ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ολοκλήρωση του πρώτου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου συντονισμού της οικονομικής πολιτικής: Κατευθύνσεις για τις εθνικές πολιτικές την περίοδο 2011-2012

για να βγει η ΕΕ ισχυροτερη από την κριση

Η ΕΕ αντιμετωπίζει την χειρότερη οικονομική κρίση από τη σύστασή της – κυβερνήσεις και πολίτες αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς πιέσεις, έχουν ληφθεί άνευ προηγουμένου αποφάσεις σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα και αυτό έχει αποδειχθεί δαπανηρό και οδυνηρό. Η κρίση δεν άρχισε στην Ευρώπη και άλλες μείζονες οικονομίες έχουν υποστεί παρόμοιους κλυδωνισμούς. Εντός της ΕΕ, ο αντίκτυπος διέφερε από χώρα σε χώρα - ορισμένα κράτη μέλη συνήλθαν γρήγορα από την αρχική επιβράδυνση, ενώ άλλα αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες. Οι προβλέψεις της Επιτροπής δείχνουν ότι η οικονομική ανάκαμψη εδραιώνεται στην ΕΕ, αλλά εξακολουθεί να είναι άνιση και να υπόκειται σε αβεβαιότητες.

Δεν υπάρχει «επιστροφή στις κανονικές συνθήκες». Οι κοινωνίες μας θα επηρεαστούν ριζικά και θα μετασχηματιστούν από τους κλυδωνισμούς που υπέστησαν την τελευταία τριετία, το αναπτυξιακό μας δυναμικό υπέστη πλήγμα, τα δημόσια οικονομικά μας και τα χρηματοπιστωτικά μας συστήματα επηρεάστηκαν αρνητικά και η ανεργία έχει πλήξει σημαντικό μέρος του πληθυσμού μας και ιδίως τους νέους. Για πολλούς προβλέπονται δύσκολοι καιροί που θα διαρκέσουν αρκετό χρονικό διάστημα, ενώ άλλοι αρχίζουν να συνειδητοποιούν τι θα σήμαινε οικονομική ανάκαμψη χωρίς θέσεις απασχόλησης. Σε πολλά μέρη, ο πληθυσμός αντιδρά με θυμό και απελπισία.

Η κρίση μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε ότι οι οικονομίες μας διασυνδέονται μεταξύ τους και ότι οι μελλοντικές μας πορείες είναι αλληλένδετες. Η ΕΕ αποτελεί έναν κοινό οικονομικό χώρο, όχι 27 χωριστές οικονομίες, και ό,τι επηρεάζει μια χώρα, επηρεάζει όλες τις υπόλοιπες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα 17 κράτη μέλη που έχουν κοινό νόμισμα ως μέλη της ζώνης του ευρώ. Για να ανακτήσουμε το αναπτυξιακό μας δυναμικό και να διασφαλίσουμε ότι οι επιδόσεις των κρατών μελών αλληλοενισχύονται αντί να αλληλοεμποδίζονται, πρέπει να δίνουμε συλλογική ενωσιακή διάσταση στις εθνικές πολιτικές που ασκούμε, πριν από τη λήψη αποφάσεων Η ανάγκη για εντονότερο συντονισμό πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ δεν συνδέεται μόνον με την κρίση – οι μακροοικονομικές ανισορροπίες είχαν συσσωρευθεί τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα πολλά κράτη μέλη να έχουν λιγοστά ή καθόλου περιθώρια ελιγμών όταν ξέσπασε η κρίση. Ο εντονότερος συντονισμός πολιτικής αποτελεί επίσης την καλύτερη απάντηση της ΕΕ στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης. Εκτός ΕΕ, οι αναδυόμενες οικονομίες επηρεάσθηκαν λιγότερο από την κρίση και παρουσιάζουν πολύ έντονους αναπτυξιακούς ρυθμούς. Η ΕΕ πρέπει να καταβάλει συνεχώς προσπάθειες για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της στις παγκόσμιες αγορές ώστε να διατηρήσει το βιοτικό της επίπεδο.

Βασικό δίδαγμα της κατάστασης αυτής ήταν ότι η εστίαση αποκλειστικά στα κριτήρια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) που αφορούν το έλλειμμα και η χαλαρή του εφαρμογή δεν εμπόδισε την εμφάνιση σοβαρών προβλημάτων σε άλλους τομείς. Αυτό σημαίνει ότι αργήσαμε να ασχοληθούμε με άλλα καίρια προβλήματα. Και όταν αρχίσαμε να ασχολούμαστε μαζί τους, οι δισταγμοί μας να ασκήσουμε εποικοδομητική κριτική ο ένας στον άλλον απέδειξαν ότι δεν είχαμε αίσθημα συλλογικής ευθύνης ως προς το αποτέλεσμα. Τις περισσότερες φορές αφήσαμε τις αγορές να μας υπαγορεύσουν τι πρέπει να κάνουμε.

Αντιμέτωπη με τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης, η ΕΕ άρχισε να αναπτύσσει μια κοινή, συνεκτική και ολοκληρωμένη απόκριση - καταστρώνοντας σχέδια ανάκαμψης, συντονίζοντας τη διάσωση και αναδιάρθρωση τραπεζών και αναμορφώνοντας εκ βάθρων την εποπτεία των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, παρέχοντας μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή σε διάφορα κράτη μέλη[1], δημιουργώντας νέους μηχανισμούς στήριξης για τη διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της ζώνης του ευρώ και καθορίζοντας φιλόδοξους στόχους για μια νέα πορεία προς έξυπνη, διατηρήσιμη και άνευ αποκλεισμών ανάπτυξη ως μέρος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[2].

Αναδύεται μια νέα οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ. Οι νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής και το έργο της ειδικής ομάδας με επικεφαλής τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα οδηγήσουν στον πλήρη ανασχεδιασμό των μέσων της ΕΕ για την πρόληψη μακροοικονομικών ανισορροπιών και την ενίσχυση της λειτουργίας του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Την άνοιξη του τρέχοντος έτους, τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ και ορισμένα άλλα κράτη μέλη[3] συμφώνησαν να καταβάλουν επιπρόσθετες προσπάθειες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της απασχόλησης, της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας ως μέρος του Συμφώνου για το Ευρώ +.

Η ΕΕ εφαρμόζει σήμερα μια νέα μέθοδο εργασίας - το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο – για να εξασφαλίζει τη συλλογική συζήτηση καθοριστικών προτεραιοτήτων σε επίπεδο ΕΕ, πριν και όχι μετά τη λήψη αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο. Τα αποτελέσματα της συζήτησης αυτής θα πρέπει στη συνέχεια να αντικατοπτρίζονται στην εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων, ιδίως στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ούτως ώστε οι προσπάθειες που καταβάλλονται σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ να βρίσκονται στην κατάλληλη διαδοχή ώστε να είναι δυνατή η επίτευξη προόδου και η παρακολούθησή της.

Βάσει της αξιολόγησης των προγραμμάτων που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή υποβάλλει πλέον ειδικές κατά χώρα συστάσεις, καθώς και συστάσεις για τη ζώνη του ευρώ. Οι κατευθύνσεις αυτές περιορίζονται στις βασικές προτεραιότητες που θα πρέπει να τηρηθούν τους επόμενους 12 έως 18 μήνες. Αυτό αντικατοπτρίζει μια ηθελημένη επιλογή επικέντρωσης των προσπαθειών στις πλέον πιεστικές προκλήσεις και σε αυτό που μπορεί εύλογα να επιτευχθεί σε αυτόν τον χρονικό ορίζοντα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις κάθε κράτους μέλους. Για τα κράτη μέλη που λαμβάνουν εξωτερική χρηματοδοτική συνδρομή, η Επιτροπή προτίμησε να κάνει μόνον μια σύσταση - δηλαδή να εφαρμόσουν εγκαίρως τις προγραμματικές τους δεσμεύσεις. Λεπτομερέστερη ανάλυση παρέχεται σε έγγραφα τεκμηρίωσης όπου τονίζονται οι διαρθρωτικής φύσεως πτυχές και υποδεικνύονται οι μεσοπρόθεσμες προτεραιότητες, ιδίως σε σχέση με την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Μετά την έγκρισή τους από το Συμβούλιο, κάθε κράτος μέλος πρέπει να λάβει υπόψη τις κατευθύνσεις αυτές στην εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων και στη διαδικασία του ετήσιου προϋπολογισμού.

Πλαίσιο 1. Το πρώτο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο

Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο άρχισε τον Ιανουάριο του 2011 με την παρουσίαση βασικών κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων της ΕΕ από την Επιτροπή στην Ετήσια Επισκόπηση Ανάπτυξης (ΕΕΑ) και την Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση[4]. Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε και συμπλήρωσε τις κατευθύνσεις που χάρασσε η ΕΕΑ. Στο πλαίσιο αυτό, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να υποβάλουν προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης (ΠΣΣ) - που αφορούν την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών τους - και εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ) - που παρουσιάζουν βασικά μέτρα πολιτικής για την διατήρηση της ανάπτυξης και των θέσεων απασχόλησης και την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»- στα τέλη Απριλίου[5]. Εκτός αυτού, τα περισσότερα μέρη του Συμφώνου για το Ευρώ + υπέβαλαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις βάσει του συμφώνου αυτού (βλ. κατωτέρω).

Η Επιτροπή αξιολόγησε τα εν λόγω προγράμματα και δεσμεύσεις, και παρουσιάζει πλέον τις κατευθύνσεις ανά χώρα ούτως ώστε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου να περατώσει το πρώτο εξάμηνο. Μολονότι γίνεται δεκτό ότι οι μεταρρυθμίσεις ενδέχεται να απαιτήσουν χρόνο έως ότου αποφέρουν καρπούς, η Επιτροπή εστιάσθηκε σε τομείς στους οποίους πρέπει να γίνουν νέα βήματα τώρα.

Υπό το πρίσμα της πρώτης αυτής εμπειρίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο μπορεί να καταστεί αποτελεσματική μέθοδος διακυβέρνησης για την στήριξη της χάραξης πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο με ολοκληρωμένο, διαφανή και έγκαιρο τρόπο, υπό την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη θα αποφασίζουν συλλογικά ως προς τους βασικούς προσανατολισμούς πολιτικής που θα πρέπει να εφαρμοσθούν και ότι θα δίνουν συνέχεια στις συστάσεις του Συμβουλίου:

Η ταυτόχρονη υποβολή των ΠΣΣ και των ΕΠΜ επιτρέπει στην ΕΕ να αξιολογήσει από κοινού τις εθνικές στρατηγικές για την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική διαχείριση, λαμβάνοντας υπόψη τους πιθανούς κινδύνους, τις ανισορροπίες ή αντισταθμίσεις που σε άλλη περίπτωση δεν θα ήταν ορατές. Για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο σύνολο συστάσεων για κάθε κράτος μέλος, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές νομικές βάσεις στις οποίες αυτές στηρίζονται. Το Συμβούλιο καλείται να διαβιβάσει σε κάθε κράτος μέλος ένα ενιαίο σύνολο συστάσεων που περιλαμβάνει τη γνώμη του Συμβουλίου για την δημοσιονομική κατάσταση του εκάστοτε κράτους μέλους.

- Ο συνδυασμός κατευθύνσεων σε επίπεδο ΕΕ και σε επίπεδο κράτους μέλους επιτρέπει τη συζήτηση των εθνικών θεματολογίων με βάση τους στόχους της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι η ενωσιακή διάσταση μπορεί να ενσωματωθεί στην εθνική χάραξη πολιτικής πριν από τη λήψη αποφάσεων. Επιτρέπει επίσης στην ΕΕ να καταγράψει τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε εθνικό επίπεδο και να λάβει αποφάσεις ως προς τα συμπληρωματικά μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ, π.χ. στο πλαίσιο των εμβληματικών πρωτοβουλιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[6].

- Ο συνδυασμός βραχυπρόθεσμων κατευθύνσεων και μεσοπρόθεσμων στόχων δίνει στην ΕΕ και στα κράτη μέλη της τα μέσα να αναπτύξουν μια σειρά μεταρρυθμίσεων και, συν τω χρόνω, ισχυρότερες και καλύτερα συντονισμένες πολιτικές.

Αξιολόγηση και συστάσεις από μερους της Επιτροπής

Η συνολική αξιολόγηση από μέρους της Επιτροπής είναι ότι τα προγράμματα που υπέβαλαν τα κράτη μέλη αποτελούν μια καλή αφετηρία για τη διατήρηση της ανάκαμψης της Ευρώπης, για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προκλήσεων και την υλοποίηση πιο φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων σε εθνικό επίπεδο. Οι κατευθύνσεις που παρέχει η Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης εν πολλοίς έχουν ενσωματωθεί στις εθνικές προσπάθειες. Ο καθορισμός εθνικών στόχων δείχνει ότι υπάρχει σημαντικός βαθμός δέσμευσης έναντι των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[7].

Ωστόσο, η Επιτροπή ανησυχεί για το γεγονός ότι ο συνδυασμός των δεσμεύσεων αυτών δεν θα επιτρέψει στην ΕΕ να επιτύχει τους γενικούς της στόχους έως το 2020. Βάσει των εθνικών δεσμεύσεων, η ΕΕ είναι καθ' οδόν για την επίτευξη των στόχων της όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πρόωρη εγκατάλειψη της σχολικής εκπαίδευσης. Απαιτούνται επιπρόσθετες προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων στους τομείς της απασχόλησης, της έρευνας και ανάπτυξης, της ενεργειακής απόδοσης, της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της φτώχειας.

Το 2011-2012, τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν βαθιές προκλήσεις μέσα σε ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Τα δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών είναι πολύ περιορισμένα και σε διάφορα κράτη μέλη οι πολίτες δυσανασχετούν όσο γίνεται αισθητός ο αντίκτυπος της κρίσης. Ωστόσο, υπό την πίεση των εξελίξεων, πολλές από τις αλλαγές που απαιτούνται για τη διόρθωση διαρθρωτικών αδυναμιών, που σε πολλές περιπτώσεις καθυστέρησαν επί πολλά χρόνια, τώρα εξετάζονται ή τίθενται σε εφαρμογή. Αυτό είναι εμφανέστερο στα κράτη μέλη που λαμβάνουν συνδρομή από την ΕΕ, άλλα κράτη μέλη και το ΔΝΤ, αλλά, και σε όλα τα εθνικά προγράμματα σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό.

Στην αξιολόγησή της, η Επιτροπή αναγνωρίζει το εύρος των μεταρρυθμίσεων που έχουν ήδη υιοθετήσει τα κράτη μέλη και παραδέχεται ότι δεν υπάρχει μια ενιαία λύση για όλους, ούτε ότι γίνονται θαύματα: ούτε πρέπει, ούτε μπορούν να γίνουν όλα μονομιάς. Ωστόσο, δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασης και της αλληλεξάρτησης των οικονομιών μας, η Επιτροπή συνιστά δράσεις σε εθνικό επίπεδο στους ακόλουθους τομείς, όπως διαπιστώνονται στην Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης:

Αναπτυξιακές προϋποθέσεις

- Σήμερα 24 κράτη μέλη βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και επειδή τα επίπεδα του δημόσιου χρέους εξακολουθούν να είναι ανησυχητικά υψηλά, οι περισσότερες κυβερνήσεις έχουν δρομολογήσει εκτενείς προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης και αντιμετωπίζουν το πρόβλημα του σοβαρού επαναπροσδιορισμού του ύψους και της δομής των δαπανών και των εσόδων τους στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η θέσπιση ενισχυμένων δημοσιονομικών πλαισίων σε ορισμένα κράτη μέλη, περιλαμβανομένης της χρήσης ορίων δαπανών και «ορίων χρέους», αποτελεί θετικό βήμα. Αρκετά κράτη μέλη επιφέρουν μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης με σκοπό τον καλύτερο έλεγχο του ύψους των δαπανών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ουσιώδες να τηρηθούν οι συμφωνηθείσες προθεσμίες για τη διόρθωση υπερβολικών ελλειμμάτων και την ταχεία εξυγίανση, ώστε να προχωρήσουμε προς την κατεύθυνση της επίτευξης των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων που έχει καθορίσει το Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στην ποιότητα των δημόσιων δαπανών και την διάρθρωση της φορολογίας ώστε να διαφυλαχθούν ή να ενισχυθούν οι συνιστώσες που ευνοούν την ανάπτυξη, όπως οι επενδύσεις στην έρευνα, την εκπαίδευση και την ενεργειακή απόδοση[8].

- Η πρόοδος όσον αφορά τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, που εμφανίστηκαν την τελευταία δεκαετία, υπήρξε αργή σε ορισμένα κράτη μέλη. Απαιτούνται περαιτέρω διορθώσεις. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη που παρουσιάζουν μεγάλα ελλείμματα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που συνδέονται με συνεχείς απώλειες ανταγωνιστικότητας και με παλαιότερες ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης του χρέους, πρέπει να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να συνεπάγεται την αναθεώρηση των συστημάτων καθορισμού των μισθών, σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι μισθοί μπορούν να στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα και να εξελιχθούν ανάλογα με την αύξηση της παραγωγικότητας. Σε άλλες περιπτώσεις, πρωταρχική πρόκληση είναι η υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την τόνωση της παραγωγικότητας που, μεταξύ άλλων, μετατοπίζουν την οικονομική δραστηριότητα προς τομείς εμπορεύσιμους και μεγάλης προστιθέμενης αξίας. Στα κράτη μέλη με πλεονάσματα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρατηρούνται ορισμένες αντισταθμιστικής φύσεως τάσεις. Υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης που συνίσταται κυρίως σε μέτρα αύξησης της απασχόλησης και ελευθέρωσης των αγορών υπηρεσιών και δικτύων.

- Η ικανότητα του τραπεζικού τομέα να συμβάλει θετικά στην οικονομία αποτελεί θέμα που προκαλεί ανησυχία σε διάφορα κράτη μέλη. Αμέσως μετά τα αποτελέσματα των νέων ελέγχων ακραίων καταστάσεων στον τομέα των τραπεζών, που θα δημοσιευθούν προσεχώς, θα πρέπει να ακολουθήσουν μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που έχουν απομείνει. Εκτός από την υπό εξέλιξη κανονιστική αναδιάρθρωση σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή προωθεί διάφορες συστημικές μεταρρυθμίσεις με σκοπό τον εκσυγχρονισμό της διακυβέρνησης και της λειτουργίας ορισμένων εθνικών συστημάτων. Διάφορα κράτη μέλη πρέπει επίσης να εξετάσουν την περίπτωση της ενίσχυσης του κανονιστικού τους πλαισίου για τα ενυπόθηκα δάνεια με σκοπό την πρόληψη των εξάρσεων των τιμών στα ακίνητα και τη μείωση της υπερχρέωσης των νοικοκυριών.

Κινητοποίηση των αγορών εργασίας, δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης

- Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν αρχίσει τη μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων, τόσο ως μέσο περιστολής των μελλοντικών δαπανών που σχετίζονται με τη δημογραφική γήρανση, όσο και ως μέσο παροχής επιπρόσθετων κινήτρων για την παράταση του επαγγελματικού βίου. Η αύξηση του νόμιμου ορίου συνταξιοδότησης και η σύνδεσή του με το προσδόκιμο ζωής παραμένουν προτεραιότητες, και στο πλαίσιο αυτό η δημιουργία αυτόματων μηχανισμών ή μηχανισμών βάσει μαθηματικού τύπου για τη σύνδεση μεταξύ ηλικίας συνταξιοδότησης και προσδόκιμου ζωής μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο. Η σταδιακή κατάργηση των προγραμμάτων πρόωρης συνταξιοδότησης και η τόνωση της απασχολησιμότητας των ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής αυτής. Δεδομένου του αντίκτυπου της χρηματοπιστωτικής κρίσης στα ιδιωτικά ταμεία συντάξεων, τα κράτη μέλη, που στηρίζονται σε ένα σύστημα δύο ή τριών πυλώνων, πρέπει να εξασφαλίσουν την βιωσιμότητα κάθε πυλώνα χωριστά. Σε αρκετά κράτη μέλη, η επάρκεια του επιπέδου των συντάξεων, που διασφαλίζει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο σε μεγάλη ηλικία, έχει ή μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα.

- Σε αρκετά κράτη μέλη, η κρίση οδήγησε σε απότομη αύξηση της ανεργίας, ορισμένες φορές σε συνδυασμό με κατακόρυφη πτώση των επιπέδων απασχόλησης, και συχνά αυτοί που επλήγησαν δριμύτερα ήταν οι πλέον ευάλωτοι. Ο κίνδυνος ορισμένων ατόμων να περιπέσουν σε αεργία ή αποκλεισμό μπορεί να γίνει πραγματικότητα αν δεν προληφθεί και αντιμετωπιστεί. Συνεπώς, η λήψη αποτελεσματικών μέτρων στήριξης και η ύπαρξη αποτελεσματικών υπηρεσιών απασχόλησης είναι κρίσιμα για να δοθεί η ευκαιρία στους ανέργους να βρουν θέσεις απασχόλησης και να συνεχίσουν να αναπτύσσουν τις δεξιότητές τους. Η κατάσταση των φτωχών ατόμων και άλλων ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού απαιτεί επίσης ιδιαίτερη προσοχή.

- Αρκετά κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν πιο προδραστική στάση σε σχέση με τη βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων και την πρόσβαση στη δια βίου μάθηση, τόσο ως μέσο καλυτέρευσης της απασχολησιμότητας όσο και ως μέσο τόνωσης του ανθρώπινου κεφαλαίου. Ιδιαίτερες προσπάθειες απαιτούνται σε ορισμένα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση του προβλήματος της πρόωρης εγκατάλειψης της σχολικής εκπαίδευσης και για την παροχή θέσεων μαθητείας και επαγγελματικής κατάρτισης. Συνιστάται δε η ανάληψη στοχοθετημένης δράσης για την αντιμετώπιση των υψηλών ποσοστών ανεργίας μεταξύ των νέων. Σε πολλά κράτη μέλη παρατηρείται ταχεία γήρανση του εργατικού δυναμικού και η επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης προσκρούει στην προοπτική της αύξησης των ελλείψεων σε δεξιότητες: η αντιστοίχιση των προϊόντων της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας αποτελεί, συνεπώς, προτεραιότητα.

- Ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να υποφέρουν από κατάτμηση των αγορών εργασίας τους με διαφορετικά είδη συμβάσεων εργασίας και πρέπει να κινηθούν αποφασιστικά προς έναν αποτελεσματικότερο και δικαιότερο συνδυασμό ευελιξίας και ασφάλειας στις εργασιακές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων, με την επανεξισορρόπηση της νομοθεσίας περί προστασίας της απασχόλησης, ούτως ώστε να τονωθεί η δημιουργία απασχόλησης, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας, η κινητικότητας μεταξύ τομέων εργασίας και η συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου.

- Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί αρκετή προσοχή στο θέμα της μείωσης της φορολογίας της εργασίας, ιδίως χαμηλόμισθων και χαμηλής ειδίκευσης εργαζομένων. Στο πλαίσιο της δημοσιονομικής εξυγίανσης, πολλά κράτη μέλη θα πρέπει να επανεξετάσουν τόσο την πλευρά της φορολογίας όσο και την πλευρά των δαπανών στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Γενικά συνιστάται να μετατοπιστεί η φορολογία από την εργασία προς την κατανάλωση και/ή τη στήριξη περιβαλλοντικών στόχων. Απαιτείται επίσης περαιτέρω δράση για την άρση κοινωνικών και φορολογικών εμποδίων για τα άτομα που συνεισφέρουν το δευτερεύον εισόδημα σε ένα νοικοκυριό ώστε να εισέλθουν ή να παραμείνουν στο εργατικό δυναμικό. Στο πλαίσιο αυτό, η ανασκόπηση των συστημάτων φορολογίας και παροχών, η βελτίωση της διαθεσιμότητας παιδικής μέριμνας και η θέσπιση πιο ευέλικτων μορφών απασχόλησης, συνιστάται να αποτελέσουν προτεραιότητες.

Επίσπευση της ανάπτυξης

- Αρκετά κράτη μέλη θεωρείται ότι έχουν καθυστερήσει στην εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τις υπηρεσίες[9] και ανακόπτουν χωρίς λόγο τη δυναμική του τομέα των υπηρεσιών. Συνιστώνται ορισμένα συγκεκριμένα μέτρα, προκειμένου τα κράτη αυτά να αξιοποιήσουν το δυναμικό της ενιαίας αγοράς για να τονωθεί η ανάπτυξη και να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης, π.χ. η κατάργηση των αδικαιολόγητων εμποδίων στην είσοδο ή το περαιτέρω άνοιγμα των επαγγελματικών υπηρεσιών, η κατάργηση των ποσοστώσεων και των κλειστών επαγγελμάτων, η βελτίωση του ανταγωνισμού στις βιομηχανίες δικτύου, η τόνωση του ανταγωνισμού και η περισσότερο στρατηγική χρήση των μεγάλων ποσών που επενδύονται μέσω δημόσιων συμβάσεων.

- Στο πλαίσιο των στρατηγικών τους για τη δημοσιονομική εξυγίανση, τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν πώς θα ιεραρχήσουν τις δαπάνες για την έρευνα και την εκπαίδευση, καθώς και για τις βασικές υποδομές που είναι απαραίτητες για τη στήριξη της ανάπτυξης, μεγιστοποιώντας παράλληλα την ποιότητα των δαπανών και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών.

- Πρέπει να βελτιωθεί η πρόσβαση των καινοτόμων εταιρειών στη χρηματοδότηση, και ιδίως σε επιχειρηματικά κεφάλαια για ΜΜΕ, και να βοηθηθούν οι ΜΜΕ, κυρίως όσον αφορά τις συνθήκες εκκίνησης νέων επιχειρήσεων, παραδείγματος χάρη με την απλούστευση των διαδικασιών έκδοσης αδειών, τη μείωση του χρόνου και του κόστους για τη χορήγησή τους και την καλύτερη προστασία των επενδυτών.

- Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη να προωθήσουν ορισμένα κράτη μέλη τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Αυτό όχι μόνο θα στηρίξει την ενεργειακή ασφάλεια και θα συμβάλει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, αλλά και θα προωθήσει την εξάπλωση των καινοτόμων τεχνολογιών και τη δημιουργία θέσεων ειδικευμένης απασχόλησης.

- Ορισμένα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου των εταιρειών και την αύξηση της ικανότητας και απόδοσης των δημόσιων διοικήσεων και του δικαστικού συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να ληφθούν επειγόντως μέτρα για τον εκσυγχρονισμό του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη βελτίωση της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις. Σε αρκετά κράτη μέλη συνιστάται επίσης να αξιοποιούν καλύτερα τα κονδύλια της ΕΕ.

Θέση 2. Το Σύμφωνο για το Ευρώ +: απολογισμός των πρώτων δεσμεύσεων

Το Σύμφωνο για το Ευρώ + εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2011 από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της ζώνης του ευρώ με τη συμμετοχή της Βουλγαρίας, της Δανίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας και της Ρουμανίας. Στόχος του Συμφώνου είναι η ενίσχυση του οικονομικού πυλώνα της νομισματικής ένωσης, η επίτευξη νέου ποιοτικού συντονισμού της οικονομικής πολιτικής, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, ώστε να επιτευχθεί υψηλότερος βαθμός σύγκλισης. Το Σύμφωνο έχει ως στόχο κυρίως τομείς που εμπίπτουν σε εθνικές αρμοδιότητες και είναι βασικοί για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αποφυγή επιβλαβών ανισορροπιών. Επιδιώκει δε να καταβληθούν ειδικές συμπληρωματικές προσπάθειες, μεταξύ άλλων να αναληφθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και δράσεις οι οποίες θα είναι πιο φιλόδοξες από εκείνες που έχουν ήδη εγκριθεί στο πλαίσιο της ΕΕ και θα συνοδεύονται από χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους. Οι νέες αυτές δεσμεύσεις θα περιληφθούν στα ΕΠΜ και ΠΣΣ και θα υπόκεινται στο πλαίσιο τακτικής ενωσιακής επιτήρησης.

Οι περισσότερες από τις 23 συμμετέχουσες χώρες υπέβαλαν δεσμεύσεις – άνω των 100 διαφορετικών μέτρων συνολικά – σχετικά με τους περισσότερους αν όχι και τους τέσσερις τομείς που καλύπτει το Σύμφωνο: προώθηση της ανταγωνιστικότητας, προώθηση της απασχόλησης, συμβολή στη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών και ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Ωστόσο, οι δεσμεύσεις αυτές είναι άνισες όσον αφορά τον βαθμό φιλοδοξίας και ακρίβειας:

- Πέντε μέλη του Συμφώνου δεν έχουν ακόμη γνωστοποιήσει τις δεσμεύσεις τους[10].

- Οι δεσμεύσεις γενικά εστιάζονται στην υλοποίηση κατά προτεραιότητα των μεταρρυθμίσεων που προωθούν την ανάπτυξη ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, παραδείγματος χάρη στις βιομηχανίες δικτύου, και στον τομέα των υπηρεσιών. Πολλές αφορούν δράσεις στον τομέα της απασχόλησης που αποσκοπούν στη βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων και δεξιοτήτων. Άλλες αφορούν μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, όπως η θέσπιση αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας στην εθνική νομοθεσία. Σε μικρότερο βαθμό, οι δεσμεύσεις αφορούν την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ιδίως με την ενίσχυση της εθνικής εποπτείας των χρηματοπιστωτικών φορέων. Οι πτυχές που συνδέονται με τον πρακτικό συντονισμό των φορολογικών πολιτικών, όπως η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, η πρόληψη επιβλαβών πρακτικών και οι προτάσεις για την καταπολέμηση της απάτης και της φοροδιαφυγής, θα πρέπει επίσης να τύχουν μεγαλύτερης προσοχής στο μέλλον.

- Ορισμένα μέλη δεσμεύονται να αναλάβουν σημαντικές πρωτοβουλίες, π.χ. να εφαρμόσουν ειδικές διατάξεις ή προγράμματα μεταξύ άλλων αναφέροντας τις δημοσιονομικές τους επιπτώσεις, ενώ άλλα αναλαμβάνουν γενικότερες δεσμεύσεις, π.χ. να μειώσουν την ανεργία των χαμηλής ειδίκευσης εργαζομένων, να διατηρήσουν χαμηλή φορολογική επιβάρυνση, να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον μειώνοντας τις διοικητικές διατυπώσεις ή να εφαρμόσουν τις οδηγίες της ΕΕ.

- Ακόμη και όταν διατυπώνονται συγκεκριμένες δεσμεύσεις, οι περισσότερες φαίνεται να αφορούν μάλλον νομοσχέδια υπό εξέλιξη παρά μελλοντικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων που ανταποκρίνονται στο Σύμφωνο. Μέχρι τώρα, καμία από τις δεσμεύσεις δεν φαίνεται να εκφράζει την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι βέλτιστες πρακτικές και ως σημείο αναφοράς τα κράτη με τις καλύτερες επιδόσεις, εντός της Ευρώπης και μεταξύ άλλων στρατηγικών εταίρων, όπως ορίζεται στο Σύμφωνο.

Η αξιολόγηση των δεσμεύσεων από την Επιτροπή αντικατοπτρίζεται στις συστάσεις της. Σε πολλές περιπτώσεις, διατυπώνει συγκεκριμένη σύσταση σε τομείς οι οποίοι περιγράφονται γενικότερα στις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του Συμφώνου, όπως για παράδειγμα η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η φορολογία της εργασίας και η βελτίωση των δεξιοτήτων.

Τα επόμενα βήματα

Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να εγκρίνει τις συστάσεις της κατά τη σύνοδό του τον Ιούνιο 2011 πριν από την τυπική έγκριση από το Συμβούλιο.

Σε επίπεδο ΕΕ, οι εργασίες θα συνεχιστούν κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου:

- Ο νομοθέτης θα πρέπει να εκδώσει νέα νομοθετική δέσμη σχετικά με την πρόληψη και διόρθωση των ανισορροπιών και σχετικά με την ενίσχυση του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα διαθέτουμε καλύτερα συλλογικά μέσα για την αξιολόγηση της κατάστασης και τη διασφάλιση κατάλληλης παρακολούθησης.

- Με βάση τις ειδικές κατά χώρα συστάσεις, οι διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου θα πρέπει να εξετάζουν τις εθνικές πολιτικές και επιδόσεις στους αντίστοιχους τομείς τους, να παρακολουθούν την εφαρμογή και να πραγματοποιούν θεματικές αξιολογήσεις από ομολόγους, ώστε να ανταλλάσσονται ενδιαφέρουσες πρακτικές.-

- Με βάση τις συγκεκριμένες συστάσεις που απευθύνονται στα μέλη της, η Ευρωομάδα θα πρέπει να εντείνει τον συντονισμό των πολιτικών της, με στόχο κυρίως τον εντοπισμό και την πρόληψη των ανισορροπιών. Επίσης θα πρέπει να παρακολουθεί την εφαρμογή των συστάσεων.

- Όπως αναφέρεται στο Σύμφωνο για το Ευρώ +, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των συμμετεχόντων κρατών μελών θα παρακολουθούν την υλοποίηση των δεσμεύσεών τους σε πολιτικό επίπεδο. Με βάση την αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή μετά την πρώτη εμπειρία του Συμφώνου, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη θα πρέπει να καταστήσουν τις επόμενες δεσμεύσεις τους πιο συγκεκριμένες, μετρήσιμες και χρονικά καθορισμένες, ούτως ώστε να μπορεί να ελέγχεται η σχετική πρόοδος. Οι δεσμεύσεις αυτές θα πρέπει να ενταχθούν στη χάραξη και εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων και των προγραμμάτων σταθερότητας ή σύγκλισης.

- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εξετάσει την πρόοδο που σημειώνεται στα βασικά στοιχεία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και να παρουσιάζει την άποψή του στην επόμενη Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης της Επιτροπής. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών διαδραματίζουν επίσης ρόλο επί του θέματος.

- Η Επιτροπή θα προβεί σε απολογισμό της προόδου που σημειώθηκε όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών κατά χώρα συστάσεων, κατ’ αρχάς σε επίπεδο ΕΕ στην επόμενη Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης, τον Ιανουάριο του 2012, και εν συνεχεία για κάθε κράτος μέλος στις κατευθύνσεις της για το επόμενο έτος. Θα συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών με δράσεις σε επίπεδο ΕΕ για την εφαρμογή των εμβληματικών πρωτοβουλιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και εντείνοντας τις προσπάθειες για την αξιοποίηση του δυναμικού της ενιαίας αγοράς, κυρίως χάρη στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά.

Το κλείσιμο του πρώτου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου σηματοδοτεί την έναρξη ενός «εθνικού εξαμήνου»: κατά το δεύτερο εξάμηνο αυτού του έτους, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συζητήσουν τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και να τις ενσωματώσουν στους προϋπολογισμούς τους για το 2012 καθώς και στην εθνική διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενόψει επίσης της κατάρτισης των προσεχών εθνικών προγραμμάτων για την άνοιξη του 2012.

Αν και ορισμένα κράτη μέλη επέλεξαν ενδεχομένως συντηρητικούς στόχους και μέτρα για το πρώτο αυτό έτος λόγω των υφιστάμενων προβλημάτων, τα επόμενα έτη θα απαιτηθούν συμπληρωματικές προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα επενδύσει επαρκώς σε έξυπνη, διατηρήσιμη και άνευ αποκλεισμών ανάπτυξη. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια για να προστατεύσουν τις δαπάνες για την έρευνα και την εκπαίδευση και για τις βασικές υποδομές. Θα πρέπει να παράσχουν περισσότερες δυνατότητες στον τομέα των υπηρεσιών, μεταξύ άλλων καταργώντας τα εμπόδια για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και για τον ανταγωνισμό σε βασικές βιομηχανίες δικτύου και λαμβάνοντας ταχέως αποφάσεις σχετικά με τα μέτρα που προτείνονται στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά. Τα περισσότερα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταβάλουν περισσότερη προσπάθεια για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με τη βελτίωση της νομοθεσίας, τη μείωση του υπερβολικά μεγάλου αριθμού ρυθμιστικών διατάξεων (golden plating) και τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση. Θα πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή μέτρων που συνδυάζουν ευελιξία και ασφάλεια στην απασχόληση και μέτρων για την προσαρμογή των δεξιοτήτων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Παράλληλα με τις προσπάθειες για δημοσιονομική εξυγίανση και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, τα κράτη μέλη πρέπει να βρουν τρόπους να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές επιπτώσεις των αλλαγών που πραγματοποιούνται σήμερα. Στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η ΕΕ επέλεξε να θέσει μεταξύ των στόχων την κοινωνική ένταξη, προκειμένου να βγάλει από τη φτώχεια και τον αποκλεισμό 20 εκατομμύρια ανθρώπους. Καθώς φαίνεται, σε πολλές χώρες θα αυξάνεται όλο και περισσότερο ο κίνδυνος φτώχειας και της περιθωριοποίησης, αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα για την αντιμετώπισή του. Με βάση τις δράσεις που περιγράφονται στα εθνικά προγράμματα, τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια για να έχουν αποτελέσματα σε αυτόν τον τομέα.

Για να θεμελιωθεί η νομιμότητα και η αποτελεσματικότητα της νέας οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποφασίσουν σχετικά με το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να συμμετέχουν τα εθνικά κοινοβούλια, καθώς και οι υποεθνικές αρχές και άλλοι φορείς, στη χάραξη και παρακολούθηση των προγραμμάτων τους. Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να συνδράμει και να συμμετάσχει στις εθνικές συζητήσεις στο πλαίσιο της νέας αυτής και ισχυρότερης οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.

Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη δυναμική για αλλαγή που προκάλεσε η κρίση, ώστε να βοηθήσουμε την ΕΕ να αναδυθεί από αυτήν ισχυρότερη και ικανότερη για το μέλλον, έτοιμη να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στις παγκόσμιες αγορές με θάρρος και επιτυχία. Το πρώτο αυτό Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί κρίσιμο σταθμό για την υλοποίηση των στόχων που θέσαμε στην Ευρώπης 2020 και σηματοδοτεί την ποιοτική αλλαγή στον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και στη διακυβέρνηση της ΕΕ. Εντείνοντας την εθνική δράση και συνεργαζόμενοι σε επίπεδο Ένωσης, θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να εξασφαλίσουμε διατηρήσιμη ανάπτυξη και να βοηθήσουμε τους πολίτες μας να υλοποιήσουν τις ελπίδες τους για το μέλλον.

[1] Ελλάδα, Ιρλανδία, Λετονία, Πορτογαλία και Ρουμανία.

[2] Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει πέντε βασικούς στόχους που θα πρέπει να επιτύχει η ΕΕ έως το 2020: αύξηση του ποσοστού απασχόλησης σε 75%, αύξηση του επιπέδου επενδύσεων σε Ε &Α σε 3% του ΑΕΠ, επίτευξη των στόχων όσον αφορά το κλίμα και την ενέργεια ("20 20 20"), αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που έχει ολοκληρώσει τριτοβάθμιες ή ισοδύναμες σπουδές σε 40% τουλάχιστον και μείωση του ποσοστού των ατόμων που εγκαταλείπουν την σχολική εκπαίδευση σε λιγότερο από 10%, προώθηση της κοινωνικής ένταξης με την απαλλαγή τουλάχιστον 20 εκατ. ατόμων από τον κίνδυνο φτώχειας και αποκλεισμού.

[3] Βουλγαρία, Δανία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία και Ρουμανία.

[4] «Ετήσια επισκόπηση για την ανάπτυξη του 2011: παρουσίαση της ολοκληρωμένης απάντησης της ΕΕ στην κρίση» - COM(2011) 11 της 12.1.2011, περιλαμβανομένου του σχεδίου της Κοινής Έκθεσης για την Απασχόληση.

[5] Η Πορτογαλία και η Ελλάδα δεν υπέβαλαν επισήμως προγράμματα σταθερότητας. Οι δικές τους προτεραιότητες πολιτικής θα συζητούνται τακτικά στο πλαίσιο της παρακολούθησης των προγραμμάτων συνδρομής.

[6] Η Επιτροπή έχει αναλάβει μια σειρά πρωτοβουλιών σε επίπεδο ΕΕ (εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020») για τη στήριξη της επίτευξης των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». «Ψηφιακό Θεματολόγιο» «Ένωση Καινοτομίας», «Νέα Βιομηχανική Πολιτική», «Νεολαία σε Κίνηση», «Νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας», «Πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας», «Αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων». Πρότεινε επίσης διάφορες βασικές δράσεις για την αξιοποίηση του δυναμικού της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς υπό τη μορφή μιας νέας «Πράξης για την ενιαία αγορά».

[7] Με εξαίρεση το ΗΒ, το οποίο παρουσίασε ποιοτικούς στόχους για διάφορους τομείς, και το Λουξεμβούργο, το οποίο πρόσφατα απέσυρε τον στόχο του ως προς την φτώχεια.

[8] Πράγμα που περιλαμβάνει την κατάργηση των επιδοτήσεων που είναι επιζήμιες για το περιβάλλον.

[9] Οδηγία 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά.

[10] Φινλανδία, Ελλάδα, Λετονία, Πορτογαλία και Σλοβενία.