Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών: μια στρατηγική για την Ευρώπη", και

- την "Πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή στην Ευρώπη της ολοκληρωμένης διαχείρισης των παράκτιων ζωνών"

(2001/C 148/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών: μια στρατηγική για την Ευρώπη (COM(2000) 547 τελικό) και την πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή στην Ευρώπη της ολοκληρωμένης διαχείρισης των παράκτιων ζωνών (COM(2000) 545 τελικό - 2000/0227 (COD))·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών "Προς μία Ολοκληρωμένη Ευρωπαϊκή Στρατηγική Διαχείρισης των Παράκτιων Ζωνών: Γενικές αρχές και επιλογές πολιτικής" (CdR 359/99 fin)(1)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 26ης Ιανουαρίου 2000, σύμφωνα με το άρθρο 175, παράγραφος 1, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να ζητήσει γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το ανωτέρω θέμα·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της της 9ης Οκτωβρίου 2000 να ανατεθεί η προετοιμασία αυτής της γνωμοδότησης στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, αστικά θέματα, ενέργεια και περιβάλλον"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 372/2000 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 7 Δεκεμβρίου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση της κας McNamara (IRL/EA)·

εκτιμώντας ότι η Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ) είναι μια διαδικασία συντονισμού και συνεργασίας όλων των διαχειριστών, σε όλα τα χωρικά επίπεδα, και όλων των χρηστών των πόρων των παράκτιων ζωνών·

εκτιμώντας ότι η ΟΔΠΖ απαιτεί ευρεία κατανόηση των παράκτιων ζωνών, των παράκτιων συστημάτων και της διαπεριφερειακής φύσης τους, αναγνώριση της αξίας τους, ένα πρόγραμμα σχετικών δράσεων και μέτρων, ένα κατάλληλο πλαίσιο για την εφαρμογή του, περιεκτικές βάσεις δεδομένων, κατάλληλη εμπειρογνωμοσύνη και επαρκή χρηματοδότηση για να διασφαλιστεί η ορθή διαχείριση και η βιώσιμη χρήση των παράκτιων πόρων·

εκτιμώντας ότι η Επιτροπή έχει εκτελέσει ορισμένα έργα επίδειξης με σκοπό την επανεξέταση της πολιτικής για τις παράκτιες ζώνες ανά την Ευρώπη και την διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής ΟΔΠΖ·

εκτιμώντας ότι η ΕΤΠ έχει επικροτήσει στο παρελθόν την εκτέλεση αυτών των έργων επίδειξης, τις αρχές που τα διέπουν, τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν, και τις πολιτικές που επιλέχθηκαν·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 37η σύνοδο ολομελείας της της 14ης και 15ης Φεβρουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Φεβρουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Απόψεις και σύσταση της Επιτροπής των Περιφερειών όσον αφορά την ανακοίνωση:

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την ανακοίνωση και την πρόταση σύστασης και εγκρίνει την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ολοκληρωμένης Διαχείρισης των Παράκτιων Ζωνών, με την επιφύλαξη της προσθήκης και ορισμένων άλλων δράσεων και της εξέτασης ορισμένων άλλων θεμάτων, τα οποία εκτίθενται κατωτέρω.

1.2. Η πρόταση σύστασης θα δώσει ώθηση στη διαδικασία ΟΔΠΖ. Ωστόσο, η ΕΤΠ ζητεί από την Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τη δράση και την πρόοδο στο εθνικό επίπεδο. Οι δραστηριότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην ΟΔΠΖ εξαρτώνται από το εθνικό επίπεδο το οποίο, όχι μόνο προωθεί και υποστηρίζει τις δραστηριότητες στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο, αλλά παρέχει και ένα προβλεπόμενο από το νόμο πλαίσιο.

1.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών αμφισβητεί τη δέσμευση της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή μιας ανεξάρτητης ευρωπαϊκής στρατηγικής ΟΔΠΖ. Μολονότι υποστηρίζει ευρέως τη γενική στρατηγική της επικέντρωσης στα υφιστάμενα μέσα και προγράμματα, πιστεύει ότι απαιτούνται επιπλέον ειδικά πρόσθετα μέτρα. Οι ειδικές πολιτικές, αν μη τι άλλο, θα αυξήσουν την ευαισθητοποίηση του κοινού απέναντι στα θέματα ΟΔΠΖ και θα συμβάλουν ώστε να αναπτυχθεί μια συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική ΟΔΠΖ. Η ΕΤΠ τονίζει και πάλι ότι ένα γενικό πλαίσιο για την ΟΔΠΖ θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα σύνολο κατευθυντήριων αρχών σε διεθνικό επίπεδο, γενική χάραξη των πολιτικών σε διαπεριφερειακό επίπεδο, και εστίαση στον προσδιορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών (συμπεριλαμβανομένων λεπτομερών "έργων" ή στρατηγικών) σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Οι αρχές που προτείνονται στο κεφάλαιο ΙΙ της πρότασης σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου επαρκούν. Κάθε κράτος μέλος από κοινού με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, πρέπει να μπορεί να αποφασίζει το περιεχόμενο και τις ανάγκες της εθνικής στρατηγικής. Πρέπει να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα των συνθηκών των παράκτιων περιοχών καθώς και οι διαφορές της νομοθεσίας και των διοικητικών συστημάτων των κρατών μελών.

1.4. Ο ρόλος της ΕΕ, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση, επικροτείται γενικά. Η ανάθεση στην ΕΕ του ρόλου της προαγωγής, της καθοδήγησης, και της υποστήριξης των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων, είναι η βέλτιστη προσέγγιση για την αντιμετώπιση θεμάτων που σχετίζονται με συγκεκριμένες περιοχές. Ο εξορθολογισμός των υφιστάμενων κοινοτικών μέτρων και ο έλεγχος των μελλοντικών προτάσεων για να διασφαλισθεί ότι δεν έχουν αρνητικό αντίκτυπο στις παράκτιες ζώνες, αποτελούν σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

1.5. Η ΕΤΠ τονίζει και πάλι την αναγκαιότητα ενός ευρωπαϊκού δικτύου συνεργασίας των τοπικών και περιφερειακών αρχών των παράκτιων ζωνών. Από την άποψη αυτή, επικροτεί την αναγνώριση από την Επιτροπή της αξίας ενός ευρωπαϊκού βήματος των ενδιαφερόμενων για την παράκτια ζώνη και ενός δικτύου επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στην παράκτια ζώνη. Ζητείται από την Επιτροπή να λάβει μέτρα για την άμεση σύστασή τους, λαμβάνοντας υπόψη και ενθαρρύνοντας τις υπάρχουσες πρωτοβουλίες.

1.6. Η ΕΤΠ είναι πρόθυμη να διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο στις προσπάθειες σύστασης του βήματος ενδιαφερόμενων και του προτεινόμενου δικτύου επαγγελματιών. Η ΕΤΠ θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά στη μελλοντική συνεργασία, συζήτηση και διάλογο, και ιδίως στην κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών που θα βοηθήσουν στην απογραφή του αντίκτυπου της νομοθεσίας και των προγραμμάτων της ΕΕ στο τοπικό επίπεδο.

1.7. Η ΕΤΠ τονίζει την ανάγκη εντοπισμού και δημιουργίας μηχανισμών δράσης στο πλαίσιο των τοπικών και περιφερειακών αρχών προκειμένου να καθιερωθούν συνέργιες και να επιτραπεί η συμμετοχή όλων των ενεχόμενων φορέων και ατόμων πράγμα που θα αυξήσει τη δέσμευση ως προς τη διαδικασία της ΟΔΠΖ. Η ΕΤΠ κρίνει ότι το δίκτυο επαγγελματιών θα πρέπει να διαδραματίσει το συγκεκριμένο ρόλο της επισήμανσης των βέλτιστων πρακτικών και της παροχής βοήθειας στις τοπικές αρχές για να αντεπεξέλθουν στην εφαρμογή της ΟΔΠΖ και στη θέσπιση κατάλληλων ευέλικτων διαρθρώσεων διαχείρισης.

1.8. Η ΕΤΠ ενθαρρύνει τις πανευρωπαϊκές και εθνικές εκστρατείες για την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού ως προς τα θέματα των παράκτιων ζωνών, χάρη στην οποία θα αυξηθεί η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων.

1.9. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι ο φυσικός ορισμός της παράκτιας ζώνης σε τοπικό επίπεδο είναι ουσιαστικό τμήμα της στρατηγικής της ΕΕ. Ο ορισμός της παράκτιας ζώνης θα προσδιορίσει τις διαχειριστικές της ανάγκες και θα συμβάλει στη δημιουργία ενός πλαισίου για την ΟΔΠΖ. Δεδομένης της χωρικά σημαντικής φύσης της ΟΔΠΖ, ο ορισμός της παράκτιας ζώνης θα πρέπει να γίνει σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με την υποστήριξη της ΕΕ και των εθνικών διοικητικών αρχών.

1.10. Απαιτείται ένα πρόγραμμα στήριξης και χρηματοδότησης πιο συνεκτικό και περισσότερο προσανατολισμένο προς την ΟΔΠΖ. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι το φάσμα των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ που περιγράφεται στην ανακοίνωση είναι ανεπαρκές και θα καταλήξει σε τομεακή και όχι σε ολοκληρωμένη προσέγγιση της χρηματοδότησης. Συνιστάται, επομένως, ένα πρόγραμμα στήριξης εξ ολοκλήρου αφιερωμένου στην ΟΔΠΖ, με ιδιαίτερο δυναμικό στο πλαίσιο του προγράμματος Ιnterreg III που μπορεί, επίσης, να διευκολύνει την ανάπτυξη των παράκτιων ζωνών και των δικτύων συνεργασίας των κρατών μελών και τρίτων χωρών.

Ωστόσο, αν δεν υπάρξει ειδικός χρηματοδοτικός μηχανισμός για την ΟΔΠΖ, η ΕΤΠ επισημαίνει έντονα την ανάγκη να διασφαλισθεί η συστηματική χρήση των διαρθρωτικών ταμείων για την εξασφάλιση συνεκτικής και ολοκληρωμένης ανάπτυξης και διαχείρισης σε όλες τις ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των παράκτιων.

1.11. Επικροτείται ο προσδιορισμός της ΓΔ Περιβάλλοντος ως εστιακού σημείου χειρισμού των παράκτιων θεμάτων στο εσωτερικό της Επιτροπής. Το εστιακό σημείο πρέπει, ωστόσο, να είναι υπεύθυνο για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής ΟΔΠΖ και τον συντονισμό των διάφορων συστάσεων και προτάσεων που σκιαγραφούνται στην ανακοίνωση. Για να διασφαλισθεί μια συνεκτική και ολιστική προσέγγιση, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει ότι το πιο κατάλληλο εστιακό σημείο θα ήταν μια επίσημη διεπιστημονική ομάδα που, εκτός από το ότι θα εκπροσωπούσε τα συμφέροντα πολιτικής όλων των ενεχόμενων Γενικών Διευθύνσεων, θα προωθήσει εγκάρσια ερευνητικά σχέδια που θα προσδιοριστούν από μια σειρά θεματικών αναλύσεων.

1.12. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει, επίσης, την αξία της εταιρικής σχέσης με την κοινωνία των πολιτών στις προσεγγίσεις σχεδιασμού και διαχείρισης και το δυναμικό που παρέχει για την εμφάνιση νέων μορφών διακυβέρνησης στις παράκτιες περιοχές, καθώς και σε άλλες περιοχές της επικράτειας της ΕΕ.

1.13. Η ΕΤΠ λυπάται για το γεγονός ότι δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τα έργα που είχαν αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος επίδειξης της Επιτροπής. Εξάλλου, η ΕΤΠ πιστεύει ότι για το λόγο αυτόν θα απολεστούν η εμπειρογνωμοσύνη και οι πρακτικές που έχουν αποκτηθεί σ' αυτόν τον τομέα. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ τονίζει εκ νέου τη σκοπιμότητα να συνεχίσουν τα τρέχοντα έργα και να συμπεριληφθούν περαιτέρω δράσεις.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 226 της 8.8.2000, σ. 38.