Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Το ευρωπαϊκό δίκαιο των συμβάσεων

(2001/C 255/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών έχει εντατικοποιηθεί η συζήτηση σχετικά με την εναρμόνιση του ουσιαστικού ιδιωτικού δικαίου και κυρίως του δικαίου των συμβάσεων(1).

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει μια σειρά ψηφισμάτων που αφορούν τη δυνατότητα εναρμόνισης του ουσιαστικού ιδιωτικού δικαίου. Το 1989 και το 1994, με ψηφίσματά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την έναρξη των εργασιών για τη θέσπιση ενός κοινού ευρωπαϊκού κώδικα ιδιωτικού δικαίου(2). Στα ψηφίσματά του αυτά, το Κοινοβούλιο αναφέρει ότι η εναρμόνιση συγκεκριμένων τομέων του ιδιωτικού δικαίου είναι πολύ σημαντική για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Το Κοινοβούλιο αναφέρει επίσης ότι η ενοποίηση κύριων κλάδων του ιδιωτικού δικαίου υπό τη μορφή ενός ευρωπαϊκού αστικού κώδικα θα αποτελέσει το αποτελεσματικότερο μέσο εναρμόνισης, προκειμένου να πληρούνται οι νομικές προδιαγραφές της Κοινότητας προκειμένου να επιτευχθεί μια ενιαία αγορά χωρίς σύνορα.

3. Επίσης, στο ψήφισμά του της 16ης Μαρτίου 2000 σχετικά με το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2000, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "θεωρεί ότι επιβάλλεται μεγαλύτερη εναρμόνιση στον τομέα του αστικού δικαίου στην ενιαία αγορά και ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη για το θέμα αυτό"(3). Στην απάντησή της της 25ης Ιουλίου 2000 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή αναφέρει ότι "θα υποβάλει ανακοίνωση στα άλλα θεσμικά όργανα και στο κοινό με στόχο μια σε βάθος και όσο το δυνατόν ευρύτερη συζήτηση εντός της προθεσμίας του 2001 που όρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο" στο Τάμπερε. Η Επιτροπή αναφέρει επίσης ότι "λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς και τις μελλοντικές εμπορικές και τεχνολογικές τάσεις, η ανακοίνωση αυτή θα αναλύει το ισχύον ή υπό προετοιμασία κοινοτικό κεκτημένο σε τομείς που άπτονται του αστικού δικαίου προκειμένου να εντοπίσει και να αξιολογήσει τις ελλείψεις καθώς και τις περατωθείσες ή τρέχουσες ακαδημαϊκές εργασίες".

4. Πραγματικά, στα συμπεράσματα της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Τάμπερε, στο σημείο 39, ζητείται "όσον αφορά το ουσιαστικό δίκαιο, η διεξαγωγή μιας συνολικής μελέτης σχετικά με την ανάγκη σύγκλισης της νομοθεσίας των κρατών μελών σε θέματα αστικού δικαίου, προκειμένου να εξαλειφθούν τα εμπόδια για την καλή λειτουργία των αστικών διαδικασιών"(4). Στον "Πίνακα αποτελεσμάτων για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά τη δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης"(5), ανακοινώνεται η έκδοση ενός συμβουλευτικού εγγράφου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Τάμπερε ασχολήθηκε με θέματα που αφορούν τη δικαστική συνεργασία στον τομέα του αστικού δικαίου, βάσει του τίτλου IV της συνθήκης ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα ανακοίνωση μπορεί να ερμηνευθεί ως το πρώτο βήμα προς την υλοποίηση των συμπερασμάτων του Τάμπερε.

5. Τέλος, η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνεται επίσης στην ανακοίνωση της Επιτροπής για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες(6), στο πλαίσιο της πολιτικής για την εξασφάλιση της συνοχής του νομοθετικού πλαισίου στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

6. Εξέχοντες εκπρόσωποι του ακαδημαϊκού κόσμου συζήτησαν εκτενώς το θέμα της εναρμόνισης συγκεκριμένων τομέων του δικαίου των συμβάσεων. Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν δύο σχέδια που αφορούσαν τον κώδικα συμβάσεων(7) και τις γενικές αρχές του δικαίου των συμβάσεων(8). Οι ακαδημαϊκές εργασίες συνεχίζονται και περιλαμβάνουν την εξέταση και άλλων θεμάτων που δεν συμπεριλαμβάνονται στα δύο σχέδια που δημοσιεύτηκαν, όπως συμβάσεις σε συγκεκριμένους τομείς των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές συμβάσεις, κατασκευαστικές συμβάσεις, επιχειρηματικές απαιτήσεις, χρηματοδοτικές μισθώσεις και ορισμένους τομείς του ιδιοκτησιακού δικαίου. Συγκεκριμένα, οι ακαδημαϊκές εργασίες επικεντρώνονται σε τομείς ιδιαίτερα σημαντικούς για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων σε όλη την Ευρώπη(9).

7. Η ακαδημαϊκή εργασία που έχει εκτελεστεί αφορά τόσο τη θέσπιση ενός δεσμευτικού κώδικα όσο και τη θέσπιση αρχών αναφοράς (restatements), οι οποίες θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν χρειάζεται, για την παροχή αξιόπιστων συγκριτικών πληροφοριών σχετικά με την ευρωπαϊκή νομική κατάσταση σε αυτούς τους τομείς.

8. H προσέγγιση ορισμένων τομέων του δικαίου των συμβάσεων σε επίπεδο ΕΚ έχει καλύψει ένα μεγάλο αριθμό θεμάτων. Κατά την περίοδο 1985-1999(10) εκδόθηκαν επτά οδηγίες στον τομέα των καταναλωτών, οι οποίες αφορούν θέματα συμβάσεων. Και σε άλλους τομείς σημειώνεται μια αυξημένη προσέγγιση(11).

9. Αυτή η εναρμόνιση ανά τομέα αφορούσε συγκεκριμένες συμβάσεις ή συγκεκριμένες τεχνικές εμπορίας. Εκδίδονταν οδηγίες όπου εντοπιζόταν κάποια ιδιαίτερη ανάγκη εναρμόνισης.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ

10. Στην παρούσα φάση της συζήτησης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συλλέγει πληροφορίες σχετικά με την ανάγκη ανάληψης μιας μακρόπνοης δράσης στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων, πόσο μάλλον αφού μια σταδιακή προσέγγιση δεν θα είναι ικανή να επιλύσει τα προβλήματα που ενδεχομένως προκύψουν. Αυτό δεν αφαιρεί από την Επιτροπή το δικαίωμα να υποβάλει στο μέλλον προτάσεις για την ανάληψη συγκεκριμένης δράσης για θέματα που αφορούν το δίκαιο των συμβάσεων, εφόσον υπάρξει συγκεκριμένη ανάγκη, κυρίως όσον αφορά πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη ή που πρόκειται να αναληφθούν στο πλαίσιο της πολιτικής για την εσωτερική αγορά.

11. Επομένως, σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η διεύρυνση της δημόσιας συζήτησης, με την ενθάρρυνση της συμμετοχής σε αυτήν των καταναλωτών, των επιχειρήσεων, των επαγγελματικών ενώσεων, των δημόσιων διοικήσεων και φορέων, του ακαδημαϊκού κόσμου και όλων των ενδιαφερομένων πλευρών. Στο μέρος Γ εξετάζονται η τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά το δίκαιο των συμβάσεων, η σπουδαιότητά του στις διασυνοριακές διαπραγματεύσεις και τα προβλήματα ενιαίας εφαρμογής του δικαίου της ΕΚ. Στο μέρος Δ παρουσιάζεται το γενικό πλαίσιο για την περαιτέρω πολιτική της ΕΚ στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων.

12. Το δίκαιο των συμβάσεων περιλαμβάνει πολλούς τομείς δικαίου. Αυτοί συνδέονται με τις διαφορετικές πολιτιστικές και νομικές παραδόσεις των κρατών μελών, όμως τα νομικά συστήματα των κρατών μελών σχετικά με το δίκαιο των συμβάσεων διαθέτουν παρόμοιες έννοιες και κανόνες. Το δίκαιο των συμβάσεων συνιστά την κύρια νομοθεσία και υπάρχει ήδη κοινοτική νομοθεσία που ρυθμίζει το δίκαιο των συμβάσεων, παρά το γεγονός ότι αυτή η νομοθεσία της ΕΚ έχει προκύψει ως αποτέλεσμα μιας νομοθετικής προσέγγισης ανά τομέα.

13. Οι τομείς που αναφέρονται στην παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνουν συμβάσεις πωλήσεων και κάθε είδος συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών(12). Οι γενικοί κανόνες όσον αφορά την εκτέλεση, τη μη εκτέλεση και τα ένδικα μέσα συνιστούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των συμβάσεων και ως εκ τούτου καλύπτονται επίσης. Εξίσου σημαντικοί είναι και οι κανόνες που αφορούν γενικά θέματα, όπως η σύνταξη μιας σύμβασης και η εγκυρότητα και η ερμηνεία της. Εξάλλου, λόγω του οικονομικού πλαισίου, ενδιαφέρον μπορούν να παρουσιάσουν και κανόνες σχετικά με τις πιστωτικές εγγυήσεις όσον αφορά κινητά αγαθά, όπως επίσης και το δίκαιο περί αδικαιολόγητου πλουτισμού. Τέλος, πρέπει να εξεταστούν και οι πτυχές του δικαίου περί αστικής ευθύνης που συνδέονται με συμβάσεις και με άλλα χαρακτηριστικά της εσωτερικής αγοράς, αφού αποτελούν ήδη μέρος του ισχύοντος κοινοτικού δικαίου.

14. Σε ορισμένους τομείς του ιδιωτικού δικαίου, οι συμβάσεις συνιστούν μόνο ένα από τα δυνατά ρυθμιστικά μέσα, δεδομένης της πολυπλοκότητας της σχέσης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Οι τομείς αυτοί, όπως το δίκαιο περί απασχόλησης και το οικογενειακό δίκαιο, αφορούν ειδικά θέματα και δεν καλύπτονται από την παρούσα ανακοίνωση.

15. Η Επιτροπή επιθυμεί την επικέντρωση της παρούσας ανακοίνωσης σε δύο τομείς: πρώτον, στα προβλήματα που ενδεχομένως οφείλονται στις αποκλίσεις των εθνικών δικαίων περί συμβάσεων και, δεύτερον, σε επιλογές σχετικά με το μέλλον του δικαίου των συμβάσεων στην ΕΚ. Αυτό θα δώσει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να καθορίσει τη μελλοντική της πολιτική στον τομέα αυτό και να προτείνει τα απαραίτητα μέτρα.

3. ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

3.1. Ισχύουσα νομοθεσία

3.1.1. Διεθνείς πράξεις

16. Διεθνή ένδικα μέσα προσφέρουν λύσεις σε συγκεκριμένα προβλήματα που ενδεχομένως προκύψουν λόγω των διαφορών στο εθνικό δίκαιο των συμβάσεων. Το πρώτο ένδικο μέσο είναι η εφαρμογή ενιαίων ιδιωτικών διεθνών κανόνων για να καθοριστεί ποιο δίκαιο ισχύει για τη σύμβαση. Η σημαντικότερη πράξη είναι η συνθήκη της Ρώμης(13) που έχουν επικυρώσει όλα τα κράτη μέλη.

17. Οι κανόνες της συνθήκης της Ρώμης ισχύουν για συμβατικές υποχρεώσεις σε κάθε περίπτωση που ενέχει επιλογή ανάμεσα στα δίκαια διαφορετικών χωρών(14). Στο πλαίσιο της συνθήκης, τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν για το ποιο εθνικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο. Ωστόσο, η συνθήκη περιορίζει την επιλογή όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο και καθορίζει ποιο δίκαιο είναι εφαρμοστέο σε περίπτωση που δεν έχει γίνει επιλογή. Επίσης, οι κανόνες δεν ισχύουν για τους τομείς, που αναφέρεται στο άρθρο 1 της συνθήκης (όπως θέματα που αφορούν το καθεστώς ή τη νομική ικανότητα φυσικών προσώπων ή ασφαλιστικές συμβάσεις που καλύπτουν κινδύνους στις επικράτειες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας).

18. Το δεύτερο μέσο είναι η εναρμόνιση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου σε διεθνές επίπεδο. Η πιο συναφής πράξη είναι η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1980, σχετικά με τις συμβάσεις διεθνών πωλήσεων αγαθών (CISG), που έχουν εγκρίνει όλα τα κράτη μέλη εκτός από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία.

19. Με τη CISG θεσπίζονται ενιαίοι κανόνες για τις διεθνείς πωλήσεις αγαθών, οι οποίοι ισχύουν για συμβάσεις πωλήσεων, εκτός αν ορίζεται αντίθετα από τα μέρη. Από το πεδίο εφαρμογής της σύμβασης εξαιρούνται ορισμένοι τομείς, όπως η πώληση αγαθών που αγοράζονται για προσωπική, οικογενειακή ή οικιακή χρήση καθώς και η πώληση μετοχών, επενδυτικών τίτλων ή αξιόγραφων.

20. Η σύμβαση περιλαμβάνει διατάξεις που αφορούν τη σύσταση σύμβασης (προσφορά και αποδοχή προσφοράς) και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του πωλητή και του αγοραστή. Η σύμβαση δεν αφορά την εγκυρότητα της σύμβασης ή των διατάξεών της αλλά ούτε και με το αποτέλεσμα που μπορεί να έχει η σύμβαση στην ιδιοκτησία των πωληθέντων αγαθών. Τέλος, η σύμβαση δεν ασχολείται με το θέμα της ευθύνης του πωλητή εκτός των όρων της σύμβασης.

3.1.2. Περιγραφή του κοινοτικού κεκτημένου

21. Πολλές κοινοτικές πράξεις περιλαμβάνουν διατάξεις για την εναρμόνιση θεμάτων που αφορούν το ιδιωτικό δίκαιο. Ορισμένες οδηγίες καθορίζουν κανόνες για τη σύναψη σύμβασης, τη μορφή και το περιεχόμενο μιας προσφοράς και την αποδοχή της καθώς και για την εκτέλεση σύμβασης, δηλαδή για τις υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών. Πολλές οδηγίες καθορίζουν επίσης λεπτομερώς το περιεχόμενο των πληροφοριών που πρέπει να δίδονται στα μέρη σε διάφορα στάδια, κυρίως πριν από τη σύναψη της σύμβασης.

Ορισμένες οδηγίες καλύπτουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών, όσον αφορά την εκτέλεση της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης της ελλιπούς εκτέλεσης και της μη εκτέλεσης.

22. Στο παράρτημα Ι δίδεται μια περιγραφή των πλέον συναφών κοινοτικών πράξεων σχετικά με το δίκαιο των συμβάσεων. Στο παράρτημα ΙΙ αναφέρονται οι δεσμευτικές και μη δεσμευτικές πράξεις που αφορούν βασικά θέματα του ιδιωτικού δικαίου. Το παράρτημα ΙΙΙ αποτελεί μια δομημένη παρουσίαση του κοινοτικού κεκτημένου, δίδοντας μια εικόνα του βαθμού στον οποίο η νομοθεσία σε κοινοτικό επίπεδο αλλά και η CISG έχουν αντιμετωπίσει ήδη θέματα του δικαίου των συμβάσεων, σε τομείς που θίγονται στην παρούσα ανακοίνωση.

3.2. Συνέπειες για την εσωτερική αγορά

23. Η Επιτροπή θέλει να διαπιστώσει εάν η συνύπαρξη των εθνικών δικαίων περί συμβάσεων στα κράτη μέλη δημιουργεί άμεσα ή έμμεσα εμπόδια στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και, εάν ναι, σε ποιο βαθμό. Εάν διαπιστωθεί η ύπαρξη παρόμοιων εμποδίων, ενδεχομένως θα κληθούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να προβούν σε κατάλληλες ενέργειες.

24. Με τη συνθήκη ΕΚ αποδίδονται στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα εξουσίες προκειμένου να προωθηθεί η δημιουργία και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και κυρίως η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, ατόμων, υπηρεσιών και κεφαλαίου. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ΕΚ πέτυχε μια σημαντική μείωση των εμποδίων που αντιμετωπίζουν σε συναλλαγές σε όλη την ΕΚ αλλά και εκτός αυτής οι οικονομικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των κατασκευαστών, των παροχέων υπηρεσιών, των ενδιάμεσων και των καταναλωτών.

25. Οι τεχνικές εξελίξεις, όπως οι δυνατότητες που προσφέρει το Διαδίκτυο για το ηλεκτρονικό εμπόριο, διευκολύνουν τους οικονομικούς παράγοντες στην ολοκλήρωση συναλλαγών από μακρινές αποστάσεις. Η εισαγωγή του ευρώ ως κοινού νομίσματος δώδεκα κρατών μελών της ΕΚ αποτελεί επίσης ένα σημαντικό παράγοντα που θα διευκολύνει το διασυνοριακό εμπόριο. Ωστόσο, παρά τις μέχρι τώρα σημαντικές επιτυχίες, εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένα προβλήματα. Οι αγορές δεν είναι ακόμη τόσο αποτελεσματικές όσο θα μπορούσαν και θα έπρεπε να είναι, προς ζημία όλων των εμπλεκομένων μερών.

26. Η ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών, με τη μορφή πωλήσεων, χρηματοδοτικής μίσθωσης ή αντιστάθμισης, διέπεται από μια σύμβαση. Επομένως, προβλήματα που αφορούν τη σύναψη, την ερμηνεία και την εφαρμογή συμβάσεων που χρησιμοποιούνται στο διασυνοριακό εμπόριο μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Ανταποκρίνονται οι υφιστάμενοι κανόνες του δικαίου των συμβάσεων στις σημερινές και μελλοντικές ανάγκες των επιχειρήσεων και των καταναλωτών στην εσωτερική αγορά ή χρειάζεται η ανάληψη κοινοτικής δράσης;

27. Γενικά, τα εθνικά συστήματα για το δίκαιο των συμβάσεων καθορίζουν την αρχή της συμβατικής ελευθερίας. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, τα συμβαλλόμενα μέρη είναι ελεύθερα να συμφωνήσουν τους δικούς τους συμβατικούς όρους. Ωστόσο, κάθε σύμβαση διέπεται από τους νόμους και τις δικαστικές αποφάσεις ενός συγκεκριμένου κράτους. Ορισμένοι από αυτούς τους εθνικούς κανόνες δεν είναι υποχρεωτικοί και τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να αποφασίσουν είτε να εφαρμόσουν τους κανόνες αυτούς είτε να συμφωνήσουν σε διαφορετικούς όρους. Άλλοι πάλι εθνικοί κανόνες είναι υποχρεωτικοί, ιδίως όταν υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στις θέσεις των συμβαλλόμενων μερών, όπως στις συμβάσεις με μισθωτές ή καταναλωτές.

28. Συνήθως, η ύπαρξη διαφορετικών εθνικών συστημάτων δεν δημιουργεί προβλήματα στις διασυνοριακές συναλλαγές, αφού τα μέρη μπορούν να αποφασίσουν ποιο δίκαιο διέπει τη σύμβασή τους. Επιλέγοντας ένα εθνικό δίκαιο, αποδέχονται όλους τους υποχρεωτικούς κανόνες αυτού του δικαίου, όπως και εκείνους τους μη υποχρεωτικούς κανόνες τους οποίους δεν αντικαθιστούν με διαφορετικούς όρους. Ωστόσο, μπορεί να προκύψουν συγκρούσεις μεταξύ υποχρεωτικών κανόνων δικαίου σε μια χώρα με αντίθετους υποχρεωτικούς κανόνες του εθνικού δικαίου μιας άλλης χώρας. Οι συγκρούσεις αυτές, ανάμεσα στους διαφορετικούς υποχρεωτικούς κανόνες, μπορούν να επιδράσουν αρνητικά στις διασυνοριακές συναλλαγές.

29. Παρ' ό,τι δεν απαιτείται από τους εθνικούς νόμους, ορισμένες ρήτρες σε συμβάσεις μπορεί να προκύπτουν από την κοινή πρακτική σε ένα δεδομένο κράτος μέλος, ειδικά εάν η πρακτική αυτή έχει επισημοποιηθεί σε τυποποιημένες συμβάσεις. Μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη η σύναψη μιας σύμβασης που περιέχει διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις από αυτές που εφαρμόζονται γενικά σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος. Υπάρχουν σημαντικοί οικονομικοί όπως και νομικοί λόγοι που καθιστούν πολύ δύσκολο ή και αδύνατο για ένα μέρος να συμφωνήσει με τους όρους και προϋποθέσεις σε μια τυποποιημένη σύμβαση που χρησιμοποιείται γενικά στο κράτος μέλος του άλλου μέρους και αντίστροφα.

30. Για τους καταναλωτές και κυρίως για τις ΜΜΕ, η άγνοια άλλων συστημάτων δικαίου των συμβάσεων μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για τη σύναψη διασυνοριακών συναλλαγών. Αυτό ήταν και το αιτιολογικό ορισμένων κοινοτικών πράξεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Επομένως, οι παροχείς αγαθών και υπηρεσιών μπορεί να θεωρήσουν οικονομικά ασύμφορη την παροχή αγαθών και υπηρεσιών σε καταναλωτές σε άλλες χώρες και να αποτραπούν από παρόμοιες δραστηριότητες. Στον τομέα των υπεργολαβιών, οι διατάξεις που καλύπτουν τις συμβάσεις υπεργολαβίας και εφοδιασμού διαφέρουν πολύ στα κράτη μέλη(15). Αυτές οι διαφορές μπορούν να καταστήσουν δύσκολη τη συμμετοχή υπεργολάβων -βασικά ΜΜΕ- σε διασυνοριακές συμφωνίες.

31. Επίσης, η ύπαρξη διαφορετικών εθνικών νομικών κανόνων, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους της συναλλαγής, κυρίως του κόστους πληροφόρησης και ενδεχομένως των δικαστικών δαπανών, για τις επιχειρήσεις γενικά και τις ΜΜΕ και τους καταναλωτές ειδικότερα. Μπορεί να υποχρεωθούν τα συμβαλλόμενα μέρη να ζητήσουν ενημέρωση και νομική συμβουλή σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή ενός άγνωστου σε αυτά ξένου νόμου. Εάν στη σύμβαση έχει επιλεγεί το εφαρμοστέο δίκαιο, αυτό ισχύει για το συμβαλλόμενο μέρος του οποίου το δίκαιο δεν επιλέχτηκε. Ισχύει σε μικρότερο βαθμό και για συμβάσεις στις οποίες τα μέρη έχουν συμφωνήσει τυποποιημένους συμβατικούς όρους, όταν οι όροι αυτοί δεν καλύπτουν όλα τα ενδεχόμενα προβλήματα.

32. Αυτό το αυξημένο κόστος συναλλαγής μπορεί να αποτελέσει ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα, για παράδειγμα στην περίπτωση που ένας ξένος παροχέας ανταγωνίζεται έναν παροχέα που εδρεύει στην ίδια χώρα με τον υποψήφιο πελάτη.

33. Η Επιτροπή επιδιώκει την υποβολή απόψεων για το κατά πόσο προκύπτουν προβλήματα για την εσωτερική αγορά από τις προαναφερθείσες συνθήκες καθώς και για άλλα θέματα που αφορούν το δίκαιο των συμβάσεων και παρεμποδίζουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

3.3. Ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου

34. Ο νομοθέτης της ΕΚ πρέπει να εξασφαλίζει συνέπεια στη σύνταξη της νομοθεσίας της ΕΚ καθώς επίσης και στην εφαρμογή της στα κράτη μέλη. Τα μέτρα που λαμβάνονται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να είναι συμβατά μεταξύ τους, να ερμηνεύονται κατά τον ίδιο τρόπο και να έχουν τον ίδιο αντίκτυπο σε όλα τα κράτη μέλη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, σε απόφασή του, αναφέρει ότι "από την ανάγκη τόσο της ενιαίας εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου όσο και της εφαρμογής της αρχής της ισότητας προκύπτει ότι στο περιεχόμενο μιας διατάξεως του κοινοτικού δικαίου, η οποία δεν παραπέμπει ρητώς στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της εννοίας και του περιεχομένου της, πρέπει κανονικά να δίδεται, σε όλη την Κοινότητα, αυτοτελής και ενιαία ερμηνεία"(16).

35. Στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων, ο ευρωπαίος νομοθέτης έχει ακολουθήσει μια αποσπασματική προσέγγιση όσον αφορά την εναρμόνιση. Η προσέγγιση αυτή, σε συνδυασμό με απρόβλεπτες εξελίξεις της αγοράς, μπορεί να οδηγήσει σε αντιφάσεις κατά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Για παράδειγμα, υπό ορισμένες συνθήκες(17), είναι δυνατή η εφαρμογή τόσο της οδηγίας για τις πωλήσεις κατ' οίκον όσο και της οδηγίας για τη χρονομεριστική μίσθωση. Και οι δύο οδηγίες παρέχουν στον καταναλωτή το δικαίωμα απόσυρσης, ωστόσο η χρονική περίοδος κατά την οποία ο καταναλωτής μπορεί να ασκήσει αυτό το δικαίωμα είναι διαφορετική. Παρότι παρόμοιες περιπτώσεις αντίφασης ανάμεσα στους κανόνες δεν είναι συνηθισμένες, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να της υποβληθούν πληροφορίες σχετικά με προβλήματα που οφείλονται σε ενδεχόμενες αντιφάσεις μεταξύ των κοινοτικών κανόνων.

36. Η χρήση αφηρημένων όρων στο δίκαιο της ΕΚ μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα στην ομοιόμορφη εκτέλεση και εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου και των εθνικών μέτρων. Οι αφηρημένοι όροι μπορεί να εκφράζουν μια νομική έννοια για την οποία σε κάθε εθνικό δίκαιο υφίστανται διαφορετικές νομικές διατάξεις(18).

37. Γενικά, η ύπαρξη διαφορών μεταξύ των διατάξεων των οδηγιών μπορεί να εξηγηθεί με τη διαφορετικότητα των προβλημάτων που επιδιώκουν να επιλύσουν αυτές οι οδηγίες. Δεν μπορεί λοιπόν να έχει κανείς την απαίτηση ένας όρος που χρησιμοποιείται για την επίλυση ενός προβλήματος να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε ένα διαφορετικό πλαίσιο. Ωστόσο, πρέπει να εξαλείφονται οι διαφορές από πλευράς όρων και εννοιών που δεν μπορούν να αποδοθούν στην ύπαρξη διαφορετικών προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν.

38. Επίσης, η εγχώρια νομοθεσία που θεσπίζουν τα κράτη μέλη προκειμένου να εφαρμόσουν τις κοινοτικές οδηγίες παραπέμπει σε εγχώριες έννοιες αυτών των αφηρημένων όρων. Αυτές οι έννοιες διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο(19). Η απουσία μιας ενιαίας κατανόησης του κοινοτικού δικαίου όσον αφορά γενικούς όρους και έννοιες, σε ένα συγκεκριμένο τομέα ή σε τομείς που συνδέονται μεταξύ τους, μπορεί να οδηγήσει στην ύπαρξη διαφορετικών πρακτικών στα διάφορα κράτη μέλη(20).

39. Αυτό το πρόβλημα δεν υφίσταται σε οριζόντια θέματα που αφορούν γενικούς όρους του δικαίου των συμβάσεων, όπως αναφέρθηκε προηγούμενα. Αφορά συγκεκριμένους οικονομικούς τομείς(21).

40. Η Επιτροπή, προκειμένου να αποφύγει προβλήματα όπως αυτά που προαναφέρθηκαν, προβληματίζεται για το κατά πόσον η απαραίτητη συνέπεια μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω της υφιστάμενης προσέγγισης ή αν θα χρειαστούν άλλοι τρόποι. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή επιθυμεί να της υποβληθούν πληροφορίες για πρακτικά προβλήματα που αφορούν το δίκαιο των συμβάσεων, τα οποία οφείλονται στον τρόπο εφαρμογής και υλοποίησης των κανόνων της ΕΚ στα κράτη μέλη.

4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

41. Από τις αντιδράσεις στο παρόν έγγραφο μπορεί να διαπιστωθούν προβλήματα στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, όσον αφορά τις διασυνοριακές συναλλαγές. Εάν τα προβλήματα αυτά δεν μπορούν να επιλυθούν ικανοποιητικά μέσω μιας κατά περίπτωση προσέγγισης, μπορεί να επιδιωχθεί σε επίπεδο ΕΚ η λήψη οριζόντιου μέτρου για την εκτενή εναρμόνιση των κανόνων που διέπουν το δίκαιο των συμβάσεων. Ωστόσο, υπάρχουν ασφαλώς όρια όσον αφορά τις εξουσίες παρέμβασης της Επιτροπής και των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΚ σε αυτόν τον τομέα.

42. Κάθε μέτρο πρέπει να είναι σύμφωνο με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ και στο πρωτόκολλο σχετικά με την επικουρικότητα και την αναλογικότητα. Όπως επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα ψηφίσματά του σχετικά με τις εκθέσεις για τη βελτίωση της νομοθεσίας(22) η αρχή της επικουρικότητας αποτελεί δεσμευτικό νομικό κανόνα, ο οποίος δεν αποτελεί εμπόδιο στη νόμιμη άσκηση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Η ανάγκη επίτευξης μιας ισορροπίας στην εφαρμογή αυτής της αρχής έχει επισημανθεί από διάφορα κράτη μέλη(23) και από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

43. Η αρχή της επικουρικότητας λειτουργεί ως οδηγός για το πώς πρέπει να ασκούνται οι εξουσίες της Κοινότητας. Η επικουρικότητα αποτελεί ένα δυναμικό πλαίσιο και πρέπει να εφαρμόζεται βάσει των στόχων που θέτει η συνθήκη. Επιτρέπει στην Κοινότητα να αναλαμβάνει δράση εντός των ορίων των εξουσιών της, επεκτείνοντας τη δράση αυτή όπου χρειάζεται και, αντίθετα, περιορίζοντας ή τερματίζοντας τη δράση αυτή όταν δεν υπάρχει πλέον λόγος(24). Η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΚ, αντί σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να παρέχει σαφή πλεονεκτήματα. Όταν θέλει κανείς να υπάρξει αντίκτυπος σε όλη την ΕΚ, τότε η ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο είναι αναμφισβήτητα ο καλύτερος τρόπος για την εξασφάλιση της ομοιόμορφης μεταχείρισης στα πλαίσια των εθνικών συστημάτων και για την προώθηση της αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

44. Εκτός αυτού, η νομοθεσία πρέπει να είναι αποτελεσματική και να μη δημιουργεί υπερβολικούς περιορισμούς στις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές ή στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών. Η αρχή της αναλογικότητας, η οποία είναι μια από τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, ορίζει ότι τα μέτρα που θεσπίζονται από τα θεσμικά όργανα της Κοινότητας δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα όρια του πρόσφορου και αναγκαίου για την επίτευξη των στόχων που επιδιώκονται με τη θέσπιση της εν λόγω νομοθεσίας· όταν υπάρχει η δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε πολλά κατάλληλα μέτρα, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές και τα μειονεκτήματα που δημιουργούνται δεν πρέπει να είναι δυσανάλογα προς τους στόχους που επιδιώκονται(25). Σίγουρα, η Επιτροπή έχει χρέος να προτείνει μέτρα που είναι αναγκαία για να συμπληρώσει τις προσπάθειες των κρατών μελών προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της συνθήκης. Η Επιτροπή ακολουθεί δύο κριτήρια προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι καθορισμένοι στόχοι είναι κατάλληλοι από πολιτικής και νομικής πλευράς: την ικανότητα των εθνικών και περιφερειακών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών να ενεργήσουν για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται σε μια κοινοτική διάταξη και τη συμβατότητα ή συμμόρφωση αυτών των στόχων με τις εθνικές ή κλαδικές πρακτικές(26).

45. Η προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων με την έκδοση ανακοινώσεων και πράσινων και λευκών βιβλίων αποτελεί έναν τρόπο διαβούλευσης ανάμεσα στον ιδιωτικό τομέα, την κοινωνία των πολιτών και τα θεσμικά όργανα σε όλα τα επίπεδα, όσον αφορά την καταλληλότητα, το επίπεδο και το περιεχόμενο των νομοθετικών πράξεων για την επίτευξη αυτών των στόχων. Επίσης, η Επιτροπή θα προβεί στον εντοπισμό τομέων παρέμβασης, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των επιχειρήσεων, για τη θέσπιση νομοθετικών πράξεων που θα είναι προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες των χρηστών. Η παρούσα ανακοίνωση, ενδεχομένως και άλλα έγγραφα, αποσκοπεί στο να εξακριβωθεί κατά πόσον υπάρχει ανάγκη ανάληψης κοινοτικής δράσης και σε ποιους τομείς.

46. Υπάρχει μια σειρά επιλογών που μπορούν να εξεταστούν στην περίπτωση που η κατά περίπτωση προσέγγιση δεν μπορεί να λύσει πλήρως το πρόβλημα. Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει συνοπτικά τέσσερα πιθανά σενάρια:

I. καμία δράση σε επίπεδο ΕΚ·

II. ανάπτυξη κοινών αρχών για το δίκαιο των συμβάσεων, που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών δικαίων·

III. βελτίωση της ποιότητας της ήδη υφιστάμενης νομοθεσίας·

IV. θέσπιση νέας και εκτενούς νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΚ.

47. Υπάρχουν και άλλες επιλογές εκτός από αυτές, που θα μπορούσαν να συνδυαστούν. Μπορούν να καλύπτουν τον τομέα του δικαίου των συμβάσεων ή άλλους τομείς του ιδιωτικού δικαίου. Κάθε επιλογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένους οικονομικούς τομείς ή να εφαρμοστεί οριζόντια. Ο δεσμευτικός χαρακτήρας ενός μέτρου εξαρτάται από τον τομέα για τον οποίο θα ισχύει το μέτρο και τα συμφέροντα που εμπλέκονται. Ωστόσο, ως γενική αρχή, όλες οι επιλογές πρέπει να παρέχουν στα συμβαλλόμενα μέρη την ελευθερία που χρειάζονται για τον καθορισμό των όρων σύμβασης που ταιριάζουν καλύτερα στις δικές τους ανάγκες.

48. Μια άλλη προσέγγιση, η οποία δεν αναλύεται εδώ αφού υπερβαίνει τα όρια μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας, μπορεί να είναι η διαπραγμάτευση μιας διεθνούς συνθήκης στον τομέα του δικαίου των συμβάσεων, συγκρίσιμης με τη CISG, αλλά ευρύτερο πεδίο εφαρμογής απ' ό,τι η πώληση αγαθών. Ωστόσο, οι διατάξεις της CISG μπορούν να ενσωματωθούν στις επιλογές ΙΙ και I, κάτι που θα διευρύνει την αποδοχή τους στην εμπορική και νομική πρακτική.

4.1. Επιλογή I - Καμία δράση σε επίπεδο ΕΚ

49. Σε πολλές περιπτώσεις, η αγορά δημιουργεί προβλήματα δημόσιου ενδιαφέροντος, αναπτύσσει όμως και λύσεις. Δεν πρέπει να υποτιμάται η ικανότητα της αγοράς να ανταποκρίνεται σε διάφορες κοινωνικές αξίες και στην κοινή γνώμη. Ως αποτέλεσμα της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς, πολλά από τα προβλήματα που δημιουργούνται από την αγορά επιλύονται αυτόματα από την πίεση που ασκούν οι ενδιαφερόμενες ομάδες (καταναλωτές, ΜΚΟ, επιχειρήσεις). Η σύμπτωση ιδίων συμφερόντων και δημόσιου συμφέροντος μπορεί να ενισχυθεί από τις δημόσιες αρχές.

50. Η παροχή διαφόρων κινήτρων από τα κράτη μέλη και εμπορικές ενώσεις, που π.χ. προσφέρουν υποστήριξη και συμβουλές για διασυνοριακές συναλλαγές μπορεί να δώσει μια συγκεκριμένη κατεύθυνση στην αγορά (π.χ. να επιταχύνει τη χρήση νέων τεχνολογιών ή να ενθαρρύνει νέες μορφές εμπορικών πρακτικών). Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούν να αντισταθμιστούν οικονομικοί και ψυχολογικοί κίνδυνοι των διασυνοριακών εμπορικών δραστηριοτήτων, είτε αυτοί είναι υποθετικοί είτε είναι πραγματικοί. Η παροχή διαφόρων υπηρεσιών από οικονομικούς παράγοντες μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην υπέρβαση προβλημάτων που έχουν εντοπιστεί σε διασυνοριακές συναλλαγές. Για παράδειγμα, οι εμπορικές ενώσεις μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη ή συμβουλές σε ΜΜΕ(27).

51. Οι οικονομικές εξελίξεις, κυρίως η αυξανόμενη ολοκλήρωση των αγορών σε μια πραγματικά εσωτερική αγορά, μπορούν επίσης να προσφέρουν κίνητρα στους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής σε εθνικό επίπεδο και στους νομοθέτες για να αναζητήσουν λύσεις των προβλημάτων που αφορούν συμβάσεις με συμβαλλόμενα μέρη από διαφορετικά κράτη μέλη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα ορισμένο βαθμό "ήπιας εναρμόνισης", που δεν θα διέπεται από δεσμευτικούς κανόνες της ΕΚ αλλά θα αποτελεί απόρροια των οικονομικών εξελίξεων. Έτσι θα μπορούσαν να επιλυθούν ορισμένα προβλήματα στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν πραγματική και θεμιτή ελεύθερη επιλογή του νόμου από τα συμβαλλόμενα μέρη, πλήρης, ορθή και ελεύθερα διαθέσιμη ενημέρωση για τους ισχύοντες κανόνες και πρακτικές καθώς και δίκαιοι και οικονομικά μη δαπανηροί μηχανισμοί επίλυσης διαφορών.

4.2. Επιλογή II - Ανάπτυξη κοινών αρχών για το δίκαιο των συμβάσεων, που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών δικαίων

52. Προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών δικαίων των συμβάσεων, μια λύση θα ήταν για την Επιτροπή η προώθηση της έρευνας συγκριτικού δικαίου και της συνεργασίας ανάμεσα -μεταξύ άλλων- ακαδημαϊκών και νομικών (συμπεριλαμβανομένων δικαστών και εμπειρογνωμόνων). Η συνεργασία αυτή θα έχει ως στόχο την εξεύρεση κοινών αρχών σε συναφείς τομείς του εθνικού δικαίου των συμβάσεων. Η εργασία που έχει ήδη εκτελεστεί στον τομέα αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω, με τη συμπερίληψη των αποτελεσμάτων των ακαδημαϊκών μελετών και των συμπερασμάτων διεθνών ακαδημαϊκών οργανισμών. Το πλαίσιο αυτής της έρευνας και της συνεργασίας μπορεί να είναι ένα είδος εταιρικής σχέσης, στην οποία τα θεσμικά όργανα της ΕΚ -και κυρίως η Επιτροπή- μπορούν να διαδραματίσουν συντονιστικό ρόλο. Στον τομέα των διεθνικών συμβάσεων μπορούν να καθοριστούν ορισμένες κοινές λύσεις, αρχές ή ακόμη και σύνολα κανόνων.

53. Το αποτέλεσμα αυτών των συζητήσεων μπορεί να είναι ο καθορισμός κοινών αρχών έως και η σύνταξη κατευθυντήριων γραμμών ή συγκεκριμένων κωδίκων συμπεριφοράς για συγκεκριμένα είδη συμβάσεων. Οι κοινές αρχές μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες για τα συμβαλλόμενα μέρη, στο στάδιο της σύνταξης νέων αλλά και στην εκτέλεση συμβάσεων. Μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν σε εθνικά δικαστήρια και σε επιδιαιτητές που πρέπει να αποφασίσουν επί νομικών θεμάτων -ειδικά σε διασυνοριακές υποθέσεις- σε περιπτώσεις που δεν καλύπτονται πλήρως από δεσμευτικούς εθνικούς κανόνες ή όταν δεν υφίστανται νομοθετικοί κανόνες. Τα δικαστήρια ή οι επιδιαιτητές πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αρχές που εφαρμόζουν αποτελούν μια λύση κοινή σε όλα τα εθνικά συστήματα για το δίκαιο των συμβάσεων στην ΕΕ. Ταυτόχρονα, οι κοινές αρχές μπορούν να βοηθήσουν τα εθνικά δικαστήρια που πρέπει να εφαρμόσουν έναν ξένο νόμο στην κατανόηση των γενικών αρχών που διέπουν το νόμο αυτό. Τα κράτη μέλη ή η ΕΚ μπορούν να χρησιμοποιούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό τις κατευθυντήριες γραμμές, κατά την έκδοση νέας νομοθεσίας ή την προσαρμογή της παλαιάς νομοθεσίας στον τομέα του εθνικού δικαίου των συμβάσεων.

54. Η εφαρμογή κοινών αρχών μπορεί να οδηγήσει επίσης στη δημιουργία εθιμικού δικαίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει μια μακρά και συνεχής εφαρμογή τους και μια κοινή πεποίθηση σε αυτές. Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να επηρεαστούν ή και να αλλάξουν τρέχουσες εμπορικές πρακτικές στα κράτη μέλη, οι οποίες μπορεί να δημιουργούν εμπόδια στην ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

55. Από τη στιγμή που θα θεσπιστούν αυτές οι κοινές αρχές ή οι κατευθυντήριες γραμμές και θα συμφωνήσουν σε αυτές όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στα κράτη μέλη, πρέπει να εξασφαλιστεί η ευρεία δημοσιοποίησή τους στους αρμόδιους για την εφαρμογή τους. Έτσι θα εξασφαλιστεί η συνεπής και ενιαία εφαρμογή των κοινών αρχών ή κατευθυντήριων γραμμών. Αυτές όμως οι κοινές αρχές ή κατευθυντήριες γραμμές μπορούν να εφαρμοστούν μόνο σε εθελοντική βάση. Εάν αυτό γινόταν πράγματι συστηματικά από ένα μεγάλο και επαρκή αριθμό νομικών και νομοθετών σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΚ, θα επιτυγχάνετο μεγαλύτερη σύγκλιση στον τομέα του ευρωπαϊκού δικαίου των συμβάσεων. Ωστόσο, για να έχει νόημα η επιλογή αυτή, είναι σαφές ότι οι κοινές αρχές πρέπει να καθοριστούν κατά τρόπο που να ανταποκρίνονται σε όλες τις νόμιμες προδιαγραφές.

56. Μια άλλη λύση μπορεί να είναι αυτή των τυποποιημένων συμβάσεων. Προκειμένου να διευκολυνθούν οι οικονομικές συναλλαγές, σε όλα τα κράτη μέλη χρησιμοποιείται ένας μεγάλος αριθμός τυποποιημένων συμβάσεων. Με αυτές τις τυποποιημένες συμβάσεις αποφεύγουν τα μέρη να διαπραγματευτούν τους συμβατικούς όρους για κάθε μεμονωμένη συναλλαγή. Οι συμβάσεις αυτές προσφέρουν επίσης ένα βαθμό βεβαιότητας στα μέρη και έχουν ένα σχεδόν ημικανονιστικό καθεστώς. Ακριβώς για το λόγο αυτό είναι συχνά δύσκολο να συναφθεί μια σύμβαση με ένα μέρος σε ένα άλλο κράτος μέλος, όταν αυτό δεν συμμορφώνεται με τους όρους της τυποποιημένης σύμβασης με τους οποίους είναι εξοικειωμένο το άλλο μέρος. Μέρη από διαφορετικά κράτη μέλη μπορεί πραγματικά να είναι συνηθισμένα σε διαφορετικούς όρους, οι οποίοι είναι τυποποιημένοι στις χώρες τους. Τα προβλήματα αυτά μπορούν να επιλυθούν, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, εάν αναπτυχθούν τυποποιημένες συμβάσεις για χρήση σε όλη την ΕΚ. Η Επιτροπή μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη παρόμοιων τυποποιημένων συμβάσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

4.3. Επιλογή III - Βελτίωση της ποιότητας της ήδη υφιστάμενης νομοθεσίας

57. Στη σύνοδό του στη Λισσαβώνα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να "χαράξουν, μέχρι το 2001, μια στρατηγική περαιτέρω συντονισμένης δράσης για την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος". Μια πρώτη αντίδραση στο αίτημα αυτό εκ μέρους της Επιτροπής υπήρξε στο πλαίσιο της ενδιάμεσης έκθεσης προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη(28), όπου γίνεται μια εκτίμηση της κατάστασης και καταγράφονται οι αρχικές σκέψεις της Επιτροπής για την εκτέλεση της εντολής που δόθηκε στη Λισσαβώνα.

58. Η βελτίωση της ποιότητας της ήδη υφιστάμενης νομοθεσίας απαιτεί κατ' αρχήν τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων πράξεων. Η Επιτροπή προτίθεται να αξιοποιήσει τις ενέργειες που έχουν ήδη αναληφθεί για την ενοποίηση, την κωδικοποίηση και τη μεταρρύθμιση(29) υφιστάμενων πράξεων, που στοχεύει στη διαφάνεια και τη σαφήνεια. Μπορεί επίσης να εξεταστεί και η ποιότητα της σύνταξης: η παρουσίαση και η ορολογία μπορούν να εναρμονιστούν περισσότερο. Εκτός από τις αλλαγές αυτές, όσον αφορά την παρουσίαση νομικών κειμένων, πρέπει οι προσπάθειες να εστιάζονται συστηματικά στην απλοποίηση και τη διασαφήνιση του περιεχομένου της υφιστάμενης νομοθεσίας(30). Τέλος, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις επιδράσεις της κοινοτικής νομοθεσίας και θα τροποποιήσει υφιστάμενες πράξεις, εφόσον χρειαστεί(31).

59. Όπου κριθεί αναγκαίο, μπορεί να γίνει απλοποίηση των διατάξεων οδηγιών. Πραγματικά, εδώ και πολλά χρόνια, η ΕΚ ακολουθεί μια πολιτική απλοποίησης της κοινοτικής νομοθεσίας. Η πρωτοβουλία SLIM(32) (απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά) παραμένει ένα από τα πιο φιλόδοξα παραδείγματα της συνεχιζόμενης εργασίας απλοποίησης. Οι εργασίες απλοποίησης(33) μπορούν να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση της ποιότητας, τη μείωση του όγκου των υφιστάμενων ρυθμιστικών πράξεων και, ταυτόχρονα, την εξάλειψη πιθανών αντιφάσεων και αντιθέσεων μεταξύ των νομικών πράξεων.

60. Επίσης, μια περαιτέρω βελτίωση θα ήταν η προσαρμογή της ουσίας των υφιστάμενων νομικών πράξεων, όπου χρειάζεται(34), πριν από τη θέσπιση νέων. Για παράδειγμα, το πεδίο εφαρμογής διαφόρων οδηγιών πρέπει να επεκταθεί, εφόσον κριθεί σκόπιμο, σε συμβάσεις ή συναλλαγές που έχουν πολλές ομοιότητες με αυτές που καλύπτονται από την εκάστοτε οδηγία αλλά, για διάφορους λόγους, δεν συμπεριλήφθηκαν στο πεδίο εφαρμογής της όταν αυτή εκδόθηκε. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνοχή εντός ενός σαφώς ορισμένου τομέα δραστηριοτήτων ή είδους συναλλαγών(35). Ομοίως, πρέπει να εξεταστεί εκ νέου ο λόγος για τον οποίο δίδονται διαφορετικές λύσεις σε παρόμοια προβλήματα στο πλαίσιο διαφορετικών οδηγιών.

4.4. Επιλογή IV - Θέσπιση νέας και εκτενούς νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΚ

61. Μια άλλη επιλογή θα ήταν η έκδοση ενός κειμένου με ευρύ πεδίο εφαρμογής, το οποίο θα περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με γενικά θέματα του δικαίου των συμβάσεων καθώς και συγκεκριμένων συμβάσεων. Όσον αφορά την επιλογή αυτή, πρέπει να συζητηθούν τόσο το είδος της πράξης όσο και ο δεσμευτικός χαρακτήρας των μέτρων.

62. Η επιλογή του είδους της πράξης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του επιδιωκόμενου βαθμού εναρμόνισης.

63. Η έκδοση οδηγίας θα παρείχε στα κράτη μέλη κάποια ευελιξία όσον αφορά την προσαρμογή των αντίστοιχων διατάξεων της νομοθεσίας στην εκάστοτε εθνική οικονομική και νομική κατάσταση. Από την άλλη όμως θα προέκυπταν ενδεχομένως διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή, κάτι που θα συνιστούσε εμπόδιο στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

64. Η έκδοση κανονισμού θα παρείχε μεν λιγότερη ευελιξία στα κράτη μέλη, όσον αφορά την ενσωμάτωση του στα εθνικά νομικά συστήματα, θα εξασφάλιζε όμως πιο διαφανείς και ενιαίες συνθήκες για τους οικονομικούς παράγοντες στην εσωτερική αγορά.

65. Η έκδοση σύστασης μπορεί να εξεταστεί μόνο εάν επιλεγεί ένα αμιγώς προαιρετικό μοντέλο.

66. Όσον αφορά το δεσμευτικό χαρακτήρα των μέτρων που πρόκειται να προταθούν, προσφέρονται οι ακόλουθες προσεγγίσεις, οι οποίες μπορούν και να συνδυαστούν:

α) ένα αμιγώς προαιρετικό μοντέλο, το οποίο θα επιλεγεί από τα μέρη. Για παράδειγμα, η έκδοση σύστασης(36) ή κανονισμού(37), που θα ισχύουν μόνο εάν τα μέρη συμφωνήσουν ότι η σύμβασή τους θα διέπεται από τις πράξεις αυτές·

β) ένα σύνολο κανόνων που θα ισχύει γενικά, εκτός εάν αποκλείεται η εφαρμογή τους από τη σύμβαση. Αυτό το είδος νομοθεσίας υπάρχει ήδη στο πλαίσιο της οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών(38) ή στη CISG(39). Αυτή η προσέγγιση θα δημιουργούσε εξισωτικές διατάξεις, έτσι ώστε να μπορούν τα συμβαλλόμενα μέρη να συμφωνήσουν σε άλλες λύσεις κατά τη σύναψη της σύμβασης (π.χ. την εφαρμογή συνυπάρχοντος εθνικού δικαίου ή λύσεων που αφορούν τη συγκεκριμένη σύμβαση). Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα συμβαλλόμενα μέρη θα ήταν ελεύθερα να καθορίσουν το περιεχόμενο της σύμβασης. Ταυτόχρονα, η προσέγγιση αυτή θα προσέφερε και ένα είδος "ασφαλιστικής δικλείδας", σε περίπτωση απουσίας κάποιου συγκεκριμένου συμβατικού όρου·

γ) ένα σύνολο κανόνων, των οποίων η εφαρμογή δεν θα μπορεί να αποκλείεται από τη σύμβαση.

67. Με την τρίτη προσέγγιση θα αντικαθίστατο η ισχύουσα εθνική νομοθεσία, ενώ η πρώτη προσέγγιση μπορεί να συνυπάρχει με την εθνική νομοθεσία. Η δεύτερη προσέγγιση μπορεί να συνυπάρχει με την ισχύουσα εθνική νομοθεσία ή να την αντικαθιστά.

68. Σε κάθε σύνολο κανόνων που εφαρμόζεται πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών και προαιρετικών κανόνων.

69. Μπορεί να γίνει συνδυασμός της δεύτερης και της τρίτης προσέγγισης, π.χ. σε τομείς της νομοθεσίας όπως η προστασία των καταναλωτών. Στον τομέα αυτό θα μπορούσαν να ισχύουν γενικές και αυτόματα εφαρμόσιμες εξισωτικές διατάξεις παράλληλα με κάποιες υποχρεωτικές διατάξεις που δεν θα μπορούν να αγνοήσουν τα συμβαλλόμενα μέρη.

4.5. Άλλες επιλογές

70. Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, ο κατάλογος των επιλογών δεν είναι εξαντλητικός αλλά απλώς ενδεικτικός. Επομένως, η Επιτροπή καλωσορίζει κάθε πρόταση για την εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων για τα προβλήματα που εντοπίζονται.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

71. Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η ενθάρρυνση μιας ανοιχτής, ευρείας και διεξοδικής συζήτησης με τη συμμετοχή των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της κοινής γνώμης, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων, ενώσεων καταναλωτών, ακαδημαϊκών και νομικών. Λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις που θα ακουστούν, η Επιτροπή θα αποφασίσει, στα πλαίσια του δικαιώματος ανάληψης πρωτοβουλίας που διαθέτει, τη θέσπιση περαιτέρω μέτρων.

72. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή επιθυμεί να της υποβληθούν απόψεις σχετικά με τα προβλήματα που αφορούν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, τα οποία οφείλονται στη συνύπαρξη διαφορετικών εθνικών δικαίων των συμβάσεων. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένες, προκειμένου να αξιοποιηθούν κατάλληλα. Θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθούν συγκεκριμένα παραδείγματα περιπτώσεων όπου οι διαφορές στο δίκαιο των συμβάσεων στα κράτη μέλη καθιστούν δύσκολο ή και αδύνατο το ενδοκοινοτικό εμπόριο για τους κατασκευαστές, τους παροχείς υπηρεσιών, τους εμπόρους και τους καταναλωτές. Στα παραδείγματα αυτά μπορούν να συμπεριληφθούν και περιπτώσεις στις οποίες πωλητές, επιχειρήσεις ή καταναλωτές έχουν επιβαρυνθεί με σημαντικό επιπλέον κόστος, λόγω των διαφορετικών νομικών προδιαγραφών που ισχύουν στα κράτη μέλη.

73. Επίσης, η Επιτροπή επιθυμεί να της υποβληθούν γνώμες σχετικά με το ποια επιλογή θα ήταν η καταλληλότερη, από αυτές που αναλύονται στο μέρος Δ (ή για άλλες δυνατές λύσεις) για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που εντοπίζονται στην παρούσα ανακοίνωση.

Όσοι επιθυμούν να συμμετέχουν στη συζήτηση μπορούν να στείλουν τις εισηγήσεις τους - έως τις 15 Οκτωβρίου 2001. Οι εισηγήσεις αυτές πρέπει να αποσταλούν, εάν είναι δυνατόν, σε ηλεκτρονική μορφή στη διεύθυνση European-Contract-Law@cec.eu.int ή γραπτώς στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, rue de la Loi/Wetstraat 200, B-1040 Bruxelles/Brussel. Κάθε εισήγηση πρέπει να επισημαίνεται με την ένδειξη "Communication on European Contract Law". Προκειμένου να ενθαρρύνει μια ευρεία συζήτηση για το θέμα αυτό, η Επιτροπή δημοσιεύει την παρούσα ανακοίνωση στον ιστοχώρο της, στον εξυπηρετητή Europa, στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/off/green/index_el.htm. Εφόσον ζητηθεί από τον αποστολέα, η εισήγησή του μπορεί να δημοσιευθεί στον ίδιο ιστοχώρο.

(1) Βλέπε Ole Lando and Hugh Beale (eds.), Principles of European Contract Law Parts I and II, (Kluwer Law International, 2000)· Academy of European Private Lawyers, European Contract Code - Preliminary draft, (Universita Di Pavia, 2001), στη συνέχεια αναφέρεται ως "ομάδα της Πάβια"· "Study Group for a European Civil Code". Εκτενής συζήτηση, συμπεριλαμβανομένης λεπτομερούς βιβλιογραφίας, θεμάτων που αφορούν το αστικό δίκαιο στην Ευρώπη παρατίθεται στο Hartkamp, Hesselink, Hondius, Joustra, Perron (eds.), Towards a European Civil Code (Kluwer Law International, 1998).

(2) ΕΕ C 158 της 26.6.1989, σ. 400 (ψήφισμα A2-157/89)· ΕΕ C 205 της 25.7.1994, σ. 518 (ψήφισμα A3-0329/94).

(3) ΕΕ C 377 της 29.12.2000, σ. 323 (ψήφισμα B5-0228, 0229, 0230/2000, σ. 326, σημείο 28).

(4) Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Τάμπερε, 15 και 16 Οκτωβρίου 1999, SI(1999) 800.

(5) COM(2000) 167 της 24ης Μαρτίου 2000, όπως ενημερώθηκε το Νοέμβριο του 2001, βλέπε έγγραφο COM(2001) 278 της 23ης Μαΐου 2001.

(6) COM(2001) 66 τελικό της 7ης Φεβρουαρίου 2001, σ. 11.

(7) Η "ομάδα της Πάβια" δημοσίευσε πρόσφατα το έγγραφο "European Contract Code - Preliminary draft" (Universita Di Pavia, 2001), βάσει της εργασίας της "Academy of European Private Lawyers". Ο κώδικας αυτός περιέχει ένα σύνολο κανόνων και λύσεων που βασίζονται στους νόμους κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελβετίας και καλύπτουν τη σύνταξη, το περιεχόμενο, την ερμηνεία, την εκτέλεση και τη μη εκτέλεση μιας σύμβασης, τη λήξη και την παράτασή της, άλλες συμβατικές ανωμαλίες και ένδικα μέσα.

(8) Η "Επιτροπή Ευρωπαϊκού Δικαίου Συμβάσεων" (η οποία έχει λάβει το μεγαλύτερο μέρος της επιδότησής της από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) δημοσίευσε βιβλίο που έχουν επιμεληθεί οι Ole Lando και Hugh Beale με τίτλο "Principles of European Contract Law Parts I and II", (Kluwer Law International, 2000). Το βιβλίο αυτό περιέχει κοινές αρχές για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σε θέματα που αφορούν τη σύνταξη, την εγκυρότητα, την ερμηνεία και το περιεχόμενο συμβάσεων, την αρμοδιότητα ενός αντιπροσώπου να ενεργεί δεσμευτικά για τον εκπροσωπούμενο, την εκτέλεση, τη μη εκτέλεση και τα ένδικα μέσα. Το βιβλίο περιέχει προτάσεις για κοινούς κανόνες και περιλαμβάνει σχόλια και συγκριτική ανάλυση για κάθε κανόνα.

(9) Μια άλλη σημαντική ακαδημαϊκή εργασία που βρίσκεται σε εξέλιξη στον τομέα αυτό είναι η "Study Group on a European Civil Code" (ομάδα μελέτης για έναν ευρωπαϊκό αστικό κώδικα), η οποία αποτελείται από ακαδημαϊκούς εμπειρογνώμονες των 15 κρατών μελών και ορισμένων υποψήφιων χωρών. Η εργασία τους αφορά θέματα όπως "Πωλήσεις/Υπηρεσίες/Μακροχρόνιες συμβάσεις", "Εγγυήσεις", "Εξωσυμβατικές υποχρεώσεις" ή "Μεταβίβαση ιδιοκτησίας κινητών αγαθών" και περιλαμβάνει συγκριτική έρευνα που έχει ως στόχο την υποβολή τελικού σχεδίου για τους εν λόγω τομείς.

(10) Οδηγία 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με ορισμένες πτυχές της πώλησης και των εγγυήσεων καταναλωτικών αγαθών (ΕΕ L 171 της 7.7.1999, σ. 12). Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ L 95 της 21.4.1993, σ. 29). Οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 1990, για τα οργανωμένα ταξίδια και τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις (ΕΕ L 158 της 23.6.1990, σ. 59). Οδηγία 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την προστασία των καταναλωτών κατά τη σύναψη συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος (ΕΕ L 372 της 31.12.1985, σ. 31). Οδηγία 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που διέπουν την καταναλωτική πίστη (ΕΕ L 42 της 12.2.1987, σ. 48), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 90/88/ΕΟΚ (ΕΕ L 61 της 10.3.1990, σ. 14) και την οδηγία 98/7/ΕΚ (ΕΕ L 101 της 1.4.1998, σ. 17). Οδηγία 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1997, για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις (ΕΕ L 144 της 4.6.1997, σ. 19). Οδηγία 94/47/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 1994, περί της προστασίας των αγοραστών ως προς ορισμένες πλευρές των συμβάσεων που αφορούν την απόκτηση δικαιώματος χρήσης ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης (ΕΕ L 280 της 29.10.1994, σ. 83).

(11) Ως παραδείγματα αναφέρονται: Οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1986, για το συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους (ΕΕ L 382 της 31.12.1986, σ. 17), οδηγία 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (ΕΕ L 171 της 17.7.2000, σ. 1), οδηγία 2000/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές(ΕΕ L 200 της 8.8.2000, σ. 35), οδηγία 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1985, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων (ΕΕ L 210 της 7.8.1985, σ. 29), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 1999/34/EΚ (ΕΕ L 141 της 4.6.1999, σ. 20), οδηγία 97/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 1997, για τις διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων (ΕΕ L 43 της 14.2.1997, σ. 25).

(12) COM(2001) 66 τελικό της 7ης Φεβρουαρίου 2001, σ. 11.

(13) Σύμβαση της Ρώμης του 1980 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (παγιωμένη μορφή) (ΕΕ C 27 της 26.1.1998, σ. 34).

(14) Εκτός από τη σύμβαση, υπάρχει και η σύμβαση των Βρυξελλών που υπογράφτηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1968 και αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, όπως τροποποιήθηκε από τις συμβάσεις για την προσχώρηση των νέων κρατών μελών στη σύμβαση αυτή. Η σύμβαση ορίζει ποιος φορέας είναι αρμόδιος για την επίλυση της υπόθεσης. Για όλα τα κράτη μέλη, εκτός της Δανίας, η σύμβαση αντικαθίσταται από την 1η Μαρτίου 2002 από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1).

(15) Πρόκειται για ένα ειδικό νόμο περί υπεργολαβίας (Ιταλία) και ένα νόμο περί συνθηκών πληρωμής υπεργολάβων (Γαλλία) έως και για διατάξεις περί συμβατικών σχέσεων του αστικού κώδικα στα περισσότερα κράτη μέλη (π.χ. στη Γερμανία, η υπεργολαβία εμπίπτει στο νόμο του 1976 περί γενικών όρων επιχειρήσεων και σε ορισμένα άρθρα του αστικού κώδικα).

(16) Υπόθεση C-357/98 The Queen κατά Secretary of State for the Home Department ex parte: Nana Yaa Konadu Yiadom, Συλλογή 2000, σ. Ι-9265, παράγραφος 26. Βλέπε επίσης υπόθεση C-287/98 Luxemburg κατά Linster, Συλλογή 2000, σ. Ι-6917, παράγραφος 43· υπόθεση C-387/97 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, Συλλογή 2000, σ. Ι-5047· υπόθεση C-327/82 Ekro κατά Produktschap voor Vee en Vlees, Συλλογή 1984, σ. 107, παράγραφος 11· η αρχή της ενιαίας εφαρμογής ισχύει και στον τομέα του ιδιωτικού δικαίου, βλέπε υπόθεση C-373/97 Διονύσιος Διαμαντής κατά Ελληνικού Δημοσίου και Οργανισμού Οικονομικής Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων ΑΕ (ΟΑΕ), Συλλογή 2000, σ. Ι-1705, παράγραφος 34· υπόθεση C-441/93 Παφίτης και λοιποί κατά Τράπεζας Kεντρικής Ελλάδος A.E. και λοιπών, Συλλογή 1996, σ. Ι-1347, παράγραφοι 68 έως 70.

(17) Βλέπε υπόθεση C-423/97, Travel-Vac S.L. κατά Manuel José Antelm Sanchís Συλλογή 1999, σ. Ι-2195..

(18) Τα θέματα αυτά εξετάστηκαν σε πρόσφατη μελέτη του ΕΚ, η οποία συντάχτηκε από μια ομάδα ανεξάρτητων νομικών εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου. Όσον αφορά τον όρο "ζημία", αναφέρει: "Οι ευρωπαϊκοί νόμοι που διέπουν την ευθύνη δεν περιέχουν μια ενιαία αιτιολογημένη έννοια του όρου ζημία ούτε αναφέρονται στον τρόπο ορισμού του, κάτι το οποίο οπωσδήποτε καθιστά δύσκολη την ανάπτυξη ευρωπαϊκών οδηγιών στον τομέα αυτό", Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ΓΔ Έρευνας: "Study of the systems of private law in the EU with regard to discrimination and the creation of a European Civil Code" (PE 168.511, σ. 56). Ορισμένες οδηγίες (άρθρο 9 της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ, άρθρο 17 της οδηγίας 86/653/ΕΟΚ) περιέχουν διαφορετικούς ορισμούς για τον όρο "ζημία". Ωστόσο, κάθε ορισμός έχει δοθεί μόνο για το σκοπό της εκάστοτε οδηγίας. Άλλες οδηγίες (άρθρο 5 της οδηγίας 90/314/ΕΟΚ) χρησιμοποιούν τον όρο χωρίς να δίνουν ορισμό του.

(19) Το πρόβλημα αυτό επισημαίνεται σε μια υπόθεση που εκκρεμεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο [C-168/00, Simone Leitner/TUI Deutschland GmbH & Co (KG)]. Βάσει μιας σύμβασης οργανωμένων διακοπών που συνάφθηκε στα πλαίσια της αυστριακής νομοθεσίας με ένα γερμανικό γραφείο ταξιδίων, ο ενάγων ζητεί αποζημίωση για "ηθικές ζημίες" (μη επανορθώσιμη παραμονή στο νοσοκομείο κατά την περίοδο των διακοπών). Η αυστριακή νομοθεσία δεν προβλέπει αποζημίωση γι' αυτού του είδους τη ζημία, κάτι που προβλέπει η νομοθεσία της Γερμανίας και ορισμένων άλλων κρατών μελών. Ο ενάγων παραπέμπει στο άρθρο 5 της οδηγίας για τις οργανωμένες διακοπές, αναφέροντας ότι το άρθρο αυτό καθορίζει συγκεκριμένη έννοια του όρου "ζημία", που περιλαμβάνει την "ηθική ζημία".

(20) Η Επιτροπή, στην έκθεσή της για την εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τους εμπορικούς αντιπροσώπους [COM(1996) 364 τελικό, της 23ης Ιουλίου 1996], υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του συστήματος αποζημίωσης σε περίπτωση ζημίας που προβλέπεται στην εν λόγω οδηγία και αφορά την ίδια πραγματική κατάσταση έχει εντελώς διαφορετικά πρακτικά αποτελέσματα στην εφαρμογή της, στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της διαφορετικής μεθόδου υπολογισμού του ύψους της αποζημίωσης.

(21) Το πρόβλημα που αναφέρεται εδώ υπάρχει και εκτός του τομέα του δικαίου των συμβάσεων. Γι' αυτό, στην έκθεσή της για τη ρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών κινητών αξιών, η επιτροπή σοφών υπό τον Alexandre Lamfalussy επισημαίνει τα προβλήματα που οφείλονται στη χρήση, σε ορισμένες οδηγίες στον οικονομικό τομέα, διφορούμενων εννοιών, που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν αυτές τις οδηγίες κατά διαφορετικό τρόπο. Τελική έκθεση, Βρυξέλλες, 15 Φεβρουαρίου 2001, παράρτημα 5 (αρχική έκθεση της 9ης Νοεμβρίου 2000).

(22) COM(2000) 772 τελικό, της 30ής Νοεμβρίου 2000, σ. 3.

(23) COM(2000) 772 τελικό, της 30ής Νοεμβρίου 2000, σ. 3.

(24) Βλέπε πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας ((ΕΕ C 340 της 10.11.1997, σ. 105).

(25) Υπόθεση C-331/88 Fedesa, Συλλογή 1990, σ. Ι-4023, παράγραφος 13· υποθέσεις C-133/93, C-300/93 και C-362/93 Crispoltoni, Συλλογή 1994, σ. Ι-4863, παράγραφος 41· υπόθεση C-157/96 The Queen κατά Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, Commissioners of Customs & Excise, ex parte: National Farmers' Union, Συλλογή 1998, σ. Ι-2236, παράγραφος 60.

(26) COM(2000) 772 τελικό, της 30ής Νοεμβρίου 2000, σ. 8-9.

(27) Ακολουθούν δύο παραδείγματα πρωτοβουλιών σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο βιομηχανικών ενώσεων, που στοχεύουν στην εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα σχετικά με διασυνοριακές συμβάσεις, με τη σύναψη εθελοντικών συμφωνιών όσον αφορά πρότυπες διασυνοριακές συμβάσεις:

- το 1999, μια ομάδα έξι γερμανικών βιομηχανικών ομοσπονδιών, η επονομαζόμενη ομάδα εργασίας για τη βιομηχανία κατασκευής στοιχείων, συμφώνησε σε ένα σύνολο ελάχιστων ρητρών για διασυνοριακές συμβάσεις. Ωστόσο, το μοντέλο αυτό ισχύει για διασυνοριακές συμβάσεις που διέπονται αποκλειστικά από τη γερμανική νομοθεσία (τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να συμφωνήσουν την υπαγωγή της διασυνοριακής σύμβασης στη γερμανική νομοθεσία) και περιέχει διατάξεις που αφορούν τις τιμές, την εμπιστευτικότητα, τον τύπο, τον εξοπλισμό, τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, την ευθύνη, τη ζημία του προϊόντος κ.λπ.,

- η ORGALIME (ομάδα συνδέσμου των ευρωπαϊκών βιομηχανιών μηχανικών, ηλεκτρικών, ηλεκτρονικών και μεταλλευτικών προϊόντων) εξέδωσε ένα μοντέλο διεθνούς "συμφωνίας κοινοπραξίας" για την προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων.

(28) Ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Στοκχόλμη "Βελτίωση και απλοποίηση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος" COM(2001) 130 της 7ης Μαρτίου 2001.

(29) Βλέπε και ενδιάμεση έκθεση - COM (2001) 130, της 7ης Μαρτίου 2001, σ. 10.

(30) Βλέπε και ενδιάμεση έκθεση - COM (2001) 130, της 7ης Μαρτίου 2001, σ. 10.

(31) Βλέπε και ενδιάμεση έκθεση - COM (2001) 130, της 7ης Μαρτίου 2001, σ. 9.

(32) Το δοκιμαστικό σχέδιο SLIM (απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά) - Το σχέδιο αυτό θεσπίστηκε το 1996, ως πρωτοβουλία για τη βελτίωση της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά, για την κατάργηση περιττής νομοθεσίας και για τον περιορισμό του κόστους εφαρμογής. Το SLIM επιδιώκει την εστίαση της προσοχής σε συγκεκριμένα θέματα και δεν έχει στόχο την απορύθμιση. Οι εργασίες στο πλαίσιο του σχεδίου είναι πολύ συγκεκριμένες, έτσι ώστε να εκτελεστούν σε μια περιορισμένη χρονική περίοδο, και επικεντρώνονται στην υποβολή συγκεκριμένων συστάσεων.

Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα συμφώνησαν ότι η απλοποίηση δεν πρέπει να θίξει το λεγόμενο κοινοτικό κεκτημένο. Στην ουσία, η απλοποίηση δεν πρέπει να θέτει υπό αμφισβήτηση την εναρμόνιση που έχει επιτευχθεί σε τομείς όπως η προστασία της υγείας, η προστασία των εργαζομένων και των καταναλωτών, η περιβαλλοντική πολιτική και το ελεύθερο εμπόριο. Η απλοποίηση -αυτή είναι η ιδέα- πρέπει να αποτελέσει μοχλό για την ολοκλήρωση και όχι τον αποσυντονισμό της εσωτερικής αγοράς.

(33) - BEST (ομάδα έργου για την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος) - Το 1997, η Επιτροπή δημιούργησε την ομάδα έργου για την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST). Η ομάδα υπέβαλε το 1998 έκθεση που περιείχε 19 συστάσεις. Οι συστάσεις αυτές επικεντρώνονταν στο επιχειρηματικό περιβάλλον στα κράτη μέλη σε διάφορους τομείς.

- Σχέδιο δράσης για την ενιαία αγορά - Το σχέδιο δράσης άρχισε να εφαρμόζεται το 1997, έχοντας τέσσερις στρατηγικούς στόχους: να καταστήσει τους κανόνες πιο αποτελεσματικούς, να αντιμετωπίσει διαταράξεις της αγοράς, να εξαλείψει εμπόδια όσον αφορά την ολοκλήρωση της αγοράς και, τέλος, να εξασφαλίσει την ύπαρξη μιας εσωτερικής αγοράς από την οποία θα επωφελούνται όλοι οι πολίτες της Ένωσης.

- "Ισχύουσα κατάσταση" όσον αφορά την απλοποίηση, στις εκθέσεις "Βελτίωση της νομοθεσίας" - Κάθε χρόνο, από το 1995 έως σήμερα, η Επιτροπή δημοσιεύει έκθεση με θέμα τη βελτίωση της νομοθεσίας, στην οποία αναφέρεται και στη δική της συμβολή για την απλοποίηση των κανόνων της ΕΕ.

- Διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της ποιότητας της διατύπωσης - Η συμφωνία αυτή δημοσιεύτηκε το Μάρτιο του 1999, σε συνέχεια της συνθήκης του Άμστερνταμ, και είναι δεσμευτική για την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

(34) Η προαναφερθείσα μελέτη "Study of the systems of private law in the EU with regard to discrimination and the creation of a European Civil Code", του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αναφέρει γενικά: "Οι υφιστάμενοι κανόνες συμφωνιών και οδηγιών πρέπει να εξεταστούν συστηματικά και λεπτομερώς εκ νέου. Όπου χρειάζεται, να ενσωματωθούν στο εθνικό δίκαιο, να συμπληρωθούν ως προς το περιεχόμενο και να προσαρμοστούν ως προς τη μορφή. Πρέπει να υπάρχει μεταξύ τους συντονισμός και συνδυασμός, να απαλλαγούν από περιττές ρυθμίσεις, ασυνέπειες και ορολογικές στενότητες, έτσι ώστε να μπορούν να ενσωματωθούν σε μια συνεκτική δομή, σε μια 'συνολική εικόνα' ενός κωδικοποιημένου συστήματος".

(35) Για πολλές οδηγίες είναι χαρακτηριστικό το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής (π.χ.: οδηγία 85/577/ΕΟΚ για τις πωλήσεις κατ' οίκον: δεν καλύπτονται ασφαλιστικές συμβάσεις, συμβάσεις ακινήτων, κατασκευών κ.λπ.· οδηγία 97/7/ΕΚ για τις εξ αποστάσεως συμβάσεις: δεν καλύπτονται ασφαλιστικές συμβάσεις, συμβάσεις ακινήτων, κατασκευών κ.λπ.· οδηγία 94/47/ΕΚ για τις συμβάσεις χρονομεριστικής μίσθωσης: καλύπτονται μόνο συμβάσεις ελάχιστης διάρκειας 3 ετών· οδηγία 2000/35/ΕΚ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές: δεν καλύπτονται συναλλαγές με καταναλωτές.

(36) Βλέπε και άρθρο 1:101 (2) των αρχών του ευρωπαϊκού δικαίου των συμβάσεων (βλέπε υποσημείωση 1, σ. 2).

(37) Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί ο κανονισμός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για το καταστατικό ευρωπαϊκής επιχείρησης, με τον οποίο το Συμβούλιο, στις 20 Δεκεμβρίου 2000, καθόρισε έναν πολιτικό προσανατολισμό (έγγραφο του Συμβουλίου 14.886-00, της 1ης Φεβρουαρίου 2001).

(38) Το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας 2000/35/ΕΚ προβλέπει συγκεκριμένα κριτήρια για τον καθορισμό της ημερομηνίας από την οποία είναι καταβλητέος ο τόκος εάν η ημερομηνία ή η περίοδος πληρωμής δεν ορίζεται στη σύμβαση (30 ημέρες μετά την ημερομηνία παραλαβής από του οφειλέτη του τιμολογίου ή 30 ημέρες μετά την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών). Το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο δ) προβλέπει "νόμιμο επιτόκιο" που πρέπει να καταβληθεί, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση.

(39) Βλέπε και άρθρο 6 της CISG.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Γενικές παρατηρήσεις

Ο σκοπός της ακόλουθης μη πλήρους παρουσίασης είναι η περιγραφή του κοινοτικού κεκτημένου που αφορά το ιδιωτικό δίκαιο, ιδίως το δίκαιο των συμβάσεων. Οι στόχοι ορισμένων οδηγιών αποβλέπουν σαφώς στην εναρμόνιση των εθνικών συμβατικών κανόνων. Άλλες οδηγίες έχουν πιο έμμεση επίδραση στους κανόνες αυτούς.

1. ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

Γενικά σχόλια

Το τμήμα αυτό δείχνει ότι μεταξύ των κενών σχετικά με τις οδηγίες ΕΚ που αφορούν το δίκαιο των συμβάσεων υπάρχει απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στη διαμόρφωση μιας σύμβασης και τις κυρώσεις που θα ισχύσουν στην περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων της οδηγίας σχετικά με τις προσυμβατικές πληροφορίες.

1.1. Πώληση καταναλωτικών αγαθών και σχετικές εγγυήσεις

Οδηγία 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 1999, σχετικά με ορισμένες πτυχές της πώλησης και των εγγυήσεων καταναλωτικών αγαθών

Στόχος

Η εξασφάλιση της προστασίας του καταναλωτή και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή στη διασυνοριακή αγορά με τον καθορισμό ενός κοινού συνόλου ελάχιστων κανόνων που ισχύουν όπου και αν έχουν αγοραστεί τα αγαθά.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 1999/44/ΕΚ εναρμονίζει την έννοια της έλλειψης συμμόρφωσης των καταναλωτικών αγαθών με τη σύμβαση, τα δικαιώματα του καταναλωτή στην περίπτωση που ο καταναλωτής αγοράζει ελαττωματικό προϊόν και τις συνθήκες υπό τις οποίες ο καταναλωτής μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματα αυτά. Τα καταναλωτικά αγαθά ορίζονται, με εξαιρέσεις, ως οποιοδήποτε ενσώματο κινητό πράγμα [άρθρο 2 στοιχείο β)]. Αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα προς τους όρους της σύμβασης πώλησης (άρθρο 2 παράγραφος 1). Το άρθρο 2 παράγραφος 2 περιέχει τα τεκμήρια με τα οποία τα καταναλωτικά αγαθά τεκμαίρονται σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης.

Ο πωλητής ευθύνεται στον καταναλωτή για οποιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης που εκδηλώνεται εντός δύο ετών από την παράδοση του αγαθού στον καταναλωτή (άρθρο 5 παράγραφος 1), εκτός εάν κατά τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης πώλησης ο καταναλωτής γνώριζε ή δεν μπορούσε ευλόγως να αγνοεί την έλλειψη της συμμόρφωσης (άρθρο 2 παράγραφος 3). Οποιαδήποτε έλλειψη συμμόρφωσης, η οποία εκδηλώνεται εντός έξι μηνών από την παράδοση του αγαθού, τεκμαίρεται ότι υφίσταται κατά την παράδοση, εκτός εάν το τεκμήριο αυτό είναι ασυμβίβαστο με τη φύση του αγαθού ή τη φύση της έλλειψης συμμόρφωσης (άρθρο 5 παράγραφος 3).

Όταν η έλλειψη συμμόρφωσης κοινοποιείται στον πωλητή, ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να ζητήσει τη δωρεάν αποκατάσταση της συμμόρφωσης του αγαθού με επισκευή ή αντικατάσταση εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος και χωρίς σημαντική ενόχληση του καταναλωτή (άρθρο 3 παράγραφος 2). Εάν η αποκατάσταση ή η αντικατάσταση είναι αδύνατη ή δυσανάλογη ή εάν ο πωλητής δεν έχει επανορθώσει την έλλειψη συμμόρφωσης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και χωρίς σημαντική ενόχληση του καταναλωτή, ο καταναλωτής μπορεί να ζητήσει την προσήκουσα μείωση της τιμής (άρθρο 3 παράγραφος 5). Εναλλακτικά, εάν η έλλειψη συμμόρφωσης δεν είναι ασήμαντη, ο καταναλωτής μπορεί να ζητήσει να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση (άρθρο 3 παράγραφος 6).

Όταν ο τελικός πωλητής υπέχει ευθύνη έναντι του καταναλωτή λόγω έλλειψης συμμόρφωσης προς τους όρους της σύμβασης, ο τελικός πωλητής δικαιούται να στραφεί κατά του υπευθύνου δυνάμει των όρων του εθνικού δικαίου. Η έλλειψη συμμόρφωσης ωστόσο πρέπει να απορρέει από ενέργεια ή παράλειψη του παραγωγού, ενός προηγούμενου πωλητή ο οποίος εντάσσεται στην ίδια αλυσίδα συμβάσεων ή οποιουδήποτε άλλου ενδιαμέσου (άρθρο 4).

Οποιαδήποτε εγγύηση(1) είναι δεσμευτική όσον αφορά τους όρους που καθορίζονται στην εγγύηση, τη γραπτή σύμβαση ή τη σχετική διαφήμιση (άρθρο 6 παράγραφος 1). Περαιτέρω, η εγγύηση πρέπει να παρουσιάζεται σε έγγραφο, το οποίο διατίθεται ελεύθερα, για ενημέρωση πριν από την αγορά δείχνοντας ειδικότερα τη διάρκεια και το πεδίο εφαρμογής της εγγύησης καθώς και την επωνυμία και τη διεύθυνση του εγγυητή (άρθρο 6 παράγραφοι 2 και 3). Όταν προσφέρεται αυτή η εγγύηση και δεν συμμορφώνεται με τις διατάξεις που περιέχονται στην οδηγία, ο καταναλωτής εξακολουθεί να μπορεί να απαιτήσει την τήρηση της εγγύησης (άρθρο 6 παράγραφος 5). Οι συμβατικοί όροι ή συμφωνίες που καταργούν ή περιορίζουν τα δικαιώματα που απορρέουν από την οδηγία δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή (άρθρο 7 παράγραφος 1).

1.2. Καταχρηστικές ρήτρες συμβάσεων με καταναλωτές

Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Στόχος

Η εξάλειψη καταχρηστικών ρητρών από συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ ενός επαγγελματία και ενός καταναλωτή.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου εφαρμόζεται σε μη υποχρεωτικές ρήτρες συμβάσεων που δεν αποτέλεσαν αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης, οι οποίες ενσωματώνονται σε συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ ενός επαγγελματία και ενός καταναλωτή (άρθρο 1). Ρήτρα σύμβασης που δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης θεωρείται καταχρηστική όταν δημιουργεί εις βάρος του καταναλωτή σημαντική ανισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλόμενων μερών (κατάλογος καταχρηστικών ρητρών που επισυνάπτεται ως παράρτημα στην οδηγία) (άρθρο 3). Ο καταχρηστικός χαρακτήρας μιας συμβατικής ρήτρας κρίνεται αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών και των υπηρεσιών που αφορά η σύμβαση και όλες οι κατά το χρόνο της σύναψης της σύμβασης περιστάσεις που περιέβαλαν την εν λόγω σύναψη, καθώς και όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της σύμβασης ή άλλης σύμβασης από την οποία αυτή εξαρτάται (άρθρο 4). Σε περίπτωση αμφιβολίας για την έννοια μιας ρήτρας, επικρατεί η ευνοϊκότερη για τον καταναλωτή ερμηνεία (άρθρο 5). Σε όλες τις περιπτώσεις, αυτές οι συμβατικές ρήτρες που κρίνονται καταχρηστικές δεν δεσμεύουν τον καταναλωτή (άρθρο 6).

1.3. Οργανωμένα ταξίδια, οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις

Οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 1990, για τα οργανωμένα ταξίδια και τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις

Στόχος

Η προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις που πωλούνται ή προσφέρονται προς πώληση στο έδαφος της Κοινότητας.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου εφαρμόζεται στην πώληση προκανονισμένου συνδυασμού μεταφοράς, στέγασης ή και άλλων τουριστικών υπηρεσιών που δεν συνδέονται με τη μεταφορά η τη στέγαση και αντιστοιχούν σε σημαντικό ποσοστό του πακέτου. Για να είναι εφαρμόσιμη η οδηγία είναι αναγκαίο δύο ή περισσότερα από τα στοιχεία αυτά να πωλούνται ή να προσφέρονται προς πώληση σε ολοκληρωμένη τιμή και η υπηρεσία να καλύπτει μια περίοδο άνω των 24 ωρών ή να περιλαμβάνει διανυκτέρευση.

Κάθε διαφημιστικό φυλλάδιο που διατίθεται στον καταναλωτή πρέπει να προσδιορίζει σαφώς και επακριβώς την τιμή, τον προορισμό το τιμολόγιο και τα χρησιμοποιούμενα μεταφορικά μέσα, τον τύπο του καταλύματος, τα παρεχόμενα γεύματα, τις απαιτήσεις διαβατηρίων και θεώρησης, τις νομικές διαπιστώσεις, το χρονοδιάγραμμα πληρωμής και την προθεσμία για την ειδοποίηση του καταναλωτή σε περίπτωση ματαίωσης του ταξιδιού (άρθρο 3). Οι πληροφορίες που παρέχονται στο διαφημιστικό φυλλάδιο αποτελούν τμήμα της σύμβασης (άρθρο 3). Περαιτέρω, πριν από τη σύναψη της σύμβασης, ο διοργανωτής απαιτείται να παράσχει, γραπτώς, ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τα διαβατήρια και τις θεωρήσεις (περίοδοι απόκτησης τους) και τις υγειονομικές διαπιστώσεις (άρθρο 4).

Ο διοργανωτής του ταξιδιού πρέπει να παράσχει γραπτώς τα ωράρια και τους στόχους των ενδιάμεσων στάσεων, τις θέσεις του ταξιδιώτη, το όνομα, τη διεύθυνση και τον αριθμό του τηλεφώνου του τοπικού αντιπροσώπου του διοργανωτή ή ελλείψει τοπικού αντιπροσώπου έναν αριθμό τηλεφώνου επείγουσας ανάγκης. Υπάρχουν πρόσθετα στοιχεία που πρέπει να παρασχεθούν όταν στο ταξίδι περιλαμβάνεται η μεταφορά ανηλίκου καθώς και ενημέρωση για τη δυνατότητα προαιρετικής σύναψης ασφαλιστικής σύμβασης (άρθρο 4 παράγραφος 1). Ο καταναλωτής μπορεί να εκχωρεί την κράτησή του σε κάποιο άλλο πρόσωπο (άρθρο 4 παράγραφος 3).

Οι τιμές που καθορίζονται στη σύμβαση δεν αναθεωρούνται, εκτός εάν η σύμβαση προβλέπει ρητά τη δυνατότητα οι διακυμάνσεις των τιμών να μπορούν να αντανακλούν τις μεταβολές των τιμών συναλλάγματος, κόστους μεταφοράς, των τελών και φόρων που επιβάλλονται (άρθρο 4 παράγραφος 4). Σημαντικές τροποποιήσεις της σύμβασης δίνουν το δικαίωμα στον καταναλωτή να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς ποινή ενώ, εάν ο καταναλωτής καταγγείλει τη σύμβαση, δικαιούται την επιστροφή των ποσών που πλήρωσε (άρθρο 4 παράγραφος 6). Ο διοργανωτής είναι υπεύθυνος για τη μη εκτέλεση ή τη μη ενδεδειγμένη εκτέλεση της σύμβασης, και εφόσον κρίνεται κατάλληλο, ο καταναλωτής δικαιούται αποζημίωση για τη μη εκτέλεση της σύμβασης (άρθρο 4 παράγραφος 7).

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι ο διοργανωτής ή/και ο πωλητής που είναι τα συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση φέρουν ευθύνη έναντι του καταναλωτή για την καλή εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την εν λόγω σύμβαση. Ο διοργανωτής ή/και ο πωλητής φέρουν ευθύνη για οποιαδήποτε ζημία προκύπτει λόγω μη εκτέλεσης ή πλημμελούς εκτέλεσης της σύμβασης υπό την προϋπόθεση ότι αυτή η μη εκτέλεση ή πλημμελής εκτέλεση οφείλεται σε δική τους υπαιτιότητα ή σε υπαιτιότητα κάποιου άλλου παρέχοντα υπηρεσίες. Όσον αφορά τις ζημίες, μπορούν να περιορίζονται σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις. Όσον αφορά τις ζημίες εκτός των σωματικών βλαβών, η αποζημίωση για τη ζημία αυτή θα περιορίζεται ευλόγως δυνάμει της σύμβασης (άρθρο 5).

Ο καταναλωτής μπορεί να γνωστοποιεί οποιοδήποτε ελάττωμα όσον αφορά την εκτέλεση της σύμβασης που διαπιστώνει επιτόπου στον παρέχοντα τις εν λόγω υπηρεσίες και στο διοργανωτή ή/και στον πωλητή γραπτώς ή υπό κάθε άλλη πρόσφορη μορφή το ταχύτερο δυνατόν. Στη σύμβαση πρέπει να γίνεται σαφής και επακριβής η υποχρέωση αυτή (άρθρο 5). Σε περιπτώσεις διαμαρτυρίας, ο διοργανωτής ή/και ο πωλητής ή ο τοπικός αντιπρόσωπός του, εάν υπάρχει, πρέπει να αποδείξουν ότι ενήργησαν επιμελώς για να εξεύρουν τις κατάλληλες λύσεις (άρθρο 6).

1.4. Συμβάσεις που συνάπτονται εκτός εμπορικών καταστημάτων

Οδηγία 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την προστασία των καταναλωτών κατά τη σύναψη συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος

Στόχος

Η προστασία καταναλωτών από καταχρηστικές επιχειρηματικές πρακτικές σε συνδυασμό με συμβάσεις που συνάπτονται εκτός εμπορικών καταστημάτων.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου εφαρμόζεται σε συμβάσεις, στις οποίες προβλέπεται πληρωμή ποσού άνω των 60 ευρώ (άρθρο 3), μεταξύ ενός εμπόρου και ενός καταναλωτή κατά τη διάρκεια εκδρομής που οργανώνεται από τον έμπορο εκτός του εμπορικού καταστήματός του. Η οδηγία εφαρμόζεται επίσης σε συμβάσεις που συνήφθησαν κατά τη διάρκεια επίσκεψης του εμπόρου στο σπίτι ή στον τόπο εργασίας του καταναλωτή. Υπό τον όρο ότι η επίσκεψη αυτή δεν γίνεται με τη ρητή επιθυμία του καταναλωτή ή, όταν ο καταναλωτής ζήτησε την επίσκεψη του εμπόρου, ο καταναλωτής δεν γνώριζε την έκταση των εμπορικών δραστηριοτήτων του εμπόρου, η οδηγία εφαρμόζεται. Τέλος, η οδηγία εφαρμόζεται επίσης σε συμβάσεις κατά τις οποίες ο καταναλωτής υποβάλλει συμβατική ή μη συμβατική προσφορά για να δεχθεί επίσκεψη ή να λάβει μέρος σε εκδρομή που διοργανώνει ένας έμπορος (άρθρο 1). Ο έμπορος οφείλει να πληροφορεί τον καταναλωτή γραπτώς για το δικαίωμα του να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση (άρθρο 4). Όταν έχει ενημερωθεί, ο καταναλωτής έχει στη διάθεσή του προθεσμία επτά ημερών για να ασκήσει το δικαίωμα αυτό της υπαναχώρησης (άρθρο 5).

1.5. Καταναλωτική πίστη

Οδηγία 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κανόνων που διέπουν την καταναλωτική πίστη, όπως τροποποιήθηκε από τις οδηγίες 90/88/EOK και 98/7/EK

Στόχος

Η εναρμόνιση των κανόνων που διέπουν την καταναλωτική πίστη με την παράλληλη εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου εφαρμόζεται στις συμβάσεις πίστωσης κατά τις οποίες ένας πιστωτικός φορέας χορηγεί σε καταναλωτή πίστωση με τη μορφή προθεσμίας πληρωμής, δανεισμού ή παρόμοιας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης (άρθρο 1). Οι συμβάσεις πίστωσης καταρτίζονται εγγράφως, ενσωματώνοντας τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης στους οποίους περιλαμβάνονται δήλωση του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου και οι προϋποθέσεις τυχόν τροποποιήσεων του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (άρθρο 4).

Όταν υπάρχει σύμβαση πίστωσης σε τρεχούμενο λογαριασμό, πλην του λογαριασμού πιστωτικής κάρτας, ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται για ορισμένα ζητήματα γραπτώς τη στιγμή ή πριν από τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης. Ειδικότερα, ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται για το όριο της πίστωσης (εάν υπάρχει), το ετήσιο επιτόκιο και τις επιβαρύνσεις που ισχύουν και για τυχόν τροποποιήσεις καθώς και για τη διαδικασία λύσης της σύμβασης (άρθρο 6). Σε περίπτωση σύμβασης πίστωσης που χορηγείται για την απόκτηση αγαθών, τα κράτη μέλη θεσπίζουν τους όρους ανάκτησης των αγαθών και διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχει αδικαιολόγητος πλουτισμός (άρθρο 7).

Δυνάμει μιας σύμβασης καταναλωτή, όταν ο καταναλωτής έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του πριν να καταστούν ληξιπρόθεσμες, ο καταναλωτής δικαιούται εύλογη μείωση του κόστους της πίστωσης (άρθρο 8). Τα δικαιώματα του καταναλωτή παραμένουν ανεπηρέαστα από την εκχώρηση σε τρίτο μέρος (άρθρο 9). Το κράτος μέλος πρέπει να παράσχει στον καταναλωτή περαιτέρω διασφαλίσεις. Οι διασφαλίσεις αυτές περιλαμβάνουν την προστασία αν ο καταναλωτής χρησιμοποιήσει συναλλαγματικές, υποσχέσεις χρέους και επιταγές για την καταβολή πληρωμών ή την παροχή εγγυήσεων (άρθρο 10). Επίσης, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, υπάρχει δικαίωμα αποκατάστασης έναντι του παροχέα της πίστωσης, όταν ο καταναλωτής έχει αποκτήσει αγαθά ή υπηρεσίες δυνάμει μιας σύμβασης πίστωσης από πρόσωπο άλλο από τον πιστωτικό φορέα και τα αγαθά ή η υπηρεσία δεν παρέχονται ή δεν ανταποκρίνονται στους όρους της σύμβασης παροχής τους. Το δικαίωμα αυτό παρέχεται ειδικότερα, μόνον εάν ο καταναλωτής έχει ζητήσει αποκατάσταση από τον προμηθευτή αλλά δεν ικανοποιήθηκαν οι απαιτήσεις (άρθρο 11).

1.6. Συμβάσεις εξ αποστάσεως

Οδηγία 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1997, για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συμβάσεις

Στόχος

Η προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών οι οποίες αφορούν τις εξ αποστάσεως συμβάσεις μεταξύ καταναλωτών και προμηθευτών με τον καθορισμό ενός κοινού συνόλου ελάχιστων κανόνων.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 97/7/ΕΚ εφαρμόζεται σε κάθε σύμβαση ("σύμβαση εξ αποστάσεως") που αφορά αγαθά ή υπηρεσίες, η οποία συνάπτεται μεταξύ ενός προμηθευτή και ενός καταναλωτή στα πλαίσια ενός συστήματος πωλήσεων ή παροχής υπηρεσιών που οργανώνεται από τον προμηθευτή. Για να είναι εφαρμόσιμη η οδηγία 97/7/ΕΚ, ο προμηθευτής, για το σκοπό της σύμβασης πρέπει να χρησιμοποιεί αποκλειστικά ένα ή περισσότερα μέσα επικοινωνίας εξ αποστάσεως έως τη σύναψη της σύμβασης συμπεριλαμβανομένης και αυτής καθαυτής της σύναψης της σύμβασης (άρθρο 2 παράγραφος 1).

Πριν από τη σύναψη οποιαδήποτε σύμβασης εξ αποστάσεως, ο καταναλωτής πρέπει να διαθέτει εγκαίρως σαφείς και κατανοητές πληροφορίες, που συμμορφώνονται με τις αρχές της καλής πίστης στις εμπορικές συναλλαγές. Ειδικότερα, οι πληροφορίες αυτές πρέπει να είναι η ταυτότητα και, πιθανώς, και η διεύθυνση του προμηθευτή· τα χαρακτηριστικά του αγαθού ή της υπηρεσίας και η τιμή τους· το κόστος παράδοσης· ο τρόπος πληρωμής παράδοσης ή εκτέλεσης της σύμβασης· η ύπαρξη δικαιώματος υπαναχώρησης· η διάρκεια ισχύος της προσφοράς ή της τιμής και η ελάχιστη διάρκεια ισχύος της σύμβασης, όπου αρμόζει, το κόστος της χρησιμοποίησης των μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως. Στην περίπτωση τηλεφωνικών επικοινωνιών, η ταυτότητα του προμηθευτή και ο εμπορικός σκοπός της κλήσης πρέπει να διευκρινίζονται σαφώς στην αρχή (άρθρο 4).

Ο καταναλωτής πρέπει να λάβει επιβεβαίωση με έγγραφα ή με άλλο μόνιμο υπόθεμα (ηλεκτρονικό ταχυδρομείο) κατά την εκτέλεση της σύμβασης. Οι ακόλουθες πληροφορίες πρέπει επίσης να δοθούν γραπτώς: ενημέρωση σχετικά με την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης· ο τόπος στον οποίο ο καταναλωτής μπορεί να απευθύνει τις καταγγελίες του, πληροφορίες σχετικά με την εξυπηρέτηση μετά την πώληση· όροι καταγγελίας της σύμβασης (άρθρο 5).

Ο καταναλωτής έχει το δικαίωμα της υπαναχώρησης όσον αφορά τις περισσότερες συμβάσεις εξ αποστάσεως. Σε περίπτωση που ο προμηθευτής έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σχετικά με την παροχή πληροφοριών, ο καταναλωτής διαθέτει προθεσμία τουλάχιστον επτά εργάσιμων ημερών για να υπαναχωρήσει αζημίως. Σε περίπτωση που ο προμηθευτής δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σχετικά με την ενημέρωση, η περίοδος αυτή επεκτείνεται σε τρεις μήνες (άρθρο 6 παράγραφος 1). Ο προμηθευτής υποχρεούται να επιστρέψει τα καταβληθέντα από τον καταναλωτή ποσά εντός 30 ημερών από την άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης (άρθρο 6 παράγραφος 2).

Κατ' αρχήν, ο προμηθευτής διαθέτει τριάντα ημέρες για να εκτελέσει τη σύμβαση (άρθρο 7 παράγραφος 1). Σε περίπτωση κατά την οποία ο προμηθευτής δεν εκτελέσει τη σύμβαση, ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται σχετικώς και πρέπει να του επιστραφούν τα ποσά που ενδεχομένως είχε καταβάλλει (άρθρο 7 παράγραφος 2). Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατό να παρασχεθούν υποκατάστατα αγαθά και υπηρεσίες. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι υπάρχουν τα κατάλληλα μέτρα που επιτρέπουν στον καταναλωτή να ζητήσει την ακύρωση μιας πληρωμής σε περίπτωση που χρησιμοποιηθεί δολίως η κάρτα πληρωμής στα πλαίσια συμβάσεων εξ αποστάσεως που καλύπτονται από αυτή την οδηγία 97/7/ΕΚ. Σε περίπτωση δόλιας χρήσης της κάρτας πληρωμής, ο καταναλωτής πρέπει να επαναπιστωθεί για τα ποσά που έχουν καταναλωθεί ή να του επιστραφούν τα ποσά αυτά (άρθρο 8).

Στην περίπτωση παροχής μη παραγγελθέντων αγαθών, η έλλειψη απάντησης του καταναλωτή δεν ισοδυναμεί με συναίνεση (άρθρο 9). Η χρήση αυτοματοποιημένου συστήματος κλήσεως χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση ή μηχανήματος τηλεομοιοτυπίας από έναν προμηθευτή προκειμένου να επικοινωνήσει με έναν καταναλωτή απαιτεί την προηγούμενη συγκατάθεση του καταναλωτή. Άλλα μέσα εξ αποστάσεως επικοινωνίας που καθιστούν δυνατή την ατομική επικοινωνία επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν, μόνον εάν ο καταναλωτής δεν έχει εκδηλώσει την αντίθεσή του (άρθρο 10).

Οι δημόσιοι οργανισμοί, οι οργανώσεις καταναλωτών και οι επαγγελματικές οργανώσεις μπορούν να προσφεύγουν στα δικαστήρια ή στους αρμόδιους διοικητικούς οργανισμούς στην περίπτωση διαφορών (άρθρο 11).

1.7. Ακίνητη περιουσία υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης

Οδηγία 94/47/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 1994, περί της προστασίας των αγοραστών ως προς ορισμένες πλευρές των συμβάσεων που αφορούν την απόκτηση δικαιώματος χρήσης ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης

Στόχος

Η προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών περί προστασίας των ατόμων που αγοράζουν το δικαίωμα χρήσης ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 94/47/ΕΚ αφορά πτυχές σχετικά με τις πληροφορίες περί των συστατικών στοιχείων της σύμβασης που αφορούν το δικαίωμα χρήσης ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης και τις διαδικασίες για τον τρόπο καταγγελίας και υπαναχώρησης των συμβάσεων αυτών (άρθρο 1). Κατόπιν αίτησης, ο πωλητής απαιτείται να παράσχει έγγραφο που περιέχει τη γενική περιγραφή του οικείου ακινήτου. Επίσης, στο ίδιο έγγραφο πρέπει να παρέχονται ορισμένα ελάχιστα στοιχεία που αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας (ταυτότητα και κατοικία των συμβαλλόμενων μερών, αριθμός της άδειας οικοδόμησης κ.λπ.) παράλληλα με λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τον τρόπο απόκτησης περαιτέρω πληροφοριών, εάν αυτές απαιτηθούν. Οι πληροφορίας αυτές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της σύμβασης (άρθρο 3).

Ο αγοραστής έχει το δικαίωμα της υπαναχώρησης. Αυτό μπορεί να γίνει εντός 10 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης χωρίς μνεία λόγου με αποτέλεσμα την ακύρωση της σύμβασης (άρθρο 5 παράγραφος 1). Μόνο τα έξοδα εκείνα που προέκυψαν από τη σύναψη της σύμβασης και την υπαναχώρηση εξ αυτής οφείλουν να εξοφληθούν (άρθρο 5 παράγραφος 3). Το δικαίωμα υπαναχώρησης του αγοραστή μπορεί να ασκηθεί εντός τριών μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, εάν δεν περιλαμβάνονται οι πληροφορίας που απαιτούνται από την οδηγία. Στην περίπτωση αυτή ο αγοραστής δεν υποχρεούται σε καμία εξόφληση (άρθρο 5 παράγραφος 1). Κάθε ρήτρα που ενσωματώνεται στη σύμβαση και είναι αντίθετη με τα δικαιώματα του αγοραστή ή/και του πωλητή δυνάμει τη οδηγίας δεν θα είναι δεσμευτική για τον αγοραστή (άρθρο 8).

1.8. Εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές

Πρόταση οδηγίας σχετικά με την εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και την τροποποίηση των οδηγιών 90/619/ΕΟΚ, 97/7/ΕΚ και 98/27/ΕΚ(2)

Στόχος

Η δημιουργία εναρμονισμένου και κατάλληλου νομικού πλαισίου για τις συμβάσεις εξ αποστάσεως που αναφέρονται σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες με την παράλληλη εξασφάλιση κατάλληλου επιπέδου προστασίας των καταναλωτών.

Περιεχόμενο

Αυτή η πρόταση οδηγίας στοχεύει στη δημιουργία κοινών κανόνων που θα διέπουν τους όρους υπό τους οποίους συνάπτονται συμβάσεις εξ αποστάσεως που αναφέρονται σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η πρόταση καλύπτει συμβάσεις λιανικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εξ αποστάσεως με οποιοδήποτε μέσο που δεν απαιτεί την ταυτόχρονη φυσική παρουσία των μερών της σύμβασης.

Με την πρόταση υπάρχει το καθήκον της παροχής ενημέρωσης προς τον καταναλωτή πριν από τη σύναψη της σύμβασης. Ο προμηθευτής απαιτείται να διαβιβάσει ένα σχέδιο σύμβασης στον καταναλωτή γραπτώς ή σε άλλο σταθερό μέσο, υπό την προϋπόθεση ότι ο καταναλωτής παρέχει τη συγκατάθεση του για τη διαβίβαση αυτή. Το σχέδιο σύμβασης πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους συμβατικούς όρους και ρήτρες από κοινού με μια περίληψή τους.

Η πρόταση αναφέρεται στο δικαίωμα περιόδου μελέτης για τον καταναλωτή πριν από τη σύναψη της σύμβασης και στο δικαίωμα υπαναχώρησης με ορισμένες εξαιρέσεις, από κοινού με την υποχρέωση πληρωμής για υπηρεσίες που παρέχονται υπό την προϋπόθεση ότι αυτές παρέχονται πριν ο καταναλωτής να ασκήσει το δικαίωμα της υπαναχώρησης.

Οι πληρωμές που καταβάλλονται με ηλεκτρονικά μέσα μπορούν να ακυρωθούν αν γίνει δόλια χρήση των μέσων αυτών και τίθενται όρια σε ορισμένα μέσα εξ αποστάσεως επικοινωνίας.

2. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

2.1. Καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

Οδηγία 2000/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

Στόχος

Η καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών που έχουν χαρακτήρα αμοιβής στα πλαίσια εμπορικών συναλλαγών εντός της ΕΕ, είτε οι καθυστερήσεις πληρωμών είναι μεταξύ επιχειρήσεων είτε μεταξύ των δημόσιων αρχών και μιας επιχείρησης.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 2000/35/ΕΚ περιέχει ένα ευρύ φάσμα μέτρων για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων των πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές εντός της ΕΕ. Η οδηγία εφαρμόζεται σε όλες τις πληρωμές που έχουν χαρακτήρα αμοιβής στα πλαίσια των εμπορικών συναλλαγών (άρθρο 1). Τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται σε όλες τις καθυστερήσεις πληρωμών μεταξύ επιχειρήσεων και μεταξύ δημόσιων αρχών και επιχειρήσεων (άρθρο 2 παράγραφος 1).

Επιπλέον, η οδηγία καθορίζει ένα νομικό πλαίσιο για την αποθάρρυνση των καθυστερήσεων πληρωμών. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο τόκος καθίσταται απαιτητός από την ημέρα που ακολουθεί την ημερομηνία πληρωμής ή το τέλος της περιόδου πληρωμής που καθορίζει η σύμβαση. Εάν η ημερομηνία ή η περίοδος πληρωμής δεν ορίζεται στη σύμβαση, ο τόκος καθίσταται αυτόματα απαιτητός χωρίς να απαιτείται όχληση, 30 ημέρες μετά την παραλαβή του τιμολογίου ή ισοδύναμης αίτησης πληρωμής. Εάν προβλέπεται διαδικασία αποδοχής ή ελέγχου με την οποία επαληθεύεται η αντιστοιχία των αγαθών ή υπηρεσιών με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση ο τόκος καθίσταται απαιτητός 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της διαδικασίας. Εάν ο οφειλέτης παραλάβει τιμολόγιο ή ισοδύναμη αίτηση πληρωμής πριν ή κατά την ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιείται αυτή η αποδοχή ή επαλήθευση, ο χρόνος αρχίζει να κυλά από την τελευταία ημερομηνία. Το επιτόκιο που χρεώνεται για τις καθυστερήσεις των πληρωμών είναι εκείνο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συν ένα περιθώριο 7 εκατοστιαίων μονάδων τουλάχιστον (άρθρο 3).

Τα κράτη μέλη ορίζουν επίσης σύμφωνα με τις εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις ότι ο πωλητής διατηρεί την κυριότητα των αγαθών μέχρις ότου εξοφληθεί πλήρως το τίμημα, εφόσον έχει συμφωνηθεί ρητώς μέσω του αγοραστή και του πωλητή πριν από την παράδοση των αγαθών ρήτρα παρακράτησης της κυριότητας (άρθρο 4). Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να προβλέψουν ότι, για μη αμφισβητούμενες απαιτήσεις, ένας εκτελεστός τίτλος μπορεί να εκδίδεται ασχέτως του ύψους της οφειλής, κανονικά εντός 90 ημερολογιακών ημερών από την κατάθεση της αγωγής ή αίτησης του δανειστή στο δικαστήριο ή σε άλλη αρμόδια αρχή (άρθρο 5).

2.2. Διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων

Οδηγία 97/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 1997, για διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων

Στόχος

Η θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων ενημέρωσης και εκτέλεσης για τις διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων έως το ισοδύναμο ποσό των 50000 ευρώ, που διεξάγονται στα νομίσματα των κρατών μελών και σε ευρώ εντός της ΕΕ και του ΕΟΧ και πραγματοποιούνται με πρωτοβουλία ενός εντολέα. Ο πρωταρχικός σκοπός της οδηγίας 97/5/ΕΚ είναι να δώσει τη δυνατότητα τα κεφάλαια να μεταφέρονται από ένα μέρος της Κοινότητας σε κάποιο άλλο με ταχύτητα, αξιοπιστία και οικονομικά. Οι μεταφορές οφειλών και οι πληρωμές με επιταγές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 97/5/ΕΚ.

Περιεχόμενο

1. Υποχρέωση διαφάνειας έναντι του πελάτη (άρθρα 3 και 4)

Πριν από την πραγματοποίηση μιας διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης, τα ιδρύματα πρέπει να παρέχουν γενικές πληροφορίες σχετικά με τους όρους αυτής της μεταφοράς. Ειδικότερα, το χρόνο εκτέλεσης, τη μέθοδο υπολογισμού κάθε είδους προμηθειών και εξόδων που πρέπει να καταβάλλει ο πελάτης στο ίδρυμα, την ημερομηνία αξίας-έναρξης τοκοφορίας που εφαρμόζει το ίδρυμα, λεπτομέρειες των διαδικασιών έγερσης αξίωσης και προσφυγής και τις χρησιμοποιούμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες αναφοράς.

Μετά την πραγματοποίηση της διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης, τα ιδρύματα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες που συνίσταται σε αναφορά που δίνουν τη δυνατότητα στον πελάτη να προσδιορίσει τη μεταφορά, το πραγματικό (αρχικό) ποσό της διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης, το ποσό κάθε είδους εξόδων και προμηθειών που βαρύνουν τον πελάτη και την ημερομηνία αξίας-έναρξης τοκοφορίας που εφαρμόζει το ίδρυμα.

Εάν ο εντολέας διευκρίνισε ότι τα έξοδα της διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης θα πρέπει να φέρει, εν όλω ή εν μέρει, ο δικαιούχος, το ίδρυμα οφείλει να τον ενημερώσει σχετικά.

2. Ελάχιστες υποχρεώσεις όσον αφορά τις διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων

Σε περιπτώσεις διασυνοριακών μεταφορών πιστώσεων με δηλωμένες προδιαγραφές, το ίδρυμα υποχρεούται -εφόσον το ζητήσει ο πελάτης- είτε να δεσμευθεί ως προς την προθεσμία εκτέλεσης της μεταφοράς πίστωσης και ως προς τις προμήθειες και τα έξοδα που απορρέουν από αυτή είτε να απόσχει από την αποδοχή της πραγματοποίησης της μεταφοράς αυτής (άρθρο 5).

Η διασυνοριακή μεταφορά πίστωσης πρέπει να εκτελεστεί εντός της προθεσμίας που έχει συμφωνηθεί. Σε περίπτωση μη τήρησης της συμφωνηθείσας προθεσμίας στην οδηγία έχουν περιληφθεί κανόνες που προβλέπουν αποζημίωση. Δεν καταβάλλεται αποζημίωση, εάν το ίδρυμα του δικαιούχου μπορεί να αποδείξει ότι η καθυστέρηση οφείλεται στον εντολέα ή στο δικαιούχο (άρθρο 6).

Το ίδρυμα του εντολέα, κάθε ενδιάμεσο ίδρυμα και το ίδρυμα του δικαιούχου, μετά την ημερομηνία της αποδοχής της εντολής διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης υποχρεούται να εκτελέσει αυτή τη μεταφοράς πίστωσης για το πλήρες ποσό της. Αυτό ισχύει, εκτός εάν ο εντολέας καθορίσει ότι το κόστος της διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης θα επιβαρύνει εν όλω ή εν μέρει το δικαιούχο. Όταν το ίδρυμα του εντολέα ή το ίδρυμα του δικαιούχου ή οποιοδήποτε ενδιάμεσο ίδρυμα προβαίνει σε μείωση του ποσού της διασυνοριακής μεταφοράς πίστωσης κατά παράβαση της παραγράφου 1, υποχρεούται να καταβάλει στο ακέραιο το παρακρατηθέν ποσό (άρθρο 7).

Σε περίπτωση που το ίδρυμα του εντολέα αποδεχθεί μια εντολή μεταφοράς, αλλά το αντίστοιχο ποσό δεν πιστώνεται στο λογαριασμό του ιδρύματος του δικαιούχου εφαρμόζεται η "εγγύηση επιστροφής χρημάτων" έως και 12500 ευρώ συν τόκους και τέλη (άρθρο 8).

2.3. Το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων

Οδηγία 98/26/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 1998, σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων

Στόχος

Η μείωση του συστημικού κινδύνου που είναι εγγενής στα συστήματα πληρωμών και διακανονισμού αξιογράφων και η ελαχιστοποίηση της διακοπής που προκαλείται από την αφερεγγυότητα ενός συμμετέχοντος σε ένα τέτοιο σύστημα. Η οδηγία 98/26/ΕΚ δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει τα νομικά προβλήματα που συνδέονται ειδικά με καταστάσεις αφερεγγυότητας και πτώχευση (π.χ. δικαιώματα ξένων πιστωτών) και να προστατεύσει την ανάπτυξη μιας ενιαίας νομισματικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση (ΕΝΕ) με την προώθηση της αποτελεσματικότητας των διασυνοριακών λειτουργιών.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 98/26/ΕΚ προστατεύει το "συμψηφισμό"(3) στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων, απομονώνει την πρόσθετη ασφάλεια που δίνεται στους χειριστές αυτών των συστημάτων από την επίδραση της πτώχευσης και αποσαφηνίζει τη νομοθεσία που εφαρμόζεται σε διαθέσεις πρόσθετης εγγύησης που αποδεικνύεται από την καταγραφή σε ένα μητρώο, το αποκαλούμενο " τίτλοι υπό μορφή λογιστικής εγγραφής". Τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων προστατεύονται επίσης από μια γενική ρήτρα κατά της αφερεγγυότητας ενός συμμετέχοντος σε ένα σύστημα (άρθρο 1 και άρθρο 2). Το δίκαιο που διέπει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή σε ένα σύστημα διακανονισμού αξιογράφων είναι το δίκαιο που εφαρμόζεται στο σύστημα αυτό (άρθρο 3 παράγραφος 3). Η οδηγία καλύπτει επίσης την πρόσθετη ασφάλεια που παρέχεται σε συνδυασμό με τις λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών όσον αφορά την τέλεση των κεντρικών τραπεζικών λειτουργιών τους (συμπεριλαμβανομένης της εθνικής νομισματικής πολιτικής) (άρθρο 4).

3. ΕΜΠΟΡΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ

Οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1986, για το συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους ανεξάρτητα από τους επαγγελματίες

Στόχος

Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ συντονίζει τις εθνικές νομοθεσίες που διέπουν τις νομικές σχέσεις των ελεύθερων επαγγελματιών εμπορικών αντιπροσώπων και των αντιπροσωπευομένων από αυτούς. Η οδηγία, επιδιώκει την κοινωνική προστασία των εμπορικών αντιπροσώπων και θέτει ελάχιστα επίπεδα εναρμόνισης στον τομέα αυτό. Οι διατάξεις της οδηγίας δεν μπορούν να παρεκκλίνουν εις βάρος ενός εμπορικού αντιπροσώπου. Επιτρέπονται συμφωνίες που οδηγούν σε μια σύμβαση πιο ευνοϊκή για τον εμπορικό αντιπρόσωπο. Η οδηγία καθορίζει επίσης τις διατάξεις σχετικά με την αμοιβή του εκπροσώπου και το δικαίωμα αποζημίωσης ή επανόρθωσης όταν ο αντιπρόσωπος υποστεί ζημία από τη λήξη της σύμβασης.

Περιεχόμενο

1. Πεδίο εφαρμογής

Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ εφαρμόζεται σε συμβάσεις αγαθών (και όχι παροχή υπηρεσιών) που συνήφθησαν μεταξύ ενός ανεξάρτητου μεσολαβητή (εμπορικός αντιπρόσωπος) και του αντιπροσωπευομένου. Ο εμπορικός αντιπρόσωπος πρέπει να έχει τη μόνιμη εξουσία να διαπραγματεύεται την πώληση ή την αγορά εμπορευμάτων για λογαριασμό και επί ονόματι άλλου προσώπου (του αντιπροσωπευομένου) ή να διαπραγματεύεται και να συνάπτει τις συναλλαγές επί ονόματι αυτού του αντιπροσωπευομένου με αντίτιμο την αμοιβή.

Δυνάμει της οδηγίας η έννοια του εμπορικού αντιπροσώπου έχει ανεξαρτησία από τον αντιπροσωπευόμενο στον πυρήνα της, κατά συνέπεια εξαιρούνται οι μισθωτοί εμπορικοί αντιπρόσωποι και αντιπρόσωποι του αντιπροσωπευομένου από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 1). Ορισμένες ακόμη κατηγορίες εμπορικών αντιπροσώπων εξαιρούνται επίσης από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 2).

2. Υποχρεώσεις που επιβάλλονται στα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης (άρθρα 3-5)

Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ επιβάλλει τη μη εξαιρέσιμη υποχρέωση σε έναν εμπορικό αντιπρόσωπο να μεριμνά για τα συμφέροντα του αντιπροσωπευομένου του και να δρα νόμιμα και με καλή πίστη. Το καθήκον αυτό περιλαμβάνει την υποχρέωση επί του εμπορικού αντιπροσώπου να ασχολείται δεόντως με τη διαπραγμάτευση και ενδεχομένως με τη σύναψη των πράξεων οι οποίες του έχουν ανατεθεί. Ο εμπορικός αντιπρόσωπος πρέπει επίσης να ανακοινώνει στον αντιπροσωπευόμενο κάθε αναγκαία πληροφορία που διαθέτει και να συμμορφώνεται προς τις εύλογες υποδείξεις των αντιπροσωπευομένων.

Ο αντιπροσωπευόμενος έχει την αμοιβαία μη εξαιρέσιμη υποχρέωση να δρα νόμιμα και με καλή πίστη. Ειδικότερα, ο αντιπροσωπευόμενος οφείλει να θέτει στη διάθεση του εμπορικού αντιπροσώπου τα αναγκαία πληροφοριακά έγγραφα που αφορούν τα εκάστοτε εμπορεύματα. Ο αντιπροσωπευόμενος πρέπει επίσης να παρέχει στον εμπορικό αντιπρόσωπο τις αναγκαίες πληροφορίες για την εκτέλεση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας, ιδίως να ειδοποιεί τον αντιπρόσωπο μέσα σε εύλογη προθεσμία μόλις προβλέψει ότι ο όγκος των εμπορικών πράξεων θα είναι αισθητά μικρότερος από εκείνον που ο αντιπρόσωπος θα έπρεπε να αναμένει κανονικά.

3. Αμοιβή του εμπορικού αντιπροσώπου (άρθρα 6-12)

Ελλείψει σχετικής συμφωνίας ανάμεσα στα μέρη και με την επιφύλαξη της εφαρμογής των διατάξεων του αστικού δικαίου των κρατών μελών, ο εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται αμοιβή σύμφωνα με τις συνήθειες που εφαρμόζονται στον τόπο όπου ασκεί τη δραστηριότητα του. Ελλείψει παρόμοιων συνηθειών, ο αντιπρόσωπος δικαιούται εύλογη αμοιβή, αφού ληφθούν υπόψη όλα τα στοιχεία που έχουν σχέση με την εμπορική πράξη (άρθρο 6).

Εάν ο εμπορικός αντιπρόσωπος αμείβεται εν όλω ή εν μέρει με προμήθεια, ένας εμπορικός αντιπρόσωπος δικαιούται προμήθεια για εμπορικές πράξεις που έχουν συναφθεί κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας. Η ρύθμιση της προμήθειας που προβλέπεται δυνάμει της οδηγίας είναι ως εξής:

1. ο αντιπρόσωπος είναι αρμόδιος για ένα καθορισμένο γεωγραφικό τομέα ή για καθορισμένη ομάδα προσώπων ή εναλλακτικά, όταν ο αντιπρόσωπος έχει αποκλειστικό δικαίωμα για ένα καθορισμένο γεωγραφικό τομέα ή για μια καθορισμένη ομάδα προσώπων και

2. η πράξη έχει συναφθεί με πελάτη που ανήκει σε αυτό τον τομέα ή αυτή την ομάδα (άρθρο 7).

Το δικαίωμα προμήθειας για εμπορικές πράξεις εξακολουθεί να υπάρχει μετά τη λύση της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας (άρθρο 8), υπό την προϋπόθεση ότι η πληρωμή της προμήθειας είναι ανάλογη των περιστάσεων (άρθρο 9). Η προμήθεια καθίσταται απαιτητή μόλις έχει εκτελεστεί πράξη και πρέπει να καταβληθεί το αργότερο την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί το τρίμηνο κατά τη διάρκεια του οποίου έχει γεννηθεί η σχετική αξίωση (άρθρο 10).

Ο αντιπροσωπευόμενος διαβιβάζει στον εμπορικό αντιπρόσωπο κατάσταση των οφειλόμενων προμηθειών εντός ενός καθορισμένου χρονικού διαστήματος. Ο αντιπρόσωπος δικαιούται να απαιτήσει να του παρασχεθούν όλες οι πληροφορίες που βρίσκονται στη διάθεση του αντιπροσωπευομένου που απαιτούνται για την επαλήθευση του ποσού των οφειλόμενων σε αυτόν προμηθειών (άρθρο 12).

4. Μορφή, διάρκεια και λήξη της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας (άρθρα 13-20)

Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου αφήνει ανοικτή τη δυνατότητα σύναψης εμπορικής αντιπροσωπείας σε προφορική ή γραπτή μορφή, ενώ επαφίεται στα κράτη μέλη να καθορίσουν αν μία σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας είναι έγκυρη εάν δεν αποδεικνύεται γραπτώς. Ανεξαρτήτως αυτού, κάθε μέρος δικαιούται να λάβει από το άλλο, αφού το ζητήσει, ενυπόγραφο έγγραφο που αναφέρει το περιεχόμενο της σύμβασης (άρθρο 13).

Σύμβαση ορισμένου χρόνου την οποία τα δύο μέρη συνεχίζουν να εκτελούν μετά τη λήξη της, θεωρείται ότι μετατρέπεται σε σύμβαση αορίστου χρόνου (άρθρο 14).

Μια σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας αορίστου χρόνου μπορεί να λήξει με κοινοποίηση ενός μήνα για κάθε έτος που η σύμβαση παραμένει σε ισχύ. Δεν είναι δυνατό να οριστούν μικρότερες προθεσμίες με συμφωνία των συμβαλλομένων. Αν τα μέρη ορίσουν μεγαλύτερες προθεσμίες από αυτή, τότε η περίοδος κοινοποίησης πρέπει να είναι η ίδια και για τα δύο μέρη. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν την περίοδο καταγγελίας σε τέσσερις έως έξι μήνες, εφόσον η σύμβαση υπήρχε για τον αντίστοιχο αριθμό ετών (άρθρο 15).

Η οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου επιβάλλει επίσης την υποχρέωση σε όλα τα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίζεται στον εμπορικό αντιπρόσωπο το δικαίωμα κατ' αποκοπή αποζημίωσης (άρθρο 17 παράγραφος 2) ή ανόρθωσης (άρθρο 17 παράγραφοι 3 και 4) εφόσον ο αντιπροσωπευόμενος έχει λύσει τη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας χωρίς αιτιολόγηση (άρθρο 18). Δεν μπορεί να υπάρξει παρέκκλιση από το δικαίωμα αυτό πριν από τη λήξη της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας.

Περαιτέρω, σε συμβάσεις που αφορούν την εμπορική αντιπροσωπεία, η ρήτρα περιορισμού των επαγγελματικών δραστηριοτήτων θα είναι έγκυρη, μόνον εάν δεν έχει διάρκεια άνω των δύο ετών και μόνο στο βαθμό που έχει συνομολογηθεί εγγράφως. Η ρήτρα περιορισμού των επαγγελματικών δραστηριοτήτων αφορά επίσης το γεωγραφικό τομέα ή την ομάδα πελατών και το γεωγραφικό τομέα, την ευθύνη των οποίων είχε ο εμπορικός αντιπρόσωπος, καθώς και τον τύπο των εμπορευμάτων των οποίων είχε την αντιπροσωπεία σύμφωνα με τη σύμβαση. Οι διατάξεις της οδηγίας 86/653/ΕΟΚ δεν θίγουν τις διατάξεις του εθνικού δικαίου οι οποίες επιβάλλουν άλλους περιορισμούς ως προς το κύρος ή την εφαρμογή ρητρών που περιέχουν υποχρέωση μη ανταγωνισμού ή προβλέπουν ότι τα δικαστήρια μπορούν να μειώσουν τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων που απορρέουν από τις συμφωνίες αυτές (άρθρο 20).

4. ΑΠΟΣΠΑΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

Οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών

Στόχος

Η άρση ασαφειών και εμποδίων που ενδέχεται να παρεμποδίζουν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, με την αύξηση της ασφάλειας του δικαίου και τη διευκόλυνση προσδιορισμού των όρων και προϋποθέσεων απασχόλησης που εφαρμόζονται στους εργαζομένους που πραγματοποιούν προσωρινή εργασία σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο το δίκαιο του οποίου διέπει την εργασιακή τους σχέση· η αποφυγή των κινδύνων κατάχρησης και εκμετάλλευσης των αποσπασμένων εργαζομένων.

Περιεχόμενο

1. Πεδίο εφαρμογής

Η οδηγία εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις οι οποίες, στο πλαίσιο διακρατικής παροχής υπηρεσιών, προβαίνουν στην απόσπαση εργαζομένων στο έδαφος ενός κράτους μέλους:

- για λογαριασμό τους και υπό τη διεύθυνσή τους, στο πλαίσιο σύμβασης που συνάπτεται μεταξύ της επιχείρησης αποστολής και του παραλήπτη της παροχής υπηρεσιών,

- σε εγκατάσταση ή σε επιχείρηση του ομίλου,

- όντας επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης, σε χρήστρια επιχείρηση.

2. Υποχρεώσεις

Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις εγγυώνται στους αποσπασμένους εργαζομένους έναν κεντρικό πυρήνα υποχρεωτικών κανόνων προστασίας που καθορίζονται στο κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου εκτελείται η εργασία:

- από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις ή/και

- από συλλογικές συμβάσεις ή διαιτητικές αποφάσεις οι οποίες έχουν αναγορευθεί σε κανόνες γενικής εφαρμογής, εφόσον αφορούν τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας (τομέας οικοδομών).

Οι όροι εργασίας και απασχόλησης που πρέπει να καλύπτονται είναι:

- μέγιστες περίοδοι εργασίας και ελάχιστες περίοδοι ανάπαυσης,

- ελάχιστη διάρκεια ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών,

- ελάχιστα όρια μισθού, συμπεριλαμβανομένων των αποζημιώσεων υπερωριακής εργασίας,

- όροι θέσης εργαζομένων στη διάθεση επιχειρήσεων, ιδίως από επιχειρήσεις προσωρινής απασχόλησης,

- υγεία, ασφάλεια και υγιεινή στην εργασία,

- προστατευτικά μέτρα σχετικά με τους όρους εργασίας και απασχόλησης των γυναικών σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή λοχείας, των παιδιών και των νέων,

- ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών και άλλες διατάξεις στον τομέα των μη διακρίσεων.

5. ΕΥΘΥΝΗ ΛΟΓΩ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Οδηγία 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1985, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα ευθύνης λόγω ελαττωματικών προϊόντων (όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 1999/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Μαΐου 1999)

Στόχος

Η οδηγία 85/374/ΕΟΚ (όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 1999/34/ΕΚ) είναι ένα μέτρο εσωτερικής αγοράς που επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών και σταθερού νομικού πλαισίου ευθύνης για τους παραγωγούς, εξαλείφοντας έτσι τη στρέβλωση του ανταγωνισμού που οφείλεται σε αποκλίνοντα καθεστώτα ευθύνης και διευκολύνοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων υπό κοινούς κανόνες ευθύνης.

Περιεχόμενο

Η οδηγία 85/374/ΕΟΚ θέτει κοινούς κανόνες ευθύνης σε περίπτωση ζημιών που προκαλούνται σε μεμονωμένα άτομα από ελαττωματικά προϊόντα. Ένα ελαττωματικό προϊόν είναι οποιοδήποτε κινητό δεν παρέχει την ασφάλεια που δικαιούται κανείς να αναμένει, λαμβανομένων υπόψη τη