Επιπλέον, το πρόγραμμα SURE (στήριξη για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης) συνέχισε να στηρίζει τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διατήρηση της απασχόλησης των εργαζομένων, καθώς και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας που πλήττονται από την πανδημία.

Στόχος της παρούσας ενότητας σχετικά με τα σημαντικά οικονομικά γεγονότα, η οποία καταρτίστηκε με βάση τις αρχές που περιγράφονται στην κατευθυντήρια οδηγία για τις ενδεδειγμένες πρακτικές αριθ. 2 (RPG 2) με τίτλο «Financial Statements Discussion and Analysis» (Οικονομικές καταστάσεις — Συζήτηση και ανάλυση) του Συμβουλίου Διεθνών Λογιστικών Προτύπων του Δημόσιου Τομέα (International Public Sector Accounting Standards Board — IPSASB), είναι να βοηθήσει τους αναγνώστες να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο αντικατοπτρίζονται οι επιχειρησιακές, οικονομικές και επενδυτικές δραστηριότητες της ΕΕ στα διάφορα στοιχεία των ενοποιημένων δημοσιονομικών καταστάσεων της ΕΕ. Οι πληροφορίες που παρέχονται στην παρούσα ενότητα δεν έχουν υποβληθεί σε λογιστικό έλεγχο.

Το 2021, το οποίο ήταν το πρώτο έτος του ΠΔΠ 2021-2027 της ΕΕ, ήταν ιδιαίτερο από πολλές απόψεις. Όπως φαίνεται στον ισολογισμό που ακολουθεί και εξειδικεύεται περαιτέρω στην ανάλυση δημοσιονομικών καταστάσεων (ενότητα 5), οι ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΕ για το 2021 επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από την επιτυχή έναρξη του NextGenerationEU το 2021 (εκταμιεύθηκαν 71,6 δισ. EUR στα κράτη μέλη) και τις πρόσθετες δανειοληπτικές και δανειοδοτικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του μέσου SURE (50 δισ. EUR):

Το SURE θεσπίστηκε το 2020 για την παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής σε κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική διαταραχή οφειλόμενη στην πανδημία COVID-19 στην επικράτειά τους, ή που απειλούνται σοβαρά από την εν λόγω διαταραχή. Το μέσο συμπληρώνει τα εθνικά μέτρα που λαμβάνονται από τα πληττόμενα κράτη μέλη. Το ανώτατο ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής δεν υπερβαίνει τα 100 δισ. EUR για το σύνολο των κρατών μελών.

SURE

SURE

SURE

Τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του μέσου SURE βασίζονται σε ένα σύστημα εθελοντικών εγγυήσεων από τα κράτη μέλη που ανέρχονται στο 25 % του ανώτατου ποσού της χρηματοδοτικής συνδρομής. Η συνεισφορά κάθε κράτους μέλους στο συνολικό ποσό της εγγύησης αντιστοιχεί στο μερίδιό του επί του συνολικού ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2020.

·Τα ανεξόφλητα δάνεια αυξήθηκαν από 93,3 δισ. EUR το 2020 σε 163,6 δισ. EUR το 2021. Η αύξηση κατά 70,3 δισ. EUR ή 75,3 % αντικατοπτρίζει κυρίως την έκδοση περαιτέρω δανείων για χρηματοδοτική συνδρομή στο πλαίσιο του μέσου SURE (50,1 δισ. EUR) και την έκδοση δανείων στο πλαίσιο του νέου ΜΑΑ (18,0 δισ. EUR).

Στις 31 Δεκεμβρίου 2021, το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού ανερχόταν σε 414,1 δισ. EUR (2020: 280,0 δισ. EUR) — η σημαντική αύξηση οφείλεται στην περαιτέρω δανειοδότηση από το μέσο SURE και στη δανειοδότηση και τις προκαταβολές που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο του νέου μέσου NGEU. Τα σημαντικότερα στοιχεία ήταν τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού εκτός των ταμειακών διαθεσίμων και ισοδυνάμων (188,6 δισ. EUR), οι προχρηματοδοτήσεις (93,4 δισ. EUR), οι απαιτήσεις και τα εισπρακτέα ποσά (72,4 δισ. EUR) και τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (44,9 δισ. EUR). Τα άλλα στοιχεία ενεργητικού, ύψους 14,7 δισ. EUR, περιλάμβαναν κυρίως ενσώματα πάγια και άυλα περιουσιακά στοιχεία.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2021 οι συνολικές υποχρεώσεις ανέρχονταν σε 496,4 δισ. EUR (2020: 313,5 δισ. EUR) — η τεράστια αύξηση οφείλεται στις δανειοληπτικές πράξεις που πραγματοποιήθηκαν το 2021 στο πλαίσιο των μέσων SURE και NGEU. Τα σημαντικότερα στοιχεία ήταν οι δανειοληπτικές πράξεις για το NGEU και η χρηματοδοτική συνδρομή (236,7 δισ. EUR), οι συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις και άλλες υποχρεώσεις παροχών μετά την έξοδο από την υπηρεσία (122,5 δισ. EUR), δεδουλευμένα έξοδα και προεισπραχθέντα έσοδα (78,1 δισ. EUR) και οφειλές προς τρίτους (46,4 δισ. EUR):

·Οι δανειοληπτικές πράξεις αυξήθηκαν από 93,2 δισ. EUR το 2020 σε 236,7 δισ. EUR το 2021. Η αύξηση κατά 143,5 δισ. EUR συνδέεται κυρίως με τον ΜΑΑ (91,0 δισ. EUR) και τις πρόσθετες δανειοληπτικές πράξεις στο πλαίσιο του SURE (50,1 δισ. EUR).

Το SURE είναι ένα νέο ευρωπαϊκό μέσο που βοηθά στη διατήρηση της απασχόλησης των εργαζομένων και στη διατήρηση των θέσεων εργασίας που πλήττονται από την πανδημία του κορονοϊού. Το εν λόγω μέσο παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να ζητήσουν χρηματοδοτική συνδρομή από την ΕΕ ώστε να βοηθηθούν στη χρηματοδότηση της αιφνίδιας και σοβαρής αύξησης των εθνικών δημόσιων δαπανών που συνδέονται με τα εθνικά συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας και παρόμοια μέτρα, μεταξύ άλλων για τους αυτοαπασχολούμενους, ή με ορισμένα μέτρα που αφορούν την υγεία, ειδικότερα στον χώρο εργασίας, για την αντιμετώπιση της κρίσης. Έχει τη δυνατότητα να παράσχει χρηματοδοτική συνδρομή ύψους έως 100 δισ. EUR με τη μορφή δανείων προς τα πληττόμενα κράτη μέλη. Το μέσο υποστηρίζεται από εγγυήσεις ύψους 25 δισ. EUR τις οποίες έχουν παράσχει τα κράτη μέλη στην Επιτροπή για την αποπληρωμή των σχετικών δανείων. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2020/672 του Συμβουλίου, η Επιτροπή μπορεί να συνάψει δανειακή συμφωνία με κράτος μέλος μόνον αφού η Επιτροπή προτείνει, και το Συμβούλιο εκδώσει, εκτελεστική απόφαση για χρηματοδοτική συνδρομή του μέσου SURE.

Στήριξη για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE)

Η γραμμή «Αναθεώρηση του EAR 11» δείχνει τον αντίκτυπο του αναθεωρημένου κανόνα EAR 11 στα ποσά των δανείων την 1η Ιανουαρίου 2021. Για τα SURE, ΕΜΧΣ και ΙΠ, ο αντίκτυπος αναφέρεται στην εφαρμογή της μεθόδου του αποτελεσματικού επιτοκίου. Για τη ΜΧΣ και την Ευρατόμ, ο αντίκτυπος αναφέρεται στην εφαρμογή του αποτελεσματικού επιτοκίου και της πρόβλεψης απομείωσης την 1η Ιανουαρίου 2021.

Η ονομαστική αξία των δανείων στις 31 Δεκεμβρίου 2021 ανέρχεται σε 162 394 εκατ. EUR, εκ των οποίων 144 424 εκατ. EUR αφορούν δάνεια για χρηματοδοτική συνδρομή (2020: 92 565 εκατ. EUR) και 17 970 εκατ. EUR για τον ΜΑΑ (2020: μηδέν). Η σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος οφείλεται σε περαιτέρω δάνεια που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του SURE και στην έναρξη του μέσου ΜΑΑ (NGEU) το 2021.

SURE

SURE

Ταμείο Καινοτομίας (IF)

SURE

SURE

Τα έσοδα από τόκους δανείων αφορούν κυρίως δάνεια του ΕΜΧΣ (1 δισ. EUR) που έχουν το υψηλότερο αποτελεσματικό επιτόκιο — βλ. σημείωση 2.4.1. Τα έσοδα από τόκους δανειοληπτικών πράξεων αφορούν κυρίως τα προγράμματα NGEU και SURE και οφείλονται στα αρνητικά αποτελεσματικά επιτόκια για ορισμένες συναλλαγές.

Το ποσό των καταβληθέντων τόκων για τις δανειοληπτικές πράξεις αντιστοιχεί κυρίως στις πράξεις του ΕΜΧΣ (1 δισ. EUR), σύμφωνα με τα έσοδα από τόκους δανείων (συνακόλουθες πράξεις). Τα έξοδα για τόκους δανείων αφορούν κυρίως το πρόγραμμα SURE και οφείλονται στα αρνητικά αποτελεσματικά επιτόκια για ορισμένες συναλλαγές.

SURE

·οι δανειοληπτικές πράξεις που αφορούν το μέσο SURE είναι εγγυημένες από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και υποστηρίζονται από εγγυήσεις των κρατών μελών ύψους 25 δισ. EUR (25 % του ανώτατου ποσού χρηματοδοτικής συνδρομής ύψους 100 δισ. EUR), και

·τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις για χρηματοδοτική συνδρομή που πραγματοποιούνται από την Επιτροπή μέσω των NGEU, ΕΜΧΣ, ΙΠ, ΜΧΣ, SURE και των δράσεων Ευρατόμ·

Μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο

σε εκατ. EUR 31.12.2021 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Δάνεια 163 568 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμά τους 44 860 Απαιτήσεις από ανταλλακτικές συναλλαγές* 7 780 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω πλεονάσματος ή ελλείμματος — χρεωστικοί τίτλοι 19 326 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω πλεονάσματος ή ελλείμματος — παράγωγα 828 Χορηγηθείσες εγγυήσεις Συμβόλαια οικονομικών εγγυήσεων 55 267 Σύνολο στις 31.12.2021 291 628

*εκτός των προεισπραχθέντων εξόδων





Δάνεια: πιστωτική ποιότητα

σε εκατ. EUR 31.12.2021 Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Αποκτηθέντα ή δημιουργηθέντα στοιχεία ενεργητικού απομειωμένης πιστωτικής αξίας Σύνολο Αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας Εξαίρετου και υψηλού βαθμού 10 379 – – – 10 379 Άνω μεσαίου βαθμού 58 991 – – – 58 991 Χαμηλού μεσαίου βαθμού 79 672 – – – 79 672 Μη επενδυτικού βαθμού (συμπεριλαμβανομένης της αθέτησης) 8 819 5 965 29 48 14 860 Ακαθάριστη λογιστική αξία 157 861 5 965 29 48 163 903 Μείον πρόβλεψη ζημίας (10) (299) (26) – (336) Καθαρή λογιστική αξία 157 851 5 665 3 48 163 568

Οι τέσσερις κατηγορίες κινδύνου που αναφέρονται ανωτέρω βασίζονται καταρχήν στις κατηγορίες αξιολόγησης από εξωτερικούς οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας και αντιστοιχούν σε:

·Εξαίρετου και υψηλού βαθμού (Prime and high grade): Moody’s P-1, Aaa – Aa3· S&P A-1+, A-1, AAA – AA -· Fitch F1+, F1, AAA – AA- και ισοδύναμα

·Άνω μεσαίου βαθμού (Upper medium grade): Moody’s P-2, A1 – A3· S&P A-2, A+ - A-· Fitch F2, A+ - A- και ισοδύναμα

·Χαμηλού μεσαίου βαθμού (Lower medium grade): Moody’s P-3, Baa1 – Baa3, S&P A-3, BBB+ - BBB-· Fitch F3, BBB+ - BBB- και ισοδύναμα

·Μη επενδυτικού βαθμού (Non-investment grade): Moody’s not prime, Ba1 – C· S&P B, C, D, BB+ – D· Fitch B, C, D, BB+ – D και ισοδύναμα

·Η ΕΕ χρησιμοποιεί αυτές τις κατηγορίες αξιολόγησης από εξωτερικούς οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ως σημείο αναφοράς, ιδίως για τα χρηματοδοτικά μέσα και τις εμπορικές τράπεζες, αλλά μπορεί, έπειτα από τη δική της ανάλυση των επιμέρους υποθέσεων, να τηρεί τα ποσά σε μία από τις ανωτέρω κατηγορίες κινδύνου, ακόμη και εάν ένας ή περισσότεροι από τους ανωτέρω οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ενδέχεται να έχουν υποβαθμίσει τον αντίστοιχο αντισυμβαλλόμενο.

Τα ποσά που εμφανίζονται ανωτέρω στη στήλη «Δάνεια» και ταξινομούνται ως μη επενδυτικού βαθμού αφορούν κατά κύριο λόγο τα δάνεια χρηματοδοτικής συνδρομής που έχουν εκταμιευθεί από την Επιτροπή προς τις χώρες-εταίρους που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Όλα τα δάνεια προς τα κράτη μέλη είναι στο στάδιο 1. Τα αποκτηθέντα ή δημιουργηθέντα δάνεια απομειωμένης πιστωτικής αξίας είναι τα υποκατάστατα δάνεια από τα προγράμματα ΕΤΣΕ και ΕΕΔ.

Δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις για NGEU και χρηματοδοτική συνδρομή

Η διαχείριση της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο πραγματοποιείται με τη λήψη κρατικών εγγυήσεων στην περίπτωση της Ευρατόμ (βλ. σημείωση 2.4.1.1)

Τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του μέσου SURE βασίζονται σε ένα σύστημα εθελοντικών εγγυήσεων από τα κράτη μέλη που ανέρχονται στο 25 % του ανώτατου ορίου που διατίθεται για τη σχετική χρηματοδοτική συνδρομή.

Σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων των οφειλετών, και προκειμένου να εξυπηρετήσει κάθε σχετικό οφειλόμενο χρέος, η Επιτροπή δύναται να κάνει αναλήψεις από τα στοιχεία ενεργητικού που τηρούνται στο ΚΤΠ (για δάνεια ΜΧΣ και Ευρατόμ σε τρίτες χώρες) και να τα ζητήσει από τα κράτη μέλη, τηρώντας παράλληλα τα ανώτατα όρια των ιδίων πόρων (βλ. σημείωση 6.6).





Δάνεια: Μεταβολή της πρόβλεψης ζημιών απομείωσης