Επικαιροποιημένη ανάλυση σχετικά με τις κλιματικές επιπτώσεις των αεροπορικών μεταφορών πλην των εκπομπών CO2 και πιθανά μέτρα πολιτικής σύμφωνα με το άρθρο 30 παράγραφος 4 της οδηγίας για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ

1. Εισαγωγή

Στο πλαίσιο της αναθεώρησης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (στο εξής: ΣΕΔΕ) όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές, που πραγματοποιήθηκε το 2017, οι συννομοθέτες ανέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει «επικαιροποιημένη ανάλυση σχετικά με τις επιπτώσεις των αεροπορικών μεταφορών πλην των εκπομπών CO2, συνοδευόμενη, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, από πρόταση για την καλύτερη αντιμετώπιση των εν λόγω επιπτώσεων», σύμφωνα με το άρθρο 30 παράγραφος 4 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ.

Προηγούμενες αναλύσεις χρονολογούνται από την εκτίμηση επιπτώσεων του 2006 για την ένταξη των αεροπορικών μεταφορών στο ΣΕΔΕ της ΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δυνατότητα ρύθμισης των οξειδίων του αζώτου (NOx), και τη μελέτη του 2008 με τίτλο «Lower NOx at Higher Altitudes: Policies to Reduce the Climate Impact of Aviation NOx Emission» (Χαμηλότερα οξείδια του αζώτου σε υψηλότερα υψόμετρα: πολιτικές για τη μείωση των κλιματικών επιπτώσεων των εκπομπών οξειδίων του αζώτου από τις αεροπορικές μεταφορές»). Κατά τον χρόνο των εν λόγω αναλύσεων, η επιστημονική κατανόηση δεν θεωρήθηκε επαρκώς ώριμη ώστε να προτείνει πολιτικές για την αντιμετώπιση αυτών των επιπτώσεων. Αντιθέτως, από το 2012, το ΣΕΔΕ της ΕΕ ως ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα ρυθμίζει αποκλειστικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από τις καλυπτόμενες πτήσεις, οι οποίες, σε αντίθεση με τις επιπτώσεις που δεν έχουν σχέση με το CO2, συνδέονται άμεσα με την ποσότητα των καυσίμων που καταναλώνονται.

Για την εκπλήρωση της απαίτησης του άρθρου 30 παράγραφος 4 της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέθεσε την εκπόνηση έκθεσης στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (στο εξής: EASA). Η έκθεση αποτυπώνει την επιστημονική κατανόηση, η οποία έχει εξελιχθεί σημαντικά, παρουσιάζοντας επικαιροποιημένη ανάλυση των κύριων κλιματικών επιπτώσεων που συνδέονται με την εναέρια κυκλοφορία, πέραν των εκπομπών CO 2. Ο EASA διεξήγαγε τις εργασίες μέσω ομάδας έργου αποτελούμενης από αναγνωρισμένους εμπειρογνώμονες στον τομέα αυτό από την ΕΕ, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε να καλύπτεται όλο το φάσμα διαφορετικών σχολών σκέψης στον τομέα της επιστήμης του κλίματος. Με τον τρόπο αυτό, κατέστησαν δυνατές η διεξαγωγή ανοικτών συζητήσεων και η εξέταση διαφορετικών απόψεων κατά την ανάλυση όλων των ζητημάτων που εντοπίστηκαν. Σε συνδυασμό με την επικύρωση των εργασιών αυτών μέσω δύο αξιολογήσεων από ομοτίμους, εξασφαλίστηκε η επιστημονική ακρίβεια των παρεχόμενων αναλύσεων.

Οι ακόλουθες κατευθυντήριες ερωτήσεις για την έρευνα διάρθρωσαν τις εργασίες των εμπειρογνωμόνων:

·Ποιες είναι οι πλέον πρόσφατες γνώσεις σχετικά με τις επιπτώσεις των εκπομπών πλην του CO2 από τις αεροπορικές δραστηριότητες στην κλιματική αλλαγή;

·Ποιοι παράγοντες/Ποιες μεταβλητές είχαν αντίκτυπο στις επιπτώσεις αυτές —π.χ. τεχνολογία/σχεδιασμός, λειτουργίες, καύσιμα, μέτρα βασισμένα στις ανάγκες της αγοράς; Ποιο είναι το επίπεδο αυτού του αντικτύπου; Οι εν λόγω παράγοντες/μεταβλητές παρουσιάζουν αντισταθμίσεις ή αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των διαφόρων επιπτώσεων;

·Τι ερευνητικό έργο έχει διενεργηθεί σχετικά με πιθανές δράσεις πολιτικής με στόχο τη μείωση των κλιματικών επιπτώσεων που δεν έχουν σχέση με το CO2; Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των επιλογών πολιτικής όσον αφορά την εφαρμογή; Τι κενά γνώσεων εξακολουθούν να υφίστανται;

Οι επιπτώσεις που δεν έχουν σχέση με το CO2 και αξιολογήθηκαν από τους εμπειρογνώμονες προκύπτουν, συγκεκριμένα, από τις εκπομπές οξειδίων του αζώτου (NOx), σωματιδίων αιθάλης, οξειδωμένου θείου και υδρατμών από αεροσκάφη. Ο καθαρός αντίκτυπός τους είναι η θερμαντική επίδραση στο κλίμα, αν και υπάρχουν ορισμένες επιμέρους επιπτώσεις αύξησης και μείωσης της θερμοκρασίας από τις αντίστοιχες εκπομπές πλην του CO2 από τις αεροπορικές μεταφορές, με αντισταθμίσεις και αβεβαιότητες διαφορετικών βαθμών.

Οι συντάκτες σημειώνουν ότι η επιστημονική κατανόηση σχετικά με τις επιπτώσεις στην κλιματική αλλαγή των εκπομπών πλην του CO2 από αεροπορικές δραστηριότητες έχει προχωρήσει κατά την τελευταία δεκαετία. Όσον αφορά αυτές τις επιπτώσεις και τον τρόπο αξιολόγησής τους σε σχέση με τους δείκτες μέτρησης εκπομπών ισοδύναμων με το CO2, εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές αβεβαιότητες, ενώ έχουν προκύψει και νέες. Στην έκθεση προσδιορίζονται και αξιολογούνται διάφορες επιλογές πολιτικής, καθώς και τομείς έρευνας, που πρέπει να εξεταστούν ώστε να αντιμετωπιστούν οι αβεβαιότητες αυτές.