ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(91) 347 τελικό - ΣΥΝ 361 
Βρυξέλλες, 6 Νοεμβρίου 1991 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για τροποποίηση της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ σχετικά με τις 
διαδικασίες σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, 
της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών 
(υποβαλλόμενη από την Επιτροπή) 

- 2 -
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
οελ. 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 3 
Ι . Εισαγωγή 3 
Ι Ι . Πεδ ίο εφαρμογής 4 
Ι Ι Ι .Ορισμός των συμβάσεων υπηρεσιών 5 
Ορισμός της σύμβασης 5 
Ορισμός της σύμβασης υπηρεσιών 6 
Ορισμός των κατηγοριών υπηρεσιών 7 
Διαγωνισμοί μελετών 8 
Συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης 8 
Συμβάσεις στις οποίες εφαρμόζεται η οδηγία 9 
IV. Δ ι αδ ι καστ t κό καθεστώς 9 
V. Συγκεκριμένα σημεία που αφορούν τις υπηρεσίες στους εν λόγω 
τέσσερε ι ς τόμε ίς 10 
Οι συναλλαγές μεταξύ ομίλων 10 
Εμπιστευτικός χαρακτήρας 13 
VΙ . Έγκρ ι ση κωδ ι κόπο ι ημένου κε ι μένου 15 
VI Ι.Αναλυτική παρουσίαση των άρθρων 15 
Παράρτημα Ι : Π ίνάκας συσχετισμού 27 
ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΔΗΓ Ι ΑΣ 30 

3 -
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚ9ΕΣΗ 
. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η Επιτροπή στην ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο σχετικά με τις 
διαδικασίες ανάθεσης των συμβάσεων στους εξαιρούμενους τομείς^1) 
ανέλυσε τις βιομηχανικές και οικονομικές πτυχές των αγορών τις 
οποίες πραγματοποίησαν οι φορείς που ασκούν δραστηριότητες στους 
τομείς των υδάτων, της ενέργειας, των μεταφορών και των 
τηλεπικοινωνιών. Προέκυπτε ότι αν γίνει άνοιγμα των τομέων αυτών 
στον κοινοτικό ανταγωνισμό μπορούν να προέλθουν σημαντικά κέρδη· τα 
ωφέλη που θα προκύψουν από πλέον διάφανες μεθόδους αγορών, που δεν 
θα βασίζονται σε διακρίσεις, στους τέσσερεις οικείους τομείς θα 
έχουν αντίκτυπο σε όλους τους τομείς της οικονομίας, θα 
συνεπάγονται ουσιαστικές οικονομίες για τους φορείς, βελτίωση της 
ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών, από δε την πλευρά της 
προσφοράς, ανταγωνιστικότερες παροχές υπηρεσιών. Το άνοιγμα στον 
κοινοτικό ανταγωνισμό των δημοσίων συμβάσεων που συνάπτονται στους 
τομείς αυτούς θα αυξήσει έτσι την ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής 
βιομηχανίας στο σύνολο της. 
2. Είναι αυτονόητο ότι αυτά τα αποτελέσματα οφείλονται και στο μέγεθος 
των αγορών των υπηρεσιών που υπολογίζονται σε 45 δις ECU περίπου, 
δηλαδή μεταξύ 15 και 20% του συνόλου των αγορών τους. Ένας τέτοιος 
όγκος αγορών που καλύπτει μία ολόκληρη σειρά υπηρεσιών από την π ιό 
απλή που απαιτεί πολλά εργατικά χέρια μέχρι την πιό εξειδικευμένη 
με υψηλή ένταση κεφαλαίου έχει αδιαφιλονίκητη σημασία έστω και αν η 
αξία του είναι χαμηλότερη από των αγορών υπηρεσιών τις οποίες 
πραγματοποιούν οι δημόσιες υπηρεσίες (αυτές αποτελούν το 
αντικείμενο της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με τις δημόσιες 
συμβάσεις υπηρεσιών^2)) 
(1) COM (88) 376 της 11ης Οκτωβρίου 1988· συμπλήρωμα 6/88 στο Δελτίο 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
(2) COM (91) 322 της 30ης Αυγούστου 13:. \ 
- 4 -
3. Στόχος της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ ήταν τα ωφέλη από την εσωτερική αγορά 
να έχουν αντίκτυπο στις αγορές προμηθειών και εργασιών από τους 
φορείς των τεσσάρων υπό κρίση τομέων. Η παρούσα οδηγία αποσκοπεί σε 
επέκταση των διατάξεων αυτής της οδηγίας στις αγορές υπηρεσιών που 
πραγματοποιούνται από τους φορείς αυτούς· πάντως, όπως και η 
πρόταση για τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών, λαμβάνει υπόψη τα 
χαρακτηριστικά που εμφανίζουν οι αγορές υπηρεσιών. 
Στο παρόν υπόμνημα επισυνάπτεται πίνακας συσχετισμού (Παράρτημα Ι) 
των διατάξεων της παρούσας πρότασης με τις διατάξεις της "πρότασης 
για τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών" και της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ. 
4. Σύμφωνα με το Λευκό Βιβλίο για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
C) η Επιτροπή περατώνει με την παρούσα πρόταση το πρόγραμμα της 
για τις δημόσιες συμβάσεις. 
II. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 
5. Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να επεκτείνει, στό μέτρο του 
δυνατού, το διαδικαστικό καθεστώς της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ στις 
συμβάσεις υπηρεσιών. Το πεδίο εφαρμογής είναι ίδιο με το πεδίο 
εφαρμογής της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ όσον αφορά τους αναθέτοντες 
φορείς και τις σχετικές δραστηριότητες (άρθρο 2) στους εν λόγω 
τέσσερεις τομείς. 
6. Σύμφωνα με τον επιδιωκόμενο στόχο να επιβληθεί στους αναθέτοντες 
φορείς ένα σύστημα ανάθεσης συμβάσεων όσο το δυνατόν περισσότερο 
συνεκτικό και προσαρμοσμένο στα χαρακτηριστικά τους, η παρούσα 
πρόταση προβλέπει τροποποιήσεις της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ μόνον όταν : 
α) αυτό απαιτείται λόγω της ιδιαιτερότητας των υπηρεσιών ή των 
διαγωνισμών μελετών· 
β) οι υφιστάμενες διατάξεις πρέπει να επεκταθούν στις υπηρεσίες 
και στους διαγωνισμούς μελετών. 
(1) COM (85) 310 τελικό της 14ης Ιουνίου 1985. 
- 5 
7. Ορισμένες διατάξεις εφαρμόζονται και στους τρείς τύπους συμβάσεων. 
Στην περίπτωση όπου η οδηγία 90/531/ΕΟΚ δεν περιορίζει αυτές τις 
διατάξεις στις συμβάσεις προμηθειών και έργων, δεν κρίθηκε σκόπιμο 
να προβλεφθεί τροποποίηση στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης. Έτσι, 
όταν θα εγκριθεί η παρούσα πρόταση, πολλές από τις διατάξεις της 
οδηγίας 90/531/ΕΟΚ θα εφαρμόζονται και στις υπηρεσίες χωρίς να 
χρειαστεί καμιά τροποποίηση αυτών των διατάξεων. 
8. Αυτές οι διατάξεις αφορούν ιδίως : 
το πεδίο εφαρμογής (άρθρο 2)· 
την μη εφαρμογή διακρίσεων (άρθρο 4, παράγραφοι 2 και 4)· 
τις συμφωνίες πλαίσια (άρθρο 5)· 
τις συμβάσεις που συνδέονται με δραστηριότητες στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών και ασκούνται στο πλαίσιο συνθηκών ανταγωνισμού 
(άρθρο 8)· 
τις συμβάσεις που χαρακτηρίζονται απόρρητες (άρθρο 10)· 
τις συμβάσεις που ανατίθενται δυνάμει διεθνών συμφωνιών (άρθρο 
11, παράγραφοι 2 και 3)· 
τις τεχνικές προδιαγραφές (άρθρο 13)· 
τις διαδικαστικές διατάξεις (άρθρα 19 έως 22)· 
το σύστημα προεπιλογής (άρθρο 24)· 
τα κριτήρια επιλογής (άρθρο 25)· 
τα κριτήρια ανάθεσης (άρθρο 27, παράγραφοι 2 έως 5)· 
τη διαβούλευση της συμβουλευτικής επιτροπής για τις συμβάσεις 
τηλεπικοινωνιών (άρθρο 31, παράγραφος 2, σημεία α έως ε)· 
τις στατιστικές (άρθρο 34). 
III. Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ 
QPIOMOÇ της σύμβασης 
9. Η παρούσα πρόταση καλύπτει μόνο τις υπηρεσίες που παρέχονται στο 
πλαίσιο σύμβασης εξ επαχθούς αιτίας που συνάπτεται μεταξύ δύο 
διαφορετικών νομικών προσώπων. 
- 6 -
Αντίθετα, οι υπηρεσίες που παρέχονται στο πλαίσιο ενός αναθέτοντος 
φορέα που αποτελεί, από νομική άποψη, ένα και το αυτό νομικό 
πρόσωπο, δεν θεωρούνται ως συμβάσεις υπηρεσιών και δεν υπόκεινται 
στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. 
Ooiouôc Tnc σύυβασηο υπηρεσιών 
10. Σύμφωνα με τον επιδιωκόμενο στόχο, δηλαδή τη συμπλήρωση του 
υφισταμένου καθεστώτος, οι συμβάσεις υπηρεσιών ορίζονται στο άρθρο 
1 κατά τρόπο ώστε να καλύπτονται οι αγορές που δεν καλύπτονται από 
την οδηγία 90/531/ΕΟΚ και πραγματοποιούνται από τους αναθέτοντες 
φορείς στους εν λόγω τομείς δραστηριοτήτων. Η παρούσα πρόταση 
συμπληρώνει έτσι το πεδίο εφαρμογής της υφιστάμενης οδηγίας η 
οποία, εκτός από τις συμβάσεις έργων, καλύπτει τώρα και ορισμένες 
συμβάσεις υπηρεσιών. Πρόκειται κατ'αρχήν για τις συμβάσεις 
υπηρεσιών που θεωρούνται ως συμβάσεις προμηθειών κατά την έννοια 
της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ, δηλαδή τις : 
ί) υπηρεσίες που αφορούν ορισμένους τύπους λογισμικού που 
αγοράζεται από τους φορείς που ασκούν δραστηριότητες στον τομέα 
των τηλεπικοινωιών· 
Μ) υπηρεσίες που έχουν ως αντικείμενο να θέσουν στη διάθεση του 
αναθέτοντα φορέα εξοπλισμούς (συμβάσεις μίσθωσης, 
χρηματοδοτικής μίσθωσης ή μίσθωσης-πώλησης). 
Επίσης, τις υπηρεσίες που περιλαμβάνονται σε μία σύμβαση προμηθειών ή 
έργων και ιδίως τις : 
ΐ) υπηρεσίες τοποθέτησης και εγκατάστασης εξοπλισμών που αποτελούν 
το αντικείμενο σύμβασης προμηθειών· 
Μ) υπηρεσίες σχεδιασμού που αποτελούν τμήμα σύμβασης έργων στο 
πλαίσιο της οποίας ο εργολήπτης αναλαμβάνει τόσο το σχεδιασμό 
όσο και την εκτέλεση των εργασιών· 
Mi) υπηρεσίες που περιλαμβάνονται σε σύμβαση έργων "με το κλειδί 
στο χέρι". 
- 7 -
11. Πρέπει να σημειωθεί ότι όταν οι υπηρεσίες σχεδιασμού έργων ή οι 
υπηρεσίες τοποθέτησης και εγκατάστασης αποτελούν αντικείμενο 
διαγωνισμού διαφορετικού από τη σύμβαση έργων ή τη σύμβαση 
προμηθειών, θεωρούνται ως συμβάσεις υπηρεσιών που υπόκεινται στο 
πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. 
Πάντως, δεδομένου ότι οι κανόνες της παρούσας οδηγίας διαφέρουν 
μόνο στο βαθμό που αυτό απαιτείται από την ιδιαιτερότητα των 
υπηρεσιών που δεν καλύπτονται ακόμη από το υφιστάμενο καθεστώς, η 
κατάταξη μιας σύμβασης στη μία ή στην άλλη κατηγορία δεν θα 
δημιουργήσει δυσχέρειες εφαρμογής στους αναθέτοντες φορείς. 
Ooισμόc των κατηγοριών υπηρεσιών 
12. Οι δυνατότητες διασυνοριακών ανταλλαγών υπηρεσιών δεν είναι οι 
ίδιες για το σύνολο των τομέων δραστηριότητας. Για το λόγο αυτό, η 
παρούσα πρόταση υιοθετηθεί νέα προσέγγιση στο πλαίσιο της οποίας 
γίνεται διάκριση μεταξύ των "υπηρεσιών προτεραιότητας" και των 
άλλων υπηρεσιών. 
Οι υπηρεσίες προτεραιότητας είναι εκείνες για τις οποίες κρίνεται 
σκόπιμο να εφαρμοστούν αμέσως οι κοινοτικοί κανόνες ανταγωνισμού 
προκειμένου να επιτευχθούν τα οφέλη από τη διεύρυνση της αγοράς 
(αύξηση των διασυνοριακών πράξεων, οικονομίες κλίμακας...)· αυτές 
οι υπηρεσίες απαριθμούνται στο παράρτημα XVIΑ και υπόκεινται σε 
καθεστώς παρόμοιο με το καθεστώς της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ. Αντίθετα, 
όσον αφορά τις άλλες υπηρεσίες, οι γνώσεις ως προς τα 
χαρακτηριστικά των συναλλαγών των οποίων αποτελούν το αντικείμενο 
δεν είναι επαρκείς για να συναχθεί με βεβαιότητα το συμπέρασμα ότι 
πρέπει να εφαρμοστούν από τώρα οι σχετικές κοινοτικές διατάξεις. 
Για το λόγο αυτό, αυτές οι υπηρεσίες που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVΙΒ υπόκεινται μόνο σε κανόνες διαφάνειας. 
13. 0 ορισμός των υπηρεσιών και η κατάταξη τους στο παράρτημα XVIA ή 
XVIB είναι ίδιος με εκείνον που προβλέπεται στην πρόταση για τις 
"δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών". Πράγματι, η κατάταξη σε υπηρεσίες 
- 8 
προτεραιότητας και σε άλλες υπηρεσίες οφείλεται περισσότερο στα 
ίδια τα χαρακτηριστικά των σχετικών υπηρεσιών παρά στο νομικό 
καθεστώς των αναθετόντων φορέων που τις αγοράζουν. 0 ορισμός τους 
που περιλαμβάνεται στα παραρτήματα XVIA και XVΙΒ γίνεται με βάση 
την ονοματολογία των Ηνωμένων Εθνών (Central Product 
Classification) που έχει το πλεονέκτημα να είναι μια διεθνής 
ονοματολογία. 
Οι διανωνισυοί υελετών 
14. Η παρούσα πρόταση αφορά επίσης τους διαγωνισμούς μελετών που 
συνίστανται περισσότερο στον ανταγωνισμό μεταξύ "ιδεών" παρά στον 
ανταγωνισμό μεταξύ "κλασσικών προσφορών". Για το λόγο αυτό 
προβλέπονται στο άρθρο 17α ειδικοί διαδικαστικοί κανόνες 
προκειμένου αυτοί οι διαγωνισμοί μελετών να διοργανώνονται κατά 
τρόπο διαφανή και χωρίς να γίνονται διακρίσεις. 
Οι ουυΒάοε^ έpευvαc και ανάπτυ^ 
15. Μόνο οι συναλλαγές που έχουν ως αντικείμενο να παράσχουν στον 
αναθέτοντα φορέα ένα αποτέλεσμα και που συνδέονται με τις 
προαναφερόμενες δραστηριότητες θεωρούνται ως συμβάσεις υπηρεσιών 
έρευνας και ανάπτυξης και καλύπτονται από την παρούσα οδηγία. 
Αντίθετα, η χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης από ένα 
αναθέτοντα φορέα προς όφελος, της κοινωνίας στο σύνολο της δεν 
θεωρείται ως σύμβαση υπηρεσιών. Αυτή η προσέγγιση αντιστοιχεί στην 
προσέγγιση της πρότασης για τις "δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών". 
16. Οπως και στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ προβλέπεται η δυνατότητα ανάθεσης 
συμβάσεων Έρευνας και Ανάπτυξης, στο πλαίσιο των οποίων προβλέπεται 
επίσης η παράδοση προμηθειών ή η εκτέλεση έργων, η παρούσα πρόταση 
παρέχει επίσης τη δυνατότητα ανάθεσης χωρίς προηγούμενη προκήρυξη 
διαγωνισμού (άρθρο 15, παράγραφος 2, σημείο β). Πάντως, η εισαγωγή 
συμβάσεων υπηρεσιών επεκτείνει σε μεγάλο βαθμό το πεδίο εφαρμογής. 
Για να εξασφαλιστεί ότι αυτό δεν θα ευνοήσει μια συγκεκριμένη 
επιχείρηση, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί ότι η προσφυγή σ'αυτό το 
άρθρο δεν θίγει τη δυνατότητα ανταγωνισμού μεταξύ των συμβάσεων που 
θα ακολουθήσουν και αφορούν ιδίως την παραγωγή σε βιομηχανική 
κλίμακα. 
9 -
Προβλέπονται επίσης διατάξεις για να προστατευθεί ο εμπιστευτικός 
χαρακτήρας των συμβάσεων Έρευνας και Ανάπτυξης (βλ. παραγράφους 25 
έως 28 κατωτέρω). 
Οι συμβάσε^ στις oπoίεc εφαρμόζεται n οδηγία 
17. Οι κανόνες της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ εφαρμόζονται στις συμβάσεις 
προμηθειών και έργων τις οποίες συνάπτουν οι οικείοι φορείς μόνον 
όμως στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων που περιγράφονται στο άρθρο 2 
της παρούσας οδηγίας. Έτσι οι αγορές που πραγματοποιούνται για την 
άσκηση άλλων δραστηριοτήτων δεν υπόκεινται στους κανόνες αυτούς. Η 
παρούσα πρόταση αφορά επίσης μόνον τις συμβάσεις υπηρεσιών που 
συνάπτονται από τους οικείους φορείς για την άσκηση μιας από τις εν 
λόγω δραστηριότητες. 
IV. ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ 
18. Το διαδικαστικό καθεστώς (Τίτλοι IV και V) της παρούσας οδηγίας το 
οποίο βασίζεται σε εκείνο που προβλέπεται στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ 
για τις συμβάσεις έργων και προμηθειών, εφαρμόζεται στις συμβάσεις 
υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA (βλ. παράγραφο 47 
κατωτέρω). 
Δυνάμει της προσέγγισης που περιγράφεται στις παραγράφους 12 και 13 
ανωτέρω, οι συμβάσεις υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα 
XVIΒ θα υπόκεινται μόνο σε ελάχιστες προϋποθέσεις (άρθρο 12β). 
19. Οι διαδικαστικοί κανόνες που εφαρμόζονται στους διαγωνισμούς 
μελετών είναι πιο συγκεκριμένοι. Αφορούν τον ανταγωνισμό μεταξύ των 
υποψηφίων (άρθρο 16, παράγραφος 4 και παράρτημα XVM), την οργάνωση 
της κριτικής επιτροπής (άρθρο 17α), τα αποτελέσματα της συναφθείσας 
σύμβασης (άρθρο 18 και παράρτημα XVIII) καθώς και τις συμ[3άσεις που 
έπονται διαγωνισμού μελετών (άρθρο 15, παράγραφος 2, σημείο ζ). 
- 10 -
V. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝ 
ΛΟΓΩ ΤΕΣΣΑΡΩΝ TOMFON 
Οι συναλλαγέο που πρανυατοποιούνται στο εσωτερικό των ουίλων (ΟΡΘΡΟ 
1101 
20. To άρθρο 11α) προβλέπει την εξαίρεση ορισμένων συμβάσεων υπηρεσιών 
οι οποίες ανατίθενται σε ένα παρέχοντα υπηρεσίες που συνδέεται με 
τον αναθέτοντα φορέα ή με ένα παρέχοντα υπηρεσία που συνδέεται με 
ένα αναθέτοντα φορέα ο οποίος συμμετέχει σε κοινή επιχείρηση η 
οποία έχει συσταθεί με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων που 
καλύπτονται απο την οδηγία. 
Οι συμβάσεις υπηρεσιών που εξαιρούνται είναι εκείνες οι οποίες 
ανατίθενται σε μια συνδεδεμένη επιχείρηση της οποίας κύρια 
δραστηριότητα είναι να ενεργεί ως κεντρικός φορέας παροχής 
υπηρεσιών του ομίλου στον οποίον συμμετέχει αντί να πωλεί τις 
υπηρεσίες της με βάση τα εμπορικά κριτήρια που ισχύουν στην αγορά. 
Με τον τρόπο αυτό, η οδηγία επιδιώκει την αναγνώριση του ιδιαίτερου 
ρόλου ορισμένων δραστηριοτήτων που συνδέονται με την παροχή 
υπηρεσιών, εντοπίζοντας τα ενδεχόμενα εμπορικά πλεονεκτήματα και 
τον κοινό χαρακτήρα των επιχειρήσεων. Συγχρόνως, αποδέχεται την 
ύπαρξη ομίλων στο πλαίσιο των οποίων πολλοί φορείς, τόσο δημόσιου 
όσο και ιδιωτικού δικαίου, ασκούν τις δραστηριότητες τους. 
21. Η διάταξη αφορά ιδίως τρεις τύπους παροχής υπηρεσιών στο πλαίσιο 
ομίλων. Αυτές οι κατηγορίες, μεταξύ των οποίων δεν υπάρχει 
κατ'ανάγκη σαφής διάκριση, αφορούν : 
την παροχή κοινών υπηρεσιών, για παράδειγμα, στο επίπεδο της 
λογιστικής, των προσλήψεων και της διαχείρισης· 
την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών που εμπεριέχουν 
"τεχνογνωσία" του ομίλου· 
την παροχή μιας εξειδικευμένης υπηρεσίας σε κοινή επιχείρηση. 
- 11 -
Αυτές οι υπηρεσίες παρέχονται συχνά από μία συνδεδεμένη επιχείρηση, 
μέλος του οικονομικού ομίλου. Αυτό γίνεται για τους ίδιους λόγους 
που οδηγούν τους οικονομικούς ομίλους να δημιουργήσουν χωριστές 
θυγατρικές για τις διάφορες δραστηριότητες τους. Αυτό συνεπάγεται 
περιορισμό των υποχρεώσεων, καλύτερη φορολογική μεταχείριση, 
χωριστό έλεγχο του κόστους και γενικά αποτελεσματικότερη 
διαχείριση. Πάντως, η διαδικασία αυτή δεν αναιρεί τον ενιαίο 
χαρακτήρα του οικονομικού ομίλου. 
Συνεπώς, η παροχή κοινών υπηρεσιών σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις 
είναι πρακτική από οργανωτική άποψη και δεν υπάρχει λόγος να 
αντιταχθεί κανείς σ'αυτήν. 
Επιπλέον, η συγκέντρωση ειδικευμένης "τεχνογνωσίας" αντιπροσωπεύει 
το εμπορικό και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα αυτού του ομίλου. Η άμεση 
πρόσβαση σ'αυτές τις υπηρεσίες είναι απαραίτητη, ιδίως (αλλά όχι 
αποκλειστικά) για τους ιδιωτικούς φορείς. 
22. Τέλος, δημιουργούνται συχνά κοινές επιχειρήσεις με στόχο τη 
διεκπεραίωση μιας συγκεκριμένης πράξης. Η δημιουργία αυτών των 
κοινών επιχιερήσεων είναι επωφελής για την υλοποίηση ενός σχεδίου 
λόγω των εξειδικευμένων γνώσεων των ομίλων που αποτελούν την κοινή 
επιχείρηση. Η στέρηση του δικαιώματος πρόσβασης σ'αυτές τις 
υπηρεσίες θα εξαλείψει τον κυριότερο λόγο για τη δημιουργία κοινών 
επιχειρήσεων. 
Η παροχή υπηρεσιών στο εσωτερικό του ομίλου μπορεί να διαφέρει από 
την παροχή προμηθειών από πολλές απόψεις. Πράγματι, είναι η 
δυνατότητα παροχής υπηρεσιών που χαρακτηρίζει την οργανωτική δομή 
του ομίλου (κοινή διαχείριση, προσωπικό, λογιστική υπηρεσία) και 
την ανταγωνιστικότητα του (τεχνογνωσία στην οποία ο όμιλος έχει 
πρόσβαση και την οποία δεν παραχωρεί σε τρίτους παρά μόνο στο 
πλαίσιο των δραστηριοτήτων του ως ομίλου). Η ιδιαίτερη μεταχείριση 
αυτών των ομίλων δικαιολογείται ακριβώς από την ύπαρξη αυτών των 
ιδιαίτερων χαρακτηριστικών. 
12 -
Από την άλλη πλευρά, η εκμετάλλευση από μια εταιρεία, που συνδέεται 
με τον όμιλο, μιας υπηρεσίας η οποία παρέχεται ελεύθερα στην αγορά 
δεν διαφέρει από την αγορά προμηθειών από ένα μέλος του ομίλου. Η 
υποχρέωση παροχής είτε υπηρεσιών είτε προμηθειών σε ένα 
ανταγωνιστικό πλαίσιο δεν αλλοιώνει τον χαρακτήρα, ούτε περιορίζει 
το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ομίλου. 
23. Έτσι, η διάταξη που εξαιρεί ορισμένες συμβάσεις υπηρεσιών υπόκειται 
σε δύο περιορισμούς, εφαρμόζεται δηλαδή σ'εκείνες μόνον από τις 
συνδεδεμένες εταιρείες 
οι λογαριασμοί των οποίων είναι ενοποιημένοι με του αναθέτοντος 
φορέα σύμφωνα με τις διατάξεις της έβδομης οδηγίας για το 
δίκαιο των εταιρειών^1) ή, στην περίπτωση φορέων που δεν 
εμπίπτουν στην παρούσα οδηγία με των εταιρειών που έχουν 
δεσπόζουσα θέση κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού· 
και 
οι οποίες έχουν ως κύριο αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών στον 
όμιλο και όχι την εμπορία των δραστηριοτήτων τους. 
Για να καταστεί δυνατή η άσκηση ορισμένων δραστηριοτήτων με 
συνδεδεμένες εταιρείες ήσσονος σημασίας (οι οποίες δεν θα 
καλύπτονταν από την εξαίρεση) και η άσκηση περιθωριακών εμπορικών 
δραστηριοτήτων, το ελάχιστο όριο συναλλαγών εντός του ομίλου 
καθορίστηκε στο 85% του κύκλου εργασιών. 
24. Συνεπώς, η οδηγία επιτρέπει στους αναθέτοντες φορείς να αναθέτουν 
τέτοιες συμβάσεις χωρίς να υπόκεινται στους κανόνες της οδηγίας. 
Πάντως, η οδηγία προβλέπει ότι η Επιτροπή θα ελέγχει την εφαρμογή 
αυτών των εξαιρέσεων και ότι θα μπορεί να ζητεί την παροχή των 
αποδεικτικών στοιχείων που κρίνει αναγκαία. Στα στοιχεία αυτά 
ενδέχεται να περιλαμβάνονται οι ενοποιημένοι λογαριασμοί τους 
οποίους έχουν καταρτίσει οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις δυνάμει της 
οδηγίας 83/349/ΕΟΚ. Μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν και έλεγχο από 
δημόσιους ελεγκτικούς φορείς της κατοχής της πλειοψηφίας των 
(1) Οδηγία του Συμβουλίου 83/349/ΕΟΚ της 13ης Ιουνίου 1983, ΕΕ αριθ. L 
193 της 18ης Ιουλίου 1983. ' 
- 13 -
μετοχών καθώς και του μεριδίου του κύκλου εργασιών που 
πραγματοποιείται εντός του ομίλου. (Η Επιτροπή έχει εξασφαλίσει ότι 
στην περίπτωση ιδιωτικών φορέων που υπόκεινται σε ανεξάρτητο 
λογιστικό έλεγχο, ο ελεγκτικός φορέας θα είναι σε θέση να ελέγχει 
την τήρηση αυτών των απαιτήσεων). 
Ευπιστευτικόο γααακτήραο 
25. Λόγω του βιομηχανικού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων που ασκούνται 
από τους φορείς στους εν λόγω τέσσερεις τομείς, είναι αναγκαίο να 
προβλεφθούν διατάξεις για την προστασία των πληροφοριών που 
θεωρούνται εμπιστευτικές ή ευαίσθητες από εμπορική άποψη, χωρίς 
ωστόσο να καταργείται η υποχρέωση να ανατίθενται οι συμβάσεις ή οι 
μελέτες μετά από διαγωνισμό. Οι σχετικές διατάξεις που προβλέπονται 
στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ επεκτείνονται στις συμβάσεις υπηρεσιών. 
Αφορούν : 
α) την προστασία των πληροφοριών κατά τη διαβίβαση των τεχνικών 
προδιαγραφών, κατά τη διαδικασία προεπιλογής και την επιλογή 
των προμηθευτών, καθώς και κατά την ανάθεση της σύμβασης (άρθρο 
4)· 
β) τη δυνατότητα ελεύθερης επιλογής μεταξύ των διαδικασιών 
ανάθεσης συμβάσεων (άρθρο 15) και των μέσων προκήρυξης των 
συμβάσεων (άρθρο 1.6), πράγμα που επιτρέπει στον αναθέτοντα 
φορέα να μην δημοσιεύει προκηρύξεις σχετικά με μία σύμβαση 
υπηρεσιών στην Επίσημη Εφημερίδα και να περιορίζεται έτσι η 
διάδοση των πληροφοριών σχετικά με αυτή τη σύμβαση· 
γ) την υποχρέωση να δημοσιεύονται στην ενδεικτική περιοδική 
προκήρυξη (άρθρο 17 και παράρτημα XIV), μόνο οι κατηγορίες 
υπηρεσιών και το αντίστοιχο συνολικό ύψος τους (χωρίς να πρέπει 
κατ'ανάγκη να αποκαλυφθεί ο τελικός στόχος της υπηρεσίας)· 
δ) την υποδιαίρεση της προκήρυξης για τις συναφθείσες συμβάσεις 
(παράρτημα XV) σε δύο τμήματα από τα οποία μόνο το ένα θα 
δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα· 
- 14 -
ε) τη δυνατότητα να αναφέρονται στην προκήρυξη για τη συναφθείσα 
σύμβαση μόνο πληροφορίες που αφορούν τις τιμές, τα κριτήρια 
ανάθεσης και την αξία του τμήματος της σύμβασης που είναι 
δυνατόν να ανατεθεί με υπεργολαβία (σημείο 11 του παραρτήματος 
XV)· 
στ) τη δυνατότητα των αναθετόντων φορέων να επικαλούνται τον 
ευαίσθητο εμπορικό χαρακτήρα των πληροφοριών που αναφέρονται 
στα σημεία 6 και 9 (αριθμός προσφορών και όνομα του προμηθευτή) 
της προκήρυξης για τις συναφθείσες συμβάσεις (άρθρο 18, 
παράγραφος 2). 
26. Στην περίπτωση ορισμένων συμβάσεων υπηρεσιών που απαριθμουται στο 
παράρτημα XVIΒ ή συμβάσεων έρευνας, ανάπτυξης ή μελετών, οι 
προαναφερόμενες διατάξεις ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπαρκείς στο 
βαθμό που με τη δημοσίευση του τμήματος Ι της προκήρυξης 
συναφθείσας σύμβασης εντός δύο μηνών από την ανάθεση της θα 
μπορούσαν να αποκαλυφθούν πληροφορίες τις οποίες ο αναθέτων φορέας 
δεν επιθυμεί να γνωστοποιηθούν· το ίδιο το αποτέλεσμα της ανάθεσης 
μιας σύμβασης θα μπορούσε να αποκαλύψει την εσωτερική στρατηγική 
του αναθέτοντα φορέα ή της επιχείρησης στην οποία ανατέθηκε η 
σύμβαση και πρέπει να μπορεί να χαρακτηρίζεται εμπιστευτικό. 
27. Έτσι, οι διατάξεις που προστέθηκαν στο άρθρο 18, παράγραφος 3 
προβλέπουν ότι η περιγραφή των συμβάσεων υπηρεσιών που αναφέρονται 
στο παράρτημα XVIΒ και των συμβάσεων που ανατίθενται χωρίς να έχει 
προκηρυχθεί διαγωνισμός σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, 
σημείο (β) μπορεί να περιοριστεί μόνο στην αναφορά της κατηγορίας 
της σχετικής υπηρεσίας του παραρτήματος XVI (υπηρεσίες έρευνας και 
ανάπτυξης, υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε θέματα διαχείρισης και 
συναφείς υπηρεσίες κ.λπ...). 
28. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι άλλες συμβάσεις των οποίων το 
αποτέλεσμα της διαδικασίας ανάθεσης πρέπει επίσης να παραμείνει 
εμπιστευτικό είναι κυρίως οι συμβάσεις οι οποίες δεν εμπίπτουν στο 
πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεδομένου ότι, μολονότι ανατέθηκαν από 
τους αναθέτοντες φορείς, συνδέονται με δραστηριότητες διαφορετικές 
από εκείνες που αναφέρονται στην οδηγία ή εξαιρούνται δυνάμει 
ειδικών διατάξεων όπως εκείνων του άρθρου 7. 
- 15 -
VI. ΕΓΚΡΙΣΗ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 
29. Το άρθρο 2 της παρούσας πρότασης προβλέπει ότι κατά την έκδοση της 
παρούσας οδηγίας η Επιτροπή θεσπίζει κωδικοποιημένο κείμενο στο 
πλαίσιο του οποίου θα ενσωματωθεί το σύνολο των διατάξεων σχετικά 
με τις προμήθειες, τα έργα και τις υπηρεσίες. 
Η ύπαρξη ενός ενιαίου μέσου μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα 
παρουσιάζει πολυάριθμα πλεονεκτήματα: καταρχήν, στο εθνικό επίπεδο, 
θα είναι δυνατόν να γίνεται αναφορά σε ένα μόνο κοινοτικό μέσο 
ανεξάρτητα από τον τύπο της σύμβασης, θα είναι επίσης ευκολότερο 
για τα ενδιαφερόμενα μέρη να χρησιμοποιούν ένα ενιαίο μέσο 
δεδομένου ότι, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 7 ανωτέρω, οι 
διατάξεις σχετικά με τις προμήθειες και τα έργα αφορούν επίσης τις 
υπηρεσίες και, ως εκ τούτου, δεν επαναλαμβάνονται κατ'ανάγκη στο 
πλαίσιο της παρούσας πρότασης. 
VII. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 
30. Τα κατωτέρω σχόλια αφορούν τις τροποποιούμενες ή τις νέες διατάξεις 
που αναφέρονται στο άρθρο 1 της παρούσας πρότασης. 
ΆΡΘΡΟ 1. παράγραφος 3 
31. Η προσθήκη του ορισμού της "συνδεδεμένης επιχείρησης" είναι 
αναγκαία για να εξαιρούνται, δυνάμει του άρθρου 11 α, ορισμένες 
συμβάσεις υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών στο 
εσωτερικό ενός ομίλου (βλ. παραγράφους 20 έως 24 ανωτέρω). 0 
ορισμός αυτός αναφέρεται στην έβδομη οδηγία (83/349/ΕΟΚ) για τους 
ενοποιημένους λογαριασμούς. Στις επιχειρήσεις που δεν εμπίπτουν 
στην οδηγία αυτή εφαρμόζεται η αρχή της καθοριστικής επιρροής κατά 
την έννοια της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου. 
16 -
ΆΡΘΡΟ 1. παράγραφος 4 
32. Στην παράγραφο 1 του πρώτου άρθρου ενσωματώνονται στον ορισμό των 
συμβάσεων και οι συμβάσεις υπηρεσιών. Σύμφωνα με τον επιδιωκόμενο 
στόχο να συμπληρωθεί το υφιστάμενο καθεστώς, οι συμβάσεις υπηρεσιών 
ορίζονται κατά τρόπο ώστε να καλύπτονται όλες οι παροχές που 
αγοράζονται στους σχετικούς τομείς δραστηριότητας και δεν 
περιλαμβάνονται στον ορισμό των συμβάσεων προμηθειών και έργων της 
οδηγίας 90/531/ΕΟΚ. 
33. Πάντως, ορισμένες συμβάσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά ή για τις οποίες δεν προβλέπεται ότι θα υπάρξει 
ανταγωνισμός στο προσεχές μέλλον εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής 
των κοινοτικών κανόνων. Αυτές οι συμβάσεις απαριθμούνται στα σημεία 
(i), (Μ) και (iii) και αφορούν τις συμβάσεις υπηρεσιών στον τομέα 
των τηλεπικοινωνιών οι οποίες, σύμφωνα με την οδηγία 90/388/ΕΟΚ, 
δεν θα ελευθερωθούν, τις συμβάσεις διαιτησίας και συμβιβασμού για 
τις οποίες οι παρέχοντες υπηρεσίες ορίζονται συνήθως από κοινού από 
τα ενδιαφερόμενα μέρη καθώς και τις συμβάσεις οι οποίες έχουν ως 
αντικείμενο την αγορά ακινήτων και οι οποίες δεν είναι ούτε 
συμβάσεις προμηθειών, ούτε συμβάσεις έργων. Αντίθετα, οι υπηρεσίες 
που συνδέονται με τέτοιες αγορές εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της 
παρούσας οδηγίας. 
ΆΡΘΡΟ 1. παράγραφοι 5. 6. 7 και 8 
34. Μια κοινή τροποποίηση αυτών των ορισμών αφορά την προσθήκη της 
έννοιας των "υπηρεσιών" ή του "παρέχοντος υπηρεσίες". Εκτός αυτού, 
στην παράγραφο 6 διευκρινίζεται ότι οι παρέχοντες υπηρεσίες δεν 
μπορούν να αποκλειστούν λόγω της νομικής μορφής τους (βλ. παράγραφο 
26 κατωτέρω). 
- 17 -
ΆΡΘΡΟ 1. παράνραωος 16 
35. Με το άρθρο αυτό προστίθεται ο ορισμός των διαγωνισμών μελετών. Οι 
διαγωνισμοί μελετών διαφέρουν από τις συμβάσεις μελετών στο βαθμό 
που δεν αφορούν την παροχή μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας, αλλά έχουν 
ως αντικείμενο τη διερεύνηση των δυνατοτήτων υλοποίησης ενός 
μελλοντικού σχεδίου το οποίο θα αποτελέσει ενδεχομένως εκ των 
υστέρων αντικείμενο σύμβασης υπηρεσιών, έργων ή προμηθειών: μπορεί, 
για παράδειγμα, να πρόκειται για ένα διαγωνισμό μελετών στους 
τομείς της πληροφορικής (σχέδια μηχανοργάνωσης μιας υπηρεσίας), 
έργων πολιτικού μηχανικού ή ακόμη αρχιτεκτονικής (σχέδιο κατασκευής 
της καταστατικής έδρας). 
ΆΡΘΡΟ 3. παράγρα<ικ^ 2. σηυείο α) 
36. Το σύνολο των διατάξεων του εναλλακτικού καθεστώτος της οδηγίας 
90/531/ΕΟΚ επεκτείνεται στις συμβάσεις υπηρεσιών· πράγματι, όταν η 
Επιτροπή αποφασίσει να χορηγήσει σε κράτος μέλος άδεια να εφαρμόσει 
το εναλλακτικό καθεστώς για την ανάθεση συμβάσεων προμηθειών και 
έργων από φορείς που ασκούν τις δραστηριότητες τους στους τομείς 
του πετρελαίου και του αερίου, είναι σημαντικό να τηρείται αυτό το 
καθεστώς και από τους εν λόγω φορείς. Χρειάστηκε να γίνει μόνο μία 
τροποποίηση στην παράγραφο 2, σημείο α) προκειμένου να 
συμπεριληφθούν οι "συμβάσεις υπηρεσιών". 
ΆΡΘΡΟ 4 
37. Με τις τροποποιήσεις του άρθρου 4 επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής 
της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ στις συμβάσεις υπηρεσιών και στους 
διαγωνισμούς μελετών καθώς και η αρχή της μη εφαρμογής διακρίσεων 
μεταξύ παρεχόντων υπηρεσίες. 
ΆΡΘΡΟ 6. παράγραφοι 1 και 2 
38. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας καλύπτει την ανάθεση συμβάσεων ή την 
οργάνωση διαγωνισμών μελετών σε συγκεκριμένους τομείς. Η νέα 
διατύπωση του άρθρου 6, παράγραφοι 1 και 2 επεκτείνει αυτή την 
αρχή, που υπάρχει ήδη στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ, στις υπηρεσίες και 
τους διαγωνισμούς μελετών. 
- 18 -
Άρθρο 7 
39. Η οδηγία 90/531/ΕΟΚ δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις προμηθειών που 
συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση ή τη μίσθωση στο πλαίσιο 
συνθηκών ανταγωνισμού. Με τη νέα διατύπωση του άρθρου 7 
εξαιρούνται επίσης και οι συμβάσεις υπηρεσιών που ανατίθενται με 
σκοπό τη μεταπώληση ή τη μίσθωση. Πράγματι, όταν ένας αναθέτων 
φορέας συνάπτει συμβάσεις υπηρεσιών με σκοπό τη μεταπώληση ή τη 
μίσθωση, δεν κρίνεται σκόπιμο να υπόκεινται οι υπηρεσίες που 
συνδέονται με αυτές τις δραστηριότητες (για παράδειγμα η διαφήμιση) 
στους διαδικαστικούς κανόνες της οδηγίας· πράγματι, η διαμόρφωση 
της τιμής πώλησης ή μίσθωσης του προϊόντος υπό συνθήκες 
ανταγωνισμού θα έπρεπε να υποχρεώσει τον αναθέτοντα φορέα να 
αγοράσει με τους καλύτερους όρους όλα τα στοιχεία που υπεισέρχονται 
στη διαμόρφωση αυτής της τιμής. 
Άρθρο 1Q α) 
40. Οι εθνικές νομοθεσίες ορισμένων κρατών μελών προβλέπουν ότι 
ορισμένες υπηρεσίες πρέπει να παρέχονται αποκλειστικά από δημόσιους 
φορείς. Το νέο άρθρο 10 α) εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της 
οδηγίας αυτές τις συμβάσεις υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Αντίθετα, 
στόχος αυτού του άρθρου δεν είναι να εξαιρέσει τις συμβάσεις που 
ένας αναθέτων φορέας θα ανέθετε, στο πλαίσιο σύμβασης, σε έναν ή 
περισσότερους προμηθευτές, για παράδειγμα, μέσω μιας συμφωνίας-
πλαισίου. 
ΆΡΘΡΟ 11 
41. Η νέα διατύπωση του άρθρου επεκτείνει την απαλλαγή, που προβλέπεται 
ήδη στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ, στις συμβάσεις υπηρεσιών και στους 
διαγωνισμούς μελετών όταν ανατίθενται βάσει διεθνών συμφωνιών. 
- 19 -
ΆΡΘΡΟ 11 α) 
42. Αυτό το νέο άρθρο αφορά αποκλειστικά τις συμβάσεις υπηρεσιών που 
συνάπτονται μεταξύ: 
του αναθέτοντος φορέα και των "συνδεδεμένων εταιρειών" που 
ορίζονται στο άρθρο 1, παράγραφος 3· και 
μιας κοινής επιχείρησης στην οποία συμμετέχουν ένας αναθέτων 
φορέας και οι "συνδεδεμένες με αυτόν επιχειρήσεις". 
Προβλέπεται εξαίρεση από την εφαρμογή της οδηγίας όταν ο αναθέτων 
φορέας συνάπτει συμβάσεις υπηρεσιών με θυγατρικές του (βλέπε 
παραγράφους 20 έως 24 ανωτέρω). 
ΆΡΘΡΟ 12 
43. Η νέα διατύπωση του άρθρου 12 ενσωματώνει τα όρια που εφαρμόζονται 
στις υπηρεσίες (παράγραφος 1) και προσαρμόζει τις διατάξεις σχετικά 
με τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης στις 
ιδιαιτερότητες των υπηρεσιών (παράγραφοι 2 και 3). 
44. Τα όρια καθορίζονται στα επίπεδα που προβλέπονται για τις συμβάσεις 
προμηθειών στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ, δηλαδή 400.000 ECU για τις 
συμβάσεις που ανατίθενται από τους φορείς που ασκούν δραστηριότητες 
στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας και των μεταφορών και 
600.000 ECU για τις συμβάσεις που ανατίθενται από τους φορείς που 
ασκούν δραστηριότητες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. 
0 καθορισμός κοινού ορίου αποτρέπει κάθε δυσχέρεια που συνδέεται με 
την κατάταξη μιας σύμβασης στη μία ή στην άλλη κατηγορία και 
αποτρέπει έτσι την παράκαμψη των διατάξεων της οδηγίας με την 
τεχνητή κατάταξη μιας σύμβασης σε μια κατηγορία για την οποία 
ισχύει υψηλότερο όριο. 
20 
Εξάλλου, δεδομένου ότι πολλές συμβάσεις περιλαμβάνουν τόσο 
β » 
υπηρεσίες, όσο και προμήθειες, είναι σημαντικό να προσθέτει ο 
αναθέτων φορέας, κατά την εκτίμηση της αξίας της σύμβασης, τα 
αντίστοιχα μερίδια για να προσδιορίζεται αν η συνολική αξία αυτής 
της σύμβασης υπερβαίνει το όριο (παράγραφος 7). 
45. Αυτά τα όρια επιτρέπουν επίσης να καλυφθεί ένα σημαντικό από 
πλευράς αξίας τμήμα συμβάσεων και να μην λαμβάνονται υπόψη πολλές 
συμβάσεις μικρότερης αξίας οι οποίες δεν ενδέχεται να αποτελέσουν 
αντικείμενο διασυνοριακών συναλλαγών. 
ΆΡΘΡΟ 12α). 12Β) και 12Υ) 
46. Αυτά τα άρθρα καθιερώνουν την εφαρμογή διαφορετικών διαδικαστικών 
κανόνων για τις υπηρεσίες προτεραιότητας (που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVI Α) και τις άλλες υπηρεσίες (που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVI Β). 
47. Οι υπηρεσίες προτεραιότητας υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς που ισχύει 
(άρθρο 12 α)) για τις συμβάσεις έργων και προμηθειών. Αυτό το 
καθεστώς αντιστοιχεί στο καθεστώς της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ. 
48. Οι άλλες υπηρεσίες υπόκεινται μόνο σε ορισμένους κανόνες (άρθρο 12 
β)). Αυτοί οι κανόνες αφορούν αφενός τις τεχνικές προδιαγραφές που 
πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο διαφανείς προκειμένου να 
μην παρεμποδίζουν τις συναλλαγές. Από την άλλη πλευρά, οι κανόνες 
αυτοί απαιτούν τη σύνταξη από τους αναθέτοντες φορείς μιας 
προκήρυξης για συναφθείσα σύμβαση (βλέπε επίσης παράγραφο 57). 
Αυτές οι προκηρύξεις θα επιτρέπουν στην Επιτροπή να συγκεντρώσει 
σημαντικό όγκο πληροφοριών σχετικά με τις συναλλαγές που αφορούν 
αυτές τις υπηρεσίες και να εξετάσει τη σκοπιμότητα να επεκτείνει 
αργότερο το κανονικό διαδικαστικό καθεστώς σ'αυτές τις υπηρεσίες 
(βλέπε επίσης παράγραφο 12). 
- 21 -
ΆΡΘΡΟ 14 
49. Η νέα διατύπωση αυτού του άρθρου περιορίζεται στην επέκταση των 
διατάξεων που αφορούν την ανακοίνωση των προδιαγραφών που 
χρησιμοποιούνται συνήθως από τους αναθέτοντες φορείς στις 
υπηρεσίες. 
ΆΡΘΡΟ 15 
50. Στο σημείο β) της παραγράφου 2 διευκρινίζεται ότι η ανάθεση 
συμβάσεων έρευνας και ανάπτυξης, έρευνας, δοκιμών, μελέτης ή 
ανάπτυξης χωρίς να έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός, δεν θίγει τη 
δυνατότητα ανταγωνισμού μεταξύ συμβάσεων που θα ακολουθήσουν, ιδίως 
όταν οι συμβάσεις αυτές αποσκοπούν, για παράδειγμα, στη βιομηχανική 
εκμετάλλευση του αποτελέσματος της έρευνας και ανάπτυξης, της 
δοκιμής ή της μελέτης. 
51. Το σημείο στ) επεκτείνει στις υπηρεσίες τις υφιστάμενες διατάξεις 
για τις συμβάσεις έργων. 
52. Το σημείο λ) επιτρέπει στους αναθέτοντες φορείς να μην προκηρύσσουν 
διαγωνισμό όταν οι συμβάσεις πρέπει να ανατεθούν, σύμφωνα με τις 
εθνικές διατάξεις, στο νικητή ενός διαγωνισμού. Αντίθετα, αυτή η 
διάταξη δεν εφαρμόζεται όταν ο εν λόγω διαγωνισμός δεν 
διοργανώνεται δυνάμει των διατάξεων της παρούσας οδηγίας (για 
παράδειγμα, βραβεία χαμηλότερα από το όριο). 
Άρθρο 16 
53. Το άρθρο 16 αφορά τους τρόπους προκήρυξης του διαγωνισμού. Στη νέα 
διατύπωση λαμβάνονται υπόψη οι συμβάσεις υπηρεσιών. 
54. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών (παράγραφος 4), προβλέπεται 
δημοσίευση της προκήρυξης στην Επίσημη Εφημερίδα. Λόγω της φύσης 
τους, αυτοί οι διαγωνισμοί μελετών δεν μπορούν να γίνουν με τα άλλα 
μέσα προκήρυξης που προβλέπονται για τις συμβάσεις. 
- 22 -
ΆΡΘΡΟ 17 
55. Η νέα παράγραφος γ) θεσπίζει τις αναγκαίες διατάξεις για να 
εξασφαλιστεί ότι οι φορείς, κατά τη δημοσίευση της περιοδικής 
προκήρυξης, θα αναφέρουν τις πληροφορίες σχετικά με τις προθέσεις 
τους να συνάψουν συμβάσεις υπηρεσιών. Το ποσό των συμβάσεων πάνω 
από το οποίο υποχρεούνται να τις γνωστοποιούν είναι (σο με εκείνο 
που ισχύει για τις προμήθειες ανεξάρτητα από την κατηγορία 
υπηρεσιών. 
ΑΡΘΡΟ 17 α) 
56. Αυτό το νέο άρθρο αφορά μόνο τους διαγωνισμούς μελετών. 
Όταν οι τελευταίοι οργανώνονται στο πλαίσιο διαδικασίας ανάθεσης 
συμβάσεων προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών, οι αναθέτοντες φορείς 
υποχρεούνται να τηρούν τους κανόνες σχετικά με τη μη εφαρμογή 
διακρίσεων (παράγραφοι 2 και 3) και συγκρότησης της κριτικής 
επιτροπής (παράγραφος 4) ανεξάρτητα από το ύψος των βραβείων ή των 
άλλων αμοιβών που σκοπεύουν να καταβάλουν στους συμμετέχοντες καθώς 
και στην περίπτωση κατά την οποία δεν προβλέπεται καμία πληρωμή. 
Αντίθετα, όταν οι διαγωνισμοί μελετών διενεργούνται βάσει χωριστής 
διαδικασίας, κρίνεται σκόπιμο να επιβληθεί η προκήρυξη διαγωνισμού 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και σχετική δημοσίευση μόνο όταν τα 
βραβεία υπερβαίνουν το ποσό των 200.000 ECU και τούτο για να 
περιοριστούν οι διοικητικές διαδικασίες των αναθετόντων φορέων. Η 
παράγραφος 4 επιτρέπει στα κράτη μέλη να υποχρεώνουν, δυνάμει 
εθνικών κανόνων, την ανάθεση των επακολουθουσών συμβάσεων στους 
νικητές ενός διαγωνισμού μελετών. 
Άρθρο 18 
57. Η νέα διατύπωση του άρθρου 18 αφορά όλες τις συμβάσεις που έχουν 
ανατεθεί, δηλαδή τις συμβάσεις προμηθειών, έργων, υπηρεσιών ή 
διαγωνισμούς μελετών. 
Έτσι, οι διατάξεις της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ επεκτάθηκαν στις 
υπηρεσίες και στους διαγωνισμούς μελετών. 
- 23 -
Πάντως, για λόγους εμπιστευτικότητας, προβλέπεται ότι οι 
αναθέτοντες φορείς που προσφεύγουν στο άρθρο 15 παράγραφος 2, 
σημείο β) για να μπορέσουν να συνάψουν ορισμένες συμβάσεις για 
λόγους έρευνας, δοκιμής, μελέτης ή ανάπτυξης χωρίς προηγούμενη 
προκήρυξη διαγωνισμού, μπορούν να αποφασίσουν να μην παράσχουν 
περιγραφή του περιεχομένου της σύμβασης όπως προβλέπεται στο 
παράρτημα XV, σημείο 3, αλλά να περιοριστούν στην αναφορά του 
βασικού αντικειμένου της σύμβασης κατά την έννοια του παραρτήματος 
XVI. 
Άαθαο 19. παράγραφος 5 
58. Η παράγραφος 5 προσαρμόζεται για να ληφθεί υπόψη η δημοσίευση 
προκήρυξης σχετικά με τους διαγωνισμούς μελετών. 
ΆΡΘΡΟ 22. παράγραφος 1 
59. Το σύνολο των διατάξεων του άρθρου 22 εφαρμόζεται στις υπηρεσίες· η 
νέα διατύπωση της παραγράφου 1 περιορίζεται στην ενσωμάτωση της 
έννοιας του παρέχοντος υπηρεσίες. 
Άρθρο 23 
60. Η νέα διατύπωση του άρθρου 23 περιορίζεται στην επέκταση των 
διατάξεων στις υπηρεσίες. 
ΑΡΘΡΟ 24 και 25 
61. Το σύνολο των διατάξεων των άρθρων 24 και 25 εφαρμόζονται στις 
συμβάσεις υπηρεσιών· οι τροποποιήσεις περιορίζονται στην ενσωμάτωση 
της έννοιας του "παρέχοντος υπηρεσίες". 
ΑΡΘΡΟ 25 α) 
62. Στον τομέα των υπηρεσιών, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναγκαίο 
να αποδειχθεί η τήρηση ορισμένων ποιοτικών προτύπων εκ μέρους του 
παρέχοντος υπηρεσίες, μέσω πιστοποιητικών που συντάσσονται από 
ανεξάρτητους οργανισμούς. 
- 24 
Το άρθρο 25 α) αναγνωρίζει την ύπαρξη συστημάτων ποιοτικής 
εξασφάλισης και καλεί τους αναθέτοντες φορείς να βασίζονται στα 
ευρωπαϊκά πρότυπα ΕΝ 29000 και ΕΝ 45000. 
Για να μην παρεμποδίζονται οι συναλλαγές από την υποχρεωτική 
προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά την ποιότητα και 
σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου στην υπόθεση "Dundalk" 
(1), το άρθρο 25 α) προβλέπει επίσης ότι οι αναθέτοντες φορείς 
αναγνωρίζουν ισοδύναμα πιστοποιητικά άλλων κρατών μελών εκτός εάν 
είναι σε θέση να αναφέρουν τους λόγους για τους οποίους αυτά τα 
πιστοποιητικά είναι ακατάλληλα στο πλαίσιο της εν λόγω σύμβασης. 
ΆΡΘΡΟ 26 
63. Ορισμένες εθνικές νομοθεσίες απαγορεύουν την παροχή υπηρεσιών από 
νομικά πρόσωπα ή επιβάλλουν περιοριστικούς όρους σε αυτές τις 
εταιρείες (ως προς την εγκατάσταση ή ως προς τις ασκούμενες 
δραστηριότητες). Οι νέες διατάξεις του άρθρου 26, παράγραφοι 2 και 
3, αντιστοιχούν σε εκείνες της πρότασης για τις "δημόσιες συμβάσεις 
υπηρεσιών"· σύμφωνα με την νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως στην 
υπόθεση "Webb"(2) οι νέες διατάξεις επιβάλλουν στους αναθέτοντες 
φορείς να λαμβάνουν επίσης υπόψη τους τις προσφορές που 
υποβάλλονται από νομικά πρόσωπα όταν αυτές οι προσφορές είναι 
σύμφωνες με τη νομοθεσία της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένα. 
Αυτή η διάταξη δεν εμποδίζει τον αναθέτοντα φορέα να απαιτεί ένα 
ορισμένο επίπεδο επαγγελματικών προσόντων εκ μέρους των παρεχόντων 
υπηρεσίες ή να αξιολογεί κάθε προσφορά ως προς την ουσία της. 
ΑΡΘΡΟ 27 
64. Το άρθρο 27 αφορά τα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων. Αυτά τα 
κριτήρια μπορούν να καταταχθούν σε δύο βασικές κατηγορίες οι οποίες 
ισχύουν ήδη για τις συμβάσεις έργων και προμηθειών, δηλαδή τη 
χαμηλότερη τιμή ή την πιό συμφέρουσα από οικονομική άποψη 
προσφορά. 
(1) Υπόθεση 45/87 - Συλλογή της 13ης Μαρτίου 1987 
(2) Υπόθεση 279/80, Webb [1981] Συλλογή 3304 
- 25 -
Μολονότι στον τομέα των υπηρεσιών η τιμή δεν αποτελεί συνήθως το 
πλέον καθοριστικό κριτήριο, κρίθηκε αναγκαίο να εξασφαλισθεί 
(παράγραφος 1) ότι με αυτές τις διατάξεις δεν θα θιγούν οι εθνικές 
ρυθμίσεις που επιβάλλουν την τήρηση τιμοκαταλόγων όσον αφορά την 
αμοιβή ορισμένων υπηρεσιών. Έτσι, ακόμη και αν δεν είναι δυνατόν 
να υπάρξει γνήσιος ανταγωνισμός τιμών στο επίπεδο των κρατών μελών, 
αυτές οι διαφορές δεν φαίνεται να αποτελούν εμπόδιο στις 
διασυνοριακές συναλλαγές. 
65. Πράγματι, στον τομέα των υπηρεσιών, διαπιστώνεται ότι ορισμένοι 
προμηθευτές είναι δημόσιοι φορείς ή δημόσιες επιχειρήσεις. Όμως, 
αυτοί οι φορείς ή επιχειρήσεις μπορούν να εκμεταλλευτούν το 
ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που τους παρέχει η ιδιότητα τους. Στόχος 
της παραγράφου 6 δεν είναι να μπορούν οι αναθέτοντες φορείς να 
ελέγχουν τη συμπεριφορά των δημοσίων αρχών και των δημοσίων 
επιχειρήσεων. Αυτό που προέχει είναι να εξασφαλιστεί ότι ο 
αναθέτων φορέας θα ενημερώνεται πλήρως για το ύψος των δημοσίων 
πόρων που αντιπροσωπεύει μία προσφορά που υποβάλλεται από ένα 
δημόσιο προμηθευτή. 
Άρθρρ 29 α) 
66. 0 ανταγωνισμός όσον αφορά την ανάθεση των συμβάσεων που καλύπτονται 
από την παρούσα οδηγία θα διευκολύνει την πρόσβαση μη κοινοτικών 
επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά. Όμως, δεδομένου ότι δεν 
υπάρχουν διεθνείς κανόνες όσον αφορά τις ανταλλαγές υπηρεσιών, δεν 
υφίστανται εγγυήσεις ότι οι τρίτες χώρες θα παρέχουν στις 
κοινοτικές επιχειρήσεις συγκρίσιμη με πρόσβαση στις αγορές τους. 
Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, μολονότι υφίσταται κίνδυνος στρεβλώσεων 
των συναλλαγών σε βάρος της Κοινότητας, ο κίνδυνος αυτός είναι 
μικρότερος στην περίπτωση των υπηρεσιών απ'ό,τι στην περίπτωση των 
συμβάσεων προμηθειών, δεδομένου ότι ένα μη αμελητέο τμήμα των 
υπηρεσιών πρέπει συχνά να παρέχεται στο ίδιο το έδαφος της 
Κοινότητας. 
- 26 -
Για το λόγο αυτό, και ελλείψει κοινοτικών κανόνων που να 
προσδιορίζουν την καταγωγή του συνόλου των υπηρεσιών, δεν κρίνεται 
σκόπιμο να επεκταθούν οι διατάξεις του άρθρου 29 της οδηγίας 
90/531/ΕΟΚ στις συμβάσεις υπηρεσιών που αναφέρονται από την παρούσα 
οδηγία. Πάντως, για να αποφευχθεί ένα μονομερές άνοιγμα των 
συμβάσεων υπηρεσιών σε βάρος της Κοινότητας, το άρθρο 29 α) 
θεσπίζει ένα καθεστώς το οποίο εφαρμόζεται αποκλειστικά στις 
υπηρεσίες που αναφέρονται από την παρούσα οδηγία και επιτρέπει στην 
Επιτροπή να επιδιώκει την επίλυση των ενδεχόμενων προβλημάτων 
πρόσβασης στις αγορές τρίτων χωρών με διαπραγματεύσεις. Στην 
παράγραφο 4 προβλέπεται επίσης ότι, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τη 
συμβουλευτική επιτροπή, μπορεί να λάβει μέτρα για τον περιορισμό 
της πρόσβασης επιχειρήσεων τρίτων χωρών όταν διαπιστώνεται ότι 
αυτές οι χώρες παρεμποδίζουν την πρόσβαση κοινοτικών επιχειρήσεων 
στις αγορές τους. Το Συμβούλιο μπορεί να μεταβάλλει αυτά τα μέτρα 
αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία. 
Άρθρο 30, παράγραφος 1 
67. Η κατάργηση των λέξεων "και υπηρεσιών λογισμικού" δεν μεταβάλλει 
την ουσία των διατάξεων του άρθρου 30 που εφαρμόζονται στις 
συμβάσεις που αναφέρονται από την οδηγία 90/531/ΕΟΚ, αλλά επιτρέπει 
την επέκταση τους στις συμβάσεις υπηρεσιών. 
ΆΡΘΡΟ 33. παράγραφος 1. σηυείο α) 
68. Το σύνολο των διατάξεων του άρθρου 33 εφαρμόζεται στις υπηρεσίες· 
το σημείο α) περιορίζεται στην ενσωμάτωση της έννοιας των 
"παρεχόντων υπηρεσίες". 
69. Άρθρα 37 
Ενόψει του ότι η οδηγία 90/531/ΕΟΚ προβλέπει μεταβατικές περιόδους 
για τρία κράτη μέλη, θα ήταν τελείως άστοχο η παρούσα οδηγία να 
αρχίσει να ισχύει νωρίτερα· για το λόγο αυτό οι προθεσμίες 
εφαρμογής της παρούσας οδηγίας εναρμονίστηκαν με τις προθεσμίες της 
οδηγίας 90/531/ΕΟΚ. 
- 27 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΥ 
ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΑ ΟΔΗΓΙΑ 
"ΕΞΑΙΡΟΥΜΕΝΟΙ ΤΟΜΕΙΣ" "ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ" 90/531/ΕΟΚ 
COM(90)372 
ΑΡΘΡΟ 1 
ΆΡΘΡΟ 1 
3. συνδεδεμένη 
επιχείρηση 
4. συμβάσεις υπηρεσιών 1(α) 
5. συμφωνία-πλαίσιο προσαρμογή του άρθρου 1 (4) 
6. υποβάλλων προσφορά " " " 1 (5) 
7. διαδικασίες " " " 1 (6) 
8. προδιαγραφές " " " 1 (7) 
16. διαγωνισμοί μελετών 1(ζ) " " " 1 (6) 
Άρθρο 3 (2) (α) 
Εναλλακτικό καθεστώς για το προσαρμογή του άρθρου 3(2)(α) 
πετρέλαιο, αέριο/άνθρακα 
ΆΡΘΡΟ 4 
Εφαρμογή διαδικασιών για μη προσαρμογή του άρθρου 4 
εφαρμογή διακρίσεων 
ΆΡΘΡΟ 6 
Συμβάσεις και διαγωνισμοί μελετών προσαρμογή του άρθρου 6 
που συνδέονται με τις 
προαναφερόμενες δραστηριότητες 
ΆΡΘΡΟ 7 
α)εξαίρεση των υπηρεσιών που προσαρμογή του άρθρου 7(1) 
συνδέονται με ανταγωνιστικά 
προϊόντα 
β)εξαίρεση των συμβάσεων που 
προορίζονται για ανταγωνιστικές 
υπηρεσίες 
Άρθρο 1Q (α) 
Ενιαία πηγή εφοδιασμού 7 
ΆρθΡ0 11 
Ειδικοί κανόνες ανάθεσης προσαρμογή του άρθρου 11 
ΆΡΘΡΟ 11 (α) 
Συναλλαγές στο εσωτερικό ομάδων 
ΆΡΘΡΟ 12 
1. όριο προσαρμογή του άρθρου 12 (1) 
2. υπολογισμός της αξίας της 8 (2) 
σύμβασης 
3. υπηρεσιών 8 (4) 
4.12 υπολογισμός της αξίας της προσαρμογή του άρθρου 12(2-9) 
σύμβασης 
Άρθρα 12 (α). 12 (β) και 12 (ν) 
Εφαρμογή σε δύο επίπεδα 9, 10 και 11 
ΆΡΘΡΟ 14 
Ανακοίνωση των τεχνικών προσαρμογή του άρθρου 14 
προδιαγραφών 
- 28 -
ΆΡΘΡΟ 15 
2. διαδικασίες χωρίς προκήρυξη 
διαγωνισμού 
β) συμβάσεις έρευνας και — προσαρμογή του άρθρου 15(2)(β) 
ανάπτυξης 
γ) συμβάσεις με τεχνικές προσαρμογή του άρθρου 15(2)(γ) 
ιδιομορφίες 
στ) συμβάσεις συμπληρωματικών προσαρμογή του αρθρ. 15(2)(στ) 
υπηρεσιών 
λ) σύμβαση μετά από διαγωνισμό 12 (3) (γ) 
μελετών 
ΆΡΘΡΟ 16 
1. μέσα προκήρυξης διαγωνισμών προσαρμογή του άρθρου 16 (1) 
3. προκήρυξη διαγωνισμών μελετών 16 (4) 
Άρθρο 17 (1) (γ) 
Περιοδική προκήρυξη προσαρμογή του άρθρου 17 (1) 
ΆΡΘΡΟ 17 (α) 
Διαγωνισμοί μελετών 14 
Άρθρο 18 
1. προκήρυξη για τις συναφθείσες προσαρμογή του άρθρου 18 
συμβάσεις 
2. προκήρυξη για τις συναφθείσες 
συμβάσεις 
3. δημοσίευση πληροφοριών 
Αρθρς>19 (5) 
Δημοσίευση προσαρμογή του άρθρου 19 (5) 
ΆΡΘΡΟ 22 (1) 
Αίτηση σχετικά με τη συγγραφή προσαρμογή του άρθρου 22 (1) 
υποχρεώσεων 
AP9PQ 23 (1) 
Κοινωνική ρήτρα προσαρμογή του άρθρου 23 (1) 
ΆρθΡΟ 24 
Σύστημα προεπιλογής προσαρμογή του άρθρου 24 
Άρθρο 25 
Επιλογή των υποψηφίων προσαρμογή του άρθρου 25 
Άρθρρ 25 (α) 
Πιστοποιητικά/ποιοτική εξασφάλιση 29 
Άρθρο 26 
2-3. φυσικά/νομικά πρόσωπα 22 (2 - 3) 
ΑΡΘΡΟ 27 
1. κριτήρια ανάθεσης 32 (1) 
6. προσφορές δημοσίων αρχών/ 33 (2) 
δημοσίων επιχειρήσεων 
29 -
ΆΡΘΡΟ 29 (α) 
Προσφορές από τρίτες χώρες 37 
(υπηρεσίες) 
ΆΡΘΡΟ 3Q (1) 
1. Ισόποσο σε εθνικό νόμισμα προσαρμογή του άρθρου 30 
ΆΡΘΡΟ 33 ( 1 ) 
Διατήρηση των πληροφοριών προσαρμογή του άρθρου 33 (1) 
ΑΡΘΡΟ 37 
Προθεσμία εφαρμογής προσαρμογή του άρθρου 37(1) 
ΆΡΘΡΟ 37α 
Αναφορά στην οδηγία 
ΆΡΘΡΟ 378 
Αναφορά στην οδηγία 
ΑΡΘΡΟ 2 
Ενοποιημένη οδηγία 
ΑΡΘΡΑ 3 έως 5 
Έναρξη ισχύος 
Παράρτηυα XI Ι 
Ανοικτές διαδικασίες, κλειστικές 
διαδικασίες και διαδικασίες με προσαρμογή του παραρτήμ. XII 
διαπραγμάτευση 
Παράρτηυα XIV 
Περιοδική προκήρυξη προσαρμογή του παραρτήμ. XIV 
Παράρτημα XV 
Προκήρυξη για τις συναφθείσες προσαρμογή του παραρτήμ. XV 
συμβάσεις 
Παράρτηυα XVI 
Α. Υπηρεσίες κατά την έννοια του παράρτηυα Ι 
άρθρου 12 (α) Α. 
Β. Υπηρεσίες κατά την έννοια του 
άρθρου 12 (β) Β. 
Παράρτηυα XVI Ι 
Προκήρυξη διαγωνισμών μελετών Παράρτ. IV Α 
Παράρτημα XVI Ι Ι 
Αποτελέσματα διαγωνισμών μελετών Παράρτ. IV Β 
- 30 -
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για τροποποίηση της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ σχετικά με τις 
διαδικασίες σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, 
της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και 
ιδίως το άρθρο 57, παράγραφος 2, τελευταία φράση και τα άρθρα 66, 100Α 
και 113, 
την πρόταση της Επιτροπής^1), 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο^2^, 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής^) f 
Εκτιμώντας : 
ότι σύμφωνα με τα άρθρα 30 και 59 της συνθήκης, απαγορεύονται οι 
περιορισμοί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων και της 
ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών όσον αφορά τις συμβάσεις προμηθειών και 
υπηρεσιών που συνάπτονται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των 
μεταφορών, των έργων και των τηλεπικοινωνιών, 
(1) ΕΕ αριθ. C 
(2) ΕΕ αριθ. C 
(3) FE αρ\Β. C 
- 31 -
ότι, βάσει του άρθρου 97 της συνθήκης Ευρατόμ, δεν μπορεί να αντιταχθεί 
κανένας περιορισμός, βασιζόμενος στην ιθαγένεια, έναντι επιχειρήσεων 
που υπόκεινται στη δικαιοδοσία κράτους μέλους, όταν αυτές επιθυμούν να 
συμμετάσχουν στην κατασκευή πυρηνικών εγκαταστάσεων επιστημονικού ή 
βιομηχανικού χαρακτήρα εντός της Κοινότητας ή να παρέχουν συναφείς 
υπηρεσίες, 
ότι η Λευκή Βίβλος για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς καθορίζει 
επίσης πρόγραμμα δράσης και χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του 
ανοίγματος των συμβάσεων υπηρεσιών, 
ότι οι κανόνες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών πρέπει να 
είναι όσο το δυνατόν πλησιέστεροι προς τους κανόνες που αφορούν τις 
συμβάσεις κρατικών προμηθειών και τις συμβάσεις δημοσίων έργων που 
αναφέρονται στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ του Συμβουλίου^1), 
ότι οι παρέχοντες υπηρεσίες μπορούν να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, 
με την επιφύλαξη των εθνικών κανόνων της χώρας εγκατάστασης τους, που 
συμβιβάζονται με τη συνθήκη, 
ότι για την εφαρμογή των διαδικαστικών κανόνων καθώς και για λόγους 
ελέγχου, ο τομέας των υπηρεσιών προσδιορίζεται καλύτερα υποδιαιρεμένος 
σε κατηγορίες που αντιστοιχούν σε ορισμένες κατηγορίες της κεντρικής 
ταξινόμησης προϊόντων (CPC), 
ότι η παροχή υπηρεσιών καλύπτεται από την οδηγία 90/531/ΕΟΚ μόνο στο 
βαθμό που βασίζεται σε συμβάσεις· ότι δεν καλύπτεται η παροχή υπηρεσιών 
επί άλλων βάσεων, όπως νόμοι, κανονισμοί ή συμβάσεις εργασίας, 
ότι όσον αφορά την έρευνα και ανάπτυξη, η εν λόγω οδηγία καλύπτει μόνο 
τις υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης οι οποίες αποβαίνουν σε όφελος 
αποκλειστικά και μόνο του αναθέτοντος φορέα, 
ότι οι συμβάσεις που αφορούν αγορά ή μίσθωση ακίνητης περιουσίας 
παρουσιάζουν ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, τα οποία καθιστούν ανεπαρκή την 
εφαρμογή των διαδικαστικών των κανόνων, περί ανάθεσης συμβάσεων, 
(1) ΕΕ L 297, 20.10.1990, σ. 1. 
- 32 -
ότι οι υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού παρέχονται συνήθως από 
οργανισμούς ή πρόσωπα τα οποία ορίζονται ή επιλέγονται κατά τρόπο που 
δεν είναι δυνατό να υπόκειται σε κανόνες περί ανάθεσης συμβάσεων, 
ότι οι συμβάσεις, για τις οποίες υφίσταται μόνο μία καθορισμένη πηγή 
εφοδιασμού, είναι δυνατόν υπό ορισμένους όρους να εξαιρούνται, εν όλω ή 
εν μέρει, από την εφαρμογή της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ, 
ότι η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ πρέπει να περιοριστεί, 
κατά τη διάρκεια μεταβατικής περιόδου στις συμβάσεις υπηρεσιών για τις 
οποίες οι διατάξεις της επιτρέπουν την υλοποίηση όλων των δυνατοτήτων 
αύξησης των διασυνοριακών συναλλαγών· ότι οι συμβάσεις για άλλες 
υπηρεσίες πρέπει να παρακολουθούνται επί ορισμένο χρονικό διάστημα πριν 
αποφασιστεί η πλήρης εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας· ότι ο μηχανισμός που 
απαιτείται για την παρακολούθηση αυτή πρέπει να θεσπιστεί με την ίδια 
οδηγία· ότι, συγχρόνως, πρέπει να διευκολυνθεί η πρόσβαση των 
ενδιαφερομένων στις σχετικές πληροφορίες, 
ότι οι κοινοτικοί κανόνες που αφορούν την αμοιβαία αναγνώριση των 
διπλωμάτων, πιστοποιητικών ή άλλων αποδεικτικών τυπικών προσόντων 
εφαρμόζονται όταν πρέπει να αποδειχθεί η κατοχή συγκεκριμένων 
προσόντων, για να επιτραπεί η συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης σύμβασης 
ή σε διαγωνισμό μελετών, 
ότι οι επιχειρήσεις της Κοινότητας πρέπει να έχουν πρόσβαση στην 
ανάθεση συμβάσεων υπηρεσιών στις τρίτες χώρες· ότι είναι δυνατόν να 
αρχίσουν διαπραγματεύσεις προς αυτήν την κατεύθυνση, εφόσον διαπιστωθεί 
ότι αυτή η πρόσβαση περιορίζεται εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων και 
ότι πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα, υπό ορισμένες συνθήκες, να 
λαμβάνονται μέτρα όσον αφορά την πρόσβαση στις συμβάσεις υπηρεσιών που 
στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ εκ μέρους των επιχειρήσεων της ενδιαφερόμενης 
τρίτης χώρας ή των προσφορών που προέρχονται από αυτή τη χώρα, 
- 33 -
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ : 
ΑΡΘΡΟ 1 
Η οδηγία 90/431/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 
1) ΣΤΟ άρθρο 1 παρεμβάλλεται η ακόλουθη παράγραφος: 
"3. "συνδεδεμένη επιχείρηση" κάθε επιχείρηση της οποίας οι 
ετήσιοι λογαριασμοί ενοποιούνται με εκείνους του αναθέτοντος 
φορέα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας 83/349/Ε0Κ(*) ή, 
στην περίπτωση φορέων που δεν εμπίπτουν στην παρούσα οδηγία, 
κάθε επιχείρηση επί της οποίας ο αναθέτων φορέας μπορεί να 
ασκήσει, άμεσα ή έμμεσα, καθοριστική επιρροή κατά την έννοια 
της παραγράφου 2 ή η οποία μπορεί να ασκήσει καθοριστική 
επιρροή επί του αναθέτοντος φορέα, ή η οποία υφίσταται, όπως 
και αναθέτων φορέας, καθοριστική επιρροή από άλλη επιχείρηση 
μέσω του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, της χρηματοδοτικής 
συμμετοχής ή των κανόνων που τη διέπουν. " 
(*) ΕΕ L 193, 18.07.1983, σ. 1." 
2) Στο άρθρο 1, οι πρώην παράγραφοι 3 έως 7 αντικαθίστανται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"4. "συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών" : οι συμβάσεις εξ 
επαχθούς αιτίας που συνάπτονται γραπτώς μεταξύ ενός από τους 
αναθέτοντες φορείς που ορίζονται στο άρθρο 2 και ενός 
προμηθευτή,εργολήπτη, ή παρέχοντος υπηρεσίες, εξαιρουμένων 
των συμβάσεων που αφορούν: 
- 34 
(Ι) την αγορά ή τη μίσθωση, με οποιαδήποτε 
χρηματοοικονομικά μέσα, γηπέδων, κτιρίων ή άλλων 
ακινήτων ή δικαιωμάτων που αφορούν τα εν λόγω αγαθά· 
(Μ) υπηρεσίες φωνητικής τηλεφωνίας, τηλετυπίας, 
ραδιοτηλεφωνίας, τηλεειδοποίησης και μεταδόσεων μέσω 
δορυφόρου· 
(Mi) υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού· 
Αυτές οι συμβάσεις έχουν ως αντικείμενο : 
α) στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών, την αγορά, τη 
χρηματοδοτική μίσθωση, τη μίσθωση ή τη μίσθωση-πώληση με ή χωρίς 
δικαίωμα αγοράς, προϊόντων· 
β) στην περίπτωση των συμβάσεων, είτε την εκτέλεση, είτε τόσο την 
εκτέλεση όσο και το σχεδιασμό, είτε την πραγματοποίηση, με 
οποιοδήποτε μέσο, κτιριακών έργων ή έργων πολιτικού μηχανικού που 
αναφέρονται στο παράρτημα XI. Αυτές οι συμβάσεις μπορούν, επιπλέον, 
να περιλαμβάνουν τις προμήθειες και τις υπηρεσίες που είναι 
αναγκαίες για την εκτέλεση τους· 
γ) στην περίπτωση των συμβάσεων υπηρεσιών, κάθε άλλη παροχή. 
Οι συμβάσεις που περιλαμβάνουν υπηρεσίες και προμήθειες θεωρούνται ως 
συμβάσεις προμηθειών εφόσον η συνολική αξία των προμηθειών είναι 
ανώτερη της αξίας των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη σύμβαση· 
5. "συμφωνία-πλαίσιο" η συμφωνία μεταξύ ενός από τους αναθέτοντες 
φορείς που ορίζονται στο άρθρο 2 και ενός ή περισσοτέρων από τους 
προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες, η οποία αποσκοπεί 
στον καθορισμό των όρων των συμβάσεων που πρόκειται να ανατεθούν 
κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, ιδίως όσον αφορά τις τιμές 
και, κατά περίπτωση, την ποσότητα· 
- 35 -
6. "προσφέρων" : ο προμηθευτής, ο εργολήπτης ή ο παρέχων υπηρεσίες που 
υποβάλει προσφορά, και "υποψήφιος" : το πρόσωπο που ζητεί να του 
αποσταλεί η πρόσκληση συμμετοχής σε διαδικασία κλειστή ή με 
διαπραγμάτευση· ο παρέχων υπηρεσίες μπορεί να είναι φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένου του αναθέτοντος φορέα κατά την έννοια 
του άρθρου 2· 
7. "ανοικτή διαδικασία, κλειστή διαδικασία, ή διαδικασία με 
διαπραγμάτευση" : οι διαδικασίες ανάθεσης που εφαρμόζουν οι 
αναθέτοντες φορείς και στις οποίες : 
α) όσον αφορά τις ανοικτές διαδικασίες, όλοι οι ενδιαφερόμενοι 
προμηθευτές, εργολήπτες, ή παρέχοντες υπηρεσίες μπορούν να 
υποβάλλουν προσφορά· 
β) όσον αφορά τις κλειστές διαδικασίες, μπορούν να υποβάλουν 
προσφορά μόνο οι υποψήφιοι που καλούνται από τον αναθέτοντα 
φορέα· 
γ) όσον αφορά τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση, ο αναθέτων 
φορέας απευθύνεται σε προμηθευτές ή εργολήπτες ή παρέχοντες 
υπηρεσίες της επιλογής του και διαπραγματεύεται τους όρους 
της σύμβασης με έναν ή περισσότερους από αυτούς· 
8. "τεχνικές προδιαγραφές" οι τεχνικές απαιτήσεις που 
περιλαμβάνονται ιδίως στη συγγραφή υποχρεώσεων και προσδιορίζουν τα 
αναγκαία χαρακτηριστικά έργου, υλικού, προϊόντος, προμήθειας ή 
υπηρεσίας, βάσει των οποίων το έργο, το υλικό, το προϊόν, η 
προμήθεια ή η υπηρεσία χαρακτηρίζονται κατ'αντικειμενική κρίση 
κατάλληλα για τη χρήση για την οποία προορίζονται από τον 
αναθέτοντα φορέα. Αυτές οι τεχνικές απαιτήσεις είναι δυνατόν να 
αφορούν την ποιότητα ή την καταλληλότητα, την ασφάλεια, τις 
διαστάσεις καθώς και τους κανόνες που ισχύουν για το υλικό, το 
προϊόν, την προμήθεια ή την υπηρεσία ως προς την εξασφάλιση της 
ποιότητας, την ορολογία , τα σύμβολα, τις δοκιμές και τις σχετικές 
μεθόδους, τη συσκευασία, τη σήμανση και τις ετικέτες. Όσον αφορά 
τις συμβάσεις έργων, είναι επίσης δυνατόν να περιλαμβάνουν κανόνες 
- 36 -
για τον σχεδιασμό και την κοστολόγηση, τους όρους δοκιμής, 
επιθεώρησης και παραλαβής έργων καθώς και τις τεχνικές ή μεθόδους 
κατασκευής και κάθε άλλο τεχνικό όρο που ο αναθέτων φορέας μπορεί 
να επιβάλει δυνάμει γενικών ή ειδικών ρυθμίσεων, όσον αφορά τις 
ολοκληρωμένες κατασκευές, καθώς και τα υλικά ή τμήματα που τις 
απαρτίζουν·" 
3) Στο άρθρο 1, οι παράγραφοι 8 έως 14 γίνονται παράγραφοι 9 έως 15. 
4) Στο άρθρο 1, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος : 
"16. "διαγωνισμοί μελετών" οι, διαδικασίες που επιτρέπουν στον 
αναθέτοντα φορέα να εξασφαλίσει μελέτη ή σχέδιο, κυρίως στους 
τομείς της αρχιτεκτονικής, των έργων πολιτικού μηχανικού ή 
της ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων, στο πλαίσιο δε αυτών 
των διαδικασιών η κριτική επιτροπή επιλέγει μετά από σύγκριση 
και με ή χωρίς την απονομή βραβείων·" 
5) Στο άρθρο 3 παράγραφος 2, το οημείο α) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"α) να τηρεί την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων και την αρχή 
του ανταγωνισμού για την ανάθεση συμβάσεων προμηθειών, έργων 
και υπηρεσιών, ιδίως όσον αφορά τις πληροφορίες που θέτει στη 
διάθεση των επιχειρήσεων σχετικά με τις προθέσεις του για τη 
σύναψη συμβάσεων·" 
6) Το άρθρο 4 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
ΑΡΘΡΟ 4 
1. Για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων προμηθειών, έργων και 
υπηρεσιών ή για τη διενέργεια διαγωνισμών μελετών, οι 
αναθέτοντες φορείς εφαρμόζουν τις διαδικασίες που είναι 
προσαρμοσμένες στις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. 
- 37 -
2. Οι αναθέτοντες φορείς μεριμνούν ώστε να μην γίνονται 
διακρίσεις μεταξύ προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων 
υπηρεσίες. 
3. Κατά τη διαβίβαση των τεχνικών προδιαγραφών στους 
ενδιαφερόμενους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες 
υπηρεσίες, κατά την προεπιλογή και την επιλογή των 
προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες, καθώς και 
κατά την ανάθεση των συμβάσεων, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν 
να επιβάλλουν υποχρεώσεις προκειμένου να προστατεύσουν τον 
εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών που διαβιβάζουν. 
4. Η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει το δικαίωμα των προμηθευτών, 
εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες να απαιτούν εκ μέρους του 
αναθέτοντος φορέα, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, να 
σέβεται τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών που του 
διαβιβάζουν". 
7) Στο άρθρο 6, οι παράγραφοι 1 και 2 αντικαθίστανται από το ακόλουθο 
κείμενο : 
"1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις ή στους 
διαγωνισμούς μελετών που αναθέτουν ή οργανώνουν οι 
αναθέτοντες φορείς με σκοπούς άλλους από την άσκηση των 
αναφερόμενων στο άρθρο 2 παράγραφος 2 δραστηριοτήτων τους, ή 
για την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων σε τρίτη χώρα, υπό 
συνθήκες που δεν προϋποθέτουν την υλική εκμετάλλευση δικτύου 
ή γεωγραφικής περιοχής στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
2. Ωστόσο, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης στις συμβάσεις ή 
στους διαγωνισμούς μελετών που ανατίθενται ή οργανώνονται από 
τους φορείς που ασκούν δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2 
παράγραφος 2 σημείο α) στοχείο ΐ) και η οποία : 
- 38 -
α) συνδέεται με έργα υδραυλικής μηχανικής, αρδευτικών ή 
αποστραγγιστικών έργων, εφόσον ο όγκος του νερού που 
προορίζεται για εφοδιασμό σε πόσιμο νερό υπερβαίνει το 
20% του συνολικού όγκου νερού που διατίθεται για τα εν 
λόγω σχέδια ή εγκαταστάσεις άρδευσης ή αποστράγγισης, ή 
β) συνδέεται με την αποχέτευση ή την επεξεργασία λυμάτων." 
8) ΣΤΟ άρθρο 7, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
"1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται : 
α) στις συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση ή 
τη μίσθωση σε τρίτες επιχειρήσεις, όταν ο αναθέτων 
φορέας δεν απολαύει κανενός ειδικού ή αποκλειστικού 
δικαιώματος πώλησης ή μίσθωσης του αντικειμένου αυτών 
των συμβάσεων και όταν άλλοι φορείς δικαιούνται να 
προβαίνουν ελεύθερα στην εν λόγω πώληση ή μίσθωση με 
τους ίδιους όρους που ισχύουν για τον αναθέτοντα φορέα, 
β) στις συμβάσεις υπηρεσιών που συνδέονται άμεσα με την 
μεταπώληση ή τη μίσθωση των προϊόντων που αναφέρονται 
στο σημείο α)". 
9) Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο : 
"ΆΡ9ΡΟ 10<? : 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις υπηρεσιών τις 
οποίες οι αναθέτοντες φορείς υποχρεούνται, δυνάμει δημοσιευμένων 
νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων, να αναθέτουν σε 
φορέα που είναι ο ίδιος αναθέτουσα αρχή κατά την έννοια του άρθρου 
1 σημείο β) της οδηγίας .../...(*), εφόσον οι εν λόγω διατάξεις 
συμβιβάζονται με τη Συνθήκη." 
(*) ΕΕ C 23, 31.1.1991, σ. 1. 
- 39 -
10) Στο άρθρο 11 η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
"1. Δυνάμει διεθνούς συμφωνίας που έχει συναφθεί, σύμφωνα με τη 
συνθήκη, μεταξύ κράτους μέλους και μιας ή περισσοτέρων τρίτων 
χωρών, και καλύπτει προμήθειες, έργα, υπηρεσίες ή 
διαγωνισμούς μελετών που προορίζονται για την από κοινού 
εκτέλεση ή εκμετάλλευση ενός έργου από τα υπογράφοντα κράτη· 
κάθε συμφωνία γνωστοποιείται στην Επιτροπή, η οποία μπορεί να 
συμβουλεύεται τη συμβουλευτική επιτροπή για τις δημόσιες 
συμβάσεις που έχει συσταθεί με την απόφαση 71/306/ΕΟΚ^1), 
όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 77/63/Ε0Κ*2) 
ή, στην περίπτωση συμφωνιών που διέπουν τις συμβάσεις φορέων 
που ασκούν δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2 παράγραφος 2 
σημείο δ), τη συμβουλευτική επιτροπή για τις συμβάσεις 
τηλεπικοινωνιών που αναφέρεται στο άρθρο 31· 
(1) ΕΕ L 185, 16.8.1971, σ. 15 
(2) ΕΕ L 13, 15.1.1977, σ. 15" 
11) Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο : 
"AP9PP 11α 
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις υπηρεσιών : 
α) τις οποίες αναθέτει αναθέτων φορέας σε συνδεδεμένη 
επιχείρηση, 
β) οι οποίες ανατίθενται από κοινή επιχείρηση, που έχει 
συσταθεί από πολλούς αναθέτοντες φορείς με σκοπό την 
άσκηση δραστηριοτήτων κατά την έννοια του άρθρου 2 
παράγραφος 2, σε συνδεδεμένη με έναν από τους εν λόγω 
αναθέτοντες φορείς επιχείρηση, 
εφόσον τουλάχιστον 85% του μέσου κύκλου εργασιών που 
πραγματοποίησε αυτή η επιχείρηση στην Κοινότητα κατά την 
τελευταία τριετία προέρχεται από την παροχή αυτών των 
υπηρεσιών της επιχείρησης με τις οποίες συνδέεται. 
- 40 -
2. Οι αναθέτοντες φορείς κοινοποιούν στην Επιτροπή, κατόπιν 
αιτήσεως της, τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με την 
εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 1 : 
τις επωνυμίες των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων· 
τη φύση και την αξία των εν λόγω συμβάσεων υπηρεσιών· 
τα στοιχεία που η Επιτροπή κρίνει αναγκαία για να 
αποδείξει ότι οι σχέσεις μεταξύ του αναθέτοντος φορέα 
και της επιχείρησης στην οποία ανατίθενται οι συμβάσεις 
ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του παρόντος άρθρου." 
12) Το άρθρο 12 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
"ΑΡ9ΡΟ 12 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις συμβάσεις των οποίων η 
εκτιμώμενη αξία, χωρίς τον ΦΠΑ, ισούται με ή υπερβαίνει τις: 
α) 400.000 ECU όσον αφορά τις συμβάσεις προμηθειών και 
υπηρεσιών που συνάπτονται από τους φορείς που ασκούν 
δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2 παράγραφος 2 
σημεία α), β) και γ)· 
β) 600.000 ECU προκειμένου για συμβάσεις προμηθειών και 
υπηρεσιών που συνάπτονται από τους φορείς που ασκούν 
δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, 
σημείο δ)· 
γ) 5.000.000 ECU όσον αφορά τις συμβάσεις δημοσίων έργων. 
2. Κατά τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης 
υπηρεσιών, ο αναθέτων φορέας περιλαμβάνει τη συνολική αμοιβή 
του παρέχοντος υπηρεσία λαμβάντας υπόψη τα στοιχεία που 
αναφέρονται στις παραγράφους 3 έως 12. 
- 41 -
3. Κατά τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας συμβάσεων 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα 
ποσά : 
όσον αφορά τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, το καταβλητέο 
ασφάλιστρο· 
όσον αφορά τις τραπεζικές και άλλες χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες, οι αμοιβές, οι προμήθειες, οι τόκοι και οι 
άλλοι τρόποι αμοιβής. 
4. Στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών που έχουν ως 
αντικείμενο τη χρηματοδοτική μίσθωση, τη μίσθωση ή τη 
μίσθωση-πώληση, ή στην περίπτωση συμβάσεων υπηρεσιών στις 
οποίες δεν αναφέρεται συνολική τιμή, ως βάση για τον 
υπολογισμό της αξίας της σύμβασης πρέπει να λαμβάνεται: 
α) για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, εάν μεν ο χρόνος 
αυτός είναι 12 μήνες ή λιγότερο, η κατ'εκτίμηση 
συνολική αξία της σύμβασης για όλη τη διάρκεια της ή αν 
η διάρκεια αυτή υπερβαίνει τους 12 μήνες, η συνολική 
αξία της σύμβασης συμπεριλαμβανομένου και του 
κατ'εκτίμηση υπολοίπου· 
β) για τις συμβάσεις αορίστου χρόνου ή όταν η διάρκεια 
τους δεν μπορεί να καθοριστεί, το προβλεπόμενο σύνολο 
των πληρωμών που πρέπει να καταβληθούν κατά τα πρώτα 4 
έτη. 
5. Οταν Μία σύμβαση προμηθειών ή υπηρεσιών που πρόκειται να 
συναφθεί προβλέπει ρητά δικαιώματα προαίρεσης ("option"), ως 
βάση για τον προσδιορισμό της αξίας της σύμβασης πρέπει να 
λαμβάνεται το ανώτατο επιτρεπόμενο συνολικό ποσό της αγοράς, 
της χρηματοδοτικής μίσθωσης, της μίσθωσης ή της μίσθωσης-
πώλησης, περιλαμβανομένων και των δικαιωμάτων προαίρεσης 
("option"). 
- 42 -
6. Όταν πρόκειται για απόκτηση προμηθειών ή υπηρεσιών για 
δεδομένη περίοδο μέσω σειράς συμβάσεων που πρόκειται να 
ανατεθούν σε έναν ή περισσότερους προμηθευτές ή παρέχοντες 
υπηρεσίες ή συμβάσεων που πρόκειται να ανανεωθούν, ο 
υπολογισμός της αξίας της σύμβασης πρέπει να βασίζεται: 
α) στη συνολική αξία των συμβάσεων που συνάφθηκαν κατά τη 
διάρκεια του προηγούμενου οικονομικού έτους ή 
δωδεκαμήνου και που παρουσιάζουν παρόμοια 
χαρακτηριστικά, διορθωμένη, ει δυνατόν, για να ληφθούν 
υπόψη οι προβλεπόμενες αλλαγές στις ποσότητες ή την 
αξία κατά τους επόμενους 12 μήνες, ή 
β) στη σωρευτική αξία όλων των συμβάσεων που θα συναφθούν 
κατά τους 12 μήνες μετά την ανάθεση της πρώτης 
σύμβασης, ή καθόλη τη διάρκεια της σύμβασης, εφόσον 
αυτή υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες. 
7. 0 υπολογισμός της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης που 
περιλαμβάνει συγχρόνως υπηρεσίες και προμήθειες, πρέπει να 
βασίζεται στη συνολική αξία των υπηρεσιών και των προμηθειών 
ανεξάρτητα απο την επιμέρους αξία τους. 
8. 0 υπολογισμός της αξίας μιας συμφωνίας πλαισίου πρέπει να 
βασίζεται στη μέγιστη εκτιμώμενη αξία του συνόλου των 
συμβάσεων που προβλέπονται για τη συγκεκριμένη περίοδο. 
9. 0 υπολογισμός της αζ[ας μιας σύμβασης έργου για την εφαρμογή 
της παραγράφου 1 πρέπει να βασίζεται στη συνολική αξία του 
έργου. Νοείται ως έργο το αποτέλεσμα συνόλου κτιριακών έργων 
ή έργων πολιτικού μηχανικού το οποίο προορίζεται να 
επιτελέσει αφεαυτού οικονομική λειτουργία. 
υταν, ιδίως, μια προμήθεια, ένα έργο ή μια υπηρεσία έχει 
κατατμηθεί σε πολλά τμήματα, η αξία του κάθε τμήματος πρέπει 
να λαμβάνεται υπόψη για την εκτίμηση της αξίας που αναφέρεται 
στην παράγραφο 1. Όταν η σωρευτική αξία των τμημάτων ισούται 
με ή υπερβαίνει την αξία που αναφέρεται στην παράγραφο 1, οι 
- 43 -
διατάξεις αυτής της παραγράφου ισχύουν για όλα τα τμήματα. 
Πάντως, στην περίπτωση συμβάσεων έργων, οι αναθέτοντες φορείς 
μπορούν να παρεκκλίνουν από την εφαρμογή της παραγράφου 1 για 
τμήματα των οποίων η εκτιμώμενη αξία, χωρίς το ΦΠΑ, είναι 
κατώτερη του 1 εκατ. ECU, εφόσον το συνολικό ύψος αυτών των 
τμημάτων δεν υπερβαίνει το 20% της αξίας του συνόλου των 
τμημάτων. 
10. Για την εφαρμογή της παραγράφου 1, οι αναθέτοντες φορείς 
περιλαμβάνουν στην εκτιμώμενη αξία των συμβάσεων έργων, την 
αξία όλων των προμηθειών ή υπηρεσιών που απαιτούνται για την 
εκτέλεση των έργων και τις οποίες θέτουν στη διάθεση του 
εργολήπτη. 
11. Η αξία των προμηθειών ή των υπηρεσιών που δεν είναι 
απαραίτητες για την εκτέλεση συγκεκριμένης σύμβασης έργου δεν 
μπορεί να προστεθεί στην αξία αυτής της σύμβασης, με 
αποτέλεσμα την εξαίρεση της απόκτησης αυτών των προμηθειών ή 
υπηρεσιών από την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. 
12. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να καταστρατηγούν την 
εφαρμογή της παρούσας οδηγίας κατανέμοντας τις συμβάσεις ή 
χρησιμοποιώντας ειδικές μεθόδους υπολογισμού της αξίας των 
συμβάσεων. 
13) Παρεμβάλλεται ο ακόλουθος τίτλος : 
"ΤΙΤΛΟΣ Ια 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ 
ΑΡΘΡΟ 12<? 
Οι συμβάσεις προμηθειών και έργων καθώς και οι συμβάσεις που έχουν 
ως αντικείμενο τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA 
ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις των τίτλων Μ, III και IV. 
- 44 -
ΆΡΘΡΟ 128 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο τις υπηρεσίες που 
απαριθμούνται στο παράρτημα XVIΒ ανατίθενται σύμφωνα με τα άρθρα 13 
και 18. 
ΆΡΘΡΟ 12ν 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο τις υπηρεσίες που 
απαριθμούνται στο παράρτημα χνίΑ και στο παράρτημα XVIB ανατίθενται 
σύμφωνα με τις διατάξεις των τίτλων II, III, και IV , όταν η αξία 
των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA υπερβαίνει την 
αξία των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIΒ. Στις άλλες 
περιπτώσεις, οι συμβάσεις ανατίθενται σύμφωνα με τα άρθρα 13 και 
18." 
14) Το άρθρο 14 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
"ΆΡΘΡΟ 14 
1. Οι αναθέτοντες φορείς ανακοινώνουν στους προμηθευτές, στους 
εργολήπτες ή στους παρέχοντες υπηρεσίες που ενδιαφέρονται για 
την ανάληψη σύμβασης και υποβάλλουν σχετική αίτηση, τις 
τεχνικές προδιαγραφές που περιλαμβάνονται συστηματικά στις 
συμβάσεις προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών που αναθέτουν ή τις 
τεχνικές προδιαγραφές στις οποίες σκοπεύουν να παραπέμπουν 
για τις συμβάσεις που αποτελούν αντικείμενο περιοδικής 
ενδεικτικής προκήρυξης κατά την έννοια του άρθρου 17. 
2. Όταν αυτές οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται στα έγγραφα 
στοιχεία που είναι δυνατόν να τεθούν στη διάθεση των 
ενδιαφερομένων προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων 
υπηρεσίες, αρκεί η παραπομπή στα εν λόγω έγγραφα στοιχεία." 
15) Στο άρθρο 15 παράγραφος 2 το σημείο β) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"β) όταν η σύναψη της σύμβασης γίνεται αποκλειστικά για λόγους 
έρευνας, δοκιμών, μελέτης ή ανάπτυξης και όχι με σκοπό την 
- 45 -
εξασφάλιση κέρδους ή την ανάκτηση των δαπανών έρευνας και 
ανάπτυξης και στο βαθμό που η ανάθεση μιας τέτοιας σύμβασης 
δεν θίγει τη δυνατότητα ανταγωνισμού μεταξύ μεταγενέστερων 
συμβάσεων που επιδιώκουν ιδίως αυτούς τους σκοπούς·" 
16) ΣΤΟ άρθρο 15 παράγραφος 2 το σημείο γ) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"γ) όταν, για λόγους τεχνικής ή καλλιτεχνικής ιδιομορφίας ή για 
λόγους που αφορούν την προστασία δικαιωμάτων 
αποκλειστικότητας, η εκτέλεση της σύμβασης μπορεί να ανατεθεί 
μόνο σε συγκεκριμένο προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντα 
υπηρεσία·" 
17) Στο άρθρο 15 παράγραφος 2 το σημείο στ) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"στ) για τα πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες που δεν περιλαμβάνονται στην 
αρχικά κατακυρωθεί σα μελέτη ούτε στην αρχικά συναφθείσα 
σύμβαση αλλά τα οποία, λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, έχουν 
καταστεί απαραίτητα για την εκτέλεση αυτής της σύμβασης, 
εφόσον η ανάθεση γίνεται στον εργολήπτη ή στον παρέχοντα 
υπηρεσία που εκτελεί την αρχική σύμβαση : 
όταν τα εν λόγω πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες δεν μπορούν 
να διαχωριστούν τεχνικώς ή οικονομικώς από την κύρια 
σύμβαση χωρίς να προκληθούν μεγάλες δυσχέρειες στον 
αναθέτοντα φορέα, 
ή 
όταν τα εν λόγω πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες, αν και 
μπορούν να διαχωριστούν από την κύρια σύμβαση, είναι 
απολύτως απαραίτητα για την πλήρη εκτέλεση της·" 
- 46 -
18) Στο άρθρο 15 παράγραφος 2 προστίθεται το ακόλουθο οημείο : 
"λ) όταν η σχετική σύμβαση υπηρεσιών έπεται διαγωνισμού μελετών 
που έχει διοργανωθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας 
οδηγίας και πρέπει, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες, να 
ανατεθεί σε έναν από τους νικητές αυτού του διαγωνισμού, 
εφόσον όλοι οι νικητές του διαγωνισμού έχουν περιληφθεί στη 
δ ιαδικασ ία." 
19) ΣΤΟ άρθρο 16 η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο 
"1. Στην περίπτωση συμβάσεων προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών, ο 
διαγωνισμός προκηρύσσεται : 
α) μέσω προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με τα παραρτήματα 
XI Ι τίτλος Α, Β ή Γ 
ή 
β) μέσω περιοδικής ενδεικτικής προκήρυξης συντασσόμενης 
σύμφωνα με το παράρτημα XIV 
ή 
γ) μέσω προκήρυξης για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής 
συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XIII." 
20) Το άρθρο 16 παράγραφος 2 το σημείο α) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"α) η προκήρυξη πρέπει να αναφέρει ειδικά τις προμήθειες, τα έργα 
ή τις υπηρεσίες που καλύπτονται από τη σύμβαση που πρόκειται 
να συναφθεί·" 
21) ΣΤΟ άρθρο 16 παρεμβάλλεται η ακόλουθη παράγραφος : 
"4. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών, ο διαγωνισμός 
προκηρύσσεται μέσω προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με το 
παράρτημα XVII." 
22) Στο άρθρο 16 η πρώην παράγραφος 4 γίνεται παράγραφος 5. 
- 47 -
23) Στο άρθρο 17 παράγραφος 1 προστίθεται το ακόλουθο οημείο : 
"Υ) στην περίπτωση των συμβάσεων υπηρεσιών, το συνολικό 
προβλεπόμενο ποσό των συμβάσεων υπηρεσιών για κάθε μία από 
τις κατηγορίες υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA 
που προτίθενται να αναθέσουν κατά τους 12 επόμενους μήνες και 
των οποίων το εκτιμώμενο συνολικό ύψος, λαμβανομένων υπόψη 
των διατάξεων του άρθρου 12, είναι ίσο με ή ανώτερο των 
750.000 ECU." 
24) Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο : 
"ΆΡΘΡΟ 17g : 
1. Οι διαγωνισμοί μελετών υπόκεινται στους κανόνες που 
καθορίζονται κατωτέρω. Πάντως, όταν οι διαγωνισμοί μελετών 
διενεργούνται βάσει χωριστής διαδικασίας, οι κανόνες αυτοί 
εφαρμόζονται μόνο όταν το συνολικό ύψος των βραβείων 
συμμετοχής στο διαγωνισμό και των άλλων αμοιβών που 
καταβάλλονται στους συμμετέχοντες είναι ίσο με ή ανώτερο των 
200.000 ECU. 
2. Η αποδοχή των αιτήσεων συμμετοχής σε διαγωνισμούς μελετών δεν 
μπορεί να περιορίζεται στο έδαφος ή σε τμήμα του εδάφους 
κράτους μέλους. 
3. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών με περιορισμένο αριθμό 
συμμετεχόντων, οι αναθέτοντες φορείς εφαρμόζουν τους κανόνες 
του άρθρου 25. 
4. Η κριτική επιτροπή συγκροτείται αποκλειστικά από πρόσωπα που 
δεν έχουν οικονομικές ή άλλου είδους ειδικές σχέσεις με τους 
συμμετέχοντες. Όταν απαιτείται από τους συμμετέχοντες σε 
διαγωνισμό να διαθέτουν συγκεκριμένο επαγγελματικό προσόν, το 
ίδιο προσόν πρέπει επίσης να διαθέτουν και τα περισσότερα από 
τα μέλη της κριτικής επιτροπής. Η κριτική επιτροπή είναι 
αδέσμευτη κατά την λήψη των αποφάσεων της. Αποφασίζει για τις 
μελέτες που της υποβάλλονται κατά τρόπο ανώνυμο βασιζόμενη 
αποκλειστικά στα κριτήρια που απαριθμούνται στην πρόσκληση 
υποβολής μελετών κατά την έννοια του παραρτήματος XVII. 
7) 
- 48 -
5. Τα κράτη μέλη μπορούν να υποχρεώνουν τους αναθέτοντες φορείς 
να αναθέτουν τις επακολουθούσες συμβάσεις σε έναν από τους 
νικητές του εκάστοτε διαγωνισμού μελετών. 
25) Το άρθρο 18 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
"ΆΡΘΡΟ 18 
1. Οι αναθέτοντες φορείς που έχουν συνάψει σύμβαση ή διοργανώσει 
διαγωνισμό μελετών, ανακοινώνουν στην Επιτροπή, σε δύο μήνες 
από τη σύναψη της σύμβασης και υπό τις προϋποθέσεις που 
καθορίζονται από την Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία που 
ορίζεται στο άρθρο 32, τα αποτελέσματα της διαδικασίας 
σύναψης της σύμβασης μέσω προκήρυξης που καταρτίζεται σύμφωνα 
με το παράρτημα XV ή το παράρτημα XIII. 
2. Οι πληροφορίες που περιέχονται στο τμήμα Ι του παραρτήματος 
XV, ή που παρέχονται στο παράρτημα XVIII, δημοσιεύονται στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Στην περίπτωση 
αυτή, η Επιτροπή σέβεται τον ευαίσθητο εμπορικό χαρακτήρα που 
ενδεχομένως επικαλούνται οι αναθέτοντες φορείς κατά τη 
διαβίβαση αυτών των πληροφοριών, σχετικά με τα σημεία 6 και 9 
του παραρτήματος XV. 
3. Οι αναθέτοντες φορείς που εφαρμόζουν τις διατάξεις του άρθρου 
15 παράγραφος 2 σημείο β) ή αναθέτουν συμβάσεις υπηρεοιών 
αναφερόμενες στο παράρτημα XVIΒ, μπορούν, σύμφωνα με το άρθρο 
3 του παραρτήματος XV, να μην αναφέρουν παρά μόνο τη βασική 
κατηγορία του αντικειμένου της σύμβασης, κατά την έννοια της 
ταξινόμησης του παραρτήματος XVI. 
4. Οι πληροφορίες που παρέχονται στο τμήμα II του παραρτήματος 
XV δεν πρέπει να δημοσιεύονται παρά μόνο, με απλουστευμένη 
μορφή, για στατιστικούς λόγους." 
26) Στο άρθρο 19, η παράγραφος 5 αντικαθίσταται από το ακόλουθο 
κείμενο: 
- 49 -
"5. Οι συμβάσεις ή διαγωνισμοί μελετών για τους οποίους 
δημοσιεύεται προκήρυξη στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων βάσει του άρθρου 16 παράγραφοι 1 ή 4, δεν πρέπει 
να δημοσιεύονται με άλλον τρόπο πριν αποσταλούν στην υπηρεσία 
επισήμων εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η εν λόγω 
δημοσίευση δεν πρέπει να περιέχει διαφορετικές πληροφορίες 
από εκείνες που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων." 
27) Το άρθρο 22 η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
"1. Με την προϋπόθεση ότι έχουν ζητηθεί εγκαίρως, η συγγραφή 
υποχρεώσεων και τα λοιπά τεύχη της σύμβασης πρέπει να 
αποστέλλονται από τους αναθέτοντες φορείς στους προμηθευτές, 
στους εργολήπτες ή στους παρέχοντες υπηρεσίες, κατά κανόνα, 
μέσα σε 6 ημέρες από την παραλαβή της σχετικής αίτησης." 
28) Το άρθρο 23 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
"ΑΡ9ΡΟ 23 
1. 0 αναθέτων φορέας μπορεί να αναφέρει ή είναι δυνατόν να 
υποχρεωθεί από ένα κράτος μέλος να αναφέρει στη συγγραφή 
υποχρεώσεων, την αρχή ή τις αρχές από τις οποίες οι 
προσφέροντες μπορούν να λάβουν τις απαραίτητες πληροφορίες 
σχετικά με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις 
περί προστασίας και συνθηκών εργασίας που ισχύουν στο κράτος 
μέλος, στην περιοχή ή στην τοποθεσία όπου πρόκειται να 
εκτελεστεί το έργο ή να παρασχεθούν οι υπηρεσίες και οι 
οποίες θα ισχύουν για τις εργασίες που πραγματοποιούνται ή 
τις υπηρεσίες που παρέχονται στο εργοτάξιο κατά την εκτέλεση 
της σύμβασης. 
2. 0 αναθέτων φορέας ο οποίος παρέχει τις πληροφορίες που 
αναφέρονται στην παράγραφο 1 ζητά από τους προσφέροντες ή 
τους συμμετέχοντες σε διαδικασία σύμβασης να επισημαίνουν 
ότι, κατά την προετοιμασία της προσφοράς τους, έλαβαν υπόψη 
τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις περί 
- 50 -
προστασίας και συνθηκών εργασίας που ισχύουν στον τόπο όπου 
πρόκειται να διεξαχθούν οι εργασίες ή να παρασχεθούν οι 
υπηρεσίες. Τούτο δεν αποτελεί εμπόδιο για την εφαρμογή του 
άρθρου 27 παράγραφος 5 σχετικά με τον έλεγχο των υπερβολικά 
χαμηλών προσφορών." 
29) ΣΤΟ άρθρο 24 οι παράγραφοι 1, 3, 5, 7 και 8 αντικαθίστανται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"1. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να 
καταρτίσουν και να διαχειρίζονται σύστημα προεπιλογής 
προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες." 
"3. Τα εν λόγω κριτήρια και κανόνες προεπιλογής παρέχονται στους 
ενδιαφερόμενους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες 
υπηρεσίες κατόπιν αιτήσεως του. Η αναπροσαρμογή αυτών των 
κριτηρίων και αυτών των κανόνων ανακοινώνεται στους 
ενδιαφερόμενους προμηθευτές, εργολήπτες και παρέχοντες 
υπηρεσίες. Εάν ένας αναθέτων φορέας κρίνει ότι το σύστημα 
προεπιλογής ορισμένων τρίτων φορέων ή οργανισμών 
ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του, ανακοινώνει στους 
ενδιαφερόμενους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες 
υπηρεσίες τα ονόματα αυτών των τρίτων φορέων ή οργανισμών." 
"5. Όταν λαμβάνουν απόφαση ως προς την προεπιλογή ή όταν τα 
κριτήρια και οι κανόνες προεπιλογής αναπροσαρμόζονται, οι 
αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν : 
να επιβάλουν διοικητικούς, τεχνικούς ή οικονομικούς 
όρους σε ορισμένους προμηθευτές, εργολήπτες ή 
παρέχοντες υπηρεσίες, τους οποίους δεν θα επέβαλαν σε 
άλλους· 
να απαιτούν δοκιμές ή αποδεικτικά στοιχεία για θέματα 
ως προς τα οποία υπάρχουν ήδη αντικειμενικές 
αποδείξεις." 
"7. Τηρείται μητρώο των προεπιλεγέντων προμηθευτών ή παρεχόντων 
- 51 -
υπηρεσίες· το μητρώο αυτό μπορεί να χωριστεί σε κατηγορίες 
επιχειρήσεων ανάλογα με τους τύπους των συμβάσεων για τις 
οποίες ισχύει η προεπιλογή." 
"8. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να ανακαλούν την προεπιλογή 
προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντος υπηρεσίες εάν δεν 
συντρέχει λόγος βασιζόμενος στα κριτήρια της παραγράφου 2. Η 
πρόθεση ανάκλησης της προεπιλογής πρέπει να κοινοποιείται 
προηγουμένως γραπτώς στον προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντα 
υπηρεσία και να αναφέρεται ο λόγος ή οι λόγοι που οδήγησαν 
σ'αυτήν." 
30) Στο άρθρο 25, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο 
κείμενο: 
"1. Οι αναθέτοντες φορείς οι οποίοι επιλέγουν τους υποψήφιους που 
υποβάλουν προσφορά σε κλειστή διαδικασία ή που συμμετέχουν σε 
διαδικασία με διαπραγματεύσεις, οφείλουν να προβαίνουν στην 
επιλογή σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια και τους 
αντικειμενικούς κανόνες που έχουν ορίσει και που βρίσκονται 
στη διάθεση των ενδιαφερομένων προμηθευτών, εργοληπτών ή 
παρεχόντων υπηρεσίες." 
31) Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο : 
"ΆΡΘΡΟ 25 α 
Στην περίπτωση κατά την οποία οι αναθέτοντες φορείς ζητούν την 
υποβολή πιστοποιητικών που συντάσσονται από ανεξάρτητους φορείς με 
σκοπό τη βεβαίωση ότι ο παρέχων υπηρεσίες τηρεί ορισμένα ποιοτικά 
πρότυπα, πρέπει να γίνεται παραπομπή σε συστήματα ποιοτικής 
εξασφάλισης που βασίζονται στη σχετική σειρά ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 
29.000, με πιστοποίηση εκ μέρους φορέων που ακολουθούν τη σειρά 
ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 45.000. Οι αναθέτοντες φορείς αναγνωρίζουν 
τα ισοδύναμα πιστοποιητικά από φορείς εδρεύοντες στα άλλα κράτη 
μέλη. 
Επίσης, αποδέχονται και άλλα αποδεικτικά στοιχεία για ισοδύναμα 
μέτρα ποιοτικής εξασφάλισης εκ μέρους των παρεχόντων υπηρεσίες, 
- 52 -
εφόσον αυτοί δεν έχουν πρόσβαση στα εν λόγω πιστοποιητικά, ή δεν 
υπάρχει δυνατότητα να τα εξασφαλίσουν μέσα στις ταχθείσες 
προθεσμίες." 
32) Το άρθρο 26 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο : 
"ΆΡΘΡΟ 26 
1. Οι κοινοπραξίες προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων 
υπηρεσίες δικαιούνται να υποβάλουν προσφορές ή να 
διαπραγματεύονται. Η μετατροπή των κοινοπραξιών αυτών σε 
ορισμένη νομική μορφή δεν είναι δυνατόν να απαιτείται ως 
προϋπόθεση για την υποβολή της προσφοράς ή της 
διαπραγμάτευσης, η κοινοπραξία όμως η οποία πρόκειται να 
επιλεγεί είναι δυνατόν να υποχρεωθεί να εξασφαλίσει τη 
μετατροπή αυτή, εάν της κατακυρωθεί η σύμβαση και στο βαθμό 
που η εν λόγω μετατροπή είναι αναγκαία για την ορθή εκτέλεση 
της σύμβασης. 
2. Οι υποψήφιοι ή υποβάλλοντες προσφορά οι οποίοι, δυνάμει της 
νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι, 
έχουν λάβει άδεια να παρέχουν την εν λόγω υπηρεσία, δεν 
μπορούν να απορριφθούν απλώς και μόνο επειδή έπρεπε να είναι, 
δυνάμει της νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο 
ανατίθεται η σύμβαση, είτε φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. 
3. Τα νομικά πρόσωπα είναι δυνατόν να υποχρεωθούν να αναφέρουν, 
στις προσφορές ή στις αιτήσεις συμμετοχής που υποβάλλουν, τα 
ονόματα και τα επαγγελματικά προσόντα των προσώπων στα οποία 
πρόκειται να ανατεθεί η εκτέλεση της εν λόγω υπηρεσίας". 
33) Στο άρθρο 27, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο 
κείμενο: 
"1. Με την επιφύλαξη των εθνικών, νομοθετικών, κανονιστικών ή 
διοικητικών διατάξεων σχετικά με την αμοιβή ορισμένων 
υπηρεσιών, τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτοντες φορείς 
κατακυρώνουν τις συμβάσεις είναι : 
- 53 -
α) είτε, όταν προκρίνεται η πλέον συμφέρουσα από 
οικονομική άποψη προσφορά, διάφορα μεταβλητά κριτήρια 
ανάλογα με την εκάστοτε σύμβαση για παράδειγμα, 
προθεσμία παράδοσης ή εκτέλεσης, κόστος χρήσης, 
αποδοτικότητα, ποιότητα, αισθητική ή λειτουργική αξία, 
τεχνική αξία, εξυπηρέτηση μετά την πώληση και τεχνική 
βοήθεια, ανάληψη υποχρεώσεων ως προς τα ανταλλακτικά, 
ασφάλεια εφοδιασμού και τιμή, 
β) είτε αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή." 
34) Στο άρθρο 27, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος : 
"6. Στην περίπτωση προσφοράς που αφορά σύμβαση υπηρεσιών που 
υποβάλλεται από δημόσιο φορέα ή από δημόσια επιχείρηση, ο 
αναθέτων φορέας εξακριβώνει ειδικότερα αν η προσφορά αυτή 
επηρεάζεται από τη χορήγηση δημοσίων πόρων για : 
α) τον συμψηφισμό ζημιών εκμεταλλεύσεως· 
β) την εισφορά ή την χορήγηση κεφαλαίων 
γ) τη διάθεση μη επιστρεπτέων χορηγήσεων ή δανείων με 
ευνοϊκούς όρους· 
δ) τη χορήγηση οικονομικών πλεονεκτημάτων μέσω παραίτησης 
από το δικαίωμα επί των κερδών ή μέσω της μη άσκησης 
ενοχικών απαιτήσεων· 
ε) την παραίτηση από την κανονική απόδοση δεσμευμένων 
δημοσίων πόρων· 
στ) τον συμψηφισμό επιβαρύνσεων που επιβάλλονται από το 
δημόσιο. 
0 αναθέτων φορέας ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή στην 
περίπτωση κατά την οποία προτίθεται να αναθέσει τη σύμβαση σε 
προσφέροντα του οποίου η προσφορά επηρεάζεται από οιαδήποτε 
από τις προαναφερόμενες ενέργειες." 
54 -
35) Παρεμβάλλεται ΤΟ ακόλουθο άρθρο : 
"ΆΡΘΡΟ 29 g 
1. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για τις τυχόν γενικού 
χαρακτήρα δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν, εκ του νόμου ή εκ 
των πραγμάτων, οι επιχειρήσεις τους στην προσπάθεια τους να 
εξασφαλίσουν την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών σε 
τρίτες χώρες. 
2. Η Επιτροπή υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση, πριν από τις 31 
Δεκεμβρίου 1992 και στη συνέχεια σε τακτά χρονικά διαστήματα, 
όσον αφορά το άνοιγμα των συμβάσεων υπηρεσιών στις τρίτες 
χώρες καθώς και σχετικά με την πορεία των σχετικών 
διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές ιδίως στο πλαίσιο της 
Gatt. 
3. Οταν η Επιτροπή, είτε με βάση τις εκθέσεις που αναφέρονται 
στην παράγραφο 2 είτε με βάση άλλα στοιχεία, διαπιστώνει ότι 
μια τρίτη χώρα, όσον αφορά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων 
υπηρεσιών, 
α) δεν εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις της Κοινότητας 
πραγματική πρόσβαση αντίστοιχη με εκείνη που 
εξασφαλίζει η Κοινότητα στους προμηθευτές αυτών των 
τρίτων χωρών, 
β) δεν εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις της Κοινότητας το 
πλεονέκτημα της εθνικής μεταχείρισης ή τις ίδιες 
δυνατότητες ανταγωνισμού που εξασφαλίζει στις εθνικές 
επιχειρήσεις, ή 
γ) επιφυλάσσει στις επιχειρήσεις άλλων τρίτων χωρών 
ευνοϊκότερη μεταχείριση απ'ότι στις επιχειρήσεις της 
Κοινότητας, 
η Επιτροπή είναι δυνατόν να αρχίσει διαπραγματεύσεις προς 
επανόρθωση αυτής της κατάστασης. 
- 55 -
4. Υπό τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 3, η Επιτροπή, 
πέραν των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει αυτής της 
παραγράφου, είναι δυνατόν να αποφασίσει ότι η ανάθεση 
δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών σε : 
α) επιχειρήσεις που υπόκεινται στη νομοθεσία της 
ενδιαφερόμενης τρίτης χώρας· 
β) επιχειρήσεις που συνδέονται με τις αναφερόμενες στο 
σημείο α) επιχειρήσεις των οποίων η έδρα βρίσκεται στην 
Κοινότητα αλλά δεν έχουν άμεση και πραγματική σχέση με 
την οικονομία κράτους μέλους· 
γ) επιχειρήσεις που υποβάλλουν προσφορές σχετικά με 
υπηρεσίες προερχόμενες από την ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα 
είναι δυνατόν να ανασταλεί ή να περιοριστεί για περίοδο 
προσδιοριζόμενη στη σχετική απόφαση. Η Επιτροπή μπορεί να 
λάβει απόφαση για τα ενδεικνυόμενα μέτρα είτε με δική της 
πρωτοβουλία είτε μετά από σχετικό αίτημα κράτους μέλους, και 
αφού συμβουλευτεί τα κράτη μέλη σύμφωνα με τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 32 παράγραφοι 5, 6 και 7. Όταν ενεργεί 
μετά από αίτημα κράτους μέλους, η Επιτροπή εκδίδει την 
απόφαση της εντός προθεσμίας τριών μηνών κατ'ανώτατο όριο από 
τη λήψη του σχετικού αιτήματος. 
Η Επιτροπή κοινοποιεί στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη κάθε 
απόφαση που λαμβάνει. 
Κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει την παραπομπή απόφασης 
της Επιτροπής στο Συμβούλιο εντός προθεσμίας 4 εβδομάδων 
κατ'ανώτατο όριο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. 
Το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να εκδώσει 
διαφορετική απόφαση εντός προθεσμίας τριών μηνών από την 
ημερομηνία παραπομπής της απόφασης. 
56 -
5. Το παρόν άρθρο δεν θίγει τις υποχρεώσεις της Κοινότητας 
έναντι τρίτων χωρών." 
36) ΣΤΟ άρθρο 30 παράγραφος 1 πέμπτη σειρά διαγράφονται οι όροι : "και 
υπηρεσιών λογισμικού". 
37) Στο άρθρο 33 παράγραφος 1, το σημείο α) αντικαθίσταται από το 
ακόλουθο κείμενο : 
"α) την προεπιλογή και την επιλογή επιχειρήσεων, προμηθευτών ή 
παρεχόντων υπηρεσίες και την ανάθεση των συμβάσεων·" 
38) Το άρθρο 37 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο: 
"Άρθρο 37 
1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν, το αργότερο την 1η Ιουλίου 1992, τα 
αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς τις διατάξεις τις 
σχετικές με τις συμβάσεις προμηθειών και έργων. Ενημερώνουν 
αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι τα μέτρα αυτά 
εφαρμόζονται μόνον από την 1η Ιανουαρίου 1993. 
2. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν, το αργότερο την 1η Ιουλίου 1993, 
τις διατάξεις τις σχετικές με τις συμβάσεις παροχής 
υπηρεσιών. 
3. Πάντως, η ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1993 αντικαθίσταται 
από την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1996 όσον αφορά την 
Ισπανία, και από την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1998 όσον 
αφορά την Ελλάδα και την Πορτογαλία. 
57 -
4. Η σύσταση 84/550/EOK του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1984 
σχετικά με την πρώτη φάση ανοίγματος των προκήρυξης δημοσίων 
συμβάσεων για τις τηλεπικοινωνίες (1) δεν παράγει πλέον 
αποτελέσματα από την ημερομηνία θέσης σε εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας. 
(1) ΕΕ L 298, 16.11.1984, Ο. 54". 
39. Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο : 
"ΆΡΘΡΟ 37α 
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις που αναφέρονται 
στο άρθρο 37, αυτές περιέχουν στην παρούσα οδηγία ή 
συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη 
δημοσίευση τους. 0 τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα 
κράτη μέλη." 
40) 0 κατάλογος των παραρτημάτων καθώς και τα παραρτήματα XII, XIV και 
XV αντικαθίστανται από τον κατάλογο των παραρτημάτων και τα 
παραρτήματα XII, XIV και XV της παρούσας οδηγίας. 
41) Προστίθενται τα παραρτήματα XVI, XVII και XVIII. 
ΑΡΘΡΟ 2 
Η Επιτροπή εκδίδει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 οδηγία για την 
κωδικοποίηση των διατάξεων της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ καθώς και των 
διατάξεων της παρούσας οδηγίας σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται 
στο άρθρο 32, παράγραφοι 4 έως 7. 
ΑΡΘΡΟ 3 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες διατάξεις για να 
συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 
1993. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
- 58 -
2. Πάντως, η Ισπανία μπορεί να προβλέπει ότι τα μέτρα που αναφέρονται 
στην παράγραφο 1 εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 1996, και η 
Ελλάδα και η Πορτογαλία μπορούν να προβλέπουν ότι τα μέτρα που 
αναφέρονται στην παράγραφο 1 εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 
1998. 
3. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις που αναφέρονται στην 
παράγραφο 1, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή 
συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση 
τους. 0 τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη. 
ΑΡΘΡΟ 4 
Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών 
διατάξεων εσωτερικού δικαίου, νομοθετικού, κανονιστικού και διοικητικού 
χαρακτήρα, που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα 
οδηγία. 
ΑΡΘΡΟ 5 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 59 -
ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Κωδικοποιημένο κείμενο 
με το οποίο ενσωματώνονται οι διατάξεις της 
πρότασης οδηγίας COM (91) ... 
(συμβάσεις παροχής υπηρεσιών) στην 
οδηγία 90/531/ΕΟΚ 
(συμβάσεις προμηθειών και έργων) 
60 -
ΣΗΜΕΙΩΜΑ 
Το επισυναπτόμενο κωδικοποιημένο κείμενο έχει ως στόχο να διευκολύνει την 
ανάγνωση και την κατανόηση της πρότασης οδηγίας σχετικά με τις συμβάσεις 
παροχής υπηρεσιών που συνάπτονται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, 
των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών^1). 
Το κείμενο αυτό ενσωματώνει στην οδηγία 90/531/ΕΟΚ, η οποία εφαρμόζεται 
στις συμβάσεις προμηθειών και έργων, το σύνολο των τροποποιήσεων που 
προτείνονται για τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών. 
Τα υπογραμμισμένα μέρη αντιστοιχούν στις τροποποιημένες ή νέες διατάξεις οι 
οποίες προβλέπονται στην επίσημη πρόταση· όταν οι διατάξεις δεν 
διευκρινίζουν εάν πρόκειται για σύμβαση προμηθειών ή έργων, εφαρμόζονται 
επίσης και στις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών. 
(1) COM (91 ...) της ... , πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την 
τροποποίηση της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης 
συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και 
των τηλεπικοινωνιών. 
- 61 -
ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 
ΤΙΤΛΟΣ Ι 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
ΆΡθΡΡ 1 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως: 
1. "Δημόσιες αρχές": το κράτος, οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, οι 
οργανισμοί δημοσίου δικαίου, οι ενώσεις οι αποτελούμενες από μία ή 
περισσότερες από αυτές τις αρχές ή αυτούς τους οργανισμούς δημοσίου 
δικαίου. 
Νοείται ως οργανισμός δημοσίου δικαίου, κάθε οργανισμός ο οποίος: 
έχει συσταθεί με συγκεκριμένο σκοπό την κάλυψη αναγκών γενικού 
συμφέροντος που δεν εμπίπτουν στο βιομηχανικό ή εμπορικό τομέα, 
και 
έχει νομική προσωπικότητα, και 
είτε χρηματοδοτείται, κατά το μεγαλύτερο μέρος, από το κράτος, 
τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλους οργανισμούς δημοσίου 
δικαίου, είτε η διαχείριση του υπόκειται στον έλεγχο των 
οργανισμών αυτών, είτε διοικείται, διευθύνεται ή εποπτεύεται από 
όργανο του οποίου περισσότερα από τα μισά μέλη διορίζονται από το 
κράτος, τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, ή άλλους οργανισμούς 
δημοσίου δικαίου. 
2. "Δημόσιες επιχειρήσεις": Οι επιχειρήσεις στις οποίες οι δημόσιες 
αρχές μπορούν να ασκούν άμεσα ή έμμεσα, καθοριστική επιρροή είτε 
επειδή έχουν κυριότητα ή οικονομική συμμετοχή, είτε λόγω των κανόνων 
που διέπουν τις επιχειρήσεις αυτές. Η καθοριστική αυτή επιρροή εκ 
μέρους των δημοσίων αρχών τεκμαίρεται όταν οι εν λόγω αρχές, έμμεσα ή 
άμεσα: 
- 62 -
κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος του καλυφθέντος κεφαλαίου μιας 
επιχείρησης, ή 
διαθέτουν την πλειονότητα των ψήφων οι οποίες αντιστοιχούν στους 
τίτλους που έχει εκδώσει η επιχείρηση, ή 
μπορούν να διορίζουν περισσότερα από τα μισά μέλη του 
διοικητικού, διευθυντικού ή εποπτικού οργάνου της επιχείρησης. 
3. "συνδεδεμένη επιχείρηση" : κάθε επινείρηση οι ετήσιοι λοναριασιιοί Tnc 
οποίας ενοποιούνται us ίου. αναθέτοντος φορέα σύυφωνα με TIC 
απαιτήοεκ της ο$πγ(ας 83/349/ΕΟΚ της 13πς Ιοννίον 1983<1> ή σε 
περίπτωση ιρορέων που δεν ευπίπτουν στην παρούσα οδηγία, κάθε 
επιχείρηση επί Tnc οποίασ η αναθέτουσα αρχή μπορεί να ασκήσει, άυεσα 
ή έμμεσα, κυριαρχική επιρροή, κατά την έννοια Tnc παραγράφου 2 αυτού 
του άαθοου ή n οποία μπορεί να ασκήσει κυριαρχική επιρροή επί του 
avaeéTovToc φορέα, ή n οποία υφίσταται, από κοινού με τον αναθέτοντα 
(ροαέα κυαιααγική επιρροή άλλnc επ^χεtpnσnc υέσω του ιδιοκτησιακού 
καθεστώτoc. Tnc YpnuaToôoTiKnc συuuετoγήc ό jjav. κανόνων ΕΟΛ> m 
διέπουν. 
4. "Συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών": Οι συμβάσεις εξ επαχθούς 
αιτίας που συνάπτονται γραπτώς μεταξύ ενός από τους αναθέοντες φορείς 
που αναφέρονται στο άρθρο 2 και ενός προμηθευτή ή εργολήπτη, ή 
παρέχοντος υπηρεσίες, εξαιρουμένων των συμβάσεων που αφορούν: 
την αγορά ή τη μίσθωση, με οποιαδήποτε χρηματοοικονομικά μέσα 
γηπέδων, κτιρίων ή άλλων ακινήτων ή δικαιωμάτων που αφορούν τα εν 
λόγω αγαθά· 
υπηρεσίες φωνητικής τηλεφωνίας, τηλετυπίας, ραδιοτηλεφωνίας, 
τηλεειδοποίησης και μεταδόσεων μέσω δορυφόρου· 
υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού. 
(1) ΕΕ αριθ. L 193, 18.7.1983, σ. 1. 
63 -
Αυτές οι συμβάσεις έχουν ως αντικείμενο: 
α) στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών, την αγορά, τη 
χρηματοδοτική μίσθωση, τη μίσθωση ή τη μίσθωση-πώληση με ή χωρίς 
δικαίωμα αγοράς, προϊόντων· 
β) στην περίπτωση των συμβάσεων έργων, είτε την εκτέλεση, είτε τόσο 
την εκτέλεση όσο και τον σχεδιασμό, είτε την πραγματοποίηση, με 
οιοδήποτε μέσον, κτιριακών έργων ή έργων πολιτικού μηχανικού που 
αναφέρονται στο παράρτημα XI. Οι συμβάσεις αυτές μπορεί εξάλλου 
να περιλαμβάνουν τις προμήθειες και τις υπηρεσίες που είναι 
αναγκαίες για την εκτέλεση τους· 
γ) στην περίπτωση των συμβάσεων υπηρεσιών, κάθε άλλη παροχή. 
Οι συμβάσεις που περιλαμβάνουν υπηρεσίες και προμήθειες θεωρούνται ως 
συμβάσεις προμηθειών όταν η συνολική αξία των προμηθειών είναι 
ανώτερη της αξίας των άλλων υπηρεσιών που καλύπτονται από τη σύμβαση. 
5. "συμφωνία-πλαίσιο" η συμφωνία μεταξύ ενός από τους αναθέτοντες 
φορείς που ορίζονται στο άρθρο 2 και ενός ή περισσοτέρων από τους 
προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες η οποία αποσκοπεί στον 
καθορισμό των όρων των συμβάσεων που πρόκειται να ανατεθούν κατά τη 
διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, ιδίως όσον αφορά τις τιμές και, κατά 
περίπτωση, την ποσότητα·" 
6. "προσφέρων" : ο προμηθευτής, ο εργολήπτης ή ο παρέχων υπηρεσίες που 
υποβάλει προσφορά, και "υποψήφιος" : εκείνος που ζητεί να του 
αποσταλεί η πρόσκληση συμμετοχής σε διαδικασία κλειστή ή με 
διαπραγμάτευση· 
7. "ανοικτή διαδικασία, κλειστή διαδικασία, ή διαδικασία με 
διαπραγμάτευση" : οι διαδικασίες ανάθεσης που εφαρμόζουν οι 
αναθέτοντες φορείς και στις οποίες : 
α) όσον αφορά τις ανοικτές διαδικασίες, όλοι οι ενδιαφερόμενοι 
προμηθευτές, εργολήπτες, ή παρέχοντες υπηρεσίες μπορούν να 
υποβάλλουν προσφορά· 
- 64 -
β) όσον αφορά τις κλειστές διαδικασίες, μπορούν να υποβάλουν 
προσφορά μόνο οι υποψήφιοι που καλούνται από τον αναθέτοντα 
φορέα· 
γ) όσον αφορά τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση, ο αναθέτων φορέας 
απευθύνεται σε προμηθευτές ή εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες 
της επιλογής του και διαπραγματεύεται τους όρους της σύμβασης με 
έναν ή περισσότερους από αυτούς·" 
8. "τεχνικές προδιαγραφές" : οι τεχνικές απαιτήσεις που περιλαμβάνονται 
ιδίως στη συγγραφή υποχρεώσεων και προσδιορίζουν τα αναγκαία 
χαρακτηριστικά ενός έργου, υλικού, προϊόντος, προμήθειας ή υπηρεσίας, 
βάσει των οποίων ένα έργο, υλικό, προϊόν, προμήθεια ή υπηρεσία 
χαρακτηρίζεται κατ'αντικειμενική κρίση κατάλληλο για τη χρήση για την 
οποία προορίζεται από τον αναθέτοντα φορέα. Αυτές οι τεχνικές 
απαιτήσεις είναι δυνατόν να αφορούν την ποιότητα ή την καταλληλότητα, 
την ασφάλεια, τις διαστάσεις καθώς και τους κανόνες που ισχύουν για 
το υλικό, το προϊόν, την προμήθεια ή την υπηρεσία ως προς την 
εξασφάλιση της ποιότητας, την ορολογία , τα σύμβολα, τις δοκιμές και 
τις σχετικές μεθόδους, τη συσκευασία, τη σήμανση και τις ετικέτες. 
Όσον αφορά τις συμβάσεις έργων, είναι επίσης δυνατόν να 
περιλαμβάνουν κανόνες για τον σχεδιασμό και την κοστολόγηση, τους 
όρους δοκιμής, επιθεώρησης και παραλαβής έργων καθώς και τις τεχνικές 
ή μεθόδους κατασκευής και κάθε άλλο τεχνικό όρο που ο αναθέτων φορέας 
μπορεί να επιβάλει δυνάμει γενικών ή ειδικών ρυθμίσεων, όσον αφορά 
τις ολοκληρωμένες κατασκευές, καθώς και τα υλικά ή τμήματα που τις 
απαρτίζουν· 
9. "Πρότυπο": Η τεχνική προδιαγραφή που έχει εγκριθεί από 
αναγωνρισμένους οργανσιμούς τυποποίησης για επαναλαμβανόμενη ή συνεχή 
εφαρμογή· η συμμόρφωση με τα πρότυπα δεν είναι καταρχήν υποχρεωτική. 
10. "Ευρωπαϊκό πρότυπο": Το πρότυπο που έχει εγκριθεί από την ευρωπαϊκή 
επιτροπή τυποποίησης (DEN) ή από την ευρωπαϊκή επιτροπή 
ηλεκτροτεχνικής τυποποίησης (Cènelee) ως "ευρωπαϊκό πρότυπο (ΕΝ)" ή 
ως "έγγραφο εναρμόνισης (HD)", σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες αυτών 
των οργανισμών ή από το Ευρωπαϊκό ινστιτούτο τηλεπικοινωνιακών 
- 65 -
προτύπων (ETSI), σύμφωνα με τους κανόνες που αυτό εφαρμόζει, ως 
ευρωπαϊκό τηλεπικοινωνιακό πρότυπο (ETS). 
11. "Κοινή τεχνική προδιαγραφή": Η τεχνική προδιαγραφή που έχει 
καταρτιστεί βάσει διαδικασίας αναγνωρισμένης από τα κράτη μέλη με 
σκοπό την ομοιόμορφη εφαρμογή της σε όλα τα κράτη μέλη, και έχει 
δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
12. "Ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση": Η ευνοϊκή τεχνική εκτίμηση της 
καταλληλότητας ενός προϊόντος για ορισμένη χρήση με γνώμονα την 
ικανοποίηση των ουσιωδών απαιτήσεων, ως προς τις οικοδομικές 
εργασίες, σύμφωνα με τα εγγενή χαρακτηριστικά του προϊόντος και τους 
καθιερωμένους όρους εφαρμογής και χρήσης, κατά την οδηγία 89/106/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1988 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών 
όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών(1). Η 
ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση χορηγείται από τον οργανισμό που έχει 
αναγνωριστεί για το σκοπό αυτό από το κράτος μέλος. 
13. "Ευρωπαϊκή προδιαγραφή": Μια κοινή τεχνική προδιαγραφή, μια ευρωπαϊκή 
τεχνική έγκριση, ή ένα εθνικό πρότυπο που ισχύει κατ'εφαρμογήν ενός 
ευρωπαϊκού προτύπου. 
14. "Δημόσιο δίκτυο τηλεπικοινωνιών": Η δημόσια τηλεπικοινωνιακή υποδομή, 
μέσω της οποίας γίνεται η μεταφορά σημάτων μεταξύ συγκεκριμένων 
τερματικών σημείων του δικτύου, είτε με καλώδια, είτε με δέσμες 
ερτζιανών κυμάτων, είτε με οπτικά ή άλλα ηλεκτρομαγνητικά μέσα. 
"Τερματικό σημείο του δικτύου" είναι το σύνολο των φυσικών συνδέσεων 
και των τεχνικών χαρακτηριστικών πρόσβασης που απαρτίζουν το δημόσιο 
δίκτυο τηλεπικοινωνιών και είναι απαραίτητα για την πρόσβαση σ'αυτό 
και τη μέσω αυτού αποτελεσματική επικοινωνία. 
15. "Δημόσιες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες": Οι υπηρεσίες οι οποίες 
παρέχονται από τους οργανισμούς τηλεπικοινωνιών και οι οποίες 
συνίστανται, εν όλω ή εν μέρει, στη διαβίβαση και τη διακίνηση 
σημάτων μέσω του δημοσίου τηλεπικοινωνιακού δικτύου με τη βοήθεια 
τηλεπικοινωνιακών μεθόδων, πλην της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης. 
(1) ΕΕ αριθ. L 40 της 11.02.1989, σ. 12. 
- 66 -
16. οι "διαγωνισμοί μελετών" είναι οι διαδικασίες που επιτρέπουν στον 
αναθέτοντα φορέα να εξασφαλίσει μία μελέτη ή ένα σχέδιο, κυρίως στους 
τομείς της αρχιτεκτονικής, των έργων πολιτικού μηχανικού, ή της 
ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων, στο πλαίσιο δε αυτών των 
διαδικασιών η κριτική επιτροπή επιλέγει μετά από σύγκριση και με ή 
χωρίς την απονομή βραβείων·" 
ΆΡΘΡΟ 2 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στους αναθέτοντες φορείς οι οποίοι: 
α) είναι δημόσιες αρχές ή δημόσιες επιχειρήσεις και ασκούν 
δραστηριότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 2· 
β) εάν δεν είναι δημόσιες αρχές ή δημόσιες επιχειρήσεις, ασκούν, 
μεταξύ των δραστηριοτήτων τους, δραστηριότητα αναφερόμενη στην 
παράγραφο 2, ή πολλές από τις δραστηριότητες αυτές και απολαύουν 
ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων χορηγουμένων από αρμόδια αρχή 
ενός κράτους μέλους. 
2. Οι δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας 
οδηγίας είναι οι ακόλουθες: 
α) η διάθεση ή η εκμετάλλευση δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν 
στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της 
διανομής: 
i) πόσιμου νερού, ή 
i i) ηλεκτρισμού, ή 
iii) αερίου θερμότητας ή 
η τροφοδότηση των δικτύων αυτών με πόσιμο νερό, ηλεκτρισμό, αέριο ή 
θερμότητα· 
- 67 -
β) η εκμετάλλευση μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής με σκοπό: 
i) την ανεύρεση πετρελαίου, αερίου, άνθρακα ή άλλων στερεών 
καυσίμων, καθώς και την άντληση, τη συλλογή ή την εξόρυξη 
τους αντιστοίχως· ή 
II) τη διάθεση αερολιμένων, θαλάσσιων ή ποτάμιων λιμένων ή άλλων 
τερματικών σταθμών μεταφορικών μέσων σε αεροπορικούς, 
θαλάσσιους ή ποτάμιους μεταφορείς· 
γ) η εκμετάλλευση δικτύων που παρέχουν υπηρεσίες στο κοινό στους 
τομείς των μεταφορών με σιδηρόδρομο, αυτόματα συστήματα, τραμ, 
τρόλεϊ, λεωφορεία ή καλώδιο. 
Όσον αφορά τις υπηρεσίες μεταφορών, θεωρείται ότι υφίσταται 
δύκτυο όταν η υπηρεσία παρέχεται με τους όρους που ορίζονται από 
την αρμόδια αρχή ενός κράτους μέλους, όπως οι όροι που αφορούν 
τις ακολουθητέες διαδρομές, τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα ή 
τη συχνότητα παροχής της υπηρεσίας· 
δ) η διάθεση ή εκμετάλλευση δημοσίων τηλεπικοινωνιακών δικτύων ή η 
παροχή μιας ή περισσοτέρων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών προς το 
κοινό. 
3. Για την εφαρμογή της παραγράφου 1, στοιχείο β), ειδικά ή αποκλειστικά 
δικαιώματα είναι τα δικαιώματα που απορρέουν από άδεια που χορηγείται 
από αρμόδια αρχή του ενδιαφερομένου κράτους μέλους, μέσω οιασδήποτε 
νομοθετικής, κανονιστικής ή διοικητικής διάταξης που έχει ως 
αποτέλεσμα να ανατίθεται σε έναν ή περισσότερους φορείς ή άσκηση 
δραστηριότητας που ορίζεται στην παράγραφο 2. 
θεωρείται ότι ένας αναθέτων φορέας απολαύει ειδικών ή αποκλειστικών 
δικαιωμάτων ιδίως όταν: 
α) για τις ανάγκες της κατασκευής των δικτύων της τοποθέτησης των 
εγκαταστάσεων κατά την έννοια της παραγράφου 2, ο εν λόγω φορέας 
μπορεί να κινήσει διαδικασία απαλλοτρίωσης υπέρ του δημοσίου ή 
σύσταση δουλείας, ή να χρησιμοποιήσει το έδαφος, το υπέδαφος και 
το χώρο τον υπερκείμενο της δημοσίας οδού προκειμένου να 
τοποθετήσει τον εξοπλισμό του δικτύου· 
68 -
β) στην περίπτωση της παραγράφου 2, στοιχείο α), ο εν λόγω φορέας 
τροφοδοτεί, με πόσιμο νερό, ηλεκτρισμό, αέριο ή θερμότητα, ένα 
δίκυτο του οποίου την εκμετάλλευση έχει αναλάβει φορέας που 
απολαύει ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων που χορηγούνται από 
αρμόδια αρχή του ενδιαφερομένου κράτους μέλους. 
Η παροχή στο κοινό υπηρεσίας μεταφορών μέσω λεωφορείου δεν θεωρείται 
ως δραστηριότητα κατά την έννοια της παραγράφου 2, στοιχείο γ), όταν 
άλλοι φορείς μπορούν ελευθέρως να παρέχουν την υπηρεσία αυτή, είτε 
γενικά, είτε σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, με τους ίδιους όρους 
στους οποίους υπόκεινται οι αναθέτοντες φορείς. 
Η τροφοδότηση, με πόσιμο νερό, ηλεκτρισμό, αέριο ή θερμότητα, δικτύων 
που προορίζονται να παράσχουν υπηρεσία στο κοινό από μέρους 
αναθέτοντος φορέα άλλου από τις δημόσιες αρχές, δεν θεωρείται ως 
δραστηριότητα κατά την έννοια της παραγράφου 2, στοιχείο α) όταν: 
α) στην περίπτωση του πόσιμου νερού ή του ηλεκτρισμού: 
η παραγωγή πόσιμου νερού ή ηλεκτρισμού από τον ενδιαφερόμενο 
φορέα γίνεται διότι η κατανάλωση του είναι αναγκαία για την 
άσκηση δραστηριότητας μη οριζόμενης στην παράγραφο 2· και 
η τροφοδότηση του δημόσιου δικτύου εξαρτάται μόνον από την 
ιδιοκατανάλωση του φορέα και δεν υπερβαίνει το 30% της 
συνολικής παραγωγής πόσιμου νερού ή ενέργειας του φορέα, με 
βάση το μέσο όρο των τριών τελευταίων ετών, του τρέχοντος 
έτους συμπεριλαμβανομένου· 
β) στην περίπτωση του αερίου ή της θερμότητας: 
η παραγωγή αερίου ή θερμότητας από τον ενδιαφερόμενο φορέα 
αποτελεί αναπόφευκτο αποτέλεσμα της άσκησης δραστηριότητας μη 
οριζόμενης στην παράγραφο 2· και 
- 69 -
η τροφοδότηση του δημόσιου δικτύου αποβλέπει μόνο στην 
οικονομική εκμετάλλευση της παραγωγής αυτής και αντιστοιχεί 
το πολύ σε 20% του κύκλου εργασιών του φορέα, με βάση το μέσο 
όρο των τριών τελευταίων ετών, του τρέχοντος έτους 
συμπερι λαμβανομένου. 
6. Οι αναθέτοντες φορείς που απαριθμούνται στα παραρτήματα Ι ως Χ 
ανταποκρίνονται στα προαναφερόμενα κριτήρια. Προκειμένου να 
εξασφαλιστεί ότι οι κατάλογοι θα είναι όσο το δυνατόν πληρέστεροι, τα 
κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή τις τροποποιήσεις των καταλόγων 
τους. Η Επιτροπή αναθεωρεί τα παραρτήματα Ι έως Χ σύμφωνα με τη 
διαδικασία του άρθρου 32. 
Άρθρο 3 
1. Ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει από την Επιτροπή να προβλέψει ότι 
η εκμετάλλευση γεωγραφικών περιοχών με σκοπό την ανεύρεση πετρελαίου, 
αερίου, άνθρακα ή άλλων στερεών καυσίμων, καθώς και την άντληση, τη 
συλλογή ή την εξόρυξη τους αντιστοίχως, δεν θεωρείται ως 
δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο β), 
σημείο i) ή ότι οι φορείς δεν θεωρείται ότι απολαύουν ειδικών ή 
αποκλειστικών δικαιωμάτων κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, 
στοιχείο β) για την εκμετάλλευση μιας ή περισσοτέρων από τις 
δραστηριότητες αυτές, εφόσον πληρούνται όλες οι κατωτέρω προϋποθέσεις 
έναντι των σχετικών εθνικών διατάξεων που αφορούν τις εν λόγω 
δραστηριότητες: 
α) όταν απαιτείται άδεια για την εκμετάλλευση μιας τέτοιας 
γεωγραφικής περιοχής, και άλλοοι φορείς δικαιούνται επίσης να 
ζητήσουν αυτήν την άδεια υπό τους ιδίους όρους στους οποίους 
υπόκεινται οι αναθέτοντες φορείς· 
β) οι τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες που πρέπει να διαθέτουν 
οι φορείς για την άσκηση των εκάστοτε δραστηριοτήτων ορίζονται 
πριν από οποιαδήποτε αξιολόγηση των προσόντων των υποψηφίων που 
διαγωνίζονται για την απόκτηση της άδειας· 
- 70 -
γ) η άδεια άσκησης των δραστηριοτήτων αυτών χορηγείται βάσει 
αντικειμενικών κριτηρίων όσον αφορά τα προβλεπόμενα μέσα για την 
ανεύρεση ή την άντληση, συλλογή ή εξόρυξη, τα οποία ορίζονται και 
δημοσιεύονται πριν από την υποβολή των αιτήσεων για την άδεια· τα 
εν λόγω κριτήρια πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις· 
δ) όλοι οι όροι και οι απαιτήσεις που αφορούν την άσκηση ή την παύση 
της δραστηριότητας, περιλαμβανομένων των διατάξεων για τις 
υποχρεώσεις που συνδέονται με την άσκηση, τα τέλη και τη 
συμμετοχή στο κεφάλαιο ή στο εισόδημα των φορέων, καθορίζονται 
και διατίθενται πριν από την υποβολή των αιτήσεων για την άδεια 
και πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις· κάθε αλλαγή στους εν 
λόγω όρους και απαιτήσεις πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους τους 
ενδιαφερόμενους φορείς, ή να τροποποιείται κατά τρόπο που να μην 
συνεπάγεται διακρίσεις· πάντως, δεν είναι αναγκαίο να καθορισθούν 
οι υποχρεώσεις που συνδέονται με την άσκηση πριν από τη χρονική 
στιγμή που προηγείται της χορήγησης της άδειας· και 
ε) οι αναθέτοντες φορείς δεν υποχρεούνται από κανένα νόμο, κανονισμό 
ή διοικητική απαίτηση, ούτε από συμφωνία ή συνεννόηση, να 
παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τις προβλεπόμενες ή υπάρχουσες 
πηγές για τις αγορές τους, εκτός αν το ζητήσουν εθνικές αρχές και 
αποκλειστικά για την επίτευξη των στόχων που αναφφέρονται στο 
άρθρο 36 της συνθήκης. 
2. Τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν την παράγραφο 1 μεριμνούν, μέσω των όρων 
για τη χορήγηση άδειας και άλλων κατάλληλων μέτρων, ώστε κάθε φορέας: 
α) να τηρεί την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων και την αρχή του 
ανταγωνισμού για την ανάθεση συμβάσεων προμηθειών έργων και 
υπηρεσιών, ιδίως όσον αφορά τις πληροφορίες που θέτει στη διάθεση 
των επιχειρήσεων σχετικά με τις προθέσεις του για τη σύναψη 
συμβάσεων. 
β) να ανακοινώνει στην Επιτροπή, υπό όρους που θα καθορίσει το εν 
λόγω θεσμικό όργανο σύμφωνα με το άρθρο 32, πληροφορίες σχετικά 
με την ανάθεση των συμβάσεων. 
- 71 -
3. Όσον αφορά τις ατομικές παραχωρήσεις ή άδειες που έχουν ήδη χορηγηθεί 
πριν από την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε εφαρμογή η παρούσα 
οδηγία από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 37 η παράγραφος 1, 
στοιχείο α), β) και γ) δεν εφαρμόζεται εάν, κατά την ημερομηνία αυτή, 
άλλοι φορείς δικαιούνται να ζητήσουν άδεια για την εκμετάλλευση 
γεωγραφικών περιοχών με σκοπό την ανεύρεση πετρελαίου, αερίου, 
άνθρακα ή άλλων στερεών καυσίμων, ή την άντληση, τη συλλογή ή την 
εξόρυξη τους αντιστοίχως, που θα χορηγείται χωρίς διακρίσεις και 
σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια. Η παράγραφος 1, στοιχείο δ) δεν 
εφαρμόζεται όταν οι όροι και οι απαιτήσεις έχουν καθοριστεί, 
εφαρμοστεί ή τροποποιηθεί πριν από την προαναφερόμενη ημερομηνία. 
4. Ένα κράτος μέλος που επιθυμεί να εφαρμόσει την παράγραφο 1, 
ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή. Προς το σκοπό αυτό, της ανακοινώνει 
κάθε νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη, κάθε συμφωνία ή 
συνεννόηση που αφορά την τήρηση των όρων που απαριθμούνται στις 
παραγράφους 1 και 2. 
Η Επιτροπή αποφασίζει σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο 
άρθρο 32, παράγραφοι 4 έως 7. Δημοσιεύει την απόφαση της και την 
αιτιολογία της εν λόγω απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. 
Η Επιτροπή διαβιβάζει κατ'έτος στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την 
εφαρμογή του παρόντος άρθρου και επανεξετάζει την εφαρμογή του στα 
πλαίσια της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 36. 
ΆΡΘΡΟ 4 
1. Όταν αναθέτουν δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών ή 
όταν διενεργούν διαγωνισμούς μελετών, οι αναθέτοντες φορείς 
εφαρμόζουν τις διαδικασίες που είναι προσαρμοσμένες στις διατάξεις 
της παρούσας οδηγίας. 
2. Οι αναθέτοντες φορείς μεριμνούν ώστε να μην γίνονται διακρίσεις 
μεταξύ προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες. 
- 72 -
3. Κατά τη διαβίβαση των τεχνικών προδιαγραφών στους ενδιαφερόμενους 
προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες, κατά την προεπιλογή 
και την επιλογή των προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες, 
καθώς και κατά την ανάθεση των συμβάσεων, οι αναθέτοντες φορείς 
μπορούν να επιβάλλουν υποχρεώσεις προκειμένου να προστατεύσουν τον 
εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών που διαβιβάζουν. 
4. Η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει το δικαίωμα των προμηθευτών, 
εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες να απαιτούν εκ μέρους του 
αναθέτοντος φορέα, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, να σέβεται τον 
εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών που του διαβιβάζουν. 
ΆΡΘΡΟ 5 
1. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να θεωρούν τις συμφωνίες-πλαίσια ως 
συμβάσεις κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 4 και να 
εφαρμόζουν για την ανάθεση τους τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. 
2. Όταν οι αναθέτοντες φορείς έχουν συνάψει συμφωνία-πλαίσιο σύμφωνα με 
τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, μπορούν να εφαρμόζουν το άρθρο 
15, παράγραφος 2, στοιχείο θ), κατά την υπ'αυτών σύναψη συμβάσεων που 
βασίζονται στη συμφωνία αυτή. 
3. Όταν η συμφωνία-πλαίσιο δεν έχει συναφθεί σύμφωνα με τις διατάξεις 
της παρούσας οδηγίας, οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να εφαρμόζουν 
το άρθρο 15, παράγραφος 2, στοιχείο θ). 
4. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να χρησιμοποιούν καταχρηστικά τις 
συμφωνίες-πλαίσια με αποτέλεσμα να παρακωλύουν, να περιορίζουν ή να 
νοθεύουν τον ανταγωνισμό. 
ΆΡΘΡΟ 6 
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις ή στους διαγωνισμούς 
μελετών που αναθέτουν ή οργανώνουν οι αναθέτοντες φορείς με σκοπούς 
άλλους από τις κατ'άρθρο 2, παράγραφος 2, δραστηριότητες τους, ή για 
την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων σε τρίτη χώρα, υπό συνθήκες που 
δεν προϋποθέτουν την υλική εκμετάλλευση ενός δικτύου ή μιας 
γεωγραφικής περιοχής στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
- 73 -
2. Ωστόσο, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης στις συμβάσεις ή στους 
διαγωνισμούς μελετών που ανατίθενται ή οργανώνονται από τους φορείς 
που ασκούν δραστηριότητα αναφερόμενοι στο άρθρο 2, παράγραφος 2, 
σημείο α), σημείο ί) και η οποία : 
α) συνδέεται με έργα υδραυλικής μηχανικής, αρδευτικών ή 
αποστραγγιστικών έργων, εφόσον ο όγκος του νερού που προορίζεται 
για εφοδιασμό σε πόσιμο νερό υπερβαίνει το 20% του συνολικού 
όγκου νερού που διατίθεται για τα εν λόγω σχέδια ή εγκαταστάσεις 
άρδευσης ή αποστράγγισης· ή 
β) συνδέεται με την αποχέτευση ή την επεξεργασία λυμάτων." 
3. Οι αναθέτοντες φορείς ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εφόσον το ζητήσει, 
οποιαδήποτε δραστηριότητα θεωρούν ότι αποκλείεται δυνάμει της 
παραγράφου 1. Η Επιτροπή μπορεί να δημοσιεύει περιοδικά, για λόγους 
ενημέρωσης, στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τους 
καταλόγους κατηγοριών δραστηριοτήτων τις οποίες θεωρεί ότι 
αποκλείονται. Εν προκειμένω, η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη τον 
ευαίσθητο εμπορικό χαρακτήρα, τον οποίο, ενδεχομένως, επικαλέσθηκαν 
οι αναθέτοντες φορείς κατά τη διαβίβαση των πληροφοριών. 
ΆΡΘΡΟ 7 
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται: 
α) στις συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση ή τη 
μίσθωση σε τρίτες επιχειρήσεις, όταν ο αναθέτων φορέας δεν 
απολαύει κανενός ειδικού ή αποκλειστικού δικαιώματος πώλησης ή 
μίσθωσης του αντικειμένου αυτών των συμβάσεων και όταν άλλοι 
φορείς δικαιούνται να προβαίνουν ελεύθερα στην εν λόγω πώληση ή 
μίσθωση με τους ίδιους όρους με αυτούς που ισχύουν για τον 
αναθέτοντα φορέα. 
β) στις συμβάσεις υπηρεσιών που συνδέονται άμεσα με την μεταπώληση ή 
τη μίσθωση των προϊόντων που αναφέρονται στο σημείο α)". 
- 74 -
2. Οι αναθέτοντες φορείς ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εφόσον το ζητήσει, 
όλες τις κατηγορίες προϊόντων που θεωρούν ότι αποκλείονται δυνάμει 
της παραγράφου 1. Η Επιτροπή μπορεί να δημοσιεύει περιοδικώς για 
λόγους ενημέρωσης, στην Επίσημη Εφημερίδατων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
τους καταλόγους των κατηγοριών προϊόντων που θεωρεί ότι αποκλείονται. 
Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή σέβεται τον ευαίσθητο εμπορικό 
χαρακτήρα, τον οποίο, ενδεχομένως, επικαλέσθηκαν οι αναθέτοντες 
φορείς κατά τη διαβίβαση των πληροφοριών. 
ΆΡθΡΟ 8 
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτει ένας 
αναθέτων φορέας, που ασκεί δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2, 
παράγραφος 2, στοιχείο δ), προκειμένου περί αγορών προοριζομένων 
αποκλειστικά για την παροχή μιας ή περισσοτέρων τηλεπικοινωνιακών 
υπηρεσιών, οσάκις άλλοι φορείς είναι ελεύθεροι να παρέχουν τις αυτές 
υπηρεσίες στην αυτή γεωγραφική περιοχή και υπό τις ίδιες κατ'ουσίαν 
συνθήκες. 
2. Οι αναθέτοντες φορείς ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εφόσον το ζητήσει, 
τις υπηρεσίες που θεωρούν ότι αποκλείονται σύμφωνα με την παράγραφο 
1. Η Επιτροπή μπορεί να δημοσιεύει περιοδικώς για λόγους ενημέρωσης, 
στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τους καταλόγους των 
υπηρεσιών που θεωρεί ότι αποκλείονται. Στην περίπτωση αυτή, η 
Επιτροπή σέβεται τον ευαίσθητο εμπορικό χαρακτήρα, τον οποίο, 
ενδεχομένως, επικαλέσθηκαν οι αναθέτοντες φορείς κατά τη διαβίβαση 
των πληροφοριών. 
ΆΡΘΡΟ 9 
1. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται: 
α) στις συμβάσεις που συνάπτουν οι απαριθμουμενοι στο παράρτημα Ι 
αναθέτοντες φορείς για την αγορά νερού· 
β) στις συμβάσεις που συνάπτουν οι απαριθμουμενοι στα παραρτήματα 
II, III IV και V αναθέτοντες φορείς για την προμήθεια ενέργειας ή 
καυσίμων που προορίζονται για την παραγωγή ενέργειας. 
- 75 -
2. Το Συμβούλιο θα επανεξετάσει τις διατάξεις της παραγράφου 1 όταν θα 
του υποβληθεί έκθεση της Επιτροπής η οποία θα συνοδεύεται από τις 
κατάλληλες προτάεις. 
ΆΡΘΡΟ 10 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις οι οποίες κηρύσσονται 
απόρρητες από τα κράτη μέλη ή των οποίων η εκτέλεση πρέπει να συνοδεύεται 
από ειδικά μέτρα ασφαλείας, σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές και 
διοικητικές διατάξεις που ισχύουν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, ή όταν η 
προστασία των βασικών συμφερόντων ασφαλείας του εν λόγω κράτους το απαιτεί. 
ΆΡΘΡΟ 10α 
Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις υπηρεσιών 
τις οποίες οι αναθέτοντες φορείς υποχρεούνται, δυνάμει δημοσιευμένων 
νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων, να αναθέσουν σε φορέα 
που είναι ο ίδιος αναθέτουσα αρχή κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο β) 
της οδηγίας .../...(*), υπό τον όρο ότι αυτές οι διατάξεις συμβιβάζονται με 
τη Συνθήκη." 
(*) COM(90) 372 τελικό της 6ης Δεκεμβρίου 1990· Αριθ. C 23, 31.1.91) 
ΆΡΘΡΟ H 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που διέπονται από 
διαφορετικούς διαδικαστικούς κανόνες και συνάπτονται: 
1. δυνάμει διεθνούς συμφωνίας που έχει συναφθεί σύμφωνα με τη συνθήκη 
μεταξύ κράτους μέλους και μιας ή περισσοτέρων τρίτων χωρών, και 
καλύπτει προμήθειες, έργα, υπηρεσίες ή διαγωνισμούς μελετών που 
προορίζονται για την από κοινού εκτέλεση ή εκμετάλλευση ενός έργου 
από τα υπογράφοντα κράτη· κάθε συμφωνία γνωστοποιείται στην Επιτροπή, 
η οποία μπορεί να συμβουλεύεται τη συμβουλευτική επιτροπή για τις 
δημόσιες συμβάσεις που έχει συσταθεί με την απόφαση 71/306/ΕΟΚ^1), 
όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 77/63/ΕΟΚ^2^, ή, στην 
(1) Αριθ. L 185, 16.8.1971, Ο. 15 
(2) Αριθ. L 13, 15.1.1977, σ. 15 
- 76 -
περίπτωση συμφωνιών που διέπουν τις συμβάσεις φορέων που ασκούν 
δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο δ), τη 
συμβουλευτική επιτροπή για τις συμβάσεις τηλεπικοινωνιών που 
περιγράφεται στο άρθρο 31·" 
2. Δυνάμει διεθνούς συμφωνίας που έχει συναφθεί σχετικά με τη στάθμευση 
στρατευμάτων και αφορά επιχειρήσεις κράτους μέλους ή τρίτης χώρας. 
3. Σύμφωνα με την ειδική διαδικασία ενός διεθνούς οργανισμού. 
ΆΡΘΡΟ 11α 
1. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις 
υπηρεσιών : 
α) τις οποίες αναθέτει ένας αναθέτων φορέας σε μία συνδεδεμένη 
επιχείρηση· 
β) που ανατίθενται από μία κοινή επιχείρηση, η οποία έχει συσταθεί 
από πολλούς αναθέτοντες φορείς με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων 
κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σε μία συνδεδεμένη 
επιχείρηση ενός από αυτούς τους αναθέτοντες φορείς· 
εφόσον τουλάχιστον 85% του μέσου κύκλου εργασιών που 
πραγματοποίησε αυτή η επιχείρηση στην Κοινότητα κατά την 
τελευταία τριετία προέρχεται από την παροχή αυτών των υπηρεσιών 
της επιχείρησης με τις οποίες συνδέεται . 
2. Οι αναθέτοντες φορείς κοινοποιούν στην Επιτροπή, κατόπιν αιτήσεως 
της, τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων 
της παραγράφου 1 : 
τις επωνυμίες των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων· 
τη φύση και την αξία των εν λόγω συμβάσεων υπηρεσιών· 
τα στοιχεία που η Επιτροπή κρίνει αναγκαία για να αποδείξει ότι 
οι σχέσεις μεταξύ του αναθέτοντος φορέα και της επιχείρησης στην 
οποία ανατίθενται οι συμβάσεις ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις 
του παρόντος άρθρου. 
- 77 -
ΆΡΘΡΟ 12 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις συμβάσεις των οποίων η εκτιμώμενη 
αξία, χωρίς το ΦΠΑ, ισούται με ή υπερβαίνει τις: 
α) 400.000 ECU όσον αφορά τις συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που 
συνάπτονται από τους φορείς που ασκούν δραστηριότητα αναφερόμενη 
στο άρθρο 2, παράγραφος 2, σημεία α), β) και γ)· 
β) 600.000 ECU προκειμένου για συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών 
που συνάπτονται από τους φορείς που ασκούν δραστηριότητα 
αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο δ)· 
γ) 5.000.000 ECU όσον αφορά τις συμβάσεις δημοσίων έργων. 
2. Κατά τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης υπηρεσιών, ο 
αναθέτων φορέας περιλαμβάνει τη συνολική αμοιβή του παρέχοντος 
υπηρεσία λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται στις 
παραγράφους 3 έως 12. 
3. Κατά τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας συμβάσεων 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα ποσά : 
όσον αφορά τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, το καταβλητέο ασφάλιστρο· 
όσον αφορά τις τραπεζικές και άλλες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, 
τις αμοιβές, τις προμήθειες, τους τόκους και άλλους τρόπους 
αμοιβής. 
4. Στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών που έχουν ως αντικείμενο τη 
χρηματοδοτική μίσθωση, τη μίσθωση ή τη μίσθωση-πώληση, ή στην 
περίπτωση συμβάσεων υπηρεσιών στις οποίες δεν αναφέρεται συνολική 
τιμή, ως βάση για τον υπολογισμό της αξίας της σύμβασης πρέπει να 
λαμβάνεται : 
- 78 -
α) για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, εάν μεν ο χρόνος αυτός είναι 
12 μήνες ή λιγότερο, η κατ'εκτίμηση συνολική αξία της σύμβασης 
για όλη τη διάρκεια της ή αν η διάρκεια αυτή υπερβαίνει τους 12 
μήνες, η συνολική αξία της σύμβασης συμπεριλαμβανομένου και του 
κατ'εκτίμηση υπολοίπου· 
β) για τις συμβάσεις αορίστου χρόνου ή όταν η διάρκεια τους δεν 
μπορεί να καθοριστεί, το προβλεπόμενο σύνολο των πληρωμών που 
πρέπει να καταβληθούν κατά τα πρώτα 4 έτη. 
5. Όταν μία σύμβαση προμηθειών ή υπηρεσιών που πρόκειται να συναφθεί 
προβλέπει ρητά δικαιώματα προαίρεσης ("option"), ως βάση για τον 
προσδιορισμό της αξίας της σύμβασης χρησιμοποιείται το ανώτατο 
επιτρεπόμενο συνολικό ποσό της αγοράς, της χρηματοδοτικής μίσθωσης, 
της μίσθωσης ή της μίσθωσης-πώλησης, περιλαμβανομένων και των 
δικαιωμάτων προαίρεσης ("option"). 
6. Όταν πρόκειται για απόκτηση προμηθειών ή υπηρεσιών για δεδομένη 
περίοδο μέσω σειράς συμβάσεων που θα ανατεθούν σε έναν ή 
περισσότερους προμηθευτές ή παρέχοντες υπηρεσίες ή συμβάσεων που 
πρόκειται να ανανεωθούν, ο υπολογισμός της αξίας της σύμβασης πρέπει 
να βασίζεται : 
α) στη συνολική αξία των συμβάσεων που συνάφθηκαν κατά τη διάρκεια 
του προηγούμενου οικονομικού έτους ή δωδεκαμήνου και που 
παρουσιάζουν παρόμοια χαρακτηριστικά, διορθωμένη, ει δυνατόν, για 
να ληφθούν υπόψη οι προβλεπόμενες αλλαγές στις ποσότητες ή την 
αξία κατά τους επόμενους 12 μήνες· ή 
β) στη σωρευτική αξία όλων των συμβάσεων που θα συναφθούν κατά τους 
12 μήνες μετά την ανάθεση της πρώτης σύμβασης, ή καθόλη τη 
διάρκεια της σύμβασης, εφόσον αυτή υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες. 
7. 0 υπολογισμός της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης που περιλαμβάνει 
και υπηρεσίες και προμήθειες, πρέπει να βασίζεται στη συνολική αξία 
των υπηρεσιών και των προμηθειών ανεξάρτητα απο την επιμέρους αξία 
τους. 
- 79 -
8. Ο υπολογισμός της αξίας μιας συμφωνίας πλαισίου πρέπει να βασίζεται 
στη μέγιστη εκτιμώμενη αξία του συνόλου των συμβάσεων που 
προβλέπονται για τη συγκεκριμένη περίοδο. 
9. 0 υπολογισμός της αξίας μιας σύμβασης έργου για την εφαρμογή της 
παραγράφου 1 πρέπει να βασίζεται στη συνολική αξία του έργου. Νοείται 
ως έργο το αποτέλεσμα συνόλου κτιριακών έργων ή έργων πολιτικού 
μηχανικού το οποίο προορίζεται να επιτελέσει αφεαυτού μία οικονομική 
λειτουργία. 
Όταν, ιδίως, μια προμήθεια, ένα έργο ή μια υπηρεσία κατατμηθεί σε 
πολλά τμήματα, η αξία του κάθε τμήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη 
για την εκτίμηση της αξίας που αναφέρεται στην παράγραφο 1. Όταν η 
σωρευτική αξία των τμημάτων ισούται με ή υπερβαίνει την αξία που 
αναφέρεται στην παράγραφο 1, οι διατάξεις αυτής της παραγράφου 
ισχύουν για όλα τα τμήματα. Πάντως, στην περίπτωση συμβάσεων έργων, 
οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να παρεκκλίνουν από την εφαρμογή της 
παραγράφου 1 για τμήματα των οποίων η εκτιμώμενη αζ[α, χωρίς το ΦΠΑ, 
είναι κατώτερη του 1 εκατ. ECU, εφόσον το συνολικό ύψος αυτών των 
τμημάτων δεν υπερβαίνει το 20% της αξίας του συνόλου των τμημάτων. 
10. Για την εφαρμογή της παραγράφου 1, οι αναθέτοντες φορείς 
περιλαμβάνουν στην εκτιμώμενη αξία των συμβάσεων έργων, την αξία όλων 
των προμηθειών ή υπηρεσιών που απαιτούνται για την εκτέλεση των έργων 
και τις οποίες θέτουν στη διάθεση του εργολήπτη. 
11. Η αξία των προμηθειών ή των υπηρεσιών που δεν είναι απαραίτητες για 
την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης σύμβασης έργου δεν μπορεί να 
προστεθεί στην αξία αυτής της σύμβασης, με αποτέλεσμα την εξαίρεση 
της απόκτησης αυτών των προμηθειών ή υπηρεσιών από την εφαρμογή της 
οδηγίας. 
12. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να καταστρατηγούν την εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας κατανέμοντας τις συμβάσεις ή χρησιμοποιώντας ειδικές 
μεθόδους υπολογισμού της αξίας των συμβάσεων. 
- 80 -
"ΤΙΤΛΟΣ Ια" 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ 
ΑΡΘΡΟ 12α 
Οι συμβάσεις προμηθειών και έργων καθώς και οι συμβάσεις που έχουν ως 
αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA ανατίθενται 
σύμφωνα με τις διατάξεις των τίτλων II, III και IV. 
ΆΡΘΡΟ 12β 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVIB ανατίθενται σύμφωνα με τα άρθρα 13 και 18. 
ΆΡΘΡΟ 12Υ 
Οι συμβάσεις που έχουν ως αντικείμενο υπηρεσίες που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVIA και στο παράρτημα XVIB ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις 
των τίτλων II, III και IV , όταν η αξία των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVIA υπερβαίνει την αξία των υπηρεσιών που απαριθμούνται στο 
παράρτημα XVIB. Στις άλλες περιπτώσεις, οι συμβάσεις ανατίθενται σύμφωνα με 
τα άρθρα 13 και 18. 
ΤΙΤΛΟΣ II 
ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΥΠΑ 
ΆΡΘΡΟ 13 
1. Οι αναθέτοντες φορείς συμπεριλαμβάνουν τις τεχνικές προδιαγραφές στα 
γενικού περιεχομένου έγγραφα ή στη συγγραφή υποχρεώσεων για κάθε 
σύμβαση. 
2. Οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται με παραπομπή σε ευρωπαϊκές 
προδιαγραφές εφόσον υπάρχουν. 
- 81 -
3. Ελλείψει ευρωπαϊκών προδιαγραφών, οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει, 
στο μέτρο του δυνατού, να καθορίζονται με παραπομπή στα άλλα πρότυπα 
που χρησιμοποιούνται στην Κοινότητα. 
4. Οι αναθέτοντες φορείς καθορίζουν τις πρόσθετες προδιαγραφές που 
απαιτούνται για τη συμπλήρωση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών ή των άλλων 
προτύπων. Για το σκοπό αυτό, δίδουν το προβάδισμα στις προδιαγραφές 
που ορίζουν απαιτήσεις ως προς τις επιδόσεις μάλλον, παρά τα 
χαρακτηριστικά σχεδιασμού ή περιγραφής, εκτός εάν έχουν 
αντικειμενικούς λόγους να θεωρούν ότι η χρησιμοποίηση τέτοιων 
προδιαγραφών δεν είναι ενδεδειγμένη για την εκτέλεση της σύμβασης. 
5. Τεχνικές προδιαγραφές που αν225)φέρουνπροϊόντα συγκεκριμένου 
κατασκευαστικού τύπου ή προέλευσης, ή προκύπτοντα από ειδική μέθοδο, 
και οι οποίες έχουν αποτέλεσμα την ευνοϊκή μεταχείριση ή τον 
αποκλεισμό ορισμένων επιχειρήσεων, δεν χρησιμοποιούνται, εκτός εάν οι 
εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές είναι απαραίτητες λόγω του αντικειμένου 
της σύμβασης. Ειδικότερα, απαγορεύεται η μνεία εμπορικών σημάτων, 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή τύπων ή συγκεκριμένης προέλευσης ή 
καταγωγής· ωστόσο, η μνεία αυτή επιτρέπεται εφόσον συνοδεύεται από 
τις λέξεις "ή ισοδύναμα", εάν το αντικείμενο της σύμβασης δεν μπορεί 
να περιγραφεί αλλιώς με προδιαγραφές που να είναι επαρκώς ακριβείς 
και πλήρως κατανοητές για κάθε ενδιαφερόμενο. 
6. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να παρεκκλίνουν από την παράγραφο 2, 
στις ακόλουθες περιπτώσεις: 
α) εάν οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές δεν περιλαμβάνουν καμμία διάταξη 
σχετικά με την απόδειξη της πιστότητας, ή εάν είναι τεχνικώς 
αδύνατον να αποδειχτεί κατά ικανοποιητικό τρόπο η πιστότητα ενός 
προϊόντος προς τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, θα πρέπει να 
πληρούνται και οι δύο αυτές προϋποθέσεις ταυτόχρονα στην 
περίπτωση των προδιαγραφών οι οποίες αφορούν συμβάσεις προμηθειών 
που συνάπτονται από τους φορείς οι οποίοι ασκούν τις 
δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, 
στοιχείο δ)· 
- 82 -
β) εάν η εφαρμογή της παραγράφου 2 θίγει την εφαρμογή της οδηγίας 
86/361/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Ιουλίου 1986 σχετικά με το 
πρώτο στάδιο της αμοιβαίας αναγνώρισης των εγκρίσεων τύπου του 
τηλεπικοινωνιακού τερματικού εξοπλισμού^1) ή της απόφασης 
87/95/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1986 για την 
τυποποίηση στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών και των 
τηλεπικοινωνιών(2)· 
γ) εάν, κατά την προσαρμογή των υφισταμένων πρακτικών στις 
ευρωπαϊκές προδιαγραφές, οι ευρωπαϊκές αυτές προδιαγραφές 
υποχρεώνουν τον αναθέτοντα φορέα να αποκτήσει προμήθειες 
ασύμβατες με τον ήδη χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό, ή συνεπάγονται 
δυσανάλογη δαπάνη ή δυσανάλογες τεχνικές δυσχέρειες. Οι 
αναθέτοντες φορέςίς μπορούν να προσφύγουν στην παρέκκλιση αυτή 
μόνο στα πλαίσια σαφώς καθορισμένης και καταγραμμένης 
στρατηγικής, με προοπτική την εντός καθορισμένου χρόνου υιοθέτηση 
ευρωπαϊκών προδιαγραφών* 
δ) εάν η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή προδιαγραφή δεν ενδείκνυται για την 
ειδικά μελετώμενη εφαρμογή ή εάν δεν λαμβάνει υπόψη τις τεχνικές 
εξελίξεις που μεσολάβησαν από τη θέσπιση της. Οι αναθέτοντες 
φορείς που προσφεύγουν στην παρέκκλιση αυτή γνωστοποιούν στον 
αρμόδιο οργανισμό τυποποίησης ή οποιοδήποτε άλλο οργανισμό 
εξουσιοδοτημένο να αναθεωρεί τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές τους 
λόγους για τους οποίους θεωρούν ότι οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές 
δεν είναι οι ενδεδειγμένες και ζητούν την αναθεώρηση τους· 
ε) εάν το προτεινόμενο σχέδιο αποτελεί πραγματική καινοτομία για την 
εφαρμογή της οποίας δεν ενδείκνυται η χρήση των υφιστάμενων 
ευρωπαϊκών προδιαγραφών. 
7. Στις προκηρύξεις που δημοσιεύονται δυνάμει του άρθρου 16, παράγραφος 
1, στοιχείο α), ή του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο α), 
αναφέρεται η προσφυγή στην παράγραφο 6. 
(1) ΕΕ αριθ. L 217 της 05.08.1986, σ. 21. 
(2) ΕΕ αριθ. L 36 της 07.02.1987, Ο. 31. 
- 83 -
3. Το άρθρο αυτό δεν θίγει τους υποχρεωτικούς τεχνικούς κανόνες με την 
προϋπόθεση ότι οι τελευταίοι δεν αντιβαίνουν στο κοινοτικό δίκαιο. 
ΆΡΘΡΟ 14 
1. Οι αναθέτοντες φορείς ανακοινώνουν στους προμηθευτές, στους 
εργολήπτες ή στους παρέχοντες υπηρεσίες που ενδιαφέρονται για την 
ανάληψη σύμβασης και υποβάλλουν σχετική αίτηση, τις τεχνικές 
προδιαγραφές που περιλαμβάνονται συστηματικά στις συμβάσεις 
προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών που αναθέτουν, ή τις τεχνικές 
προδιαγραφές στις οποίες σκοπεύουν να αναφερθούν για τις συμβάσεις 
που αποτελούν αντικείμενο περιοδικής ενημερωτικής προκήρυξης κατά την 
έννοια του άρθρου 17. 
2. Όταν αυτές οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζονται στα έγγραφα στοιχεία 
που είναι δυνατόν να τεθούν στη διάθεση των ενδιαφερομένων 
προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες, αρκεί η παραπομπή στα 
εν λόγω έγγραφα στοιχεία. 
ΤΙΤΛΟΣ III 
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΥΝΑΨΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 
ΆΡΘΡΟ 15 
1. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέγουν οποιαδήποτε από τις 
διαδικασίες που περιγράφονται στο άρθρο 1, παράγραφος 7, εφόσον, υπό 
την επιφύλαξη της παραγράφου 2, έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός σύμφωνα 
με το άρθρο 16. 
2. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν διαδικασία χωρίς 
προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού στις ακόλουθες περιπτώσεις: 
- 84 -
α) εάν ύστερα από διαδικασία με προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού 
δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά ή καμία από τις υποβληθείσες 
προσφορές δεν ήταν κατάλληλη, εφόσον δεν έχουν τροποποιηθεί 
ουσιαστικά οι αρχικοί όροι της σύμβασης· 
β) όταν η σύναψη της σύμβασης γίνεται αποκλειστικά για λόγους 
έρευνας, δοκιμών, μελέτης ή ανάπτυξης και όχι με σκοπό την 
εξασφάλιση κέρδους ή την ανάκτηση των δαπανών έρευνας και 
ανάπτυξης και στο βαθμό που η ανάθεση μιας τέτοιας σύμβασης δεν 
θίγει τη δυνατότητα ανταγωνισμού μεταξύ των συμβάσεων που θα 
ακολουθήσουν και επιδιώκουν ιδίως αυτούς τους σκοπούς· 
γ) όταν, για λόγους τεχνικής ή καλλιτεχνικής ιδιομορφίας ή για 
λόγους που αφορούν την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, η 
εκτέλεση της σύμβασης μπορεί να ανατεθεί μόνο σε συγκεκριμένο 
προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντα υπηρεσία· 
δ) στο βαθμό που είναι απόλυτα αναγκαίο, εάν λόγω κατεπείγουσας 
ανάγκης οφειλόμενης σε γεγονότα απρόβλεπτα για τον αναθέτοντα 
φορέα, οι προθεσμίες της κλειστής ή της ανοικτής διαδικασίας δεν 
είναι δυνατόν να τηρηθούν· 
ε) στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών για πρόσθετες παραδόσεις 
εκ μέρους του αρχικού προμηθευτή οι οποίες προορίζονται είτε για 
τη μερική αντικατάσταση προμηθειών ή εγκαταστάσεων τρέχουσας 
χρήσης, είτε για την επέκταση υφισταμένων προμηθειών ή 
εγκαταστάσεων και όταν τυχόν αλλαγή προμηθευτή υποχρεώνει τον 
αναθέτοντα φορέα να προμηθευθεί υλικό με διαφορετικά τεχνικά 
χαρακτηριστικά, πράγμα που ενδέχεται να οδηγήσει σε ασυμβατότητα 
ή σε δυσανάλογες τεχνικές δυσχέρειες κατά τη χρήση ή τη 
συντήρηση· 
στ) για τα πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες που δεν περιλαμβάνονται στην 
αρχικά κατακυρωθεί σα μελέτη ούτε στην αρχικά συναφθείσα σύμβαση 
αλλά τα οποία, λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, έχουν καταστεί 
απαραίτητα για την εκτέλεση αυτής της σύμβασης, με την προϋπόθεση 
ότι η ανάθεση γίνεται στον εργολήπτη ή στον παρέχοντα υπηρεσία 
που εκτελεί την αρχική σύμβαση : 
- 85 -
- όταν τα εν λόγω πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες δεν μπορούν να 
διαχωριστούν τεχνικώς ή οικονομικώς από την κύρια σύμβαση 
χωρίς να προκληθούν μεγάλες δυσχέρειες στον αναθέτοντα φορέα· 
ή όταν τα εν λόγω πρόσθετα έργα ή υπηρεσίες, αν και μπορούν 
να διαχωριστούν από την κύρια σύμβαση, είναι απολύτως 
απαραίτητα για την πλήρη εκτέλεση της· 
ζ) στην περίπτωση των συμβάσεων έργων, για νέα έργα που συνίστανται 
στην επανάληψη παρόμοιων εργασιών και ανατίθενται στον εργολήπτη 
στον οποίο ο ίδιος αναθέτων φορέας έχει αναθέσει την πρώτη 
σύμβαση, με την προϋπόθεση ότι τα έργα αυτά είναι σύμφωνα με μια 
βασική μελέτη, και ότι για τη μελέτη αυτή έχει συναφθεί μια πρώτη 
σύμβαση μετά από προκήρυξη διαγωνισμού· τη στιγμή που 
προκηρύσσεται ο διαγωνισμός για την αρχική μελέτη, πρέπει να 
επισημαίνεται ότι ενδέχεται να ακολουθηθεί η εν λόγω διαδικασία, 
το δε ποσό του συνολικού προϋπολογισμού για τη συνέχιση των έργων 
λαμβάνεται υπόψη από τον αναθέτοντα φορέα, για την εφαρμογή των 
διατάξεων του άρθρου 12· 
η) εάν πρόκειται για προμήθειες αγαθών που είναι εισηγμένα και 
αγοράζονται στο χρηματιστήριο· 
θ) για τις συμβάσεις που συνάπτονται βάσει συμφωνίας-πλαισίου εφόσον 
πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 5, παράγραφος 2· 
ι) για τις αγορές σκοπιμότητας, όταν εκμεταλλευόμενος κάποιος μια 
ιδιαίτερα ευνοϊκή ευκαιρία που παρουσιάζεται για πολύ σύντομο 
χρονικό διάστημα, μπορεί να αποκτήσει προμήθειες σε τιμή πολύ 
χαμηλότερη από τις τιμές που επικρατούν συνήθως στην αγορά· 
κ) για την αγορά προμηθειών υπό όρους ιδιαίτερα συμφέροντες είτε από 
προμηθευτή που παύει οριστικά τις εμπορικές του δραστηριότητες, 
είτε από συνδίκους ή εκκαθαριστές πτώχευσης, δικαστικού 
πτωχευτικού συμβιβασμού ή ανάλογης διαδικασίας που προβλέπεται 
στις εθνικές νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις. 
- 86 -
λ) όταν η σχετική σύμβαση υπηρεσιών έπεται διαγωνισμού μελετών που 
έχει διοργανωθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας 
και πρέπει, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες, να ανατεθεί σε 
έναν από τους νικητές αυτού του διαγωνισμού, υπό την προϋπόθεση 
ότι όλοι οι νικητές του διαγωνισμού περιελήφθησαν στη διαδικασία. 
ΆΡΘΡΟ 16 
1. Στην περίπτωση συμβάσεων προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών, ο 
διαγωνισμός προκηρύσσεται : 
α) μέσω προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με τα παραρτήματα XII 
τίτλος Α, Β ή Γ· ή 
β) μέσω περιοδικής ενδεικτικής προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα 
με το παράρτημα XIV· ή 
γ) μέσω προκήρυξης για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής 
συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XIII." 
Όταν ο διαγωνισμός προκηρύσσεται μέσω περιοδικής ενδεικτικής 
προκήρυξης: 
α) η προκήρυξη πρέπει να αναφέρει ειδικά τις προμήθειες, τα έργα ή 
τις υπηρεσίες που θα καλύπτονται από τη σύμβαση που πρόκειται να 
συναφθεί· 
β) η προκήρυξη πρέπει να αναφέρει ότι η σύμβαση αυτή θα συναφθεί με 
κλειστή διαδικασία ή διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς 
μεταγενέστερη δημοσίευση πρόσκλησης για υποβολή προσφορών και 
καλεί τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να εκδηλώσουν εγγράφως το 
ενδιαφέρον τους· 
- 87 -
γ) οι αναθέτοντες φορείς καλούν αργότερα όλους τους υποψηφίους να 
επιβεβαιώσουν ότι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν βάσει των 
λεπτομερών στοιχείων σχετικά με την εν λόγω σύμβαση, πριν να 
αρχίσει η επιλογή των προσφερόντων ή συμμετεχόντων σε 
διαπραγμάτευση. 
3. Όταν η προκήρυξη διαγωνισμού γίνεται μέσω προκήρυξης με αντικείμενο 
την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής, οι προσφέροντες σε κλειστή 
διαδικασία ή οι συμμετέχοντες σε διαδικασία με διαπραγμάτευση, θα 
επιλέγονται μεταξύ των υποψηφίων που έχουν προεπιλεγεί βάσει αυτού 
του συστήματος. 
4. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών, ο διαγωνισμός προκηρύσσεται μέσω 
προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XVI Ι. 
5. Οι προκηρύξεις που αναφέρονται στο παρόν άρθρο δημοσιεύονται στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
ΆΡΘΡΟ 17 
1. Οι αναθέτοντες φορείς γνωστοποιούν τουλάχιστον μια φορά το χρόνο, 
μέσω περιοδικής ενδεικτικής προκήρυξης: 
α) στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών, το σύνολο των συμβάσεων, 
ανά κατηγορία προϊόντων, των οποίων το εκτιμώμενο ύψος, σύμφωνα 
με το άρθρο 12, είναι ίσο με ή ανώτερο των 750.000 ECU, και τις 
οποίες σχεδιάζουν να συνάψουν κατά τους επόμενους δώδεκα μήνες· 
β) στην περίπτωση των συμβάσεων έργων, τα κύρια χαρακτηριστικά των 
συμβάσεων έργων που σχεδιάζουν να συνάψουν οι αναθέτοντες φορείς 
και των οποίων το εκτιμώμενο ύψος δεν είναι κατώτερο από το 
κατώφλι ο που ορίζεται στο άρθρο 12, παράγραφος 1. 
- 88 -
γ) στην περίπτωση των συμβάσεων υπηρεσιών, το συνολικό προβλεπόμενο 
ποσό των συμβάσεων υπηρεσιών για κάθε μία από τις κατηγορίες 
υπηρεσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα XVIA που προτίθενται να 
αναθέσουν κατά τους 12 επόμενους μήνες και των οποίων το 
εκτιμώμενο συνολικό ύψος, λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του 
άρθρου 12, είναι ίσο ή ανώτερο από 750.000 ECU. 
2. Η προκήρυξη καταρτίζεται σύμφωνα με το παράρτημα XIV και δημοσιεύεται 
στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
3. Όταν η προκήρυξη χρησιμοποιείται για την κατά το άρθρο 16, παράγραφος 
1, στοιχείο β), προκήρυξη διαγωνισμού, πρέπει να δημοσιεύεται δώδεκα 
το πολύ μήνες πριν από την ημερομηνία ανάθεσης της σύμβασης. 
4. Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν, ιδίως, να δημοσιεύουν περιοδικές 
ενδεικτικές προκηρύξεις με αντικείμενο σημαντικά σχέδια, χωρίς να 
επαναλαμβάνουν τις πληροφορίες που έχουν ήδη περιληφθεί σε 
προηγούμενη ενδεικτική περιοδική προκήρυξη, με την προϋπόθεση ότι 
αναφέρεται ευκρινώς ότι οι προκηρύξεις αυτές είναι πρόσθετες. 
ΆΡΘΡΟ 17α 
1. Οι διαγωνισμοί μελετών υπόκεινται στους κανόνες που καθορίζονται στη 
συνέχεια. Πάντως, όταν οι διαγωνισμοί μελετών διενεργούνται βάσει 
χωριστής διαδικασίας, οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται μόνο όταν το 
συνολικό ύψος των βραβείων συμμετοχής στο διαγωνισμό και των άλλων 
αμοιβών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες είναι ίσο ή μεγαλύτερο 
των 200.000 ECU. 
2. Η αποδοχή των αιτήσεων συμμετοχής σε διαγωνισμούς μελετών δεν μπορεί 
να περιοριστεί στην επικράτεια ή σε τμήμα της επικράτειας ενός 
κράτους μέλους. 
3. Στην περίπτωση διαγωνισμών μελετών με περιορισμένο αριθμό 
συμμετεχόντων, οι αναθέτοντες φορείς εφαρμόζουν τους κανόνες του 
άρθρου 25. 
- 89 -
Η κριτική επιτροπή συγκροτείται αποκλειστικά από πρόσωπα που δεν 
έχουν οικονομικές ή άλλου είδους ειδικές σχέσεις με τους 
συμμετέχοντες. Όταν απαιτείται από τους συμμετέχοντες σε διαγωνισμό 
να διαθέτουν ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό προσόν, το προσόν αυτό 
πρέπει επίσης να διαθέτουν και τα περισσότερα από τα μέλη της 
κριτικής επιτροπής. Η κριτική επιτροπή είναι αδέσμευτη κατά την λήψη 
των αποφάσεων της. Αποφασίζει για τις μελέτες που της υποβάλλονται 
κατά τρόπο ανώνυμο βασιζόμενη αποκλειστικά στα κριτήρια που 
απαριθμούνται στην πρόσκληση υποβολής μελετών κατά την έννοια του 
παραρτήματος XVI Ι. 
Τα κράτη μέλη μπορούν να υποχρεώνουν τους αναθέτοντες φορείς να 
αναθέτουν τις επακολουθούσες συμβάσεις σε έναν από τους νικητές του 
εκάστοτε διαγωνισμού μελετών. 
ΆΡΘΡΟ 18 
Οι αναθέτοντες φορείς που έχουν συνάψει σύμβαση ή οργανώσει 
διαγωνισμό μελετών, ανακοινώνουν στην Επιτροπή, μέσα σε δύο μήνες από 
τη σύναψη της σύμβασης και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θα 
καθορίσει η Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 
32, τα αποτελέσματα της διαδικασίας σύναψης της σύμβασης μέσω 
προκήρυξης που καταρτίζεται σύμφωνα με το παράρτημα XV ή το παράρτημα 
XVI Ι Ι. 
Οι πληροφορίες που περιέχονται στο τμήμα Ι του παραρτήματος XV, ή που 
παρέχονται στο παράρτημα XVIII, δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή σέβεται 
τον ευαίσθητο εμπορικό χαρακτήρα που ενδεχομένως θα επικαλεσθούν οι 
αναθέτοντες φορείς κατά τη διαβίβαση αυτών των πληροφοριών, σχετικά 
με τα σημεία 6 και 9 του παραρτήματος XV. 
- 90 -
3. Οι αναθέτοντες φορείς που εφαρμόζουν τις διατάξεις του άρθρου 15, 
παράγραφος 2, σημείο β) ή αναθέτουν συμβάσεις υπηρεσιών αναφερόμενες 
στο παράρτημα XVIB, μπορούν, σύμφωνα με το σημείο 3 του παραρτήματος 
XV, να μην αναφέρουν παρά μόνο τη βασική κατηγορία του αντικειμένου 
της σύμβασης, κατά την έννοια της ταξινόμησης του παραρτήματος XVIA. 
4. Οι πληροφορίες που παρέχονται στο τμήμα Ι Ι του παραρτήματος XV δεν 
πρέπει να δημοσιεύονται παρά μόνο με απλουστευμένη μορφή για 
στατιστικούς λόγους. 
ΆρθΡΟ 19 
1. Οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν την 
ημερομηνία αποστολής προς δημοσίευση των προκηρύξεων που αναφέρονται 
στα άρθρα 15 έως 18. 
2. Οι προκηρύξεις δημοσιεύονται χωρίς περικοπές στην Επίσημη Εφημερίδα 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και στην τράπεζα δεδομένων TED, στη 
γλώσσα του πρωτοτύπου. Περίληψη των σηματνι κότερων στοιχείων κάθε 
προκήρυξης δημοσιεύεται και στις λοιπές επίσημες γλώσσες της 
Κοινότητας, μόνο όμως το πρωτότυπο κείμενο θεωρείται αυθεντικό. 
3. Η Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δημοσιεύει τις 
προκηρύξεις το αργότερο μέσα σε δώδεκα ημέρες από την ημερομηνία 
αποστολής τους. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και κατόπιν αιτήσεως του 
αναθέτοντα φορέα, η εν λόγω υπηρεσία προσπαθεί να δημοσιεύσει την 
προκήρυξη του άρθρου 16, παράγραφος 1, στοιχείο α), εντός πέντε 
ημερών, εφόσον της έχει αποσταλεί με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τέλεξ π 
τέλεφαξ. Σε κάθε φύλλο της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, το οποίο περιλαμβάνει μια ή περισσότερες προκηρύξεις, 
πρέπει να δημοσιεύεται και το υπόδειγμα (ή τα υποδείγματα) σύμφωνα με 
το οποίο (τα οποία) συντάχθηκε(καν) η(οι) δημοσιευόμενη(ες) 
προκήρυξη(εις). 
4. Η δαπάνη της δημοσίευσης των προκηρύξεων των συμβάσεων στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων βαρύνει τις Κοινότητες. 
- 91 -
Οι συμβάσεις ή διαγωνισμοί μελετών για τους οποίους δημοσιεύεται 
προκήρυξη στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων βάσει του 
άρθρου 16, παράγραφος 1 ή 4, δεν πρέπει να δημοσιεύονται με άλλον 
τρόπο πριν αποσταλούν στην υπηρεσία επισήμων εκδόσεων των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων. Η εν λόγω δημοσίευση δεν πρέπει να περιέχει διαφορετικές 
πληροφορίες από εκείνες που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
ΆΡΘΡΟ ZQ 
Στις ανοικτές διαδικασίες, η προθεσμία παραλαβής των προσφορών 
καθορίζεται από τους αναθέτοντες φορείς έτσι ώστε να μην είναι 
κατώτερη από 52 τουλάχιστον ημέρες από την ημερομηνία αποστολής της 
προκήρυξης. Αυτή η προθεσμία παραλαβής των προσφορών είναι δυνατόν να 
συντμηθεί σε 36 ημέρες, εάν οι αναθέτοντες φορείς έχουν δημοσιεύσει 
προκήρυξη σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1. 
Στις κλειστές διαδικασίες και στις διαδικασίες με διαπραγμάτευση 
κατόπιν προηγούμενης προκήρυξης διαγωνισμού εφαρμόζονται οι ακόλουθες 
διατάξεις: 
α) η προθεσμία παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής, κατόπιν 
προκηρύξεως που δημοσιεύεται δυνάμει του άρθρου 16, παράγραφος 1, 
στοιχείο α), ή κατόπιν προσκλήσεως των αναθετόντων φορέων δυνάμει 
του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γ), ορίζεται κατά γενικό 
κανόνα σε πέντε τουλάχιστον εβδομάδες από την ημερομηνία 
αποστολής της προκήρυξης, και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να 
είναι κατώτερη από την προθεσμία δημοσίευσης του άρθρου 19, 
παράγραφος 3, συν δέκα ημέρες· 
β) η προθεσμία παραλαβής των προσφορών μπορεί να ορίζεται με κοινή 
συμφωνία μεταξύ του αναθέτοντος φορέα και των επιλεγέντων 
υποψηφίων, εφόσον δίδεται σε όλους τους υποψηφίους ίσος χρόνος 
για την προετοιμασία και την υποβολή των προσφορών τους· 
- 92 -
γ) όταν δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με την 
προθεσμία παραλαβής των προσφορών, ο αναθέτων φορέας ορίζει 
προθεσμία η οποία, κατά γενικό κανόνα, ανέρχεται σε τρεις 
τουλάχιστον εβδομάδες, σε καμία δε περίπτωση σε λιγότερο από δέκα 
ημέρες, από την ημερομηνία της πρόσκλησης για υποβολή προσφοράς. 
Για τον καθορισμό της διάρκειας της προθεσμίας αυτής λαμβάνονται 
υπόψη τα στοιχεία που μνημονεύονται στο άρθρο 22, παράγραφος 3. 
ΆΡΘΡΟ 21 
Στη συγγραφή υποχρεώσεων, ο αναθέτων φορέας μπορεί να ζητήσει από τον 
προσφέροντα να προσδιορίσει, στην προσφορά του, το τμήμα της σύμβασης που 
προτίθεται, ενδεχομένως, να αναθέσει υπό μορφή εργολαβίας σε τρίτους. 
Η εκδήλωση τέτοιας πρόθεσης δεν αίρει την ευθύνη του αρχικού εργολήπτη. 
ΆΡΘΡΟ 22 
1. Με την προϋπόθεση ότι έχουν ζητηθεί εγκαίρως, η συγγραφή υποχρεώσεων 
και τα λοιπά τεύχη της σύμβασης πρέπει να αποστέλλονται από τους 
αναθέτοντες φορείς στους προμηθευτές, στους εργολήπτες ή στους 
παρέχοντες υπηρεσίες, κατά κανόνα, μέσα σε 6 ημέρες από την παραλαβή 
της σχετικής αίτησης. 
2. Με την προϋπόθεση ότι έχουν ζητηθεί εγκαίρως, τα τυχόν συμπληρωματικά 
στοιχεία της συγγραφής υποχρεώσεων πρέπει να παρέχονται από τους 
αναθέτοντες φορείς το αργότερο έξι ημέρες πριν από τη λήξη της 
προθεσμίας παραλαβής των προσφορών. 
3. Όταν για τη σύνταξη των προσφορών είναι αναγκαία η εξέταση ογκωδών 
εγγράφων στοιχείων, π.χ. εκτενών τεχνικών προδιαγραφών, η επίσκευψη 
στον τόπο του έργου ή η επιτόπια εξέταση των εγγράφων στοιχείων που 
συνοδεύουν τη συγγραφή υποχρεώσεων, αυτό λαμβάνεται υπόψη για τον 
καθορισμό των κατάλληλων προθεσμιών. 
- 93 -
Οι αναθέτοντες φορείς προσκαλούν τους επιλεγέντες υποψήφιους εγγράφως 
και ταυτοχρόνως. Η πρόσκληση συνοδεύεται από τη συγγραφή υποχρεώσεων 
και τα λοιπά τεύχη της σύμβασης, πρέπει δε να περιλαμβάνει τα 
ακόλουθα τουλάχιστον στοιχεία: 
α) τη διεύθυνση από την οποία είναι δυνατόν να ζητηθούν τα τυχόν 
συμπληρωματικά έγγραφα στοιχεία και την προθεσμία για την υποβολή 
της σχετικής αίτησης καθώς επίσης και το ύψος και τον τρόπο 
καταβολής τυχόν αντιτίμου για τα στοιχεία αυτά· 
β) την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας για την παραλαβή των 
προσφορών, τη διεύθυνση στην οποία πρέπει να αποσταλούν και τη 
γλώσσα ήτις γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθού· 
γ) τα στοιχεία κάθε προκήρυξης διαγωνισμού που έχει ήδη δημοσιευθεί· 
δ) μνεία των εγγράφων που ενδεχομένως πρέπει να επισυναφθούν· 
ε) τα κριτήρια της κατακύρωσης της σύμβασης, εφόσον αυτά δεν 
περιλαμβάνονται στην προκήρυξη· 
στ) οποιονδήποτε άλλον ιδιαίτερο όρο συμμετοχής στη σύμβαση. 
Οι αιτήσεις συμμετοχής και οι προσκλήσεις υποβολής προσφοράς πρέπει 
να διαβιβάζονται με το ταχύτερο δυνατό μέσον. Οι αιτήσεις συμμετοχής 
που υποβάλλονται με τηλεγράφημα, τέλεξ, τηλεομοιοτυπία, τηλεφώνημα ή 
οποιοδήποτε ηλεκτρονικό μέσο επικοινωνίας, πρέπει να επιβεβαιώνονται 
με επιστολή αποστελλόμενη εντός της προθεσμίας του άρθρου 20, 
παράγραφος 1 ή των προθεσμιών που τάσσουν οι αναθέτοντες φορείς 
δυνάμει του άρθρου 20, παράγραφος 2. 
- 94 -
ΆΡΘΡΟ 23 
1. Ο αναθέτων φορέας μπορεί να αναφέρει ή είναι δυνατόν να υποχρεωθεί 
από ένα κράτος μέλος να αναφέρει στη συγγραφή υποχρεώσεων την αρχή ή 
τις αρχές από τις οποίες οι προσφέροντες μπορούν να λάβουν τις 
απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από 
τις διατάξεις περί προστασίας και συνθηκών εργασίας που ισχύουν στο 
κράτος μέλος, στην περιοχή ή στην τοποθεσία όπου πρόκειται να 
εκτελεστεί το έργο ή να παρασχεθούν οι υπηρεσίες και οι οποίες θα 
ισχύουν για τις εργασίες που πραγματοποιούνται ή τις υπηρεσίες που 
παρέχονται στο εργοτάξιο κατά την εκτέλεση της σύμβασης. 
2. Η αναθέτουσα αρχή που παρέχει τις πληροφορίες που αναφέρονται στην 
παράγραφο 1, ζητεί από τους προσφέροντες ή από τους συμμετέχοντες στη 
διαδικασία της σύμβασης να αναφέρουν ότι έλαβαν υπόψη, κατά την 
προετοιμασία της προσφοράς τους, τις υποχρεώσεις σχετικά με τις 
διατάξεις περί προστασίας και συνθηκών εργασίας, που ισχύουν στον 
τόπο εκτέλεσης του έργου. Τούτο δεν εμποδίζει την εφαρμογή του άρθρου 
27, παράγραφος 5, σχετικά με την επαλήθευση των ασυνήθιστα χαμηλών 
προσφορών. 
ΤΙΤΛΟΣ IV 
ΠΡΟΕΠΙΛΟΓΗ. ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΣΗ 
ΆΡΘΡΟ 24 
1. "Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να καταρτίσουν 
και να διαχειρίζονται σύστημα προεπιλογής προμηθευτών, εργοληπτών ή 
παρεχόντων υπηρεσίες. 
2. Το σύστημα αυτό είναι δυνατόν να περιλαμβάνει πολλές φάσεις 
προεπιλογής και η διαχείριση του πρέπει να γίνεται βάσει 
αντικειμενικών κριτηρίων και κανόνων που ορίζονται από τον αναθέτοντα 
φορέα. Στην περίπτωση αυτή, ο αναθέτων φορέας παραπέμπει στα 
ευρωπαϊκά πρότυπα οσάκις είναι τα ενδεδειγμένα. Τα εν λόγω κριτήρια 
και κανόνες είναι δυνατόν να αναπροσαρμόζονται εάν παρίσταται ανάγκη. 
- 95 -
3. Τα εν λόγω κριτήρια και κανόνες προεπιλογής παρέχονται στους 
ενδιαφερόμενους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες 
κατόπιν αιτήσεως τους. Η αναπροσαρμογή αυτών των κριτηρίων και αυτών 
των κανόνων ανακοινώνεται στους ενδιαφερόμενους προμηθευτές, 
εργολήπτες και παρέχοντες υπηρεσίες. Εάν ένας αναθέτων φορέας κρίνει 
ότι το σύστημα προεπιλογής ορισμένων τρίτων φορέων ή οργανισμών 
ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του, ανακοινώνει στους ενδιαφερόμενους 
προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες τα ονόματα αυτών των 
τρίτων φορέων ή οργανισμών. 
4. Οι αναθέτοντες φορείς οφείλουν να γνωστοποιούν στους αιτούντες την 
απόφαση που λαμβάνουν σχετικά με την προεπιλογή τους ή μη, εντός 
εύλογης προθεσμίας. Εάν για την απόφαση σχετικά με την προεπιλογή 
απαιτείται διάστημα άνω του εξαμήνου από την κατάθεση της αίτησης 
προεπιλογής, ο αναθέτων φορέας οφείλει να γνωστοποιήσει στον 
αιτούντα, μέσα σε δύο μήνες από την κατάθεση αυτή, τους λόγους που 
δικαιολογούν την παράταση της προθεσμίας και την ημερομηνία κατά την 
οποία θα γίνει δεκτή ή θα απορριφθεί η αίτηση του. 
5. Όταν λαμβάνουν απόφαση ως προς την προεπιλογή ή όταν τα κριτήρια και 
οι κανόνες προεπιλογής αναπροσαρμόζονται, οι αναθέτοντες φορείς δεν 
μπορούν : 
να επιβάλουν διοικητικούς, τεχνικούς ή οικονομικούς όρους σε 
ορισμένους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες, τους 
οποίους δεν θα επέβαλαν σε άλλους· 
να απαιτούν δοκιμές ή αποδεικτικά στοιχεία για θέματα ως προς τα 
οποία υπάρχουν ήδη αντικειμενικές αποδείξεις. 
6. Οι αιτούντες των οποίων η αίτηση προεπιλογής απορρίπτεται πρέπει να 
ενημερώνονται ως προς την απόφαση αυτή και ως προς τους λόγους 
απόρριψης της αίτησης τους. Οι λόγοι αυτοί πρέπει να βασίζονται στα 
κριτήρια προεπιλογής που ορίζονται στην παράγραφο 2. 
- 96 -
7. Τηρείται μητρώο των προεπιλεγέντων προμηθευτών, εργοληπτών ή 
παρεχόντων υπηρεσίες· το μητρώο αυτό μπορεί να χωριστεί σε κατηγορίες 
επιχειρήσεων ανάλογα με τους τύπους των συμβάσεων για τις οποίες 
ισχύει η προεπιλογή. 
8. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να ανακαλούν την προεπιλογή ενός 
προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντος υπηρεσίες εάν δεν συντρέχει λόγος 
βασιζόμενος στα κριτήρια της παραγράφου 2. Η πρόθεση ανάκλησης της 
προεπιλογής πρέπει να κοινοποιείται προηγουμένως γραπτώς στον 
προμηθευτή, εργολήπτη ή παρέχοντα υπηρεσία και να αναφέρεται ο λόγος 
ή οι λόγοι που οδήγησαν σ'αυτήν. 
9. Για το σύστημα προεπιλογής συντάσσεται προκήρυξη σύμφωνα με το 
παράρτημα XIII η οποία δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αναφέρει το σκοπό τον οποίο εξυπηρετεί το 
σύστημα προεπιλογής και τις λεπτομέρειες της συμμόρφωσης προς τους 
κανόνες που το διέπουν. Όταν το σύστημα έχει διάρκεια άνω των τριών 
ετών, η προκήρυξη πρέπει να δημοσιεύεται ετησίως. Όταν έχει μικρότερη 
διάρκεια, αρκεί η αρχική προκήρυξη. 
ΆΡΘΡΟ 25 
1. Οι αναθέτοντες φορείς οι οποίοι επιλέγουν τους υποψήφιους που θα 
υποβάλουν προσφορά σε μια κλειστή διαδικασία ή που θα συμμετάσχουν σε 
μια διαδικασία με διαπραγματεύσεις, οφείλουν να προβαίνουν στην 
επιλογή σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια και τους αντικειμενικούς 
κανόνες που έχουν ορίσει και που βρίσκονται στη διάθεση των 
ενδιαφερομένων προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες. 
2. Τα χρησιμοποιούμενα κριτήρια είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν και τα 
κριτήρια αποκλεισμού που απαριθμούνται στο άρθρο 23 της οδηγίας 
71/305/ΕΟΚ και στο άρθρο 20 της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ. 
- 97 -
3. Τα κριτήρια είναι δυνατόν να βασίζονται στην αντικειμενική ανάγκη του 
αναθέτοντα φορέα να μειώσει τον αριθμό των υποψηφίων σε επίπεδο 
ανάλογο με την ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ των ειδικών 
χαρακτηριστικών της διαδικασίας σύναψης σύμβασης και των μέσων που 
απαιτεί η ολοκλήρωση της. 0 αριθμός των επιλεγέντων υποψηφίων πρέπει 
οπωσδήποτε να είναι ανάλογος με την ανάγκη εξασφάλισης επαρκούς 
ανταγωνισμού. 
ΆΡΘΡΟ 25 α 
Εάν οι αναθέτοντες φορείς ζητήσουν την υποβολή πιστοποιητικών που 
συντάσσονται από ανεξάρτητους φορείς με σκοπό τη βεβαίωση ότι ο παρέχων 
υπηρεσίες τηρεί ορισμένα ποιοτικά πρότυπα, πρέπει να γίνεται παραπομπή σε 
συστήματα ποιοτικής εξασφάλισης που βασίζονται στη σχετική σειρά ευρωπαϊκών 
προτύπων ΕΝ 29.000, με πιστοποίηση εκ μέρους φορέων που ακολουθούν τη σειρά 
ευρωπαϊκών προτύπων ΕΝ 45.000. Οι αναθέτοντες φορείς αναγνωρίζουν ισοδύναμα 
πιστοποιητικά από φορείς εδρεύοντες στα άλλα κράτη μέλη. 
Επίσης, αποδέχονται και άλλα αποδεικτικά στοιχεία για ισοδύναμα μέτρα 
ποιοτικής εξασφάλισης εκ μέρους όσων παρέχουν υπηρεσίες οι οποίοι δεν είναι 
σε θέση να εξασφαλίσουν πιστοποιητικά όπως τα προαναφερόμενα, ή να τα 
εξασφαλίσουν μέσα στις ταχθείσες προθεσμίες. 
ΆΡΘΡΟ 26 
1. Οι κοινοπραξίες προμηθευτών, εργοληπτών ή παρεχόντων υπηρεσίες 
δικαιούνται να υποβάλουν προσφορές ή να διαπραγματεύονται. Η 
μετατροπή των κοινοπραξιών αυτών σε ορισμένη νομική μορφή δεν είναι 
δυνατόν να απαιτηθεί ως προϋπόθεση για την υποβολή της προσφοράς ή 
της διαπραγμάτευσης, η κοινοπραξία όμως η οποία θα επιλεγεί είναι 
δυνατόν να υποχρεωθεί να εξασφαλίσει τη μετατροπή αυτή εάν της 
κατακυρωθεί η σύμβαση και στο βαθμό που η μετατροπή της είναι 
αναγκαία για την ορθή εκτέλεση της σύμβασης. 
- 98 -
2. Οι υποψήφιοι ή υποβάλλοντες προσφορά οι οποίοι, δυνάμει της 
νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι, έχουν 
λάβει άδεια να παρέχουν την εν λόγω υπηρεσία δεν μπορούν να 
απορριφθούν απλώς και μόνο επειδή έπρεπε να είναι, δυνάμει της 
νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο ανατίθεται η σύμβαση, είτε 
φυσικά είτε νομικά πρόσωπα. 
3. Τα φυσικά πρόσωπα είναι δυνατόν να υποχρεωθούν να αναφέρουν, στις 
προσφορές ή στις αιτήσεις συμμετοχής που υποβάλλουν, τα ονόματα και 
τα επαγγελματικά προσόντα των προσώπων στα οποία θα ανατεθεί η παροχή 
της εν λόγω υπηρεσίας. 
ΆρθΡΟ 27 
1. Με την επιφύλαξη των εθνικών, νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών 
διατάξεων σχετικά με την αμοιβή ορισμένων υπηρεσιών, τα κριτήρια 
βάσει των οποίων οι αναθέτοντες φορείς κατακυρώνουν τις συμβάσεις 
είναι : 
α) είτε, όταν προκρίνεται η πιο συμφέρουσα από οικονομική άποψη 
προσφορά, διάφορα μεταβλητά κριτήρια ανάλογα με την εκάστοτε 
σύμβαση : για παράδειγμα, προθεσμία παράδοσης ή εκτέλεσης, κόστος 
χρήσης, αποδοτικότητα, ποιότητα, αισθητική ή λειτουργική αξία, 
τεχνική αξία, εξυπηρέτηση μετά την πώληση και τεχνική βοήθεια, 
ανάληψη υποχρεώσεων ως προς τα ανταλλακτικά, ασφάλεια εφοδιασμού 
και τιμή· 
β) είτε αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή. 
2. Στην περίπτωση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, στοιχείο α), οι 
αναθέτοντες φορείς αναφέρουν, στη συγγραφή υποχρεώσεων ή στην 
προκήρυξη της σύμβασης, όλα τα κριτήρια κατακύρωσης που προβλέπουν 
ότι θα εφαρμοστούν, ει δυνατόν κατά φθίνουσα τάξη σπουδαιότητας. 
- 99 -
3. Όταν η κατακύρωση γίνεται με κριτήριο την οικονομικώς πιο συμφέρουσα 
προσφορά, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τις 
διάφορες εναλλακτικές προσφορές που παρουσιάζει ένας προσφέρων εφόσον 
οι προσφορές αυτές ανταποκρίνονται στις ελάχιστες απαιτήσεις που 
επιβάλλει ο αναθέτων φορέας. Στη συγγραφή υποχρεώσεων, οι αναθέτοντες 
φορείς αναφέρουν τις ελάχιστες προϋποθέσεις που πρέπει οπωσδήποτε να 
πληρούν οι εναλλακτικές προσφορές καθώς και τί απαιτείται για την 
υποβολή τους στα πλαίσια προσφοράς. Οι αναθέτοντες φορείς αναφέρουν 
στη συγγραφή υποχρεώσεων κατά πόσον επιτρέπονται οι εναλλακτικές 
προσφορές. 
4. Οι αναθέτοντες φορείς δεν απορρίπτουν μια εναλλακτική προσφορά 
εξαιτίας και μόνον του ότι καταρτίστηκε με τεχνικές προδιαγραφές που 
ορίζονται σε συνάρτηση με ευρωπαϊκές προδιαγραφές ή ακόμη σε 
συνάρτηση με αναγνωρισμένες εθνικές τεχνικές προδιαγραφές σύμφωνες με 
τις βασικές απαιτήσεις κατά την έννοια της οδηγίας 89/106/ΕΟΚ. 
5. Εάν, για μια ορισμένη σύμβαση, οι προσφορές είναι ασυνήθως χαμηλές σε 
σχέση με την παροχή, ο αναθέτων φορέας, πριν να τις απορρίψει, ζητεί 
γραπτώς τις διευκρινίσεις που θεωρεί χρήσιμες σε σχέση με τη σύνθεση 
της οικείας προσφοράς και εξακριβώνει εάν αυτή η σύνθεση 
ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα βάσει των υποβαλλόμενων 
αποδεικτικών στοιχείων. 0 φορέας μπορεί να τάξει μία εύλογη προθεσμία 
απάντησης. 
0 αναθέτων φορέας μπορεί να λάβει υπόψη αποδεικτικά στοιχεία που 
βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια τα οποία έχουν σχέση με την όλη 
οικονομία της διαδικασίας δομικής ή άλλης κατασκευής, με τις 
επιλεγείσες τεχνικές λύσεις, με τις εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες των 
οποίων απολαύει ο προσφέρων για την εκτέλεση της σύμβασης, ή με την 
πρωτοτυπία του προτεινόμενου από τον προσφέροντα προϊόντος ή έργου. 
Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να απορρίπτουν τις προσφορές που 
είναι ασυνήθως χαμηλές λόγω της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, παρά 
μόνον εάν συμβουλεύτηκαν τον προσφέροντα και ο προσφέρων δεν ήταν σε 
θέση να αποδείξει ότι η εν λόγω ενίσχυση είχε κοινοποιηθεί στην 
Επιτροπή βάσει του άρθρου 93, παράγραφος 3 της Συνθήκης ή ότι είχε 
επιτραπεί από την Επιτροπή. Οι αναθέτοντες φορείς που απορρίπτουν 
προσφορά υπό τους όρους αυτούς, ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή. 
- 100 -
6. Στην περίπτωση προσφοράς όσον αφορά μια σύμβαση υπηρεσιών που 
υποβάλλεται από δημόσιο φορέα ή από δημόσια επιχείρηση, ο αναθέτων 
φορέας εξακριβώνει ειδικότερα αν η προσφορά αυτή επηρεάζεται από τη 
χορήγηση δημοσίων πόρων για : 
α) τον συμψηφισμό ζημιών εκμεταλλεύσεως· 
β) την εισφορά ή την χορήγηση κεφαλαίων· 
γ) τη διάθεση μη επιστρεπτέων χορηγήσεων ή δανείων με ευνοϊκούς 
όρους· 
δ) τη χορήγηση οικονομικών πλεονεκτημάτων μέσω παραίτησης από το 
δικαίωμα επί των κερδών ή μέσω της μη άσκησης ενοχικών 
απαιτήσεων· 
ε) την παραίτηση από την κανονική απόδοση δεσμευμένων δημοσίων 
πόρων· 
στ) τον συμψηφισμό επιβαρύνσεων που επιβάλλονται από το δημόσιο. 
0 αναθέτων φορέας ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την πρόθεση του 
να αναθέσει τη σύμβαση σε προσφέροντα του οποίου η προσφορά 
επηρεάζεται από κάποια από τις προαναφερόμενες ενέργειες. 
ΆρθΡΟ 28 
1. Το άρθρο 27, παράγραφος 1, δεν εφαρμόζεται όταν ένα κράτος μέλος 
βασίζει την ανάθεση των συμβάσεων σε άλλα κριτήρια, στα πλαίσια 
ρύθμισης που ήδη ισχύει κατά την έκδοση της παρούσας οδηγίας και 
αποσκοπεί να ευνοήσει ορισμένους προσφέροντες, υπό τον όρο ότι η εν 
λόγω ρύθμιση συμβιβάζεται με τη συνθήκη. 
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει, 
μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992, την εφαρμογή των εθνικών διατάξεων που 
διέπουν τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών και έργων, σκοπός των οποίων 
είναι η άμβλυνση των ανισοτήτων μεταξύ μειονεκτικών περιοχών ή 
περιοχών που η βιομηχανία τους βρίσκεται σε παρακμή, υπό τον όρο 
πάντα ότι οι διατάξεις αυτές συμβιβάζονται με την συνθήκη και τις 
διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας. 
- 101 -
ΆΡΘΡΟ 29 
1. Το παρόν άρθρο ισχύει για τις προσφορές που περιέχουν προϊόντα 
καταγόμενα από τις τρίτες χώρες με τις οποίες η Κοινότητα δεν έχει 
συνάψει σε πολυμερή ή διμερή πλαίσια, συμφωνία που εξασφαλίζει 
πρόσβαση των κοινοτικών επιχειρήσεων συγκρίσιμη και ουσιαστική στις 
αγορές των εν λόγω τρίτων χωρών, εφαρμόζεται δε με την επιφύλαξη των 
υποχρεώσεων της Κοινότητας και των κρατών μελών της έναντι των τρίτων 
χωρών. 
2. Κάθε προσφορά που υποβάλλεται για την ανάθεση σύμβασης προμηθειών 
μπορεί να απορριφθεί όταν το μέρος των προϊόντων καταγωγής τρίτων 
χωρών, της καταγωγής καθοριζομένης από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
802/68 του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1968 περί κοινού ορισμού της 
έννοιας της καταγωγής των προϊόντων^1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία 
από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3860/87(2), υπερβαίνει το 50% της 
ολικής αξίας των προϊόντων που συνιστούν την εν λόγω προσφορά. 
3. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 4, μεταξύ δύο ή περισσοτέρων 
προσφορών που είναι ισοδύναμες σύμφωνα με τα κριτήρια κατακύρωσης που 
καθορίζονται στο άρθρο 27, προτιμάται η προσφορά που δεν μπορεί να 
απορριφθεί κατ'εφαρμογή της παραγράφου 2. Το ύψος των προσφορών αυτών 
θεωρείται ισοδύναμο, για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, εφόσον η 
διαφορά των τιμών δεν υπερβαίνει το 3%. 
4. Ωστόσο, δεν προτιμάται προσφορά έναντι άλλης, δυνάμει της παι (γράφου 
3, όταν η αποδοχή της θα υποχρέωνε τον αναθέτοντα φορέα να ατοκτήσει 
υλικό με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά από εκείνα νου ήδη 
υφισταμένου υλικού, πράγμα που οδηγούσε σε ασυμβατότητα ή τεχνικές 
δυσχέρειες κατά τη χρήση ή τη συντήρηση ή σε δυσανάλογες δαπάνες. 
5. Για τον καθορισμό, για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, του μέρους 
των προϊόντων καταγωγής τρίτων χωρών που αναφέρεται στην παράγραφο 2, 
δεν λαμβάνονται υπόψη οι τρίτες χώρες στι οποίες έχει επεκταθεί το 
ευεργέτημα των διατάξεων της παρούσας οδηγίας με απόφαση του 
Συμβουλίου σύμφωνα με την παράγραφο 1. 
(1) ΕΕ αριθ. L 148 της 28.06.1968, σ. 1. 
(2) ΕΕ αριθ. L 363 της 23.12.1987, σ. 30. 
- 102 -
6. Η Επιτροπή διαβιβάζει κατ'έτος στο Συμβούλιο, αρχής γενομένης από το 
δεύτερο εξάμηνο του 1991, έκθεση σχετικά με τη σημειωθείσα πρόοδο 
στις πολυμερείς ή διμερείς διαπραγματεύσεις για την πρόσβαση των 
επιχειρήσεων της Κοινότητας στις αγορές των τρίτων χωρών στους τομείς 
που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, σχετικά με τα τυχόν 
αποτελέσματα αυτών των διαπραγματεύσεων καθώς και με την πρακτική 
εφαρμογή όλων των συναφθεί σων συμφωνιών. Βάσει αυτών των εξελίξεων, 
το Συμβούλιο μπορεί να τροποποιεί τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, 
με ειδική πλειοψηφία και μετά από πρόταση της Επιτροπής. 
ΆΡΘΡΟ 29 α 
1. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για τυχόν γενικού χαρακτήρα 
δυσχέρειες που συναντούν, εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων, οι 
επιχειρήσεις τους στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν την ανάθεση 
δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών σε τρίτες χώρες. 
2. Η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση πριν από τις 31 
Δεκεμβρίου 1992 και στη συνέχεια σε τακτά χρονικά διαστήματα σχετικά 
με το άνοιγμα των συμβάσεων υπηρεσιών στις τρίτες χώρες καθώς και 
σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές για το 
εν λόγω θέμα, ιδίως στο πλαίσιο της Gatt. 
3. Όταν η Επιτροπή, είτε με βάση τις εκθέσεις που αναφέρονται στην 
παράγραφο 2 είτε με βάση άλλα στοιχεία, διαπιστώνει ότι μια τρίτη 
χώρα, όσον αφορά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, 
α) δεν εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις της Κοινότητας πραγματική 
πρόσβαση αντίστοιχη με εκείνη που εξασφαλίζει η Κοινότητα στους 
προμηθευτές αυτών των τρίτων χωρών, 
β) δεν εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις της Κοινότητας το πλεονέκτημα 
της εθνικής μεταχείρισης ή τις ίδιες δυνατότητες ανταγωνισμού που 
εξασφαλίζει στις εθνικές επιχειρήσεις, ή 
- 103 -
γ) επιφυλάσσει στις επιχειρήσεις από άλλες τρίτες χώρες ευνοϊκότερη 
μεταχείριση απ'ότι στις επιχειρήσεις της Κοινότητας· 
η Επιτροπή είναι δυνατόν να αρχίσει διαπραγματεύσεις για να 
επανορθώσει αυτή την κατάσταση. 
4. Υπό τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 3, η Επιτροπή, πέραν 
των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει αυτής της παραγράφου, είναι 
δυνατόν να αποφασίσει ότι η ανάθεση δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών σε : 
α) επιχειρήσεις που υπόκεινται στη νομοθεσία της εν λόγω τρίτης 
χώρας· 
β) επιχειρήσεις που συνδέονται με τις επιχειρήσεις που αναφέρονται 
στο σημείο α) των οποίων η έδρα βρίσκεται στην Κοινότητα αλλά δεν 
έχουν άμεση και πραγματική σχέση με την οικονομία κράτους μέλους· 
γ) επιχειρήσεις που υποβάλλουν προσφορές σχετικά με υπηρεσίες 
προερχόμενες από την εν λόγω τρίτη χώρα 
είναι δυνατόν να ανασταλεί ή να περιοριστεί για μια περίοδο 
προσδιοριζόμενη στη σχετική απόφαση. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει 
για τα ενδεικνυόμενα μέτρα είτε με δική της πρωτοβουλία είτε μετά από 
σχετικό αίτημα ενός κράτους μέλους, και αφού συμβουλευτεί τα κράτη 
μέλη σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 32, παράγραφοι 5, 6 και 7. 
Όταν ενεργεί μετά από αίτημα κράτους μέλους, η Επιτροπή εκδίδει την 
ajtà^aor) της εντός προθεσμίας τριών μηνών κατ'ανώτατο όριο από τη λήψη 
του σχετικού αιτήματος. 
Η Επιτροπή κοινοποιεί στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη κάθε απόφαση 
που λαμβάνει. 
Κάθε κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει την παραπομπή απόφασης της 
Επιτροπής στο Συμβούλιο εντός προθεσμίας 4 εβδομάδων κατ'ανώτατο όριο 
από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. 
- 104 -
Το Συμβούλιο, με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να εκδώσει διαφορετική 
απόφαση εντός προθεσμίας τριών μηνών από την ημερομηνία παραπομπής 
της απόφασης. 
5. Αυτό το άρθρο δεν θίγει τις υποχρεώσεις της Κοινότητας έναντι τρίτων 
χωρών. 
ΤΙΤΛΟΣ Υ 
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
ΆΡΘΡΟ 30 
1. Το ύψος σε εθνικό νόμισμα, των κατωφλίων που ορίζονται στο άρθρο 12 
αναθεωρείται, καταρχήν, κάθε διετία, παράγει δε αποτελέσματα από την 
ημερομηνία που προβλέπεται στην οδηγία 77/62/ΕΟΚ όσον αφορά τα 
κατώφλια των συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών, ενώ όσον αφορά τα 
κατώφλια των συμβάσεων έργων, από την ημερομηνία την προβλεπόμενη 
στην οδηγία 71/305/ΕΟΚ. 0 υπολογισμός των τιμών αυτών βασίζεται στις 
μέσες ημερήσιες ισοτιμίες των νομισμάτων αυτών με το ECU κατά το 
24άμηνο που λήγει την τελευταία ημέρα του Οκτωβρίου πριν από την 
αναθεώρηση της 1ης Ιανουαρίου. Οι εν λόγω τιμές δημοσιεύονται στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις αρχές Νοεμβρίου. 
2. Η μέθοδος υπολογισμού που εκτίθεται στην παράγραφο 1 εξετάζεται βάσει 
των διατάξεων της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ. 
ΆΡΘΡΟ 31 
1. Όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάπτουν οι αναθέτοντες φορείς που 
ασκούν δραστηριότητα αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο 
δ), την Επιτροπή επικουρεί μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, η 
οποία είναι η συμβουλευτική επιτροπή για τις συμβάσεις 
τηλεπικοινωνιών. Η επιτροπή αυτή συγκροτείται από αντιπροσώπους των 
κρατών μελών και προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής. 
- 105 -
2. Η Επιτροπή συμβουλεύεται την επιτροπή αυτή σχετικά με: 
α) τις τροποποιήσεις του παραρτήματος Χ· 
β) την αναθεώρηση του ύψους των κατωφλίων· 
γ) τους κανόνες σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτονται δυνάμει 
διεθνών συμφωνιών* 
δ) την επανεξέταση της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας· 
ε) τις λεπτομέρειες που ορίζονται στο άρθρο 32, παράγραφος 2, 
σχετικά με τις προκηρύξεις και τις στατιστικές καταστάσεις. 
ΆΡΘΡΟ 32 
1. Τα παραρτήματα Ι έως Χ αναθεωρούνται σύμφωνα με τη διαδικασία που 
προβλέπεται στις παραγράφους 3 έως 7 προκειμένου να ανταποκρίνονται 
στα κριτήρια του άρθρου 2. 
2. Οι λεπτομέρειες παρουσίασης, αποστολής, παραλαβής, μετάφρασης, 
διατήρησης και διανομής των προκηρύξεων που αναφέρονται στα άρθρα 16, 
17 και 18 και των στατιστικών καταστάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 
34, καθορίζονται με σκοπό την απλούστευση τους σύμφωνα με τη 
διαδικασία που προβλέπεται στις παραγράφους 3 έως 7. 
3. Τα αναθεωρημένα παραρτήματα και οι λεπτομέρειες που αναφέρονται στις 
παραγράφους 1 και 2, δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
4. Η Επιτροπή επικουρεί τα ι από τη Συμβουλευτική επιτροπή για τις 
συμβάσεις δημοσίων έργων και, για την αναθεώρηση του παραρτήματος Χ, 
από τη συμβουλευτική επιτροπή για τις συμβάσεις τηλεπικοινωνιών, που 
αναφέρεται στο άρθρο 31 της παρούσας οδηγίας. 
- 106 -
5. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή το σχέδιο των 
ληπτέων αποφάσεων. Η εν λόγω επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το 
σχέδιο αυτό, ενδεχομένως μετά από ψηφοφορία, εντός προθεσμίας που 
ορίζεται από τον πρόεδρο ανάλογα με το επείγον του θέματος. 
6. Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά· επιπλέον, κάθε κράτος μέλος έχει 
το δικαίωμα να ζητήσει να περιληφθεί στα πρακτικά αυτά η θέση του. 
7. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη γνώμη της εν λόγω επιτροπής 
και την ενημερώνει κατά ποιο τρόπο την έλαβε υπόψη της. 
ΆρθΡΟ 33 
1. Οι αναθέτοντες φορείς διατηρούν, για κάθε σύμβαση, τα κατάλληλα 
στοιχεία που τους επιτρέπουν, σε μεταγενέστερη φάση, να αιτιολογήσουν 
τις αποφάσεις τους σχετικά με: 
α) την προεπιλογή και την επιλογή επιχειρήσεων, προμηθευτών ή 
παρεχόντων υπηρεσίες και την ανάθεση των συμβάσεων· 
β) τη χρησιμοποίηση παρεκκλίσεων από τη χρήση των ευρωπαϊκών 
προδιαγραφών σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 6· 
γ) τη χρησιμοποίηση διαδικασιών χωρίς προηγούμενο διαγωνισμό σύμφωνα 
με το άρθρο 15, παράγραφος 2· 
δ) τη μη εφαρμογή των διατάξεων των τίτλων II, III και IV δυνάμει 
των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στον τίτλο Ι. 
2. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να διατηρούνται επί τέσσερα έτη τουλάχιστον 
από την ημερομηνία ανάθεσης της σύμβασης, ούτως ώστε κατά την περίοδο 
αυτή, ο αναθέτων φορέας να είναι σε θέση να παράσχει στην Επιτροπή, 
κατόπιν αιτήσεως της, τα αναγκαία στοιχεία. 
- 107 -
ΆΡΘΡΟ 34 
1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η Επιτροπή να λαμβάνει, κάθε χρόνο, και 
με τον τρόπο που θα καθορισθεί σύμφωνα με τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 32, παράγραφοι 3 έως 7, στατιστική κατάσταση 
σχετικά με το συνολικό ύψος, κατανεμημένο ανά κράτη μέλη και ανά 
κατηγορίες δραστηριοτήτων που αναφέρονται στα παραρτήματα Ι έως Χ, 
των συναφθεισών συμβάσεων που είναι χαμηλότερου επιπέδου από τα 
κατώφλια του άρθρου 12 αλλά οι οποίες, σε αντίθετη περίπτωση, θα 
καλύπτονταν από τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. 
2. Οι λεπτομέρειες καθορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται 
στο άρθρο 32, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι: 
α) για λόγους απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών, μπορούν να 
αποκλείονται οι συμβάσεις μικρότερης σημασίας, εφόσον δεν θίγεται 
η χρησιμότητα των στατιστικών· 
β) τηρείται ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των διαβιβαζομένων στοιχείων. 
ΆΡΘΡΟ 35 
1. Στο άρθρο 2 της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ, η παράγραφος 2, αντικαθίσταται από 
το ακόλουθο κείμενο: 
2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται: 
α) στις συμβάσεις που συνάπτονται στους τομείς που αναφέρονται στα 
άρθρα 2, 7, 8 και 9 της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ του Συμβουλίου, 
σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων στους τομείς του 
ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών^1) 
και στις συμβάσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 6, 
παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας· 
(1) ΕΕ αριθ. L 297 της 29ης Οκτωβρίου 1990, σ. 1." 
- 108 -
β) στις προμήθειες που κηρύσσονται απόρρητες ή των οποίων η παράδοση 
πρέπει να συνοδεύεται από ειδικά μέτρα ασφαλείας σύμφωνα με τις 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που ισχύουν 
στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, ή όταν αυτό απαιτείται για την 
προστασία των βασικών συμφερόντων ασφαλείας του κράτους αυτού. 
2. Στο άρθρο 3 της οδηγίας 71/305/EOK, οι παράγραφοι 4 και 5 
αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο: 
"4. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτονται 
στους τομείς που αναφέρονται στα άρθρα 2, 7 8 και 9 της οδηγίας 
90/531/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης 
συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών 
και των τηλεπικοινωνιών^1) και στις συμβάσεις που πληρούν τις 
προϋποθέσεις του άρθρου 6, παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας. 
ΆΡΘΡΟ 36 
Πριν από τη λήξη τετραετίας από τη θέση σε εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, η 
Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τη συμβουλευτική επιτροπή για τις 
συμβάσεις δημοσίων έργων, επανεξετάζει την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας 
και το πεδίο εφαρμογής της και προτείνει, ενδεχομένως, τροποποιήσεις για 
την προσαρμογή της, υπό το πρίσμα των εξελίξεων, ιδίως όσον αφορά την 
πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά το άνοιγμα της αγοράς και το επίπεδο 
του ανταγωνισμού. Στην περίπτωση φορέων οι οποίοι ασκούν δραστηριότητα 
αναφερομένη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο δ), η Επιτροπή ενεργεί σε 
στενή συνεργασία με τη συμβουλευτική επιτροπή για τις συμβάσεις 
τηλεπικοινωνιών. 
ΆΡΘΡΟ 37 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με τις 
διατάξεις που αφορούν τις συμβάσεις προμηθειών και έργων της παρούσας 
οδηγίας το αργότερο έως την 1η Ιουλίου 1992. Πληροφορούν δε αμέσως 
την Επιτροπή σχετικά. 
- 109 -
Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται 
μόνον από 1ης Ιανουαρίου 1993. 
2. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με 
τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας που αφορούν τις συμβάσεις 
υπηρεσιών το αργότερο την 1η Ιουλίου 1993. 
3. Ωστόσο όσον αφορά το Βασίλειο της Ισπανίας, η ημερομηνία της 1ης 
Ιανουαρίου 1993 αντικαθίσταται από την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 
1996. Όσον αφορά την Ελληνική Δημοκρατία και την Πορτογαλική 
Δημοκρατία, η ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1993 αντικαθίσταται από 
την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1998. 
4. Η σύσταση 84/550/Ε0Κ του Συμβουλίου της 12ης Νοεμβρίου 1984 σχετικά 
με την πρώτη φάση ανοίγματος των δημοσίων συμβάσεων για τις 
τηλεπικοινωνίες^1) δεν παράγει πλέον αποτελέσματα από την ημερομηνία 
κατά την οποία τα κράτη μέλη θέτουν σε εφαρμογή την παρούσα οδηγία . 
ΆΡΘΡΟ 37α 
1. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις που αναφέρονται στο άρθρο 
37, οι τελευταίες αυτές κάνουν μνεία της παρούσας οδηγίας ή 
συνοδεύονται από παρόμοια μνεία κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Τα 
κράτη μέλη θεσπίζουν τις λεπτομέρειες βάσει των οποίων γίνεται η 
μνεία αυτή. 
2. Πάντως, το Βασίλειο της Ισπανίας μπορεί να προβλέψει ότι τα μέτρα που 
αναφέρονται στην παράγραφο 1 θα εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 
1996. Η Ελληνική Δημοκρατία και η Δημοκρατία της Πορτογαλίας μπορούν 
να προβλέψουν ότι τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 θα 
εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 1998. 
(1) ΕΕ αριθ. L 298 της 16.11.1984, σ. 51 
- 110 -
ΆΡΘΡΟ 37Β 
Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διατάξεις που αναφέρονται στα άρθρα 37 και 
37α, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή 
συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. 0 
τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. 
ΆΡΘΡΟ 38 
Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων 
εσωτερικού δικαίου, νομοθετικού, κανονιστικού και διοικητικού χαρακτήρα, 
που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 
ΆΡΘΡΟ 39 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
- 111 -
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
Ονομασία του υέτοου 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 90/531 
σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, 
της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. 
2. Κονδύλιο του ποοϋπολονισυού : Β5-304 
3. Νομική βάοη ·. 
Άρθρο 52, 57(2), 66, 100α, και 113 της Συνθήκης. 
4. περιγραφή της ενέργειας : 
4.1 Ειδικοί στόχοι της ενέργειας : 
Άνοιγμα των συμβάσεων στον τομέα των υπηρεσιών, μέσω της 
εναρμόνισης των εθνικών κανόνων για τη σύναψη συμβάσεων· 
διαφάνεια των διαδικασιών όσον αφορά τη φάση προετοιμασίας 
των συμβάσεων, τις συνθήκες του ανταγωνισμού και τα 
αποτελέσματα των διαδικασιών σύναψης των συμβάσεων. 
4.2 Διάρκεια : 
Μόνιμος χαρακτήρας· εντούτοις θα λαμβάνονται κάθε χρόνο 
αποφάσεις για συγκεκριμένες δράσεις. 
4.3 Φορείc τουο οποίουο αφορά n ενέργεια : 
Φορείς εντός και εκτός της Κοινότητας. 
5- ΤαΕινόυηαη τηο δαπάνα : 
Δαπάνες : ΜΥΔ, ΜΔΠ. 
6. Ei6oc δαπάνΓκ : 
Βλέπε σημείο 7.1. 
7. AnuootovouiKéc επιπτώσειο : 
7.1 Τρόττος υττολΟΥΙΟΜΡϋ : 
Τα ποσά που αναφέρονται κατωτέρω αντιπροσωπεύουν το κόστος 
+/- 1500 προκηρύξεων το 1993, (κυρίως ανακοινώσεις για τα 
συστήματα προεπιλογής και ανακοινώσεις σχετικά με τις 
συμβάσεις που έχουν συναφθεί· σε μικρότερο βαθμό προσκλήσεις 
- 112 -
υποβολής προσφορών) και +/- 10.000 προκηρύξεις το 1994 
(αύξηση του αριθμού των προκηρύξεων που δημοσιεύονται 
περιοδικά και των συμβάσεων που έχουν συναφθεί). 
Στο συμπλήρωμα S της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, κάθε σελίδα θα περιλαμβάνει δύο προκηρύξεις. Με 
την οδηγία θα προστεθούν επομένως 750 νέες σελίδες το 1993 
και 5.000 νέες σελίδες το 1994. Το κόστος μονάδας ανά σελίδα 
ανέρχεται σε ECU 160,48· συνεπώς οι δαπάνες στο πλαίσιο της 
οδηγίας αυτής θα ανέλθουν σε : 
ECU το 1993 
ECU το 1994 
Πάντως, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το ύψος των 
συμπληρωματικών δαπανών που θα προκύψουν από την εφαρμογή της 
οδηγίας. Πράγματι, το πρόγραμμα για το άνοιγμα των δημοσίων 
συμβάσεων περιλαμβάνει αρκετά μέτρα τα οποία θα αρχίσουν να 
ισχύουν προοδευτικά και τα οποία συνεπάγονται συμπληρωματικές 
δαπάνες. Επιπλέον, οι αναθέτουσες αρχές στις οποίες 
απευθύνονται οι οδηγίες που ήδη ισχύουν συμμορφώνονται όλο 
και περισσότερο με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις 
δημοσιότητας. Επίσης, η τήρηση των κανόνων σχετικά με τη 
δημοσιότητα θα βελτιωθεί, κατά τα προσεχή έτη, με την 
εφαρμογή, σε όλα τα κράτη μέλη, των κοινοτικών κανόνων που 
στοχεύουν στην εξασφάλιση μιας ελάχιστης νομικής προστασίας 
υπέρ των επιχειρήσεων που θεωρούν ότι ασκούνται εις βάρος 
τους διακρίσεις από τις αποφάσεις των αναθετουσών αρχών. 
Εξάλλου, η Επιτροπή πρόκειται να θεσπίσει σημαντικές 
ενέργειες με στόχο να περιοριστούν ακόμη περισσότερο οι 
δαπάνες που συνδέονται με το συμπλήρωμα S, λόγου χάρη με την 
εισαγωγή πλήρως τυποποιημένων προκηρύξεων. 
Οι πρόσθετες δαπάνες που προαναφέρθηκαν θα ληφθούν υπόψη στις 
δημοσιονομικές προοπτικές που θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο 
της ετήσιας διαδικασίας για την κατάρτιση του προϋπολογισμού. 
7.2 Συυυετοϊή του "υικρο-προϋπολονισυού" στο KÔOTOC της ενέργειας 
Δεν προβλέπεται μικρο-προϋπολογισμός. 
7.3 Ενδεικτικός προΥΡαυματισιιός (πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων) 
Άνευ αντικειμένου (συγκεκριμένη δράση). 
8. Διατάζεις νια την καταπολέιιηοη περιπτώσεων απάτης που προβλέπονται 
στην προτεινόμενη ενέργεια : 
Οι γενικές διατάξεις που προβλέπονται συνήθως από το δημοσιονομικό 
έλεγχο. 
9. Στοιχεία ανάλϋΟΠς κόστους-αποτελεσυατικότητας : 
9.1 Αξιολόγηση και ανάλνοη των στόχων : 
Στην Επίσημη Εφημερίδα-S (συμπλήρωμα) δημοσιεύονται, (μετά 
- 113 -
από σχετική προσαρμογή και μετάφραση) προκηρύξεις διαγωνισμών 
για κρατικές προμήθειες, δημόσια έργα και υπηρεσίες, οι 
οποίες αποστέλλονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις 
κοινοτικές οδηγίες ή από ορισμένες τρίτες χώρες (ιδίως την 
Ιαπωνία, τις ΗΠΑ και τις χώρες της ΕΖΕΣ) σύμφωνα με το 
πρωτόκολλο συμφωνίας που συνάφθηκε στο πλαίσιο της GATT. 
Το Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας προβλέπεται να γνωρίσει 
σημαντικότατη ανάπτυξη τα προσεχή έτη, δεδομένου ότι οι 
δημόσιες συμβάσεις αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα για την 
υλοποίηση της μεγάλης αγοράς του 1992. Οι κοινοτικές 
οδηγίες θα τελειοποιηθούν και θα επεκταθούν σε νέους τομείς. 
Συνεπώς η ανάπτυξη του Συμπληρώματος της Επίσημης Εφημερίδας 
συμβαδίζει με την υλοποίηση της μεγάλης αγοράς υπερβαίνοντας 
σημαντικά τον κανονικό ρυθμό ανάπτυξης των άλλων σειρών της 
Επίσημης Εφημερίδας, θεωρήθηκε συνεπώς σκόπιμο να εγγραφούν 
οι κατάλληλες πιστώσεις για το "Συμπλήρωμα" στο τμήμα Β του 
προϋπολογισμού και ειδικότερα στο κεφάλαιο 5-30 που αφορά 
την εσωτερική αγορά. 
9.2 Αιτιολόγηση της ενέργειας : 
Άμεση συνέπεια των οδηγιών του Συμβουλίου. 
9.3 ΑΕιολόνηση : 
Βλέπε σημείο 7.1. 
- 114 -
FICHE D'IMPACT SUR LA COMPETITIVE ET L'EMPLOI 
I. Titre de la proposition 
Proposition de Directive modifiant la Directive 90/531/CEE relative aux 
procédures de passation des marchés dans les secteurs de l'eau, de 
l'énergie, des transports et des télécommunications. 
iI· Quelle est la Justification principale de la mesure? 
La proposition de directive étend le régime de la directive 90/531/CEE aux 
services et vise à c® que les procédures de passation de marchés de 
services soient transparantes, et que les soumissionnaires de tous les 
Etats membres soient traités d'une manière non-dlscrIminatolre. 
MI Caractéristiques des entreprises concernées. 
En partIcul1er: 
Y-a-t-ll un grand nombre de PME? 
Les prestataires de certains services sont dans de nombreux cas des PME. 
Certains marchés couverts par la directive visent des services qui sont 
réservés, dans certains Etats membres, a des professions libérales comme 
les architectes. 
Note-t-on des concentrations dans des réglons 
- éllgibles aux aides régionales des E.M.? 
Non 
- éi iglbles au Feder? 
Non 
IV. Quelles sont les obligations Imposées directement aux entreprises? 
Aucune obligation n'est imposée aux prestataires de services. 
V. Quelles sont les obligations susceptibles d'être Imposées Indirectement 
aux entreprises via les autorités locales? 
Néant 
VI. Y-a-t-ll des mesures spéciales pour les PME? Lesquelles? 
La proposition contient des éléments importants visant à: 
- encourager ia sous-traitance par une clause permettant aux entités 
adjudlcatrices de tenir compte de la sous-traitance prévue par les 
soumissionnaires (Article 21) 
- 115 -
- restreindre la concurrence de la part des grandes entreprises, en ce qui 
concerne la prestation de services réservés à des professions 
déterminées (Article 26 paragraphe 2), et en ce qui concerne la prise en 
compte de variantes (Article 27 paragraphe 3). 
En ce qui concerne les critères de sélection, la directive prévoit, en 
outre les dispositions également prévues pour les travaux et les 
fournitures, des critères particulièrement favorables aux PME et aux 
professions libérales: le savoir faire Intellectuel, l'efficacité, 
l'expérience et la fiabilité. 
vu. Quel est l'effet prévisible 
a) sur la compétitivité des entréprises? 
La mesure vise à renforcer la compétitivité des prestataires de services 
de l'ensemble des Etats membres. 
b) sur I'emploi? 
Les conséquences sur l'emploi, sont susceptibles de varier d'un secteur 
de services à l'autre, mais peuvent toutefois être considérées comme 
I imitées. 
VIN. Les partenaires sociaux ont-Ils été consultés? Quels sont leurs avis? 
Les consultations ont lieu par la vole du Comité consultatif pour 
l'ouverture des marchés publics, au sein duquel sont représentés et 
l'industrie et la Confédération Européenne des Syndicats. Les avis énoncés 
par les membres du Comité sont largement favorables. 


ISSN 0254-1483 
COM(91)347 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 06 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-91-481-GR-C 
ISBN 92-77-76913-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg