EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 6/5

Ανακοίνωση της Επιτροπής — Προσωρινό πλαίσιο της Ένωσης για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

2011/C 6/05

1. Η χρηματοπιστωτική και οικονομική, οι επιπτώσεις της στην πραγματική οικονομία και η ανάγκη λήψης προσωρινών μέτρων

1.1. Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στην πραγματική οικονομία

Από τότε που ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, το φθινόπωρο του 2008, η Επιτροπή έχει εκδώσει διάφορες ανακοινώσεις που παρέχουν λεπτομερή καθοδήγηση όσον αφορά τα κριτήρια συμβατότητας της στήριξης που παρέχουν τα κράτη μέλη σε τράπεζες και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, με τις απαιτήσεις του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Συγκεκριμένα, στις 19 Ιανουαρίου 2009, εκδόθηκε η ανακοίνωση της Επιτροπής — Προσωρινό κοινοτικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (1) (στο εξής «το προσωρινό πλαίσιο»).

Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση προκάλεσε σοβαρή επιβράδυνση της πραγματικής οικονομίας που έπληξε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Οι προσδοκίες όσον αφορά την ανάπτυξη παρουσίασαν σφοδρή μείωση, ενώ και το εμπόριο και οι επενδύσεις συρρικνώθηκαν ραγδαία. Οι τράπεζες υποχρεώθηκαν, αφενός, να προβούν σε απομόχλευση και να απορροφήσουν τις ζημίες και, αφετέρου, να αποτιμήσουν εκ νέου τους κινδύνους, με αποτέλεσμα να γίνουν πιο απρόθυμες να αναλάβουν κινδύνους. Ακόμη και φερέγγυες επιχειρήσεις αντιμετώπισαν ξαφνικά προβλήματα εξεύρεσης χρηματοδότησης (2).

Σκοπός του προσωρινού πλαισίου ήταν να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να θεσπίσουν επιπρόσθετα μέτρα κρατικής ενίσχυσης προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και ταυτόχρονα να ενθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις να συνεχίσουν, υπό τις εξαιρετικές αυτές περιστάσεις, να επενδύουν στο μέλλον. Το προσωρινό πλαίσιο προβλέπεται να λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2010. Με τη θέσπιση ενός ενιαίου πλαισίου για όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή ενθάρρυνε την ανάληψη συντονισμένης δράσης με σκοπό να εξασφαλιστεί διαφάνεια και ισότιμη μεταχείριση έναντι επιχειρήσεων και κρατών μελών στην ενιαία αγορά.

Το προσωρινό πλαίσιο ενοποιήθηκε και τροποποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2009 (3) και τροποποιήθηκε εκ νέου τον Δεκέμβριο του 2009 (4), προκειμένου να συμπεριλάβει ορισμένες τεχνικές προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά τις ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων. Τον Οκτώβριο του 2009, η Επιτροπή εισήγαγε ακόμη μια τροποποίηση στο προσωρινό πλαίσιο προκειμένου να καταστεί δυνατή η χορήγηση περιορισμένης συμβατής ενίσχυσης ύψους 15 000 EUR για τους τομείς της γεωργίας (5).

1.2. Η χρήση του προσωρινού πλαισίου και η ανάγκη τροποποίησης ορισμένων μέτρων και αντικατάστασής του

Από τότε που εκδόθηκε το πλαίσιο, τα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν σε σημαντικό βαθμό τις δυνατότητες που αυτό προσφέρει. Από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή προκύπτει ότι αποτέλεσε ένα χρήσιμο επιπρόσθετο μέσο εξασφάλισης της ροής πιστώσεων προς τις επιχειρήσεις σε περίοδο κρίσης.

Η Επιτροπή διεξήγαγε μια πρώτη αξιολόγηση του προσωρινού πλαισίου τον Οκτώβριο του 2009 με σκοπό να αποφασίσει αν ήταν αναγκαία η διατήρησή του μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2009. Στις 17 Μαρτίου 2010, δρομολογήθηκε μια δεύτερη δημόσια έρευνα σχετικά με τον αντίκτυπο του προσωρινού πλαισίου και την αποτελεσματικότητά του όσον αφορά την αποκατάσταση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Για να αποφασιστεί η σταδιακή κατάργηση των μέτρων του προσωρινού πλαισίου πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες: αφενός, η εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης και η ικανότητα των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των αγορών να παρέχουν επαρκή κεφάλαια σε φερέγγυες επιχειρήσεις· αφετέρου, η καταλληλότητα του προσωρινού πλαισίου ως μέσου στήριξης της οικονομικής ανάκαμψης μακροπρόθεσμα και οι επιπτώσεις του στον ανταγωνισμό τόσο μεταξύ επιχειρήσεων όσο και μεταξύ κρατών μελών.

Η οικονομική ανάκαμψη, η οποία άρχισε να σημειώνεται από τις αρχές του 2010, διαδίδεται με ταχύτερους ρυθμούς από όσο αναμενόταν στις αρχές του χρόνου. Παρά το γεγονός ότι η ανάκαμψη παραμένει επισφαλής και άνιση εντός της Ένωσης, σε ορισμένα κράτη μέλη καταγράφονται συγκρατημένοι ή ενίοτε και πιο έντονοι ρυθμοί ανάπτυξης. Επίπλέον, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ευάλωτες περιοχές, σε γενικές γραμμές ο τραπεζικός τομέας έχει αρχίσει να εξυγιαίνεται, σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε ένα χρόνο πριν. H δανειοδότηση του ιδιωτικού τομέα εμφανίζει θετικά σημάδια, σύμφωνα με την κατάσταση κατά το παρελθόν. Όσο σταθεροποιείται η οικονομική ανάκαμψη και μετριάζονται οι ανησυχίες σχετικά με την δημοσιονομική διατηρησιμότητα, οι συνθήκες της χρηματαγοράς θα πρέπει να συνεχίσουν να βελτιώνονται σταδιακά και να προωθούν την ανάπτυξη. Ωστόσο οι αμφιβολίες σχετικά με τις εξελίξεις σε ορισμένους τομείς της αγοράς και σε ορισμένες χώρες παραμένουν (6). Η μελλοντική εξέλιξη της χρηματοδότησης παραμένει συνεπώς ασαφής, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος το τραπεζικό σύστημα να μην είναι σε θέση να στηρίξει την ανάκαμψη όταν αυξηθεί η πιστωτική ζήτηση, εκτός εάν οι τράπεζες προβούν σε όλες τις αναδιαρθρώσεις που έχουν ανάγκη.

Λόγω της μεγάλης αστάθειας των χρηματαγορών και των αμφιβολιών για την οικονομική κατάσταση, η παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011 ορισμένων μέτρων του προσωρινού πλαισίου, που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της πρόσβασης επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, δικαιολογείται από τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά. Το ίδιο ισχύει για τις προσωρινές ενισχύσεις για την παραγωγή πράσινων προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν δυσκολίες στην εξεύρεση χρηματοδότησης για την παραγωγή φιλικότερων προς το περιβάλλον προϊόντων, λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Ωστόσο η συνεχιζόμενη διαθεσιμότητα μέτρων ενίσχυσης, δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ λόγω έκτακτων συνθηκών αγοράς, δεν πρέπει να εμποδίσει τη διαδικασία αποκλιμάκωσης των προσωρινών έκτακτων μέτρων στήριξης. Όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα, το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών υποθέσεων της 2ας Δεκεμβρίου 2009 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι ανάγκη να χαραχθεί στρατηγική για την σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης, η οποία θα πρέπει να είναι διαφανής και να τελεί υπό τον δέοντα συντονισμό μεταξύ κρατών μελών ώστε να αποφευχθούν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έθεσε ήδη σε εφαρμογή ως πρώτο βήμα την σταδιακή κατάργηση των μέτρων για τις τράπεζες το 2010 (7).

Όσον αφορά τα μέτρα του προσωρινού πλαισίου, δεν έχουν αναληφθεί ακόμη τέτοιες ενέργειες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι μια περιορισμένη παράταση ορισμένων μέτρων του προσωρινού πλαισίου, συνοδευόμενη από την εισαγωγή αυστηρότερων όρων ως προς τα παραταθέντα μέτρα, συνιστά κεντρικό στοιχείο μιας προοδευτικής επιστροφής στους συνήθεις κανόνες κρατικών ενισχύσεων με παράλληλο περιορισμό του αντίκτυπού τους στον ανταγωνισμό. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ελάττωση των ισχυουσών εκπτώσεων και θέσπιση αυστηρότερων όρων για τις μεγάλες επιχειρήσεις σε σύγκριση με τις ΜΜΕ.

Επιπλέον, τα μέτρα ενίσχυσης πρέπει να στοχεύουν σε επενδύσεις που συμβάλλουν σε μια μακροπρόθεσμα διατηρήσιμη οικονομία παρέχοντας στήριξη σε βιώσιμες επιχειρήσεις. Ακόμη και σε περιόδους χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης πρέπει να γίνονται οι απαιτούμενες αναδιαρθρώσεις σε προβληματικές επιχειρήσεις ούτως ώστε να αποκτήσουν σταθερές βάσεις μακροπρόθεσμα. Αυτό είναι βασικό για να μην καθυστερήσει η αναγκαία για την οικονομία αναδιάρθρωση και να μην επιδεινωθεί η ύφεση και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της. Συνεπώς, στο μέλλον, οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα δεν πρέπει να ευεργετούνται με μέτρα υπαγόμενα στο προσωρινό πλαίσιο.

Η παροχή συμβατής ενίσχυσης περιορισμένου ύψους περιελήφθη στο προσωρινό πλαίσιο ως έκτακτο μέτρο, ώστε να δοθεί στα κράτη μέλη ένα επί πλέον μέσο κατά την κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ακόμη και στις περιπτώσεις που δεν υπηρετούσε κάποιον συγκεκριμένο στόχο. Πρέπει να τονιστεί ότι τα εν λόγω μέσο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ εφόσον υπερβαίνει το όριο των 200 000 EUR ανά εταιρεία που αναφέρεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 2006 για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (8) (κανονισμός de minimis).

Καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του προσωρινού πλαισίου το μέτρο αυτό χρησιμοποιήθηκε στα περισσότερα κράτη μέλη (23 καθεστώτα σε 23 κράτη μέλη). Ωστόσο πολύ μικρό μόνο ποσοστό των κεφαλαίων που διατέθηκαν από τα κράτη μέλη και εγκρίθηκαν από την Επιτροπή για το μέτρο αυτό καταβλήθηκαν πράγματι (περίπου 7 %). Επί πλέον, το μεγαλύτερο μέρος της ενίσχυσης που καταβλήθηκε στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου αφορά ένα κράτος μέλος, τη Γερμανία (άνω του 78 % των καταβληθέντων κεφαλαίων), ενώ κράτη μέλη όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ξόδεψαν αντίστοιχα 8 % και 1,1 % της συνολικής δαπάνης για το μέτρο αυτό (9).

Συνεπώς, ενώ το εν λόγω μέτρο μπορεί να ήταν χρήσιμο ως έκτακτο μέσο, όταν η αβεβαιότητα για τις προοπτικές της οικονομίας βρισκόταν στο αποκορύφωμά της, δημιούργησε ταυτόχρονα ανισότητες εντός της εσωτερικής αγοράς. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι, στο πλαίσιο της στρατηγικής σταδιακής κατάργησης των μέτρων, θα πρέπει να επανέλθουμε σε μέτρα κρατικών ενισχύσεων που νοθεύουν λιγότερο τον ανταγωνισμό και προωθούν περισσότερο την ανάπτυξη, ιδίως απαιτώντας από τους δικαιούχους κάποιο αντάλλαγμα με στόχο κοινού συμφέροντος. Έτσι η Επιτροπή θεωρεί ότι η παροχή συμβατής ενίσχυσης περιορισμένου ύψους δεν πρέπει να συνεχιστεί μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2010. Αυτό δεν επηρεάζει τις υποβληθείσες πριν από το τέλος αυτού του έτους αιτήσεις βάσει καθεστώτων τα οποία έχει εγκρίνει η Επιτροπή, οι οποίες θα πρέπει να διεκπεραιωθούν μετά την ημερομηνία αυτή.

Οι προσωρινές προσαρμογές των κοινοτικών κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την προώθηση των επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (10) (κατευθυντήριες γραμμές για τα επιχειρηματικά κεφάλαια) έδωσαν ένα θετικό σήμα στα κράτη μέλη και στους φορείς της αγοράς. Από τα στοιχεία προκύπτει ότι η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση επηρέασε αρνητικά τις αγορές επιχειρηματικών κεφαλαίων και ότι η ψαλίδα της έλλειψης ιδίων κεφαλαίων για τις ΜΜΕ έχει διευρυνθεί. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αυξημένες μέγιστες επιτρεπτές δόσεις χρηματοδότησης ανά ΜΜΕ για περίοδο δώδεκα μηνών μπορούν να ισχύσουν και εκτός του πλαισίου της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Η Επιτροπή θα τροποποιήσει καταλλήλως τις κατευθυντήριες γραμμές για τα επιχειρηματικά κεφάλαια βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.

Τέλος, όσον αφορά την πρόσβαση σε μέσα χρηματοδότησης του εμπορίου, από τα διαθέσιμα στοιχεία και τις πληροφορίες που υπέβαλαν τα κράτη μέλη προκύπτει ότι οι συνθήκες της αγοράς βελτιώνονται με βραδύ ρυθμό. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν δυσκολίες στην εξεύρεση κάλυψης από ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες σε πολλούς τομείς και σε πολλά κράτη μέλη. Συνεπώς, η διαδικαστική απλούστευση που εισήγαγε το προσωρινό πλαίσιο για την ανακοίνωση σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες ασφαλίσεις εξαγωγικών πιστώσεων (11) εξακολουθεί να είναι δικαιολογημένη για το 2011.

Δεδομένου ότι ορισμένα μέτρα του προσωρινού πλαισίου έχουν ήδη τροποποιηθεί και τώρα απαιτείται περαιτέρω τροποποίησή τους ώστε να ανταποκριθούν στην τρέχουσα οικονομική κατάσταση, είναι σκόπιμο για λόγους σαφήνειας να αντικατασταθεί το ισχύον προσωρινό πλαίσιο από την παρούσα ανακοίνωση.

2. Δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β)

2.1. Γενικές αρχές

Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις που προορίζονται για την «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι η διαταραχή πρέπει να θίγει το σύνολο της οικονομίας του σχετικού κράτους μέλους και όχι απλώς μία από τις περιφέρειες ή ένα από τμήματα του εδάφους του. Τούτο, εξάλλου, συνάδει με την ανάγκη να ερμηνευθεί στενά κάθε κατά παρέκκλιση διάταξη, όπως το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ (12).

Τη στενή αυτή ερμηνεία εφαρμόζει με συνέπεια η Επιτροπή (13) κατά τη λήψη αποφάσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι πέραν της επείγουσας στήριξης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, η τρέχουσα παγκόσμια κρίση μπορεί να απαιτήσει την ανάληψη επιπλέον έκτακτης δράσης σε επίπεδο πολιτικής. Δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη επηρεάζονται από την κρίση, αν και με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικό βαθμό, και λαμβανόμενου υπόψη του τρέχοντος βαθμού ολοκλήρωσης τόσο των εθνικών ευρωπαϊκών οικονομιών όσο και των χρηματοπιστωτικών αγορών, σε συνδυασμό με την τρέχουσα ευάλωτη κατάστασή τους, υπάρχει αυξανόμενος κίνδυνος σοβαρών δευτερογενών επιπτώσεων από μια μεμονωμένη κρίση σε ολόκληρο το σύστημα. Τα κράτη μέλη πρέπει συνεπώς να εξακολουθήσουν να έχουν τη δυνατότητα να προσφύγουν στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, εφόσον υπάρχει η δέουσα αιτιολόγηση.

Λόγω της σοβαρότητας της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, καθώς και των επιπτώσεών της στη συνολική οικονομία των κρατών μελών, η Επιτροπή κρίνει ότι η χορήγηση ορισμένων κατηγοριών κρατικών ενισχύσεων, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να είναι δικαιολογημένη για την αντιμετώπιση των δυσχερειών αυτών και ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις αυτές συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.

Επομένως, τα κράτη μέλη πρέπει να αποδείξουν ότι τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που κοινοποιούνται στην Επιτροπή με βάση το παρόν πλαίσιο είναι απαραίτητα, κατάλληλα και αναλογικά για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας του οικείου κράτους μέλους και ότι τηρούνται πλήρως όλοι οι όροι.

2.2. Συμβατή ενίσχυση περιορισμένου ύψους

Η Επιτροπή θα θεωρήσει τις κρατικές ενισχύσεις ως συμβατές με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται πλήρως όλοι οι ακόλουθοι όροι:

α) ο δικαιούχος έχει υποβάλει πλήρη αίτηση βάσει του εγκεκριμένου από την Επιτροπή εθνικού καθεστώτος ενίσχυσης το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2010, σύμφωνα με το προσωρινό πλαίσιο και όχι μετά την 31η Μαρτίου 2011 για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής γεωργικών προϊόντων (14),

β) η ενίσχυση δεν υπερβαίνει επιχορήγηση σε μετρητά ύψους 500 000 EUR ανά επιχείρηση. Όλα τα αριθμητικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται είναι ακαθάριστα, δηλαδή προ της αφαίρεσης φόρων ή άλλης επιβάρυνσης. Σε περίπτωση που η ενίσχυση χορηγείται σε μορφή άλλη από εκείνη της επιχορήγησης, το ποσό της ενίσχυσης είναι το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης της ενίσχυσης,

γ) η ενίσχυση χορηγείται υπό τη μορφή καθεστώτος,

δ) η ενίσχυση χορηγείται μόνο σε επιχειρήσεις που δεν ήταν προβληματικές (15) την 1η Ιουλίου 2008. Μπορεί να χορηγείται σε επιχειρήσεις που δεν ήταν προβληματικές κατά την ημερομηνία εκείνη, αλλά κατέστησαν προβληματικές στη συνέχεια συνεπεία της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης,

ε) το καθεστώς ενισχύσεων δεν εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλιείας,

στ) η ενίσχυση δεν αποτελεί εξαγωγική ενίσχυση ούτε ενίσχυση που ευνοεί τα εγχώρια προϊόντα έναντι των εισαγομένων,

ζ) το καθεστώς ενισχύσεων εφαρμόζεται ως έχει σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών προϊόντων (16) εκτός εάν η ενίσχυση χορηγείται υπό την προϋπόθεση ότι μετακυλίεται εν όλω ή εν μέρει στους πρωτογενείς παραγωγούς. Στις περιπτώσεις που οι ενισχύσεις χορηγούνται σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών προϊόντων (17) (είτε απευθείας είτε μετακυλιόμενες από επιχειρήσεις μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων), η επιδότηση σε μετρητά (ή το ακαθάριστο ισοδύναμο επιχορήγησης) δεν υπερβαίνει τις 15 000 EUR ανά επιχείρηση· οι ενισχύσεις στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών προϊόντων δεν καθορίζονται με βάση την τιμή ή την ποσότητα των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά· οι ενισχύσεις στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών προϊόντων δεν καθορίζονται με βάση την τιμή ή την ποσότητα των προϊόντων που αγοράζονται από τους πρωτογενείς παραγωγούς ή που διατίθενται στην αγορά από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις,

η) το κράτος μέλος λαμβάνει δήλωση από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση, σε γραπτή ή ηλεκτρονική μορφή, σχετικά με οποιαδήποτε άλλη ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) και ενίσχυση που αφορά το παρόν μέτρο η οποία ελήφθη εντός του τρέχοντος φορολογικού έτους, και επαληθεύει ότι η ενίσχυση δεν θα φέρει το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που ελήφθησαν από την επιχείρηση στη διάρκεια της περιόδου από 1ης Ιανουαρίου 2008 έως 31ης Δεκεμβρίου 2011, σε επίπεδο υψηλότερο του ανωτάτου ορίου των 500 000 EUR και των 15 000 EUR αντίστοιχα, στην περίπτωση επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών προϊόντων,

θ) η ενίσχυση χορηγείται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011,

η) το εθνικό καθεστώς ενίσχυσης που προβλέπει την χορήγηση της ενίσχυσης μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2010 κοινοποιείται από το κράτος μέλος και εγκρίνεται από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

2.3. Ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων

Για να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και να μειωθεί η σημερινή μεγάλη απροθυμία ανάληψης κινδύνων από μέρους των τραπεζών, οι επιδοτούμενες εγγυήσεις δανείων για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορούν να αποτελέσουν μια ενδεδειγμένη και στοχευμένη λύση που θα προσφέρει στις επιχειρήσεις ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Η Επιτροπή θα θεωρήσει αυτή την κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) για ΜΜΕ, τα κράτη μέλη χορηγούν έκπτωση μέχρι 15 % επί της ετήσιας προμήθειας που πρέπει να καταβάλλεται για νέες εγγυήσεις, χορηγούμενες σύμφωνα με τις προμήθειες ασφαλείας που προβλέπονται στο παράρτημα,

β) για μεγάλες εταιρείες, τα κράτη μέλη μπορούν να υπολογίζουν την ετήσια προμήθεια για νέες εγγυήσεις βάσει των ίδιων προμηθειών ασφαλείας που προβλέπονται στο παράρτημα,

γ) όταν το στοιχείο ενίσχυσης στα καθεστώτα εγγυήσεων υπολογίζεται με μεθόδους τις οποίες η Επιτροπή έχει ήδη αποδεχθεί μετά την κοινοποίησή τους βάσει κανονισμού που έχει εκδώσει για τον τομέα των κρατικών ενισχύσεων (18), τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να χορηγούν ανάλογη μείωση μέχρι το 15 % της ετήσιας προμήθειας που πρέπει να καταβληθεί για νέες εγγυήσεις για ΜΜΕ,

δ) το μέγιστο ύψος των δανείων δεν υπερβαίνει το ετήσιο μισθολογικό κόστος του δικαιούχου (συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιβαρύνσεων, καθώς και του κόστους του προσωπικού που εργάζεται στους χώρους της εταιρείας, αλλά επίσημα περιλαμβάνεται στις μισθοδοτικές καταστάσεις υπεργολάβων) για το 2010· στην περίπτωση εταιρειών που συστάθηκαν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2010, το μέγιστο ύψος των δανείων δεν πρέπει να υπερβαίνει το κατ’ εκτίμηση μισθολογικό κόστος για τα δύο πρώτα έτη λειτουργίας, για επενδυτικά δάνεια, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να υπολογίσουν το μέγιστο ποσό δανείου με βάση το ετήσιο μέσο εργατικό κόστος στην ΕΕ 27 (19),

ε) εγγυήσεις χορηγούνται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 το αργότερο,

στ) η εγγύηση δεν υπερβαίνει το 80 % του δανείου για τη διάρκειά του,

ζ) για τις ΜΜΕ, η εγγύηση μπορεί να αφορά τόσο δάνεια για επενδύσεις όσο και δάνεια για κεφάλαια κίνησης· για μεγάλες επιχειρήσεις η εγγύηση μπορεί να αφορά μόνον δάνεια για επενδύσεις,

η) η έκπτωση επί της προμήθειας εγγύησης για τις ΜΜΕ εφαρμόζεται για μέγιστη περίοδο δύο ετών από τη στιγμή χορήγησης της εγγύησης· αν η διάρκεια του υποκείμενου δανείου υπερβαίνει τα δύο έτη, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν τις προμήθειες ασφαλείας που προβλέπονται στο παράρτημα για μέγιστη επιπλέον περίοδο οκτώ ετών χωρίς έκπτωση, για μεγάλες επιχειρήσεις τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν τις προμήθειες ασφαλείας που προβλέπονται στο παράρτημα, για μέγιστη περίοδο 10 ετών,

θ) προβληματικές επιχειρήσεις (20) αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του μέτρου.

2.4. Ενισχύσεις υπό τη μορφή επιδοτούμενου επιτοκίου

Οι εταιρείες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση χρηματοδότησης υπό τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. Συνεπώς, η Επιτροπή θα αποδέχεται τη χορήγηση δημόσιων ή ιδιωτικών δανείων με επιτόκιο τουλάχιστον ίσο με το επιτόκιο ημερήσιου δανεισμού (overnight) της κεντρικής τράπεζας προσαυξημένο κατά τη διαφορά μεταξύ του μέσου ετήσιου διατραπεζικού επιτοκίου και του μέσου επιτοκίου ημερήσιου δανεισμού της κεντρικής τράπεζας για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 30 Ιουνίου 2008, και προσαυξημένο κατά το ασφάλιστρο πιστωτικού κινδύνου που αντιστοιχεί στο προφίλ κινδύνου του αποδέκτη, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (21).

Το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχεται στη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αυτού και του επιτοκίου αναφοράς που καθορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης θα θεωρείται προσωρινά ότι συμβιβάζεται με τη Συνθήκη βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, εφόσον πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις συμβάσεις που συνάπτονται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 το αργότερο· μπορεί να καλύπτει δάνεια οποιασδήποτε διάρκειας·τα μειωμένα επιτόκια μπορούν να εφαρμοστούν για την καταβολή τόκων μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 (22)· μετά την ημερομηνία αυτή εφαρμόζεται επιτόκιο τουλάχιστον ίσο με το επιτόκιο που ορίζεται στην ανακοίνωση σχετικά με το επιτόκιο αναφοράς και προεξόφλησης,

β) για τις ΜΜΕ, τα μειωμένα επιτόκια μπορούν να αφορούν τόσο δάνεια για επενδύσεις όσο και δάνεια για κεφάλαια κίνησης· για μεγάλες επιχειρήσεις, μπορούν να αφορούν μόνον δάνεια για επενδύσεις,

γ) προβληματικές επιχειρήσεις (23) αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του μέτρου.

2.5. Ενισχύσεις για την παραγωγή πράσινων προϊόντων

Λόγω της σημερινής χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, οι εταιρείες αντιμετωπίζουν επίσης μεγαλύτερες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση για την παραγωγή προϊόντων φιλικότερων προς το περιβάλλον. Οι ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων μπορεί να μην είναι επαρκείς για τη χρηματοδότηση δαπανηρών έργων που αποσκοπούν σε αυξημένη προστασία του περιβάλλοντος μέσω της εσπευσμένης προσαρμογής σε μελλοντικά πρότυπα που δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ ή εφαρμόζοντας ακόμη πιο νεωτεριστικά πρότυπα.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων θα πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα παρά τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Η παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων, μεταξύ των οποίων και προϊόντων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας, είναι σύμφωνη με την Στρατηγική «Ευρώπη 2020», είναι προς το συμφέρον της Ένωσης και έχει μεγάλη σημασία να μην παρεμποδιστεί από την κρίση αυτός ο στόχος.

Ως εκ τούτου, επιπρόσθετα μέτρα υπό τη μορφή επιδοτούμενων δανείων θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν την παραγωγή «πράσινων προϊόντων». Εντούτοις, τα επιδοτούμενα δάνεια μπορεί να επιφέρουν σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και για τον λόγο αυτόν θα πρέπει να περιορίζονται σε ειδικές καταστάσεις και στοχοθετημένες επενδύσεις.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι για περιορισμένο χρονικό διάστημα τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χορηγούν ενισχύσεις υπό μορφή μείωσης επιτοκίου.

Η Επιτροπή, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, θα θεωρήσει ότι συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά κάθε επιδότηση επιτοκίου για επενδυτικά δάνεια εφόσον πληροί όλες τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) η ενίσχυση αφορά επενδυτικά δάνεια για τη χρηματοδότηση έργων που συνίστανται στην παραγωγή νέων προϊόντων που βελτιώνουν σημαντικά την προστασία του περιβάλλοντος (24),

β) η ενίσχυση είναι αναγκαία για την εκκίνηση ενός νέου έργου· στην περίπτωση ήδη υφιστάμενων έργων, ενίσχυση μπορεί να χορηγηθεί αν καταστεί αναγκαία για τη συνέχιση του έργου, λόγω της νέας οικονομικής κατάστασης,

γ) η ενίσχυση χορηγείται μόνο για έργα που συνίστανται στην παραγωγή προϊόντων που συνεπάγονται είτε την εσπευσμένη προσαρμογή σε μελλοντικά πρότυπα της Ένωσης (25) είτε την εφαρμογή ακόμη πιο νεωτεριστικών προτύπων προϊόντων που θα αυξάνουν το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας και τα οποία δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ,

δ) όσον αφορά προϊόντα για τα οποία θα προβλέπεται εσπευσμένη προσαρμογή σε μελλοντικά περιβαλλοντικά πρότυπα της Ένωσης ή εφαρμογή ακόμη πιο νεωτεριστικών προτύπων, η επένδυση πρέπει να αρχίσει πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2011 το αργότερο με στόχο το προϊόν να κυκλοφορήσει στην αγορά τουλάχιστον δύο έτη πριν από την έναρξη ισχύος του προτύπου,

ε) τα δάνεια μπορούν να καλύπτουν το κόστος επενδύσεων σε υλικά και άυλα στοιχεία ενεργητικού (26) με εξαίρεση δάνεια για επενδύσεις που αφορούν παραγωγική ικανότητα άνω του 3 % σε αγορές προϊόντων (27) στις οποίες ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης, κατά την τελευταία πενταετία πριν από την έναρξη της επένδυσης, της φαινομένης κατανάλωσης στην αγορά ΕΟΧ, υπολογιζόμενος σε δεδομένα που αφορούν την αξία, παρέμεινε κάτω από τον μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου κατά την ίδια πενταετή περίοδο αναφοράς,

στ) τα δάνεια χορηγούνται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 το αργότερο,

ζ) για τον υπολογισμό της ενίσχυσης, σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι ο ατομικός συντελεστής του δικαιούχου που υπολογίζεται βάσει της μεθόδου που περιλαμβάνεται στο σημείο 2.3 της παρούσας ανακοίνωσης· βάσει της μεθόδου αυτής, η εταιρεία μπορεί να τύχει μείωσης επιτοκίου της τάξης του: — 15 % για τις μεγάλες εταιρείες, — 25 % για τις ΜΜΕ,

η) το επιδοτούμενο επιτόκιο εφαρμόζεται κατά μέγιστη περίοδο δύο ετών από τον χρόνο χορήγησης του δανείου,

θ) η μείωση του επιτοκίου μπορεί να εφαρμόζεται σε δάνεια χορηγούμενα από το κράτος ή από δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και σε δάνεια χορηγούμενα από ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα· θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν διακρίσεις μεταξύ των δημόσιων και των ιδιωτικών οντοτήτων,

ι) προβληματικές επιχειρήσεις (28) αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής του μέτρου.

ια) τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η ενίσχυση δεν μεταβιβάζεται άμεσα ή έμμεσα σε χρηματοπιστωτικούς φορείς.

2.6. Σώρευση

Τα ανώτατα όρια ενίσχυσης που καθορίζονται βάσει της παρούσας ανακοίνωσης εφαρμόζονται ανεξαρτήτως του αν η στήριξη για το ενισχυόμενο έργο χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από κρατικούς πόρους ή χρηματοδοτείται εν μέρει από την Ένωση.

Τα προσωρινά μέτρα ενίσχυσης που προβλέπονται στην παρούσα ανακοίνωση δεν μπορούν να σωρευθούν με ενισχύσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες.

Τα προσωρινά μέτρα ενίσχυσης μπορούν να σωρευθούν με άλλες συμβιβάσιμες ενισχύσεις ή με άλλες μορφές χρηματοδότησης από την Ένωση με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι μέγιστες εντάσεις ενισχύσεων που αναφέρονται στις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές ή στους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία.

Στην περίπτωση συγχρηματοδότησης με τα Διαρθρωτικά Ταμεία της ΕΕ και άλλα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ, πρέπει να τηρούνται οι ισχύοντες κανόνες.

3. Μέτρα απλούστευσης

3.1. Βραχυπρόθεσμη ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων

Η ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης στη βραχυπρόθεσμη ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων (29) ορίζει ότι οι εμπορεύσιμοι κίνδυνοι δεν μπορούν να καλυφθούν από ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων με τη στήριξη των κρατών μελών. Οι εμπορεύσιμοι κίνδυνοι είναι εμπορικοί και πολιτικοί κίνδυνοι σχετικά με κρατικούς και μη κρατικούς οφειλέτες που είναι εγκατεστημένοι στις χώρες που αναφέρονται στο παράρτημα της ανακοίνωσης, με μέγιστη περίοδο κινδύνου μικρότερη των δύο ετών. Οι κίνδυνοι που αφορούν οφειλέτες εγκατεστημένους στα κράτη μέλη και σε άλλα οκτώ μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης θεωρούνται ως εμπορεύσιμοι.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν παρατηρείται έλλειψη ικανότητας ασφάλισης ή αντασφάλισης σε όλα τα κράτη μέλη συνεπεία της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να μην διατίθεται, προσωρινά, σε ορισμένες χώρες, κάλυψη για εμπορεύσιμους κινδύνους.

Το σημείο 4.4 της ανακοίνωσης ορίζει ότι:

«… Στις περιπτώσεις αυτές, οι προσωρινά μη εμπορεύσιμοι κίνδυνοι μπορούν να αναληφθούν για λογαριασμό μίας κρατικής ή υποστηριζόμενης από το κράτος επιχείρησης ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων όσον αφορά μη εμπορεύσιμους κινδύνους που ασφαλίζονται για λογαριασμό ή με την εγγύηση του κράτους. Η ασφαλιστική επιχείρηση οφείλει, στο μέτρο του δυνατού, να εναρμονίζει τα ασφάλιστρα που επιβάλλει για τέτοιους κινδύνους με εκείνα τα οποία χρεώνουν σε άλλα μέρη ιδιωτικές εταιρείες ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων για το υπό εξέταση είδος κινδύνου. Οποιοδήποτε κράτος μέλος σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την εν λόγω ρήτρα διαφυγής κοινοποιεί αμέσως στην Επιτροπή το σχέδιο απόφασής του. Η κοινοποίηση αυτή θα περιέχει έκθεση στην οποία θα αποδεικνύεται η αδυναμία κάλυψης των κινδύνων στην ιδιωτική ασφαλιστική αγορά προσκομίζοντας στοιχεία από δύο μεγάλους έγκυρους διεθνείς ιδιωτικούς ασφαλιστές εξαγωγικών πιστώσεων και ενός εθνικού ασφαλιστή, ώστε να δικαιολογείται η χρησιμοποίηση της ρήτρας διαφυγής. Θα πρέπει, επιπλέον, να περιέχει περιγραφή των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούν έναντι τέτοιων κινδύνων οι ασφαλιστές εξαγωγικών πιστώσεων που υποστηρίζονται από το Δημόσιο. Εντός δύο μηνών από την παραλαβή της κοινοποίησης, η Επιτροπή θα εξετάζει αν η χρησιμοποίηση της «ρήτρας διαφυγής» πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις και συμβιβάζεται με τη Συνθήκη. Αν η Επιτροπή εκτιμήσει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χρησιμοποίηση της “ρήτρας διαφυγής”, η απόφασή της σχετικά με το συμβιβάσιμο περιορίζεται σε δύο έτη από την ημερομηνία λήψης της απόφασης, εφόσον οι συνθήκες της αγοράς που δικαιολογούν τη χρησιμοποίηση της «ρήτρας διαφυγής» δεν μεταβληθούν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Επιπλέον, η Επιτροπή μπορεί, σε συνεννόηση με τα άλλα κράτη μέλη, να αναθεωρήσει τις προϋποθέσεις σχετικά με τη χρησιμοποίηση της «ρήτρας διαφυγής». Μπορεί επίσης να αποφασίσει να τη διακόψει ή να την αντικαταστήσει με άλλο κατάλληλο σύστημα.».

Οι διατάξεις αυτές, που ισχύουν τόσο για μεγάλες επιχειρήσεις όσο και για ΜΜΕ, συνιστούν κατάλληλο μέσο στη σημερινή οικονομική κατάσταση, εάν τα κράτη μέλη θεωρούν ότι στην αγορά δεν διατίθεται κάλυψη στην αγορά ιδιωτικής ασφάλισης για ορισμένους εμπορεύσιμους πιστωτικούς κινδύνους ή/και για ορισμένους αγοραστές προστασίας από κινδύνους.

Στο πλαίσιο αυτό, για να επιταχυνθεί η διαδικασία για τα κράτη μέλη, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, ορισμένα κράτη μέλη μπορούν να αποδείξουν την έλλειψη αγοράς με την προσκόμιση επαρκών στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι στην αγορά ιδιωτικής ασφάλισης δεν προσφέρεται κάλυψη για τον κίνδυνο αυτό. Η προσφυγή στη ρήτρα διαφυγής θεωρείται σε κάθε περίπτωση δικαιολογημένη αν:

α) ένας μεγάλος έγκυρος ιδιωτικός διεθνής ασφαλιστής εξαγωγικών πιστώσεων και ένας εθνικός ασφαλιστής πιστώσεων προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία για την ανυπαρξία παρόμοιας κάλυψης, ή

β) τουλάχιστον τέσσερις καθιερωμένοι εξαγωγείς στο κράτος μέλος προσκομίσουν στοιχεία που να αποδεικνύουν την άρνηση των ασφαλιστών να καλύψουν ορισμένες συναλλαγές.

Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα οικεία κράτη μέλη, θα διασφαλίσει την ταχεία έκδοση αποφάσεων σχετικά με την εφαρμογή της «ρήτρας διαφυγής».

4. Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων

Βάσει των διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 για την θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (30) και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (31), τα κράτη μέλη υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις στην Επιτροπή.

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι τηρούνται λεπτομερή αρχεία όσον αφορά τη χορήγηση ενισχύσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας ανακοίνωσης. Τα αρχεία αυτά, τα οποία πρέπει να περιλαμβάνουν όλα τα στοιχεία που είναι αναγκαία για να πιστοποιηθεί η τήρηση των αναγκαίων προϋποθέσεων, πρέπει να τηρηθούν για περίοδο δέκα ετών και να διαβιβαστούν στην Επιτροπή, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα.

Επίπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν στην Επιτροπή έκθεση για τα μέτρα που θεσπίστηκαν βάσει της παρούσας ανακοίνωσης, το αργότερο μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2011.

Η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες για τις χορηγηθείσες ενισχύσεις και να ελέγξει αν τηρήθηκαν οι όροι που προβλέπονται στην απόφαση της Επιτροπής με την οποία εγκρίθηκε το μέτρο ενίσχυσης.

5. Τελικές διατάξεις

Η παρούσα ανακοίνωση εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2011 έως την 31η Δεκεμβρίου 2011.

Δικαιολογείται από τα σημερινά έκτακτα και προσωρινά χρηματοδοτικά προβλήματα που σχετίζονται με την τραπεζική κρίση. Μετά από συνεννόηση με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή μπορεί να επανεξετάσει την παρούσα ανακοίνωση πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2011 εφόσον ανακύψουν σημαντικοί λόγοι πολιτικής ανταγωνισμού ή οικονομικοί λόγοι. Επίσης, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, η Επιτροπή δύναται να παράσχει περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με την προσέγγιση που ακολουθεί για ορισμένα θέματα.

Η παρούσα ανακοίνωση δεν ισχύει για τις ακόλουθες ενισχύσεις:

α) καθεστώτα ενισχύσεων που δεν αποκλείουν ρητά την καταβολή μεμονωμένων ενισχύσεων υπέρ επιχειρήσεων κατά των οποίων εκκρεμεί ένταλμα είσπραξης, που εκδόθηκε μετά από απόφαση της Επιτροπής με την οποία μια ενίσχυση κηρύσσεται παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά,

β) ενισχύσεις ad hoc υπέρ επιχείρησης κατά της οποίας εκκρεμεί ένταλμα είσπραξης, που εκδόθηκε μετά από απόφαση της Επιτροπής με την οποία μια ενίσχυση κηρύσσεται παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τον καθορισμό των εφαρμοστέων κανόνων για την αξιολόγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης (32), η Επιτροπή, σε περίπτωση μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων, εφαρμόζει τα ακόλουθα:

α) την παρούσα ανακοίνωση, εάν η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά την 1η Ιανουαρίου 2011,

β) σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν όταν χορηγήθηκε η ενίσχυση.

(1) ΕΕ C 16 της 22.1.2009, σ. 1.

(2) Βλ. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Οικονομικές και χρηματοδοτικές υποθέσεις: Ενδιάμεσες προβλέψεις 2010, καθώς και ΔΝΤ: World Economic Outlook (παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές), Οκτώβριος 2010. Βλ. επίσης ΕΚΤ: The Euro Area Bank Lending Survey, Οκτώβριος 2010 και ΕΚΤ: Survey on the access to finance of SMEs in the Euro area, Μάρτιος έως Σεπτέμβριος 2010.

(3) Ανακοίνωση της Επιτροπής — Προσωρινό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (ΕΕ C 83 της 7.4.2009, σ. 1).

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του προσωρινού κοινοτικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (ΕΕ C 303 της 15.12.2009, σ. 6).

(5) Ανακοίνωση της Επιτροπής για την τροποποίηση του προσωρινού κοινοτικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (ΕΕ C 261 της 31.10.2009, σ. 2).

(6) Βλ. επίσης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Οικονομικές και χρηματοδοτικές υποθέσεις: Autumn Forecast 2010 (29 November 2010).

(7) Από την 1η Ιουλίου 2010 η Επιτροπή εφαρμόζει αυστηρότερους όρους όσον αφορά την συμβατότητα των κρατικών εγγυήσεων βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β της ΣΛΕΕ. Βλ. Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής της 30ής Απριλίου 2010: The application of State aid rules to government guarantee schemes covering bank debt to be issued after 30 June 2010.

(8) ΕΕ L 379 της 28.12.2006, σ. 5.

(9) Βάσει στοιχείων που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σε απάντηση ερωτηματολογίου της Επιτροπής για την εφαρμογή του προσωρινού πλαισίου, δημόσια διαβούλευση που έλαβε χώρα μεταξύ της 18.3.2010 και της 26.4.2010. Δεν απάντησαν η Πορτογαλία και η Σλοβακία και η Γαλλία δεν υπέβαλε στοιχεία όσον αφορά το μέτρο αυτό.

(10) EE C 194 της 18.8.2006, σ. 2.

(11) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη, βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, για την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης στην βραχυπρόθεσμη ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων (EE C 281 της 17.9.1997, σ. 4).

(12) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-132/96 και T-143/96 Freistaat Sachsen, Volkswagen AG και Volkswagen Sachsen GmbH κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II-3663, σκέψη 167.

(13) Απόφαση 98/490/ΕΚ της Επιτροπής στην υπόθεση C 47/96 Crédit Lyonnais (ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σ. 28) σημείο 10.1· απόφαση 2005/345/ΕΚ της Επιτροπής στην υπόθεση C 28/02 Bankgesellschaft Berlin (ΕΕ L 116 της 4.5.2005, σ. 1) σημεία 153 και επόμενα· και απόφαση 2008/263/ΕΚ της Επιτροπής στην υπόθεση C 50/06 BAWAG (ΕΕ L 83 της 26.3.2008, σ. 7) σημείο 166. Βλ. απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση NN 70/07 Northern Rock (ΕΕ C 43 της 16.2.2008, σ. 1), απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση NN 25/08 Ενίσχυση διάσωσης προς την Risikoabschirmung WestLB (ΕΕ C 189 της 26.7.2008, σ. 3) και απόφαση της Επιτροπής της 4ης Ιουνίου 2008 στην κρατική ενίσχυση C 9/08 SachsenLB (EE L 104 της 24.4.2009, σ. 34).

(14) Όπως ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 3 και 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006 της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της παραγωγής γεωργικών προϊόντων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001 (EE L 358 της 16.12.2006, σ. 3).

(15) Όπως ορίζεται στο σημείο 2.1 της ανακοίνωσης της Επιτροπής — Κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (EE C 244 της 1.10.2004, σ. 2).

(16) Όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφοι 3 και 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006

(17) Όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1857/2006.

(18) Όπως ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 800/2008 της Επιτροπής της 6ης Αυγούστου 2008, για την κήρυξη ορισμένων κατηγοριών ενισχύσεων ως συμβατών με την κοινή αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης (γενικός κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία) (ΕΕ L 214 της 9.8.2008, σ. 3), ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1628/2006 της Επιτροπής της 24ης Οκτωβρίου 2006, για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης στις εθνικές επενδυτικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (ΕΕ L 302 της 1.11.2006, σ. 29) ή ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1857/2006 υπό τον όρο ότι η εγκριθείσα μέθοδος αναφέρεται ρητά στο σχετικό είδος εγγυήσεων και στο σχετικό είδος υποκείμενων συναλλαγών.

(19) Πηγή: Eurostat. Πλέον πρόσφατα στοιχεία ΕΕ 27 του 2007. Μηνιαίο εργατικό κόστος: 3 028 EUR.

(20) Βλέπε υποσημείωση 15.

(21) EE C 14 της 19.1.2008, σ. 6.

(22) Τα κράτη μέλη που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα δημοσιεύουν στο Διαδίκτυο τα καθημερινά επιτόκια ημερήσιου δανεισμού και να τα γνωστοποιούν στην Επιτροπή.

(23) Βλέπε υποσημείωση 15.

(24) Όπως ορίζεται στο σημείο 70.1 του τμήματος 2.2 (ορισμοί) των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος (ΕΕ C 82 της 1.4.2008, σ. 1).

(25) Ως μελλοντικό ενωσιακό πρότυπο προϊόντος νοείται ένα υποχρεωτικό ενωσιακό πρότυπο που καθορίζει τα επίπεδα τα οποία πρέπει να επιτευχθούν από περιβαλλοντική άποψη για προϊόντα πωλούμενα στην Ένωση, το οποίο έχει μεν θεσπιστεί, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ.

(26) Όπως ορίζονται στο σημείο 70 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος.

(27) Όπως ορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 69 των κατευθυντηρίων γραμμών για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013.

(28) Βλέπε υποσημείωση 15.

(29) ΕΕ C 281 της 17.9.1997, σ. 4.

(30) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(31) ΕΕ L 140 της 30.4.2004, σ. 1.

(32) ΕΕ C 119 της 22.5.2002, σ. 22.