Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας των κρατών μελών, που συνεδρίασαν στα πλαίσια του Συμβουλίου, περί της παράτασης μέχρι το τέλος του 1994 του σχεδίου δράσης 1991-1993 στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids»

(94/C 133/04)

Στις 21 Οκτωβρίου 1993, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του την 1η Φεβρουαρίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Colombo.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 313η σύνοδο ολομέλειάς της, συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου 1994, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προοίμιο

1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να παραταθεί το σχέδιο δράσης «Η Ευρώπη κατά του aids» καθ'όλη τη διάρκεια του 1994.

1.2. Η εξέταση της πρότασης αυτής ακολουθεί τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Μάαστριχτ, η οποία και παρέχει τη νομική βάση με τον τίτλο Χ, στην κοινοτική πολιτική ως προς τη δημόσια υγεία.

1.3. Η ΟΚΕ αισθάνεται ικανοποίηση δεδομένου ότι στη γνωμοδότησή της για το σχέδιο δράσης (1) είχε εκφράσει εμφανώς παρόμοια ευχή, τονίζοντας «την αυξανόμενη απαίτηση να υπάρξει συντονισμός στην Ευρώπη στα θέματα δημόσιας υγείας με την προοπτική της αναπτύξεως της Ευρώπης των Πολιτών».

1.4. Γνωρίζει εντούτοις ότι η εξέταση της πρότασης αυτής, εκτός από το γεγονός ότι πρέπει να βασιστεί στον απολογισμό των δράσεων που αναλήφθηκαν κατά την πρώτη τριετία (2), θα πρέπει να βασισθεί στις προοπτικές που ανοίγονται από την παγίωση της κοινοτικής συνεργασίας στον τομέα της υγείας.

1.5. Είναι πράγματι προφανές ότι τα ειδικά προγράμματα «Η Ευρώπη κατά του aids» και «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου» θα δραστηριοποιηθούν από τη διατύπωση ενός γενικότερου προγράμματος δράσεως του τομέα της δημόσιας υγείας, σύμφωνα με το αίτημα που διατυπώθηκε από το ψήφισμα του Συμβουλίου των Υπουργών της 27ης Μαΐου 1993.

1.6. Σε ό,τι αφορά τις πτυχές αυτού του θέματος, η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να αποφανθεί σχετικά με τη γνωμοδότηση που βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (3).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Μπροστά στη σοβαρότητα που παρουσιάζει η διάδοση του aids και η εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού των οροθετικών, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της ΠΟΥ, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ανάληψη έκτακτης δράσεως σε κοινοτικό επίπεδο για την ενημέρωση, την πρόληψη και την προστασία της ποιότητας της ζωής των ασθενών και οροθετικών, με την οποία θα εξασφαλίζεται ένας στενός συντονισμός των πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί από τα μεμονωμένα κράτη μέλη βάσει μιας πολυτομεακής και ολοκληρωμένης προσεγγίσεως. Ο συντονισμός δικαιολογείται μάλιστα περισσότερο, δεδομένου ότι εντείνεται η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων ύστερα από το άνοιγμα των συνόρων και συνεπώς καθίσταται αναγκαία η λήψη κατάλληλων μέτρων για την προστασία των πολιτών της Ευρώπης.

2.2. Παρά τους περιορισμούς του κοινοτικού προϋπολογισμού και την ανάγκη χρηματοδοτήσεως άλλων προγραμμάτων στον τομέα της υγείας, η ΟΚΕ θεωρεί ανεπαρκές το κονδύλιο των 8,3 εκατομμυρίων Ecu που προβλέπεται για το πρόγραμμα αυτό. Και τούτο παρόλο που γνωρίζει ότι τα κοινοτικά κονδύλια χρησιμοποιούνται για την τόνωση του συντονισμού και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις εθνικές χορηγήσεις, όπως επισημαινόταν ήδη στην προηγούμενη γνωμοδότηση.

2.3. Επαναλαμβάνεται όμως ότι είναι αναγκαίο να αποφευχθούν οι επικαλύψεις των πρωτοβουλιών που έχουν αναπτυχθεί σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Συγκεκριμένα θα ήταν σκόπιμο να αποφευχθεί η χρηματοδότηση των δράσεων εκείνων που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο και για τις οποίες δεν απαιτείται διεθνής συνεργασία. Κατά τον ίδιο τρόπο, θα πρέπει να εξελεγχθεί ποιες πρωτοβουλίες έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή από άλλες διεθνείς οργανώσεις, πρώτη μεταξύ των οποίων είναι η ΠΟΥ.

2.4. Η παράταση του σχεδίου «Η Ευρώπη κατά του aids», θα έπρεπε κατά τη γνώμη της ΟΚΕ να συνοδεύεται από μία εγγύηση όσον αφορά τη μελλοντική ανάπτυξη του προγράμματος, λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων που προέκυψαν έως σήμερα. Επιπλέον πρέπει να επανεξετασθεί η λειτουργία της συμβουλευτικής επιτροπής και να διευρυνθεί με μεγαλύτερες αρμοδιότητες ο ρόλος της.

2.5. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ορισμένα από τα σημεία που τονίζονται στο σχέδιο δράσεως ανταποκρίνονται στις ευχές που είχε διατυπώσει στην αρχική της γνωμοδότηση: ειδικότερα η έμφαση στον επιδημιολογικό έλεγχο για τον οποίον είχε προτείνει τη συγκέντρωση περισσότερων πόρων αλλά και μία προσέγγιση με σαφέστερα προσδιορισμένο στόχο τις ενημερωτικές εκστρατείες.

2.6. Εξακολουθεί όμως να παραθεωρείται στο πρόγραμμα η πτυχή της προλήψεως και ενημερώσεως στους χώρους εργασίας με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η πτυχή αυτή μελετάται στις κοινοτικές οδηγίες για την υγεία και την ασφάλεια στο χώρο εργασίας και συγκεκριμένα στην οδηγία για τους βιολογικούς παράγοντες. Θεωρεί, ωστόσο, ότι θα πρέπει να μελετηθεί στο εν λόγω πρόγραμμα η ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών.

2.7. Προς τούτο, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργώς στο πρόγραμμα και ότι θα πρέπει να είναι αποδέκτης της εκθέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 3, όπως ισχύει και για το πρόγραμμα «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου».

2.8. Η κατάργηση παντός είδους διακρίσεως αποτελεί απαράβατη συνθήκη για την παράταση της ζωής του προσβεβλημένου από aids και θεμελιώδης επίσης είναι η κατά το δυνατό επί μακρότερο χρόνο διατήρηση της θέσης απασχόλησης.

2.8.1. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, οι πάσχοντες από aids και οι οροθετικοί πρέπει να έχουν την ίδια μεταχείριση με τους λοιπούς εργαζομένους κατ'εφαρμογή των Νόμων και των Συμβάσεων που διέπουν τις εργασιακές σχέσεις.

2.8.2. Η απαρίθμηση των κινδύνων και η ορθή ενημέρωση ως προς τη μετάδοση της ασθένειας και τις προφυλάξεις που πρέπει να ληφθούν, έχουν θεμελιώδη σημασία για την μεταβολή της συμπεριφοράς των συναδέλφων στο χώρο εργασίας και παρέχουν τη δυνατότητα ευχερέστερης αντιστάσεως σε νομικό και ιατρικό επίπεδο έναντι των αναιτιολόγητων διακριτικών μεταχειρίσεων.

2.9. Μία άλλη πτυχή που πρέπει να αναπτυχθεί από κοινού με την πρόληψη είναι η «προστασία της ποιότητας ζωής των ασθενών και των οροθετικών».

2.10. Μία περαιτέρω συνθήκη βελτιώσεως έγκειται στο ποιοτικό άλμα της υγειονομικής περιθάλψεως, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ότι θα αποφεύγεται όσο το δυνατόν περισσότερο η απομόνωση του ασθενούς από την κοινωνία.

2.11. Για τούτο πρέπει να ενθαρρυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η κατ'οίκον περίθαλψη και η «ημέρα στο νοσοκομείο» («day hospital») εν σχέσει προς την παραδοσιακή νοσηλεία κατά τρόπον, ώστε να εμποδίζεται η διακοπή των οικογενειακών σχέσεων και να αποφεύγεται η απομόνωση από το κοινωνικό πλαίσιο.

2.12. Ένα άλλο είδος ιδιαιτέρως απεχθούς διακρίσεως σημειώνεται ορισμένες φορές έναντι των οροθετικών παιδιών στα ιδρύματα και στα πλαίσια της υποχρεωτικής παιδείας. Οι ενημερωτικές εκστρατείες που απευθύνονται προς τους γονείς και το εκπαιδευτικό προσωπικό πρέπει να συμβάλουν στη δημιουργία ειρηνικών όρων ένταξης αυτών στο σχολικό περιβάλλον.

2.13. Στα πλαίσια της διαφύλαξης της ποιότητας ζωής, μεγάλη σημασία έχει η εγγύηση του δικαιώματος στέγασης το οποίο πρέπει να προστατεύσει η κοινωνία για να αποφευχθούν μορφές διακριτικής μεταχείρισης.

2.14. Οι πτυχές που αναφέρθηκαν ως εδώ και για τις οποίες θα έπρεπε να αναληφθούν ειδικές δράσεις μπορούν επωφελώς να ενταχθούν στις πρώτες τρείς περιοχές δράσεως, με την προαγωγή ανταλλαγής εμπειριών και πρότυπων προγραμμάτων. Η ενημέρωση δεν πρέπει να αφορά αποκλειστικά και μόνο τις ομάδες κινδύνου. Για να διασφαλισθούν τα δικαιώματα των ασθενών και των οροθετικών έχει κεφαλαιώδη σημασία η αλλαγή της συμπεριφοράς του πληθυσμού με την εξασφάλιση της απαιτούμενης ενημέρωσης γύρω από τα προληπτικά μέσα (προφυλακτικά, σύριγγα μιας χρήσεως κλπ.) καθώς και για τους τρόπους μεταδόσεως του ιού HIV, ώστε να αποφεύγεται η παράλογη δραματοποίηση.

3. Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με το πρόγραμμα δράσης 1994

3.1. Σε ό,τι αφορά την περιοχή δραστηριότητας 1, η ΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη πλαισιώσεως των μαζικών ενημερωτικών εκστρατειών με σκοπό την καλύτερη ενημέρωση για τους πραγματικούς κινδύνους και την αποτελεσματικότητα των προληπτικών μέτρων με την ανάληψη πρωτοβουλιών για την άμεση επαφή με τους πολίτες (πρώτη μεταξύ των οποίων είναι η εγκατάσταση ειδικών τηλεφωνικών γραμμών «hot lines» για την παροχή των κατάλληλων πληροφοριών από ειδικούς).

3.1.1. Ουσιαστική σημασία έχει η αξιολόγηση των επιπτώσεων επί των συμπεριφορών των προληπτικών μέτρων που υιοθετήθηκαν στα κράτη μέλη και συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά τις εκστρατείες για τη χρησιμοποίηση των προφυλακτικών και τη διανομή των συρίγγων μιας χρήσεως.

3.2. Ιδιαίτερη σημασία για την πρόληψη έχει η σχετική αγωγή από την παιδική ηλικία και θετική φαίνεται η προσθήκη στον τομέα δράσεως 2 προγραμμάτων που απευθύνονται στα παιδιά προσχολικής ηλικίας (αρκεί να σκεφθούν τους κινδύνους που διατρέχουν τα παιδιά εκτός σχολείου όταν παίζουν με χρησιμοποιημένες σύριγγες κυρίως στα μεγάλα αστικά συγκροτήματα).

3.2.1. Σε ό,τι αφορά την παρέμβαση κατά την προσχολική ηλικία, συμφωνείται ότι είναι ανάγκη να προβλεφθεί η ενημέρωση για το HIV/AIDS στα προγράμματα υγειονομικής και/ή σεξουαλικής αγωγής.

3.3. Ο τομέας δραστηριότητας 3 εντοπίζει συγκεκριμένες ομάδες και συγκεκριμένες καταστάσεις για τις οποίες πρέπει να αναληφθούν ειδικές δράσεις. Εκτός από τη μετάδοση του ιού διά της σεξουαλικής οδού ή από τους γονείς προς τα παιδιά, που μπορεί να προληφθεί με ειδικά μέσα (προφυλακτικά και σύριγγες μιας χρήσεως), υφίστανται πράγματι συγκεκριμένοι κίνδυνοι που συνδέονται με καθορισμένες καταστάσεις και ομάδες ατόμων.

3.3.1. Μεταξύ των κρίσιμων αυτών καταστάσεων, θα πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως άμεσα μέτρα όσον αφορά τις δομές των φυλακών, όπου οι συνθήκες ζωής και απομόνωσης καθιστούν δραματική την αύξηση του αριθμού των οροθετικών.

3.3.2. Χρειάζεται άλλωστε να επισημανθούν οι αυξανόμενοι κίνδυνοι που συνδέονται με την κινητικότητα και να προωθηθεί μία προληπτική δράση στα τουριστικά κέντρα και τις μεθοριακές ζώνες.

3.3.3. Ένας άλλος από τους σημαντικότερους τρόπους μεταδόσεως σχετίζεται με τις μεταγγίσεις αίματος και την χρήση προϊόντων του αίματος.

3.3.4. Οι πρόσφατες καταστάσεις μεταδόσεως της νόσου μέσω του αίματος που εμφανίσθηκαν σε πολλά κράτη μέλη απαιτούν σύμφωνα με την ΟΚΕ την υποχρεωτική επέκταση αυστηρών ελέγχων προκειμένου να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος μεταδόσεως του ιού HIV μέσω μεταγγίσεως αίματος και ή χρήσεως φαρμάκων.

3.3.5. Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα του αίματος, επετεύχθησαν μέθοδοι παρασκευής των προϊόντων αυτών με τις οποίες διαφυλάσσεται η απόλυτη ασφάλειά τους.

3.3.6. Όμως δεν αρκεί για τα προϊόντα αυτά η πιστοποίηση μόνο από πλευράς επιχειρήσεων. Οι πρακτικές αυτές πρέπει να αντικατασταθούν, όπου υφίστανται, με κατάλληλους ελέγχους από τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές.

3.3.7. Η ενίσχυση των ελέγχων πρέπει να συνοδεύεται και από μία εκστρατεία για την τόνωση της αιμοδοσίας, που θα εγγυάται την αυτάρκεια σε κοινοτικό επίπεδο, έτσι ώστε να μην υπάρχει πλέον ανάγκη σχετικού εφοδιασμού από τις χώρες που θεωρούνται «επικίνδυνες».

3.3.8. Πρέπει εντούτοις να επισημανθεί ότι η αυτάρκεια δεν είναι καθ'εαυτή συνώνυμη της ασφάλειας, όπως εξάγεται εσφαλμένως από το έγγραφο της Επιτροπής. Η ασφάλεια του αίματος και των ασταθών παραγώγων του μπορεί να εξασφαλισθεί μόνο μέσω υποχρεωτικών αυστηρών ελέγχων.

3.3.9. Πρέπει συνεπώς (στο κείμενο της Επιτροπής) να γίνει διάκριση με μεγαλύτερη σαφήνεια μεταξύ του αίματος και των ασταθών παραγώγων του αφενός (ερυθρά, λευκά αιμοσφαίρια, θρομβοκύτταρα, πλάσμα) και των φαρμακευτικών προϊόντων που παρασκευάζονται βάσει του αίματος αφετέρου.

3.3.10. Είναι απαραίτητο επίσης να υποδειχθεί στο κείμενο ότι η αυτάρκεια βάσει «της εθελούσιας και άνευ αμοιβής δωρεάς αίματος» δεν επιλύει αυτομάτως το πρόβλημα της ασφάλειας του αίματος και των παραγώγων του.

3.3.11. Σε ό,τι αφορά την κάθετη μετάδοση του ιού μεταξύ μητέρας-τέκνου, σκόπιμο είναι να επιδειχθεί προσοχή στους αυξανόμενους κινδύνους που διατρέχουν τα οροθετικά νήπια από τους εμβολιασμούς, και να αναληφθούν ενημερωτικές εκστρατείες για τους ιατρούς και τις οικογένειες.

3.4. Στον τομέα της δραστηριότητας 4, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν οι πρωτοβουλίες των μη κυβερνητικών οργανισμών για την προστασία της ποιότητας της ζωής των ασθενών και των οροθετικών. Μνεία πρέπει να γίνει στη δραστηριότητα για την υποστήριξη των οικείων και συγγενών, κατά το αίτημα που διατυπωνόταν στην προηγούμενη γνωμοδότηση της ΟΚΕ.

3.5. Ο τομέας της δραστηριότητας 5, σχετικά με την συγκέντρωση στοιχείων, αποτελεί προνομιούχο χώρο κοινοτικής επεμβάσεως και δικαίως στην εισαγωγή αποδίδεται σ'αυτόν η μέγιστη σημασία. Οι χρηματοπιστωτικές χορηγήσεις εντούτοις δεν ανταποκρίνονται στην εκτίμηση αυτή και θα πρέπει να ενισχυθεί με την αναβάθμιση του Ευρωπαϊκού Κέντρου των Παρισίων που προέκυψε από τη συνεργασία μεταξύ ΠΟΥ και ΕΚ.

3.5.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ως προς τη σημασία που αποδίδεται στις ανταλλαγές πληροφοριών και στην τυποποίηση των επιδημιολογικών μεθόδων. Έχει σημασία επίσης να διαδίδονται οι πληροφορίες σχετικά με την αξιολόγηση των προληπτικών παρεμβάσεων που έως σήμερα αποτελούν το αποτελεσματικότερο όπλο για την καταπολέμηση του aids και οι οποίες δεν θα χάσουν διόλου τη σπουδαιότητά τους, έστω και αν ανακαλυφθούν ειδικά εμβόλια.

3.5.2. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να τονισθεί και πάλι η αντίθεση προς τις υποχρεωτικές και συστηματικές εξετάσεις (με εξαίρεση μόνον τους αιμοδότες) που αποτελούν σημαντική δαπάνη χρηματικών και ανθρώπινων πόρων και των οποίων η ωφέλεια είναι εξαιρετικά περιορισμένη, σύμφωνα με τις πολυάριθμες ιατρικές σχολές και τις ίδιες τις υγειονομικές αρχές.

3.5.3. Αντιθέτως, πρέπει να ενθαρρυνθούν και παρακινηθούν οι εθελούσιες και δωρεάν εξετάσεις, κυρίως, όταν πρόκειται για επικίνδυνες επαγγελματικές δραστηριότητες και να εξασφαλισθεί ο απολύτως εμπιστευτικός χαρακτήρας των αποτελεσμάτων.

3.6. Στον τομέα δραστηριότητας 6, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ανάπτυξη δράσεων για την καταπολέμηση των διακρίσεων στο χώρο εργασίας και το σχολείο. Οι κοινωνικοεπαγγελματικές οργανώσεις μπορούν να διαδραματίσουν εδώ ενεργό ρόλο καθώς και με συγκεκριμένες δράσεις διαπαιδαγώγησης που θα διεξάγονται στη μητρική γλώσσα των εργαζομένων προς τους οποίους απευθύνονται.

3.6.1. Εκτός από την υιοθέτηση παντός μέτρου ασφάλειας και προλήψεως στους επαγγελματικούς κύκλους και τις επικίνδυνες καταστάσεις, η ενημέρωση γύρω από τους πραγματικούς κινδύνους θα συμβάλει ώστε να διευκολυνθεί η αποδοχή και να αποδραματοποιηθεί η επανένταξη των ατόμων που πάσχουν από aids.

3.7. Ο συντονισμός με άλλα κοινοτικά και διεθνή προγράμματα, που εξετάζεται στον τομέα δραστηριότητας 7, έχει ουσιαστική σημασία προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα της δράσεως και να αξιοποιηθούν όλες οι δυνατές συνέργιες.

3.7.1. Τίθεται πράγματι το ερώτημα κατά πόσον η τμηματοποίηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας μεταξύ προληπτικής και ενημερωτικής δράσεως, μεταξύ έρευνας και υποστήριξης στις αναπτυσσόμενες χώρες, δεν απειλεί να θίξει εν μέρει την αποτελεσματικότητα της δράσεως.

3.7.2. Πρέπει επίσης να εξετασθούν οι κατευθύνσεις που χαράζονται σε ορισμένα κράτη μέλη (επί παραδείγματι στη Γαλλία με την ώθηση του καθηγητή κ. Montagnier) προκειμένου να συγκροτηθεί μία διατομεακή αρχή καταπολέμησης του aids να επιλαμβάνεται των κοινωνικών, υγειονομικών, ερευνητικών, εκπαιδευτικών κλπ., πτυχών.

3.8. Τέλος πρέπει να δοθεί η μεγίστη ώθηση στα πλαίσια των ερευνητικών προγραμμάτων της Κοινότητας, στην ανάπτυξη εμβολίων κατά του aids, με τη χρησιμοποίηση των σχετικών εμπειριών και την πολύτιμη συμβολή των ευρωπαϊκών εργαστηρίων για την ανακάλυψη του ιού.

3.9. Αν και αναγνωρίζεται η τεράστια επιστημονική δυσκολία για την ανάπτυξη ενός εμβολίου κατά του aids, η Ευρώπη μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, εάν επιτύχει τη συνέργεια μεταξύ των επιστημονικών δυνατοτήτων της, της τεχνικής ευρηματικότητάς της καθώς και της βιομηχανικής της δύναμης στον τομέα των εμβολίων.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) Έγγρ. CES 700/91, ΕΕ αριθ. C 191 της 22. 7. 1991.

(2) Βλέπε έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή τους σχεδίου δράσης, έγγρ. COM(93) 42 τελικό.

(3) Έγγρ. COM(93) 559 τελικό.