ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 30.9.2020 SWD(2020) 324 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου

Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Σλοβακία που συνοδεύει το έγγραφο ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου

Η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση {COM(2020) 580 final} - {SWD(2020) 300 final} - {SWD(2020) 301 final} - {SWD(2020) 302 final} - {SWD(2020) 303 final} - {SWD(2020) 304 final} - {SWD(2020) 305 final} - {SWD(2020) 306 final} - {SWD(2020) 307 final} - {SWD(2020) 308 final} - {SWD(2020) 309 final} - {SWD(2020) 310 final} - {SWD(2020) 311 final} - {SWD(2020) 312 final} - {SWD(2020) 313 final} - {SWD(2020) 314 final} - {SWD(2020) 315 final} - {SWD(2020) 316 final} - {SWD(2020) 317 final} - {SWD(2020) 318 final} - {SWD(2020) 319 final} - {SWD(2020) 320 final} - {SWD(2020) 321 final} - {SWD(2020) 322 final} - {SWD(2020) 323 final} - {SWD(2020) 325 final} - {SWD(2020) 326 final}



ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία έτη έχουν καταβληθεί προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης και έχουν αρχίσει να διαφαίνονται ορισμένα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ωστόσο, το σύστημα απονομής δικαιοσύνης χαρακτηρίζεται από το πολύ χαμηλό επίπεδο της αντίληψης που έχει ο γενικός πληθυσμός και οι επιχειρήσεις για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί από το 2019 και μετά, λόγω σοβαρών ανησυχιών όσον αφορά την απόλυτη ακεραιότητα των δικαστικών και εισαγγελικών αρχών. Η κυβέρνηση που ορίστηκε τον Μάρτιο του 2020 ανακοίνωσε μια σειρά μεταρρυθμίσεων σε ευαίσθητους τομείς, όπως στις διαδικασίες για τον διορισμό μελών του Δικαστικού Συμβουλίου, του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς και για τον διορισμό του γενικού εισαγγελέα, και τη θέσπιση σταθερής ηλικίας συνταξιοδότησης για τους δικαστές. Η καταπολέμηση της διαφθοράς συγκαταλέγεται στις βασικές προτεραιότητες του πολιτικού προγράμματος της νέας κυβέρνησης, η οποία ανακοίνωσε μια σειρά μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της κατάστασης. Η ικανότητα εντοπισμού, διερεύνησης και δίωξης αδικημάτων διαφθοράς παρεμποδίζεται από την έλλειψη πόρων και ειδικευμένης αναλυτικής εμπειρογνωμοσύνης τόσο στο πλαίσιο της Ειδικής Εισαγγελίας όσο και της Εθνικής Εγκληματολογικής Υπηρεσίας, καθώς και από δυσκολίες στην απόκτηση αποδεικτικών στοιχείων. Οι δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying) δεν ρυθμίζονται κανονιστικά και οι διατάξεις σχετικά με τη μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα είναι ανεπαρκείς. Στις αρχές του 2020 τέθηκε σε ισχύ νέα νομοθεσία για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τη σύγκρουση συμφερόντων μελών της κυβέρνησης και άλλων δημόσιων αξιωματούχων. Το Σύνταγμα της Σλοβακίας και το παράγωγο δίκαιο παρέχουν ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο για την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, του δικαιώματος πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, τη δημιουργία δομών για την εξασφάλιση της πολυφωνίας στα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του Τύπου. Ωστόσο, έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη αυστηρών κανόνων οι οποίοι να διασφαλίζουν τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας, την πρόληψη της σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ ιδιοκτητών μέσων μαζικής επικοινωνίας και πολιτικών κομμάτων, και τη θέσπιση ενός πλαισίου για την κατανομή της κρατικής διαφήμισης. Η δολοφονία του ερευνητή δημοσιογράφου Ján Kuciak και της μνηστής του το 2018 θεωρείται ότι σηματοδότησε ένα πραγματικό σημείο καμπής στη σλοβακική κοινωνία και αύξησε την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Όσον αφορά το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών στη Σλοβακία, υπάρχει ανάγκη βελτίωσης της νομοθετικής διαδικασίας με την ενίσχυση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών και της κοινωνίας των πολιτών και με την καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου πλαισίου εκτίμησης επιπτώσεων. Ανεξάρτητες αρχές όπως το Εθνικό Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ή ο Συνήγορος του Πολίτη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση των ελέγχων και ισορροπιών, πρέπει όμως να είναι πλήρως εξουσιοδοτημένες και να έχουν όλα τα απαραίτητα μέσα στη διάθεσή τους προκειμένου να επιτελέσουν τον ρόλο τους. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, ιδίως δε μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση των εξουσιών του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το κράτος δικαίου ως αντικείμενο δημόσιου διαλόγου κερδίζει έδαφος τα τελευταία έτη, κατάσταση που θα μπορούσε να ευνοήσει την ανάδυση μιας ισχυρότερης νοοτροπίας κράτους δικαίου.



I.Σύστημα απονομής δικαιοσύνης Το δικαστικό σύστημα της Σλοβακικής Δημοκρατίας περιλαμβάνει 54 επαρχιακά δικαστήρια, 8 περιφερειακά δικαστήρια, το Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο, το Ανώτατο Δικαστήριο και το σλοβακικό Συνταγματικό Δικαστήριο . Δεν υπάρχει ξεχωριστός κλάδος διοικητικών δικαστηρίων στη Σλοβακία. Τα περιφερειακά δικαστήρια λειτουργούν ως εφετεία για αστικές, εμπορικές και ποινικές υποθέσεις και ταυτόχρονα λειτουργούν ως πρωτοβάθμια δικαστήρια για διοικητικές υποθέσεις. Το Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο να εκδικάζει σοβαρές ποινικές υποθέσεις, όπως απαριθμούνται στη σχετική διάταξη του κώδικα ποινικής δικονομίας . Το Δικαστικό Συμβούλιο διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην αυτοδιοίκηση του δικαστικού σώματος, καθώς και στον διορισμό, την αναστολή και την παύση δικαστών, αλλά και στην τήρηση της δικαστικής δεοντολογίας. Επί του παρόντος, το ήμισυ των μελών του (9 εκ των 18) είναι δικαστές εκλεγμένοι από ομοτίμους τους. Στην τρέχουσα σύνθεσή του, ορισμένα άλλα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου έχουν διοριστεί από τον/την πρόεδρο, το Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση της Σλοβακίας . Η Εισαγγελική Αρχή της Σλοβακίας είναι ανεξάρτητη κρατική αρχή με επικεφαλής τον γενικό εισαγγελέα . Ο σλοβακικός Δικηγορικός Σύλλογος είναι ανεξάρτητη αυτοδιοικούμενη επαγγελματική οργάνωση . Ανεξαρτησία Οι μακροχρόνιες ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης εξακολουθούν να κλιμακώνονται από τον Αύγουστο του 2019. Οι αποκαλύψεις και τα πορίσματα ποινικών ερευνών υποδεικνύουν την ύπαρξη μιας σειράς υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια. Υπάρχουν ανησυχίες για πιθανή άσκηση αθέμιτης επιρροής και αθέμιτη σύμπραξη μεμονωμένων μελών της εκτελεστικής εξουσίας και άλλων πολιτικών με μέλη του δικαστικού σώματος, συμπεριλαμβανομένων υψηλόβαθμων δικαστών . Επιπλέον, δημιουργήθηκαν υπόνοιες για μεμονωμένες περιπτώσεις κατάχρησης εξουσίας από δικαστές και εισαγγελείς, μεταξύ άλλων και από πρώην γενικό εισαγγελέα . Το φθινόπωρο του 2019, τα περιστατικά αυτά πυροδότησαν δημόσιες διαμαρτυρίες και ενίσχυσαν τις εκκλήσεις προς τις αρχές για εντατικοποίηση των προσπαθειών περιορισμού της διαφθοράς στο σλοβακικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης. Έχουν κινηθεί πειθαρχικές διαδικασίες και ποινικές έρευνες σε βάρος δικαστών και εισαγγελέων, ορισμένοι εκ των οποίων τέθηκαν σε αναστολή ή παραιτήθηκαν. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι εν εξελίξει ποινικές έρευνες οδήγησαν σε κράτηση δικαστών και εισαγγελέων . Το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στη Σλοβακία παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, παρά τις προσπάθειες που έγιναν κατά το παρελθόν για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της διαφάνειας της δικαιοσύνης. Το επίπεδο της αντίληψης του γενικού πληθυσμού για την ανεξαρτησία των δικαστηρίων και των δικαστών στη Σλοβακία παραμένει ιδιαίτερα χαμηλό, καθώς σαφής μειονότητα του γενικού πληθυσμού και των εταιρειών θεωρούν το επίπεδο ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης «αρκετά καλό ή πολύ καλό» (26 % του γενικού πληθυσμού και 15 % των εταιρειών). Ο συχνότερα αναφερόμενος λόγος για την εκλαμβανόμενη έλλειψη ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης σχετίζεται με παρεμβάσεις ή πιέσεις από πλευράς κυβέρνησης ή πολιτικών . Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκλαμβανόμενη ανεξαρτησία της δικαιοσύνης βρίσκεται στο εν λόγω συγκριτικά χαμηλό επίπεδο επί παρατεταμένο χρονικό διάστημα , γεγονός που αναγνωρίζουν και οι σλοβακικές αρχές . Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια μεταρρυθμίσεων με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της δικαιοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίο να υπενθυμιστούν οι προσπάθειες που κατέβαλαν παλαιότερες κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση ορισμένων από τις μακροχρόνιες ανησυχίες σχετικά με την ακεραιότητα των δικαστών, οι οποίες οδήγησαν σε αλλαγή του σλοβακικού Συντάγματος και περιλάμβαναν την αμφιλεγόμενη θέσπιση υποχρεωτικών ελέγχων ιστορικού για δικαστές και υποψήφιους δικαστές βάσει πληροφοριών της σλοβακικής εθνικής υπηρεσίας ασφαλείας . Το σλοβακικό Συνταγματικό Δικαστήριο, με την απόφαση-ορόσημο της 30ής Ιανουαρίου 2019 , έκρινε ότι οι εν λόγω έλεγχοι ιστορικού συνιστούν παραβίαση της αρχής της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και ότι η τροποποίηση του Συντάγματος το 2014 ήταν αντισυνταγματική . Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια μεταρρυθμίσεων με στόχο την αλλαγή της τρέχουσας σύνθεσης του Δικαστικού Συμβουλίου. Στα εν λόγω σχέδια περιλαμβάνεται η διαδικασία διορισμών, μεταξύ άλλων προκειμένου να εξασφαλίζεται η περιφερειακή εκπροσώπηση και να ενισχυθούν οι έλεγχοι των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων των δικαστών . Έξι νέα μέλη διορίστηκαν στις 23 Απριλίου 2020, στις 26 Απριλίου 2020 και στις 20 Μαΐου 2020 , και εξελέγη νέος πρόεδρος του Δικαστικού Συμβουλίου στις 29 Ιουνίου 2020 , μετά την παραίτηση ορισμένων μελών του στις 23 Μαρτίου 2020 και την παραίτηση του τέως προέδρου στις 23 Ιουνίου 2020 . Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης σχέδια για την ενίσχυση της διαδικασίας διορισμών στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Τα προηγούμενα έτη, ο διορισμός νέων δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο είχε προκαλέσει επανειλημμένως αντιπαραθέσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση, το Κοινοβούλιο και τον πρόεδρο της Σλοβακίας, με αποτέλεσμα να προκαλούνται τακτικά μεγάλες καθυστερήσεις στη διαδικασία διορισμών και να τίθεται σε κίνδυνο ακόμη και η ορθή λειτουργία του Δικαστηρίου. Μάλιστα, το 2019, είχαν αναλάβει καθήκοντα μόλις τέσσερις από τους προβλεπόμενους 13 δικαστές διότι η διαδικασία επιλογής και διορισμού για τους υπόλοιπους δικαστές δεν είχε ολοκληρωθεί . Το ζήτημα αυτό εξετάστηκε σε ειδική ανά χώρα σύσταση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2019 . Στις θετικές εξελίξεις, τον Οκτώβριο του 2019 η πρόεδρος της Σλοβακίας διόρισε τον εναπομείναντα αριθμό δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο δίνοντας λύση στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί από τον Φεβρουάριο του 2019. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης ότι θα θεσπίσει σταθερή ηλικία συνταξιοδότησης για τους δικαστές. Στα σχέδια περιλαμβάνεται η θέσπιση σταθερής ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη για τους δικαστές και στα 70 έτη για τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου , καθώς επί του παρόντος δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία συνταξιοδότησης για τους δικαστές στη Σλοβακία . Είναι σημαντικό η προβλεπόμενη αυτή μεταρρύθμιση να συνάδει με τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου και να λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης . Ποιότητα Οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Μετά από μια σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου των ετών 2014, 2016 και 2017 για την ενίσχυση της αποδοτικότητας και της ποιότητας του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης , οι σλοβακικές αρχές έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν μια σειρά μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση τόσο της αποδοτικότητας όσο και της ποιότητας του εν λόγω συστήματος. Η διαδικασία αυτή συμπληρώθηκε με μια συνολική λειτουργική επανεξέταση του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης , η οποία προσδιόρισε μια σειρά τομέων προς μεταρρύθμιση και παρείχε 62 συστάσεις σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αποδοτικότητας και της ποιότητας του εν λόγω συστήματος.

Οι μεταρρυθμίσεις του συστήματος απονομής δικαιοσύνης έχουν εγκριθεί και εφαρμόζονται, ενώ έχουν ανακοινωθεί πρόσθετες μεταρρυθμίσεις. Στις μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνονται η θέσπιση των λεγόμενων έκτακτων ή προσκεκλημένων δικαστών για την αντιμετώπιση προσωρινών προκλήσεων φόρτου εργασίας σε μεμονωμένα δικαστήρια, νομοθετικά μέτρα για τη διαγραφή παλαιών και ανενεργών υποθέσεων εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων που επιβάρυναν τους πόρους, καθώς και εν εξελίξει έργα σχετικά με τη στάθμιση της βαρύτητας και τον χρονικό ορίζοντα των υποθέσεων. Η Σλοβακία συμμετέχει ενεργά στην ενίσχυση της ψηφιοποίησης του οικείου συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την περαιτέρω προαγωγή της διάδοσης της χρήσης της τεχνολογίας πληροφοριών στα δικαστήρια . Με τον τρόπο αυτό θα συμπληρωθούν οι συνεχιζόμενες προσπάθειες αναβάθμισης των διαθέσιμων εργαλείων ΤΠ και των αναλυτικών ικανοτήτων . Πιο συγκεκριμένα, ένα ελπιδοφόρο παράδειγμα, που έχει ήδη κερδίσει το ενδιαφέρον ενδιαφερόμενων μερών εκτός Σλοβακίας, αποτελεί ένα περατωθέν έργο που αφορά πίνακες επιδόσεων για όλα τα σλοβακικά δικαστήρια με στόχο την αύξηση της διαφάνειας και την οπτικοποίηση των κύριων δεικτών επιδόσεων . Ορισμένα έργα ΤΠ λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο . Μελέτη του 2018 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το δικαστικό σώμα στη Σλοβακία ήδη διαθέτει συγκριτικά υψηλά επίπεδα διαφάνειας . Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και τα πιθανώς υψηλά δικαστικά τέλη. Η νομική συνδρομή εξακολουθεί να μην είναι πλήρως προσβάσιμη για άτομα που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας και τα δικαστικά τέλη σε συγκεκριμένες εμπορικές διαφορές είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ . Η κυβέρνηση ανακοίνωσε επανεξέταση του συστήματος νομικής συνδρομής ώστε να εξεταστούν τα ισχύοντα δικαστικά τέλη και να καλύπτεται μεγαλύτερο ποσοστό ατόμων με χαμηλό εισόδημα, που δεν μπορούν διαφορετικά να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Αποδοτικότητα Οι μεταρρυθμίσεις με γνώμονα την αποδοτικότητα που αναλήφθηκαν τα προηγούμενα έτη έχουν αρχίσει να παράγουν αποτελέσματα και, μέχρι στιγμής, το σλοβακικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης καταφέρνει σε μεγάλο βαθμό να διαχειρίζεται τον φόρτο εργασίας του. Ειδικότερα, τα δικαστήρια εξακολουθούν να λειτουργούν αποδοτικά όσον αφορά τη διάρκεια των διαδικασιών για υποθέσεις αστικών και εμπορικών διαφορών σε πρώτο βαθμό (157 ημέρες το 2018 έναντι 171 ημερών το 2017) και το ποσοστό διεκπεραίωσης (130,6 % το 2018), ενώ επωφελούνται επίσης από μειωμένη εισροή νέων υποθέσεων. Ωστόσο, οι επιδόσεις των δικαστηρίων στις διοικητικές υποθέσεις έχουν μειωθεί, καθώς το ποσοστό διεκπεραίωσης παρουσίασε μείωση (96,1 % το 2018 έναντι 118,1 % το 2017), και ο χρόνος εκδίκασης παρουσίασε περαιτέρω αύξηση (401 ημέρες το 2018 έναντι 317 ημερών το 2017) . Επίσης, οι αρχές ανέφεραν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις σε σχέση με την αποδοτικότερη διεκπεραίωση παλαιότερων υποθέσεων, ήτοι των υποθέσεων που εκκρεμούν επί τουλάχιστον δύο έτη. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια για τη σύσταση νέου Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου, με σκοπό τη μεταρρύθμιση του δικαστικού χάρτη της Σλοβακίας και τη μεγαλύτερη εξειδίκευση των δικαστών .



II.Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς Σε γενικές γραμμές, έχει θεσπιστεί το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη, τη διερεύνηση και τη δίωξη της διαφθοράς. Οι αρμοδιότητες της πρόληψης, του εντοπισμού και της δίωξης της διαφθοράς επιμερίζονται μεταξύ αρκετών αρχών. Το Κυβερνητικό Γραφείο είναι ο κεντρικός φορέας που είναι αρμόδιος για τον συντονισμό της πρόληψης της διαφθοράς. Η Εθνική Εγκληματολογική Υπηρεσία της Αστυνομίας είναι αρμόδια για τον εντοπισμό και τη διερεύνηση αδικημάτων διαφθοράς, με εξαίρεση εγκλήματα διαφθοράς που διαπράττουν μέλη της ίδιας της αστυνομίας και ορισμένων υπηρεσιών επιβολής του νόμου που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Υπηρεσίας Ερευνών. Η Ειδική Εισαγγελία είναι αρμόδια για τη διερεύνηση ποινικών αδικημάτων. Επί του παρόντος, ο έλεγχος των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων διεξάγεται σε εθνικό επίπεδο από κοινοβουλευτική επιτροπή και, σε τοπικό επίπεδο, από επιτροπή του εκάστοτε τοπικού συμβουλίου. Η Σλοβακία βαθμολογήθηκε με 50/100 κατά τα τρία τελευταία έτη στον δείκτη αντίληψης για τη διαφθορά της Transparency International (Διεθνής Διαφάνεια), και κατέλαβε τη 16η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την 59η παγκοσμίως . Το 87 % των ερωτηθέντων θεωρούν ότι η διαφθορά είναι εκτεταμένη (ενωσιακός μέσος όρος: 71 %) και το 41 % θεωρούν ότι επηρεάζονται προσωπικά από τη διαφθορά στην καθημερινή ζωή τους (ενωσιακός μέσος όρος: 26 %) . Σύμφωνα με τις έρευνες, το 88 % των εταιρειών θεωρούν ότι η διαφθορά είναι εκτεταμένη (ενωσιακός μέσος όρος: 63 %) και το 53 % των εταιρειών πιστεύουν ότι η διαφθορά αποτελεί πρόβλημα για την επιχειρηματική δραστηριότητα (ενωσιακός μέσος όρος: 37 %). Το 37 % των ερωτηθέντων θεωρούν ότι υπάρχουν, στον τομέα αυτόν, αρκετές επιτυχείς ποινικές διώξεις, ώστε να αποτρέπονται τα άτομα από πρακτικές διαφθοράς (ενωσιακός μέσος όρος: 36 %), ενώ το 13 % των εταιρειών πιστεύουν ότι τα άτομα και οι επιχειρήσεις που συλλαμβάνονται για δωροδοκία ανώτερου υπαλλήλου τιμωρούνται δεόντως (ενωσιακός μέσος όρος: 31 %) . Η καταπολέμηση της διαφθοράς συγκαταλέγεται στις βασικές προτεραιότητες του πολιτικού προγράμματος της νέας κυβέρνησης, η οποία ανακοίνωσε μια σειρά μεταρρυθμίσεων σ’ αυτόν τον τομέα. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποτελούν απόκριση στη δημόσια κατακραυγή για τις αποκαλύψεις που έγιναν στο πλαίσιο των ερευνών για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Ján Kuciak και της μνηστής του Martina Kušnírová, σύμφωνα με τις οποίες ισχυρός ολιγάρχης άσκησε σημαντική επιρροή σε πολιτικούς, αρχές επιβολής του νόμου και στο δικαστικό σώμα. Οι αποκαλύψεις αυτές οδήγησαν, μεταξύ άλλων, στην παραίτηση του γενικού εισαγγελέα τον Μάρτιο του 2019 . Ήδη υφίσταται σε γενικές γραμμές το ποινικό νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς και έχουν συσταθεί εξειδικευμένοι φορείς. Όλες οι μορφές ενεργητικής, παθητικής, άμεσης και έμμεσης διαφθοράς είναι αξιόποινες πράξεις. Ως αποτέλεσμα του τρίτου γύρου αξιολογήσεων της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας , οι εθνικές διατάξεις για αδικήματα δωροδοκίας αλλοδαπών φορέων έχουν τροποποιηθεί. Η Σλοβακία θέσπισε νέα νομοθεσία περί ποινικής ευθύνης, η οποία ρυθμίζει τις κυρώσεις που εφαρμόζονται σε νομικά πρόσωπα . Οι αρμοδιότητες της πρόληψης, του εντοπισμού και της δίωξης της διαφθοράς επιμερίζονται μεταξύ αρκετών αρχών. Το Κυβερνητικό Γραφείο είναι ο κεντρικός φορέας που είναι αρμόδιος για τον συντονισμό της πρόληψης της διαφθοράς και περιλαμβάνει τομεακούς υπευθύνους συντονισμού για την καταπολέμηση της διαφθοράς, οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί σε έκαστο κεντρικό διοικητικό φορέα από το 2019. Τον Δεκέμβριο του 2019 το Κυβερνητικό Γραφείο εισήγαγε ειδικό εργαλείο λογισμικού για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης του κινδύνου διαφθοράς. Η Εθνική Εγκληματολογική Υπηρεσία της Αστυνομίας (NAKA) είναι αρμόδια για τον εντοπισμό και τη διερεύνηση αδικημάτων διαφθοράς, με εξαίρεση εγκλήματα διαφθοράς που διαπράττουν μέλη της ίδιας της αστυνομίας και ορισμένων υπηρεσιών επιβολής του νόμου που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Υπηρεσίας Ερευνών. Η Ειδική Εισαγγελία είναι αρμόδια για τη διερεύνηση των ποινικών αδικημάτων βάσει της καθ’ ύλην αρμοδιότητας του Ειδικού Ποινικού Δικαστηρίου, το οποίο είναι πρωτοβάθμιο δικαστήριο που συστάθηκε το 2009. Τα τελευταία έτη διερευνήθηκαν ελάχιστες μόνον υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια και ασκήθηκαν ελάχιστες σχετικές διώξεις. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Ειδικής Εισαγγελίας, κατηγορίες για διαφθορά απαγγέλθηκαν σε μόλις 48 άτομα το 2018, που είναι ο χαμηλότερος αριθμός από το 2009, ενώ 63 άτομα σύναψαν συμφωνίες διακανονισμού. Στην ειδική ανά χώρα σύσταση που απευθύνθηκε στη Σλοβακία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2019 επισημαίνεται ότι η διαφθορά εξακολουθεί να συνιστά πρόκληση, καθώς η Σλοβακία έχει περιορισμένη μόνον ικανότητα να διερευνά και να ασκεί διώξεις σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια . Κατά συνέπεια, το Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο έχει απαγγείλει μόνον ελάχιστες κατηγορίες για υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια. Από την άποψη αυτή, η ανεπαρκής προστασία που παρέχεται σε μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος προκαλεί ανησυχία. Η αποκάλυψη εγκλημάτων διαφθοράς εξακολουθεί να κυμαίνεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ διώξεις ασκούνται μόνο σε ελάχιστες υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια. Η αποτελεσματικότητα των ειδικών οργανισμών για την καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί σοβαρή πρόκληση. Η Εθνική Εγκληματολογική Υπηρεσία (NAKA) αναδιοργανώθηκε το 2019, ωστόσο οι πόροι της δεν αυξήθηκαν. Μια βασική δυσκολία που διαπιστώνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά τον εντοπισμό και τη δίωξη της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων σε υψηλά κλιμάκια, είναι η ικανότητα διερεύνησης. Ειδικότερα, η ικανότητα εύρεσης των πρώτων ενδείξεων διαφθοράς παρακωλύεται από την έλλειψη πόρων και ειδικής εμπειρογνωμοσύνης . Η Ειδική Εισαγγελία έχει εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τους πόρους που διαθέτει. Στελεχώνεται από έναν εισαγγελέα στη θέση του προϊσταμένου του τμήματος καταπολέμησης της διαφθοράς της Ειδικής Εισαγγελίας και από τέσσερις επιπλέον εισαγγελείς. Κατά μέσο όρο, κάθε εισαγγελέας είναι αρμόδιος για περίπου 80 υποθέσεις ταυτόχρονα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σε σχέση με την αποτελεσματική εποπτεία των ερευνών. Η Ειδική Εισαγγελία έχει ζητήσει περισσότερους πόρους, όμως, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να υπάρχουν σχέδια για αύξηση του αριθμού των εισαγγελέων. Ο νόμος περί προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος του 2019 αποσκοπεί στη σύσταση ενός ανεξάρτητου γραφείου καταγγελιών, όμως η υλοποίησή του καθυστερεί. Ο νόμος θεσπίστηκε τον Ιανουάριο του 2019 , ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του 2020 δεν είχε ακόμη διοριστεί προϊστάμενος του γραφείου και το γραφείο δεν είχε ξεκινήσει τη λειτουργία του. Στόχος του νέου νόμου είναι η αντιμετώπιση των ανησυχιών που τέθηκαν από το προηγούμενο πλαίσιο, ιδίως της αβεβαιότητας που προκαλούσαν η υποχρέωση αναφοράς καλή τη πίστει, οι διαφορές ως προς την παρεχόμενη προστασία για διάφορες κατηγορίες υπαλλήλων και η απουσία ταυτόχρονων εσωτερικών και εξωτερικών διαύλων για την αναφορά παραπτωμάτων . Επί του παρόντος δεν υπάρχει κανονισμός που να διέπει την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying) στη Σλοβακία και οι περιορισμοί στη μεταπήδηση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι χαλαροί. Αποσπασματικά μέτρα και κανόνες, όπως περιορισμοί για δώρα που λαμβάνουν δημόσιοι λειτουργοί σε σχέση με τα δημόσια καθήκοντά τους, υπόκεινται στον νόμο περί σύγκρουσης συμφερόντων . Το πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης περιλαμβάνει επίσης δέσμευση για θέσπιση νόμου σχετικά με την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying), που θα περιλαμβάνει νομοθετικά μέτρα, υποχρεωτικό μητρώο εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων, κώδικα δεοντολογίας και τη δημιουργία ενός ειδικού μητρώου (σχετικά με πεδία στα οποία ασκείται πίεση ή επιρροή από ομάδες συμφερόντων, με πληροφορίες για τους πελάτες τους, καθώς και το κόστος και την αμοιβή για δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων) . Στο πλαίσιο αυτό, το σχέδιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς που θεσπίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2019 ήδη προβλέπει την υποχρέωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης να υποβάλει σχέδιο νόμου στην κυβέρνηση μέχρι το τέλος του 2021. Όσον αφορά τη μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, οι σχετικές διατάξεις περιλαμβάνονται στον νόμο περί σύγκρουσης συμφερόντων. Ο νόμος αυτός ισχύει αποκλειστικά για δημόσιους λειτουργούς οι οποίοι επιτελούσαν εκτελεστικά καθήκοντα ή για μέλη συλλογικού φορέα λήψης αποφάσεων, ενώ δεν καλύπτει συμβούλους και ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους που σχετίζονται στενά με ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα. Οι περιορισμοί μετά από θητεία σε δημόσιο αξίωμα (περίοδος αναμονής) ισχύουν για ένα έτος μετά τη λήξη της θητείας (σε περίπτωση που το άτομο είχε εξουσίες λήψης αποφάσεων σε θέματα στήριξης, επιδομάτων ή απαλλαγής από υποχρεώσεις επί δύο έτη πριν από τη λήξη της θητείας του, ή είχε συνάψει δημόσια σύμβαση κατά τη διάρκεια της θητείας του). Ως προς αυτό, η GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) επισήμανε το σχετικά περιορισμένο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων και συνέστησε ευρύτερους περιορισμούς, οι οποίοι θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους που ασκούν ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα, και την εφαρμογή κανόνων για την πρόληψη της συμμετοχής πρώην ανώτερων αξιωματούχων σε δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων μετά τη λήξη της θητείας τους . Την 1η Ιανουαρίου 2020 τέθηκε σε ισχύ νέα νομοθεσία για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τη σύγκρουση συμφερόντων μελών της κυβέρνησης και άλλων δημόσιων αξιωματούχων. Ο νέος νόμος επέκτεινε το εύρος των περιουσιακών στοιχείων που πρέπει να δηλώνονται από τους δημόσιους λειτουργούς (ώστε να περιλαμβάνεται η χρήση κινητών και ακίνητων περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε τρίτους, και ο προσδιορισμός των δώρων που λαμβάνονται). Στόχος του νέου νόμου είναι να άρει τις αδυναμίες της νομοθεσίας, όπως προκύπτουν από τις συστάσεις της GRECO . Ο νόμος 66/2019 διευρύνει το σύνολο των δημόσιων λειτουργών που υπόκεινται στον συνταγματικό νόμο περί σύγκρουσης συμφερόντων, ώστε να περιλαμβάνονται τόσο ο πρόεδρος και τα μέλη των εποπτικών συμβουλίων νομικών προσώπων στα οποία το Δημόσιο κατέχει πλειοψηφική συμμετοχή όσο και οι δήμαρχοι . Επί του παρόντος, ο έλεγχος των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων διεξάγεται σε εθνικό επίπεδο από κοινοβουλευτική επιτροπή και, σε τοπικό επίπεδο, από επιτροπή του εκάστοτε τοπικού συμβουλίου. Η νέα κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να συστήσει ανεξάρτητο όργανο, το οποίο δεν θα ελέγχει μόνο τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων, αλλά επιπλέον θα είναι αρμόδιο για ζητήματα δεοντολογίας. Το εθνικό σχέδιο δράσης υποχρεώνει το Κυβερνητικό Γραφείο και άλλες συναφείς αρχές να επανεξετάσουν τον μηχανισμό δημοσιοποίησης των περιουσιακών στοιχείων. Έχει συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας με εκπροσώπους συναφών δημόσιων αρχών, συμπεριλαμβανομένου του Δικαστικού Συμβουλίου, της Γενικής Εισαγγελίας και του Εθνικού Συμβουλίου, καθώς και δύο ΜΚΟ . Τα συστήματα ακεραιότητας για τη δημόσια διοίκηση έχουν βελτιωθεί με την τροποποίηση του νόμου περί δημόσιων υπηρεσιών. Αφορά δημόσιους υπαλλήλους, συμπεριλαμβανομένων υπουργών, υφυπουργών και προϊσταμένων κεντρικών φορέων της δημόσιας διοίκησης. Οι νομοθετικές αλλαγές περιλαμβάνουν κώδικα δεοντολογίας για τους δημόσιους υπαλλήλους και ένα σύστημα αξιολόγησης της συμμόρφωσης των δημόσιων υπαλλήλων προς τον κώδικα. Ο κώδικας ορίζει τις βασικές δεοντολογικές αρχές για τους δημόσιους υπαλλήλους: πολιτική ουδετερότητα, αμεροληψία, δημόσιο συμφέρον, αξιοπρέπεια και σεβασμός στις διαπροσωπικές σχέσεις. III.Πολυφωνία των μέσων μαζικής επικοινωνίας

Το Σύνταγμα της Σλοβακίας κατοχυρώνει την ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα της πρόσβασης σε πληροφόρηση, το δικαίωμα της έκφρασης απόψεων με προφορικό ή γραπτό λόγο, με απεικόνιση ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, καθώς και το δικαίωμα αναζήτησης, λήψης και διάδοσης ιδεών και πληροφοριών. Το δικαίωμα της πρόσβασης σε πληροφορίες διατυπώνεται στον νόμο περί ελευθερίας της ενημέρωσης . Ο νόμος περί ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και αναμετάδοσης αποβλέπει στην εξασφάλιση πολύπλευρης πληροφόρησης, ενώ ο νόμος περί Τύπου θεσπίζει κανόνες για τον Τύπο και τους δημοσιογράφους. Μπορεί, σε γενικές γραμμές, η ελευθερία της έκφρασης να θεωρείται καλά προστατευμένη στη Σλοβακία, όμως το ποινικό δίκαιο προβλέπει την αυστηρότερη ποινή μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ —φυλάκιση έως και 8 έτη— για συκοφαντική δυσφήμιση. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να μεταρρυθμίσει το νομικό πλαίσιο για ορισμένες επιγραμμικές υπηρεσίες μέσων μαζικής επικοινωνίας, καθώς και τους οικονομικούς πόρους που κατανέμονται στις συναφείς ρυθμιστικές αρχές . Υπάρχει Συμβούλιο Ραδιοτηλεοπτικής Μετάδοσης και Αναμετάδοσης με σαφείς αρμοδιότητες και ευθύνες. Αποστολή του Συμβουλίου είναι η ενίσχυση του ενδιαφέροντος του κοινού όσον αφορά την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφόρηση, της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος πρόσβασης στις πολιτιστικές αξίες και την εκπαίδευση. Επιπλέον, το Συμβούλιο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των δημόσιων κανόνων για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και αναμετάδοση, και για την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων. Μεταξύ άλλων, το Συμβούλιο εκδίδει άδειες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων, χειρίζεται όλες τις συναφείς καταγγελίες, μπορεί να διατάξει αναστολή αναμεταδόσεων, επιβάλλει κυρώσεις σε ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, υπηρεσίες αναμετάδοσης και παρόχους κατά παραγγελία υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων, και εξασφαλίζει τη συνεργασία με φορείς αυτορρύθμισης. Η αρχή διαθέτει δικό της προϋπολογισμό και οι πόροι που διατίθενται θεωρούνται επαρκείς για την εκπλήρωση των καθηκόντων της . Η νομοθεσία προβλέπει σαφείς κανόνες σχετικά με τον διορισμό και την παύση των μελών του Συμβουλίου . Το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας 2020 (στο εξής: MPM 2020) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ανεξαρτησία του Συμβουλίου είναι γενικά εξασφαλισμένη, με τον παράγοντα κινδύνου να παραμένει σταθερά χαμηλός, όμως αναφέρει τις αυξανόμενες πολιτικές υποψηφιότητες ως αναδυόμενο ζήτημα. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών διαμαρτυρήθηκαν ότι το Συμβούλιο δεν επόπτευσε δεόντως τη δημόσια τηλεόραση κατά την τελευταία εκλογική περίοδο . Δεν υπάρχει συστηματικό κανονιστικό πλαίσιο στη Σλοβακία το οποίο να προβλέπει διαφάνεια στην ιδιοκτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Ως εκ τούτου, το MPM 2020 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αυτό αποτελεί τον τομέα με τον υψηλότερο κίνδυνο για τη χώρα. Το MPM 2020 επισημαίνει επίσης ότι, ενώ ο νόμος περί μητρώου εταίρων του δημόσιου τομέα προβλέπει την έμμεση αποκάλυψη των τελικών ιδιοκτητών μείζονων μέσων μαζικής επικοινωνίας, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας που δεν συναλλάσσονται με το Δημόσιο ή δεν λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση δεν αναφέρονται στο εν λόγω μητρώο. Ενώ τόσο το Συμβούλιο Ραδιοτηλεοπτικής Μετάδοσης και Αναμετάδοσης όσο και το Υπουργείο Πολιτισμού συγκεντρώνουν αποσπασματικές πληροφορίες σχετικά με τους ιδιοκτήτες των παραδοσιακών μέσων μαζικής επικοινωνίας, δεν διαθέτουν τα νομικά μέσα ώστε να αποκτήσουν πληροφορίες αναφορικά με τους τελικούς ιδιοκτήτες και δικαιούχους. Οι σλοβακικές αρχές επισήμαναν ότι το ζήτημα αυτό θέτει σημαντικό πρόβλημα όσον αφορά τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας και ότι θα αντιμετωπιστεί με νομοθετική παρέμβαση. Υπενθυμίζεται, εν προκειμένω, ότι η αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νομοθετικά μέτρα που να προβλέπουν ότι οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους καθιστούν δυνατή την πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, συμπεριλαμβανομένων των πραγματικών δικαιούχων. Όσον αφορά την πολιτική ανεξαρτησία, η Σλοβακία δεν διαθέτει νομικές εγγυήσεις οι οποίες να αποκλείουν αποτελεσματικά τη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ ιδιοκτητών μέσων μαζικής επικοινωνίας και κυβερνώντων κομμάτων, κομματικών ομάδων ή πολιτικών. Το πρόβλημα αυτό φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα οξυμένο για τα τοπικά έντυπα κατά τη διάρκεια των εκλογικών περιόδων, δεδομένου ότι τα περισσότερα τοπικά μέσα μαζικής επικοινωνίας ανήκουν κατά συγκυριότητα σε τοπικές δημοτικές αρχές ή χρηματοδοτούνται από αυτές. Από την άλλη πλευρά, οι μεγάλες εφημερίδες και τα πρακτορεία Τύπου εξακολουθούν να ανθίστανται στις πολιτικές πιέσεις. Επί του παρόντος δεν υπάρχει πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει την κατανομή της κρατικής διαφήμισης. Οι σλοβακικές αρχές επισήμαναν ότι ο νόμος περί ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και αναμετάδοσης δεν παρέχει ορισμό του όρου «κρατική διαφήμιση». Ωστόσο, όλες οι συμβάσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα καταχωρίζονται στο κεντρικό μητρώο συμβάσεων. Το μητρώο είναι προσβάσιμο στο κοινό και, συνεπώς, παρέχει έναν βαθμό διαφάνειας από την άποψη αυτή. Η εκδοτική αυτονομία βασίζεται στην αυτορρύθμιση, την οποία το MPM 2020 θεωρεί συνήθως αποτελεσματική στην περίπτωση των μέσων που εφαρμόζουν τον κώδικα δεοντολογίας του σλοβακικού συνδικάτου δημοσιογράφων. Η δολοφονία του δημοσιογράφου Ján Kuciak και της μνηστής του Martina Kušnírová το 2018 προκάλεσε ευρεία συζήτηση στη σλοβακική κοινωνία σχετικά με την ασφάλεια των δημοσιογράφων. Ο διάλογος επικεντρώθηκε σε αναφερθείσες υποθέσεις παράνομης κατασκοπείας δημοσιογράφων από πρώην μέλος της κρατικής υπηρεσίας ασφαλείας μεταξύ άλλων, στην έλλειψη αστυνομικής αντίδρασης κατόπιν αναφορών για απειλές κατά της ζωής δημοσιογράφων, και στις αποκαλύψεις ότι ισχυρός ολιγάρχης ασκούσε σημαντική επιρροή σε πολιτικούς . Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η κοινωνία των πολιτών, ο πολιτικός κόσμος και οι οικείες αρχές στη Σλοβακία αντέδρασαν δυναμικά μετά τη δολοφονία, καθώς και το επόμενο διάστημα. Η κοινωνία των πολιτών και οι οργανώσεις δημοσιογράφων έκαναν ξεκάθαρο ότι η δολοφονία σηματοδότησε ένα σαφές σημείο καμπής στη χώρα, κυρίως όσον αφορά τη θέση της ερευνητικής δημοσιογραφίας στη σλοβακική κοινωνία . Οι δημοσιογράφοι εξακολουθούν να υφίστανται παρενόχληση έως έναν βαθμό. Το 2019 η Πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων εξέδωσε τέσσερις προειδοποιήσεις για τη Σλοβακία . Οι προειδοποιήσεις αφορούσαν προφορικές επιθέσεις κατά δημοσιογράφων και εκστρατείες με σκοπό την αρνητική προβολή δημοσιογράφων, παρακολούθηση δημοσιογράφων, καθώς και νόμο που καθιστά υποχρεωτικό το δικαίωμα απάντησης των πολιτικών . Το 2020 η Πλατφόρμα εξέδωσε δύο προειδοποιήσεις που αφορούσαν κατηγορίες συκοφαντικής δυσφήμισης σε βάρος αρθρογράφου εφημερίδας και απειλή κατά δημοσιογράφου . IV.Άλλα θεσμικά θέματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (θεσμικά αντίβαρα) Η Σλοβακία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με μοναδικό συνταγματικό και νομοθετικό σώμα το Εθνικό Συμβούλιο (Κοινοβούλιο) . Δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας διατηρούν οι επιτροπές του Κοινοβουλίου, μεμονωμένα μέλη του Κοινοβουλίου και η κυβέρνηση . Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφασίζει σχετικά με τη συμμόρφωση των νόμων με το Σύνταγμα, με συνταγματικούς νόμους και διεθνείς συμφωνίες, και εξασφαλίζει τον σεβασμό των θεμελιωδών και συνταγματικών δικαιωμάτων. Ρόλο στη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων διαδραματίζουν και οι ανεξάρτητες αρχές. Έχουν εξαγγελθεί βελτιώσεις στη διαδικασία κατάρτισης και θέσπισης νόμων. Η κυβέρνηση που διορίστηκε τον Μάρτιο του 2020 ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει να ενισχύσει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα του κανονιστικού πλαισίου μέσω δράσεων όπως η βελτίωση του σχεδιασμού και της διαφάνειας της νομοθετικής διαδικασίας. Επιπροσθέτως, η κυβέρνηση εξέφρασε την πρόθεσή της να επικεντρωθεί στη συμμόρφωση με την υφιστάμενη νομοθεσία και να ενισχύσει τις μονάδες ανάλυσης . Επί του παρόντος, η διενέργεια εκτιμήσεων επιπτώσεων και η διεξαγωγή διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενα μέρη δεν αποτελεί καθιερωμένη πρακτική για τη θέσπιση νομοθεσίας στη Σλοβακία. Παρόλο που η διαδικασία χάραξης πολιτικής βασίζεται τυπικά σε διαβουλεύσεις και τεκμηριωμένα στοιχεία, οι πολιτικές προτεραιότητες των κομμάτων της συμπολίτευσης και η πραγματική συμμετοχή των κοινωνικών φορέων είναι περιορισμένη . Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες υπουργείων έχουν σαφείς γραπτούς κανόνες και υπόκεινται σε εκτίμηση επιπτώσεων, όμως η τακτική προσφυγή σε ταχείες κοινοβουλευτικές νομοθετικές διαδικασίες παρακωλύει τη χάραξη πολιτικής βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων, για παράδειγμα με το να παρακάμπτεται η διενέργεια εκτιμήσεων επιπτώσεων και η διεξαγωγή διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενα μέρη . Επιπροσθέτως, οι αναλυτικές ικανότητες των υπουργείων είναι ισχνές και θέτουν εν αμφιβόλω την αποτελεσματική χάραξη πολιτικής . Στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη βελτίωση της νομοθέτησης θεσπίστηκε μια προσέγγιση που καλύπτει το σύνολο της δημόσιας διοίκησης στη χάραξη πολιτικής, η οποία συνέβαλε στην ενίσχυση της μεθοδολογικής βάσης για την εκτίμηση των οικονομικών επιπτώσεων της νομοθέτησης. Μέχρι τούδε, δεν παράχθηκαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθώς οι εκτιμήσεις επιπτώσεων εφαρμόζονται μόνο για νομοθετικά μέτρα που προτείνει η κυβέρνηση . Η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο ενίσχυσης των εξουσιών του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το εν λόγω ενδεχόμενο αφορά την ενίσχυση των εξουσιών του Συνταγματικού Δικαστηρίου σε σχέση με την αξιολόγηση της συμμόρφωσης της νομοθεσίας με το Σύνταγμα και τις διαδικασίες καταγγελιών ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου για παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων, καθώς και μέσω μεμονωμένου ελέγχου της συνταγματικότητας. Η κυβέρνηση εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο θέσπισης εκ των προτέρων ελέγχου της συμμόρφωσης της νομοθεσίας με το Σύνταγμα . Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της υποχρέωσης λογοδοσίας της δημόσιας διοίκησης. Παρότι έχουν θεσπιστεί μηχανισμοί συντονισμού, ο έντονος υπηρεσιακός καταμερισμός προκαλεί δυσκολίες στον συντονισμό και τον αποδοτικό σχεδιασμό . Η εκπόνηση ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου , όπως προτείνεται από τη νέα κυβέρνηση, θα μπορούσε δυνητικά να βελτιώσει τον εσωτερικό συντονισμό. Ο πολιτικός κύκλος έχει μεγάλο αντίκτυπο στην εναλλαγή του προσωπικού . Η νέα κυβέρνηση έχει εξαγγείλει ότι σκοπεύει να ενισχύσει τις δημόσιες υπηρεσίες ανάγοντας τη διαφάνεια και τη δεοντολογία σε βασικά στοιχεία της εν λόγω μεταρρύθμισης . Στις 16 Μαρτίου 2020 η κυβέρνηση κήρυξε το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης προκειμένου να αντιμετωπίσει την πανδημία COVID-19 . Κατόπιν έγκρισης από την κυβέρνηση στις 10 Ιουνίου, η εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης έληξε επισήμως στις 13 Ιουνίου. Στις 13 Μαΐου 2020 το Συνταγματικό Δικαστήριο ανέστειλε εν μέρει μια αμφιλεγόμενη νομοθεσία που αφορούσε τις πληροφορίες ιχνηλάτησης που συλλέγονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι ανεξάρτητες αρχές διαδραματίζουν ρόλο στη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όμως θα μπορούσαν να επωφεληθούν από σαφέστερες εντολές, καθώς και πλήρη νομική ισχύ και επαρκείς πόρους για την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων τους. Το σλοβακικό Εθνικό Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι ο αρμόδιος εθνικός οργανισμός για τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο φορέας για την ισότητα στη Σλοβακία. Συντάσσει και δημοσιεύει ετήσια έκθεση σχετικά με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία του Εθνικού Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και, το 2018, το Υπουργείο Δικαιοσύνης δημοσίευσε σχέδιο τροποποίησης του νομικού πλαισίου, ώστε να διασφαλίζεται ότι το Κέντρο συμμορφώνεται απόλυτα με τις αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το καθεστώς των εθνικών θεσμών («αρχές των Παρισίων») . Το σχέδιο τροποποίησης δέχθηκε επικρίσεις από το γραφείο δημοκρατικών θεσμών και δικαιωμάτων του ανθρώπου (ODIHR) του ΟΑΣΕ και τον Ιούνιο του 2019 οι νομοθετικές προτάσεις καταψηφίστηκαν . Η χρηματοδότηση του σλοβακικού Εθνικού Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων βρίσκεται χαμηλά στη συγκριτική ευρωπαϊκή κλίμακα και η έλλειψη της ικανότητας έκδοσης νομικά δεσμευτικών αποφάσεων ή επιβολής κυρώσεων εγείρει ερωτήματα σε σχέση με τη συνολική αποτελεσματικότητά του . Ο Σλοβάκος Συνήγορος του Πολίτη είναι ένας ανεξάρτητος φορέας, με εντολή να προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες των φυσικών και νομικών προσώπων στις διαδικασίες ενώπιον της δημόσιας διοίκησης και άλλων δημόσιων φορέων, όταν οι δραστηριότητες, η λήψη αποφάσεων ή η αδράνεια των φορέων δεν συνάδει με την έννομη τάξη της Σλοβακίας. Μπορεί επίσης να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του σλοβακικού Συνταγματικού Δικαστηρίου σε περίπτωση που ένας γενικά δεσμευτικός νομικός κανονισμός παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα ή ελευθερίες φυσικού προσώπου ή νομικής οντότητας. Επίσης, ο Συνήγορος του Πολίτη υποβάλλει ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και έχει την εξουσία να υποβάλει έκτακτη έκθεση αν διαπιστώσει ότι μια παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών είναι σημαντική ή αφορά μεγαλύτερο αριθμό ατόμων . Στην έκθεση δραστηριοτήτων του 2019, ο Συνήγορος του Πολίτη ανέφερε ότι οι πόροι του προϋπολογισμού ήταν ανεπαρκείς για την ορθή επιτέλεση των καθηκόντων του . Το γραφείο δημοκρατικών θεσμών και δικαιωμάτων του ανθρώπου (ODIHR) του ΟΑΣΕ, στη νομική γνωμοδότηση για το σλοβακικό Εθνικό Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συνέστησε να προσδιοριστεί η σχέση μεταξύ του Συνηγόρου του Πολίτη και του Εθνικού Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, να υπάρξει σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ τους και να ενισχυθεί η συνεργασία προς αποφυγή αλληλοεπικάλυψης εντολών . Η Ανώτατη Ελεγκτική Υπηρεσία της Σλοβακίας είναι ένας ακόμη σημαντικός φορέας επιφορτισμένος με την εποπτεία της υποχρέωσης λογοδοσίας, της ποιότητας και του έργου των δημόσιων αρχών. Σκοπός της Ανώτατης Ελεγκτικής Υπηρεσίας είναι να υποδεικνύει την οικονομικά ασύμφορη, τη μη αποδοτική και μη αποτελεσματική χρήση κονδυλίων σε κρατικές και τοπικές κυβερνητικές οργανώσεις, κρατικές επιχειρήσεις, κρατικές ανώνυμες εταιρείες ή οντότητες, στις οποίες το κράτος έχει κεφαλαιουχική συμμετοχή ή οι οποίες εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον . Τα τελευταία έτη, η Ανώτατη Ελεγκτική Υπηρεσία έχει ενισχύσει τη συχνότητα και την ποιότητα των ελέγχων, όμως ο αντίκτυπός τους είναι μέχρι στιγμής περιορισμένος, διότι οι αλλαγές που μπορεί να επιβάλλει η Υπηρεσία είναι περιορισμένες . Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει την πρόθεσή της να ενισχύσει τις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας και εξετάζει το ενδεχόμενο να επιβάλλει κυρώσεις σε περίπτωση που ο ελεγχόμενος φορέας δεν εξαλείφει τις ανεπάρκειες που εντοπίζει ο έλεγχος. Η πρόσβαση σε πληροφορίες, μεταξύ άλλων και σε διοικητικές αποφάσεις, διασφαλίζεται από τη νομοθεσία της Σλοβακίας σχετικά με την πρόσβαση σε πληροφορίες της κυβέρνησης. Ωστόσο, η πολιτική αυτή θα μπορούσε να επωφεληθεί από μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει την υποχρέωση λογοδοσίας και δράσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς . Εφόσον εφαρμοστούν πλήρως τα σχέδια που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για την επέκταση της πρόσβασης σε πληροφορίες και τη διεύρυνση της εφαρμογής της ανοιχτής διακυβέρνησης , η πολιτική της Σλοβακίας για τη διαφάνεια θα μπορούσε να ενισχυθεί περαιτέρω. Παρόλο που η Σλοβακία διαθέτει ευνοϊκό πλαίσιο για την κοινωνία των πολιτών, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πολιτική για την περαιτέρω ενίσχυσή της . Στην πολιτική της διακήρυξη, η σλοβακική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι προτίθεται να ενισχύσει το σύστημα χρηματοδότησης των ΜΚΟ και να στηρίξει τις οργανώσεις που, μεταξύ άλλων, ασχολούνται με την προστασία και την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναπτύσσουν τη δημοκρατική ιδιότητα του πολίτη, εξαλείφουν κάθε μορφή διάκρισης και εντοπίζουν τη διαφθορά . Η κοινωνία δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για ζητήματα του κράτους δικαίου. Η δολοφονία του ερευνητή δημοσιογράφου Ján Kuciak και της μνηστής του τον Φεβρουάριο του 2018 πυροδότησε τις μεγαλύτερες δημόσιες διαμαρτυρίες στη Σλοβακία από την εποχή της Βελούδινης Επανάστασης το 1989. Οι δολοφονίες αντιμετωπίστηκαν από πολλούς ως επίθεση στο κράτος δικαίου, στην κοινωνία των πολιτών και στην ελευθερία της έκφρασης. Τα ενδιαφερόμενα μέρη ανέφεραν ότι οι εξελίξεις αυτές δίνουν την ευκαιρία στη Σλοβακία να αποκοπεί από το παρελθόν της, το οποίο χαρακτηριζόταν από έντονη πολιτική πόλωση που επηρέαζε τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων και της δημόσιας διοίκησης. Για την κυβέρνηση, το κράτος δικαίου βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2020 και περιλαμβάνει σχέδια για εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο αυτό. Επιπροσθέτως, η πρόεδρος της Σλοβακίας, στο πρώτο της διάγγελμα για την «Κατάσταση της Δημοκρατίας» τον Ιούνιο του 2020, τόνισε τη σημασία του κράτους δικαίου για την κοινωνία και τη δημοκρατία .





Παράρτημα I: Κατάλογος των πηγών με αλφαβητική σειρά* * Ο κατάλογος των σχολίων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την έκθεση σχετικά με το κράτος δικαίου του 2020 διατίθεται στον ιστότοπο (ιστότοπος της Επιτροπής). Ανάλυση της Επιτροπής για την προστασία των δημοσιογράφων (CPJ) (2019), Mission Journal: One year on, Ján Kuciak murder seen as turning point by Slovak press (Έκθεση αποστολής: Ένα χρόνο μετά, η δολοφονία του Ján Kuciak αντιμετωπίζεται ως σημείο καμπής από τον σλοβακικό Τύπο). https://cpj.org/2019/02/slovakia-jan-kuciak-murder-journalist-safety-anniversary/ . Ανώτατη Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σλοβακίας (2019), Έκθεση ελεγκτικών δραστηριοτήτων, αποτελέσματα για το 2019. Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2019), Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 482: Στάση των επιχειρήσεων απέναντι στη διαφθορά στην ΕΕ. Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2020), Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 502: διαφθορά. Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα, Σλοβακία. https://rsf.org/en/ranking . Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπόθεση C-192/18, Επιτροπή κατά Πολωνίας (Indépendance des juridictions de droit commun). Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπόθεση C-282/12, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας. Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπόθεση C-619/18, Επιτροπή κατά Πολωνίας. Δικαστικό Συμβούλιο (13 Νοεμβρίου 2019, 23 Μαρτίου 2020, 23 Ιουνίου 2020), ανακοινωθέντα σχετικά με την παραίτηση μελών του. http://www.sudnarada.gov.sk/sudna-rada-bude-mat-o-jedneho-clena-menej/ . http://www.sudnarada.gov.sk/clenstva-v-sudnej-rade-sa-vzdalo-pat-jej-clenov . http://www.sudnarada.gov.sk/predsednicka-sudnej-rady-sa-rozhodla-vzdat-svojej-funkcie/ . Δικαστικό Συμβούλιο (23 Απριλίου 2020, 26 Απριλίου 2020, 20 Μαΐου 2020), ανακοινωθέντα σχετικά με την παραίτηση μελών του. http://www.sudnarada.gov.sk/sudna-rada-ma-troch-novych-clenov/ . http://www.sudnarada.gov.sk/sudna-rada-v-takmer-kompletnej-zostave/ . http://www.sudnarada.gov.sk/sudna-rada-ma-opat-osemnast-clenov/ . Εικονική επίσκεψη στη Σλοβακία στο πλαίσιο της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2015), Έκθεση χώρας για τη Σλοβακία, SWD(2015) 44/2 final. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2018), Equality bodies making a difference (Φορείς ισότητας που κάνουν τη διαφορά). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Public administration characteristics and performance in EU28 (Χαρακτηριστικά και επιδόσεις της δημόσιας διοίκησης στην ΕΕ-28). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Έκθεση χώρας για τη Σλοβακία, SWD(2019) 1024 final. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), A comparative analysis of non-discrimination law in Europe 2019 (Συγκριτική ανάλυση της νομοθεσίας για τη μη διακριτική μεταχείριση στην Ευρώπη για το 2019). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), Έκθεση χώρας για τη Σλοβακία, SWD(2020) 524 final.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για τα έτη 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020. Ευρωπαϊκό Δίκτυο Δικαστικών Συμβουλίων (ENCJ) και Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) (2020), Survey among lawyers on the independence of judges 2018-2019 (Έρευνα μεταξύ των δικηγόρων σχετικά με την ανεξαρτησία των δικαστών 2018-2019). https://pgwrk-websitemedia.s3.eu-west-1.amazonaws.com/production/pwk-web-encj2017-p/Reports/ENCJ%20Survey%20on%20Independence%20Accountability%20of%20the%20Judiciary%20among%20lawyers%20%202019.pdf . Ευρωπαϊκό Δίκτυο των Εθνικών Οργανισμών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – ENNRHI (2020), The Rule of Law in the European Union (Το κράτος δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση). ΟΑΣΕ-ODIHR (2019), Opinion on the Draft Amendments to the Act on Establishment of the Slovak National Centre for Human Rights (Γνωμοδότηση σχετικά με τα σχέδια τροποποίησης του νόμου περί σύστασης του σλοβακικού Εθνικού Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων). ΟΑΣΕ-ODIHR(2020), Slovak Republic – Parliamentary Elections, ODIHR Election Assessment Mission Final Report (2020) (Δημοκρατία της Σλοβακίας — Κοινοβουλευτικές εκλογές, Τελική έκθεση για την αποστολή αξιολόγησης του ODIHR). ΟΟΣΑ (2012), Slovakia: Phase 3 Report on Implementing the OECD Anti-Bribery Convention in the Slovak Republic (Σλοβακία: Έκθεση σταδίου 3 σχετικά με την εφαρμογή της συνθήκης του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στη Δημοκρατία της Σλοβακίας). http://www.oecd.org/daf/anti-bribery/SlovakRepublicphase3reportEN.pdf . Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (2013-2020), Έκθεση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα. Πρόεδρος της Δημοκρατίας (2020), Έκθεση σχετικά με την κατάσταση της Δημοκρατίας. https://www.prezident.sk/en/article/sprava-prezidentky-o-stave-republiky/ . Σλοβακική κυβέρνηση (2020), Programové vyhlásenie vlády Slovenskej republiky na obdobie rokov 2020 – 2024. Σλοβακική κυβέρνηση (2020), Στοιχεία που υποβλήθηκαν από τη Σλοβακία για την κατάρτιση της έκθεσης για το κράτος δικαίου του 2020. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2014), Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Ιουλίου 2014, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2014 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2014, ΕΕ C 247. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2016), Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2016, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2016, ΕΕ C 299. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2017), Σύσταση του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2017, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2017 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2017, ΕΕ C 261. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2019), Σύσταση του Συμβουλίου, της 9ης Ιουλίου 2019, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σλοβακίας για το 2019 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2019, ΕΕ C 301. Συμβούλιο της Ευρώπης, Πλατφόρμα για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων — Σλοβακία. https://www.coe.int/en/web/media-freedom/slovak-republic. Συμβούλιο της Ευρώπης, Σύσταση CM/Rec(2010)12 της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με τους δικαστές: ανεξαρτησία, αποτελεσματικότητα και αρμοδιότητες. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2017), Σλοβακία, Opinion on questions related to the appointment of judges of the Constitutional Court (Γνώμη σχετικά με ζητήματα που αφορούν τον διορισμό δικαστών του Συνταγματικού Δικαστηρίου) [CDL-AD(2017)001-e]. Συνήγορος του Πολίτη (2020), Έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες του Συνηγόρου του Πολίτη για το 2019. Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 19ης Απριλίου 2018, σχετικά με την προστασία των ερευνητών δημοσιογράφων στην Ευρώπη: η υπόθεση του Σλοβάκου δημοσιογράφου Ján Kuciak και της Martina Kušnírová. Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 28ης Μαρτίου 2019, σχετικά με την κατάσταση όσον αφορά το κράτος δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς στην ΕΕ, ιδίως στη Μάλτα και στη Σλοβακία.

Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2020), 2020 Media pluralism monitor [Κέντρο για την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων επικοινωνίας (2020), Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2020] https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2020/ . CEPEJ (Επιτροπή αξιολόγησης της αποδοτικότητας της δικαιοσύνης (2017), Efficiency and Quality of the Slovak Judicial System (Αποδοτικότητα και ποιότητα του σλοβακικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης). CEPEJ (Επιτροπή αξιολόγησης της αποδοτικότητας της δικαιοσύνης) (2020), Study on the functioning of the judicial systems in the EU Member States (Μελέτη σχετικά με τη λειτουργία των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης στα κράτη μέλη της ΕΕ). CIVICUS Monitor – Tracking Civic Space: Slovakia. (CIVICUS, Παρατηρητήριο του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών: Σλοβακία). https://monitor.civicus.org/country/slovakia/ . GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2017), Fourth Evaluation Round – Second Compliance Report on the Slovak Republic on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors (Τέταρτος γύρος αξιολογήσεων — Δεύτερη έκθεση συμμόρφωσης για τη Δημοκρατία της Σλοβακίας σχετικά με την πρόληψη της διαφθοράς όσον αφορά τους βουλευτές, τους δικαστές και τους εισαγγελείς). I-CONnect και Clough Center for the Study of Constitutional Democracy, Boston College (2019), 2018 Global Review of Constitutional Law (Συνολική επανεξέταση του συνταγματικού δικαίου για το 2018). Transparency International Slovakia (Διεθνής Διαφάνεια Σλοβακίας) (2018), Let’s judge the judges – How Slovakia opened its judiciary to unprecedented public control (Ας κριθούν οι δικαστές — Πώς η Σλοβακία επέβαλε πρωτόγνωρο δημόσιο έλεγχο στο δικαστικό σώμα της χώρας). Παράρτημα II: Επίσκεψη στη Σλοβακία Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διεξήγαγαν εικονικές συνεδριάσεις τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2020 με τους ακόλουθους φορείς: ·Τμήμα Πρόληψης Διαφθοράς ·Υπουργείο Δικαιοσύνης ·Υπουργείο Εσωτερικών ·Εθνική Εγκληματολογική Υπηρεσία της Αστυνομίας ·Γενική Εισαγγελία ·Ειδική Εισαγγελία ·Σλοβακικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης ·Transparency International Slovakia (Διεθνής Διαφάνεια Σλοβακίας) ·Via Iuris