Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποίησης της Οδηγίας 77/388/ΕΟΚ όσον αφορά το ειδικό καθεστώς των πρακτορείων ταξιδίων"

(COM(2002) 64 τελικό - 2002/0041 (CNS))

(2002/C 241/16)

Στις 6 Μαρτίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουνίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Walker.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το 1977, όταν εγκρίθηκε η έκτη οδηγία για τον ΦΠΑ, θεσπίστηκε ειδικό καθεστώς για τα πρακτορεία ταξιδίων και για τους οργανωτές περιηγήσεων, το Ειδικό Καθεστώς Περιθωρίου για τους Ταξιδιωτικούς Πράκτορες (Travel Operators Margin Scheme - TOMS). Αυτό το ειδικό καθεστώς δημιουργήθηκε λόγω της ειδικής φύσης του επαγγέλματος. Η εφαρμογή των συνήθων κανόνων όσον αφορά τον τόπο φορολόγησης, τη βάση επιβολής του φόρου και την έκπτωση του προηγουμένως καταβληθέντος φόρου θα συνεπαγόταν, λόγω του περίπλοκου των υπηρεσιών και των τόπων όπου παρέχονται, πρακτικές δυσκολίες για τις επιχειρήσεις αυτές, με αποτέλεσμα την παρακώλυση της λειτουργίας τους. Για την προσαρμογή των υφισταμένων κανόνων στην ειδική φύση των δραστηριοτήτων αυτών, η κοινοτική νομοθεσία θέσπισε ένα ειδικό καθεστώς ΦΠΑ στο άρθρο 26 της έκτης οδηγίας.

1.1.1. Ο πρώτος στόχος αυτού του ειδικού καθεστώτος αφορά την απλοποίηση των κοινοτικών κανόνων ΦΠΑ για τις εν λόγω παροχές. Όταν το πρακτορείο ταξιδίων αγοράζει υπηρεσίες από άλλους προμηθευτές, τις συγκεντρώνει σε ένα πακέτο και τις μεταπωλεί εν συνεχεία στον ταξιδιώτη, επ' ονόματι και για λογαριασμό του, οι διατάξεις αυτού του ειδικού καθεστώτος εξασφαλίζουν την αποφυγή της υποχρέωσης πολλαπλής εγγραφής του πρακτορείου ταξιδίων για σκοπούς που αφορούν την καταβολή του ΦΠΑ στα διάφορα κράτη μέλη από τα οποία παρέχονται οι υπηρεσίες.

1.1.1.1. Αντιστρόφως, όταν ένας ταξιδιωτικός πράκτορας αγοράζει υπηρεσίες από άλλους προμηθευτές για κάποιον πελάτη του και όχι για δικό του λογαριασμό (δηλαδή ο πελάτης είναι άμεσα και αποκλειστικά υπεύθυνος για την πληρωμή των τελών που προκύπτουν), η υποχρέωση καταβολής του ΦΠΑ βαρύνει τον πελάτη και το ειδικό καθεστώς περιθωρίου δεν ισχύει. Οι διευθετήσεις αυτού του είδους δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας και της παρούσας γνωμοδότησης.

1.1.1.2. Το ειδικό καθεστώς αποσκοπεί στην απλοποίηση των απαιτήσεων συμμόρφωσης για τους οργανωτές περιηγήσεων. Σε περίπτωση μη εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου, ένα πρακτορείο ταξιδίων από ένα κράτος μέλος Α που κάνει κράτηση δωματίου σε ξενοδοχείο ενός κράτους μέλους Β και στη συνέχεια συμπεριλαμβάνει την εξυπηρέτηση αυτή σε ένα πακέτο υπηρεσιών το οποίο πωλεί σε ένα πελάτη από το κράτος μέλος Α θα επιβαρυνθεί με την καταβολή ΦΠΑ από τον ξενοδόχο, σύμφωνα με τον συντελεστή που ισχύει στο κράτος μέλος Β. Το πρακτορείο ταξιδίων πρέπει να εγγραφεί για την καταβολή του ΦΠΑ στο κράτος μέλος Β και να πληρώσει στις αρχές του εν λόγω κράτους φόρο ανάλογο προς το ποσό που αντιστοιχεί στο δωμάτιο του ξενοδοχείου επειδή ως τόπος παροχής της υπηρεσίας αυτής εκλαμβάνεται το κράτος μέλος Β. Εν συνεχεία, θα δικαιούται να ανακτήσει τον ΦΠΑ τον οποίο κατέβαλε στον ξενοδόχο με τη μορφή έκπτωσης από το φόρο επί των πωλήσεων που υποχρεούται να καταβάλει στις αρχές τους κράτους μέλους Β. Εάν ο πελάτης είναι εγγεγραμμένος επιτηδευματίας, τότε δικαιούται να ζητήσει την επιστροφή του ΦΠΑ που περιλαμβάνεται στο τιμολόγιό του όσον αφορά το κράτος μέλος Β υποβάλλοντας σχετικό αίτημα στο κράτος μέλος Β, σύμφωνα με τις διατάξεις της 8ης οδηγίας, υπό την προϋπόθεση ότι το κράτος μέλος Β επιτρέπει την υποβολή αιτημάτων δυνάμει της 8ης οδηγίας για τη διαμονή σε ξενοδοχείο, δεδομένου ότι η δυνατότητα αυτή δεν παρέχεται από όλα τα κράτη μέλη.

1.1.1.3. Καθίσταται εύκολα προφανές ότι η εν λόγω διευθέτηση συνεπάγεται σημαντικές περιπλοκές τόσο για το πρακτορείο ταξιδίων όσο και για τον πελάτη του, περιπλοκές οι οποίες επιτείνονται περαιτέρω εάν - όπως συμβαίνει συχνά - το πακέτο περιλαμβάνει αρκετές συνιστώσες εξαρτώμενες από διαφορετικά κράτη μέλη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο εισήχθη το ειδικό καθεστώς περιθωρίου. Βάσει των διατάξεων του εν λόγω καθεστώτος, το πρακτορείο ταξιδίων καταβάλει τον ΦΠΑ στον ξενοδόχο σύμφωνα με τον ισχύοντα συντελεστή στο κράτος μέλος Β, όπως και κατά το παρελθόν. Το πρακτορείο ταξιδίων δεν θα δικαιούται να αξιώσει επιστροφή αυτού του φόρου και ο πελάτης του δεν θα μπορεί να ζητήσει το φόρο που του χρέωσε το πρακτορείο ταξιδίων, ασχέτως εάν ο πελάτης είναι εγγεγραμμένος ή όχι για τον ΦΠΑ. Από την άλλη πλευρά, το πρακτορείο ταξιδίων δεν θα υποχρεούται να εγγραφεί για τον ΦΠΑ στο κράτος μέλος Β και θα καταβάλλει τον ΦΠΑ που αντιστοιχεί στο περιθώριο κέρδους του στο κράτος μέλος Α. Ως περιθώριο κέρδους νοείται η διαφορά μεταξύ της τιμής που χρεώνει στον πελάτη του και του ποσού που πληρώνει στον ξενοδόχο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

1.2. Στην πράξη, δεν υφίσταται πραγματική ομοιομορφία όσον αφορά την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου εκ μέρους των κρατών μελών. Το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο α), και το παράρτημα E (15) της έκτης οδηγίας ΦΠΑ επιτρέπουν στα κράτη μέλη να εξακολουθούν να φορολογούν πράξεις που λαμβάνουν χώρα εκτός της ΕΕ, ενώ το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο ζ) επιτρέπει στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν τις πράξεις αυτές χωρίς δικαίωμα έκπτωσης των προηγουμένως καταβληθέντων φόρων. Επιπλέον, το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο β) και το παράρτημα ΣΤ (27) επιτρέπουν στα κράτη μέλη να εξακολουθούν να απαλλάσσουν την παροχή υπηρεσιών εντός της Κοινότητας από πρακτορεία ταξιδίων ή οργανωτές περιηγήσεων.

1.2.1. Βάσει της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 27, παράγραφοι 1-4, της έκτης οδηγίας ΦΠΑ, ένα κράτος μέλος κοινοποίησε(1) στην Επιτροπή ένα ειδικό μέτρο απλοποίησης που θα του επέτρεπε να εφαρμόζει διαφορετικούς κανόνες από τα άρθρα 26 και 28 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ. Η Επιτροπή κοινοποίησε(2) σε όλα τα κράτη μέλη το προτεινόμενο μέτρο και, εφόσον δεν εκδηλώθηκε καμιά επίσημη αντίδραση εντός της σχετικής προθεσμίας, το εν λόγω μέτρο απλοποίησης έγινε δεκτό στις 19 Δεκεμβρίου 1978.

1.2.2. Η Επιτροπή έλαβε σειρά καταγγελιών από φορείς του τουριστικού κλάδου όπου επισημαίνεται ότι οι παροχές υπηρεσιών των πρακτορείων ταξιδίων τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης ανάλογα με το κράτος μέλος όπου αυτά ασκούν τις δραστηριότητές τους.

1.2.3. Ένα μείζον πρόβλημα έγκειται στη διαφορετική εφαρμογή του άρθρου 26 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ από τα κράτη μέλη. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το ειδικό καθεστώς περιθωρίου για τα πρακτορεία ταξιδίων και τους οργανωτές περιηγήσεων μπορεί να εφαρμοστεί και σε περίπτωση που το πακέτο των υπηρεσιών προσφέρεται σε άλλο πρακτορείο ταξιδίων και όχι στον ταξιδιώτη.

1.2.3.1. Η Επιτροπή, βάσει της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό το καθεστώς περιθωρίου μπορεί να εφαρμοστεί μόνον όταν το πακέτο πωλείται στον ταξιδιώτη, δηλαδή στον τελικό καταναλωτή. Όταν το πακέτο πωλείται μεταξύ οργανωτών περιηγήσεων/πρακτορείων ταξιδιών, το καθεστώς περιθωρίου κέρδους δεν μπορεί να εφαρμοστεί και κάθε πράξη πρέπει να φορολογηθεί ξεχωριστά σύμφωνα με τις διατάξεις που καθορίζουν τον τόπο παροχής υπηρεσίας.

1.2.3.2. Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν ακολουθούν πάντοτε την ερμηνεία αυτή για την εφαρμογή του άρθρου 26. Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν το άρθρο 26 κατά πολύ διαφορετικό τρόπο μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε διπλή φορολόγηση και, επιπλέον, δημιουργεί ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε κράτη μέλη τα οποία εφαρμόζουν το καθεστώς περιθωρίου κέρδους μόνον όταν το πακέτο πωλείται στον ταξιδιώτη, έναντι ανταγωνιστών που είναι εγκατεστημένοι σε κράτη μέλη τα οποία έχουν μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.

1.2.3.3. Ορισμένα κράτη μέλη υποστηρίζουν την ερμηνεία του άρθρου 26 κατά τρόπο ώστε να εφαρμόζεται όταν ένα οργανωμένο ταξίδι (πακέτο) πωλείται μεταξύ εγγεγραμμένων πρακτορείων ταξιδίων/οργανωτών περιηγήσεων, με το αιτιολογικό ότι η ερμηνεία αυτή θα περιόριζε το βάρος της συμμόρφωσης για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις διότι δεν θα υποχρεούνταν πλέον να εγγράφονται για την καταβολή του ΦΠΑ σε όλα τα κράτη μέλη όπου παρέχουν αγαθά ή υπηρεσίες που αποτελούν μέρος ενός πακέτου το οποίο δεν πωλείται απευθείας στον ταξιδιώτη, ως τελικό καταναλωτή.

1.2.3.4. Πολλά κράτη μέλη έθεσαν, επίσης, το θέμα των επαγγελματικών ταξιδιών. Εάν ένα πρακτορείο ταξιδίων/ένας οργανωτής περιηγήσεων προμηθεύσει ένα ταξιδιωτικό πακέτο δυνάμει του ειδικού καθεστώτος σε μία εγγεγραμμένη επιχείρηση, ως τελικό καταναλωτή, ο ΦΠΑ περιλαμβάνεται στο τιμολόγιο και ο πελάτης δεν έχει δικαίωμα έκπτωσης του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ, ακόμη και σε περίπτωση που το ταξιδιωτικό πακέτο προορίζεται για επαγγελματικούς σκοπούς. Τούτο προκαλεί τη λήψη ΦΠΑ ο οποίος έχει καταβληθεί στο ενδιάμεσο στάδιο κατανάλωσης, γεγονός το οποίο αντίκειται στη βασική αρχή της ουδετερότητας του κοινοτικού συστήματος ΦΠΑ.

1.3. Ο δεύτερος στόχος του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου έγκειται στη διανομή των εσόδων του ΦΠΑ μεταξύ των κρατών μελών. Το ειδικό καθεστώς θεσπίστηκε, μεταξύ άλλων, με σκοπό να εξασφαλιστεί η χορήγηση των εσόδων του ΦΠΑ στο κράτος μέλος όπου πραγματοποιείται η τελική κατανάλωση. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα τα έσοδα από τον ΦΠΑ για υπηρεσίες που έχουν παρασχεθεί κατά τη διάρκεια του ταξιδιού να αποδίδονται στο κράτος μέλος όπου έχουν παρασχεθεί οι υπηρεσίες αυτές και τα έσοδα από τον ΦΠΑ επί του περιθωρίου κέρδους των πρακτορείων ταξιδίων να αποδίδονται στο κράτος μέλος όπου είναι εγκατεστημένο το πρακτορείο.

1.4. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου δεν διασφαλίζει πλέον τη δίκαιη κατανομή των εσόδων μεταξύ των κρατών μελών. Με την εξάπλωση της χρήσης του Διαδικτύου, τα πρακτορεία ταξιδίων και οι οργανωτές περιηγήσεων που είναι εγκατεστημένοι σε τρίτες χώρες ασχολούνται ολοένα και περισσότερο με την παροχή οργανωμένων ταξιδιών σε καταναλωτές της ΕΕ. Αυτό οδηγεί σε σαφή στρέβλωση του ανταγωνισμού καθώς, βάσει των υφιστάμενων κανόνων στον εν λόγω τομέα, ένα οργανωμένο ταξίδι φορολογείται βάσει του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου όταν παρέχεται από έναν οργανωτή περιηγήσεων που είναι εγκαταστημένος στην ΕΕ, αλλά δεν φορολογείται όταν παρέχεται από έναν οργανωτή περιηγήσεων που είναι εγκαταστημένος σε μια τρίτη χώρα, εφόσον ως τόπος παροχής της υπηρεσίας θεωρείται η τρίτη χώρα. Ως εκ τούτου, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ υφίστανται ανταγωνιστικό μειονέκτημα το οποίο οδηγεί ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό πρακτορείων ταξιδίων/οργανωτών περιηγήσεων σε αναγκαστική μετεγκατάσταση των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων εκτός της ΕΕ. Τούτο, όχι μόνον επιτείνει τη στρέβλωση του ανταγωνισμού έναντι των επιχειρήσεων που παραμένουν στην ΕΕ, αλλά και στερεί τα κράτη μέλη από τα έσοδα του ΦΠΑ που θα προέκυπταν εάν οι μετεγκατασταθείσες επιχειρήσεις είχαν παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.5. Λόγω των προβλημάτων αυτών, τα οποία προκύπτουν εν μέρει εξαιτίας αλλαγών στα επιχειρηματικά πρότυπα και στην τεχνολογία και εν μέρει εξαιτίας διαφορετικών πρακτικών που ακολουθούνται από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή αποφάσισε να εισαγάγει την τροποποίηση του άρθρου 26, ως στοιχείο της νέας στρατηγικής της για το ΦΠΑ(3). Η πρόταση αυτή στοχεύει επίσης στην απλοποίηση, στον εκσυγχρονισμό και στην πιο ομοιόμορφη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ΦΠΑ στον εν λόγω τομέα.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Στόχος της παρούσας πρότασης είναι η εξασφάλιση πιο ομοιόμορφης εφαρμογής επεκτείνοντας το φάσμα του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου ώστε να καλύπτει τις παροχές οργανωμένων ταξιδιών σε όλους τους πελάτες και την κατάργηση των διαφόρων παρεκκλίσεων που συνδέονται με τις παροχές αυτές. Η πρόταση αποβλέπει επίσης στην εξάλειψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού εις βάρος οργανωτών περιηγήσεων που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ, γεγονός το οποίο εμφανίζεται ολοένα και πιο συχνά λόγω της χρήσης της νέας τεχνολογίας στον κλάδο αυτό.

2.2. Οι λεπτομέρειες της πρότασης της Επιτροπής εκτίθενται στο Παράρτημα 1.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών κατά την ερμηνεία του άρθρου 26 προκαλούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εντός της Ενιαίας Αγοράς. Η ΕΟΚΕ έχει και στο παρελθόν επιστήσει επανειλημμένως την προσοχή στο γεγονός ότι ο τρόπος κατά τον οποίο τα κράτη μέλη εφαρμόζουν εθνικές ερμηνείες, συνήθειες, πρακτικές και δεδικασμένα της κοινοτικής νομοθεσίας κατακερματίζουν την Ενιαία Αγορά. Πολλές φορές μερίδιο ευθύνης φέρουν και οι ίδιες οι νομοθετικές προτάσεις, διότι συχνά παρέχουν στα κράτη μέλη υπερβολικό αριθμό εναλλακτικών δυνατοτήτων και, βέβαια, τα κράτη μέλη τείνουν να χρησιμοποιούν την παρεχόμενη διακριτική ευχέρεια κατά τρόπο προστατευτικό.

3.2. Επίσης, η ΕΟΚΕ έχει συχνά επισημάνει ότι ο πολλαπλασιασμός των παρεκκλίσεων, των απαλλαγών και των ειδικών συστημάτων ανατρέπει τις προσπάθειες για την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και λειτουργεί ως αντικίνητρο για τις διασυνοριακές εμπορικές συναλλαγές, ιδίως στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων. Πολλές φορές είναι ευκολότερο για τις εγγεγραμμένες επιχειρήσεις να συναλλάσσονται με εταιρείες εκτός της ΕΕ παρά με εταιρείες σε άλλα κράτη μέλη. Πρόσφατη μελέτη που ολοκληρώθηκε στην Ολλανδία κατέδειξε ότι το κόστος συμμόρφωσης των ολλανδικών εταιριών όσον αφορά τον ΦΠΑ κατά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές τους υπερβαίνει το 5 % του κύκλου εργασιών τους.

3.3. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η υφιστάμενη κατάσταση δημιουργεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τα πρακτορεία που είναι εγκατεστημένα στην ΕΕ έναντι εκείνων που εδρεύουν εκτός της ΕΕ και τονίζει την ανάγκη καθιέρωσης ισοδύναμων συνθηκών στον εν λόγω τομέα.

3.3.1. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι τούτο ευθύνεται για τη μετεγκατάσταση αρκετών πρακτορείων εκτός της ΕΕ και συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία, εάν δεν γίνει καμία προσπάθεια για αλλαγή της κατάστασης, το φαινόμενο αυτό θα συνεχισθεί και θα επιταθεί. Η ταχεία εξάπλωση της πραγματοποίησης αγορών μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή (on-line shopping), η οποία είναι εξαιρετικά διαδεδομένη όσον αφορά τις διακοπές και τα ταξίδια, θα συμβάλει ακόμη περισσότερο στη μεγιστοποίηση του φαινομένου της μετεγκατάστασης.

3.3.2. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, εάν δεν τεθεί υπό έλεγχο το εν λόγω φαινόμενο, τα κράτη μέλη θα υποστούν μείωση των εσόδων τους από τον ΦΠΑ και θεωρεί ότι τούτο συνιστά πρόσθετο κίνητρο για την ανατροπή της τάσης αυτής.

3.3.3. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις όσον αφορά τη συμβολή της πρότασης της Επιτροπής στην επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος.

3.3.3.1. Η τροποποίηση του άρθρου 26(2) για την αλλαγή του τόπου φορολόγησης κατά την παροχή υπηρεσιών από πρακτορεία εκτός της ΕΕ σε πελάτες από την ΕΕ θα μπορούσε να γίνει κατά τρόπο ώστε να καθιερωθεί ως τόπος παροχής των υπηρεσιών το κράτος μέλος στο οποίο διαμένει ο πελάτης. Θεωρητικά, τούτο θα επέβαλε στα πρακτορεία που εδρεύουν σε τρίτες χώρες την καταβολή του ΦΠΑ σε ενδεδειγμένο ποσοστό επί του περιθωρίου κέρδους τους και, συνεπώς, θα τα έθετε σε ίση βάση με τα πρακτορεία που είναι εγκατεστημένα στην ΕΕ.

3.3.3.2. Το πρόβλημα, όπως και στην περίπτωση προγενέστερων αντίστοιχων προτάσεων για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, έγκειται στο να υποχρεωθούν σε συμμόρφωση επιτηδευματίες οι οποίοι δεν είναι εγγεγραμμένοι για τον ΦΠΑ στην ΕΕ και δεν διαθέτουν υποκατάστημα στην επικράτειά της. Στο πλαίσιο των εμπορικών συναλλαγών μέσω του Διαδικτύου, συχνά θα είναι δύσκολο να εξακριβωθεί ακόμη και ότι υπήρξε πράγματι δοσοληψία. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει μεν ότι ίσως να αξίζει τον κόπο να συμπεριληφθεί η διάταξη αυτή στις νομικές πράξεις, πιστεύει ωστόσο ότι τούτο θα αποδειχθεί κατά πάσα πιθανότητα brutum fulmen.

3.3.3.3. Τα πρακτορεία ταξιδίων και οι οργανωτές περιηγήσεων που εδρεύουν στην ΕΕ θα έχουν δικαίωμα "απόσυρσης" από το ειδικό καθεστώς περιθωρίου κατά βούληση. Πιστεύεται ότι θα μπορούσαν να κρίνουν επιθυμητή τη χρήση του εν λόγω δικαιώματος σε περίπτωση παροχής υπηρεσιών σε εγγεγραμμένο πελάτη για τον ΦΠΑ, δεδομένου ότι σε αυτή την περίπτωση ο πελάτης θα είχε δυνατότητα να ζητήσει επιστροφή του ΦΠΑ που του χρέωσε το πρακτορείο ταξιδίων και το πρακτορείο ταξιδίων θα μπορούσε να ζητήσει επιστροφή του ΦΠΑ που του χρέωσαν οι παρέχοντες τις υπηρεσίες. Εντούτοις, τούτο θα συνεπαγόταν σημαντικό πρόσθετο διοικητικό φόρτο εργασίας, θα προϋπέθετε την εγγραφή του πρακτορείου ταξιδίων στο κράτος μέλος/στα κράτη μέλη όπου παρασχέθηκε/αν η/οι υπηρεσία/ες και θα υποχρέωνε τον πελάτη να ζητήσει την επιστροφή του φόρου από τις κυβερνήσεις κρατών μελών στα οποία δεν είναι εγγεγραμμένος σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται από την 8η οδηγία, διαδικασία επαχθή και χρονοβόρα την οποία πολλοί επιτηδευματίες προτιμούν να αποφύγουν. Κατά συνέπεια, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες δεν θα ετίθεντο σε ίση βάση με τους επιτηδευματίες που δεν είναι εγκατεστημένοι εντός της ΕΕ.

3.3.4. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι στόχοι της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της εξάλειψης του κινήτρου των ταξιδιωτικών πρακτόρων να λειτουργούν υπερακτίως, θα μπορούσαν να επιτευχθούν ικανοποιητικότερα και οι συνακόλουθες πολυπλοκότητες να αρθούν απλώς και μόνο με την υποβολή ενός μηδενικού συντελεστή στις εν λόγω υπηρεσίες (σε ορισμένες από τις οποίες ήδη επιβάλλεται μηδενικός συντελεστής σε μερικές χώρες). Η ΕΟΚΕ αποδέχεται, ωστόσο, λείπει η πολιτική βούληση προκειμένου να ληφθεί το μέτρο αυτό.

3.4. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μία από τις συνέπειες της παρούσας πρότασης ενδέχεται να είναι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του καθεστώτος αυτού για την κάλυψη συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων, γεγονός το οποίο κατά την άποψή της ποσώς συμβάλλει στον περιορισμό των κινήτρων που ωθούν τα πρακτορεία ταξιδίων σε μετεγκατάσταση εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.5. Τα ποσά στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι πολύ σημαντικά. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες εφαρμόζεται το ειδικό καθεστώς περιθωρίου, τα πρακτορεία ταξιδίων και οι οργανωτές περιηγήσεων καταβάλλουν ΦΠΑ μόνον επί του περιθωρίου κέρδους τους, σύμφωνα με τον κανονικό συντελεστή που ισχύει στο κράτος μέλος όπου εδρεύουν. Η συγκέντρωση της αγοράς και η κάθετη ενοποίηση των μεγάλων πρακτορείων ταξιδίων δημιούργησαν συνθήκες αμείλικτου ανταγωνισμού κόστους/τιμής, λόγω του οποίου τα περιθώρια κέρδους έχουν μειωθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.

3.6. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαγραφή των λέξεων "προς τον ταξιδιώτη" στο άρθρο 26(2) συνιστά επιθυμητή απλοποίηση και διασαφήνιση της προτεινόμενης θέσεως.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής, κατά την οποία το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ήδη διευκρινίσει τις συνθήκες εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου και, συνεπώς, δεν υπάρχει λόγος να γίνει προσπάθεια καθορισμού του όρου "πρακτορείο ταξιδίων" για την εφαρμογή του άρθρου 26.

4.2. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παροχή της δυνατότητας στα πρακτορεία ταξιδίων να υπολογίζουν ένα συνολικό περιθώριο κέρδους για όλες τις προσφορές οργανωμένων ταξιδιών κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, σύμφωνα με όσα προβλέπει το άρθρο 26α (B)(10) της έκτης οδηγίας ΦΠΑ για φορολογούμενους εμπόρους που εφαρμόζουν καθεστώς περιθωρίου κέρδους για μεταχειρισμένα αγαθά. Δέχεται ότι τούτο αποσκοπεί στην απλοποίηση του συστήματος, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών να επιτρέπουν ή όχι την εφαρμογή της εν λόγω μεθόδου δεδομένου ότι, αναπόφευκτα, κάποια κράτη μέλη θα την επιτρέψουν ενώ κάποια άλλα θα την απαγορεύσουν, με αποτέλεσμα να προκύψουν ακόμη περισσότερες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών ανατρέποντας τελικώς τον στόχο του εγχειρήματος.

4.3. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση μιας πιο ομοιόμορφης εφαρμογής εντός της Κοινότητας των κανόνων ΦΠΑ που ισχύουν για τις εν λόγω υπηρεσίες και αφορά την κατάργηση της δυνατότητας που προσφέρεται στα κράτη μέλη, βάσει του άρθρου 28, παράγραφος 3, στοιχείο ζ), της έκτης οδηγίας ΦΠΑ (δηλαδή να εξακολουθούν να απαλλάσσουν την παροχή υπηρεσιών που αναφέρονται στο πρώην άρθρο 26, παράγραφος 3, της έκτης οδηγίας ΦΠΑ δίχως το δικαίωμα επιστροφής του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ, αντί της απαλλαγής τους με το δικαίωμα της έκπτωσης του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ), την κατάργηση των παρεκκλίσεων που προβλέπονται βάσει του άρθρου 28, παράγραφος 3, στοιχείο α), και του σημείου 15 του παραρτήματος E (που επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιβάλλουν φόρους για τα ταξίδια εκτός Κοινότητας) και εκείνων που περιλαμβάνονται στο άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο β) σημείο 27 του παραρτήματος ΣΤ (που επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν τα ταξίδια που έχουν πραγματοποιηθεί εντός της Κοινότητας), καθώς και την κατάργηση της παρέκκλισης που ορίζεται βάσει απόφασης του Συμβουλίου, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται βάσει των διατάξεων του άρθρου 27, παράγραφοι 1-4, της έκτης οδηγίας ΦΠΑ.

4.4. Η ΕΟΚΕ κατανοεί και επικροτεί το σκεπτικό στο οποίο βασίζεται η πρόταση της Επιτροπής να παρασχεθεί στους ταξιδιωτικούς πράκτορες η δυνατότητα να επιλέγουν την εφαρμογή των κανονικών ρυθμίσεων για τον ΦΠΑ, αντί του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου, αλλά συμφωνεί με τη δήλωση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία "αυτό θα έχει ως συνέπεια κάποιες δυσκολίες για το ενδιαφερόμενο γραφείο ταξιδίων" και ανησυχεί μήπως τυχόν οι εν λόγω δυσκολίες έχουν υποτιμηθεί.

4.4.1. Τα πρακτορεία ταξιδίων που έχουν πελάτες μη εγγεγραμμένους για τον ΦΠΑ θα επιλέξουν φυσικά το ειδικό καθεστώς περιθωρίου, ενώ εκείνα των οποίων οι πελάτες είναι εγγεγραμμένες επιχειρήσεις θα προτιμήσουν την εφαρμογή των κανονικών ρυθμίσεων για τον ΦΠΑ. Από τη στιγμή που ένα πρακτορείο ταξιδίων ασχολείται κατεξοχήν ή αποκλειστικά με ένα είδος πελάτη δεν υπάρχει περίπτωση να προκληθούν περιττές δυσκολίες. Ωστόσο, συνήθως τα πρακτορεία ταξιδίων έχουν πολυάριθμους πελάτες και από τις δύο κατηγορίες, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές διοικητικές περιπλοκές μέχρι του σημείου να οδηγήσει ορισμένα τέτοια πρακτορεία ταξιδίων στην απόφαση να χωρίσουν τις δραστηριότητές τους σε δύο διαφορετικές εταιρείες.

4.4.2. Τούτο δεν επηρεάζει μόνον τα πρακτορεία ταξιδίων αλλά και τρίτα μέρη, όταν τα πρακτορεία αυτά αποφασίζουν την εφαρμογή των κανονικών ρυθμίσεων για τον ΦΠΑ. Το πρακτορείο ταξιδίων πρέπει να ζητήσει από τον προμηθευτή του τιμολόγιο ΦΠΑ κατά τρόπο ώστε να μπορεί να ζητήσει την επιστροφή του προηγουμένως καταβληθέντος φόρου και να δώσει στον πελάτη του τιμολόγιο ΦΠΑ προσδιορίζοντας τα ποικίλα στοιχεία των διαφορετικών εθνικών τελών ΦΠΑ, προκειμένου να έχει και ο πελάτης με τη σειρά του τη δυνατότητα να ζητήσει την επιστροφή του ΦΠΑ (βάσει της επαχθούς διαδικασίας που προβλέπεται από την 8η οδηγία εάν οι προμηθευτές είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη) και, σε περίπτωση που ο προμηθευτής είναι μεσάζοντας, το αίτημα αυτό θα υποβληθεί στην πηγή εφοδιασμού του προμηθευτή και ούτω καθ' εξής έως την αρχή της αλυσίδας εφοδιασμού.

4.4.3. Επιπλέον, ένα πρακτορείο ταξιδίων μπορεί να προβεί σε συνολική κράτηση δωματίων ενός ξενοδοχείου για μία τουριστική περίοδο (σεζόν) και να λάβει από τον ξενοδόχο τιμολόγιο σαν να επρόκειτο για μία δοσοληψία. Σε περίπτωση που οι περισσότεροι πελάτες του είναι μη εγγεγραμμένα πρόσωπα, η προτεινόμενη τιμή θα περιλαμβάνει τον ΦΠΑ. Εάν, εν συνεχεία, το πρακτορείο πωλήσει σε μία εγγεγραμμένη επιχείρηση ένα πακέτο με διαμονή σε ένα από τα προαναφερθέντα δωμάτια, τότε θα πρέπει να ζητήσει από τον ξενοδόχο τροποποιημένο τιμολόγιο για την αρχική δοσοληψία και τιμολόγιο με ΦΠΑ για το ένα δωμάτιο στη συγκεκριμένη περίοδο. Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΕΟΚΕ φοβάται ότι σε πολλές περιπτώσεις το δικαίωμα "απόσυρσης" θα αποδειχθεί πρακτικά μη εφαρμόσιμο.

4.4.4. Οι αρμόδιες αρχές για τον ΦΠΑ θα αντιμετωπίσουν και αυτές διοικητικές περιπλοκές. Σε περίπτωση που το πρακτορείο ταξιδίων επιλέξει την "απόσυρση", εκφράζεται η ανησυχία μήπως δεν υπάρχει δυνατότητα να ελεγχθεί εάν και κατά πόσον ανταποκρίθηκε στην υποχρέωσή του να εγγραφεί για τον ΦΠΑ σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, το κράτος μέλος από το οποίο ζητείται η έκπτωση του προηγουμένως καταβληθέντος φόρου θα πρέπει να αρκεστεί στο γεγονός ότι το πρακτορείο ταξιδίων επέλεξε την εφαρμογή των κανονικών ρυθμίσεων για τον ΦΠΑ - οπότε δικαιούται επιστροφής του καταβληθέντος φόρου προστιθέμενης αξίας - και δεν παρέχει υπηρεσίες βάσει του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου που προβλέπεται από το άρθρο 26 - οπότε δεν υφίσταται δυνατότητα έκπτωσης του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ.

5. Το δελτίο αξιολόγησης των επιπτώσεων της Επιτροπής

5.1. Η Επιτροπή αρκείται στο γεγονός ότι η κοινοτική νομοθεσία είναι απαραίτητη στο εν λόγω τομέα για την περαιτέρω εναρμόνιση του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου και για την αποτροπή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, κυρίως όσον αφορά το υφιστάμενο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των πρακτορείων ταξιδίων εκτός ΕΕ έναντι των ευρωπαίων ανταγωνιστών τους. Εντούτοις, έχει ήδη επισημανθεί ότι η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στα κράτη μέλη θα προκαλέσει καινούριες διακρίσεις μεταξύ τους, ενώ δεν αναμένεται να περιοριστεί σημαντικά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των πρακτορείων ταξιδίων εκτός ΕΕ.

5.1.1. Η Επιτροπή συνεχίζει αναφέροντας ότι "η εφαρμογή των ίδιων κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα οδηγήσει στη μείωση του κόστους για την επιχείρηση και θα ενθαρρύνει τους επιτηδευματίες να εγκαθίστανται σε άλλα κράτη μέλη". Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επί της αρχής με αυτή την άποψη, παρότι η διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στα κράτη μέλη συνεπάγεται ότι η εφαρμογή δεν θα είναι ίδια σε όλα τα κράτη μέλη.

5.2. Η Επιτροπή δηλώνει ότι η εφαρμογή ενός συνολικού καθεστώτος περιθωρίου κέρδους θα διευκολύνει την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ δέχεται μεν το επιχείρημα αυτό, αλλά επιθυμεί να επισημάνει ότι οι περιπλοκές που προκύπτουν από την εισαγωγή των ρυθμίσεων περί "εξαίρεσης" ενδέχεται να φέρουν αντίθετο αποτέλεσμα.

5.3. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι προτάσεις αυτές θα συμβάλουν στην εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που οφείλονται στη μη καταβολή από πρακτορεία ταξιδίων εκτός ΕΕ του ΦΠΑ επί του περιθωρίου κέρδους τους, αλλά τούτο εξαρτάται από την εξεύρεση αποτελεσματικών μέσων για την ενδυνάμωση της νομοθεσίας, γεγονός το οποίο η ΕΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο.

5.4. Κατά την Επιτροπή "ο ΦΠΑ έχει χαμηλό αντίκτυπο στην απασχόληση", ενώ η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τούτο δεν έχει αποδειχθεί.

5.5. Ο αριθμός των οργανώσεων των οποίων η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη σχετικά με την παρούσα πρόταση φαίνεται αρκετά περιορισμένος.

6. Συμπεράσματα

6.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής περί βελτίωσης του λειτουργίας του ειδικού καθεστώτος περιθωρίου και θεωρεί ότι οι προτάσεις για τον υπολογισμό ενός συνολικό καθεστώτος περιθωρίου κέρδους και για την άρση αρκετών υφιστάμενων εναλλακτικών δυνατοτήτων και παρεκκλίσεων που παρέχονται στα κράτη μέλη αποτελούν αξιόλογη βελτίωση. Επίσης, επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το ειδικό καθεστώς περιθωρίου μπορεί πλέον να εφαρμόζεται και στις συναλλαγές μεταξύ πρακτορείων ταξιδίων. Οι εν λόγω τροποποιήσεις αναμένεται ότι θα ωφελήσουν όλως ιδιαιτέρως τις ΜΜΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η εφαρμογή του συνολικού καθεστώτος περιθωρίου κέρδους έχει αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών.

6.2. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει ανησυχίες όσον αφορά τις δυνητικές περιπλοκές των ρυθμίσεων περί "εξαίρεσης". Για να τεθούν σε ίση βάση με τα πρακτορεία από τρίτες χώρες όταν προσφέρουν υπηρεσίες σε πελάτες οι οποίοι είναι καταχωρημένοι σε φορολογικά αρχεία, τα πρακτορεία ταξιδίων της ΕΕ θα έπρεπε να επιλέξουν την "εξαίρεση" από το ειδικό καθεστώς περιθωρίου, οπότε θα αντιμετώπιζαν όλες τις περιπλοκές που συνεπάγονται οι κανονικές ρυθμίσεις για τον ΦΠΑ. Στους πελάτες τους μπορεί να επιστραφεί ο καταβληθείς ΦΠΑ μόνο μέσω της προσφυγής στην επαχθή διαδικασία της 5ης οδηγίας και μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που το εμπλεκόμενο κράτος μέλος είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί αιτήματα σε σχέση με δαπάνες του είδους αυτού.

6.3. Η ΕΟΚΕ προβλέπει ότι θα ανακύψουν δυσκολίες για την επίτευξη συμμόρφωσης εκ μέρους πρακτορείων ταξιδίων που είναι εγκατεστημένα εκτός της ΕΕ. Εάν η επιδίωξη αυτή δεν υλοποιηθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό, δεν πρόκειται να εκλείψει η εξώθηση των πρακτορείων ταξιδίων που εδρεύουν στην ΕΕ σε μετεγκατάσταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εκτός της επικράτειας της ΕΕ.

6.4. Η ΕΟΚΕ διατηρεί αρκετές επιφυλάξεις όσον αφορά την Αξιολόγηση των Επιπτώσεων στην οποία προέβη η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε επίσης να προβεί η Επιτροπή σε εκ των υστέρων αξιολόγηση αφού τεθεί σε εφαρμογή η νομοθεσία αυτή για μια εύλογη περίοδο.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Επιστολή της 13ης Σεπτεμβρίου 1978.

(2) Επιστολή της 19ης Οκτωβρίου 1978.

(3) (COM(2000) 348 τελικό της 7.6.2000).