A4-0074/97

Ψήφισμα σχετικά με τη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας (C4-0264/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τη συμφωνία βάσης ((ΕΕ 17 της 19.3.1959, σελ. 309)), τη συμφωνία συνεργασίας ((ΕΕ 17 της 19.3.1959, σελ. 312)) σχετικά με την ειρηνική χρήση της ατομικής ενέργειας, καθώς και την τροποποίηση της πρόσθετης συμφωνίας συνεργασίας ((ΕΕ L 139 της 22.5.1974, σελ. 24)) της 11ης Ιουνίου 1960 μεταξύ Eυρατόμ και Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής,

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του

. της 7ης Απριλίου 1992 σχετικά με τα αποτελέσματα των Διακυβερνητικών Διασκέψεων ((ΕΕ C 125 18.5.1992, σελ. 81)),

. της 29ης Σεπτεμβρίου 1994 σχετικά με το λαθρεμπόριο πυρηνικού υλικού ((ΕΕ C 305 31.10.1994, σελ. 78)),

. της 16ης Μαρτίου 1995, σχετικά με τη συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας μεταξύ της Ευρατόμ και των Ηνωμένων Πολιτειών ((ΕΕ C 89 της 10.4.1995, σελ. 139)),

. της 5ης Απριλίου 1995 σχετικά με τη διάσκεψη της Νέας Υόρκης (17 Απριλίου- 11 Μαΐου 1995)για την παράταση της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων ((ΕΕ C 109 της 1.5.1995, σελ. 41)),

. της 17ης Μαΐου 1995 σχετικά με τη λειτουργία της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκη Ένωση ενόψει της Διακυβερνητικής Διάσκεψης του 1996 - υλοποίηση και ανάπτυξη της Ένωσης ((ΕΕ C 151 της 19.6.1995, σελ. 56)),

. της 13ης Μαρτίου 1996 σχετικά με (i) τη σύγκληση της Διακυβερνητικής Διάσκεψης και (ii) την αξιολόγηση του έργου της ομάδας προβληματισμού και τον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει της Διακυβερνητικής Διάσκεψης ((ΕΕ C 96 της 1.4.1996, σελ. 77)),

. της 27ης Μαρτίου 1996, σχετικά με την μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων ((ΕΕ C 117 της 22.4.1996, σελ. 12)),

. της 4ης Ιουλίου 1996, σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τίτλο «Η παράνομη διακίνηση πυρηνικών υλικών και ραδιενεργών ουσιών» ((ΕΕ C 217 της 22.7.1996, σελ. 15)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (A4-0074/97),

Α. εκφράζοντας τη λύπητου για την αντιφατική κατάσταση με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπο καθ' ότι, από τη μία πλευρά, η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διευρύνει τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων και διάφορες πτυχές της ενεργειακής πολιτικής, ενώ, από την άλλη πλευρά, η δημοκρατική προσέγγιση που προσφέρει η ΣΕΕ δεν έχει ακόμη εφαρμοσθεί στα θέματα που καλύπτονται από τη Συνθήκη Ευρατόμ,

Β. έχοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει, τόσο σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία ΗΠΑ-Ευρατόμ όσο και σε διάφορες άλλες παρόμοιες περιπτώσεις, να ενημερώνεται καλύτερα και να καλείται από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συμμετέχει, σύμφωνα με τους στόχους και τις δυνατότητες που προβλέπονται στις σχετικές παραγράφους της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις συνακόλουθες θέσεις που έλαβε κατά καιρούς το Κοινοβούλιο σχετικά με τη συμμετοχή του σε όλες τις παραμέτρους της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπόρεσε να διαδραματίσει δημιουργικό ρόλο στην επεξεργασία της εξεταζόμενης συμφωνίας, κάτι που θα ήταν σημαντικό για τη μακρόπνοη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διατλαντικών σχέσεων και σύμφωνο προς τους κανόνες της δημοκρατίας,

Δ. επισημαίνοντας ότι εξακολουθεί να ισχύει η ανεπαρκής συμμετοχή του Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της Συνθήκης Ευρατόμ[semigr ] σαφές παράδειγμα αυτής της κατάστασης είναι η διαφορετικού βαθμού συμμετοχή του Κοινοβουλίου στη διάθεση των οικονομικών πόρων για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα πυρηνικής ασφάλειας (1254 εκατ. Ecu) σε σχέση με την έρευνα στον ενεργειακό τομέα εκτός της πυρηνικής ενέργειας (984 εκατ. Ecu),

Ε. λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη επαγρύπνησης του Κοινοβουλίου, υπό το φως των εμπειριών αυτών και ενώ επίκειται η ένταξη της Συνθήκης Ευρατόμ στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να διασφαλισθεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ενημερώνεται και θα συμμετέχει επαρκώς στις τρέχουσες και μελλοντικές εξελίξεις που σχετίζονται με τις εξωτερικές σχέσεις επί πυρηνικών θεμάτων,

ΣΤ. επαναλαμβάνοντας την επιδίωξή του να διασφαλίσει, μέσω της συμμετοχής του στις διαδικασίες της ΔΔ, πως οι σημαντικότερες από τις θέσεις του, όπως εκφράζονται στα ψηφίσματά του της 7ης Απριλίου 1992 και 13ης Μαρτίου 1996, θα ληφθούν υπόψη κατά την αναθεώρηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

Ζ. έχοντας υπόψη ότι ο νόμος των ΗΠΑ περί μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων του 1978 (NNPA) συνεπάγεται ένα βαθμό ετεροδικίας της νομοθεσίας των ΗΠΑ επί της πολιτικής της ΕΕ, εφόσον απαιτεί να περιλαμβάνουν οι συμφωνίες των ΗΠΑ για πυρηνική συνεργασία το δικαίωμα των τελευταίων να εγκρίνουν ή να απορρίπτουν τις τελικές δραστηριότητες του χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου αμερικανικής προέλευσης,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν λάβει ιδιαίτερα αυστηρά μονομερή μέτρα στους τομείς των εξαγωγών, των προμηθειών και της τεχνολογίας, τη στιγμή που η ευρωπαϊκή βιομηχανία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από προμήθειες και τεχνολογία από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το θέμα της αμοιβαιότητας του δικαιώματος συγκατάθεσης για τη χρησιμοποίηση ορισμένων σχάσιμων υλικών αποτελεί κρίσιμο σημείο, διότι πρέπει να αντικατασταθεί ο έλεγχος, εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, επί των προϊόντων που εξάγονται στην Ευρώπη από εσωτερικό έλεγχο,

Ι. συμπεραίνοντας ότι το χρονοδιάγραμμα τουλάχιστον μιας τριακονταετίας, στη διάρκεια της οποίας οι ΗΠΑ χορηγούν στην Ευρατόμ «γενική προγραμματική συγκατάθεση» θα επιτρέψει την «επανεπεξεργασία και τη μεταβολή της μορφής σχασίμων υλικών λεπτής φύσεως» στην Ευρώπη, όπως συνέβη και με τη Συμφωνία Πυρηνικής Συνεργασίας ΗΠΑ-Ιαπωνίας,

ΙΑ. πιστεύοντας ότι η ουσία της τελικής έκβασης των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-ΕΕ πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα των προσφάτων εξελίξεων, ιδίως σε σχέση με τα θέματα της μη διάδοσης, της επανεπεξεργασίας των πυρηνικών υλικών και της μεταφοράς τους,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παγκόσμια πολιτική και τεχνολογική ανάπτυξη καθιστά διαρκώς πιο αναγκαία αλλά και δυσχερέστερη την πρόληψη πυρηνικών ενεργειών, και ότι οι συμφωνίες στις οποίες στηρίζεται η συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής πρέπει επομένως να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες[semigr ]

ΙΓ. σημειώνοντας ότι μερικοί υποστηρικτές τη μη διάδοσης προειδοποιούν τώρα για τους κινδύνους που εμπεριέχουν η δημιουργία μιας παγκόσμιας «οικονομίας του πλουτωνίου» και η εμπορική διάδοση πυρηνικών υλικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, όπως δείχνει και το γεγονός ότι, το 1994, τα μέσα αποθέματα πλουτωνίου υπό τις διασφαλίσεις της Ευρατόμ ήταν 342.000 κιλά, εκ των οποίων το 1/3 ενέπιπτε στη συμφωνία ΗΠΑ-Ευρατόμ, ενώ υπολογίζεται ότι, περί το 2010, ενδέχεται να έχουν διαχωρισθεί 545.000 κιλά,

ΙΔ. θεωρώντας ότι αυτή η «οικονομία του πλουτωνίου» θα μπορούσε να καταστεί πηγή ανησυχίας, ανεξαρτήτως των κινδύνων διασποράς, εάν δεν διατηρηθούν οι σημερινές προδιαγραφές φυσικής υγείας των επαγγελματιών εργαζομένων, πυρηνικής ασφάλειας και ασφάλειας σε όλα τα στάδια του κύκλου πυρηνικού καυσίμου, περιλαμβανομένης της επανεπεξεργασίας, της παρασκευής, της μεταφοράς, καθώς και της διαχείρισης λυμμάτων και αποβλήτων,

ΙΕ. επιβεβαιώνοντας την προτεραιότητά του, όπως εκφράσθηκε στο ψήφισμά του της 5ης Απριλίου 1995 σχετικά με τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, για την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών βιώσιμης ενέργειας ως μια περισσότερο ελπιδοφόρα στρατηγική για την ικανοποίηση των ενεργειακών αναγκών,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα ακόμη αποτέλεσμα της παρούσας συμφωνίας θα είναι η δυνατότητα παρασκευής καυσίμου ΜΟΧ (μεικτού οξειδίου πλουτωνίου- ουρανίου),

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διασφαλίσεις της Ευρατόμ ή της ΔΕΑΕ μέσω επιθεωρήσεων, ελέγχων και μέτρων συγκράτησης και επίβλεψης, δεν έχουν τη δυνατότητα επισήμανσης απωλειών σημαντικών ποσοτήτων πλουτωνίου,

ΙΗ. εκτιμώντας ότι η Διεθνής Σύμβαση για τη φυσική προστασία των πυρηνικών υλικών δεν επαρκεί για την εγγύηση μιας ασφαλούς και αδιάλειπτης μεταφοράς,

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ερευνητικοί αντιδραστήρες στην Ευρώπη λειτουργούν, κυρίως, για βιομηχανικούς και ιατρικούς σκοπούς και ότι ο εφοδιασμός τους με πυρηνικά καύσιμα και η συνεπαγόμενη συσσώρευση χρησιμοποιημένων καυσίμων μετά από πολλά έτη δραστηριότητας, θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα για τη λειτουργία των αντιδραστήρων αυτών,

Κ. ανησυχώντας διότι η εφαρμογή των προδιαγραφών ασφαλείας της ΔΕΑΕ στις μεταφορές και ανταλλαγές πυρηνικών υλικών που καλύπτονται από τη συμφωνία, θα επιτρέψει τη μεταφορά σε βυτία προς τρίτες χώρες οι οποίες μπορούν να αρνηθούν την είσοδο στο έδαφός τους ή με πτήσεις επάνω από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με την πρόσφατη εμπειρία της Ιαπωνίας,

ΚΑ. πιστεύοντας ότι, στο πλαίσιο των σημερινών διενέξεων για τις νέες προδιαγραφές στις εναέριες μεταφορές πυρηνικών υλικών, το ατύχημα του Palomares στην Ισπανία, η πρόσφατη ως εκ θαύματος αποφυγή της σύγκρουσης μεταξύ στρατιωτικού αεροσκάφους και αεροσκαφών που μετέφεραν πυρηνικά υλικά στη Σκωτία καθώς και άλλες πρόσφατες εναέριες συγκρούσεις εδραιώνουν το συμπέρασμα ότι η εναέρια μεταφορά πυρηνικών υλικών είναι απαράδεκτη από περιβαλλοντική αλλά και από την άποψη της ασφάλειας των αεροσκαφών,

1. θεωρεί ότι η συμφωνία ΗΠΑ/Ευρατόμ επιτυγχάνει το στόχο της, να επιτρέψει την ειρηνική πυρηνική συνεργασία στα πλαίσια των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων ασφάλειας και διασφαλίσεων[semigr ]

2. θεωρεί απαράδεκτη την ελλειπή συμμετοχή του σε πρόσφατες, παρόμοιες περιπτώσεις διεθνούς συνεργασίας στο πλαίσιο της Συνθήκης Ευρατόμ, έχοντας υπόψη τη γενικότερη συζήτηση για το δημοκρατικό έλλειμμα στην ΕΕ όσον αφορά την πυρηνική πολιτική και τις άλλες ενεργειακές πολιτικές[semigr ]

3. ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να προβούν στον εκδημοκρατισμό της συμπεριφοράς τους, όσον αφορά τη μη συμμετοχή του Κοινοβουλίου στις συμφωνίες Ευρατόμ με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Αργεντινή, την Ιαπωνία, και τον KEDO (Οργανισμό Ενεργειακής Ανάπτυξης της Κορεατικής Χερσονήσου), όπως και σε άλλες μελλοντικές συμφωνίες της Ευρατόμ με τρίτες χώρες[semigr ]

4. καλεί το Συμβούλιο να αναγνωρίσει τα άρθρα 203 της Συνθήκης ΕΚΑΧ και 235 της Συνθήκης ΕΚ ως κατάλληλη και ισχυρή νομική βάση για την επίσημη γνωμοδότηση και συμμετοχή του Κοινοβουλίου σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την πυρηνική ενέργεια και επιφυλάσσεται του δικαιώματός του να καταφύγει στις διατάξεις του άρθρου 107Α της Συνθήκης ΕΚΑΧ, για την κάλυψη του δημοκρατικού ελλείμματος στους τομείς αυτούς[semigr ]

5. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενημερώσουν το Κοινοβούλιο σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εφάρμοσαν τις παραγράφους 10(iv) και 14(i) του προαναφερθέντος ψηφίσματός του της 7ης Απριλίου 1992 και της παραγράφου 15.1 του προαναφερθέντος ψηφίσματός του της 13ης Μαρτίου 1996[semigr ]

6. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενημερώσουν το Κοινοβούλιο διεξοδικά και λεπτομερώς για τον τρόπο με τον οποίο τα αιτήματα και τα κριτήρια που περιέχονται, ιδιαίτερα, στις παραγράφους 1 και 3 του ψηφίσματός του της 16ης Μαρτίου 1995 ((ΕΕ C 89 της 10.4.1995, σελ. 139)) έχουν ληφθεί υπόψη στο οριστικό κείμενο της συμφωνίας ΗΠΑ- Ευρατόμ[semigr ]

7. καλεί την Επιτροπή να εξηγήσει πλήρως τους λόγους, τις συνέπειες και τον αντίκτυπο του γεγονότος ότι ορισμένα σημεία της συμφωνίας ενδέχεται να παραμείνουν σε ισχύ μετά την επίσημη λήξη της.

8. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Επιτροπή δημιούργησε ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την επανεξέταση των προδιαγραφών ασφαλείας της ΔΕΑΕ για τις αερομεταφορές[semigr ]

9. ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενημερώνουν και να συζητούν με το Κοινοβούλιο διεξοδικά και σε εύθετο χρόνο, όσον αφορά όλες οι διεξαγόμενες και προγραμματιζόμενες διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών στο πεδίο της πυρηνικής τεχνολογίας[semigr ]

10. χαιρετίζει, παρά τους προαναφερθέντες ενδοιασμούς, τη συμφωνία ως σημαντικό ορόσημο της διατλαντικής συνεργασίας σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας[semigr ]

11. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.