[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 9.4.2008

SEC(2008) 443

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έγγραφο που συνοδεύει την Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ [SEC(2008) 442 COM(2008) 180 τελικό]

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ σχετικά με τη θέσπιση ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET)

Ένα από τα κύρια εμπόδια που παρακωλύουν την αύξηση του ενδιαφέροντος για την κινητικότητα, στο πλαίσιο της αρχικής και της συνεχούς κατάρτισης, είναι η δυσχέρεια προσδιορισμού και επικύρωσης των μαθησιακών αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται κατά τη διάρκεια περιόδου εκπαίδευσης σε άλλη χώρα. Επιπλέον, η έλλειψη ρυθμίσεων που επιτρέπουν στους πολίτες να μεταφέρουν τα μαθησιακά τους αποτελέσματα και να εξασφαλίζουν την αναγνώριση αυτών των μαθησιακών αποτελεσμάτων από ένα μαθησιακό πλαίσιο σε κάποιο άλλο μπορεί επίσης να δημιουργήσει εμπόδια στην κινητικότητα των εκπαιδευομένων και στην πρόσβαση στη διά βίου μάθηση.

Η παρούσα εκτίμηση αντίκτυπου περιγράφει τις διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες που εξέτασε η Επιτροπή στην προσπάθειά της να εξεύρει λύσεις για τα προβλήματα αυτά και να εξασφαλίσει την υλοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET)[1]. Υπογραμμίζει την προστιθέμενη αξία που θα προσδώσει ένα ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, διευκολύνοντας τη διά βίου μάθηση και μειώνοντας τα εμπόδια που παρακωλύουν την κινητικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής της Λισαβόνας - του μεταρρυθμιστικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπός του οποίου είναι η αντιμετώπιση των προκλήσεων της κοινωνίας και της οικονομίας της γνώσης. Ειδικότερα, η ανάπτυξη των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των πολιτών, μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, έχει αποφασιστική σημασία για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας στους τομείς της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής.

Το 2005, η ενδιάμεση επανεξέταση της στρατηγικής της Λισαβόνας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται σήμερα με επιτυχία. Ειδικότερα, στο πλαίσιο του παρόντος εγγράφου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια που παρακωλύουν την επίτευξη της διά βίου μάθησης και της κινητικότητας των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων. Συνεπώς, πρέπει να αναπτυχθούν μέσα και μηχανισμοί συνεργασίας που να είναι σε θέση να αυξήσουν τη συμμετοχή στη διά βίου μάθηση και να διευκολύνουν τη μεταφορά των προσόντων – μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, συστημάτων και χωρών. Η αύξηση της διαφάνειας των προσόντων αποτελεί προϋπόθεση της στρατηγικής αυτής και είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που πρέπει να έχουν οι ευρωπαίοι πολίτες.

Το ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση απευθύνεται στους πολίτες και προορίζεται να διευκολύνει την αναγνώριση των μαθησιακών τους αποτελεσμάτων σε μια διά βίου μαθησιακή διαδικασία χωρίς σύνορα. Οι τεχνικές προδιαγραφές του ECVET βασίζονται σε πρακτικές που υπάρχουν ήδη σε μερικά κράτη μέλη και περιλαμβάνουν τα ακόλουθα στοιχεία:

- περιγραφή των προσόντων σε ενότητες μαθησιακών αποτελεσμάτων (γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες), που μπορούν να μεταφερθούν και να συσσωρευθούν·

- σχεδιασμός -και εξασφάλιση της διαφάνειας- μιας διαδικασίας μεταφοράς και συσσώρευσης μαθησιακών αποτελεσμάτων, βάσει της οποίας ενότητες μαθησιακών αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται και αξιολογούνται σε ένα πλαίσιο θα μπορούν να μεταφέρονται σε ένα άλλο πλαίσιο και να συσσωρεύονται·

- δημιουργία συμπράξεων μεταξύ των αρμόδιων ιδρυμάτων, με στόχο τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μπορεί να σφυρηλατηθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη, και ανάπτυξη ενός πλαισίου για τη μεταφορά ακαδημαϊκών μονάδων για τους σκοπούς του ECVET στο πλαίσιο ενός μελλοντικού χώρου μάθησης και κατάρτισης χωρίς σύνορα·

- χορήγηση βαθμών ECVET στον τίτλο προσόντων και στις ενότητες ως αναγκαία και συμπληρωματική πηγή πληροφοριών. Αυτή η βαθμολόγηση βασίζεται σε μια κοινή ευρωπαϊκή σύμβαση.

Για να χρησιμοποιηθεί το ECVET, οι ενότητες –ή τα μέρη ενοτήτων– μαθησιακών αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν και αξιολογήθηκαν σε ένα πλαίσιο μεταφέρονται σε άλλο πλαίσιο. Σ’ αυτό το δεύτερο πλαίσιο, επικυρώνονται και αναγνωρίζονται από το αρμόδιο ίδρυμα ως μέρος των απαιτήσεων του τίτλου προσόντων τον οποίο επιθυμεί να αποκτήσει ο ενδιαφερόμενος. Στη συνέχεια, οι ενότητες μαθησιακών αποτελεσμάτων μπορούν να συσσωρεύονται για την απόκτηση του εν λόγω τίτλου σύμφωνα με τους σχετικούς εθνικούς, κλαδικούς ή περιφερειακούς κανόνες.

Όπως επισημαίνεται στην εκτίμηση αντικτύπου και στο σχέδιο σύστασης, το ECVET είναι ένας μηχανισμός που διευκολύνει τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα και τη συσσώρευση των μαθησιακών αποτελεσμάτων μεταξύ διαφόρων μαθησιακών πλαισίων. Δεν αποσκοπεί και δεν απαιτεί την εξατομίκευση των προσόντων ούτε επιδιώκει την εναρμόνιση των προσόντων και των συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ). Επομένως, προορισμός του είναι να λειτουργήσει συμπληρωματικά και να ενισχύσει υφιστάμενα μέσα κινητικότητας όπως το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS), το Europass και το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (EQF). Σε δεύτερο επίπεδο, το ECVET αναμένεται να συμβάλει στη μεταρρύθμιση των εθνικών συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και στην επίτευξη μιας πραγματικής διά βίου μάθησης.

Επομένως, σκοπός του ECVET είναι να προσφέρει προστιθέμενη αξία στον τομέα της κινητικότητας και της διά βίου μάθησης.

Το προτεινόμενο ECVET αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010», το οποίο επιδιώκει την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας στα θέματα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η Επιτροπή κατάρτισε το προσχέδιο του ECVET έπειτα από επανειλημμένα αιτήματα των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων εμπλεκόμενων παραγόντων.

Η πρώτη εναλλακτική δυνατότητα που εξετάστηκε είναι να μην εκδοθεί καμία νομοθετική πράξη, δηλαδή να μην αναληφθεί δράση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό θα σήμαινε ότι τα πράγματα θα εξακολουθούσαν να έχουν ως βάση την πολυποίκιλη κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της οποίας σε ορισμένες χώρες υπάρχουν εθνικά συστήματα κατοχύρωσης και μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων, αλλά σε άλλες όχι. Δεν θα υπήρχε σημείο αναφοράς από το οποίο θα ήταν δυνατόν να ληφθούν πληροφορίες σχετικά με τις μελλοντικές εξελίξεις όσον αφορά τη μεταφορά και την αναγνώριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων των διακινούμενων εκπαιδευομένων. Αυτό θα εμπόδιζε την υλοποίηση της ενισχυμένης συνεργασίας που δρομολογήθηκε με την απόφαση και τη δήλωση του Συμβουλίου του 2002, όπου προβλεπόταν η ανάπτυξη ενός συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα σήμαινε, ακόμη, ότι η Επιτροπή δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα των κρατών μελών για ανάπτυξη ενός συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην επαγγελματική εκπαίδευση και την κατάρτιση. Όμως, η επιλογή αυτή θα ήταν απαράδεκτη για πολλούς εμπλεκόμενους παράγοντες και δεν θα ανταποκρινόταν στη σαφή εντολή την οποία έδωσαν στην Επιτροπή τα κράτη μέλη.

Η δεύτερη δυνατότητα είναι η έκδοση ανακοίνωσης της Επιτροπής. Ωστόσο, η ανακοίνωση της Επιτροπής είναι πράξη στην έκδοση της οποίας δεν συμμετέχουν ούτε τα κράτη μέλη ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Συνεπώς, η επιλογή αυτή δεν θα ενεργοποιήσει την πολιτική δέσμευση που χρειάζεται για τη δημιουργία και την έμπρακτη εφαρμογή ενός λειτουργικού ECVET.

Μια τρίτη εναλλακτική δυνατότητα είναι η έκδοση σύστασης της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 150 της Συνθήκης, το οποίο σχετίζεται με την επαγγελματική κατάρτιση. Ωστόσο, ούτε η σύσταση της Επιτροπής, αν και είναι νομοθετική πράξη, θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο απ’ ό,τι η προηγούμενη επιλογή, διότι στη διαδικασία επίσημης έκδοσής της δεν θα συμμετάσχουν ούτε τα κράτη μέλη ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, επομένως, δεν θα δημιουργήσει το βαθμό πολιτικής δέσμευσης που απαιτείται για την έμπρακτη εφαρμογή του ECVET.

Μια τέταρτη εναλλακτική δυνατότητα που εξετάστηκε είναι η θέσπιση του ECVET με το νομοθετικό μέσο της σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, δυνάμει των άρθρων 149 και 150 της Συνθήκης. Με την εν λόγω νομοθετική πράξη θα συνιστάται στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν το ECVET σε προαιρετική βάση ως μηχανισμό που διευκολύνει τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα και τη συσσώρευση των μαθησιακών αποτελεσμάτων μεταξύ διαφόρων μαθησιακών πλαισίων σε όλη την Ευρώπη. Η Επιτροπή κατάρτισε ένα προσχέδιο του ECVET, λαμβάνοντας υπόψη τη διαδικασία σχεδιασμού του - συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών, του ΕΟΧ, των υποψήφιων χωρών και των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων - και τη διεξοδική διαδικασία διαβουλεύσεων με τους αρμόδιους φορείς και παράγοντες που εμπλέκονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της ΕΕΚ.

Η πέμπτη εναλλακτική δυνατότητα είναι να εφαρμοστεί το ECVET με τη νομοθετική πράξη της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σύμφωνα με τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτής της εναλλακτικής δυνατότητας, θα πρόκειται για απόφαση που θα θεσπίζει αρχές και υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη τα οποία συνδέουν τα εθνικά τους συστήματα με το ECVET, ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς (κράτη μέλη, κοινωνικοί εταίροι, επιμέρους κλάδοι και άλλοι παράγοντες) υποστηρίζουν αναφανδόν ότι το ECVET πρέπει να έχει απολύτως προαιρετικό χαρακτήρα.

Η Επιτροπή, συγκρίνοντας τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των ανωτέρω εναλλακτικών δυνατοτήτων, επέλεξε να προτείνει την τέταρτη δυνατότητα, η οποία θα καταστήσει δυνατή - με τη συνεργασία των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων - την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίστηκαν και την εξεύρεση κατάλληλων λύσεων. Εξάλλου, αυτή είναι η επιλογή που ανταποκρίνεται καλύτερα στις προσδοκίες των κρατών μελών και των εμπλεκόμενων παραγόντων. Η εν λόγω επιλογή αναμένεται να αποτελέσει την καλύτερη βάση για την επιτυχή εφαρμογή ενός λειτουργικού ECVET και για την επίτευξη της πραγματικής προστιθέμενης αξίας την οποία μπορεί να προσφέρει στους πολίτες η ευρωπαϊκή διάσταση στον τομέα της διά βίου μάθησης και της κινητικότητας μέσω της συσσώρευσης και της μεταφοράς των μαθησιακών αποτελεσμάτων μεταξύ διαφόρων μαθησιακών πλαισίων.

Ο βαθμός στον οποίο το ECVET επιτυγχάνει τους στόχους του θα παρακολουθείται και θα αξιολογείται συνεχώς. Το ECVET, αν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, δεν θα είναι ένα σύστημα που δεν θα επιδέχεται καμία μεταβολή, αλλά θα εξετάζεται συνεχώς και θα αποτελέσει τη βάση για τη μελλοντική εξέλιξή του. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την εφαρμογή του ECVET και, τέσσερα έτη μετά την έγκρισή του, θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, έκθεση σχετικά με την πείρα που θα αποκτηθεί και θα εξετάσει τις συνέπειες για το μέλλον, περιλαμβανομένης, αν χρειαστεί, της επανεξέτασης του εν λόγω νομικού μέσου. Η έκθεση θα βασίζεται, μεταξύ άλλων, στα αποτελέσματα μιας εξωτερικής αξιολόγησης.

[1] Ενδεικτικός πίνακας της ειδικής ορολογίας που σχετίζεται με το ECVET περιλαμβάνεται στο τέλος της εκτίμησης αντικτύπου.