Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση»

(98/C 407/13)

Στις 11 Δεκεμβρίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 23, εδάφιο 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση».

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Masucci.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 357η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), υιοθέτησε με 108 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής που σκοπό έχει να ενισχύσει τα τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση άρχισε το 1997 αποσπώντας την γενική αποδοχή και τη συμμετοχή των κρατών μελών.

1.1.1. Με την επιλογή των 10 αγγλικών σχεδίων ολοκληρώθηκε η παρουσίαση των σχετικών προγραμμάτων όλων των χωρών που ανέρχονται σε 89 ΤΣΑ που θα τύχουν κοινοτικής χρηματοδότησης 200 εκατ. Ecu για τεχνική βοήθεια και θα αποτελέσουν αντικείμενο παρακολούθησης.

1.1.2. Η Επιτροπή έχει επιλέξει να συνοδεύσει την υλοποίηση των εν λόγω ΤΣΑ και να μην περιοριστεί μόνο στην οικονομική ενίσχυση, δίνοντας έτσι στην πρωτοβουλία αυτή παραδειγματική και πειραματική αξία στο πλαίσιο της έρευνας των καλύτερων μέσων για την καταπολέμηση της ανεργίας και για την αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των Διαρθρωτικών Ταμείων κατά τα επόμενα χρόνια.

1.2. Στο πρόγραμμα αυτό, η Επιτροπή έχει καλέσει και την ΟΚΕ να διαδραματίσει ενεργό ρόλο για την προώθηση των συμφώνων, στους κόλπους ενός διοργανικού Φόρουμ που δεν έχει λειτουργήσει ακόμη.

1.2.1. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκπονήσει και συζητήσει ενημερωτική έκθεση, με σκοπό να «συμβάλει στην προώθηση των ΤΣΑ, παρέχοντας πληροφορίες για τη μεθοδολογία κατασκευής, τις διαδικασίες υλοποίησης και λειτουργίας».

1.2.2. Στο έγγραφο αυτό αναφέρονταν ότι η τοπική ανάπτυξη θα είναι σημαντικό στοιχείο για την εδραίωση της Ένωσης και την ανταγωνιστικότητά της, εφόσον το περιεχόμενό της συνίσταται στη δημοκρατική συμμετοχή, στη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, στην κατάρτιση των νέων ιθυνουσών τάξεων, στη δέσμευση όλων των πολιτών για την οργάνωση της περιοχής, των εμπορικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, στην κοινωνική αλληλεγγύη.

1.2.3. Η ΟΚΕ υπογράμμιζε, επίσης, ότι η επιλογή της προσεκτικής εξέτασης και παρακολούθησης των ΤΣΑ θα πρέπει να ενταχθεί στη γενική στρατηγική για την απασχόληση η οποία αφορά τη μακροοικονομική πολιτική και την πολιτική εργασίας, τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και την περιφερειακή ανάπτυξη της απασχόλησης.

Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να συμβάλει στο συντονισμό των διαφόρων βαθμίδων διοίκησης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με στόχο την ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, κυρίως για τους νέους 7 τη βέλτιστη δυνατή χρήση των διαθέσιμων οικονομικών πόρων 7 την υλοποίηση νέων προϊόντων και υπηρεσιών για τις επιχειρήσεις και τα πρόσωπα 7 τη δημιουργία πρόσθετων, πραγματικών και βιώσιμων θέσεων εργασίας.

Ο συντονισμός των πόρων αυτών και ο συμψηφισμός τους με τους πόρους του ιδιωτικού τομέα, ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα τη βέλτιστη απόδοση και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Το ΤΣΑ πρέπει να αποτελεί ένα «ποιοτικό άλμα» όσον αφορά το σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεων, την αποτελεσματική χρήση των πόρων, και την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων σε ό,τι αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Όσον αφορά το περιεχόμενο, θα πρέπει πραγματικά και πρακτικά να στοχεύουν στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Πράγματι, δεν πρόκειται μόνο για τη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων, αλλά για τη δημιουργία πραγματικών ευκαιριών απασχόλησης 7 από πρακτική άποψη, κατά την επεξεργασία του ΤΣΑ πρέπει να τεθούν στόχοι ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους, αρχής γενομένης από τις ειδικές προϋποθέσεις κάθε περιοχής.

Η δράση παρακολούθησης και διάδοσης των ορθών πρακτικών δεν θα χρησιμεύσει για την εκπόνηση του ιδανικού προτύπου ΤΣΑ, αλλά θα συμβάλει στο να βοηθήσει όσους συμμετέχουν στον προσδιορισμό των ΤΣΑ διότι «κατανοούν καλύτερα τις προκλήσεις, τις ευκαιρίες και τους περιορισμούς που απορρέουν από την ένωση, την καινοτομία, και την προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω».

1.2.3.1. Στο έγγραφο αυτό ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην εταιρική σχέση που αποτελεί το φυσιολογικό πλαίσιο ξεχωριστού ενδιαφέροντος των κοινωνικών εταίρων που εκφράζει η ΟΚΕ.

1.2.3.2. Στο έγγραφο αυτό προτεινόταν μεταξύ άλλων η ενεργός συμμετοχή της ΟΚΕ, τόσο ενόψει του Φόρουμ όσο και κατά τη διάρκεια της εμπειρίας, να επικεντρωθεί κυρίως σε τρεις στόχους:

- ευρεία ενημέρωση και προώθηση όσον αφορά την στρατηγική των ΤΣΑ, ως παράδειγμα διαβουλεύσεως για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη 7

- ειδική παρακολούθηση της λειτουργίας της εταιρικής σχέσης 7

- επαλήθευση των αξιολόγησης των καινοτόμων δράσεων που δημιουργούν πραγματικές θέσεις απασχόλησης διαρκείας, με την εκμετάλλευση των δυνατοτήτων των «νέων κοιτασμάτων απασχόλησης» της τοπικής ανάπτυξης.

1.3. Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να εμβαθύνει την προβληματική γύρω από τους στόχους αυτούς και να εντοπίσει θετικές δράσεις τις οποίες θα πραγματοποιήσει η ΟΚΕ ενόψει του Φόρουμ και καθόλη τη συνοδευτική περίοδο των πρότυπων συμφώνων.

2. Οι πρώτες επαληθεύσεις των περιεχομένων των ΤΣΑ

2.1. Το Νοέμβριο 1997 η Επιτροπή παρουσίασε το περιεχόμενο ορισμένων από τα επιλεχθέντα ΤΣΑ (). Τα συγκεκριμένα μέτρα που προβάλλονται είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα και ποικίλα.

2.1.1 Ορισμένα σχέδια βασίζονται στη διαφοροποίηση του τοπικού παραγωγικού ιστού, στη δημιουργία ΜΜΕ και στην προώθηση περιφερειακών και τοπικών προϊόντων (Σύμφωνα της Molise και της Alto Belice στην Ιταλία, που στηρίζονται στη δημιουργία δύο νέων επιχειρήσεων και ποιοτικών αγορών για την αξιοποίηση των τοπικών γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής 7 το Σύμφωνο του Clabecq στο Βέλγιο που στηρίζεται στην ενίσχυση του κεφαλαίου κινδύνου των ΜΜΕ).

2.1.2. Όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση και την ένταξη στην εργασία, η τάση είναι η προετοιμασία εξιδανικευμένων σταδιοδρομιών (Σύμφωνα της Schirmeck στην Αλσατία, της Westmeath στην Ιρλανδία, της Flevoland στις Κάτω Χώρες, με μέτρα κατάρτισης και ατομική ολοκλήρωση). Στη Marinha Grande της Πορτογαλίας βάση είναι η κατάρτιση ποιότητας στον παραδοσιακό τομέα της υαλουργίας).

2.1.3. Καταρτίστηκαν διάφορα σχέδια με σκοπό την ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων επαγγελμάτων όπως το Σύμφωνο Ponte των Αρδεννών, Roubaix και St. Herbali στη Γαλλία που αξιοποιεί τις υπηρεσίες του τουρισμού και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ το Σύμφωνο Lahti προβλέπει ειδικευμένο κέντρο παροχής υπηρεσιών σε ηλικιωμένα άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες.

2.1.4. Επιζητείται επίσης η ενεργοποίηση των χρηματικών ενισχύσεων για την ανεργία ή των ελάχιστων κοινωνικών εισοδημάτων με τη μετατροπή τους σε «ενισχύσεις για την εργασία», όπως στο Σύμφωνο Jamtland της Σουηδίας και στο Σύμφωνο Barnsley της Μεγάλης Βρετανίας.

2.1.5. Η προαγωγή των ίσων ευκαιριών αποτελεί έναν άλλον σημαντικό στόχο πολλών συμφώνων, όπως στην Ισπανία το Σύμφωνο της Αστούριας που προβλέπει μέτρα για την ενθάρρυνση των γυναικών επιχειρηματιών. Αντιθέτως, ενίσχυση για την επανένταξη στον κόσμο της εργασίας έπειτα από τις γονικές άδειες ή τις άδειες μητρότητας προβλέπεται στο Σύμφωνο της Βιέννης στην Αυστρία.

2.1.6. Τέλος, οι θεματικές της οργάνωσης της εργασίας και του χρόνου εργασίας αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής όπως στο Σύμφωνο της Βρέμης στη Γερμανία και σε διάφορα γαλλικά σύμφωνα όπως της Ussel και της Albertville στόχος των οποίων είναι να εξασφαλιστεί η απασχόληση των εποχιακών εργαζομένων για όλο το χρόνο.

2.2. Σε όλα αυτά τα σχέδια, όπως επιβεβαιώνει η Επίτροπος κ. Wulf-Mathies, που είναι αρμόδια για την περιφερειακή πολιτική, στόχος είναι η επίτευξη των δύο βασικών στόχων των ΤΣΑ: «Αντιμετώπιση του προβλήματος στη ρίζα του με τη δημιουργία πραγματικών προοπτικών απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και δημιουργία νέων ιδεών μέσω της ανταλλαγής εμπειριών» ().

2.3. Τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους ολοκληρώθηκαν, σχεδόν για όλα τα ΤΣΑ, τα προγράμματα δράσης που η Επιτροπή άρχισε να εξετάζει προκειμένου να εγκριθούν οριστικά και στη συνέχεια να χρηματοδοτηθούν τα ΤΣΑ.

2.3.1. Από τις εκθέσεις μέσης περιόδου που συντάχθηκαν από τους εμπειρογνώμονες () προκύπτουν αξιοσημείωτα θετικά στοιχεία για τις σημαντικές προόδους, αλλά επίσης πολλές ελλείψεις και ανεπάρκειες που οφείλονται στην έλλειψη πνεύματος συνεργασίας, στον απόλυτα καινούργιο χαρακτήρα της πρωτοβουλίας για ορισμένες χώρες, και σε οργανωτικά προβλήματα, προβλήματα διαχείρισης, και χρηματοδοτικά προβλήματα.

2.3.2. Οι θετικές πτυχές είναι:

- η ορθή διάρθρωση του κοινωνικοοικονομικού πλαισίου και των καταστάσεων κρίσης της απασχόλησης 7 η ισχυρή καινοτόμος δυναμική που έχει εξαπολυθεί από τα ΤΣΑ, από απόψεως περιεχομένου και προβλεπόμενων ενεργειών 7

- η ισχυρή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και της επιμόρφωσης 7

- η καλή συμμετοχή των ΜΜΕ, των συνεταιρισμών και του τριτογενούς τομέα.

2.3.3. Οι πιο σημαντικές επισημάνσεις των εμπειρογνωμόνων αφορούν:

α) όσον αφορά το περιεχόμενο:

- την έλλειψη ποσοτικής έκφρασης των στόχων απασχόλησης των ΤΣΑ 7

- την ανεπαρκή επεξεργασία πολλών από τις προβλεπόμενες δράσεις 7

- δεν υπάρχουν συστήματα δεικτών για τα αποτελέσματα και οι παρεμβάσεις δεν έχουν εκφρασθεί ποσοτικά 7

- τα προγράμματα δράσης δεν είναι επαρκώς αναλυτικά 7

- δεν υποδεικνύονται τα διαθέσιμα δημοσιονομικά μέσα καθώς και τα κονδύλια χρηματοδότησης που πρέπει να ενεργοποιηθούν 7 επίσης, αναφέρεται μόνο σε γενικές γραμμές η δέσμευση κοινής χρηματοδότησης, χωρίς να διευκρινίζονται οι αναλογίες 7

- δεν υπάρχουν χρονοδιαγράμματα για τα μέτρα και τις προβλεπόμενες δράσεις 7

- λείπουν οι αναγκαίες επαγγελματικές εξειδικεύσεις 7

- τα μέτρα κατάρτισης δεν περιλαμβάνουν τις μεθοδολογίες και τις διαδικασίες επιλογής των μαθητευόμενων 7

β) όσον αφορά την κοινοπραξία:

- αδυναμία της κοινοπραξίας λόγω έλλειψης παράδοσης κοινής εργασίας και συνεργασίας 7

- έλλειψη πνεύματος τοπικής ανάπτυξης 7

- έλλειψη ενημέρωσης και εμπειρίας για τα πλεονεκτήματα που τα ΤΣΑ μπορούν να προσφέρουν σε τοπικό επίπεδο 7

- η κοινοπραξία είναι ιδιαίτερη επικεντρωμένη στα κεντρικά και τοπικά δημόσια ιδρύματα 7

- η ιδιωτική πρωτοβουλία σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και αν είναι παρούσα δεν είναι ορατή, και σχεδόν απουσιάζει τελείως, σε ορισμένες χώρες, η έλλειψη ιδιωτικών φορέων μεταξύ των φορέων πραγματοποίησης των ΤΣΑ 7

- μολονότι υπάρχει συμμετοχή των ΜΜΕ, υπάρχει παντελής απουσία των μεγάλων βιομηχανικών φορέων 7

- ο κόσμος της πανεπιστημιακής έρευνας δεν συμμετέχει σχεδόν καθόλου.

γ) όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις:

- έλλειψη ενημέρωσης για τις χρηματοδοτήσεις και για τους εθνικούς και ιδιωτικούς χρηματοδότες 7

δ) όσον αφορά τις διαδικασίες:

- μη προσδιορισμός της νομικής φύσης των υποχρεώσεων όσων υπογράφουν τη σύμβαση κοινοπραξίας 7

- δυσκολίες υλοποίησης της προσέγγισης «εκ των κάτω προς τα άνω» 7

- οι τοπικές πολιτικές συγκρούσεις έχουν καθυστερήσει ή έχουν θέσει σε αμφισβήτηση επανειλημμένως το περιεχόμενο των ΤΣΑ.

2.4. Αυτές οι δυσκολίες και ανεπάρκειες έχουν επιφέρει αρκετές καθυστερήσεις σε ορισμένες χώρες στα ΤΣΑ, πολλά από τα οποία βρίσκονται ακόμα στη φάση της διερεύνησης των πηγών χρηματοδότησης. Οι εμπειρογνώμονες προβλέπουν ότι πριν από το επόμενο έτος διάφορα ΤΣΑ δεν θα καταφέρουν να καλύψουν τα κενά αυτά.

3. Καλύτερη ενημέρωση και προαγωγή

3.1. Ενόψει της Διασκέψεως που θα παρουσιάσει προς τα έξω τις εμπειρίες των «προτύπων» ΤΣΑ, ενόψει του νέου καθεστώτος των Διαρθρωτικών Ταμείων που προβλέπει την ενσωμάτωση των ΤΣΑ ως ενδεχόμενο μέσο χρήσης των χρηματοδοτήσεων, πολλαπλασιάζονται οι πρωτοβουλίες μελέτης, εμβάθυνσης και συζήτησης για τα Σύμφωνα στα διάφορα κράτη μέλη που προωθούνται από την ίδια την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις των εθνικών κοινωνικών και οικονομικών επιτροπών και τις μεμονωμένες κοινωνικές δυνάμεις.

3.2. Αναμφισβήτητα η πρωτοβουλία της Επιτροπής προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα Τοπικά Σύμφωνα ενώ η συζήτηση γύρω από τα μέσα ξεπέρασε τα στενά όρια των ειδικών για να καταστεί αντικείμενο στα θεσμικά όργανα, στα πολιτικά και οικονομικά περιβάλλοντα και στην κοινωνία των πολιτών.

Η τελευταία ευαισθητοποιήθηκε και συμμετείχε κυρίως με την επέκταση της οριζόντιας εταιρικής σχέσης, που αποτελεί έναν από τους σκοπούς και τις κύριες προϋποθέσεις των Τοπικών Συμφώνων.

3.3. Από διάφορους όμως δείκτες καταδεικνύεται ότι η δράση ενημέρωσης και προαγωγής πρέπει να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο με καλύτερη στόχευση και συστηματικότερη οργάνωση.

3.3.1. Επί παραδείγματι, η εγκαινίαση του σταθμού Ιντερνέτ της Επιτροπής για τα Τοπικά Σύμφωνα () δεν έχει ακόμη παρουσιάσει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Περιορισμένη είναι τουλάχιστον στο ποσοτικό επίπεδο και η συμμετοχή στο τηλεματικό βήμα συζήτησης: δεν ενεργοποιήθηκε ακόμη η ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών που αποτελεί έναν από τους στόχους της πρωτοβουλίας αυτής. Λείπει κυρίως η συμμετοχή των πρωταγωνιστών: τα ΤΣΑ, πολλά από τα οποία δεν έχουν κατανοήσει τη σημασία του να τεθούν σε κοινή συζήτηση οι εμπειρίες, τα προβλήματα και οι ορθές πρακτικές.

3.3.2. Τα ίδια τα ενημερωτικά δελτία που πρότεινε η Επιτροπή για τη διασάφηση των 89 Τοπικών Συμφώνων παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία όσον αφορά το εύρος και το επίπεδο εμβάθυνσης. Ορισμένα είναι πολύ ακριβή και λεπτομερή, όσον αφορά το περιεχόμενο και τους στόχους του Συμφώνου, τους φορείς της κοινοπραξίας και τις χρηματοδοτήσεις. Επίσης, είναι δυνατές οι διασυνδέσεις με ειδικά για τα Σύμφωνα, τηλεματικά βήματα συζήτησης. Άλλα αντίθετα περιορίζονται σε ορισμένες γραμμές συνοπτικής και γενικής ενημέρωσης.

3.3.3. Αντίθετα, το περιεχόμενο των θεματικών σεμιναρίων που διοργανώθηκαν στην Φstersund της Σουηδίας για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, στο Πόρτο της Πορτογαλίας για τις υπηρεσίες προς τα άτομα και τις υπηρεσίες στις πόλεις και την ύπαιθρο, και στο Viareggio της Ιταλίας για τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τον τουρισμό, παρουσιάζεται στο αντίστοιχο ηλεκτρονικό βήμα του Internet.

3.3.4. Ευρύτατη και λεπτομερής είναι επίσης η διαθέσιμη ενημέρωση για τα σεμινάρια της Ρώμης (Μάιος 1997) και της Βρέμης (Ιανουάριος 1988) σχετικά με τις «ορθές πρακτικές», στα οποία συμμετείχαν οι συντονιστές του σχεδίου σε τοπικό επίπεδο.

3.3.5. Πρέπει να τονισθεί αντιθέτως η απόλυτη απουσία, από το αρμόδιο ηλεκτρονικό βήμα για τα Σύμφωνα, αναφοράς στις αναλύσεις και τις προτάσεις που εκπονήθηκαν τα τελευταία χρόνια από την ΟΚΕ (όπως και από άλλα κοινοτικά όργανα) η οποία παρήγαγε σημαντικό όγκο εργασίας για τα ίδια τα Σύμφωνα, για την εταιρική σχέση, για τον ρόλο της δημόσιας διοίκησης και για τις τοπικές πρωτοβουλίες αναπτύξεως.

3.4. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ προτρέπει ενθέρμως τις υπηρεσίες της Επιτροπής να δημοσιεύσουν το συντομότερο δυνατό έκθεση όλων των χρηματοδοτούμενων ΤΣΑ και να ενσωματώσουν τις πληροφορίες στον αρμόδιο ηλεκτρονικό τόπο του Ίντερνετ, παρέχοντας έτσι για όλα τα εγκριθέντα Σύμφωνα ένα λεπτομερές και αναλυτικό πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τη στρατηγική του σχεδίου, τα προβλεπόμενα μέτρα, τις ενδιαφερόμενες κοινωνικές ομάδες, την εταιρική σχέση και την τεχνική αρωγή και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα.

3.5. Αντίθετα, είναι ιδιαίτερα εκτιμητέα η πρωτοβουλία που εξήγγειλε η Επιτροπή για τον προσεχή Οκτώβριο 1998. Στο σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στο Turku, στη Φινλανδία, θα οργανωθεί «χρηματιστήριο ανταλλαγών» με διπλό στόχο να αποκτήσουν ορατότητα τα σχέδια που έχουν ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικά, ποιοτικώς ικανοποιητικά, και αποδεδειγμένης δυνατότητας μεταφοράς, προκειμένου να επιτραπεί στους υπεύθυνους των ΤΣΑ η σύγκριση των αντίστοιχων εμπειριών σε διμερείς επαφές.

3.6. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προσδιορίζουν και τυποποιούν περίπου 20 παραδειγματικά σχέδια, μεταξύ αυτών που έχουν ήδη αξιολογηθεί από τους εμπειρογνώμονες, ειδικότερα όσον αφορά τη δυνατότητα «αναπαραγωγής και μεταφοράς». Τα σχέδια αυτά καλύπτουν μία δωδεκάδα θεμάτων που συνδέονται με τη δημιουργία απασχόλησης και έχουν εφαρμοσθεί πειραματικά σε ευρωπαϊκά ή εθνικά προγράμματα.

3.7. Το σεμινάριο αυτό θα αποτελέσει την αρχή μίας διαδικασίας που θα εντείνεται όλο και περισσότερο και θα γενικεύεται, δηλαδή τη μεταφορά δοκιμασμένων μεθοδολογιών προς τα ΤΣΑ. Οι συντονιστές θα μπορούν να συγκλίνουν άμεσα βάσει των συγκεκριμένων σχεδίων και των εμπειριών, παρουσιάζοντας τις δυσκολίες που συναντήθηκαν, τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν, τις ορθές πρακτικές των οποίων προτείνεται η αξιοποίηση.

4. Ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων

4.1. Ένας από τους κυριότερους στόχους κατά την παρακολούθηση των 89 αυτών συμφώνων, θα είναι η ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων μέσω του εντοπισμού των ανεπαρκειών, καθώς και των μέσων για την αντιμετώπισή τους.

Δεν πρόκειται για εύκολη δουλειά, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρότυπο για τις εταιρικές σχέσεις.

Όπως αποδείχτηκε ευρέως κατά το σεμινάριο της Ρώμης και τονίστηκε επανειλημμένως στις γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ, διαφορετικά πρότυπα εφαρμόζονται για καταστάσεις ποικίλες και ανταποκρίνονται σε πλήθος τοπικών αναγκών ().

Οι διαφορές αυτές αφορούν τις διαδικασίες σύστασης και εξέλιξης της εταιρικής σχέσης, τη σύνθεσή της, την εκπροσώπηση του τοπικού επιπέδου, το ενδιαφέρον που δείχνουν οι διάφοροι παράγοντες ανάλογα με τα αναμενόμενα κέρδη και με την προστιθέμενη αξία.

4.2. Εάν υπάρχει η βούληση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της τοπικής ανάπτυξης μιας περιοχής με τη δημιουργία των προϋποθέσεων για βιώσιμη και μη υποβοηθούμενη απασχόληση, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις εταιρικές σχέσεις.

4.2.1. Η συνεισφορά ιδιωτικών φορέων στις εταιρικές σχέσεις είναι σημαντική από διάφορες απόψεις ():

- για την εισφορά οικονομικών πόρων 7

- για τον καθορισμό των πραγματικών αναγκών ως προς το ανθρώπινο δυναμικό και τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα του 7

- επειδή μπορεί να προτείνει τα καταλληλότερα μέσα για την εξασφάλιση της δημόσιας υποστήριξης των επιχειρήσεων 7

- επειδή μπορεί να προτείνει νέες ιδέες και πρωτότυπες απόψεις σχετικά με το ρόλο του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων και νέων θέσεων απασχόλησης 7

- τέλος, η θεμιτή παρουσία ιδιωτικών φορέων ενισχύει την εδραίωση των εταιρικών σχέσεων, οι οποίες θα στερούνταν νοήματος εάν συμμετείχαν μόνο δημόσιοι εταίροι.

4.2.2. Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις επιδεικνύουν όλο και μεγαλύτερη επιθυμία να συμμετάσχουν σε εταιρικές σχέσεις στα πλαίσια των πρωτοβουλιών για την τοπική ανάπτυξη, καθότι έχουν συνειδητοποιήσει τη σημασία που έχει η δημιουργία ευκαιριών ειδίκευσης του ανθρώπινου δυναμικού και ενίσχυσης της υποστήριξης των επιχειρήσεων, ακόμη και για τα ίδια συμφέροντά τους και σε μια γενικότερη οικονομική προοπτική.

4.3. Δίπλα στους δημόσιους και τους ιδιωτικούς εταίρους, έρχεται να προστεθεί και άλλος ένας παράγοντας: πρόκειται για τον «τρίτο τομέα» και θα αναλυθεί παρακάτω ο ρόλος του και η αποτελεσματικότητά του στα πλαίσια των ΤΣΑ. Πρέπει να τονιστεί εδώ η σημασία που έχει αποκτήσει για την τοπική οικονομία, δημιουργώντας νέες θέσεις απασχόλησης σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες ανάγκες του πληθυσμού μίας συγκεκριμένης περιοχής: αυτοί είναι οι λόγοι που στηρίζουν την αναγκαιότητα της συμμετοχής του στις εταιρικές σχέσεις των ΤΣΑ.

4.4. Και άλλοι παράγοντες ήλθαν πολύ εύστοχα να συναντήσουν τους δημόσιους οργανισμούς, τους κοινωνικούς εταίρους και τους ιδιωτικούς φορείς: τα πανεπιστήμια και τα ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης. Έτσι λοιπόν, στο ΤΣΑ της βιομηχανικής περιοχής του Hainaut, στο Βέλγιο, για παράδειγμα, τρία πανεπιστήμια διεξήγαγαν προκαταρκτική έρευνα σχετικά με τους στόχους του συμφώνου. Συνολικά, όμως, μόνο σε 9 ΤΣΑ (με εξαίρεση τα ΤΣΑ του Ηνωμένου Βασιλείου, για τα οποία, τη στιγμή που συντάσσεται το έγγραφο αυτό, δε διαθέτουμε ακόμη λεπτομερείς πληροφορίες για τη σύνθεση της εταιρικής σχέσης) έχουν συμμετάσχει πανεπιστήμια.

4.4.1. Όπως και στην περίπτωση του Hennuyer, το ζητούμενο δεν είναι η κατάρτιση νέων μελετών και στατιστικών ερευνών για την ανεργία ή την πολιτική της απασχόλησης, που καταλαμβάνουν σήμερα ολόκληρα ράφια στις βιβλιοθήκες, αλλά, αντίθετα, η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της επιστήμης για την κατάρτιση ενός συνεπούς σχεδίου δράσης.

4.5. Όσο περισσότερος χρόνος και προσοχή αφιερωθεί στην προπαρασκευαστική φάση των ΤΣΑ, τόσο περισσότερες θα είναι οι πιθανότητες επιτυχίας.

Η εταιρική σχέση των ΤΣΑ θέτει όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες, από τους δημόσιους οργανισμούς έως τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και από τους κοινωνικούς εταίρους έως τον τρίτο τομέα, ενώπιον νέων προβλημάτων.

Η δημόσια διοίκηση βρίσκεται μπροστά σε πρωτόγνωρα προβλήματα και σε λύσεις στις οποίες δεν είναι συνηθισμένη. Οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται να υπερβούν τη συναίνεση προκειμένου να καταστούν ισότιμοι εταίροι για την ανάπτυξη. Τα ινστιτούτα μελετών και κατάρτισης αναγκάζονται να υποβάλουν τις γνώσεις τους στη δοκιμασία της πραγματικότητας.

Εξ ου και έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία η κατάλληλη προετοιμασία της προκαταρκτικής φάσης και η συνεχής υποστήριξη, ακόμη και με μέτρα πληροφόρησης και κατάρτισης, των βασικών παραγόντων της εταιρικής σχέσης των ΤΣΑ.

4.5.1. Αξίζει να εξετασθεί αναλυτικότερα η εντελώς νέα προσέγγιση που προϋποθέτει η εταιρική σχέση των ΤΣΑ, και κυρίως για τις επιχειρήσεις (κατά κανόνα τις ΜΜΕ) και τις εργοδοτικές οργανώσεις αφενός, και αφετέρου για τα συνδικάτα.

Η ίδια η φιλοσοφία της επιχείρησης και της συνδικαλιστικής δράσης μπορεί να επηρεαστεί, και μάλιστα πολύ θετικά: οι διοικήσεις των επιχειρήσεων όλο και περισσότερο συνηθίζουν να αντιμετωπίζουν και να κινούνται σε μία μόνο νέα λογική, που δεν είναι μόνο η φυσιολογική προάσπιση των συμφερόντων της επιχείρησης, αλλά ανταποκρίνεται σε ευρύτερα συμφέροντα, τα συμφέροντα της ανάπτυξης μιας ολόκληρης περιοχής 7 τα συνδικάτα καλούνται να αναλάβουν τις ευθύνες τους, δεδομένου ότι συμμετέχουν σε αποφάσεις που είναι, αδιαμφισβήτητα, της ίδιας φύσεως με τις επιλογές της διοίκησης μιας επιχείρησης και εξαρτώνται από τη λογική κόστος/κέρδος.

Προκύπτει λοιπόν μια εποικοδομητική «σύγχυση» των ρόλων, που μπορεί να έχει θετικότατα αποτελέσματα στο πεδίο της συναίνεσης για όλα τα άλλα οικονομικά προβλήματα μιας περιφέρειας και για τις ίδιες τις ενδοεπιχειρησιακές σχέσεις.

4.6. Θα μπορούσε επίσης να αναβαθμιστεί μια άλλη πτυχή των εταιρικών σχέσεων: η συνεργασία μεταξύ ισχυρών και μειονεκτουσών περιφερειών της κάθε χώρας.

Πρόκειται στην περίπτωση αυτή για μια νέα εταιρική σχέση, που συνδυάζει την οριζόντια εταιρική σχέση, που γνωρίζουμε, με μια γεωγραφική διάσταση αλληλεγγύης, αλλά και οικονομικής και κοινωνικής χρησιμότητας.

4.6.1. Σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ένωσης, υπάρχουν περιφέρειες που βρίσκονται στο όριο της πλήρους απασχόλησης και άλλες, αντίθετα, που παρουσιάζουν πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας, κυρίως όσον αφορά τους νέους και τους μακράς διάρκειας ανέργους.

Είναι δυνατόν, στα πλαίσια των ΤΣΑ και με την παρέμβαση της κεντρικής και της περιφερειακής και τοπικής διοίκησης, να προβλεφθούν μορφές εταιρικών σχέσεων μεταξύ κοινωνικών εταίρων των ισχυρών και των μειονεκτουσών περιφερειών, έτσι ώστε, αντί να μετακινούνται οι εργαζόμενοι προς τους τόπους απασχόλησης, να μετατίθεται η εργασία στις περιοχές όπου υπάρχει ανθρώπινο δυναμικό.

Μία τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει μία στενή συνεργασία που να συνοδεύεται από δημοσιονομικές διευκολύνσεις για τις επιχειρήσεις που θα δέχονταν να συμμετάσχουν, εντατικές δράσεις κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού - συμπεριλαμβανομένης και της κατάρτισης νέων διευθυντών επιχειρήσεων - και από ανταλλαγές και εισαγωγή νέων εμπειριών και επιτηδειοτήτων μεταξύ δημοσίων διοικήσεων.

5. Μία νέα αγορά εργασίας

5.1. Τα προγράμματα των ΤΣΑ προβλέπουν, σε ευρεία κλίμακα, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε νέα πεδία προσφοράς απασχόλησης. Το ίδιο συνέβη με την ενδιάμεση αναθεώρηση των προγραμμάτων του στόχου 2, το 1996, και με την αξιολόγηση για την εφαρμογή των προγραμμάτων «Β2.605 - Πρότυπες δράσεις υπέρ των ανέργων μακράς διάρκειας».

Οι τοπικές πρωτοβουλίες ανάπτυξης προκαλούν το αυξανόμενο ενδιαφέρον των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, η νέα πραγματικότητα όμως την οποία αρχίζουν να αντιπροσωπεύουν, ή της οποίας χαράσσουν την ανάπτυξη, πρέπει να αντιμετωπίσει την πολιτιστική καθυστέρηση, τα νομικά εμπόδια και τις υπάρχουσες δομές. Αυτό συμβαίνει και με την αγορά εργασίας.

5.2. Η συνάντηση των πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης - που στηρίζονται σε πεδία προσφοράς απασχόλησης στα πλαίσια του τρίτου τομέα της κοινωνικής οικονομίας και του μικτού δημόσιου/ιδιωτικού τομέα - με τα μέτρα της πολιτικής της απασχόλησης, που συνίστανται επίσης σε δημοσιονομικά μέτρα, έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μίας δεύτερης αγοράς εργασίας.

5.3. Εάν ο πρώτος στόχος των ΤΣΑ είναι να αποτελέσουν πηγή βιώσιμης ανάπτυξης και απασχόλησης, είναι θεμιτό το ερώτημα εάν η μορφή δραστηριότητας που δημιουργούν ανταποκρίνεται όντως στο στόχο αυτό.

Πράγματι, συχνά διατυπώνονται ενστάσεις σχετικά με το γεγονός ότι, κατά βάθος, οι πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης, τόσο λόγω του τρόπου κατά τον οποίο δημιουργούνται, όσο και λόγω των τομέων στους οποίους αναπτύσσονται, εμφανίζονται περισσότερο ως μέτρα στήριξης παρά ως πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης.

5.3.1. Πρέπει βέβαια να αναγνωριστεί ότι οι πρωτοβουλίες για την τοπική ανάπτυξη έχουν την ανάγκη της δημόσιας ενίσχυσης κατά την εναρκτήρια φάση τους. Είναι όμως εξίσου αληθές ότι μπορούν να εδραιωθούν και να καταλάβουν τομείς που δεν καλύπτονται, κι έτσι να καταστούν αυτάρκεις.

Τα πρώτα αποτελέσματα των πρότυπων προγραμμάτων του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ «Νέα πεδία προσφοράς απασχόλησης» δημιουργούν πλέον τις προϋποθέσεις για μια τέτοια θετική θεώρηση ().

Πρώτα απ' όλα, αυτού του είδους οι παρεμβάσεις ανταποκρίνονται σε απαιτήσεις που δεν καλύπτονται, τουλάχιστον όχι πλήρως, από άλλους φορείς, και επομένως ανταποκρίνονται σε ένα πραγματικό αίτημα.

Επί πλέον, οι παρεμβάσεις αυτές στηρίζονται ακριβώς στις εν λόγω ανάγκες και συνεπώς είναι πλήρως προσαρμοσμένες σ' αυτές: οι θέσεις που δημιουργούνται κατ' αυτόν τον τρόπο είναι λοιπόν «κομμένες και ραμμένες στα μέτρα τους», σύμφωνα με μια εύστοχη έκφραση που συναντάται συχνά στα σχετικά συγγράμματα.

5.3.2. Τα 19 πεδία προσφοράς απασχόλησης που έχουν εντοπισθεί τα τελευταία χρόνια, και που βέβαια μπορεί να αυξηθούν σε περίπτωση νέων αναγκών, αντιστοιχούν πραγματικά στις νέες ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων. Οι δραστηριότητες που δημιουργούνται πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες αυτές, προτείνοντας καταστάσεις απαιτούμενων επαγγελματικών προσόντων, καθώς και διαδικασίες οργάνωσης, ειδικά μελετημένες για την κάθε περίπτωση.

Χάρη στα χαρακτηριστικά αυτά, οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται μπορούν να είναι ανταγωνιστικές και ικανές να επιβληθούν στην αγορά, ακόμη και χωρίς τη δημόσια ενίσχυση.

5.4. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη και μια άλλη θετική πτυχή: οι πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης δημιουργούν μια νέα νοοτροπία, καθώς θέτουν προ των ευθυνών τους τα ενδιαφερόμενα άτομα.

5.4.1. Για παράδειγμα, η άμεση συμμετοχή στη διαχείριση μιας μικρής επιχείρησης είναι πολύ πιο επιμορφωτική από την προσωρινή απασχόληση σε δημόσιο οργανισμό ή σαφώς πιο χρήσιμη τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για το κοινωνικό σύνολο από το επίδομα ανεργίας.

5.4.2. Οι πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης, και γενικότερα τα ΤΣΑ, μπορούν λοιπόν να συμβάλουν επίσης στην προσαρμογή της αγοράς εργασίας στην τοπική πραγματικότητα και των σχέσεων μεταξύ ανέργων και συστήματος κοινωνικής προστασίας.

5.5. Βλέπουμε λοιπόν να εμφανίζεται όντως, παράλληλα με την παραδοσιακή αγορά εργασίας, μια «ενδιάμεση αγορά εργασίας» (), δηλαδή, ένα σύνολο μέτρων μέσω των οποίων ο άνεργος απασχολείται αρχικά σε δραστηριότητες που απολαμβάνουν ενισχύσεων, που όμως μπορούν να του προσφέρουν την ικανότητα να συνεχίσει αυτόνομα ή να ενταχθεί στην αγορά εργασίας με μία αξιοποιήσιμη ειδίκευση.

5.5.1. Αυτή η δεύτερη αγορά εργασίας - που δεν μπορεί να εξομοιωθεί με τη μαύρη αγορά, δεδομένου ότι είναι διαφανής και επιδοτούμενη - είναι αποδεκτή μόνο στο μέτρο, ακριβώς, κατά το οποίο είναι «ενδιάμεση», είτε αντιπροσωπεύει ένα μεταβατικό στάδιο προς την παραδοσιακή αγορά για τον εργαζόμενο που αποκτά κατάρτιση σχετική με ένα νέο επάγγελμα, είτε αποτελεί ένα μέσο για την ικανότητα και την εδραίωση στην αγορά μίας νέας δραστηριότητας.

Η βασική προϋπόθεση για να μη δημιουργήσει η διαδικασία αυτή νέες μορφές εκμετάλλευσης ούτε και αποδιοργάνωση του ρυθμιστικού καθεστώτος είναι να υπόκειται σε ελέγχους και κανονισμούς που καθορίζονται με βάση τη στενή συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των δημόσιων αρχών, δια της οδού των διαπραγματεύσεων και της κοινωνικής νομοθεσίας.

5.5.2. Μέσα σ' αυτή την προοπτική, οι υπηρεσίες τοποθέτησης και οι δράσεις κατάρτισης πρέπει επίσης να μεταρρυθμιστούν εκ βάθρων. Τα ΤΣΑ μπορούν να αποτελέσουν επίσης την ευκαιρία για την έναρξη των συζητήσεων, των αναλύσεων και των παρεμβάσεων προς αυτή την κατεύθυνση.

6. Ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στα ΤΣΑ

6.1. Σύμφωνα με το αίτημα του Προέδρου Santer, η ΟΚΕ θα πρέπει να αναλάβει ένα ρόλο παρακολούθησης της λειτουργίας των εταιρικών σχέσεων στα πλαίσια των ΤΣΑ.

Δεν τίθεται βέβαια θέμα να παρακολουθήσει η ΟΚΕ όλη τη δυναμική της διαδικασίας αυτής, δεδομένων των περιορισμένων δημοσιονομικών και ανθρώπινων πόρων που διαθέτει προς το παρόν.

6.1.1. Η ΟΚΕ όμως δεν μπορεί να μην ανταποκριθεί σ'αυτή την πρόκληση. Θα πρέπει να καθοριστεί η πιο πρόσφορη διαδικασία για μια εποικοδομητική παρέμβαση της ΟΚΕ στην παρακολούθηση των ΤΣΑ, περιορίζοντας το ρόλο της σε έναν ενδιάμεσο απολογισμό και στην παρακολούθηση της λειτουργίας της εταιρικής σχέσης.

Για το σκοπό αυτό, θα μπορούσε να προταθεί η διοργάνωση ορισμένων ακροάσεων σχετικά με τις υπερπεριφέρειες 7 στις ακροάσεις αυτές θα μπορούσαν να κληθούν οι κοινωνικοί εταίροι, οι δημόσιες αρχές και όλοι οι άλλοι παράγοντες που εμπλέκονται στις εταιρικές σχέσεις των ΤΣΑ.

6.1.2. Τα διαβήματα αυτά θα μπορούσαν να καταλήξουν σε πρόταση για σύσταση ενός «Ευρωπαϊκού φόρουμ για τις εταιρικές σχέσεις», στο οποίο να κληθούν οι παράγοντες που συμμετέχουν σε πρότυπα σύμφωνα.

Με την ευκαιρία αυτή θα μπορέσουν να συζητηθούν θέματα όπως οι δυσκολίες εφαρμογής της εταιρικής σχέσης, η ποιότητα της συμμετοχής, τα εμπόδια γραφειοκρατικής, πολιτικής ή πολιτιστικής φύσεως που παρακωλύουν ή υποβάλλουν σε όρους τις εταιρικές σχέσεις, οι σχέσεις μεταξύ των διαφόρων δημόσιων και ιδιωτικών εταίρων, ο ρόλος των δημοσίων αρχών, κ.λπ.

6.2. Ένα άλλο πρόβλημα που τίθεται αφορά τον έλεγχο των δημιουργούμενων θέσεων.

6.2.1. Προκειμένου να αξιολογηθεί δεόντως η αποτελεσματικότητα των ΤΣΑ, είναι πρωταρχικό να διατίθενται ακριβή στοιχεία σχετικά με την πραγματική επίδραση επί της απασχόλησης.

Είναι δύσκολο, εάν όχι αδύνατο, για την ΟΚΕ να διενεργεί άμεσους ελέγχους ως προς τις πραγματικές και βιώσιμες θέσεις απασχόλησης που δημιουργούνται χάρη στα ΤΣΑ.

Αυτό οφείλεται κυρίως, όπως αναφέρεται και παραπάνω, στην ανεπάρκεια των ανθρώπινων και των δημοσιονομικών πόρων, που θα ήταν απαραίτητοι, δεδομένου ότι τα προγράμματα που θα πρέπει να καταγραφούν και να αξιολογηθούν είναι πάρα πολλά και εφαρμόζονται σε πολύ διαφορετικά πεδία.

Αυτό όμως εξηγείται και από το γεγονός ότι κανένας έλεγχος αυτού του είδους δεν είναι εύκολος, ούτε και για τις ίδιες τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

6.2.2. Τα έγγραφα της «Ομάδας μελέτης προοπτικών» () επανέρχονται συχνά στο ζήτημα της δυσκολίας που παρουσιάζει ο καθορισμός στατιστικών κριτηρίων για τον υπολογισμό των θέσεων εργασίας που δημιουργούν οι πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης, για παράδειγμα σε τομείς όπως τα πολιτιστικά αγαθά ή το περιβάλλον.

Οι δυσκολίες αυτές επιβεβαιώνονται στα έγγραφα της Επιτροπής για τα διαρθρωτικά ταμεία, όπως επεσήμανε ήδη η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση σχετικά με τα νέα περιφερειακά προγράμματα 1997-1999 του στόχου 2 ().

Το ζήτημα αυτό δεν είναι εύκολο να επιλυθεί, δεδομένου ότι η εμπειρία των διαρθρωτικών ταμείων κατέστησε σαφή την ύπαρξη διαφορετικών μεθόδων αξιολόγησης, ακόμη και την πλήρη απουσία τέτοιων ελέγχων.

6.2.3. Θα ήταν ευκταίο να βελτιώσει η Επιτροπή τις μεθόδους υπολογισμού που εφαρμόζει και να συντάσσει ετήσια έκθεση για τα ΤΣΑ στην οποία να αναλύει δεόντως τη δημιουργία απασχόλησης, κυρίως όσον αφορά τις βιώσιμες θέσεις απασχόλησης.

Αυτό θα επέτρεπε και στην ΟΚΕ να διεξάγει μια αξιολόγηση εις βάθος, που θα ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρουσα δεδομένου ότι θα παρουσιαζόταν μαζί με τα συμπεράσματα του «Φόρουμ για τις εταιρικές σχέσεις».

7. Συμπεράσματα

7.1. Από την εξέταση των προγραμμάτων δράσης και από τις ελλείψεις που παρουσιάσθηκαν - όπως επίσης και από τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή - είναι προφανής η χρησιμότητα των πειραματισμών που βρίσκονται υπό εξέλιξη προκειμένου να καταστούν τα ΤΣΑ ένα φυσιολογικό μέτρο προγραμματισμού. Πράγματι, ο πειραματισμός αυτός θα επιτρέψει να προσδιορισθούν ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που θα πρέπει να εξετασθούν ενόψει της προσεχούς γενεάς των ΤΣΑ κατά τον προγραμματισμό 2000-2006.

7.1.1. Όπως αναφέρθηκε ήδη η ΟΚΕ τονίζει ότι τα ΤΣΑ μπορούν να αποτελέσουν σημαντική ευκαιρία για το συντονισμό και την ολοκλήρωση διαφόρων μορφών κοινοτικής, εθνικής, περιφερειακής και τοπικής υποστήριξης ιδιωτικού και δημόσιου χαρακτήρα, για την επίτευξη των στόχων που περιλαμβάνονται σε μία ενιαία στρατηγική ανάπτυξης για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

7.2. Κυρίως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι περιορισμένες προθεσμίες που αρχικά είχαν προβλεφθεί για την επιλογή και η αναγκαιότητα ανταπόκρισης στα κριτήρια που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή για ένα αποτελεσματικό πειραματισμό, δεν έχουν επιτρέψει την πραγματική οικοδόμηση εκ των κάτω.

7.2.1. Είναι πολλές οι προτάσεις που δεν μπόρεσαν να γίνουν δεκτές σε εθνικό επίπεδο και αυτό αποτελεί ένα όριο που θα πρέπει να είναι πιο εύκολο να ξεπερασθεί από τη στιγμή που τα ΤΣΑ θα καταστούν φυσιολογικά μέσα προγραμματισμού.

7.2.2. Για το λόγο αυτό, η αρχική φάση οικοδόμησης της κοινοπραξίας και κατάρτισης του Συμφώνου έχει καταστεί ακόμη πιο σημαντική, παραμένει όμως και στο μέλλον μια λεπτή και δύσκολη φάση.

7.2.3. Η σημασία της διαφέρει ωστόσο από Σύμφωνο σε Σύμφωνο, όπως, επίσης, διαφοροποιούνται, ορισμένες φορές σημαντικά, οι διαστάσεις και η πολυπλοκότητα των πεδίων, ο αριθμός των κατοίκων και το περιεχόμενο του προγράμματος δράσης.

7.2.4. Για το λόγο αυτό, φαίνεται να έχει ξεπερασθεί η παγιωμένη χορήγηση 200 000 Ecu για τεχνική βοήθεια, η οποία στην πραγματικότητα θα πρέπει να αποφασίζεται κατά περίπτωση.

7.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι είναι καθοριστικό να οικοδομηθούν μόνιμες διαρθρώσεις επικοινωνίας και συνεργασίας, που θα επιτρέψουν στους φορείς που δρουν σε τοπική βάση να προσδιορίσουν και να αναπτύξουν το δυναμικό που υφίσταται από οικονομική σκοπιά καθώς και από τη σκοπιά της απασχόλησης. Οι πρωτοβουλίες που προωθούνται με τη διαδικασία αυτή πρέπει να έχουν την προτεραιότητα έναντι των βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων κατά τη χρήση των χρηματοοικονομικών μέσων της ΕΕ.

7.4. Ακριβώς λόγω του χαρακτήρα τοπικής ανάπτυξης τα ΤΣΑ απαιτούν συνοχή με τις περιφερειακές και εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές, ειδικότερα με τις πολιτικές για την απασχόληση. Συνεπώς, προτείνεται να αποφευχθεί η απομόνωσή τους, με την ενσωμάτωση των συντονιστών στις επιτροπές εποπτείας και την προώθηση των περιοδικών διαστημάτων συνάντησης και ανταλλαγής εμπειριών.

7.5. Η ΟΚΕ εγκρίνει την απόφαση της Επιτροπής να πραγματοποιήσει τον Οκτώβριο σεμινάριο που θα λειτουργήσει επίσης και ως «χρηματιστήριο ανταλλαγής» μεταξύ των ΤΣΑ, προτείνοντας τα πρότυπα εκείνα που είχαν επιτυχία. Κρίνει, ωστόσο, ότι η συνάντηση αυτή θα πρέπει να καταστεί περιοδική και αναλαμβάνει τη δέσμευση να είναι παρούσα προκειμένου να προσφέρει τη συμβολή με αναλύσεις και προτάσεις ειδικότερα όσον αφορά την κοινοπραξία και την απασχόληση.

7.6. Το ενδιαφέρον που έχει προκληθεί από την πρωτοβουλία του Προέδρου της Επιτροπής, κ. Santer, οδηγεί την ΟΚΕ στην άποψη ότι το δυναμικό χρήσεως των ΤΣΑ για το σκοπό της ανάπτυξης της απασχόλησης είναι πολύ ευρύτερο από όσο είχε αρχικά εκτιμηθεί και είναι αναγκαία η μεγαλύτερη και συστηματική δράση ενημέρωσης προς τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τις διάφορες ομάδες συμφερόντων.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΙΡ/97/984 της 13ης Νοεμβρίου 1997. Ανακοινωθέν Τύπου για τη συνέντευξη Τύπου της Επιτρόπου Wulf-Mathies, που παρουσίασε ένα πρώτο απολογισμό των 89 ΤΣΑ.

() Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από τις εκθέσεις στα μέσα της περιόδου που υποβλήθηκαν στην «Europe Innovation 2000», την εταιρεία στην οποία η Επιτροπή έχει αναθέσει την τεχνική βοήθεια στα ΤΣΑ.

() http://europa.eu.int/comm/pacts.

() Σεμινάριο της Ρώμης για τις ορθές πρακτικές, Μάιος 1997.

() Σεμινάριο της Βρέμης για τις ορθές πρακτικές, Ιανουάριος 1998.

() «Δεύτερη έκθεση για τις τοπικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης».

() Η εμπειρία του ομίλου Wise είναι ιδιαίτερα ενδεικτική ως προς το θέμα αυτό, δεδομένου ότι ο όμιλος αυτός εγκαινίασε την ιδέα της ενδιάμεσης αγοράς ως προσωρινής λύσης για τους ανέργους μακράς διαρκείας και τα ανειδίκευτα άτομα, προκειμένου, σταδιακά, να καταστούν ικανά να ενταχθούν στην αγορά εργασίας.

Πρβλ. σχετικά την προαναφερόμενη «Δεύτερη έκθεση για τις τοπικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης».

() Πρβλ. κυρίως τη «Δεύτερη έκθεση για τις τοπικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης», SEC(98) 25 της 8.1.1998.

() ΕΕ C 235 της 27.7.1998.