[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.9.2005

COM(2005) 423 τελικό

2003/0175 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής

2003/0175 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ περί επιβολής τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα που χρησιμοποιούν ορισμένα έργα υποδομής

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2003) 448 τελικό – C5–0351/2003 - 2003/0175(COD)): | 28 Ιουλίου 2003 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 3 Ιουλίου 2004 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | 20 Απριλίου 2004 |

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: | 6 Σεπτεμβρίου 2005 |

2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Σύμφωνα με τη Λευκή βίβλο για την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών με ορίζοντα το έτος 2010[1] και κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2002 και του Μαρτίου 2003, η Επιτροπή πρότεινε τροποποιημένη έκδοση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ περί οδικών τελών στα βαρέα φορτηγά οχήματα. Η εν λόγω πρόταση ευθυγραμμίζεται με την πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά την επιβολή τελών για την υποδομή μεταφορών, η οποία συνίσταται στη διαμόρφωση εναρμονισμένης κοινοτικής προσέγγισης του θέματος της χρέωσης, για όλους τους τρόπους μεταφοράς. Βάση για τα τέλη επί των μεταφορών θα πρέπει να είναι το κόστος με το οποίο επιβαρύνουν οι μεταφορές τους χρήστες, τους φορολογουμένους και την κοινωνία εν γένει.

Η οδηγία 1999/62/ΕΚ αποτελεί το ισχύον πλαίσιο για τα οδικά τέλη στα βαρέα φορτηγά οχήματα. Ωστόσο, καθώς τα κράτη μέλη εγκαταλείπουν τα καθεστώτα χρέωσης (βινιέτες) και στρέφονται προς καθεστώτα διοδίων, η οδηγία χρειάζεται επικαιροποίηση, προκειμένου να τελειοποιηθεί και να αποσαφηνισθεί η βάση των διοδίων και να εξασφαλισθεί η εξέλιξη του σημερινού συνονθυλεύματος καθεστώτων χρέωσης και διοδίων κατά διαφανή και εναρμονισμένο τρόπο. Επιπλέον, είναι ανάγκη να προσαρμοσθεί το πλαίσιο των διοδίων, ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες συγκέντρωσης κονδυλίων για επενδύσεις σε νέες υποδομές μεταφορών.

Η πρόταση της Επιτροπής για επικαιροποίηση της οδηγίας 1999/62/ΕΚ αποσκοπεί στην επίτευξη αυτών των στόχων. Προκειμένου να βελτιωθεί και να εναρμονισθεί η βάση των διοδίων:

- καθορίζει τη βάση κόστους για τα καθεστώτα διοδίων, ώστε να συμπεριλαμβάνεται το κόστος κατασκευής, λειτουργίας, συντήρησης και ανάπτυξης του δικτύου, καθώς και το κόστος των ατυχημάτων που δεν καλύπτεται·

- βελτιώνει τις δυνατότητες διαφοροποίησης των διοδίων και παρέχει μια μεθοδολογία ώστε να καταστεί δυνατή η εκτίμηση του κόστους κατά διαφανή τρόπο·

- διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σε περισσότερα επαγγελματικά οχήματα (από 3,5 τόνους) και σε περισσότερους δρόμους (το Διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο και εναλλακτικές διαδρομές).

Προκειμένου να βοηθήσει στην ικανοποίηση των αναγκών για χρηματοδότηση των υποδομών μεταφορών:

- συνδέει τα διόδια με το κόστος συντήρησης και ανάπτυξης της υποδομής·

- απαιτεί να δαπανώνται τα έσοδα για τη συντήρηση και την ανάπτυξη της υποδομής μεταφορών·

- επιτρέπει την προσαύξηση των διοδίων, από την οποία τα έσοδα πρέπει να δαπανώνται για επενδύσεις σε εναλλακτικές υποδομές στον ίδιο διάδρομο ΔΕΔ.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

Το Συμβούλιο επέφερε ορισμένες αλλαγές στην πρόταση της Επιτροπής, οι οποίες είναι αποδεκτές, διότι εξασφαλίζουν την επίτευξη των στόχων της:

- Έχει τροποποιηθεί ο ορισμός του κόστους κατασκευής και έχει τελειοποιηθεί, ώστε να καθορίζει επακριβώς το χρηματοδοτικό κόστος που μπορεί να ληφθεί υπόψη και να εξασφαλίζει ότι η περίοδος του κόστους δεν υπερβαίνει τη διάρκεια ζωής της σχετικής υποδομής.

- Έχει τροποποιηθεί η επιτρεπόμενη διαφοροποίηση των διοδίων, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια και να αποφευχθούν τυχόν διακρίσεις.

- Έχουν καταστεί αυστηρότεροι οι όροι επιβολής προσαυξήσεων στα διόδια, με σκοπό να αυξηθεί η διαφάνεια και να περιορισθεί το ύψος των περισσοτέρων προσαυξήσεων σε 15% αντί για 25%. Το μέγιστο ύψος προσαύξησης 25% εφαρμόζεται μόνον για δρόμους στον ίδιο διάδρομο με διασυνοριακά τμήματα σχεδίων προτεραιότητας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σε ορεινές περιοχές.

- Τα νέα καθεστώτα διοδίων πρόκειται να υπόκεινται στον έλεγχο της Επιτροπής, σύμφωνα με τις βασικές αρχές του παραρτήματος ΙΙΙ. Αυτό θα γίνεται είτε άμεσα για τα καθεστώτα διοδίων χωρίς παραχώρηση, τα διόδια θα υπολογίζονται σύμφωνα με τις βασικές αρχές, τα δε κράτη μέλη θα υποβάλλουν τις βασικές τιμές και παραμέτρους για εξακρίβωση. Ειδάλλως, για διόδια υπό καθεστώτα παραχώρησης, ο έλεγχος θα διενεργείται έμμεσα. Τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες ώστε να εξακριβώνεται ότι το ύψος των διοδίων δεν υπερβαίνει το ύψος που υπολογίζεται βάσει των βασικών αρχών.

Ως προς τα ζητήματα που αφορούν τη συμπερίληψη του εξωτερικού κόστους και την κάλυψη των διοδίων, στα οποία το Συμβούλιο επέφερε επίσης αλλαγές στην αρχική πρόταση της Επιτροπής, η Επιτροπή υπέβαλε δήλωση, στην οποία:

- Ανέλαβε να αναλύσει εις βάθος τις επιπτώσεις του σταδιακού εσωτερικού καταλογισμού του εξωτερικού κόστους των μεταφορών, όταν προβεί στην ενδιάμεση επανεξέταση της Λευκής Βίβλου για τις μεταφορές, κατά το τέλος του 2005, ιδίως υπό το φως της δεύτερης ανάγνωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

- υπενθύμισε ότι το δικαίωμα των κρατών μελών να εξαιρούν ορισμένα τμήματα του δικτύου πρέπει να ασκείται χωρίς να δημιουργούνται διακρίσεις και σύμφωνα με τη Συνθήκη. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα λάβει υπόψη αντικειμενικά κριτήρια, όπως την ανάγκη να βελτιωθεί η προσβασιμότητα των απομονωμένων περιφερειών ή το επίπεδο συμφόρησης και ρύπανσης.

Κατόπιν αυτών των δηλώσεων, η Επιτροπή θεώρησε ευπρόσδεκτη την κοινή θέση του Συμβουλίου ως συμβιβαστική λύση που επετεύχθη με μεγάλη προσπάθεια.

Από τις 42 τροπολογίες που εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο στις 20 Απριλίου 2004, εννέα ήταν αποδεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση· 23 ήταν αποδεκτές από την Επιτροπή, αλλά δεν ήταν αποδεκτές από το Συμβούλιο· έξι δεν ήταν αποδεκτές από την Επιτροπή, αλλά ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση· και τέσσερεις δεν ήταν αποδεκτές ούτε από την Επιτροπή, ούτε από το Συμβούλιο.

4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

4.1. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στην κοινή θέση

Τροπολογία 21 : Η αρχή που προβλέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνον το μέρος του κόστους που μένει να αποσβεσθεί έχει ενσωματωθεί στον ορισμό του κόστους κατασκευής.

Τροπολογία 22 : Περιλαμβάνεται ορισμός των μέσων σταθμισμένων διοδίων, μολονότι διαφέρει από τον ορισμό του Κοινοβουλίου, προκειμένου να είναι τεχνικώς ακριβέστερος.

Τροπολογία 24 : Περιλαμβάνεται ορισμός της παραχώρησης, αν και διαφέρει από τον ορισμό του Κοινοβουλίου, προκειμένου να είναι νομικώς ακριβέστερος (βασιζόμενος στον ορισμό που δίδεται στην οδηγία 2004/18/ΕΚ).

Τροπολογίες 10 και 34 : Όπως προτάθηκε από το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο απάλειψε κάθε αναφορά στο κόστος των ατυχημάτων.

Τροπολογίες 18 και 38 : Το Συμβούλιο επίσης απέρριψε το σχέδιο που προέβλεπε τη σύσταση ανεξάρτητης εποπτικής αρχής υποδομών.

Τροπολογία 39 : Έγινε δεκτή η πρόταση να προστεθούν οι φόροι επί των ασφαλίστρων στον κατάλογο των φόρων και τελών που δεν επηρεάζονται από την οδηγία.

Τροπολογία 43 : Τροποποιήθηκε ο πίνακας του παραρτήματος II, προκειμένου να συμπεριληφθούν οι πλέον πρόσφατες κλάσεις εκπομπών EURO. Ωστόσο, δεν διατηρήθηκαν οι υψηλότερες τιμές για τα παλαιότερα οχήματα.

4.2. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή, αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 1, 3, 4, 5, 6, 7 και 8 : Η σειρά των αιτιολογικών σκέψεων, όπου παρουσιάζεται η γενική συλλογιστική στην οποία βασίζεται η οδηγία και η οποία συμπεριλαμβάνει τις διάφορες προτεραιότητες πολιτικής στις οποίες βασίζεται η πρόταση, τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου και ούτω καθεξής, δεν μεταβλήθηκε από το Συμβούλιο.

Τροπολογίες 2 και 25 : Το Συμβούλιο απέκλεισε κάθε μνεία του εξωτερικού κόστους, τόσο στη σχετική αιτιολογική σκέψη, όσο και στον ορισμό. Αν και αυτό έγινε αποδεκτό από την Επιτροπή κατά τη διαδικασία επίτευξης συμβιβασμού επί ενός κειμένου, πρέπει να σημειωθεί η δήλωση της Επιτροπής στο παράρτημα.

Τροπολογία 12 : Η ουδετερότητα των εσόδων από τις διακυμάνσεις των διοδίων, αν και δεν περιλαμβάνεται σε αιτιολογική σκέψη, περιλαμβάνεται στο κείμενο.

Τροπολογία 13 : Η πρόταση της Επιτροπής να επιτρέπεται αντιστάθμιση μέσω της μείωσης άλλων φόρων επί των μεταφορών κάτω από τα ελάχιστα επίπεδα στην ΕΕ δεν έγινε δεκτή από το Συμβούλιο.

Τροπολογία 20 : Ο παρών ορισμός του «κύριου οδικού δικτύου» κατέστη περιττός, καθώς το Συμβούλιο διέγραψε ολόκληρη τη μνεία του κύριου οδικού δικτύου από το άρθρο 1 παράγραφος 3.

Τροπολογίες 14 και 26 : Η δυνατότητα να απαλλάσσονται από την καταβολή διοδίων τα οχήματα ανθρωπιστικών οργανώσεων παροχής βοήθειας δεν έγινε δεκτή, διότι εξαιρέσεις βάσει του παρόντος άρθρου παραχωρούνται μόνον σε σαφώς αναγνωρίσιμα οχήματα που μπορούν να ελεγχθούν. Συν τοις άλλοις, δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει αιτιολογική σκέψη (τροπολογία 14) για κάθε εξαιρούμενη κατηγορία χρηστών.

Τροπολογίες 11 και 27 : Δεν αρμόζει σε μια οδηγία του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου να δίδει εντολή στα κράτη μέλη να διαβουλεύονται µε τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές: αυτό είναι θέμα επικουρικότητας, που ποικίλλει ανάλογα με τις κρατικές δομές κάθε κράτους μέλους.

Τροπολογία 28 : Η βάση για τον καθορισμό των διοδίων περιορίσθηκε στο κόστος των υποδομών και το εξωτερικό κόστος αποκλείσθηκε από το Συμβούλιο.

Τροπολογία 29 : Η διαφοροποίηση των διοδίων που προτάθηκε από το Κοινοβούλιο κρίθηκε ανεπαρκής. Η διαφοροποίηση στην κοινή θέση προσφέρει βεβαιότητα και σαφήνεια, με μεγαλύτερο βαθμό ευελιξίας να ποικίλλουν τα διόδια ώστε να αντικατοπτρίζουν κριτήρια σχετικά με το περιβάλλον και την κυκλοφοριακή συμφόρηση. Επιπλέον, δεν συμπεριλήφθηκαν τα κριτήρια που αφορούν τα PM10 και NOx, καθώς αντιστοιχούν εν γένει στις κλάσεις εκπομπών EURO και είναι δύσκολο να εξακριβωθούν χωριστά. Εξ άλλου, τέτοια περιβαλλοντικά κριτήρια θα ήταν αποδεκτά (αν είναι εφικτό) στο πλαίσιο των κριτηρίων για τις κλάσεις εκπομπών EURO.

Τροπολογίες 16 και 30 : Θα ήταν συμβατό με τον ρόλο των προσαυξήσεων το να επιτρέπονται προσαυξήσεις των διοδίων σε αστικές περιοχές, παρ’ όλα ταύτα το Συμβούλιο απέρριψε αυτή την τροπολογία.

Τροπολογία 32 : Η υποχρέωση των κρατών μελών να επιβάλλουν τα μέγιστα τέλη διοδίων σε οχήματα των οποίων είναι αδύνατον να ελέγξουν την κατηγορία εκπομπών EURO απορρίφθηκε από το Συμβούλιο.

Τροπολογία 36 : Τα άρθρα που αφορούν το καθεστώς αντιστάθμισης (μείωση των φόρων επί των οχημάτων, κ.λπ.) διαγράφηκαν από το Συμβούλιο.

Τροπολογία 42 : Το Συμβούλιο απέρριψε την πρόταση που προέβλεπε την υποβολή έκθεσης από την Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα της οδηγίας στα αυτοκινητιστικά ατυχήματα και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

4.3. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή, ωστόσο ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 9, 19, 33, 52 : Τα καθεστώτα παραχώρησης δεν είναι δυνατόν να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, διότι η εξαίρεση αυτή θα καθιστούσε την οδηγία αναποτελεσματική. Ωστόσο, το Συμβούλιο εισήγαγε χωριστή δομή επιβολής ρυθμίσεων για τα καθεστώτα παραχώρησης, ούτως ώστε να λαμβάνεται υπόψη ο ειδικός χαρακτήρας των καθεστώτων παραχώρησης και να διατηρείται το δικαίωμα της Επιτροπής να επιβάλλει ρυθμίσεις.

Τροπολογίες 46 και 48 : Ο καταμερισμός των εσόδων αποκτά προαιρετικό χαρακτήρα, σύμφωνα με το κείμενο του Κοινοβουλίου.

4.4. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Τροπολογίες 17, 41 και 50 : Η Επιτροπή δεν πρέπει να περιορίζεται από οδηγία όταν πρόκειται να αναλάβει πρόγραμμα εργασίας αυτού του είδους (μολονότι στη Λευκή Βίβλο προγραμματίζεται να εξετασθεί ο μελλοντικός εσωτερικός καταλογισμός του εξωτερικού κόστους). Συν τοις άλλοις, το Συμβούλιο δεν επιθυμεί να υπάρχει μνεία σχετικά με την ανάπτυξη μεθοδολογιών για τις εκτιμήσεις του εξωτερικού κόστους.

Τροπολογία 37 : Τα σχέδια αντιστάθμισης για οποιοδήποτε εθνικό καθεστώς διοδίων εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και, επομένως, δεν χρειάζεται να αναφέρονται στο πλαίσιο οδηγίας.

(13 τροπολογίες που δεν παρατίθενται εδώ (15, 19, 35, 40, 44, 45, 47, 49, 51, 53-56) είχαν απορριφθεί κατά την ολομέλεια του Κοινοβουλίου. Οι τροπολογίες 23 και 31 δεν αφορούν το αγγλικό κείμενο.)

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ευπρόσδεκτη την κοινή θέση που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο.

Όπως αναφέρεται στη δήλωση που υπέβαλε η Επιτροπή κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2005, η Επιτροπή

- θα αναλύσει εις βάθος τις επιπτώσεις του σταδιακού εσωτερικού καταλογισμού του εξωτερικού κόστους των μεταφορών, όταν προβεί στην ενδιάμεση επανεξέταση της Λευκής Βίβλου για τις μεταφορές, κατά το τέλος του 2005, ιδίως υπό το φως της δεύτερης ανάγνωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

- υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα των κρατών μελών να εξαιρούν ορισμένα τμήματα του δικτύου, που προβλέπεται στην κοινή θέση, θα πρέπει να ασκείται χωρίς να δημιουργούνται διακρίσεις και σύμφωνα με τη Συνθήκη. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα λάβει ιδίως υπόψη κριτήρια, όπως την ανάγκη να βελτιωθεί η προσβασιμότητα των απομονωμένων περιφερειών ή το επίπεδο συμφόρησης και ρύπανσης.

Παράρτημα: Δήλωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο της 21 ης Απριλίου 2005

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ

Δήλωση της Επιτροπής

Επ’ ευκαιρία της ενδιάμεσης επανεξέτασης της Λευκής Βίβλου για τις μεταφορές, που προβλέπεται για το τέλος του 2005, η Επιτροπή θα αναλύσει εις βάθος τις επιπτώσεις του σταδιακού εσωτερικού καταλογισμού του εξωτερικού κόστους των μεταφορών, ιδίως υπό το φως της δεύτερης ανάγνωσης της πρότασης οδηγίας «Ευρωβινιέτα» από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα των κρατών μελών να εξαιρούν ορισμένα τμήματα του δικτύου πρέπει να ασκείται χωρίς να δημιουργούνται διακρίσεις και σύμφωνα με τη Συνθήκη. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα λάβει ιδίως υπόψη αντικειμενικά κριτήρια, όπως την ανάγκη να βελτιωθεί η προσβασιμότητα των απομονωμένων περιφερειών ή το επίπεδο συμφόρησης και ρύπανσης.

[1] COM (2001)370, 12.9.2001