Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 287, παράγραφοι 1 και 4, της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των άρθρων 129 και 143 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1525/2007 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2007, καθώς και των άρθρων 139 και 156 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 215/2008 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2008, για τον δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στο δέκατο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης,

το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά τη συνεδρίασή του της 9ης Σεπτεμβρίου 2010, ενέκρινε τις

ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ

του για το οικονομικό έτος 2009.

Οι εκθέσεις, συνoδευόμενες από τις απαντήσεις των οργάνων στις παρατηρήσεις τoυ Συνεδρίoυ, διαβιβάστηκαν στις αρμόδιες για την απαλλαγή αρχές και στα λοιπά όργανα.

Τα μέλη του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι:

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA (Πρόεδρος), Hubert WEBER, Maarten B. ENGWIRDA, David BOSTOCK, Morten Louis LEVYSOHN, Ιωάννης ΣΑΡΜΑΣ, Igors LUDBORŽS, Jan KINŠT, Kersti KALJULAID, Κίκης ΚΑΖΑΜΙΑΣ, Massimo VARI, Juan RAMALLO, Olavi ALA-NISSILÄ, Lars HEIKENSTEN, Karel PINXTEN, Ovidiu ISPIR, Nadejda SANDOLOVA, Michel CRETIN, Harald NOACK, Henri GRETHEN, Eoin O'SHEA, Szabolcs FAZAKAS, Louis GALEA, Ladislav BALKO, Augustyn KUBIK, Milan Martin CVIKL, Rasa BUDBERGYTĖ.

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

2010/C 303/01

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Γενική εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Εξωτερική βοήθεια, ανάπτυξη και διεύρυνση

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή

Ειδικά χαρακτηριστικά της ομάδας πολιτικής

EuropeAid

ΓΔ RELEX

ΓΔ ELARG

ΓΔ ECHO

Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου

Κανονικότητα των πράξεων

Αποτελεσματικότητα των συστημάτων

EuropeAid

ΓΔ RELEX

ΓΔ ELARG

ΓΔ ECHO

Αξιοπιστία των θέσεων της Επιτροπής

Συμπεράσματα και συστάσεις

Παρακολούθηση της ειδικής έκθεσης αριθ. 3/2006 σχετικά με την ανθρωπιστική βοήθεια που χορήγησε η Επιτροπή ανταποκρινόμενη στις ανάγκες που προκλήθηκαν από το τσουνάμι

Εισαγωγή

Παρακολούθηση των συστάσεων

Συμπεράσματα

Παρακολούθηση της ειδικής έκθεσης αριθ. 6/2006 σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη που αναπτύσσει η Επιτροπή

Εισαγωγή

Παρακολούθηση των συστάσεων

Συμπεράσματα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6.1. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζεται η ειδική εκτίμηση του Συνεδρίου σχετικά με την ομάδα πολιτικής Εξωτερική βοήθεια, Ανάπτυξη και Διεύρυνση, η οποία περιλαμβάνει τους ακόλουθους τομείς πολιτικής: 19 — Εξωτερικές σχέσεις, 21 — Ανάπτυξη και σχέσεις με τα κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) (1), 22 — Διεύρυνση και 23 — Ανθρωπιστική βοήθεια. Στον πίνακα 6.1 παρέχονται βασικά πληροφοριακά στοιχεία για τις καλυφθείσες δραστηριότητες και την εκτέλεση των δαπανών του 2009. Πίνακας 6.1 — Εξωτερική βοήθεια, Ανάπτυξη και Διεύρυνση — Βασικά πληροφοριακά στοιχεία (εκατ. ευρώ) Τίτλος του προϋπολογισμού Τομέας πολιτικής Περιγραφή Πληρωμές 2009 Μορφή διαχείρισης του προϋπολογισμού 19 Εξωτερικές σχέσεις Διοικητικές δαπάνες 415 Άμεση κεντρική Πολυμερείς σχέσεις, συνεργασία με τρίτες χώρες στους τομείς μετανάστευσης και ασύλου και γενικά θέματα εξωτερικών σχέσεων 60 Άμεση κεντρική Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας 316 Έμμεση κεντρική (16) / από κοινού Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (EIDHR) 123 Άμεση κεντρική Σχέσεις και συνεργασία με τρίτες βιομηχανικές χώρες 16 Άμεση κεντρική Αντιμετώπιση κρίσεων και παγκόσμιες απειλές κατά της ασφάλειας 215 Άμεση κεντρική Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και σχέσεις με τη Ρωσία 1 469 Άμεση κεντρική / αποκεντρωμένη Σχέσεις με τη Λατινική Αμερική 308 Άμεση κεντρική / αποκεντρωμένη Σχέσεις με τα κράτη της Ασίας, της Κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής 727 Άμεση κεντρική / αποκεντρωμένη / από κοινού Στρατηγική και συντονισμός πολιτικής 24 Άμεση κεντρική 3 673 21 Ανάπτυξη και σχέσεις με τα κράτη ΑΚΕ Διοικητικές δαπάνες 349 Άμεση κεντρική Επισιτιστική ασφάλεια 673 Άμεση κεντρική Μη κρατικοί φορείς στην ανάπτυξη 181 Άμεση κεντρική Περιβάλλον και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας 81 Άμεση κεντρική Ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη 113 Άμεση κεντρική / από κοινού Γεωγραφική συνεργασία με τα κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) 256 Άμεση κεντρική / αποκεντρωμένη / από κοινού Δράσεις αναπτυξιακής συνεργασίας και προγράμματα ad-hoc 30 Άμεση κεντρική Στρατηγική και συντονισμός πολιτικής 15 Άμεση κεντρική 1 698 22 Δειύερυνση Διοικητικές δαπάνες 91 Άμεση κεντρική Διαδικασία και στρατηγική διεύρυνσης 1 165 Άμεση / έμμεση κεντρική / αποκεντρωμένη Χρηματοοικονομική υποστήριξη μετά την ένταξη 43 Άμεση κεντρική / αποκεντρωμένη Στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας 9 Άμεση κεντρική 1 308 23 Ανθρωπιστική βοήθεια Διοικητικές δαπάνες 28 Άμεση κεντρική Ανθρωπιστική βοήθεια 772 Άμεση κεντρική / από κοινού 800 Σύνολο διοικητικών δαπανών (17) 883 Σύνολο επιχειρησιακών δαπανών (εκ των οποίων) 6 596 — προπληρωμές 4 079 — ενδιάμεσες/τελικές πληρωμές 2 517 Σύνολο πληρωμών του οικονομικού έτους 7 479 Σύνολο αναλήψεων υποχρεώσεων του οικονομικού έτους 8 463 Πηγή: Ετήσιοι λογαριασμοί για το 2009. Ειδικά χαρακτηριστικά της ομάδας πολιτικής 6.2. Οι δαπάνες στους τομείς των εξωτερικών σχέσεων και της ανάπτυξης εκτελούνται από το το Γραφείο συνεργασίας EuropeAid (εφεξής EuropeAid) καθώς και από τη Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ RELEX). Οι δαπάνες στον τομέα της διεύρυνσης εκτελούνται από τη Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης (ΓΔ ELARG) και η ανθρωπιστική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της επισιτιστικής, υλοποιείται από τη Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO). EuropeAid 6.3. Οι δαπάνες που εκτελούνται από το EuropeAid περιλαμβάνουν: α) οικονομική και τεχνική βοήθεια καθώς και οικονομική συνεργασία με χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής· β) ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής εταιρικής σχέσης με τη Ρωσία· γ) θεματικά προγράμματα στα οποία περιλαμβάνονται η επισιτιστική ασφάλεια, οι μη κρατικοί φορείς και οι τοπικές αρχές, το περιβάλλον, η υγεία και η εκπαίδευση, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. 6.4. Η διαχείριση των δαπανών ασκείται, κατά μείζονα λόγο,από τις υπηρεσίες της Επιτροπής άμεσα και σε κεντρικό επίπεδο, είτε από την έδρα της είτε στις αντιπροσωπείες της ΕΕ (2) στις οικείες τρίτες χώρες. Η βοήθεια που παρέχεται μέσω διεθνών οργανισμών αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης από κοινού. 6.5. Η πλειονότητα των πληρωμών είναι είτε προπληρωμές είτε ενδιάμεσες πληρωμές, ενώ οι τελικές πληρωμές δεν υπερβαίνουν το 20 % των δαπανών του έτους. 6.6. Ο κίνδυνος παρατυπίας είναι συνήθως μεγαλύτερος για τις τελικές πληρωμές από ό,τι για τις προπληρωμές ή τις ενδιάμεσες πληρωμές. Οι δεύτερες πρέπει συνήθως να πληρούν περιορισμένο αριθμό προϋποθέσεων, ενώ οι τελικές πληρωμές εξαρτώνται, κατά κανόνα, από την υποβολή και επικύρωση όλων των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν τελικά για το σύνολο του έργου. 6.7. Τα αναπτυξιακά έργα είναι διεσπαρμένα σε περισσότερες από 150 χώρες και οι φορείς υλοποίησης ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό, από άποψη τόσο μεγέθους όσο και πείρας. Τα έργα, προκειμένου να είναι επιλέξιμα για στήριξη από την ΕΕ, πρέπει να συμμορφώνονται με πολύπλοκους κανόνες, συμεριλαμβανομένων των διαδικασιών δημόσιων διαγωνισμών και ανάθεσης των συμβάσεων. ΓΔ RELEX 6.8. Οι δαπάνες υπό τη διαχείριση της ΓΔ RELEX αφορούν, κυρίως, δράσεις υλοποιούμενες στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), του μέσου σταθερότητας (IfS) και του μέσου για τις εκβιομηχανισμένες χώρες (ICI). Οι κύριοι στόχοι αυτών των δράσεων είναι η διατήρηση της ειρήνης, η πρόληψη των συγκρούσεων, η ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας και η προώθηση των συμφερόντων της ΕΕ σε επίπεδο κύριων εκβιομηχανισμένων και υψηλού εισοδήματος εταίρων στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, της οικονομικής ολοκλήρωσης και των παγκόσμιων θεμάτων. 6.8. Η πλειονότητα των δράσεων στο πλαίσιο του μέσου σταθερότητας αποσκοπεί στην αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσεων ή εμφανιζόμενων κρίσεων, καθώς και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων πριν και μετά τις κρίσεις. 6.9. Οι εφαρμοζόμενες μορφές διαχείρισης είναι οι ακόλουθες: α) έμμεση κεντρική διαχείριση ή διαχείριση από κοινού με διεθνείς οργανισμούς όσον αφορά την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας· β) άμεση κεντρική διαχείριση για τις σχέσεις και τη συνεργασία με τις τρίτες βιομηχανικές χώρες (μέσο για τις εκβιομηχανισμένες χώρες)· και γ) άμεση κεντρική διαχείριση για την αντιμετώπιση των κρίσεων και των παγκόσμιων απειλών κατά της ασφάλειας (μέσο σταθερότητας). Τα έργα υλοποιούνται είτε από τις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής είτε από τις αντιπροσωπείες. 6.10. Όσον αφορά την ΚΕΠΠΑ, οι δαπάνες αφορούν κυρίως την υλοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΑΑ), μέσω πολιτικών αποστολών σε διάφορες χώρες και εδάφη που συνήθως επαπειλούνται από υψηλό πολιτικό κίνδυνο και αστάθεια. Παρόμοιοι είναι οι κίνδυνοι και για το μέσο σταθερότητας. 6.10. Σε περιπτώσεις όπου το ασταθές πολιτικό περιβάλλον δημιουργεί αυξανόμενο επίπεδο κινδύνων, εφαρμόζονται μέτρα άμβλυνσης, όπως αποστολές κατασταλτικών ελέγχων που διενεργούνται από τις κεντρικές υπηρεσίες ή τις αντιπροσωπείες επιπλέον των υποχρεωτικών εξωτερικών ελέγχων που οργανώνονται από τους δικαιούχους στο πλαίσιο των συμβατικών τους απαιτήσεων. 6.11. Όπως και με το EuropeAid, οι περισσότερες δαπάνες που διαχειρίζεται η ΔΓ RELEX εκτελούνται με τη μορφή προπληρωμών ή ενδιάμεσων πληρωμών. Οι δεύτερες εξαρτώνται, συνήθως, από την υποβολή στοιχείων τα οποία να αποδεικνύουν ότι το έργο έχει υλοποιηθεί ως έναν ορισμένο βαθμό χάρις στις πραγματοποιηθείσες δαπάνες, ενώ οι τελικές πληρωμές εξαρτώνται από την υποβολή και επικύρωση όλων των δαπανών που όντως πραγματοποιήθηκαν για το σύνολο του έργου. ΓΔ ELARG 6.12. Η ΓΔ ELARG διαχειρίζεται τις δαπάνες που συνδέονται με τη στρατηγική και τη διαδικασία της διεύρυνσης, κυρίως στο πλαίσιο του μέσου προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ), του προγράμματος Phare, συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας μετά την ένταξη, του CARDS (3) και της προενταξιακής οικονομικής βοήθειας προς την Τουρκία. 6.13. Σημαντικό μέρος των δαπανών εκτελείται μέσω πληρωμών οι οποίες πραγματοποιούνται άμεσα προς τις εθνικές αρχές των δικαιούχων χωρών. Κατά κανόνα, η πρώτη μεταφορά κεφαλαίων πραγματοποιείται με την υπογραφή των σχετικών εθνικών προγραμμάτων. Η αποδέσμευση περαιτέρω δόσεων εξαρτάται από την έγκριση δήλωσης στην οποία να αναφέρεται ότι έχει ήδη αναληφθεί ορισμένο ποσοστό των μεταφερθέντων κεφαλαίων και ότι οι πραγματοποιηθείσες δαπάνες είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από την ΕΕ. 6.14. Γενικά, οι πληρωμές πραγματοποιούνται στο πλαίσιο είτε άμεσης κεντρικής είτε αποκεντρωμένης διαχείρισης. Στην περίπτωση της αποκεντρωμένης διαχείρισης, η αντιπροσωπεία της Επιτροπής διενεργεί προληπτικούς ελέγχους των αποφάσεων ανάθεσης των συμβάσεων, ενώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η υποχρέωση προληπτικού ελέγχου αίρεται. ΓΔ ECHO 6.15. Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1257/96 του Συμβουλίου (4), η ΓΔ ECHO είναι αρμόδια για την εκτέλεση των δαπανών που συνδέονται με την ανθρωπιστική βοήθεια που χορηγεί η ΕΕ, η διαχείριση της οποίας ασκείται από τις κεντρικές υπηρεσίες. Το ήμισυ σχεδόν των πιστώσεων που ανελήφθησαν διατίθεται σε ΜΚΟ (άμεση κεντρική διαχείριση) και το υπόλοιπο ήμισυ στα Ηνωμένα Έθνη ή σε άλλους διεθνείς οργανισμούς (από κοινού διαχείριση). 6.16. Οι προπληρωμές και οι ενδιάμεσες πληρωμές αποτελούν σημαντικό τμήμα των συνολικών δαπανών. Λόγω της φύσης τους, ο κίνδυνος παρατυπιών είναι χαμηλότερος από αυτόν που διατρέχουν οι τελικές πληρωμές. Συνήθως, απαιτείται απλώς να πληρούν ένα περιορισμένο αριθμό προϋποθέσεων, ενώ οι τελικές πληρωμές εξαρτώνται από την υποβολή και επικύρωση όλων των δαπανών που όντως πραγματοποιήθηκαν για το σύνολο του έργου. Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου 6.17. Η συνολική προσέγγιση που υιοθετεί το Συνέδριο ως προς τον έλεγχο καθώς και η μεθοδολογία που εφαρμόζει περιγράφονται στο μέρος 2 του παραρτήματος 1.1 . Όσον αφορά τον έλεγχο της εξωτερικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της διεύρυνσης, επισημαίνονται ειδικότερα τα εξής: 6.17. α) δοκιμαστικός έλεγχος δείγματος 180 πληρωμών, το οποίο περιλάμβανε 83 προπληρωμές, 48 ενδιάμεσες πληρωμές και 49 τελικές πληρωμές· β) αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου της Επιτροπής, τόσο στις κεντρικές της υπηρεσίες όσο και στις αντιπροσωπείες της, συμπεριλαμβανομένων: i) των προληπτικών ελέγχων· ii) της παρακολούθησης και εποπτείας· iii) των εξωτερικών ελέγχων (5)· iv) του εσωτερικού ελέγχου. α) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι στον δειγματοληπτικό έλεγχο του 2009 συμπεριελήφθησαν σημαντικά περισσότερες τελικές πληρωμές απ’ ό,τι τα προηγούμενα έτη. ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ 6.18. Το 26 % των πράξεων που περιέχουν σφάλματα (ήτοι έξι από τις 23) περιέχει ποσοτικώς προσδιορίσιμα σφάλματα, ενώ για το υπόλοιπο 74 % τα σφάλματα δεν μπορούν να προσδιοριστούν ποσοτικώς (17 από τα 23). Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συνεδρίου, το πιθανότερο ποσοστό σφαλμάτων για τον υπό έλεγχο τομέα κυμαίνεται μεταξύ 2 % και 5 % παράρτημα 6.1 . 6.18. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την αύξηση της «συχνότητας» των πράξεων τις οποίες το Συνέδριο κρίνει καθόλα «κανονικές» (κατά 87 %) σε σύγκριση με τα στοιχεία για το 2008 και 2007. 6.19. Τα σημαντικότερα σφάλματα που εντοπίστηκαν αφορούν: α) προσδιορίσιμα ποσοτικώς σφάλματα (π.χ. μη τήρηση βασικών υποχρεωτικών προϋποθέσεων, δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν εκτός περιόδου επιλεξιμότητας, μη επιλέξιμες δαπάνες στις δηλώσεις δαπανών των έργων και παρατυπίες στις διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών και ανάθεσης των συμβάσεων που εφάρμοσαν οι φορείς υλοποίησης)· και β) μη προσδιορίσιμα ποσοτικώς σφάλματα (π.χ. παρατυπίες στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων, μη συμμόρφωση με τα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων τα οποία καθορίζονταν στις σχετικές αποφάσεις χρηματοδότησης, απουσία κατάλληλης διαδρομής του ελέγχου). 6.20. Συνολικά, τα περισσότερα διαπιστωθέντα σφάλματα δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ποσοτικώς και εντοπίστηκαν σε επίπεδο αντιπροσωπειών της ΕΕ. 6.20. Οι αντιπροσωπείες της ΕΕ είναι υπεύθυνες για τη μεγάλη πλειονότητα των πληρωμών του χαρτοφυλακίου της Επιτροπής για την εξωτερική βοήθεια. Όσον αφορά την EuropeAid, το 79 % του τρέχοντος χαρτοφυλακίου που είναι εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό της ΕΕ (εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων) το διαχειρίστηκαν οι αντιπροσωπείες το 2009. 6.21. Ορισμένα από τα σφάλματα αυτά αφορούσαν τις ενδιάμεσες πληρωμές και, ως εκ τούτου, θα υποβληθούν σε περαιτέρω ελέγχους στο πλαίσιο της διαδικασίας εσωτερικού ελέγχου. Ωστόσο, το Συνέδριο διαπίστωσε σφάλματα σε ορισμένες τελικές πληρωμές, τα οποία δεν είχαν εντοπιστεί από τους ελέγχους της Επιτροπής. 6.21. Η Επιτροπή πιστεύει ότι τα ανιχνευτικά και διορθωτικά μέτρα που λαμβάνονται πριν από τις τελικές πληρωμές (π.χ. υποβολή εκθέσεων, εξωτερικοί έλεγχοι, επαληθεύσεις δαπανών και έλεγχοι των πράξεων από τις υπηρεσίες της Επιτροπής) είναι αποτελεσματικά. Εξάλλου, είναι δυνατόν να διορθωθούν εκ των υστέρων οι ενδεχόμενες παρατυπίες μέσω της διενέργειας κατασταλτικών ελέγχων και των κατάλληλων ανακτήσεων. Εντούτοις, οι έλεγχοι δεν μπορούν στην πράξη να απαλείψουν εντελώς τον κίνδυνο του χρηματοοικονομικού σφάλματος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 6.22. Τα αποτελέσματα του ελέγχου των συστημάτων συνοψίζονται στο παράρτημα 6.2 . Συνολικά, τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου αξιολογούνται ως μερικώς αποτελεσματικά. 6.22. Η Επιτροπή πιστεύει ότι τα πολυετή συστήματα εποπτείας και ελέγχου για την ομάδα των πολιτικών στους τομείς της εξωτερικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της διεύρυνσης είναι αποτελεσματικά και βελτιώνονται σημαντικά από χρόνο σε χρόνο, όπως καταδεικνύει η αύξηση του ποσοστού των καθόλα κανονικών πληρωμών που διαπίστωσε το Συνέδριο στον δειγματοληπτικό του έλεγχο. EuropeAid 6.23. Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το όγδοο, ένατο και δέκατο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (έκθεση σχετικά με τα ΕΤΑ), από την αξιολόγηση των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου του EuropeAid προκύπτει ότι αυτά είναι μερικώς αποτελεσματικά. 6.23. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την παρατήρηση του Συνεδρίου ότι «η EuropeAid καθιέρωσε συνολική στρατηγική ελέγχου» και ότι «το 2009, η EuropeAid συνέχισε να επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου» (βλέπε παράγραφος 54 της ετήσιας έκθεσης 2009 για τα ΕΤΑ). ΓΔ RELEX 6.24. Συνολικά, τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου της ΓΔ RELEX αξιολογούνται ως μερικώς αποτελεσματικά. 6.24. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της που το Συνέδριο αναγνωρίζει τις βελτιώσεις που επήλθαν πρόσφατα. 6.25. Η αξιολόγηση των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου της ΓΔ RELEX περιλάμβανε την παρακολούθηση της αξιολόγησης των συστημάτων κατά τα προηγούμενα έτη και την εξέταση των αποτελεσμάτων των εργασιών του εσωτερικού ελέγχου. Προληπτικοί έλεχγοι 6.26. Το 2009, οι διαδικασίες προληπτικών ελέγχων στη ΓΔ RELEX ενισχύθηκαν με την καθιέρωση νέων διαδικασιών και ερωτηματολογίων ελέγχου, μολονότι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των αλλαγών αυτών θα καταστεί δυνατή μόνο μελλοντικά. Ωστόσο, το Συνέδριο επισημαίνει ότι δεν έχουν ακόμη θεραπευθεί ορισμένες αδυναμίες που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν (π.χ. η απουσία εκ των προτέρων αξιολόγησης όσον αφορά τις αποστολές στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, όπως απαιτεί το άρθρο 56 του δημοσιονομικού κανονισμού). 6.26. Η νέα πρόταση αναθεώρησης του δημοσιονομικού κανονισμού αναγνωρίζει ότι οι αξιολογήσεις δυνάμει του άρθρου 56 δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν παρά μόνον σταδιακά, λόγω του ειδικού χαρακτήρα αυτών των αποστολών οι οποίες δημιουργούνται εκ του μηδενός και ad hoc . Οι κατάλογοι ελέγχου για τις συμβάσεις προμηθειών της ΚΕΠΠΑ, ολοκληρώθηκαν και χρησιμοποιούνται ήδη. Παρακολούθηση και εποπτεία 6.27. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι συνεχίζεται η ύπαρξη αδυναμιών όσον αφορά τη συνιστώσα «παρακολούθηση και εποπτεία» του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, μολονότι παρατηρήθηκαν βελτιώσεις όσον αφορά το κλείσιμο παλαιών συμβάσεων, των οποίων οι δραστηριότητες είχαν ήδη ολοκληρωθεί (μηχανισμός ταχείας αντίδρασης, ΜΤΑ). Στο τέλος του έτους, δεν είχαν κλείσει 16 φάκελοι στο πλαίσιο του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης, ενώ για 20 συμβάσεις που αφορούσαν την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), των οποίων η προθεσμία υλοποίησης είχε ήδη παρέλθει (για τις περισσότερες το 2008), δεν είχε ακόμη υποβληθεί τελική έκθεση. 6.27. Η Επιτροπή έλαβε πράγματι μέτρα σχετικά με το κλείσιμο των παλαιών φακέλων (τόσο για τον ΜΤΑ όσο και την ΚΕΠΠΑ), ήδη το 2009. Οι προσπάθειες αυτές θα συνεχιστούν και το 2010. Κατασταλτικοί έλεγχοι 6.28. Όσον αφορά τους κατασταλτικούς ελέγχους, η δήλωση αξιοπιστίας του γενικού διευθυντή περιλαμβάνει σημαντική επιφύλαξη ως προς την αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με τους επιχειρησιακούς προϋπολογισμούς που αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας καθώς και το μέτρο σταθερότητας, λόγω των αδυναμιών που είχαν διαπιστωθεί, αφενός, από το Συνέδριο το 2008 και, αφετέρου, από τον εσωτερικό έλεγχο (βλέπε επίσης σημείο 6.49). 6.28. Ο γενικός διευθυντής της ΓΔ RELEX κατήρτισε σχέδιο δράσης για να δώσει συνέχεια στην επιφύλαξη που διατυπώθηκε στην ΕΕΔ 2009 και για να βελτιώσει την ποιότητα της ασφάλειας το 2010. 6.29. Παρ’ όλα αυτά, το Συνέδριο αναγνωρίζει ότι η λειτουργία του συστήματος κατασταλτικού ελέγχου έχει βελτιωθεί σε σύγκριση με το 2008. Αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε στρατηγική κατασταλτικού ελέγχου, ενώ ο αριθμός των διενεργηθέντων ελέγχων αυτού του είδους ήταν αυξημένος. Η αποτελεσματικότητα των αλλαγών μόνο μελλοντικά μπορεί να αξιολογηθεί. 6.29. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της που το Συνέδριο αναγνωρίζει ότι οι βελτιώσεις συνεχίστηκαν κατά το 2010. Τα μέτρα που ελήφθησαν εφέτος περιλαμβάνουν τη βελτίωση της μεθόδου για τους επιτόπιους ελέγχους, την παροχή κατάρτισης καθώς και τη βελτίωση των κατευθυντηρίων γραμμών για την τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων των κατασταλτικών ελέγχων. Εσωτερικός έλεγχος 6.30. Η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου αξιολογείται ως γενικώς αποτελεσματική. Το 2009, το κλιμάκιο εσωτερικού ελέγχου εργάστηκε με το πλήρες δυναμικό του και διενήργησε ελέγχους επί συναφών και χρήσιμων θεμάτων. ΓΔ ELARG Προληπτικοί έλεχγοι 6.31. Οι προληπτικοί έλεγχοι αξιολογούνται ως μερικώς αποτελεσματικοί. Σημαντικό επίπεδο σφαλμάτων, τα οποία το Συνέδριο διαπίστωσε ότι επηρεάζουν τις διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών υπό τη διαχείριση των εθνικών οργανισμών πληρωμών (βλέπε σημείο 6.19, στοιχείο α)), δεν αποτράπηκε ούτε εντοπίστηκε και διορθώθηκε μέσω του προληπτικού ελέγχου που διενεργούν οι αντιπροσωπείες της ΕΕ. 6.31. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προληπτικοί έλεγχοι τόσο στην έδρα όσο και στις αντιπροσωπείες της ΕΕ είναι αποτελεσματικοί. Όπως αναγνωρίζει το Συνέδριο, η Επιτροπή βελτίωσε περαιτέρω τα εσωτερικά συστήματά της και συμπλήρωσε το σύνολο των οδηγιών. Στην ετήσια έκθεση 2008, οι προληπτικοί έλεγχοι κρίθηκαν ικανοποιητικοί. 6.32. Το Συνέδριο εντόπισε σειρά αδυναμιών στην ανάπτυξη και λειτουργία του συστήματος αποκεντρωμένης εφαρμογής (DIS) για την Κροατία και την Τουρκία. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται: 6.32. Το 2009, η ΓΔ ELARG συνέχισε να διασφαλίζει τη συμμόρφωση των εθνικών αρχών στην Κροατία και την Τουρκία με τους όρους της (μερικής) ανάθεσης διαχειριστικών αρμοδιοτήτων. Διατήρησε τη διενέργεια των προληπτικών ελέγχων από την αντιπροσωπεία για να μετριάσει τους κινδύνους. Ωστόσο, ο ουσιαστικός έλεγχος των πράξεων εκ μέρους του Συνεδρίου δεν αποκάλυψε σημαντικές ανεπάρκειες, εκτός από ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά τη διαδρομή ελέγχου, ώστε να εξηγούνται πλήρως οι αποφάσεις που ελήφθησαν από τις αντιπροσωπείες. α) ανάγκη για περισσότερο συγκεκριμένη καθοδήγηση σχετικά με τη διαδικασία «μεταβίβασης διαχειριστικών αρμοδιοτήτων» (6), προκειμένου να αποσαφηνιστούν καλύτερα οι ρόλοι των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες συμμετέχουν στη διαδικασία· και α) Δεδομένου ότι ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός χωρών ετοιμάζονται να εφαρμόσουν την ανάθεση των διαχειριστικών αρμοδιοτήτων, η ΓΔ ELARG επικαιροποίησε το εσωτερικό σημείωμα καθοδήγησης του 2008 για να λάβει υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ανάθεση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων το 2008, και το 2009 έδωσε περισσότερες οδηγίες σε όλους τους φορείς που εμπλέκονται στη διαδικασία. Επί του παρόντος εκπονείται πλήρες έγγραφο καθοδήγησης για την «ανάθεση των διαχειριστικών αρμοδιοτήτων» για τις αιτήσεις που θα ληφθούν κατά τα δύο επόμενα έτη. β) τα αποδεικτικά στοιχεία από τους ελέγχους που διενεργεί η αντιπροσωπεία τα οποία παρουσιάζονται στον προϊστάμενο αυτής για επιχειρησιακή θεώρηση των αιτήσεων για χρηματοδότηση είναι ανεπαρκή. β) Ο ρόλος του επικεφαλής αντιπροσωπείας ο οποίος εγκρίνει αίτηση πληρωμών προσδιορίζεται σαφώς στα εσωτερικά σημειώματα οδηγιών που διανέμονται από την ΓΔ ELARG. Οι έλεγχοι που πρέπει να διενεργούνται σύμφωνα με αυτές τις οδηγίες παρέχουν την αναγκαία βάση για την έγκριση ειδικής αίτησης πληρωμής. 6.33. Αδυναμίες διαπιστώθηκαν, επίσης, σε επίπεδο κεντρικής διαχείρισης από την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων ανεπαρκούς τεκμηρίωσης και πλημμελούς τήρησης των κανόνων. 6.33. Τα σημεία που θίγονται από το Συνέδριο αφορούν κατ’ ουσίαν τις δυνατές βελτιώσεις της διαδρομής ελέγχου και όχι ουσιώδη σφάλματα κατά την εφαρμογή των κανόνων. Τα περισσότερα από αυτά αντιμετωπίστηκαν στις αρχές του 2010 με τη βοήθεια εσωτερικών οδηγιών και επεξηγηματικών σημειώσεων. 6.34. Στο τέλος του 2009 δεν είχαν ολοκληρωθεί όλες οι οδηγίες που ήταν αναγκαίες για το κλείσιμο και την εκκαθάριση των προγραμμάτων Phare και Cards (συμπεριλαμβανομένης της χρήσης κατ' αποκοπή διορθώσειων). Εν τω μεταξύ, η ΓΔ ELARG μείωσε, αλλά δεν κάλυψε εντελώς, τις σωρευμένες ανεκκαθάριστες τελικές δηλώσεις για το Phareκαι τη διευκόλυνση μετάβασης στα νέα κράτη μέλη, ενώ σημαντικές καθυστερήσεις (έως και πέντε έτη) εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα. 6.34. Δεδομένου ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός και οι κανόνες εφαρμογής του τροποποιήθηκαν το 2003, η ΓΔ ELARG εφαρμόζει πάντα διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών όπως απαιτείται από τον τροποποιηθέντα δημοσιονομικό κανονισμό. Η διαδικασία αυτή επικαιροποιείται τακτικά και αντικαθίσταται τώρα από μια πιο ουσιαστική ενοποιημένη «πολιτική εκκαθάρισης λογαριασμών στην αποκεντρωμένη διαχείριση — Phare και μεταβατική διευκόλυνση» που εγκρίθηκε το 2010 και η οποία επεξεργάζεται με περισσότερες λεπτομέρειες τον τρόπο με τον οποίον οι κατ’ αποκοπήν διορθώσεις που εφαρμόζονται στις συστημικές ελλείψεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε ορισμένες περιπτώσεις (για παράδειγμα, για την εκκαθάριση των λογαριασμών των προγραμμάτων που αποτελούν αντικείμενο εκτεταμένης αποκεντρωμένης διαχείρισης). Το 2009 και μόνον, η ΓΔ ELARG έκλεισε 375 τελικές δηλώσεις, πολύ περισσότερες απ’ ό,τι τα νέα προγράμματα. Παραμένουν ακόμη ορισμένες περιπτώσεις για τις οποίες η διαδικασία αντιπαράθεσης διαρκεί πολύ και μπορεί να χρειαστούν πολλά χρόνια για να ολοκληρωθεί το κλείσιμο. Παρακολούθηση και εποπτεία 6.35. Η παρακολούθηση και η εποπτεία αξιολογούνται ως αποτελεσματικές. Ωστόσο, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι δεν είχαν ακόμη θεραπευθεί πλήρως αδυναμίες οι οποίες είχαν εντοπιστεί σε προηγούμενα έτη. 6.36. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η ανάγκη για επαρκή επαλήθευση της ποιότητας των δεδομένων που καταχωρίζονται στα συστήματα πληροφοριών διαχείρισης (ABAC, CRIS, i-Perseus), όπως αποδεικνύεται από τα σφάλματα κωδικοποίησης τα οποία διαπιστώθηκαν κατά τον δοκιμαστικό έλεγχο πράξεων που διενήργησε το Συνέδριο. 6.37. Εξάλλου, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι, στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαχείρισης, τα αποτελέσματα των επισκέψεων παρακολούθησης, τις οποίες πραγματοποιούν οι αντιπροσωπείες της ΕΕ στους δικαιούχους, δεν καταχωρίζονται πάντοτε κατά τρόπο ο οποίος να επιτρέπει την αποτελεσματική ανάλυση και παρακολούθηση. Κατασταλτικοί έλεγχοι 6.38. Οι κατασταλτικοί έλεγχοι αξιολογούνται ως γενικώς αποτελεσματικοί. 6.38. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κατασταλτικοί έλεγχοι για την αποκεντρωμένη διαχείριση είναι πλήρως αποτελεσματικοί. Παραδέχεται ότι ο κατασταλτικός έλεγχος λειτουργίας για τη διαχείριση σε κεντρικό επίπεδο δεν έχει ακόμη δρομολογηθεί πλήρως. Αυτοί οι πρόσθετοι κατασταλτικοί έλεγχοι που διενεργούνται από χωριστή οριζόντια μονάδα και οι οποίοι εξετάζονται εδώ έχουν ως μοναδικό σκοπό να παρέχουν συμπληρωματική ασφάλεια στον δευτερεύοντα διατάκτη για θέματα που υπάγονται ή υπερβαίνουν τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού. 6.39. Το 2009, η ΓΔ ELARG ανέπτυξε ειδική στρατηγική για την καθιέρωση κατασταλτικών ελέγχων επί έργων των οποίων η διαχείριση ασκείται σε κεντρικό επίπεδο. Η νέα στρατηγική θα αρχίσει να εφαρμόζεται μόλις από το 2010. 6.39. Αυτή η νέα στρατηγική, η οποία ενισχύει του ελέγχους, έχει σκοπό να αυξήσει το επίπεδο της ασφάλειας χωρίς αυτό να απαιτείται από τον δημοσιονομικό κανονισμό. Εσωτερικός έλεγχος 6.40. Η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου αξιολογείται ως γενικώς αποτελεσματική. Το 2009, το κλιμάκιο εσωτερικού ελέγχου εργάσθηκε με το πλήρες δυναμικό του και διενήργησε ελέγχους επί συναφών και χρήσιμων θεμάτων. ΓΔ ECHO Προληπτικοί έλεχγοι 6.41. Οι προληπτικοί έλεγχοι αξιολογούνται ως γενικώς αποτελεσματικοί. 6.42. Το Συνέδριο φρονεί ότι τα χρηματοοικονομικά κυκλώματα που έχουν τεθεί σε εφαρμογή έχουν σχεδιαστεί αρκετά καλά ώστε να καθιστούν δυνατό τον εντοπισμό και τη διόρθωση των σφαλμάτων που διαπράττουν οι εταίροι. Ωστόσο, διαπίστωσε ότι οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν κατά τους τακτικούς ελέγχους των συστημάτων των εταίρων δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε έγκαιρα από τους τελευταίους ούτε λαμβάνονται πάντοτε υπόψη κατά την ανανέωση της πιστοποίησής τους. Αυτό μειώνει την εμπιστοσύνη την οποία μπορεί να έχει η Επιτροπή στην αποτελεσματικότητα των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των εταίρων όσον αφορά την πρόληψη σφαλμάτων και παρατυπιών. 6.42. Τα αποτελέσματα του ελέγχου διατίθενται και χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των εταίρων. Η πιστοποίηση των εταίρων στηρίζεται επίσης στα συμπεράσματα που συνάγονται από την παρακολούθηση των έργων που ανελήφθησαν και, μεταξύ άλλων, λαμβάνει υπόψη την οικονομική, νομική και επιχειρησιακή ικανότητα του εταίρου. Οι αξιολογήσεις και οι έλεγχοι καταλήγουν συχνά σε συστάσεις προς τους εταίρους προκειμένου να βελτιώσουν τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου τους. Κατά συνέπεια, πολλές εκθέσεις ελέγχου οδήγησαν ήδη σε αλλαγές της αξιολόγησης των συστημάτων ελέγχου των εταίρων. Το τρέχον σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης των εταίρων που θέσπισε η ΓΔ ECHO είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ενός συστήματος ελέγχου που παρέχει ισόρροπη και αποτελεσματική θεώρηση των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των εταίρων η οποία συμβάλλει στην πρόληψη των σφαλμάτων και των παρατυπιών. 6.43. Επιπλέον, η γενική φύση των στόχων που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις χρηματοδότησης, επί των οποίων βασίζονται οι συμβάσεις, δυσχεραίνει την εμπεριστατωμένη αξιολόγηση των υποβαλλόμενων προτάσεων. Εξάλλου, η τεκμηρίωση των αξιολογήσεων που πραγματοποιήθηκαν δεν επιτρέπει τη συνολική σύγκριση των υποβαλλόμενων προτάσεων. 6.43. Μολονότι είναι πλήρως αποτελεσματικοί για τη στοιχειοθέτηση απόφασης χρηματοδότησης, οι στόχοι που καθορίζονται στις αποφάσεις για τη χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής βοήθειας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μαζί με λεπτομερείς πληροφορίες για τις ανάγκες που έχουν εντοπιστεί, την προτεινόμενη στρατηγική και τις αναγκαίες συνιστώσες πειστικής ανταπόκρισης. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στο έγγραφο που συνοδεύει την απόφαση. Όσον αφορά τον σύνθετο χαρακτήρα των καταστάσεων κρίσης, οι πολλαπλές ανάγκες και η ύπαρξη άλλων χορηγών, οι συγκεκριμένες ανάγκες που πρέπει να ικανοποιηθούν μαζί με τις συγκεκριμένες απαντήσεις που πρέπει να δοθούν, καθορίζονται στις προτάσεις που υποβάλλονται από τους εταίρους της ΓΔ ECHO, σύμφωνα με την απόφαση χρηματοδότησης της Επιτροπής. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διαδικασίες επιλογής του έργου που καθιέρωσε η ΓΔ ECHO αντικατοπτρίζουν τις ιδιαιτερότητες της ανθρωπιστικής βοήθειας και παρέχουν αυξημένες εγγυήσεις ως προς την ποιότητα της βοήθειας που παραδίδεται από τους εταίρους της ECHO. Εντούτοις, η Επιτροπή παραδέχεται ότι η τεκμηρίωση των αξιολογήσεων των προτάσεων μπορεί να βελτιωθεί, να απλουστευτεί και να τυποποιηθεί περαιτέρω. Παρακολούθηση και εποπτεία 6.44. Συνολικά, τα συστήματα παρακολούθησης και εποπτείας είναι γενικώς αποτελεσματικά. Εντούτοις, το Συνέδριο επισημαίνει ότι η Επιτροπή δεν παρακολουθεί σε ποιο βαθμό χρησιμοποιούνται τα «κέντρα προμηθειών ανθρωπιστικής βοήθειας» («Humanitarian Procurement Centres») (7) από τους εταίρους των συμφωνιών-πλαισίων εταιρικής σχέσης, παρά τη σημασία αυτών των κέντρων για τη μείωση του κινδύνου σφαλμάτων στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων. 6.44. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το συνολικό συμπέρασμα. Όσον αφορά τα κέντρα προμηθειών ανθρωπιστικής βοήθειας, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την αξιολόγηση του Συνεδρίου και επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της να συνεχίσει να βελτιώνει τη διαδικασία παρακολούθησής της. Εξωτερικοί έλεγχοι 6.45. Η δραστηριότητα κατασταλτικού ελέγχου αξιολογείται ως αποτελεσματική. Το Συνέδριο επιβεβαίωσε ότι συνεχίστηκε η πρόοδος που είχε σημειωθεί το 2008, μολονότι υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά την παγίωση της παρακολούθησης των διαπιστώσεων του ελέχγου (ιδίως αυτών οι οποίες αποτελούν τη βάση για την ανάκτηση μη επιλέξιμων δαπανών). 6.45. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θετική αξιολόγηση του Συνεδρίου και επιβεβαιώνει την πρόθεσή της να συνεχίσει να βελτιώνει τη διαδικασία παρακολούθησης. Εσωτερικοί έλεγχοι 6.46. Η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου αξιολογείται ως γενικώς αποτελεσματική. Το 2009, το κλιμάκιο εσωτερικού ελέγχου εργάστηκε με το πλήρες δυναμικό του και διενήργησε ελέγχους επί συναφών και χρήσιμων θεμάτων. ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 6.47. Τα αποτελέσματα της εξέτασης των θέσεων της Επιτροπής συνοψίζονται στο παράρτημα 6.3 . 6.48. Το Συνέδριο αναγνωρίζει τη βελτίωση, εκ μέρους όλων των γενικών διευθύνσεων της συγκεκριμένης ομάδας πολιτικής, της ποιότητας των πληροφοριακών στοιχείων που παρέχονται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων τους. 6.48. Η Επιτροπή πραγματοποίησε έρευνα με σκοπό να εντοπίσει τους συντελεστές που επηρεάζουν την ποιότητα των ετήσιων εκθέσεων δραστηριότητας. Βάσει των συντελεστών που εντοπίστηκαν, εφαρμόστηκαν ορισμένα μέτρα προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα των αποδεικτικών στοιχείων που υποβάλλονται προς υποστήριξη της δήλωσης αξιοπιστίας και της σαφήνειας των εκθέσεων. Συνεπώς, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θετική αξιολόγηση του Συνεδρίου όσον αφορά τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας και θα συνεχίσει να τις βελτιώνει ως πηγή αποδεικτικών στοιχείων για τη δήλωση αξιοπιστίας. 6.49. Το Συνέδριο συμφωνεί με τις αξιολογήσεις των γενικών διευθυντών της ΓΔ RELEX (μία επιφύλαξη που αφορά τους κατασταλτικούς ελέγχους του επιχειρησιακού προϋπολογισμού για την ΚΕΠΠΑ και το μέσο σταθερότητας) και των ΓΔ ELARG και ECHO (καμία επιφύλαξη). 6.50. Τα αποτελέσματα της εξέτασης της θέσης του γενικού διευθυντή του EuropeAid περιλαμβάνονται στην έκθεση σχετικά με τα ΕΤΑ. Το Συνέδριο φρονεί ότι η δήλωση του γενικού διευθυντή και η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων παρέχουν μερικώς ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης από άποψη νομιμότητας και κανονικότητας. 6.50. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το πόρισμα του Συνεδρίου ότι η ετήσια έκθεση δραστηριότητας της EuropeAid είναι «σαφής και ενημερωτική, ιδίως χάρη στη χρήση ποσοτικών δεικτών» (βλέπε έκθεση ΕΤΑ, παράγραφος 50). Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι ποιοτικοί και ποσοτικοί δείκτες που καθορίζονται στις τέσσερις συνιστώσες «αξιοπιστίας» της ετήσιας έκθεσης δραστηριότητας της EuropeAid παρέχουν πράγματι τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξουν τη δήλωση εύλογης αξιοπιστίας του γενικού διευθυντή και για να παράσχουν ακριβή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης στην EuropeAid σε σχέση με την κανονικότητα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 6.51. Το Συνέδριο, βάσει των ελεγκτικών εργασιών του, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πληρωμές για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2009, σε ό,τι αφορά την ομάδα πολιτικής Εξωτερική βοήθεια, Ανάπτυξη και Διεύρυνση, περιέχουν ουσιώδη σφάλματα. 6.52. Το Συνέδριο, βάσει των ελεγκτικών εργασιών του, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου σε ό,τι αφορά την ομάδα πολιτικής Εξωτερική βοήθεια, Ανάπτυξη και Διεύρυνση ήταν, γενικώς, μερικώς αποτελεσματικά ως προς τη διασφάλιση της κανονικότητας των πληρωμών. 6.52. Η Επιτροπή σχεδίασε τους ελέγχους της έτσι ώστε να καλύπτουν τον πλήρη κύκλο ζωής των πολυετών προγραμμάτων της. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτά τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου για την ομάδα πολιτικής στους τομείς της εξωτερικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της διεύρυνσης είναι αποτελεσματικά και βελτιώνονται σημαντικά από έτος σε έτος, όπως το αποδεικνύει η αύξηση των πληρωμών που θεωρήθηκαν πλήρως κανονικές από το Συνέδριο στον δειγματοληπτικό του έλεγχο. Οι συστάσεις που έγιναν από το Συνέδριο κατά τα τελευταία έτη εφαρμόστηκαν και μεγάλος αριθμός αυτών των βελτιώσεων αναγνωρίστηκαν από το Συνέδριο, καθώς σημαντικά στοιχεία των βασικών συστημάτων ελέγχου κρίθηκαν «αποτελεσματικά». 6.53. Κρίνεται σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες συστάσεις: 6.53. α) η ΓΔ RELEX οφείλει να ενισχύσει τη μεθοδολογία των κατασταλτικών ελέγχων της και να δώσει άμεση συνέχεια στις συστάσεις που διατύπωσε σχετικά ο εσωτερικός ελεγκτής· α) Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση του Συνεδρίου και θα ήθελε να διευκρινίσει ότι λαμβάνει ήδη μέτρα για να συμμορφωθεί με όλες τις συστάσεις που έλαβε όσον αφορά τους κατασταλτικούς ελέγχους της ΓΔ RELEX. β) η ΓΔ RELEX οφείλει να διαθέσει επαρκείς πόρους για την ανάλυση και το κλείσιμο των παλαιών συμβάσεων στο πλαίσιο του ΜΤΑ και της ΚΕΠΠΑ, των οποίων οι προθεσμίες υλοποίησης έχουν ήδη παρέλθει· β) Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου και υπογραμμίζει ότι έχει ήδη καταβάλει σημαντικές προσπάθειες το 2009 για να απορροφήσει την καθυστέρηση παλαιών προγραμμάτων που πρέπει να κλείσουν. Πράγματι, το 75% όλων των συμβάσεων στο πλαίσιο του ΜΤΑ που ήταν ανοικτές στις αρχές του 2009 έκλεισαν έως τα τέλη του έτους. Οι προσπάθειες αυτές θα συνεχιστούν κατά το 2010. γ) η ΓΔ ELARG οφείλει να παράσχει περισσότερο συγκεκριμένη καθοδήγηση σχετικά με τη διαδικασία «μεταβίβασης διαχειριστικών αρμοδιοτήτων», προκειμένου να αποσαφηνιστούν καλύτερα οι ρόλοι των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες συμμετέχουν στη διαδικασία· γ) Δεδομένου ότι όλο και περισσότερες χώρες είναι έτοιμες να υποβάλουν αίτηση για «μεταβίβαση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων», η ΓΔ ELARG επικαιροποίησε το εσωτερικό σημείωμα καθοδήγησης του 2008, ώστε να ληφθούν υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ανάθεση διαχειριστικών αρμοδιοτήτων το 2008 και, το 2009, έδωσε περαιτέρω κατευθύνσεις σε όλους τους φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία. δ) η ΓΔ ELARG οφείλει να επανεξετάσει τα ερωτηματολόγια ελέγχου που χρησιμοποιούνται στον εσωτερικό έλεγχο, προκειμένου να τεκμηριώνονται όλοι οι διενεργούμενοι έλεγχοι· δ) Η Επιτροπή έλαβε ήδη τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι οι έλεγχοι που διενεργούνται από τις υπηρεσίες της στους τομείς «επιχειρήσεις» και «χρηματοδοτήσεις και συμβάσεις» γίνονται αντικείμενο λεπτομερέστερης τεκμηρίωσης. ε) η ΓΔ ELARG οφείλει να λαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων που καταχωρίζονται στο σύστημα πληροφοριών διαχείρισης (π.χ. τακτική ανάλυση και επαλήθευση της ποιότητας των δεδομένων)· ε) Η ποιότητα των δεδομένων που καταχωρίζονται στο σύστημα πληροφοριών καταχώρισης ελέγχεται τακτικά, ιδίως προτού ληφθούν τα σχετικά στοιχεία για την ετήσια έκθεση δραστηριότητας. Το εργαλείο πληροφορικής διαχείρισης όπου καταχωρίζονται τα δεδομένα περιέχει επίσης ενσωματωμένους ελέγχους της ποιότητας των δεδομένων. Εξάλλου, η Επιτροπή δίνει μεγάλη έμφαση στην εκπαίδευση των χρηστών του συστήματος πληροφοριών διαχείρισης (CRIS). στ) η ΓΔ ELARG οφείλει να αναπτύξει και να εφαρμόσει μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της ανάλυσης και της συνέχειας η οποία πρέπει να δίδεται στα αποτελέσματα που προκύπτουν από τις πραγματοποιούμενες αποστολές παρακολούθησης· ζ) η ΓΔ ELARG πρέπει να εξακολουθήσει να διαθέτει επαρκείς πόρους για την ανάλυση των εκκρεμών τελικών δηλώσεων που έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο του Phareκαι του μέσου μετάβασης στα νέα κράτη μέλη· ζ) Τα κλεισίματα αποτελούν προτεραιότητα για τη ΓΔ ELARG από το 2007. Το 2009 και μόνον, η ΓΔ ELARG έκλεισε 375 τελικές δηλώσεις. η) η ΓΔ ECHO οφείλει να βελτιώσει την τεκμηρίωση των αξιολογήσεων των προτάσεων δράσεων ανθρωπιστικής βοήθειας (π.χ. καθιέρωση τυποποιημένων εκθέσεων αξιολόγησης)· η) Η Επιτροπή καταβάλλει ήδη προσπάθειες για να βελτιώσει περαιτέρω και να εναρμονίσει την τεκμηρίωση των αξιολογήσεων των προτάσεων σε κεντρικό επίπεδο. Μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων που μελετώνται είναι η εισαγωγή μιας τυποποιημένης έκθεσης αξιολόγησης. θ) η ΓΔ ECHO οφείλει να καθορίσει και να θέσει σε λειτουργία μηχανισμό για τη συγκέντρωση και ανάλυση των δεδομένων που αφορούν τη χρήση των «κέντρων προμηθειών ανθρωπιστικής βοήθειας» από τους εταίρους της. θ) Αν και η υπόδειξη του Συνεδρίου είναι χρήσιμη, οι σημερινές προτεραιότητες και οι περιορισμοί των πόρων δεν επιτρέπουν να δοθεί συνέχεια σε αυτή τη σύσταση στο εγγύς μέλλον. 6.54. Οι συστάσεις που αφορούν το EuropeAid περιλαμβάνονται στην έκθεση σχετικά με τα ΕΤΑ. 6.54. Ανταποκρινόμενη στις συστάσεις του Συνεδρίου, η EuropeAid: — θα εξετάσει πιθανές μεθόδους για τον καθορισμό δείκτη των εκτιμώμενων δημοσιονομικών επιπτώσεων του εναπομένοντος λάθους, — θα εκτιμήσει τη σχέση κόστους αποτελεσματικότητας των ελέγχων της στο πλαίσιο της αναθεώρησης του ανεκτού κινδύνου σφάλματος, — θα ολοκληρώσει και θα διανείμει ένα πρακτικό εγχειρίδιο δημοσιονομικής διαχείρισης για τους εκτελεστικούς οργανισμούς, — θα συνεχίσει τις προσπάθειες που καταβάλλει για να διασφαλίσει την ορθή και έγκαιρη καταγραφή των πληροφοριών ελέγχου, — θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να βελτιώσει τα συστήματα πληροφορικής που χρησιμεύουν ως βάση για τη διενέργεια των ελέγχων της, — θα βελτιώσει τον σχεδιασμό και την επιλογή των κριτηρίων πληρωμής για τη στήριξη του προϋπολογισμού με την αναθεώρηση των κατευθυντηρίων γραμμών και διαδικασίες εξέτασης από ομότιμους (ομάδα στήριξης της ποιότητας), — θα εφαρμόσει αναθεωρημένο πλαίσιο για την σύνταξη εκθέσεων και την παρακολούθηση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών σχετικά με τις πληρωμές που αφορούν τη δημοσιονομική στήριξη. 6.55. Η παρακολούθηση προγενέστερων παρατηρήσεων συνοψίζεται στο παράρτημα 6.4 . ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΡΙΘ. 3/2006 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΣΕ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΤΣΟΥΝΑΜΙ Εισαγωγή 6.56. Το 2006, το Ελεγκτικό Συνέδριο δημοσίευσε την ειδική έκθεση αριθ. 3/2006 σχετικά με την ανθρωπιστική βοήθεια που χορήγησε η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη στις ανάγκες που προκλήθηκαν από το τσουνάμι το οποίο ακολούθησε τον σεισμό που σημειώθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2004 στα ανοικτά της δυτικής ακτής της Βόρειας Σουμάτρας. Ο έλεγχος κάλυψε τα μέτρα αντιμετώπισης της έκτακτης ανάγκης και τις βραχυπρόθεσμες εργασίες αποκατάστασης από τη Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO) (8). 6.57. Στην ειδική έκθεση αριθ. 3/2006, το Συνέδριο διατύπωσε ορισμένες συστάσεις οι οποίες, τελικά, υιοθετήθηκαν όλες από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Το Συνέδριο συνιστούσε στην Επιτροπή: α) να εξετάσει τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει βοηθώντας τις κυβερνήσεις των χωρών που είχαν πληγεί να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα το συντονισμό των χορηγών βοήθειας, προκειμένου να διασφαλιστεί η κάλυψη των αναγκών· β) να διευκρινίσει τους ρόλους της ΓΔ ECHO και της ΓΔ Περιβάλλοντος (μηχανισμός πολιτικής προστασίας), προκειμένου να εξασφαλιστεί μια συνεπής προσέγγιση· γ) να εξετάσει το ενδεχόμενο ευρύτερου χρονικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης (π.χ. εννέα μήνες αντί έξι), προκειμένου να παρέχεται αρκετός χρόνος για την εφαρμογή· δ) να ενισχύσει το σύστημά της παρακολούθησης προκειμένου να συμπεριλάβει τα ακόλουθα στοιχεία: γραπτή ανατροφοδότηση με πληροφορίες προς τους εταίρους έπειτα από επισκέψεις παρακολούθησης, βελτίωση των πληροφοριών σχετικά με το συγκριτικό κόστος, επεξήγηση των ρυθμίσεων εφαρμογής και πληροφορίες σχετικά με τον βαθμό και τον τόπο υλοποίησης κάθε δράσης· ε) να λάβει υπόψη τις δυσχέρειες πρόσβασης στην τεκμηρίωση σχεδίων που υλοποιήθηκαν από υπηρεσίες των Ηνωμένων εθών (ΗΕ) στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής και διοικητικής συμφωνίας-πλαίσιο. 6.58. Στις απαντήσεις τους στην έκθεση του Συνεδρίου, το μεν Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή να υποστηρίξει τον συντονιστικό ρόλο του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA), το δε Κοινοβούλιο τόνιζε τη σημασία του συνδυασμού της βραχυπρόθεσμης ανθρωπιστικής βοήθειας με μια περισσότερο μακροπρόθεσμη αποκατάσταση και ανασυγκρότηση. Παρακολούθηση των συστάσεων 6.59. Το 2007, μετά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με «μια ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανθρωπιστική βοήθεια» (εφεξής «κοινή αντίληψη»), εκδόθηκε κοινή δήλωση (9) με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού και της προώθησης των βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. Το 2008, η Επιτροπή κατάρτισε σχέδιο δράσης το οποίο επισυνάφθηκε στην κοινή αντίληψη. 6.60. Η Επιτροπή υποστηρίζει τον κεντρικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίζει το OCHA των ΗΕ όσον αφορά τον συντονισμό της ανταπόκρισης σε ανάγκες παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας. Η ΓΔ ECHO είναι μέλος της ομάδας υποστήριξης χορηγών στο πλαίσιο του OCHA (Donor Support Group, ODSG) και, στο διάστημα 2007-2009, η Επιτροπή υπέγραψε 43 συμβάσεις στον τομέα της συνεργασίας με το OCHA, συνολικής αξίας 30 εκατομμυρίων ευρώ περίπου. 6.61. Στόχος της Επιτροπής είναι ο συντονισμός των όρων παροχής βοήθειας της ΕΕ με τους αντίστοιχους των κρατών μελών, μέσω της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου για την ανθρωπιστική και την επισιτιστική βοήθεια (COHAFA) και της επιτροπής ανθρωπιστικής βοήθειας (HAC). Επίσης, η Επιτροπή βελτίωσε το «σύστημα των 14 σημείων» για την καταχώριση της χρηματοδότησης της ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ και, το 2009, η ΓΔ ECHO ανέθεσε την εκπόνηση συνολικής μελέτης του συστήματος επιτόπιου συντονισμού των χορηγών ανθρωπιστικής βοήθειας (10). 6.62. Πάντα προς αυτή την κατεύθυνση, κατά τα έτη 2008 και 2009, η ΓΔ ECHO κοινοποίησε στα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περί τις 250 εκθέσεις κατάστασης (Situation Reports, SitReps)· οι εν λόγω εκθέσεις εκπονούνται από το προσωπικό που εργάζεται επί τόπου και παρουσιάζουν την κατάσταση που επικρατεί από ανθρωπιστική άποψη, όταν μια κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη σε συγκεκριμένη χώρα ή περιοχή. 6.63. Ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συνεδρίου, το 2009 η Επιτροπή ανακοίνωσε τη μεταφορά, από τον Φεβρουάριο του 2010, του κέντρου ενημέρωσης και παρακολούθησης πολιτικής προστασίας (MIC) από τη ΓΔ Περιβάλλοντος στη ΓΔ ECHO. 6.64. Η Επιτροπή έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στη σύvδεση αρωγής, απoκατάστασης και αvάπτυξης (ΣΑΑΑ) από ό,τι στην παράταση των επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης, κάτι το οποίο έκρινε ότι θα απαιτούσε σημαντική αλλαγή του σχεδιασμού και του νομοθετικού πλαισίου της συνολικής πολιτικής εξωτερικής δράσης της ΕΕ. Από την άποψη αυτή, το κανονιστικό πλαίσιο έχει βελτιωθεί και η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών ανθρωπιστικής βοήθειας και ανάπτυξης και των λοιπών φορέων βοήθειας, ιδίως επί τόπου και σε περιπτώσεις κρίσης και αστάθειας ενός κράτους. 6.65. Η Επιτροπή κατέβαλε προσπάθειες για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που διαπιστώθηκαν στο σύστημα παρακολούθησης, κυρίως με την αυστηρότερη εφαρμογή των διαδικασιών της εσωτερικού ελέγχου, καθώς και με την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την παρακολούθηση. Υιοθετήθηκε περισσότερο συγκεκριμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη συστήματος συγκριτικών πληροφοριών σχετικά με το κόστος. Η ΓΔ ECHO εργάζεται επί ενός παγκόσμιου συστήματος συγκρίσιμου μοναδιαίου κόστους, το οποίο αναμένεται να περιλαμβάνει μια κρίσιμη μάζα πραγματικών στοιχείων μοναδιαίου κόστους. Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα αυτό, γνωστό ως «Cost Observed for Results, COR», αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στην ηλεκτρονική πλατφόρμα Hope/e-tool από το 2012. 6.65. Ο σχεδιασμός του προτύπου γνωστού ως «Cost of Observed Results» (COR) (κόστος παρατηρηθέντων αποτελεσμάτων) θα ξεκινήσει το 2011, μόλις ενταχθεί σε ένα εργαλείο πληροφορικής (Hope/e-tool). Μετά από τη φάση των δοκιμών και την εισαγωγή δεδομένων, αναμένεται ότι το πρότυπο αυτό θα μπορέσει να αρχίσει να χρησιμοποιείται το 2012. 6.66. Το Συνέδριο ανέλυσε διεξοδικά το πρόβλημα της πρόσβασης στην τεκμηρίωση έργων που υλοποιούνται από υπηρεσίες των ΗΕ στην ειδική έκθεσή του αριθ. 15/2009 (11). 6.66. Η Επιτροπή υποστήριξε πλήρως τα αιτήματα του Συνεδρίου να λάβει από τις οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών τα απαραίτητα δικαιολογητικά έγγραφα. Η αρχή αυτή διατυπώνεται εξάλλου στη χρηματοδοτική και διοικητική συμφωνία πλαίσιο (FAFA). Σε περίπτωση που το Συνέδριο αντιμετωπίζει δυσκολίες σχετικά με το θέμα αυτό και ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν να έλθουν σε επαφή με τους ομόλογους τους των ΗΕ για να εξευρεθεί λύση και να διασφαλιστεί ότι το Συνέδριο θα λάβει τις αιτούμενες πληροφορίες. Συμπεράσματα 6.67. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις συστάσεις του Συνεδρίου και των αρμόδιων για την απαλλαγή αρχών, μολονότι απομένει ακόμη να οριστικοποιηθούν συγκεκριμένες βελτιώσεις του συστήματος παρακολούθησης. Συγκεκριμένα: 6.67. α) η Επιτροπή έχει καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλίσει ότι ο συντονισμός των χορηγών είναι αποτελεσματικότερος μέσω της κοινής αντίληψης και του σχεδίου δράσης, της υποστήριξής της προς το OCHA των ΗΕ και της συνεχούς αλληλεπίδρασής της με τα κράτη μέλη. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του σχεδίου δράσης στο πλαίσιο της κοινής αντίληψης, η οποία προβλέπεται για το 2010, αναμένεται να παρουσιάσει συστηματικά με ποιο τρόπο η Επιτροπή αξιοποιεί καλύτερα τα πέντε συγκριτικά πλεονεκτήματα που απαριθμούνται στην κοινή αντίληψη και αφορούν τον συντονισμό και τη συμπληρωματικότητα των χορηγών ανθρωπιστικής βοήθειας· α) Η ενδιάμεση αναθεώρηση, από την Επιτροπή, του σχεδίου δράσης στο πλαίσιο της συναίνεσης εκπονείται τώρα και τα τελικά αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα στα τέλη του 2010. β) η μεταφορά του MIC στην ΓΔ ECHO αναμένεται να συντελέσει στην κατάλληλη αντιμετώπιση του ζητήματος της συνέπειας της εφαρμοζόμενης προσέγγισης μεταξύ των δύο υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής· β) Η ενσωμάτωση του Κέντρου Ενημέρωσης και Παρακολούθησης Πολιτικής Προστασίας (MIC) οδηγεί ήδη σε συνέργειες, όπως η διάθεση πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο κατά την επέλευση φυσικών και άλλων καταστροφών και η στενότερη συνεργασία μεταξύ των επιτόπου τεχνικών εμπειρογνωμόνων της ΓΔ ECHO και των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών που είναι αποσπασμένοι για δραστηριότητες σχετικές με την πολιτική προστασία. γ) τα νέα χρηματοδοτικά μέσα που εισήχθησαν το 2007, ήτοι το μέσο ανάπτυξης και συνεργασίας και το μέσο σταθερότητας, παρέχουν στην Επιτροπή τα εργαλεία που της είναι αναγκαία προκειμένου να ανταποκριθεί στην πρόκληση της ΣΑΑΑ, εφαρμόζοντας ένα μείγμα πολιτικών στις χώρες που εξέρχονται από κρίση· γ) Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της που το Συνέδριο αναγνωρίζει τη συνεισφορά των νέων μέσων στη διαδικασία μετάβασης. Για να ενισχύσει αυτές τις προσπάθειες, η Επιτροπή δημιούργησε μια διυπηρεσιακή ομάδα για τη μετάβαση, ώστε να ευνοήσει την υιοθέτηση κοινής θεώρησης, συντονισμένων προσεγγίσεων και κοινών θέσεων σχετικά με τις πολιτικές για τις «μεταβατικές καταστάσεις» όπου είναι παρόντα ανθρωπιστικά και αναπτυξιακά μέσα, καθώς και μέσα σταθερότητας. Σκοπός είναι να βελτιωθούν τόσο η πολιτική όσο και η επί τόπου υλοποίηση των προγραμμάτων, καθώς και η συμβολή στη διεθνή συζήτηση για τις μεταβατικές καταστάσεις. δ) μολονότι η ανάπτυξη του συστήματος COR αποτελεί αυστηρή και πολλά υποσχόμενη διαδικασία, η απόδοση και τα αποτελέσματά του μπορούν να αξιολογηθούν μόνον αφού το σύστημα εφαρμοστεί πλήρως. δ) Η Επιτροπή συμφωνεί με αυτή τη δήλωση του Συνεδρίου και αναμένει ότι θα είναι σε θέση να παράσχει τα πρώτα αποτελέσματα έως τα τέλη του 2011. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΡΙΘ. 6/2006 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ Εισαγωγή 6.68. Το 2006, το Συνέδριο δημοσίευσε την ειδική έκθεση αριθ. 6/2006 σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη που αναπτύσσει η Επιτροπή (12). Αντικείμενο του ελέγχου ήταν τόσο τα περιβαλλοντικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την Επιτροπή, όσο και ο τρόπος με τον οποίο αυτή έχει ενσωματώσει το περιβάλλον στη συνεργασία της για την ανάπτυξη. 6.69. Οι 15 συστάσεις του Συνεδρίου προς την Επιτροπή, οι οποίες επιδοκιμάστηκαν από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, κάλυπταν τρεις βασικούς τομείς: την καθιέρωσ μιας συνολικς στρατηγικής για το περιβάλλον και την παρακολούθηση της εφαρμογής της, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των περιβαλλοντικών έργων. 6.70. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να χρησιμοποιεί ευρύτερα τόσο την αναγνωρισμένη εμπειρογνωμοσύνη των εθνικών υπηρεσιών διαχείρισης εθνικών προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας όσο και τις ιδιωτικές εταιρείες με αποδεδειγμένη εμπειρία ως εταίροι των ανωτέρω δημόσιων υπηρεσιών στη διαχείριση περιβαλλοντικών έργων (13). Παρακολούθηση των συστάσεων 6.71. Μετά την ειδική έκθεση του Συνεδρίου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έδωσαν προτεραιότητα στη χάραξη μιας νέας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον και, μέχρι το τέλο του 2006, είχαν χράξει τις γενικές γραμμές σχεδίου στρατηγικής. Εντούτοις, μεταβολές στις προτεραιότητες της Επιτροπής καθυστέρησαν τη συνέχιση των εργασιών επί της στρατηγικής αυτής, με αποτέλεσμα να παρουσιαστούν κάποια στοιχεία για την ανάπτυξη της νέας στρατηγικής σε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής μόλις τον Απρίλιο του 2009 (14). Το Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για το εν λόγω έγγραφο και, τον Ιούνιο του 2009, κάλεσε την Επιτροπή να εκπονήσει έγγραφο συνολικής στρατηγικής της ΕΕ μέχρι το 2011. Τον Μάρτιο του 2010, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη βρίσκονταν σε πρώιμο στάδιο όσον αφορά την ανάπτυξη του προγράμματος εργασίας για τη χάραξη της νέας στρατηγικής. 6.71. Η καθυστέρηση που σημειώθηκε στη χάραξη της στρατηγικής οφείλετο σε αλλαγή των προτεραιοτήτων, δεδομένου ότι η στρατηγική στον τομέα του περιβάλλοντος δεν θα αποτελούσε πλέον αντικείμενο χωριστής ανακοίνωσης, αλλά μιας ευρύτερης ανακοίνωσης που θα ενσωμάτωνε όλα τα συναφή θέματα (όχι μόνο περιβαλλοντικά). Η έγκριση της ανακοίνωσης αυτής είχε προγραμματιστεί για τα τέλη του 2008. Η προσέγγιση αυτή προτάθηκε με σκοπό να μειωθεί ο αριθμός των ανακοινώσεων της Επιτροπής. Εντούτοις, αυτή η νέα προσέγγιση εγκαταλείφτηκε τελικά, διότι αποδείχτηκε δύσκολο να ενσωματωθούν διαφορετικά θέματα σε ένα μόνο έγγραφο και διότι αποδείχτηκε ότι ήταν αναγκαίο να είναι η προσέγγιση περισσότερο εστιασμένη στο περιβάλλον. Τον Σεπτέμβριο του 2009, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τα κράτη μέλη (και την κοινωνία των πολιτών) για να ξεκινήσουν από κοινού τη χάραξη της νέας στρατηγικής. 6.72. Τον Σεπτέμβριο του 2006, η Επιτροπή καθόρισε ένα επιχειρησιακό πλαίσιο για την κατάρτιση αυτής της νέας στρατηγικής στον τομέα του περιβάλλοντος, συγκροτώντας διυπηρεσιακή ομάδα, υπό την καθοδήγηση της ΓΔ Ανάπτυξης, απαρτιζόμενη από εκπροσώπους των αρμόδιων γενικών διευθύνσεων. Η Επιτροπή ζήτησε τεχνική βοήθεια για τον καθορισμό πιθανών δεικτών επιδόσεων στον τομέα της περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης προς χρήση στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για το περιβάλλον το 2006. Η πρώτη πλήρης αξιολόγηση των επιδόσεων της Επιτροπής στον τομέα της περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης πραγματοποιήθηκε τελικά από την τεχνική βοήθεια το 2009, σύμφωνα με τους αναπτυχθέντες δείκτες και μεθοδολογία. 6.72. Καθορίστηκαν βασικοί ποσοτικοί δείκτες που συνδέονται με την ισχύουσα στρατηγική περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης, όπως ζητήθηκε από το Συνέδριο, και αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης από το 2006. Οι δείκτες αυτοί αφορούν τη χρησιμοποίηση εργαλείων, όπως τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά κατά τη χάραξη των εθνικών περιφερειακών στρατηγικών, καθώς και η αξιολόγηση των προγραμμάτων και των έργων από περιβαλλοντική άποψη, ο αριθμός των μαθημάτων κατάρτισης που παρέχονται, καθώς και ο αριθμός του προσωπικού που εκπαιδεύεται. Όσον αφορά τους ποσοτικούς δείκτες που επιτρέπουν να αξιολογείται η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών θεμάτων στην κατάρτιση του προγράμματος, οι δείκτες αυτοί καθορίστηκαν και εφαρμόστηκαν σε μια πρώτη πιλοτική εκ των υστέρων αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε το 2009. 6.73. Η Επιτροπή δεν έχει προβεί σε καμία συγκεκριμένη μελέτη προκειμένου να αξιολογήσει τις εσωτερικές δυνατότητές της να υλοποιήσει την περιβαλλοντική στρατηγική. Η προσέγγιση της Επιτροπής για αύξηση της δυναμικότητάς της συνίστατο, κυρίως, στο σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης και στη δημοσίευση λεπτομερέστερων οδηγιών προς χρήση από το προσωπικό της. Εξάλλου, η αύξηση του προσωπικού σε βασικές μονάδες των κεντρικών υπηρεσιών της Επιτροπής ήταν περιορισμένη και αφορούσε, κατά κύριο λόγο, τις εργασίες στον τομέα της κλιματικής αλλαγής στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη. 6.73. Στο πλαίσιο της πολιτικής «μηδενικής αύξησης» του προσωπικού που χάραξε η Επιτροπή, και που αναγνωρίσθηκε από το Συνέδριο, η EuropeAid έδωσε έμφαση στην ενίσχυση των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού της και όχι στη συγκεκριμένη αναθεώρηση της εσωτερικής της δυναμικότητας. Η Επιτροπή υιοθέτησε αυτή την προσέγγιση καθόλη τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς. 6.74. Στο τέλος του 2006 εκδόθηκαν οδηγίες προς τους υπαλλήλους σχετικά με την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στην αναπτυξιακή βοήθεια, οι οποίες επικαιροποιήθηκαν το 2009 προκειμένου να ληφθεί καλύτερα υπόψη η κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, από μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2009 από συμβούλους για λογαριασμό του EuropeAid, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών πτυχών κατά το στάδιο της διαμόρφωσης ενός έργου στο 50 % περίπου των εξετασθέντων έργων. 6.74. Η εκ των υστέρων ανασκόπηση —η οποία ήταν μια πιλοτική άσκηση— εντάσσεται στη δυναμική συνεχούς βελτίωσης στο στάδιο διαμόρφωσης των έργων. 6.75. Μεγάλος αριθμός υπαλλήλων της Επιτροπής παρακολούθησε μαθήματα κατάρτισης σχετικής με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη και η Επιτροπή έχει επενδύσει σημαντικούς πόρους για το σκοπό αυτό. Από το 2009 τα μαθήματα αυτά κατέστησαν μεν υποχρεωτικά για το επιχειρησιακό προσωπικό του EuropeAid, όχι όμως και για τη ΓΔ Ανάπτυξης και τη ΓΔ Εξωτερικών σχέσεων. 6.75. Η κατάρτιση για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση είναι τώρα υποχρεωτική για όλο το ενεργό προσωπικό στην έδρα της EuropeAid και για όλο το ενεργό προσωπικό της EuropeAid που αποχωρεί για τις αντιπροσωπείες. Αυτά τα μαθήματα κατάρτισης είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό παρακολούθησης κατά τη διάρκεια του 2009, με άνω των 400 συμμετεχόντων. Από το 2005, εφαρμόστηκε ευρύ πρόγραμμα σεμιναρίων κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων 50 περιφερειακών σεμιναρίων που πραγματοποιήθηκαν σε χώρες εταίρους και ενός ακόμη μεγαλύτερου αριθμού που πραγματοποιήθηκε στην έδρα. 6.76. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη προβεί σε συνολική αξιολόγηση της βοήθειας που παρέχει στον τομέα του περιβάλλοντος από την άποψη τόσο των προγραμμάτων όσο και της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης. Απαιτείται ακόμη να δημιουργηθεί μια κεντρική βάση δεδομένων η οποία να περιέχει όλα τα επιμέρους αξιολογούμενα περιβαλλοντικά έργα. Μολονότι οι περιβαλλοντικές πτυχές του συστήματος παρακολούθησης των έργων της Επιτροπής έχουν διευρυνθεί, οι εν λόγω εκθέσεις παρακολούθησης δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο αξιολόγησης από περιβαλλοντική άποψη. 6.76. Το 2011, σχεδιάζεται αξιολόγηση της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας. Επί του παρόντος, ετοιμάζεται κεντρική βάση δεδομένων που θα περιέχει αξιολογήσεις των μεμονωμένων έργων και η οποία θα καταστεί λειτουργική το 2011. Το 2005 και το 2009, εκπονήθηκαν εκθέσεις αξιολόγησης του συστήματος παρακολούθησης με βάση τα αποτελέσματα που αφορούν περιβαλλοντικά έργα που πραγματοποιήθηκαν για την Λατινική Αμερική. Σε αξιολογήσεις της συνεργασίας της ΕΕ σε επίπεδο χώρας εξετάστηκαν περιβαλλοντικές πτυχές ως μέρος των οριζοντίων θεμάτων. 6.77. Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη βελτίωση της αναγνώρισης των έργων που σχετίζονται με το περιβάλλον, δεν είναι, ωστόσο, ακόμη σε θέση να εκτιμήσει με ακρίβεια το ύψος των δαπανών στον τομέα του περιβάλλοντος. Για έργα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή έχει καθιερώσει σύστημα εκτιμήσεων κατά προσέγγιση, αλλά αυτό δεν ισχύει για άλλους τομείς, κυρίως για τη βιοποικιλότητα και την απερήμωση. 6.77. Η EuropeAid βελτίωσε την ικανότητά της να εντοπίζει και να παρακολουθεί τη πορεία των δαπανών σχετικά με περιβαλλοντικά έργα, αλλά ο ακριβής υπολογισμός των ποσών που χορηγούνται σε περιβαλλοντικούς στόχους στο πλαίσιο δράσεων που, κατά κύριο λόγο, επιδιώκουν άλλους στόχους πολιτικής, εξακολουθεί να είναι ένα πολύ σύνθετο έργο. Συνεχίζονται οι συζητήσεις με τον ΟΟΣΑ/ΕΑΒ για να βρεθεί ο καλύτερος τρόπος με τον οποίο τα ποσοτικά δεδομένα που βασίζονται στους δείκτες του Ρίο μπορούν να μετατρέπονται σε χρηματοπιστωτικά δεδομένα. 6.78. Για σχεδόν όλα τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) έχουν καταρτιστεί και επισυναφθεί σε αυτά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ), ενώ το ίδιο το ΕΣΧ περιλαμβάνει ειδικό τμήμα που αφορά το περιβάλλον. Παρ’ όλα αυτά, η ποιότητα των ΠΧΧ ποικίλλει και η επίδρασή τους στο συνολικό ΕΣΧ εξακολουθεί να είναι γενικώς περιορισμένη. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ενδιάμεση ανασκόπηση των ΕΣΧ, η οποία βρισκόταν σε εξέλιξη κατά το χρόνο των εργασιών παρακολούθησης, σκοπό έχουν να αυξήσουν τη σημασία που αποδίδεται στο περιβάλλον σε επίπεδο ΕΣΧ, ενώ στα αναθεωρημένα ΕΣΧ δίδεται ήδη ιδιαίτερη προτεραιότητα στην ενσωμάτωση θεμάτων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. 6.78. Πράγματι, η ποιότητα των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών ανά χώρα (ΠΧΧ) και των επιδράσεών τους στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) εξακολουθεί να κυμαίνεται, αλλά ορισμένα ΠΧΧ επικαιροποιούνται βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση και για την καλύτερη αντιμετώπιση των θεμάτων που αφορούν την κλιματική αλλαγή, ενώ οι κατευθυντήριες γραμμές για την ενδιάμεση αναθεώρηση είχαν ως αποτέλεσμα να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη στα ΠΧΧ θέματα που αφορούν το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, ιδίως στις χώρες που καλύπτονται +από το μέσο αναπτυξιακής συνεργασίας. 6.79. Η Επιτροπή έχει εκπονήσει οδηγίες σχετικά με την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών θεμάτων σε δράσεις δημοσιονομικής στήριξης. Στην πράξη, ωστόσο, η περιβαλλοντική πολλαπλή συμμόρφωση και οι σχετικοί δείκτες σπανίως περιλαμβάνονται στα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης, ενώ μόνο λίγες είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιήθηκαν στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις. 6.79. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική στήριξη θα εκδοθούν το 2011 και θα συμπεριλαμβάνουν νέο προσανατολισμό για τα οριζόντια θέματα. Εντούτοις, ανεξάρτητα από την ένταξη ειδικών περιβαλλοντικών δεικτών, ο διάλογος πολιτικής για περιβαλλοντικά θέματα πραγματοποιείται σε πολλές χώρες εντός των κοινών πλαισίων των χορηγών που ακολουθούν τις επιχειρήσεις της γενικής δημοσιονομικής στήριξης. Οι στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις απαιτούν να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές συνθήκες και η δέσμευση των χωρών εταίρων προκειμένου να είναι αποτελεσματικές και, συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να επιβάλλονται. 6.80. Μολονότι οι οδηγίες της Επιτροπής καθορίζουν συγκεκριμένες διαδικασίες για την εξέταση από περιβαλλοντική άποψη όλων των έργων, το EuropeAid έχει αφήσει στη διακριτική ευχέτρεια των αντιπροσωπειών να αποφασίζουν εάν θα δημιουργούν περιβαλλοντικά εστιακά σημεία για τον έλεγχο αυτών των διαδικασιών. Λόγω του περιορισμένου αριθμού υπαλλήλων, οι ειδικοί σε περιβαλλοντικά θέματα του EuropeAid δεν μπορούν να προβαίνουν σε έλεγχο της εξέτασης από περιβαλλοντική άποψη όλων των προτάσεων έργων. 6.81. Η Επιτροπή έχει, επίσης, καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την πραγματοποίηση εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιώσεων (ΕΠΕ) κατά το στάδιο της διαμόρφωσης των έργων, καθώς και σχετικά με την παρακολούθηση των συστάσεων των ΕΠΕ. Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του EuropeAid το 2009, η οποία αναφέρεται στο σημείο 6.77, δεν τηρείται ακόμη πάντοτε η υποχρέωση διενέργειας ΕΠΕ. 6.81. Η EuropeAid συνέταξε ενημερωτικά σημειώματα και πρακτικούς οδηγούς που αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στη στήριξη της διαχείρισης των φυσικών πόρων σε επίπεδο κοινότητας. Ορισμένα προγράμματα της ΕΕ προώθησαν πρωτοβουλίες διαχείρισης των φυσικών πόρων σε τοπικό επίπεδο. Το θεματικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, αναφέρεται ειδικά στη συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες και το θέμα αυτό ελήφθη υπόψη στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με υπομνήματα που ελάμβαναν υπόψη «τη διασφάλιση της κατοχής και των δικαιωμάτων των τοπικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των γηγενών πληθυσμών» στο πλαίσιο της διακυβέρνησης των δασών. 6.82. Στο παίσιο του θεματικού προγράμματος για το περιβάλλον (15), οι αντιπροσωπείες διαδραματίζουν ενισχυμένο ρόλο στο πλαίσιο της αξιολόγησης τω προτάσεων έρν. Όσον αφορά τα έργα των ΕΣΧ, το εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης περιέχει κατευθυντήριες γραμμές, σκοπός των οποίων είναι να διασφαλίζουν ότι, κατά το σχεδιασμό ενός έργου, λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές συνθήκες. 6.83. Στο πλαίσιο της διαδικασίας απλούστευσης της δημοσιονομικής διαχείρισης της Επιτροπής, πραγματοποιήθηκαν τροποποιήσεις στο δμοσιονομικό κανονισμό και στον πρακτικό οδηγό, προκειμένου α διευκολυνθεί και να επιαχυνθεί η εφαρμογή των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων. 6.84. Στις περιβαλλοντικές κατευθυντήριες γραμμές του EuropeAid αναφέρεται η ανάγκη να επιδιώκεται η παροχή βοήθειας προς τις τοπικές κοινωνίες, προκειμένου αυτές να βρίσκουν βιώσιμους τρόπους χρήσης των τοπικών φυσικών πόρων, χωρίς ωστόσο να παρέχονται συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των ανωτέρω στην πράξη. 6.84. Η EuropeAid συνέταξε ορισμένα ενημερωτικά σημειώματα για να προωθήσει την αειφόρο ανάπτυξη με έμφαση σε προσεγγίσεις με βάση την τοπική κοινότητα. Εξάλλου, το περιβαλλοντικό θεματικό πρόγραμμα αναφέρεται ειδικά στη συνεργασία με τοπικές κοινότητες και το στοιχείο αυτό ελήφθη, μεταξύ άλλων, υπόψη στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με υπομνήματα που ελάμβαναν υπόψη «τη διασφάλιση της κατοχής και των δικαιωμάτων των τοπικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των γηγενών πληθυσμών» στο πλαίσιο της διακυβέρνησης των δασών. 6.85. Η Επιτροπή δεν έχει προβεί σε καμία συνολική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διαφόρων μέσων βοήθειας από την άποψη της στήριξης του περιβάλλοντος. Ωστόσο, το EuropeAid βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωης μελέτης σχετικά με την ανάπτυξη τομεακών προσεγγίσεων και, επίσης, εξετάζε το ενδεχόμενο δημιουργίας ταμείων αρωγής της ΕΕ, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη του περιβάλλοντος. 6.85. Η μελέτη της ΕΕ για τομεακές προσεγγίσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων έχει πλέον ολοκληρωθεί σε στενή συνεργασία με ορισμένους αναπτυξιακούς οργανισμούς της ΕΕ, ενώ καταρτίζονται τώρα ορισμένα προγράμματα στήριξης της τομεακής πολιτικής της Επιτροπής στον τομέα αυτό. Πρόκειται για μια σαφώς νέα εξέλιξη σε σχέση με το παρελθόν. Η δημιουργία ταμείων αρωγής της ΕΕ μπορεί να γίνει τώρα εφικτή στο πλαίσιο της πρότασης αναθεώρησης του δημοσιονομικού κανονισμού, και έχουν συναφθεί συμφωνίες μεταφοράς που καθιστούν δυνατές τις συνεισφορές των κρατών μελών της ΕΕ στην παγκόσμια συμμαχία για την κλιματική αλλαγή την οποία διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι καινοτόμοι μηχανισμοί χρηματοδότησης για το περιβάλλον περιλαμβάνουν επίσης τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και τον συνδυασμό δανείων και επιχορηγήσεων. 6.86. Η Επιτροπή εξακολούθησε να χρησιμοποιεί την εμπειρογνωμοσύνη των κρατών μελών και των ιδιωτικών εταιρειών για την υλοποίηση των προγραμμάτων της στον τομέα του περιβάλλοντος και έχει αυξήσει τις πιθανότητες συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο Enrtp. 6.86. Η Επιτροπή συνέχισε να προσφεύγει, κατά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής στρατηγικής, στην εμπειρογνωμοσύνη των κρατών μελών και των ιδιωτικών εταιρειών. Συμπεράσματα 6.87. Η Επιτροπή σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των ευρέος φάσματος συστάσεων του Συνεδρίου. Αυτό ισχύει όλως ιδιαιτέρως για τη δημιουργία ικανοτήτων στους κόλπους της, με την παροχή επιμόρφωσης και κατευθυντήριων γραμμών στους υπαλλήλους της. Εντούτοις, σε μελέτη του 2009 του EuropeAid επισημαίνονται αδυναμίες στην εφαρμογή ορισμένων από τις νέες διαδικασίες ενσωμάτωσης του περιβάλλοντος. 6.87. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημαντική πρόοδο που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο χαρτοφυλάκιο της Επιτροπής για την εξωτερική βοήθεια. Η εκ των υστέρων ανασκόπηση η οποία ήταν μια πιλοτική άσκηση, αποτελούσε μέρος μιας πορείας για συνεχή βελτίωση. Η διαδικασία αυτή περιελάμβανε την αναθεώρηση των διαδικασιών αξιολόγησης από ομότιμους (ομάδα ποιοτικής στήριξης), που εισήγαγε σαφέστερες οδηγίες για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών πτυχών κατά την προπαρασκευή των προτάσεων έργων. 6.88. Αρκετοί είναι οι τομείς στους οποίους πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την πλήρη εφαρμογή των συστάσεων. Μια νέα ολοκληρωμένη στρατηγική για το περιβάλλον βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης, πρέπει ωστόσο να είναι έτοιμη μέχρι το 2011, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην επόμενη διαδικασία προγραμματισμού. Η εν λόγω στρατηγική πρέπει να υποστηριχθεί από περαιτέρω εργασίες επί των δεικτών περιβαλλοντικών επιδόσεων καθώς και επί της συνολικής αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης και των σχετικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των διαφόρων μέσων. Επίσης, μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης. 6.88. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ εργάζονται από κοινού για να χαράξουν ένα πρώτο σχέδιο περιβαλλοντικής στρατηγικής στις αρχές του 2011 με προοπτική την έγκρισή του το δεύτερο εξάμηνο του 2011. Η Επιτροπή προτίθεται να εργαστεί περαιτέρω για τον καθορισμό δεικτών παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας μιας νέας περιβαλλοντικής στρατηγικής και για την αξιολόγηση της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης στις δράσεις της. Για το 2011, σχεδιάζεται συνολική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης στην αναπτυξιακή συνεργασία. Εάν τα πορίσματα της αξιολόγησης είναι διαθέσιμα εγκαίρως, θα συμβάλουν στη χάραξη της νέας στρατηγικής της ΕΕ. Επίσης, για το 2011, προγραμματίζονται νέες κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική στήριξη που θα περιλαμβάνουν νέους προσανατολισμούς για τα οριζόντια θέματα. Κατά τη διεξαγωγή αυτού του έργου, η Επιτροπή θα συνεχίσει να επιδιώκει στενά τον συντονισμό και την εναρμόνιση με τα κράτη μέλη της ΕΕ για τη στήριξη του θεματολογίου για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας.

(1) Η βοήθεια που παρέχεται μέσω των Ευρωπαϊκών Ταμείων Ανάπτυξης αναλύεται χωριστά, καθώς δεν χρηματοδοτείται από τον γενικό προϋπολογισμό.

(2) Μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης για την ΕΕ, όπως τροποποιήθηκε από τη συνθήκη της Λισσαβώνας, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής κατέστησαν αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(3) Το Phare ήταν το κύριο χρηματοοικονομικό μέσο της προενταξιακής στρατηγικής για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το CARDS είναι το πρόγραμμα κοινοτικής βοήθειας για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθερότητα στα Βαλκάνια.

(4) ΕΕ L 163 της 2.7.1996, σ. 1.

(5) Κατασταλτικοί έλεγχοι όσον αφορά τη ΓΔ RELEX.

(6) Ανάθεση διαχειριστικών εξουσιών από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαδικασίας.

(7) Η παρατήρηση αυτή δεν ισχύει για τις οργανώσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα, οι οποίες εξειδικεύονται στην τεχνική και εμπορική διαχείριση προμηθειών και υπηρεσιών αναγκαίων για την υλοποίηση των ανθρωπιστικών δράσεων.

(8) Οι περισσότερο μακροπρόθεσμες δράσεις της Επιτροπής στον τομέα αυτό έχουν εξεταστεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ειδική έκθεσή του αριθ. 6/2008 σχετικά με τη βοήθεια αποκατάστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μετά το τσουνάμι και τον τυφώνα Mitch.

(9) Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Κοινή δήλωση — Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανθρωπιστική βοήθεια (ΕΕ C 25 της 30.1.2008).

(10) Spaak, M. and Otto, R., Study on the mapping of donor coordination (Humanitarian Aid) at the field level, Channel research, Ιούλιος 2009.

(11) Ειδική έκθεση αριθ. 15/2009 με τίτλο «Βοήθεια της ΕΕ υλοποιούμενη μέσω οργανώσεων των Ηνωμένων Εθνών: λήψη αποφάσεων και παρακολούθηση».

(12) ΕΕ C 235 της 29.9.2006, σ. 1.

(13) Σημείο 233 του ψηφίσματος του Κοινοβουλίου σχετικά με τη χορήγηση απαλλαγής (ΕΕ L 187 της 15.7.2008, σ. 50).

(14) «Improving Environmental Integration in Development Cooperation» (Βελτίωση της περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη), SEC(2009) 555 της 21.4.2009.

(15) Περιβάλλον και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, συμπεριλαμβανομένου του θεματικού προγράμματος για την ενέργεια (Enrtp).

(16) Σύμφωνα με το άρθρο 53 του δημοσιονομικού κανονισμού, η μορφή της άμεσης κεντρικής διαχείρισης εφαρμόζεται όταν τα εκτελεστικά καθήκοντα ασκούνται άμεσα από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και η μορφή της έμμεσης κεντρικής διαχείρισης εφαρμόζεται όταν η Επιτροπή μεταβιβάζει τα εκτελεστικά καθήκοντα του προϋπολογισμού, σύμφωνα με τα άρθρα 54 έως 57 του δημοσιονομικού κανονισμού.

(17) Το κεφάλαιο 9 πραγματεύεται τον έλεγχο των διοικητικών δαπανών.

Πηγή: Ετήσιοι λογαριασμοί για το 2009.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6.1 2009 2008 2007 Europeaid RELEX ELARG ECHO Σύνολο ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σύνολο πράξεων (εκ των οποίων): 117 11 38 14 180 180 145 Προπληρωμές 57 2 13 11 83 71 46 Ενδιάμεσες/Τελικές πληρωμές 60 9 25 3 97 109 99 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ (σε εκατοστιαίες μονάδες και σε αριθμό πράξεων) Πράξεις που δεν περιέχουν σφάλμα 90 % {105} 91 % {10} 79 % {30} 86 % {12} 87 % {157} 73 % 74 % Πράξεις που περιέχουν σφάλμα 10 % {12} 9 % {1} 21 % {8} 14 % {2} 13 % {23} 27 % 26 % ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΣΦΑΛΜΑ (σε εκατοστιαίες μονάδες και σε αριθμό πράξεων) Ανάλυση ανά είδος δαπάνης Προπληρωμές 33 % {4} 0 % {0} 0 % {0} 0 % {0} 17 % {4} 19 % 19 % Ενδιάμεσες/Τελικές πληρωμές 67 % {8} 100 % {1} 100 % {8} 100 % {2} 83 % {19} 81 % 81 % Ανάλυση ανά είδος σφάλματος Μη προσδιορίσιμα ποσοτικώς σφάλματα 67 % {8} 100 % {1} 88 % {7} 50 % {1} 74 % {17} 60 % 73 % Προσδιορίσιμα ποσοτικώς σφάλματα 33 % {4} 0 % {0} 12 % {1} 50 % {1} 26 % {6} 40 % 27 % τα οποία αφορούν: Επιλεξιμότητα 100 % {4} ά.α. {0} 100 % {1} 100 % {1} 100 % {6} 79 % 100 % Υποστατό 0 % {0} ά.α. {0} 0 % {0} 0 % {0} 0 % {0} 21 % 0 % Ακρίβεια 0 % {0} ά.α. {0} 0 % {0} 0 % {0} 0 % {0} 0 % 0 % ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΙΜΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ Πιθανότερο ποσοστό σφαλμάτων: < 2 % 2 % έως 5 % X X X > 5 %

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6.2 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ» Αξιολόγηση επιλεγέντων συστημάτων εποπτείας και ελέγχου Σχετικό σύστημα Βασικοί εσωτερικοί έλεγχοι (Επιτροπή) Συνολική αξιολόγηση Προληπτικοί έλεγχοι Παρακολούθηση και εποπτεία Εξωτερικοί έλεγχοι Εσωτερικός έλεγχος EuropeAid (1) Κεντρικές υπηρεσίες Αντιπροσωπείες ά.α. ΓΔ RELEX (2) ΓΔ ELARG (2) ΓΔ ECHO

Συνολική αξιολόγηση των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου Συνολική αξιολόγηση 2009 2008 2007

Υπόμνημα: Αποτελεσματικό Μερικώς αποτελεσματικό Μη αποτελεσματικό ά.α. Άνευ αντικειμένου: δεν εφαρμόζεται ή δεν αξιολογήθηκε (1) Η αξιολόγηση αυτή αντιστοιχεί σε εκείνη η οποία δημοσιεύεται στην έκθεση σχετικά με τα ΕΤΑ. (2) Κατασταλτικοί έλεγχοι.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6.3 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ» Κυρίως εμπλεκόμενες ΓΔ Είδος της δήλωσης που διατύπωσε ο γενικός διευθυντής (1) Διατυπωθείσες επιφυλάξεις Παρατηρήσεις του Συνεδρίου Συνολική αξιολόγηση της αξιοπιστίας EuropeAid χωρίς επιφυλάξεις ά.α. Το EuropeAid έχει αναπτύξει ολοκληρωμένη στρατηγική ελέγχου και συνέχισε να επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου του. Ωστόσο, από τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες σε ορισμένους ελέγχους και ότι οι πληρωμές περιείχαν ουσιώδη σφάλματα. B RELEX Με επιφύλαξη Σημαντικές αδυναμίες που σχετίζονταν με τους ανεπαρκείς ελέγχους περιορισμού των κινδύνων με σκοπό την παροχή βεβαιότητας σχετικά με τις δαπάνες που διαχειρίζονται οι αποστολές της ΚΕΠΠΑ και σοβαρές αδυναμίες σχετικά με την επάρκεια των κατασταλτικών ελέγχων για την παροχή πρόσθετης βεβαιότητας που να συμπληρώνει άλλα στοιχεία του συστήματος ελέγχου. Εκκρεμεί ακόμη η άρση σημαντικών ελλείψεων που εντοπίστηκαν σχετικά με τη συνιστώσα των κατασταλτικών ελέγχων των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου της ΓΔ RELEX, προς διασφάλιση της κανονικότητας των πράξεων. A ELARG χωρίς επιφυλάξεις ά.α. Α ECHO χωρίς επιφυλάξεις ά.α. A A: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή παρέχουν ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα. B: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή παρέχουν μερικώς ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα. Γ: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή δεν παρέχουν ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα. (1) Σύμφωνα με τη δήλωση αξιοπιστίας του γενικού διευθυντή, αυτός αποκόμισε εύλογη βεβαιότητα ότι οι ελεγκτικές διαδικασίες που έχουν θεσπιστεί παρέχουν τις αναγκαίες εγγυήσεις σχετικά με την κανονικότητα των πράξεων. A: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή παρέχουν ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα. B: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή παρέχουν μερικώς ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα. Γ: Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και η δήλωση του γενικού διευθυντή δεν παρέχουν ορθή αξιολόγηση της δημοσιονομικής διαχείρισης όσον αφορά την κανονικότητα.