ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC89) 598 τελικό 
Βρυξέλλες, 9 Μαρτι'ου 1990 
Πρόταση 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΟΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με κοινοτική δράση για την προστασία του περιβάλλοντος 
στην περιοχή της Μεσογείου 
(MEDSPA) 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

- ι -
6ur> m f ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
!. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Στις 14 Νοεμβρίου 1988, η Επιτροπή εξέδωσε και έστειλε στο Συμβούλιο, 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, 
μία ανακοίνωση για την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχής της 
Μεσογείου^1). Η ανακοίνωση αυτή συνόψιζε την τρέχουσα κατάσταση των 
ειδικών προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζει το μεσογειακό περιβάλλον, 
υπογράμμιζε την οξύτητα των εν λόγω φαινομένων, συνέτασσε απολογισμό 
των κυρίων αποτελεσμάτων τα οποία επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια της 
προπαρασκευαστικής φάσης (1986-1988) της κοινοτικής δράσεως στον εν 
λόγω τομέα και περιέγραφε το γενικό πλαίσιο καθώς και τους 
προσανατολισμούς μιας στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσεως της 
Κοινότητας υπέρ του περιβάλλοντος της περιοχής αυτής. 
Στα συμπεράσματα του εν λόγω εγγράφου, η Επιτροπή δεσμευόταν να 
υποβάλει όσο το δυνατόν συντομότερα τις διατάξεις που καθορίζουν τα 
χρηματοδοτικά μέσα τα οποία πρέπει να διαθέτει η δράση αυτή για την 
εφαρμογή της. 
2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη σύνοδο του Μαΐου 1989, εξέδωσε ψήφισμα στο 
οποίο επιμένει ότι πρέπει να υπάρξει σύντομα ορισμός των χρηματοδοτικών 
και νομικών μέσων τα οποία οφείλουν να παρέμβουν κατά την εφαρμογή των 
προβλεπομένων δράσεων. Προς το σκοπό αυτό ζητά από την Επιτροπή : 
α) να εγκρίνει το ταχύτερο τις εσωτερικές διατάξεις που επί ρέπουν 
τον ορισμό των παρεμβατικών μέσων των διαφόρων διαρθρωτικών 
κοινοτικών ταμείων τα οποία πρόκειται να ενισχύσουν 
χρηματοδοτικά, με βάση τους ίδιους πόρους τους, τις προληπτικές 
δράσεις που προβλέπονται για το περιβάλλον· 
β) να επεξεργαστεί ΐίρόταοη κοινοτικού κανονισμού για τη δημιουργία 
ειδικού κοινοτικού μέσου, με σκοπό να επιτρέψει συμπληρωματικές 
παρεμβάσεις και συνδυασμένες με εκείνες των υπαρχόντων 
κοινοτικών μέσων. 
3. Από πλευράς του το Συμβούλιο, υπογράμμισε κατ' επανάληψη -άτυπες 
συνεδριάσεις των Υπουργών Περιβάλλοντος στους Δελφούς (1 και 2 
Οκτωβρίου 1988) και στην Caceres, (Μάιος 1989), συνεδρίαση των αρχηγών 
κρατών και κυβερνήσεων στη Μαδρίτη (26 και 27 Ιουνίου 1989)- τη ar^iaaia 
μιας κοινοτικής δράσης με σκοπό την παρέμβαση στην περιοχή της 
Μεσογείου για την αντιμετώπιση των ειδικών περιβαλλοντικών προβλημάτων 
του εν λόγω ευαίσθητου οικοσυστήματος. 
1) C0M(88) 392 τελικό της 21.11.1988 
- 2 
Μ. ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ 
1. Όπως τονίσθηκε ήδη στην ανακοίνωση της 14ης Νοεμβρίου 1988, μεγάλο 
μέρος των μέτρων που περιέχονται στον ενδεικτικό κατάλογο, ο οποίος 
περιλαμβάνεται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης, μπορεί να 
στηριχθεί χρηματοδοτικά, βάσει των ιδίων πόρων τους, από τα υπάρχοντα 
χρηματοδοτικά μέσα, περιλαμβανομένων των διαρθρωτικών ταμείων. 
Ειδικά, η προστασία ορισμένων βιοτόπων, η προστασία του δάσους έναντι 
των πυρκαγιών και της διάβρωσης του εδάφους αποτελούν ήδη το αντικείμενο 
πρωτοβουλιών της Κοινότητας. Είναι χρήσιμο να αναληφθούν οι πρωτοβουλίες 
αυτές ώστε να αποφευχθεί ο διπλασιασμός των προσπαθειών με την 
προβλεπόμενη κοινοτική δράση. 
1.1- KoivoTiKéc δράσε ιc νια το περιβάλλον (ΚΔΠ) 
0 κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2242/87 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 
1987^Ό επιτρέπει τη χορήγηση χρηματοδοτικής στήριξης σε έργα 
προτρεπτικού χαρακτήρα που αποσκοπούν να συνεισφέρουν στη διατήρηση και 
στην αποκατάσταση των βιοτόπων που απειλούνται επικίνδυνα, 
προστατεύοντας τα είδη που βρίσκονται σε κίνδυνο και που έχουν 
ιδιαίτερη σημασία για την Κοινότητα, κατ' εφαρμογήν της οδηγίας 
79/409/ΕΟΚ. 
Στο πλαίσιο του εν λόγω κανονισμού περιλαμβάνονται επίσης τα έργα 
προτρεπτικού χαρακτήρα τα οποία επιδίωκαν να συνεισφέρουν στην 
προστασία ή στην αποκατάσταση εδαφών που απειλούνται ή έχουν 
υποβαθμιστεί από πυρκαγιές, διαδικασίες διάβρωσης και ερήμωσης. 
0 κανονισμός, διαρκείας τεσοάρων ετών, λήγει στις 30 Ιουλίου 1991 και 
προβλέπει συνολικό ποσό ύψους 24 εκατ. ECU. 
Η προβλεπόμενη avavébior) αυτού του κανονισμού θα λάβει υπόψη κατά πάσα 
πιθανότητα τις διατάξεις που περιέχονται στην πρόταση οδηγίας την οποία 
έστειλε η Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 16 Αυγούστου 1988, η οποία προς 
το παρόν βρίσκεται υπό συζήτηση, για την προστασία των φυσικών και 
ημιφυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας^2). 
1.2 Δοάοειc οι οποίες προβλέπονται από τα διαοθοωτικά ταυεία 
Η αναμόρφωση των διαρθρωτικών ταμείων καθώς και η θέση σε ισχύ των νέων 
κανονισμών εφαρμογής είχε ως συνέπεια, αφενός, αύξηση των πόρων των 
ταμείων αυτών, τα οποία θα διαθέτουν το 1993 διπλάσιες πιστώσεις 
υποχρεώσεων σε σχέση με εκείνες του 1987 και, αφετέρου, την ένταξη της 
προστασίας του περιβάλλοντος μεταξύ των αποστολών των ταμείων αυτών. 
(1) ΕΕ αριθ. L 207 της 29.07.1987, σελ. 8 
(2) ΕΕ αριθ. C 247 της 21.09.1988, σελ. 3 
- 3 
1.2.1. Μεταξύ των περιφερειακών προγραμμάτων τα οποία υπέβαλαν πρόσφατα τα 
κράτη μέλη, ζητήθηκε η χρηματοδότηση μεγάλου αριθμού δράσεων οι οποίες 
συνδέονται με το περιβάλλον. Κατεβλήθη σημαντική προσπάθεια υπέρ των 
δράσεων αυτών στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης (ΚΠΣ) που αφορούν περιοχές 
με αναπτυξιακή καθυστέρηση. Οι χρηματοδοτούμενες δράσεις αφορούν 
ιδιαίτερα τη ρύπανση του αέρα, την προώθηση καθαρών τεχνολογιών, τη 
διατήρηση των αγροτικών τοπίων, τον αγώνα εναντίον της διάβρωσης των 
εδαφών και της ερήμωσης. 0 προσανατολισμός αυτός θα αποτελέσει επίσης 
έναν από τους άξονες προτεραιότητας των ΚΠΣ που αφορούν περιοχές 
βιομηχανικής παρακμής και αγροτικές περιοχές που περιλαμβάνονται στο 
στόχο 5β. 
Στις βιομηχανικές περιοχές σε μαρασμό η Επιτροπή συμμετέχει στη 
χρηματοδότηση δράσεων οι οποίες αποβλέπουν ιδιαίτερα στην εξυγίανση των 
εγκαταλελειμένων βιομηχανικών τομέων στο πλαίσιο προγραμμάτων που 
διεξάγονται τόσο με δική της πρωτοβουλία όσο και με πρωτοβουλία των 
κρατών μελών (π.χ. προγράμματα "εκτός ποσοστώσεων" στον τομέα της 
υφαντουργίας καθώς και του σιδήρου και του χάλυβα, προγράμματα RESIDER 
και RENAVAL) ή στο πλαίσιο νέων πρωτοβουλιών της Επιτροπής, όπως το 
πρόγραμμα που αφορά την μετατροπή σε περιοχές με ορυχεία (RECHAR). 
Παρόλα αυτά, τα μέσα που προβλέπονται για τις δράσεις υπέρ του 
περιβάλλοντος τα οποία εντάσσονται στα ΚΠΣ ανταποκρίνονται κατά βάση σε 
περιφερειακές ή εθνικές προτεραιότητες. Ως εκ τούτου, καλύπτουν μεγάλη 
ποικιλία μέτρων και πολύ μεγάλο έδαφος. Για το λόγο αυτό είναι ανεπαρκή 
για να αντιμετωπίσουν κατά σημαντικό τρόπο τις ρυπάνσεις των παρακτίων 
ζωνών και το πρόβλημα των επικινδύνων αποβλήτων. 
Η Επιτροπή αποφάσισε επομένως να αναλάβει πρωτοβουλία στον τομέα του 
περιβάλλοντος με την ονομασία ENVI REG (Environnement et réglons -
περιβάλλον και περιφέρειες) και να καλέσει τα κράτη μέλη να εκπονήσουν 
επιχειρησιακά προγράμματα επικεντρωμένα σε ορισμένο αριθμό δράσεων 
προτεραιότητας οι οποίες ενδιαφέρουν τις περιφέρειες του στόχου 1 καθώς 
και τις μεσογειακές παράκτιες ζώνες που περιλαμβάνονται στους στόχους 2 
και 5β. 
Στην περιοχή της Μεσογείου, τα μέτρα που προβλέπονται στο ENVI REG και οι 
τομείς προτεραιότητας είναι παρόμοιοι με εκείνους της κοινοτικής δράσης 
MEDSPA. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το MEDSPA θα συνεισφέρει μόνο 
σε χρηματοδοτικές δραστηριότητες, που δεν είναι επιλέξιμες για τη 
χορήγηση ενισχύσεων από τα διαρθρωτικά ταμεία και ανταποκρίνονται στις 
περιφέρειες του στόχου 1,2 και 5β. 
1.2.2. Η συνεισφορά του ΕΓΤΠΕ - τομέας προσανατολισμού σε θέματα περιβάλλοντος 
εντάσσεται στο πλαίσιο των κανονισμών 797/85^1^ για τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων και 355/77^2^ περί κοινής 
δράσεως για τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των 
γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων αλιείας καθώς και των ειδικών 
προγραμμάτων σε κάθε κράτος μέλος (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάς, Ιταλία). 
(1) ΕΕ αριθ. L 93 της 30.03.1985, σελ. 1 
(2) ΕΕ αριθ. L 51 της 23.02.1977, σελ. 1 
- 4 -
Η θέσπιση των κοινοτικών πλαισίων στήριξης, η αναθεώρηση των οριζοντίων 
μέτρων και η έγκριση των δασικών προγραμμάτων δράσης ενισχύουν περα$τέρω 
τις παρεμβάσεις του ΕΓΤΠΕ για το περιβάλλον επιτρέποντας του να 
ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των κρατών μελών. Ιδιαίτερα, η Κοινότητα 
μπορεί να παρέμβει στις μειονεκτικές περιφέρειες της Ισπανίας για να 
καταπολεμήσει τη διάβρωση του εδάφους δυνάμει του κανονισμού 
1118/88<1>. 
Εξάλλου, δυνάμει του κανονισμού 3529/86^2^ όπως τροποποιήθηκε από τον 
κανονισμό 1614/89^3^, η Κοινότητα ξεκίνησε από το 1987 πρόγραμμα 
στήριξης μέτρων προστασίας των δασών έναντι των πυρκαγιών του οποίου το 
προβλεπόμενο κόστος ανέρχεται σε 31,5 εκατ. ECU για πέντε χρόνια. 
1.2.3. Το κοινωνικό ταμείο υποστηρίζει τις δράσεις που μπορούν να έχουν 
σημαντικό αποτέλεσμα στο περιβάλλον και ιδίως στις ευαίσθητες ζώνες από 
πλευράς διατήρησης της φύσεως. 
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, το κοινωνικό ταμείο θα συμμετάσχει 
στις δράσεις που συνδέονται με το πρόγραμμα MEDSPA, σε συνδυασμό με 
εκείνες που εντάσσονται στο ENVI REG. 
Στο παρελθόν, το κοινωνικό ταμείο χρηματοδότησε την κατάρτιση ειδικών σε 
θέματα εξυγίανσης και κατεργασίας υδατίνων καταλοίπων τα οποία 
συνδέονται με τις θαλάσσιες μεταφορές. 
Η βοήθεια στο πλαίσιο του κοινωνικού ταμείου χορηγήθηκε για τη βελτίωση 
βιοτόπων περιφερειακού ενδιαφέροντος, καθαρίζοντας για παράδειγμα τα 
δάση. 
1.3. KoivoTiKéc δραστηαιότητε€ έρευνας και τεγνολονι^ ανάπτυΕηο 
Η Επιτροπή προωθεί και συμμετέχει εν μέρει χρηματοδοτικά σε ερευνητικές 
δραστηριότητες σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι έρευνες 
εκτελούνται στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων που περιλαμβάνονται στο κοινοτικό 
πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (1987-1991)^4^ και θα 
συνεχιστούν υπό το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο, (1990-1994)<5) το οποίο είναι υπό 
έγκριση στο Συμβούλιο. 
Πρόγραμμα Ε&ΤΑ στον τομέα του περιβάλλοντος 1986-1990 (75 εκατ. ECU) 
εφαρμογή μέσω συμβάσεων κοινής δαπάνης, εναρμονισμένων ενεργειών (COST), 
δραστηριοτήτων συντονισμού και κατάρτισης^6). 
(1) ΕΕ αριθ. L 107 της 28.04.1988, σελ. 3 
(2) ΕΕ αριθ. L 326 της 21.11.1986, σελ. 5 
(3) ΕΕ αριθ. L 165 της 15.06.1989, σελ. 10 
(4) ΕΕ L 302 της 24.10.1987 
(5) ΕΕ C 243 της 23.09.1989 
(6) ΕΕ L 159 της 14.06.1986. 
- 5 -
Το πρόγραμμα καλύπτε? τους τομείς της προστασίας του περιβάλλοντος, της 
:<λιματολογίας, των φυσικών κινδύνων και σοβαρών τεχνολογικών κινδύνων. Η 
επανεξέταση του προγράμματος αυτού συνείσφερε στην κατάρτιση πρότασης σχετικά με 
τα Ε&ΤΑ προγράμματα STEP-EPOCH*1>. 
Πρόγραμμα STEP (Επιστήμη και Τεχνολογία για την Προστασία του 
Περιβάλλοντος), 1989-1992 (75 εκατ. ECU) του οποίου οι εννέα ερευνητικοί 
τομείς αφορούν τις συνέπειες των ρυπαντών στην υγεία, την αξιολόγηση των 
κινδύνων που συνδέονται με τα χημικά προϊόντα, την ποιότητα του αέρα και 
των υδάτων, την προστασία των εδαφών, τα οικοσυστήματα, την προστασία 
και διαρήσηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, τις τεχνολογίες 
προστασίας του περιβάλλοντος και τους σοβαρούς τεχνολογικούς κινδύνους 
και την ασφάλεια κατά των πυρκαγιών. 
Πρόγραμμα EPOCH (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Κλιματολογία και τους 
Φυσικούς Κινδύνους) 1989-1992 (40 εκατ. ECU) που περιλαμβάνει τέσσερις 
ερευνητικούς τομείς: παλαιά κλίματα και κλιματικές μεταβολές, κλιματικά 
φαινόμενα και μοντέλα, συνέπειες του κλίματος και κίνδυνοι συνδεόμενοι 
με το κλίμα και σεισμικοί κίνδυνοι. 
Πρόγραμμα Ε&ΤΑ του Κοινού Κέντρου Ερευνών που αφορά την προστασία του 
περιβάλλοντος, 1988-1991 (77 εκατ. ECU)*2). Οι έρευνες διαξέγονται στα 
εργαστήρια του ΚΚΕρ. 
Το πρόγραμμα αφορά ,μεταξύ άλλων, τους τομείς χημικοί ρυπαντές, 
ατμοσφαιρική ρύπανση, ποιότητα των υδάτων και περιβαλλοντολογικές 
μελέτες στη Μεσογειακή Λεκάνη. 
Το πρόγραμμα Ε&ΤΑ του ΚΚΕρ περιλαμβάνει δραστηριότητα που αφορά την 
εφαρμογή των τεχνικών τηλανίχνευσης (36,5 εκατ. ECU) με σκοπό την 
παρακολούθηση και τη διαχείριση της χρήσεως των εδαφών στις περιθωριακές 
ευρωπαϊκές περιφέρειες και την παρακολούθηση του θαλασσίου 
περιβάλλοντος. 
Πρόγραμμα MAST (Επιστήμες και Τεχνολογίες της θάλασσας) 1989-1992*3) 
(50 εκατ. ECU) που περιλαμβάνει έρευνες με σκοπό τη βελτίωση της 
διαχείρισης και την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα οι 
έρευνες αφορούν τη μαζική εφαρμοσμένη επιστήμη της θαλάσσης 
(περιλαμβανομένης της κατασκευής μοντέλων), την επιστήμη και μηχανική 
των παρακτίων ζωνών, τη θαλάσσια τεχνολογία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 
επίσης δραστηριότητες συντονισμού στον τομέα των ερευνητικών πλοίων, 
δραστηριότητες κατάρτισης καθώς και την επεξεργασία προτύπων που αφορούν 
τα ωκεανογραφικά όργανα και τα συστήματα. 
Πρόγραμμα MONITOR στρατηγικής ανάλυσης, προβλέψεων και αξιολογήσεων σε 
θέματα έρευνας και τεχνολογίας, 1989-1992*4) C22 εκατ. ECU). 
0 τομέας δραστηριότητας που αφορά την στρατηγική ανάλυση (υπο-πρόγραμμα 
SAST) προβλέπει μεταξύ των αναλύσεων που πρόκειται να εκπονηθούν μία 
δημοσκόπηση που αφορά την επιστημονική και τεχνολογική στρατηγική η 
οποία μπορεί να βοηθήσει να ξεπεραστούν τα προβλήματα του περιβάλλοντος 
που σχετίζονται με τις μεταφορές. 
(1) ΕΕ C 327 της 20.12.1988 
(2) ΕΕ L 286 της 20.10.1988 
(3) ΕΕ L 200 της 13.07.1989 
(4) ΕΕ L 200 της 13.07.1989 
- 6 -
Άλλες αναλύσεις θα αναφερθούν σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας 
σχετικά με το περιβάλλον, για παράδειγμα τον προσδιορισμό των 
δυνατοτήτων που προσφέρονται από τις νέες τεχνολογίες πληροφοριών, τις 
τηλεπικοινωνίες και την κατασκευή μοντέλων για τη βελτίωση του δυναμικού 
διαχείρισης του περιβάλλοντος. 
1.4. Συγεργαοία με ΤΚ TPtTSÇ XWPgÇ 
α) Τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα διμερών συμφωνιών ΕΟΚ/τρίτες χώρες της 
Μεσογείου (Τουρκία, Κύπρος, Μάλτα, Αίγυπτος,Τυνησία, Αλγερία και Μαρόκο) 
ανανεώθηκαν πρόσφατα. Κανένα από τα ενδεικτικά προγράμματα τα οποία 
καθορίζουν ενδεικτικούς στόχους χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας, 
τους τομείς παρέμβασης κατά προτεραιότητα καθώς και τις προτεινόμενες 
δραστηριότητες δυνάμει των εν λόγω πρωτοκόλλων, δεν προβλέπει τη χρήση 
δημοσιονομικών πόρων, οι οποίοι διαχειρίζονται από την Επιτροπή, για 
προώθηση δραστηριοτήτων προστασίας του περιβάλλοντος. Μόνο ένα μικρό 
ποσοστό των δανείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων θα εκχωρηθεί σε 
έργα εξυγίανσης και επεξεργασίας των χρησιμοποιουμένων υδάτων. 
Παρόλα αυτά φαίνεται να πραγματοποιείται μια ελαφρά μεταβολή των τάσεων: 
Η Αίγυπτος ενεργοποίησε το χρηματοδοτικό πρωτόκολλο που τη συνδέει με 
την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για να καταστήσει δυνατή την παρέμβαση της 
Κοινότητας σε σχέδιο δημιουργίας και διαχείρισης φυσικού καταφυγίου στην 
Ερυθρά θάλασσα. Η Μάλτα, από πλευράς της, με τη βοήθεια της Επιτροπής, 
προβλέπει την πραγματοποίηση γενικού έργου ελέγχου της ρύπανσης που της 
επιτρέπει να εξοπλιστεί με αντί ρυπαντικό υλικό. 
Είναι επομένως επείγον να εξασκηθεί όλη η επιρροή της Κοινότητας 
προκειμένου να υπάρξει ευαισθητοποίηση των χωρών αυτών για τη σημασία 
της ένταξης της διαστάσεως του περιβάλλοντος στην αναπτυξιακή πολιτική 
τους και να παρέμβουν από τώρα ώστε κατά τη διάρκεια των 
διαπραγματεύσεων για την awa^é(ùor\ χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων (4ο 
πρωτόκολλο) να έχουν τεθεί ήδη οι βάσεις ώστε η προστασία του 
περιβάλλοντος να περιληφθεί μεταξύ των κατά προτεραιότητα τομέων 
συνεργασίας. Σύμφωνα με αυτήν την προοπτική, η Επιτροπή προγραμματίζει 
συνάντηση με όλες τις παράκτιες μη κοινοτικές χώρες κατά τη διάρκεια 
συνδιάσκεψης για τη διαχείριση του περιβάλλοντος, που πρόκειται να 
οργανωθεί στη Λευκωσία (Κύπρος) από τις 26 ως τις 28 Απριλίου 1990. 
β) 0 προϋπολογισμός της Κοινότητας διαθέτει εξάλλου ένα άλλο μέσο που της 
επιτρέπει να παρέμβει, τόσο υπέρ των χωρών της Μεσογείου, όσο και υπέρ 
των χωρών της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής (ALA-MED) στον τομέα της 
επιστημονικής συνεργασίας. 
Πρόκειται για ειδικά δάνεια που έχουν σκοπό τη στήριξη επιστημονικής 
συνεργασίας στο πλαίσιο συμφωνιών τις οποίες έχει υπογράψει η Κοινότητα 
με μη συνδεδεμένες χώρες οι οποίες δεν επωφελούνται ενός χρηματικού 
πρωτοκόλλου. 
Το μέσο αυτό επέτρεψε την υλοποίηση διαφόρων ερευνητικών έργων και 
δραστηριοτήτων επιστημονικής κινητικότητας στον τομέα του περιβάλλοντος 
με τις δύο χώρες που μπορούν να επωφεληθούν από αυτό, το Ισραήλ και τη 
Γιουγκοσλαβία. 
Στο πλαίσιο συνεργασίας με τη Γιουγκοσλαβία, το περιβάλλον αποτελεί 
σίγουρα τον πλέον σημαντικό τομέα συνεργασίας στον οποίο έχουν ξεκινήσει 
ήδη 16 έργα με κοινοτική συμμετοχή της τάξεως των 1,7 εκατ. ECU. 
- 7 -
Στο πλαίσιο της συνεργασίας με το Ισραήλ, το περιβάλλον αποτελεί έναν 
από τους τομείς προτεραιότητας στον οποίο πραγματοποιήθηκαν διάφορα 
έργα. Σε όλη αυτή την προβληματική ο τομέας των υδάτων αποτέλεσε το 
αντικείμενο συνεργασίας. Συνολικά, εφαρμόστηκαν 9 ερευνητικά έργα με 
κοινοτική συμμετοχή 660 χιλιάδες ECU. 
γ) Τέλος, ορισμένα κονδύλια του προϋπολογισμού επιτρέπουν την παρέμβαση 
υπέρ των μη κοινοτικών μεσογειακών χωρών για τις δραστηριότητες που 
συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Παρ' όλα αυτά αυτές είναι 
πολύ περιορισμένες σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες ενός 
περιβάλλοντος που είναι πολύ ευαίσθητο και υφίσταται υπερβολική 
εκμετάλλευση. 
Η εμπειρία απέδειξε ότι η Επιτροπή, παρά τα περιορισμένα οικονομικά μέσα 
που διαθέτει, αλλά χάρη στη περιορισμένη αυτή χρηματοδοτική συνεισφορά, 
μπόρεσε να παίξει το ρόλο καταλύτη σ' έναν τομέα ο οποίος, στις 
περισσότερες περιπτώσεις, δεν αποτέλεσε θέμα συνεργασίας κατά 
προτεραιότητα. Τα πρώτα αποτελέσματα δραστηριοτήτων που 
πραγματοποιήθηκαν επιτρέπουν την πρόβλεψη ηυξημένης ζήτησης για το 
μέλλον. Μεγαλύτερη δέσμευση της Επιτροπής θα επέτρεπε τη διατήρηση της 
τάσης αυτής προς την επιθυμητή κατεύθυνση. 
1.5. Ευρωπαϊκή ΤοάπεΕα Επενδύσεων 
Η παρουσία της Τράπεζας για τη χορήγηση δανείων με προορισμό το 
περιβάλλον υπήρξε πολύ μεγάλη κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. 
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση 1988, οι χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής 
Τράπεζας Επενδύσεων για επενδύσεις που αποβλέπουν ειδικά στην προστασία 
ή στη βελτίωση του περιβάλλοντος ανέρχονται σε άνω των 1,2 
δισεκατομμυρίων ECU που αποτελεί το 14,3% του συνόλου των 
χρηματοδοτήσεων έναντι, κατά μέσο όρο, 9,3% του συνόλου των παρεμβάσεων 
για το διάστημα 1984 έως 1987. Τα έργα εντοπίζονται στις δέκα κοινοτικές 
χώρες, κυρίως στην Ιταλία, στη Γερμανία και στην Ισπανία. 
Άνω του 60% του συνόλου αφορούν έργα καθαρισμού αποβλήτων υδάτων ή 
βελτίωσης της ποιότητας του ποσίμου ύδατος· περίπου ένα τρίτο αφορά τις 
εκπομπές βιομηχανικών εγκαταστάσεων στον αέρα. Η Τράπεζα χρηματοδότησε 
επίσης έναν αύξοντα αριθμό διαφόρων επενδύσεων που αποσκοπούν στην 
καταπολέμηση της διάβρωσης και των πλημμύρων, στην αναδάσωση, στην 
επεξεργασία των αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων, συνεισφέροντας στη 
βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. 
Συγκλίνουν επομένως οι προϋποθέσεις για τη στενή συμμετοχή της Τράπεζας 
στην κοινοτική δράση για τη προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή της 
Μεσογείου και στα προγράμματα που συνδέονται με τη δράση αυτή, 
συνδυάζοντας με κατάλληλο τρόπο τις παρεμβάσεις υπό μορφή επιδοτήσεων 
και δανείων με σκοπό τη μεγιστοποίηση του αποτελέσματος του συνδυασμού 
των χρησιμοποιουμένων δημοσιονομικών πόρων. 
- 8 -
ΜΙ. ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ MEDSPA 
Η εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης της 
προπαρασκευαστικής φάσης επέτρεψε στην Επιτροπή να διασαφηνίσει καλύτερα 
τις δυνατότητες παρέμβασης του MEDSPA και να συγκεκριμενοποιήσει 
περαιτέρω τον ορισμό του ρόλου του. 
α) Διεθνή κλίυακα 
Κατ'αρχάς, είναι απαραίτητο να υπάρξει συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι 
οι ζημιές που επέρχονται στο μεσογειακό περιβάλλον δεν είναι 
αποκλειστικά τοπικού ή περιφερειακού χαρακτήρα, αλλά έχουν διεθνή 
αντίκτυπο και ιδιαίτερα ευρωπαϊκό. Κατά συνέπεια, μόνο μια συντονισμένη 
δράση, διεθνούς κλίμακας, θα επιτρέψει το συγκερασμό των πολλαπλών αυτών 
συμφερόντων και την αποτελεσματική διαχείριση των μέτρων που προκύπτουν 
από αυτά. 
β) ΣτΛοιΣη του κοινοτικού πpoγpάuuατoc νια το περιβάλλον 
Με την έγκριση του τετάρτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον τον 
Οκτώβριο του 1987, το Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή να συγκεντρώσει την 
κοινοτική δράση σε δύο τομείς προταιρεότητας και συγκεκριμένα την 
πρακτική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας και την ενσωμάτωση του 
περιβάλλοντος στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Η κοινοτική δράση 
MEDSPA πρέπει κατά συνέπεια να παίξει ενεργό ρόλο στους δύο αυτούς 
τομείς, επιτρέποντας να βοηθηθούν οι μεσογειακές περιοχές ώστε να 
εφαρμόσουν κατά ορθό τρόπο την υπάρχουσα κοινοτική νομοθεσία ή 
διευκολύνοντας την εφαρμογή οδηγιών που βρίσκονται σε στάδιο 
επεξεργασίας. 
γ) Συνεκτικότητα 
Τα έργα που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος στην εν λόγω 
ζώνη δεν μπορούν να διεξαχθούν αποσπασματικά. Οι εκπονούμενες δράσεις 
πρέπει να αποτελούν συνεκτικό και εναρμονισμένο σύνολο, με σκοπό την 
πραγματοποίηση στόχων που ανταποκρίνονται στη λύση των οξέων και 
σημαντικών προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί για τη ζώνη αυτή. 
Το συνεκτικό αυτό σύνολο αυξάνει την αποδοτικότητα, αποφεύγει τις 
επαναλήψεις και τις άχρηστες προσπάθειες και, τέλος, επιτρέπει την 
κάλυψη των ενδεχομένων κενών της παρούσας πολιτικής. 
- 9 -
δ) nppqqyqTQMwoc 
Η ανάλυση των δραστηριοτήτων που διεξήχθηκαν κατά τη διάρκεια της 
προπαρασκευαστικής φάσης επέτρεψαν όχι μόνο να οριστούν οι 
προσανατολισμοί και να επιλεγούν οι δράσεις προτεραιότητας για το 
MEDSPA, αλλά επίσης και για άλλα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα και κυρίως 
για τα διαρθρωτικά ταμεία. Το έργο αυτό πρέπει να συνεχιστεί στο μέλλον. 
ε) Σνμπληρωυατικότητα 
Η προβλεπόμενη κοινοτική δράση θα πραγματοποιηθεί συμπληρωματικά με τις 
υπόλοιπες πρωτοβουλίες της Επιτροπής που επιδιώκουν παρόμοιους στόχους 
και ιδιαίτερα με την πρωτοβουλία ENVI REG της οποίας οι τομείς παρέμβασης 
είναι παρόμοιοι. Προκειμένου να υπάρξουν απτά αποτελέσματα στο σύνολο 
της λεκάνης της Μεσογείου, το MEDSPA θα συμμετάσχει στην προσπάθεια του 
ENVI REG παρεμβαίνοντας υπέρ των προβλεπομένων μέτρων προτεραιότητας, 
εφόσον δεν προβλέπονται στο πλαίσιο του ENVI REG ή των άλλων κοινοτικών 
χρηματοδοτικών μέσων. 
στ) Αλληλεννύη 
Η προστασία μιας ημίκλειστής θάλασσας όπως η Μεσόγειος δεν είναι δυνατόν 
να οργανωθεί παρά μόνο σε πολυμερές πλαίσιο στο οποίο περιλαμβάνονται 
όλες οι παράκτιες χώρες. 
Είναι επομένως σημαντικό η κοινοτική δράση που αποβλέπει στην προστασία 
της Μεσογείου να επεκταθεί στο σύνολο της περιοχής χρησιμοποιώντας όλα 
τα μέσα που διαθέτουν οι διεθνείς οργανισμοί οι οποίοι αναπτύσσουν 
δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα, καθώς και αυτά που υπάρχουν ήδη στο 
πλαίσιο συμφωνιών συνεργασίας της Κοινότητας με τρίτες χώρες της 
Μεσογείου ή άλλα κοινοτικά μέσα που επιτρέπουν την υλοποίηση δράσεων 
αυτού του τύπου. Η κοινοτική δράση μπορεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη 
αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων της και να αποτελέσει καταλυτικό 
στοιχείο έναντι των τρίτων χωρών, υποβοηθώντας τις ιδιαίτερα να 
δημιουργήσουν τις απαραίτητες διοικητικές, ρυθμιστικές και τεχνικές 
δομές για την ορθολογική διαχείριση του περιβάλλοντος τους. 
ζ) Συνεργασία 
Επιβάλλεται αποδοτική συνεργασία με τις άλλες διεθνείς αρχές ή 
οργανισμούς που διεξάγουν δραστηριότητες στην ίδια ζώνη με σκοπό 
παρόμοιους στόχους, ιδιαίτερα με ορισμένους ειδικούς οργανισμούς των 
Ηνωμένων Εθνών, όπως το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων (ΡΑΜ) η Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Επενδύσεων και η Διεθνής Τράπεζα. 
- 10 -
ΟΙ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 
*/ν Ο ενδεικτικός κατάλογος των κυρίων προβλημάτων του περιβάλλοντος, που άφορο 
ιδιαίτερα την περιοχή της Μεσογείου, καταρτίστηκε με τη βοήθεια της 
συμβουλευτικής επιτροπής και περιλαμβάνεται υπό μορφή παραρτήματος στην 
ανακοίνωση του Νοεμβρίου 1988. Παρ' όλα αυτά, προκειμένου να επικεντρωθούν οι 
προσπάθειες στα πιο επείγοντα και οξέα προβλήματα και για να ληφθούν υπόψη τα 
διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα, εκρίθη χρησιμότερο να υπάρξει παρέμβαση, κατά την 
πρώτη φάση των πέντε ετών, σε περιορισμένο αριθμό τομέων προτεραιότητας. 0* 
τομείς αυτοί επιλέγησαν σε συνάρτηση με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί κατά tr: 
διάρκεια της προπαρασκευαστικής φάσης (1986-1989), με τα αποτελέσματα της 
μελέτης που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Διεθνής Τράπεζα, 
με τις προτεραιότητες που έχουν προσδιορίσει τα συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση 
της Βαρκελώνης στο πλαίσιο του ΡΑΜ και επί τη βάσει πληροφοριών που περιέχονται 
στις εκθέσεις σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος που έχουν συνταχθεί από 
τα διάφορα μεσογειακά κράτη μέλη. 
α) ΕΕνγ(ανση και κατεργασία TWV αστικών αποβλήτων υοάτωγ 
Η συνολική ποσότητα υγρών αποβλήτων που εκχέονται στη Μεσόγειο υπολογίζεται στα 
2.109πι3/έτος με προέλευση τις αστικές περιοχές και στα 6.109πι3/έτος 
προερχόμενα από τις βιομηχανικές δραστηριότητες (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών 
για το περιβάλλον UNEP 1987). 60% των αποβλήτων αυτών προέρχονται από 
δραστηριότητες που εντοπίζονται στην παράκτια περιοχή, ενώ το υπόλοιπο 
προέρχεται από το επιφανειακό υδρογραφικό δίκτυο. 
Όσον αφορά τα αστικά ύδατα, υπολογίζεται ότι 90% των αποβλήτων απορρίπτονται 
στο περιβάλλον χωρίς καμία προκαταρκτική επεξεργασία. Η κατάσταση αυτή έχει 
ανεπιθύμητες συνέπειες για τη δημόσια υγεία και μπορεί να αποτελέσει οοβαρό 
κίνδυνο μικροβιολογικής και χημικής μόλυνσης των ζωνών κολύμβησης καθώς και των 
οστρακοφόρων ζωνών. Εξάλλου, μία από τις σημαντικότερες χρήσεις των παραλιακών 
μεσογειακών υδάτων είναι η κολύμβηση. Κατά τη διάρκεια σημαντικού μέρους του 
έτους, οι παραλίες χρησιμοποιούνται για δραστηριότητες αναψυχής, όχι μόνο γ ι es 
τους τοπικούς πληθυσμούς, αλλά για άνω των 100 εκατομμυρίων τουριστών που 
προέρχονται από την ενδοχώρα ή από το εξωτερικό. Από πλευράς προέλευσης των 
χρηστών της, διαπιστώνεται ότι η ακτή της Μεσογείου αποτελεί κατά ίΐολύ μεγάλο 
μέρος ευρωπαϊκή ζώνη αναψυχής. Εάν οι παράκτιες χώρες επιθυμούν να διατηρήσουν 
σε επιθυμητό επίπεδο τον δυναμισμό της τουριστικής βιομηχανίας οφείλουν 
πρωταρχικά να προστατέψουν την ποιότητα των υδάτων στις ζώνες αυτές, 
καταπολεμώντας τις απορρίψεις μη κατεργασμένων λυμάτων. Τα πρόσφατα γεγονότα τα 
οποία απασχόλησαν τις παράκτιες περιοχές της Βόρειας Αδριατικής, κατέδειξαν σε 
πιο βαθμό η ποιότητα του περιβάλλοντος συνδέεται με την ανάπτυξη του τουρισμού. 
Η καταπολέμηση των αιτιών του ευτροφισμού της Αδριατικής έχει καταστεί σήμερα 
επιτακτική ανάγκη για τη διατήρηση της οικονομίας μιας ολόκληρης περιφέρειας. 
Παρ' όλο που αυτό απαιτεί σημαντική χρηματοδότηση και δεν θα εύρε ι κατάλληλη 
ανταπόκριση από την καταφυγή στα υπάρχοντα κοινοτικά μέσα, το MEDSPA θα μπορούσε 
να βοηθήσει τις ιταλικές αρχές να καθορίσουν ένα πρόγραμμα παρεμβάσεων και να 
εφοδιαστούν με κατάλληλα μέσα για να εξασφαλίσουν τη γενική διαχείριση της 
σχετικής περιοχής και την προστασία των υδάτων της υδρογραφικής λεκάνης. 
Διαπιστώνεται επομένως ότι οι ανάγκες σε υποδομή και εξοπλισμό είναι πολύ 
σημαντικές, κυρίως σε μία ζώνη όπως η περιοχή της Μεσογείου η οποία γενικά 
αντιμετωπίζει χαμηλό ακαθάριστο εθνικό προϊόν (ΑΕΠ). 
- 11 -
Στα οικονομικά προβλήματα προσθέτονται τα τεχνικά, τα οποία συνδέονται με 
σημαντικές εποχιακές διακυμάνσεις του πληθυσμού, οι οποίες οφείλονται στην 
τουριστική ροή, που μπορεί, κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, να προκαλέσει 
αυξήσεις που φθάνουν έως δύο ή και δέκα φορές τον αριθμό των κατοίκων. Οι 
δυσχέρειες αυτές ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες αστικές περιοχές 
και τα μικρά νησιά. 
Πράγματι, είναι τεχνικά ευκολότερο να εξοπλιστεί με σύστημα επεξεργασίας 
αποβλήτων υδάτων μία μεγάλη πόλη η οποία έχει σταθερό πληθυσμό και μία ποσότητα 
και ποιότητα περίπου σταθερή, παρά ένας μικρός οικισμός ο οποίος αντιμετωπίζει 
έντονες εποχιακές διακυμάνσεις του πληθυσμού. 
Είναι επίσης δύσκολο για ένα δήμο μικρών διαστάσεων να μπορεί να εξασφαλίσει τις 
συμβουλές ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων για την επιλογή της καταλληλότερης 
διαδικασίας επεξεργασίας αποβλήτων υδάτων και να εφοδιαστεί με κατάλληλα όργανα 
διαχείρισης και συντήρησης των εξοπλισμών, πράγμα το οποίο προκαλεί διάφορες 
βλάβες και κακή λειτουργία των υπαρχόντων σταθμών. Τέλος η Επιτροπή, μετά τη 
λήξη της άτυπης συνεδρίασης των υπουργών περιβάλλοντος στις 27 και 28 Ιουνίου 
1988 στη Φρανκφούρτη, επεξεργάστηκε πρόταση οδηγίας η οποία προβλέπει κοινοτικά 
μέτρα για την επεξεργασία των αποβλήτων υδάτων^1). Η έγκριση της ΐΐρόταοης αυτής 
θα αυξήσει σημαντικά την απαραίτητη προσπάθεια και δέσμευση για τους μικρούς 
οικισμούς. 
β) AiOTstPtgn TWV OTSPSWV αποβλήτων 
0 τομέας των αποβλήτων αποτελεί μία πιθανή πηγή μη αμελητέας ρύπανσης στη ζώνη 
της Μεσογείου. Το αρκετά συχνό θέαμα οικιακών απορριμμάτων σκορπισμένων σε 
δρόμους, ακτές και εξοχές μαρτυρούν ανεπάρκεια κατάλληλων μέσων συλλογής και 
εξάλειψης. 
Η πρώτη και πιο ορατή απειλή για το περιβάλλον υπό την ευρεία έννοια και για 
τους πόρους υπογείων υδάτων, ιδιαίτερα, αποτελούν τα απόβλητα που 
εγκαταλείπονται στο ύπαιθρο, για τα οποία επιβάλλεται διορθωτική δράση. Παρ' όλα 
αυτά, σύμφωνα με την κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των αποβλήτων, την 
οποία ενέκρινε η Επιτροπή το Σεπτέμβριο 1989^2^, ο προσανατολισμός στο μέλλον 
πρέΐΓει να είναι όλο και περισσότερο προς την κατεύθυνση της πρόληψης (χρήση 
καθαρών τεχνολογιών και προϊόντων που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον), προς 
την αναβάθμιση (επιλεκτική συλλογή, σκουπιδότοποι κ.λ.π.) και προς τη 
βελτιστοποίηση της τελικής εξάλειψης (φυσικοχημικές ή βιολογικές κατεργασίες). 
Πράγματι, σε μια περιοχή όπως η παραλιακή ζώνη της Μεσογείου, η οποία υφίσταται 
πληθυσμιακή πίεση υπό συνεχή αύξηση, η διάθεση χώρων ικανών να δεχθούν 
ελεγχόμενη απόρριψη είναι όλο και περισσότερο δυσχερής. 
Χωρίς να λησμονείται το οικονομικό ενδιαφέρον το οποίο παρουσιάζει η αγορά της 
ανάκτησης ορισμένων ανακυκλώσιμων αποβλήτων, η αναβάθμιση των οργανικών 
αποβλήτων η οποία προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την πολτοποίηση των οικιακών 
αποβλήτων μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αποβεί μεγάλης χρησιμότητας 
(λίπανση, βελτιώσεις) για τον αγώνα κατά της υποβάθμισης των γεωργικών γαιών η 
οποία συνδέεται με τη διάβρωση και την ερήμωση. 
(1) C0M(89) 518 τελικό της 13ης Νοεμβρίου 1989 
(2) SEC(89) 934 τελικό 
- 12 -
γ) ΔιαΥείριοη των επικινδύνων αποβλήτων και των ιλύων καθαρισυού 
Η ανεπάρκεια των μέσων αποθήκευσης, επεξεργασίας και εξάλειψης των τοξικών και 
επικινδύνων αποβλήτων αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους του περιβάλλοντος που 
οφείλονται στις μεταφορές. Το 1983, 10 έως 11% των ποσοτήτων επικινδύνων 
αποβλήτων που παρήχθησαν πέρασαν τα σύνορα προς τόπους επεξεργασίας, αποθήκευσης 
ή/και εξάλειψης σε χώρα άλλη από τη χώρα προέλευσης. Χωρίς αυτό να καταλήξει σε 
αύξηση των εγκαταστάσεων εξάλειψης των οποίων η επιθεώρηση θα ήταν δύσκολο να 
διασφαλιστεί, είναι σκόπιμο να υπάρχει διαχείριση των καταλοίπων αυτών κατά 
ικανοποιητικό τρόπο από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος και να 
προγραμματιστούν οι επενδύσεις λαμβάνοντας υπόψη τον όγκο και τη ροή των προς 
επεξεργασία αποβλήτων. 
δ) Διαγείοιση των υδατίνων καταλοίπων που συνδέονται με τ\ς θαΛρσσιες 
μεταφορές 
Ενόψει της ευαισθησίας του μεσογειακού οικοσυστήματος και της οημααίας των 
θαλασσίων μεταφορών, το πρόβλημα αυτό προσλαμβάνει εντελώς ιδιαίτερες 
διαστάσεις·. 600 εκατομμύρια υδρογοναθράκων μεταφέρονται κάθε χρόνο το οποίο 
ισοδυναμεί με το 35 % της παγκόσμιας μεταφοράς. Σύμφωνα με εκτίμηση του UNEP του 
1988, σχετικά με την ποσότητα των υδρογοναθράκων που απορρίπτονται κατά τη 
διάρκεια διαδικασιών απόρριψης του έρματος, καθαρισμού των αμπαριών ή εκκένωσης 
αερίων, ανέρχεται στη Μεσόγειο στους 330.000 τόνους ανά έτος επί συνόλου 635.000 
τόνων· οι υπόλοιπες πηγές είναι τα αστικά απόβλητα (160.000 τόνοι), τα 
βιομηχανικά απόβλητα (110.000 τόνοι) και τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα (35.000 
τόνοι). 
Άλλες χημικές ουσίες οι οποίες μεταφέρονται από το ένα λιμάνι στο άλλο της 
Μεσογείου αποτελούν σημαντική συμβολή σε τοξικές και επικίνδυνες ουσίες. Η 
διεθνής σύμβαση MARP0L ορίζει παρ' όλα αυτά τη θάλασσα αυτή ως "ειδική ζώνη" 
όπου απαγορεύεται οποιαδήποτε απόρριψη. Παρ' όλα αυτά, η έλλειψη επαρκούς 
εξοπλισμού στους λιμένες της Μεσογείου, αποτελεί άλλοθι για τους θαλάσσιους 
μεταφορείς και καθιστά άκυρες τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στο πλαίσιο της 
MARP0L. 
ε) Διαϊείοιση των βιοτόπων κοινοτικού ενδιαιοέοοντοο 
Η αυξανόμενη αστικοποίηση και βιομηχανοποίηση των παράκτιων ζωνών, η τουριστική 
ανάπτυξη, η έλλειψη προγραμματισμού σε θέματα χωροταξίας απειλούν όλο και 
περισσότερο τους παράκτιους βιότοπους που απαντούν στη Μεσόγειο. 
Είναι απαραίτητο να υπάρξει επείγουσα προσπάθεια με σκοπό το συμβιβασμό της 
προστασίας των ζωνών αυτών με την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, 
πράγμα που αποτελεί τη μόνη εναλλακτική λύση που επιτρέπει τη διασφάλιση της 
επιβίωσης τους μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. 
Η κοινοτική δράση MEDSPA στον τομέα αυτό πρέπει να παρέμβει κατά συμπληρωματικό 
τρόπο προς τις ΚΔΠ. Σε περίπτωση όπου ο κανονισμός εφαρμογής των ΚΔΠ 
επεκτεινόταν σε άλλους βιότοπους εκτός εκείνων που στεγάζουν τα απειλούμενα 
πτηνά, τα μέτρα στον εν λόγω τομέα πρέπει να ενταχθούν στην αποκλειστική ευθύνη 
των ΚΔΠ. 
- 13 -
V. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ 
Με βάση την εξέταση των διαφόρων προβλημάτων που αντιμετωπίζει το μεσογειακό 
περιβάλλον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν σε αξιολόγηση των κυρίων 
εμποδίων στην εφαρμογή μιας αποτελεσματικής πολιτικής προστασίας του 
περιβάλλοντος στην εν λόγω περιοχή. Πρόκειται κυρίως για τους ακόλουθους λόγους: 
αδυναμία των αρμόδιων διοικητικών δομών διαχείρισης του περιβάλλοντος· 
απουσία ή αδυναμία στήριξης των μικρών οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, 
ιδίως σε θέματα συντήρησης των συστημάτων· 
ανεπάρκεια της διαθέσιμης πληροφόρησης για την κατάσταση του 
περιβάλλοντος που θα επέτρεπε την επεξεργασία συνεκτικών στρατηγικών 
παρέμβασης· 
απουσία προγραμμάτων εξυγίανσης· 
έλλειψη υποδομών, ιδίως για την επεξεργασία των χρησιμοποιημένων υδάτων 
και τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων· 
ανεπαρκής χρήση των καθαρών τεχνολογιών· 
ανεπαρκής κατάρτιση του ειδικευμένου προσωπικού· 
ανεπαρκής ευαισθησία για τα προβλήματα του περιβάλλοντος. 
Κατά τη διάρκεια της πρώτης πενταετούς φάσεως (1990-1994) προτείνεται να 
συγκεντρωθούν οι προσπάθειες στα ακόλουθα προβλήματα: 
Για τις πόλεις κάτω των 100.000 κατοίκων των παράκτιων κοινοτικών 
περιφερειών, οι οποίες περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του MEDSPA 
α) η εξυγίανση, η επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση των χρησιμοποιημένων 
υδάτων· 
β) η συλλογή, η επεξεργασία, η αποθήκευση, η ανακύκλωση και η εξάλειψη των 
στερεών αποβλήτων. 
Για το σύνολο των κοινοτικών παράκτιων περιφερειών, οι οποίες 
περιλαμβάνονται στο πλαίσιο του MEDSPA 
γ) η αποθήκευση και η επεξεργασία των υδάτων ερματισμού ή καθαρισμού των 
αμπαριών που περιέχουν υδρογοναθρακικά κατάλοιπα ή κατάλοιπα άλλων 
χημικών ουσιών που προέρχονται από δραστηριότητες που συνδέονται με τις 
θαλάσσιες μεταφορές· 
δ) η ολοκληρωμένη διαχείριση των βιοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος. 
Για το σύνολο των κοινοτικών περιφερειών που εντάσσονται στο πλαίσιο του 
MEDSPA : 
ε) η συλλογή, η επεξεργασία, η αποθήκευση, η ανακύκλωση και η εξάλειψη των 
τοξικών και επικινδύνων αποβλήτων και ιλύων καθαρισμού που παράγονται 
από τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας χρησιμοποιημένων υδάτων. 
- 14 -
Για τις μη κοινοτικές μεσογειακές χώρες 
στ) βοήθεια για τη δημιουργία διοικητικών δομών στον τομέα του 
περιβάλλοντος· 
ζ) απαραίτητη ενίσχυση για την εκπόνηση πολιτικών και προγραμμάτων δράσεως 
υπέρ του περιβάλλοντος· 
η) ενδεχομένως, ειδικά μέτρα στους τομείς προτεραιότητας που αναφέρονται 
στα σημεία α) έως ε) ανωτέρω. 
VI. ΤΑ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ 
Η δράση πρέπει να διαθέτει ίδιους κοινοτικούς πόρους. Η παρέμβαση των 
χρηματοδοτικών αυτών μέσων θα γίνει κατά συμπληρωματικό τρόπο προς εκείνη των 
υπαρχόντων χρηματοδοτικών μέσων. Μπορεί να παρέμβει υπέρ των μέτρων που 
ορίζονται στο κεφάλαιο V εφόσον αυτά δεν εντάσσονται στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ 
(FEDER) ή άλλων κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων και περιλαμβάνει κυρίως 
δραστηριότητες ενθάρρυνσης και ευαισθητοποίησης, επιφέροντας αποτελέσματα 
συνεργέ ι ας και αναπτύσσοντας διαπεριφερειακή και διεθνή συνεργασία. Έχει επίσης 
σκοπό να προσφέρει ιδίως στις τρίτες μεσογειακές χώρες, την απαραίτητη τεχνική 
βοήθεια και την εμπειρογνωμοσύνη για την ορθή διαχείριση του περιβάλλοντος και 
για την πραγματοποίηση των προτεινόμενων μέτρων. 
Κατά συνέπεια, μπορεί να επιδιώξει πειραματικά έργα ή έργα επίδειξης, αλλά 
μπορεί επίσης να κάνει χρήση διαφοροποιημένων μορφών χρηματοδότησης όπως η 
χορήγηση επιδοτήσεων, επιδοτήσεις επιτοκίων και επιστρεπτέες προκαταβολές. 
Η προτεινόμενη δράση καλύπτει περίοδο δέκα ετών, η οποία διαιρείται σε δύο 
πενταετείς φάσεις. 
Επειδή η πρώτη φάση εξέρχεται του πλαισίου της Διαθεσμικής Συμφωνίας και των 
Χρηματοδοτικών Προοπτικών, σ' αυτό το στάδιο, μπορούν να προσδιοριστούν μόνο οι 
απαραίτητες πιστώσεις για τη περίοδο 1990-1992. 
Οι χρηματοδοτικοί πόροι που κρίνονται απαραίτητοι για το MEDSPA, για τα τρία 
πρώτα χρόνια, ανέρχονται στα 37 εκατ. ECU, κατανεμημένα ως εξής: 
1990 1991 1992 
9 εκατ. ECU 13 εκατ.ECU 15 εκατ. ECU 
Τα εννέα εκατ. ECU που προβλέπονται για το 1990 εγγράφονται στο προσχέδιο 
προϋπολογισμού για το 1989. Τα ποσά που προτείνονται για την περίοδο 1990-1992 
δικαιολογούνται από το γεγονός ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο αναγνωρίζουν στο 
MEDSPA μια προτεραιότητα ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της αναθεώρησης των 
χρηματοδοτικών προοπτικών. 
- 15 
Ενδεικτικά, τα εν λόγω χρηματοδοτικά μέσα κατανέμονται γενικά στα πέντε έτη κατά 
τον ακόλουθο τρόπο: 
85% του προϋπολογισμού θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση μέσων που 
αφορούν την προτεινόμενη δράση· 
10% θα αφιερωθεί στην τεχνική βοήθεια για την υλοποίηση της δράσης· 
και 5% θα έχει στόχο τη συλλογή των απαραίτητων πληροφοριών για την 
εφαρμογή της δράσης καθώς και για τη βελτίωση της κυκλοφορίας της 
πληροφόρησης στην Κοινότητα και μεταξύ της ΕΟΚ και των τρίτων χωρών. 
Κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να παρέμβει στη χρηματοδότηση των 
μέτρων που επιλέγονται στο πλαίσιο της δράσης, εντός του ορίου ενός ποσοστού που 
δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% του κόστους των μέτρων, εφόσον πρόκειται για 
δημόσιες επενδύσεις, για πειραματικά σχέδια ή για σχέδια επίδειξης και 30% εφόσον 
πρόκειται για ιδιωτικές επενδύσεις. Η χρηματοδότηση δραστηριοτήτων πληροφόρησης 
και ευαισθητοποίησης καθώς και εκείνων που συνδέονται με τη διαχείριση μπορεί να 
φθάσει το 100% του συνολικού κόστους. 
θα χρειαστεί νέα εκτίμηση για να αξιολογηθεί η σημασία των απαραίτητων μέσων για 
την υλοποίηση της δεύτερης φάσης. Αυτό θα γίνει το αργότερο κατά τη διάρκεια του 
τέταρτου έτους της εφαρμογής της δράσης και στη βάση εκθέσεως αξιολόγησης της 
πρώτης φάσης. 
- 16 -
Πρόταση 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΟΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με κοινοτική δράση για την προστασι'α του περιβάλλοντος 
στην περιοχή της Μεσογει'ου 
(MEDSPA) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Έχοντας υπόψη : 
τη συνθήκη για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και ιδίως το άρθρο 130 Ρ, 
την πρόταθϊ\ της Επιτροπής* 1>, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου^2^, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής^3^, 
Εκτιμώντας -. 
ότι δυνάμει του άρθρου 2 της συνθήκης η Κοινότητα έχει ως αποστολή, μεταξύ 
άλλων, να προάγει την αρμονική ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στο 
σύνολο της Κοινότητας, τη συνεχή και ισόρροπη επέκταση της οικονομίας και την 
αυξημένη σταθερότητα, 
ότι δυνάμει του άρθρου 130 Π της Συνθήκης, η δράση της Κοινότητας στον τομέα του 
περιβάλλοντος έχει ,ιδίως, ως αντικείμενο τη διατήρηση, την προστασία και τη 
βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και ότι κατά την επεξεργασία της 
δράσης αυτής στον τομέα του περιβάλλοντος, η Κοινότητα λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τις 
συνθήκες του περιβάλλοντος στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας καθώς και την 
(1) ΕΕ αριθ. C ... 
(2) ΕΕ αριθ. C ... 
(3) ΕΕ αριθ. C ... 
- 17 -
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας στο σύνολο της και την ισόρροπη 
ανάπτυξη των περιοχών της , 
ότι ορισμένες δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή 
της Μεσογείου μπορούν να υλοποιηθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο παρά σε 
επίπεδο κρατών μελών μεμονωμένα, 
ότι στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου 1983*1) σχετικά με τη 
συνέχιση και την υλοποίηση πολιτικής και προγράμματος δράσης των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων στον τομέα του περιβάλλοντος (1982-1986), η προστααι'α της Μεσογείου 
περιλαμβάνεται μεταξύ των ιδιαίτερων σημαντικών τομέων για κοινοτική δράση" ότι 
η δήλωση αυτή επαναλαμβάνεται στο ψήφισμα της 19ης Οκτωβρίου 1987*2) για τη 
συνέχιση και την υλοποίηση της πολιτικής αυτής και του προγράμματος δράσης για 
την περίοδο 1987-1992 αναφέροντας,μεταξύ των τομέων προτεραιότητας την γενική 
και ολοκληρωμένη προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή της Μεσογείου, 
ότι η Επιτροπή ,στην ανακοίνωση της για την προστασία του περιβάλλοντος στη 
λεκάνη της Μεσογείου την οποία υπέβαλε στο Συμβούλιο στις 24 Απριλίου 1984*3), 
αναλαμβάνει τη δέσμευση να εκπονήσει στρατηγική και πρόγραμμα δράσης για την προ­
στααι'α του περιβάλλοντος της εν λόγω περιοχής, 
ότι οι κατευθύνσεις για τη στρατηγική αυτή και το πρόγραμμα δράσης 
διευκρινίζονται στην ανακοίνωση προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την προστασία του περιβάλλοντος στην 
περιοχή της Μεσογείου, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 14 Νοεμβρίου 
1988*4> r 
ότι είναι απαραίτητο, λόγω της οικολογικής ευαισθησίας της περιοχής της 
Μεσογείου και των πιέσεων που ασκούνται σ' αυτή , να ενταθεί η προσπάθεια και 
να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των ενεργειών για την προστασία του 
περιβάλλοντος που πραγματοποιούνται σε περιφερειακό, εθνικό, κοινοτικό και 
διεθνές επίπεδο , 
(1) ΕΕ C 46 17.02.1983 σελ. 1 
(2) ΕΕ C 328 07.12.1987 σελ. 1 
(3) ΕΕ C 133 21.05.1984 σελ. 12 
(4) COM(88) 392 τελικό 21.11.1988 
- 18 -
ότι η περιοχή συνιστά οικολογική ενότητα και ότι η προστασία της Μεσογείου 
θαλάσσης δεν είναι δυνατόν να νοηθεί χωρίς διςθνή προσπάθεια η οποία να-
συγκεντρώνει όλα τα παράκτια κράτη, 
ότι λόγω της γεωμορφολογικής και κοινωνικοοικονομικής ομοιότητας της αυτής 
του Ατλαντικού στην Ιβηρική χερσόνησο, που βρίσκεται νότια του Τάγου, αυτή η 
περιοχή συνιστά οικολογική ενότητα συγγενή με την περιοχή της Μεσογείου, 
ότι η Κοινότητα πρέπει να συμβάλει στην υλοποίηση των ενεργειών προς όφελος 
του περιβάλλοντος, παρέχοντας χρηματοδοτική στήριξη σε ορισμένες ειδικές 
ενέργειες / 
ότι τα κοινοτικά διαρθρωτικά ταμεία όπως επίσης και ορισμένα άλλα κοινοτικά 
χρηματοδοτικά μέσα μπορούν να παρέμβουν, σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες, 
κανονισμούς και στόχους, για την εφαρμογή ορισμένων κατηγοριών μέτρων που 
προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό , 
ότι η Επιτροπή έχει αποφασίσει να εκγαινιάσει πρόγραμμα που αφορά τα διαρθρωτικά 
ταμεία στον τομέα του περιβάλλοντος (ENVIREG)· ότι, εξάλλου, είναι απαραίτητο να 
ξεκινήσει συμπληρωματικό πρόγραμμα για την προστασία του περιβάλλοντος της 
περιοχής της Μεσογείου,η οποία αποτελεί το αντικείμενο του παρόντος κανονισμού, 
ότι για την υλοποίηση των στόχων της δράσης, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί 
επαρκές ποσό· ότι η πρώτη φάση éfvei πενταετής και η φάση αυτή δεν καλύπτε­
ται από το χρονικό πλαίσιο της Διαθεσμικής συμφωνίας και των Χρηματοδοτικών 
Προοπτικών * ότι δεν είναι δυνατόν στο στάδιο αυτό να καθοριστούν οριστικά οι 
απαραίτητες πιστώσεις για όλη αυτή την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα 
δράσης , 
ότι είναι σκόπιμο να συσταθεί συμβουλευτική επιτροπή η οποία να επικουρεί την 
Επιτροπή κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού· 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ : 
Άρθρο 1 
1. θεσπίζεται κοινοτική δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στην 
περιοχή της Μεσογείου (MEDSPA). 
- 19 -
2. Η δράση αυτή αφορά το σύνολο της κοινοτικής και μη κοινοτικής περιοχής 
της Μεσογείου, καθώς επίσης και τα ισπανικά και πορτογαλικά εδάφη της 
Ιβηρικής χερσονήσου που δεν βρέχονται από τη Μεσόγειο και βρίσκονται 
νότια του Τάγου. 
Άρθρο 2 
Οι στόχοι οι οποίοι επιδιώκονται από τη δράση που καθιερώνεται με τον παρόντα 
κανονισμό είναι : 
η εντατικοποίηση της προσπάθειας για την προστασία και τη βελτίωση της 
ποιότητας του περιβάλλοντος και η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για 
το περιβάλλον στην εν λόγω περιοχή, 
η συμβολή στην καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη 
δράση της Κοινότητας, που υλοποιείται στα πλαίσια των άλλων 
κοινοτικών πολι τ ικών , 
η διατήρηση και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων 
που μπορούν να ληφθούν από την Κοινότητα προς όφελος του περιβάλλοντος 
της περιοχής της Μεσογείου, 
η αύξηση της συνεργασίας στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος 
στην εν λόγω περιοχή με την ενσωμάτωση της κοινοτικής δράσης στις 
ενέργειες που διεξάγονται σε περιφερειακό, εθνικό και διεθνές 
επίπεδο, 
η ενθάρρυνση της μεταφοράς των καταλλήλων τεχνολογιών με σκοπό την 
προστασία του περιβάλλοντος της Μεσογείου. 
- 20 -
Άρθρο 3 
1. Οι δημοσιονομικοί, πόροι που διατίθενται για την υλοποίηση 
της δράσης που προβλέπεται από τον παρόντα κανονισμό εξασφαλί­
ζεται με την εγγραφή ετήσιων πιστώσεων στον γενικό προϋπολογισμό των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εντός του ορίου των ετήσιων δημοσιονομικών 
ρευστοτήτων. 
2. Η χρησιμοποίηση των εν λόγω δημοσιονομικών πόρων πραγματοποιείται 
σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. 
Άρθρο 4 
Κατά τη διάρκεια της πρώτης πενταετούς φάσης, τα μέτρα προτεραιότητας που 
αναλαμβάνονται στο πλαίσιο.της προτεινόμενης δράσης εμφαίνονται στο παράρτημα. 
Για τη δεύτερη πενταετή φάση οι προτεραιότητες αυτές αναθεωρούνται σύμφωνα με τη 
διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 14. 
Άρθρο 5 
Μπορούν να τύχουν της χρηματοδοτικής ενίσχυσης, η οποία προβλέπεται στον 
παρόντα κανονισμό, οι ενέργειες που ανταποκρίνονται στα μέτρα προτεραιότητας που 
αναφέρονται στο άρθρο 4. 
Είναι δυνατόν, κατά περίπτωση, να τύχουν επίσης της ίδιας ενίσχυσης οι ενέργειες οι οποίει 
ανταποκρίνονται σε φαίνομενο που παρουσιάζει σοβαρό χαρακτήρα ή 
ταχεία εξέλιξη , 
επιτρέπουν τη μεταφορά και προσαρμογή των τεχνολογιών στη μεσογειακή 
περιβαλλοντική πραγματικότητα , 
ανταποκρίνονται σε πρόβλημα που μπορεί να προκαλέσει βραχυπρόθεσμα 
διαρκή μεταβολή των οικολογικών συνθηκών στην εξεταζόμενη ζώνη. 
- 21 -
Άρθρο 6 
1. Οι ενέργειες που επωφελούνται των ενισχύσεων που προβλέπονται στο 
πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων και των άλλων κοινοτικών χρηματοδοτικών 
μέσων δεν είναι επιλέξιμες για τη χορήγηση της χρηματοδοτικής ενίσχυσης 
που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό. 
2. Μπορούν να τύχουν της χρηματοδοτικής ενίσχυσης, οι ενέργειες που αναφέ­
ρονται στο άρθρο 5, εφόσον δεν είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο άλλων κοινο­
τικών χρηματοδοτικών μέσων. 
Άρθρο 7 
1. Μπορούν να τύχουν της χρηματοδοτικής ενίσχυσης, όλα τα φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα καθώς και οι ενώσεις προσώπων, που είναι εν τέλει υπεύθυνα για 
την εκτέλεση των ενεργειών που αναφέρονται στο άρθρο 5. 
2. Η χρηματοδοτική ενίσχυση μπορεί να λάβει μια από τις ακόλουθες μορφές : 
επιχορήγηση σε κεφάλαιο με σκοπό επενδύσεις που δεν αφορούν 
υποδομές 
χρηματοδοτική συνεισφορά σε πειραματικά σχέδια ή σε σχέδια 
επίδειξης, καθώς και σε μέτρα που έχουν σκοπό τη συλλογή της 
απαραίτητης πληροφορίας για την εκτέλεση της δράσης ή μέτρων 
τεχνικής βοήθειας που αναλαμβάνονται με πρωτοβουλία της 
Επι τροπής 
επιδότηση επιτοκίων στην περίπτωση υποδομών 
επιστρεπτέες προκαταβολές που αποφασίζονται κατά περίπτωση 
- 22 -
Άρθρο 8 
Η χρηματοδοτική ενίσχυση για τις ενέργειες που αναφέρονται στο 
άρθρο 5 υπόκειται στα ακόλουθα όρια : 
το πολύ 50% του συνολικού κόστους εφόσον πρόκειται για δημόσιες 
επενδύσεις, για πειραματικά σχέδια ή για σχέδια επίδειξης" 
- το πολύ 30% του συνολικού κόστους εφόσον πρόκειται για ιδιωτικές 
επενδύσει ς* 
- τό πολύ 100% του συνολικού κόστους για τα μέτρα που 
α.ποσκοπούν στη συλλογή της απαραίτητης πληροφορίας για 
την εκτέλεση της δράσης ή μέτρα τεχνικής βοήθειας που 
αναλαμβάνονται κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής. 
Άρθρο 9 
1. Για να εξασφαλίζεται η επιτυχία των ενεργειών που διεξάγονται από τους 
δικαιούχους της χρηματοδοτικής ενίσχυσης δυνάμει του παρόντος κανο­
νισμού, η Επιτροπή λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα ώστε : 
να εξακριβώνει ότι οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται από την 
Κοινότητα έχουν διεξαχθεί σωστά, 
να προλαμβάνονται και να διώκονται οι ανωμαλίες, 
να ανακτώνται τα κεφάλαια που εισπράχθηκαν αχρεωστήτως λόγω 
κατάχρησης ή αμέλειας. 
2. Με την επιφύλαξη των ελέγχων που πραγματοποιεί το Ελεγκτικό Συνέδριο σε 
συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές ελεγκτικές αρχές ή υπηρεσίες κατ' 
εφαρμογή του άρθρου 206 α της Συνθήκης καθώς και κάθε επιθεώρηση που διεξάγεται 
δυνάμει του άρθρου 209 σημείο γ) της Συνθήκης, μόνιμοι ή άλλοι 
υπάλληλοι της Επιτροπής μπορούν να ασκούν επιτόπιους ελέγχους/ιδίως με 
δειγματοληψία /&σον αφορά τις ενέργειες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο 
της κοινοτικής δράσης. 
Πριν από τη διεξαγωγή του επιτόπιου ελέγχου, η Επιτροπή ενημερώνει 
σχετικά τον ενδιαφερόμενο δικαιούχο ώστε να της παρασχεθεί κάθε αναγκαία 
βοήθεια. 
- 23 -
3. Επί τρία έτη μετά την τελευταία πληρωμή για μια ενέργεια, ο δικαιούχος 
της χρηματοδοτικής ενίσχυσης θέτει στη διάθεση της Επιτροπής όλα τα δικαιο­
λογητικά έγγραφα που αφορούν τις σχετικές δαπάνες. 
Άρθρο 10 
1. Η Επιτροπή μπορεί να μειώσει ή να αναστείλει την πληρωμή της χρηματοδοτικής ενίσχυσης 
για κάθε ενέργεια, εάν διαπιστώσει την ύπαρξη κατάχρησης ή σημαντικής 
μεταβολής που επηρεάζει τον χαρακτήρα ή τους όρους εφαρμογής της 
ενέργειας ή του μέτρου και για την οποία δεν έχει ζητηθεί η έγκριση της 
Επιτροπής. 
2. Σε περίπτωση που δεν έχουν τηρηθεί οι προθεσμίες ή αν από την υλοποίηση 
ενέργειας δεν είναι δυνατόν να δικαιολογηθεί παρά μόνο ένα μέρος της 
χρηματοδοτικής ενίσχυσης που έχει ήδη χορηγηθεί, η Επιτροπή ζητά από 
το δικαιούχο να υποβάλει τις παρατηρήσεις του σε συγκεκριμένη προθεσμία. 
Εάν αυτός δεν παράσχει ικανοποιητική αιτιολογία, η Επιτροπή μπορεί να 
ακυρώσει το υπόλοιπο της χρηματοδοτικής ενίσχυσης. 
3. Κάθε ποσό το οποίο έχει αχρεωστήτως καταβληθεί πρέπει να επιστρέφεται 
στην Επιτροπή. Τα ποσά τα οποία δεν επιστρέφονται εμπροθέσμως, ενδέχεται 
να προσαυξηθούν με τόκους υπερημερίας. Η Επιτροπή εκδίδει τις διατάξεις 
για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου. 
Άρθρο 11 
1. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής 
της κοινοτικής δράσης. Η παρακολούθηση αυτή εξασφαλίζεται με εκθέσεις 
οι οποίες συντάσσονται συμφωνάμε διαδικασίες αποφασιζόμενες από κοινού 
μεταξύ της Επιτροπής και του φορέα που διεξάγει την ενέργεια, καθώς και με 
δειγματοληπτικούς ελέγχους. 
Η Επιτροπή υποβάλλει στην επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 12 κατωτέρω 
έκθεση για την πρόοδο που σημειώνεται κατά την εφαρμογή της δράσης, και, 
ιδίως, κατά τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων. 
- 24 -
2. Για κάθε πολυετή δράση ο δικαιούχος αποστέλλει στην Επιτροπή, 
εντός έξι μηνών από το τέλος κάθε πλήρους έτους εφαρμογής, 
εκθέσεις για την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Υποβάλλεται 
επίσης στην Επιτροπή τελική έκθεση εντός έξι μηνών 
από την ολοκλήρωση της ενέργειας. Για κάθε ενέργεια 
με διάρκεια κατώτερη των δύο ετών, ο δικαιούχος υπο­
βάλλει στην Επιτροπή έκθεση εντός έξι μηνών από την ολοκλήρωση 
της. Η Επιτροπή καθορίζει τη μορφή και το περιεχόμενο των 
εκθέσεων . 
3. Με βάση τις διαδικασίες και τις εκθέσεις παρακολούθησης που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, 
η Επιτροπή προσαρμόζει, εάν χρειαστεί, το μέγεθος ή τους όρους χορήγησης 
της χρηματοδοτικής ενίσχυσης που είχε αρχικά εγκριθεί, καθώς και το 
προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα των πληρωμών. 
4. Η Επιτροπή εκδίδει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του παρόντος άρθρου. 
Άρθρο 12 
1. Κατά την εκτέλεση των ενεργειών που αναφέρονται στο άρθρο 5, η Επιτροπή 
επικουρεί τα ι από επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, η οποία αποτελείται 
από αντιπροσώπους των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο 
αντιπρόσωπος της Επιτροπής. 
2. 0 αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των 
μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για 
το σχέδιο αυτό σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον 
επείγονται χαρακτήρα του θέματος και, αν χρειαστεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. 
3. Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά· επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το 
δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. 
4. Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της επιτροπής. Ενημερώνει 
την επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή. 
•;** 
'«î." 
- 25 -
Άρθρο 13 
0 κατάλογος των ενεργειών που έχουν τύχει χρηματοδοτικής ενίσχυσης δημοσιεύεται 
για ενημέρωση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Άρθρο 14 
0 παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1991. 
Εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια περιόδου 10 ετών, κατανεμημένης σε δύο πενταετείς φάσεις. Το 1995, το 
Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, αξιολογεί τα αποτελέσματα και 
αποφασίζει τυχόν τροποποιήσεις του παρόντος κανονισμού, ειδικότερα όσον αφορά 
τα μέτρα προτεραιότητας που απαιτούνται για την εκτέλεση της δεύτερης φάσης. 
0 παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε 
κάθε κράτος μέλος. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
- 26-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ 
ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ 
Μέτρα προτεραιότητας τα οποία προτείνονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού 
1. ΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
για τις παραλιακές πόλεις κάτω των 100.000 κατοίκων και τα 
μικρά νησιά, συλλογή, επεξεργασία, αποθήκευση και εξάλειψη των 
υγρών λυμάτων και των στερεών αποβλήτων· 
συλλογή, επεξεργασία, αποθήκευση, ανακύκλωση και εξάλειψη των 
ιλύων καθαρισμού και των τοξικών και επικινδύνων αποβλήτων· 
επεξεργασία των υδάτων των αμπαριών, των υδρογοναθρακικών 
καταλοίπων και των καταλοίπων άλλων χημικών ουσιών, που 
προέρχονται από θαλάσσιες δραστηριότητες· 
ολοκληρωμένη διαχείριση των βιοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος 
στις παράκτιες ζώνες. 
2. ΔΡΑΣΗ ΣΤΙΣ ΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ χΩΡΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ 
ενίσχυση για τη δημιουργία διοικητικών δομών στον τομέα του 
περιβάλλοντος· 
τεχνική βοήθεια απαραίτητη για την εκπόνηση πολιτικών και 
προγραμμάτων δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος· 
ενδεχομένως, ειδικά μέτρα στους τομείς προτεραιότητας που 
αναφέρονται στην παράγραφο 1. 
- 27-
jtfo àfâTit m §m) 
ι. Σπιτικό κονδύλιο τι 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ §6 
θέση «65 Νέο κονΙύλιο (ΠΠ 1990) 
Παλαιές θέσεις : 
Προϋπολογισμός 1985 
1966 
1967 
1988 
1989 
2. Ονομασία της fotonc θέση 665 81.359,63 (εκτέλεση) 
θέση 665 900.000,— 
θέση 665 1.000.000,— 
θέση 6610 (μερικώς) 1.100.000,— 
θέση 6610 (μερικώς) 5.000.000,— 
Περιβάλλον: Κοινοτική δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στην 
περιοχή της Μεσογείου (MEDSPA). 
3. Νουική Βάση 
Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με κοινοτική δράση 
για την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή της Μεσογείου, 
που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 29.11.1989. 
4. Πεοινοαωη και αιτιολόγηση της δοάοης 
4.1. Στόχοι 
Ενίσχυση της προσπάθειας που αποβλέπει στην προστασία και τη 
βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος της Μεσογείου και στην 
εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον στην εν 
λόγω περιοχή, 
συμβολή στην καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης 
στη δράση της Κοινότητας που διεξάγεται στο πλαίσιο των άλλων 
κοινοτικών πολιτικών, 
διατήρηση και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των κοινοτικών 
ενεργειών που είναι δυνατόν να καταλήξουν σε αποτελέσματα προς 
όφελος του περιβάλλοντος της περιοχής της Μεσογείου, 
ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της προστασίας του 
περιβάλλοντος στην εν λόγω περιοχή, ενσωματώνοντας την 
κοινοτική δράση στις ενέργειες που διεξάγονται σε περιφερειακό, 
εθνικό και διεθνές επίπεδο, 
ενθάρρυνση της μεταφοράς των κατάλληλων τεχνολογιών που 
αποσκοπούν στην προστασία του μεσογειακού περιβάλλοντος. 
- 28-
4.2. Αιτιολόγηση της Φράοτκ 
Λόγω της οικολογικής ευαισθησίας της περιοχής της Μεσογείου και των 
πιέσεων που ασκούνται σ' αυτήν, είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη 
αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών της Κοινότητας, έτσι ώστε να 
αντιμετωπιστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι πολυάριθμες πιέσεις και 
απειλές. 
Η δράση για να είναι αποτελεσματική, απαιτεί μια στρατηγική παρέμβασης 
που να εντάσσεται στο σύνολο των επιχειρούμενων παρεμβάσεων στην 
περιοχή αυτή. Πρέπει να συμβάλει στην κάλυψη ορισμένων κενών, και να 
δρά σαν καταλυτικό και προσανατολιστικό στοιχείο. 
5. Ποόταοη TaEivounonc Tnc ôartavnc 
Δαπάνη μη υποχρεωτική. 
Διαχωριζόμενες πιστώσεις. 
6. φψοη της δαπάνης και τρόπος υπολογιομοΟ 
6.1. Φύση της δαπάνης : 
επιχορήγηση σε κεφάλαιο για επενδύσεις, εκτός υποδομών, 
υποστήριξη σχεδίων δοκιμαστικής εφαρμογής ή επίδειξης, καθώς 
και μέτρα που αποσκοπούν στη συλλογή των απαραίτητων για την 
εκτέλεση της δράσης πληροφοριών ή μέτρων τεχνικής βοήθειας που 
λαμβάνονται κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, 
επιδότηση επιτοκίων στην περίπτωση υποδομών, 
επιστρεπτέες προκαταβολές, αποφασίζαμενες κατά περίπτωση. 
Μπορούν επίσης να χρηματοδοτηθούν περιγραφικές αναλύσεις και αναλύσεις 
αξιολόγησης, παροχές συμβουλών, παροχές υπηρεσιών, μελέτες, 
πραγματογνωμοσύνες, ενέργειες κατάρτισης, σεμινάρια, αποστολές, αγορά 
υλικού καθώς και κάθε άλλη αναγκαία παρέμβαση για την υλοποίηση των 
στόχων του προγράμματος. 
6.2. Τρόπος νπολ.ονιομρν 
Τα ποσά που δίνονται για κάθε μία από τις δαπάνες παρέχονται ενδεικτικά 
και ενδέχεται να αναθεωρηθούν από χρόνο σε χρόνο. 
-29-
7. Δηυοσιονουική επίπτωση τηο ooaonc OTIC πιστώσεις παοέυβασηο 
7.1. Συνολικό ενδεικτικό κόστος κατά τη διάρκεια της περιόδου 1990-1992 37,0 
εκατ. ECU. 
7.2. Ποσοστό της κοινοτικής χρηματοδότησης (σε %) στο συνολικό κόστος της 
δράσης. 
Το ποσοστό κοινοτικής χρηματοδότησης δεν μπορεί να υπερβαίνει: 
το 50% κατ' ανώτατο όριο του συνολικού κόστους, εφόσον 
πρόκειται για δημόσιες επενδύσεις και σχέδια πειραματικά ή 
επίδειξης, 
το 30% κατ' ανώτατο όριο του συνολικού κόστους, εφόσον 
πρόκειται για ιδιωτικές επενδύσεις, 
το 100% κατ* ανώτατο όριο του συνολικού κόστους για τις 
υπόλοιπες ενέργειες που προβλέπονται στον κανονισμό. 
-30-
7.3 Πoλυετέc Yoovooiavoauua (ενδεικτικό) 
7.3.1. Πιστώσει υπογοεωοεων (σε ECU) 
Φύση των 
δαπανών 
(Ι)Συνοδευτικά 
μέτρα, 
συγκέντρωση 
πληροφοριών 
και παρακο­
λούθηση της 
δράσης. 
(2)Ει6ικά 
μέτρα 
Σύνολο 1990 
1.350.000 
7.650.000 
9.000.000 1991 
1.950.000 
11.050.000 
13.000.000 1992 
2.250.000 
12.750.000 
15.000.000 ΣΥΝΟΛΟ 
5.550.000 
31.450.000 
37.000.000 
7.3.2. Πιστώσει πληοωυων (σε ECU) 
Φύση δαπανών 
(1) 
(2) 
Σύνολο 1990 
675.000 
2.295.000 
2.970.000 1991 
1.650.000 
7.140.000 
8.790.000 1992 
2.100.000 
10.880.000 
12.980.000 1993 
1.125.000 
8.585.000 
9.710.000 1994 
-
2.550.000 
2.550.000 ΣΥΝΟΛΟ 
5.550.000 
31.450.000 
37.000.000 
-31 -
TASK FORCE MME 
ΔΕΛΤΙΟ Γ ΙΑ TON ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 
Ι. Ποιά είναι η κύρια αιτιολόγηση του μέτρου; 
Προστασία/βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στην περιοχή της 
Μεσογείου και με τη δράση αυτή, συνεισφορά στην υλοποίηση της ενιαίας 
αγοράς και της Ενιαίας Πράξης. 
II. Χαρακτηριστικά των περιλαμβανόμενων επιχειρήσεων. 
Ιδίως: 
α) Υπάρχει μεγάλος αριθμός MME; 
Το μέτρο περιλαμβάνει πολυάριθμες επιχειρήσεις της περιοχής της 
Μεσογείου, μεταξύ των οποίων μεγάλο αριθμό MME. 
β) Παρατηρούνται συγκεντρώσεις σε περιφέρειες 
Ι) που εντάσσονται στο πλαίσιο των περιφερειακών 
ενισχύσεων των κρατών μελών; 
Ναι, στο σύνολο των περιφερειών που εντάσσονται στο 
πλαίσιο των εν λόγω περιφερειακών ενισχύσεων και που 
ανήκουν στη ζώνη η οποία καλύπτεται από το μέτρο, 
δηλαδή, οι μεσογειακές περιφέρειες της Γαλλίας 
(Languedoc - Roussi I Ion, Προβηγκία-Άλπεις-Κυανή Ακτή, 
Κορσική) και της Ισπανίας, η Ιταλία, η Ελλάδα και τα 
ισπανικά και πορτογαλικά εδάφη που δεν βρέχονται από τη 
Μεσόγειο και βρίσκονται νοτίως του Τάγου. 
II) που υπάγονται στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ (FEDER); 
Ομοίως. 0 νέος κατάλογος περιφερειών που ανήκουν στην 
ζώνη που καλύπτεται από το ΕΤΠΑ και περιλαμβάνεται στις 
δραστηριότητες του, ιδίως εκείνη που αφορά το στόχο 1, 
ο οποίος δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της 
15.07.1988 αριθ. L 185, και τέθηκε σε ισχύ την 
01.01.1989. 
III. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται άμεσα στις επιχειρήσεις-, 
Ουδεμία. 
IV. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις που ενδέχεται να επιβληθούν έμμεσα στις 
επιχειρήσεις από τις τοπικές αρχές; 
Ουδεμία. 
V. Υπάρχουν ειδικά μέτρα για τις MME; Ποιά είναι αυτά; 
Όχι. 
- 32-
V!. Ποιό είναι το προβλεπόμενο αποτέλεσμα; 
α) στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων-, 
Η προβλεπόμενη δράση δεν επιβάλλει άμεσα ουδεμία υποχρέωση στις 
επιχειρήσεις. 
Το αποτέλεσμα της δράσης του οποίου ο κύριος στόχος είναι η 
βελτίωση/προστασία του περιβάλλοντος θα είναι θετικό για την 
ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. 
Παρόλο που το αποτέλεσμα αυτό είναι δύσκολο να εκφραστεί 
ποσοτικά, η προβλεπόμενη δράση θα έχει ιδίως ευνοϊκό αντίκτυπο 
στον τομέα του τουρισμού και στις επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν 
με υπεργολαβία εργασίες υποδομής. 
Εξάλλου, η βελτίωση των υγειονομικών συνθηκών και η καλύτερη 
οργάνωση του χώρου θα αποτελέσουν κίνητρο για τις επιχειρήσεις 
ώστε να εγκατασταθούν στην εν λόγω περιοχή. 
β) στην απασχόληση; 
Οι συνέπειες που θα έχει στην απασχόληση η αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων είναι ευνοϊκές αλλά και 
πάλι είναι δύσκολο να εκφραστούν ποσοτικά. Οι επενδύσεις στον 
τομέα της υποδομής που θα γίνουν κατά τη διάρκεια των 10 ετών 
που καλύπτουν τη δράση θα προκαλέσουν σημαντικές ανάγκες σε 
τοπικό χειρονακτικό δυναμικό. 
VII. Ζητήθηκε η συμβουλή των κοινωνικών εταίρων; 
Ποιες είναι οι απόψεις τους; 
Δεν υπήρξε επαφή με τους κοινωνικούς εταίρους αλλά θα ζητηθεί η γνώμη 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. 

ISSN 0254-VW3 
COM(89)598 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR is 
ApHS. καταλόγου : CB-CO-90-105-GR-C 
ISBN 92-77-58251-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg