Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Η σημασία των πιστωτικών ιδρυμάτων δημοσίου δικαίου για την ισόρροπη ανάπτυξη των περιφερειών, των πόλεων και των δήμων της Ευρώπης"

(2001/C 148/04)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος στον τραπεζικό τομέα (που υιοθετήθηκε στις 17 Ιουνίου 1998)·

έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 5, 16, 86, 87, 158 και 295 της Συνθήκης ΕΚ στην έκδοση της 2ας Οκτωβρίου 1997·

έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο (19) για την οικονομική και κοινωνική συνοχή καθώς και το πρωτόκολλο (21) για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας·

έχοντας υπόψη τη δήλωση που ενέκρινε η Διακυβερνητική Διάσκεψη του Άμστερνταμ, το 1997, σχετικά με τα πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου στη Γερμανία (αριθ. 37) καθώς και τη δήλωση της Αυστρίας και του Λουξεμβούργου για τα πιστωτικά ιδρύματα (αριθ. 1) η οποία ελήφθη υπόψη από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη στο Άμστερνταμ το 1997·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας στην Ευρώπη (COM(2000) 580 τελικό)·

έχοντας υπόψη το έγγραφο της Επιτροπής Καταναλωτών σχετικά με την έννοια της καθολικής υπηρεσίας στην περίπτωση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας (που υιοθετήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1999)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων καινοτομίας που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης - Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη και την απασχόληση" της 13ης και 14ης Μαΐου 1998· CdR 46/98 fin(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την "Έκθεση της ομάδας δράσης για την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST)" και για την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προαγωγή της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας και της ανταγωνιστικότητας - Η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της ομάδας δράσης BEST και στις συστάσεις της" της 2ας και 3ης Ιουνίου 1999· CdR 387/99 fin(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα "Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενόψει της παγκοσμιοποίησης - Πώς να την ενισχύσουμε" της 17ης και 18ης Νοεμβρίου 1999· CdR 134/99 fin(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την "Πρόταση κατευθυντήριων γραμμών για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών για το 2000" της 17ης και 18ης Νοεμβρίου 1999· CdR 360/99 fin(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση "Προς μια πραγματική προσέγγιση της επικουρικότητας! Έκκληση της Επιτροπής των Περιφερειών" της 10ης και 11ης Μαρτίου 1999· CdR 302/98 fin(5)·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 11 Απριλίου 2000, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 5 της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να εκπονήσει γνωμοδότηση για το θέμα αυτό και να αναθέσει στην επιτροπή 1 "περιφερειακή πολιτική, διαρθρωτικά ταμεία, οικονομική και κοινωνική συνοχή, διασυνοριακή και διαπεριφερειακή συνεργασία" την κατάρτιση της γνωμοδότησης αυτής, στα πλαίσια της οποίας προβλέπεται και η συμβολή της επιτροπής 6 "Απασχόληση, οικονομική πολιτική, εσωτερική αγορά, βιομηχανία, ΜΜΕ"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο συμπληρωματικής γνωμοδότησης (CdR 53/2000 rev. 1) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 6 στις 30.6.2000 με εισηγήτρια την κα Coleman (UK, ELDR)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 1 στις 14 Σεπτεμβρίου 2000 (CdR 180/2000 rev. 1), εισηγητής ο κ. Mernizka (D, PSE)·

εκτιμώντας ότι με την πρόοδο της παγκοσμιοποίησης αυξάνει διαρκώς η σημασία του ρόλου που καλούνται να διαδραματίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές όσον αφορά την πολιτική για την εγκατάσταση επιχειρήσεων, την ανάπτυξη και την απασχόληση·

εκτιμώντας ότι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας (άρθρο 5, παράγραφος 2) η διατήρηση της πολυμέρειας στην Ευρώπη αποτελεί σημαντικό στόχο όλων των κοινοτικών πολιτικών·

εκτιμώντας ότι οι αποκεντρωμένες διαρθρώσεις αναζωογονούν την ιδέα μια Ευρώπης των Περιφερειών και της επικουρικότητας·

εκτιμώντας ότι οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος είναι απολύτως απαραίτητες για την οικονομία και την κοινωνία, καθώς και ότι, σύμφωνα με το άρθρο 16, έχουν ιδιαίτερη σημασία και διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο για την προαγωγή της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

εκτιμώντας ότι ο χαρακτηρισμός υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος ως υπηρεσίες κοινής ωφελείας είναι αποκλειστική υπόθεση των κρατών μελών·

εκτιμώντας ότι ενόψει των γενικών αναπτυξιακών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα τα θεμιτά μέσα για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (άρθρο 2 ΣΕΚ) και την υποστήριξη των μειονεκτικών και αγροτικών περιοχών (άρθρο 158 ΣΕΚ) - και κατ' επέκταση για την ανάπτυξη όλων των περιφερειών της Κοινότητας·

εκτιμώντας ότι στα πλαίσια αυτά η εξασφάλιση και η περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών έχει καθοριστική σημασία·

εκτιμώντας ότι οι χρηματοδοτικές υπηρεσίες (ιδιαιτέρως η καθολική πρόσβαση στη διαχείριση λογαριασμών) διαδραματίζει ένα ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο για τη συμμετοχή των καταναλωτών στην οικονομική ζωή·

εκτιμώντας ότι οι υπηρεσίες αυτές εξυπηρετούν το κοινωνικό σύνολο και ότι πρέπει να εξασφαλιστεί η πρόσβαση όλων των ομάδων του πληθυσμού σε παρόμοιες πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας·

εκτιμώντας ότι η αγορά δεν εξασφαλίζει πάντοτε την παροχή παρόμοιων υπηρεσιών·

εκτιμώντας ότι είναι απαραίτητα εθνικά μέτρα για να εξασφαλίζεται η συνέχεια της παροχής κοινωφελών υπηρεσιών και να εμποδίζουν το ενδεχόμενο κοινωνικών και οικονομικών αποκλεισμών ορισμένων κοινωνικών ομάδων - ιδιαιτέρως των ασθενέστερων·

εκτιμώντας ότι η προστασία των καταναλωτών πρέπει να είναι μία από τις απαράβατες επιταγές που πρέπει να εκπληρώσει η Κοινότητα προκειμένου να υλοποιηθεί η Ευρώπη των πολιτών·

εκτιμώντας ότι η παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα έχει ζωτική σημασία για όλες τις πληθυσμιακές ομάδες - και ιδιαιτέρως για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις - και ότι πρέπει να είναι εξασφαλισμένη και στο μέλλον·

εκτιμώντας ότι η πολυμέρεια και ο ανταγωνισμός στον τραπεζικό τομέα - μια παράλληλη ύπαρξη δημόσιων πιστωτικών, συνεταιριστικών και ιδιωτικών τραπεζών - εγγυώνται την ύπαρξη ενός σταθερού και φιλικού προς τους καταναλωτές χρηματοπιστωτικού συστήματος·

εκτιμώντας ότι ο επιχειρηματικός στόχος των πιστωτικών ιδρυμάτων δημοσίου δικαίου δεν είναι κατά προτεραιότητα το κέρδος αλλά η εκπλήρωση κοινωφελών καθηκόντων·

εκτιμώντας ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου υποστηρίζουν τα κρατίδια και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στις αναδιαρθρώσεις που προωθούν και την ενεργό προσέλκυση επιχειρήσεων στην περιοχή τους·

εκτιμώντας ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου εξασφαλίζουν την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στις απομακρυσμένες και υπεραπομακρυσμένες περιοχές και περιφέρειες της Ευρώπης·

εκτιμώντας ότι οι επιχειρήσεις δημοσίου δικαίου και οι επιχειρήσεις στις οποίες έχουν εκχωρηθεί ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα σύμφωνα με το άρθρο 86, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ για την παροχή υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με το άρθρο 86, παράγραφος 2 της ΣΕΚ, συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της κοινωνικής συνοχής και στην ισόρροπη ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης:

υιοθέτησε κατά την 37η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποίησε στις 14 και 15 Φεβρουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Φεβρουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. Τονίζει ότι η ύπαρξη περιφερειών που ευημερούν και έχουν ίσες ευκαιρίες διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο για την προαγωγή της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα,

2. υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη ενός σταθερού και λειτουργικού τραπεζικού συστήματος έχει εξαιρετική σημασία για την ισόρροπη και υγιή ανάπτυξη των περιφερειών, των πόλεων και των κοινοτήτων,

3. διαπιστώνει ότι η ολοκληρωμένη και καθολική προσφορά ποιοτικών χρηματοπιστωτικών προϊόντων με ευνοϊκούς όρους καθώς και υπηρεσιών, στα πλαίσια της προστασίας των καταναλωτών, και γενικότερα η προσφορά υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος σε όλα τα στρώματα του πληθυσμού είναι απολύτως απαραίτητη,

4. τονίζει την αρχή της διαφάνειας της αγοράς και το δικαίωμα αληθούς, αποτελεσματικής και επαρκούς ενημέρωσης του καταναλωτή σχετικά με τις συνθήκες των συναλλαγών και τα χαρακτηριστικά των αγαθών και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών,

5. υπογραμμίζει ότι η παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αποκτά ουσιαστική σημασία για τη συμμετοχή των πολιτών στην οικονομία και ότι, για το λόγο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει, στα πλαίσια της παροχής υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, να εξασφαλίσουν, σύμφωνα με τις προτάσεις της επιτροπής καταναλωτών, την πρόσβαση όλων των ομάδων του πληθυσμού στις εν λόγω υπηρεσίες και μάλιστα με ευνοϊκούς όρους (αρχή της ισότιμης πρόσβασης),

6. αναγνωρίζει ότι η ύπαρξη ενός χρηματοπιστωτικού συστήματος το οποίο είναι κατά μεγάλο μέρος προσανατολισμένο στη μεγιστοποίηση του κέρδους μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή πρόσβαση των οικονομικά ασθενέστερων πληθυσμιακών ομάδων, πόλεων, δήμων και περιφερειών καθώς και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων - ιδιαιτέρως σε περιοχές που παρουσιάζουν διαρθρωτικές αδυναμίες - στις εν λόγω υπηρεσίες,

7. τάσσεται υπέρ της εφαρμογής δημόσιων διατάξεων που θα βελτιώσουν τις συνθήκες πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση που παρέχεται από το τραπεζικό σύστημα και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αντισταθμίζοντας τη δυσμενή μεταχείριση που υφίστανται ως προς την πρόσβαση αυτή στις συνθήκες της αγοράς,

8. είναι της άποψης ότι παρόμοιες εξελίξεις είναι αντίθετες προς τους κοινωφελείς στόχους και την επιταγή της ισόρροπης ανάπτυξης που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη για την ΕΚ,

9. καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει εμπεριστατωμένη έκθεση για την κατάσταση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα στα σημερινά και στα υποψήφια κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να λάβει ιδιαιτέρως υπόψη τους δημοτικούς και περιφερειακούς οργανισμούς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και να αναλύσει τις επιδράσεις και τις δυνατότητες των νέων μέσων για την παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών,

10. υπογραμμίζει ότι, ιδιαιτέρως σε απομακρυσμένες ή υπεραπομακρυσμένες περιοχές, σε περιφέρειες και σε αστικά κέντρα με χαμηλό ποσοστό ευημερίας καθώς και σε διαρθρωτικά αδύναμες περιοχές, η επάρκεια των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μπορεί να εξασφαλισθεί μόνο με την παροχή κρατικών ενισχύσεων ή με ιδιαίτερες πρωτοβουλίες,

11. είναι της άποψης ότι η Συνθήκη πρέπει να αφήνει περισσότερα περιθώρια για τη θέσπιση δημόσιων μέτρων τα οποία είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση μιας ολοκληρωμένης παροχής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, σε περίπτωση που η αγορά δυσκολεύεται να προσφέρει τις ίδιες υπηρεσίες,

12. είναι της άποψης ότι μια δημόσια παρέμβαση για την αντιμετώπιση παρόμοιων εξελίξεων δεν θα πρέπει να οδηγήσει στην υπερβολική ρύθμιση του ιδιωτικού τραπεζικού τομέα,

13. υπογραμμίζει ότι στην εσωτερική αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να επικρατεί ένας υγιής ανταγωνισμός ο οποίος ωφελεί τους πολίτες, και ότι θα πρέπει να υιοθετηθούν πολιτικά μέτρα για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών,

14. επιδοκιμάζει, συνεπώς, την πολυμέλεια στην Ευρώπη με στόχο την αντιμετώπιση αρνητικών εξελίξεων στην τραπεζική αγορά,

15. επιδοκιμάζει, επίσης, μια επιχειρηματική πολυμέρεια βάσει της οποίας τα ιδιωτικά και δημόσια πιστωτικά ιδρύματα που έχουν τη μορφή διαφορετικών νομικών προσώπων και διάφορους στόχους συνυπάρχουν ισότιμα και ανταγωνίζονται οι μεν τις δε, δεδομένου ότι η κατάσταση αυτή προάγει τον υγιή, όσον αφορά την προσφορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και τονίζει την ανάγκη να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών προκειμένου να είναι επιτυχείς οι επιχειρήσεις αυτές,

16. τονίζει ότι οι δημόσιες ενισχύσεις πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν την εξαίρεση και ουδέποτε επιτρέπεται να καταπνίξουν τον υγιή ανταγωνισμό που αποτελεί πλεονέκτημα για τους πολίτες. Υποστηρίζει, συνεπώς, τις προσπάθειες της Επιτροπής να τις περιορίσει, όπως αναφέρεται στην 29η έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις, ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να δείξει ευελιξία όσον αφορά τις ενισχύσεις που δικαιολογούνται από οικονομική και κοινωνική σκοπιά,

17. υπογραμμίζει ότι μπορούν μεν να χορηγούνται κρατικές ενισχύσεις για τη διασφάλιση της παροχής καθολικών υπηρεσιών, αλλά τούτο δεν πρέπει να αποβαίνει έμμεσα προς όφελος άλλων εμπορικών δραστηριοτήτων,

18. διαπιστώνει ότι σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχουν πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου στα οποία το κράτος έχει αναθέσει σημαντικές αποστολές στα πλαίσια της παροχής υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος για την υποστήριξη και την προαγωγή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των καταναλωτών, των περιφερειών, των πόλεων και των δήμων,

19. τονίζει ότι οι δημόσιες ευθύνες όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών και από πιστωτικά ιδρύματα, ιδιαιτέρως δημοσίου δικαίου, μπορούν να τηρηθούν,

20. διαπιστώνει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου συμβάλλουν σημαντικά στην παροχή και την εξασφάλιση χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε όλες τις περιφέρειες, για τους δημοτικούς και περιφερειακούς οργανισμούς και όλες τις πληθυσμιακές ομάδες,

21. αναγνωρίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου, με βάση τον κοινωφελή χαρακτήρα και τον περιφερειακό προσανατολισμό τους, συμβάλλουν σημαντικά στην ισόρροπη ανάπτυξη των περιφερειών, την προαγωγή μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και άλλων σημαντικών τομέων καθώς και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών,

22. επιδοκιμάζει την ύπαρξη παρομοίων ιδρυμάτων, δεδομένου ότι αυτά αναλαμβάνουν σημαντικά καθήκοντα στα πλαίσια της προστασίας των καταναλωτών αλλά και της περιφερειακής ανάπτυξης, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην καλύτερη αποδοχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 251 της 10.8.1998, σ. 41.

(2) ΕΕ C 293 της 13.10.1999, σ. 48.

(3) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 23.

(4) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 17.

(5) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 73.