Εισαγωγή

1. Η Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Προστασίας των Πολιτών της Επιτροπής (ΓΔ ECHO) διενήργησε αξιολόγηση των κατωτέρω πράξεων στον τομέα της πολιτικής προστασίας για την περίοδο 2007-2009:

2. Απόφαση 2007/162/ΕΚ, Ευρατόμ, του Συμβουλίου, της 5ης Μαρτίου 2007, για τη θέσπιση χρηματοδοτικού μέσου πολιτικής προστασίας (ΧΜΠΠ ή «χρηματοδοτικό μέσο»[1])·

3. Απόφαση 2007/779/ΕΚ, Ευρατόμ, του Συμβουλίου, της 8ης Νοεμβρίου 2007, περί δημιουργίας κοινοτικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας (αναδιατύπωση) («μηχανισμός πολιτικής προστασίας» ή «απόφαση μηχανισμού» ή «αναδιατύπωση μηχανισμού»[2])·

4. Προπαρασκευαστική ενέργεια, κατά την έννοια του άρθρου 49 παράγραφος 6 στοιχείο β) του δημοσιονομικού κανονισμού[3] για την ικανότητα ταχείας αντίδρασης της ΕΕ στους προϋπολογισμούς των ετών 2008, 2009 και 2010·

5. Δοκιμαστικά σχέδια, κατά την έννοια του άρθρου 49 παράγραφος 6 στοιχείο α) του δημοσιονομικού κανονισμού σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και δασικών πυρκαγιών, στους προϋπολογισμούς των ετών 2006 και 2008 αντίστοιχα.

6. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας έχει στόχο να διευκολύνει την ενισχυμένη συνεργασία στο πλαίσιο επεμβάσεων βοήθειας πολιτικής προστασίας σε σοβαρές υφιστάμενες ή επαπειλούμενες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η προστασία που πρέπει να εξασφαλιστεί με τον μηχανισμό καλύπτει κατά πρώτο λόγο τους ανθρώπους, αλλά και το περιβάλλον και τα περιουσιακά αγαθά, συμπεριλαμβανομένης της πολιτιστικής κληρονομιάς, σε περίπτωση φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, τρομοκρατικών ενεργειών και τεχνολογικών, ραδιολογικών ή περιβαλλοντικών ατυχημάτων, συμπεριλαμβανομένης και της ακούσιας θαλάσσιας ρύπανσης εντός και εκτός της Κοινότητας, και λαμβανομένων επίσης υπόψη των ειδικών αναγκών των απομονωμένων και απομακρυσμένων περιφερειών καθώς και άλλων περιοχών ή νησιών της Κοινότητας.

7. Στο μηχανισμό πολιτικής προστασίας συμμετέχουν προς το παρόν 31 κράτη (που ως εκ τούτου είναι επίσης επιλέξιμα βάσει του χρηματοδοτικού μέσου): τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, η Νορβηγία, η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Κροατία («συμμετέχοντα κράτη»)[4].

8. Το άρθρο 14 της απόφασης μηχανισμού ορίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να προβεί σε αξιολόγηση της οδηγίας μέχρι το τέλος 2010 και να διαβιβάσει τα συμπεράσματα της εν λόγω αξιολόγησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

9. Το ΧΜΠΠ παρέχει χρηματοδοτική ενίσχυση για:

α) δράσεις βάσει του μηχανισμού·

β) μέτρα πρόληψης ή μείωσης των συνεπειών λόγω κατάστασης έκτακτης ανάγκης· και

γ) δράσεις που προορίζονται να ενισχύσουν την κατάσταση ετοιμότητας της Κοινότητας για την αντιμετώπιση καταστάσεων εκτάκτων αναγκών, συμπεριλαμβανομένων δράσεων για την αύξηση της ευαισθητοποίησης των πολιτών της ΕΕ.

10. Επιπλέον, το ΧΜΠΠ προβλέπει ειδικές διατάξεις για τη χρηματοδότηση ορισμένων μεταφορικών μέσων σε περιπτώσεις σοβαρών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, με σκοπό να διευκολύνει την ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση σε μια τέτοια περίπτωση.

11. Το άρθρο 15 παράγραφος 2 στοιχείο β) του ΧΜΠΠ ορίζει ότι η Επιτροπή προβαίνει σε ενδιάμεση αξιολόγηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και των ποιοτικών και ποσοτικών πτυχών της εφαρμογής του ΧΜΠΠ[5].

12. Η προπαρασκευαστική ενέργεια για την ικανότητα ταχείας αντίδρασης της ΕΕ, που δρομολογήθηκε το 2008, είχε ως στόχο να βελτιώσει την ολική ικανότητα της ΕΕ να επεμβαίνει σε καταστροφές εντός και εκτός της ΕΕ, εξασφαλίζοντας ότι πόροι των συμμετεχόντων κρατών θα είναι ανά πάσα στιγμή σε επιφυλακή για να χρησιμοποιηθούν σε επιχειρήσεις πολιτικής προστασίας. Η Επιτροπή/ ΚΠΠ (Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών) έλαβε την εντολή να ενεργοποιήσει αυτούς τους πόρους επιφυλακής για να καλυφθούν οι επιτόπιες ανάγκες.

13. Επιπλέον, το 2008, δρομολογήθηκε δοκιμαστικό σχέδιο για την ενίσχυση της συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη μέλη για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών με στόχο τη βελτίωση της κινητοποίησης των επιχειρησιακών μέσων και δομών υποστήριξης εκτάκτου ανάγκης προκειμένου να παρέχεται βοήθεια στα συμμετέχοντα κράτη για να αντιμετωπίζουν δασικές πυρκαγιές των οποίων ο αριθμός και η ένταση υπερβαίνουν τις ίδιες τεχνικές και ανθρώπινες ικανότητες. Οι στόχοι του δοκιμαστικού σχεδίου ενσωματώθηκαν στην προπαρασκευαστική ενέργεια για την ικανότητα ταχείας αντίδρασης της ΕΕ ως μέρος της πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων του 2009. Στη μορφή αυτή, η προπαρασκευαστική ενέργεια συνεχίστηκε μέχρι το 2010 που ήταν το τρίτο και τελευταίο έτος (η εφαρμογή ορισμένων σχεδίων θα συνεχιστεί μέχρι τα μέσα του 2012).

14. Τέλος, ένα δοκιμαστικό σχέδιο διασυνοριακής συνεργασίας για την καταπολέμηση των φυσικών καταστροφών παρείχε επιχορηγήσεις με στόχο τη στήριξη δράσεων για συνεργασία και την ανάπτυξη στενότερης συνεργασίας στο πλαίσιο μέτρων πολιτικής προστασίας, προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και να προληφθούν ή να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις φυσικών καταστροφών με την ανάπτυξη διασυνοριακών μέσων έγκαιρης προειδοποίησης, συντονισμού και εφοδιαστικής.

15. Το άρθρο 21 παράγραφος 2 των εκτελεστικών κανόνων του δημοσιονομικού κανονισμού[6] απαιτεί την αξιολόγηση των προπαρασκευαστικών ενεργειών και δοκιμαστικών σχεδίων από άποψη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.

Στόχοι και μεθοδολογια της αξιολογησησ

16. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης παρέχουν στην Επιτροπή και τους λοιπούς ενδιαφερομένους καίριες διαπιστώσεις και διδάγματα βασισμένα στην πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των δράσεων στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Κατ’αυτόν τον τρόπο, θα βοηθηθεί η Επιτροπή να συνεχίσει την ουσιαστική εφαρμογή του μηχανισμού και του χρηματοδοτικού μέσου.

17. Επιπλέον, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης θα ληφθούν υπόψη στην προετοιμασία ολοκληρωμένου πακέτου πολιτικής που προετοιμάζεται για το 2011 και που θα επανεξετάσει τη συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση των καταστροφών, ιδίως όσον αφορά δύο κύρια θέματα: (1) την ευθύνη όλων των φορέων να λαμβάνουν τα κατάλληλα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα και (2) την αλληλεγγύη και την παροχή βοήθειας στο εσωτερικό της ΕΕ και μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών σε περιπτώσεις ανάγκης.

18. Τέλος, η αξιολόγηση θα ληφθεί υπόψη στην προετοιμασία της ανακοίνωσης για τη συνέχιση του χρηματοδοτικού μέσου που θα υποβληθεί το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2011 (σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του ΧΜΠΠ ), η οποία στην πράξη θα αποτελέσει μέρος της πρότασης για ένα νέο χρηματοδοτικό μέσο πολιτικής προστασίας.

19. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προετοίμασαν προκαταρκτικά εσωτερικά έγγραφα επανεξέτασης βάσει των πληροφοριών και της πείρας που διαθέτουν. Στη συνέχεια, ανατέθηκε σε εξωτερική εταιρεία συμβούλων (COWI A/S σε συνεργασία με την Aguaconsult) να αξιολογήσει ανεξάρτητα τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής προστασίας και να διενεργήσει ευρεία και συγκροτημένη διαβούλευση των ενδιαφερομένων[7], στην οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προφορικές ερωτήσεις και ηλεκτρονική έρευνα βάσει του διαδικτύου. Οι εξωτερικοί σύμβουλοι συνέταξαν σχέδιο έκθεσης αξιολόγησης, στο οποίο λαμβάνονται επίσης υπόψη τα πορίσματα των προκαταρκτικών εσωτερικών εγγράφων επανεξέτασης. Η σχετική έκθεση διατίθεται στον ιστότοπο της Επιτροπής[8]. Όλες οι υπηρεσίες της Επιτροπής που ενδιαφέρονται για την αξιολόγηση συνέβαλαν στη διαδικασία και συμμετείχαν σε σχετική ομάδα καθοδήγησης. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής διεξήγαγαν διαβουλεύσεις με τα συμμετέχοντα κράτη, μεταξύ άλλων, σε συνεδρίαση των γενικών διευθυντών των εθνικών αρχών πολιτικής προστασίας, για να συγκεντρώσουν τις απόψεις τους σχετικά με τη λειτουργία του μηχανισμού, του χρηματοδοτικού μέσου και τις προπαρασκευαστικές και δοκιμαστικές ενέργειες.

20. Στους εξωτερικούς συμβούλους ανατέθηκε το καθήκον να αξιολογήσουν ανεξάρτητα την εφαρμογή των ενεργειών στον τομέα της πολιτικής προστασίας που πραγματοποιήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το 2007 μέχρι και το 2009 (συμπεριλαμβανομένου)[9] και συγκεκριμένα:

21. τη λειτουργία και τις υπηρεσίες που παρείχε το κέντρο παρακολούθησης που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 5 της απόφασης μηχανισμού·

22. τη λειτουργία των διατάξεων για τις μεταφορές του ΧΜΠΠ (άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχεία β) και γ) και παράγραφος 3)·

23. την εφαρμογή της αποκαλούμενης «προσέγγισης κατά ενότητες» και των ρυθμίσεων που έχουν δοκιμαστεί βάσει των δοκιμαστικών σχεδίων και των προπαρασκευαστικών ενεργειών για να ενισχυθεί η διαθεσιμότητα των μέσων αντίδρασης·

24. το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 5 της απόφασης μηχανισμού (συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος ασκήσεων και του προγράμματος ανταλλαγής εμπειρογνωμόνων).

Πορίσματα της αξιολογησησ

Κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών

25. Το ΚΠΠ είναι το κύριο κομβικό σημείο του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ, και έχει ως στόχο να διευκολύνει την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών στις επεμβάσεις παροχής βοήθειας πολιτικής προστασίας σε σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

26. Η αξιολόγηση των επιχειρήσεών του στην περίοδο 2007-2009 δείχνει σαφώς ότι το ΚΠΠ εκπλήρωσε το σκοπό του που είναι η εξυπηρέτηση των κρατών μελών, της Επιτροπής και της ΕΕ γενικά, συμμετέχοντας όλο και περισσότερο στις δραστηριότητες πολιτικής προστασίας εντός της Ευρώπης και σε ολόκληρο τον κόσμο. Το ΚΠΠ ήταν προσπελάσιμο και ικανό να αντιδράσει άμεσα, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 5 της απόφασης αναδιατύπωσης του μηχανισμού. Το ΚΠΠ αναγνωρίζεται γενικά ότι προσφέρει χρήσιμες υπηρεσίες στα συμμετέχοντα κράτη όταν αυτά προβαίνουν σε επεμβάσεις βοήθειας πολιτικής προστασίας εντός ή εκτός της ΕΕ, παρέχοντας συμβουλές για τις επιτόπιες ανάγκες, διευκολύνοντας τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών και συγκεντρώνοντας τους πόρους. Το χαρακτηριστικό του ΚΠΠ στο πλαίσιο αυτό είναι ότι λειτουργεί ως σημείο ενιαίας εξυπηρέτησης. Κατ’αυτόν τον τρόπο, κερδίζουν πολύτιμο χρόνο τόσο τα κράτη που χρειάζεται να ζητήσουν διεθνή βοήθεια, όσο και τα συμμετέχοντα κράτη που την παρέχουν. Στις επεμβάσεις βοήθειας εκτός της ΕΕ, το ΚΠΠ άσκησε λειτουργίες επιχειρησιακού συντονισμού και ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής αντίδρασης στο πλαίσιο των συντονισμένων προσπαθειών των ΗΕ. Ο αριθμός των περιπτώσεων στις οποίες κινητοποιείται ο μηχανισμός αυξάνεται διαρκώς, γεγονός που αποδεικνύει την προστιθέμενη αξία του.

27. Η ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ του ΚΠΠ και των άλλων διεθνών φορέων για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, συγκεκριμένα των υπηρεσιών των ΗΕ, σημειώθηκε και σχολιάστηκε στην εξωτερική αξιολόγηση, μολονότι θα πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες όσον αφορά άλλους φορείς, όπως είναι η κοινότητα ανθρωπιστικής βοήθειας ΜΚΟ και στρατιωτικοί φορείς (όπως το ΝΑΤΟ), στο βαθμό που η συμμετοχή των τελευταίων δικαιολογείται δεόντως υπό το πρίσμα των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών των ΗΕ (Όσλο και MCDA (Στρατιωτικοί Πόροι και Πόροι Πολιτικής Προστασίας)).

28. Στην ανακοίνωση του 2008[10] προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την αύξηση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπιση καταστροφών, η Επιτροπή ανέφερε ορισμένα σημεία στα οποία θεωρούσε ότι υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω βελτιώσεις.

29. Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δράσης της σε συνεργασία με κράτη μέλη και διεθνείς, εθνικούς και τοπικούς ενδιαφερόμενους, ιδίως μέσω συνεργιών και καλύτερου συντονισμού της εκπαίδευσης, της εκτίμησης των αναγκών, του προγραμματισμού και των επιχειρήσεων·

30. Περαιτέρω εξορθολογισμός του «οριζόντιου» συντονισμού μεταξύ της Επιτροπής, της Προεδρίας, των κρατών μελών και του Ύπατου Εκπροσώπου, ιδίως για τις φυσικές καταστροφές μεγαλύτερης κλίμακας, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και επί τόπου, για κρίσεις που αφορούν τόσο τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας όσο και τα μέσα της ΚΕΠΠΑ.

31. Βελτίωση του «κάθετου» συντονισμού μεταξύ του επιπέδου της ΕΕ και των κρατών μελών. Ο συντονισμός αυτός θα πρέπει να βελτιστοποιηθεί διότι οι διαφορές στις αντίστοιχες εντολές των διαφόρων κρατών μελών και των ανθρωπιστικών υπηρεσιών/φορέων έχουν αντίκτυπο στην αντίδραση της Επιτροπής.

Βάσει των πορισμάτων αυτών, η Επιτροπή άρχισε να εξετάζει τρόπους για τη βελτίωση της λειτουργίας του ΚΠΠ. Η ανακοίνωση σχετικά με την αύξηση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπιση καταστροφών, προτείνει τα ακόλουθα[11]: Ενίσχυση του κέντρου παρακολούθησης και πληροφοριών ώστε να μπορεί να διαδραματίσει το ρόλο του επιχειρησιακού κέντρου για την ευρωπαϊκή επέμβαση πολιτικής προστασίας. Για να συμβεί αυτό απαιτείται μια ποιοτική μετακίνηση από την κοινοποίηση πληροφοριών και την αντίδραση σε έκτακτες καταστάσεις προς την προληπτική δράση ή την παρακολούθηση των έκτακτων καταστάσεων σε πραγματικό χρόνο, καθώς και τη συμμετοχή σε επιχειρήσεις ή τον συντονισμό επιχειρήσεων. Αυτό περιλαμβάνει συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, τη διενέργεια εκτιμήσεων αναγκών, τον προσδιορισμό των αντίστοιχων πόρων και την παροχή τεχνικών συμβουλών όσον αφορά τους πόρους αντιμετώπισης στα κράτη μέλη· την ανάπτυξη σεναρίων, τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας και αξιολογήσεις διδαγμάτων· χρησιμοποίηση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής για τη συγκέντρωση των διαθέσιμων μεταφορικών μέσων και τη συγχρηματοδότησή τους· αύξηση των δραστηριοτήτων επιμόρφωσης και άσκησης που προορίζονται για τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών και άλλων χωρών· και τέλος, βοήθεια προς τα κράτη μέλη, ώστε να δημιουργήσουν κοινούς πόρους. Βάσει των στοιχείων αυτών από την εσωτερική επανεξέτασή της, την εξωτερική αξιολόγηση και τις δηλώσεις των ενδιαφερομένων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ΚΠΠ εκτέλεσε επιτυχώς, ενεργά και αποτελεσματικά τα καθήκοντά του στον πυρήνα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας. Μολονότι η συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών φορέων βελτιώνεται συνέχεια, όπως αποδεικνύεται π.χ. από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Παρακολούθησης της Γης και την υπηρεσία έκτακτης ανάγκης του προγράμματος, καθώς και από συνέργιες μεταξύ όλων των δραστηριοτήτων της Επιτροπής που σχετίζονται με την υγεία, συνεχίζουν ωστόσο να υπάρχουν προκλήσεις που συνίστανται στο να εξασφαλιστεί η συνοχή, ο καλός συντονισμός και η συμπληρωματικότητα όλων των δραστηριοτήτων με τις επεμβάσεις και τις ενέργειες που πραγματοποιούνται βάσει άλλων ενωσιακών και διεθνών (ιδίως χρηματοδοτούμενων από τα ΗΕ) μέσων διαχείρισης καταστροφών (συμπεριλαμβανομένων αυτών που διατίθενται στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά επίσης και στον τομέα της πιο μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής βοήθειας) και τις παρεμβάσεις των συμμετεχόντων κρατών. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή συνεργασία και ο ευρωπαϊκός συντονισμός στον τομέα της πολιτικής προστασίας διαθέτουν ακόμη αχρησιμοποίητο δυναμικό, η περαιτέρω αξιοποίηση του οποίου μπορεί να διευκολυνθεί από το μελλοντικό ΚΠΠ.

32. Επιπλέον, στην ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τίτλο «Αναβάθμιση της ευρωπαϊκής αντιμετώπισης των καταστροφών: ο ρόλος της πολιτικής προστασίας και της ανθρωπιστικής βοήθειας»[12], η Επιτροπή πρότεινε περαιτέρω ενέργειες για την επίτευξη αποτελεσματικότερης, αποδοτικότερης, συνεκτικότερης και εμφανέστερης ευρωπαϊκής αντιμετώπισης των καταστροφών. Αυτό περιλαμβάνει τη συγχώνευση των αιθουσών διαχείρισης κρίσεων ECHO και ΚΠΠ σε ένα πραγματικό Ευρωπαϊκό Κέντρο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης , 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, το οποίο αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του οράματός της. Το κέντρο θα πρέπει να εξελιχθεί σε πλατφόρμα που θα παρέχει πλήρη στήριξη στα συμμετέχοντα κράτη, άλλες υπηρεσίες της Ένωσης και διεθνείς οργανισμούς στη διάρκεια των επιχειρήσεων για την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης, και θα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον προγραμματισμό των επιχειρήσεων της ΕΕ (μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη σεναρίων και το σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης) και στο συντονισμό των πόρων που είναι διαθέσιμοι για μια ευρωπαϊκή αντιμετώπιση των καταστροφών.

Πρόγραμμα κατάρτισης

33. Η εσωτερική επιτελική μελέτη, οι δηλώσεις των ενδιαφερομένων, η εξωτερική αξιολόγηση και η πείρα την Επιτροπής από την εκπαιδευτική πρακτική της δείχνουν ότι το πρόγραμμα κατάρτισης αποτελεί στοιχείο της ενωσιακής συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής προστασίας το οποίο εκτιμάται ιδιαίτερα. Τα προγράμματα κατάρτισης αποδείχτηκαν πολύτιμα όσον αφορά την προετοιμασία εθνικών εμπειρογνωμόνων για τις επεμβάσεις βοήθειας πολιτικής προστασίας και έχουν βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα του συστήματος πολιτικής προστασίας της ΕΕ για την αντιμετώπιση των καταστροφών. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα κατάρτισης θα πρέπει να παραμείνει σημαντικό συστατικό στοιχείο της προετοιμασίας στο πλαίσιο της ενωσιακής συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής προστασίας.

34. Από τις αξιολογήσεις καθίσταται σαφές ότι τα περιεχόμενα των τμημάτων θεωρούνται πλήρως συμβατά με άλλες δυνατότητες κατάρτισης που προσφέρονται σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να συνεχιστεί η ανάπτυξη του συστήματος κατάρτισης της ΕΕ ώστε να εξασφαλιστεί η συνοχή των διαφορετικών προγραμμάτων σε διαφορετικά επίπεδα, γεγονός που φαίνεται να απαιτεί συνεχή ή αυξημένο συντονισμό μεταξύ όλων των εκπαιδευτικών φορέων, ιδίως εάν τα προγράμματα προβλέπεται να ολοκληρωθούν περισσότερο στο μέλλον.

35. Το 2009 συστάθηκε η ομάδα «Πολιτική κατάρτισης» (πρώτη συνεδρίαση τον Σεπτέμβριο του 2009). Αυτό αποτελεί ένα πρώτο βήμα για τη θέσπιση ευρωπαϊκών ρυθμίσεων για την κατάρτιση στη διαχείριση καταστροφών (ΡΚΔΚ). Εκτός αυτού, οι διευθυντές των τμημάτων πραγματοποιούν επτά συναντήσεις ανά κύκλο μαθημάτων· τρεις από τις συναντήσεις αυτές είναι συναντήσεις αξιολόγησης. Στο τέλος κάθε έτους πραγματοποιείται ετήσια συνάντηση των συντονιστών της κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, συζητήθηκαν οι πτυχές συγκρισιμότητας των εθνικών προγραμμάτων κατάρτισης, θέματα διακυβέρνησης και ποιότητας, καθώς και οι δυνατότητες να οργανωθούν τμήματα κατάρτισης για θέματα πρόληψης και ετοιμότητας.

36. Κατά τα προηγούμενα έτη, το πρόγραμμα κατάρτισης πέτυχε να παρακολουθήσει τις εξελίξεις ενός ενισχυμένου μηχανισμού πολιτικής προστασίας, που επέκτεινε σημαντικά τις δραστηριότητες και την εμπειρογνωμοσύνη του με την πάροδο του χρόνου. Η αξιολόγηση επισήμανε σαφώς τη διεύρυνση του φάσματος των δραστηριοτήτων κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων νέων και περισσότερων τμημάτων. Οι εξελίξεις αυτές, αν ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο των αυξανόμενων πιέσεων που ασκούνται στις δυνατότητες δημόσιας χρηματοδότησης, οδηγούν στο ερώτημα σχετικά με το πώς πρέπει να οργανωθεί ένα αποτελεσματικότερο πρόγραμμα κατάρτισης για την πολιτική προστασία, το οποίο στο μέλλον ενδέχεται να μην βασίζεται πλήρως στην κεντρική οργάνωση της κατάρτισης για τον διεθνή συντονισμό.

37. Τα τμήματα κατάρτισης αποδείχθηκαν μια εξαιρετική πλατφόρμα για την ανταλλαγή εμπειριών και της δικτύωσης μεταξύ των εμπειρογνωμόνων πολιτικής προστασίας των συμμετεχόντων κρατών, καθώς και με άλλους εταίρους, όπως τα μέλη της ομάδας των Ηνωμένων Εθνών που είναι επιφορτισμένη με την αξιολόγηση και τον συντονισμό σε περίπτωση καταστροφής (UNDAC) και άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής. Το κόστος και το όφελος αυτών των επίσημων και ανεπίσημων επαφών γενικά είναι δύσκολο να αξιολογηθεί με αντικειμενικούς δείκτες. Η Επιτροπή κρίνει ότι στην περίπτωση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης μεγάλης κλίμακας, αυτές οι επαφές και τα δίκτυα μπορεί να κάνουν τη μεγάλη διαφορά μεταξύ της καλύτερης δυνατής παρέμβασης για την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης και ενός λιγότερο καλού σεναρίου, όπου χάνεται πολύτιμος χρόνος σε αναποτελεσματικές ενέργειες συντονισμού και οργάνωσης. Προφανώς, η ανταλλαγή εμπειριών και η δημιουργία δικτύων δεν εξασφαλίζονται χωρίς τίμημα για το σύστημα. Ωστόσο, αυτά τα αποτελέσματα δικτύου μπορούν να προκύψουν ως δευτερεύον αποτέλεσμα της προσπάθειας για την επίτευξη των κύριων στόχων κατάρτισης που προαναφέρθηκαν.

38. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξετάζει επίσης με ποιον τρόπο θα μπορούσε να οργανώσει την ανταλλαγή εμπειριών από την πράξη, την άσκηση και την κατάρτιση καθώς και την αμοιβαία ενημέρωση όσον αφορά τα διδάγματα από τις εμπειρίες αυτές κατά τρόπο πιο διαρθρωμένο[13].

39. Η αναθεώρηση της νομοθεσίας για την πολιτική προστασία θα προσφέρει την ευκαιρία για να εξεταστούν περαιτέρω αυτές οι διαφορετικές πτυχές. Θα τεθεί επίσης το ερώτημα εάν υπάρχει η δυνατότητα να διατεθούν μεγαλύτερα ποσά για δράσεις κατάρτισης βάσει του νέου χρηματοδοτικού μέσου, ή εάν θα πρέπει να αναζητηθούν άλλοι τρόποι για να αυξηθούν περαιτέρω τα πλεονεκτήματα της στενότερης ενωσιακής συνεργασίας για την ετοιμότητα της ΕΕ σε περιπτώσεις καταστροφών.

Πρόγραμμα ασκήσεων

40. Όπως προέκυψε από την εσωτερική επανεξέταση της Επιτροπής, τα πορίσματα και τα συμπεράσματα των εξωτερικών αξιολογητών και τις απόψεις των συμμετεχόντων κρατών και άλλων ενδιαφερομένων, οι ασκήσεις έχουν αποδειχτεί αποτελεσματική δράση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ετοιμότητας σε περιπτώσεις φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών. Οι ασκήσεις βοήθησαν να τελειοποιηθούν οι διαδικασίες και οι πρακτικές ρυθμίσεις που πρέπει να θεσπιστούν για τις παρεμβάσεις και τη συνεργασία όσον αφορά την πολιτική προστασία, συμπεριλαμβανομένης της ευκαιρίας για την έναρξη των ασκήσεων σχετικά με τις ρυθμίσεις στήριξης του κράτους υποδοχής Αυτό που προκύπτει ιδίως με σαφήνεια είναι ότι οι στόχοι που τίθενται στο άρθρο 24 της απόφασης εφαρμογής του μηχανισμού[14] έχουν επιτευχθεί: και, συγκεκριμένα, βελτίωση της ικανότητας αντίδρασης και παροχή της απαραίτητης πρακτικής εξάσκησης των ομάδων, βελτίωση και έλεγχος των διαδικασιών, καθιέρωση κοινής γλώσσας για τον συντονισμό των επεμβάσεων παροχής βοήθειας πολιτικής προστασίας, μείωση του χρόνου αντίδρασης σε σοβαρές περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας των συμμετεχόντων κρατών, και ανταλλαγή εμπειριών.

41. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ασκήσεις πλήρους κλίμακας στον τομέα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας με συγχρηματοδότηση της ΕΕ αποδείχθηκαν πρωταρχικό στοιχείο για τη βελτίωση του επιπέδου ετοιμότητας όλων των συστατικών του μηχανισμού πολιτικής προστασίας.

42. Μολονότι γενικά οι ασκήσεις που διενεργήθηκαν στη διάρκεια της περιόδου αυτής αποδείχτηκαν πρόσφορο έδαφος για την επίτευξη των δηλωθέντων στόχων, πάσχουν, ωστόσο, από το γεγονός ότι δεν είναι ενταγμένες σε ένα πιο συγκροτημένο πρόγραμμα ασκήσεων και κυρίως ότι αποτελούν μια σειρά προτάσεων που υπέβαλαν τα συμμετέχοντα κράτη. Αυτή η εκτίμηση τονίστηκε από πολλούς ενδιαφερομένους όταν κλήθηκαν να χαρακτηρίσουν τη συνολική αποτελεσματικότητα, συνοχή, συνεργασία και συμπληρωματικότητα του προγράμματος ασκήσεων. Ορισμένοι από τους ερωτηθέντες δήλωσαν ότι η ΕΕ θα πρέπει να συντάξει κατευθυντήριες γραμμές για να εξασφαλίσει επίπεδα και διαδικασίες σύγκρισης των ασκήσεων, π.χ. ένα ελάχιστο πρότυπο.

43. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα ασκήσεων έχει ωριμάσει σε σημείο που πρέπει τώρα να επανεξεταστούν οι συγκεκριμένες προτεραιότητες και στόχοι της πολιτικής με στόχο να αυξηθεί η ετοιμότητα της ΕΕ, και η αρχή να γίνει με την εκτίμηση των ελάχιστων συμφωνημένων απαιτήσεων για χρηματοδότηση της ΕΕ και την ανάπτυξη βελτιωμένων απαιτήσεων.

44. Οι ασκήσεις πλήρους κλίμακας διενεργούνται σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνεργασίας. Το χαρακτηριστικό αυτό δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις σε όλα τα στάδια του κύκλου ασκήσεων, και, μεταξύ άλλων, διότι τα συμμετέχοντα κράτη έχουν φτάσει σε διαφορετικά επίπεδα όσον αφορά τα συστήματά τους πολιτικής προστασίας και στο τρόπο που προσεγγίζουν τον προγραμματισμό, την εκτέλεση και την αξιολόγηση των ασκήσεων. Αυτό θέτει το ερώτημα εάν η στενότερη συνεργασία μεταξύ του ευρωπαϊκού προγράμματος ασκήσεων και των εθνικών προγραμμάτων ασκήσεων έχει ευεργετικό αποτέλεσμα. Η στενότερη συνεργασία θα μπορούσε να βελτιώσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα, συνοχή, συνεργασία, συμπληρωματικότητα και αποδοτικότητα του προγράμματος ασκήσεων, θα μπορούσε όμως να σημαίνει και ότι θα πρέπει να διατεθούν πρόσθετοι πόροι για τις προσπάθειες προγραμματισμού και συνεργασίας και για τη δημιουργία πλαισίου ασκήσεων σε επίπεδο ΕΕ.

45. Από τα προαναφερθέντα στοιχεία, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, προκειμένου να εξυπηρετηθεί καλύτερα ο τελικός στόχος που είναι η βελτίωση των επιχειρήσεων μέσω της καλύτερης ετοιμότητας, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να θεσπιστεί ένα ολοκληρωμένο και συγκροτημένο πρόγραμμα/πλαίσιο ασκήσεων. Αυτό θα απαιτήσει διάφορα στάδια, ξεκινώντας από τη σύνταξη κοινού γλωσσάριου και συμφωνημένων ελάχιστων απαιτήσεων μιας μεθοδολογίας ασκήσεων (πρόγραμμα αξιολόγησης και σχεδίου βελτίωσης, έλεγχος ασκήσεων, κοινοί κανόνες ασφάλειας, κλπ) μέχρι την πρόβλεψη των ενδεχόμενων σεναρίων καταστροφής για την πρακτική εξάσκηση. Εν προκειμένω, η μεγαλύτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη χρήση των αποτελεσμάτων από τις εκτιμήσεις κινδύνου και τα σενάρια που έχουν διαμορφωθεί στα συμμετέχοντα κράτη καθώς και από τα συνολικά σενάρια που θα διαμορφωθούν σε επίπεδο ΕΕ κατά τα επόμενα έτη. Επιπλέον, ένα τέτοιο πλαίσιο πολιτικής ασκήσεων θα μπορούσε επίσης να εξετάσει σημαντικά σενάρια κινητοποίησης για παρεμβάσεις παροχής βοήθειας εκτός της ΕΕ.

46. Όσον αφορά το πρόγραμμα ασκήσεων της ΕΕ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, μολονότι είναι γενικά επιτυχημένο, θα πρέπει ίσως να χρειαστεί να αναπτυχθεί ένα ενισχυμένο πλαίσιο ασκήσεων, προκειμένου να βελτιωθεί περαιτέρω το επίπεδο ετοιμότητας και συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και να βελτιστοποιηθούν τα οφέλη για όλα τα συμμετέχοντα κράτη.

Πρόγραμμα ανταλλαγής εμπειρογνωμόνων

47. Σε ένα ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο ενωσιακών δραστηριοτήτων πολιτικής προστασίας, η άμεση γνώση των μεθόδων και διαδικασιών εργασίας των εταίρων, όπως των σχετικών αρχών και οντοτήτων άλλων κρατών μελών, αποφέρει πολλά οφέλη.

48. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα ανταλλαγής εμπειρογνωμόνων πέτυχε τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 25 της απόφασης εφαρμογής του μηχανισμού[15], και, συγκεκριμένα, επέτρεψε στους εμπειρογνώμονες: (1) να αποκτούν πείρα σε άλλα πεδία· (2) να εξοικειώνονται με τις διάφορες τεχνικές και επιχειρησιακές διαδικασίες που εφαρμόζονται· και (3) να μελετούν προσεγγίσεις που ακολουθούν άλλες συμμετέχουσες υπηρεσίες και οργανισμοί έκτακτης ανάγκης. Γενικά, η συνάντηση με συναδέλφους που εργάζονται σε άλλα κράτη μέλη για τα ίδια θέματα, συμβάλλει ιδιαίτερα στον εξορθολογισμό και την απλοποίηση της επικοινωνίας σε περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης όταν υπάρχει πίεση χρόνου.

49. Δεδομένου ότι μέχρι στιγμής έχει εκπαιδευτεί περιορισμένος μόνο αριθμός εμπειρογνωμόνων, το καθεστώς αυτό θα ήταν χρήσιμο να συνεχιστεί, ακόμη και να εξεταστεί το ενδεχόμενο να καταστεί ευρύτερα γνωστό.

50. Η Επιτροπή σημειώνει ότι το πρόγραμμα έχει οργανωθεί κατά κύριο λόγο ως μαθησιακή δυνατότητα για τους εμπειρογνώμονες που στέλνονται στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών, σκόπιμο θα ήταν να εξεταστεί το ενδεχόμενο να οργανωθούν ανταλλαγές κατά τρόπο που οι εμπειρογνώμονες σε ειδικά θέματα να είναι στη διάθεση των άλλων συμμετεχόντων κρατών κατόπιν σχετικής αίτησης.

Ενότητες

51. Η προσέγγιση κατά ενότητες έχει πλέον εδραιωθεί στον ευρωπαϊκό κόσμο της πολιτικής προστασίας ως μέσο για την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, της ταχύτητας κινητοποίησης, της προβλεψιμότητας της αντίδρασης, της ενίσχυσης που απαιτείται από το πληγέν κράτος (για να είναι σε θέση η ενότητα να εκτελέσει τα καθήκοντά της), και της συνολικής ποιότητας και αποτελεσματικότητας των ευρωπαϊκών επεμβάσεων πολιτικής προστασίας. Η εδραίωση των ενοτήτων και η δημιουργία της σχετικής βάσης δεδομένων στο CECIS[16] έχουν επίσης διευκολύνει τη διαδικασία αίτησης και παροχής βοήθειας εντός της ΕΕ, δεδομένου ότι βελτίωσαν τον προγραμματισμό τόσο σε επίπεδο χορηγού όσο και σε επίπεδο αποδέκτη (π.χ. στην περίπτωση πλημμύρας, όταν η αίτηση αναφέρει συγκεκριμένο αριθμό ενοτήτων άντλησης υψηλού δυναμικού, προσδιορίζει με σαφήνεια το δυναμικό της ενότητας, το σημείο όπου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η ενότητα, την ενίσχυση που χρειάζεται, κ.λπ.) Η Επιτροπή πιστεύει ότι η προσέγγιση κατά ενότητες έχει σαφώς αποδείξει την προστιθέμενη αξία της.

52. Όπως προέκυψε από την εσωτερική επανεξέταση της Επιτροπής, τα πορίσματα και τα συμπεράσματα των εξωτερικών αξιολογητών και τις παρατηρήσεις των συμμετεχόντων κρατών, οι ενότητες πολιτικής προστασίας θεωρούνται γενικά αποτελεσματικοί τρόποι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ετοιμότητας σε περιπτώσεις φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών.

53. Η έννοια των ενοτήτων πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω με τη χρησιμοποίησή τους σε συγκεκριμένες ασκήσεις. Οι εργασίες προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση δρομολογήθηκαν το 2010, όταν άρχισε ο πρώτος κύκλος των έξι ασκήσεων ενοτήτων. Οι ασκήσεις ενοτήτων είναι ειδικές ασκήσεις πεδίου για την εκπαίδευση όσον αφορά τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ διαφορετικών ενοτήτων και της ομάδας συντονισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Μολονότι οι ασκήσεις ενοτήτων δεν αποτελούν μέρος της παρούσας αξιολόγησης (λόγω του ότι πρόοδος άρχισε να επιτελείται στο τέλος του 2010), οι πρώτες αντιδράσεις από τα συμμετέχοντα κράτη σε σχέση με το στοιχείο αυτό ήταν πολύ θετικές.

54. Επιπλέον, συνεχίζονται οι εργασίες για τη δημιουργία τυποποιημένων διαδικασιών λειτουργίας όσον αφορά τις ενότητες, με σκοπό να βελτιωθούν περαιτέρω η διαλειτουργικότητα και ο συντονισμός επιτόπου και με το κέντρο επιχειρήσεων. Προετοιμάζονται επίσης κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη στήριξη του κράτους υποδοχής. Και οι δύο πρωτοβουλίες συντονίζονται από την Επιτροπή, με τα συμμετέχοντα κράτη στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας για τις ενότητες.

Δοκιμαστικά σχέδια και προπαρασκευαστικές ενέργειε ς

55. Έχουν καταρτιστεί διάφορα σχέδια με στόχο να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα μέσων αντιμετώπισης που θα χρηματοδοτούνται από την ΕΕ μέσω δοκιμαστικών σχεδίων και προπαρασκευαστικών ενεργειών. Τα σχέδια αυτά δοκίμασαν, αφενός, καινοτόμες ρυθμίσεις διακυβέρνησης για τη διαχείριση των πόρων των συμμετεχόντων κρατών (κυρίως ενοτήτων), που έχουν τεθεί σε κατάσταση επιφυλακής για επιχειρήσεις της ΕΕ σε αμοιβαία συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής και των ενδιαφερομένων συμμετεχόντων κρατών, και, αφετέρου, συμπληρωματικούς πόρους/υπηρεσίες σε επίπεδο ΕΕ.

56. Σημαντικός αριθμός των πόρων επιφυλακής των συμμετεχόντων κρατών, καθώς και των συμπληρωματικών ικανοτήτων/υπηρεσιών, έχει κινητοποιηθεί σε πραγματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης με ενθαρρυντικά αποτελέσματα ως μέρος των προπαρασκευαστικών ενεργειών και των δοκιμαστικών σχεδίων, υποδηλώνοντας ότι τα ελεγχθέντα μοντέλα είναι βιώσιμα. Μολονότι η εξωτερική αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εξαχθούν από τον περιορισμένο αριθμό κινητοποιήσεων οριστικά συμπεράσματα για το κατά πόσο η ΕΕ έχει επιτύχει μια αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των καταστροφών, αναγνωρίζεται ότι οι δυνατότητες αυτές έχουν συμβάλει στην καταλληλότερη αντιμετώπισή τους.

57. Ως μέρος των προπαρασκευαστικών ενεργειών για την ικανότητα ταχείας αντίδρασης της ΕΕ, η Επιτροπή έχει συγχρηματοδοτήσει περίπου 20 σχέδια στα οποία εμπλέκονται περισσότερα από τα μισά συμμετέχοντα κράτη με σκοπό την ανάπτυξη ρυθμίσεων επιφυλακής για σημαντικούς πόρους. Μέσω των σχεδίων αυτών τέθηκαν σε κατάσταση επιφυλακής πόροι παρέμβασης (κυρίως ενότητες, μεταξύ άλλων, έρευνα και διάσωση, καθαρισμός υδάτων, ιατρικές μονάδες, αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών[17], ανίχνευση των ΧΒΡΠ και απολύμανση, προσωρινό κατάλυμα, κλιμάκια τεχνικής βοήθειας και στήριξης (TAST)), για επιχειρήσεις πολιτικής προστασίας από τα συμμετέχοντα κράτη. Τα μέσα αυτά δοκιμάστηκαν σε ασκήσεις και χρησιμοποιήθηκαν σε πραγματικού χρόνου επιχειρήσεις (για παράδειγμα, στον σεισμό της Αϊτής και τις πλημμύρες της Πολωνίας), καθιστώντας τη συνολική αντίδραση της ΕΕ ακόμη αποτελεσματικότερη. Η κινητοποίηση και χρησιμοποίηση των ενοτήτων αυτών μετά από σχετική αίτηση της Επιτροπής/ΚΠΠ υπήρξε απρόσκοπτη. Ορισμένα από τα σχέδια συνεχίζονται ακόμη και θα συνεχιστούν μέχρι τα μέσα του 2012.

58. Τα πλήρη οφέλη των μέσων επιφυλακής θα υλοποιηθούν σε ένα συγκροτημένο σύστημα που θα περιλαμβάνει επαρκή αριθμό μέσων διαφόρων ειδών, σε συνδυασμό με έναν έγκαιρο προγραμματισμό (που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σενάρια αναφοράς και σχέδια έκτακτης ανάγκης). Αυτό θα ήταν δυνατό, ιδίως, εάν δημιουργηθεί ευρωπαϊκή ικανότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης με τη συγκέντρωση προκαθορισμένων πόρων των κρατών μελών, οι οποίοι θα διατίθενται εθελοντικά για τις επιχειρήσεις διάσωσης της ΕΕ στην περίπτωση καταστροφών, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Οκτωβρίου 2010 (COM (2010) 600 τελικό).

59. Το 2008, δρομολογήθηκε πειραματικό έργο για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών (Αποθεματικό Τακτικής για την Καταπολέμηση των Δασικών Πυρκαγιών στην ΕΕ (EUFFTR)) με στόχο τη βελτίωση της κινητοποίησης των επιχειρησιακών μέσων και δομών υποστήριξης εκτάκτου ανάγκης προκειμένου να παρέχεται βοήθεια σε συμμετέχον κράτος για να αντιμετωπίσει δασικές πυρκαγιές των οποίων ο αριθμός και η ένταση υπερβαίνουν τις ίδιες τεχνικές και ανθρώπινες ικανότητες. Το σχέδιο EUFFTR περιελάμβανε δύο πυροσβεστικά αεροπλάνα (Canadair CL-215), τα οποία ενοικιάστηκαν από την εμπορική αγορά και είναι διαθέσιμα το κάθε ένα για πτήση 150 ωρών από 1ης Ιουλίου μέχρι 30ης Σεπτεμβρίου 2009. Τα αεροπλάνα αποτελούσαν συμπληρωματικό ευρωπαϊκό πόρο που προοριζόταν για την ενίσχυση της συνολικής ικανότητας της ΕΕ όσον αφορά την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών. Τα εν λόγω αεροπλάνα ήταν στη διάθεση των κρατών μελών της ΕΕ που ζήτησαν εναέρια βοήθεια για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας.

60. Η απόφαση για τη χρήση του EUFFTR ελήφθη από την Επιτροπή μετά από διαβούλευση με όλα τα νότια κράτη μέλη σχετικά με την κατάσταση των δασικών πυρκαγιών. Αφού ελήφθη η απόφαση, το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών (ο δικαιούχος του σχεδίου) εξασφάλισε τη χρήση των αεροπλάνων, τα οποία ήταν σταθμευμένα στην Bastia (Κορσική). Tο EUFFTR παρενέβη σε έξι από συνολικά εννέα δασικές πυρκαγιές, για τις οποίες κινητοποιήθηκε ο μηχανισμός το 2009: δύο φορές στη Γαλλία-Κορσική και Πορτογαλία, μία φορά στην Ιταλία και μία φορά στην Ελλάδα. Στις υπόλοιπες τρεις κινητοποιήσεις του μηχανισμού (Αλβανία, Ελλάδα και Πορτογαλία) η βοήθεια που παρείχαν τα κράτη μέλη ήταν επαρκής και έγκαιρη και το EUFFTR δεν τέθηκε σε λειτουργία.

61. Όπως διαπιστώθηκε και από την εξωτερική αξιολόγηση, η συμπληρωματικότητα των δράσεων είναι πιο δύσκολο να εκτιμηθεί. Θα είχαν πραγματοποιηθεί ορισμένες από τις δράσεις χωρίς τη συγχρηματοδότηση που χορηγήθηκε σε επίπεδο ΕΕ; Η ηλεκτρονική έρευνα αναφέρει σαφώς ότι η συμπληρωματικότητα επιτεύχθηκε πλήρως (80% έναντι 10% των ερωτηθέντων, βλ. ανωτέρω). Ωστόσο, παρατηρείται ότι ορισμένα από τα αποτελέσματα ενδέχεται να είναι μεροληπτικά σε κάποιο βαθμό, δεδομένου ότι οι δικαιούχοι των σχεδίων που συγχρηματοδοτήθηκαν αποτελούσαν μεγάλο μέρος της ομάδας των ερωτηθέντων. Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι υπήρχαν επιφυλάξεις για το εάν τα δοκιμαστικά σχέδια ή οι προπαρασκευαστικές ενέργειες ήταν πράγματι πλήρως συμπληρωματικές και όχι ένα προσωρινό μέτρο για την ατελή πρόληψη/ετοιμότητα σε μια χώρα ή περιοχή. Επιπλέον, οι ερωτηθέντες εξέφρασαν την ανησυχία ότι ενδέχεται να υφίσταται κάποιου είδους «αθέλητο αντικίνητρο», ώστε ορισμένα συμμετέχοντα κράτη να βασίζονται στη βοήθεια που παρέχεται μέσω του μηχανισμού αντί να πραγματοποιούν τα ίδια τις επενδύσεις (π.χ. για προληπτικά μέτρα). Μια αντικειμενική αξιολόγηση θα πρέπει να βασίζεται σε ένα βασικό σενάριο αντιπαραδειγμάτων που θα περιγράφει τι θα συνέβαινε ελλείψει της συγχρηματοδότησης της ΕΕ. Στο συγκεκριμένο πλαίσιο των διαφόρων συμμετεχόντων κρατών, μια τέτοια ανάλυση είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί και θα αποφέρει μόνο αβέβαια αποτελέσματα.

62. Δεδομένων αυτών των δυσκολιών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να βεβαιώσει πλήρως τη συμπληρωματικότητα ή την έλλειψή της. Όσον αφορά το ενδεχόμενο «εκτοπισμού» ή υποκατάστασης των εθνικών μέτρων πρόληψης, μια τέτοια απόφαση θα πρέπει να αναφέρεται σε μια υποθετική ελάχιστη προδιαγραφή σχετικά με το ενδεδειγμένο επίπεδο πρόληψης.

63. Σε μια αξιολόγηση θα μπορούσε να εξεταστεί κατά πόσον κάποιο από τα αποτελέσματα, ιδίως η επιτευχθείσα αυξημένη ικανότητα ταχείας αντίδρασης, θα μπορούσε να επιτευχθεί με χαμηλότερο κόστος. Με τα στοιχεία που έχει προς το παρόν στη διάθεσή της, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα σχετικά με τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας της προσέγγισης. Πέραν αυτού, ορισμένοι ερωτηθέντες στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής έρευνας και της εξωτερικής αξιολόγησης επισήμαναν την ανάγκη για περισσότερο έλεγχο και αξιολόγηση.

64. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εξέλιξη της έννοιας των ενοτήτων πολιτικής προστασίας, των δοκιμαστικών σχεδίων και των προπαρασκευαστικών ενεργειών έχει αυξήσει το επίπεδο ετοιμότητας της Ευρώπης. Οποιαδήποτε σημαντική καταστροφή θα αντιμετωπιστεί με αυξημένη ικανότητα ταχείας επέμβασης και κατ’αυτόν τον τρόπο θα σωθούν ζωές, θα προστατευτούν περιουσίες και το περιβάλλον τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρώπης. Ωστόσο, είναι επίσης σαφές ότι τα οφέλη από αυτήν την αυξημένη ετοιμότητα θα πρέπει να διαφυλαχθούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα με τη διατήρηση και την ανάπτυξη των ενοτήτων που ήδη έχουν τεθεί σε λειτουργία. Η Επιτροπή παρατηρεί από την άποψη αυτή ότι οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες ενδιαφέρονται σφοδρά να διατηρηθεί το σύστημα των προπαρασκευαστικών ενεργειών και μετά τη λήξη του το 2010 (20 από τις 25 απαντήσεις είναι θετικές).

Διατάξεις για την παροχή βοήθειας στον τομέα των μεταφορών

65. Οι διατάξεις σχετικά με τις μεταφορές ισχύουν από το 2007 και εφαρμόστηκαν για να καλυφθεί ένα διαπιστωμένο έλλειμμα στον τομέα των μεταφορών. Η Επιτροπή συμβάλλει είτε μέσω: (1) της χορήγησης άμεσων δανείων στα συμμετέχοντα κράτη (όλα τα μέσα μεταφοράς είναι επιλέξιμα: πολιτικά ή στρατιωτικά μέσα ανάλογα με την περίπτωση, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι σχετικές διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές/ κατευθυντήριες γραμμές των ΗΕ[18]) ή (2) της χρήσης των υπηρεσιών ενός εργολήπτη μεταφορών («μεσίτη») για την ενοικίαση μέσων μεταφοράς. Ανώτατο ποσό 90 εκατ. ευρώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεταφορές βάσει του χρηματοδοτικού μέσου πολιτικής προστασίας κατά την περίοδο 2007 - 2013. Τα συμμετέχοντα κράτη που ζητούν χρηματοδοτική στήριξη πρέπει να επιστρέψουν το 50% τουλάχιστον των κονδυλίων της ΕΕ που έλαβαν, εντός 6 μηνών από την παρέμβαση.

66. Τα συμμετέχοντα κράτη χρειάστηκαν κάποιο χρόνο πριν μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν πλήρως τη διάταξη για τις μεταφορές. Το σύνολο της συγχρηματοδότησης ΧΜΠΠ που χρησιμοποιήθηκε από την αρχή των διατάξεων για τις μεταφορές μέχρι το τέλος του 2010 ανέρχεται σε 7,5 εκατ. ευρώ, με τα έτη 2010 και 2011 να παρουσιάζουν εμφανή αύξηση του αριθμού των αιτήσεων για συγκέντρωση των πόρων και χρηματοδοτική βοήθεια[19].

67. Η αξιολόγηση διαπίστωσε ότι οι διατάξεις για τις μεταφορές έχουν συμβάλει στην καλύτερη παράδοση της βοήθειας και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των καταστροφών. Ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο οι διατάξεις για τις μεταφορές αποτελούν πολύτιμη συμβολή, είναι ότι επιτρέπουν την ορατή παρουσία όλων των συμμετεχόντων κρατών σε διεθνείς καταστροφές. Οι γενικές ρυθμίσεις για τις μεταφορές έχουν αποδειχτεί χρήσιμες τόσο από άποψη παροχής στήριξης στα συμμετέχοντα κράτη για τη συγκέντρωση και τον καταμερισμό των μεταφορικών μέσων τους όσο και από άποψη εξασφάλισης πρόσθετων προσφορών με την επίλυση του προβλήματος έλλειψης μεταφορικών μέσων (είτε μέσω μεταφορικών υπηρεσιών που παρέχονται από τον «μεσίτη» είτε μέσω χρηματοδοτικής ενίσχυσης). Στην ηλεκτρονική έρευνα, το 40% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι οι διατάξεις για τη μεταφορά έχουν αποφασιστικό αντίκτυπο στην απόφαση για την προσφορά βοήθειας.

68. Οι διαδικασίες που θεσπίστηκαν με σκοπό τη διαχείριση της χρηματοδοτικής βοήθειας μέσω άμεσων επιχορηγήσεων που χορηγούνται από τα συμμετέχοντα κράτη, έχουν αποδειχτεί χρήσιμες δεδομένου ότι συμβάλλουν στην κάλυψη σημαντικού κενού. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζεται γενικά ότι οι διαδικασίες είναι περίπλοκες και επαχθείς και θα πρέπει να απλοποιηθούν· επιπλέον, απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία.

69. Δεδομένου ότι από την αξιολόγηση προέκυψαν σημαντικές επιφυλάξεις, θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω διαφορετικά επίπεδα συγχρηματοδότησης των επιχειρήσεων μεταφοράς, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα ή την προτεραιότητα παράδοσης της βοήθειας έκτακτης ανάγκης, καθώς και δυνατότητες βελτίωσης της πρόσβασης σε μεταφορικά μέσα/εναλλακτικές δυνατότητες.

Σχέδια συνεργασίας

70. Η Επιτροπή πραγματοποίησε την αξιολόγησή της όσον αφορά το τμήμα αυτό χωρίς εξωτερική βοήθεια. Η Επιτροπή δεν ζήτησε από τους συμβούλους να αξιολογήσουν τα σχέδια συνεργασίας ή πρόληψης και ετοιμότητας, κυρίως διότι η ηλεκτρονική έρευνα και η μεθοδολογία των προφορικών ερωτήσεων δεν ενδείκνυνται για το σκοπό αυτό, δεδομένου ότι τα μεμονωμένα αποτελέσματα δεν είναι ευρύτερα γνωστά με λεπτομέρειες.

71. Τα σχέδια συνεργασίας που συγχρηματοδοτήθηκαν από το χρηματοδοτικό μέσο πολιτικής προστασίας στον τομέα της πρόληψης και ετοιμότητας φαίνεται να έχουν επιτύχει τους προβλεπόμενους στόχους τους. Τα σχέδια που ολοκληρώθηκαν βάσει της πρόσκλησης του 2007 οδήγησαν σε ορισμένες ενδιαφέρουσες κατευθυντήριες γραμμές, διασκέψεις και εκθέσεις. Για τους σκοπούς της διαφάνειας, οι τελικές εκθέσεις δημοσιεύονται και τα μεμονωμένα πλεονεκτήματα κάθε σχεδίου αναγνωρίστηκαν από την Επιτροπή με την έγκριση των τελικών εκθέσεων. Παρατηρείται επίσης ότι με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται ο αριθμός προτάσεων και σχεδίων που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχουν ανάγκες προς κάλυψη. Μολονότι πολλά από τα σχέδια δεν μπορούν να εκτιμηθούν με απλούς οικονομικούς δείκτες, όπως και τα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης γενικά, κάθε ένα από τα σχέδια θεωρείται χρήσιμη προσθήκη στις ευρωπαϊκές προσπάθειες πρόληψης και ετοιμότητας, που ενδέχεται αιφνιδίως να πρέπει να βασιστούν στα ανεπτυγμένα σχέδια σε περίπτωση σοβαρής έκτακτης ανάγκης.

72. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα σχέδια πρόληψης και ετοιμότητας έχουν συμβάλει σημαντικά σε πολλές βελτιώσεις στο σύστημα πολιτικής προστασίας και διαχείρισης καταστροφών της ΕΕ, και ότι η δυνατότητα χρηματοδότησης θα πρέπει επίσης να διατηρηθεί στο μέλλον.

73. Ωστόσο, το ερώτημα είναι εάν η προσθήκη μεμονωμένων σχεδίων ad hoc, των οποίων οι πραγματικοί στόχοι, οι προβλεπόμενοι δικαιούχοι και τα παραδοτέα προϊόντα παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία, μπορεί να συμβάλει επαρκώς στην επίτευξη των υφιστάμενων στόχων πολιτικής εάν δεν υπάρχει ένα συνολικό πλαίσιο πολιτικής το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς συγκριτικής αξιολόγησης. Η παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε επιλεγμένα, ασύνδετα μεταξύ τους σχέδια βάσει διαδοχικών ετήσιων προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων, δεν είναι βέβαιο ότι αποτελεί το ενδεδειγμένο υποκατάστατο για ένα πλαίσιο πολιτικής.

74. Η κατάσταση διαφέρει ελαφρά στον τομέα της ετοιμότητας, δεδομένου ότι ο μηχανισμός αναφέρεται διεξοδικά στο εν λόγω θέμα. Ωστόσο, το θέμα ενός συνολικού σχεδίου πολιτικής παραμένει σημαντικό, στο βαθμό που ο μηχανισμός επικεντρώνεται στους φορείς πολιτικής προστασίας με τη στενή έννοια, ενώ η ετοιμότητα βάσει του χρηματοδοτικού μέσου πολιτικής προστασίας αφορά και άλλους δικαιούχους, όπως το ευρύ κοινό και δράσεις γενικής ετοιμότητας και αύξησης της ευαισθητοποίησης. Θέματα όπως η εξασφάλιση μεγαλύτερης συμπληρωματικότητας μεταξύ των σχεδίων, η ελαχιστοποίηση της αλληλοεπικάλυψης και η αύξηση της βιωσιμότητας των αποτελεσμάτων του σχεδίου φαίνεται ότι χρήζουν περαιτέρω μελέτης.

75. Μολονότι αυτό υπερβαίνει το πεδίο της παρούσας αξιολόγησης, θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί και το δυναμικό για πιθανές συνέργιες με προγράμματα και πολιτικές της ΕΕ με μέσα που είναι ικανά να στηρίξουν ορισμένες πτυχές των δραστηριοτήτων πρόληψης και ετοιμότητας.

Συμπεράσματα

76. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα συμπεράσματα των εξωτερικών αξιολογητών είναι γενικά θετικά, στο βαθμό που αναγνωρίζουν και τονίζουν τη χρησιμότητα και τη σημασία των δραστηριοτήτων πολιτικής προστασίας της ΕΕ στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου. Ειδικότερα, έχει αναγνωριστεί γενικά ότι το κέντρο παρακολούθησης και πληροφοριών παρέχει χρήσιμες υπηρεσίες που είναι σημαντικές για τα συμμετέχοντα κράτη όταν πραγματοποιούνται επεμβάσεις παροχής βοήθειας πολιτικής προστασίας εντός ή εκτός της ΕΕ.

77. Η Επιτροπή σημείωσε επίσης τις παρατηρήσεις και ιδέες για ενδεχόμενες βελτιώσεις που οι ενδιαφερόμενοι ανέφεραν στους αξιολογητές. Η σύνταξη των νομοθετικών προτάσεων το 2011 προσφέρει ευκαιρίες για την εξέταση όλων των σχετικών θεμάτων. Επιπλέον, η συγχώνευση των ενοτήτων πολιτικής προστασίας με τη Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO), που αποφασίστηκε στις αρχές του 2010, σε συνδυασμό με τη δημιουργία νέας Γενικής Διεύθυνσης Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας [20], θα οδηγήσει σε περαιτέρω συνέργιες και συμπληρωματικότητες, ιδίως όσον αφορά τις επιχειρήσεις για την παροχή βοήθειας έκτακτης ανάγκης σε τρίτες χώρες.

78. Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης τον χαρακτήρα ad hoc της τρέχουσας ενωσιακής αντιμετώπισης των καταστροφών και την ανάγκη μετάβασης σε ένα σύστημα, στο οποίο ο εκ των προτέρων σχεδιασμός θα επιτρέπει τη διάθεση βασικών πόρων προς άμεση χρήση. Ο σχεδιασμός των επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας της ΕΕ θα βελτιωθεί με την ανάπτυξη σεναρίων αναφοράς, την καταγραφή των πόρων των κρατών μελών, την εκπόνηση σχεδίων έκτακτης ανάγκης, τη συγκέντρωση προκαθορισμένων πόρων των κρατών μελών που θα διατίθενται εθελοντικά για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, τον εξορθολογισμό και την ενίσχυση των διατάξεων για τη στήριξη στον τομέα των μεταφορών, καθώς και με άλλα μέτρα που περιγράφονται στην ανακοίνωση του Οκτωβρίου 2010 σχετικά με την αντιμετώπιση καταστροφών.

79. Τα τμήματα κατάρτισης αποδείχτηκαν επίσης πολύτιμο μέσο όσον αφορά την προετοιμασία των εθνικών εμπειρογνωμόνων για επεμβάσεις βοήθειας πολιτικής προστασίας, βελτιώνοντας κατ’αυτόν τον τρόπο την συνολική ικανότητα του μηχανισμού για την αντιμετώπιση των καταστροφών. Ωστόσο, η αξιολόγηση κατέδειξε επίσης ότι η περαιτέρω εξέλιξη των ρυθμίσεων κατάρτισης είναι περιορισμένη λόγω της έλλειψης ενός συνολικού πλαισίου πολιτικής. Ανάλογα ήταν τα συμπεράσματα όσον αφορά το πρόγραμμα ασκήσεων, το οποίο έτυχε γενικής στήριξης, αλλά επηρεάστηκε από την έλλειψη συνολικού σχεδίου πολιτικής. Για να εξυπηρετηθεί καλύτερα ο τελικός σκοπός τους, που είναι η βελτίωση των επιχειρήσεων, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να καταρτιστεί μια ολοκληρωμένη πολιτική κατάρτισης και ασκήσεων.

80. Οι διατάξεις για τη βοήθεια όσον αφορά τις μεταφορές φαίνεται τώρα να είναι πλήρως ενσωματωμένες στο μηχανισμό, και κατά την τελευταία διετία αυξήθηκε ιδιαίτερα η χρήση των ρυθμίσεων συγκέντρωσης και συγχρηματοδότησης, μολονότι υπήρξαν αιτήματα για απλοποίηση των διαδικασιών, τα οποία και λήφθηκαν δεόντως υπόψη. Πέραν της απλοποίησης των κανόνων και των διαδικασιών, οι σημαντικές επιφυλάξεις που προέκυψαν από την αξιολόγηση, οδήγησαν στην ανάγκη να διερευνηθούν περαιτέρω διαφορετικά επίπεδα συγχρηματοδότησης, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα ή την προτεραιότητα παράδοσης της βοήθειας έκτακτης ανάγκης, καθώς και να βελτιωθεί η πρόσβαση σε μεταφορικά μέσα/εναλλακτικές δυνατότητες.

81. Η προσέγγιση κατά ενότητες κίνησε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων κρατών, τα οποία την χρησιμοποίησαν με ιδιαίτερη επιτυχία, και ως εκ τούτου θα πρέπει να αναπτυχτεί περαιτέρω, μεταξύ άλλων, μέσω εξειδικευμένων ασκήσεων και της δημιουργίας τυποποιημένων διαδικασιών λειτουργίας (ΤΔΛ).

82. Οι καινοτόμες ρυθμίσεις για τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα καίριων πόρων βοήθειας έκτακτης ανάγκης, που έχουν ελεγχθεί με δοκιμαστικά σχέδια και προπαρασκευαστικές ενέργειες, αποδείχθηκαν βιώσιμες και θα πρέπει να επεκταθούν. Ωστόσο, δέον να σημειωθεί ότι τα δοκιμαστικά σχέδια και οι προπαρασκευαστικές ενέργειες έχουν χρονικό όριο από τη φύση τους και δεν μπορούν να υποκαταστήσουν μια μονιμότερη πολιτική και ένα μονιμότερο κανονιστικό πλαίσιο. Η αποκτηθείσα πείρα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των εν λόγω σχεδίων λαμβάνεται υπόψη στην προετοιμασία της νομοθετικής αναθεώρησης του 2011.

83. Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο συντονισμός και η ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της πολιτικής προστασίας έχουν επιτελέσει ουσιαστική πρόοδο, αλλά δεν έχουν αξιοποιήσει ακόμη το πλήρες δυναμικό τους. Ένας σημαντικός τομέας που αποτελεί όλο και περισσότερο αντικείμενο ευαισθητοποίησης και αναγνώρισης, είναι η πολιτική στον τομέα της πρόληψης και διαχείρισης των καταστροφών. Ένα ενισχυμένο πλαίσιο για την πολιτική πρόληψης σε επίπεδο ΕΕ θα προσφέρει τη δυνατότητα να αντιμετωπισθούν οι ποικίλες πτυχές της πρόληψης σε διαφορετικούς τομείς πολιτικής της ΕΕ (περιβάλλον, ασφάλεια, υγεία και περιφερειακή πολιτική) και θα διευκολύνει την περαιτέρω συνεργασία μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.

84. Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να λάβουν υπόψη τους τα πορίσματα της αξιολόγησης.

[1] ΕΕ L 71 της 10.3.2007, σ. 9.

[2] ΕΕ L 314 της 1.12.2007, σ. 9.

[3] Κανονισμός (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό αριθ. 1525/2007 του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2007 (ΕΕ L 343 της 27.12.2007 σ. 9).

[4] Χώρες που δεν αποτελούν συμμετέχοντα κράτη μπορούν να ζητήσουν επέμβαση βοήθειας πολιτικής προστασίας βάσει του μηχανισμού, ακόμη και αν δεν είναι επιλέξιμες για οικονομική στήριξη βάσει του χρηματοδοτικού μέσου.

[5] Η αξιολόγηση αυτή θα καλύπτει το σύνολο του ΧΜΠΠ, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεών του που αφορούν τις μεταφορές. Η εντολή για την πρώτη αξιολόγηση των διατάξεων όσον αφορά τις μεταφορές δόθηκε βάσει του άρθρου 15 παράγραφος 2 στοιχείο α) του ΧΜΠΠ, αλλά στο τέλος της ορισθείσας προθεσμίας (31 Δεκεμβρίου 2008), δεν είχε αποκτηθεί επαρκής πείρα για μια ουσιαστική αξιολόγηση.

[6] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 357 της 31.12.2002, σ. 1). Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 478/2007 της 13ης Απριλίου 2007 (ΕΕ L 111 της 28.4.2007, σ. 13).

[7] Η εντολή καθηκόντων της εξωτερικής εταιρείας συμβούλων περιλαμβάνεται στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

[8] Βλ. http://ec.europa.eu/echo/policies/evaluation/thematic_en.htm.

[9] Οι πληροφορίες σχετικά με το 2010 λαμβάνονται υπόψη κατά το δέον.

[10] http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008:0130:FIN:EL:PDF

[11] Βρυξέλλες, 5.3.2008 COM (2008) 130 τελικό, σσ. 6 και 7· Βλ. στη διεύθυνση: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008:0130:FIN:EL:PDF

[12] COM (2010) 600 τελικό.

[13] Στο μέλλον, θα οργανωθεί ετήσια συνάντηση με σκοπό να διευκολυνθούν αυτές οι ανταλλαγές εμπειριών.

[14] Απόφαση της Επιτροπής, της 29ης Δεκεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής της απόφασης 2001/792/EΚ, Eυρατόμ του Συμβουλίου, περί κοινοτικού μηχανισμού· 2004/277/ΕΚ, Ευρατόμ

[15] Απόφαση της Επιτροπής, της 29ης Δεκεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής της απόφασης 2001/792/EΚ, Eυρατόμ του Συμβουλίου, περί κοινοτικού μηχανισμού· 2004/277/ΕΚ, Ευρατόμ

[16] CECIS – Κοινό σύστημα επικοινωνίας και πληροφόρησης έκτακτης ανάγκης, με το οποίο συνδέονται όλες οι εθνικές αρχές πολιτικής προστασίας των συμμετεχόντων κρατών και το ΚΠΠ.

[17] Όσον αφορά την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και τις σχετικές δραστηριότητες που στηρίζονται από την ΕΕ, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού LIFE+ (ΕΚ) αριθ. 614/2007, οι ειδικοί στόχοι του σκέλους LIFE+ Ενημέρωση και Επικοινωνία του προγράμματος LIFE+ περιλαμβάνουν δραστηριότητες για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και εκπαίδευση για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών. Επί του παρόντος, τρία είναι τα υπό εκτέλεση έργα από την πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2008. Το FORESTFIRE (PL) που αποσκοπεί να μειώσει τον κίνδυνο δασικής πυρκαγιάς που προκαλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας την ευαισθητοποίηση για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών. Το EEFOREST (PT) που αναμένεται να μειώσει τον αριθμό των δασικών πυρκαγιών στην κοινότητα Tavira αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα των σχετικών εκστρατειών διαφώτισης. Το FFPE (EE) που επικεντρώνεται στη βελτίωση της εφαρμογής των μέτρων για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και την αύξηση της ευαισθητοποίησης για την προστασία κατά των δασικών πυρκαγιών σε εθνικό επίπεδο.

[18] Ιδιαίτερα οι επονομαζόμενες κατευθυντήριες γραμμές «Όσλο» και «MCDA».

[19] Το 2007, υπήρξε μία αίτηση για χρηματοδότηση μεταφορών συνολικής αξίας περίπου 0,03 εκατ. ευρώ· Το 2008 και το 2009, η συνολική αξία της συγχρηματοδότησης για μεταφορές παρέμεινε στα 0,4 εκατ. ευρώ ετησίως· το 2010, έφτασε περίπου στα 6,6 εκατ. ευρώ (για 55 αιτήσεις), και το 2011 αυξήθηκε στα 10,8 εκατ. ευρώ μέχρι στιγμής (για 35 αιτήσεις).

[20] http://ec.europa.eu/echo/index_en.htm.