, χαρακτηρίζονται ως 
επίσημες δεσμεύσεις αν και στην πράξη είναι δυνατόν να αποκαλούνται δηλώσεις προθέσεων 
ή κώδικες συμπεριφοράς. 
Το γενικό πλαίσιο για την ολοένα αυξανόμενη χρήση των επισήμων αυτών δεσμεύσεων 
παρέχεται από το εθνικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (ΝΕΕΡ) και το πρόγραμμα ΝΕΡΡ 
plUS που δημοσιεύτηκαν το 1989 και το 1990. Τσ προγράμματα αυτά προσδιορίζουν 
στρατηγική για την επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης μέχρι το 2010. Καθορίζουν ποιοτικούς 
στόχους για μια σειρά περιβαλλοντικών ζητημάτων και τους συγκεκριμενοποιούν 
μεταφράζοντας τους σε περισσότερους από 200 ποσοτικούς στόχους. Στο πλαίσιο αυτό, οι 
επίσημες δεσμεύσεις αντιπροσωπεύουν ανάληψη υποχρέωσης εκ μέρους των βιομηχανικών 
κλάδων να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην επίτευξη των καθορισθέντων περιβαλλοντικών 
στόχων. Μέχρι σήμερα στις δηλώσεις προθέσεων έχουν καθοριστεί περιβαλλοντικοί στόχοι για 
16 βιομηχανικούς κλάδους, στους οποίους δραστηριοποιούνται 12.000 περίπου επιχειρήσεις που 
ευθύνονται για το 90% της βιομηχανικής ρύπανσης στις Κάτω Χώρες. 
Ενώ οι περισσότερες από τις επίσημες δεσμεύσεις της πρώτης γενιάς δεν είναι δυνατόν να 
επιβληθούν δια νόμου, οι πιό πρόσφατες λαμβάνουν τη μορφή σύμβασης δυνάμενης να 
επιβληθεί με βάση το αστικό δίκαιο και εντάσσονται στο πλαίσιο μιας γενικής κυβερνητικής 
στρατηγικής. 
Αν και ο νόμος δεν καθορίζει την ακολουθητέα διαδικασία, οι επίσημες δεσμεύσεις συνάπτονται 
συνήθως με τον ακόλουθο τρόπο: ο αρμόδιος υπουργός γνωστοποιεί στα δύο σώματα της 
εθνοσυνέλευσης την πρόθεση του να συνάψει επίσημη δέσμευση. Αφού διεξαχθούν 
διαπραγματεύσεις μεταξύ των δημοσίων αρχών (συμπεριλαμβανομένων των επαρχιακών και 
δημοτικών κυβερνήσεων) και του βιομηχανικού κλάδου (όπου ορισμένες φορές 
περιλαμβάνονται εργοδότες και συνδικαλιστικές ενώσεις) καταρτίζεται ολοκληρωμένο 
πρόγραμμα με στόχους για το σχετικό τομέα). Με βάση το πρόγραμμα αυτό αναλαμβάνεται 
επίσημη δέσμευση σε επίπεδο κλάδου υπό την προϋπόθεση ότι ο τομέας χρησιμοποιεί 
παρόμοιες διαδικασίες που εξασφαλίζουν ενιαία προσέγγιση. Σε ετερογενείς τομείς τα 
περιβαλλοντικά προγράμματα των επιχειρήσεων εκπονούνται σε στενή συνεργασία με την 
αρμόδια για την έκδοση αδειών αρχή. 
0/ υπογεγραμμένες επίσημες δεσμεύσεις δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα 
(Staatscourant). 
Το Υπουργείο Οικισμού, Χωροταξίας και Περιβάλλοντος έχει εκδόσει κατευθυντήριες γραμμές 
για τη σύναψη επισήμων δεσμεύσεων υπό μορφή κώδικα συμπεριφοράς. Μια διοικητική 
εγκύκλιος την οποία εξέδωσε ο Πρωθυπουργός το Δεκέμβριο του 1995 παρέχει οδηγίες σχετικά 
με το περιεχόμενο και τη διαδικασία συνάψεως των επισήμων δεσμεύσεων εν γένει. 
Η αυστριακή εμπειρία 
Στην Αυστρία έχουν συναφθεί 25 περίπου συμφωνίες από τις αρχές της δεκαετίας του '80. 0/ 
περισσότερες από αυτές αφορούν την ανακύκλωση των απορριμμάτων (οχήματα αποσυρθέντα 
από την κυκλοφορία, χαρτί, ελαστικά επίσωτρα, δομικά υλικά, συσσωρευτές αυτοκινήτων, 
32 
ηλεκτρονικός εξοπλισμός, πλαστικά, συσκευασίες). Αλλες αποσκοπούν στην εγκατάσταση 
συστημάτων ανάκτησης των ατμών στα πρατήρια βενζίνης (για τη μείωση των εκπομπών 
υδρογονανθράκων) ή στη μείωση των εισαγωγών τροπικής ξυλείας. Ιδιαίτερο παράδειγμα 
εθελούσιας συμφωνίας αποτελεί ο συνασπισμός για το κλίμα που ιδρύθηκε το 1994. 
Περιλαμβάνει κυρίως δήμους και κρατίδια που αναλαμβάνουν δεσμεύσεις όσον αφορά την 
παροχή δημοσίων υπηρεσιών και τις κρατικές προμήθειες αλλά μπορούν να συμμετάσχουν σ' 
αυτόν και βιομηχανίες. 
Υπάρχουν δύο τύποι συμφωνιών: αυτοδεσμεύσεις της βιομηχανίας στις οποίες δεν ενέχονται 
επισήμως οι δημόσιες αρχές, αν και οι δεσμεύσεις αυτές αποτελούν φυσικό επακόλουθο 
εντόνων διαπραγματεύσεων με το αρμόδιο υπουργείο, και συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ 
της βιομηχανίας και της κυβέρνησης. Υπερισχύουν οι αυτοδεσμεύσεις. 
Στις συμφωνίες αυτές, συμβαλλόμενα μέρη είναι συνήθως το αρμόδιο υπουργείο και η εθνική 
ένωση που αντιπροσωπεύει τη βιομηχανία (Ομοσπονδιακό Οικονομικό Επιμελητήριο) ή εθνικές 
κλαδικές ενώσεις (που ανήκουν στο ομοσπονδιακό οικονομικό επιμελητήριο), και, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, μεμονωμένες επιχειρήσεις. 
Ολες σχεδόν οι εθελούσιες αυτοδεσμεύσεις έχουν αναληφθεί ή συναφθεί σε εθνικό επίπεδο. 
Η πορτογαλική εμπειρία 
Η πρώτη εμπειρία της Πορτογαλίας στο θέμα των εθελούσιων συμφωνιών ανέρχεται στο 1984 
με τον καθορισμό στόχων για τα λύματα, τη ρύπανση του αέρα και τον περιορισμό των 
αποβλήτων του τομέα του χαρτοπολτού. Συνολικά, έχουν συναφθεί περίπου 10 συμφωνίες που 
αφορούν κυρίως τον περιορισμό των αποβλήτων και την εξάλειψη ορισμένων ουσιών. 
Το 1994, η κυβέρνηση ανακίνησε το θέμα των συμφωνιών εκδίδοντας το Πρωτόκολλο Γενικής 
Συμφωνίας για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη. Στο έγγραφο αυτό συνοψίζεται η 
θέση της κυβέρνησης έναντι των υφιστάμενων περιβαλλοντικών προκλήσεων και 
περιγράφονται τα μέτρα για την αντιμετώπιση τους. 
Με βάση το πρωτόκολλο αυτό, η κυβέρνηση καθόρισε ενα πλαίσιο για τις κλαδικές εθελούσιες 
συμφωνίες. Στο πλαίσιο αυτό κατελειξε μετά από διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν μεταξύ 
των Υπουργείων Περιβάλλοντος, Γεωργίας και Βιομηχανίας, από πλευράς κυβερνήσεως, και 
διαφόρων εθνικών και περιφερειακών συνομοσπονδιών της πορτογαλικής γεωργίας και 
βιομηχανίας. Σύμφωνα με το κλαδικό πρωτόκολλο, η βιομηχανία οφείλει να καταρτίσει 
περιβαλλοντικό πρόγραμμα για τη συμμόρφωση της με την περιβαλλοντική νομοθεσία, 
ανάλογα με την ιδιαίτερη κατάσταση της. Το πρόγραμμα αυτό πρέπει να εγκριθεί από τις 
δημόσιες αρχές. Η κυβέρνηση αναλαμβάνει τη δέσμευση να μην επιβάλει νεα περιβαλλοντικά 
πρότυπα καθ' όλη τη διάρκεια ισχύος της συμφωνίας. Σε περίπτωση θεσπίσεως νέων 
κοινοτικών ρυθμίσεων η κυβέρνηση συμφωνεί να τις επιβάλει σταδιακά. 
Το κλαδικό πρωτόκολλο περιλαμβάνει διατάξεις για την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας 
στην περίπτωση αυτή και για την πρόταση συγκεκριμένων μέτρων εφόσον κριθούν αναγκαία 
μετά από διερευνητική μελέτη. Προβλέπει επίσης τη σύσταση διευθύνουσας επιτροπής που θα 
αντιπροσωπεύει τα συμβαλλόμενα μέρη με σκοπό τον έλεγχο της τήρησης των στόχων καθώς 
33 
και τη διατύπωση νέων μέτρων, εφόσον είναι αναγκαίο. Η επιτροπή αυτή θα ασχολείται επίσης 
με την επίλυση των εμφανιζομένων προβλημάτων. Ενα από τα αναμενόμενα προβλήματα είναι 
ότι ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις ενδέχεται να μην διαθέτουν περιβαλλοντική άδεια. 
Η ισχύς των συμφωνιών που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο του κλαδικού πρωτοκόλλου λήγει 
στα τέλη του 1999. 0/ συμφωνίες αυτές προβλέπουν περιοδική υποβολή εκθέσεων προς την 
κυβέρνηση και περιέχουν διατάξεις για τους "λαθρεπιβάτες". 
Η φινλανδική εμπειρία 
ΟΙ συμφωνίες αφορούν τη σταδιακή εξάλειψη τωνχλωροφθορανθράκων και την εξοικονόμηση 
ενέργειας. Οι συμφωνίες για την εξοικονόμηση ενέργειας βασίζονται στα Προγράμματα του 
Κρατικού Συμβουλίου για την Εξοικονόμηση Ενέργειας τα οποία κατάρτισε η κυβέρνηση το 
1992 στο πλαίσιο των προοπτικών της για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Ο 
σπουδαιότερος στόχος των συμφωνιών αυτών είναι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης 
κατά 10 εως 15% εως το 2005. Το Δεκέμβριο του 1995 υποβλήθηκε νεο πρόγραμμα για την 
εξοικονόμηση της ενέργειας. Το πρόγραμμα αυτό προωθεί συμφωνίες που ευνοούν τον έλεγχο 
της ενεργειακής απόδοσης, την εκπόνηση προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας, 
ενεργειακούς έλεγχους, επενδύσε/ς στον τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας, τη χρησιμοποίηση 
νέων τεχνολογιών και μηχανισμούς για την παροχή πληροφοριών και συμβουλών στους 
καταναλωτές όσον αφορά την ενεργειακή τους κατανάλωση. 
0/ συμφωνίες συνάπτονται συνήθως μεταξύ του αρμοδίου υπουργείου και των επαγγελματικών 
ενώσεων. Δύο συμφωνίες που αφορούν την εξοικονόμηση ενέργειας συνήφθησαν μεταξύ του 
Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας και των δήμων (πόλη του Ελσίνκι και ένωση των 
φινλανδικών τοπικών αρχών). 
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έχει συνάψει πρόσφατα (1995) συμφωνία με τη βιομηχανία 
συσκευασίας. Εχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις για ορισμένες ομάδες προϊόντων (αυτοκίνητα, 
ελαστικά επϊσωτρα, συσσωρευτές αυτοκινήτων, ηλεκτρονικές συσκευές, οικιακές συσκευές) 
στο πλαίσιο μιας γενικής στρατηγικής με σκοπό την καθιέρωση των εθελούσιων συμφωνιών 
στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. 
Η σουηδική εμπειρία 
Οι δεκατρείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί στη Σουηδία αφορούν τη διαχείριση των 
αποβλήτων (ελαστικά επϊσωτρα, δομικά προϊόντα και υλικά, χαρτί περιοδικών και υλικά 
συσκευασίας), την εξοικονόμηση ενέργειας (αυτοκίνητα και επιχειρήσεις), τη σταδιακή εξάλειψη 
ορισμένων ουσιών (μόλυβδος στη βενζίνη και στα χρώματα), την έρευνα και την ανάπτυξη 
(εναλλακτικά καύσιμα για τα οχήματα) και την περιεκτικότητα σε βαρέα μέταλλα της ιλύος 
καθαρισμού. 
Στην πράξη, οι περισσότερες από τις συμφωνίες αυτές μπορούν να χαρακτηρισθούν ως 
συμφωνίες κυρίων ή ως δηλώσεις προθέσεων εκ μέρους της βιομηχανίας. Οι μεμονωμένες 
επιχειρήσεις δεν φέρουν καμμϊα ευθύνη όταν ο βιομηχανικός φορέας ο οποίος ανάπτυξε και 
διαχειρίστηκε το σύστημα δεν επιτυγχάνει τους καθορισθέντες στόχους. Η αποτυχία της 
βιομηχανίας στην επίτευξη ενός στόχου συνεπάγεται τυπικά την επιβολή φόρων ή τον 
34 
επιμερισμό των κανονιστικών ευθυνών με τις τοπικές αρχές. 
Οι συμφωνίες στον ενεργειακό τομέα έχουν συναφθεί με τις επιμέρους επιχειρήσεις και ως εκ 
τούτου η μη συμμόρφωση προς αυτές τις οδηγίες στην επιβολή κυρώσεων. 
Η εμπειρία του Ηνωμένου Βασιλείου 
Το Ηνωμένο Βασίλειο ακολούθησε με αρκετή επιτυχία μια σειρά εθελούσιων προσεγγίσεων, 
υπό μορφή προγραμμάτων βέλτιστης πρακτικής, επί παραδείγματι, που αφορούν την 
ενεργειακή απόδοση ("MACC" - Making a Corporate Commitment), την περιβαλλοντική 
τεχνολογία, ή πρωτοβουλίες σχετικά με την ευθύνη του παραγωγού ή για την ενθάρρυνση του 
διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και επιχειρήσεων (συμβουλευτική επιτροπή στον τομέα των 
επιχειρήσεων και του περιβάλλοντος, τοπικές λέσχες οικολογικών επιχειρήσεων). 
Από τις αρχές της δεκαετίας του '70 έχουν συναφθεί 8 περίπου συμφωνίες σχετικά με την 
αποθήκευση και μεταφορά των φυτοφαρμάκων ("BASIS", του οποίου τα πρότυπα και η 
διαδικασία πιστοποίησης του δυνάμενου να πωλεί φυτοφάρμακα προσωπικού αναγνωρίσθηκαν 
επισήμως με την έκδοση του κανονισμού του 1986 περί έλεγχου των φυτοφαρμάκων), την 
απαγόρευση ορισμένων ουσιών στα απορρυπαντικά που προορίζονται για οικιακή ή 
βιομηχανική χρήση (αλκυλο-φαινολ-αιθοξυλικες ενώσεις και για οικιακή χρήση το νιτριλο-
τριοξεικό οξύ), τη συλλογή πλαστικών μεμβρανών που χρησιμοποιούνται στις γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις και τη χρήση και τις εκπομπές υδροφθορανθράκων (HFC). Για τον περιορισμό 
των HFC που χρησιμοποιούνται σήμερα σε μεγάλη κλίμακα αντί των χλωροφθορανθράκων 
(CFC) αλλά συμβάλλουν σημαντικά στο φαινόμενο θερμοκηπίου, η βρετανική κυβέρνηση 
υπέγραψε τον Ιανουάριο του 1996 τρεις χωριστές συμφωνίες και μια δήλωση προθέσεων με 
τις ενώσεις των βιομηχανιών αεροζόλ, κλιματισμού και ψύξης, πυροπροστατευτικών προϊόντων 
και κατασβεστικού αφρού. 
35 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 561 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 14 10 06 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-626-GR-C 
ISBN 92-78-12843-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 36