Ειδική έκθεση αριθ. 6/2001

σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2001/C 305/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

I. Το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος εισήχθη το 1984 στην κοινή οργάνωση της αγοράς (ΚΟΑ) στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων με σκοπό να μειώσει την ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων. Στόχος του καθεστώτος ήταν να περιορίσει την παραγωγή με τη θέσπιση "ποσοτήτων αναφοράς" (ατομικών ποσοστώσεων) για τους γαλακτοπαραγωγούς, επιβάλλοντας αποτρεπτική εισφορά επί του γάλακτος που παράγεται καθ' υπέρβαση των ατομικών ποσοστώσεων (βλέπε σημείο 1).

II. Εφαρμόστηκαν διάφορα μέτρα με σκοπό τη μείωση της παραγωγής κατά 8 % περίπου σε διάστημα εννέα ετών. Η παραγωγή γάλακτος στα δεκαπέντε κράτη μέλη έχει σταθεροποιηθεί στα 120 εκατ. τόνους. Το μερίδιο της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά των εξαγωγών μειώθηκε, αλλά το εξαγόμενο πλεόνασμα παραμένει σταθερό περί τα 15 εκατ. τόνους από το 1995. Παρά την ύπαρξη αυτού του επιδοτούμενου πλεονάσματος, οι αποφάσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων προβλέπουν αύξηση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς κατά 2,5 % μεταξύ Απριλίου 2000 και Απριλίου 2005 (βλέπε σημείο 3).

III. Σε προγενέστερες εκθέσεις του το Συνέδριο εξέτασε τα μέτρα που εφαρμόστηκαν μέχρι το 1991. Η παρούσα έκθεση εξετάζει τη διαχείριση, εκ μέρους της Επιτροπής, των μέτρων που ελήφθησαν μετά την προαναφερθείσα ημερομηνία.

IV. Σκοπός του ελέγχου ήταν να εκτιμηθεί κατά πόσο το καθεστώς των ποσοστώσεων, όπως αυτό εφαρμόζεται στην πράξη, είναι αποτελεσματικό για τον έλεγχο της παραγωγής γάλακτος στην ΕΕ και την επίτευξη ισορροπίας στην αγορά (βλέπε σημείο 6).

V. Γενικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι το καθεστώς των ποσοστώσεων επιτυγχάνει το στόχο του περιορισμού της παραγωγής στο επίπεδο-στόχο, καθώς η πλεονασματική παραγωγή καθ' υπέρβαση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς αναφέρεται ως μικρότερη του 1 % (βλέπε σημεία 9-13).

VI. Ο καθορισμός ενός συνολικού επιπέδου ποσοστώσεων σταθεροποίησε την παραγωγή. Δεν συνέβαλε στην ευθυγράμμιση της γαλακτοπαραγωγής με τη μη επιδοτούμενη εσωτερική κατανάλωση και τις, επίσης μη επιδοτούμενες, εξαγωγές (βλέπε σημεία 14-15).

VII. Παράλληλα, το σύστημα αυτό δεν παρεμπόδισε δραματικά την αναδιάρθρωση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων σε κάθε κράτος μέλος. Η τάση για διαρκώς μεγαλύτερες και λιγότερες εκμεταλλεύσεις γαλακτοπαραγωγής στην ΕΕ εξακολούθησε να υφίσταται. Ο εξορθολογισμός του τομέα οδήγησε στην εξαφάνιση μεγάλου αριθμού μικρών εκμεταλλεύσεων. Για την πλειονότητα των υπολοίπων κατόχων εκμετάλλευσης, λιγότερο από το ήμισυ του εισοδήματός τους προέρχεται από γεωργικές δραστηριότητες. Αυτό ισχύει τόσο για τον τομέα του γάλακτος, όσο και για άλλους τομείς. Επιπλέον, έχει αντιστραφεί η προηγούμενη ανοδική τάση του προϋπολογιστικού κόστους της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (βλέπε σημεία 16-24).

VIII. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο έδωσαν στο καθεστώς τη δυνατότητα να αποκτήσει διαρκώς μεγαλύτερη ευελιξία, προϋπόθεση της οποία θα έπρεπε να είναι η μείωση των συνολικών ποσοστώσεων. Εντός του πλαισίου που ορίζει το αυτό καθεστώς ποσοστώσεων γάλακτος, τα κράτη μέλη μπορούν να επιδιώκουν την εφαρμογή άκρως διαφορετικών μεταξύ τους πολιτικών όσον αφορά τη δομή των εκμεταλλεύσεων. Συνέπεια αυτής της κατάστασης ήταν να απολεσθούν ορισμένα από τα δημοσιονομικά και οικονομικά πλεονεκτήματα που επρόκειτο να εξασφαλίσει το καθεστώς (σημεία 40-42).

IX. Η διάθεση του διαρθρωτικού πλεονάσματος γάλακτος θα εξακολουθήσει να απαιτεί σημαντικές ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και ενδέχεται μάλιστα να αυξηθεί στο μέλλον λόγω της διεύρυνσης της ΕΕ, των τρεχουσών καταναλωτικών τάσεων και των πιέσεων που ασκούνται μέσω του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για μείωση των επιστροφών κατά την εξαγωγή. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή εξακολουθεί να οφείλει να προτείνει τη θεμελιώδη μεταρρύθμιση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, με την οποία θα μειωθεί το συνολικό επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής, ευθυγραμμιζόμενο με τις δυνητικές μη επιδοτούμενες πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά (βλέπε σημεία 61-66 και παράρτημα 1).

X. Οι διαδοχικές αποφάσεις του Συμβουλίου για αύξηση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς, χωρίς ουσιαστική μείωση των τιμών παρέμβασης, δεν επέτρεψαν την απελευθέρωση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως συνέβη και στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών. Οι δαπάνες στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων μειώθηκαν από 4285,3 εκατομμύρια ευρώ το 1983 (27 % των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις) σε 2601,3 εκατομμύρια ευρώ το 1999 (6,5 % των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις). Εντούτοις, εξακολουθούν να απαιτούνται ετησίως δαπάνες ύψους σχεδόν 3 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη χρηματοδότηση ενός διαρκώς διογκούμενου πλεονάσματος, το οποίο αποτελεί αναπόδραστη συνέπεια των αποφάσεων του Συμβουλίου. Το ποσό αυτό των ενισχύσεων, που βαρύνει τον Ευρωπαίο φορολογούμενο, έρχεται να προστεθεί στο ήδη υψηλότερο κόστος που έχουν για τους καταναλωτές της ΕΕ το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα (βλέπε σημείο 71).

XI. Τα προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του καθεστώτος εξακολουθούν να υφίστανται. Στην Ιταλία, εξακολουθεί να υπάρχει το ουσιαστικό πρόβλημα της είσπραξης της εισφοράς, όπως έχει τονιστεί σε προηγούμενες εκθέσεις. Στην Ισπανία και στην Ελλάδα έχει σημειωθεί πρόοδος, μολονότι εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα με οφειλόμενες εισφορές. Όταν, στην πράξη, οι μεμονωμένοι γαλακτοπαραγωγοί δεν καταβάλλουν την εισφορά, αποδυναμώνεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας του μέτρου αυτού και ενθαρρύνεται η υπερπαραγωγή. Επιπλέον, η ανάκτηση της οφειλόμενης εισφοράς από τα κράτη μέλη στην οποία προβαίνει η Επιτροπή δημιουργεί, στην πραγματικότητα, εθνική επιδότηση υπέρ ορισμένων γαλακτοπαραγωγών, η οποία στρεβλώνει τον ανταγωνισμό (βλέπε σημεία 32-37).

XII. Σχεδόν 17 χρόνια μετά την καθιέρωσή του, το καθεστώς των ποσοστώσεων δεν εφαρμόζεται ακόμη πλήρως, όπως συνάγεται από τη συνεχιζόμενη ανάγκη για μειώσεις των προπληρωμών και για αποφάσεις εκκαθάρισης των λογαριασμών όσον αφορά μερικά κράτη μέλη. Η κατάσταση αυτή απεικονίζει ανάγλυφα τις επιπτώσεις των διαιωνιζόμενων στρεβλώσεων των κανόνων της αγοράς εξαιτίας ενός συστήματος, το οποίο τα κράτη μέλη δεν κατορθώνουν πάντα να διαχειρίζονται με τη δέουσα αυστηρότητα (βλέπε σημείο 70).

XIII. Πρέπει να επανεξεταστεί ο ρόλος της Επιτροπής όσον αφορά την επιβολή της εισφοράς και τη λογιστική καταχώριση της είσπραξής της, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αυστηρή και έγκαιρη εφαρμογή των σχετικών κανονιστικών διατάξεων. Η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει το ενδεχόμενο βελτίωσης των ελέγχων και των κυρώσεων στο πλαίσιο του καθεστώτος και να προωθήσει τη βέλτιστη πρακτική μεταξύ των κρατών μελών, ορίζοντας λεπτομερώς τους προς διενέργεια ελέγχους. Το κοινοτικό κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να προβλέπει σειρά κυρώσεων, οι οποίες να παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να τιμωρούν ακόμη και ήσσονος σημασίας παραβιάσεις των κανονισμών εκ μέρους των αγοραστών και των απευθείας πωλητών. Βραχυπρόθεσμα, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τις μεταβιβάσεις ποσοστώσεων μεταξύ παραγωγών που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη, μειώνοντας, κατά συνέπεια, τις συνολικές ποσοστώσεις. Μεσοπρόθεσμα, πρέπει να υποβάλει προτάσεις για την εκ θεμελίων μεταρρύθμιση του γαλακτοπαραγωγικού τομέα με στόχο την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της συνολικής γαλακτοπαραγωγής και της μη επιδοτούμενης εσωτερικής κατανάλωσης και των δυνητικών, επίσης μη επιδοτούμενων, εξαγωγών, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο για τους γαλακτοπαραγωγούς και καθιστώντας δυνατή την κατάργηση του καθεστώτος των ποσοστώσεων (βλέπε σημείο 73).

ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΘΕΣΠΙΣΤΗΚΕ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

1. Το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος τέθηκε σε εφαρμογή το 1984(1). Σκοπός του ήταν να μειώσει την ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά γάλακτος, περιορίζοντας την παραγωγή σε ορισμένο επίπεδο με την καθιέρωση "ποσοτήτων αναφοράς" γάλακτος (ατομικές ποσοστώσεις) για τους γαλακτοπαραγωγούς. Αυτές οι ατομικές ποσοστώσεις προκύπτουν από την κατανομή, σε εθνικό επίπεδο, μιας εθνικής ποσότητας αναφοράς που καθορίζεται από το Συμβούλιο για κάθε κράτος μέλος (εθνική ποσόστωση γάλακτος). Για τις ποσότητες γάλακτος που υπερβαίνουν τις ατομικές ποσοστώσεις επιβάλλεται εισφορά με αποτρεπτικό χαρακτήρα(2). Αυτή η "συμπληρωματική εισφορά", κοινώς γνωστή ως "υπερεισφορά", χρεώνεται στους γαλακτοπαραγωγούς από τους αγοραστές γάλακτος(3) ή στους απευθείας πωλητές(4) γάλακτος από την αρμόδια εθνική αρχή. Το προϊόν της εισφοράς δηλώνεται από τις οργανισμούς πληρωμής στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ ως "αρνητική δαπάνη".

2. Από το ισοζύγιο γάλακτος που υπέβαλε η Επιτροπή στο Συμβούλιο προέκυπτε ότι η προσφορά για το 1984 ανερχόταν στο 120 % της εσωτερικής ζήτησης και ότι, παρά τις εξαγωγές που υπολογίζονταν σε 12,7 εκατ. τόνους ισοδυνάμου γάλακτος, το πλεόνασμα, εντός της ΕΕ, για το συγκεκριμένο έτος ήταν 6,7 εκατ. τόνοι(5). Το σύνολο των εθνικών ποσοστώσεων γάλακτος για τα 10 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθορίστηκε αρχικά στα 103,7 εκατ. τόνους (99,9 εκατ. τόνοι για τις παραδόσεις σε γαλακτοκομεία), ήτοι σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με το μέσο όρο των παραδόσεων για το διάστημα 1981-1983. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, το εν λόγω επίπεδο ήταν υπερβολικά υψηλό, λαμβανομένου υπόψη ότι η εσωτερική κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων υπολογιζόταν ότι ανερχόταν σε 85 εκατ. τόνους(6).

3. Στη συνέχεια εφαρμόστηκαν διάφορα μέτρα με σκοπό τον περιορισμό της παραγωγής γάλακτος(7), τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα τη συνολική μείωση των ποσοστώσεων κατά 8 % σε διάστημα εννέα ετών (περίοδοι εμπορίας 1984/85 έως 1993/94). Πράγματι, το εν λόγω διάστημα, η παραγωγή γάλακτος μειώθηκε σχεδόν κατά 10 %. Από τότε, δεν έγιναν άλλες προσαρμογές στις εθνικές ποσότητες αναφοράς και τα επίπεδα της γαλακτοπαραγωγής στα δεκαπέντε κράτη μέλη σταθεροποιήθηκαν στα 120 εκατ. τόνους. Οι αποφάσεις, που τέθηκαν σε ισχύ το 2000 και διέπουν τη μεταρρύθμιση της οργάνωσης της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, προβλέπουν αύξηση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς κατά 1,18 % μεταξύ Απριλίου 2000 και Απριλίου 2001, καθώς και περαιτέρω αύξηση κατά 1,28 % από τον Απρίλιο του 2005 (βλέπε παράρτημα 1 σημείο 4).

4. Μεταβιβάσεις ποσοστώσεων δεν επιτρέπονται μεταξύ κρατών μελών, παρά μόνο μεταξύ παραγωγών του αυτού κράτους μέλους. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες της εφαρμογής των κανόνων μεταβίβασης επαφίενται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, τα οποία μπορούν να επιτρέπουν να επικρατούν όροι σχεδόν ελεύθερης αγοράς όσον αφορά το εμπόριο των ποσοστώσεων γάλακτος. Η προσέγγιση αυτή ευνοεί τη συγκέντρωση ποσοστώσεων στις πλέον αποδοτικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Εναλλακτικά, τα κράτη μέλη μπορούν να ελέγχουν σε κεντρικό επίπεδο όλες τις μεταβιβάσεις ποσοστώσεων, οι οποίες επιτρέπονται βάσει διοικητικών κριτηρίων που καθορίζονται από το εκάστοτε κράτος μέλος. Με την προσέγγιση αυτή επιδιώκεται η επίτευξη περιφερειακών στόχων που σχετίζονται με την αγροτική, κοινωνική ή οικονομική ανάπτυξη.

5. Τα αποτελέσματα των προηγούμενων ελέγχων του Συνεδρίου σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος έχουν δημοσιευθεί σε δύο ειδικές(8) και τρεις ετήσιες εκθέσεις(9).

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

6. Σκοπός του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να εκτιμηθεί κατά πόσο το καθεστώς των ποσοστώσεων, όπως αυτό εφαρμόζεται στην πράξη, είναι αποτελεσματικό για το έλεγχο της παραγωγής γάλακτος στην ΕΕ και την επίτευξη ισορροπίας στην αγορά.

7. Συγκεκριμένα, με τον έλεγχο επιχειρήθηκε να διαπιστωθεί κατά πόσο:

α) η Επιτροπή παρακολουθεί σωστά την εφαρμογή του καθεστώτος, έχει καθιερώσει τις κατάλληλες διαδικασίες ελέγχου και λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την ενίσχυση του καθεστώτος σε περίπτωση παραβάσεων ή σε περίπτωση που αποδεικνύονται αδυναμίες του ελέγχου·

β) η εφαρμογή του καθεστώτος από τα κράτη μέλη είναι σύμφωνη με το κανονιστικό πλαίσιο, ιδίως όσον αφορά την ύπαρξη της κατάλληλης εθνικής νομοθετικής και διοικητικής δομής, την υποβολή σε έλεγχο των δηλώσεων σχετικά με το παραγόμενο γάλα, την εκχώρηση ατομικών ποσοστώσεων, την έγκριση όλων των αγοραστών, τη διενέργεια ετήσιων ελέγχων των αγοραστών και των απευθείας πωλητών, την είσπραξη και τη λογιστική καταχώριση της εισφοράς υπέρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

8. Το Συνέδριο εξέτασε το ρόλο της Επιτροπής και προέβη σε έλεγχο της εφαρμογής του καθεστώτος σε εννέα κράτη μέλη (Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο), στα οποία αντιστοιχεί ποσοστό άνω του 80 % των κατανεμηθεισών ποσοστώσεων.

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

Με την πάροδο του χρόνου το επίπεδο των ποσοστώσεων έχει μεταβληθεί

9. Το συνολικό ύψος των ποσοστώσεων στην ΕΕ έχει εξελιχθεί από το 1984, όπως φαίνεται και στο παράρτημα 2. Μεταξύ 1984 και 1993, οι εθνικές ποσότητες αναφοράς μειώθηκαν κατά 8 % κατά μέσο όρο.

10. Από την περίοδο εμπορίας 1993/94(10), οι συνολικές εθνικές ποσότητες αναφοράς για τα δώδεκα κράτη μέλη παρέμειναν στα 109 εκατ. τόνους. Στο σύνολο αυτό περιλαμβάνεται αύξηση κατά 2,2 εκατ. τόνους σε σχέση με τις αντίστοιχες ποσότητες της περιόδου εμπορίας 1992/93, η οποία οφειλόταν κυρίως στις συμπληρωματικές εθνικές ποσότητες αναφοράς 1,5 εκατ. τόνων που κατανεμήθηκαν στην Ιταλία, στην Ισπανία και στην Ελλάδα. Από την περίοδο εμπορίας 1995/96, οι εθνικές ποσότητες αναφοράς για τα τρία νέα κράτη μέλη, ήτοι την Αυστρία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία, καθορίστηκαν συνολικά σε 8,4 εκατ. τόνους. Από τότε, οι συνολικές εθνικές ποσότητες αναφοράς για τα δεκαπέντε κράτη μέλη ορίστηκαν σε 117,5 εκατ. τόνους, από τους οποίους τα 1,6 εκατ. τόνοι αφορούν τις απευθείας πωλήσεις από τους γαλακτοπαραγωγούς.

11. Η προσαρμογή των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς για την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα, μαζί με τον καθορισμό εθνικών ποσοτήτων αναφοράς για τα τρία νέα κράτη μέλη, είχαν ως αποτέλεσμα τη συνολική αύξηση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς κατά 10,6 εκατ. τόνους.

Η παραγωγή γάλακτος προσεγγίζει το επίπεδο των εθνικών ποσοστώσεων

12. Από το 1993, η παραγωγή γάλακτος έχει σταθεροποιηθεί στα 120εκατ. τόνους περίπου (βλέπε παράρτημα 3). Τα περισσότερα κράτη μέλη μείωσαν την παραγωγή τους σε ποσοστό άνω του 10 % σε σύγκριση με το 1984, έτος καθιέρωσης των ποσοστώσεων γάλακτος. Η παραγωγή γάλακτος αυξήθηκε στην Πορτογαλία [+ 10 % μεταξύ 1992(11) και 1998] και στην Ελλάδα (+ 9 % μεταξύ 1984 και 1998).

13. Από την περίοδο εμπορίας 1995/96, στα περισσότερα κράτη μέλη παρατηρούνται ελαφρές (μικρότερες της μίας ποσοστιαίας μονάδας συνολικά), αλλά συστηματικές, υπερβάσεις των ποσοτήτων αναφοράς για τις παραδόσεις σε γαλακτοκομεία, παρά τη μείωση της διαφοράς μεταξύ της γαλακτοπαραγωγής και των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση της περιεκτικότητας του γάλακτος σε λιπαρές ουσίες. Οι ποσότητες γάλακτος που παραδίδονται στα γαλακτοκομεία προσαρμόζονται βάσει της πραγματικής περιεκτικότητας του γάλακτος σε λιπαρές ουσίες σε συνάρτηση με μια περιεκτικότητα αναφοράς οι οποία υπήρχε την εποχή που θεσπίστηκαν οι ποσοστώσεις γάλακτος. Οι διορθώσεις της περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες έχουν ως αποτέλεσμα υπερβάσεις των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς και εφαρμογή της συμπληρωματικής εισφοράς (βλέπε γραφική παράσταση 1).

Γραφική παράσταση 1

Μεικτές παραδόσεις γάλακτος στα γαλακτοκομεία, διόρθωση των ποσοτήτων γάλακτος που παραδόθηκαν βάσει της περιεκτικότητάς τους σε λιπαρά, εισαγωγές και εσωτερική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων

>PIC FILE= "C_2001305EL.000601.TIF">

Πηγή:

ZMP-Bilanz Milch-Ανακεφαλαιωτικοί πίνακες των απαντήσεων στα ερωτηματολόγια που προβλέπονται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 (ΓΔ AGRI).

Το επίπεδο των ποσοστώσεων δημιουργεί, ωστόσο, διαρθρωτικό πλεόνασμα

14. Το επίπεδο των ποσοστώσεων αυξήθηκε παρά το γεγονός ότι η κοινοτική αγορά παρουσίαζε διαρθρωτικό πλεόνασμα (βλέπε γραφική παράσταση 1).

15. Αυτές οι επιδοτούμενες εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων παρέμειναν σταθερές την τελευταία δεκαετία ανερχόμενες σε 15 εκατ. τόνους περίπου (βλέπε παράρτημα 5 "Ισολογισμός του γαλακτοκομικού τομέα σε ισοδύναμα γάλακτος", καθώς και γραφική παράσταση 2).

Επιπλέον, το Συνέδριο υπολογίζει ότι η επιδοτούμενη εσωτερική κατανάλωση βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη (ΑΓΣ) ανέρχεται σε 10 εκατ. τόνους ισοδυνάμου γάλακτος. Πράγματι, από το 1991 έως το 1994, το επιδοτούμενο τμήμα της εσωτερικής κατανάλωσης βουτύρου αυξήθηκε από 26,8 % σε 32 %. Από το 1995, χορηγήθηκαν κοινοτικές ενισχύσεις για 500000 περίπου τόνους βουτύρου ή, άλλως, για το 28 % της ποσότητας που καταναλώθηκε στην εσωτερική αγορά· οι ενισχύσεις αυτές αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 30 % της τιμής της αγοράς(12). Την ίδια περίοδο, μειώθηκε η ποσότητα του επιδοτούμενου αποκορυφωμένου γάλακτος που καταναλώνεται στην εσωτερική αγορά(13). Ενισχύσεις για τη χρήση ΑΓΣ καταβλήθηκαν για ποσοστό μεγαλύτερο του 50 % των ποσοτήτων που καταναλώθηκαν στην εσωτερική αγορά. Οι ενισχύσεις αυτές καθορίστηκαν περίπου στο 35 % της τιμής της αγοράς(14). (βλέπε γραφική παράσταση 3)

Γραφική παράσταση 2

Ισολογισμός του γαλακτοκομικού τομέα: Πλεόνασμα της προσφοράς σε σχέση με την εσωτερική ζήτηση, εξαγωγές και αυξομειώσεις των αποθεμάτων

>PIC FILE= "C_2001305EL.000701.TIF">

Σημείωση:

Από 1986 έως 1990 ΕΕP 12 (εκτός των νέων ομόσπονδων κρατιδίων). Από 1991 έως 1994 ΕΕP 12 (συμπεριλαμβανομένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων). Από το 1995 ΕΕP 15, προβλέψεις 1998. Για το 1992: προσωρινά στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο ZMP-Bilanz Milch 92 (οι ενημερώσεις αποκλίνουν αισθητά από αυτά τα στοιχεία). Για τα υπόλοιπα έτη: τελευταία στοιχεία διαθέσιμα. Δεν συνυπολογίζονται η ίδια κατανάλωση στη γεωργική εκμετάλλευση και οι απευθείας πωλήσεις.

Πηγή:

ZMP-Bilanz Milch.

Γραφική παράσταση 3

Διάθεση γαλακτοκομικών προϊόντων (1998)

>PIC FILE= "C_2001305EL.000702.TIF">

Πηγή:

ZMP-Bilanz Milch.

Δαπάνες του προϋπολογισμού

16. Η ισορροπία της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων διατηρείται χάρη στην κοινοτική χρηματοδότηση της διάθεσης 25 εκατ. τόνων(15) ισοδυνάμου γάλακτος το 1999, με καθαρό κόστος για τον προϋπολογισμό 2601 εκατομμύρια ευρώ. Στο παράρτημα 6 παρουσιάζεται η κατανομή της δαπάνης στα επιμέρους μέτρα (βλέπε γραφικές παραστάσεις 4 και 5). Οι καταβαλλόμενες στον κοινοτικό προϋπολογισμό συμπληρωματικές εισφορές καλύπτουν το 16 % των δαπανών της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων.

17. Οι δαπάνες του προϋπολογισμού για τις επιδοτήσεις στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων μειώθηκαν σημαντικά, σε σχετικούς όρους, μετά τη θέση σε εφαρμογή του καθεστώτος των ποσοστώσεων. Ενώ το 1983 αντιστοιχούσαν στο 27 % των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, το 1999 το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 6,5 % (βλέπε παράρτημα 7). Το συνολικό ποσό της τάξης των 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως θεωρείται και αυτό σχετικά υψηλό για να χρηματοδοτείται, στην ουσία, ένα πλεόνασμα, του οποίου τη δημιουργία επιτρέπουν σιωπηρά τα κράτη μέλη. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι αυτό το ποσό των ενισχύσεων, που βαρύνει τον Ευρωπαίο φορολογούμενο, έρχεται να προστεθεί στις υψηλότερες τιμές που καταβάλλουν οι καταναλωτές της ΕΕ για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα (βλέπε σημεία 22 και 63). Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι το επιπλέον κόστος αυτών των προϊόντων για τους καταναλωτές της ΕΕ υπερβαίνει τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως(16).

Γραφική παράσταση 4

Κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων

Δαπάνες κατά κατηγορία

>PIC FILE= "C_2001305EL.000801.TIF">

Πηγή:

Στοιχεία 1988-96: Επιτροπή, ΓΔVI, έγγραφο εργασίας στο πλαίσιο της ΚΓΠ 2000: Κατάσταση και προοπτικές του γαλακτοκομικού τομέα, πίνακας 14, Απρίλιος 1997 στοιχεία 1997-99: Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει των εγγράφων για την εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, Επιτροπή, ΓΔVI. G.2. Για το 1998, οι ακαθάριστες δαπάνες περιλαμβάνουν τις δαπάνες του κεφαλαίου B1-20 (2810,8 εκατ. ECU), τις δαπάνες για το σχολικό γάλα (105 εκατ. ECU) του άρθρου B1-3 1 2 και τις δαπάνες για το βούτυρο κοινωνικής πρόνοιας (4 εκατ. ECU) στο B1-3 1 3. Για το 1999, οι ακαθάριστες δαπάνες περιλαμβάνουν τις δαπάνες του κεφαλαίου B1-2 0 (3007,8 εκατ. ECU), τις δαπάνες για το σχολικό γάλα (87,6 εκατ. ECU) του άρθρου B1-3 1 2 και τις δαπάνες για το βούτυρο κοινωνικής πρόνοιας (3,6 εκατ. ECU) του άρθρου B1-3 1 3.

Γραφική παράσταση 5

Κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων

Δαπάνες κατά προϊόν ή μέτρο

>PIC FILE= "C_2001305EL.000802.TIF">

Σημείωση:

Άλλα μέτρα είναι οι πριμοδοτήσεις για την εγκατάλειψη της παραγωγής, πριμοδοτήσεις για την προσωρινή παύση της παραγωγής, κ.λπ.

Άλλα προϊόντα είναι το πλήρες γάλα σε σκόνη, το συμπυκνωμένο γάλα κ.λπ.

Πηγή:

Βλέπε γραφική παράσταση 4.

18. Το Συνέδριο έχει εκπονήσει εκθέσεις για διάφορα ζητήματα που αφορούν την αγορά γάλακτος, ιδίως για τα μέτρα που εφαρμόζονται για τη διάθεση των 25 εκατ. τόνων ισοδυνάμου γάλακτος που δημιουργούνται από το επίπεδο των ποσοστώσεων γάλακτος που ισχύουν σήμερα, και έχει επικρίνει την έλλειψη αυστηρής αξιολόγησης των υπαρχουσών εναλλακτικών λύσεων. Η Επιτροπή ενημέρωσε το Συνέδριο ότι επίκειται η εκπόνηση σχετικής έκθεσης(17).

Τιμές παραγωγής και εισοδήματα των γαλακτοπαραγωγών

19. Μεταξύ 1984 και 1996, τα εισοδήματα των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής, υπολογιζόμενα με βάση την καθαρή προστιθέμενη αξία ανά μονάδα οικογενειακής εργασίας (ΚΠΑΕ/ΜΟΕ)(18), αυξήθηκαν περισσότερο από ό, τι τα εισοδήματα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, λαμβανομένων υπόψη στο σύνολό τους (+ 66 % έναντι + 61 %). Καθ' όλη την εν λόγω περίοδο, τα εισοδήματα των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής ήταν κατά πολύ υψηλότερα από τα μέσα εισοδήματα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων εν γένει.

20. Τρεις είναι οι λόγοι αυτής της αύξησης: η στήριξη των τιμών παραγωγής, η αυξημένη παραγωγικότητα των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής (βλέπε σημείο 23) και οι άμεσες κοινοτικές ενισχύσεις από άλλους τομείς. Μολονότι αυτό το είδος των ενισχύσεων δεν είναι τόσο σημαντικό στον τομέα του γάλακτος όσο είναι για άλλους γεωργικούς τομείς, η συμβολή τους στα εισοδήματα των γαλακτοπαραγωγών σημείωσε σταθερή αύξηση και από 7 % το 1990 έφθασε σε 24 % το 1996.

21. Οι τιμές που καταβάλλονται στους γαλακτοπαραγωγούς και τα εισοδήματα(19) των τελευταίων διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Παρά την αυστηρότερη ευθυγράμμιση των τιμών από το 1984 και εξής, η υψηλότερη μέση τιμή που καταβλήθηκε σε γαλακτοπαραγωγούς το 1999 (στην Ελλάδα, στην Ιταλία και στη Σουηδία) υπερέβαινε κατά 25 % τη χαμηλότερη μέση τιμή (που καταβλήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Βέλγιο και στην Ιρλανδία). Η ανισότητα αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη όσον αφορά τα εισοδήματα, τα χαμηλότερα από τα οποία είναι αυτά των κατόχων εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής στην Πορτογαλία και στη Σουηδία. Κατά την περίοδο 1996/97, τα εν λόγω εισοδήματα στην Πορτογαλία και στη Σουηδία ανέρχονταν μόλις στο 32 % και στο 36 %, αντίστοιχα, του μέσου εισοδήματος των γαλακτοπαραγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι λόγοι αυτών των αποκλίσεων στις τιμές και στα εισοδήματα πρέπει να αναζητηθούν στις διαφορές στη δομή των εκμεταλλεύσεων και μεταξύ των αγοραστών, στο κόστος παραγωγής και στο επίπεδο της ζήτησης, και όχι στην ύπαρξη του καθεστώτος των ποσοστώσεων.

Κόστος για τον καταναλωτή

22. Ενώ οι δαπάνες του προϋπολογισμού δεν έπαυσαν να μειώνονται, ο καταναλωτής εξακολουθεί να πληρώνει υψηλές τιμές για τα γαλακτοκομικά προϊόντα, κυρίως ως αποτέλεσμα των μέτρων στήριξης των τιμών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, για την περίοδο 1997-1999, το ισοδύναμο επιδότησης παραγωγού (ΙΕΠ)(20) ανήλθε στο 54 % της αξίας της παραγωγής για το γάλα, έναντι 44 % για το σύνολο των γεωργικών προϊόντων. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές της ΕΕ πληρώνουν για τα γαλακτοκομικά προϊόντα το διπλάσιο από ό, τι θα πλήρωναν σε μια ελεύθερη αγορά.

Η αναδιάρθρωση της γαλακτοπαραγωγής συνεχίστηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος των ποσοστώσεων

23. Μεταξύ 1979 και 1985, πριν από τη θέση σε εφαρμογή του καθεστώτος των ποσοστώσεων, σημειώθηκε σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής. Ο αριθμός τους μειωνόταν με ρυθμό 4 % περίπου ετησίως, ενώ οι πληθυσμοί των βοοειδών γαλακτοπαραγωγής μειώνονταν ελαφρώς. Ο μέσος ζωικός πληθυσμός ανά εκμετάλλευση αυξανόταν κατά 4,5 % ετησίως (βλέπε γραφική παράσταση 6).

24. Η παραγωγικότητα των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής εξακολούθησε να αυξάνεται και μετά τη θέση σε εφαρμογή του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος (βλέπε γραφική παράσταση 7). Μεταξύ 1985 και 1997, το μέσο επίπεδο της παραγωγής των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής αυξήθηκε κατά 119 %. Η αύξηση αυτή μπορεί να αποδοθεί στην αύξηση της παραγωγής ανά αγελάδα γαλακτοπαραγωγής (+ 29 %), καθώς και στην αύξηση του μέσου μεγέθους των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής (+ 74 %). Η παραγωγή γάλακτος συγκεντρώνεται σε διαρκώς μεγαλύτερες και λιγότερες εκμεταλλεύσεις (- 56 %). Το 1997, οι εκμεταλλεύσεις με περισσότερες από 50 αγελάδες αντιστοιχούσαν στο 48 % του συνόλου των βοοειδών γαλακτοπαραγωγής στην Κοινότητα (έναντι 31,5 % το 1985).

Γραφική παράσταση 6

Εξέλιξη της διάρθρωσης των εκμεταλλεύσεων γαλακτοπαραγωγής

>PIC FILE= "C_2001305EL.001001.TIF">

Πηγή:

Eurostat: Έρευνες για τη διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στοιχεία που χρησιμοποιούνται από την ΓΔVI: " Κατάσταση της Γεωργίας..." και New Cronos.

Γραφική παράσταση 7

Εξέλιξη της γαλακτοπαραγωγής στις αντίστοιχες εκμεταλλεύσεις

>PIC FILE= "C_2001305EL.001002.TIF">

Πηγή:

Eurostat: Έρευνες για τη διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στοιχεία που χρησιμοποιούνται από τη ΓΔVI: " Κατάσταση της Γεωργίας..." και New Cronos.

Οι ποσοστώσεις αποτελούν ανεκτίμητο κεφάλαιο

25. Οι ποσοστώσεις κατανεμήθηκαν αρχικά σε παραγωγούς που παρήγαν προηγουμένως γάλα χωρίς επιβάρυνση. Η σημερινή νομισματική αξία των ποσοστώσεων οφείλεται καθαρά στην ύπαρξη του σχετικού καθεστώτος. Ακόμα και σε κράτη μέλη όπου δεν υπάρχει αγορά ποσοστώσεων, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, οι εκτάσεις των εκμεταλλεύσεων στις οποίες έχει χορηγηθεί ποσόστωση αξίζουν περισσότερο από εκείνες που δεν έχουν. Κατά συνέπεια, η είσοδος στην αγορά γάλακτος ή η αύξηση κλίμακας για μεμονωμένες εκμεταλλεύσεις καθίστανται δυσκολότερες ή επαχθέστερες. Η κατάργηση των ποσοστώσεων ενδέχεται να αποτελέσει λόγο υποβολής αιτήσεων αποζημίωσης εκ μέρους των κατόχων ποσοστώσεων.

26. Το πλεονέκτημα αυτό, μολονότι δημιούργημα των κοινοτικών κανονισμών, ήταν, τουλάχιστον σε ένα κράτος μέλος, επιλέξιμο για χρηματοδότηση στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Στην Ιρλανδία, πρόγραμμα αναδιάρθρωσης προέβλεπε την κάλυψη του κόστους για την αγορά ποσοστώσεων από επιλέξιμους κατόχους εκμετάλλευσης με χρηματοδότηση, κατά 75 %, από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αντιθέτως, στην Ισπανία, ορισμένοι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων επωφελήθηκαν από τα διαρθρωτικά ταμεία για να ενισχύσουν τη γαλακτοπαραγωγή τους, δεν ήταν ωστόσο σε θέση να αγοράσουν επαρκείς ποσοστώσεις, ώστε να δημιουργήσουν μια προσοδοφόρο εκμετάλλευση γαλακτοπαραγωγής. Για την αγορά επαρκών ποσοστώσεων δεν προβλεπόταν καμία χρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία.

27. Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν ότι συγχρηματοδότηση του είδους αυτού από τον κοινοτικό προϋπολογισμό επιβαρύνει το κόστος των ενισχύσεων στον τομέα του γάλακτος και δημιουργεί ανισότητες στη μεταχείριση από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

Η ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΒΑΡΥΝΕΙ ΚΥΡΙΩΣ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

28. Την ευθύνη για την εφαρμογή και τη διαχείριση του καθεστώτος των ποσοστώσεων φέρουν, κατά κύριο λόγο, τα κράτη μέλη.

Το καθεστώς των ποσοστώσεων δημιουργεί προβλήματα στο πλαίσιο της γαλακτοπαραγωγής

29. Μετά το τελευταίο κύμα των προσχωρήσεων νέων κρατών μελών, η κοινοτική αγορά θα μπορούσε να είχε ανακτήσει την ισορροπία της με την ανακατανομή, σε 15 κράτη μέλη, των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς που προηγουμένως κατανέμονταν σε 12. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των πλεονασμάτων που διατίθενται με τη βοήθεια του κοινοτικού προϋπολογισμού· ωστόσο, η ευκαιρία αυτή έμεινε ανεκμετάλλευτη. Η ύπαρξη 15 εθνικών ποσοτήτων αναφοράς, χωρίς τη δυνατότητα μεταβίβασης ποσοστώσεων μεταξύ παραγωγών που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη, σημαίνει ότι οι πόροι που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή γάλακτος δεν μπορούν να διατεθούν με το βέλτιστο τρόπο. Η κατάσταση αυτή παρεμποδίζει την ορθολογική ανάπτυξη της παραγωγής, περιορίζοντάς την στις πλέον πρόσφορες για το σκοπό αυτό περιφέρειες της ΕΕ. Ο περιορισμός των μεταβιβάσεων και του μηχανισμού αντιστάθμισης (βλέπε σημεία 40 - 42) μεταξύ παραγωγών που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη φαίνεται αναχρονιστικός από την άποψη της ενιαίας αγοράς και υπό το πρίσμα των κανόνων περί ανταγωνισμού που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προϋπόθεση οποιασδήποτε άρσης αυτών των περιορισμών πρέπει να είναι η ανάλογη μείωση των συνολικών ποσοστώσεων.

30. Από την περίοδο 1999/2000, οι ποσοστώσεις περιορίζουν την παραγωγή σε όλα τα κράτη μέλη (εκτός από τα νέα γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια). Σε τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο) η παραγωγή γάλακτος είναι μικρότερη από την κατανάλωση. Σε τρία κράτη μέλη (Δανία, Ιρλανδία και Κάτω Χώρες) η εθνική παραγωγή υπερβαίνει το επίπεδο της κατανάλωσης. Η κατάσταση αυτή οδήγησε ορισμένους παραγωγούς από την πρώτη ομάδα χωρών να απορρίψουν αυτό το άδικο, κατά την άποψή τους, σύστημα. Ως εκ τούτου, ορισμένες εθνικές αρχές, ιδίως στην Ιταλία, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εφαρμογή του συστήματος λόγω σοβαρών κοινωνικών αντιδράσεων. Ο πίνακας 1 περιλαμβάνει εκτιμήσεις των ποσοστών αυτάρκειας κατά κράτος μέλος, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν παρουσίασε αριθμητικά στοιχεία σχετικά με την εσωτερική κατανάλωση σε ισοδύναμα γάλακτος.

Πίνακας 1

Ισολογισμός ισοδυνάμων γάλακτος κατά κράτος μέλος

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Για τις ποσοστώσεις και τις παραχθείσες ποσότητες: Ανακεφαλαιωτικοί πίνακες των απαντήσεων στο ερωτηματολόγιο που ορίζει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 5361/93, άρθρο 8, ΓΔ VI, ενημέρωση 09-14/09/1999. Για την αυτάρκεια: Zentrale Markt- und Preisberichtsstelle ZMP- Marktbilanz Milch.

31. Στα κράτη μέλη εκείνα, στα οποία η κατανομή και η μεταβίβαση ποσοστώσεων μεταξύ παραγωγών διενεργείται βάσει διοικητικών κριτηρίων, οι περισσότερες από τις ανακατανεμόμενες ποσοστώσεις περιέρχονται συνήθως σε κατόχους μικρότερων εκμεταλλεύσεων.

Εφαρμογή του καθεστώτος

32. Το Συνέδριο, στην προηγούμενη ειδική έκθεσή του αριθ. 4/93, επέκρινε τρία κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία και Ιταλία) ιδίως για την αποσπασματική εφαρμογή του καθεστώτος των ποσοστώσεων.

33. Στην Ιταλία, το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος δεν εφαρμοζόταν ακόμη πλήρως. Καθώς η παραγωγή υπερέβαινε την εθνική ποσότητα αναφοράς, για τις περιόδους εμπορίας 1995/96 έως 1998/99 οφειλόταν συμπληρωματική εισφορά ύψους 202,7 εκατομμυρίων ευρώ, 203,4 εκατομμυρίων ευρώ, 224,8 εκατομμυρίων ευρώ και 239,5 εκατομμυρίων ευρώ για κάθε περίοδο αντίστοιχα. Η Επιτροπή εισέπραξε αυτή την εισφορά από τις ιταλικές αρχές μειώνοντας τις μηνιαίες προπληρωμές από το ΕΓΤΠΕ. Οι αγοραστές γάλακτος, οι οποίοι έπρεπε να εισπράττουν την εισφορά από τους γαλακτοπαραγωγούς που υπερβαίνουν την ποσόστωσή τους, δεν έχουν ενεργήσει δεόντως και, κατά συνέπεια, από την περίοδο εμπορίας 1995/96, ασήμαντο μόνο μέρος των οφειλομένων ποσών έχει καταβληθεί στις ιταλικές αρχές(21) (βλέπε πίνακα 2).

34. Στην Ισπανία, το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος εφαρμόστηκε πλήρως μόλις από την περίοδο εμπορίας 1998/99. Μέχρι τότε οι εθνικές αρχές δεν είχαν κοινοποιήσει σωστά στους αγοραστές το ακριβές ποσό των προς είσπραξη εισφορών, ούτε είχαν ενημερώσει όλους τους γαλακτοπαραγωγούς για τις οφειλόμενες εισφορές. Οφείλονταν να καταβληθούν εισφορές για τις ακόλουθες περιόδους εμπορίας: 1993/94 (11,4 εκατομμύρια ευρώ), 1995/96 (42,1 εκατομμύρια ευρώ) και 1996/97 (23,2 εκατομμύρια ευρώ). Ωστόσο, οι αιτήσεις για καταβολή της εισφοράς που οι εθνικές αρχές έστειλαν στους αγοραστές γάλακτος αμφισβητήθηκαν ενώπιον της δικαιοσύνης, με αποτέλεσμα την αναστολή της είσπραξης. Κατά το χρόνο διενέργειας του ελέγχου, μόνο ένα μικρό ποσοστό των οφειλόμενων εισφορών είχε εισπραχθεί από τους αγοραστές γάλακτος και είχε καταβληθεί από τους γαλακτοπαραγωγούς. Η Επιτροπή εισέπραξε το υπόλοιπο, όπως και στην περίπτωση της Ιταλίας, μειώνοντας τα ποσά των μηνιαίων προκαταβολών από το ΕΓΤΠΕ προς την Ισπανία.

35. Στην Ελλάδα, η κατάσταση παρουσιάζει βελτίωση. Οι αγοραστές και οι παραγωγοί γάλακτος έχουν ενημερωθεί για τις οφειλόμενες εισφορές και πλέον καταβάλλονται σημαντικά ποσά. Οι εισφορές που οφείλονταν στην Ελλάδα για τις περιόδους εμπορίας 1995/96, 1997/98 και 1998/99 ήταν 2,7 εκατομμύρια ευρώ, 1,7 εκατομμύρια ευρώ και 8,8 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα.

36. Στον πίνακα 2 παρουσιάζεται το ποσοστό των οφειλομένων εισφορών που είχε καταβληθεί από τους παραγωγούς στα τρία προαναφερθέντα κράτη μέλη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή τον Ιούνιο του 2001.

Πίνακας 2

Ποσοστό των οφειλομένων εισφορών που είχε καταβληθεί από τους παραγωγούς

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

37. Το γεγονός ότι προβλήματα εφαρμογής εξακολουθούν να υφίστανται στην Ιταλία, στην Ισπανία και στην Ελλάδα οφείλεται στις ασκηθείσες προσφυγές οι οποίες, στην ουσία, παρακωλύουν την είσπραξη των εισφορών από τους γαλακτοπαραγωγούς. Οι αιτήσεις για καταβολή των εισφορών προσβάλλονται αμέσως ενώπιον της δικαιοσύνης και οι σχετικές δικαστικές διαδικασίες διαρκούν πολλά χρόνια. Στην πράξη, η κατάσταση αυτή δημιουργεί ατέρμονες καθυστερήσεις στην καταβολή της εισφοράς.

Έλεγχοι που αφορούσαν συγκεκριμένα κράτη μέλη

Κατανομή και διαχείριση των ποσοστώσεων

38. Οι ποσοστώσεις γάλακτος καθορίζονται με βάση την ποσότητα του γάλακτος και την περιεκτικότητά του σε λιπαρές ουσίες. Η εξαρχής καθορισμένη περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες χρησιμοποιείται ως αναφορά για την προσαρμογή της παραγωγής κάθε γαλακτοπαραγωγού για το εκάστοτε έτος. Η προσαρμοσμένη ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος αντιπαραβάλλεται με τις ποσοστώσεις. Τα δεδομένα βάσει των οποίων γίνεται ο αρχικός καθορισμός της περιεκτικότητας αναφοράς σε λιπαρές ουσίες πρέπει να διατηρούνται για διάστημα τριών ετών. Το διάστημα αυτό κρίνεται ανεπαρκές, δεδομένου ότι αποκλείει τον έλεγχο σε χρόνο μεταγενέστερο των τριών ετών. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει χρονικός περιορισμός για τόσο σημαντικά στοιχεία.

39. Στην Πορτογαλία, η παραγωγή έφθασε τις ποσοστώσεις μόλις το 2000. Το Συνέδριο ζήτησε από τις εθνικές αρχές τα στοιχεία σχετικά με την παραγωγή που χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό των εθνικών ποσοστώσεων για την περίοδο αναφοράς. Τα στοιχεία αυτά δεν κατέστη δυνατόν να διασταυρωθούν με τις πραγματικές ποσοστώσεις που κατανέμονται από τον κοινοτικό κανονισμό, γεγονός που η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να δικαιολογήσει.

Ο μηχανισμός αντιστάθμισης

40. Ατομικές ποσοστώσεις που χρησιμοποιήθηκαν εν μέρει ή ποσοστώσεις που δεν χρησιμοποιήθηκαν καθόλου (εθνικά αποθέματα, για παράδειγμα) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιστάθμιση των υπερβάσεων σε επίπεδο παραγωγού ή γαλακτοκομείου(22).

41. Η επιλογή του τρόπου εφαρμογής των μηχανισμών αντιστάθμισης ανήκει στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών. Και σε αυτή την περίπτωση, οι αποκλίσεις μεταξύ των επιλογών των κρατών μελών είναι μεγάλες. Στη Γαλλία, η αντιστάθμιση εφαρμόζεται στον ελάχιστο δυνατό βαθμό και, ακόμα και τα χρόνια που δεν σημειώνεται υπέρβαση σε εθνικό επίπεδο, οι παραγωγοί που υπερβαίνουν τις ποσοστώσεις τους ενδέχεται να υποχρεωθούν να καταβάλουν εισφορά, τα έσοδα της οποίας χρησιμεύουν για τη χρηματοδότηση εθνικών μέτρων αναδιάρθρωσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το σύστημα αντιστάθμισης, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο αγοραστή, παρέχει τη δυνατότητα στους κατόχους εκμετάλλευσης να εμπορεύονται τις ποσοστώσεις τους, προσαρμόζοντάς τις στις τελευταίες εκτιμήσεις για την εθνική υπέρβαση. Σε ακραίες περιπτώσεις, υπήρξαν γαλακτοπαραγωγοί οι οποίοι, θεωρώντας ότι δεν θα κατέβαλλαν εισφορά για συγκεκριμένο έτος, μεταβίβασαν το 100 % των ποσοστώσεών τους (με σκοπό το κέρδος), για να διαπιστώσουν στη συνέχεια ότι όφειλαν εισφορά επί της συνολικής παραγωγής τους, καθώς στην πραγματικότητα είχε σημειωθεί υπέρβαση της εθνικής ποσόστωσης.

42. Η εξέλιξη του καθεστώτος των ποσοστώσεων, προκειμένου αυτό να παρέχει ευελιξία στην επιλογή του μηχανισμού αντιστάθμισης, υπονομεύει το ίδιο το καθεστώς ως μέσο μείωσης των πλεονασμάτων στην αγορά γάλακτος. Η ισορροπία θα ανακτηθεί με ανάλογη μείωση των συνολικών ποσοστώσεων γάλακτος.

Έγκριση των αγοραστών

43. Οι κανονισμοί προβλέπουν ότι όλοι οι αγοραστές γάλακτος υπόκεινται στην έγκριση των αρμοδίων αρχών του εκάστοτε κράτους μέλους. Η ανάκληση της έγκρισης από αγοραστή είναι η μόνη πραγματική κύρωση που μπορούν να επιβάλουν τα κράτη μέλη σε περίπτωση μη τήρησης των κανονισμών που αφορούν τις ποσοστώσεις.

44. Το γεγονός ότι η ανάκληση της έγκρισης από αγοραστή είναι άκρως δραστικό μέτρο έχει ως συνέπεια ότι αυτό επιβάλλεται στις πλέον κατάφωρες περιπτώσεις κατάχρησης του συστήματος. Στις δύο περιπτώσεις που εξέτασε το Συνέδριο, τα αντίστοιχα κράτη μέλη (Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) ανακάλεσαν την έγκριση μετά από σχολαστική σχετική μελέτη. Στην περίπτωση ιδιαίτερα σημαντικών αγοραστών, η ανάκληση της έγκρισης δεν είναι ρεαλιστική ως ποινή, λόγω του αντίκτυπου που έχει επί των γαλακτοπαραγωγών.

Παρατηρήσεις που αφορούν τους απευθείας πωλητές

45. Παρά τις σχετικά μικρές ποσότητες, το Συνέδριο υπέβαλε σε έλεγχο ορισμένους απευθείας πωλητές που αγόραζαν συμπληρωματικές ποσότητες γάλακτος(23). Στις περιπτώσεις αυτές, οι απευθείας πωλητές υποχρεούνται να έχουν έγκριση ως αγοραστές. Ως συνέπεια αυτού, πρέπει να εφαρμόζουν περισσότερο περίπλοκο σύστημα λογιστικής από ό, τι οι λοιποί απευθείας πωλητές(24). Μερικοί από τους απευθείας πωλητές που υποβλήθηκαν σε έλεγχο αγόραζαν συμπληρωματικές ποσότητες γάλακτος χωρίς να έχουν λάβει έγκριση ως αγοραστές. Γενικά, από τον έλεγχο των απευθείας πωλητών προέκυψαν σημαντικές ελλείψεις στην τήρηση της λογιστικής τους(25) (βλέπε σημείο 53).

Έλεγχοι των αγοραστών και των απευθείας πωλητών

46. Σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανονισμούς, τα κράτη μέλη οφείλουν να προβαίνουν σε ειδικούς ελέγχους των δηλώσεων των αγοραστών και των απευθείας πωλητών γάλακτος(26). Σκοπός του ελέγχου που διενεργήθηκε στα κράτη μέλη ήταν να εξακριβωθεί κατά πόσο πραγματοποιήθηκαν αυτοί οι έλεγχοι επί των συνολικών ποσοτήτων του παραχθέντος γάλακτος, ποια ήταν η αποτελεσματικότητά τους και σε ποιο βαθμό επιδέχονται βελτίωση.

47. Οι κανονισμοί υποχρεώνουν τα κράτη μέλη:

- να ελέγχουν ετησίως τουλάχιστον το 40 % των αγοραστών και το 5 % των απευθείας πωλητών,

- να διενεργούν τους προαναφερθέντες ελέγχους βάσει τυποποιημένης ανάλυσης κινδύνου,

- να προβλέπουν ελέγχους των μεταφορών γάλακτος κατά τη συλλογή του από τις εκμεταλλεύσεις,

- να επαληθεύουν τις δηλώσεις σχετικά με το γάλα που αγοράζεται και το γάλα που παράγεται στις εγκαταστάσεις των αγοραστών και των απευθείας πωλητών, συμπεριλαμβάνοντας ελέγχους της λογιστικής και των μητρώων που πρέπει να τηρούνται βάσει των σχετικών κανονισμών,

- να λαμβάνουν όλα τα επιβαλλόμενα μέτρα ελέγχου, προκειμένου να εξασφαλίζεται η καταβολή της εισφοράς επί του γάλακτος(27).

48. Στα περισσότερα κράτη μέλη, στην αγορά δεσπόζουν ορισμένοι πολύ μεγάλοι αγοραστές, με συνέπεια ο έλεγχος των δηλώσεων που υποβάλλουν σχετικά με τις συνολικές ποσότητες γάλακτος που αγοράζουν να απαιτεί σημαντικό χρόνο και την απασχόληση ανθρώπινου δυναμικού με ειδικές γνώσεις. Οι πρακτικές που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη διαφέρουν μεταξύ τους σε μεγάλο βαθμό. Σε τρία κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία και Κάτω Χώρες), οι αρμόδιες αρχές πραγματοποιούσαν λεπτομερή έλεγχο των δηλώσεων και της λογιστικής αποθεμάτων και, στη συνέχεια, προέβαιναν στην αντιπαραβολή τους με άλλα εμπορικά έγγραφα της εταιρείας. Σε άλλα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία και Πορτογαλία), το πεδίο του ελέγχου ήταν περισσότερο περιορισμένο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο έλεγχος βασιζόταν σε μητρώα που τηρούνταν ειδικά για τις επιθεωρήσεις· δεν διενεργούνταν διασταυρωμένος έλεγχος με δημοσιευμένους λογαριασμούς ή άλλα μητρώα (Ισπανία και Πορτογαλία). Σε τρία κράτη μέλη (Ελλάδα, Ιρλανδία και Γαλλία, μόνο για απευθείας πωλητές), διαπιστώθηκε ότι τα αποτελέσματα των ελέγχων επί των αγοραστών (και των απευθείας πωλητών) τεκμηριώνονταν ελάχιστα.

49. Παρά τις σχετικά μικρές διακινούμενες ποσότητες, ο έλεγχος των απευθείας πωλητών είναι σημαντικός, ιδίως για το λόγο ότι η πλειονότητα αυτών (συμπεριλαμβανομένων όλων όσων υποβλήθηκαν στον έλεγχο) διαθέτουν ποσοστώσεις τόσο για απευθείας πωλήσεις, όσο και για κανονικές παραδόσεις σε γαλακτοκομεία. Οι έλεγχοι πρέπει να περιλαμβάνουν τη διασταύρωση των πληροφοριών που αφορούν τις παραδόσεις και τις απευθείας πωλήσεις. Σε ένα κράτος μέλος (Γαλλία), η διασταύρωση αυτή δεν είναι εύκολη, καθώς η αρμοδιότητα για τους ελέγχους των απευθείας πωλήσεων και των παραδόσεων ανήκει σε εντελώς διαφορετικούς οργανισμούς. Γενικά, οι έλεγχοι των απευθείας πωλητών δεν ήταν επαρκείς. Ο έλεγχος του Συνεδρίου έφερε στο φως περιπτώσεις κατά τις οποίες, με δόλιους χειρισμούς των διαφόρων ποσοστώσεων (τόσο για τις απευθείας πωλήσεις όσο και για τις παραδόσεις), είχαν καλυφθεί πλημμελείς δηλώσεις ή είχε αποφευχθεί η καταβολή εισφοράς(28).

50. Μόνο σε τρία από τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις ελέγχου (Γερμανία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο) διενεργούνταν έλεγχοι της μεταφοράς κατά τη συγκέντρωση του γάλακτος από τη γεωργική εκμετάλλευση. Μερικές φορές η εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης(29) αποδείχθηκε ότι είναι περίπλοκη (για παράδειγμα, καθορισμός των φορέων που νομιμοποιούνται να σταματήσουν βυτιοφόρα για έλεγχο, κ.λπ.)

51. Σε ένα κράτος μέλος(30), οι γαλακτοπαραγωγοί μείωναν, στις δηλώσεις τους, την παραγωγή τους κατά ποσότητες που αντιστοιχούσαν στην κατανάλωση στην εκμετάλλευση και, ως εκ τούτου, δεν χρειαζόταν να δηλωθούν στο πλαίσιο της καταβολής εισφοράς. Στην πραγματικότητα, οι εν λόγω ποσότητες γάλακτος εξάγονταν από την εκμετάλλευση προκειμένου να μεταποιηθούν σε τυρί κ.λπ., στον τοπικό γεωργικό συνεταιρισμό. Στην συνέχεια, οι παραγωγοί έπαιρναν από το συνεταιρισμό τυρί και άλλα προϊόντα, ακόμα και μη γαλακτοκομικά, αξίας ανάλογης με αυτήν του γάλακτος που είχαν προμηθεύσει. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως αντιπαραχώρηση, έρχεται σε αντίθεση με τους κανονισμούς που αφορούν τις ποσοστώσεις γάλακτος και έχει ως αποτέλεσμα τη μερική δήλωση της συνολικής γαλακτοπαραγωγής. Η αντιπαραχώρηση ήταν προφανώς ευρέως διαδεδομένη στην περιοχή όπου πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος και αποτελούσε αντικείμενο τρέχουσας έρευνας για απάτη εκ μέρους των εθνικών τελωνειακών αρχών.

Υπολογισμός και καταβολή της εισφοράς

52. Για τον υπολογισμό της οφειλόμενης εισφοράς λαμβάνεται υπόψη η παραγόμενη ποσότητα, προσαρμοσμένη βάσει της περιεκτικότητας του γάλακτος σε λίπος βουτύρου. Σε τρία κράτη μέλη (Γαλλία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο), ο έλεγχος έφερε στο φως περιπτώσεις κατά τις οποίες δόλιοι χειρισμοί στις καταχωρίσεις και, κατά συνέπεια, στις δηλώσεις της περιεκτικότητας σε λίπος βουτύρου είχαν οδηγήσει σε λανθασμένο υπολογισμό της τελικής παραγόμενης ποσότητας και της συνακόλουθης οφειλόμενης εισφοράς. Στα εν λόγω κράτη μέλη εκκρεμούσαν έρευνες για απάτη καθώς και σχετικές διοικητικές έρευνες. Στις περιπτώσεις που εξετάστηκαν, το είδος των δόλιων χειρισμών και η περιπλοκότητα του υπολογισμού της προσαρμοσμένης ποσότητας λίπους βουτύρου οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να συμβάλει με ενεργότερο τρόπο στη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τα είδη των δόλιων πρακτικών και τις μεθόδους εντοπισμού αυτών των περιπτώσεων.

53. Στην Πορτογαλία, μέχρι στιγμής δεν κατέστη δυνατή η πλήρης αντιπαραβολή της συνολικής παραγωγής που δηλώθηκε στην Επιτροπή με τις καταχωρίσεις στα μητρώα του οργανισμού πληρωμής. Δεδομένου ότι η δηλούμενη παραγωγή προσεγγίζει ή υπερβαίνει την εθνική ποσότητα αναφοράς, το ζήτημα αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τάχιστα.

Δήλωση της εισφοράς και λογιστική διαχείριση από την Επιτροπή

54. Σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία(31), εάν ένα κράτος μέλος δεν δηλώσει το ποσό της εισφοράς που οφείλεται στην Κοινότητα εντός της οριζόμενης προθεσμίας (δηλώσεις δαπανών του Σεπτεμβρίου), η Επιτροπή προβαίνει σε μείωση των προκαταβολών κατ' αναλογία του οφειλόμενου ποσού ή εκτίμησης αυτού. Ανάλογα μειώνονται και οι δαπάνες που λαμβάνονται υπόψη στις αποφάσεις προκαταρκτικής εκκαθάρισης. Η διάταξη αυτή εφαρμόστηκε σε τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο) για πρόσφατες περιόδους εμπορίας(32).

55. Η έγκαιρη εφαρμογή, εκ μέρους της Επιτροπής, των μειώσεων των προπληρωμών προς τα κράτη μέλη εξαρτάται από την έγκαιρη γνωστοποίηση στην Επιτροπή(33) του ύψους της οφειλόμενης εισφοράς, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των κρατών μελών. Μολονότι τα αριθμητικά στοιχεία ενδέχεται να μην είναι αξιόπιστα, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα στοιχεία που της κοινοποιούν τα κράτη μέλη όταν προβαίνει σε μείωση των προπληρωμών.

56. Οι μειώσεις των προπληρωμών για την Ισπανία, την Ελλάδα και την Ιταλία, για τις περιόδους εμπορίας 1995/96 και 1997/98, καθυστέρησαν περισσότερο από έξι μήνες λόγω καθυστερημένης υποβολής των σχετικών στοιχείων.

57. Η διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αποφασίζει για το ακριβές ύψος της οφειλόμενης εισφοράς. Εντούτοις, η αναβολή του τελικού υπολογισμού μέχρι τότε σημαίνει ότι η Επιτροπή έχει στην κατοχή της τα τελικά στοιχεία μόνο με καθυστέρηση, η οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια. Κατά το χρόνο του ελέγχου του Συνεδρίου, είχαν εκκαθαρισθεί οι λογαριασμοί των περιόδων εμπορίας πριν από το 1994/95, ενώ εκκρεμούσε η διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών που αφορούσαν τις περιόδους 1995/96 και 1996/97. Το ύψος της οφειλόμενης εισφοράς που υπολόγισε η Ιταλία για τις περιόδους εμπορίας 1995/96 και 1996/97 ήταν χαμηλότερο από τα ποσά που έλεγξε η Επιτροπή. Το Νοέμβριο του 2000, η Ιταλία προσέβαλε, ενώπιον της αρμόδιας συμβιβαστικής αρχής, την απόφαση εκκαθάρισης των λογαριασμών που ελήφθη το 2000 αναφορικά με τις δύο αυτές περιόδους εμπορίας.

58. Ποινές επιβάλλονται όταν οι δηλώσεις σχετικά με το παραχθέν γάλα υποβάλλονται καθυστερημένα από τα κράτη μέλη ή όταν το ύψος της οφειλόμενης εισφοράς έχει υποτιμηθεί κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 10 %(34). Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός τέτοιων περιπτώσεων είναι σημαντικός, η Επιτροπή ποτέ δεν έχει επιβάλει τις προβλεπόμενες ποινές. Η συνήθης πρακτική είναι να αποστέλλεται σχετική προειδοποιητική επιστολή.

59. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι επαπειλούμενες ποινές σε περίπτωση ανακριβούς ή ελλιπούς δήλωσης από τα κράτη μέλη, η οποία συνεπάγεται υποτίμηση της οφειλόμενης εισφοράς, δεν είναι αρκούντως αυστηρές. Για τις περιόδους εμπορίας 1996/97 και 1998/99, οι αρχικές υπολειπόμενες δηλώσεις της Ιταλίας ανέρχονταν σε 116,2 εκατομμύρια ευρώ και σε 63,9 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα.

Τόκοι υπερημερίας

60. Οι δηλώσεις γεωργικών δαπανών του τέλους του έτους που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή περιλαμβάνουν και τις εκπρόθεσμες πληρωμές της εισφοράς. Τα κράτη μέλη οφείλουν να επιβάλλουν τόκο επί αυτών των ληξιπρόθεσμων πληρωμών και να καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά στην Επιτροπή(35). Επίσης, πρέπει να αποφασίσουν, βάσει ορισμένων οδηγιών, για το επιτόκιο που θα εφαρμοστεί. Από τον έλεγχο των λογαριασμών προκύπτει ότι τρία κράτη μέλη (Γερμανία, Ελλάδα και Ηνωμένο Βασίλειο) δεν επέβαλαν τόκο στις ληξιπρόθεσμες καταβολές της εισφοράς που οφειλόταν για την περίοδο εμπορίας 1997/98. Οι μειώσεις των προπληρωμών προς αυτά τα κράτη μέλη δεν καλύπτουν τους τόκους υπερημερίας. Η Επιτροπή μπορεί να επαληθεύσει την καταβολή των τόκων υπερημερίας μόνο όταν, μερικά χρόνια αργότερα, το ζήτημα επισημανθεί από έλεγχο στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών. Από τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι, στις άλλες περιπτώσεις, η Επιτροπή δεν προέβη σε επαλήθευση του ποσού των τόκων υπερημερίας. Κατά το χρόνο του ελέγχου, οι ιταλικές αρχές ασχολούνταν με τον υπολογισμό και την τιμολόγηση των περιόδων 1995/96 και 1996/97. Ως εκ τούτου, στις περιπτώσεις αυτές εκκρεμεί η καταβολή τόκων υπερημερίας, ενώ η μόνη "πληρωμή" που έχει πραγματοποιηθεί είναι μέσω μειώσεων των προκαταβολών.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ

61. Το Μάρτιο του 1991(36), λόγω της εντεινόμενης έλλειψης ισορροπίας στις αγορές γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων (κυρίως όσον αφορά την αναπλήρωση των αποθεμάτων παρέμβασης, βλέπε παράρτημα 5), η Επιτροπή πρότεινε τη μείωση κατά 5 % των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς. Η εν λόγω μείωση θα κατανεμόταν σε περισσότερες περιόδους εμπορίας, με ένα αρχικό ποσοστό 2 % για την περίοδο 1991/92. Το Συμβούλιο(37) ενέκρινε αυτή την αρχική μείωση κατά 2 % των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς.

62. Η περαιτέρω μείωση κατά 3 % δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Οι μόνες μεταβολές στις εθνικές ποσότητες αναφοράς που ακολούθησαν ήταν αυξήσεις των ποσοστώσεων για την Ισπανία, την Ελλάδα και την Ιταλία (1993). Από τότε, οι εθνικές ποσότητες αναφοράς δεν υπέστησαν καμία αλλαγή παρά το γεγονός ότι η περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες εξακολούθησε να αυξάνει, με συνέπεια την όξυνση των προβλημάτων διάθεσης της πλεονασματικής παραγωγής. Από τον Ιούλιο του 1993, εφαρμόσθηκε μείωση κατά 5 % της τιμής παρέμβασης για το βούτυρο σε δύο στάδια, ενώ τον Ιούλιο του 1994 μειώθηκε κατά 1,2 % η τιμή παρέμβασης για το ΑΓΣ. Οι προαναφερθείσες μειώσεις των τιμών δεν ήταν αρκετές για να επηρεάσουν την προσφορά.

63. Το αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι ότι η πλεονασματική παραγωγή εξακολουθεί να πρέπει να διατίθεται μέσω επιστροφών κατά την εξαγωγή και επιδοτήσεων της εσωτερικής κατανάλωσης. Οι τιμές καταναλωτή για τα γαλακτοκομικά προϊόντα εξακολουθούν να είναι διπλάσιες από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς, με ετήσιο κόστος για τους καταναλωτές 20 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ 2000

64. Το 1997, το Πρόγραμμα Δράσης 2000(38) καθόρισε τους ακόλουθους στόχους για την κοινή γεωργική πολιτική για την περίοδο 2000-2006: αύξηση της ανταγωνιστικότητας προκειμένου η ευρωπαϊκή γεωργία να μπορέσει να επωφεληθεί των αναμενόμενων θετικών εξελίξεων στην παγκόσμια αγορά τροφίμων, εξασφάλιση ενός επαρκούς βιοτικού επιπέδου για την αγροτική κοινότητα, ένταξη στόχων που αφορούν το περιβάλλον στην ΚΓΠ και δημιουργία εναλλακτικών πηγών εισοδήματος και απασχόλησης για τους αγρότες. Λεπτομέρειες των αναθεωρημένων προτάσεων της Επιτροπής περιέχονται στο παράρτημα 1.

65. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση μεταρρύθμισης της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Τα κύρια στοιχεία αυτής της πρότασης ήταν: επέκταση του καθεστώτος των ποσοστώσεων μέχρι το 2006, χωρίς μείωση του επιπέδου τους· σταδιακή μείωση κατά 10 %(39) των τιμών στήριξης για όλη τη σχετική περίοδο· πριμοδότηση ύψους 215 ευρώ για κάθε αγελάδα γαλακτοπαραγωγής.

66. Τα αναμενόμενα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης ήταν: μείωση της γαλακτοπαραγωγής κατά 2 εκατ. τόνους μέχρι το τέλος του 2005, αύξηση του πλεονάσματος γάλακτος κατά 0,5 εκατ. τόνους σε σχέση με την εσωτερική κατανάλωση μεταξύ του 2000 και του 2005 και συνακόλουθη αύξηση των αποθεμάτων ΑΓΣ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το καθεστώς των ποσοστώσεων

67. Το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος, σε συνδυασμό με την καταβολή συμπληρωματικής εισφοράς σε περίπτωση υπέρβασης των ατομικών ποσοτήτων αναφοράς, είχε ως αποτέλεσμα τη μέση μείωση της παραγωγής κατά 10 % (για την EΕP 10). Γενικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι το καθεστώς των ποσοστώσεων επιτυγχάνει το στόχο του περιορισμού της παραγωγής στα επιθυμητά επίπεδα, καθώς η πλεονασματική παραγωγή, καθ' υπέρβαση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς, είναι λιγότερο από 1 % (βλέπε σημεία 9-13). Παράλληλα, το καθεστώς αυτό δεν παρεμπόδισε δραστικά την αναδιάρθρωση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων σε κάθε κράτος μέλος. Ο εξορθολογισμός του τομέα οδήγησε στην εξαφάνιση μεγάλου αριθμού μικρών εκμεταλλεύσεων. Πολλές μικρές εκμεταλλεύσεις αποτελούν πλέον μια δεύτερη πηγή εισοδήματος για γαλακτοπαραγωγούς που απασχολούνται σε αυτές μερικώς (βλέπε σημεία 23-24). Επιπλέον, από το 1993, έχει αντιστραφεί η προηγούμενη ανοδική τάση του κόστους που έχει για τον προϋπολογισμό η κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (βλέπε σημεία 16-18).

68. Εντούτοις, ο καθορισμός ενός συνολικού επιπέδου ποσοστώσεων φαίνεται να ανταποκρίνεται περισσότερο στον πολιτικό στόχο της διατήρησης της επικρατούσας κατάστασης, παρά στον οικονομικό στόχο που αποσκοπεί στην ευθυγράμμιση της γαλακτοπαραγωγής με τη μη επιδοτούμενη εσωτερική κατανάλωση και στις μη επιδοτούμενες εξαγωγές (βλέπε σημεία 14-15). Η Επιτροπή και το Συμβούλιο επέτρεψαν στο καθεστώς να αποκτήσει όλο και περισσότερη ευελιξία, η οποία πρέπει να αντισταθμισθεί από ανάλογη μείωση των συνολικών ποσοστώσεων γάλακτος (βλέπε σημεία 40-42). Οι κοινοτικοί κανονισμοί(40) έχουν υποστεί τροποποιήσεις προκειμένου να εισαγάγουν διάφορα μέτρα τα οποία περιορίζουν τον οικονομικό αντίκτυπο που έχει για τους γαλακτοπαραγωγούς η υπέρβαση των ατομικών ποσοτήτων αναφοράς και αποδυναμώνουν τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της συμπληρωματικής εισφοράς.

69. Το διαρθρωτικό πλεόνασμα (βλέπε σημεία 14-15), του οποίου η διάθεση απαιτεί σημαντική οικονομική ενίσχυση από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, είναι πιθανόν ότι θα εξακολουθήσει να υφίσταται. Ενδέχεται δε να αυξηθεί στο μέλλον λόγω της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των τρεχουσών καταναλωτικών τάσεων. Οι συζητήσεις, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, σχετικά με το μέλλον των επιστροφών κατά την εξαγωγή είναι πιθανόν να περιπλέξουν την κατάσταση ακόμη περισσότερο (βλέπε παράρτημα 1). Οι μεταρρυθμίσεις που έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα δεν δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την απελευθέρωση της αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων. Για τους λόγους αυτούς, η συνολική παραγωγή γάλακτος πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη μη επιδοτούμενη εσωτερική κατανάλωση και τις επίσης μη επιδοτούμενες εξαγωγές.

Εφαρμογή του καθεστώτος

70. Στην Ιταλία, εξακολουθούν να υφίστανται τα σοβαρά προβλήματα που αφορούν τη μη καταβολή της εισφοράς από τους παραγωγούς και έχουν αναφερθεί και σε προηγούμενες εκθέσεις (βλέπε σημείο 33). Στην Ισπανία και στην Ελλάδα, έχει σημειωθεί πρόοδος, μολονότι εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα με οφειλόμενες εισφορές. Η Επιτροπή εισέπραξε προσωρινά την εισφορά από μερικά κράτη μέλη τόσο μειώνοντας τις μηνιαίες προκαταβολές στο πλαίσιο των γεωργικών δαπανών, όσο και με τις αποφάσεις εκκαθάρισης (βλέπε σημεία 34-36 και 54-59). Μολονότι με τον τρόπο αυτό προστατεύονται εν μέρει τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν επιτυγχάνεται ο βασικός στόχος που είναι κάθε παραγωγός να καθίσταται υπόλογος για την υπερβαίνουσα τις ποσοστώσεις παραγωγή του. Η συνεχιζόμενη ανάγκη για μειώσεις των προκαταβολών και για αποφάσεις εκκαθάρισης λογαριασμών όσον αφορά τις ποσοστώσεις γάλακτος υποδηλώνει ότι το καθεστώς των ποσοστώσεων, σχεδόν 17 χρόνια μετά την καθιέρωσή του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εφαρμόζεται πλήρως σε όλα τα κράτη μέλη.

71. Η αναβολή, αποφυγή ή αναστολή της καταβολής της εισφοράς που οφείλεται από τους γαλακτοπαραγωγούς έχει πολλαπλές συνέπειες:

α) στην πράξη, οι Ιταλοί και Ισπανοί φορολογούμενοι πλήρωσαν την εισφορά με τη μείωση των ενισχύσεων που προέρχονται από το ΕΓΤΠΕ στην οποία προέβη η Επιτροπή· ελλείψει διορθωτικής δράσης, αυτό ισοδυναμεί με εθνική επιδότηση προς τους γαλακτοπαραγωγούς, πρακτική η οποία έρχεται σε σαφή αντίθεση με την κοινοτική πολιτική και παρέχει άδικο πλεονέκτημα στους Ιταλούς και Ισπανούς παραγωγούς·

β) όταν οι γαλακτοπαραγωγοί δεν καταβάλλουν την οφειλόμενη εισφορά, αποδυναμώνεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας του μέτρου αυτού και ενθαρρύνεται η υπερπαραγωγή.

Οι τιμές του γάλακτος

72. Οι διαδοχικές αποφάσεις του Συμβουλίου για αύξηση των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς χωρίς ουσιαστική μείωση των τιμών παρέμβασης δεν επέτρεψαν την απελευθέρωση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως συνέβη και στους άλλους γεωργικούς τομείς. Οι καταναλωτές της ΕΕ πληρώνουν ετησίως για γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα αισθητά περισσότερο από ό, τι θα πλήρωναν σε μια ελεύθερη αγορά. Επιπλέον, ο κοινοτικός προϋπολογισμός βαρύνεται κάθε χρόνο με 3000 εκατομμύρια ευρώ για την επιδότηση των εξαγωγών και συγκεκριμένων εσωτερικών τρόπων διάθεσης του βουτύρου και του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

73. Η Επιτροπή οφείλει:

α) βραχυπρόθεσμα:

- να εξετάσει το ενδεχόμενο να επιτρέψει τις μεταβιβάσεις ποσοστώσεων μεταξύ παραγωγών που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά κράτη μέλη, μειώνοντας, κατά συνέπεια, τις συνολικές ποσοστώσεις,

- να προσδιορίσει με περισσότερες λεπτομέρειες τους ελέγχους που πρέπει να διενεργούν οι οργανισμοί πληρωμής, προκειμένου να εξασφαλίζεται συνοχή τόσο στην εφαρμογή τους όσο και στις σχετικές εκθέσεις,

- να υποβάλει σχέδια ρυθμίσεων οι οποίες θα προβλέπουν την επιβολή διαβαθμισμένων κυρώσεων σε γαλακτοπαραγωγικές εκμεταλλεύσεις που υπερβαίνουν τις ποσοστώσεις,

- να καταστήσει αυστηρότερες τις διαδικασίες επιβολής και λογιστικής καταχώρισης της εισφοράς, μεριμνώντας για τον επακριβή υπολογισμό και την είσπραξη των τόκων υπερημερίας,

- να μεριμνήσει για τη διαθεσιμότητα επαρκών αξιόπιστων στοιχείων σχετικά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα, προκειμένου να είναι σε θέση να παρέχει στοιχεία για τη διαχείριση της αγοράς, όπως είναι η εσωτερική κατανάλωση σε ισοδύναμα γάλακτος ή τα ποσοστά αυτάρκειας των κρατών μελών·

β) να υποβάλει, ήδη το 2002, προτάσεις για την εκ θεμελίων μεταρρύθμιση του γαλακτοπαραγωγικού τομέα. Στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της συνολικής γαλακτοπαραγωγής και της μη επιδοτούμενης εσωτερικής κατανάλωσης και των δυνητικών, επίσης μη επιδοτούμενων, εξαγωγών. Η Επιτροπή θα πρέπει να φροντίσει για την κατάργηση του καθεστώτος των ποσοστώσεων, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο για τους γαλακτοπαραγωγούς.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 11ης και 12ης Ιουλίου 2001.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 856/84 του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 1984 (ΕΕ L 90 της 1.4.1984) καθιέρωσε το σύστημα των πέντε δωδεκάμηνων περιόδων από την 1η Απριλίου 1984 μέχρι την 31η Μαρτίου 1989. Το σύστημα αυτό παρατάθηκε αρχικά μέχρι την 31η Μαρτίου 1992 με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1109/88 της 25ης Απριλίου 1988 (ΕΕ L 110 της 29.4.1988) και στη συνέχεια με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 816/92 της 31ης Μαρτίου 1992 (ΕΕ L 86 της 1.4.1992). Στις 28 Δεκεμβρίου 1992, το Συμβούλιο ενέκρινε τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 (ΕΕ L 405 της 31.12.1992), με τον οποίο το σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς παρατάθηκε για επτά επιπλέον δωδεκάμηνες περιόδους από την 1η Απριλίου 1993. Ο εν λόγω κανονισμός κατήργησε και αντικατέστησε κάθε προγενέστερη διάταξη.

(2) Η εισφορά ανερχόταν στο 75 % ή στο 100 % της τιμής στόχου για το γάλα κατά τις πρώτες τρεις περιόδους και αυξήθηκε στο 100 % για την περίοδο 1987/88 και στο 115 % για το 1990. Βλέπε ειδική έκθεση αριθ. 4/93 το Συνεδρίου, σημείο 3.24 (ΕΕ C 12 της 15.1.1994).

(3) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου της 28ης Δεκεμβρίου 1992 άρθρο 2 παράγραφος 2 (ΕΕ L 405 της 31.12.1992).

(4) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου της 28ης Δεκεμβρίου 1992, άρθρο 2 παράγραφος 3 (ΕΕ L 405 της 31.12.1992).

(5) Ειδική έκθεση αριθ. 2/87 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, πίνακας 3 (ΕΕ C 266 της 5.10.1987).

(6) Ειδική έκθεση αριθ. 2/87 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σημεία 3.10 έως 3.13 (ΕΕ C 266 της 5.10.1987).

(7) Ειδική έκθεση αριθ. 4/93 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σημεία 4.2 έως 4.5 (ΕΕ C 12 της 15.1.1994).

(8) Ειδική έκθεση αριθ. 2/87 (ΕΕ C 266 της 5.10.1987) και ειδική έκθεση αριθ. 4/93 (ΕΕ C 12 της 15.1.1994).

(9) Ετήσια έκθεση για το 1988 (σημεία 5.33-5.38), ετήσια έκθεση για το 1992 (σημεία 2.17-2.19) και ετήσια έκθεση για το 1993 (σημεία 2.10-2.59).

(10) Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1560/93 της 14ης Ιουνίου 1993 (ΕΕ L 154 της 25.6.1993) για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου της 28ης Δεκεμβρίου 1992 (ΕΕ L 405 της 31.12.1992) όριζε εγγυημένες ποσότητες για την περίοδο 1993/94 σύμφωνα με τις εξής αρχές: την οριστικοποίηση της προσωρινής αναστολής των ποσοστώσεων που ίσχυε για τις προηγούμενες περιόδους, τον οριστικό συνυπολογισμό του κοινοτικού αποθέματος στις ποσοστώσεις των κρατών μελών και την αύξηση των ποσοστώσεων για την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία.

(11) Στην Πορτογαλία, το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος άρχισε να ισχύει από την περίοδο 1991/92.

(12) Ειδική έκθεση αριθ. 8/2000 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σημείο 22 (ΕΕ C 132 της 12.5.2000).

(13) Αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη για ζωοτροφές και υγρό αποκορυφωμένο γάλα για κτηνοτροφές και μεταποίηση σε καζεΐνη.

(14) Ειδική έκθεση αριθ. 1/99, σημείο 21 και πίνακας 2 "Ισοζύγιο αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη".

(15) Σε έγγραφο με τίτλο "Κατάσταση και προοπτικές του γαλακτοκομικού τομέα" (στη σειρά των εγγράφων εργασίας "ΚΓΠ 2000"), η Επιτροπή υπολογίζει το πλεόνασμα ως τη διαφορά μεταξύ της παραγωγής και της συνολικής κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης στη γεωργική εκμετάλλευση καθώς και της κατανάλωσης των προϊόντων της εκμετάλλευσης (απευθείας πωλήσεις). Έτσι, το πλεόνασμα για το 1998 υπολογίστηκε στα 8,8 εκατ. τόνους. Βάσει των στοιχείων της Zentrale Markt- und Preisberichtsstelle (ZMP), το πλεόνασμα των παραδόσεων σε σχέση με την εσωτερική κατανάλωση (εξαιρουμένων των εισαγωγών) ήταν 10,8 εκατ. τόνοι. Η κατανάλωση στη γεωργική εκμετάλλευση και τα προϊόντα της εκμετάλλευσης δεν καλύπτονται από το ισοζύγιο που δημοσίευσε η ZMP, διότι, αφενός, τα εν λόγω προϊόντα, από τη φύση τους, δεν δημιουργούν πλεόνασμα και, αφετέρου, δεν υπάρχουν διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία σχετικά. Στον πίνακα 6 (πηγή ZMP) παρουσιάζεται το πλεόνασμα σε σχέση με τη συνολική προσφορά μεταποιημένων προϊόντων (συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών).

(16) ΟΟΣΑ: Γεωργικές πολιτικές στις χώρες του ΟΟΣΑ, παρακολούθηση και αξιολόγηση 2000.

(17) Απάντηση της Επιτροπής στην ειδική έκθεση αριθ. 8/2000 (ΕΕ C 132 της 12.5.2000).

(18) Η καθαρή προστιθέμενη αξία της εκμετάλλευσης (ΚΠΑΕ) είναι το συνολικό ακαθάριστο προϊόν (συμπεριλαμβανομένης τη κατανάλωσης στην εκμετάλλευση) μείον τα πάγια και μεταβλητά έξοδα που συνεπάγονται οι γεωργικές δραστηριότητες. Δεν περιλαμβάνει τα χρηματοδοτικά έξοδα, τα εργατικά έξοδα και τα αγροτικά μισθώματα. Υφίσταται προσαρμογές προκειμένου να λάβει υπόψη δασμούς, φόρους, πριμοδοτήσεις και επιδοτήσεις. Σταθμίζει θετικά την οικογενειακή εργασία και την αμειβόμενη απασχόληση, το ίδιον κεφάλαιο και τα κεφάλαια δανεισμού καθώς και τη διαχείριση της εκμετάλλευσης. Η ετήσια μονάδα εργασίας αντιστοιχεί στη γεωργική εργασία, αμειβόμενη ή μη, που παρέχει ένας εργαζόμενος πλήρους απασχόλησης κατά τη διάρκεια ενός έτους. Η μονάδα οικογενειακής εργασίας αντιστοιχεί στην εργασία που παρέχει ο ιδιοκτήτης της εκμετάλλευσης και τα μέλη της οικογένειάς του. Πηγή: RICA.

(19) Η σύγκριση των εισοδημάτων γίνεται με τις τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες.

(20) Το ΙΕΠ αποτελεί δείκτη της αξίας των νομισματικών μεταφορών από τα διάφορα μέσα της γεωργικής πολιτικής προς τους κατόχους γεωργικών εκμεταλλεύσεων κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου έτους. Λαμβάνει υπόψη τα μέτρα στήριξης των τιμών, τις άμεσες ενισχύσεις προς τους παραγωγούς, τις επιδοτήσεις με στόχο τη μείωση του κόστους παραγωγής και άλλα μέτρα που αφορούν τις γενικές γεωργικές υπηρεσίες. Με το δείκτη αυτό επιχειρείται ο ποσοτικός προσδιορισμός των άμεσων και των έμμεσων μεταφορών που χρηματοδοτούνται από το φορολογούμενο και τον καταναλωτή, αντίστοιχα, με σκοπό τη διατήρηση των γεωργικών εισοδημάτων. Πηγή: ΟΟΣΑ.

(21) Στις 16 Ιανουαρίου 2001, το ιταλικό Consiglio di Stato, ενεργώντας ως εφετείο κατά των αποφάσεων που λαμβάνουν τα Tribunali amministrativi regionali - TAR (περιφερειακά διοικητικά δικαστήρια), ανέτρεψε απόφαση που είχε εκδώσει το διοικητικό δικαστήριο της περιφέρειας του Lazio, με την οποία αναστελλόταν η είσπραξη της συμπληρωματικής εισφοράς από γαλακτοπαραγωγό που είχε υπερβεί την ατομική ποσόστωσή του. Κατόπιν τούτου, η ιταλική αρμόδια αρχή (AGEA - Agenzia per le erogazioni in agricoltura) επανακοινοποίησε το ποσό της οφειλόμενης εισφοράς στον ενδιαφερόμενο γαλακτοπαραγωγό και τώρα πρέπει να προβεί στην είσπραξή της. Αναμένεται ότι το Consiglio di Stato θα ανατρέψει και πολυάριθμες άλλες παρόμοιες αποφάσεις που έχουν εκδώσει τα TAR.

(22) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου της 28ης Δεκεμβρίου 1992, άρθρο 2 παράγραφος 1 (ΕΕ L 405 της 31.12.1992).

(23) Περιπτώσεις που εντοπίστηκαν στην Γερμανία, στη Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

(24) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχεία ε) - στ) (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(25) Παρατηρήσεις που αφορούν την Ισπανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

(26) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 7 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(27) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 7, παράγραφος 1 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(28) Δόλιοι χειρισμοί των ποσοστώσεων διαπιστώθηκαν στην Γαλλία, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο διερευνήθηκε η περίπτωση ενός απευθείας πωλητή, ο οποίος πωλούσε μικρές ποσότητες κρέμας γάλακτος και παρέδιδε όλο το υπόλοιπο γάλα σε γαλακτοκομείο. Ωστόσο, σύμφωνα με τις οδηγίες της Επιτροπής, το γάλα αυτό εθεωρείτο υποπροϊόν για το οποίο δεν ίσχυε η εισφορά που εφαρμοζόταν στις παραδόσεις, αλλά η χαμηλότερη εισφορά που αφορούσε τις απευθείας πωλήσεις.

(29) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 7 παράγραφος 3 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(30) Γαλλία (Jura).

(31) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 5 παράγραφος 2 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(32) Ελλάδα (1994/95, 1995/96, 1997/98 και 1998/99), Ιταλία (1995/96, 1996/97, 1997/98 και 1998/99), Ισπανία (1995/96, 1996/97 και 1998/99), Ηνωμένο Βασίλειο (1994/95, 1996/97, 1997/98 και 1998/99).

(33) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 8 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(34) Απόφαση 93/673/ΕΚ της Επιτροπής της 10ης Δεκεμβρίου 1993, άρθρα 1, 2 και 3 (ΕΕ L 310 της 14.12.1993).

(35) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 536/93 της Επιτροπής της 9ης Μαρτίου 1993, άρθρο 3 παράγραφος 4 (ΕΕ L 57 της 10.3.1993).

(36) COM(91) 72 τελικό της 8ης Μαρτίου 1991.

(37) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1630/91 του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 1991 (ΕΕ L 150 της 15.6.1991).

(38) COM(97) 2000 τελικό της 15ης Ιουλίου 1997.

(39) Το 1998 η Επιτροπή πρότεινε να αυξήσει τη μείωση στο 15 % (βλέπε παράρτημα 1 σημείο 1).

(40) Ειδική έκθεση αριθ. 4/93 του Συνεδρίου, σημεία 4.17 και 4.22 (ΕΕ C 12 της 15.1.1994).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Η πρόταση της Επιτροπής του 1998

1. Η αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής(1) του Μαρτίου 1998 προέβλεπε μείωση των τιμών (- 15 % τμηματικά σε τέσσερα χρόνια, αρχής γενομένης από τον Ιούλιο του 2000) και πριμοδότηση των αγελάδων γαλακτοπαραγωγής (330 ευρώ από το 2003). Τα κριτήρια για τον προσδιορισμό των ποσών που θα καταβάλλονταν στους παραγωγούς θα καθορίζονταν από τα κράτη μέλη. Η πρόταση δικαιολογούσε αύξηση κατά 2 % των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς, η οποία θα αντισταθμιζόταν από τον αντίκτυπο που θα είχε η μείωση των τιμών στην εσωτερική ζήτηση καθώς και οι ενδεχόμενες επιπρόσθετες εξαγωγές. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το κόστος αυτής της μεταρρύθμισης θα ανερχόταν σε 8112 εκατομμύρια ευρώ για ολόκληρη την περίοδο 2000-2006.

2. Στη γνωμοδότησή του σχετικά με το Πρόγραμμα Δράσης 2000(2), το Συνέδριο προειδοποιούσε ότι οι προτεινόμενες και, στη συνέχεια, εγκριθείσες αυξήσεις των ποσοστώσεων θα δημιουργούσαν ακόμη μεγαλύτερο πλεόνασμα στην αγορά γάλακτος και μια διαρκή και δυσβάστακτη επιβάρυνση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

3. Όλες οι δυνατότητες που εξέτασε το Συμβούλιο απέβλεπαν στη μείωση της τιμής που καταβάλλεται στον παραγωγό, προκειμένου να μειωθεί η διαφορά μεταξύ των τιμών των γαλακτοκομικών προϊόντων στις κοινοτικές αγορές και των αντίστοιχων στη διεθνή αγορά και, κατ' αυτό τον τρόπο, να διευκολυνθούν οι μη επιδοτούμενες εξαγωγές της ενδεχόμενης πλεονασματικής παραγωγής. Εξετάστηκαν οι εξής εναλλακτικές λύσεις:

α) μείωση κατά 10 % των τιμών σε συνδυασμό με αύξηση κατά 2 % των ποσοστώσεων και μερική αποζημίωση για απώλειες εισοδήματος·

β) μείωση κατά 30 % των τιμών σε συνδυασμό με αύξηση κατά 4 % των ποσοστώσεων και μερική αποζημίωση για απώλειες εισοδήματος·

γ) αύξηση κατά 2 % των εθνικών ποσοτήτων αναφοράς χωρίς μείωση των τιμών. Αυτή η εναλλακτική λύση θεωρήθηκε ως η λιγότερο επαχθής για τον προϋπολογισμό, καθώς προέβλεπε τη διατήρηση των άμεσων ενισχύσεων προς τους γαλακτοπαραγωγούς στα τρέχοντα επίπεδα. Ωστόσο, το μειονέκτημά της ήταν ότι διατηρούσε στα τρέχοντα επίπεδα και τις ενισχύσεις κατά την εξαγωγή, παρά τις πιέσεις από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) για μείωση ή και κατάργησή τους.

4. Τελικά, το Συμβούλιο αποφάσισε να παρατείνει την εφαρμογή του καθεστώτος των ποσοστώσεων μέχρι τον Απρίλιο του 2008. Οι εθνικές ποσότητες αναφοράς που έχουν κατανεμηθεί στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο (Βόρεια Ιρλανδία) θα αυξηθούν κατά 1,39 εκατ. τόνους μεταξύ 2000 και 2002, ενώ στα υπόλοιπα κράτη μέλη οι εν λόγω ποσότητες θα αυξηθούν κατά 1,44 εκατ. τόνους μεταξύ 2005 και 2007(3). Κατά συνέπεια, οι εθνικές ποσότητες αναφοράς θα είναι υψηλότερες κατά 2,83 εκατ. τόνους (+ 2,4 %) από αυτές που ίσχυαν για την περίοδο εμπορίας 1999-2000. Οι τιμές θα μειωθούν κατά 15 % εντός τριετίας, αρχής γενομένης από το 2005. Αντισταθμιστικές άμεσες ενισχύσεις θα καταβληθούν μόνο από το 2005 και μετά. Το μέγιστο συνολικό κόστος για τον προϋπολογισμό θα ανέλθει γρήγορα από 13,9 ευρώ/τόνο το 2005 σε 41,7 ευρώ/τόνο το 2007(4).

Συνέπειες της απόφασης του Συμβουλίου

5. Σύμφωνα με τις μεσοπρόθεσμες προβλέψεις της Επιτροπής, η ζήτηση βουτύρου θα σημειώσει πτώση κατά 0,8 % ετησίως και η ζήτηση ΑΓΣ κατά 2,2 % ετησίως. Η ζήτηση τυριού θα αυξηθεί κατά 1,1 % ετησίως. Εν ολίγοις, η κατανάλωση θα μειωθεί περί τις 350 χιλιάδες τόνους ετησίως(5) σε ισοδύναμο γάλακτος. Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συνεδρίου, το πλεόνασμα που θα πρέπει να διατεθεί στην παγκόσμια αγορά θα αυξηθεί κατά 2,86 εκατ. τόνους ετησίως μεταξύ 2000 και 2005, χωρίς να συνυπολογίζεται η διεύρυνση, της οποίας οι επιπτώσεις, όσον αφορά το προς εξαγωγή πλεόνασμα από το 2005, έχουν εκτιμηθεί από την Επιτροπή σε επιπλέον 2 εκατ. τόνους ισοδυνάμου γάλακτος(6).

6. Ελλείψει σημαντικής πτώσης των τιμών στην εσωτερική αγορά (ή ανόδου στην παγκόσμια), η διάθεση αυτού του πλεονάσματος στην παγκόσμια αγορά θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία επιπρόσθετων δαπανών. Το ύψος τους θα εξαρτηθεί από την τιμή που θα καταβάλλεται στους παραγωγούς, η οποία, με τη σειρά της, καθορίζει το ποσό που θα καταβάλλεται για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή και για ενισχύσεις της διάθεσης στην εσωτερική αγορά.

7. Τα σενάρια της Επιτροπής γεννούν αυτόματα τα ακόλουθα ερωτηματικά:

α) Μέχρι ποιο βαθμό πρέπει να μειωθούν οι θεσμικές τιμές, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η διαφορά μεταξύ των τιμών στην εσωτερική αγορά και των τιμών στην παγκόσμια; Στην εσωτερική αγορά, οι τιμές χονδρικής για το βούτυρο(7), το ΑΓΣ και το τυρί Cheddar είναι, τις περισσότερες φορές, διπλάσιες από τις αντίστοιχες της παγκόσμιας αγοράς.

β) Ποιες δυνατότητες υπάρχουν για την αύξηση των κοινοτικών εξαγωγών; Το εμπόριο των γαλακτοκομικών προϊόντων είναι περιορισμένο. Μόλις το 13 % της διεθνούς παραγωγής βουτύρου και το 8 % της διεθνούς παραγωγής τυριού αποτελούν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά. Μεταξύ 1995 και 1998, οι περιορισμοί στις εξαγωγές που επέβαλλαν οι συμφωνίες της ΓΣΔΕ επηρέαζαν μόνο τις εξαγωγές τυριού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απολέσει σταθερά μερίδιο της αγοράς για όλα τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Τελευταία, δεσπόζουσα θέση στο παγκόσμιο εμπόριο κατέχουν η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προηγείται μόνο στις εξαγωγές τυριού(8). Το 1985, οι εξαγωγές βουτύρου από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονταν στο 46 % των εξαγωγών παγκοσμίως. Σήμερα αντιστοιχούν μόλις στο 25 %.

γ) Με ποιο τρόπο μπορούν να εναρμονισθούν μεταξύ τους οι πολυάριθμοι στόχοι της ΚΓΠ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων; Προκειμένου η ΚΟΑ να προσεγγίσει περισσότερο την "οικονομία της αγοράς", πρέπει να αναπτυχθούν άλλα κοινοτικά μέτρα, τα οποία να αποβλέπουν κυρίως στη στήριξη των γαλακτοπαραγωγών στις ορεινές περιοχές ή σε περιοχές όπου δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική δραστηριότητα πέραν της γαλακτοκομίας.

Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

8. Μετά τη γνωμοδότηση αριθ. 10/98 του Συνεδρίου σχετικά με ορισμένες προτάσεις κανονισμών στα πλαίσια του Προγράμματος Δράσης 2000, και συγκεκριμένα σχετικά με την υπόθεση εργασίας της Επιτροπής αναφορικά με τις ΚΟΑ βοείου και μοσχείου κρέατος, γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων(9), η Επιτροπή δημοσίευσε το Δεκέμβριο του 1999 τις "Προοπτικές για τις γεωργικές αγορές 1999-2006". Στο εν λόγω έγγραφο σκιαγραφούνται οι πιθανές εξελίξεις στις γεωργικές αγορές για την ΕΕP 15 και τις ΧΚΑΕP 10 μέχρι το 2006, λαμβανομένης πλήρως υπόψη της εφαρμογής της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ από το 2000 και μετά, όπως αυτή εγκρίθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000. Το έγγραφο δεν περιλαμβάνει υποθέσεις σχετικά με τις ημερομηνίες και τους όρους ένταξης στην ΕΕ των υποψηφίων χωρών ούτε λεπτομερείς προβολές της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος στις 10 υποψήφιες χώρες ΚΑΕ.

9. Σχετικά με την περιγραφή από την Επιτροπή της ενδεχόμενης εφαρμογής ενός συστήματος ποσοστώσεων γάλακτος στις πέντε υποψήφιες για ένταξη χώρες (Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβενία) πρέπει να διατυπώνονται οι ακόλουθες παρατηρήσεις. Στις ΧΚΑΕ, η παραγωγή βοείου και μοσχείου κρέατος συνδέεται κυρίως με το ζωικό πληθυσμό γαλακτοπαραγωγής, δεδομένου ότι στις χώρες αυτές υπάρχει μόνο περιορισμένος αριθμός αγελών θηλαζουσών αγελάδων. Ως εκ τούτου, οι αλληλένδετες αγορές γάλακτος και βοείου/μοσχείου κρέατος κατέχουν σημαντική θέση στη γεωργία των εν λόγω χωρών. Η παραγωγή γάλακτος έχει ιδιαίτερη σημασία για την Πολωνία, την Τσεχική Δημοκρατία και την Ουγγαρία. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, για το 2006, υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες για την ύπαρξη πλεονάσματος στην αγορά γάλακτος, τόσο στην ΕΕP 15 όσο και στις ΧΚΑΕ(10). Η Επιτροπή πρέπει επειγόντως να προβεί σε συνολική και ακριβή αξιολόγηση τόσο του αντίκτυπου που θα έχει το ισχύον σύστημα ποσοστώσεων στις αγορές γάλακτος και βοείου κρέατος μετά τη διεύρυνση, όσο και του κόστους που αυτό θα σημάνει για τον κοινοτικό προϋπολογισμό(11).

(1) COM(1998) 158 τελικό της 18ης Μαρτίου 1998.

(2) Γνωμοδότηση αριθ. 10/98 του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

(3) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1256/1999 του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 160 της 26.6.1999).

(4) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1999, άρθρο 16 παράγραφος 1: "Οι παραγωγοί δικαιούνται να λάβουν πριμοδότηση γαλακτοπαραγωγής η οποία χορηγείται ανά ημερολογιακό έτος, ανά γαλακτοκομική εκμετάλλευση και ανά τόνο ατομικής ποσότητας αναφοράς που είναι επιλέξιμη για πριμοδότηση και είναι διαθέσιμη στην εκμετάλλευση". Το άρθρο 18 παράγραφος 2 ορίζει το συνολικό ποσό που μπορεί να χορηγείται ανά ατομική ποσότητα αναφοράς, και συγκεκριμένα 13,9 ευρώ ανά τόνο για το 2005, 27,8 ευρώ ανά τόνο για το 2006 και 41,7 ευρώ ανά τόνο για το 2007 (ΕΕ L 160 της 26.6.1999).

(5) Προβολές που πραγματοποιούνται στη μελέτη της AGRA Europe (η οποία δημοσιεύθηκε το 1997) και επαναλαμβάνονται από την Επιτροπή στην "Ανασκόπηση της ΚΓΠ" του Οκτωβρίου 1998.

(6) Πρόγραμμα Δράσης 2000 τόμος II, COM(97) 2000 τελικό της 15ης Ιουλίου 1997.

(7) Ειδική έκθεση αριθ. 8/2000, σημείο 13 (ΕΕ C 132 της 12.5.2000).

(8) Επιπλέον, οι εξαγωγές χωρίς επιστροφή ανέρχονταν σε 80664 τόνους.

(9) ΕΕ C 401 της 22.12.1998, σημείο 45 κ. επ.

(10) Βλέπε "Προοπτικές 1999-2006", γραφική παράσταση 1.15 και πίνακας A3.

(11) Γνωμοδότηση αριθ. 10/98 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σημείο 48 (ΕΕ C 401 της 22.12.1998).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΙΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

(Διαθέσιμες ποσοστώσεις συνυπολογιζομένης της χρήσης του αποθέματος της ΕΕ, των ποσοτήτων SLOM και των εκκρεμών ποσοτήτων)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

1984/85 έως 1992/93: έγγραφο ΓΔ VI: Σύνοψη των απαντήσεων των κρατών μελών στο ερωτηματολόγιο που ορίζει το άρθρο 8.

1993/94: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1560/93 του Συμβουλίου της 14 Ιουνίου 1993, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1993.

1994/95: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 630/95 της Επιτροπής της 23ης Μαρτίου 1995, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1994.

1995/96: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1109/96 της Επιτροπής της 20ής Ιουνίου 1996, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1995.

1996/97: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 614/97 της Επιτροπής της 8ης Απριλίου 1997, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1996.

1997/98: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 903/98 της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1998, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1997.

1998/99: Πίνακας στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 751/1999 της Επιτροπής της 9ης Απριλίου 1999, που εφαρμόζεται από την 1η Απριλίου 1998.

Για τις περιόδους 1987/88 έως 1992/93, η συνολική εγγυημένη ποσότητα είναι μειωμένη κατά τις εκκρεμείς ποσότητες και επαυξημένη κατά το κοινοτικό απόθεμα και τις ποσότητες SLOM.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΑΓΕΛΑΔΙΝΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημειώσεις:

Γερμανία (-): εξαιρουμένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων, Γερμανία (+): συμπεριλαμβανομένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων.

Πηγή:

EUROSTAT New Cronos, τελευταία ενημέρωση 21.2.2000.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΑΓΕΛΑΔΙΝΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημειώσεις:

Γερμανία (-): εξαιρουμένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων, Γερμανία (+): συμπεριλαμβανομένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων.

Πηγή:

EUROSTAT New Cronos, τελευταία ενημέρωση 21.2.2000.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημειώσεις:

1986 έως 1990 ΕΕP 12 (εξαιρουμένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων), 1991 έως 1994 ΕΕP 12 (συμπεριλαμβανομένων των νέων ομόσπονδων κρατιδίων), από 1995 ΕΕP 15, 1998 προβλέψεις.

Πηγή:

ZMP-Bilanz Milch.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

ΓΔ VI Εκθέσεις για την κατάσταση της γεωργίας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6

ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΚΟΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ, ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγές

Στοιχεία 1988-96: Επιτροπή, ΓΔVI, έγγραφο εργασίας στο πλαίσιο της ΚΓΠ 2000: Κατάσταση και προοπτικές του γαλακτοκομικού τομέα, πίνακας 14, Απρίλιος 1997.

Στοιχεία 1997-99: Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει των εγγράφων για την εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, Επιτροπή ΓΔVI. G.2.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7

ΚΟΣΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΟΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγές:

Στοιχεία 1988-1996: Επιτροπή, ΓΔ VI, έγγραφο εργασίας στο πλαίσιο της ΚΓΠ 2000: Κατάσταση και προοπτικές του γαλακτοκομικού τομέα, πίνακας 14, Απρίλιος 1997.

Στοιχεία 1997-1999: Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει των εγγράφων για την εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, Επιτροπή, ΓΔ VI. G.2.

Απαντηση της επιτροπης

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στην ειδική έκθεσή του, το Συνέδριο διαπιστώνει ότι το καθεστώς ποσοστώσεων έχει επιτύχει το στόχο μείωσης της παραγωγής γάλακτος στο εσωτερικό της ΕΕ (σημείο V), ότι όντως είχε ως επίπτωση τη σημαντική μείωση των δαπανών του προϋπολογισμού (σημείο X), τη σταθεροποίηση του γαλακτοκομικού τομέα και ότι η διαρθρωτική ανάπτυξη εξελίχθηκε θετικά (σημείο VII). Εξάλλου, διαπιστώνει αύξηση του εισοδήματος των γαλακτοπαραγωγών (σημείο 19), ιδίως κατά τη διάρκεια περιόδου κατά την οποία οι δαπάνες του προϋπολογισμού για το γαλακτοκομικό τομέα σημειώνουν έντονη μείωση (σημείο X).

Εντούτοις, το Συνέδριο εμμένει στο γεγονός ότι το επίπεδο ποσοστώσεων είναι εξαιρετικά υψηλό, δεδομένου ότι 15 εκατομμύρια περίπου τόνοι της παραγωγής που ανερχόταν σε 120 εκατομμύρια τόνους διοχετεύθηκαν στην παγκόσμια αγορά με ενίσχυση επιστροφών και 10 εκατομμύρια τόνοι στην εσωτερική αγορά με ενίσχυση επιδοτήσεων (σημείο II, X και 15). Σύμφωνα με το Συνέδριο, η Επιτροπή αναμένεται ότι θα προτείνει ριζική μεταρρύθμιση του τομέα αυτού, προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ της παραγωγής και της μη επιδοτούμενης κατανάλωσης και των μη επιδοτούμενων εξαγωγών. Για την Επιτροπή αυτό θα αντιστοιχούσε σε μείωση κατά 20 % περίπου του σημερινού επιπέδου ποσοστώσεων. Το Συνέδριο προτείνει την εγκατάλειψη, στη συνέχεια, του συστήματος ποσοστώσεων (σημείο XIII και συστάσεις).

Η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι προκειμένου να καθοριστεί το επίπεδο ποσοστώσεων δεν πρέπει να περιορίζεται κανείς στους στόχους μείωσης των δημοσιονομικών δαπανών αλλά είναι αναγκαίο να λάβει υπόψη πολλές άλλες παραμέτρους που απορρέουν όχι μόνο από τις διατάξεις του άρθρου 33 της συνθήκης (ορθολογική ανάπτυξη της παραγωγής, δίκαιο επίπεδο διαβίωσης του γεωργικού πληθυσμού, σταθερές αγορές, ασφάλεια εφοδιασμού, λογικές τιμές για τους καταναλωτές), αλλά επίσης και ισορροπίες σε επίπεδο πολιτικό, οικονομικό και περιφερειακό, μέγεθος του κλάδου της μεταποίησης, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον, εκ παραδόσεως διεθνής θέση ως εξαγωγέα κ.λπ.

Από τις αποφάσεις του Συμβουλίου απορρέει ότι η προσαρμογή της γαλακτοπαραγωγής στο επίπεδο της εσωτερικής κατανάλωσης δεν ήταν στόχος ούτε πολιτικός ούτε οικονομικός.

Κατά την Επιτροπή, από άποψη προϋπολογισμού, η μείωση ποσοστώσεων δεν φαίνεται ότι συναρμόζεται προς τη λήξη τους. Όπως διαπιστώνει το Συνέδριο (σημείο 25), η μείωση ποσοστώσεων θα ήταν δυνατόν να οδηγήσει σε αποζημίωση των παραγωγών. Η αποζημίωση αυτή για μείωση της ποσόστωσης κατά 20 % σε βάση ποσού ισοδύναμο προς εκείνο που χορηγήθηκε το έτος 1991, δηλαδή 100 Ecu/τόνο επί πενταετία, θα είχε ήδη ως αποτέλεσμα δαπάνη ύψους 12,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Εφόσον, μετά την εγκατάλειψη του καθεστώτος, η παραγωγή αποκατασταθεί στο αυτό επίπεδο, η επένδυση μέσω ενδεχόμενης αποζημίωσης, στο πλαίσιο μείωσης, δεν φαίνεται συνεκτική.

Η μείωση ποσοστώσεων έχει επίσης βραχυπρόθεσμα ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη ανισορροπία στην αγορά κρέατος, δεδομένου ότι, εφόσον η ποσόστωση μειωθεί κατά 20 %, πρέπει να σφαγεί ισοδύναμο ποσοστό γαλακτοφόρων αγελάδων.

Ριζική μεταρρύθμιση της ΚΟΑ για το γάλα (σημείο X) που θα οδηγούσε σε ελευθέρωση της παραγωγής κατά το πρότυπο του τομέα των αρόσιμων καλλιεργειών (σιτηρά και ελαιούχα προϊόντα) δεν θα επιλύσει ενδεχόμενο δημοσιονομικό πρόβλημα. Αντίθετα, η μεταρρύθμιση αυτή θα οδηγούσε σε σημαντική δημοσιονομική δαπάνη, διότι η μείωση τιμών μέχρι το παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να αντισταθμιστεί σε επίπεδο παραγωγών υπό τύπο άμεσων ενισχύσεων.

Όσον αφορά την αυξημένη δαπάνη στην οποία υποβάλλονται οι ευρωπαίοι καταναλωτές για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα λόγω του υφιστάμενου σήμερα επιπέδου τιμών, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η ελευθέρωση της αγοράς του γάλακτος με βάση το πρότυπο των σιτηρών θα είχε ως αποτέλεσμα, σε επίπεδο γενικό, δαπάνες χαμηλότερες για τον ευρωπαίο καταναλωτή. Πέραν τούτου, η εμπειρία δείχνει ότι η μείωση της τιμής στο επίπεδο του παραγωγού δεν αντικατοπτρίζεται κατά τρόπο αυτόματο στις τιμές για τον καταναλωτή.

Συνεπώς η Επιτροπή δεν μπορεί να ακολουθήσει το Συνέδριο στις επικρίσεις του για τη δαπάνη του υφιστάμενου καθεστώτος όσον αφορά ούτε για τον φορολογούμενο ούτε για τον καταναλωτή (βλέπε και σημείο 22).

Το σύστημα ποσοστώσεων, για λόγους πολιτικούς, διοικητικούς και ελέγχου, ήταν αναγκαίο να σχεδιαστεί σε βάση της εθνικής ποσόστωσης ανά κράτος μέλος. Το ενδεχόμενο μεταφοράς ποσοστώσεων μεταξύ κρατών μελών (σημείο XIII) θα συνεπαγόταν τον κίνδυνο να θιγούν οι βάσεις των διατάξεων όσον αφορά τις ποσοστώσεις όπως προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου. Η πρακτική αυτή δεν θα ήταν δυνατόν να λειτουργήσει με το σημερινό σύστημα, δεδομένου ότι η διαχείριση του καθεστώτος, περιλαμβανόμενης της πληρωμής της εισφοράς, πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο.

Το σύστημα διαχείρισης των ποσοστώσεων κατά κράτος μέλος είχε σαν συνέπεια ότι διατηρήθηκε η παραγωγή στις μειονεκτούσες περιοχές της Κοινότητας, και πρώτα απ' όλα στις ορεινές ζώνες όπου οι δαπάνες παραγωγής είναι υψηλότερες και η γαλακτοπαραγωγή συχνά η μόνη δυνατή δραστηριότητα. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η συγκέντρωση της γαλακτοπαραγωγής θα είχε ως κίνδυνο την πρόκληση σημαντικών περιβαλλοντικών προβλημάτων. Αφενός θα διέτρεχε κίνδυνο ο πλούτος της Ένωσης από άποψη παραγωγής προϊόντων ποιότητας ή τυπικών προϊόντων, όπως τα τυριά ονομασίας ελεγχόμενης προέλευσης ή άλλα ειδικά τοπικά προϊόντα. Όντως, ο πλούτος του γαλακτοκομικού τομέα έγκειται, μεταξύ άλλων, στην ποικιλότητα παραγωγής των διαφόρων χωρών. Η συγκέντρωση της παραγωγής σε ορισμένες περιφέρειες θα οδηγούσε σε τυποποίηση των προϊόντων και σε απώλεια της ποιότητάς τους.

Εξάλλου, μία τόσο σημαντική μεταβολή του διοικητικού συστήματος διαχείρισης ποσοστώσεων δεν φαίνεται σκόπιμη στο πλαίσιο της προοπτικής του Συνεδρίου να εγκαταλειφθεί το σύστημα.

Αν και αξίζει να μελετηθεί το μέλλον του καθεστώτος των ποσοστώσεων και ότι το Συμβούλιο έχει αναλάβει τη δέσμευση να προχωρήσει "το έτος 2003 σε ενδιάμεση εξέταση με στόχο να τεθεί τέλος στο υφιστάμενο σύστημα ποσοστώσεων μετά το έτος 2006", η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκθεση του Συνεδρίου δεν της παρέχει στοιχεία ώστε να δικαιολογείται η εγκατάλειψη του καθεστώτος αυτού.

Όσον αφορά τις αποφάσεις οι οποίες έχουν ληφθεί στο πλαίσιο του προγράμματος Agenda 2000 από το Συμβούλιο (σημείο II), αυτές έχουν προκύψει μετά από έντονες πολιτικές διαπραγματεύσεις και η αύξηση των ποσοστώσεων αντισταθμίστηκε με την παράταση του καθεστώτος πέραν της 31ης Μαρτίου 2000, καταληπτικής ημερομηνίας της νομοθεσίας του έτους 1992. Εξάλλου, η μείωση των θεσμοθετημένων τιμών η προβλεπόμενη από το έτος 2005 κατέστησε δυνατή την αύξηση αυτή. Όσον αφορά τις ειδικές αυξήσεις, δεν αναμένεται ότι θα συμβάλλουν σε μεγαλύτερη διαταραχή της ισορροπίας, δεδομένου ότι αντιστοιχούν κατά μεγάλο μέρος σε ποσότητες οι οποίες ήδη παράγονται.

Η προβλεπόμενη στην κοινοτική νομοθεσία ευελιξία (σημείο VIII) είναι αναγκαία προκειμένου να αντισταθμίζεται η εγγενής διαρθρωτική ακαμψία του καθεστώτος. Εάν η επικρινόμενη από το Συνέδριο ευελιξία δεν είχε γίνει αποδεκτή, οι παραγωγοί θα αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα προσαρμογής. Πέραν τούτου, οι ποσοστώσεις συνολικά τηρούνται ικανοποιητικά και η Επιτροπή ανέκαθεν μεριμνούσε για την ορθή εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Εάν σε ορισμένα κράτη μέλη σημειώθηκαν κάποιες παρεκκλίσεις κατά τη διαχείριση, αυτές δεν ήταν ποτέ επιπέδου το οποίο θα ήταν δυνατόν να διακυβεύσει τη λειτουργία του καθεστώτος.

Είναι εντελώς πρώιμο να προβλεφθεί αύξηση του πλεονάσματος μελλοντικά (σημείο IX). Καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί όσον αφορά τόσο την αρχή των ποσοστώσεων όσο και το επίπεδό τους στις υποψήφιες χώρες. Η υφιστάμενη θετική τάση της κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων οδηγεί μάλλον σε μείωση της στήριξης (αποθέματα παρέμβασης σχεδόν κενά). Τα αποτελέσματα διαπραγματεύσεων στον ΠΟΕ καθώς και οι τρέχουσες συνέπειές τους στις εξαγωγές αναμένεται να επαληθευτούν.

Η Επιτροπή έχει καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για την επιβολή της πληρωμής της εισφοράς (σημείο XIII). Μειώνει τις προκαταβολές σε περίπτωση που δεν καταβάλλεται η εισφορά εντός της προθεσμίας. Προβαίνει σε διορθώσεις κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών όσον αφορά όλες τις εισφορές που δεν έχουν πιστωθεί (με την εξαίρεση ποσών οφειλόμενων σε παρατυπίες) και υπολογίζει και διορθώνει τους τόκους για καθυστερημένες πληρωμές εισφοράς μέχρι την ημερομηνία της απόφασης για την εκκαθάριση. Όμως, πρέπει να σημειωθεί ότι για τις οικονομικές αυτές διορθώσεις τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχουν προσφύγει στο Δικαστήριο (βλέπε σημείο 33). Κατά τις αποστολές της σε κράτη μέλη η Επιτροπή εξετάζει λεπτομερώς τους επί τόπου διενεργούμενους ελέγχους και τις επιβαλλόμενες κυρώσεις και προβαίνει σε συστάσεις κατά τη διάρκεια της αποστολής και στη συνέχεια με επίσημη επιστολή όσον αφορά τόσο τους ελέγχους όσο και τις κυρώσεις. Η συνέχεια που δίδεται στις συστάσεις αυτές ελέγχεται από την Επιτροπή κατά την προσεχή αποστολή στο κράτος μέλος. Η Επιτροπή προσπαθεί πάντοτε να προωθεί τις βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη και κατά τη διάρκεια των αποστολών ελέγχου εξηγεί πώς άλλες χώρες εφαρμόζουν αποτελεσματικά τους κανόνες.

Εκκρεμούν ακόμη δύο διαδικασίες παράβασης κατά της Ιταλίας (αιτιολογημένη γνώμη αριθ. 97/2228) για της Ισπανίας (αιτιολογημένη γνώμη αριθ. 97/2227) για εσφαλμένη εφαρμογή του καθεστώτος ποσοστώσεων και ιδίως για μη είσπραξη της συμπληρωματικής εισφοράς (σημεία XI και XII). Για την πλειονότητα των κρατών μελών, στις αποφάσεις για την εκκαθάριση των λογαριασμών δεν είναι καθόλου αναγκαίες ή χρειάζονται μόνο μικρές οικονομικές διορθώσεις. Μέχρι το έτος 1999, η μείωση των προκαταβολών ήταν αναγκαία για τέσσερα κράτη μέλη: Ελλάδα, Ισπανία, Iταλία και Ηνωμένο Βασίλειο. (Οι μειώσεις για το Ηνωμένο Βασίλειο κατά τις περιόδους 1996/97 και 1998/99 αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 3 % και το 4 % των μη εισπραχθεισών εισφορών).

Με πρωτοβουλία της, προσεχώς θα εκδοθεί από την Επιτροπή νέο σχέδιο κανονισμού σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής γαλακτοκομικών ποσοστώσεων, με πρόβλεψη ενίσχυσης μέτρου ελέγχου και κυρώσεων (βλέπε και σημείο 43 και 44).

TΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΘΕΣΠΙΣΤΗΚΕ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

4. Η συγκέντρωση της παραγωγής στις πλέον αποδοτικές εκμεταλλεύσεις είναι επιθυμητή (να μη συγχέεται με τη συγκέντρωση παραγωγής γάλακτος σε ορισμένες περιφέρειες, βλέπε σημείο XIII).

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

Το επίπεδο των ποσοστώσεων δημιουργεί, ωστόσο, διαρθρωτικό πλεόνασμα

15. Όσον αφορά τη διάθεση με τη βοήθεια επιδοτήσεων στην εσωτερική αγορά, οι ποσότητες αποκορυφωμένου γάλακτος και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη (ΑΓΣ) αναφέρονται στην περίοδο 1995/98. Για το έτος 2001, η ενίσχυση στο ΑΓΣ θα αφορά το 45 % περίπου της ποσότητας κατανάλωσης στην εσωτερική αγορά. Η ενίσχυση μειώθηκε κατά 15 % τον Οκτώβριο του έτους 2000 και αντιπροσωπεύει πλέον λιγότερο από 25 % της τιμής της αγοράς. Το επιδοτούμενο βούτυρο (περιλαμβανόμενης της κρέμας) ανέρχεται σε 427000 τόνους το 1991 και σε 523000 τόνους το 1994. Από το 1995 επιδοτήθηκαν μεταξύ 494000 και 520000 τόνοι βουτύρου (περιλαμβανόμενης της κρέμας). Από την αρχή του έτους 1995 η επιδότηση μειώθηκε κατά 35 % περίπου.

Δαπάνες του προϋπολογισμού

16. Η καθαρή δαπάνη του προϋπολογισμού, ύψους 2601 εκατομμυρίων ευρώ, δίδει τη δυνατότητα όχι μόνο ισορρόπησης της αγοράς αλλά στοχεύει και στο σύνολο των σκοπών της κοινής γεωργικής πολιτικής όπως τα εισοδήματα των παραγωγών και η γεωργική ανάπτυξη, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη άλλες οικονομικές παράμετροι όπως η απασχόληση σε μεταποιητικές επιχειρήσεις.

17. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ο προϋπολογισμός έτους 2001 επιβεβαιώνει ακόμη μία φορά την τάση που σημειώνει το Συνέδριο: οι πιστώσεις για το γαλακτοκομικό τομέα περιορίζονται κατά 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ ενώ το έτος 1983 ανερχόταν σε 4,3 περίπου δισεκατομμύρια ευρώ. Υπό την έννοια αυτή, το καθεστώς ποσοστώσεων απετέλεσε ουσιαστικό εργαλείο για τη χειραγώγηση των δαπανών.

Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι το κόστος του γαλακτοκομικού τομέα για το φορολογούμενο έχει έντονα μειωθεί και ότι η τιμή στον καταναλωτή απλώς επηρεάζεται ελαφρά από την τιμή που εισπράττεται από τον παραγωγό (βλέπε σημείο 22).

18. Όσον αφορά τη μελέτη στην οποία αναφέρεται το Συνέδριο, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι πρόκειται για μελέτη αξιολόγησης του συνόλου της αγοράς του γάλακτος, περιλαμβανόμενων των ποσοστώσεων, και ότι η αξιολόγηση αυτή θα χρησιμεύσει ως βάση προβληματισμού για την κατάρτιση της "μεσοπρόθεσμης ανασκόπησης" που προβλέπεται από το Συμβούλιο για το έτος 2003 [βλέπε σημείο 73 β)].

Τιμές παραγωγής και εισοδήματα των γαλακτοπαραγωγών

19. Τα δεδομένα τα διαθέσιμα στο RICA (δίκτυο γεωργικών λογιστικών πληροφοριών) δεν δίδουν τη δυνατότητα σύγκρισης της Ένωσης των 10, του 1984, προς την Ένωση των 15, του 1996.

Κόστος για τον καταναλωτή

22. Οι σειρές που χρησιμοποιούνται από τον ΟΟΣΑ για τον υπολογισμό του ΙΕΠ (ισοδύναμο επιδότησης του παραγωγού) προέρχονται από ετερογενείς πηγές και κατά συνέπεια είναι χαμηλή η συγκρισιμότητα των δεδομένων. Κατά την Επιτροπή ο υπολογισμός που πραγματοποίησε ο ΟΟΣΑ είναι εντελώς θεωρητικός διότι συγκρίνει χονδρικά τις εσωτερικές τιμές στην Ευρωπαϊκή Ένωση προς τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. Η απόκλιση αυτή πολλαπλασιάζεται επί τη συνολική παραγωγή γάλακτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να προκύψει το ΙΕΠ. Η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου προσφέρει ακόμη ένα βαθμό αβεβαιότητας, όπως και η κινητικότητα της "παγκόσμιας αγοράς".

Οι εκτιμήσεις τιμών της εσωτερικής αγοράς και κυρίως της παγκόσμιας είναι δυσχερείς για κάθε μεμονωμένο προϊόν. Πέραν τούτου, το έργο αυτό περιπλέκεται λόγω της μετατροπής των τιμών αυτών σε κάποια μέση τιμή σε ισοδύναμο γάλακτος ενώ οι συντελεστές μετατροπής δεν είναι ομογενείς, ακόμη και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. ανάλογα με τους τύπους τυριού). Κατά συνέπεια, στην παγκόσμια αγορά η σύγκριση μέσω του ισοδύναμου γάλακτος οδηγεί σε σημαντικά σφάλματα. Τέλος, η Επιτροπή αδυνατεί να ακολουθήσει το Συνέδριο στον ισχυρισμό του ότι η κατάργηση της προστασίας στα σύνορα της εσωτερικής αγοράς θα είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών καταναλωτή στο σημερινό επίπεδο της παγκόσμιας αγοράς, δεδομένου ότι η τιμή της παγκόσμιας αγοράς θα σταθεροποιηθεί σε επίπεδο ανώτερο, αν ληφθεί υπόψη το μέγεθος της οικονομίας του τομέα του γάλακτος σε σύγκριση με το σχετικά μικρό μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς και το βάρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αγορά αυτή.

Επιπλέον, στην παγκόσμια αγορά κυριαρχούν τρίτες χώρες εξαγωγής που εφαρμόζουν οι ίδιες ισοδύναμα συστήματα στήριξης προς εκείνα της Κοινότητας ή/και οργανώνουν τις εξαγωγές τους κατά τρόπο κεντρικό μέσω κρατικών επιχειρήσεων.

Οι ποσοστώσεις αποτελούν ανεκτίμητο κεφάλαιο

25. Το 1984 οι ποσοστώσεις επιβλήθηκαν ως περιορισμός και, όπως υποστηρίζει το Συνέδριο, το αποτέλεσμα ήταν μέση μείωση κατά 10 % το 1999 σε σχέση με το 1984 για τους παραγωγούς της εποχής. Η μείωση αυτή αντισταθμίστηκε οικονομικά σε πολυάριθμες περιπτώσεις. Οι αλλεπάλληλες μειώσεις ποσοστώσεων έχουν ήδη συνδυασθεί με αποζημιώσεις ή κίνητρα για εθελούσια απόσυρση, προκειμένου να μην αποδιοργανωθεί ο μηχανισμός παραγωγής. Το κόστος τους είναι εξαιρετικά χαμηλό σε σχέση με τη συνολική δημοσιονομική εξυγίανση που προκύπτει από την εισαγωγή των ποσοστώσεων. Δεν υφίσταται συνεπώς λόγος να εκπλήσσεται κανείς που η απόκτηση του δικαιώματος παραγωγής γάλακτος έχει πλέον κάποια συγκεκριμένη τιμή, πράγμα που σημαίνει ότι το καθεστώς ποσοστώσεων εφαρμόζεται γενικώς ικανοποιητικά.

26 και 27. Η Επιτροπή συμμερίζεται την ανάλυση του Συνεδρίου ότι η ποσόστωση γάλακτος έχει οικονομική αξία η οποία γίνεται αντικείμενο εμπορίας σε διάφορα κράτη μέλη. Η Επιτροπή υιοθέτησε τη γενική άποψη ότι ούτε τα διαρθρωτικά ταμεία ούτε η εθνική δημόσια χρηματοδότηση θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να συμβάλουν για αγορά ποσόστωσης. Όντως, σε όλα τα κράτη μέλη δεν πρέπει να χορηγούνται ενισχύσεις για άλλες επενδύσεις σε γαλακτοκομικές εκμεταλλεύσεις σε περιπτώσεις που το αποτέλεσμα θα είναι η υπέρβαση της ποσόστωσης γάλακτος της διαθέσιμης για τον παραγωγό [βλέπε κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 950/97 άρθρο 6 παράγραφος 3(1)]. Η μοναδική εξαίρεση σημειώθηκε στην αναφερθείσα περίπτωση της Ιρλανδίας, όποτε εγκρίθηκε καθεστώς για την αναδιάρθρωση του τρόπου επιδότησης ποσόστωσης γάλακτος στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος για τη γεωργία, τη γεωργική ανάπτυξη και τη δασοπονία (1994-1999). Tο καθεστώς αυτό λειτούργησε επί δύο περιόδους, προκειμένου να συμβάλει στη βελτίωση της διάρθρωσης της Ιρλανδικής παραγωγής, σε περιπτώσεις όπου οι μικροί παραγωγοί δεν είχαν επιτύχει να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά στην αγορά για ποσόστωση γάλακτος.

Η χορήγηση ενίσχυσης σε επένδυση που αφορά τον τομέα της γαλακτοπαραγωγής και έχει ως αποτέλεσμα την υπέρβαση της ποσότητας αναφοράς που καθορίζεται με βάση τις διατάξεις σχετικά με συμπληρωματική εισφορά στον τομέα του γάλακτος και τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποκλείεται, εκτός αν εκ των προτέρων χορηγήθηκε ή αποκτήθηκε με μεταφορά, σύμφωνα με τις υπόψη ρυθμίσεις, συμπληρωματική ποσότητα αναφοράς.

Ως συνέπεια είναι απολύτως κανονικό ότι ορισμένοι γεωργοί έλαβαν ενίσχυση για τη βελτίωση της κατάστασης των γαλακτοκομικών εκμεταλλεύσεών τους, ειδικά όσον αφορά την ποιότητα του γάλακτος, υπό συνθήκες εξαιρετικά ειδικές και περιοριστικές. Στις περιπτώσεις αυτές δεν ήταν δυνατή η χορήγηση της ενίσχυσης χωρίς να υπάρχει επαρκής ποσόστωση γάλακτος, πρώτον στο πλαίσιο των κανόνων που καθορίζονται από την ΚΟΑ. Κατόπιν τούτου δεν εκπλήσσει, με την εξαίρεση της Ιρλανδίας που αναφέρεται ανωτέρω, ότι δεν επίκεινται διαρθρωτικού χαρακτήρα αποφάσεις για αγορά επαρκούς ποσόστωσης. Αυτή η κατάσταση επικράτησε στην ΕΕ ως σύνολο και δεν υφίσταται η ισπανική ιδιαιτερότητα στον τομέα αυτό.

Η ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ ΒΑΡΥΝΕΙ ΚΥΡΙΩΣ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

29. Κατά την Επιτροπή, το Συνέδριο εμμένει σε θεώρηση του καθεστώτος γαλακτοκομικών ποσοστώσεων καθαρά δημοσιονομική και αγνοεί το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι ποσοστώσεις για τη διατήρηση γαλακτοκομικής παραγωγής σε ορισμένες περιφέρειες μειονεκτούσες ή άλλες, όπου οι παραγωγοί διαθέτουν λίγες λύσεις εναλλακτικές προς την παραγωγή γάλακτος για να επιβιώσουν. Το καθεστώς των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων αποτελεί μέρος της ΚΟΑ για το γάλα, της οποίας οι στόχοι συνδέονται άμεσα προς τη διατήρηση του εισοδήματος των παραγωγών.

Εξάλλου, ο συνδυασμός της προσχώρησης με μείωση ποσοστώσεων των παραγωγών της Ένωσης φαίνεται ότι αποκλείεται για πολιτικούς λόγους. Όσον αφορά τη μεταφορά ποσοστώσεων μεταξύ κρατών μελών, απαντήσεις δίδονται στην περίληψη.

30. Οι εθνικές ποσότητες αναφοράς έχουν καθοριστεί με βάση τις εκ παραδόσεως ποσότητες παραγωγής και όχι με βάση την κατανάλωση. Η απονομή των επιμέρους ποσοστώσεων αναφοράς στους παραγωγούς ακολουθεί την ίδια βάση για κάθε παραγωγό, υφίσταται δηλαδή μεταχείριση κατά τρόπο πανομοιότυπο.

Όσον αφορά τα στατιστικά δεδομένα, είναι αλήθεια ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει ακριβή δεδομένα για την εσωτερική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων. Αυτό οφείλεται στο ότι δεν είναι διαθέσιμο το σύνολο των αναγκαίων πληροφοριών για τον καθορισμό τους. Έτσι, η μέτρηση του ίδιου εφοδιασμού με γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα απαιτεί τη γνώση της χρησιμοποίησης του γάλακτος και των υποπροϊόντων του σε ολόκληρη σειρά τομέων δραστηριοτήτων, περιλαμβανόμενων και τομέων εκτός του γαλακτοκομικού, όπου οι πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες. Πέραν τούτου, ο καθορισμός ισοζυγίων γαλακτοκομικού εφοδιασμού δεν είναι υποχρεωτικός για τα κράτη μέλη.

Κατόπιν τούτου, η ακρίβεια δεδομένων σχετικά με τη διαθεσιμότητα και τις χρήσεις γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, τα οποία συλλέγονται με τα υφιστάμενα συστήματα συλλογής πληροφοριών, είναι εξαιρετικά χαμηλή προκειμένου να είναι δυνατόν να ερμηνευθούν οι αποκλίσεις κατά τρόπο αξιόπιστο.

Εφαρμογή του καθεστώτος

32 και 33. Παραμένουν προβλήματα σχετικά με την είσπραξη της συμπληρωματικής εισφοράς στην Ιταλία. Όπως στην περίπτωση ορισμένων άλλων κρατών μελών, και ιδίως στην Ισπανία, τα προβλήματα αυτά οφείλονται και στο γεγονός ότι οι παραγωγοί και οι αγοραστές έχουν προσφύγει για την εισφορά στα εθνικά δικαστήρια και οι σχετικές διαδικασίες είναι μακροχρόνιες.

Η Επιτροπή έχει φθάσει στην κατάσταση αυτή με μείωση των μηνιαίων προκαταβολών για τα υπόψη κράτη μέλη και επιβάλλοντάς τους οικονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης των λογαριασμών, τόσο για τα ποσά εισφοράς που εκκρεμούν όσο και για τους τόκους για καθυστέρηση πληρωμών. Για τις εν λόγω οικονομικές διορθώσεις τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχουν προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Στην υπόθεση αριθ. CP 277/98, ο Γενικός Εισαγγελέας υπέβαλε πρόσφατα τα συμπεράσματά του, προτείνοντας στο Δικαστήριο την ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής. Όμως, σε καμία από τις περιπτώσεις, δεν έχει εκδοθεί απόφαση ακόμη

Όσον αφορά τις προηγούμενες παρατηρήσεις του Συνεδρίου στην ειδική έκθεση αριθ. 4/93, έχουν πλέον απονεμηθεί επί μέρους