Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Δέσμη μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις»

(2018/C 387/07)

Εισηγητής Ο κ. Adrian Ovidiu TEBAN (RO/EPP), δήμαρχος Cugir Έγγραφα αναφοράς Ανακοίνωση με θέμα «Να γίνουν οι δημόσιες συμβάσεις προμηθειών αποτελεσματικές μέσα στην Ευρώπη και για την Ευρώπη» COM(2017) 572 final Ανακοίνωση με θέμα «Στήριξη των επενδύσεων μέσα από προαιρετική εκ των προτέρων αξιολόγηση των πτυχών μεγάλων έργων υποδομής που άπτονται των δημόσιων συμβάσεων» COM(2017) 573 final Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επαγγελματοποίηση του τομέα των δημόσιων συμβάσεων C(2017) 6654 final

I. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1. σημειώνει ότι πολλά κράτη μέλη έχουν μόλις πρόσφατα μεταφέρει τις οδηγίες του 2014 σχετικά με τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων στην εθνική νομοθεσία, καθώς και ότι οι αρχές και οι παράγοντες της οικονομίας επιχειρούν ακόμη να προσαρμοστούν σε αυτές, μέσω διεργασιών κατάρτισης και παροχής συμβουλών· επ’ αυτού, η ΕτΠ σημειώνει, ωστόσο, ότι απαιτείται περαιτέρω πρόοδος στον τομέα των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων·

2. καλεί την Επιτροπή να προβεί, εντός τριών ετών από τη μεταφορά των οδηγιών αυτών στο εσωτερικό δίκαιο, σε μια διεξοδική ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις μεταφέρθηκαν στην εθνική νομοθεσία κάθε κράτους μέλους και εφαρμόστηκαν, προτείνοντας, για τον σκοπό αυτό, να υιοθετηθεί μια πολυεπίπεδη προσέγγιση. Η ΕτΠ εκτιμά ότι η εν λόγω αξιολόγηση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων πρέπει, αφενός, να γίνεται με γνώμονα τον τρόπο με τον οποίο έχουν υλοποιηθεί σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία των υποεθνικών αρχών, οι οποίες αποτελούν βασικούς εταίρους στη φάση της υλοποίησης, στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, και, αφετέρου, να εξετάζει κατά πόσον οι νέοι αυτοί κανόνες έχουν διευκολύνει ή δυσχεράνει τη σχετική νομοθεσία, με κατάλληλη ενσωμάτωση των οδηγιών, κατά πόσον έχουν βελτιώσει την πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών και κατά πόσον έχουν μειώσει τα γραφειοκρατικά εμπόδια και αυξήσει το ποσοστό χρήσης των διαδικασιών της σύναψης στρατηγικών συμβάσεων. Επιπλέον, θα πρέπει να εξετάζει εάν και σε ποιον βαθμό συνέβαλαν στην αύξηση της αποδοτικότητας των δημόσιων δαπανών, καθώς και στη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης. Σε συνέχεια των συζητήσεων στους κόλπους της επιχειρησιακής ομάδας για την επικουρικότητα, η ΕτΠ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά όργανα στην παροχή καλύτερης ανατροφοδότησης όσον αφορά την υλοποίηση των πολιτικών της ΕΕ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου η νομοθεσία της Ένωσης να λειτουργεί καλύτερα για τους πολίτες της·

3. θεωρεί ότι οι στρατηγικές συμβάσεις, που εισήγαγε η μεταρρύθμιση του 2014, περιπλέκουν περαιτέρω τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων, καθώς και ότι οι αρμόδιοι υπάλληλοι για τις συμβάσεις χρειάζονται πρόσθετη κατάρτιση έτσι ώστε να αποφεύγεται η αβεβαιότητα όσον αφορά τον νόμιμο χαρακτήρα της προσθήκης συμπληρωματικών κριτηρίων για την προώθηση των κοινωνικών και των περιβαλλοντικών στόχων και των στόχων καινοτομίας· τονίζει ότι πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά κάθε νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, προκειμένου να συνεκτιμηθούν οι τοπικές συνθήκες και να εξασφαλισθεί ότι δεν επιβαρύνει τον διοικητικό φόρτο των αναθετουσών αρχών·

4. πρώτον, διαπιστώνει με λύπη ότι οι κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, καθώς και οι ευρωπαϊκοί κανόνες λογιστικής, όπως ο κανόνας ΕΣΛ 2010 και η πρακτική της Επιτροπής, ασκούν πίεση προς την κατεύθυνση της σύναψης δημόσιων συμβάσεων ως «απλούστερο μέσο» για τη συμμόρφωση με τους κανόνες ανταγωνισμού και την αποφυγή των σχετικών κινδύνων «υπεραντιστάθμισης». Τούτο έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζεται η ελευθερία των κρατών μελών όσον αφορά την οργάνωση των δημόσιων υπηρεσιών, ιδίως στον κοινωνικό τομέα, σε αντίθεση με τις διατάξεις του άρθρου 14 ΣΛΕΕ. Δεύτερον, επαναλαμβάνει ότι, στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων, δεν υφίσταται κανένα ισοδύναμο με την «εσωτερική εξαίρεση» που προβλέπεται στους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις και ότι η κατάσταση αυτή δημιουργεί πρόσθετες εντάσεις, αβεβαιότητα και στρεβλώσεις στη διαχείριση και, εντέλει, λιγότερο άρτια εκτέλεση του προϋπολογισμού·

5. Quality of public administration: a toolbox for practitioners. 2017 edition » (Ποιότητα της δημόσιας διοίκησης: Δέσμη εργαλείων, έκδοση 2017) υποχρεωμένες να ακολουθούν τις διαδικασίες σύναψης στρατηγικών δημόσιων συμβάσεων για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων στον κοινωνικό τομέα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την καινοτομία, καθώς και ότι οι δημόσιες διοικήσεις οφείλουν, κατ’ επιταγή της δημόσιας τάξης, να συνεργάζονται με αναδόχους· εκφράζει την ανησυχία της όσον αφορά το γεγονός ότι στη δημοσίευση της Επιτροπής με τίτλο «» (Ποιότητα της δημόσιας διοίκησης: Δέσμη εργαλείων, έκδοση 2017) ( 1 ) , περιλαμβάνεται ο υπαινιγμός ότι οι δημόσιες διοικήσεις είναι τρόπον τινάνα ακολουθούν τις διαδικασίες σύναψης στρατηγικών δημόσιων συμβάσεων για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων στον κοινωνικό τομέα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την καινοτομία, καθώς και ότι οι δημόσιες διοικήσεις οφείλουν, κατ’ επιταγή της δημόσιας τάξης, να συνεργάζονται με αναδόχους·

6. επ’ αυτού, επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι η συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με την καινοτομία κριτηρίων που προβλέπονται από τη μεταρρύθμιση του 2014 πρέπει να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων δημόσιων αρχών, σύμφωνα με την αρχή της τοπικής αυτονομίας ως προς την οργάνωση των δημόσιων υπηρεσιών και, ειδικότερα, με τη συνεκτίμηση κριτηρίων σκοπιμότητας και την ισόρροπη εκτίμηση του αντικτύπου όσον αφορά το κόστος και τα αποτελέσματα της επένδυσης·

7. τονίζει ότι οι ευρωπαϊκές δημόσιες υπηρεσίες, κάνοντας χρήση της αγοραστικής τους δύναμης για την επιλογή αγαθών, υπηρεσιών και εργασιών που σέβονται το περιβάλλον, μπορούν να προσφέρουν σημαντική συμβολή στη βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση, στην επίτευξη μιας οικονομίας πιο αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων και, συνεπώς, στην υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ), χάρη στο προαιρετικό μέσο των οικολογικών δημόσιων συμβάσεων. Επί του προκειμένου, η ΕτΠ χαιρετίζει τη δημοσίευση, τον Οκτώβριο του 2017, του φυλλαδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις για μια κυκλική οικονομία ( 2 )

8. τονίζει ότι το δικαίωμα των δημόσιων αρχών να παρέχουν και να οργανώνουν απευθείας τις υπηρεσίες τους έχει εγκριθεί και ότι οι έννοιες του «εσωτερικού (in-house)» και της «συνεργασίας μεταξύ δημόσιων φορέων» έχουν οριστεί από τη μεταρρύθμιση του 2014. Έτσι, η σύναψη δημόσιων συμβάσεων αποτελεί έναν μόνο από πολλούς άλλους πιθανούς τρόπους για τη διασφάλιση της παροχής δημόσιων υπηρεσιών στις οποίες δεν θα πρέπει να επιβληθεί ένας συγκεκριμένος τρόπος διαχείρισης·

9. ζητά από την Επιτροπή να ολοκληρώσει γρήγορα το έργο σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις με έμφαση στην καινοτομία, και τον οδηγό για τις κοινωνικά υπεύθυνες δημόσιες συμβάσεις, προκειμένου να διευκολύνει την εφαρμογή των αντίστοιχων νομικών διατάξεων στα κράτη μέλη, ειδικότερα δε τη χρήση του κριτηρίου της πιο συμφέρουσας οικονομικά προσφοράς ως πρώτου κριτηρίου ανάθεσης· επί του προκειμένου, καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει ότι αυτό δεν σημαίνει τη χαμηλότερη τιμή·

II. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Όσον αφορά την ανακοίνωση με θέμα «Να γίνουν οι δημόσιες συμβάσεις προμηθειών αποτελεσματικές μέσα στην Ευρώπη και για την Ευρώπη»,

10. στηρίζει την άποψη ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση των δημόσιων συμβάσεων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ποιότητας της δημόσιας διοίκησης σε ολόκληρη την ΕΕ, δεδομένου ότι πρόκειται για μια διοικητική λειτουργία πραγματικά εγκάρσια που αφορά πρακτικά κάθε δημόσιο οργανισμό, από τα ομοσπονδιακά υπουργεία μέχρι τις τοπικές κρατικές επιχειρήσεις, έτσι ώστε να είναι αντιπροσωπευτική σε μεγάλο βαθμό της ποιότητας διακυβέρνησης ( 3 ) · προς τούτο, οι δημόσιες συμβάσεις θα πρέπει να ενσωματωθούν στο θεματολόγιο της ΕΕ για τη βελτίωση της νομοθεσίας·

11. υπογραμμίζει ότι η δέσμη μέτρων βρίσκεται υπό συζήτηση πριν από τις προθεσμίες για τη σταδιακή εισαγωγή των νέων κανόνων σύναψης δημόσιων συμβάσεων για τη χρήση ψηφιακών εργαλείων έως τα τέλη Οκτωβρίου 2018. Επομένως, απομένει να εξεταστεί κατά πόσο με τους νέους κανόνες για τις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις θα επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι και εάν θα απαιτηθούν περαιτέρω ρυθμιστικές προσαρμογές.

12. θεωρεί ότι η ισχύουσα νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις εμμένει τόσο πολύ στη διαφάνειά τους και τη στρατηγική τους χρήση, ώστε να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών. Συνεπώς, οι μικρότερες τοπικές και περιφερειακές αρχές φτάνουν στα όρια των δυνατοτήτων τους με τις δημόσιες συμβάσεις διότι φοβούνται ενδεχόμενα διαδικαστικά σφάλματα ή ακόμη επειδή διστάζουν να εγκαταλείψουν τα συνήθη συστήματα ανάθεσης ή να αναπτύξουν σχετικές καινοτόμες διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων· προς τούτο, θα χρειαζόταν η κατάρτιση τυποποιημένων εγγράφων για τη σύναψη συμβάσεων·

13. τονίζει ότι οι πολύπλοκες διαδικασίες, καθώς και η έλλειψη τυποποιημένων εγγράφων, έχουν αυξήσει τις διοικητικές δαπάνες των δημόσιων συμβάσεων (τόσο για τους αγοραστές όσο και για τους πωλητές), καθώς και ότι η σχετική ευκολία με την οποία μπορεί κανείς να προσφύγει στο δικαστήριο για να προσβάλει τις αποφάσεις ανάθεσης έχει οδηγήσει σε πληθώρα καταγγελιών και αύξηση των διαφορών. Η νομοθεσία των κρατών μελών, κατά τη μεταφορά των στόχων των οδηγιών στο εσωτερικό δίκαιο, δεν θα πρέπει να αυξάνει την πολυπλοκότητα της ρύθμισης ούτε να την επεκτείνει γραμμικά κάτω από τα κατώτατα όρια, όπως έχει συμβεί σε κάποιες περιπτώσεις. Ο αυξανόμενος αριθμός αξιώσεων που υποβάλλουν ορισμένοι προσφέροντες επικαλούμενοι την οδηγία σχετικά με τις διαδικασίες προσφυγής αποδεικνύει ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να αναλάβουν αποφασιστικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να αποτραπεί η κατάχρηση των δικαιωμάτων που παραχωρεί η οδηγία στους υποβάλλοντες προσφορές·

14. στο ίδιο πνεύμα, σημειώνει ότι οι δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της καινοτομίας δημιουργούν πρόσθετα προβλήματα διακυβέρνησης και συνοχής μεταξύ των πρωταρχικών στόχων των δημόσιων συμβάσεων και του επιδιωκόμενου σκοπού που είναι η ανάδειξή τους σε εργαλείο καινοτομίας. Επιπλέον, για την προώθηση της καινοτομίας στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων, είναι απαραίτητο ένα υψηλότερο επίπεδο εννοιολογικών, λειτουργικών και διαχειριστικών δεξιοτήτων, καθώς και η ύπαρξη τυποποιημένων εγγράφων, προκειμένου να διεκπεραιώνονται οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις που αφορούν πολυσύνθετα έργα·

15. Εμπόδια που παρακωλύουν τις επενδύσεις στο τοπικό και στο περιφερειακό επίπεδο » καθιστά προφανές ότι οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις αποτέλεσαν, για τους δήμους και τις περιφέρειες, μείζον εμπόδιο για τις επενδύσεις, ιδίως λόγω της πολυπλοκότητας, των αποκλίσεων κατά τη σύνταξη των κανόνων ή της αναποτελεσματικότητας της του πλαισίου που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και της υπερβολικής διάρκειας και της αβεβαιότητας των σχετικών νομικών διαδικασιών σημειώνει επ’ αυτού ότι οι δικές της αναλύσεις σχετικά με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο καταδεικνύουν ότι οι δημόσιες συμβάσεις συχνά αποτελούν συνεχή τροχοπέδη για τις επενδύσεις ( 4 ) . Η μελέτη που εκπόνησε η ΕτΠ με θέμα τα «» καθιστά προφανές ότι οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις αποτέλεσαν, για τους δήμους και τις περιφέρειες, μείζον εμπόδιο για τις επενδύσεις, ιδίως λόγω της πολυπλοκότητας, των αποκλίσεων κατά τη σύνταξη των κανόνων ή της αναποτελεσματικότητας της του πλαισίου που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και της υπερβολικής διάρκειας και της αβεβαιότητας των σχετικών νομικών διαδικασιών ( 5 )

16. θεωρεί ότι μπορεί να παρερμηνευτεί η δήλωση που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση ότι στο 55 % των προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών, η σύμβαση ανατίθεται στη χαμηλότερη προσφορά· χρειάζεται λοιπόν να διευκρινιστεί ότι η μεταρρύθμιση του 2014 που επέκτεινε σημαντικά τη δυνατότητα συνεκτίμησης στρατηγικών κριτηρίων στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών καθώς και το νέο νομικό πλαίσιο μεταφέρθηκαν στην εθνική νομοθεσία μόλις το 2016· συνεπώς, το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε δεν επαρκεί για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση του αντίκτυπου. Η ΕτΠ επιθυμεί να προσθέσει ότι η ανάθεση μιας σύμβασης με μοναδικό κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι, σε μια συγκεκριμένη διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών, οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί στόχοι δεν ελήφθησαν υπόψη: οι προδιαγραφές τής εν λόγω πρόσκλησης μπορούν στην πραγματικότητα να περιλαμβάνουν και στρατηγικά κριτήρια, λόγου χάρη να λαμβάνουν δεόντως υπόψη ορισμένα ειδικά κριτήρια όσον αφορά το περιβάλλον ή την ενέργεια. Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις, η σύμβαση θα έχει ανατεθεί βάσει της χαμηλότερης τιμής, αλλά όλα τα στρατηγικά κριτήρια θα έχουν ληφθεί πλήρως υπόψη, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ·

17. Στρατηγική χρήση των δημοσίων συμβάσεων για την προώθηση των πολιτικών για το περιβάλλον, την κοινωνία ή την καινοτομία οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές ακολουθούν μια σειρά στρατηγικών διαδικασιών υποβολής προσφορών (για παράδειγμα στην Ισπανία), και έπονται διάφοροι οργανισμοί δημοσίου δικαίου, όπως σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσια νοσοκομεία· παραπέμπει, σχετικά, σε μελέτη που ανατέθηκε από τη ΓΔ εσωτερικής αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ με θέμα ( 6 ) , στην οποία τονίζεται ότι(για παράδειγμα στην Ισπανία), και έπονται διάφοροι οργανισμοί δημοσίου δικαίου, όπως σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσια νοσοκομεία·

18. υπενθυμίζει ότι, κατά την υιοθέτηση των νέων οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, η προώθηση των ΜΜΕ ορίστηκε ως ένας από τους πέντε πρωταρχικούς άξονες της μεταρρύθμισης του εν λόγω τομέα· ωστόσο, μια μελέτη του 2016 για τις περιφέρειες που κατέκτησαν το βραβείο της ΕτΠ για την «Ευρωπαϊκή Επιχειρηματική Περιφέρεια» επισήμανε ότι ένας βαθμός απλοποίησης των διαδικασιών δεν επαρκεί για την αύξηση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις ( 7 ) . Τονίζει ότι οι δημόσιες συμβάσεις είναι ζωτικής σημασίας για τις ΜΜΕ και κρίνει σκόπιμο να τεθούν τα συμφέροντά τους στο επίκεντρο της πολιτικής για τις δημόσιες συμβάσεις και της υλοποίησής της·

19. Ώθηση της ανάπτυξης και της συνοχής σε παραμεθόριες περιφέρειες της ΕΕ » όσον αφορά τις διασυνοριακές συμβάσεις, επισημαίνει ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο « ( 8 ) , η οποία υιοθετήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2017, επισημαίνει ότι κύρια αιτία πολλών μεθοριακών δυσχερειών είναι οι διαφορετικοί κανόνες των εθνικών νομικών και διοικητικών συστημάτων. Συχνά, τα πρότυπα που ορίζονται από την ενωσιακή νομοθεσία εφαρμόζονται με ποικίλους βαθμούς αυστηρότητας στα διάφορα κράτη μέλη. Συνεπώς, το γεγονός ότι εφαρμόζονται δύο διαφορετικά συστήματα εκατέρωθεν μίας μεθοριακής γραμμής περιπλέκει τα πράγματα και, ενίοτε, προκαλεί ανασφάλεια δικαίου, με τις συνεπόμενες πρόσθετες δαπάνες·

20. ως εκ τούτου, επαναλαμβάνει την ακράδαντη πεποίθησή της ότι, σε αυτό το στάδιο, η Επιτροπή οφείλει να επικεντρωθεί στην εφαρμογή των οδηγιών του 2014, δεδομένου ότι, παρά το ενωσιακό νομικό πλαίσιο, τα κράτη μέλη διαθέτουν σχετική ευελιξία και διακριτική ευχέρεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία στα εθνικά τους συστήματα και η κατάσταση αυτή ενδέχεται, π.χ. να περιορίσει την πρόσβαση των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις ή να παρεμποδίσει τις διασυνοριακές συμβάσεις·

21. θεωρεί ότι η πρωτοβουλία εφαρμογής με τίτλο « Αυξανόμενη διαφάνεια και ακεραιότητα, καλύτερα δεδομένα » και, ειδικότερα, η συμπληρωματική πρωτοβουλία με τίτλο « Προώθηση της δημιουργίας μητρώων συμβάσεων με ελεύθερη πρόσβαση του κοινού » είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, η Επιτροπή οφείλει να συνδράμει τις δημόσιες αρχές, όχι μόνο με τη διάδοση συγκεκριμένων παραδειγμάτων και βέλτιστων πρακτικών, αλλά ιδίως με την υιοθέτηση τυποποιημένων εγγράφων, εντύπων, τευχών —όπως έχει ήδη γίνει με την υιοθέτηση του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Εγγράφου Προμήθειας— τα οποία θα βοηθούν τις αρχές αυτές να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις διαφάνειας, χωρίς να ευνοείται η αθέμιτη σύμπραξη με την αποκάλυψη πληροφοριών που υπερβαίνουν τις νομικές απαιτήσεις·

22. επίσης, στηρίζει τη συμπληρωματική πρωτοβουλία της Επιτροπής με τίτλο « Έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για την πρακτική εφαρμογή των νέων διατάξεων περί ακεραιότητας, για τους λόγους αποκλεισμού σε περιπτώσεις αθέμιτων συμπράξεων και για τη δημιουργία βάσης δεδομένων για παρατυπίες » ως βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση και φρονεί ότι πρέπει να αποτελέσει κυβερνητική προτεραιότητα η γενικότερη ευαισθητοποίηση των αρμόδιων υπαλλήλων για τις συμβάσεις μέσω ειδικά προσαρμοσμένης κατάρτισης και παροχής των απαιτούμενων μέσων για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την καταπολέμηση των παραβάσεων που διαπράττονται από επιχειρήσεις, όπως η διαφθορά, η αθέμιτη σύμπραξη και το ξέπλυμα χρήματος·

23. ως μέρος των προσπαθειών για τη δημιουργία μιας ευρείας σύμπραξης συνεργασίας, θεωρεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την προτεινόμενη από την Επιτροπή διοργάνωση διαρθρωμένων διαλόγων σε εθελοντική βάση σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, πλήρως ευθυγραμμισμένων με τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Δεδομένου ότι οι συμμετέχοντες στην εταιρική σχέση θα αναλάβουν ορισμένες δεσμεύσεις σε εθελοντική βάση, θα πρέπει εξαρχής να διευκρινιστεί ότι οι συμμετέχοντες αυτοί πρέπει να διαθέτουν νομιμοποίηση. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να τίθεται υπό αμφισβήτηση η διακριτική ευχέρεια που εκχωρούν οι οδηγίες του 2014 για τις δημόσιες συμβάσεις στις τοπικές αρχές, προκειμένου να αποφασίζουν τη συνεκτίμηση περιβαλλοντικών και κοινωνικών κριτηρίων και κριτηρίων καινοτομίας· επίσης, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι κοινωνικοί εταίροι θα εκπροσωπούνται κατάλληλα στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης·

24. σημειώνει, όπως επισημαίνει και η Επιτροπή, ότι οι αρχές όλων των επιπέδων και τα ενδιαφερόμενα μέρη είναι οι πλέον ενδεδειγμένοι φορείς για να ορίσουν το περιεχόμενο και τον βαθμό της δέσμευσής τους· τονίζει, εντούτοις, ότι δεν είναι σαφές εάν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα συμμετέχουν, όπως είναι ορθό, στους προτεινόμενους διαρθρωμένους διαλόγους ή εάν, στο εγχείρημα αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα αποτελέσουν τους μόνους εταίρους της Επιτροπής·

Όσον αφορά τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επαγγελματοποίηση του τομέα των δημόσιων συμβάσεων

25. επικροτεί τη σύσταση της Επιτροπής να βελτιώσουν οι δημόσιες διοικήσεις την αποτελεσματικότητα και την προσβασιμότητα των δημόσιων συμβάσεων, προς όφελος της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης· καλεί τα κράτη μέλη να επιδιώξουν την ταχεία ψηφιακή μετατροπή των διαδικασιών και την εισαγωγή ηλεκτρονικών διαδικασιών για όλα τα σημαντικά στάδια, δηλαδή την κοινοποίηση, την πρόσβαση σε διαγωνισμούς, την υποβολή προς αξιολόγηση, την ανάθεση, τις παραγγελίες, την τιμολόγηση και την πληρωμή.

26. θεωρεί ότι η ρύθμιση, οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε αυτόν τον τομέα και ο συνεπαγόμενη διοικητική επιβάρυνση για τις δημόσιες αρχές πρέπει να είναι ανάλογες με το μερίδιο των δημόσιων συμβάσεων που υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια της ΕΕ σε σχέση με το σύνολο των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων σε κάθε κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων συμβάσεων που βρίσκονται κάτω από τα εν λόγω κατώτατα όρια της ΕΕ, καθώς και ότι η Επιτροπή οφείλει να επαγρυπνεί για την εξασφάλιση της αναλογικότητας αυτής·

27. αντιτίθεται σε κάθε είδους υποχρεωτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την κατάρτιση και την εκπαίδευση του διοικητικού προσωπικού, δεδομένου ότι τέτοιες διατάξεις ενδέχεται να παραβιάζουν την εθνική κυριαρχία των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών αρχών όσον αφορά την οργάνωση των διοικήσεών τους·

28. The Value Added of Ex ante Conditionalities in the European Structural and Investment Funds («Η προστιθέμενη αξία των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων στα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία») που δημοσιεύθηκε στις 31 Μαρτίου 2017 αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο(«Η προστιθέμενη αξία των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων στα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία») που δημοσιεύθηκε στις 31 Μαρτίου 2017 ( 9 ) , στο οποίο η Επιτροπή δηλώνει ότι οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες βοήθησαν στη μεταφορά και την εφαρμογή της σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, στην άρση των εμποδίων στις επενδύσεις εντός της ΕΕ και στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ένωσης, καθώς και ότι έχει ξεκινήσει η υλοποίηση πολιτικών μεταρρυθμίσεων και η εκπόνηση ειδικών συστάσεων ανά χώρα·

29. θεωρεί ότι αυτές οι πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ουσιαστικής σημασίας για την επιτυχή εφαρμογή του πλαισίου της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις, αλλά εκτιμά ότι πρέπει να αξιολογηθεί διεξοδικά η αποτελεσματικότητα όλων αυτών των μέσων και πρωτοβουλιών και να δοθεί έμφαση στις συνέργειες και συμπληρωματικότητες, ενώ παράλληλα είναι της άποψης ότι ενδεχόμενες νέες δράσεις πρέπει να αιτιολογούνται πλήρως, προκειμένου να αποφεύγονται οι άσκοπες διοικητικές επιβαρύνσεις των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

30. εκφράζει τη λύπη της για τις ελάχιστες αναφορές στο γεγονός η επαγγελματοποίηση πρέπει να υλοποιηθεί στο πλαίσιο τόσο μιας συνολικής πολιτικής στρατηγικής όσο και των πολιτικών για την προώθηση δημόσιων συμβάσεων με κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια και, γενικότερα, με στόχο την ορθή χρήση των δημόσιων πόρων. θεωρεί ότι η επαγγελματοποίηση των αναθετουσών αρχών δεν πρέπει να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη χρηστή διακυβέρνηση και τον επαγγελματισμό, γενικά, στο πλαίσιο της διαχείρισης και της παροχής των ενδεδειγμένων τοπικών υπηρεσιών·

31. στο ίδιο πνεύμα, υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες, θα ήταν προτιμότερο, σε πολλές περιπτώσεις, να διατηρούνται οι εσωτερικές προμήθειες ή να χρησιμοποιούνται εναλλακτικές λύσεις στις δημόσιες συμβάσεις·

32. χαιρετίζει το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 2018, όσον αφορά τη θέσπιση προγράμματος για την ενιαία αγορά προβλέπει τη δυνατότητα το πρόγραμμα «να υποστηρίζει μέτρα που θα εξασφαλίζουν μια ευρύτερη υιοθέτηση των δημόσιων συμβάσεων στρατηγικής φύσης, την επαγγελματικοποίηση των δημόσιων αγοραστών, τη βελτιωμένη πρόσβαση των ΜΜΕ στις αγορές των δημόσιων συμβάσεων, την αύξηση της διαφάνειας, την ακεραιότητα και τη βελτίωση των στοιχείων, την προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού των δημόσιων συμβάσεων και των κοινών διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων· οι στόχοι αυτοί θα υλοποιηθούν με μια ισχυρότερη προσέγγιση εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη, με τη βελτίωση της συλλογής και ανάλυσης στοιχείων, με την ανάπτυξη ειδικών εργαλείων πληροφορικής, τη στήριξη της ανταλλαγής εμπειριών και ορθών πρακτικών, την παροχή συμβουλών, την επιδίωξη επωφελών εμπορικών συμφωνιών, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών και την υλοποίηση πιλοτικών έργων» ( 10 )

33. σημειώνει ότι χρειάζεται περισσότερη καθοδήγηση σχετικά με τα ηλεκτρονικά έντυπα και τις διαδικασίες ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων, ώστε να αποφεύγεται το ενδεχόμενο οι εθνικές προσεγγίσεις να αντιβαίνουν στην προσέγγιση της ΕΕ και οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές να παραμένουν σε κατάσταση αβεβαιότητας ως προς το πότε και το πώς θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα διάφορα έντυπα και τις σχετικές διαδικασίες. Υπογραμμίζει τον θετικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα κέντρα γνώσης στη διευκόλυνση της ορθής εφαρμογής και ερμηνείας του δικαίου και των νομοθετικών διατάξεων της ΕΕ μέσω της δωρεάν ενημέρωσης και παροχής συμβουλών στις τοπικές και στις περιφερειακές αρχές και στις ενώσεις τους·

34. επικροτεί την άποψη της οργάνωσης Housing Europe, ότι δηλαδή ένας βασικός παράγοντας της επαγγελματοποίησης και της καινοτομίας στις δημόσιες συμβάσεις θα μπορούσε να είναι η εκπόνηση ευρωπαϊκού καταλόγου λύσεων, οι οποίες θα αποτυπώνονται σε τυποποιημένα έγγραφα που θα περιέχουν τεχνικές λύσεις όσον αφορά τις απαιτήσεις για το κλίμα και την ενέργεια, καθώς και καινοτόμες λύσεις για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων. Ο εν λόγω πανευρωπαϊκός κατάλογος, που θα καταρτισθεί υπό την αιγίδα της Γενικής Διεύθυνσης εσωτερικής αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ GROW), θα πρέπει να αξιοποιεί την τεχνογνωσία και τις πρακτικές που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές ομοσπονδίες, να διευκολύνει την ενδεχόμενη τυποποίηση των διαδικασιών και να συντελεί στη μείωση του αριθμού των προσφυγών ( 11 )

Όσον αφορά την ανακοίνωση με θέμα «Στήριξη των επενδύσεων μέσα από προαιρετική εκ των προτέρων αξιολόγηση των πτυχών των μεγάλων έργων υποδομής που άπτονται των δημόσιων συμβάσεων»,

35. χαιρετίζει τον εθελοντικό χαρακτήρα του μηχανισμού της εκ των προτέρων αξιολόγησης και θεωρεί ότι θα είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τις συμβάσεις παραχώρησης, οι οποίες για πρώτη φορά υπόκεινται σε ένα εναρμονισμένο καθεστώς της ΕΕ·

36. πιστεύει επίσης ότι ο μηχανισμός αυτός θα διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων και υπερβάσεων του προϋπολογισμού που οφείλεται στις δυσκολίες που προκύπτουν στο πλαίσιο των διαδικασιών υποβολής προσφορών για διασυνοριακά έργα μεγάλης κλίμακας·

37. καλεί την Επιτροπή, κατά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών στον ιστότοπο του μηχανισμού εκ των προτέρων αξιολόγησης ή κατά τη διάδοση δεδομένων μέσω του μηχανισμού κοινοποίησης και του μηχανισμού ανταλλαγής πληροφοριών, να μεριμνά ώστε να προστατεύονται οι εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες και να τηρείται η εμπιστευτικότητα των πληροφοριών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τους προμηθευτές με σκοπό τη στρέβλωση του ανταγωνισμού·

38. ευελπιστούσε σε μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τις απαντήσεις της Επιτροπής στα ερωτήματα που υποβάλλονται μέσω της υπηρεσίας υποστήριξης, η οποία πρέπει να έχει επίγνωση των συνεπειών τους, καθώς και όσον αφορά τον μηχανισμό κοινοποίησης σε σχέση με ενδεχόμενη μεταγενέστερη προσφυγή που συνδέεται με τις δημόσιες συμβάσεις. Η ΕτΠ καλεί την Επιτροπή να διευκρινίσει τον τρόπο με τον οποίο ο μηχανισμός της εκ των προτέρων αξιολόγησης μπορεί να αντιμετωπίσει ορισμένα προβλήματα που προκαλούνται από την αύξηση του αριθμού των προσφυγών δυνάμει της οδηγίας για τις διαδικασίες προσφυγής.

Βρυξέλλες, 5 Ιουλίου 2018. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) Διαθέσιμο εδώ (στα αγγλικά).

(2) http://ec.europa.eu/environment/gpp/pubs_en.htm

(3) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Quality of Public Administration: A Toolbox for Practitioners (Ποιότητα της δημόσιας διοίκησης — δέσμη εργαλείων για τους επαγγελματίες) Έκδοση 2017, διαθέσιμο εδώ (στα αγγλικά).

(4) Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, «Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2017». Έκθεση της συντονιστικής επιτροπής της πλατφόρμας παρακολούθησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» της Επιτροπής των Περιφερειών: Territorial Analysis of the Country Reports and accompanying Communication («Εδαφική ανάλυση των ανά χώρα εκθέσεων και της συνοδευτικής ανακοίνωσης»), διαθέσιμη εδώ.

(5) Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα: Obstacles to investments at local and regional level («Εμπόδια που παρακωλύουν τις επενδύσεις στο τοπικό και στο περιφερειακό επίπεδο»), 2016, διαθέσιμη εδώ (στα αγγλικά).

(6) Strategic use of public procurement in promoting green, social and innovation policies («Στρατηγική χρήση των δημοσίων συμβάσεων για την προώθηση των πολιτικών για το περιβάλλον, την κοινωνία ή την καινοτομία»), μελέτη που ανατέθηκε από τη ΓΔ εσωτερικής αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και δημοσιεύθηκε στις 15 Ιουνίου 2016 και είναι διαθέσιμη εδώ.

(7) Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, Report on the Survey of EER Regions: How to make life easier for SMEs? (Έκθεση για την έρευνα σχετικά με τις Ευρωπαϊκές Επιχειρηματικές Περιφέρειες: Τρόποι διευκόλυνσης των ΜΜΕ), Βρυξέλλες, 2016, σ. 4-5.

(8) Διαθέσιμο εδώ (στα αγγλικά).

(9) Διαθέσιμο εδώ· περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε εδώ.

(10) COM(2018) 441 final

(11) Έγγραφο δημοσιευμένο εδώ.