[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.7.2009

COM(2009) 398 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό Κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2008 {SEC(2009) 1063}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή και είδη καλυπτόμενων πράξεων 3

2. Εξελίξεις μετά την τελευταία έκθεση στις 30 Ιουνίου 2008 4

3. Στοιχεία για τους κινδύνους που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό 4

3.1. Ορισμός του κινδύνου 4

3.2. Κίνδυνοι που συνδέονται με κράτη μέλη 6

3.3. Κίνδυνοι που συνδέονται με τρίτες χώρες 8

3.4. Συνολικός κίνδυνος που καλύπτεται από τον προϋπολογισμό 9

3.5. Εξέλιξη του κινδύνου 9

4. Περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου, κατάπτωση εγγυήσεων του προϋπολογισμού και τόκοι υπερημερίας 11

4.1. Πληρωμές με ταμειακά διαθέσιμα 11

4.2. Πληρωμές από τον προϋπολογισμό 11

4.3. Ενεργοποίηση του Ταμείου εγγύησης για εξωτερικές δράσεις 11

5. Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις 12

5.1. Ανακτήσεις ποσών 12

5.2. Ενεργητικό 12

5.3. Ποσό-στόχος 12

6. Αξιολόγηση κινδύνων: Οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση των τρίτων χωρών με το μεγαλύτερο άνοιγμα 12

6.1. Στόχοι 12

6.2. Μέθοδοι εκτίμησης επικινδυνότητας 12

Εισαγωγή και είδη καλυπτόμενων πράξεων

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται βάσει του άρθρου 130 του δημοσιονομικού κανονισμού σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή καταρτίζει δύο φορές ετησίως έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την κατάσταση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού και των αντίστοιχων κινδύνων [1]. Συμπληρώνεται από το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (το « έγγραφο εργασίας»)[2] με μία σειρά αναλυτικών πινάκων και επεξηγηματικών σημειώσεων.

Οι κίνδυνοι που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης («στο εξής: προϋπολογισμός») απορρέουν από μία πλειάδα πράξεων δανειοδοσίας και παροχής εγγυήσεων οι οποίες διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:

- δάνεια χορηγούμενα από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες για την εξυπηρέτηση μακροοικονομικών στόχων, ήτοι δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής[3] («ΜΧΣ») προς τρίτες χώρες και σε συνδυασμό με τα θεσμικά όργανα του Bretton Woods, δάνεια ισοζυγίου πληρωμών («ΔΙΠ») για τη στήριξη ορισμένων χωρών που δεν είναι μέλη της ΟΝΕ και αντιμετωπίζουν μεταβατικές δυσχέρειες· και

- δάνεια για την εξυπηρέτηση μικροοικονομικών στόχων (δάνεια της Ευρατόμ και κυρίως για την εξωτερική δανειοδοσία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ)[4]). Οι εν λόγω πράξεις καλύπτονται από το έτος 1994 και μετά από το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές δράσεις (εφεξής: «Ταμείο»)[5] το οποίο συνεστήθη, μεταξύ άλλων σκοπών, για τον περιορισμό των δημοσιονομικών επιπτώσεων της κατάπτωσης εγγυήσεων οι οποίες παρέχονται με κάλυψη του προϋπολογισμού για πράξεις δανειοδοσίας σε τρίτες χώρες (εάν μια χώρα καταστεί κράτος μέλος ο κίνδυνος αναλαμβάνεται άμεσα από τον προϋπολογισμό). Εάν οι πόροι του Ταμείου δεν είναι επαρκείς, χρησιμοποιούνται πόροι του προϋπολογισμού.

Ο κανονισμός του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου (στο εξής: «Κανονισμός περί του Ταμείου»[6]), εκδόθηκε το 1994 και τροποποιήθηκε για πρώτη φορά το 1999. Έπειτα από μια δεύτερη τροποποίηση του εν λόγω κανονισμού του Συμβουλίου το 2004, η κάλυψη του Ταμείου αίρεται σε περίπτωση που η εκάστοτε τρίτη χώρα καταστεί κράτος μέλος. Το 2007, μια τροποποίηση[7] του κανονισμού του Συμβουλίου δημιούργησε νέο μηχανισμό τροφοδότησης. Ο προϋπολογισμός καλύπτει απευθείας χορηγηθέντα ή εγγυημένα δάνεια της Κοινότητας προς κράτη μέλη.

Εξελίξεις μετά την τελευταία έκθεση στις 30 Ιουνίου 2008

Δεν υπήρξαν εκταμιεύσεις στο πλαίσιο μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής κατά το δεύτερο ήμισυ του 2008.

Τον Οκτώβριο του 2008 πραγματοποιήθηκε νέα εκταμίευση δανείου Ευρατόμ ύψους 22 εκατ. USD.

Μια πρώτη δόση 2 000 εκατ. EUR του δανείου για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών που χορηγήθηκε στην Ουγγαρία εκταμιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 (παράγραφος 3.5).

Όσον αφορά τις πράξεις χρηματοδότησης της ΕΤΕπ, υπεγράφη συνολικό ποσό 5 943 εκατ. EUR από την ΕΤΕπ βάσει της γενικής εντολής 2007-2013 (απόφαση 2006/1016/ΕΚ του Συμβουλίου). Όσον αφορά τον όγκο των εκταμιεύσεων, εκταμιεύτηκε ποσό ύψους 2 052 εκατ. EUR κατά το δεύτερο ήμισυ του 2008 εκ του οποίου 643 εκατ. EUR εκταμιεύτηκαν βάσει της νέας γενικής εντολής 2007-2013.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, μετά από προσφυγή του Κοινοβουλίου, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ακύρωσε στις 6 Νοεμβρίου 2008 την απόφαση 2006/1016/ΕΚ του Συμβουλίου διότι δεν είχε εκδοθεί σύμφωνα με την ορθή νομική βάση. Το Δικαστήριο, ενώ ακύρωσε την απόφαση αποφάνθηκε ότι «τα αποτελέσματά της διατηρούνται σε ισχύ όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων που θα έχουν συναφθεί πριν από την έναρξη ισχύος, εντός προθεσμίας δώδεκα μηνών από την ημερομηνία της δημοσιεύσεως της παρούσας αποφάσεως, νέας αποφάσεως εκδιδόμενης επί της ορθής νομικής βάσεως, ήτοι των άρθρων 179 ΕΚ και 181 Α ΕΚ λαμβανομένων από κοινού» . Η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για αντικατάσταση της ακυρωμένης απόφασης στις 14 Ιανουαρίου 2009 (COM (910) 2008).

Στοιχεία για τους κινδύνους που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό

Ορισμός του κινδύνου

Οι κίνδυνοι που βαρύνουν τον προϋπολογισμό βασίζονται σε αξιολόγηση της έκθεσης και απορρέουν από το οφειλόμενο ποσό κεφαλαίων και τόκων σε σχέση με πράξεις που καλύπτονται από εγγύηση.

Οι πράξεις που περιέρχονται σε κατάσταση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου καλύπτονται από το Ταμείο όταν σχετίζονται με τρίτες χώρες (68% του συνολικού εγγυημένου υπολοίπου στις 31 Δεκεμβρίου 2008) και απευθείας από τον προϋπολογισμό όταν αυτές αφορούν κράτη μέλη (τα δάνεια για τη χρηματοδότηση ή προς όφελος σχεδίων σε κράτη μέλη αντιπροσωπεύουν το εναπομένον 32% του συνολικού εγγυημένου υπολοίπου). Το μεγάλο ποσοστό των εγγυημένων δανείων που συνδέονται με κράτη μέλη είναι αποτέλεσμα των πρόσφατων γύρων διεύρυνσης[8] και της ενεργοποίησης του κοινοτικού μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης για τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ.

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, δύο είναι οι μέθοδοι που εφαρμόζονται για την αξιολόγηση των κινδύνων που βαρύνουν τον προϋπολογισμό (είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω του Ταμείου):

- Η μέθοδος που συνίσταται στον υπολογισμό του συνολικού οφειλόμενου κεφαλαίου για τις εκάστοτε πράξεις σε συγκεκριμένη ημερομηνία περιλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων. Από τη μέθοδο αυτή προκύπτει το επίπεδο κινδύνου που βαρύνει τον προϋπολογισμό σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία.

- Η δημοσιονομική προσέγγιση η οποία ορίζεται ως «ετήσιος κίνδυνος που βαρύνει τον προϋπολογισμό» και βασίζεται στον υπολογισμό του ανώτατου ποσού που η Κοινότητα θα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει σε ένα οικονομικό έτος, εάν υποτεθεί ότι όλα τα εγγυημένα δάνεια τελούν σε κατάσταση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου[9].

Πίνακας 1: Συνολικά οφειλόμενα ποσά καλυπτόμενα από εγγυήσεις στις 31 Δεκεμβρίου 2008 σε εκατ. ευρώ |

Αποπληρωτέο κεφάλαιο | Δεδουλευμένοι τόκοι | Σύνολο | % |

Κράτη μέλη* |

ΜΧΣ | 140 | 2 | 142 | 1% |

Ευρατόμ | 433 | 8 | 440 | 2% |

ΔΙΠ | 2 000 | 4 | 2 004 | 10% |

ΕΤΕπ | 3 921 | 36 | 3 957 | 19% |

Υποσύνολο κρατών μελών | 6 494 | 50 | 6 544 | 32% |

Τρίτες χώρες |

ΜΧΣ | 514 | 1 | 515 | 2% |

Ευρατόμ | 53 | 7 | 60 | <1% |

ΕΤΕπ | 13 480 | 129 | 13 609 | 66% |

Υποσύνολο τρίτων χωρών | 14 047 | 137 | 14 184 | 68% |

Σύνολο | 20 541 | 187 | 20 728 | 100% |

* Ο κίνδυνος αυτός καλύπτεται απευθείας από τον προϋπολογισμό και συμπεριλαμβάνει τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, δεδομένου ότι προσχώρησαν στην ΕΕ την 01.01.2007. |

Οι πίνακες A1, A2, A3 και A4 του εγγράφου εργασίας παρέχουν λεπτομερέστερες πληροφορίες για τα οφειλόμενα ποσά, και ιδίως τα σχετικά ανώτατα όρια, τα εκταμιευθέντα ποσά και τα ποσοστά εγγύησης.

Το συνολικό ποσό του αποπληρωτέου κεφαλαίου και των τόκων που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό μειώθηκε ελαφρά κατά 3 627 εκατ. ευρώ σε 20 728 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με την κατάσταση στις 31 Ιουνίου 2008 (βλέπε παράγραφο 3.5. παρακάτω).

Κίνδυνοι που συνδέονται με κράτη μέλη

Οι τρέχοντες κίνδυνοι που συνδέονται με κράτη μέλη προκύπτουν από τα δάνεια που είχαν χορηγηθεί πριν από την ένταξη και από την ενεργοποίηση του μέσου για το ισοζύγιο πληρωμών στο τέλος του 2008.

Το 2009, ο προϋπολογισμός θα επιβαρυνθεί με μέγιστο κίνδυνο συνδεόμενο με τα κράτη μέλη ύψους 802 εκατ. ευρώ. Ο πίνακας 2 δείχνει ότι η Ρουμανία και η Τσεχία κατέχουν την πρώτη και τη δεύτερη θέση μεταξύ των κρατών μελών από την άποψη του ανεξόφλητου ποσού τους.

Πίνακας 2: Κατάταξη των κρατών μελών με κριτήριο το άνοιγμα σε σχέση με τον μέγιστο κίνδυνο που βαρύνει τον προϋπολογισμό το 2009 (σε εκατ. ευρώ) |

Κατάταξη | Χώρα | 2009 | % |

1 | Ρουμανία | 264,5 | 33,0% |

2 | Τσεχική Δημοκρατία | 144,3 | 18,0% |

3 | Βουλγαρία | 96,1 | 12,0% |

4 | Ουγγαρία | 93,7 | 11,7% |

5 | Πολωνία | 85,8 | 10,7% |

6 | Σλοβακική Δημοκρατία | 66,2 | 8,3% |

7 | Σλοβενία | 26,2 | 3,3% |

8 | Κύπρος | 9,5 | 1,2% |

9 | Λετονία | 7,3 | 0,9% |

10 | Λιθουανία | 6,4 | 0,8% |

11 | Εσθονία | 1,0 | 0,1% |

12 | Μάλτα | 0,7 | 0,1% |

Σύνολο | 801,8 | 100,0% |

Ο κίνδυνος που συνδέεται με κράτη μέλη αφορά όλα τα δάνεια που είχαν χορηγηθεί πριν από τις δύο τελευταίες διευρύνσεις, ενώ το τελευταίο δάνειο λήγει το 2038.

Κίνδυνοι που συνδέονται με τρίτες χώρες

Το 2009, το Ταμείο θα επιβαρυνθεί με μέγιστο κίνδυνο συνδεόμενο με τρίτες χώρες ύψους 1 494 εκατ. ευρώ. Οι χώρες που κατέχουν τις δέκα πρώτες θέσεις με βάση το συνολικό τους υπόλοιπο, απαριθμούνται κατωτέρω. Οι χώρες αυτές αντιπροσωπεύουν το 79% του κινδύνου που επωμίζεται το Ταμείο το 2009. Η οικονομική κατάσταση αυτών των χωρών - καθώς επίσης και του Μαυροβουνίου, της Γεωργίας και της Ουκρανίας - αναλύεται και σχολιάζεται στο έγραφο εργασίας.

Πίνακας 3: Κατάταξη των 10 σημαντικότερων τρίτων χωρών με κριτήριο το άνοιγμα σε σχέση με τον μέγιστο κίνδυνο που βαρύνει το Ταμείο το 2009 (σε εκατ. ευρώ) |

Κατάταξη | Χώρα | 2009 | % του συνολικού μέγιστου κινδύνου |

1 | Τουρκία | 293,4 | 19,6% |

2 | Αίγυπτος | 208,7 | 14,0% |

3 | Μαρόκο | 137,1 | 9,2% |

4 | Τυνησία | 131,2 | 8,8% |

5 | Νότια Αφρική | 115,2 | 7,7% |

6 | Βραζιλία | 80,8 | 5,4% |

7 | Λίβανος | 70,6 | 4,7% |

8 | Σερβία | 57,0 | 3,8% |

9 | Ιορδανία | 45,8 | 3,1% |

10 | Συρία | 35,6 | 2,4% |

Σύνολο των 10 χωρών | 1 175,3 | 78,7% |

Το Ταμείο καλύπτει τα εγγυημένα δάνεια 57 χωρών με λήξη έως το 2038. Λεπτομερή στοιχεία ανά χώρα παρατίθενται στον πίνακα A2 του εγγράφου εργασίας.

Συνολικός κίνδυνος που καλύπτεται από τον προϋπολογισμό

Το 2009 ο προϋπολογισμός θα καλύψει συνολικά ποσό 2 296 εκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στα ποσά που καθίστανται απαιτητά κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, εκ των οποίων 35% οφείλονται από κράτη μέλη (βλ. πίνακα A2 του εγγράφου εργασίας).

Εξέλιξη του κινδύνου

- Μηχανισμός για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών

Ο συνολικός κίνδυνος έναντι κρατών μελών αυξήθηκε το 2008 με την ενεργοποίηση του κοινοτικού μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης (μηχανισμός για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών, ΔΙΠ). Αυτή η χρηματοδοτική διευκόλυνση προβλέπει τη χορήγηση δανείων σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ και τα οποία αντιμετωπίζουν ή κινδυνεύουν σοβαρά να αντιμετωπίσουν δυσχέρειες στο ισοζύγιο πληρωμών τους.

Στις 2 Δεκεμβρίου 2008[10], το ανώτατο όριο για το μέγιστο ποσό δανείων που χορηγούνται στα κράτη μέλη εκτός ευρωζώνης στο πλαίσιο του μηχανισμού ΙΠ αυξήθηκε από 12 δισ. ευρώ σε 25 δισ. ευρώ.

Το δεύτερο εξάμηνο του 2008 υπεγράφη συμφωνία χορήγησης δανείου με την Ουγγαρία ύψους 6 500 εκατ. ευρώ [11]. Μια πρώτη δόση 2 000 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκε το Δεκέμβριο του 2008. Μια άλλη δόση 2 000 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκε το Μάρτιο του 2009. Δύο επιπλέον δόσεις προγραμματίζονται να καταβληθούν κατά τη διάρκεια του 2009 οπότε το συνολικό ποσό θα ανέλθει σε 2 500 εκατ. ευρώ.

Ένα δεύτερο δάνειο ύψους έως 3 100 εκατ. ευρώ χορηγήθηκε στις αρχές του 2009[12] στη Λετονία. Το δάνειο θα εκταμιευθεί σε δόσεις το 2009.

Στις 18 Μαΐου 2009[13], το όριο για το οφειλόμενο ποσό που χορηγείται στα κράτη μέλη εκτός ευρωζώνης αυξήθηκε από 25 δισ. ευρώ σε 50 δισ. ευρώ.

- Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή

Τα δάνεια ΜΧΣ προς τρίτες χώρες αποτελούν αντικείμενο επιμέρους αποφάσεων του Συμβουλίου. Η χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγήθηκε βάσει της απόφασης 2007/860/ΕΚ του Συμβουλίου της 10ης Δεκεμβρίου 2007 με την οποία παρέχεται μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς το Λίβανο αποτελείται από δάνεια ύψους 50 εκατ. ευρώ και επιχορηγήσεις μέγιστου ύψους 30 εκατ. ευρώ. Υπάρχει η πρόθεση να εκταμιευθεί το μέρος που αφορά τα δάνεια σε δύο ίσες δόσεις το 2009.

- Δάνεια Ευρατόμ

Τα δάνεια της Ευρατόμ προς κράτη μέλη ή προς ορισμένες επιλέξιμες τρίτες χώρες (Ρωσική Ομοσπονδία, Δημοκρατία της Αρμενίας, Ουκρανία) υπόκεινται στο ανώτατο όριο των 4 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων το 85% περίπου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί. Το διαθέσιμο υπόλοιπο είναι περίπου 600 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο της υπάρχουσας συμφωνίας χορήγησης δανείου του 2004 στην Energoatom στην Ουκρανία (ισοδύναμο σε ευρώ ποσό 83 εκατ. USD βάσει συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης), καταβλήθηκε μια νέα δόση 22 εκατ. USD στις 10 Οκτωβρίου 2008.

- Δάνεια ΕΤΕπ

Η προηγούμενη γενική εντολή της ΕΤΕπ έληξε στις 31 Ιουλίου 2007. Κατά την ημερομηνία αυτή, είχαν υπογραφεί συμβάσεις που αντιστοιχούν στο 98% του συνολικού ανώτατου ορίου βάσει αυτής της εντολής (20 060 εκατ. ευρώ – βλ. πίνακα A5 του εγγράφου εργασίας). Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, παρέμενε προς εκταμίευση συνολικό ποσό 5 307 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο αυτής της εντολής και πρέπει να εκταμιευθεί μέσα σε 10 έτη από τη λήξη της εντολής, δεδομένου ότι η εγγύηση της Κοινότητας λήγει στο τέλος αυτής της περιόδου[14].

Το πλέον σημαντικό στοιχείο που θα έχει συνέπειες για τους κινδύνους που θα βαρύνουν τον προϋπολογισμό στο μέλλον είναι η κοινοτική εγγύηση η οποία χορηγήθηκε στην ΕΤΕπ βάσει της γενικής εντολής 2007-2013. Η εγγύηση της Κοινότητας περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των πιστώσεων που εκταμιεύονται και των εγγυήσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ, μείον τα επιστραφέντα ποσά, συν όλα τα συναφή ποσά, με ανώτατο όριο το ποσό των 27 800 εκατ. ευρώ[15]. Συνολικό ποσό 5 943 είχε υπογραφεί στις 31 Δεκεμβρίου 2008 στο πλαίσιο αυτής της εντολής, από τα οποία 5 053 εκατ. ευρώ δεν είχαν εκταμιευθεί κατά την εν λόγω ημερομηνία (βλ. τον πίνακα A6 του εγγράφου εργασίας).

Περιπτώσεις αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου, κατάπτωση εγγυήσεων του προϋπολογισμού και τόκοι υπερημερίας

Πληρωμές με ταμειακά διαθέσιμα

Η Επιτροπή αντλεί από τα ταμειακά διαθέσιμά της για να αποφεύγει τις καθυστερήσεις και τα συναφή έξοδα κατά την εξυπηρέτηση των δανειοληπτικών της πράξεων οσάκις ο οφειλέτης καθυστερεί να καταβάλει τα προβλεπόμενα ποσά στην Επιτροπή[16].

Πληρωμές από τον προϋπολογισμό

Δεν ζητήθηκε πίστωση βάσει του άρθρου του προϋπολογισμού 01 04 01, «Εγγυήσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα χορηγηθέντα δάνεια», δεδομένου ότι καμία περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης πιστούχου δεν κατεγράφη το δεύτερο εξάμηνο του 2008.

Ενεργοποίηση του Ταμείου εγγύησης για εξωτερικές δράσεις

Σε περίπτωση υπερημερίας του δικαιούχου ενός δανείου (προς τρίτη χώρα) το οποίο έχει χορηγηθεί από την Κοινότητα ή έχει καλυφθεί με εγγύηση της Κοινότητας, το Ταμείο καλείται να καλύψει την αθέτηση υποχρέωσης πιστούχου εντός τριμήνου από την ημερομηνία κατά την οποία καθίσταται ληξιπρόθεσμη η οφειλή.[17]

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2008, δεν ζητήθηκε καμία σχετική παρέμβαση του Ταμείου.

Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις

Ανακτήσεις ποσών

Στις 12 Δεκεμβρίου 2008 ανακτήθηκαν τόκοι υπερημερίας ύψους 1 448 433,44 USD από τη Δημοκρατία της Αργεντινής.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, το Ταμείο δεν είχε τόκους υπερημερίας προς ανάκτηση.

Ενεργητικό

Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, το καθαρό ενεργητικό[18] του Ταμείου ανερχόταν σε 1 182 717 413 EUR.

Ποσό-στόχος

Το Ταμείο οφείλει να επιτύχει ένα κατάλληλο επίπεδο (ποσό-στόχο), το οποίο καθορίζεται στο 9% των συνολικών τρεχουσών κεφαλαιακών υποχρεώσεων που απορρέουν από κάθε πράξη, με την προσθήκη των δεδουλευμένων τόκων. Η αναλογία μεταξύ πόρων του Ταμείου (1 182 717 413 ευρώ) και εκκρεμών κεφαλαιακών υποχρεώσεων[19] (14 183 712 379 ευρώ) κατά την έννοια του κανονισμού περί του Ταμείου, βελτιώθηκε ελαφρά από 8,29% στις 30 Ιουνίου 2008 σε 8,34% στις 31 Δεκεμβρίου 2008.

Στα τέλη του 2008, οι πόροι του Ταμείου ήταν χαμηλότεροι από το ποσό-στόχο. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες τροφοδότησης που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 30 Ιανουαρίου 2007[20], προστέθηκε πλεόνασμα 93 100 000 ευρώ στο προσχέδιο προϋπολογισμού του 2010. Το ποσό αυτό θα μεταφερθεί από τον προϋπολογισμό στο Ταμείο τον Ιανουάριο του 2010.

Αξιολόγηση κινδύνων: Οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση των τρίτων χωρών με το μεγαλύτερο άνοιγμα

Στόχοι

Στις προηγούμενες ενότητες της έκθεσης παρατίθενται στοιχεία για ποσοτικές πτυχές των κινδύνων που βαρύνουν τον προϋπολογισμό. Ωστόσο, επιβάλλεται επίσης να αξιολογηθεί η ποιότητα των κινδύνων η οποία εξαρτάται από το είδος της πράξης και από την πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη (βλ. τμήμα 3.3 ανωτέρω).

Μέθοδοι εκτίμησης επικινδυνότητας

Η εκτίμηση επικινδυνότητας στην παρούσα έκθεση βασίζεται στις πληροφορίες για την οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση, τις βαθμολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας και άλλα γνωστά στοιχεία για τις χώρες που έχουν λάβει εγγυημένα δάνεια. Η εκτίμηση επικινδυνότητας δεν περιλαμβάνει εκτιμήσεις των αναμενόμενων ζημιών και των ανακτήσεων που αναπόφευκτα παρουσιάζουν υψηλή αβεβαιότητα.

Στους δείκτες κινδύνου χώρας που περιλαμβάνονται στους πίνακες του εγγράφου εργασίας απεικονίζεται η εξέλιξη του κινδύνου αθέτησης υποχρεώσεων. Η ανάλυση αυτή παρουσιάζεται στην παράγραφο 2 του εγγράφου εργασίας για τις χώρες που εμφανίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο για τον προϋπολογισμό το 2009 και για τις χώρες που έχουν άμεση έκθεση σε σχέση με τον κοινοτικό προϋπολογισμό (δάνεια ΜΧΣ και Ευρατόμ).

[1] Τα έγγραφα COM(2009)68 και SEC(2009)159 συγκροτούν την προηγούμενη έκθεση σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό στις 30 Ιουνίου 2008.

[2] SEC(2009)1063.

[3] Η ΜΧΣ μπορεί επίσης να προσλάβει τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων προς τρίτες χώρες. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με ΜΧΣ, βλ. τις εκθέσεις της Επιτροπής COM(2008)590 και SEC(2008)2504.

[4] Τα στοιχεία σχετικά με τις εντολές που έχουν ανατεθεί στην ΕΤΕπ παρατίθενται στον πίνακα Α1 και οι παραπομπές στις νομικές βάσεις παρατίθενται στον πίνακα A4 του εγράφου εργασίας.

[5] Για την πλέον πρόσφατη έκθεση για τη λειτουργία του Ταμείου, βλ. έγγραφο COM(2006)695 «Γενική έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου εγγύησης» και το συνημμένο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2006)1460).

[6] Κανονισμός (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 της 31ης Οκτωβρίου 1994 σχετικά με την ίδρυση Ταμείου εγγύησης για τις εξωτερικές δράσεις, (ΕΕ L 293 της 12.11.1994, σ. 1).

[7] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 89/2007 του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 2007, (ΕΕ L 22 της 31.1.2007, σ. 1).

[8] Σύμφωνα με το άρθρο 1, τρίτη παράγραφος του κανονισμού περί του Ταμείου, αφ’ ης στιγμής μία χώρα καταστεί μέλος, ο κίνδυνος για τα σχετικά δάνεια μεταφέρεται από το Ταμείο στον προϋπολογισμό.

[9] Για τον υπολογισμό αυτό, γίνεται δεκτό ότι τα δάνεια σε κατάσταση υπερημερίας δεν επισπεύδονται, πράγμα που σημαίνει ότι λαμβάνονται υπόψη μόνον οι καταβλητέες πληρωμές (βλ. επίσης το τμήμα 1 του εγράφου εργασίας).

[10] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1360/2008 του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2008 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 για τη θέσπιση ενός μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών.

[11] Απόφαση 09/102/ΕΚ του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2008.

[12] Απόφαση 09/290/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2009.

[13] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 431/2009 του Συμβουλίου της 18ης Μαΐου 2009 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 για τη θέσπιση ενός μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών.

[14] Βλ. άρθρο 1.06 της αναδιατυπωμένης και τροποποιημένης συμφωνίας εγγύησης που υπεγράφη μεταξύ της ΕΚ και της ΕΤΕπ στις 30 Αυγούστου/2 Σεπτεμβρίου 2005.

[15] Το ανώτατο όριο υποδιαιρείται σε ένα βασικό όριο αποτελούμενο από ένα πάγιο ανώτατο όριο ύψους 25 800 εκατ. ευρώ και μια προαιρετική εντολή ύψους 2 000 εκατ. ευρώ που αποφασίζεται από το Συμβούλιο.

[16] Βλ. άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, όπως τροποποιήθηκε, για την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, για το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων.

[17] Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τμήμα 1.4.3. του εγγράφου εργασίας.

[18] Συνολικό ενεργητικό του Ταμείου μείον δεδουλευμένα πληρωτέα ποσά (αμοιβές ΕΤΕπ και αμοιβές λογιστικού ελέγχου).

[19] Περιλαμβανομένων των δεδουλευμένων τόκων.

[20] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 89/2007 του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 2007, ΕΕ L 22 της 31.1.2007, σ. 1).