ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Πεμπτη έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης η οποία αφορά την παροχή κοινοτικών επιδοτήσεων επιτοκίου για δάνεια που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της προσωρινής δανειοδοτικής της διευκόλυνσης (Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Γενική εισαγωγή

1.2. Το οικονομικό πλαίσιο των αρχών της δεκαετίας του 1990

2. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

3.1. Συνολικά δάνεια της ΕΤΕ

3.2. Ο ρόλος των εθνικών φορέων

3.3. Συμφωνίες με ενδιαμέσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς και φορείς

3.4. Χαρακτηριστικά των επιδοτουμένων δανείων προς τις ΜΜΕ

3.5. Χαρακτηριστικά της επιδότησης

3.6. Κίνητρα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης

3.7. Βελτίωση της ανάληψης των δανείων

3.8. Προτεραιότητα για τις μικρές ΜΜΕ

3.9. Κανόνες κρατικών ενισχύσεων

3.10. Έλεγχος και εποπτεία

3.11. Προώθηση της Διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ

4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ

4.1. Κατανομή των πόρων

4.2. Προβλεπόμενες και δημιουργηθείσες θέσεις απασχόλησης

4.3. Κατανομή και χρησιμοποίηση των πόρων της Διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ

4.4. Επενδύσεις συνδεόμενες με τη Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ

4.5. Το μέγεθος των δικαιούχων ΜΜΕ

4.6. Κατανομή ανά τομέα

4.7. Ο ρόλος των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών

4.8. Διαδικασίες και διοικητικές δαπάνες

4.9. Η αποτελεσματικότητα της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ ως μέσο δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης

4.10. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των επιδοτήσεων επιτοκίου

5. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

6. ΕΚΚΡΕΜΗ ΘΕΜΑΤΑ

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

7.1. Επιτεύγματα

7.2. Διδάγματα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Γενική εισαγωγή

Η υποβολή της παρούσας έκθεσης προβλέπεται στην απόφαση του Συμβουλίου 94/217/ΕΚ της 19ης Απριλίου 1994 [1] σχετικά με την παροχή κοινοτικών επιδοτήσεων επιτοκίου για τα δάνεια που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ, η Τράπεζα) σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της προσωρινής δανειοδοτικής διευκόλυνσης (Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ). Aποτελεί ενημέρωση και επέκταση της τέταρτης έκθεσης που δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 2 Δεκεμβρίου 1997 (COM(97) 645 τελικό). Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ολοκλήρωσε τις πληρωμές για επιδοτήσεις επιτοκίου μέχρι το τέλος του 1997, η παρούσα πέμπτη έκθεση περιλαμβάνει μία αξιολόγηση του προγράμματος. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει περισσότερες πληροφορίες όταν θα θεωρηθεί ότι έχει λήξει η περίοδος εφαρμογής της διευκόλυνσης και ότι έχουν επιλυθεί όλα τα εκκρεμή θέματα. Στην παρούσα φάση πραγματοποιούνται ακόμη ανακτήσεις επιδοτήσεων.

[1] Επίσημη Εφημερίδα L 107 της 28.04.94, σ. 57. Το άρθρο 3 της απόφασης προβλέπει ότι η Επιτροπή διαβιβάζει κάθε χρόνο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης όσον αφορά την εφαρμογή της απόφασης.

Στατιστικά στοιχεία σχετικά με το τελικό στάδιο της διευκόλυνσης υπέρ των ΜΜΕ δόθηκαν στην Επιτροπή από την ΕΤΕ τον Ιούνιο του 1998, καθώς και συμπληρωματικές πληροφορίες το Σεπτέμβριο του 1998. Βρίσκονται ακόμη στη διάθεση της Επιτροπής τομεακές εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την πραγματοποίηση επιτόπιων ελέγχων στα κράτη μέλη. Στους εν λόγω ελέγχους, με εξαίρεση αυτούς που πραγματοποιήθηκαν στη Σουηδία και τη Φινλανδία, έλαβαν μέρος εκπρόσωποι της Επιτροπής.

Η Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ δημιουργήθηκε μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης (21-22 Ιουνίου 1993), το οποίο κάλεσε την ΕΤΕ να αυξήσει το ποσό της προσωρινής δανειοδοτικής της διευκόλυνσης κατά 3 δισ. ECU, από το οποίο 1 δισ. ECU να διατεθεί για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης κάλεσε επίσης το συμβούλιο Ecofin να εξετάσει με ποιο τρόπο θα μπορούσε να χορηγηθεί επιδότηση επιτοκίου συνδεόμενη με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης για το τμήμα των πιστώσεων που αφορά τις ΜΜΕ .

Η παρούσα έκθεση αναφέρει αναλυτικά την εφαρμογή και την οικονομική επίδραση της διευκόλυνσης υπέρ των ΜΜΕ στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης ώστε να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με το συνολικό αποτέλεσμα, όπως απαιτεί η απόφαση 94/217/ΕΚ του Συμβουλίου. Στο ψήφισμά του σχετικά με την απαλλαγή για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 1995, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να του υποβάλει έκθεση το συντομότερο δυνατόν, σχετικά με τη διαχείριση και την αποτελεσματικότητα του προγράμματος και ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των κριτηρίων που αφορούν τον τομέα της απασχόλησης. Το θέμα αυτών των κριτηρίων καθώς και πολλά άλλα θέματα που θίγονται στην έκθεση του Κοινοβουλίου σχετικά με τη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής για το μηχανισμό διευκόλυνσης που αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (Α4-0147/96, εισηγητής: κα Εwing), εξετάζονται επίσης στην παρούσα έκθεση.

1.2. Το οικονομικό πλαίσιο των αρχών της δεκαετίας του 1990 [2]

[2] Πηγές: Στατιστικό Παράρτημα για την Ευρωπαϊκή Οικονομία και εκθέσεις της Εθνικής Τράπεζας του Βελγίου.

Η απόφαση του Συμβουλίου περί θέσπισης του εν λόγω μηχανισμού ελήφθη σε ένα πολύ ιδιόμορφο οικονομικό πλαίσιο που καλό είναι να το θυμόμαστε.

Οι αρχές τις δεκαετίας του 1990 χαρακτηρίσθηκαν από έντονη ύφεση και κλίμα γενικής κατήφειας.

Πιο συγκεκριμένα, στα τέλη του 1992, ο χαμηλός δείκτης ανάπτυξης του συνόλου των οικονομιών των χωρών μελών του ΟΟΣΑ, που από 0,8 % το 1991 έφθασε στο 1,5 % το 1992, δεν αρκούσε για την υλοποίηση των από μακρού υφιστάμενων προσδοκιών ανάκαμψης της παγκόσμιας δραστηριότητας.

Στο σύνολο της Κοινότητας, το 1992, η οικονομική ανάπτυξη μειώθηκε ακόμη περισσότερο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Παράλληλα, η κατάσταση στον τομέα της απασχόλησης παρουσίασε σαφή επιδείνωση : η ανεργία από 8,3 % του ενεργού πληθυσμού το 1990, έφθασε στο 10,5 %.

Τόσο τα ονομαστικά όσο και τα πραγματικά επιτόκια άγγιξαν πολύ υψηλά επίπεδα.

Εξάλλου, το 1992 χαρακτηρίσθηκε επίσης από μια πολύ σοβαρή κρίση των ΜΜΕ, η οποία έλαβε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις το 1993 και είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων όσον αφορά ορισμένα νομίσματα που αποτέλεσαν αντικείμενο κερδοσκοπίας με στόχο την πτώση της αξίας τους.

Οι παράγοντες αυτοί επηρέασαν, όπως ήταν αναμενόμενο, τη συμπεριφορά των οικονομικών φορέων κατά το 1992.

Τα νοικοκυριά αύξησαν το ρυθμό αποταμίευσής τους ενώ οι επιχειρήσεις μείωσαν το ρυθμό της δανειακής τους επιβάρυνσης, γεγονός που οδήγησε στον περιορισμό της κατανάλωσης και προκάλεσε αναβολή των επενδύσεων.

Bεβαίως, η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης στον ιδιωτικό τομέα είχε συνέπειες και για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Σε πολλές περιπτώσεις, τα ιδρύματα αυτά αναγκάσθηκαν εκ των πραγμάτων να προβούν σε αυστηρότερες επιλογές κατά τη χορήγηση δανείων και να διασφαλισθούν μέσω υψηλότερων περιθωρίων όσον αφορά τα επιτόκια. Η συμπεριφορά αυτή, σε συνδυασμό με εκείνη του ιδιωτικού τομέα που προσπαθούσε να μειώσει τη δανειακή του επιβάρυνση, είχε επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.

Το 1993, αυτό που χαρακτήριζε ίσως εντονότερα το διεθνές οικονομικό περιβάλλον ήταν η γενική ανασφάλεια. Για τρίτο συνεχή χρόνο, ο δείκτης ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας ήταν κατώτερος των δυνατοτήτων της. Στην ηπειρωτική Ευρώπη και την Ιαπωνία εξακολούθησε να σημειώνεται ύφεση.

Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οικονομική δραστηριότητα έφθασε στο κατώτατο σημείο της κατά το πρώτο τρίμηνο του 1993.

Όσον αφορά το έτος συνολικά, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν μειώθηκε κατά μέσο όρο περίπου κατά ένα τέταρτο τοις εκατό, ενώ ειδικότερα η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ισπανία και η Γαλλία παρουσίασαν αποτελέσματα χαμηλότερα από το μέσο όρο. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο εξάλλου είχε πληγεί από την ύφεση πολύ πριν από την υπόλοιπη Ένωση, σημειώθηκε έκδηλη ανάκαμψη. Σε όλες σχεδόν τις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης, η εσωτερική ζήτηση υποχώρησε, ενίοτε σημαντικά. Η μείωση της απασχόλησης καθώς και η συγκράτηση, ή ακόμη και η μείωση των πραγματικών διαθέσιμων εισοδημάτων περιόρισαν τις καταναλωτικές δαπάνες των νοικοκυριών, ενώ την πιο έκδηλη ύφεση παρουσίασαν οι επενδύσεις των επιχειρήσεων, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης υποχρησιμοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων, της μείωσης των περιθωρίων κέρδους καθώς και της περιορισμένης εσωτερικής και εξωτερικής ζήτησης.

Στα τέλη του 1993, το ποσοστό ανεργίας ανερχόταν σε ποσοστό 10,7 % του ενεργού πληθυσμού.

Το 1994, η οικονομική δραστηριότητα στις εκβιομηχανισμένες χώρες παρουσίασε ανάκαμψη. Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας εξακολούθησε να αυξάνεται και έφθασε στο 11,6 % του ενεργού πληθυσμού των ευρωπαϊκών χωρών.

Τα πολύ υψηλά επιτόκια που παρατηρήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τα οποία μειώθηκαν ελαφρώς το 1993, σημείωσαν νέα άνοδο το 1994.

Για να διασαφηνισθεί η ιδιόμορφη αυτή κατάσταση, αξίζει να ανατρέξουμε στις αναλύσεις εκείνης της εποχής.

Οι οικονομολόγοι δήλωναν στα τέλη του 1994 ότι, μακροπρόθεσμα, η άνοδος των επιτοκίων θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη. Πράγματι, θεωρούσαν ότι αν οι επιχειρήσεις βασίζονταν σε προβλέψεις που διέφεραν από αυτές των χρηματαγορών, θα μπορούσαν να οδηγηθούν στην εγκατάλειψη ορισμένων επενδυτικών σχεδίων, των οποίων η προσδοκώμενη απόδοση θα τους φαινόταν ανεπαρκής σε σχέση με το επιτόκιο. Εξάλλου, οι οικονομολόγοι πίστευαν ότι μια αύξηση των τιμών χαμηλότερη από την αναμενόμενη θα μεταφραζόταν εκ των υστέρων σε αυξημένες πραγματικές επιβαρύνσεις τόκων, γεγονός που θα έβλαπτε τη δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης των εταιρειών.

Σε αυτό το ιδιαιτέρως πολύπλοκο οικονομικό πλαίσιο, η θέσπιση του μηχανισμού της Κοπεγχάγης, που αποφασίσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, έστειλε στα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων και στους ιδιώτες, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ένα μήνυμα υποστήριξης και ενθάρρυνσης εκ μέρους των δημοσίων αρχών για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

2. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Μετά την παρουσίαση της πρότασης νομοθετικού περιεχομένου της Επιτροπής [3], και τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Φεβρουαρίου 1994 [4], η νομική βάση για τη χορήγηση των κοινοτικών επιδοτήσεων εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 19 Απριλίου 1994. Η απόφαση αυτή ορίζει ότι οι επιδοτήσεις επιτοκίου:

[3] COM(93) 332 της 09.07.93, όπως τροποποιήθηκε στη συνέχεια με το COM(93) 577 της 16.11.93 (ΕΕ C 10 της 14.01.94, σ. 13).

[4] ΕΕ C 114 της 25.04.94.

- αφορούν δάνεια ύψους 1 δισ. ECU που χορηγεί η ΕΤΕ σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Κοινότητα.

- αφορούν μόνο σχέδια επενδύσεων που προβλέπουν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

- καθορίζονται σε 200 σημεία βάσης (2%).

- παρέχονται στους δικαιούχους των δανείων για χρονικό διάστημα 5 ετών.

Η απόφαση προβλέπει επίσης ότι η ΕΤΕ διαχειρίζεται τη διευκόλυνση αυτή εξ ονόματος της Κοινότητας και ότι οι αναλυτικές διαδικασίες για την εφαρμογή του μηχανισμού επιδότησης επιτοκίων καθορίζονται σε συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΤΕ. Η συμφωνία αυτή υπεγράφη στο Λουξεμβούργο στις 14 Ιουνίου 1994. Τον Δεκέμβριο του 1994, η Επιτροπή και η Τράπεζα συμφώνησαν για τις διαδικασίες επέκτασης της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ στις επιχειρήσεις των τριών προσχωρούντων κρατών μελών (Αυστρίας, Φινλανδίας και Σουηδίας) από την 1η Ιανουαρίου και εφεξής. Τον Ιούλιο του 1995, η Επιτροπή και η Τράπεζα συμφώνησαν επίσης να παρατείνουν τη διευκόλυνση μέχρι το τέλος του 1995 και να συμπεριλάβουν ειδικές διατάξεις σχετικά με την επαναχορήγηση επιδοτήσεων που δεν χρησιμοποιήθηκαν.

3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

3.1. Συνολικά δάνεια της ΕΤΕ

Το μεγαλύτερο μέρος των δανείων (70% των πιστώσεων εντός της Ένωσης το 1997) που χορηγεί η ΕΤΕ σε σχέδια επενδύσεων αποτελούν απευθείας χρηματοδότηση, ενώ οι αιτήσεις των δανείων αξιολογούνται από το προσωπικό της τράπεζας. Η απευθείας χρηματοδότηση εφαρμόζεται κατά κανόνα για τα έργα που υπερβαίνουν ένα ορισμένο ύψος (π.χ. υποδομές ευρείας κλίμακας ή μεγάλα βιομηχανικά έργα).

Για μικρότερα δάνεια, και ειδικότερα δάνεια προς ΜΜΕ, η Τράπεζα εφαρμόζει τη διαδικασία χορήγησης δανείων, κατά την οποία υπογράφονται συμφωνίες συνολικού δανείου με διάφορους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς που λειτουργούν στα κράτη μέλη. Δυνάμει των συμφωνιών αυτών, οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί έχουν το δικαίωμα να αντλούν κεφάλαια από την ΕΤΕ μέχρις ορισμένου ύψους για τη χορήγηση επιμέρους δανείων σε σχέδια τα οποία πληρούν τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στη συμφωνία συνολικού δανείου. Οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί προβαίνουν στην αξιολόγηση των σχεδίων (βάσει κριτηρίων που έχουν προηγουμένως συμφωνηθεί με την Τράπεζα και μετά από έγκριση της ΕΤΕ) και χειρίζονται όλες τις σχέσεις με τους δικαιούχους. Επιπλέον, οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί είναι υπεύθυνοι έναντι της Τράπεζας για την ολοσχερή και έγκαιρη αποπληρωμή του συνολικού προϊόντος των δανείων που χορηγήθηκαν στους δικαιούχους. Στα πλαίσια της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ ο ρόλος των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών υπήρξε σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος, δεδομένου ότι οι εν λόγω οργανισμοί αξιολόγησαν όλες τις μεμονωμένες αιτήσεις ως προς το κατά πόσο αυτές ήταν επιλέξιμες για τη χορήγηση επιμέρους δανείων.

3.2. Ο ρόλος των εθνικών φορέων

Στα περισσότερα κράτη μέλη η διαχείριση των επιδοτήσεων επιτοκίων ανατέθηκε σε ένα μόνο εθνικό φορέα για κάθε χώρα. Οι εν λόγω φορείς ενήργησαν υπό την εποπτεία της Τράπεζας και επεξεργάστηκαν όλες τις αιτήσεις επιδότησης μέσα στην ίδια χώρα. οι τελικοί δικαιούχοι δεν είχαν εν γένει απευθείας επαφές ή διασυνδέσεις με τον εν λόγω φορέα, δεδομένου ότι ο τελευταίος ελάμβανε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες από τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Σε ορισμένες χώρες, ωστόσο, ο φορέας μπορεί επίσης να ήταν και ενδιάμεσος χρηματοδοτικός οργανισμός.

Οι φορείς εξασφάλιζαν ότι οι εγκεκριμένες αιτήσεις επιδοτήσεων καταχωρούνταν και διεκπεραιώνονταν με τη σειρά κατά την οποία είχαν κατατεθεί, αρχικά, σε ένα κύριο κατάλογο, και, κατά δεύτερο λόγο, σε ένα κατάλογο αναμονής, για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα πραγματοποιούνταν όλες οι χορηγήσεις. Οι φορείς ήταν επίσης υπεύθυνοι για την επεξεργασία και εξακρίβωση των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία οι δικαιούχοι καλούνταν να υποβάλουν όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, καθώς και για την καταβολή (ή την ανάκτηση, εφόσον απαιτείτο) των επιδοτήσεων. Ως εκ τούτου, οι εθνικοί φορείς διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση ενιαίας αντιμετώπισης των υποψηφίων και των τελικών δικαιούχων καθώς και στην έγκαιρη και συνεπή διεκπεραίωση όλων των διοικητικών διαδικασιών που αφορούσαν στον έλεγχο και την πληρωμή των αιτήσεων επιδότησης.

Για την παροχή των ανωτέρω υπηρεσιών, οι φορείς έλαβαν ως αμοιβή το 1% των εκταμιευθεισών επιδοτήσεων.

3.3. Συμφωνίες με ενδιαμέσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς και φορείς

Αμέσως μόλις τέθηκε σε ισχύ το νομικό πλαίσιο για τη χορήγηση κοινοτικών επιδοτήσεων, η Τράπεζα συνήψε τις αναγκαίες συμφωνίες με τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 1994, είτε με τροποποίηση των ήδη υφισταμένων συμφωνιών χορήγησης συνολικών δανείων είτε με την υπογραφή νέων συμφωνιών.

Η ΕΤΕ όρισε τον εθνικό φορέα για κάθε κράτος μέλος μετά από διαβούλευση με τις εθνικές αρχές. Στην Ιρλανδία όπου δεν είχε ορισθεί φορέας, το ρόλο αυτό ανέλαβε η Τράπεζα. Μετά από συμφωνία με την Επιτροπή, σε κάθε εθνικό φορέα διετέθη μια αρχική πίστωση από τη συνολική διευκόλυνση ώστε να του επιτραπεί η έναρξη των εργασιών του. η διάθεση των επομένων και (τελευταίων) πιστώσεων αποφασίστηκε τον Απρίλιο 1995 με βάση τις πραγματικές αναλήψεις από το πρώτο μερίδιο. Όπως συμφώνησαν η Επιτροπή και η ΕΤΕ τον Ιούλιο του 1995, το ποσό της διευκόλυνσης που δεν είχε εκταμιευθεί, το οποίο ανερχόταν μόλις στο 1,65% των συνολικών πόρων, ανακατανεμήθηκε μεταξύ των χωρών, στις 15 Δεκεμβρίου 1995, υπέρ των δικαιούχων που περιλαμβάνονταν στον κατάλογο αναμονής. Ως εκ τούτου, η διευκόλυνση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξαντλήθηκε πλήρως έως το τέλος του 1995.

3.4. Χαρακτηριστικά των επιδοτουμένων δανείων προς τις ΜΜΕ

Το ύψος των επιδοτούμενων επιμέρους δανείων (δάνεια προς τις ΜΜΕ) που χορηγούνταν στους δικαιούχους από τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς ανήρχετο σε 30.000 ECU κατ' ανώτατο όριο επί τον αριθμό των δημιουργούμενων νέων θέσεων απασχόλησης. Αν το ύψος του δανείου που εζητείτο υπερέβαινε το ανώτατο αυτό ποσό (π.χ. εάν εζητείτο δάνειο ύψους 200.000 ECU αλλά δημιουργούνταν μόνο 5 νέες θέσεις απασχόλησης), για το ποσό του δανείου που υπερέβαινε το όριο το οποίο αντιστοιχούσε στον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης (50.000 ECU στο συγκεκριμένο παράδειγμα) δεν εχορηγείτο επιδότηση.

Αντίθετα, αν μια αίτηση δανείου ήταν κατώτερη από το ανώτατο ποσό (δηλαδή αν εζητείτο δάνειο 100.000 ECU για επένδυση δημιουργίας 5 θέσεων απασχόλησης, ενώ για την εν λόγω επένδυση θα επιτρεπόταν η χορήγηση δανείου ύψους 150.000 ECU), το συνολικό ύψος των επιδοτήσεων περιοριζόταν πάντοτε στο 10% του ποσού του δανείου. Για το λόγο αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις το μέσο ύψος του δανείου ανά δημιουργούμενη θέση απασχόλησης είναι κατώτερο των 30.000 ECU.

Η διάρκεια των επιδοτουμένων δανείων είναι 5 τουλάχιστον έτη. κατά την διάρκεια των 5 πρώτων ετών δεν επιτρέπεται η εκούσια αποπληρωμή (εκτός εάν επιστραφεί το ποσό της επιδότησης). Τα δάνεια δεν μπορούσαν να συνδυάζονται με άλλα δάνεια μειωμένου επιτοκίου που χορηγούνται από την ΕΤΕ δυνάμει άλλων συμφωνιών ή με τα δάνεια ΕΚΑΧ. Δεν επιβάλλονταν περιορισμοί όσον αφορά το νόμισμα του δανείου ή τα στοιχεία της αποπληρωμής του (χρονοδιάγραμμα εξόφλησης, περίοδος χάριτος, ...). Αν και η ΕΤΕ είχε τη δυνατότητα να διαθέσει κεφάλαια τόσο με σταθερό όσο και με κυμαινόμενο επιτόκιο, ορισμένοι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί επέλεξαν αποκλειστικά το σταθερό επιτόκιο.

3.5. Χαρακτηριστικά της επιδότησης

Η απόφαση του Συμβουλίου καθορίζει το ποσοστό επιδότησης σε δυο εκατοστιαίες μονάδες. Δεδομένου ότι οι πιστώσεις που χορηγούνταν προς τις ΜΜΕ μπορούσαν να εκφράζονται σε διαφορετικά νομίσματα και δεδομένου ότι τα δάνεια μπορούσαν επίσης να έχουν διαφορετικό χρονοδιάγραμμα εξόφλησης, η πραγματική αξία της επιδότησης ενδέχεται να διέφερε μεταξύ των δικαιούχων, ακόμα και για δάνεια του ιδίου ύψους. Για να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι δικαιούχοι θα τύγχαναν της ίδιας μεταχείρισης, η επιδότηση επιτοκίου υπολογιζόταν και καταβαλλόταν με βάση ένα ονομαστικό δάνειο σε ECU, πενταετούς διάρκειας και εξοφλητέο εξ ολοκλήρου κατά την λήξη του. Για το δάνειο αυτού του είδους, η επιδότηση επιτοκίου ύψους 2% ετησίως για 5 έτη αντιστοιχούσε συνολικά σε 10% του ποσού του δανείου προς τις ΜΜΕ (δηλαδή μέχρι 3.000 ECU για κάθε θέση απασχόλησης).

Η ΜΜΕ στην αίτησή της για την επιδότηση θα έπρεπε να αναφέρει το αιτούμενο ποσό χρηματοδότησης από την ΕΤΕ, την κεφαλαιουχική δαπάνη της επένδυσης και τον αριθμό των νέων θέσεων απασχόλησης τις οποίες σκόπευε να δημιουργήσει. Οι νέες θέσεις θα έπρεπε να αφορούν το μετά τις 28 Απριλίου 1994 διάστημα.

Ο δικαιούχος, προκειμένου να θεωρηθεί επιλέξιμος για την είσπραξη μιας συγκεκριμένης επιδότησης, έπρεπε να υποβάλει μια "δήλωση καλής πίστης" στην οποία να αναφέρεται η πραγματική καθαρή αύξηση του αριθμού των θέσεων απασχόλησης καθώς και ότι οι πρόσθετες θέσεις προϋπήρχαν τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την ημερομηνία της δήλωσης. Αν η πραγματική αύξηση των θέσεων υπολειπόταν από την προγραμματισμένη, επιβαλλόταν ανάλογη μείωση της επιδότησης. Αν, αντίθετα, δημιουργούνταν περισσότερες θέσεις από όσες προβλέπονταν αρχικά, η επιδότηση περιοριζόταν στον αριθμό των θέσεων της αίτησης. Εξάλλου, για την καταβολή της επιδότησης θα έπρεπε το επιδοτούμενο δάνειο να έχει πράγματι εκταμιευθεί και η πρώτη πληρωμή τόκων να έχει καταστεί απαιτητή.

3.6. Κίνητρα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης

Με βάση τους στόχους της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ (ταχεία δημιουργία θέσεων απασχόλησης με διατήρηση της ανάπτυξης μέσω της πραγματοποίησης παραγωγικών επενδύσεων), παρέχονταν στους αιτούντες ειδικά κίνητρα για την ενθάρρυνση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και την ταχεία εκτέλεση των επενδυτικών σχεδίων. Καταρχάς, οι αιτήσεις για τη χορήγηση επιδοτουμένων δανείων από τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ έπρεπε να παραληφθούν μέχρι μια ορισμένη ημερομηνία (η οποία ήταν αρχικά η 31η Ιουλίου 1995 και στη συνέχεια μετατέθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1995). Επιπλέον, το συνολικό ποσό των επιδοτήσεων επιτοκίου (δηλαδή μέχρι 3.000 ECU για κάθε νέα θέση απασχόλησης) κατεβάλετο εν γένει εφάπαξ στους δικαιούχους αμέσως μετά την εξακρίβωση ότι πληρούνταν οι όροι καταλληλότητας οι οποίοι αναφέρονται στην παράγραφο 3.5. Στη Γερμανία και στην Ισπανία, ο δικαιούχος δεν ελάμβανε την επιδότηση σε μετρητά, αλλά αυτή υπολογιζόταν από τον ενδιάμεσο χρηματοδοτικό οργανισμό για τη μείωση του ανεξόφλητου δανειακού κεφαλαίου.

Μολονότι είναι σαφές ότι οι αιτούντες είχαν κίνητρο να προχωρήσουν το ταχύτερο δυνατόν στην πραγματοποίηση των προβλεπομένων προσλήψεων, η εμπειρία αποδεικνύει ότι η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης ενδέχεται να απαιτήσει σημαντικό χρόνο (π.χ. επειδή οι θέσεις απασχόλησης συνδέονται με την υλοποίηση ενός εκτεταμένου επενδυτικού προγράμματος). Παρείχετο, συνεπώς, κάποια ευελιξία στους αιτούντες όσον αφορά τον χρόνο υποβολής των αιτήσεών τους για την επιδότηση. Εν πάση περιπτώσει, οι θέσεις απασχόλησης έπρεπε να έχουν δημιουργηθεί το αργότερο μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1996 και οι αιτήσεις για την πληρωμή των επιδοτήσεων έπρεπε να έχουν υποβληθεί από τους δικαιούχους το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 1997.

3.7. Βελτίωση της ανάληψης των δανείων

Για να αποφευχθεί η μη αποτελεσματική ή η μερική χρησιμοποίηση των χορηγουμένων επιδοτήσεων στα πλαίσια του παρόντος μηχανισμού, υπήρχαν δύο συγκεκριμένες διατάξεις για την ανακατανομή των πιστώσεων που δεν χρησιμοποιήθηκαν. Καθένας από αυτούς τους μηχανισμούς ανακατανομής βασιζόταν στους καταλόγους αναμονής, τους οποίους μπορούσαν να καταρτίζουν οι εθνικοί φορείς όταν στη χώρα τους υπήρχε μεγάλη ζήτηση για τα δάνεια της διευκόλυνσης.

Ο πρώτος μηχανισμός ανακατανομής λειτούργησε μεταξύ των χωρών και επέτρεψε την ανακατανομή των ενδεικτικών μεριδίων, τα οποία δεν είχαν χορηγηθεί μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 1995, στους υποψήφιους δανειολήπτες των χωρών που διέθεταν καταλόγους αναμονής. (Βλ. τμήμα 3.3 ανωτέρω). Αυτή η εφάπαξ ανακατανομή ακολουθούσε τη σειρά προτεραιότητας που τηρούσαν οι εθνικοί φορείς, ανάλογα με την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Ο δεύτερος τύπος ανακατανομής ελάμβανε χώρα σε συνεχή βάση και μόνο μεταξύ των υποψηφίων της ίδιας χώρας. Έτσι δινόταν η δυνατότητα στους αναπληρωματικούς υποψηφίους που πληρούσαν όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, να εισπράξουν τις επιδοτήσεις οι οποίες προορίζονταν αρχικά για άλλους δικαιούχους, ιδιαίτερα όταν οι τελευταίοι είχαν υπερεκτιμήσει τον αριθμό των θέσεων απασχόλησης που θα ήταν σε θέση να δημιουργήσουν μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία. Η εν λόγω διαδικασία ανακατανομής ολοκληρώθηκε στο τέλος Σεπτεμβρίου 1997.

3.8. Προτεραιότητα για τις μικρές ΜΜΕ

Στις συνήθεις συμφωνίες στις οποίες προβαίνει η ΕΤΕ με τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς της οργανισμούς για τη σύναψη συνολικών δανείων, ως ΜΜΕ ορίζονται οι επιχειρήσεις οι οποίες διαθέτουν καθαρό πάγιο ενεργητικό που δεν υπερβαίνει τα 75 εκατ. ECU, απασχολούν μέχρι 500 άτομα και στο κεφάλαιό τους δεν συμμετέχει πέραν του ενός τρίτου εταιρεία που δεν είναι ΜΜΕ.

Τα κριτήρια της Επιτροπής είναι διαφορετικά. Ο αριθμός των απασχολουμένων περιορίζεται σε 250 για τις ΜΜΕ και σε 50 για τις μικρές επιχειρήσεις.

Στα πλαίσια της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ, ζητήθηκε από τους εθνικούς φορείς και τους ενδιαμέσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στις μικρότερες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε εκείνες που δεν απασχολούν περισσότερα από 250 άτομα και οι οποίες είτε έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 20 εκατ. ECU, είτε σύνολο ενεργητικού που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατ. ECU.

Για να δοθεί προτεραιότητα στις εν λόγω μικρότερες επιχειρήσεις, το 60% τουλάχιστον των δικαιούχων επιδοτουμένων δανείων θα έπρεπε να ανήκει σε αυτή την κατηγορία επιχειρήσεων. Επιπλέον, δεν ετίθετο περιορισμός στο ύψος των δανείων προς επιχειρήσεις αυτής της κατηγορίας, ενώ το ανώτατο ύψος των επιδοτουμένων δανείων προς τις μεγαλύτερες ΜΜΕ ήταν 810.000 ECU (που αντιστοιχεί στην δημιουργία 27 θέσεων απασχόλησης).

3.9. Κανόνες κρατικών ενισχύσεων

Η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ ήταν σύμφωνη με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη καθώς και με τους κοινοτικούς κανόνες που αφορούν τη διαδικασία ταχείας έγκρισης [5], στην οποία προβλέπονται τα όρια για τα ποσά των ενισχύσεων που μπορούν να χορηγηθούν, ιδίως σε ότι αφορά το συνολικό ύψος του κόστους της επένδυσης, το ποσό της ενίσχυσης για κάθε δημιουργούμενη θέση απασχόλησης, κλπ. Λόγω του σχετικά περιορισμένου ύψους των χορηγουμένων ενισχύσεων, μπορούσαν να εφαρμοστούν μόνο οι ελάχιστοι απαραίτητοι διοικητικοί έλεγχοι που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις.

[5] Ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη σχετικά με τη διαδικασία ταχείας έγκρισης των συστημάτων ενισχύσεων προς τις ΜΜΕ και των τροποποιήσεων των υφισταμένων συστημάτων ενισχύσεων (92/C213/03 της 02.07.92). ΕΕ C 213 της 19.08.92, σ. 10.

3.10. Έλεγχος και εποπτεία

Οι εθνικοί φορείς διαπίστωναν κατά πόσο οι δικαιούχοι μπορούσαν πράγματι να λάβουν το αντίστοιχο ποσό επιδότησης με βάση τις δηλώσεις των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών και των δικαιούχων. Παράλληλα με τον συνήθη έλεγχο των συνολικών της δανείων η Τράπεζα πραγματοποιούσε επίσης δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των εγγράφων αποδεικτικών στοιχείων που συνόδευαν τις αιτήσεις επιδότησης. Κατά τα έτη 1996, 1997 και 1998, η ΕΤΕ παρακολούθησε τις διαδικασίες που εφαρμόζονταν από τους εθνικούς φορείς σε 11 χώρες. Στην περίπτωση κατά την οποία τα προσκομισθέντα έγγραφα ή οι δηλώσεις που είχε συντάξει ο δικαιούχος περιείχαν ουσιώδη εσφαλμένα ή παραπλανητικά στοιχεία, ιδίως όσον αφορά τα στοιχεία που επιτρέπουν την εξακρίβωση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, η πληρωμή των επιδοτήσεων ακυρωνόταν και ο δικαιούχος ήταν υποχρεωμένος να επιστρέψει στον ενδιάμεσο χρηματοδοτικό οργανισμό τα αντίστοιχα εισπραχθέντα ποσά.

Η Τράπεζα είχε προβεί στις απαιτούμενες ρυθμίσεις με τους εθνικούς φορείς και τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς ώστε να μπορεί το Ελεγκτικό Συνέδριο να ασκεί τα καθήκοντά του και να εξακριβώνει την ομαλή πληρωμή των επιδοτήσεων επιτοκίων.

3.11. Προώθηση της Διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ

Η προώθηση και η επιτυχία της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ εξαρτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ευρεία διάδοση των πληροφοριών σχετικά με την ύπαρξη και λειτουργία της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ, κυρίως μεταξύ των υποψηφίων δικαιούχων.

Η Επιτροπή και η ΕΤΕ έδωσαν μεγάλη προσοχή στο θέμα αυτό και ετοίμασαν ένα ενημερωτικό φυλλάδιο, που περιγράφει συνοπτικά το σκοπό και τη λειτουργία του μηχανισμού επιδότησης επιτοκίων, καθώς και τον κατάλογο των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών στους οποίους πρέπει να απευθύνονται οι αιτήσεις. Το φυλλάδιο εκδόθηκε σε όλες τις γλώσσες της Κοινότητας και κυκλοφόρησε μέσω του δικτύου των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών που συμμετέχουν στον μηχανισμό. Επιπλέον, τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Ενημέρωσης κλήθηκαν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ και τις διαδικασίες συμμετοχής σε αυτή. Ορισμένοι εθνικοί φορείς και ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί, σε συμφωνία με την ΕΤΕ, ανέλαβαν πρόσθετες πρωτοβουλίες με στόχο την καλύτερη ενημέρωση των ενδιαφερομένων στις σχετικές αγορές.

4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ

4.1. Κατανομή των πόρων

Στις 8 Ιουνίου 1998, το συνολικό ύψος των επιδοτήσεων προς τις ΜΜΕ των κρατών μελών ήταν 92,3 εκατ. ECU [6]. Το ποσό αυτό ενδέχεται τελικά να μειωθεί ελαφρώς. Όσο υπάρχουν ακόμη εκκρεμή δάνεια προς ΜΜΕ, μπορεί να συνεχιστούν οι ακυρώσεις χορηγήσεων, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την ανάκτηση των επιδοτήσεων. Η κατανομή του συνόλου των επιδοτήσεων στα κράτη μέλη παρουσιάζεται στον Πίνακα 1, κατωτέρω.

[6] Η ανάλυση της παρούσας έκθεσης βασίζεται σε στοιχεία της 8ης Ιουνίου 1998 τα οποία δόθηκαν από την ΕΤΕ. Τα ποσά που ήταν σε εθνικά νομίσματα μετετράπησαν σε ECU με βάση τις ισοτιμίες του τέλους του 1997.

Πίνακας 1. Εκταμιευθείσες επιδοτήσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.2. Προβλεπόμενες και δημιουργηθείσες θέσεις απασχόλησης

Τα αποτελέσματα της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης παρακολουθούνται προσεκτικά. Οι εκταμιεύσεις των επιδοτήσεων ολοκληρώθηκαν στο τέλος του 1997. Αν και παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων χωρών, με βάση τα στοιχεία που υπήρχαν στις 8 Ιουνίου 1998, τα αποτελέσματα της εφαρμογής της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ έχουν ως εξής:

- Οι νέες θέσεις απασχόλησης που δημιουργήθηκαν ήταν 53.789, αριθμός ο οποίος υπερβαίνει κατά 11,8% τις προβλεπόμενες θέσεις με βάση τις αιτήσεις επιδοτήσεων (48.077). Ο ελάχιστος αριθμός νέων θέσεων ο οποίος αντιστοιχούσε στα διαθέσιμα για τη διευκόλυνση 1.000 εκατ. ECU, ήταν 33.333.

- Οι τελικοί δικαιούχοι στα 15 κράτη μέλη ήταν 4.336.

- Το συνολικό εκταμιευθέν ποσό για επιδοτήσεις ανήλθε σε 92,3 εκατ. ECU και αντιστοιχεί σε επιδοτηθέν συνολικό ποσό δανείου 923 εκατ. ECU. Από τη σύγκριση με το συνολικό ποσό της διευκόλυνσης των επιδοτηθέντων δανείων της ΕΤΕ που ανέρχεται σε 1.000 εκατ. ECU και των επιδοτήσεων επιτοκίου που ανέρχεται σε 100 εκατ. ECU, προκύπτει ότι το τελικό ποσοστό απορρόφησης ήταν 92,3%.

- Το συνολικό ποσό της επένδυσης που συνδέεται με τη διευκόλυνση ανήλθε σε 3.800 εκατ. ECU περίπου και η μέση μεμονωμένη επένδυση σε 890.000 ECU.

- Οι εκταμιευθείσες επιδοτήσεις επιτοκίου αντιστοιχούν στο 2,4% περίπου της κεφαλαιουχικής δαπάνης των επενδύσεων. Σύμφωνα με τους κανόνες της διευκόλυνσης, η διαθέσιμη επιδότηση θα μπορούσε να καλύψει έως και το 7,5% της κεφαλαιουχικής δαπάνης της επένδυσης, εφόσον ο δικαιούχος ανελάμβανε το μέγιστο επιτρεπόμενο δάνειο και δημιουργούσε το μεγαλύτερο αριθμό νέων θέσεων απασχόλησης που θα μπορούσαν να επιδοτηθούν.

- Η μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης ήταν 74.450 ECU περίπου και η μέση επιδότηση ανά νέα θέση 1.716 ECU. Η μεγαλύτερη δυνατή επιδότηση ανά νέα θέση θα μπορούσε να ανέρχεται σε 3.000 ECU.

Δεδομένου ότι οι δημιουργηθείσες θέσεις απασχόλησης υπήρξαν περισσότερες από τις προβλεπόμενες, θα μπορούσε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εν γένει βελτίωση των οικονομικών συνθηκών διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον αυξανόμενο ρυθμό των επενδύσεων καθώς και στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.

Τα αποτελέσματα της δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης στα κράτη μέλη με βάση τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ συνοψίζονται στον ακόλουθο πίνακα:

Πίνακας 2. Αποτελέσματα δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι νέες θέσεις απασχόλησης που δημιουργήθηκαν υπερέβησαν τις προβλεφθείσες κατά 12%. ωστόσο, υπήρξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Στην Ισπανία υλοποιήθηκε μόνο το 76% των προβλεπόμενων νέων θέσεων απασχόλησης, ενώ και στη Γερμανία δημιουργήθηκαν λιγότερες θέσεις από τις προβλεφθείσες καθώς οι νέες θέσεις ανήλθαν στο 94% της πρόβλεψης. Το γεγονός ότι οι δημιουργηθείσες θέσεις εργασίας ήταν λιγότερες από τις προβλεπόμενες στις εν λόγω χώρες δεν οφείλεται στην τεχνική εφαρμογή της διευκόλυνσης. Λιγότερες θέσεις από τις προβλεφθείσες δημιουργήθηκαν επίσης στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία, αλλά στις χώρες αυτές ο αριθμός των δανείων που χορηγήθηκαν ήταν πολύ μικρός ώστε να εξαχθούν βάσιμα συμπεράσματα.

Το μέσο ποσό της επιδότησης ανά δημιουργηθείσα νέα θέση απασχόλησης διέφερε σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Παραδείγματος χάριν, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εκταμίευσαν από 20 εκατ. ECU περίπου, αλλά με πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Στη Γερμανία οι νέες θέσεις απασχόλησης με βάση τη διευκόλυνση εισέπραξαν μέση επιδότηση 2.487 ECU, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο άλλο άκρο της κλίμακας, οι νέες θέσεις επιδοτήθηκαν κατά μέσο όρο μόνο με 1.241 ECU. Από τα στοιχεία αυτά καταδεικνύεται ότι οι σχετικές επενδύσεις στη Γερμανία εμφανίζουν μεγαλύτερη ένταση κεφαλαίου από τις αντίστοιχες στο Ηνωμένο Βασίλειο.

4.3. Κατανομή και χρησιμοποίηση των πόρων της Διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ

Κατά την εφαρμογή του προγράμματος η Επιτροπή επεδίωξε να επιτύχει μια δίκαιη κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών. Για το σκοπό αυτό, τα διαθέσιμα ποσά κατανεμήθηκαν σε διάφορα στάδια. Αρχικά, 65 εκατ. ECU από το σύνολο των διαθέσιμων επιδοτήσεων των 100 εκατ. ECU κατανεμήθηκαν ως ενδεικτικά μερίδια μεταξύ των κρατών μελών με βάση το ΑΕγχΠ (με συντελεστή στάθμισης 20%), την ανεργία (30%) και τον πληθυσμό (50%). Κατά το δεύτερο στάδιο, το Δεκέμβριο του 1995, τα νέα κράτη μέλη Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία έλαβαν συνολικά 2,78 εκατ. ECU από τα 35 εκατ. ECU τα οποία δεν είχαν διατεθεί αρχικά. Η αναλογία των νέων κρατών μελών υπολογίστηκε ως το ήμισυ του ποσού που αντιστοιχούσε σε ενδεικτικά μερίδια στην ΕΕ-12 και κατανεμήθηκε μεταξύ τους με τον τρόπο που προαναφέρθηκε. Τα υπόλοιπα 32,22 εκατ. ECU διανεμήθηκαν τον Απρίλιο του 1995 μεταξύ των ΕΕ-12 χωρών με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας για τη ζήτηση επιδοτήσεων που παρατηρήθηκε σε κάθε κράτος μέλος. Τέλος, το Δεκέμβριο του 1995, ένα ποσό 1,65 εκατ. ECU, το οποίο προερχόταν από τους τόκους των ποσών που ήσαν κατατεθειμένα στην ΕΤΕ, διατέθηκε στους εθνικούς φορείς, με βάση τους καταλόγους των αναπληρωματικών δικαιούχων.

Η ανακατανομή των κονδυλίων εντός των κρατών μελών ανατέθηκε στους εθνικούς φορείς, σύμφωνα με τις αρχές που αναφέρθηκαν στην παράγραφο 3.7. Οι φορείς είχαν τη δυνατότητα να ανακατανέμουν τα ποσά, εφόσον υπήρχε ένας κατάλογος αναμονής. Στα περισσότερα κράτη μέλη, μετά την πλήρη ανάληψη των κονδυλίων, οι ΜΜΕ οι οποίες είχαν υποβάλει αίτηση περιλαμβάνονταν σε ένα κατάλογο αναμονής, για την περίπτωση κατά την οποία θα διετίθεντο ποσά, είτε από συμπληρωματικά για τη χώρα κονδύλια είτε από την ακύρωση πιστώσεων που είχαν ήδη αναληφθεί. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες στις οποίες το συνολικό μερίδιο ήταν μικρό, δεν συντάχθηκαν κατάλογοι αναμονής ώστε να μην διαψευσθούν οι προσδοκίες των υποψήφιων δικαιούχων.

Τελικά, από τα 100 εκατ. ECU των κεφαλαίων του προϋπολογισμού που είχαν διατεθεί για επιδοτήσεις, δεν ανελήφθη ποσό ύψους 7,7 εκατ. ECU, ενώ το τελικό ποσοστό απορρόφησης της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ ανήλθε σε 92%. Γενικά, το γεγονός ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η τελική απορρόφηση ήταν χαμηλή οφείλεται στις αρχικές κατανομές των επιδοτήσεων οι οποίες δεν ανελήφθησαν πλήρως, επειδή ορισμένες ΜΜΕ ακύρωσαν τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα. Σε ορισμένες χώρες εντούτοις, όπου το συνολικό ποσό που διετέθη ήταν πολύ μικρό για να εξασφαλίσει την ευρύτερη διάδοση του μέτρου, ή στις οποίες η διευκόλυνση δεν ήταν καθόλου ανταγωνιστική σε σύγκριση με τα εθνικά προγράμματα, ο αριθμός των ενδιαφερομένων υπήρξε πολύ μικρός ώστε να καλύψει την πλήρη ανάληψη των κονδυλίων. Η τελική κατανομή των εκταμιευθέντων ποσών μεταξύ των κρατών μελών παρουσιάζεται στον πίνακα 3, στην επόμενη σελίδα.

Πίνακας 3. Διαθέσιμοι και απορροφηθέντες πόροι

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η ζήτηση και η τελική κατανομή επηρεάστηκαν από διάφορους παράγοντες, που δεν ήταν απαραίτητα οι ίδιοι σε όλα τα κράτη μέλη:

- Η θέση του ενδιάμεσου χρηματοδοτικού οργανισμού στη σχετική αγορά, ιδιαίτερα η ένταση των επιχειρηματικών του σχέσεων με τις ΜΜΕ και οι εκστρατείες μάρκετινγκ των ενδιαμέσων οργανισμών ή των εθνικών φορέων μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά τη ζήτηση.

- Σε ορισμένα κράτη μέλη, και συγκεκριμένα στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία, τα ελκυστικότερα εθνικά προγράμματα ενδέχεται να μείωσαν το ενδιαφέρον για τη διευκόλυνση προς τις ΜΜΕ.

- Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα δάνεια της ΕΤΕ με τα οποία ήταν συνδεδεμένες οι επιδοτήσεις, χορηγούνταν μόνο σε σταθερό επιτόκιο, δεδομένου ότι οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί επέλεγαν αποκλειστικά το εν λόγω επιτόκιο. Σε μια περίοδο πτωτικής πορείας των επιτοκίων, το γεγονός αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην ερμηνεία της μειωμένης ζήτησης που παρατηρήθηκε στο Βέλγιο, στη Δανία, στη Γαλλία, στη Γερμανία και στην Ισπανία.

- Σε ορισμένα κράτη μέλη η έλλειψη ενός μηχανισμού ανακατανομής των κονδυλίων εντός της χώρας μείωσε την τελική απορρόφηση. Στο Βέλγιο και στην Ιρλανδία, στους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς παρείχετο ένα σταθερό ποσό (σε αντίθεση με τους εθνικούς φορείς οι οποίοι διέθεταν τις πιστώσεις με σειρά προτεραιότητας), πράγμα το οποίο σήμαινε ότι αν ένας χρηματοδοτικός ενδιάμεσος δεν ήταν σε θέση να απορροφήσει πλήρως το μερίδιό του, τα χρήματα δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αλλού. Τα κράτη μέλη τα οποία ελάμβαναν πολύ μικρό μερίδιο των κονδυλίων, δεν τηρούσαν εν γένει καταλόγους αναμονής. Συνεπώς, τα κεφάλαια τα οποία απελευθερώνονταν από τις ακυρώσεις των πιστώσεων δεν μπορούσαν να ανακατανεμηθούν.

4.4. Επενδύσεις συνδεόμενες με τη Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ

Πίνακας 4. Μέσος όρος επενδύσεων, δανείων και νέων θέσεων απασχόλησης

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τόσο το μέσο ύψος των επενδύσεων που συνδέονταν με τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ όσο και η παρουσιαζόμενη ένταση εργασίας διέφεραν σημαντικά από χώρα σε χώρα, όπως φαίνεται και στον ανωτέρω πίνακα 4. Το ποσό της μέσης συνολικής επένδυσης ανήλθε σε 893.360 ECU, το 40% του οποίου χρηματοδοτήθηκε από ένα επιμέρους δάνειο του συνολικού δανείου της ΕΤΕ. Κατά μέσο όρο επιδοτήθηκε το 61,2% του επιμέρους δανείου, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ορισμένες επενδύσεις ήταν πολύ μεγάλης έντασης κεφαλαίου ώστε να κριθούν κατάλληλες για πλήρη επιδότηση.

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως στην παράγραφο 3.4., το μέγιστο επιδοτούμενο δάνειο ανά νέα θέση απασχόλησης ήταν 30.000 ECU. Σύμφωνα με τους κανόνες της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ, το ποσό του δανείου της ΕΤΕ μπορούσε να καλύψει μέχρι και το 75% της αξίας της επένδυσης, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι μπορούσαν να επιδοτηθούν επενδύσεις έως 40.000 ECU ανά νέα θέση απασχόλησης. Αυτό προφανώς υπολειπόταν κατά πολύ από το ποσό της μέσης επένδυσης ανά θέση απασχόλησης, ύψους 74.450 ECU, που προέκυψε κατά την εφαρμογή της διευκόλυνσης.

Από την εξέταση των αποτελεσμάτων σε ορισμένα κράτη μέλη μπορούν να προκύψουν στοιχεία για τους παράγοντες οι οποίοι είναι πιθανόν να επηρέασαν το ύψος των δανείων που αφορούσαν τη διευκόλυνση καθώς και τη διακύμανση της αποτελεσματικότητας του κόστους της διευκόλυνσης, δηλαδή το ύψος της μέσης επιδότησης ανά νέα θέση απασχόλησης (πίνακας 3).

Στη Γερμανία, η μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης, 120.791 ECU, ήταν η υψηλότερη στην ΕΕ και συνδυάστηκε με τον δεύτερο χαμηλότερο αριθμό νέων θέσεων ανά επένδυση. Η ένταση κεφαλαίου των επενδύσεων ήταν, συνεπώς, υψηλή. Η μέση επένδυση ανήλθε σε 1.120.930 ECU. Σύμφωνα με τους κανόνες συνολικού δανείου της ΕΤΕ για την εν λόγω διευκόλυνση, η δανειοδότηση της ΕΤΕ μπορεί να καλύπτει έως το 75% ενός έργου. Αυτό σημαίνει ότι το μέσο έργο θα μπορούσε να λάβει χρηματοδότηση από την ΕΤΕ ύψους 841.000 ECU περίπου. Ωστόσο, κατά μέσο όρο, τα δάνεια της ΕΤΕ που απορροφήθηκαν ανήλθαν μόνο σε 241.000 ECU, από τα οποία επιδοτήθηκε το 96%, δηλαδή 231.000 ECU. Συγχρόνως, η μέση επιδότηση ανά νέα θέση απασχόλησης ανήλθε σε 2.487 ECU και ήταν η υψηλότερη στην ΕΕ. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι στη Γερμανία οι επενδυτές προτίμησαν άλλες πηγές χρηματοδότησης, και όχι τα επιμέρους δάνεια από το συνολικό δάνειο της ΕΤΕ, ενώ παράλληλα έκαναν χρήση αυτών των δανείων μέχρι του ποσού που θα τους επέτρεπε να λάβουν το μέγιστο ύψος επιδότησης..

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι επενδύσεις που αφορούσαν τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ ήταν έντασης εργασίας: η χαμηλότερη μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης στην ΕΕ συνδυάστηκε με υψηλό αριθμό νέων θέσεων απασχόλησης ανά δάνειο (19,7), πράγμα το οποίο δείχνει ότι οι επενδύσεις είχαν πολύ μεγαλύτερη ένταση εργασίας από ό,τι η μέση επένδυση της ΕΕ. Η μέση επένδυση ανήλθε σε 707.220 ECU και το μέσο δάνειο της ΕΤΕ σε 391.000 ECU, από το οποίο επιδοτήθηκε ποσό ύψους 244.000 ECU - ή 62,4%. Η μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης ήταν πολύ χαμηλή, μόλις 35.925 ECU, και η μέση επιδότηση ανά νέα θέση απασχόλησης μόνο 1.241 ECU, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο υπήρχαν αναλογικά πολλές επενδυτικές πρωτοβουλίες με μεγάλο δυναμικό δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης, οι οποίες όμως δεν μπορούσαν να λάβουν το σύνολο της επιδότησης των 3.000 ECU ανά νέα θέση απασχόλησης, επειδή η επένδυση ανά νέα θέση ήταν χαμηλότερη των 40.000 ECU ή επειδή το σύνολο της επιδότησης υπερέβαινε το 10% του δανείου των ΜΜΕ.

4.5. Το μέγεθος των δικαιούχων ΜΜΕ

Πίνακας 5. Το μέγεθος των δικαιούχων ΜΜΕ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 3.8, ζητήθηκε από τους εθνικούς φορείς και τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στις μικρού μεγέθους ΜΜΕ, δηλαδή σε εκείνες που είχαν λιγότερους από 250 εργαζόμενους και των οποίων ο κύκλος εργασιών δεν υπερέβαινε τα 20 εκατ. ECU, ή εκείνες που είχαν σύνολο ενεργητικού χαμηλότερο από 10 εκατ. ECU. Στόχος ήταν οι μικρού μεγέθους ΜΜΕ να αποτελέσουν τουλάχιστον το 60% των τελικών δικαιούχων.

Ο πίνακας 5 ανωτέρω δείχνει ότι ο στόχος της προτεραιότητας των μικρών ΜΜΕ επετεύχθη εξ ολοκλήρου και ότι το ποσοστό το οποίο τέθηκε ως αναλογία τους επί του συνόλου υπερκαλύφθηκε κατά πολύ. Σε ολόκληρη την ΕΕ, μόνο το 3,5% των δανείων αφορούσε ΜΜΕ με περισσότερους από 250 εργαζόμενους. Σε δύο μόνο χώρες, στην Αυστρία και στην Πορτογαλία, το ποσοστό των χορηγηθέντων δανείων στις μικρές ΜΜΕ ήταν χαμηλότερο του 80%. Ωστόσο, ο αριθμός των χορηγηθέντων δανείων ήταν ιδιαίτερα χαμηλός για την εξαγωγή ενδεχόμενων σχετικών συμπερασμάτων.

Ο πίνακας 5 δείχνει επίσης ότι η μεγάλη πλειοψηφία των δανείων, 74% σε όλη την ΕΕ, αφορούσε ΜΜΕ με λιγότερους από 50 εργαζομένους.

Πίνακας 6. Νέες θέσεις απασχόλησης και μέγεθος των τελικών δικαιούχων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ενώ αληθεύει ότι οι μικρές επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζόμενους δημιούργησαν αναλογικά λιγότερες νέες θέσεις απασχόλησης σε σχέση με το ποσοστό επιδοτήσεων που έλαβαν, ο βαθμός αποτελεσματικότητας της δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης με τη βοήθεια των επιδοτήσεων επιτοκίου εμφανίζει εν γένει εντυπωσιακές ομοιότητες σε ολόκληρη την ΕΕ.

4.6. Κατανομή ανά τομέα

Πίνακας 7. Κατανομή των επιδοτήσεων ανά τομέα στην ΕΕ-15

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι επιχειρήσεις που ωφελήθηκαν κυρίως από τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ, ήταν οι ΜΜΕ του βιομηχανικού τομέα με 76,8% των επιδοτήσεων και 77,6% των νέων θέσεων απασχόλησης. Περισσότεροι από τους μισούς δικαιούχους που ταξινομήθηκαν στη βιομηχανία, ενέπιπταν σε τέσσερις τομείς. Από αυτούς, ο τομέας της μεταποίησης μετάλλων και κατασκευής μηχανολογικού εξοπλισμού, με το 20,6% των επιδοτήσεων της βιομηχανίας και το ίδιο ποσοστό στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, ήταν ο σημαντικότερος. Άλλοι σημαντικοί τομείς ήταν τα είδη διατροφής, η βιομηχανία ελαστικού και πλαστικών υλών, η κατασκευή ηλεκτρολογικών και ηλεκτρονικών καθώς και οι υπηρεσίες ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.

Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι τομείς της βιοτεχνίας και του εμπορίου, της διανομής και άλλων τοπικών υπηρεσιών αποκλείσθηκαν από το ευεργέτημα του προσωρινού μηχανισμού, σύμφωνα με τις οδηγίες των αντίστοιχων κυβερνήσεων (Γερμανία, Ιταλία).

Ωστόσο, ο ανωτέρω πίνακας καταδεικνύει ότι οι επιδοτήσεις κατανεμήθηκαν ευρύτατα μεταξύ των τομέων και ότι οι δημιουργηθείσες νέες θέσεις απασχόλησης ήταν αξιοσημείωτα ανάλογες με τα ποσοστά των επιδοτήσεων.

4.7. Ο ρόλος των ενδιαμέσων χρηματοδοτικών οργανισμών

Στις χώρες της ΕΕ-12 οι περισσότεροι εθνικοί φορείς και ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί υπήρξαν από μακρού ενδιάμεσοι σε συνολικές δανειοδοτήσεις της ΕΤΕ και διέθεταν την επιτόπια υποδομή για τη χορήγηση επιμέρους δανείων από συνολικά δάνεια καθώς και για τη σχετική παροχή στοιχείων προς την ΕΤΕ. Ωστόσο, η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ προσέθεσε στις συνήθεις διαδικασίες των συνολικών δανείων σημαντικές νέες υποχρεώσεις. Οι ενδιάμεσοι οργανισμοί είχαν την ευθύνη για τη διανομή πληροφοριών σχετικά με τη δυνατότητα λήψης επιδοτήσεων επιτοκίου, τη συγκέντρωση των σχετικών αιτήσεων, τη συγκέντρωση των δηλώσεων καλής πίστης για τη δημιουργία των νέων θέσεων απασχόλησης και την πληρωμή των χορηγούμενων επιδοτήσεων στους τελικούς δικαιούχους.

Μεταξύ των κρατών μελών εξακολουθούν ακόμη να υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον αφορά το χρηματοοικονομικό περιβάλλον των ΜΜΕ. Ως εκ τούτου, παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των ενδιάμεσων οργανισμών από χώρα σε χώρα. Παραδείγματα χωρών στα οποία η διάθεση της διευκόλυνσης θα μπορούσε να λεχθεί ότι ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική, αποτελούν η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία. Κάθε μια από τις χώρες αυτές εφάρμοσε ένα διαφορετικό μηχανισμό.

- Στη Γαλλία, ως εθνικός φορέας ενήργησε ένας κρατικός οργανισμός, η Caisse des Dιpτts et Consignations, ενώ η διευκόλυνση διετίθετο από ένα δίκτυο συνεταιριστικών κυρίως τραπεζών, χωρίς τη συμμετοχή των μεγάλων εμπορικών τραπεζών. Η επιτυχία της διευκόλυνσης φαίνεται να ήταν το αποτέλεσμα της μεγάλης εξειδίκευσης των ενδιάμεσων οργανισμών στις συναλλαγές με τις ΜΜΕ.

- Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι διαθέσιμοι πόροι απορροφήθηκαν εξ ολοκλήρου και υπήρξε καλή γεωγραφική κατανομή, αν και ένας μόνον ενδιάμεσος που αποτελούσε επίσης τον εθνικό φορέα, η Barclays Bank, διένειμε το 83% των συνολικών επιδοτήσεων. Στην περίπτωση αυτή η επιτυχία φαίνεται να στηρίχθηκε στην ευρεία εκστρατεία προώθησης της Barclays, στην οποία περιλαμβάνεται και η εκτύπωση ειδικών εντύπων για το σκοπό αυτό.

- Στη Σουηδία, η ΑΒ Svensk Exportkredit (SEK), ένας εξειδικευμένος χρηματοδοτικός οργανισμός ιδιοκτησίας του κράτους και των εμπορικών τραπεζών, διαχειρίστηκε τη διάθεση των επιδοτήσεων. Ενήργησε ως εθνικός φορέας και ως άμεσος λήπτης της χρηματοδότησης της ΕΤΕ, την οποία εν συνεχεία διαβίβασε στους ενδιάμεσους τραπεζικούς οργανισμούς για τη χορήγηση των δανείων της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ. Τα καλά αποτελέσματα που επετεύχθησαν στη Σουηδία φαίνεται ότι οφείλονται σε μια μεγάλη εκστρατεία που ανέλαβε η SEK προκειμένου να δώσει ευρύτερη δημοσιότητα στη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ.

Εξάλλου, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες, οι οποίες εφάρμοσαν παρόμοιους μηχανισμούς διάθεσης, επέτυχαν επίσης ευρεία κάλυψη των αντιστοίχων αγορών των ΜΜΕ και απορρόφησαν πλήρως τους πόρους τους οποίους έλαβαν, πιθανότατα χάρη σε μια δυναμική εκστρατεία προώθησης.

Στην Ισπανία και στη Γερμανία, η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ ενσωματώθηκε σε υφιστάμενα εθνικά προγράμματα, και η διαχείρισή τους έγινε από την ICO και την KfW αντίστοιχα. Το γεγονός αυτό επέτρεψε την πρόσβαση στη διευκόλυνση μέσω ολόκληρου του τραπεζικού τομέα. Και στις δύο, όμως, χώρες η επιδότηση διανεμήθηκε κατά τρόπο που περιόρισε τα άμεσα οφέλη προς τις ΜΜΕ. Αντίθετα προς την πρακτική που εφαρμόστηκε σε άλλα κράτη μέλη, στην Ισπανία και στη Γερμανία η επιδότηση δεν χορηγήθηκε ως αρχική καταβολή μετρητών, αλλά χρησιμοποιήθηκε για τη μείωση του ανεξόφλητου δανειακού κεφαλαίου.

Το διαθέσιμο ποσό σε κάθε κράτος μέλος φαίνεται να είχε μεγάλη επίπτωση στην επιτυχία της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ. Στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο, στην Πορτογαλία, στην Αυστρία και στη Φινλανδία, των οποίων το μερίδιο κυμαινόταν από 114.000 έως 1.430.000 ECU, το διαθέσιμο ποσό ήταν τόσο χαμηλό ώστε επέτρεπε τη χρηματοδότηση πολύ λίγων τελικών δικαιούχων, γεγονός που καθιστούσε την ύπαρξη ενός μεγάλου αριθμού ενδιάμεσων χρηματοδοτικών οργανισμών άσκοπη και δαπανηρή.

Η υποχρέωση πλήρους επιστροφής των επιδοτήσεων στην περίπτωση κατά την οποία ο δικαιούχος επέλεγε να εξοφλήσει το δάνειο πριν από το πέμπτο έτος, ίσως να μην ήταν αρμόζουσα στα πλαίσια της συγκεκριμένης διευκόλυνσης.

4.8. Διαδικασίες και διοικητικές δαπάνες

Οι επιδοτήσεις στα πλαίσια της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ αποτελούσαν ουσιαστικά μια επιβράβευση για τις νέες θέσεις απασχόλησης. Ωστόσο, η υποχρέωση των υποψηφίων δικαιούχων να υποβάλουν επενδυτικά σχέδια και η απαίτηση μερικής χρηματοδότησης των εν λόγω επενδύσεων από τα επιμέρους δάνεια του συνολικού δανείου της ΕΤΕ, εξασφάλιζαν τη συμμετοχή στο πρόγραμμα πραγματικών επενδύσεων για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Επίσης, με την έγκαιρη ανάληψη δέσμευσης όσον αφορά τις διαθέσιμες επιδοτήσεις, οι ΜΜΕ ενθαρρύνονταν να προωθήσουν τις επενδύσεις τους για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.

Η χορήγηση των επιδοτήσεων με βάση τις δηλώσεις καλής πίστης για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας είχε πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η βεβαίωση με βάση τη δήλωση του δικαιούχου μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα λαθών και παρέχει περιορισμένη προστασία έναντι της αναληθούς παρουσίασης των πραγμάτων. Από την άλλη πλευρά, ήταν επιθυμητή η μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων των επιδοτήσεων με την όσο το δυνατόν ταχύτερη καταβολή τους στους δικαιούχους καθώς και τον περιορισμό των διοικητικών δαπανών για τις ΜΜΕ.

Κατά την εφαρμογή της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ, η ΕΤΕ, οι εθνικοί φορείς και οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί επωμίστηκαν ένα μεγάλο διοικητικό φόρτο χωρίς, ωστόσο, να αποζημιωθούν επαρκώς. Σε πολλές περιπτώσεις οι ενδιάμεσοι χρειάστηκε να καθιερώσουν νέες εσωτερικές διαδικασίες για την εξυπηρέτηση του προγράμματος και να εκδώσουν με δικά τους έξοδα πληροφοριακό υλικό. Οι εθνικοί φορείς έλαβαν ως αμοιβή το 1% των επιδοτήσεων που εκταμιεύτηκαν, ποσό το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ανεπαρκές σε σχέση με τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν. Είναι πιθανό ο διοικητικός φόρτος των ενδιάμεσων χρηματοδοτικών οργανισμών να υποτιμήθηκε κατά τη θέσπιση του προγράμματος. Παραδείγματος χάριν, δεν προβλέφθηκε καθόλου η κάλυψη των δαπανών που συνεπάγεται για τους ενδιάμεσους η ακύρωση των δανειοδοτήσεων ή η ανάκτηση των επιδοτήσεων.

4.9. Η αποτελεσματικότητα της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ ως μέσο δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης

Το συνολικό ποσό το οποίο προοριζόταν για τη διευκόλυνση προς τις ΜΜΕ, δηλαδή 100 εκατ. ECU, αντιστοιχεί σε έναν ελάχιστο αριθμό 33.333 νέων θέσεων απασχόλησης. Για διάφορους λόγους που προαναφέρθηκαν, το συνολικό ποσό των επιδοτήσεων οι οποίες εκταμιεύτηκαν ήταν μόνο 93,2 εκατ. ECU, αλλά οι πραγματικές νέες θέσεις απασχόλησης ανήλθαν σε 54.000 περίπου. Συνεπώς, οι νέες θέσεις με βάση το πρόγραμμα υπερέβησαν κατά πολύ τον προβλεπόμενο ελάχιστο στόχο.

Η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη διαχείριση της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ υπεγράφη τον Ιούνιο του 1994. μετά την υπογραφή της, η Τράπεζα μπόρεσε να συνάψει τις απαραίτητες συμφωνίες με τους εθνικούς φορείς και τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς των κρατών μελών. Οι περισσότερες από τις εν λόγω συμφωνίες, όπως οι συμφωνίες με τους εθνικούς φορείς, συνήφθησαν μεταξύ του Αυγούστου και του Οκτωβρίου του 1994. Η αρχική προθεσμία υποβολής των αιτήσεων για επιδοτήσεις ήταν το τέλος Ιουλίου 1995, αλλά στη συνέχεια παρατάθηκε έως τον Δεκέμβριο του 1995. Κανονικά, η δυνατότητα είσπραξης των επιδοτήσεων θα έπρεπε να είχε ενθαρρύνει τις ΜΜΕ να προχωρήσουν στην αξιολόγηση και την πραγματοποίηση επενδύσεων για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Ορισμένοι ενδιάμεσοι οργανισμοί, εντούτοις, εξέφρασαν την άποψη ότι κάποιες επενδύσεις ενδέχεται να επισπεύθησαν προκειμένου να επωφεληθούν από τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ.

Από το ύψος της μέσης επιδότησης προκύπτει επίσης ότι η επιδότηση δεν επαρκούσε από μόνη της για να δικαιολογήσει τη δημιουργία πρόσθετων μόνιμων θέσεων απασχόλησης. Η μέση επιδότηση ανά νέα θέση απασχόλησης ήταν 1.716 ECU και η μέση συνολική επιδότηση η οποία εισπράχθηκε από τους δικαιούχους 21.300 ECU, δηλαδή το 2,4% της κεφαλαιουχικής δαπάνης της μέσης επένδυσης.

Η Επιτροπή δεν ισχυρίζεται ότι οι μειώσεις επιτοκίου αποτελούν το μοναδικό καθοριστικό παράγοντα στην απόφαση ενός δικαιούχου να αναλάβει ένα επενδυτικό έργο. Οι εν λόγω μειώσεις ανήκουν σε μια δέσμη μέτρων, η οποία περιλαμβάνει το δάνειο καθαυτό με χαμηλότερο από το σύνηθες βασικό επιτόκιο καθώς και μέτρα σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. τα ανωτέρω, σε συνδυασμό μεταξύ τους, ευνοούν την επίτευξη των πρωταρχικών κοινοτικών στόχων.

Το μέσο μέγεθος των επενδύσεων ήταν 890.000 ECU και ο μέσος όρος των νέων θέσεων που δημιουργήθηκαν 12,4. Αν ληφθεί υπόψη ότι η πλειοψηφία των δικαιούχων ήταν μικρές ΜΜΕ, οι επενδύσεις οι οποίες έγιναν στα πλαίσια του προγράμματος πρέπει να θεωρηθεί ότι υπήρξαν σημαντικές για τις επιχειρήσεις και ότι δημιούργησαν σοβαρές προοπτικές επέκτασης των δραστηριοτήτων τους. Συνεπώς, οι περισσότερες νέες θέσεις απασχόλησης φαίνεται ότι δημιουργήθηκαν με στόχο να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα. Εξάλλου, η επιδότηση αφορούσε μόνο μόνιμες θέσεις απασχόλησης, ενώ καταβαλλόταν έξι μήνες μετά τη δημιουργία των θέσεων, πράγμα το οποίο σήμαινε ότι το προσληφθέν προσωπικό θα είχε κατά πάσα πιθανότητα συμπληρώσει τη δοκιμαστική περίοδο και θα καλυπτόταν από τη συνήθη προστασία σε περίπτωση απόλυσης.

4.10. Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των επιδοτήσεων επιτοκίου

Η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ επιδοτούσε το επιτόκιο των επιμέρους δανείων του συνολικού δανείου της ΕΤΕ προς τις ΜΜΕ, εφόσον επληρούντο ορισμένα κριτήρια σχετικά με τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 3.5, η επιδότηση 2% υπολογιζόταν επί ενός ονομαστικού πενταετούς δανείου εξοφλητέου εξ ολοκλήρου κατά τη λήξη του, το οποίο ωστόσο καταβαλλόταν ολόκληρο έξι μήνες μετά τη δημιουργία των νέων θέσεων απασχόλησης και όταν η πρώτη πληρωμή τόκων του υποκειμένου δανείου είχε καταστεί απαιτητή.

Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η επιδότηση αποτελούσε στην πραγματικότητα μια επιβράβευση για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, μπορούσε να αναληφθεί μόνον από τις ΜΜΕ που ήταν δανειολήπτες των επιμέρους δανείων του συνολικού δανείου της ΕΤΕ. Η εξάρτηση με τη λήψη του δανείου συνέδεε έμμεσα τις επιδοτήσεις με τις επενδύσεις. Το γεγονός αυτό με τη σειρά του συντελούσε στο να είναι οι επιδοτούμενες θέσεις μόνιμες..

Στο πλαίσιο των συνολικών δανείων, η ΕΤΕ χορηγεί δάνεια προς τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς για την περαιτέρω δανειοδότηση των ΜΜΕ. Ο πιστωτικός κίνδυνος των επιμέρους δανείων του συνολικού δανείου αναλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από τον ενδιάμεσο χρηματοδοτικό οργανισμό. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το συνολικό ποσό των χορηγουμένων προς τις ΜΜΕ δανείων δεν αυξήθηκε, αλλά ότι είχε ευνοϊκότερους όρους.

Η προσθήκη των επιδοτήσεων αυτών στα συνολικά δάνεια της ΕΤΕ άνοιξε επίσης μια δίοδο για τη διάθεσή τους μέσω των υφιστάμενων τραπεζών οι οποίες διαχειρίζονται συνολικά δάνεια της ΕΤΕ. Έτσι δεν χρειάστηκε να δημιουργηθεί ένα εντελώς νέο κύκλωμα για τη διάθεση των επιδοτήσεων. Οι επενδύσεις των ΜΜΕ που αφορούσαν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και χρηματοδοτήθηκαν από άλλες πηγές, αποκλείσθηκαν με αποτέλεσμα να μην μπορούν να επιδοτηθούν από τη διευκόλυνση για τις ΜΜΕ.

Όπως προαναφέρθηκε στο κεφάλαιο 3.4, για κάθε νέα θέση απασχόλησης μπορούσε να επιδοτηθεί τμήμα δανείου έως 30.000 ECU. Επειδή από τα επιμέρους δάνεια του συνολικού δανείου της ΕΤΕ μπορούσε να χρηματοδοτηθεί έως το 75% της κεφαλαιουχικής δαπάνης της επένδυσης, το μέγιστο ποσό επένδυσης ανά νέα θέση απασχόλησης το οποίο μπορούσε να επιδοτηθεί εξ ολοκλήρου ανερχόταν σε 40.000 ECU. Το ποσό αυτό συγκρινόμενο με την πραγματική μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης των 74.450 ECU ήταν χαμηλό και είχε ως αποτέλεσμα μια χαμηλή μέση πραγματική επιδότηση ανά θέση απασχόλησης.

Η δικαιούχος ΜΜΕ ελάμβανε την επιδότηση μόνον αφού είχε καλύψει όλες τις προϋποθέσεις οι οποίες προβλέπονταν από τη διευκόλυνση, δηλαδή όταν οι νέες θέσεις για τις οποίες εχορηγείτο η επιδότηση προϋπήρχαν τουλάχιστον από έξι μηνών και η πρώτη πληρωμή τόκων του δανείου για τη χρηματοδότηση της υποκείμενης επένδυσης είχε καταστεί απαιτητή. Βάσει των κανόνων της διευκόλυνσης για τις ΜΜΕ, σε περίπτωση που ένας τελικός δικαιούχος επέλεγε την αποπληρωμή του δανείου πριν από την πάροδο της πενταετίας, οι αντίστοιχες επιδοτήσεις έπρεπε να επιστραφούν στο σύνολό τους. Η απαίτηση αυτή φαίνεται να είναι μάλλον υπερβολικά αυστηρή όταν τα επιτόκια μειώνονται με ταχείς ρυθμούς και οι δικαιούχοι επιθυμούν να μεταβάλουν τους όρους του δανείου.

Προκειμένου να διασφαλισθεί η ταχεία εφαρμογή του προγράμματος, οι διαδικασίες - για να αποφευχθούν οι άσκοπες περιπλοκές - περιλάμβαναν μόνο την υποβολή μιας αίτησης καθώς και μιας δήλωσης καλής πίστης σχετικά με τη δημιουργία των νέων θέσεων απασχόλησης..

Το σύστημα διανομής μέσα από τους υφιστάμενους διαύλους επέτρεψε την ταχεία εφαρμογή του προγράμματος σε όλα τα κράτη μέλη, περιορίζοντας ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις την ευελιξία του μέσου και δημιουργώντας μικρές διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή στο σύνολο της Κοινότητας.

Η απόφαση για τη διευκόλυνση των ΜΜΕ ελήφθη στη διάσκεψη κορυφής της Κοπεγχάγης τον Ιούνιο του 1993. Την εποχή εκείνη στα περισσότερα κράτη μέλη η οικονομική ανάπτυξη παρουσίαζε επιβράδυνση. (Πρβλ. 1.1 Εισαγωγή - Γενικό οικονομικό πλαίσιο). Η τελική απόφαση με τις λεπτομέρειες εφαρμογής, τους στόχους και το ύψος των ποσών εγκρίθηκε μόλις τον Απρίλιο του 1994. Η διευκόλυνση γενικά ετέθη σε πλήρη εφαρμογή έως το φθινόπωρο του 1994, όταν οι ευρωπαϊκές οικονομίες είχαν αρχίσει ήδη να ανακάμπτουν. Επιπλέον, τα επιτόκια στα περισσότερα κράτη μέλη άρχισαν να μειώνονται και υπήρχε η προσδοκία - η οποία εν συνεχεία επιβεβαιώθηκε - ότι η πτώση θα συνεχιζόταν.

5. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ

Οι πιστώσεις του προϋπολογισμού που αφορούν την πληρωμή επιδοτήσεων επιτοκίου ανήλθαν σε 65,5 εκατ. ECU για το 1994, τα οποία μεταφέρθηκαν στην Τράπεζα κατά τη διάρκεια του 1994. Το 1995, πιστώσεις ύψους 2,75 εκατ. ECU εγκρίθηκαν και καταβλήθηκαν από τον προϋπολογισμό του 1995. Η Επιτροπή, στο σχέδιο προϋπολογισμού του 1996, πρότεινε για τις επιδοτήσεις επιτοκίου ποσό 7,75 εκατ. ΕCU το οποίο καταβλήθηκε στις αρχές του 1996. Βάσει των πιστώσεων που αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε αυτή τη γραμμή του προϋπολογισμού, κατεβλήθησαν στο τέλος του 1996 17,5 εκατ. ECU επιπλέον, ώστε να καλυφθεί πλήρως το κόστος της διευκόλυνσης.

Συνολικά η διευκόλυνση πιστώθηκε με 93,5 εκατ. ECU, τα οποία εκταμιεύτηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου προς τους δικαιούχους. Επιπλέον ποσό επεστράφη στον προϋπολογισμό το 1998. Στις 31.12.1998 το υπόλοιπο στον λογαριασμό της Κοινότητας ήταν 656.476 ECU.

Όλοι οι χρηματοδοτικοί πόροι που έχουν διατεθεί στην ΕΤΕ για την καταβολή των επιδοτήσεων επιτοκίου μεταφέρθηκαν σε πίστωση ειδικού λογαριασμού που τηρείται στην Τράπεζα. Ο λογαριασμός πιστώνεται και θα πιστώνεται κάθε μήνα με τους τόκους των κεφαλαίων. Ίσως ο λογαριασμός της Κοινότητας θα πρέπει να διατηρηθεί για μερικά ακόμη χρόνια, ώστε να δέχεται επιστροφές επιδοτήσεων.

6. ΕΚΚΡΕΜΗ ΘΕΜΑΤΑ

Οι αιτήσεις καταβολής των επιδοτήσεων έπρεπε να έχουν υποβληθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου 1997, ημερομηνία κατά την οποία το δάνειο για τις ΜΜΕ θα έπρεπε να έχει ουσιαστικά εκταμιευθεί και η πρώτη πληρωμή τόκων να έχει καταστεί απαιτητή. Αν θεωρήσουμε ότι οι τόκοι υπολογίζονται κάθε εξάμηνο, τότε τα τελευταία δάνεια για τις ΜΜΕ θα έπρεπε να έχουν εκταμιευθεί μέχρι το τέλος του 1996, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι η πενταετής περίοδος κατά την οποία δεν μπορούν να αποπληρωθούν χωρίς επιστροφή της επιδότησης λήγει στο τέλος του 2001. Ο συνολικός αριθμός των δανείων που ενδέχεται κατά συνέπεια να ακυρωθούν ίσως συνεχίσει να αυξάνεται για μερικά ακόμη χρόνια. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να διατηρηθούν πιθανώς μέχρι τα μέσα του 2002 οι διοικητικές διαδικασίες για την ανάκτηση των επιδοτήσεων και την επιστροφή τους στον λογαριασμό της Κοινότητας που τηρείται στην ΕΤΕ και, συνεπώς, στον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ εξαιρούσε τις ΜΜΕ οι οποίες είχαν επωφεληθεί από άλλα δάνεια της ΕΤΕ στο πλαίσιο άλλων συμφωνιών ή από δάνεια της ΕΚΑΧ. Αποκαλύφθηκαν μερικές περιπτώσεις κατά τις οποίες η διευκόλυνση για τις ΜΜΕ συνδυάστηκε με χρηματοδότηση της ΕΚΑΧ και ήδη οι υπηρεσίες της Επιτροπής καθώς και της ΕΤΕ ερευνούν για να προσδιορίσουν την ακριβή φύση αυτών των δανειοδοτήσεων και να λάβουν τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα.

Είναι πιθανόν επίσης να έγιναν πληρωμές επιδοτήσεων προς τελικούς δικαιούχους οι οποίοι δεν πληρούσαν εξ ολοκλήρου τις προϋποθέσεις της διευκόλυνσης προς τις ΜΜΕ. Οι σημαντικότερες περιπτώσεις ανωμαλιών είναι εκείνες κατά τις οποίες ο αριθμός των νέων θέσεων απασχόλησης είναι μικρότερος από αυτόν που δηλώθηκε καθώς και εκείνες κατά τις οποίες κατεβλήθη μεγαλύτερο ποσόν επιδότησης επειδή στο κόστος της επένδυσης περιελήφθη και ο ΦΠΑ. Η ΕΤΕ σε συνεργασία με τους εθνικούς φορείς και τους ενδιάμεσους οργανισμούς εξετάζει την έκταση της εν λόγω πρακτικής, προκειμένου να αναλάβει δράση για την ανάκτηση του αναλογούντος μέρους των επιδοτήσεων.

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

7.1. Επιτεύγματα

Η διευκόλυνση προς τις ΜΜΕ υπήρξε λίαν επιτυχής, δεδομένου ότι πέτυχε τους στόχους της με μικρό κόστος. Συνέβαλε στη δημιουργία 54.000 περίπου νέων θέσεων απασχόλησης σε όλη την ΕΕ, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον ελάχιστο στόχο των 33.333. Λόγω του ότι η απασχόληση συνδέθηκε με την ανάπτυξη μέσω της πραγματοποίησης επενδύσεων, οι πιθανότητες διατήρησης των νέων θέσεων εργασίας φαίνονται να είναι υψηλές. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει μόνο τις θέσεις άμεσης απασχόλησης και δεν λαμβάνει υπόψη την έμμεση απασχόληση.

Αν και παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, η μέση επιδότηση για κάθε νέα θέση απασχόλησης ήταν μόνο 1.716 Ecu, αντιπροσωπεύοντας μια εξαιρετικά καλή χρηματική ανταπόδοση. Δεδομένου ότι η μέση επένδυση ανά νέα θέση απασχόλησης ήταν 72.000 Ecu, η διευκόλυνση επιδότησε περίπου 3.800 εκατ. Ecu επενδύσεων για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης σε ένα ευρύ φάσμα του τομέα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών.

Ο στόχος σύμφωνα με τον οποίο το 60% των τελικών δικαιούχων έπρεπε να είναι μικρές ΜΜΕ με λιγότερους από 250 εργαζομένους επεκτάθηκε επίσης σημαντικά, με 96% των επιδοτούμενων ΜΜΕ να εμπίπτει στην εν λόγω κατηγορία και πάνω από το 73% να απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζομένους.

Η χρήση από την ΕΤΕ των υφιστάμενων χρηματοδοτικών της ενδιάμεσων συνολικού δανείου συνέβαλε στην ταχεία εφαρμογή της διευκόλυνσης καθώς και στην αντίστοιχη ταχεία δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.

7.2. Διδάγματα

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η εφαρμογή δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλη την ΕΕ. Σε ορισμένες χώρες, τα μερίδια από την κατανομή της επιδότησης ήταν πιθανώς πολύ μικρά ώστε να αξίζουν μια εκτεταμένη ενημερωτική εκστρατεία. Επίσης, η ΕΤΕ, οι εθνικοί φορείς και οι ενδιάμεσοι συνολικού δανείου επωμίσθηκαν ένα σχετικά μεγάλο διοικητικό φόρτο έναντι μικρής ή καμίας αμοιβής. Συνεπώς, ίσως είναι σκόπιμο σε μελλοντικά προγράμματα παρόμοιας φύσης η Επιτροπή να διατηρεί την αρμοδιότητα διαχείρισης των επιδοτήσεων.

Όσον αφορά τους τελικούς δικαιούχους, το γεγονός ότι τα δάνεια δεν ήταν δυνατό να αποπληρωθούν νωρίτερα, κατά τη διάρκεια μιας περιόδου πτωτικής πορείας των επιτοκίων, χωρίς την ολική απώλεια της επιδότησης, επέσυρε αρνητικά σχόλια. μια αναλογική απώλεια θα ήταν περισσότερο κατάλληλη.

Όσο για την πιστοποίηση της δημιουργίας των νέων θέσεων απασχόλησης από τον ίδιο τον δικαιούχο, φάνηκε εκ των υστέρων ότι παρουσιάζει μειονεκτήματα και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη δήλωση υπερβολικού αριθμού θέσεων απασχόλησης.

Όπως συνηθίζεται στα προγράμματα συνολικού δανείου, ο ενδιάμεσος χρηματοδοτικός οργανισμός φέρει εξ ολοκλήρου τον πιστωτικό κίνδυνο. Αν και το γεγονός αυτό παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι η Κοινότητα δεν διατρέχει κίνδυνο απωλειών εξαιτίας μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δάνειο, είναι πιθανό ορισμένες οικονομικά ασθενέστερες ΜΜΕ να μην είχαν για το λόγο αυτό τη δυνατότητα πρόσβασης στα ανωτέρω δάνεια και στις σχετικές επιδοτήσεις. Η Επιτροπή έλαβε το γεγονός αυτό υπόψη της κατά το σχεδιασμό μεταγενέστερων προγραμμάτων και κυρίως εκείνων που παρέχουν εγγυήσεις.