[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 18.11.2010

COM(2010) 650 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για τη συνέχεια που δόθηκε στην απόφαση απαλλαγής για το οικονομικό έτος 2008 (περίληψη){SEC(2010) 1437}{SEC(2010) 1438}

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

H παρούσα έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) και το Συμβούλιο για τη συνέχεια που δόθηκε στην απόφαση απαλλαγής για το οικονομικό έτος 2008[1] , σύμφωνα με το άρθρο 319 παράγραφος 3 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 147 του δημοσιονομικού κανονισμού και το άρθρο 119 παράγραφος 5 του δημοσιονομικού κανονισμού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ). Η παρούσα έκθεση δημοσιεύεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ με την παρούσα συνοπτική μορφή.

Οι απαντήσεις της Επιτροπής στα ειδικά αιτήματα του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου είναι διαθέσιμες σε δύο έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής[2]. Τόσο η παρούσα συνοπτική έκθεση όσο και τα έγγραφα εργασίας ακολουθούν όσο το δυνατό πιο πιστά τη διάρθρωση των ψηφισμάτων που περιλαμβάνουν τα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Τα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής περιλαμβάνουν, για κάθε αίτημα, αναφορά στις συναφείς παραγράφους των εγγράφων είτε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είτε από το Συμβούλιο.

Στις αποφάσεις απαλλαγής για τον γενικό προϋπολογισμό, το ΕΤΑ και τους Οργανισμούς, η Επιτροπή εντόπισε συνολικά 238 αιτήματα που διατυπώθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς την Επιτροπή. Για 108 από αυτές, η Επιτροπή συμφωνεί να αναλάβει τη δράση που ζήτησε το Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, όσον αφορά 120 αιτήματα, αναλήφθηκε ήδη ή υλοποιείται η απαιτούμενη δράση, παρόλο που σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να εξεταστούν τα αποτελέσματα των δράσεων. Τέλος, για λόγους που συνδέονται με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή τα θεσμικά προνόμιά της, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί 10 αιτήματα[3].

H Επιτροπή εντόπισε επίσης 126 αιτήματα που της έκανε το Συμβούλιο. Για 61 από αυτά, η Επιτροπή συμφωνεί να αναλάβει τη δράση που ζήτησε το Συμβούλιο. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, όσον αφορά 62 άλλα αιτήματα, αναλήφθηκε ήδη ή εκτελείται η απαιτούμενη δράση, παρόλο που σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να εξεταστούν τα αποτελέσματα των δράσεων. Τέλος, για λόγους που συνδέονται με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή τα θεσμικά προνόμιά της, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί 2 αιτήματα[4].

Οι απαντήσεις της Επιτροπής στα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά σειρά ειδικών εκθέσεων που δημοσίευσε το Ελεγκτικό Συνέδριο περιλαμβάνονται στα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Για τα αιτήματα που περιλαμβάνονται στα ψηφίσματα που αφορούν τους οργανισμούς, τα περισσότερα οριζόντια θέματα που εγείρονται εξετάζονται από τη διοργανική ομάδα εργασίας για τους οργανισμούς. Αναμένεται ότι η ομάδα εργασίας θα εκδώσει τα συμπεράσματά της μέχρι το τέλος του 2011. Οι απαντήσεις της Επιτροπής στα αιτήματα που της υποβάλλονται σχετικά με τους οργανισμούς περιλαμβάνονται στα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2008

α) Οριζόντια θέματα

Τα ποσοστά σφαλμάτων στη δήλωση αξιοπιστίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της συντονισμένης δράσης που ανέλαβε η Επιτροπή. Σε ορισμένους τομείς (ιδίως την πολιτική συνοχής), το ποσοστό σφαλμάτων παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Για να μειωθούν περαιτέρω τα ποσοστά σφάλματος, η Επιτροπή συμφωνεί να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλιστεί ότι ένα 20% επιπλέον του προϋπολογισμού μπορεί να λάβει το «πράσινο χρώμα» της κατάταξης του Ελεγκτικού Συνεδρίου έως το 2014. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ως προς αυτό ότι οποιαδήποτε εξέλιξη θα εξαρτηθεί από αριθμό παραγόντων, ιδίως την επίπτωση τρεχουσών δράσεων για να ενισχυθούν τα σχέδια συστημάτων ελέγχου, την επίδραση της νομοθεσίας 2007-2013 και τη συγκέντρωση πολιτικών στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου. Τον Μάιο του 2010, ο Επίτροπος κ. Šemeta παρουσίασε το πρόγραμμα δράσης όσον αφορά την απαλλαγή και τον έλεγχο στην επιτροπή ελέγχου του προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το πρόγραμμα δράσης καθορίζει τα μέτρα προτεραιότητας για τη θητεία της Επιτροπής (μέχρι το 2014), και περιλαμβάνει ιδίως: δράσεις για την απλούστευση της νομοθεσίας, τη δημιουργία ευρωπαϊκών καταπιστευματικών ταμείων, διαχειριστική δήλωση αξιοπιστίας από τα κράτη μέλη, συνεργασία με τα ανώτατα ελεγκτικά ιδρύματα και τα εθνικά κοινοβούλια και ισχυρή δράση σχετικά με τις ανακτήσεις και τις δημοσιονομικές διορθώσεις.

Η Επιτροπή έχει αναλάβει πλήρη δέσμευση να προτείνει, όταν είναι δυνατό, την περαιτέρω απλούστευση των συστημάτων δαπανών για να μειωθεί ο κίνδυνος σφάλματος. Γνωρίζει, ωστόσο, ότι η απλούστευση των όρων επιλεξιμότητας, η εστίαση των δαπανών σε συγκεκριμένους στόχους και ο περιορισμός του ποσοστού σφάλματος εντός του ορίου 2% αποτελούν συχνά αντικρουόμενους στόχους που πρέπει να εξισορροπηθούν προσεκτικά. Η Επιτροπή έχει ήδη θέσει τις βάσεις στην πρότασή της για την τριετή αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού, που θα επιτρέψει να προσαρμοστούν καλύτερα οι κανόνες στις ανάγκες των δικαιούχων, και τονίζει τη σημασία των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων, καθώς και των εισροών με την ευρύτερη χρήση απλουστευμένων δαπανών. Μέχρι το τέλος του 2010, ως μέρος του προγράμματος δράσης για την απαλλαγή και τον έλεγχο, η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση όπου θα καθορίζονται ευρείες αρχές για την εκπόνηση της νομοθεσίας μετά το 2013 και θα επιδιώκεται η ισορροπία μεταξύ των απαιτήσεων ελέγχου, των όρων επιλεξιμότητας και του κινδύνου για την παροχή των κατάλληλων διασφαλίσεων όσον αφορά τη νομιμότητα, τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και την εστίαση των δαπανών.

Η έννοια του ανεκτού κινδύνου σφαλμάτων (ΑΚΣ) αποτελεί ζωτικό στοιχείο του προγράμματος δράσης, δεδομένου ότι λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο που απορρέει από τις νομοθετικές απαιτήσεις, καθώς και από το κόστος του ελέγχου, και προτείνει επίπεδα κινδύνου που μπορούν να γίνουν ανεκτά με γνώμονα επίπεδα ελέγχου αποδοτικά από πλευράς κόστους. Στις 26 Μαΐου 2010, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση «Περισσότεροι ή λιγότεροι έλεγχοι;: Επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ διοικητικού κόστους των ελέγχων και κινδύνου σφαλμάτων»[5]. Η ανακοίνωση αυτή πρότεινε ανεκτά επίπεδα ελέγχου που καθορίζονταν μεταξύ του 2% και 5% (η «κίτρινη» ζώνη) για την αγροτική ανάπτυξη και την έρευνα, την ενέργεια και τις μεταφορές.

Ενώ είναι σημαντική η απλούστευση, κάθε απλούστευση που αποφασίζεται απαιτεί κάποιο χρόνο έως ότου γίνει αισθητή στα ετήσια ποσοστά σφάλματος στη δήλωση αξιοπιστίας και σε ορισμένους τομείς, όπως η αγροτική ανάπτυξη, δεν είναι αρκετή για να μειωθεί το ποσοστό σφάλματος κάτω του ορίου ουσιαστικότητας χωρίς τον κίνδυνο υπονόμευσης των στόχων πολιτικής. Για παράδειγμα, οι απλουστεύσεις που μπορούν να εγκριθούν για τη νομοθεσία μετά το 2013 δεν θα εμφαίνονται στην ετήσια δήλωση αξιοπιστίας, για σημαντικά πολυετή προγράμματα, τουλάχιστον μέχρι τη δήλωση αξιοπιστίας 2015 (απαλλαγή το 2017). Γι’αυτόν τον λόγο, πρέπει να θεσπιστούν επίπεδα ΑΚΣ που να αντανακλούν τους ισχύοντες κανονισμούς και να καθορίζουν κατάλληλο μέγεθος αναφοράς για αποτελεσματικούς ελέγχους από πλευράς κόστους (τα επίπεδα που θα αποφασιστούν μπορούν να αναπροσαρμόζονται προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη μελλοντικές απλουστεύσεις).

Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις ΑΚΣ για τους άλλους σημαντικούς τομείς πολιτικής: για τις διοικητικές δαπάνες πριν από το τέλος του 2010· για την εξωτερική βοήθεια, την ανάπτυξη και τη διεύρυνση στην αρχή του 2011 και προοδευτικά για τους υπόλοιπους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της συνοχής, αργότερα εντός του 2011. Υπενθυμίζει ότι ρόλος της νομοθετικής αρχής είναι να αποφασίζει για τα πραγματικά επίπεδα ανεκτού κινδύνου, δεδομένου ότι η Επιτροπή, ως ελεγχόμενη, δεν μπορεί να λάβει τέτοια απόφαση.

Αξιοπιστία των λογαριασμών

Η Επιτροπή συνέχισε το σχέδιό της ποιότητας της λογιστικής το οποίο βελτίωσε τα λογιστικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία των λογαριασμών του 2009. Οι υπάρχουσες τοπικές εφαρμογές δημοσιονομικής διαχείρισης υπόκεινται ήδη σε διαδικασία επικύρωσης προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνοχή τους με το κεντρικό λογιστικό σύστημα. Επίσης, οι υπηρεσίες του Υπολόγου παρακολουθούν συνεχώς την εφαρμογή των αρχών για τον διαχωρισμό των οικονομικών ετών σε όλες τις Γενικές Διευθύνσεις.

Το συνταξιοδοτικό καθεστώς των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθορίζεται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων. Όταν, το 2003, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων, εξετάστηκε δεόντως το ενδεχόμενο σύστασης συνταξιοδοτικού ταμείο (με την παράλληλη υλοποίηση περίπλοκης ασφαλιστικής αποτίμησης). Εντούτοις, η εν λόγω ανάλυση δεν συμφωνούσε με τέτοια αλλαγή. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούσαν το αρχικό κόστος σύστασης, καθώς και οι κίνδυνοι απωλειών που διέτρεχε το ταμείο λόγω του επενδυτικού κλίματος και της πολιτικής. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ισχύουν πάντα τα συμπεράσματα αυτά, δεδομένου ότι δεν έχουν αλλάξει οι υποθέσεις και οι συνθήκες της εν λόγω ανάλυσης.

Διαχείριση του προϋπολογισμού

Η Επιτροπή έλαβε πολλά μέτρα για να διασφαλίσει τη ρεαλιστική κατάρτιση του προϋπολογισμού από το στάδιο του σχεδίου του προϋπολογισμού που παρουσιάζει η ίδια. Τα μέτρα αυτά συνίστανται σε συνεχείς προσπάθειες για να βελτιωθούν οι προβλέψεις δαπανών των κρατών μελών στον τομέα της συνοχής και η διαφάνεια στην αναφορά των ποσοστών εκτέλεσης που υπολογίζονται από τον αρχικό προϋπολογισμό και από τον τελικό προϋπολογισμό ανά κεφάλαιο του δημοσιονομικού πλαισίου.

Οι κανονισμοί των διαρθρωτικών ταμείων περιορίζουν τις επιστροφές πριν από το κλείσιμο σε 95% της συνεισφοράς της ΕΕ και αφήνουν στα κράτη μέλη χρονικό περιθώριο 15 μηνών μετά το τέλος της περιόδου επιλεξιμότητας για να υποβάλουν τα αιτήματά τους τελικών πληρωμών. Ως εκ τούτου, οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων (υπόλοιπο προς εκκαθάριση - RAL) όσον αφορά την περίοδο 2000-2006 περιορίζονται από τους κανονισμούς. Αναμένεται ότι οι πληρωμές κλεισίματος γι’αυτήν την περίοδο θα αρχίσουν το 2010 και θα συνεχιστούν το 2011.

Όσον αφορά την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή αναμένει να περατωθούν, πριν από το τέλος του 2010, οι λίγες διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης για τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που δεν έχουν ολοκληρωθεί στα κράτη μέλη[6].

Ανακτήσεις και αναστολή πληρωμών

Η Επιτροπή συμπεριέλαβε πιο λεπτομερή στοιχεία για την ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στις σημειώσεις των λογαριασμών του 2009. Στον τομέα της συνοχής, τα στοιχεία για το 2009 όπως έχουν υποβληθεί στην Επιτροπή κατά το πρώτο εξάμηνο του 2010, βελτιώθηκαν σημαντικά. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης του 2008 για την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής σε σχέση με την επιμερισμένη διαχείριση των διαρθρωτικών δράσεων, η Επιτροπή ήλεγξε εθνικά συστήματα για αποσύρσεις και ανακτήσεις σε 19 κράτη μέλη. Τα εναπομείναντα θα ελεγχθούν το 2010. Για την περίοδο 2007-2013, υπάρχει τυποποιημένη διαδικασία ΤΠ για την υποβολή δηλώσεων ανάκτησης που θα πρέπει να βελτιώσει την ποιότητα των πληροφοριών. Επίσης ζητείται από τα κράτη μέλη να κάνουν διάκριση μεταξύ των διορθώσεων που προκύπτουν από τους δικούς τους ελέγχους και από τους ελέγχους που διενεργούν υπηρεσίες της ΕΕ.

Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής σε σχέση με την επιμερισμένη διαχείριση των διαρθρωτικών δράσεων, η Επιτροπή αναθεώρησε τους εσωτερικούς κανόνες και τις επιχειρησιακές διαδικασίες της και επιτάχυνε τις διαδικασίες αναστολής των πληρωμών και δημοσιονομικής διόρθωσης, όπου εντοπίστηκαν σοβαρές παρατυπίες και ελλείψεις του συστήματος κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων. Όπως εμφαίνεται στην έκθεση αντικτύπου που εγκρίθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2010[7], η Επιτροπή εξέδωσε 10 αποφάσεις αναστολής το 2008 και 7 το 2009. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει, όταν απαιτείται, τη νέα δυνατότητα που της προσφέρει το κανονιστικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013, το οποίο της επιτρέπει να διακόπτει αμέσως μεμονωμένες πληρωμές πριν κινήσει διαδικασία αναστολής όταν διαπιστώνονται ελλείψεις του συστήματος. Η συνολική αξία των δημοσιονομικών διορθώσεων σ’αυτούς τους τομείς ανέρχεται σε 3,8 δισεκατ. ευρώ για το 2008 και το 2009 σε σύγκριση με τα 3,6 δισεκατ. ευρώ περίπου κατά τα έτη 2000-2007.

Στον τομέα της γεωργίας υπάρχουν ήδη πλήρη στοιχεία για ανακτήσεις από τελικούς δικαιούχους και τις δημοσιονομικές διορθώσεις που έχουν επιβληθεί στα κράτη μέλη.

Ετήσιες περιλήψεις και εθνικές διαχειριστικές δηλώσεις

Στην πρότασή της για την τριετή αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού, η Επιτροπή ενίσχυσε τη νομική βάση για τις ετήσιες περιλήψεις προτείνοντας, σε όλους τους τομείς πολιτικής όπου εφαρμόζεται η επιμερισμένη διαχείριση των πόρων της ΕΕ, να λαμβάνει ετήσιες διαχειριστικές δηλώσεις αξιοπιστίας από διαπιστευμένους διαχειριστικούς φορείς στα κράτη μέλη, με ανεξάρτητη γνωμοδότηση λογιστικού ελέγχου επ’ αυτών (όπως συμβαίνει ήδη για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη). Η γνωμοδότηση λογιστικού ελέγχου αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων που υποβάλλονται. Παράλληλα, η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση των ετήσιων περιλήψεων μετά την τριετή ύπαρξή τους μέχρι το τέλος του 2010.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαχειριστικές δηλώσεις που προτείνονται για την αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού είναι καταλληλότερος τρόπος για την απόκτηση δήλωσης αξιοπιστίας από τα κράτη μέλη από ό,τι οι εθνικές δηλώσεις που υπογράφονται σε πολιτικό επίπεδο. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει, ωστόσο, να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προσκομίζουν εθελοντικά πολιτικές δηλώσεις αξιοπιστίας που να καλύπτουν όλους τους πόρους της ΕΕ που λαμβάνουν, οι οποίες τεκμηριώνουν τους ελέγχους και αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων τους διαχείρισης και ελέγχου. Θα εκδώσει επίσης ανάλυση στοιχείων με προστιθέμενη αξία που χαρακτηρίζουν τις εθελοντικές εθνικές δηλώσεις μέχρι το τέλος του 2010.

Το σύστημα εσωτερικού ελέγχου της Επιτροπής

Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για να βελτιώσει περαιτέρω την ποιότητα των ετήσιων εκθέσεων δραστηριότητας (ΕΕΔ) και ιδίως την αιτιολογία και τα αποδεικτικά στοιχεία και στα οποία βασίζεται η βεβαίωση αξιοπιστίας. Για την ετήσια έκθεση δραστηριότητας του 2009, οι εντολές έγιναν πιο λεπτομερείς, συστάθηκε ειδική θυρίδα βοήθειας και χορηγήθηκαν περισσότερα μαθήματα κατάρτισης. Η Επιτροπή βελτίωσε το σύστημά της αξιολόγησης από ομοτίμους, το οποίο ενθαρρύνει τις υπηρεσίες της να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις αδυναμίες που επισημαίνονται.

Οι ΕΕΔ που υποβλήθηκαν το 2009 βελτιώθηκαν αισθητά σε ολόκληρη την Επιτροπή, όσον αφορά τόσο την ποιότητα των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν για την υποστήριξη της αξιοπιστίας όσο και το ευανάγνωστο των εκθέσεων. Οι εκθέσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής περιλαμβάνουν ήδη σαφείς πληροφορίες για την αποτελεσματικότητα των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των υπηρεσιών της Επιτροπής και των εταίρων εφαρμογής, καθώς και για τις αδυναμίες που επισημαίνονται και τα μέτρα αποκατάστασης που εφαρμόζονται. Οι υπηρεσίες έχουν λάβει εντολή να καταρτίσουν σχέδια δράσης προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αιτίες των επιφυλάξεων στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας και να ελέγχουν τακτικά την πραγματοποιούμενη πρόοδο.

Η «συγκεφαλαιωτική έκθεση για τα επιτεύγματα της διαχείρισης της Επιτροπής» εξετάζει βασικά θέματα διαχείρισης που εντοπίστηκαν στην ΕΕΔ και προσδιορίζει τους άξονες δράσης. Περιγράφει επίσης την πρόοδο που έχει υλοποιηθεί στην αντιμετώπιση σημαντικών διατομεακών θεμάτων διαχείρισης και περιλαμβάνει μια επισκόπηση των επιφυλάξεων που διατυπώθηκαν κατά τα τελευταία 5 χρόνια.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σύστημα που εφαρμόζεται έφτασε πλέον στο στάδιο ωριμότητας και ότι, γενικά, προσφέρει στην Επιτροπή και στα άλλα θεσμικά όργανα μια σαφή εικόνα της αποτελεσματικότητας των συστημάτων της εσωτερικού ελέγχου.

Διοργανικός διάλογος για το τρέχον σύστημα διαδικασίας απαλλαγής

Η Επιτροπή συμφωνεί να οργανώσει ευρεία συζήτηση μεταξύ των ενδιαφερομένων και ελπίζει ότι η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή θα χορηγήσει τους αναγκαίους πόρους το 2011. Η συνδιάσκεψη, που προβλέπεται να λάβει χώρα τον Απρίλιο του 2011, θα πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με νέα εταιρική σχέση και για τον καθορισμό του ρόλου και των καθηκόντων κάθε μέρους προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την εισαγωγή περαιτέρω βελτιώσεων στις δηλώσεις αξιοπιστίας.

Πολιτική ευθύνη και διοικητική αρμοδιότητα στην Επιτροπή

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής ανήγγειλε την αναθεώρηση του κώδικα δεοντολογίας για τους Επιτρόπους στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές του.

Όσον αφορά την κοινοποίηση των δικαιούχων κονδυλίων της ΕΕ, οι διοικήσεις της Επιτροπής και των κρατών μελών παρέχουν ήδη σχετικές πληροφορίες στο κοινό. Το 2010, η Επιτροπή βελτίωσε περαιτέρω τον δικτυακό τόπο της για το «Σύστημα Δημοσιονομικής Διαφάνειας»[8] που παρέχει πληροφορίες σχετικά με τους δικαιούχους κονδυλίων της ΕΕ υπό κεντρική διαχείριση, προκειμένου να συμπεριληφθεί η δημοσίευση στοιχείων για τους ανάδοχους δημοσίων συμβάσεων που χρηματοδοτούνται από τον διοικητικό προϋπολογισμό. Η Επιτροπή δημοσιεύει επίσης πληροφορίες για τα μέλη των ομάδων εμπειρογνωμόνων στο «Μητρώο Ομάδων Εμπειρογνωμόνων» (Register of Expert Groups) της Επιτροπής και εξασφαλίζει τη δημοσίευση του καταλόγου ειδικών συμβούλων και των βιογραφικών σημειωμάτων τους στον δικτυακό τόπο της «Europa».

Όσον αφορά τις πληροφορίες για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), η Επιτροπή ξεκίνησε ένα σχέδιο που θα υλοποιηθεί σε διάφορα στάδια και αποσκοπεί στην καθιέρωση κατάταξης σε βάση «κερδοσκοπικού» έναντι «μη κερδοσκοπικού» χαρακτήρα στην κεντρική βάση δεδομένων νομικών οντοτήτων της Επιτροπής. Η πρώτη φάση επικεντρώνεται στις νομικές οντότητες στα κράτη μέλη, οι οποίες αντιπροσωπεύουν τις περισσότερες καταχωρισμένες οντότητες. Η Επιτροπή επιδιώκει την υλοποίηση αυτού του στόχου από το 2011 και μετά.

Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)

Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της υπηρεσίας OLAF, η Επιτροπή ελπίζει ότι με βάση τα αποτελέσματα του διοργανικού διαλόγου, θα μπορέσει να παρουσιάσει τροποποιημένη πρόταση μέχρι το τέλος του 2010 και ότι η νομοθετική διαδικασία θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2011.

Όσον αφορά τον διορισμό του νέου Γενικού Διευθυντή, μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης κενής θέσεως, η Επιτροπή ενέκρινε τον κατάλογο υποψηφίων που διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα. Όπως προβλέπεται από τον κανονισμό 1073/1999, απαιτείται η ευνοϊκή γνώμη της επιτροπής εποπτείας σχετικά με τον κατάλογο υποψηφίων που ενέκρινε η Επιτροπή. Εν συνεχεία, ο κατάλογος κατάλληλων υποψηφίων διαβιβάσθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για διαβούλευση. Η Επιτροπή δεσμεύεται να τηρεί πλήρως τις διατάξεις του άρθρου 12 του κανονισμού 1073/1999 όσον αφορά τον διορισμό του Γενικού Διευθυντή και να επιδιώκει τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εγκαίρως.

β) Τομεακά θέματα

Ίδιοι πόροι

Όσον αφορά τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να επαληθεύει αν τα κράτη μέλη διατηρούν ορθά τους χωριστή λογιστική Β. Οι αδυναμίες που θα διαπιστωθούν ενδεχομένως θα εξεταστούν από κοινού με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και θα δοθούν οι αναγκαίες κατευθύνσεις. Εφόσον χρειαστεί θα ληφθούν μέτρα για να ανακτηθούν τα οφειλόμενα ποσά ιδίων πόρων ή τόκων.

Όσον αφορά τους ιδίους πόρους «ΦΠΑ», η Επιτροπή καθιέρωσε διοικητικές συνεδριάσεις ως ένα αποτελεσματικό μέσο για την εξέταση των επιφυλάξεων που αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής. Ο αριθμός των επιφυλάξεων που εκκρεμούν για μεγάλο χρονικό διάστημα μειώθηκε από 35 σε 12. Παράλληλα, αναλήφθηκε δράση για να βελτιωθεί το γενικό χρονικό προφίλ των επιφυλάξεων, με αποτέλεσμα το 63% όλων των σημερινών επιφυλάξεων να μην είναι παλαιότερες του 2008.

Όσον αφορά του ιδίους πόρους «ΑΕΕ», η Επιτροπή κατήρτισε και εφαρμόζει ένα πλήρες κοινό πλαίσιο επικύρωσης του ΑΕΕ με βάση την επαλήθευση και τη βελτίωση των στατιστικών πηγών και μεθόδων που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για να υπολογίσουν τα δεδομένα του ΑΕΕ τους. Επιπλέον, η Επιτροπή άρχισε να χρησιμοποιεί την άμεση επαλήθευση από το 2007, κατήρτισε ειδικούς κανόνες που εγκρίθηκαν από την επιτροπή ΑΕΕ και έχει ήδη εφαρμόσει την άμεση επαλήθευση σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή συνεχίζει την εργασία της για το θέμα των εθνικών συστημάτων εποπτείας και ελέγχου για τους εθνικούς λογαριασμούς σε συνεργασία με την επιτροπή ΑΕΕ.

Όσον αφορά την Ελλάδα, τα σημερινά επίπεδα των δεδομένων του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) που χρησιμοποιήθηκαν για τους υπολογισμούς και τις συνεισφορές για τους ιδίους πόρους, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων που έγιναν διαθέσιμα το 2008 και 2009, είναι σύμφωνα με τα αποτελέσματα ενδελεχούς επαλήθευσης που διενήργησε η Επιτροπή το 2007. Επιπλέον, η εμπεριστατωμένη ανάλυση του ενδεχόμενου αντικτύπου των ζητημάτων που ανέκυψαν από την έκθεση COM (2010) 0001 για τις στατιστικές του ελλείμματος και του χρέους δεν απέδειξε ότι υπάρχουν σημαντικές επιπτώσεις στο επίπεδο του ΑΕΠ/ΑΕΕ.

Γεωργία και φυσικοί πόροι

Οι απαιτήσεις ελέγχου στα κράτη μέλη στον τομέα των γεωργικών δαπανών που διενεργήθηκε υπό επιμερισμένη διαχείριση λαμβάνουν υπόψη τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της ΕΕ για αποτελεσματικότητα, ισοδυναμία, έντιμη συνεργασία και αναλογικότητα. Όσον αφορά την τελευταία αρχή, ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί το ποσοστό αιτήσεων άμεσης ενίσχυσης που πρέπει να ελεγχθούν από τα κράτη μέλη, το οποίο αυξάνει εάν είναι υψηλό το επίπεδο παρατυπιών που διαπιστώνεται σε αρχικό δείγμα 5%. Στην περίπτωση που είχαν διαπιστωθεί στο παρελθόν σημαντικές αδυναμίες, ζητήθηκε από τα εν λόγω κράτη μέλη να καταρτίσουν λεπτομερή σχέδια δράσης σε στενή συνεργασία με την Επιτροπή. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την εφαρμογή αυτών των σχεδίων δράσης, καθώς και των σχεδίων δράσης που καταρτίστηκαν το 2009 από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία για να αντιμετωπιστούν οι ανεπάρκειες που είχαν διαπιστωθεί στο ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ) σ’αυτά τα κράτη μέλη.

Η συνεχής βελτίωση του ΟΣΔΕ επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα των ελέγχων συμμόρφωσης που διενήργησε η Επιτροπή κατά τα τελευταία χρόνια σε κράτη μέλη, καθώς και από το χαμηλό ποσοστό σφάλματος που αναφέρεται στις στατιστικές ελέγχου που λαμβάνει από κράτη μέλη και που επαληθεύονται, σε μεγάλο βαθμό, και επικυρώνονται από τους φορείς πιστοποίησης. Όλες οι ανεπάρκειες που εντοπίζονται παρακολουθούνται μέσω των διαδικασιών εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση που εξασφαλίζουν την κατάλληλη κάλυψη του κινδύνου που απορρέει για τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη, και ιδίως τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, η Επιτροπή έλαβε σειρά μέτρων για να απλουστεύσει τους ισχύοντες κανόνες και να εξασφαλίσει την πραγματική εφαρμογή των κανόνων ελέγχου. Πιο πρόσφατα, η Επιτροπή αύξησε τις δραστηριότητές της ελέγχου σ’αυτόν τον τομέα και συνέστησε ομάδα εργασίας για να παρακολουθεί το υψηλό ποσοστό σφάλματος που ανέφεραν ορισμένα κράτη μέλη το 2009 για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης στο πλαίσιο του άξονα 2. Το 2010 θα γίνει αναδιατύπωση του κανονισμού (EΚ) 1975/2006 της Επιτροπής, ώστε να απλουστευθούν και να διευκρινισθούν περαιτέρω ορισμένοι κανόνες.

Συνοχή, απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις

Η ετήσια έκθεση 2008 του Ελεγκτικού Συνεδρίου βασίζεται μόνο σε δείγμα δαπανών της περιόδου 2000-2006. Ως εκ τούτου, αναμένεται η κατάσταση να είναι σύμφωνη με τις προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις. Για την περίοδο 2000-2006 η Επιτροπή θα διορθώσει τις ανεπάρκειες που εντοπίστηκαν κατά την εφαρμογή και θα εξασφαλίσει μια αυστηρή διαδικασία κλεισίματος.

Για τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ενισχυμένο νομικό πλαίσιο έχει βελτιώσει τα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου. Τα μέτρα απλούστευσης που εγκρίθηκαν το 2008-2009 θα πρέπει να οδηγήσουν σε χαμηλότερα ποσοστά σφάλματος στις ενδιάμεσες πληρωμές. Οι πρώτες επιπτώσεις αυτού του ενισχυμένου πλαισίου ελέγχου αναμένεται να γίνουν αισθητές από το τέλος του 2010 και μετά, όταν θα φανούν τα αποτελέσματα των κοινοτικών ελέγχων και παρουσιασθούν, τον Δεκέμβριο του 2010 (και εν συνεχεία τον Δεκέμβριο κάθε έτους), τα αποτελέσματα των ελέγχων του 2009 που διενήργησαν οι ελεγκτικές αρχές των κρατών μελών στα ετήσια στατιστικά δείγματα δαπανών οι οποίες δηλώθηκαν για τα προγράμματα 2007-2013.

Μια ένδειξη για τα αποτελέσματα του ενισχυμένου πλαισίου ελέγχου αποτελεί ο έλεγχος που διενήργησε η Επιτροπή σε δείγμα σχεδίων στο πλαίσιο της περιόδου 2007-2013, χρησιμοποιώντας μέθοδο παρόμοια με εκείνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Όπως εμφαίνεται στην έκθεση αντικτύπου της Επιτροπής της 17ης Φεβρουαρίου 2010[9], τα πρώτα προκαταρκτικά αποτελέσματα αυτής της έρευνας (με βάση τις πληρωμές μέχρι τον Μάιο του 2009) δείχνουν σαφή μείωση του εκτιμώμενου ποσοστού σφάλματος, γεγονός που υποδηλώνει την ορθότητα της δράσης που αναλήφθηκε. Εν πάση περιπτώσει, αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να ληφθεί υπόψη με σύνεση, δεδομένου ότι στηρίζεται σε 15 και όχι σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων χωρών στις οποίες συγκεντρώνονταν τα περισσότερα σφάλματα κατά το παρελθόν, που δήλωσαν δαπάνες κατά τη στιγμή της μελέτης.

Εσωτερικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας

Οι έλεγχοι που διενεργήθηκαν στον τομέα της έρευνας, καθώς και η στρατηγική λογιστικού ελέγχου, η προσεκτική εφαρμογή των αποτελεσμάτων της και η διόρθωση συστηματικών πορισμάτων των λογιστικών ελέγχων για μη ελεγχθείσες συμβάσεις (προβολή), απαιτούν αυστηρότερο έλεγχο του κόστους, με αποτέλεσμα να μειώνονται τα ποσοστά σφάλματος με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, η Επιτροπή ανέλαβε τη δέσμευση να εξασφαλίζει την ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή των κανόνων και διαδικασιών.

Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με αντικείμενο την απλούστευση της εφαρμογής των προγραμμάτων – πλαίσιο έρευνας[10] με σκοπό να αρχίσει διάλογος για την μείωση του βαθμού πολυπλοκότητας των κανόνων που αποτελεί σοβαρή πηγή σφάλματος. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ένας διάλογος μπορεί να καταλήξει σε συγκεκριμένες προτάσεις που εν συνεχεία θα μπορέσουν να εφαρμοστούν στο πρόγραμμα πλαίσιο 8.

Στον τομέα της εκπαίδευσης, η Επιτροπή έστειλε ενημερωμένες κατευθυντήριες οδηγίες για την απόδοση των δευτεροβάθμιων ελέγχων στις εθνικές αρχές τον Δεκέμβριο του 2009. Ενίσχυσε επίσης τις επιτόπιες επισκέψεις παρακολούθησης που επικεντρώνονται στην ύπαρξη και την εφαρμογή διαδικασιών διαχείρισης και ελέγχου, όπως περιγράφονται από τα κράτη μέλη.

Οι λεπτομερείς απαντήσεις της Επιτροπής στα αιτήματα σε άλλους ειδικούς τομείς πολιτικής στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών περιλαμβάνονται στο έγγραφο εργασίας.

Εξωτερικές δράσεις, Ευρωπαϊκά Ταμεία Ανάπτυξης (ΕΤΑ) και διεύρυνση

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να βελτιώνει τα συστήματά της εποπτείας και ελέγχου, καθώς και τη στρατηγική της ελέγχου και προγραμματισμού. Η EuropeAid εισήγαγε σημαντικές βελτιώσεις στη μέθοδό της ελέγχου και στα εργαλεία ΤΠ (CRIS).

Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως τα αιτήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου όσον αφορά την ανάγκη να λαμβάνει αποδεικτικά στοιχεία από οργανισμούς του ΟΗΕ, και αυτή η αρχή αναφέρεται ρητά στην Οικονομική και Διοικητική Συμφωνία-Πλαίσιο (ΟΔΣΠ). Η υιοθέτηση, τον Απρίλιο του 2009, τυποποιημένων όρων εντολής για τις αποστολές ελέγχου βελτίωσε τη συνεργασία μεταξύ οργανισμών του ΟΗΕ και της ΕΕ και συνέβαλε στην αποτελεσματικότερη συνεργασία του ΟΗΕ με το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Επιτροπή εργάζεται συνεχώς για τη βελτίωση του συστήματος και συμφώνησε με τον ΟΗΕ τον Απρίλιο του 2010 ότι συμπληρωματικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των αποσπασμάτων από εκθέσεις εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου, μπορούν να καταστούν διαθέσιμες κατόπιν αιτήσεως.

Στο πλαίσιο της τριετούς αναθεώρησης του δημοσιονομικού κανονισμού, η Επιτροπή πρότεινε να συστήνει και να διαχειρίζεται η ίδια καταπιστευματικά κεφάλαια για εξωτερικές δράσεις, που θα μπορούν να παρεμβαίνουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή σε καταστάσεις κρίσης που έπονται καταστάσεων έκτακτης ανάγκης ή για θεματικές ενέργειες.

Η Επιτροπή αναθεωρεί τις κατευθυντήριες οδηγίες της για δημοσιονομική στήριξη οι οποίες πρόκειται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2010. Στο πλαίσιο αυτής της αναθεώρησης, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στα συστήματα εποπτείας και ελέγχου. Επιπλέον, θα ενισχυθούν επίσης η παρακολούθηση και η ετήσια υποβολή εκθέσεων για τη συμμόρφωση με τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Τα σχέδια ανάπτυξης ικανότητας στο πλαίσιο των δράσεων δημοσιονομικής στήριξης υπόκεινται στο ίδιο σύστημα εποπτείας και ελέγχου όπως κάθε άλλο σχέδιο που περιλαμβάνει ελέγχους. Λεπτομερέστερα στοιχεία γι’αυτό και άλλα αιτήματα που συνδέονται με το ΕΤΑ περιλαμβάνονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Τα μέτρα που λαμβάνονται για να βελτιωθούν οι διαθέσιμες πληροφορίες για τις ΜΚΟ εξηγούνται ανωτέρω στο κεφάλαιο που αφορά τα οριζόντια θέματα.

Ήδη εφαρμόζονται αρκετές βελτιώσεις στη διαχείριση της προενταξιακής βοήθειας για να αυξηθούν η αποτελεσματικότητα και οι επιπτώσεις της χρηματοδοτικής ενίσχυσης και για να συνδεθεί καλύτερα η χρηματοδοτική ενίσχυση με τις πολιτικές προτεραιότητες.

Όσον αφορά τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία[11], η Επιτροπή υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου για την πρόοδο που σημειώνεται στη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και - για τη Βουλγαρία - στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Η τελευταία σειρά των εκθέσεων εγκρίθηκε στις 20 Ιουλίου 2010.

Διοικητικές δαπάνες

Όσον αφορά το σύστημα πληροφόρησης σχετικά με τα ατομικά δικαιώματα (IRIS), το Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης Ατομικών Δικαιωμάτων (PMO) άρχισε ήδη τις δοκιμές των νέων ενοτήτων για τη διαχείριση των ατομικών δικαιωμάτων. Το εκτεταμένο πρόγραμμα δοκιμών που εκπονήθηκε λαμβάνει υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πείρα του παρελθόντος. Το PMO ενίσχυσε επίσης τις διαδικασίες του εσωτερικού ελέγχου για να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο όσον αφορά τη μεταφορά κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

* * *

[1] Απαλλαγή για τον γενικό προϋπολογισμό για το 2008, απαλλαγή για το ΕΤΑ για το 2008, απαλλαγή για τους Οργανισμούς για το 2008.

[2] Έγγραφο Εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, που συνοδεύει την έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τη συνέχεια που δόθηκε στην απόφαση απαλλαγής για το 2008.

[3] Βλ. τα αιτήματα 12, 38, 39, 56, 66, 67, 85, 108, 109 και 198.

[4] Βλ. αιτήματα 83 και 120.

[5] (COM(2010)261).

[6] Την 1η Οκτωβρίου 2010, δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί 5 διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης για το ΕΤΠΑ και 1 για το ΕΚΤ.

[7] (COM(2010)52).

[8] Βλ.: http://ec.europa.eu/beneficiaries/fts/index_en.htm .

[9] (COM(2010)52).

[10] (COM(2010)0187).

[11] Στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι παρατηρήσεις σχετικά με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία βρίσκονται υπό τον τίτλο «Εξωτερικές δράσεις» (παράγραφοι 249-257).