Ακρωνύμια

ΑΓΣ : αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη

COPA-COGECA : Επιτροπή των Επαγγελματικών Γεωργικών Οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Γενική Επιτροπή Γεωργικής Συνεργασίας της ΕΕ (Βρυξέλλες)

EDA : European Dairy Association, Ευρωπαϊκή Γαλακτοκομική Ένωση (Βρυξέλλες)

ΕΕ : Ευρωπαϊκή Ένωση

EUROSTAT : Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

FAO : Οργανισμός Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Ρώμη)

ΚΓΠ : κοινή γεωργική πολιτική

ΚΟΑ : κοινή οργάνωση αγοράς

ΟΟΣΑ : Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Παρίσι)

ΠΟΕ : Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (Γενεύη)

USDA : United States Department of Agriculture, Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής

ZMP : Zentrale Markt- und Preisberichtstelle GmbH (Βόννη)

Γλωσσαριο των κυριων ορων που σχετιζονται με την πολιτικη στον τομεα των γαλακτοκομικων προϊοντων

Ισοδύναμο γάλακτος : ποσότητα γάλακτος που χρησιμοποιείται για την παρασκευή ενός γαλακτοκομικού προϊόντος.

Ενδεικτική τιμή : τιμή η οποία καθορίζεται από το Συμβούλιο και αντιστοιχεί στο επίπεδο της επιθυμητής αμοιβής των παραγωγών. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 2003 κατάργησε την ενδεικτική τιμή του γάλακτος και θέσπισε την καταβολή άμεσης ενίσχυσης αποσυνδεδεμένης από την παραγωγή για τη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών.

Τιμή παρέμβασης (ή αναφοράς) : για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη (ΑΓΣ): τιμές που καθορίζονται από το Συμβούλιο και ανέρχονται σε 246,39/100 kg για το βούτυρο και σε 174,69/100 kg για το ΑΓΣ από την 1η Ιουλίου 2007. Οι οργανισμοί παρέμβασης μπορούν να παρέμβουν (δημόσια αποθεματοποίηση) σε περίπτωση ανισορροπίας της αγοράς, αγοράζοντας βούτυρο ή/και ΑΓΣ κατά την περίοδο παρέμβασης (από την 1η Μαρτίου έως την 31η Αυγούστου), όταν οι τιμές της αγοράς είναι χαμηλότερες από ορισμένο επίπεδο (το 92 % και το 100 % της τιμής παρέμβασης για το βούτυρο και το ΑΓΣ αντίστοιχα). Οι αγορές πραγματοποιούνται σε τιμή που αντιστοιχεί στο 90 % και στο 100 % της τιμής αναφοράς του βουτύρου και του ΑΓΣ αντίστοιχα. Η παρέμβαση αναστέλλεται όταν σημειώνεται ανάκαμψη των τιμών της αγοράς ή όταν τα αποθέματα φθάσουν στο ανώτατο επιτρεπόμενο από το Συμβούλιο όριο (30 000 τόνοι για το βούτυρο και 109 000 τόνοι για το ΑΓΣ). Ωστόσο, η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει αγορές πέραν των ποσοτήτων αυτών μέσω δημοπρασίας.

Ποσόστωση παράδοσης : αφορά το γάλα που παραδίδεται από τους παραγωγούς στους εγκεκριμένους αγοραστές· γενικά, πρόκειται για το γάλα που συλλέγεται από τα γαλακτοκομεία.

Ποσόστωση άμεσης πώλησης : αφορά το γάλα που πωλείται ή διατίθεται άμεσα από τους παραγωγούς στους καταναλωτές, καθώς και τα λοιπά γαλακτοκομικά προϊόντα που πωλούνται ή διατίθενται από τους παραγωγούς.

Μεταρρύθμιση του 2003 : μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, αποτέλεσμα της συμφωνίας του Λουξεμβούργου της 26ης Ιουνίου 2003, η οποία ενισχύει τη διαδικασία που δρομολογήθηκε το 1992 (μεταρρύθμιση McSharry) και επιβεβαιώθηκε το 1999 (μεταρρύθμιση "Ατζέντα 2000") προς την κατεύθυνση της μείωσης της στήριξης των τιμών αντισταθμίζοντάς την με άμεσες ενισχύσεις του εισοδήματος. Η μεταρρύθμιση του 2003 θεσπίζει την αποσύνδεση των ενισχύσεων καθώς και προϋποθέσεις για τη χορήγησή τους, ενισχύοντας παράλληλα τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης.

Σύνοψη

I. Το γάλα κατέχει σημαντική θέση στη γεωργική οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο παραγωγοί παρέχουν ετησίως, 148 εκατομμύρια τόνους γάλακτος, αξίας 41 δισεκατομμυρίων ευρώ σε τιμές παραγωγού. Η μεταποίηση του γάλακτος απασχολεί περίπου 400000 άτομα και παράγει έναν κύκλο εργασιών ύψους 120 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι λιπαρές ουσίες και οι πρωτεΐνες του γάλακτος αξιοποιούνται στην παρασκευή τυριών, βουτύρου και γάλακτος κατανάλωσης.

II. Η ΕΕ εφαρμόζει μια πολιτική στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, στόχος της οποίας είναι, κυρίως, η εξισορρόπηση της αγοράς, η σταθεροποίηση των τιμών, η εξασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους παραγωγούς και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους. Η ΚΟΑ γάλακτος, η οποία υφίσταται από το 1968, σημαδεύτηκε βαθιά από τη θέσπιση των ποσοστώσεων γάλακτος το 1984. Σε συνέχεια του προγράμματος δράσης 2000, η μεταρρύθμιση του 2003 δρομολόγησε την ελευθέρωση του τομέα, αποδυναμώνοντας τον μηχανισμό στήριξης των τιμών και θεσπίζοντας άμεσες ενισχύσεις του εισοδήματος. Ο "διαγνωστικός έλεγχος της ΚΓΠ", που διενεργήθηκε το 2008, επιβεβαίωσε ότι θα συνεχιζόταν η ελευθέρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, με την κατάργηση των ποσοστώσεων έως το 2015. Οι δαπάνες για τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων αυξήθηκαν από 2750 εκατομμύρια ευρώ το 2005 σε περίπου 4500 εκατομμύρια ευρώ το 2007, λαμβανομένου υπόψη του εκτιμώμενου ποσού των άμεσων ενισχύσεων που ενσωματώθηκαν στην ενιαία ενίσχυση ανά εκμετάλλευση.

III. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε στην αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της αγοράς του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων από την Επιτροπή, σε συνάρτηση με τους βασικούς στόχους που τέθηκαν για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων.

IV. Όσον αφορά την ισορροπία της αγοράς, το Συνέδριο διαπιστώνει ότι οι ποσοστώσεις γάλακτος οριοθέτησαν αυστηρά την παραγωγή, αλλά το επίπεδό τους αποδείχθηκε υπερβολικά υψηλό για μεγάλο χρονικό διάστημα σε σχέση με τις ικανότητες απορρόφησης της αγοράς. Τα πλεονασματικά βιομηχανικά προϊόντα (βούτυρο και σκόνες) αποτέλεσαν αντικείμενο κοινοτικής χρηματοδότησης. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, σημειώθηκαν μικρές υπερβάσεις της κοινοτικής ποσόστωσης παράδοσης, αλλά από το 2004 και εξής, η ποσόστωση υποχρησιμοποιείται συστηματικά. Για την περίοδο εμπορίας 2007/2008, η υποχρησιμοποίηση αντιστοιχεί στο 1 % της συνολικής ποσόστωσης της ΕΕ-27. Το τρέχον καθεστώς ποσοστώσεων είναι πλέον πραγματικά δεσμευτικό μόνον για περιορισμένο αριθμό κρατών μελών. Ο ρόλος που διαδραματίζουν τα μέτρα διάθεσης, προορισμός των οποίων ήταν η ενθάρρυνση της κατανάλωσης λιπαρών ουσιών (βούτυρο) ή πρωτεϊνικών ουσιών (γάλα σε σκόνη) στην ευρωπαϊκή αγορά, ήταν περιορισμένος κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.

V. Όσον αφορά τον στόχο της σταθεροποίησης των τιμών, το Συνέδριο διαπιστώνει ότι η ονομαστική τιμή παραγωγού του γάλακτος μεταβλήθηκε ελάχιστα κατά το διάστημα 1984-2006, σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τη θέσπιση των ποσοστώσεων. Αντίθετα, σε σταθερές τιμές, η τιμή παραγωγού του γάλακτος βρίσκεται σε συνεχή πτωτική πορεία από το 1984. Η τιμή παραγωγού του γάλακτος και η τιμή καταναλωτή του γάλακτος δεν εξελίσσονται παράλληλα, καθώς υφίστανται την επίδραση διαφορετικών παραμέτρων. Από την αρχή του 2000 έως τα μέσα του 2007, οι ονομαστικές τιμές καταναλωτή των γαλακτοκομικών προϊόντων αυξήθηκαν κατά 17 %, ενώ η ονομαστική τιμή που καταβλήθηκε στον παραγωγό μειώθηκε κατά 6 %.

VI. Όσον αφορά τον στόχο εξασφάλισης του επιπέδου του εισοδήματος των παραγωγών, το Συνέδριο διαπιστώνει ότι το εισόδημα των παραγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων παραμένει ελαφρώς υψηλότερο του μέσου γεωργικού εισοδήματος, το οποίο εμφανίζει τάσεις μείωσης σε σταθερές τιμές. Οι ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν σημαντικό και αυξανόμενο μερίδιο στο εισόδημα των παραγωγών γάλακτος, με έντονες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Η αναδιάρθρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και η συνεχής μείωση του αριθμού των εκμεταλλεύσεων συνεπάγονται τη δυνατότητα διατήρησης του μέσου στατιστικού εισοδήματος των παραγωγών. Η ΕΕ-15 απώλεσε το ήμισυ των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεών της στο διάστημα μεταξύ 1995 και 2007. Περισσότεροι από 500000 παραγωγοί διέκοψαν τη δραστηριότητά τους κατά το εν λόγω διάστημα.

VII. Όσον αφορά τον στόχο της ανταγωνιστικότητας, το Συνέδριο διαπιστώνει ότι το μερίδιο της ΕΕ στο παγκόσμιο εμπόριο γαλακτοκομικών προϊόντων συρρικνώνεται από το 1984. Οι ενισχύσεις που χορηγεί η ΕΕ για τις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων μειώθηκαν αισθητά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Στην πραγματικότητα, οι ευρωπαίοι παραγωγοί βασικών προϊόντων (βούτυρο και γάλα σε σκόνη) ήταν ανταγωνιστικοί στις παγκόσμιες αγορές μόνον όταν οι τιμές ήταν υψηλές. Εκτός των συγκεκριμένων περιόδων, οι εξαγωγές τους πραγματοποιήθηκαν με τη βοήθεια του κοινοτικού προϋπολογισμού. Οι παγκόσμιες τιμές επηρεάζουν λιγότερο το επίπεδο των εξαγωγών προϊόντων με υψηλότερη προστιθέμενη αξία, όπως τα τυριά.

VIII. Στο πλαίσιο της σταδιακής ελευθέρωσης του ευρωπαϊκού τομέα γαλακτοκομικών προϊόντων, το Συνέδριο τονίζει τη σημασία τριών πραγματικών στοιχείων, στα οποία πρέπει να επικεντρωθεί η προσοχή της Επιτροπής και των κρατών μελών:

στην αστάθεια των αγορών, η οποία ενδέχεται να δημιουργήσει ταχέως νέα πλεονάσματα,

στην επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης, η οποία ενέχει τον κίνδυνο σημαντικής εξαφάνισης κτηνοτρόφων στις μειονεκτούσες περιοχές και γεωγραφικής συγκέντρωσης της παραγωγής,

τέλος, στην ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τομέα γαλακτοκομικών προϊόντων, η οποία εξαρτάται από την ικανότητά του να προσαρμοστεί στην παγκόσμια ζήτηση όσον αφορά την τιμή και την ποιότητα των προϊόντων.

IX. Βάσει των στοιχείων αυτών, το Συνέδριο συνιστά:

τη συνέχιση της εποπτείας της εξέλιξης της αγοράς του γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, ώστε η ελευθέρωση του τομέα να μην επιφέρει την επανεμφάνιση μιας κατάστασης πλεονασματικής παραγωγής,

την τακτική παρακολούθηση της διαδικασίας διαμόρφωσης των τιμών στον τομέα των τροφίμων από την Επιτροπή. Η συγκέντρωση των επιχειρήσεων μεταποίησης και διανομής δεν πρέπει να καθιστά τους παραγωγούς γάλακτος παθητικούς αποδέκτες των τιμών και δεν πρέπει να περιορίσει τη δυνατότητα των τελικών καταναλωτών να επωφελούνται ισότιμα από τη μείωση των τιμών,

την εμβάθυνση του προβληματισμού σχετικά με τις στρατηγικές που πρέπει να εφαρμοστούν για την ταυτόχρονη αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων στις περιοχές στις οποίες η παραγωγή γάλακτος είναι ευάλωτη, ιδίως στις ορεινές περιοχές, και των περιβαλλοντικών συνεπειών της γεωγραφικής συγκέντρωσης της παραγωγής γάλακτος,

τη συνέχιση των προσπαθειών για την, κατά προτεραιότητα, επικέντρωση της παραγωγής γάλακτος στην ικανοποίηση των αναγκών της εγχώριας ευρωπαϊκής αγοράς και, επιπλέον, στην παραγωγή τυριών και άλλων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας που μπορούν να αποτελούν αντικείμενο εξαγωγών στην παγκόσμια αγορά χωρίς δημοσιονομικές ενισχύσεις.

Εσαγωγή

Η αγορά στον τομέα του γάλακτοσ και των γαλακτοκομικών προϊόντων

1. Το γάλα συγκαταλέγεται στις κύριες γεωργικές παραγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης: περισσότερες από ένα εκατομμύριο εκμεταλλεύσεις παράγουν ετησίως 148 εκατομμύρια τόνους γάλακτος, αξίας που προσεγγίζει τα 41 δισεκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 14 % της αξίας της ευρωπαϊκής γεωργικής παραγωγής (ΕΕ-25, 2006) [1]. Άνω του 60 % του βοείου κρέατος που παράγεται στην Ευρώπη προέρχεται από τη γαλακτοκομική κτηνοτροφία [2]. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι παγκοσμίως η πρώτη περιοχή παραγωγής γάλακτος (27 %), ακολουθούμενη από την Ινδία (20 %), τις Ηνωμένες Πολιτείες (16 %) και την Ωκεανία με πολύ μικρότερο ποσοστό (5 %) [3].

2. Η μεταποίηση του γάλακτος απασχολεί περίπου 400000 άτομα στην Ευρώπη και αντιπροσωπεύει συνολικό κύκλο εργασιών της τάξης των 120 δισεκατομμυρίων ευρώ [4]. Το μη επεξεργασμένο γάλα που παραδίδεται στα γαλακτοκομεία μετατρέπεται σε ευρύ φάσμα προϊόντων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση και για ζωοτροφές ή για τη βιομηχανία (γραφικήαπεικόνιση 1 και παράρτημα I). Το αγελαδινό γάλα περιέχει κυρίως νερό, λακτόζη, λιπαρές ουσίες και πρωτεΐνες. Διαχωρίζοντας τις λιπαρές ουσίες από τις πρωτεΐνες, παράγεται βούτυρο και αποκορυφωμένο γάλα, το οποίο χρησιμεύει κυρίως στην παρασκευή σκονών αποκορυφωμένου γάλακτος και καζεϊνών. Τα τυριά, τα νωπά προϊόντα, το συμπυκνωμένο γάλα και οι σκόνες πλήρους γάλακτος αποτελούνται τόσο από λιπαρές ουσίες όσο και από πρωτεΐνες. Το μη επεξεργασμένο γάλα προορίζεται, κυρίως, για την παρασκευή τυριών, και ακολουθούν το βούτυρο και το γάλα κατανάλωσης. Το 2008, στον τομέα της παραγωγής τυριών χρησιμοποιούνταν το 46% των πρωτεϊνικών ουσιών και το 34% των λιπαρών ουσιών γάλακτος που είχε συγκεντρωθεί στην ΕΕ-27: στο γάλα για κατανάλωση χρησιμοποιούνταν το 23% των πρωτεϊνών και το 13% των λιπαρών ουσιών και στο βούτυρο χρησιμοποιούνταν το 32% των λιπαρών ουσιών και σχεδόν καμία πρωτεϊνική ουσία. Πρέπει να σημειωθεί ότι μολονότι για την παραγωγή βουτύρου χρειάζεται περισσότερο γάλα απ’ό,τι για την παραγωγή γάλακτος για κατανάλωση, εντούτοις, το γάλα για κατανάλωση αποτελεί για τον τομέα αυτό μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα δυνατότητα διάθεσης, εφόσον καθιστά δυνατή τόσο την αξιοποίηση των πρωτεϊνών όσο και της λιπαρής ουσίας του γάλακτος.

Γραφική απεικόνιση 1

Οι κυριότεροι προορισμοί του γάλακτος που παραδίδεται στα γαλακτοκομεία

+++++ TIFF +++++

Στόχοι τησ κοινοτικήσ πολιτικήσ στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων

3. Η κοινοτική πολιτική στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως και οι λοιπές τομεακές γεωργικές πολιτικές, βασίζεται στους γενικούς στόχους της ΚΓΠ που διατυπώνονται στο άρθρο 33 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας [5]. Λόγω της δυσχέρειας ταυτόχρονης επίτευξης όλων αυτών των στόχων, η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων που ανατίθενται στις οργανώσεις της αγοράς μπορεί να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου [6]. Η κανονιστική ρύθμιση που αφορά την ΚΟΑ γάλακτος αναφέρεται ρητά στους τέσσερις ακόλουθους στόχους:

- Εξισορρόπηση της αγοράς στον τομέα του γάλακτος. Η ισορροπία αφορά την ποσοτική προσαρμογή της προσφοράς στη ζήτηση στην αγορά του γάλακτος και τη μείωση των διαρθρωτικών πλεονασμάτων [7].

- Σταθεροποίηση των τιμών του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Η σταθερότητα αξιολογείται βάσει της εξέλιξης των τιμών παραγωγού [8]. Η εξέλιξη των τιμών καταναλωτή παρέχει επίσης ορισμένες ενδείξεις όσον αφορά τις συνέπειες της ΚΟΑ για τους καταναλωτές.

- Εξασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τον γεωργικό πληθυσμό [9]. Η βελτίωση του ατομικού εισοδήματος εξαρτάται από την αύξηση της παραγωγικότητας των εκμεταλλεύσεων. Η διαρθρωτική προσαρμογή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος, έστω και αν κατά τη χάραξη της γεωργικής πολιτικής πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη βαθμιαίας εφαρμογής των κατάλληλων προσαρμογών [10].

- Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των γαλακτοκομικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές [11]. Η ανταγωνιστικότητα πρέπει να επιτευχθεί, μεταξύ άλλων, φέρνοντας τις ευρωπαϊκές τιμές στο επίπεδο των παγκόσμιων τιμών, οι οποίες είναι διαρθρωτικά χαμηλότερες. Ο στόχος της ανταγωνιστικότητας έχει καταστεί ένας από τους κύριους άξονες της δράσης της Επιτροπής, μετά την απόφαση που ελήφθη το 2003 για τη μείωση του επιπέδου στήριξης της αγοράς και τη θέσπιση άμεσων ενισχύσεων του εισοδήματος για τους παραγωγούς γάλακτος [12].

Μέσα διαχείρισησ

4. Η κοινή οργάνωση αγοράς (ΚΟΑ) στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων θεσπίστηκε το 1968 και ήταν μία από τις πρώτες ΚΟΑ της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Υπέστη πολλές μεταρρυθμίσεις, εκ των οποίων η ριζικότερη περιελάμβανε, το 1984, τη θέσπιση ποσοστώσεων γάλακτος για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών πλεονασμάτων που ήταν αποτέλεσμα της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων [13]. Σύμφωνα με τις αποφάσεις που περιέχονται στο πρόγραμμα δράσης 2000, η μεταρρύθμιση του 2003 δρομολόγησε την ελευθέρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων μειώνοντας τη στήριξη των τιμών [14] και καθιερώνοντας άμεσες ενισχύσεις του εισοδήματος. Το 2007, στο πλαίσιο της απλούστευσης της κοινοτικής νομοθεσίας, το Συμβούλιο ενσωμάτωσε τις διατάξεις που αφορούν τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων σε μια ενιαία ΚΟΑ, η οποία καλύπτει το σύνολο των ρυθμιζόμενων γεωργικών παραγωγών [15].

5. Η μεταρρύθμιση του 2003 διατήρησε ως μέσα διαχείρισης του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, εκτός από τον καθορισμό ανωτάτων ορίων στην παραγωγή μέσω των ποσοστώσεων, τα περισσότερα από τα συνήθη εργαλεία εσωτερικής στήριξης, προστασίας στα σύνορα και ενίσχυσης των εξαγωγών (πλαίσιο 1).

Πλαίσιο 1

Μέσα διαχείρισης

Οι κανονιστικές διατάξεις που τέθηκαν σε ισχύ μετά τη μεταρρύθμιση του 2003 προέβλεπαν τα ακόλουθα μέσα διαχείρισης:

το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος, το οποίο παρατάθηκε από το Συμβούλιο έως την 31η Μαρτίου 2015. Το καθεστώς αποδίδει σε κάθε κράτος μέλος μια εθνική ποσόστωση παραδόσεων για το γάλα που παραδίδεται σε αγοραστές (κυρίως γαλακτοκομεία) και μια εθνική ποσόστωση άμεσων πωλήσεων για τις άμεσες πωλήσεις και διαθέσεις γάλακτος στους καταναλωτές, καθώς και για όλες τις πωλήσεις και διαθέσεις άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων. Στους παραγωγούς κατανέμονται ατομικές ποσοστώσεις για τις παραδόσεις ή/και τις άμεσες πωλήσεις τους εντός των εθνικών ανωτάτων ορίων. Κάθε υπέρβαση οποιασδήποτε από τις εθνικές ποσοστώσεις καθιστά το κράτος μέλος υπόχρεο καταβολής "εισφοράς" στην Κοινότητα. Η μεταρρύθμιση του 2003 είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των εθνικών ποσοστώσεων κατά 1,5 % (για 11 από τα κράτη μέλη της ΕΕ-15) και προέβλεψε σταδιακή μείωση της εισφοράς έως τα 27,83 ευρώ ανά 100 kg (έτος ποσόστωσης 2007/2008), ελάττωση της αναλογικής μείωσης των τιμών παρέμβασης,

τη δημόσια αποθεματοποίηση βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη, η οποία αποτελεί μέσο άμεσης παρέμβασης στην αγορά που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση των τιμών της αγοράς σε επίπεδα που προσεγγίζουν τις "τιμές παρέμβασης". Ωστόσο, οι αγορές περιορίζονται σε συγκεκριμένη περίοδο κάθε έτος (από την 1η Μαΐου έως την 31η Αυγούστου),

ενίσχυση για την ιδιωτική αποθεματοποίηση κρέμας γάλακτος και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη (ενισχύσεις οι οποίες καταργήθηκαν το 2007), ορισμένων προϊόντων βουτύρου και ορισμένων τυριών, με σκοπό τη ρύθμιση των ποσοτήτων που διατίθενται στην αγορά,

ενισχύσεις διάθεσης στην εσωτερική αγορά (κυρίως ενίσχυση στο αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη για ζωοτροφές, ενίσχυση στη μεταποίηση του αποκορυφωμένου γάλακτος σε καζεΐνη, ενίσχυση στη χρησιμοποίηση βουτύρου ζαχαροπλαστικής, ενίσχυση για την παροχή γάλακτος στα σχολεία). Σκοπός των συγκεκριμένων ενισχύσεων είναι ο περιορισμός της προσφυγής στον μηχανισμό παρέμβασης,

τη ρύθμιση των συναλλαγών με το εξωτερικό, η οποία πραγματοποιείται μέσω εισαγωγικών δασμών [16] και, όταν οι ευρωπαϊκές τιμές είναι υψηλότερες από τις παγκόσμιες τιμές, μέσω επιστροφών κατά την εξαγωγή για ορισμένα προϊόντα,

στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών γάλακτος κατά την περίοδο 2004-2007 (επιδότηση για το γάλα και συμπληρωματικές ενισχύσεις), με σκοπό τη μερική αντιστάθμιση της μείωσης της τιμής του γάλακτος σε συνέχεια των διαδοχικών μειώσεων των τιμών παρέμβασης [17]. Από το 2007, η επιδότηση για το γάλα και οι συμπληρωματικές ενισχύσεις έχουν αποσυνδεθεί υποχρεωτικώς από την παραγωγή και ενσωματωθεί στην ενιαία ενίσχυση [18].

Ο διαγνωστικός έλεγχος της ΚΓΠ το 2008 κατέληξε στις ακόλουθες κύριες τεχνικές προσαρμογές: νέες αυξήσεις των ποσοστώσεων παραγωγής (βλέπε σημείο 48), κατάργηση των ενισχύσεων στην εποχιακή αποθεματοποίηση ορισμένων τυριών, κατάργηση της ενίσχυσης στο βούτυρο ζαχαροπλαστικής, ένταξη συνοδευτικών μέτρων αναδιάρθρωσης στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων στην κατάσταση προτεραιοτήτων, τα οποία τα κράτη μέλη θα μπορούν να ενσωματώνουν στα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, και δυνατότητα των κρατών μελών να χορηγούν ειδικές ενισχύσεις στους παραγωγούς εντός του ορίου του 3,5 % του ποσού των άμεσων ενισχύσεων.

Δημοσιονομική δαπάνη

6. Η δημοσιονομική δαπάνη που διατίθεται για τη στήριξη της αγοράς του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων μειώθηκε σημαντικά μετά τη θέσπιση των ποσοστώσεων γάλακτος και, ακόμη περισσότερο, στην περίοδο κατά την οποία η εξέλιξη των παγκόσμιων τιμών επέτρεψε την αναστολή της εφαρμογής του μηχανισμού παρέμβασης, των ενισχύσεων διάθεσης και των επιστροφών κατά την εξαγωγή (γραφική απεικόνιση 2).

Γραφική απεικόνιση 2

Δαπάνες του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων της ΕΕ (1981-2007)

+++++ TIFF +++++

7. Η μεταρρύθμιση του 2003 επέφερε την τροποποίηση της οργάνωσης και της ανάγνωσης του προϋπολογισμού. Οι δαπάνες που συνδέονται με τις αγορές αποσυνδέθηκαν από την άμεση στήριξη των γεωργών, λόγω της σταδιακής θέσπισης της αποσύνδεσης. Επομένως, ο προϋπολογισμός των δαπανών στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων αντικατοπτρίζει μόνον το κόστος που σχετίζεται με τη στήριξη της αγοράς. Οι πριμοδοτήσεις γαλακτοπαραγωγής και η συμπληρωματική επιδότηση καταχωρίζονται λογιστικά στις αποσυνδεδεμένες άμεσες ενισχύσεις από το 2005 για τη Δανία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο, από το 2006 για το Βέλγιο, την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Φινλανδία και την Ιταλία και από το 2007 για το σύνολο της ΕΕ-15. Στα νέα κράτη μέλη [19], οι ενισχύσεις για τους γαλακτοπαραγωγούς έχουν συμπεριληφθεί στο κατ'αποκοπήν ποσό ανά εκτάριο που καταβλήθηκε βάσει του απλοποιωμένου και μεταβατικού μοντέλου, του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης. Από τον προϋπολογισμό του 2008, οι άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς γάλακτος είναι πλήρως ενσωματωμένες στην ενιαία ενίσχυση.

8. Το 2001, η Επιτροπή απέρριπτε ακόμη την ιδέα της ελευθέρωσης της παραγωγής γάλακτος κατά το πρότυπο του τομέα των αροτραίων καλλιεργειών, λόγω του υπερβολικού δημοσιονομικού κόστους της [20]. Έκτοτε η Επιτροπή έχει ταχθεί υπέρ της ελευθέρωσης, παρά το εγγενές κόστος της. Τα διαθέσιμα δεδομένα επιβεβαιώνουν, πράγματι, ότι ο αναπροσανατολισμός της ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος δεν θα επιφέρει καμία νέα περικοπή των δαπανών, όπως εξηγείται στη συνέχεια.

9. Το 2005, οι καθαρές δαπάνες για τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων υπερέβησαν τα 2750 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 50 % (1 370 εκατομμύρια ευρώ) διατέθηκε για την επιδότηση γαλακτοκομικών προϊόντων και τις συμπληρωματικές ενισχύσεις [21].

10. Το 2007, παρά τη διεύρυνση του 2004, οι καθαρές δαπάνες που καταχωρίστηκαν στα κονδύλια του προϋπολογισμού που αφορούν τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων ανέρχονταν συνολικά μόλις σε 912 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 637 εκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν για τις πριμοδοτήσεις γαλακτοπαραγωγής και τις μη αποσυνδεδεμένες συμπληρωματικές ενισχύσεις. Για το ίδιο έτος, το ποσό των πριμοδοτήσεων γαλακτοπαραγωγής και των αποσυνδεδεμένων συμπληρωματικών ενισχύσεων εκτιμάται σε 3600 εκατομμύρια ευρώ. Επομένως, το συνολικό κόστος του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων για τον φορολογούμενο πολίτη ξεπέρασε τα 4500 εκατομμύρια ευρώ το 2007, ήτοι 64 % περισσότερο από τη δαπάνη που ενεγράφη στον προϋπολογισμό του 2005 [22].

11. Το 2014, όταν τα νέα κράτη μέλη θα λάβουν το σύνολο της ενίσχυσης, οι πριμοδοτήσεις γαλακτοπαραγωγής και οι αποσυνδεδεμένες συμπληρωματικές ενισχύσεις ενδέχεται, αυτές καθαυτές, να υπερβούν τα 4700 εκατομμύρια ευρώ. Στο ποσό αυτό θα πρέπει να προστεθούν οι δαπάνες για την παρέμβαση, τα μέτρα διάθεσης ή οι επιστροφές κατά την εξαγωγή, στο βαθμό που τα εν λόγω μέσα της αγοράς δεν θα έχουν εγκαταλειφθεί πλήρως. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι η μετάβαση στις αποσυνδεδεμένες ενισχύσεις ενδέχεται να οδηγήσει ορισμένους δικαιούχους να εγκαταλείψουν την παραγωγή γάλακτος.

Στοχοσ και τροποσ προσεγγισησ του ελεγχου

12. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στην αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από την Επιτροπή. Επομένως, η έκθεση διαρθρώνεται γύρω από την ακόλουθη κύρια ερώτηση.

Πέτυχαν τα μέσα διαχείρισης της αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων τους κΥρioΥΣ στόχους τους;

Ειδικότερα, εξετάστηκαν οι ακόλουθες συγκεκριμένες ερωτήσεις:

- Επιτεύχθηκε η εξισορρόπηση της αγοράς;

- Σταθεροποιήθηκε η τιμή του γάλακτος;

- Ποιος είναι ο αντίκτυπος στο εισόδημα των παραγωγών;

- Έγιναν τα ευρωπαϊκά γαλακτοκομικά προϊόντα ανταγωνιστικότερα στις παγκόσμιες αγορές;

Το Συνέδριο επισήμανε επίσης τα πλέον κρίσιμα σημεία τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της διαδικασίας ελευθέρωσης της αγοράς, η οποία συνεπάγεται ειδικότερα την εγκατάλειψη του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος.

13. Τα αποτελέσματα του ελέγχου βασίζονται στην ανάλυση των διαθέσιμων εγγράφων καθώς και σε συνεντεύξεις με τους διάφορους παράγοντες του τομέα. Έτσι, το Συνέδριο εξέτασε το στατιστικό υλικό, τα άρθρα, τις μελέτες, τις εκθέσεις δραστηριοτήτων καθώς και τα αποτελέσματα των προηγούμενων αξιολογήσεων και ελέγχων. Πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις με την Επιτροπή (Eurostat και ΓΔ AGRI, Διευθύνσεις C και D) καθώς και επισκέψεις σε οργανισμούς και ενώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων ή που έχουν αρμοδιότητες στον εν λόγω τομέα, με σκοπό τη συμπλήρωση των αναλύσεων που διενεργήθηκαν και την επαλήθευση της συνάφειας των πρώτων συμπερασμάτων σχετικά με την κατάσταση και τις προοπτικές του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και σχετικά με τη διαχείριση της ΚΟΑ [23].

Παρατηρήσεισ

Επιτεύχθηκε η εξισορρόπηση τησ αγοράσ;

Το καθεστώσ των ποσοστώσεων κατέστησε εφικτό τον περιορισμό τησ παραγωγήσ γάλακτοσ…

14. Από το 1984 και εξής, τα περισσότερα κράτη μέλη κατόρθωσαν να εναρμονίσουν αρκετά γρήγορα τις ποσότητες γάλακτος που διατίθενται στην αγορά της επικράτειάς τους ως παραδόσεις ή άμεσες πωλήσεις με τις αντίστοιχες ποσοστώσεις τους. Μετά τις πρώτες επιφυλάξεις, το σύνολο σχεδόν του τομέα αποδέχθηκε το καθεστώς των ποσοστώσεων ως ισχυρό και πολιτικά αποδεκτό ρυθμιστικό εργαλείο. Από τη θέσπισή του, το σύστημα υπήρξε αποτελεσματικό, υπό την έννοια ότι η κοινοτική παραγωγή τηρεί συνολικά το επιβληθέν ανώτατο όριο. Το γεγονός ότι το ανώτατο όριο παραγωγής που αποφάσισε το Συμβούλιο παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα σε επίπεδο υψηλότερο από εκείνο της εσωτερικής ζήτησης συνέβαλε αναμφισβήτητα στην αποδοχή του καθεστώτος.

15. Στη γραφική απεικόνιση 3 παρουσιάζεται το πρόσφατο ιστορικό του συνόλου των εθνικών ποσοστώσεων που αποδόθηκαν και της πραγματικής χρήσης τους από τα κράτη μέλη. Κατά την υπό εξέταση περίοδο, σημειώθηκε συχνά υπέρβαση της ποσόστωσης των παραδόσεων στο επίπεδο της ΕΕ-15, αλλά σε ποσοστό που παρέμεινε περιορισμένο, δηλαδή ως επί το πλείστον κάτω του 1 % για τις περιόδους εμπορίας 1995/1996 έως 2004/2005. Αντίθετα, για τις περιόδους εμπορίας από το 2004/2005 και μετά, η κοινοτική ποσόστωση παράδοσης υποχρησιμοποιείται στο επίπεδο της ΕΕ-25 και της ΕΕ-27 (πλαίσιο 2).

Γραφική απεικόνιση 3

Χρησιμοποίηση της κοινοτικής ποσόστωσης γάλακτος (περίοδοι εμπορίας 1993/1994 έως 2007/2008)

+++++ TIFF +++++

Πλαίσιο 2

Ένα πρόσφατο φαινόμενο: η υποχρησιμοποίηση της κοινοτικής ποσόστωσης παράδοσης γάλακτος

Από την περίοδο εμπορίας γαλακτοκομικών προϊόντων 2004/2005, οι υπερβάσεις των ποσοστώσεων παράδοσης από ορισμένα κράτη μέλη δεν αντισταθμίζουν πλέον την υποχρησιμοποίηση της ποσόστωσης που καταγράφεται στα λοιπά κράτη μέλη. Στην ΕΕ-25, η καθαρή υποχρησιμοποίηση ανήλθε σε 0,613 εκατομμύρια τόνους για την περίοδο εμπορίας 2004/2005 (0,5 % της ποσόστωσης), σε 0,524 εκατομμύρια τόνους για την περίοδο εμπορίας 2005/2006 (0,4 % της ποσόστωσης) και σε 1,919 εκατομμύρια τόνους για την περίοδο εμπορίας 2006/2007 (1,4 % της ποσόστωσης). Κατά την περίοδο εμπορίας 2007/2008, η καθαρή υποχρησιμοποίηση ανήλθε σε 1,682 εκατομμύρια τόνους (1,2 % της ποσόστωσης) στην ΕΕ-25 και σε 2,222 εκατομμύρια τόνους στην ΕΕ-27 (1,0 % της ποσόστωσης).

Οι λόγοι της υποχρησιμοποίησης των ποσοστώσεων διαφέρουν, προφανώς, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν σε κάθε κράτος μέλος. Δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη καμία σε βάθος μελέτη σχετικά με τις συνέπειες της αποσύνδεσης των ενισχύσεων στη διακοπή της δραστηριότητας της παραγωγής γάλακτος.

16. Σε εθνικό επίπεδο, παρατηρούνται ορισμένες σταθερές. Προσφάτως (περίοδοι εμπορίας 2002/2003 έως 2007/2008), τα κράτη μέλη που υπερέβησαν συχνότερα την ποσόστωσή τους ήταν, κατά φθίνουσα σειρά υπέρβασης, η Ιταλία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Δανία [24], η Κύπρος και το Λουξεμβούργο. Συστηματικά, το μεγαλύτερο ποσοστό συνολικής υπέρβασης (περίπου 80 % κατά την περίοδο εμπορίας 2006/2007) αφορά την Ιταλία. Εξαρχής, η κατάσταση της Ιταλίας επηρεάστηκε από το γεγονός ότι η εθνική της ποσόστωση καθορίστηκε, όπως και για τα λοιπά κράτη μέλη, με βάση τις ποσότητες που είχαν παραχθεί στο παρελθόν, οι οποίες υπολείπονταν της εσωτερικής κατανάλωσης. Η παραγωγή της χώρας ενθαρρύνεται λόγω της θέσης της ως καθαρού εισαγωγέα γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που εξηγεί την πίεση που ασκείται διαρκώς στην εθνική ποσόστωση παράδοσης. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία και, προσφάτως, η Γαλλία είναι τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν όλο και λιγότερο την ποσόστωση που τους έχει αποδοθεί (γραφική απεικόνιση 4).

Γραφική απεικόνιση 4

Χρησιμοποίηση των εθνικών ποσοστώσεων γάλακτος (Παραδόσεις σε χιλιάδες τόνους)

+++++ TIFF +++++

… αλλά δεν εξάλειψε την πλεονασματική παραγωγή

17. Οι ποσοστώσεις γάλακτος καθόρισαν με αυστηρότητα τη γαλακτοκομική παραγωγή της ΕΕ, αλλά η ρύθμιση του συνόλου της αγοράς απαίτησε, επί 20 έτη, την προσφυγή στην παρέμβαση, στις επιδοτούμενες εξαγωγές και στις ενισχύσεις στην κατανάλωση, προκειμένου να διατεθούν τα διαρθρωτικά πλεονάσματα βιομηχανικών προϊόντων [25]. Από το 1984 έως το 2004, το καθεστώς των ποσοστώσεων δεν έθεσε τέλος στην πλεονασματική παραγωγή (γραφική απεικόνιση 5). Στο πλαίσιο του καθεστώτος των ποσοστώσεων, ορισμένα σημαντικά διαρθρωτικά πλεονάσματα που επιδοτούνταν από τον φορολογούμενο πολίτη, δεν θεωρήθηκε ότι αντέβαιναν στο στόχο της ισορροπίας.

Γραφική απεικόνιση 5

Προσφορά, κατανάλωση και επιδοτούμενες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων σε ισοδύναμο γάλακτος (1986-2008)

+++++ TIFF +++++

18. Στην ειδική έκθεσή του αριθ. 6/2001, το Συνέδριο διαπίστωνε ότι οι ποσοστώσεις είχαν καθοριστεί σε υπερβολικά υψηλό επίπεδο. Η παραγωγή γάλακτος της ΕΕ παρέμενε πλεονασματική, επειδή δεν ήταν εναρμονισμένη με την κατανάλωση και τις μη επιδοτούμενες εξαγωγές, με αποτέλεσμα το Συνέδριο να διατυπώσει σύσταση κατάργησης του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος [26]. Το επίπεδο των ποσοστώσεων διορθώθηκε κατ’ επανάληψη ώστε να προσαρμοστεί καλύτερα στη ζήτηση, αλλά οι προσαρμογές αυτές υπήρξαν ανεπαρκείς. Το 2002, η Επιτροπή πρότεινε την παράταση του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος έως την 31η Μαρτίου 2015, θεωρώντας ότι "οι ποσοστώσεις εξακολουθούσαν να είναι απαραίτητες προκειμένου να διατηρηθεί μια λογική ισορροπία στην αγορά" [27]. Ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της διατήρησης των ποσοστώσεων ήταν ότι, με την παγίωση των δομών παραγωγής, οι ποσοστώσεις θα συνέβαλλαν στη διατήρηση της εδαφικής κατανομής της παραγωγής γάλακτος, ιδίως στις μειονεκτούσες αγροτικές περιοχές [28].

19. Από το 2004, και λόγω των συνεπειών της μεταρρύθμισης του 2003, τα πλεονάσματα άρχισαν να μειώνονται λόγω της υποχώρησης της παραγωγής γάλακτος σε σκόνη και βουτύρου, προς όφελος της παραγωγής τυριών, και της αύξησης της εσωτερικής κατανάλωσης, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. Ωστόσο, το 2006, τα επιδοτούμενα γαλακτοκομικά προϊόντα εξακολουθούσαν να αντιστοιχούν στο 15 % της ευρωπαϊκής παραγωγής γάλακτος, αλλά με χαμηλότερο επίπεδο ενισχύσεων, λόγω της μείωσης των τιμών παρέμβασης για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη. Τα πλεονάσματα εξαφανίστηκαν προσωρινά μόνον μετά την έξαρση των παγκόσμιων τιμών, στα τέλη του 2006 και το 2007, και της συνεχούς αύξησης της κατανάλωσης τυριού, γεγονός που κατέστησε περιττή την προσφυγή στις ενισχύσεις διάθεσης και στις επιστροφές κατά την εξαγωγή.

Τα μέτρα διάθεσησ είχαν περιορισμένο αντίκτυπο στην εξισορρόπηση τησ αγοράσ

20. Προκειμένου να συμβάλλει στην εξισορρόπηση της αγοράς του γάλακτος και τη σταθεροποίηση των τιμών της αγοράς, η ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος προέβλεπε διάφορα μέτρα διάθεσης [29]:

- την ιδιωτική αποθεματοποίηση της κρέμας γάλακτος, ορισμένων προϊόντων βουτύρου και ορισμένων τυριών,

- την παροχή γάλακτος στους μαθητές στα σχολικά ιδρύματα,

- τη χρησιμοποίηση γάλακτος σε σκόνη στις ζωοτροφές,

- τη μεταποίηση του αποκορυφωμένου γάλακτος σε καζεΐνη και καζεϊνικά άλατα,

- τη χρησιμοποίηση βουτύρου στο πλαίσιο του καθεστώτος του βουτύρου ζαχαροπλαστικής και παγωτών.

21. Η πρόσφατη εξέλιξη της εσωτερικής κατανάλωσης λιπαρών ουσιών (βούτυρο, γραφική απεικόνιση 6) και πρωτεϊνικών ουσιών (αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη, γραφική απεικόνιση 7), μετά τον μηδενισμό των ενισχύσεων διάθεσης, το 2006 και το 2007, αποτελεί ένδειξη ότι η πρόσθετη ζήτηση, η οποία δημιουργήθηκε από τα μέτρα διάθεσης άσκησε περιορισμένη επίδραση στην ισορροπία της αγοράς. Η πρόοδος των καταναλώσεων σε τιμή αγοράς αντιστάθμισε σχεδόν πλήρως (βούτυρο) ή σε πολύ μεγάλο βαθμό (γάλα σε σκόνη) τη μείωση ή την εξάλειψη των επιδοτούμενων καταναλώσεων.

Γραφική απεικόνιση 6

Βούτυρο: επιδοτούμενη κατανάλωση το 2006 και μη επιδοτούμενη κατανάλωση το 2007 και το 2008

+++++ TIFF +++++

Γραφική απεικόνιση 7

ΑΓΣ: Επιδοτούμενη κατανάλωση το 2006 και μη επιδοτούμενη κατανάλωση το 2007 και το 2008

+++++ TIFF +++++

Σταθεροποιήθηκε η τιμή του γάλακτοσ;

Τιμή παραγωγού του γάλακτοσ: σταθερέσ ονομαστικέσ τιμέσ, μείωση όμωσ τησ πραγματικήσ αξίασ [30]

Οι ποσοστώσεις γάλακτος σταθεροποίησαν τις ονομαστικές τιμές

22. Η πρώτη φάση λειτουργίας της ΚΟΑ είχε οδηγήσει σε μια αφόρητη κατάσταση. Έως το 1984, η ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος λειτούργησε ως ένας μηχανισμός παρότρυνσης των επενδύσεων για τη συνεχή αύξηση της παραγωγής. Οι παραγωγοί βασίζονταν στη συνεχή άνοδο των ονομαστικών τιμών για τη χρηματοδότηση της επέκτασής τους και ενθαρρύνονταν προς την κατεύθυνση αυτή από την ετήσια αύξηση της ενδεικτικής τιμής. Η κατάσταση της αγοράς που δημιούργησε η ΚΟΑ έως το 1984 δεν ήταν ούτε σταθερή ούτε ισορροπημένη, καθώς υπήρχε ταυτόχρονα αύξηση των ονομαστικών τιμών παραγωγής και μαζική πλεονασματική παραγωγή. Ωστόσο, για τους παραγωγούς, η εξέλιξη της αγοράς ήταν προβλέψιμη, ενώ όλες οι αναμενόμενες μεταβολές των τιμών επέτειναν περαιτέρω την αύξησή τους.

23. Η διαχείριση της ΚΟΑ άρχισε να λαμβάνει ταυτόχρονα υπόψη τους στόχους της σταθερότητας και της εξισορρόπησης μόνον μετά τη θέσπιση των ποσοστώσεων γάλακτος, το 1984. Το σύστημα των ποσοστώσεων γάλακτος περιόρισε την προσφορά και διατήρησε τις ονομαστικές τιμές σε επίπεδο σχετικά υψηλό και σταθερό [31]. Με εξαίρεση τις εποχιακές μεταβολές, οι τιμές που καταγράφονται στην ΕΕ για το νωπό γάλα μεταβλήθηκαν ελάχιστα στο διάστημα 1984-2007, σε σύγκριση με το διάστημα προ της θέσπισης των ποσοστώσεων. Η μέση εκτιμηθείσα από την Επιτροπή ονομαστική τιμή ήταν 29 ευρώ/100 kg το 2006· η μέση αυτή τιμή αντιστοιχεί σε ένα εύρος τιμών από 20,1 ευρώ/100 kg στη Λιθουανία έως 40,4 ευρώ/100 kg στην Κύπρο [32].

24. Στη γραφική απεικόνιση 8 παρουσιάζεται η εξέλιξη της μέσης τιμής παραγωγού σε πέντε χώρες σημαντικούς παραγωγούς γάλακτος, από το 1971 έως πρόσφατα [33]. Τα εν λόγω κράτη μέλη πραγματοποιούν το 75 % περίπου (ΕΕ-15) ή το 65 % (ΕΕ-25) των παραδόσεων γάλακτος.

25. Επομένως, ο στόχος της σταθερότητας των τιμών επιτεύχθηκε συνολικά μετά το 1984. Η προτεραιότητα που δόθηκε κατά την εν λόγω περίοδο στη σταθερότητα των ονομαστικών τιμών αντικατοπτρίζεται, επίσης, στην ουσιαστική στασιμότητα της ενδεικτικής τιμής, πριν από την κατάργησή της, το 2004.

Γραφική απεικόνιση 8

Ονομαστική τιμή γάλακτος στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο (1971-2007)

(Σταθμισμένοι ετήσιοι μέσοι όροι των δεικτών)

+++++ TIFF +++++

Γραφική απεικόνιση 9

Ονομαστική τιμή που καταβάλλεται στους παραγωγούς γάλακτος στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νέα Ζηλανδία (2000-2008)

+++++ TIFF +++++

26. Οι ευρωπαίοι παραγωγοί γάλακτος απολαύουν, κατά γενικό κανόνα υψηλότερων τιμών από εκείνες που εξασφαλίζουν οι παραγωγοί της Νέας Ζηλανδίας, αλλά χαμηλότερων τιμών από εκείνες που εξασφαλίζουν οι Ελβετοί παραγωγοί. Οι ευρωπαϊκές τιμές προσεγγίζουν αρκετά εκείνες που παρατηρούνται στις ΗΠΑ, αλλά εμφανίζουν το πλεονέκτημα μεγαλύτερης σταθερότητας (γραφικήαπεικόνιση 9).

Όμως, σε πραγματικούς όρους, η τιμή παραγωγού του γάλακτος παρουσίασε συνεχή μείωση

27. Η συνεχής αύξηση της τιμής του γάλακτος στη δεκαετία του 1970 έως και το 1984 εκδηλώθηκε σε ένα πλαίσιο γενικευμένου πληθωρισμού. Στο διάστημα μετά τη θέσπιση των ποσοστώσεων, η διατήρηση των ονομαστικών τιμών παραγωγού αποκρύπτει στην πραγματικότητα μια αρκετά σαφή μείωση των τιμών σε πραγματικούς όρους. Πράγματι, μακροχρόνια, οι παραγωγοί γάλακτος δεν επωφελήθηκαν ποτέ από σταθερές τιμές σε πραγματικούς όρους. Στη γραφική απεικόνιση 10 παρουσιάζεται η διολίσθηση αυτή μέσω ενός δείκτη αποπληθωρισμένων τιμών.

Γραφική απεικόνιση 10

Αποπληθωρισμένη τιμή γάλακτος που καταβάλλεται στους παραγωγούς στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο (1985-2007)

(Σταθμισμένοι ετήσιοι μέσοι όροι των αποπληθωρισμένων δεικτών)

+++++ TIFF +++++

Τιμή καταναλωτή του γάλακτοσ: αποσυνδεδεμένη σε μεγάλο βαθμό από την τιμή παραγωγού

28. Η τιμή καταναλωτή του γάλακτος είναι, σε μεγάλο βαθμό, αποσυνδεδεμένη από την τιμή παραγωγού, όπως κατέδειξε μελέτη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία, στο διάστημα από τις αρχές 2000 έως τα μέσα του 2007, οι ονομαστικές τιμές καταναλωτή των γαλακτοκομικών προϊόντων αυξήθηκαν κατά 17 %, ενώ η ονομαστική τιμή που καταβλήθηκε στον παραγωγό μειώθηκε κατά 6 % [34].

29. Τα δεδομένα της Eurostat επιβεβαιώνουν, γενικώς ότι οι τιμές καταναλωτή εξελίσσονται διαφορετικά από τις τιμές παραγωγού [35]. Στο διάστημα μεταξύ 1996 και 2000, ο δείκτης των τιμών καταναλωτή της Eurostat, ο οποίος περιλαμβάνει το γάλα, τα τυριά και τα αυγά, παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος (γραφική απεικόνιση 11), ενώ ο δείκτης των τιμών του γάλακτος που καταβάλλονται στους παραγωγούς εμφάνισε πτώση και, στη συνέχεια, άνοδο (γραφική απεικόνιση 8). Στο διάστημα μεταξύ 2000 και 2007, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν σχεδόν γραμμικά κατά περίπου 15 %. Στο ίδιο διάστημα, ο δείκτης των τιμών του γάλακτος που καταβλήθηκαν στους παραγωγούς εμφανίζει πτώση σε πέντε διαδοχικά έτη και, στη συνέχεια, άνοδο.

30. Στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, όπως και στο σύνολο της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων [36], η διαμόρφωση των τιμών καταναλωτή είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Ενώ οι τιμές που καταβάλλονται στους παραγωγούς από τα γαλακτοκομεία ακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις της διεθνούς αγοράς, οι τιμές που καταβάλλονται από τους καταναλωτές επηρεάζονται όχι μόνον από το κόστος της πρώτης ύλης αλλά και από άλλες παραμέτρους, όπως οι ενεργειακές δαπάνες ή οι δαπάνες μισθοδοσίας. Πράγματι, το γάλα ως πρώτη ύλη, καταλαμβάνει σχετικά μικρό μερίδιο στο πλαίσιο της τιμής κατανάλωσης των γαλακτοκομικών προϊόντων, αντιπροσωπεύοντας ποσοστό μεταξύ 30 και 50 % ανάλογα με τα προϊόντα [37].

31. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού τομέα γαλακτοκομικών προϊόντων είναι η υψηλή συγκέντρωση των επιχειρήσεων μεταποίησης και διανομής [38], η οποία μπορεί να τους προσδώσει κυρίαρχη βαρύτητα στον καθορισμό των τιμών. Σε ανακοίνωση σχετικά με τις τιμές των τροφίμων [39], η Επιτροπή υπογραμμίζει το φαινόμενο της ενοποίησης της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, η οποία αφορά ειδικότερα τα γαλακτοκομικά προϊόντα, και υπενθυμίζει ότι "οι αρχές ανταγωνισμού πρέπει (…) να διασφαλίσουν ότι η συντελούμενη διαδικασία ενοποίησης δεν επηρεάζει αρνητικά τις συνθήκες ανταγωνισμού στα προηγούμενα και τα επόμενα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας σε τοπικό επίπεδο εις βάρος καταναλωτών και παραγωγών".

32. Στη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία άρχισε η ελευθέρωση του κλάδου των γαλακτοκομικών προϊόντων το 1985 και το 2000 αντίστοιχα. Όπως διαπιστώθηκε, την απορρύθμιση ακολούθησε έντονη αύξηση των τιμών καταναλωτή στη Νέα Ζηλανδία και πολύ μικρή μείωση των τιμών στην Αυστραλία [40].

Γραφική απεικόνιση 11

Ευρωπαϊκή αγορά: εναρμονισμένος δείκτης ονομαστικών τιμών καταναλωτή γάλακτος, τυριών και αβγών (1996-2007)

+++++ TIFF +++++

Ποιοσ είναι ο αντίκτυποσ στο εισόδημα των παραγωγών;

Η εξέλιξη του καθαρού εισοδήματοσ των παραγωγών είναι ανομοιόμορφη και οι ενισχύσεισ αντιστοιχούν σε σημαντικό και αυξανόμενο ποσοστό του εν λόγω εισοδήματοσ

33. Το μέσο καθαρό εισόδημα των γεωργικών επιχειρήσεων, σε σταθερές τιμές, τείνει να μειώνεται (γραφική απεικόνιση 12). Σε τρέχουσες τιμές, τα ειδικευμένα αγροκτήματα γαλακτοκομικών προϊόντων διατηρούν, κατά μέσο όρο, εισόδημα υψηλότερο εκείνου του συνόλου των γεωργών, σύμφωνα με τις πληροφορίες που συλλέγει το δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ) [41]. Το καθαρό γεωργικό εισόδημα των γεωργικών επιχειρήσεων σε τρέχουσες τιμές που ειδικεύονται στην παραγωγή γάλακτος [42] εξελίχθηκε με τον ίδιο ρυθμό που είχε εξελιχθεί και το σύνολο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων κατά την περίοδο 1989-2006 (γραφική απεικόνιση 13). Διάφοροι λόγοι εξηγούν την εξέλιξη του εισοδήματος των γαλακτοπαραγωγών:

- αναδιοργάνωση του τομέα: άνω του 50 % των παραγωγών διέκοψαν τη δραστηριότητά τους τα τελευταία έτη (βλέπε σημείο 34),

- αύξηση του μεγέθους των εκμεταλλεύσεων και συνεχής αύξηση της παραγωγικότητας: οι υψηλές επιδόσεις των παραγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων αντισταθμίζουν τις μειώσεις των τιμών, αυξάνοντας συνεχώς την παραγωγή τους,

- αύξηση των ενισχύσεων (πριμοδοτήσεις γάλακτος, ενιαία ενίσχυση, ενισχύσεις στην αγροτική ανάπτυξη). Σύμφωνα με τα δεδομένα του ΔΓΛΠ, το γάλα παρέχει περίπου το 60 % των εσόδων των εκμεταλλεύσεων που ειδικεύονται στην παραγωγή γάλακτος, αλλά το ποσοστό αυτό βαίνει μειούμενο. Το ΔΓΛΠ σημειώνει, επίσης, ότι το ποσοστό των επιδοτήσεων [43] στο πλαίσιο του ακαθάριστου γεωργικού εισοδήματος διαφέρει αισθητά μεταξύ των κρατών μελών. Το εν λόγω ποσοστό αυξήθηκε σημαντικά στο διάστημα μεταξύ 2000 και 2006, αλλά σε διαφορετικό βαθμό στα διάφορα κράτη μέλη (πίνακας 1).

Γραφική απεικόνιση 12

Εξέλιξη του καθαρού γεωργικού εισοδήματος σε σταθερές τιμές (Όλα τα είδη παραγωγής, 1993-2008)

+++++ TIFF +++++

Γραφική απεικόνιση 13

Εξέλιξη του καθαρού εισοδήματος σε τρέχουσες τιμές των εκμεταλλεύσεων που ειδικεύονται στην παραγωγή γάλακτος (1989-2006)

+++++ TIFF +++++

Πίνακας 1

Ποσοστό των επιδοτήσεων στο ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα προ φόρων και τελών των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων (2000, 2004 και 2006)

Πηγή: ΔΓΛΠ· Ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα προ φόρων, τελών και ΦΠΑ = Ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα (SE410) – Ισοζύγιο επιδοτήσεων εκμετάλλευσης και φόρων (SE 600) + Σύνολο επιδοτήσεων εκμετάλλευσης (SE 605).

| 2000 | 2004 | 2006 |

Βέλγιο | 11 % | 19 % | 28 % |

Τσεχική Δημοκρατία | | 44 % | 60 % |

Δανία | 18 % | 28 % | 31 % |

Γερμανία | 18 % | 31 % | 36 % |

Ελλάδα | 14 % | | 46 % |

Ισπανία | 5 % | 12 % | 17 % |

Εσθονία | | 32 % | 43 % |

Γαλλία | 22 % | 33 % | 40 % |

Ουγγαρία | | 42 % | 41 % |

Ιρλανδία | 15 % | 22 % | 36 % |

Ιταλία | 10 % | 11 % | 16 % |

Λιθουανία | | 35 % | 37 % |

Λουξεμβούργο | 31 % | 43 % | 46 % |

Λεττονία | | 58 % | 63 % |

Κάτω Χώρες | 4 % | 12 % | 23 % |

Αυστρία | 32 % | 44 % | 42 % |

Πολωνία | | 22 % | 35 % |

Πορτογαλία | 18 % | 27 % | 37 % |

Φινλανδία | 72 % | 73 % | 77 % |

Σουηδία | 36 % | 41 % | 56 % |

Σλοβακία | | 43 % | 65 % |

Σλοβενία | | 37 % | 37 % |

Ηνωμένο Βασίλειο | 16 % | 23 % | 34 % |

Η αναδιάρθρωση επιφέρει έντονη μείωση του αριθμού των εκμεταλλεύσεων

34. Ο στόχος της εξασφάλισης δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους παραγωγούς γάλακτος, ιδίως με την αύξηση του ατομικού τους εισοδήματος, επιτυγχάνεται, κυρίως, με την αύξηση της παραγωγικότητας των εκμεταλλεύσεων. Η αναδιάρθρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και η συνεχής μείωση του αριθμού των εκμεταλλεύσεων έχουν ως συνέπεια τη δυνατότητα διατήρησης, ακόμη και αύξησης, του μέσου στατιστικού εισοδήματος των παραγωγών γάλακτος. Η ΕΕ-15 απώλεσε το ήμισυ των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεών της στο διάστημα μεταξύ 1995 και 2007. Με άλλα λόγια, περισσότεροι από 500000 παραγωγοί διέκοψαν τη δραστηριότητά τους στο διάστημα αυτό. Η αναδιάρθρωση είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Δανία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

35. Η αναδιάρθρωση του τομέα επιφέρει σε όλα τα κράτη μέλη συνεχή αύξηση του μέσου μεγέθους των εκμεταλλεύσεων, της μέσης ποσόστωσης παράδοσης και της παραγωγικότητας του ζωικού κεφαλαίου (παράρτημα ΙΙ).

36. Μεταξύ των κρατών μελών και εντός αυτών, υπάρχει μεγάλη ανομοιογένεια των δομών παραγωγής:

- Στη Δανία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, το μέσο μέγεθος των κοπαδιών και των ποσοστώσεων παράδοσης είναι σαφώς υψηλότερο από εκείνο των λοιπών κρατών μελών της ΕΕ-15.

- Η κατάσταση εμφανίζει ιδιαίτερες αντιθέσεις στα νέα κράτη μέλη. Στην Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, η μέση ποσόστωση παράδοσης είναι αρκετά υψηλή, καθώς στον κλάδο κυριαρχούν ορισμένες πολύ μεγάλες εκμεταλλεύσεις. Αυτές συνυπάρχουν με πολλούς μικρούς παραγωγούς, σε πολλούς εκ των οποίων δεν χορηγήθηκε ποσόστωση παράδοσης. Αντίθετα, στη Λεττονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία, οι κάτοχοι ποσοστώσεων είναι στη μεγάλη τους πλειονότητα πολύ μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις.

- Στο σύνολο των κρατών μελών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η πλειονότητα των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων ασκεί γεωργία ημιαυτοσυντήρησης. Το 2005, το 67 % των κοπαδιών περιελάμβαναν κατά μέγιστο δύο αγελάδες.

37. Σημαντική διαφορά κλίμακας παρατηρείται μεταξύ των ευρωπαϊκών εργαστηρίων παραγωγής γάλακτος και εκείνων των κύριων ανταγωνιστών τους στην παγκόσμια αγορά (πίνακας 2). Οι μικρές εκμεταλλεύσεις (1 έως 29 αγελάδες) εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το 30 % της ευρωπαϊκής παραγωγής, αλλά μόνον το 1,2 % της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου τα κοπάδια άνω των 2000 αγελάδων εξασφαλίζουν το 23 % της εθνικής παραγωγής γάλακτος. Το μεγαλύτερο ποσοστό της ευρωπαϊκής παραγωγής προέρχεται από εκμεταλλεύσεις που αριθμούν 30 έως 49 αγελάδες (20 %) και άνω των 50 αγελάδων (50 %) [44].

Πίνακας 2

Δομές παραγωγής στην Ευρώπη (2005), τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νέα Ζηλανδία (2006)

Πηγές:

(1) Eurostat (μέσο κοπάδι = αριθμός αγελάδων/αριθμός εκμεταλλεύσεων το 2005).

(2) Livestock Improvement Corporation (LIC), "New Zealand Dairy statistics 2005/2006" (Στατιστικά στοιχεία για τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων της Νέας Ζηλανδίας 2005/2006).

(3) USDA, "Profits, costs and the changing structure of the dairy farming" (Κέρδη, δαπάνες και η μεταβαλλόμενη δομή της γαλακτοπαραγωγικής κτηνοτροφίας), Σεπτέμβριος 2007 και USDA, "World markets and trade" (Παγκόσμιες αγορές και εμπόριο), Ιούλιος 2008.

| Μέσο κοπάδι |

ΕΕ-25 (1) | 15 |

ΕΕ-15 (1) | 35 |

ΕΕ 10 (1) | 5 |

Νέα Ζηλανδία (2) | 322 |

Ηνωμένες Πολιτείες (3) | 120 |

Έγιναν τα ευρωπαϊκά γαλακτοκομικά προϊόντα ανταγωνιστικότερα στισ παγκόσμιεσ αγορέσ;

Οι ευρωπαϊκέσ εξαγωγέσ βασικών γαλακτοκομικών προϊόντων εμφανίζουν τάση συρρίκνωσησ

38. Η παγκόσμια αγορά των γαλακτοκομικών προϊόντων είναι πολύ περιορισμένη: αφορά μόλις το 6 % της παγκόσμιας παραγωγής γάλακτος (2007) και οι τιμές είναι ευμετάβλητες [45]. Αφορά κυρίως τα μεταποιημένα προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε νερό, όπως η σκόνη γάλακτος και το βούτυρο, καθώς και τα τυριά. Το 2007, η ΕΕ εξήγαγε περίπου το 9 % της συνολικής παραγωγής σε ισοδύναμο γάλακτος [46], γεγονός που την καθιστά δεύτερο εξαγωγέα σε παγκόσμιο επίπεδο μετά τη Νέα Ζηλανδία.

39. Οι παγκόσμιες τιμές της σκόνης γάλακτος και του βουτύρου είναι σχεδόν πάντοτε χαμηλότερες από τις τιμές που ισχύουν στην ΕΕ. Επομένως, η παγκόσμια αγορά, λιγότερο προσοδοφόρα, αποτελεί συνήθως τελευταία διέξοδο διάθεσης της παραγωγής που δεν μπορεί να απορροφήσει η εγχώρια αγορά. Οι παγκόσμιες τιμές επηρεάζουν λιγότερο το επίπεδο των εξαγωγών προϊόντων με υψηλότερη προστιθέμενη αξία, όπως τα τυριά.

Πίνακας 3

Μερίδιο της ΕΕ στις παγκόσμιες εξαγωγές ορισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων (σε %)

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη.

| 1984 | 1995 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |

ΕΕ-10 | ΕΕ-15 | ΕΕ-25 | ΕΕ-27 |

Βούτυρο/βουτυρέλαιο | 48,4 | 27 | 20,8 | 19,6 | 21,8 | 30 | 41,4 | 39,7 | 29,9 | 29,1 |

Σκόνη αποκορυφωμένου γάλακτος | 30 | 31,6 | 29,1 | 12,7 | 13,3 | 19,4 | 27,4 | 17,4 | 7,2 | 19,7 |

Τυριά | 52 | 48,6 | 28,6 | 30 | 32,3 | 30,3 | 38,8 | 34,8 | 34,1 | 35,9 |

Σκόνη πλήρους γάλακτος | 70,2 | 48,1 | 37,6 | 29,8 | 28,3 | 27,6 | 28,3 | 27,2 | 23,9 | 22 |

Συμπυκνωμένο γάλα | 67,7 | 61,7 | 51,6 | 44,4 | 45,5 | 38,9 | 30,7 | 28,5 | 29 | 36,1 |

40. Οι θέσεις της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά υποβαθμίσθηκαν μετά τη θέσπιση των ποσοστώσεων γάλακτος, κυρίως προς όφελος της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας. Το μερίδιο της ΕΕ στο παγκόσμιο εμπόριο γαλακτοκομικών προϊόντων εξακολουθεί να μειώνεται (πίνακας 3) [47] και οι ευρωπαϊκές εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων τείνουν να συρρικνώνονται (γραφική απεικόνιση 14).

41. Οι εξαγωγές μειώθηκαν το 2008, με εξαίρεση όσον αφορά τις σκόνες που περιέχουν λιπαρές ουσίες. Ωστόσο, οι εξαχθείσες ποσότητες υπερβαίνουν το επίπεδο των μη επιδοτούμενων εξαγωγών που επιτεύχθηκε πριν από τον Ιούνιο του 2007.

Γραφική απεικόνιση 14

Εξαγωγές βουτύρου, ΑΓΣ, τυριών και σκονών που περιέχουν λιπαρές ουσίες της ΕΕ (1995-2008)

+++++ TIFF +++++

Η ευρωπαϊκή ένωση μείωσε δραστικά τισ ενισχύσεισ των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων

42. Στόχος των ενισχύσεων των εξαγωγών είναι η διασφάλιση της συμμετοχής της Κοινότητας στις διεθνείς συναλλαγές γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων [48]. Οι επιστροφές κατά την εξαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων βασίζονται στη διαφορά μεταξύ των εσωτερικών και των παγκόσμιων τιμών. Ωστόσο, οι επιδοτούμενες εξαγωγές περιορίζονται σε αξία και όγκο από τις ποσοστώσεις της GATT για τέσσερις κατηγορίες προϊόντων: το βούτυρο και το βουτυρέλαιο, το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη, το τυρί και τα λοιπά γαλακτοκομικά προϊόντα [49].

43. Από το 2004, το ποσοστό επιστροφής μειώθηκε με μηχανικό τρόπο ώστε να ληφθεί υπόψη η προγραμματισμένη μείωση των τιμών παρέμβασης του βουτύρου και του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη. Η επιδότηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών συνεχίστηκε βάσει της διαφοράς τιμής που παρέμεινε μεταξύ της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας αγοράς μετά την αφαίρεση των τιμών παρέμβασης. Από τον Ιούνιο του 2007 έως τον Δεκέμβριο του 2008, η Επιτροπή καθόρισε μηδενικό ποσοστό επιστροφών για όλα τα προϊόντα.

Δυσχέρεια πρόσβασησ στην παγκόσμια αγορά χωρίσ δημοσιονομική ενίσχυση

44. Για τα βασικά προϊόντα, ήτοι βούτυρο και γάλα σε σκόνη (ΑΓΣ), η παγκόσμια αγορά αποτελεί για τους ευρωπαίους παραγωγούς αγορά δεύτερης επιλογής. Στο παρελθόν, οι παραγωγοί απέκτησαν πρόσβαση σε αυτήν χάρη στον κοινοτικό προϋπολογισμό, με εξαίρεση τις περιόδους υψηλών παγκόσμιων τιμών. Κάθε σημαντική πτώση των παγκόσμιων τιμών καθιστούσε τα βασικά ευρωπαϊκά προϊόντα ανεπαρκώς ανταγωνιστικά στην παγκόσμια αγορά.

45. Καθώς η ζήτηση γαλακτοκομικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά είναι ανελαστική, η αύξηση της παραγωγής που διαδέχθηκε την κατάργηση των ποσοστώσεων γάλακτος θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων της ΕΕ. Σύμφωνα με το σενάριο που προέκρινε η Επιτροπή κατά τον διαγνωστικό έλεγχο της μεταρρυθμισμένης ΚΓΠ, προβλέπεται εξαγωγή του 70 % της επιπλέον παραγωγής [50]. Η Επιτροπή φιλοδοξεί να αναπτύξει τις εξαγωγές χωρίς προσφυγή σε επιστροφές κατά την εξαγωγή, οι οποίες αναμένεται να καταργηθούν έως το 2013. Η επίτευξη του στόχου αυτού εξαρτάται από την ικανότητα του κλάδου παραγωγής της ΕΕ να ανταποκριθεί στην παγκόσμια ζήτηση, καθώς και από νομισματικούς παράγοντες. Στις αρχές του 2009, η μείωση των παγκόσμιων τιμών, σε συνδυασμό με την υποτίμηση του δολαρίου έναντι του ευρώ, έφερε και πάλι στο προσκήνιο το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων παραγωγών, και οδήγησε την Επιτροπή να ενεργοποιήσει εκ νέου το σύστημα των επιστροφών κατά την εξαγωγή.

Τα κρισιμοτερα πραγματικα στοιχεια που πρεπει να ληφθουν υποψη στο πλαισιο τησ διαδικασιασ ελευθερωσησ του τομεα των γαλακτοκομικων προϊοντων

Εισαγωγική παρατήρηση: οι ποσοστώσεισ γάλακτοσ τείνουν προσ εξαφάνιση μετά τη μεταρρύθμιση του 2003

46. Η μεταρρύθμιση που αποφάσισε το Συμβούλιο το 2003, βάσει εναλλακτικών δυνατοτήτων που καθορίζονταν στην Ατζέντα 2000, εισήγαγε σαφώς τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων στη λογική της κατάργησης των ποσοστώσεων: οι ποσοστώσεις γάλακτος προβλέπεται να καταργηθούν το 2015. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά τον τομέα για την κατάσταση των αγορών και την εξέλιξη της πολιτικής στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων προς την κατεύθυνση της ελευθέρωσης [51].

47. Στο πλαίσιο της λογικής της σταδιακής απορρύθμισης, οι αποφάσεις σχετικά με την κατάργηση της ενδεικτικής τιμής, τη μείωση των τιμών παρέμβασης [52] και τους ποσοτικούς περιορισμούς στην παρέμβαση έχουν ήδη αποδυναμώσει σημαντικά τον μηχανισμό στήριξης των τιμών, ο οποίος αντιστάθμιζε τα ανώτατα όρια παραγωγής. Με τις αποφάσεις αυτές, η Επιτροπή προειδοποιούσε τον τομέα ότι η παρασκευή βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη θα καθίστατο λιγότερο κερδοφόρα και ότι ήταν επιθυμητή η μετάβαση σε προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, όπως το τυρί [53].

48. Το 2008, η ειδική διαδικασία διαβούλευσης με τους ενδιαφερομένους στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου επικεντρώθηκε, κυρίως, στον τρόπο διαχείρισης της μετάβασης προς την κατάργηση των ποσοστώσεων. Το Συμβούλιο ενέκρινε την αρχή της σταδιακής αύξησης των εθνικών ποσοστώσεων με σκοπό την "ομαλή προσγείωση" του καθεστώτος [54]. Στις ποσοστώσεις των κρατών μελών θα σημειωθούν πέντε ετήσιες αυξήσεις της τάξης του 1 %, από την περίοδο εμπορίας 2009/2010 έως την περίοδο εμπορίας 2013/2014, προτού καταργηθούν την 31η Μαρτίου 2015. Κατά παρέκκλιση, η ποσόστωση της Ιταλίας αυξήθηκε κατά 5 % από την περίοδο εμπορίας 2009/2010. Οι αυξήσεις αυτές θα προστεθούν στη γενική αύξηση των ποσοστώσεων κατά 2 %, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2008 (2,5 % για τα ένδεκα κράτη μέλη της ΕΕ-15) [55]. Εξάλλου, από την περίοδο εμπορίας 2009/2010, η προσαρμογή των παραδιδόμενων ποσοτήτων, η οποία υπολογίζεται βάσει της διαφοράς μεταξύ των πραγματικών λιπαρών ουσιών και των λιπαρών ουσιών αναφοράς που αποδίδονται σε κάθε παραγωγό, καθίσταται χαλαρότερη προς όφελος του παραγωγού [56]. Άμεση συνέπεια των μέτρων αυτών θα είναι η πλήρης, ή σε μεγάλο βαθμό, επίλυση του προβλήματος των κρατών μελών των οποίων η ποσόστωση είναι ανεπαρκής, και πρωτίστως της Ιταλίας.

49. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, σε συνέχεια της κατάργησης των ποσοστώσεων γάλακτος [57]:

- η πλειονότητα των εκμεταλλεύσεων που ειδικεύονται στην παραγωγή γάλακτος θα μπορέσει να συνεχίσει τη δραστηριότητά τους,

- οι καταναλωτές θα επωφεληθούν από τη μερική μείωση των τιμών των γαλακτοκομικών προϊόντων.

50. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, οι γενικές συνέπειες που μπορούν να αναμένονται από την κατάργηση των ποσοστώσεων είναι οι ακόλουθες [58]:

- αύξηση της παραγωγής γάλακτος, η οποία αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση της τιμής της αγοράς [59],

- μείωση του εισοδήματος των παραγωγών, παρά την αύξηση των παραγόμενων ποσοτήτων,

- μεταφορά ευημερίας από τους παραγωγούς προς τους καταναλωτές,

- ανάκαμψη των εξαγωγών της ΕΕ, η οποία ενδέχεται να προκαλέσει την πτώση των παγκόσμιων τιμών.

51. Μολονότι αναγνωρίζει ότι η αξία πρόβλεψης των μοντέλων είναι περιορισμένη [60], το Συνέδριο επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στα κρισιμότερα πραγματικά στοιχεία τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη στη διαδικασία ελευθέρωσης της αγοράς γάλακτος.

Ισορροπία τησ αγοράσ: η αστάθεια των αγορών μπορεί να δημιουργήσει εκ νέου ταχέωσ πλεονάσματα

52. Σύμφωνα με την Επιτροπή, στις γεωργικές αγορές "οι τιμές αναμένεται (..) να παρουσιάσουν μεγαλύτερες αυξομειώσεις από ό,τι παρατηρήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες (..). Κατά συνέπεια, τυχόν σημαντικές μεταβολές στην προσφορά ή τη ζήτηση θα μπορούσαν να προκαλέσουν γρήγορα μεγαλύτερη έξαρση στην αστάθεια των τιμών. Η βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής της παραγωγής μέσω του μεγαλύτερου προσανατολισμού προς τις ανάγκες της αγοράς σε συνδυασμό με κατάλληλους μηχανισμούς ασφαλείας θα βοηθήσει τους γεωργούς να αντιμετωπίσουν ασταθέστερες κατάστασεις της αγοράς [61]".

53. Στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου, το Συμβούλιο αποφάσισε κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, να διατηρήσει τη δημόσια παρέμβαση στην αγορά ως ένα "δίχτυ ασφαλείας", το οποίο συνίσταται σε αγορές παρέμβασης για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη. Το ανώτατο όριο των όγκων που αγοράζονται σε σταθερή τιμή καθορίστηκε σε 30000 τόνους για το βούτυρο και σε 109000 τόνους για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη. Πέρα από τα όρια αυτά, η Επιτροπή μπορεί να πραγματοποιήσει συμπληρωματικές αγορές μέσω δημοπρασίας. Επομένως, όταν επιτευχθούν τα ανώτατα όρια, αποφασίζει μόνη τους όγκους για τους οποίους υπάρχει παρέμβαση και τη σχετική τιμή, ανάλογα με την εξέλιξη της αγοράς.

54. Καθώς η ΕΕ παράγει περίπου 2 εκατομμύρια τόνους βουτύρου και 900000 τόνους αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη, αρκεί μια πλεονασματική παραγωγή κατά 1,5 % (βούτυρο) ή κατά 12,11 % (γάλα σε σκόνη) για την επίτευξη του ανωτάτου ορίου παρέμβασης. Με άλλα λόγια, τα δύο ανώτατα όρια αντιστοιχούν στην αγορά περίπου 1,8 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου γάλακτος από τους 148 εκατομμύρια τόνους που παράγονται στην Ευρώπη, ήτοι στο 1 % [62]. Λόγω του χαμηλού επιπέδου του, το δίκτυο ασφαλείας ενδέχεται να έχει περιορισμένη χρησιμότητα, δυσανάλογη προς τη σοβαρότητα των κινδύνων πλεονασμάτων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η ΕΕ σε περίπτωση σημαντικής κρίσης. Στα τέλη του 2008, κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, η αστάθεια των αγορών είχε ως αποτέλεσμα την επανεμφάνιση πλεονασμάτων βουτύρου και γάλακτος σε σκόνη. Ενώ τα αποθέματα παρέμβασης είχαν παραμείνει μηδενικά το 2007 και το 2008, στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2009 περιείχαν 36700 τόνους βουτύρου και 67500 τόνους γάλακτος σε σκόνη. Επομένως, εντός τριών μηνών, οι αγορές της Επιτροπής υπερέβησαν το ανώτατο όριο παρέμβασης για το βούτυρο και έφθασαν σε ποσοστό άνω του 60 % του ανωτάτου ορίου για το γάλα σε σκόνη.

Αναδιάρθρωση τησ παραγωγήσ γάλακτοσ: κίνδυνοσ σημαντικήσ μείωσησ τησ παραγωγήσ στισ μειονεκτούσεσ περιοχέσ και γεωγραφικήσ συγκέντρωσησ τησ παραγωγήσ

55. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η αναδιάρθρωση του τομέα θα συνεχιστεί. Τοποθετεί μεταξύ 2,8 % και 3,7 % το ετήσιο ποσοστό εξαφάνισης γεωργικών εκμεταλλεύσεων κατά την περίοδο 2003-2013 [63].

56. Η εξαφάνιση, με σταθερό ρυθμό, των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, και ιδίως των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων, αποτελεί κοινωνικοοικονομική πρόκληση στις μειονεκτούσες περιοχές, και ιδίως στις ορεινές περιοχές, όπου οι παραγωγοί διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες τόσο αναδιάρθρωσης όσο και αναπροσανατολισμού των δραστηριοτήτων τους [64].

57. Εξάλλου, το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος είχε οργανωθεί σε εθνική βάση, μεταξύ άλλων, για να αποφευχθεί η σταδιακή μετεγκατάσταση της παραγωγής σε περιοχές ευνοϊκότερες για τη γαλακτοπαραγωγική κτηνοτροφία. Ωστόσο, το 2005, το μεγαλύτερο ποσοστό της ευρωπαϊκής παραγωγής γάλακτος, ήτοι περίπου το 50 %, ήταν ήδη συγκεντρωμένο στο 11 % της επικράτειας της ΕΕ [65]. Η περιβαλλοντική πρόκληση είναι προφανής: μια από τις αναμενόμενες συνέπειες της απορρύθμισης και της μείωσης των τιμών είναι η περαιτέρω εντατικοποίηση της παραγωγής στις περιοχές υψηλής απόδοσης, όπου οι ασκούμενες στο περιβάλλον πιέσεις είναι ήδη έντονες, ενώ πολλοί κτηνοτρόφοι θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν το επάγγελμα στις λιγότερο παραγωγικές περιοχές, και ιδίως στα ορεινά εδάφη [66].

58. Το 2001, η Επιτροπή αναγνώριζε έμμεσα τις κοινωνικοοικονομικές ή περιβαλλοντικές προκλήσεις που συνδέονται με την αναδιάρθρωση του τομέα, συμπεριλαμβανομένης πρωτίστως της διατήρησης της παραγωγής "στις μειονεκτούσες περιφέρειες της Κοινότητας, και πρώτα απ' όλα στις ορεινές περιοχές όπου οι δαπάνες παραγωγής είναι υψηλότερες και η γαλακτοπαραγωγή συχνά η μόνη δυνατή δραστηριότητα". Εξέφραζε επίσης την άποψη ότι "η συγκέντρωση της γαλακτοκομικής παραγωγής θα συνεπήγετο τον κίνδυνο πρόκλησης σημαντικών περιβαλλοντικών προβλημάτων", και θα οδηγούσε επιπλέον "σε τυποποίηση των προϊόντων και σε απώλεια της ποιότητάς τους" [67].

59. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι απαιτούνταν ειδικά μέτρα για τις μειονεκτούσες περιοχές (24 % της επικράτειας της ΕΕ, το οποίο αντιστοιχεί στο 57 % της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης), και ιδίως για τις ορεινές περιοχές. Ειδικότερα, στη συνέχεια του διαγνωστικού ελέγχου του 2008, η αναδιάρθρωση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων κατέστη μια από τις νέες προκλήσεις τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να ενσωματώσουν στα εθνικά τους προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης [68].

Ανταγωνιστικότητα στισ παγκόσμιεσ αγορέσ: ένασ στόχοσ που βαρύνει τόσο τουσ παραγωγούσ όσο και τουσ μεταποιητέσ

60. Ο στόχος επίτευξης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων παραγωγών γάλακτος βρίσκεται στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης. Η επίτευξη του στόχου αυτού εξαρτάται από την ικανότητα του ευρωπαϊκού τομέα γαλακτοκομικών προϊόντων να προσαρμοστεί στην παγκόσμια ζήτηση όσον αφορά τις τιμές και την ποιότητα των προϊόντων.

61. Προκειμένου οι ευρωπαϊκές τιμές να καταστούν ανταγωνιστικές, το επίπεδό τους πρέπει να προσεγγίσει εκείνο των παγκόσμιων τιμών, οι οποίες είναι διαρθρωτικά χαμηλότερες, λαμβάνοντας υπόψη ότι, από το 2003, άμεσες ενισχύσεις και συμπληρωματικές ενισχύσεις αντισταθμίζουν εν μέρει τη μείωση των τιμών. Η ελευθέρωση εντείνει την επίδραση της παγκόσμιας αγοράς βουτύρου και γάλακτος σε σκόνη στις τιμές παραγωγού που εφαρμόζονται στην ΕΕ. Η σύγκλιση των τιμών καθιστά αναπόφευκτη τη συνέχιση της αναδιάρθρωσης, καθώς οι ευρωπαϊκές δομές παραγωγής διαφέρουν ακόμη σημαντικά από εκείνες των εξωκοινοτικών ανταγωνιστών (βλέπε σημείο 37). Ωστόσο, στην ΕΕ-15, το περιθώριο κέρδους των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων δεν συσχετίζεται άμεσα με το μέγεθος του κοπαδιού τους [69]. Διαπιστώνουμε ότι οι εκμεταλλεύσεις που εμφανίζουν θετικά περιθώρια κέρδους δεν είναι κατ’ ανάγκη οι μεγαλύτερες, αλλά είναι εκείνες που εμφανίζουν μεγαλύτερη πυκνότητα, υψηλές αποδόσεις και χαμηλή μονάδα ετήσιας εργασίας.

62. Όσον αφορά τα προϊόντα, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ είναι ο πρώτος εξαγωγέας τυριών, οι πωλήσεις στην παγκόσμια αγορά εξακολουθούν να αφορούν σε μεγάλο βαθμό, τα βασικά προϊόντα, δηλαδή τη σκόνη γάλακτος και το βούτυρο (στοιχεία για το 2008). Στο παρελθόν, οι ευρωπαίοι παρασκευαστές των συγκεκριμένων προϊόντων υπήρξαν ανταγωνιστικοί μόνον όταν οι παγκόσμιες τιμές ήταν υψηλές. Επομένως, η διατήρηση σημαντικών μεριδίων αγοράς στην παγκόσμια αγορά προϋποθέτει αυξημένο ρόλο των παραγωγών τυριών και άλλων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, σύμφωνα με τον στόχο της ελευθέρωσης, ο οποίος συνίσταται ακριβώς στην αύξηση του προσανατολισμού του τομέα στην αγορά.

Συμπερασματα και συστασεισ

63. Η πολιτική της ΕΕ στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων σχεδιάστηκε για την επίτευξη ενός πολύπλοκου φάσματος στόχων και, συγκεκριμένα, για την εξισορρόπηση της αγοράς, τη σταθεροποίηση των τιμών του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, την εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους παραγωγούς και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών γαλακτοκομικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές. Στην έκθεσή του, το Συνέδριο αναλύει τον βαθμό πραγμάτωσης των στόχων αυτών και εφιστά την προσοχή στα κρισιμότερα πραγματικά στοιχεία στην υπό εξέλιξη διαδικασία ελευθέρωσης του ευρωπαϊκού κλάδου γαλακτοκομικών προϊόντων.

Ισορροπία της αγοράς

64. Από το 1984, οι ποσοστώσεις γάλακτος αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων. Αφότου θεσπίστηκαν, οριοθέτησαν αυστηρά την παραγωγή, αλλά το επίπεδό τους αποδείχθηκε για μεγάλο διάστημα υπερβολικά υψηλό σε σχέση με τις ικανότητες απορρόφησης της αγοράς. Τα εθνικά ανώτατα όρια καθορίστηκαν βάσει ιστορικών δεδομένων παραγωγής, και σχετικά με ορισμένες εθνικές ποσοστώσεις –ιδίως αυτή της Ιταλίας– σημειώθηκε συστηματικά υπέρβαση.

65. Επομένως, το καθεστώς των ποσοστώσεων συνοδεύθηκε, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, από επιδοτούμενα διαρθρωτικά πλεονάσματα. Μετά την έξαρση των παγκόσμιων τιμών, στα τέλη του 2006 και το 2007, τα πλεονάσματα εξαλείφθηκαν ουσιαστικά για πρώτη φορά. Η κατάσταση αυτή δεν μπορούσε να θεωρηθεί παγιωμένη, όπως αποδείχθηκε από την επανεμφάνιση των πλεονασμάτων το 2008 και το 2009.

66. Στην ελευθερωμένη αγορά μετά την κατάργηση των ποσοστώσεων, η παραγωγική ικανότητα θα παραμείνει σχετικά ανελαστική και οι παραγωγοί ενδέχεται να μην είναι σε θέση να προσαρμοστούν γρήγορα στις διακυμάνσεις της ζήτησης. Το Συμβούλιο αποφάσισε να διατηρήσει το εργαλείο της δημόσιας παρέμβασης ως "δίκτυο ασφαλείας". Ωστόσο, λόγω του χαμηλού επιπέδου του, το δίχτυ ασφαλείας ενδέχεται να εμφανίσει περιορισμένη χρησιμότητα σε περίπτωση σημαντικής κρίσης, δυσανάλογη προς τη σοβαρότητα των κινδύνων των πλεονασμάτων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η ΕΕ.

Σύσταση αριθ. 1

Η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει να εποπτεύει την εξέλιξη της αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, εφαρμόζοντας τα αναγκαία μέτρα ώστε η απορρύθμιση του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων να μην οδηγήσει στην εκ νέου δημιουργία μιας κατάστασης πλεονασματικής παραγωγής. Διαφορετικά, η επίτευξη του στόχου της Επιτροπής να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο ρύθμισης, τύπου δικτύου ασφαλείας, μπορεί να αποδειχθεί γρήγορα ανέφικτη.

Τιμή του γάλακτος

67. Ο καθορισμός τιμών αναφοράς και ποσοστώσεων κατέστησε εφικτή τη μεγάλη σταθερότητα των ονομαστικών τιμών κατά την τελευταία εικοσαετία. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη του πληθωρισμού, οι πραγματικές τιμές υπέστησαν σημαντική διάβρωση κατά το ίδιο χρονικό διάστημα και, στη συνέχεια, τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών μειώθηκαν σημαντικά. Οι παραγωγοί υφίστανται συνεχείς πιέσεις για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της παραγωγικότητας, και οι λιγότερο αποδοτικοί αποβάλλονται από την αγορά, παρότι το φαινόμενο αυτό μετριάστηκε σε ορισμένες περιπτώσεις με την κεφαλαιοποίηση των ποσοστώσεων. Η εξέλιξη των τιμών καταναλωτή του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων δεν αντικατοπτρίζει κατ’ ανάγκη τις μεταβολές των τιμών παραγωγού.

Σύσταση αριθ. 2

Το Συνέδριο, μολονότι αναγνωρίζει ότι η διαδικασία διαμόρφωσης των τιμών στον τομέα των τροφίμων είναι ιδιαίτερη πολύπλοκη, εκτιμά ότι πρέπει να παρακολουθείται τακτικά από την Επιτροπή. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι η συγκέντρωση των επιχειρήσεων μεταποίησης και διανομής δεν φέρνει τους παραγωγούς γάλακτος σε κατάσταση ουσιαστικής αποδοχής των τιμών και δεν περιορίζει τη δυνατότητα των τελικών καταναλωτών να επωφελούνται ισότιμα από τις μειώσεις των τιμών.

Εισόδημα των παραγωγών

68. Σε ένα πλαίσιο γενικευμένης υποβάθμισης του γεωργικού εισοδήματος, οι παραγωγοί γαλακτοκομικών προϊόντων διατήρησαν, κατά μέσο όρο, ένα εισόδημα ελαφρώς υψηλότερο εκείνου των λοιπών γεωργών. Στην πραγματικότητα, η διατήρηση του μέσου στατιστικού εισοδήματος των παραγωγών γάλακτος οφείλεται στη διαρθρωτική προσαρμογή. Η ΕΕ-15 απώλεσε το ήμισυ των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεών της στο διάστημα μεταξύ 1995 και 2007.

69. Αυτή η τάση συγκέντρωσης της παραγωγής αναμένεται να συνεχιστεί, ακόμη και να επιταχυνθεί, καθώς στις μειονεκτούσες περιοχές παρατηρείται μείωση ή εξαφάνιση της παραγωγής, ενώ στις περιοχές εντατικής γεωργίας παρατηρείται συγκέντρωση της παραγωγής. Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αποβεί αρνητική για το περιβάλλον καθώς και για τον κοινωνικό ιστό των μειονεκτουσών περιοχών, όπου η γαλακτοκομική παραγωγή είναι μία από τις σπάνιες εφικτές γεωργικές δραστηριότητες.

Σύσταση αριθ. 3

Όσον αφορά τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, τόσο η προηγούμενη πολιτική στήριξης των τιμών όσο και η παρούσα πολιτική άμεσης ενίσχυσης του εισοδήματος, είναι, στην πράξη, μη στοχοθετημένες πολιτικές, τόσο από εδαφική όσο και από κοινωνική πλευρά [70]. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της παραγωγής γάλακτος στη γεωργική οικονομία και τον αντίκτυπό της στην οργάνωση του αγροτικού χώρου, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να εμβαθύνει τον προβληματισμό σχετικά με τις στρατηγικές που πρέπει να εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση:

- των ειδικών προβλημάτων των περιοχών στις οποίες η παραγωγή γάλακτος είναι περισσότερο ευάλωτη, και ιδίως των ορεινών περιοχών,

- των περιβαλλοντικών συνεπειών της γεωγραφικής συγκέντρωσης της παραγωγής γάλακτος.

Ανταγωνιστικότητα στις παγκόσμιες αγορές

70. Το μερίδιο της ΕΕ στο παγκόσμιο εμπόριο γαλακτοκομικών προϊόντων συρρικνώνεται διαρκώς από το 1984. Ο στόχος επίτευξης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαίων παραγωγών γάλακτος βρίσκεται στο επίκεντρο της παρούσας εξέλιξης προς την ελευθέρωση του τομέα. Σύμφωνα με τις συμφωνίες του ΠΟΕ, οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων μειώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.

71. Στην πραγματικότητα, η παγκόσμια αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων αφορά κυρίως βασικά προϊόντα, όπως η σκόνη γάλακτος και το βούτυρο. Οι ευρωπαίοι παραγωγοί των εν λόγω προϊόντων υπήρξαν ανταγωνιστικοί στις παγκόσμιες αγορές μόνον όταν οι τιμές ήταν υψηλές. Εκτός των περιόδων αυτών, οι εξαγωγές τους πραγματοποιήθηκαν με τη βοήθεια του κοινοτικού προϋπολογισμού.

72. Μετά την έντονη αύξηση των τελευταίων ετών, η ζήτηση στην παγκόσμια αγορά έχει μειωθεί. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή ενεργοποίησε το 2009 εκ νέου το σύστημα των επιστροφών κατά την εξαγωγή, το ποσοστό των οποίων είχε μηδενιστεί το 2007. Ωστόσο, η λύση αυτή δεν θα ήταν πλέον εφικτή μεσοπρόθεσμα εάν οι συμφωνίες σχετικά με το παγκόσμιο εμπόριο, οι οποίες βρίσκονταν στο στάδιο της διαπραγμάτευσης, κατέληγαν στην κατάργηση των επιστροφών κατά την εξαγωγή. Η μελλοντική ανάπτυξη των εξαγωγών εξαρτάται από την εξέλιξη της παγκόσμιας ζήτησης και από την ικανότητα της βιομηχανίας της ΕΕ να την ικανοποιήσει.

Σύσταση αριθ. 4

Για τον ευρωπαϊκό τομέα γαλακτοκομικών προϊόντων, η παγκόσμια αγορά θα παραμείνει μια δευτερεύουσα αγορά, στην οποία θα μπορεί να έχει πρόσβαση μόνον σε περιόδους κατά τις οποίες οι παγκόσμιες τιμές είναι υψηλές. Μόνον οι παραγωγοί τυριών και άλλων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας θα μπορέσουν να διεκδικήσουν μερίδια αγοράς. Επομένως, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τον αναπροσανατολισμό της παραγωγής γάλακτος, κατά προτεραιότητα προς την ικανοποίηση των αναγκών της ευρωπαϊκής εγχώριας αγοράς και, συμπληρωματικά, προς την παραγωγή τυριών και άλλων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εξαγωγής χωρίς δημοσιονομικές ενισχύσεις.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 23ης Ιουλίου 2009.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Διεθνής Ομοσπονδία Γάλακτος, Production of cow milk, 2007 (Παραγωγή αγελαδινού γάλακτος, 2007), http://www.fil-idf.org. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Η γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Στατιστικά και οικονομικά στοιχεία για το έτος 2008.

[2] Ernst and Young, OCM viande bovine. Évaluation des mesures de marché dans le secteur de la viande bovine (ΚΟΑ βοείου κρέατος. Αξιολόγηση των μέτρων αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος), Τελική έκθεση, Δεκέμβριος 2007.

[3] Διεθνής Ομοσπονδία Γάλακτος, Production of cow milk, 2007 (Παραγωγή αγελαδινού γάλακτος, 2007), http://www.fil-idf.org.

[4] Eurostat, δεδομένα 2006.

[5] Σύμφωνα με το άρθρο 33 της συνθήκης ΕΚ, οι στόχοι της κοινής γεωργικής πολιτικής είναι οι εξής: α)αύξηση της παραγωγικότητας της γεωργίας με την ανάπτυξη της τεχνικής προόδου, με την εξασφάλιση της ορθολογικής ανάπτυξης της γεωργικής παραγωγής, καθώς και της άριστης χρησιμοποίησης των συντελεστών παραγωγής, ιδίως του εργατικού δυναμικού,β)εξασφάλιση, κατ’ αυτό τον τρόπο, ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου στον γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με την αύξηση του ατομικού εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία,γ)σταθεροποίηση των αγορών,δ)εξασφάλιση του εφοδιασμού,ε)διασφάλιση λογικών τιμών κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές.

[6] Το Συνέδριο εξέτασε το συγκεκριμένο ζήτημα, συγκεκριμένα, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 2/99 για την επίδραση της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ στον τομέα των σιτηρών (ΕΕ C 192 της 8.7.1999). Εξάλλου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, "τα κοινοτικά όργανα πρέπει (…) να προβαίνουν πάντοτε στον συμβιβασμό που μπορεί να είναι αναγκαίος λόγω των ενδεχομένων αντιφάσεων μεταξύ των κατ' ιδίαν αυτών στόχων και, εφόσον είναι αναγκαίο, να δίνουν σε κάποιον απ' αυτούς προσωρινά την προτεραιότητα που επιβάλλεται από τις πραγματικές ή οικονομικές περιστάσεις", απόφαση της 19ης Μαρτίου 1992 στην υπόθεση C-311/90, Jozef Hierl κατά Hauptzollamt Regensburg, σκέψη 13, Συλλογή 1992, σ. I-2061.

[7] Αιτιολογικές σκέψεις 3 και 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σ. 48) και αιτιολογικές σκέψεις 19, 36, 43 και 60 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα ("Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ") (ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1).

[8] Αιτιολογικές σκέψεις 2, 5, 9 και 25 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 και αιτιολογικές σκέψεις 10, 19, 43 και 60 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[9] Αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 και αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[10] Άρθρο 33, παράγραφος 2, στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ.

[11] Αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 και αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[12] Αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 και αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[13] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 804/68 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ L 90 της 1.4.1984, σ. 10).

[14] Ο μηχανισμός στήριξης των τιμών αποδυναμώθηκε με την κατάργηση της ενδεικτικής τιμής του γάλακτος, με τη μείωση των τιμών παρέμβασης, με την αύξηση των εθνικών ποσοστώσεων κατά 1,5 % καθώς και με τη σταδιακή μείωση της εισφοράς που καταβάλλεται από τους παραγωγούς σε περίπτωση υπέρβασης της ποσόστωσης.

[15] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[16] Η ΚΟΑ στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων περιλάμβανε αρχικώς έναν μηχανισμό εισφοράς κατά την εισαγωγή βασιζόμενο σε μια "τιμή κατωφλίου". Το σύστημα αυτό εγκαταλείφθηκε το 1995 (συμφωνίες της GATT της 15ης Δεκεμβρίου 1993) και αντικαταστάθηκε με σταθερούς τελωνειακούς δασμούς.

[17] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 (ΕΕ L 270 της 21.10.2003, σ. 1), άρθρα 95 έως 97.

[18] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 47, παράγραφος 2.

[19] Εκτός από τη Μάλτα και τη Σλοβενία, χώρες οι οποίες επέλεξαν την εφαρμογή, από το 2007, του κανονικού καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης, σε περιφερειακή κλίμακα.

[20] Απαντήσεις της Επιτροπής στην ειδική έκθεση αριθ. 6/2001 σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος.

[21] Δαπάνες των κονδυλίων του προϋπολογισμού 050212, 05030216 και 05030217.

[22] Το 2004, ο ΟΟΣΑ είχε διαπιστώσει ότι η επιδότηση των γαλακτοκομικών προϊόντων μείωνε αναπόφευκτα την "ευημερία" των φορολογούμενων πολιτών. Βλέπε "Analyse de la réforme de la PAC de 2003" (Ανάλυση της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ του 2003), ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2004.

[23] Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στους ακόλουθους οργανισμούς:

- την Ευρωπαϊκή Γαλακτοκομική Ένωση (EDA), η οποία εκπροσωπεί τα συμφέροντα της ευρωπαϊκής γαλακτοβιομηχανίας στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, καθώς και σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου ή η επιτροπή του Codex Alimentarius,

- COPA-COGECA. Η Επιτροπή των Επαγγελματικών Γεωργικών Οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (COPA) και η Γενική Επιτροπή Γεωργικής Συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (COGECA) εκπροσωπούν τα πολιτικά συμφέροντα των ευρωπαϊκών συνεταιρισμών και των γεωργών στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

- το Institut für Ökonomie der Ernährungswirtschaft (Ίδρυμα για την οικονομία του τομέα γεωργικών προϊόντων διατροφής),

- το IFCN (International Farm Comparison Network, διεθνές δίκτυο σύγκρισης των εκμεταλλεύσεων),

- τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).Οιελεγκτές συμμετέσχαν επίσης σε δύο σεμινάρια με θέμα το μέλλον του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, και συγκεκριμένα το International Management Forum Milk (διεθνές φόρουμ διαχείρισης του γάλακτος) (Ρίγα) και το World Dairy Summit (παγκόσμια σύνοδος κορυφής για το γάλα) 2007 (Δουβλίνο), καθώς και στις συνόδους ενημέρωσης και διαβούλευσης που διοργάνωσε η Επιτροπή στο πλαίσιο του διαγνωστικού ελέγχου της μεταρρυθμισμένης ΚΓΠ το 2008.

[24] Ωστόσο, η Δανία υποχρησιμοποίησε την ποσόστωσή της κατά την περίοδο εμπορίας 2007/2008.

[25] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI, Situation et perspectives du secteur laitier. PAC 2000 (Κατάσταση και προοπτικές του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων. ΚΓΠ 2000), έγγραφο εργασίας, Απρίλιος 1997. AND-International/ABTQ. Αξιολόγηση της ΚΟΑ "Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα" και του κανονισμού για τις "ποσοστώσεις", τελική έκθεση, Μάρτιος 2002.

[26] Ειδική έκθεση αριθ. 6/2001 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος (ΕΕ C 305 της 30.10.2001).

[27] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, "Έκθεση σχετικά με τις γαλακτοκομικές ποσοστώσεις", έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, SEC (2002) 789 τελικό της 10.7.2002).

[28] Απαντήσεις της Επιτροπής στην ειδική έκθεση αριθ. 6/2001 σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος.

[29] Αιτιολογικές σκέψεις 19, 43 και 60 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[30] Ονομαστικές τιμές ή τρέχουσες τιμές: συμπεριλαμβανομένου του νομισματικού πληθωρισμού· πραγματικές τιμές: μη συμπεριλαμβανομένου του νομισματικού πληθωρισμού.

[31] Η μεταβλητότητα των τιμών εμφανίζει τάση μείωσης σε ένα σύστημα που ρυθμίζεται βάσει ποσοστώσεων: βλέπε ιδίως Boussard, J.M., "Price risk management instruments in agricultural and other unstable markets" (Μέσα διαχείρισης του κινδύνου των τιμών σε γεωργικές και άλλες ασταθείς αγορές), FEA Thursday seminar, Σάο Πάολο, Οκτώβριος 2003.

[32] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Στατιστικά στοιχεία της επιτροπής διαχείρισης γάλακτος, δεδομένα που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη ( 22 Ιανουαρίου 2009).

[33] Δεδομένου ότι στην παραγωγή γάλακτος, οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των τιμών αντικατοπτρίζουν τις εποχιακές μεταβολές, χρησιμοποιούμε ως δείκτη της σταθερότητας στα κράτη μέλη την εξέλιξη της μέσης ετήσιας τιμής παραγωγού. Ωστόσο, οι τιμές σε απόλυτους όρους που διαβιβάστηκαν στην Eurostat από τα κράτη μέλη δεν είναι εξίσου αξιόπιστες και δεν επιτρέπουν τον υπολογισμό μιας σταθμισμένης μέσης τιμής στατιστικά αντιπροσωπευτικής. Για τον λόγο αυτό, η εξέλιξη των τιμών στην ΕΕ συντίθεται στην προκειμένη περίπτωση σταθμίζοντας τους δείκτες των σημαντικότερων κρατών μελών από πλευράς παραγωγής.

[34] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI, "Les conséquences de l’évolution des prix des produits agricoles sur les consommateurs" (Οι συνέπειες της εξέλιξης των τιμών των γεωργικών προϊόντων για τους καταναλωτές), έγγραφο CM/WM/PB D(2007) 34703 της 13.11.2007.

[35] Η συγκρισιμότητα των δεδομένων δεν είναι απόλυτη: στη γραφική απεικόνιση 8 παρουσιάζεται η εξέλιξη της τιμής που καταβάλλεται στους παραγωγούς στα πέντε κράτη μέλη που είναι οι σημαντικότεροι παραγωγοί της ΕΕ-15. Η γραφική απεικόνιση 11, εκτός από το γεγονός ότι περιλαμβάνει δεδομένα που αφορούν τα αβγά, αναφέρεται στην κατανάλωση του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ, του οποίου το μέγεθος και η δομή εξελίχθηκαν σημαντικά κατά την υπό εξέταση περίοδο.

[36] Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων συνδέει τρεις οικονομικούς τομείς: τη γεωργία, τον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής και τον τομέα της διανομής.

[37] Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη στο Βέλγιο, "η γεωργική τιμή αντιπροσωπεύει μόνο το ποσοστό μεταξύ του 30 και του 40 % της τιμής καταναλωτή για τα γαλακτοκομικά προϊόντα", ("Évolution récente des prix et des coûts dans la filière du lait") (Τελευταία εξέλιξη τιμών και δαπανών στον γαλακτοκομικό τομέα), Service public fédéral Économie, Βρυξέλλες, 2008. Σύμφωνα με άλλες πηγές, το ποσοστό πλησιάζει το 50 % για τα τυριά τύπου Gouda ή Cheddar (βλέπε, συγκεκριμένα, Ευρωπαϊκή Επιτροπή) "Les conséquences dans l’évolution des prix des produits agricoles sur les consommateurs, σ. 22") (Οι επιπτώσεις της εξέλιξης των τιμών των γεωργικών προϊόντων στους καταναλωτές).

[38] Ο συνολικός κύκλος εργασιών των 15 σημαντικότερων παραγόντων της ευρωπαϊκής διανομής μεγάλης κλίμακας αντιστοιχεί περίπου στο 77 % της ευρωπαϊκής αγοράς ειδών διατροφής. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, "Η αγροτική ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Στατιστικές και οικονομικές πληροφορίες – Έκθεση 2008".

[39] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Οι τιμές των τροφίμων στην Ευρώπη, COM(2008) 821 τελικό της 9.12.2008.

[40] Gouin D.-M., "La gestion de l’ofELe dans le secteur laitier, un mode de régulation toujours pertinent" (Η διαχείριση της προσφοράς στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων: ένας πάντοτε πρόσφορος τρόπος ρύθμισης), Πανεπιστήμιο Laval, Μάιος 2006.

[41] Τα δεδομένα όμως του ΔΓΛΠ δεν είναι αντιπροσωπευτικά μόνο του συνόλου του κλάδου, καθώς οι ειδικευμένες γαλακτοπαραγωγικές εκμεταλλεύσεις που είναι εγγεγραμμένες στο ΔΓΛΠ δεν αντιστοιχούν παρά στο 60 % και το 25 % των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων που εκτρέφουν τουλάχιστον μία αγελάδα γαλακτοπαραγωγής αντίστοιχα στην ΕΕ-15 και στην ΕΕ-25. Το 2006, οι ειδικευμένες γαλακτοπαραγωγικές εκμεταλλεύσεις που εκπροσωπούνταν από το ΔΓΛΠ κάλυπταν το 78 % των ειδικευμένων γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων της ΕΕ-25 (σύμφωνα με την έρευνα της Eurostat του 2007 για τις διαρθρώσεις).

[42] ΔΓΛΠ, OTEX 41 (Βοοειδή-γάλα). Βλέπε επίσης, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ AGRI G3, "Milk margins in the European Union" (Περιθώρια κέρδους του γάλακτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση), 2004.

[43] Οι ενισχύσεις που καταχωρίζονται στη μεταβλητή SE 605 του ΔΓΛΠ καλύπτουν όλα τα είδη των ενισχύσεων, ευρωπαϊκής ή εθνικής προέλευσης, του πρώτου ή του δεύτερου πυλώνα της ΚΓΠ, συνδεδεμένες ή αποσυνδεδεμένες, με εξαίρεση τις επιδοτήσεις επενδύσεων.

[44] Eurostat, "Vaches laitières – Nombre d'exploitations et effectif selon la SAU et l'effectif de vaches laitières de l'exploitation en 2005" ( Αγελάδες γαλακτοπαραγωγής – Αριθμός εκμεταλλεύσεων και αριθμός ζώων ανάλογα με τη ΧΓΕ και τον αριθμό αγελάδων γαλακτοπαραγωγής της εκμετάλλευσης το 2005).

[45] FAO, "Perspectives de l’alimentation" (Διατροφικές προοπτικές), Ιούνιος 2008 και Νοέμβριος 2008.

[46] Πηγή: ZMP.

[47] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποσπάσματα από διάφορες εκθέσεις με τίτλο "Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση". Όσον αφορά τον πίνακα 3, πρέπει να σημειωθεί ότι η εξέλιξη των γαλακτοκομικών προϊόντων από την πλευρά της ΕΕ στο παγκόσμιο εμπόριο, επηρεάστηκε από τις διαδοχικές διευρύνσεις της Ένωσης.·Κάθε διεύρυνση αύξησε αυτόματα τον όγκο του ενδοκοινοτικού εμπορίου και μείωσε τον όγκο των εξαγωγών.

[48] Αιτιολογική σκέψη 77 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[49] Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει, κυρίως, τη σκόνη πλήρους γάλακτος, τα συμπυκνώματα γάλακτος, το γάλα κατανάλωσης και τα νωπά γαλακτοκομικά προϊόντα.

[50] Ίδρυμα οικονομικής βιομηχανίας (Institut d’économie industrielle, IDEI, Πανεπιστήμιο Toulouse), "Analyse économique des impacts de la sortie du système de quotas laitiers dans l’UE" (Οικονομική ανάλυση των συνεπειών της εξόδου από το σύστημα ποσοστώσεων γάλακτος στην ΕΕ), Μάρτιος 2008, σ. 5.

[51] Κατ’ εφαρμογή της πολιτικής "επιτροπολογίας", η Επιτροπή διαχειρίζεται την πολιτική στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων σε συνεργασία με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της επιτροπής διαχείρισης γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων.

[52] Για το βούτυρο, μείωση κατά 7 % τον Ιούλιο του 2004, κατά 7,5 % τον Ιούλιο του 2005, κατά 8,1 % τον Ιούλιο του 2006 και κατά 5,1 % τον Ιούλιο του 2007. Για τη σκόνη γάλακτος, μείωση κατά 5 % τον Ιούλιο του 2004, κατά 5,3 % τον Ιούλιο του 2005 και κατά 5,5 % τον Ιούλιο του 2006.

[53] Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, "Κατάσταση της αγοράς στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων", COM(2007) 800 τελικό.

[54] Συμφωνία για τον διαγνωστικό έλεγχο, 20 Νοεμβρίου 2008, http://ec.europa.eu/agriculture/healthcheck.

[55] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 248/2008 του Συμβουλίου, της 17ης Μαρτίου 2008, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 όσον αφορά τις εθνικές ποσοστώσεις για το γάλα (ΕΕ L 76 της 19.3.2008, σ. 6).

[56] Η χαλάρωση του περιορισμού που αφορά τις λιπαρές ουσίες θα ισοδυναμούσε με αύξηση από 1,5 έως 1,7 % της κοινοτικής ποσόστωσης γάλακτος (παραδείγματος χάριν +0,9 % για τη Γαλλία, +2,2 % για τη Δανία, +3,4 % για τις Κάτω Χώρες), Chambres d’agriculture de Normandie (Γεωργικά επιμελητήρια Νορμανδίας), "Bilan de santé de la PAC – Expertise technique" (Διαγνωστικός έλεγχος της ΚΓΠ – Τεχνική εμπειρογνωμοσύνη), Νοέμβριος 2008.

[57] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, "CAP Health Check, Impact Assessment Note no6" (Διαγνωστικός έλεγχος της ΚΓΠ, Αξιολόγηση αντικτύπου, Σημείωμα αριθ. 6), έγγραφο D(2008) MK / 15332 της 20ής Μαΐου 2008.

[58] Ίδρυμα οικονομικής βιομηχανίας (Institut d’économie industrielle, IDEI), Πανεπιστήμιο Toulouse), "Analyse économique des impacts de la sortie du système de quotas laitiers dans l’UE" (Οικονομική ανάλυση των συνεπειών της εξόδου από το σύστημα ποσοστώσεων γάλακτος στην ΕΕ), Μάρτιος 2008.ΟΟΣΑ, Διεύθυνση τροφίμων, γεωργίας και αλιείας και Διεύθυνση συναλλαγών, "An analysis of dairy policy reform and trade liberalisation. Trade and economic effects of milk quota systems" (Ανάλυση της μεταρρύθμισης των πολιτικών στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και της ελευθέρωσης των συναλλαγών γαλακτοκομικών προϊόντων. Εμπορικές και οικονομικές συνέπειες των καθεστώτων ποσοστώσεων γάλακτος).COM/AGR/TD/WP(2004)19/FINAL. http://www.oecd.org/dataoecd/1/37/34456378.pdf. Langley, S., Somwaru, A., και Normile, M.A., USDA, "Trade liberalization in international dairy markets. Estimated impacts" (Ελευθέρωση του εμπορίου στις διεθνείς αγορές γαλακτοκομικών προϊόντων), Economic report research αριθ. 16, Φεβρουάριος 2006.Σύμπραξη INRA-Πανεπιστήμιο Wageningen, "Study on the impact of future options for the Milk Quota system and the common market organisation for milk and milk products" (Μελέτη σχετικά με τις συνέπειες των μελλοντικών επιλογών όσον αφορά το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος και την κοινή οργάνωση αγοράς γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων), Ιούνιος 2002.INRA-ESR, "Quelle politique laitière pour l’Europe? Sortir du régime des quotas laitiers? Paramètres à considérer et illustration dans le cas ELançais", (Ποια πολιτική στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων για την Ευρώπη; Έξοδος από το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος; Παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη και εφαρμογή στην περίπτωση της Γαλλίας), Ημερίδα για το γάλα του τμήματος Αγροτικής Оικονομίας και Κοινωνιολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Γεωπονικής Έρευνας (INRA) της Γαλλίας, Παρίσι, 8 Οκτωβρίου 2001.

[59] Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αύξηση κατά 1 % της παραγωγής γάλακτος συνεπάγεται μείωση των τιμών παραγωγού κατά 3 έως 4 % (βλέπε Ίδρυμα Οικονομικής Βιομηχανίας, "Οικονομική ανάλυση των επιπτώσεων της κατάργησης του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος στην ΕΕ", σ. 47.

[60] Ο ευρωπαϊκός τομέας γαλακτοκομικών προϊόντων είναι ιδιαίτερα πολύπλοκος και η εξέλιξή του εξαρτάται από πλήθος παραμέτρων, οι συνδυασμένες συνέπειες των οποίων είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Ακόμη και σε επίπεδο μεγάλων τάσεων, τα μοντέλα μπορεί να αποδειχθούν εσφαλμένα, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι τιμές δεν εξελίχθηκαν όπως είχε προβλεφθεί μετά τη μεταρρύθμιση του 2003.

[61] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών – Οι τιμές των τροφίμων στην Ευρώπη, COM(2008) 821 τελικό της 9.12.2008.

[62] Συντελεστές ισοδυναμίας: 1 kg για 20,5 λίτρα (βούτυρο) και 1 kg για 11 λίτρα (αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη).

[63] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, "Development in the structure of the agricultural sector" (Εξελίξεις στη δομή του γεωργικού τομέα), TV D(2007) της 27ης Μαρτίου 2007.

[64] Chatellier, V., και Delattre, F., Les soutiens directs et le découplage dans les exploitations agricoles de montagne (Άμεσες ενισχύσεις και αποσύνδεση στις ορεινές γεωργικές εκμεταλλεύσεις), Économie rurale αριθ. 288/Ιούλιος-Αύγουστος 2005.

[65] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Η αγροτική ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Στατιστικές και οικονομικές πληροφορίες – Έκθεση 2008, Δεκέμβριος 2008.

[66] Στα νέα κράτη μέλη, οι πολύ μικροί κτηνοτρόφοι, οι οποίοι μπόρεσαν να ενσωματωθούν στην αγορά αποκτώντας ποσοστώσεις γάλακτος, κινδυνεύουν να είναι οι πρώτοι που θα θιγούν από μια μείωση των τιμών.

[67] Απαντήσεις της Επιτροπής στην ειδική έκθεση αριθ. 6/2001 σχετικά με το καθεστώς των ποσοστώσεων γάλακτος.

[68] Απόφαση 2009/61/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, για την τροποποίηση της απόφασης 2006/144/ΕΚ σχετικά με τις κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη (περίοδος προγραμματισμού 2007 έως 2013) (ΕΕ L 30 της 31.1.2009, σ. 112).

[69] Όταν η αύξηση της παραγωγής δεν συνοδεύεται πλέον από μείωση του μέσου κόστους παραγωγής παρατηρείται έλλειψη αποδοτικότητας κλίμακας. Κάτι τέτοιο συμβαίνει όταν η προσφορά ορισμένων συντελεστών παραγωγής είναι σταθερή και δεν είναι εύκολο να αναβιβαστεί στο αναγκαίο επίπεδο για την επίτευξη αποδοτικότητας. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε αδυναμίες του επιχειρησιακού περιβάλλοντος (κλιματικές συνθήκες και τοπογραφία) ή σε έλλειψη αποδοτικότητας ενός φορέα εκμετάλλευσης σε σύγκριση με τους άλλους. Βλέπε MacDonald, James M., O’Donoghue, Erik J., McBride, William D., Nehring, Richard F., Sandretto, Carmen L. και Mosheim, Roberto, "Profits, costs and the changing structure of dairy farming" (Κέρδη, κόστος και η μεταβαλλόμενη δομή της γαλακτοπαραγωγικής κτηνοτροφίας), Υπουργείο Γεωργίας Ηνωμένων Πολιτειών. Economic Research Report αριθ. 47, Σεπτέμβριος 2007.

[70] Με την καθιέρωση του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης το 2005, τα κράτη μέλη είχαν μεγαλύτερη δυνατότητα να εστιάζουν τη χορήγηση άμεσων ενισχύσεων σε ορισμένα εδάφη, εφαρμόζοντας το περιφερειακό μοντέλο. Εντούτοις, στην πράξη, η αποσύζευξη της πριμοδότησης γαλακτοπαραγωγής και των επιπρόσθετων πληρωμών δεν προκάλεσε κανέναν αναπροσανατολισμό της υποστήριξης όσον αφορά στους γαλακτοπαραγωγούς που είχαν εγκατασταθεί σε μειονεκτούσες περιοχές. Η αποσύζευξη μεταφράστηκε σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-15, είτε ως χορήγηση ενός συγκεκριμένου δικαιώματος στους κατόχους ποσοστώσεων γάλακτος, είτε ως αύξηση της μοναδιαίας αξίας των υφιστάμενων δικαιωμάτων ενίσχυσης, τα οποία κατέχουν ήδη οι δικαιούχοι των ποσοστώσεων.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΕ

Πηγές: (1) Cronos, (2) Επιτροπή: απαντήσεις των κρατών μελών στο τριμηνιαίο ερωτηματολόγιο, και (3) Επιτροπή: μηνιαία στοιχεία για τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, Ιανουάριος 2009.

(σε χιλιάδες τόνους) |

| 1984 EE-15 (1) | 1994 EE-15 (1) | 2004 EE-25 (2) | 2008 EE-27 (2) |

Παραγωγή αγελαδινού γάλακτος | 136247 | 120179 | 136752 | 150647 |

Παραδόσεις | 123588 (91 %) | 111515 (93 %) | 124928 (91 %) | 134346 (89 %) |

Παραγωγή γάλακτος κατανάλωσης | 26449 | 30320 | 31942 | 32120 |

Παραγωγή βουτύρου | | | | |

Βιομηχανικής παραγωγής | 2622 | 1799 | 1979 | 2072 |

Σύνολο | 2 657 | 1 817 | 2 015 | 2 167 |

Κατανάλωση βουτύρου | 1893 | n.d. | 1973 | 1882 |

Παραγωγή τυριών | | | | |

Βιομηχανικής παραγωγής (αγελαδινό) | 4508 | 5650 | 7399 | 8163 |

Σύνολο | 4 882 | 6 168 | 8 341 | 9 547 |

Κατανάλωση τυριών | 4201 | n.d. | 8024 | 7748 |

Παραγωγή γάλακτος σε σκόνη | | | | |

Αποκορυφωμένο | 2364 | 1232 | 891 | 928 |

Ημιαποκορυφωμένο + Πλήρες | 867 | 1 001 | 870 | 864 |

Βουτυρόγαλα σε σκόνη | 52 | 52 | 73 | 70 |

Σύνολο | 3283 | 2285 | 1834 | 1862 |

Κατανάλωση αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη | n.d. | n.d. | n.d. | 660 (3) |

Παραγωγή συμπυκνωμένου γάλακτος | 1645 | 1284 | 1188 | 1138 |

Παραγωγή καζεΐνης και καζεϊνικών αλάτων | 127 | 111 | 122 | 137 |

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ

Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, βάσει δεδομένων της Eurostat.

| Αριθμός αγελάδων (1 000) | Αριθμός γαλακτοπαραγωγών (1 000) | | Μέσο μέγεθος του ζωικού κεφαλαίου (αγελάδες ανά κάτοχο εκμετάλλευσης) | Απόδοση ανά αγελάδα (kg) |

1985 | 1995 | 2005 | 2007 | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 | | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 | 1985 | 1995 | 2005 | 2007 |

Βέλγιο | 951,19 | 683,80 | 549,33 | 523,70 | 44,58 | 22,05 | 15,18 | 13,32 | | 21,34 | 31,02 | 36,19 | 39,32 | 3990,79 | 4935,65 | 5622,55 | 5490,44 |

Δανία | 913,00 | 714,00 | 564,27 | 545,42 | 31,77 | 16,39 | 6,51 | 5,38 | | 28,74 | 43,56 | 86,73 | 101,38 | 5584,88 | 6544,82 | 8218,64 | 8137,21 |

Γερμανία | μ.δ. | 5229,40 | 4235,96 | 4076,38 | 369,00 | 209,42 | 110,37 | 101,07 | | μ.δ. | 24,97 | 38,38 | 40,33 | μ.δ. | 5470,42 | 6833,09 | 6721,96 |

Ελλάδα | 218,91 | 185,00 | 167,92 | 150,00 | 73,42 | 28,00 | 9,78 | μ.δ. | | 2,98 | 6,61 | 17,17 | μ.δ. | 3499,34 | 4127,03 | 5000,00 | 4819,40 |

Ισπανία | 1880,20 | 1281,00 | 1001,92 | 903,00 | μ.δ. | 114,60 | 42,39 | 37,29 | | μ.δ. | 11,18 | 23,64 | 24,22 | μ.δ. | 4800,62 | 6445,73 | μ.δ. |

Γαλλία | 6506,10 | 4700,40 | 3883,84 | 3758,50 | 328,70 | 158,57 | 103,85 | 93,12 | | 19,79 | 29,64 | 37,40 | 40,36 | μ.δ. | 5406,56 | 6334,43 | 6344,43 |

Ιρλανδία | 1495,20 | 1220,79 | 1081,96 | 1058,21 | 76,70 | 42,10 | 23,82 | 21,32 | | 19,49 | 29,00 | 45,42 | 49,63 | 3894,13 | 4380,03 | 4631,79 | 6111,47 |

Ιταλία | 2804,00 | 2080,00 | 1860,18 | 1890,91 | 337,69 | 113,19 | 61,02 | 62,79 | | 8,30 | 18,38 | 30,48 | 30,11 | μ.δ. | 5046,73 | 5958,20 | 5581,96 |

Λουξεμβούργο | 70,29 | 47,75 | 39,34 | 40,04 | 2,31 | 1,42 | 0,97 | 1,09 | | 30,42 | 33,63 | 40,72 | 36,73 | 4278,84 | 5625,13 | 6567,08 | 6450,25 |

Κάτω Χώρες | 2333,00 | 1777,00 | 1433,20 | 1468,30 | 61,31 | 40,06 | 23,53 | 24,51 | | 38,06 | 44,36 | 60,91 | 59,91 | 5379,34 | 6356,22 | 7298,47 | 7247,40 |

Αυστρία | μ.δ. | 706,49 | 535,79 | 521,68 | μ.δ. | 90,73 | 54,58 | 49,45 | | μ.δ. | 7,79 | 9,82 | 10,55 | μ.δ. | 4173,02 | 5826,32 | 5074,15 |

Πορτογαλία | μ.δ. | 384,00 | 287,29 | 272,66 | μ.δ. | 86,00 | 15,86 | 13,50 | | μ.δ. | 4,47 | 18,11 | 20,20 | μ.δ. | 4583,33 | 6361,56 | μ.δ. |

Φινλανδία | μ.δ. | 402,30 | 318,76 | 296,07 | μ.δ. | 32,36 | 16,94 | 14,39 | | μ.δ. | 12,43 | 18,82 | 20,57 | μ.δ. | 8212,78 | 7775,04 | 7744,07 |

Σουηδία | μ.δ. | 481,70 | 393,26 | 369,65 | μ.δ. | 17,74 | 8,55 | 7,10 | | μ.δ. | 27,15 | 46,01 | 52,06 | μ.δ. | 6859,04 | 8206,20 | 8163,25 |

Ηνωμένο Βασίλειο | 3256,47 | 2631,93 | 2065,07 | 1978,00 | 52,88 | 36,68 | 26,31 | 28,14 | | 61,58 | 71,76 | 78,49 | 70,29 | 4956,41 | 5578,63 | 7073,20 | 6899,29 |

EE-15 | | 22525,56 | 18418,09 | 17852,52 | | 1009,32 | 519,65 | 472,47 | | | 22,32 | 35,44 | 35,24 | 4486,21 | 5396,16 | 6549,51 | μ.δ. |

| | | | | | | | | | | | | | | | | |

Τσεχική δημοκρατία | μ.δ. | 713,00 | 440,50 | 416,52 | μ.δ. | μ.δ. | 6,78 | 5,62 | | μ.δ. | μ.δ. | 64,97 | 74,11 | μ.δ. | 4378,58 | 6434,91 | 6002,75 |

Εσθονία | μ.δ. | 185,40 | 115,23 | 107,84 | μ.δ. | μ.δ. | 9,21 | 6,08 | | μ.δ. | μ.δ. | 12,51 | 17,74 | μ.δ. | 3812,84 | 5927,50 | 5705,22 |

Κύπρος | μ.δ. | 29,50 | 24,25 | 23,70 | μ.δ. | μ.δ. | 0,24 | 0,24 | | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 98,75 | μ.δ. | 4711,86 | 5990,65 | 6079,32 |

Λεττονία | μ.δ. | 291,90 | 172,36 | 182,32 | μ.δ. | μ.δ. | 50,90 | 43,69 | | μ.δ. | μ.δ. | 3,39 | 4,17 | μ.δ. | 3233,64 | 4356,37 | 3496,12 |

Λιθουανία | μ.δ. | 586,00 | 493,89 | 398,37 | μ.δ. | μ.δ. | 170,79 | 123,17 | | μ.δ. | μ.δ. | 2,89 | 3,23 | μ.δ. | 3087,88 | 4450,42 | 3330,36 |

Ουγγαρία | μ.δ. | 390,00 | 286,83 | 265,43 | μ.δ. | μ.δ. | 16,25 | 12,17 | | μ.δ. | μ.δ. | 17,65 | 21,81 | μ.δ. | 5054,95 | 6767,51 | 5442,59 |

Μάλτα | μ.δ. | μ.δ. | 7,27 | 8,08 | μ.δ. | μ.δ. | 0,15 | 0,19 | | μ.δ. | μ.δ. | 49,12 | 42,53 | μ.δ. | μ.δ. | 5296,30 | 5340,79 |

Πολωνία | μ.δ. | μ.δ. | 2853,74 | 2767,78 | μ.δ. | μ.δ. | 727,10 | 651,05 | | μ.δ. | μ.δ. | 3,92 | 4,25 | μ.δ. | μ.δ. | 4328,07 | 3266,12 |

Σλοβενία | μ.δ. | μ.δ. | 130,68 | 124,19 | μ.δ. | μ.δ. | 19,71 | 19,20 | | μ.δ. | μ.δ. | 6,63 | 6,47 | μ.δ. | μ.δ. | 5479,59 | 4525,34 |

Σλοβακία | μ.δ. | μ.δ. | 193,20 | 177,22 | μ.δ. | μ.δ. | 13,46 | 11,54 | | μ.δ. | μ.δ. | 14,35 | 15,36 | μ.δ. | μ.δ. | 5538,47 | 5350,83 |

EE-10 | | | 4717,95 | 4471,45 | | | 1014,58 | 872,95 | | | | 4,63 | 5,10 | | 3958,77 | 4830,06 | 3866,06 |

| | | | | | | | | | | | | | | | | |

Βουλγαρία | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 335,90 | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 2219,41 |

Ρουμανία | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 1572,90 | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 1012,40 | | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 1,55 | μ.δ. | μ.δ. | μ.δ. | 1168,03 |

EE-2 | | | | 1908,80 | | | | | | | | | | | | | 1353,04 |

--------------------------------------------------