EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 179/19

Δημοσίευση αίτησης σύμφωνα με το άρθρο 50 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων

2013/C 179/07

Η παρούσα δημοσίευση παρέχει το δικαίωμα ένστασης κατά την έννοια του άρθρου 51 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1).

ΑΙΤΗΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 510/2006 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων (2)

ΑΙΤΗΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 9

«MELOCOTÓN DE CALANDA»

Αριθ. ΕΚ: ES-PDO-0105-0103-28.02.2011

ΠΓΕ ( ) ΠΟΠ ( X )

1. Κεφάλαιο των προδιαγραφών προϊόντος που αφορά η τροποποίηση

—  Ονομασία του προϊόντος — ☒ Περιγραφή του προϊόντος —  Γεωγραφική περιοχή — ☒ Απόδειξη της καταγωγής — ☒ Μέθοδος παραγωγής —  Δεσμός — ☒ Επισήμανση — ☒ Εθνικές απαιτήσεις — ☒ Άλλο (να προσδιοριστεί)

2. Τύπος τροποποίησης(-εων)

— ☒ Τροποποίηση του ενιαίου εγγράφου ή της σύνοψης —  Τροποποίηση των προδιαγραφών της καταχωρισμένης ΠΟΠ ή ΠΓΕ για την οποία δεν έχει δημοσιευθεί ούτε ενιαίο έγγραφο ούτε σύνοψη —  Τροποποίηση των προδιαγραφών που δεν απαιτεί τροποποίηση του δημοσιευμένου ενιαίου εγγράφου (άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006) —  Προσωρινή τροποποίηση των προδιαγραφών λόγω της επιβολής υποχρεωτικών υγειονομικών ή φυτοϋγειονομικών μέτρων από τις δημόσιες αρχές (άρθρο 9 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006)

3. Τροποποίηση(-εις)

3.1. Περιγραφή του προϊόντος

Χρώμα: η περιγραφή τροποποιείται όσον αφορά το χρώμα για να καλύπτει το γεγονός ότι οι καρποί μπορούν να παρουσιάζουν μια πλευρά με κόκκινο χρωματισμό. Πρόκειται για συνέπεια της προόδου και της βελτίωσης των συνήθων γεωργικών πρακτικών. Όταν οι ποικιλίες που περιλαμβάνονται στην ονομασία προέλευσης εμβολιάζονται σε δαμασκηνιά, ορισμένοι καρποί αναπτύσσουν μια πλευρά με κόκκινο χρωματισμό κατά τη διάρκεια της ωρίμασης. Αυτή η εναλλακτική όψη δεν αλλοιώνει την ποιότητα του προϊόντος και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρείται αρνητικό στοιχείο. Για το λόγο αυτό κρίθηκε σκόπιμο, προκειμένου να βελτιωθεί η πλήρης περιγραφή του προϊόντος, να προστεθεί στο τμήμα που αφορά το χρώμα των καρπών ότι αυτοί μπορούν να παρουσιάζουν την εν λόγω πλευρά με κόκκινο χρωματισμό.

Σκληρότητα: οι οριακές τιμές που προβλέπονται για τη σκληρότητα των καρπών τροποποιούνται και η τιμή κατωφλίου για την αντοχή στην πίεση καθορίζεται σε 3 kg/0,5 cm2, ενώ απαλείφεται η ανώτατη τιμή. Η τροποποίηση αυτή αποτελεί συνέχεια στην ανάλυση των στοιχείων του Ρυθμιστικού Συμβουλίου, το οποίο επί μία δεκαετία ήταν επιφορτισμένο με τον έλεγχο της ποιότητας των διαφόρων ποικιλιών που ήταν αποδεκτές για την παραγωγή του «Melocotón de Calanda». Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν τη διακύμανση, διαπιστώθηκε ότι ο συνδυασμός όλων των καθορισμένων κριτηρίων ποιότητας (σκληρότητα, περιεκτικότητα σε σάκχαρα, μέγεθος) επιτρέπει να γίνει αποδεκτή μια μεταβολή των καθορισμένων οριακών τιμών σκληρότητας χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά η ποιότητα του προϊόντος. Ορισμένες ποικιλίες παρουσιάζουν ελαφριά μείωση της τιμής της σκληρότητας, αλλά αυτό δεν αλλοιώνει την ποιότητα του προϊόντος, αφού οι εν λόγω ποικιλίες είναι αυτές που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ζήτηση μεταξύ των καταναλωτών ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών. Ομοίως, ορισμένες ποικιλίες μπορούν να υπερβαίνουν την καθορισμένη τιμή αντοχής στην πίεση των 5,5 kg/0,5 cm2, χωρίς εντούτοις οι καρποί να είναι άγουροι, δεδομένου ότι η ποιότητά τους καθορίζεται από την περιεκτικότητά τους σε σάκχαρα.

3.2. Απόδειξη προέλευσης

Στο δεύτερο εδάφιο, απαλείφονται οι αναφορές στο Ρυθμιστικό Συμβούλιο.

Το τρίτο εδάφιο απαλείφεται και το τέταρτο τροποποιείται ώστε να τηρείται το πρότυπο UNE-EN 45011 στο πλαίσιο του προγράμματος πιστοποίησης που εφαρμόζει το Ρυθμιστικό Συμβούλιο, το οποίο είναι ο οργανισμός ελέγχου που διαπιστεύθηκε από τον ENAC (εθνικός οργανισμός διαπίστευσης) το 2010.

3.3. Μέθοδος παραγωγής

Απαλείφεται η αναφορά στο Ρυθμιστικό Συμβούλιο από το εδάφιο που αφορά την προέλευση των φρούτων.

Όσον αφορά το αραίωμα, η πραγματική ημερομηνία εκτέλεσης διαγράφεται και αντικαθίσταται από μέγιστο διάστημα ολοκλήρωσης. Σχετικά με την ενσάκωση, απαλείφεται η ελάχιστη περίοδος των εννέα εβδομάδων, αφού η οριακή ημερομηνία για την έναρξη της διαδικασίας καθορίζεται από το αραίωμα. Η τροποποίηση αυτή αποδεικνύεται αναγκαία δεδομένου ότι η κλιματική αλλαγή, η μετάβαση από τις οικογενειακές εκμεταλλεύσεις σε μεγαλύτερες εκτάσεις καλλιέργειας και η εξέλιξη των καλλιεργητικών συστημάτων τροποποιούν τις παραδοσιακές συνήθειες και ότι οι εργασίες αραίωσης και ενσάκωσης μπορούν να εκτείνονται σε πιο μακρόχρονες περιόδους. Αυτές οι δύο εργασίες εντάσσονται στο πλαίσιο των ορθών γεωργικών πρακτικών και το χρονικό όριο για την εκτέλεσή τους δεν αποτελεί προϋπόθεση που εγγυάται την τελική ποιότητα του προϊόντος που προστατεύεται από την ΠΟΠ.

Όσον αφορά τη συγκομιδή, την παραλαβή και την προσωρινή διατήρηση των φρούτων, διατηρούνται τα κριτήρια για τον έλεγχο του προϊόντος που καθορίζονται στο σημείο B των προδιαγραφών και διευκρινίζεται το στάδιο στη διάρκεια του οποίου εκτελούνται οι εν λόγω έλεγχοι, δεδομένου ότι το προηγούμενο κείμενο μπορούσε να οδηγήσει σε παρανόηση. Η μέτρηση της σκληρότητας και της περιεκτικότητας σε σάκχαρα δεν μπορεί να εκτελείται σε βέλτιστες συνθήκες επιτόπου (κατά το στάδιο της συγκομιδής).

Η διατύπωση του εδαφίου που αφορά τη συσκευασία τροποποιείται ώστε να αναφέρει ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού διαφορετικών παρουσιάσεων, το προϊόν θα μπορεί να διατίθεται στο εμπόριο σε συσκευασίες αποτελούμενες από μία ή περισσότερες στρώσεις, εφόσον λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην υποβαθμίζεται η ποιότητα του καρπού και χρησιμοποιούνται υλικά συσκευασίας ή σκαφίδια μιας χρήσης.

Προστίθεται επίσης η ακόλουθη φράση, η οποία προηγουμένως εμφανιζόταν στο σημείο Β): «Η πρώτη και η δεύτερη συσκευασία εκτελούνται εντός της περιοχής παραγωγής».

Παράλληλα, το τελευταίο εδάφιο που αφορά την πιστοποίηση απαλείφεται, διότι δεν σχετίζεται με το συγκεκριμένο σημείο, και εισάγεται στο αντίστοιχο σημείο (σημείο Δ).

3.4. Επισήμανση

Στο πρώτο εδάφιο, η λέξη «ετικέτα» αντικαθίσταται από τη λέξη «συμπληρωματική ετικέτα», όταν πρόκειται για την αριθμημένη ετικέτα, και επίσης απαλείφονται οι αναφορές στο Ρυθμιστικό Συμβούλιο.

Απαλείφεται επιπλέον το δεύτερο εδάφιο.

3.5. Εθνικές απαιτήσεις

Επικαιροποιούνται οι αναφορές στην εθνική νομοθεσία ώστε να παραπέμπουν στις διατάξεις που δημοσιεύθηκαν μετά την αρχική έγκριση των προδιαγραφών.

3.6. Άλλο

Το σημείο Ζ (Οργανισμός ελέγχου) τροποποιείται ώστε να προσαρμοστεί στην ισχύουσα νομοθεσία, δεδομένου ότι το προηγούμενο κείμενο περιλαμβάνει αναφορές σε νομοθετικές διατάξεις που δεν ισχύον πλέον και περιγράφει με εσφαλμένο τρόπο τη δομή του Συμβουλίου. Επιπλέον, γίνεται διόρθωση με την αναγραφή της νέας έδρας του Ρυθμιστικού Συμβουλίου της ΠΟΠ «Melocotón de Calanda».

ΕΝΙΑΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 510/2006 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων (3)

«MELOCOTÓN DE CALANDA»

Αριθ. ΕΚ: ES-PDO-0105-0103-28.02.2011

ΠΓΕ ( ) ΠΟΠ ( X )

1. Ονομασία

«Melocotón de Calanda»

2. Κράτος μέλος ή τρίτη χώρα

Ισπανία

3. Περιγραφή του γεωργικού προϊόντος ή toy τροφίμου

3.1. Τύπος προϊόντος

Κλάση 1.6 Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά νωπά ή μεταποιημένα

3.2. Περιγραφή του προϊόντος για το οποίο ισχύει η ονομασία υπό 1

Η ονομασία «Melocotón de Calanda» καλύπτει τα νωπά ροδάκινα του είδους Prunus persica Sieb. και Zucc., προερχόμενα από την αυτόχθονη ποικιλία που είναι γνωστή με την ονομασία Amarillo tardío (κίτρινη όψιμη) και τους επιλεγμένους κλώνους της Jesca, Evaisa και Calante, καλλιεργούμενα σύμφωνα με την παραδοσιακή τεχνική της ενσάκωσης των φρούτων στο δέντρο.

Προστατευόμενες ποικιλίες: τα ροδάκινα που προστατεύονται με την ονομασία προέλευσης «Melocotón de Calanda» προέρχονται αποκλειστικά από την αυτόχθονη ποικιλία της περιοχής, πιο γνωστή με την ονομασία Amarillo tardío (κίτρινη όψιμη), και τους επιλεγμένους κλώνους της Jesca, Evaisa και Calante.

Χαρακτηριστικά του προϊόντος: τα ροδάκινα που προστατεύονται με την ονομασία προέλευσης «Melocotón de Calanda» ανήκουν στις κατηγορίες Έξτρα και Ι, που προβλέπονται στο πρότυπο ποιότητας για τα ροδάκινα το οποίο θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1580/2007 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 2007, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 2200/96, (ΕΚ) αριθ. 2201/96 και (ΕΚ) αριθ. 1182/2007 του Συμβουλίου στον τομέα των οπωροκηπευτικών, και πρέπει επίσης να πληρούν τις ακόλουθες απαιτήσεις.

ΓΕΝΙΚΗ ΟΨΗ Οι καρποί πρέπει να είναι ακέραιοι, υγιείς, καθαροί, απαλλαγμένοι από ορατές ξένες ύλες, υγρασία, ξένες οσμές και γεύσεις, δεδομένου ότι πρέπει να ενσακώνονται πάνω στο δέντρο. ΧΡΩΜΑ Μεταξύ υποκίτρινου και αχυροκίτρινου, ενώ μπορεί να παρουσιάζουν και μία πλευρά με κόκκινο χρωματισμό. Οι καρποί επιτρέπεται να φέρουν μικρότατα ανθοκυανικά στίγματα ή γραμμώσεις αλλά απαγορεύεται να εμφανίζουν πράσινο ή πορτοκαλοκίτρινο χρωματισμό (που υποδηλώνουν υπερβολική ωρίμαση). ΜΕΓΕΘΟΣ Ελάχιστη ισημερινή διάμετρος 73 mm, που αντιστοιχεί στην κατηγορία AA του προτύπου ποιότητας. ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ Μετριέται σε kg/0,5 cm2 αντοχής στην πίεση και πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 3 kg/0,5 cm2. ΣΑΚΧΑΡΑ Ελάχιστη περιεκτικότητα 12 °Brix.

3.3. Πρώτες ύλες (μόνο για μεταποιημένα προϊόντα)

—

3.4. Ζωοτροφές (μόνο για προϊόντα ζωικής προέλευσης)

—

3.5. Ειδικά στάδια της παραγωγής τα οποία πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Όλα τα στάδια της παραγωγής πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής.

3.6. Ειδικοί κανόνες για τον τεμαχισμό, το τρίψιμο, τη συσκευασία κ.λπ.

Η πρώτη και η δεύτερη συσκευασία πρέπει να εκτελούνται εντός της περιοχής παραγωγής ώστε να αποφεύγεται η υποβάθμιση της ποιότητας του προϊόντος λόγω υπερβολικών χειρισμών ή μεταφοράς των καρπών χωρίς την ενδεδειγμένη πρώτη και δεύτερη συσκευασία. Εξάλλου, δεδομένου ότι το «Melocotón de Calanda» είναι καρπός που αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερων φροντίδων πάνω στο δέντρο, με την εφαρμογή της τεχνικής της ενσάκωσης, και συγκομίζεται όταν έχει φθάσει στο βαθμό ωριμότητας στον οποίο τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά ποιότητας του προϊόντος είναι τα πλέον έντονα, οποιαδήποτε πρόσθετη μεταφορά και αποθήκευση ενέχει τον κίνδυνο να αλλοιωθούν τα περιγραφόμενα στο σημείο 3.2 χαρακτηριστικά όσον αφορά τη γενική όψη και το χρώμα.

Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να εκτελείται η συσκευασία εντός της περιοχής παραγωγής ώστε να διατηρούνται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προϊόντος και να διαφυλάσσεται η ποιότητά του, διασφαλίζοντας ταυτοχρόνως την ιχνηλασιμότητα και την προέλευσή του χάρη σε ένα μοναδικό σύστημα ελέγχου έως την αποστολή του στον τελικό καταναλωτή.

Το προϊόν «Melocotón de Calanda» μπορεί να διατίθεται στο εμπόριο σε συσκευασίες αποτελούμενες από μία η περισσότερες στρώσεις, εφόσον λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην υποβαθμίζεται η ποιότητα του καρπού. Χρησιμοποιούνται υλικά συσκευασίας ή σκαφίδια μιας χρήσης.

3.7. Ειδικοί κανόνες για την επισήμανση

Οι επιχειρήσεις πρώτης και δεύτερης συσκευασίας που έχουν λάβει το πιστοποιητικό συμμόρφωσης τοποθετούν υποχρεωτικά στις ετικέτες των συσκευασιών την ένδειξη «Denominación de Origen “Melocotón de Calanda”» («Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης «Melocotón de Calanda»») επιπλέον της αριθμημένης συμπληρωματικής ετικέτας, η οποία επέχει θέση πιστοποιητικού και επιτρέπει την παρακολούθηση του προϊόντος κατά τη διάρκεια της εμπορίας του.

4. Συνοπτική οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής

Η περιοχή παραγωγής των ροδάκινων που προστατεύονται με την ΠΟΠ «Melocotón de Calanda» είναι η φυσική περιοχή που βρίσκεται στα ανατολικά της αυτόνομης κοινότητας του Aragon, μεταξύ των επαρχιών Teruel και Σαραγόσας.

Η γεωγραφική περιοχή αποτελείται από τις ακόλουθες κοινότητες:

Aguaviva, Albalate del Arzobispo, Alcañiz, Alcorisa, Alloza, Andorra, Arens de Lledó, Ariño, Berge, Calaceite, Calanda, Caspe, Castelserás, Castelnou, Castellote, Chiprana, Cretas, Escatrón, Fabara, Fayón, Foz-Calanda, Fuentespalda, Híjar, Jatiel, La Fresneda, La Ginebrosa, La Puebla de Híjar, Lledó, Maella, Más de las Matas, Mazaleón, Mequinenza, Molinos, Nonaspe, Oliete, Parras de Castellote, Samper de Calanda, Sástago, Seno, Torre de Compte, Urrea de Gaén, Valderrobres, Valdeltormo και Valjunquera.

5. Δεσμός με τη γεωγραφική περιοχή

5.1. Ιδιαιτερότητα της γεωγραφικής περιοχής

Ιστορικός δεσμός: οι επιτρεπόμενες ποικιλίες για την παραγωγή των ροδάκινων «Melocotón de Calanda» είναι χαρακτηριστικές της περιοχής παραγωγής. Λαμβάνονται με φυσική επιλογή με την παρέμβαση των ροδακινοπαραγωγών οι οποίοι, με την πάροδο του χρόνου, έχουν επιλέξει τους κλώνους που είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι στις τοπικές γεωγραφικές συνθήκες. Σύμφωνα με μεσαιωνικά κείμενα, στην Αραγονία, το ροδάκινο ήταν γνωστό με την ονομασία «presec» ή «prisco», ονομασία που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην περιοχή της Calanda. Το 1895, ο βατανολόγος J. Pardo Sastrón δημοσίευσε ένα σημαντικό κείμενο σχετικά με την παρουσία ροδακινιών σε αφθονία στην περιοχή και την αποστολή «orejones» (ροδάκινα τεμαχισμένα και αποξηραμένα στον ήλιο) από την Calanda στην Έκθεση του Παρισιού του 1867. Η εγκυκλοπαίδεια Espasa Calpe, στην έκδοση του 1933, αναφέρει στο λήμμα «Calanda» τη σημασία της ροδακινιάς για την κοινότητα του Teruel καθώς και για τη βιομηχανία παραγωγής «orejones». Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές του 1953, υπήρχε στην Calanda βιομηχανία κονσερβοποίησης που μεταποιούσε σε κομπόστα 4 000 κιβώτια ροδάκινων προερχόμενων από την περιοχή.

Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, η ονομασία «Melocotón de Calanda» άρχισε να επιβάλλεται κατά τη δεκαετία του 1940 και, λόγω της αυξανόμενης σημασίας της καλλιέργειας αυτής και των δυσκολιών στην καταπολέμηση της μεσογειακής μύγας των φρούτων (Ceratitis capitata), ξεκίνησε η ενσάκωση των φρούτων για να αποτρέπεται η προσβολή τους από τα εν λόγω έντομα. Στις δημοσιεύσεις της δεκαετίας του 1960 που αφορούν τα φρούτα αρχίζουν οι αναφορές στο «Melocotón de Calanda», ενώ στη δεκαετία του 1970, στην εθνική γεωργική εμποροπανήγυρη της Lérida, απονεμήθηκαν στο ροδάκινο αυτό διάφορες διακρίσεις επί πολλά συναπτά έτη. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, έγινε αισθητή η ανάγκη να αποδοθεί ονομασία προέλευσης στο «Melocotón de Calanda». Στα στατιστικά στοιχεία των κυριότερων εθνικών αγορών, όπως η Mercamadrid και η Mercabarna, αυτό το ροδάκινο αρχίζει να ταυτοποιείται με την γεωγραφική του ονομασία.

Φυσικός δεσμός: η περιοχή καλλιέργειας του «Melocotón de Calanda» βρίσκεται στις κοιλάδες των ποταμών Martín, Guadalope και Matarraña οι οποίοι, καθώς πηγάζουν από τους πρόποδες του ιβηρικού συστήματος, στραγγίζουν την περιοχή που είναι γνωστή ως Bajo Aragón (Κάτω Αραγονία) και χύνονται στον Έβρο. Η εν λόγω περιοχή καλύπτει το νοτιοανατολικό τμήμα του βυθίσματος του Έβρου.

Το έδαφος είναι επίπεδο ή ελαφρώς λοφώδες, με υψόμετρο από 122 m. στο Caspe έως 325 m. στο Alcañiz ή ακόμη και 466 m. στην Calanda. Επικρατούν τα τραπεζοειδή ανάγλυφα, λιγότερο ή περισσότερο κατακερματισμένα από τα ποτάμια δίκτυα. Τα εδάφη είναι ασβεστολιθικά και παρουσιάζουν στρώματα ανθρακικών αλάτων και γύψου, χαρακτηριστικά των καθιζήσεων στην λιμναία περιοχή, στο θερμό και ξηρό κλίμα της Μειοκαίνου.

Οι μέσες ετήσιες βροχοπτώσεις κυμαίνονται μεταξύ 327,9 mm στο Caspe, 361,1 mm στο Albalate del Arzobispo και 367,9 mm στο Alcañiz. Οι βροχοπτώσεις είναι οι πλέον άφθονες κατά τους μήνες Μάιο έως Οκτώβριο και οι εποχικές βροχοπτώσεις είναι της τάξης του 27 % την άνοιξη, του 20 % το καλοκαίρι, του 34 % το φθινόπωρο και του 19 % τον χειμώνα.

Η μέση ετήσια θερμοκρασία ανέρχεται σε περίπου 14,3 °C στο Albalate del Arzobispo και το Alcañiz και 15 °C στο Caspe, τιμές που αντιστοιχούν στις μέγιστες τιμές του κέντρου της κοιλάδας του Έβρου. Ο μέσος όρος των μέγιστων τιμών είναι 19,9 °C στο Alcañiz, 20,1 °C στο Albalate del Arzobispo και 20,6 °C στο Caspe, ενώ ο μέσος όρος των ελάχιστων τιμών είναι, αντιστοίχως, 8,8 °C, 8,5 °C και 9,3 °C. Η υψηλότερη μέση θερμοκρασία καταγράφεται τον Ιούλιο (24,4 °C στο Alcañiz και 25,1 °C στο Caspe), ενώ η χαμηλότερη καταγράφεται τον Ιανουάριο και κυμαίνεται μεταξύ 5,6 °C στο Alcañiz και 6,7 °C στο Albalate de Arzobispo. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μεγάλο ετήσιο θερμοκρασιακό εύρος (μεγαλύτερο των 18 °C) και καθιστούν πρόδηλο τον ηπειρωτικό χαρακτήρα του κλίματος, που οφείλεται κυρίως στην θέση της περιοχής, η οποία βρίσκεται στο κέντρο του βυθίσματος του Έβρου.

Από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο, καταγράφονται μέγιστες θερμοκρασίες ανώτερες των 25 °C, παρόλο που είναι συχνότερες μεταξύ Μαΐου, στη διάρκεια του οποίου σημειώνεται υπέρβαση της θερμοκρασίας κατωφλίου τις μισές ημέρες, και Οκτωβρίου, στη διάρκεια του οποίου οι θερμοκρασίες φθάνουν σε αυτές τις τιμές επί 5 έως 10 ημέρες. Κατά τους θερινούς μήνες, οι ημερήσιες θερμοκρασίες είναι μεγαλύτερες των 25 °C και ο μέσος όρος των μέγιστων τιμών υπερβαίνει τους 35 °C (τον Ιούλιο η μέγιστη τιμή είναι 37,2 °C στο Albalate και στο Alcañiz και 38,3 °C στο Caspe).

Ένα άλλο χαρακτηριστικό φαινόμενο του κλίματος της περιοχής είναι η «θερμοκρασιακή αναστροφή». Το χειμώνα, κατά τις περιόδους αντικυκλώνων, ο ψυχρός αέρας παγιδεύεται σε χαμηλό υψόμετρο, γεγονός που προκαλεί το σχηματισμό παρατεταμένης ψυχρής ομίχλης και μέγιστες τιμές θερμοκρασίας μικρότερες από 6 °C, ενώ σε μεγαλύτερο υψόμετρο, όπου δεν υπάρχει ομίχλη, οι μέγιστες τιμές μπορούν να υπερβαίνουν τους 15 °C.

5.2. Ιδιοτυπία του προϊόντος

Συνθήκες καλλιέργειας: τα μορφολογικά χαρακτηριστικά και τα χαρακτηριστικά ποικιλιακής ταυτοποίησης σύμφωνα με τα πρότυπα της U.P.O.V. (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) είναι πρακτικά τα ίδια για όλους τους κλώνους. Υπάρχουν ωστόσο διαφορές όσον αφορά την υγειονομική πτυχή και την αποδοτικότητα, καθώς και το μέγεθος και το σχήμα του ροδάκινου, λόγος για τον οποίο θεσπίστηκε το 1980 διαδικασία κλωνικής επιλογής, ώστε να βελτιωθούν οι πτυχές αυτές. Οι εν λόγω κλώνοι χαρακτηρίζονται επίσης από όψιμη ωρίμαση (από τέλη Σεπτεμβρίου έως αρχές Νοεμβρίου), κίτρινο χρώμα και σκληρή σάρκα.

Με ταξινόμηση των κλώνων ανάλογα με την περίοδο ωρίμασής τους, προκύπτουν οι ακόλουθες ομάδες:

San Miguel ή πρώιμες Κλώνοι που ωριμάζουν μεταξύ 20 Σεπτεμβρίου και 5 Οκτωβρίου Del Pilar Κλώνοι που ωριμάζουν μεταξύ 5 και 15 Οκτωβρίου. Καλούνται επίσης «del 8 de octubre» (της 8ης Οκτωβρίου). Όψιμες Ημερομηνία ωρίμασης μεταξύ 15ης Οκτωβρίου και τέλους της περιόδου, έως τις αρχές Νοεμβρίου σε ορισμένα τμήματα της οριοθετημένης περιοχής.

Από άποψη φυσιολογίας, η ποικιλία «κίτρινη όψιμη» αποτελείται από κλώνους που απαιτούν πολλές ώρες ψύχους για να αφυπνιστούν από τη χειμερινή φυτική νάρκη (τουλάχιστον 1 000 ετησίως), ενώ έχουν ανάγκη από μακρόχρονη θερινή περίοδο για να ολοκληρωθεί η ωρίμασή τους, λαμβάνοντας υπόψη τον μακρύ κύκλο ωρίμασής τους.

Σύμφωνα με την U.P.O.V., τα μορφολογικά χαρακτηριστικά τους είναι τα ακόλουθα:

Δένδρο Ισχυρό και με όρθια ανάπτυξη, με σημαντικές διακλαδώσεις τύπου Red Haven. Οι ανθοφόροι οφθαλμοί, αντιθέτως από αυτούς άλλων ποικιλιών, δεν σχηματίζονται στα ισχυρά μεικτά κλαδιά αλλά στους αδύναμους βλαστούς, τύπου «μαγιάτικο μπουκέτο», λόγος για τον οποίο ο τύπος κλαδέματος καρποφορίας πρέπει να είναι διαφορετικός για αυτήν την ποικιλία. Φύλλα Μεγάλου μεγέθους, νεφρόσχημο, με νεκταροφόρους αδένες πάνω στους μίσχους. Η φθινοπωρινή πτώση των φύλλων είναι όψιμη, καθώς τα φύλλα με το χαρακτηριστικό χρυσοκίτρινο χρώμα παραμένουν στο δέντρο επί μεγάλο χρονικό διάστημα. Άνθη Η ανθόδεση είναι ημι-όψιμη, ελαφρώς μεταγενέστερη από αυτήν του Red Haven, πάντως εντός του Μαρτίου. Η πυκνότητα των ανθοφόρων οφθαλμών είναι υψηλή και η διάρκεια της ανθοφορίας ποικίλλει μεταξύ 12 και 18 ημερών. Τα πέταλα είναι μεγάλα και στρογγυλά, χρώματος ανοιχτορόδινου και το στίγμα του ύπερου είναι εξίσου μεγάλο με τους ανθήρες των στημόνων. Καρπός Έχει μεγάλο έως πολύ μεγάλο μέγεθος, διάμετρο μεγαλύτερη των 73 mm και βάρος μεγαλύτερο των 200 g. Το χρώμα του είναι ανοιχτοκίτρινο έως αχυροκίτρινο, τελείως ομοιόμορφο λόγω της προστασίας από τη χαρτοσακούλα μέσα στην οποία αναπτύσσεται ο καρπός, παρόλο που μπορεί να παρουσιάζει ελαφριά ανθοκυανική χρώση. Η παρουσία χνουδιού στον φλοιό (χνοασμός) είναι μικρή και η σάρκα πολύ κρουστή, εντελώς κίτρινη χωρίς ανθοκυανική χρώση, ούτε καν γύρω από τον πυρήνα στον οποίο είναι πλήρως προσδεδεμένη. Ο πυρήνας είναι ωοειδής και μικρού μεγέθους σε σχέση με τον καρπό.

5.3. Αιτιώδης σχέση που συνδέει τη γεωγραφική περιοχή με την ποιότητα ή τα χαρακτηριστικά του προϊόντος (για τις ΠΟΠ) ή με μια συγκεκριμένη ποιότητα, τη φήμη ή άλλα χαρακτηριστικά του προϊόντος (για τις ΠΓΕ)

Η επίδραση των κλιματικών συνθηκών στην ποιότητα του καρπού είναι ένα φαινόμενο της περιοχής πολύ γνωστό στις μόνιμες καλλιέργειες. Πράγματι, τα συνήθη κλιματολογικά χαρακτηριστικά ορισμένων περιοχών και οι ετήσιες αντιθέσεις στον ίδιο τόπο καθιστούν πρόδηλο τον προεξάρχοντα ρόλο του κλίματος στην ποιότητα μιας συγκομιδής.

Όσον αφορά αυτό το κριτήριο, οι θερμοκρασίες αποτελούν το βασικό παράγοντα που καθορίζει τα κύρια οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του καρπού. Κατ’αρχάς, είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες ασκούν μεγαλύτερη επιρροή στην παραγωγή της ροδακινιάς απ’ότι οι βροχοπτώσεις (υδατικό έλλειμμα), δεδομένου ότι το μεγαλύτερο τμήμα της έκτασης των ροδακινεώνων (95 %) καλλιεργείται με συστήματα άρδευσης.

Μεταξύ των κυριότερων κλιματικών παραγόντων που ευνόησαν την ανάπτυξη και κατόπιν την καλλιέργεια αυτόχθονων ποικιλιών ροδακινιάς όψιμης ωρίμασης στην Κάτω Αραγονία συγκαταλέγονται οι χειμερινές θερμοκρασίες της γεωγραφικής περιοχής, που επιτρέπουν τη συσσώρευση των ωρών ψύχους που είναι αναγκαίες για την αφύπνιση από τη χειμερινή φυτική νάρκη (μεταξύ της πτώσης των φύλλων και της έναρξης της ανθοφορίας) αυτών των πολύ απαιτητικών ποικιλιών.

Από άποψη φυσιολογίας, η ποικιλία «κίτρινη όψιμη» αποτελείται από κλώνους που απαιτούν πολλές ώρες ψύχους για την έξοδο από τη χειμερινή φυτική νάρκη (τουλάχιστον 1 000 ετησίως).

Στην Κάτω Αραγονία, οι ώρες ψύχους που συσσωρεύονται κατά τον Νοέμβριο, Δεκέμβριο και Ιανουάριο επαρκούν άνετα για την κάλυψη των μέγιστων αναγκών που έχουν καθοριστεί για την καλλιέργεια, καθώς οι ελάχιστες τιμές στην περιοχή υπερβαίνουν τις 950 ώρες ψύχους.

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας και της καρπόδεσης, οι αρνητικές θερμοκρασίες πρέπει να διατηρούνται σε επίπεδο που προσεγγίζει το μηδέν, ώστε οι ανθοφόροι οφθαλμοί και, κατά συνέπεια, ο αριθμός καρπών να μπορούν να αναπτυχθούν κανονικά, δεδομένου ότι το πιθανό μέγεθος του φρούτου συνδέεται άμεσα με τις θερμοκρασίες που καταγράφονται μετά την ανθοφορία και, ιδιαιτέρως, μεταξύ της πλήρους ανθοφορίας (F2) και F2 + 40 ημέρες. Έχει αποδειχθεί σαφώς (Warrington et al., 1999) ότι η αύξηση των κυττάρων είναι οκταπλάσια όταν οι μέγιστες/ελάχιστες τιμές θερμοκρασίας αυξάνονται από 9/3 °C σε 25/15 °C. Εάν όμως επικρατεί ψύχος, τα κύτταρα είναι μικρότερα σε αριθμό και μέγεθος, γεγονός που επηρεάζει το τελικό μέγεθος του καρπού.

Μια άλλη σημαντική πτυχή είναι η καταλληλότητα των θερμοκρασιών καθ’όλη τη διάρκεια του κύκλου, ιδίως κατά τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, γεγονός που επιτρέπει την ολοκλήρωση της βλαστητικής και αναπαραγωγικής ανάπτυξης αυτών των ποικιλιών.

Στην Κάτω Αραγονία, μέγιστες θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 25 °C καταγράφονται από Μάρτιο έως Οκτώβριο, παρόλο που είναι πιο συχνές μεταξύ Μαΐου, στη διάρκεια του οποίου σημειώνεται υπέρβαση της θερμοκρασίας κατωφλίου τις μισές ημέρες, και Οκτωβρίου, στη διάρκεια του οποίου οι θερμοκρασίες φθάνουν σε αυτές τις τιμές επί 5 έως 10 ημέρες. Κατά τους θερινούς μήνες, οι ημερήσιες θερμοκρασίες είναι μεγαλύτερες από 25 °C και ο μέσος όρος των μέγιστων τιμών υπερβαίνει τους 35 °C (τον Ιούλιο, η μέγιστη θερμοκρασία είναι 37,2 °C στο Albalate και στο Alcañiz και 38,3 °C στο Caspe).

Οι θερμοκρασίες που καταγράφονται κατά τη διάρκεια του έτους εντός της εξεταζόμενης γεωγραφικής περιοχής επιτρέπουν στις ροδακινιές της ποικιλίας «κίτρινη όψιμη της Calanda», της οποίας ο κύκλος είναι μακρύς, να ολοκληρώνουν τη βλαστητική και αναπαραγωγική τους ανάπτυξη.

Κατά συνέπεια, ενώ οι χειμερινές θερμοκρασίες επιτρέπουν τη συσσώρευση των ωρών ψύχους που είναι απαραίτητες για την αφύπνιση από τη φυτική νάρκη, το ήπιο κλίμα που επικρατεί καθ’όλη τη διάρκεια του κύκλου της φυτικής τους δραστηριότητας (από Μάρτιο έως Νοέμβριο) επιτρέπει σε αυτές τις ποικιλίες να παράγουν φρούτα υψηλής ποιότητας.

Τα αποτελέσματα μιας δοκιμής αξιολόγησης επιλεγμένων κλώνων της ποικιλίας «κίτρινη όψιμη της Calanda» (Jesca, Calante και Evaisa), που διενεργήθηκε σε πειραματικό αγρόκτημα της κυβέρνησης της Αραγονίας, στο Alcañiz (μία από τις κοινότητες της ΠΟΠ στην οποία καλλιεργείται ο μεγαλύτερος αριθμός ροδακινιών), δείχνουν ότι, στην περιοχή προέλευσης, επί τέσσερα έτη (2000, 2001, 2003 και 2004), τα παραγόμενα ροδάκινα παρουσίαζαν βαθμό Brix μεγαλύτερο από 14, μεγάλο διαμέτρημα και μεγάλη σταθερότητα, στοιχεία που αποτελούν τα κυριότερα χαρακτηριστικά αυτών των ροδάκινων.

Το επιτρεπόμενο φυτικό υλικό για την παραγωγή του προϊόντος «Melocotón de Calanda» ΠΟΠ ανήκει στην ποικιλία «κίτρινη όψιμη».

Αυτή η ποικιλία είναι αυτόχθονη της περιοχής παραγωγής και δημιουργήθηκε με την πάροδο των αιώνων, αρχικά με φυσική επιλογή δέντρων προερχόμενων από τους σπόρους των καρπών των δέντρων που παρουσίαζαν τα καλύτερα γεωπονικά χαρακτηριστικά. Οι καλλιεργητές διέδωσαν τα χαρακτηριστικά αυτά με την πάροδο του χρόνου, με φυτικό πολλαπλασιασμό των δέντρων που προσαρμόζονταν καλύτερα στις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια αυτόχθονη «ποικιλία».

Το 1980 ξεκίνησε διαδικασία κλωνικής και υγειονομικής επιλογής της ποικιλίας «κίτρινη όψιμη» από τις αρχές της Αραγονίας (Servicios de Investigación Agraria y Extensión Agraria), με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και την τυποποίηση του προϊόντος που διατίθεται στο εμπόριο υπό την ονομασία «Melocotón de Calanda». Έτσι, αναζητήθηκαν σε όλη την περιοχή παραγωγής του «Melocotón de Calanda» οι αντιπροσωπευτικότεροι κλώνοι της ποικιλίας «κίτρινη όψιμη», που παρουσίαζαν τα καλύτερα γεωπονικά χαρακτηριστικά και χαρακτηριστικά ποιότητας του καρπού (Espada et al., 1991). Η αρχική αυτή επιλογή επέτρεψε να καταχωριστούν στον ισπανικό οργανισμό φυτικών ποικιλιών (Oficina Española de Variedades Vegetales), ο οποίος υπάγεται στο Υπουργείο Γεωργίας, και να προστατευθούν οι ποικιλίες «Jesca» (αριθ. μητρώου 1989/2450), «Calante» (αριθ. μητρώου 1989/2447) και «Evaisa» (αριθ. μητρώου 1989/2449), που χρησιμοποιούνται σήμερα ως βάση για την παραγωγή του προϊόντος «Melocotón de Calanda» ΠΟΠ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: η ποικιλία «κίτρινη όψιμη» της Calanda και οι κλώνοι της που έχουν προκύψει από επιλογή είναι το αποτέλεσμα της προσαρμογής τους στο περιβάλλον καταγωγής τους.

Παραπομπή στη δημοσίευση των προδιαγραφών

[Άρθρο 5 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006 (4)]

http://www.aragon.es/estaticos/GobiernoAragon/Departamentos/AgriculturaGanaderiaMedioAmbiente/AgriculturaGanaderia/Areas/08_Calidad_Agroalimentaria/02_Alimentos_calidad_diferenciada/pliegodecondicionesMelocotondeCalanda.pdf

(1) ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 1.

(2) ΕΕ L 93 της 31.3.2006, σ. 12. Αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012.

(3) Αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012.

(4) Βλέπε υποσημείωση 3.