Αριθ. C 343/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
Επίσης, αν και η ιδέα της προώθησης της σταδιοδρομίας 
των ερευνητών μεγάλης κινητικότητας φαίνεται καταρ­
χήν δελεαστική, ωστόσο η ακριβής μορφή της εφαρμογής 
της και η πρακτική της αξία παραμένουν ασαφείς. 
3.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα για τη δημιουργία μιας 
ευρωπαϊκής τράπεζας δεδομένων: παρά τον αναπόφευκτο 
δαπανηρό της χαρακτήρα, πρόκειται για έργο θεμελιώ­
δους σημασίας. Η ΟΚΕ συνιστά την αποφυγή της λύσης 
με «εγχειρίδια» η ενημέρωση των οποίων είναι σχεδόν 
αδύνατη, και τον άμεσο προσανατολισμό προς μια τρά­
πεζα δεδομένων με εφαρμογή της πληροφορικής τεχνολο­
γίας σχεδιασμένης σύμφωνα με τις πλέον σύγχρονες 
τεχνικές πληροφόρησης. 3.5. Η Codest πρέπει να παραμείνει ο κύριος οργανι­
σμός' είναι ασφαλώς σκόπιμο να γίνει εκ νέου απολογι­
σμός της σύνθεσης του και να διαπιστωθεί, μετά από 
συνεννόηση μεταξύ κρατών μελών, ότι οι προσωπικότη­
τες που τον απαρτίζουν προέρχονται από επαρκώς διαφο­
ροποιημένους (επιστημονικούς) ορίζοντες και είναι ευαι­
σθητοποιημένες στο βιομηχανικό κόσμο. 
3.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί όσον αφορά την αρχή της ανά 
δύο χρόνια αξιολόγησης, ενώ ταυτόχρονα συνιστά την 
«εγγυημένη παράταση» ορισμένων ενεργειών που εξαρ­
χής είναι εμφανώς μεγάλης διάρκειας. 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για τα σημερινά προβλήματα της κοινωνικής ασφάλειας στις χώρες της ΕΟΚ 
(84/C 343/05) 
Διαδικασία 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, στις 27 Απριλίου 1983, σύμφωνα με την 
παράγραφο 4 του άρθρου 20 του εσωτερικού κανονισμού, να επεξεργαστεί γνωμοδότηση πρω­
τοβουλίας για τα σημερινά προβλήματα της κοινωνικής ασφάλειας στις χώρες της ΕΟΚ. 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργα­
σιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του, στις 13 Σεπτεμβρίου 1984 με βάση την εισηγητική έκθεση 
της κας Engelen- Keffer. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 220ή σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 
25ης Οκτωβρίου 1984, υιοθέτησε, με 56 ψήφους υπέρ, 32 κατά και 11 αποχές, την ακόλουθη 
γνωμοδότηση (ονομαστική ψηφοφορία). 
Εισαγωγή 
1. Μπροστά στη συνεχιζόμενη κρίση στον τομέα της 
απασχόλησης και στο δημοσιονομικό τομέα στα κράτη 
μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τα συστήματα κοινωνι­
κής ασφάλειας αντιμετωπίζουν αυξανόμενα οικονομικά 
προβλήματα. Πάνω στο θέμα αυτό η Επιτροπή των Ευρω­
παϊκών Κοινοτήτων παρουσίασε σε μια ανακοίνωση 
προς το Συμβούλιο μερικές σκέψεις. Στην ανακοίνωση 
αυτή περιγράφονται το οικονομικό υπόβαθρο, οι μορφές και οι συνθήκες των διαφόρων συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας στα κράτη μέλη, η εξέλιξη της ανάπτυξης τους 
από την άποψη των εξόδων και εσόδων, αφενός, καθώς 
και της κοινωνικής προστασίας, αφετέρου, και της χρη­
ματοδότησης τους. 
2. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε 
να εκδώσει για το θέμα αυτό μια γνωμοδότηση πρωτο­
βουλίας. Τη βάση της γνωμοδότησης αυτής αποτελούν οι 
εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για τα συστήματα κοινωνικής 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/15 
ασφάλειας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, 
σύνοψη των οποίων παρατίθεται στην εισηγητική έκθεση 
του τμήματος. 
3. Οι εκθέσεις που υπέβαλαν οι εθνικοί εμπειρογνώμο­
νες προσανατολίζονταν, κυρίως, στα συστήματα των 
μισθωτών και αφορούσαν λιγότερο τα συστήματα που 
αναφέρονται στις άλλες κοινωνικοεπαγγελματικές ομά­
δες. Για λόγους συνοχής η ΟΚΕ περιορίζεται στα συμπε­
ράσματα που έβγαλε από τις εκθέσεις των εμπειρογνωμό­
νων κυρίως (όχι όμως αποκλειστικά) για τα συστήματα 
που αφορούν τους μισθωτούς. Τα άλλα συστήματα θα 
μπορούσαν, ενδεχομένως, να αποτελέσουν αντικείμενο 
μεταγενέστερης γνωμοδότησης. 
Οι εκθέσεις που υποβλήθηκαν από τους εθνικούς εμπειρο­
γνώμονες επτιρέπουν την εξαγωγή των ακόλουθων 
συμπερασμάτων: 
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφόρων συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας 
4. Η Επιτροπή διαπιστώνει στις σκέψεις της όσον 
αφορά τα προβλήματα της κοινωνικής ασφάλειας: 
«Η κοινωνική ασφάλεια ορίζεται ως το πεδίο που 
καλύπτεται από την κοινωνική ασφάλιση, συμπερι­
λαμβανόμενης της ανεργίας, των υπηρεσιών υγείας 
και των οικογενειακών παροχών. Τα συστήματα κοι­
νωνικής ασφάλειας που ισχύουν στα κράτη μέλη της 
Κοινότητας παρουσιάζουν διαφορές... 
Όλα τα κράτη μέλη διασφαλίζουν μια προστασία 
από τους ακόλουθους κινδύνους: ασθένεια, μητρό­
τητα, ανεργία, αναπηρία, γήρας, θάνατος, εργατικά 
ατυχήματα, επαγγελματικές ασθένειες και οικογενει­
ακά βάρη». 
Το μεγαλύτερο μέρος των παροχών (60 ο/ο περίπου) 
αφορά τις περιπτώσεις γήρατος και ασθενειών μόνο η 
ασφάλιση γήρατος αντιπροσωπεύει, κατά μέσο, όρο το Vi 
περίπου του συνόλου των παροχών. Συνολικά, οι παροχές 
σε χρήμα υπερβαίνουν σημαντικά τις παροχές σε είδος 
και αποτελούν τουλάχιστον το 60 °/ο —κατά πολύ πολλα­
πλάσιο— των συνολικών δαπανών. 
5. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην οργάνωση των 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας στα κράτη μέλη και 
γενικά η μεγάλη αυτή ποικιλία συστημάτων οφείλεται σε 
ιστορικούς λόγους. Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει 
βασικά να γίνεται διάκριση μεταξύ κοινωνικών συστημά­
των προς όφελος εκείνων που παρέχουν εξαρτημένη εργα­
σία —που μερικές φορές υποδιαιρούνται σε εργάτες, 
υπαλλήλους και δημόσιους υπαλλήλους— και των συστη­
μάτων για εργαζόμενους για ίδιο λογαριασμό και τους 
ιδιοκτήτες μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και των 
ειδικών συστημάτων ποικίλων επαγγελματικών, ή επιχει­
ρηματικών μορφών. Σε μερικές χώρες υπάρχουν τα λεγόμενα γενικά συστή­
ματα κοινωνικής ασφάλισης που καλύπτουν το σύνολο ή 
τουλάχιστο την πλειοψηφία των κοινωνικών κινδύνων. 
Αφορούν το σύνολο ή μεγάλο μέρος του πληθυσμού και 
χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό και 
όχι με εισφορές. Αυτό ισχύει, προπαντός, για τη Δανία 
και τη Μεγάλη Βρετανία. Στην Ολλανδία υπάρχουν, 
εκτός από τα γενικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης 
(που χρηματοδοτούνται από εισφορές της εθνικής φορο­
λογικής αρχής), και υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας που 
χρηματοδοτούνται με έσοδα από γενικούς φόρους. 
Ιδιαίτερα θα πρέπει να αναφερθεί η εθνική υπηρεσία 
υγείας που αφορά όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού 
στη Μεγάλη Βρετανία, Ιταλία και Δανία. Τα αποτελέ­
σματα της υγειονομικής αυτής υπηρεσίας στο Ηνωμένο 
Βασίλειο είναι ακόμη πιο ενδιαφέροντα καθώς κατα­
στούν δυνατό να συνδυαστεί μια λειτουργική αποτελε­
σματικότητα με μια οικονομική διαχείριση (το Ηνωμένο 
Βασίλειο είναι η μόνη χώρα, όπου χάρη στην υπηρεσία 
αυτή, έχει γίνει δυνατό να διατηρηθούν υπό έλεγχο οι 
δαπάνες για την ασφάλιση κατά των ασθενειών). 
Οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν σε διάφορες ευρωπαϊκές 
χώρες μας δείχνουν ότι φιλόδοξα σχέδια μεταρρύθμισης 
ή εναρμόνισης των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας 
ποτέ δεν υλοποιήθηκαν, απλώς επειδή οι πληθυσμοί δεν 
το ήθελαν. Καθώς δήλωνε ο γάλλος εμπειρογνώμονας: 
«μια ριζική μεταρρύθμιση, που περιλαμβάνει, για παρά­
δειγμα, τη θέσπιση ενιαίου καθεστώτος με την προοδευ­
τική συγχώνευση των διαφόρων επιμέρους καθεστώτων, 
δεν φαίνεται σήμερα ούτε πραγματοποιήσιμη ούτε 
ευκταία. Όπως στον τομέα της χρηματοδότησης, η τάση 
συνίσταται στην πρόοδο με μικρά βήματα». 
Όσον αφορά το υπόμνημα της Επιτροπής σχετικά με τα 
προβλήματα στον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας, και 
γενικότερα σχετικά με μια εναρμόνιση των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας, ο κ. J.H. Petersen επισημαίνει ότι, 
κατά τη γνώμη του, κανένας δανός πολιτικός δεν θα τολ­
μούσε ποτέ να χρησιμοποιήσει τη λέξη «εναρμόνιση». 
Στη Δανία δεν είναι επιθυμητή μια προς τα κάτω εξομοί­
ωση. 
6. Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας χρηματοδοτού­
νται από εισφορές των εργοδοτών και των εργαζομένων, 
καθώς και από φόρους, και εδώ υπάρχουν σημαντικές 
διαφορές ανάλογα με τα ποσοστά των διαφόρων ειδών 
εσόδων. Στο μεγαλύτερο μέρος των χωρών της Ευρωπαϊ­
κής Κοινότητας το σπουδαιότερο τμήμα των εσόδων προ­
έρχεται από εισφορές όπου οι συνεισφορές των εργοδο­
τών κυμαίνονται συχνά από 23 έως 55 °/ο των συνολικών 
εσόδων της κοινωνικής ασφάλειας, και οι συνεισφορές 
των προστατευόμενων προσώπων κυμαίνονται από 10 
έως 35 °/ο. Στη Δανία, που αποτελεί ρητή εξαίρεση από 
τους κανόνες αυτούς, το μέρος των εσόδων που αφιερώ-
Αριθ. C 343/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
νεται στη χρηματοδότηση των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας υπερβαίνει το μέσο όρο. Στη Μεγάλη Βρετα­
νία η σχέση μεταξύ εισφορών και φόρων για τη χρηματο­
δότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας είναι 
λίγο ή πολύ εξισορροπημένη. Το γαλλικό σύστημα κοινω­
νικής ασφάλειας είναι το σύστημα που εξαρτάται λιγό­
τερο από φόρους στην Ευρώπη. 
Στην Ιταλία οι κοινωνικές εισφορές καταβάλλονται για 
ολόκληρο το μισθό ενώ αντίθετα το ανώτατο ποσό των 
συντάξεων που πληρώνονται αποτελεί αντικείμενο περιο­
ρισμών. Η συμμετοχή του κράτους ανέρχεται σε 25 ο/ο 
αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι στο πλαίσιο της υπο­
στήριξης της παραγωγικής δραστηριότητας έχει συμφω­
νηθεί η «δημοσιονομοποίηση» ενός σημαντικού μέρους 
των εισφορών που βαρύνουν τις επιχειρήσεις. 
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση της υπηρεσίας υγείας 
σήμερα, το 63 °/ο επιβαρύνει την εισφορά και το υπόλοιπο 
το κράτος. Επίσης, οι πολίτες πρέπει να καταβάλουν μια 
συμμετοχή για ορισμένα φάρμακα, κλινικές αναλύσεις, 
ακτινογραφίες και παροχή ιατρικών συμβουλών. 
7. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλειας κάθε άλλο παρά ομοιογενής είναι. 
Εξάλλου, αποτελεί αντικείμενο μιας εξαιρετικά πολύπλο­
κης νομοθεσίας. 
Στην Ιταλία το Ίδρυμα Κοινωνικής Πρόνοιας προεδρεύε-
ται από εκπρόσωπο των εργαζομένων που ορίζεται από 
τις εργατικές ενώσεις. 
Σε πολλές χώρες οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν 
πολύ σημαντικό ρόλο στην ημερήσια διαχείριση του 
συστήματος και των διαφόρων κλάδων του συστήματος 
(και αυτό μέσα στα νόμιμα πλαίσια που καθορίζουν οι 
δημόσιες αρχές). Σε ορισμένες χώρες οι κοινωνικοί εταί­
ροι μπορούν να αναπτύξουν ακόμη και δικές τους πρωτο­
βουλίες. Σε άλλες χώρες οι συνδικαλιστικές οργανώσεις 
είναι ακόμη και υπεύθυνες για την εφαρμογή ορισμένων 
πολιτικών (π.χ. η πληρωμή των επιδομάτων ανεργίας στο 
Βέλγιο, ταμεία ανεργίας που πρόσκεινται στις συνδικαλι­
στικές οργανώσεις στη Δανία). 
α) Στη Γαλλία, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν αρμοδιό­
τητα στη λήψη αποφάσεων τόσο για τη διαχείριση 
των ταμείων της κοινωνικής ασφάλειας όσο και για 
τα μέτρα του κοινωνικού τομέα και του τομέα πολι­
τικής της υγείας που αφορούν τη συμπλήρωση των 
νόμιμων παροχών. Ο καθορισμός του ύψους των 
εισφορών και των παροχών εναπόκειται αποκλει­
στικά στο κράτος, που αποφασίζει σχετικά ύστερα 
από συνεννόηση με τους κοινωνικούς εταίρους. 
β) Στην Ελλάδα, επίσης, εφαρμόζεται και ενισχύεται η 
συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων. Με τον 
τρόπο αυτό εκπροσωπούνται στα διοικητικά συμ­βούλια των φορέων κοινωνικής ασφάλειας οι εργο­
δότες, οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι, καθώς και οι 
υπάλληλοι των ιδρυμάτων κοινωνικής ασφάλειας. 
γ) Μια ιδιομορφία στη Δυτική Ευρώπη αποτελεί το 
αυτόνομο καθεστώς του ομοσπονδιακού ιδρύματος 
εργασίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερ­
μανίας ως αρχή αρμόδια για την ασφάλιση κατά της 
ανεργίας και την πολιτική της αγοράς εργασίας, το 
οποίο διοικείται από τριμερές αυτόνομο όργανο στο 
κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. 
δ) Στο Βέλγιο, τα όργανα της κοινωνικής ασφάλειας 
διοικούνται με ισομερή τρόπο από τους εκπροσώ­
πους των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των 
εργαζομένων και εργοδοτών. 
ε) Στην Ολλανδία, οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι δια­
χειρίζονται από κοινού τα «Werknemers-
verzekeringen» (συστήματα κοινωνικής ασφάλισης 
εργαζομένων) και ένα σημαντικό αριθμό «Volksver-
zekeringen» (γενικά συστήματα κοινωνικής ασφάλι­
σης)· 
Εξάλλου, υπάρχουν ορισμένες χώρες, όπως π.χ. η Μεγάλη 
Βρετανία, η Ιρλανδία και η Δανία (με εξαίρεση τα επιδό­
ματα ανεργίας και τις επαγγελματικές συντάξεις), όπου η 
κοινωνική ασφάλεια ανάγεται ουσιαστικά στην αρμοδιό­
τητα των δημόσιων αρχών (+ δημόσιοι υπάλληλοι). Στις 
χώρες αυτές οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ένα 
ρόλο άμεσα περιθωριακό, πράγμα που δεν σημαίνει 
βέβαια ότι δεν έχουν επιρροή στις πολιτικές. Αντίθετα 
μάλιστα! Στη Δανία, για παράδειγμα, σχεδόν καμιά σχε­
τική απόφαση δεν λαμβάνεται χωρίς προκαταρκτικές δια­
βουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. 
Συνολικά η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο 
σύστημα κοινωνικής ασφάλειας, είτε στη διαχείριση είτε 
στην κατάρτιση των πολιτικών, αποδείχθηκε ως εμπειρία 
πολύ θετική. 
Λόγοι των οικονομικών δυσχερειών των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας 
8. Επειδή η γνωμοδότηση αυτή πρέπει, σύμφωνα με την 
εντολή της ΟΚΕ, να αναφερθεί στα οικονομικά προβλή­
ματα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας λόγω της 
οικονομικής κρίσης και της κρίσης στον τομέα απασχό­
λησης, πρέπει να τονισθεί μεταξύ των σκέψεων της Επι­
τροπής όσον αφορά τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας 
η ακόλουθη διαπίστωση: 
«Η πορεία των κοινωνικών δαπανών εντάσσεται σε 
ένα νέο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο, το οποίο 
χαρακτηρίζεται από ασθενή οικονομική ανάπτυξη, 
σημαντικό προϋπολογιστικό έλλειμμα, υψηλό ποσο­
στό ανεργίας και, σε ορισμένες χώρες, υψηλό ποσο­
στό πληθωρισμού (...)». 
«Εντούτοις, τα εσωτερικά προβλήματα των συστη­
μάτων οφείλονται εξίσου, αν όχι περισσότερο, στην 
οικονομική κρίση, η οποία εξηγεί και τις σημερινές 
δυσκολίες τους. Πράγματι, φαίνεται ότι η κάμψη της 
οικονομικής δραστηριότητας και το ποσοστό ανερ-
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/17 
γίας που απορρέει από αυτήν αποτελούν τη βασική 
και άμεση αιτία των δυσχερειών που αντιμετωπίζο­
νται στον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας». 
Στην έκθεση για τη Γαλλία διαπιστώνεται σχετικά: 
«Αλλά, πάνω απ' όλα, υπάρχει η ευαισθησία της κοι­
νωνικής ασφάλειας απέναντι στην απασχόληση: σε 
μια χώρα όπου το 70°/ο των κοινωνικών εσόδων 
απορρέει άμεσα από την απασχόληση, είναι φανερό 
ότι αν η απασχόληση υποφέρει, η κοινωνική ασφά­
λεια ασθενεί βαρειά». 
Στην έκθεση σχετικά με τη Μεγάλη Βρετανία αναφέρεται 
ότι η έλλειψη οικονομικής ισορροποίας των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας οφείλεται προπαντός στο πρό­
βλημα της ανεργίας «που έχει σοβαρές επιπτώσεις στα 
έσοδα που προέρχονται από εισφορές και φόρους (σε 
πτώση), καθώς επίσης στις δαπάνες για παροχές. Αν προ­
στεθούν αυτοί οι δύο παράγοντες (δηλαδή η μείωση εσό­
δων από φόρους και από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης 
συν το κόστος των επιδομάτων), υπολογίζεται ότι, αν τα 
επίπεδα απασχόλησης ήταν στο ύψος που είχαν φθάσει 
κατά τη δεκαετία του '60, το όφελος που θα προέκυπτε 
για το εθνικό θησαυροφυλάκιο από τη διαφορά στο επί­
πεδο απασχόλησης θα έδινε τη δυνατότητα χρηματοδό­
τησης μιας ολόκληρης δεύτερης εθνικής υπηρεσίας 
υγείας, χωρίς καμία αύξηση στα ποσοστά εισφορών. 
Αυτό δείχνει το μέγεθος της ανεργίας». 
Επίσης, στην έκθεση για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας τονίστηκε πολύ καθαρά ότι το κύριο αίτιο 
της έλλειψης οικονομικής ισορροποίας του συστήματος 
της κοινωνικής ασφάλειας δεν πρέπει να αναζητηθεί στο 
ίδιο το σύστημα, αλλά στη συνεχιζόμενη υψηλή και 
αυξανόμενη μαζική ανεργία. Έτσι, το 1984 η ανεργία θα 
στοιχίσει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμα­
νίας 55 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα που θα διατε­
θούν μόνο για αποζημιώσεις και άλλες παροχές. Πρέπει 
να υπολογιστούν, επιπλέον, τα διαφυγόντα κέρδη από 
φόρους και κοινωνικές εισφορές. 
9. Η Επιτροπή αναφέρει και άλλους παράγοντες (από 
τους οποίους ορισμένοι είναι εσωτερικοί παράγοντες των 
συστημάτων) που ευθύνονται για τις οικονομικές δυσχέ­
ρειες των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας κατά την 
τελευταία δεκαετία, όπως: 
— βελτίωση της προστασίας. Η Επιτροπή διευκρινίζει 
σχετικά ότι: η προστασία που προσφέρει η κοινω­
νική ασφάλεια έχει αναπτυχθεί σημαντικά αν και 
παραμένουν κενά όσον αφορά ορισμένες κατηγορίες 
πληθυσμού, ιδίως στις χώρες όπου οι παροχές είναι 
σχετικά περιορισμένες. Η ανάπτυξη αυτή είναι απο­
τέλεσμα μιας ευρείας πολιτικής ομοφωνίας και έχει 
λάβει διάφορες μορφές ανάλογα με τις χώρες: επέ­
κταση της προστασίας σε κατηγορίες προσώπων που 
δεν καλύπτονται, δημιουργία νέων παροχών, βελτί­
ωση του επιπέδου των παροχών, ευρύτεροι όροι παροχής προστασίας' συγχρόνως με την επικράτηση 
της τάσης να δίνονται παροχές ανάλογες προς το 
εισόδημα με στόχο τη διατήρηση του προηγούμενου 
βιοτικού επιπέδου και όχι ενός απλού κοινωνικού 
κατώτατου ορίου' 
— η γήρανση του πληθυσμού στα περισσότερα κράτη 
μέλη της Κοινότητας' 
— η ταχεία αύξηση των δαπανών για την υγεία που δια­
πιστώνεται σε όλες σχεδόν τις χώρες της Κοινότητας 
(εκτός από τη Μεγάλη Βρετανία, ιδιαίτερα κατά την 
τελευταία δεκαετία). 
Στους παραπάνω λόγους πρέπει να προστεθούν οι εξής 
παράγοντες: 
— η αύξηση του αριθμού των συντάξεων αναπηρίας, 
μεταξύ άλλων και λόγω της συνεχιζόμενης υψηλής 
και αυξανόμενης μαζικής ανεργίας, που παρατηρεί­
ται, ιδιαίτερα, στην Ολλανδία, καθώς και στην Ομο­
σπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας' 
— η διεύρυνση των παροχών γήρατος σε νέες κατηγο­
ρίες εργαζομένων 
— η βελτίωση των παροχών των συστημάτων κοινωνι­
κής ασφάλειας για τα χαμηλότερα επίπεδα εισοδη­
μάτων, πράγμα που τονίζεται ιδιαίτερα στην έκθεση 
για την Ελλάδα και την Ολλανδία' 
— οι αυξανόμενες δαπάνες που είναι αλλότριες προς το 
σύστημα και οι οποίες έχουν επιβαρύνει τα διάφορα 
καθεστώτα κοινωνικής ασφάλειας κατά τα τελευ­
ταία χρόνια και δεκαετίες χωρίς να προβλεφθούν 
ανάλογες πηγές πρόσθετων εσόδων' 
— η αυξανόμενη προσπάθεια να παρακαμφθεί η 
ανάγκη καταβολής συνεισφορών και φόρων με την 
παράνομη απασχόληση καθώς και τον περιορισμό 
της σχέσης εργασίας. 
Άτομα και κατηγορίες του πληθυσμού με ανεπαρκή 
προστασία 
10. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας υπάρχουν 
κατηγορίες ατόμων, τα οποία καλύπτονται ανεπαρκώς ή 
αποκλείονται τελείως από τα συστήματα κοινωνικής 
ασφάλειας. Εδώ υπάγονται κατά πρώτο λόγο οι άνεργοι 
και οι οικογένειες τους, που αποτελούν μια από τις συνέ­
πειες της μακροχρόνιας ανεργίας που αυξάνει ανησυχη­
τικά. 
Έτσι, για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
διαπιστώνεται ότι μόνο το 40 ο/ο περίπου όλων των ανέρ­
γων λαμβάνουν επίδομα ανεργίας και ότι ήδη περισσότε­
ροι από το 30 °/ο των ανέργων αποκλείονται από οποια­
δήποτε οικονομική παροχή. Εκτός αυτού τα ποσά των 
επιδομάτων προς τους ανέργους βρίσκονται ήδη μετά τις 
διάφορες περικοπές των τελευταίων ετών τόσο χαμηλά, 
ώστε για ένα μεγάλο μέρος των θιγομένων βρίσκονται 
Αριθ. C 343/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
κάτω από το επίπεδο της κοινωνικής βοήθειας. Μια συνέ­
πεια λοιπόν της μακροχρόνιας και αυξανόμενης μαζικής 
ανεργίας και των περικοπών των κοινωνικών παροχών 
είναι η επιδείνωση ορισμένων μορφών φτώχειας στην 
Κοινότητα και με τον τρόπο αυτό ο εξαναγκασμός ενός 
πάντα μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού να περιορι­
σθεί στο ελάχιστο κοινωνικό βιοτικό επίπεδο. 
Εκτός αυτού, προστατεύονται ανεπαρκώς ιδιαίτερα οι 
εξής κατηγορίες ατόμων στα πλαίσια των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας: νέοι χωρίς επαγγελματική εμπει­
ρία, παντρεμένες γυναίκες χωρίς δικό τους δικαίωμα για 
παροχές κοινωνικής ασφάλειας, οικιακοί βοηθοί, μικρο-
συνταξιούχοι, ηλικιωμένες ανύπανδρες γυναίκες, οικογέ­
νειες με πολλά προστατευόμενα τέκνα. 
11 Αξίζει σχετικά να αναφερθεί ότι σε μερικά λιγότερο 
αναπτυγμένα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το 
συνολικό επίπεδο των παροχών της κοινωνικής ασφά­
λειας είναι τόσο χαμηλό ώστε δεν είναι δυνατό σε καμία 
περίπτωση να επιτευχθεί επαρκής προστασία. 
Διαφωτιστική είναι σχετικά η εξής διαπίστωση στην 
έκθεση για την Ελλάδα: 
«Στη χώρα μας το επίπεδο της κοινωνικής ασφάλειας 
δεν είναι ικανοποιητικό και απέχει σημαντικά από 
το επίπεδο κάλυψης των άλλων χωρών της ΕΟΚ. Στα 
δύο τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προ­
σπαθείς και έχουν ληφθεί αρκετά μέτρα, τόσο προς 
την κατεύθυνση της κάλυψης του πληθυσμού, όσο 
και προς την κατεύθυνση της άξησης και ποιοτικής 
ανόδου των παροχών. Σαν παράδειγμα θα μπορούσε 
να αναφερθεί: 
— η συνταξιοδότηση όλων των υπερηλίκων που 
δεν είχαν ασφαλιστικό δεσμό, 
— η επέκταση του ΙΚΑ σε όλη τη χώρα, 
— οι μειωμένες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης γι' 
αυτούς που δούλευαν σε περιοχές που δεν έχει 
επεκταθεί το ΙΚΑ, 
— η γενίκευση της επικουρικής ασφάλισης για 
όλους του εργαζόμενους με την ίδρυση τόυ-
ΤΕΑΜ, 
— η επέκταση της διαδοχικής ασφάλισης, η ιατρο­
φαρμακευτική περίθαλψη των αγροτών η βελτί­
ωση της υποστήριξης της ανεργίας, κλπ.» 12. Υπενθυμίζεται και το πρόβλημα της ανεπαρκούς 
προσφυγής στις παροχές, φαινόμενο που έχει επίσης δια­
πιστωθεί και σε άλλες μελέτες, και κυρίως στις εκθέσεις 
που καταρτίστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος της 
ΕΟΚ για την καταπολέμηση της φτώχειας. Το πιο χαρα­
κτηριστικό σχετικό παράδειγμα δίνεται από τις παροχές 
κοινωνικής αρωγής στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας. Σύμφωνα με μια πρόσφατη αντιπροσωπευτική 
έρευνα, λιγότερες από τις μισές οικογένειες που έχουν 
δικαίωμα για παροχές κάνουν χρήση του δικαιώματος 
τους. Ο λόγος είναι, κυρίως, η έλλειψη ενημέρωσης όσον 
αφορά τις προϋποθέσεις χορήγησης καθώς και εμπόδια 
κοινωνικού και γραφειοκρατικού χαρακτήρα. Το ίδιο 
φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στη Μεγάλη Βρετανία. 
13. Για να καλυφθούν οι αδυναμίες στον τρόπο χρήσης 
των παροχών κοινωνικής ασφάλειας, θα πρέπει να ανα­
πτυχθούν οι προσπάθειες για μια καλύτερη ενημέρωση 
και καλύτερη καθοδήγηση του πληθυσμού. 
14. Από κοινού λοιπόν υπενθυμίζεται σε διάφορες εκθέ­
σεις των χωρών ότι είναι απαραίτητο, στα πλαίσια των 
συστημάτων της κοινωνικής ασφάλειας, εκτός από την 
αρχή της ισοδυναμίας και, κατά συνέπεια, της συμφωνίας 
των εισφορών αφενός, και των παροχών, αφετέρου, να 
συμπεριληφθούν και στοιχεία αλληλεγγύης. 
Εδώ ανήκει ο υποχρεωτικός χαρακτήρας ενός μεγάλου 
μέρους των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας με τον 
οποίο επιτυγχάνεται μια εξίσωση μεταξύ μεγάλων και 
μικρών κινδύνων, αλλά και το γεγονός ότι, παρά τις άνι­
σες εισφορές ανάλογα με τις δυνατότητες εισοδήματος, 
μπορούν να εισπράττονται ίσες παροχές ανάλογα με την 
περίπτωση κινδύνου και αφού ληφθεί υπόψη η κατά­
σταση της οικογένειας. Περισσότερο χαρακτηριστικά 
είναι τέτοια στοιχεία αλληλεγγύης στις διάφορες μορφές 
της λαϊκής ασφάλειας, στις οποίες καταβάλλονται εισφο­
ρές σύμφωνα με το εισόδημα και παρέχονται ταυτόσημες 
παροχές, που διαφοροποιούνται μόνο ανάλογα με την 
οικογενειακή κατάσταση. 
Μια άλλη διόρθωση της αρχής της ισοτιμίας συνίσταται 
στη διαφοροποίηση του επιπέδου παροχών σύμφωνα με 
τις ανάγκες του δικαιούχου. 
Ενδεχόμενα μέτρα πρόληψης και αποκατάστασης 
15. Επειδή το τμήμα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στα 
προληπτικά μέτρα της κοινωνικής πολιτικής, γιατί με τον 
τρόπο αυτό μπορεί να παρεμποδισθεί η εμφάνιση κινδύ­
νου και περιπτώσεων ανάγκης και, συνεπώς, ανθρώπινου 
πόνου και ταυτόχρονα να αποφευχθεί κοινωνικό κόστος, 
η ΟΚΕ εξέτασε, μεταξύ άλλων, και τις δυνατότητες και 
τα προβλήματα των προληπτικών μέτρων στον τομέα των 
συστημάτων της κοινωνικής ασφάλειας. 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/19 
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής πολιτικής 
που είναι προσανατολισμένη ιδίως προς προληπτικά 
μέτρα βρίσκουμε στη Δανία. Σύμφωνα με την έκθεση για 
τη Δανία αποτελεί στόχο της κοινωνικής ασφάλειας να 
περιοριστεί η εμφάνιση βασικών προβλημάτων κοινωνι­
κής προσαρμογής ή η απώλεια εισοδήματος και να παρα­
σχεθεί ενεργός βοήθεια για την επίλυση παρόμοιων προ­
βλημάτων στους τομείς που παρουσιάζονται. 
Το δανικό σύστημα κοινωνικής ασφάλειας στηρίζεται, 
συνεπώς, στις εξής αρχές: 
— αρχή της πρόληψης: πρέπει να επιδιωχθεί στο μέτρο 
του δυνατού και με έγκαιρες και εντατικές προσπά­
θειες ο περιορισμός του αριθμού των περιπτώσεων, 
στις οποίες είναι αναγκαία η παροχή διαρκούς ή 
μακροπρόθεσμης ενίσχυσης* 
— αρχή της απώλειας εισοδήματος: η απώλεια εισοδή­
ματος (ανεργία, ασθένειες, εργατικά ατυχήματα 
κλπ.) περιέχει τον κίνδυνο δημιουργίας κοινωνικών 
προβλημάτων και συνεπάγεται υψηλή οικονομική 
αποζημίωση" 
— αρχή της ύπαρξης αναγκών και αρχή της επανόρθω­
σης: την αφετηρία αποτελούν πραγματικές ανάγκες 
και όχι υποθέσεις για τις αιτίες των αναγκών. Βασί­
ζεται σε μια συνολική αρχή που λαμβάνει υπόψη τη 
γενική κατάσταση των ασθενών: προσωπική, οικογε­
νειακή, εργασιακή κλπ. Η αρχή της επανόρθωσης: 
όταν συμβεί ατύχημα χορηγείται προσωρινή βοήθεια 
και παροχές με σκοπό να βελτιωθεί η ικανότητα για 
εργασία. Η μόνιμη παροχή βοήθειας πρέπει να περιο­
ρίζεται όσο είναι δυνατό σε περιπτώσεις που δεν 
έχουν προοπτική αποκατάστασης. 
Για το λόγο αυτό η πληροφόρηση και η καθοδήγηση απο­
τελούν βασικά στοιχεία των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας στη Δανία. 
16. Περαιτέρω προβλέπονται οι εξής κατηγορίες μέτρων 
στη Δανία, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες προτεραιό­
τητες: 
— γενική πρόληψη κατά της εμφάνισης κοινωνικών 
προβλημάτων (π.χ. μέτρα υπέρ των παιδιών και των 
νέων, για την πρόληψη των ασθενειών, στον τομέα 
της απασχόλησης, σε σχέση προς τις συνθήκες στον 
τόπο εργασίας)' 
— καθαυτό προληπτικά μέτρα κοινωνικής πολιτικής 
(π.χ. παροχή αγωγής από αδελφές νοσοκόμες, παιδο­
κόμους, προσωπικό κατ' οίκον θεραπείας, οικιακές 
βοηθούς, σχολεία, γενικούς ιατρούς, κλπ., παροχή 
πληροφοριών και συμβουλών)' 
— πρόληψη κατά κοινωνικών προβλημάτων σε περί­
πτωση ατόμων που είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο" 
— λύση κοινωνικών προβλημάτων που έχουν ήδη προ­
κύψει και πρόληψη άλλων κοινωνικών προβλημά­
των 
— σε περίπτωση που τα προληπτικά μέτρα δεν είναι 
αποτελεσματικά ή πρέπει να ανασταλούν, παρέχο­
νται μακροπρόθεσμες παροχές σύμφωνα με το νόμο 
για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος. 17. Μια πιο εκτεταμένη προληπτική πολιτική στα πλαί­
σια των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας πραγματο­
ποιείται στην Ολλανδία, ιδίως στα πλαίσια της υποχρεω­
τικής ασφάλειας ασθένειας, π.χ. με εκστρατείες για εμβο­
λιασμό, κινητά ψυχιατρεία και ειδική θεραπευτική αγωγή 
σε πολυκλινικές στα νοσοκομεία, με διατάξεις για την 
προστασία της υγείας των εργαζομένων, με μέτρα για την 
πρόληψη των ασθενειών στα πλαίσια της φροντίδας για 
την υγεία, καθώς και με την πολιτική για τον περιορισμό 
των ατόμων που χρειάζονται τις κοινωνικές υπηρεσίες 
κατά την οποία σημαντικότερη υποχρέωση των επιχειρή­
σεων θεωρείται η καταβολή κάθε προσπάθειας, στα πλαί­
σια της επαγγελματικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλ­
ψης, όπως προβλέπει η «arbeidsomstandighedenwet», 
(νομοθεσία για τις συνθήκες εργασίας), για να αποφευ­
χθεί η αναπηρία των εργαζομένων και η απόλυση τους 
από την εργασία τους. 
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι σε ορισμένες χώρες 
της Κοινότητας υπάρχουν νόμοι στα πλαίσια των οποίων 
οι επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένες να απασχολούν ορι­
σμένο αριθμό αναπήρων αυτό συμβαίνει, κυρίως, στην 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, στη Γαλλία και στο Βέλγιο. 
18. Η επαγγελματική και ιατρική αποκατάσταση απο­
κτά επίσης όλο και μεγαλύτερη σημασία στην Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα πλαίσια του Ομο­
σπονδιακού Ιδρύματος Εργασίας, και των συστημάτων 
ασφάλειας ασθενείας, σύνταξης και ατυχημάτων. 
Στην Ιρλανδία δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην προλη­
πτική πολιτική κατά της ανεργίας. Υπάρχει μια ολόκληρη 
σειρά μέτρων που έχουν ληφθεί για την τοποθέτηση σε 
εργασία, αναπροσαρμογή, ανακύκληση κλπ. Στην 
Ελλάδα η προληπτική πολιτική βασίζεται, ιδίως, στην 
προληπτική ιατρική. Το ίδιο συμβαίνει και στο Λουξεμ­
βούργο, στο Βέλγιο και στην Ιταλία, όπου καταβάλλεται 
ιδίως προσπάθεια για τη μείωση εργατικών ατυχημάτων. 
Συνολικά μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι οι προληπτι­
κές πολιτικές που ακολουθούνται είχαν θετικά αποτελέ­
σματα, τόσο στο οικονομικό επίπεδο (όπως το δείχνει 
π.χ. η βελγική έκθεση) όσο και στο επίπεδο εμφάνισης 
των κινδύνων. 
Διαρθρωτικά προβλήματα της χρηματοδότησης των 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας 
19. Από την εξέταση των σχετικών εκθέσεων για τα διά­
φορα κράτη μέλη προκύπτει ότι δεν υπάρχουν θαυμα­
τουργές λύσεις και ότι οι μεγάλες χρηματοδοτικές μεταρ­
ρυθμίσεις θα είχαν πολύ απροσδιόριστες επιπτώσεις και 
δύσκολα θα μπορούσαν να υποστηριχθούν πολιτικά. 
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις θα είναι δυνατό να 
αναληφθεί δράση έξω από το πλαίσιο αυτό. Σχετικά με 
Αριθ. C 343/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
το θέμα αυτό θα ήταν δυνατό να εξετασθούν, λαμβάνο­
ντας υπόψη τις διαφορές της κατάστασης των κρατών 
μελών, είτε μικρές αυξήσεις των εισφορών, είτε αυξήσεις 
των ανώτατων ορίων των εισφορών στα διάφορα συστή­
ματα κοινωνικής ασφάλειας, είτε η καθιέρωση χαμηλών 
αυξήσεων με τη μορφή φόρου. Σε ορισμένες χώρες, οι 
κυβερνήσεις μείωσαν επίσης το επίπεδο ορισμένων κοι­
νωνικών παροχών και, κατά συνέπεια, μείωσαν την κοι­
νωνική προστασία των ασφαλισμένων, χωρίς να ζητή­
σουν ταυτόχρονα για όλες τις περιπτώσεις μια ανάλογη 
προσφορά από εκείνους που είναι οι κύριοι υπαίτιοι της 
απότομης αύξησης ορισμένων δαπανών (για παράδειγμα, 
οι ειδικευμένοι ιατροί, ορισμένα άλλα ιατρικά επαγγέλ­
ματα, η βιομηχανία φαρμάκων, οι βιομήχανοι και οι χρή­
στες ιατρικού εξοπλισμού και οργάνων, οι διοικητικές 
δαπάνες, ...). 
20. Σε διάφορες εκθέσεις (Γαλλία, Ολλανδία, Ιρλανδία, 
Βέλγιο, Ιταλία ...) αναφέρεται ότι οι εισφορές στο 
σύστημα κοινωνικής ασφάλειας υπολογίζονται και κατα­
βάλλονται με βάση το μισθό. Αυτό ζημιώνει τις έντασης 
εργασίας επιχειρήσεις και μπορεί να προκαλέσει με τον 
τρόπο αυτό αρνητικά αποτελέσματα από την άποψη της 
πολιτικής απασχόλησης. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις έντα­
σης κεφαλαίου επιβαρύνονται συγκριτικά λιγότερο με τη 
χρηματοδότηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας. 
Επιπλέον, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η μεταβολή της 
τεχνολογίας και τα μέτρα ορθολογισμού προκαλούν 
κατάργηση θέσεων απασχόλησης και μειώνουν, κατά 
συνέπεια, τα έξοδα των επιχειρήσεων. Εκτός αυτού, με 
την εντατικοποίηση της εργασίας ορισμένοι εργαζόμενοι 
εκτίθενται σε αυξημένους ή νέους κινδύνους για την 
υγεία, πράγμα που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την 
αύξηση των κοινωνικών δαπανών. Σχετικά με το θέμα 
αυτό δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι οι τεχνι­
κές μεταβολές μπορούν επίσης να συμβάλλουν στη βελτί­
ωση των συνθηκών εργασίας. Εκτός αυτού προκύπτουν 
και άλλες κοινωνικές δαπάνες επειδή η μεταβολή της 
τεχνολογίας δεν προκαλεί μόνο τη δημιουργία υπερεξει-
δικευμένων επαγγελμάτων, αλλά οδηγεί επίσης και στην 
κατάργηση ορισμένων ειδικοτήτων. 
21. Μια διαφωτιστική περίληψη του συνόλου των σχε­
τικών προβλημάτων περιλαμβάνει η έκθεση για τη Γαλ­
λία. Στην έκθεση αυτή απαριθμούνται τα αποτελέσματα 
διαφόρων μελετών σχετικά με τις επιδράσεις μιας ενδεχό­
μενης διεύρυνσης της βάσης υπολογισμού για τις εισφο­
ρές στα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας (με βάση την 
προστιθέμενη αξία των επιχειρήσεων αντί των ημερομι­
σθίων και των μισθών): 
«— Το σημερινό σύστημα ζημιώνει την απασχόληση 
προς όφελος του κεφαλαίου και αποτελεί εμπό­
διο στις προσλήψεις. Εκτός αυτού το σύστημα 
που στηρίζεται σε εισφορές επιφέρει σε περιό­
δους κρίσης μείωση των εσόδων (οι άνεργοι δεν 
πληρώνουν καθόλου ή το πολύ-πολύ συμβολικές 
εισφορές). — Αφετέρου, αν αντί των ημερομισθίων επιλεγό­
ταν η προστιθέμενη αξία ως βάση εκτίμησης θα 
ζημιώνονταν οι επιχειρήσεις έντασης κεφαλαίου 
οι οποίες γενικά είναι πιο αποδοτικές, πράγμα 
που θα μπορούσε να υποκρύπτει τον κίνδυνο 
μιας ,,επιπεδοποίησης" προς τα κάτω και θα είχε 
μόνο περιθωριακές θετικές επιπτώσεις στην απα­
σχόληση». 
Όσον αφορά την ενδεχόμενη δημοσιονομικοποίηση 
του συστήματος πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο καθο­
ρισμός των προϋποθέσεων της δημιουργεί πολυά­
ριθμα προβλήματα: 
— Η προσφυγή στο φόρο προστιθέμενης αξίας θα 
μπορούσε να οδηγήσει στην αύξηση των τιμών 
καταναλωτή και να ενισχύσει τον πληθωρισμό. 
— Η αύξηση των προοδευτικών φόρων εισοδήμα­
τος ή μια ιδιαίτερη και αναλογική φορολογία 
στα συνολικά εισοδήματα θα μπορούσε να γίνει 
αισθητή από τα μέσα και υψηλά εισοδηματικά 
κλιμάκια ως ανυπόφορη και να επηρεάσει 
δυσμενώς την αποταμίευση. 
Μια ενδεχόμενη δημοσιονομικοποίηση του συστή­
ματος κοινωνικής ασφάλειας θα μπορούσε να 
δημιουργήσει και προβλήματα όσον αφορά τη διατή­
ρηση της διαχείρισης του συστήματος της κοινωνι­
κής ασφάλειας σε ισομερή βάση. 
22. Σαν μια δυνατή λύση τονίζεται στην έκθεση για τη 
Γαλλία ότι μπορεί να είναι σκόπιμη «η δημιουργία απο­
θεμάτων σε περίοδο οικονομικής ανάπτυξης με σκοπό να 
χρησιμοποιηθούν σε περίοδο οικονομικής κρίσης». 
23. Όσον αφορά τις δυνατότητες για τη βελτίωση της 
εισοδηματικής βάσης των συστημάτων κοινωνικής ασφά­
λειας είναι αξιοσημείωτο ότι στη Γαλλία και στο Βέλγιο 
συμμετέχουν και δημόσιοι υπάλληλοι στη χρηματοδό­
τηση των συστημάτων ασφάλισης ανέργων (εισφορές 
αλληλεγγύης). 
24. Επίσης, αξιοσημείωτη είναι η διαπίστωση στην 
έκθεση από τη Μεγάλη Βρετανία ότι «τα όρια των κοινω­
νικών δαπανών, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εμπειρίες, 
είναι μάλλον ψυχολογικά παρά οικονομικά». 
25. Επισημαίνεται ακόμη σε διάφορες εκθέσεις χωρών η 
ανάγκη περιορισμού της αύξησης των εξόδων του τομέα 
υγείας. Πρόκειται ιδιαίτερα για την ανάσχεση του πολλα­
πλασιασμού των ιατρικών και των παραϊατρικών υπηρε­
σιών (μεταξύ άλλων, τεχνικές παροχές, δαπάνες εργαστη­
ρίου βιολογικής κλινικής), της υπερκατανάλωσης φαρμά­
κων, για τη μείωση των εξόδων κλινικής παραμονής και 
για τον καλύτερο έλεγχο της ανάπτυξης των νοσοκομεια­
κών διαρθρώσεων. 
Μια πιο φιλόδοξη πολιτική στον τομέα της πρόληψης 
μπορεί επίσης να συμβάλει, μεσοπρόθεσμα, στον καλύ-
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/21 
τερο έλεγχο και ακόμη στη μείωση των κοινωνικών 
δαπανών (βλ. για παράδειγμα τις εμπειρίες στο Λουξεμ­
βούργο). Η τάση ιδιωτικοποίησης μικρών κινδύνων στον 
τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που έχει ήδη 
σημειωθεί σε ορισμένες χώρες, ενδέχεται να οδηγήσει σε 
κατεύθυνση ακριβώς αντίθετη από εκείνη μιας προληπτι­
κής πολιτικής. 
Τάσεις για ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών παροχών 
26. Σε διάφορες εκθέσεις για τις χώρες αναφέρεται ότι 
λόγω των ελλειμμάτων που παρουσιάζουν τα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλειας, ως συνέπεια της συνεχιζόμενης 
υψηλής και αυξανόμενης μαζικής ανεργίας καθώς και 
άλλων παραγόντων που έχουν ήδη προαναφερθεί, διακρί­
νονται τάσεις για τη μεταφορά τμημάτων της κοινωνικής 
ασφάλειας από τα συστήματα που χρηματοδοτούνται 
από το δημόσιο σε ένα ιδιωτικό σύστημα. Στην προκει­
μένη περίπτωση πρόκειται, προπαντός, για την ασφάλεια 
ασθένειας και την ασφάλεια γήρατος. 
Η ΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι η απαιτούμενη αλληλεγγύη 
ανάμεσα στις διάφορες κατηγορίες ασφαλισμένων μπορεί 
να υπάρξει μόνο αν το βασικό μέρος της εγγύησης απορ­
ρέει από ένα υποχρεωτικό σύστημα. 
27. Είναι ασφαλώς ορθό, όπως αναφέρεται στην έκθεση. 
για την Ολλανδία, «να εξευρεθεί μια σωστή ισορροπία 
ανάμεσα στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην 
ευθύνη που έχουν τα άτομα και οι κοινωνικές κατηγο­
ρίες». Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να σημαίνει ότι ολοένα 
και περισσότερες παροχές των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας μεταφέρονται σε ιδιωτικά χέρια και τα συστή­
ματα κοινωνικής ασφάλειας συγκεντρώνονται τελικά σε 
μικρό αριθμό κοινωνικών ομάδων. 
Αυτό θα αποτελούσε αντίφαση προς τη βασική αρχή της 
κοινωνικής ασφάλειας, η οποία αποβλέπει στη λήψη 
έγκαιρης πρόνοιας για τους καθημερινούς κινδύνους ή, 
εφόσον είναι δυνατόν, ακόμη και για την αποτροπή της 
εμφάνισης τέτοιων κινδύνων. 
Αυτό θα αποτελούσε μια οπισθοδρόμηση από τα σύγ­
χρονα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας όπως έχουν 
δημιουργηθεί μετά από προσπάθειες δεκαετιών στα 
κράτη της ΕΟΚ και όπως αρχίζουν να σχηματίζονται στα 
λιγότερο αναπτυγμένα νέα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Αυτό θα σήμαινε μια αντίθετη πορεία προς τη σκέψη της 
προληπτικής κοινωνικής ασφάλειας, με την οποία όχι 
μόνο αποφεύγονται περιπτώσεις ανάγκης, αλλά και μειώ­
νονται τα κοινωνικά έξοδα, και ό,τι θα έπρεπε να ανα­
πτυχθεί περαιτέρω επειγόντως, σύμφωνα με τις αναφορές 
των διαφόρων εκθέσεων για τις χώρες. Ο δανός εμπειρο­
γνώμονας προβλέπει άλλωστε, μακροπρόθεσμα, μεγάλα 
προβλήματα στη δανική κοινωνία λόγω ανάπτυξης ενός 
συμπληρωματικού συστήματος παροχής ιδιωτικών 
συντάξεων. 28. Αποκαλυπτικές είναι και οι αναφορές στην έκθεση 
για την Αγγλία ότι η εθνική υπηρεσία υγείας δεν είναι 
αναγκαστικά απαραίτητο να διανοίγει ένα σημαντικό 
πεδίο για την ιδιωτική ασφάλιση, όπως αυτό υποστηρίζε­
ται συχνά, εφόσον χρηματοδοτείται με επαρκή τρόπο, 
όπως το αποδεικνύει το παράδειγμα της κοινοτικής υπη­
ρεσίας υγείας στη Δανία. 
«Μεγαλύτερες προσπάθειες και κίνητρα για τη μεί­
ωση των καταλόγων αναμονής για μικρότερες χει­
ρουργικές επεμβάσεις και περισσότερες δυνατότητες 
για πλεονεκτήματα στην εθνική υπηρεσία υγείας, θα 
μπορούσαν να εμποδίσουν την εξέλιξη αυτή. Με την 
ανάπτυξη της κοινωνικής ασφάλισης στο Ηνωμένο 
Βασίλειο και τη χορήγηση παροχών σημαντικής 
αξίας, κυρίως σε ενιαία βάση, η φτώχεια μειώθηκε 
σχετικά περισσότερο από ό,τι σε άλλες χώρες». 
Πρέπει επίσης να διαπιστωθεί ότι η υψηλή ποιότητα και 
το επίπεδο των παροχών (π.χ. για την ασφάλιση κατά της 
ασθενείας) αποτελούν σοβαρή τροχοπέδη στην ανάπτυξη 
των ιδιωτικών συστημάτων. 
Σταθεροποιητικός ρόλος του κοινωνικού προϋπολογισμού 
στην κατάσταση της οικονομίας και της απασχόλησης 
29. Διαφωτιστική είναι σχετικά η διαπίστωση στις σκέ­
ψεις της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσον 
αφορά τα προβλήματα κοινωνικής ασφάλειας: 
«Η κοινωνική προστασία δεν πρέπει να θεωρείται ως 
επιβάρυνση της οικονομίας. Αποτελεί προϋπόθεση 
για τη διατήρηση του υψηλού επιπέδου εξειδίκευσης, 
αποτελεσματικότητας και δραστηριοποίησης στην 
ευρωπαϊκή οικονομική ζωή. Εκτός αυτού τα αφαι­
ρούμενα ποσά δεν εξαφανίζονται από το οικονομικό 
κύκλωμα, αλλά επανέρχονται σε αυτό με τη μορφή 
παροχών που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην 
ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας και, συνε­
πώς, αποτρέπουν μια περαιτέρω επιδείνωση ιδίως σε 
ορισμένες περιοχές. 
Τέλος, πολλές δραστηριότητες εξαρτώνται από τα 
συστήματα κοινωνικής ασφάλειας. Ιδίως οι υγειονο­
μικές υπηρεσίες απασχολούν πολλούς εργαζομένους. 
Αποτελούν θέσεις εργασίας για ιατρούς, φαρμακο­
ποιούς, οδοντίατρους κλπ. και μια σημαντική βάση 
επιβίωσης διαφόρων βιομηχανικών κλάδων (φαρμα­
κευτική βιομηχανία, αλλά και χημική βιομηχανία 
και ηλεκτρονική). 
Το κόστος του εργατικού δυναμικού είναι υψηλό­
τερο στις χώρες της Κοινότητας απ' ό,τι στις περισ­
σότερες χώρες του κόσμου. Αυτές οι διαφορές οφεί­
λονται στις μισθολογικές διαφορές, αλλά επίσης και 
στη διαφορά των επιπέδων κοινωνικής προστασίας, 
η οποία εξασφαλίζεται χάρη στους πόρους που προ­
έρχονται από τους φόρους και τις κοινωνικές εισφο-
Αριθ. C 343/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
ρές, οι οποίες βαρύνουν εν μέρει τους εργοδότες. Το 
υψηλό κόστος του εργατικού δυναμικού μπορεί να 
έχει αποφασιστική επίδραση στην ανταγωνιστικό­
τητα των επιχειρήσεων, ιδίως σε ορισμένους τομείς 
που είναι ευαίσθητοι στον ανταγωνισμό των χωρών 
του τρίτου κόσμου, όπως στον τομέα της κλωστοϋ­
φαντουργίας, της ενδύσεως, της βιομηχανίας υποδη­
μάτων, των ναυπηγείων. Οι ενδεχόμενα δυσάρεστες 
συνέπειες για την απασχόληση είναι προφανείς». 
Φυσικά, όταν το κόστος της κοινωνικής προστασίας φθά­
νει σε ένα ορισμένο επίπεδο (σε ποσοστό του ΑΕΠ), τα 
φορολογικά και κοινωνικά βάρη προσκρούουν, όπως δια­
πιστώνει η Επιτροπή, στην αντίδραση εκείνων που κατα-
βάλλουν τις εισφορές και των φορολογουμένων. Η Επι­
τροπή παρατηρεί δικαιολογημένα, στο πλαίσιο αυτό, ότι 
οι φορολογούμενοι και εκείνοι που καταβάλλουν εισφο­
ρές διαπιστώνουν κυρίως τι πληρώνουν χωρίς να γνωρί­
ζουν πάντα τι πράγματι λαμβάνουν με τη μορφή κοινωνι­
κών υπηρεσιών και παροχών. 
30. Όπως γίνεται σαφές στις διάφορες εκθέσεις για τις 
χώρες, συχνά εκφράζεται η γνώμη ότι λόγω της συνεχιζό­
μενης και αυξανόμενης μαζικής ανεργίας, καθώς και της 
δημογραφικά υπερβολικής γήρανσης του πληθυσμού οι 
δαπάνες των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας έχουν 
αυξηθεί σημαντικά. Με τον τρόπο αυτό η ανταγωνιστικό­
τητα των επιχειρήσεων στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες 
μέλη είναι εκτεθειμένη σε κινδύνους. Όπως αναφέρεται 
σχετικά περαιτέρω στη γαλλική έκθεση, και εδώ πρόκει­
ται για μια προσχεδιασμένη και βιαστική ιδέα, «γιατί οι 
εισφορές αυτές δεν είναι αναγκαστικά άχρηστες και 
κατά κανόνα δεν είναι καθόλου άχρηστες». 
Σαν παράδειγμα αναφέρεται ο τομέας της υγείας: 
«Βέβαια οι κρατήσεις που προορίζονται για τη 
συντήρηση του τομέα της υγείας είναι πολύ χρήσιμες 
για την απασχόληση. Στη Γαλλία ο τομέας αυτός 
είναι φορέας περισσότερων από 1 εκατομμυρίου 
θέσεων απασχόλησης. Συνεπώς, δεν είναι ουδέτερος 
από οικονομική άποψη». 
'31. Στην ολλανδική έκθεση αναφέρεται ότι οι περικοπές 
που έχουν γίνει στις κοινωνικές παροχές έχουν οδηγήσει 
σε σημαντικές αναταραχές στην κοινωνία. 
«Οι ολλανδικές συνδικαλιστικές οργανώσεις όχι 
μόνο αντιτίθενται στις δραστικές αυτές περικοπές, 
αλλά έχουν επίσης υποβάλει εναλλακτικές προτάσεις 
υπέρ της διατήρησης της αγοραστικής δύναμης των 
δημόσιων υπαλλήλων και όσων αναγκάζονται να 
καταφεύγουν στις παροχές κοινωνικής ασφάλισης». 
32. Και στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
οι συνδικαλιστικές οργανώσεις κατέστησαν επανειλημ­
μένως σαφές ότι οι περικοπές που γίνονται από χρόνια 
στις κοινωνικές παροχές αποτελούν μια κοινωνικά απα­
ράδεκτη μονομερή μετατόπιση του κόστους της οικονομι­
κής κρίσης και της κρίσης στον τομέα της απασχόλησης 
προς τις κοινωνικά ασθενέστερες κατηγορίες, οι οποίες επιδεινώνουν τις κοινωνικές συγκρούσεις και οδηγούν σε 
μια σημαντική, από την άποψη της πολιτικής απασχόλη­
σης, παράλογη κατάργηση μιας ζήτησης με αγοραστική 
δύναμη. 
Συμπεράσματα 
33. Όπως προκύπτει σαφώς από τις εκθέσεις για τις 
χώρες, η οικονομική κρίση και η κρίση στον τομέα της 
απασχόλησης και η συνεπαγόμενη ανεργία αποτελούν 
τον κύριο λόγο ενός σημαντικού μέρους της έλλειψης 
οικονομικών ισορροπιών των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας. Ως περαιτέρω λόγοι για τις οικονομικές 
δυσχέρειες των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας ανα­
φέρονται διαρθρωτικές ανισότητες, και ιδίως: η υπερβο­
λική γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των δαπανών 
στον τομέα υγείας, καθώς και η υπαγωγή νέων κατηγο­
ριών εργαζομένων στις παροχές χωρίς ανάλογες εισφο­
ρές. Για το λόγο αυτό πρέπει να έχει προτεραιότητα στην 
οικονομική και κοινοτική πολιτική των κρατών μελών η 
εξασφάλιση των βάσεων των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας με αποτελεσματικές πολιτικές οικονομικής 
ανάκαμψης και απασχόλησης. Η επίτευξη μιας, από 
άποψη κοινωνικής πολιτικής, επιθυμητής υψηλής ποιότη­
τας οικονομικής ανάπτυξης, συμβάλλει συγχρόνως και 
στη βελτίωση των προϋποθέσεων για τη χρηματοδότηση 
των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. 
Στις χώρες της Κοινότητας διαπιστώνεται μια χαρακτηρι­
στική σχέση μεταξύ των επιπέδων της κοινωνικής προ­
στασίας και των οικονομικών αποδόσεων. Υπάρχει αλλη­
λεπίδραση μεταξύ, αφενός μεν, της κοινωνικής προστα­
σίας των εργαζομένων και, αφετέρου, των αποδόσεων 
και της οικονομικής ανάπτυξης με την έννοια ότι μια 
καλή κοινωνική προστασία υποβοηθεί την υψηλής ποιό­
τητας οικονομική ανάπτυξη. Επιβάλλεται λοιπόν μελλο­
ντικά η εξασφάλιση ενός κατάλληλου επιπέδου κοινωνι­
κής ασφάλειας στα διάφορα κράτη μέλη. 
34. Εκτός αυτού οι δημόσιοι προϋπολογισμοί, καθώς 
και οι προϋπολογισμοί των φορέων της κοινωνικής 
ασφάλειας επιτελούν μια σημαντική λειτουργία που στα­
θεροποιεί την ανάπτυξη της οικονομίας και συγχρόνως 
εξασφαλίζει απασχόληση. Οι παροχές που καταβάλλο­
νται πέρα από τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας επι­
στρέφονται πάλι στο οικονομικό κύκλωμα με τη μορφή 
ζήτησης με αγοραστική δύναμη και διαδραματίζουν με 
τον τρόπο αυτό ένα σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της 
οικονομικής δραστηριότητας. Παράλληλα δεν πρέπει να 
παραγνωρίζεται ότι το αυξανόμενο κόστος των συστημά­
των κοινωνικής ασφάλειας οδηγεί, ιδίως λόγω της συνε­
χιζόμενης και αυξανόμενης ανεργίας, αλλά και των 
άλλων παραγόντων που αναφέρθηκαν, σε οικονομικές 
επιβαρύνσεις για τους υπόχρεους σε πληρωμή εισφορών 
και φόρων είτε για τους κρατικούς προϋπολογισμούς. 
Πρόκειται, συνεπώς, για την εξεύρεση ισορροπίας ανά­
μεσα στη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης, από τη 
μια πλευρά, και τη διαφύλαξη των αναγκαίων μέσων για 
τη χρηματοδότηση της οικονομικής ανάκαμψης. 
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/23 
35. Περαιτέρω οι κοινωνικές παροχές έχουν σε σημα­
ντική έκταση παραγωγικό και επενδυτικό χαρακτήρα. 
Σημαίνουν επενδύσεις στην υγεία Kat στην κατάρτιση 
των εργαζομένων, οι οποίοι είναι για την οικονομική 
ανάπτυξη τουλάχιστον τόσο σημαντικοί όσο και η επέν­
δυση κεφαλαίων. Για παράδειγμα, πρέπει για τη διατή­
ρηση της εξασφάλισης της υγείας να απασχολούνται πολ­
λοί εργαζόμενοι. Επιπλέον, δημιουργούνται με τον τρόπο 
αυτό δυνατότητες απασχόλησης για διάφορους βιομηχα­
νικούς κλάδους (ιδιαίτερα τη φαρμακευτική βιομηχανία, 
αλλά και τη χημική βιομηχανία και την ηλεκτρονική). 
36. Τα συστήματα της κοινωνικής ασφάλειας όχι μόνο 
προστατεύουν τους εργαζόμενους και τις οικογένειες 
τους σε οικονομικά καλές περιόδους, αλλά ένας από τους 
κυριότερους ρόλους τους συνίσταται στην εξασφάλιση 
επαρκούς προστασίας και σε οικονομικά κακές περιό­
δους. Ιδίως τότε απαιτείται η διατήρηση και η ενίσχυση 
της αρχής της αλληλεγγύης, διαμέσου μιας υποχρεωτικής 
ασφάλισης για όλους. 
37. Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να ληφθεί υπόψη 
ότι και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας πρέπει να 
προσαρμόζονται όσον αφορά τα έσοδα και τα έξοδα τους 
στην επιδεινωθείσα οικονομική κατάσταση. Σε περιόδους 
μείωσης του αναπτυξιακού ρυθμού του ακαθάριστου 
εθνικού προϊόντος και οι παροχές των συστημάτων κοι­
νωνικής ασφάλειας δεν είναι πια δυνατό να αυξάνονται 
όπως σε περιόδους υψηλής οικονομικής ανάπτυξης. Στην 
προκειμένη περίπτωση έχει σημασία να δημιουργηθεί μια 
μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ της επιβάρυνσης του ενερ­
γού εργαζόμενου πληθυσμού με εισφορές στα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλειας και των παροχών από τα συστή­
ματα αυτά. Η αναγκαία βελτίωση της δομής των συστη­
μάτων κοινωνικής ασφάλειας θα αποτελούσε επίσης μια 
συμβολή στην οικονομική σταθερότητα. Απαραίτητες, 
συνεπώς, ιδιαίτερα είναι η δημιουργία μεγαλύτερης δια­
φάνειας όσον αφορά τις δαπάνες, η βελτίωση της ενημέ­
ρωσης, η απαγόρευση ή κατάργηση αλλότριων προς το 
είδος της ασφάλισης παροχών ή η αντίστοιχη θέσπιση 
κατάλληλων πηγών εσόδων για την κάλυψη τους, η ενί­
σχυση της συνυπευθυνότητας των ατόμων, η παρεμπό­
διση λανθασμένων κινήτρων ή προσανατολισμών. Η 
απαραίτητη προσαρμογή των παροχών των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας προς την επιδεινωθείσα οικονο­
μική και δημοσιονομική κατάσταση των κρατών μελών 
πρέπει να πραγματοποιείται ισόρροπα κατά τρόπο που 
να μη επιβαρύνονται κατά προτεραιότητα ή αποκλει­
στικά οι κοινωνικά ασθενέστερες κατηγορίες πληθυσμού, 
αλλά και οι ανώτερες κατηγορίες εισοδημάτων. Παράλ­
ληλα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι οι κοινωνικές 
παροχές αποτελούν ζήτηση με αγοραστική δύναμη, που 
είναι απαραίτητες για την οικονομική αναζωογόνηση και 
βελτίωση της κατάστασης στην απασχόληση. Αυτό όμως 
δεν πρέπει να σημαίνει ότι —όπως προφανώς είναι η 
πολιτική λιτότητας σε πολλές χώρες μέλη— κατά προτε­
ραιότητα ή αποκλειστικά τα φορτία της αναμφίβολα απαραίτητης οικονομικής και κοινωνικής προσαρμογής 
προς την κρίση της οικονομίας, της απασχόλησης και της 
δημοσιονομίας θα φορτώνονται στους παραλήπτες των 
κοινωνικών παροχών, ενώ ένα μέρος των κατηγοριών 
ανωτέρων εισοδημάτων θα παραμένουν άθικτες. Αυτό 
δεν σημαίνει μόνο μια όξυνση των κοινωνικών συγκρού­
σεων με όλες τις αρνητικές συνέπειες για τους πληττόμε­
νους, όπως και για το σύνολο της οικονομικής ανάπτυ­
ξης, αλλά και μείωση της αγοραστικής δύναμης που είναι 
πιεστικά απαραίτητη για την οικονομική ανάπτυξη ιδίως 
στις ασθενέστερες κατηγορίες εισοδημάτων. Εκτός αυτού 
υπάρχουν μερικοί τομείς των συστημάτων κοινωνικής 
ασφάλειας, στους οποίους απαιτείται επειγόντως μια μεί­
ωση των εξόδων. Αυτό ισχύει προπαντός για τα εισοδή­
ματα των ιατρών, καθώς και των παραγωγών φαρμάκων 
στον τομέα της υγείας. Εκτός αυτού υπάρχουν μερικοί 
τομείς των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, στους 
οποίους απαιτείται επειγόντως μια μείωση του κόστους, 
ιδίως όσον αφορά τα εισοδήματα ορισμένων ιατρών, 
εκπροσώπων ορισμένων άλλων ιατρικών επαγγελμάτων, 
ενός μέρους των φαρμακευτικών εργαστηρίων κλπ. Αυτό 
θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χάρη σε ένα προγραμ­
ματισμό των νοσοκομειακών υποδομών και της εγκατά­
στασης βαρέων εξοπλισμών (scaner), καθώς και με έναν 
καλύτερο έλεγχο των τεχνικών παροχών και της προσφυ­
γής σε εξετάσεις εργαστηρίου, της βιολογικής κλινικής, 
κλπ. Μια προληπτική πολιτική υγείας και μια υγειονο­
μική εκπαίδευση θα ήταν ιδιαίτερα ενδεδειγμένες, για να 
συμβάλουν στον περιορισμό του κόστους στον τομέα 
υγείας. Εναπόκειται στις κυβερνήσεις να ενεργήσουν με 
τρόπο ώστε, σε όλες τις χώρες, όλοι οι πολίτες να έχουν 
πρόσβαση σε αποτελεσματικές υπηρεσίες στον τομέα της 
υγείας. Επίσης η πρόληψη των βλαβών υγείας στους 
τόπους εργασίας με ανθρώπινες συνθήκες εργασίας 
καθώς και επαρκείς υπηρεσίες ιατρικής της εργασίας μπο­
ρεί να αποτελέσει σχετικά σημαντική συμβολή. Εκτός 
αυτού δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι η αποτελεσματική 
καταπολέμηση της ανεργίας, και ιδιαίτερα της μακροχρό­
νιας ανεργίας μπορεί επίσης να συμβάλει στη μείωση του 
κόστους του τομέα υγείας. Όσο μεγαλύτερη είναι η διάρ­
κεια της υψηλής ανεργίας, τόσο περισσότερο σωρεύονται 
οι περιπτώσεις σοβαρών βλαβών της υγείας, ιδιαίτερα 
στις κατηγορίες ατόμων που θίγονται από τη μακροχρό­
νια ανεργία, με ανάλογο κόστος για τα δημόσια συστή­
ματα υγείας. 
38. Ενόψει των κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων, και 
ιδιαίτερα της αύξησης της ανεργίας, από τη μια πλευρά, 
και της σημασίας των κοινωνικών δαπανών, από την 
άλλη, πρέπει να εξετάσουμε, με την προοπτική μιας πιο 
εσπευσμένης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τη δυνατότητα 
ενός νέου καθορισμού των ευθυνών για τη χρηματοδό­
τηση των κινδύνων που καλύπτονται από την κοινωνική 
ασφάλεια, και τούτο με τρόπο πιο ενιαίο σε όλες τις 
χώρες της Κοινότητας. 
Θα έπρεπε λοιπόν να εξεταστεί αν η χρηματοδότηση της 
ασφάλισης ανεργίας, και κυρίως των οικογενειακών επι­
δομάτων δεν θα έπρεπε να αναληφθεί κατά κύριο λόγο 
από την εθνική αλληλεγγύη" αν η ασφάλιση κατά των 
εργατικών ατυχημάτων δεν θα έπρεπε να αναληφθεί απο­
κλειστικά από τους εργοδότες' αν η ιατροφαρμακευτική 
Apte. C 343/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
περίθαλψη, καθώς και οι συντάξεις δεν θα έπρεπε να χρη­
ματοδοτούνται από κοινού από τους εργοδότες, τους 
εργαζομένους και το κράτος. 
Θα πρέπει να ληφθεί σχετικά υπόψη ο προοδευτικός, 
γραμμικός ή φθίνων χαρακτήρας των χρηματοδοτικών 
εισφορών για την κοινωνική ασφάλεια, ανάλογα με τη 
μορφή της χρηματοδότησης που επιλέγεται και ανάλογα 
με την ύπαρξη ή την έλλειψη ανώτατων ορίων εισφορών. 
Εν πάση περιπτώσει, στις περιπτώσεις που υπάρχουν 
ανώτατα όρια, πρέπει να διατηρείται η ισομερής διαχεί­
ριση της κοινωνικής ασφάλειας. 
39. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας πρέπει να διαπιστωθεί ότι οι 
τομείς της οικονομίας που είναι έντασης εργασίας βρί­
σκονται σε σημαντικά μειονεκτική θέση συνεπεία του 
κατά προτεραιότητα υπολογισμού των εισφορών στα 
ημερομίσθια. Για το λόγο αυτό πρέπει να εξετασθούν 
εναλλακτικές βάσεις υπολογισμού των εργοδοτικών 
εισφορών στις οποίες δεν λαμβάνεται ως βάση πια το 
ημερομίσθιο του εργαζόμενου συν την προστιθέμενη αξία 
της επιχείρησης για τον υπολογισμό των εισφορών επειδή 
ακόμη περισσότερο οι τεχνολογικές μεταβολές και ο 
ορθολογισμός προκαλούν ανεργία και, κατά συνέπεια, 
εντείνουν τον κίνδυνο να αυξήσουν το κόστος τους. 
Εκτός αυτού θα πρέπει, σε περίπτωση ανάγκης, να εξετα­
στεί η δυνατότητα να γίνουν διορθώσεις: η αύξηση των 
εισφορών (για τις οποίες πρέπει να παρατηρηθεί ότι η επι­
βάρυνση με φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης 
δεν πρέπει να ξεπερνά ορισμένα όρια), η αύξηση ή κατάρ­
γηση του ορίου υπολογισμού εισφορών, η υπαγωγή όλων 
των ομάδων εργαζομένων στο σύστημα εισφορών, η βελ­
τίωση των οικονομικών εισφορών του κράτους, ιδιαίτερα 
όταν οι παροχές χορηγούνται για κινδύνους που είναι 
δυνατό να ασφαλισθούν ολοένα λιγότερο, όπως πχ. η 
ανεργία. 
40. Ιδίως σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και 
υψηλής καθώς και αυξανόμενης μαζικής ανεργίας, είναι 
αποφασιστικό να δραστηριοποιείται η συνείδηση του 
πληθυσμού για περισσότερη αλληλεγγύη. Στην προκει­
μένη περίπτωση πρέπει να αντιμετωπισθούν οι τάσεις για 
την αναζήτηση των αιτίων για την έλλειψη οικονομικής 
ισορροπίας των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας σε 
πραγματικές ή υποτιθέμενες καταχρήσεις των παραλη­
πτών των κοινωνικών παροχών. Αν και δεν πρέπει να 
αποκλεισθεί καθόλου ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υφί­
στανται τέτοιου είδους καταχρήσεις, και ιδιαίτερα στους 
οργανισμούς ασφάλισης κατά της ασθένειας, οι οποίες 
πρέπει να καταπολεμούνται και να αποσοβούνται κατά 
τον πιο αποφασιστικό τρόπο, θα αποτελούσε μια επικίν­
δυνη και ανεύθυνη, παραγνώριση των γεγονότων το να 
διαβλέπεται εδώ μια λύση για τα οικονομικά προβλήματα 
και με τον τρόπο αυτό να παρεμποδίζεται η αναζήτηση 
των πραγματικών αιτίων της κρίσης και η θέσπιση των 
κατάλληλων μέτρων για την καταπολέμηση τους. Σε καμία περίπτωση η ιδιωτικοποίηση δεν μπορεί να αποτε­
λέσει τη λύση των οικονομικών προβλημάτων που αντι­
μετωπίζει η κοινωνική ασφάλεια. 
Ιδιαίτερα αποφασιστικό είναι να αυξάνεται η αλληλεγ­
γύη του συνόλου του πληθυσμού προπαντός προς τους 
μακροπρόθεσμα ανέργους και να γίνεται σαφές ότι χωρίς 
μια αποτελεσματική πολιτική απασχόλησης, όπου θα 
συμπεριλαμβάνεται και μια περισσότερο ισόρροπη κατα­
νομή των πολύ περιορισμένων δυνατοτήτων εργασίας σ' 
αυτούς οι οποίοι ζητούν εργασία με τη μείωση του χρό­
νου εργασίας και της ενεργού ζωής, εφόσον ληφθούν 
υπόψη οι διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στους 
διάφορους τομείς των συλλογικών συμβάσεων, δεν είναι 
δυνατή μια οικονομική εξυγίανση των κρατικών προϋπο­
λογισμών και των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. 
41. Η αρχή της αλληλεγγύης στα πλαίσια των συστημά­
των κοινωνικής ασφάλειας σημαίνει επίσης ότι θα καταρ­
γηθούν οι ζημίες τις οποίες συνεχίζουν να υφίστανται οι 
γυναίκες και οι αλλοδαποί εργαζόμενοι. Ιδίως, πρέπει να 
αντιμετωπισθούν τάσεις που θέλουν να μετατοπίσουν τα 
φορτία για την απαιτούμενη προσαρμογή στην επιδεινω-
θείσα οικονομική κατάσταση στις μειονεκτούσες κατη­
γορίες του πληθυσμού. Στην περίπτωση αυτή έχει σημα­
σία, όσον αφορά την ίση μεταχείριση αντρών και γυναι­
κών, να εφαρμοστεί στα κράτη μέλη η κοινοτική οδηγία 
για την «πραγματοποίηση της αρχής της ίσης μεταχείρι­
σης αντρών και γυναικών στο σύστημα της κοινωνικής 
ασφάλειας». Η Επιτροπή καλείται γι' αυτό να παρακο­
λουθεί επιμελώς την εξέλιξη της προσέγγισης αυτών των 
νομικών διατάξεων, και ιδιαίτερα της εφαρμογής στις 
χώρες μέλη και, ενδεχομένως, να υποβάλλει αγωγή. 
Επειδή διάφορες χώρες της Κοινότητας πρόβλεψαν την 
υποχρέωση για τις επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν έναν 
ορισμένο αριθμό μειονεκτικών ατόμων, το τμήμα προτεί­
νει να γενικευθεί η ισχύς της ρύθμισης αυτής για όλα τα 
κράτη μέλη, είτε με τη θέσπιση νόμου, είτε διαμέσου των 
συλλογικών συμβάσεων λαμβάνοντας υπόψη τις γνώμες 
των οργανώσεων αναπήρων στα διάφορα κράτη της Κοι­
νότητας. 
42. Θα πρέπει να αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας η εναρμόνιση των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλειας, ιδίως στις οικονομικές διαστά­
σεις τους. Αυτό σημαίναι, ιδίως, ότι τα λιγότερο ανεπτυγ­
μένα νεότερα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης σε μερι­
κές χώρες μέλη της Κοινότητας θα βελτιωθούν μόλις θα 
είναι δυνατό και όσο το δυνατό συντομότερα στο ανώ­
τερο επίπεδο προστασίας των εργαζομένων και λοιπών 
κατηγοριών του πληθυσμού που υφίσταται στις περισσό­
τερο εξελιγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Σε όλες τις χώρες όπου η εναρμόνιση των διαφόρων 
συστημάτων συντάξεων ή/και στις οποίες μια συγχώ­
νευση των ταμείων συντάξεων θα θεωρούνταν ενδεχό-
24. 12. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 343/25 
μένη, πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η εναρμόνιση αυτή 
ή/και η συγχώνευση να μην έχουν ως αποτέλεσμα μια 
προς τα κάτω εξίσωση. 
43. Επιβάλλεται επίσης να καταστούν τα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλειας περισσότερο διαφανή και να 
απλουστευθούν οι δομές τους καθώς επίσης και να ενημε­
ρώνονται οι μισθωτοί καλύτερα για τις κοινωνικές μετα­
βιβαστικές πληρωμές που πραγματοποιούνται. 
44. Η ΟΚΕ ζητεί, τέλος, λόγω των οικονομικών δυσχε­
ρειών που αντιμετωπίζουν τα διάφορα συστήματα κοινω­
νικής ασφάλειας, να γίνουν μελέτες σε ορισμένους ειδι­
κούς τομείς, πχ.: 
— τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας των εργαζομέ­
νων για ίδιο λογαριασμό και ιδιαίτερα των ανεξάρ­
τητων επαγγελματιών και των ιδιοκτητών μικρομε­
σαίων επιχειρήσεων, 
— οι επιπτώσεις μιας περιοριστικής πολιτικής μισθών 
στα έσοδα της κοινωνικής ασφάλειας, 
— οι επιπτώσεις της μείωσης του χρόνου εργασίας και 
μιας ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης στην οικο­
νομική κατάσταση της κοινωνικής ασφάλειας, — οι δυνατότητες και τα αποτελέσματα της αλλαγής 
της βάσης εισφορών στην οικονομική κατάσταση 
της κοινωνικής ασφάλειας, 
— το κοινωνικό κόστος της ανεργίας, 
— το αναδιανεμητικό αποτέλεσμα της κοινωνικής 
ασφάλειας, 
— η θέση των νέων που αναζητούν μια πρώτη απασχό­
ληση έναντι της κοινωνικής ασφάλειας, 
— η θέση των μακροχρόνια ανέργων έναντι της κοινω­
νικής ασφάλειας, 
— η «παραοικονομία» και η σημασία της για τη χρημα­
τοδότηση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. 
Για το σκοπό αυτό θα πρέπει φυσικά να αξιοποιηθεί πλή­
ρως το υλικό σχετικών μελετών που διατίθεται ακόμη 
στα κράτη μέλη. 
45. Έχοντας υπόψη την ιδιαίτερη σημασία που έχει η 
συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στα συστήματα κοι­
νωνικής ασφάλειας και στις αποφάσεις που τους αφο­
ρούν, η ΟΚΕ θα πρέπει να εξετάσει το θέμα αυτό της 
συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη διαχείριση της 
κοινωνικής ασφάλειας σε μια νέα γνωμοδότηση πρωτο­
βουλίας, όταν της δοθεί η ευκαιρία. 
Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτρο­
πής 
Gerd MUHR 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Ψηφοφορία 
Το σύνολο της γνωμοδότησης αποτέλεσε αντικείμενο ονομαστικής ψηφοφορίας κατά τη διάρκεια της 
οποίας οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή με αντικαταστάτη τους, ψήφισαν υπέρ της γνωμοδότησης: 
κύριοι Amato, Beretta, Boddy, Bonety, Bornard, Burnel, de Caffarelli, Cavazzuti, Curlis, Ντάσης, De Bruyn, 
De Grave, d' Elia, Delia Croce, Delourme, Drago, Dunet, Emo Capodilista, η κυρία Engelen-Kefer, κύριοι 
Etty, Flum, Glesner, κυρία Gredal, κύριοι Houthuys, Jaschick, Jenkins, Kirschen, Lauga, Margot, Masucci, 
Meraviglia, Milne, Muller, Nielsen Β., κυρία Nielsen Μ., κύριοι Nielsen P., Nierhaus, Ognibene, κυρία Patter­
son, κύριοι Pfeiffer, Plank, Ραυτόπουλος, Rainero, Rouzier, Schneider, Schoepges, Schwarz, ο Sir George 
Sharp, κύριοι Soulat, Spitzkers, κυρία Strobel, κύριοι Vanden Broucke, Vercellino, κυρίες Weber, Williams, 
κύριος Yverneau. 
Αριθ. C 343/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 24. 12. 84 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή με αντικαταστάτη τους καταψήφισαν τη γνωμοδότηση: 
κύριοι Bernasconi, Binnenbruck, κυρία Μπρεδήμα, κύριοι Broicher, Cammann, Ceyrac, De Bievre, De Taver-
nier, Δράκος, Fortuyn, Fuller, Germozzi, Hammond, Kenna, Low, Marvier, Masprone, Noordwal, de 
Normann, Pelletier, Poeton, Querleux, Schnieders, Stahlmann, Staratzke, Storie-Pugh, Swift, Van der 
Mensbrugghe, Van Melckenbeke, Wagner, Wick, de Wit. 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή με αντικαταστάτη τους απέσχον: 
κύριοι Bagliano, Campbell, Eelsen, Goris, Hovgaard Jakobsen, Law, Paggi, Regaldo, Romoli, Strauss, Zinkin. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Α. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν 
Η τροπολογία που ακολουθεί και που κατατέθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Εσωτερικού Κανονισμού 
απορρίφθηκε από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Σελίδες 18 και 19 
Να διαγραφεί η πρόταση «σχετικά με το θέμα αυτό θα ήταν δυνατό να εξεταστούν ... πρόσθετων μικρών 
επιστροφών με τη μορφή φόρων», που αρχίζει στο τέλος της σελίδας 18. 
Αιτιολογία 
Σε αντίθεση με ορισμένες άλλες χώρες, στην Ολλανδία υπάρχουν ανώτατα όρια όσον αφορά την πληρωμή 
των εισφορών της κοινωνικής ασφάλειας. Καμία εισφορά δεν είναι δυνατό να καταβληθεί πάνω από το ανώ­
τατο αυτό όριο. Το επίπεδο των εισφορών είναι φυσικά συνάρτηση του ανωτάτου αυτού ορίου. Επιπλέον, οι 
φορολογικοί συντελεστές όσον αφορά τους μισθούς και τα εισοδήματα στην Ολλανδία έχουν έντονα προο­
δευτική τάση. Για το λόγο αυτό, το συνολικό δημοσιονομικό βάρος (εισφορές κοινωνικής ασφάλειας και 
φόροι) είναι ενδεχομένως το υψηλότερο στην Κοινότητα. Η πρόταση να αυξηθεί ένα συστατικό στοιχείο 
του δημοσιονομικού βάρους, δηλαδή οι εισφορές της κοινωνικής ασφάλειας, δεν είναι αποδεκτή. Η πρόταση 
αυτή είναι επίσης αντίθετη με τη σημερινή πολιτική μείωσης του συνολικού δημοσιονομικού βάρους η οποία 
εφαρμόζεται στην Ολλανδία. 
Αποτέλεσμα ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 30, Ψήφοι κατά: 43, Αποχές: 7. 
Β. 
Τροποποιήσεις των κειμένων που έγιναν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων 
Το ακόλουθο απόσπασμα από το κείμενο της γνωμοδότησης της Επιτροπής τροποποιήθηκε κατά τη διάρ­
κεια των συζητήσεων σελίδα προς σελίδα 
Σελίδα 5 πρώτη παράγραφος 
«Όσον αφορά το υπόμνημα της Επιτροπής σχετικά μ£ τα προβλήματα στον τομέα της κοινωνικής ασφά­
λειας και γενικότερα σχετικά με μια εναρμόνιση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, ο κ. J. Η. Petersen 
επισημαίνει ότι, κατά τη γνώμη του, κανένας Δανός πολιτικός δεν θα τολμούσε ποτέ να χρησιμοποιήσει τη 
λέξη .εναρμόνιση'. Στη Δανία δεν είναι επιθυμητή κανενός είδους εναρμόνιση και σε καμία περίπτωση δεν 
είναι επιθυμητή μια προς τα κάτω εξομοίωση».