ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 183 τελικό 
Βρυξέλλες, 5 Μαΐου 1993 
ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 
Πίνακας περιεχομένων 
Εισαγωγή 
Μέρος Ι Κατάσταση και προκλήσεις 
Μέρος II Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Μέρος III Προτεινόμενες γραμμές δράσης 
Συμπέρασμα Παράγραφος 
01-04 
05-19 
20-44 
45-70 
71 
Παραρτήματα 
1. Προγράμματα δράσης στον τομέα εκπαίδευσης και κατάρτισης 
2. Συνθήκη Ευρωπαϊκής Ενωσης (κεφάλαιο 3: Εκπαίδευση, Επαγγελματική 
Κατάρτιση και Νεότητα) 
A ou 
- 1 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Η παρούσα φάση των διαφόρων προγραμμάτων κοινοτικής δράσης (βλέπε 
παράρτημα Ι) στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης ολοκληρώνεται στο 
τέλος του 1994. Αυτή ήταν μία απόφαση που ελήφθη από την Επιτροπή ώστε να 
επιτρέψει την κατάλληλη αξιολόγηση των αποτελεσματικότερων τρόπων 
ανάπτυξης δράσης στην επόμενη φάση. Στη νέα τους φάση, τα προγράμματα θα 
πρέπει φυσικά να σχετίζονται με την εφαρμογή των στόχων πολιτικής που 
περιέχονται στη νέα Συνθήκη και επίσης να βρίσκονται σε αρμονία με τις 
μελλοντικές δράσεις που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο των διαρθρωτικών 
πολιτικών και ταμείων καθώς επίσης και το πλαίσιο του προγράμματος 
έρευνας και ανάπτυξης. 
2. Οι προτάσεις της Επιτροπής για την επόμενη φάση θα πρέπει να υποβληθούν 
πριν από το τέλος του 1993 και το Συμβούλιο να λάβει την απόφαση του επ' 
αυτών εντός του 1994, εάν είναι επιθυμητό να τεθούν σε εφαρμογή ή να 
διατηρηθεί η απαραίτητη συνέχεια και αποτελεσματικότητα στις αρχές του 
1995. Το χρονοδιάγραμμα για την υποβολή και διαπραγμάτευση των νέων 
προγραμμάτων θα είναι ως εκτούτου στενό, θα πρέπει δε να αναγνωριστεί 
ότι δεν βρίσκονται όλα τα προγράμματα στο ίδιο στάδιο ανάπτυξης λόγω των 
διαφορετικών ημερομηνιών έναρξης τους. Αφού και όταν η νέα συνθήκη 
επικυρωθεί, επιπλέον, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι νέες διαδικασίες 
λήψης αποφάσεων και γνωμοδότησης που εμπλέκουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
οι οποίες θα θεσπισθούν τότε: συναπόφαση σε ότι αφορά την εκπαίδευση 
(άρθρο 126) και διαδικασία συνεργασίας για την επαγγελματική εκπαίδευση 
(άρθρο 127). Με την επικύρωση της νέας Συνθήκης, θα πρέπει να συζητηθεί 
επίσης η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών. 
3. Προσβλέποντας στην περίοδο 1995-1998, η Επιτροπή επιζητά την παγιοποίηση 
της συμβολής της μέσω καταλυτικής δράσης, που θα οδηγήσει σε καινοτόμο 
ανάπτυξη στα κράτη μέλη. Με αυτή την προοπτική, η Επιτροπή θεωρεί 
απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό και την εκλογίκευση των υφιστάμενων 
προγραμμάτων, τη μείωση του αριθμού τους όσο χρειάζεται με παράλληλη 
ενίσχυση εκείνων των πλευρών τους που φαίνονται να είναι οι πλέον 
υποσχόμενες από πλευράς ευρωπαϊκής πρόσθετης αξίας και ερεθίσματος που 
μπορούν να προσφέρουν. 
4. Ετσι, ο σκοπός αυτού του εγγράφου εργασίας είναι να παρουσιάσει την 
προσέγγιση της Επιτροπής στην εκπόνηση των προτάσεων νέων προγραμμάτων. 
Αυτό θα επιτρέψει στα κοινοτικά όργανα και σε όλα τα λοιπά ενδιαφερόμενα 
μέρη να ενημερωθούν για την προσέγγιση της Επιτροπής και θα παράσχει την 
ευκαιρία για όλους να παρουσιάσουν τις απόψεις τους και να συνεργασθούν 
στενά στα επόμενα στάδια κατάρτισης των προτάσεων. 
4\> 
- 2 -
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 
Τα κράτη μέλη της Κοινότητας συμμερίζονται τις ίδιες αξίες (όπως 
ανθρώπινα δικαιώματα, ευθύνες των πολιτών και ανοικτή στάση προς τον 
υπόλοιπο κόσμο), οι οποίες μεταβιβάζονται στις επόμενες γενεές μέσω της 
εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Περαιτέρω, η ευρεία συναίνεση αναφορικά 
με τη σημασία της ισότητας ευκαιριών στις δημοκρατικές κοινωνίες έχει 
οδηγήσει, κατά τις δεκαετίες μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, σε 
εντυπωσιακή επέκταση της εκπαίδευσης εμπνεόμενης όχι μόνο από τις ανάγκες 
της οικονομίας αλλά επίσης από την πεποίθηση ότι η προσωπική ανάπτυξη 
όλων των παιδιών θα ήταν επωφελής για την κοινωνία. Στον ταχέως 
μεταβαλλόμενο και ταραγμένο κόσμο του σήμερα, αυτές οι πολιτιστικές αξίες 
της εκπαίδευσης και της κατάρτισης χρειάζεται να επαναβεβαιωθούν, να 
επανενισχυθούν και να παράσχουν τη βάση για την εμφανιζόμενη ευρωπαϊκή 
ταυτότητα και ιδιότητα του πολίτη. 
Αυτή η πλευρά του ρόλου της εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
εμπλουτίζεται κατά τρόπο μοναδικό από την αναπτυσσόμενη συνειδητοποίηση 
ότι η εκπαίδευση και, η κατάρτιση αποτελούν ζωτικό συστατικό της 
οικονομικής ισχύος και της πολιτιστικής ανάπτυξης. Τα έθνη της Ευρώπης, 
με όλες τις πολιτικές και πολιτιστικές τους διαφορές, έχουν από μακρού 
αναγνωρίσει ότι το μέλλον τους εξαρτάται από τις δεξιότητες, την 
ευστροφία, την εφευρετικότητα και τη δημιουργικότητα των λαών τους. Η 
βιομηχανοποίηση και η ανάπτυξη της εκπαίδευσης προχώρησαν χέρι με χέρι. 
Ακόμη όλα τα κράτη μέλη συμμερίζονται την ανησυχία σχετικά με την 
ανταγωνιστικότητα τους και την ικανότητα τους να δημιουργήσουν διαρκή 
οικονομική ανάπτυξη. Κατά τα τελευταία λίγα έτη εμφανίστηκε μία 
αυξανόμενη συναίνεση ανά την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, καθώς επίσης και σε 
άλλα μέρη του κόσμου, σύμφωνα με την οποία το καλούμενο "ανθρώπινο ή άϋλο 
κεφάλαιο" αποτελεί τον ζωτικότερο πόρο των προηγμένων οικονομιών, χωρίς 
τον οποίο οι φυσικές πλουτοφόρες πηγές των χωρών, η οικονομική τους 
δύναμη και τα πάγια αγαθά θα καταστούν πόροι με όλο και περισσότερο 
φθίνουσα αξία. Αυτό δεν είναι μόνο ένα ζήτημα ανδρών και γυναικών που 
αποκτούν νέες δεξιότητες και γνώσεις αλλά επίσης ζωτική ανάγκη ανάπτυξης 
της ικανότητας οργάνωσης και καινοτομίας. 
Η ποιότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης έχει υψίστη σημασία 
για την αρμονική ανάπτυξη των κρατών μελών, τόσο σε ότι αφορά την 
εξασφάλιση μιας σθεναρότερης οικονομικής απόδοσης όσο και για την 
προαγωγή της κοινωνικής και πολιτιστικής τους ανάπτυξης. Διάφορες σοβαρές 
οικονομικές πιέσεις όξυναν την ανάγκη εξεύρεσης καλύτερων τρόπων 
ανάπτυξης μιας μεγαλύτερης ικανότητας ανταγωνισμού στις παγκόσμιες αγορές 
και υποβοήθησης όλων των πολιτών να συνειδητοποιήσουν το πλήρες δυναμικό 
τους, δημιουργώντας έτσι τη βάση για μία περισσότερη ευημερούσα και 
συνεκτική κοινωνία. Η συμβολή της εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί ως 
εκτούτου αποφασιστικό παράγοντα στις οικονομικές και κοινωνικές 
στρατηγικές των κρατών μελών, τα οποία όλα έχουν ενεργά δεσμευτεί στην 
μεταρρύθμιση και προσαρμογή των συστημάτων τους για την εξασφάλιση 
καλύτερων επιδόσεων κατά τα επερχόμενα έτη. 
Η δραματική κατάσταση της ανεργίας ανά την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η 
αυξανόμενη απειλή ανεργίας τόσο για ειδικευμένους όσο και για 
ανειδίκευτους εργαζόμενους αντιπροσωπεύει τεράστιες προκλήσεις για τα 
συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η μετάβαση των νέων από τη σχολική 
στην ενήλικη ζωή αποδεικνύεται όλο και δυσκολότερη και τόσο οι σκοποί της 
- 3 -
βασικής εκπαίδευσης όσο και η ποιότητα και η ηθική αξία του επαγγέλματος 
του εκπαιδευτικού αποτελούν το αντικείμενο ευρέως ενδιαφέροντος. Η θέση 
των κοριτσιών και των γυναικών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή μέσα σ' αυτό το 
γενικό πλαίσιο. 
9. Με τις μεγάλες οικονομικές, κοινωνικές και δημογραφικές αλλαγές που 
λαμβάνουν χώρα στις κοινωνίες μας, όλο και περισσότερη σημασία αποδίδεται 
στην ιδέα παροχής ελαστικών ευκαιριών διαρκούς κατάρτισης σε άτομα, τα 
οποία αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο σημαντικές μεταβολές στη 
σταδιοδρομία τους κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής καθώς 
βρίσκονται υπό την αυξανόμενη απειλή ανεργίας. Το πλεονέκτημα της 
εκπαίδευσης καθόλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής είναι ότι αυτή θα 
μπορούσε να παράσχει μια νέα οπτική και ένα καλύτερο πλαίσιο εργασίας 
ώστε να συνδυαστούν σε μία ολοκληρωμένη προσπάθεια τα διάφορα συστατικά 
μέρη των διαφόρων ρυθμίσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης, που είναι συχνά 
οργανωμένα κατά τρόπο μεμονωμένο και έτσι να δημιουργηθούν πολύ 
δυναμικότερα και ελαστικότερα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στο 
μέλλον. Αυτό θα είχε οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική σημασία. Η 
πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση καθόλη τη διάρκεια της 
επαγγελματικής ζωής θα σημαίνει καλύτερη εκμετάλλευση του χρόνου και 
ευκαιρίες διακοπής της άκαμπτης ακολουθίας εκπαίδευση - εργασία -
συνταξιοδότηση εντός της οποίας οι άνθρωποι είναι ακόμα παγιδευμένοι. Μια 
τέτοια στρατηγική είναι ουσιώδης για τη διαφύλαξη και ενίσχυση της 
ζωτικότητας και πρωτοπορίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στην παγκόσμια 
σκηνή. 
10. Μέχρι αρκετά πρόσφατα, η αρχική πρόσβαση στην εκπαίδευση και κατάρτιση 
έπαιζε καθοριστικό ρόλο για τις ευκαιρίες και την κοινωνική θέση του 
ατόμου για όλη τη διάρκεια της ζωής του. Τώρα αναγνωρίζεται ότι η αρχική 
επένδυση σε πτυχία και ειδικότητες δεν διαρκεί πλέον για το σύνολο της 
επαγγελματικής ζωής. Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι δεν εισέρχονται ποτέ στον 
κύκλο των ευκαιριών λόγω της έλλειψης αρχικών επαγγελματικών προσόντων, 
ενώ άλλοι εκπίπτουν του συστήματος λόγω του ότι οι ειδικότητες τους 
κατέστησαν απηρχαιωμένες, ενίοτε λόγω της αυξανόμενης ταχύτητας 
αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας. Αυτή είναι η 
αδυσώπητη οικονομική και κοινωνική λογική, η οποία καθιστά απαραίτητο για 
τα άτομα, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία να επενδύουν σε ανθρώπινο 
κεφάλαιο και να αναπτύσσουν ρυθμίσεις οι οποίες θα εξασφαλίζουν μία 
διαδικασία συνεχιζόμενης ή "δια βίου" εκπαίδευσης και κατάρτισης του 
ενηλίκου πληθυσμού. 
11. Μεταξύ των διαφόρων θεμάτων ενδιαφέροντος, στα κράτη μέλη, ιδιαίτερη 
προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα εξής: 
σαφείς δυνατότητες για το άτομο να προχωρήσει, από τις επαγγελματικές 
και τεχνικές σπουδές στην ανώτερη εκπαίδευση· 
συνέχεια μεταξύ της αρχικής και της εκπαίδευσης και κατάρτισης 
ενηλίκων, μέσω μεταφορών και συσσώρευσης πιστώσεων 
μεγαλύτερη ισότητα μεταχείρισης μεταξύ σπουδαστών τεχνικής κατάρτισης 
και εκείνων που ακολουθούν γενική ή ακαδημαϊκή εκπαίδευση καθώς και 
βελτίωση των δυνατοτήτων ελκυστικής σταδιοδρομίας για τους 
σπουδαστές που έχουν ακολουθήσει τεχνική και/ή επαγγελματική 
κατάρτιση. 
- 4 -
12. Γι' αυτούς τους λόγους, οι αρχές της δεκαετίας του 1990 αποτελούν ένα 
σημείο καμπής. Η προτεραιότητα που δίδεται στην εκπαίδευση στο πλαίσιο 
της δημόσιας πολιτικής, θεωρείται τώρα ως η βάση ενός στόχου πολιτικής 
"επαγγελματικά προσόντα για όλους". Η έννοια του "κενού" ειδικοτήτων ως 
μιας κρίσιμης πρόκλησης προκύπτει σαφώς από μία ευρεία δέσμη εκθέσεων της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Οι 
επικεφαλής επιχειρήσεων έχουν αρχίσει να μιλούν για "κοινωνία 
επαγγελματικών προσόντων". Η Ευρωπαϊκή Στρογγυλή Τράπεζα Βιομηχάνων, π.χ. 
έκανε έκκληση για να θεωρηθούν η εκπαίδευση ή η κατάρτιση ως ένας από 
τους ακρογωνιαίους λίθους της μελλοντικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Επίσης οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι - εργοδότες και 
ενώσεις εργαζομένων - έθεσαν το ζήτημα των αναγκών σε ειδικότητες και 
επαγγελματικά προσόντα ως μία από τις προτεραιότητες την ημερήσια 
διάταξη του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
13. Κατά τη διάρκεια του παρελθόντος έτους, η Επιτροπή εξέδωσε τρία 
υπομνήματα: "Επαγγελματική κατάρτιση για τη δεκαετία του 1990", "Ανώτερη 
εκπαίδευση για το 2000" και "Το δυναμικό της ελεύθερης και από απόσταση 
εκπαίδευσης". Τα τρία αυτά υπομνήματα προκάλεσαν μια ευρεία συζήτηση σε 
όλα τα κράτη μέλη επί της στρατηγικής που θα πρέπει να ακολουθηθεί σε 
κοινοτικό επίπεδο τα επόμενα χρόνια. Η πλειονότητα των απαντήσεων που 
έχουν παραληφθεί μέχρι σήμερα - και έχουν ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη 
αυτών των κατευθυντήριων γραμμών - υπογραμμίζει τη ζωτική ανάγκη 
επίτευξης ισορροπίας μεταξύ της πολιτιστικής, κοινωνικής και οικονομικής 
σημασίας της εκπαίδευσης στην ανάπτυξη των κοινωνιών μας. 
14. Η ολοκλήρωση της Εσωτερικής Αγοράς, η δέσμευση για την επίτευξη της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης και η αυξανόμενη σπουδαιότητα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
στην παγκόσμια σκηνή, επηρέασαν όλα βαθιά τη ζωή του καθενός στην 
Κοινότητα, ίσως δε ειδικότερα των νέων. Πραγματικά, υπάρχουν ενδείξεις 
ότι πολλοί νέοι εκδηλώνουν ήδη την επιθυμία τους να κάνουν τις 
σταδιοδρομίες τους και να προγραμματίσουν την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση τους σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το ζήτημα της ποιότητας και του 
επιπέδου των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη και η 
σημασία οικοδόμησης πολύ στενότερων σχέσεων μεταξύ αυτών, αναγνωρίζονται 
κατά συνέπεια ευρέως ως σημαντική προτεραιότητα για την Κοινότητα, ως ένα 
κλειδί για αυξημένη ανταγωνιστικότητα αλλά επίσης για μεγαλύτερη συνοχή, 
αλληλεγγύη και αμοιβαία εμπιστοσύνη εντός της Κοινότητας. 
15. Π ιό συγκεκριμένα, η εσωτερική αγορά θα εκμεταλλευθεί το μέγιστο δυναμικό 
της μόνο αν τα επαγγελματικά προσόντα και η προσαρμοστικότητα του 
σημερινού και του μελλοντικού εργατικού δυναμικού αποτελέσουν τομέα 
υψηλής προτεραιότητας, και αν καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για την 
ενθάρρυνση της συνεργασίας του εργατικού δυναμικού όλων των κλάδων, με 
την καταβολή κοινών προσπαθειών για την κατάρτιση και τη συγκρισιμότητα 
των τίτλων επαγγελματικής εκπαίδευσης. Αυτό είναι ακόμη πιό εμφανές με 
δεδομένη την αυξανόμενη αλληλεπέκταση της βιομηχανικής και της εμπορικής 
- 5 -
συνεργασίας και ανταλλαγών, που προσφέρουν νέα πρότυπα εθελουσίας (συχνά 
βραχυπρόθεσμης) κινητικότητας, ειδικά για τα υψηλής εξειδίκευσης και 
επαγγελματικών προσόντων άτομα. Πολλές επιχειρήσεις δίνουν ήδη ένα νέο 
ευρωπαϊκό χαρακτήρα στις πολιτικές τους προσλήψεων. Επαγγελματίες και 
εργαζόμενοι κάθε είδους, οι οποίοι επιθυμούν να μετακινηθούν ανά την 
Κοινότητα πρέπει να έχουν εμπιστοσύνη στο ότι θα μπορούν να το πράξουν 
χωρίς δυσχέρειες προερχόμενες από τα συγκεκριμένα επαγγελματικά προσόντα 
που ενδέχεται να ζητούνται σε ορισμένα κράτη μέλη. Αυτό έχει ζωτική 
σημασία για τις επιχειρήσεις, το εμπόριο και τις ανταλλαγές και είναι 
ιδιαίτερα σημαντικό για τους νέους που επιθυμούν έντονα να εκμεταλλευτούν 
τις ευκαιρίες που τους ανοίγονται από την ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς και φυσικά στον εκπαιδευτικό τομέα για εκπαιδευτικούς και 
υπεύθυνους επαγγελματικής κατάρτισης. Ως εκτούτου απαιτείται διαφάνεια 
για τη διευκόλυνση της κατανόησης και σύγκρισης των επαγγελματικών 
προσόντων, πιστοποιητικών και διπλωμάτων. Αυτό είναι ουσιώδες τόσο για τα 
ενδιαφερόμενα άτομα όσο και για τις επιχειρήσεις που αναζητούν για 
πρόσληψη άτομα με καλή εξειδίκευση από άλλα κράτη μέλη. 
16. Οι νέοι, ειδικότερα, κρατούν το κλειδί του μέλλοντος της Ευρώπης. Αυτοί 
χρειάζεται να είναι εξοπλισμένοι για να παίξουν το ρόλο τους στην 
οικοδόμηση της δικής τους Ευρώπης. Ηδη πολλοί νέοι έχουν ήδη μία διεθνή 
και ευρωπαϊκή αντίληψη καθώς επίσης και μία αφοσίωση στη δική τους 
τοπική, περιφερειακή και εθνική ταυτότητα. Το αίτημα των νέων να 
συμμετάσχουν σε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα σε πρακτική βάση είναι μαζικό 
- μία απροσδόκητα σημαντική πηγή πίεσης στα συστήματα για να καταστούν 
πιο εξευρωπαϊσμένα και ως εκτούτου να δεσμευτούν περισσότερο για μια 
διεθνοποίηση των σπουδών. 
17. Για να δράξουμε αυτές τις ευκαιρίες η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών 
είναι ζωτική σε πολλούς τομείς. Αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό ατό την 
ικανότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης να ενσωματώσουν μία 
ευρωπαϊκή διάσταση η οποία θα προετοίμαζε τους νέους και τους περισσότερο 
ηλικιωμένους πολίτες και εργαζόμενους για ένα κοινό ευρωπαϊκό μέλλον και 
για να εργασθούν μαζί σε σχέδια συνεργασίας, υπερπειθώντας τους 
γλωσσικούς και πολιτιστικούς φραγμούς που συχνά εμφανίζονται. ' Σε 
μακροπρόθεσμη βάση, η συνέχιση της ευθύνης για την διαδικασία αλλαγής 
συμπεριφοράς θα πρέπει να επικεντρωθεί στη συνεργασία των διαφόρων 
συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης ανά την Κοινότητα στο πλαίσιο 
εταιρικών σχέσεων κατά πρακτικούς τρόπους σε όλα τα επίπεδα και στην 
οικοδόμηση με βάση την ισχύ ποικιλομορφίας τους. Τα κυριότερα προγράμματα 
δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που αναλήφθηκαν από το 1987 (παράρτημα 
1) θα πρέπει να θεωρηθούν ως παρέχοντα τις βασικές ευρωπαϊκές υποδομές 
για την υποβοήθηση των κρατών μελών της Κοινότητας να προχωρήσουν 
ταχύτερα προς την κατεύθυνση αυτή. 
18. Ο εξωτερικός ρόλος της Κοινότητας εξαρτάται κατά πολύ από την εξωτερική 
της ισχύ και ικανότητες. Αυτό είναι αυταπόδεικτο εάν αναφερθούμε στην 
Ενιαία Αγορά, η οποία λόγω της οικονομικής ισχύος της Κοινότητας που 
φέρει, καθιστά την Κοινότητα απαραίτητο εταίρο στις ανταλλαγές και στις 
λοιπές οικονομικές διαπραγματεύσεις. Ομως είναι επίσης αλήθεια ότι τα 
ισχυρά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης στα κράτη μέλη, που τα 
βοηθούν να είναι στην πρωτοπορία του πολιτισμού, της επιστήμης και των 
σύγχρονων οικονομικών ικανοτήτων, θα ενισχύσουν παραπάνω τον εξωτερικό 
ρόλο της Κοινότητας. Η ανώτερη εκπαίδευση ειδικότερα και συγκεκριμένα τα 
πανεπιστήμια, διαδραματίζουν ένα ρόλο ανάμεσα στον πολιτισμό και την 
επιστήμη, παρέχουν το υψηλής εξειδίκευσης ανθρώπινο δυναμικό που θα 
διατηρήσει τον αυξανόμενο ρόλο της Ευρώπης στις διεθνείς υποθέσεις και 
την ικανότητα επιτυχίας στις αγορές υπηρεσιών και μεταποίησης που 
αποτελούν μέρος της οικονομίας γενικά. 
- 6 -
19. Στο πλαίσιο αυτό, είναι εξίσου σημαντικό να συνυπολογισθεί το αυξανόμενο 
άνοιγμα της Κοινότητας προς έξω κόσμο, ιδίως μέσω της ανάπτυξης 
συνεργασίας και της συνδρομής προς τις τρίτες χώρες. Σε ότι αφορά την 
ΕΖΕΣ, έχει συμφωνηθεί ότι οι χώρες που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού 
Οικονομικού Χώρου θα μπορούν να συμμετάσχουν σε όλες τις κοινοτικές 
ενέργειες στον τομέα αυτό από τον Ιανουάριο 1995. 
Ι. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
Α. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
20. Από την έναρξη τους το 1987, διάφορα κοινοτικά προγράμματα, ειδικότερα η 
τριάδα προγραμμάτων - ERASMUS, COMETT και LINGUA - έχουν αναπτύξει 
διαπανεπιστημιακή συνεργασία και συνεργασία της ανώτερης εκπαίδευσης στην 
Ευρώπη σε πολύ ζΌρύιερτ\ κλίμακα από οποιοδήποτε άλλο προηγούμενο διεθνές 
εγχείρημα. Το μεγαλύτερο του ενός δισεκατομμυρίου ECU ποσό που χορηγήθηκε 
από το Συμβούλιο για αυτά τα τρία σχέδια και το TEMPUS (συνεργασία και 
μεταρρύθμιση ανώτερης εκπαίδευσης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη) 
κατά την τελευταία περίοδο συμπληρώνει τους σημαντικούς πόρους 
κατάρτισης που διατίθενται μέσω των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων (το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο ιδιαίτερα). Το κοινοτικό πρόγραμμα Ε και Α, 
που επίσης τώρα κινείται προς την επόμενη φάση του, αναγνωρίζει επίσης τη 
σπουδαιότητα της κινητικότητας των νέων ερευνητών και τις ανάγκες για 
περαιτέρω έρευνα στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης. 
21. Με την καταλυτική της δράση, η Κοινότητα βοήθησε τα κράτη μέλη να 
προχωρήσουν προς το στόχο της παροχής της δυνατότητας στο 10% του 
σπουδαστικού πληθυσμού να επωφεληθεί μιας αναγνωρισμένης περιόδου σπουδών 
σε άλλο κράτος μέλος. Εφέτος, μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων, περίπου 
100.000 σπουδαστές θα ανταλλαγούν και περισσότερα από τα μέσα των 
πανεπιστημίων και των ιδρυμάτων ανώτερης εκπαίδευσης στην Κοινότητα 
συμμετέχουν στην ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων. 
22. Επιπλέον, τα κοινοτικά προγράμματα, συγκεκριμένα το ERASMUS, τροφοδότησαν 
μια νέα προσέγγιση στη διεθνή ακαδημαϊκή συνεργασία στην Ευρώπη. Νέα 
γραφεία διεθνών ή ευρωπαϊκών σχέσεων στα πανεπιστήμια παρέχουν ευρείες 
αποδείξεις θεσμικής δέσμευσης των πανεπιστημίων και άλλων ιδρυμάτων 
ανώτερης εκπαίδευσης σε μία διαδικασία εξευρωπαϊσμού των σπουδών τους και 
των διδακτικών τους προγραμμάτων. Καλύτερες συμφωνίες αναγνώρισης 
ακαδημαϊκών τίτλων, βελτιωμένες υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας και 
αυξημένη συνεργασία σε κλάδους με λιγότερο διεθνή προσανατολισμό 
αποτελούν ενδείξεις της νέας αίσθησης προτεραιότητας που αποδίδεται στην 
ευρωπαϊκή συνεργασία. 
23. Η ακαδημαϊκή συνεργασία, που προωθείται από το ERASMUS, εμπλέκει τώρα όλο 
και περισσότερο τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες που προηγουμένως 
ελάχιστα ενεμπλέκοντο κατά τον τρόπο αυτό. Παραδείγματος χάριν, 
δεκαπλάσιοι σπουδαστές θα κινηθούν από και προς την Πορτογαλία το 1992/93 
απ' ότι κατά το πρώτο έτος του προγράμματος. Η ευρύτερη γεωγραφική 
δραστηριότητα έχει οδηγήσει πολλά ιδρύματα να αυξήσουν την παρεχόμενη 
εκπαίδευση σε ξένες γλώσσες, συχνά σε κοινοτικές γλώσσες πιο 
περιορισμένης χρήσης. Μια ακόμα σημαντική ένδειξη της κοινοτικής 
πρόσθετης αξίας είναι ότι η πλειονότητα των δράσεων του προγράμματος 
ERASMUS συνεπάγεται στενή συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων από διάφορα 
κράτη μέλη. Εν ολίγοις, υπήρξε ένας αναμφισβήτητος εμπλουτισμός της όλης 
ευρωπαϊκής πνευματικής κοινότητας. 
- 7 -
24. Τα προγράμματα αυτά έχουν συμβάλει άμεσα και έμμεσα στην ενίσχυση των 
επαφών και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των υπευθύνων για τη διαμόρφωση της 
-πολιτικής σε διάφορα επίπεδα στα κράτη μέλη. Υπήρξε αυξανόμενο ενδιαφέρον 
στη κατανόηση και σύγκριση της λειτουργίας των συστημάτων εκπαίδευσης και 
κατάρτισης των κρατών μελών. Η Επιτροπή έχει υποστηρίξει ευρεία ποικιλία 
συμπληρωματικών μέτρων, όπως συγκριτικές μελέτες και υποστήριξη της 
εργασίας ευρωπαϊκών ενώσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι 
ενέργειες αυτές έχουν συμβάλει μέσω τέτοιων ανταλλαγών εμπειριών και 
διαμόρφωσης γνώμης, ως ενημερωμένη και ευαίσθητη βάση για κοινοτική δράση 
στην εκπαίδευση και κατάρτιση, στην οικοδόμηση της πλούσιας 
ποικιλομορφίας εμπειριών και τεχνογνωσίας που διατίθενται στις διάφορες 
περιφέρειες. 
25. Η επιτυχία του ERASMUS και άλλων σχεδίων στηρίζεται ειδικά στο γεγονός 
ότι αυτά είχαν μελετηθεί για να προκαλέσουν πρωτοβουλίες από τα κάτω προς 
τα άνω σε μία πλήρως εθελοντική και αποκεντρωμένη βάση. Αυτά θέτουν την 
ισχύ της πρωτοβουλίας σταθερά στα χέρια των πανεπιστημίων για να 
αναζητήσουν και να αναπτύξουν εταιρικές σχέσεις στο εξωτερικό. Αυτά 
συνεπάγονται τη σφυρηλάτηση κοινών συμφωνιών σε θεσμικό επίπεδο βάσης 
ώστε να επιδιωχθεί ένα διαρκές αποτέλεσμα και μία "καλή απόδοση" για την 
επένδυση της Κοινότητας. Τα προγράμματα αυτά συνδέονται όλο και 
περισσότερο με διασυνοριακά και διαπεριφερειακά προγράμματα συνεργασίας 
τα οποία έχουν ταχέως πολλαπλασιασθεί ανά την Κοινότητα καθώς πλησίαζε το 
του 1993. 
26. Η ευρωπαϊκή συνεργασία στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης, αν και 
είναι λιγότερο γνωστή και λιγότερο εύκολο να χαρτογραφηθεί, έχει φθάσει 
σήμερα σε μια συγκρίσιμη κλίμακα. Είναι κατά κύριο λόγο καθοδηγούμενη από 
τις εταιρείες καθώς νέα δίκτυα και συμμαχίες δημιουργούνται διαμέσου των 
εθνικών συνόρων μεταξύ εργοδοτών, εργατικών ενώσεων και διευθυντών 
εταιρειών υπευθύνων για το έμψυχο δυναμικό - συνδέοντας συχνά περιφέρειες 
ή συγκεκριμένους τομείς (κατασκευαστικός, υφαντουργικός, τεχνολογικός, 
τηλεπικοινωνιακός, τραπεζικός και χρηματοδοτικός, κ.λ.π.) και που συχνά 
εμφανίζεται πίσω από ευρωπαϊκές προσπάθειες συνεργασίας στην Ε και Α και 
στην μεταφορά τεχνολογίας. Ακόμη και πολλές από τις μικρότερες 
επιχειρήσεις οικοδομούν νέες εταιρικές σχέσεις στην Ευρώπη θεωρώντας 
αυτές ουσιώδεις για την οικονομική τους επιβίωση (π.χ. Europartenariats). 
27. Αναμφισβήτητα το ερέθισμα του προτύπου ERASMUS ήταν αυτό που οδήγησε το 
περασμένο έτος στην θέσπιση ενός ευρείας κλίμακας προγράμματος ανταλλαγών 
αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης (ομάδας ηλικιών 16-20) - με την 
επωνυμία PETRA - που προσφέρει ευκαιρίες ανταλλαγής σε νέους 
καταρτιζόμενους και μαθητευόμενους (π.χ. στον κλάδο ξενοδοχίας και 
εστίασης) για την πρόσδωση ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαιδευτική τους 
εμπειρία. 100.000 ανταλλαγές νέων υπό κατάρτιση θα πραγματοποιηθούν κατά 
την επόμενη περίοδο. Οι διαρθρωτικές πολιτικές της Κοινότητας είχαν την 
επίπτωση τους επίσης στο θέμα αυτό. Η μεταφορά εκπαιδευτικής τεχνογνωσίας 
μεταξύ του Βορρά και του Νότου της Ευρώπης (ιδιαίτερα στις περιφέρειες 
του στόχου 1) καθίσταται αξιόλογη επιχείρηση. 
- 8 -
28. Τα προγράμματα FORCE, EUROTECNET και COMETT, συμπληρωμένα πιο πρόσφατα 
από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες (EUROFORM) προκάλεσαν πολλές νέες 
διεθνικές εταιρικές σχέσεις για την διερεύνηση αποτελεσματικότερων 
τρόπων ανάλυσης των αναγκών σε ειδικότητες και κατάρτιση, ειδικότερα σε 
σχέση με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρού και μεσαίου μεγέθους 
εταιρείες. Με αυτά κατέστη επίσης δυνατό σε ειδικούς από όλα τα κράτη 
μέλη να αναλύσουν την επίπτωση της τεχνολογικής αλλαγής στα επαγγελματικά 
πτυχία και τα συστήματα κατάρτισης. Στα δίκτυα εταιρικών σχέσεων που 
δημιουργήθηκαν έτσι συμμετέχουν σχεδόν όλες οι περιφέρειες, πολλοί τομείς 
και δραστηριοποιούνται σε αυτά ενεργά οι κοινωνικοί εταίροι. Η εμπειρία 
από αυτό το δίκτυο IRIS, επιπλέον υπήρξε ανεκτίμητη για την επισήμανση 
καλών πρακτικών προορισμένων να προωθήσουν ίσες ευκαιρίες για γυναίκες 
και άνδρες στην κατάρτιση. 
29. Το πρότυπο αυτό αναπτύσσεται αυθόρμητα υπό την επίδραση της Εσωτερικής 
Αγοράς: τελωνειακοί υπάλληλοι, αστυνομικές αρχές, νομικοί και δικαστές 
καθώς και πολλές άλλες κλαδικές ομάδες συναθροίζονται όλο και περισσότερο 
για να εκπαιδεύσουν και να επανεκπαιδευτούν και να μάθουν ο ένας τη 
γλώσσα του άλλου. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί στη δημιουργία κοινών 
μαθημάτων κατάρτισης σε ευρωπαϊκή βάση, την εμφάνιση πολλών νέων 
υπερκιμένων ευρωπαϊκών οργανώσεων στις διάφορες επιστήμες και κλάδους και 
ένα όλο και ευρύτερο ενδιαφέρον για την ιδέα της μεταφοράς μαθημάτων και 
συγκρισιμότητα επαγγελματικών πτυχίων διαμέσου των εθνικών συνόρων. 
30. Στις δραστηριότητες αυτές, η Επιτροπή έχει επιδιώξει να ενθαρρύνει μία 
προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω, βασισμένη σε κοινοτικές πολιτικές και 
προγράμματα υποστήριξης και τους μεμονωμένους και θεσμικούς παράγοντες, 
που έχει ουσιώδη σημασία για την εμφάνιση αυτού που θα μπορούσε καλύτερα 
να χαρακτηρισθεί ως μία ευρωπαϊκή αγορά κατάρτισης και επαγγελματικών 
προσόντων στην οποία ο μεμονωμένος πολίτης είναι ελεύθερος να αναπτύξει 
τα επαγγελματικά του προσόντα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο και να 
κινηθεί διαμέσου των συνόρων χωρίς δυσκολία. 
31. Οι αξιολογήσεις των προσπαθειών που έγιναν σε κοινοτικό επίπεδο κατά τα 
τελευταία έτη και την εγκαθίδρυση ενός συστήματος συγκρισιμότητας των 
επαγγελματικών πτυχίων, που αναπτύχθηκαν με τη συνδρομή του CEDEFOP, 
έδειξαν ότι μια ελαστικότερη, βήμα προς βήμα προσέγγιση είναι απαραίτητη 
δεδομένης της μεγάλης ποικιλίας ρυθμίσεων που ισχύουν στα κράτη μέλη. Η 
αποκτηθείσα εμπειρία στον τομέα αυτό μπορεί οπωσδήποτε να χρησιμοποιηθεί 
περαιτέρω την οικοδόμηση στενών δεσμών δια μέσου της Κοινότητας μεταξύ 
όλων των οργανισμών που είναι υπεύθυνοι για την επικύρωση και πιστοποίηση 
των επαγγελματικών προσόντων συμπληρώνοντας τα όσα έχουν επιτευχθεί στο 
πεδίο της ανώτερης εκπαίδευσης. Η ευχερής πρόσβαση σε επίσημης προέλευσης 
πληροφορίες σχετικά με την αξία των επαγγελματικών πτυχίων παραμένει 
απαραίτητη προϋπόθεση αν είναι επιθυμητή η ελεύθερη διακίνηση των 
προσώπων χωρίς εμπόδια. 
- 9 -
Β. ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΑΡΧΕΣ 
Επικουρικότητα 
32. Η νέα συνθήκη του Μάαστριχτ προσδιορίζει σαφώς την πρωτογενή ευθύνη των 
κρατών μελών για την οργάνωση και τα περιεχόμενα των συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης. Τα άρθρα 126 και 127 (βλέπε παράρτημα 2) 
αναφέρονται ειδικά στον αποκλεισμό κάθε πιθανότητας εναρμονισμού των 
συστημάτων. Ο ρόλος της Κοινότητας είναι συμπληρωματικός εκείνου των 
κρατών μελών, τα οποία διαθέτουν διαφορετικές εσωτερικές ρυθμίσεις για 
την διαμόρφωση πολιτικής, ιδιαίτερα σε σχέση με την απόδοση ευθυνών 
πολιτικής στο περιφερειακό επίπεδο. Σύμφωνα με τους όρους της νέας 
Συνθήκης, η Κοινότητα θα έχει την ευθύνη της συμβολής στη βελτίωση της 
ποιότητας της εκπαίδευσης (άρθρο 126) μέσω της προώθησης της συνεργασίας 
και της ανάπτυξης πολιτικής επί της επαγγελματικής κατάρτισης (άρθρο 
127). 
Συνεργασία και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία 
33. Σεβόμενη την επικουρικότητα, η κοινοτική δράση αναπτύσσεται και θα 
συνεχίσει να αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα: 
στην ενθάρρυνση καλά διαρθρωμένης συνεργασίας μεταξύ των συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης 
στην προώθηση της ποιότητας μέσω της καινοτομίας με ανταλλαγές 
πληροφοριών και εμπειρ ιών· και 
στην ανάληψη συγκεκριμένων άμεσων ενεργειών σε ευρεία κοινοτική βάση 
βάση, όπου υπάρχει σαφές πλεονέκτημα ως προς τη δράση σε εθνικό μόνο 
επίπεδο. 
34. Η Κοινότητα έχει ήδη διαδραματίσει σημαντικό καταλυτικό ρόλο στην 
ανάπτυξη, κατά τα τελευταία 10 έτη ιδιαίτερα, μιας όλο και ισχυρότερης 
διαδικασίας συνεργασίας στους τομείς αυτούς μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό 
έχει ιδιαίτερα επιτευχθεί μέσω της δέσμης των κοινοτικών προγραμμάτων 
δράσης (βλέπε παράρτημα 1) καθώς επίσης και μέσω της συμβολής στη 
βελτίωση των συστημάτων κατάρτισης από τα διαρθρωτικά ταμεία. Η 
συνεργασία θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο που να προωθεί ακόμα 
στενότερες σχέσεις μεταξύ των διαφόρων συστημάτων ώστε ο σχεδιασμός 
μελλοντικών μεταρρυθμίσεων σε μεμονωμένα κράτη μέλη να γίνει υπό το φως 
συγκριτικής κατανόησης των εξελίξεων ανά την Κοινότητα, καθώς επίσης και 
εξασφαλίζοντας την απαραίτητη προσαρμογή των εθνικών συστημάτων για να 
συμβάλλουν στους σκοπούς και στη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Αυτό με τη σειρά του θα βοηθήσει την Επιτροπή να συμβάλλει ειδικά στην 
οργανωμένη μεταφορά νέων ιδεών και μεθόδων εκπαίδευσης και κατάρτισης 
προς τις περιφέρειες προτεραιότητας της Κοινότητας. 
- 10 -
35. Η κοινοτική δράση θα πρέπει να επιδιώκει να προσδώσει ισχυρό 
πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην προώθηση των καινοτομιών που στοχεύουν 
στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και κατάρτισης και στην 
θέσπιση υψηλότερων προτύπων ή νέων στόχων. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να 
εστιαστούν σε προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος που θα διαπιστωθούν σε 
συνεργασία με τα κράτη μέλη και θα πρέπει να εκμεταλλευθούν τις νέες 
τεχνολογίες, όπου αυτό είναι δυνατό, για τη δημιουργία του καλύτερου 
δυνατού αποτελέσματος. Το δυναμικό της ελεύθερης και από απόσταση 
διδασκαλίας προσφέρει σημαντικές νέες ευκαιρίες για την επίτευξη τόσο 
οικονομιών κλίμακας όσο και μεγαλύτερης επίπτωσης ως προς αυτό το θέμα, 
ενώ η εμπειρία από το σχέδιο DELTA μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο 
αυτό. 
Ανάγκη για συγκεκριμένες άμεσες ενέργειες 
36. Με τους σχετικά περιορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους που διατίθενται 
στον τομέα αυτό, ήταν υποχρεωτικό να εφαρμοσθεί αυστηρή επιλεκτικότητα σε 
ότι αφορά τις περιοχές που στοχεύει η κοινοτική υποστήριξη. Αυτό θα 
συνεχιστεί και στο μέλλον. Η ανάληψη αριθμού συγκεκριμένων άμεσων 
ενεργειών από την ίδια την Κοινότητα θα επιτρέψει στην Κοινότητα να 
παράσχει πρόσθετη αξία στις μεμονωμένες προσπάθειες των κρατών μελών, να 
επιτύχει οικονομίες κλίμακας μέσω ομαδοποίησης των προσπαθειών ή να 
παράσχει νέο δυναμικό για την θέσπιση ενεργειών οι οποίες δεν θα 
μπορούσαν να επιτευχθούν χωρίς ένα τέτοιο κοινοτικό ερέθισμα. Με τη 
βοήθεια της κλίμακας αυτών και της ευρωπαϊκής δικτύωσης που εμπλέκεται, η 
Κοινότητα θα μπορούσε έτσι να βοηθήσει την επιτάχυνση της διαδικασίας 
προσαρμογής και να βοηθήσει την αναγνώριση τρόπων με τους οποίους τα 
κράτη μέλη θα μπορούσαν τότε μόνα τους να διατηρήσουν στην συνέχεια της 
πρωτοβουλίες αυτές. Εδώ, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για την 
σύνδεση τέτοιων καινοτόμων κοινοτικών ενεργειών με τις πολιτικές 
"συνοχής" της Κοινότητας, ώστε να εξασφαλιστεί σημαντικότερη επίπτωση 
στην επικρατούσα τάση των πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης και στις 
πρακτικές που ισχύουν στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας. 
Αλληλεπίδραση με διαρθρωτικές πολιτικές 
37. Η συνεργεία μεταξύ των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων που βρίσκονται στη 
διάθεση της Κοινότητας θα αποτελέσει ένα εκ των ου άνευ στοιχείων της 
ανάπτυξης αυτής. Από την Επιτροπή αναλαμβάνονται διάφορα διαβήματα για να 
εξασφαλιστεί ότι όλοι αυτοί οι διαφορετικοί πόροι κατευθύνονται και 
συντονίζονται για την επίτευξη του βέλτιστου αποτελέσματος. Τα 
διαρθρωτικά ταμεία έχουν ήδη συμβάλλει σημαντικά σε εγχειρήματα 
επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στα κράτη μέλη, ιδιαίτερα στις 
περιφέρειες των στόχων 1 και 2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ουσιώδες να 
αναγνωρισθούν και να αξιολογηθούν σαφέστερα στο μέλλον τα πρόσθετα και 
συμπληρωματικά αποτελέσματα των συμβολών της στην εξύψωση της ποιότητας 
της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης στον τομέα αυτό και την 
έκταση στην οποία οι εθνικές πολιτικές και πρακτικές έχουν επηρεαστεί από 
την κοινοτική υποστήριξη. 
Υπό αυτή την προοπτική ο δεσμός μεταξύ κοινοτικών πολιτικών 
επαγγελματικής κατάρτισης και διαρθρωτικών ταμείων χρειάζεται να 
ενισχυθεί, αποδιδόμενης ιδιαίτερης προσοχής στην μελλοντική διάρθρωση των 
κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων με τους στόχους πολιτικής που ορίζονται 
στα άρθρα 126 και 127 της νέας Συνθήκης. Η αλληλεπίδραση αυτή χρειάζεται 
να θεσπιστεί τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και σε επιχειρησιακό, ώστε να 
εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη δυνατή επίπτωση στην επικρατούσα τάση 
- 11 -
των εθνικών πολιτικών και πρακτικών. Συγκεκριμένα θα πρέπει να γίνουν 
προσπάθειες εξάλειψης κάθε πιθανής περιττής επανάληψης προσπάθειας, 
μεγιστοποίησης της συμπληρωματικότητας των διαφόρων δράσεων και 
εξασφάλισης πραγματικής συνεργέιας και αμοιβαίας ενίσχυσης μεταξύ αυτών. 
Συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών 
38. Λόγω των διαφορετικών επιπέδων στα οποία ανήκει η ευθύνη για την πολιτική 
εκπαίδευσης και κατάρτισης στα κράτη μέλη, η έμφαση στην επικουρικότητα 
θα προκαλέσει αυξανόμενη ζήτηση, υπεράνω και πέραν της επίσημης λήψης της 
γνώμης της νέας Επιτροπής των Περιφερειών, για συμμετοχή στη λήψη 
αποφάσεων και δράση από τους διάφορους εταίρους της εκπαίδευσης και 
κατάρτισης. Αυτό εμπλέκει τις περιφερειακές, τοπικές και θεσμικές αρχές 
που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση καθώς και τις εργοδοτικές και 
εργατικές οργανώσεις σε όλα τα επίπεδα για την επαγγελματική κατάρτιση, 
περιλαμβανομένων των Εμπορικών Επιμελητηρίων και των εμπορικών οργανώσεων 
καθώς επίσης και τους εκπαιδευτικούς και πολλούς εθελοντικούς φορείς που 
δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό. 
39. Αυτή η ενεργός συμμετοχή των πολυάριθμων παραγόντων που εμπλέκονται σε 
διάφορα επίπεδα θα βοηθήσει επίσης στην εξασφάλιση του ότι βρίσκονται 
έτσι σε θέση να συμμετάσχουν ενεργά στην κοινοτική δράση και στην 
οικοδόμηση των εταιρικών συμφωνιών, οι οποίες θα εξασφαλίσουν την 
επιτυχία των κοινών επιχειρήσεων που θα αναληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο. 
Ως εκτούτου θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από την Επιτροπή στον 
σχεδιασμό των διαδικασιών της διαβούλευσης στον τομέα αυτό, οικοδομώντας 
στην ευρεία βάση επαφών που έχουν ήδη αναληφθεί. 
Γ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ 
40. Κατά τον σχεδιασμό όλων των κοινοτικών προγραμμάτων, ο καταλυτικός ρόλος 
της κοινοτικής δράσης για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας, της 
μεγαλύτερης συνοχής καθώς επίσης και της αλληλεγγύης και αμοιβαίας 
εμπιστοσύνης ενισχύθηκε με τη χρήση τριών κύριων μεθόδων: 
κατά πρώτον, τη δικτύωση ή τη δημιουργία διακρατικών δικτύων 
συνεργαζομένων οργανώσεων και ιδρυμάτων που αντιμετωπίζουν παρόμοια 
προβλήματα και παρόμοια ζητήματα, όπως η προώθηση της οργανωμένης 
ανταλλαγής ιδεών και η διάδοση κάθε καλής πρακτικής. Αυτό είναι ουσιώδες 
για την οικοδόμηση μιας ισχυρής, μόνιμης με πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα 
ικανότητας στα διάφορα συστήματα· 
Κατά δεύτερον, με την κινητικότητα και την ανταλλαγή, ή την ενεργό 
ενθάρρυνση του προσωπικού και των σπουδαστών να αποκτήσουν άμεση εμπειρία 
σε άλλο κράτος μέλος και επίσης να προωθήσουν την μακροπρόθεσμη 
συνεργασία μεταξύ των ενεχομένων ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η 
χορήγηση διερευνητικών υποτροφιών στο προσωπικό είναι ιδιαίτερα σημαντική 
για να το βοηθήσει να εντοπίσει εταίρους και να δημιουργήσει τη .βάση για 
κοινά σχέδια* 
κατά τρίτον, η υλοποίηση κοινών διακρατικών σχεδίων, είτε ι σχεδίων 
μεταξύ εταίρων σε διαφορετικά κράτη μέλη που ασχολούνται με την 
οργανωμένη μεταφορά καινοτόμων προσεγγίσεων σε προβλήματα εκπαίδευσης και 
κατάρτίσης 
- 12 -
σε ευρωπαϊκό πλαίσιο εργασίας και η εισαγωγή ευρωπαϊκής διάστασης στο 
περιεχόμενο της κατάρτισης, ανεξάρτητα της επιστήμης ή του κλάδου 
μελέτης. 
41. Οι τρεις αυτές μέθοδοι έχουν υποστηριχθεί από μία αυξανόμενη προσπάθεια 
της Επιτροπής, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, για την παραγωγή 
συγκριτικών αναλύσεων και δεδομένων για την ενημέρωση των υπευθύνων για 
τη διαμόρφωση πολιτικής στα διάφορα κράτη μέλη και για τη διαφώτιση των 
εθνικών αρμοδίων διαμόρφωσης πολιτικής μέσω κατάλληλης, συγκρίσιμης 
ευρωπαϊκής πείρας. Οι μέθοδοι αυτές χρειάζεται να προσαρμοσθούν ώστε να 
εξυπηρετήσουν τους στόχους των κοινοτικών δράσεων που προαναφέρθηκαν στο 
έγγραφο αυτό, ειδικά στις παραγράφους 18 έως 21. 
42. Η καταλυτική δράση της Κοινότητας στον τομέα αυτό έγινε ευνοϊκά δεκτή από 
όλα τα κράτη μέλη. Συγχρόνως, η πείρα έδειξε ότι η ύπαρξη μιας δέσμης 
κοινοτικών προγραμμάτων, που συχνά στοχεύουν τους ίδιους κύκλους έστω και 
αν τα προβλήματα που έχουν ως αντικείμενο διαφέρουν, προκάλεσε ορισμένα 
προβλήματα τα οποία χρειάζεται να εξετασθούν προσεκτικά κατά τον 
σχεδιασμό της επόμενης σειράς προγραμμάτων. Ειδικότερα θα είναι ουσιώδες 
να: 
αποφευχθεί κάθε εντύπωση πολυτεμαχισμού της προσπάθειας, δίνοντας 
ακόμα μεγαλύτερη ορατότητα στην κοινοτική δράση ώστε το ενδιαφερόμενο 
κοινό στα κράτη μέλη να μπορεί εύκολα να επισημάνει τις ευκαιρίες που 
διατίθενται σε κοινοτικό επίπεδο* 
έχει ακόμη καλύτερη απόδοση του επενδυόμενου χρήματος ομαδοποιώντας 
παρόμοιες δραστηριότητες ώστε να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη επίδραση 
και οικονομία κλίμακας* 
να υπάρξει καθοδήγηση του μηχανισμού που θεσπίζεται σε εθνικό επίπεδο 
ώστε να ενεργεί ως μέσο διασύνδεσης με τα κοινοτικά προγράμματα ώστε 
να υπάρχει εγγύηση για καλύτερη άρθρωση με τα εθνικά μέτρα και όσο 
αυτό είναι δυνατό, να αποκεντρώνεται η διαχείριση των καταλλήλων 
ενεργειών στα κράτη μέλη· 
παρέχεται σαφέστερη εστίαση στις απαραίτητες συνοδευτικές συμφωνίες 
αξιολόγησης, που με τη σειρά τους θα ενισχύσουν τη συνοχή και την 
ακρίβεια της κοινοτικής δράσης. 
43. Από το 1987 η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης 
ισορροπημένης συμμετοχής όλων των κρατών μελών στην ανάπτυξη των 
κοινοτικών προγραμμάτων δράσης. Αυτό ήταν ιδιαίτερα σημαντικό ενόψει των 
πολύ διαφορετικών παραδόσεων και εμπειριών των κρατών μελών στους τομείς 
αυτούς και απαίτησε επίσης ιδιαίτερη προσπάθεια ενημέρωσης από την 
Επιτροπή για ορισμένα κράτη μέλη, ιδιαίτερα του Νότου. Η αρχή θα πρέπει 
επίσης να καθοδηγεί τη μελλοντική δράση και θα πρέπει να προσδιορισθεί 
μία σθεναρή πολιτική θετικής δράσης υπέρ αυτών των περιφερειών ή κρατών 
μελών που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες, διατηρώντας συγχρόνως τη γενική 
ποιότητα των προγραμμάτων. 
- 13 -
44. θα είναι ουσιώδες με βάση τις υφιστάμενες ενημερωτικές προσπάθειες της 
Επιτροπής να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη ορατότητα σε μελλοντικές κοινοτικές 
δράσεις. Εφόσον τα κοινοτικά προγράμματα δράσης στον τομέα της 
εκπαίδευσης και κατάρτισης περιέχονται μεταξύ εκείνων που έχουν την 
αμεσότερη επίδραση και ορατότητα για τους κοινοτικούς πολίτες από όλες 
τις κοινοτικές δραστηριότητες, θα είναι σημαντικό να προσδιορισθούν ή να 
υπογραμμισθούν επαρκώς οι συνθήκες που θα εξασφαλίζουν τα ακόλουθα, ήδη 
από το επίπεδο των κατευθυντηρίων γραμμών: αποτελεσματική πληροφόρηση των 
επιλεξίμων αποδεκτών, διαφάνεια, εγγύτητα προς τον πολίτη στις 
αντίστοιχες διαδικασίες καθώς και φροντίδα για αμεροληψία αναφορικά με 
την Ttp6apaar\ στα οφέλη που εξασφαλίζονται από τη συμμετοχή. Η έκδοση 
"πράσινων βιβλίων" από την Επιτροπή, υποστηριζόμενων από τακτικές 
αναθεωρήσεις των προγραμμάτων, μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί την 
έκφραση αυτής της φροντίδας. 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΒΟΝΕΣ ΔΡΑΣΗΣ 
45. Οι δύο κύριες άξονες δράσης που προτείνονται παρακάτω για την επόμενη 
φάση της ανάπτυξης επιζητούν την οικοδόμηση επί των επιτευγμάτων των 
διαφόρων προγραμμάτων που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα και την ανάπτυξη 
μιας νέας προσέγγισης ευθυγραμμισμένης με την προσέγγιση που παρατίθεται 
παραπάνω στο παρόν έγγραφο. Υπάρχει η πρόθεση οι εγκεκριμένες προτάσεις 
προγράμματος που θα υποβληθούν αργότερα εφέτος από την Επιτροπή να 
βασίζονται σ* αυτή τη νέα προσέγγιση. 
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης αναγκαία την εξασφάλιση συνεπούς προσέγγισης 
μεταξύ των αξόνων δράσης που αναπτύσσονται παρακάτω και της ανάληψης 
κοινοτικής προσπάθειας στον τομέα της εκπαίδευσης και επαγγελματικής 
κατάρτισης ως προς τρίτες χώρες. Αυτό σχετίζεται ιδιαίτερα με 
δραστηριότητες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων PHARE και TACIS, αλλά εφαρμόζεται επίσης ευρύτερα π.χ. στο 
σχέδιο MEDCAMPUS. 
Α. Ενέργειες σχετιζόμενες με πανεπιστήμια/ανώτερη εκπαίδευση και σχολεία 
Β: Ενέργειες σχετιζόμενες με κατάρτιση και επαγγελματικά πτυχία. 
ΑΒΟΝΑΣ ΔΡΑΣΗΣ Α; 
46. Στόχος: Ενθάρρυνση της καινοτομίας και βελτίωση της ποιότητας της 
εκπαίδευσης μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας σε κοινοτικό επίπεδο με 
την ενεργό συμμετοχή πανεπιστημίων και λοιπών ιδρυμάτων ανώτερης 
εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα δράσης θα προβλέπει την ανταλλαγή προσώπων, 
ιδεών, τεχνογνωσίας και εμπειρίας, την ενίσχυση δεσμών μεταξύ έρευνας και 
ανώτερης εκπαίδευσης και κατάρτισης και ανάπτυξη μ ι ας ευρωπαϊκής 
διάστασης στην εκπαίδευση, ειδικότερα με την προώθηση της διδασκαλίας 
ξένων γλωσσών, της συνεργασίας στην κατάρτιση εκπαιδευτικών και την 
ενθάρρυνση προγραμμάτων ανταλλαγών για νέους, σχολεία και τάξεις. 
- 14 -
47. Σε επίπεδο πανεπιστημίου και ανώτερης εκπαίδευσης, τα προγράμματα 
ERASMUS και COMETT έχουν ευρέως αναγνωριστεί ως δύο επιτυχή σημαντικά 
κοινοτικά προγράμματα. Αυτά έχουν ήδη συμβάλει ουσιαστικά στον στόχο της 
ανάπτυξης των ανταλλαγών σπουδαστών και διδασκόντων μεταξύ των κρατών 
μελών και στην πραγματοποίηση εθελοντικών σχεδίων και προγραμμάτων 
συνεργασίας. Η ενέργεια αυτή χρειάζεται να παγιωθεί και να ενισχυθεί. Η 
Επιτροπή έχει την πρόθεση να συνεχίσει να παρέχει τα ερεθίσματα για μια 
τέτοια δράση, με βάση την πλούσια ποικιλομορφία των εμπειριών και της 
εθελοντικής συμμετοχής πανεπιστημίων στο σχέδιο, θα συγκεντρώσει τις 
προσπάθειες της κατά την επόμενη φάση στα ακόλουθα κύρια σημεία: 
(i) εξασφάλιση δέσμευσης από μέρους των κρατών μελών για την παροχή 
πρόσθετων πόρων προς υποστήριξη ευρείας κλίμακας ανταλλαγών 
σπουδαστών ώστε οι κοινοτικές πιστώσεις να είναι συμπληρωματικού 
χαρακτήρα. Η κοινοτική δράση θα πρέπει να λειτουργεί ωθώντας προς μια 
κατάσταση όπου τα ίδια τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να αναλάβουν το 
σχετικό συνεχές κόστος* 
(ii) ενίσχυση του ευρωπαϊκού δικτύου διαπανεπιστημιακών συνεργασιών ώστε 
να βοηθηθεί η θεσμοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης στη διδασκαλία και 
στις σπουδές στα διάφορα συστήματα ανώτερης εκπαίδευσης-
(iii) προαγωγή ειδικής προσπάθειας μέσω ελεύθερης και από απόσταση 
διδασκαλίας για να προσδοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στη διδασκαλία 
εκείνων που δεν είναι σε θέση να δαπανήσουν μία περίοδο σπουδών στο 
εξωτερικό και οι οποίοι, ως "μη μετακινούμενοι" σπουδαστές, 
χρειάζονται επίσης μία ευρωπαϊκή διάσταση στις σπουδές τους· 
(iv) αύξηση της δέσμης συμφωνιών για την ακαδημαϊκή αναγνώριση διπλωμάτων 
και περιόδων σπουδών. 
48. Εξετάζοντας τις επιλογές για το επόμενο στάδιο ανάπτυξης, που θα 
υποβληθούν από την Επιτροπή αργότερα εφέτος, θα είναι ουσιώδες να 
προσαρμοσθούν τα κοινοτικά μέτρα με τις διάφορες εθνικές ρυθμίσεις για 
χρηματοδότηση σπουδαστών του τομέα ευθύνης των κρατών μελών. Εδώ, θα 
είναι επίσης ουσιώδες να διερευνηθούν τρόποι εξασφάλισης σε κοινοτικό 
επίπεδο, του δικαιώματος των σπουδαστών να μεταφέρουν την υποτροφία ή 
επιδότηση μαζί τους, οπουδήποτε επιθυμούν να σπουδάσουν στην Κοινότητα 
και για πολύ περισσότερους σπουδαστές να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα 
συμπληρωματικά οικονομικά μέσα για να πληρώσουν τις πρόσθετες δαπάνες 
ταξιδίου και σπουδών στο εξωτερικό. Η οικονομική συμβολή της Κοινότητας 
χρησιμεύει ως καταλύτης - δεν μπορεί και δε θα πρέπει να αποτελεί την 
αποκλειστική πηγή χρηματοδότησης. 
49. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση αυτή των κοινοτικών ενεργειών θα 
επιτευχθεί κατά τον καλύτερο τρόπο στην επόμενη φάση με την συγκέντρωση 
ορισμένων από τις τρέχουσες δραστηριότητες σε υφιστάμενα προγράμματα 
δράσης σε ένα ενιαίο συνεκτικό πλαίσιο εργασίας. Αυτό το νέο πλαίσιο 
εργασίας θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα ακόλουθα συστατικά μέρη: 
την διαπανεπιστημιακή συνεργασία ERASMUS και τα προγράμματα ανταλλαγών 
(ICPs)· το σύστημα μεταφοράς μαθημάτων ERASMUS (ECTS)· τις ενέργειες 
εκμάθησης γλώσσας σε πανεπιστημιακό επίπεδο LINGUA* τοποθέτηση σπουδαστών 
στη βιομηχανία με ιδιαίτερη προτίμηση στις MME (COMETT)· συνεργασία στον 
- 15 -
τομέα της κατάρτισης διδασκόντων ελεύθερη και από απόσταση διδασκαλία 
για τους "μη μετακινούμενους σπουδαστές· και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής 
διάστασης στη διδασκαλία και τις σπουδές, ιδιαίτερα μέσω της δημιουργίας 
ευρωπαϊκών "εδρών"(*). 
Στην επόμενη φάση, θα είναι επίσης απαραίτητη η ενδυνάμωση των δεσμών με 
το πρόγραμμα εργασίας Ερευνας και Ανάπτυξης, ιδιαίτερα για την 
κινητικότητα των ερευνητών, ώστε τα προγράμματα διδασκαλίας και έρευνας 
των πανεπιστημίων να εμπλουτίζονται μέσω καλά συντονισμένης κοινοτικής 
δράσης σ' αυτούς τους σχετιζόμενους τομείς ενδιαφέροντος^). 
50. Αυτή η συγκέντρωση δραστηριοτήτων ανώτερης εκπαίδευσης σε ένα ενιαίο 
πλαίσιο εργασίας θα μπορούσε κατά τρόπο χρήσιμο να συνοδεύεται από 
ευθυγράμμιση των διαδικασιών διαβούλευσης της Επιτροπής με την θέσπιση 
μιας ενιαίας επιτροπής που θα καλύπτει όλες τις δραστηριότητες που 
αφορούν τα πανεπιστήμια και τη μη πανεπιστημιακή ανώτερη εκπαίδευση. Αυτό 
θα μπορούσε επίσης να παράσχει ένα πολύτιμο βήμα για συζήτηση και 
προβληματισμό αναφορικά με τις τάσεις και τις εξελίξεις της ανώτερης 
εκπαίδευσης στην Κοινότητα και ως μέσο αναθεώρησης της προοδευτικής 
ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην ανώτερη εκπαίδευση. Η επιτροπή 
αυτή θα μπορούσε να κληθεί να συζητά θέματα κοινού ενδιαφέροντος για τα 
κράτη μέλη, που αφορούν την ανάπτυξη των πανεπιστημίων, με βάση τις 
αντιδράσεις των κρατών μελών στο Υπόμνημα επί της ανώτερης εκπαίδευσης 
(π.χ. συμφωνίες πρόσβασης, περιορισμένοι αριθμοί εισακτέων σπουδαστών, 
ποιοτική αξιολόγηση, κ.λ.π.). 
51. Στο επίπεδο της σχολικής εκπαίδευσης άπαξ και η Συνθήκη επικυρωθεί, η 
Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει ένα Πράσινο Βιβλίο όπου θα περιέχονται 
προτάσεις ως προς τους αποτελεσματικότερους τρόπους και μέσα δημιουργίας 
των αναγκαίων ρυθμίσεων συνεργασίας στον τομέα αυτό με τις εθνικές, 
περιφερειακές και τοπικές αρχές με μορφή ενός σχεδίου συνεργασίας ευρείας 
κάλυψης, με βάση την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία των κρατών 
μελών. Ο σκοπός αυτού του Πράσινου Βιβλίου θα είναι η υποβοήθηση της 
αναγνώρισης του πλέον ενδεδειγμένου καταλυτικού ρόλου για τις κοινοτικές 
δράσεις και των κύριων στόχων προτεραιότητας καθώς και τις συγκεκριμένες 
ενέργειες που θα πρέπει να επιδιωχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
52. Το πρόγραμμα LINGUA, που ξεκίνησε το 1989, έχει ήδη προκαλέσει μία 
συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών ώστε να ενισχυθούν οι συμφωνίες τους 
για διδασκαλία ξένων γλωσσών, ιδιαίτερα για την ενθάρρυνση της 
διδασκαλίας όλων των κοινοτικών γλωσσών. Καθώς ορισμένες πλευρές του 
παρόντος προγράμματος θα μπορούσαν να συνδεθούν άμεσα στο μέλλον με το 
πλαίσιο εργασίας της ανώτερης εκπαίδευσης που ορίστηκε παραπάνω, η δράση 
που απευθύνεται στα σχολεία και στην κατάρτιση των διδασκόντων θα 
μπορούσε να συνδεθεί με άλλα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για να προσδώσουν 
ευρωπαϊκή διάσταση στην εκπαίδευση στα σχολικά συστήματα, που θα 
(1) Ως προς αυτό η δράση Jean Monnet αντιπροσωπεύει μια άμεση ενημερωτική 
προσπάθεια και παροχή γνώσης για την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προς 
πανεπιστήμια, νέους και πολίτες. 
(2) Για περαιτέρω πληροφορίες: 2* έγγραφο εργασίας της Επιτροπής για την 
ΤΤΟλ Ι Τ Ι Vf*1! F.T.A. ητη\) Ko ι νότ ΠΤητ vor ι Δη TTnAvoorin ICY Pnvoinm^ /1QQ/l_1QQO\ 
- 16 -
διαμορφωθεί υπό το φως των αντιδράσεων στο προαναφερθέν Πράσινο Βιβλίο. 
Στο πλαίσιο αυτό, θα χρειαστεί να ληφθεί υπόψη προσεχής έκθεση που θα 
εκδοθεί από την Επιτροπή επί της εκπαίδευσης παιδιών διακινουμένων 
εργαζομένων και επί της σπουδαιότητας μέτρων καταπολέμησης του ρατσισμού 
και της ξενοφοβίας - μέτρα για τα οποία έγινε έκκληση στο Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο στο Εδιμβούργο το Δεκέμβρη 92 και στο πρόσφατο ψήφισμα του 
Ευρωπαϊκού Ko ινοβουλ ίου. 
53. Ενώ είναι σαφές ότι το άρθρο 126 της νέας Συνθήκης ορίζει ότι "η 
Κοινότητα θα συμβάλει στην ανάπτυξη ποιοτικής εκπαίδευσης", τα κράτη μέλη 
έχουν την ευθύνη της εκπαιδευτικής πολιτικής και της οργάνωσης των 
συστημάτων τους. Τα ίδια τα κράτη μέλη έχουν σαφώς αναγνωρίσει την ανάγκη 
συγκριτικής ανάλυσης θεμάτων πολιτικής κοινού ενδιαφέροντος και για 
συγκέντρωση της έρευνας καθώς και για περισσότερο συστηματική μεταφορά 
πληροφοριών και εμπειριών (π.χ. σχολική αποτυχία, τα προβλήματα των νέων 
που εγκαταλείπουν το σχολείο και παραμένουν ανειδίκευτοι, η αρχική και 
κατά την υπηρεσία κατάρτιση διδασκόντων). 
54. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει τρόπους παγίωσης του 
υφιστάμενου δικτύου πληροφοριών (EURYDICE), το οποίο διατηρεί δεσμούς 
μεταξύ όλων των εθνικών εκπαιδευτικών αρχών και της Επιτροπής και παρέχει 
την αναγκαία υποστήριξη για την προώθηση ακόμα στενότερων δεσμών μεταξύ 
των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων. Η Επιτροπή θα υποβάλει τις 
προτάσεις αργότερα εφέτος με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που 
ορίστηκαν από το Συμβούλιο Παιδείας. Επιπλέον, σύμφωνα με το πρόγραμμα-
πλαίσιο Ερευνας και Ανάπτυξης, μία νέα ειδική προσπάθεια θα καταβληθεί 
για την υποστήριξη συντονισμένης έρευνας, για θέματα κλειδιά που αφορούν 
το μέλλον της εκπαίδευσης και κατάρτισης, με στόχο την ενδυνάμωση του 
συνδυασμένου ερευνητικού δυναμικού των κρατών μελών στους τομείς παιδείας 
και κατάρτισης και για αποτελεσματικότερη διάδοση και εκμετάλλευση των 
αποτελεσμάτων της έρευνας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί - και πάλι σύμφωνα 
με τις κατευθυντήριες γραμμές που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο Παιδείας -
σε συγκριτικά κριτήρια και μεθόδους αναφορικά με την αξιολόγηση της 
διδακτικής επίδοσης των πανεπιστημίων. Στο πλαίσιο αυτό, η EUROSTAT 
αναμένεται να διαδραματίσει κύριο ρόλο στην ανάπτυξη των κατάλληλων 
εκπαιδευτικών δεικτών. 
55. Η Κοινότητα ήδη συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να εξασφαλίσει ότι οι 
νέοι θα συμμετάσχουν στην διαδικασία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης 
ενθαρρύνοντας την ενεργό συμμετοχή νέων στο πλαίσιο των εξωσχολικών τους 
δραστηριοτήτων και δημιουργώντας ευκαιρίες για συνεργασία μεταξύ νέων 
"ηγετών", νέων εργαζομένων και νέων εθελοντών. Το τρέχον πρόγραμμα "οι 
νέοι για την Ευρώπη II" παρέχει μια αξιόλογη βάση για την εργασία αυτή, 
με την ενεργό συμμετοχή εθνικών οργανισμών νεότητας από όλα τα κράτη μέλη 
και έχει δημιουργήσει μια υποδομή εργασίας για ανταλλαγές νέων και σχέδια 
συνεργασ ίας. 
56. Αυτή η συγκεκριμένη δράση δεν μπορεί να συνδυαστεί με τις δράσεις που 
στοχεύουν τα σχολικά συστήματα, καθόσον ούτε οι ομάδες στόχοι ούτε οι 
σκοποί ούτε οι αρμόδιες αρχές ταυτίζονται μεταξύ τους. Η ευθύνη στον 
τομέα αυτό ανήκει στα εθνικά υπουργεία νεότητας και/ή πολιτισμού και σε 
δέσμη οργανώσεων νεότητας και εθελοντών. Για τους σκοπούς αυτούς, θα έχει 
ουσιώδη σημασία η διατήρηση μιας χωριστής προσπάθειας στον τομέα αυτό. Η 
- 17 -
Επιτροπή αποβλέπει κατά συνέπεια στην ανάπτυξη της επόμενης φάσης υπό το 
φως των νέων διατάξεων του άρθρου 126 της νέας Συνθήκης, δίνοντας έτσι 
ένα θετικό σήμα και νέα ορμή στις προσπάθειες που γίνονται από τα κράτη 
μέλη για την προπαρασκευή των νέων για το μέλλον τους ως πολιτών της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Μια ιδιαίτερη ανακοίνωση θα υποβληθεί αναφορικά με 
θέματα νεότητας. 
ΑΒΟΝΑΣ ΔΡΑΣΗΣ Β 
57. Στόχος: Η πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης της Κοινότητας θα πρέπει να 
είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να υποστηρίζει και να συμπληρώνει τα μέτρα 
που αναπτύσσονται από και στα κράτη μέλη, με στόχο την θέσπιση υψηλότερων 
προτύπων κατάρτισης και επίσης τη δημιουργία ενός διαφανούς ευρωπαϊκού 
χώρου σε ότι αφορά τις επαγγελματικές δεξιότητες και πτυχία, επιτρέποντας 
έτσι την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαιώματος ελεύθερης διακίνησης 
προσώπων. Για το σκοπό αυτό, η κοινοτική δράση θα σεβασθεί πλήρως την 
ευθύνη των κρατών μελών για την οργάνωση και περιεχόμενο της 
επαγγελματικής κατάρτισης. Η Κοινότητα θα παράσχει ένα συνεκτικό πλαίσιο 
εργασ ί ας για να βοηθήσει στην εφαρμογή της πολιτικής της επί της 
επαγγελματικής κατάρτισης και συγχρόνως να δώσει μια ευρωπαϊκή διάσταση 
στις διευθετήσεις που γίνονται από τα κράτη μέλη. 
Στην πράξη, η πολιτική της Κοινότητας θα πρέπει να είναι καλά 
προσδεδεμένη σε ένα ενιαίο κοινοτικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης. 
Το κοινοτικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης θα πρέπει να 
περιλαμβάνει δύο συμπληρωματικά μέρη, τα οποία θα σέβονται την αρχή της 
επικουρικότητας, ως εξής: 
(α) ένα κοινό πλαίσιο στόχων, σχεδιασμένο για να υποστηρίζει και να 
συμπληρώνει τις πολιτικές και τα μέτρα που εγκρίνονται από τα 
κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις ευθύνες των ενδιαφερομένων 
μερών σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, με στόχο την προώθηση της 
συνεπούς ανάπτυξης επαγγελματικής κατάρτίσης μεταξύ των κρατών 
μελών και την προοδευτική σύγκλιση των πρωτοβουλιών τους· 
(β) ορισμένα μέτρα υποστήριξης που εφαρμόζονται σε κοινοτικό επίπεδο, 
σχεδιασμένα για να υποστηρίζουν και να συμπληρώνουν 
δραστηριότητες που αναπτύσσονται από και στα κράτη μέλη. 
58. Τα τρέχοντα προγράμματα στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης 
βασίζονται σε Αποφάσεις του Συμβουλίου που περιλαμβάνουν ένα πλαίσιο 
στόχων πολιτικής σχετικά με τους διάφορους τομείς δράσης τους. Η 
αναδιάταξη των κατευθυντηρίων γραμμών πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης 
σε ένα κοινό πλαίσιο στόχων θα προωθεί μια νέα ποιότητα στην εταιρική 
σχέση μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών η οποία θα στοχεύει στην 
πραγματοποίηση κοινών σκοπών που σχετίζονται με τα διάφορα μέρη των 
συστημάτων και συμφωνιών επαγγελματικής κατάρτισης, π.χ. βελτίωση της 
ποιότητας της αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρτισης, παροχής σε όλους τους 
νέους που εγκαταλείπουν το σχολείο ένα αναγνωρισμένο επαγγελματικό 
στοιχείο, διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατάρτιση, προώθηση επενδύσεων 
στην κατάρτιση ως ουσιώδες μέρος της συντεχνιακής στρατηγικής των 
- 18 -
επιχειρήσεων, ανάπτυξη ευρωπαϊκής αγοράς επαγγελματικών πτυχίων και 
ενδυνάμωση του ρόλου της κατάρτισης στη μεταφορά τεχνολογίας και στην 
προσαρμογή στις βιομηχανικές αλλαγές καθώς και την προώθηση ίσων 
ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες. 
59. Το κοινοτικό πρόγραμμα θα πρέπει να είναι στενά ευθυγραμμισμένο με δύο 
άλλα κοινοτικά μέσα: 
τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ειδικότερα το Κοινωνικό Ταμείο, το οποίο 
υποστηρίζει την πολιτική συνοχής μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων και των 
κοινοτικών πρωτοβουλιών. Η πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης θα πρέπει 
κατά συνέπεια να συνεργάζεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό με την πολιτική 
συνοχής ώστε να καταστεί δυνατή, όπου αυτό είναι εφικτό και ενδεδειγμένο, 
η επέκταση και πολλαπλασιασμός της δράσης που προβλέπεται από το 
κοινοτικό πρόγραμμα όπως αναφέρθηκε παραπάνω και να επιτευχθεί αυξημένη 
συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών* 
το πρόγραμμα πλαίσιο Ερευνας και Ανάπτυξης, το οποίο θα πρέπει να 
ενισχυθεί με την ανάπτυξη μέτρων που στοχεύουν στη συνεχιζόμενη κατάρτιση 
για να εξασφαλιστεί ότι η καινοτομία και τα αποτελέσματα της έρευνας 
μεταδίδονται και αποτελούν αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης, ειδικά από 
μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, μέσω καλά στοχευμένων συμφωνιών 
συνεχιζόμενης κατάρτισης. 
Τα μέτρα υποστήριξης της Κοινότητας θα πρέπει να περιλαμβάνουν τρία 
συμπληρωματικά και ολοκληρωμένα μέρη, βασισμένα στα επιτεύγματα των 
υφιστάμενων προγραμμάτων: 
Τμήμα Α: Δίκτυα Κέντρων Πόρων 
Τμήμα Β: Υποστήριξη στην καινοτομία: Διεθνικά σχέδια και κοινά προϊόντα 
Τμήμα Γ: Ανάλυση και έρευνα. 
ΤΜΗΜΑ Α: Δίκτυα Κέντρων Πόρων 
60. Τα "Δίκτυα" αυτά θα ασχολούνται σε εθνικό, περιφερειακό και τομεακό 
επίπεδο με δραστηριότητες που καλύπτουν όλες τις μορφές επαγγελματικής 
κατάρτισης (αρχική, συνεχιζόμενη και προχωρημένη) και θα επιδιώκουν την 
ανάπτυξη αποτελεσματικότερων διασυνδέσεων μεταξύ κοινοτικής δράσης και 
πολιτικής και πρακτικής των κρατών μελών, θα πρέπει επίσης να 
αντιπροσωπεύουν τη δομή υποστήριξης για την ανάπτυξη μέτρων βελτίωσης του 
συνδυασμού της προσφοράς επαγγελματικών ειδικοτήτων με τη ζήτηση που 
υπάρχει στην αγορά εργασίας, σε σχέση με τις τεχνολογικές αλλαγές καθώς 
και για την προαγωγή διεθνικών εταιρικών σχέσεων με αντικείμενο την 
επαγγελματική κατάρτιση. 
Τα κύρια καθήκοντα του δικτύου αυτού θα είναι: 
η παρακολούθηση και η συγκριτική ανάλυση της επίπτωση του 
προγράμματος σε εθνικό επίπεδο, περιλαμβανομένου ιδιαίτερα του 
εκσυχρονισμού των ενεργειών που προωθούν τις ίσες ευκαιρίες για 
- 19 -
γυναίκες και άνδρες· η θέσπιση και παρακολούθηση σχεδίων* η ανάπτυξη 
συμφωνιών για την ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας και διάδοση 
τους. 
σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο: η ανάλυση των αναγκών κατάρτίσης 
και εξειδίκευσης* η παροχή απολογισμών επαγγελματικής κατάρτισης για 
τις MME* η μεταφορά καινοτομιών στην τεχνολογία και μεθόδων 
εκμάθησης, ιδιαίτερα για τις MME* η ενθάρρυνση της γεωγραφικής 
κινητικότητας και ανταλλαγή νέων και εκπαιδευτών καθώς και η 
ενδυνάμωση των ρυθμίσεων που υπάρχουν για καθοδήγηση και παροχή 
συμβουλών. 
Τα δίκτυα θα μπορούσαν να οργανωθούν με τη συνεργασία εθνικών μονάδων 
συντονισμού και αξιολόγησης, που θα συγχωνευθούν με τις εθνικές 
μονάδες που υπάρχουν για τα τρέχοντα προγράμματα (COMETT, FORCE, 
PETRA, EUROTECNET και IRIS), θα εναπόκειται φυσικά στα κράτη μέλη να 
προσδιορίσουν την κατάλληλη τοποθεσία εγκατάστασης αυτών των 
μηχανισμών συντονισμού και διευκολύνσεων. 
Αυτά συνεπάγονται επίσης τη δικτύωση των περιφερειακών ή τομεακών 
κοινοπραξιών σε διεθνική βάση. Αυτές οι κοινοπραξίες θα μπορούσαν να 
βασίζονται στις Συνεργασίες Επαγγελματικής Κατάρτισης μεταξύ 
πανεπιστημίων και επιχειρήσεων (COMETT UETP) οι οποίες χρειάζονται να 
παγιώσουν τις συμφωνίες συνεργασίας τους με περιφερειακές αρχές, τους 
κοινωνικούς εταίρους, εταιρείες και άλλους φορείς επαγγελματικής 
κατάρτισης στις ενδιαφερόμενες περιφέρειες. 
61. Οι περιφερειακές και τομεακές κοινοπραξίες θα μπορούσαν επίσης να 
ενεργήσουν ως κέντρα - πόροι για υποστήριξη της κοινοτικής δράσης, 
προσφέροντας ένα πλαίσιο εργασίας για την ενθάρρυνση κινητικότητας και 
ανταλλαγής νέων εργαζομένων και νέων ατόμων που παρακολουθούν 
επαγγελματική κατάρτιση, με βάση τις συμφωνίες ανταλλαγών που έχουν 
αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος PETRA. Αυτές οι κοινοπραξίες θα 
μπορούσαν επίσης να εμπλακούν κατά τρόπο χρήσιμο στην παροχή συνδρομής 
για εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών μέσω της ανάπτυξης κατάλληλων 
μέτρων επαγγελματικής κατάρτισης - π. χ. περιβάλλον, MME και Ε&Α. Η 
πάγκο ινοτική κάλυψη των υφιστάμενων συνεργασιών COMETT αποτελεί ένα 
πολύτιμο κεφάλαιο για αυτή την προοπτική και θα πρέπει να παγιωθεί προς 
την κατεύθυνση αυτή. 
ΤΜΗΜΑ Β: Υποστήριξη στην καινοτομία: διεθνικά σχέδια και κοινά προϊόντα 
62. Το τμήμα αυτό θα μπορούσε να εστιαστεί στον εντοπισμό, ομαδοποίηση και 
διάδοση των καινοτομιών στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. 
Πρωταρχικά θα μπορούσε να στοχεύει σε εκείνους που φέρουν την ευθύνη για 
την επαγγελματική κατάρτιση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, κυρίως 
εταιρείες και φορείς παροχής κατάρτισης, θα μπορούσε να καταφέρει την 
προσέγγιση αυτών μεταξύ τους σε διεθνικές συνεργασίες όπου θα μπορούσαν 
να συνεισφέρουν την πείρα τους σε σχέδια επί κοινών προτεραιοτήτων. 
- 20 -
63. Αυτό θα μπορούσε επίσης να υποστηρίξει το σχεδιασμό για την ανάπτυξη 
διεθνικών προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτά θα έχουν ένα κοινό 
περιεχόμενο και θα παρέχουν καινοτόμες λύσεις σε κοινά θέματα κατάρτισης. 
θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη υψηλής ποιότητας μεταφερόμενων 
προϊόντων που θα διαδοθούν μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου σε όλες τις 
ενδιαφερόμενες εταιρείες και φορείς παροχής επαγγελματικής κατάρτισης. Τα 
προϊόντα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα καινοτόμα, βασισμένα σε από κοινού 
διαμορφωμένες μεθόδους, σειρές μαθημάτων και υλικά και θα πρέπει να 
διαθέτουν μια σαφή επιδεικτική αξία. 
64. Αναπτύσσοντας το τμήμα αυτό, το ευρωπαϊκό δίκτυο θα αντλήσει στοιχεία από 
την κοινή κοινοτική πείρα για να: 
* βοηθήσει τους φορείς που παρέχουν κατάρτιση και τις εταιρείες στα 
διάφορα κράτη μέλη να δημιουργήσουν και να θέσουν σε λειτουργία 
διεθνικές συνεργασίες και να αναπτύξουν τα σχέδια επαγγελματικής 
κατάρτισης* 
* να βοηθήσουν τις εθνικές ομάδες συντονισμού και αξιολόγησης να 
αξιολογήσουν και να παρακολουθήσουν τα σχέδια. 
* να βοηθήσουν στη διάδοση των καλών πρακτικών με σκοπό την προώθηση 
ίσων ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες - ώστε να προκύψει καλύτερη 
επίδραση επί της επικρατούσας τάσης των εθνικών συστημάτων. 
ΤΜΗΜΑ Γ: Ανάλυση - έρευνα 
65. Ο σκοπός θα έπρεπε να είναι η βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης των 
συστημάτων και μηχανισμών επαγγελματικής κατάρτισης, θα πρέπει να 
προωθηθεί η ποιότητα τους και η αποτελεσματικότητα τους μέσω καλά 
διαρθρωμένων συμφωνιών για την ανταλλαγή πληροφοριών και ανάλυση. Αυτό θα 
βοηθούσε στην επίτευξη συγκρίσιμων πληροφοριών και δεδομένων, κοινής 
κατανόησης των εννοιών και δεικτών και ανάπτυξη - σε στενή συνεργασία με 
τα κράτη μέλη - έρευνας και αναλυτικών μέσων για κεντρικά θέματα των 
συστημάτων και μηχανισμών κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, η πείρα της 
EUROSTAT θα χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω ανάπτυξη πλευρών μεθοδολογίας 
και συγκρισιμότητα στατιστικών που θα υποστηριχθούν από το πρόγραμμα 
επαγγελματικής κατάρτισης της Κοινότητας. 
66. Αυτό θα βοηθούσε τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων να τοποθετήσουν τα 
εθνικά τους συστήματα και πρακτικές σε μία ευρωπαϊκή προοπτική και να 
διευκολύνουν τη μεταφορά της τεχνογνωσίας, ιδιαίτερα προς χώρες οι οποίες 
τη στιγμή αυτή αναδιαρθρώνουν τις ρυθμίσεις τους αναφορικά με την 
κατάρτιση και τα επαγγελματικά πτυχία. Αυτό θα είχε ιδιαίτερη αξία για 
τις περιφέρειες του στόχου 1 της Κοινότητας. 
67. Η εργασία που εκτελείται στο πλαίσιο του τμήματος Γ θα μπορέσει να 
οδηγήσει στην παραγωγή σημαντικού υλικού για το Ευρωπαϊκό Φόρουμ 
Επαγγελματικής Κατάρτισης που θα διοργανώνεται στο μέλλον σε τακτική βάση 
από την Επιτροπή, θα μπορούσε επίσης να συμβάλλει στην κατάρτιση μιας 
περιοδικής ευρωπαϊκής έκθεσης επί της κατάστασης της επαγγελματικής 
κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα - συμπλήρωμα στην Τακτική Εκθεση 
Απασχόλησης της Επιτροπής. 
- 21 -
68. Στο πλαίσιο αυτό, το CEDEFOP θα κληθεί να διαδραματίσει έναν περισσότερο 
κεντρικό ρόλο βοηθώντας την Επιτροπή να συγκρίνει και να διαδόσει τα 
ευρήματα των ερευνών στον τομέα της κατάρτισης, εστιάζοντας ιδιαίτερα 
στην ανάγκη πρόσδοσης ευρωπαϊκής διάστασης στην κατάρτιση των εκπαιδευτών 
και στην δημοσίευση επίσημα εγκεκριμένου, ενημερωμένου συγκριτικού υλικού 
επί της οργάνωσης και λειτουργίας των διαφόρων συστημάτων κατάρτισης και 
επαγγελματικών προσόντων. To CEDEFOP θα χρησιμεύσει ως χώρος ανταλλαγής 
εμπειριών μεταξύ ασκούντων τέτοιες δραστηριότητες. 
69. Αυτό το πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης θα μπορούσε να κάνει χρήση 
τηλεματικών συνδέσεων μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τομεακών μονάδων 
για την αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών. Το πρόγραμμα θα μπορούσε 
επίσης να παράσχει σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη και διάδοση των μεθόδων 
και υλικών ελεύθερης και από απόσταση διδασκαλίας, παρέχοντας στο δίκτυο 
και στα κοινά σχέδια μία εντελώς νέα κλίμακα και έννοια καινοτόμου 
δυναμισμού, θα μπορούσε επίσης να δώσει μία απτή μορφή στην ιδέα ενός 
ανοικτού χώρου κατάρτισης και επαγγελματικών προσόντων στην Κοινότητα. 
70. Η Συμβουλευτική Επιτροπή Επαγγελματικής Κατάρτισης της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θα μπορούσε να παράσχει τη συμβουλή της για την 
ανάπτυξη της πολιτικής κατάρτισης της Κοινότητας και να είναι σε θέση να 
επιβλέπει το πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης της Κοινότητας και τη 
συνοχή του με τη διαρθρωτική πολιτική σε κοινοτικό επίπεδο. Οι δομές 
συντονισμού που έχουν θεσπιστεί στα κράτη μέλη θα διευκόλυναν την 
παρακολούθηση του κοινοτικού προγράμματος και τους δεσμούς του με άλλες 
κοινοτικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Αυτό θα 
βοηθούσε στο να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην απαραίτητη συνυπευθυνότητα 
για την αξιολόγηση και παρακολούθηση της κοινοτικής δράσης. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
71. Οι δύο κύριοι άξονες δράσης που ορίστηκαν παραπάνω ανταποκρίνονται στενά 
στο πνεύμα και το ρήμα των άρθρων 126 και 127 αντίστοιχα της νέας 
Συνθήκης. Μόλις η Συνθήκη επικυρωθεί, στόχος της Επιτροπής είναι να 
υποβάλει μία ανακοίνωση προς το Συμβούλιο αναφορικά με την εφαρμογή των 
άρΒρφν 126 και 127, σε ένα συνεκτικό πλαίσιο. Αυτή η ανακοίνωση θα 
συμπληρώνει τις προτάσεις προγράμματος που η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει 
πριν από το τέλος του έτους. 
- 2 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 
Μία δέσμη ειδικών προγραμμάτων δράσης έχουν αναληφθεί σε Κοινοτικό Επίπεδο 
από το 1987 και μετά: 
COMETT (Πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας 
αναφορικά με την κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας), ξεκίνησε το 1986, 
εκπονήθηκε ως αντίστοιχο για τον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 
του προγράμματος Ε+Α ESPRIT και στοχεύει στη δημιουργία μεγαλύτερης 
συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίου και βιομηχανίας για τη βελτίωση της 
ποιότητας της κατάρτισης για τις τεχνολογικές αλλαγές. 
Το πρόγραμμα ERASMUS (σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την 
κινητικότητα των πανεπιστημιακών σπουδαστών), που δημιουργήθηκε το 1987, 
με στόχο την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων ώστε να 
υπάρξει μεγαλύτερη αμοιβαία αναγνώριση πτυχίων καθώς επίσης και για την 
ενθάρρυνση μεγαλύτερης κινητικότητας σπουδαστών και προσωπικού μεταξύ 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανά την Κοινότητα. Η Επιτροπή έθεσε ένα στόχο 10% 
για την κινητικότητα σπουδαστών ανά την ΕΚ. 
Η EUROTECNET (Πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της καινοτομίας στον 
τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης που προκύπτει από τεχνολογικές 
αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα). Αυτό έλκει την καταγωγή του από 
ψήφισμα του Συμβουλίου το 1983 με το οποίο θεσπίζεται πολιτική 
επαγγελματικής κατάρτισης για τη δεκαετία του 1980 και με βάση μία τριετή 
προπαρασκευαστική φάση, επισημοποιήθηκε από το 1990 ως ένα πρόγραμμα που 
αφορά την επίπτωση των τεχνολογικών αλλαγών στα συστήματα επαγγελματικής 
εξειδίκευσης και στις μεθοδολογίες επαγγελματικής κατάρτισης. 
Από το 1988, το PETRA (Πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση 
νέων και την προπαρασκευή τους για τον ενήλικο και επαγγελματικό βίο). 
Αναπτύχθηκε άμεσα από το προηγούμενο Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης επί της 
μετάβασης των νέων από τη σχολική στην ενήλικη και επαγγελματική ζωή και 
έχει σχεδιασθεί ώστε να λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τις ανησυχίες που 
προκύπτουν από την υψηλή ανεργία των νέων θέτοντας νέα πρότυπα για αρχική 
επαγγελματική κατάρτιση στην Κοινότητα. 
Η νεότητα για την Ευρώπη (πρόγραμμα δράσης για την προαγωγή των 
ανταλλαγών νέων στην Κοινότητα) διαμορφώθηκε το 1988 ως ένα κέντρο 
εστίασης δέσμη πρωτοβουλιών σχεδιασμένων να παράσχουν μια ώθηση για 
εξωσχολικές ανταλλαγές νέων. Το πρόγραμμα αυτό έλκει την καταγωγή του από 
την έκθεση Adonino για μια Ευρώπη των λαών που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο το 1985. 
IRIS (Ευρωπαϊκό Δίκτυο σχεδίων επαγγελματικής κατάρτισης για γυναίκες), 
το οποίο ξεκίνησε το 1988, προερχόμενο από τη σύσταση του Συμβουλίου το 
1987 περί πρόσβασης των γυναικών στην επαγγελματική κατάρτιση μέσω της 
δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δικτύου υποστήριξης καινοτομιών στην 
επαγγελματική κατάρτιση με αντικείμενο την αποτελεσματικότερη συμμετοχή 
των γυναικών. 
§ Λ 
- 3 -
LINGUA (Πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της κατοχής ξένων γλωσσών στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα), ξεκίνησε το 1990, με επίκεντρο την αυξανόμενη 
μέριμνα για την αχίλλειο πτέρνα πολυάριθμων κοινοτικών προσπαθειών, ήτε 
την ανάγκη για περισσότερους πολίτες να είναι σε θέση να επικοινωνούν 
τουλάχιστον σε δύο γλώσσες πέραν της δικής τους. 
Το 1990, η Κοινότητα ανέλαβε επίσης την εκτέλεση του σχεδίου TEMPUS 
(σχέδιο διευρωπαϊκής κινητικότητας για πανεπιστημιακές σπουδές) που 
σχεδιάστηκε για να υποστηρίξει τη μεταρρύθμιση των συστημάτων ανώτερης 
εκπαίδευσης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το σχέδιο 
αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος PHARE που έχει θεσπιστεί 
από την Κοινότητα για να βοηθήσει στην οικονομική και κοινωνική 
αναδιάρθρωση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
Το 1991, το FORCE (Πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη της συνεχιζόμενης 
επαγγελματικής κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα) εγκαινιάστηκε, 
επικεντρούμενο στην ανάπτυξη πολιτικής, την καινοτομία και την ανταλλαγή 
εμπειριών αναφορικά με την συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση. 
Μία σχετικά πρόσφατη εξέλιξη υπήρξε το άνοιγμα του COMETT (από το 1990) και 
του ERASMUS (από το 1992) για συμμετοχή στις χώρες ΕΖΕΣ, ενισχύοντας με τον 
τρόπο αυτό τον αληθινά διευρωπαϊκό χαρακτήρα των προγραμμάτων αυτών. Η 
συμφωνία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, άπαξ και τεθεί σε ισχύ, θα 
συνεπάγεται το άνοιγμα όλων των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης των 
ΕΚ στις χώρες ΕΖΕΣ από την 1η Ιανουαρίου 1995« 
Ίΐ 
- 4 -
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΚ 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚ 
Βραχύς τίτλος Πλήρης τίτλος Διάρκεια Εκτέλεση 
προϋπολογισμού 
μέχρι το 1992 
(εκατ. ECU) 
COMETT Πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και 
βιομηχανίας αναφορικά με την κατάρτιση στον 
τομέα της τεχνολογίας 1986-94 206,6 
ERASMUS 
PETRA Σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την 
κινητικότητα των φοιτητών πανεπιστημίων 
Πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική 
κατάρτιση νέων και για την προπαρασκευή τους 
για την ενήλικη και επαγγελματική ζωή 1987 
1988-94 307,5 
79,7 
ΝΕΟΤΗΤΑ ΓΙΑ Πρόγραμμα δράσης για την προώθηση των 
ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ανταλλαγών νέων στην Κοινότητα - Πρόγραμμα 
"Νεότητα για την Ευρώπη" 1988-1994 32,2 
IRIS Ευρωπαϊκό Δίκτυο σχεδίων επαγγελματικής 
κατάρτισης για γυναίκες 1988-93 0,75 
EUROTECNET Πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της 
καινοτομίας στον τομέα της επαγγελματικής 
κατάρτισης που προκύπτει από τις 
τεχνολογικές αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 1990-94 7,0 
LINGUA 
TEMPUS Πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της γνώσης 
ξένων γλωσσών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
Σχέδιο διευρωπαϊκής κινητικότητας για 
πανεπιστημιακές σπουδές 1990-94 
1990-94 68,8 
194 
FORCE Πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη 
συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 1991-94 31,3 
2^ 
- 5 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 
Παιδεία, επαγγελματική εκπαίδευση και νεολαία 
Αρθρο 126 
1. Η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου, 
ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και, αν αυτό απαιτείται, 
υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους, σεβόμενη ταυτόχρονα πλήρως 
την αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την 
οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος καθώς και την πολιτιστική και γλωσσική 
τους πολυμορφία. 
2. Η δράση της Κοινότητας έχει ως στόχο: 
να αναπτύσσει την ευρωπαϊκή διάσταση της παιδείας, ιδίως μέσω της 
εκμάθησης και της διάδοσης των γλωσσών των κρατών μελών, 
να ευνοεί την κινητικότητα φοιτητών και εκπαιδευτικών, μεταξύ άλλων και 
μέσω της ακαδημαϊκής αναγνώρισης διπλωμάτων και περιόδων σπουδών, 
να προωθεί τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, 
να αναπτύσσει την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών για τα κοινά 
προβλήματα των εκπαιδευτικών συστημάτων των κρατών μελών, 
να ευνοεί την ανάπτυξη των ανταλλαγών νέων, καθώς και οργανωτών 
κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων, 
να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της εκπαίδευσης εξ αποστάσεως. 
3. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες 
και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα παιδείας, και ειδικότερα με 
το Συμβούλιο της Ευρώπης. 
4. Προκειμένου να συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων του παρόντος άρθρου, το 
Συμβούλιο: 
αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β και μετά από διαβούλευση 
με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και με την Επιτροπή των 
Περιφερειών, θεσπίζει δράσεις ενθάρρυνσης, χωρίς να εναρμονίζει τις 
νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις των κρατών μελών, 
αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία προτάσει της Επιτροπής, διατυπώνει 
συστάσεις. 
Ί< 
- 6 -
Αρθρο 127 
1. Η Κοινότητα εφαρμόζει πολιτική επαγγελματικής εκπαίδευσης, η οποία 
στηρίζει και συμπληρώνει τις δράσεις των κρατών μελών, σεβόμενη ταυτόχρονα 
πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο και την οργάνωση 
της επαγγελματικής εκπαίδευσης. 
2. Η δράση της Κοινότητας έχει ως στόχο: 
να διευκολύνει την προσαρμογή στις μεταλλαγές της βιομηχανίας, ιδίως μέσω 
της επαγγελματικής εκπαίδευσης και του επαγγελματικού αναπροσανατολισμού, 
να βελτιώνει την αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και τη συνεχή κατάρτιση, 
για να διευκολύνεται η επαγγελματική ένταξη και επανένταξη στην αγορά της 
εργασίας, 
να διευκολύνει την πρόσβαση στην επαγγελματική εκπαίδευση και την 
ενίσχυση της κινητικότητας των εκπαιδευτών και των εκπαιδευομένων και 
ιδίως των νέων, 
να τονώνει τη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων 
στον τομέα της κατάρτισης, 
να αναπτύσσει την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών για τα κοινά 
προβλήματα των συστημάτων κατάρτισης των κρατών μελών. 
3. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες 
και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα επαγγελματικής εκπαίδευσης. 
4. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ και μετά από 
διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θεσπίζει μέτρα για να 
συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων που αναφέρονται στο παρόν άρθρο, χωρίς να 
εναρμονίζει τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις των κρατών μελών.» 
1Û 
ISSN 0254-1483 
COM(93)183 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 04 16 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-93-229-GR-C 
ISBN 92-77-55709-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg