Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Πολιτική για τη στήριξη της ορεινής γεωργίας στην Ευρώπη»

(97/C 379/12)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

λαμβάνοντας υπόψη την απόφασή της της 15ης Ιανουαρίου 1997 να εκδώσει σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, τέταρτη παράγραφος της ΣΕΚ, γνωμοδότηση σχετικά με «Μια πολιτική για τη στήριξη της ορεινής γεωργίας στην Ευρώπη» και να αναθέσει τις σχετικές εργασίες στην επιτροπή 2 «Χωροταξία της υπαίθρου, Γεωργία, Θήρα, Αλιεία, Δάση, Θάλασσα και Ορεινές περιοχές» 7

λαμβάνοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 178/97 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 2 στις 25 Ιουνίου 1997 (εισηγητής: ο κ. Durnwalder) 7

λαμβάνοντας υπόψη τον «Ευρωπαϊκό Χάρτη των ορεινών περιοχών» του Συμβουλίου της Ευρώπης και την αντίστοιχη γνωμοδότηση που υιοθέτησε η ΕΤΠ στις 21 Απριλίου 1995 () 7

λαμβάνοντας υπόψη το ψήφισμα της 27ης Μαΐου 1987, που υιοθετήθηκε ήδη πριν από 10 χρόνια από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 28ης Απριλίου 1988, όπου τα δύο όργανα τάσσονται υπέρ μιας σφαιρικής αντίληψης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των ορεινών περιοχών 7

εκτιμώντας

- ότι οι ορεινές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν εξαιρετική σημασία τόσο, ως φυσικοί χώροι όσο και ως χώροι αναψυχής για όλο τον πληθυσμό,

- ότι η ορεινή γεωργία, λόγω της ιδιαιτερότητας και της ποιότητας των προϊόντων της, είναι απαραίτητη στην παραγωγή ειδών διατροφής,

- ότι η ορεινή γεωργία συμβάλλει επίσης ουσιαστικά, τόσο στη διατήρηση όσο και στην περαιτέρω ανάπτυξη των ορεινών αυτών περιοχών,

- ότι η διάλυση γεωργικών εκμεταλλεύσεων στις ορεινές περιοχές θα έχει ολέθριες συνέπειες για ολόκληρη την κοινωνική και οικονομική διάρθρωση των ορεινών περιοχών,

- ότι η παγκοσμιοποίηση των αγορών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων αποτελεί κίνδυνο, ιδιαίτερα για τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις στις ορεινές περιοχές εάν δεν ληφθούν ειδικά μέτρα για τις επιχειρήσεις αυτές,

- ότι είναι επομένως αναγκαίο, να χαραχθεί ειδική πολιτική για τη γεωργία των ορεινών περιοχών, η οποία να περιλαμβάνει και διατάξεις εξαίρεσης από τις διατάξεις περί ανταγωνισμού, όπως προβλέπεται και στη Συνθήκη του Μάαστριχτ,

- ότι η ειδική αυτή πολιτική θα πρέπει να προβλέπει ένα μακροπρόθεσμο και γενικό πρόγραμμα δράσεων για την οικονομία των ορεινών περιοχών και τις ορεινές περιοχές,

- ότι η κοινή γεωργική πολιτική είναι υπό εξέταση λόγω των νέων διαπραγματεύσεων στους κόλπους του ΠΟΕ,

- ότι ενόψει της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης που προβλέπεται για το 1999 επίκειται και ο νέος προσανατολισμός της διαρθρωτικής πολιτικής της Ένωσης,

- και ότι τούτο περικλείει τον κίνδυνο να παραμεληθούν ή να αγνοηθούν πλήρως η ιδιομορφία ή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ορεινής γεωργίας 7

υιοθέτησε κατά την 19η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 17ης/18ης Σεπτεμβρίου), κατά πλειοψηφία και με μία αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι στόχοι της πολιτικής για την ορεινή γεωργία

1.1. Το άρθρο 130 α, δεύτερη παράγραφος της Συνθήκης ΕΟΚ, προβλέπει τους ακόλουθους στόχους:

«Ιδιαιτέρως, η Κοινότητα αποσκοπεί στη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών.»

1.2. Επιπλέον, το άρθρο 39 παράγραφος 2 α) της Συνθήκης ορίζει τα εξής:

«Κατά την εκπόνηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και των ειδικών μεθόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της, λαμβάνεται υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της γεωργικής δραστηριότητας, που απορρέει από την κοινωνική δομή της γεωργίας και τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διαφόρων γεωργικών περιοχών.»

1.3. Σκοπός της προτεινόμενης πολιτικής για την ορεινή γεωργία είναι να αναπτυχθεί περαιτέρω η αντίληψη στην οποία βασίζεται η οδηγία 75/278/ΕΟΚ () για τις ορεινές περιοχές και να επιτευχθεί η αναπροσαρμογή της στη σημερινή γενική οικονομική κατάσταση.

1.4. Συγχρόνως, πρέπει να εξαλειφθούν τα γεωγραφικά μειονεκτήματα της ορεινής γεωργίας και να ενισχυθεί η συμβολή της στη διατήρηση και τη διαμόρφωση των ορεινών περιοχών ως φυσικού χώρου, όπου η γεωργική παραγωγή χρήζει ενίσχυσης διότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υλοποίηση του ανωτέρω στόχου.

1.5. Συγκεκριμένα, είναι απαραίτητο να υπογραμμισθεί ότι τα μέτρα για την προστασία και τη διαφύλαξη του κατοικημένου και του φυσικού χώρου στις ορεινές περιοχές έχουν θετικές επιπτώσεις στην ασφάλεια των κατοικημένων ζωνών στις ορεινές και παρακείμενες περιοχές (προστασία από τη διάβρωση, περιορισμός των κινδύνων από τις πλημμύρες, κ.λπ.).

1.6. Προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, προτείνονται τα εξής:

- η γενικότερη λειτουργία της ορεινής γεωργίας πρέπει να ενισχυθεί μέσω ειδικών μέτρων,

- η πολιτική για την ανάπτυξη της ορεινής γεωργίας πρέπει να έχει μακροπρόθεσμο χαρακτήρα,

- η διαφορετική κατάσταση των επιμέρους ορεινών περιοχών επιβάλλεται να αντισταθμισθεί με την παροχή στις περιφερειακές αρχές ευρύτερης διακριτικής ευχέρειας, όσον αφορά τη διαδικασία και τη χορήγηση πόρων σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας,

- η συνέργια και η συνεργασία μεταξύ των επιμέρους οικονομικών και πολιτιστικών τομέων είναι αναγκαίο να προωθηθεί και να ενισχυθεί,

- είναι αναγκαίο να καταστεί δυνατή και να προωθηθεί ο συντονισμός της κοινοτικής πολιτικής για την ορεινή γεωργία καθώς και οι αντίστοιχες πολιτικές των κρατών μελών,

- επιβάλλεται να διασφαλισθεί μακροπρόθεσμα η χρηματοδότηση των μέτρων για την ενίσχυση και την ανάπτυξη της ορεινής γεωργίας.

2. Προτάσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει γι' αυτό την ακόλουθη γνώμη:

2.1. Γενικές παρατηρήσεις

2.1.1. Οι προτάσεις για μία γενικότερη πολιτική υπέρ των ορεινών περιοχών πρέπει να συμπεριλαμβάνουν μέτρα που να αφορούν τους επιμέρους τομείς αλλά και συντονισμένα μέτρα με γενικότερους στόχους. Συγχρόνως, είναι απαραίτητο να επιδιώκεται ο συντονισμός των δύο αυτών πτυχών. Βασική προϋπόθεση για το σκοπό αυτό είναι, ωστόσο, η οριοθέτηση των συγκεκριμένων περιοχών και ο προσδιορισμός των απαραίτητων μέτρων εντός της οριοθετημένης ορεινής περιοχής. Συνεπώς, δεν πρέπει να απορριφθούν συνολικά τα δοκιμασμένα μέσα, αλλά να βελτιωθούν. Συγκεκριμένα, η μελλοντική ανάπτυξη των ορεινών περιοχών πρέπει να επιδιώκεται σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα, τα οποία, ωστόσο, θα συνδέονται μεταξύ τους:

- Πολιτική για τη διατήρηση της αποστολής των ορεινών περιοχών 7

- Πολιτική για τη γεωργική διάρθρωση 7

- Ολοκληρωμένη πολιτική για την περιφερειακή διάρθρωση 7

- Πολιτική για την αγορά γεωργικών προϊόντων.

2.1.2. Οι πολιτικές αυτές θα εφαρμόζονται ανάλογα με την περιοχή και τις δεδομένες κοινωνικές και οικονομικές διαρθρώσεις, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο.

2.1.3. Προϋπόθεση είναι, βέβαια, ότι αφενός, οι ορεινές περιοχές θα αναγνωρισθούν στο σύνολό τους ως περιοχές προς ενίσχυση εντός των οποίων θα καθορισθούν, υπό την ευθύνη των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων περιοχών, τα βασικά στοιχεία της ανάπτυξης.

2.2. Η οριοθέτηση των ορεινών περιοχών

2.2.1. Γενικά, η οριοθέτηση των ορεινών περιοχών πρέπει να γίνεται με κριτήριο τα φυσικά και γεωγραφικά δεδομένα, όπως το υψόμετρο, η κλίση του εδάφους, η απόσταση από σημαντικά οικονομικά κέντρα, η πυκνότητα του πληθυσμού κ.λπ. Στον «Ευρωπαϊκό Χάρτη των ορεινών περιοχών» προτείνεται άλλωστε η ακόλουθη οριοθέτηση:

«Περιοχές στις οποίες λόγω των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών τους όπως το υψόμετρο, η κλίση του εδάφους και το κλίμα, επικρατούν ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσης.»

Η ΕΤΠ παραπέμπει ακόμη στις συστάσεις που διατύπωσαν οι ΜΚΟ όσον αφορά την Agenda 21, βάσει των οποίων υπογραμμίζεται η πολύπλευρη σημασία των ορεινών περιοχών στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα, ως φυσικών πόρων.

2.2.2. Η ισχύουσα οδηγία 75/268/ΕΟΚ προβλέπει μία οριοθέτηση, η οποία περιορίζεται στην καταγραφή διοικητικών μονάδων, κοινοτήτων και κτηματολογίων, χωρίς να πραγματοποιούνται εντός των μονάδων αυτών διαφοροποιήσεις όσον αφορά τις επιμέρους εκμεταλλεύσεις.

2.2.3. Οι δυσχέρειες και τα μόνιμα φυσικά μειονεκτήματα που χαρακτηρίζουν τις επιμέρους εκμεταλλεύσεις της ορεινής γεωργίας, αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο της διαφοροποίησης που είναι απαραίτητη κατά τη χορήγηση ενισχύσεων. Για το λόγο αυτό, βάσει της υφιστάμενης οριοθέτησης, είναι αναγκαίο να προστεθεί καταγραφή, για κάθε γεωργική εκμετάλλευση, των μόνιμων φυσικών μειονεκτημάτων (π.χ. κτηματολόγιο των ορεινών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, κτηματολόγιο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων).

2.3. Προτάσεις σχετικά με την οργάνωση της γεωργικής αγοράς

2.3.1. Η εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα οι ορεινές περιοχές και η οποία θα πρέπει να διατηρηθεί, χαρακτηρίζεται ουσιαστικά από την ορεινή γεωργία, η οποία αποτελεί κύρια οικονομική δραστηριότητα. Η πολιτική για τις ορεινές περιοχές συνδέεται, επομένως, άμεσα με την ορεινή γεωργία. Συνεπώς, και στο μέλλον, κύρια πηγή εισοδήματος για τις οικογένειες των αγροτών στις ορεινές περιοχές θα είναι η γεωργία και η δασοκομία. Επιπλέον, η αποδημία του αγροτικού πληθυσμού προς τα αστικά κέντρα δείχνει ολοένα και σαφέστερα ότι σε πολυάριθμες περιοχές οι αγροτικές κοινωνικές παροχές μπορούν να χρηματοδοτηθούν μόνο εφόσον διατηρηθεί ένα λογικό επίπεδο παραγωγής. Αυτό προϋποθέτει ωστόσο, ότι θα ενισχυθούν η παραγωγή και η εμπορία, οι οποίες πραγματοποιούνται κάτω από δυσχερείς συνθήκες συγκομιδής και μεταφοράς, διότι η διεθνοποίηση των γεωργικών αγορών έχει σαν αποτέλεσμα να επιβιώνουν ευκολότερα στην παγκόσμια αγορά τα προϊόντα με χαμηλό κόστος. Η συνέχεια της κοινής γεωργικής πολιτικής ακόμη και μετά τις επόμενες διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ, διασφαλίζει τις απαραίτητες προϋποθέσεις, προκειμένου να εφαρμοστούν στην πράξη ειδικά μέτρα οργάνωσης της αγοράς για τις ορεινές περιοχές και για την ορεινή γεωργία. Η διασφάλιση αυτή θα στηρίζεται στο περιεχόμενο και το συνδυασμό τριών στοιχείων της οργάνωσης της γεωργικής αγοράς:

- καθορισμός των ποσοτήτων (πριμοδοτήσεις και δικαιώματα ποσοστώσεων),

- αντισταθμιστικές εισφορές,

- διασφάλιση της ποιότητας.

2.3.2. Η διασφάλιση των δυνατοτήτων παραγωγής

Η διασφάλιση των δυνατοτήτων παραγωγής αρχίζει κυρίως στην κτηνοτροφία, επειδή η εκτροφή βοοειδών/προβατοειδών εξαρτάται άμεσα από τις διαθέσιμες εκτάσεις και έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση των ορεινών περιοχών. Δεδομένου ότι στις 31 Μαρτίου 2000 παύει να ισχύει το σύστημα ποσοστώσεων στο γάλα, είναι απαραίτητο για τις ορεινές περιοχές και μετά την ημερομηνία αυτή, να συνεχίσει να ισχύει το σύστημα με τη θέσπιση νέων ρυθμίσεων των ποσοτήτων γάλακτος. Για το σκοπό αυτό, κατά τον καθορισμό δικαιωμάτων παραγωγής και των ποσοστώσεων, είναι απαραίτητο οι ορεινές περιοχές να ληφθούν υπόψη κατά προτεραιότητα και ανάλογα με την καλλιεργούμενη έκταση.

2.3.3. Αντισταθμιστικές εισφορές

2.3.3.1. Η κτηνοτροφία στις ορεινές περιοχές συνεπάγεται κόστος παραγωγής υψηλότερο κατά 30 % και ανάλογα υψηλή επιβάρυνση κατά τη φάση της εμπορίας ενώ η αγελαδοτροφία και ειδικότερα η γαλακτοπαραγωγή αποτελούν την ουσιαστική βάση του αγροτικού εισοδήματος στις περιοχές αυτές. Τα εισοδήματα στον τομέα αυτό πλήγησαν σημαντικά από την πτώση των τιμών κατά τα περασμένα έτη.

Σε αντίθεση με τις μεγάλες καλλιέργειες, την εκτροφή βοοειδών για σφαγή και την εκτροφή προβάτων, δεν χορηγούνται αντισταθμιστικές εισφορές στις γαλακτοπαραγωγικές μονάδες που βρίσκονται σε βοσκότοπους.

2.3.3.2. Λόγω των μέσων που χρησιμοποιούνται συνήθως στην πολιτική για την αγορά και τις τιμές, δεν διαφαίνεται μια βιώσιμη βελτίωση των εν λόγω εισοδημάτων. Συνεπώς, είναι απαραίτητη η άμεση καθιέρωση μιας πρόσθετης πολιτικής εισοδημάτων στο εσωτερικό της οργάνωσης αγοράς γάλακτος. Οι επιχειρήσεις βιολογικής παραγωγής, οι οποίες υπόκεινται σε κατάλληλο έλεγχο, θα πρέπει να εισπράττουν πρόσθετες, περιβαλλοντικές, αντισταθμιστικές εισφορές.

2.3.3.3. Βραχυπρόθεσμα, χρειάζεται να θεσπισθεί πριμοδότηση για τα θηλυκά βοοειδή καθώς και αντισταθμιστικές εισφορές για το υψηλότερο κόστος των μεταφορών, το οποίο οφείλεται στα γεωγραφικά δεδομένα. Μακροπρόθεσμα, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί ένα βιώσιμο επίπεδο εισοδημάτων μάλλον μέσω μιας διαβάθμισης της μορφής των άμεσων εισφορών για τη διασφάλιση των γεωργικών εισοδημάτων και την κατάλληλη κατανομή των χρηματοδοτήσεων στα κράτη μέλη, και ανάλογα με το βαθμό αυτονομίας, στις περιφέρειες [βλ. γνωμοδότηση της ΕΤΠ της 17ης Ιανουαρίου 1997 σχετικά με την ΚΓΠ και τη διεύρυνση προς Ανατολάς ()].

2.4. Η ονομασία παραδοσιακών προϊόντων των ορεινών περιοχών

2.4.1. Η ονομασία παραδοσιακών προϊόντων των ορεινών περιοχών αποτελεί ιδανική προϋπόθεση για τη χάραξη περιφερειακών στρατηγικών για την αγορά. Προτείνεται γι' αυτό να αναπτυχθούν ανάλογα οι ρυθμίσεις σχετικά με την προστασία του σήματος, και να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στα περιφερειακά παραδοσιακά προϊόντα όπως π.χ. το τυρί, με επιτόπια επεξεργασία και συσκευασία.

2.4.2. Γενικά, θεωρείται απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα κοινοτικό νομικό σύστημα για τα τρόφιμα γεωργικής προέλευσης από τις ορεινές περιοχές, και να προβλεφθεί συγχρόνως ένα ιδιαίτερο σύστημα για αναγνωρισμένα σήματα ποιότητας και προέλευσης παραδοσιακών προϊόντων μικρότερων περιοχών. Στόχος είναι να προστατευθεί η ονομασία «προϊόν του βουνού» και ο γεωγραφικός καθορισμός που περιέχει. Η εφαρμογή στην πράξη της γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών της 18ης Σεπτεμβρίου 1996 με θέμα «Προώθηση και προστασία των παραδοσιακών τοπικών γεωργικών προϊόντων - μία ευκαιρία για τις περιφέρειες» () προσφέρει τις καλύτερες προϋποθέσεις.

2.4.3. Στο σημείο αυτό, χρειάζεται να προβλεφθεί επαρκής χρηματοδότηση ενός συστήματος διασφάλισης της ποιότητας (ποιοτική παραγωγή) διότι πρόκειται για απαραίτητη προϋπόθεση για τα σήματα ποιότητας και προέλευσης.

2.5. Προτάσεις για μία πολιτική με σκοπό τη διασφάλιση της προσφοράς των ορεινών περιοχών

2.5.1. Η διατήρηση της πολύμορφης προσφοράς της ορεινής γεωργίας συνδέεται αναμφισβήτητα απευθείας με τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων των περιοχών αυτών. Έχουν ήδη γίνει πολλαπλές προσπάθειες για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στις ορεινές περιοχές. Ακόμη, χορηγήθηκαν αντισταθμιστικές εισφορές προκειμένου να περιορισθούν τα φυσικά μειονεκτήματα που αντιμετωπίζονται κατά τον ανταγωνισμό στην αγορά. Τα συνοδευτικά μέτρα αποσκοπούν, αφενός, στη στήριξη της νέας γεωργικής πολιτικής, αφετέρου, στην ενίσχυση της οικολογικής πτυχής και της διατήρησης του τοπίου. Επειδή, όμως, χρησιμοποιήθηκε σαν βάση υπολογισμού η έκταση της εκμετάλλευσης, οι μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, που είναι χαρακτηριστικό στοιχείο των ορεινών περιοχών, βρέθηκαν σε μειονεκτική θέση, με αποτέλεσμα να χρειάζεται πρόσθετη επιδότηση.

2.5.2. Είναι επομένως εύλογο, ότι χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο πλαίσιο για τις ορεινές περιοχές, στο οποίο θα βασίζεται η πολιτική για τη διατήρηση του λειτουργικού ρόλου τους. Είναι ευκταίο, το πλαίσιο αυτό να στηρίζεται στις υφιστάμενες αντισταθμιστικές εισφορές και στα συνοδευτικά μέτρα της κοινής γεωργικής πολιτικής, αλλά να αναδιοργανωθεί και να διευρυνθεί σε ορισμένα σημεία. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να εξευρεθούν διοικητικές λύσεις, οι οποίες να περιορίζουν σημαντικά τις δαπανηρές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί απαραίτητο να ληφθούν τα ακόλουθα μέτρα:

2.5.3. Εισφορές για τη διατήρηση του λειτουργικού ρόλου

2.5.3.1. Οι αντισταθμιστικές εισφορές που καταβάλλονται για τις ορεινές περιοχές κατ'αναλογία με την επιφάνεια της εκμετάλλευσης, πρέπει να συνοδεύονται από εισφορά για τη διατήρηση του λειτουργικού ρόλου του τομέα μέσω της συγχρηματοδότησης (βασικό ποσό ανά εκμετάλλευση) λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση εκείνων, οι οποίοι απασχολούνται παρέργως στο γεωργικό τομέα. Το ποσό αυτό πρέπει να καθορίζεται με βάση τα γεωγραφικά μειονεκτήματα και την κοινωνική και διαρθρωτική κατάσταση της ενδιαφερόμενης εκμετάλλευσης, καθώς και με άλλα περιφερειακά κριτήρια. Επίσης, επιβάλλεται να συνεκτιμάται η διασφάλιση των θέσεων απασχόλησης στην γεωργική εκμετάλλευση και συνεπώς ο αριθμός των εργαζομένων που χρειάζεται η εκμετάλλευση αυτή.

2.5.3.2. Με την εισφορά για τη διατήρηση του λειτουργικού ρόλου των ορεινών περιοχών μπορεί να καλυφθεί το κόστος όλων εκείνων των υπηρεσιών που προσφέρει κάθε γεωργική εκμετάλλευση στις ορεινές περιοχές επειδή συμβάλλει στη διατήρηση των πολύμορφων και πολύτιμων λειτουργιών των ορεινών περιοχών για ολόκληρη την κοινωνία.

3. Κοινοτικό καθεστώς ενισχύσεων των μέτρων για τα δάση [Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92] ()

3.1. Τα καθεστώτα ενισχύσεων οφείλουν να συμβάλουν στην επιβίωση των γεωργικών περιοχών του αγροτικού χώρου και όχι στην εγκατάλειψή τους. Θα ήταν επομένως σκόπιμο για τις ορεινές περιοχές, η οδηγία (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 να προσανατολισθεί προς τη διαχείριση και την προστασία των ορεινών δασών. Η μέριμνα και η ανανέωση των προστατευτικών δασών, απαιτεί ειδική δράση καθώς και τη θέσπιση ενός νομικού πλαισίου για μέτρα στον τομέα της δασοκομίας που δεν θίγουν το περιβάλλον. Για το σκοπό αυτό απαιτείται ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα ενίσχυσης, βάσει του οποίου θα αναγνωρίζονται κατάλληλα οι υπηρεσίες που προσφέρουν οι γεωργοί των ορεινών περιοχών.

3.2. Στο σημείο αυτό, χρειάζεται ιδίως να ανταμειφθούν σε έντονο βαθμό οι επιδόσεις των γεωργών όσον αφορά τη διατήρηση του περιβαλλοντικού ρόλου των δασών (διάβρωση, υδάτινες πηγές, κ.λπ.) και τη συνέχιση μιας βιώσιμης δασοκαλλιέργειας 7 ταυτόχρονα, θα πρέπει να εκχωρηθεί η κατάλληλη αυτονομία στον περιφερειακό παράγοντα, προκειμένου να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη οι τοπικές συνθήκες.

4. Καθεστώς ενισχύσεων για τις μεθόδους γεωργικής παραγωγής που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος καθώς και με τη διατήρηση του φυσικού χώρου [Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92] ()

4.1. Ενώ στις γεωργικές περιοχές που βρίσκονται σε ευνοϊκή γεωγραφική θέση, θα έχει προτεραιότητα κυρίως η συνοδευτική λειτουργία της γεωργικής πολιτικής (κατάργηση των πλεονασμάτων), στις ορεινές περιοχές πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην προστασία του φυσικού χώρου, ιδιαίτερα μέσω της εντατικής καλλιέργειας των γεωργικών εκτάσεων με έντονη φυσική κλίση. Ακόμη, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη οι ενισχύσεις για την εκτροφή διαφόρων φυλών βοοειδών, ίππων, όνων, προβάτων και αιγών, καθώς και η υπάρχουσα γενετική κληρονομιά σε κάθε μια από τις φυλές σε επίπεδο υποφυλών, τοπικών ποικιλιών κ.λπ. Τα αποτελέσματα και οι υπηρεσίες που προσφέρει η γεωργία αυτή, πρέπει να ανταμείβονται βάσει ενός μακροπρόθεσμου προγράμματος 7 σε αυτό το σημείο τονίζεται ότι δεν φαίνεται λογικό να βασίζεται ο υπολογισμός των επιδοτήσεων, στην έκταση της εκμετάλλευσης. Θα ήταν σκοπιμότερο να χρηματοδοτούνται οι συγκεκριμένες υπηρεσίες που προσφέρονται σχετικά με τη διατήρηση του φυσικού χώρου και της προστασίας του περιβάλλοντος, όπως για παράδειγμα η συντήρηση των δημόσιων και ιδιωτικών οδών, η διατήρηση των εκτατικών πρακτικών, η διατήρηση του τοπίου κ.λπ. Η εν λόγω διαδικασία χρειάζεται να προσανατολισθεί προς τις αρχές που περιλαμβάνονται στην Agenda 21 και στην Agenda 21 για τα τοπικά θέματα.

4.2. Όλες αυτές οι ενισχύσεις και οι αντισταθμιστικές εισφορές θα μπορούσαν να συνοψισθούν σε ένα ειδικευμένο για κάθε περιφέρεια πρότυπο ανά εκμετάλλευση και να συγκεντρωθούν σε μία απ' ευθείας πληρωμή για μία συγκεκριμένη περίοδο του προγράμματος. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα απλουστευθούν σε μεγάλο βαθμό οι διοικητικές διαδικασίες.

4.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει την πρακτική εφαρμογή παρόμοιου εξειδικευμένου ανά περιφέρεια συστήματος, στα πλαίσια προτύπων προγραμμάτων.

5. Προτάσεις για τη διαρθρωτική πολιτική στον γεωργικό τομέα

5.1. Προκαταρκτικά, η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει ότι μία ολοκληρωμένη πολιτική για τις αγροτικές περιοχές και για τις ορεινές περιοχές, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την Κοινή Γεωργική Πολιτική αλλά αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμά της. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να εναρμονισθούν τα μέτρα προώθησης της διαρθρωτικής ανάπτυξης των επιμέρους εκμεταλλεύσεων (στόχος 5α) και τα ολοκληρωμένα διαρθρωτικά σχέδια (στόχος 5β) και να μεταβληθούν σε μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή στρατηγική. Κατ' εφαρμογή των οριζόντιων μέτρων ενίσχυσης, χρειάζεται επίσης να στηριχθεί η κοινωνική διάρθρωση των ορεινών περιοχών και να ενισχυθούν ιδιαίτερα οι γεωργοί που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα, όσον αφορά το μέγεθος της εκμετάλλευσης, τη διάρθρωση, ή άλλα μειονεκτήματα που σχετίζονται με τις συνθήκες λειτουργίας της εκμετάλλευσης. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν προγράμματα προώθησης εκείνων των γεωργικών διαρθρώσεων που είναι ικανές να λειτουργήσουν ορθά, επειδή κυρίως στις ορεινές περιοχές με εξαιρετικά δύσκολες γεωγραφικές συνθήκες, η αναδιάρθρωση επιτυγχάνεται σε περιορισμένο βαθμό, ή και καθόλου, μέσω της επέκτασης της εκμετάλλευσης.

5.2. Όσον αφορά το ολοκληρωμένο πρόγραμμα στήριξης, συνιστάται να χρησιμοποιηθεί η δυνατότητα προώθησης κατά γεωγραφική περιοχή, χωρίς όμως αυτό να είναι οπωσδήποτε απαραίτητο. Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία, είναι η δημιουργία ενός θεσμικού και οικονομικού συστήματος, δηλαδή ένα ειδικό κονδύλιο με το οποίο θα εξασφαλίζεται ότι θα λαμβάνονται απολύτως υπόψη οι ανάγκες των ορεινών περιοχών και θα υποστηρίζονται τα ειδικά τους αιτήματα. Συγχρόνως, επιδιώκεται η μεταφορά της συμπληρωματικής πολιτικής για τα ειδικά εισοδήματα στο περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, προκειμένου να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι περιφερειακές διαφορές και οι απαιτήσεις εντός των επιμέρους ορεινών περιοχών. Συνοπτικά, μέσω της δέσμης μέτρων, επιδιώκεται η διατήρηση θέσεων απασχόλησης σε ένα σημαντικό τομέα γενικού συμφέροντος, έχοντας επίγνωση ότι εάν οι θέσεις αυτές εξαφανιστούν, δεν είναι δυνατόν να επαναδημιουργηθούν. Η διατήρηση του περιβάλλοντος πρέπει να συνοδεύεται από την έννοια της αποδοτικότητας των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

5.3. Ο ουσιαστικός στόχος ενός παρόμοιου σχεδιασμού των διαρθρώσεων είναι η διατήρηση της καλλιέργειας και η διατήρηση του φυσικού χώρου που είναι πολύτιμος για ολόκληρη την κοινωνία.

5.4. Τα μέτρα για τη βελτίωση των διαρθρώσεων στις επιμέρους εκμεταλλεύσεις καθώς και οι ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες περιφερειακού επιπέδου, πρέπει, επομένως, να εναρμονισθούν υπό το πρίσμα αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι εντελώς απαράδεκτο να αποκλείονται ορισμένα μέτρα από την κοινοτική συγχρηματοδότηση, όπως επιδιώκεται προς το παρόν μέσω των περιορισμών για τον στόχο 5α, επειδή τα χαρακτηριστικά των ορεινών περιοχών δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις περί ανταγωνισμού που ισχύουν για περιοχές σε ευνοϊκότερη γεωγραφική ζώνη.

5.5. Η αποτελεσματική χρήση των μέσων του διαρθρωτικού ταμείου στις ορεινές περιοχές, διασφαλίζεται μόνο με την προϋπόθεση ότι δεν θα περιορίζονται ρυθμίσεις που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό.

5.6. Επομένως, πρέπει να ισχύουν οι ίδιοι βασικοί όροι για τα μέτρα ενίσχυσης των επιμέρους εκμεταλλεύσεων που ισχύουν και στα πλαίσια των ολοκληρωμένων διαρθρωτικών προγραμμάτων για τις ορεινές περιοχές.

5.7. Τα επιμέρους μέτρα διαρθρωτικών ενισχύσεων

Συγκεκριμένα, κρίνεται αναγκαίο να ληφθούν ιδιαίτερα υπόψη οι ακόλουθοι 4 τομείς στα πλαίσια της επιμέρους ενίσχυσης των εκμεταλλεύσεων στις ορεινές περιοχές (για λόγους απλούστευσης στόχος 7α):

- επιδοτήσεις για την αντιστάθμιση μόνιμων φυσικών μειονεκτημάτων,

- προώθηση ενίσχυσης των μέτρων για επενδύσεις σε επιμέρους εκμεταλλεύσεις,

- ειδικά μέτρα για νέους γεωργούς,

- ενίσχυση των διαρθρώσεων μεταποίησης και εμπορίας,

- ενίσχυση της ποιότητας των προϊόντων και προστασία των ειδικών ονομασιών γεωγραφικής προέλευσης,

- ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων για την αξιοποίηση των βοσκότοπων και των ορεινών λιβαδιών.

6. Παροχή ενισχύσεων για την αντιστάθμιση μόνιμων φυσικών μειονεκτημάτων (Αντισταθμιστική εισφορά)

6.1. Οι αντισταθμιστικές εισφορές αντικατοπτρίζουν την άμεση σχέση που υφίσταται μεταξύ της αντιστάθμισης των μειονεκτημάτων που σχετίζονται με την αγορά και της διατήρησης της λειτουργίας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η σύνδεση των ενισχύσεων αυτών με την κτηνοτροφία καθιστά ιδιαίτερα σαφές το γεγονός, ότι η διατήρηση της κτηνοτροφίας στις ορεινές περιοχές συμβάλλει και στη διατήρηση της γενικής λειτουργίας των περιοχών αυτών 7 σε αυτό το πλαίσιο θα ήταν σκόπιμο να εφαρμοστούν συγκεκριμένα μέτρα κατά περιοχή.

6.2. Το ανώτατο όριο της αντισταθμιστικής εισφοράς θα πρέπει, επομένως, όπως άλλωστε συμβαίνει και με την επιδότηση για περιβαλλοντικά μέτρα στις ορεινές περιοχές, να αφορά μόνο το ανώτατο ύψος της κοινοτικής συγχρηματοδότησης και όχι το απόλυτο ύψος της ενίσχυσης, επειδή τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν την απαραίτητη διακριτική ευχέρεια να προσαρμόζουν την ενίσχυση αυτή στα χαρακτηριστικά και στις ανάγκες της κάθε περιοχής.

7. Η προώθηση επενδυτικών μέτρων σε επιμέρους γεωργικές εκμεταλλεύσεις

7.1. Είναι απαραίτητη η κατάργηση της υποχρεωτικής διάκρισης μεταξύ γεωργών που ασκούν τη δραστηριότητα αυτή ως κύρια ή ως συμπληρωματική επαγγελματική δραστηριότητα και, συνεπώς, απαιτείται μια πιο ελαστική διαχείριση των ενισχύσεων λόγω του γενικότερου χαρακτήρα των ορεινών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο συγκεκριμένο αγροτικό χώρο. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι είναι εξίσου αναγκαίο να προσδιορισθεί ο χρόνος εργασίας που είναι απαραίτητος για δραστηριότητες εκτός της εκμετάλλευσης με ευρύτερο τρόπο από ό,τι ο χρόνος εργασίας που χρειάζεται για επικερδείς δραστηριότητες. Εξάλλου, τούτο καθιστά αναγκαία τη διάκριση μεταξύ γεωργών και μη γεωργών («ερασιτέχνες κηπουροί»), με κριτήριο τη μόνιμη κατοικία στη γεωργική εκμετάλλευση και τη λειτουργία της εκμετάλλευσης ολόκληρο το έτος, ως προϋπόθεση για την αναγνώριση ως γεωργού που δικαιούται επιδοτήσεις.

7.2. Συνεπώς, δεν επιδοκιμάζεται το σχέδιο του λεγόμενου προγράμματος βελτίωσης των εκμεταλλεύσεων.

7.3. Όσον αφορά τη δημιουργία και τη διατήρηση διαρθρώσεων που να επιτρέπουν διάφορες συμπληρωματικές δραστηριότητες εντός της εκμετάλλευσης, χρειάζεται να προβλεφθούν ειδικά μέτρα προώθησης.

7.4. Επιπλέον, στο ύψος των σημερινών ενισχύσεων δεν λαμβάνεται υπόψη το αυξημένο κόστος που δημιουργείται στις ορεινές περιοχές, κόστος που προκύπτει π.χ. κατά τη μεταφορά οικοδομικών υλικών ή λόγω της χρήσης ακριβών ειδικών μηχανημάτων.

7.5. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι απαραίτητο να αυξηθεί το ανώτατο όριο των ενισχύσεων και, μακροπρόθεσμα, να δοθεί στις περιφέρειες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους η κατάλληλη δυνατότητα λήψης αποφάσεων.

8. Ειδικά μέτρα για νέους γεωργούς

8.1. Γενικά, τα πολυετή προγράμματα και τα σχέδια ενισχύσεων πρέπει να συμπεριλαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα διασφάλισης των θέσεων απασχόλησης των νέων γεωργών (βλ. επίσης τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών της 18ης Ιανουαρίου 1996 για τις «Συνέπειες της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ για τις περιφέρειες») ().

8.2. Σε πολλές περιπτώσεις η πολλαπλή απασχόληση αποτελεί για τους νέους γεωργούς απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρηση της λειτουργίας της γεωργικής εκμετάλλευσης. Για το λόγο αυτό, θα ήταν εντελώς απαράδεκτο να εξαιρούνται οι νέοι γεωργοί που έχουν συμπληρωματική επαγγελματική δραστηριότητα.

8.3. Επίσης, πρέπει να προβλεφθεί η αύξηση των ενισχύσεων που συγχρηματοδοτούνται και προορίζονται για την επιδότηση της πρώτης εγκατάστασης ενώ θα λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι νέοι γεωργοί που αναλαμβάνουν γεωργικές εκμεταλλεύσεις με χρέη.

9. Προώθηση των διαρθρώσεων για τη μεταποίηση και την εμπορία

9.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί τα ευρωπαϊκά όργανα να προσαρμόσουν γενικά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 () στις ανάγκες της ορεινής γεωργίας. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και εμπορίας στις ορεινές περιοχές είναι μικρής κλίμακας και προσανατολίζονται προς τα τοπικά προϊόντα ποιότητας (βλ. σημείο 2.3.3). Τα κριτήρια επιλογής που έχει καθορίσει η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επενδύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση των όρων μεταποίησης και εμπορίας (απόφαση της Επιτροπής της 22ας Μαρτίου 1994), δεν ανταποκρίνονται καθόλου σε αυτή την πραγματικότητα. Στις ορεινές περιοχές χρειάζεται ένα ειδικό σχέδιο ενίσχυσης που να αφορά εγκαταστάσεις εμπορίας μικρής κλίμακας και για τις οποίες θα πρέπει, λόγω του αυξημένου κόστους, να ισχύουν λιγότερο αυστηροί όροι.

9.2. Ο σχηματισμός ιδίου κεφαλαίου είναι απαραίτητος στις μικρές συλλογικές διαρθρώσεις των ορεινών περιοχών, αλλά λόγω έλλειψης πόρων ο στόχος αυτός δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει την άποψη, ότι οι ενώσεις παραγωγών των ορεινών περιοχών πρέπει να λαμβάνουν ενισχύσεις από ένα ταμείο εκμεταλλεύσεων, το οποίο να συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ, τα κράτη μέλη ή τις περιφέρειες (περίπου όπως αυτό που λειτουργεί στα πλαίσια της νέας οργάνωσης της αγοράς οπωροκηπευτικών). Το ποσοστό συγχρηματοδότησης χρειάζεται να είναι ανάλογο με τις οικονομικές δυνατότητες των ενδιαφερομένων περιφερειών. Το δημόσια χρηματοδούμενο επιχειρησιακό κεφάλαιο πρέπει να χρησιμοποιείται για επενδυτικά μέτρα, για μεθόδους παραγωγής φιλικής προς το περιβάλλον, για την προώθηση των πωλήσεων και για τη δημιουργία οικολογικών αλυσίδων επεξεργασίας.

9.3. Επιπλέον, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει αναγκαίο να αξιοποιείται σε εντονότερο βαθμό η βιομάζα για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, επειδή η αξιοποίηση της φυσικής πηγής ενέργειας που είναι το ξύλο, συμβάλλει ουσιαστικά στη διασφάλιση της ορεινής γεωργίας. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 867/90 () πρέπει, επομένως, να προσαρμοστεί ανάλογα.

10. Προτάσεις για μία ολοκληρωμένη περιφερειακή διαρθρωτική πολιτική στις ορεινές περιοχές

10.1. Προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη και βιώσιμη στρατηγική ανάπτυξης είναι η αξιοποίηση των ενδογενών δυνατοτήτων των ορεινών περιοχών. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν στο σημείο αυτό οι αλληλοσυνδεόμενες κοινοτικές πολιτικές (κοινή γεωργική πολιτική, πολιτική για την ποιότητα, διαρθρωτική πολιτική) καθώς και σχέδια που αφορούν πολλούς τομείς ταυτόχρονα. Οι πρωτοβουλίες που λαμβάνονται για την προστασία και την προώθηση παραδοσιακών προϊόντων των περιφερειών ενισχύουν, αφενός, την κοινή οργάνωση της αγοράς και προσφέρουν ταυτόχρονα τις καλύτερες προϋποθέσεις προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία των επιμέρους οικονομικών κλάδων στο γεωργικό χώρο. Η εναρμόνιση των επιμέρους προγραμμάτων όπως π.χ. το πρόγραμμα για τον στόχο 5β, το πρόγραμμα Leader και διάφορα πρότυπα προγράμματα έχουν βέβαια εξαιρετική σημασία, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να αντικατοπτρίζεται συγκεκριμένα σε ένα ενιαίο πρόγραμμα υπέρ των ορεινών περιοχών βάσει ενός χωριστού κονδυλίου του προϋπολογισμού.

10.2. Αφενός, είναι απαραίτητο τα διαρθρωτικά προγράμματα, οι κοινοτικές πρωτοβουλίες και τα καινοτόμα μέτρα να συντονισθούν και να αποτελέσουν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα. Αφετέρου, η ενσωμάτωση και των τριών υφιστάμενων διαρθρωτικών ταμείων σε ένα ενιαίο κονδύλιο του προϋπολογισμού, θα οδηγήσει σε διαφανέστερες και απλούστερες διαδικασίες.

10.3. Όσον αφορά ωστόσο την οριοθέτηση των ορεινών περιοχών, το πρόβλημα υπόκειται κατ'αρχάς σε γεωμορφολογικές εκτιμήσεις. Συνεπώς, ως βάση για την οριοθέτηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέχρι σήμερα ισχύουσα γεωμορφολογική οριοθέτηση των ορεινών περιοχών, στο πλαίσιο των μειονεκτικών γεωργικών περιοχών. Οι ορεινές περιοχές που είναι δεκτικές παρέμβασης βάσει ενός ειδικού στόχου, θα λαμβάνουν ενισχύσεις ανάλογα με την τοποθεσία τους, σύμφωνα με τα όσα ορίζουν η οδηγία 75/268/ΕΟΚ και ο Ευρωπαϊκός Χάρτης για τις ορεινές περιοχές, εφόσον πληρούν τουλάχιστον δύο από τα τέσσερα ακόλουθα κριτήρια. Στην περίπτωση αυτή, θα πραγματοποιείται αξιολόγηση με βάση την πραγματοποιούμενη χρήση και το δυναμικό, το οποίο δεν αξιοποιείται λόγω των ανεπαρκών οικονομικών δραστηριοτήτων και μέσων.

α) χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα με απομακρυσμένες γεωργικές επιχειρήσεις και/ή έντονες τάσεις για πρόσθετες ή παράλληλες στη γεωργία προσοδοφόρες δραστηριότητες 7

β) ιδιαίτερη ευαισθησία, επικείμενοι κίνδυνοι για το οικοσύστημα και, κατά συνέπεια, ανάγκη προστασίας των φυσικών πόρων (ιδίως υδάτινων) 7

γ) απειλές για την οικονομία και το χώρο άσκησης δραστηριοτήτων (κατοικία, υποδομές, κ.λπ.) από φυσικούς κινδύνους, ιδίως από χείμαρρους, χιονοστιβάδες και κατολισθήσεις 7 ή

δ) ιδιαίτερη σημασία της περιοχής ως αντισταθμιστικού παράγοντα και ψυχαγωγικού και οικολογικού αντίβαρου στα αστικά κέντρα.

10.4. Λόγω της πολύ διαφορετικής κατάστασης που επικρατεί στις επιμέρους ορεινές περιοχές, είναι απαραίτητο να καταρτισθεί για κάθε περιφέρεια ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα το οποίο να λαμβάνει υπόψη τόσο τα χαρακτηριστικά της περιφέρειας αυτής όσο και τις ενδογενείς δυνατότητες ανάπτυξης. Για το σκοπό αυτό, θα ήταν ωστόσο χρήσιμο να διαθέτουν τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες περισσότερες αρμοδιότητες, ώστε να είναι σε θέση να διαμορφώνουν με αυτονομία τα μέτρα και μέσα προώθησης και την κατανομή των μέσων των διαρθρωτικών ταμείων και να τα επικεντρώνουν στους τομείς και στις γεωγραφικές περιφέρειες που έχουν ιδιαίτερη ανάγκη. Ασφαλώς, μια συντονισμένη διαχείριση των πηγών χρηματοδότησης που να αξιοποιεί τα αποτελέσματα και τα οφέλη των συνεργιών και να συγκεντρώνει τα χορηγούμενα κονδύλια σε ένα μόνιμο ειδικό ταμείο, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε μία αποτελεσματική πολιτική υπέρ των ορεινών περιοχών.

10.5. Επιπλέον από τις προαναφερθείσες εκτιμήσεις για το στόχο 5α, είναι απαραίτητο τα ακόλουθα μέτρα να θεωρηθούν τομείς κεντρικής σημασίας:

- δημιουργία και διατήρηση της απασχόλησης γεωργών με παράλληλη ή συμπληρωματική επαγγελματική δραστηριότητα, με ιδιαίτερο βάρος στις υπηρεσίες σε τομείς όπως ο τουρισμός, το εμπόριο, το περιβάλλον και ο πολιτισμός,

- ανάπτυξη και στήριξη υπηρεσιών εκπροσώπησης,

- ιδιαίτερα μέτρα υποστήριξης των γυναικών γεωργών,

- ειδική ενίσχυση για την κτηνοτροφία στις Άλπεις,

- μέτρα για την ενίσχυση της δασοκομίας,

- μέτρα για τη διασφάλιση και την προστασία του χώρου δραστηριοτήτων (προστασία από φυσικούς κινδύνους),

- δημιουργία και διατήρηση των απαραίτητων συλλογικών μέτρων σε επίπεδο τοπικό, ιδιαίτερα όσον αφορά τις υποδομές,

- ενίσχυση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στις ορεινές περιοχές,

- μέτρα για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, π.χ. για την αξιοποίηση των αγροτικών οικιών με αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον, τη δημιουργία πολιτιστικών και αγροτουριστικών πόλων, μουσείων κ.λπ.,

- μέτρα για την ενίσχυση και χρήση της τεχνολογίας της πληροφόρησης για την υποστήριξη των απομακρυσμένων οικονομιών.

10.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην αξιοποίηση σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, των ενδογενών δυνατοτήτων των περιοχών που συγκεντρώνουν τις καλύτερες προϋποθέσεις γι' αυτό, δηλαδή στις ίδιες τις ορεινές περιοχές.

11. Πορίσματα

11.1. Βάσει της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων, το 1988, κατέστη δυνατό η ΚΓΠ να εναρμονισθεί με την περιφερειακή και την περιβαλλοντική πολιτική, χωρίς να παραμεληθεί η κοινωνική διάσταση. Ωστόσο, δεν έχουν ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη οι ορεινές περιοχές και η ορεινή γεωργία, με τις πολλαπλές υπηρεσίες που προσφέρουν, αλλά πραγματοποιείται αναφορά στις περιοχές με διαρθρωτικές αδυναμίες. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι ιδιαιτερότητες της ορεινής γεωργίας ελήφθησαν ελάχιστα υπόψη.

11.2. Σκοπός της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να χαραχθεί ειδική πολιτική για την ορεινή γεωργία, κατ' εφαρμογή ενός γενικού σχεδιασμού που να εξετάζει τα ειδικά προβλήματα και το μέλλον της ορεινής γεωργίας, καθώς και τη διασφάλιση των ορεινών περιοχών ως φυσικού χώρου για όλο τον πληθυσμό.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 100 της 2. 4. 1995, σ. 22.

() Η οποία αντικαταστάθηκε από το κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 950/97 της 20ής Μαΐου 1997 - ΕΕ L 142 της 2. 6. 1997, σ. 1.

() ΕΕ C 116 της 14. 4. 1997, σ. 39.

() ΕΕ C 34 της 3. 2. 1997, σ. 8.

() ΕΕ L 215 της 30. 7. 1992, σ. 96.

() ΕΕ L 215 της 30. 7. 1992, σ. 85.

() ΕΕ C 129 της 2. 5. 1996, σ. 15.

() ΕΕ L 91 της 6. 4. 1990, σ. 1 7 ΕΕ L 118 της 9. 5. 1990, σ. 46.

() ΕΕ L 91 της 6. 4. 1990, σ. 7.