Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με δράση σε επίπεδο Ένωσης στον τομέα των υπηρεσιών δορυφορικών προσωπικών επικοινωνιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση» ()

(96/C 204/04)

Στις 19 Φεβρουαρίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Απριλίου 1996, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Mobbs.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 25ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 46 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η καθιέρωση Υπηρεσιών Δορυφορικών Προσωπικών Επικοινωνιών (ΥΔΠΕ) σημαίνει ότι θα πραγματοποιηθεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας υποδομής πληροφοριών με πραγματικά παγκόσμιο χαρακτήρα. Τα δορυφορικά συστήματα θα καταστήσουν δυνατή την παγκόσμια διασυνδεσιμότητα και κινητικότητα μέσω της χρησιμοποίησης προσωπικού φορητού εξοπλισμού για φωνή, δεδομένα και, στο μέλλον, βίντεο. Συνεπώς, θα χρησιμοποιούνται για πολλές εφαρμογές και υπηρεσίες, κάνοντας συνήθως χρήση χαμηλής ή ενδιάμεσης γεωτροχιάς και «διατάξεων» 10 έως 66 δορυφόρων σε ελλιπτική τροχιά ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε γεωστατική τροχιά.

1.2. Τα δορυφορικά συστήματα θα χρησιμοποιούνται συχνά σε συνδυασμό ή αντί επίγειων κινητών ή σταθερών συστημάτων. Όσον αφορά τις περιφέρειες στις οποίες οι σταθερές υποδομές είναι ελάχιστα ή καθόλου αναπτυγμένες, οι δορυφορικές υπηρεσίες επικοινωνίων θα αποτελέσουν εναλλακτική λύση, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποστολή και λήψη μηνυμάτων για το σύνολο των πολιτών. Τούτο συμφωνεί με την υποστήριξη από τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU) της «άμεσης σύνδεσης» των ΥΔΠΕ με τα υφιστάμενα επίγεια δίκτυα σε παγκόσμια κλίμακα.

1.3. Ωστόσο, το εύρος και οι ανάγκες της αγοράς, καθώς επίσης και ο τρόπος ικανοποίησης των αναγκών αυτών δεν είναι καθόλου σαφείς.

1.3.1. Επενδύονται τεράστια χρηματικά ποσά σε κάθε κατηγορία ΥΔΠΕ της τάξης των 2 έως 4 δισεκατ. Ecu. Εντούτοις, υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη παρόμοιων συστημάτων έντασης κεφαλαίου. Έχουν υποβληθεί περισσότερες από πεντακόσιες αιτήσεις στην ITU με στόχο το συντονισμό της συχνότητας της τεχνολογίας των συστημάτων αυτών, αν και μόνο λίγες από αυτές αναμένεται να υλοποιηθούν. Πρόκειται για τομέα στον οποίο οι ΗΠΑ έχουν σημαντικό προβάδισμα.

1.3.2. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται ήδη σε ευνοϊκή θέση για να συμμετάσχει στην ανάπτυξη ΥΔΠΕ και ορισμένοι φορείς εκμετάλλευσης δικτύων και κατασκευαστές εξοπλισμού επενδύουν ήδη σε συστήματα που θα παρέχουν βοηθητικές υπηρεσίες ή θα προμηθεύουν εξοπλισμό στους φορείς εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ. Ενδέχεται να αυξηθεί η συμμετοχή σε παρόμοιους βοηθητικούς ρόλους των ευρωπαίων φορέων εκμετάλλευσης του διαστημικού τμήματος ή των φορέων παροχής υπηρεσιών ή των προμηθευτών εξοπλισμού (π.χ. πύλες και φορητός εξοπλισμός). Δεδομένου ότι η γεωγραφική κάλυψη στην Ευρώπη, ιδίως των φορητών συσκευών του Παγκόσμιου Συστήματος Κινητής Τηλεφωνίας (GSM), είναι ήδη μεγάλη και, έχοντας υπόψη, τις συμπληρωματικές επενδύσεις που θα απαιτήσουν οι ΥΔΠΕ, πολλοί αμφιβάλουν κατά πόσο θα υπάρξει ποτέ μεγάλη εμπορική ζήτηση για «ευρωπαϊκές» ΥΔΠΕ.

1.3.3. Έχοντας υπόψη την καθολική φύση των υπηρεσιών αυτών, οι οργανισμοί εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ θα πρέπει να διασυνδεθούν με ορισμένους επίγειους οργανισμούς εκμετάλλευσης. Αυτό θα απαιτήσει εμπορικές ρυθμίσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν το αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Η επιτυχία του ευρωπαϊκού συστήματος GSM όσον αφορά την ευρεία κάλυψη τόσο της Ευρώπης όσο και πολλών άλλων μερών του κόσμου, θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή της Ευρώπης. Συνεπώς, οι φορείς εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ φροντίζουν ήδη ώστε οι φορητές τους συσκευές να έχουν «διπλή» ικανότητα για να είναι συμβατές με το GSM. Διαφορετικά, θα περιορισθεί σημαντικά η χρήση ΥΔΠΕ και θα απωλεσθούν δυνητικά εισοδήματα στις σχετικές αγορές όπου το GSM έχει έντονη παρουσία.

1.4. Κατά την εξέταση των ΥΔΠΕ, πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα βασικά σημεία.

1.4.1. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει μια πολύ πιο ανταγωνιστική διαστημική βιομηχανία των ΗΠΑ για πολιτικούς σκοπούς, λόγω της μεταφοράς τεχνολογίας από το στρατιωτικό στον πολιτικό τομέα (το «μέρισμα της ειρήνης») ιδίως σε ορισμένα δορυφορικά συστήματα.

1.4.2. Εγγενείς σε όλα τα θέματα είναι οι διεθνείς πτυχές, που έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο των ΥΔΠΕ. Πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία σε διεθνές επίπεδο σχετικά με τη χρησιμοποίηση του φάσματος ραδιοφωνικών συχνοτήτων, το μερισμό των διαθέσιμων συχνοτήτων και την αμοιβαία αναγνώριση των αδειών, για να είναι εμπορικά βιώσιμες οι εν λόγω καθολικές υπηρεσίες.

1.4.3. Το φάσμα ζωνών ραδιοφωνικών συχνοτήτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ΥΔΠΕ είναι περιορισμένο. Αυτό απαιτεί γενικές συμφωνίες προκειμένου να διασφαλιστεί η συμβατότητα (διασύνδεση και διαλειτουργικότητα) σε όλες τις ζώνες που καλύπτουν οι δορυφόροι. Το φάσμα ζωνών ραδιοφωνικών συχνοτήτων προσδιορίστηκε κατά την Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιακών Οργανισμών του 1992 (WARC-92), ενώ νέες συμφωνίες συνομολογήθηκαν κατά τις Παγκόσμιες Συνδιασκέψεις Ραδιοεπικοινωνιών το 1993 και το 1995. Η ITU εφαρμόζει τη διεθνώς συμφωνηθείσα μέθοδο συντονισμού δορυφορικών συστημάτων.

1.5. Κάθε καινοτόμο είδος δορυφορικού συστήματος δημιουργεί νέα θέματα όσον αφορά τη διαχείριση των εθνικών και διεθνών φασμάτων ραδιοφωνικών συχνοτήτων.

1.5.1. Κάθε προτεινόμενο δορυφορικό σύστημα έχει αρκετά διαφορετικά χαρακτηριστικά και αυτό θα επηρεάσει κάθε κατάσταση, από τα επενδυτικά χαρακτηριστικά κάθε φορέα εκμετάλλευσης μέχρι το μέγεθος του «ίχνους» του δορυφόρου και την αξιοπιστία του συστήματος, καθώς επίσης και την έκταση και το είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών.

1.5.2. Κάθε πτυχή των ΥΔΠΕ και ο τρόπος λειτουργίας τους δημιουργούν διάφορα ρυθμιστικά προβλήματα που αντιμετωπίζονται προς το παρόν με τους ισχύοντες νόμους και ρυθμίσεις, τόσο διεθνείς όσο και εθνικές. Αυτό ισχύει κυρίως για την έγκριση του διαστημικού τμήματος, τη χορήγηση αδειών για την εκμετάλλευση πυλών, τη χορήγηση αδειών για προτεινόμενες υπηρεσίες και την έγκριση τύπου των φορητών συσκευών που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Εκτός από τα θέματα χορήγησης αδειών, θα προκύψουν επίσης θέματα ανταγωνισμού και αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

1.5.3. «Έγκριση του Διαστημικού Τμήματος»

Η σύμβαση της ITU και οι κανονισμοί περί ραδιοφωνικών υπηρεσιών εκθέτουν την αρχή της ίσης πρόσβασης στους σπάνιους πόρους στον τομέα των επικοινωνιών. Για τις ΥΔΠΕ ισχύει στην ουσία η προσέγγιση «ο πρώτος που παρουσιάζεται, εξυπηρετείται πρώτος». Αυτό αποτελεί μία από τις σοβαρότερες ανησυχίες της Επιτροπής, δεδομένου ότι οι πιο ενδιαφέροντες μερισμοί συχνοτήτων για ΥΔΠΕ ενδέχεται, τουλάχιστον σε ένα πρώτο στάδιο, να προορίζονται για τους κατόχους αδειών των εθνικών διοικήσεων που υπέβαλαν πρώτοι σχετικό αίτημα.

1.5.3.1. Συνεπώς, παράλληλα με την κοινοποίηση εκ μέρους της Federal Communications Commission (FCC) των ΗΠΑ στην ITU των συστημάτων της χώρας αυτής, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έλαβε τα απαιτούμενα μέτρα για τη δημιουργία του συστήματος Inmarsat-P (Διεθνής Οργάνωση Κινητών Δορυφόρων - Διεθνής Οργάνωση που βασίζεται σε Συνθήκη) το οποίο πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία μέσω μιας ελεγχόμενης εμπορικής εταιρίας γνωστής ως ICO. Και άλλες κυβερνήσεις κοινοποίησαν στην ITU τα προβλεπόμενα συστήματά τους.

1.5.4. «Χορήγηση αδειών για την εκμετάλλευση πυλών»

Πρόκειται για θέμα που αφορά τις Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές (NRAs). Η ITU δεν παρέχει σε ένα φορέα εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ το δικαίωμα να δημιουργεί επίγειους σταθμούς πύλης ή να διασυνδέεται με το δημόσιο δίκτυο μεταγωγής (PSTN) μιας χώρας ή να παρέχει υπηρεσίες στους τελικούς χρήστες. Θα απαιτείται η συγκατάθεση των NRA για τη σύνδεση του διαστημικού τμήματος με το σχετικό δίκτυο μεταγωγής.

1.5.5. «Χορήγηση αδειών για την παροχή υπηρεσιών»

Οι εθνικές νομοθεσίες μπορεί να απαιτούν από τους φορείς εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ τη διακοπή της παροχής υπηρεσιών και της χρησιμοποίησης φορητών συσκευών στη χώρα τους. Εντούτοις, λόγω της κινητικότητας των φορητών συσκευών για την παροχή ΥΔΠΕ, θα είναι δύσκολο στην πράξη να επιτρέπεται η χρησιμοποίηση των συσκευών αυτών σε καθαρά εθνική βάση. Ο συντονισμός της χρήσης των συχνοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο μέσω της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Ταχυδρομικών και Τηλεπικοινωνιακών Υπηρεσιών (CEPT), έχει καθοριστική σημασία.

1.5.6. «Έγκριση τύπου»

Έχουν ήδη προωθηθεί μέτρα όσον αφορά την έγκριση τύπου των φορητών συσκευών για την παροχή ΥΔΠΕ όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη, μέσω διαδικασιών της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Ταχυδρομικών και Τηλεπικοινωνιακών Οργανισμών και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τυποποίησης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών (CEPT/ETSI). Η προσέγγιση στην Ευρώπη είναι παρόμοια με εκείνη που αφορά την εισαγωγή του GSM.

1.5.7. Και τα τέσσερα είδη αδειών έχουν προωθηθεί και βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια κανονιστικής έγκρισης σε κάθε NRA.

1.6. Για να είναι δυνατή η αποτελεσματική λειτουργία των συστημάτων ΥΔΠΕ, χρειάζεται να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών διασύνδεσης με τους φορείς εκμετάλλευσης των δημόσιων δικτύων μεταγωγής. Οι συμφωνίες αυτές θα αποτελούν εθνική υπόθεση, την οποία οι διάφορες χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν με ποικίλους τρόπους. Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει με μονομερείς ή διμερείς διαπραγματεύσεις με τους φορείς εκμετάλλευσης κάθε χώρας ή ένα συνασπισμό χωρών, π.χ. τη ζώνη που καλύπτει η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Ταχυδρομικών και Τηλεπικοινωνιακών Οργανισμών (CEPT). Θα χρειαστεί επίσης να συναφθούν συμφωνίες περιαγωγής, όπως συνέβη με το GSM.

1.7. Τα σήματα των φορητών συσκευών αναμεταδίδονται μέσω ενός δορυφόρου σε μια άλλη φορητή συσκευή ή στον τελικό τους προορισμό που μπορεί να είναι μια πύλη (σταθεροί επίγειοι σταθμοί σημαντικού μεγέθους), τα οποία μεταδίδουν τα σήματα στο δημόσιο δίκτυο μεταγωγής ή σε άλλες κινητές συσκευές. Οι πύλες θα καλύπτουν τις λειτουργίες μεταγωγής και δικτύωσης. Προβλέπεται περιορισμένος μόνο αριθμός πυλών, ο οποίος μπορεί να διαφέρει από το ένα δορυφορικό σύστημα στο άλλο. Στην Ευρώπη αναμένεται να εγκατασταθούν κατά μέσο όρο μόνο 2 ή 3 πύλες ανά δορυφορικό σύστημα.

1.8. Η ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να είναι σχετικά μικρή λόγω της υφιστάμενης και της προβλεπόμενης επίγειας ψηφιακής κυψελοειδούς κάλυψης (GSM, DECT, DCS 1800). Ωστόσο, οι φορείς εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ πιστεύουν ότι υπάρχει σημαντική πρωτογενής αγορά στις λιγότερο αναπτυγμένες επίγειες ζώνες της Ευρώπης, ιδίως στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και σε ορισμένες χώρες της Μεσογείου, δηλαδή όπου το υποβαθμισμένο σταθερό δίκτυο υποδομών ή η δυσμενής γεωγραφική διαμόρφωση ή και τα δύο, έχουν εμποδίσει την αξιοποίηση των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας ή των άλλων ασύρματων συστημάτων.

1.9. Το συμφερότερο για την Ευρώπη θα είναι η χρησιμοποίηση φορητού εξοπλισμού εκτός της ευρωπαϊκής επικράτειας από χρήστες GSM, καθώς επίσης και η αξιοποίηση των εξαγωγικών δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (ένα ιδιαίτερα θετικό σημείο της υφιστάμενης βιομηχανίας). Η αγορά φορητού εξοπλισμού εκτιμάται (από την Επιτροπή) ότι θα αυξηθεί σε 20-30 εκατομμύρια συνδρομητές σε παγκόσμια κλίμακα και το προϊόν των ετήσιων πωλήσεων μπορεί να φθάσει τα 2-3 δισεκατομμύρια Ecu σε παγκόσμιο επίπεδο.

1.10. Οι δορυφορικές υπηρεσίες επικοινωνιών δεν εμπίπτουν στα πλαίσια του συνήθους ορισμού που δίδει η Επιτροπή στην έννοια της «φωνητικής τηλεφωνίας». Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλουν την παροχή ΥΔΠΕ στην υποχρέωση έκδοσης αδείας, γενικών εγκρίσεων (συλλογικών αδειών) κ.λπ. ώστε να εξασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τις βασικές απαιτήσεις ().

1.11. Η Επιτροπή δεν κρίνει ότι οι υπηρεσίες δορυφορικών προσωπικών επικοινωνιών είναι κινητές υπηρεσίες κατά την παροδιασιακή έννοια του όρου. Συνεπώς, δεν περιλαμβάνει τις υπηρεσίες αυτές στο πεδίο εφαρμογής της τροπολογίας της στην οδηγία της Επιτροπής αριθ. 90/388. Επομένως, οι υπηρεσίες δορυφορικών προσωπικών τηλεπικοινωνιών θα υπόκεινται στις βασικές απαιτήσεις που αναφέρονται στην οδηγία αριθ. 94/46.

1.12. Συνεπώς, θα διαπιστωθεί ότι το θέμα των ΥΔΠΕ είναι περίπλοκο από τεχνική άποψη και παγκόσμιας εμβέλειας. Το διατιθέμενο φάσμα συχνοτήτων της Ευρώπης θα καλύπτει όλα τα κράτη μέλη.

1.13. Ένα συγκεκριμένο θέμα πολιτικής με ιδιαίτερη σημασία είναι οι μέχρι σήμερα εργασίες της Ευωπαϊκής Ένωσης για την εναρμόνιση των αδειών, που θα μπορούσαν να αφορούν τις κινητές και προσωπικές υπηρεσίες επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων και των ΥΔΠΕ. Σύμφωνα με την πρόταση, όταν ένας συγκεκριμένος φορέας παροχής υπηρεσιών λαμβάνει μια άδεια εκμετάλλευσης σε ένα κράτος μέλος, υπάρχουν μηχανισμοί (μονοαπευθυντική αγορά ή διατάξεις για πανευρωπαϊκές υπηρεσίες), που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την έκδοση αδειών βάσει κοινώς συμπεφωνημένων αρχών, συμπεριλαμβανόμενων και των «βασικών απαιτήσεων», και να οδηγήσουν στην παροχή υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ένωση βάσει των προδιαγραφών αυτών.

1.14. Έχοντας υπόψη το πεπερασμένο εύρος του φάσματος ραδιοφωνικών συχνοτήτων, ιδίως για υπηρεσίες όπως οι ΥΔΠΕ, η Επιτροπή ανέλαβε δραστηριότητες για την προώθηση μιας ευρείας και πανευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά την πρόσβαση στα διαστημικά συστήματα, σε αντίθεση προς τις εθνικές ρυθμίσεις. Στην ανακοίνωση με τίτλο «Η παροχή και η πρόσβαση σε δυναμικό διαστημικού τμήματος (COM(94) 210), της 10ης Ιουνίου 1994 (που παραπέμφθηκε στην ΟΚΕ για γνωμοδότηση), η Επιτροπή πρότεινε» την κοινή διαχείριση του μέλλοντος του διαστημικού τμήματος ως κοινού χώρου της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά τις μελλοντικές αιτήσεις της ITU, και τη στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τηλεπικοινωνιακών Ρυθμιστικών Αρχών (ECTRA) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ραδιοεπικοινωνιών (ERC).

1.15. Δεν είναι δυνατόν να αγνοηθεί ο ρόλος των υφιστάμενων διεθνών οργανισμών. Πρέπει να γίνεται αναφορά στην ITU, αλλά και ο Διεθνής Οργανισμός Εμπορίου (WTO) είναι επίσης σημαντικός. Στα πλαίσια του Γύρου της Ουρουγουάης της ΓΣΔΕ, συμφωνήθηκε ένα διεθνές πλαίσιο πολιτικής στο «Παράρτημα για τις τηλεπικοινωνίες», ακρογωνιαίος λίθος του οποίου είναι η διάταξη σύμφωνα με την οποία κάθε κράτος μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου (υπό τη σημερινή του μορφή), πρέπει να εξασφαλίζει τη διεθνή πρόσβαση «στο δημόσιο δίκτυο και υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών». Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν τη στιγμή αυτή, σε συνεργασία με τον WTO, κοινά θέματα του τομέα.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Στο πολυσύνθετο αυτό πλαίσιο, η πρόταση της Επιτροπής αποτελείται από 60 περίπου και πλέον σελίδες. Ωστόσο, μόνο 10 από αυτές αφορούν πραγματικά τα νομικά άρθρα (συμπεριλαμβανομένων και τεσσάρων περίπου σελίδων των αιτιολογικών σκέψεων). Το υπόλοιπο μέρος αφιερώνεται στην παρουσίαση τεχνολογικών και ρυθμιστικών θεμάτων καθώς και θεμάτων πολιτικής.

2.2. Η Επιτροπή προτείνει να αναληφθούν συντονισμένες δράσεις σε επίπεδο Ένωσης βάσει της παρούσας πρότασης, που να περιορίζονται σε διάστημα τριών ετών με δυνατότητα παράτασης για δύο ακόμη χρόνια.

2.3. Η προσέγγιση της Επιτροπής βασίζεται στην αναγνώριση του γεγονότος ότι θα απαιτείται για τις ΥΔΠΕ περιορισμένος μόνο αριθμός ευρωπαϊκών πυλών, και στο ότι, έχοντας υπόψη το προβάδισμα που φαίνεται να έχουν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο στη της Διεθνή Οργάνωση Θαλάσσιων Δορυφόρων και την ICO, η αγορά ΥΔΠΕ θα κυριαρχείται από χώρες στις οποίες δεσπόζουν κοινοπραξίες με επικεφαλής τις ΗΠΑ, εάν δεν αναπτυχθεί μια προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.4. Η Επιτροπή κρίνει ότι είναι απαραίτητη η ανάληψη δράσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.5. Έχοντας υπόψη το περιορισμένο φάσμα ραδιοφωνικών συχνοτήτων, η Επιτροπή πιστεύει ότι μπορεί να χρειαστεί μια επιλογή και μια διαδικασία σύγκρισης των υποβαλλόμενων προσφορών για την εισαγωγή των ΥΔΠΕ. Απαιτείται μια διαδικασία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης που να ελαχιστοποιεί τις «ασύμβατες» εθνικές αποφάσεις σχετικά με την επιλογή των δορυφορικών συστημάτων και τη χορήγηση αδειών.

2.6. Οι κυριότεροι στόχοι της πρότασης της Επιτροπής είναι οι εξής:

2.6.1. η επιλογή φορέων εκμετάλλευσης του διαστημικού τμήματος μέσω μιας «πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος» που θα δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα 7

2.6.2. η θέσπιση κοινών όρων για τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης ΥΔΠΕ που χορηγούνται στους φορείς εκμετάλλευσης του διαστημικού τμήματος 7

2.6.3. η θέσπιση κοινών και εναρμονισμένων όρων έγκρισης, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 96/46 (για την παροχή ΥΔΠΕ και για τους φορείς εκμετάλλευσης πυλών), εάν είναι αναγκαίο με επιλεχθέντες φορείς εκμετάλλευσης του διαστημικού τμήματος 7

2.6.4. η ανάπτυξη διεθνούς συνεργασίας για την προώθηση των ΥΔΠΕ και την άρση των εμποδίων για την ανάπτυξή τους στην Ευρώπη 7

2.6.5. η θέσπιση μιας διαδικασίας επιλογής των φορέων εκμετάλλευσης του διαστημικού τμήματος σε συνεργασία με τις Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές των κρατών μελών 7

2.6.6. η συμμετοχή διάφορων ευρωπαϊκών οργανώσεων, όπως η CEPT, η ETSI και οι επιτροπές της (ERC, ECTRA), για τη μελέτη των απαραίτητων τεχνικών κριτηρίων και όρων ώστε να διευκολυνθεί η υιοθέτηση κοινών και εναρμονισμένων όρων 7

2.6.7. η σύσταση συμβουλευτικών και ρυθμιστικών επιτροπών και η προσφυγή στις υπηρεσίες τους 7 και

2.6.8. η ανάληψη δράσεων σε διεθνές επίπεδο με διαπραγματεύσεις εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, όπως η ITU και ο WTO.

2.7. Η Επιτροπή αναφέρει ότι το θέμα επείγει λόγω της επικείμενης πρώτης γενεάς ΥΔΠΕ το 1997 περίπου.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Για τις δορυφορικές υπηρεσίες επικοινωνίας γίνεται λόγος σε ορισμένα ψηφίσματα του Συμβουλίου και μερικές παλαιότερες προτάσεις της Επιτροπής, καθώς και σε μια ανακοίνωση σχετικά με τις «Δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες» [COM(93) 171], για την οποία δεν είχε ζητηθεί η γνωμοδότηση της ΟΚΕ. Συνεπώς, είναι η πρώτη φορά κατά την οποία η ΟΚΕ έχει τη δυνατότητα να εκδώσει σχετική γνωμοδότηση.

3.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής, βάσει του φακέλλου που έχει υποβληθεί. Εντούτοις, εκφράζει την ανησυχία της για το μέλλον, λαμβανομένης υπόψη της καθυστέρησης που παρουσιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον εν λόγω τομέα. Εκφράζει την ευχή, εκτός των μέτρων που λαμβάνονται με την εν λόγω πρόταση απόφασης, να αναπτύξει η Επιτροπή ένα ουσιαστικό πρόγραμμα αστικής έρευνας, προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για την μεσοπρόθεσμη θέση σε εφαρμογή ενός προγράμματος για την ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής υπηρεσίας δορυφορικής επικοινωνίας το οποίο θα δώσει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση να συμμετάσχει ενεργά στους τομείς προηγμένης τεχνολογίας. Μία τέτοια εξέλιξη θα καθιστούσε δυνατό τον δυναμικότερο σχεδιασμό της βιομηχανικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο της προσπάθειας για την παροχή υπηρεσιών δορυφορικών προσωπικών επικοινωνιών.

3.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες ευρωπαϊκής συμμετοχής που παρουσιάζουν οι ΥΔΠΕ. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή οι εργασίες σχετικά με το επίγειο τμήμα συνεπάγονται μάλλον μεγαλύτερες δυνατότητες για τους ευρωπαίους κατασκευαστές εξοπλισμών να δημιουργήσουν εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης του επίγειου τμήματος και να κατασκευάσουν άλλους σχετικούς εξοπλισμούς. Όπως αναφέρεται στο Κεφάλαιο 1, ορισμένες ευρωπαϊκές εταιρείες επενδύουν ήδη σε διάφορες διατάξεις δορυφόρων με επικεφαλής τις ΗΠΑ, καθώς επίσης και στην ICO. Συνεπώς, οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν αποκλείεται να επενδύσουν στα συστήματα αυτά.

3.4. Δεδομένου ότι οι συμπράξεις των οποίων ηγούνται οι ΗΠΑ και η ICO έχουν σημαντικό προβάδισμα στην ανάπτυξη παρόμοιων δορυφορικών συστημάτων, το ερώτημα που προκύπτει είναι «τι δράσεις πρέπει να αναληφθούν στην Ευρώπη»; Αυτό θέτει τόσο προβλήματα πολιτικής όσο και πρακτικά προβλήματα.

3.4.1. Ένα σημαντικό θέμα πολιτικής είναι το αίτημα της Επιτροπής να εξουσιοδοτηθεί από όλα τα κράτη μέλη ώστε να αναλαμβάνει δράσεις εξ ονόματός τους επί διεθνών θεμάτων που έχουν σχέση με τις ΥΔΠΕ. Εάν τα κράτη μέλη συμφωνήσουν σχετικά, πρέπει να έχουν σαφώς υπόψη ότι παραιτούνται της εθνικής κυριαρχίας επί ορισμένων θεμάτων.

3.4.2. Μια άλλη πτυχή του θέματος της εθνικής κυριαρχίας (και ως εκ τούτου ενός θέματος πολιτικής) είναι κατά πόσο μια απόφαση της Κανονιστικής Επιτροπής (σύμφωνα με το άρθρο 9 της προτεινόμενης πρότασης) περί επιλογής του φορέα εκμετάλλευσης ενός συστήματος ΥΔΠΕ, παραβιάζει τα δικαιώματα λήψης αποφάσεων των NRA όσον αφορά τις άδειες εκμετάλλευσης. Η Επιτροπή προτείνει σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, να αναπέμπεται το θέμα στο Συμβούλιο, βάσει των διαδικασιών επιτροπολογίας, για τη λήψη απόφασης με ειδική πλειοψηφία. Το σαφές θέμα πολιτικής που προκύπτει στο πλαίσιο αυτό είναι ότι η διαφωνία ενός κράτους μέλους μπορεί να αγνοηθεί με ειδική πλειοψηφία 7 επομένως, η NRA του κράτους αυτού θα πρέπει να χορηγήσει την άδεια παρά τις αντιρρήσεις της. Αυτό αντίκειται σε προηγούμενες αποφάσεις του Συμβουλίου σύμφωνα με τις οποίες τα θέματα αυτά εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των NRA βάσει της αρχής της επικουρικότητας. Τίθενται επίσης πρακτικά θέματα, όπως η εκπλήρωση του χρονοδιαγράμματος της Επιτροπής για το 1997.

3.5. Έχοντας υπόψη το βασικό αυτό θέμα, αξίζει να συνοψιστούν τα υπέρ και τα κατά της πρότασης της Επιτροπής.

3.6. Τα επιχειρήματα της Επιτροπής υπέρ της κατάστασης αυτής φαίνεται να είναι τα εξής:

3.6.1. Ο χρόνος μπορεί να έχει βασική σημασία (οι πρωτες ΥΔΠΕ των ΗΠΑ αναμένεται να παρασχεθούν το 1997), οπότε μόνο οι δράσεις που θα συντονίζονται και θα καθοδηγούνται από την Επιτροπή έχουν πιθανότητες επιτυχίας 7

3.6.2. το περιορισμένο φάσμα ραδιοφωνικών συγχνοτήτων που είναι διαθέσιμο στην Ευρώπη, απαιτεί τον επείγοντα συντονισμό της διαδικασίας επιλογής 7

3.6.3. ορισμένες πτυχές της πρότασης της Επιτροπής υποστηρίζονται απόλυτα από τη βιομηχανία 7

3.6.4. οι βασικές δράσεις της CEPT, είναι εθελοντικές και νομικά μη δεσμευτικές 7

3.6.5. ο κανονισμός αριθ. 94/46 έχει ήδη υπαγάγει στο κοινοτικό δίκαιο την παροχή δορυφορικών υπηρεσιών και εξοπλισμού 7

3.6.6. οι δορυφορικές υπηρεσίες κλπ. θα υπόκεινται σε διεθνείς διαπραγματεύσεις και συμφωνίες, πράγμα που μπορεί να γίνει καλύτερα σε επίπεδο ΕΕ 7

3.6.7. θα χρειαστούν δράσεις σε επίπεδο ΕΕ για να εξασφαλισθεί άδεια εκμετάλλευσης εντός των ΗΠΑ.

3.7. Στα «κατά» συγκαταλέγονται τα εξής:

3.7.1. Η πρόταση δεν συμφωνεί με τις καθιερωμένες αρχές σύμφωνα με τις οποίες η χορήγηση αδειών για την παροχή τηλεπικοινωνιακών και ραδιοεπικοινωνιακών υπηρεσιών αποτελεί υπόθεση των κρατών μελών 7

3.7.2. οι δορυφορικές και κινητές εφαρμογές, οι τεχνολογίες και τα ρυθμιστικά θέματα επικαλύπτουν τις υφιστάμενες εργασίες της CEPT. Γιατί να γίνονται διπλές εργασίες; Η CEPT έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί κεντρικό φορέα για ολόκληρη την Ευρώπη και όχι μόνο για τα 15 κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα χρειασθεί να χρησιμοποιήσει οπωσδήποτε την CEPT, επειδή δεν έχει ή ίδια εμπειρογνωμοσύνη 7

3.7.3. ενώ η βιομηχανία υποστηρίζει την Επιτροπή σε ορισμένους τομείς, καταβάλλονται προσπάθειες ώστε η εφαρμογή να γίνεται από πλήρως ανεξάρτητες εθνικές ρυθμιστικές αρχές βάσει ενός πλαισίου συνεργασίας, επιτρέποντας στα κράτη μέλη την προάσπιση των συμφερόντων τους. Ο τεχνικός συντονισμός των δορυφορικών συστημάτων γίνεται στο πλαίσιο της ITU, αλλά μέσω των NRA 7 η έγκριση του εξοπλισμού εμπίπτει στις αρμοδιότητες των CEPT/ETSI 7 τα θέματα ανταγωνισμού διέπονται από τα άρθρα 85/86. Άραγε με ποιό τρόπο συμβάλλει η πρόταση σε θέματα που καλύπτονται ήδη 7

3.7.4. υπάρχουν ήδη πολλές εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αφενός, και κοινοπραξιών των ΗΠΑ στον τομέα της παροχής ΥΔΠΕ και της ICO, αφετέρου. Μπορεί κανείς να κερδίσει τίποτα «γυρίζοντας το ρολόι πίσω»;

3.8. Η ΟΚΕ κρίνει ότι υπάρχουν πολλά βασικά ερωτήματα που χρειάζονται απάντηση πριν εκδοθεί μια εμπεριστατωμένη γνωμοδότηση. Για παράδειγμα:

3.8.1. Έχουν οι ΗΠΑ ή το Ηνωμένο Βασίλειο τόσο μεγάλο προβάδισμα ώστε να μην υπάρχει ρεαλιστική προοπτική σοβαρής επίδρασης των δράσεών τους 7

3.8.2. Μολονότι η FCC έχει χορηγήσει προσωρινές άδειες εκμετάλλευσης ορισμένων συστημάτων, εναπομένουν να επιλυθούν θέματα τεχνικής, χρηματοοικονομικής και κανονιστικής φύσεως. Εκτός τούτου, εξακολουθεί να είναι αναγκαία η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων σε εθνική βάση όσον αφορά τους όρους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας σε παγκόσμια κλίμακα. Οι NRA είναι αρμόδιες για θέματα σχετικά με την έκδοση αδειών σε εθνικό επίπεδο και η Γενική Διεύθυνση IV είναι αρμόδια για θέματα που άπτονται της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Πρόκειται η πρόταση της Επιτροπής να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση των κρατών μελών;

3.8.3. Η εμπορική επιλογή των συμμετεχουσών εταιρειών έχει σχεδόν ολοκληρωθεί σε πολλές περιπτώσεις. Τί μπορεί λοιπόν να προσφέρει η Επιτροπή;

3.8.4. Ποιος θα παράσχει την τεχνική υποστήριξη που είναι απαραίτητη για την εφαρμογή της πρότασης της Επιτροπής; Εάν η απάντηση είναι ότι θα βασιστεί στις ήδη υφιστάμενες ρυθμίσεις των CEPT και ETSI, προτείνει τότε η Επιτροπή ένα άλλο επίπεδο διαχείρισης;

3.8.5. Η εναρμόνιση των όρων διαχείρισης αδειών είναι όντως χρήσιμη. Μπορεί όμως να επιτευχθεί μέχρι το 1997;

3.8.6. Είναι άραγε οι υφιστάμενες ευρωπαϊκές διαδικασίες συντονισμού τόσο ελλιπείς ώστε να επιδέχονται βελτίωση από την Επιτροπή;

3.8.7. Στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1990 () τονίζεται η ανάγκη χρησιμοποίησης των μηχανισμών της CEPT για την επίλυση των προβλημάτων μερισμού των συχνοτήτων στην ITU και αναγνωρίζεται ότι το πλαίσιο της CEPT θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την προετοιμασία κοινών θέσεων. Γιατί λοιπόν να προστεθεί ένα άλλο επίπεδο διαχείρισης;

3.9. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, ενώ η κατάρτιση της γνωμοδότησης είχε προχωρήσει αρκετά, η ημερομηνία ολοκλήρωσής της έγινε ξαφνικά γνωστή, πράγμα που διατάραξε σημαντικά τις συζητήσεις της ΟΚΕ.

4. Ειδικές Παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να συμβάλει εποικοδομητικά στην ανάπτυξη ΥΔΠΕ εντός της Ένωσης και στην προώθηση των βιομηχανικών συμφερόντων της Ευρώπης γενικότερα, με τους ακόλουθους τρόπους:

4.1.1. Λαμβάνοντας μέτρα ώστε οι ΗΠΑ να αναγνωρίσουν το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλες χώρες εκτός τις ίδιες, αν και οι ΗΠΑ διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο στον τομέα των ΥΔΠΕ. Ο υπόλοιπος κόσμος παρατηρεί τις εξελίξεις και στην Ευρώπη. (Αυτό ισχύει για άλλους εμπορικούς συνασπισμούς, π.χ. την Ιαπωνία).

4.1.2. Διεξάγοντας διαβουλεύσεις με τρίτες χώρες, ιδίως τις ΗΠΑ, για τη συντονισμένη εισαγωγή ΥΔΠΕ σε παγκόσμιο επίπεδο.

4.1.3. Ελέγχοντας την έκδοση αδειών εκμετάλλευσης από τις NRA σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα των τηλεπικοινωνιών (συμπεριλαμβανόμενων και των ενδεδειγμένων υποχρεώσεων καθολικής πρόσβασης, των βασικών απαιτήσεων κ.λ.π.), βάσει των κανόνων περί ανταγωνισμού και κινώντας τις απαιτούμενες διαδικασίες κατά των κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται.

4.1.4. Συντονίζοντας με τη CEPT την παροχή πληροφοριών κ.λπ., όπως π.χ. με την Επιτροπή «Ζητείστε πληροφορίες» ().

4.1.5. Στρέφοντας την προσοχή στις αρχές και στο πλαίσιο που διέπουν τους δορυφόρους στις διεθνείς αγορές για την εξασφάλιση της δίκαιης και άμεσης πρόσβασης στην αγορά (π.χ. στις αγορές των ΗΠΑ/Ιαπωνίας) βάσει:

- Των GATS ()/NGTB () και του διατλαντικού διαλόγου.

- Των διάφορων διμερών/πολυμερών εμπορικών συζητήσεων.

- Της Συνθήκης Συνεργασίας των Αρμόδιων για τον Ανταγωνισμό Αρχών ΕΕ/ΗΠΑ.

4.1.6. Παρέχοντας υποστήριξη στην CEPT, χωρίς όμως να θιχθούν λειτουργικές λεπτομέρειες πέραν των θεμάτων που εμπίτουν στο πλαίσιο της χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης «του επίγειου τμήματος» (βλ. στην πρόταση οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με κοινό πλαίσιο για γενικές και ατομικές άδειες στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, έγγρ. COM(95) 545, η οποία αναφέρεται και στις δορυφορικές υπηρεσίες). Το εν λόγω έγγραφο αποτελεί τη στιγμή αυτή αντικείμενο γνωμοδότησης της ΟΚΕ.

4.2. Ωστόσο, για άλλους τομείς στους οποίους αναφέρεται η πρόταση, ιδίως για τις συγκεκριμένες κανονιστικές προτάσεις για την έκδοση αδειών εκμετάλλευσης, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η πρόταση είναι αδύνατο να επιτύχει περισσότερα από όσα μπορούν να διαχειρισθούν οι NRA και η Επιτροπή (συμπεριλαμβανόμενης και της Γενικής Διεύθυνσης IV).

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή στρέφει την προσοχή της στο θέμα των ΥΔΠΕ. Έχει επίγνωση του γεγονότος ότι ο συγχρονισμός είναι σημαντικός. Πιστεύει ότι η Επιτροπή μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, όπως αναφέρεται στο Κεφάλαιο 4.1.

5.2. H OKE καλεί να διασαφηνίσει την Επιτροπή να διασαφηνίσει:

- τις βασικές πτυχές της πρότασης που θεωρείται ότι επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες,

- τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να ενεργήσει σε ορισμένους τομείς όπου μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ρόλο και, ειδικότερα, όσον αφορά τη χάραξη μιας συντονισμένης προσέγγισης από τα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 25 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 15 της 20. 1. 1996, σ. 6.

() Οδηγία του Συμβουλίου 90/387/ΕΟΚ της 28ης Ιουνίου 1990 σχετικά με την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς για υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών μέσω της υλοποίησης της Παροχής Ανοικτού Δικτύου (ΠΑΔ).

() Γενική Συμφωνία για τις Υπηρεσίες Τηλεπικοινωνιών.

() Ομάδα Διαπραγματεύσεων στις Βασικές Τηλεπικοινωνίες.

() ΕΕ αριθ. C 166, του 1990.

() ΕΕ αριθ. C 347 της 28. 12. 1995, σ. 24.