[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.10.2009

COM(2009) 533 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ

Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2009-2010

{SEC(2009) 1333} {SEC(2009) 1334} {SEC(2009) 1335} {SEC(2009) 1336} {SEC(2009) 1337} {SEC(2009) 1338} {SEC(2009) 1339} {SEC(2009) 1340}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ

Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2009-2010

Εισαγωγή

Η πέμπτη διεύρυνση της ΕΕ συνέβαλε στην εδραίωση του εκδημοκρατισμού και του κράτους δικαίου στην Ευρώπη, διηύρυνε τις οικονομικές δυνατότητες και ενίσχυσε το ειδικό βάρος της ΕΕ για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, όπως της κλιματικής αλλαγής, της ανταγωνιστικότητας και της ρύθμισης και εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών. Κατά την τελευταία πενταετία, η διευρυμένη ΕΕ απέδειξε ότι είναι ικανή να συνεργάζεται για τη διευθέτηση των σημαντικών προβλημάτων με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη. Ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ είναι η διεύρυνση.

Η σημερινή διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ συμπίπτει με βαθιά και εκτεταμένη ύφεση. Η κρίση έχει πλήξει τόσο την ΕΕ όσο και τις χώρες της διεύρυνσης. Κατά την ίδιο περίοδο, η ΕΕ έλαβε τρεις νέες αιτήσεις προσχώρησης από το Μαυροβούνιο (Δεκέμβριο 2008), την Αλβανία (Απρίλιο 2009) και την Ισλανδία (Ιούλιο 2009). Οι αιτήσεις αυτές αποτελούν μια ακόμη απόδειξη της δύναμης έλξης της ΕΕ και του ρόλου της στην προαγωγή της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας.

Χάρη στην πρόοδο των μεταρρυθμίσεων, οι χώρες της διεύρυνσης μπόρεσαν να περάσουν από τα διαδοχικά στάδια της διαδικασίας προσχώρησης. Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία πλησιάζουν στο τελικό στάδιο, ενώ οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία έχουν εισέλθει σε πιο απαιτητική φάση που επιβάλλει νέα ώθηση στις μεταρρυθμίσεις. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έχει σημειώσει σημαντικές προόδους όσον αφορά την αντιμετώπιση καίριων προβλημάτων. Η Επιτροπή προετοιμάζει γνώμη για την αίτηση προσχώρησης του Μαυροβουνίου, καθώς και για την αίτηση της Ισλανδίας. Επίσης, είναι έτοιμη να διατυπώσει γνώμη σχετικά με την αίτηση της Αλβανίας, όταν της το ζητήσει το Συμβούλιο. Όλες οι ενδιαφερόμενες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα μπορούσαν, εάν εξακολουθήσουν να σημειώνουν πρόοδο, να αποκτήσουν το καθεστώς υποψήφιου μέλους, μόλις αποδείξουν ότι είναι έτοιμες να αναλάβουν το καθεστώς αυτό.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και η Τουρκία πρέπει να καταβάλουν ακόμη, σε διαφορετικό βαθμό, ουσιαστικές προσπάθειες για την εκπλήρωση των κριτηρίων και προϋποθέσεων που έχουν καθοριστεί. Οι μεταρρυθμίσεις προχωρούν συχνά με αργό ρυθμό και παρεμποδίζονται από τη διεθνή οικονομική κρίση. Σε πολλές περιπτώσεις, τα διμερή ζητήματα επηρεάζουν αδικαιολόγητα τη διαδικασία προσχώρησης.

Εν όψει των προκλήσεων αυτών, η ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση, που επετεύχθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2006, εξακολουθεί να υποδεικνύει την ακολουθητέα πορεία. Η πολιτική αυτή βασίζεται στις αρχές της παγίωσης των δεσμεύσεων, της εφαρμογής δίκαιων και αυστηρών προϋποθέσεων και της καλύτερης επικοινωνίας με τους πολίτες, σε συνδυασμό με την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη. Η ΕΕ έχει βελτιώσει την ποιότητα της διαδικασίας διεύρυνσης, αποδίδοντας ιδίως μεγαλύτερη έμφαση, από τα πρώτα ήδη στάδια, στο κράτος δικαίου και στη χρηστή διακυβέρνηση.

Η διαδικασία προσχώρησης αποτελεί ισχυρό κίνητρο για τις πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ να διατηρήσει τη δυναμική αυτής της διαδικασίας, βασιζόμενη στις συμφωνηθείσες αρχές και προϋποθέσεις.

Η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ προβλέπει μια προσεκτικά διεξαγόμενη διαδικασία, όπου οι υποψήφιοι και οι δυνάμει υποψήφιοι προσεγγίζουν την ΕΕ σε συνάρτηση με τον ρυθμό των πολιτικών και οικονομικών τους μεταρρυθμίσεων, καθώς και με την ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους, σύμφωνα με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Στα Δυτικά Βαλκάνια, η περιφερειακή συνεργασία παραμένει καίρια και αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

Η συνθήκη της Λισαβόνας μεταρρυθμίζει τα θεσμικά όργανα της διευρυμένης Ένωσης επιτρέποντάς της να προσαρμόσει τις πολιτικές της σε έναν ταχέως εξελισσόμενο κόσμο. Ειδικότερα, όσον αφορά τη διεύρυνση, η συνθήκη θα διασφαλίσει ένα θεσμικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την προσαρμογή των οργάνων της Ένωσης τη στιγμή προσχώρησης κάθε νέου κράτους στην ΕΕ, και θα τροποποιήσει τη διαδικασία προσχώρησης, ούτως ώστε οι αιτήσεις προσχώρησης να κοινοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια.

Η θέσπιση καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και τη Σερβίας, στις αρχές του 2010, με βάση πρόταση της Επιτροπής, θα καταδείξει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποφέρουν απτά οφέλη στους πολίτες. Η Επιτροπή θα υποβάλει παρόμοιες προτάσεις για την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη έως τα μέσα του 2010, εφόσον εκπληρώσουν οι χώρες αυτές τις προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί.

Όσον αφορά το κυπριακό ζήτημα, οι ηγέτες της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας εισέρχονται σε αποφασιστική φάση των διαπραγματεύσεων για συνολική ρύθμιση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. H Επιτροπή υποστηρίζει τις προσπάθειές τους και παρέχει τεχνικές συμβουλές στα θέματα αρμοδιότητας της ΕΕ.

Η παρούσα ανακοίνωση αναλύει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από τις χώρες που έχουν δεσμευθεί στη διαδικασία της διεύρυνσης και τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χώρες αυτές, περιγράφοντας την προσέγγιση που ακολουθεί η Επιτροπή για την καθοδήγηση και την υποστήριξη των προσπαθειών τους κατά τους επόμενους δώδεκα μήνες. Επιπλέον, σε συνοδευτικό έγγραφο, η Επιτροπή καθορίζει πορεία για το Κοσσυφοπέδιο[1] με σκοπό την περαιτέρω πρόοδο προς την ολοκλήρωση με την ΕΕ, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής.

Κυριοτερεσ προκλήσεισ

Το ακόλουθο τμήμα εξετάζει τα κυριότερα προβλήματα που επηρεάζουν τη στιγμή αυτή τη διαδικασία διεύρυνσης. Με την πολιτική διεύρυνσής της, η ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην επίλυση των προβλημάτων αυτών, αλλά η κύρια ευθύνη εναπόκειται στις ενδιαφερόμενες χώρες.

Οικονομική κρίση

Η παγκόσμια ύφεση έχει πλήξει, σε διαφορετικό βαθμό, τις οικονομίες των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας. Η ΕΕ παρέχει βοήθεια στις χώρες της διεύρυνσης για να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης και να προετοιμάσει το έδαφος για υγιή ανάκαμψη, σε συντονισμό με τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (ΔΧΟ).

Από το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και μετά, η οικονομική δραστηριότητα στα Δυτικά Βαλκάνια και στην Τουρκία συμπιέστηκε απότομα, λόγω της περιορισμένης ζήτησης των εξαγωγών τους, της μείωσης των άμεσων ξένων επενδύσεων και του χαμηλότερου διασυνοριακού δανεισμού. Οι δημοσιονομικές θέσεις επιδεινώθηκαν σε όλες τις οικονομίες. Η ανεργία, ήδη υψηλή σε διάφορες χώρες, άρχισε να εξαπλώνεται. Η οικονομική δυσπραγία που έπληξε το 2009 τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία είναι της ίδιας τάξεως με τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά λιγότερο σοβαρή απ’ ό,τι στα κράτη μέλη της ΕΕ που επλήγησαν περισσότερο. Ωστόσο, η μακροοικονομική κατάσταση παραμένει εύθραυστη σε όλες τις χώρες.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχουν περιορισμένο περιθώριο ελιγμών για να αντιμετωπίσουν δυναμικά την κρίση σε επίπεδο εθνικής μακροοικονομικής πολιτικής. Τα μέτρα νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής παρεμποδίζονται σημαντικά λόγω της θέσπισης, κατά το παρελθόν, προκυκλικών δημοσιονομικών προσανατολισμών, λόγω των πιστώσεων και των υποθηκών που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και του σημαντικού ελλείμματος του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι περισσότερες χώρες της περιοχής αντιμετώπισαν, σε γενικές γραμμές, την κρίση με τον κατάλληλο τρόπο, παρότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν αναγνωρίστηκε από την πρώτη στιγμή η σοβαρότητα του προβλήματος. Η προοπτική προσχώρησης στην ΕΕ συνέβαλε στη διατήρηση της εμπιστοσύνης στις οικονομίες της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων και χρησίμευσε ως στήριγμα για τις οικονομικές πολιτικές τους κατά την περίοδο έντονης αναστάτωσης των τελευταίων μηνών. Συγχρόνως, ορισμένες χώρες της διεύρυνσης κατόρθωσαν να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θεσπίστηκαν τα τελευταία έτη, τα οποία συνέβαλαν στον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης. Η βελτίωση των δημοσιονομικών ρυθμίσεων, για παράδειγμα, στην Κροατία και την Τουρκία, συνέβαλε στη σταθερότητα και στην ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα. Η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έτυχαν της στήριξης του ΔΝΤ, επειδή σε αμφότερες τις χώρες αυτές επιδεινώθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών και επλήγησαν ιδιαίτερα τα δημόσια οικονομικά λόγω των επεκτατικών πολιτικών κατά το παρελθόν.

Η κρίση εξακολουθεί να εκδηλώνεται στις χώρες της διεύρυνσης, ιδίως όσον αφορά τις επιπτώσεις της στην πραγματική οικονομία, και συγκεκριμένα στην απασχόληση και στην κοινωνική κατάσταση. Η ανάκαμψη θα απαιτήσει χρόνο, επειδή προβλέπεται ότι η οικονομική δραστηριότητα των κυριότερων εμπορικών εταίρων θα αποκατασταθεί με αργό ρυθμό. Οι εισροές κεφαλαίων για την τόνωση της εγχώριας ζήτησης θα εξακολουθήσουν κατά πάσα πιθανότητα να είναι περιορισμένες. Έχουν ληφθεί βραχυπρόθεσμα μέτρα για τη μείωση του κοινωνικού αντικτύπου της κρίσης στις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Μεσοπρόθεσμα, είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστεί υγιής δημοσιονομική πολιτική, η οποία θα εστιάζεται σε αποτελεσματικότερες και αποδοτικότερες δημόσιες δαπάνες καθώς και σε επενδύσεις. Απαιτούνται πολιτικές απασχόλησης και μέτρα κοινωνικής προστασίας για την αντιμετώπιση της διαρθρωτικής ανεργίας και για την προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Η απάντηση στην κρίση πρέπει να λάβει υπόψη την ανάγκη εξασφάλισης αειφόρου ανάπτυξης καθώς και την πρόκληση που θέτει η κλιματική αλλαγή, και να δώσει προτεραιότητα σε μέτρα που ευνοούν τη δημιουργία ασφαλούς και βιώσιμης οικονομίας με χαμηλή έκλυση διοξειδίου του άνθρακα. Οι σχετικές μεταρρυθμίσεις στην ΕΕ συμβάλλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και του ανοίγματος, καθώς και στη δημιουργία ευνοϊκού νομικού πλαισίου για τις συναλλαγές και τις επενδύσεις. Τα μέτρα για την εδραίωση του κράτους δικαίου, και συγκεκριμένα η καταπολέμηση της διαφθοράς, είναι ουσιώδους σημασίας για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος.

Όσον αφορά τη στήριξη που παρέχει η ΕΕ, η προενταξιακή βοήθεια έχει προγραμματιστεί για να υποστηρίξει τον τραπεζικό τομέα, τα έργα υποδομής, τις ΜΜΕ και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Για τον σκοπό αυτό, έχουν χορηγηθεί 200 εκατ. EUR υπό μορφή χορηγήσεων δυνάμει του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ), γεγονός που θα επιτρέψει να κινητοποιηθούν επενδύσεις της τάξεως του ενός δισ. EUR τουλάχιστον, που θα συγχρηματοδοτηθούν από δάνεια των ΔΧΟ. Η Επιτροπή πρότεινε να μειωθούν οι ανάγκες συγχρηματοδότησης για τις δικαιούχους χώρες του ΜΠΒ. Χορήγησε άμεση δημοσιονομική στήριξη στη Σερβία μέσω του ΜΠΒ για να μειώσει τις επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε στο Συμβούλιο να εγκρίνει μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή στη Σερβία υπό μορφή δανείου 200 εκατ. EUR. Από τις δυνατότητες αυτές θα μπορέσουν, ενδεχομένως, να επωφεληθούν και άλλες χώρες. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η χρηματοδοτική βοήθεια εξαρτάται από ορισμένες προϋποθέσεις, ιδίως από συμφωνία με το ΔΝΤ για τη χάραξη υγιών μακροοικονομικών πολιτικών. Η Επιτροπή εργάζεται στενά με τους ΔΧΟ, οι οποίοι έχουν δεσμευθεί να αυξήσουν τα δάνειά τους υπέρ των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας σε πάνω από 5 δισ. EUR το 2009.

Κράτος δικαίου

Τα Δυτικά Βαλκάνια και η Τουρκία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα όσον αφορά το κράτος δικαίου, ιδίως την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Τα ζητήματα αυτά είναι θεμελιώδους σημασίας για τη λειτουργία της δημοκρατίας και της οικονομίας και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ. Επηρεάζουν επίσης, ορισμένες φορές κατά δυσανάλογο τρόπο, την αντίληψη που έχουν για τη διεύρυνση οι πολίτες της ΕΕ. Καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες στις χώρες της διεύρυνσης για τη διευθέτηση των προβλημάτων αυτών. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αξιοποιεί όλο το δυναμικό της διαδικασίας διεύρυνσης για να υποστηρίξει τις προσπάθειες αυτές και θα παρακολουθήσει στενά τα αποτελέσματα.

Η διαφθορά είναι διαδεδομένη σε πολλούς τομείς και επηρεάζει δυσμενώς την καθημερινή ζωή των πολιτών και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Μεταξύ των τομέων που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή περιλαμβάνονται οι δημόσιες συμβάσεις και η ιδιωτικοποίηση, το δικαστικό σύστημα, η χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων και η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση και στην κυβέρνηση. Η ύπαρξη ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστικού τομέα καθώς και εισαγγελέων ειδικευμένων στην καταπολέμηση της διαφθοράς και των συναφών εγκλημάτων είναι ουσιαστικής σημασίας, όπως ακριβώς και η ύπαρξη αποπολιτικοποιημένης και επαγγελματικής αστυνομικής υπηρεσίας και διοίκησης. Σε τομείς όπως οι δημόσιες συμβάσεις, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ο δημοσιονομικός έλεγχος, ο λογιστικός έλεγχος και η καταπολέμηση της απάτης, απαιτείται κατάλληλη και αποτελεσματικά εφαρμοζόμενη νομοθεσία.

Απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα σε ολόκληρη την περιοχή. Τα όργανα επιβολής του νόμου θα πρέπει να καταστούν αποτελεσματικότερα και να συνεργάζονται στενά για την πάταξη των διεθνών εγκληματικών οργανώσεων.

Σύμφωνα με την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση και λαμβανομένης υπόψη της πείρας που έχει αποκτηθεί από την πέμπτη διεύρυνση, το κράτος δικαίου αποτελεί βασική προτεραιότητα την οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι ενδιαφερόμενες χώρες από τα πρώτα ήδη στάδια της διαδικασίας προσχώρησης. Με τη βοήθεια της ΕΕ, σημειώθηκε σχετική πρόοδος όσον αφορά τη θέσπιση αποτελεσματικής νομοθεσίας και αποτελεσματικών δομών για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, αλλά επιβάλλεται να εφαρμοστούν και να επιβληθούν αυστηρά οι νόμοι για να επιτευχθούν απτά αποτελέσματα. Το 2009, διατέθηκαν περίπου 80 εκατ. EUR δυνάμει του ΜΠΒ για την ενίσχυση του δικαστικού συστήματος και την επιβολή του νόμου. Η Επιτροπή διεξήγαγε αποστολές αξιολόγησης από ομότιμους με εμπειρογνώμονες των κρατών μελών όσον αφορά το δικαστικό σύστημα, την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος στις υποψήφιες χώρες, και σκοπεύει να εντατικοποιήσει τις αποστολές αυτές. Η χρησιμοποίηση κριτηρίων αξιολόγησης κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης και ο διάλογος για την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων αποτέλεσαν κίνητρο για τις μεταρρυθμίσεις.

Η Επιτροπή εξακολούθησε να υποστηρίζει την περιφερειακή συνεργασία μεταξύ των δικαστικών συστημάτων, της αστυνομίας και των εισαγγελικών αρχών για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να βελτιώσουν τη δικαστική συνεργασία τους στην περιοχή για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική λειτουργία των δικαστικών συστημάτων τους. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εξευρεθούν λύσεις στο πρόβλημα της ατιμωρησίας για τα εγκλήματα πολέμου και άλλα σοβαρά εγκλήματα. Προς τον σκοπό αυτό, οι χώρες θα πρέπει να επανεξετάσουν τους περιορισμούς που ισχύουν στα νομικά τους πλαίσια για την έκδοση των υπηκόων τους και τη διαβίβαση δικογραφιών.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις χώρες εταίρους για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Ωστόσο, αποτελεσματικά και βιώσιμα αποτελέσματα θα μπορέσουν να επιτευχθούν μόνο αν υπάρχει η απαιτούμενη πολιτική βούληση και πραγματική δέσμευση από τις αρχές των ενδιαφερόμενων χωρών. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί με προσοχή την πρόοδο που πραγματοποιείται επιτόπου βασιζόμενη στα αποτελέσματα.

Στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης, η ελευθερία έκφρασης εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχιών. Σε γενικές γραμμές, ενώ έχουν ήδη θεσπιστεί τα κυριότερα στοιχεία του νομικού πλαισίου για την προστασία της ελευθερίας έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης, οι αθέμιτες πολιτικές πιέσεις που ασκούνται στα μέσα ενημέρωσης και ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός απειλών και περιπτώσεων άσκησης σωματικής βίας κατά των δημοσιογράφων, καθώς και ορισμένα νομικά εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται, προκαλούν σοβαρές ανησυχίες. Τα θέματα αυτά πρέπει να εξεταστούν επειγόντως.

Διμερή ζητήματα

Διάφορα διμερή ζητήματα, ιδίως συνοριακές διαφορές, επηρεάζουν δυσμενώς σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό τη διαδικασία διεύρυνσης. Τα διμερή αυτά ζητήματα πρέπει να επιλυθούν από τα ίδια τα ενδιαφερόμενα μέρη και δεν θα πρέπει να αποτελούν τροχοπέδη για τη διαδικασία προσχώρησης.

Κατά την περίοδο αναφοράς, το μεθοριακό ζήτημα μεταξύ της Σλοβενίας και της Κροατίας επιβράδυνε τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Κροατία.

Σύμφωνα με τα πλαίσια διαπραγμάτευσης με την Κροατία και την Τουρκία, τα οποία εγκρίθηκαν από όλα τα κράτη μέλη, η ΕΕ αναμένει από τις υποψήφιες χώρες να επιλύσουν οι ίδιες όλες τις συνοριακές διαφορές τους σύμφωνα με την αρχή της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών που αναφέρεται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, προσφεύγοντας ενδεχομένως στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου. Η αναζήτηση αμοιβαίως αποδεκτών λύσεων και η σύναψη συμφωνιών για τα εκκρεμή θέματα με τις γειτονικές χώρες αποτελούν επίσης μέρος της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

Η Επιτροπή αναμένει από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να επιλύσουν, σύμφωνα με αυτές τις κατευθύνσεις, τα διμερή ζητήματα που εκκρεμούν με τις γειτονικές τους χώρες. Είναι διατεθειμένη να διευκολύνει, ενδεχομένως, την αναζήτηση λύσεων, εφόσον της το ζητήσουν τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ενθαρρυντικό παράδειγμα αποτελεί η συμφωνία αρχής που έχει συναφθεί μεταξύ της Κροατίας και του Μαυροβουνίου σχετικά με την οριοθέτηση των συνόρων στη χερσόνησο Prevlaka με την παρέμβαση του Διεθνούς Δικαστηρίου.

Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε τέτοιες διμερείς διαφορές έχουν ευθύνη να εξεύρουν λύσεις με πνεύμα καλής γειτονίας και έχοντας υπόψη τα γενικά συμφέροντα της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, θα ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της ανανεωμένης συναίνεσης για τη διεύρυνση στην οποία επιβεβαιώνεται ότι η ταχύτητα με την οποία πλησιάζει μια χώρα προς την ΕΕ εξαρτάται από την ταχύτητα εφαρμογής των μεταρρυθμίσεών της.

Περιφερειακή συνεργασία

Τα τελευταία έτη, η περιφερειακή συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη σημείωσε σημαντική πρόοδο και η περιοχή ανέλαβε αποφασιστικά την ευθύνη της διαδικασίας. Ωστόσο, η περιφερειακή συνεργασία δεν λειτουργεί τόσο καλά όσο θα έπρεπε. Οι διμερείς διαφορές και διαφωνίες όσον αφορά το Κοσσυφοπέδιο επηρεάζουν αδικαιολόγητα την περιφερειακή συνεργασία. Επίσης, πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των περιφερειακών δομών και πρωτοβουλιών.

Οι διαφωνίες για τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου στις περιφερειακές συνεδριάσεις, πρωτοβουλίες και συμφωνίες γίνονται σταδιακά εμπόδιο στην περιφερειακή συνεργασία. Αν δεν αλλάξει η κατάσταση αυτή, μπορεί να διακυβευθεί η ομαλή λειτουργία σημαντικών δομών όπως της Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA), του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (RCC) ή της Περιφερειακής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης (ReSPA). Η Επιτροπή ενθαρρύνει θερμά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να αναζητήσουν πρακτικές και ρεαλιστικές λύσεις για να εξασφαλίσουν την ευρεία συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία, με την επιφύλαξη των διιστάμενων απόψεων σχετικά με το ζήτημα του καθεστώτος. Oι επιδόσεις που θα επιτευχθούν με την περιφερειακή συνεργασία αξιολογούνται στο πλαίσιο των προϋποθέσεων της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης σε όλα τα στάδια της διαδικασίας διεύρυνσης.

Το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας (RCC) έχει διαδεχθεί εδώ και ένα έτος, σε περιφερειακό επίπεδο, το Σύμφωνο Σταθερότητας και λειτουργεί στο πολιτικό πλαίσιο της Διαδικασίας για τη Συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP). Τώρα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του για την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων. Το εν λόγω συμβούλιο κατέχει στρατηγικό ρόλο για την ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και για τον προσδιορισμό και την κάλυψη των αναγκών στο πλαίσιο των περιφερειακών δραστηριοτήτων και δομών. Ο ρόλος του είναι επίσης να συμβάλει στον προγραμματισμό της κοινοτικής βοήθειας που συνδέεται με την περιφερειακή συνεργασία. Η Επιτροπή υποστηρίζει τις εργασίες του RCC και χρηματοδοτεί, για την περίοδο 2008-2010, το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της Γραμματείας του, με την οποία έχει αρχίσει διάλογο όσον αφορά τις οργανωτικές προτεραιότητες, τη βελτίωση της λειτουργίας της και την περαιτέρω ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της. Επίσης, η Επιτροπή διερευνά τις ρυθμίσεις μελλοντικής βοήθειας, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περισσότερο η βοήθεια αυτή για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του RCC.

Το περιφερειακό εμπόριο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την οικονομική ανάπτυξη των Δυτικών Βαλκανίων και για τη συμφιλίωση. Μπορεί επίσης να συμβάλει στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης. Ο ρόλος της περιφερειακής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών που έχει δημιουργηθεί μέσω της CEFTA είναι καθοριστικής σημασίας. Στο πλαίσιο της CEFTA έχουν διεξαχθεί επιτυχείς διαπραγματεύσεις για περαιτέρω σημαντικά μέτρα όσον αφορά την ελευθέρωση των συναλλαγών, ιδίως στον γεωργικό τομέα, τα οποία δεν έχουν, ωστόσο, τεθεί ακόμη σε ισχύ, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την άρση των τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο. Έχουν τεθεί σε εφαρμογή οι διατάξεις στον τομέα της διαγώνιας σώρευσης μεταξύ της ΕΕ και ορισμένων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, γεγονός που διευκολύνει την εμπορική ολοκλήρωση σε περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, οι διαφωνίες ως προς το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου απειλούν να παραλύσουν τη CEFTA και παρεμποδίζουν ήδη την υιοθέτηση πρωτοκόλλου για την ελευθέρωση του εμπορίου γεωργικών προϊόντων. Οι συνεχώς αυξανόμενες προστατευτικές πιέσεις που οφείλονται στη διεθνή κρίση οδηγούν στη λήψη ορισμένων μέτρων που παραβιάζουν τις συμβατικές υποχρεώσεις. Η τάση αυτή πρέπει να καταπολεμηθεί και οι παραβιάσεις αυτές πρέπει να εξαλειφθούν.

Στον τομέα της ενέργειας και των μεταφορών, η περιφερειακή συνεργασία έχει σημειώσει πρόοδο. Η Ενεργειακή Κοινότητα προωθεί τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα και βελτιώνει την ασφάλεια εφοδιασμού της περιοχής, ενσωματώνοντας συγχρόνως την περιοχή στην κοινοτική αγορά ενέργειας. Οι διαπραγματεύσεις για την ίδρυση Κοινότητας των Μεταφορών μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων προχωρούν και θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Η Συμφωνία για τον Κοινό Ευρωπαϊκό Αεροπορικό Χώρο (ECAA) συμβάλλει στην αύξηση της αεροπορικής κυκλοφορίας μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων και ενσωματώνει σταδιακά τις χώρες αυτές στην εσωτερική αγορά αεροπορικών μεταφορών της ΕΕ. Η περιφερειακή συνεργασία στους τομείς του περιβάλλοντος, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων εντατικοποιείται.

Η Περιφερειακή Σχολή Δημόσιας Διοίκησης (ReSPA) έχει αυξήσει τις επιμορφωτικές δραστηριότητές της. Για να αρχίσει να λειτουργεί πλήρως, είναι επιτακτικά αναγκαίο να κυρωθεί η διεθνής συμφωνία για τη σύσταση της νομικής της προσωπικότητας.

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο της Διαδικασίας της Λουμπλιάνας, υποστηρίζει την αποκατάσταση της πολιτισμικής κληρονομιάς που αποτελεί σημαντικό μέσο συμφιλίωσης και, επίσης, συνεισφέρει στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας. Ενόψει της επικείμενης υπουργικής διάσκεψης στη Λουμπλιάνα, τον Νοέμβριο του 2009, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει και διάφορες άλλες δραστηριότητες αποκατάστασης.

Έως το τέλος του 2010, η Επιτροπή θα προετοιμάσει στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη, ακολουθώντας τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2009. Στη διαδικασία αυτή θα συνεργαστούν στενά οι χώρες της διεύρυνσης, καθώς και οι αρμόδιοι οργανισμοί. Όσον αφορά την περιοχή του Εύξεινου Πόντου, η Τουρκία έχει δεσμευθεί υπέρ της συνεργασίας στην περιοχή και αποτελεί μέρος του πλαισίου «συνέργειας του Εύξεινου Πόντου». Η Επιτροπή υποστηρίζει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα συνεργασίας για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ).

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις δραστηριότητες και δομές περιφερειακής συνεργασίας στα Δυτικά Βαλκάνια, μεταξύ άλλων με τη μεγαλύτερη συμμετοχή της περιοχής στον σχεδιασμό και στον προγραμματισμό του προγράμματος πολλαπλών δικαιούχων του ΜΠΒ.

Προενταξιακά μέσα: αντιμετωπιση των κυριοτερων προτεραιοτητων

Ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων

Η διαδικασία ελευθέρωσης του καθεστώτος των θεωρήσεων, έχει εισέλθει, όσον αφορά τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, στην καθοριστική φάση της, σύμφωνα με τη δέσμευση του θεματολογίου της Θεσσαλονίκης. Από τον Ιανουάριο του 2008, έχουν τεθεί σε ισχύ συμφωνίες για τη διευκόλυνση της έκδοσης θεωρήσεων με όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες, παράλληλα με τις συμφωνίας επανεισδοχής. Οι χάρτες πορείας που θεσπίστηκαν το 2008 για κάθε χώρα στο πλαίσιο του διαλόγου για την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων αποδείχθηκαν αποτελεσματικά μέσα για την επίσπευση των μεταρρυθμίσεων στους σχετικούς τομείς, ιδίως για την ασφάλεια των εγγράφων, τη διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης, καθώς και για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος.

Με βάση την επιτευχθείσα πρόοδο κάθε χώρας για την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης που έχουν καθοριστεί για την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων, η Επιτροπή πρότεινε, τον Ιούλιο του 2009, να θεσπιστεί καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία. Η καθιέρωση του εν λόγω καθεστώτος έως τις αρχές του 2010 θα συμβάλει σημαντικά στην προαγωγή των διαπροσωπικών επαφών και θα αποδείξει στους πολίτες των ενδιαφερόμενων χωρών ότι οι μεταρρυθμίσεις που εμπνέονται από την ευρωπαϊκή προοπτική παρέχουν απτά αποτελέσματα. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη έως τα μέσα του 2010, εφόσον οι χώρες αυτές πληρούν τις προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί. Στη μελέτη για το Κοσσυφοπέδιο που θα υιοθετηθεί μαζί με την παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής προτείνεται να συνεχιστεί η προώθηση των διευκολύνσεων για τις θεωρήσεις και να αναληφθεί ανάλογη διαδικασία για το Κοσσυφοπέδιο με σκοπό την τελική ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων, όταν θα έχουν πραγματοποιηθεί οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και θα έχουν εκπληρωθεί οι προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί.

Διασφάλιση της ποιότητας των προενταξιακών προετοιμασιών

Στο πλαίσιο της ανανεωμένης συναίνεσης για τη διεύρυνση έχουν καταβληθεί αδιάκοπες προσπάθειες για να βελτιωθεί η ποιότητα της διαδικασίας. Τα αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης που υπαγορεύουν το άνοιγμα και το κλείσιμο των κεφαλαίων διαπραγμάτευσης αποδείχθηκαν αποτελεσματικό εργαλείο για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς τις υφιστάμενες συμβατικές υποχρεώσεις και για τον προσανατολισμό των υποψηφίων χωρών σε περίπλοκες οικονομικές, νομοθετικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην έγκαιρη προετοιμασία τους ενόψει της προσχώρησης. Έχει αρχίσει να προετοιμάζεται μελέτη σχετικά με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της προσχώρησης της Κροατίας στην ΕΕ. Οι μελλοντικές γνώμες για τις αιτήσεις υποψηφιότητας θα συμπεριλάβουν εκτιμήσεις των επιπτώσεων των ενδεχόμενων προσχωρήσεων σε βασικούς πολιτικούς τομείς της ΕΕ. Διεξάγεται εντατικός πολιτικός διάλογος με τις ενδιαφερόμενες χώρες για την παρακολούθηση της προόδου τους, κατά τον οποίο τα κυριότερα έγγραφα αναφοράς είναι οι εταιρικές σχέσεις προσχώρησης. Ο διάλογος για τα οικονομικά θέματα έχει εντατικοποιηθεί ακόμη περισσότερο στο πλαίσιο της σημερινής κρίσης.

Από την πλευρά τους, οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να διασφαλίσουν ότι η νέα νομοθεσία τους θα προετοιμαστεί με προσοχή, με τις απαραίτητες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη, και ότι θα εφαρμοστεί σωστά. Για να διευκολυνθεί η αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου, απαιτείται ανεξάρτητη, αξιοκρατική, διαφανής και υπόλογη δημόσια διοίκηση.

Μεγαλύτερη προσέγγιση των πολιτών και των διοικήσεων προς την ΕΕ

Η μεγαλύτερη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ισχυροποιεί την ποιότητα της δημοκρατίας και συμβάλλει στη συμφιλίωση. Η συμμετοχή τους στις μεταρρυθμίσεις που έχουν αναλάβει οι χώρες της διεύρυνσης βελτιώνει την ποιότητα της διαδικασίας προσχώρησης και συμβάλλει στη διατήρηση της δημόσιας στήριξης για την προσχώρηση. Με την εφαρμογή του μηχανισμού χρηματοδότησης για την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο του ΜΠΒ, η Επιτροπή χρηματοδότησε τη δημιουργία γραφείων τεχνικής στήριξης σε καθεμία από τις δικαιούχους χώρες και πολλές σύντομες επισκέψεις στα όργανα της ΕΕ, καθώς και τη συμμετοχή 800 περίπου ατόμων σε συνέδρια εργασίας στα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις εταιρικές σχέσεις της κοινωνίας των πολιτών, δίνοντας ιδιαίτερη προτεραιότητα σε τομείς όπως ο πολιτισμός, οι μειονότητες και οι επαγγελματικές ενώσεις.

Η συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς αποδείχθηκε χρήσιμη, δεδομένου ότι φέρνει πιο κοντά στην ΕΕ τους οργανισμούς και τους πολίτες των χωρών εταίρων. Η Επιτροπή ενίσχυσε την υποστήριξη των κοινοτικών οργανισμών για να προετοιμάσει τη συμμετοχή των χωρών της διεύρυνσης σ’ αυτούς. Μετά τη θέσπιση επιπλέον δυνατοτήτων κοινοτικής συγχρηματοδότησης, οι δυνητικές υποψήφιες χώρες προσχώρησαν σε νέα προγράμματα. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να βοηθά τις χώρες εταίρους να αναπτύξουν τις ικανότητες και τους πόρους που απαιτούνται για να διασφαλίσουν την εποικοδομητική συμμετοχή τους στα κοινοτικά προγράμματα και τους κοινοτικούς οργανισμούς.

Λαμβανομένης υπόψη της έμφασης που δίδεται σε βασικά ζητήματα διακυβέρνησης, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην ύπαρξη επαγγελματικής και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης. Θα ενθαρρύνει περαιτέρω την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και εμπειρογνωσίας μεταξύ των χωρών στον τομέα της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης. Προς τον σκοπό αυτό, θα καταφύγει σε όλα τα διαθέσιμα μέσα, όπως στις αδελφοποιήσεις, τα προγράμματα TAIEX και SIGMA[2], και θα ενισχύσει τις επαφές με άλλους διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς και με περιφερειακά και ευρωπαϊκά ινστιτούτα κατάρτισης για τη δημόσια διοίκηση.

Παροχή χρηματοδοτικής βοήθειας στις χώρες της διεύρυνσης

Το 2009, συνεχίστηκε να παρέχεται βοήθεια στα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία με το μέσο προενταξιακής βοήθειας: το 2009, ανελήφθησαν υποχρεώσεις ύψους 1,5 δισ. EUR. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη συγκρότηση κράτους, στη χρηστή διακυβέρνηση, στο κράτους δικαίου και στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Ο ΜΠΒ εξακολούθησε να υποστηρίζει τη διασυνοριακή συνεργασία και την αειφόρο ανάπτυξη στις μεθοριακές περιοχές, γεγονός που έχει συμβάλει στη συμφιλίωση και στις σχέσεις καλής γειτονίας, καθώς και στις προετοιμασίες για την προσχώρηση στην ΕΕ. Η υποστήριξη της προενταξιακής προετοιμασίας με βάση τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων θα εξακολουθήσει να αποτελεί το επίκεντρο της παρεχόμενης βοήθειας από την Επιτροπή.

Οι υποψήφιες χώρες σημείωσαν πρόοδο όσον αφορά την αποκεντρωμένη διαχείριση κεφαλαίων. Η διαδικασία αποκέντρωσης στην Κροατία και την Τουρκία βρίσκεται σε καλό δρόμο και αμφότερες οι χώρες αυτές θα πρέπει να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειές τους για να εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις που συνδέονται με το θέμα αυτό. Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η αποκέντρωση των συνιστωσών του ΜΠΒ σχετικά με την περιφερειακή ανάπτυξη και τους ανθρώπινους πόρους έχει ήδη επιτευχθεί, αλλά απαιτούνται ακόμη περισσότερες προσπάθειες για να μπορέσουν να επιτευχθούν περαιτέρω μορφές αποκέντρωσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να παρέχει στις υποψήφιες χώρες την απαιτούμενη βοήθεια για τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις για την αποκεντρωμένη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ, συμπεριλαμβάνοντας επίσης τους τομείς της περιφερειακής ανάπτυξης, των ανθρώπινων πόρων και της αγροτικής ανάπτυξης.

Σε άλλες χώρες της διεύρυνσης, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής, οι οποίες λειτουργούν τη στιγμή αυτή πλήρως μετά το κλείσιμο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ανασυγκρότησης, είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή της βοήθειας της ΕΕ και της συνεργασίας με τους δικαιούχους ούτως ώστε να εφαρμοστεί η βοήθεια αυτή με αποτελεσματικό και αποδοτικό τρόπο. Η αποκεντρωμένη βοήθεια εξακολουθεί να αποτελεί μεσοπρόθεσμο στόχο, ιδίως για να προετοιμαστούν οι χώρες για τη μελλοντική διαχείριση των μέσων πολιτικής συνοχής.

Η Επιτροπή προτρέπει τις δικαιούχους χώρες να αναπτύξουν τομεακές στρατηγικές για να διευκολυνθεί μια πιο στρατηγική προσέγγιση, βασιζόμενη κυρίως στα προγράμματα παρά στην παράδοση βοήθειας, και για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των ενισχύσεων.

Όπως προβλέπεται στον κανονισμό για τον ΜΠΒ, η Επιτροπή έχει ενισχύσει τη διαδικασία συντονισμού μεταξύ των δωρητών, στην οποία συμμετέχουν κράτη μέλη της ΕΕ, ΔΧΟ και διάφοροι άλλοι δωρητές. Τούτο συνεπάγεται τον καθορισμό και τον συντονισμό των προτεραιοτήτων, καθώς και την τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής επιτόπου.

Η Επιτροπή, οι εταίροι ΔΧΟ και τα κράτη μέλη έχουν αρχίσει να οριστικοποιούν τις λεπτομέρειες για τη θέσπιση Επενδυτικού Πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα που θα διευκολύνει τη στήριξη των επενδύσεων στους τομείς των υποδομών, των ΜΜΕ και της ενεργειακής απόδοσης. Ο στόχος είναι να συγκεντρωθούν οι πόροι που προέρχονται από την Επιτροπή, από τους εταίρους ΔΧΟ, τα κράτη μέλη και από άλλους δωρητές και να συνδυαστούν οι χορηγήσεις αυτές με δάνεια των ΔΧΟ για τη χρηματοδότηση έργων προτεραιότητας στους σχετικούς τομείς. Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει προβλέψει απόθεμα άνω των 100 εκατ. EUR για χορηγήσεις, γεγονός που την ανάγει στον μεγαλύτερο συνεισφέροντα. Συνολικά, το πλαίσιο επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια αναμένεται να επιτρέψει τη χορήγηση δανείων άνω του ενός δισ. EUR κατά τα προσεχή έτη.

Συνεργασία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Η ΕΕ σκοπεύει να ενισχύσει τον τακτικό της διάλογο για την κλιματική αλλαγή με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες, ιδίως στο πλαίσιο του μελλοντικού περιφερειακού περιβαλλοντικού δικτύου για την προσχώρηση (RENA). Η Επιτροπή ελπίζει ότι όλες οι χώρες της διεύρυνσης θα υποστηρίξουν τον στόχο της ΕΕ για την επίτευξη φιλόδοξης και ευρείας συμφωνίας στη διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή που θα διεξαχθεί στα τέλη του 2009. Κατά τα τελευταία έτη, η Επιτροπή διέθεσε 120 εκατ. EUR υπό μορφή χορηγήσεων στις διευκολύνσεις των ΔΧΟ, τα οποία θα παραγάγουν επενδύσεις ύψους περίπου 600 εκατ. EUR για έργα στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία να μειώσουν την έκλυση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή στις χώρες της διεύρυνσης.

Επικοινωνία με τους πολίτες για το θέμα της διεύρυνσης

Η καλύτερη επικοινωνία με τους πολίτες αποτελεί πρωταρχική αρχή της ανανεωμένης συναίνεσης για τη διεύρυνση. Για την επιτυχή έκβαση της διαδικασίας διεύρυνσης, είναι σημαντικό να ακούγονται οι πολίτες και να δίνονται απαντήσεις στις ανησυχίες και τα ερωτήματά τους. Η κοινή γνώμη της ΕΕ επηρεάζεται, όσον αφορά τη μελλοντική διεύρυνση, από τις αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν από τις προηγούμενες διευρύνσεις. Η Επιτροπή υπέβαλε μελέτη σχετικά με τα οικονομικά επιτεύγματα και προβλήματα της πέμπτης διεύρυνσης, επ’ ευκαιρία της πέμπτης επετείου της. Η μελέτη αυτή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διεύρυνση έχει συμβάλει σημαντικά στην οικονομική μεγέθυνση και έχει ισχυροποιήσει το ρόλο της ΕΕ στην παγκόσμια οικονομία. Η Επιτροπή προωθεί τον τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο για τις επιπτώσεις της πέμπτης διεύρυνσης και έχει διοργανώσει σειρά εκδηλώσεων για τον εορτασμό της πέμπτης επετείου της, η οποία συμπίπτει με την εικοστή επέτειο της πτώσης του σιδηρού παραπετάσματος. Έχει δημιουργήσει ειδική ιστοσελίδα αφιερωμένη στο γεγονός αυτό και είναι συμπαραγωγός οπτικοακουστικού υλικού.

Η διασφάλιση της υποστήριξης των πολιτών παραμένει καθοριστικός στόχος της πολιτικής διεύρυνσης της ΕΕ και η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει δραστήρια επικοινωνιακή πολιτική στον τομέα αυτό. Ειδικότερα, θα υποστηρίξει και θα συμπληρώσει τις προσπάθειες των κρατών μελών, τα οποία αναλαμβάνουν θεμελιώδη ευθύνη στον τομέα αυτό, καθώς και των χωρών εταίρων, και θα διοργανώσει επικοινωνιακές δραστηριότητες για τους παράγοντες που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, ιδίως για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους δημοσιογράφους και τους νέους. Ιδιαίτερη προσοχή θα αφιερωθεί στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης της ΕΕ σχετικά με τον πολιτισμό και τους τρόπους ζωής των εταίρων της διεύρυνσης.

Πρόοδοσ στις χώρεσ της διευρυνσησ και αντζεντα για το 2009-2010

Προσανατολισμός των υποψήφιων χωρών και των δυνητικών υποψηφίων προς την ΕΕ

Τα Δυτικά Βαλκάνια πλησίασαν περισσότερο τον στόχο προσχώρησης στην ΕΕ το περασμένο έτος, χάρη στην πρόοδο, αν και ασύμμετρη, των μεταρρυθμίσεων και την εκπλήρωση των κριτηρίων και προϋποθέσεων που είχαν καθοριστεί. Όσον αφορά την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος, γεγονός που ώθησε την Επιτροπή, τον Ιούλιο του 2009, να προτείνει την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία. Το πλέγμα των Συμφωνιών Σταθεροποίησης και Σύνδεσης επεκτάθηκε ακόμη περισσότερο και δύο χώρες της περιοχής υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης στις συμφωνίες αυτές.

Όλες οι ενδιαφερόμενες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα μπορούσαν, εάν εξακολουθήσουν να σημειώνουν πρόοδο, να αποκτήσουν το καθεστώς υποψήφιου μέλους, μόλις αποδείξουν ότι είναι έτοιμες να αναλάβουν το καθεστώς αυτό. Στην πορεία της προς την προσχώρηση, κάθε χώρα πρέπει να παρουσιάσει ικανοποιητικές επιδόσεις όσον αφορά την υλοποίηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις Συμφωνίες Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και από τις εμπορικές διατάξεις.

Στο ακόλουθο τμήμα συνοψίζεται η επιτευχθείσα πρόοδος και παρουσιάζεται η ατζέντα 2009-2010 για τις χώρες της διεύρυνσης .

Κροατία

Η Κροατία εξακολούθησε να σημειώνει πρόοδο όσον αφορά τις βασικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στα πολιτικά κριτήρια και έχει σημειώσει πρόοδο στους περισσότερους τομείς, εντείνοντας κυρίως τις προσπάθειές της στον τομέα του κράτους δικαίου. Οι προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση έχουν πραγματοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό.

Στην ανακοίνωση με τίτλο «Στρατηγική για τη διεύρυνση και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2008-2009»[3], η Επιτροπή παρουσίασε ενδεικτικό χάρτη πορείας για το τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Ο χάρτης πορείας κινητοποίησε τις προσπάθειες της Κροατίας για την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης όσον αφορά το άνοιγμα και το κλείσιμο των κεφαλαίων σύμφωνα με το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα του χάρτη πορείας. Λόγω της καθυστέρησης που σημείωσε η Κροατία σε ορισμένους τομείς, η πρόοδος ορισμένων κεφαλαίων δεν ήταν αντίστοιχη προς τον χάρτη πορείας. Εντούτοις, οι προετοιμασίες έχουν προχωρήσει σημαντικά σε γενικές γραμμές και οι τεχνικές διαπραγματεύσεις πλησιάζουν τώρα στην τελική φάση.

Η Κροατία έχει πληγεί ιδιαίτερα από την οικονομική κρίση, αλλά οι επιπτώσεις της κρίσης αυτής έχουν περιοριστεί χάρη στην ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα και στα σημαντικά αποθέματα σε ξένο νόμισμα. Η χώρα θα πρέπει να ενισχύσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις της και να υιοθετήσει αξιόπιστη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική για να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της.

Το μεθοριακό ζήτημα μεταξύ της Σλοβενίας και της Κροατίας επιβράδυνε τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, με αποτέλεσμα πολλά κεφάλαια να μην μπορέσουν να ανοίξουν ή να κλείσουν έως τον Οκτώβριο του 2009, παρά το γεγονός ότι, από τεχνικής απόψεως, οι προετοιμασίες είχαν ολοκληρωθεί πριν από την ημερομηνία αυτή. Η Επιτροπή πρότεινε τις διαμεσολαβητικές υπηρεσίες της για τη διευθέτηση της διαφοράς, η οποία πρέπει να παραμείνει διμερές ζήτημα. Το τελευταίο εξάμηνο, η Επιτροπή κατέβαλε εντατικές προσπάθειες, με τη βοήθεια της προεδρικής τρόικας, προετοιμάζοντας το έδαφος για την πολιτική συμφωνία μεταξύ των δύο μερών που συνήφθη τον Σεπτέμβριο 2009. Η Επιτροπή επικροτεί την πρόσφατη πρόοδο που επέτρεψε να ανοίξουν ή να κλείσουν προσωρινά πολλά κεφάλαια με την ευκαιρία της διάσκεψης προσχώρησης τον περασμένο Οκτώβριο. Τα διμερή ζητήματα δεν θα πρέπει να αποτελέσουν τροχοπέδη για τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης.

Η Κροατία θα πρέπει να εντατικοποιήσει τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες στον δικαστικό τομέα και στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως όσον αφορά την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού μηχανισμού, την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, καθώς και την επιστροφή των προσφύγων, και τις δίκες για τα εγκλήματα πολέμου. Η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η Κροατία πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι η κυβέρνηση λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διευθέτηση του ζητήματος πρόσβασης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) σε σημαντικά έγγραφα. Η Επιτροπή προετοιμάζει τη στιγμή αυτή χρηματοδοτική δέσμη για την προσχώρηση της Κροατίας. Η χώρα αυτή θα πρέπει να εντατικοποιήσει τις προσπάθειές της για να δημιουργήσει τα μέσα που απαιτούνται για τη διαχείριση και τον έλεγχο των χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας. Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να συστήσει ad-hoc τεχνική ομάδα εργασίας για την εκπόνηση της συνθήκης προσχώρησης, βάσει των κειμένων που έχει εκπονήσει η Επιτροπή. Εάν η Κροατία εκπληρώσει εγκαίρως όλα τα εναπομένοντα κριτήρια αξιολόγησης, οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένων των μεταβατικών διατάξεων, θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν το προσεχές έτος.

Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Μετά την υιοθέτηση της γνώμης της Επιτροπής[4] και τη χορήγηση του καθεστώτος της υποψήφιας χώρας, το 2005, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας εδραίωσε τη λειτουργία της δημοκρατίας και εξασφάλισε τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συνεχιστούν.

Η χώρα έχει πραγματοποιήσει σε σημαντικό βαθμό τις βασικές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης προσχώρησης[5]. Οι προεδρικές και τοπικές εκλογές του Μαρτίου και Απριλίου 2009 διεξήχθησαν σύμφωνα με όλους σχεδόν τους διεθνείς κανόνες. Η λειτουργία του Κοινοβουλίου έχει βελτιωθεί, ιδίως χάρη στη θέσπιση του εσωτερικού κανονισμού του Κοινοβουλίου και νέου νόμου σχετικά με το Κοινοβούλιο. Ο νόμος για την αστυνομία έχει τεθεί σε εφαρμογή, ιδίως με τον διορισμό περιφερειακών και τοπικών αστυνομικών διοικητών και η μεταρρύθμιση της αστυνομίας συνεχίστηκε περαιτέρω με τη θέσπιση του νόμου για τις εσωτερικές υποθέσεις. Το νομοθετικό μέρος της στρατηγικής μεταρρύθμισης της δικαστικής εξουσίας έχει ολοκληρωθεί, τα νέα δικαστήρια και δικαστικά όργανα έχουν αρχίσει να λειτουργούν και η αποτελεσματικότητα, συνολικά, έχει βελτιωθεί. Έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, χάρη σε ποινικές διώξεις σε ανώτατα επίπεδα, στην ενίσχυση του νομικού πλαισίου, ιδίως με την έγκριση του τροποποιηθέντος νόμου για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων, και στην ενίσχυση της ικανότητας των οργάνων για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ο νόμος περί δημοσίων υπαλλήλων έχει τροποποιηθεί για να ενισχυθεί η αρχή του οργανισμού δημοσίων υπαλλήλων και αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς τη δημιουργία αξιοκρατικού συστήματος σταδιοδρομίας. Στον τομέα της απασχόλησης, έχουν θεσπιστεί αποτελεσματικότερα μέτρα υπέρ της αγοράς εργασίας και έχει βελτιωθεί το επιχειρηματικό κλίμα, ιδίως με την ενίσχυση των κανονιστικών φορέων.

Η χώρα πληροί τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή υπέβαλε, τον Οκτώβριο, πρόταση για τη μετάβαση στο δεύτερο στάδιο της σύνδεσης, σύμφωνα με το άρθρο 5 της ΣΣΣ.

Η χώρα επλήγη από την οικονομική κρίση, αλλά η επιβράδυνση της ανάπτυξης περιορίστηκε χάρη στη σταθερότητα του τραπεζικού τομέα και στη διατήρηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας θα βελτιωθεί, αν ακολουθηθεί υγιής δημοσιονομική πολιτική και αντιμετωπιστεί η διαρθρωτική ανεργία.

Η διαφορά με την Ελλάδα όσον αφορά το ζήτημα της ονομασίας παραμένει ανεπίλυτη. Η χώρα συμμετέχει σε συνομιλίες υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών για την εξεύρεση λύσης. Πρέπει να αποτραπούν ενέργειες και δηλώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις σχέσεις καλής γειτονίας. Είναι αναγκαίο να διατηρηθούν σχέσεις καλής γειτονίας, καθώς και να εξευρεθεί αμοιβαίως αποδεκτή λύση μέσω διαπραγματεύσεων για το ζήτημα της ονομασίας, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Μαυροβούνιο

Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις συνεχίστηκαν στο Μαυροβούνιο και οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαρτίου 2009 διεξήχθησαν σύμφωνα με όλους σχεδόν τους διεθνείς κανόνες. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες που πρέπει να εξαλειφθούν. Έχει πραγματοποιηθεί σχετική πρόοδος όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα. Η εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας προχωρεί, σε γενικές γραμμές, με ικανοποιητικό ρυθμό.

Το Μαυροβούνιο επλήγη από την οικονομική κρίση, αλλά οι επιπτώσεις της κρίσης αυτής περιορίστηκαν χάρη στην ευνοϊκή τουριστική περίοδο και στα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να βελτιωθεί περισσότερο η ανταγωνιστικότητα.

Το Μαυροβούνιο υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2008 και, τον Απρίλιο του 2009, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της, η οποία είναι τη στιγμή αυτή υπό επεξεργασία. Το Μαυροβούνιο θα πρέπει να επιδείξει συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά την εδραίωση του κράτους δικαίου, ιδίως όσον αφορά τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η διοικητική ικανότητα και η ικανότητα επιβολής της νομοθεσίας πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο.

Αλβανία

Η Αλβανία έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τις βασικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Ιουνίου 2009 διεξήχθησαν σύμφωνα με όλους σχεδόν τους διεθνείς κανόνες, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που έχουν επισημανθεί. Η εφαρμογή της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ το τρέχον έτος, προχωρεί γενικά με ικανοποιητικό ρυθμό.

Μέχρι στιγμής, η οικονομική κρίση έχει πλήξει σε περιορισμένο βαθμό την Αλβανία. Η συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και ο εκσυγχρονισμός των υποδομών είναι καθοριστικά στοιχεία για την ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Η Αλβανία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Απρίλιο του 2009. Τον Ιούλιο του 2009, το Συμβούλιο δήλωσε ότι θα επανέλθει στην αίτηση προσχώρησης της Αλβανίας μόλις ολοκληρωθεί η εκλογική διαδικασία στη χώρα. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να αρχίσει να επεξεργάζεται τη γνώμη της, μόλις της το ζητήσει το Συμβούλιο. Η Αλβανία πρέπει να πραγματοποιήσει πρόοδο κυρίως όσον αφορά το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά και όσον αφορά την ορθή λειτουργία των κρατικών θεσμών, ιδίως την ανεξαρτησία του δικαστικού τομέα. Η διοικητική ικανότητα και η ικανότητα επιβολής της νομοθεσίας πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η ενδιάμεση συμφωνία εφαρμόστηκε σε γενικές γραμμές ικανοποιητικά. Ωστόσο, η πρόοδος της χώρας όσον αφορά την πραγματοποίηση των θεμελιωδών μεταρρυθμίσεων παρέμεινε πολύ περιορισμένη. Το εσωτερικό πολιτικό κλίμα έχει επιδεινωθεί, ενώ οι προκλήσεις εις βάρος της ορθής λειτουργίας των θεσμών, καθώς και η εμπρηστική ρητορική συνεχίστηκαν. Οι προϋποθέσεις που είχαν καθοριστεί για την ομαλή μετάβαση από το Γραφείο του Ανωτάτου Εκπροσώπου στην ενισχυμένη παρουσία της ΕΕ στη χώρα δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί απόλυτα. Στη συνάρτηση αυτή, η ΕΕ ενέκρινε διατάξεις για την ενίσχυση του Γραφείου και της εντολής του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ (ΕΕΕΕ) και εξετάζει το ενδεχόμενο συνδυασμού διπλής αρμοδιότητας για τα καθήκοντα του ΕΕΕΕ και του επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις συνθήκες και στο πλαίσιο της θεσμικής ισορροπίας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να επισπεύσει επειγόντως το ρυθμό των βασικών μεταρρυθμίσεών της. Για να σημειώσει πρόοδο η χώρα, οι πολιτικοί αρχηγοί της πρέπει να έχουν ένα κοινό όραμα για τη γενική πορεία της χώρας, καθώς και την πολιτική βούληση να εκπληρώσουν της απαιτήσεις στον τομέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει επίσης να εκπληρώσει τις προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί για το κλείσιμο του Γραφείου του Ανώτατου Εκπροσώπου (OHR). H Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να εξετάσει αίτηση προσχώρησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στην ΕΕ πριν κλείσει το γραφείο αυτό.

Για να μπορέσει η Επιτροπή να συστήσει τη χορήγηση του καθεστώτος της υποψήφιας χώρας, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να μεταρρυθμίσει το συνταγματικό πλαίσιό της ώστε να μπορούν οι θεσμοί να λειτουργούν αποτελεσματικά. Ειδικότερα, η χώρα θα πρέπει να είναι σε θέση να θεσπίζει, να εφαρμόζει και να επιβάλλει του νόμους και τους κανόνες της ΕΕ. Η Επιτροπή καλεί τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να προβεί στις απαιτούμενες συνταγματικές τροποποιήσεις χωρίς άλλη καθυστέρηση και δηλώνει ότι είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις προσπάθειες που καταβάλλει η χώρα αυτή για την εξέλιξη του συντάγματος και για την εφαρμογή διάφορων άλλων βασικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες θα της επιτρέψουν να προχωρήσει στη διαδικασία προσχώρησης.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη επλήγη σοβαρά από την οικονομική κρίση και στράφηκε στο ΔΝΤ για χρηματοδοτική βοήθεια. Η χώρα πρέπει να αναλάβει εκ νέου τις διαρθρωτικές της μεταρρυθμίσεις στον οικονομικό τομέα και να διασφαλίσει υγιή δημόσια οικονομικά.

Σερβία

Η Σερβία απέδειξε την προσήλωσή της στην προσέγγιση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση με την κατάρτιση ιστορικού επιδόσεων, μεταξύ των οποίων και η εφαρμογή των διατάξεων της ενδιάμεσης συμφωνίας με την ΕΕ, και με την ανάληψη βασικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η Σερβία έχει επίσης καταβάλει προσπάθειες για την εφαρμογή φιλόδοξου προγράμματος όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η Σερβία διαθέτει την απαιτούμενη διοικητική ικανότητα για την επίτευξη ουσιαστικής προόδου προς την ΕΕ. Πρέπει να την αξιοποιήσει για να επισπεύσει το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, πραγματοποιώντας απτά αποτελέσματα σε τομείς προτεραιότητας, όπως της ενίσχυσης του κράτους δικαίου.

Η Σερβία επλήγη σοβαρά από την οικονομική κρίση και στράφηκε στο ΔΝΤ και στην ΕΕ για χρηματοδοτική βοήθεια. Η χώρα πρέπει να επισπεύσει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις της και να διασφαλίσει υγιή δημόσια οικονομικά.

Η συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) βελτιώθηκε περαιτέρω, ωστόσο οι υπόδικοι στο ICTY, Ratko Mladić και Goran Hadžić εξακολουθούν να διαφεύγουν τη σύλληψη. Λαμβανομένης υπόψη της αδιάλειπτης συνεργασίας με το ICTY και της ανανεωμένης δέσμευσης της Σερβίας υπέρ της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενδιάμεση συμφωνία πρέπει πλέον να τεθεί σε εφαρμογή από την ΕΕ. Η Σερβία πρέπει να επιδείξει πιο εποικοδομητική στάση έναντι της συμμετοχής του Κοσσυφοπεδίου στο περιφερειακό εμπόριο και την περιφερειακή συνεργασία. Η συνεργασία με την αποστολή της ΕΕ για το κράτος δικαίου (EULEX) έχει αρχίσει, αλλά οι προσπάθειες αυτές πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο, ιδίως όσον αφορά τη δράση της EULEX στο βόρειο τμήμα του Κοσσυφοπεδίου.

Κοσσυφοπέδιο

Η σταθερότητα του Κοσσυφοπεδίου έχει διατηρηθεί αλλά παραμένει εύθραυστη. Μετά την αναδιάταξη της διεθνούς παρουσίας, η αποστολή της ΕΕ για το κράτος δικαίου αναπτύχθηκε σε ολόκληρο το Κοσσυφοπέδιο και είναι πλήρως επιχειρησιακή. Οι αρχές διευκόλυναν την ανάπτυξη της αποστολής EULEX στο Κοσσυφοπέδιο. Τα πρόσφατα συμβάντα που προκάλεσαν ζημίες στα περιουσιακά στοιχεία της EULEX δημιουργούν ανησυχίες. Το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να διασφαλίσει τη συνεχή υποστήριξη των εργασιών της EULEX. Το Κοσσυφοπέδιο έχει γίνει μέλος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας και έχει υιοθετήσει ορισμένους βασικούς νόμους. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως το κράτος δικαίου, η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας, η προστασία των Σέρβων και λοιπών μειονοτήτων, καθώς και η εντατικοποίηση του διαλόγου και η συμφιλίωση μεταξύ των κοινοτήτων. Η ΕΕ ενθαρρύνει τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου να συμμετάσχουν στα θεσμικά όργανα της χώρας και στις δημοτικές εκλογές του Νοεμβρίου. Το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να υιοθετήσει εποικοδομητική στάση έναντι της περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και της συμμετοχής του στο περιφερειακό εμπόριο.

Μετά τη διάσκεψη των δωρητών το 2008, η χρηματοδοτική βοήθεια που λαμβάνει το Κοσσυφοπέδιο έχει αυξηθεί σημαντικά. Στο πλαίσιο του ΜΠΒ έχουν προβλεφθεί περίπου 500 εκατ. ευρώ για το Κοσσυφοπέδιο για το διάστημα 2007-2011. Η οικονομική κρίση είχε περιορισμένη επίδραση το Κοσσυφοπέδιο. Είναι θεμελιώδους σημασίας να τηρηθούν οι δεσμεύσεις των αρχών του Κοσσυφοπεδίου όσον αφορά τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη διαχείριση των δημόσιων δαπανών και τη μεταρρύθμιση της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.

Η ΕΕ υποστηρίζει την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη του Κοσσυφοπεδίου προσφέροντας σαφή ευρωπαϊκή προοπτική, εναρμονισμένη με την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης είναι ζωτικής σημασίας για την ευημερία του πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής γενικότερα. Στη συνάρτηση αυτή, και σύμφωνα με τη στρατηγική διεύρυνσης του 2008 και με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2008, η Επιτροπή, παράλληλα με το παρόν έγγραφο στρατηγικής, ενέκρινε την ανακοίνωση με τίτλο «Πραγματοποίηση της ευρωπαϊκής προοπτικής του Κοσσυφοπεδίου(». Στη μελέτη αυτή προσδιορίζονται τα κοινοτικά μέσα που μπορεί να κινητοποιήσει η ΕΕ για να προαγάγει την πολιτική και κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη του Κοσσυφοπεδίου. Ειδικότερα, προτείνεται διαρθρωμένη προσέγγιση για την περαιτέρω προσέγγιση των πολιτών του Κοσσυφοπεδίου προς την ΕΕ, ιδίως μέσω διαλόγου για τις θεωρήσεις με προοπτική την τελική ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων. Η Επιτροπή προτείνει επιπλέον να επεκταθούν τα αυτόνομα εμπορικά μέτρα και, όταν εκπληρώσει το Κοσσυφοπέδιο τις σχετικές απαιτήσεις, θα προτείνει την εκπόνηση διαπραγματευτικών οδηγιών με σκοπό τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας σε εύθετο χρόνο.

Τουρκία

Η Τουρκία εξακολούθησε να εκφράζει την προσήλωσή της στη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ. Διεξήχθησαν ελεύθερες και αδιάβλητες τοπικές εκλογές. Ελήφθησαν θετικά μέτρα όσον αφορά το δικαστικό σύστημα - χάρη στην υιοθέτηση της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος - τις σχέσεις πολιτείας-στρατού και τα πολιτιστικά δικαιώματα. Ειδικότερα, το Κοινοβούλιο τροποποίησε τη νομοθεσία για να επιτραπεί η παραπομπή στρατιωτικού προσωπικού σε πολιτικά δικαστήρια σε καιρό ειρήνης. Η κυβέρνηση ξεκίνησε εκτεταμένο δημόσιο διάλογο για το κουρδικό ζήτημα, και ο δημόσιος τηλεοπτικός φορέας έθεσε σε λειτουργία έναν νέο σταθμό για την εκπομπή προγραμμάτων αποκλειστικά στην κουρδική γλώσσα.

Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, άνοιξαν νέα κεφάλαια. Η Τουρκία θέσπισε Εθνικό Πρόγραμμα για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Ο διορισμός επικεφαλής με αποκλειστική αρμοδιότητα επί των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να συμβάλει στην ορθολογική οργάνωση των προσπαθειών που καταβάλλει η κυβέρνηση στο πλαίσιο των συνδεόμενων με την ΕΕ μεταρρυθμίσεων. Ο διορισμός αυτός είναι ιδιαίτερα σημαντικός, δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης εισέρχονται σε πιο απαιτητική φάση, κατά την οποία η Τουρκία πρέπει να εντατικοποιήσει τις προσπάθειές της για την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης, ούτως ώστε να προχωρήσει το άνοιγμα των κεφαλαίων.

Η Τουρκία έχει πληγεί ιδιαίτερα από την οικονομική κρίση, αλλά οι επιπτώσεις της κρίσης περιορίστηκαν χάρη στην ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα και στα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της κρίσης. Η συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε συνδυασμό με συνετή δημοσιονομική πολιτική είναι ουσιαστικής σημασίας για την περαιτέρω ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της.

Οι έρευνες για την εικαζόμενη εγκληματική οργάνωση Ergenekon οδήγησαν στην άσκηση ποινικής δίωξης εις βάρος, μεταξύ άλλων, αξιωματικών του στρατού και εθνικιστικών κύκλων. Η υπόθεση αυτή αποτελεί για την Τουρκία μια ευκαιρία να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στην ορθή λειτουργία των δημοκρατικών της θεσμών και του κράτους δικαίου. Ωστόσο, είναι σημαντικό στο πλαίσιο αυτό να τηρηθούν πλήρως οι νομότυπες διαδικασίες, ιδίως τα δικαιώματα των κατηγορουμένων.

Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων πρέπει πλέον να επισπευσθεί ουσιαστικά. Πολλοί τομείς εξακολουθούν να θέτουν προβλήματα, όπως η ελευθερία της έκφρασης, η ελευθερία του Τύπου, η θρησκευτική ελευθερία, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα, ο έλεγχος των στρατιωτικών δυνάμεων από τις πολιτικές αρχές, τα δικαιώματα των γυναικών και η ισότητα των φύλων. Πρέπει να καταβληθούν ακόμη περισσότερες προσπάθειες όσον αφορά την ατιμωρησία των προσώπων που εμπλέκονται σε υποθέσεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης. Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης σχετικά με το κουρδικό ζήτημα θα πρέπει να οδηγήσει σε συγκεκριμένα μέτρα που εγγυώνται το σεβασμό όλων των δικαιωμάτων και ελευθεριών των Τούρκων πολιτών, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, και θα πρέπει να βελτιώσει σημαντικά την κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας. Ένας πιο εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των πολιτικών κομμάτων θα είναι ευεργετικός για τη μεταρρυθμιστική διαδικασία, ιδίως για τις εργασίες στον τομέα της συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Η Τουρκία εξέφρασε την υποστήριξή της στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις, υπό την αιγίδα των ΗΕ, μεταξύ των ηγετών της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας για τη συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος. Ωστόσο, δεν υπήρξε καμία πρόοδος ως προς την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Τουρκία δεν προχώρησε στην πλήρη εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης, ούτε στην εξάλειψη όλων των φραγμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, ιδίως των περιορισμών που επιβάλλονται στην άμεση μεταφορική σύνδεση με την Κύπρο. Είναι επιτακτικά αναγκαίο να εκπληρώσει η Τουρκία την υποχρέωσή της για πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου και να πραγματοποιήσει πρόοδο για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να μελετά εκ του σύνεγγυς την πρόοδο που σημειώνεται σε θέματα που καλύπτει η δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006.

Η Ελλάδα προέβη σε σημαντικό αριθμό επίσημων καταγγελιών για συνέχιση των παραβιάσεων του εναερίου χώρου της από την Τουρκία, μεταξύ άλλων και πτήσεων πάνω από ελληνικά νησιά.

Οι σχέσεις καλής γειτονίας εξακολουθούν να έχουν θεμελιώδη σημασία.

Η Τουρκία διαδραματίζει καίριο ρόλο όσον αφορά την περιφερειακή ασφάλεια και την προαγωγή του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών. Έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για να συμβάλει στη σταθεροποίηση στο Νότιο Καύκασο, στη Μέση Ανατολή και σε άλλες περιοχές και συμμετέχει σε διάφορες ειρηνευτικές αποστολές της ΕΕ. Έχουν καταβληθεί σημαντικές διπλωματικές προσπάθειες για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Αρμενία, γεγονός που οδήγησε στην ιστορική υπογραφή πρωτοκόλλων για την εξομάλυνση των σχέσεων τον Οκτώβριο του 2009. Είναι σημαντικό να κυρωθούν γρήγορα τα πρωτόκολλα αυτά από αμφότερες τις χώρες.

Τον Ιούλιο του 2009, η Τουρκία υπέγραψε τη διακυβερνητική συμφωνία για τον αγωγό φυσικού αερίου Nabucco. Το εν λόγω σχέδιο αποτελεί σημαντικό στρατηγικό βήμα προς μια στενότερη ενεργειακή συνεργασία μεταξύ της ΕΕ, της Τουρκίας και άλλων κρατών της περιοχής, καθώς και προς τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας. Η έγκαιρη ολοκλήρωση του νοτίου διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου, ιδίως μέσω της ταχείας εφαρμογής της διακυβερνητικής συμφωνίας για τον αγωγό Nabucco, παραμένει μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της ΕΕ στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας.

Η διαδικασία προσχώρησης της ΕΕ παρέχει ένα ισχυρό κίνητρο στην Τουρκία για να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις της, να ενισχύσει τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα και να εκσυγχρονιστεί περισσότερο. Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία εξακολουθεί να υπαγορεύει την προώθηση της διαδικασίας αυτής.

Ισλανδία

Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ στις 16 Ιουλίου 2009 και, στις 27 Ιουλίου, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει τη γνώμη της. Η αίτηση της Ισλανδίας θα εκτιμηθεί με βάση τις αρχές που καθορίζονται στη Συνθήκη, τα κριτήρια που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993, καθώς και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση, που προβλέπουν αυστηρές και δίκαιες προϋποθέσεις, με γνώμονα την αρχή ότι κάθε υποψήφια χώρα κρίνεται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.

Η Ισλανδία αποτελεί σταθερή δημοκρατία. Επλήγη σοβαρά από την παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Είναι ενσωματωμένη σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική αγορά χάρη στη συμμετοχή της στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και είναι επίσης μέλος στον χώρο του Σένγκεν. Η Ισλανδία είναι σημαντικός εταίρος για την ΕΕ στο πλαίσιο της Βόρειας Διάστασης και ενόψει της ανάπτυξης αρκτικής πολιτικής. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τα στοιχεία αυτά στη γνώμη της. Οι επιδόσεις της Ισλανδίας ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΟΧ θα αποτελέσουν ουσιαστικό στοιχείο της εξέτασης αυτής. Η Επιτροπή προετοιμάζει τη στιγμή αυτή τροποποίηση του κανονισμού για τον ΜΠΒ για να συμπεριλάβει την Ισλανδία μεταξύ των δικαιούχων χωρών.

Συμπεράσματα και συστάσεις

Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα και συστάσεις :

1. Η διαδικασία προσχώρησης αποτελεί ισχυρό κίνητρο για την εφαρμογή των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων στις χώρες της διεύρυνσης και εδραιώνει την ειρήνη και σταθερότητα στην Ευρώπη. Είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ να διατηρήσει τη δυναμική αυτής της διαδικασίας, σύμφωνα με τις αρχές και προϋποθέσεις που έχουν συμφωνηθεί και με βάση την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση.

2. Οι χώρες της διεύρυνσης δεν έχουν διαφύγει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. Η ΕΕ τις συνδράμει για να μετριάσουν τις επιπτώσεις της κρίσης και να προετοιμάσουν υγιή ανάκαμψη. Η εφαρμογή των συνδεόμενων με την ΕΕ μεταρρυθμίσεων συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου αυτού.

3. Η προαγωγή του κράτους δικαίου, ιδίως η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, αλλά και η ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων εξακολουθούν να συνιστούν μείζονα πρόκληση για τις χώρες της διεύρυνσης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να καταφεύγει σε όλα τα μέσα της διαδικασίας διεύρυνσης για να τις συνδράμει στην προσπάθεια αυτή. Είναι επιτακτικά αναγκαίο να επιλυθούν κατά προτεραιότητα τα προβλήματα που συνδέονται με την ελευθερία έκφρασης και τα μέσα ενημέρωσης.

4. Τα διμερή ζητήματα δεν θα πρέπει να παρεμποδίσουν τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Οι διμερείς διαφορές πρέπει να επιλύονται από τα ίδια τα εμπλεκόμενα μέρη, στα οποία εναπόκειται η ευθύνη για την εξεύρεση λύσεων με πνεύμα καλής γειτονίας και λαμβανομένων υπόψη των γενικών συμφερόντων της ΕΕ.

5. Η περιφερειακή συνεργασία στη νοτιοανατολική Ευρώπη έχει βελτιωθεί και οι χώρες της περιοχής αναλαμβάνουν, σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό, την ευθύνη της διαδικασίας. Ωστόσο, πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των περιφερειακών δομών και πρωτοβουλιών. Οι διαφωνίες για το θέμα του Κοσσυφοπεδίου[6] δεν θα πρέπει να παρακωλύουν την περιφερειακή συνεργασία.

6. Η θέσπιση καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία, στις αρχές του 2010, με βάση πρόταση της Επιτροπής, θα καταδείξει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποφέρουν απτά οφέλη στους πολίτες. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη έως τα μέσα του 2010, εφόσον οι χώρες αυτές πληρούν τις προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί στους χάρτες πορείας. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και οι ανταλλαγές, ιδίως νέων και φοιτητών, έχουν θεμελιώδη σημασία για την οικοδόμηση βιώσιμων οικονομικών δομών στο Κοσσυφοπέδιο. Με βάση το πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να συνεχιστεί η προώθηση των διευκολύνσεων για τις θεωρήσεις και θα πρέπει να αναληφθεί ανάλογη διαδικασία για το Κοσσυφοπέδιο με σκοπό την τελική ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, όταν θα έχουν πραγματοποιηθεί οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και θα έχουν εκπληρωθεί οι προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί.

7. Η Κροατία έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης που καθορίζονται στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Η πρόοδος αυτή έγινε αντιληπτή κατά τη Διάσκεψη Προσχώρησης τον Οκτώβριο του 2009, η οποία αποτελούσε συνέχεια της πολιτικής συμφωνίας του Σεπτεμβρίου 2009 μεταξύ της Σλοβενίας και της Κροατίας για το ζήτημα των συνόρων. Το σημαντικό αυτό άλμα προόδου έδωσε νέα δυναμική στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Η Κροατία πρέπει να συνεχίσει τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά το δικαστικό σύστημα και τη δημόσια διοίκηση, την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, καθώς και την επιστροφή των προσφύγων και τις δίκες για τα εγκλήματα πολέμου. Η Κροατία πρέπει να διευθετήσει το πρόβλημα της πρόσβασης του ICTY στα έγγραφα. Αν εκπληρώσει η Κροατία όλες τις εναπομένουσες προϋποθέσεις, οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν το προσεχές έτος.

8. Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έχει πραγματοποιήσει σε σημαντικό βαθμό τις βασικές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης προσχώρησης. Βάσει αυτών, και λαμβανομένης υπόψη της συνολικής προόδου των μεταρρυθμίσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι η χώρα πληροί σε ικανοποιητικό βαθμό τα πολιτικά κριτήρια που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης του 1993 και στο πλαίσιο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η χώρα τείνει να καταστεί λειτουργούσα οικονομία της αγοράς και έχει σημειώσει πρόοδο σε πολλούς τομείς που συνδέονται με την ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους.Με βάση τις παραπάνω εκτιμήσεις και λαμβανομένων υπόψη των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2005 και του Δεκεμβρίου 2006, η Επιτροπή συνιστά την έναρξη των διαπραγματεύσεων προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.Η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας, καθώς και η εξεύρεση αμοιβαίως αποδεκτής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων για το ζήτημα της ονομασίας, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, παραμένουν ουσιαστικής σημασίας.

9. Το Μαυροβούνιο υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2008 και, τον Απρίλιο του 2009, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της. Οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν σύμφωνα με όλους σχεδόν τους διεθνείς κανόνες, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες ελλείψεις. Η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και η παγίωση του κράτους δικαίου παραμένουν μείζονες προκλήσεις για το Μαυροβούνιο.

10. Η Αλβανία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ τον Απρίλιο του 2009 και η Επιτροπή είναι έτοιμη να εκπονήσει τη γνώμη της μόλις της το ζητήσει το Συμβούλιο. Οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν σύμφωνα με όλους σχεδόν τους διεθνείς κανόνες, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αδυναμίες που πρέπει να ληφθούν υπόψη στις επόμενες εκλογές. Η ενίσχυση του κράτους δικαίου και η εξασφάλιση της ορθής λειτουργίας των κρατικών θεσμών εξακολουθούν να αποτελούν μείζονες προκλήσεις.

11. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να επισπεύσει επειγόντως τον ρυθμό των βασικών μεταρρυθμίσεών της. Για να σημειώσει πρόοδο η χώρα, οι πολιτικοί αρχηγοί της πρέπει να έχουν ένα κοινό όραμα για τη γενική πορεία της χώρας, καθώς και την πολιτική βούληση να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις στον τομέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει επίσης να εκπληρώσει τις προϋποθέσεις που έχουν καθοριστεί για το κλείσιμο του Γραφείου του Ανώτατου Εκπροσώπου (OHR). H Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να εξετάσει αίτηση προσχώρησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στην ΕΕ πριν κλείσει το γραφείο αυτό. Για να μπορέσει η Επιτροπή να συστήσει τη χορήγηση του καθεστώτος της υποψήφιας χώρας, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να μεταρρυθμίσει το συνταγματικό πλαίσιό της για την αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών της. Ειδικότερα, η χώρα θα πρέπει να είναι σε θέση να θεσπίζει, να εφαρμόζει και να επιβάλλει του νόμους και τους κανόνες της ΕΕ.

12. Η Σερβία απέδειξε την προσήλωσή της στην προσέγγιση της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση με τη δημιουργία ιστορικού επιδόσεων για την εφαρμογή των διατάξεων της ενδιάμεσης συμφωνίας με την ΕΕ, και με την ανάληψη βασικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Λαμβανομένης υπόψη της αδιάλειπτης συνεργασίας της Σερβίας με το ICTY και της ανανεωμένης δέσμευσής της υπέρ της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι ΕΕ πρέπει να υλοποιήσει τώρα την ενδιάμεση συμφωνία. Η ενίσχυση του κράτους δικαίου και η επίσπευση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων παραμένουν σημαντικά σημεία. Η Σερβία πρέπει να επιδείξει πιο εποικοδομητική στάση έναντι της συμμετοχής του Κοσσυφοπεδίου στο περιφερειακό εμπόριο και την περιφερειακή συνεργασία. Η συνεργασία με την αποστολή της ΕΕ για το κράτος δικαίου (EULEX) έχει αρχίσει, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά τη δράση της EULEX στο βόρειο τμήμα του Κοσσυφοπεδίου.

13. Η σταθερότητα του Κοσσυφοπεδίου έχει διατηρηθεί αλλά παραμένει εύθραυστη. Η αποστολή της ΕΕ για το κράτος δικαίου (EULEX) έχει αναδιαταχθεί σε ολόκληρο το Κοσσυφοπέδιο και είναι πλήρως επιχειρησιακή. Το Κοσσυφοπέδιο αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως το κράτος δικαίου, η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας, η προστασία των Σέρβων και των διαφόρων άλλων μειονοτήτων, καθώς και η εντατικοποίηση του διαλόγου και η συμφιλίωση μεταξύ των κοινοτήτων. Το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να υιοθετήσει εποικοδομητική προσέγγιση έναντι της περιφερειακής συνεργασίας και να διασφαλίσει συνεχή υποστήριξη στο έργο της EULEX. Η Επιτροπή προτείνει διάφορους τρόπους για την κινητοποίηση των κοινοτικών μέσων με σκοπό να προαχθεί περαιτέρω η πολιτική και κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη του Κοσσυφοπεδίου, ιδίως στους τομείς των θεωρήσεων και του εμπορίου, καθώς και να σημειωθεί πρόοδος, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής, προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, στο πλαίσιο της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Στον τομέα του εμπορίου, η Επιτροπή προτείνει επιπλέον να επεκταθούν τα αυτόνομα εμπορικά μέτρα και, όταν εκπληρώσει το Κοσσυφοπέδιο τις σχετικές απαιτήσεις, θα προτείνει την εκπόνηση διαπραγματευτικών οδηγιών με σκοπό τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας σε εύθετο χρόνο.

14. Η Τουρκία πρέπει να αναπτύξει περαιτέρω τις νέες προσπάθειες στον τομέα των πολιτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν ξεκινήσει. Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης έχουν εισέλθει σε πιο απαιτητική φάση, κατά την οποία η Τουρκία θα πρέπει να εντατικοποιήσει τις προσπάθειες για την εκπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων. Η διαδικασία προσχώρησης της ΕΕ αποτελεί ισχυρό κίνητρο για την Τουρκία, ώστε να ενισχύσει τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, να εκσυγχρονιστεί και να προσεγγίσει περισσότερο την ΕΕ. Η Τουρκία διαδραματίζει καίριο ρόλο όσον αφορά την περιφερειακή ασφάλεια, τον ενεργειακό εφοδιασμό και την προαγωγή του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών. Έχουν καταβληθεί σημαντικές διπλωματικές προσπάθειες για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Αρμενία, γεγονός που οδήγησε στην ιστορική υπογραφή πρωτοκόλλων για την εξομάλυνση των σχέσεων τον Οκτώβριο του 2009. Η Τουρκία πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης και να σημειώσει πρόοδο προς την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να αξιολογεί την πρόοδο θεμάτων που καλύπτονται από τη δήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2006. Οι σχέσεις καλής γειτονίας παραμένουν θεμελιώδους σημασίας.

15. Όσον αφορά το κυπριακό ζήτημα, οι ηγέτες της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας εισέρχονται σε αποφασιστική φάση των διαπραγματεύσεων που αποβλέπουν σε συνολική διευθέτηση υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. H Επιτροπή υποστηρίζει τις προσπάθειές τους και παρέχει τεχνικές συμβουλές για θέματα αρμοδιότητας της ΕΕ. Καλεί και τους δύο ηγέτες να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους ώστε να φέρουν επιτυχώς εις πέρας τις συνομιλίες διευθέτησης το συντομότερο δυνατό και ζητεί από την Τουρκία να συμβάλει με συγκεκριμένα βήματα στη συνολική αυτή διευθέτηση του Κυπριακού.

16. Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ και η Επιτροπή προετοιμάζει τη γνώμη που της ζήτησε το Συμβούλιο. Η αίτηση της Ισλανδίας θα εκτιμηθεί με βάση τις αρχές που καθορίζονται στη Συνθήκη, τα κριτήρια που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993, καθώς και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση. Η Ισλανδία είναι στενά ενσωματωμένη στην ΕΕ σε διάφορους τομείς, δεδομένου ότι είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και του Σένγκεν.

17. Η δημόσια στήριξη της διεύρυνσης είναι ζωτικής σημασίας. Είναι σημαντικό οι αρχές των κρατών μελών, οι χώρες εταίροι και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να βοηθήσουν τους πολίτες να καταλάβουν καλύτερα την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συμπεράσματα σχετικά με την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία, την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο[7], την Τουρκία

Αλβανία

Η Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΣΣΣ) τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο και εφαρμόζεται, σε γενικές γραμμές, απρόσκοπτα. Η Αλβανία εξακολούθησε να σημειώνει πρόοδο για την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων σύμφωνα με την ευρωπαϊκή εταιρική σχέση. Το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ έκρινε ότι οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Ιουνίου διεξήχθησαν σύμφωνα με τους περισσότερους διεθνείς κανόνες, αλλά ότι είναι απαραίτητο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την έμπρακτη εφαρμογή, στις μελλοντικές εκλογές, των συστάσεων που διατυπώθηκαν. Έχει σημειωθεί απτή πρόοδος όσον αφορά την κατάρτιση εκλογικών καταλόγων και το νομικό πλαίσιο, αλλά διαπιστώθηκαν αδυναμίες όσον αφορά της διαδικασίες καταμέτρησης των ψήφων. Η εκλογική μεταρρύθμιση ολοκληρώθηκε και θεσπίστηκε εγκαίρως νέος εκλογικός κώδικας για τις εκλογές. Εκπονήθηκαν βελτιωμένοι εκλογικοί κατάλογοι με βάση τα νέα ληξιαρχικά μητρώα, γεγονός που συνέβαλε στην εκπλήρωση, σε μεγάλο βαθμό, αυτής της βασικής προτεραιότητας της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Η διανομή δελτίων ταυτότητας που επιτρέπουν στους πολίτες χωρίς διαβατήριο να ψηφίζουν, έχει περατωθεί σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, η νοοτροπία διαλόγου μεταξύ των κυριότερων πολιτικών κομμάτων επιδεινώθηκε κατά την εκλογική περίοδο. Ο πολιτικός διάλογος, μια βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης, πρέπει να δρομολογηθεί εκ νέου.

Σημειώθηκε κάποια πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου . Οι κυριότερες συστάσεις που διατύπωσε το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ κατά τις προηγούμενες εκλογές ελήφθησαν υπόψη σε μεγάλο βαθμό στο πλαίσιο της συνολικής εκλογικής μεταρρύθμισης. Το Κοινοβούλιο εξέδωσε διάφορους σημαντικούς νόμους για να ευθυγραμμιστεί με το κεκτημένο της ΕΕ. Ωστόσο, η νοοτροπία διαλόγου πέρασε σε δεύτερη μοίρα μπροστά στα πολιτικά προγράμματα των κομμάτων και οι βασικές μεταρρυθμίσεις καθυστέρησαν. Η Αλβανία σημείωσε σχετική πρόοδο όσον αφορά την ενίσχυση των κυβερνητικών δομών της για τον συντονισμό των εργασιών σχετικά με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να ενισχυθούν περαιτέρω η ικανότητα και ο στρατηγικός προγραμματισμός. Στον τομέα της δημόσιας διοίκησης , εξακολούθησαν να γίνονται διορισμοί κατά παράβαση του νόμου περί δημοσίων υπηρεσιών, κυρίως μέσω προσωρινών συμβάσεων. Πρέπει να διευθετηθεί η έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας όσον αφορά τους διορισμούς, πράγμα που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες, ώστε να δημιουργηθεί μια ανεξάρτητη, αποτελεσματική και αξιοκρατική δημόσια διοίκηση, απαλλαγμένη από πολιτικές παρεμβάσεις. Η πλήρης εφαρμογή του νόμου περί δημοσίων υπηρεσιών, ή ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας στο πλαίσιο του υπουργείου δημόσιας διοίκησης και η εφαρμογή της στρατηγικής για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, αποτελούν βασική προϋπόθεση για την πρόοδο.

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος , η πρόοδος ήταν ελάχιστη. Θεσπίστηκε ο θεσμός του ιδιωτικού δικαστικού κλητήρα, αλλά μένει να υιοθετηθεί μια σφαιρική στρατηγική μεταρρυθμίσεων του δικαστικού συστήματος. Ο νόμος «περί ελέγχου του πολιτικού παρελθόντος» εκδόθηκε με απλή πλειοψηφία από το Κοινοβούλιο, χωρίς ευρεία διαβούλευση και συναίνεση. Εν συνεχεία, η εφαρμογή του εν λόγω νόμου ανεστάλη από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Το νομικό πλαίσιο για τη δικαστική μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί. Η θέσπιση βασικών νομοθετικών πράξεων για τη λειτουργία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και των διοικητικών δικαστηρίων εκκρεμεί. O φόρτος των εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα και η υποδομή των δικαστηρίων παραμένει ανεπαρκής. Οι απόπειρες της εκτελεστικής εξουσίας να περιορίσει την ανεξαρτησία της δικαστικής παραμένουν ιδιαίτερα ανησυχητικές. Η αναβολή, για διαδικαστικούς λόγους, υποθέσεων υψηλού επιπέδου, όπως η δίκη Gërdec, έθεσε ερωτηματικά σχετικά με την αμεροληψία του δικαστικού μηχανισμού. Σε γενικές γραμμές, το δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να υπολειτουργεί και πρέπει να καταβληθούν ακόμη πολλές προσπάθειες για να εξασφαλιστούν η ανεξαρτησία, η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητά του, ούτως ώστε να εκπληρωθεί η θεμελιώδης αυτή προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης.

Η κυβέρνηση συνέχισε τις προσπάθειές της για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η εφαρμογή της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, που αποτελεί βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης, έχει ξεκινήσει. Έχει θεσπιστεί ένας νόμος που απαιτεί την χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών επιγραμμικών διαδικασιών για τις δημόσιες συμβάσεις. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να αυξηθεί η διαφάνεια σε ορισμένους τομείς, όπως στον τομέα της εκπαίδευσης. Όλα αυτά είναι θετικά επιτεύγματα. Ωστόσο, η διαφθορά παραμένει μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική σε πολλούς τομείς και είναι άκρως προβληματική. Επιβάλλεται πιο αποφασιστική πολιτική βούληση, ιδίως όσον αφορά τις υποθέσεις υψηλού επιπέδου, για να ξεριζωθεί η νοοτροπία ατιμωρησίας που εξακολουθεί να επικρατεί. Σε γενικές γραμμές, πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο οι θεσμικές ρυθμίσεις και ο διυπηρεσιακός συντονισμός για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Πολλά μένουν ακόμη να γίνουν για όλες τις πτυχές του προβλήματος αυτού, κυρίως σε ό,τι αφορά τη λογοδοσία του δικαστικού συστήματος και τη διαφάνεια στον τομέα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.

Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία των μειονοτήτων , όπου το νομικό πλαίσιο είναι έτοιμο σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί η εφαρμογή σε πολλούς τομείς.

Όσον αφορά τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα , έχουν ληφθεί μέτρα για την καταπολέμηση του προβλήματος κακομεταχείρισης κατά την προφυλάκιση. Έχουν κατασκευαστεί νέες φυλακές και κέντρα προφυλάκισης για νέους και ασθενείς με προβλήματα ψυχικής υγείας. Το σύστημα αποφυλάκισης υπό όρους έχει αρχίσει να λειτουργεί. Ωστόσο, οι κακές συνθήκες κράτησης, οι οποίες επιδεινώνονται ακόμη περισσότερο εξαιτίας του υπερπληθυσμού των φυλακών, εξακολουθούν να αποτελούν πηγή σοβαρών ανησυχιών, ιδίως στις παλαιότερες φυλακές. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την εφαρμογή των συστάσεων του συνήγορου του πολίτη. Όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη , οι δυσκολίες παροχής νομικής αρωγής στις ευάλωτες ομάδες και σε ορισμένες μειονότητες εξακολουθούν να δημιουργούν ανησυχίες.

Το νομικό πλαίσιο για την προστασία της ελευθερίας έκφρασης έχει δημιουργηθεί. Ωστόσο, έχουν ασκηθεί πιέσεις σε ορισμένους παράγοντες των μέσων ενημέρωσης στους οποίους έγινε έξωση από εγκαταστάσεις που ανήκαν στην ιδιοκτησία της κυβέρνησης. Το νομικό πλαίσιο σχετικά με την πολιτική για τα μέσα ενημέρωσης δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και είναι αναγκαίο να τεθεί σε εφαρμογή η ισχύουσα νομοθεσία. Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες για να ολοκληρωθεί το νομικό πλαίσιο, να βελτιωθεί η διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης και να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του δημόσιου ρυθμιστικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα. Ο σεβασμός της ελευθερίας του συνέρχεσθαι και της θρησκευτικής ελευθερίας παραμένει ικανοποιητικός. Η κυβέρνηση έχει εντατικοποιήσει τις προσπάθειές της για την παροχή υποστήριξης στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, αποβλέποντας στη συμμετοχή τους στην επεξεργασία της βασικής νομοθεσίας. Ωστόσο, πρέπει να ενισχυθεί η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη των πολιτικών.

H πρόοδος στον τομέα των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων ήταν περιορισμένης εμβέλειας. Όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών , σημειώθηκε σχετική πρόοδος. Ο εκλογικός κώδικας προβλέπει ποσόστωση 30% για τις γυναίκες, η οποία εφαρμόστηκε από τα περισσότερα πολιτικά κόμματα στις εκλογές του Ιουνίου. Έχει δημιουργηθεί εθνικό συμβούλιο για την ισότητα ανδρών και γυναικών, αλλά η ισχύουσα νομοθεσία για την προστασία των γυναικών από κάθε μορφής βία δεν εφαρμόζεται πλήρως. Η ενδοοικογενειακή βία παραμένει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό πρόβλημα. Σημειώνεται σταθερή πρόοδος όσον αφορά τα δικαιώματα του παιδιού . Η εφαρμογή εναλλακτικών καταδικαστικών αποφάσεων για τους ανηλίκους έχει αυξηθεί, αλλά απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την καταπολέμηση της παιδικής εργασίας και για τη μείωση του ποσοστού πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο, ιδίως μεταξύ των παιδιών Ρομ. Οι μηχανισμοί υποστήριξης των κοινωνικά ευάλωτων ατόμων και των ατόμων με αναπηρίες εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι. Επιβάλλεται καλύτερος συντονισμός των κυβερνητικών οργανισμών και απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για την ενίσχυση των επαγγελματικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων . Η έλλειψη προόδου όσον αφορά την τροποποίηση του εργατικού δικαίου εξακολουθεί να παρεμποδίζει την ανάπτυξη κοινωνικού διαλόγου. Επιπλέον, δεν έχει ακόμη θεσπιστεί ο νόμος κατά των διακρίσεων.

Σημειώθηκε μικρή πρόοδος όσον αφορά την παγίωση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας , μια άλλη βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης. Έχουν καταρτιστεί χάρτες αποτίμησης των οικοπέδων για ολόκληρη τη χώρα, που αποβλέπουν στην αποζημίωση των παλαιών ιδιοκτητών. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να ληφθούν υπόψη όλες οι πτυχές του ζητήματος αυτού. Τα ανεπίλυτα προβλήματα ιδιοκτησίας εξακολουθούν να υπονομεύουν την ανάπτυξη μιας λειτουργικής κτηματαγοράς, να περιορίζουν τις ξένες επενδύσεις σε επίπεδο κάτω του δυνητικού, και να τροφοδοτούν τη διαφθορά. Η θέσπιση σφαιρικής στρατηγικής για τη ρύθμιση των νομικών και θεσμικών θεμάτων έχει θεμελιώδη σημασία στον τομέα αυτό.

Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την προστασία των μειονοτήτων. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να προσληφθούν μεταξύ των αστυνομικών δυνάμεων άτομα που ανήκουν στις μειονότητες. Ωστόσο, πρέπει να επισπευσθεί η εφαρμογή της σύμβασης-πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν ακριβή στοιχεία σχετικά με τις μειονότητες. Η επόμενη απογραφή του πληθυσμού, στο πλαίσιο της τήρησης των διεθνών προτύπων για την προστασία των δεδομένων, θα έχει θεμελιώδη σημασία για την επίλυση του προβλήματος αυτού. Το νομικό πλαίσιο για την προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω και να αποσαφηνισθεί, ούτως ώστε να μπορούν οι μειονότητες να απολαύουν πλήρως των πολιτιστικών τους δικαιωμάτων. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομ, αλλά η εφαρμογή της στρατηγικής για τους Ρομ προχωρεί με βραδύ ρυθμό. Η μειονότητα των Ρομ εξακολουθεί να διαβιώνει υπό πολύ δυσχερείς συνθήκες και να υφίσταται διακρίσεις.

Όσον αφορά τα περιφερειακά ζητήματα και τις διεθνείς υποχρεώσεις , η Αλβανία εξακολούθησε να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας και στην προώθηση των καλών σχέσεων με άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και με γειτονικές χώρες μέλη της ΕΕ. Η χώρα έλαβε ενεργό μέρος σε πρωτοβουλίες περιφερειακής συνεργασίας, ιδίως στο πλαίσιο της Διαδικασίας για τη Συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (SEECP), του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (RCC) και της Συμφωνίας Ελευθέρων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA). Οι διμερείς σχέσεις με τις λοιπές χώρες της διεύρυνσης και με γειτονικά κράτη μέλη της ΕΕ εξακολούθησαν να είναι θετικές. Όσον αφορά το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, η διμερής συμφωνία περί ασυλίας που συνήφθη με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν συνάδει με τις κοινές θέσεις και τις κατευθυντήριες αρχές της ΕΕ στον τομέα αυτό. Η Αλβανία πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη θέση της ΕΕ.

Η οικονομία της Αλβανίας παρέμεινε σε κατάσταση μακροοικονομικής σταθερότητας στο πλαίσιο της διεθνούς χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Μετά τη σταθερή επιτάχυνση του 2008, η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνθηκε το 2009, λόγω των περιορισμένων εξαγωγών, της μείωσης των επαναπατριζόμενων κεφαλαίων και της αύξησης της πίστωσης. Η νομισματική πολιτική παρέμεινε υγιής και η σταθερότητα των τιμών διατηρήθηκε. Ωστόσο, η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που ακολουθήθηκε με στόχο ιδίως την πραγματοποίηση δημόσιων έργων, απαραίτητων για το οδικό δίκτυο, προκάλεσε μεγάλο έλλειμμα του προϋπολογισμού. Οι αδυναμίες του κράτους δικαίου, η ανεπάρκεια των υποδομών και της άτυπης οικονομίας παραμένουν εμπόδια για την οικονομική ανάπτυξη και το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια , η Αλβανία σημείωσε πρόοδο προς τη δημιουργία λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς. Για να μπορέσει να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο πλαίσιο της Ένωσης, η Αλβανία πρέπει να μεταρρυθμίσει και να ενισχύσει το δικαστικό της σύστημα και να εξαλείψει τις αδυναμίες της στον τομέα των υποδομών και του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Η κυβέρνηση αντέδρασε στη διεθνή κρίση, καταφεύγοντας σε όλα τα νομισματικά και δημοσιονομικά μέσα, καθώς και σε ρυθμιστικά μέτρα. Οι μαζικές εισροές κεφαλαίων, που τροφοδοτήθηκαν εν μέρει από την επίσπευση της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης, ήταν υπεραρκετές για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης διηύρυνε τη φορολογική βάση, βελτίωσε την τήρηση των φορολογικών υποχρεώσεων και συνέβαλε στη μείωση του άτυπου τομέα. Η αποτελεσματικότερη είσπραξη των φόρων συνέβαλε σε πλεόνασμα του πρωτογενούς ισοζυγίου και βελτίωσε τον συνδυασμό των πολιτικών το 2008. Το επίπεδο συμμετοχής του κράτους στην οικονομία μειώθηκε περισσότερο, ιδίως στον τομέα της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Η είσοδος στην αγορά διευκολύνθηκε περαιτέρω και οι παράγοντες της αγοράς επωφελήθηκαν από τη βελτίωση των μητρώων ιδιοκτησίας και πιστώσεων. O τραπεζικός τομέας εξακολούθησε να διαθέτει ικανοποιητικό επίπεδο κεφαλαιοποίησης και ρευστότητας σε ένα δύσκολο διεθνές περιβάλλον. Το οδικό δίκτυο βελτιώθηκε χάρη σε δημόσια έργα μεγάλης κλίμακας.

Ωστόσο, η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική κατά την εκλογική περίοδο προκάλεσε σημαντικό έλλειμμα του προϋπολογισμού το 2008, και το προβλεπόμενο έλλειμμα για το 2009 παραμένει υψηλό. Απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών. Οι διαδικασίες πτώχευσης παραμένουν ανεφάρμοστες. Οι αδυναμίες της διοικητικής ικανότητας υπονομεύουν το κύρος και την αποδοχή του νομικού συστήματος. Οι άτυπες μέθοδοι για την εκτέλεση των συμβάσεων, που παρακάμπτουν το νομικό σύστημα, εξακολουθούν να αποτελούν ευρέως διαδεδομένη πρακτική. Τα ανεπίλυτα προβλήματα ιδιοκτησίας εξακολουθούν να υπονομεύουν τις προσπάθειες ανάπτυξης μιας λειτουργικής κτηματαγοράς και περιορίζουν τις επενδύσεις σε επίπεδο κάτω του δυνητικού. Ο άτυπος τομέας εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και η ανεργία παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Επιβάλλεται εις βάθος μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος. Η υποδομή των μεταφορών παραμένει μέτρια και η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος δεν έχει ακόμη διασφαλιστεί, λόγω της έλλειψης διαφοροποιημένης παραγωγής και περιορισμένης ικανότητας διασύνδεσης.

Η Αλβανία συνέχισε την εναρμόνιση της νομοθεσίας, των πολιτικών της και των ικανοτήτων της προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα . Έχει επιτευχθεί πρόοδος στους περισσότερους τομείς, αν και με άνισο τρόπο. Η πρόοδος συνεχίστηκε σε τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, η ενέργεια και η πολιτική στον τομέα των ΜΜΕ. Σε άλλους τομείς, όπως τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, η πολιτική για τα οπτικοακουστικά μέσα, η γεωργία και ο κτηνιατρικός/φυτοϋγειονομικός έλεγχος, η πρόοδος ήταν περιορισμένης εμβέλειας. Σε γενικές γραμμές, απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες για να βελτιωθεί η διοικητική ικανότητα και να προαχθεί η έμπρακτη εφαρμογή της νομοθεσίας.

Σημειώθηκε πρόοδος σε ορισμένους τομείς της εσωτερικής αγοράς . Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων , πραγματοποιήθηκε ικανοποιητική πρόοδος όσον αφορά την υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων, τη διαπίστευση και τη μετρολογία. Ωστόσο, πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα επιβολής της νομοθεσίας. Το νομοθετικό πλαίσιο για την κυκλοφορία των εμπορευμάτων βελτιώθηκε με την αναθεώρηση των ρυθμίσεων για τις πράξεις σε ξένο συνάλλαγμα. Το ρυθμιστικό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών βελτιώθηκε με τη δημιουργία οργάνων συμβουλευτικών και λήψης αποφάσεων.

Η πρόοδος συνεχίστηκε στον τομέα της μηχανογράφησης και της υποδομής των τελωνείων , αλλά απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας. Οι τελωνειακοί υπάλληλοι δεν υπάγονται στο δημόσιο. Στον τομέα της φορολογίας, η πρόοδος συνεχίστηκε. Οι επιδόσεις της φορολογικής διοίκησης βελτιώθηκαν και η μηχανογράφηση των φορολογικών υπηρεσιών έχει σχεδόν ολοκληρωθεί , αλλά η είσπραξη των φόρων εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Οι φόροι στις εισαγωγές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων και τυπωμένου υλικού δεν συνάδουν προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

Η πρόοδος συνεχίστηκε στον τομέα του ανταγωνισμού, τόσο όσον αφορά την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία όσο και τις κρατικές ενισχύσεις. Το νομοθετικό πλαίσιο συνάδει σε σημαντικό βαθμό με το κεκτημένο, αλλά απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την εφαρμογή του.

Μπορεί να καταγραφεί σχετική πρόοδος όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις . Οι ηλεκτρονικές διαδικασίες επεκτάθηκαν στις περισσότερες δημόσιες συμβάσεις. Ωστόσο, η περαιτέρω νομοθετική προσέγγιση στον τομέα των εκχωρήσεων, των υπηρεσιών κοινής ωφελείας και των διαδικασιών προσφυγής εξακολουθεί να εκκρεμεί. Η ικανότητα της υπηρεσίας δημοσίων συμβάσεων βελτιώθηκε, αλλά πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω. Σημειώθηκε σχετική πρόοδος όσον αφορά τα δικαιώματα διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Ο αριθμός των δικών για παραβάσεις αυξήθηκε. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν πολλές ακόμη προσπάθειες. Η επιβολή της νομοθεσίας παραμένει περιορισμένη και οι ικανότητες των γραφείων ευρεσιτεχνιών και δικαιωμάτων δημιουργού, καθώς και η εμπειρία και τα προσόντα του δικαστικού σώματος παραμένουν ανεπαρκή.

Σημειώθηκε μικρή πρόοδος στον τομέα των κοινωνικών πολιτικών και της απασχόλησης . Ο προϋπολογισμός για την κοινωνική προστασία αυξήθηκε και η στρατηγική όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία βελτιώθηκε, αλλά οι κανόνες όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία είναι ανεπαρκείς και η ικανότητα της επιθεώρησης εργασίας υπολείπεται σε σημαντικό βαθμό. Η νομοθετική προσέγγιση των προτύπων της ΕΕ συνεχίστηκε σε ορισμένους τομείς της δημόσιας υγείας . Ωστόσο, η διοικητική ικανότητα παραμένει ανεπαρκής. Σημειώθηκε σχετική πρόοδος όσον αφορά την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα στους τομείς της εκπαίδευσης και της πολιτικής έρευνας.

Καταγράφεται πρόοδος σε ορισμένες τομεακές πολιτικές . Όσον αφορά τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ , σημειώθηκε πρόοδος στην εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις. Σημειώθηκε σχετική πρόοδος στον τομέα της γεωργίας , όσον αφορά το νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο, αλλά οι διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να υφίστανται. Η εργαστηριακή ικανότητα βελτιώθηκε στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων, της κτηνιατρικής και φυτοϋγειονομικής πολιτικής, αλλά η συμμόρφωση προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής, γεγονός που παρεμποδίζει την εξαγωγική ικανότητα της Αλβανίας. Η πρόοδος συνεχίστηκε στον τομέα της αλιείας όσον αφορά την οριζόντια νομοθεσία, τις επιθεωρήσεις και τη διεθνή συνεργασία, αλλά οι έλεγχοι των αλιευμάτων και των εκφορτώσεων παραμένουν ανεπαρκείς.

Στον τομέα του περιβάλλοντος, σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων και την προστασία της φύσης, αλλά πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω οι ικανότητες χάραξης πολιτικής καθώς και οι μηχανισμοί εφαρμογής και εκτέλεσης. Στον τομέα των μεταφορών, το νομοθετικό πλαίσιο των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών βελτιώθηκε. Ωστόσο, απαιτούνται πολλές ακόμη σημαντικές προσπάθειες σε ολόκληρο τον τομέα αυτόν.

Στον τομέα της ενέργειας σημειώθηκε πρόοδος. Το τμήμα διανομής της επιχείρησης ηλεκτρισμού ιδιωτικοποιήθηκε. Τα μέτρα που αποβλέπουν στη βελτίωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και οι ικανότητες διασύνδεσης βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, ο τομέας της ενέργειας παραμένει ανεπαρκής. Η ασφάλεια της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος παραμένει εύθραυστη και πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη μείωση των απωλειών και την αύξηση της είσπραξης των τιμολογίων.

Όσον αφορά την κοινωνία της πληροφορίας και τα μέσα ενημέρωσης , η πρόοδος είναι περιορισμένης εμβέλειας. Η ελευθέρωση της αγοράς στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών συνεχίστηκε, αλλά εξακολουθεί να παρεμποδίζεται λόγω της έλλειψης πράξεων για τη διασφάλιση του ανταγωνισμού. Οι διοικητικές ικανότητες παραμένουν ανεπαρκείς, ιδίως στο πλαίσιο του συμβουλίου του ρυθμιστικού οργανισμού. Η πρόοδος της πολιτικής στον τομέα των οπτικοακουστικών μέσων ήταν περιορισμένη. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης σχετικά με τη μεταρρύθμιση των μέσων ενημέρωσης. Όσον αφορά τον δημοσιονομικό έλεγχο , σημειώθηκε ελαφρά πρόοδος, αλλά το νομικό πλαίσιο και η ικανότητα εφαρμογής πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω. Η πρόοδος στον τομέα των στατιστικών συνεχίστηκε.

Σημειώθηκε πρόοδος στους περισσότερους τομείς που συνδέονται με τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ασφάλεια , αν και κατά άνισο τρόπο. Στο πλαίσιο του διαλόγου σχετικά με την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων, ελήφθησαν μέτρα για την τήρηση όλων των κριτηρίων αξιολόγησης που έχουν καθοριστεί στους χάρτες πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος έκδοσης θεωρήσεων και πραγματοποιήθηκαν βασικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας. Η πρόοδος συνεχίστηκε όσον αφορά την πολιτική ελευθέρωσης του καθεστώτος των θεωρήσεων. Ελήφθησαν μέτρα για την εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης που καθορίζονται στον οδικό χάρτη για την ελευθέρωση των θεωρήσεων. Ο νόμος περί αλλοδαπών τέθηκε σε ισχύ και υιοθετήθηκαν οι διατάξεις εφαρμογής. Τέθηκε σε λειτουργία αξιόπιστο σύστημα ληξιαρχικών μητρώων και καταχώρισης διευθύνσεων και διανεμήθηκαν δελτία ταυτότητας. Ο ρυθμός έκδοσης βιομετρικών διαβατηρίων επισπεύσθηκε. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Συνεχίστηκε η εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Αλβανίας.

Σχετική πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα της διαχείρισης των συνόρων . Η εφαρμογή της ολοκληρωμένης στρατηγικής ελέγχου των συνόρων συνεχίστηκε, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να εφαρμοστεί αποτελεσματικά ο διυπηρεσιακός συντονισμός και να εξασφαλιστούν ικανοποιητικό επίπεδο κατάρτισης, ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμός στα συνοριακά φυλάκια. Ο νόμος για τον έλεγχο των κρατικών συνόρων δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί με αποτελεσματικότητα. Η διασυνοριακή συνεργασία πρέπει να ενισχυθεί. Καταγράφεται ικανοποιητική πρόοδος όσον αφορά το άσυλο. Ο νόμος για το άσυλο αναθεωρήθηκε, αλλά μένει ακόμη να υιοθετηθούν διάφορες διατάξεις εφαρμογής για να οριστικοποιηθεί το νομικό πλαίσιο. Η πρόοδος συνεχίστηκε στον τομέα της μετανάστευσης. Η εφαρμογή της εθνικής μεταναστευτικής στρατηγικής είναι σε εξέλιξη. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.

Όσον αφορά την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η πρόοδος ήταν μέτρια. Το νομικό πλαίσιο και η διοικητική ικανότητα βελτιώθηκαν, αλλά πρέπει να ενισχυθούν οι πόροι για τις έρευνες, καθώς και η εκτελεστική ικανότητα για την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων. Η συνεργασία μεταξύ της αστυνομίας και της δικαστικής εξουσίας παραμένει ανεπαρκής. Η πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση των ναρκωτικών ήταν περιορισμένης εμβέλειας. Τα αποτελέσματα στον τομέα αυτό παραμένουν ανεπαρκή και η διυπηρεσιακή συνεργασία πρέπει να ενισχυθεί. Η διακίνηση ναρκωτικών εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα.

Η πρόοδος συνεχίστηκε όσον αφορά την αστυνόμευση με την εφαρμογή του νέου νόμου περί αστυνομίας, στον οποίο επήλθαν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά τη στελέχωση του προσωπικού. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να αυξηθούν τα μέσα ερευνών, να εντατικοποιηθεί η συνεργασία με την εισαγγελία και να βελτιωθεί η διαχείριση των ανθρώπινων πόρων. Η διοίκηση της αστυνομίας, το προσωπικό, η κατάρτιση και οι δομές εσωτερικού ελέγχου της αστυνομίας πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την ανάπτυξη αξιόπιστων στατιστικών σχετικά με την εγκληματικότητα.

Καταγράφηκε περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες. Ελήφθησαν μέτρα για τη βελτίωση της προστασίας των μαρτύρων, τα οποία όμως δεν είναι επαρκή. Η συνεργασία με την Ιντερπόλ ενισχύθηκε, συμβάλλοντας στην εκτέλεση αρκετών διεθνών ενταλμάτων σύλληψης. Ωστόσο, οι προσπάθειες καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος υπονομεύονται από τη διαφθορά, την ελλιπή προστασία των μαρτύρων και την ανεπαρκή προσφυγή σε υπηρεσίες εγκληματολογικών πληροφοριών. Η αποτελεσματικότητα των ερευνών εξακολουθεί να εμποδίζεται από τα προβλήματα συνεργασίας μεταξύ της αστυνομίας και των εισαγγελικών αρχών.

Καταγράφεται σχετική πρόοδος όσον αφορά την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Η επιγραμμική βάση δεδομένων για τα θύματα έχει τεθεί σε λειτουργία. Η διοικητική ικανότητα του συντονιστή για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και ο Εθνικός Μηχανισμός Παραπομπής βελτιώθηκαν. Ωστόσο, απαιτούνται πρόσθετοι πόροι και καλύτερος διυπηρεσιακός συντονισμός για την εφαρμογή της στρατηγικής κατά της εμπορίας, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία των θυμάτων. Η Αλβανία παραμένει χώρα προέλευσης για την εμπορία ανθρώπων. Η εμπορία γυναικών και παιδιών στο εσωτερικό της χώρας σημειώνει αύξηση.

Η πρόοδος συνεχίστηκε όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Το νομικό πλαίσιο έχει δημιουργηθεί και έχει διορισθεί ανεξάρτητη εποπτεύουσα αρχή. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία του γραφείου του Επιτρόπου για την προστασία των δεδομένων απαιτούνται επαρκείς πόροι, ιδίως στον τομέα της κατάρτισης. Πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της νομοθεσίας και για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη σημείωσε πολύ περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων . Το εσωτερικό πολιτικό κλίμα επιδεινώθηκε, ενώ τα προβλήματα στην ορθή λειτουργία των θεσμών και η εμπρηστική ρητορική συνεχίστηκαν. Η εφαρμογή της μεταρρύθμισης υπήρξε αργή, λόγω έλλειψης