Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (Life)"(1)

(1999/C 209/05)

Στις 9 Φεβρουαρίου 1999 και βάσει του άρθρου 130 Σ της Συνθήκης ΕΕ, τo Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

To τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον" που ανέλαβε την προετοιμασία των εργασιών κατάρτισε τη γνωμοδότησή του στις 4 Μαΐου 1999. Εισηγητής ήταν ο κ. Ribbe και συνεισηγητές οι κ.κ. Chiriaco και Linssen.

Κατά την 364η σύνοδο ολομέλειάς της 26ης και 27ης Μαΐου 1999 (συνεδρίαση της 26ης Μαΐου 1999), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 118 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλoυθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η δεύτερη φάση του χρηματοδοτικού μέσου ΕΕ για το περιβάλλον ( "Life II")(2), με διάρκεια από το 1996 έως το 1999, λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Η Επιτροπή προτείνει την καθιέρωση τρίτης φάσης ("Life ΙΙΙ"), και χορηγεί προσωρινή ενίσχυση ύψους 613 εκατ. Ευρώ για τη χρονική περίοδο έως την 31η Δεκεμβρίου 2004. Ο κύριος στόχος του προγράμματος Life, που διακρίνεται σε τρεις θεματικούς τομείς (Life-Φύση, Life-Περιβάλλον και Life- Τρίτες Χώρες), εξακολουθεί να είναι η ανάπτυξη και εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον.

1.2. Στη νέα πρόταση θα ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν από το Life ΙΙ. Η πρόταση στηρίζεται εν μέρει και σε δύο εκθέσεις αξιολόγησης, οι οποίες πρέπει να συνταχθούν σύμφωνα με τον κανονισμό για το Life ΙΙ: i) στην έκθεση του Δεκεμβρίου 1997 με βάση το άρθρο 7, παράγραφος 3(3) και ii) στην έκθεση του Δεκεμβρίου 1998 με βάση το άρθρο 14(4). Στην πρώτη έκθεση εξετάστηκε εάν το πλαίσιο αναφοράς ύψους 450 εκατ. Ευρώ, που διατίθεται για το Life ΙΙ, πρέπει να αυξηθεί. Διαπιστώθηκε ότι κατά την εφαρμογή του Life II θα μπορούσαν να υιοθετηθούν και άλλα μέσα πέραν των προβλεπόμενων 450 εκατ. Ευρώ, δεν μπορούσε όμως ήδη ούτε να εξαντληθεί το προβλεπόμενο πλαίσιο αναφοράς λόγω της δύσκολης δημοσιονομικής κατάστασης.

1.3. Στη δεύτερη έκθεση αξιολογήθηκαν οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν από την εφαρμογή του Life ΙΙ και προτάθηκε μια σειρά βελτιώσεων αναφορικά με το Life ΙΙΙ. Η έκθεση αυτή σχετίζεται με τα χρηματοδοτούμενα έργα SEM 2000(5) και έγινε σύμφωνα με μια εξωτερική αξιολόγηση(6) της εφαρμογής του Life ΙΙ.

1.4. Σε αυτήν την εξωτερική αξιολόγηση θα διευρυνθούν, μεταξύ άλλων, τα παρακάτω πορίσματα ή μάλλον συστάσεις:

- Το Life παρουσιάζει περιορισμένη συμβολή στην ανάπτυξη (δηλ. την προετοιμασία) νέας περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας (πβ. το γενικό στόχο στο άρθρο 1 του κανoνισμού Life-ΙΙ). Από τα αποτελέσματα των μεμονωμένων προγραμμάτων δεν προκύπτουν κατά κανόνα γενικές λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κανένα πρακτικό know how για τους πολιτικούς παράγοντες της ΕΕ. Ως εκ τούτου πρέπει να εκπονηθεί μια σαφής στρατηγική για να διασφαλιστεί ότι κατά την εφαρμογή του Life θα διευκρινιστεί καταρχήν πόσο χρήσιμα είναι τα μεμονωμένα προγράμματα για την κατάρτιση νομοθεσίας και δράσεων για το περιβάλλον.

- Σε σχέση εν μέρει με τα παραπάνω σχολιάζεται το γεγονός ότι η διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων στο εσωτερικό της ΓΔ ΧΙ (εσωτερική διάδοση) αποτελεί μόνον ευχή και ότι οι προτεραιότητες των διαφόρων κοινοτικών δράσεων για το περιβάλλον δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη. Αυτό αφορά μεταξύ άλλων την οργανωτική δομή της ΓΔ ΧΙ: τα τμήματα που είναι αρμόδια για το πρόγραμμα Life εργάζονται με υπερβολικά στεγανό τρόπο και δεν υπάρχει (οριζόντια) επικοινωνία με άλλα τμήματα της ΓΔ ΧΙ, με αποτέλεσμα να παραβλέπεται η απαραίτητη ανταλλαγή εμπειριών. Κατά συνέπεια θα πρέπει να βελτιωθεί η εσωτερική επικοινωνία και η οργανωτική δομή του Life να διαμορφωθεί κατά τέτοιον τρόπο, ώστε από τη συνύπαρξη τριών αυτοτελών οργάνων εντός της ΓΔ ΧΙ να προκύψει ένα πραγματικό όργανο της ΓΔ ΧΙ.

- Το συμπέρασμα ότι το Life επικεντρώνεται υπερβολικά στα σχέδια και ελάχιστα στη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων ισχύει και για τη διάδοση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων στα κράτη μέλη (εξωτερική διάδοση). Στην περίπτωση αυτή απαιτείται μια ουσιαστικά ισχυρότερη στρατηγική επικοινωνίας προσανατολισμένη στο εξωτερικό της ΕΕ, για την εφαρμογή της οποίας πρέπει να αναπτυχθεί ένα είδος "συστήματος know how management" και να κατανεμηθούν τα μεμονωμένα έργα σε ομάδες, ώστε να μπορούν να καταρτίσουν πρακτικές συστάσεις που αφορούν τους τομείς. Το ποσοστό 3 % του χρηματοδοτικού μέσου που διατίθεται για τέτοιες δράσεις επικοινωνίας πρέπει να αυξηθεί σημαντικά.

1.5. Ο προτεινόμενος κανονισμός Life ΙΙΙ θα λάβει υπόψη τα συμπεράσματα των ανωτέρω εκθέσεων. Για παράδειγμα, τα χρηματοδοτούμενα από την Κοινότητα μεμονωμένα προγράμματα θα πρέπει να συνδεθούν στενότερα με τις προτεραιότητες της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ και θα πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις για τη βελτίωση και τη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων. Επιπλέον οι ισχύουσες διατάξεις θα πρέπει να περιληφθούν σε άρθρο με τρόπο καταλληλότερο και πιο κατανοητό.

1.6. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θα λάβει θέση έναντι της πρότασης της Επιτροπής προπάντων υπό το φως των συμπερασμάτων των εκθέσεων αξιολόγησης. Πέραν τούτου η ΟΚΕ θα διατυπώσει παρατηρήσεις σχετικά με άλλους τομείς της πρότασης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Οι γενικές παρατηρήσεις που ακολουθούν πρέπει να συνδυασθούν παράλληλα με τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις του σημείου 3, το οποίο περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις για την υιοθέτηση του προτεινόμενου σχεδίου κανονισμού.

2.1. Αναγκαιότητα και χαρακτηριστικά γνωρίσματα του προγράμματος Life

2.1.1. Το Life καταλαμβάνει ιδιαίτερη και πολύ σημαντική θέση μεταξύ των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας, διότι είναι το μόνο μέσο που προορίζεται εξ ολοκλήρου για τη στήριξη και την ανάπτυξη της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής. Το πρόγραμμα συνεκτιμά συγχρόνως σοβαρά την υποχρέωση της Κοινότητας να μεριμνά για την συνεχή ανάπτυξη καθώς και για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής προστασίας σε άλλους τομείς. Γι αυτό η ΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα την αναγκαιότητα και τη δικαιολογημένη ύπαρξη αυτού του μέσου και χαιρετίζει τη συνέχισή του σε μια τρίτη φάση.

2.1.2. Η ποιότητα των σχεδίων που ενισχύει το Life έχει στο μεταξύ φθάσει σε αναμφισβήτητα υψηλό επίπεδο. Έτσι τα σχέδια Life μπορούν να προσφέρουν ποικίλης αξίας κίνητρα στους τομείς της περιβαλλοντικής, αγροτικής και διαρθρωτικής πολιτικής. Στην περίπτωση αυτή, όμως, το Life μπορεί να υποδείξει μόνο τρόπους δράσης με τη μορφή προτύπου. Η "μετατροπή" των εμπειριών του προτύπου σχεδίου Life σε συγκεκριμένη πολιτική πρέπει να γίνει μέσω άλλων κοινοτικών πολιτικών καθώς και μέσω της ανάπτυξης του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου. Σχετικά με τα παραπάνω η ΟΚΕ οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη ότι πρωταρχικός στόχος αυτού του προγράμματος δεν είναι η χρηματοδότηση σχεδίων αυτή καθεαυτή αλλά η περαιτέρω ανάπτυξη και εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, βάσει της κτηθείσας εμπειρίας από σχέδια Life που χρηματοδοτήθηκαν με κοινοτικά μέσα. Στην περίπτωση αυτή η (εσωτερική και εξωτερική) διάδοση και χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Η ΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να καταστεί αυτό το χαρακτηριστικό του Life απολύτως σαφές και στους (ενδεχόμενους) υποψήφιους δικαιούχους σχεδίων.

2.2. Η ανάπτυξη μιας νέας πολιτικής της ΕΕ για το περιβάλλον ως ένας από τους βασικούς στόχους του Life

2.2.1. Ενόψει της περιορισμένης, όπως διαπιστώθηκε, συμβολής του Life στην ανάπτυξη μιας νέας πολιτικής της ΕΕ για το περιβάλλον, η Επιτροπή, με το επιχείρημα ότι οι στόχοι της "ανάπτυξης" και της "εφαρμογής" δεν είναι αδιαίρετοι και ότι πρέπει κατά συνέπεια να διατηρηθούν, προτείνει ένα σύνολο τροποποιήσεων στον κανονισμό Life. Οι τροποποιήσεις αυτές περιλαμβάνουν αναδιατύπωση των γενικών στόχων του Life που παρουσιάζονται στο άρθρο 1 και νέο προσδιορισμό των "προπαρασκευαστικών δράσεων" (για το Life - Περιβάλλον) στο άρθρο 4.2.β σε σχέση με το άρθρο 4.1.β.

2.2.2. Η ΟΚΕ μολονότι συμφωνεί ότι ο διπλός στόχος του Life πρέπει να διατηρηθεί, αμφιβάλλει εάν οι προτεινόμενες αλλαγές είναι αρκετά επαρκείς για την εκπλήρωση του ιδιαίτερα φιλόδοξου στόχου της "ανάπτυξης", πράγμα που αποτελεί καταρχήν ευθύνη της Επιτροπής. Οι λόγοι των παραπάνω αμφιβολιών είναι τρεις. Πρώτον, η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι νέοι προσδιορισμοί, που προτείνονται στα άρθρα 1 και 4, διατυπώθηκαν με τρόπο ασαφή, γεγονός που δημιουργεί το ερώτημα πώς θα γίνουν αντιληπτοί από τους υποψήφιους δικαιούχους σχεδίων. Δεύτερον, είναι δύσκολο να διακρίνουμε στην πρόταση με ποιους συγκεκριμένους τρόπους θα πραγματοποιηθεί ο στόχος της "ανάπτυξης", καθώς ο προσδιορισμός των πιο σημαντικών παραμέτρων (τομείς προτεραιότητας, συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής, δημοσιονομικές προοπτικές) έχει μετακινηθεί(7) (με τη μορφή "προσκλήσεων για εκδήλωση ενδιαφέροντος" και "οδηγιών"). Τρίτον, ο προτεινόμενος κανονισμός δεν περιλαμβάνει σαφή αναφορά στην ανάγκη μιας στρατηγικής "υποστήριξης" - που θα βασίζεται σε κατάλληλη, οριζόντια επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων τμημάτων της ΓΔ ΧΙ καθώς και μεταξύ των Μονάδων Life και άλλων ΓΔ της Επιτροπής - και θα μπορεί να προβλέπει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα των σχεδίων για την ανάπτυξη νέας περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ. Μια τέτοια οριζόντια επικοινωνία καθίσταται όλο και σημαντικότερη εν όψει της αρχής της ολοκλήρωσης που θεσπίζεται εμφανώς στη Συνθήκη.

2.3. Βελτίωση της συμβολής του Life στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ

2.3.1. Ενώ η Επιτροπή είναι η κατεξοχήν υπεύθυνη αρχή για την ανάπτυξη της νέας περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας της ΕΕ, την ευθύνη για την εφαρμογή τους πρέπει να διαμοιραστούν πολλοί συντελεστές: η Επιτροπή, τα κράτη μέλη, περιφερειακές και τοπικές αρχές, βιομηχανία, εμπορικές οργανώσεις, ΜΚΟ κ.λπ. Γι' αυτό, προκειμένου το Life να συμβάλει στο μέγιστο βαθμό στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, είναι αναγκαίο οι εν λόγω συντελεστές να χρησιμοποιήσουν τα αποτελέσματα των σχεδίων Life όσο το δυνατό περισσότερο. Όπως αναγνωρίζει η Επιτροπή, το έργο αυτό απαιτεί, μεταξύ άλλων, μια καλά μελετημένη στρατηγική εξωτερικής διάδοσης. Καθώς οι πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Επιτροπή τα τελευταία χρόνια για να αυξήσει 7(8) τη δράση της προς αυτήν την κατεύθυνση θεωρήθηκαν ελλιπείς, υποβάλλει σήμερα ορισμένες συμπληρωματικές προτάσεις(9). Το σημαντικότερο είναι ότι προτείνει την αύξηση των χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται για δράσεις "συγχρηματοδότησης" (συμπεριλαμβανομένης και της "διάδοσης") από 3 σε 5 % των προβλεπόμενων κονδυλίων.

2.3.2. Μολονότι η ΟΚΕ παρέχει την πλήρη υποστήριξή της στις προσπάθειες της Επιτροπής για τη βελτίωση της εξωτερικής διάδοσης και εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων των σχεδίων, πιστεύει ότι μπορούν να γίνουν και άλλες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση.

2.3.2.1. Σε ορισμένα σημεία το σχέδιο κανονισμού χρειάζεται να ενισχυθεί με την ενσωμάτωση σαφούς αναφοράς στη σημασία της διάδοσης των αποτελεσμάτων σχεδίων.

2.3.2.2. Η ΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία της διακρίβωσης σαφώς προσδιορισμένων ομάδων στόχων, όπως είναι οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί γενικοί οργανισμοί (κλαδικοί οργανισμοί, μορφές συνεργασίας μεταξύ τοπικών και περιφερειακών αρχών, περιβαλλοντικοί ΜΚΟ, συμβούλια επαρχιακών οργανισμών ύδατος) που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διάδοση σχετικών αποτελεσμάτων σχεδίων μεταξύ των μελών τους. Ασφαλώς ο ρόλος αυτός θα μπορούσε να ενισχυθεί επιπλέον στην περίπτωση που ανάλογοι οργανισμοί συμμετείχαν στην προετοιμασία και υποβολή προτάσεων σχεδίων.

2.3.2.3. Επιπλέον ανακύπτει το ερώτημα κατά πόσον είναι ικανοποιητική η προτεινόμενη αύξηση κονδυλίων για τα συνοδευτικά μέτρα - την οποία η ΟΚΕ είχε ήδη ζητήσει στη γνωμοδότησή της για το Life ΙΙ(10). Λαμβάνοντας υπόψη την καίρια σημασία της διάδοσης και συγκεκριμένης χρήσης των αποτελεσμάτων καθώς και το γεγονός ότι μόνον ένα μέρος της προτεινόμενης αύξησης θα ενισχύσει άμεσα τις δράσεις διάδοσης, μπορεί να κριθεί απαραίτητη και περαιτέρω αύξηση. Η ΟΚΕ προτείνει επίσης την τοποθέτηση ενός υπαλλήλου των τμημάτων Life ως αποκλειστικού υπεύθυνου για τον εντατικότερο και γενικότερο συντονισμό των δραστηριοτήτων διάδοσης των αποτελεσμάτων.

2.3.2.4. Η ΟΚΕ επισημαίνει τη μεγάλη σημασία των χρηματοδοτικών κινήτρων για την πραγματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των σχεδίων. Προς αυτήν την κατεύθυνση θα πρέπει τα εθνικά και κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα (όπως περίπου και τα διαρθρωτικά ταμεία ή τα ταμεία συνοχής) να διαδραματίσουν πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο καινοτόμο ρόλο από εκείνον που έχουν διαδραματίσει μέχρι στιγμής στους τομείς της περιφερειακής και αγροτικής πολιτικής. Αυτό απαιτεί κατά κύριο λόγο μια ενεργό και συντονισμένη στρατηγική από πλευράς των εθνικών και περιφερειακών αρχών κατά την κατάρτιση και εφαρμογή νέων γενικών προγραμμάτων (π.χ. τα λειτουργικά προγράμματα στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων διασυνοριακού χαρακτήρα): έγκριση συγκεκριμένων τομέων δράσης, καταλληλότερα κριτήρια επιλογής, διαφοροποιημένα .... κ.λπ. ως βάση για την προτεραιότητα στήριξης πιο καινοτόμων - και ήδη δοκιμασμένων από το Life - σχεδίων. Γι αυτό έχει μεγάλη σημασία η συνεργασία μεταξύ των διοικητικών βαθμίδων που συμμετέχουν στην προετοιμασία και εφαρμογή ανάλογων προγραμμάτων πλαισίων (μεταξύ άλλων οι περιβαλλοντικές αρχές). Και οι συμμετέχουσες υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει να διαδραματίζουν ενεργότερο ρόλο στη σύνδεση των σχεδίων Life με άλλα προγράμματα στήριξης της ΕΕ. Η ΟΚΕ χαιρετίζει από την άποψη αυτή την προβλεπόμενη από την Επιτροπή συμμετοχή των εθνικών και περιφερειακών αρχών στο προβλεπόμενο σεμινάριο σχετικά με τα παραπάνω θέματα. Επίσης και οι διοικητές των αγροτικών και περιφερειακών ταμείων (π.χ. οι διαχειριστές των διαρθρωτικών ταμείων) και οι αρμόδιες περιβαλλοντικές αρχές πρέπει να λάβουν μέρος σε αυτό.

2.3.2.5. Για την προώθηση της συστηματικής ανταλλαγής εμπειριών καινοτόμων σχεδίων στην Ευρώπη, η ΟΚΕ θεωρεί επίσης απολύτως απαραίτητο να συνεχισθεί η επέκταση της τράπεζας δεδομένων Life και να συνδεθεί με άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες δεδομένων(11) σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες περιλαμβάνουν καινοτόμα σχέδια και "ορθές πρακτικές". Ένα τέτοιο σύστημα δικτύου ευρωπαϊκής εμβέλειας με συγκρίσιμες τράπεζες δεδομένων - στη δημιουργία των οποίων το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος μπορεί να διαδραματίσει συντονιστικό ρόλο - θα ήταν επωφελές και για τη διαδικασία επιλογής των σχεδίων Life προκειμένου να αποφευχθεί ενδεχόμενη επικάλυψη από πλευράς ενίσχυσης.

2.3.2.6. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τέλος ότι είναι ανάγκη να γίνει διάκριση ανάμεσα στη "διάδοση στη θεωρία" και στην "επανάληψη/αναπαραγωγή στην πράξη" (δηλ. στο τελικό αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων διάδοσης, που είναι ένα από τα σημαντικότερα μέτρα επιτυχίας του Life). Για το λόγο αυτό ζητά από την Επιτροπή να δημιουργήσει μηχανισμούς παρατήρησης αυτής της τελευταίας προοπτικής και να δώσει στο γεγονός την απαιτούμενη βαρύτητα στην έκθεση που θα υποβληθεί σύμφωνα με το άρθρο 12 του σχεδίου κανονισμού.

2.4. Life-Φύση

2.4.1. H ΟΚΕ χαιρετίζει την ολοκληρωτική επικέντρωση αυτού του μέρους του προγράμματος στην κατασκευή και τη χρήση του δικτύου Natura 2000, το οποίο προκύπτει από την εφαρμογή των οδηγιών 79/409/ΕΟΚ και 92/43/ΕΟΚ και πρέπει να θεωρηθεί, ως συμβολή στην κοινοτική στρατηγική για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τη βιολογική ποικιλότητα. Το πρόγραμμα Life - που, χάρη στον πολύ πρακτικό, "βιώσιμο" προσανατολισμό του, μπορεί να αποδείξει σε εκείνους που ασχολούνται με τα διάφορα σχέδια, ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η οικονομική ανάπτυξη δεν αλληλοαναιρούνται - έχει τη δυνατότητα να εκπληρώσει μια σημαντική λειτουργία. Πρόκειται για τη λειτουργία που σχετίζεται με την αύξηση της ασφάλειας των σημαντικών, από πλευράς φυσικής προστασίας, ζωτικών χώρων και ταυτόχρονα με τον τερματισμό της ιδιαίτερα ανησυχητικής και έντονης καθυστέρησης σε ό,τι αφορά τη γνωστοποίηση των περιοχών Natura-2000. Από την άποψη αυτή είναι ιδιαίτερα αποθαρρυντικό το γεγονός ότι η Ατζέντα 2000 και τα γεωργοπεριβαλλοντικά προγράμματα που σχετίζονται με αυτήν δεν κάνουν καμία συγκεκριμένη νύξη για τις περιοχές Natura-2000.

2.4.2. H OKE χαιρετίζει το γεγονός ότι το Life-Φύση θα χρησιμοποιηθεί στις υποψήφιες για ένταξη χώρες σε ευρύτερη κλίμακα προκειμένου να προστατευθούν οι διάφοροι οικότοποι που απειλούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΟΚΕ προτείνει σχετικά να χρησιμοποιηθεί το Life ως πρόγραμμα προστασίας για τις κατηγορίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙV της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και να γίνουν οι ανάλογες προσθήκες στο άρθρο 3.5.β).

2.5. Life-Περιβάλλον

Τα σχόλια της ΟΚΕ υπό αυτόν τον τίτλο αφορούν τρία βασικά θέματα: i) τη σχέση ανάμεσα στους στόχους "ανάπτυξης" και "εφαρμογής" του Life από τη μία πλευρά και τα προετοιμαζόμενα σχέδια "επίδειξης" και "προπαρασκευαστικά" σχέδια από την άλλη, ii) τους προτεινόμενους τομείς προτεραιότητας για τα σχέδια επίδειξης·και iii) τα προτεινόμενα ειδικά κριτήρια επιλογής.

2.5.1. Σε σχέση με το πρώτο θέμα, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι το σχέδιο κανονισμού θα αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή και σαφήνεια εάν γίνει εμφανέστερη διάκριση μεταξύ σχεδίων επίδειξης (άρθρο 4.2.α σε σχέση με το άρθρο 4.1.α), τα οποία πρέπει να συνδεθούν και να περιοριστούν ρητά στο στόχο της "εφαρμογής", και προπαρασκευαστικών δράσεων (άρθρο 4.2.β και 4.1, β), οι οποίες θα συμβάλουν αποκλειστικά και μόνο στην επίτευξη του στόχου της "ανάπτυξης". Στη μέχρι στιγμής χρησιμοποιούμενη ορολογία δεν είναι σαφής η διαφορά μεταξύ των δύο τύπων σχεδίων.

2.5.2. Σε ό,τι αφορά τα σχέδια επίδειξης, η ΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι με το Life-Περιβάλλον θα επέλθει, όπως και πριν, περιορισμός σε συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας. Τονίζει, όμως, ότι η σειρά προτεραιοτήτων που παρουσιάζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, χωρίς αναλυτική ερμηνεία, γίνεται με δυσκολία αντιληπτή. Είναι συμπτωματικό ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στα κύρια σημεία οι τρεις τομείς "Γεωργία", "Ενέργεια" και "Συγκοινωνίες", που καθόρισε η σύνοδος κορυφής του Κάρντιφ, και για τους οποίους πρέπει τα αρμόδια συμβούλια να καταρτίσουν στρατηγικές για την ολοκλήρωση του περιβαλλοντικού σχεδίου. Επιπλέον δεν υπάρχει καμία σχέση με μια σειρά θεμάτων, που αναφέρονται στην Αναθεώρηση του 5ου Προγράμματος(12) περιβαλλοντικής δράσης. Οι προτεραιότητες που πρότεινε η Επιτροπή θα έπρεπε να στηρίζονται περισσότερο στις αιτιολογικές σκέψεις και να αποτελέσουν συμπλήρωμα στους προαναφερθέντες τομείς και θέματα.

2.5.3. Αναφορικά με τα ειδικά κριτήρια καταλληλότητας που περιλαμβάνονται στο άρθρο 4, παράγραφος 6, του σχεδίου κανονισμού, πρέπει, κατά την άποψη της ΟΚΕ, να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι αξίζει να υποστηριχθεί προπάντων η ικανότητα καινοτομίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Εξάλλου χρειάζεται έπρεπε να προσδιοριστεί σαφέστερα το "κριτήριο της συνεργασίας" (άρθρο 4.6), στο οποίο επισημαίνονται π.χ. ο ενδεχόμενος ρόλος των απασχολούμενων καθώς και μορφές τοπικής και περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ αρχών, πολιτών, βιομηχανίας, εργατικών ενώσεων και οργανώσεων για το περιβάλλον.

2.6. Το Life στις υποψήφιες για ένταξη ΧΚΑΕ

2.6.1. Η κατάσταση της προστασίας του περιβάλλοντος στις συνδεδεμένες χώρες χαρακτηρίζεται από την υψηλή ανάγκη για νεωτεριστικές (και μη δαπανηρές) περιβαλλοντοτεχνολογικές λύσεις που αποβλέπουν στον περιορισμό της πρόδηλης ρύπανσης και στην ταυτόχρονη προσαρμογή του περιβαλλοντικού επιπέδου και του περιβαλλοντικού δικαίου στο κοινοτικό κεκτημένο. Στον τομέα της φυσικής προστασίας οι συνδεδεμένες χώρες παρουσιάζουν συχνά μια φυσική κληρονομιά με την οποία η Δυτική Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να συμβαδίσει. Αυτά τα πεδία, που είναι καθοριστικής σημασίας για την οικοδόμηση του Natura 2000, πρέπει να αποκτήσουν μόνιμη ασφάλεια το συντομότερο δυνατό. Είναι επίσης γνωστό ότι λόγω της κακής οικονομικής κατάστασης πολλών συνδεδεμένων χωρών και λόγω της πληθώρας των άλλων προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν, τα προβλήματα της φυσικής και περιβαλλοντικής προστασίας διαδραματίζουν περιθωριακό ρόλο. Πολύ σημαντικότερη θα είναι η δυνατότητα έναρξης των σχεδίων "bottom-up" με το πρόγραμμα Life.

2.6.2. Το πρόβλημα σε αυτήν την περίπτωση είναι ότι οι συμφωνία σύνδεσης και τα σχετικά συμπληρωματικά πρωτόκολλα προβλέπουν συμμετοχή στο πρόγραμμα Life των υποψήφιων για ένταξη χωρών μόνον υπό τον όρο ότι οι χώρες αυτές θα συμβάλουν στο πρόγραμμα ποσά υπό διαπραγμάτευση (το λεγόμενο "εισιτήριο εισόδου"). Έτσι η αντιμετώπιση των συνδεδεμένων χωρών θα είναι τελείως διαφορετική από αυτήν των κρατών μελών ή των λεγόμενων τρίτων χωρών.To γεγονός ότι μέχρι στιγμής μόνο η Ρουμανία έχει αποφασίσει να συμμετάσχει στο πρόγραμμα, καθιστά σαφές πόσο δύσκολο είναι να πεισθούν οι κυβερνήσεις των συνδεδεμένων χωρών ότι είναι μεν επωφελής η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα Life, αλλά ότι απαιτείται να διατεθούν γι' αυτήν χρήματα. Όσο οι κυβερνήσεις δεν πείθονται, δεν θα μπορούν οι ενδιαφερόμενοι (οικονομία, ιδιώτες, οργανώσεις), από τους οποίους συντηρείται το πρόγραμμα Life, να έχουν πρόσβαση σε αυτό.

2.6.3. Η ΟΚΕ ανησυχεί πολύ μήπως δεν προκύψει, λόγω αυτών των "φραγμών" η ενδεχόμενη θετική και απολύτως αναγκαία ώθηση του Life στις συνδεδεμένες χώρες. Για το λόγο αυτό προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάσουν αμέσως πώς μπορούν να περιοριστούν οι εν λόγω φραγμοί, π.χ. με την ενεργό συμμετοχή κεφαλαίων Phare στο εισιτήριο εισόδου και/ή με τη συμμετοχή άλλων σχετικών χρηματοδοτικών μέσων, όπως το ISPA ή "τα προενταξιακά μέτρα για τη γεωργία και την ανάπτυξη της υπαίθρου".

2.7. Δημοσιονομικοί πόροι και διάρκεια της τρίτης φάσης

2.7.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι το χρηματοδοτικό μέσο που χορηγήθηκε στο Life ΙΙΙ πρέπει να υπερβεί οπωσδήποτε το προβλεπόμενο πλαίσιο των 613 εκατ. Ευρώ. Κατά συνέπεια η ΟΚΕ δεν μπορεί παρά να υποστηρίξει απόλυτα την πρώτη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 15ης Απριλίου 1999, και προτείνει να προβλεφθούν για την εφαρμογή του Life τουλάχιστον 850 εκατ. Ευρώ.

2.7.1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει σχετικά ότι με το Life ΙΙΙ διατίθενται για σχέδια στα κράτη μέλη σημαντικά λιγότερα χρήματα από ό,τι με το Life Ι(13). Λόγω της διάστασης του επείγοντος που πρέπει να προσδώσουμε σήμερα - πολύ περισσότερο από ό,τι το 1992, όταν δρομολογήθηκε το Life Ι - στην περιβαλλοντική προστασία και, καθώς η ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής προστασίας σε άλλους τομείς πολιτικών αποτελεί, σύμφωνα με τις Συνθήκες του Άμστερνταμ, επιτακτική ανάγκη, αν και στην πραγματικότητα υπάρχουν ακόμη τεράστια ελλείμματα, δεν προάγει την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής το γεγονός ότι το πιο χαρακτηριστικό "χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον" της ΕΕ είναι κάθε φορά στους επιμέρους τομείς του "περιβάλλον", πιο συγκεκριμένα "φύση", όλο και πιο περιορισμένο χρηματικά σε σχέση π.χ. με τη συμμετοχή της Κοινότητας στη στήριξη της βιομηχανίας παραγωγής οπτικοακουστικών μέσων(14). Πρέπει επιπλέον να ληφθεί υπόψη ότι η εκροή χρηματοδοτικού μέσου του προγράμματος Life είναι μέχρι στιγμής πολύ καλή (βλέπε την έκθεση που αναφέρεται στο σημείο 1.2 του άρθρου 7, παράγραφος 2) και ότι θα μπορούσαν να στηριχθούν πολύ επωφελέστερα έργα, εάν μπορούσαν να διατεθούν περισσότερα χρήματα. Εξάλλου μελέτες αποδεικνύουν ότι η κατασκευή του δικτύου Natura-2000, στο οποίο συμβάλλει το Life-Περιβάλλον, μπορεί να παράσχει ετήσια οικονομική στήριξη πολλών δισεκατομμυρίων Ευρώ.

2.7.2. Αναφορικά με την προτεινόμενη διάρκεια του Life ΙΙΙ, η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι η τρίτη φάση του προγράμματος - παράλληλα με την Ατζέντα 2000 και τα διαρθρωτικά ταμεία - πρέπει να εκταθεί χρονικά έως τις 31.12.2006 (και όχι έως τις 31.12.2004, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής). Καταρχάς, μια παρατεταμένη περίοδος εφαρμογής θα ευνοήσει αναμφίβολα τα πολύ σημαντικά αποτελέσματα σύμπραξης μεταξύ του Life και άλλων κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων. Επιπλέον, θα συμβάλει ώστε η αξιολόγηση της τρίτης φάσης του προγράμματος Life να αφορά εξαιρετικά περισσότερα (ολοκληρωμένα) έργα, γεγονός που θα αυξήσει την ισχύ της έκθεσης αξιολόγησης που προβλέπεται στο άρθρο 12. Ασφαλώς σε περίπτωση παράτασης της περιόδου εφαρμογής θα πρέπει να αυξηθούν ανάλογα τα προβλεπόμενα χρηματοδοτικά μέσα, πέραν της προτεινόμενης στο σημείο 2.7.1 αύξησης.

2.8. Επιλογή και διαχείριση σχεδίων

2.8.1. Η ΟΚΕ θεωρεί διαφανή και επωφελή τη μέθοδο επιλογής των σχεδίων και της εφαρμογής τους. Είναι απαραίτητο, λόγω του υπερκείμενου καθορισμού στόχων του Life, υπάλληλοι της Επιτροπής να αφοσιωθούν εντατικά στην επιλογή σχεδίων, στη λήψη συνοδευτικών μέτρων για σχέδια και στην εφαρμογή των αποτελεσμάτων τους. Έτσι αποκλείεται με ορθό τρόπο η πλήρης παραχώρηση της διεκπεραίωσης των σχεδίων σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες. Η διεκπεραίωσή τους μπορεί και πρέπει μόνο να ενισχύεται.

2.8.2. Η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να αποδείξει εάν οι υπάρχουν περαιτέρω δυνατότητες περιορισμού της διοικητικής δαπάνης που σχετίζεται με την πρόταση των σχεδίων ώστε, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και άλλες μικρές οργανώσεις, να εξοικονομήσουν χρόνο και χρήματα και να είναι σε θέση να ετοιμάσουν προτάσεις σχεδίων χωρίς εξωτερική ενίσχυση. Για το σκοπό αυτό θα είναι, μεταξύ άλλων, σημαντικό να εναρμονιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι απαιτήσεις σχετικά με τα προς υποβολή δικαιολογητικά για τα διάφορα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ.

2.9. Χαρακτήρας της έκθεσης

2.9.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η έκθεση, βάσει του άρθρου 12 του προτεινόμενου κανονισμού, πρέπει να καταρτιστεί αφού ληφθούν κυρίως υπόψη οι γενικοί - και οι σχολιαζόμενοι από την ΟΚΕ στην παρούσα γνωμοδότηση - στόχοι του προγράμματος Life ("ανάπτυξη", "εφαρμογή", "ολοκλήρωση" και "διάδοση"). Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι πρέπει να γίνει έκθεση(15) και για τις συνέπειες και τα οφέλη που προέκυψαν από το Life για τους μεγάλους τομείς χρηματοδότησης της ΕΕ (αγροτική και διαρθρωτική πολιτική καθώς και ταμεία συνοχής).

3. Συγκεκριμένα σχόλια

Βάσει των γενικών σχολίων που αναφέρονται στο σημείο 2 παραπάνω, η ΟΚΕ προτείνει την τροποποίηση των άρθρων του σχεδίου κανονισμού ως εξής:

3.1. Αιτιολογικές σκέψεις

3.1.1. Προσθήκη στο τέλος της πρώτης αιτιολογικής σκέψης: "...Ότι, για το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητη η διάδοση και επανάληψη των αποτελεσμάτων των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το Life."

3.1.2. Προσθήκη αιτιολογικής σκέψης 1α (νέα): "Ότι η στρατηγική της διάδοσης πρέπει να βασιστεί, μεταξύ άλλων, σε μια καλά προσδιορισμένη προσέγγιση ομάδας στόχου και ότι πρέπει να γίνει πλήρης εκμετάλλευση των ενδεχόμενων οικονομικών κινήτρων για διάδοση και επανάληψη σχεδίων που προσφέρουν άλλα εθνικά και κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα."

3.1.3. Τέταρτη αιτιολογική σκέψη: "Ότι (...) πρέπει να αρχίσει μια τρίτη φάση διάρκειας έξι ετών και η οποία θα λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2006."

3.1.4. Προσθήκη αιτιολογικής σκέψης 6(α) (νέα): "Ότι τα σχέδια επίδειξης πρέπει να αφορούν την εφαρμογή της υπάρχουσας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον."

3.1.5. Έβδομη αιτιολογική σκέψη: "Ότι τα προπαρασκευαστικά σχέδια πρέπει να αφορούν την ανάπτυξη νέας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον."

3.1.6. Προσθήκη στο τέλος της ένατης αιτιολογικής σκέψης: "(...) και ότι το πρόγραμμα Life πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση της περιβαλλοντικής και φυσικής προστασίας στις εν λόγω χώρες."

3.2. Άρθρο 1 - Γενικός στόχος

3.2.1. Δεύτερη παράγραφος: Γενικός στόχος του Life είναι η συμβολή στην εξέλιξη της νέας ή στην εφαρμογή της υπάρχουσας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος, ειδικότερα όσον αφορά την ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στις υπόλοιπες πολιτικές. Για το σκοπό αυτό το Life θα συμβάλει επίσης στη διάδοση των αποτελεσμάτων των δράσεων που χρηματοδοτεί το εν λόγω μέσο.

3.3. Άρθρο 2 - Θεματικά σημεία και γενικά κριτήρια

3.3.1. Δεύτερη παράγραφος, σημείο α): "να παρουσιάζουν κοινοτικό ενδιαφέρον, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εξέλιξη της νέας ή στην εφαρμογή της υπάρχουσας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον καθώς και στη διάδοση των αποτελεσμάτων των δράσεων που χρηματοδοτεί το εν λόγω μέσο."

3.4. Άρθρο 4 - Life-Περιβάλλον

3.4.1. 1. Ειδικός στόχος του Life-Περιβάλλον είναι η συμβολή:

α) στην εφαρμογή της υπάρχουσας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον·

β) στην ανάπτυξη μιας νέας κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας για το περιβάλλον·

2. Μπορούν τυπικά να χρηματοδοτηθούν από το Life-Περιβάλλον:

α) τα έργα επίδειξης που εξυπηρετούν τον αναφερόμενο στην παράγραφο 1 στοιχείο α) στόχο·

β) τα προπαρασκευαστικά έργα που εξυπηρετούν τον αναφερόμενο στην παράγραφο 1 στοιχείο β) στόχο·

γ) τα συνοδευτικά μέτρα που είναι αναγκαία για την αξιολόγηση, την παρακολούθηση και την προβολή των δράσεων που έχουν αναληφθεί κατά την παρούσα και τις δύο προηγούμενες φάσεις, την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ έργων καθώς και για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με την πείρα και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τις δράσεις αυτές.

3. Τα έργα επίδειξης που αναφέρονται στην παράγραφο 2 (α) συμβάλουν ειδικά στην: (άρθρο 1, εδ. Α όπως διατυπώνεται από την Επιτροπή)

4. Όσον αφορά τα σχέδια που θα χρηματοδοτηθούν σύμφωνα με το συγκεκριμένο στόχο του Life-Περιβάλλον, που αναφέρεται στο άρθρο 4.1, και βάσει του προσδιορισμού των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών στο άρθρο 4.4, καθώς και των προσκλήσεων για εκδήλωση ενδιαφέροντος, που θα εκδοθούν σύμφωνα με το άρθρο 4.8, θα ληφθούν υπόψη και τα ακόλουθα:

- η ανάγκη ενσωμάτωσης του προβληματισμού για το περιβάλλον στην πολιτική της ΕΕ για τη γεωργία, τις μεταφορές και την ενέργεια,

- οι προτεραιότητες που υιοθετήθηκαν στην απόφαση 2117/98/ΕΚ κατά την αναθεώρηση του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για πολιτική και δράση στον τομέα του περιβάλλοντος και της συνεχούς ανάπτυξης "Με στόχο την αειφορία".

3.4.2. Άρθρο 4.4: "Όσον αφορά τα έργα επίδειξης, βάσει μιας στρατηγικής που προβλέπει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα των σχεδίων, ώστε να επιτευχθεί ο γενικός στόχος του Life που αναφέρεται στο άρθρο 1, η Επιτροπή, αφού ζητήσει τη γνώμη της επιτροπής του άρθρου 11, θα χαράξει κατευθυντήριες γραμμές που θα δημοσιευτούν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων."

3.4.3. Άρθρο 4.6.στ): "εξασφαλίζουν, όπου χρειάζεται, τη συμμετοχή ποικίλων κοινωνικο-οικονομικών συντελεστών (πολίτες, βιομηχανία, εργατικές ενώσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις και αρχές) στον αντίστοιχο τομέα έργων"

3.4.4. Προσθήκη νέας παραγράφου στο τέλος του άρθρου 4.6: "Σε ό,τι αφορά προτάσεις σχετικά με βιομηχανικές δραστηριότητες θα ληφθούν υπόψη προπαντώς οι προτάσεις που υποβάλλουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις."

3.4.5. Άρθρο 4.8: "Για τα προπαρασκευαστικά έργα και τα συνοδευτικά μέτρα για τα οποία ζητείται χρηματοδότηση βάσει της παραγράφου 2 στοιχεία β) και γ), δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με πρωτοβουλία της Επιτροπής και βάσει μιας στρατηγικής που προβλέπει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα των σχεδίων, ώστε να επιτευχθεί ο γενικός στόχος του Life που αναφέρεται στο άρθρο 1, προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος, στις οποίες καθορίζονται τα ειδικά κριτήρια που πρέπει να πληρούν τα εν λόγω έργα και μέτρα."

3.5. Άρθρο 8 - Διάρκεια της τρίτης φάσης και δημοσιονομικοί πόροι

3.5.1. Άρθρο 8.1: "Το Life υλοποιείται κατά φάσεις. Η τρίτη φάση αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2000 και λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2006."

3.6. Άρθρο 12 - Αξιολόγηση της τρίτης φάσης και συνέχιση του Life

3.6.1. Άρθρο 12.1: "Το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2004, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, ιδίως εν όψει του νέου στόχου του Life που αναφέρεται στο άρθρο 1. Η έκθεση καλύπτει και τη χρήση των πιστώσεων και, κατά περίπτωση, διατυπώνει προτάσεις για τις ενδεχόμενες προσαρμογές που πρέπει να γίνουν, προκειμένου να συνεχιστεί η δράση και μετά την τρίτη φάση."

3.6.2. Άρθρο 12.2: "Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τη Συνθήκη, αποφασίζουν για την εφαρμογή τέταρτης φάσης από 1η Ιανουαρίου 2006."

Βρυξέλλες, 26 Μαΐου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) ΕΕ C 15 της 20.1.1999, σ. 4.

(2) Κανονισμός (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 1973/92, που τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) του Συμβουλίου αριθ. 1404/96.

(3) COM(97) 633 τελικό της 12.12.1997.

(4) COM (98) 721 τελικό της 4.12.1998.

(5) Tα χρηματοδοτούμενα έργα "Βελτίωση της χρηματοδοτικής διαχείρησης - SEM 2000" (Sound and Efficient Management) προύποθέτουν συστηματική αξιολόγηση όλων των προγραμμάτων, για τα οποία διατίθενται κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα.

(6) Αξιολόγηση του χρηματοδοτικού μέσου για το περιβάλλον LIFE (τελική έκθεση), Arthur Andersen, Ιούλιος 1998.

(7) Σε αντίθεση με τον κανονισμό Life ΙΙ όπου αναφέρονται ρητά οι τομείς προτεραιότητας αυτών των προπαρασκευαστικών δράσεων: προστασία των παράκτιων περιοχών, περιορισμός των αποβλήτων, προστασία των υδάτινων πόρων, ατμοσφαιρική ρύπανση και οξίνιση.

(8) Βλ. σημείο 25 της αιτιολογικής σκέψης της πρότασης της Επιτροπής.

(9) Βλ. σημείο 26 της αιτιολογικής σκέψης της πρότασης της Επιτροπής.

(10) EΕ C 18 της 22.1.1996.

(11) π.χ. Τράπεζες δεδομένων, όπως αυτή του γερμανικού "Ομοσπονδιακού Ιδρύματος για το Περιβάλλον", της UNEP ή του "Clearing House Mechanism"της Σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα.

(12) Απόφαση 2179/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου - ΕΕ 275 της 10.10.1998.

(13) Life I: ετησίως κατά μέσο όρο 100 εκατ. Ευρώ για 12κράτη μέλη, δηλ. 8,3 εκατ. Ευρώ ετησίως για κάθε κράτος μέλος. Για το Life III διατίθενται ετησίως 122,6 εκατ. Ευρώ, δηλ.σχεδόν 8,2 εκατ. Ευρώ εησίως για το καθένα από τα 15 κράτη μέλη.

(14) Βλέπε οδηγία προϋπολογισμού Β 3-201 Πρόγραμμα Media.

(15) Παράβαλλε σχετικά τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 24.2.1999 για την Ετήσια Έκθεση "Ταμείο Συνοχής" (1997) - EE C 101 της 12.4.1999.