Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εν όψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης σχετικά με την ανάπτυξη μιας κοινής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επαναπροώθηση των παρανόμως διαμενόντων"

(2004/C 23/09)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εν όψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης σχετικά με την ανάπτυξη μιας κοινής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επαναπροώθηση των παρανόμως διαμενόντων (COM(2003) 323 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 31 Ιουλίου 2003 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της για το θέμα αυτό, σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 265 της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το προεδρείο την 1η Ιουλίου 2003 να αναθέσει στην επιτροπή Εξωτερικές Σχέσεις την κατάρτιση γνωμοδοτήσεως για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με κοινοτική πολιτική επιστροφής των παρανόμως διαμενόντων στην ΕΕ (COM(2002) 175 τελικό)·

έχοντας υπόψη τη σχετική γνωμοδότησή της της 20ής Νοεμβρίου 2002·

έχοντας υπόψη τις αποφάσεις των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων του Τάμπερε (Οκτώβριος 1999), του Λάακεν (15 Δεκεμβρίου 2001) και της Σεβίλλης (Ιούνιος 2002)·

έχοντας υπόψη το πρόγραμμα δράσης του Σαντιάγκο·

έχοντας υπόψη τη δήλωση των Βρυξελλών που εκδόθηκε με το πέρας της Ευρωπαϊκής διάσκεψης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (Σεπτέμβριος 2002)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών (COM(2003) 336 τελικό)·

έχοντας υπόψη τις αποφάσεις που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης (19 και 20 Ιουνίου 2003)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 250/2003 rev.) της επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της 5ης Σεπτεμβρίου 2003 (εισηγητής: ο κ.Luc Van den Brande, Γερουσιαστής Φλάνδρας (B/EPP))·

Εκτιμώντας:

1) ότι η Επιτροπή των περιφερειών αναγνωρίζει την σπουδαιότητα και την αναγκαιότητα μιας κοινής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων προσώπων,

2) ότι στην προκειμένη περίπτωση επιβάλλονται η εφαρμογή μιας συνεκτικής μεθόδου, η χρήση ολοκληρωμένων μέσων και η κατάλληλη παρακολούθηση του θέματος,

3) ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, μαζί με τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν άμεση σχέση με το θέμα αυτό,

υιοθέτησε κατά την 51η σύνοδο ολομέλειας της 9ης Οκτωβρίου 2003 την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών,

1.1. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία προτείνει την ανάπτυξη κοινής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επαναπροώθηση των παρανόμως διαμενόντων,

1.2. θεωρεί ορθό ότι η μετανάστευση σε όλες της τις πτυχές συγκαταλέγεται στις βασικές προτεραιότητες της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως προκύπτει από πάμπολλες πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν από την Επιτροπή και από τις αποφάσεις των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων του Τάμπερε, του Λάακεν, της Σεβίλλης και της Θεσσαλονίκης,

1.3. εκφράζει την επιθυμία η εν λόγω κοινή πολιτική να στηρίζεται σε μια συνεκτική μέθοδο, στη χρήση ολοκληρωμένων μέσων και να έχει την απαραίτητη συνέχεια,

1.4. πιστεύει ότι για το σκοπό αυτό πρέπει να ενισχυθούν η νομική βάση και τα επιχειρησιακά μέσα που υφίστανται, και ότι πρέπει να τροποποιηθούν με τον κατάλληλο τρόπο οπουδήποτε και οποτεδήποτε αυτό κριθεί απαραίτητο,

1.5. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, δεν έχει αναπτυχθεί μια κοινή θεώρηση ούτε έχουν θεσπιστεί κοινά μέτρα για την παράνομη μετανάστευση και την πολιτική για το άσυλο, παρά το γεγονός ότι με τον τρόπο αυτό μπορεί να καταπολεμηθεί και να αποθαρρυνθεί η παράνομη μετανάστευση,

1.6. είναι της άποψης ότι μια κοινή πολιτική για την επαναπροώθηση προσώπων πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου,

1.7. υπογραμμίζει ότι επιβάλλεται επιχειρησιακή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών σε όλους τους τομείς,

1.8. αποδίδει την δέουσα σημασία στην καθιέρωση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής θεωρήσεων, επειδή αυτή συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης, και κρίνει ότι η πολιτική αυτή πρέπει να στηρίζεται σε ένα αποτελεσματικό σύστημα πληροφοριών, που να είναι συντονισμένο και συνδεδεμένο με το σύστημα πληροφοριών του Schengen,

1.9. τονίζει ότι είναι απαραίτητο να καθιερωθεί ένα αποτελεσματικό σύστημα συνοριακών ελέγχων, στα πλαίσια του οποίου ιδιαίτερη σημασία έχουν τα καθήκοντα και η συμμετοχή των κρατών μελών, το οποίο πρέπει επίσης να είναι συντονισμένο στα πλαίσια ενός κοινού φορέα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης,

1.10. απευθύνει επίμονη έκκληση να γίνει κάθε δυνατή προσπάθεια για να καταπολεμηθούν η παράνομη διακίνηση και η εμπορία ανθρώπων, φαινόμενα που είναι συχνά συνδεδεμένα με εγκληματικά δίκτυα,

1.11. εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο απάνθρωπο πρόβλημα της εμπορίας γυναικών, το οποίο πρέπει να καταπολεμηθεί με κάθε δυνατό μέσο,

1.12. θεωρεί ότι, για να είναι αποτελεσματική, η κοινή πολιτική για την παράνομη μετανάστευση πρέπει να τοποθετηθεί στο γενικότερο πλαίσιο των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, ότι στον τομέα αυτό ουσιαστική σημασία έχουν οι συμφωνίες επανεισδοχής, καθώς και ότι είναι εφικτή η ανάπτυξη στενών σχέσεων συνεργασίας,

1.13. τονίζει με έμφαση ότι, για να είναι αποτελεσματική και αξιόπιστη μια κοινή πολιτική, πρέπει να διατεθούν αμέσως επαρκείς πόροι γι αυτήν και ότι μετά από το 2006 πρέπει να ρυθμιστεί οριστικά το ζήτημα της χρηματοδότησής της,

1.14. παρατηρεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι συνήθως οι πρώτες που αντιμετωπίζουν παρόμοιες καταστάσεις με τα συνεπαγόμενα προβλήματα και ότι, κατά συνέπεια, είναι συχνά αναγκασμένες να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες,

1.15. θεωρεί, συνεπώς, ότι είναι απαραίτητο και ευνόητο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη πρέπει να προωθήσουν την πλήρη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην κοινή πολιτική,

1.16. αποδίδει μεγάλη σημασία στην ιδιαίτερη κατάσταση στην οποία ευρίσκονται οι περιφέρειες και οι δήμοι που δεν ευρίσκονται πλέον στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και οι περιφέρειες και οι δήμοι που θα βρεθούν για πρώτη φορά στα σύνορα αυτά,

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. ζητά να προωθηθεί με καθολικό και ολοκληρωμένο τρόπο η εφαρμογή μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για την παράνομη μετανάστευση, την παράνομη διακίνηση και την εμπορία ανθρώπων, τα εξωτερικά σύνορα και την επαναπροώθηση παρανόμως διαμενόντων προσώπων,

2.2. τονίζει ότι, για το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί μια συνεκτική πολιτική, να γίνει χρήση ολοκληρωμένων μέτρων και να δοθεί στην πολιτική αυτή η δέουσα συνέχεια,

2.3. υπενθυμίζει ότι η κοινή πολιτική επαναπροώθησης πρέπει να σέβεται απόλυτα τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, καθώς και ότι πρέπει να γίνουν προσπάθειες για να θεσπιστεί ειδικό κοινοτικό μέσο για την υποστήριξη των προτεραιοτήτων που τέθηκαν από το Συμβούλιο στο πρόγραμμα δράσης που ενέκρινε, με το οποίο θα καταδειχθεί ότι η μετανάστευση πρέπει να τοποθετηθεί σε ένα σαφές νομικό και διαδικαστικό πλαίσιο. Θεωρείται, επίσης, σκόπιμο να εκδοθεί οδηγία σχετικά με τα στοιχειώδη πρότυπα που πρέπει να ισχύουν για τις διαδικασίες και την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επαναπροώθησης,

2.4. αναμένει ότι, ταυτόχρονα, θα αναπτυχθεί μια κοινή θεώρηση της νόμιμης μετανάστευσης και του ασύλου,

2.5. υποστηρίζει την περαιτέρω επεξεργασία και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος χορήγησης θεωρήσεων και τη δημιουργία συστήματος πληροφοριών για τις θεωρήσεις (VIS) το οποίο θα είναι συνδεδεμένο με το σύστημα πληροφοριών SIS II(Schengen), που πρέπει να τεθεί σε λειτουργία γύρω στο 2006, και θεωρεί ότι για το σκοπό αυτό πρέπει να ληφθούν τα απαραίτητα τεχνικά, νομοθετικά και χρηματοδοτικά μέτρα,

2.6. υποστηρίζει την εφαρμογή ενός αποτελεσματικού συστήματος συνοριακών ελέγχων και μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και παρατηρεί ότι, ως ομάδα εργασίας, η μονάδα ειδημόνων για τα εξωτερικά σύνορα (SCIGA+) διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες. Για το λόγο αυτό, η καθημερινή ηγεσία πρέπει να αναληφθεί από ένα περισσότερο λειτουργικό φορέα, ενώ παράλληλα πρέπει να σημειωθεί ότι η αποτελεσματική διαχείριση απαιτεί τη σύσταση ευρωπαϊκού σώματος συνοροφυλάκων, χωρίς να παραγνωρίζεται και ο ρόλος των εθνικών υπηρεσιών,

2.7. εκφράζει την επιθυμία, μέχρι την αναθεώρηση του κοινοτικού χάρτη, να μελετηθεί και να εξεταστεί εάν είναι απαραίτητο να καθιερωθούν θεσμικοί μηχανισμοί, προκειμένου να ενισχυθεί η επιχειρησιακή συνεργασία όσον αφορά τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, και αν πρέπει να βελτιωθεί η διάρθρωση των ελέγχων στα θαλάσσια σύνορα,

2.8. καλεί την Επιτροπή να καταβάλλει προσπάθειες για να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά η παράνομη διακίνηση και η εμπορία ανθρώπων, που συχνά ελέγχονται από εγκληματικά δίκτυα, και να ενισχύσει τη συνεργασία των υπευθύνων για την τήρηση των νόμων αρχών με τα θύματα, με τη θέσπιση συγκεκριμένων μέτρων, την καθιέρωση προτύπων, βέλτιστων πρακτικών και μηχανισμών για την καταπολέμηση της εμπορίας προσώπων και καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση για τη χορήγηση άδειας παραμονής μικρής διάρκειας στα θύματα του φαινομένου της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων,

2.9. καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή και να χρησιμοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα μέσα για την καταπολέμηση του απάνθρωπου εμπορίου γυναικών,

2.10. απευθύνει έκκληση για την ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών σε όλους τους τομείς και, στα πλαίσια αυτά, θεωρεί χρήσιμη την ίδρυση πλατφόρμας για την ανταλλαγή πληροφοριών με τη βοήθεια σύγχρονης και ασφαλούς διαδικτυακής τεχνολογίας ΙCONet καθώς και τη δημιουργία δικτύου υπαλλήλων που θα λειτουργούν ως σύνδεσμοι για θέματα που σχετίζονται με τη μετανάστευση (ALI),

2.11. προτείνει να συμπεριληφθεί το σύνολο του θέματος της μετανάστευσης στο διάλογο που διεξάγεται στα πλαίσια των υφιστάμενων και των μελλοντικών συμφωνιών σύνδεσης και συνεργασίας με τρίτες χώρες και υποστηρίζει τη σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής με τις χώρες αυτές οι οποίες οδηγούν σε μια αμοιβαία και καθολική συνεργασία, με αποτέλεσμα να διευκολύνονται η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και η επιστροφή των εμπλεκόμενων με τρόπο ο οποίος να είναι αποδεκτός τόσο για τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και για τη χώρα υποδοχής. Συνιστά, επίσης, τη δημιουργία νομικής βάσης για τη χάραξη πολυετούς προγράμματος συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα της μετανάστευσης,

2.12. αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διάθεση επαρκών χρηματοδοτικών πόρων, προκειμένου να καταστεί αξιόπιστη η προσπάθεια για την υλοποίηση των εν λόγω γενικών στόχων, τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση εκλαμβάνει ως απόλυτη πολιτική προτεραιότητα, και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι αυτό δεν έχει ήδη συμβεί. Στα πλαίσια αυτά, είναι της γνώμης ότι μπορεί να υποστηριχθεί η λύση που προτείνεται από την Επιτροπή για την κάλυψη των άμεσων αναγκών με την αναθεώρηση του προγράμματος ΑRGO, την αξιοποίηση των διαθέσιμων περιθωρίων για την περίοδο 2004-2006 και την προοπτική της χρήσης των δημοσιονομικών προοπτικών της περιόδου μετά το 2006 για τον τομέα ΔΕΥ,

2.13. επιθυμεί την καθιέρωση ενός ρεαλιστικού και δίκαιου συστήματος κατανομής των βαρών για το οποίο θα ισχύουν ορισμένες προϋποθέσεις και κριτήρια που θα πρέπει να τηρούνται και το οποίο θα στηρίζεται στις βασικές αρχές της επικουρικότητας και της συμπληρωματικότητας, όπου το σύστημα της συγχρηματοδότησης θα ισχύει μόνο για τις δαπάνες οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την κοινοτική διάσταση,

2.14. θεωρεί αυτονόητο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της θα προωθήσουν την συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην θέσπιση της κοινής πολιτικής, επειδή αυτές είναι οι αρχές που αντιμετωπίζουν πρώτες τις καταστάσεις και τα προβλήματα αυτού του είδους και υποχρεούνται να αναλαμβάνουν δράση, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι μπορούν να αξιοποιηθούν οι εμπειρογνωμοσύνη και οι καλύτερες μέθοδοι που διαθέτουν,

2.15. προτείνει να προβλεφθούν οι διευκολύνσεις του Schengen για τις περιφέρειες και τους δήμους που δεν βρίσκονται πλέον στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και για τις περιφέρειες και τους δήμους που θα βρεθούν για πρώτη φορά στα σύνορα αυτά, να γίνει μια καταγραφή των αναγκών που υπάρχουν σε διάφορους τομείς, όπως στις υποδομές και λόγω της απώλειας διαμετακομιστικών διευκολύνσεων, και να διατεθούν για το σκοπό αυτό τα μέσα και οι πόροι που χρειάζονται,

2.16. απευθύνει έκκληση να προωθηθεί η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των κοινωνικών παραγόντων και των δημόσιων φορέων, προκειμένου να χαραχθεί μια κοινή πολιτική που θα διαθέτει ένα ευρύ έρεισμα,

2.17. υποστηρίζει την πρόταση για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους πρόσφυγες.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore