Από τα πορίσματα της αξιολόγησης επιβεβαιώνεται ότι το πρόγραμμα ΠΝΕ χαρακτηρίζεται από συνοχή. Πρώτον, η οικεία λογική παρέμβασης (βλέπε Σχήμα 1 1 Λογική παρέμβασης του προγράμματος πρόληψης των ναρκωτικών και σχετικής ενημέρωσης (2007-2013) παρουσιάζει εσωτερική συνάφεια, δηλαδή οι στόχοι, οι εκτιμήσεις, οι δραστηριότητες και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα του προγράμματος δεν είναι αντιφατικά.

Δεύτερον, τα διάφορα χρηματοδοτικά μέσα (επιδοτήσεις ενεργειών, επιδοτήσεις λειτουργίας και σύναψη δημοσίων συμβάσεων) είναι συμπληρωματικά και δεν αλληλεπικαλύπτονται.

Τέλος, βάσει περιορισμένων στοιχείων, υποδηλώνεται η ύπαρξη συνεργειών μεταξύ του προγράμματος ΠΝΕ και άλλων ενωσιακών και εθνικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης αναφέρθηκαν ορισμένες συνέργειες. Ορισμένες από τις δραστηριότητες που συνέβαλαν στη δημιουργία συνεργειών ήταν η διάδοση των πορισμάτων των έργων· η ανάπτυξη δικτύων· οι κοινές δράσεις· και η συνεργασία.

2.2.2Συμπληρωματικότητα σε επίπεδο έργων

Περιλήψεις των έργων με πληροφορίες σχετικά με όλα τα χρηματοδοτούμενα έργα στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΝΕ δημοσιοποιήθηκαν στον δικτυακό τόπο της ΓΔ Δικαιοσύνης που είναι αφιερωμένος στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών για το πρόγραμμα ΠΝΕ. Επιλεγμένες πληροφορίες σχετικά με τα έργα διατίθενται επίσης στον δικτυακό τόπο του ΕΚΠΝΤ. Επιπλέον, η δημοσίευση με τίτλο «Projects, studies and research on illicit drugs funded by the European Commission 2007–2010 (Έργα, μελέτες και έρευνα σχετικά με παράνομα ναρκωτικά, με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2007-2010)» περιλάμβανε εκτενή επισκόπηση των χρηματοδοτούμενων έργων στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΝΕ, του προγράμματος για την υγεία, του FP7 και του ISEC την περίοδο 2007-2010. Μια άλλη δημοσίευση με τίτλο «New Psychoactive Substances Projects, Studies and Research (Νέες ψυχοδραστικές ουσίες, έργα, μελέτες και έρευνα)» παρείχε επίσης πληροφορίες για έργα που εστιάζουν στις νέες ψυχοδραστικές ουσίες και χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΝΕ, του προγράμματος για την υγεία, του FP6, του FP7 και του ISEC (από το 2007 έως το 2013).

Ο κίνδυνος της αλληλεπικάλυψης έργων μειώθηκε περαιτέρω λόγω των απαιτήσεων και των προτεραιοτήτων που τέθηκαν στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προσφορών για το πρόγραμμα ΠΝΕ. Η συλλογή δεδομένων που πραγματοποιήθηκε μέσω της χαρτογράφησης έργων, των συνεντεύξεων παρακολούθησης και της διαδικτυακής έρευνας κατέδειξε ότι ορισμένα έργα του προγράμματος ΠΝΕ ήταν συμπληρωματικά με χρηματοδοτούμενα έργα άλλων προγραμμάτων της ΕΕ. Παραδείγματα συμπληρωματικότητας των έργων παρατηρούνται επίσης μεταξύ προγραμμάτων της ΓΔ Δικαιοσύνης (JPEN, JCIV, FRC και Daphne III).

2.3ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος αναφέρεται στον βαθμό επίτευξης των στόχων του προγράμματος και στον βαθμό κατά τον οποίο τα έργα του προγράμματος ΠΝΕ είχαν επιτυχή έκβαση σε ό,τι αφορά την επίτευξη των στόχων του εν λόγω προγράμματος.

2.3.1Επιτεύγματα του προγράμματος

Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα υποδηλώνουν ότι το πρόγραμμα ΠΝΕ υπήρξε συνολικά αποτελεσματικό σε ό,τι αφορά την επίτευξη των γενικών του στόχων. Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι μόνο 51 πρωτοβουλίες συγχρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου χρηματοδότησης 2007-2013. Συνεπώς, μόνο σχετική μπορεί να είναι η συμβολή στην επίτευξη του στόχου που αφορά την πρόληψη και τη μείωση της χρήσης ναρκωτικών στην ΕΕ. Ωστόσο, το πρόγραμμα ΠΝΕ συνέβαλε στην προώθηση της ενδοευρωπαϊκής ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης σχετικά με τα ναρκωτικά και τις επιβλαβείς συνέπειές τους, ιδίως μεταξύ των νέων και των χρηστών ναρκωτικών.

Επιπλέον, χρηματοδοτούμενες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΝΕ οδήγησαν σε βελτίωση του διαλόγου για τα ναρκωτικά και ενθάρρυναν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, ιδίως μεταξύ ΜΚΟ, κοινωνικών λειτουργών, φορέων χάραξης πολιτικής και εμπειρογνωμόνων. Οι πρωτοβουλίες είχαν ευρύτερο αντίκτυπο στα κράτη μέλη όπου υλοποιήθηκαν οι περισσότερες από αυτές, κυρίως στα ακόλουθα: Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Βουλγαρία, Εσθονία και Βέλγιο.

Ωστόσο, οι δράσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ΠΝΕ συνέβαλαν σε κάποιο βαθμό στην υλοποίηση της στρατηγικής και των σχετικών σχεδίων δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η υλοποίηση και η ανάπτυξη της στρατηγικής και των σχετικών σχεδίων δράσης για τα ναρκωτικά καλύφθηκε σε μικρότερο βαθμό από τις δράσεις σε σύγκριση με άλλους στόχους/προτεραιότητες.

Το πρόγραμμα πέτυχε τον γενικό στόχο του, μεταξύ άλλων μέσω της σύναψης δημοσίων συμβάσεων. Το πρόγραμμα εστίασε λιγότερο στη στήριξη της ανάπτυξης νομοθεσίας και πολιτικών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο και περισσότερο στην ανάπτυξη νέων πρακτικών σχετικά με την πρόληψη/μείωση της χρήσης ναρκωτικών. Ωστόσο, δεν υπήρξε εξίσου επιτυχές στην ενσωμάτωση των εν λόγω πολιτικών σε επίπεδο ΕΕ. Επίσης, λίγα μόνο έργα συνέβαλαν στην ανάπτυξη εθνικής πολιτικής. Μολονότι οι φορείς χάραξης πολιτικής συνέβαλαν ενεργά στην πλειονότητα των έργων του προγράμματος ΠΝΕ, είναι ελάχιστα τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι επαφές με τα συγκεκριμένα ενδιαφερόμενα μέρη είχαν πραγματικό αντίκτυπο στη χάραξη πολιτικής.

Γενικός στόχος 1: πρόληψη και μείωση της χρήσης ναρκωτικών, της τοξικομανίας και των επιβλαβών συνεπειών των ναρκωτικών

Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα ΠΝΕ, υλοποιήθηκε μια ευρεία κλίμακα δραστηριοτήτων οι οποίες βελτίωσαν την ευαισθητοποίηση και τον διάλογο για τα ναρκωτικά. Βελτίωσαν επίσης την πρόληψη και συνέβαλαν στη μείωση της χρήσης ναρκωτικών, της τοξικομανίας και των επιβλαβών συνεπειών των ναρκωτικών. Ο εν λόγω στόχος επιτεύχθηκε κυρίως μέσω δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης και αμοιβαίας εκμάθησης.

Ειδικότερα, οι δραστηριότητες αμοιβαίας εκμάθησης βελτίωσαν τον διάλογο για τα ναρκωτικά και ενθάρρυναν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ ενδιαφερόμενων μερών που προέρχονταν από διάφορα περιβάλλοντα. Επιπλέον, συνέβαλαν στη δημιουργία βιώσιμων, διακρατικών πολυτομεακών δικτύων, ειδικών στην πρόληψη των ναρκωτικών (κατά τη διάρκεια της περιόδου χρηματοδότησης δημιουργήθηκαν ή επεκτάθηκαν 12 δίκτυα). Ο αντίκτυπος ήταν μεγαλύτερος στα κράτη μέλη όπου υλοποιήθηκαν οι εν λόγω δραστηριότητες: Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες και Αυστρία, ακολουθούμενες –σε μικρότερο βαθμό– από τη Δανία, τη Βουλγαρία, την Πορτογαλία και τη Τσεχική Δημοκρατία. Στο πλαίσιο των μισών περίπου δράσεων διοργανώθηκαν εργαστήρια ή ομάδες εστίασης (συνολικά 20).

Οι δραστηριότητες αύξησης της ευαισθητοποίησης βελτίωσαν την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση σχετικά με τα ναρκωτικά και τις επιβλαβείς συνέπειές τους. Ο αντίκτυπος ήταν και πάλι περισσότερο αισθητός στα κράτη μέλη όπου υλοποιήθηκαν οι εν λόγω δραστηριότητες, δηλαδή στα ακόλουθα: Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Κάτω Χώρες και Ισπανία, ακολουθούμενες από τη Γαλλία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία, τη Δανία, την Εσθονία και τη Σλοβενία.