Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνείο 2000)"(1)

(1999/C 138/01)

Στις 11 Δεκεμβρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 100 α της συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Μαρτίου 1999 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Giesecke.

Κατά την 362η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 24ης Μαρτίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 72 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στα πλαίσια της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς, της θέσης σε ισχύ της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και της διεύρυνσης της Κοινότητας προς νέα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν στις 19 Δεκεμβρίου 1996 ένα πρόγραμμα δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα ("Τελωνείο 2000"). Οι στόχοι του προγράμματος είναι εκτός άλλων οι εξής:

- η ταχύτερη τελωνειακή διεκπεραίωση ενόψει της αυξανόμενης διασυνοριακής κυκλοφορίας εμπορευμάτων·

- η καλύτερη προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας και

- η καθιέρωση ενός ενιαίου τρόπου δράσης των εθνικών τελωνείων σε όλη την επικράτεια της Κοινότητας(2).

1.2. Η δέσμη μέτρων που αποφασίστηκε περιλάμβανε τα εξής:

- την εξασφάλιση της αποτελεσματικής, διαφανούς και ενιαίας εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας σε όλους τους τελωνειακούς σταθμούς της Κοινότητας·

- την ανάπτυξη καλύτερων μεθόδων εργασίας καθώς και τη βελτίωση των κοινών μέτρων επαγγελματικής κατάρτισης βάσει του προγράμματος Matthäus·

- τη βελτίωση της ενημέρωσης και της επικοινωνίας με τους οικονομικούς κύκλους της Κοινότητας·

- την εξέταση της πρακτικής που εφαρμόζεται κατά τις τελωνειακές διαδικασίες και τους ελέγχους από ομάδες εργασίας καθώς και

- τη δημιουργία ενός διεθνούς περιβάλλοντος το οποίο να διευκολύνει τη συνεργασία με τις συνδεδεμένες χώρες και με τις χώρες που πρόκειται να προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και να διευκολύνει τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων(3).

1.3. Σύμφωνα με την τότε απόφαση, η Επιτροπή κατέθεσε στις 24 Ιουλίου 1998 - δηλαδή σε λιγότερο από 18 μήνες μετά την ουσιαστική έναρξη του προγράμματος - στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ενδιάμεση έκθεση για την εφαρμογή του Προγράμματος "Τελωνείο 2000"(4).

1.4. Η έκθεση αυτή στηρίζεται στην ουσία στις παρατηρήσεις κοινών ομάδων εργασίας, των επονομαζόμενων ομάδων παρατηρητών και περιλαμβάνει τόσο συστάσεις σχετικά με τις μεθόδους εργασίας όσο και ορισμένες προτάσεις για την προσαρμογή των σχετικών νομοθετικών διατάξεων.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Ενόψει των ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση ή προσαρμογή της απόφασης της 19ης Δεκεμβρίου 1996 με βάση τις νέες απαιτήσεις. Κύρια σημεία της τροποποίησης είναι τα εξής:

2.2. Όλες οι δράσεις που σχετίζονται με τις μεθόδους εργασίας, την εισαγωγή της πληροφορικής, την κατάρτιση και την μετεκπαίδευση των τελωνειακών υπαλλήλων θα συμπεριληφθούν σε ένα ενιαίο νομοθετικό μέσο το οποίο θα χρηματοδοτείται από κονδύλια μίας και μοναδικής θέσης του προϋπολογισμού.

2.3. Η διάρκεια του προγράμματος θα παραταθεί από το τέλος του 2000 στις 31 Δεκεμβρίου 2002.

2.4. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αναπτύσσουν νέα συστήματα επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών, καταρτίζουν εγχειρίδια και οδηγούς και θα εξασφαλίσουν την εύκολη χρήση τους.

2.5. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα διοργανώσουν την ανταλλαγή υπαλλήλων και τη διεξαγωγή σεμιναρίων στις οποίες θα μπορούν να συμμετάσχουν οι υπάλληλοι των κρατών μελών και της Επιτροπής.

2.6. Το συνολικό πρόγραμμα θα επεκταθεί για να συμπεριληφθούν σ' αυτό οι υποψήφιες χώρες από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, η Κύπρος και η Μάλτα, ενώ σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα θα μπορεί να συμμετάσχει και η Τουρκία.

2.7. Θα συσταθεί συμβουλευτική επιτροπή που θα αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών υπό την προεδρία του εκπροσώπου της Επιτροπής.

2.8. Η Επιτροπή αναλαμβάνει να ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής του προγράμματος, τη σκοπιμότητα της συνέχειας του καθώς και την περαιτέρω μορφή του. Οι εκθέσεις θα διαβιβάζονται και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προς ενημέρωση.

2.9. Για την εκτέλεση του προγράμματος θα διατεθούν για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1996 εώς 31ης Δεκεμβρίου 2002 142,3 εκατομμύρια Ecu· σχεδόν το ήμισυ του ποσού αυτού θα διατεθεί για την εισαγωγή της πληροφορικής στον τομέα της διαμετακόμισης.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Στη γνωμοδότησή της της 13ης Σεπτεμβρίου 1995(5), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιδοκιμάζει τους στόχους του προγράμματος "Τελωνείο 2000" και εκφράζει την ικανοποίησή της για την εφαρμογή του. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ υποστηρίζει και την πρόταση τροποποίησης που υποβάλλεται από την Επιτροπή, η οποία είναι λογική απόρροια του προγράμματος και εκφράζει την απαραίτητη μετεξέλιξή του.

3.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση που αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, για τη ενσωμάτωση όλων των δράσεων που αφορούν το πρόγραμμα σε ένα ενιαίο νομοθετικό μέσο και τη χρηματοδότηση του προγράμματος από τα κονδύλια μίας και μόνης θέσης του προϋπολογισμού. Τα προτεινόμενα μέτρα αλληλοσυνδέονται, γεγονός το οποίο όχι μόνο αιτιολογεί τη νομοθετική και οικονομική αλληλουχία τους αλλά και την καθιστά απαραίτητη. Επιπλέον, κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξασφαλισθεί μια όσο το δυνατόν περισσότερο αποδοτική αξιοποίηση των πόρων.

3.3. Σχετικά, η ΟΚΕ υποθέτει ότι η αφαίρεση από τον προϋπολογισμό του IDA δεν ισοδυναμεί με παραίτηση από τις αρχές του συστήματος IDA(6) - όσο το δυνατόν περισσότερη αποδοτικότητα των δαπανών, ορθολογισμός της δημιουργίας δικτύων και ικανότητα προσαρμογής στην τεχνολογική πρόοδο - οι οποίες πρέπει οπωσδήποτε να συνεχίσουν να λαμβάνονται υπόψη.

3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την παράταση της λειτουργίας του προγράμματος κατά 2 έτη - δηλαδή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002. Το διάστημα σχεδόν 3 χρόνων που εναπομένει αντιστοιχεί, αφενός, στην πολυπλοκότητα του προγράμματος και, αφετέρου, επιτρέπει τον έλεγχο του.

3.5. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η ανάπτυξη νέων συστημάτων επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών πρέπει κατά βάση να επικροτηθεί. Ωστόσο πρέπει να υπάρξει μέριμνα ούτως ώστε να εξασφαλισθεί ότι η εφαρμογή της τεχνολογίας των πληροφοριών θα οδηγεί όντως στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των τελωνείων στην Κοινότητα και δεν θα επιφέρει κανενός είδους μειονεκτήματα στους οικονομικούς παράγοντες με τη μορφή μιας αυξημένης έντασης των ελέγχων.

3.6. Επειδή οι δασμολογικοί συντελεστές τείνουν να μειωθούν, οι έλεγχοι πρέπει να επικεντρωθούν σε εμπορεύματα και επιχειρήσεις οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι των οποίων φαίνεται να επιβάλει την αύξηση της έντασης των διαδικασιών ελέγχου. Θα ήταν σκόπιμο να αναπτυχθούν μέθοδοι ανάλυσης των κινδύνων προκειμένου να καταρτισθούν κριτήρια χαρακτηρισμού εμπορευμάτων ή επιχειρήσεων ως επικίνδυνων. Οι αναλύσεις αυτές πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να διεξάγονται με ενιαίο τρόπο και να προσαρμόζονται συνεχώς στις νέες εξελίξεις.

3.7. Για να επιτραπεί μια όσο το δυνατόν περισσότερο ενιαία εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας, η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για την ανταλλαγή τελωνειακών υπαλλήλων καθώς και για την διοργάνωση ειδικών σεμιναρίων επιμόρφωσης. Επιπλέον, η ΟΚΕ υποστηρίζει και επισημαίνει τη σημασία της μεθόδου που εφαρμόζεται εδώ και αρκετό καιρό να προσκαλούνται να συμμετάσχουν και σημαντικοί οικονομικοί παράγοντες. Αυτό θα πρέπει στο μέτρο του δυνατού να εφαρμοστεί σε όλα τα κράτη μέλη. Από την άποψη αυτή, η ΟΚΕ παραπέμπει στα σχόλια της στο σημείο 3.5 "Βελτίωση της ενημέρωσης και της επικοινωνίας με τους οικονομικούς παράγοντες" στη γνωμοδότησή της CES 964/95 της 13.9.1995(7).

3.8. Οι επαγγελματικές γνώσεις επιβάλλεται ωστόσο να μεταδίδονται με βάση την αναγνώριση της αρχής ότι όλα τα μέτρα των τελωνείων υπόκεινται στην αρχή της αναλογικότητας.

3.9. Το άνοιγμα του προγράμματος για τη συμμετοχή των υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και της Κύπρου και της Μάλτας είναι λογική συνέπεια της επικείμενης προσχώρησης των χωρών αυτών. Η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, η οποία θα πρέπει να σημειωθεί ότι συνδέεται με την Κοινότητα με τελωνειακή ένωση, πρέπει να αντιμετωπιστεί με μεγάλη ευελιξία, προκειμένου να αποκλεισθεί εκ των προτέρων η πιθανότητα να προκληθεί η εντύπωση ότι γίνονται διακρίσεις.

3.10. Στην περίπτωση των προγραμμάτων αυτών πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη οι συνέπειες της έναρξης της ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ κυρίως σε ό,τι αφορά την ελευθερία κυκλοφορίας θεμελιώνεται με τη Συνθήκη αυτή. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες της διερευνητικής επιτροπής του Κοινοβουλίου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Επίσης, πρέπει να προωθηθεί η συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών αρχών αυτών των χωρών.

3.11. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η ανάγκη πληροφόρησης των τελωνειακών υπαλλήλων στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό οικονομικό χώρο πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας, προκειμένου να εξασφαλισθεί η απρόσκοπτη πραγματοποίηση των οικονομικών συναλλαγών.

3.12. Η ΟΚΕ υποστηρίζει με την Επιτροπή τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής η οποία θα αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών. Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξασφαλισθεί ότι οι πρακτικές εμπειρίες των κρατών μελών και των τελωνειακών τους υπηρεσιών θα αξιοποιηθούν στο πρόγραμμα και θα συνεκτιμώνται με τον κατάλληλο τρόπο κατά την εφαρμογή του.

3.13. Τέλος, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να την ενημερώνει κάθε χρόνο σχετικά με τη διάθεση και την αποτελεσματικότητα των πόρων.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) EE C 396 της 19.12.1998, σ. 13.

(2) ΕΕ L 33 της 4.2.1997, σ. 24.

(3) EE C 301 της 13.11.1995, σ. 5.

(4) COM(98) 471 τελικό της 24.7.1998.

(5) EE C 301 της 13.9.1995, σ. 5.

(6) ΕΕ C 214 της 10.7.1998, σ. 33.

(7) ΕΕ C 301 της 13.11.1995, σ. 5.