[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 21.3.2011

COM(2011) 148 τελικό

2008/0062 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη

θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση επί της πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιβολής του νόμου στον τομέα της οδικής ασφάλειας

2008/0062 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη

θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση επί της πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιβολής του νόμου στον τομέα της οδικής ασφάλειας

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία υποβολής της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο COM(2008) 151 τελικό – 2008/0062(COD) | 19/03/2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 17/09/2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | 17/12/2008 |

Ημερομηνία έγκρισης της θέσης του Συμβουλίου: | 17/03/2011 |

2. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας με την καθιέρωση συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του κράτους παράβασης και του κράτους ταξινόμησης σχετικά με τις πλέον σοβαρές παραβάσεις οδικής ασφάλειας. Το εν λόγω σύστημα χρησιμεύει στην ταυτοποίηση του κατόχου του οχήματος ο οποίος έχει διαπράξει παράβαση σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είναι ταξινομημένο το αυτοκίνητό του· το κράτος μέλος παράβασης θα είναι κατόπιν σε θέση να ασκήσει δίωξη και να επιβάλει κυρώσεις.

Οι παραβάσεις που καλύπτονται από την πρόταση είναι η υπέρβαση ταχύτητας, η μη χρήση της ζώνης ασφαλείας, η παραβίαση του φωτεινού κόκκινου σηματοδότη και η οδήγηση σε κατάσταση μέθης. Οι εν λόγω τροχαίες παραβάσεις ευθύνονται για τον μεγαλύτερο αριθμό οδικών ατυχημάτων και νεκρών.

Το κείμενο καθορίζει επίσης τις διαδικασίες ανταλλαγής (δεδομένα, αρμόδιες αρχές και δίκτυο) και περιλαμβάνει υπόδειγμα της επιστολής κοινοποίησης της παράβασης η οποία θα αποστέλλεται στον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας. Η πρόταση της Επιτροπής καλύπτει τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού δικτύου για την εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών, το οποίο θα περιλαμβάνει τις σχετικές διασυνδέσεις με τα υπάρχοντα συστήματα/δίκτυα.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

3.1 Γενικές παρατηρήσεις επί της θέσης του Συμβουλίου

Όσον αφορά την ουσία της θέσης του Συμβουλίου, σε γενικές γραμμές το κείμενο θα διευκολύνει τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις τροχαίες παραβάσεις οδικής ασφάλειας και θα μπορεί να εκπληρώσει τους κύριους στόχους της Επιτροπής όσον αφορά τη διασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας όλων των χρηστών του οδικού δικτύου στην ΕΕ. Το εγκριθέν κείμενο συμβάλλει στην εκπλήρωση των νέων πολιτικών προσανατολισμών για την οδική ασφάλεια που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή για την περίοδο 2011-2020, ειδικότερα όσον αφορά τον στρατηγικό στόχο της βελτίωσης της επιβολής των κανόνων οδικής κυκλοφορίας. Αναμένεται να έχει ισχυρό αποτρεπτικό αποτέλεσμα, ενθαρρύνοντας όλους τους οδηγούς να σέβονται τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας.

Πρωταρχικός στόχος της πρότασης της Επιτροπής ήταν η καθιέρωση συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών που να επιτρέπει την ταυτοποίηση του κατόχου του οχήματος ο οποίος έχει διαπράξει παράβαση σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο έχει ταξινομηθεί το όχημά του. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό στη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση, μολονότι η δομή της ανταλλαγής πληροφοριών που είχε αρχικά προταθεί από την Επιτροπή προέβλεπε τη δημιουργία ενωσιακού δικτύου για τους σκοπούς της οδηγίας, πρόταση που δεν υιοθετείται στη θέση του Συμβουλίου.

Ο δεύτερος κύριος στόχος που επεδίωξε η Επιτροπή στην πρότασή της σχετίζεται με τη συνέχεια που δίνεται στην ταυτοποίηση του παραβάτη, ευθύς μόλις είναι διαθέσιμες οι πληροφορίες. Ο εν λόγω στόχος επιτυγχάνεται μόνο εν μέρει στη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση, και η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης του κειμένου ως προς αυτό το σημείο με βάση τις σχετικές τροπολογίες του ΕΚ σε πρώτη ανάγνωση.

Όσον αφορά την επιλογή της νομικής βάσης, η Επιτροπή θεώρησε ότι, από νομική και θεσμική πλευρά, το άρθρο 87 παράγραφος 2 («αστυνομική συνεργασία») δεν αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για την εν λόγω οδηγία. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προέβη σε δήλωση που καταγράφηκε στα πρακτικά του Συμβουλίου σύμφωνα με την οποία επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να χρησιμοποιήσει κάθε νόμιμο μέσο που έχει στη διάθεσή της (βλέπε σημείο 4). Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι υπήρξε ομοφωνία στο Συμβούλιο ως προς την «αστυνομική συνεργασία» ως νομική βάση.

3.2 Λεπτομερείς παρατηρήσεις της Επιτροπής

3.2.1 Η ουσία της θέσης του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει τον κατάλογο των παραβάσεων που καλύπτει η οδηγία. Εκτός από τους αποκαλούμενους «τέσσερεις δολοφόνους» (υπέρβαση ταχύτητας, μη χρήση της ζώνης ασφαλείας, παραβίαση φωτεινού κόκκινου σηματοδότη και οδήγηση σε κατάσταση μέθης), ο κατάλογος περιλαμβάνει πλέον και άλλες παραβάσεις, όπως οδήγηση υπό την επήρεια ναρκωτικών. Η Επιτροπή χαιρετίζει την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του νομοθετικού μέσου.

Όσον αφορά τον μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών και το δίκτυο που πρέπει να χρησιμοποιηθεί, η προσέγγιση που υιοθετήθηκε στη θέση του Συμβουλίου απορρέει από τα υφιστάμενα μέσα «αστυνομικής συνεργασίας». Πιο συγκεκριμένα, βασίζεται στην υφιστάμενη ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο των αποφάσεων Prüm σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος σχετικά με τις άδειες κυκλοφορίας οχημάτων[1]. Το Συμβούλιο πρότεινε να επιτρέπει το κράτος μέλος ταξινόμησης στο κράτος μέλος παράβασης να έχει πρόσβαση στην εθνική βάση δεδομένων ταξινόμησης οχημάτων όσον αφορά τα στοιχεία που αφορούν τα οχήματα και τους κατόχους τους. Για την εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών, το Συμβούλιο επέλεξε στη θέση του να αντικατασταθεί το ηλεκτρονικό δίκτυο της ΕΕ που είχε αρχικά προτείνει η Επιτροπή από την άμεση χρήση των ήδη υπαρχόντων συστημάτων που καθιερώθηκαν βάσει των αποφάσεων Prüm.

Μολονότι εξέφρασε την προτίμησή της για την καθιέρωση ενός ηλεκτρονικού δικτύου της ΕΕ σύμφωνα με την πρότασή της, η Επιτροπή επέδειξε μολαταύτα ευελιξία επί του θέματος και δέχθηκε να διεξάγεται στο μέτρο του δυνατού η ανταλλαγή πληροφοριών χρησιμοποιώντας τα υφιστάμενα συστήματα, όπως το EUCARIS. Η Επιτροπή θεωρεί πράγματι ότι η προσέγγιση του Συμβουλίου όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών επηρεάζει κυρίως τις τεχνικές πτυχές της ανταλλαγής πληροφοριών και δεν υποβαθμίζει ουσιαστικά τον κύριο στόχο της οδηγίας

Τέλος, η επιστολή κοινοποίησης την οποία είχε αρχικά προτείνει η Επιτροπή αντικαταστάθηκε στη θέση του Συμβουλίου από την επιστολή ενημέρωσης (άρθρο 4α), η οποία θα αποστέλλεται στον παραβάτη, εάν το κράτος μέλος στο οποίο διαπράχθηκε η παράβαση αποφασίσει να προβεί στην επιβολή κυρώσεων. Η χρήση του υποδείγματος που παρατίθεται στο παράρτημα της οδηγίας αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί την προσέγγιση του Συμβουλίου, υπό την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη ενημερώνουν τον παραβάτη εάν αποφασίσουν να προβούν στην επιβολή κυρώσεων για παράβαση οδικής ασφάλειας.

Όσον αφορά τις πτυχές προστασίας των δεδομένων, η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί ότι η απόφαση 2008/977/ΔΕΥ εφαρμόζεται στην ανταλλαγή δεδομένων που αφορούν ποινικά αδικήματα, αλλά επιμένει στην προσθήκη παραπομπής στην οδηγία 95/46/ΕΚ σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων που αφορούν διοικητικά αδικήματα.

Τέλος, υπογραμμίζεται ότι, ενώ η Επιτροπή έχει αποδεχθεί τις περισσότερες τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση, δεδομένου ότι βελτίωσαν την αρχική πρότασή της, το Συμβούλιο δεν περιλαμβάνει καμία από αυτές στη θέση του.

3.2.2 Νομική βάση

Η Επιτροπή θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην τροποποίηση της νομικής βάσης, η οποία αποφασίστηκε στο Συμβούλιο και επί της οποίας η Επιτροπή προέβη σε δήλωση (βλέπε δήλωση της Επιτροπής στο σημείο 4), δεδομένου ότι η εν λόγω τροποποίηση συνιστά προηγούμενο που θα προκαλέσει δυσχέρειες.

Εν πρώτοις, η προτεινόμενη οδηγία θέτει ως σαφή στόχο την οδική ασφάλεια και, συνεπώς, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 91 της ΣΛΕΕ. Επιπλέον, η προτεινόμενη οδηγία δεν έχει καμία επίπτωση στην εθνική κατάταξη των σχετικών αδικημάτων.

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 2, τρία κράτη μέλη απολαμβάνουν καθεστώτος παρεκκλίσεων όσον αφορά την αστυνομική συνεργασία («δυνατότητα συμμετοχής» για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία και «δυνατότητα μη συμμετοχής» για τη Δανία, σύμφωνα, αντιστοίχως, με τα πρωτόκολλα 21 και 22 της ΣΛΕΕ), γεγονός που σημαίνει ότι, δυνητικά, τρία κράτη μέλη δεν θα καλύπτονται από την προτεινόμενη οδηγία.

Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι το άρθρο 87 παράγραφος 2 μπορεί να καλύπτει μόνο τις ποινικές τροχαίες παραβάσεις.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ/ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Μολονότι η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες πτυχές της θέσης του Συμβουλίου πληρούν όντως τους κύριους στόχους της αρχικής πρότασης, όπως εξηγείται ανωτέρω (βλέπε συγκεκριμένα σημείο 3.2.1), η τροποποίηση της νομικής βάσης οδήγησε την Επιτροπή να διατυπώσει την ακόλουθη δήλωση:

«Η Επιτροπή σημειώνει ότι διαπιστώνεται ομοφωνία στους κόλπους του Συμβουλίου όσον αφορά το σχέδιο συμβιβασμού της Προεδρίας, συν τοις άλλοις σχετικά με την αντικατάσταση της νομικής βάσης που προτείνει η Επιτροπή – ήτοι του άρθρου 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ – από το άρθρο 87 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ. Μολονότι η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συμβουλίου σχετικά με τη σημασία της εκπλήρωσης των στόχων της προτεινόμενης οδηγίας για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, θεωρεί ότι από νομική και θεσμική άποψη το άρθρο 87 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν αποτελεί τη δέουσα νομική βάση και επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να χρησιμοποιήσει όλα τα νομικά μέσα που διαθέτει».

Για τη δεύτερη ανάγνωση πρέπει να διερευνηθούν πιθανοί συμβιβασμοί προκειμένου να εξευρεθούν οι ενδεδειγμένες λύσεις που θα επιτρέπουν την κάλυψη τόσο των διοικητικών όσο και των ποινικών αδικημάτων.

[1] Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουνίου 2008, σχετικά με την αναβάθμιση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος και απόφαση 2008/616/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουνίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης 2008/615/ΔΕΥ.