Κανόνες ανταγωνισμού σχετικά με τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας

Ανακοίνωση δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 19/65/ΕΟΚ της 2ας Μαρτίου 1965 περί εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ σε κατηγορίες συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003

(2003/C 235/04)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Η Επιτροπή καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα ακόλουθα κείμενα:

- το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας,

- το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας.

Οι παρατηρήσεις πρέπει να σταλούν στην Επιτροπή το αργότερο εντός οκτώ εβδομάδων μετά την ημερομηνία της δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάγια πρακτική της Επιτροπής αποτελεί η δημοσίευση των παρατηρήσεων που λαμβάνονται ως ανταπόκριση σε δημόσια διαβούλευση. Ωστόσο, μπορείτε να ζητήσετε να παραμείνουν οι παρατηρήσεις σας ή ένα μέρος τους, εμπιστευτικές. Σε αυτήν την περίπτωση παρακαλείστε να σημειώσετε ευκρινώς στην πρώτη σελίδα των παρατηρήσεών σας ότι θέλετε να μην δημοσιοποιηθούν. Πρέπει επίσης να στείλετε στην Επιτροπή μια μη εμπιστευτική εκδοχή των παρατηρήσεών σας, η οποία θα δημοσιευτεί. Μπορείτε να στείλετε τις παρατηρήσεις σας είτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, στη διεύθυνση:

COMP-TECHNOLOGY-TRANSFER@cec.eu.int

είτε γραπτά, στη διεύθυνση: European Commission Directorate-General for Competition

Unit A 1 - Policy Development (Antitrust/mergers)

Technology Transfer Review

B - 1049 Brussels.

Σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 19/65/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Μαρτίου 1965 περί εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών(1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003(2) και ιδίως το άρθρο 1,

Αφού δημοσίευσε σχέδιο του παρόντος κανονισμού(3),

Κατόπιν διαβουλεύσεων με τη συμβουλευτική επιτροπή για τις περιοριστικές πρακτικές και τις δεσπόζουσες θέσεις,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Ο κανονισμός αριθ. 19/65/ΕΟΚ εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εφαρμόζει το άρθρο 81 παράγραφος 3 της συνθήκης με έκδοση κανονισμού σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας και αντíστοιχες εναρμονισμένες πρακτικές που εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1 εφόσον οι εν λόγω συμφωνίες και πρακτικές συνάπτονται μόνον μεταξύ δύο μερών.

(2) Δυνάμει του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ, η Επιτροπή εξέδωσε συγκεκριμένα τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 240/96 της 31ης Ιανουαρίου 1996 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας(4).

(3) Στις 20 Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή δημοσίευσε μια έκθεση αξιολόγησης σχετικά με τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία αριθ. 240/96(5) για συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας. Η δημοσίευση αυτή οδήγησε σε δημόσια συζήτηση σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού και τη γενικότερη εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 1 και 3 της Συνθήκης στις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας. Οι αντιδράσεις των κρατών μελών και των τρίτων μερών στην έκθεση αξιολόγησης είναι, γενικά, υπέρ της μεταρρύθμισης της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού στον τομέα των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας. Ως εκ τούτου κρίθηκε σκόπιμη η αντικατάσταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 240/96.

(4) Ο νέος κανονισμός, που αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 240/96, θα πρέπει να καλύπτει συγχρόνως δύο ανάγκες οι οποίες είναι η διασφάλιση της ύπαρξης ουσιαστικού ανταγωνισμού και η παροχή επαρκούς ασφάλειας δικαίου στις επιχειρήσεις. Η επιδίωξη των στόχων αυτών πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη απλούστευσης του κανονιστικού πλαισίου και της εφαρμογής του. Ενδείκνυται να μην ακολουθείται πλέον η τακτική της απαρίθμησης των απαλλασσόμενων διατάξεων, αλλά να δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στον καθορισμό των κατηγοριών συμφωνιών που απαλλάσσονται μέχρι ένα συγκεκριμένο επίπεδο ισχύος στην αγορά και στον προσδιορισμό των περιορισμών και των διατάξεων που δεν επιτρέπεται να περιλαμβάνονται σε τέτοιου είδους συμφωνίες. Η τακτική αυτή συμβαδίζει με μία οικονομοκεντρική προσέγγιση στο πλαίσιο της οποίας αξιολογούνται οι συνέπειες της εκάστοτε συμφωνίας για την αγορά αναφοράς. Στο πλαίσιο της προσέγγισης αυτής πρέπει να γίνει επίσης διάκριση ανάμεσα σε συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστικών και συμφωνίες μεταξύ μη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.

(5) Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας αφορούν την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης της τεχνολογίας. Ο παρών κανονισμός πρέπει να αφορά μόνον τις συμφωνίες στις οποίες ο δικαιοπάροχος επιτρέπει στον δικαιοδόχο να εκμεταλλευθεί τη σχετική τεχνολογία για την παραγωγή αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών. Δεν πρέπει να αφορά συμφωνίες εκμετάλλευσης σκοπός των οποίων είναι η περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη. Επίσης, δεν πρέπει να αφορά συμφωνίες εκμετάλλευσης με τις οποίες δημιουργούνται δεξαμενές ευρεσιτεχνίας, δηλαδή συμφωνίες με τις οποίες συγκεντρώνονται διάφορες τεχνολογίες με σκοπό την παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης για τις δημιουργούμενες δέσμες δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σε τρίτους.

(6) Η εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 βάσει κανονισμού δεν προϋποθέτει τον καθορισμό εκείνων των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας που ενδέχεται να εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1. Κατά την ατομική αξιολόγηση των συμφωνιών βάσει του άρθρου 81 παράγραφος 1, πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφορες παράμετροι, και ιδιαίτερα η δομή της συγκεκριμένης αγοράς τεχνολογίας ή προϊόντος.

(7) Το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία πρέπει να περιορίζεται στις συμφωνίες εκείνες οι οποίες πληρούν, με επαρκή βαθμό βεβαιότητας, τις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3. Προκειμένου να επιτευχθούν τα οφέλη και οι στόχοι της μεταφοράς τεχνολογίας το ευεργέτημα του παρόντος κανονισμού πρέπει να καλύπτει και τις διατάξεις εκείνες των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας οι οποίες δεν αποτελούν πρωταρχικό αντικείμενο των συμφωνιών αυτών αλλά αφορούν άμεσα την εφαρμογή της παραχωρούμενης τεχνολογίας.

(8) Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας συνήθως βελτιώνουν την οικονομική αποτελεσματικότητα και προάγουν τον ανταγωνισμό δεδομένου ότι διευκολύνουν τη διάδοση τεχνολογιών, μειώνουν το ενδεχόμενο διπλασιασμού της έρευνας και ανάπτυξης, αυξάνουν τα κίνητρα για τη διεξαγωγή αρχικής έρευνας και ανάπτυξης, προωθούν την προσθετική καινοτομία και γεννούν ανταγωνισμό στις αγορές προϊόντων.

(9) Το ενδεχόμενο τα εν λόγω αποτελέσματα αύξησης της αποτελεσματικότητας και προαγωγής του ανταγωνισμού να υπερβαίνουν τα τυχόν αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα από περιορισμούς που επιβάλουν οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας εξαρτάται από την ανταγωνιστική ισχύ των ενεχόμενων επιχειρήσεων και, συνεπώς, από τον ανταγωνισμό που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις αυτές από επιχειρήσεις που κατέχουν υποκατάστατες τεχνολογίες ή επιχειρήσεις που παράγουν υποκατάστατα προϊόντα.

(10) Όσον αφορά τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ ανταγωνιστών μπορεί να θεωρηθεί ότι, εφόσον το συνολικό μερίδιο που διαθέτουν στην αγορά τα μέρη των συμφωνιών δεν υπερβαίνει το 20 % και εφόσον οι συμφωνίες δεν περιλαμβάνουν ορισμένους τύπους πολύ σοβαρών αντιανταγωνιστικών περιορισμών, οδηγούν κατά κανόνα σε βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής και εξασφαλίζουν στους καταναλωτές δίκαιο μερίδιο από τα οφέλη που προκύπτουν.

(11) Όσον αφορά τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ μη ανταγωνιστών μπορεί να θεωρηθεί ότι, εφόσον το μερίδιο που διαθέτει στην αγορά καθένα από τα μέρη των συμφωνιών δεν υπερβαίνει το 30 % και εφόσον οι συμφωνίες δεν περιλαμβάνουν ορισμένους τύπους πολύ σοβαρών αντιανταγωνιστικών περιορισμών, οδηγούν κατά κανόνα σε βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής και εξασφαλίζουν στους καταναλωτές δίκαιο μερίδιο από τα οφέλη που προκύπτουν.

(12) Όταν το μερίδιο αγοράς υπερβαίνει τα ανωτέρω όρια δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 1 επιτυγχάνουν συνήθως αντικειμενικά πλεονεκτήματα τέτοιου είδους και έκτασης ώστε να αντισταθμίζονται οι αρνητικές τους επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.

(13) Ο παρών κανονισμός δεν πρέπει να απαλλάσσει συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που περιλαμβάνουν περιορισμούς οι οποίοι δεν είναι απαραίτητοι για τη βελτίωση της παραγωγής ή διανομής. Συγκεκριμένα, οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που περιλαμβάνουν ορισμένους τύπους πολύ σοβαρών αντιανταγωνιστικών περιορισμών, όπως ο συνεννοημένος καθορισμός των τιμών που χρεώνονται σε τρίτους πρέπει να εξαιρούνται από το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία που παρέχει ο παρών κανονισμός, ανεξαρτήτως των μεριδίων αγοράς των ενεχόμενων επιχειρήσεων. Σε περίπτωση που περιλαμβάνονται τέτοιοι σοβαροί περιορισμοί η συμφωνία πρέπει να εξαιρείται στο σύνολό της από το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία.

(14) Προκειμένου να προστατευθούν τα κίνητρα για καινοτομία και η ορθή εφαρμογή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις ώστε να ισχύσει η απαλλαγή κατά κατηγορία. Προς τούτο, η απαλλαγή ιδίως υποχρεώσεων επανεκχώρησης για διακριτές βελτιώσεις πρέπει να περιορίζεται στις μη αποκλειστικές υποχρεώσεις. Όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές μόνον ο σχετικός περιορισμός πρέπει να εξαιρείται από το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία.

(15) Ο περιορισμός του μεριδίου αγοράς, η μη απαλλαγή των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας που περιλαμβάνουν σοβαρούς αντιανταγωνιστικούς περιορισμούς και οι όροι που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό κατά κανόνα θα εξασφαλίζουν ότι οι συμφωνίες στις οποίες εφαρμόζεται η απαλλαγή κατά κατηγορία δεν επιτρέπουν στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις να καταργήσουν τον ανταγωνισμό για σημαντικό μέρος των εν λόγω προϊόντων.

(16) Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου οι συμφωνίες οι οποίες πληρούν μεν τις προϋποθέσεις του παρόντος κανονισμού αλλά έχουν αποτελέσματα ασυμβίβαστα με το άρθρο 81 παράγραφος 3, η Επιτροπή μπορεί να άρει το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία. Αυτό μπορεί να συμβεί κυρίως όταν τα κίνητρα προς καινοτομία μειώνονται ή όταν παρεμποδίζεται η πρόσβαση στις αγορές.

(17) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1/2003 παρέχει στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών την εξουσία να άρουν το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορία στην περίπτωση συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας οι οποίες παράγουν αποτελέσματα ασυμβίβαστα με τους όρους του άρθρου 81 παράγραφος 3, εφόσον τα εν λόγω αποτελέσματα γίνονται αισθητά στην εκάστοτε επικράτειά τους ή σε τμήμα αυτής και εφόσον η επικράτεια αυτή διαθέτει τα χαρακτηριστικά διακριτής γεωγραφικής αγοράς. Τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε η άσκηση της εξουσίας αυτής να μην θίγει την ομοιόμορφη εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού σε όλη την κοινή αγορά και την πλήρη αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται κατ' εφαρμογή των κανόνων αυτών.

(18) Προκειμένου να ενισχυθεί η εποπτεία παράλληλων δικτύων συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας που παράγουν παρόμοια περιοριστικά αποτελέσματα και καλύπτουν πάνω από το 50 % μιας δεδομένης αγοράς, η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει τον παρόντα κανονισμό ανεφάρμοστο σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που περιέχουν συγκεκριμένους περιορισμούς ως προς την εν λόγω αγορά, αποκαθιστώντας έτσι την πλήρη εφαρμογή του άρθρου 81 στις συμφωνίες αυτές.

(19) Ο παρών κανονισμός καλύπτει μόνον τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ δικαιοπάροχου και δικαιοδόχου. Καλύπτει συμφωνίες του είδους αυτού ακόμη και όταν περιλαμβάνουν όρους για περισσότερα από ένα επίπεδα εμπορίου και π.χ. απαιτούν από τον δικαιοδόχο να δημιουργήσει ένα συγκεκριμένο σύστημα διανομής και προσδιορίζουν τις υποχρεώσεις τις οποίες ο δικαιοδόχος οφείλει ή δύναται να επιβάλει στους μεταπωλητές των προϊόντων που παράγονται βάσει της άδειας εκμετάλλευσης. Ωστόσο, οι εν λόγω όροι και υποχρεώσεις πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες ανταγωνισμού που ισχύουν για τις συμφωνίες προμηθειών και διανομής. Οι συμφωνίες προμηθειών και διανομής που συνάπτονται μεταξύ δικαιοδόχου και των πελατών του δεν απαλλάσσονται με τον παρόντα κανονισμό. Οι συμφωνίες αυτές απαλλάσσονται μόνον εφόσον καλύπτονται από κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για συμφωνίες προμηθειών και διανομής.

(20) Ο παρών κανονισμός δεν προδικάζει την εφαρμογή του άρθρου 82.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ορισμοί

1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

α) Ως "συμφωνία" νοείται μια συμφωνία, απόφαση ένωσης επιχειρήσεων ή εναρμονισμένη πρακτική.

β) Ως "συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας" νοείται μια συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνίας, μια συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης τεχνογνωσίας, μια συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης πνευματικών δικαιωμάτων λογισμικού ή μια μεικτή συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνίας, τεχνογνωσίας ή πνευματικών δικαιωμάτων λογισμικού, συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών που περικλείουν διατάξεις οι οποίες αφορούν την πώληση και αγορά προϊόντων ή την εκμετάλλευση άλλων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ή την εκχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν αποτελούν το πρωταρχικό αντικείμενο της συμφωνίας και αφορούν άμεσα την παραγωγή ή την παροχή των προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση· ως συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας θεωρείται επίσης η εκχώρηση ευρεσιτεχνιών, τεχνογνωσίας, πνευματικών δικαιωμάτων λογισμικού ή συνδυασμού αυτών, εφόσον ο κίνδυνος που συνδέεται με την εκμετάλλευση της τεχνολογίας βαρύνει τον εκχωρητή, ιδίως όταν το πληρωτέο ποσό για την εκχώρηση εξαρτάται από τον κύκλο εργασιών που επιτυγχάνει ο εκδοχέας για τα προϊόντα που παράγονται ή παρέχονται με την εκχωρούμενη τεχνολογία, την ποσότητα των προϊόντων που παράγονται ή τον αριθμό των συναλλαγών που διεξάγονται με χρήση της υπόψη τεχνολογίας.

γ) Με τον όρο "προϊόν" νοείται ένα αγαθό ή/και μία υπηρεσία, περιλαμβανομένων τόσο των ενδιάμεσων αγαθών ή/και υπηρεσιών και των τελικών αγαθών ή/και υπηρεσιών.

δ) Ως "προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση" νοούνται τα προϊόντα που παράγονται ή παρέχονται βάσει της παραχωρούμενης τεχνολογίας.

ε) Τα "δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας", περιλαμβάνουν δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δικαιώματα δημιουργού και συγγενή δικαιώματα.

στ) Ως "ευρεσιτεχνίες" νοούνται τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι αιτήσεις διπλώματος ευρεσιτεχνίας, τα υποδείγματα χρησιμότητας, οι αιτήσεις καταχώρησης υποδειγμάτων χρησιμότητας, τα σχέδια, οι τοπογραφίες προϊόντων ημιαγωγών, τα συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας για ιατροφαρμακευτικά προϊόντα ή άλλα προϊόντα ως προς τα οποία είναι δυνατή η έκδοση συμπληρωματικών πιστοποιητικών προστασίας και τα πιστοποιητικά φυτοκαλλιέργειας.

ζ) Ως "τεχνογνωσία" νοείται ένα πακέτο μη κατοχυρωμένων πρακτικών πληροφοριών, προϊόν πείρας και δοκιμών, το οποίο είναι απόρρητο, ουσιώδες και προσδιορίσιμο: στο πλαίσιο αυτό "απόρρητο" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία δεν είναι ευρύτερα γνωστή ή εύκολα προσπελάσιμη. "Ουσιώδες" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία περιλαμβάνει πληροφορίες οι οποίες είναι απαραίτητες για την παραγωγή ή την παροχή των προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση. "Προσδιορίσιμο" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία πρέπει να περιγράφεται κατά τρόπο αρκούντως διεξοδικό ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν πληροί τα κριτήρια του απόρρητου και του ουσιώδους.

η) Ως "ανταγωνιστικές επιχειρήσεις" νοούνται οι επιχειρήσεις οι οποίες ασκούν ανταγωνισμό στη σχετική αγορά τεχνολογίας ή/και τη σχετική αγορά προϊόντος:

- οι επιχειρήσεις ασκούν ανταγωνισμό στη "σχετική αγορά τεχνολογίας" όταν παραχωρούν άδειες εκμετάλλευσης για ανταγωνιστικές τεχνολογίες (πραγματικοί ανταγωνιστές στην αγορά τεχνολογίας),

- οι επιχειρήσεις ασκούν ανταγωνισμό στη "σχετική αγορά προϊόντος" όταν δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά προϊόντος ή σχετική γεωγραφική αγορά στην οποία πωλούνται τα προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση (πραγματικοί ανταγωνιστές στην αγορά προϊόντος) ή όταν είναι πρόθυμες, για ρεαλιστικούς λόγους, να προβούν στις απαραίτητες πρόσθετες επενδύσεις ή στις απαραίτητες δαπάνες μετατροπής ούτως ώστε να εισέλθουν στη σχετική αγορά προϊόντος ή στη σχετική γεωγραφική αγορά, ανταποκρινόμενες σε μια μικρή αλλά μόνιμη αύξηση των σχετικών τιμών (δυνητικοί ανταγωνιστές στην αγορά προϊόντος).

θ) Ως "σύστημα επιλεκτικής διανομής" νοείται ένα σύστημα διανομής στο πλαίσιο του οποίου ο δικαιοπάροχος αναλαμβάνει να παραχωρήσει άδεια για την παραγωγή και την παροχή των προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση μόνον σε δικαιοδόχους που επιλέγονται βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και εφόσον αυτοί αναλαμβάνουν τη δέσμευση να μην πωλήσουν τα προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση σε μη εγκεκριμένους διανομείς.

2. Οι όροι "επιχείρηση", "δικαιοπάροχος" και "δικαιοδόχος" καλύπτουν τις αντίστοιχες συνδεόμενες επιχειρήσεις.

"Συνδεόμενες επιχειρήσεις", είναι:

α) οι επιχειρήσεις στις οποίες ένα από τα μέρη της συμφωνίας έχει, άμεσα ή έμμεσα:

i) τη δυνατότητα να ασκεί πάνω από το ήμισυ των δικαιωμάτων ψήφου, ή

ii) τη δυνατότητα να διορίζει πάνω από το ήμισυ των μελών του εποπτικού συμβουλίου, του διοικητικού συμβουλίου ή των οργάνων που εκπροσωπούν κατά νόμο την επιχείρηση ή

iii) το δικαίωμα να διαχειρίζεται τις υποθέσεις της επιχείρησης

β) οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν, σε επιχείρηση που είναι μέρος της συμφωνίας, άμεσα ή έμμεσα, τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α)

γ) οι επιχειρήσεις επί των οποίων επιχείρηση που αναφέρεται στο στοιχείο β) έχει, άμεσα ή έμμεσα, τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α)

δ) οι επιχειρήσεις επί των οποίων κάποιο από τα μέρη της συμφωνίας μαζί με μία ή περισσότερες από τις επιχειρήσεις που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) ή γ) ή επί των οποίων δύο ή περισσότερες από αυτές έχουν από κοινού τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που αναφέρονται στο στοιχείο α)

ε) οι επιχειρήσεις επί των οποίων τα δικαιώματα ή οι εξουσίες που παρατίθενται στο στοιχείο α) κατέχονται από κοινού:

i) από μέρη της συμφωνίας, ή από τις αντίστοιχες συνδεδεμένες με αυτά επιχειρήσεις που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως δ), ή

ii) από ένα ή περισσότερα μέρη της συμφωνίας, ή μία ή περισσότερες από τις συνδεόμενες με αυτά επιχειρήσεις που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως δ), και ένα ή περισσότερα τρίτα μέρη.

Άρθρο 2

Απαλλαγή

Δυνάμει του άρθρου 81 παράγραφος 3 της Συνθήκης και εφόσον τηρούνται οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού, με τον παρόντα κανονισμό κηρύσσεται ανεφάρμοστο το άρθρο 81 παράγραφος 1 στις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που συνάπτονται μεταξύ δύο επιχειρήσεων με σκοπό την παραγωγή ή παροχή των προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση.

Η εν λόγω απαλλαγή εφαρμόζεται στο βαθμό που οι εν λόγω συμφωνίες περιλαμβάνουν περιορισμούς του ανταγωνισμού που εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 81 παράγραφος 1. Η απαλλαγή ισχύει εφόσον το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας επί της παραχωρούμενης τεχνολογίας δεν έχει λήξει ή δεν έχει ακυρωθεί ή, στην περίπτωση τεχνογνωσίας, εφόσον αυτή παραμένει απόρρητη εκτός από την περίπτωση που η τεχνογνωσία καθίσταται γνωστή δημοσίως ως αποτέλεσμα ενεργειών του δικαιοδόχου, οπότε η απαλλαγή ισχύει για τη διάρκεια της συμφωνίας.

Άρθρο 3

Ανώτατα όρια μεριδίου αγοράς

1. Όταν οι επιχειρήσεις που μετέχουν στη συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας είναι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 του παρόντος κανονισμού ισχύει υπό τον όρο ότι το συνολικό μερίδιο αγοράς αμφοτέρων των μερών της συμφωνίας δεν υπερβαίνει το 20 % είτε σε μια σχετική αγορά τεχνολογίας είτε σε μια σχετική αγορά προϊόντος.

2. Όταν οι επιχειρήσεις που μετέχουν στη συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας δεν είναι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 του παρόντος κανονισμού ισχύει υπό τον όρο ότι το μερίδιο αγοράς καθενός των μερών της συμφωνίας δεν υπερβαίνει το 30 % στις σχετικές αγορές τεχνολογίας και προϊόντος.

3. Για τους σκοπούς των παραγράφων 1 και 2, το μερίδιο αγοράς ενός των μερών της συμφωνίας στη σχετική αγορά τεχνολογίας προσδιορίζεται βάσει της παρουσίας της παραχωρούμενης τεχνολογίας στη σχετική αγορά προϊόντος. Ως μερίδιο του δικαιοπάροχου στη σχετική αγορά τεχνολογίας λαμβάνεται το συνολικό μερίδιο που κατέχουν στη σχετική αγορά προϊόντος τα προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση, τα οποία παράγονται ή παρέχονται από τον δικαιοπάροχο και τους δικαιοδόχους του.

Άρθρο 4

Περιορισμοί ιδιαίτερης σοβαρότητας

1. Όταν οι επιχειρήσεις που μετέχουν στη συμφωνία είναι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, η απαλλαγή του άρθρου 2 δεν ισχύει για συμφωνίες οι οποίες, άμεσα ή έμμεσα, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες τους οποίους ελέγχουν τα μέρη, έχουν ως αντικείμενο:

α) τον περιορισμό της ικανότητας των μερών να καθορίζουν τις τιμές τους κατά την πώληση προϊόντων προς τρίτους,

β) περιορισμό της παραγωγής ή των πωλήσεων, εκτός από περιορισμούς που αφορούν την παραγωγή προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση, οι οποίοι επιβάλλονται στον δικαιοδόχο στο πλαίσιο μιας μη αμοιβαίας συμφωνίας,

γ) τον καταμερισμό αγορών ή πελατών εκτός:

i) από την υποχρέωση του δικαιοδόχου σε περίπτωση μη αμοιβαίας συμφωνίας να εκμεταλλευθεί την παραχωρούμενη τεχνολογία μόνον σε έναν ή περισσότερους τεχνικούς τομείς χρήσεως ή σε μια ή περισσότερες αγορές προϊόντος,

ii) από την απαίτηση να παράγει ή να παρέχει ο δικαιοδόχος τα προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση αποκλειστικά για δική του χρήση, περιλαμβανομένης της πώλησης προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση ως ανταλλακτικών για τα δικά του προϊόντα,

δ) τον περιορισμό της ικανότητας του δικαιοδόχου να εκμεταλλεύεται τη δική του τεχνολογία ή τον περιορισμό της ικανότητας των μερών της συμφωνίας να διεξάγουν έρευνα και ανάπτυξη, εκτός εάν ένας τέτοιος περιορισμός είναι απαραίτητος για την αποτροπή της κοινοποίησης της παραχωρούμενης τεχνογνωσίας σε τρίτους.

2. Όταν οι επιχειρήσεις που μετέχουν στη συμφωνία δεν είναι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, η απαλλαγή του άρθρου 2 δεν ισχύει για συμφωνίες οι οποίες, άμεσα ή έμμεσα, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες τους οποίους ελέγχουν τα μέρη, έχουν ως αντικείμενο:

α) τον περιορισμό της δυνατότητας ενός μέρους να καθορίζει τις τιμές του κατά την πώληση προς τρίτους, χωρίς να θίγεται η δυνατότητά του να επιβάλει μέγιστη τιμή πώλησης ή να συνιστά τιμή πώλησης, υπό τον όρο ότι δεν ισοδυναμεί με προκαθορισμένη ή ελάχιστη τιμή πώλησης συνεπεία πιέσεων που ασκούνται ή κινήτρων που προσφέρονται από οποιοδήποτε από τα μέρη της συμφωνίας,

β) τον περιορισμό ως προς την περιοχή στην οποία, ή τους πελάτες στους οποίους, ο δικαιοδόχος δύναται να πωλεί τα αγαθά τα οποία αφορά η σύμβαση εκτός από:

i) τον περιορισμό των πωλήσεων στην αποκλειστική επικράτεια ή προς μια αποκλειστική κατηγορία πελατών την οποία έχει αναλάβει ο ίδιος δικαιοπάροχος,

ii) τον περιορισμό των ενεργητικών πωλήσεων στην αποκλειστική επικράτεια ή προς μια αποκλειστική κατηγορία πελατών την οποία ο δικαιοπάροχος έχει αναθέσει σε άλλον δικαιοδόχο,

iii) την απαίτηση να παράγει ή να παρέχει ο δικαιοδόχος τα προϊόντα τα οποία αφορά η σύμβαση αποκλειστικά για ίδια χρήση, περιλαμβανομένης της πώλησης προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση ως ανταλλακτικών για τα δικά του προϊόντα,

iv) τον περιορισμό των πωλήσεων προς τελικούς χρήστες από έναν δικαιοδόχο δραστηριοποιούμενο σε επίπεδο χονδρικής πώλησης,

v) τον περιορισμό των πωλήσεων προς μη εξουσιοδοτημένους διανομείς από τα μέλη ενός επιλεκτικού συστήματος διανομής,

γ) τον περιορισμό των ενεργητικών ή παθητικών πωλήσεων προς τελικούς χρήστες από δικαιοδόχο ο οποίος είναι μέλος ενός επιλεκτικού συστήματος διανομής και δραστηριοποιείται σε επίπεδο λιανικού εμπορίου, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα απαγόρευσης σε ένα μέλος του συστήματος να πραγματοποιεί πωλήσεις από μη εγκεκριμένο σημείο εγκατάστασης.

Άρθρο 5

Προϋποθέσεις

1. Η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 δεν εφαρμόζεται όσον αφορά τις ακόλουθες υποχρεώσεις που περιέχονται σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας:

α) οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση υποχρέωση του δικαιοδόχου να παραχωρήσει αποκλειστική άδεια εκμετάλλευσης στον δικαιοπάροχο ή σε τρίτο υποδεικνυόμενο από τον δικαιοπάροχο για δικές του συγκεκριμένες βελτιώσεις ή νέες εφαρμογές της παραχωρούμενης τεχνολογίας,

β) οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση υποχρέωση του δικαιοδόχου να εκχωρήσει συνολικά ή εν μέρει στον δικαιοπάροχο ή σε τρίτο υποδεικνυόμενο από τον δικαιοπάροχο τα δικαιώματα επί των βελτιώσεων ή νέων εφαρμογών της παραχωρούμενης τεχνολογίας,

γ) οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση υποχρέωση να μην προσβληθεί η εγκυρότητα ή να μην αμφισβητηθεί το απόρρητο ή το ουσιώδες των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας την οποία κατέχει ο δικαιοπάροχος στην κοινή αγορά, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα να προβλεφθεί η λύση της συμφωνίας μεταφοράς τεχνολογίας σε περίπτωση που ο δικαιοδόχος προσβάλλει την εγκυρότητα ή αμφισβητήσει το απόρρητο ή το ουσιώδες των παραχωρούμενων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

2. Η απαλλαγή του άρθρου 2 δεν ισχύει για τις άμεσες ή έμμεσες υποχρεώσεις που περιορίζουν την παραγωγή, από τον δικαιοδόχο, προϊόντων τα οποία αφορά η σύμβαση στο πλαίσιο μιας μη αμοιβαίας συμφωνίας μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.

3. Η απαλλαγή του άρθρου 2 δεν ισχύει όταν οι επιχειρήσεις που μετέχουν στη συμφωνία δεν είναι ανταγωνιστικές, για καμία άμεση ή έμμεση υποχρέωση η οποία περιορίζει την ικανότητα του δικαιοδόχου να εκμεταλλευθεί τη δική του τεχνολογία ή την ικανότητα των μερών της συμφωνίας να διεξάγουν έρευνα και ανάπτυξη, εκτός εάν ο τελευταίος περιορισμός είναι απαραίτητος ώστε να αποτραπεί η κοινοποίηση της παραχωρούμενης τεχνογνωσίας σε τρίτους.

Άρθρο 6

Άρση του ευεργετήματος της εφαρμογής του κανονισμού

1. Η Επιτροπή δύναται να άρει το ευεργέτημα της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, δυνάμει του άρθρου 29 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 εφόσον διαπιστώσει συγκεκριμένα ότι μια συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας στην οποία εφαρμόζεται ο παρών κανονισμός παράγει, παρά ταύτα, αποτελέσματα ασυμβίβαστα με τους όρους του άρθρου 81 παράγραφος 3 της Συνθήκης και ιδίως στις περιπτώσεις που:

α) περιορίζεται η πρόσβαση τεχνολογιών τρίτων μερών στην αγορά, π.χ. εξαιτίας του σωρευτικού αποτελέσματος παράλληλων δικτύων παρόμοιων περιοριστικών συμφωνιών που απαγορεύουν στους δικαιοδόχους να χρησιμοποιούν τεχνολογίες τρίτων,

β) περιορίζεται η πρόσβαση δυνητικών δικαιοδόχων στην αγορά, π.χ. εξαιτίας του αθροιστικού αποτελέσματος παράλληλων δικτύων παρόμοιων περιοριστικών συμφωνιών που απαγορεύουν στους δικαιοπάροχους να παραχωρούν άδειες εκμετάλλευσης σε άλλους δικαιοδόχους,

γ) τα μέρη δεν εκμεταλλεύονται την παραχωρούμενη τεχνολογία χωρίς κανέναν αντικειμενικό λόγο.

2. Όταν, σε δεδομένη περίπτωση, μια συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας ως προς την οποία ισχύει η απαλλαγή του άρθρου 2 παράγει αποτελέσματα ασυμβίβαστα με τους όρους του άρθρου 81 παράγραφος 3 της Συνθήκης στο σύνολο ή σε ένα μέρος της επικράτειας ενός κράτους μέλους, που διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά διακριτής γεωγραφικής αγοράς, η αρχή ανταγωνισμού του εν λόγω κράτους μέλους δύναται να άρει το ευεργέτημα της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού για την εν λόγω επικράτεια υπό τους ίδιους όρους με εκείνους της παραγράφου 1.

Άρθρο 7

Μη εφαρμογή του κανονισμού

1. Δυνάμει του άρθρου 1α του κανονισμού αριθ. 19/65/ΕΟΚ, η Επιτροπή δύναται με την έκδοση κανονισμού να ορίσει ότι, όταν τα παράλληλα δίκτυα παρόμοιων συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας καλύπτουν πάνω από το 50 % μιας σχετικής αγοράς, ο παρών κανονισμός δεν έχει εφαρμογή στις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που περιλαμβάνουν ειδικούς περιορισμούς για την υπόψη αγορά.

2. Ο κανονισμός που εκδίδεται σύμφωνα με την παράγραφο 1 δεν αρχίζει να εφαρμόζεται πριν παρέλθουν έξι μήνες από την έκδοση του.

Άρθρο 8

Εφαρμογή του ανωτάτου ορίου μεριδίου αγοράς

1. Για τους σκοπούς της εφαρμογής του περιορισμού που προβλέπεται στο άρθρο 3 όσον αφορά το μερίδιο αγοράς, ισχύουν οι εξής κανόνες:

α) το μερίδιο αγοράς υπολογίζεται με βάση την αξία των πωλήσεων στην αγορά· εάν δεν υπάρχουν στοιχεία για την αξία των πωλήσεων στην αγορά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκτιμήσεις που βασίζονται σε άλλες αξιόπιστες πληροφορίες της αγοράς, συμπεριλαμβανομένου του όγκου των πωλήσεων στην αγορά, για να καθοριστεί το μερίδιο αγοράς της εν λόγω επιχείρησης,

β) το μερίδιο αγοράς υπολογίζεται βάσει στοιχείων που αφορούν το προηγούμενο ημερολογιακό έτος,

γ) το μερίδιο αγοράς που κατέχουν οι επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 σημείο 2 στοιχείο ε) κατανέμεται ισομερώς σε κάθε επιχείρηση που διαθέτει τα δικαιώματα ή τις εξουσίες που αναγράφονται στο άρθρο 1 σημείο 2 στοιχείο α).

2. Εάν το μερίδιο αγοράς που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 ή παράγραφος 2 δεν υπερβαίνει αρχικά, αντίστοιχα, το 20 % και το 30 %, αλλά αργότερα αυξάνεται πάνω από τα όρια αυτά χωρίς, ωστόσο, να υπερβεί το 25 % και 35 % αντίστοιχα, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 εξακολουθεί να ισχύει για διάστημα δύο συναπτών ημερολογιακών ετών μετά το έτος κατά το οποίο σημειώθηκε για πρώτη φορά η υπέρβαση του ορίου του 20 % ή του 30 %.

3. Εάν το μερίδιο αγοράς που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 ή παράγραφος 2 δεν υπερβαίνει αρχικά, αντίστοιχα, το 20 % και το 30 %, αλλά αργότερα αυξάνεται πάνω από 25 % και 35 %, αντίστοιχα, η απαλλαγή που προβλέπεται στο άρθρο 2 εξακολουθεί να ισχύει για διάστημα ενός ημερολογιακού έτους μετά το έτος κατά το οποίο σημειώθηκε για πρώτη φορά η υπέρβαση του ορίου του 25 % ή του 35 %.

4. Ο συνδυασμός του ευεργετήματος των παραγράφων 2 και 3 δεν μπορεί να υπερβαίνει περίοδο δύο ημερολογιακών ετών.

Άρθρο 9

Μεταβατική περίοδος

1. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 240/96 καταργείται με ισχύ από 1ης Μαΐου 2004.

2. Η απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης δεν εφαρμόζεται κατά το χρονικό διάστημα από την 1η Μαΐου 2004 έως τις 31 Οκτωβρίου 2005 σε σχέση με συμφωνίες οι οποίες ισχύουν ήδη στις 30 Απριλίου 2004 και οι οποίες δεν πληρούν μεν τις προϋποθέσεις απαλλαγής βάσει του παρόντος κανονισμού, αλλά οι οποίες, στις 30 Απριλίου 2004 πληρούσαν τις προϋποθέσεις απαλλαγής βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 240/96.

Άρθρο 10

Διάρκεια ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 1η Μαΐου 2004.

Η ισχύς του λήγει στις 30 Απριλίου 2014.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, ...

(1) ΕΕ 36 της 6.3.1965, σ. 533/65.

(2) ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ. 1.

(3) ΕΕ C 235 της 1.10.2003, σ. 10.

(4) ΕΕ L 31 της 9.2.1996, σ. 2.

(5) COM(2001) 786 τελικό, 20.12.2002.

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές καθορίζονται οι αρχές για την εκτίμηση των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας βάσει του άρθρου 81 της συνθήκης. Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας αφορούν την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας, στο πλαίσιο της οποίας ο δικαιοπάροχος επιτρέπει στον δικαιοδόχο να εκμεταλλεύεται την παραχωρούμενη τεχνολογία για την παραγωγή ή διάθεση προϊόντων ή υπηρεσιών, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. .../2004 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας (κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας - ΚΑΚΜΤ)(1).

2. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή του ΚΑΚΜΤ, καθώς και σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΚΑΚΜΤ. Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν θίγουν την ενδεχόμενη παράλληλη εφαρμογή του άρθρου 82 της συνθήκης σε συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης. Η εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 σε μεμονωμένες περιπτώσεις ή μέσω απαλλαγής κατά κατηγορία δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 82(2).

3. Οι κανόνες που περιέχονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να εφαρμόζονται λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις που ισχύουν σε κάθε υπόθεση. Δεν πρέπει να γίνεται μηχανική εφαρμογή τους. Κάθε υπόθεση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα εκάστοτε πραγματικά περιστατικά και οι κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να εφαρμόζονται με λογική και ευελιξία. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει τη λειτουργία του ΚΑΚΜΤ και τις κατευθυντήριες γραμμές για να διαπιστώσει αν πρέπει να τροποποιηθούν.

4. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν θίγουν την ερμηνεία του άρθρου 81 που μπορεί να δοθεί από το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο.

ΙΙ. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

1. Το άρθρο 81 και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας

5. Ο γενικός στόχος του άρθρου 81 είναι η προστασία του ανταγωνισμού στην αγορά με απώτερο σκοπό την προώθηση της ευημερίας των καταναλωτών και την αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Το άρθρο 81 παράγραφος 1 απαγορεύει όλες τις συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων και τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων(3) που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών(4) και οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού(5). Κατ' εξαίρεση σε σχέση με τον εν λόγω κανόνα, το άρθρο 81 παράγραφος 3 προβλέπει ότι η απαγόρευση του άρθρου 81 παράγραφος 1 δύναται να κηρυχθεί ανεφάρμοστη σε κάθε συμφωνία η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει, και η οποία δεν επιβάλλει περιορισμούς μη απαραίτητους για την επίτευξη των στόχων αυτών, και δεν παρέχει στην επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος των σχετικών προϊόντων.

6. Το δίκαιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας παρέχει αποκλειστικά δικαιώματα στους δικαιούχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, δικαιωμάτων δημιουργού, σχεδίων, σημάτων και άλλων δικαιωμάτων που τυγχάνουν έννομης προστασίας. Ο κύριος πνευματικής ιδιοκτησίας δικαιούται βάσει του δικαίου περί πνευματικής ιδιοκτησίας να εμποδίζει τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση της πνευματικής ιδιοκτησίας του και να την εκμεταλλεύεται, μεταξύ άλλων, παραχωρώντας άδεια εκμετάλλευσης αυτής σε τρίτους. Όταν ένα προϊόν που ενσωματώνει δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας έχει διατεθεί στην αγορά του ΕΟΧ από τον δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του, το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας έχει αναλωθεί κατά την έννοια ότι ο δικαιούχος δεν μπορεί πλέον να ελέγχει την πώληση του προϊόντος(6). Ο δικαιοπάροχος δεν έχει έννομο δικαίωμα να εμποδίζει τις πωλήσεις από δικαιοδόχους ή αγοραστές προϊόντων που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Από την άλλη πλευρά, η πώληση αντιγράφων ενός προστατευόμενου έργου δεν οδηγεί σε ανάλωση των δικαιωμάτων παράστασης, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων εκμίσθωσης του έργου(7). Η αρχή της ανάλωσης είναι σύμφωνη με τη βασική λειτουργία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, που είναι η παροχή στον δικαιούχο του δικαιώματος να εμποδίζει τρίτους να εκμεταλλεύονται την πνευματική του ιδιοκτησία χωρίς τη συναίνεσή του.

7. Το γεγονός ότι το δίκαιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας χορηγεί αποκλειστικά δικαιώματα εκμετάλλευσης δεν σημαίνει ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας εξαιρούνται από την εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού. Τα άρθρα 81 και 82 έχουν εφαρμογή σε συμφωνίες βάσει των οποίων ο δικαιούχος χορηγεί σε άλλη επιχείρηση άδεια εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων του πνευματικής ιδιοκτησίας(8). Δεν σημαίνει επίσης ότι υπάρχει εγγενής αντινομία μεταξύ των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. Ειδικότερα, και τα δύο σώματα δικαίου έχουν τον ίδιο βασικό στόχο, δηλαδή την προώθηση της ευημερίας των καταναλωτών και την αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Η καινοτομία αποτελεί ουσιώδες και δυναμικό στοιχείο μιας ανοικτής και ανταγωνιστικής οικονομίας της αγοράς. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας προωθούν τον δυναμικό ανταγωνισμό ενθαρρύνοντας τις επιχειρήσεις να επενδύουν στην ανάπτυξη νέων ή βελτιωμένων προϊόντων και διαδικασιών. Το ίδιο αποτέλεσμα έχει και ο ανταγωνισμός, καθότι ωθεί τις επιχειρήσεις σε καινοτομίες. Συνεπώς, τόσο τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, όσο και ο ανταγωνισμός είναι απαραίτητα στοιχεία για την προώθηση της καινοτομίας και την ανταγωνιστική της εκμετάλλευση.

8. Η εκτίμηση βάσει του άρθρου 81 δεν εστιάζεται μόνο στην μετά την παραχώρηση του αποκλειστικού δικαιώματος κατάσταση, όταν μπορεί να προκληθεί περιορισμός του ανταγωνισμού στην αγορά. Για να μην περιορισθεί ο δυναμικός ανταγωνισμός, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η δημιουργία δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας συχνά προϋποθέτει σημαντικές επενδύσεις και εμπεριέχει επιχειρηματικό κίνδυνο. Πολλά δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας έχουν μικρή εμπορική αξία. Συνεπώς, η εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που αποδεικνύονται πολύτιμα δεν πρέπει να περιορίζεται αδικαιολόγητα, ούτως ώστε οι καινοτόμες επιχειρήσεις να εξακολουθήσουν να έχουν κίνητρο να καινοτομούν.

9. Κατά την εκτίμηση των συμφωνιών παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης βάσει του άρθρου 81 η Επιτροπή εφαρμόζει κατ' αρχήν στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας το ίδιο πλαίσιο εξέτασης που ισχύει και για κάθε άλλη ιδιοκτησία. Το πλαίσιο αυτό είναι αρκούντως ευέλικτο ώστε να μπορεί η Επιτροπή να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις δυναμικές πτυχές της παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας. Ειδικότερα, τούτο σημαίνει ότι δεν υπάρχει τεκμήριο ότι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και οι συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης καθαυτές προκαλούν προβλήματα ανταγωνισμού. Οι συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης είναι δυνατό να μην περιορίζουν τον ανταγωνισμό και να προκαλούν μόνο βελτίωση της αποτελεσματικότητας, η οποία είναι επωφελής για τον ανταγωνισμό. Επίσης, συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης που είναι περιοριστικές πολλές φορές είναι δυνατό να προκαλούν βελτίωση της αποτελεσματικότητας προς όφελος του ανταγωνισμού, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο του άρθρου 81 παράγραφος 3 και να σταθμίζεται με τις αρνητικές συνέπειες που έχουν για τον ανταγωνισμό οι περιοριστικές συμφωνίες(9).

2. Το γενικό πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 81

10. Το άρθρο 81 παράγραφος 1 έχει εφαρμογή στους περιορισμούς του ανταγωνισμού τόσο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών σε μια συμφωνία, όσο και μεταξύ των συμβαλλομένων ή ενός εκ των συμβαλλομένων και τρίτων. Οι περιορισμοί του ανταγωνισμού μπορεί να προκαλούνται είτε εκ του αντικειμένου είτε εκ του αποτελέσματος της συμφωνίας. Περιορισμοί εξ αντικειμένου είναι αυτοί που λόγω της ίδιας τους της φύσης περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Πρόκειται για περιορισμούς που, με βάση τους στόχους των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, κατά τεκμήριο έχουν αρνητικές συνέπειες στον ανταγωνισμό και έτσι παρέλκει να αποδειχθεί η ύπαρξη πραγματικών αποτελεσμάτων στην αγορά για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 1(10). Επιπλέον, οι προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3 κατά πάσα πιθανότητα δεν πληρούνται στην περίπτωση περιορισμών εξ αντικειμένου. Το κατά πόσον μια συμφωνία έχει ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού εξετάζεται βάσει διαφόρων παραγόντων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, ιδίως, το περιεχόμενο της συμφωνίας και ο αντικειμενικός σκοπός της. Πρέπει επίσης να εξετάζεται ενδεχομένως το πλαίσιο εντός του οποίου εφαρμόζεται (ή πρόκειται να εφαρμοστεί) και η πραγματική συμπεριφορά των συμβαλλομένων στην αγορά(11). Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται στην πράξη μια συμφωνία μπορεί να αποκαλύψει την ύπαρξη περιορισμού εξ αντικειμένου, ακόμη και αν η επίσημη συμφωνία δεν περιέχει ρητές διατάξεις προς τούτο. Τα τυχόν αποδεικτικά στοιχεία περί υποκειμενικής βουλήσεως των συμβαλλομένων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό αποτελούν σχετικό παράγοντα, αλλά όχι αναγκαία προϋπόθεση. Στην περίπτωση των συμφωνιών για άδειες εκμετάλλευσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι περιορισμοί που περιλαμβάνονται στον κατάλογο σοβαρών περιορισμών του άρθρου 4 του ΚΑΚΜΤ εμπίπτουν στους περιορισμούς εξ αντικειμένου.

11. Για να έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού, οι συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης πρέπει να μπορούν να επηρεάζουν τον ανταγωνισμό σε τέτοιο βαθμό, ώστε να είναι σε εύλογο βαθμό πιθανή η εμφάνιση αρνητικών συνεπειών στη σχετική αγορά ως προς τις τιμές, την παραγωγή, την καινοτομία, την ποικιλία ή την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών. Οι πιθανές αρνητικές συνέπειες στον ανταγωνισμό πρέπει να είναι σημαντικές(12). Επιζήμιες συνέπειες για τον ανταγωνισμό είναι πιθανό να εμφανιστούν όταν ένας τουλάχιστον από τους συμβαλλομένους κατέχει ή αποκτά κάποια ισχύ στην αγορά και η συμφωνία συμβάλλει στη δημιουργία, διατήρηση ή ενίσχυση αυτής της ισχύος στην αγορά ή επιτρέπει στους συμβαλλομένους να εκμεταλλευθούν αυτή την ισχύ. Ισχύς στην αγορά είναι η ικανότητα διατήρησης των τιμών σε επίπεδα υψηλότερα από τα ανταγωνιστικά, ή η ικανότητα διατήρησης της ποσότητας, της ποιότητας και της ποικιλίας ή της καινοτομίας των παραγόμενων προϊόντων σε επίπεδα χαμηλότερα από τα ανταγωνιστικά για σημαντικό χρονικό διάστημα.

12. Οι συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία, διατήρηση ή ενίσχυση ισχύος στην αγορά, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των συμβαλλομένων ή περιορίζοντας τον ανταγωνισμό από τρίτους. Κατά την εκτίμηση των πιθανών αρνητικών συνεπειών στον ανταγωνισμό είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο οι συνέπειες στις τιμές και στην παραγωγή, αλλά και οι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στην καινοτομία. Οι συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης που έχουν σημαντικές αρνητικές συνέπειες στη δραστηριότητα των συμβαλλομένων ή τρίτων στον τομέα της καινοτομίας εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1.

13. Στο πλαίσιο της εξέτασης των περιοριστικών συνεπειών μιας συμφωνίας κατά κανόνα απαιτείται να γίνει ορισμός της σχετικής αγοράς, να εξεταστεί και να εκτιμηθεί, μεταξύ άλλων, η φύση των σχετικών προϊόντων και τεχνολογιών, η θέση που κατέχουν οι συμβαλλόμενοι στην αγορά, η θέση των ανταγωνιστών στην αγορά, η θέση των αγοραστών στην αγορά, η ύπαρξη δυνητικών ανταγωνιστών και ο βαθμός φραγμών εισόδου στην αγορά.

14. Το αν μια συμφωνία άδειας εκμετάλλευσης περιορίζει τον ανταγωνισμό πρέπει να εκτιμάται εντός του πραγματικού πλαισίου στο οποίο θα εκδηλωνόταν ανταγωνισμός απουσία της συμφωνίας με τους προβαλλόμενους περιορισμούς(13). Για να εκτιμηθούν οι περιοριστικές συνέπειες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές συνέπειες της φερόμενης ως περιοριστικής συμφωνίας στον διατεχνολογικό ανταγωνισμό (δηλαδή στον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ανταγωνιστικές τεχνολογίες) και στον ενδοτεχνολογικό ανταγωνισμό (δηλαδή στον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν την ίδια τεχνολογία)(14). Οι συνέπειες της συμφωνίας στον ανταγωνισμό μπορούν να εξακριβωθούν θέτοντας τις εξής δύο ερωτήσεις:

α) Περιορίζει η συμφωνία τον πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνισμό που θα υπήρχε αν δεν είχε χορηγηθεί άδεια εκμετάλλευσης; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, η συμφωνία κατά κανόνα εμπίπτει στο άρθρο 81 παράγραφος 1, εφόσον το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών μπορεί να περιοριστεί σημαντικά. Για παράδειγμα, όταν δύο επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε διαφορετικά κράτη μέλη παραχωρούν σταυροειδώς άδειες εκμετάλλευσης ανταγωνιστικών τεχνολογιών και καθεμιά δεσμεύεται ότι δεν θα πωλεί προϊόντα στην εγχώρια αγορά της άλλης, περιορίζεται ο (δυνητικός) ανταγωνισμός που υπήρχε πριν από τη συμφωνία. Ομοίως, όταν ένας δικαιοπάροχος επιβάλει στους δικαιοδόχους του την υποχρέωση να μη χρησιμοποιούν ανταγωνιστικές τεχνολογίες και οι υποχρεώσεις αυτές αποκλείουν τις τεχνολογίες τρίτων, περιορίζεται ο πραγματικός ή δυνητικός ανταγωνισμός που θα υπήρχε απουσία της συμφωνίας.

β) Περιορίζει η συμφωνία τον ανταγωνισμό που θα υπήρχε απουσία του ή των περιορισμών του ανταγωνισμού που φέρεται ότι προκαλεί; Το ερώτημα αυτό αφορά το κατά πόσον ο περιορισμός είναι αντικειμενικώς απαραίτητος για τη σύναψη της συμφωνίας. Αν είναι απαραίτητος, η συμφωνία με τους περιορισμούς της δεν εμπίπτει στο άρθρο 81 παράγραφος 1. Το ανωτέρω ερώτημα διερευνάται βάσει αντικειμενικών παραγόντων μη εξαρτώμενων από τους ίδιους τους συμβαλλόμενους και όχι βάσει των υποκειμενικών κρίσεων και χαρακτηριστικών των συμβαλλομένων. Το ερώτημα δεν είναι αν τα μέρη ενεργώντας υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες θα δέχονταν να συνάψουν μια λιγότερο περιοριστική συμφωνία, αλλά αν άλλες επιχειρήσεις θα συνήπταν μια λιγότερο περιοριστική συμφωνία υπό παρόμοιες συνθήκες, δηλαδή μια συμφωνία της ίδιας φύσης στο πλαίσιο της αγοράς με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, οι εδαφικοί περιορισμοί σε μια συμφωνία μεταξύ μη ανταγωνιστών ενδέχεται να μην εμπίπτει στο άρθρο 81 παράγραφος 1, εφόσον οι περιορισμοί είναι αντικειμενικώς απαραίτητοι για τη διείσδυση σε μια νέα αγορά. Οι ισχυρισμοί ότι απουσία του περιορισμού ο προμηθευτής θα κατέφευγε σε κάθετη ολοκλήρωση δεν αρκούν. Μια τέτοια απόφαση εξαρτάται από ευρύ φάσμα πολύπλοκων οικονομικών παραγόντων, ορισμένοι από τους οποίους εξαρτώνται από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση. Η αρχική επιλογή της συνεργασίας αντί της κάθετης ολοκλήρωσης δείχνει ήδη ότι, γενικά, η κάθετη ολοκλήρωση δεν είναι εφικτή.

15. Ωστόσο, οι συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης δεν μπορούν να προκαλέσουν μόνο επιζήμιες συνέπειες στον ανταγωνισμό. Έχουν επίσης σημαντικά δυνητικά οφέλη για τον ανταγωνισμό. Οι συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης μπορούν να προωθήσουν την καινοτομία επιτρέποντας στις επιχειρήσεις που καινοτομούν να αποκομίσουν κέρδη ώστε να καλύψουν εν μέρει τουλάχιστον τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης. Οι συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε διάδοση των τεχνολογιών, γεγονός που δημιουργεί αξία μειώνοντας το κόστος παραγωγής του δικαιοδόχου ή επιτρέποντάς του να παράγει νέα ή βελτιωμένα προϊόντα. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικαιοδόχου κατά κανόνα προέρχεται από το συνδυασμό της τεχνολογίας του δικαιοπαρόχου με τα πάγια στοιχεία και τις τεχνολογίες του δικαιοδόχου. Αυτή η ενσωμάτωση συμπληρωματικών πάγιων στοιχείων μπορεί να οδηγήσει σε μια σχέση κόστους/παραγωγής που δεν θα ήταν δυνατή διαφορετικά. Για παράδειγμα, ο συνδυασμός της βελτιωμένης τεχνολογίας του δικαιοπαρόχου με το αποτελεσματικότερο σύστημα παραγωγής ή διανομής του δικαιοδόχου μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του κόστους παραγωγής ή σε βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος.

16. Οι θετικές για τον ανταγωνισμό συνέπειες των συμφωνιών παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης πρέπει να σταθμίζονται με τις περιοριστικές συνέπειες στο πλαίσιο του άρθρου 81 παράγραφος 3. Όταν πληρούνται και οι τέσσερις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3, η εκάστοτε περιοριστική συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης είναι έγκυρη και εκτελεστή, χωρίς να είναι αναγκαία η προηγούμενη έκδοση σχετικής απόφασης(15). Οι σοβαροί περιορισμοί του ανταγωνισμού πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3 μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι συμφωνίες που περιέχουν τέτοιους περιορισμούς εν γένει δεν πληρούν (τουλάχιστον) μία από τις δύο πρώτες προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3. Κατά κανόνα δεν δημιουργούν αντικειμενικά οικονομικά οφέλη ή οφέλη για τους καταναλωτές. Επιπλέον, οι συμφωνίες αυτού του είδους εν γένει δεν πληρούν το κριτήριο της τρίτης προϋπόθεσης σχετικά με τους απαραίτητους περιορισμούς. Για παράδειγμα, αν δύο ανταγωνιστές παραχωρήσουν ο ένας στον άλλο άδεια εκμετάλλευσης των τεχνολογιών τους και στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας περιορίζουν αμοιβαία την τιμή ή την παραγωγή των προϊόντων που παράγονται με αυτές τις τεχνολογίες, τούτο κατά κανόνα θα οδηγήσει σε μικρότερη παραγωγή, μη αποτελεσματική κατανομή των πόρων και υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές. Οι περιορισμοί της τιμής και της παραγωγής των προϊόντων δεν είναι επίσης απαραίτητοι για να επιτευχθεί η βελτίωση της αποτελεσματικότητας που θα επέλθει πιθανόν χάρη στο γεγονός ότι αμφότεροι οι ανταγωνιστές θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις δύο τεχνολογίες.

3. Ορισμός της αγοράς

17. Η προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς εκτίθεται στην ανακοίνωσή της για τη σχετική αγορά(16). Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές εξετάζονται μόνο ορισμένες πτυχές του ορισμού της αγοράς με ιδιαίτερη σημασία για τον τομέα της παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας.

18. Η τεχνολογία αποτελεί μια εισροή που ενσωματώνεται είτε σε ένα προϊόν είτε σε μια παραγωγική διαδικασία. Συνεπώς, η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας μπορεί να επηρεάσει τον ανταγωνισμό τόσο στις αγορές εισροών όσο και στις αγορές εκροών. Μια συμφωνία μεταξύ δύο συμβαλλομένων που πωλούν ανταγωνιστικά προϊόντα και παραχωρούν σταυροειδώς άδειες εκμετάλλευσης για τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή αυτών των προϊόντων μπορεί να περιορίσει τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά προϊόντος. Μπορεί επίσης να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά τεχνολογίας και πιθανώς σε άλλες αγορές εισροών. Έτσι, για να εκτιμηθούν οι συνέπειες που έχουν στον ανταγωνισμό οι συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης ενδέχεται να χρειαστεί να οριστούν σχετικές αγορές προϊόντων και υπηρεσιών (αγορές προϊόντος), καθώς και αγορές τεχνολογίας(17). Ο όρος "αγορά προϊόντος" που χρησιμοποιείται στο άρθρο 3 του ΚΑΚΜΤ αφορά αγορές σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών καλύπτοντας ταυτόχρονα τη γεωγραφική διάσταση του όρου και τη διάσταση του προϊόντος. Όπως καθίσταται σαφές στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο η) του ΚΑΚΜΤ, ο όρος χρησιμοποιείται απλώς για να διαχωριστούν οι σχετικές αγορές προϊόντων και υπηρεσιών από τις σχετικές αγορές τεχνολογίας.

19. Οι αγορές προϊόντος περιλαμβάνουν ιδίως τελικά και ενδιάμεσα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία, καθώς και τα υποκατάστατα αυτών.

20. Οι αγορές τεχνολογίας περιλαμβάνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία και τα υποκατάστατα αυτής, δηλαδή άλλες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν οι πελάτες ως υποκατάστατα. Η μέθοδος ορισμού των αγορών τεχνολογίας ακολουθεί τις ίδιες αρχές με τον ορισμό αγορών προϊόντος. Ξεκινώντας από την τεχνολογία που εμπορεύονται οι συμβαλλόμενοι, πρέπει να οριστούν οι λοιπές τεχνολογίες στις οποίες θα μπορούσαν να στραφούν οι πελάτες κατόπιν μιας μικρής αλλά μόνιμης αύξησης των σχετικών τιμών, δηλαδή των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης.

21. Άπαξ και οριστούν οι σχετικές αγορές, μπορούν να κατανεμηθούν μερίδια αγοράς στις διάφορες πηγές ανταγωνισμού στην αγορά και να χρησιμοποιηθούν ως ένδειξη της σχετικής ισχύος των συμμετεχόντων στην αγορά. Στην περίπτωση των αγορών τεχνολογίας, τούτο μπορεί να γίνει υπολογίζοντας τα μερίδια αγοράς με βάση το ποσοστό κάθε τεχνολογίας στα συνολικά έσοδα από την είσπραξη δικαιωμάτων εκμετάλλευσης, που θα αντιπροσωπεύει το ποσοστό της τεχνολογίας στην αγορά παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης για ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Μια εναλλακτική μέθοδος, η οποία χρησιμοποιείται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 του ΚΑΚΜΤ, είναι να υπολογιστούν τα μερίδια αγοράς στην αγορά τεχνολογίας με βάση τις πωλήσεις των προϊόντων που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία στις αγορές προϊόντος επόμενου σταδίου. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης λαμβάνονται υπόψη όλες οι πωλήσεις, ανεξαρτήτως εάν το προϊόν ενσωματώνει μια τεχνολογία για την οποία παραχωρείται άδεια εκμετάλλευσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται (μόνο) εσωτερικά στην επιχείρηση, το άρθρο 3 παράγραφος 2 αποκλίνει από τη συνήθη πρακτική(18). Ωστόσο, στην περίπτωση των αγορών τεχνολογίας η προσέγγιση του άρθρου 3 παράγραφος 3 θεωρείται δικαιολογημένη. Πράγματι, η προσέγγιση αυτή αποτελεί γενικά μια καλή ένδειξη για την ισχύ της τεχνολογίας. Πρώτον, καλύπτει τον ενδεχόμενο δυνητικό ανταγωνισμό από επιχειρήσεις που παράγουν με τη δική τους τεχνολογία και είναι πιθανό να αρχίσουν να παραχωρούν άδειες εκμετάλλευσης σε περίπτωση μικρής, αλλά μόνιμης αύξησης της τιμής των αδειών εκμετάλλευσης. Δεύτερον, ακόμη και όταν άλλοι κάτοχοι τεχνολογίας δεν είναι πιθανό να αρχίσουν να παραχωρούν άδειες εκμετάλλευσης, ο δικαιοπάροχος δεν έχει κατ' ανάγκη ισχύ στην αγορά τεχνολογίας, ακόμη και όταν έχει υψηλό ποσοστό στα έσοδα από άδειες εκμετάλλευσης. Αν η αγορά προϊόντος επόμενου σταδίου είναι ανταγωνιστική, ο ανταγωνισμός σε αυτό το επίπεδο μπορεί να θέτει έναν αποτελεσματικό περιορισμό στον δικαιοπάροχο. Η αύξηση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης στο προηγούμενο στάδιο επηρεάζει τα έξοδα του δικαιοδόχου, με αποτέλεσμα να καθίσταται λιγότερο ανταγωνιστικός και να μειώνονται οι πωλήσεις του. Το μερίδιο αγοράς της τεχνολογίας στην αγορά προϊόντος καλύπτει επίσης αυτό το στοιχείο και έτσι αποτελεί κατά κανόνα ορθή ένδειξη για την ισχύ του δικαιοπαρόχου στην αγορά. Ωστόσο, σε μεμονωμένες περιπτώσεις που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΚΑΚΜΤ μπορεί να είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν και οι δύο ανωτέρω μέθοδοι για να εκτιμηθεί με ακρίβεια η ισχύς του δικαιοπαρόχου στην αγορά.

22. Ορισμένες συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης ενδέχεται να επηρεάζουν την καινοτομία. Ωστόσο, όταν η Επιτροπή εξετάζει τις συνέπειες στην καινοτομία κατά κανόνα περιορίζεται στις συνέπειες της συμφωνίας σε υπάρχουσες αγορές προϊόντος και τεχνολογίας(19). Ο ανταγωνισμός σε τέτοιες υπάρχουσες αγορές μπορεί να επηρεαστεί από συμφωνίες που καθυστερούν τη διάθεση βελτιωμένων ή νέων προϊόντων στην αγορά που εν καιρώ θα αντικαταστήσουν τα υφιστάμενα προϊόντα. Σε τέτοιες περιπτώσεις η καινοτομία είναι πηγή δυνητικού ανταγωνισμού που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση των συνεπειών της συμφωνίας στις αγορές προϊόντος και τεχνολογίας. Ωστόσο, σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να είναι χρήσιμο και απαραίτητο να οριστούν αγορές καινοτομίας. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα όταν η συμφωνία επηρεάζει την καινοτομία που αποσκοπεί στη δημιουργία νέων προϊόντων και όταν είναι δυνατό να καθοριστούν πολύ νωρίς οι πόλοι της Ε & Α(20). Σε τέτοιες περιπτώσεις, μπορεί να εξετασθεί αν μετά τη συμφωνία μένουν αρκετοί ανταγωνιστικοί πόλοι Ε & Α για να διατηρηθεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην καινοτομία.

4. Η διάκριση μεταξύ ανταγωνιστών και μη ανταγωνιστών

23. Εν γένει οι συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών αποτελούν μεγαλύτερο κίνδυνο για τον ανταγωνισμό στην αγορά από ό,τι οι συμφωνίες μεταξύ μη ανταγωνιστών. Ωστόσο, ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν την ίδια τεχνολογία (ενδοτεχνολογικός ανταγωνισμός) αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα του ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ανταγωνιστικές τεχνολογίες (διατεχνολογικός ανταγωνισμός). Για παράδειγμα, ο ενδοτεχνολογικός ανταγωνισμός μπορεί να οδηγήσει σε μείωση των τιμών των προϊόντων που ενσωματώνουν την ίδια τεχνολογία, γεγονός που όχι μόνο αποφέρει άμεσα οφέλη στους καταναλωτές αυτών των προϊόντων, αλλά μπορεί επιπλέον να τονώσει τον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Στο πλαίσιο της παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης, πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ότι οι δικαιοδόχοι πωλούν το δικό τους προϊόν. Δεν μεταπωλούν ένα προϊόν που προμηθεύονται από άλλη επιχείρηση. Έτσι, μπορούν να υπάρξουν μεγαλύτερα περιθώρια διαφοροποίησης του προϊόντος και ανταγωνισμού με βάση την ποιότητα μεταξύ δικαιοδόχων, από ό,τι στην περίπτωση κάθετων συμφωνιών μεταπώλησης προϊόντων.

24. Για να καθοριστεί η ανταγωνιστική σχέση μεταξύ των συμβαλλομένων πρέπει να εξεταστεί αν οι συμβαλλόμενοι θα ήταν πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές απουσία της συμφωνίας. Αν χωρίς τη συμφωνία οι συμβαλλόμενοι δεν ήταν πραγματικοί ή δυνητικοί ανταγωνιστές σε καμία σχετική αγορά, τότε θεωρούνται ως μη ανταγωνιστές. Από την άλλη πλευρά, αν ο δικαιοπάροχος και ο δικαιοδόχος δραστηριοποιούνται αμφότεροι στην ίδια αγορά προϊόντος ή στην ίδια τεχνολογική αγορά, είναι πραγματικοί ανταγωνιστές στην εξεταζόμενη αγορά. Οι συμβαλλόμενοι θεωρούνται ως δυνητικοί ανταγωνιστές στην αγορά προϊόντος, όταν απουσία της συμφωνίας πιθανώς θα προέβαιναν στις απαραίτητες πρόσθετες επενδύσεις για να εισέλθουν στη σχετική αγορά κατόπιν μιας μικρής, αλλά μόνιμης αύξησης των τιμών του προϊόντος. Για παράδειγμα, οι συμβαλλόμενοι είναι πιθανό να θεωρηθούν ως δυνητικοί ανταγωνιστές στην αγορά προϊόντος όταν ο δικαιοδόχος χρησιμοποιεί δική του τεχνολογία για την παραγωγή του σε μια γεωγραφική αγορά και αρχίζει να παράγει σε μια άλλη γεωγραφική αγορά χρησιμοποιώντας μια ανταγωνιστική τεχνολογία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι πιθανό ότι ο δικαιοδόχος θα μπορούσε να εισέλθει στη δεύτερη γεωγραφική αγορά χρησιμοποιώντας τη δική του τεχνολογία, εκτός αν τούτο αποκλείεται για αντικειμενικούς λόγους. Οι συμβαλλόμενοι θεωρούνται ως δυνητικοί ανταγωνιστές στην αγορά τεχνολογίας όταν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των τεχνολογιών που κατέχουν, ακόμη και αν στη συγκεκριμένη περίπτωση ο δικαιοδόχος δεν παρέχει άδειες εκμετάλλευσης της δικής του τεχνολογίας, υπό τον όρο ότι θα το έπραττε κατόπιν μιας μικρής, αλλά μόνιμης αύξησης των τιμών της τεχνολογίας.

25. Αν οι συμβαλλόμενοι κατέχουν τεχνολογίες που βρίσκονται σε κατάσταση μονομερούς ή αμοιβαίας εμπλοκής, τότε θεωρούνται ως μη ανταγωνιστές στην αγορά τεχνολογίας. Μονομερής κατάσταση εμπλοκής υπάρχει όταν δεν είναι δυνατή η εκμετάλλευση μιας τεχνολογίας χωρίς να θιγεί μια άλλη τεχνολογία. Τούτο συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας καλύπτει τη βελτίωση μιας τεχνολογίας καλυπτόμενης από άλλο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Στην περίπτωση αυτή η εκμετάλλευση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας που καλύπτει τη βελτίωση προϋποθέτει ότι ο κάτοχός του θα αποκτήσει άδεια για το βασικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Αμοιβαία κατάσταση εμπλοκής υφίσταται όταν δεν είναι δυνατή η εκμετάλλευση καμίας από τις δύο τεχνολογίες χωρίς να θιγεί η άλλη τεχνολογία και έτσι οι δικαιούχοι πρέπει να αποκτήσουν άδεια εκμετάλλευσης ή παραίτηση εκ των δικαιωμάτων ο ένας από τον άλλο. Η Επιτροπή εκτιμά την ύπαρξη καταστάσεων εμπλοκής με βάση αντικειμενικούς παράγοντες και όχι με βάση τις υποκειμενικές απόψεις των συμβαλλομένων. Η Επιτροπή τεκμαίρει ότι οι κάτοχοι τεχνολογιών, μεταξύ των οποίων υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης από τεχνική άποψη, είναι δυνητικοί ανταγωνιστές στην αγορά τεχνολογίας, εκτός εάν οι συμβαλλόμενοι υποβάλουν πειστικά στοιχεία για την ύπαρξη κατάστασης εμπλοκής. Ιδιαιτέρως πειστικά στοιχεία απαιτούνται στην περίπτωση της αμοιβαίας κατάστασης εμπλοκής. Μεταξύ των στοιχείων που είναι συναφή εν προκειμένω περιλαμβάνονται οι τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις επί του θέματος και οι γνωμοδοτήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Στη δεύτερη περίπτωση η Επιτροπή θα εξετάζει προσεκτικά κυρίως το πώς επελέγησαν οι εμπειρογνώμονες.

26. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατό να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι, παρόλο που ο δικαιοπάροχος και ο δικαιοδόχος παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα, δεν είναι ανταγωνιστές στη σχετική αγορά προϊόντος και στη σχετική αγορά τεχνολογίας, διότι η παραχωρούμενη τεχνολογία εισάγει μια τόσο ριζική καινοτομία που καθιστά απαρχαιωμένη ή μη ανταγωνιστική την τεχνολογία του δικαιοδόχου. Σε τέτοιες περιπτώσεις η τεχνολογία του δικαιοπαρόχου είτε δημιουργεί μια νέα αγορά είτε εκτοπίζει την τεχνολογία του δικαιοδόχου από την αγορά. Ωστόσο, συχνά δεν είναι δυνατό να εξαχθεί ένα τέτοιο συμπέρασμα κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας. Συνήθως το γεγονός ότι η παλαιότερη τεχνολογία έχει γίνει απαρχαιωμένη ή μη ανταγωνιστική γίνεται πλέον φανερό μόνον αφού παρέλθει ορισμένο χρονικό διάστημα κατά το οποίο η τεχνολογία ή τα προϊόντα που την ενσωματώνουν είναι διαθέσιμα στους καταναλωτές. Για παράδειγμα, όταν αναπτύχθηκε η τεχνολογία σύμπυκνων δίσκων (CD) και διατέθηκαν στην αγορά οι δίσκοι αυτοί και οι αντίστοιχες συσκευές δεν ήταν φανερό ότι η νέα αυτή τεχνολογία θα αντικαθιστούσε την παλαιά τεχνολογία. Τούτο έγινε προφανές μόνο μερικά χρόνια αργότερα. Ως εκ τούτου, οι συμβαλλόμενοι θα θεωρούνται ανταγωνιστές όταν, κατά τη σύναψη της συμφωνίας, δεν είναι φανερό ότι η τεχνολογία του δικαιοδόχου είναι απαρχαιωμένη ή μη ανταγωνιστική. Ωστόσο, δεδομένου ότι τόσο η παράγραφος 1 όσο και η παράγραφος 3 του άρθρου 81 πρέπει να εφαρμόζονται λαμβάνοντας υπόψη το πραγματικό πλαίσιο εντός του οποίου συνάπτεται η συμφωνία, η εκτίμηση επηρεάζεται από την ουσιώδη μεταβολή των πραγματικών περιστατικών. Συνεπώς, ο χαρακτηρισμός της σχέσης μεταξύ των συμβαλλομένων θα αλλάξει, αν σε μεταγενέστερο στάδιο η τεχνολογία του δικαιοδόχου καταστεί απαρχαιωμένη ή μη ανταγωνιστική στην αγορά.

ΙΙΙ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

1. Οι συνέπειες της απαλλαγής κατά κατηγορία

27. Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που πληρούν τις προϋποθέσεις του ΚΑΚΜΤ απαλλάσσονται κατά κατηγορία από την απαγόρευση του άρθρου 81 παράγραφος 1. Οι συμφωνίες που έχουν τύχει απαλλαγής κατά κατηγορία είναι νομικώς έγκυρες και εκτελεστές. Οι εν λόγω συμφωνίες μπορούν να απαγορευθούν μόνο για το μέλλον και μόνο μετά από επίσημη άρση της απαλλαγής κατά κατηγορία από την Επιτροπή ή από αρχή ανταγωνισμού ενός κράτους μέλους. Οι συμφωνίες που έχουν τύχει απαλλαγής κατά κατηγορία δεν μπορούν να θεωρηθούν άκυρες για λόγους που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό από εθνικά δικαστήρια στο πλαίσιο ατομικής δικαστικής προσφυγής.

28. Η απαλλαγή κατηγοριών περιοριστικών συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας βασίζεται στο τεκμήριο ότι οι συμφωνίες αυτές πληρούν τις τέσσερις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3. Έτσι, τεκμαίρεται ότι οι συμφωνίες οδηγούν σε βελτίωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας, ότι οι περιορισμοί που περιλαμβάνονται στις συμφωνίες είναι αναγκαίοι για την επίτευξη της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας, ότι οι καταναλωτές στις επηρεαζόμενες αγορές λαμβάνουν δίκαιο τμήμα από την αύξηση της αποτελεσματικότητας και ότι οι συμφωνίες δεν παρέχουν στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις τη δυνατότητα εξάλειψης του ανταγωνισμού σε σημαντικό τμήμα των σχετικών προϊόντων. Τα όρια μεριδίων αγοράς (άρθρο 3), ο κατάλογος σοβαρών περιορισμών (άρθρο 4) και οι προϋποθέσεις (άρθρο 5) έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν ότι η απαλλαγή κατά κατηγορία θα χορηγείται μόνο σε συμφωνίες που κατά τεκμήριο πληρούν τις τέσσερις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3.

29. Οι περισσότερες συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μερικές από τις οποίες αναφέρονται στο τμήμα ΙΩ κατωτέρω, μεμονωμένες συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 1 είτε επειδή δεν περιορίζουν καθόλου τον ανταγωνισμό είτε επειδή ο περιορισμός του ανταγωνισμού δεν είναι σημαντικός(21). Κατά το μέτρο που οι εν λόγω συμφωνίες εμπίπτουν οπωσδήποτε στο πεδίο εφαρμογής του ΚΑΚΜΤ, δεν είναι αναγκαίο να καθοριστεί αν εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1(22).

30. Εκτός του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής κατά κατηγορία, πρέπει να εξετάζεται αν μια συγκεκριμένη υπόθεση εμπίπτει στο άρθρο 81 παράγραφος 1 και, αν ναι, πρέπει εκτιμάται αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3. Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας που δεν εμπίπτουν στην απαλλαγή κατά κατηγορία δεν είναι κατά τεκμήριο ασυμβίβαστες με το άρθρο 81. Ειδικότερα, δεν υφίσταται τεκμήριο παρανομίας μόνο διότι τα μερίδια αγοράς των συμβαλλομένων υπερβαίνουν τα όρια μεριδίων αγοράς που προβλέπονται στο άρθρο 3 του ΚΑΚΜΤ. Αυτές οι συμφωνίες ενδέχεται να μην είναι περιοριστικές ή, εφόσον είναι περιοριστικές, ενδέχεται να πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3. Η μη εφαρμογή της απαλλαγής κατά κατηγορία σημαίνει απλώς ότι απαιτείται εκτίμηση σε ατομική βάση. Μόνον όταν μια συμφωνία περιέχει σοβαρούς περιορισμούς του ανταγωνισμού τεκμαίρεται κατά κανόνα ότι απαγορεύεται από το άρθρο 81.

2. Πεδίο εφαρμογής και διάρκεια του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία

2.1. Συμφωνίες μεταξύ δύο συμβαλλομένων

31. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 του ΚΑΚΜΤ, ο κανονισμός καλύπτει συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας "μεταξύ δύο επιχειρήσεων". Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας μεταξύ περισσότερων από δύο επιχειρήσεων δεν καλύπτονται από τον ΚΑΚΜΤ. Καθοριστική σημασία για το διαχωρισμό μεταξύ διμερών και πολυμερών συμφωνιών έχει το εάν η συμφωνία συνάπτεται μεταξύ περισσοτέρων των δύο μερών.

32. Οι συμφωνίες που συνάπτονται από δύο συμβαλλόμενα μέρη εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΚΑΚΜΤ ακόμη και αν η συμφωνία προβλέπει όρους για περισσότερα από ένα επίπεδα εμπορίου. Για παράδειγμα, ο ΚΑΚΜΤ εφαρμόζεται σε μια συμφωνία για άδεια εκμετάλλευσης που δεν αφορά μόνο το στάδιο της παραγωγής, αλλά και το στάδιο της διανομής, καθορίζοντας τις υποχρεώσεις που πρέπει ή μπορεί να επιβάλει ο δικαιοδόχος στους μεταπωλητές των προϊόντων που παράγονται χρησιμοποιώντας την άδεια(23).

33. Οι συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που συνάπτονται μεταξύ περισσότερων των δύο επιχειρήσεων συχνά θέτουν τα ίδια ζητήματα με τις ίδιας φύσης συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που συνάπτονται μεταξύ δύο συμβαλλομένων. Κατά την εξέταση συμφωνιών παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που είναι της ίδιας φύσης με τις καλυπτόμενες από την απαλλαγή κατά κατηγορία συμφωνίες, αλλά συνάπτονται μεταξύ περισσότερων των δύο συμβαλλομένων, η Επιτροπή θα εφαρμόζει κατ' αναλογία τις αρχές που εκτίθενται στον ΚΑΚΜΤ. Οι συμφωνίες μεταξύ περισσότερων των δύο επιχειρήσεων που θα είχαν απαλλαγεί κατά κατηγορία αν είχαν συναφθεί μεταξύ δύο μόνο επιχειρήσεων κατά κανόνα θα αντιμετωπίζονται σαν να καλύπτονταν από την απαλλαγή κατά κατηγορία.

2.2. Συμφωνίες για την παραγωγή ή διάθεση προϊόντων της σύμβασης

34. Από το άρθρο 2 συνάγεται ότι για να καλύπτονται από τον ΚΑΚΜΤ, οι συμφωνίες παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης πρέπει να αφορούν την "παραγωγή ή διάθεση προϊόντων της σύμβασης", δηλαδή προϊόντων που ενσωματώνουν ή παράγονται με την παραχωρούμενη τεχνολογία. Ο ΚΑΚΜΤ δεν καλύπτει τις κοινοπραξίες εκμετάλλευσης τεχνολογίας. Η έννοια των κοινοπραξιών εκμετάλλευσης τεχνολογίας καλύπτει συμφωνίες βάσει των οποίων δύο ή περισσότεροι συμβαλλόμενοι συμφωνούν να συνεκμεταλλεύονται τις τεχνολογίες τους παραχωρώντας άδεια εκμετάλλευσης για τις δύο μαζί. Η έννοια των κοινοπραξιών εκμετάλλευσης τεχνολογίας καλύπτει επίσης συμφωνίες βάσει των οποίων δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις συμφωνούν να παραχωρήσουν άδεια εκμετάλλευσης σε τρίτο και να του επιτρέψουν να χορηγεί άδειες εκμετάλλευσης για το πακέτο τεχνολογιών. Οι κοινοπραξίες εκμετάλλευσης τεχνολογίας εξετάζονται στο κεφάλαιο IV.4 κατωτέρω. Ομοίως, ο ΚΑΚΜΤ δεν έχει εφαρμογή στις συμφωνίες βάσει των οποίων ο δικαιοπάροχος εξουσιοδοτεί τον δικαιοδόχο να παραχωρεί σε τρίτους (υποδικαιοδόχους) περαιτέρω άδειες εκμετάλλευσης της τεχνολογίας του δικαιοπαρόχου. Ωστόσο, η Επιτροπή θα εφαρμόζει κατ' αναλογία τις αρχές του ΚΑΚΜΤ και των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών σε τέτοιες συμφωνίες "για γενικές άδειες εκμετάλλευσης" μεταξύ δικαιοπαρόχου και δικαιοδόχου. Οι συμφωνίες μεταξύ του δικαιοδόχου και των υποδικαιοδόχων καλύπτονται από τον ΚΑΚΜΤ.

35. Ο ΚΑΚΜΤ δεν έχει εφαρμογή στις συμφωνίες για άδειες εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών για σταυροειδή παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης, που επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι ένας συμβαλλόμενος δεν θα επικαλεστεί τα δικαιώματά του πνευματικής ιδιοκτησίας για να εμποδίσει τον αντισυμβαλλόμενο να εκμεταλλευθεί τη δική του τεχνολογία (συμφωνίες μη διεκδίκησης). Δεν έχει επίσης εφαρμογή σε συμφωνίες με μοναδικό στόχο τη διευθέτηση αξιώσεων κατά τις οποίες τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ενός συμβαλλομένου θίγουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας του αντισυμβαλλομένου και το αντίστροφο (συμφωνίες διευθέτησης). Σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν συνάπτεται συμφωνία για την παραγωγή ή διάθεση προϊόντων της σύμβασης. Οι συμφωνίες αυτού του είδους εξετάζονται στο κεφάλαιο ΙΩ.3 κατωτέρω.

36. Ο όρος "προϊόντα της σύμβασης" περιλαμβάνει προϊόντα που παράγονται ή υπηρεσίες που παρέχονται με την παραχωρούμενη τεχνολογία. Τούτο συμβαίνει όταν η παραχωρούμενη τεχνολογία είτε χρησιμοποιείται στη διαδικασία παραγωγής είτε ενσωματώνεται στο ίδιο το προϊόν. Στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές ο όρος "προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία" καλύπτει και τις δύο ανωτέρω περιπτώσεις. Ο ΚΑΚΜΤ έχει εφαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες παραχωρείται άδεια εκμετάλλευσης τεχνολογίας για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της υπεργολαβίας από τον δικαιοπάροχο(24).

37. Η υπεργολαβία είναι η συμφωνία βάσει της οποίας ο δικαιοπάροχος παραχωρεί άδεια εκμετάλλευσης τεχνολογίας στον δικαιοδόχο, ο οποίος με τη σειρά του αναλαμβάνει την υποχρέωση να παράγει ορισμένα προϊόντα αποκλειστικά για τον δικαιοπάροχο βάσει της συμφωνίας. Η υπεργολαβία μπορεί επίσης να περιλαμβάνει την προμήθεια εξοπλισμού από τον δικαιοπάροχο, προκειμένου αυτός να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή των προϊόντων και των υπηρεσιών που καλύπτει η συμφωνία. Η δεύτερη αυτή μορφή υπεργολαβίας καλύπτεται από τον ΚΑΚΜΤ μόνον εφόσον κύριο αντικείμενο της συμφωνίας είναι η παραχωρούμενη τεχνολογία και όχι ο διατιθέμενος εξοπλισμός.

38. Οι συμφωνίες υπεργολαβίας καθαυτές κατά κανόνα δεν εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1 όταν η παραχωρούμενη τεχνολογία ή ο διατιθέμενος εξοπλισμός είναι απαραίτητα για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών καλυπτόμενων από τη συμφωνία. Η πρακτική που συνίσταται στην ανάθεση ενός μέρους της παραγωγής μιας επιχείρησης σε άλλη επιχείρηση, υποχρεώνοντας ταυτόχρονα τον υπεργολάβο να χρησιμοποιεί την παραχωρούμενη τεχνολογία μόνο για την παραγωγή των προϊόντων και των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη συμφωνία και να προμηθεύει αυτά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες αποκλειστικά στον δικαιοπάροχο, δεν περιορίζει καθαυτή τον ανταγωνισμό. Η υποχρέωση αποκλειστικής προμήθειας είναι σύμφυτη με την υπεργολαβία και δεν συνιστά περιορισμό του πελάτη για τους σκοπούς του ΚΑΚΜΤ. Το κριτήριο της αναγκαιότητας πληρούται όταν απουσία της συμφωνίας ο υπεργολάβος δεν θα μπορούσε να παραγάγει προϊόν με τα ίδια χαρακτηριστικά με το προϊόν που παραγγέλλει ο δικαιοπάροχος.

39. Ωστόσο, οι συμφωνίες υπεργολαβίας ενδέχεται να εμπίπτουν στο άρθρο 81 παράγραφος 1 όταν υπερβαίνουν την απλή ανάθεση σε τρίτους που περιγράφεται στην προηγούμενη παράγραφο. Για παράδειγμα είναι δυνατό να προκύψουν προβλήματα ανταγωνισμού όταν οι συμφωνίες υπεργολαβίας περιορίζουν την ικανότητα ή το κίνητρο του υπεργολάβου να καινοτομεί, όταν αποκλείουν τρίτους ή όταν διευκολύνουν τις αθέμιτες συμπράξεις στην αγορά. Η επιβολή περιορισμών στον υπεργολάβο σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης και οι υποχρεώσεις επανεκχώρησης αντιμετωπίζονται όπως και σε κάθε άλλη συμφωνία για άδεια εκμετάλλευσης. Το ίδιο ισχύει για τις υποχρεώσεις μη άσκησης ανταγωνισμού που επιβάλλουν στον υπεργολάβο να μην συναλλάσσεται με τρίτους όσον αφορά προϊόντα που δεν έχουν παραχθεί για τον δικαιοπάροχο ή τεχνολογίες που δεν έχουν παραχωρηθεί από αυτόν. Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι η παραγωγή βάσει της συμφωνίας απορροφά όλη ή την περισσότερη παραγωγική ικανότητα του υπεργολάβου δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι υφίσταται αποκλεισμός, υπό τον όρο ότι ο υπεργολάβος δεν εμποδίζεται να επεκτείνει την παραγωγική του ικανότητα.

40. Η υπεργολαβία, όπως ορίστηκε, δεν περιλαμβάνει τις υπεργολαβικές συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης βάσει των οποίων ο δικαιοδόχος αναλαμβάνει την υποχρέωση να προβεί σε περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα που καλύπτει η παραχωρούμενη τεχνολογία και να παραδώσει το πακέτο βελτιωμένης τεχνολογίας στον δικαιοπάροχο. Βασικό αντικείμενο τέτοιων συμφωνιών είναι η παροχή υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης με στόχο τη βελτίωση της τεχνολογίας, σε αντιδιαστολή με την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών βάσει της παραχωρούμενης τεχνολογίας. Οι συμφωνίες αυτού του είδους δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΚΑΚΜΤ και των παρουσών κατευθυντήριων γραμμών.

41. Ομοίως, ο ΚΑΚΜΤ και οι κατευθυντήριες γραμμές δεν καλύπτουν τις συμφωνίες βάσει των οποίων παραχωρείται άδεια εκμετάλλευσης τεχνολογίας για να μπορέσει ο δικαιοδόχος να διεξαγάγει περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη για ίδια εκμετάλλευση σε μεταγενέστερο στάδιο. Για παράδειγμα, ο ΚΑΚΜΤ και οι κατευθυντήριες γραμμές δεν καλύπτουν την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης ενός τεχνολογικού ερευνητικού εργαλείου που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο περαιτέρω ερευνητικής δραστηριότητας.

2.3. Η έννοια των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας

42. Ο ΚΑΚΜΤ και οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές καλύπτουν τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχεία β) και στ) του ΚΑΚΜΤ, η έννοια της "τεχνολογίας" καλύπτει διπλώματα ευρεσιτεχνίας και αιτήσεις για χορήγηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, υποδείγματα χρησιμότητας και αιτήσεις καταχώρησης υποδειγμάτων χρησιμότητας, δικαιώματα επί σχεδίων, δικαιώματα φυτοκαλλιέργειας, τοπογραφίες προϊόντων ημιαγωγών, συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας για ιατροφαρμακευτικά προϊόντα ή άλλα προϊόντα ως προς τα οποία είναι δυνατή η έκδοση συμπληρωματικών πιστοποιητικών προστασίας, δικαιώματα δημιουργού επί λογισμικού, και τεχνογνωσία.

43. Η τεχνογνωσία ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ζ) ως ένα πακέτο μη κατοχυρωμένων πρακτικών πληροφοριών, προϊόν πείρας και δοκιμών, το οποίο είναι απόρρητο, ουσιώδες και προσδιορίσιμο. Στο πλαίσιο αυτό "απόρρητο" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία δεν είναι ευρύτερα γνωστή ή εύκολα προσπελάσιμη. "Ουσιώδες" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία περιλαμβάνει πληροφορίες οι οποίες είναι απαραίτητες για την παραγωγή ή τη διάθεση των προϊόντων που καλύπτονται από τη συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης ή για την εφαρμογή της διαδικασίας που καλύπτεται από τη συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης. "Προσδιορίσιμο" σημαίνει ότι η τεχνογνωσία πρέπει να περιγράφεται κατά τρόπο αρκούντως διεξοδικό ώστε να είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν πληροί τα κριτήρια του απόρρητου και του ουσιώδους.

44. Η έννοια της "μεταφοράς" συνεπάγεται ότι η τεχνολογία πρέπει να μεταβιβαστεί από μια επιχείρηση σε μια άλλη. Οι μεταβιβάσεις αυτές κατά κανόνα λαμβάνουν τη μορφή παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης βάσει της οποίας ο δικαιοπάροχος χορηγεί στον δικαιοδόχο το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την τεχνολογία του έναντι της καταβολής δικαιωμάτων εκμετάλλευσης. Μπορεί επίσης να λάβει τη μορφή παραχώρησης περαιτέρω άδειας εκμετάλλευσης, βάσει της οποίας ένας δικαιοδόχος, ο οποίος έχει λάβει σχετική άδεια από τον δικαιοπάροχο, χορηγεί σε τρίτους (υποδικαιοδόχους) άδειες για την εκμετάλλευση της τεχνολογίας. Πάντως, στην περίπτωση της παραχώρησης περαιτέρω αδειών εκμετάλλευσης, η συμφωνία μεταξύ του δικαιοπαρόχου και του δικαιοδόχου δεν καλύπτεται από τον ΚΑΚΜΤ, επειδή η άδεια εκμετάλλευσης δεν χορηγείται για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών βάσει της παραχωρούμενης τεχνολογίας, βλέπε σημείο 34 ανωτέρω.

45. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο β) του ΚΑΚΜΤ, ο κανονισμός καλύπτει επίσης τις συμφωνίες εκχώρησης τεχνολογίας, εφόσον ο κίνδυνος που συνδέεται με την εκμετάλλευση της πνευματικής ιδιοκτησίας βαρύνει τον εκχωρητή. Τούτο ισχύει ιδίως όταν το πληρωτέο ποσό για την εκχώρηση εξαρτάται από τον κύκλο εργασιών που επιτυγχάνει ο εκδοχέας για τα προϊόντα που παράγονται ή διατίθενται με την εκχωρούμενη τεχνολογία, την ποσότητα των προϊόντων που παράγονται ή τον αριθμό των συναλλαγών που διεξάγονται με χρήση της υπόψη τεχνολογίας. Οι εκχωρήσεις από άποψη λειτουργίας είναι παρόμοιες με τις παραδοσιακές συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης. Το ότι το αντάλλαγμα που καταβάλλεται στον δικαιοπάροχο εξαρτάται από τη χρήση της παραχωρούμενης τεχνολογίας από τον δικαιοδόχο αποτελεί σύνηθες στοιχείο των συμφωνιών παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης. Άλλες περιπτώσεις εκχωρήσεων δεν καλύπτονται από τον ΚΑΚΜΤ.

46. Ο ΚΑΚΜΤ εφαρμόζεται μόνο σε συμφωνίες που έχουν ως κύριο αντικείμενο τη μεταφορά τεχνολογίας σε αντιδιαστολή με την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών ή την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης άλλων μορφών πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι συμφωνίες που περιέχουν διατάξεις σχετικά με την αγορά και πώληση προϊόντων καλύπτονται από τον ΚΑΚΜΤ μόνο κατά το μέτρο που οι διατάξεις αυτές δεν αποτελούν κύριο αντικείμενο της συμφωνίας και σχετίζονται άμεσα με την εφαρμογή της παραχωρούμενης τεχνολογίας. Τούτο ισχύει πιθανώς όταν τα δεσμευμένα προϊόντα έχουν τη μορφή μηχανημάτων ή παραγωγικών διαδικασιών που είναι ειδικά προσαρμοσμένα για να ενσωματώσουν την παραχωρούμενη τεχνολογία ή για να επιτρέψουν την αποτελεσματική της αξιοποίηση. Από την άλλη πλευρά, αν το προϊόν αποτελεί απλώς άλλη μία εισροή για την παραγωγή του τελικού προϊόντος, πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά αν η παραχωρούμενη τεχνολογία αποτελεί κύριο αντικείμενο της συμφωνίας. Για παράδειγμα, στις περιπτώσεις που ο δικαιοδόχος παράγει ήδη ένα τελικό προϊόν χρησιμοποιώντας άλλη τεχνολογία, η άδεια εκμετάλλευσης πρέπει να επιφέρει σημαντική βελτίωση της παραγωγικής διαδικασίας του δικαιοδόχου, η οποία υπερβαίνει την αξία του προϊόντος που αγοράζεται από τον δικαιοπάροχο. Η απαίτηση κατά την οποία τα δεσμευμένα προϊόντα πρέπει να σχετίζονται άμεσα με την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας συνεπάγεται ότι ο ΚΑΚΜΤ δεν καλύπτει την αγορά προϊόντων που δεν έχουν καμία σχέση με τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Τούτο ισχύει για παράδειγμα όταν το δεσμευμένο προϊόν δεν προορίζεται να χρησιμοποιηθεί με το παραχωρούμενο προϊόν, αλλά σχετίζεται με δραστηριότητα σε χωριστή αγορά προϊόντος.

47. Ο ΚΑΚΜΤ καλύπτει την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης άλλων μορφών πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως τα εμπορικά σήματα και τα δικαιώματα δημιουργού εκτός από τα δικαιώματα δημιουργού επί λογισμικού, μόνο κατά το μέτρο που σχετίζονται άμεσα με την εκμετάλλευση της παραχωρούμενης τεχνολογίας και δεν αποτελούν το κύριο αντικείμενο της συμφωνίας. Η προϋπόθεση αυτή εξασφαλίζει ότι οι συμφωνίες που καλύπτουν άλλα είδη δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας καλύπτονται από την απαλλαγή κατά κατηγορία μόνο κατά το μέτρο που αυτά τα άλλα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επιτρέπουν στον δικαιοδόχο να εκμεταλλευθεί καλύτερα την παραχωρούμενη τεχνολογία. Για παράδειγμα, ο δικαιοπάροχος μπορεί να επιτρέψει στον δικαιοδόχο να χρησιμοποιεί το εμπορικό του σήμα στα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Η άδεια εκμετάλλευσης σήματος μπορεί να επιτρέψει στον δικαιοδόχο να εκμεταλλευθεί καλύτερα την παραχωρούμενη τεχνολογία, επιτρέποντας στους καταναλωτές να συσχετίσουν άμεσα το προϊόν με τα χαρακτηριστικά που του προσδίδει η παραχωρούμενη τεχνολογία. Η υποχρέωση του δικαιοδόχου να χρησιμοποιεί το σήμα του δικαιοπαρόχου μπορεί επίσης να συμβάλει στη διάδοση της τεχνολογίας, επιτρέποντας στον δικαιοπάροχο να γνωστοποιήσει ότι αποτελεί την πηγή της χρησιμοποιούμενης τεχνολογίας. Ωστόσο, όταν η αξία της παραχωρούμενης τεχνολογίας για τον δικαιοδόχο είναι περιορισμένη επειδή ήδη χρησιμοποιεί την ίδια ή πολύ παρεμφερή τεχνολογία και το κύριο αντικείμενο της συμφωνίας είναι το εμπορικό σήμα, τότε ο ΚΑΚΜΤ δεν έχει εφαρμογή(25).

48. Η χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης δικαιωμάτων δημιουργού για την αναπαραγωγή και διανομή προστατευόμενων έργων, δηλαδή για την παραγωγή αντιγράφων προς πώληση, θεωρείται παρόμοια με τη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας. Καθότι οι εν λόγω συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης αφορούν την παραγωγή και πώληση προϊόντων βάσει δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, θεωρείται ότι είναι της ίδιας φύσεως με τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας και κατά κανόνα εγείρουν παρόμοια θέματα. Ως εκ τούτου, κατά γενικό κανόνα η Επιτροπή θα εφαρμόζει τις αρχές που εκτίθενται στον ΚΑΚΜΤ και στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές κατά την εκτίμηση, βάσει του άρθρου 81, τέτοιων υποθέσεων παραχώρησης δικαιωμάτων δημιουργού.

49. Από την άλλη πλευρά, η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης δικαιωμάτων επί παραστάσεως και άλλων δικαιωμάτων που σχετίζονται με δικαιώματα δημιουργού θεωρείται ότι εγείρει ιδιαίτερα θέματα και ενδεχομένως δεν δικαιολογείται η εκτίμηση τέτοιων υποθέσεων βάσει των αρχών που αναπτύσσονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές. Στην περίπτωση των διαφόρων δικαιωμάτων που σχετίζονται με τις παραστάσεις, η αξία δεν δημιουργείται από την αναπαραγωγή και πώληση αντιγράφων ενός προϊόντος, αλλά από κάθε μεμονωμένη εκτέλεση της προστατευόμενης εργασίας. Η εκμετάλλευση αυτού του είδους μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως η εκτέλεση, επίδειξη ή εκμίσθωση προστατευόμενου υλικού, όπως οι κινηματογραφικές ταινίες, η μουσική ή αθλητικές εκδηλώσεις. Κατά την εφαρμογή του άρθρου 81 πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του έργου και ο τρόπος με τον οποίο είναι δυνατή η εκμετάλλευσή του(26). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν θα εφαρμόζει κατ' αναλογία τον ΚΑΚΜΤ και τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στην παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης των λοιπών αυτών δικαιωμάτων.

50. Η Επιτροπή δεν θα επεκτείνει επίσης τις αρχές που αναπτύσσονται στον ΚΑΚΜΤ και στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές στην παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης σημάτων. Ωστόσο, η παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης σημάτων ανακύπτει συχνά στο πλαίσιο της διανομής και μεταπώλησης προϊόντων και υπηρεσιών και εν γένει έχει περισσότερες ομοιότητες με τις συμφωνίες διανομής από ό,τι με την παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας. Όταν μια άδεια εκμετάλλευσης σήματος σχετίζεται άμεσα με τη χρησιμοποίηση, πώληση ή μεταπώληση προϊόντων και υπηρεσιών και δεν αποτελεί το κύριο αντικείμενο της συμφωνίας, η συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης καλύπτεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2790/1999 της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών(27).

2.4. Διάρκεια

51. Η απαλλαγή κατά κατηγορία ισχύει για όσο διάστημα το παραχωρούμενο δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν έχει λήξει ή κηρυχθεί άκυρο. Στην περίπτωση της τεχνογνωσίας, η απαλλαγή κατά κατηγορία ισχύει για όσο διάστημα η παραχωρούμενη τεχνογνωσία παραμένει απόρρητη, εκτός από την περίπτωση που η τεχνογνωσία καθίσταται γνωστή δημοσίως ως αποτέλεσμα ενεργειών του δικαιοδόχου, περίπτωση στην οποία η απαλλαγή ισχύει καθόλη τη διάρκεια της συμφωνίας, βλέπε άρθρο 2 παράγραφος 1 του ΚΑΚΜΤ.

52. Η απαλλαγή κατά κατηγορία εφαρμόζεται σε κάθε παραχωρούμενο δικαίωμα ιδιοκτησίας καλυπτόμενο από τη συμφωνία και παύει να ισχύει κατά την ημερομηνία λήξης, ακυρότητας ή έλευσης σε δημόσια χρήση του τελευταίου δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας που αποτελεί "τεχνολογία" κατά την έννοια του ΚΑΚΜΤ, βλέπε σημείο 42 ανωτέρω.

53. Εκτός του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής κατά κατηγορία, η εκτίμηση μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την εκάστοτε πνευματική ιδιοκτησία και το κατά πόσον, για παράδειγμα, η συμφωνία καλύπτει βασικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή βελτίωση βασικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας που έχει λήξει.

2.5. Σχέση με άλλους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία

54. Ο ΚΑΚΜΤ καλύπτει συμφωνίες μεταξύ δύο συμβαλλομένων που αφορούν την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης τεχνολογίας για την παραγωγή ή διάθεση προϊόντων της σύμβασης. Ωστόσο, η τεχνολογία μπορεί επίσης να αποτελεί στοιχείο άλλου είδους συμφωνιών. Επιπλέον, τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία στη συνέχεια πωλούνται στην αγορά. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να εξετάζεται η σχέση μεταξύ του ΚΑΚΜΤ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2658/2000 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης(28), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2659/2000 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης(29), και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2790/1999 της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών(30).

2.5.1. Οι κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία σχετικά με τις συμφωνίες εξειδίκευσης και τις συμφωνίες Ε & Α

55. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2658/2000 για τις κατηγορίες εξειδίκευσης, ο εν λόγω κανονισμός καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις συμφωνίες κοινής παραγωγής δυνάμει των οποίων δύο ή περισσότερα μέρη συμφωνούν να παράγουν από κοινού ορισμένα προϊόντα. Ο κανονισμός επεκτείνεται σε διατάξεις σχετικά με την εκχώρηση ή τη χρήση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, εφόσον δεν αποτελούν πρωταρχικό αντικείμενο της συμφωνίας, αλλά σχετίζονται άμεσα με την εφαρμογή της και είναι αναγκαίες γι' αυτήν.

56. Όταν επιχειρήσεις ιδρύουν μια κοινή επιχείρηση παραγωγής και της παραχωρούν άδεια εκμετάλλευσης της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή των προϊόντων που παράγει η κοινή επιχείρηση, αυτή η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης υπάγεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2658/2000 και όχι στον ΚΑΚΜΤ. Έτσι, η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης στο πλαίσιο μιας κοινής επιχείρησης παραγωγής κατά κανόνα πρέπει να εξετάζεται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2658/2000. Ωστόσο, όταν η κοινή επιχείρηση παραχωρεί σε τρίτους άδειες εκμετάλλευσης της τεχνολογίας, η δραστηριότητα αυτή δεν σχετίζεται με την παραγωγή της κοινής επιχείρησης και, συνεπώς, δεν καλύπτεται από τον ανωτέρω κανονισμό. Οι συμφωνίες παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης αυτού του είδους που συνδυάζουν τις τεχνολογίες των συμβαλλομένων αποτελούν κοινοπραξίες εκμετάλλευσης τεχνολογίας και εξετάζονται στο κεφάλαιο IV.4 στη συνέχεια.

57. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2659/2000 σχετικά με τις συμφωνίες έρευνας και ανάπτυξης καλύπτει τις συμφωνίες βάσει των οποίων δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις συμφωνούν να διεξάγουν από κοινού έρευνα και ανάπτυξη και να εκμεταλλεύονται από κοινού τα αποτελέσματα αυτής. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 11, η διεξαγωγή έρευνας και ανάπτυξης ή η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων αυτής γίνεται από κοινού εφόσον οι σχετικές εργασίες εκτελούνται από κοινό κλιμάκιο, φορέα ή επιχείρηση, ανατίθενται από κοινού σε κάποιον τρίτο ή επιμερίζονται μεταξύ των συμβαλλομένων στο πλαίσιο εξειδίκευσης της έρευνας, της ανάπτυξης, παραγωγής και της διανομής, συμπεριλαμβανομένης της παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης.

58. Επομένως, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2659/2000 καλύπτει την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης μεταξύ των συμβαλλομένων και από τους συμβαλλομένους προς μια κοινή οντότητα στο πλαίσιο συμφωνίας έρευνας και ανάπτυξης. Στο πλαίσιο μια τέτοιας συμφωνίας, οι συμβαλλόμενοι μπορούν επίσης να καθορίσουν τους όρους παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης σε τρίτους των αποτελεσμάτων της συμφωνίας έρευνας και ανάπτυξης. Ωστόσο, καθότι οι τρίτοι δικαιοδόχοι δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συμφωνία έρευνας και ανάπτυξης, η μεμονωμένη συμφωνία άδειας εκμετάλλευσης που έχει συναφθεί με τρίτους δεν καλύπτεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2659/2000. Οι εν λόγω συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης καλύπτονται από την απαλλαγή κατά κατηγορία εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του ΚΑΚΜΤ.

2.5.2. Ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία για τις κάθετες συμφωνίες

59. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2790/1999 της Επιτροπής σχετικά με τις κάθετες συμφωνίες καλύπτει συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ δύο ή περισσότερων επιχειρήσεων, καθεμία εκ των οποίων δραστηριοποιείται, για το σκοπό της συμφωνίας, σε διαφορετικό επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, και που αφορούν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μέρη μπορούν να προμηθεύονται, να πωλούν ή να μεταπωλούν ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες. Καλύπτει επομένως τις συμφωνίες προμήθειας και διανομής(31).

60. Δεδομένου ότι ο ΚΑΚΜΤ καλύπτει μόνο συμφωνίες μεταξύ δύο μερών και ότι ο δικαιοδόχος, ο οποίος πωλεί προϊόντα τα οποία ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία, είναι προμηθευτής για τους σκοπούς του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2790/1999, οι δύο αυτοί κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία είναι στενά συνδεδεμένοι. Η συμφωνία μεταξύ του δικαιοπαρόχου και του δικαιοδόχου υπάγεται στον ΚΑΚΜΤ, ενώ οι συμφωνίες μεταξύ ενός δικαιοδόχου και των αγοραστών υπάγονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2790/1999 και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τους κάθετους περιορισμούς(32).

61. Ο ΚΑΚΜΤ παρέχει απαλλαγή κατά κατηγορία σε συμφωνίες μεταξύ του δικαιοπαρόχου και του δικαιοδόχου, και σε περίπτωση που η συμφωνία επιβάλλει υποχρεώσεις στον δικαιοδόχο ως προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να πωλεί τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Ειδικότερα, ο δικαιοδόχος μπορεί να υποχρεωθεί να δημιουργήσει ένα συγκεκριμένο είδος συστήματος διανομής, όπως ένα σύστημα αποκλειστικής ή επιλεκτικής διανομής. Ωστόσο, οι συμφωνίες διανομής που συνάπτονται για την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων, πρέπει να συμμορφώνονται με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2790/1999, προκειμένου να τύχουν απαλλαγής κατά κατηγορία. Για παράδειγμα, ο δικαιοπάροχος μπορεί να επιβάλει στον δικαιοδόχο να δημιουργήσει ένα σύστημα βασιζόμενο στην επιλεκτική διανομή σύμφωνα με καθορισμένους κανόνες. Ωστόσο, από το άρθρο 4 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2790/1999 συνάγεται ότι οι διανομείς πρέπει να είναι ελεύθεροι να προβαίνουν σε παθητικές πωλήσεις στις περιοχές άλλων αποκλειστικών διανομέων.

62. Επιπλέον, οι διανομείς πρέπει κατ' αρχήν να είναι ελεύθεροι να πραγματοποιούν τόσο ενεργητικές, όσο και παθητικές πωλήσεις σε περιοχές που καλύπτονται από τα συστήματα διανομής άλλων δικαιοδόχων που παράγουν τα δικά τους προϊόντα χρησιμοποιώντας την παραχωρούμενη τεχνολογία. Για τους σκοπούς του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2790/1999, κάθε δικαιοδόχος είναι ένας ξεχωριστός προμηθευτής. Ωστόσο, οι λόγοι που υπαγορεύουν την απαλλαγή κατά κατηγορία του εν λόγω κανονισμού ενδέχεται επίσης να ισχύουν όταν τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία πωλούνται από τους δικαιοδόχους φέροντας ένα κοινό σήμα ιδιοκτησίας του δικαιοπαρόχου. Όταν τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία πωλούνται υπό ένα κοινό σήμα, οι ίδιοι λόγοι σχετικά με την αποτελεσματικότητα μπορεί να υπάρχουν για να εφαρμοστούν οι ίδιοι περιορισμοί μεταξύ των συστημάτων διανομής των δικαιοδόχων όπως και στην περίπτωση ενός κάθετου συστήματος διανομής. Σε τέτοιες περιπτώσεις η Επιτροπή κατά πάσα πιθανότητα δεν θα αμφισβητούσε περιορισμούς, όταν πληρούνται κατ' αναλογία οι απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2790/1999. Για να υπάρχει κοινό σήμα, τα προϊόντα πρέπει να πωλούνται και να προωθούνται υπό ενιαίο σήμα, το οποίο πρέπει να κυριαρχεί στην παροχή πληροφοριών στον καταναλωτή σχετικά με την ποιότητα και άλλες συναφείς πληροφορίες. Δεν αρκεί να φέρει το προϊόν, εκτός από το σήμα του δικαιοδόχου, και το σήμα του δικαιοπαρόχου που τον προσδιορίζει ως την πηγή της παραχωρούμενης τεχνολογίας.

3. Η περιοχή ασφαλείας που δημιουργεί ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία

63. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του ΚΑΚΜΤ, η απαλλαγή κατά κατηγορία υπέρ περιοριστικών συμφωνιών χορηγείται εφόσον δεν υπάρχει υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων μεριδίων αγοράς, γεγονός που περιορίζει το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής κατά κατηγορία σε συμφωνίες για τις οποίες τεκμαίρεται εν γένει ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3.

64. Το εφαρμοστέο ανώτατο όριο εξαρτάται από το κατά πόσον η συμφωνία έχει συναφθεί μεταξύ ανταγωνιστών ή μεταξύ μη ανταγωνιστών. Για τους σκοπούς του ΚΑΚΜΤ, οι επιχειρήσεις που παραχωρούν άδεια εκμετάλλευσης ανταγωνιστικών τεχνολογιών σε τρίτους είναι ανταγωνίστριες στη σχετική αγορά τεχνολογίας. Ο δυνητικός ανταγωνισμός στην αγορά τεχνολογίας δεν λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή των ορίων μεριδίου αγοράς. Εκτός της περιοχής ασφαλείας που δημιουργεί ο κανονισμός, ο δυνητικός ανταγωνισμός στην αγορά τεχνολογίας λαμβάνεται υπόψη και μπορεί να οδηγήσει σε επαναπροσδιορισμό της ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ των μερών, βλέπε ειδικότερα σημείο 24 ανωτέρω.

65. Οι επιχειρήσεις είναι ανταγωνίστριες όσον αφορά τα σχετικά προϊόντα όταν και οι δύο επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην ή στις σχετικές αγορές προϊόντος και στην ή στις σχετικές γεωγραφικές αγορές στις οποίες πωλούνται τα προϊόντα που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία (πραγματικοί ανταγωνιστές). Θεωρούνται επίσης ως ανταγωνίστριες όταν, βάσει ρεαλιστικών προβλέψεων, θα προέβαιναν στις απαραίτητες πρόσθετες επενδύσεις και θα αναλάμβαναν τα υπόλοιπα απαραίτητα έξοδα για να μπορέσουν να εισέλθουν στην ή στις σχετικές αγορές προϊόντος και στην ή στις σχετικές γεωγραφικές αγορές κατόπιν μιας μικρής, αλλά μόνιμης αύξησης των σχετικών τιμών (δυνητικοί ανταγωνιστές).

66. Από τα σημεία 64 και 65 συνάγεται ότι δύο επιχειρήσεις δεν είναι ανταγωνίστριες κατά την έννοια του ΚΑΚΜΤ όταν ο δικαιοπάροχος δεν είναι ούτε πραγματικός ούτε δυνητικός προμηθευτής προϊόντων στη σχετική αγορά και ο δικαιοδόχος, ο οποίος έχει ήδη παρουσία στην αγορά προϊόντος, δεν παρέχει ο ίδιος άδειες εκμετάλλευσης ανταγωνιστικής τεχνολογίας, ακόμη και αν κατέχει μια ανταγωνιστική τεχνολογία και παράγει βάσει αυτής. Ωστόσο, οι συμβαλλόμενοι γίνονται ανταγωνιστές αν, σε μεταγενέστερο στάδιο, ο δικαιοδόχος αρχίσει να παρέχει άδειες εκμετάλλευσης της δικής του τεχνολογίας ή αν ο δικαιοπάροχος γίνει πραγματικός ή δυνητικός προμηθευτής προϊόντων στη σχετική αγορά. Επιπλέον, όπως προαναφέρεται στο σημείο 64, σε περίπτωση υπέρβασης του ανώτατου ορίου για το μερίδιο αγοράς, ο δυνητικός ανταγωνισμός στην αγορά τεχνολογίας λαμβάνεται υπόψη.

67. Στην περίπτωση συμφωνιών μεταξύ ανταγωνιστών, το ανώτατο όριο μεριδίου αγοράς είναι 20 % και στην περίπτωση συμφωνιών μεταξύ μη ανταγωνιστών είναι 30 %, βλέπε άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2 του ΚΑΚΜΤ. Όταν οι επιχειρήσεις που έχουν συνάψει τη συμφωνία για άδεια εκμετάλλευσης δεν είναι ανταγωνίστριες, τότε η συμφωνία καλύπτεται εφόσον το μερίδιο αγοράς κάθε συμβαλλομένου δεν υπερβαίνει το 30 % στις σχετικές αγορές τεχνολογίας και προϊόντος. Όταν οι επιχειρήσεις που έχουν συνάψει τη συμφωνία για άδεια εκμετάλλευσης είναι ανταγωνίστριες, η συμφωνία καλύπτεται εφόσον τα συνδυασμένα μερίδια αγοράς το μερών δεν υπερβαίνουν το 20 % στις σχετικές αγορές τεχνολογίας και προϊόντος. Έπεται ότι τα ανώτατα όρια μεριδίου αγοράς εφαρμόζονται τόσο στις αγορές τεχνολογίας, όσο και στις αγορές των προϊόντων που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Εφόσον υπάρχει υπέρβαση του εφαρμοστέου ανώτατου ορίου για το μερίδιο αγοράς σε οποιαδήποτε σχετική αγορά, η απαλλαγή κατά κατηγορία δεν εφαρμόζεται στη συμφωνία όσον αφορά τη συγκεκριμένη σχετική αγορά.

68. Στην περίπτωση αγορών τεχνολογίας, όπως προκύπτει από το άρθρο 3 παράγραφος 3 του ΚΑΚΜΤ το μερίδιο αγοράς του δικαιοπαρόχου πρέπει να υπολογίζεται βάσει όλων των πωλήσεων του δικαιοπαρόχου, του δικαιοδόχου και των λοιπών δικαιοδόχων των προϊόντων που ενσωματώνουν την τεχνολογία του δικαιοπαρόχου και τούτο χωριστά για κάθε αγορά προϊόντος(33). Όταν οι συμβαλλόμενοι είναι ανταγωνιστές στην αγορά τεχνολογίας, οι πωλήσεις των προϊόντων που ενσωματώνουν την τεχνολογία του δικαιοδόχου πρέπει να προστίθενται στις πωλήσεις των προϊόντων που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία. Στην περίπτωση νέων τεχνολογιών που δεν έχουν οδηγήσει ακόμη σε πωλήσεις, θα αποδίδεται μηδενικό μερίδιο αγοράς. Όταν ξεκινήσουν οι πωλήσεις, θα αρχίσει να διαμορφώνεται το μερίδιο αγοράς της τεχνολογίας.

69. Στην περίπτωση αγορών προϊόντος, το μερίδιο αγοράς του δικαιοδόχου πρέπει να υπολογίζεται βάσει των πωλήσεων προϊόντων που ενσωματώνουν την παραχωρούμενη τεχνολογία και των ανταγωνιστικών προϊόντων εκ μέρους του δικαιοδόχου, δηλαδή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συνολικές πωλήσεις του δικαιοδόχου στην οικεία αγορά προϊόντος. Όταν ο δικαιοπάροχος είναι και προμηθευτής προϊόντων στη σχετική αγορά, πρέπει να λαμβάνονται επίσης υπόψη οι πωλήσεις του δικαιοπαρόχου στην οικεία αγορά προϊόντος. Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό μεριδίων στην αγορά προϊόντος, οι πωλήσεις άλλων δικαιοδόχων δεν λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του μεριδίου αγοράς του δικαιοδόχου ή/και του δικαιοπαρόχου.

70. Τα μερίδια αγοράς πρέπει να υπολογίζονται με βάση τα στοιχεία για την αξία των πωλήσεων, όταν υπάρχουν τέτοια στοιχεία. Η αξία των πωλήσεων κατά κανόνα αποτελεί ακριβέστερη ένδειξη της ισχύος μιας τεχνολογίας από ό,τι ο όγκος των πωλήσεων. Ωστόσο, όταν δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με την αξία των πωλήσεων, μπορούν να χρησιμοποιούνται εκτιμήσεις βασιζόμενες σε άλλες αξιόπιστες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων σχετικά με τον όγκο των πωλήσεων στην αγορά.

71. Οι ανωτέρω αρχές καθίστανται σαφέστερες μέσω των παραδειγμάτων που ακολουθούν:

Συμφωνίες για άδειας εκμετάλλευσης μεταξύ μη ανταγωνιστών

Παράδειγμα 1

Η εταιρεία Α ειδικεύεται στην ανάπτυξη βιοτεχνολογικών προϊόντων και τεχνικών, και ανέπτυξε το νέο προϊόν Χεραν. Δεν παράγει σε μαζική κλίμακα το Χεραν και δεν διαθέτει τα απαραίτητα προς τούτο μέσα παραγωγής και διανομής. Η εταιρεία Β είναι ένας από τους παραγωγούς ανταγωνιστικών προϊόντων, τα οποία παράγονται με ελεύθερα διαθέσιμες, μη αποκλειστικές τεχνολογίες. Το έτος 0, η Β εισέπραξε 25 εκατομμύρια EUR από τις πωλήσεις προϊόντων που παρήχθησαν με τις ελεύθερα διαθέσιμες τεχνολογίες. Το έτος 1, η Α χορηγεί στη Β άδεια εκμετάλλευσης για την παραγωγή του Xeran. Το έτος αυτό, η Β εισπράττει 15 εκατομμύρια EUR από τις πωλήσεις προϊόντων που παράγονται με τις ελεύθερα διαθέσιμες τεχνολογίες και 15 εκατομμύρια EUR από τις πωλήσεις του Xeran. Το έτος 2 και τα επόμενα έτη η Β παράγει και πωλεί μόνο Χεραν με αξία πωλήσεων 40 εκατομμύρια EUR ετησίως. Επιπλέον, το έτος 1 η Α χορηγεί επίσης άδεια εκμετάλλευσης στην Γ. Η Γ δεν ασκούσε προηγουμένως δραστηριότητες στην εν λόγω αγορά προϊόντος. Η Γ παράγει και πωλεί μόνο Xeran, με αξία πωλήσεων 10 εκατομμύρια EUR το έτος 1 και 15 εκατομμύρια EUR από το έτος 2 και μετά. Ας υποθέσουμε ότι η αξία των πωλήσεων στη συνολική αγορά του Xeran και των υποκαταστάτων του, στην οποία δραστηριοποιούνται οι Β και Γ, έχει διαπιστωθεί ότι ανέρχεται σε 200 εκατομμύρια EUR ετησίως.

Το έτος 1, έτος σύναψης της συμφωνίας παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, το μερίδιο αγοράς της Α στην αγορά τεχνολογίας είναι 0 %, διότι το μερίδιο αγοράς της πρέπει να υπολογιστεί βάσει των συνολικών πωλήσεων του Xeran κατά το προηγούμενο έτος. Το έτος 2 το μερίδιο αγοράς της Α στην αγορά τεχνολογίας είναι 12,5 %, αντικατοπτρίζοντας την αξία του Χεραν που παρήγαγαν η Β και η Γ κατά το προηγούμενο έτος. Από το έτος 3 και μετά το μερίδιο αγοράς της Α στην αγορά τεχνολογίας είναι 27,5 %, αντικατοπτρίζοντας την αξία του Xeran που παρήγαγαν η Β και η Γ κατά το προηγούμενο έτος.

Το έτος 1 το μερίδιο αγοράς της Β στην αγορά προϊόντος είναι 12,5 %, αντικατοπτρίζοντας τις πωλήσεις αξίας 25 εκατομμύρια EUR που πραγματοποίησε η Β το έτος 0. Το έτος 2 το μερίδιο αγοράς της Β είναι 15 %, διότι οι πωλήσεις της αυξήθηκαν σε 30 εκατομμύρια EUR το έτος 1. Από το έτος 3 και εξής το μερίδιο αγοράς της Β είναι 20 %, καθότι οι πωλήσεις της ανέρχονται σε 40 εκατομμύρια EUR ετησίως. Το μερίδιο αγοράς της Γ στην αγορά προϊόντος είναι 0 % το έτος 1, 5 % το έτος 2 και 7,5 % στη συνέχεια.

Δεδομένου ότι πρόκειται για συμφωνία μεταξύ μη ανταγωνιστών και το μερίδιο αγοράς των Α, Β και Γ είναι μικρότερο του 30 % κάθε έτος, οι συμφωνίες εμπίπτουν στην περιοχή ασφαλείας του ΚΑΚΜΤ.

Παράδειγμα 2

Ισχύουν τα ίδια δεδομένα με το παράδειγμα 1, με τη διαφορά ότι η Β και η Γ δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές γεωγραφικές αγορές. Ας υποθέσουμε ότι η συνολική αξία της αγοράς για το Χεραν και τα υποκατάστατά του έχει διαπιστωθεί ότι ανέρχεται σε 100 εκατομμύρια EUR ετησίως σε κάθε αγορά.

Στην περίπτωση αυτή το μερίδιο αγοράς της Α στην αγορά τεχνολογίας πρέπει να υπολογιστεί με βάση τα μερίδια που κατέχει και στις δύο γεωγραφικές αγορές. Στην αγορά στην οποία δραστηριοποιείται η Β, το μερίδιο αγοράς της Α εξαρτάται από τις πωλήσεις του Χεραν που πραγματοποιεί η Β. Καθότι στο εν λόγω παράδειγμα δεχθήκαμε ότι η συνολική αξία της αγοράς ανέρχεται σε 100 εκατομμύρια EUR, δηλαδή στο μισό σε σχέση με το παράδειγμα 1, το μερίδιο αγοράς της Α είναι 0 % το έτος 1, 15 % το έτος 2 και 40 % στη συνέχεια. Το μερίδιο αγοράς της Β είναι 25 % το έτος 1, 30 % το έτος 2 και 40 % το έτος 3. Τα έτη 1 και 2 το μερίδιο αγοράς τόσο της Α όσο και της Β δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο του 30 %. Ωστόσο, από το έτος 3 και εξής γίνεται υπέρβαση αυτού του ορίου, γεγονός που σημαίνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 του ΚΑΚΜΤ, μετά το έτος 4 η συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης δεν εμπίπτει πλέον στην περιοχή ασφαλείας, αλλά πρέπει να εκτιμηθεί σε ατομική βάση.

Στην αγορά στην οποία δραστηριοποιείται η Γ, το μερίδιο αγοράς της Α εξαρτάται από τις πωλήσεις του Xeran που πραγματοποιεί η Γ. Έτσι, το μερίδιο αγοράς της Α στην αγορά τεχνολογίας, βάσει των πωλήσεων της Γ κατά το προηγούμενο έτος, είναι 0 % το έτος 1, 10 % το έτος 2 και 15 % στη συνέχεια. Το μερίδιο αγοράς της Γ στην αγορά προϊόντος είναι το ίδιο: 0 % το έτος 1, 10 % το έτος 2 και 15 % στη συνέχεια. Συνεπώς, η συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης εμπίπτει στην περιοχή ασφαλείας για όλα τα έτη.

Συμφωνίες για άδειας εκμετάλλευσης μεταξύ ανταγωνιστών

Παράδειγμα 1

Οι εταιρείες Α και Β δραστηριοποιούνται στην ίδια σχετική αγορά ενός χημικού προϊόντος. Επίσης, κατέχουν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τις διαφορετικές τεχνολογίες που χρησιμοποιούν για την παραγωγή του εν λόγω προϊόντο