ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡ ΩΠΑΪΚ ΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
B ρυξέλλες, 6.3.2002
COM (2002) 133 τελικό
ΓΝΩΜΗ ΤΗ Σ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
σχετικά µε την τροποποίηση του καθεστώτος του διαµεσολαβητή και των γενικών όρων
άσκησης των καθηκόντ ων του
2ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1. Ο θε σµ ός τ ο υ διαµεσολαβητή , π ου θε σπίστηκε από τη σ υνθήκη τ ου Μάαστριχτ για την
Ευρωπαϊκή Ένωση , αποτελεί έ να από τα σηµαντικό τερα στ οιχεία της ευρωπαϊκής ιθαγένειας
και της ενίσχυσης τ ου δηµ οκρατικού ελέγχου . Οι βασικές αρχές τ ου εν λόγ ω θεσµ ο ύ
περιλαµβάνονται στο άρθρ ο 195 της Συ νθήκης π ου ορίζει ότι τ ο καθεστώς και οι γενικ οί όρ οι
άσκησης των καθηκό ντων τ ου διαµεσολαβητή εγκρίνο νται µε απ όφαση τ ου Κοιν οβο υλίου ,
συγκεκριµένα µε την απόφαση της 9 ης Μαρτίου 19941.
2. Με επιστολή της 13 η ς ∆εκεµβρίου 1999, τ ο Ευρωπαϊκό Κοινοβ ούλι ο κλήθηκε να εξετάσει
αίτηµα του ε υρωπαϊκού διαµεσολαβητή για την τρο π οπ οίηση των διατάξεων το υ καθεστώτ ος
του πο υ αφ ορ ού ν τη ν πρ όσβαση στα έγγραφα και την κατάθεση µαρτύρ ων .
3. Ο διαµεσολαβητής πρ ότεινε τρεις τρ οπ οπ οιήσεις στ ο άρθρ ο 3.2:
– Τη διαγραφή της δ υνατ ότητας άρνησης της κ οιν οπ οίησης εγγράφο υ στ ο διαµεσ ολαβητή
« για λόγους απορρήτου δεόντως αιτιο λογηµένους »
– Τη διαγραφή της έ νδειξης ότι κατά την κατάθεση των υπαλλήλων ε νώπιον τ ου
διαµεσολαβητή ," ο µιλού ν εξ ο ν όµατ ος και βάσει οδ ηγιών τω ν διοικήσεων στις οποίες
υπάγονται , και δεσµεύ ονται απ ό τ ο επαγγελµατικό απόρρητ ο ".
– Τη συµπερίληψη των µελώ ν τ ου πρ οσωπικού των κοιν οτικών θεσµικών οργάν ων και
οργανισµών στην κατηγορία των ατ όµων πο υ υπ οχρε ού νται να καταθέτ ουν ενώπιο ν τ ο υ
διαµεσολαβητή εφό σ ον αυτ ό ς τ ο ζητήσει .
Ο διαµεσολαβητής ενηµέρ ωσε , µε σηµείωµα της 14 ης Μαΐου 2001, στη ν κα ALMEIDA-
GARETT εισηγήτρια εξ ον όµατ ος της Επιτροπής συ νταγµατικών υπ οθέσεων τ ου
Ευρωπαϊκού Κοινοβ ουλί ου , ότι αποσ ύρει αυτ ό τ ο τελευταίο αίτηµα .
4. Τ ο Κοιν οβο ύλιο , στην ολο µέλεια της 6 ης Σεπτεµβρίο υ 2001, έδ ωσε συ νέχεια στο πρώτ ο
και στο δεύτερ ο αίτηµα τ ου διαµεσ ολαβητή .
Προτείνει να αρθεί η εξαίρεση το υ απ ορρήτ ου για την πρ όσβαση στα έγγραφα και ναδιαγραφεί η διατύπωσης
« εξ ονόµατος και βάσ ει οδη γιών των διοική σεων » για τις καταθέσεις
των υπαλλήλων .
Η διατύπωση « δεσµεύονται από το επαγγε λµατικό απόρρητο » διαγράφηκε και
αντικαταστάθη κε από την εξής « είναι υποχρεωµένοι να παρέχουν πλήρ εις και αλ ηθείς
πληροφορίες ».
5. Τηρώ ντας απ οστάσεις απ ό τις πρ οτάσεις τ ου διαµεσ ολαβητή , το Κοιν οβο ύλιο πρ οτείνει ότι
σε, όλες τις περιπτώσεις που τα έγγραφα έχ ουν χαρακτηριστεί « απόρρητα ή εµπιστ ευτικά », ο
διαµεσολαβητής δεν µπ ορεί να κοιν οπ οιήσει τ ο περιεχό µεν ό τ ο υς .
6. Επιπλέο ν, σε ό, τι αφ ορά την πρ όσβαση στα έγγραφα των κρατών µελώ ν , τ ο Ευρωπαϊκό
Κοινοβο ύλιο υπερέβη τα όρια των αιτηµάτων το υ διαµεσ ολαβητή . Πρ οβλέπεται µια απλή
ενηµέρωση των κρατών µελών για όλα τα διαβαθµισµένα έγγραφα , ε νώ στ ο παρελθόν ήταν
απαραίτη τη η έγκριση για τα έγγραφα που χαρακτηρίζονται ως απ όρρητα βάσει ν όµ ο υ ή
κανονισµ ού και προβλεπ όταν απλή ενηµέρω ση των κρατών µελών για τα υπόλ οιπα .
1Απόφαση 94/262/ ΕΚΑΧ, ΕΚ,E υρατόµ, ΕΕL113, 4.5.1994, σ.1 5
37. Η Επιτροπή σ υµµερίζεται τις ανησυχίες π ου διατυπώνει τ ο Κοιν οβ ούλιο για την α νάγκη
εµβάθυνσης της δηµ οκρατίας και προσέγγισης τ ου π ολίτη στην κ οιν οτική ζωή , σ ύµγωνα και
µε τη συλλ ογιστική της στη Λευκή βίβλο για την ευ ρωπαϊκή διακυβέρνηση . Αναµφίβολα , µε
αυτήν την π ρ ο ο οπτική , κρίνεται σκ όπιµη η µεγαλύτερη εξ οικείωση µε τις δι οικητικές
διαδικασίες λήψης αποφάσεων .
8. Εξάλλ ου, ο Χάρτης των Θε µελιωδών ∆ικαιωµάτων θέσπισε τ ο δικαίωµα σε µια καλή
διοίκηση, και η διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων αποτελεί µια απ ό τις αρχές πο υ
διέπουν τις τρέχ ουσες µεταρρυθµίσεις . Ακριβώς σε αυτό τ ο νέ ο πλαίσιο πρέπει να εξεταστεί
η πρόταση τ ου Κοιν οβο υλίου για τη διευκρίνηση των ερευ νητικών καθηκό ντων τ ο υ
ευρωπαίου διαµεσολαβητή .
Με επιστολή της 16 ης Οκτωβρίου 2001, τ ο Ευρωπαϊκό Κοιν οβο ύλιο καλεί την Επιτροπή ,
σύµφωνα µε τ ο άρθρ ο 195, παράγραφο ς 4 της Συ νθήκης ΕΚ , να γνω µ οδ οτήσει για τις εν
λόγω τρ οπ ολ ογίες .
Πρόσβαση στα έγγραφα
9. Σε ό, τι αφ ορά την άρση της εξαίρεσης το υ απ ορρήτο υ για την πρό σβαση σε έγγραφα ,
πρέπει να σηµειωθεί ότι η Επιτροπή δεν χρησιµοπο ίησε π οτέ την εν λ όγω εξαίρεση . Θα
µπορ ούσε , ως ε κ τού το υ , σε σ υνέχεια της πρ ότασης τ ου Κοιν οβο υλίου , να εξεταστεί το
ενδεχ όµεν ο της ε υθυγράµµισης τ ου δικαιώµατος µε τ ο - ο λ οφάνερ ο - γεγ ον ό ς ότι η διαφάνεια
στις σχέσεις µε τ ο διαµεσ ολαβητή ήταν δυνατή στο πλαίσιο της ισχύ ουσας ευρωπαϊκής
νο µ οθεσίας .
Επίσης, η Επιτροπή δεν α ντιτίθεται κατ ’ αρχήν στη δυ νατότητα το υ διαµεσ ολαβητή να
συµβουλεύεται ή να λαµβάνει αντίγραφο οπ οιου δήποτε εγγράφ ου . Ωστ όσ ο, στην εφαρµ ογή
της εν λ όγω αρχής στην πράξη , κρίνεται σκόπιµη η π ρ ο ν οητικότητα σε ό , τι αφ ορά ιδίως τις
απαιτήσε ις που αφο ρ ούν τ όσ ο τ ο σεβασµό της ιδιωτικής ζωής όσ ο και την προστασία τ ου
επαγγελµατι κού απ ορρήτ ου και τις πρ οβλεπόµε νες θ εσµικές εξελίξεις .
10. Με αυτήν την πρ ο οπτική , είναι θεµελιώδες να καλύψει σωστά τ ο νέ ο καθεστώς
ορισµένες σηµερινές ελλείψεις : επεξεργασία πληροφοριών ή εγγράφων µε
απόρρητο / εµπιστευτικό χαρακτήρα από διεθνείς οργανισµ ού ς ή τρίτα κράτη , γενικοί ό ρ οι
διαβί βασης επαγγελµατι κού απ ορρήτ ου και δε δ οµέν ων πρ οσωπικ ού χαρακτήρα . Κατά
συνέπεια, η Επιτροπή εγκρίνει την πρ όταση απ ό το Κοιν οβο ύλιο για εγγραφή στ ο καθεστώς
του διαµεσ ολαβητή της αρχής σύµφω να µε την οποία σε όλες τις περιπτώσεις π ου τα
έγγραφα χαρακτηρίζονται απόρρητα ή ε µπιστευτικά , ο διαµεσ ολαβητής δεν µπ ορεί να
κοιν οπ οιήσει το περιεχ όµεν ό τ ους . Επίσης εκφράζει τη β ούληση για τη δ υνατ ότητα
διατήρησης της σηµερινής πρακτικής σύµφω να µε την οπ οία ορισµένες πληροφ ο ρίες
προ ορίζ ονται αποκλειστικά για τον διαµεσ ολαβητή .
Οι υπηρεσίες του ευρωπαϊκού διαµεσ ολαβητή θα πρέπει ωστόσ ο να εφαρµ όσ ουν τ ουςκανόνε ς ασφαλείας τ ους αντίστοιχ ους µε αυτ ο ύς πο υ περιλαµβάνονται στ ους εσωτερικού ς
κανονισµ ού ς τ ου Συµβ ουλίο υ και της Επιτροπής
2.
Συγκεκριµένα , για την πρ όσβαση στα έγγραφα , π. χ. στ ο πλαίσιο της δικαστικής και
αστυνο µικής συνεργασίας σε ποινικές υπ οθέσεις , τ ο πρ οσωπικό της Επιτροπής υποβάλλεται
σε διαδικασία προηγο ύµενης εξ ουσιο δ ότησης . Ως εκ τ ούτ ου , θα έπρεπε να πρ οβλεφθεί η ίδια
2Απόφαση τ ης Επιτροπής 2001/844/E Κ, ΕΚΑΧ,E υρα τόµ, της29 ης Νοεµβρίου 2001, ΕΕL317, 3.12.2001, σ.1·
Απόφαση του Συ µβουλίου 2001/264/E Κ, τη ς19 η ς Μα ρτίου 2001, ΕΕL101, 11.4.2001, σ.1
4διαδικασία για το προσωπικ ό τ ου γραφείου τ ου διαµεσ ολαβητή που καλείται να
συµβουλευτεί ή να λάβει αντίγραφα από τα εν λόγω έγγραφα .
11. Σε ό, τι αφ ορά τα έγγραφα από τα κράτη µέλη , έχει σηµασία η διατήρηση της συ ν οχής µε
τις αρχές πο υ περιλαµβάνονται στ ο νέ ο καν ονισµ ό 1049/2001 της30 ής Μαΐου 2001 το υ
Ευρωπαϊκού Κοινοβ ουλί ου και τ ου Συµβ ουλίου σχετικά µε την πρό σβαση του κ οιν ού στα
έγγραφα3, καθώς και στη συ µφωνία πλαίσιο µεταξύ Επιτροπής και Κοινοβ ουλίου .
Ενδείκνυται η διατήρηση ορισµέ νων επιφυλάξεων για την τρ οπ οπ οίηση που πρ οτείνει τοΚοινοβο ύλιο
. Η αρχή της πρ οηγο ύµενης έγκρισης τ ου σχετικού κράτ ους µέλ ους , στη ν πράξη ,
προβλέπεται στο άρθρ ο 4 παράγραφο ς (5) τ ο υ κανο νισµ ο ύ 1049/2001, όπως επίσης και στο
άρθρο3.2 τ ο υ παραρτήµατο ς III της συ µφωνίας πλαίσιο . Τέλ ος, η δήλωση 35 πο υ
επισυνάπτεται στην τελική πράξη της Συνθήκης του Άµστερνταµ , πηγαίνει επίσης πρ ος την
ίδια κατεύθυνση , όπως και οι διατάξεις που αφ ορ ούν την ασφάλεια και περιλαµβάνονται στ ο
τέλος τ ο υ σηµεί ου 10.
Καταθέσεις µαρτύρων
12. Σε ό, τι αφ ορά τις καταθέσεις µαρτύρω ν , πρέπει να σηµειωθεί ότι η τωρινή διατύπωση τ ου
άρθρου3 τ ου καθεστώτ ος τ ου διαµεσ ολαβητή συµµ ορφώ νεται µε τις διατάξεις του άρθρ ο υ
3(3), εδάφι ο2 της απ όφασης τ ου Ε υρωπαϊκού Κοιν οβ ουλίο υ , τ ου Συ µβο υλίου και της
Επιτροπής της 19 ης Απριλίου 1995 περί των λεπτοµερ ών διατάξεων άσκησης τ ου
δικαιώµατος εξέτασης των πραγµάτων απ ό τ ο Ευ ρωπαϊκό Κοιν οβο ύλιο4. Τ ο Κοιν οβο ύλιο ,
κατόπιν τ ου διαµεσολαβητή , στ οχεύει να καταστήσει εις στ ο εξής πι ο ρητή την καταγραφή
« αυθεντικών και ολοκληρωµένων » µαρτυριών και φαίνεται να διακρίνει στην µαρτυρία
« βάσει οδηγι ών » έναν περιορισµ ό στην ε ν λ όγω αρχή . Η Επιτροπή µπορεί να δεχτεί την ε ν
λόγω διαγραφή µε την επιφύλαξη των παρακάτω .
13. Στην πράξη , φαίνεται σηµαντική η διατήρηση µε τ ο ν έ ναν ή µε τ ο ν άλλο τρ όπ ο της αρχής
σύµφωνα µε την οπ οία οι υπάλληλοι δεν διατυπώνο υ ν πρ οσωπικές απ όψεις , αλλά απόψεις ω ς
υπάλληλοι και στο εξής παρέχ ου ν τα στ οιχεία και τις διευκρινίσεις για έγγραφα µε τα οπ οία
είναι επιφορτισµένοι στο πλαίσιο της διοίκησης . Στην κατάθεσή τ ους δεσ µεύ ονται σε κάθε
περίπτωση από τις υπ οχρεώσεις π ου απορρέ ο υν απ ό τ ο καθεστώς τω ν υπαλλήλων των
Ευρωπαϊκών Κοιν οτήτων και απ ό τ ο άρθρ ο 287 της Συν θήκης ΕΚ .
Συνεπώς, προτείνεται η έγκριση απ ό την Επιτρ οπή τ ου σχε δίο υ γνώ µης π ου επισυνάπτεται .
3ΕΕL145, 31.5.2001, σ.4 3
4Απόφαση 95/167/E Κ,E υ ρατόµ, ΕΚΑΧ, ΕΕL113, 19.5.1995, σ.2
5ΓΝΩΜΗ ΤΗ Σ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
σχετικά µε την τροποποίηση του καθεστώτος του διαµεσολαβητή και των γενικών όρων
άσκησης των καθηκόντ ων του
Η Επιτροπή ,
έχοντας υπ όψη ,
το άρθρ ο 195, παράγραφος 4, της Σ υνθήκης για την ίδρυση της Ε υρωπαϊκής Κοινότητας
το ψήφισµα τ ου Ε υρωπαϊκού Κοιν οβ ουλίο υ της 6 ης Σεπτεµβρίου 2001 σχετικά µε την
τροπ οποίηση τ ου άρθρ ου 3 τ ου καθεστώτ ος τ ου διαµεσ ολαβητή
ΕΚ∆Ι∆ΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ
Η Επιτροπή σ υµµερίζεται γενικότερα τις αρχές π ου ενέκρινε τ ο Ε υρωπαϊκό Κοιν οβ ούλιο µε
την επιφύλαξη των ακ όλο υθων παρατηρήσεων :
1. Σε ό,τι αφ ορά την τρ οπ οπ οίηση πο υ πρ οτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβ ούλι ο σχετικά µε την
άρση του απ ορρήτο υ για την πρόσβαση στα έγγραφα , ε νδείκνυται η τήρηση τω ν απαιτήσεων
που συν δέ ονται τ όσ ο µ ε τ ο σεβασµ ό της ιδιωτικής ζωής και την πρ οστασία το υ
επαγγελµατι κού απ ορρήτ ου και των εµπιστευτικών πληρο φ οριών , όσ ο και µε τις
προβλεπόµε νες θεσ µικές εξελίξεις .
Με αυτήν την πρ ο οπτική , έχει θεµελιώδη σηµασία να πρ οβλέπει το νέ ο άρθρ ο 3 ότι σε όλες
τις περιπτώσεις που τα έγγραφα είναι διαβαθµισµένα , ο διαµεσολαβητής δε ν µπ ορεί να
κοιν οπ οιήσει το περιεχ όµεν ό τ ους . Από την άλλη πλευρά , πρέπει να διευκρινιστεί ότι
ορισµένα έγγραφα µπ ορ ούν διαβιβάζονται στ ο διαµεσολαβητή µε την πρ οϋπ όθεση ότι δεν
κοιν οπ οιού νται σε τρίτο υς , ούτε στ ον ε νάγ οντα , στο µέτρ ο π ου η φύση το υς µπορεί να
δηµιουργήσει επιφυλάξεις για την ορθή λειτ ουργία τ ου θεσ µικού οργάν ου . Επίσης,
ενδείκνυται οι απόρρητες πληροφ ορίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης π ου διαβιβάζονται στο νδιαµεσολαβητή να εξετάζ ονται απ ό αυτ όν σύµ φωνα µε καν όνε ς αντίστ οιχου ς µε αυτ ούς π ου
ισχύουν στ ο Συ µβούλι ο και στην Επιτροπή και
, συγκεκριµένα , σύµφω να µε αυτ ούς πο υ
προβλέπονται για τ ους υπαλλήλους των εν λ όγω θεσµικών οργά νων , να πρ οβλεφθεί
διαδικασία εξουσιοδ ότησης για το πρ οσωπικό το υ γραφεί ου τ ο υ διαµεσ ολαβητή που καλείται
να συµβ ουλευτεί ή να λάβει αντίγραφα των εν λ όγω εγγράφω ν .
Σε ό,τι αφ ορά τα έγγραφα από τα κράτη µέλη , έχει σηµασία η διατήρηση της συ ν οχής µε τις
αρχές που περιλαµβάνονται στ ο νέ ο καν ο νισµ ό 1049/2001 τ ου Ευρωπαϊκού Κοιν οβουλί ου
και του Συ µβουλί ου σχετικά µε την πρ όσβαση τ ου κ οινο ύ στα έγγραφα5, καθώς και στη
συµφωνία πλαίσιο µεταξύ Επιτροπής και Κοιν οβ ουλίου . Η αρχή της πρ οηγ ούµε νης έγκρισης
του σχετικού κράτου ς µέλ ου ς πρέπει να διατηρηθεί . Η δήλωση 35 π ου επισυνάπτεται στην
τελική πράξη της συνθήκης το υ Άµστερνταµ ακ ολο υθεί αυτήν την κατεύθυ νση .
2. Σε ό,τι αφ ορά τις καταθέσεις , η Επιτρ οπή µπ ορεί να δεχτεί την διαγραφή της υπ οχρέωσης
µαρτυρίας βάσει οδηγιών . Ωστ όσ ο, έχει σηµασία η διατήρηση της αρχής σύµφω να µε την
οπ οία οι υπάλληλοι δε ν διατυπών ο υν πρ οσωπικές απ όψεις , αλλά απόψεις ως υπάλληλοι και
στο εξής θα παρέχ ουν τα στ οιχεία και τις διευκρινίσεις για έγγραφο µε τ ον οπ οί ο είναι
επιφορτισµέν οι . ∆εσµε ύ ονται σε κάθε περίπτωση απ ό τις υπ οχρεώσεις πο υ απ ορρέ ουν από τ ο
καθεστώς των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοιν οτήτων και απ ό τ ο άρθρ ο 287 της Συ νθήκης
ΕΚ.
5ΕΕL145, 31.5.2001, σ.4 3