Ειδική έκθεση αριθ. 14/2003

σχετικά με την αποτίμηση του γεωργικού εισοδήματος από την Επιτροπή [άρθρο 33 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ] συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2004/C 45/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΨΗ

I. Κατά το άρθρο 33 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ ένας από τους πέντε στόχους που καθορίστηκαν για την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) συνίσταται στην εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου στο γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με τη μέτρηση του ατομικού εισοδήματος όσων εργάζονται στη γεωργία. Ο στόχος αυτός αποδεικνύεται κατευθυντήρια ιδέα της ΚΓΠ.

II. Η Επιτροπή διαθέτει τρία μέσα μέτρησης του γεωργικού εισοδήματος: το δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ), τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας (ΟΛΓ) και τις στατιστικές για το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ). Τα κυριότερα συμπεράσματα από την ανάλυσή τους είναι τα εξής:

α) το ΔΓΛΠ μετρά το εισόδημα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων βάσει εναρμονισμένης λογιστικής. Παρατηρούνται ωστόσο στα κράτη μέλη σημαντικές διαφορές όσον αφορά τον καθορισμό του πεδίου παρατήρησης, την επιλογή των εκμεταλλεύσεων και την επαλήθευση της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος. Οι διαφορές αυτές επηρεάζουν την ποιότητα και τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων του ΔΓΛΠ·

β) επειδή οι ΟΛΓ δεν στηρίζονται σε εναρμονισμένες πηγές πληροφοριών, η ποιότητα των δεδομένων που παρέχουν τα κράτη μέλη ποικίλλει. Ο τελικός χρήστης των ΟΛΓ δεν διαθέτει δείκτη που να του επιτρέπει να προσδιορίσει το επίπεδο στατιστικής ακρίβειας των δεδομένων·

γ) επίσης τα δεδομένα που καταρτίζονται στα πλαίσια του ΟΓΕ δεν έχουν ομοιογένεια· η ευχέρεια κινήσεων που έχει δοθεί στα κράτη μέλη σε θέματα μεθοδολογίας είναι προβληματική, διότι οι διαφορετικές προσεγγίσεις δίνουν αποκλίνοντα αποτελέσματα. Επιπλέον, το σχέδιο παραμένει ανολοκλήρωτο και τα υφιστάμενα δεδομένα είναι πλέον στην πλειονότητά τους ξεπερασμένα.

III. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν όρισε ποτέ τις έννοιες "γεωργικός πληθυσμός", "δίκαιο βιοτικό επίπεδο" ή "εισόδημα" που υπάρχουν στο άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ. Επομένως, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν σαφείς έννοιες και κριτήρια που να εφαρμόζονται στις στατιστικές οι οποίες υποτίθεται ότι μετρούν αυτά τα μεγέθη.

IV. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το είδος των απαιτούμενων πληροφοριών για την οικονομική κατάσταση των γεωργών έχει εξελιχθεί με την πάροδο των ετών. Ενώ στα πλαίσια της μεταρρύθμισης Mac Sharry του 1992 επρόκειτο μόνο για τη αντιστάθμιση των απωλειών εισοδήματος μέσω άμεσων πληρωμών, η Επιτροπή ενδιαφέρεται πλέον και για μη γεωργικές πηγές εισοδήματος και για την κατανομή των εισοδημάτων στο εσωτερικό του γεωργικού τομέα. Η μελέτη αυτών των δύο ζητημάτων απαιτεί στοιχεία για το συνολικό εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών.

V. Με τη βοήθεια ενός πραγματογνώμονα, το Συνέδριο επιχείρησε να αποσαφηνίσει τις διάφορες έννοιες του άρθρου 33 της συνθήκης ΕΚ. Από τη μελέτη προκύπτει ότι, ελλείψει άλλων στοιχείων, μπορεί να χρησιμεύσει ως πλησιέστερη αξία του βιοτικού επιπέδου ενός νοικοκυριού το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα του συνόλου των μελών του. Επιπλέον, το βιοτικό επίπεδο ενός γεωργικού νοικοκυριού δεν μπορεί να θεωρείται δίκαιο όταν το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα του συνόλου των μελών του κατεβαίνει κάτω από ένα ορισμένο όριο σε σύγκριση με άλλα νοικοκυριά επιχειρηματιών.

VI. Το Συνέδριο μελέτησε τα τρία μέσα γεωργικών στατιστικών της Επιτροπής υπό το πρίσμα της "συνάφειάς" τους με τις απαιτήσεις της ΚΓΠ. Και τα τρία μέσα φιλοδοξούν να μετρήσουν το εισόδημα του γεωργικού τομέα. Θα πρέπει όμως να παρατηρήσουμε ότι το ΔΓΛΠ δίνει μόνο το κέρδος των λεγόμενων επαγγελματικών εκμεταλλεύσεων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του ούτε τα μη γεωργικά εισοδήματα ούτε τα εισοδήματα άλλων μελών του νοικοκυριού. Όσο για τους ΟΛΓ, δίνουν ως κύριο αποτέλεσμα το πλεόνασμα των εσόδων σε σχέση με το κόστος του συνόλου των γεωργικών προϊόντων. Άρα αυτά τα δύο μέσα δεν παρέχουν άμεσα στοιχεία για το βιοτικό επίπεδο των γεωργικών νοικοκυριών. Για το σκοπό αυτό επινοήθηκε το σχέδιο ΟΓΕ, το οποίο όμως ποτέ δεν έδωσε αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία.

VII. Εν κατακλείδι, τα κοινοτικά στατιστικά μέσα δεν παρέχουν επί του παρόντος επαρκείς πληροφορίες σχετικά με το διαθέσιμο εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών που να επιτρέπουν την αξιολόγηση του επιπέδου ζωής του γεωργικού πληθυσμού. Η Επιτροπή θα έπρεπε επομένως να ανακαθορίσει με ακρίβεια τις κοινοτικές ανάγκες στο ζήτημα αυτό και να αναπροσανατολίσει ανάλογα τα υφιστάμενα στατιστικά μέσα.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Σύμφωνα με το άρθρο 33 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ένας από τους στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) είναι να εξασφαλίζει "δίκαιο βιοτικό επίπεδο στον γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με την αύξηση του ατομικού εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία"(1). Μολονότι είναι μόνον ένας από τους στόχους της κοινής γεωργικής πολιτικής που απαριθμούνται ρητά στη συνθήκη ΕΚ, το εισόδημα του γεωργικού πληθυσμού είναι πραγματικός συνδετικός ιστός της ΚΓΠ. Τούτο προκύπτει κυρίως από την αιτιολογική έκθεση της μεταρρύθμισης Mac Sharry, του Προγράμματος Δράσης 2000 και της ενδιάμεσης αξιολόγησης(2).

2. Ακριβώς για το λόγο αυτό, το Ελεγκτικό Συνέδριο αφιέρωσε έναν έλεγχο ειδικά στους όρους συγκέντρωσης των δεδομένων για τα γεωργικά εισοδήματα από τα κράτη μέλη, καθώς και στην επεξεργασία τους από την Επιτροπή. Το Συνέδριο δεν συγκέντρωσε το ίδιο δεδομένα για τα εισοδήματα. Αντ' αυτού, ασχολήθηκε με την επαλήθευση των διαδικασιών και την αξιολόγηση των μέσων που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να μετρήσει ή να εκτιμήσει το εισόδημα του γεωργικού πληθυσμού.

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Μέθοδος του ελέγχου

3. Το βιοτικό επίπεδο του γεωργικού πληθυσμού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ. Για να μπορέσουν να προσδιοριστούν οι συνέπειες ορισμένων μέτρων μεταρρύθμισης της ΚΓΠ στο γεωργικό εισόδημα, είναι αναγκαίο να υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία για τη σύνθεση και την εξέλιξη του εν λόγω εισοδήματος.

4. Για το γεωργικό εισόδημα, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τρία στατιστικά μέσα: το δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ), τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας (ΟΛΓ) και τα δεδομένα που προκύπτουν από ένα ειδικό σχέδιο αφιερωμένο στο οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ). Επειδή τα κράτη μέλη αποτελούν τη βάση αυτού του συστήματος, η δε Επιτροπή έχει το ρόλο του σχεδιασμού, του συντονισμού και της εποπτείας αυτού του συστήματος, ο έλεγχος επικεντρώθηκε στα ακόλουθα σημεία:

- την κατάρτιση, στα κράτη μέλη, των δεδομένων που τροφοδοτούν τα προαναφερθέντα στατιστικά μέσα και

- τη συνάφεια αυτών των μέσων, δηλαδή την αντιστοιχία τους με τις ανάγκες στα πλαίσια της διαχείρισης και της ανάπτυξης της ΚΓΠ από την Επιτροπή.

Διενέργεια του ελέγχου και ελεγκτικά κριτήρια

5. Ο έλεγχος διενεργήθηκε σε έξι κράτη μέλη (Γερμανία, Ελλάδα, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Σουηδία) και στην Επιτροπή. Τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα που εξετάστηκαν αφορούσαν τα οικονομικά έτη 1999 και 2000.

6. Καθώς τα δεδομένα για τα εισοδήματα είναι στατιστικού χαρακτήρα, χρησιμοποιήθηκαν ως ελεγκτικά κριτήρια οι απαιτήσεις για την ποιότητα των στατιστικών στοιχείων που παράγει το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα, δηλαδή η Eurostat και οι στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το πρότυπο ISO 8402-1986 ορίζει την ποιότητα ως το σύνολο των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας που επιδρούν στην ικανότητά τους να καλύψουν δεδηλωμένες ή εξυπακουόμενες ανάγκες(3). Στη βάση αυτή, το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα διαμόρφωσε μια έννοια ποιότητας που εφαρμόζεται στις στατιστικές και η οποία λαμβάνει υπόψη τις ακόλουθες πτυχές(4):

α) πληρότητα (πλήρη κάλυψη ολόκληρου του τομέα)·

β) ακρίβεια (εκτίμηση που προσεγγίζει την πραγματική, αλλά άγνωστη, αξία)·

γ) συνέπεια (χρησιμοποίηση ομοιόμορφων ορισμών, κατατάξεων και μεθόδων)·

δ) συγκρισιμότητα μεταξύ χρονικών περιόδων και κρατών μελών·

ε) προσβασιμότητα και σαφήνεια των πληροφοριών (π.χ. εύχρηστη παρουσίαση, βοήθεια στον χρήστη)·

στ) έγκαιρη και συνεπή έκδοση (δημοσίευση των αποτελεσμάτων σε εύθετο χρόνο και μέσα στις προκαθορισμένες προθεσμίες)·

ζ) συνάφεια (χρησιμότητα των πληροφοριών για όσους τις εκμεταλλεύονται)·

η) οικονομία (σχέση μεταξύ κόστους και οφέλους από την παραγωγή δεδομένων). Το Συνέδριο πρόσθεσε αυτό το τελευταίο κριτήριο διότι θα πρέπει πάντοτε να τίθεται το ερώτημα κατά πόσο δικαιολογείται το κόστος μιας στατιστικής με την πραγματική χρησιμότητά της.

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

7. Στο κεφάλαιο αυτό εκτίθενται τα κυριότερα χαρακτηριστικά των στατιστικών μέσων που χρησιμοποιεί η Επιτροπή καθώς και οι ελεγκτικές διαπιστώσεις από τις επισκέψεις ελέγχου στα έξι κράτη μέλη.

Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ)

Νομική βάση και έννοια

8. Ο κανονισμός αριθ. 79/65/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 1965(5), αποτελεί τη νομική βάση του δικτύου γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ). Το ΔΓΛΠ αποσκοπεί στη συγκέντρωση λογιστικών δεδομένων που καθιστούν δυνατή "την κατ' έτος διαπίστωση των εισοδημάτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις" και "την ανάλυση της οικονομικής λειτουργίας" τους(6). Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από δείγμα περίπου 60000 γεωργικών εκμεταλλεύσεων, που είναι αντιπροσωπευτικό του 90 % και πλέον της γεωργικής παραγωγής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

9. Η Επιτροπή διαχειρίζεται το ΔΓΛΠ. Ωστόσο, δεν συγκεντρώνει απευθείας τα δεδομένα, αλλά στηρίζεται στα κράτη μέλη, τα οποία εκπροσωπούνται στην κοινοτική επιτροπή του ΔΓΛΠ από τα όργανα-συνδέσμους τους. Τα όργανα-σύνδεσμοι είναι κατά βάση υπεύθυνα για την επιλογή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την ακρίβεια των καταγραφόμενων στοιχείων και τη διαβίβασή τους, μέσα στις καθορισμένες προθεσμίες, στην Επιτροπή(7). Οι εκπρόσωποι των οργάνων-συνδέσμων και της Επιτροπής συνεδριάζουν στα πλαίσια της κοινοτικής επιτροπής του ΔΓΛΠ περίπου τρεις φορές το χρόνο. Η επιτροπή αυτή καλείται να δίνει τη γνώμη της για την επαλήθευση της επιλογής των εκμεταλλεύσεων, για την κριτική εξέταση και αξιολόγηση των ετήσιων αποτελεσμάτων του ΔΓΛΠ και για άλλα ζητήματα που της υποβάλλονται(8).

10. Οι δείκτες που υπολογίζονται στα πλαίσια του ΔΓΛΠ από τις οικονομικές καταστάσεις των γεωργικών εκμεταλλεύσεων αφορούν την ακαθάριστη και καθαρή προστιθέμενη αξία, καθώς και το οικογενειακό εισόδημα από την εκμετάλλευση. Η παράσταση 1 εξηγεί τον τρόπο υπολογισμού αυτών των τριών δεικτών.

Παράσταση 1

Υπολογισμός των δεικτών εισοδήματος στα πλαίσια του ΔΓΛΠ

Τελικά αποθέματα γεωργικών προϊόντων

+ Πωλήσεις

+ Προσαρμογές των αξιών απογραφής του ζωικού κεφαλαίου

+ Ιδιοκατανάλωση

+ Ιδιόχρηση

- Αρχικά αποθέματα γεωργικών προϊόντων

- Αγορά ζώων

= Παραγωγή (ζωική και φυτική)

+ Επιδοτήσεις εκμετάλλευσης

- Στοιχεία ενδιάμεσης κατανάλωσης(9)

- Υπόλοιπο ΦΠΑ και φόρων εκμετάλλευσης

= Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία εκμετάλλευσης (ακαθάριστο εισόδημα εκμετάλλευσης)

- Αποσβέσεις

= Καθαρή προστιθέμενη αξία εκμετάλλευσης

+ Ενισχύσεις για επενδύσεις

- Μισθοί(10), μισθώματα αγροτικών εκτάσεων και τόκοι που καταβλήθηκαν

= Οικογενειακό εισόδημα εκμετάλλευσης

Πηγή: Farm Incomes, Wealth and Agricultural Policy, Berkeley Hill, Ashgate Publishing Ltd, Hants 2000, 3η έκδοση, σ. 160.

Παρατηρήσεις

Ποσοστό κάλυψης του πληθυσμού

11. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παραγράφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ, το πεδίο παρατήρησης του ΔΓΛΠ περιλαμβάνει τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που υπερβαίνουν ένα καθορισμένο ελάχιστο όριο. Καθορίζεται χωριστό ελάχιστο όριο για κάθε κράτος μέλος, κατά τρόπον ώστε κάθε πεδίο παρατήρησης να καλύπτει τουλάχιστον το 90 % του τυπικού ακαθάριστου κέρδους (ΤΑΚ)(11) των γεωργικών εκμεταλλεύσεων του κράτους μέλους(12). Η μέθοδος αυτή επιτρέπει να εξασφαλιστεί ότι το ΔΓΛΠ περιλαμβάνει μόνο τα δεδομένα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων που τελούν υπό επαγγελματική διαχείριση.

12. Με τον έλεγχο αποδείχθηκε όμως ότι το πεδίο παρατήρησης του ΔΓΛΠ δεν καθορίζεται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη· παρατηρήθηκαν οι ακόλουθες ιδιαιτερότητες, που μπορούν να επηρεάσουν τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων:

α) το όριο οικονομικού μεγέθους των εκμεταλλεύσεων καθορίστηκε τόσο υψηλά σε ένα κράτος μέλος που το πεδίο παρατήρησης καλύπτει, για τα έτη 1995 και 1997, λιγότερο από το 90 % του τυπικού ακαθάριστου κέρδους (Αυστρία)·

β) οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις υπό μορφή εταιρειών που έχουν συσταθεί νόμιμα υποεκπροσωπούνται αναλογικά (Κάτω Χώρες)·

γ) αποκλείονται τα υπερπόντια διαμερίσματα ενός κράτους μέλους (Γαλλία)(13).

Επιλογή των εκμεταλλεύσεων που θα περιληφθούν στο δείγμα

13. Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η ποιότητα των αποτελεσμάτων που λαμβάνονται βάσει του δείγματος, τα μεμονωμένα στοιχεία που το αποτελούν θα πρέπει να επιλέγονται στην τύχη(14). Ωστόσο, στην πράξη, δύο συνθήκες παρακωλύουν την πραγματικά τυχαία δειγματοληψία, και συγκεκριμένα αφενός η διαθεσιμότητα των κατάλληλων λογιστικών εγγράφων και αφετέρου ο προαιρετικός χαρακτήρας της συμμετοχής των γεωργών στο ΔΓΛΠ (αφού κανείς τους δεν μπορεί να υποχρεωθεί να παράσχει τα στοιχεία του). Αν εξαιρεθούν αυτοί οι δύο παράγοντες, η επιλογή θα πρέπει να γίνεται με την όσο το δυνατόν αυστηρότερη τήρηση της αρχής της τυχαίας δειγματοληψίας: το δείγμα θα πρέπει να λαμβάνεται στην τύχη μέσα από το υποσύνολο του πεδίου παρατήρησης που αποτελείται από τους κατόχους εκμεταλλεύσεων οι οποίοι πληρούν τους δύο προαναφερόμενους όρους(15). Σε μεθοδολογικό επίπεδο, αυτό είναι η βασική προϋπόθεση για την έγκυρη προβολή των αποτελεσμάτων του δείγματος.

14. Οι έλεγχοι που διενεργήθηκαν στα κράτη μέλη έδειξαν ότι η αρχή της τυχαίας επιλογής των εκμεταλλεύσεων δεν τηρούνταν πάντοτε. Σε ένα κράτος μέλος, ο πληθυσμός των εκμεταλλεύσεων κατανέμεται σε περισσότερα υποσύνολα, των οποίων τα στοιχεία δεν έχουν όλα την ίδια πιθανότητα να περιληφθούν στο δείγμα (Γαλλία). Σε ένα άλλο κράτος μέλος, η εθνική επιτροπή επιλογής εξετάζει την αντιπροσωπευτικότητα κάθε μεμονωμένης εκμετάλλευσης (Γερμανία). Σε ένα τρίτο κράτος μέλος, ένας δημόσιος υπάλληλος επιλέγει κατά το δοκούν την εκμετάλλευση που θα περιληφθεί στο δείγμα (Ελλάδα).

15. Εξάλλου, η διάρκεια της παρουσίας των εκμεταλλεύσεων μέσα στο δείγμα ποικίλλει έντονα από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Από μια ανάλυση δεδομένων της Επιτροπής προέκυψε ότι η αναλογία των εκμεταλλεύσεων που είχαν επιλεγεί το 1995 και περιλήφθηκαν ξανά στο δείγμα του 1999 ποικίλλει από 28 % έως 88 %. Αυτό σημαίνει ότι, σε μια περίπτωση, μόνο 4 % περίπου των εκμεταλλεύσεων αντικαθιστούνται κάθε χρόνο, ενώ στην άλλη ανανεώνεται σχεδόν το 24 % του δείγματος. Τα στοιχεία αυτά αντανακλούν δύο διαφορετικά μελήματα: ενώ η "συντηρητική" προσέγγιση δίνει έμφαση στη μακροπρόθεσμη εξέλιξη των εκμεταλλεύσεων που περιλαμβάνονται στο δείγμα, η γρήγορη ανανέωσή του αποσκοπεί στη διατήρηση της αντιπροσωπευτικότητάς του, με τη στενότερη παρακολούθηση της εξέλιξης των γεωργικών διαρθρώσεων.

Αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος

16. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ, οι επιλεγόμενες γεωργικές εκμεταλλεύσεις πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικές του πεδίου παρατήρησης του ΔΓΛΠ. Επομένως, οι εκμεταλλεύσεις κατανέμονται βάσει της κοινοτικής τυπολογίας σε διάφορες ενότητες, που καθεμιά τους αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο τεχνικοοικονομικό προσανατολισμό, ένα συγκεκριμένο οικονομικό μέγεθος και μια συγκεκριμένη περιφέρεια. Από τις ενότητες αυτές λαμβάνεται ένα δείγμα. Από τεχνική άποψη, το σχέδιο επιλογής και η έκθεση εκτέλεσης αποτελούν τα μέσα ελέγχου της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος(16). Το σχέδιο επιλογής προβλέπει για κάθε συγκεκριμένη ενότητα τον αριθμό των εκμεταλλεύσεων που θα αντιπροσωπεύονται στο δείγμα, ενώ η έκθεση εκτέλεσης καταγράφει τον αριθμό γεωργικών εκμεταλλεύσεων που επελέγησαν πράγματι.

17. Η εξέταση των σχεδίων επιλογής των εκθέσεων εκτέλεσης οδήγησε στις ακόλουθες διαπιστώσεις:

α) σε ένα κράτος μέλος, το μέγεθος του δείγματος βασίζεται μόνο στο κριτήριο του ποσοστού δειγματοληψίας· οι στατιστικές πληροφορίες για τη στρωματοποίηση των εκμεταλλεύσεων βάσει της κοινοτικής τυπολογίας δεν υπάρχουν (Ελλάδα). Επομένως δεν μπορεί να αξιολογηθεί η αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος στις διάφορες περιφέρειες·

β) στο ίδιο κράτος μέλος, το σχέδιο επιλογής ήταν ελλιπές και δεν είχε ενημερωθεί μεταξύ 1983 και 1997, δηλαδή για περισσότερο από 14 χρόνια (Ελλάδα). Επίσης, αυτό το κράτος μέλος δεν κατάρτισε έκθεση εκτέλεσης για ορισμένα χρόνια και χορήγησε ελλιπή έκθεση για άλλα χρόνια. Το σχέδιο επιλογής ενός άλλου κράτους μέλους δεν ακολουθούσε την κοινοτική τυπολογία για τα οικονομικά μεγέθη και τους τεχνικοοικονομικούς προσανατολισμούς των εκμεταλλεύσεων (Κάτω Χώρες)·

γ) μερικές φορές παρουσιάζονται σημαντικές διαφορές μεταξύ του σχεδίου επιλογής και της έκθεσης εκτέλεσης (Κάτω Χώρες). Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι η αρχικά προβλεφθείσα επιλογή πραγματοποιήθηκε με ατελή τρόπο, ή ότι οι εκθέσεις εκτέλεσης δεν αντανακλούν σωστά την πραγματική κατάσταση·

δ) η Επιτροπή δεν εκμεταλλεύεται συστηματικά τα σχέδια επιλογής και τις εκθέσεις εκτέλεσης. Δεν εξετάζει τακτικά την αντιπροσωπευτικότητα των δειγμάτων και δεν υπάρχει συστηματική σύγκριση μεταξύ των σχεδίων επιλογής και των εκθέσεων εκτέλεσης. Κατά την Επιτροπή, η σύγκριση θα είναι αυτόματη για τα δεδομένα του οικονομικού έτους 2001, τα οποία θα έχει στη διάθεσή της στα τέλη του 2003·

ε) η Επιτροπή δεν αποσαφήνισε ποτέ την έννοια της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος. Τα κράτη μέλη στηρίζονται σε διαφορετικούς δείκτες για να εκτιμήσουν την αντιπροσωπευτικότητα. Η εφαρμογή του δείκτη που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1859/82(17) (η σχέση μεταξύ του αριθμού εκμεταλλεύσεων που υπάρχουν στο δείγμα και του αριθμού εκμεταλλεύσεων που υπάρχουν στην αντίστοιχη ενότητα πληθυσμού) οδήγησε σε σημαντικές αποκλίσεις σε αρκετά κράτη μέλη. Η Επιτροπή δεν έλαβε μέτρα για να εναρμονίσει τη μέθοδο.

Προθεσμία διαβίβασης των δελτίων εκμετάλλευσης

18. Τα όργανα-σύνδεσμοι διαβιβάζουν τα δελτία εκμετάλλευσης στην Επιτροπή το αργότερο εννέα μήνες από το τέλος του λογιστικού έτους το οποίο αφορούν(18). Για κάθε δελτίο εκμετάλλευσης που έχει συμπληρωθεί δεόντως και αποσταλεί στην Επιτροπή μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες, η Επιτροπή καταβάλλει κατ' αποκοπή αμοιβή [132 ευρώ το 2001(19)].

19. Στην πράξη, η διαβίβαση των δεδομένων παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση. Το 1997, διαπιστώθηκε μέση καθυστέρηση 133 ημερών. Η αντίστοιχη του 1998 ήταν 238 ημέρες και του 1999 ήταν 139 ημέρες. Σε μία από τις χώρες που ελέγχθηκαν, τα δεδομένα διαβιβάζονταν τακτικά με καθυστέρηση περίπου ενός έτους (Ελλάδα). Τα αποτελέσματα του ΔΓΛΠ για τη λογιστική χρήση 1997-1998 κατέστη δυνατόν να δημοσιευτούν μόνο το 2001, στην έκθεση του 1999 για την κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή με καθυστέρηση περίπου δύο ετών. Η Επιτροπή δεν επέβαλε ποινή για τις καθυστερήσεις αυτές με μείωση των κατ' αποκοπή αμοιβών που χορηγήθηκαν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

20. Τον Ιούλιο του 2002, η Επιτροπή αποφάσισε, σε συμφωνία με την κοινοτική επιτροπή του ΔΓΛΠ, να αυξήσει κατ' εξαίρεση την προθεσμία διαβίβασης δεδομένων από εννέα σε 22 μήνες για το 2000 και το 2001(20). Για να δικαιολογήσει αυτό το μέτρο, η Επιτροπή επικαλέστηκε τις συνέπειες του αφθώδους πυρετού και της ασθένειας της τρελής αγελάδας στην τήρηση της προθεσμίας διαβίβασης των δεδομένων. Ωστόσο, αυτή η πρόσθετη προθεσμία θα μπορούσε να είχε οδηγήσει τα κράτη μέλη να παράσχουν τα δεδομένα του 2002 πριν από τα δεδομένα του 2001, πράγμα που θα προκαλούσε διαχειριστικά προβλήματα. Η περίοδος διαβίβασης των δεδομένων για τη λογιστική χρήση 2002 αυξήθηκε με τη σειρά της από εννέα σε δεκαπέντε μήνες(21). Για τα δεδομένα της λογιστικής χρήσης 2003 εφαρμόζεται και πάλι η μέγιστη προθεσμία εννέα μηνών.

Έλεγχος των δεδομένων που υπάρχουν στα δελτία εκμετάλλευσης

21. Τα όργανα-σύνδεσμοι οφείλουν, μεταξύ άλλων, να συγκεντρώνουν τα δελτία εκμετάλλευσης που τους διαβιβάζουν οι λογιστικές υπηρεσίες και να εξακριβώνουν αν έχουν συμπληρωθεί σωστά(22). Ένα δελτίο είναι σωστά συμπληρωμένο όταν το περιεχόμενό του είναι σύμφωνο με τα πραγματικά περιστατικά, και τα λογιστικά στοιχεία που περιλαμβάνει έχουν καταρτιστεί και παρουσιάζονται σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις(23).

22. Μέχρι το 2001 (δεδομένα για τη λογιστική χρήση 1999) η Επιτροπή εξακρίβωνε η ίδια τη συνέπεια των δεδομένων που διαβίβαζαν τα κράτη μέλη. Το λογισμικό της Επιτροπής έλεγχε, μεταξύ άλλων, εάν τα δεδομένα που αναγράφονταν στα δελτία εκμετάλλευσης ήταν συνεπή και αν είχαν τηρηθεί ορισμένα ανώτατα ή κατώτατα όρια. Η Επιτροπή κοινοποιούσε τα σφάλματα στα όργανα-συνδέσμους. Τα τελευταία όφειλαν να αναλύουν τα επισημαινόμενα σφάλματα, να τα διορθώνουν και να διαβιβάζουν τα διορθωμένα δεδομένα στην Επιτροπή. Επειδή η Επιτροπή καταβάλλει αμοιβή μόνο για τα δελτία εκμετάλλευσης που δεν έχουν κανένα σφάλμα, τα όργανα-σύνδεσμοι είχαν συμφέρον να προβαίνουν στις αναγκαίες διορθώσεις και να διαβιβάζουν τα διορθωμένα δελτία εκμετάλλευσης στην Επιτροπή. Με το νέο σύστημα συγκέντρωσης και ελέγχου των δεδομένων (ΔΓΛΠ-1), τα κράτη μέλη πραγματοποιούν τα ίδια τούς ελέγχους με τη βοήθεια προγραμμάτων που τους παρέχει η Επιτροπή. Έτσι τα όργανα-σύνδεσμοι είναι σε θέση να επεξεργάζονται απευθείας τα μηνύματα σφάλματος.

23. Ο έλεγχος που διενεργήθηκε στα κράτη μέλη όπου έγιναν επισκέψεις αποσκοπούσε στον προσδιορισμό, βάσει ενός δείγματος σφαλμάτων που είχαν επισημανθεί από την Επιτροπή, της προέλευσης αυτών των σφαλμάτων και στην επαλήθευση της διόρθωσής τους. Επειδή κανένα από τα κράτη μέλη που ελέγχθηκαν δεν τεκμηρίωνε τους λόγους που αιτιολογούν διόρθωση, δεν ήταν πάντοτε δυνατό να επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Σε ένα κράτος μέλος του οποίου το εθνικό δείγμα είναι σημαντικότερο από εκείνο που προβλέπουν οι κοινοτικές διατάξεις, τα εσφαλμένα δελτία εκμετάλλευσης απλώς αντικαθίστανται από άλλα σωστά, αλλά δεν διορθώνονται τα σφάλματα (Γερμανία). Όλα τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν αξιοποιούν τις δυνατότητες διασταύρωσης με άλλες βάσεις δεδομένων, και κυρίως με το ΟΣΔΕ(24) (Γερμανία). Ορισμένα κράτη μέλη πραγματοποιούν τέτοιες συμφωνίες για να περιορίσουν στο ελάχιστο τους κινδύνους σφάλματος, αλλά η Επιτροπή δεν οργανώνει καμία σχετική ανταλλαγή εμπειριών.

Γεωργικές εκμεταλλεύσεις υπό μορφή εταιρειών που έχουν συσταθεί νόμιμα

24. Το δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ) σχεδιάστηκε συνολικά για παραδοσιακές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. Δεν προβλέπεται καμία ιδιαίτερη προσέγγιση για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις με εταιρική μορφή. Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζεται στον κύριο δείκτη του ΔΓΛΠ, δηλαδή το "εισόδημα του κατόχου εκμετάλλευσης και της οικογένειάς του". Ο δείκτης αυτός αντιστοιχεί στο κέρδος μετά την αφαίρεση των καταβληθέντων τόκων και μισθωμάτων για αγροτικές εκτάσεις, καθώς και του κόστους της εργασίας. Αντιπροσωπεύει για τον γεωργό και την οικογένειά του την αμοιβή των κεφαλαίων, της εργασίας και της εκμετάλλευσης της γης. Ωστόσο, αυτός ο δείκτης δεν ισχύει για τα νομικά πρόσωπα, δεδομένου ότι δεν λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα των κατόχων κεφαλαίων καθώς και των απασχολουμένων στη γεωργία(25).

25. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις με εταιρική μορφή δεν θα αποτελούσαν σημαντικό πρόβλημα αν ήταν ολιγάριθμες. Στην πραγματικότητα όμως διαδραματίζουν μη αμελητέο ρόλο σε δύο από τα έξι κράτη μέλη που ελέγχθηκαν. Στη Γαλλία, το κράτος δημιούργησε, από τη δεκαετία του 1970, τρεις τύπους εταιρειών σχεδιασμένων ειδικά για το γεωργικό τομέα: το γεωργικό συνεταιρισμό εκμετάλλευσης από κοινού (GAEC), τη γεωργική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (EARL) και την αστική εταιρεία γεωργικής εκμετάλλευσης. Ο αριθμός αυτών των εταιρειών παρουσίασε αύξηση, από 3 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων το 1979 σε 17 % το 2000(26)· οι εταιρείες αυτές προμηθεύουν περίπου το 40 % της γαλλικής γεωργικής παραγωγής το 2000(27).

26. Το ίδιο συμβαίνει και με τα νέα Länder στη Γερμανία. Ο πρώην συνεταιρισμοί γεωργικής παραγωγής (Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft) μετατράπηκαν συχνά σε νομικά πρόσωπα. Η διάρθρωση αυτών των εκμεταλλεύσεων υπό μορφή νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, των οποίων η ωφέλιμη γεωργική έκταση ήταν το 2001 κατά μέσο όρο 931,7 εκτάρια(28), διαφέρει θεμελιωδώς από εκείνη των παραδοσιακών μεμονωμένων επιχειρήσεων, των οποίων η ωφέλιμη γεωργική έκταση είναι κατά μέσο όρο 27,9 εκτάρια.

27. Η σύγκριση των κερδών μιας εταιρείας, μετά την αφαίρεση των εξόδων προσωπικού, με το εισόδημα ενός μεμονωμένου γεωργού παρουσιάζει ελάχιστο ενδιαφέρον. Ωστόσο, το ΔΓΛΠ παραμένει εξ ολοκλήρου σχεδιασμένο για τις παραδοσιακές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, και δεν παρέχει ειδικό δείκτη για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις με εταιρική μορφή. Προβλέπεται ότι τα δεδομένα για το οικονομικό έτος 2002, που θα είναι διαθέσιμα το 2004, θα δίνουν τη δυνατότητα διαφοροποίησης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων σε συνάρτηση με το νομικό καθεστώς τους.

Οικονομικοί λογαριασμοί της Γεωργίας (ΟΛΓ)

Νομική βάση και έννοια

28. Οι ΟΛΓ καταρτίζονται στα πλαίσια του ευρωπαϊκού συστήματος ενοποιημένων οικονομικών λογαριασμών (ΕΣΟΛ) με σκοπό την παροχή συγκρίσιμων, ενημερωμένων και αξιόπιστων πληροφοριακών στοιχείων για την οικονομική κατάσταση της γεωργίας, και ειδικότερα για την εξέλιξη του γεωργικού εισοδήματος(29). Δημοσιεύονται από την Eurostat από το 1964.

29. Σκοπός των ΟΛΓ είναι η εκτίμηση της γεωργικής παραγωγής και του συνδεόμενου κόστους. Επομένως, αφετηρία είναι η γεωργική εκμετάλλευση και η συνολική γεωργική παραγωγή που προκύπτει από κύρια ή δευτερεύουσα γεωργική δραστηριότητα, η οποία καθορίζεται βάσει ενός καταλόγου δραστηριοτήτων. Οι μη γεωργικές δευτερεύουσες δραστηριότητες των εκμεταλλεύσεων δεν λαμβάνονται υπόψη. Ωστόσο οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνονται στην αξία της παραγωγής εάν δεν είναι δυνατόν να διακριθούν από την κύρια γεωργική δραστηριότητα.

30. Οι ΟΛΓ στηρίζονται ακόμη επί του παρόντος σε μια συναινετική συμφωνία, με την οποία τα κράτη μέλη δεσμεύονται να τηρούν τις έννοιες και τους κανόνες που καθορίζονται στα πλαίσια κοινής μεθοδολογίας για την κατάρτιση των ΟΛΓ, καθώς και ένα χρονοδιάγραμμα διαβίβασης των δεδομένων. Τον Φεβρουάριο του 2003, η Επιτροπή υπέβαλε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρόταση κανονισμού για τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας(30). Η πρόταση αυτή, η οποία ακολουθεί επί του παρόντος την κοινοβουλευτική νομοθετική διαδικασία, στηρίζεται κατά βάση στη μεθοδολογία που ακολουθούνταν μέχρι τώρα.

31. Ο πολλαπλασιασμός των ποσοτήτων επί τις αντίστοιχες τιμές επιτρέπει τον υπολογισμό της αξίας της παραγωγής. Οι αξίες γνωστοποιούνται από τις στατιστικές υπηρεσίες ή τα υπουργεία των κρατών μελών βάσει των εθνικών στατιστικών κατά κλάδο. Οι πηγές πληροφοριών είναι ιδιαίτερες σε κάθε κράτος μέλος. Εάν οι στατιστικές κατά κλάδο δεν είναι διαθέσιμες, χρησιμοποιούνται άλλες πηγές· για παράδειγμα, μπορεί να γίνει προβολή των αποτελεσμάτων του ΔΓΛΠ προγενέστερων ετών.

32. Η παράσταση 2 παρέχει συνολική εικόνα των ΟΛΓ και των δεικτών που προκύπτουν.

Παράσταση 2

Δείκτες εισοδήματος που παράγονται από τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας (ΜΕΕ = μονάδα ετήσιας εργασίας)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Δείκτης Α: δείκτης του πραγματικού εισοδήματος των συντελεστών στη γεωργία ανά μονάδα ετήσιας εργασίας.

Δείκτης Β: δείκτης του πραγματικού καθαρού εισοδήματος γεωργικής επιχείρησης ανά μονάδα ετήσιας μη μισθωτής εργασίας.

Δείκτης Γ: καθαρό εισόδημα γεωργικής επιχείρησης.

Πηγές: Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, "Εισόδημα από τη γεωργική δραστηριότητα το 2001", Ευρωπαϊκή Ένωση και υποψήφιες χώρες (έκδοση 2002), Λουξεμβούργο 2003, σ. 108· "Εγχειρίδιο για τους οικονομικούς λογαριασμούς της γεωργίας και της δασοκομίας ΟΛΓ/ΟΛΔ" (αναθ. 1.1), αριθ. 4.12.

33. Η Eurostat δημοσιεύει μια πρώτη εκτίμηση προς τα τέλη του εξεταζόμενου οικονομικού έτους. Δημοσιεύει δεύτερη εκτίμηση την άνοιξη του επόμενου οικονομικού έτους, παρουσιάζει δε κατόπιν τα οριστικά στοιχεία το καλοκαίρι.

Παρατηρήσεις

34. Για να εξακριβωθεί η ακρίβεια των δεδομένων, εξετάστηκαν δύο θέσεις των ΟΛΓ 2000 στα κράτη μέλη όπου έγιναν επισκέψεις, ήτοι η παραγωγή σιτηρών και η "ενδιάμεση κατανάλωση". Όσον αφορά την πρώτη θέση, οι διαθέσιμες στατιστικές είναι γενικά αρκετά καλής ποιότητας· αντίθετα, για την "ενδιάμεση κατανάλωση", είναι δυσκολότερο να ληφθούν αξιόπιστα αριθμητικά στοιχεία. Οι ελεγκτές αναπαρέστησαν τις φάσεις υπολογισμού αυτών των δύο μεγεθών και έλεγξαν την προέλευση όλων των βασικών δεδομένων που είχαν χρησιμοποιηθεί.

35. Εκτός από δύο σφάλματα υπολογισμού -το ένα αμελητέο, το άλλο σημαντικό- τα οποία διορθώθηκαν αμέσως, οι ελεγκτές δεν επισήμαναν καμία ανακριβή τιμή. Παρατήρησαν όμως ότι η ποιότητα των στατιστικών παρουσίαζε μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών που επισκέφθηκαν. Για την μεν παραγωγή, το σύνολο σχεδόν των κρατών μελών που επισκέφθηκαν διαθέτει στατιστικά στοιχεία είτε στηριζόμενα σε νομική βάση είτε συγκεντρωνόμενα αυτοβούλως, ενώ για την "ενδιάμεση κατανάλωση" υπάρχουν μόνον εκτιμήσεις που βασίζονται σε κριτήρια και υποθέσεις που ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος μέλος.

36. Όσον αφορά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των διαφόρων αριθμητικών στοιχείων, η Eurostat προσπαθεί να υπερνικήσει τις δυσκολίες που προαναφέρθηκαν με δύο τρόπους: αφενός, πήρε την πρωτοβουλία να καταρτίσει απογραφή των ΟΛΓ όπου κάθε κράτος μέλος διευκρινίζει τις πηγές δεδομένων και τις μεθόδους που χρησιμοποίησε για να υπολογίσει τις τιμές που κοινοποίησε στην Eurostat· αφετέρου, άρχισε να καταρτίζει τυποποιημένες εκθέσεις κατά χώρα και κατά οικονομικό έτος. Στα πλαίσια αυτών των εκθέσεων, διενεργούνται έλεγχοι συνοχής και -σε περίπτωση ανακριβειών- ζητούνται διευκρινίσεις από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, οι δυνατότητες διασταύρωσης μεταξύ των διαφόρων πηγών δεδομένων κάθε άλλο παρά έχουν εξαντληθεί, ενώ ο τελικός χρήστης των ΟΛΓ δεν διαθέτει δείκτη που να του επιτρέπει να προσδιορίσει το επίπεδο στατιστικής ακρίβειας των δεδομένων.

Οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ)

Νομική βάση και έννοια

37. Το 1985, η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη σχετικά με τις προοπτικές της κοινής γεωργικής πολιτικής. Εκεί παρουσίαζε εκτίμηση του αριθμού γεωργών οι οποίοι, σε περίπτωση ανεπαρκούς εισοδήματος, θα χρειάζονταν άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις, καθώς και το αντίστοιχο κόστος που θα βάρυνε τον κοινοτικό προϋπολογισμό(31). Η συζήτηση που προκλήθηκε από το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής το 1985 έδειξε ότι η Επιτροπή δεν είχε πληροφορίες για το συνολικό οικογενειακό γεωργικό εισόδημα. Για το λόγο αυτό η Eurostat συνέστησε ένα σχέδιο με τον τίτλο "Συνολικό οικογενειακό γεωργικό εισόδημα". Το 1997, οι στατιστικές για το συνολικό οικογενειακό γεωργικό εισόδημα μετονομάστηκαν σε στατιστικές για το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ), ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα το περιεχόμενό τους και να διακρίνονται σαφέστερα από άλλες στατιστικές.

38. Οι στατιστικές που διαμορφώνονται σύμφωνα με τη μεθοδολογία που βασίζεται στο οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ) αποσκοπούν στην εκπόνηση ενός μέσου μέτρησης του συνολικού εισοδήματος το οποίο θα είχε ως αποστολή:

α) να μελετά την εξέλιξη, από έτος σε έτος, του συνολικού οικογενειακού γεωργικού εισοδήματος σε συγκεντρωτικό επίπεδο στα κράτη μέλη·

β) να παρακολουθεί την εξέλιξη της σύνθεσης του εισοδήματος, κυρίως του μέρους του εισοδήματος που προέρχεται από τη γεωργική εκμετάλλευση, από άλλες αμειβόμενες δραστηριότητες, από την ιδιοκτησία και από κοινωνικές παροχές·

γ) να συγκρίνει την εξέλιξη του συνολικού οικογενειακού γεωργικού εισοδήματος κατά νοικοκυριό, κατά μέλος του νοικοκυριού και κατά μονάδα κατανάλωσης με την εξέλιξη του εισοδήματος άλλων κοινωνικοοικονομικών ομάδων·

δ) να συγκρίνει το συνολικό εισόδημα των γεωργών κατά μονάδα με το εισόδημα άλλων κοινωνικοοικονομικών ομάδων(32).

39. Η έννοια του ΟΓΕ στηρίζεται κατά βάση στο διαθέσιμο καθαρό εισόδημα. Το τελευταίο περιλαμβάνει, εκτός του εισοδήματος από αμειβόμενες δραστηριότητες, τις συντάξεις και άλλες πληρωμές μεταβιβάσεων, καθώς και την αξία των γεωργικών αγαθών που παράγονται και καταναλώνονται από το νοικοκυριό, καθώς και τη μισθωτική αξία (τεκμαρτό ενοίκιο) της κατοικίας του. Οι φόροι και οι κοινωνικές εισφορές εκπίπτουν από το κατ' αυτό τον τρόπο υπολογιζόμενο ποσό.

40. Το σχέδιο με την ονομασία "οικογενειακό γεωργικό εισόδημα" δεν στηρίζεται σε καμία νομική βάση, αλλά σε μια συναινετική συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στα πλαίσια της επιτροπής γεωργικών στατιστικών (ΕΓΣ) της Eurostat. Η παράσταση 3 εξηγεί τον υπολογισμό του διαθέσιμου καθαρού εισοδήματος.

Παράσταση 3

Υπολογισμός του διαθέσιμου καθαρού εισοδήματος στα πλαίσια του ΟΓΕ

Καθαρό πλεόνασμα εκμετάλλευσης προερχόμενο από ανεξάρτητη δραστηριότητα

α) γεωργική δραστηριότητα

β) μη γεωργική δραστηριότητα

γ) τεκμαρτό ενοίκιο των οικιών όπου διαμένει ο ιδιοκτήτης τους

+ Αποζημίωση χορηγούμενη στα μέλη των γεωργικών νοικοκυριών ως μισθωτούς, στα πλαίσια γεωργικής ή μη γεωργικής δραστηριότητας

+ Εισπραττόμενο εισόδημα από την ιδιοκτησία

+ Ασφαλιστικές αποζημιώσεις (σε περίπτωση σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών)

+ Εισπραττόμενες κοινωνικές παροχές (εκτός αυτών σε είδος)

+ Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (εισπραχθείσες)

= Σύνολο των πόρων

- Διανεμόμενα εισοδήματα από την ιδιοκτησία

- Καθαρά ασφάλιστρα για ασφάλειες ζημιών

- Τρέχοντες φόροι εισοδημάτων και περιουσίας

- Κοινωνικές εισφορές

- Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (πληρωθείσες)

= Καθαρό διαθέσιμο εισόδημα

Πηγή: Farm Incomes, Wealth and Agricultural Policy, Berkeley Hill, Ashgate Publishing Ltd, Hants 2000, 3η έκδοση, σ. 184.

41. Η μονάδα μέτρησης περιλαμβάνει όλα τα πρόσωπα που ζουν κάτω από την ίδια στέγη. Για τη διάκριση των γεωργικών νοικοκυριών από τα υπόλοιπα, η Eurostat υιοθέτησε δύο ορισμούς: κατά τη στενή έννοια του όρου, γεωργικό νοικοκυριό είναι εκείνο του οποίου το πρόσωπο αναφοράς -κατά γενικό κανόνα, ο αρχηγός της οικογενείας- έχει ως κύρια πηγή εισοδημάτων τη γεωργία. Αντίθετα, κατά την ευρεία έννοια του όρου, είναι γεωργικά όλα τα νοικοκυριά των οποίων τουλάχιστον ένα μέλος αντλεί κάποιο εισόδημα από ανεξάρτητη γεωργική δραστηριότητα(33).

Παρατηρήσεις

Μικροοικονομική και μακροοικονομική προσέγγιση

42. Όπως και με τους ΟΛΓ, οι πηγές δεδομένων για το ΟΓΕ που χρησιμοποιούν τα διάφορα κράτη μέλη δεν είναι εναρμονισμένες. Για να μπορούν τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την απλούστερη μέθοδο σε σχέση με τα στοιχεία που διαθέτουν, η Eurostat τα αφήνει να επιλέξουν μεταξύ διαφόρων προσεγγίσεων για τον καθορισμό των οικογενειακών γεωργικών εισοδημάτων:

α) το διαθέσιμο εισόδημα του τομέα "γεωργικά νοικοκυριά" μπορεί να ληφθεί με προβολή μικροοικονομικών δεδομένων, τα οποία εμφανίζονται στις έρευνες για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, στα φορολογικά μητρώα ή στη λογιστική των γεωργικών εκμεταλλεύσεων·

β) ο λογαριασμός εισοδήματος του τομέα "νοικοκυριά" στους εθνικούς λογαριασμούς υποδιαιρείται σε χωριστούς επιμέρους λογαριασμούς για τα γεωργικά νοικοκυριά και για τις υπόλοιπες κοινωνικοεπαγγελματικές ομάδες. Η κλίμακα κατανομής λαμβάνεται γενικά από μία πηγή μακροοικονομικών δεδομένων (μακροοικονομική προσέγγιση)·

γ) η υβριδική προσέγγιση συνίσταται σε υπολογισμό του εισοδήματος από γεωργική δραστηριότητα σε μακροοικονομική βάση, ενώ οι υπόλοιπες συνιστώσες του διαθέσιμου εισοδήματος προσδιορίζονται βάσει πηγών μικροοικονομικών στοιχείων(34).

43. Από τα έξι κράτη μέλη που ελέγχθηκαν, τα τέσσερα επέλεξαν την μικροοικονομική προσέγγιση. Ένα κράτος μέλος (Κάτω Χώρες) συνέκρινε το εισόδημα που υπολογίστηκε με την μικροοικονομική προσέγγιση βάσει μιας έρευνας για τα νοικοκυριά με το εισόδημα που προσδιορίστηκε με την μακροοικονομική προσέγγιση βάσει των ΟΛΓ. Η διαφορά που επισημάνθηκε μεταξύ αυτών των δύο τιμών αμβλύνεται καταρχήν από προσαρμογές που είναι συγχρόνως μικροοικονομικής και μακροοικονομικής φύσης (διαφορά λόγω ορισμού). Οι προσαρμογές όμως δεν καθιστούν δυνατή την κάλυψη της απόκλισης που υπάρχει μεταξύ των προβληθέντων μικροοικονομικών μεγεθών και των μακροοικονομικών αποτελεσμάτων (στατιστική διαφορά). Τα στοιχεία για τις χρήσεις 1997 και 1998 παρουσιάζονται στον πίνακα 1.

Πίνακας 1

Κάτω Χώρες: διαφορά μεταξύ των εισοδημάτων που υπολογίστηκαν με τη μικροοικονομική προσέγγιση και των εισοδημάτων που υπολογίστηκαν με την μακροοικονομική προσέγγιση

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Centraal Bureau νοοr de Statistiek της Χάγης (ολλανδική εθνική στατιστική υπηρεσία).

44. Η δυνατότητα που παρέχεται στα κράτη μέλη να επιλέξουν μεταξύ της μικροοικονομικής και της μακροοικονομικής προσέγγισης προκειμένου να καθορίσουν το διαθέσιμο εισόδημα είναι συζητήσιμη. Δεδομένου ότι τα διαθέσιμα εισοδήματα που υπολογίστηκαν με τις δύο αυτές προσεγγίσεις παρουσιάζουν για ένα κράτος μέλος διαφορές 46 % και 48 %, για το 1997 και το 1998 αντίστοιχα, είναι επόμενο να αμφισβητείται η ισοδυναμία των δύο μεθόδων. Τέτοιες αποκλίσεις δημιουργούν αμφιβολία και για τη δυνατότητα σύγκρισης μεταξύ των δεδομένων που παρέχουν κράτη μέλη που χρησιμοποιούν διαφορετικές προσεγγίσεις. Η Επιτροπή δεν μελέτησε τις πιθανές πηγές αυτής της ανωμαλίας, προκειμένου να αντλήσει τα ενδεδειγμένα συμπεράσματα σε επίπεδο μεθοδολογίας.

Δυσχέρειες εφαρμογής του σχεδίου

45. Όσον αφορά τον υπολογισμό του ΟΓΕ με μικροοικονομικά δεδομένα -μη εναρμονισμένα- τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τακτικά το πρόβλημα λήψης αξιόπιστων δεδομένων. Λόγου χάρη, ένα κράτος μέλος που ελέγχθηκε έλαβε τα δεδομένα που χρειαζόταν από μια ετήσια έρευνα που διενεργήθηκε στα νοικοκυριά, η αναλογία όμως των γεωργικών νοικοκυριών ήταν στην προκειμένη περίπτωση τόσο μειωμένη που η έρευνα δεν μπόρεσε να θεωρηθεί αντιπροσωπευτική. Λόγω της οικονομικής αδυναμίας να διευρυνθεί το δείγμα προς άλλα γεωργικά νοικοκυριά, αυτό το κράτος μέλος έπαψε να κοινοποιεί δεδομένα στην Eurostat (Γερμανία).

46. Ορισμένα κράτη μέλη δοκιμάζουν δυσκολίες να συγκεντρώσουν τα δεδομένα ποικίλης προέλευσης που είναι αναγκαία για την καταγραφή όλων των πηγών εσόδων των διαφόρων μελών του νοικοκυριού. Εξάλλου, το φορολογικό απόρρητο και η προστασία των προσωπικών δεδομένων εμποδίζουν τη χρησιμοποίηση των δεδομένων σε ορισμένα κράτη μέλη. Σε ένα κράτος μέλος, η στατιστική υπηρεσία δεν μπορεί να αξιοποιήσει τα δεδομένα σχετικά με το εισόδημα που εξάγονται από τις φορολογικές δηλώσεις, παρά μόνο εφόσον καλύπτονται από την ανωνυμία· επομένως, τα δεδομένα αυτά δεν μπορούν να αποδοθούν με βεβαιότητα σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις (Γαλλία). Ένα άλλο κράτος μέλος μπορεί μεν να χρησιμοποιήσει τα φορολογικά δεδομένα, αλλά, καθώς το φορολογικό του σύστημα δεν πραγματοποιεί καμία διάκριση μεταξύ του εισοδήματος που αντλείται από τη γεωργία και εκείνου που προέρχεται από βιομηχανικές ή εμπορικές δραστηριότητες, ένα σημαντικό μερίδιο των νοικοκυριών που αφορά η έρευνα δεν μπορεί να συνδεθεί με βεβαιότητα με τη γεωργική ομάδα (Κάτω Χώρες). Ένα άλλο κράτος μέλος παρακάμπτει αυτές τις δυσχέρειες χρησιμοποιώντας απλώς τα δεδομένα του ΔΓΛΠ, που βασίζονται στις εκμεταλλεύσεις, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις μεθοδολογικές διαφορές (Αυστρία).

47. Ο πίνακας 2 παρέχει συνολική εικόνα των δεδομένων που διαβιβάστηκαν μέχρι τις 12 Οκτωβρίου 2001. Η έκταση ορισμένων καθυστερήσεων δείχνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν κατά την εφαρμογή του σχεδίου.

Πίνακας 2

Δεδομένα που διαβιβάστηκαν για τον υπολογισμό του οικογενειακού γεωργικού εισοδήματος

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Eurostat), συνεδρίαση της ομάδας εργασίας "Οικονομικοί λογαριασμοί της γεωργίας" της επιτροπής γεωργικής στατιστικής που έγινε στο Λουξεμβούργο στις 28 και 29 Νοεμβρίου 2001, έγγρ. ASA/EEA/513, σ. 37 και επόμενες.

48. Το 2002, η Eurostat εξέτασε με τα κράτη μέλη τις δυσκολίες που εμποδίζουν τη συγκέντρωση αξιόπιστων δεδομένων. Με την ευκαιρία αυτή, τέσσερα κράτη μέλη γνωστοποίησαν την έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους τους για το σχέδιο, πέντε άλλα επικαλέστηκαν σημαντικά τεχνικά προβλήματα και έξι ανέφεραν δημοσιονομικά προβλήματα. Η Eurostat επιβεβαίωσε τότε ότι το σχέδιο ΟΓΕ δεν είχε προτεραιότητα και δεν παρέτεινε τις συμβάσεις των δύο εμπειρογνωμόνων που απασχολούνταν σ' αυτό μέχρι το 2002.

Κόστος του ΔΓΛΠ, των ΟΛΓ και του ΟΓΕ

49. Το Συνέδριο κάλεσε τα ανώτατα όργανα ελέγχου (ΑΟΕ) των κρατών μελών να του διαβιβάσουν πληροφορίες που να επιτρέπουν την εκτίμηση του κόστους του ΔΓΛΠ, των ΟΛΓ και του ΟΓΕ, καθώς και του οφέλους που αποκομίζεται από τη χρησιμοποίηση αυτών των πηγών δεδομένων. Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν σχετικά με το κόστος παρουσιάζονται στον πίνακα 3. Τα περισσότερα ΑΟΕ υπογράμμισαν ορισμένα πλεονεκτήματα, αλλά η ανομοιότητα των πληροφοριών που ελήφθησαν δεν επιτρέπει την εξαγωγή γενικού συμπεράσματος.

Πίνακας 3

Κόστος του ΔΓΛΠ, των ΟΛΓ και του ΟΓΕ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν από τα ΑΟΕ των κρατών μελών· έγγραφα της Επιτροπής σχετικά με τις επιστροφές που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του ΔΓΛΠ· έρευνες που διεξήγαγε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο· παράρτημα I της ενοποιημένης έκδοσης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1859/82 της Επιτροπής, της 12ης Ιουλίου 1982, περί επιλογής λογιστικών εκμεταλλεύσεων με σκοπό τη διαπίστωση των εισοδημάτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις (ΕΕ L 205 της 13.7.1982, σ. 5).

50. Όσον αφορά το κόστος, πληροφορίες αρκετά ακριβείς και συγκρίσιμες υπάρχουν μόνο για το ΔΓΛΠ, και οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα:

α) για τα περισσότερα κράτη μέλη, οι επιστροφές της Επιτροπής αντιπροσωπεύουν χαμηλό μόνο μέρος (μεταξύ 10 και 20 %) του συνολικού κόστους του ΔΓΛΠ. Ωστόσο, δύο κράτη μέλη έχουν αντίστοιχα ένα ποσοστό κάλυψης των δαπανών τους αρκετά υψηλό, της τάξης του 50 % (Ισπανία), και πολύ χαμηλό, της τάξης του 2 % (Κάτω Χώρες)·

β) το μέσο κόστος -ανά γεωργική εκμετάλλευση- της λήψης των δεδομένων ΔΓΛΠ ποικίλλει έντονα ανάλογα με το κράτος μέλος, με ακραίες τιμές που κυμαίνονται από περίπου 230 ευρώ (Ισπανία) σε περισσότερο από 2700 ευρώ (Κάτω Χώρες). Πράγματι, ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν αμοιβές σε λογιστικά γραφεία για την κατάρτιση των ετήσιων λογαριασμών των εκμεταλλεύσεων που ανήκουν στο δείγμα ΔΓΛΠ, ή συγκεντρώνουν στα πλαίσια του ΔΓΛΠ, για εθνική χρήση, πολύ περισσότερα δεδομένα από όσα είναι απαραίτητο, όπως π.χ. στοιχεία για τη χρησιμοποίηση λιπασμάτων ή παρασιτοκτόνων.

ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

51. Τα μέσα γεωργικής στατιστικής αποβλέπουν στην επίβλεψη της εξέλιξης των αποτελεσμάτων της ΚΓΠ σε σχέση με τους στόχους της συνθήκης. Επίσης, εφαρμόζονται για να εξακριβωθεί εάν ο γεωργικός πληθυσμός επιτυγχάνει δίκαιο βιοτικό επίπεδο, σύμφωνα με το στόχο που εξαγγέλλεται με το άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ. Εάν τα μέσα αυτά παρέχουν πράγματι τα κατάλληλα δεδομένα για το σκοπό αυτό, μπορούν να θεωρούνται "συναφή", δηλαδή ότι ανταποκρίνονται στα ελεγκτικά κριτήρια που ισχύουν σε θέματα στατιστικής (βλέπε σημείο 6).

52. Οι έννοιες "γεωργικός πληθυσμός" και "δίκαιο βιοτικό επίπεδο" που περιέχονται στο άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ θα πρέπει ωστόσο να διευκρινιστούν πριν από κάθε αξιολόγηση της "συνάφειας" των στατιστικών δεικτών που τις αφορούν. Για το σκοπό αυτό, το Συνέδριο εξέτασε τα όσα γράφτηκαν -κατά τις κύριες φάσεις της ΚΓΠ- για να επεξηγήσουν το περιεχόμενο του άρθρου 33 της συνθήκης ΕΚ. Εξάλλου, το Συνέδριο ζήτησε από έναν πραγματογνώμονα σε γεωργικά θέματα να διαμορφώσει μια επιχειρησιακή ερμηνεία των εννοιών "γεωργικός πληθυσμός" και "δίκαιο βιοτικό επίπεδο".

Ύλη που πρέπει να καλύπτουν οι στατιστικές για το γεωργικό εισόδημα

Εξέλιξη του κοινωνικοοικονομικού πλαισίου της ΚΓΠ

Πρώτα βήματα της κοινής γεωργικής πολιτικής

53. Τα πρώτα βήματα της ΚΓΠ χαρακτηρίζονταν από προσπάθειες απεμπλοκής από τη δυσχερή μεταπολεμική κατάσταση και επίτευξης της αυτάρκειας. Οι δύο αυτοί στόχοι επρόκειτο να επιτευχθούν με την αύξηση της παραγωγικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων(35). Στη διάσκεψη της Στρέζα το 1958, οι υπουργοί Γεωργίας και η Επιτροπή αποφάσισαν να ευνοήσουν την παραγωγικότητα μέσω της στήριξης των γεωργικών προϊόντων(36). Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έδωσε ένα νομικό πλαίσιο στην πολιτική αυτή, δημιουργώντας οργανώσεις αγοράς για τα σημαντικότερα γεωργικά προϊόντα.

54. Η στήριξη των τιμών έμελλε όχι μόνο να τονώσει την παραγωγικότητα αλλά και να συνεπιφέρει αύξηση των εισοδημάτων του γεωργικού πληθυσμού. Με τη στήριξη των τιμών, η Επιτροπή είχε την πρόθεση να εξασφαλίσει δίκαιο εισόδημα σε άτομα που είχαν εργαστεί με πλήρη απασχόληση, και επί χρόνια, σε γεωργική εκμετάλλευση με καλή διαχείριση και οικονομικά βιώσιμη -με άλλα λόγια, σε καμιά περίπτωση για όλες τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και ούτε καν τις μεσαίες(37).

55. Ήδη κατά τη συνδιάσκεψη της Στρέζα, οι υπουργοί Γεωργίας των κρατών μελών είχαν επιστήσει την προσοχή στη σχετικά λιγότερο ευμενή κατάσταση των γεωργικών εισοδημάτων(38). Εντούτοις, δεν διευκρινίστηκε τι εννοούνταν με τους όρους "δίκαιο εισόδημα" ή "εισόδημα ισοδύναμου επιπέδου με εκείνο των βιομηχανικών εργατών". Το ζήτημα του ποιο εισόδημα έπρεπε να μετρηθεί και ποια σύγκριση να γίνει έμενε ανοιχτό.

56. Επίσης δεν διευκρινίστηκε τότε ο όρος "γεωργική εκμετάλλευση". Η έκθεση Spaak, που ανήγγειλλε τη συνθήκη της Ρώμης(39), θεωρούσε ακόμη το 1956 την οικογενειακή εκμετάλλευση ως τη θεμελιώδη μορφή του παρελθόντος και του μέλλοντος της γεωργικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα(40). Το 1960 ωστόσο η Επιτροπή περιέγραφε ήδη ευρύτερα τη γεωργική εκμετάλλευση ως "γεωργική δομή στην οποία αλληλοσυμπληρώνονται εκμεταλλεύσεις διαφόρων τύπων και διαστάσεων και στην οποία θα έχει θέση η εκμετάλλευση που λειτουργεί με αμειβόμενο εργατικό δυναμικό -εκμετάλλευση υγιής από κοινωνικοοικονομική άποψη"(41).

57. Με λίγα λόγια, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν διευκρίνισε την έννοια των όρων "γεωργικός πληθυσμός" και "δίκαιο βιοτικό επίπεδο". Ούτε το Συμβούλιο ούτε η Επιτροπή δεν έδωσε στις έννοιες αυτές μια δεσμευτική σημασία έναντί τους(42). Ωστόσο, προκύπτει σαφώς από τις εργασίες της συνδιάσκεψης της Στρέζα ότι ο "δίκαιος χαρακτήρας" ορίζεται σε σύγκριση με άλλους τομείς.

Εξέλιξη προς μία ευρύτερη και πολυπλοκότερη προσέγγιση

58. Στο Πράσινο βιβλίο - προοπτικές (1985), η Επιτροπή εξέταζε την ανάγκη εισοδηματικών ενισχύσεων για τους παραγωγούς που έχουν χαμηλά ή φθίνοντα εισοδήματα. Η βασική ιδέα της κοινωνικής προσέγγισης ήταν ότι η διαρθρωτική αλλαγή στο γεωργικό τομέα έπρεπε να υλοποιηθεί σταδιακά, προστατεύοντας τους γεωργούς από την αναστάτωση που θα έφερνε η διαρθρωτική προσαρμογή, διατηρώντας συγχρόνως την πίεση για να προσαρμόσουν την εκμετάλλευσή τους στις ανάγκες της αγοράς. Έτσι, όσο δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στο ζήτημα του εισοδήματος και της απασχόλησης, κάθε καθεστώς εισοδηματικών ενισχύσεων για τους γεωργούς θα έπρεπε να συμβάλλει στην αποφυγή δύσκολων κοινωνικών καταστάσεων(43).

59. Η νέα αυτή προσέγγιση ελάχιστα ενθουσίασε τους κατόχους γεωργικών εκμεταλλεύσεων, που δυσπιστούσαν για τις άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις, εξομοιούμενες με κοινωνική βοήθεια, και οι οποίοι φοβούνταν μήπως ένα τέτοιο καθεστώς τους εμποδίζει να ασκούν πολλαπλές δραστηριότητες(44). Για τον λόγο αυτό, το 1992, η μεταρρύθμισηMac Sharry περιορίστηκε στην μερική αντικατάσταση της στήριξης των τιμών από εισοδηματικές ενισχύσεις στους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων(45). Επρόκειτο βασικά για τρία μέτρα: μείωση των τιμών παραγωγής, αντιστάθμιση αυτής της μείωσης εισοδημάτων με άμεσες πληρωμές στους παραγωγούς και περιορισμό της παραγωγής, για παράδειγμα μέσω της παύσης καλλιέργειας αρόσιμων γαιών(46).

60. Το Πρόγραμμα Δράσης 2000 τονίζει ακόμη περισσότερο τη μετάβαση από τη στήριξη των τιμών στη στήριξη των εισοδημάτων, μειώνοντας τις τιμές παρέμβασης για τα σιτηρά, το βόειο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, αυξάνοντας συγχρόνως το επίπεδο και διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής των "στρεμματικών" ενισχύσεων και των πριμοδοτήσεων για ζώα, ώστε να αντισταθμιστούν οι ενδεχόμενες απώλειες εισοδήματος. Δύο από τους πέντε κύριους στόχους της ΚΓΠ (Πρόγραμμα Δράσης 2000) αφορούν το εισόδημα των γεωργών: εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου στο γεωργικό πληθυσμό και σταθερότητας στα εισοδήματα που αντλούνται από τη γεωργία· προώθηση άλλων ή συμπληρωματικών πηγών απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές, και κατ' αυτό τον τρόπο συμβολή στην οικονομική συνοχή εντός της ΕΕ(47).

61. Στην ενδιάμεση αξιολόγηση, η Επιτροπή τόνισε ότι θεμελιώδεις στόχοι της ΚΓΠ παραμένουν η εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για το γεωργικό πληθυσμό και η συμβολή στη σταθεροποίηση των γεωργικών εισοδημάτων. Στο ίδιο έγγραφο διαπιστώνεται ότι η αύξηση του μέσου μεγέθους των εκμεταλλεύσεων, η εξειδίκευση των εκμεταλλεύσεων σε ορισμένες καλλιέργειες και η συγκέντρωση της παραγωγής σε ορισμένες περιφέρειες προκάλεσαν πίεση στους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής και τα μεικτά γεωργικά συστήματα. Αναφέρεται κατόπιν ότι μεγάλος αριθμός εκμεταλλεύσεων αυτού του τύπου θα χρειαστεί καλύτερα στοχοθετημένη στήριξη ώστε να προσαρμοστεί στις δυνατότητες που προσφέρονται από πιο ανοικτές αγορές και στη ζήτηση ποιοτικών προϊόντων από τους καταναλωτές. Επίσης η Επιτροπή παρατηρεί ότι από τις άμεσες πληρωμές επωφελείται μια μειοψηφία γεωργών, διερωτάται δε αν γίνεται η κατανομή της άμεσης στήριξης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο(48).

62. Η σύγκριση των προγραμμάτων δείχνει σαφώς ότι οι απαιτήσεις σχετικά με πληροφορίες για την οικονομική θέση του γεωργικού πληθυσμού έχουν αλλάξει: ενώ αρχικά επρόκειτο για την αντιστάθμιση των απωλειών εισοδήματος με άμεσες πληρωμές, μετά το Πρόγραμμα Δράσης 2000 η Επιτροπή ενδιαφέρεται και για τις μη γεωργικές πηγές εισοδήματος. Το έγγραφο της ενδιάμεσης αξιολόγησης πραγματεύεται εκτός από την κατανομή των εισοδημάτων και το ερώτημα εάν οι δικαιούχοι άμεσων πληρωμών βρίσκονται σε αβέβαιη κατάσταση. Δεν μπορεί όμως να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα αυτά -σχετικά με τις άλλες πηγές εισοδήματος και την κατανομή των εισοδημάτων- παρά μόνον εφόσον είναι γνωστό το διαθέσιμο συνολικό εισόδημα των διαφόρων εκμεταλλεύσεων.

63. Η Επιτροπή έχει επίσης επίγνωση της τροποποίησης των απαιτήσεων σχετικά με πληροφορίες για τη οικονομική θέση των γεωργών, ειδικότερα για τη διαρθρωτική πολιτική: "Η ολοκληρωμένη ανάπτυξη της υπαίθρου αποτελεί ένα ολοένα σπουδαιότερο μέλημα των τομεακών πολιτικών μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η γεωργική πολιτική (...). Αυτό δημιουργεί νέες ανάγκες όσον αφορά τις γνώσεις και, ιδίως, όσον αφορά τις διαθέσιμες στατιστικές πληροφορίες (...). Οι νέες αυτές ανάγκες αφορούν, αφενός, τις περισσότερο λεπτομερείς, από άποψη εδαφικής κατανομής, πληροφορίες (...). Αφετέρου, οι ανάγκες αυτές αφορούν πληροφορίες για τα εξωγεωργικά εισοδήματα της γεωργικής εκμετάλλευσης και των οικογενειών και ιδίως για τις συμπληρωματικές δραστηριότητες της γεωργικής δραστηριότητας και για τις υπηρεσίες που προσφέρουν οι γεωργοί στο κοινωνικό σύνολο"(49).

Προτεινόμενη ερμηνεία για τις έννοιες που περιέχει το άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ

64. Με λίγα λόγια, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα απέφυγε μέχρι τώρα να ερμηνεύσει και να υποδιαιρέσει σε ειδικούς, ακριβείς και μετρήσιμους στόχους τον πολύ γενικό στόχο του "δίκαιου βιοτικού επιπέδου". Επιπλέον, δεν υπάρχει και ορισμός της έννοιας "γεωργικός πληθυσμός"(50). Ωστόσο, από τις "μεγάλες φάσεις" της ΚΓΠ μπορούν να αντληθούν ενδείξεις για τις πτυχές του βιοτικού επιπέδου του γεωργικού πληθυσμού για τις οποίες ενδιαφέρεται η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, δηλαδή κυρίως την ύπαρξη και τη σπουδαιότητα των μη γεωργικών εισοδημάτων και την κατανομή των εισοδημάτων των γεωργικών νοικοκυριών.

65. Ελλείψει σαφούς ορισμού των εννοιών "γεωργικός πληθυσμός" και "δίκαιο βιοτικό επίπεδο", το Συνέδριο ανέθεσε σε έναν πραγματογνώμονα(51) την αποσαφήνιση αυτών των σημαντικών εννοιών για την αξιολόγηση των στατιστικών μέσων της Επιτροπής. Τα αποτελέσματα της πραγματογνωμοσύνης συνοψίζονται στο παράρτημα.

Επίπτωση της ερμηνείας του άρθρου 33 στα στατιστικά μέσα της Επιτροπής

66. Η ερμηνεία του άρθρου 33 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ επιβάλλει τα ακόλουθα κριτήρια για την επεξεργασία των στατιστικών μέσων της Επιτροπής: στον γεωργικό τομέα, το βιοτικό επίπεδο δεν είναι δίκαιο όταν το σύνολο των διαθέσιμων εισοδημάτων όλων των μελών του γεωργικού νοικοκυριού πέφτει κάτω από ένα ορισμένο όριο, το οποίο πρέπει να καθοριστεί σε πολιτικό επίπεδο, σε σχέση με άλλα νοικοκυριά επιχειρηματιών. Για να λάβει θέση στο ζήτημα του δίκαιου επιπέδου του γεωργικού εισοδήματος, η Επιτροπή θα πρέπει να διαθέτει συναφείς πληροφορίες για το διαθέσιμο συνολικό εισόδημα των μεμονωμένων γεωργικών νοικοκυριών και των συγκρίσιμων νοικοκυριών επιχειρηματιών. Χρειάζεται επίσης τα στοιχεία αυτά για να μπορέσει να μελετήσει τις άλλες πηγές εισοδήματος των γεωργών ή την κατανομή των εισοδημάτων εντός του γεωργικού τομέα.

Εκτίμηση της συνάφειας των κοινοτικών στατιστικών μέσων

67. Το Συνέδριο εξέτασε τα στατιστικά μέσα που εφαρμόζονται από την Επιτροπή και στα κράτη μέλη, ώστε να εξακριβώσει κυρίως αν τα μέσα αυτά επιτρέπουν να συναχθούν συμπεράσματα ως προς το δίκαιο χαρακτήρα του βιοτικού επιπέδου του γεωργικού πληθυσμού.

Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ)

68. Το κυριότερο πλεονέκτημα του ΔΓΛΠ είναι η εναρμονισμένη βάση μικροοικονομικών δεδομένων. Δεδομένου ότι οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις ταξινομούνται, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή τυπολογία, ανάλογα με το μέγεθος, την περιοχή και τη δραστηριότητά τους, μπορεί να γίνει και διαφοροποιημένη ανάλυση. Ένα άλλο θετικό στοιχείο είναι το τεράστιο πρόγραμμα ελέγχου των δελτίων εκμετάλλευσης, το οποίο είναι διαθέσιμο και μέσω του διαδικτύου από το 2002 (δεδομένα της λογιστικής χρήσης 2000) και το οποίο εξασφαλίζει ακριβή έλεγχο των δεδομένων. Ένα πρόσθετο πλεονέκτημα είναι το γεγονός ότι τα αποτελέσματα διατίθενται στους ερευνητές κατά μεγάλο μέρος μέσω του διαδικτύου.

69. Το ΔΓΛΠ όμως αφορά τις εκμεταλλεύσεις και όχι τα νοικοκυριά. Επομένως δεν λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα των μελών του γεωργικού νοικοκυριού πλην του κατόχου της εκμετάλλευσης και τα εισοδήματα άλλων προσώπων. Επιπλέον, στο ΔΓΛΠ καταχωρίζονται μόνο τα εισοδήματα που αντλούνται από τη γεωργική δραστηριότητα· τα υπόλοιπα αγνοούνται πλήρως. Η παράσταση 4 δείχνει ότι, σε 12 από τα 15 κράτη μέλη, το εισόδημα που δημιουργείται από την καθεαυτό γεωργική δραστηριότητα αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το μισό του συνολικού εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών θεωρούμενων με την στενή έννοια. Σε εννέα κράτη μέλη όμως, τα γεωργικά νοικοκυριά αντλούν μόνο μεταξύ 25 και 60 % του εισοδήματός τους από τη γεωργική δραστηριότητα. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η αναλογία είναι ακόμη μικρότερη αν ληφθεί υπόψη ο πληθυσμός των γεωργικών νοικοκυριών με την ευρεία έννοια.

Παράσταση 4

Ποσοστιαίο μερίδιο του γεωργικού εισοδήματος στο συνολικό εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών

>PIC FILE= "C_2004045EL.001701.TIF">

Πηγή για τον ορισμό κατά τη στενή έννοια:

Eurostat, Οικογενειακό Γεωργικό Εισόδημα - Έκθεση 2001, Λουξεμβούργο 2002. Τα αριθμητικά στοιχεία για τη Σουηδία, την Ισπανία και την Πορτογαλία περιλαμβάνουν το εισόδημα της γεωργικής και μη γεωργικής ανεξάρτητης δραστηριότητας.

Πηγή για τον ορισμό κατά την ευρεία έννοια:

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, ομάδα εργασίας για τις γεωργικές πολιτικές και αγορές: συνοπτική έκθεση για τα ζητήματα εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών στις χώρες του ΟΟΣΑ [AGRÉÉ/CA/API(2002)11/τελικό], της 29ης Οκτωβρίου 2002, p.14.

Για τη διάκριση των γεωργικών νοικοκυριών από τα υπόλοιπα, ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί τους ορισμούς που καθιέρωσε η Eurostat: κατά τη στενή έννοια του όρου, γεωργικό νοικοκυριό είναι εκείνο του οποίου το πρόσωπο αναφοράς -κατά γενικό κανόνα, ο αρχηγός της οικογενείας- έχει ως κύρια πηγή εισοδημάτων τη γεωργία. Αντίθετα, κατά την ευρεία έννοια του όρου, είναι γεωργικά όλα τα νοικοκυριά των οποίων τουλάχιστον ένα μέλος αντλεί κάποιο εισόδημα από ανεξάρτητη γεωργική δραστηριότητα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, "Οικογενειακό Γεωργικό Εισόδημα", έκθεση 1999, Λουξεμβούργο, σ. 8).

70. Το ΔΓΛΠ περιορίζεται εξάλλου στις εκμεταλλεύσεις υπό επαγγελματική διαχείριση. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το ΔΓΛΠ καλύπτει μόνο το 65 % του συνόλου των γεωργών της Κοινότητας. Επειδή το όριο του οικονομικού μεγέθους των εκμεταλλεύσεων δεν είναι πάντοτε το ίδιο, το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από το ένα κράτος μέλος στο άλλο: ενώ στην Αυστρία το ΔΓΛΠ αφορά μόνο το 41,9 % των γεωργών, το ποσοστό κάλυψης φθάνει το 87,9 % στην Ιρλανδία(52).

71. Όπως αποδείχθηκε από τον έλεγχο που διενεργήθηκε σε ορισμένα κράτη μέλη, εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών διαφορές που επιδρούν στις δυνατότητες σύγκρισης, και τούτο όσον αφορά το διαχωρισμό του πληθυσμού, τις διαδικασίες λήψης αντιπροσωπευτικού δείγματος και την επιλογή νέων εκμεταλλεύσεων, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με τον υψηλό βαθμό εναρμόνισης των δελτίων εκμετάλλευσης.

72. Με λίγα λόγια, το ΔΓΛΠ δίνει αξιόπιστη εικόνα του διαθέσιμου εισοδήματος για μεμονωμένους κατόχους εκμεταλλεύσεων που ζουν μόνοι και δεν έχουν άλλο εισόδημα εκτός από το γεωργικό. Εάν η εκμετάλλευση παρουσιάζεται με άλλη νομική μορφή, εάν το νοικοκυριό αποτελείται από περισσότερα άτομα επαγγελματικώς ενεργά ή εάν ο κάτοχος της εκμετάλλευσης έχει κι άλλες πηγές εισοδήματος εκτός της γεωργίας, τότε το "οικογενειακό εισόδημα εκμετάλλευσης" του ΔΓΛΠ δεν παρέχει ακριβή ένδειξη για το διαθέσιμο εισόδημα του γεωργικού νοικοκυριού.

Οικονομικοί λογαριασμοί της Γεωργίας (ΟΛΓ)

73. Δεδομένου ότι η πρώτη εκτίμηση των ΟΛΓ δημοσιεύεται πριν από το τέλος του οικονομικού έτους το οποίο αφορά, ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα των ΟΛΓ είναι ότι δίνουν αποτελέσματα που είναι γρήγορα διαθέσιμα.

74. Ωστόσο, τα μεγέθη και οι δείκτες εισοδήματος που χρησιμοποιούνται στα πλαίσια των ΟΛΓ δεν είναι δείκτες ούτε του συνολικού εισοδήματος ούτε του διαθέσιμου εισοδήματος των γεωργών, εφόσον αυτοί μπορεί να έχουν κι άλλες πηγές εισοδήματος εκτός της γεωργικής παραγωγής. Επομένως, το γεωργικό εισόδημα που υπολογίζεται στα πλαίσια των ΟΛΓ δεν μπορεί να τοποθετηθεί στο ίδιο επίπεδο με το συνολικό εισόδημα των κατόχων εκμετάλλευσης ή των γεωργικών νοικοκυριών.

75. Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τα κοινοποιούμενα αριθμητικά στοιχεία είναι μέσες τιμές που δεν παρέχουν καμία ένδειξη για την κατανομή των εισοδημάτων. Εάν λάβουμε υπόψη μας εξάλλου ότι ο παρονομαστής που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των δεικτών Α και Β (βλέπε παράσταση 2), δηλαδή η μονάδα ετήσιας εργασίας(53), δεν είναι τελείως ομοιόμορφος, είναι αδύνατη η σύγκριση των εισοδημάτων, σε απόλυτη αξία, μεταξύ κρατών μελών. Μπορούν να συγκριθούν μόνο οι εξελίξεις μέσα σε κάθε κράτος μέλος. Άρα δεν θα πρέπει να εξαχθεί κανένα συμπέρασμα για την απόλυτη αξία του εισοδήματος. Για το λόγο αυτό, η Eurostat αρνείται, εδώ και αρκετά χρόνια, να το πράξει και περιορίζεται στη σύγκριση της εξέλιξης των εισοδημάτων που παρατηρείται στα διάφορα κράτη μέλη(54).

Οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ)

76. Το σχέδιο για το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα επινοήθηκε για να καλύψει το κενό πληροφοριών για το πραγματικό βιοτικό επίπεδο του γεωργικού πληθυσμού. Το διαθέσιμο καθαρό εισόδημα που υπολογίζεται βάσει του ΟΓΕ έχει το πλεονέκτημα ότι δεν στηρίζεται στα γεωργικά προϊόντα ή στην εκμετάλλευση, αλλά στο νοικοκυριό. Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα να ληφθούν υπόψη -εκτός από τα έσοδα κεφαλαίου- διάφορες πηγές εισοδήματος. Άρα, με το σχεδιασμό του, το ΟΓΕ αποδεικνύεται κατά πολύ ανώτερο του ΔΓΛΠ και των ΟΛΓ όταν πρόκειται για την αξιολόγηση του βιοτικού επιπέδου. Επιβάλλεται μια επιφύλαξη όταν το ΟΓΕ υπολογίζεται με τη μακροοικονομική προσέγγιση, διότι τότε δεν παρέχει πληροφορίες για την κατανομή των εισοδημάτων.

77. Το ΟΓΕ όμως ποτέ δεν κατέληξε σε αξιόπιστα και συγκρίσιμα δεδομένα, λόγω τεχνικών και οικονομικών εμποδίων και λόγω του ότι δεν αποτελεί προτεραιότητα για την Επιτροπή και για αρκετά κράτη μέλη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

78. Και τα τρία μέσα της Επιτροπής που εξετάστηκαν -το ΔΓΛΠ, οι ΟΛΓ και το ΟΓΕ- αποσκοπούν στον προσδιορισμό του γεωργικού εισοδήματος. Από μια εγγύτερη εξέταση, φαίνεται ότι αυτά τα τρία μέσα δεν έχουν σχεδιαστεί για τους ίδιους σκοπούς. Οι ΟΛΓ χρησιμεύουν για τον υπολογισμό του πλεονάσματος των εσόδων σε σχέση με το κόστος του συνόλου των γεωργικών προϊόντων. Το ΔΓΛΠ αποσκοπεί στον υπολογισμό του εισοδήματος που αποφέρουν οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις υπό επαγγελματική διαχείριση. Ωστόσο, το ΔΓΛΠ και οι ΟΛΓ δεν παρέχουν άμεσες πληροφορίες για το βιοτικό επίπεδο του γεωργικού πληθυσμού [άρθρο 33 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ]. Για το λόγο αυτό σχεδιάστηκε το ΟΓΕ. Αυτό το σχέδιο όμως ποτέ δεν παρήγαγε αξιόπιστα και συγκρίσιμα αποτελέσματα.

79. Εν κατακλείδι, τα κοινοτικά στατιστικά μέσα δεν παρέχουν, επί του παρόντος, αρκετά πλήρεις πληροφορίες σχετικά με το διαθέσιμο εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών που να καθιστούν δυνατή την αξιολόγηση του βιοτικού επιπέδου του γεωργικού πληθυσμού.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

80. Η Επιτροπή θα έπρεπε να αξιολογήσει τις στατιστικές που διατίθενται επί του παρόντος σχετικά με την κατάσταση των εκμεταλλεύσεων ή των γεωργικών νοικοκυριών, και κατόπιν να ανακαθορίσει επακριβώς το στατιστικό πλαίσιο που της είναι απαραίτητο για τον έλεγχο της επίτευξης των στόχων της κοινής γεωργικής πολιτικής, και κυρίως του άρθρου 33 της συνθήκης ΕΚ.

81. Το ΔΓΛΠ χρησιμεύει για τη μέτρηση του εισοδήματος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Για να μπορούν τα αποτελέσματα να συγκριθούν μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, η Επιτροπή δημιούργησε πολυάριθμους κανόνες για το περιεχόμενο των δεδομένων, τους ελέγχους τους και τον υπολογισμό των δεικτών. Ωστόσο, τα περιθώρια χειρισμών είναι τέτοια που οι διαφορές μεταξύ κρατών μελών μπορούν να επηρεάσουν τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων. Το Συνέδριο προτείνει να συσταθεί μια πολυκλαδική ομάδα που να προβεί σε καταγραφή αυτών των διαφορών, να τις αξιολογήσει και να συστήσει τις απαραίτητες βελτιώσεις.

82. Οι ΟΛΓ βασίζονται σε πηγές διαφόρων ειδών, ανάλογα με το κράτος μέλος. Καθώς η προέλευση και η ποιότητα ποικίλλουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, το Συνέδριο συνιστά να βελτιωθεί η διαφάνεια των δεδομένων, με την σύνταξη απογραφής και την εισαγωγή τυποποιημένων ελέγχων. Εξάλλου, θα ήταν πολύ χρήσιμο να μπορεί ο χρήστης των ΟΛΓ να σχηματίσει γνώμη για την ποιότητα των δεδομένων με τη βοήθεια δεικτών που να έχουν στατιστική ακρίβεια.

83. Όσον αφορά το ΟΓΕ, η Επιτροπή θα έπρεπε να προβεί σε αξιολόγηση του σχεδίου και να αποφασίσει για τους όρους της συνέχισής του. Το Συνέδριο της συνιστά να αποφανθεί υπέρ μιας ενιαίας προσέγγισης, είτε μακροοικονομικής είτε μικροοικονομικής, αφού προηγουμένως η Επιτροπή καθορίσει τις στατιστικές πληροφορίες που της είναι απαραίτητες για τον έλεγχο της υλοποίησης του στόχου για δίκαιο βιοτικό επίπεδο του γεωργικού πληθυσμού.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 4ης Δεκεμβρίου 2003.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) Το άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ έχει την ακόλουθη διατύπωση:

"1. Στόχοι της κοινής γεωργικής πολιτικής είναι:

α) να αυξάνει την παραγωγικότητα της γεωργίας με την ανάπτυξη της τεχνικής προόδου, με την εξασφάλιση της ορθολογικής αναπτύξεως της γεωργικής παραγωγής, καθώς και της αρίστης χρησιμοποιήσεως των συντελεστών παραγωγής, ιδίως του εργατικού δυναμικού·

β) να εξασφαλίζει κατ' αυτό τον τρόπο ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο στον γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με την αύξηση του ατομικού εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία·

γ) να σταθεροποιεί τις αγορές·

δ) να εξασφαλίζει τον εφοδιασμό·

ε) να διασφαλίζει λογικές τιμές κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές.

2. Κατά την εκπόνηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και των ειδικών μεθόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της, λαμβάνεται υπόψη:

α) ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της γεωργικής δραστηριότητας, που απορρέει από την κοινωνική δομή της γεωργίας και τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διαφόρων γεωργικών περιοχών·

β) η ανάγκη βαθμιαίας εφαρμογής των καταλλήλων προσαρμογών·

γ) το γεγονός ότι στα κράτη μέλη η γεωργία αποτελεί έναν τομέα στενά συνδεδεμένο με το σύνολο της οικονομίας.

(Ευρωπαϊκή Ένωση, ενοποιημένες συνθήκες, Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, 1997)."

(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Προοπτικές της κοινής γεωργικής πολιτικής, Λουξεμβούργο, 15 Ιουλίου 1985, COM(85) 333 τελικό, σ. 20 και επόμενες· Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Προτάσεις κανονισμών (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 18 Μαρτίου 1998, COM(1998) 158 τελικό, σ. 5 (σημείο 2.1)· Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Ενδιάμεση επανεξέταση της κοινής γεωργικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 2002, COM(2002) 394, σ. 1, 7 και επόμενες (αιτιολογική έκθεση).

(3) Eurostat, Assessment of the Quality in Statistics, Λουξεμβούργο, 4-5 Απριλίου 2000, σ. 2.

(4) Eurostat, Assessment of the Quality in Statistics, Λουξεμβούργο, 4-5 Απριλίου 2000, σ. 2.

(5) ΕΕ 109 της 23.6.1965, σ. 1859-1865.

(6) Άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ.

(7) Άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ.

(8) Άρθρο 20 του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ.

(9) Η ενδιάμεση κατανάλωση αποτελείται από τα ειδικά έξοδα εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων των εισροών που παράγονται στην εκμετάλλευση) και από τα γενικά έξοδα που προκύπτουν από την παραγωγή της λογιστικής χρήσης· για παράδειγμα: σπόροι, λιπάσματα, ζωοτροφές, κ.λπ..

(10) Μαζί με τους μισθούς που καταβάλλονται στα μέλη της οικογένειας στα πλαίσια σύμβασης εργασίας.

(11) Το τυπικό ακαθάριστο κέρδος αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ της σταθερής αξίας της παραγωγής και του σταθερού ποσού ορισμένων ειδικών εξόδων [άρθρο 3 της απόφασης 85/377/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 7ης Ιουνίου 1985, για τη θέσπιση κοινοτικής τυπολογίας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (ΕΕ L 220 της 17.8.1985, σ. 1)].

(12) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κοινοτική επιτροπή του δικτύου γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ), Revision of thresholds in FADN selection plans (RI/CC 1321), Βρυξέλλες, 1η Δεκεμβρίου 2000, σ. 2.

(13) Η ΚΓΠ εφαρμόζεται χωρίς περιορισμούς στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα. Κυρίως όμως για λόγους προϋπολογισμού, οι γαλλικές αρχές δεν ζητούν την ένταξη αυτών των διαμερισμάτων στον κατάλογο των περιφερειών ΔΓΛΠ που είναι προσαρτημένος στο βασικό κανονισμό του ΔΓΛΠ.

(14) Manfred G. Korter, Stichprobenverfahren für Revisoren und Controller, 5.2.6, Ottokar Schreiber Verlag, 1. Auflage Hamburg, 1997.

(15) http://europa.eu.int/comm/ agriculture/rica/ methodology2_en.cfm.

(16) Άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ.

(17) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1859/82 της Επιτροπής, της 12ης Ιουλίου 1982, περί επιλογής των λογιστικών εκμεταλλεύσεων με σκοπό τη διαπίστωση των εισοδημάτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις (ΕΕ L 205 της 13.7.1982, σ. 5).

(18) Άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 1915/83/ΕΟΚ.

(19) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 368/2001 της Επιτροπής, της 23ης Φεβρουαρίου 2001, για τον καθορισμό της κατ' αποκοπήν αμοιβής ανά δελτίο γεωργικής εκμετάλλευσης για το λογιστικό έτος 2001 στο πλαίσιο του δικτύου γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΕΕ L 55 της 24.2.2001, σ. 40).

(20) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1251/2002 της Επιτροπής, της 11ης Ιουλίου 2002 (ΕΕ L 183 της 12.7.2002, σ. 9).

(21) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1409/2003 της Επιτροπής, της 7ης Αυγούστου 2003, για τη θέσπιση παρέκκλισης από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1915/83 περί ορισμένων διατάξεων εφαρμογής για την τήρηση λογιστικών στοιχείων για τη διαπίστωση των εισοδημάτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις (ΕΕ L 201 της 8.8.2003, σ. 8).

(22) Άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού αριθ. 79/65/ΕΟΚ.

(23) Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1915/83.

(24) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992, για τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 355 της 5.12.1992, σ. 1).

(25) Για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που έχουν τη μορφή εταιρείας, οι δύο και μόνοι σημαντικοί δείκτες ΔΓΛΠ είναι η "ακαθάριστη προστιθέμενη αξία εκμετάλλευσης" και η "καθαρή προστιθέμενη αξία εκμετάλλευσης", που είναι στην προκειμένη περίπτωση λιγότερο ενδεικτικοί του επιπέδου του εισοδήματος.

(26) Εάν ληφθεί υπόψη μόνο το πεδίο παρατήρησης ΔΓΛΠ (επαγγελματικές εκμεταλλεύσεις), η έρευνα Structures στη Γαλλία έδινε για το 1997 ποσοστό εκμεταλλεύσεων με τη μορφή εταιρείας ύψους 25,4 %.

(27) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Γεωργίας, συνοπτική έκθεση της 141ης συνεδρίασης της επιτροπής του ΔΓΛΠ στα Midi-Pyrénées, VI. A.3/YP D(99), σ. 2, Γαλλικό Υπουργείο Γεωργίας και Αλιείας, Agreste Primeur, τεύχος 93-Ιούνιος 2001.

(28) Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Προστασίας Καταναλωτών, Διατροφής και Γεωργίας, Έκθεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την επισιτιστική και γεωργική πολιτική 2002, Βερολίνο, 2002, πίνακας 8, σ. 12.

(29) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας στην Κοινότητα, Βρυξέλλες, 4 Φεβρουαρίου 2003, COM(2003) 50 τελικό, πρώτη αιτιολογική σκέψη.

(30) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τους οικονομικούς λογαριασμούς της Γεωργίας στην Κοινότητα, Βρυξέλλες, 4 Φεβρουαρίου 2003, COM(2003) 50 τελικό.

(31) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, COM(85) 333 τελικό, σ. 56 και επόμενες.

(32) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Οικογενειακό Γεωργικό Εισόδημα, έκθεση 1999, Λουξεμβούργο, 2000, πίνακας 1.1, σ. 104.

(33) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Οικογενειακό Γεωργικό Εισόδημα, έκθεση 1999, Λουξεμβούργο, 2000, σ. 103 και επόμενες.

(34) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Οικογενειακό Γεωργικό Εισόδημα, έκθεση 1999, Λουξεμβούργο, 2000, σ. 106 και επόμενες.

(35) Πράγμα που εξηγεί και την αναφορά στο άρθρο 33 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ ("κατ' αυτό τον τρόπο") να αυξάνει την παραγωγικότητα [άρθρο 33 παράγραφος 1 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ].

(36) Συλλογή εγγράφων της γεωργικής συνδιάσκεψης των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας στη Στρέζα από 3 έως 12 Ιουλίου 1958, σ. 215 και 222.

(37) Hans-Broder Krohn και Jacques van Lierde, Proposed Criteria for Fixing the Prices of Agricultural Products in the European Economic Community, International Journal of Agrarian Affairs, Vol. 111 (1963), σ. 246.

(38) Γεωργική συνδιάσκεψη των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας από 3 έως 11 Ιουλίου 1959, κατά: Gottsmann, Der Gemeinsame Agrarmarkt, Nomos Verlagsgesellschaft Baden-Baden, Loseblattsammlung, Stand 1.8.1998, I A 1, σ. 2 και επόμενες.

(39) Στη διάσκεψη της Μεσσήνης το 1955, οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών μελών της ΕΚΑΧ συνέστησαν ομάδα εργασίας υπό την προεδρία του Paul-Henri Spaak, στην οποία ανέθεσαν να μελετήσει την εμβάθυνση της οικονομικής ολοκλήρωσης. Η έκθεση Spaak (Απρίλιος 1956) περιείχε τα πρώτα σχέδια κοινοτικών συνθηκών που προέβλεπαν την ίδρυση της ΕΟΚ και της Ευρατόμ.

(40) Διακυβερνητική επιτροπή που δημιουργήθηκε από τη διάσκεψη της Μεσσήνης, Εκθέσεις των αρχηγών αντιπροσωπειών στους υπουργούς Εξωτερικών, 21 Απριλίου 1956, σ. 47.

(41) Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, Προτάσεις εκπόνησης και εφαρμογής της κοινής γεωργικής πολιτικής βάσει του άρθρου 43 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, Βρυξέλλες, 30 Ιουνίου 1960, VI/COM (60) 105, II/13 και 14.

(42) Berkeley Hill, Farm Incomes, Wealth and Agricultural Policy, Ashgate Publishing Ltd, 3rd edition Hants 2000, σ. 28.

(43) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, COM(85) 333 τελικό, σ. 56 και επόμενες.

(44) Nigel Robson, The Changing Role of Part Time Farming in the Structure of Agriculture, Journal of Agricultural Economics, Vol. XXXVIII No. 2, Μάιος 1987, σ. 169.

(45) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο - Η εξέλιξη και το μέλλον της ΚΓΠ - Έγγραφο προβληματισμού της Επιτροπής, COM(91) 100 τελικό, σ. 12.

(46) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο - Η εξέλιξη και το μέλλον της ΚΓΠ - Έγγραφο προβληματισμού της Επιτροπής, COM(91) 100 τελικό, σ. 13 και 14.

(47) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Προτάσεις κανονισμών (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 18 Μαρτίου 1998, COM(1998) 158 τελικό, σ. 5 (σημείο 2.1).

(48) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Ενδιάμεση επανεξέταση της κοινής γεωργικής πολιτικής, Βρυξέλλες, 10 Ιουλίου 2002, COM(2002) 394, σ. 2, 7 και επόμενες.

(49) Δεύτερη έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής της απόφασης 96/411/ΕΚ του Συμβουλίου για τη βελτίωση των κοινοτικών γεωργικών στατιστικών, σημείο 5.9, σ. 12.

(50) Hill, όπ.π., σ. 28.

(51) Καθηγητής Stephan νοn Cramon, Πανεπιστήμιο του Göttingen.

(52) http://europa.eu.int/comm/ agriculture/rica/ methodology2_en.cfm.

(53) Μια μονάδα ετήσιας εργασίας αντιστοιχεί στην εργασία που παρέχει ένα άτομο στη γεωργική εκμετάλλευση με πλήρη απασχόληση (Eurostat, Statistiques en bref, thème 5-2/2003, σ. 7).

(54) Βλέπε προηγούμενη κατάσταση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Εισόδημα από τη γεωργική δραστηριότητα 1998, Λουξεμβούργο, 1999, τίτλος 6, σ. 95 και επόμενες.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 33 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΚ

1. Φάνηκε προπαντός αναγκαίο να τεθεί το ζήτημα του δίκαιου βιοτικού επιπέδου σε σύγκριση με κάποιο δεδομένο επίπεδο(1). Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει ότι:

α) θα οριστεί το αντικείμενο της σύγκρισης - το βιοτικό επίπεδο·

β) θα προσδιοριστεί η ομάδα στόχου· δηλαδή το βιοτικό επίπεδο ποιων θα μετρηθεί·

γ) θα καθοριστεί η ομάδα αναφοράς, της οποίας το βιοτικό επίπεδο θα χρησιμοποιηθεί ως μέτρο σύγκρισης·

δ) θα τεθεί ένα όριο κάτω από το οποίο δεν θα θεωρείται πλέον "δίκαιο" το βιοτικό επίπεδο.

2. Οι εκτιμήσεις που συνοψίζονται παρακάτω στηρίζονται στη σχετική βιβλιογραφία και στην πραγματογνωμοσύνη που έγινε για λογαριασμό του Συνεδρίου.

Αντικείμενο της σύγκρισης: "το βιοτικό επίπεδο"

3. Το βιοτικό επίπεδο είναι μια έννοια κοινωνικής ευημερίας. Η ποιότητα ζωής συνάγεται από την κατανάλωση, στην προκειμένη περίπτωση τη δυνητική κατανάλωση. Αυτή προκύπτει από το άθροισμα δύο μεγεθών: του εισοδήματος και της περιουσίας. Η δυνητική κατανάλωση, συνδυαζόμενη με το περιβάλλον και με προσωπικούς παράγοντες, λ.χ. την υγεία, δίνει το ατομικό βιοτικό επίπεδο (βλέπε παράσταση παρακάτω)(2).

Παράσταση

Δείκτες που έχουν επίπτωση στο βιοτικό επίπεδο

>PIC FILE= "C_2004045EL.002002.TIF">

Πηγή:

Prof. Stephan νοn Cramon, Τμήμα γεωργικής οικονομίας, Πανεπιστήμιο του Göttingen.

4. Το βιοτικό επίπεδο που προσδιορίζεται κατ' αυτό τον τρόπο είναι πολύ δύσκολο να μετρηθεί στην πράξη. Για το λόγο αυτό, το Συνέδριο υιοθέτησε μια προσέγγιση που συνίσταται στη μέτρηση μόνο του διαθέσιμου εισοδήματος(3).

Ομάδα στόχου: "ο γεωργικός πληθυσμός"

5. Δεδομένου ότι το βιοτικό επίπεδο και το διαθέσιμο εισόδημα μπορούν να αφορούν μόνο ένα φυσικό πρόσωπο ή ομάδα ατόμων, η εκμετάλλευση δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως αναφορά για τη σύγκριση. Η επιλογή του νοικοκυριού δικαιολογείται από το γεγονός ότι, γενικά, τα γεωργικά νοικοκυριά διαθέτουν από κοινού τα εισοδήματά τους και ότι τα μέλη του νοικοκυριού λαμβάνουν μαζί τις αποφάσεις για θέματα κατανάλωσης. Άρα η μονάδα αναφοράς για τη σύγκριση πρέπει να είναι το νοικοκυριό και όχι ο μεμονωμένος γεωργός(4).

6. Το τελευταίο βήμα κατά τον καθορισμό της ομάδας στόχου είναι η διάκριση μεταξύ γεωργικών και μη γεωργικών νοικοκυριών. Εφαρμόζοντας τα δύο κριτήρια που χρησιμοποιούνται συχνότερα (εισόδημα και χρόνο εργασίας), μια δραστηριότητα θεωρείται γεωργική όταν η γεωργία αποτελεί την κύρια πηγή εισοδήματος ή το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας. Η διάκριση αυτή συνεπάγεται τον αποκλεισμό ορισμένων γεωργικών πληθυσμιακών ομάδων, όπως τα άτομα που ασκούν γεωργική δραστηριότητα κατά δεύτερο λόγο, ή τους ιδιοκτήτες εκτάσεων που εκμισθώνονται για γεωργική χρήση(5).

Ομάδα αναφοράς

7. Τα κοινοτικά όργανα δεν έχουν διευκρινίσει αν θα πρέπει να ληφθεί το κριτήριο σύγκρισης σε περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, και εάν οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται εντός του γεωργικού τομέα ή μεταξύ αυτού και άλλων κοινωνικών ομάδων(6). Ωστόσο, ήδη μετά τη συνδιάσκεψη της Στρέζα, το 1958, οι υπουργοί Γεωργίας δήλωσαν προπαντός ανήσυχοι για την σχετικά δυσμενέστερη κατάσταση των γεωργικών εισοδημάτων(7), χωρίς όμως να διευκρινίσουν τις επαγγελματικές ομάδες αναφοράς. Εφόσον οι περισσότεροι γεωργοί εργάζονται με δική τους πρωτοβουλία και δικό τους κίνδυνο, είναι λογικό να συγκρίνονται με άλλους επιχειρηματίες(8).

Ορισμός του "δίκαιου" χαρακτήρα

8. Μπορεί να θεωρείται ως μη δίκαιο το εισόδημα των γεωργών που βρίσκεται κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο(9). Αυτή η εξατομικευμένη προσέγγιση αγνοεί τις μέσες τιμές. Αναφέρεται στη διανομή ή την κατανομή των εισοδημάτων(10).

9. Εντούτοις, όπως και με το όριο της φτώχειας, είναι δύσκολο να καθοριστεί ένα όριο κάτω από το οποίο το βιοτικό επίπεδο δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δίκαιο(11). Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες δεν έχουν, μέχρι σήμερα, επιλύσει αυτή τη δυσκολία. Επομένως δεν υπάρχει κριτήριο σύγκρισης που να καθιστά δυνατή την εκτίμηση του "δίκαιου" χαρακτήρα του γεωργικού εισοδήματος.

(1) Καθηγητής Stephan νοn Cramon, Τμήμα Γεωργικής Οικονομίας, Πανεπιστήμιο του Göttingen, Πτυχές της διαχείρισης, εκ μέρους της Επιτροπής, του στόχου της συνθήκης για το "δίκαιο βιοτικό επίπεδο", σ. 1.

(2) νοn Cramon, όπ.π., σ. 6 και επόμενες.

(3) Διαθέσιμο εισόδημα: σύνολο των εσόδων - υποχρεωτικές δαπάνες (π.χ. φόροι και κοινωνικές εισφορές).

(4) νοn Cramon, όπ.π., σ. 8.

(5) νοn Cramon, όπ.π., σ. 10.

(6) νοn Cramon, όπ.π., σ. 3.

(7) Γεωργική συνδιάσκεψη των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας από 3 έως 11 Ιουλίου 1959, κατά: Gottsmann, Der Gemeinsame Agrarmarkt, Nomos Verlagsgesellschaft Baden-Baden, Loseblattsammlung, 1.8.1998, I A 1, σ. 2 και επόμενες.

(8) νοn Cramon, όπ.π., σ. 5.

(9) Η ίδια μέθοδος ακολουθείται γενικά και για τον ορισμό της έννοιας της φτώχειας (βλέπε για παράδειγμα νοn Cramon, όπ.π., σ.1 και 38).

(10) νοn Cramon, όπ.π., σ. 1 και σ. 14.

(11) νοn Cramon, όπ.π., σ. 1.

Απαντησεις της Επιτροπης

ΣΥΝΟΨΗ

II. α) Η βελτίωση της ποιότητας, και κυρίως της συγκρισιμότητας των στατιστικών πληροφοριών που παράγονται από το δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ), απασχολεί σοβαρά τις υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με τις στατιστικές αυτές και αποτέλεσε αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής εκ μέρους της Επιτροπής, της επιτροπής ΔΓΛΠ καθώς και των κρατών μελών. Τα τελευταία έθεσαν σε εφαρμογή μια βασική μεθοδολογία που αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας και στην εναρμόνιση των αποτελεσμάτων του ΔΓΛΠ. Βεβαίως, η περιφερειακή διαφοροποίηση του γεωργικού τομέα -τόσο κοινωνικοοικονομική όσο και διαρθρωτική- οδήγησε στη θέσπιση ειδικών κανόνων σε ορισμένα κράτη μέλη. Πλην όμως, ο αντίκτυπος των διαφόρων μεθοδολογιών που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο ελαχιστοποιείται χάρη στις προσπάθειες που αναλήφθηκαν στους τομείς της δειγματοληψίας και στάθμισης.

β) Η ακρίβεια και η συγκρισιμότητα των οικονομικών λογαριασμών του γεωργικού τομέα ελέγχονται συνεχώς και εις βάθος από την ομάδα εργασίας "Γεωργικοί λογαριασμοί και τιμές" και αποτελούν επίσης αντικείμενο ειδικότερων ελέγχων, όπως είναι οι απογραφές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το επίπεδο ποιότητας των στατιστικών εισοδήματος που παράγονται στο πλαίσιο των ΟΛΓ εθεωρείτο ανέκαθεν ως ικανοποιητικό. Εξάλλου, μολονότι η επιλογή των πηγών δεδομένων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών ανάλογα με τη συγκεκριμένη διάρθρωση του γεωργικού τους τομέα και των στατιστικών τους συστημάτων, το γεγονός αυτό έχει μικρή επίπτωση στην ποιότητα των δεδομένων των ΟΛΓ. Πράγματι, δεν είναι η εναρμόνιση των πηγών δεδομένων αλλά μάλλον η εναρμόνιση των εννοιών και αρχών εκπόνησης των στατιστικών, που εγγυάται την εναρμόνιση των δεδομένων των ΟΛΓ μεταξύ των κρατών μελών και συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στην ποιότητά τους. Τέλος, διάφορες μελέτες έδειξαν ότι λόγω του πλήθους των πηγών δεδομένων καθίσταται δυσχερής και πολύπλοκη η κατάρτιση και ερμηνεία των δεικτών στατιστικής ακρίβειας για στατιστικές όπως είναι οι εθνικοί λογαριασμοί και οι λογαριασμοί του γεωργικού τομέα.

γ) Οι στατιστικές του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών δεν έχουν τον ίδιο βαθμό ποιότητας, ομοιογένειας και επικαιροποίησης όπως το ΔΓΛΠ και οι ΟΛΓ. Το 2003 δημιουργήθηκε μια ειδική ομάδα επιφορτισμένη με την ανάπτυξη και βελτίωση των στατιστικών αυτών, σε συνεργασία με το FAO, τον ΟΟΣΑ και την ΟΕΕ/ΗΕ.

III και IV. Υπάρχουν διαφορετικές μετρήσεις του εισοδήματος (μεταξύ άλλων το εισόδημα ανά κλάδο δραστηριότητας και το εισόδημα των νοικοκυριών σε μακροοικονομικό επίπεδο, και το εισόδημα εκμετάλλευσης σε μικροοικονομικό επίπεδο). Οι εν λόγω μετρήσεις χρησιμοποιήθηκαν ευρέως και δημοσιεύθηκαν από την Επιτροπή για την παρακολούθηση και την ανάλυση των επιπέδων και της εξέλιξης των εισοδημάτων στο γεωργικό τομέα, καθώς και στους προβληματισμούς όσον αφορά τη γεωργική πολιτική.

VI. Τα στατιστικά εργαλεία ΔΓΛΠ και ΟΛΓ επέτρεψαν την παρακολούθηση, αξιολόγηση και ανάλυση της πορείας των εισοδημάτων που παράγονται από την γεωργική δραστηριότητα, τόσο στο επίπεδο του γεωργικού τομέα συνολικά όσο και ανά είδος γεωργικής ειδίκευσης. Επιπλέον, δεδομένου ότι το σημαντικότερο τμήμα του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών προέρχεται από την γεωργική δραστηριότητα (και κυρίως από τις επαγγελματικές εκμεταλλεύσεις), οι εν λόγω στατιστικές επιτρέπουν επίσης τη σχετικά αξιόπιστη παρακολούθηση και ανάλυση της εξέλιξης του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών. Αυτό εξάλλου είναι σύμφωνο με τα στοιχεία α) και β) του άρθρου 33, που συνδέει ρητά τον στόχο εξασφάλισης ενός δίκαιου επιπέδου διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού με το εισόδημα που παράγεται από την γεωργική δραστηριότητα.

VII. Καθένα από τα στατιστικά εργαλεία παρέχει συμπληρωματικές πληροφορίες στην διαδικασία λήψης αποφάσεων. Κατά συνέπεια, τα εργαλεία αυτά πρέπει να θεωρηθούν ως συμπληρωματικές συνιστώσες σε έναν πολύπλοκο τομέα πολιτικής.

Οι στατιστικές των ΟΛΓ και του ΔΓΛΠ έχουν παράσχει, εδώ και αρκετά χρόνια, πολύ χρήσιμες, αξιόπιστες και συναφείς πληροφορίες για τα εισοδήματα που παράγονται από τη γεωργική δραστηριότητα. Οι πληροφορίες αυτές αποδείχθηκαν πολύ σημαντικές για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και το σχεδιασμό της κοινής γεωργικής πολιτικής. Μέχρι σήμερα, οι εν λόγω στατιστικές του εισοδήματος από τη γεωργική δραστηριότητα μπορούσαν να θεωρηθούν ως σχετικά αξιόπιστες εκτιμήσεις του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών στο βαθμό που τα τελευταία αποκτούσαν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους από τη γεωργική δραστηριότητα. Ομοίως, η χρησιμοποίηση των στατιστικών αυτών ακολουθούσε τη λογική των στοιχείων α) και β) του άρθρου 33, το οποίο συνδέει ρητά το στόχο εξασφάλισης ενός δίκαιου επιπέδου διαβίωσης για το γεωργικό πληθυσμό με την αύξηση του εισοδήματος που παράγεται από τη γεωργική δραστηριότητα.

Οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις στον γεωργικό τομέα και οι πρόσφατες αλλαγές της γεωργικής πολιτικής (κυρίως όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη) θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένη ανάγκη από πλευράς στατιστικών για το εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών. Μολονότι υφίστανται ήδη σε σημαντικό αριθμό κρατών μελών αξιόπιστες στατιστικές για το εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών, θα πρέπει στο μέλλον να εξετασθεί η σκοπιμότητα και το κόστος παραγωγής στατιστικών στοιχείων που θα επιτρέπουν τη μέτρηση του επιπέδου διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού στο σύνολο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η οικονομική κατάσταση και το επίπεδο εισοδήματος των γεωργικών επιχειρήσεων, καθώς και εκείνων του γεωργικού τομέα στο σύνολό του εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο τακτικής παρακολούθησης με βάση τα στοιχεία των ΔΓΛΠ και ΟΛΓ, των οποίων η εναρμόνιση και η συνάφεια πρέπει να ενισχυθούν μέσω αυξημένης συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων υπηρεσιών.

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

12 έως 14. Το όριο του οικονομικού μεγέθους των εκμεταλλεύσεων, που προσδιορίζει το πεδίο της έρευνας, καθορίστηκε σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής διαχείρισης που αναφέρεται στο άρθρο 19 του κανονισμού του Συμβουλίου. Το όριο αυτό πρέπει να αντικατοπτρίζει τα διαφορετικά χαρακτηριστικά του γεωργικού τομέα στα κράτη μέλη και κατά συνέπεια δεν θα ήταν εφικτός ένας ενιαίος ορισμός. Τα δεδομένα του ΔΓΛΠ πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικά ανά περιφέρεια, είδος γεωργικής δραστηριότητας και κατηγορία οικονομικού μεγέθους. Η Επιτροπή έχει εκπονήσει ένα νέο εργαλείο για την παρακολούθηση της αντιπροσωπευτικότητας του δείγματος.

12. α) Για την Αυστρία, ένα χαμηλότερο όριο θα ήταν περισσότερο ενδεδειγμένο κατά την εποχή της προσχώρησής της. Το θέμα πρέπει να επανεξετασθεί λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της έρευνας για τη διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (Farm Structure Surνey) του 2003.

β) Στις Κάτω Χώρες δεν υπάρχει χωριστό επιμέρους δείγμα για εταιρείες. Το γεγονός αυτό, ωστόσο, δεν εμποδίζει την ύπαρξη τέτοιου είδους εκμεταλλεύσεων στο δείγμα.

γ) Η Επιτροπή θα αναλύσει το θέμα αυτό.

13 και 14. Η Επιτροπή παρακολουθεί την αντιπροσωπευτικότητα των σχεδίων επιλογής και των αποτελεσμάτων σε σχέση με τα τρία κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1859/82 (περιφέρεια, είδος γεωργικής δραστηριότητας και κατηγορία οικονομικού μεγέθους). Τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν την επιλογή με τρόπο που να ανταποκρίνεται καλύτερα στις τοπικές τους συνθήκες. Σε ορισμένα κράτη μέλη, το ΔΓΛΠ κάνει χρήση των υφιστάμενων δικτύων συλλογής εθνικών στοιχείων τα οποία λαμβάνουν υπόψη ορισμένους ειδικούς για κάθε χώρα παράγοντες της γεωργίας. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η συμμετοχή των γεωργών είναι προαιρετική, η Επιτροπή μπορεί απλώς να συστήσει την τυχαία δειγματοληψία.

15. Για τους σκοπούς της οικονομικής ανάλυσης είναι αναγκαίο να υπάρχει συνέχεια στο δείγμα. Ως εκ τούτου, πρέπει να αποφεύγεται τόσο ο χαμηλός όσο και ο πολύ υψηλός ρυθμός ανανέωσης. Η Επιτροπή συνιστά μια συνεχή ανανέωση του δείγματος, λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι η συμμετοχή είναι προαιρετική δεν επέβαλε αυστηρούς κανόνες για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο μια εκμετάλλευση πρέπει να παραμένει στο δείγμα ΔΓΛΠ. Κατά συνέπεια, παρατηρούνται διαφορές μεταξύ κρατών μελών ή περιφερειών.

17. α) Στο νέο σχέδιο επιλογής για την Ελλάδα, που συζητήθηκε το Δεκέμβριο 1999 στο πλαίσιο της επιτροπής ΔΓΛΠ, υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τα ποσοστά επιλογής.

β) Η Επιτροπή έστειλε αρκετά υπομνήματα στις ελληνικές αρχές για το θέμα αυτό με σκοπό τη βελτίωση της κατάστασης. Χρηματοδότησε επίσης ειδικές δράσεις για τη βελτίωση των στατιστικών ΔΓΛΠ της Ελλάδας.

γ) Η συμμετοχή των γεωργών στο ΔΓΛΠ είναι προαιρετική. Ανάλογα με τα συμπεράσματα στα οποία θα καταλήξει βάσει των νέων δεδομένων που θα προκύψουν και του συστήματος ελέγχου (ΔΓΛΠ-1), η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο κατάργησης των εκθέσεων εκτέλεσης.

δ) Μέχρι το 2001, η σύγκριση των σχεδίων επιλογής με τα αποτελέσματα έπρεπε να γίνεται μέσω αναλύσεων. Οι αναλύσεις αυτές συζητήθηκαν στη συνέχεια στην επιτροπή διαχείρισης του ΔΓΛΠ. Οι τελευταίες συζητήσεις έλαβαν χώρα το Νοέμβριο του 2002.

ε) Οι απαιτήσεις που αφορούν τα σχέδια επιλογής προβλέπονται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1859/82 της Επιτροπής. Το σχέδιο επιλογής θα περιλαμβάνει στοιχεία των στατιστικών πηγών αναφοράς, τις διαδικασίες διαστρωμάτωσης του πεδίου παρατήρησης σύμφωνα με την κοινοτική τυπολογία των εκμεταλλεύσεων και τις διαδικασίες καθορισμού του ποσοστού επιλογής που λαμβάνεται υπόψη για κάθε στρώμα. Η κοινοτική επιτροπή του ΔΓΛΠ ενημερώνεται με σκοπό την εξακρίβωση ότι τα σχέδια είναι σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 του κανονισμού του Συμβουλίου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στα είδη των γεωργικών δραστηριοτήτων και στις κατηγορίες οικονομικού μεγέθους στα κράτη μέλη, η διαδικασία είναι επαρκής για να εξασφαλίσει την εναρμόνιση των σχεδίων επιλογής.

19. Η κατάσταση μέχρι το 2002, σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη ήταν υπεύθυνα για την υποβολή δεόντως συμπληρωμένων δελτίων εκμετάλλευσης, πλην όμως η Επιτροπή ήταν η μόνη που είχε πρόσβαση στο πρόγραμμα ελέγχου των δεδομένων, οδήγησε ορισμένες φορές σε μακροχρόνιες και επαχθείς διαδικασίες διευκρινίσεων και διορθώσεων από τα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή ξεκίνησε μια διαδικασία εκσυγχρονισμού όσον αφορά την υποβολή και τον έλεγχο των δεδομένων. Το νέο σύστημα ΔΓΛΠ-1 άρχισε να λειτουργεί από τα μέσα του 2002 και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στα στοιχεία του 2000. Σκοπός του είναι να βελτιωθεί η ποιότητα των αποτελεσμάτων και η ταχύτερη διαθεσιμότητά τους.

23. Στο νέο σύστημα υποβολής και ελέγχου των δεδομένων ΔΓΛΠ-1, τα κράτη μέλη είτε διορθώνουν τα δεδομένα είτε αιτιολογούν το μήνυμα σφάλματος. Η Επιτροπή βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τα κράτη μέλη και διεξάγει διμερείς συζητήσεις για τα σφάλματα, τον τρόπο διόρθωσής τους και τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας των δεδομένων του ΔΓΛΠ.

24. Το 2004 θα υπάρξει διαθέσιμος δείκτης της οργανωτικής μορφής της εκμετάλλευσης για το οικονομικό έτος 2002. Αυτό θα επιτρέψει τη χρήση του οικογενειακού γεωργικού εισοδήματος μόνο για τις εκμεταλλεύσεις εκείνες οι οποίες είναι οικογενειακές. Οι άλλοι δείκτες εισοδήματος -καθαρή προστιθέμενη αξία της εκμετάλλευσης και καθαρή προστιθέμενη αξία της εκμετάλλευσης ανά μονάδα εργασίας- μπορούν να χρησιμοποιηθούν για όλες τις εκμεταλλεύσεις και είναι στην πραγματικότητα περισσότερο διαδεδομένοι σε αναλύσεις από ό,τι το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα.

27. Οι αναλύσεις που βασίζονται στα δεδομένα του ΔΓΛΠ χρησιμοποιούν συχνότερα ως δείκτη εισοδήματος την καθαρή προστιθέμενη αξία της εκμετάλλευσης. Ο δείκτης αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί με συγκρίσιμο τρόπο για όλες τις εκμεταλλεύσεις, ανεξάρτητα από τη νομική τους μορφή.

30. Στο στάδιο της έγκρισης βρίσκεται κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους οικονομικούς λογαριασμούς του γεωργικού τομέα στην Κοινότητα. Ο κανονισμός αυτός θα ενοποιήσει το μεθοδολογικό πλαίσιο των ΟΛΓ και θα καθορίσει ένα πλαίσιο για τη διαβίβαση των δεδομένων. Με τον τρόπο αυτό, θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των ΟΛΓ.

34 έως 36. Η ακρίβεια και η συγκρισιμότητα των οικονομικών λογαριασμών του γεωργικού τομέα ελέγχονται συνεχώς και εις βάθος από την ομάδα εργασίας "Γεωργικοί λογαριασμοί και τιμές" και αποτελούν επίσης αντικείμενο ειδικότερων ελέγχων, όπως είναι οι απογραφές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το επίπεδο ποιότητας των στατιστικών εισοδήματος που παράγονται στο πλαίσιο των ΟΛΓ εθεωρείτο ανέκαθεν ως ικανοποιητικό.

Εξάλλου, μολονότι η επιλογή των πηγών δεδομένων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών ανάλογα με τη συγκεκριμένη διάρθρωση του γεωργικού τους τομέα και των στατιστικών τους συστημάτων, το γεγονός αυτό έχει μικρή επίπτωση στην ποιότητα των δεδομένων των ΟΛΓ. Πράγματι, δεν είναι η εναρμόνιση των πηγών δεδομένων αλλά μάλλον η εναρμόνιση των εννοιών και των αρχών εκπόνησης που εγγυάται την εναρμόνιση των δεδομένων των ΟΛΓ μεταξύ των κρατών μελών και συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στην ποιότητά τους.

Ομοίως, διάφορες μελέτες κατέδειξαν ότι το πλήθος των πηγών δεδομένων καθιστά δυσχερή την κατάρτιση και πολύπλοκη την ερμηνεία των δεικτών στατιστικής ακρίβειας για στατιστικές όπως είναι οι εθνικοί λογαριασμοί και οι λογαριασμοί του γεωργικού τομέα.

48. Η Eurostat εξακολουθεί να συλλέγει τα διαθέσιμα δεδομένα για το ΕΤΓΝ (χωρίς εξωτερική ανάθεση).

49 και 50. Οι στατιστικές του ΔΓΛΠ, των ΟΛΓ και του ΕΤΓΝ εκπονήθηκαν με διαφορετικούς στόχους οι οποίοι υπερβαίνουν τον απλό υπολογισμό του εισοδήματος για ορισμένες από αυτές (το ΔΓΛΠ χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για τις οικονομικές και χρηματοδοτικές αναλύσεις). Εάν το συνολικό κόστος του ΔΓΛΠ φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη, το κόστος που αναφέρεται για τις στατιστικές των γεωργικών λογαριασμών και του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών φαίνεται να μην αντικατοπτρίζει παρά μόνο εν μέρει το πραγματικό τους κόστος. Πράγματι, δεδομένου ότι οι ΟΛΓ και το ΕΤΓΝ προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από άλλες στατιστικές (εκ των οποίων οι εθνικοί λογαριασμοί και το ΔΓΛΠ), είναι δύσκολη η ακριβής εκτίμηση του κόστους των διαφόρων αυτών στατιστικών (ένα σημαντικό τμήμα του κόστους των ΟΛΓ και του ΕΤΓΝ επιβαρύνει τους εθνικούς λογαριασμούς και το ΔΓΛΠ).

ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

57. Από τις αρχές της ΚΓΠ, η Επιτροπή χρησιμοποίησε εντατικά τα στατιστικά εργαλεία του ΔΓΛΠ και των ΟΛΓ για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κοινής γεωργικής πολιτικής όσον αφορά τον στόχο της για το εισόδημα. Δεδομένου ότι το σημαντικότερο τμήμα του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών προέρχεται από την γεωργική δραστηριότητα (και κυρίως από τις επαγγελματικές εκμεταλλεύσεις), οι εν λόγω στατιστικές επιτρέπουν επίσης τη σχετικά αξιόπιστη παρακολούθηση και ανάλυση της εξέλιξης του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών. Αυτό εξάλλου είναι σύμφωνο με τα στοιχεία α) και β) του άρθρου 33, που συνδέει ρητά τον στόχο εξασφάλισης ενός δίκαιου επιπέδου διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού με το εισόδημα που παράγεται από την γεωργική δραστηριότητα.

64 έως 66. Για τους λόγους που αναφέρθηκαν στο σημείο 57, η παρακολούθηση και αξιολόγηση της κοινής γεωργικής πολιτικής όσον αφορά τον επιδιωκόμενο στόχο του εισοδήματος εξασφαλίστηκαν πάντοτε με σχετικά αξιόπιστο και κατάλληλο τρόπο από τα στατιστικά εργαλεία του ΔΓΛΠ και των ΟΛΓ. Για παράδειγμα, κατά την έγκριση της τελευταίας μεταρρύθμισης της ΚΓΠ τον Ιούνιο 2003, όλες οι παραπομπές σχετικά με την εξέλιξη του εισοδήματος και τον δυνητικό αντίκτυπο στο εισόδημα στον γεωργικό τομέα βασίστηκαν στους δείκτες που προήλθαν από τους ΟΛΓ και το ΔΓΛΠ.

67. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα διαφορετικά αυτά στατιστικά εργαλεία αφενός για την παρατήρηση της αξιολόγησης κατά το παρελθόν και αφετέρου ως βάση για τις προτάσεις μεταρρύθμισης. Καθένα από τα εργαλεία παρέχει συμπληρωματικές πληροφορίες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθούν ως συμπληρωματικές συνιστώσες ενός αρκετά πολύπλοκου τομέα πολιτικής.

69. Η βάση δεδομένων ΔΓΛΠ δημιουργήθηκε για την ικανοποίηση των αναγκών της κοινής γεωργικής πολιτικής και κατά συνέπεια κατασκευάστηκε με τρόπο ώστε να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση, μεταξύ άλλων, των εξελίξεων του εισοδήματος εκείνων τους οποίους αφορά άμεσα η ΚΓΠ.

Η παράσταση 4 επιβεβαιώνει την ανάλυση της Επιτροπής ότι τα γεωργικά νοικοκυριά αντλούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους από τη γεωργική δραστηριότητα και ότι, κατά συνέπεια, οι ΟΛΓ και το ΔΓΛΠ μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως σχετικά αξιόπιστοι εκτιμητές του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών. Πράγματι, σύμφωνα με την παράσταση 4, το μέρος του εισοδήματος που παράγεται από τη γεωργική δραστηριότητα επί του συνόλου του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών είναι κατά πολύ υψηλότερο από 50 % στα 12 από τα 15 κράτη μέλη. Το μέρος αυτό είναι χαμηλότερο από 50 % μόνο στη Γερμανία (εν μέρει για λόγους που αφορούν τη συγκυρία), στη Φινλανδία (όπου οι γεωργοί έχουν επίσης σημαντική δασοκομική δραστηριότητα) και στη Σουηδία (για λόγους μεθοδολογίας στην ταξινόμηση των νοικοκυριών ανά κύρια δραστηριότητα- και όχι ανά εισόδημα- και λόγω των αλλαγών στη φορολόγηση του κεφαλαίου).

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι εάν ο ευρύς ορισμός των γεωργικών νοικοκυριών μπορεί να παράσχει ενδιαφέρουσες ποσοτικές πληροφορίες για οικονομικούς σκοπούς σε συγκεκριμένες καταστάσεις, η στατιστική του αξία δεν μπορεί να συγκριθεί με τα δεδομένα που λαμβάνονται από τον αυστηρό ορισμό, ο οποίος είναι ο μόνος που έχει εκπονηθεί σύμφωνα με τους κανόνες του συστήματος των εθνικών λογαριασμών.

70. Μολονότι καλύπτουν το 65 % μόνο των εκμεταλλεύσεων, οι δείκτες εισοδήματος που προέρχονται από το ΔΓΛΠ είναι σε μεγάλο βαθμό αντιπροσωπευτικοί του γεωργικού τομέα επειδή το τμήμα των εκμεταλλεύσεων που καλύπτονται από το ΔΓΛΠ είναι πολύ σημαντικότερο σε όρους εισοδήματος. Δεδομένου ότι η διάρθρωση του γεωργικού τομέα διαφέρει ανάμεσα στα κράτη μέλη, το όριο του οικονομικού μεγέθους των εκμεταλλεύσεων έχει καθοριστεί σε διαφορετικά επίπεδα. Η επέκταση της κάλυψης του ΔΓΛΠ στις μικρές εκμεταλλεύσεις αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη και δαπανηρή, οι δε συμπληρωματικές πληροφορίες που παρείχε για το εισόδημα ήταν πολύ λίγες.

71. Η Επιτροπή καταβάλλει συνεχώς προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας των αποτελεσμάτων. Η προσέγγιση και η μεθοδολογία του ΔΓΛΠ είναι οι ίδιες για όλα τα κράτη μέλη, πλην όμως είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη παράγοντες που αφορούν ειδικά κάθε χώρα. Το θέμα της αντιπροσωπευτικότητας συζητήθηκε στην επιτροπή διαχείρισης του ΔΓΛΠ. Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης με τα κράτη μέλη για να βελτιώσει τις μεθόδους δειγματοληψίας και στάθμισης στο ΔΓΛΠ. Οι μέθοδοι αυτοί πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πολυμορφία του γεωργικού τομέα στα κράτη μέλη.

72. Το ΔΓΛΠ είναι δυνατό να περιλαμβάνει, όπου είναι αναγκαίο, τις δραστηριότητες δασοκομίας και τουρισμού που συνδέονται με την εκμετάλλευση. Το 1994, τα κράτη μέλη απέρριψαν πρόταση να συμπεριληφθούν και άλλες πηγές εισοδήματος. Η βασική μονάδα παρατήρησης στο ΔΓΛΠ είναι η εκμετάλλευση και όχι το γεωργικό νοικοκυριό. Για τις οικονομικές αναλύσεις, που είναι ο δεύτερος κύριος στόχος του ΔΓΛΠ, η "εκμετάλλευση" είναι η μόνη δυνατή μονάδα παρατήρησης. Στην απογραφή 2000, το ποσοστό νομικών προσώπων ή ομαδικών εκμεταλλεύσεων στον τομέα παρατήρησης του ΔΓΛΠ στην ΕΕ-15 ήταν 6 %, σε σχέση με το 3 % το 1990.

74. Οι ΟΛΓ έχουν ως βασικό στόχο την περιγραφή και την ανάλυση της διαδικασίας παραγωγής και των εισοδημάτων που προέρχονται από τη γεωργική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, δεν έχουν ως στόχο τη μέτρηση των εισοδημάτων που αντλούνται από άλλες δραστηριότητες ή από διάφορες μεταβιβάσεις.

75. Δεδομένου ότι οι ΟΛΓ είναι λογαριασμοί κλάδου δραστηριότητας, επιτρέπουν την εκτίμηση και ανάλυση της εξέλιξης του εισοδήματος για το σύνολο του γεωργικού τομέα. Οι πληροφορίες αυτές είναι δυνατό να συμπληρωθούν από μικροοικονομικές πληροφορίες του ΔΓΛΠ οι οποίες επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, αναλύσεις ανά τεχνικοοικονομικό προσανατολισμό και αναλύσεις κατανομής.

77. Η ανάπτυξη του ΕΤΓΝ στα κράτη μέλη έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπίσει δυσκολίες πόρων και προβλήματα μεθοδολογίας. Η πρόσφατη εξέλιξη της ΚΓΠ και της διάρθρωσης του γεωργικού τομέα είναι δυνατό να προκαλέσουν νέα ζήτηση για τις στατιστικές αυτές και να ευνοήσουν την ανάπτυξή τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

78. Το ΔΓΛΠ και οι ΟΛΓ παρέχουν πληροφορίες για το εισόδημα που παράγεται από τη γεωργική δραστηριότητα, οι οποίες αποτελούν τη βάση παρακολούθησης και αξιολόγησης της ΚΓΠ. Οι στατιστικές αυτές είναι επίσης αναγκαίες για την εκπόνηση των στατιστικών του ΕΤΓΝ που μπορεί να δώσει συμπληρωματικές πληροφορίες για το επίπεδο διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού.

79. Οι στατιστικές των ΟΛΓ και του ΔΓΛΠ έχουν παράσχει, εδώ και αρκετά χρόνια, πολύ χρήσιμες, αξιόπιστες και συναφείς πληροφορίες για τα εισοδήματα που παράγονται από τη γεωργική δραστηριότητα. Οι πληροφορίες αυτές αποδείχθηκαν πολύ σημαντικές για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και το σχεδιασμό της κοινής γεωργικής πολιτικής. Μέχρι σήμερα, οι εν λόγω στατιστικές του εισοδήματος από τη γεωργική δραστηριότητα μπορούσαν να θεωρηθούν ως σχετικά αξιόπιστες εκτιμήσεις του εισοδήματος των γεωργικών νοικοκυριών, στο βαθμό που τα τελευταία αποκτούσαν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους από τη γεωργική δραστηριότητα. Ομοίως, η χρησιμοποίηση των στατιστικών αυτών ακολουθούσε τη λογική των στοιχείων α) και β) του άρθρου 33, το οποίο συνδέει ρητά το στόχο εξασφάλισης ενός δίκαιου επιπέδου διαβίωσης για το γεωργικό πληθυσμό με την αύξηση του εισοδήματος που παράγεται από τη γεωργική δραστηριότητα.

Οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις στον γεωργικό τομέα και οι πρόσφατες αλλαγές της γεωργικής πολιτικής (κυρίως όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη) θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένη ανάγκη από πλευράς στατιστικών για το εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών. Μολονότι υφίστανται ήδη σε σημαντικό αριθμό κρατών μελών αξιόπιστες στατιστικές για το εισόδημα των γεωργικών νοικοκυριών, θα πρέπει στο μέλλον να εξετασθεί η σκοπιμότητα και το κόστος παραγωγής στατιστικών στοιχείων που θα επιτρέπουν τη μέτρηση του επιπέδου διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού στο σύνολο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η οικονομική κατάσταση και το επίπεδο εισοδήματος των γεωργικών επιχειρήσεων, καθώς και εκείνων του γεωργικού τομέα στο σύνολό του, εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο τακτικής παρακολούθησης με βάση τα στοιχεία των ΔΓΛΠ και ΟΛΓ, των οποίων η εναρμόνιση και η συνάφει