ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΑ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ που συνοδεύει το έγγραφο ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2014 /* SWD/2013/0800 final/2 */





Εισαγωγή Το παρόν έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέχει ενδιάμεση επισκόπηση της πορείας εφαρμογής των ειδικών ανά χώρα συστάσεων (ΕΧΣ) στα μεμονωμένα κράτη μέλη και στη ζώνη του ευρώ ως σύνολο. Η επισκόπηση λαμβάνει υπόψη την πρόοδο που σημειώθηκε κατά την τελευταία τριετία, απεικονίζοντας τις βασικές μεταρρυθμίσεις που έχουν αναληφθεί από την έναρξη της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, τονίζοντας παράλληλα τα κενά στην εφαρμογή λαμβανομένων υπόψη των τελευταίων συστάσεων που εκδόθηκαν το 2013. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των βασικών προκλήσεων ενδέχεται να μην μπορεί να αντιμετωπιστεί σε ένα έτος, η παρούσα επισκόπηση δείχνει τη συνέχεια των προσπαθειών μεταρρύθμισης κατά τα επόμενα έτη. Η παρούσα ανάλυση είναι προκαταρκτική και τεχνική. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει την τελική της αξιολόγηση, βάσει των εθνικών προγραμμάτων και λαμβάνοντας υπόψη τις εμπεριστατωμένες ανασκοπήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών, στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις το 2014. Παρέχονται επίσης πληροφορίες για χώρες που εφαρμόζουν πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής (EL, IE, PT, CY, RO), παρότι δεν υφίστανται ειδικές ανά χώρα συστάσεις για τις εν λόγω χώρες εκτός από την εφαρμογή των προγραμμάτων. Ορισμένες από τις υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν εφαρμόζονται και οι περισσότερες υποχρεώσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αναστέλλονται για τις χώρες της ζώνης του ευρώ που έχουν υπαχθεί σε πρόγραμμα από την έναρξη ισχύος του «δίπτυχου». Παρέχεται επίσης επισκόπηση για την κατάσταση στην Κροατία, παρότι δεν έχει λάβει ακόμη τυπική ειδική ανά χώρα σύσταση. Βέλγιο Δημόσια οικονομικά: Παρά τις προσπάθειες εξυγίανσης που έχουν καταβληθεί, το Βέλγιο διατηρεί μια απαιτητική δημοσιονομική θέση όσον αφορά το υψηλό επίπεδο χρέους του. Ενώ το έλλειμμα μειώθηκε σταδιακά από το 2010, παραμένει πάνω από το κατώφλι του 3% του ΑΕΠ που αναφέρεται στις Συνθήκες. Το Βέλγιο δεσμεύεται να λάβει πρόσθετα μέτρα για το 2013. Η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία άρχισε κατά τα τέλη του 2011, έθεσε αυστηρότερες απαιτήσεις ως προς το κατώτατο όριο ηλικίας και τη διάρκεια της σταδιοδρομίας για τα συστήματα πρόωρης εξόδου και πρόωρης συνταξιοδότησης, ενίσχυσε τα οικονομικά κίνητρα για την παράταση των επαγγελματικών σταδιοδρομιών και στηρίζεται με μέτρα για την παράταση του επαγγελματικού βίου. Λόγω του μεγέθους της πρόκλησης, είναι ανάγκη να ληφθούν πρόσθετα μέτρα και να γίνουν μεταρρυθμίσεις για τη διασφάλιση των δημοσίων οικονομικών μακροπρόθεσμα. Είναι ασαφής ο τρόπος με τον οποίο οι νέες αρμοδιότητες των κοινοτήτων όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη μέριμνα θα βελτιώσουν τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Το Βέλγιο έλαβε μέτρα για τη σταθεροποίηση του τραπεζικού τομέα με την ανακεφαλαιοποίηση των ασθενέστερων τραπεζών και τη μεταρρύθμιση του εποπτικού πλαισίου για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Παρ’ όλα αυτά, η χρηματοπιστωτική κατάσταση ορισμένων τραπεζών, παρότι σημειώνει βελτίωση, απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, ιδίως λαμβανομένου υπόψη του υψηλού επιπέδου των ενδεχόμενων υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Το Βέλγιο έλαβε μέτρα για τη μείωση των πληθωριστικών πιέσεων με την ενίσχυση της αρχής ανταγωνισμού και με ρυθμιστικές παρεμβάσεις στις αγορές της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές στον τομέα της ενέργειας και οι τιμές για την παροχή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών μειώθηκαν και ο συνολικός πληθωρισμός υποχώρησε κάτω από τα επίπεδα που παρατηρούνται στις γειτονικές χώρες. Η λήψη περαιτέρω διαρθρωτικών μέτρων εξακολουθεί να είναι αναγκαία, ιδίως στις υπηρεσίες λιανικής και στις επαγγελματικές υπηρεσίες. Το Βέλγιο έλαβε ορισμένα μέτρα για τη μείωση της συσσωρευμένης μισθολογικής διαφοράς. Θεσπίστηκε πάγωμα των μισθών σε πραγματικούς όρους για το 2013 και το 2014 και αυξήθηκαν οι γραμμικές και στοχοθετημένες μειώσεις των εργοδοτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Η μεταρρύθμιση του μηχανισμού καθορισμού των μισθών που αποσκοπούσε στην αποτροπή μελλοντικής αποσύνδεσης μισθών και παραγωγικότητας ανεστάλη. Παρότι τα ισχυρά σημεία του συστήματος έρευνας και καινοτομίας αντιστάθμισαν εν μέρει την επιδεινούμενη ανταγωνιστικότητα κόστους, το Βέλγιο θα επωφελούνταν από τη διεύρυνση του φάσματος καινοτομίας του και από τη βελτίωση της διαθεσιμότητας ειδικευμένων επαγγελματιών καθώς και από την προώθηση της επιχειρηματικότητας. Δεδομένου ότι οι προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου παραμένουν αρκετά υψηλότερες σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο, το Βέλγιο χρειάζεται να εφαρμόσει πιο φιλόδοξες πολιτικές ιδίως στους τομείς των μεταφορών και της οικοδομής, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης ενός αποτελεσματικού εσωτερικού πλαισίου επιμερισμού προσπαθειών μεταξύ των διαφορετικών αρμόδιων οντοτήτων. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές: Δεδομένου ότι δεν σημειώθηκε σημαντική μετατόπιση της φορολογίας από την εργασία σε φόρους που στρεβλώνουν σε μικρότερο βαθμό την ανάπτυξη, στοχοθετημένα μέτρα μείωσαν τη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας. Η μεταρρύθμιση του συστήματος επιδομάτων ανεργίας επιταχύνει τη σταδιακή μείωση του επιπέδου των επιδομάτων. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την αύξηση των δυνατοτήτων πρακτικής άσκησης και δια βίου μάθησης. Χρειάζεται να διερευνηθεί ενδελεχέστερα η αντιστοίχιση των αποτελεσμάτων της εκπαίδευσης και κατάρτισης προς τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η διαπεριφερειακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της αύξησης της ανεργίας των νέων, καθώς και για την ένταξη στην αγορά εργασίας και για την κοινωνική ένταξη των ατόμων από οικογένειες μεταναστών. Βουλγαρία Δημόσια οικονομικά: Η Βουλγαρία έχει λάβει ουσιαστικά μέτρα για την εξασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών της. Διόρθωσε το υπερβολικό της έλλειμμα το 2011, και σε διαρθρωτικούς όρους πέτυχε τον Μεσοπρόθεσμο Στόχο της του -0,5% του ΑΕΠ το 2012. Με χρέος της γενικής κυβέρνησης λιγότερο από 20% του ΑΕΠ, η Βουλγαρία έχει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες χρέους στην ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια η Βουλγαρία έχει ενισχύσει σημαντικά το δημοσιονομικό της πλαίσιο, πράγμα που συνέβαλε στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και στην αύξηση της αξιοπιστίας της δημοσιονομικής πολιτικής. Από πλευράς εσόδων, η φορολογική συμμόρφωση και η αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης εξακολουθούν να αποτελούν προκλήσεις στη Βουλγαρία. Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η Βουλγαρία έχει πραγματοποιήσει κάποια θετικά βήματα, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες ώστε να αποθαρρύνεται η πρόωρη έξοδος από την αγορά εργασίας. Δεν έχουν γίνει ακόμη συγκεκριμένα βήματα για τον περιορισμό των καταχρήσεων στο σύστημα συντάξεων αναπηρίας. Στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, οι μεταρρυθμίσεις επιβραδύνονται λόγω έλλειψης διοικητικής ικανότητας. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων αποτέλεσε αντικείμενο μεταρρυθμίσεων, αλλά απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και τη διασφάλιση της επιβολής. Οι πρόσφατες τροποποιήσεις των κανόνων για τις καθυστερήσεις πληρωμών θα βελτιώσουν το συνολικό επιχειρηματικό περιβάλλον όπως και η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση των διαδικασιών αφερεγγυότητας που πρέπει ακόμη να προωθήσει η κυβέρνηση. Η Βουλγαρία πρέπει να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο στη μεταρρύθμιση του δικαστικού της συστήματος. Τα τελευταία χρόνια έχουν επέλθει κάποιες βελτιώσεις στις υποδομές μεταφορών της Βουλγαρίας, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Το ίδιο ισχύει για τους τομείς του ύδατος και των αποβλήτων. Στο πλαίσιο αυτό η Βουλγαρία πρέπει να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα των αρμόδιων ρυθμιστικών φορέων. Η Βουλγαρία χρειάζεται να προβεί σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ενέργειας ώστε να ευθυγραμμιστεί με την Εσωτερική Αγορά Ενέργειας και να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές: Στη Βουλγαρία το επίπεδο της απασχόλησης είναι κάτω από τον μέσο όρο και βαίνει μειούμενο, ενώ υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ περιφερειών και ομάδων του πληθυσμού όσον αφορά τα ποσοστά ανεργίας. Απαιτούνται μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών απασχόλησης και την εφαρμογή αποτελεσματικών μέτρων για την αύξηση της απασχόλησης των νέων. Η συνολική ποιότητα και αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού της συστήματος πρέπει να βελτιωθούν. Μεταρρυθμίσεις βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας αλλά η έγκριση και η εφαρμογή τους έχουν καθυστερήσει. Όσον αφορά τα κατώτατα όρια των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, η κυβέρνηση κατέβαλε προσπάθειες ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις τους, αλλά οι προσπάθειες αυτές δεν κατέληξαν στην πληρέστερη αναθεώρηση του συστήματος. Τσεχική Δημοκρατία Δημόσια οικονομικά: Η Τσεχική Δημοκρατία έλαβε μέτρα για να θέσει τέρμα στην κατάσταση υπερβολικού δημόσιου ελλείμματος το 2013. Εντούτοις, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί η ποιότητα της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Ειδικότερα, μεταξύ του 2010 και του 2012, σημειώθηκε απότομη σωρευτική μείωση των δαπανών που ευνοούν την ανάπτυξη, όπως οι δημόσιες επενδύσεις. Το γεγονός αυτό, παράλληλα με το χαμηλό επίπεδο απορρόφησης των κονδυλίων των διαρθρωτικών ταμείων, θέτει σε κίνδυνο τις μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Συνολικά, σημειώθηκε μικρή πρόοδος σε ό,τι αφορά την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών. Θεσπίστηκαν μεταρρυθμίσεις για να αυξηθεί το επίπεδο φορολογικής συμμόρφωσης και είσπραξης φόρων, αλλά η εισαγωγή του ενιαίου σημείου είσπραξης έχει καθυστερήσει, ενώ δεν αξιοποιεί πλήρως το περιθώριο μείωσης του υψηλού διοικητικού φόρτου καταβολής των φόρων. Ορισμένοι έμμεσοι φόροι, ιδίως ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, αυξήθηκαν. Υπάρχει ωστόσο περιθώριο για μεγαλύτερη μετατόπιση από τη φορολόγηση της εργασίας προς τομείς που θίγουν λιγότερο την ανάπτυξη, καθώς και για μείωση των διαφορών στη μεταχείριση των μισθωτών και των αυτοαπασχολουμένων. Η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, το 2011, βελτίωσε τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, αλλά απαιτούνται περαιτέρω μέτρα. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η χαμηλή αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης παραμένει σοβαρός παράγοντας ανησυχίας για τις τσεχικές επιχειρήσεις. Οι τσεχικές αρχές ανέλαβαν δράση για την καταπολέμηση της διαφθοράς και θέσπισαν δύο διαδοχικές στρατηγικές κατά της διαφθοράς. Ωστόσο, η εφαρμογή τους δεν ήταν αρκετά αποτελεσματική: ορισμένα βασικά μέτρα εφαρμόστηκαν ελλιπώς όσον αφορά, για παράδειγμα, τον νόμο περί δημοσίων συμβάσεων, ενώ άλλα ακόμη εκκρεμούν, όπως ο από καιρό αναμενόμενος νόμος περί δημοσίων υπαλλήλων. Η αύξηση της ποιότητας της υποχρεωτικής και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ενώ ορισμένα μέτρα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ εφαρμόζονται στον τομέα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Ενώ αναγνωρίζεται ευρέως ότι η συμμετοχή των γυναικών με μικρά παιδιά και των μειονεκτούντων ατόμων στην αγορά εργασίας δεν είναι η καλύτερη δυνατή, μέχρι σήμερα υπήρξε πολύ περιορισμένη απόκριση. Η κυβερνητική πρόταση νέου νόμου περί παροχής υπηρεσιών παιδικής μέριμνας, που συνοδεύεται από φορολογικές επιδοτήσεις για τους παρόχους τέτοιων υπηρεσιών και τις συμμετέχουσες οικογένειες, αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά συνιστά μόνο μερική ανταπόκριση σε σχέση με το ζήτημα. Η μεταρρύθμιση των γραφείων εργασίας εγκρίθηκε το 2011 και εφαρμόζεται από τότε. Παραμένει να εξεταστεί κατά πόσον τα ληφθέντα μέτρα επαρκούν ώστε να εξασφαλισθεί ότι τα γραφεία εργασίας, εξοπλισμένα με το κατάλληλο προσωπικό και τα κατάλληλα μέσα, μπορούν να προσφέρουν αποτελεσματική και στοχευμένη βοήθεια για την εξεύρεση εργασίας. Δανία Δημόσια οικονομικά: Το δημοσιονομικό έλλειμμα της Δανίας αναμένεται να μειωθεί σε 1,7% του ΑΕΠ το 2013. Οι θετικές προοπτικές για τα δημόσια οικονομικά της Δανίας οφείλονται εν μέρει σε περιστασιακά μέτρα, γεγονός που καταδεικνύει πόσο σημαντικό είναι η συνετή δημοσιονομική πολιτική να υπερβαίνει τον ορίζοντα της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, ώστε να διασφαλιστεί η εμπιστοσύνη στην οικονομική πολιτική της Δανίας και να αντιμετωπιστεί το κόστος που συνδέεται με τη δημογραφική γήρανση. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Οι κίνδυνοι που απορρέουν από τα υψηλά επίπεδα χρέους των νοικοκυριών στη Δανία και απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα φαίνεται ότι είναι ελεγχόμενοι. Η κυβέρνηση και ο χρηματοπιστωτικός τομέας έλαβαν μέτρα το περασμένο έτος, τα οποία κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, απαιτείται στενή παρακολούθηση για να διασφαλιστεί ότι θα έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Μέχρι σήμερα δεν έχουν προβλεφθεί αλλαγές για να περιοριστούν οι στρεβλώσεις και να ενισχυθούν τα αντικυκλικά χαρακτηριστικά της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Ο ισχνός εγχώριος ανταγωνισμός οδηγεί σε σοβαρές αυξήσεις των τιμών των υπηρεσιών και αγαθών στη Δανία. Το 2012, η κυβέρνηση παρουσίασε μια δέσμη μέτρων ανταγωνισμού με τα κατάλληλα μέτρα. Επιπλέον, η επιτροπή παραγωγικότητας εξετάζει επί του παρόντος τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας στη δανική οικονομία και τη πιθανή συμβολή μη βέλτιστων επιπέδων του ανταγωνισμού του δανικού τομέα των υπηρεσιών. Τα αποτελέσματα αναμένονται πριν από το τέλος του 2013 και εν συνεχεία θα πρέπει να αξιοποιηθούν σε σχετικά μέτρα πολιτικής. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η Δανία πραγματοποίησε σημαντικές μεταρρυθμίσεις στα συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης, σύνταξης αναπηρίας και επιδοτούμενης απασχόλησης (δηλ. το σύστημα «flex-job») για να ενισχύσει την προσφορά εργασίας. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να βελτιωθεί η απασχολησιμότητα ατόμων που βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, όπως οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι, τα άτομα με μειωμένη ικανότητα εργασίας και τα άτομα μεταναστευτικής προέλευσης. Η δανική κυβέρνηση έλαβε μέτρα για να βελτιώσει την κατάσταση, ειδικότερα ενισχύοντας τα ενεργά μέτρα στην αγορά εργασίας από πλευράς εκπαίδευσης και κατάρτισης, τα οποία θα ωφελήσουν επίσης και αυτές τις ομάδες. Συγκροτήθηκαν επίσης δύο επιτροπές εμπειρογνωμόνων για τη βελτίωση των ενεργών μέτρων στην αγορά εργασίας για ασφαλισμένους και ανασφάλιστους εργαζομένους. Συμφωνήθηκε η μεταρρύθμιση του συστήματος πρωτοβάθμιας και κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και θα εφαρμοστεί κατά το σχολικό έτος 2014-2015. Υποβλήθηκε επίσης πρόταση για μεταρρύθμιση του συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, που προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ τον Αύγουστο του 2015. Επίσης λαμβάνει χώρα και η μεταρρύθμιση του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Γερμανία Δημόσια οικονομικά: Μετά τα ελλείμματα άνω του 3% του ΑΕΠ το 2009 και το 2010, η Γερμανία επέστρεψε σε υγιή δημοσιονομική θέση. Το 2012, ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης παρουσίασε μικρό πλεόνασμα και επιτεύχθηκε συμμόρφωση με τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Κατά τα τελευταία έτη, η Γερμανία αύξησε τις δαπάνες για παιδεία και έρευνα αλλά θα μπορούσε να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες στον τομέα αυτό. Η Γερμανία ενίσχυσε την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών στην υγεία και την μακροπρόθεσμη περίθαλψη και σε περιορισμένο βαθμό όσον αφορά το φορολογικό σύστημα. Έγιναν βήματα προς την εφαρμογή του συνταγματικού κανόνα για ισοσκελισμένο προϋπολογισμό («φρένο στο χρέος») αν και φαίνεται ότι ακόμη απαιτούνται συγκεκριμένοι εκτελεστικοί κανόνες στα περισσότερα ομόσπονδα κρατίδια (Länder). Χρηματοπιστωτικός τομέας: Η Γερμανία ενίσχυσε το ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο του χρηματοπιστωτικού τομέα και έκανε βήματα για να ευθυγραμμιστεί με το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Οι αποφάσεις της Επιτροπής περί κρατικών ενισχύσεων συνέβαλαν στην αναδιάρθρωση των Landesbanken (τράπεζες ομόσπονδων κρατιδίων), αλλά η Γερμανία πρέπει να λάβει περαιτέρω μέτρα για να ενισχύσει την εξυγίανση του τραπεζικού τομέα. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Γερμανία έχει λάβει μέτρα για την βελτίωση των προϋποθέσεων επιτάχυνσης της επέκτασης του ηλεκτρικού δικτύου και έχει αρχίσει ο συντονισμός της διαχείρισης του ενεργειακού δικτύου με ορισμένα γειτονικά κράτη μέλη. Κατά τα τελευταία έτη η Γερμανία έχει καταβάλει πολύ λίγη προσπάθεια για να εξασφαλίσει τον ανταγωνισμό στις αγορές σιδηροδρόμων και έχει πραγματοποιήσει περιθωριακές μόνο μεταρρυθμίσεις για το άνοιγμα κλάδων των υπηρεσιών, ιδίως των επαγγελματικών υπηρεσιών και της βιοτεχνίας. Πρόσφατα η Γερμανία υιοθέτησε νομοθετική μεταρρύθμιση για να βελτιώσει την εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η Γερμανία έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας αλλά πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες του εργατικού της δυναμικού ενόψει των δημογραφικών αλλαγών. Μετά από γενική αξιολόγηση των μέτρων στήριξης της οικογένειας, η κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει δράση για την σταδιακή εξάλειψη των φορολογικών αντικινήτρων για εργασία για όσους αποτελούν τη δεύτερη πηγή εισοδήματος της οικογένειας. Στη Γερμανία αυξήθηκαν τα κέντρα παιδικής φροντίδας, και έχει αναλάβει σειρά πρωτοβουλιών για να βελτιώσει την έγκαιρη εκμάθηση γλωσσών, την ικανότητα ανάγνωσης των παιδιών και για να αντιμετωπίσει την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου από μαθητές που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό (η οποία είναι διπλάσια σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο). Οι μισθοί αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Παρά την ημιαυτόματη μείωση του ποσοστού των συνταξιοδοτικών εισφορών, η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας παραμένει υψηλή ιδίως για τα χαμηλά εισοδήματα. Εσθονία Δημόσια οικονομικά: Η Εσθονία έχει υγιή δημοσιονομική θέση, ευθυγραμμιζόμενη με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο κυριότερος στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής της είναι να διασφαλίσει βιώσιμη δημοσιονομική πολιτική που να στηρίζει την ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος της είναι η επίτευξη διαρθρωτικού πλεονάσματος, που υλοποιήθηκε το 2012. Υποβλήθηκε νέο νομοσχέδιο για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της Συνθήκης για τη σταθερότητα, τον συντονισμό και τη διακυβέρνηση και για να επισημοποιηθεί ένας ήδη υπάρχων, αλλά μέχρι τώρα άτυπος, κανόνας περί ισοσκέλισης του (διαρθρωτικού) δημοσιονομικού ισοζυγίου μεσοπρόθεσμα. Η Εσθονία πρέπει ακόμη να θεσπίσει συγκεκριμένα μέτρα για να ενισχύσει τον δεσμευτικό χαρακτήρα των υφιστάμενων πολυετών κανόνων και ανωτάτων ορίων δαπανών. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Εσθονία ανέκαμψε γρήγορα από την κρίση του 2008-09. Παρόλο που επιβραδύνθηκε ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ της, η χώρα έχει ξεπεράσει ήδη τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Εσθονία βελτιώνει επίσης τη θέση της στη διεθνή αξιακή αλυσίδα και στους τομείς εντάσεως γνώσης και επωφελείται από την αύξηση των επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη. Εντούτοις, ήδη το 2012, οι μειώσεις του μεριδίου των εξαγωγών και η μάλλον μεγάλη αύξηση του μοναδιαίου εργατικού κόστους κατέληξαν σε απώλειες της ανταγωνιστικότητας. Το πρώτο εξάμηνο του 2013, επειδή επιβραδύνθηκε η αύξηση της παραγωγής και αυξήθηκε η απασχόληση, η αύξηση της παραγωγικότητας στην οικονομία μειώθηκε, ενώ οι μισθοί αυξήθηκαν σημαντικά με αποτέλεσμα να σημειωθούν περαιτέρω απώλειες της ανταγωνιστικότητας. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή για να διασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα της εκπαίδευσης ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, περιορίζοντας τον κίνδυνο οι αυξήσεις των μισθών να υπερβαίνουν την αύξηση της παραγωγικότητας. Η κυβέρνηση δρομολόγησε πολλές μεταρρυθμίσεις, για παράδειγμα, τη μεταρρύθμιση του σχολικού δικτύου βασικής και μέσης εκπαίδευσης και τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ προετοιμάζονται ακόμη περισσότερες, όπως η από καιρό αναμενόμενη στρατηγική δια βίου μάθησης. Εντούτοις, ο τελικός σχεδιασμός δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και οι επιπτώσεις αυτών των μεταρρυθμίσεων θα γίνουν αισθητές μόνο μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η αγορά εργασίας της Εσθονίας ανέκαμψε γρήγορα από την κρίση του 2008-09. Στον βαθμό που συνεχίζεται η οικονομική ανάπτυξη, αν και με βραδύτερο ρυθμό το 2013, πολλοί άνεργοι βρίσκουν εργασία και οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται. Ωστόσο, η μόνιμη και μακροχρόνια ανεργία των νέων, η αναντιστοιχία των προσόντων και οι απώλειες εργατικού δυναμικού λόγω χρόνιων συνθηκών ή προβλημάτων υγείας εξακολουθούν να προβληματίζουν. Επιπλέον, η μόνιμη έλλειψη εγκαταστάσεων παιδικής μέριμνας καθυστερεί την επιστροφή των γονέων, και ιδίως των γυναικών, στην αγορά εργασίας, γεγονός που τους εμποδίζει να τροφοδοτούν την αγορά αυτή. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει αυτές τις ελλείψεις μέσω πολλών σχεδίων μεταρρυθμίσεων, ειδικότερα της μεταρρύθμισης του καθεστώτος ανικανότητας προς εργασία, αλλά οι μεταρρυθμίσεις αυτές πρέπει να ολοκληρωθούν και να υποβληθούν προς έγκριση στο Κοινοβούλιο. Τέλος, σε τοπικό επίπεδο, η επαναλαμβανόμενη αναντιστοιχία μεταξύ της δημοσιονομικής και της διοικητικής ικανότητας έναντι της μεταβίβασης αρμοδιοτήτων επηρεάζει αρνητικά την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται από τοπικές δημόσιες αρχές σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων η μακροχρόνια φροντίδα, οι υπηρεσίες στήριξης των οικογενειών, η εκπαίδευση και οι μεταφορές. Το ίδιο ισχύει για τοπικά μέτρα στήριξης που είναι αναγκαία για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Δεν έχουν ακόμη συμφωνηθεί μεταρρυθμίσεις για να αντιμετωπιστούν αυτά τα ζητήματα. Ειδικότερα, η υποβολή νέας στρατηγικής περιφερειακής ανάπτυξης στην κυβέρνηση καθυστερεί, ενώ εκπονείται σχέδιο δράσης για να βελτιωθεί η τοπική δημόσια διοίκηση. Ιρλανδια Δημόσια οικονομικά: Η Ιρλανδία τήρησε απαρεγκλίτως τους πρωταρχικούς δημοσιονομικούς στόχους καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής. Το έλλειμμα του 2013 προβλέπεται να ανέλθει στο 7,4% του ΑΕΠ, οριακά κάτω του ανώτατου ορίου του 7,5% βάσει του προγράμματος και της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένει υψηλό και πρέπει να φτάσει στην υψηλότερη τιμή του το 2013, αλλά στη συνέχεια πρέπει να μειωθεί χάρις στις προσπάθειες εξυγίανσης και την υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ. Το δημοσιονομικό μεταρρυθμιστικό πλαίσιο συμβάδισε με τις εξελίξεις σε επίπεδο ΕΕ αλλά οι δαπάνες, η κοινοποίηση στοιχείων και η διαφάνεια πρέπει να βελτιωθούν περαιτέρω. Χρηματοπιστωτικός τομέας Η απομόχλευση και η αναδιοργάνωση των εγχώριων τραπεζών προχώρησε ικανοποιητικά, παρόλο που απομένουν να γίνουν ακόμη πολλά. Οι πρόσφατες προσπάθειες εστιάστηκαν στον ορισμό και την επίτευξη στόχων για την βιώσιμη αντιμετώπιση των καθυστερούμενων ενυπόθηκων δανείων, την αντιμετώπιση άλλων μη εξυπηρετούμενων δανείων και την βελτίωση του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου (πλαίσια για την αφερεγγυότητα φυσικού προσώπου και την ανάκτηση, κώδικας δεοντολογίας καθυστερούμενων ενυπόθηκων δανείων και μητρώο πιστώσεων). Βρίσκεται σε εξέλιξη και θα ολοκληρωθεί πριν το τέλος Νοεμβρίου ενδελεχής αξιολόγηση των ισολογισμών των τραπεζών πριν από τις δοκιμές αντοχής που θα πραγματοποιηθούν το 2014 στο πλαίσιο του ενιαίου μηχανισμού εποπτείας. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να είναι μέτρια στο 0,3% το 2013 πριν να επιταχυνθεί σε 1,7% το 2014. Αυτό συνάδει με την ασθενή ιδιωτική κατανάλωση και τα κέρδη του πρώτου εξαμήνου του 2013 παρά την αύξηση της απασχόλησης, με δεδομένη την απομόχλευση των νοικοκυριών και την υψηλή προληπτική αποταμίευση. Ωστόσο, οι προοπτικές για την αγορά εργασίας συνεχίζουν να βελτιώνονται, και θα περάσουν τελικά στην εσωτερική ζήτηση και την αύξηση της παραγωγής. Ορισμένα σημαντικά φαρμακευτικά προϊόντα που παράγονται στην Ιρλανδία θα πάψουν να καλύπτονται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας φέτος και αυτό έχει οδηγήσει σε επιβράδυνση της αύξησης των εξαγωγών και των εισαγωγών. Αναμένεται ότι οι πιέσεις επί των τιμών θα παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα, λαμβανομένων υπόψη του υψηλού βαθμού επιπλέον δυναμικότητας της οικονομίας και της περιορισμένης πληθωριστικής επίπτωσης των δημοσιονομικών μέτρων. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Οι διαρθρωτικές αλλαγές βελτίωσαν τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη αλλά ορισμένα ζητήματα παραμένουν σε εκκρεμότητα. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις βάσει του προγράμματος εστιάστηκαν στην ενίσχυση των μηχανισμών ενεργοποίησης, στην παροχή ουσιαστικότερης και εκτενέστερης στήριξης στα άτομα που ζητούν εργασία (ιδίως τους μακροχρόνια άνεργους και τους νέους) και στην βελτίωση της συνάφειας και της παροχής προγραμμάτων περαιτέρω εκπαίδευσης και κατάρτισης για την ενίσχυση της ανανέωσης και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων. Δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διάθεση των εν λόγω υπηρεσιών. Άλλες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του προγράμματος έχουν ως στόχο τη μείωση του κόστους και την αύξηση της αποτελεσματικότητας παροχής υγειονομικής περίθαλψης, τη μεταρρύθμιση του τομέα του ύδατος και τον περιορισμό του κόστους των νομικών υπηρεσιών μέσω αύξησης του ανταγωνισμού. Ελλάδα Δημόσια οικονομικά: Η Ελλάδα συνεχίσει να σημειώνει συνολική πρόοδο βάσει του δεύτερου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής αν και ορισμένα σημαντικά μέτρα έχουν καθυστερήσει. Έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα προκειμένου τα ελληνικά δημόσια οικονομικά να τεθούν σε βιώσιμη τροχιά. Οι πρόσφατες δημοσιονομικές εξελίξεις βρίσκονται, σε γενικές γραμμές, στη σωστή πορεία. Ωστόσο, πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για να εξασφαλιστεί πρωτογενές δημοσιονομικό ισοζύγιο το 2013, και να εξασφαλιστούν η υλοποίηση περαιτέρω δημοσιονομικών βελτιώσεων. Η αύξηση των δημοσίων εσόδων και η μεταρρύθμιση μιας αναποτελεσματικής διοίκησης των εσόδων αποτελούν προτεραιότητες ζωτικής σημασίας και απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες προκειμένου να καταστεί λειτουργική η πρόσφατα δημιουργηθείσα ημι-αυτόνομη διοίκηση αρχή εσόδων και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητά της. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης συνεχίζεται, μεταξύ άλλων και με συνεχιζόμενες συζητήσεις για την στρατηγική ανθρωπίνων πόρων, την εξέλιξη του καθεστώτος κινητικότητας και την εφαρμογή του ενιαίου μισθολογίου με στόχο την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των μισθολογικών δαπανών. Στους τομείς της περίθαλψης και της διαχείρισης των οικονομικών του κράτους έχουν υλοποιηθεί αρκετές σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη μακρόπνοες μεταρρυθμίσεις σε πολλούς άλλους τομείς. Χρηματοπιστωτικός τομέας Απαιτείται η αποφασιστική και αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. Ολοκληρώθηκε η ανακεφαλαιοποίηση των τεσσάρων βασικών τραπεζών. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Οι μακροοικονομικές προοπτικές δείχνουν τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης, με προβλεπόμενη θετική ανάπτυξη 0,6% το 2014. Μετά από αρκετά χρόνια ύφεσης, το πρώτο εξάμηνο του 2013 χαρακτηρίστηκα από συνολική υποχώρησης της ύφεσης και τα πρώτα σημάδια ότι είχε επιτευχθεί το κατώτερο σημείο του κύκλου. Αν και το μειούμενο μοναδιαίο εργατικό κόστος, υποστηριζόμενο από επιτυχείς μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα από πλευράς κόστους, οι συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων πρέπει να επιταχυνθούν και να ενισχυθούν. Το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής εστιάζεται ιδιαίτερα στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να δημιουργηθούν οι σωστές προϋποθέσεις για ανάκαμψη των επενδύσεων, αύξηση των θέσεων εργασίας και της παραγωγικότητας μόλις το επιτρέψει η οικονομική συγκυρία. Μεταρρυθμίσεις ζωτικής σημασίας για την μεταξύ άλλων προώθηση ενός αποτελεσματικού και ανταγωνιστικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος, την ανάπτυξη αποτελεσματικών δικτυακών βιομηχανιών και υπηρεσιών και το άνοιγμα ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων έχουν προχωρήσει σύμφωνα με τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος, αλλά οι αποφάσεις πολιτικής έχουν μετατεθεί για το μέλλον. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η καταπολέμηση της ανεργίας συνεχίζει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Η Ελλάδα έχει εφαρμόσει φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας και έχει πλέον ζωτική σημασία να σημειωθεί πρόοδος στους τέσσερεις πυλώνες του προγράμματος δράσης στον τομέα της απασχόλησης: πρόγραμμα δημοσίων έργων· περίοδοι άσκησης για τους νέους («σύστημα κουπονιών»)· μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης (ΟΑΕΔ)· και ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης και της μαθητείας. Η Ελλάδα επιζητεί τρόπους βελτίωσης της κοινωνικής πρόνοιας στο πλαίσιο του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου π.χ. με την καθιέρωση βοηθημάτων ανεργίας για τους μακροχρόνια άνεργους και τη δημιουργία μέχρι τον Ιανουάριο του 2014 καθεστώτος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος (σε δοκιμαστική βάση). Ισπανία Δημόσια οικονομικά: Η Ισπανία έχει δεσμευτεί να διορθώσει το υπερβολικό της έλλειμμα έως το 2016. Η χώρα σημειώνει πρόοδο στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού της συστήματος. Το 2011 υιοθετήθηκαν σταδιακές αυξήσεις της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης και της διάρκειας των εισφορών που απαιτείται για πλήρη σύνταξη, ενώ τον Μάρτιο του 2013 περιορίστηκαν η πρόσβαση και τα κίνητρα για πρόωρη και μερική συνταξιοδότηση. Ως τα τέλη του έτους προγραμματίζεται η θέσπιση νόμου για τη ρύθμιση του συντελεστή βιωσιμότητας στο συνταξιοδοτικό σύστημα. Ενισχύθηκε η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών· βελτιώθηκαν η διαφάνεια και ο έλεγχος των περιφερειακών προϋπολογισμών, ενώ μέχρι το τέλος του έτους προβλέπεται η σύσταση ανεξάρτητου δημοσιονομικού οργανισμού· πραγματοποιείται εκκαθάριση των καθυστερούμενων οφειλών και έχουν ληφθεί μέτρα για την αποθάρρυνση των καθυστερημένων πληρωμών στο μέλλον· με νόμο για την άρση της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, ο οποίος θα εγκριθεί ως το τέλος του έτους, θα καταργηθεί η τιμαριθμική αναπροσαρμογή βάσει του πληθωρισμού στις δημόσιες συμβάσεις. Από το 2012 λήφθηκαν μέτρα για τη σταδιακή επανεξισορρόπηση της σχετικής φορολογικής επιβάρυνσης προς την κατανάλωση και τους περιβαλλοντικούς φόρους, τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη μείωση της στρέβλωσης χρέους στη φορολόγηση του εισοδήματος φυσικών προσώπων και εταιρειών. Πρέπει, ωστόσο, να ενταθούν οι προσπάθειες και για τον σκοπό αυτό συγκροτήθηκε τον Ιούλιο ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων η οποία θα προβεί στη συνολική επανεξέταση του φορολογικού συστήματος. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Το πρόγραμμα για τον χρηματοπιστωτικό τομέα βρίσκεται σε σωστή τροχιά και πρόκειται να λήξει τον Ιανουάριο του 2014. Η αναδιάρθρωση των τραπεζών που έχουν λάβει κρατική ενίσχυση έχει ήδη ξεκινήσει, και έχει επιτευχθεί σχεδόν πλήρης συμμόρφωση με τις οριζόντιες απαιτήσεις πολιτικής. Επομένως έχει ενισχυθεί το πλαίσιο διακυβέρνησης, καθώς και το ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο του ισπανικού τραπεζικού τομέα. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Αδυναμίες στο επιχειρηματικό περιβάλλον, όπως ο κατακερματισμός της εγχώριας αγοράς ή οι φραγμοί εισόδου στους κλάδους των υπηρεσιών παρεμποδίζουν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Υποβλήθηκε στο κοινοβούλιο νομοθετική πρόταση για την ενίσχυση της λειτουργίας της ισπανικής εσωτερικής αγοράς (ο νόμος για τη διασφάλιση της ενότητας της αγοράς). Σε διαδικασία διαβούλευσης βρίσκεται πλέον το πρώτο νομοσχέδιο για τη μεταρρύθμιση των επαγγελματικών υπηρεσιών, αλλά η οριστικοποίησή του καθυστερεί σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα. Ο πρόσφατος νόμος για την επιχειρηματικότητα επέφερε βελτιώσεις στο πλαίσιο για την εταιρική αφερεγγυότητα, καθώς και πιο ευέλικτες εταιρικές μορφές. Από το 2012 άρχισαν επίσης να λαμβάνονται μέτρα για το άνοιγμα του τομέα λιανικής και για αποδοτικότερη λειτουργία της αγοράς ενοικίων. Σε συνέχεια των μέτρων που ελήφθησαν το 2012, οι αρχές υπέβαλαν νομοθετική δέσμη τον Ιούλιο του 2003 με σκοπό την αναδιοργάνωση του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας και την κάλυψη του μακροχρόνιου τιμολογιακού ελλείμματος της ηλεκτρικής ενέργειας. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στον τομέα του ανταγωνισμού στις μεταφορές. Η Ισπανία λαμβάνει επίσης μέτρα για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης: τον Φεβρουάριο του 2013, η κυβέρνηση υπέβαλε σχέδιο νόμου για τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης (αναμένεται να εγκριθεί από το κοινοβούλιο πριν από τα τέλη του 2013) και έχουν δρομολογηθεί οι εργασίες για την ευρύτερη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Βασισμένη στις προγενέστερες μεταρρυθμίσεις του 2010 και του 2011, η ευρύτερη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας του 2012, μαζί με τη συμφωνία των κοινωνικών εταίρων του 2012, έχουν, όπως φαίνεται, δημιουργήσει τις συνθήκες για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας. Παρά ταύτα, είναι πολύ νωρίς για να κριθούν οι επιπτώσεις της. Οι προσπάθειες συνεχίζονται για να ενισχύουν τις ενεργητικές πολιτικές στην αγορά εργασίας, καθώς και τους δεσμούς τους με τις παθητικές πολιτικές. Εντούτοις, η αποτελεσματική εφαρμογή διαρκεί περισσότερο από το αναμενόμενο και ο συντονισμός μεταξύ του κέντρου και των αυτόνομων περιφερειών εξακολουθεί να θέτει σε κίνδυνο την αποτελεσματική υλοποίηση. Λαμβάνονται μέτρα στο πλαίσιο της στρατηγικής για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα των νέων με σκοπό τη βελτίωση της απασχόλησης των νέων. Επίσης εφαρμόζονται μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Περιορισμένα είναι τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της φτώχειας και της κοινωνικής ένταξης. Γαλλία Δημόσια οικονομικά: Ενώ η Γαλλία κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες εξυγίανσης για να μειώσει το ονομαστικό έλλειμμα από 7,5% του ΑΕΠ το 2009 σε 4,8% το 2012, δεν διόρθωσε το υπερβολικό της έλλειμμα το 2013, λόγω της χειρότερης από την προβλεπόμενη οικονομικής συγκυρίας, και ως εκ τούτου έλαβε προθεσμία δύο επιπλέον ετών από το Συμβούλιο. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη κατά πόσον η προβλεπόμενη μεταρρύθμιση αποκέντρωσης θα προσφέρει σημαντικές οικονομίες στη γενική κυβέρνηση συνολικά. Η μεταρρύθμιση των συντάξεων το 2013 αναμένεται να συμβάλει στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, αλλά ενδέχεται να είναι ανεπαρκής μεσοπρόθεσμα. Τα προβλεπόμενα μέτρα επικεντρώνονται κυρίως στα έσοδα, ειδικότερα με την αύξηση των κοινωνικών εισφορών για τους μισθωτούς και τους εργοδότες. Επίσης η μεταρρύθμιση των συντάξεων του 2013 καλύπτει μόνο το γενικό καθεστώς και αποτυγχάνει να προβεί σε πλήρη επανεξέταση των ειδικών καθεστώτων. Ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη: Ελήφθησαν ορισμένα μέτρα για να αυξηθεί η αποδοτικότητα του φορολογικού συστήματος, με περικοπές επιλεγμένων φορολογικών δαπανών. Εφαρμόστηκαν επίσης μέτρα για τη μείωση της στρεβλωτικής επίδρασης του χρέους στη φορολόγηση των επιχειρήσεων. Η δημιουργία ενός ενδιάμεσου συντελεστή 10% του ΦΠΑ το 2013 αποσκοπεί στην απλοποίηση του φορολογικού συστήματος, αλλά δεν θα μειώσει τις ανεπάρκειες ορισμένων τομέων (π.χ. μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για την εστίαση). Η Γαλλία έλαβε ορισμένα μέτρα για να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα, ειδικότερα με την εισαγωγή έκπτωσης φόρου για την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση το 2013. Ελήφθησαν περιορισμένα μέτρα για να αυξηθεί ο ανταγωνισμός σε ορισμένους ρυθμιζόμενους τομείς. Στις βιομηχανίες δικτύου, ο κανονισμός NOME θα μειώσει τους φραγμούς εισόδου στον ενεργειακό τομέα, ενώ εφαρμόζεται μια μεταρρύθμιση η οποία επιδιώκει την αύξηση της αποτελεσματικότητας του σιδηροδρομικού δικτύου. Αγορά εργασίας: Ο νόμος του Ιουνίου 2013 για τη διασφάλιση θέσεων απασχόλησης αποτελεί ένα βήμα προς τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας. Αντιμετωπίζει ιδίως τη μικρή πρόσβαση στη δια βίου μάθηση. Ελήφθησαν επίσης μέτρα για τη στήριξη της απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας και των νέων, ιδίως μέσω επιδοτούμενης εργασίας και συμβάσεων μαθητείας, αλλά αυτά είχαν μικτά αποτελέσματα. Πιο πρόσφατα, το πρόγραμμα «επαγγέλματα του μέλλοντος» στηρίζει αποτελεσματικά τις προοπτικές απασχόλησης για νέους με χαμηλά προσόντα, ενώ η «Σύμβαση Γενεών» είχε περιορισμένα αποτελέσματα μέχρι σήμερα. Το 2012/13, επιχειρήθηκε επίσης η μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης. Ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας αντιμετωπίστηκε ελλιπώς με την αύξηση των κοινωνικών εισφορών των εργοδοτών επί συμβάσεων διαρκείας λιγότερο των τριών μηνών, προκειμένου να μειωθεί η αναλογία συμβάσεων βραχείας διάρκειας. Οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού σε διακριτική βάση ήταν περιορισμένες για να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα, ενώ η μέθοδος τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών συνεχίστηκε. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ κοινωνικών εταίρων σχετικά με τα συστήματα επιδομάτων ανεργίας θα αρχίσουν σύντομα. Δεδομένου του επιπέδου της ανεργίας απαιτούνται περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να μειωθεί το κόστος της εργασίας. Κροατία Εν όψει της προσχώρησής της την 1η Ιουλίου 2013, η Κροατία συμμετείχε στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2013 σε εκούσια και άτυπη βάση, υποβάλλοντας οικονομικό πρόγραμμα τον Απρίλιο του 2013. Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέσχε μια ποιοτική αξιολόγηση του προγράμματος, καταλήγοντας ότι, παρότι είχε σημειωθεί κάποια πρόοδος, εξακολουθούν να υφίστανται πολύ σημαντικά δημοσιονομικά και διαρθρωτικά προβλήματα. Δεν υπήρχαν ειδικές ανά χώρα συστάσεις. Δημόσια οικονομικά: Τα τελευταία χρόνια, το δημοσιονομικό πλαίσιο της Κροατίας αποτέλεσε αντικείμενο μεταρρύθμισης με τρεις βασικές νομικές πράξεις οι οποίες τέθηκαν σε ισχύ: i) τον Νόμο περί του προϋπολογισμού (2009), ii) τον Νόμο περί δημοσιονομικής ευθύνης (2011), και iii) την Κυβερνητική απόφαση για τη σύσταση της επιτροπής δημοσιονομικής πολιτικής (2011). Στο σκέλος των εσόδων, η Κροατία έλαβε μέτρα για τη μετατόπιση της δομής της φορολογίας από την εργασία προς φόρους λιγότερο επιζήμιους για την ανάπτυξη, καθώς και για τη φορολογική συμμόρφωση με ανάληψη δράσης που αποσκοπεί στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και τη βελτίωση της αποδοτικότητας της φορολογικής διοίκησης. Στο σκέλος των δαπανών, έχουν γίνει βήματα για την επανεξέταση της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας των δαπανών όσον αφορά την κοινωνική προστασία και τις συντάξεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που κοινοποίησαν οι αρχές, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Κροατίας ανήλθε το 2012 σε 5,0% του ΑΕΠ. Το κρατικό έλλειμμα, σε ταμειακή βάση, κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2013 ήταν περίπου 4,0% του ΑΕΠ, υψηλότερο από εκείνο που είχε προγραμματιστεί για ολόκληρο το έτος (3%). Το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε ταχέως από το 2009, φθάνοντας στο 55,5% το 2012 και προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η χαμηλή ποιότητα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και η χαμηλή αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος καθώς και η έλλειψη ανταγωνισμού σε βασικές αγορές επηρεάζουν αρνητικά τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας της Κροατίας. Τα τελευταία χρόνια η Κροατία έλαβε νομοθετικά, θεσμικά και πρακτικά μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την αναζωογόνηση των επενδύσεων. Έχουν ληφθεί ορισμένα πρώτα μέτρα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος και την εφαρμογή προληπτικών μηχανισμών για την καταπολέμηση της διαφθοράς στον δημόσιο τομέα, αλλά απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας. Συνδεδεμένο με ένα ανεπαρκές νομικό πλαίσιο, το επίπεδο των δαπανών στην Ε&Α είναι χαμηλό. Η νέα στρατηγική για την καινοτομία και η σχεδιαζόμενη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης αποτελούν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές: Το δυναμικό της κροατικής αγοράς εργασίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο, με τους νέους, τους μακροχρόνια άνεργους, τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και τις γυναίκες να βρίσκονται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση. Η κάλυψη ενεργών μέτρων πολιτικής για την αγορά εργασίας βελτιώθηκε πρόσφατα, ωστόσο πρέπει ακόμη να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων. Επίσης, για να βελτιωθούν οι χαμηλές επιδόσεις της αγοράς εργασίας, η Κροατία ενέκρινε τις πρώτες τροποποιήσεις του εργατικού δικαίου, οι οποίες αφορούν εν μέρει τη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης. Η δεύτερη φάση τροποποιήσεων του εργατικού δικαίου, που αναμένεται να εισαγάγει σημαντικότερες τροποποιήσεις στη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης, βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς πρόκειται για εκτεταμένη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Η κοινωνική κατάσταση επιδεινώνεται, με το ένα τρίτο του πληθυσμού να κινδυνεύει από φτώχεια. Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της αποτελεσματικότητας του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας και αντιμετώπισης των υφιστάμενων αντικινήτρων απασχόλησης μεταξύ ορισμένων ομάδων. Η στρατηγική κοινωνικής πρόνοιας 2011-2016 και οι νέοι νόμοι περί κοινωνικής πρόνοιας παρέχουν ευρεία βάση για τη μεταρρύθμιση του συστήματος· ωστόσο, ο αντίκτυπος των μέτρων θα εξαρτηθεί από την πραγματική εφαρμογή τους. ΙΤΑΛΙΑ Δημόσια οικονομικά: Η προσπάθεια εξυγίανσης δημοσιονομικής που ξεκίνησε το 2011 είχε ως αποτέλεσμα την διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Ωστόσο, το δημόσιο χρέος παραμένει ως μείζον βάρος. Κατά συνέπεια, δικαιολογείται στενή παρακολούθηση των δημοσιονομικών εξελίξεων για να εξασφαλιστεί η αυστηρή συμμόρφωση με το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Η μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος παραμένει αποσπασματική. Ο φόρος για τις κύριες κατοικίες μειώθηκε στο μισό το 2013 και προβλέπεται να αντικατασταθεί από νέο φόρο τοπικών υπηρεσιών από το 2014. Ο ορθός σχεδιασμός του εν λόγω νέου φόρου και η αναθεώρηση των αντικειμενικών αξιών θα είναι κρίσιμης σημασίας για την δίκαια φορολόγηση της περιουσίας και για την αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος. Παρά τα προηγούμενα μέτρα και εκείνα που αναγγέλθηκαν για το 2014, η φορολογία επί της εργασίας και του κεφαλαίου παραμένει υψηλή στην Ιταλία. Χρηματοπιστωτικός τομέας Για να ενισχυθεί ο ιταλικός τραπεζικός τομέας η Τράπεζα της Ιταλίας πραγματοποίησε μια στοχοθετημένη ανασκόπηση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων, η οποία αποτελεί θετικό βήμα παρά το περιορισμένο δείγμα των τραπεζών που συμμετείχαν. Επιπλέον, προτάθηκε υψηλότερη έκπτωση μετοχικού κεφαλαίου για να διαφοροποιηθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση. Ωστόσο, οι βελτιώσεις της εταιρικής διακυβέρνησης των τραπεζών παραμένουν περιορισμένες. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Ελήφθησαν ορισμένα μέτρα περιορισμού του διοικητικού φόρτου, απλοποίησης της νομοθεσίας και βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Ελήφθησαν επίσης μέτρα για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος και βελτίωση της διαχείρισης των ενωσιακών κονδυλίων, μέτρα τα οποία όμως απαιτούν νομοθετική συνέχεια και πρέπει να εξειδικευτούν περαιτέρω. Θεσπίστηκαν ορισμένες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές υπηρεσιών αλλά παραμένουν επισφαλείς ιδίως όσον αφορά τις επαγγελματικές υπηρεσίες. Μετά την ακύρωση από το συνταγματικό δικαστήριο το 2012 των διατάξεων που προέβλεπαν την ενίσχυση του ανοίγματος των αγορών απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την δημοπράτηση τοπικών δημόσιων υπηρεσιών. Όσον αφορά τις βιομηχανίες δικτύων, βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα για την βελτίωση των όρων πρόσβασης στις αγορές, ιδίως στους τομείς του αερίου και των μεταφορών, αλλά οι τιμές της ενέργειας παραμένουν πολύ υψηλές και η αναβάθμιση των υποδομών σε όλη τη χώρα συνεχίζει να αποτελεί πρόκληση. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η δυσκαμψία και ο κατακερματισμός είναι δομικά χαρακτηριστικά της ιταλικής αγοράς εργασίας. Για την αντιμετώπιση των εν λόγω προκλήσεων, εγκρίθηκε μεταρρύθμιση το 2012 που περιελάμβανε όρια για τις άτυπες συμβάσεις, νέους κανόνες για τις απολύσεις και ενοποιημένο καθεστώς επιδομάτων ανεργίας. Ωστόσο, η εφαρμογή είναι αργή, για παράδειγμα όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης. Το 2012 επιτεύχθηκε συμφωνία για καλύτερη αντιστοίχιση των μισθών με την παραγωγικότητα που περιελάμβανε εκπτώσεις φόρου, αλλά η εφαρμογή της στην πράξη πρέπει να ελεγχθεί. Η ανεργία των νέων και των γυναικών παραμένουν εξαιρετικά προβληματικά ζητήματα. Έχουν εγκριθεί στοχευμένα μέτρα για τους νέους σε πολλά στάδια, τα τελευταία τον Αύγουστο του 2013, και αυτά πρέπει να εφαρμοστούν σύντομα. Σημαντικές παραμένουν επίσης και οι προκλήσεις που αφορούν την εκπαίδευση (δηλ. το χαμηλότερο ποσοστό φοίτησης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην ΕΕ και το σχεδόν 24% ποσοστό NEET (Not in Employment, Education or Training – εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης) και συνεπώς απαιτούνται επείγουσες βελτιώσεις. Για να επικεντρωθούν καλύτερα οι παροχές αντιμετώπισης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, έγινε ένα σημαντικό βήμα τον Αύγουστο του 2013, συγκεκριμένα η επέκταση της υπάρχουσας κοινωνικής κάρτας σε όλες τις νότιες περιφέρειες. Ωστόσο, η χρηματοδότηση θα εξαρτηθεί από τον αναπρογραμματισμό της εθνικής συνεισφοράς στα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. Κύπρος Δημόσια οικονομικά: Η Κύπρος λαμβάνει επί του παρόντος σημαντικά μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η δημοσιονομική προσαρμογή για τα έτη 2013-2014 είναι ευρέως ισοσκελισμένη μεταξύ δαπανών και εσόδων. Από πλευράς δαπανών, εφαρμόζεται η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος του 2013, η οποία συνίσταται στην αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, σε θέσπιση αντικινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση και σε αισθητή μείωση των επιδομάτων. Έχουν γίνει ενέργειες όσον αφορά την ενίσχυση της βιωσιμότητας του μηχανισμού χρηματοδότησης και έως τα τέλη του 2015 αναμένεται η εισαγωγή του εθνικού συστήματος υγείας. Όσον αφορά τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών (ΔΔΟ), έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2013 πρόκειται να θεσπιστεί γενικότερος νόμος ο οποίος θα παρέχει νομική βάση για αρχές χρηστής ΔΔΟ και θα καθορίζει βασικές διαδικασίες, ρόλους και αρμοδιότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του ετήσιου κύκλου του προϋπολογισμού. Από πλευράς εσόδων, έχουν δρομολογηθεί μεταρρυθμίσεις στα φορολογικά έσοδα και στη δημόσια διοίκηση, οι οποίες αποσκοπούν στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα κατά την άσκηση των καθηκόντων του, μεταξύ άλλων καθιστώντας ευκολότερη την ανακατανομή πόρων του δημόσιου τομέα σε τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο από την οικονομική κρίση. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Λόγω της απότομης επιδείνωσης της εμπιστοσύνης στον τραπεζικό τομέα, θεσπίστηκαν μεταρρυθμίσεις, με στόχο την αναδιάρθρωση και τη μείωση του μεγέθους των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και την ενίσχυση της εποπτείας. Ειδικότερα, καθιερώθηκε μια ενιαία αρχή εξυγίανσης, στην οποία συμμετέχουν ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, ο Υπουργός Οικονομικών και ο Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, και η Τράπεζα Κύπρου ανακεφαλαιοποιήθηκε και εξήλθε από το καθεστώς εξυγίανσης. Οι αρχές έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν τη στρατηγική για την αναδιάρθρωση των συνεταιριστικών πιστωτικών ιδρυμάτων και έχουν ολοκληρωθεί οι πρώτες συγχωνεύσεις. Οριστικοποιήθηκε σχέδιο εργασίας για την ενσωμάτωση της εποπτείας των συνεταιριστικών πιστωτικών ιδρυμάτων στην Κεντρική Τράπεζα Κύπρου. Η σταδιακή χαλάρωση των διοικητικών περιορισμών και των ελέγχων κεφαλαίου συνεχίστηκε σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που συμφωνήθηκε με τους εταίρους του προγράμματος. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, η προετοιμασία στρατηγικής για τον τομέα της ενέργειας, η ευθυγράμμιση της νομοθεσίας με την οδηγία για τις υπηρεσίες καθώς και οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την ελευθέρωση των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων συγκαταλέγονται μεταξύ των μέτρων τόνωσης της ανάπτυξης που θεσπίστηκαν/προβλέπεται να θεσπιστούν από την Κύπρο. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια για τη λήψη πρόσθετων μέτρων στον τομέα των μεταφορών, επίσης με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, και την ενθάρρυνση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα στην έρευνα και ανάπτυξη. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές: Μετά τη συνεχή συρρίκνωση στην απασχόληση από το 2009 και την απότομη αύξηση της ανεργίας, η Κύπρος ανέλαβε δράση προσανατολισμένη στην αντιμετώπιση της μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων και στη βελτίωση των δεξιοτήτων με τη σύσταση μεταδευτεροβάθμιων ιδρυμάτων, την εισαγωγή ενός νέου σύγχρονου συστήματος μαθητείας (NMA) και την εφαρμογή ενός συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης. Ωστόσο, χρειάζεται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση της υψηλής ανεργίας των νέων και τη βελτίωση της προσαρμογής των ικανοτήτων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η Κύπρος μεταρρύθμισε επίσης το σύστημα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών στον δημόσιο τομέα, μεταρρύθμιση που εφαρμόζεται και στον ιδιωτικό τομέα, και μεταρρύθμισε το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας με σκοπό την ενίσχυση της προστασίας των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και τη διασφάλιση κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ των παροχών κοινωνικής πρόνοιας και των κινήτρων για την ανάληψη εργασίας. Λετονία Δημόσια οικονομικά: Η ευρεία δημοσιονομική παγίωση και υψηλή αποτελεσματικότητα της δημόσιας δαπάνης που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια ου προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής επέτρεψαν στη Λετονία να μειώσει το έλλειμμα της διακυβέρνησης από 8,1 % του ΑΕΠ το 2010 σε 1,3 % το 2012 και να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο της (ΜΔΣ) το 2012. Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Λετονία καταργήθηκε το 2013. Ο προϋπολογισμός του 2014 είναι ο πρώτος που εφαρμόζεται με βάση τον νέο νόμο για τη δημοσιονομική πειθαρχία. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε φορολογικά μέτρα που αφορούν τα κατώτερα όρια για την εφαρμογή του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (για το βασικό αφορολόγητο ποσό και για τα προστατευόμενα μέλη) και περιβαλλοντικούς φόρους. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η ιδιωτικοποίηση πολλών τραπεζών μετά την οικονομική κρίση είναι στη σωστή πορεία και η χρηματοπιστωτική επιτήρηση ενισχύθηκε προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα του κλάδου, ενώ ταυτοχρόνως έχουν θεσπιστεί ειδικά κανονιστικά μέτρα και εφαρμόζεται στενή παρακολούθηση των τραπεζικών καταθέσεων των μη μόνιμων κατοίκων. Παραμένει σημαντική η συνεχής επαγρύπνηση Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Προτάθηκαν φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις στον εκπαιδευτικό και στον επιστημονικό τομέα, όπως η εφαρμογή αλλαγών στη διακυβέρνηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η προώθηση της διεθνοποίησης της ανώτερης εκπαίδευσης και της επιστήμης και η εισαγωγή ενός μοντέλου χρηματοδότησης που ανταμείβει την ποιότητα, σε συνδυασμό με αύξηση της χρηματοδότησης της εθνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η εφαρμογή τους ωστόσο δεν προχώρησε και δεν συνεχίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις της διαδικασίας πιστοποίησης των πεδίων σπουδών. Η Λετονία έλαβε σημαντικά μέτρα μείωσης της αναποτελεσματικότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης σε αστικές υποθέσεις που έχει αρνητικές επιπτώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Στα ληφθέντα μέτρα περιλαμβάνονται η αναδιοργάνωση των δικαστηρίων, πολλές μεταρρυθμίσεις στην πολιτική δικονομία, εφαρμογή λύσεων ΤΠΕ και διαφάνεια μέσω της δημοσίευσης των αποφάσεων. Ο νόμος περί διαμεσολάβησης και οι τροποποιήσεις των νόμων περί αφερεγγυότητας είναι υπό συζήτηση. Στο πεδίο της ενέργειας, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει ελευθερωθεί και εφαρμόζονται ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση των συνδέσεων των ενεργειακών δικτύων. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες όσον αφορά τις υποδομές και τις αγορές φυσικού αερίου, ιδίως για την εγγύηση της καλά ρυθμιζόμενης πρόσβασης τρίτων μερών στα δίκτυα μεταφοράς και αποθήκευσης. Έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η Λετονία μείωσε τη φορολόγηση της εργασίας και προγραμματίζονται περαιτέρω μέτρα για τη φορολογική ελάφρυνση της εργασίας για το 2014-15. Η Λετονία αύξησε την κάλυψη των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, ανέπτυξε νέα μέτρα στο πλαίσιο των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και εκσυγχρόνισε τα σχολεία επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ένα πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη νεολαία» βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας. Η προηγούμενη απόφαση της Λετονίας να μειώσει το επίπεδο του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και να καταργήσει τη χρηματοδότηση της κεντρικής κυβέρνησης ήταν σε αντίθετη κατεύθυνση από αυτή της ειδικής για την κάθε χώρα σύστασης. Ωστόσο, βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά με βραδείς ρυθμούς, η μεταρρύθμιση της κοινωνικής πρόνοιας ώστε να βελτιωθεί η κάλυψη και η καταλληλότητά της. Άλλα μέτρα για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού περιλαμβάνουν την αύξηση του κατώτατου μισθού και ειδικές κοινωνικές υπηρεσίες για άτομα με αναπηρίες ή στήριξη των παιδιών με ειδικές ανάγκες. Όσον αφορά την παιδική φτώχεια, μία από τις υψηλότερες της Ευρώπης, η Λετονία αύξησε μια σειρά οικογενειακών παροχών του 2013 και περαιτέρω αυξήσεις προβλέπονται για το 2014. Λιθουανία Δημόσια οικονομικά: Κατά την προηγούμενη τριετία, η οικονομική ανάπτυξη ήταν μία από τις υψηλότερες στην ΕΕ, γεγονός που βοήθησε στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Τον Ιούνιο του 2013, καταργήθηκε η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Ενώ η περαιτέρω πτωτική τάση του διαρθρωτικού ελλείμματος είναι ορατή, η πρόοδος προς τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο ήταν κατώτερη της ελάχιστης απαιτούμενης και πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για επιτάχυνση της προόδου. Ενώ έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα, ιδίως όσον αφορά τη φορολόγηση της περιουσίας, συνολικά δεν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη φορολογία το 2012-2013. Δεδομένου ότι ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ είναι ένας από τους χαμηλότερους της ΕΕ, υπάρχει πεδίο για αύξηση των εσόδων. Ο φορολογικός έλεγχος του 2013 είχε περιορισμένο πεδίο, ενώ οι επιπτώσεις της διευρυμένης στρατηγικής για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης αναμένονται μεσοπρόθεσμα. Η θέσπιση νόμων δημοσιονομικής σταθερότητας αναβλήθηκε και απαιτείται περαιτέρω δράση για την ενίσχυση του δημοσιονομικού πλαισίου. Το 2011 θεσπίστηκαν σταδιακές αυξήσεις των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Στα τέλη του 2012 εγκρίθηκαν νομικές τροποποιήσεις όσον αφορά την επικουρική συνταξιοδοτική αποταμίευση. Ωστόσο, πρέπει ακόμη να θεσπιστεί νομοθετικά μια γενικότερη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, καθώς και μέτρα παράτασης του εργασιακού βίου. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Λιθουανία βελτίωσε την ανταγωνιστικότητά της τα τελευταία έτη λόγω της συνεχούς μείωσης των μισθών και της βελτίωσης της διαρθρωτικής (non price) ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη μεγάλες δυνατότητες κάλυψης της υστέρησης όσον αφορά τις επιδόσεις στους τομείς της έρευνα και καινοτομίας καθώς και της εκπαίδευσης. Ιδίως, οι μεταρρυθμίσεις στον ενεργειακό τομέα (η Λιθουανία είναι μία τις πιο ενεργοβόρες και εντατική χρήσης άνθρακα οικονομίες της ΕΕ) θα πρέπει να μειώσουν την ισχυρή εξάρτηση της χώρας από τις εισαγωγές ενέργειας. Όσον αφορά τα ενεργειακά δίκτυα, έχουν ληφθεί μέτρα αλλά το ποσοστό εφαρμογής παραμένει μάλλον χαμηλό. Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, η Λιθουανία ήρε τα νομικά κωλύματα για τη χορήγηση ειδικών δανείων σε ορισμένες κατηγορίες ιδιοκτητών το 2013. Ενώ πρόκειται για βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, η συγκεκριμένη επίπτωση των εν λόγω μέτρων πρέπει ακόμη να αξιολογηθεί. Η κυβέρνηση θέσπισε το ρυθμιστικό πλαίσιο μεταρρύθμισης των κρατικών επιχειρήσεων και βελτίωσε σημαντικά τη διαφάνεια. Η πρόκληση σήμερα είναι να εξασφαλιστεί η εφαρμογή όλων των στοιχείων της μεταρρύθμισης. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η κατάσταση της αγοράς εργασίας στη Λιθουανία βελτιώθηκε περαιτέρω αλλά τα επίπεδα απασχόλησης των νέων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή πηγή ανησυχίας. Υπάρχει ολοένα σημαντικότερη έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η κυβέρνηση έλαβε σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, με ορισμένα θετικά αποτελέσματα, και ένα πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη νεολαία» βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας. Ωστόσο, τα μέτρα στο πλαίσιο των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας δεν έχουν επανεστιαστεί ώστε να υπάρχει καλύτερη στόχευση στα άτομα χαμηλής εξειδίκευσης και σε αυτά που έχουν απομακρυνθεί από την αγορά εργασίας. Η προώθηση της μαθητείας στο πλαίσιο της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης παραμένει ανεπαρκής. Η νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης παραμένει περιοριστική: οι αλλαγές στο εργατικό δίκαιο υπήρξαν περιορισμένες και δεν θα έχουν σημαντική επίπτωση. Οι αρχικές μεταρρυθμίσεις για τη στήριξη της ελευθέρωσης των συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου στον ιδιωτικό τομέα άρχισαν να εφαρμόζονται αλλά δεν επαρκούν λόγω της περιορισμένης χρονικής διάρκειας και του περιορισμένου πεδίου εφαρμογής τους. Δρομολογήθηκε η εφαρμογή μεταρρυθμιστικών μέτρων όσον αφορά τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας με σκοπό τη βελτίωση της στοχοθέτησης. Οι αυξήσεις του γενικού κατώτατου μισθού αναμένεται να βελτιώσουν τα ποσοστά φτωχών εργαζομένων και ενδέχεται να μειώσουν τη γενική φτώχεια. Ωστόσο, τα εν λόγω μέτρα δεν φαίνονται επαρκή για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Λουξεμβούργο Δημόσια οικονομικά: Το Λουξεμβούργο σημείωσε πρόοδο στις προσπάθειές του για δημοσιονομική εξυγίανση και επέτυχε τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του. Ωστόσο, για να εξασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών του πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. Έχει συνταχθεί νομοσχέδιο για τη δημιουργία μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, αλλά η θέσπισή του καθυστερεί. Η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο 2012 μπορεί μόνο να θεωρηθεί ως πρώτο βήμα στη σωστή κατεύθυνση για την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών. Απαιτούνται πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανόμενων αυτών που σχετίζονται με την μακροχρόνια περίθαλψη. Το Λουξεμβούργο δεν έχει λάβει ακόμη μέτρα για την επέκταση της εφαρμογής του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ, που θα βοηθούσε στην αύξηση των εσόδων από την κατανάλωση. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Το ονομαστικό μοναδιαίο κόστος εργασίας αυξήθηκε κατά 16 % μεταξύ του 2008 και του 2012, σχεδόν δύο φορές ταχύτερα απ’ότι στις γειτονικές χώρες. Ωστόσο, τα μέτρα που έλαβε το Λουξεμβούργο για τη βελτίωση του συστήματος καθορισμού των αμοιβών ήταν ατελή και προσωρινά. Το Λουξεμβούργο κατέβαλε κάποιες προσπάθειες διαφοροποίησης της δομής της οικονομίας, η οποία εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον χρηματοπιστωτικό τομέα (περίπου 30 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας). Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες, ιδίως για την αντιμετώπιση των σημερινών αδυναμιών του συστήματος έρευνας και καινοτομίας του Λουξεμβούργου. Η πρόσφατη νομοθεσία μείωσε σημαντικά την κανονιστική επιβάρυνση των επαγγελματικών υπηρεσιών και έκανε ευχερέστερη την πρόσβαση στους παρόχους υπηρεσιών. Η στρέβλωση χρέους στη φορολογία των επιχειρήσεων ενδεχομένως συνέβαλε στο υψηλό επίπεδο χρέωσης των επιχειρήσεων, αλλά δεν έχουν ληφθεί ακόμη μέτρα για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος. Το Λουξεμβούργο δεν βρίσκεται στο σωστό δρόμο για την επίτευξη των στόχων του όσον αφορά τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων από τη χαμηλή φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων του κλάδου των μεταφορών και για τη βελτίωση του συστήματος δημοσίων συγκοινωνιών. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Το εκπαιδευτικό σύστημα του Λουξεμβούργου αντιμετωπίζει ειδικές προκλήσεις λόγω των αναγκών που προκύπτουν από την πολυγλωσσία, του μεγάλου ποσοστού ατόμων με ιστορικό μετανάστευσης στον συνολικό πληθυσμό (43,1 %) και των ειδικών δεξιοτήτων που απαιτεί η ύπαρξη μιας πολύ εξειδικευμένης αγοράς εργασίας με μεγάλο χρηματοπιστωτικό κλάδο. Η κατάσταση των μεταναστών και της νεολαίας με χαμηλή εξειδίκευση παραμένει δυσχερής. Το Λουξεμβούργο έλαβε μέτρα στα οποία συμπεριλαμβάνεται η ίδρυση ενός κέντρου επαγγελματικού προσανατολισμού, ενός παρατηρητηρίου απασχόλησης, η θέσπιση κινήτρων καλούμενων «κατάλληλοι για την θέση εργασίας (fit for jobs)» και προγράμματος «Εγγυήσεις για τη νεολαία», τα οποία δείχνουν στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, η εφαρμογή παραμένει ατελής έως τώρα. Βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας η μεταρρύθμιση του συστήματος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Λόγω του χαμηλού ποσοστού απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, θεσπίστηκαν οικονομικά κίνητρα μέσω της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος με σκοπό την παράταση της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Ουγγαρία Δημόσια οικονομικά: Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ουγγαρία καταργήθηκε τον Ιούνιο του 2013, και στη συνέχεια οι αρχές υιοθέτησαν μια γενικώς επεκτατική δημοσιονομική στάση. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2014 αντιστοιχούν στην τιμή αναφοράς της Συνθήκης (3% του ΑΕΠ) με σημαντικό κίνδυνο αύξηση του ελλείμματος. Επιπλέον, πρόσφατες αποφάσεις δημοσιονομικής πολιτικής δεν δείχνουν μετατόπιση προς μια δημοσιονομική στρατηγική που να ευνοεί την ανάπτυξη. Όσον αφορά την ενίσχυση της δημοσιονομικής διακυβέρνησης έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Χρηματοπιστωτικός τομέας O δανεισμός των ΜΜΕ ενισχύθηκε και η έκθεση του τομέα σε δάνεια σε ξένο νόμισμα μειώθηκε χάρις στην εφαρμογή του καθεστώτος αναπτυξιακής χρηματοδότησης (FGS) της κεντρικής τράπεζας. Ωστόσο, το εν λόγω καθεστώς ενδέχεται να έχει σημαντικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό κόστος. Οι ειδικοί τομεακοί φόροι αυξήθηκαν εκ νέου το 2013. Επιπλέον, η κυβέρνηση σχεδιάζει επί του παρόντος ένα νέο καθεστώς στήριξης για ενυπόθηκα δάνεια νοικοκυριών σε ξένο νόμισμα και το συναφές κόστος είναι δυνατόν να μειώσει περαιτέρω την προσφορά πιστώσεων από τις τράπεζες. Η εποπτική αρχή συγχωνεύτηκε με εκείνη της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας (Magyar Nemzeti Bank - MNB), γεγονός που πρέπει να ενισχύσει τις εξουσίες της σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και την ενσωμάτωση των εργαλείων μακροπροληπτικής και μικροπροληπτικής εποπτείας. Όσον αφορά την εξυγίανση χαρτοφυλακίου δεν θεσπίστηκαν νέα μέτρα, ενώ εκτός από το μεγάλο μερίδιο των αναδιαρθρωθέντων δανείων και το μερίδιο των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι μάλλον υψηλό στους ισολογισμούς του τραπεζικού τομέα (σχεδόν 20%). Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η οικονομική ανάπτυξη της Ουγγαρίας ήταν χαμηλότερη σε σχέση με εκείνη των άλλων χωρών της περιοχής (Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία) λόγω της απομόχλευσης των χρεωμένων κλάδων και της επιδείνωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη προβλεψιμότητας, τις στρεβλωτικές επιπτώσεις των κυβερνητικών πολιτικών που επέβαλαν αυξανόμενο αριθμό περιοριστικών όρων στους επενδυτές και στην ποιότητα της φορολογίας των επιχειρήσεων, ιδίως στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Μέχρι σήμερα δεν έχουν ληφθεί μέτρα για την συμμόρφωση με τις συστάσεις που σχετίζονται με το επιχειρηματικό περιβάλλον. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η αγορά εργασίας υπολείπεται του ενωσιακού μέσου όρου και παρουσιάζει σχετικά χαμηλό ποσοστό απασχόλησης. Η ανεργία των νέων και η μακροχρόνια ανεργία είναι οι κύριες αιτίες προβληματισμού. Ετοιμάζεται ένα καθεστώς εγγυήσεων για τη νεολαία. Τα δημόσια έργα μεγάλης κλίμακας που δρομολόγησε η κυβέρνηση το 2011 βοήθησαν να ελεγχθεί η ανεργία αλλά δεν έχουν ακόμη αποδειχτεί οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην απασχολησιμότητα. Το προγραμματιζόμενο στοιχείο ενεργοποίησης αποτελεί κίνηση προς την σωστή κατεύθυνση αλλά παραμένει μεμονωμένο μέτρο. Οι στρατηγικές αντιμετώπισης της πρόωρης εγκατάλειψης της σχολικής εκπαίδευσης, της δια βίου μάθηση και της ανώτατης εκπαίδευσης βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της εκπόνησης. Η κυβέρνηση εισήγαγε στοχευμένες μειώσεις των κοινωνικών εισφορών για να αυξήσει την ζήτηση εργατικού δυναμικού στην ανοικτή αγορά εργασίας· εντούτοις δεν έχουν ακόμη ανιχνευθεί οι επιπτώσεις του εν λόγω μέτρου. Παρά τη μέτρια αύξηση του συνόλου του ενεργού εργατικού δυναμικού, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός αυξάνονται και μεγάλος αριθμός ανθρώπων αντιμετωπίζουν σοβαρές υλικές στερήσεις. Αυτές εντάθηκαν λόγω της μείωσης της διάρκειας και του ύψους των επιδομάτων ανεργίας και συνεπώς των παροχών κοινωνικής βοήθειας σε μετρητά με τους περιορισμούς των κριτηρίων επιλεξιμότητας. Μάλτα Δημόσια οικονομικά: Η Μάλτα σκοπεύει να μειώσει το έλλειμμα της γενικής της κυβέρνησης σε 2,7 % του ΑΕΠ το 2013 αλλά, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής, το έλλειμμα θα ανέλθει σε 3,4 % του ΑΕΠ. Η Μάλτα ανακοίνωσε μέτρα για την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αλλά η εφαρμογή τους είναι ακόμη σε εξέλιξη. Η στρέβλωση χρέους στη φορολογία των επιχειρήσεων πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αναμένεται μεταρρύθμιση του φορολογικού πλαισίου έως το τέλος του έτους. Η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών της Μάλτας μακροπρόθεσμα παραμένει πρόκληση, καθώς η διόγκωση των δαπανών που σχετίζονται με τη δημογραφική γήρανση παραμένει, σύμφωνα με τις προβλέψεις, ανώτερη από τον μέσο όρο της ΕΕ. Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η συνεχιζόμενη αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης είναι υπερβολικά σταδιακή και δεν συνδέεται με το προσδόκιμο επιβίωσης. Η Μάλτα σχεδιάζει να αντισταθμίσει το στοιχείο αυτό βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέσω άλλων μέτρων, όπως η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών και των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων (μια στρατηγική με στόχο την παράταση του επαγγελματικού βίου αναμένεται έως τα τέλη του έτους), αλλά λείπει μια μακροπρόθεσμη απάντηση. Η δαπάνη για την υγεία αποτελεί μία επιπλέον πρόκληση. Οι αρχές θεσπίζουν σειρά μέτρων για τη βελτίωση της καταλληλότητας του συστήματος αλλά ο δημοσιονομικός τους αντίκτυπος δεν είναι σαφής. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Οι αρχές σκοπεύουν να αναθεωρήσουν δύο κανονισμούς για τον τραπεζικό κλάδο που αφορούν τις προβλέψεις για ζημίες επί δανείων και τον κίνδυνο συγκέντρωσης. Τα εν λόγω νομοσχέδια βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία συζήτησης και η αρχική προθεσμία δεν έχει ήδη τηρηθεί. Για τη βελτίωση της επιτήρησης, οι αρχές συγκρότησαν ένα Κοινό Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και πρότειναν τροποποίηση της Πράξης για την Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Βρίσκονται υπό εξέλιξη σχέδια για διαφοροποίηση της παροχής ενέργειας με μετατροπή του σημερινού εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής ώστε να λειτουργεί με αέριο και όχι πλέον με πετρέλαιο και σχέδια κατασκευής νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής που θα λειτουργεί με υγροποιημένο φυσικό αέριο. Επιπλέον, είναι υπό κατασκευή ζεύξη παροχής ηλεκτρικής ενέργειας με την Ιταλία, αλλά η ολοκλήρωσή της έχει καθυστερήσει. Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δημιουργήθηκαν συστήματα στήριξης αλλά καταγράφηκαν προβλήματα στην ανάπτυξη των σχεδιαζόμενων σημαντικών αιολικών πάρκων. Εφαρμόστηκαν ορισμένα περιορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των ανεπαρκειών του τομέα των μεταφορών, αλλά οι δημόσιες μεταφορές ελήφθησαν ελάχιστα υπόψη στην υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση. Γενικά, φαίνεται ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την ενεργειακή απόδοση. Η Μάλτα εισάγει ένα πλαίσιο ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων συμβάσεων και η μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος ξεκίνησε το 2013. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Παρόλο που εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλό, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών αυξάνεται. Έχουν θεσπιστεί μέτρα από το 2011 (π.χ. το άνοιγμα δημόσιων και ιδιωτικών κέντρων παιδικής μέριμνας και απασχόλησης μετά το σχολείο), αν και η εμβέλειά τους καθώς και το κατά πόσον είναι προσιτά παραμένει ένα ζήτημα. Η άδεια μητρότητας παρατάθηκε και θεσπίστηκαν νέα κίνητρα επί του φόρου εισοδήματος για τους εργαζόμενους γονείς. Το ποσοστό πρόωρης εγκατάλειψης της σχολικής φοίτησης παραμένει υψηλό, εισήχθηκαν ωστόσο μέτρα για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Σχεδιάζονται μέτρα για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού, την προώθηση της δια βίου μάθησης και την επανένταξη στην αγορά εργασίας των ατόμων που αναζητούν εργασία και των αέργων, τα οποία συμπληρώνουν τις υπό εξέλιξη μεταρρυθμίσεις του συστήματος μαθητείας. Ο μηχανισμός της Μάλτας για την προσαρμογή στο κόστος ζωής διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία φαίνεται ότι μετριάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις του. Η Μάλτα ωστόσο παροτρύνεται να παρακολουθεί στενά την επίπτωσή του και να είναι έτοιμη να τον αναπροσαρμόσει καταλλήλως. Κάτω Χώρες Δημόσια οικονομικά: Επίσης λόγο των ασθενών οικονομικών εξελίξεων οι Κάτω Χώρες παρουσίασαν υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα από το 2009. Σύμφωνα με τις Φθινοπωρινές Προβλέψεις της Επιτροπής του 2013 η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 1,2% το 2012 και αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 1% το 2013 προτού αναπτυχθεί και πάλει ελαφρά το 2014. Οι Κάτω Χώρες ενέκριναν μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα βάσει του πρώτου πυλώνα. Οι μεταρρυθμίσεις βάσει του δεύτερου πυλώνα και οι μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις της περίθαλψης πρέπει να θεσπιστούν και να εφαρμοστούν. Τα μέτρα βελτίωσης της λειτουργίας των συνταξιοδοτικών ταμείων αναμένεται να περιορίσουν τις δημοσιονομικές επιδοτήσεις του συστήματος και ταυτοχρόνως να στηρίξουν την ικανότητα απασχόλησης των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Λόγω σημαντικών διαρθρωτικών στρεβλώσεων στην ολλανδική στεγαστική αγορά απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, και για να περιοριστούν τα δευτερογενή αποτελέσματα για την ευρύτερη οικονομία που αναχαιτίζουν την ανάκαμψη. Από τον Απρίλιο του 2012, έχουν εν μέρει εφαρμοστεί μια σειρά από μέτρα. Ορισμένα από αυτά αφορούν την προσαρμογή της φορολογικής μεταχείρισης της στεγαστικής χρηματοδότησης. Η βαθμιαία πρόοδος προς τον περιορισμό της φορολογικής έκπτωσης των τόκων των στεγαστικών δανείων και την αύξηση των κινήτρων για αποπληρωμή είναι χρήσιμη, αλλά η σταδιακή εισαγωγή του μέτρου γίνεται με υπερβολικά βραδείς ρυθμούς. Η πρόσφατη εισαγωγή κάποιας διαφοροποίησης των ενοικίων βάσει του εισοδήματος, στον τομέα της κοινωνικών κατοικιών, αποτελεί θετικό βήμα, αλλά πρέπει ακόμη να αξιολογηθεί ο αντίκτυπός της. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Έχουν πραγματοποιηθεί διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά από το 2012 ο ρυθμός φαίνεται να έχει υποχωρήσει για μεταρρυθμίσεις που είναι εξαιρετικά αναγκαίες. Σε δύσκολη από οικονομική άποψη εποχή όπου παρατηρείται αύξηση της ανεργίας απαιτούνται νέες προσπάθειες για την αύξηση του αναπτυξιακού δυναμικού της ολλανδικής οικονομίας. Οι Κάτω Χώρες βελτίωσαν τη θέση τους στον Πίνακα των επιδόσεων της Ένωσης στο πεδίο της καινοτομίας για το 2013, με αποτέλεσμα να ενταχθούν οι Κάτω Χώρες στην ομάδα των χωρών «με καλές επιδόσεις» στο πεδίο της καινοτομίας, καθώς η επίδοσή τους είναι άνω του μέσου όρου. Πολλά μέτρα αναγγέλθηκαν, βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής και ερμηνεύθηκαν ως βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Κατά συνέπεια, η σύσταση για την ανταγωνιστικότητα και την Έρευνα & Τεχνολογία εγκαταλείφθηκε το 2013. Παρόλο που οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση φαίνεται ότι δεν έχουν θιγεί από τις δημοσιονομικές περικοπές, η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας χωρίς προϋποθέσεις βρίσκεται υπό πίεση. Το 2012 και το 2013, ελήφθησαν μέτρα βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ακόμη και για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, αλλά υπάρχει δυνατότητα για περαιτέρω βελτίωση και απλοποίηση σε ορισμένα πεδία. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η κατάσταση της αγοράς εργασίας στις Κάτω Χώρες επιδεινώθηκε περαιτέρω. Τα μέτρα βελτίωσης της συμμετοχής στην αγορά εργασίας περιλαμβάνουν αυξημένες εκπτώσεις φόρου για την εργασία. Επιπλέον, προβλέφθηκε η αύξηση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού μέσω της αναθεώρησης της νομοθεσίας που αφορά την προστασία της απασχόλησης και τη διάρκεια καταβολής των επιδομάτων ανεργίας, αλλά και η εφαρμογή μέτρων ένταξης ειδικών ομάδων στην αγορά εργασίας. Στα τέλη του 2012, η κυβέρνηση, στη συμφωνία συμμαχίας, συμπεριέλαβε σειρά μεταρρυθμίσεων όσον αφορά τις κοινωνικοοικονομικές πολιτικές και τις μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας. Τα προβλεπόμενα μέτρα για το σύστημα των επιδομάτων ανεργίας, τη νομοθεσία για την προστασία των εργοδοτών/ τις απολύσεις και ο νέος νόμος για τη συμμετοχή αναμένεται ακόμη να εφαρμοστούν. Ωστόσο, τα μέτρα προβλέπεται να εφαρμοστούν σταδιακά με βραδύ ρυθμό, κατόπιν, μεταξύ άλλων, των συμφωνιών με τους κοινωνικούς εταίρους που διέπουν την εφαρμογή τους. Απαιτούνται πρόσθετες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία της αγοράς εργασίας. Αυστρία Δημόσια οικονομικά: Η Αυστρία έχει μειώσει επιτυχώς το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης και εργάζεται για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, ενώ πρέπει να ενισχυθεί η ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή. H αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ ομοσπονδιακού, περιφερειακού και τοπικού επιπέδου, καθώς και οι αναντιστοιχίες μεταξύ αρμοδιοτήτων χρηματοδότησης και δαπανών, αποτελούν πρόβλημα το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Πράγματι, η κατάσταση αυτή μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ορισμένες μεταρρυθμίσεις οι οποίες υλοποιούνται επί του παρόντος, όπως το σύστημα στόχος όσον αφορά τις δαπάνες του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Η αναδιάρθρωση των εθνικοποιημένων ή εν μέρει εθνικοποιημένων τραπεζών βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά απαιτείται περαιτέρω δράση καθώς και στενή παρακολούθηση για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών κινδύνων. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη διευκόλυνση του ανταγωνισμού και της παροχής υπηρεσιών, μεταξύ άλλων με την εξάλειψη των υπέρμετρων φραγμών για τους παρόχους υπηρεσιών και την επανεξέταση του κατά πόσον οι υφιστάμενοι περιορισμοί για τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα είναι δικαιολογημένοι για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Επί του παρόντος εφαρμόζεται μεταρρύθμιση της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού αλλά εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες όσον αφορά την υπερβολικά περιορισμένη διάθεση πόρων στην ομοσπονδιακή αρχή ανταγωνισμού. Επιπλέον, η Αυστρία παρότι έχει διαθέσει από το 2012 ορισμένους πρόσθετους δημοσιονομικούς πόρους, δεν έχει λάβει ακόμη όλα τα απαιτούμενα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο αυξανόμενος αριθμός σπουδαστών θα έχει πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας, προσαρμοσμένη κατάρτιση και ότι θα ολοκληρώνει με επιτυχία τις σπουδές του. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές: Η Αυστρία έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση, μεσοπρόθεσμα, της συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας και τον περιορισμό της πρόωρης εξόδου από την απασχόληση. Η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων και η αποτελεσματικότητά τους θα απαιτήσουν στενή παρακολούθηση. Δεν έχουν ληφθεί μέτρα για την επίσπευση της εναρμόνισης του ορίου της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης μεταξύ γυναικών και ανδρών. Η επιβάρυνση της εργασίας υπό τη μορφή πραγματικών φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης παραμένει υψηλή και δεν έχει αναληφθεί δράση για τη στροφή της φορολόγησης από την εργασία χαμηλού εισοδήματος προς άλλες φορολογικές βάσεις λιγότερο επιζήμιες για την ανάπτυξη. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας. Οι υπηρεσίες μέριμνας των παιδιών και μακροχρόνιας περίθαλψης επεκτείνονται σε κάποιο βαθμό, ωστόσο η διάθεση κονδυλίων του προϋπολογισμού δεν φαίνεται αρκετά φιλόδοξη ώστε να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ζήτηση. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, όπως η στρατηγική εκμάθησης γλωσσών, και για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων, ιδίως για μειονεκτούντα άτομα νεαρής ηλικίας. Η πρόοδος είναι αργή και για την αποτελεσματικότητα των εν λόγω μέτρων απαιτείται στενή παρακολούθηση. Πολωνία Δημόσια οικονομικά: Προκειμένου να συμμορφωθεί με τη σύσταση βάσει του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης να επιτύχει έλλειμμα 3% του ΑΕΠ το 2014, η Πολωνία υπέβαλε περαιτέρω δημοσιονομικά μέτρα, που αφορούν κυρίως το συνταξιοδοτικό σύστημα, το δημοσιονομικό πλαίσιο, τη φορολογική συμμόρφωση, καθώς μέτρα φορολογικών εσόδων. Η Πολωνία δεν ελαχιστοποίησε τις περικοπές στις δαπάνες που ευνοούν την οικονομική ανάπτυξη, καθώς τα τελευταία χρόνια σημαντικό μέρος των προσπαθειών για τη μείωση του ελλείμματος προήλθε από περικοπές στις επενδύσεις. Έχει ήδη θεσπιστεί μεταρρύθμιση των δημοσιονομικών κανόνων, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Η φορολογική συμμόρφωση εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα. Από τις αρχές του 2013, η Πολωνία αυξάνει σταδιακά τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης στα 67 έτη. Από την άλλη πλευρά, το ειδικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης των αγροτών και το ειδικό συνταξιοδοτικό σύστημα για τους ανθρακωρύχους παραμένουν χωρίς μεταρρύθμιση. Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, η Πολωνία εξήγγειλε ορισμένα μέτρα σχετικά με τη διαχείριση του εθνικού ταμείου υγείας. Σε σχέδιο κανονισμού για την κοινωνική πρόνοια προβλέπονται επίσης κάποια μέτρα για τη βελτίωση της στόχευσης των κοινωνικών πολιτικών. Ο αντίκτυπός τους, ωστόσο, θα χρειαστεί να εκτιμηθεί με βάση τις τελικές νομοθετικές διατάξεις. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η μεταρρύθμιση της επιστημονικής και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης υπήρξε ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά οι επιδόσεις των πολωνικών εταιρειών όσον αφορά την καινοτομία παραμένουν χαμηλές. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής για την αύξηση των επενδύσεων των επιχειρήσεων σε Ε&A και σε ενδοεπιχειρησιακή καινοτομία δεν έχουν οδηγήσει σε σαφή βελτίωση, τα δε δημόσια μέτρα για τη στήριξη της καινοτομίας δεν είναι καλά στοχοθετημένα. Σπάνια χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά μέσα, όπως υφιστάμενα φορολογικά κίνητρα, και δεν αναζητούνται βελτιώσεις ή εναλλακτικά φορολογικά καθεστώτα. Τα περισσότερα μέτρα στον ενεργειακό τομέα βρίσκονται απλώς και μόνον σε προπαρασκευαστικό στάδιο. Ωστόσο, και στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και στον τομέα του φυσικού αερίου έχουν καταβληθεί κάποιες προσπάθειες, με τη δρομολόγηση ορισμένων έργων για την ανάπτυξη και την αναβάθμιση του ηλεκτρικού δικτύου, ενώ το 2012 άνοιξε μια πλατφόρμα εμπορίας φυσικού αερίου. Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, η κυβέρνηση έχει εκσυγχρονίσει τα δημόσια κτίρια. Παρά τις όποιες προσπάθειες, τα επενδυτικά έργα στον κλάδο των σιδηροδρομικών μεταφορών ακόμη καθυστερούν αρκετά, έχει όμως ενισχυθεί η ρυθμιστική αρχή σιδηροδρόμων. Η Πολωνία έχει καθορίσει ένα σοβαρό θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων με σκοπό να εξαλειφθούν ή να μειωθούν οι απαιτήσεις επαγγελματικών προσόντων για έως και 230 επαγγέλματα, και τέθηκε ήδη σε ισχύ μια πρώτη δέσμη νομοθετικών αλλαγών. Η Πολωνία δεν έχει ακόμη προβεί άμεσα σε ενέργειες, ανταποκρινόμενη στις συστάσεις που αφορούν τη διαχείριση των αποβλήτων και των υδάτων, όπως και την επιτάχυνση της ευρυζωνικής κάλυψης. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Έχουν καταβληθεί ορισμένες προσπάθειες για να μειωθεί η ανεργία των νέων. Η κυβέρνηση εισήγαγε διάφορες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Eκπονούνται πρόσθετα μέτρα για να βελτιωθεί η στόχευση της πολιτικής απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά τους νέους. Τον Σεπτέμβριο του 2013, εγκρίθηκε μια στρατηγική δια βίου μάθησης. Παρά ταύτα, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση σε μαθητεία και σε μάθηση στο πλαίσιο της εργασίας. Η Πολωνία προέβη σε ασήμαντες ενέργειες για να μειώσει τον κατακερματισμό της αγοράς εργασίας και τη φτώχεια των εργαζομένων. Ο αριθμός θέσεων στις υπηρεσίες φροντίδας παιδιών αυξάνεται, αλλά η προσφορά βρεφονηπιακών σταθμών παραμένει πολύ χαμηλή για να μπορέσει να αυξηθεί σημαντικά η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Ακόμη χρειάζεται να τεθεί σε εφαρμογή μια μόνιμη και αξιόπιστη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης των αγροτών (KRUS). Πορτογαλία Δημόσια οικονομικά: Κατά την τελευταία τριετία, έχει προχωρήσει η δημοσιονομική εξυγίανση, με δημοσιονομική προσπάθεια περίπου 5,1% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να διαμορφωθεί στο 5,95% του ΑΕΠ το 2013, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2013. Η κυβέρνηση επιβεβαίωσε τον στόχο της για έλλειμμα 4% του ΑΕΠ το 2014, η επίτευξη του οποίου στηρίζεται σε μέτρα εξυγίανσης μόνιμου χαρακτήρα. Η δημοσιονομική εξυγίανση το 2013 περιλαμβάνει αυξήσεις της φορολογίας του εισοδήματος φυσικών προσώπων και των ακινήτων, καθώς και την εμπροσθοβαρή εφαρμογή ορισμένων μέτρων που προβλέπονται στην εξέταση των δημοσίων δαπανών. Κατόπιν των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου, οι δύο επιπρόσθετες καταβολές στους εργαζομένους και τους συνταξιούχους του Δημοσίου, που είχαν περικοπεί το 2012, αποκαταστάθηκαν το 2013. Με τις μεταρρυθμίσεις στον δημόσιο τομέα συνεχίζεται η ενίσχυση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων και η μείωση του κόστους στις συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Οι πορτογαλικές τράπεζες έχουν βελτιώσει σημαντικά τους δείκτες κεφαλαίων, από την αρχή του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και, με πιο εξισορροπημένη δομή χρηματοδότησης και διαθέσιμη ρευστότητα, βρίσκονται σε καλή θέση να αντεπεξέλθουν σε σύντομες περιόδους αβεβαιότητας και να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη περαιτέρω επιδείνωση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας εξακολούθησε την απομόχλευσή του με ταχύ ρυθμό, υπό την επίδραση της χαμηλής ζήτησης για δάνεια, και έφθασε σε δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις ύψους 122%, κατά το τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2013. Εφαρμόζονται μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για βιώσιμες επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους, συμπεριλαμβανομένων των πρωτοβουλιών που ενθαρρύνουν τη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Το θεματολόγιο διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής έχει προχωρήσει ικανοποιητικά. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στους τομείς της δικαιοσύνης, των βιομηχανιών δικτύου, της στέγασης, των υπηρεσιών και των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων. Συντελείται πρόοδος, αν και με ορισμένες καθυστερήσεις, όσον αφορά τη μείωση των εμποδίων στην επιχειρηματική δραστηριότητα, με την ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου και τη χαλάρωση των διαδικασιών αδειοδότησης. Χρειάζεται ακόμη να επιτελεστεί περαιτέρω πρόοδος προκειμένου να καταστεί ο τομέας των μεταφορών περισσότερο βιώσιμος και ανοικτός στον ανταγωνισμό, ιδίως στους λιμένες. Έχουν εγκριθεί κάποια σημαντικά μέτρα για να βελτιωθεί η κατάσταση ρευστότητας του επιχειρηματικού τομέα, και ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η απασχόληση επιδεινώθηκε σοβαρά από τότε που εκδηλώθηκε η οικονομική κρίση· το ποσοστό απασχόλησης υποχώρησε από το 73,1% το 2008 στο 66,5% το 2012. Μολονότι προσφάτως βελτιώθηκε η κατάσταση στην αγορά εργασίας, η ανεργία παραμένει υψηλή, ιδίως μεταξύ των νέων. Ως μέρος της μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, τέθηκαν σε εφαρμογή οι εξής μεταρρυθμίσεις: οι κανόνες συλλογικών διαπραγματεύσεων έγιναν πιο ευέλικτοι, σημαντική μείωση των επιδομάτων αποχώρησης, μείωση των επιδομάτων ανεργίας ώστε να αυξηθούν τα κίνητρα για επιστροφή στην αγορά εργασίας, αλλαγές στις ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας και μεταρρυθμίσεις στις ενεργές πολιτικές για την αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ) και στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ), προκειμένου να μειωθούν οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων των εργαζομένων. Έχουν επίσης εγκριθεί σημαντικά μέτρα στον τομέα της εκπαίδευσης. Ρουμανία Δημόσια οικονομικά: Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της Ρουμανίας έληξε τον Ιούνιο του 2013. Η δημοσιονομική διακυβέρνηση έχει ενισχυθεί με τον νόμο περί δημοσιονομικής ευθύνης, τη δημιουργία δημοσιονομικού συμβουλίου, τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος και μέτρα για τη βελτίωση της διαδικασίας κατάρτισης του προϋπολογισμού. Ωστόσο, οι καθυστερημένες κρατικές πληρωμές και η δημοσιονομική βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα. Επιπλέον πρόκληση αποτελεί ο χαμηλός βαθμός φορολογικής συμμόρφωσης, που καταλήγει σε σημαντική υστέρηση των εσόδων, ιδίως στους τομείς του ΦΠΑ και της φορολόγησης της εργασίας. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Έχει ληφθεί μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού τομέα: ενισχύθηκε το πλαίσιο εξυγίανσης των τραπεζών και τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων, καθιερώθηκαν διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής αναφοράς για ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα, και εγκρίθηκαν μέτρα για να αποθαρρυνθεί κι άλλο ο μη εξασφαλισμένος δανεισμός των καταναλωτών και των ΜΜΕ σε ξένο συνάλλαγμα. Με νέα μέτρα αντιμετωπίζεται η συνεχιζόμενη υποβάθμιση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Ρουμανία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις ανταγωνιστικότητας: επικράτηση τομέων χαμηλής και μέτριας τεχνολογίας· χαμηλές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις σε Ε&A· χαμηλή παραγωγικότητα στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, και δυσκολίες των επιχειρήσεων να αναπτυχθούν. Βρίσκεται υπό επεξεργασία μια εθνική στρατηγική ανταγωνιστικότητας, που συμπεριλαμβάνει όλους αυτούς τους τομείς πολιτικής. Η αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων, και η βελτίωση της διακυβέρνησης και των επιδόσεών τους, ιδίως στον τομέα των μεταφορών και της ενέργειας, υπήρξε βραδεία. Η ανεπάρκεια της δημόσιας διοίκησης εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, και εμποδίζει την απορρόφηση των κονδυλίων της ΕΕ. Τα σχέδια δράσης για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης εφαρμόζονται με βραδύ ρυθμό. Για το τέλος του 2013, προετοιμάζεται στρατηγική για την ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης. Η επιτυχία του Εθνικού Σχεδίου Δράσης Προτεραιότητας για την αύξηση της απορρόφησης των κονδυλίων της ΕΕ υπήρξε πολύ περιορισμένη, παρότι σημειώθηκε αύξηση του ρυθμού απορρόφησης των κονδυλίων της ΕΕ. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η συνολική ανεργία στη Ρουμανία είναι σχετικά χαμηλή, αλλά αυξανόμενη (7,5% τον Σεπτέμβριο του 2013). Παρά ταύτα, η ανεργία των νέων είναι υψηλή (23%), ενώ το συνολικό ποσοστό απασχόλησης ήταν μόνον 63,8% το 2012. Το 2013, οι ρουμανικές αρχές έχουν θέσει σε εφαρμογή εθνικό σχέδιο για την τόνωση της απασχόλησης των νέων. Προπαρασκευάζεται εθνική στρατηγική απασχόλησης 2013-20120, που επικεντρώνεται στους νέους, τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα που εργάζονται στον γεωργικό τομέα, τις γυναίκες και τις ευάλωτες ομάδες. Για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, έχει τεθεί σε εφαρμογή από το 2011 νόμος για τις δραστηριότητες που ασκούνται από τους ημερομίσθιους εργάτες. Η μείωση της φτώχειας εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τη Ρουμανία. Μια μεταρρύθμιση της κοινωνικής πρόνοιας, που ξεκίνησε το 2011, αναμένεται να βοηθήσει ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα των επιδομάτων κοινωνικής πρόνοιας. Σλοβενία Δημόσια οικονομικά: Η Σλοβενία έχει αναλάβει δέσμευση να διορθώσει το υπερβολικό της έλλειμμα έως το 2015. Το δημοσιονομικό πλαίσιο υπόκειται σε περαιτέρω αλλαγές, μετά τη συνταγματική τροποποίηση που αποτέλεσε τη βάση για τον κανόνα δημοσιονομικού ισοζυγίου/πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης, που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2013. Με την τελευταία μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος σταθεροποιούνται οι συνταξιοδοτικές δαπάνες μόνον μέχρι το 2020· οι συνταξιοδοτικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ στη συνέχεια. Η κυβέρνηση έχει συστήσει μια ομάδα εργασίας προκειμένου να εξετάσει επιλογές για περαιτέρω μεταρρύθμιση. Οι πιέσεις για πιο μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απορρέουν επίσης από την προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης για μακροχρόνια φροντίδα και των συναφών δαπανών, ενόψει της γήρανσης του πληθυσμού. Τον Μάιο του 2013, η κυβέρνηση εξέδωσε σχέδια με σκοπό να ενισχυθεί η μακροχρόνια φροντίδα σε επίπεδο κοινότητας και, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, προβλέπεται η έκδοση νέου νόμου για τη μακροχρόνια φροντίδα. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Σε διάφορες σλοβενικές τράπεζες ασκήθηκε συνεχής πίεση επί των σχετικά χαμηλών κεφαλαιακών τους αποθεμάτων ασφαλείας, η δε εξάρτηση των τραπεζών από το κράτος για την άντληση κεφαλαίων αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Τον Αύγουστο του 2013, η Τράπεζα της Σλοβενίας ξεκίνησε μια ανεξάρτητη διαδικασία ανασκόπησης της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και προσομοίωση ακραίων καταστάσεων, που καλύπτει σχεδόν το 70% του τραπεζικού τομέα. Η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2013. Η νέα Εταιρεία Διαχείρισης Τραπεζικών Περιουσιακών Στοιχείων είναι κατά μεγάλο μέρος έτοιμη να δεχθεί περιουσιακά στοιχεία για να βοηθήσει στην ανακούφιση των ισολογισμών των τραπεζών. Οι σλοβενικές αρχές έχουν κάνει τα πρώτα βήματα για την αναθεώρηση του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων για τις τράπεζες έως το τέλος του 2013, καθώς και για την ενίσχυση της εποπτικής ικανότητας, της διαφάνειας και της γνωστοποίησης στατιστικών στοιχείων. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη συνέχιση ορισμένων θετικών τάσεων στον τομέα της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος. Το πλαίσιο για την εξωδικαστική χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών βρίσκεται υπό κατάρτιση, αλλά δεν τηρήθηκε η προθεσμία του Σεπτεμβρίου 2013 που αναφέρεται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις. Στα μέσα Σεπτεμβρίου συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων για την ενσωμάτωση της εξωδικαστικής αναδιάρθρωσης στον πτωχευτικό κώδικα, ενώ τον Οκτώβριο εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση νέες τροποποιήσεις στον νόμο περί αφερεγγυότητας. Το Υπουργείο Οικονομικών κατήρτισε νέο νομοσχέδιο τον Σεπτέμβριο για την ίδρυση της Κρατικής Εταιρείας Χαρτοφυλακίου της Σλοβενίας (Slovenia Sovereign Holding), που καλείται να λειτουργήσει ως φορέας ενοποίησης των έμμεσων κρατικών συμμετοχών και διευκόλυνσης της ιδιωτικοποίησης μη βασικών περιουσιακών στοιχείων. Δεν τηρήθηκε, ωστόσο, η προθεσμία του Σεπτεμβρίου 2013 για την κατάταξη των κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Η διυπουργική διαδικασία του 2012 για τον εξορθολογισμό των πολυάριθμων νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων της Σλοβενίας δεν έχει σημειώσει πρόοδο μετά τον Μάιο του 2013. Η νέα ανεξάρτητη υπηρεσία προστασίας του ανταγωνισμού ενισχύθηκε με πρόσθετο προσωπικό, αλλά πάσχει λόγω περιορισμένων χρηματοδοτικών πόρων, γεγονός που επιδεινώνεται εξαιτίας των προγραμματιζόμενων για το 2014 δημοσιονομικών περικοπών. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας επιφορτισμένη με την υποβολή αναφοράς, έως τον Μάρτιο του 2014, σχετικά με την υλοποίηση και τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης του Μαρτίου 2013. Καταρτίζεται νέα κανονιστική ρύθμιση της φοιτητικής εργασίας με σκοπό τη διατήρηση της ευελιξίας με παράλληλη θέσπιση εισφορών κοινωνικής ασφάλισης ώστε να μειωθούν οι στρεβλώσεις· η ρύθμιση συνοδεύεται από μέτρα στον τομέα της εκπαίδευσης με τα οποία θα περιορίζεται η πρόσβαση στη φοιτητική ιδιότητα. Εξετάζεται το ενδεχόμενο αναθεώρησης του νόμου για τον κατώτατο μισθό, ενώ πρόκειται να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. Περιορισμένες μάλλον υπήρξαν οι ενέργειες για την αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας των προσόντων. Η Σλοβενία κατήρτισε και έθεσε σε εφαρμογή ορισμένα νέα προσαρμοσμένα δραστικά μέτρα πολιτικής στην αγορά εργασίας, η αποτελεσματικότητα των οποίων θα πρέπει να παρακολουθείται στενά. Σλοβακια Δημόσια οικονομικά: Η Σλοβακία ξεκίνησε εντατική προσπάθεια εξυγίανσης προκειμένου να διορθώσει το υπερβολικό έλλειμμα έως το 2013. Στον βαθμό που η προσπάθεια αυτή βασίζεται επίσης και σε έκτακτα μέτρα, αυτά θα χρειαστεί να αντικατασταθούν στο μέλλον από μέτρα πιο διαρθρωτικού χαρακτήρα, ώστε να διασφαλιστεί η διατηρησιμότητα της διόρθωσης. Οι δημόσιες επενδύσεις και οι δαπάνες για την παιδεία (ως ποσοστό του ΑΕΠ) μειώθηκαν τα τελευταία χρόνια και έχει προϋπολογιστεί να υποχωρήσουν κι άλλο, πράγμα το οποίο αποτελεί ένδειξη των δυσκολιών που υφίστανται όσον αφορά την ανταπόκριση στη σύσταση να διασφαλιστούν οι δαπάνες που ευνοούν την οικονομική ανάπτυξη. Με τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, το 2012, αυξήθηκε η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του, αλλά το συνταξιοδοτικό σύστημα του Δημοσίου προβλέπεται ότι θα εξακολουθήσει να εμφανίζει έλλειμμα μακροπρόθεσμα. Οι προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις του συστήματος υγείας δεν έχουν προχωρήσει μέχρι στιγμής. Το 2012/13, λήφθηκαν διάφορα μέτρα για να μειωθούν οι στρεβλώσεις στη φορολόγηση της εργασίας σε διάφορους τύπους απασχόλησης και για να βελτιωθεί η συμμόρφωση όσον αφορά την καταβολή του ΦΠΑ. Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης πέραν του ΦΠΑ. Παραμένουν περιθώρια να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα σε φόρους που επιβαρύνουν λιγότερο την ανάπτυξη, όπως η φορολογία των ακινήτων και οι περιβαλλοντικοί φόροι. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Σλοβακία αντιμετωπίζει πρόκληση όσον αφορά τη στήριξη περισσότερο γνωσιοκεντρικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας μεσοπρόθεσμα. Προϋποθέσεις για την αντιμετώπισή της είναι η ενίσχυση των θεσμών, του ανθρώπινου κεφαλαίου, της ικανότητας καινοτομίας και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Το 2012/2013, λήφθηκαν μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας των δημοσίων συμβάσεων και του δικαστικού συστήματος, επίσης και με την αύξηση της ανεξαρτησίας του Γραφείου Δημοσίων Συμβάσεων. Συνεχίζεται, πάντως, η διαδικασία μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος. Από το 2012, η κυβέρνηση δρομολόγησε σημαντική μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, με μέτρα εφαρμογής που εκτείνονται σε σειρά ετών. Απομένει να επιχειρηθεί βελτίωση του ανταγωνισμού και της διαφάνειας του μηχανισμού καθορισμού των τιμών σε ρυθμιζόμενους κλάδους, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η Σλοβακία έχει προβεί σε ενέργειες για τη μεταρρύθμιση των ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας. Ωστόσο, ζητούμενο παραμένει το κατά πόσον η εφαρμογή της μεταρρύθμιση του Μαΐου 2013 θα αποφέρει το αναμενόμενο αποτέλεσμα, ιδίως όσον αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεων και την ικανότητα των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης, και εξακολουθούν να χρειάζονται πιο στοχευμένα μέτρα για τα πλέον μειονεκτούντα άτομα που αναζητούν εργασία. Η διαθεσιμότητα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, καλής ποιότητας και σε προσιτές τιμές, ιδίως για παιδιά κάτω των τριών ετών, παραμένει εμπόδιο όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Η Σλοβακία οφείλει ακόμη να ενεργήσει για την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Όσον αφορά την εκπαίδευση, η Σλοβακία έλαβε μια σειρά μέτρων, και συγκεκριμένα έχει δρομολογηθεί το σχέδιο δράσης για τους νέους, και έχουν εγκριθεί τροποποιήσεις των νόμων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τη δια βίου μάθηση. Φινλανδία Δημόσια οικονομικά: Τα δημόσια οικονομικά της Φινλανδίας ήταν γενικά υγιή και η Φινλανδία εφήρμοσε τα προβλεπόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης. Εν πάση περιπτώσει, το επιδεινούμενο οικονομικό κλίμα δυσχέρανε την επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων σε ό,τι αφορά την πρόοδο της Φινλανδίας προς την υλοποίηση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου της. Η Φινλανδία δεν υλοποίησε τον μεσοπρόθεσμο στόχο της για διαρθρωτικό πλεόνασμα 0,5% το 2012 και καθόρισε νέο μεσοπρόθεσμο στόχο που συνίσταται σε έλλειμμα 0,5% το 2013. Ωστόσο, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2013, ο στόχος αυτός δεν θα υλοποιηθεί. Προβλέπεται ότι το δημόσιο χρέος της Φινλανδίας θα υπερβεί το 60% του ΑΕΠ το 2014. Τον Αύγουστο του 2013, η φινλανδική κυβέρνηση εφήρμοσε ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, το οποίο συμπλήρωνε και ενίσχυε προηγούμενες δεσμεύσεις και μέτρα για να τονωθεί η ανάπτυξη και να περιοριστεί το κενό διατηρησιμότητας. Επί του παρόντος προετοιμάζονται συνολικές μεταρρυθμίσεις της διάρθρωσης των δήμων και κοινοτήτων, των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και των κοινωνικών υπηρεσιών. Αυτά τα μέτρα βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω πριν καταστεί δυνατό να αξιολογηθούν. Η μεταρρύθμιση των συντάξεων προβλέπεται για το 2017. Ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα: Η Φινλανδία ηγείται στον τομέα της καινοτομίας και οι δαπάνες της σε έρευνα και ανάπτυξη εξακολουθούν να είναι οι υψηλότερες στην ΕΕ. Ωστόσο, αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα, ειδικότερα την απώλεια του μεριδίου των εξαγωγικών αγορών κατά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που απειλεί την ανταγωνιστική θέση της χώρας. Η αποτελεσματικότητα του φινλανδικού συστήματος έρευνας και καινοτομίας ως προς την μετατροπή των επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη σε νέα καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες είναι κρίσιμης σημασίας. Η κυβέρνηση πρότεινε, μεταξύ άλλων μέτρων, προσωρινά φορολογικά κίνητρα για να στηρίξει την έρευνα και τις επενδύσεις, συμπληρωματική ενίσχυση για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης στον τομέα των ΤΠΕ και ανέλαβε τη δέσμευση να προβεί σε συνολική μεταρρύθμιση των ερευνητικών ιδρυμάτων και της χρηματοδότησης. Καταρτίστηκε ένα πρόγραμμα για την προώθηση του ανταγωνισμού στην αγορά προϊόντων. Από το 2014 και μετά, η Φινλανδία θα μειώσει τον συντελεστή φόρου εισοδήματος των εταιρειών, ενώ υπάρχουν προτάσεις για μείωση των κανονιστικών επιβαρύνσεων και μεταρρύθμιση του συστήματος στήριξης των επιχειρήσεων. Η επιτυχία εξαρτάται από τις λεπτομέρειες των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες δεν έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα. Πολιτική απασχόλησης και κοινωνική πολιτική: Η φινλανδική αγορά εργασίας λειτουργεί γενικά καλά. Οι πιο έντονες προκλήσεις αφορούν τη δημογραφική γήρανση. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η προσφορά εργασίας στο μέλλον και να βελτιωθεί η βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος και του συστήματος μακροχρόνιας περίθαλψης. Η πρόωρη έξοδος εργαζομένων θα εμποδιστεί με τη μείωση της πρόσβασης στην πρόωρη συνταξιοδότηση, παρόλο που υπάρχουν ακόμη ορισμένοι τρόποι πρόωρης συνταξιοδότησης, ενώ προβλέπονται μέτρα για να βελτιωθεί η ποιότητα των συνθηκών εργασίας και να παραταθεί η επαγγελματική σταδιοδρομία. Η παράταση της Εγγύησης για τους Νέους και ένα προσωρινό πρόγραμμα δεξιοτήτων για νεαρούς ενηλίκους θεσπίστηκαν το 2013. Έχει ξεκινήσει επίσης ένα πρότυπο πρόγραμμα για να αντιμετωπιστεί η μακροχρόνια ανεργία. Οι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν σχετικά με μια νέα συμφωνία-πλαίσιο για τους μισθούς για τα επόμενα τρία χρόνια (2+1), διασφαλίζοντας συγκρατημένες αυξήσεις των μισθών προκειμένου να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης έναν χάρτη πορείας που θα οδηγήσει σε συμφωνία για τη μεταρρύθμιση των συντάξεων. Αυτά είναι συγκεκριμένα βήματα που βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά τα αποτελέσματά τους δεν έχουν γίνει ακόμη ορατά. Σουηδια Δημόσια οικονομικά: Η Σουηδία έχει υγιή δημοσιονομική θέση, σύμφωνα με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια για να στηρίξει την ανάπτυξη και την απασχόληση. Τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα σχέδια της Σουηδίας θα πρέπει να αποσαφηνιστούν, μεταξύ άλλων όσον αφορά το πώς και πότε προβλέπει να επιτύχει τον εθνικό στόχο για πλεόνασμα 1% του ΑΕΠ και πώς θα αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμα τις υψηλές δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Χρηματοπιστωτικός τομέας: Κατά τα προηγούμενα έτη υλοποιήθηκαν ορισμένα μέτρα που συνέβαλαν στη σταθεροποίηση, αν και σε υψηλό επίπεδο, του χρέους των νοικοκυριών (περίπου στο 80% του ΑΕΠ). Ωστόσο, κατά το τελευταίο τρίμηνο, το χρέος και ο δανεισμός των νοικοκυριών εμφανίζουν εκ νέου ανοδική τάση. Η εφαρμογή των πρόσφατων μέτρων που θεσπίστηκαν από τη Χρηματοπιστωτική Εποπτική Αρχή είναι ευπρόσδεκτη, αλλά θα πρέπει ενδεχομένως να επισπευσθεί. Δεν έχει εξεταστεί μέχρι σήμερα το ενδεχόμενο αλλαγών στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας των νοικοκυριών ή στους κανόνες φορολογικών ελαφρύνσεων για τις πληρωμές των τόκων για ενυπόθηκα δάνεια. Οι περιορισμοί στην προσφορά στέγης, σε συνδυασμό με την ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των δανείων για αγορά στέγης, τείνουν να δημιουργήσουν ανοδική τάση στις τιμές των κατοικιών. Σχετικά με την αγορά ενοικίων, έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα αλλά απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις του συστήματος καθορισμού των ενοικίων. Προβλέπονται διάφοροι νόμοι για τα τέλη του 2013 και τις αρχές του 2