ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
KOMC90) 310 τελικό 
Βρυξέλλες, 30 Ιουλίου 1990 
ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ 
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ 
(ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ) 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
σελίδα 
Περίληψη και συμπεράσματα i , ί1 
Ε ι σαγωγή 1 
1. ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ 
ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1990 2 
1.1.'Εργο που ανατέθηκε στην Επιτροπή 2 
1.2. Διεξαχθείσες ενέργειες κατά τη διάρκεια του πρώτου 
εξαμήνου 1990 3 
2. ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ 
ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΔΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΔΙ ΚΥΤΩΝ 3 
2.1. Περιεχόμενο της προσέγγι σης 4 
2.2. Μέθοδος εργασ ί ας 5 
2.3. Λειτουργικές συνέπειες που πρέπει να αναμένονται από το 
πρόγραμμα εργασ ί ας 6 
3. ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ 7 
3.1. Οι μεταφορές 7 
3.1.1. Οι εναέριες μεταφορές 8 
3.1.2. Οι οδικές μεταφορές 9 
3.1.3. Οι σιδηροδρομικές μεταφορές 10 
3.1.4. Οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές 12 
3.1.5. Οι λιμενικές υποδομές 12 
3.1.6. Οι διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές 13 
3.1.7. Εφαρμογή της τηλεματικής στις μεταφορές 14 
3.2. Οι υποδομές στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και τα δίκτυα 
τηλεματικής 15 
3.2.1. Η υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η ανταλλαγή 
ηλεκτρονικών δεδομένων (EDI) 18 
3.2.2. To Videotex 19 
3.2.3. Κινητές ραδιοεπικοινωνίες 20 
3.2.4. Η προσφορά υπηρεσ ι ών από το RNΙ S 20 
3.2.5. Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών ευρείας ζώνης 21 
3.3. Τα δίκτυτα μεταφοράς ενέργειας 23 
3.4. Τα δίκτυα κατάρτισης 26 
4. Η ΠΡΟΕΤΟΙ ΜΑΣ ΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙ ΑΣ 28 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. Η εσωτερική αγορά, η οποία υλοποιείται με βάση τις κατευθύνσεις του Λευκού 
Βιβλίου που υπέβαλε η Επιτροπή τον Ιούνιο του 1985 και τις διατάξεις της Ενιαίας 
Πράξης, απαιτεί την ύπαρξη επαρκών και κατάλληλων υποδομών προκειμένου να 
εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία σε ένα χώρο δίχως σύνορα όπως περιγράφεται στο 
άρθρο 8 Α της Συνθήκης ΕΟΚ. 
Οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μπορούν να 
συγκριθούν με εκείνες ενός οργανικού συνόλου στη φάση της ανάπτυξης του. Πρέπει 
πράγματι να διαθέτει τέσσερα ουσιαστικά στοιχεία: ένα δίκτυο για την κυκλοφορία 
του αίματος (οι υποδομές στον τομέα των μεταφορών), ένα νευρικό σύστημα (οι 
υποδομές στον τομέα των τηλεπικοινωνιών), ένα μυϊκό σύστημα (οι υποδομές στον 
ενεργειακό τομέα) και ένα εγκεφαλικό σύστημα (υποδομές στον τομέα της 
κατάρτισης). 
2. Μετά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1989 και του 
Ψηφίσματος του Συμβουλίου της 22ας Ιανουαρίου 1990, ανατέθηκε στην Επιτροπή να 
εκπονήσει, μέχρι το τέλος του 1990, "πρόγραμμα εργασίας και προτάσεις κατάλληλων 
μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα επέκτασης των δράσεων αυτών στο σύνολο 
της Κοινότητας και με την επιφύλαξη της κατανομής των εργασιών μεταξύ των 
διαφόρων επιμέρους συνθέσεων του Συμβουλίου" και να υποβάλει "ενδιάμεση έκθεση 
εντός του πρώτου εξαμήνου του 1990". 
Η παρούσα έκθεση αποτελεί την πρώτη απάντηση της Επιτροπής στο αίτημα αυτό και 
ανοίγει τον δρόμο για την προετοιμασία των κατευθυντηρίων γραμμών που το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου ζήτησε για το τέλος του έτους. 
3. Οι εργασίες διεξήχθησαν από την Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με ομάδα 
αρμοδίων των κρατών μελών που συνεδρίασε τρεις φορές και με τους εκπροσώπους της 
βιομηχανίας, αντικείμενο δε των σχετικών συζητήσεων ήταν η χρησιμοποίηση των 
δικτύων. Οι εν λόγω εργασίες επέτρεψαν να απαληθευθεί το ενδιαφέρον που 
παρουσιάζει : 
η εμπεριστατωμένη και συντονισμένη εξέταση των επιδράσεων της εσωτερικής 
αγοράς στις ανάγκες υποδομών, αποκαλύπτοντας έτσι τις προβλεπόμενες 
ανεπάρκειες λόγω των επιδράσεων αυτών· 
η προώθηση των αναληφθεισών και σχεδιαζόμενων πρωτοβουλιών που 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες αυτές· 
η αναζήτηση νεών ενεργειών που πρέπει να αναληφθούν ώστε, το συντομότερο 
δυνατό, το επίπεδο των υποδομών να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη της 
εσωτερικής αγοράς. 
4. Η έκθεση περιέχει επισκόπηση των διαφόρων τομεών προτεραιότητας στους οποίους 
εφαρμόζεται η ακολουθούμενη προσέγγιση, παρουσιάζοντας συστηματικά, για καθένα 
από αυτούς τους τομείς, τις συνέπειες της εσωτερικής αγοράς, τα προκύπτοντα 
προβλήματα και τις λύσεις που εφαρμόζονται, προβλέπονται ή πρέπει να προβλεφθούν. 
Από την επισκόπηση αυτή προκύπτει ότι, παρότι έχουν ήδη αναληφθεί ή 
αναλαμβάνονται πολυάριθμες πρωτοβουλίες, το σύνολο των αναγκαίων υποδομών δεν 
είναι και δεν θα είναι έτοιμο την 1η Ιανουαρίου 1993 και ότι η υλοποίηση τους 
καθυστερεί όχι μόνο εξαιτίας συζητήσεων δημοσιονομικής φύσης (π.χ. δυσχέρειες 
στην έγκριση του πολυετούς προγράμματος για υποδομές κοινοτικού ενδιαφέροντος 
στον τομέα των μεταφορών), αλλά και εξαιτίας αργών ρυθμών όσον αφορά τη λήψη 
αποφάσεων (π.χ. για την έγκριση 15 ειδικών προγραμμάτων που απορρέουν από το 
πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και ανάπτυξης) ή άλλων ποιοτικών παραγόντων. 
5. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες 
για να ενισχυθεί ο συντονισμός των διαφόρων επιπέδων λήψης αποφάσεων, 
κατ' εφαρμογήν της αρχής της επικουρικότητας· 
για να βελτιωθεί ο συντονισμός στους κόλπους των εθνικών διοικήσεων όταν 
πρόκειται για σχέδια που παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε κοινοτικό επίπεδο 
και να καταστεί πιο κατανοητή, εκ μέρους των εν λόγω διοικήσεων, η 
ευρωπαϊκή αυτή διάσταση. 
6. Οι διεξαχθείσες εργασίες τονίζουν επίσης τα τεχνικά εμπόδια που παρεμποδίζουν 
την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων: η ανεπάρκεια ή η ανυπαρξία διευρωπαϊκών 
δικτύων προέρχεται σε πάρα πολλές περιπτώσεις από την έλλειψη διαλειτουργικότητας 
των εθνικών δικτύων, που οφείλεται στην απουσία προηγούμενου συντονισμού για τις 
εθνικές επιλογές και στην έλλειψη κοινών τεχνικών προδιαγραφών. 
7. Οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι (παραγωγοί, χρήστες, διοικήσεις) εκδηλώνουν έντονο 
ενδιαφέρον για την προσέγγιση που ακολουθείται στο πλαίσιο των "διευρωπαϊκών 
δικτύων". Είναι σημαντικό να είναι, οι εν λόγω κύκλοι, σε θέση να αντιδράσουν 
στην παρούσα έκθεση και να καταστήσουν γνωστό εάν οι επισημανθείσες ανάγκες 
αντιστοιχούν στις ανάγκες τους και αν πρέπει να αναληφθούν νέες πρωτοβουλίες 
για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες αυτές. 
8. Στην έκθεση δεν θίγεται ουσιαστικά το καίριο ζήτημα της χρηματοδότησης των 
δικτύων το οποίο θα συζητηθεί διεξοδικά κατά τη διάρκεια των εργασιών του 
δευτέρου εξαμήνου. Σε αυτό το στάδιο των εργασιών, η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει 
ότι : 
(i) το ζήτημα της οικονομικής αποδοτικότητας των έργων υποδομής θα πρέπει να 
εξεταστεί με ιδιαίτερα μεγάλη προσοχή, ώστε να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή 
χρηματοδότηση από ιδιωτικούς φορείς· 
(Μ) κατά την κινητοποίηση των δημοσιονομικών και χρηματοδοτικών πόρων της 
Κοινότητας θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη εγκατάστασης διευρωπαϊκών δικτύων 
απαραίτητων για τη λειτορυγία της εσωτερικής αγοράς· 
Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να υπενθυμίσει ότι η Κοινότητα χορηγεί ήδη σημαντικούς 
πόρους για την υλοποίηση των έργων υποδομής, όπως φανερώνουν τα τρία κατωτέρω 
παραδεί γματα: 
το ΕΤΠΑ χρηματοδότησε, μεταξύ 1975 και 1988, 3.354 έργα υποδομής 
συνολικού ποσού 20 δισεκ. ECU περίπου· ο διπλασιασμός των πόρων του ΕΤΠΑ 
για την περίοδο 1989-1993 δίνει μία ιδέα των δυνατοτήτων εγκατάστασης 
δικτύων που προσφέρονται στις επιλέξιμες περιοχές· 
η Ευρωπαϊκή Τράπεζα επενδύσεων χορήγησε, μεταξύ 1985 και 1989, δάνεια 
συνολικού ύψους 6.702 εκατ. ECU σε σχέδια κοινοτικού ενδιαφέροντος στους 
τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της μεταφοράς ενέργειας, 
δηλαδή πρόκειται για το 53% των παρεμβάσεων της Τράπεζας στο πλαίσιο των 
έργων κοινού ενδιαφέροντος ή 16% του συνόλου των δανείων που χορήγησε η 
ETE κατά την ίδια αυτή περίοδο. 
η έγκριση του προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
για την περίοδο 1990-1994 προσφέρει τη νομική βάση και τις 
κατευθυντήριες γραμμές χρηματοδότησης προκειμένου να προωθηθούν οι 
διευρωπαϊκές υπηρεσίες τηλεματικής και τα δίκτυα κατάρτισης. Αυτό θα 
επιτευχθεί με την εφαρμογή ενέργειας για τα συστήματα τηλεματικής 
γενικού ενδιαφέροντος, προβλεπόμενου προϋπολογισμού 380 εκατομ. ECU, 
καθώς και με την εφαρμογή ενέργειας για την κινητικότητα και τα δίκυτα 
ερευνητών (493 εκατ. ECU). 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 
Μετά τις προκαταρκτικές εργασίες της Επιτροπής, η ανάγκη προβληματισμού σε 
κοινοτικό επίπεδο για τις υποδομές, υλικές ή άυλες, απαραίτητες για την ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς αναγνωρίσθηκε από το Συμβούλιο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 
1989. Η άποψη αυτή βασίζεται σε μία τριπλή διαπίστωση: 
- κατ' αρχάς, η υλοποίηση των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών στην Κοινότητα θα έχει 
ως αποτέλεσμα την καλύτερη κατανομή των πόρων και, λόγω του γεγονότος αυτού, θα 
επηρεάσει θετικά την ανάπτυξη μέσω μιας ιδιαίτερα υψηλής αύξησης των 
διακοινοτικών συναλλαγών αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων· 
- στη συνέχεια, πρωταρχικός όρος για την εμφάνιση των οικονομικών συνεπειών που 
αναμένεται να προκαλέσει η προαναφερθείσα αλυσιδωτή επίδραση, είναι η δυνατότητα 
στήριξης της όλης διαδικασίας σε ένα δίκτυο κατάλληλων υποδομών, τόσο σε φυσικό 
όσο και σε τεχνολογικό επίπεδο· 
- όμως, με βάση τη σημερινή κατάσταση εξάγεται το συμπέρασμα ότι τα δίκτυα αυτά 
είναι εντελώς ανύπαρκτα, ή δεν αναπτύσσονται με τον επιθυμητό ρυθμό ή ότι η 
διαλειτουργικότητά τους εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από "ελλείποντες κρίκους". 
Η παρούσα ανακοίνωση για τα διευρωπαϊκά δίκτυα αποτελεί την ενδιάμεση έκθεση που η 
Επιτροπή δεσμεύτηκε να παρουσιάσει στο πλαίσιο του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 
22/1/1990. Η ανακοίνωση αυτή θα πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως ένα στάδιο 
προετοιμασίας των "κατευθυντηρίων γραμμών" που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου 
ζήτησε να θεσπισθούν πριν το τέλος του έτους. 
Στην παρούσα έκθεση, αφού υπενθυμίζεται η εντολή του Συμβουλίου προς την Επιτροπή 
και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1989, περιγράφεται, 
στο πρώτο μέρος, η κατάσταση των εργασιών που ανέλαβε η Επιτροπή κατά το πρώτο 
εξάμηνο 1990. Οι εργασίες αυτές αφορούσαν τον εντοπισμό των αναγκών, την εξέταση, 
σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τεσσάρων τομέων εφαρμογής κατά προτεραιότητα και 
τις αντιδράσεις των ενδιαφερόμενων κύκλων. 
Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται μία σύνθεση των σκέψεων για τη συνολική προσέγγιση, 
που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών της ομάδας συντονισμού που 
συνεδρίασε τρεις φορές με πρωτοβουλία της Επιτροπής. Οι εν λόγω σκέψεις και 
προβληματισμοί επέτρεψαν να αποσαφηνιστούν περισσότερο οι επιδιωκόμενοι στόχοι, η 
μέθοδος εργασίας που πρέπει να ακολουθηθεί καθώς και οι λειτουργικές συνέπειες που 
θα πρέπει να αναμένονται ως συνέπεια τόσο των μελετώμενων όσο και των διεξαγόμενων 
έργων. 
Τέλος, στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται συνοπτικά, μία πρώτη εκτίμηση των δυνατών 
εφαρμογών στους τέσσερεις επιλεγέντες τομείς. Η σημασία των τεσσάρων αυτών τομέων 
για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μπορεί να γίνει καλύτερα αντιληπτή εάν 
συγκριθούν οι τομείς αυτοί με τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη 
ενός οργανικού συνόλου: δίκτυο κυκλοφορίας του αίματος (υποδομές στον τομέα των 
μεταφορών), νευρικό σύστημα (υποδομές στον τομέα των τηλεπικοινωνιών), μυϊκό 
σύστημα (υποδομές στον ενεργειακό τομέα) και εγκεφαλικό σύστημα (υποδομές στον 
τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης). - Ι -
- 2 -
1.ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1990 
1.1.ΈΟΥΟ που ανατέθηκε στην Επιτροπή 
α)Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού συμβουλίου της 9/12/1989 
Μετά τις σκέψεις που διατυπώθηκαν σε υπουργικό επίπεδο κατά τη διάρκεια του 
δευτέρου εξαμήνου 1989, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε ότι θεωρεί ιδιαίτερα 
σημαντικό το ζήτημα των δικτύων υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, προσδιορίζοντας 
στη συνέχεια των εργασιών με τον ακόλουθο τρόπο: 
"Ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη και στη διασύνδεση των 
διευρωπαϊκών δικτύων, ιδίως στον τομέα του ελέγχου της εναέριας κυκλοφρίας, της 
σύνδεσης των κυριότερων αστικών κέντρων της Κοινότητας με δίκτυα τηλεπικοινωνιών 
ευρείας ζώνης, των όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερων συνδέσεων εδάφους και της 
διανομής ενέργειας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να προτείνει τα 
προσήκοντα μέτρα λαμβάνοντας υπόψη τη δυνατότητα επέκτασης των δράσεων αυτών στο 
σύνολο της Κοινότητας και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην κατάσταση των 
περιφερειών, στα πλαίσια της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής." 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου της 26ης Ιουνίου 1990 υπενθύμισε τα 
συμπεράσματα αυτά και ζήτησε όπως οι "κατευθυντήριες γραμμές ... θεσπισθούν πριν το 
τέλος του έτους". 
β) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο (Δεκέμβριος 1989). 
Στις 18 Δεκεμβρίου 1989 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο με τίτλο 
"Προς τη δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων: στόχοι και πιθανές εφαρμογές"(1 ) στην 
οποία τονίζονται οι λόγοι για τους οποίους πρέπει να εξεταστεί αν οι υπάρχουσες 
υποδομές είναι προσαρμοσμένες στην εσωτερική αγορά. Στην ανακοίνωση αυτή 
προτείνονται τέσσερεις μεγάλοι τομείς που πρέπει να εξεταστούν κατά προτεραιότητα: 
μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια και κατάρτιση. 
γ) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 22/1/1990^2^ 
Το Συμβούλιο, βασιζόμενο στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθώς και στην 
ανακοίνωση της Επιτροπής, κάλεσε την Επιτροπή να του υποβάλει, 
"πριν το τέλος του 1990, πρόγραμμα εργασίας και προτάσεις κατάλληλων μέτρων, 
λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα επέκτασης των δράσεων αυτών στο σύνολο της 
Κοινότητας και με την επιφύλαξη της κατανομής των εργασιών μεταξύ των διαφόρων 
επιμέρους συνθέσεων του Συμβουλίου". 
Σύμφωνα με το ψήφισμα αυτό στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου 1990 η Επιτροπή πρέπει 
να συντάξει ενδιάμεση έκθεση. 
Στην Επιτροπή ανατέθηκε να συγκαλεί, κάθε φορά που είναι απαραίτητο, ομάδα εργασίας 
στην οποία θα συμμετέχσουν οι υπεύθυνοι που ορίζει το κάθε κράτος μέλος ώστε να 
συντονίζονται οι εργασίες για την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων. Εξάλλου, το 
Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλία για ευρεία διαδικασία 
συνενόησης με τους κυριότερους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς. 
(1) COM (89) 643 τελικό 
(2) ΕΕ C 27/8 της 6/2/1990 
1.2. ΔιεΕαγθείσεο ενέονειεο κατά τη διάρκεια του πώτου εΕαμήνου 1990 
α) Απογραφή των αναγκών στους τομείς προτεραιότητας των υποδομών. 
Για καθένα από τους τομείς που αναφέρει το Συμβούλιο, η Επιτροπή, με βάση δικα'της 
πληροφοριακά στοιχεία, προέβη σε απογραφή των αναγκών σε υποδομές που είναι 
απαραίτητες για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Οι ανάγκες αυτές 
συγκρίθηκαν με τα ήδη ληφθέντα μέτρα ή με εκείνα που ευρίσκονται στο στάδιο της 
έγκρισης τους. Στην παρούσα φάση η εν λόγω εργασία βασίζεται κυρίως στα στοιχεία 
της Επιτροπής και δεν είναι ακόμη πλήρης για όλους τους εξεταζόμενους τομείς. Μια 
πρώτη εκτίμηση αυτή της σύγκρισης περιλαμβάνεται στο μέρος III της παρούσας 
έκθεσης. 
β) Συνεισφορές των κρατών μελών 
Η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να υποδείξουν τους υπεύθυνους για τον συντονισμό 
των εργασιών στο πλαίσιο ομάδας εργασίας που συνεδρίασε στ ι ς 5 Μαρτίου, 8 Μαΐου και 
28 Μαΐου 1990. Η Επιτροπή παρουσίασε έγγραφο εργασίας για καθένα από τους τέσσερεις 
επιλεγέντες τομείς και σημείωσε τις αντιδράσεις για τα έγγραφα αυτά, ζητώντας 
ταυτόχρονα από κάθε αντιπροσωπεία να συμμετάσχει με απόψεις και προτάσεις στο 
γενικότερο προβληματισμό. 
Διάφορα κράτη μέλη, και συγκεκριμένα η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, οι Κάτω 
Χώρες και η Γαλλία απέστειλαν τις απόψεις και προτάσεις τους για τις επισημανθείσες 
γενικές ή τομεακές ανάγκες σε εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο. Και άλλες επίσης 
αντιπροσωπείες ανήγγειλαν την αποστολή των συνεισφορών τους. 
Το αποτέλεσμα των συζητήσεων που έγιναν στο πλαίσιο της εν λόγω ομάδας σχετικά με 
τους επιδιωκόμενους στόχους των εργασιών αυτών, περιλαμβάνεται στο μέρος II: με 
βάση το αποτέλεσμα αυτό μπορούν να καθορισθούν, όσο το δυνατόν ευκρινέστερα, τα 
πλεονεκτήματα και τα όρια της συνολικής προσέγγισης που προτείνεται για το θέμα των 
διευρωπαϊκών δικτύων. 
γ) Πρώτες συνεισφορές των ενδιαφερόμενων κύκλων 
Η Επιτροπή ανέπτυξε επαφές με τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς κύκλους, είτε με 
την ιδιότητα των παραγωγών είτε των χρηστών ευρωπαϊκών δικτύων. Μετά τις απόψεις 
που αναπτύχθηκαν τον Νοέμβριο του 1989 στο Στρογγυλό Τραπέζι των Βιομηχάνων του 
τομέα της ηλεκτρονικής, το Στρογγυλό Τραπέζι των Ευρωπαίων Βιομηχάνων (ΕαΓορβ3η 
Βοαπά Τ3θΙβ) κατέληξε στη σύνταξη μνημονίου για τα διευρωπαϊκά δίκτυα το οποίο 
επιβεβαιώνει το έκδηλο ενδιαφέρον των κυριότερων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων για μία 
συνολική προσέγγιση στο θέμα των δικτύων. Του μνημονίου αυτού, το οποίο είναι 
γενικού χαρακτήρα, αναμένεται ότι θα ακολουθήσουν πιο συγκεκριμένες παρεμβάσεις για 
τα "ελλείποντα δίκτυα" και για την χρηματοδότηση των μεγάλων έργων υποδομής. Άλλες 
οργανώσεις, όπως η Ένωση Βιομηχανιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΙΙΝΙΟΕ) και τα 
Ευρωπαϊκά Επιμελητήρια (ΕΙΙΒ00ΗΑΜΒΡΕ8), εξεδήλωσαν επίσης έντονο ενδιαφέρον και 
επιφυλάσσονται για τις αντιδράσεις τους στην παρούσα έκθεση. 
Εξάλλου, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει την παρούσα έκθεση στην κρίση των 
ενδιαφερόμενων κύκλων, ανά τομέα, όταν οι κύκλοι αυτοί δεν συμμετέχουν καθ' 
οιονδήποτε τρόπο στις τρέχουσες εργασίες. 
2.ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΔΙΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ 
ΔΙΚΤΥΩΝ 
Η Επιτροπή, πριν εξετάσει τις ανάγκες σε υποδομές στους τέσσερεις επιλεγέντες 
τομείς προτεραιότητας, εξέτασε διεξοδικά σε συνεργασία με την συντονιστική Ομάδα 
τις απόψεις για την συνολική προβληματική των διευρωπαϊκών δικτύων υποδομών και για 
το περιεχόμενο που πρέπει να λάβει η κοινοτική προσέγγιση. Η εργασία αυτή επιτρέπει 
τον ακριβέστερο καθορισμό του περιεχομένου της προσέγγισης, τη μέθοδο εργασίας που - 3 -
πρέπει να ακολουθηθεί, τις συνέπειες που μπορούν να αναμένονται καθώς και τα όρια 
της κοινοτικής προσέγγισης. 
2.1. Πεοιενόυενο Tnc προσέγγισης 
α) Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς απαιτεί την ανάπτυξη δικτύων υποδομών 
γεγονός στο οποίο, με τη σειρά του, αιτιολογεί την ενεργό εφαρμογή της 
αρχής της επικουρικότητας σε κοινοτικό επίπεδο. 
Βασική προϋπόθεση για να αποδόσει η Εσωτερική Αγορά τα πλήρη αποτελέσματα της είναι 
η ύπαρξη κατάλληλου δικτύου υποδομών. Η ύπαρξη του δικτύου αυτού καθίσταται 
απαραίτητη λόγω: 
- της προβλεπόμενης (και ήδη διαπιστωθείσας) αύξησης των ενδοκοινοτικών συναλλαγών 
απαλλαγμένων από φυσικά και τεχνικά εμπόδια (επίδραση στον όγκο των συναλλαγών)· 
- της ανάγκης διασύνδεσης των υφιστάμενων υποδομών ώστε να ανταποκρίνονται στη νέα 
διάσταση της αγοράς (ανάγκη διαλειτουργικότητας)· 
- της σημασίας συνυπολογισμού της κοινοτικής διάστασης στο σχεδιασμό και την 
ανάπτυξη των μελλοντικών έργων υποδομής· 
- της ανάγκης για παροχή ικανοποιητικής ποιότητας υπηρεσιών σε όλο τον ευρωπαϊκό 
χώρο. 
Ενώ σε πολλές περιπτώσεις κατά το παρελθόν τα δίκτυα αναπτύχθηκαν σε περιφερειακή 
και εθνική βάση, τώρα, καθίσταται ολοένα και περισσότερο εμφανής η ανάγκη 
λειτουργικής ενσωμάτωσης τους σε ένα ευρύτερο σύνολο όπως είναι η Κοινότητα και, 
πέραν αυτής, η ευρωπαϊκή ήπειρος. Για να εξασφαλιστεί η ενσωμάτωση αυτή, σε κάθε 
επίπεδο λήψης αποφάσεων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα άλλα επίπεδα, όταν αυτό 
αιτιολογείται στο πλαίσιο των έργων υποδομής. Συνεπώς καθίσταται ολοένα και 
περισσότερο απαραίτητη η συνεννόηση μεταξύ των φορεών λήψης αποφάσεων στα διάφορα 
πολιτικά επίπεδα. Η αυξανόμενη διεθνοποίηση των χρηματοδοτήσεων για έργα υποδομής 
αποτελεί ήδη ένα αποδεικτικό στοιχείο αυτής της αλλαγής στη διάσταση. 
β) Η κοινοτική προσέγγιση θα πρέπει να επικεντρωθεί σε ενέργειες που θα 
έχουν καθορισθεί με ακρίβεια 
Από τις συζητήσεις με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους κύκλους προκύπτει ότι 
η συνολική προσέγγιση σε κοινοτικό επίπεδο θα είναι επωφελής εάν επικεντρωθεί στις 
ακόλουθες ενέργειες: 
- υποστήριξη των προσπαθειών εντοπισμού του κοινοτικού ενδιαφέροντος που 
παρουσιάζουν τα υφιστάμενα ή νέα έργα υποδομής· 
- εισαγωγή, στην ανάλυση αποδοτικότητας των σχεδίων, του ενδιαφέροντος που 
παρουσιάζουν τα έργα αυτά για το σύνολο της κοινοτικής αγοράς· 
- περισσότερη προσοχή στην απαραίτητη ισορροπία μεταξύ του κέντρου και 
τηςπεριφέρειας της Κοινότητας, στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής· 
- αξιοποίηση των οικονομικών συνεπειών των δικτύων στις περιοχές λειτουργίας τους· 
- διευκόλυνση της προοπτικής ανάπτυξης των κοινοτικών δικτύων σε πανευρωπαϊκή 
κλίμακα, ιδιαίτερα με τις χώρες της ΕΖΕΣ και της Ανατολικής Ευρώπης· 
- προώθηση νέων συνεργασιών μεταξύ περιοχών από διάφορα κράτη μέλη και μεταξύ 
διαφορετικών βιομηχανικών τομέων· 
- 5 -
- ενθάρρυνση της παραγωγής ενδεικτικών σχεδίων στο πλαίσιο μεσοπρόθεσμης και 
μακροπρόθεσμης στρατηγικής ανάπτυξης δικτύων και αριστοποίησης όσον αφορά την 
χρησιμοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου (βλέπε έγγραφο για τη στρατηγική 2000)· 
- ενθάρρυνση της από κοινού υποβολής πολυεθνικών σχεδίων· 
- διευκόλυνση της λήψης αποφάσεων για τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις στα έργα που 
αφορούν τα δίκυτα· 
2.2. Μέθοδοο eovaolaç 
α) Η πρώτη φάση των εργασιών επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της προσέγγισης μέσω 
συντονισμού τόσο των αρμόδιων κοινοτικών οργάνων όσο και των εθνικών 
διοικήσεων. 
Κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου, τα κράτη μέλη ανέλαβαν τις κατάλληλες 
πρωτοβουλίες για την καταγραφή των αναγκών τους σε δίκτυα ενόψει της ολοκλήρωσης 
της εσωτερικής αγοράς. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να ενταθούν κατά τη διάρκεια του 
δευτέρου εξαμήνου. Από τις εν λόγω εργασίες αναμένεται ότι θα προκύψει μία σαφής 
εικόνα για τις ανάγκες κάθε κράτους μέλους σε υποδομές που κρίνονται ως 
απαραίτητες για την καλή λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς. 
Από την πλευρά τους, οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι υπεύθυνες για 
τους τομείς προτεραιότητας, συνέταξαν ένα πρώτο κατάλογο με τις ανάγκες και τις 
αναληφθείσες και προβλεπόμενες πρωτοβουλίες τις οποίες και περιέλαβαν στα έγγραφα 
εργασίας που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο των αντίστοιχων εργασιών 
στα κράτη μέλη. Οι ιδέες που διατύπωσε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων 
της ομάδας συντονισμού κατέστησαν δυνατό να προσδιοριστούν αφενός οι ανάγκες και 
αφετέρου η δυνατότητα κάλυψης των αναγκών αυτών από τις αναληφθείσες και 
μελλοντικές πρωτοβουλίες. 
Η διττή αυτή προσπάθεια επιβεβαιώνει τη σημασία μιας άτυπης διαδικασίας 
ευαισθητοποίησης, αν όχι κινητοποίησης σε κοινοτικό επίπεδο, στόχος της οποίας θα 
είναι να εξασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις της εσωτερικής αγοράς θα λαμβάνονται 
αρκούντως υπόψη από τα πολιτικά όργανα που είναι αρμόδια για τους τεχνικούς τομείς: 
μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, κατάρτιση. Ταυτόχρονα φάνηκε η ανάγκη να 
ενισχυθεί, σε κάθε κράτος μέλος, η ίδια προσπάθεια και διαδικασία ώστε να 
εξασφαλιστεί αυξημένη και περισσότερο λειτουργική διάδοση των αναγκών της 
Εσωτερικής Αγοράς στα αρμόδια υπουργεία. 
β) 0 συντονισμός δεν πρέπει να υποκαταστήσει το σχεδιασμό ειδικών έργων 
0 συντονισμός για την επισήμανση των αναγκών όσον αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα δεν 
πρέπει να καταλήξει στον σχεδιασμό ειδικών έργων. Οφείλει να διευκολύνει τους 
φορείς που συμμετέχουν στα έργα να ενσωματώνουν όταν είναι απαραίτητο και όταν 
αυτό δεν συμβαίνει, την κοινοτική διάσταση στην εκπόνηση των δικτύων. Η κοινοτική 
αυτή διάσταση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διασύνδεση, τη διαλειτουργικότητα των 
εθνικών δικτύων μεταξύ τους και την δημιουργία και παροχή υπηρεσιών σε διευρωπαϊκό 
επίπεδο. 
γ) Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί κύκλοι πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στη 
συνολική προσέγγιση 
Δεδομένου του μέγιστου οικονομικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζουν για όλη την 
οικονομία οι τέσσερεις εξεταζόμενοι τομείς, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής θα 
προβαίνουν σε διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους κύκλους κάθε φορά που είναι 
απαραίτητο. Αυτό θα γίνεται σε συνδυασμό με τις εργασίες συντονισμού που 
διεξάγονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας "διευρωπαϊκά δίκτυα". 
Ιδιαίτερα, οι χρήστες των υφιστάμενων και μελλοντικών δικτύων πρέπει να είναι σε 
θέση να εκφράσουν έγκαιρα τη γνώμη τους για τους παρόντες προβληματισμούς. 
Η παρούσα έκθεση θα αποτελέσει την πρώτη ευκαιρία διαβούλευσης με τους 
ενδιαφερομένους κύκλους. Η Επιτροπή, με πρωτοβουλία των αρμόδιων υπηρεσιών, 
προτίθεται να διοργανώσει, για τους τομείς όπου δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί 
εμπεριστατωμένη ανταλλαγή απόψεων, συζητήσεις με τους άμεσα ενδιαφερόμενους κύκλους 
(χρήστες, παραγωγούς εξοπλισμών, διαχειριστές δικτύων) ανά ορισμένες κατηγορίες 
έργων (π.χ. υποδομές για τη μεταφορά ηλεκτρικού ρεύματος και αερίου). 
δ) Το πρόγραμμα εργασίας που θα πρέπει να έχει καταρτιστεί μέχρι τα τέλη του 
1990 θα πρέπει να είναι μία λειτουργική σύνθεση των αναληφθεισών εργασιών 
συντονισμού. 
Το πρόγραμμα εργασίας, που η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει στα τέλη του έτους, 
θα είναι το αποτέλεσμα των προσπαθειών συντονισμού που αναλήφθηκαν τόσο σε εθνικό 
όσο και σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να προσδιοριστούν τα κατάλληλα σχέδια για 
την εφαρμογή των οποίων στην εσωτερική αγορά απαιτείται ιδιαίτερη πολιτική στήριξη. 
Συνεπώς το εν λόγω πρόγραμμα εργασίας θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τις συνεισφορές 
όλων των ενδιαφερόμενων μερών: χρήστες, σχεδιαστές έργων, δημόσιες αρχές, 
προμηθευτές, ιδιοκτήτες δικτύων, χρηματοδότες. 
2.3. Λειτουαγικέο συνέπειες που πρέπει να αναμένονται από το πρόγραμμα εργασίας 
Το πρόγραμμα εργασίας που θα πρέπει να έχει καταρτιστεί μέχρι τα τέλη του έτους 
πρέπει να παρέχει λειτουργικό πλαίσιο δράσης για τους διάφορες επιλεγέντες τομείς, 
θα λαμβάνει κυρίως υπόψη τις παρούσες και μελλοντικές πρωτοβουλίες, θα δίνεται 
έμφαση στις πρωτοβουλίες που δεν απολαμβάνουν επαρκούς πολιτικής στήριξης και των 
οποίων ο βαθμός προτεραιότητας δεν έχει γίνει πλήρως αντιληπτός. Δεδομένου ότι 
πρόκειται για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με συγκεκριμένες προτεραιότητες η Επιτροπή 
θα μεριμνήσει για την προηγούμενη συννενόηση, στο κατάλληλο πολιτικό επίπεδο, με 
τις αρχές των ενδιαφερομένων κρατών μελών. 
Έτσι θα πρέπει να: 
- καθορισθούν τα διευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών και υπηρεσιών που παρουσιάζουν 
πρωταρχική σημασία για τη λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς, προσδιορίζοντας 
επακριβώς τον βαθμό ολοκλήρωση τους, την τεχνική σκοπιμότητα, το χρονοδιάγραμμα 
υλοποίησης και τα μέσα χρηματοδότησης· 
- αναλυθούν τα πολιτικά, νομικά, τεχνικά, διοικητικά εμπόδια που τίθενται στην 
υλοποίηση των δικτύων αυτών και να διατυπωθούν, εάν είναι απαραίτητο, προτάσεις 
για την υπέρβαση τους· 
- δοθούν χρήσιμες κατευθύνσεις και στοιχεία για τις ανάγκες σχετικά με τα δίκτυα 
ώστε να διευκολυνθεί ο σχεδιασμός των ειδικών έρων· 
- προωθηθούν οι πρωτοβουλίες σε ιδιωτικό, δημόσιο ή μικτό, περιφερειακό, εθνικό ή 
διεθνικό επίπεδο· 
- επιταχυνθούν οι εργασίες τεχνικής τυποποίησης που είναι απαραίτητες για τη 
διαλειτουργικότητα και την ενοποίηση των δικτύων. 
- καταστεί δυνατή η άριστη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων κοινοτικών πόρων για τη 
χρηματοδότηση των έργων υποδομής (διαρθρωτικά ταμεία, ειδικά κονδύλια του 
προϋπολογισμού, ΕΤΕ, κ.λπ.) - 6 -
3. ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ 
3.1. Οι υεταφοοέ€ 
Η κατάργηση όλων των εμποδίων στην κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και 
των προσώπων αποτελεί σημαντικό παράγοντα ώθησης για τις συναλλαγές στο εσωτερικό 
της Κοινότητας και θα προκαλέσει αυξημένη ζήτηση για όλα τα μέσα μεταφοράς. Το 
γεγονός αυτό θέτει το θέμα της καταλληλότητας τόσο των υφιστάμενων υποδομών όσο και 
εκείνων που βρίσκονται στο στάδιο του σχεδιασμού. 
Για να επιλυθεί το θέμα αυτό πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη: 
- η αυξημένη σημασία των υπηρεσιών διοικητικής μέριμνας για την ανταγωνιστικότητα 
των επιχειρήσεων · 
- η αναζήτηση άριστης χρησιμοποίησης σε κοινοτικό επίπεδο των υφιστάμενων υποδομών 
μέσω της διασύνδεσης των εθνικών δικτύων· 
- η περιβαλλοντική διάσταση κατά την κατασκευή και την επέκταση υφιστάμενων 
υποδομών· 
- υψηλό επίπεδο ασφάλειας· 
- τα διθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα για τη δημιουργία νέων υποδομών και η ταξινόμηση 
των προτεραιοτήτων. 
- η κατάσταση που επικρατεί στις περφέρειες ή τα κέντρα των κρατών μελών. 
Από την εξέταση της κατάστασης, ιδίως στο πλαίσιο της Ομάδας των συντονιστών, 
προκύπτει ότι η προβληματική αυτή ποικίλει ανάλογα με τους τρόπους μεταφοράς. 
Ωστόσο, η εξέταση των συνεπειών της Εσωτερικής Αγοράς θα πρέπει να πραγματοποιηθεί 
λαμβάνοντας υπόψη ταυτόχρονα όλους τους τρόπους μεταφοράς. Η προσέγγιση αυτή 
επιβάλλεται ολοένα και περισσότερο, εξ ου και το ενδιαφέρον για τις διεθνείς 
συνδυασμένες μεταφορές οι οποίες απαιτούν την ανάπτυξη υποδομών προσαρμοσμένων στη 
χρησιμοποίηση πολλών μέσων και προϋποθέτουν συνεκτική τεχνική εναρμόνιση για καθένα 
από τα χρησιμοποιούμενα μέσα μεταφοράς. 
Η κοινοτική προσέγγιση σε θέματα υποδομών μεταφοράς αποδεικνύεται ιδιαιτέρως 
χρήσιμη και προσαρμοσμένη στα δύο ακόλουθα θέματα: 
- τον καθορισμό κατευθυντήριων σχεδίων δικτύων, κατά το πρότυπο της εργασίας που 
πραγματοποιείται στο στάδιο αυτό για τα τρένα μεγάλης ταχύτητας· 
- τη χρηματοδοτική συνεισφορά στα μεγάλα έργα υποδομής κοινοτικού ενδιαφέροντος, 
που αποτελεί απαραίτητο μέσο για την ανάπτυξη κοινής πολιτικής και για το οποίο η 
Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση πολυετούς κανονισμού 1990-1992 για έξι έργα 
θεωρούμενα ως κοινοτικού ενδιαφέροντος και προτεραιότητας ενόψει της Εσωτερικής 
Αγοράς (σιδηροδρομικό δίκτυο μεγάλης ταχύτητας, άξονας του Brenner, Somport, 
οδικός άξονας προς την Ιρλανδία, σκανδιναυική σύνδεση, ενίσχυση των χερσαίων 
διασυνδέσεων στην Ελλάδα). - 7 -
(3) COM (88) 577 3.1.1. Οι εναέριες μεταφορές 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η ελευθέρωση των εναέριων μεταφορών και η θέσπιση νομοθετικών διατάξεων 
ευνοϊκότερων για τον ανταγωνισμό έχουν ως συνέπεια τη μείωση του κόστους ενώ 
παράλληλα καθιστούν πιο προσιτό τον εν λόγω τρόπο μεταφοράς. Σε αυτό πρέπει να 
προστεθεί η αυξημένη επιθυμία κινητικότητας των ατόμων τόσο στον ενδοκοινοτικό χώρο 
όσο και προς το εξωτερικό. Αφετέρου τάση για σημαντική αύξηση παρουσιάζει και το 
εναερίως μεταφερόμενο φορτίο. Η αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας υπολογίζεται σε 10% 
περίπου το χρόνο. 
β) Τα προβλήματα 
Επισημάνθηκαν δύο προβλήματα : 
*η συμφόρηση του εναέριου χώρου και τα προβλήματα που συνδέονται με τη 
λειτουργική ικανότητα των συστημάτων ελέγχου 
Η αναλογία των πτήσεων με καθυστερήσεις άνω των 15 λεπτών αυξάνεται συνεχώς και το 
γεγονός αυτό φανερώνει ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα διαχείρισης της εναέριας 
κυκλοφορίας εγγίζουν το σημείο κορεσμού τους. Το πρόβλημα αυτό εξετάσθηκε διεξοδικά 
από την Επιτροπή στην Ανακοίνωση της 16ης Ιανουαρίου 1989^3^ για την λειτουργική 
ικανότητα του συστήματος εναέριας κυκλοφορίας, καθώς και στο πλαίσιο διαφόρων 
δημοσιεύσεων εκ μέρους ενώσεων χρηστών και καταναλωτών. Η αιτία του προβλήματος 
αυτού είναι γνωστή: πολλαπλασιασμός των αρμόδιων εθνικών αρχών (καθεμία λειτουργεί 
με βάση δικούς της κανόνες) και η ύπαρξη 42 κέντρων ελέγχου που λειτουργούν με 22 
συστήματα γενικά μη συμβατά μεταξύ τους. 
*οι αερολιμενικές υποδομές 
Η ανεπάρκεια σύγχρονων αερολιμενικών υποδομών αποτελεί μειονέκτημα για ορισμένα 
κράτη μέλη, γενικά τα πιο απομακρυσμένα από το κέντρο της Κοινότητας. 0 κορεσμός 
πολλών αεροδρομίων του κέντρου της Κοινότητας προκαλεί προβλήματα ασφάλειας και 
καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη νέων υποδομών ή εκείνων των υφιστάμενων περιφερειακών 
αεροδρομίων. Η εφαρμογή της 5ης ελευθερίας αναμένεται να προκαλέσει ανακατατάξεις 
στο χάρτη των διεθνών αεροδρομίων. Η διαχείριση των αεροδρομίων έχει ανατεθεί σε 
ιδιωτικές και δημόσιες επιχειρήσεις ενώ πρέπει να σημειωθεί και η ύπαρξη 
ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων αεροδρομίων. 
γ) Οι λύσεις στα προβλήματα και η αξιολόγηση τους 
*ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας 
Στην προαναφερθείσα Ανακοίνωση της 16ης Ιανουαρίου 1989, η Επιτροπή πρότεινε την 
έγκριση μιας σειράς μέτρων (προσχώρηση όλων των κρατών μελών στο EUR0C0NTR0L, 
δημιουργία ενιαίου κέντρου για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, ενοποίηση των 
συστημάτων ελέγχου, εναρμόνιση των εξοπλισμών, ανακατανομή του εναέριου χώρου 
(πολιτική - πολεμική αεροπορία κ.λπ. ...). 
Την περίοδο αυτή προσχωρούν στο EUR0C0NTR0L τα μη συμμετέχοντα μέχρι σήμερα κράτη 
μέλη. Στο πλαίσιο του EUR0C0NTR0L δημιουργείται ενιαίο κέντρο διαχείρισης της 
εναέριας κυκλοφορίας· το κέντρο αυτό θα λειτουργήσει στα τέλη του 1994. Τα υπόλοιπα 
μέτρα παραμένουν προς έγκριση. - 8 -
Στις 24 Απριλίου 1990, οι Υπουργοί Μεταφορών της CEAC (Ευρωπαϊκή Επιτροπή της 
Πολιτικής Αεροπορίας) ενέκριναν σχέδιο για την εναρμόνιση και την προοδευτική 
ενοποίηση των μηχανισμών ATC (Air Trafic Control) σε χρονική περίοδο οκτώ ετών 
δηλαδή έως το έτος 2000, όπου υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω επιδείνωσης των 
προβλημάτων. Η διαχείριση αυτή του σχέδιο ανατέθηκε στο Eurocontrol. 
Οι εθνικές διοικήσεις πολιτικής αεροπορίας θεωρούν ότι το σχέδιο αυτό είναι το μόνο 
ρεαλιστικό. Οι κυριότεροι χρήστες του συστήματος, δηλαδή οι αεροπορικές εταιρείες, 
θεωρούν ότι με τα μέτρα αυτά είναι αδύνατο να επιλυθούν τα προβλήματα εντός 
ικανοποιητικού χρονικού διαστήματος . 
Η Επιτροπή από την πλευρά της δήλωσε ότι υποστηρίζει το πρόγραμμα της CEAC. Το 
θεωρεί όμως σαν ένα πρώτο στάδιο στο βαθμό που αποκλειστικός του στόχος είναι να 
καταστούν συμβατά τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα, θα πρέπει να συνεχισθούν οι 
προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενιαίου Ευρωπαϊκού συστήματος. 
Οι βιομηχανικοί κύκλοι του τομέα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών θεωρούν 
ότι οι εργασίες έρευνας και ανάπτυξης για τις κοινοποιήσεις δεδομένων μεταξύ 
υπολογιστών των κέντρων εναέριου ελέγχου, η ανάπτυξη και η αξιοποίηση νέου 
λογισμικού καθώς και η μελέτη ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος εναέριου ελέγχου θα 
συμβάλουν στην επίλυση των υφιστάμενων προβλημάτων. 
*οι αερολιμενικές υποδομές 
Στο σημερινό στάδιο δεν υφίσταται στην Κοινότητα πλαίσιο συνεννόησης στον τομέα 
αυτό, δεδομένου ότι η πρόταση της Επιτροπής για επέκταση των αρμοδιοτήτων της 
Επιτροπής Υποδομών Μεταφορών στις λιμενικές και αερολιμενικές υποδομές δεν έγινε 
αποδεκτή από το Συμβούλιο. 
Οι γνώμες των κρατών μελών διίστανται όσον αφορά την αναγκαιότητα παρόμοιας 
διαβούλευσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάπτυξη των εν λόγω υποδομών παρουσιάζει 
κοινοτικό ενδιαφέρον και αιτιολογεί την ύπαρξη κατάλληλου πλαισίου για την 
διεξαγωγή σχετικών διαβουλεύσεων. 
3.1.2. Οι οδικές μεταφορές 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Αν και η ελευθέρωση του τομέα θα επιτρέψει την καλύτερη χρησιμοποίηση των 
υφιστάμενων μεταφορικών ικανοτήτων και συνεπώς του δικτύου (λιγότερα φορτηγά θα 
κυκλοφορούν άνευ φορτίου), ωστόσο, από την άλλη πλευρά προβλέπεται έντονη ανάπτυξη 
αυτού του τρόπου μεταφοράς, ο οποίος αντιπροσωπεύει περισσότερο από το μισό της 
μεταφοράς εμπορευμάτων στην Ευρώπη Πράγματι, μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, 
οι οδικές μεταφορές αποτελούν τον τομέα ο οποίος, λόγω της ευελιξίας του, γνώρισε 
την περισσότερο σημαντική ανάπτυξη κατά τη διάρκεια των 20 τελευταίων ετών, χωρίς 
ωστόσο να υπάρξει αντίστοιχη βελτίωοη του επιπέδου των επενδύσεων ώστε να 
απορροφηθεί η αύξηση αυτή (λιγότερο από 1% ετήσια αύξηση των επενδύσεων έναντι 
αντίστοιχης αύξησης της κυκλοφορίας ανώτερης του 2%). Από το 1986 και μετά η οδική 
κυκλοφορία επιταχύνεται με έντονο ρυθμό που υπερβαίνει το 5% στους μεγάλους οδικούς 
άξονες για τα ελαφρά και τα βαρέα οχήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις η διεθνής 
μεταφορά εμπορευμάτων αυξάνεται με ακόμη ταχύτερους ρυθμούς. Το στοιχείο αυτό 
αποτελεί επίσης μέσο για την έξοδο από την απομόνωση των περιφερειακών περιοχών. 
Επίσης μπορεί να διατυπωθεί η πρόβλεψη ότι η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα θα 
καταστήσει ακόμα πιο ορατούς και συνεπώς περισσότερο απαράδεκτους, τους ελλείποντες 
κρίκους. - 9 -
β) Τα προβλήματα 
Εμφανίζονται πέντε ειδικά προβλήματα: 
- αυξημένη ευαισθησία των μεγάλων διεθνών αξόνων όσον αφορά τους ελλείποντες 
κρίκους· 
- ο πολλαπλασιασμός των σημείων συμφόρησης· 
- η συμφόρηση των μεγάλων αστικών κέντρων που προκαλεί σημαντικές απώλειες χρόνου 
και αισθητή αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης· 
- η ανυπαρξία ή ανεπάρκεια των βασικών υποδομών σε ορισμένες χώρες της περιφέρειας· 
- κατά τον σχεδιασμό των οδικών έργων δεν δίδεται αρκετή προσοχή στην εκμετάλλευση 
του δικτύου οδών και αυτοκινητοδρόμων ενώ παράλληλα παρατηρείται υποχρησιμοποίηση 
της συνολικής ικανότητας των δικτύων αυτών σε περιπτώσεις συμφόρησης ή/και 
ατυχημάτων. 
γ) Οι λύσεις και η αξιολόγηση τους 
Σε πολλά κράτη μέλη υφίσταται ευρύ πρόγραμμα υποδομών στον τομέα των 
αυτοκινητοδρόμων. Η δυνατότητα συντονισμένης ανάπτυξης και εξέλιξης των 
προγραμμάτων αυτών αποτελεί καθοριστικό στοιχείο προκειμένου να εξασφαλιστεί η 
συμπληρωματικότητά τους και, κατά συνέπεια, η οικονομική τους αποδοτικότητα. 
Ανεξάρτητα από τα ήδη υλοποιούμενα σχέδια, όπως το Eurotunnel ή το Scanlink, 
αναζητούνται λύσεις για: 
- τη βελτίωση των ανταποκρίσεων μεταξύ χερσαίων-θαλάσσιων μεταφορών· 
- την ενσωμάτωση των περιφερειακών περιοχών στο δίκτυο της Κοινότητας· 
- τη διάβαση των ορεινών όγκων Άλπεων (συζητήσεις για τη διαμετακόμιση μέσω της 
Ελβετίας και της Αυστρίας, ...) και των ΠυρηναίωνίεσπιροΓί, Puymorens)· 
- το συνδυασμό της οδικής μεταφοράς με το σιδηρόδρομο και την πλωτή οδό (βλ. 
παρακάτω). 
- την εφαρμογή των τεχνικών τηλεματικής για την καλύτερη διαχείριση της 
κυκλοφορίας, τη μείωση της ρύπανσης και τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας (βλέπε 
παρακάτω: IRIS). 
Η Επιτροπή των Υποδομών Μεταφοράς εκπόνησε και προσαρμόζει τακτικά ένα ενδεικτικό 
οδικό δίκτυο κοινοτικού ενδιαφέροντος. Αναμένεται ότι έτσι θα καταστεί δυνατή η 
καλύτερη επισήμανση των προτεραιοτήτων ενώ παράλληλα θα διευκολυνθεί η διοχέτευση 
των κοινοτικών χρηματοδοτικών πόρων (ΕΤΠΑ, ...) προς τα κατάλληλα σχέδια. 
θα ήταν επιθυμητή μια συνολικότερη προσέγγιση στον τομέα των οδικών υποδομών 
κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως εκείνη που αναπτύσσεται για τις σιδηροδρομικές 
μεταφορές. 
3.1.3. Οι σιδηροδρομικές μεταφορές 
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα ανακοίνωση στο Συμβούλιο για την πολιτική της 
Κοινότητας στον τομέα των σιδηροδρόμων ενόψει της Εσωτερικής Αγοράς^4). Η 
ανακοίνωση αυτή συνοδεύεται από συγκεκριμένες προτάσεις. 
(4) COM (89) 564 - 10 -
- 11 -
α)Η μεταφορά ταξιδιωτών 
i)Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Οι διεθνείς μεταφορές επιβατών με σιδηρόδρομο αντιπροσωπεύουν μόνο το 0,5% της 
συνολικής μεταφοράς ταξιδιωτών με σιδηρόδρομο και βρίσκεται σε σταθερή πτώση από το 
1975, ενώ η αναλογία μεταξύ τρένου και αεροπλάνου για τη μεταφορά επιβατών από 
50/50 μεταβλήθηκε σε 38/62 υπέρ του αεροπλάνου. Η αυξημένη κινητικότητα των ατόμων 
και συνεχώς μεγαλύτερες δυσκολίες της οδικής και της αεροπορικής μεταφοράς 
αναμένεται να προκαλέσουν αύξηση των σιδηροδρομικών μεταφορών. 
i i) Τα προβλήματα 
Τα υφιστάμενα δίκτυα θέτουν προβλήματα συμβατότητας και διαλειτουργικότητας τα 
οποία οφείλονται σε διαφορετικά τεχνικά πρότυπα: διαφορετικό εύρος των 
σιδηροδρομικών γραμμών στην Ιβηρική Χερσόνησο, ηλεκτρική τάση, σήμανση. Τα 
μελλοντικά δίκτυα θα πρέπει να σχεδιάζονται από κοινού και να ανταποκρίνονται σε 
κριτήρια αποδοτικότητας. Επιπλέον, έχει ουσιαστική σημασία να εξυπηρετούνται τα 
σιδηροδρομικά δίκτυα από αστικές μεταφορές ταχείς και αποτελεσματικές. 
i i i) Οι λύσει ς 
Οι σημερινές προτεραιότητες της Κοινότητας επικεντρώνονται στο τρένο μεγάλης 
ταχύτητας, που προσφέρει μια εναλλακτική λύση στις οδικές και εναέριες μεταφορές, 
ιδιαίτερα στις πυκνοκατοικημένες περιοχές. 
Τον Δεκέμβριο του 1989 το Συμβούλιο ανέθεσε σε ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου την 
εκπόνηση, πριν τις 31 Δεκεμβρίου 1990, κατευθυντήριου σχεδίου στο οποίο θα 
καθορίζονται τα έργα προτεραιότητας ενόψει της υλοποίησης ευρωπαϊκού δικτύου τρένων 
μεγάλης ταχύτητας, με βάση τα εθνικά δίκτυα και τις αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί 
σε διεθνές επίπεδο. Η εν λόγω ομάδα εργασίας, στην οποία συμμετέχουν όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη, εξετάζει τα θέματα του δικτύου, καθώς και εκείνα που αφορούν τα 
προβλήματα τυποποίησης των εξοπλισμών και συμβατότητας των υποδομών. Τα 
αποτελέσματα των εργασιών αυτών θα μπορούν να ενσωματωθούν στο πρόγραμμα εργασίας 
που προβλέπεται για το τέλος του έτους. 
Όσον αφορά τις παραδοσιακές σιδηροδρομικές μεταφορές, οι αναληφθείσες εργασίες 
είναι περιορισμένης κλίμακας, αλλά ορισμένα πρότυπα που εγκρίθηκαν για τα τρένα 
μεγάλης ταχύτητας θα εφαρμοστούν και στις παραδοσιακές σιδηροδρομικές μεταφορές. Το 
σχέδιο της Ισπανικής Κυβέρνησης για προσαρμογή του εύρους των σιδηροδρομικών 
γραμμών αποτελεί οπωσδήποτε μία από τις πιο επείγουσες προτεραιότητες της παρούσας 
φάσης. 
β)η μεταφορά εμπορευμάτων 
i) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Το 1987, η σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευμάτων αντιπροσώπευε περισσότερο από το 10% 
του συνόλου των μέσων μεταφοράς (έναντι 14% το 1975). 0 αυξημένος ανταγωνισμός στο 
πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς αναμένεται ότι θα καταστήσει εντονότερη την ανάγκη 
για τους σιδηροδρόμους να προσφέρουν υπηρεσίες σε ανταγωνιστικές τιμές και 
προσαρμοσμένες καλύτερα στις ανάγκες των χρηστών. Η αυξημένη ευαισθησία για το 
περιβάλλον και οι απαιτήσεις των χωρών διαμετακόμισης (Αυστρία, Ελβετία, 
Γιουγκοσλαβία) προς την Ιταλία και την Ελλάδα δίνουν ωστόσο σε αυτό το μέσο 
- 12 -
μεταφοράς μία νεά ευκαιρία. Η συνδυασμένη μεταφορά προσφέρει σημαντικές δυνατότητες 
ανάπτυξης (βλέπε παρακάτω). 
Μ) Τα προβλήματα 
Εκτός από τα προβλήματα υποδομών και χρηματοδότησης, το σημαντικότερο πρόβλημα 
φαίνεται να είναι η έλλειψη εναρμόνισης των εθνικών προτύπων των σιδηροδρομικών 
δικτύων μεταξύ τους και με τα πρότυπα της οδικής μεταφοράς. 
iii) Οι λύσεις και η αξιολόγηση τους 
Εκτός από τις προτάσεις για τις υποδομές και τον τρόπο χρηματοδότησης των 
σιδηροδρόμων, ο μόνος τρόπος που μπορεί να αυξήσει το μερίδιο των σιδηροδρόμων στη 
μεταφορά εμπορευμάτων φαίνεται να είναι οι συνδυασμένες μεταφορές. 
3.1.4. Οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η αύξηση της μεταφοράς εμπορευμάτων θα αποδειχθεί επωφελής για τις εσωτερικές 
πλωτές μεταφορές μόνο εάν οι τελευταίες κατορθώσουν να προσφέρουν τις ευέλικτες και 
αποτελεσματικές υπηρεσίες που αναμένουν οι χρήστες. Επίσης αυτός ο τρόπος μεταφοράς 
παρουσιάζει ιδιαίτερα σημαντικά πλεονεκτήματα από περιβαλλοντική άποψη, ενώ δεν 
μπορούν να αγνοηθούν οι δυνατότητες επέκτασης στην Ανατολική Ευρώπη των 
πλεονεκτημάτων που θα προκύψουν από την Εσωτερική Αγορά. 
β) Τα προβλήματα 
0 εν λόγω τρόπος μεταφοράς αφού γνώρισε μία εξέλιξη παρεμφερή με εκείνη των 
σιδηροδρομικών μεταφορών, σήμερα, ευρίσκεται στο στάδιο της αναδιάρθρωσης κυρίως 
από την άποψη της προσφοράς. 
Στο επίπεδο των υποδομών, εκτός από τη σπονδυλική στήλη που αποτελεί ο Ρήνος, 
υπάρχει ένα συνεκτικό δίκτυο εσωτερικών πλωτών οδών για τα πλοία με ικανότητα 
φόρτωσης από 1.350 έως 10.000 τόνους που καλύπτει την ΟΔΓ, τις Κάτω Χώρες, το 
Βέλγιο, το Λουξεμβούργο καθώς και τις παραμεθόριες περιοχές στο βόρειο και το 
ανατολικό τμήμα της Γαλλίας. Η Γαλλία διαθέτει ποτάμιο δίκτυο, τα διάφορα όμως 
δίκτυα είναι ανεπαρκώς συνδεδεμένα με το κύριο ευρωπαϊκό δίκτυο. Το δίκτυο 
κοινοτικού ενδιαφέροντος, που συγκεντρώνεται στα πέντε κράτη μέλη συνδέεται μετά 
κυριότερα λιμάνια του ευρωπαϊκού Βορρά και θα συνδεθεί με το Δούναβη το 1991. 
γ) Οι λύσεις και η αξιολόγηση τους 
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το υφιστάμενο δίκτυο παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, ιδίως 
στο πλαίσιο της προοπτικής των αυξημένων σχέσεων με τις χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης, θα πρέπει να επέλθουν βελτιώσεις κυρίως στη Γαλλία και στη Γερμανία. 
Εξάλλου, είναι ιδιαίτερα επιθυμητή η ανάπτυξη υποδομών που θα επιτρέπουν τη 
μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων και αυτό ενόψει της δυναμικής ανάπτυξης των 
συνδυασμένων μεταφορών. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το ότι τα ενδιαφερόμενα 
κράτη μέλη είναι μάλλον απρόθυμα να αναλάβουν σχετικές ενέργειες σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
3.1.5. Οι λιμενικές υποδομές 
α) Επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Τριάντα της εκατό του ενδοκοινοτικού εμπορίου και 90% των εξωτερικών συναλλαγών της 
Κοινότητας πραγματοποιούνται μέσω της θαλάσσιας οδού. Εξάλλου, οι θαλάσσιες 
μεταφορές αποτελούν για ορισμένα κράτη μέλη της περιφέρειας το πλεόν οικονομικό 
μέσο για την πρόσβαση στο κέντρο της Κοινότητας. Συνεπώς αυτός ο τρόπος μεταφοράς 
θα επηρεαστεί θετικά από την ανάπτυξη που θα προκληθεί στο πλαίσιο της εσωτερικής 
- 13 -
αγοράς, και ενόψει αυτής της προοπτικής, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα λιμάνια που 
εξυπηρετούν τις κυριότερες συνδέσεις μεταξύ των κρατών μελών που χωρίζονται από τη 
θάλασσα αλλά και τα άλλα λιμάνια που μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της 
ακτοπλοΐας και των θαλάσσιων συνδέσεων μικρών αποστάσεων που λειτουργούν 
συμπληρωματικά ως προς τις χερσαίες συνδέσεις. 
β) Τα προβλήματα 
Αν και είναι προφανές ότι η ανάπτυξη των λιμενικών υποδομών συμβάλλει στην καλή 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ωστόσο, η εποπτεία των υποδομών αυτών από την 
Κοινότητα προσκρούει στις ιδιαιτέρως έντονες διαφορές που υφίστανται από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο όσον αφορά την οργάνωση των λιμανιών, τον καταμερισμό των 
αρμοδιοτήτων μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα σε θέματα λιμενικών δραστηριοτήτων 
και τη χρηματοοικονομική διάρθρωση. 
γ) Οι λύσεις 
Μια πρώτη πρωτοβουλία συνίσταται στην κατάρτιση καταλόγου με τα λιμάνια κοινοτικού 
ενδιαφέροντος. 
Όπως και στην περίπτωση των αερολιμενικών υποδομών, έτσι και για τις λιμενικές 
υποδομές δεν υπάρχει πλαίσιο διαβούλευσης και συνεννόησης σε κοινοτικό επίπεδο λόγω 
της αντίθεσης πολλών κρατών μελών. 
3.1.6. Οι διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Οι διεθνείς συνδυασμένες μεταφορές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 4% της διακίνησης 
εμπορευμάτων στην Κοινότητα, πρέπει να αναπτυχθούν με υψηλούς ρυθμούς (24% το 
1988), λόγω του ότι προσφέρουν λύσεις στα προβλήματα της διάβασης των Άλπεων και 
της συμφόρησης του οδικού δικτύου. Προσφέρουν επίσης απάντηση στις οικολογικού 
χαρακτήρα ανησυχίες που εκδηλώνονται ολοένα και συχνότερα. Γενικά θεωρείται πιθανό 
να επαληθευτεί η υπόθεση σύμφωνα με την οποία μέχρι το 2005 θα έχει τριπλασιαστεί η 
συμμετοχή του εν λόγω τρόπου μεταφοράς στη διακίνηση εμπορευμάτων. 
β) Τα προβλήματα 
Το κύριο εμπόδιο στην ανάπτυξη αυτού του τρόπου μεταφοράς είναι η απουσία 
πραγματικού ευρωπαϊκού δικτύου. Οι διαφορές στα πρότυπα και τα περί τυπώματα, στους 
εξοπλισμούς και την οργάνωση απαιτούν την επείγουσα ανάληψη ενεργειών για να 
καταστεί δυνατή η υλοποίηση του δικτύου αυτού. 
γ) 0» λύσεις και η αξιολόγηση τους 
Όλα τα κράτη μέλη συμφωνούν ότι θα πρέπει να αναπτυχθεί επειγόντως αυτός ο τρόπος 
μεταφοράς. 
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας^), στόχος της οποίας είναι 
(ί) να ελευθερωθούν πλήρως οι αρχικές και τελικές διαδρομές, 
(II) να αυξηθούν τα φορολογικού χαρακτήρα κίνητρα και 
(iii) να αποσαφηνιστεί η νομική θέση του ίδιου λογαριασμού για τις συνδυασμένες 
μεταφορές. 
Εξάλλου, στο πλαίσιο μελέτης που παρήγγειλαν η Επιτροπή και τα ενδιαφερόμενα μέρη, 
καθορίζεται σχέδιο διεθνούς δικτύου και οι όροι της ανάπτυξης του ενώ παράλληλα 
(5) COM (89)564 
- 14 -
διατυπώνονται προτάσεις σε θέματα επενδύσεων. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης 
εξετάζονται στο στάδιο αυτό από ομάδα εργασίας και η Επιτροπή θα υποβάλει τις 
δέουσες προτάσεις στο Συμβούλιο πριν το τέλος του έτους. 
3.1.7. Εφαρμογή της τηλεματικής στις μεταφορές 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η έντονη επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς στις οδικές μεταφορές αιτιολογεί την 
αναζήτηση λύσεων για καλύτερη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, της πληροφόρησης και της 
οδικής ασφάλειας. Οι λύσεις αυτές μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα την καλύτερη 
χρησιμοποίηση των μεταφορικών ικανοτήτων που θα έχουν ελευθερωθεί στο πλαίσιο της 
κοινοτικής νομοθεσίας, βελτίωση της κυκλοφοριακής ροής, μείωση των απωλειών χρόνου 
και αύξηση της οδικής ασφάλειας. 
β) Τα προβλήματα 
Η συμφόρηση σε όλα τα οδικά δίκτυα πρόσβασης στις μεγάλες πόλεις καθώς και σε 
ορισμένα τμήματα αυτοκινητόδρομων, προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις οδικές 
μεταφορές καθώς και σημαντική απώλεια εσόδων για τις ευρωπαϊκές εταιρείες. Η 
ενημέρωση για την κυκλοφορία, που παρέχεται σήμερα, δεν είναι γενικώς χρήσιμη για 
τους ταξιδιώτες που διανύουν μεγάλες αποστάσεις, ούτε για τους μεταφορείς 
εμπορευμάτων, και αυτό γιατί δεν υπάρχει συνέχεια στις παρεχόμενες υπηρεσίες 
ενημέρωσης μεταξύ των διαφόρων περιοχών. Για την επίλυση αυτών των προβλημάτων, 
αναπτύσσονται πολλά συστήματα τηλεματικής, και ο κίνδυνος μη συμβατότητας μεταξύ 
τους αυξάνει. 
γ) Οι λύσεις 
Το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης "DRIVE" (1988-1991) χρησίμευσε ως βάση για την 
ανάπτυξη του συστήματος IRIS (Ενοποιημένο σύστημα για την οδική ασφάλεια, την 
Πληροφόρηση και την Ναυσιπλοΐα) που θα επιλύσει τα προαναφερθέντα προβλήματα. Για 
το σκοπό αυτό, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν οι ακόλουθες ενέργειες προκειμένου να 
τεθούν άμεσα σε εφαρμογή συστήματα για τα οποία είναι ήδη διαθέσιμα όλα τα σχετικά 
στοιχεία και χαρακτηριστικά (η δοκιμαστική εφαρμογή συστημάτων που θα είναι 
διαθέσιμα σε μεταγενέστερο στάδιο θα ενταχθεί στο νέο πρόγραμμα έρευνας και 
ανάπτυξης (1990-94), σε συνδυασμό με τα σχέδια ΕΥΡΗΚΑ παρεμφερούς χαρακτήρα): 
- η εφαρμογή στρατηγικών για την ενοποιημένη ρύθμιση της κυκλοφορίας μεγάλων 
αποστάσεων και στις πόλεις· 
- η δημιουργία δικτύων επικοινωνίας μεταξύ των κέντρων πληροφόρησης και ελέγχου της 
κυκλοφορίας στα διάφορα κράτη μέλη· 
- η δημιουργία της απαραίτητης υποδομής ώστε να ενημερώνεται ο οδηγός στη γλώσσα 
του για την κατάσταση της κυκλοφορίας και τους οδικούς κινδύνους και να 
κατευθύνεται αποτελεσματικά και με ασφάλεια στον προορισμό του· 
- η εγκαθίδρυση πανευρωπαϊκού συστήματος εντοπισμού και επικοινωνίας με τα οχήματα 
προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανάγκες τόσο των μεταφορέων εμπορευμάτων όσο και 
των διαχειριστών των εμπορικών οχημάτων. Αυτό ισχύσει ιδιαίτερα για τη μεταφορά 
επικίνδυνων ουσιών και για τις συνδυασμένες μεταφορές. 
Οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι (κρατικές αρχές, παραγωγοί εξοπλισμών και οχημάτων, 
οργανώσεις μεταφορέων) συμμετέχουν ενεργά στις διεξαγόμενες εργασίες. Εάν έστω και 
ποσοστό μικρότερο του 2% του αρχικού προϋπολογισμού για την κατασκευή δρόμων 
μπορούσε να διατεθεί σε συστήματα τηλεματικής, η Κοινότητα θα ήταν σε θέση να 
αξιοποιήσει πλήρως την υποδομή της στον τομέα αυτό. 
3.2. 01 ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ 
α) Η επίδραση της εσωτερικής αγοράς 
Η κατάργηση των εσωτερικών συνόρων της Κοινότητας και η ταυτόχρονη επέκταση των 
αγορών προϊόντων και υπηρεσιών στο σύνολο του κοινοτικού εδάφους θα επιφέρουν 
ταχεία αύξηση της ζήτησης τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε διευρωπαϊκό επίπεδο. Η 
επίδραση της εσωτερικής αγοράς στην ευρωπαϊκή οικονομία και την ανταγωνιστικότητα 
της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καλή λειτουργία αυτού του νευρικού συστήματος 
που αποτελούν τα δίκτυα τηλεματικής. 
Για να ικανοποιηθεί συνεπώς η αυξανόμενη αυτή ζήτηση είναι απαραίτητο να 
προσαρμοστούν εγκαίρως οι ικανότητες των υποδομών και των υπηρεσιών. Σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο θα πρέπει επίσης να τεθούν προοδευτικά στη διάθεση των οικονομικών φορέων 
νέες υπηρεσίες, των οποίων η προσφορά κατέστη δυνατή λόγω της τεχνικής προόδου, 
ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας των φορέων αυτών, ενώ παράλληλα οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να 
τεθούν και στη διάθεση των κρατικών αρχών ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα να 
εξασφαλίσουν τη διαχείριση της ενιαίας αγοράς. 
Αυτή η αναγκαιότητα εγκαθίδρυσης της εσωτερικής αγοράς θα δημιουργήσει ένα σύνολο 
νεών αναγκών καθώς και μία υποχρέωση την οποία η Κοινότητα θα πρέπει να εκπληρώσει. 
Πράγματι τα δίκτυα υπηρεσιών τηλεματικής θα πρέπει απαραιτήτως να επιτρέπουν την 
ανταλλαγή των αναγκαίων πληροφοριών: 
- μεταξύ των κοινοτικών οργάνων και των εθνικών διοικήσεων· 
- μεταξύ των ίδιων των εθνικών διοικήσεων και ακόμη στο πλαίσιο αυτών των 
διοικήσεων· 
- μεταξύ των διοικήσεων και των οικονομικών φορέων. 
Μερικά παραδείγματα καταδεικνύουν τη σημασία των νέων αναγκών που δημιουργούνται 
και οι οποίες θα πρέπει να ικανοποιηθούν: 
- η κατάργηση των ελέγχων στα ενδοκοινοτικά σύνορα για τα άτομα και τα εμπορεύματα 
συνεπάγεται την επί μονίμου βάσεως, οργανωμένη και ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών 
για τα εμπορεύματα και τα άτομα που εισέρχονται στην Κοινότητα: τελωνειακές 
διαδικασίες, κτηνιατρική και φυτοϋγειονομικοί έλεγχοι, αστυνομικοί έλεγχοι και 
έλεγχοι αοφαλε'ίας για τα άτομα που διαβαίνουν τα εξωτερικά σύνορα· συλλογή 
στατιστικών πληροφοριών για το ενδοκοινοτικό εμπόριο· οι ανάγκες αυτές 
απεικονίζονται κυρίως με τη θέση σε ισχύ της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του 
Schengen, που υπογράφηκε στις 19/6/1990, και συνεπάγεται την ηλεκτρονική 
ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αστυνομικών αρχών των συμβαλλόμενων κρατών 
(S.I.S.) καθώς και με το αίτημα του Συμβουλίου Γεωργίας της 26/6/1990 για θέση σε 
λειτουργία ενός μηχανογραφημένου συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ 
κτηνιατρικών υπηρεσιών της Κοινότητας ώστε να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της οδηγίας 
για τους κτηνιατρικούς και ζωοτεχνικούς ελέγχους κατά τις ενδοκοινοτικές 
συναλλαγές ζώντων ζώων· 
- η κατάργηση των φορολογικών συνόρων (ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης) στα 
εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας προϋποθέτει τη θέση σε εφαρμογή ενός νέου 
συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών ώστε να καταστεί δυνατός ο αποτελεσματικός 
έλεγχος των ενδοκοινοτικών συναλλαγών και να εξασφαλιστεί κατά συνέπεια η ορθή 
είσπραξη του φόρου· - 15 -
- 16 -
- η πρόληψη των τεχνικών εμποδίων και η διαχείριση των ρητρών διασφάλισης που 
προβλέπονται στις οδηγίες τεχνικής εναρμόνισης απαιτούν ολοένα και περισσότερο 
αυξημένες ανταλλαγές πληροφοριακών στοιχείων μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών 
διοικήσεων. 
- η κατάργηση των εμποδίων για τη γεωγραφική κινητικότητα προκαλεί, τουλάχιστον σε 
ορισμένες ομάδες εργαζομένων, αύξηση αυτής της κινητικότητας, καθώς και την 
ανάπτυξη ενιαίων ζωνών απασχόλησης στις διασυνοριακές περιοχές, γεγονός που 
καθιστά απαραίτητη την αύξηση των μεταβιβαζόμενων πληροφοριακών στοιχείων για την 
προσφορά και ζήτηση θέσεων απασχόλησης, διαδικασία η οποία ήδη έχει αρχίσει στο 
πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Γνωστοποίησης της Προσφοράς και Ζήτησης 
Εργασίας για διεθνή Ανταλλαγή (SEDOC) 
β) Τα προβλήματα 
Η Κοινότητα, στο πλαίσιο της πολιτικής της για τις τηλεπικοινωνίες, έχει ήδη 
αρχίσει την υλοποίηση των πρώτων σταδίων συντονισμού των προηγμένων υποδομών στον 
τομέα των τηλεπικοινωνιών (κινητά ψηφιακά δίκτυα και επικοινωνίες)· εξακολουθούν 
ωστόσο να υφίστανται σημαντικά κενά, κυρίως στο επίπεδο των διευρωπαϊκών εφαρμογών. 
Η προωθούμενη σήμερα ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών και το άνοιγμα στον ανταγωνισμό 
υπηρεσιών των οποίων η παροχή αποτελούσε άλλοτε κρατικό μονοπώλιο, επιφέρουν βαθιές 
μεταβολές στη διάρθρωση του τομέα και τις σχέσεις του με τις κρατικές αρχές. Είναι 
πλέον αδύνατο να επιβληθεί στους παραδοσιακούς τηλεπικοινωνιακούς φορείς η 
πραγματοποίηση επενδύσεων των οποίων η εμπορική αποδοτικότητα δεν είναι 
εξασφαλισμένη. Συνεπώς, θεωρείται πρωταρχικής σημασίας ο όσο το δυνατόν πιο 
έγκαιρος εντοπισμός των αναγκών. 
Οι ενδοκοινοτικές τηλεπικοινωνίες εξακολουθούν ακόμη να αντιπροσωπεύουν ένα 
ιδιαίτερα μικρό τμήμα των τηλεπικοινωνιών σε εθνικό επίπεδο (σαφώς κατώτερο του 
10%), και είναι δύσκολο να γίνουν ευκρινώς αντιληπτά τα όρια της ευρωπαϊκής αγοράς 
η οποία δημιουργείται την περίοδο αυτή. Αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού είναι ότι η 
προσφορά υπηρεσιών τηλεματικής σε διακοινοτικό επίπεδο δεν υπερέβη τα πλαίσια των 
διμερών συμφωνιών οι οποίες περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό τόσο στο επίπεδο της 
λειτουργικής ικανότητας όσο και της ποιότητας. 
Η διμερής αυτή προσέγγιση δημιουργεί με τη σειρά της άλλα προβλήματα στο επίπεδο 
της διαχείρισης των δικτύων. Η δομή των εθνικών δικτύων έχει άμεσες συνέπειες στους 
διοικητικούς μηχανισμούς που διαχειρίζονται τα δίκτυα αυτά και προσδιορίζουν ιδίως 
τις σχέσεις μεταξύ του φορέα και των πελατών του (πρόσβαση στο δίκτυο και τις 
υπηρεσίες, προσδιορισμός του χρήστη, τιμολόγηση, κ.λπ.). Οι εθνικοί αυτοί 
μηχανισμοί διαφέρουν και είναι γενικά ασυμβίβαστοι μεταξύ τους, και οι διμερείς 
συμφωνίες ρυθμίζουν τα προβλήματα αυτά με λύσεις ad hoc, διαφορετικές ανάλογα με 
την περίπτωση, γεγονός που δημιουργεί για τους προμηθευτές υπηρεσιών προστιθέμενης 
αξίας που επιδιώκουν την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια 
που έχουν σχέση τόσο με τον πολύπλοκο χαρακτήρα των ρυθμίσεων όσο και με τις 
προθεσμί ες. 
Σήμερα, η προσφορά διευρωπαϊκών δικτύων και υπηρεσιών περιορισμένων από ποιοτική 
και ποσοτική άποψη, σε συνδυασμό με την ανομοιογένεια και τη δυσκαμψία των 
διοικητικών μηχανισμών, παρεμβάλλει εμπόδια στην ανάπτυξη της ζήτησης, διότι τα 
έξοδα που ο χρήστης πρέπει να καταβάλει για την υπέρβαση αυτών των εμποδίων είναι 
συχνά ανώτερα των πλεονεκτημάτων που θα μπορούσε να αποκομίσει από την πρόσβαση 
στην κοινοτική αγορά. 
γ) Οι λύσεις 
Δύο αμοιβαίως συμπληρωματικές ενέργειες μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση αυτού του 
ειδικώς κοινοτικού προβλήματος. 
- 17 -
Η πρώτη συνίσταται στο να ενισχυθούν οι ενέργειες της Κοινότητας για την προσφορά, 
καταβάλλοντος ταυτοχρόνως προσπάθειες διαφοροποίησης της. 
0 στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία, εκ μέρους των φορέων τηλεπικοινωνιακών 
δικτύων, διευρωπαϊκών συστημάτων τηλεματικής που θα βασίζονται στην υποδομή των 
υφιστάμενων εθνικών συστημάτων και θα είναι διασυνδεδεμένα με τα συστήματα αυτά 
κατά τρόπο αξιόπιστο. Η εν λόγω υπερδομές θα πρέπει να προσφέρουν τη δυνατότητα της 
ενιαίας θυρίδας και να επιτρέπουν έτσι σ' ένα προμηθευτή υπηρεσιών που είναι 
εγκατεστημένος σε οποιοδήποτε μέρος της Κοινότητας να προσφέρει υπηρεσία 
προστιθέμενης αξίας στο σύνολο της Κοινοτικής του πελατείας απευθυνόμενος σε ένα 
μόνο κάτοχο δικτύου, αντί, όπως συμβαίνει σήμερα, να διαπραγματεύεται μέσω 
ξεχωριστών συμφωνιών με καθένα από τους εθνικούς φορείς των χωρών στην αγορά των 
οποίων επιθυμεί να εγκατασταθεί. Οι διεθνείς αυτές θυρίδες θα πρέπει να μπορούν να 
εγγυηθούν στους προμηθευτές υπηρεσιών προστιθέμνης αξίας, την παροχή όλων των 
υπηρεσιών του δικτύου στο σύνολο του εδάφους της Κοινότητας. 
Μία πρώτη λύση στο πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να δοθεί από τους κατόχους 
παραδοσιακών δικτύων, εφόσον αναλάβουν να εξασφαλίσουν διαλειτουργικότητα 
ικανοποιητική από τεχνική, διοικητική και εμπορική άποψη μεταξύ των δικτύων που 
διαχειρίζονται. Ωστόσο, η δημιουργία εκ μέρους των φορέων μιας εναρμονισμένης 
υπερδομής τους φέρει αντιμέτωπους, στο πλαίσιο της συνεργασίας τους, με προβλήματα 
που αφορούν τους κανόνες ανταγωνισμού, και τα οποία μερικές φορές είναι δυσεπίλυτα: 
πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια ώστε να αποσαφηνιστούν οι λύσεις που συμβιβάζονται 
με το κοινοτικό δίκαιο. Ένας άλλος τρόπος αντιμετώπισης των σημερινών ανεπαρκειών 
συνίσταται προφανώς στη δημιουργία, εκ μέρους ευρωπαϊκών εταιρειών παροχής 
υπηρεσιών, αυτών των διευρωπαϊκών υπερδομών. 
Η δεύτερη και σημαντικότερη πτυχή, είναι εκείνη της παροχής συνδρομής για τη 
δημιουργία αγοράς ανταλλαγών δεδομένων σε διασυνοριακό επίπεδο η οποία παράλληλα θα 
συμβάλλει στην αύξηση των διακοινοτικών ανταλλαγών δεδομένων. Η ενέργεια αυτή για 
να είναι αξιόπιστη θα πρέπει να στηρίζεται σε μία πραγματική αγορά, για την οποία 
θα πρέπει να έχει αποδειχθεί ό,τι υφίσταται και ό,τι αναπτύσσεται, και όχι σε 
αισιόδοξες μεν αλλά μη αποδειχθείσες υποθέσεις. 
Η υποχρέωση όλων των φορέων τηλεπικοινωνιακών δικτύων για διαχείριση της 
επιχείρησης τους με εμπορικά κριτήρια τους οδηγεί φυσιολογικά στο να δώσουν 
προτεραιότητα στις εφαρμογές που αποφέρουν ένα ικανοποιητικό εισόδημα και είναι 
ικανές να εξασφαλίσουν την μέγιστη δυνατή απόδοση σε σχέση με τις 
πραγματοποιηθείσες επενδύσεις, τέτοιου είδους εφαρμογές θα εντοπισθούν ουσιαστικά 
στην αγορά των οικονομικών φορέων, για τους οποίους η εγκαθίδρυση της εσωτερικής 
αγοράς θα δημιουργήσει αυξημένες ανάγκες διευρωπαϊκών επικοινωνιών. 
Εξάλλου, μετά την έγκριση, στις 23 Απριλίου 1990, εκ μέρους του Συμβουλίου του 
τρίτου προγράμματος πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα την 
προώθηση ειδικού προγράμματος για την ανάπτυξη συστημάτων τηλεματικής γενικού 
ενδιαφέροντος. 
Οι τομείς προτεραιότητας αυτού του ειδικού προγράμματος συνδέονται άμεσα με την 
άριστη χρησιμοποίηση των υποδομών της εσωτερικής αγοράς: παροχή συνδρομής για τη 
δημιουργία διευρωπαϊκών υπηρεσιών επικοινωνιών μεταξύ διοικήσεων (με προτεραιότητα 
στον τομέα των τελωνείων, της κοινωνικής ασφάλισης, της μεθοριακής αστυνομίας, της 
έμμεσης φορολογίας και των στατιστικών), καθώς και υπηρεσιών στους τομείς των 
μεταφορών της υγείας και της κατάρτισης από απόσταση. 
Για το πρόγραμμα αυτό θα διατεθούν 380 εκατομ. ECU κατά την περίοδο 1990-94. Η 
Επιτροπή πρότεινε όπως το ένα τρίτο περίπου των πόρων αυτών διατεθεί ειδικά για την 
υλοποίηση, σε πειραματική βάση, νεών και βελτιωμένων τηλεπικοινωνιακών διαδικασιών 
μεταξύ των διοικήσεων και αντίστοιχων εφαρμογών στο πλαίσιο της εγκαθίδρυσης της 
εσωτερικής αγοράς. 
- 18 -
Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει τον προσδιορισμό των αναγκών και των τεχνικών 
προβλημάτων, την αναζήτηση των λύσεων στα προβλήματα αυτά καθώς και την εφαρμογή 
πειραματικών σχεδίων. 
Σε γενικές συνεπώς γραμμές, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να διευκολυνθεί 
η εμφάνιση των αναγκών, κατά τρόπο ώστε οι παρέχοντες υπηρεσίες, που θα πρέπει στο 
μέτρο του δυνατού να ενθαρρύνονται στην προσπάθεια τους, να αντιλαμβάνονται πρόωρα 
τα φέλη που μπορούν να αποκομίσουν από την ικανοποίηση των αναγκών αυτών. 
3.2.1. Η υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και η ανταλλαγή ηλεκτρονικών δεδομένων 
(EDI) 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτελεί το κυριότερο εργαλείο επικοινωνίας το 
οποίο θα επιτρέψει, όταν θα καταστεί με τον προσήκοντα τρόπο διαθέσιμο σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο, την αρκετά ταχεία ικανοποίηση τουλάχιστον ενός τμήματος των αναγκών των 
δημόσιων και ιδιωτικών οικονομικών φορέων, καθώς και εκείνων που προκύπτουν στο 
πλαίσιο της διαχείρισης της Εσωτερικής Αγοράς. 
Σήμερα το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς. Με βάση τις 
σχετικές μελέτες αγοράς'προκύπτει μέση ετήσια αύξηση των χρηστών (γραμματοκιβώτια) 
κατά 180%, γεγονός που αναμένεται να προκαλέσει πενταπλασιασμό της ετήσιας αύξησης 
της διασυνοριακής κίνησης κατά την περίοδο 1990-1994. 
Η υπηρεσία αυτή επιτρέπει, αφενός την ανταλλαγή μη δομημένων δεδομένων (συνήθη 
έγγραφα), και αφετέρου την ανταλλαγή δομημένων δεδομένων του τύπου EDI (Ανταλλαγή 
Ηλεκτρονικών Δεδομένων). Η δεύτερη αυτή περίπτωση, η οποία απαιτεί την δόμηση των 
δεδομένων σε εναρμονισμένα έγγραφα, και συνεπώς την ύπαρξη ιδιαίτερα υψηλού βαθμού 
τυποποίησης (πρότυπα EDIFACT)^6), αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον τομέα του 
εμπορίου, ενδιαφέρει όμως παράλληλα και την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ διοικήσεων. 
β) Τα προβλήματα 
0 βαθμός τυποποίησης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αντιστοιχεί πλέον σε μία 
ικανοποιητική κατάσταση ωριμότητας που επιτρέπει την εμπορία ευρωπαϊκών προϊόντων· 
οι υφιστάμενες υποδομές δικτύων και εκείνες που θα τεθούν σε λειτορυγία προς τα 
τέλη του 1991, πρέπει να επιτρέπουν την απορρόφηση της προβλεπόμενης διασυνοριακής 
κίνησης που θα προκαλέσουν οι εφαρμογές της υπηρεσίας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου 
κατά τα πέντε επόμενα έτη. Ωστόσο, η διασύνδεση μεταξύ εθνικών δικτύων εξακολουθεί 
να θέτει προβλήματα, ιδιαίτερα όσον αφορά τον προσδιορισμό του χρήστη και την 
διασυνοριακή τιμολόγηση. 
Όσον αφορά την EDI, έχει πρωταρχική σημασία να εκτιμηθούν ταχέως οι ανάγκες και να 
προσδιορισθούν τα εθνικά συστήματα που θα πρέπει να διασυνδεθούν για να 
ικανοποιήσουν τις ανάγκες αυτές. Οι κυριότερες δυσχέρειες απαντώται πράγματι στην 
επιλογή των δεδομένων και της μορφής των προς ανταλλαγή ηλεκτρονικών εγγράφων, 
καθώς και στην θέσπιση κοινών τεχνικών συστημάτων διασύνδεσης για τους χρήστες που 
συμμετέχουν στο ίδιο σύστημα, 
γ) Οι λύσεις 
Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την εκπόνηση, από τους δημόσιους τηλεπικοινωνιακούς 
φορείς, μνημονίου συμφωνίας για το διευρωπαϊκό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στόχος του 
οποίου είναι ο καθορισμός συντονισμένου χρονοδιαγράμματος εφαρμογής. Εξάλλου, η 
Επιτροπή έλαβε τα απαραίτητα μέτρα ώστε οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης να 
συμπληρώσουν το συντομότερο δυνατόν τις τελευταίες τεχνικές προδιαγραφές που 
τυποποιούν την υπηρεσία αυτή. 
(6) EDIFACT: Ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων για τη διοίκηση, το εμπόριο και τις 
μεταφορές. 
(7) ΙΝ3Ι3: Ολοκληρωμένο κοινό σύστημα πληροφοριών μεταξύ των οργάνων της 
Κοινότητας 
(8) δΤΑΡ: Ειδικές ενέργειες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών που αποσκοπούν στην 
περιφερειακή ανάπτυξη 
(9) ΙΜΡΑΟΤ: Πρότυπα σχέδια δοκιμών/επιδείξεων με σκοπό την ανάπτυξη μιας 
κοινοτικής αγοράς υπηρεσιών πληροφόρησης 
(10) ΤΕΡ15: Συστήματα ηλεκτρονικής μεταβίβασης δεδομένων για εμπορική χρήση 
(11) ΟΑϋΟΙΑ: Συνεργασία στην αυτοματοποίηση των δεδομένων και της 
τεκμηρίωσης σχετικά με τις εισαγωγές/εξαγωγές και τη γεωργία Η κοινοτική ενέργεια για την αύξηση της ζήτησης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου θα 
πρέπει να ενταθεί, διευκολύντας ιδίως την ενημέρωση της αγοράς και ενθαρρύνοντας 
την απόκτηση και χρησιμοποίηση τυποποιημένων προϊόντων εκ μέρους των κρατικών 
επιχειρήσεων. Στον τομέα αυτό, το πρόγραμμα ΙΝ5Ιδ^7^ θα συμβάλει σημαντικά στην 
προσπάθεια για τον καθορισμό των αναγκών των εκάστοτε οργανισμών καθώς και στην 
ανάπτυξη πειραματικών εφαρμογών για την προετοιμασία της από κοινού διαχείρισης της 
ενιαίας αγοράς. Εξάλλου θα καταστεί απαραίτητο να γίνει προσφυγή στο πρόγραμμα 
5ΤΑβ(8) ώστε να ολοκληρωθεί η κάλυψη του συνόλου του εδάφους της Κοινότητας 
παρέχοντας βοήθεια στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Στο πλαίσιο του προγράμματος 
ΙΜΡΑΟΤ^) προβλέπονται ήδη ενέργειες που διευκολύνουν την ενημέρωση της αγοράς: 
οι ενέργειες αυτές περιλαμβάνουν ιδιαίτερα μέτρα προώθησης της υπηρεσίας 
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας. 
Βραχυπρόθεσμα (1991-92), η £01 θα μπορέσει να αναπτυχθεί μόνον εάν οι χρήστες 
έχουν στη διάθεση τους μια ευρωπαϊκή υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ικανή να 
τους παράσχει υπηρεσίες ενιαίας θυρίδας (ενιαία συνδρομή, ενιαίο τιμολόγιο, 
κ.λπ.). Για να τονωθεί η ανάπτυξη της αγοράς, το πρόγραμμα ΤΕ0Ι5^10^ θα εντείνει 
τις προσπάθειες ευαισθητοποίησης των ενδεχόμενων χρηστών στα πλεονεκτήματα της 
ΕϋΙ. Με τη δραστηριότητα αυτή θα καταστεί εξάλλου δυνατός ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χρηστών σε τηλεπικοινωνιακά μέσα. Το πρόγραμμα ΟΑΡΡΙΑ^11), το οποίο 
καλύπτει τις ανάγκες των τελωνειακών διοικήσεων καθώς και εκείνες των στατιστικών 
και της κοινής γεωργικής αγοράς, θα συμμετάσχει επίσης στην τόνωση αυτής της 
αγοράς. 
3.2.2. Το νιάβοίβχ 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Το ευρωπαϊκό νΐαβοΐβχ γνώρισε ικανοποιητική ανάπτυξη εφόσον σήμερα στην Κοινότητα 
χρησιμοποιούνται περίπου 6 εκατομμύρια τερματικά, εκ των οποίων τα 5,2 εκατομμύρια 
στη Γαλλία, στοιχείο που καθιστά την Ευρώπη πρωτοπόρο στον τομέα αυτό. Η αύξηση 
της κίνησης νίαβοτ,βχ στη Γαλλία (7000 εφαρμογές στη διάθεση των χρηστών) και οι 
αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες χώρες για την διασυνοριακή κίνηση 
(20% των συνδέσεων νίοίθοίβχ του επαγγελματικού βελγικού δικτύου πραγματοποιούνται 
με το εξωτερικό) φανερώνουν την ύπαρξη σημαντικών αναπτυξιακών δυνατοτήτων σε 
πανευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες όμεως σήμερα παρεμποδίζονται από ορισμένο αριθμό 
προβλημάτων. Αυτός ο τύπος υπηρεσίας, εάν τεθεί κατάλληλα σε λειτουργία σε 
ευρωπαϊκό επ.πεδο, μπορεί να παρουσιάσει μεγάλο ενδιαφέρον τόσο για τους ιδιώτες 
όσο και για τις επιχειρήσεις και τις εθνικές διοικήσεις. 
β) Τα προβλήματα 
Οι διασυνοριακές εφαρμογές του νΐοΐβοΐβχ προσκρούουν σε δύο προβλήματα: στη 
συνύπαρξη τριών διαφορετικών και ασυμβίβαστων τεχνικών προτύπων, καθώς και στους 
διαφορετικούς εθνικούς διοικητικούς κανόνες, οι οποίοι επίσης είναι ασυμβίβαστοι 
μεταξύ τους. Αφετέρου, η έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων για τη φύση και τη 
σημασία της διασυνοριακής αγοράς συμβάλλει στη δημιουργία μιας κατάστασης αναμονής 
με την οποία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη η Κοινότητα. - 19 -
- 20 -
γ) Οι λύσεις 
Δεδομένου ότι είναι αδύνατο να καθορισθεί κοινό πρότυπο λόγω της ευρείας εφαρμογής 
διαφορετικών προτύπων, οι λύσεις συνίστανται στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής 
υπερδομής η οποία θα διαχειρίζεται τις τεχνικές και διοικητικές ανομοιογένειες του 
συστήματος videotex. 
θα είναι επίσης απαραίτητο να αναληφθεί προσπάθεια για τον προσδιορισμό της 
ζήτησης, εντοπίζοντας τις εφαρμογές που αιτιολογούν την πραγματοποίηση επενδύσεων 
σε διακοινοτικό επίπεδο: αντικείμενα τέτοιων εφαρμογών θα μπορούσαν να αποτελέσουν 
ο ευρωπαϊκό ηλεκτρονικός τηλεφωνικός κατάλογος και ο τουρισμός. Η προσέγγιση αυτή 
θα πρέπει προηγουμένως να επαληθευθεί από σχετικές μελέτες αγοράς. 
3.2.3. Κινητές ραδιοεπικοινωνίες 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η μείωση του κόστους των σχετικών εξοπλισμών λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης και της 
ελευθέρωσης των υπηρεσιών, οδηγεί ήδη σε έκρηξη της ζήτησης κινητω 
ραδιοεπικοινωνιών σε όλες τις μορφές τους (κυψελωτή ραδιοτηλεφωνία, αποστολή 
προσωπικών ραδιομηνυμάτων, ασύρματο τηλέφωνο, κ.λπ. ...). Η κατάργηση των συνόρων 
θα τονώσει την κινητικότητα των πολιτών και θα αυξήσει τη ζήτηση για απρόσκοπτη 
παροχή υπηρεσιών διαμέσου της Κοινότητας. 
β) Τα προβλήματα 
Η παρούσα κατάσταση δεν είναι ικανοποιητική: αφενός τα εθνικά συστήματα είναι 
κορεσμένα, και η ανάπτυξη της αγοράς επιβραδύνεται αν όχι αναστέλλεται εντελώς σε 
ορισμένες χώρες, και αφετέρου οι μη συμβατές μεταξύ τους τεχνικές επιλογές στα 
κράτη μέλη οδηγούν το χρήστη στην ανάγκη να αποκτήσει δ ιαφορετικούς τερματικούς 
εξοπλισμούς στο βαθμό που προτίθεται να χρησιμοποιήσει εθνικές υπηρεσίες. Εξάλλου, 
ακριβώς λόγω της έντονης ζήτησης, ορισμένα κράτη μέλη μπορούν να επιδιώξουν την 
εισαγωγή υπηρεσιών πριν επιτευχθεί ικανοποιητική τυποποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 
προκαλώντας έτσι νέα τεχνική κατάτμηση σε κοινοτικό επίπεδο. 
γ) Οι λύσεις 
Πρέπει απαραιτήτως να καθοριστεί το συντομότερο δυνατό κοινοτική στρατηγική 
εισαγωγής διαφόρων κινητών συστημάτων στην Κοινότητα και να προωθηθεί η κατάρτιση 
των κατάλληλων προτύπων· η ενέργεια αυτή θα πρέπει να συνοδευτεί από την υιοθέτηση 
νομοθετικών διατάξεων που θα πλαισιώνουν την εφαρμογή των συστημάτων. 
Οι προσπάθειες αυτές έχουν ξεκινήσει, δεδομένου ότι η Κοινότητα έχει ήδη υιοθετήσει 
πολλές συστάσεις για την συντονισμένη εισαγωγή της επόμενης γενεάς υπηρεσιών 
(ραδιοτηλεφωνία, αποστολή ραδιομηνυμάτων, ασύρματο τηλέφωνο) και οδηγίες με βάση 
τις οποίες ορισμένες κοινές ζώνες ραδιοσυχνοτήτων κρατούνται αποκλειστικά για τις 
υπηρεσίες αυτές, από την πελυρά τους οι δημόσιοι φορείς υπέγραψαν πρωτόκολλα 
συμφωνίας με τα οποία δεσμεύονται να δημιουργήσουν εναρμονισμένα πανευρωπαϊκά 
συστήματα. 
Τα νέα συστήματα θα αντικαταστήσουν προοδευτικά, αρχίζοντας από το 1991, τα 
σημερινά συστήματα μεταξύ των μεγάλων αστικών κέντρων. Απαιτείται όμως ιδιαίτερη 
προσοχή στις εξελίξεις, οι οποίες είναι ταχύτατες στον τομέα αυτό, προκειμένου να 
αποφευχθεί η ύπαρξη καταστάσεων που θα οδηγούσαν σε μία νεά κατάτμηση της αγοράς. 
3.2.4. Η προσφορά υπηρεσιών από το RNIS 
Η γενικευμένη προσφορά του Ψηφιακού Δικτύου Ενοποίησης των Υπηρεσιών (RNIS) θα 
οδηγήσει σε προοδευτική μεταφορά των υπηρεσιών που σήμερα διοχετεύονται με άλλους 
τρόπους μεταβίβασης δεδομένων. Εξάλλου, η υποδομή αυτή θα επιτρέψει την προσφορά 
- 21 -
νέων τύπων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων η πρόσβαση μέσω της τηλεματικής στις 
τράπεζες εικόνων φωτογραφικής ποιότητας και το τηλεοπτικό τηλέφωνο αποτελούν τις 
δύο κυριότερες κατηγορίες. 
Παρά το πρωτόκολλο συμφωνίας που υπογράφτηκε μεταξύ των κυριότερων κρατικών 
ευρωπαϊκών φορέων, η ανάπτυξη του Πανευρωπαϊκού Ψηφιακού Δικτύου Ενοποιημένων 
Υπηρεσιών σημειώνει κάποια καθυστέρηση που οφείλεται εν μέρει στη βραδύτητα της 
διαδικασίας τυποποίησης σε παγκόσμιο επίπεδο (CCITT). Η Επιτροπή διαβίβασε στο 
Συμβούλιο στις 18 Ιουνίου 1990 έκθεση σχετικά με την πορεία του θέματος αυτού ενώ 
παράλληλα προτείνονται ορισμένα μέτρα για τη ρύθμιση της κατάστασης. 
Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει στο Συμβούλιο, προς έγκριση, στο πλαίσιο του 
ανοικτού δικτύου προμηθειών (ΟΝΡ),τον Ιανουάριο 1992, σύσταση για τις τεχνικές 
διασυνδέσεις και τις αρχές για την τιμολόγηση των υπηρεσιών του RNIS που θα μπορούν 
να προσφέρουν οι κρατικοί φορείς. Παράλληλα, η Επιτροπή συνέστησε ένα Forum 
Ευρωπαϊκών Χρηστών του RNIS, ώστε να τονωθεί η ζήτηση και να ενταθεί η πίεση στους 
σχετικούς φορείς. 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η δυνατότητα ηλεκτρονικής διαβίβασης εικόνων φωτογραφικής ποιότητας, με ταχύτητα 
και τιμή αποδεκτές από το χρήστη, προσφέρει ένα εντελώς νέο πεδίο δρασητριότητας 
για τους δημιουργούς εφαρμογών. Ωστόσο, ορισμένες εφαρμογές τόσο στον επαγγελματικό 
τομεά όσο και εκείνες που αφορούν το ευρύ κοινό ανταποκρίνονται ήδη σήμερα σε μία 
εμφανή ζήτηση· εμφανίζονται ήδη στα κράτη μέλη όπου ήδη λειτουργεί ψηφιακό δίκτυο 
ενοποιημένων υπηρεσιών (RNIS) εμπορικού χαρακτήρα. 
Αντίθετα, αν και η τεχνολογία του τηλεοπτικού τηλεφώνου εξελίσεται ταχέως και 
παρότι περιορισμένες σειρές εξοπλισμών κατασκευάζονται από την ευρωπαϊκή 
βιομηχανία, ωστόσο, υφίσταται αβεβαιότηταα σχετικά με την ταχύτητα ανάπτυξης αυτής 
της νέας υπηρεσίας, που από τη φύση της φαίνεται να είναι μία υπηρεσία διευρωπαϊκού 
χαρακτήρα. 
β) Τα προβλήματα 
Όπως προαναφέρεται, το κύριο πρόβλημα είναι προφανώς εκείνο της ύπαρξης 
ικανοποιητικής πανευρωπαϊκής υποδομής, καθώς και αξιόπιστων ενδεικτικών στοιχείων 
σχετικά με την μελλοντική εξέλιξη της αγοράς. 
γ) Οι λύσεις 
Η τυποποίηση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου 
Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI). Σχετικά με την προσφορά των εν λόγω υπηρεσιών, 
θα πρέπει οπωσδήποτε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ανάληψης εκ μέρους των εθνικών 
φορέων πρωτοβουλιών που προηγούνται της μελλοντικής τυποποίησης και μπορούν συνεπώς 
να δημιουργήσουν προβλήματα και εμπόδια στην ευρωπαϊκή εναρμόνιση. Εξάλλου, αμέσως 
μετά τη θέση σε λειτουργία της υποδομής για το Ψηφιακό Δίκτυο Ενοποιημένων 
Διασυνοριακών Υπηρεσιών, θα πρέπει να εφαρμοστούν ορισμένες πειραματικές ενέργειες 
με αντικείμενο ιδίως την ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση των αγορών παροχής 
υπηρεσιών για επαγγελματικούς και ιδιωτικούς λόγους. 
3.2.5. Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών ευρείας ζώνης 
Εμφανιζόμενες σήμερα, οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να ταξινομηθούν σχηματικώς μεταξύ 
εκείνων που προσφεύγουν στην κινούμενη εικόνα υψηλής ευκρίνειας και εκείνων που 
αφορούν την μεταβίβαση δεδομένων με μεγάλη ταχύτητα. Ωστόσο είναι πιθανόν η 
πρακτική αυτή ταξινόμηση να παύσει να ισχύει σε σύντομο χρονικό διάστημα και 
παράλληλα οι μελλοντικές υπηρεσίες ευρείας ζώνης ενδέχεται να ποικίλουν κατά τη 
διάρκεια μιας επικοινωνίας, δηλαδή θα περιλαμβάνουν, σε διαφορετικές στιγμές, φωνή, 
δεδομένα, εικόνες. Αυτές οι έννοιες υπηρεσιών πολλαπλών μέσων και οι συνέπειες τους 
στις τηλεπικοινωνίες μελετώνται στο στάδιο αυτό στο πλαίσιο του προγράμματος 
έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των προηγμένων τεχνολογιών των τηλεπικοινωνιών 
στην Ευρώπη (RACE). Ωστόσο, ζήτηση για παροχή υπηρεσιών λιγότερο προηγμένων, έχει 
ήδη αρχίσει να παρατηρείται. 
α) Η επίδραση της Εσωτερικής Αγοράς 
Η έκρηξη της αγοράς υπηρεσιών διαβίβασης δεδομένων σε υψηΑή ταχύτητα και μεγάλο 
όγκο έλαβε χώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν παρατηρηθεί στην Ευρώπη. Έτσι η 
ζήτηση αρτηριών ευρείας ζώνης αυξήθηκε κατά 45% το 1989 και μάλιστα κατά 100% για 
τον εξοπλισμό προηγμένης τεχνολογίας. Η ζήτηση αυτή προέρχεται από ερευνητικά 
κέντρα και σημαντικούς χρήστες από τον επαγγελματικό τομέα. 
Η ζήτηση αυτή καθίσταται ολοένα και πιο εμφανής στην Ευρώπη ενώ ένα από τα βασικά 
της χαρακτηριστικά είναι ο διεθνικός της χαρακτήρας. Αφορά τον ίδιο τύπο χρηστών 
με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρέπει εξάλλου να σημειωθεί ότι σε αυτό τον τύπο 
χρηστών, η μεταβίβαση δεδομένων με μεγάλη ταχύτητα συνοδεύεται συχνά από την ανάγκη 
παροχής εικόνων υψηλής ευκρίνειας για επαγγελαμτικούς λόγους. Η υλοποίηση της 
εσωτερικής αγοράς θα προσδώσει σημαντική ώθηση σ' αυτό τον τύπο υπηρεσιών. 
Μια άλλη πτυχή αφορά τις υπηρεσίες προς το ευρύ κοινό. Σήμερα η Τηλεόραση και οι 
Τηλεπικοινωνίες είναι διαχωρισμένες από τεχνική άποψη: μελλοντικά, είναι πιθανό ότι 
θα υπάρξει μία προοδευτική ενοποίηση των δύο τομέων που θα πρέπει να υλοποιηθεί 
λαμβάνοντας υπόψη τη διάσταση της Εσωτερικής Αγοράς. 
β) Τα προβλήματα 
Τα προβλήματα συνδέονται με την ανυπαρξία ικανοποιητικής ευρωπαϊκής υποδομής. Η 
συγκέντρωση εθνικών δικτύων σε πολύ διαφορετικά μεταξύ τους στάδια εξέλιξης, 
δεδομένης της ύπαρξης διαφορετικών νομοθετικών ρυθμίσεων ανάλογα με το κράτος 
μέλος, και ιδιαίτερα της έλλειψης ενιαίας θυρίδας, καθιστούν δυσχερέστατη την 
παροχή προηγμένων διευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Πρέπει ωστόσο να 
σημειωθεί ότι προμηθευτές, εξωκοινοτικής χρηματοδοτικής προέλευσης, προσφέρουν ήδη 
δίκτυα τα οποία λειτουργούν με μισθωμένες γραμμές. 
γ) Οι λύσεις 
Οι σχετικές προσπάθειες πρέπει να αποτελέσουν συνέχεια εκείνων που αναλήφθηκαν ήδη 
από την Επιτροπή: προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών φορέων ώστε να 
προσφέρονται πραγματικά προηγμένες διευρωπαϊκές τηλεπικοινωνίες και να δοθεί η 
δυνατότητα στους χρήστες να εφαρμόσουν το ταχύτερο δυνατό τα αποτελέσματα της 
έρευνας που θα επιτευχθούν με την υλοποίηση εμπειριών σε πραγματική κλίμακα 
παραμένοντας πάντα στο προανταγωνιστικό στάδιο. Εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη ότι 
στην περίπτωση αυτή πρόκειται για γενικώς μακροπρόθεσμες εξελίξεις, πρέπει να 
αναληφθεί μέριμνα για προσαρμογή των σχετικών λύσεων στην εξέλιξη της κατάστασης. - 22 -
- 23 -
3.3. ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
α) Η συνεισφορά της Εσωτερικής Αγοράς 
Αν και ο στόχος της εσωτερικής αγοράς της ενέργειας είναι η μείωση του κόστους υπέρ 
του τελικού καταναλωτή και της βιομηχανίας ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστική της 
θέση, ο στόχος αυτός δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς την άριστη κατανομή των 
ενεργειακών πόρων, και, συνεπώς, χωρίς την αναζήτηση λύσεων αριστοποίησης τόσο των 
υποδομών όσο και των δικτύων. Πράγματι τα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας είναι τα 
απαραίτητα μέσα για να καταστεί δυνατή η χρήση δικαιωμάτων όπως η διαμετακόμιση του 
φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος καθώς και για τη ρύθμιση των όρων 
πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα. 
Τα πλεονεκτήματα αυτά μπορούν να επιτευχθούν μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η 
αγορά μπορέσει να βασισθεί σε ενεργειακές υποδομές προσαρμοσμένες στην κοινοτική 
διάσταση. 
Η εθνική διάσταση στον προγραμματισμό των επενδύσεων, έστω και αν σε ορισμένες 
περιπτώσεις για την υλοποίηση του προγραμματισμού αυτού υπήρξε μια ορισμένη 
συνεργασία σε διεθνές επίπεδο, δεν κατέστησε μέχρι τώρα δυνατή την πλήρη 
εκμετάλλευση όλων των πλεονεκτημάτων της κοινοτικής διάστασης. Συνεπώς η επιδίωξη 
μιας πιο προωθημένης ενοποίησης των υποδομών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος και 
αερίου φαίνεται να αποτελεί έναν ουσιαστικό παράγοντα που θα επιτρέψει, 
μακροπρόθεσμα, να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή στην Κοινότητα. 
Στο πλαίσιο αυτό, μια πρώτη κοινοτική απάντηση δόθηκε ήδη στο θέμα της ανάπτυξης 
και της ενίσχυσης των δικτύων στις επιλέξιμες περιοχές παρέμβασης των διαρθρωτικών 
ταμείων. Η πρωτοβουλία REGEN θα επιτρέψει, κατά την περίοδο 1990-1993, τη συμμετοχή 
του ΕΤΠΑ στην χρηματοδότηση ουσιωδών έργων για την υλοποίηση των ενεργειακών στόχων 
της Κοινότητας και των κρατών μελών. 
Σήμερα καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια για την εναρμόνιση των τεχνικών προτύπων 
και προδιαγραφών ώστε να διευκολυνθούν και να αυξηθούν πραγματικά οι ανταλλαγές 
ενέργειας. Σχετικές προτάσεις θα υποβληθούν στις αρχές του 1991. Με τις προτάσεις 
αυτές αναμένεται να προωθηθούν και να διευκολυνθούν οι τρόποι διαχείρισης και 
ελέγχου των δικτύων, γεγονός που αποδεικνύεται ακόμη περισσότερο απαραίτητο ενόψει 
της ενίσχυσης των διασυνδέσεων με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
β) Οι διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας 
i ) Η παρούσα κατάσταση 
Τα διασυνδεδεμένα δίκτυα αναπτύχθηκαν προοδευτικά στο πλαίσιο περιφερειακών δικτύων 
με στόχο την αντιμετώπιση των απρόβλεπτων καταστάσεων στην μεταφορά ηλεκτρικής 
ενέργειας επιτρέποντας την αμοιβαία παροχή βοήθειας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. 
Πάντως τα διασυνδεδεμένα δίκτυα κατέστησαν δυνατές τις ανταλλαγές ηλεκτρικής 
ενέργειας για εμπορικούς λόγους, γενικά βραχείας και μέσης διάρκειας, οι οποίες αν 
και διπλασιάστηκαν κατά τα τελευταία 15 χρόνια ωστόσο εξακολουθούν να παραμένουν 
περιορισμένες. 
Τα περισσότερα κράτη μέλη είναι διασυνδεδεμένα στο πλαίσιο δύο ενοποιημένων 
συστημάτων -UCPTE και N0RDEL - στα οποία συμμετέχουν και τρίτες ευρωπαϊκές χώρες. 
Σήμερα, η Ιρλανδική Δημοκρατία δεν διαθέτει καμία διεθνή διασύνδεση του δικτύου της 
ενώ η Ελλάδα είναι τοπικώς μόνο συνδεδεμένη με τις γειτονικές χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης. 
Η ανάπτυξη των διασυνδέσεων ευρωπαϊκής διάστασης και, στη συνέχεια, η 
εντατικοποίηση των ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας που θα καταστεί δυνατή, μπορούν 
να συμβάλλουν στην πιο ευέλικτη διαχείριση του φορτίου των δικτύων στα κράτη μέλη 
καθώς και στον πιο ορθολογικό προγραμματισμό των επενδύσεων σε υποδομές παραγωγής. 
- 24 -
Ωστόσο, με τις προκαταρκτικές μελέτες που έγιναν για την υλοποίηση και την ενίσχυση 
των δικτύων, κατέστησαν εμφανή ορισμένα εμπόδια στα οποία οφείλονται οι 
καθυστερήσεις ή οι εμπλοκές που μερικές φορές διακυβεύουν την υλοποίηση των έργων, 
π.χ. η ανάγκη αυξημένης προστασίας του περιβάλλοντος μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα 
την επιβολή περιορισμών οι οποίοι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγούν στην 
εγκατάλειψη των έργων ή σε εναλλακτικές λύσεις αμφισβητούμενης οικονομικής 
βιωσιμότητας. Επίσης η πληθώρα των νομικών καταστάσεων και των διαδικασιών 
χορήγησης σχετικής άδειας αποτελούν προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν για την 
υλοποίηση των μεγάλων έργων διασύνδεσης. 
Εξάλλου, πρέπει να υπερνικηθούν τεχνικά εμπόδια στις περιπτώσεις κατά τις οποίες 
μελετάται η διασύνδεση των κοινοτικών δικτύων με εκείνα των χωρών της Ανατολικής 
Ευρώπης των οποίων τα συστήματα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργούν βάσει 
διαφορετικών προτύπων. Η μεταφορά σε ιδιαίτερα μεγάλη απόσταση παρουσιάζει τεχνικά 
προβλήματα διαφορετικής φύσης λόγω του όγκου των απωλειών φορτίου και του γεγονότος 
ότι οι γραμμές μεταφοράς είναι εξαιρετικά εύθραυστες. Για να καταστούν λειτουργικές 
οι συνδέσεις στις μεγάλες αποστάσεις, ιδίως με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και 
της Μεσογειακής Λεκάνης, απαιτείται η επίτευξη και άλλων τεχνικών προόδων σχετικά 
με τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ υψηλή τάση ή τη χρησιμοποίηση των 
υπεραγωγών. 
Η) Οι εξεταζόμενες λύσεις 
Τα μελετώμενα σχέδια διασύνδεσης μεταξύ της Ιρλανδικής Δημοκρατίας και του Ηνωμένου 
Βασιλείου, αφενός, και μεταξύ της Ελλάδας και της Ιταλίας, αφετέρου, αναμένεται να 
υλοποιηθούν ταχέως ενόψει της πραγματικής συμμετοχής των χωρών αυτών στην εσωτερική 
αγορά της ενέργειας. 
Άλλα σχέδια που βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης ή της εξέτασης αναμένεται ότι 
θα αυξήσουν τις ικανότητες διασύνδεσης μεταξύ κρατών μελών Kat τρίτων γειτονικών 
χωρών. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν: 
- η ενίσχυση των γραμμών 400 KV μεταξύ της Γαλλίας, της Ισπανίας και της 
Πορτογαλίας ώστε να διευκολυνθεί η παράδοση, από το 1994, ηλεκτρικής ενέργειας 
στην Πορτογαλία· 
- η εγκατάσταση δεύτερης γραμμής υποθαλάσσιας σύνδεσης μεταξύ της Γαλλίας και του 
Ηνωμένου Βασιλείου· 
- η διασύνδεση μεταξύ της Ισπανίας και του Μαρόκου αφενός, της Ιταλίας και της 
Τυνησίας, αφετέρου. 
Επίσης μελετώνται σχέδια για την ενίσχυση των διασυνδέσεων με τις χώρες της 
Ανατολικής Ευρώπης, ενόψει της ενοποίησης της ΛΔΓ στο δίκτυο UCPTE και τη 
δημιουργία σταθμών μετασχηματισμού μεταξύ της Αυστρίας και της Ουγγαρίας, της 
Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Για την υλοποίηση όμως των σχεδίων αυτών θα πρέπει 
προηγουμένως να επιλυθούν προβλήματα που σχετίζονται με το μη συμβατό των προτύπων 
και των εφαρμοζόμενων τεχνικών. 
Σε ποιοτικό επίπεδο, θα μπορούσε να επιτευχθεί η καλύτερη διαχείριση του ηλεκτρικού 
συστήματος στο σύνολο του με τη βελτίωση των τεχνικών συντονισμού για την 
εκμετάλλευση των δικτύων και την αύξηση των ανταλλαγών τεχνικού χαρακτήρα 
πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων φορέων. 
Εξάλλου, θα πρέπει να εξεταστεί σφαιρικά το θέμα της εναρμόνισης και της 
απλοποίηοης των κανόνων και των διαδικασιών που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη για την 
υλοποίηση των έργων κατασκευής δικτύων ώστε να εξαλειφθεί το τμήμα εκείνο του 
κόστους που προκαλεί η παρούσα κατάσταση και να υπάρξει καλύτερος έλεγχος των 
περιορισμών και υποχρεώσεων που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος. 
- 25 -
γ) Οι διασυνδέσεις φυσικού αερίου 
i) Η σημερινή κατάσταση 
Η μορφή των δικτύων φυσικού αερίου διαφέρει αισθητά από εκείνη του ηλεκτρικού 
ρεύματος στο βαθμό που ανταποκρίνεται στην ανάγκη σύνδεσης των κοιτασμάτων με τις 
ζώνες κατανάλωσης. Τα κράτη μέλη παραγωγοί που εξασφαλίζουν σήμερα τα δύο τρίτα της 
κάλυψης των αναγκών της Κοινότητας σε φυσικό αέριο, ανέπτυξαν πάρα πολύ νωρίς 
εθνικό δίκτυο το οποίο ταυτόχρονα ήταν στραμένο και προς τις εξωτερικές ανταλλαγές. 
Τα δίκτυα αυτά εξασφαλίζουν μερικές φορές τη διαμετακόμιση του φυσικού αερίου από 
κοιτάσματα κοινοτικών ή τρίτων χωρών. Σε άλλες περιπτώσεις, δίκτυα μεταφοράς και 
διανομής αναπτύχθηκαν από λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής υγροποιημένου φυσικού 
αερίου (GNL). Είναι αλήθεια ότι το ευρωπαϊκό δίκτυο φυσικού αερίου είναι 
εγκατεστημένο ανισομερώς, αν όχι ανύπαρκτο στο νότο της Κοινότητας, εκτός ωστόσο 
της Ιταλίας της οποίας οι ενεργειακές επιλογές είχαν ως αποτέλεσμα την επιδίωξη 
δ ι συνδέσεων φυσικού αερίου, κυρίως με τις χώρες της Βόρειας Αφρικής. 
Μ) Οι εξεταζόμενες λύσεις 
* Στο γενικό αυτό πλαίσιο, δύο κράτη μέλη, η Ελλάδα και η Πορτογαλία, δεν 
εφοδιάζονται ακόμη με φυσικό αέριο· σήμερα, μελετώνται ή υλοποιούνται έργα 
εγκατάστασης εθνικού δικτύου. 
* Τρία άλλα κράτη μέλη η Ισπανία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, δεν έχουν 
ακόμη διασυνδεθεί με το υπόλοιπο ευρωπαϊκό δίκτυο. Σχεδιάζεται διασύνδεση μεταξύ 
της Ισπανίας και της Γαλλίας (Pamplona-Lacq) που θα επιτρέψει από το 1993 την 
παροχή νορβηγικού φυσικού αερίου στην Ισπανία και, σε πιο μακροπρόθεσμα στην 
Πορτογαλία. Μελετάται επίσης η υλοποίηση σχεδίου διασύνδεσης μεταξύ της 
Ιρλανδικής Δημοκρατίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο στο άμεσο μέλλον δεν 
εξετάζεται το ενδεχόμενο διασύνδεσης μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της 
ευρωπαϊκής ηπείρου, και η έλλειψη αυτή αποτελεί έναν εμφανή ελλείποντα κρίκο στο 
ευρωπαϊκό δίκτυο. 
* Η υλοποίηση του σχεδίου "Zeepipe" μέχρι το Zeebrugge (Βέλγιο) θα ανοίξει μία νέα 
οδό διοχέτευσης του νορβηγικού φυσικού αερίου προς πολλά κράτη μέλη. 
* Στην Ισπανία, η συνέχιση της κατασκευής του εσωτερικού δικτύου από τη Μαδρίτη στη 
Σεβίλλη ενδέχεται να καταλήξει μετά το 1995 σε διασύνδεση με το Μαρόκο, γεγονός 
που θα δημιουργήσει μία δεύτερη οδό πρόσβασης προς το φυσικό αέριο της Αλγερίας. 
Η υλοποίηση του σχεδίου αυτού θα προσφέρει πολλές νέες δυνατότητες διασυνδέσεων 
μεταξύ της Ισπανίας και της Πορτογαλίας αφενός, και της Ισπανίας και της Γαλλίας 
(Καταλονία - Midi Pyrenees) αφετέρου. 
* 0 ενισχυμένος υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου μεταξύ της Τυνησίας και της 
Ιταλίας αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 1993. Η υλοποίηση του θα αυξήσει τις 
δυνατότητες προμήθειας αλγερινού φυσικού αερίου στην Ιταλία καθώς και της 
ευκαιρίας πρόσβασης σε νέες δυνητικές αγορές στην Ευρώπη. 
Η ολοκλήρωση των σχεδίων αυτών - για ορισμένες από τις οποίες η Επιτροπή έχει ήδη 
υποβάλει προτάσεις χρηματοδοτικής στήριξης στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων 
(πρόγραμμα REGEN) - θα προσφέρει ένα συμπληρωματικό στοιχείο αξιοπιστίας και 
ασφάλειας εφοδιασμού ενώ οι έννοιες αυτές θα αφορούν πλέον την Κοινότητα στο σύνολο 
της και όχι μεμονωμένα κράτη μέλη. Η Κοινότητα, μέσω των νέων διασυνδέσεων φυσικού 
αερίου, θα ενισχύσει την υφιστάμενη ισορροπία εξωτερικού εφοδιασμού από τους τρεις 
κυριότερους προμηθευτές (Νορβηγία, ΕΣΣΔ, Αλγερία). 
- 26 -
Επίσης θα πρέπει να γίνει πιο εμπεριστατωμένη μελέτη διάφορων άλλων σχεδίων 
διασύνδεσης που αφορούν τα κράτη μέλη της Βόρειας Ευρώπης. Πρόκειται για την 
ενίσχυση των υφιστάμενων διασυνδέσεων μεταξύ των δικτύων φυσικού αερίου του Βελγίου 
και της ΟΔΓ, των Κάτω χωρών (Groningen) και της ΟΔΓ (Emden) και στη συνέχεια της 
ΛΔΓ, καθώς και της Δανίας και της Νορβηγίας. 
Εξάλλου, αν και το πρόβλημα είναι λιγότερο ακανθώδες στον τομέα του φυσικού αερίου 
από ότι στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, θα πρέπει να αναληφθεί προσπάθεια για 
σφαιρική θεώρηση του θέματος της εναρμόνισης και της απλοποίησης των κανόνων και 
διαδικασιών που αφορούν την υλοποίηση των αγωγών φυσικού αερίου, και κυρίως για να 
ελεγχθούν καλύτερα οι περιβαλλοντικού χαρακτήρα περιορισμοί. 
3.4. ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 
α) Η επίδραση της εσωτερικής αγοράς 
Ενόψει της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, όλοι οι παράγοντες συγκλίνουν στο ότι 
τα επαγγελματικά προσόντα λαμβάνουν μία "ευρωπαϊκή διάσταση". Η ευρωπαϊκή αγορά 
εργασίας θα είναι μία αγορά ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, θα πρέπει να δίνει 
στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να πραγματοποιούν χωρίς περιορισμούς προσλήψεις από 
το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό και αυτό στο σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου. 
Σήμερα δημιουργείται μία ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, συνέπεια της οποίας θα είναι η 
εμφάνιση νέου χώρου κατάρτισης και εξειδίκευσης για τις επιχειρήσεις και τους 
ευρωπαίους πολίτες. θα εμφανισθούν νέες απαιτήσεις για ειδικότητες και 
επαγγελματικά προσόντα τόσο για τους δυνάμενους όσο και για τους μη δυνάμενους να 
μετακινηθούν προς εξεύρεση θέσεων απασχόλησης. 
Η δημιουργία αυτής της ευρωπαϊκής αγοράς ειδικευμένου δυναμικού, απαραίτητου για 
τις επιχειρήσεις προκειμένου να αξιοποιήσουν τους ανθρώπινους πόρους τους και 
συνεπώς να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα τους, απαιτεί την ύπαρξη πλαισίων επαφών 
και δικτύων ικανών να εξασφαλίσουν διαφάνεια και αντιστοιχία των επαγγελματικών 
προσόντων και των καταρτίσεων. 
Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς επιφέρει βαθειές αλλαγές όσον αφορά τα 
επαγγελματικά χαρακτηριστικά που αναζητούν οι επιχειρήσεις. 
Η νέα αυτή αγορά εργασίας θα βασίζεται στην αυξημένη κινητικότητα των 
εκπαιδευτικών, των ερευνητών και των φοιτητών. Η κινητικότητα αυτή θα 
πραγματοποιείται τις περισσότερες φορές στο πλαίσιο συνεργασιών μονίμου χαρακτήρα 
μεταξύ επιχειρήσεων και ινστιτούτων κατάρτισης από διάφορα κράτη μέλη. 
Με την εγκατάσταση δικτύων τηλεματικής που θα συνδέουν μεταξύ τους τα διάφορα 
ινστιτούτα για να καταστεί δυνατή η άριστη χρησιμοποίηση των πόρων κατάρτισης, θα 
δοθεί δυνατότητα γενικευμένης πρόσβασης στις υπηρεσίες κατάρτισης. 
β) Σχέδια προς ενοποίηση 
Στόχος των κοινοτικών προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, όπως το COMETT, 
ERASMUS, PETRA, LINGUA, EUROTECNET, FORCE, TEMPUS, είναι αφενός να προωθηθούν οι 
μεταφορές καινοτομίας και οι ανταλλαγές μεταξύ φορέων κατάρτισης, και αφετέρου να 
αναπτυχθούν οι διεθνικές συνεργασίες. Στο πλαίσιο αυτό συμμετέχουν στη διάδοση 
ενεργειών οι οποίες προωθούνται με τα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης που άρχισαν 
να εφαρμόζονται με πρωτοβουλία των υπηρεσιών της Επιτροπής. 
Προς το σκοπό αυτό, τα εν λόγω προγράμματα στηρίζονται στη δημιουργία δικτύων 
επικοινωνίας μεταξύ των φορέων και των επιχειρήσεων. Τα δίκτυα αυτά επιτρέπουν την 
αποκατάσταση μονιμότερου χαρακτήρα επικοινωνιών. Με την ανάπτυξη των δικτύων θα 
αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, οι συνέπειες τους θα αφορούν 
μεγαλύτερο αριθμό ενδιαφερομένων και θα μεταφέρονται με αμεσότερο τρόπο οι α 
σπουδαιότερες καινοτομίες. Επίσης θα επιδιωχθεί ο άριστος συντονισμός μεταξύ των 
διαφόρων δικτύων που λειτουργούν στο πλαίσιο των προαναφερθέντων προγραμμάτων. 
Στον τομέα της κατάρτισης στην έρευνα, το πρόγραμμα SCIENCE μόνο κατά τα δύο πρώτα 
χρόνια της εκτέλεσης του χορήγησε περισσότερες από 700 υποτροφίες σε νεόυς 
επιστήμονες που επιθυμούν να εμβαθύνουν τις επιστημονικές τους γνώσεις σε ένα άλλο 
κράτος μέλος στον τομέα των θετικών επιστημών καθώς και σε εκείνους τους τομείς που 
καλύπτονται από τα διάφορα κοινοτικά πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
(ΕΤΑ). Όσον αφορά το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών ενεργειών ΕΤΑ 
(1990.1994) που εγκρίθηκε στις 23 Απριλίου 1990 από το Συμβούλιο, η Επιτροπή 
πρότεινε πρόσφατα την εφαρμογή ενός νέου ειδικού προγράμματος στον τομέα του 
ανθρώπινου κεφαλαίου και της κινητικότητας. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι να 
υποστηριχθεί η κατάρτιση 5000 νέων ερευνητών σε διάστημα πέντε ετών, κυρίως στο 
πλαίσιο της δημιουργίας και της ενίσχυσης δικτύων που συνδέουν επιστημονικά και 
τεχνικά κέντρα αριστείας εγκατεστημένα στα διάφορα κράτη μέλη. 
Με το πρόγραμμα DELTA αναπτύχθηκαν έντονα διάφορα μέσα κατάρτισης τα οποία θα 
πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζονται και να διευρύνονται ώστε να καταστεί δυνατή η 
δημιουργία δικτύων που θα βασίζονται σε νέες τεχνολογίες και θα εξασφαλίζουν με τον 
τρόπο αυτό την παροχή προηγμένων υπηρεσιών κατάρτισης. 
γ) Η αναμενόμενη συνεισφορά των διευρωπαϊκών δικτύων 
Η δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης μπορεί 
να αφορά πέντε ακόμη ζητήματα: 
i) τη συστηματική σύνδεση με βάσεις δεδομένων (ERYDICE, CEDEF0P, ...) που 
επιτρέπουν την άμεση ενημέρωση για τους φορείς και τα μαθήματα κατάρτισης σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και για τους διάφορους χρήστες· ηλεκτρονικό "ταμείο" 
παροχής υποτροφιών και επιχορηγήσεις κατάρτισης στον τομέα της έρευνας. Στην 
ενέργεια αυτή θα συμμετέχουν επιστημονικά και τεχνικά κέντρα αριστείας, προμηθευτές 
και νέοι ερευνητές που ζητούν απασχόληση· 
Μ) τη θέση σε λειτουργία συστημάτων που επιτρέπουν το διάλογο μεταξύ φορέων 
κατάρτισης (π.χ. δίκτυο των Ενώσεων Πανεπιστημίων-Επιχειρήσεων για την κατάρτιση 
στο C0METT). Με τα συστήματα αυτά θα καταστούν δυνατές οι ανταλλαγές πληροφοριών 
και οι μεταφορές μεθόδων, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της κατάρτισης· 
iii) την ευρεία διάδοση των μαθημάτων και προγραμμάτων κατάρτισης που θα φορούν ένα 
πολύ πιο ευρύ κοινό και θα ενδιαφέρουν ειδικούς φορείς, ιδίως εκείνους των MME: 
π. χ. μπορεί να αναφερθεί το ευρωπαϊκό δίκτυο των ανοικτών πανεπιστημίων ποου 
αποσκοπεί στην προώθηση της εκπαίδευσης από απόσταση. 
iv) την παροχή υπηρεσιών κατάρτισης, ευέλικτης και από απόσταση, βασιζόμενες στις 
προηγμένες τεχνολογίες, ώστε να καταστεί δυνατή η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων 
της έρευνας που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος DELTA και η 
παρακολούθηση τους από το πρόγραμμα-πλαίσιο "Συστήματα τηλεματικής γενικού 
ενδιαφέροντος-κατάρτιση από απόσταση". 
ν) σε μια ακόμη πιο φιλόδοξη προοπτική, τη δημιουργία ευρωπαϊκού τηλεοπτικού 
σταθμού για την κατάρτιση, σύμφωνα με τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στο Στρογγυλό 
Τραπέζι των Βιομηχάνων, η οποία θα αποτελούσε ένα επιπλέον ποιοτικό άλμα. Στο 
πλαίσιο της προοπτικής αυτής η Κοινότητα θα μπορούσε να συμβάλει στην προσέγγιση 
των διαφόρων δημοσίων, ιδιωτικών εταίρων καθώς και χρηστών που ενδιαφέρονται για 
ευρύτερη χρησιμοποίηση της τηλεόρασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κυρίως για να 
αξιοποιηθούν πλήρως οι σημερινές εμπειρίες. - 27 -
- 28 -
4. Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Κατά το δεύτερο εξάμηνο αναμένεται να πραγματοποιηθούν οι ακόλουθες ενέργειες 
προκειμένου να εξασφαλισθεί η εκπόνηση του προγράμματος εργασίας: 
1. θα εξασφαλιστεί ευρεία διάδοση αυτής της ενδιάμεσης έκθεσης στους 
ενδιαφερόμενους κύκλους. 
2. θα καταρτιστεί πλήρης κατάλογος των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων σε 
κοινοτικό επίπεδο για τη χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων. 
3. θα εξεταστούν οι τρόποι χρηματοδότησης από ειδικούς φορείς και, 
ιδιαίτερα, το ενδιαφέρον και τα πλεονεκτήματα μιας "δήλωσης ευρωπαϊκής 
χρησιμότητας" ώστε να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση αυτή. 
4. θα συνεχιστεί η απογραφή των σχεδίων κοινοτικού ενδιαφέροντος, 
λαμβάνοντας υπόψη τις αναληφθείσες πρωτοβουλίες καθώς και εκείνες που 
μελετώνται, και θα αναφερθεί για τα σχέδια αυτά: 
η εισφορά τους στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς (συμπεριλαμβανομένης 
της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής)· 
η τεχνική τους σκοπιμότητα· 
η οικονομική τους σκοπιμότητα· 
οι συνέπειες που θα έχουν για το περιβάλλον· 
οι προθεσμίες υλοποίησης. 
Η απογραφή αυτή θα περιληφθεί στο πρόγραμμα εργασίας που θα παρουσιάσει η Επιτροπή 
στο τέλος του έτους. 
ISSN 0254-1483 
COM(90)310 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 07 16 
ApiTS. καταλόγου : CB-CO-90-376-GR-C 
ISBN 92-77-62803-0 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ ΐιέχρι 30 σελίδες: 3,50 ECU γιακάΑε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25 ECU 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg