Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ (Ευρατόμ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων

(υποβάλλονται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Κατά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με βάση την πυρηνική προκύπτουν ραδιενεργά απόβλητα και αναλωμένο πυρηνικό καύσιμο. Οι πιο επικίνδυνες και ραδιοτοξικές μορφές τέτοιων υλικών τοποθετούνται σήμερα σε εγκαταστάσεις πρόσκαιρης αποθήκευσης. Σε κανένα κράτος μέλος δεν υπάρχει εγκατάσταση οριστικής αποθήκευσης, ούτε προβλέπεται σύντομα η κατασκευή τέτοιου έργου. Για την ώρα συνεχίζεται η συσσώρευση τέτοιων υλικών.

Στην πρόσφατη πράσινη βίβλο της Επιτροπής [1] για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), η αναγκαιότητα εξεύρεσης αποδεκτών λύσεων για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων θεωρείται ως ένα από τα κυριότερα μελήματα που βαρύνουν την πυρηνική ενέργεια ως ενεργειακή επιλογή. Η πράσινη βίβλος τονίζει επίσης ότι είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια κατά την αναζήτηση λύσεων, και υποστηρίζει ότι χρειάζεται νέα έρευνα για την επίλυση των τεχνικών προβλημάτων που παραμένουν καθώς και για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη του πληθυσμού και των πολιτικών θεσμών στις λύσεις που εξευρίσκονται. Πρόσφατη σφυγμομέτρηση σε επίπεδο ΕΕ [2] επιβεβαίωσε τη σπουδαιότητα του ζητήματος των ραδιενεργών αποβλήτων για τον ευρύτερο πληθυσμό.

[1] COM(2000)769, 29 Νοεμβρίου 2000, «Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού», Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2001, ISBN 92-894-0319-5.

[2] Ευρωβαρόμετρο αριθ. 56, 2001 - Europeans and Radioactive Waste (Οι Ευρωπαίοι και τα ραδιενεργά απόβλητα) (http://europa.eu.int/comm/energy/nuclear/ pdf/eb56_radwaste_en.pdf)

Ανεξαρτήτως στρατηγικών ενεργειακών επιλογών που θα γίνουν για το μέλλον, η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων που ήδη υπάρχουν πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την προστασία της υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος. Απαιτείται άμεση κινητοποίηση ως εγγύηση ότι δεν θα μετατεθεί στις μελλοντικές γενιές η ευθύνη και το άχθος της διαχείρισης των ολοένα και μεγαλύτερων ποσοτήτων αναλωμένου καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων που αποθηκεύονται επ'αόριστον σε προσωρινή βάση.

Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες στην πλειονότητά τους δεν αντιμετωπίζουν το ζήτημα κατά τρόπο επαρκή.

2. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

Όλα τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες παράγουν ραδιενεργά απόβλητα. Οι κυριότερες δραστηριότητες κατά τις οποίες προκύπτουν τέτοια απόβλητα είναι:

- η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας πυρηνικής προέλευσης, όπου συμπεριλαμβάνονται οι δραστηριότητες του τελικού σταδίου κύκλου του καυσίμου και ο παροπλισμός των πυρηνικών σταθμών.

- η λειτουργία ερευνητικών αντιδραστήρων.

- η χρησιμοποίηση ακτινοβολιών και ραδιενεργών υλικών στην ιατρική, τη γεωργία, τη βιομηχανία και την έρευνα.

- η επεξεργασία υλικών που περιέχουν φυσική ραδιενέργεια.

Η κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράγονται συνολικά 40 000 m3 πυρηνικών αποβλήτων ετησίως, εκ των οποίων το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας [3].

[3] Για περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με την παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων στην ΕΕ, βλ. παραπομπή στην υποσημείωση 11.

Μολονότι για την οριστική διάθεση αποβλήτων από τις λιγότερο επικίνδυνες κατηγορίες [4] υπάρχουν σήμερα δοκιμασμένες τεχνολογίες, στην πράξη τις εφαρμόζουν πέντε μόνον κράτη μέλη που διαθέτουν προγράμματα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πυρηνικής προέλευσης (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Σουηδία, Φινλανδία). Στη Γερμανία, χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν η λύση της οριστικής διάθεσης, όχι όμως στο Βέλγιο ούτε και στις Κάτω Χώρες, όπου τα ραδιενεργά απόβλητα αποθηκεύονται σε κεντρικές αποθήκες σε εθνικό επίπεδο. Τα κράτη μέλη που δεν παράγουν ηλεκτρική ενέργεια πυρηνικής προέλευσης εφαρμόζουν επίσης την παρατεταμένη απ'αόριστον αποθήκευση.

[4] Βλ. τη σύσταση της Επιτροπής της 15ης Σεπτεμβρίου 1999 σχετικά με ένα σύστημα ταξινόμησης των στερεών ραδιενεργών αποβλήτων (SEC (1999) 1302 τελικό, 1999/669/ΕΚ, Ευρατόμ). Τα λιγότερο επικίνδυνα απόβλητα ταξινομούνται συνήθως ως "απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας" και αποθηκεύονται κατά κανόνα στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Μετά το κλείσιμο της τοποθεσίας θα διατηρηθεί ένας κανονιστικός (ή θεσμικός) έλεγχος επί 300 περίπου έτη ώστε να προληφθεί τυχόν ανθρώπινη επέμβαση επί όσον χρόνο εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος από την ακτινοβολία των αποβλήτων.

Τα πιο επικίνδυνα απόβλητα [5] αποθηκεύονται σε εγκαταστάσεις πάνω στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους εν αναμονή μονιμότερης λύσης. Σε καμία χώρα στον κόσμο δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη οριστική διάθεση τέτοιων αποβλήτων, και ο βαθμός προόδου προς την κατεύθυνση αυτής της μόνιμης λύσης διαφέρει σημαντικά από τη μια χώρα στην άλλη. Στην ΕΕ, η Σουηδία και η Φινλανδία είναι ίσως οι χώρες στις οποίες έχει γίνει η μεγαλύτερη πρόοδος, αφού διαθέτουν εδώ και πολύ καιρό προγράμματα ταφής σε μεγάλα βάθη. Μερικά κράτη μέλη επαναξιολογούν τις επιλογές τους καθώς και τις σχετικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Άλλα ωστόσο εφαρμόζουν τακτική αναμονής.

[5] Βλ. επίσης την υποσημείωση 4. Τα πιο επικίνδυνα απόβλητα ταξινομούνται ως "απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και μεγάλης διάρκειας ζωής". Το αναλωμένο πυρηνικό καύσιμο υποβάλλεται σε επεξεργασία για την απομάκρυνση των άχρηστων υλικών, έτσι ώστε το αχρησιμοποίητο ουράνιο και πλουτώνιο να ανακυκλωθούν για την παραγωγή μη αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου. Η διεργασία αυτή είναι γνωστή ως "επανεπεξεργασία". Τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας συνήθως εξυαλώνονται ώστε να αποκτήσουν μορφή κατάλληλη για παρατεταμένη αποθήκευση και τελικώς οριστική διάθεση. Τα εξυαλωμένα απόβλητα ή και το ίδιο το αναλωμένο καύσιμο εφόσον δεν υποβληθούν σε επανεπεξεργασία θεωρούνται υψηλής ραδιενέργειας και παραμένουν επικίνδυνα επί χιλιάδες χρόνια.

Η κατάσταση στις υποψήφιες χώρες

Στις υποψήφιες χώρες που έχουν πυρηνικούς σταθμούς και ερευνητικούς αντιδραστήρες ρωσικού σχεδιασμού, η διαχείριση του αναλωμένου καυσίμου έγινε ζήτημα νευραλγικής σημασίας κατά την προηγούμενη δεκαετία αφού δεν είναι πλέον δυνατή η αποστολή των πυρηνικών αποβλήτων στη Ρωσία για επανεπεξεργασία ή για αποθήκευση. Στις χώρες αυτές χρειάστηκε να κατασκευαστούν επειγόντως εγκαταστάσεις πρόσκαιρης αποθήκευσης για τα αναλωμένα καύσιμα.

Πολύ μικρή ή καθόλου πρόοδος δεν σημειώθηκε για την υλοποίηση πραγματικών προγραμμάτων μακροπρόθεσμης διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων.

Αναφορικά με τα λιγότερο επικίνδυνα επιχειρησιακά απόβλητα των πυρηνικών σταθμών, μόνο η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβακία διαθέτουν επιχειρησιακές τοποθεσίες αποθήκευσης. Αρκετές χώρες διαθέτουν ρωσικού σχεδιασμού αποθήκες ραδιενεργών αποβλήτων τα οποία δεν προέρχονται από τον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου. Όμως, οι εγκαταστάσεις αυτές δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στα πρότυπα ασφάλειας που ισχύουν στην Ένωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να κριθεί αναγκαία η ανάκτηση των αποβλήτων για να αποθηκευτούν αλλού.

3. ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Οι κυριότερες αρχές που διέπουν τη διαχείριση όλων των επικίνδυνων αποβλήτων πρέπει να εγγυώνται υψηλής στάθμης ασφάλεια του ευρύτερου πληθυσμού και των εργαζομένων, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος. Προκειμένου για αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα και ραδιενεργά απόβλητα, η εφαρμογή των εν λόγω αρχών πρέπει να εγγυάται προστασία των ατόμων, του κοινωνικού συνόλου και του περιβάλλοντος από τις επιβλαβείς επιδράσεις της ιονίζουσας ακτινοβολίας.

Τα τελευταία χρόνια, οι αρχές αυτές βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο της δράσης σε κοινοτικό επίπεδο, με ερευνητικές προσπάθειες και πρωτοβουλίες τόσο πολιτικές όσο και νομοθετικές.

Οι βασικοί κανόνες για την προστασία της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες χρησιμεύουν ως βάση εναρμόνισης των θεμελιωδών αρχών διαχείρισης των αποβλήτων και εγγυώνται κοινή και διεθνώς αποδεκτή στάθμη ακτινοπροστασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πιο πρόσφατη αναθεώρηση των βασικών κανόνων χρονολογείται από το 1996 [6] με εφαρμογή στο εθνικό δίκαιο από τις 13 Μαΐου 2000. Επιπλέον, το κεφάλαιο ΙΙΙ (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ εγκαθιδρύει ένα κοινοτικό σύστημα επιτήρησης και ελέγχου των διεθνών μεταφορών ραδιενεργών αποβλήτων [7]. Τέλος, στο κεφάλαιο της συνθήκης ΕΚ το σχετικό με το περιβάλλον, η οδηγία για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και οι τροποποιητικές αυτής [8] [9], έχουν επίσης μεγάλη σημασία σε συσχέτιση με τα ραδιενεργά απόβλητα.

[6] Οδηγία του Συμβουλίου 96/29/Eυρατόμ, 13 Μαΐου 1996

[7] Οδηγία του Συμβουλίου 92/3/Eυρατόμ, 03 Φεβρουαρίου 1996

[8] Οδηγία του Συμβουλίου 85/337/Eυρατόμ, 27 Ιουνίου 1985

[9] Οδηγία 97/11/ΕΟΚ του Συμβουλίου, 03 Μαρτίου 1997

Η προσέγγιση που υιοθετήθηκε στο κοινοτικό σχέδιο δράσης [10]και η αντίστοιχη στρατηγική σκοπό έχουν να ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και την εναρμόνιση ώστε να εξασφαλιστεί ισοδύναμη και αποδεκτή στάθμη προστασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πιο πρόσφατη έκθεση σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην ΕΕ δημοσιεύτηκε το 1999 [11]. Η Επιτροπή εξέδωσε προσφάτως ανάλογη έκθεση και για τις υποψήφιες χώρες [12].

[10] Ψήφισμα του Συμβουλίου (92/C 158/02) της 15ης Ιουνίου 1992 σχετικά με την ανανέωση του κοινοτικού σχεδίου δράσης στο πεδίο των ραδιενεργών αποβλήτων.

[11] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο «Ανακοίνωση και τέταρτη έκθεση της Επιτροπής για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση», COM(98)799, 11.01.1999.

[12] "Radioactive Waste Management in the Central and East European Countries"(Η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης), EUR19154, έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ιούλιος 1999, ISBN 92-828-7760-4.

Η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων υπήρξε και παραμένει ένα από τα κυριότερα αντικείμενα της έρευνας. Μια πτυχή κομβικής σημασίας είναι η υποστήριξη της έρευνας που πραγματοποιείται σε υπόγειες ερευνητικές εγκαταστάσεις, από την οποία προκύπτουν γνώσεις γύρω από τις διεργασίες και τα δεδομένα μέσω των οποίων επιβεβαιώνεται η δυνατότητα κατασκευής αποθηκευτικών χώρων σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς στο μέλλον. Οι προηγμένες τεχνικές χημικού και πυρηνικού διαχωρισμού και η ελαχιστοποίηση των αποβλήτων μακράς διάρκειας ζωής (στις οποίες συνήθως αναφερόμαστε με τον όρο διαχωρισμός και μεταστοιχείωση) αποτελούν επίσης σημαντικά ερευνητικά πεδία.

Υπάρχουν επίσης διεθνείς συμβάσεις που έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για την καθιέρωση κοινής πρακτικής και κοινών επιπέδων ασφάλειας διεθνώς. Οι σημαντικότερες από αυτές είναι η κοινή σύμβαση για την ασφάλεια της διαχείρισης αναλωμένου καυσίμου και για την ασφάλεια της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων [13] (στο εξής κοινή σύμβαση), ανοιχτή για υπογραφή υπό του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) από 29 Σεπτεμβρίου 1997 και σε ισχύ από 18 Ιουνίου 2001. Η προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ευρατόμ στη σύμβαση αποτελεί αντικείμενο πρότασης της Επιτροπής [14]. Επιπλέον, ο ΔΟΑΕ βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης μιας σειράς εγγράφων για την ασφάλεια της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων συστάσεων για την ασφαλή διάθεση όλων των κατηγοριών ραδιενεργών αποβλήτων.

[13] ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΔΟΑΕ - INFCIRC/546 (24 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1997)

[14] COM(2001) 520 ΤΕΛΙΚΟ, 15 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2001

4. ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΔΡΑΣΗ

Μολονότι μέχρι στιγμής έχουν αποθηκευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεγάλες ποσότητες [15] (περίπου 2 000 000 m3) από τα λιγότερο επικίνδυνα ραδιενεργά απόβλητα, δεν έχουν όλες οι χώρες πρόσβαση σε τοποθεσίες διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Η εν λόγω κατηγορία αποβλήτων, των οποίων οι ποσότητες υπερβαίνουν κατά πολύ σε όγκο τα πιο επικίνδυνα απόβλητα, δεν αποτελεί μείζονα τεχνολογική πρόκληση ως προς τη διάθεσή τους, απαιτεί όμως στενή επιτήρηση καθ'όλη τη διάρκεια της ενδιάμεσης αποθήκευσής τους.

[15] Για περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με την παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων στην ΕΕ, βλ. παραπομπή στην υποσημείωση 11.

Στην περίπτωση των πιο επικίνδυνων αποβλήτων, υπάρχει ευρεία διεθνής συναίνεση σύμφωνα με την οποία η ταφή σε μεγάλα βάθη και σε εδάφη γεωλογικώς σταθερά αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Με ένα σύστημα πολλαπλών φραγμάτων συγκράτησης και με τη σωστή επιλογή πετρωμάτων υποδοχής [16], τα απόβλητα αυτά μπορούν να απομονωθούν για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα, έτσι ώστε τυχόν διαρροές παραμένουσας ραδιενέργειας να σημειωθούν μετά από χιλιάδες χρόνια και σε συγκεντρώσεις αμελητέες σε σχέση με τη φυσική ραδιενέργεια.

[16] Μεταξύ των πετρωμάτων που θεωρούνται κατάλληλα ως πετρώματα υποδοχής περιλαμβάνονται κρυσταλλικά και ηφαιστειογενή πετρώματα, καθώς και γεωλογικοί σχηματισμοί αργίλου ή αλάτων.

Πλήθος μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι οι λύσεις που βρίσκονται υπό εξέταση μπορούν να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη απομόνωση των αποβλήτων για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η στρατηγική της ταφής περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο τυχαίας ανθρώπινης διείσδυσης. εγγυώμενη μια προστασία παθητική και μόνιμη, δεν προϋποθέτει ανάγκη ανθρώπινης παρέμβασης ή θεσμικού ελέγχου.

Οι καθυστερήσεις όμως που παρατηρούνται σε ορισμένα κράτη μέλη σχετικά με τη χωροθέτηση και αδειοδότηση κατάλληλων τοποθεσιών, και μάλιστα για ταφή σε μεγάλα βάθη, είναι λόγος ανησυχίας. Στο μεταξύ, αυξάνονται οι ποσότητες αναλωμένου καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων που παραμένουν σε καθεστώς ενδιάμεσης αποθήκευσης στην επιφάνεια ή κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Για τις εγκαταστάσεις αυτές απαιτείται η λήψη μέτρων επιτήρησης και συντήρησης, που να εγγυώνται υψηλής στάθμης ασφάλεια και προστασία του περιβάλλοντος. Είναι απαράδεκτο να μεταθέσουμε ένα τέτοιο φορτίο στις μελλοντικές γενιές, τις οποίες καθόλου δεν θα ωφελήσει η ηλεκτρική ενέργεια που παρήχθη στους αντιδραστήρες από τους οποίους προέκυψαν τα απόβλητα. Επιπλέον, μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, τέτοιου είδους εγκαταστάσεις είναι ευάλωτες απέναντι σε τρομοκρατικές επιθέσεις, και γι'αυτό επιβάλλεται άμεση κινητοποίηση.

Οι απαραίτητες εργασίες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε&ΤΑ) πρέπει να συνεχιστούν ώστε να μελετηθεί πλήρως καθεμιά από τις τοποθεσίες και να κατανοηθούν οι γεωφυσικές, γεωχημικές και υδρογεωλογικές διεργασίες καθώς και οι μακροπρόθεσμες επιδόσεις των μηχανικών φραγμάτων συγκράτησης σε πραγματικό περιβάλλον αποθήκευσης. Η ταφή σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς μπορεί να απομονώσει τα ραδιενεργά απόβλητα από τον άνθρωπο και το περιβάλλον του για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η ταφή θα αποδειχτεί αναγκαία για αρκετές κατηγορίες αποβλήτων που ήδη υπάρχουν και για άλλες που θα εμφανιστούν μελλοντικά. Είναι η καλύτερη διαθέσιμη λύση για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση πολλών αποβλήτων από τις πιο επικίνδυνες κατηγορίες. Έχει όμως σημασία να μη θεωρηθούν οι βαθείς γεωλογικοί σχηματισμοί ως η έσχατη λύση για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. Επομένως η πρόοδος των ερευνών στην κατεύθυνση της ταφής, ενδιαφέρει να μην οδηγήσει σε συρρίκνωση των προγραμμάτων Ε&ΤΑ σε άλλα πεδία της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, όπως π.χ. οι νέες τεχνολογίες μείωσης των αποβλήτων, από όπου θα μπορούσαν ενδεχομένως να προκύψουν νέες λύσεις.

Η χρηματοοικονομική δέσμευση πρέπει να διατηρηθεί, και μάλιστα να αυξηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη, ενώ απαιτείται ουσιαστικότερη συνεργασία μεταξύ των προγραμμάτων δεδομένου ότι η πρόοδος σ'αυτό το πεδίο ενδιαφέρει ολόκληρη την Ένωση. Εξασφαλίζοντας ένα πλαίσιο βελτιωμένης συνεργασίας και συντονισμού, θα βελτιωθεί συνολικά η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας παράλληλα με την αξιοπιστία και αποδοχή του συνόλου των προσπαθειών, πτυχή που ενδιαφέρει απολύτως.

Το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο, ενώ θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προαγωγή της έρευνας στα υπόψη πεδία, δεν αρκεί από μόνο του για να εξασφαλιστεί η επιτυχία. Αρκετά κράτη μέλη εφαρμόζουν δικό τους πρόγραμμα Ε&ΤΑ, χρηματοδοτούμενο είτε από τον εθνικό προϋπολογισμό είτε από την πυρηνική βιομηχανία. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε κοινά πεδία έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Η βιομηχανία και τα κράτη μέλη θα συμμετέχουν σε εθελοντική βάση στο κοινό αυτό εγχείρημα, το οποίο θα χρηματοδοτείται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών, τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Περαιτέρω καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάπτυξη αποθηκευτικών χώρων για την οριστική διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων δεν δικαιολογούνται. Αντίθετα, επιβάλλεται η ταχεία ανάπτυξη τέτοιων εγκαταστάσεων για λόγους δεοντολογικούς, περιβαλλοντικούς και ασφάλειας. Πρέπει να αποφευχθεί κάθε καθυστέρηση που θα είχε ως αποτέλεσμα να μετατεθεί στις μελλοντικές γενιές η ευθύνη της διαχείρισης των δικών μας αποβλήτων, προπαντός εάν οι καθυστερήσεις αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων και τρομοκρατικών επιθέσεων, ιδιαιτέρως μάλιστα όταν πρόκειται για τα πιο επικίνδυνα απόβλητα.

Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εκπονήσουν ενδεδειγμένες στρατηγικές και λεπτομερή προγράμματα για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση όλων των κατηγοριών αποβλήτων που έχουν στη δικαιοδοσία τους. Μολονότι η Κοινότητα ως σύνολο οφείλει να διατηρήσει τη δυναμικότητά της για αποθήκευση των υπόψη αποβλήτων, το βάρος αυτών των προγραμμάτων πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη αποθηκευτικών χώρων για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων. Νευραλγικής σημασίας πτυχές των προγραμμάτων αυτών είναι η λεπτομερής ενημέρωση και η διαβούλευση με τον πληθυσμό, στο πλαίσιο τήρησης της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνήσουν για την υλοποίηση των αναγκαίων εργασιών Ε&ΤΑ, ώστε να τηρηθούν οι προθεσμίες των προγραμμάτων. Για να αυξηθεί η ζήτηση πυρηνικής ενέργειας, επωφελής θα ήταν η διερεύνηση νέων τεχνολογιών που θα παράγουν λιγότερα απόβλητα για ενδεχόμενη εφαρμογή τους στο μέλλον.

Ενώ τα κράτη μέλη οφείλουν οπωσδήποτε να μεριμνούν για την αυτάρκειά τους σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων που τα ίδια παράγουν, θα πρέπει παράλληλα να υπάρχει ευρύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, ιδιαιτέρως μάλιστα εάν πρόκειται να εξασφαλιστεί έτσι υψηλής στάθμης πυρηνική ασφάλεια και προστασία του περιβάλλοντος. Μια προσέγγιση στην οποία να εμπλέκονται δύο ή περισσότερες χώρες, θα μπορούσε επίσης να προσφέρει πλεονεκτήματα, για τις χώρες κυρίως που δεν διαθέτουν πυρηνικό πρόγραμμα ή διαθέτουν περιορισμένο μόνο, εφόσον μια τέτοια προσέγγιση θα εξασφάλιζε λύση ασφαλή και λιγότερο δαπανηρή για τους εμπλεκόμενους εταίρους. Εντούτοις, σε κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επιβληθεί η υποχρέωση να δεχτεί ραδιενεργά απόβλητα άλλων κρατών μελών.

6. ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑΣ

Προοίμιο

Η συνθήκη Ευρατόμ, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32, παρέχει τη νομική βάση της παρούσας πρότασης.

Στο άρθρο 2 υπό β) της συνθήκης Ευρατόμ ορίζεται ότι η Κοινότητα "θεσπίζει ομοιόμορφους κανόνες ασφάλειας για την προστασία της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων και μεριμνά για την εφαρμογή τους". Το άρθρο 31 της συνθήκης Ευρατόμ προβλέπει τη διαδικασία προσδιορισμού προτύπων (κανόνων), καθώς και αναθεώρησης ή συμπλήρωσης αυτών κατά την έννοια του άρθρου 32.

Η εγκυρότητα της εν λόγω νομικής βάσης ενισχύεται με την πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου (υπόθεση C-29/99, απόφαση εκδοθείσα στις 10 Δεκεμβρίου 2002) σχετικά με την αρμοδιότητα της Κοινότητας σε ό,τι αφορά την πυρηνική ασφάλεια, σύμφωνα με την οποία για να προσδιοριστούν οι αρμοδιότητες της Κοινότητας, δεν ενδείκνυται να γίνεται τεχνητή διάκριση ανάμεσα στην προστασία της υγείας του πληθυσμού και την ασφάλεια των πηγών ιονιζουσών ακτινοβολιών. Στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης, στις πηγές αυτές συμπεριλαμβάνονται όλα τα ραδιενεργά απόβλητα και το αναλωμένο καύσιμο.

Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής (άρθρο πρώτο)

Η οδηγία αποσκοπεί να συμβάλει στην καθιέρωση βέλτιστης πρακτικής για τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των κάτωθι θεμελιωδών αρχών:

- προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας του ανθρώπου, σήμερα και στο μέλλον (σημείο 1 υπό α)).

- πυρηνική ασφάλεια και προστασία του περιβάλλοντος με εφαρμογή μέτρων προφύλαξης και πρόληψης (σημείο 1 υπό β)).

- ενημέρωση και διάλογος με τον πληθυσμό και, όπου ενδείκνυται, συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ως ουσιαστική πτυχή της εφαρμογής της διακυβέρνησης στη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων (σημείο 1 υπό γ)).

Στο άρθρο 3 διευκρινίζεται ο ειδικός χαρακτήρας των γενικών απαιτήσεων. Στα άρθρα 4 και 5 περιγράφονται λεπτομερέστερες διατάξεις που αφορούν τα ραδιενεργά απόβλητα.

Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες εφαρμόζουν διαφορετική τακτική για τη διαχείριση αναλωμένων υλικών. Άλλες τα θεωρούν ως απόβλητα, άλλες τα θεωρούν ως πηγή απόληψης σημαντικών ποσοτήτων σχάσιμου και επωάσιμου υλικού. τέλος, υπάρχουν και χώρες που δεν διαθέτουν ακόμη πολιτική επί του θέματος. Με δεδομένες τις διαφορές αυτές, η οδηγία δεν θεωρεί όλα τα αναλωμένα καύσιμα ως απόβλητα. Εντούτοις, οι διατάξεις της ισχύουν τόσο για υλικά που έχουν δηλωθεί ως απόβλητα όσο και για όλα τα αναλωμένα υλικά που παράγονται στα κράτη μέλη της ΕΕ. Ανεξάρτητα από την πολιτική που ακολουθούν τα κράτη μέλη σε σχέση με τα αναλωμένα υλικά, οι έλεγχοι και η εποπτεία τέτοιων υλικών στα διάφορα κράτη μέλη πρέπει να είναι ισοδύναμα.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της κοινής σύμβασης, για την παρούσα πρόταση τα ραδιενεργά απόβλητα θεωρούνται υπό μορφή στερεή, υγρή ή αέρια. Το πρόγραμμα διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων που περιγράφεται στο άρθρο 4 της παρούσας πρότασης καλύπτει επομένως και τις ραδιενεργές απορρίψεις. Εντούτοις, αντίθετα προς τον ορισμό που χρησιμοποιείται στην κοινή σύμβαση, ο όρος διάθεση έτσι όπως ορίζεται στην παρούσα πρόταση αφορά μόνο την πρακτική της εναπόθεσης στερεών ή στερεοποιημένων αποβλήτων, αναλωμένου καυσίμου συμπεριλαμβανομένου, σε ενδεδειγμένο αποθηκευτικό χώρο.

Ομοίως σύμφωνα με τις διατάξεις της κοινής σύμβασης, απόβλητα που περιέχουν μόνο φυσική ραδιενέργεια εξαιρούνται του πεδίου εφαρμογής, εκτός εάν τα απόβλητα αυτά προέρχονται επίσης από τον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου. Αυτό σημαίνει ότι απόβλητα της εξόρυξης και επεξεργασίας μεταλλεύματος ουρανίου καλύπτονται από τις διατάξεις της οδηγίας, ενώ απόβλητα π.χ. της εξόρυξης πετρελαίου δεν καλύπτονται, εκτός εάν τα κράτη μέλη τα θεωρούν ως ραδιενεργά απόβλητα κατά την έννοια του Τίτλου VII Άρθρο 40 των βασικών κανόνων (normes de base / οδηγία 96/29/Ευρατόμ).

Ορισμοί (άρθρο 2)

Η ορολογία που χρησιμοποιείται στην παρούσα οδηγία έχει κατά το δυνατόν ευθυγραμμιστεί με εκείνην που χρησιμοποιείται στην κοινή σύμβαση για την ασφάλεια της διαχείρισης αναλωμένου καυσίμου και την ασφάλεια της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων (να σημειωθεί εντούτοις η ειδική αναφορά σχετικά με τη διάθεση στην παράγραφο 6.4.

Γενικές απαιτήσεις για τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων (άρθρο 3)

Ο κατάλογος των γενικών απαιτήσεων εμφαίνει τα μέτρα που πρέπει να πάρουν τα κράτη μέλη για να επιτύχουν τον στόχο του άρθρου 1 της οδηγίας.

Αυτά τα μέτρα μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστούν τη βέλτιστη διεθνή πρακτική σε ό,τι αφορά τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων, και καλύπτουν πτυχές όπως η δημόσια υγεία, η προστασία του περιβάλλοντος, η πυρηνική ασφάλεια, η χρηματοδότηση και η διακυβέρνηση. Τέτοια μέτρα συμπεριλαμβάνονται ήδη στην πολιτική που εφαρμόζουν πολλά κράτη μέλη.

Πρόγραμμα για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων (άρθρο 4)

Το πρόγραμμα αυτό επιδιώκει να φτάσει στη ρίζα των προβλημάτων που εκκρεμούν στην ΕΕ σχετικά με τη διαχείριση των σημερινών και των μελλοντικών αποθεμάτων ραδιενεργών αποβλήτων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα εφόσον δεν προβλέπεται επανεπεξεργασία τους. Όλα τα κράτη μέλη θα υποχρεωθούν να εκπονήσουν πρόγραμμα μακροπρόθεσμης διαχείρισης τέτοιων υλικών σε ένα πλαίσιο τήρησης των θεμελιωδών και διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών για τη διαχείριση αποβλήτων. Σύμφωνα με το σκεπτικό που αναπτύχθηκε παραπάνω στο κεφάλαιο 4, το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να επικεντρώνεται, όσο αυτό είναι δυνατόν, στη διάθεση των αποβλήτων. Η παρατεταμένη επ'αόριστον αποθήκευση των πιο επικίνδυνων αποβλήτων στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από την επιφάνεια, σε εγκαταστάσεις για τις οποίες απαιτούνται σε διαρκή βάση δραστικά μέτρα όπως τακτική συντήρηση, συνεχής έλεγχος και επιτήρηση, δεν θεωρείται μακροπρόθεσμα βιώσιμη από οικολογικής πλευράς και κληροδοτεί στις μελλοντικές γενιές ένα δυσβάσταχτο φορτίο. Το άρθρο θέτει προθεσμίες αδειοδότησης εκ μέρους των αντίστοιχων εθνικών κανονιστικών αρχών για τη χωροθέτηση νέων τοποθεσιών οριστικής διάθεσης και αργότερα για την έναρξη λειτουργίας των σχετικών εγκαταστάσεων. Με το δεδομένο ότι απαιτείται πολύ περισσότερος χρόνος για τη μελέτη χωροθέτησης προκειμένου για ταφή σε μεγάλα βάθη, η ημερομηνία έναρξης για την επιχειρησιακή λειτουργία εγκαταστάσεων ταφής σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς τοποθετείται σε μεταγενέστερο χρόνο σε σχέση με αποθηκευτικούς χώρους κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Οι ημερομηνίες που προτείνονται στο άρθρο έχουν καθοριστεί με βάση την κατάσταση που υπάρχει σήμερα στα κράτη μέλη αλλά και με την εκτίμηση της ανάγκης για δράση. Όλες οι ημερομηνίες υπόκεινται σε επανεξέταση και αναθεώρηση από το Συμβούλιο μετά από πρόταση της Επιτροπής. Στο παράρτημα της οδηγίας υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τα στάδια που περιλαμβάνει η διαδικασία ανάπτυξης νέων εγκαταστάσεων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων.

Σε ορισμένες χώρες, η χωροθέτηση των τοποθεσιών οριστικής διάθεσης αναλωμένου καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων γίνεται κατά τρόπον ώστε η τοποθεσία να επαναφέρεται εύκολα στην αρχική της κατάσταση και τα υλικά να είναι επιδεκτικά περαιτέρω επεξεργασίας εάν κάτι τέτοιο κρινόταν δυνατό και χρήσιμο. Ένα από τα πλεονεκτήματα της μεθόδου οριστικής διάθεσης που συνίσταται σε συμπύκνωση και απομόνωση του υλικού σε σχέση με τη μέθοδο που συνίσταται σε αραίωση και διασπορά του, έγκειται στο γεγονός ότι τα απόβλητα παραμένουν απομονωμένα επί μεγάλα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία υπάρχει δυνατότητα ανάκτησης των δοχείων που τα περιέχουν, ακόμη και αν το κόστος ενός τέτοιου εγχειρήματος ήταν αναμφισβήτητα υψηλό.

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού μαζί με τις διατάξεις του άρθρου 7 τις σχετικές με την υποβολή εκθέσεων αφορούν και τον προβληματισμό που εκφράζεται στην πράσινη βίβλο της Επιτροπής σχετικά με την αναγκαιότητα να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια στον χειρισμό αυτών των θεμάτων.

Ειδική μνεία γίνεται στο άρθρο για τις εξαγωγές αποβλήτων. Παραδεκτό είναι ότι για ορισμένα κράτη μέλη με πολύ περιορισμένες ποσότητες αποβλήτων, η εξαγωγή προς άλλες χώρες είναι πιθανόν η προσφορότερη λύση από περιβαλλοντικής και οικονομικής πλευράς και από πλευράς ασφάλειας. Εντούτοις, μεταφορές τέτοιων αποβλήτων μπορούν μόνο να εγκριθούν εφόσον ισχύουν οι πολύ αυστηρές προϋποθέσεις που απαριθμούνται στο άρθρο. Στις προϋποθέσεις αυτές περιλαμβάνονται οι περιορισμοί και τα κριτήρια που αφορούν τις εξαγωγές ραδιενεργών αποβλήτων προς τρίτες χώρες (οδηγία 92/3/Ευρατόμ). Η πρόταση δεν επιδιώκει να περιορίσει το δικαίωμα μιας χώρας να είναι αυτάρκης στη διαχείριση των αποβλήτων της, αλλά να ενθαρρύνει την από κοινού προσφυγή σε εγκαταστάσεις και υπηρεσίες όσο αυτό είναι δυνατόν.

Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων (άρθρο 5)

Απαιτείται εξειδικευμένη και σε βάθος έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (Ε&ΤΑ) τόσο για την έγκαιρη εφαρμογή του προγράμματος διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων όσο και για την επίτευξη του γενικού στόχου που επιδιώκεται με την προτεινόμενη νομοθεσία.

Εναπόκειται στα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν επαρκή χρηματοδότηση της Ε&ΤΑ. Στο πλαίσιο τήρησης της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει, οι πόροι αυτοί μπορούν να εξασφαλιστούν με τη φορολόγηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική, κατά τρόπο ώστε η χρηματοδότηση να είναι αναλογική προς τις ποσότητες της έτσι παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Με τα σημερινά επίπεδα χρηματοδότησης στα κράτη μέλη, την πιθανή επάρκεια αυτής της χρηματοδότησης και τον βαθμό προόδου στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, εκτιμάται ότι αρκούν 0,5 εκατομ. ευρώ ανά τεραβατόρα παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας πυρηνικής προέλευσης για την κάλυψη της αναγκαίας Ε&ΤΑ. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τη συνεργασία των κρατών μελών στα κοινά πεδία έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου Ι (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης Ευρατόμ. Προς τούτο, ειδικά καθήκοντα θα μπορούσαν να ανατεθούν σε μία ή περισσότερες κοινές επιχειρήσεις κατά την έννοια του κεφαλαίου V (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης Ευρατόμ. Τέτοιες κοινές επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν την ευθύνη παραγωγής Ε&ΤΑ σε πεδία κοινού ενδιαφέροντος.

Επενδύσεις (άρθρο 6)

Οι διατάξεις του κεφαλαίου IV (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης Ευρατόμ θα εφαρμοστούν πλήρως προκειμένου για επενδύσεις στο πεδίο της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων. Με την έννοια αυτή, είναι σαφές ότι τότε μόνο θα πρέπει να υποστηριχθεί η περαιτέρω ανάπτυξη του πυρηνικού τομέα όταν θα έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην κατεύθυνση υλοποίησης ενός προγράμματος μακροπρόθεσμης διαχείρισης όλων των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων.

Υποβολή εκθέσεων (άρθρο 7)

Οι διατάξεις οι σχετικές με την υποβολή εκθέσεων θα αντικαταστήσουν εκείνες του σημείου 1 του κοινοτικού σχεδίου δράσης και θα συνεκτιμήσουν πλήρως τον διάλογο που διεξάγεται δυνάμει της κοινής σύμβασης. Πληροφορίες που αφορούν τις δραστηριότητες Ε&ΤΑ αποτελούν σημαντική συνιστώσα της υποβολής εκθέσεων. Με βάση το άρθρο 5 της συνθήκης Ευρατόμ, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ανακοινώνουν τα σχετικά τους προγράμματα.

Υλοποίηση (άρθρο 8)

Δεδομένης της ανάγκης να συντελεστεί ταχεία πρόοδος στο υπόψη πεδίο, η υλοποίηση πρέπει να λάβει χώρα το συντομότερο δυνατόν. Μια ημερομηνία που μπορεί να προταθεί είναι η 1η Μαΐου 2004.

2003/0022(CNS)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ (Ευρατόμ) του ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32,

την πρόταση της Επιτροπής [17], για την εκπόνηση της οποίας ζητήθηκε η γνώμη ομάδας ατόμων που υπέδειξε η επιστημονική και τεχνική επιτροπή μεταξύ εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 31 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [18],

[17] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

[18] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [19],

[19] ΕΕ C [...], [...], σ. [...]

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Το άρθρο 30 της συνθήκης Ευρατόμ απαιτεί τη θέσπιση βασικών κοινοτικών προτύπων (κανόνων) για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του ευρύτερου πληθυσμού απέναντι στους κινδύνους που απορρέουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες.

(2) Η οδηγία 96/29/Ευρατόμ [20] του Συμβουλίου θεσπίζει βασικά πρότυπα (κανόνες) ασφάλειας για την προστασία της υγείας του ευρύτερου πληθυσμού και των εργαζομένων απέναντι στους κινδύνους που απορρέουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες.

[20] ΕΕ L 159, 29.6.1996, σ. 1

(3) Η οδηγία 92/3/Ευρατόμ [21] του Συμβουλίου προβλέπει ήδη ένα σύστημα επιτήρησης και ελέγχου των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων μεταξύ κρατών μελών καθώς και προς και από την Κοινότητα (συμπεριλαμβάνεται μια υποχρεωτική κοινή διαδικασία κοινοποίησης αποστολών τέτοιων αποβλήτων), καθώς και αυστηρούς περιορισμούς και κριτήρια σχετικά με τρίτες χώρες προς τις οποίες μπορούν να εξάγονται ραδιενεργά απόβλητα.

[21] ΕΕ L 35, 12.02.1992, σ. 24

(4) Η οδηγία 85/337/EΟΚ [22] του Συμβουλίου για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων έργων όπου υπεισέρχεται το πρόβλημα της διάθεσης και μακροπρόθεσμης αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων ζητάει από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μέτρα βάσει των οποίων θα προβλέπεται υποχρεωτικά, προτού δοθεί η σχετική έγκριση, εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων έργων τα οποία λόγω, μεταξύ άλλων, φύσεως, μεγέθους ή θέσεως είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις πάνω στο περιβάλλον.

[22] ΕΕ L 175, 05.7.1985, σ. 40, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/ΕΚ, ΕΕ L 73, 14.3.1997, σ. 5

(5) Η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία δεν προβλέπει ειδικούς κανόνες που να εγγυώνται ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση η διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων γίνεται πάντοτε με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. οι ισχύοντες κοινοτικοί κανόνες θα πρέπει λοιπόν να συμπληρωθούν.

(6) Η πράσινη βίβλος της Επιτροπής [23] "Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού" τονίζει ότι πρέπει να εξευρεθεί ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα των ραδιενεργών αποβλήτων με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια.

[23] COM(2000)769

(7) Στην τελική έκθεση της Επιτροπής για την πράσινη βίβλο [24] τονίζεται ότι για να σημειωθούν γρήγορα βήματα προς την εξεύρεση λύσεων διαρκείας στο πρόβλημα της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, απαιτείται ο προσδιορισμός προθεσμιών σε κοινοτικό επίπεδο για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων συστημάτων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο.

[24] COM(2002) 321 τελικό

(8) Η Διεθνής Κοινή Σύμβαση για την ασφάλεια της διαχείρισης αναλωμένου καυσίμου και για την ασφάλεια της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 18 Ιουνίου 2001, αποσκοπεί σε επίτευξη και διατήρηση υψηλής στάθμης ασφάλειας διεθνώς σε ό,τι αφορά τη διαχείριση αναλωμένου καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων μέσω βελτίωσης των εθνικών μέτρων και της διεθνούς συνεργασίας.

(9) Κατά τη διαδικασία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πυρηνικής προέλευσης προκύπτουν ραδιενεργά απόβλητα και αναλωμένο πυρηνικό καύσιμο.

(10) Ραδιενεργά απόβλητα παράγονται επίσης ως αποτέλεσμα της χρήσεως ραδιενέργειας στην ιατρική, την έρευνα και τη βιομηχανία.

(11) Οι απορρίψεις ραδιονουκλεϊδίων που προέρχονται από αναλωμένα καύσιμα και ραδιενεργά απόβλητα ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις που να υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα.

(12) Κάθε κράτος μέλος παραμένει υπεύθυνο για τη διαχείριση του συνόλου των ποσοτήτων αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων που υπάγονται στη δικαιοδοσία του.

(13) Η ασφαλής διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων μπορεί να βελτιωθεί εάν βελτιωθούν η συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών.

(14) Με το από 15 Ιουνίου 1992 [25] ψήφισμά του, το Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή να χαράξει μια κοινή προσέγγιση και να εργαστεί από κοινού με τα κράτη μέλη για να εναρμονιστούν σε κοινοτικό επίπεδο οι στρατηγικές και πρακτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων όταν αυτό είναι δυνατόν.

[25] ΕΕ C 158, 25.6.1992. σ. 3

(15) Ευρύτατη είναι η συναίνεση των τεχνικών εμπειρογνωμόνων στην άποψη ότι η ταφή σε μεγάλα βάθη είναι, με τις γνώσεις που διαθέτουμε σήμερα, η καταλληλότερη μέθοδος για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση των πιο επικίνδυνων τύπων ραδιενεργών αποβλήτων, στερεών ή στερεοποιημένων.

(16) Με τον καθορισμό προθεσμιών σε κοινοτικό επίπεδο ώστε να λειτουργήσουν ενδεδειγμένα συστήματα οριστικής αποθήκευσης αφενός θα αποτραπεί η επιβάρυνση των μελλοντικών γενεών με ένα πρόβλημα για το οποίο δεν θα είναι υπεύθυνες και αφετέρου θα τηρηθούν, τώρα και στο μέλλον, οι γενικές αρχές ακτινοπροστασίας που προβλέπονται στο κεφαλαιο ι της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ.

(17) Αναφορικά με την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη σε διάφορα πεδία που άπτονται των ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της ελαχιστοποίησης, πολλά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν κοινά προβλήματα τα οποία θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν ορθότερα σε κοινοτικό επίπεδο κατά τρόπο ώστε να συμπληρώνεται η έρευνα και ανάπτυξη που συντονίζεται μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων πλαισίων.

(18) Προς διευκόλυνση της αναγκαίας έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στο πεδίο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων, η Επιτροπή οφείλει να προωθήσει την κοινή χρηματοδότηση εκ μέρους των κρατών μελών. προς τούτο, ενδείκνυται να προβλεφθεί η δυνατότητα ανάθεσης της έρευνας και ανάπτυξης επί πεδίων κοινού ενδιαφέροντος σε κοινές επιχειρήσεις.

(19) Η εφαρμογή της παρούσας πρέπει να παρακολουθείται βάσει τακτικών εκθέσεων που θα υποβάλλουν τα κράτη μέλη,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1 Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

1. Η παρούσα οδηγία καθιερώνει απαιτήσεις για την ασφαλή διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων με τους παρακάτω στόχους:

α) Να εξασφαλιστεί ότι η διαχείριση του συνόλου των ποσοτήτων αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων θα γίνεται με ασφάλεια έτσι ώστε οι εργαζόμενοι, ο ευρύτερος πληθυσμός και το περιβάλλον να προστατεύονται επαρκώς από τις επιβλαβείς επιπτώσεις της ιονίζουσας ακτινοβολίας, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον.

β) Να επιτευχθεί και να διατηρηθεί υψηλής στάθμης ασφάλεια σε ό,τι αφορά τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων, για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας του ανθρώπου, με τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων προφύλαξης και πρόληψης, και με απώτερο στόχο να επιτευχθεί επαρκής στάθμη προστασίας σε ολόκληρη την Κοινότητα κατά τρόπο συνεκτικό και αποτελεσματικό.

γ) Να βελτιωθεί η αποτελεσματική ενημέρωση του πληθυσμού και, όταν κρίνεται αναγκαίο, η συμμετοχή του ώστε να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη διαφάνεια στις σχετικές διαδικασίες λήψης των αποφάσεων.

2. Η παρούσα οδηγία έχει εφαρμογή σε όλα τα στάδια διαχείρισης του αναλωμένου καυσίμου και των ραδιενεργών αποβλήτων.

Η παρούσα οδηγία δεν έχει εφαρμογή σε απόβλητα που περιέχουν μόνο φυσική ραδιενέργεια και που δεν προέρχονται από τον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου, εκτός εάν έχουν δηλωθεί από το κράτος μέλος ως ραδιενεργά απόβλητα για τους σκοπούς της οδηγίας.

Άρθρο 2 Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοείται ως:

1. "Παροπλισμός", όλα τα στάδια που οδηγούν στην αποδέσμευση μιας πυρηνικής μονάδας, εξαιρουμένων των μονάδων διάθεσης, από τους κανονιστικούς ελέγχους. Στα στάδια αυτά συμπεριλαμβάνονται η απορρύπανση και η αποσυναρμολόγηση.

2. "Απορρίψεις", η θεμιτή πρακτική της προγραμματισμένης και ελεγχόμενης απευθείας έκλυσης στο περιβάλλον, μέσα σε όρια που εγκρίνονται από τον ρυθμιστικό φορέα, ραδιενεργών υλικών, υγρών η αέριων, που προκύπτουν σε συνθήκες κανονικής λειτουργίας ελεγχόμενων πυρηνικών εγκαταστάσεων.

3. "Οριστική διάθεση", η εναπόθεση στερεών ή στερεοποιημένων ραδιενεργών αποβλήτων, αναλωμένου καυσίμου συμπεριλαμβανομένου, σε κατάλληλη εγκατάσταση χωρίς προοπτική ανάκτησης.

4. "Ταφή σε μεγάλα βάθη", η διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς.

5. "Εγκατάσταση ταφής", μια εγκατάσταση οριστικής διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία κατασκευάζεται σε πετρώματα γεωλογικώς σταθερά και σε βάθος τέτοιο ώστε, επί όσον χρόνο τα απόβλητα παραμένουν ραδιενεργώς επικίνδυνα, η διάβρωση εξαιτίας φυσικών διεργασιών (καιρικές συνθήκες και παγετοί) μπορεί να θεωρείται αμελητέα και η πιθανότητα ανθρώπινης διείσδυσης ελάχιστη, ακόμη και όταν η τοποθεσία θα έχει αποδεσμευτεί από θεσμικούς ελέγχους.

6. "Ιονίζουσα ακτινοβολία", η μεταφορά ενέργειας υπό μορφή σωματιδίων ή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων μήκους κύματος μικρότερου από 100 νανόμετρα ή συχνότητας μεγαλύτερης από 3x10**15 Hertz δια των οποίων παράγονται ιόντα αμέσως ή εμμέσως.

7. "Πυρηνική εγκατάσταση", μια εγκατάσταση μαζί με το γήπεδο, τα κτίρια και τον εξοπλισμό, όπου λαμβάνει χώρα παραγωγή, επεξεργασία, χρήση, χειρισμοί και αποθήκευση (προσωρινή ή οριστική) σε κλίμακα που προϋποθέτει την πρόβλεψη συνθηκών ασφάλειας.

8. "Κύκλος του πυρηνικού καυσίμου", όλα τα στάδια του κύκλου της παραγωγής, χρήσεως και επεξεργασίας του καυσίμου που χρησιμοποιείται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, όπου συμπεριλαμβάνονται εξόρυξη μεταλλεύματος, μετατροπή, εμπλουτισμός, παραγωγή καυσίμου, παραγωγή ενέργειας, ενδιάμεση αποθήκευση αναλωμένου καυσίμου ή/και επανεπεξεργασία, και ακολουθούν ανακύκλωση σχάσιμου και επωάσιμου υλικού και ενδιάμεση αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων, -εξυαλωμένων και άλλων, εγκλωβισμός/εγκιβωτισμός αναλωμένου καυσίμου ή/και άλλων ραδιενεργών αποβλήτων, τέλος δε οριστική διάθεση.

9. "Ραδιενεργά απόβλητα", ραδιενεργά υλικά σε αέρια, υγρή ή στερεή μορφή για τα οποία δεν προβλέπεται περαιτέρω χρήση από το κράτος μέλος ή από φυσικό ή νομικό πρόσωπο του οποίου η απόφαση γίνεται δεκτή από το κράτος μέλος, και τα οποία ελέγχονται ως ραδιενεργά απόβλητα από ρυθμιστικό φορέα δυνάμει του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου του κράτους μέλους [26].

[26] ΕΕ L 265, 13.10.1999, σ. 37

10. "Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων", όλες οι δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων παροπλισμού, που συνδέονται με χειρισμούς, προεπεξεργασία, επεξεργασία, εγκλωβισμό, αποθήκευση και οριστική διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων, εξαιρουμένης της μεταφοράς τους μακριά από τη μονάδα. μπορεί επίσης να περιλαμβάνει και τις απορρίψεις. Οι διάφορες κατηγορίες στερεών ραδιενεργών αποβλήτων, οι οποίες χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες κατάρτισης των εκθέσεων, εξηγούνται στη σύσταση της Επιτροπής της 15ης Σεπτεμβρίου 1999 σχετικά με ένα σύστημα ταξινόμησης των στερεών ραδιενεργών αποβλήτων / SEC(1999) 1302 τελικό, 1999/699/ΕΚ, Ευρατόμ.

11. "Ρυθμιστικός φορέας", φορέας (ή φορείς) εξουσιοδοτημένος από το κράτος μέλος να διευθετεί κάθε πτυχή της διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης αδειών.

12. "Επανεπεξεργασία", διεργασία ή μέθοδος της οποίας σκοπός είναι η αφαίρεση ραδιενεργών ισοτόπων από αναλωμένο καύσιμο με σκοπό την περαιτέρω χρήση.

13. "Αποστολή", όλες οι διαδικασίες που είναι αναγκαίες για τη μετακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων από τον τόπο καταγωγής στον τόπο προορισμού, συμπεριλαμβανομένων της μεταφοράς, της φόρτωσης και εκφόρτωσης, με προορισμό την οριστική διάθεση ή την αποθήκευση.

14. "Αναλωμένο (πυρηνικό) καύσιμο", πυρηνικό καύσιμο που έχει ακτινοβοληθεί και έχει οριστικά αποσυρθεί από την καρδιά του αντιδραστήρα.

15. "Αποθήκευση", η διατήρηση ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου σε μονάδα κατάλληλη για τη φύλαξή τους, με προοπτική ανάκτησης.

Άρθρο 3 Γενικές απαιτήσεις για τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων

1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων να γίνεται κατά τρόπο ώστε άτομα, κοινωνικό σύνολο και περιβάλλον να προστατεύονται επαρκώς από τους κινδύνους λόγω ακτινοβολίας.

2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων να διατηρείται στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα.

3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά καθώς και άλλου είδους μέτρα που εγγυώνται την ασφαλή διαχείριση αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.

4. Τα κράτη μέλη συγκροτούν ή διορίζουν μια ρυθμιστική αρχή στην οποία αναθέτουν την υλοποίηση του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου, και θέτουν στη διάθεσή της επαρκείς αρμοδιότητες καθώς και χρηματοοικονομικούς και ανθρώπινους πόρους προς εξυπηρέτηση της αποστολής της.

5. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να υπάρχουν επαρκείς χρηματοοικονομικοί πόροι προς υποστήρίξη της ασφαλούς διαχείρισης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προέρχονται από δραστηριότητες παροπλισμού, καθώς και για την τήρηση της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει στο πλαίσιο των σχημάτων χρηματοδότησης.

6. Τα κράτη μέλη μεριμνούν για την αποτελεσματική ενημέρωση του κοινού και, όταν κρίνεται αναγκαίο, για τη συμμετοχή του στην επίτευξη υψηλού βαθμού διαφάνειας σε ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους.

Άρθρο 4 Πρόγραμμα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων

1. Κάθε κράτος μέλος εκπονεί ένα σαφώς καθορισμένο πρόγραμμα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, το οποίο να καλύπτει όλα τα ραδιενεργά απόβλητα που υπάγονται στη δικαιοδοσία του καθώς και όλα τα στάδια της διαχείρισης. Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, στα ραδιενεργά απόβλητα συμπεριλαμβάνονται και οι συνολικές ποσότητες αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου που δεν είναι αντικείμενο συμβάσεων επανεπεξεργασίας ή, προκειμένου για πυρηνικό καύσιμο ερευνητικών αντιδραστήρων, συμφωνιών επιστροφής στη χώρα παραγωγής.

2. Πιο συγκεκριμένα, το πρόγραμμα καλύπτει όλες τις πτυχές της μακροπρόθεσμης διαχείρισης και, σε ό,τι αφορά τα στερεά και στερεοποιημένα απόβλητα, της οριστικής διάθεσης, με ακριβές χρονοδιάγραμμα για κάθε στάδιο της διαδικασίας.

3. Όταν δεν υπάρχουν πρόσφορες εναλλακτικές λύσεις αντί της οριστικής διάθεσης, και εκεί όπου η οριστική διάθεση δεν είναι ακόμη δυνατή, τα κράτη μέλη ενσωματώνουν στα προγράμματά τους τα κάτωθι κριτήρια:

α)- Η αδειοδότηση για χωροθέτηση ή χωροθετήσεις πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι το 2008. Προκειμένου για ταφή αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και μεγάλης διάρκειας ζωής, η έκδοση της άδειας προϋποθέτει ένα επιπλέον χρονικό διάστημα για λεπτομερή μελέτη του υπεδάφους.

β)- Προκειμένου για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας και βραχείας διάρκειας ζωής τα οποία προορίζονται να αποθηκευτούν χωριστά από απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και μεγάλης διάρκειας ζωής, η αδειοδότηση για την εκμετάλλευση της μονάδας οριστικής διάθεσης πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι το 2013.

γ)- Προκειμένου για απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και μεγάλης διάρκειας ζωής που προορίζονται να ταφούν σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς, η αδειοδότηση για την εκμετάλλευση της μονάδας διάθεσης πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι το 2018.

4. Με βάση τις τακτικές εκθέσεις που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 7, το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, έχει τη δυνατότητα να τροποποιήσει τις χρονολογίες της παραγράφου 3 για λόγους που άπτονται της πυρηνικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

5. Το πρόγραμμα θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις γενικές απαιτήσεις του άρθρου 3 και να συνεκτιμήσει τα διάφορα στάδια της διαδικασίας διάθεσης που περιγράφεται στο παράρτημα της παρούσας οδηγίας. Με την έννοια αυτή, η επ'αόριστον αποθήκευση (στην επιφάνεια ή κοντά στην επιφάνεια) αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου μη προοριζόμενου για επανεπεξεργασία δεν θεωρείται αποδεκτή και μακροπρόθεσμα βιώσιμη μέθοδος εναλλακτική της οριστικής διάθεσης.

6. Το πρόγραμμα μπορεί να συμπεριλάβει και τις αποστολές ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου προς άλλο κράτος μέλος ή τρίτη χώρα εφόσον οι αποστολές αυτές συμμορφώνονται πλήρως με τη νομοθεσία που ισχύει στην ΕΕ (κυρίως την οδηγία 92/3/Ευρατόμ σχετικά με τις αποστολές ραδιενεργών αποβλήτων) και με διεθνείς δεσμεύσεις, καλύπτονται με συμβάσεις και αφορούν μόνο κράτη με κατάλληλες εγκαταστάσεις ανταποκρινόμενες σε πρότυπα αποδεκτά στο κράτος μέλος καταγωγής και, προκειμένου για υλικό κατά την έννοια του άρθρου 197 της συνθήκης, εφόσον υπόκεινται σε διεθνείς διασφαλίσεις.

Άρθρο 5 Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων

1. Το πρόγραμμα διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 της παρούσας οδηγίας θα συνεκτιμά την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στο πεδίο της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων.

2. Με βάση τις τακτικές εκθέσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 7 της παρούσας οδηγίας, η Επιτροπή εντοπίζει τα κοινά πεδία έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που θα μπορούσαν να συντονιστούν σε κοινοτικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες που προβλέπονται στα προγράμματα ερευνών και εκπαίδευσης του άρθρου 7 της συνθήκης Ευρατόμ.

3. Η Επιτροπή προάγει τη συνεργασία των κρατών μελών στα κοινού ενδιαφέροντος πεδία έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου Ι (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης Ευρατόμ. Προς τούτο, ειδικά καθήκοντα μπορούν να ανατεθούν σε μία ή περισσότερες κοινές επιχειρήσεις κατά την έννοια του κεφαλαίου V (τιτλοσ δευτεροσ) της συνθήκης Ευρατόμ.

Άρθρο 6 Επενδύσεις

Στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων της δυνάμει της συνθήκης Ευρατόμ, και μάλιστα εκείνων που προβλέπονται στο κεφάλαιο IV (τιτλοσ δευτεροσ), η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την πρόοδο που συντελείται στα κράτη μέλη προς την κατεύθυνση εκπλήρωσης των στόχων του άρθρου 4 σχετικά με την αδειοδότηση για χωροθέτηση ή χωροθετήσεις αποθηκευτικών χώρων ανάλογα με την κατηγορία ραδιενεργών αποβλήτων.

Άρθρο 7 Υποβολή εκθέσεων

1. Ανά τριετία, και αρχής γενομένης από ..., κάθε κράτος μέλος υποβάλλει στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με το καθεστώς διαχείρισης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων που υπάγονται στη δικαιοδοσία του καθώς και σχετικά με την πρόοδο που συντελείται στο πλαίσιο εφαρμογής της οδηγίας, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών που περιέχονται στο παράρτημα, κατά περίπτωση.

2. Επιπλέον, και σύμφωνα με το άρθρο 5 της συνθήκης Ευρατόμ, στην έκθεση περιγράφεται επίσης η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στο πεδίο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων που βρίσκεται σε εξέλιξη ή υπό προγραμματισμό στο κράτος μέλος, και συμπεριλαμβάνονται πληροφορίες που αφορούν το κόστος, τις πηγές χρηματοδότησης, την προβλεπόμενη διάρκεια και τις ημερομηνίες ολοκλήρωσης.

3. Η Επιτροπή συγκεντρώνει τις πληροφορίες των εκθέσεων αυτών σε μία έκθεση για τη διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση που θα δημοσιεύεται ανά τριετία.

Άρθρο 8 Υλοποίηση

1. Το αργότερο έως ..., τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που κρίνονται αναγκαίες για συμμόρφωση προς την παρούσα οδηγία, και ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

2. Οι διατάξεις που θεσπίζονται κατά την έννοια της παραγράφου 1 περιέχουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από σχετική αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομέρειες της παραπομπής θεσπίζονται από τα κράτη μέλη.

3. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τα κείμενα των κυριότερων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που εγκρίνουν στο πεδίο που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 9

Η παρούσα οδηγία τίθεται σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 10

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

[...]

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οριστική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων

Πιστεύεται ότι μια σταδιακή προσέγγιση στο ζήτημα της ανάπτυξης, τεχνικής επίδειξης και υλοποίησης ενός συστήματος οριστικής διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων είναι ταυτοχρόνως αναγκαία και αναπόφευκτη.

Η πείρα δείχνει ότι η επιτυχία προϋποθέτει ουσιαστικά διαδικασίες λήψης των αποφάσεων όσο γίνεται πιο διαφανείς και ανοικτές. Πρέπει συνεπώς να καθοριστούν εξαρχής όλα τα διαδοχικά στάδια με τη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια. Επιπλέον, χρειάζεται και ένα σωστό χρονοδιάγραμμα για τα εν λόγω στάδια.

Στοιχείο κλειδί στη διαδικασία είναι η χωροθέτηση ενός αποθηκευτικού χώρου. Πρόκειται για ένα περίπλοκο και αμφιλεγόμενο ζήτημα για το οποίο απαιτούνται λεπτομερέστατες τεχνικές εργασίες και εκτενείς συζητήσεις και διαβουλεύσεις με ευρύτατο φάσμα ενδιαφερομένων, και ιδιαίτερα με τις τοπικές κοινωνίες.

Απαριθμούνται στη συνέχεια τα κυριότερα στάδια της διαδικασίας:

- επιλογή των αρχών που διέπουν την οριστική διάθεση και τη γενική άποψη του αποθηκευτικού χώρου.

- αξιολόγηση του σχεδιασμού (π.χ. εναλλακτικές λύσεις για τα υλικά των φραγμάτων, τύποι πετρωμάτων κλπ.).

- σχεδιασμός συστήματος και κριτήρια ασφάλειας για τα φράγματα που επιλέγονται.

- προσαρμογή του συστήματος στις πιθανές τοποθεσίες, βελτιστοποίηση σχεδιασμού.

- λεπτομερής διερεύνηση σε μία ή περισσότερες τοποθεσίες.

- αδειοδότηση για την τοποθεσία που επιλέγεται (εάν πρόκειται για ταφή σε γεωλογικούς σχηματισμούς, ως προϋπόθεση αδειοδότησης θα τεθεί πιθανώς η περαιτέρω λεπτομερέστερη διερεύνηση του υπεδάφους, πράγμα που συνεπάγεται προηγούμενη κατασκευή και λειτουργία υπόγειου εργαστηρίου).

- κατασκευή του αποθηκευτικού χώρου.

- αδειοδότηση εκμετάλλευσης του αποθηκευτικού χώρου (πιθανώς στην αρχή ως πιλοτικής εγκατάστασης για περιπτώσεις ταφής σε γεωλογικούς σχηματισμούς).

Ανάλογα με τις εκάστοτε εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις, η διαδικασία ενδέχεται να περιλαμβάνει και άλλα ενδιάμεσα στάδια. Καθοριστικό στοιχείο θεωρείται η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών των περιοχών που γειτνιάζουν με πιθανές και με επιλεγμένες τοποθεσίες. κατά τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων θα πρέπει λοιπόν να προβλέπεται επαρκής χρόνος για πλήρεις διαβουλεύσεις με όλους τους ενδιαφερομένους. Επιπλέον, η επιλογή τοποθεσίας για απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και μεγάλης διάρκειας ζωής απαιτεί λογικά περισσότερο χρόνο παρά η επιλογή τοποθεσίας για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας και βραχείας διάρκειας ζωής, αφού θα πρέπει να διερευνηθεί ευρύτερο φάσμα γεωλογικών παραγόντων και τεχνικών φραγμάτων.

Για τους παραπάνω λόγους, είναι σαφές ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί βέλτιστος χρόνος για την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Τα κράτη μέλη όμως οφείλουν να προβλέψουν ρεαλιστικές και σαφώς καθορισμένες προθεσμίες για κάθε στάδιο της διαδικασίας.

Κομβικής σημασίας ορόσημα της διαδικασίας είναι αυτά που αφορούν την αδειοδότηση κατασκευής και την αδειοδότηση εκμετάλλευσης της εγκατάστασης. Με την έννοια αυτή, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε τα χρονοδιαγράμματά τους για διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων που δεν καλύπτονται από συμβάσεις επανεπεξεργασίας να τηρούν τις προθεσμίες του άρθρου 4 της παρούσας οδηγίας.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Πεδίο: Πυρηνική ασφάλεια

Δραστηριότητα: Διαχείριση αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων

Ονομασια τησ δρασησ: Οδηγια του συμβουλιου για τη διαχειριση ακτινοβολημενου πυρηνικου καυσιμου και ραδιενεργων αποβλητων

1. KΟΝΔΥΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

2. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

2.1 Συνολικό κονδύλιο της δράσης (Μέρος B): εκατομ. ευρώ σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων (ΠΑΥ)

2.2 Πεδίο εφαρμογής

(έτος έναρξης και έτος λήξης)

2.3 Συνολική πολυετής εκτίμηση των δαπανών

α) Χρονοδιάγραμμα πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων/πιστώσεων πληρωμών (δημοσιονομική παρέμβαση) (βλ. σημείο 6.1.1)

εκατομ. ευρώ (με ακρίβεια τριών δεκαδικών)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

β) Τεχνική και Διοικητική Συνδρομή και Δαπάνες Στήριξης (βλ. σημείο 6.1.2)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

γ) Συνολική δημοσιονομική επίπτωση των ανθρώπινων πόρων και άλλων δαπανών διοικητικής λειτουργίας (βλ. σημεία 7.2 και 7.3)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.4 Συμβατότητα με τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και με τις δημοσιονομικές προοπτικές (ΔΠ)

[X] Πρόταση συμβατή με τον ισχύοντα δημοσιονομικό προγραμματισμό

[...] Η πρόταση απαιτεί επαναπρογραμματισμό του αντίστοιχου κονδυλίου των δημοσιονομικών προοπτικών

[...] Ενδεχόμενη προσφυγή στις διατάξεις της Διοργανικής Συμφωνίας.

2.5 Δημοσιονομική επίπτωση επί των εσόδων:

[X] Ουδεμία δημοσιονομική επίπτωση (αφορά τεχνικές πτυχές της εφαρμογής ενός μέτρου)

ή

[...] Δημοσιονομική επίπτωση - Η επίδραση επί των εσόδων έχει ως εξής:

- Σημείωση: Όλες οι διευκρινίσεις και παρατηρήσεις που αφορούν τον τρόπο υπολογισμού της επίδρασης επί των εσόδων επισυνάπτονται υπό μορφή παραρτήματος.

εκατομ. ευρώ (με ακρίβεια ενός δεκαδικού)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(Περιγράφεται κάθε εμπλεκόμενη γραμμή του προϋπολογισμού, με προσθήκη του ενδεδειγμένου αριθμού σειρών στον πίνακα, εφόσον η δράση επιδρά σε πλείονες γραμμές του προϋπολογισμού)

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Συνθήκη Ευρατόμ, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32.

5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

5.1 Αναγκαιότητα κοινοτικής παρέμβασης

Απαιτείται δράση σε κοινοτικό επίπεδο προς αποτροπή περαιτέρω καθυστερήσεων στην υλοποίηση των προγραμμάτων ασφαλούς διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου στα κράτη μέλη της ΕΕ σε μακροπρόθεσμη κλίμακα.

5.2 Σχεδιαζόμενες δράσεις και λεπτομέρειες υλοποίησης της δημοσιονομικής παρέμβασης

5.3 Λεπτομέρειες υλοποίησης

6. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΠΤΩΣΗ

ΟΥΔΕΜΙΑ

6.1 Συνολική δημοσιονομική επίπτωση στο Μέρος B (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

(Ο τρόπος υπολογισμού των συνολικών ποσών που εμφαίνονται στον πίνακα που ακολουθεί επεξηγείται στην κατανομή του πίνακα 6.2.)

6.1.1 Δημοσιονομική παρέμβαση

ΠΑΥ σε εκατομ. ευρώ (με ακρίβεια τριών δεκαδικών)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

6.1.2 Τεχνική και Διοικητική Βοήθεια (ΤΔΒ), Δαπάνες Στήριξης (ΔΣ) και δαπάνες για τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας (ΤΠ) (πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

6.2. Υπολογισμός του κόστους ανά σχεδιαζόμενο μέτρο στο Μέρος B (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού) [27]

[27] Για περισσότερες διευκρινίσεις βλ. επεξηγηματική σημείωση.

(Σε περίπτωση πλειόνων δράσεων, δίδονται, για τα συγκεκριμένα μέτρα κάθε δράσης, επαρκείς διευκρινίσεις για την εκτίμηση του όγκου και του κόστους των αποτελεσμάτων/outputs).

ΠΑΥ σε εκατομ. ευρώ (με ακρίβεια τριών δεκαδικών)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Εάν κριθεί αναγκαίο, επεξηγείται ο τρόπος υπολογισμού.

7. ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

7.1. Επίπτωση στους ανθρώπινους πόρους

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.2 Συνολική δημοσιονομική επίπτωση των ανθρώπινων πόρων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για 12 μήνες.

7.3 Άλλες διοικητικές δαπάνες που απορρέουν από τη δράση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για 12 μήνες.

(1) Προσδιορίζεται ο τύπος κάθε επιτροπής καθώς και η ομάδα στην οποία ανήκει.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

οι αναγκεσ σε ανθρωπινουσ και διοικητικουσ πορουσ θα καλυφθουν με κονδυλια τησ γδ tren στο πλαισιο της ετησιασ επιχορηγησησ.

8. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

8.1 Ρυθμίσεις παρακολούθησης

8.2 Ρυθμίσεις και χρονοδιάγραμμα της προβλεπόμενης αξιολόγησης

9. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ