ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

1. εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση, μαζί με το έγγραφο εργασίας «Έλεγχος της αλιείας στα κράτη μέλη» ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις που καθορίζονται στην κοινοτική νομοθεσία. Και τα δύο έγγραφα μαζί παρέχουν μία λεπτομερή περιγραφή των γεγονότων όσον αφορά τις δραστηριότητες παρακολούθησης, επιθεώρησης και εποπτείας της αλιείας κατά την περίοδο 1996/1999 καθώς και αξιολόγηση από την Επιτροπή της κατάστασης της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό. Σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά τα έγγραφα αυτά θα δημοσιευτεί ανακοίνωση σχετικά προς τους μελλοντικούς προσανατολισμούς στον τομέα της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εφαρμογής στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα που θα προκύψουν από τη συζήτηση σχετικά με την Πράσινη Βίβλο όσον αφορά με «Το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής».

Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ( αριθ. 2847/93, της 12ης Οκτωβρίου 1993, για τη θέσπιση συστήματος ελέγχου που εφαρμόζεται στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική [1] (ο οποίος στο εξής αποκαλείται κανονισμός ελέγχου), τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1994. Τροποποιήθηκε πολλές φορές [2]. Το μεγαλύτερο μέρος των πλέον πρόσφατων τροποποιήσεων του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2846/98 τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1999 [3].

[1] ΕΕ L 261 της 20.10.1993.

[2] ΟΙ τροποποιήσεις του κανονισμού ελέγχου εμφαίνονται στο παράρτημα Ι.

[3] Ορισμένες διατάξεις του κανονισμού ελέγχου σχετικά με την αλιεία στη Μεσόγειο τέθηκαν σε εφαρμογή για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 2000 (βλ. άρθρο 40, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2846/98). Η ίδια χρονική στιγμή ήταν σημαντική επίσης για την έναρξη εφαρμογής των τροποποιημένων μέτρων διατήρησης (κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 850/98 της 30ής Μαρτίου1998, για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων μέσω τεχνικών μέτρων για την προστασία των νεαρών θαλάσσιων οργανισμών (ΕΕ L 125 της 27.4.1998) καθώς και της δεύτερης φάσης της εφαρμογής του ΔΣΠ. Και τα δύο αυτά θέματα δεν εξετάζονται, κατά συνέπεια, στην έκθεση αυτή.

Ο κανονισμός ελέγχου, μαζί με διάφορους κανονισμούς που περιέχουν ιδίως διατάξεις ελέγχου που θεσπίστηκαν από Περιφερειακές Οργανώσεις Αλιείας (ΠΟΑ) καθορίζει το νομικό πλαίσιο των ελάχιστων απαιτήσεων που εφαρμόζονται εντός και εκτός των κοινοτικών αλιευτικών υδάτων, όσον αφορά στις αλιευτικές δραστηριότητες των κοινοτικών αλιευτικών σκαφών. Τα κράτη μέλη, και σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή υποχρεώθηκαν να λάβουν μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την εφαρμογή του νομικού αυτού πλαισίου.

Κατά την τελευταία δεκαετία, η Επιτροπή παρουσίασε διάφορες ανακοινώσεις που αναλύουν και τονίζουν τα βασικά προβλήματα που έχουν σχέση με την αποτελεσματικότητα του ελέγχου της αλιείας, καθώς και τις μεθόδους επίτευξης βελτιώσεων στους τομείς αυτούς [4]. Η τροποποίηση του κανονισμού ελέγχου [5] στηρίχθηκε κυρίως στην ανακοίνωση της Επιτροπής COM(1998) 92 (τελικό) και συμπληρώθηκε με το Σχέδιο Δράσης SEC(1998) 949 τελικό, στο οποίο περιλαμβάνονται τα μέτρα για την προώθηση της πλήρους εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού αυτού.

[4] Οι ανακοινώσεις που παρουσιάστηκαν εμφαίνονται στο παράρτημα Ι.

[5] Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2846/98 της 17ης Δεκεμβρίου 1998.

Η Επιτροπή συνέταξε επίσης ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή τεχνικών μέτρων διατήρησης που εφαρμόζονται στην αλιεία με παρασυρόμενα δίχτυα [6]. Ως εκ τούτου, η παρούσα έκθεση αναφέρεται μόνο στις πηγές αυτές. Η παρούσα έκθεση δεν καλύπτει ούτε την κοινή οργάνωση αγοράς προϊόντων αλιείας, η οποία απετέλεσε αντικείμενο μεταρρύθμισης κατά τα τέλη του 1997 [7] και τροποποιήθηκε το 1999 με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 104/2000 [8].

[6] Οι εκθέσεις αυτές εμφαίνονται στο παράρτημα I.

[7] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Το μέλλον της αγοράς προϊόντων αλιείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - ευθύνη, εταιρική σχέση και ανταγωνιστικότητα», COM(97) 719 τελικό της 16.12.1997.

[8] Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ( αριθ. 104/2000 της 17ης Δεκεμβρίου 1999 για την κοινή οργάνωση αγορών στον τομέα των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας (ΕΕ L 17 της 21.1.2000).

Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις που καθορίζονται στο άρθρο 35 του κανονισμού ελέγχου και είναι η τρίτη κατά σειρά από μία σειρά παρόμοιων εκθέσεων [9]. Πέραν της τυπικής υποχρέωσης όσον αφορά την υποβολή της, η έκθεση αυτή, παρουσιάζει έναν περαιτέρω λεπτομερή απολογισμό ο οποίος στηρίζει την ανάλυση και τις προτάσεις για βελτιώσεις στον τομέα της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εφαρμογής στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής που παρατίθενται στην Πράσινη Βίβλο με τίτλο «Το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής» που δημοσιεύτηκε στις αρχές του τρέχοντος έτους».

[9] Οι προηγούμενες εκθέσεις ήταν η έκθεση της Επιτροπής: Παρακολούθηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, COM(96) 100 (τελικό), της 18.3.1996 και η έκθεση της Επιτροπής: Παρακολούθηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής 1995, COM(97) 226 (τελικό), της 13.6.1997.

Η έκθεση αποτελεί μία συγκεντρωτική παρουσίαση της βασικής δομής της εφαρμογής του κοινοτικού συστήματος ελέγχου στα κράτη μέλη. Ασχολείται κατά πρώτο λόγο με τη νομοθεσία και την οργάνωση του ελέγχου της αλιείας στο επίπεδο των κρατών μελών και, σε δεύτερο στάδιο, με τα μέσα ελέγχου, τα συστήματα παρακολούθησης και επιθεώρησης και τις δραστηριότητες εποπτείας που πραγματοποιήθηκαν, καθώς και τις διαδικασίες επιβολής κυρώσεων. Τέλος, παρατίθεται συνοπτική επισκόπηση της πολιτικής διατήρησης και της διαρθρωτικής πολιτικής.

Η έκθεση συνοδεύεται από χωριστά έγγραφα εργασίας με τίτλο «Ο έλεγχος της αλιείας στα κράτη μέλη», κάθε ένα από τα οποία παρουσιάζει συνοπτικά τα κυριότερα χαρακτηριστικά των εθνικών συστημάτων ελέγχου που στηρίζονται σε εκθέσεις που διαβίβασε κάθε κράτος μέλος στην Επιτροπή στο πλαίσιο του άρθρου 35 του κανονισμού ελέγχου καθώς και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που στηρίζονται στα ευρήματα των επιθεωρητών αλιείας (βλ. επίσης άρθρο 29 του προαναφερόμενου κανονισμού). Τα έγγραφα αυτά εργασίας περιέχουν επίσης την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με την κατάσταση στον τομέα του ελέγχου της αλιείας σε κάθε κράτος μέλος.

Δεδομένου ότι η έκθεση και τα συνοδευτικά έγγραφα εργασίας έχουν ως σκοπό να παρουσιάσουν την περιγραφή της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα του ελέγχου, θα δημοσιευτεί, κατόπιν, ανακοίνωση σχετικά με τους μελλοντικούς προσανατολισμούς στον τομέα της παρακολούθησης, του ελέγχου και της προσαρμογής στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, οι οποίοι θα λαμβάνουν υπόψη τα συμπεράσματα σχετικά με το θέμα αυτό, τα οποία θα προκύψουν από τις συζητήσεις σχετικά με την Πράσινη Βίβλο.

2. Εθνικά πλαίσια ελέγχου

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.1. Νομοθεσία και διοίκηση

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού ελέγχου, κάθε κράτος μέλος υποχρεούται να θεσπίσει κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας του συστήματος ελέγχου που εφαρμόζεται στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Τα κράτη μέλη συμμορφώθηκαν με την απαίτηση αυτή θεσπίζοντας εθνικά καθεστώτα προκειμένου να εξασφαλίσουν την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, είτε θεσπίζοντας εξ ολοκλήρου νέα νομοθεσία, είτε τροποποιώντας προγενέστερους εθνικούς νόμους προκειμένου να καταστούν συμβατοί με τις κοινοτικές απαιτήσεις.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού ελέγχου, τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους όσον αφορά την παρακολούθηση, την επιθεώρηση και την εποπτεία μέσω συστήματος επιθεώρησης που αποφασίζεται από κάθε κράτος μέλος. Τα κράτη μέλη έχουν ορίσει τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για τις διάφορες πτυχές της κοινοτικής νομοθεσίας. Κατά τη διάρκεια της αναγκαίας οργανωτικής διαδικασίας και της επιλογής των αρμόδιων αρχών, ακολουθήθηκαν συνήθως στενά οι διοικητικές παραδόσεις των αντίστοιχων κρατών μελών.

Μόνο στη Δανία οργανώθηκαν σε κεντρικό επίπεδο και ανατέθηκαν σε μία μόνο αρχή οι αρμοδιότητες για την παρακολούθηση, επιθεώρηση και εποπτεία. Σε άλλα κράτη μέλη, τα καθήκοντα αυτά κατανεμήθηκαν μεταξύ διαφόρων αρχών και αποτελούν, σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο ένα από τα διάφορα καθήκοντα των σχετικών αρχών. Ορισμένα κράτη μέλη επέλεξαν τη μερική ή πλήρη εφαρμογή αποκεντροποιημένων συστημάτων (βλ. επί παραδείγματι τη Φινλανδία). Η εντολή που έχουν λάβει οι αρχές όσον αφορά τον έλεγχο της αλιείας και τα όρια των αρμοδιοτήτων τους δεν είναι πάντοτε σαφώς καθορισμένη στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων ελέγχου.

Οι προτεραιότητες των αρχών, στις οποίες έχουν ανατεθεί καθήκοντα που έχουν σχέση με τον έλεγχο της αλιείας, δεν συμπίπτουν κατ'ανάγκη με τις ανάγκες της αποτελεσματικότητας του συστήματος ελέγχου που εφαρμόζεται στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Παρά το γεγονός ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ασκούνται σημαντικές προσπάθειες για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της αλιείας, η Επιτροπή παρατήρησε επίσης καταστάσεις όπου οι αρχές, οι οποίες είναι αρμόδιες για μία σειρά καθηκόντων, δίνουν μόνο χαμηλή προτεραιότητα στα καθήκοντά τους που αφορούν την αλιεία, καθώς επίσης και περιπτώσεις όπου οι αρχές ελέγχου ήταν πρόθυμες να εκπληρώσουν καθήκοντα στον τομέα της αλιείας αλλά δεν έλαβαν επαρκή τεχνική ή πολιτική στήριξη για την πραγματοποίηση του στόχου αυτού.

Τα συστήματα ελέγχου που αποφασίστηκαν από τα περισσότερα κράτη μέλη παρουσιάζουν προκλήσεις για εσωτερική και εξωτερική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών στον τομέα της ανταλλαγής πληροφοριών που έχουν σχέση με την επιβολή της εφαρμογής των κανονισμών εκ μέρους των αρχών αυτών καθώς επίσης και για το συντονισμό των δραστηριοτήτων τους. Ορισμένα κράτη μέλη συγκρότησαν επίσημες επιτροπές ή υπηρεσίες για τους σκοπούς αυτούς, ενώ, σε άλλα κράτη, μέλη οι αρμόδιες αρχές ανέπτυξαν ανεπίσημες πρακτικές ρυθμίσεις για τους σκοπούς αυτούς. Το πεδίο βελτίωσης της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ όλων των αρχών που ασχολούνται με τον έλεγχο της αλιείας και για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ αυτών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει εξαντληθεί. Επιπροσθέτως, το σημερινό επίπεδο των δραστηριοτήτων αυτών μεταξύ των κρατών μελών δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις απαιτήσεις που έχουν δημιουργηθεί από διασυνοριακές αλιευτικές δραστηριότητες οι οποίες, επί του παρόντος, ρυθμίζονται σχεδόν αποκλειστικά στο πλαίσιο ορισμένων ΠΟΑ [10].

[10] Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, ο μεγάλος αριθμός των υφιστάμενων πολυμερών και διμερών συμφωνιών σχετικά με τη νομική αρωγή και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών δεν έχει εξετασθεί εμπεριστατωμένα.

2.2. Εξουσίες ελέγχου

Στους επιθεωρητές αλιείας των κρατών μελών έχουν γενικά ανατεθεί βάσει εθνικής νομοθεσίας (ή τουλάχιστον από τη συνήθη πρακτική) βασικές ενέργειες επιβολής της εφαρμογής της νομοθεσίας. Το γεγονός αυτό αντιπροσωπεύει μια σαφή εξέλιξη.

Ειδικότερα, οι εν λόγω εθνικοί υπάλληλοι είναι εξουσιοδοτημένοι να διενεργούν επιθεωρήσεις επί των αλιευτικών σκαφών, σε εγκαταστάσεις εκφόρτωσης και αποθήκευσης ή άλλες ιδιωτικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για σκοπούς που έχουν σχέση με την αλιεία, ή κατά τη διάρκεια της μεταφοράς ιχθύων ή προϊόντων αλιείας. Παρόλα αυτά, σε ορισμένα κράτη μέλη οι ειδικευμένοι τομείς αρμοδιότητας για τις διάφορες ομάδες επιθεωρητών παρουσιάζουν πρόσθετες προκλήσεις και απαιτούν μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των εν λόγω υπηρεσιών. Επιπλέον, οι παραδοσιακοί τομείς λειτουργίας ορισμένων αρχών επιθεώρησης είχαν περιοριστικές επιπτώσεις στις εξουσίες επιθεώρησης που διαθέτουν.

Τα εθνικά ανακριτικά συστήματα επηρεάζουν επίσης σε μεγάλο βαθμό την έκταση των εξουσιών των επιθεωρητών αλιείας μετά την αρχική φάση επιθεώρησης. Οι έρευνες στον τομέα της τεκμηρίωσης των αλιευμάτων και της αλιευτικής προσπάθειας ανήκουν χωρίς εξαίρεση στις εξουσίες αυτές. Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη έχουν εξουσιοδοτηθεί οι εθνικές αστυνομικές αρχές και όχι οι επιθεωρητές αλιείας να συνδράμουν τους εισαγγελείς με περαιτέρω προδικαστικές έρευνες, ενώ, σε άλλες χώρες, ο επιθεωρητής αλιείας έχει αναλάβει σε αρκετά μεγάλο βαθμό το ρόλο επίσης του ανακριτή. Η προηγούμενη λύση θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις, να φαίνεται μάλλον προβληματική όταν λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες απαιτήσεις των ερευνών στον τομέα της αλιείας.

Η κατάσχεση παράνομων αλιευμάτων και αλιευτικών εργαλείων σε όλα τα κράτη μέλη υπάγεται στην αρμοδιότητα των επιθεωρητών αλιείας. Οι εξουσίες αυτές περιορίστηκαν, ωστόσο, σε ορισμένες χώρες σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ένοχος συλλαμβάνεται επ'αυτοφόρω ή όταν χρησιμοποιούνται παράνομα εργαλεία για αλιευτικές δραστηριότητες. Τα είδη αυτά περιορισμών τείνουν να καταστήσουν τις δραστηριότητες επιθεώρησης λιγότερο αποτελεσματικές όπως, επί παραδείγματι, να μη είναι δυνατή η κατάσχεση των ανακαλυπτόμενων παράνομων εργαλείων, τα οποία δεν χρησιμοποιούνται κατά τη στιγμή της επιθεώρησης.

Η κράτηση σκαφών περιλαμβάνεται συνήθως στις εξουσίες των υπηρεσιών επιθεώρησης πλοίων οι οποίες συνδέονται ή αποτελούν μέρος των ενόπλων δυνάμεων του εν λόγω κράτους μέλους. Στην ξηρά, οι επιθεωρητές αλιείας δεν επιτρέπεται πάντοτε να σταματούν οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά αλιευτικών προϊόντων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, πρέπει να ζητήσουν τη συνδρομή των αστυνομικών αρχών για το σκοπό αυτό, ακόμη και όταν η επιθεώρηση που θα ακολουθήσει θα μπορούσε να διεξαχθεί μόνο από τους επιθεωρητές αλιείας.

Η έκταση και το ακριβές περιεχόμενο των εξουσιών αυτών ποικίλλει κατά συνέπεια σε μεγάλο βαθμό στις διάφορες χώρες της Κοινότητας: ακόμη και η ακρίβεια (ή, στην καλύτερη περίπτωση, η ύπαρξη) των αντίστοιχων εθνικών καθεστώτων αφήνει περιθώρια για βελτίωση. Από την άλλη πλευρά, ορισμένες από τις ισχύουσες εθνικές (κυρίως διαδικαστικές) απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να τηρούν οι επιθεωρητές αλιείας τείνουν σαφώς να δημιουργήσουν εμπόδια στην εκτέλεση των καθηκόντων τους. Ο αριθμός των εν μέρει επικαλυπτόμενων εθνικών διατάξεων σχετικά με τις αρμοδιότητες αυτές μπορεί επίσης να επιφέρει περιττή σύγχυση. Επιπροσθέτως, η δίωξη των παραβάσεων δεν συνδέεται πάντοτε σε μεγάλο βαθμό με τις εξουσίες και τα καθήκοντα των επιθεωρητών αλιείας προκειμένου να μπορέσουν να συμπληρώσουν τις διαδικασίες ελέγχου.

2.3. Δίωξη των παραβάσεων

Οι εθνικές διαδικασίες για την αποτελεσματική δίωξη όλων των βεβαιωμένων παραβάσεων στον τομέα της αλιείας καθορίστηκαν προφανώς σύμφωνα με τις διοικητικές και δικαστικές παραδόσεις κάθε κράτους μέλους. Έτσι, εκεί όπου η επιβολή κυρώσεων για όλα τα αδικήματα ανατέθηκε κυρίως στο γενικό σύστημα των ποινικών δικαστηρίων, το ίδιο συνέβη επίσης και για τα αδικήματα που αφορούν την αλιεία. Αφετέρου, σε χώρες με επικρατούσα παράδοση διοικητικών διαδικασιών επιβολής κυρώσεων, θεωρήθηκε σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν οι διαδικασίες αυτές επίσης και για θέματα αλιείας. Τα εθνικά αυτά χαρακτηριστικά μάλλον παρά η φύση της αλιείας υπαγόρευσαν σε μεγάλο βαθμό την πορεία των που θα πρέπει να ληφθούν από το νομοθετικό σώμα στις περιπτώσεις αυτές.

Παρομοίως, τα εθνικά χαρακτηριστικά της σχέσης μεταξύ ανακριτικών και δικαστικών αρχών είχαν σαφή, εάν όχι κυρίαρχη, επίπτωση στη διαδικασία που ακολουθεί κάθε κράτος μέλος σχετικά με τα αδικήματα που αφορούν την αλιεία. Στην περίπτωση που οι ποινικές υποθέσεις οδηγούντο κατά παράδοση σε εισαγγελέα ή δημόσιο κατήγορο, έστω και μέσω ενδιάμεσων (αστυνομικών) αρχών, η πρακτική αυτή εφαρμόζεται επίσης στον τομέα της αλιείας. Το ίδιο ισχύει για χώρες με παράδοση να επιλαμβάνονται των πταισμάτων με μία ταχεία διαδικασία διοικητικών κυρώσεων, η οποία, και στις περιστάσεις αυτές, είναι η προφανής μέθοδος που χρησιμοποιείται επίσης στον τομέα αυτό.

Στο πλαίσιο του δόγματος της δικαιοδοτικής κυριαρχίας, η σημασία των εθνικών παραδόσεων αντανακλάται πλήρως στις διαδικασίες επιθεώρησης και στα αποτελέσματά τους. Σε κράτη μέλη, στα οποία οι αρχές ελέγχου είναι αρμόδιες να βεβαιώνουν παραβάσεις προκειμένου να κινηθούν περαιτέρω διαδικασίες, το ίδιο σύστημα ισχύει κυρίως επίσης στον τομέα του ελέγχου της αλιείας. Αφετέρου, στην περίπτωση που ο ρόλος όλων των οργάνων ελέγχου και έρευνας, παραδείγματος χάριν των αστυνομικών δυνάμεων, έχει γενικά περιοριστεί στη συλλογή στοιχείων σχετικά με τα αδικήματα, προκειμένου να αποφασίσει γι'αυτά το δικαστήριο, οι επιθεωρητές αλιείας δεν έχουν εξουσιοδοτηθεί ούτε να αναφέρουν ούτε να βεβαιώνουν, δηλαδή να προδικάζουν, την ύπαρξη παραβάσεως.

3. Μέσα ελέγχου

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3.1. Ανθρώπινοι πόροι

Κατά την επανεκτίμηση των εθνικών τους συστημάτων ελέγχου, ορισμένα κράτη μέλη (ιδίως μέχρι πρόσφατα η Ισπανία, αλλά επίσης η Ιρλανδία και η Πορτογαλία) αύξησαν τους ανθρώπινους πόρους για τους σκοπούς αυτούς, ενώ άλλα έδωσαν μεγαλύτερη έμφαση σε μία αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων (Δανία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο). Σε καμία από τις περιπτώσεις αυτές, δεν μπορούν να αναμένονται δραματικές αλλαγές από το ένα έτος στο άλλο.

Ο αριθμός των επιθεωρητών που απαιτούνται για τον αποτελεσματικό έλεγχο της αλιείας εξαρτάται από τις περιστάσεις που αφορούν τον εν λόγω τύπο αλιείας (δηλαδή TAC, ποσοστώσεις, τεχνικά μέτρα, τύποι σκαφών, αποστάσεις τόπων εκφόρτωσης, παράκτια τοπογραφία, κίνδυνος παράνομων εκφορτώσεων, διαδικασίες εκφόρτωσης και μέθοδοι εμπορίας μετά την πρώτη πώληση. Ορισμένα κράτη μέλη θέσπισαν εθνικά μέτρα που υποχρεώνουν τον κλάδο της αλιείας να υιοθετήσει αποτελεσματικότερα μέτρα επιθεώρησης και εποπτείας. Τα καθήκοντα των επιθεωρητών επικεντρώθηκαν έτσι σε δραστηριότητες εποπτείας και στην εξασφάλιση μιας μεγάλης πιθανότητας επιθεώρησης σε κάθε ένα από τα μεταγενέστερα στάδια των δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με την αλιεία.

Ορισμένα κράτη μέλη επεδίωξαν να αναπτύξουν το σύστημά τους όσον αφορά τους ελέγχους των εκφορτώσεων προκειμένου να επιτύχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου, η εισαγωγή μέτρων, όπως είναι τα συστήματα καθορισμένων λιμένων, η προειδοποίηση της άφιξης, η εκ των προτέρων άδεια εκφόρτωσης και οι υποχρεωτικές πρώτες πωλήσεις μέσω πλειστηριασμού βελτίωσαν συστηματικά την αποτελεσματικότητα των εν λόγω δραστηριοτήτων επιθεώρησης και εποπτείας. Οι έλεγχοι εκφόρτωσης αλιευμάτων ρέγγας που δεν έχουν υποστεί διαλογή στη Δανία, οι εκφορτώσεις του NAFO και οι εκφορτώσεις μηχανοτρατών-ψυγείων στη Γερμανία (επίπεδο επιθεώρησης 100%) αποτελούν παραδείγματα των εν λόγω εξελίξεων.

Παρά τις βελτιώσεις που παρατηρήθηκαν σε πολλούς τομείς, υπάρχουν ακόμη τύποι αλιείας στους οποίους δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του ελέγχου λόγω έλλειψης ανθρώπινων πόρων για σκοπούς παρακολούθησης και επιθεώρησης. Στο πλαίσιο των ελέγχων εκφόρτωσης, αυτό ισχύει στις περισσότερες περιπτώσεις στις οποίες επιτρέπεται η πραγματοποίηση εκφορτώσεων οποτεδήποτε και σε οποιοδήποτε λιμάνι.

Ορισμένα κράτη μέλη δεν κοινοποίησαν στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των ειδικευμένων επιθεωρητών αλιείας. Στην περίπτωση των εθνικών αρχών ακτοφυλακής (επί παραδείγματι Ελλάδα, Ιταλία, Φινλανδία και Σουηδία), όλο το προσωπικό των υπηρεσιών αυτών επιτρέπεται εν δυνάμει να εκτελεί καθήκοντα επιθεώρησης της αλιείας στο πλαίσιο των γενικών καθηκόντων τους, ενώ πολλοί από αυτούς, στην πράξη, δεν συμμετέχουν σχεδόν ποτέ στο είδος αυτό των επιθεωρήσεων.

Στις περιπτώσεις αυτές, οι ελλείψεις στον τομέα του ελέγχου δεν μπορούν να αποδοθούν στην έλλειψη ανθρώπινων πόρων. Αντιθέτως, το προσωπικό διαχείρισης και επιθεώρησης ενδέχεται να μην διαθέτει πείρα και κατάρτιση για την εκτέλεση των σχετικών καθηκόντων. Στις περιπτώσεις αυτές, ίσως να ήταν καλύτερη η δημιουργία ειδικευμένων ομάδων συντονισμού και επιθεώρησης της αλιείας. Οι επιθεωρητές της Επιτροπής παρατήρησαν σε ορισμένες περιπτώσεις μια οφθαλμοφανή έλλειψη κατάρτισης και εμπειρίας όσον αφορά τη διεξαγωγή των βασικών ελέγχων εφαρμογής των ισχυόντων κανόνων. Η εμπεριστατωμένη βασική γνώση όσον αφορά τα τεχνικά θέματα της αλιείας (επί παραδείγματι, η αναγνώριση των ψαριών και η κατασκευή των αλιευτικών εργαλείων) μαζί με μία εμπεριστατωμένη γνώση της νομοθεσίας που πρέπει να τηρείται αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για την επαρκή εκτέλεση καθηκόντων επιθεώρησης της αλιείας.

3.2. Μέσα εποπτείας στη θάλασσα

Η προηγούμενη έλλειψη μέσων εποπτείας μειώθηκε. Αρκετά νέα και εκσυγχρονισμένα περιπολικά σκάφη ανοικτής θάλασσας και παράκτια σκάφη τέθηκαν σε υπηρεσία κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ή βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της ναυπήγησης. Παρόλα αυτά, η κατάσταση δεν είναι ακόμη πλήρως ικανοποιητική. Τα μέσα που διατίθενται σήμερα, προορίζονται σαφώς για δραστηριότητες εποπτείας στα κοινοτικά αλιευτικά ύδατα. Επιπροσθέτως, πολλά περιπολικά σκάφη έχουν ανάγκη ανανέωσης και εκσυγχρονισμού προκειμένου να προσαρμοστούν στις σημερινές απαιτήσεις (ταχύτητα, κατανάλωση καυσίμων, μέσα επικοινωνίας), πράγμα που είναι απαραίτητο για την άσκηση αποτελεσματικών δραστηριοτήτων ελέγχου.

Στο πλαίσιο των συστημάτων παρακολούθησης ορισμένων κρατών μελών, διατίθενται αεροσκάφη για τον έλεγχο της αλιείας μόνο για περιορισμένο αριθμό ωρών ή ημερών. Οι δραστηριότητες αυτές εποπτείας προγραμματίζονται εκ των προτέρων, μερικές φορές σε ετήσια βάση. Το ίδιο επίσης θα μπορούσε να ισχύει για τη χρήση περιπολικών σκαφών στη θάλασσα που παρέχονται από άλλες (στρατιωτικές) αρχές. Οι ρυθμίσεις αυτές καθιστούν σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο και την εποπτεία της αλιείας μη ελαστική και προβλέψιμη, παρεμποδίζοντας σαφώς την επιδίωξη προτεραιοτήτων εφαρμογής της νομοθεσίας.

3.3. Προηγμένες τεχνολογίες

Η ηλεκτρονική επεξεργασία δεδομένων που αφορούν τα αλιεύματα και την αλιευτική προσπάθεια, η οποία άρχισε ήδη πριν τη σχετική περίοδο, συνέχισε να παρουσιάζει βελτιώσεις δεδομένου ότι τα κράτη μέλη προσπάθησαν να συμμορφωθούν προς τις απαιτήσεις του άρθρου 19 του κανονισμού που αφορά τον έλεγχο. Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων. Παραμένει ακόμη περιθώριο για την επίτευξη περισσότερης προόδου, ιδίως στον τομέα του αυτοματισμού των μέσων αντιπαραβολής των στοιχείων των ηλεκτρονικών αυτών συστημάτων.

Η εξέλιξη και η επίπτωση του ΔΣΠ εξετάζεται περισσότερο εμπεριστατωμένα στο τμήμα 4.3. Η χρήση του συστήματος αυτού παρακολούθησης υιοθετήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την Κοινότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από την παρούσα έκθεση [11]. Περαιτέρω βήματα έγιναν προκειμένου να συνδυαστούν οι πληροφορίες που προέρχονται από το ΔΣΠ με τα δεδομένα που περιέχονται στα προαναφερόμενα ηλεκτρονικά συστήματα καταγραφής των αλιευμάτων και της αλιευτικής προσπάθειας. Η υποδομή αυτή προσφέρει μία καλή βάση για το μέλλον, και το περιεχόμενό της θα πρέπει να υποστεί εντατική εκμετάλλευση για τους σκοπούς της επιθεώρησης και εποπτείας.

[11] Βλέπε κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 686/97 της 14ης Απριλίου 1997 για την τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 2847/93 για τη θέσπιση συστήματος ελέγχου που εφαρμόζεται στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΕΕ L 102 της 19.4.1997) και τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 1489/97 της 29ης Ιουλίου 1997 για τη θέσπιση των λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93 όσον αφορά συστήματα παρακολούθησης σκαφών μέσω δορυφόρου (ΕΕ L 202 της 30.7.1997).

Σε πειραματικό επίπεδο, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή διέθεσαν επίσης κεφάλαια σε σχέδια, όπως είναι τα ηλεκτρονικά ημερολόγια αλιείας και η τηλεανίχνευση μέσω δορυφόρου ως συμπληρωματικού εργαλείου του ΔΣΠ.

3.4. Κοινοτική χρηματοδοτική συνεισφορά

Το δεύτερο πενταετές πρόγραμμα της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς για δαπάνες των κρατών μελών στον τομέα του ελέγχου της αλιείας, το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 95/527/ΕΚ [12] (η οποία στο εξής καλείται απόφαση), παρέσχε χρηματοδοτική στήριξη στον τομέα του ελέγχου της αλιείας. Η κοινοτική χρηματοδοτική συνεισφορά ανέρχεται στο 4% του κοινοτικού προϋπολογισμού στον τομέα της αλιείας και στο 10% τουλάχιστον των συνολικών δαπανών των κρατών μελών στον τομέα του ελέγχου.

[12] Απόφαση του Συμβουλίου 95/527/ΕΚ της 8ης Δεκεμβρίου 1995 για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας σε ορισμένες δαπάνες των κρατών μελών κατά την εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου που εφαρμόζεται στην κοινή αλιευτική πολιτική (ΕΕ L 301 της 14.12.1995).

Στο πλαίσιο της συνέχισης του πρώτου πενταετούς προγράμματος, η απόφαση προέβλεψε κοινοτική συνδρομή για την απόκτηση και τον εκσυγχρονισμό μέσων επιθεώρησης και ελέγχου (σκαφών, αεροσκαφών και σύγχρονης τεχνολογίας για την ανίχνευση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, καθώς επίσης για την καταγραφή, τη διαχείριση και τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες αυτές). Εκτός από τον τύπο αυτό χρηματοδότησης, θεσπίστηκε μία δεύτερη κατηγορία για ειδικά μέτρα με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της παρακολούθησης αλιευτικών και συναφών δραστηριοτήτων (κατάρτιση επιθεωρητών καθώς επίσης και κοινά προγράμματα επιθεώρησης που αφορούν δύο ή περισσότερα κράτη μέλη, ειδικά προγράμματα ελέγχου κατόπιν κοινοτικής πρωτοβουλίας, ηλεκτρονικά δίκτυα, πειραματικά έργα, κλπ.). Επιπροσθέτως, η απόφαση έθεσε σε εφαρμογή την αρχή [13]μιας πρόσθετης χρηματοδοτικής συνεισφοράς που πρέπει να παρασχεθεί στην Ιρλανδία για δαπάνες ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων λειτουργικών δαπανών, οι οποίες προκλήθηκαν από την εφαρμογή του αποκαλούμενου Συστήματος των Δυτικών Υδάτων.

[13] Βλέπε άρθρο 7 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 685/95 της 27ης Μαρτίου 1995 για τη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας όσον αφορά ορισμένες κοινοτικές αλιευτικές περιοχές και πόρους (ΕΕ L 71 της 31.3.1995).

Συνολικό ποσό 205 εκατ. EUR (41 εκατ. EUR ετησίως) διατέθηκε στον κοινοτικό προϋπολογισμό για τους σκοπούς αυτούς. Το γενικό επίπεδο της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς καθορίστηκε στο 35-50% των επιλέξιμων δαπανών, ενώ ειδικά επίπεδα πάνω από το 50% καθορίστηκαν κυρίως για την εισαγωγή νέας τεχνολογίας, όπως το ΔΣΠ. Όλα τα κεφάλαια διατέθηκαν σε ειδικά ετήσια προγράμματα δαπανών που προτάθηκαν από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και εγκρίθηκαν από την Επιτροπή. Μέχρι τα τέλη του 2000 και ανάλογα με την εκτέλεση των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη ζήτησαν την αποζημίωση του 50% περίπου των δεσμευθέντων κεφαλαίων (βλ. παράρτημα ΙΙ). - Ειδικά επίπεδα χρηματοδοτικής συνεισφοράς καθορίστηκαν για την Ιρλανδία (19,5 εκατ. EUR για επενδύσεις και 11,5 εκατ. EUR για λειτουργικές δαπάνες).

Ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να υποβάλουν ένα πενταετές εθνικό πρόγραμμα το οποίο να περιέχει ιδίως τους στόχους των προτεινόμενων μέτρων ελέγχου και επιθεώρησης, τα εξεταζόμενα λειτουργικά μέτρα και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Επιπροσθέτως, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να παρουσιάσουν πρόβλεψη των ετήσιων δαπανών τους που είναι επιλέξιμες για χρηματοδοτική συνεισφορά. Η καινοτομία αυτή κατά το δεύτερο πενταετές πρόγραμμα είχε ως στόχο να επιτευχθεί η επεξεργασία των στοιχείων σχετικά με τη χρησιμότητα των ετήσιων προγραμμάτων που προτάθηκαν από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, δεν παρασχέθηκαν καθόλου πληροφορίες από κανένα κράτος μέλος πέραν των ελάχιστων νομικών απαιτήσεων, γεγονός που αποδείχθηκε ότι δεν προσέφερε σημαντική βοήθεια.

Το μεγαλύτερο μέρος της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς (152 εκατ. EUR που αντιστοιχούν στο 73% του συνόλου) δαπανήθηκε για περιπολικά σκάφη ανοικτής θαλάσσης και για το ΔΣΠ. Δεδομένου ότι οι σημαντικές αυτές επενδύσεις συνέβαλαν εν πρώτοις στην καλύτερη διάθεση εκσυγχρονισμένων μέσων επιθεώρησης και, κατά δεύτερο λόγο, στην υψηλότερη ακρίβεια ανάπτυξής τους, το δεύτερο πενταετές πρόγραμμα παρουσίασε επιπτώσεις συνέργειας στην αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων επιθεώρησης και εποπτείας της αλιείας. Επιπροσθέτως, διευκόλυνε την υιοθέτηση από το Συμβούλιο της αρχής της εφαρμογής του ΔΣΠ ως εργαλείου παρακολούθησης των αλιευτικών ταξιδίων και, σε δεύτερο στάδιο, την άνετη εισαγωγή του.

Ο αριθμός των σχεδίων που προτάθηκαν από κράτη μέλη στο πλαίσιο της κατηγορίας «ειδικά μέτρα» (προγράμματα κατάρτισης και κοινής επιθεώρησης) ήταν απογοητευτικός. Η εφαρμογή τέτοιων σχεδίων βοηθά την αύξηση της συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών (βλέπε τμήμα 3.1).

4. Συστήματα παρακολούθησησ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.1. Καταγραφή αλιευμάτων

Βάσει του κανονισμού ελέγχου, οι αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους υποχρεούνται να λαμβάνουν τα φύλλα του ημερολογίου, τις δηλώσεις εκφόρτωσης και τα δελτία πωλήσεων (πλέον πρόσφατα, οι δηλώσεις αυτές αντικαταστάθηκαν εν μέρει από δηλώσεις ανάληψης) για όλες τις εκφορτώσεις σε λιμάνια του εν λόγω κράτους μέλους. Οι πληροφορίες αυτές σχετικά με τα αλιεύματα συγκεντρώνονται κατόπιν σε ηλεκτρονική κεντρική βάση δεδομένων προκειμένου να καταρτίσει συγκεντρωτική κατάσταση των εθνικών ποσοτήτων αλιευμάτων όσον αφορά τα TAC και τις ποσοστώσεις. Τα δεδομένα που προέρχονται από διάφορες πηγές θα πρέπει επίσης να υποστούν αντιπαραβολή και να επαληθευθούν προκειμένου να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία τους. Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν τακτικά στην Επιτροπή τη χρήση των TAC.

Η απαίτηση για την τήρηση ημερολογίων και την υποβολή δηλώσεων εκφόρτωσης όσον αφορά αλιεύματα TAC και είδη που αποτελούν αντικείμενο ποσοστώσεων χρονολογείται από το 1984 (εκτός από την περίπτωση της Μεσογείου). Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη (ιδιαίτερα στη Γαλλία, αλλά επίσης και στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στη Φινλανδία) το ποσοστό υποβολής των εγγράφων αυτών δεν είχε ακόμα προσεγγίσει το 100% το 1999. Επιπροσθέτως, ενώ ορισμένα κράτη μέλη επέτυχαν ένα γενικό πλαίσιο καταγραφής αλιευμάτων που λειτουργεί ικανοποιητικά, κανένα κράτος μέλος δεν δημιούργησε ένα επαρκές σύστημα για τους σκοπούς αυτούς σχετικά με τα σκάφη του που δραστηριοποιούνται εκτός των κοινοτικών αλιευτικών υδάτων. Ολόκληρη η ιδέα αξιόπιστης καταγραφής των αλιευμάτων διακινδυνεύει σοβαρά από την επίμονη έλλειψη της πλέον στοιχειώδους τεκμηρίωσης αναφορικά με το θέμα αυτό - παρόλα αυτά, ακόμη και τα πλέον εξελιγμένα συστήματα επεξεργασίας των ημερολογίων δεν μπορούν να εγγυηθούν τη μη ύπαρξη «μαύρων εκφορτώσεων», όπως αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, από το βρετανικό παράδειγμα (βλέπε την εθνική περιγραφή στο συνημμένο έγγραφο ).

Από το 1994, στα ημερολόγια και στις δηλώσεις εκφόρτωσης προστέθηκαν τα δελτία πωλήσεων και τα μεταφορικά έγγραφα προκειμένου να παρασχεθεί η δυνατότητα συστηματικής σύγκρισης των πληροφοριών που καταγράφονται από τον πλοίαρχο του σκάφους με τις πληροφορίες του αγοραστή. Σε ορισμένα κράτη μέλη (Ιρλανδία, Φινλανδία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο), τα έγγραφα αυτά δεν χρησιμοποιήθηκαν ικανοποιητικά. Αυτό συνέβη ιδίως στις πωλήσεις που παρακάμπτουν το σύστημα πλειστηριασμού (Ισπανία, Γαλλία και Πορτογαλία). Περαιτέρω προσπάθειες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλισθεί η πλήρης συμμόρφωση με τις τροποποιήσεις που θεσπίστηκαν το 1998 όσον αφορά τις διατάξεις του κανονισμού ελέγχου. Εάν οι αρμόδιες αρχές δεν λάβουν τα δελτία πωλήσεων (ή τις δηλώσεις ανάληψης) που αφορούν όλες τις εκφορτώσεις, δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις για ανεξάρτητη επαλήθευση των δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα.

Οι διαδικασίες αντιπαραβολής και επαλήθευσης στο πλαίσιο των βάσεων δεδομένων καταγραφής αλιευμάτων είναι συχνά χωρίς λόγο πολύπλοκες σε ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. λόγω κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων αρχών). Επίσης, το υπόδειγμα των δεδομένων του δελτίου ελέγχου που δεν αντιστοιχεί στις απαιτήσεις που καθορίζονται στον κανονισμό ελέγχου, θα μπορούσε να προκαλέσει πρόσθετες επιπλοκές. Ακόμη και στην περίπτωση που οι πληροφορίες του ημερολογίου και του δελτίου πωλήσεων έχουν καταχωρηθεί σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν έχει γίνει κατά τρόπο ώστε να διευκολυνθεί η αυτόματη και ηλεκτρονική αντιπαραβολή.

Πολλά ακόμη απομένουν να γίνουν στον τομέα της συμμόρφωσης των διαφόρων κρατών μελών όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την κοινοποίηση των αλιευμάτων τους στην Επιτροπή.

4.2. Καταγραφή αλιευτικής προσπάθειας

Οι υποχρεώσεις των κρατών μελών όσον αφορά τη συλλογή πληροφοριών για την αλιευτική προσπάθεια των σκαφών τους μπορούν να διακριθούν σε δύο βασικές κατηγορίες: εν πρώτοις, οι κοινοτικοί κανόνες σχετικά με την αλιευτική προσπάθεια στα Δυτικά Ύδατα (παρόμοια με αυτές, μία υποχρέωση παρακολούθησης θεσπίστηκε για την περιοχή της Βαλτικής Θαλάσσης) και, κατά δεύτερο λόγο, οι εθνικοί κανόνες εφαρμογής που θεσπίστηκαν για τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις των Πολυετών Προγραμμάτων Προσανατολισμού (τα οποία στο εξής καλούνται ΠΠΠ), με τα οποία ασχολείται το τμήμα 6.

Στο πλαίσιο του συστήματος καταγραφής της αλιευτικής προσπάθειας των Δυτικών Υδάτων, μερικά κράτη μέλη σημείωσαν σημαντική πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του. Κυρίως η Ισπανία θέσπισε και εφαρμόζει σήμερα ένα πολύ ολοκληρωμένο και αξιόπιστο σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου για τα σκάφη που αλιεύουν στα εν λόγω ύδατα, ιδίως για τον αποκαλούμενο κατάλογο των 300 σκαφών. Άλλα κράτη μέλη έχουν ακόμα περιθώρια βελτιώσεων: το γαλλικό και το ιρλανδικό σύστημα παρακολούθησης για τους σκοπούς αυτούς δεν παρουσίασε καθόλου επαληθεύσιμα αποτελέσματα μέχρι το 1999.

Για την περιοχή της Βαλτικής Θαλάσσης, τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης των ενδιαφερομένων κρατών μελών δεν μπορούν να θεωρηθούν γενικά ως ικανοποιητικά. Ενώ υπάρχουν διαφορές μεταξύ των επιπέδων στόχων, τα μέτρα που λήφθηκαν από ορισμένα παράκτια κράτη μέλη στην περιοχή αυτή μόλις πρόσφατα μπόρεσαν να θέσουν σε εφαρμογή τους όρους συλλογής των πληροφοριών που απαιτούνται για τους σκοπούς αυτούς.

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν στα διάφορα κράτη μέλη για τη συλλογή των αναγκαίων πληροφοριών σχετικά με την αλιευτική προσπάθειά τους ποικίλλουν: ορισμένα κράτη μέλη συλλέγουν τα δεδομένα αυτά από τα ημερολόγια των σκαφών, άλλα χρησιμοποιούν τα μηνύματα κοινοποίησης της αλιευτικής προσπάθειας (ιδιαίτερα για σκοπούς που αφορούν τα Δυτικά Ύδατα), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι πηγές παραμένουν ασαφείς. Όπως και με την καταγραφή των αλιευμάτων, τα δεδομένα αυτά καταχωρούνται κατόπιν σε ηλεκτρονική βάση δεδομένων για τις εθνικές συγκεντρωτικές παρουσιάσεις, και υφίστανται επίσης διασταυρωμένο έλεγχο με άλλα διαθέσιμα σχετικά στοιχεία προκειμένου να επαληθευθεί η αξιοπιστία τους και διαβιβάζονται σε τακτική βάση στην Επιτροπή - παρά το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις διαδικασίες αυτές επαλήθευσης στις βάσεις δεδομένων τους που αφορούν την αλιευτική προσπάθεια, οι πρακτικές αυτές δεν είναι ακόμη ευρέως διαδεδομένες. Επιπροσθέτως, ορισμένα κράτη μέλη απέτυχαν τελείως να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την ενημέρωση της Επιτροπής για την αλιευτική προσπάθεια των σκαφών τους, ή διεβίβασαν τα σχετικά στοιχεία μόνο περιστασιακά κατά τη διάρκεια της σχετικής περιόδου.

4.3. ΔΣΠ

Κατά την πρώτη φάση εφαρμογής του συστήματος [14], το ΔΣΠ εφαρμόστηκε σε όλα τα κοινοτικά αλιευτικά σκάφη μήκους μεταξύ καθέτων άνω των 20 μέτρων ή ολικού μήκους 24 μέτρων τα οποία ανήκαν τουλάχιστον σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες: σκάφη που δραστηριοποιούνται στην ανοικτή θάλασσα, εκτός της Μεσογείου, σκάφη που δραστηριοποιούνται σε ύδατα τρίτων χωρών σε αμοιβαία βάση, ή σκάφη που δραστηριοποιούνται στην αλιεία ειδών που χρησιμοποιούνται για ιχθυάλευρα.

[14] Οι κοινοτικές απαιτήσεις σχετικά με το ΣΠΣ που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ.686/97 και τον κανονισμό τής Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 1489/97, τέθηκαν σε ισχύ σε δύο φάσεις εφαρμογής, από τις οποίες η πρώτη φάση κάλυψε την περίοδο από 30/6/1998 έως 31.12.1999. Από την 1η Ιανουαρίου 2000, η Κοινότητα εισήλθε στη Φάση ΙΙ, κατά την οποία η υποχρέωση συμμετοχής στο σύστημα αφορά μεγαλύτερο αριθμό αλιευτικών σκαφών.

Τα κράτη μέλη υποχρεούντο κυρίως να εξοπλίζουν με σύστημα εντοπισμού μέσω δορυφόρου («μπλε κουτί»), μέχρι την 30ή Ιουνίου 1998 το αργότερο, τα αλιευτικά σκάφη τα οποία συμμετείχαν υποχρεωτικά στην πρώτη φάση του συστήματος, να ιδρύσουν, μέχρι την 30ή Ιουνίου 1998, το αργότερο, τα Κέντρα Παρακολούθησης της Αλιείας (ΚΠΑ) και να εξασφαλίσουν, από την 1η Οκτωβρίου 1998, την τηλεπρόσβαση της Επιτροπής στη βάση δεδομένων τους.

Στο τέλος της φάσης αυτής, τα συστήματα των περισσοτέρων κρατών μελών ευρίσκοντο σε λειτουργία παρά την καθυστέρηση που σημειώθηκε από τέσσερα από αυτά. Η Ιρλανδία και η Γαλλία κάλυψαν πρόσφατα την καθυστέρησή τους αλλά τα συστήματα δεν είναι ακόμη λειτουργικά στην Ελλάδα και στην Ιταλία. - Η διαβίβαση των στοιχείων σχετικά με το γεωγραφικό στίγμα στα παράκτια κράτη μέλη και η διαθεσιμότητα των δεδομένων στις αρμόδιες υπηρεσίες δεν κατέστη ακόμη πλήρως λειτουργική.

5. Δραστηριότητες επιθεώρησησ και εποπτείας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

5.1. Κοινοτική περιοχή και αλιευτική ζώνη

Ο αριθμός των επιθεωρήσεων ποικίλλει σε σημαντικό βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Διάφορες εθνικές αρχές θέτουν ως βασικό στόχο την ένταση και την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων παρά τον συνολικό αριθμό των επιθεωρήσεων. Ένα μεγάλο μέρος των επιθεωρήσεων εκτελείται ωστόσο σε συνήθη βάση. Μόνο σε λίγα κράτη μέλη διεξάγονται επιθεωρήσεις στο πλαίσιο μιας στρατηγικής ελέγχου με συγκεκριμένους στόχους.

Η αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων ελέγχου της αλιείας έχει σαφή σχέση με την ύπαρξη κινήτρων για τους αλιείς να αποκομίσουν παράνομα κέρδη λόγω έλλειψής της. Όταν τα κράτη μέλη επιτύχουν να θεσπίσουν ένα σύστημα ελέγχου που να λειτουργεί καλά, οι αλιείς δεν θα έχουν λόγο να προσπαθούν να παρανομήσουν. Παραδείγματα καταστάσεων του είδους αυτού, έχουν ήδη αναφερθεί ανωτέρω. Αφετέρου, εάν η πιθανότητα επιθεώρησης είναι χαμηλή, τα οικονομικά οφέλη που μπορούν να επιτευχθούν από την παράνομη συμπεριφορά είναι υψηλά και το αναμενόμενο επίπεδο κυρώσεων είναι χαμηλό, δεν μπορούν να υπάρξουν εγγυήσεις για επαρκή τήρηση των κανονισμών.

Οι κοινοτικές νομικές απαιτήσεις στον τομέα της επιθεώρησης και εποπτείας απαιτούν την διεξαγωγή επιθεώρησης μετά την πρώτη πώληση. Ο αριθμός των επιθεωρήσεων μετά την πρώτη πώληση δεν έχει ακόμη φθάσει σε ικανοποιητικό επίπεδο. Όσον αφορά τις εκφορτώσεις και την μετέπειτα εμπορία των προϊόντων, έχουν παρατηρηθεί βελτιώσεις κυρίως για τους λόγους που παρουσιάστηκαν στο τμήμα 3.1.

Η εναέρια εποπτεία παράκτιων περιοχών έφθασε σε μάλλον υψηλά επίπεδα. Όμως τα περιπολικά σκάφη και αεροσκάφη, συχνά παρέχονται από αρχές που ασχολούνται με πολλά άλλα καθήκοντα. Έτσι για τα σκοπό του ελέγχου της αλιείας, δεν μπορούν να εξασφαλισθούν επαρκή μέσα. - Στην ανοικτή θάλασσα και τις απομακρυσμένες περιοχές, όπου η εποπτεία διεξάγεται γενικά με στόχο την αλιεία, η διαθεσιμότητα τόσο θαλάσσιων όσο και εναέριων μέσων που δύνανται να εκτελέσουν τα καθήκοντα αυτά παρουσιάζει περιορισμούς. Η αποτελεσματική επιθεώρηση και εποπτεία των περιοχών αυτών διευκολύνεται από το σύστημα ΔΣΠ.

Λόγω της διασυνοριακής φύσης των αλιευτικών δραστηριοτήτων, οποιεσδήποτε αμφιβολίες των επιθεωρητών στη θάλασσα θα πρέπει να επαληθευθούν κατά την εκφόρτωση από επιθεωρητές ίσως ενός άλλου κράτους μέλους και, κατά τη διάρκεια της πρώτης πώλησης, από επιθεωρητές, ίσως πάλι ενός άλλου κράτους μέλους. Οι επιθεωρητές του κράτους σημαίας θα πρέπει να ενημερωθούν σχετικά με τα αποτελέσματα. - Κοινές δραστηριότητες εποπτείας που διοργανώθηκαν από διάφορα κράτη μέλη είχαν ως αποτέλεσμα τον πλήρη αιφνιδιασμό των αλιέων, δεδομένου ότι δεν αναμενόταν η διεξαγωγή τέτοιων συντονισμένων ενεργειών. Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων αυτών από διάφορες εθνικές αρχές απαιτεί συχνά μεγάλη προσπάθεια ενώ ο συντονισμός σε διεθνές επίπεδο μεταξύ κρατών μελών αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερος. Ο αριθμός παραδειγμάτων του είδους αυτού παραμένει περιορισμένος.

Για ορισμένα κράτη μέλη, ο αριθμός των επιθεωρήσεων φθάνει σε υψηλά επίπεδα, αλλά ο αριθμός των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν παραμένει απροσδόκητα χαμηλός. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, οι επιθεωρητές της Επιτροπής παρατήρησαν μια τελείως διαφορετική αναλογία μεταξύ περιπτώσεων οι οποίες προκάλεσαν υποψίες και αποτέλεσαν αντικείμενο παρατήρησης στα κράτη μέλη αυτά. Επιπροσθέτως, όταν οι επιθεωρητές της Επιτροπής συνόδευαν τα περιπολικά σκάφη ορισμένων κρατών μελών, από τις δραστηριότητες παρακολούθησης έλειπε ορισμένες φορές οποιαδήποτε σαφώς καθορισμένη στρατηγική: ο έλεγχος διεξαγόταν σε περιοχές/περιόδους όπου/όταν ο τύπος αυτός αλιείας δεν διεξαγόταν συνήθως, ή όπου/όταν δεν θα μπορούσαν να διαπιστωθούν γενικά παραβάσεις. - Με μία συνεκτική στρατηγική ελέγχου, τα αποτελέσματα από απόψεως αριθμού παραβάσεων θα μπορούσαν επίσης να παραμείνουν μέτρια, αλλά η κατάσταση αυτή θα μπορούσε ακόμη να ερμηνευθεί ότι αντανακλά το υψηλότερο επίπεδο συμμόρφωσης κατά αξιόπιστο και επαληθεύσιμο τρόπο.

Εκτός από τη διαθεσιμότητα των μέσων και της εκπαίδευσης των επιθεωρητών, η οποία αναφέρεται ανωτέρω στο τμήμα 3.1, παρατηρήθηκαν επίσης άλλοι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων. Οι εξουσίες ελέγχου των εν λόγω επιθεωρητών ενδέχεται να έχουν καθοριστεί από νομικής απόψεως υπερβολικά αυστηρά ή κατά τρόπο ο οποίος να δίνει τη δυνατότητα οποιασδήποτε ερμηνείας. Οι αρμοδιότητες των διαφόρων αρχών που δρουν χωριστά πολλαπλασιάζουν τις προκλήσεις για άνετη συνεργασία. - Η συνέπεια των περιστάσεων αυτών δυνατόν να συνοψισθεί ως έλλειψη μιας επαρκούς δομής ελέγχου, τουλάχιστον όσον αφορά τα αποτελέσματα. Θαυμάσιο παράδειγμα αποτελεί η γαλλική περίπτωση του μπακαλιάρου Merlucius merlucius κάτω του κανονικού μεγέθους ο οποίος συνεχίζει να εκφορτώνεται και να διατίθεται στην αγορά.

Μετά την παράθεση των ανωτέρω παραδειγμάτων, η Επιτροπή πρέπει να αναφερθεί σε σημαντικές βελτιώσεις οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στον τομέα της αποτελεσματικότητας των επιθεωρήσεων. Πράγματι, η επιθεώρηση και η εποπτεία ενός αριθμού περιοχών αλιείας καθώς και σε πολλά λιμάνια μπορεί να θεωρηθεί αρκετά ικανοποιητική.

5.2. Εκτός των κοινοτικών υδάτων

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού ελέγχου, τα κράτη μέλη και η Κοινότητα πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις τους στον τομέα της παρακολούθησης, της επιθεώρησης και της εποπτείας, σύμφωνα με τα άρθρα 17 και 18 του κανονισμού ελέγχου, σύμφωνα με ειδικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο Περιφερειακών Οργανώσεων Αλιείας (ΠΟΑ) καθώς και σε αλιευτικές συμφωνίες που συνάφθηκαν μεταξύ της Κοινότητας και ενός αριθμού τρίτων χωρών.

Όταν τα κοινοτικά σκάφη δραστηριοποιούνται στα ύδατα τρίτων χωρών, η Κοινότητα, ως συμβαλλόμενο μέρος σημαίας, θα πρέπει να συνεργάζεται με το εν λόγω παράκτιο κράτος προκειμένου να επιτύχει την κατάλληλη εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων, επί παραδείγματι διεξάγοντας ελέγχους εκφόρτωσης ή διαβιβάζοντας στοιχεία που προέρχονται από το ΔΣΠ προς το παράκτιο κράτος. - Όταν τα σκάφη δραστηριοποιούνται σε διεθνή ύδατα, το κράτος σημαίας πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή επίπεδα παρακολούθησης, επιθεώρησης και εποπτείας των δραστηριοτήτων τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα αντίστοιχα κράτη σημαίας απαιτείται να συνεργάζονται με τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη, συμπεριλαμβανομένων των παρακτίων κρατών, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη διατήρηση των σχετικών έμβιων θαλάσσιων πόρων. Στην πράξη, εκτός από περιπτώσεις, όπως είναι αυτή του NAFO ή του Μαρόκου, μικρή μόνο προτεραιότητα έχει δοθεί από κράτη μέλη σημαίας στα θέματα αυτά.

Στο πλαίσιο των αρμοδίων Περιφερειακών Οργανώσεων Αλιείας (ΠΟΕ), η Κοινότητα υποχρεούται να προβαίνει σε ελέγχους στο πλαίσιο καθεστώτων που έχουν συμφωνηθεί με τις οργανώσεις αυτές (επί παραδείγματι, NAFO, NEAFC, CCAMLR). Η Κοινότητα προωθεί ενεργά την υιοθέτηση συστημάτων ελέγχου άλλων περιφερειακών οργανώσεων.

Στο πλαίσιο του NAFO, η Κοινότητα συνέβαλε στη δημιουργία και στην εφαρμογή ενός αποτελεσματικού συστήματος ελέγχου, το οποίο αποτελεί σημαντικό επίτευγμα σε σύγκριση με το παρελθόν. Τα καθήκοντα της Επιτροπής περιορίστηκαν σε δραστηριότητες επιθεώρησης και εποπτείας στην περιοχή διακανονισμού (επιθεωρητές σε κοινοτικά περιπολικά σκάφη και σύστημα παρατηρητών), ενώ τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν για τις επιθεωρήσεις εκφόρτωσης και τη δίωξη των παραβάσεων. Εντούτοις, προφανής φόρτος εργασίας προέκυψε επίσης και από το ακόλουθο πλαίσιο : οι επιθεωρήσεις εκφορτώσεων στα κράτη μέλη απαιτούσαν συχνά την παρουσία τόσο των επιθεωρητών της Επιτροπής όσο και των εθνικών επιθεωρητών, ενώ στην άμεση δίωξη των διαπιστωθεισών παραβάσεων καθώς και στην επιβολή των σχετικών κυρώσεων εμπλέκονται διάφορες αρχές. Στην Επιτροπή δεν ανατέθηκαν εξουσίες για την εξασφάλιση της επαρκούς αποτελεσματικότητας από καθεμιά από τις εμπλεκόμενες αρχές, ενώ αυτό θα απλοποιούσε την επίτευξη της συμμόρφωσης προς τις διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας σε όλο το έδαφος της Κοινότητας καθώς και στη διατήρηση μιας ισορροπίας από απόψεως κόστους και οφέλους.

Εκτός από τη Μεσόγειο, όπου η θέσπιση αλιευτικών ζωνών πέραν των χωρικών υδάτων δεν έχει γενικευθεί, καθώς και στην αλιεία με παρασυρόμενα δίκτυα στον Ατλαντικό, τα κράτη μέλη δεν διεξήγαγαν δραστηριότητες επιθεώρησης και εποπτείας των σκαφών τους στα διεθνή ύδατα εκτός των περιοχών διακανονισμού του NAFO και (πλέον πρόσφατα) της NEAFC. Η συστηματική παρακολούθηση και επιθεώρηση των εκφορτώσεων στα κράτη μέλη, οι οποίες προέρχονται από διεθνή ύδατα και ύδατα τρίτων χωρών, πραγματοποιήθηκαν μόνο στο πλαίσιο ορισμένων ειδικών υποχρεώσεων που απορρέουν από διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας (ιδίως του NAFO καθώς και των συμφωνιών με το Μαρόκο και τη Μαυριτανία).

6. Έλεγχος των στολων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Στο πλαίσιο της διαρθρωτικής πολιτικής, θεσπίστηκαν διάφορα μέτρα για την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας του στόλου και των διαθέσιμων καθώς και των προσβάσιμων αλιευτικών δυνατοτήτων. Τα στοιχεία σχετικά με τους αλιευτικούς στόλους συλλέγονται στο μητρώο του στόλου, το οποίο περιέχει τόσο ιστορικά όσο και ενημερωμένα στοιχεία για κάθε αλιευτικό σκάφος από την ναυπήγησή του ή την εισαγωγή του στην Κοινότητα.

Η Επιτροπή ενέκρινε κατόπιν ΠΠΠ για όλα τα κράτη μέλη και έτσι καθόρισε για καθένα από αυτά τους συνολικούς στόχους όσον αφορά τις μειώσεις αλιευτικής ικανότητας του στόλου, οι οποίες παρουσιάζονται σε αντίστοιχες αποφάσεις της Επιτροπής που αφορούν χωριστά κάθε τμήμα του στόλου. Εντούτοις, ο τρόπος επίτευξης των συνολικών αυτών στόχων δεν καθορίστηκε λεπτομερώς στο κοινοτικό δίκαιο. Η νομοθεσία αυτή προβλέπει την εφαρμογή από τα κράτη μέλη λεπτομερών κανόνων σχετικά με διαδικασίες ελέγχου.

Το μητρώο του στόλου είναι το βασικό εργαλείο για την παρακολούθηση της αλιευτικής ικανότητας του στόλου στο πλαίσιο των ΠΠΠ. Επιπροσθέτως, παρέχει μία ηλεκτρονική υποδομή η οποία είναι αναγκαία για τη διαχείριση των εθνικών συστημάτων χορήγησης αδειών, των αιτήσεων ειδικών αλιευτικών αδειών και την τήρηση των καταλόγων που απαιτούνται από την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με ορισμένα σκάφη που αλιεύουν στα Δυτικά Ύδατα ή στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Το περιεχόμενο του μητρώου, ιδίως τα δεδομένα σχετικά με την ισχύ της μηχανής και της χωρητικότητας, προέρχονταν συνήθως από τον κεντρικό εθνικό οργανισμό επιθεώρησης σκαφών που είναι αρμόδιος για το εθνικό νηολόγιο σκαφών ή/και τους αρχικούς ελέγχους των σκαφών που εισέρχονται στο στόλο. Σε ορισμένες χώρες, υπάρχουν διάφοροι τέτοιοι οργανισμοί.

Για τη ρύθμιση του μεγέθους του αλιευτικού στόλου, τα κράτη μέλη θέσπισαν συστήματα χορήγησης αδειών, βάσει των οποίων η έκδοση μιας άδειας θεωρείται απαραίτητη για τη λειτουργία ενός αλιευτικού σκάφους. Σύμφωνα με τις ρυθμίσεις αυτές, οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να λαμβάνουν άδεια πριν αρχίσουν την εκμετάλλευση των θαλάσσιων έμβιων πόρων. Τα συστήματα αυτά αδειών θα έπρεπε να επιτρέψουν στα κράτη μέλη να ελέγχουν αποτελεσματικά τον αριθμό των αλιευτικών σκαφών του στόλου τους. - Παρόλα αυτά, οι αποτελεσματικοί έλεγχοι της αλιευτικής ικανότητας των στόλων δεν επιτεύχθηκαν σε γενικές γραμμές με τα εθνικά αυτά μέτρα ούτε τα μέτρα αυτά ήταν αρκετά φιλόδοξα προκειμένου να μπορέσει η διαρθρωτική πολιτική να επιτύχει στους στόχους σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τη μείωση του στόλου. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε τη διεύρυνση του κενού μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας του στόλου των κρατών μελών και των διαθέσιμων, καθώς επίσης και προσβάσιμων, αλιευτικών δυνατοτήτων.

Οι περισσότερες αρχές επιθεώρησης της αλιείας ανέλαβαν (τουλάχιστον μερικώς) την ευθύνη για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των χαρακτηριστικών των καταγεγραμμένων σκαφών (άρθρα 24-26 του κανονισμού ελέγχου). Στην πράξη, το είδος αυτό των ελέγχων (τόσο από τις εθνικές αρχές αλιείας όσο και από τις άλλες αρμόδιες αρχές) περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στο επίπεδο των ελέγχων των εγγράφων των πλοίων.

Τα καταγεγραμμένα δεδομένα σχετικά με τη χωρητικότητα των αλιευτικών σκαφών στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε επανακαταμετρήσεις των πλοίων (ή αντίστοιχους υπολογισμούς) σύμφωνα με τη Σύμβαση του Λονδίνου (ICT). Οι καταμετρήσεις πραγματοποιούνται από τις αρχές, επίσημα αναγνωρισμένους οργανισμούς ή πρόσωπα (ναυπηγούς) οι οποίοι πιστοποιούν τα αποτελέσματα των καταμετρήσεων. Η αξιοπιστία των στοιχείων αυτών έφθασε έτσι γενικά σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο, παρά το γεγονός ότι αυτό δεν ισχύει για όλα τα κράτη μέλη.

Αφετέρου, η καταγεγραμμένη ισχύς της μηχανής του στόλου δεν μπορεί γενικά να θεωρηθεί πλήρως αξιόπιστη. Ορισμένα κράτη μέλη άρχισαν πρόσφατα προσπάθειες για την τυποποίηση ή τη διόρθωση των σχετικών δεδομένων τους. Ορισμένα κράτη μέλη προσπάθησαν να ελέγξουν τα σκάφη τους με φυσικούς ελέγχους της χρησιμοποιούμενης ισχύος μηχανής. Αυτό συνέβη σχεδόν αποκλειστικά στην περιοχή περιορισμών αλίευσης της ευρωπαϊκής χωματίδας (Plaice Box). P Η χρήση μηχανών μειωμένης ισχύος καθώς και η πλέον πρόσφατη τεχνολογία μηχανών προκαλεί πρόσθετα προβλήματα στον τομέα αυτό. Εάν, όπως συμβαίνει στα περισσότερα κράτη μέλη, οι μηχανές μειωμένης ισχύος δεν ελέγχονται επιτοπίως κατά τη διάρκεια της εγκατάστασής τους, δεν μπορούν να υπάρξουν εγγυήσεις σχετικά με την αξιοπιστία της πιστοποιημένης αρχικής ισχύος από τους κατασκευαστές της μηχανής. Επιπροσθέτως, δεν τέθηκαν σε εφαρμογή πρόσθετα μέτρα για την παρακολούθηση ή την επαλήθευση της συνέχισης ύπαρξης της αρχικής ισχύος των μηχανών κατά τη διάρκεια της ζωής των σκαφών.

Η προτεραιότητα που δίνεται από ορισμένα κράτη μέλη στην επαλήθευση της ισχύος των μηχανών είναι πολύ μικρή. Κανένα κράτος μέλος δεν διερεύνησε, επί παραδείγματι, δυνατότητες, όπως είναι η δυνατότητα χρήσης πληροφοριών για τα αφορολόγητα καύσιμα που χρησιμοποιούν τα σκάφη. Αυτή θα αποτελούσε μια σχετικά απλή μέθοδο για τη συνολική διαπίστωση των διαφορών μεταξύ δηλωμένης και πραγματικής ισχύος μηχανών, δεδομένου ότι η κατανάλωση καυσίμων αποτελεί δείκτη για την πραγματική ισχύ των μηχανών.

Ακόμα και σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν η εξωτερική εικόνα του σκάφους, μαζί με πληροφορίες σχετικά με το μήκος / μέγεθός του και την αλιευτική του μέθοδο προκάλεσαν αμφιβολίες σχετικά με την αξιοπιστία της καταγεγραμμένης ισχύος της μηχανής του, οι εθνικές αρχές έδωσαν, κατόπιν αιτήσεως, στην Επιτροπή εξηγήσεις που στηρίζονταν αποκλειστικά στα έγγραφα των κατασκευαστών των μηχανών. Δεν πραγματοποιήθηκε κανένας επιτόπιος έλεγχος στις περιπτώσεις αυτές και η Επιτροπή δεν ενημερώθηκε κατόπιν για οποιεσδήποτε μεταγενέστερες ενέργειες.

Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, στα υπάρχοντα εθνικά σκάφη δεν απαγορεύεται γενικά να αλλάξουν κατηγορία στο ΠΠΠ: σε ορισμένα από τα συστήματα αυτά, το γεγονός αυτό δεν απαιτεί ούτε καν την έκδοση νέας άδειας για τα σκάφη αυτά. Στις περιστάσεις αυτές, τα σχετικά κράτη μέλη δεν ελέγχουν στην πράξη την εφαρμογή της διάκρισης σε κατηγορίες των ΠΠΠ. - Επιπροσθέτως, σε διάφορα κράτη μέλη, οι κατηγορίες του στόλου ελέγχονται μόνον εκ των υστέρων βάσει των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν από τα αλιευτικά σκάφη κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους ή κατά τη διάρκεια μικρότερης περιόδου.

Ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία υποχρεούντο να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο του ΠΠΠ IV με τη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας σε ορισμένα από τα τμήματα του στόλου τους, σημείωσαν επίσης πρόοδο στον τομέα αυτό. Ορισμένα από τα κράτη μέλη αυτά διαχειρίζονται τις δραστηριότητες των αλιευτικών τους στόλων είτε με την έκδοση ειδικών αδειών αλιείας, βάσει των οποίων επιτρέπεται στα εν λόγω σκάφη να ασχοληθούν με ορισμένους τύπους αλιείας, ή με την επιβολή παρόμοιων όρων στις άδειες των σκαφών. Παρόλα αυτά, ορισμένα άλλα κράτη μέλη, ιδίως η Γαλλία και η Σουηδία, δεν ελέγχουν ακόμη τις συγκεντρωτικές πληροφορίες τους για τις εν λόγω κατηγορίες, παρά το γεγονός ότι τα γενικότερα προβλήματα που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια εφαρμογής του δικού τους ΠΠΠ IV θα μπορούσαν να θεωρηθούν υπεύθυνα για μέρος της καθυστέρησης αυτής.

7. Επιβολή κυρώσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σύμφωνα με το άρθρο 31 του κανονισμού ελέγχου, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την επιβολή κυρώσεων στους υπευθύνους για τη μη τήρηση της αλιευτικής πολιτικής. Παρά το γεγονός ότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιλέξουν τη διαδικασία σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες τους, οι διαδικασίες που κινούνται πρέπει να στερούν από τους υπεύθυνους των παραβάσεων τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από τις παραβάσεις αυτές ή να παράγουν αποτελέσματα τα οποία να αποθαρρύνουν ουσιαστικά την περαιτέρω διάπραξη παραβάσεων του είδους αυτού. - Οι επιλογές των κρατών μελών παρουσιάστηκαν ανωτέρω στο τμήμα 2.3. Οι απαιτήσεις του άρθρου 31 του κανονισμού ελέγχου για τον τύπο και το επίπεδο των κυρώσεων που πρέπει να επιβάλλονται επικεντρώνονται στην αποτρεπτική αποτελεσματικότητά τους και στην πλήρη κατάσχεση των προϊόντων της παράβασης.

Στο πλαίσιο των σημερινών διαδικασιών επιβολής κυρώσεων, φαίνεται συχνά να υπάρχουν αυθαίρετες πρακτικές μεταξύ των διαφόρων αρχών που ασχολούνται με αδικήματα στον τομέα της αλιείας: όλες οι διαπιστούμενες παραβάσεις δεν οδηγούνται σε (διοικητικά ή δικαστικά) όργανα λήψης αποφάσεων. Εν πρώτοις, διαπιστώθηκε ότι οι εθνικοί επιθεωρητές δεν αναφέρουν όλες τις παραβάσεις που έχουν διαπιστώσει (ή δεν αναφέρουν όλες, σε συστήματα όπου αυτό μπορεί να συμβεί). Εάν εμπλέκονται ορισμένα ενδιάμεσα όργανα (επί παραδείγματι οι δυνάμεις της αστυνομίας), τα όργανα αυτά δεν παραπέμπουν πάντοτε όλες τις υποθέσεις για τις οποίες επιλήφθηκαν σε εισαγγελικές αρχές. Κατά τρίτο λόγο, ακόμη και οι εισαγγελικές αρχές παρουσιάζουν την τάση να δείχνουν λιγότερο ενδιαφέρον για αδικήματα στον τομέα της αλιείας (σε σύγκριση με τα πλέον «συνήθη» εγκλήματα) και αυτό έχει ως συνέπεια τα αδικήματα αυτά να μην φθάνουν στα δικαστήρια. Τα παραπάνω στοιχεία παρατηρήθηκαν χωρίς εξαίρεση σε όλα τα κράτη μέλη, άσχετα από τη φύση των συστημάτων τους για την επιβολή κυρώσεων. Φαίνεται επίσης να υπάρχει ένα κενό μεταξύ των προειδοποιήσεων των αρμόδιων αρχών αλιείας και των κυρώσεων που επιβάλλονται στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας σε πολλά κράτη μέλη: ο αριθμός των προειδοποιήσεων υπερβαίνει γενικά σε μεγάλο βαθμό τον αριθμό των κυρώσεων. Επιπροσθέτως, παρατηρήθηκαν οι περιπτώσεις επανάληψης αδικημάτων για τα οποία επανειλημμένες προειδοποιήσεις δεν φαίνεται να είχαν κανένα αποτρεπτικό αποτέλεσμα και για τα οποία προφανώς, η κίνηση δικαστικής διαδικασίας θεωρήθηκε υπερβολική από τις εθνικές αρχές.

Τα κράτη μέλη που διαθέτουν σύστημα επιβολής διοικητικών κυρώσεων φαίνεται να έχουν επιτύχει κατά μέσο όρο αποτελέσματα περισσότερο ανάλογα σε σχέση με τα διαπραχθέντα αδικήματα. Ακόμη σπουδαιότερο είναι το γεγονός ότι η επίπτωση των κυρώσεων που εφαρμόστηκαν και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας τους μεταξύ των αλιέων φαίνεται να έγινε πολύ περισσότερο αισθητός όταν υπήρξε πραγματική απειλή για άμεση και αποτελεσματική επιβολή κυρώσεων. Στο πλαίσιο των διοικητικών συστημάτων, δεν χρειάζεται να υπάρχουν κατώτερα επίπεδα μεταξύ των διαφόρων αρχών ή κενά μεταξύ των διαφόρων επιπέδων κυρώσεων. Η αρχική επιβολή κυρώσεων μπορεί να πραγματοποιηθεί άνετα και λογικά από τις αρμόδιες αρχές που είναι πλήρως ενημερωμένες για τη συνολική κατάσταση. Η διαφάνεια και η συμβατότητα των κυρώσεων με τα κοινά πρότυπα μπορεί να υποβοηθηθεί επίσης στο πλαίσιο των διαδικασιών αυτών με την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών που να απευθύνονται στις διάφορες διοικητικές αρχές που ασχολούνται με τα θέματα αυτά.

Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα 2.1, υπάρχουν ήδη πολυμερείς και διμερείς συμφωνίες μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με την δικαστική αρωγή και συνεργασία. Οι συμφωνίες αυτές δεν αποτέλεσαν αντικείμενο εμπεριστατωμένης εξέτασης για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης. - Πρέπει επίσης να αναφερθούν οι πρόσφατα διευρυμένες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικά θέματα (Τίτλος VI της συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Εντούτοις, τα κράτη μέλη δεν φαίνεται να εφαρμόζουν συνεχώς τέτοιου είδους στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των ΠΟΑ σχετικά με την αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά την εφαρμογή των κανονισμών ως προς τα αποδεικτικά στοιχεία. Η συμβατότητα των εθνικών κανόνων σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία σε κάθε κράτος μέλος δημιούργησε πρόσθετες προκλήσεις, ακόμη και σε νομικά συστήματα που μοιάζουν πολύ το ένα με το άλλο.

Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέχρι σήμερα στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με παραβάσεις στον τομέα της αλιείας φαίνεται να υπολείπονται από αυτά που απαιτούνται προκειμένου να επιτευχθεί η ικανοποιητική διασυνοριακή εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων. Πολλά απομένουν ακόμα να γίνουν στο πλαίσιο αυτό, ιδίως στην περίπτωση παραβάσεων που έχουν σχέση με διασυνοριακές αλιευτικές δραστηριότητες.

Επί του παρόντος, η Επιτροπή δεν διαθέτει πλήρεις λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον τύπο και το επίπεδο των κυρώσεων που εφαρμόζονται στις διάφορες παραβάσεις που έχουν σχέση με την αλιεία στα κράτη μέλη. Η κατάσταση αυτή θα βελτιωθεί όταν τα κράτη μέλη αρχίσουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις σοβαρές παραβάσεις και να διαβιβάζουν σε αυτήν στοιχεία σχετικά με την επιβολή κυρώσεων όπως προβλέπεται στον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1447/1999 [15] και του κανονισμού της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 2740/1999 [16].

[15] Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1447/1999 της 24 ης Ιουνίου 1999 περί πίνακα ενεργειών που θίγουν σοβαρά τους κανόνες της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΕΕ L 167 της 2.7.1999).

[16] Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 2740/1999 της 21 Δεκεμβρίου 1999 για τη θέσπιση των λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1447/1999 του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1999 περί πίνακα ενεργειών που θίγουν σοβαρά τους κανόνες της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΕΕ L 328 of 22.12.1999).

Ωστόσο, με βάση τις πληροφορίες που διατίθενται μέχρι τώρα, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι τα εφαρμοζόμενα επίπεδα προστίμων (ιδιαίτερα ποινικών) υπολείπονται συχνά των επιπέδων των απαιτήσεων αποτροπής. Εκτός αυτού, η ανάγκη περιορισμού των κατασχέσεων των προϊόντων του αλιευτικού ταξιδίου σε περίπτωση που ο παραβάτης συλληφθεί επ'αυτοφόρω, και των παράνομων εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν, δεν παρουσιάζει ένα ισχυρό κίνητρο για τους ναυτικούς όσον αφορά την πλήρη συμμόρφωσή τους. Η κατάσταση αυτή συνδυάστηκε συχνά με τη χαμηλή πιθανότητα διενέργειας επιθεώρησης. Οι κυρώσεις με σημαντικότερες επιπτώσεις για τους ναυτικούς, όπως επί παραδείγματι η ανάκληση ή η αναστολή των αδειών, δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στο πλαίσιο των συστημάτων των ποινικών δικαστηρίων ορισμένων κρατών μελών και φαίνονται να είναι υπερβολικά σπάνιες επίσης σε άλλες ποινικές διαδικασίες.

Από το ανωτέρω εξάγεται το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν βρίσκεται επί του παρόντος σε θέση να εγγυηθεί ότι τα ισχύοντα εθνικά συστήματα επιβολής κυρώσεων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ισότιμα σε όλα τα κράτη μέλη και ότι, ακόμη και σε κάθε κράτος μέλος, η αντιμετώπιση και η επιβολή κυρώσεων στις διαπιστωθείσες παραβάσεις θα πραγματοποιηθεί κατά ισότιμο τρόπο. Επίσης, οι επιβαλλόμενες κυρώσεις δυνατόν να ποικίλλουν ακόμη αρκετά σημαντικά ανάλογα με το εάν επιβάλλονται σε εγχώριους (για να μην πούμε τοπικούς) αλιείς, ή σε αλλοδαπούς από γειτονικά κράτη μέλη. Υπό τις παρούσες περιστάσεις, ο στόχος ενός εναρμονισμένου επιπέδου κυρώσεων σε ολόκληρη την Κοινότητα θα φαινόταν έτσι μάλλον απομακρυσμένος. - Τα υπόλοιπα αυτά χαρακτηριστικά καθώς και η ανεπαρκής αποτρεπτική επίπτωση των συστημάτων αυτών δημιουργούν πρόσθετα βάρη στην παρακολούθηση, στην επιθεώρηση και στην εποπτεία των αλιευτικών δραστηριοτήτων και θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα του ελέγχου της αλιείας, ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την πλήρη συμμόρφωση προς την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

8. Επισκόπηση της εφαρμογήσ της κοινήσ αλιευτικήσ πολιτικήσ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

8.1. Πολιτική διατήρησης

Η θνησιμότητα λόγω της αλιείας μπορεί να ρυθμιστεί κατά διάφορους τρόπους, όπως είναι με τη μείωση των αλιευμάτων (TAC και ποσοστώσεις), με τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας (περιορισμός ημερών στη θάλασσα καθώς και περιοδική απαγόρευση της αλιείας), ή με συνδυασμό των δύο αυτών μέσων. Η ρύθμιση του προτύπου εκμετάλλευσης πραγματοποιείται κυρίως με τεχνικά μέτρα (μεγέθη ματιών διχτυών, ελάχιστα μεγέθη ψαριών, περιοχές απαγόρευσης ή περιορισμού της αλιείας). Τα εφαρμοζόμενα συστήματα ελέγχου πρέπει να διασφαλίζουν την τήρηση των μέτρων διατήρησης κατά τη διεξαγωγή των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

8.1.1. Ποσοτικοί περιορισμοί αλιευμάτων

Ο αριθμός των επίσημων υπερβάσεων των ποσοστώσεων και το επίπεδο υπέρβασης των επιτρεπόμενων ποσοτήτων μειώθηκαν με την πάροδο του χρόνου λόγω επίσης της εισαγωγής μιας ετήσιας ευελιξίας στο πλαίσιο των κοινοτικών κανόνων που αφορούν τις ετήσιες ποσοστώσεις. Οι μέθοδοι διαχείρισης της αλιείας που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό (ποσοστώσεις σκαφών, εβδομαδιαίες μέγιστες ποσότητες εκφορτώσεων, προσωρινές απαγορεύσεις, κλπ.). - Ωστόσο, σε λίγες περιπτώσεις, η βελτίωση της διαχείρισης των ποσοστώσεων μπορεί να έχει επιτευχθεί μόνον στα χαρτιά ενώ υπάρχει ακόμη ανοχή όσον αφορά σημαντικές «μαύρες» εκφορτώσεις.

Στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας η αξιοπιστία των επίσημων στοιχείων αλιευμάτων για τον μπακαλιάρο Gadus morhua βελτιώθηκε σημαντικά έστω και αν οι έλεγχοι εκφορτώσεων στην περιοχή αυτή δεν ήσαν αρκετά αποτελεσματικοί. Κατά την περίοδο 1992-1994, το επίπεδο των TAC δεν προέβλεπε την είσοδο μίας νέας μεγάλης ομάδας ηλικίας στο απόθεμα. Τα αυξημένα ποσοστά αλιευμάτων δεν συνδυάζονται με τα TAC και με τις ποσοστώσεις: Οι «μαύρες εκφορτώσεις» αλιευμάτων πιθανόν να υπερέβησαν τα αλιεύματα που δηλώθηκαν. Τα TAC και οι ποσοστώσεις για τη ρέγγα και τη παπαλίνα καθορίστηκαν επί ένα ορισμένο αριθμό ετών σε επίπεδα στα οποία δεν υπήρχε πραγματικός κίνδυνος υπεραλίευσης.

Στην περιοχή 2, οι έλεγχοι εκφορτώσεων ενισχύθηκαν σημαντικά σε ορισμένα από τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, βελτιώθηκε η ποιότητα των επίσημων στοιχείων εκφόρτωσης. Οι πληροφορίες αυτές σχετικά με τις εκφορτώσεις των περισσότερων μικρών πελαγικών και ορισμένων βενθοπελαγικών ειδών θεωρούνται ακριβείς. Ωστόσο, οι εκφορτώσεις μη καταγεγραμμένων αλιευμάτων (μαύρων ψαριών) συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα κυρίως για τα στρογγυλόψαρα. Η εσφαλμένη υποβολή εκθέσεων ανά περιοχή συνεχίζει να είναι σημαντική για τα περισσότερα από τα αποθέματα της περιοχής αυτής.

Στην περιοχή 3, η υποβολή εσφαλμένων εκθέσεων ή εκθέσεων που παρουσιάζουν μικρότερες ποσότητες αλιευμάτων από τις κανονικές είναι λιγότερο σημαντική από ό,τι στην περιοχή 2, έστω και αν οι έλεγχοι στην περιοχή αυτή συνέχισαν να μην είναι αρκετά αποτελεσματικοί. Τα TAC στην περιοχή αυτή καθορίζονται σε επίπεδο το οποίο δεν έχει στην πραγματικότητα αναγκαστικό χαρακτήρα. Λόγω του γεγονότος αυτού, υπάρχουν λιγότερα κίνητρα για την εσφαλμένη αναφορά των αλιευμάτων. Συνεχή προβλήματα σε συγκεκριμένους τύπους αλιείας (γαύρου και μπακαλιάρου ) επιλύθηκαν με ανταλλαγές ποσοστώσεων. Τα συστήματα παρακολούθησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι μάλλον ανεπαρκή στην περιοχή 3.

Στην περιοχή της Μεσογείου Θαλάσσης, συστήματα παρακολούθησης των αλιευμάτων βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της θέσπισης. Μόνο ένα απόθεμα ( ερυθρού τόνου) υπόκειται σε TAC και ποσοστώσεις. Τα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει ειδικά μέτρα για την παρακολούθηση των αλιευμάτων του είδους αυτού. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν έχουν επιτύχει πλήρη αποτελεσματικότητα.

Η ποιότητα των δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα των σκαφών που δραστηριοποιούνται εκτός των κοινοτικών αλιευτικών υδάτων στο Βόρειο Ατλαντικό βελτιώθηκε σημαντικά. Τα επίσημα στοιχεία αλιευμάτων αντιστοιχούν στις εκφορτωθείσες ποσότητες. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αξιολογήσει την ακρίβεια των αλιευμάτων που καταγράφηκαν σε άλλους διεθνείς τύπους αλιείας.

Εκτός από τις πτυχές που αφορούν ορισμένες περιοχές ή τύπους αλιείας, άρχισαν να παρουσιάζονται επίσης δυσκολίες με οριζόντιες διαστάσεις. Εν πρώτοις, συνέχισε να υπάρχει έλλειψη ισορροπίας σε διάφορα κράτη μέλη μεταξύ των δυνατοτήτων εκφόρτωσης που διατίθενται σε τοπικό επίπεδο για τους αλιείς και των μέσων που διατίθενται για τον έλεγχο των εκφορτώσεων αυτών. Τα μειονεκτήματα της έλλειψης αυτής επιδεινώθηκαν σημαντικά από την χρόνια ύπαρξη της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας του στόλου σε σύγκριση με τις αλιευτικές δυνατότητες που διατίθενται στους στόλους οι οποίοι είναι περισσότερο προηγμένοι από τεχνολογικής απόψεως .

8.1.2. Εφαρμογή του συστήματος αλιευτικής προσπάθειας

Μόνο λίγα κράτη μέλη δημιούργησαν εργαλεία διαχείρισης για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας των σκαφών τους. Επίσης, ακόμη λιγότερα κράτη μέλη επέτυχαν στον τομέα αυτό. Ωστόσο, ορισμένα από τα συστήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα αποδείχθηκαν επιτυχή στην παραγωγή ικανοποιητικών αποτελεσμάτων τόσο στον τομέα των ενημερωμένων στοιχείων όσο και στον τομέα των πραγματικών εμποδίων που θέτουν στα σκάφη ώστε να μην μπορούν να υπερβούν τα όρια της αλιευτικής προσπάθειάς τους.

8.1.3. Εφαρμογή τεχνικών μέτρων

Υπάρχει γενικά ικανοποιητική συμμόρφωση με τις απαγορευμένες περιοχές ή με τις περιοχές στις οποίες επιβάλλονται περιορισμοί αλιείας. Η εφαρμογή των ελάχιστων μεγεθών ματιών και των ελάχιστων μεγεθών ψαριών είναι ικανοποιητική στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και στην περιοχή ΙΙ. Ωστόσο, στο πλαίσιο ορισμένων τύπων αλιείας, η εφαρμογή των μέτρων αυτών παραμένει προβληματική. Η χρήση διατάξεων φραγής των ματιών των διχτυών, όπως είναι τα "blinders" συνεχίζει να εφαρμόζεται κυρίως στην αλιεία της γλώσσας. Σε άλλους τύπους αλιείας, χρησιμοποιούνται παράνομα μεγέθη ματιών (π.χ., μεγέθη ματιών που επιτρέπονται σε έναν τύπο αλιείας χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια του ιδίου ταξιδίου σε άλλο τύπο αλιείας ο οποίος απαιτεί μεγαλύτερα μεγέθη ματιών. Ο κανόνας του ενός διχτυού, όπως προτάθηκε από την Επιτροπή σε διάφορες περιστάσεις, θα μπορούσε να μετριάσει σημαντικά τις δυσκολίες αυτές που αντιμετωπίζουν οι αρχές ελέγχου.

Στην περιοχή 3 και στην περιοχή της Μεσογείου Θαλάσσης, η κατάσταση είναι λιγότερο ικανοποιητική. Υπάρχει μεγάλη ζήτηση της αγοράς στις περιοχές αυτές για μικρά ψάρια. Το γεγονός αυτό προσφέρει κίνητρα για τη χρήση παράνομων εργαλείων και για την εκφόρτωση ψαριών τα οποία έχουν μέγεθος κατώτερο του κανονικού. Οι προσπάθειες των ενδιαφερομένων κρατών μελών δεν σημείωσαν επιτυχία στην εξάλειψη του είδους αυτού της αλιευτικής συμπεριφοράς. - Το μέγιστο μήκος των παρασυρόμενων διχτυών που επιτρέπεται να χρησιμοποιείται κυρίως στην περιοχή της Θαλάσσης της Μεσογείου συνεχίζει να προκαλεί προβλήματα.

8.2. Διαρθρωτική πολιτική

Τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη, τα οποία περιγράφονται στο τμήμα 6, επέτυχαν στο μεγαλύτερο μέρος τους να καθιερώσουν λειτουργικά συστήματα εισόδου - εξόδου σύμφωνα με τα οποία οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να καταγράφονται και να λαμβάνουν άδεια προκειμένου να τους επιτραπεί να ασχοληθούν με αλιευτικές δραστηριότητες. Ωστόσο, τα συστήματα που θεσπίστηκαν για τους σκοπούς αυτούς δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη μιας υποχρεωτικής μείωσης της αλιευτικής ικανότητας του στόλου. Κανένα κράτος μέλος δεν θέσπισε εθνική νομοθεσία βάσει της οποίας οι αρχές να μπορούν να υποχρεώνουν τα σκάφη να αποσύρονται από τον αλιευτικό στόλο χωρίς δικαίωμα ολικής (ή σχεδόν ολικής) αντικατάστασης της υφιστάμενης αλιευτικής ικανότητας.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, φαίνεται ότι τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν επαρκή μέσα προκειμένου να επιτύχουν τις μειώσεις αλιευτικής ικανότητας που καθορίζονται στο πλαίσιο των ΠΠΠ, οι οποίες έχουν επιτευχθεί μόνο εν μέρει. Το δίλημμα αυτό επηρεάζει την αξιοπιστία των καταγεγραμμένων δεδομένων σχετικά με την αλιευτική ικανότητα, ιδίως σε κράτη μέλη τα οποία έχουν θεσπίσει εθνικά συστήματα με τα οποία μετατρέπονται οι συνολικοί στόχοι των ΠΠΠ σε περιορισμούς που εφαρμόζονται σε κάθε σκάφος. Τα εθνικά μέτρα ελέγχου που έχουν σχέση με το θέμα αυτό δεν έχουν υποστεί επαρκή προσαρμογή, ή δεν έχουν ειδικούς στόχους, οι οποίοι να εξασφαλίζουν την αξιοπιστία των στοιχείων του μητρώου του στόλου σχετικά με την αλιευτική ικανότητα, ιδιαίτερα δε σχετικά με την ισχύ των μηχανών. Η συνοχή της ισχύουσας διάκρισης σε τμήματα στο πλαίσιο των ΠΠΠ δεν μπορεί επίσης να εξασφαλίζεται πάντοτε.

Στην πράξη, η ισορροπία μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας του στόλου και των αλιευτικών δυνατοτήτων δεν έχει γενικά επιτευχθεί. Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη επέλεξαν να ρυθμίσουν την πρόσβαση στα ύδατα και στους αλιευτικούς πόρους μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις. Ως εκ τούτου, στους περισσότερους τύπους αλιείας η κατάσταση μπορεί να εκφραστεί με την φράση «υπερβολικά πολλά πλοία τα οποία αλιεύουν υπερβολικά λίγα ψάρια». Η εξίσωση της διαφοράς αποτελεί δείκτη για το έργο της παρακολούθησης, της επιθεώρησης και της εποπτείας.

9. Συμπεράσματα

Ο τροποποιημένος κανονισμός ελέγχου προσφέρει ένα πλήρες νομικό πλαίσιο ελέγχου που καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα των αλιευτικών προϊόντων από το δίχτυ έως το πιάτο του καταναλωτή. Το πλαίσιο αυτό καλύπτει όλες τις αλιευτικές δραστηριότητες στο έδαφος της Κοινότητας και στα κοινοτικά αλιευτικά ύδατα, καθώς και όλες τις δραστηριότητες των κοινοτικών αλιευτικών σκαφών εκτός των υδάτων αυτών. Η κάλυψη αυτή εκτείνεται από τη διατήρηση και διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων έως μέτρα που αφορούν την κοινή οργάνωση αγοράς των αλιευτικών προϊόντων και προβλέπει ευθύνες όχι μόνο για τους πλοιάρχους και τους πλοιοκτήτες αλιευτικών σκαφών αλλά επίσης και για τους αγοραστές και μεταποιητές αλιευτικών προϊόντων καθώς και για τους οικονομικούς παράγοντες που εμπλέκονται κατόπιν στην όλη διαδικασία.

Σύμφωνα με τις κοινοτικές αρχές, η ευθύνη ελέγχου της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας βαρύνει κατά πρώτο και κύριο λόγο τα κράτη μέλη. Πολλά κράτη μέλη έχουν πράγματι θεσπίσει αποτελεσματικά εθνικά συστήματα ελέγχου με βάση την κοινοτική νομοθεσία. Η χρηματοδοτική συμμετοχή για τις δαπάνες ελέγχου των κρατών μελών διευκόλυνε την κατανομή επαρκών μέσων ελέγχου και την εισαγωγή του συστήματος ΔΣΠ.

Σήμερα, η επιτυχία του ελέγχου της αλιείας κατακερματίζεται δεδομένου ότι πολλές αλιευτικές δραστηριότητες υφίστανται αποτελεσματικό έλεγχο αλλά άλλες δραστηριότητες δεν ελέγχονται καθόλου ή ελέγχονται σε επίπεδο σαφώς ανεπαρκές.

Η Κοινότητα φέρει ολόκληρη την ευθύνη για την ικανοποιητική εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Δεν πρέπει μόνο να τηρεί τις διεθνείς της υποχρεώσεις, αλλά πρέπει επίσης να επιτυγχάνει τους στόχους της στους τομείς της προστασίας και της διατήρησης των θαλάσσιων έμβριων πόρων και θα πρέπει επίσης να εξασφαλίζει την προστασία των στόλων της κατά της παράνομης, μη δηλούμενης και μη διεπόμενης από κανονισμούς αλιείας από άλλους στόλους.

Αναφορικά με την περαιτέρω επέκταση της προόδου που σημειώθηκε κατά τα τελευταία χρόνια, η πλήρης εφαρμογή των πρόσφατων τροποποιήσεων των κοινοτικών κανονισμών θα συμβάλει ακόμη περισσότερο στην επίτευξη της πλήρους συμμόρφωσης προς την Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Επιπροσθέτως, ορισμένα από τα προβλήματα που απαριθμήθηκαν στην παρούσα έκθεση μπορούν να επιλυθούν με μέτρα που θα ληφθούν στο εθνικό επίπεδο των κρατών μελών (π.χ., με την καθιέρωση πλήρους συστήματος ελέγχου, με την προσαρμογή των καθηκόντων και με τη βελτιωμένη οργάνωση και επιμόρφωση, με την υιοθέτηση ορθολογικών στρατηγικών επιθεώρησης καθώς και με την εισαγωγή αποτελεσματικών και αποτρεπτικών διαδικασιών επιβολής κυρώσεων).

Ωστόσο, δεν μπορούν όλα τα προβλήματα να επιλυθούν με τον τρόπο αυτό. Εάν ορισμένα κράτη μέλη δεν επιτύχουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο ελέγχου στο μέλλον, το σημερινό κοινοτικό πλαίσιο ελέγχου δεν είναι αρκετά καταναγκαστικό για τις αρχές οι οποίες δεν κατορθώνουν την επίτευξη των κοινοτικών επιπέδων. Πράγματι, το κοινοτικό πλαίσιο δεν μπορεί να εξαναγκάσει τη συμμόρφωση προς την Κοινή Αλιευτική Πολιτική ακόμη και εκεί που η ίδια η Κοινότητα δεσμεύεται από διεθνείς υποχρεώσεις. Επιπροσθέτως, η συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ όλων των αρχών που ασχολούνται με την παρακολούθηση, την επιθεώρηση και την εποπτεία της αλιείας θα συνεχίσει να επιβαρύνει σημαντικά το κοινοτικό σύστημα ελέγχου. Τα διλήμματα αυτά απαιτούν προφανώς την αντιμετώπισή τους σε κοινοτικό επίπεδο.

Δεδομένου ότι η έκθεση αυτή θα αποτελέσει μέρος της συζήτησης σχετικά με την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, η οποία προτάθηκε με την παρουσίαση της Πράσινης Βίβλου της Επιτροπής με τίτλο «Το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής», η Επιτροπή μπορεί να εξαγάγει τα τελικά συμπεράσματά της για τις προοπτικές του κοινοτικού συστήματος ελέγχου της αλιείας, μετά την περάτωση της δημόσιας συζήτησης σχετικά με τα θέματα αυτά. Στο στάδιο αυτό, η Επιτροπή θα παρουσιάσει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανακοίνωση σχετικά με τους μελλοντικούς προσανατολισμούς στον τομέα της παρακολούθησης, του ελέγχου και της εφαρμογής.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2870/95 της 8ης Δεκεμβρίου 1995 (ΕΕ L 301 της 14.12.1995),

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2489/96 της 20ής Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ L 338 της 28.12.1996),

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 686/97 της 14ης Απριλίου 1997 (ΕΕ L 102 της 19.4.1997),

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2205/97 της 30ής Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ L 304 της 7.11.1997),

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2635/97 της 18 Δεκεμβρίου 1997 (ΕΕ L 356 της 31.12.1997) και

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2846/98 της 17 Δεκεμβρίου1998 (OJ L 358 της 31.12.1998).

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ

Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον έλεγχο της εφαρμογής της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (SEC(92) 394 τελικό της 6.3.1992)

Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας στις δαπάνες των κρατών μελών για την εξασφάλιση της τήρησης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (COM(95)243 τελικό της 9.6.1995)

Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την καθιέρωση συστήματος ελέγχου των κοινοτικών αλιευτικών σκαφών μέσω δορυφόρου (COM(96)232 τελικό της 28.5.1996)

Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την παρακολούθηση των κοινοτικών μέτρων διατήρησης και διαχείρισης που εφαρμόζονται σε αλιευτικά σκάφη τρίτων χωρών (COM(96)493 τελικό της 22.10.1996)

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Παρακολούθηση της αλιείας στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, COM (1998) 92 τελικό της 19.2.1998

* * * * *

Σχέδιο Δράσης της Επιτροπής για τη βελτίωση της εφαρμογής της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (SEC(1998) 949 τελικό της 5.6.1998)

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΣΥΡΟΜΕΝΑ ΔΙΧΤΥΑ

- Έκθεση των υπηρεσιών της Επιτροπής για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τη χρήση παρασυρόμενων διχτυών το 1994 : SEC(94) 2203 της 25.11.1994.

- Έκθεση για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τη χρήση παρασυρόμενων διχτυών στον Β.Α Ατλαντικό και στη Μεσόγειο

* το 1995 : SEC(95) 2259 της 14.12.1995

* το 1996 : SEC(97) 937 της 13.5.1997

* το 1997 : SEC(98) 477 της 17.3.1998

- Έκθεση για την εφαρμογή το 1998 και το 1999 της κοινοτικής νομοθεσίας για τη χρήση των παρασυρόμενων διχτυών στην αλιεία άκρως μεταναστευτικών ειδών στον Β.Α Ατλαντικό και στη Μεσόγειο - 24.5.2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Ετήσια κοινοτική χρηματοδοτική συμμετοχή σε δαπάνες των κρατών μελών για τον έλεγχο της αλιείας και πράγματι χρησιμοποιηθέν ποσοστό στο τέλος του 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα κάτωθι ποσά χρηματοδοτικής συνεισφοράς διατέθηκαν για τις υπάρχουσες υποκατηγορίες:

* περιπολικά σκάφη και αεροσκάφη 154 εκατ. EUR (74 %)

- παράκτια 21 εκατ. EUR

- ανοικτή θάλασσα 133 εκατ. EUR

* νέα τεχνολογία 40 εκατ. EUR (19 %)

- ηλεκτρονικοί υπολογιστές 17 εκατ. EUR

- δίκτυα 4 εκατ. EUR

- ΔΣΠ 19 εκατ. EUR

* ειδικά μέτρα και διάφορα 15 εκατ. EUR (7 %)

- επιμόρφωση 2 εκατ. EUR

- διάφορα 13 εκατ. EUR

Συνολικό ποσό χρηματοδοτικής συνεισφοράς 209 εκατ. EUR (100 %)