EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 251/33

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη λειτουργία των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών (ΕΕΑ) και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ)»

[COM(2014) 509 final]

και

«Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την αποστολή και την οργάνωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ)»

[COM(2014) 508 final]

(2015/C 251/07)

Εισηγητής: ο κ. Carmelo CEDRONE

Στις 8 Αυγούστου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την:

«Έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τη λειτουργία των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών (ΕΕΑ) και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ)»

COM(2014) 509 final

και την

«Έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με την αποστολή και την οργάνωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ)»

COM(2014) 508 final.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Φεβρουαρίου 2015.

Κατά την 505η σύνοδο ολομέλειας, της 18ης και 19ης Φεβρουαρίου 2015 (συνεδρίαση της 18ης Φεβρουαρίου 2015), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 166 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 11 αποχές.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις υποδείξεις της Επιτροπής (1) και συμφωνεί με την ανάγκη λήψης διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ). Θεωρεί επίσης ότι είναι αναγκαία η αξιοποίηση μιας συστημικής προσέγγισης σε μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βάση, επισπεύδοντας την εξεύρεση διαρθρωτικών λύσεων για τον καλύτερο εξορθολογισμό της λειτουργίας των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών (ΕΕΑ). Η ΕΟΚΕ θεωρεί πρωταρχικής σημασίας η νέα δομή εποπτείας και ρύθμισης να είναι σε θέση να διασφαλίζει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την ανάπτυξη —βάσει αντικυκλικών προτύπων— και να εμποδίζει την ασύμμετρη ανάπτυξη του σκιώδους χρηματοπιστωτικού συστήματος.

1.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να καταστεί αποτελεσματικότερη η δράση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) και των ΕΕΑ· για τον σκοπό αυτό, θεωρεί αναγκαία μια αναθεώρηση της ρυθμιστικής λειτουργίας των ΕΕΑ και την πρακτική εφαρμογή της ανάλυσης κόστους-οφέλους των δομών, της διακυβέρνησης και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων που έχουν εγκριθεί από το ΕΣΣΚ και τις ΕΕΑ, την τελειοποίηση των επιχειρησιακών εργαλείων που έχουν στη διάθεσή τους καθώς και τον εξορθολογισμό της συνολικής αρχιτεκτονικής του ΕΣΧΕ.

1.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εν λόγω διορθώσεις πρέπει να αποσκοπούν κυρίως στην ελαχιστοποίηση των κυκλικών επιπτώσεων της νομοθεσίας περί εποπτείας και των συγκρούσεων μεταξύ των συμφερόντων της ΕΕ και των εθνικών συμφερόντων, στη βελτιστοποίηση της σχέσης κόστους-οφέλους που χαρακτηρίζει την εποπτική αρχιτεκτονική, στην προστασία των καταναλωτών από τυχόν αθέμιτες πρακτικές των μεσαζόντων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, επί του παρόντος, εξακολουθούν να παραμένουν ανοικτά δύο ερωτήματα: α) εάν ο νέος μηχανισμός επιτήρησης μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική ρύθμιση που να επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργική ρευστότητα και το κόστος διαχείρισης των τραπεζών· β) εάν, εξάλλου, καταφέρει να αποφύγει, ή τουλάχιστον να μειώσει, τους κινδύνους μιας νέας κρίσης και να καταστήσει αποτελεσματικότερο, ασφαλέστερο και διαφανές το χρηματοπιστωτικό σύστημα, προστατεύοντας τους πελάτες/καταναλωτές.

1.4. Όσον αφορά το ΕΣΣΚ και τη διακυβέρνησή του, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής να αναθέσει την προεδρία στον πρόεδρο της ΕΚΤ, προβλέποντας έναν νέο ρόλο εκτελεστικού διευθυντή με επιχειρησιακά καθήκοντα καθώς, και τη συνεργασία μεταξύ του προέδρου και του γενικού συμβουλίου, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων τις πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων. Όσον αφορά την ανάγκη ποσοτικής/ποιοτικής ανασύνθεσης των οργάνων του ΕΣΣΚ, η ΕΟΚΕ, παρόλο που θεωρεί καίρια τη διαδικασία, θεωρεί ωστόσο αναγκαίο να εξεταστούν η διαφύλαξη της εκπροσώπησης των κρατών μελών στο γενικό συμβούλιο και η ενίσχυση της ανεξαρτησίας των μελών της επιστημονικής επιτροπής.

1.5. Όσον αφορά τις λειτουργίες και τις διαδικασίες που εφαρμόζει το ΕΣΣΚ, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την εφαρμογή μορφών συντονισμού μεταξύ του ΕΣΣΚ, της ΕΚΤ και του ΕΕΜ (Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού), οι οποίες θα αξιοποιούν τις ιδιαιτερότητες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, τόσο ως προς την ικανότητά του να εκπροσωπεί και τις χώρες που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ όσο και ως προς την επέκταση της αρμοδιότητάς του στο χρηματοπιστωτικό σύστημα συνολικά. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της μεγαλύτερης συμμετοχής του ΕΣΣΚ στη νομοθετική διαδικασία σε θέματα αρμοδιότητας και υπέρ του καλύτερου συντονισμού με τις ΕΕΑ.

1.6. Όσον αφορά τις ΕΕΑ, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων για τη διασφάλιση της λήψης μέτρων που θα βασίζονται στα συμφέροντα της ΕΕ· με την προοπτική αυτή, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την παροχή στις ΕΕΑ ενός μοντέλου διακυβέρνησης το οποίο να επιτρέπει την αποτελεσματική αξιοποίηση της διαβούλευσης μεταξύ ομοτίμων και της δεσμευτικής διαμεσολάβησης (binding mediation), ώστε να διασφαλιστεί η σύγκλιση των συστημάτων και η εδραίωση ενός κοινού πνεύματος εποπτείας.

1.7. Όσον αφορά τη ρυθμιστική λειτουργία των ΕΕΑ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή πρέπει να συνοδεύεται από πιο διαφανείς διαδικασίες —μεταξύ άλλων όσον αφορά τις δημόσιες διαβουλεύσεις που προωθούν οι αρχές— με στόχο τη μεγαλύτερη συμμετοχή των αντιπροσωπειών των καταναλωτών και των εργαζομένων του κλάδου· θεωρεί, επίσης, απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΕΕΑ στη διαδικασία καθορισμού του πρωτογενούς δικαίου. Η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των ΕΕΑ, και μεταξύ αυτών και του ΕΣΣΚ, θα πρέπει να προωθεί περαιτέρω τον ρόλο της Μεικτής Επιτροπής.

1.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει εξορθολογισμός των διαρθρωτικών και των οργανωτικών δαπανών των ΕΕΑ· ο εν λόγω εξορθολογισμός πρέπει να συνοδεύεται από μια διαδικασία λογοδοσίας η οποία θα χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και θα στοχεύει στον υλικοτεχνικό και λειτουργικό εξορθολογισμό.

1.9. Προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα πρόβλεψης των οικονομικών-χρηματοπιστωτικών κινδύνων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ΕΣΧΕ πρέπει να οικοδομήσει μια αποτελεσματική επικοινωνία με άλλους διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς με στόχο την από κοινού διαχείριση των συστημικών κινδύνων.

1.10. Σύνοψη των προτάσεων της ΕΟΚΕ

1.10.1. Ενιαία αγορά: προώθηση δράσεων με στόχο τη διευκόλυνση του συντονισμού του ΕΣΧΕ με τη νέα δομή του ΕΕΜ και του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης, ώστε να προωθηθεί η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού και αποδοτικού ευρωπαϊκού συστήματος εποπτείας.

1.10.2. Απλοποίηση, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα: εξορθολογισμός των ρυθμιστικών λειτουργιών των θεσμικών οργάνων του ΕΣΧΕ, ώστε να προωθηθεί η απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου και η μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα των διαδικασιών.

1.10.3. Διακυβέρνηση: προώθηση μεσοπρόθεσμης στρατηγικής με στόχο την εφαρμογή μιας διαδικασίας οργανωτικής και λειτουργικής ενοποίησης των εποπτικών αρχών, η οποία να είναι σε θέση να δημιουργεί οικονομίες κλίμακας και φάσματος, αξιολογώντας το ενδεχόμενο μιας ενιαίας έδρας και την υιοθέτηση ενός προτύπου twin peaks.

1.10.4. ΟΝΕ: προώθηση μηχανισμών για την αξιολόγηση των προτεραιοτήτων των χωρών της ζώνης του ευρώ, με ιδιαίτερη αναφορά στην τραπεζική αγορά και στον ενιαίο εποπτικό μηχανισμό, ο οποίος προβλέπει ειδικούς όρους ένταξης των χωρών που δεν υιοθετούν το ευρώ.

1.10.5. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι βάσει των στοιχείων που παρέχονται στην παρούσα γνωμοδότηση: α) η επιστημονική επιτροπή του ΕΣΣΚ και οι αρμόδιες επιτροπές ή ομάδες εμπειρογνωμόνων των ΕΕΑ —αφού λάβουν τη γνωμοδότηση της ομάδας των ενδιαφερόμενων μερών— πρέπει να υποβάλουν σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης· β) παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει τη δυνατότητα της πρακτικής εφαρμογής πιο διαρθρωτικών λύσεων σχετικά με την οργάνωση του ΕΣΧΕ και τους τρόπους χρηματοδότησης των Αρχών.

2. Ιστορικό

2.1. Στην Ευρώπη, η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε την ανάγκη επανεξέτασης του πλαισίου εποπτείας και ρύθμισης των ενδιάμεσων τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών οργανισμών· δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη λειτουργικότητα του ΕΣΧΕ και στην αποτελεσματικότητα των δράσεων των θεσμικών οργάνων που το απαρτίζουν.

2.2. Με βάση τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση De Larosière του 2009 (2), η Επιτροπή κατάρτισε μια ολόκληρη δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της αλληλεξάρτησης και του συντονισμού μεταξύ των εθνικών εποπτικών αρχών και για την αξιολόγηση της σπουδαιότητας της μακροπροληπτικής εποπτείας.

2.3. Τον Ιανουάριο του 2010 η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκπόνησε γνωμοδότηση σχετικά με τους κανονισμούς για τη σύσταση του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ (3). Στην εν λόγω γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ, επιμένοντας στη σημασία ενός ενιαίου συστήματος εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέχει συγκεκριμένες υποδείξεις για την τροποποίηση των κανονισμών ίδρυσης του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ.

2.4. Το 2010, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θέσπισαν με ειδικούς κανονισμούς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) και τρεις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές (ΕΕΑ) —την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ), την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΑΑΕΣ) και την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ)—, οι οποίες, από κοινού με τη μεικτή επιτροπή των ΕΕΑ και το ΕΣΣΚ, συνθέτουν το Ευρωπαϊκό Σύστημα Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ).

2.5. Το ΕΣΧΕ ξεκίνησε τις δραστηριότητές του τον Ιανουάριο του 2011· οι κανονισμοί των θεσμικών οργάνων του ΕΣΧΕ (4) προβλέπουν την υποχρέωση της Επιτροπής να δημοσιεύει έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ τα πρώτα τρία έτη της δραστηριότητάς τους, η οποία ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2011.

2.6. Για την εκπλήρωση της εντολής, η Επιτροπή διοργάνωσε δημόσια ακρόαση (Μάιος 2013) και δημόσια διαβούλευση (Απρίλιος-Ιούλιος 2013) με σκοπό την επανεξέταση του ΕΣΧΕ.

2.7. Με βάση τα αποτελέσματα της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών, των αυτοαξιολογήσεων που παρείχαν οι ΕΕΑ (5), του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του Μαρτίου του 2014 σχετικά με την επανεξέταση του ΕΣΧΕ (6) και των μελετών που εκπονήθηκαν από το ΔΝΤ (7) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (8), η Επιτροπή εκπόνησε δύο ξεχωριστές εκθέσεις, οι οποίες είχαν ως θέμα η μία το ΕΣΣΚ και τις ΕΕΑ, και η άλλη το ΕΣΧΕ.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η παρούσα γνωμοδότηση για τις εκθέσεις της Επιτροπής που αφορούν τη λειτουργία του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ οφείλεται στην αξιολόγηση της δράσης του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ και της επιτάχυνσης της διαδικασίας ενιαίας εποπτείας κατά το τελευταίο έτος.

3.2. Η ΕΟΚΕ έχει εκφραστεί επανειλημμένα υπέρ του ΕΣΧΕ και εκφράζει εκ νέου την ικανοποίησή της για τη δράση του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ τα πρώτα τρία έτη της λειτουργίας τους.

3.3. Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας τόσο σε επίπεδο οργάνωσης και διακυβέρνησης όσο και σε επίπεδο διαδικασίας και επιχειρησιακών μέσων· η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τους τομείς δυνητικής παρέμβασης που προσδιορίζει η Επιτροπή στις εκθέσεις της· τονίζει, επίσης, την ανάγκη να υιοθετηθεί μια μεσοπρόθεσμη-μακροπρόθεσμη συστημική προσέγγιση και επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης των προτάσεων που αφορούν την προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων.

3.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η λειτουργία του ΕΣΣΚ ανέδειξε την ανάγκη εξέτασης μιας διαφορετικής ποσοτικής-ποιοτικής σύνθεσης των οργάνων της —γενικό συμβούλιο, διευθύνουσα επιτροπή, τεχνική συμβουλευτική επιτροπή και επιστημονική επιτροπή— καθώς και την ανάγκη εξεύρεσης λύσης για τον διορισμό του δεύτερου προέδρου του συμβουλίου, που έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2015, ενόψει της λήξης της πρώτης θητείας. Από πλευράς διαδικασίας, έχουν προσδιοριστεί περιθώρια βελτίωσης τόσο ως προς τους τρόπους συμμετοχής του συμβουλίου στη νομοθετική διαδικασία, όσο και ως προς τα χρονοδιαγράμματα των εσωτερικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων.

3.5. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η λειτουργία των ΕΕΑ κατέδειξε την ευκαιρία να εξεταστούν εκ νέου η ρυθμιστική και εποπτική λειτουργία, να ενισχυθεί η προστασία των καταναλωτών και να επανεξεταστεί η σύνθεση των οργάνων, με στόχο την καλύτερη εξισορρόπηση των συμφερόντων της Ένωσης με τα συμφέροντα των επιμέρους χωρών. Απεδείχθη ότι η συνολική εποπτική δομή αποτελεί αντικείμενο πιθανής επανεξέτασης, τόσο σε σχέση με τους μηχανισμούς χρηματοδότησης των διαφόρων αρχών όσο και σε σχέση με την υλικοτεχνική δομή και το καθαυτό μοντέλο εποπτείας. Επισημαίνεται, εν προκειμένω, το ζήτημα του εξορθολογισμού των εδρών καθώς και το ζήτημα του οργανωτικού εξορθολογισμού των λειτουργιών και των τομέων αρμοδιότητας.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ)

4.1.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ΕΣΣΚ μπορεί να εξακολουθήσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη του συστημικού κινδύνου, ακόμα και μετά τη δημιουργία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ), για τουλάχιστον τρεις λόγους: α) η θέσπιση ενιαίας εποπτείας προϋποθέτει τη βελτίωση του συντονισμού και μεταξύ των χρηματοπιστωτικών αγορών πέραν της τραπεζικής αγοράς· β) η εποπτεία των μεγάλων τραπεζικών ομίλων συστημικής σπουδαιότητας ενισχύει τον ρόλο του ΕΣΣΚ, μεταξύ άλλων και από την άποψη της αλληλεπίδρασης με την ΕΚΤ· γ) η συμμετοχή στο ΕΣΣΚ εκπροσώπων των χωρών της ζώνης του ευρώ και εκπροσώπων των χωρών που δεν υιοθετούν το ευρώ επιτρέπει στο συμβούλιο να διαδραματίσει σταθεροποιητικό ρόλο, μεταξύ άλλων βάσει εξωγενών μεταβλητών της Νομισματικής Ένωσης. Σε ένα τέτοιο σενάριο, θεωρείται ότι οι αλλαγές στη διακυβέρνηση και στις εσωτερικές διαδικασίες μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία του ΕΣΣΚ και την αλληλεπίδρασή του με τις ΕΕΑ και την ΕΚΤ.

4.1.2. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας διαφορετικής ποσοτικής-ποιοτικής σύνθεσης των οργάνων του ΕΣΣΚ· ωστόσο, θεωρεί χρήσιμη την αξιολόγηση του αντίκτυπου που θα έχει ενδεχομένως η λύση της μείωσης του αριθμού των μελών του γενικού συμβουλίου στην εκπροσώπηση των επιμέρους κρατών μελών. Μια ενδεχόμενη μείωση των μελών του συμβουλίου πρέπει να συνοδεύεται από τη σύσταση θεματικών επιτροπών και ομάδων εργασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επίσης, αναγκαίο να διαφυλαχθεί η ισορροπημένη εκπροσώπηση των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών, με την παράλληλη ενίσχυση του ρόλου της επιστημονικής επιτροπής· σε αυτό το πλαίσιο, δεν κρίνεται σκόπιμη η ενδεχόμενη συγχώνευση της εν λόγω επιτροπής με την τεχνική συμβουλευτική επιτροπή.

4.1.3. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια πιο αποτελεσματική δράση του ΕΣΣΚ μπορεί να ενισχυθεί από την πρόταση της Επιτροπής για πιθανή ανάθεση της προεδρίας του ΕΣΣΚ στον πρόεδρο της ΕΚΤ, την πρόβλεψη ενός νέου ρόλου εκτελεστικού διευθυντή με επιχειρησιακά καθήκοντα καθώς και τη συνεργασία μεταξύ του προέδρου και του γενικού συμβουλίου.

4.1.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη της ενίσχυση της συμμετοχής του ΕΣΣΚ στη νομοθετική διαδικασία, προβλέποντας σαφείς μηχανισμούς διαβούλευσης με το ΕΣΣΚ πριν από την έγκριση νομοθετικών προτάσεων στους τομείς αρμοδιότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρότασης για επίσημη συμμετοχή εκπροσώπου του ΕΣΣΚ στο Συμβούλιο Ecofin και στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ), βάσει όρων και προϋποθέσεων που θα προσδιοριστούν.

4.1.5. Η αποτελεσματική δράση του ΕΣΣΚ πρέπει να ωφεληθεί από μια πιο ευέλικτη και ταχεία διαδικασία λήψης αποφάσεων· η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο το ΕΣΣΚ να αναθέσει στην επιστημονική επιτροπή την αυτοαξιολόγηση της εσωτερικής του διαδικασίας, προκειμένου να προτείνει ένα εναλλακτικό και πιο λειτουργικό μοντέλο, το οποίο θα βασίζεται στη δυναμική του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η ΕΟΚΕ κρίνει επίσης αναγκαία την υιοθέτηση διαδικασιών από το ΕΣΣΚ για να ενισχυθεί η παρακολούθηση των αναφορών και των συστάσεων.

4.1.6. Η λειτουργία του ΕΣΣΚ πρέπει να βασίζεται σε μια πιο έντονη αλληλεπίδραση με τους άλλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, ειδικότερα με τις διάφορες ΕΕΑ· η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να κληθεί το ΕΣΣΚ να καταλήξει άμεσα σε μια πρόταση η οποία θα προσδιορίζει τρόπους επικοινωνίας και ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των διαφόρων θεσμικών οργάνων του ΕΣΧΕ. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει επίσης την ανάγκη εφαρμογής μορφών συντονισμού μακροπροληπτικής εποπτείας μεταξύ του ΕΣΣΚ και των νεοσύστατων εθνικών αρχών, προκειμένου να αποφευχθεί η αλληλοεπικάλυψη όσον αφορά την εκπροσώπηση στο εσωτερικό του ΕΣΣΚ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να τεθούν οι βάσεις για μια εποικοδομητική επικοινωνία μεταξύ ΕΣΣΚ και ΕΚΤ, λόγω των νέων αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στον τομέα της μακροπροληπτικής εποπτείας.

4.2. Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (ΕΕΑ) και Ευρωπαϊκό Σύστημα Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας (ΕΣΧΕ)

4.2.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η βελτίωση της λειτουργίας των ΕΕΑ δεν είναι δυνατή χωρίς ορισμένες αλλαγές στην ισχύουσα θεσμική και επιχειρησιακή δομή. Ειδικότερα, θεωρείται απαραίτητη η ανάληψη πρωτοβουλιών προκειμένου να καταστούν πιο αποτελεσματικές η ρυθμιστική λειτουργία, η προστασία των καταναλωτών, η διακυβέρνηση και οι διαδικασίες· πρέπει επίσης να προβλεφθούν διορθωτικά μέτρα για τους μηχανισμούς χρηματοδότησης των αρχών και για την οργανωτική τους δομή.

4.2.2. Η ρυθμιστική λειτουργία πρέπει να συνοδεύεται από διαφανέστερες διαδικασίες, οι οποίες να διασφαλίζουν καταλληλότερο χρονοδιάγραμμα των σταδίων της δημόσιας διαβούλευσης και της ανάλυσης του αντίκτυπου και να συνδυάζουν τη στατιστική-λογιστική με την ποιοτική προσέγγιση· εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ΕΕΑ πρέπει να θεσπίσουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς επικοινωνίας με τις αντιπροσωπείες των καταναλωτών και των εργαζομένων του κλάδου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή των ΕΕΑ στη διαδικασία εκπόνησης της νομοθεσίας σε πρώτο επίπεδο· η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ύπαρξη ενός διαφανούς μηχανισμού διαβούλευσης με τις ΕΕΑ πριν από την έγκριση νομοθετικών προτάσεων στους οικείους τομείς, ο οποίος θα είναι σε θέση να διευκολύνει το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή κατά την αξιολόγηση του αντίκτυπου που θα έχουν τα μέτρα και κατά την έγκριση κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τα χρονικά περιθώρια για την ακριβή και αποτελεσματική εφαρμογή τους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει, επίσης, το ενδεχόμενο της επίσημης συμμετοχής των προέδρων των ΕΕΑ στο Συμβούλιο Ecofin.

4.2.3. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έκκληση που απηύθυνε η Επιτροπή στις ΕΕΑ για την ενίσχυση, στο πλαίσιο της σημερινής διαχείρισης, χρήσιμων λειτουργιών και μηχανισμών που θα διασφαλίζουν τη λήψη έγκαιρων μέτρων προς το συμφέρον της ΕΕ στο σύνολό της. Καταρχάς, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί ο μηχανισμός για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των εθνικών αρχών, να διασαφηνιστεί η τρέχουσα λειτουργία του και να αξιολογηθεί η λήψη τυχόν διορθωτικών μέτρων.

4.2.4. Μεσοπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την αξιολόγηση διαρθρωτικών διορθωτικών μέτρων για την τρέχουσα διακυβέρνηση των ΕΕΑ, τα οποία θα βασίζονται στην ενίσχυση των ανεξάρτητων μορφών εκπροσώπησης στα διάφορα επίπεδα λήψης αποφάσεων.

4.2.5. Η δραστηριότητα κάθε μεμονωμένης αρχής πρέπει να μπορεί να βασίζεται σε καλύτερο συντονισμό με τις δράσεις των υπόλοιπων ΕΕΑ· η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο οι ΕΕΑ να προβούν στη σύσταση μιας επιτροπής ή μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων που να πραγματοποιήσει άμεσα μια αυτοαξιολόγηση με στόχο την αξιοποίηση του μηχανισμού των αξιολογήσεων μεταξύ ομοτίμων, την ενίσχυση του ρόλου της μεικτής επιτροπής και την κατάρτιση σαφών διαδικασιών συντονισμού και ανταλλαγής δεδομένων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδεδειγμένη την υποχρέωση των ΕΕΑ να εξορθολογίζουν άμεσα τις αρμοδιότητές τους και να διατυπώνουν συστάσεις για το ενδεχόμενο αναδιάρθρωσης των αρμοδιοτήτων που πρέπει να ανατεθούν στις επιμέρους αρχές και στη μεικτή επιτροπή.

4.2.6. Ο συντονισμός μεταξύ των ΕΕΑ πρέπει να βασίζεται σε ένα ισοδύναμο σύστημα λειτουργιών και αρμοδιοτήτων· η ΕΟΚΕ θεωρεί ωφέλιμο να δοθεί σε όλες τις ΕΕΑ η δυνατότητα διενέργειας άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων με βάση το μοντέλο της ΕΑΤ. Ο συντονισμός μεταξύ των ΕΕΑ πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τον διαφορετικό βαθμό ενοποίησης και εναρμόνισης των διαφόρων τομέων εποπτείας σε επίπεδο ΕΕ.

4.2.7. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνεται από την Επιτροπή στην ανάγκη για στενότερη συνεργασία των ΕΕΑ στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών, με ιδιαίτερη προσοχή στη φύση των προσφερόμενων προϊόντων και στη συμβατότητά τους με το προφίλ των πελατών· παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις υπέρ της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης. Θεωρεί άλλωστε αναγκαίο να διευρυνθούν με σαφή τρόπο τα καθήκοντα των ΕΕΑ ώστε να συμπεριλαμβάνουν την προστασία των εργαζομένων του κλάδου, ιδίως σε σχέση με τις γενικές επιπτώσεις των μοντέλων πώλησης και των αποδοχών που εφαρμόζουν οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Προτείνεται, στο πλαίσιο αυτό, να προβλεφθεί η θέσπιση ενός κώδικα δεοντολογίας από τις αρχές σχετικά με τις δραστηριότητές τους, καθώς και η δημοσίευση ετησίως κοινής έκθεσης των ΕΕΑ με θέμα την προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σε αυτούς τους τομείς, η μεικτή επιτροπή πρέπει να αναλάβει πρωταρχικής σημασίας ρόλο, με στόχο την τυποποίηση των προτύπων προστασίας των καταναλωτών και των εργαζομένων του κλάδου στα διάφορα πεδία των αρμοδιοτήτων των διαφόρων αρχών.

4.2.8. Τα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στις ΕΕΑ και οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές των χρηματοπιστωτικών αγορών καθιστούν αναγκαίο να ενισχυθούν: α) οι αρμοδιότητες των ΕΕΑ —και του συντονισμού τους— στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που είναι προσιτές προς όλους, και ιδίως στις μικροπιστώσεις και στις επενδύσεις αντίκτυπου (impact investing), μεταξύ άλλων μέσω της μεγαλύτερης συμμετοχής εμπειρογνωμόνων και εκπροσώπων του κλάδου στην επιστημονική επιτροπή του ΕΣΣΚ και στις «ομάδες ενδιαφερόμενων μερών» των ΕΕΑ· β) ο ρόλος της μεικτής επιτροπής και η θέσπιση γρήγορων και αποτελεσματικών διαδικασιών από την ίδια, καθώς και η ενίσχυση του προσωπικού των ΕΕΑ στα προπαρασκευαστικά όργανα.

4.2.9. Όσον αφορά τον τρόπο χρηματοδότησης των ΕΕΑ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μετάβαση σε ένα μοντέλο χρηματοδότησης που να βασίζεται σε ιδιωτικούς πόρους πρέπει να αξιολογείται με βάση την ενδελεχή ανάλυση των σχετικών πλεονεκτημάτων και των τυχόν μειονεκτημάτων. Η ΕΟΚΕ προτείνει η επιλογή αύξησης του μεριδίου των προϋπολογισμών των ΕΕΑ που καλύπτεται από προμήθειες και φόρους να θεωρείται μεταβατική και να αναφέρεται σε μια περίοδο πέντε ετών, επιβάλλοντας μόνο στους πρόσθετους πόρους που ενδεχομένως έχουν χορηγηθεί στις ΕΕΑ τις περισσότερες επιβαρύνσεις· η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί, κατά την πενταετή μεταβατική περίοδο, σε ανάλυση των επιπτώσεων με στόχο την αξιολόγηση εναλλακτικών χρηματοδοτικών μηχανισμών για τον περιορισμό του κινδύνου διπλασιασμού των δαπανών εποπτείας, τον εξορθολογισμό των δημόσιων πόρων που θα διατεθούν και την αποφυγή μετακύλισης του κόστους στους τελικούς καταναλωτές.

4.2.10. Η βιωσιμότητα των ΕΕΑ μπορεί να επωφεληθεί από τον εξορθολογισμό των δαπανών που προκύπτουν από μια υλικοτεχνική αναδιοργάνωση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για μια ενιαία έδρα των ΕΕΑ, υπό το πρίσμα ενός αποτελεσματικότερου διαλόγου και συντονισμού μεταξύ των αρχών.

4.2.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο υλικοτεχνικός-επιχειρησιακός εξορθολογισμός συνδέεται στενά με το εποπτικό μοντέλο· σε αυτό το πλαίσιο, καλεί την Επιτροπή να προβεί σε ενδιάμεση αξιολόγηση σχετικά με τη σκοπιμότητα επανεξέτασης της ευρωπαϊκής εποπτικής αρχιτεκτονικής, βελτιστοποιώντας τη σε σχέση με τρεις μεταβλητές, τις λειτουργίες, τις αγορές, τους ενδιάμεσους οργανισμούς, αξιολογώντας ενδεχομένως τη δημιουργία μιας δυαδικής δομής (twin peaks).

4.2.12. Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ενίσχυση του δημοκρατικού συστήματος ελέγχου και παρακολούθησης των δραστηριοτήτων του ΕΣΣΚ και των ΕΕΑ.

Βρυξέλλες, 18 Φεβρουαρίου 2015. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Henri MALOSSE

(1) COM(2014) 508 final και COM(2014) 509 final, 8 Σεπτεμβρίου 2014

(2) Έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου, της 25ης Φεβρουαρίου 2009, σ. 25, σχετικά με τη χρηματοπιστωτική εποπτεία: http://ec.europa.eu/internal_market/finances/docs/de_larosiere_report_en.pdf

(3) ΕΕ C 339 της 14.12.2010, σ. 34.

(4) Κανονισμοί (ΕΕ) αριθ. 1092/2010, (ΕΕ) αριθ. 1093/2010, (ΕΕ) αριθ. 1094/2010, (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 της 24ης Νοεμβρίου 2010 (ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 12).

(5) Μεικτή επιτροπή (JC 2012 100), Self Assesment Report of the European Supervisory Authorities, 21 Δεκεμβρίου 2012 (εμπιστευτικό έγγραφο).

(6) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Μαρτίου 2014 που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την επανεξέταση του ΕΣΧΕ.

(7) ΔΝΤ, Financial Sector Assessment Program at EU Level, Μάρτιος 2013.

(8) PE 507.490 (σχετικά με το ΕΣΣΚ) και PE 507.446 (σχετικά με τις ΕΕΑ), Οκτώβριος 2013.