EL    EL EL 
 
EL 1   EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 14.10.2009 
SEC(2009) 411 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
 
το οποίο  συνοδεύει  την  
Πρόταση  
 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
 
σχετικά  µε τη διεθνή  δικαιοδοσία , το εφαρ µοστέο  δίκαιο , την αναγνώριση  και εκτέλεση  
αποφάσεων  και δηµόσιων  εγγράφων  στον  τοµέα της κληρονο µικής διαδοχής  και την 
καθιέρωση  ευρωπαϊκού  κληρονο µητηρίου   
ΠΕΡΙΛΗΨΗ  ΤΗΣ  EΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
 
{COM(2009) 154 τελικό ) 
{SEC(2009) 410}
 
EL 2   EL 1. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΤΙΚΑ  ΖΗΤΗΜΑΤΑ  ΚΑΙ  ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ  ΜΕ ΤΟΥΣ  ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ  
Η εκτίµηση επιπτώσεων  εκπονήθηκε  µε βάση  µελέτη  (στο εξής: «η εξωτερική  µελέτη »)1 
η οποία  καταρτίστηκε  για λογαριασ µό της Επιτροπής  από εξωτερικό  ανάδοχο  µε τη 
συνεισφορά  της διυπηρεσιακής  οµάδας  καθοδήγησης  που συνεκλήθη  από τη Γενική  
∆ιεύθυνση  ∆ικαιοσύνης , Ελευθερίας  και Ασφάλειας . Στις εργασίες  αυτές  µετείχαν  
εκπρόσωποι  των Γενικών  ∆ιευθύνσεων  Επιχειρήσεων  και Βιοµηχανίας , Εσωτερικής  
Αγοράς  και Υπηρεσιών  και Φορολογίας  και Τελωνειακής  Ένωσης , καθώς  και της Γενικής  
Γραµµατείας  και της Νοµικής Υπηρεσίας  της Επιτροπής .  
Για την εκτίµηση επιπτώσεων  ελήφθη  υπόψη  η «Μελέτη  σχετικά  µε τις συγκρούσεις  
δικαίου  στον  τοµέα της κληρονο µικής διαδοχής  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση », η οποία  
εκπονήθηκε  από το Ινστιτούτο  Συµβολαιογράφων  της Γερµανίας  το Νοέµβριο του 20022· 
η εν λόγω  µελέτη  επιβεβαίωσε  την ύπαρξη  πρακτικών  προβλη µάτων  όσον  αφορά  την 
επαγωγή  κληρονο µιών και τη σύνταξη  διαθηκών  σε περιπτώσεις  κληρονο µικής διαδοχής  
διασυνοριακού  χαρακτήρα . Επίσης , ελήφθη  υπόψη  γι’ αυτήν  η ανάλυση  των 60 
απαντήσεων3 που ελήφθησαν  µε αντικεί µενο την Πράσινη  Βίβλο  της Επιτροπής  για την 
κληρονο µική διαδοχή  και διαθήκη  [COM(2005)65]), της 1ης Μαρτίου  20054. Τέλος , η 
εκτίµηση επιπτώσεων  στηρίχτηκε  στις εργασίες  οµάδας  εµπειρογνω µόνων  (PRM III/IV), 
η οποία  συγκροτήθηκε  από την Επιτροπή  και απαρτίζεται  από ανεξάρτητους  σε σχέση  µε 
τα κράτη  µέλη εµπειρογνώ µονες, που αντιπροσωπεύουν  τις διάφορες  νοµικές παραδόσεις  
που υπάρχουν  στην  ΕΕ. Το 2006, πραγ µατοποιήθηκε  δηµόσια ακρόαση  σχετικά  µε το 
δίκαιο  που είναι  εφαρ µοστέο  στην  κληρονο µική διαδοχή .  
2. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
2.1. Οι αιτίες  των σηµερινών  προβλη µάτων   
Η έκβαση  µιας διεθνούς  κληρονο µικής διαδοχής  στην  ΕΕ συχνά  δεν ανταποκρίνεται  στις 
προσδοκίες  του προσώπου  που έχει πλέον  αποβιώσει . Πέραν  αυτού , δεν γίνονται  σεβαστά  
τα δικαιώ µατα των (δυνητικών ) κληρονό µων και κληροδόχων , των προσώπων  που 
διατηρούσαν  τυπικούς  ή άλλους  δεσµούς µε τον θανόντα , των ιδιωτικών  και δηµόσιων  
δανειστών , κ.ο.κ.. 
Μολονότι  η εναρ µόνιση  των διατάξεων  σχετικά  µε τη διεθνή  κληρονο µική διαδοχή  
παρα µένει εκτός  της σφαίρας  αρµοδιοτήτων  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , είναι  
σηµαντικό  να κατανοηθεί  ότι η αφετηρία  για τα προβλή µατα που αντιµετωπίζουν  σήµερα 
                                                 
1 EPEC, Impact Assessment Study on Commun ity Instruments on Successions and Wills, βάσει  της 
σύµβασης -πλαισίου  αριθ. DG BUDG No BUDG06/PO/01/Lot no.2, ABAC 101908, που έχει 
δηµοσιευθεί  στον  ακόλουθο  δικτυακό  τόπο : […]. 
2 http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm. 
3 Βλ. http://ec.europa.eu/ju stice_home/news/consultin g_public/successions/ 
news_contributions_successions_en.htm. 
4 Βλ. http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l16017.htm. 
 
EL 3   EL οι πολίτες  έγκειται  στους  εθνικούς  ουσιαστικούς  κανόνες  περί κληρονο µικής διαδοχής , οι 
οποίοι  διαφέρουν  σηµαντικά  από το ένα κράτος  µέλος στο άλλο . 
2.1.1. ∆ιαφορές  των εθνικών  ουσιαστικών  κανόνων  περί κληρονο µικής διαδοχής  
1. Οι κληρονο µικές µερίδες  των διαφόρων  µελών  της οικογένειας  διαφέρουν  σε 
µεγάλο  βαθµό.  
2. Ναι µεν όλα τα κράτη  µέλη αναγνωρίζουν  τις διαθήκες , αλλά  ορισµένα κράτη  
µέλη κάνουν  δεκτές  και ορισµένες πιο περίπλοκες  πράξεις  για τον σχεδιασ µό της 
κληρονο µικής διαδοχής  (π.χ. συνδιαθήκες  και αµοιβαίες  διαθήκες ), οι οποίες  
δεν αναγνωρίζονται  σε όλα τα κράτη  µέλη.  
3. Όλα τα κράτη  µέλη µε εξαίρεση  το Ηνωµένο Βασίλειο  (συγκεκρι µένα, Αγγλία  
και Ουαλία ) παρέχουν  υποχρεωτικό  µερίδιο  της κληρονο µιάς στα στενά  µέλη 
της οικογένειας , ανεξάρτητα  από τις τυχόν  διατάξεις  τελευταίας  βουλήσεως  του 
θανόντος .  
4. Οι διαδικαστικοί  κανόνες  που διέπουν  την κληρονο µική διαδοχή  διαφέρουν  
µεταξύ  των κρατών  µελών . 
5. Τα δικαιώ µατα των ανύπανδρων  συντρόφων  και των συντρόφων  του ιδίου  φύλου  
διαφέρουν  σε µεγάλο  βαθµό µεταξύ  των κρατών  µελών .  
2.1.2. Αρνητικές  συνέπειες  για τους πολίτες  
Πρόβλη µα 1 – ∆υσκολίες  όσον  αφορά  τη δυνατότητα  των πολιτών  να προβλέψουν  
ποια  χώρα  και ποιο όργανο  έχουν  αρµοδιότητα  για την κληρονο µική διαδοχή . 
Ενδέχεται  οι αρχές  δύο ή περισσοτέρων  κρατών  µελών  να δεχθούν  να επιληφθούν  της 
ίδιας  κληρονο µικής διαδοχής  (θετική  σύγκρουση  δικαιοδοσίας ) ή αντιθέτως  ενδέχεται  
καµία αρχή  να µη δέχεται  να επιληφθεί  (αρνητική  σύγκρουση  δικαιοδοσίας ). Ακόµη και 
αν ένας πολίτης  έχει διαπιστώσει  ποιου  κράτους  µέλους  οι αρχές  έχουν  διεθνή  
δικαιοδοσία , συχνά  δεν γνωρίζει  ποιο όργανο  είναι  αρµόδιο στο εσωτερικό  του 
συγκεκρι µένου κράτους  µέλους  (δικαστήριο , συµβολαιογράφος , δηµόσια διοίκηση ). 
Πρόβλη µα 2 – Εφαρ µογή αντικρουό µενων  δικαίων  στην  ίδια κληρονο µική διαδοχή . 
Στη σφαίρα  του ιδιωτικού  δικαίου , ένα δικαστήριο  δεν είναι  υποχρεω µένο να εφαρ µόσει 
το δίκαιο  της δικής  του χώρας . Για τον λόγο  αυτό , στα κράτη  µέλη υπάρχουν  κανόνες  
βάσει  των οποίων  κρίνεται  κάθε  φορά  ποιας  χώρας  το δίκαιο  πρέπει  να εφαρ µοσθεί  στην  
εκάστοτε  υπόθεση  («κανόνες  ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου »). Στον  τοµέα της κληρονο µικής 
διαδοχής , οι κανόνες  αυτοί  παρουσιάζουν  ανοµοιότητες  µεταξύ  των κρατών  µελών . 
Επειδή  ενδέχεται  να είναι  αρµόδιες  για την ίδια κληρονο µική διαδοχή  οι αρχές  
περισσοτέρων  κρατών  µελών , υπάρχει  περίπτωση  να καταλήξουν  σε διαφορετικά  
αποτελέσ µατα όσον  αφορά  το ερώτη µα “Τι ανήκει  σε ποιον ;”. Η κατάσταση  αυτή  
προκαλεί  νοµική αβεβαιότητα  και εµποδίζει  τον αποτελεσ µατικό  σχεδιασ µό της 
κληρονο µικής διαδοχής  και την αµοιβαία  αναγνώριση  των δικαστικών  αποφάσεων  
µεταξύ  κρατών  µελών . 
 
EL 4   EL Πρόβλη µα 3 - Ανεπαρκής  (περιορισ µένη) ελευθερία  επιλογής  δικαίου  από µέρους  του 
διαθέτη . Όταν  ένας πολίτης , ο οποίος  επωφελείται  της εσωτερικής  αγοράς , έχει επίγνωση  
των διαφορών  που υπάρχουν  µεταξύ  των ουσιαστικών  διατάξεων  του κληρονο µικού 
δικαίου  και µεταξύ  των κανόνων  ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου , µπορεί  να θελήσει  να 
παρακά µψει τις διαφορές  αυτές  συντάσσοντας  διαθήκη  και επιλέγοντας  ένα και µοναδικό  
δίκαιο  το οποίο  θα είναι  εφαρ µοστέο  στο σύνολο  της κληρονο µιάς του. Παρόλα  αυτά , τα 
περισσότερα  κράτη  µέλη δεν επιτρέπουν  προς  το παρόν  σε ένα πρόσωπο  να επιλέξει  το 
δίκαιο  που θα είναι  εφαρ µοστέο , όταν  πεθάνει , στην  κληρονο µική του διαδοχή5. 
Πρόβλη µα 4 – Περιορισ µένη αναγνώριση  και εκτέλεση  αποφάσεων  και δηµόσιων  
εγγράφων . Μια δικαστική  απόφαση  που έχει εκδοθεί  σε δεδοµένη χώρα  δεν 
αναγνωρίζεται  ούτε εκτελείται  αυτοδικαίως  σε κάποια  άλλη  χώρα , της οποίας  τα 
δικαστήρια  ενδέχεται  να εκδώσουν  αντίθετη  απόφαση  για το ίδιο ζήτηµα. Επίσης  
παρατηρείται  η µη αναγνώριση  και εκτέλεση  επίση µων εγγράφων  που έχουν  καταρτισθεί  
από συµβολαιογράφους  ή άλλου  είδους  αρχές . 
Πρόβλη µα 5 - Περιορισ µένη αναγνώριση  της ιδιότητας  κληρονό µου/κληροδόχου  ή 
διαχειριστή /εκτελεστή  διαθήκης . Σήµερα, προβλέπονται  διάφορα  είδη µέσων  απόδειξης  
για την απόδειξη  της ιδιότητας  κληρονό µου/κληροδόχου  ή διαχειριστή  κληρονο µιάς στα 
κράτη  µέλη. Τα δηµόσια έγγραφα  που εκτελούνται  σε ένα κράτος  µέλος κατά  κανόνα  δεν 
αναγνωρίζονται  αυτοδικαίως  σε άλλα  κράτη  µέλη. Η κατάσταση  αυτή  οδηγεί  σε 
πολλαπλές  διαδικασίες  για την απόδειξη  της ιδιότητας  κληρονό µου/κληροδόχου  ή 
διαχειριστή  κληρονο µιάς στη χώρα  όπου  βρίσκεται  το εκάστοτε  περιουσιακό  στοιχείο , 
γεγονός  που συνεπάγεται  πρόσθετα  έξοδα  και χρονική  καθυστέρηση . 
Πρόβλη µα 6 – Προβλή µατα σε σχέση  µε τον εντοπισ µό διαθηκών  στην  αλλοδαπή . 
Ακόµη και σε αµιγώς εθνικές  υποθέσεις , δεν είναι  πάντα  εύκολο  για τους 
κληρονό µους/κληροδόχους  να γνωρίζουν  κατά  πόσον  ο θανών  είχε συντάξει  διαθήκη . Η 
απάντηση  στο ερώτη µα αυτό  είναι  ακόµη πιο προβλη µατική  για τους πολίτες  που 
αναζητούν  µια διαθήκη  στο εξωτερικό . Η κατάσταση  αυτή  προκαλεί  πολύ  µεγάλη  
απώλεια  χρόνου , αύξηση  των εξόδων  και αβεβαιότητα  για το κατά  πόσον  θα εµφανισθούν  
και άλλοι  κληρονό µοι/κληροδόχοι . 
2.2. Έκταση  των προβλη µάτων  
Είναι  δύσκολο  να εκτιµηθεί η έκταση  των προβλη µάτων  που παρατηρούνται  εν 
προκει µένω, λόγω  της έλλειψης  σχετικών  στατιστικών  δεδοµένων  και των περιορισ µένων  
εµπειρικών  δεδοµένων . Οι σχετικές  διαβουλεύσεις  καταδεικνύουν , ωστόσο , τη σηµασία 
που έχει στην  πράξη  η νοµική αβεβαιότητα  µε την οποία  έρχονται  αντιµέτωποι  οι πολίτες . 
Περίπου  4,5 εκατο µµύρια άνθρωποι  πεθαίνουν  κάθε  χρόνο  στην  ΕΕ. Αν υποτεθεί  ότι η 
αξία µιας µέσης κληρονο µιάς είναι  της τάξεως  των 137.000 ευρώ  (περίπου  5,5 φορές  το 
                                                 
5 ∆εν επιτρέπεται  επιλογή  του δικαίου  στην  Αυστρία , την Κύπρο , τη Γαλλία , την Ελλάδα , την 
Ιρλανδία , τη Λετονία , τη Λιθουανία , το Λουξε µβούργο , την Πολωνία , την Πορτογαλία , τη 
Σλοβακία , τη Σλοβενία , την Ισπανία , τη Σουηδία  και την Τσεχική  ∆ηµοκρατία . ∆εν υπάρχουν  
σχετικές  πληροφορίες  για την Ουγγαρία , τη Μάλτα  και τη Βόρειο  Ιρλανδία . 
 
EL 5   EL µέσο κατά  κεφαλή  ακαθάριστο  εθνικό  εισόδη µα), συνάγεται  ότι η συνολική  αξία των 
κληρονο µιών σε ετήσια  βάση  ανέρχεται  σε 646 δισεκατο µµύρια ευρώ .  
Είναι  επίσης  δυνατό  να υποτεθεί  ευλόγως  ότι το 9-10% περίπου  του συνολικού  αριθµού 
κληρονο µικών  διαδοχών  (περίπου  450.000) εµπεριέχει  κάποια  «διεθνή » διάσταση . Η 
µέση αξία των κληρονο µιών αυτής  της κατηγορίας  εκτιµάται ότι είναι  περίπου  διπλάσια  
της αξίας  µιας µέσης  κληρονο µιάς (ήτοι 274.000 ευρώ ), πράγ µα που σηµαίνει  ότι 
συνολική  τους αξία είναι  περίπου  123,3 δισεκατο µµύρια ευρώ  σε ετήσια  βάση . 
Οι κληρονο µιές αυτού  του είδους  είναι  επιρρεπείς  σε προβλή µατα. Ακόµη και αν η 
διευθέτηση  της κληρονο µικής διαδοχής  διεξαχθεί  σχετικά  οµαλά, το ύψος  των νοµικών  
εξόδων  µπορεί  να ανέρχεται  σε ποσοστό  που κυµαίνεται  από το 2% (2,466 
δισεκατο µµύρια ευρώ ) µέχρι και το 5% της συνολικής  αξίας  των διεθνών  κληρονο µικών  
διαδοχών  (6,165 δισεκατο µµύρια ευρώ ). Θα µπορούσε  να θεωρηθεί  ρεαλιστικός  εν 
προκει µένω ένας µέσος όρος  3% της αξίας  των κληρονο µιών (3,699 δισεκατο µµύρια 
ευρώ ). Εξάλλου , το κόστος  της απώλειας  χρόνου , η οποία  µπορεί  να αφορά  έτη παρά  
µήνες, ενδέχεται  να είναι  της ίδιας  τάξης  µεγέθους . 
Εποµένως , η επίλυση  των προβλη µάτων  θα µπορούσε , σύµφωνα  µε τους υπολογισ µούς 
του εξωτερικού  αναδόχου , να προσπορίσει  οφέλη  στους  πολίτες  της ΕΕ της τάξεως  των 4 
δισεκατο µµυρίων  ευρώ  περίπου  ετησίως .  
3. ΣΤΟΧΟΙ  
Συνολικός  στόχος  της πρότασης  είναι  να συµβάλει  στη δηµιουργία  ενός ουσιαστικού  
ευρωπαϊκού  χώρου  αστικής  δικαιοσύνης  στον  τοµέα της κληρονο µικής διαδοχής . 
Οι γενικοί , ειδικοί  και επιχειρησιακοί  στόχοι  συνοψίζονται  στον  ακόλουθο  πίνακα : 
Επισκόπηση  των γενικών , ειδικών  και επιχειρησιακών  στόχων  
Γενικοί  στόχοι  Ειδικοί  στόχοι  Επιχειρησιακοί  στόχοι  
Αποτροπή  της διεξαγωγής  παράλληλων  
διαδικασιών  και της εφαρ µογής διαφορετικών  
ουσιαστικών  διατάξεων  νόµου στην  ίδια 
διεθνή  κληρονο µική διαδοχή  Θέσπιση  κοινών  κανόνων  για τη διεθνή  
δικαιοδοσία  
 Θέσπιση  κοινών  κανόνων  για το εφαρ µοστέο  
δίκαιο  
Παροχή  στον  διαθέτη  (περιορισ µένης) 
ευχέρειας  επιλογής  του εφαρ µοστέου  δικαίου  Θέσπιση  εναρ µονισµένων  κανόνων  που να 
παρέχουν  στον  διαθέτη  περιορισ µένη ευχέρεια  
επιλογής  του εφαρ µοστέου  δικαίου  
∆ιασφάλιση  της αναγνώρισης  των 
δικαιω µάτων , σχετικών  πράξεων  και 
αποφάσεων  σε σχέση  µε τις κληρονο µικές 
διαδοχές . Εναρ µόνιση  των κανόνων  που διέπουν  την 
αναγνώριση  και εκτέλεση  δικαστικών  και 
λοιπών  αποφάσεων  και δηµόσιων  εγγράφων  
 
∆ιασφάλιση  της αναγνώρισης  των εξουσιών  
των διαχειριστών /εκτελεστών  διαθήκης   
 
∆ιασφάλιση  της αναγνώρισης  της ιδιότητας  
κληρονό µου/κληροδόχου   y Παροχή  στους  πολίτες  της 
δυνατότητας  να σχεδιάζουν  
και να οργανώνουν  
αποτελεσ µατικά  και εκ των 
προτέρων  την κληρονο µική 
τους διαδοχή  όταν  αυτή  έχει 
διασυνοριακό  χαρακτήρα  
 
y Αύξηση  της πιθανότητας  να 
γίνονται  σεβαστά  µε 
αποτελεσ µατικότητα  τα 
δικαιώ µατα των πιθανών  
κληρονό µων/κληροδόχων , 
των προσώπων  που 
σχετίζονται  επισή µως ή µη 
µε τον θανόντα , των ιδιωτών  
και των δηµόσιων  δανειστών , 
κ.ο.κ. Αύξηση  της προσβασι µότητας  πληροφοριών  
σχετικά  µε την ύπαρξη  διαθήκης  στην  
αλλοδαπή  ∆ηµιουργία  ευρωπαϊκού  συστή µατος για την 
καταχώρηση  των διαθηκών  και την απόκτηση  
πληροφοριών  σχετικά  µε την ύπαρξη  διαθήκης  
στην  αλλοδαπή . 
 
EL 6   EL 4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
4.1. Περιγραφή  των επιλογών  πολιτικής  
Οι επιλογές  πολιτικής  έχουν  επιµερισθεί  σε δυο διαφορετικές  κατηγορίες , µε γνώµονα τις 
διαφορετικές  εναλλακτικές  δυνατότητες  προς  εξέταση  (βλ. τον παρακάτω  πίνακα ). 
Καθορισ µός των επιλογών  πολιτικής  µε τις οποίες  αντιµετωπίζονται  τα προβλή µατα που 
προκαλούνται  από τις διαφορές  των εθνικών  νοµοθεσιών  σχετικά  µε τις κληρονο µικές 
διαδοχές  διεθνούς  χαρακτήρα  (Επιλογές  πολιτικής  A) 
Μη ανάληψη  κοινής  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ 
y Επιλογή  πολιτικής  A.1: ∆ιατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης  
Ανάληψη  νοµοθετικής  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ 
y Επιλογή  πολιτικής  A.2: Εναρ µόνιση  των κανόνων  περί διεθνούς  δικαιοδοσίας  και 
θέσπιση  κανόνων  για την αυτό µατη αναγνώριση  και εκτέλεση  δικαστικών  και λοιπών  
αποφάσεων  και δηµόσιων  εγγράφων  
y Επιλογή  πολιτικής  A.3: Εναρ µόνιση  των κανόνων  του ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου  
y Επιλογή  πολιτικής  A.4: Εναρ µόνιση  των κανόνων  του ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου  και 
καθιέρωση  ευρωπαϊκού  πιστοποιητικού  κληρονό µου/κληροδόχου  και εκτελεστή  
διαθήκης /διαχειριστή  (κληρονο µητηρίου ) σε περιπτώσεις  διασυνοριακής  
κληρονο µικής διαδοχής  
y Επιλογή  πολιτικής  A.5: Εναρ µόνιση  των κανόνων  του ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου  και 
των κανόνων  περί διεθνούς  δικαιοδοσίας  
y Επιλογή  πολιτικής  A.6: Εναρ µόνιση  των κανόνων  του ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου  και 
των κανόνων  περί διεθνούς  δικαιοδοσίας  και θέσπιση  κανόνων  για την αυτό µατη 
αναγνώριση  και εκτέλεση  δικαστικών  και λοιπών  αποφάσεων  και δηµόσιων  εγγράφων  
(A.2 συν A.3) 
y Επιλογή  πολιτικής  A.7: Εναρ µόνιση  των κανόνων  του ιδιωτικού  διεθνούς  δικαίου  και 
των κανόνων  περί διεθνούς  δικαιοδοσίας  και θέσπιση  κανόνων  για την αυτό µατη 
αναγνώριση  και εκτέλεση  δικαστικών  και λοιπών  αποφάσεων  και δηµόσιων  
εγγράφων , και καθιέρωση  ευρωπαϊκού  πιστοποιητικού  κληρονό µου/κληροδόχου  και 
εκτελεστή  διαθήκης /διαχειριστή  (κληρονο µητηρίου ) σε περιπτώσεις  διασυνοριακής  
κληρονο µικής διαδοχής  (A.2 συν A.4) 
Ανάληψης  δράσης  µη νοµοθετικού  χαρακτήρα  
y Επιλογή  πολιτικής  A.8: Συγκρότηση  βάσης  δεδοµένων  / συστή µατος διαχείρισης  
γνώσεων  σχετικά  µε τις συγκρούσεις  νόµων, τους κανόνες  περί διεθνούς  δικαιοδοσίας  
και τα αρµόδια όργανα  
y Επιλογή  πολιτικής  A.9: Ενηµερωτική  εκστρατεία  σε ολόκληρη  την ΕΕ για την 
κληρονο µική διαδοχή  (νοµοθεσία  και ισχύουσες  ή προς  έκδοση  νοµικές πράξεις ) 
 
EL 7   EL  
Καθορισ µός των επιλογών  πολιτικής  µε τις οποίες  αντιµετωπίζονται  τα προβλή µατα που 
σχετίζονται  µε τον εντοπισ µό διαθηκών  στην  αλλοδαπή  (Επιλογή  πολιτικής  B) 
Μη ανάληψη  κοινής  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ 
y Επιλογή  πολιτικής  B.1: ∆ιατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης  
Ανάληψη  δράσης  σε επίπεδο  ΕΕ (θέσπιση  νοµοθεσίας  και χρηµατοδότηση ) 
y Επιλογή  πολιτικής  B.2: Σύσταση  της Επιτροπής  για τη συγκρότηση  
διασυνδεδε µένων  εθνικών  µητρών  διαθηκών  και τη διοργάνωση  ενηµερωτικών  
εκστρατειών .  
y Επιλογή  πολιτικής  B.3 Υποχρεωτική  συγκρότηση  διασυνδεδε µένων  εθνικών  
µητρών  διαθηκών .  
y Επιλογή  πολιτικής  B.4 Συγκρότηση  κεντρικού  µητρώου  διαθηκών  της ΕΕ.  
Ανάληψης  δράσης  µη νοµοθετικού  χαρακτήρα  
y Επιλογή  πολιτικής  B.5: ∆ηµιουργία  δικτυακού  τόπου  σχετικά  µε τα υπάρχοντα  
µητρώα  διαθηκών  και την ισχύουσα  εθνική  νοµοθεσία . 
y Επιλογή  πολιτικής  B.6: Εθνικές  ενηµερωτικές  εκστρατείες  σχετικά  µε τις 
διαθήκες  (νοµοθεσία  και ισχύουσες  ή προς  έκδοση  νοµικές πράξεις ) 
4.2. Σύγκριση  των επιλογών  πολιτικής  
Ο πίνακας  1 περιλα µβάνει  σύγκριση  της «βαθµολογίας » των εννιά  επιλογών  πολιτικής  A.  
Στον  πίνακα  2 συγκρίνονται  οι βαθµολογίες  των έξι επιλογών  πολιτικής  B. 
Οι επιλογές  πολιτικής  ταξινο µούνται  σε κατηγορίες  µε γνώµονα τη δυνατότητα  που 
παρέχουν  για την επίτευξη  των στόχων  που καθορίζονται  στην  ανωτέρω  ενότητα  5· µε 
δέκα  σύµβολα  θετικής  αξιολόγησης  (√√√√√√√√√√ ) επιση µαίνεται  µια επιλογή  πολιτικής  αν 
ανταποκρίνεται  πλήρως  στο σύνολο  των στόχων . 
 
EL 8   EL Πίνακας  1 – Σύγκριση  της βαθµολογίας  των επιλογών  πολιτικής  A 
Στόχος /δαπάνη  Επιλογή  
πολιτικής  A.1 
(∆ιατήρηση  
υφιστά µενης 
κατάστασης ) Επιλογή  
πολιτικής  A.2 
(Κανόνες  περί 
διεθνούς  
δικαιοδοσίας  & 
αναγνώριση ) Επιλογή  
πολιτικής  A.3 
(κανόνες  ιδιωτ . 
διεθν . δικαίου ) Επιλογή  
πολιτικής  A.4 
(κανόνες  ιδιωτ . 
διεθν . δικαίου  & 
κληρονο µητήριο ) Επιλογή  
πολιτικής  A.5 
(κανόνες  ιδιωτ . 
διεθν . δικαίου  
& κανόνες  περί 
διεθνούς  
δικαιοδοσίας ) Επιλογή  
πολιτικής  A.6 
(A.2 συν A.3) Επιλογή  
πολιτικής  A.7 
(A.2 συν A.4) Επιλογή  
πολιτικής  A.8 
(Βάση  
δεδο µένων )  Επιλογή  
πολιτικής  A.9 
(Εθνικές  
ενηµερωτικές  
εκστρατείες ) 
Αποτροπή  της διεξαγωγής  παράλληλων  
διαδικασιών  και της εφαρ µογής διαφορετικών  
ουσιαστικών  διατάξεων  νόµου στην  ίδια 
διεθνή  κληρονο µική διαδοχή   0 √√ √√√√  √√√√√√  √√√√√√√  √√√√√√√√  √√√√√√√√√√  √ √ 
Παροχή  στον  διαθέτη  (περιορισ µένης) 
ευχέρειας  επιλογής  του εφαρ µοστέου  δικαίου  0 0 √√√√√  √√√√√√  √√√√√  √√√√√√√√√  √√√√√√√√√√  0 0 
∆ιασφάλιση  της αναγνώρισης :  
(i) δικαστικών  και λοιπών  
αποφάσεων  και δηµόσιων  
εγγράφων  που αφορούν  διεθνείς  
κληρονο µικές διαδοχές · 
 
(ii) των εξουσιών  των 
διαχειριστών /εκτελεστών  
διαθήκης · και, 
 (iii) της ιδιότητας  
κληρονό µου/κληροδόχου  0 √√√√√  √√ √√√√√√  √√√ √√√√√√√√  √√√√√√√√√√  0 0 
Αύξηση  της προσβασι µότητας  πληροφοριών  
σχετικά  µε την ύπαρξη  διαθήκης  στην  
αλλοδαπή  0 0 – – – – – 0 0 
Συνολικός  βαθµός: 0 7 11 18 10 25 30 1 1 
Οικονο µικές συνέπειες  Παρόν : 4 δισ. 
ευρώ /έτος· 
πιθανότητα  
διπλασιασ µού 
της δαπάνης  σε 
10 έτη. Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 10% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 15% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 15% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 15% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 20% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 30% 
κατ’ ανώτατο  
όριο Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 
Αµελητέα  Εξοικονό µηση 
δαπάνης : 
Αµελητέα  
 
 
EL 9   EL  
Πίνακας  2 – Σύγκριση  της βαθµολογίας  των επιλογών  πολιτικής  B 
Στόχος /δαπάνη  Επιλογή  πολιτικής  B.1 
(∆ιατήρηση  
υφιστά µενης 
κατάστασης ) Επιλογή  πολιτικής  B.2 
(Σύσταση  της 
Επιτροπής  για τα 
διασυνδεδε µένα εθνικά  
µητρώα  & 
ενηµερωτικές  
εκστρατείες ) Επιλογή  πολιτικής  B.3 
(Υποχρεωτική  
συγκρότηση  
διασυνδεδε µένων  
εθνικών  µητρώων  
διαθηκών ) Επιλογή  πολιτικής  B.4 
(Κεντρικό  µητρώο  
διαθηκών  της ΕΕ) Επιλογή  πολιτικής  B.5 
(∆ικτυακός  τόπος  
σχετικά  µε τα εθνικά  
µητρώα  διαθηκών  και 
την εθνική  νοµοθεσία ) Επιλογή  πολιτικής  B.6 
(Εθνικές  ενηµερωτικές  
εκστρατείες ) 
Αποτροπή  της διεξαγωγής  παράλληλων  διαδικασιών  
και της εφαρ µογής  διαφορετικών  ουσιαστικών  
διατάξεων  νόµου στην  ίδια διεθνή  κληρονο µική 
διαδοχή   0 √√ √√√ √√√√  √ √ 
Παροχή  στον  διαθέτη  (περιορισ µένης) ευχέρειας  
επιλογής  του εφαρ µοστέου  δικαίου  0 0 0 0 0 0 
∆ιασφάλιση  της αναγνώρισης :  
(i) δικαστικών  και λοιπών  αποφάσεων  και 
δηµόσιων  εγγράφων  που αφορούν  
διεθνείς  κληρονο µικές διαδοχές · 
(ii) των εξουσιών  των 
διαχειριστών /εκτελεστών  διαθήκης · και, 
(iii) της ιδιότητας  κληρονό µου/κληροδόχου  0 √ √ √ 0 0 
Αύξηση  της προσβασι µότητας  πληροφοριών  σχετικά  
µε την ύπαρξη  διαθήκης  στην  αλλοδαπή  0 √√ √√√ √√√√  √ √ 
Συνολικός  βαθµός 0 5 7 9 2 2 
Οικονο µικές συνέπειες  Παρόν : 4 δισ. ευρώ /έτος· 
πιθανότητα  διπλασιασ µού 
της δαπάνης  σε 10 έτη. Εξοικονό µηση δαπάνης :  
1-2% κατ’ ανώτατο  όριο Εξοικονό µηση δαπάνης : 
1-2% κατ’ ανώτατο  όριο Εξοικονό µηση δαπάνης : 
2% κατ’ ανώτατο  όριο Εξοικονό µηση δαπάνης :  
Αµελητέα  Εξοικονό µηση δαπάνης :  
Αµελητέα  
 
EL 10   EL 4.3. Η προτι µητέα  επιλογή  πολιτικής  
Με βάση  την αξιολόγηση  που παρατίθεται  στον  πίνακα  1 και στον  πίνακα  2, η προτι µητέα 
επιλογή  πολιτικής  συνίσταται  σε συνδυασ µό των επιλογών  πολιτικής  A7 και B.2. Η πρώτη  
επιλογή  πολιτικής  επιτρέπει  την όσο το δυνατό  ικανοποιητικότερη  αντιµετώπιση  των 
υφιστά µενων  προβλη µάτων , καθώς  και τη µεγαλύτερη  µείωση  του κόστους  (30% κατ’ 
ανώτατο  όριο). Ειδικότερα , πρόκειται  ουσιαστικά  για την πλέον  φιλόδοξη  επιλογή  πολιτικής , 
πράγ µα που σηµαίνει  ότι συνιστά  περαιτέρω  ανάπτυξη  των προσδιοριζό µενων  επιλογών  
πολιτικής  από την άποψη  των προκλήσεων  που προορίζεται  να αντιµετωπίσει . Μολονότι  η 
επιλογή  πολιτικής  B.2 δεν συγκεντρώνει  την υψηλότερη  βαθµολογία , συνιστά  την 
προτι µητέα επιλογή  πολιτικής  µε βάση  το δεδοµένο ότι ο εντοπισ µός διαθηκών  είναι  
πρωτίστως  ένα εθνικό  πρόβλη µα, πράγ µα που πιθανότατα  δεν πρόκειται  να αλλάξει , ούτε καν 
µακροπρόθεσ µα, αλλά  και επειδή  η καταχώρηση  των διαθηκών  δεν είναι  υποχρεωτική  
(πράγ µα που σηµαίνει  ότι ένα µητρώο  µπορεί  απλώς  να επιβεβαιώσει  τη µη καταχώρηση  
διαθήκης , όχι την ανυπαρξία  διαθήκης ). Η προεκτεθείσα  ανάλυση  επιβεβαιώνεται  από τους 
ενδιαφερό µενους  φορείς . 
4.4. ∆υνητική  κλίµακα και χαρακτήρας  των συνεπειών  της προτι µητέας  επιλογής  
Η προτι µητέα επιλογή  πολιτικής  θα εξάλειφε  τα περιθώρια  που υπάρχουν  για συγκρούσεις  
διεθνούς  δικαιοδοσίας . Θα επέτρεπε  την ταχύτερη  ολοκλήρωση  των κληρονο µικών  διαδοχών , 
καθώς  οι αρµόδιες  αρχές  δεν θα έρχονται  πλέον  αντιµέτωπες  µε δυνητικά  αντιφατικούς  
µεταξύ  τους εθνικούς  κανόνες  στην  προσπάθειά  τους να καθορίσουν  το ουσιαστικό  δίκαιο  
που διέπει  το ζήτηµα του ποιος  είναι  κληρονό µος. Η καθιέρωση  περιορισ µένης ευχέρειας  
επιλογής  του εφαρ µοστέου  δικαίου  από µέρους  του διαθέτη  θα επιτρέπει  στους  πολίτες  να 
σχεδιάζουν  καλύτερα  την κληρονο µική διαδοχή  τους.  
Θα διασφαλίζεται  η αναγνώριση  της ιδιότητας  κληρονό µου/κληροδόχου , καθώς  και των 
εξουσιών  των εκτελεστών  διαθήκης /διαχειριστών  και των αποφάσεων . Κατά  συνέπεια , θα 
επιτευχθεί  µείωση  των σχετικών  νοµικών  εξόδων  και της απώλειας  χρόνου . 
Η σύσταση  της Επιτροπής  θα επισπεύσει  τη συγκρότηση  από τα κράτη  µέλη συµβατών  και 
διαλειτουργικών  µητρώων  διαθηκών , µε τα οποία  θα διευκολύνεται  ο εντοπισ µός διαθηκών  
σε άλλα  κράτη  µέλη. Η πραγ µατοποίηση  ενηµερωτικών  εκστρατειών  θα µπορούσε  να 
οδηγήσει  στην  αύξηση  του αριθµού πολιτών  που συντάσσουν  και καταχωρούν  διαθήκες , µε 
αποτέλεσ µα την επιτάχυνση  των διαδικασιών  κληρονο µικής διαδοχής  και τη συνακόλουθη  
µείωση  της απώλειας  χρόνου  και των νοµικών  εξόδων  που αυτές  συνεπάγονται . Πλην  όµως, 
ο θετικός  αντίκτυπος  του µητρώου  ενδέχεται  να είναι  περιορισ µένος, καθώς  δεν θα υπάρχει  
υποχρέωση  καταχώρησης  των διαθηκών . 
Συνολικά , η προτι µητέα επιλογή  θα αυξήσει  την πιθανότητα  ουσιαστικού  και 
αποτελεσ µατικού  σεβασ µού των δικαιω µάτων  όλων  των προσώπων  που εµπλέκονται  σε µια 
κληρονο µική διαδοχή . 
Η προτι µητέα επιλογή  πολιτικής  σέβεται  τα θεµελιώδη  δικαιώ µατα που προβλέπει  ο Χάρτης  
των Θεµελιωδών  ∆ικαιω µάτων  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης .  
 
EL 11   EL 4.5. Κόστος  της προτι µητέας  επιλογής  
Εν περιλήψει , η προτι µητέα επιλογή  θα µπορούσε  να οδηγήσει  σε µείωση  του κόστους  σε 
ποσοστό  που εκτιµάται ότι µπορεί  να ανέλθει  στο 32% του κόστους  των 4 δισ. €, που πηγάζει  
από τα υπάρχοντα  προβλή µατα, ήτοι 1,3 δισ. €. 
Η διαδικασία  θέσπισης  και εφαρ µογής της προτι µητέας  επιλογής  ενδέχεται  να συνεπάγεται  
δηµοσιονο µικό κόστος , τόσο  σε επίπεδο  ΕΕ όσο και σε εθνικό  επίπεδο · πρόκειται  κυρίως  για 
το κόστος  των διοικητικών  εργασιών  που θα απαιτηθούν  για την εκπόνηση  της αναγκαίας  
νοµοθεσίας , για το κόστος  συγκρότησης  και λειτουργίας  µητρώου  διαθηκών  και για το 
κόστος  των ενηµερωτικών  εκστρατειών .  
Μολονότι  η προτι µητέα επιλογή  θα είχε ως συνέπεια , µέσω της εναρ µόνισης  του 
εφαρ µοστέου  δικαίου , τη µείωση  των αµοιβών  των επαγγελ µατιών  του νοµικού  χώρου , θα 
οδηγούσε  συγχρόνως  σε αύξηση  του κύκλου  εργασιών  τους, λόγω  της αύξησης  τόσο  της 
αξίας  των κληρονο µιών όσο και του αριθµού υποθέσεων  διεθνούς  χαρακτήρα . Εξάλλου , οι 
νέοι κανόνες  θα βελτιώσουν  την προβλεψι µότητα  για τους πολίτες . Είναι  πιθανό  να αυξηθεί  ο 
αριθµός των πολιτών  που επιθυ µούν να οργανώσουν  εκ των προτέρων  την κληρονο µική τους 
διαδοχή  και οι οποίοι  καταφεύγουν , εποµένως , στις υπηρεσίες  των νοµικών  επαγγελ µάτων . 
Στον  χώρο  των νοµικών  επαγγελ µάτων , όπως  ισχύει  και για κάθε  άλλη  επαγγελ µατική  
υπηρεσία , πάντα  επέρχονται  µεταβολές  στην  αγορά , η δε κλίµακα των µεταβολών  που 
σχετίζονται  µε την προτι µητέα επιλογή  θα είναι  πιθανότατα  περιορισ µένη και σταδιακή6.  
∆εδο µένου ότι οι κανόνες  περί φορολογίας  εξαιρούνται  ρητώς  από το πεδίο  εφαρ µογής του 
προτεινό µενου κανονισ µού, η προτι µητέα επιλογή  θα είναι  φορολογικά  ουδέτερη . Αυτό  
σηµαίνει  ότι δεν θα συνεπάγεται  καµία µεταβολή  της εθνικής  νοµοθεσίας  των κρατών  µελών  
για το θέµα του φόρου  κληρονο µιάς. Ο λόγος  είναι  ότι οι κανόνες  βάσει  των οποίων  
προσδιορίζεται  το κράτος  µέλος που είναι  αρµόδιο για την είσπραξη  των φόρων  κληρονο µιάς 
σε µια συγκεκρι µένη περίπτωση  κληρονο µικής διαδοχής  (οι οποίοι  προκύπτουν  κατά  κανόνα  
από διµερείς  συµβάσεις ) είναι  παντελώς  αυτοτελείς  σε σχέση  µε τους κανόνες  που διέπουν  το 
εφαρ µοστέο  στη συγκεκρι µένη κληρονο µική διαδοχή  αστικό  δίκαιο . 
Η προτι µητέα επιλογή  ενδέχεται  να έχει έµµεσες συνέπειες  για τα έσοδα  από φόρους  
κληρονο µιάς που εισπράττει  ένα συγκεκρι µένο κράτος  µέλος (π.χ. για έναν τραπεζικό  
λογαριασ µό, σε περίπτωση  που, βάσει  του δικαίου  που είναι  εφαρ µοστέο  σήµερα, ως 
κληρονό µος θεωρείται  ένα πρόσωπο  που διαµένει στο κράτος  µέλος A, ενώ, βάσει  του 
δικαίου  που θα είναι  εφαρ µοστέο  σύµφωνα  µε τον µελλοντικό  κανονισ µό, ο κληρονό µος 
θεωρείται  ότι εδρεύει  στο κράτος  µέλος B· στην  περίπτωση  αυτή , το κράτος  µέλος A δεν θα 
νοµιµοποιείται  πλέον  να εισπράξει  φόρο  κληρονο µιάς). Παρόλα  αυτά , οι συνέπειες  αυτές  θα 
είναι  λίαν περιορισ µένες και έµµεσες. 
Ο προτεινό µενος κανονισ µός δεν συµβάλλει  στον  περιορισ µό της περιπλοκότητας  που 
χαρακτηρίζει  τα φορολογικά  καθεστώτα  τα οποία  διέπουν  τις διεθνείς  κληρονο µικές 
διαδοχές , ούτε στην  αποτροπή  του κινδύνου  διπλής  φορολογίας  για τους πολίτες . Ειδικότερα , 
για νοµικούς  και πολιτικούς  λόγους , είναι  αδιαµφισβήτητα  αδύνατη  η µεταβολή  του 
ισχύοντος  καθεστώτος  στο πλαίσιο  του παρόντος  κανονισ µού. Οι κληρονο µικές διαδοχές  που 
περιλα µβάνουν  διασυνοριακά  στοιχεία  ενδέχεται  να προκαλούν  ασυνέπειες  µεταξύ  των 
εθνικών  καθεστώτων  φορολογίας , µε πιθανό  επακόλουθο  διπλή  φορολόγηση  ή διακριτική  
                                                 
6 Βλ. επίσης  το παράρτη µα 4 για περισσότερες  πληροφορίες . 
 
EL 12   EL µεταχείριση . Η Επιτροπή  προτίθεται  να εκδώσει  κατά  τη διάρκεια  του 2010 ανακοίνωση  στην  
οποία  θα αναλύονται  τα σχετικά  ζητήµατα. 
4.6. Κοινοτική  προστιθέ µενη αξία 
Η προτι µητέα επιλογή  θα προσπόριζε  σηµαντική  κοινοτική  προστιθέ µενη αξία. Παρέχει  τη 
δυνατότητα  προώθησης  της εµπιστοσύνης  στην  εσωτερική  αγορά  και διευκόλυνσης  της 
κινητικότητας  των πολιτών  της ΕΕ. Τα προς  επίλυση  προβλή µατα είναι  εν µέρει συνέπεια  της 
εσωτερικής  αγοράς  και, σε περίπτωση  που δεν διευθετηθούν , ενδέχεται  να κλονισθεί  η 
εµπιστοσύνη  στην  εσωτερική  αγορά  της ΕΕ και στον  απαλλαγ µένο από σύνορα  χώρο  
ελευθερίας , ασφάλειας  και δικαιοσύνης  της ΕΕ. Οι διασυνοριακές  κληρονο µικές διαδοχές  
είναι  δαπανηρότερες  αλλά  και πιο χρονοβόρες  για τους πολίτες  σε σύγκριση  µε τις εθνικές  
κληρονο µικές διαδοχές . Η προτι µητέα επιλογή  θα διευκόλυνε  τη ζωή των σύγχρονων  
πολιτών  της ΕΕ, οι οποίοι  χαρακτηρίζονται  από κινητικότητα . 
5. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Με σκοπό  την παρακολούθηση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής του κανονισ µού, καθώς  και 
της επιτυχίας  της σύστασης  σχετικά  µε τη συγκρότηση  διασυνδεδε µένων  µητρώων  διαθηκών  
και των σχετικών  ενηµερωτικών  εκστρατειών , η Επιτροπή  θα προβαίνει  σε τακτική  
αξιολόγηση  και υποβολή  εκθέσεων . Η εξωτερική  µελέτη  περιλα µβάνει  πολλές  χρήσι µες 
προτάσεις  σχετικά  µε τα πιθανά  µέσα παρακολούθησης  και αξιολόγησης , καθώς  και 
συγκεκρι µένους  δείκτες , οι οποίοι  θα λαµβάνονται  υπόψη  από την Επιτροπή .