Βρυξέλλες, 2.3.2005

COM(2005) 72 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας Συστάσεις για την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία καθώς και για την Αίγυπτο και τον Λίβανο

{SEC(2005) 285} {SEC(2005) 286} {SEC(2005) 287} {SEC(2005) 288} {SEC(2005) 289}

1. Εισαγωγη και Περιληψη

Το έγγραφο στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας[1], του Μαΐου 2004, που υποστήριξε το Συμβούλιο τον Ιούνιο 2004[2], έθεσε τις κατευθύνσεις της ΕΠΓ για τα επόμενα έτη, καθόρισε τις αρχές και τους στόχους της, το γεωγραφικό πεδίο της και τις μεθόδους εφαρμογής της. Το έγγραφο αυτό συνοδεύτηκε με εκθέσεις ανά χώρα, για το Ισραήλ, την Ιορδανία, τη Μολδαβία, το Μαρόκο, την Παλαιστινιακή Αρχή, την Τυνησία και την Ουκρανία και στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο 2004, ακολούθησε η ανακοίνωση της Επιτροπής[3] όσον αφορά τις προτάσεις της Επιτροπής για σχέδια δράσης με τις χώρες αυτές. Το Συμβούλιο ενέκρινε τα εν λόγω σχέδια δράσης τα οποία τώρα προσυπογράφονται από τις χώρες εταίρους.

Τον Ιούνιο 2004, το Συμβούλιο, με βάση το έγγραφο στρατηγικής της Επιτροπής, αποφάσισε να συμπεριλάβει την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία στην ΕΠΓ. Η απόφαση αυτή άνοιξε την προοπτική μιας σημαντικά ενισχυμένης εταιρικής σχέσης και αποτελεί αποφασιστικό βήμα προς τη δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή του Νοτίου Καυκάσου. Οι εκθέσεις που συνέταξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής για τις χώρες αυτές παρουσιάζουν μια συνολική επισκόπηση.

Με τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας σύνδεσης με την Αίγυπτο και σύντομα με το Λίβανο[4], οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατάρτισαν εκθέσεις σχετικά με αυτές τις δύο χώρες. Οι εκθέσεις προσφέρουν μια συνολική επισκόπηση της πολιτικοοικονομικής κατάστασης στις χώρες αυτές.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τα καίρια στοιχεία των εκθέσεων που συνέταξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής σχετικά με τις πέντε χώρες, με τη συνδρομή του Ύπατου Εκπροσώπου στα θέματα που σχετίζονται με την πολιτική συνεργασία και με την ΚΕΠΠΑ και κάνει συστάσεις σχετικά με τα σχέδια δράσης.

2. Αξιολογηση των χωρων

Νότιος Καύκασος[5]

Αρμενία

Κατά τα πρώτα χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Αρμενίας, οι σχέσεις μεταξύ ΕΕ-Αρμενίας επικεντρώθηκαν στην αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης στον ανθρωπιστικό τομέα ως συνέπεια της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και της διαφοράς με το Αζερμπαϊτζάν ως προς το Ναγκόρνο - Καραμπάχ. Έγιναν κάποια βήματα ώστε να τεθούν τα θεμέλια για τη μετάβαση στη δημοκρατία και στην οικονομία της αγοράς. Η θέση σε ισχύ της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ) το 1999 αποτέλεσε σημαντικό βήμα στις σχέσεις ΕΕ-Αρμενίας.

Η Αρμενία επέτυχε καλές μακροοικονομικές επιδόσεις τα τελευταία χρόνια με εντυπωσιακούς δείκτες οικονομικής ανάπτυξης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό αρχίζει να έχει κάποιο αντίκτυπο στα υψηλά επίπεδα φτώχιας στην Αρμενία. Η προσχώρησή της στον ΠΟΕ το 2003 δείχνει ότι σημείωσε πρόοδο όσον αφορά καίριες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της αγοράς. Πρόοδος σημειώθηκε επίσης στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της Αρμενίας με εκείνη της ΕΕ. Η έγκριση μιας στρατηγικής κατά της διαφθοράς και η δημιουργία συμβουλίου κατά της διαφθοράς αποτελούν σημαντικά βήματα.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις για την Αρμενία, ιδιαίτερα στον τομέα της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων καθώς και ως προς την εφαρμογή των υποχρεώσεών της ως μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ. Σημαντική βελτίωση απαιτείται στο εκλογικό σύστημα ιδίως για την εφαρμογή των συστάσεων του ΓΔΘΔΑ ύστερα από τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές του 2003. Η μεταρρύθμιση στους τομείς του κράτους δικαίου και της επιβολής του νόμου είναι απαραίτητη για την ενίσχυση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Χρειάζονται σημαντικές αλλαγές ώστε να αναπτυχθεί μια κοινωνία των πολιτών που θα περιλαμβάνει εγγυήσεις σχετικά με την ελευθερία των μέσων επικοινωνίας. Στον οικονομικό τομέα, ο σεβασμός για το κράτος δικαίου είναι πολύ σημαντικός για τη βελτίωση του κλίματος στον επιχειρηματικό και επενδυτικό τομέα. Η βελτίωση του φορολογικού και τελωνειακού συστήματος θα είναι μεγάλης σημασίας εάν επιθυμούμε να υπάρχει σημαντικός αντίκτυπος στη διαφθορά. Η εφαρμογή του προγράμματος στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας θα είναι καίριας σημασίας στις προσπάθειες για την ανάπτυξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και για τη μείωση της φτώχειας και των διαφορών στα εισοδήματα. Θα απαιτηθεί επίσης η περαιτέρω αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα περιλαμβανομένων ορισμένων βημάτων προς τον παροπλισμό του σταθμού πυρηνικής ενέργειας του Medzamor. Η διαφορά με το Αζερμπαϊτζάν όσον αφορά το Ναγκόρνο-Καραμπάχ διέπει όλες τις πτυχές της πολιτικής και οικονομικής ζωής στην Αρμενία. Μόνον εάν επιτευχθεί μια ειρηνική, δίκαιη και διαρκής λύση σε αυτή τη διαφορά θα είναι σε θέση η Αρμενία να αναπτύξει το δυναμικό της.

Η κυβέρνηση της Αρμενίας δήλωσε τη βούλησή της να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, να αναπτύξει σχέσεις με την ΕΕ και να ενσωματωθεί περαιτέρω στις ευρωπαϊκές δομές. Συνεπώς η Επιτροπή εκτιμά ότι, χρησιμοποιώντας ως βάση τις δεσμεύσεις της αρμενικής κυβέρνησης, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ένα σχέδιο δράσης ΕΠΓ για την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Αρμενίας και για την προώθηση της εφαρμογής των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων.

Οι καίριοι στόχοι για ένα σχέδιο δράσης πρέπει να περιλαμβάνουν: την ενίσχυση του κράτους δικαίου, των δημοκρατικών δομών και του πλουραλισμού (π.χ. τη μεταρρύθμιση της εκλογικής νομοθεσίας σε ευθυγράμμιση με τις συστάσεις της ΕΚ/ΟΑΣΕ και τη διενέργεια δημοκρατικών εκλογών· συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνουν τις συστάσεις της ΕΚ· τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης)· την ενίσχυση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, ιδιαίτερα όσον αφορά την ελευθερία της έκφρασης και την ελευθερία του συνέρχεσθαι· βελτιώσεις στο επιχειρηματικό κλίμα καθώς και εκσυγχρονισμό του δημόσιου τομέα· την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς και της απάτης· τη μεταρρύθμιση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης καθώς και της νομοθεσίας σύμφωνα με τις διεθνείς και κοινοτικές προδιαγραφές· την πρόοδο όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας· τη βιώσιμη ανάπτυξη και προστασία του περιβάλλοντος· τον παροπλισμό του σταθμού πυρηνικής ενέργειας του Medzamor· την πρόοδο στον τομέα της επίλυσης των διαφορών και την αυξημένη περιφερειακή συνεργασία. Πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή συνετών μακροοικονομικών πολιτικών για τη στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής ενός σχεδίου δράσης.

Με βάση το υφιστάμενο πολιτικό, οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο, όπως περιγράφεται στην επισκόπηση χώρας, ένα σχέδιο δράσης για την Αρμενία πρέπει να προβλέπει, καταρχήν, ενισχυμένο πολιτικό διάλογο· περαιτέρω εφαρμογή της ΣΕΣΣ· στήριξη των μεταρρυθμίσεων της οικονομίας της αγοράς που θα οδηγήσουν στη σταδιακή οικονομική ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ· περαιτέρω στήριξη της οικονομικής αποκατάστασης στις ζώνες σύγκρουσης στο πλαίσιο της διευθέτησης των διαφορών· αυξημένη οικονομική στήριξη περιλαμβανομένης της παράτασης της εντολής της ΕΤΕπ στην Αρμενία από το 2007· αυξημένη στήριξη για την περιφερειακή συνεργασία· αυξημένη συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, ενδεχομένως περιλαμβάνοντας την έναρξη ενός διαλόγου σχετικά με τη συμφωνία όσον αφορά τη συνεργασία σχετικά με τη θεώρηση εισόδου/την επανεισδοχή· εντατικοποίηση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των μεταφορών, του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας καθώς και αυξημένη συνεργασία στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογίας· εντατικοποίηση των επαφών με προτεραιότητα τον άνθρωπο, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας καθώς και στο πλαίσιο της διαφοράς όσον αφορά το Ναγκόρνο-Καραμπάχ· και πρέπει να εξεταστεί, εφόσον σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, το ενδεχόμενο μιας νέας, μεγαλύτερης εμβέλειας συμφωνίας, για την αντικατάσταση της ΣΕΣΣ μόλις λήξει η ισχύς της.

Αζερμπαϊτζάν

Κατά τα πρώτα χρόνια μετά την ανεξαρτησία του Αζερμπαϊτζάν, οι σχέσεις μεταξύ ΕΕ-Αζερμπαϊτζάν επικεντρώθηκαν στην αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης στον ανθρωπιστικό τομέα ως συνέπεια της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και της διαφοράς με την Αρμενία ως προς το Ναγκόρνο – Καραμπάχ και την ασταθή εσωτερική κατάσταση. Έγιναν επίσης κάποια βήματα ώστε να τεθούν τα θεμέλια για τη μετάβαση στη δημοκρατία και στην οικονομία της αγοράς. Η θέση σε ισχύ της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ) το 1999 αποτέλεσε σημαντικό βήμα στις σχέσεις ΕΕ-Αζερμπαϊτζάν, καθώς προέβλεπε, ειδικότερα, το συστηματικό πολιτικό διάλογο. Οι σχέσεις ΕΕ-Αζερμπαϊτζάν σημείωσαν σταθερή ανάπτυξη κατά τα τελευταία χρόνια. Ο σημερινός διάλογος είναι πιο επικεντρωμένος και η συνεργασία ενισχύθηκε ιδίως στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών.

Η μεγάλη πρόκληση που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το Αζερμπαϊτζάν είναι η ανάγκη να ενισχύσει το κράτος δικαίου, τους δημοκρατικούς ελέγχους και τις ισορροπίες (περιλαμβανομένων των ελεύθερων και δίκαιων εκλογών), την καταπολέμηση της διαφθοράς και της απάτης και την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων, σε ευθυγράμμιση με τις υποχρεώσεις του ως μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ. Στον οικονομικό τομέα, η περαιτέρω βελτίωση του επενδυτικού κλίματος και η διαφοροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας θα αποτελέσουν καίριους παράγοντες για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η αποτελεσματική εφαρμογή του κρατικού προγράμματος για τη μείωση της φτώχειας και την οικονομική ανάπτυξη θα προσφέρει το πλαίσιο για την αντιμετώπιση ορισμένων από τις διαρθρωτικές οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Αζερμπαϊτζάν. Εκτός από αυτές τις πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις, η επίλυση της διαφοράς όσον αφορά το Ναγκόρνο-Καραμπάχ θα εξαλείψει ένα πολύ σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη του Αζερμπαϊτζάν και της περιοχής.

Η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν εξέφρασε τη βούλησή της να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, να αναπτύξει σχέσεις με την ΕΕ και να ενσωματωθεί περαιτέρω στις ευρωπαϊκές δομές. Συνεπώς η Επιτροπή εκτιμά ότι, χρησιμοποιώντας ως βάση τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ένα σχέδιο δράσης ΕΠΓ για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και του Αζερμπαϊτζάν με στόχο την προώθηση της εφαρμογής των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων.

Οι καίριοι στόχοι ενός σχεδίου δράσης πρέπει να περιλαμβάνουν: την ενίσχυση του κράτους δικαίου, των δημοκρατικών δομών και του πλουραλισμού (βελτίωση του θεσμικού διαχωρισμού των εξουσιών, μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης) και την ενίσχυση της εκλογικής νομοθεσίας και των διαδικασιών με στόχο να βελτιωθούν οι προδιαγραφές των δημοκρατικών εκλογών· την εφαρμογή αποτελεσματικής μεταρρύθμισης στον τομέα του κράτους δικαίου (δικαστικός τομέας, αρχές επιβολής του νόμου)· την αυξημένη προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της ελευθερίας και ανεξαρτησίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης· μεγαλύτερες προσπάθειες για μια ισορροπημένη ανάπτυξη του οικονομικού συστήματος γενικότερα· βελτιώσεις στο επιχειρηματικό κλίμα καθώς και εκσυγχρονισμό του δημόσιου τομέα· τη μεταρρύθμιση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης καθώς και της νομοθεσίας σύμφωνα με τις διεθνείς και κοινοτικές προδιαγραφές· την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς και της απάτης· την αυξημένη διαφάνεια στη διαχείριση των εσόδων από το πετρέλαιο και στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης· την πρόοδο όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας· τη βιώσιμη ανάπτυξη και προστασία του περιβάλλοντος· την προσχώρηση στον ΠΟΕ· την πρόοδο στον τομέα της επίλυσης των διαφορών και την αυξημένη περιφερειακή συνεργασία. Πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή συνετών μακροοικονομικών πολιτικών για τη στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής ενός σχεδίου δράσης.

Με βάση το υφιστάμενο πολιτικό, οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο, όπως περιγράφεται στην επισκόπηση χώρας, ένα σχέδιο δράσης για το Αζερμπαϊτζάν πρέπει να προβλέπει, καταρχήν, ενισχυμένο πολιτικό διάλογο· περαιτέρω εφαρμογή της ΣΕΣΣ· στήριξη των μεταρρυθμίσεων της οικονομίας της αγοράς που θα οδηγήσουν στη σταδιακή οικονομική ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ· περαιτέρω στήριξη της οικονομικής αποκατάστασης στις ζώνες σύγκρουσης στο πλαίσιο της διευθέτησης των διαφορών· αυξημένη οικονομική στήριξη περιλαμβανομένης της παράτασης της εντολής της ΕΤΕπ στο Αζερμπαϊτζάν από το 2007· αυξημένη οικονομική στήριξη για την περιφερειακή συνεργασία· αυξημένη συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, ενδεχομένως περιλαμβάνοντας την έναρξη διαλόγου σχετικά με τη συμφωνία όσον αφορά τη συνεργασία για τη θεώρηση εισόδου/την επανεισδοχή· την εντατικοποίηση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των μεταφορών, του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας και των επαφών με προτεραιότητα τον άνθρωπο, ειδικότερα στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας· και πρέπει να εξεταστεί, εφόσον σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, το ενδεχόμενο μιας νέας, μεγαλύτερης εμβέλειας συμφωνίας, για την αντικατάσταση της ΣΕΣΣ μόλις λήξει η ισχύς της.

Η Επιτροπή προτίθεται να εγκαταστήσει αντιπροσωπεία στο Αζερμπαϊτζάν το 2005.

ΓΕΩΡΓΙΑ

Ύστερα από την ανεξαρτησία της Γεωργίας το 1991, οι σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας επικεντρώθηκαν στην αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης στον ανθρωπιστικό τομέα στη Γεωργία λόγω της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και των εσωτερικών διαφορών στη χώρα αυτή. Έγιναν επίσης κάποια βήματα ώστε να τεθούν τα θεμέλια για τη μετάβαση στη δημοκρατία και στην οικονομία της αγοράς. Η θέση σε ισχύ της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ) το 1999 αποτέλεσε σημαντικό βήμα στις σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας, καθώς προέβλεπε, ειδικότερα, το συστηματικό πολιτικό διάλογο. Στο αναθεωρημένο έγγραφο στρατηγικής της χώρας το 2003 η Επιτροπή διαπίστωνε ότι είχε σημειωθεί ανεπαρκής πρόοδος προς τη δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς: «Η πολιτική κατάσταση στη Γεωργία χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη φτώχεια, σοβαρά προβλήματα διακυβέρνησης και συνεχή αποδυνάμωση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων υψηλών επιπέδων διαφθοράς, τεταμένων σχέσεων με τη Ρωσία και εσωτερικών συγκρούσεων, στις οποίες εμπλέκονται κυρίως οι αποσχισμένες δημοκρατίες της Αμπχαζίας και Νότιας Οσετίας, καθώς επίσης και υψηλό επίπεδο εξωτερικού χρέους.»

Κατά συνέπεια η «βελούδινη επανάσταση» το Νοέμβριο του 2003 έγινε θερμά δεκτή από την ΕΕ και από την ευρύτερη διεθνή κοινότητα. Η επακόλουθη διενέργεια σχετικά ελεύθερων και δίκαιων προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών και η έναρξη ενός εκτενούς προγράμματος μεταρρυθμίσεων αποτελούν θετικά βήματα. Τα επιτεύγματα περιλαμβάνουν: 1) την αντιμετώπιση ορισμένων μορφών διαφθοράς· 2) τη βελτίωση της συλλογής φόρων· 3) την έγκαιρη πληρωμή μισθών και συντάξεων, 4) τον περιορισμό του λαθρεμπορίου· 5) τις καλές μακροοικονομικές επιδόσεις· 6) την επανένταξη της Ατζαρίας στο οικονομικό, κοινωνικό και διοικητικό σύστημα της Γεωργίας· 7) την ανανέωση της εμπιστοσύνης των χορηγών στη Γεωργία (επιτυχής συνάντηση των χορηγών στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2004).

Η μεγαλύτερη πρόκληση που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Γεωργία είναι η ανάγκη για ενίσχυση του κράτους δικαίου περιλαμβανομένης της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα καθώς και της μεταρρύθμισης στο δικαστικό τομέα. Η ενίσχυση του δημοκρατικού ελέγχου και των ισορροπιών στη Γεωργία, σε ευθυγράμμιση με τις υποχρεώσεις της ως μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ είναι επίσης καίριας σημασίας για την ύπαρξη κράτους δικαίου. Οι εξελίξεις στον τομέα αυτό αναμένεται να ενισχύσουν την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Γεωργία με βάση ένα νομικό πλαίσιο. Στον οικονομικό τομέα, η περαιτέρω βελτίωση του επενδυτικού κλίματος θα αποτελέσει καίριο παράγοντα για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η αποτελεσματική εφαρμογή της οικονομικής ανάπτυξης και το πρόγραμμα μείωσης της φτώχειας θα αποτελέσουν καίρια μέσα για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών οικονομικών αλλαγών που αντιμετωπίζει η Γεωργία. Όσον αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας, υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης στον τομέα της εφαρμογής της ΣΕΣΣ. Η βελτίωση των σχέσεων της Γεωργίας με τη Ρωσία και η καταβολή περαιτέρω προσπαθειών με στόχο την ειρηνική επίλυση των εσωτερικών διαφορών της θα αποτελέσουν επίσης σημαντικούς παράγοντες για τη Γεωργία ώστε να θέσει τα θεμέλια της μακροπρόθεσμης ασφάλειας και ευμάρειάς της.

Η κυβέρνηση της Γεωργίας δεσμεύτηκε να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, να αναπτύξει σχέσεις με την ΕΕ και να ενσωματωθεί περαιτέρω στις ευρωπαϊκές δομές. Συνεπώς η Επιτροπή εκτιμά ότι, χρησιμοποιώντας ως βάση τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης της Γεωργίας, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ένα σχέδιο δράσης ΕΠΓ για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας για την προώθηση της εφαρμογής των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων.

Οι σημαντικότεροι στόχοι για ένα σχέδιο δράσης πρέπει να περιλαμβάνουν την ενίσχυση του σεβασμού για το κράτος δικαίου (μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα, αρχές επιβολής του νόμου, σωφρονιστικό σύστημα) και τη μεγαλύτερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· την ενίσχυση των δημοκρατικών δομών και τον πλουραλισμό (μεταρρύθμιση του κοινοβουλίου, ενίσχυση της ανεξαρτησίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης, μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης, εκλογικές μεταρρυθμίσεις)· βελτιώσεις στο επιχειρηματικό κλίμα καθώς και εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα· τη μεταρρύθμιση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης καθώς και της νομοθεσίας σύμφωνα με τις διεθνείς και κοινοτικές προδιαγραφές και την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς και της απάτης· τη διαφανή διαδικασία ιδιωτικοποίησης· την πρόοδο όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας, τη βιώσιμη ανάπτυξη· την προστασία του περιβάλλοντος· την πρόοδο στον τομέα της επίλυσης των διαφορών και την αυξημένη περιφερειακή συνεργασία. Πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή συνετών μακροοικονομικών πολιτικών για τη στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής ενός σχεδίου δράσης.

Με βάση το υφιστάμενο πολιτικό, οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο, όπως περιγράφεται στην επισκόπηση χώρας, ένα σχέδιο δράσης για τη Γεωργία πρέπει να προβλέπει, καταρχήν, ενισχυμένο πολιτικό διάλογο· περαιτέρω εφαρμογή της ΣΕΣΣ· στήριξη των μεταρρυθμίσεων της οικονομίας της αγοράς που θα οδηγήσουν στη σταδιακή οικονομική ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ· περαιτέρω στήριξη της οικονομικής αποκατάστασης στις ζώνες σύγκρουσης στο πλαίσιο της διευθέτησης των διαφορών· αυξημένη οικονομική στήριξη που θα περιλαμβάνει την επέκταση της εντολής της ΕΤΕπ στη Γεωργία από το 2007 και αυξημένη οικονομική στήριξη στην περιφερειακή συνεργασία· αυξημένη συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, ενδεχομένως περιλαμβάνοντας την έναρξη ενός διαλόγου σχετικά με τη συμφωνία όσον αφορά τη συνεργασία για τη θεώρηση εισόδου/την επανεισδοχή· εντατικοποίηση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των μεταφορών, του περιβάλλοντος, της θαλάσσης και της αλιείας, της δημόσιας υγείας καθώς και αυξημένη συνεργασία στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας καθώς και των επαφών με προτεραιότητα τον άνθρωπο, ειδικότερα στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας· και πρέπει να εξεταστεί, εφόσον σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης, το ενδεχόμενο μιας νέας, μεγαλύτερης εμβέλειας συμφωνίας, για την αντικατάσταση της ΣΕΣΣ μόλις λήξει η ισχύς της.

Αίγυπτος και Λίβανος

Τον Ιούνιο του 2004 το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή, με τη συμβολή της ΓΓ/ΥΕ σε θέματα πολιτικής συνεργασίας και ΚΕΠΠΑ, να ξεκινήσει τη σύνταξη σχεδίων δράσης με μεσογειακές χώρες των οποίων οι συμφωνίες σύνδεσης με την ΕΕ έχουν επικυρωθεί από τις χώρες. Κατά συνέπεια, ως βάση για την προετοιμασία των σχεδίων δράσης, η Επιτροπή ετοίμασε τις παρούσες εκθέσεις σχετικά με την Αίγυπτο και το Λίβανο[6].

Και για τις δύο χώρες, η πλήρης εφαρμογή των συμφωνιών σύνδεσης παραμένει πρωταρχικός στόχος των διμερών σχέσεων. Το ΕΠΓ επεκτείνεται περαιτέρω ώστε να προσφέρει την προοπτική μιας πιο στενής σχέσης που θα περιλαμβάνει σημαντικό βαθμό οικονομικής ενσωμάτωσης και την εμβάθυνση της πολιτικής συνεργασίας. Με βάση το περιεχόμενο των εκθέσεων χωρών, η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με την Προεδρία και τον Ύπατο Εκπρόσωπο εφόσον απαιτείται, θα ξεκινήσει το συντομότερο δυνατόν επίσημες διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο και το Λίβανο με στόχο τη σύναψη ολοκληρωμένων και ισορροπημένων σχεδίων δράσης.

Οι σημαντικότερες προτεραιότητες ενός σχεδίου δράσης θα καλύπτουν δύο ευρείς τομείς: πρώτον, δεσμεύσεις για συγκεκριμένες δράσεις που ενισχύουν την υιοθέτηση κοινών αξιών σε τομείς που περιλαμβάνουν το σεβασμό για τις διεθνείς υποχρεώσεις, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, περιλαμβανομένων της διενέργειας δημοκρατικών εκλογών, της απονομής δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ορισμένους στόχους στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας· Δεύτερον, δεσμεύσεις για δράσεις που θα συνδέσουν αυτές τις χώρες-εταίρους περαιτέρω με την ΕΕ σε σειρά τομέων προτεραιότητας όπως είναι η πολιτική οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης (περιλαμβανομένης της μείωσης της φτώχειας και της βιώσιμης ανάπτυξης), του εμπορίου και της εσωτερικής αγοράς (περιλαμβανομένων τομέων όπως είναι η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον, η θάλασσα και η αλιεία, η κοινωνία της πληροφορίας, η έρευνα και η καινοτομία, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις και οι επαφές με προτεραιότητα τον άνθρωπο).

Οι προτεραιότητες για δράση θα είναι όσο το δυνατόν ακριβέστερες, ανάλογα με το επίμαχο ζήτημα, και έτσι θα αποτελούν μέτρο σύγκρισης που θα μπορεί να παρακολουθείται και να αξιολογείται. Τα σχέδια δράσης θα προσδιορίζουν βασικές ενέργειες σε περιορισμένο αριθμό πεδίων, οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ιδιαίτερα υψηλής προτεραιότητας, καθώς και ενέργειες σε ένα ευρύτερο φάσμα πεδίων, οι οποίες θα αντιστοιχούν στο πεδίο εφαρμογής των εν ισχύι διμερών συμφωνιών. Θα υπάρχει σαφής χρονικός ορίζοντας για την αντιμετώπιση αυτών των διαφορετικών προτεραιοτήτων.

3. Συμπερασμα και συστασεισ

Οι εκθέσεις σχετικά με τις χώρες του νοτίου Καυκάσου δείχνουν την ανάγκη για συνεχείς μεταρρυθμίσεις στην Αρμενία, στο Αζερμπαϊτζάν και στη Γεωργία και για την επίτευξη προόδου σε σειρά καίριων τομέων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα σχέδια δράσης θα αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο με το οποίο η ΕΕ θα μπορέσει να ενισχύσει περαιτέρω τις σχέσεις της με τις εν λόγω χώρες και να ενθαρρύνει ενεργά τις απαραίτητες αλλαγές. Συνεπώς η Επιτροπή συνιστά την έγκριση από το Συμβούλιο των γενικών προσανατολισμών που προτείνονται στην παρούσα έκθεση και συμφωνεί ότι πρέπει να ξεκινήσουν εργασίες για την κατάρτιση σχεδίων δράσης για καθεμιά από τις εν λόγω χώρες, βάσει των οποίων η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με το Κοινοβούλιο και με τον Ύπατο Εκπρόσωπο όπου απαιτείται, θα έρθει σε επαφή με τις ενδιαφερόμενες χώρες-εταίρους. Οι εργασίες για την κατάρτιση αυτών των σχεδίων δράσης πρέπει να ξεκινήσουν άμεσα.. Η Επιτροπή τονίζει ότι τα σχέδια δράσης θα καταρτιστούν με βάση τις ανάγκες της κάθε χώρας και η κάθε χώρα θα αντιμετωπιστεί με βάση την αξία της. Τα κράτη μέλη θα τηρούνται πλήρως ενήμερα για την εξέλιξη των διαβουλεύσεων αυτών.

Με βάση τις εκθέσεις χωρών για την Αίγυπτο και το Λίβανο, η Επιτροπή θα ξεκινήσει την κατάρτιση σχεδίων δράσης με καθεμιά από τις χώρες αυτές. Συνιστάται η έναρξη των διαβουλεύσεων σχετικά με αυτά τα σχέδια δράσης το συντομότερο δυνατόν. Λόγω της παραίτησης της κυβέρνησης του Λιβάνου και των εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για το Μάιο, η εξέλιξη της εκεί κατάστασης θα επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα των διαβουλεύσεων. Ο στόχος είναι να επιτευχθούν ισορροπημένα σχέδια δράσης με κάθε χώρα, που θα καλύπτουν τους ίδιους γενικούς τομείς όπως οι προηγούμενες χώρες εταίροι τηρουμένων των αναλογιών ήτοι πολιτικές (περιλαμβανομένου του σεβασμού για τις διεθνείς υποχρεώσεις και τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου) και οικονομικές πτυχές, περιλαμβανομένης της βιώσιμης ανάπτυξης και κλαδικών πτυχών (εσωτερική αγορά και θέματα που αφορούν το εμπόριο· δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις· θέματα που αφορούν το περιβάλλον· τις επαφές με προτεραιότητα τον άνθρωπο). Τα κράτη μέλη θα ενημερώνονται κατά τη διάρκεια αυτών των διαβουλεύσεων.

Και για τις πέντε χώρες, καθώς και στην περίπτωση των υπόλοιπων χωρών ΕΓΠ, τα αντίστοιχα Συμβούλια Σύνδεσης ή Συνεργασίας θα κληθούν να υιοθετήσουν τα σχέδια δράσης, μόλις αυτά εγκριθούν. Τα σχέδια δράσης αναμένεται να διαρκέσουν τρεις έως πέντε ημέρες και η παρακολούθηση της εφαρμογής των σχεδίων δράσης θα γίνεται μέσω των θεσμών των σχετικών συμφωνιών σύνδεσης ή συνεργασίας. Με βάση τις αξιολογήσεις των αποτελεσμάτων της εν λόγω διαδικασίας παρακολούθησης και των πληροφοριών που παρέχουν οι εταίροι, η Επιτροπή, με τη συμβολή του Ύπατου Εκπροσώπου στα θέματα που σχετίζονται με την πολιτική συνεργασία και με την ΚΕΠΠΑ, θα παρουσιάσει ενδιάμεση επισκόπηση της προόδου που θα έχει συντελεστεί εντός διετίας και μια ακόμη επισκόπηση εντός τριετίας από την επίσημη έγκριση κάθε σχεδίου δράσης.

[1] COM(2004) 373, 12.5.2004.

[2] Συμπεράσματα του Συμβουλίου, ΣΓΥΕΣ, 14.7.2004. Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 17-18 Ιουνίου 2004.

[3] COM(2004) 795, 9.12.2004.

[4] Η ενδιάμεση συμφωνία με το Λίβανο τέθηκε σε ισχύ το Μάρτιο του 2003.

[5] Έγγραφα εργασίας του προσωπικού της Επιτροπής SEC(2005) 285, SEC(2005) 286 και SEC(2005) 288.

[6] Έγγραφα εργασίας του προσωπικού της Επιτροπής SEC(2005) 287 και SEC(2005) 289.