[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 9.10.2007

SEC(2007) 1273

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έγγραφο που συνοδεύει την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης "Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου"

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ {COM(2007) 571 τελικό}{SEC(2007) 1272}

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

Εισαγωγή

Το παρόν έγγραφο συγκρίνει τοv δυνητικό αντίκτυπο των πολιτικών επιλογών, συμπεριλαμβανομένης μιας κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας (ΚΤΠ), για δράσεις ΕΤΑ&Ε με αντικείμενο τις κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου βάσει του ΠΠ7.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια ΚΤΠ για τις κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου. Η πρωτοβουλία αυτή θα επιτρέψει τη διεξαγωγή προανταγωνιστικής ΕΤΑ&Ε σύμφωνα με το σχέδιο υλοποίησης που έχει καταρτίσει η τεχνολογική πλατφόρμα για το υδρογόνο και τις κυψέλες καυσίμου (HFP), μέσω μιας κοινής επιχείρησης βάσει του άρθρου 171 της συνθήκης ΕΚ. Η ΚΤΠ θα ενισχύσει τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, συστρατεύοντας ενδιαφερόμενα μέρη των κλάδων της ενέργειας και των μεταφορών, δημόσιους οργανισμούς, ρυθμιστικούς φορείς και ομάδες χρηστών σε μια κοινή προσπάθεια ανάπτυξης των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου.

Διαβούλευση

Κατά την εκπόνηση των προτάσεών της για την ανάληψη κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τις απόψεις των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών από τους χώρους της έρευνας και των επιχειρήσεων. Το Μάιο του 2007 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υποστηρίξουν τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και την υψηλότερη διείσδυση καθαρών και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην αγορά μέσω της χρήσης τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου για φορητές και στατικές εφαρμογές και εφαρμογές στον τομέα των μεταφορών. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης τη γνώμη της HFP, η οποία κατήρτισε στρατηγικό πρόγραμμα ερευνών, στρατηγική ανάπτυξης και σχέδιο υλοποίησης 2006, το οποίο και αποτελεί το κύριο έγγραφο αναφοράς. Ζητήθηκε επίσης η γνώμη της «ομάδας αντικατοπτρισμού» της HFP στην οποία συμμετέχουν τα κράτη μέλη. Στη διαδικασία διαβούλευσης συμμετείχαν πολλές εκατοντάδες ενδιαφερόμενα μέρη. Η διαδικασία αυτή περιέλαβε μια δημόσια διαβούλευση μέσω Ίντερνετ. Η Επιτροπή διοργάνωσε επίσης τέσσερα μεγάλα συνέδρια καθώς και περιφερειακά εργαστήρια. Μια διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα επανεξέτασε τη μελέτη εκτίμησης αντικτύπου, η οποία οριστικοποιήθηκε με τη βοήθεια μια ομάδας αξιολόγησης από ομότιμους κριτές και συγκεκριμένα από τέσσερεις εμπειρογνώμονες διεθνούς κύρους.

Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου

Οι κυψέλες καυσίμου είναι πολύ αθόρυβοι και εξαιρετικά αποδοτικοί μετατροπείς ενέργειας, ικανοί να αποφέρουν σημαντική σωρευτική μείωση αερίων του θερμοκηπίου (GHG) και ρύπων. Μετατρέπουν το καύσιμο και το οξυγόνο απευθείας σε ηλεκτρική ενέργεια, θερμότητα και νερό και συμβάλλουν στην ενεργειακή ασφάλεια, διότι μπορούν να λειτουργήσουν με υδρογόνο, φυσικό αέριο, αιθανόλη ή μεθανόλη. Μπορούν να έχουν σημαντικές εφαρμογές, π.χ. σε φορητές συσκευές και στη συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, καθώς και στις μεταφορές οι οποίες επί του παρόντος εξαρτώνται κατά 98% από το πετρέλαιο. Οι κυψέλες καυσίμου εξακολουθούν ωστόσο να είναι υπερβολικά δαπανηρές, ενώ δεν έχει αποδειχθεί ακόμη η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και αξιοπιστία τους. Το υδρογόνο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αποθήκευσης ενέργειας . Η πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ μπορεί όντως να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης και να διευκολυνθεί έτσι η διοχέτευσή της στην ενεργειακή αγορά.

Ορισμός του προβλήματος

Παρότι η ΕΕ έχει ήδη επενδύσει σημαντικά δημόσια κεφάλαια στην έρευνα με αντικείμενο τις κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου και παρότι οι κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου συγκαταλέγονται ήδη στα πεδία του ΠΠ7, είναι απίθανο να εξασφαλισθεί η επιθυμητή ταχεία εμπορική διαθεσιμότητα των σχετικών τεχνολογιών και υπάρχει κίνδυνος επιδείνωσης της υστέρησης της ΕΕ έναντι των ανταγωνιστών της παγκοσμίως. Οι λόγοι είναι μεταξύ άλλων:

- η απαιτούμενη έρευνα είναι συχνά τόσο πολύπλοκη, ώστε δεν είναι δυνατό να αναληφθεί από κανένα μεμονωμένο οργανισμό·

- δεν υπάρχει μακροπρόθεσμο σχέδιο προϋπολογισμού και στρατηγική, ώστε να ενθαρρυνθούν η βιομηχανία και η ερευνητική κοινότητα να διαθέσουν περισσότερους πόρους·

- η μη βέλτιστη αξιοποίηση των κεφαλαίων οδηγεί σε αποσπασματική κάλυψη των ερευνητικών προσπαθειών·

- ο όγκος των διατιθέμενων κεφαλαίων δεν αρκεί για τη χρηματοδότηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος ΕΤΑ&Ε·

- ο ευρωπαϊκός κλάδος των κυψελών καυσίμου είναι διεσπαρμένος σε διαφορετικές χώρες και χώρους δραστηριότητας, γεγονός το οποίο περιορίζει την ανταλλαγή γνώσης και πείρας·

- χρειάζονται σημαντικές τεχνολογικές ανακαλύψεις για να μειωθεί το κόστος και να βελτιωθούν οι επιδόσεις, τα υλικά, η αξιοπιστία και η βιωσιμότητα.

Η είσοδος των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου στην αγορά προσκρούει σε εμπόδια που συνδέονται με το "κλείδωμα" μεγάλων οικονομικών επενδύσεων σε επιχειρήσεις που νιώθουν ότι απειλούνται από οποιαδήποτε αλλαγή στη σύνθεση των ενεργειακών πηγών. Η είσοδος στην αγορά καθίσταται δύσκολη από τα εξής: έλλειψη ενός μηχανισμού τιμολόγησης που να συνυπολογίζει το κόστος των εξωτερικών παραγόντων · αναγκαιότητα μακροπρόθεσμων επενδύσεων για την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς προϊόντων και υποδομών· τέλος, δυσκολίες θέσπισης κοινών κανονισμών, κωδίκων και προτύπων για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης της παγκόσμιας αγοράς. Χρειάζεται μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την πλήρη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων των μεταβατικών τεχνολογιών με τις κυψέλες καυσίμου που λειτουργούν με φυσικό αέριο, βιοαέριο, μεθανόλη και αιθανόλη, αν είναι δυνατό σε συνδυασμό με δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, και για την εκμετάλλευση στρατηγικών εξειδικευμένων τμημάτων της αγοράς.

Οι κύριοι ανταγωνιστές επιδιώκουν να έχουν το προβάδισμα εφαρμόζοντας φιλόδοξα προγράμματα ολοκληρωμένης έρευνας και ανάπτυξης που αποσκοπούν στην εμπορική εκμετάλλευση προϊόντων και στην καθιέρωση προτύπων, τα οποία οι υπόλοιποι θα αναγκαστούν να ακολουθήσουν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ΕΕ σημειώνει καθυστέρηση 5 ετών σε σχέση με την Ιαπωνία και τη Βόρειο Αμερική όσον αφορά την επίδειξη οχημάτων με κυψέλες καυσίμου. Οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία εξασφαλίζουν διαχείριση των προγραμμάτων τους σε στενή συνεργασία με τις αντίστοιχες βιομηχανίες τους. Το υπουργείο ενέργειας των ΗΠΑ έχει καταρτίσει το σχέδιο 'Hydrogen Posture Plan' ενώ το ιαπωνικό υπουργείο οικονομίας, εμπορίου και βιομηχανίας υποστηρίζει τη βασική έρευνα. Τόσο τα αμερικανικά όσο και τα ιαπωνικά προγράμματα προβλέπουν αποτελεσματικές διαδικασίες επικύρωσης τεχνολογιών, οι οποίες απουσιάζουν από το κατακερματισμένο ερευνητικό περιβάλλον της ΕΕ.

Αδυναμία της αγοράς

Οι γνώσεις που προκύπτουν από τις δραστηριότητες Ε&Α μοιράζονται τελικά μεταξύ πολλών συντελεστών. Για να χρηματοδοτήσει η αγορά την απόκτηση αυτών των γνώσεων αλλά και την περαιτέρω ανάπτυξή τους, χρειάζεται να πειστεί για τις προοπτικές άντλησης οικονομικού οφέλους. Στην περίπτωση των κυψελών καυσίμου και H2, η αδυναμία αυτή της αγοράς επιδεινώνεται από τον μεγάλο χρόνο διοχέτευσης στην αγορά, ο οποίος μειώνει την ικανότητα των επιχειρήσεων να εξασφαλίσουν ικανοποιητική απόδοση των επενδύσεών τους. Υπό αυτές τις συνθήκες οι δημόσιες αρχές είναι αναγκαίο να υποστηρίξουν και να προωθήσουν την απόκτηση των γνώσεων και το απαιτούμενο μακροπρόθεσμο όραμα και συντονισμό. Η προτυποποιητική έρευνα που θα διεξαχθεί στο πλαίσιο της ΚΤΠ μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως μέσο διόρθωσης της αδυναμίας της αγοράς δημόσιων αγαθών, η οποία παρεμποδίζει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων επί προτυποποιητικών εργασιών στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής δομής. Οι δεσπόζουσες θέσεις στην αγορά μπορεί να οδηγήσουν σε τεχνολογικό εγκλωβισμό και μάλιστα στο συγκεκριμένο κλάδο όπου τα οργανωμένα συμφέροντα μπορεί να απειληθούν από τις τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου.

Επικουρικότητα

Επειδή η πρόταση δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εφαρμόζεται η αρχή της επικουρικότητας. Η κλίμακα της υπόψη πρόκλησης υπερβαίνει τις μεμονωμένες δυνατότητες δράσης οποιουδήποτε κράτους μέλους. Λόγω της φύσης των προς ανάπτυξη υποδομών και τεχνολογιών και της αναγκαιότητας συγκέντρωσης επαρκών πόρων, ο συντονισμός των προσπαθειών ΕΤΑ σε επίπεδο ΕΕ προσφέρει μεγαλύτερες εγγυήσεις επιτυχίας. Η πρόταση αναμένεται να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναλάβουν εθνικές πρωτοβουλίες προς ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και βελτιστοποίηση των προγραμμάτων τους μέσω του συνδυασμού των προσπαθειών.

Στόχοι

Ο γενικός στόχος είναι η προώθηση της ολοκλήρωσης των προσπαθειών ΕΤΑ&Ε στο πεδίο των κυψελών καυσίμου και υδρογόνου που εστιάζονται στα εξής:

- ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού·

- νέες και καθαρότερες μορφές ενέργειας, ικανές να μετριάσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την ατμοσφαιρική ρύπανση·

- βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και εξοικονόμηση ενέργειας·

- αειφόρος ανάπτυξη και αειφόρες μεταφορές·

- βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

Οι επιμέρους στόχοι είναι οι εξής:

- διείσδυση των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου στην αγορά και παραγωγή ουσιαστικών δημόσιων οφελών·

- κατάκτηση από την ΕΕ παγκόσμιας πρωτοπορίας στις τεχνολογίες κυψελών καυσίμου και υδρογόνου·

- αύξηση της εμπιστοσύνης και ενθάρρυνση της βιομηχανίας, των δημόσιων και των ιδιωτικών επενδυτών, των υπεύθυνων για τη λήψη αποφάσεων και άλλων άμεσα ενδιαφερόμενων μερών να μετάσχουν σε ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα·

- προσέλκυση πρόσθετων επενδύσεων στην ΕΤΑ·

- οικοδόμηση του ΕΧΕ μέσω στενής συνεργασίας με την έρευνα που διεξάγεται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, τηρουμένης παράλληλα της αρχής της επικουρικότητας·

- ολοκλήρωση της ΕΤΑ&Ε, επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων που άπτονται του κόστους, των επιδόσεων και της βιωσιμότητας και άρση κρίσιμων τεχνολογικών φραγμών·

- τόνωση της καινοτομίας και διευκόλυνση της εμφάνισης νέων αλυσίδων αξίας με συμμετοχή ΜΜΕ·

- διευκόλυνση της βασικής έρευνας που διεξάγεται στη βιομηχανία, σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα·

- ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων κρατών- μελών και των υποψήφιων χωρών·

- διεξαγωγή συναφούς κοινωνικοτεχνοοικονομικής έρευνας·

- διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων προς υποστήριξη κανονισμών και προτύπων ικανών να άρουν τους φραγμούς στην είσοδο στην αγορά, και προς υποστήριξη της διαλειτουργικότητας και των εξαγωγικών αγορών και παράλληλα διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας και μη παρεμπόδιση της καινοτομίας·

- παροχή στο ευρύ κοινό αξιόπιστων πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια του υδρογόνου και τα πλεονεκτήματα για το περιβάλλον, την ασφάλεια εφοδιασμού, το ενεργειακό κόστος και την απασχόληση.

Επιλογές πολιτικής

Η επιλογή "μη ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ", η οποία συνίσταται στη διακοπή της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων ΕΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στη διατήρηση μόνο των εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, απορρίπτεται δεδομένου ότι η ΕΤΑ επί των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου συμπεριλαμβάνεται στο ΠΠ7 ως αναπόσπαστο μέρος των προσπαθειών ανάπτυξης βασικών τεχνολογιών για τα μελλοντικά αειφόρα ενεργειακά συστήματα και συστήματα μεταφορών.

Οι άλλες επιλογές είναι οι εξής:

Διακυβερνητικό πρόγραμμα έρευνας βάσει του άρθρου 169

Μια διακυβερνητική προσέγγιση μπορεί να διορθώσει τη διασπορά και τον κατακερματισμό των ερευνητικών προσπαθειών και να προωθήσει τη συνοχή τους. Η Επιτροπή διεξήγαγε διαβουλεύσεις με τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη ως προς τη δυνατότητα ανάληψης συνεργασίας βάσει του άρθρου 169, τα οποία ωστόσο δεν προτίμησαν αυτή την επιλογή λόγω των βραδύτερων διαδικασιών λήψης αποφάσεων και ετήσιων δημοσιονομικών διατυπώσεων σε κάθε κράτος μέλος. Τα κράτη μέλη μπορεί επίσης να ζητήσουν μια "δίκαιη απόδοση" των επενδύσεών τους και η διαδικασία "από κάτω προς τα πάνω" θα καταστούσε δυσχερή την υλοποίηση μιας κατευθυνόμενης από τη βιομηχανία στρατηγικής. Η μακροπρόθεσμη στρατηγική για τις κυψέλες καυσίμου και το υδρογόνο απαιτεί μια πανευρωπαϊκή προσέγγιση, με την οποία δεν ευθυγραμμίζεται η συγκεκριμένη επιλογή πολιτικής. Η διακυβερνητική προσέγγιση δεν έτυχε της υποστήριξης των προερχόμενων από τη βιομηχανία συνομιλητών και για τον λόγο αυτό δεν λαμβάνεται πλέον υπόψη.

Συνέχιση της υφιστάμενης κατάστασης: ΠΠ7 συν εθνικές και περιφερειακές προσπάθειες, με την υποστήριξη μιας τεχνολογικής πλατφόρμας

Η επιλογή αυτή εξυπηρετεί ικανοποιητικά τις ανάγκες της επιστημονικής κοινότητας επί 20 και πλέον έτη. Το ΠΠ είναι πλέον καθιερωμένο και κατανοητό από τη βιομηχανία και από τους ερευνητές, και έχει αποδείξει την αξία του: είναι αποτελεσματικό, η διαχείρισή του είναι ορθή, έχει σαφείς στόχους και αναμενόμενα αποτελέσματα· δίνει κατά κανόνα έμφαση στην επιστημονική ποιότητα και την καινοτομία· διέπεται από δοκιμασμένους και αναγνωρισμένης αξίας μηχανισμούς χρηματοδότησης και κανόνες συμμετοχής· ακολουθεί μια ώριμη προσέγγιση ως προς τους τεχνικούς και δημοσιονομικούς ελέγχους· περιλαμβάνει ανοικτές και διαφανείς διαδικασίες, και ιδίως μια αναγνωρισμένη διαδικασία αξιολόγησης από ομότιμους κριτές. Εντούτοις, υπάρχει διασπορά των προσπαθειών μεταξύ διαφορετικών θεματικών πεδίων, και επομένως δυσκολίες συντονισμού. Μια παραλλαγή αυτής της επιλογής θα μπορούσε να είναι η υπαγωγή όλων των δραστηριοτήτων ΕΤΑ επί των κυψελών καυσίμου και του H2 σε μία μόνο διεύθυνση ή οργανισμό, αλλά η βιομηχανία θα έχανε τον κατευθυντήριο ρόλο της, δεν θα μπορούσε να εξασφαλισθεί προσθετικότητα και οι διοικητικές δαπάνες δεν θα μοιράζονταν ισομερώς μεταξύ ΕΚ και βιομηχανίας.

Δημιουργία μιας ΚΤΠ υπό μορφή κοινής επιχείρησης δυνάμει του άρθρου 171

Κατόπιν εκτενών διαβουλεύσεων, η προσέγγιση αυτή αποδείχθηκε η προτιμώμενη επιλογή, παρά το γεγονός ότι παρουσιάζει κάποια μειονεκτήματα. Η βιομηχανία προτιμά μια δράση η οποία θα εξασφαλίζει τη στρατηγική διαχείριση όλων των σταδίων, από την έρευνα, την ανάπτυξη, την επίδειξη έως και την προώθηση στην αγορά, και η οποία θα διαθέτει έναν προκαθορισμένο προϋπολογισμό που θα της επιτρέψει να κάνει μακροπρόθεσμα επενδυτικά σχέδια. Μια τέτοια δράση θα ενθαρρύνει τη βιομηχανία να συμμετάσχει σε πιο μακροπρόθεσμα έργα, σε συνεργασία με οργανισμούς που διεξάγουν βασική έρευνα. Η βιομηχανία, σε συνεννόηση με την ερευνητική κοινότητα και την ΕΚ, θα έχει έτσι τον πρωταγωνιστικό ρόλο στον καθορισμό των προτεραιοτήτων του προγράμματος. Η κοινή επιχείρηση θα κινητοποιήσει, σε μια μοναδική νομική οντότητα, όλους τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς πόρους και θα αποτελέσει σύμπραξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα βασιζόμενη στις αρχές των δημοσιονομικών κανονισμών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Τα ιδρυτικά μέλη θα είναι η ΕΚ και μια "Βιομηχανική Ένωση", τα οποία θα συνεισφέρουν ισομερώς στον προϋπολογισμό της κοινής επιχείρησης. Το μερίδιο της ΕΚ θα προέρχεται από τις πιστώσεις των θεματικών τομέων "Ενέργεια", "Μεταφορές", "Υλικά" και "Περιβάλλον" του ΠΠ7.

Η ΚΤΠ θα υλοποιήσει ένα πρόγραμμα προανταγωνιστικής ΕΤΑ&Ε που θα καλύπτει τα εξής: βελτίωση των υλικών των κυψελών καυσίμου· δευτερεύων εξοπλισμός μονάδων· επιπτώσεις στο περιβάλλον· ενσωμάτωση του υδρογόνου σε κινητήρες εσωτερικής καύσης· αποθήκευση υδρογόνου και ανάπτυξη πλεγμάτων· ολοκλήρωση του συστήματος μετάδοσης κίνησης και τεχνολογία παραγωγής· παραγωγή υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· ηλεκτρόλυση· και ενοποίηση με το σύστημα CCS. Το σχέδιο υλοποίησης της HFP προτείνει τέσσερεις δράσεις προτεραιότητας υπέρ της καινοτομίας και της εμπορικής ανάπτυξης:

- κυψέλες καυσίμου για ταχεία εμπορική εκμετάλλευση·

- κυψέλες καυσίμου για συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας·

- αειφόρος παραγωγή και εφοδιασμός σε υδρογόνο·

- οχήματα υδρογόνου και υποδομές ανεφοδιασμού.

Οι δράσεις αυτές θα συμπληρωθούν με ένα πλήρες πρόγραμμα επικύρωσης τεχνολογιών, ανάλυσης κύκλου ζωής, προ-τυποποιητικής έρευνας προς υποστήριξη της ανάπτυξης προτύπων, και ολοκληρωμένων τεχνικών, κοινωνικών και οικονομικών αξιολογήσεων. Θα εξασφαλισθεί στενός συντονισμός με άλλες πρωτοβουλίες όπως η πρωτοβουλία "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη", τη χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ αειφόρων και χαμηλής εκπομπής άνθρακα ενεργειακών λύσεων σε αναπτυσσόμενες χώρες, και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας, καθώς και με εθνικές και περιφερειακές δράσεις.

Διακυβέρνηση

Η κοινή επιχείρηση θα έχει διοικητικό συμβούλιο και εκτελεστικό διευθυντή, επικουρούμενο από ένα γραφείο προγράμματος. Το διοικητικό συμβούλιο θα απαρτίζεται από έξι μέλη εκπροσωπούντα τη Βιομηχανική Ένωση και από έξι μέλη εκπροσωπούντα την ΕΚ. Η ερευνητική κοινότητα μπορεί στο μέλλον να εκπροσωπείται επίσης στο διοικητικό συμβούλιο. Το γραφείο προγράμματος θα είναι υπεύθυνο για την προκήρυξη προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, τη διαχείριση των γνώσεων και την κατάρτιση, και τις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης του κοινού και διάδοσης πληροφοριών. Μια ομάδα κρατών μελών και μια επιστημονική επιτροπή θα έχουν την εποπτεία της ΚΤΠ και θα εξασφαλίζουν τον συντονισμό με άλλες κοινοτικές δραστηριότητες και εθνικές και περιφερειακές δράσεις. Η ΕΚ θα έχει δικαίωμα αρνησικυρίας επί της χρησιμοποίησης της συνεισφοράς της στην κοινή επιχείρηση.

Προσθετικότητα

Κατά τη γενική συνέλευση της HFP τον Οκτώβριο του 2006, 48 βιομηχανικοί εταίροι εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση με την οποία επιβεβαίωσαν ότι είναι έτοιμοι να επενδύσουν 5 000 εκατ. ευρώ στις τεχνολογίες υδρογόνου και κυψελών καυσίμου εντός της επόμενης δεκαετίας. Με τη δήλωση δέσμευσης που κατέθεσαν στις 18 Ιουνίου 2007 τα μέλη της Βιομηχανικής Ένωσης ανέλαβαν τη δέσμευση να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να επιτύχουν τον στόχο της ιδιωτικής επένδυσης 3 200 τουλάχιστον εκατομμυρίων ευρώ κατά τη διάρκεια του ΠΠ7, δηλαδή πρόσθετου ποσού 600 εκατομμυρίων ευρώ σε σύγκριση με τα 2 600 εκατ. ευρώ χωρίς την ΚΤΠ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μιας εμπιστευτικής έρευνας των εν λόγω βιομηχανικών εταίρων, η ΚΤΠ θα συντομεύσει τον χρόνο διοχέτευσης στην αγορά κατά 2 έως 5 έτη. Η ΚΤΠ θα καταστήσει επίσης δυνατή την προσέλκυση και συγκέντρωση εθνικών, περιφερειακών και ιδιωτικών επενδύσεων, ενθαρρύνοντας τις πολυεθνικές να διατηρήσουν δραστηριότητα ΕΤΑ στην ΕΕ αλλά και τις επενδύσεις από ξένους επενδυτές.

Ανάλυση αντικτύπου

Η υπαγωγή όλων των προσπαθειών ΕΤΑ&Ε σε μια κοινή δομή διαχείρισης προγράμματος η οποία θα εγγυάται μια συνεκτική προσέγγιση, παρουσιάζει αξιόλογα πλεονεκτήματα. Κατ'αυτό τον τρόπο, οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων θα προσαρμόζονται στον ρυθμό των εξελίξεων στους επιμέρους κλάδους ενώ τα αποτελέσματα της έρευνας θα εντάσσονται στην επόμενη φάση επίδειξης. Θα είναι δυνατό να προγραμματίζονται οι επιδείξεις για επακόλουθη εκμετάλλευση και τα αποτελέσματα να χρησιμοποιούνται εκ νέου στην έρευνα. Τα μεγάλα "έργα-φάροι" θα μπορούν να ωφεληθούν από δάνεια στο πλαίσιο του μηχανισμού χρηματοδοτικής διευκόλυνσης καταμερισμού του κινδύνου. Εντούτοις, όσον αφορά τις επιλογές χρηματοδότησης, η επιλογή μεταξύ δραστηριοτήτων επίδειξης πλησίον της αγοράς και δραστηριοτήτων μακροπρόθεσμης έρευνας ενέχει κινδύνους απώλειας διαφάνειας και σύγκρουσης συμφερόντων για τους συμμετέχοντες του ιδιωτικού τομέα.

Σύγκριση των επιλογών

Λαμβάνεται ως δεδομένο ότι ο προϋπολογισμός που θα διατεθεί από το ΠΠ7 θα είναι ο ίδιος, ανεξάρτητα από τη λύση που θα επιλεγεί. Η κύρια διαφορά είναι ότι ο προϋπολογισμός της ΚΤΠ θα είναι προκαθορισμένος και θα τελεί υπό τον έλεγχο της κοινής επιχείρησης. Η επιλογή της λύσης της ΚΤΠ θα αποτελέσει σαφή ένδειξη της βούλησης και της αποφασιστικότητας για σοβαρή αντιμετώπιση των κυψελών καυσίμου και του υδρογόνου, για τόνωση της εμπιστοσύνης των ερευνητών και της βιομηχανίας και για ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων.

Το σταθερό χρηματοδοτικό καθεστώς, η κρίσιμη μάζα και ένα στοχοθετημένο πολυετές ερευνητικό πρόγραμμα προσανατολισμένο στην επίτευξη απτών αποτελεσμάτων είναι πιο ελκυστικά για τη βιομηχανία και για τους ερευνητές. Η ΚΤΠ είναι η μόνη λύση που προσφέρει τη δυνατότητα αμφίδρομης μάθησης: η γνώση που θα παράγεται από την ανάπτυξη θα τροφοδοτεί την έρευνα και θα επιταχύνεται η διενέργεια νέας έρευνας έως τη φάση της επίδειξης. Η προσθετικότητα θα οδηγήσει στη συγκέντρωση πολύ υψηλότερων κεφαλαίων, σε επιτάχυνση της ανάπτυξης, συντόμευση του χρόνου διοχέτευσης στην αγορά και μείωση του κόστους. Η αποτελεσματική διακυβέρνηση θα εξασφαλίσει τη διαχείριση όλου του φάσματος δραστηριοτήτων, από τη βασική έρευνα έως την επίδειξη. Η ΚΤΠ, ως ευρωπαϊκό εστιακό σημείο, θα αυξήσει επίσης τις ευκαιρίες διεθνούς συνεργασίας. Τέλος, οι διοικητικές δαπάνες της ΕΚ θα μειωθούν δεδομένου ότι θα μοιραστούν ισομερώς με τη βιομηχανία.

Η ΚΤΠ παρουσιάζει ορισμένα σαφή πλεονεκτήματα σε σχέση με τη λύση του ΠΠ7:

- συντόμευση του χρόνου διοχέτευσης στην αγορά κατά 2 έως 5 έτη - είναι σαφής και αδιαμφισβήτητη η σημασία της "πρωτιάς" σε μια νέα αγορά: μειώνει τη σωρευτική επένδυση, επιταχύνει την επίτευξη του κατωφλίου απόδοσης, και ενισχύει την ανταγωνιστική θέση των πρωτοεισερχόμενων στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ·

- μια μακροχρόνια δέσμευση και ένας σαφώς καθορισμένος προϋπολογισμός αυξάνουν την εμπιστοσύνη των δημόσιων και των ιδιωτικών επενδυτών·

- προσθετικότητα: χάρη στην αρχή της συγχρηματοδότησης, θα συγκεντρωθούν 600 τουλάχιστον εκατ. ευρώ παραπάνω απ'ό,τι θα συνέβαινε με τη "Συνέχιση της υφιστάμενης κατάστασης", δηλαδή δυόμιση φορές υψηλότερες ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα·

- αντίστοιχα ενωρίτερα κέρδη όσον αφορά τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και της ρύπανσης.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Η παρούσα μελέτη εκτίμησης αντικτύπου συμμορφώνεται με το άρθρο 21 παράγραφος 1 των κανόνων εφαρμογής του κοινοτικού δημοσιονομικού κανονισμού, διότι συνιστά μια εκ των προτέρων αξιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας, των κινδύνων και της παρακολούθησης της ΚΤΠ ΚΚΥ.

Θα καθορισθούν δείκτες επιδόσεων για την παρακολούθηση της προόδου υλοποίησης της ΚΤΠ και για τη μέτρηση του αντικτύπου της στην ανταγωνιστικότητα και την έρευνα στην ΕΕ. Οι δείκτες θα αξιολογούνται λαμβάνοντας ως βάση αναφοράς την κατάσταση πραγμάτων κατά τα έτη που προηγούνται της ΚΤΠ με σκοπό την αξιολόγηση της προσθετικότητας. Η Επιτροπή θα υποβάλλει στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση υλοποίησης αναφερόμενη στην πρόοδο και στα οικονομικά. Μπορεί να πραγματοποιηθούν ανοικτά συνέδρια αξιολόγησης από ομότιμους κριτές, με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό των δραστηριοτήτων μεταξύ της ΚΤΠ και άλλων δράσεων. Ο εκτελεστικός διευθυντής θα παρακολουθεί και θα λαμβάνει μέτρα για τη διατήρηση της ισομερούς χρηματοδότησης του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Στα μέσα της περιόδου υλοποίησης της ΚΤΠ, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες θα αξιολογήσουν την πρόοδο της ΚΤΠ και θα προτείνουν κάθε αναγκαία τροποποίηση του προγράμματος και, αν χρειάζεται, στρατηγική αποχώρησης από το πρόγραμμα. Η Επιτροπή θα κοινοποιήσει τα συμπεράσματα αυτής της αξιολόγησης στο Συμβούλιο. Στα τέλη του 2017, η Επιτροπή θα διενεργήσει τελική αξιολόγηση και θα υποβάλει τα αποτελέσματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.