ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 542 τελικό 
Βρυξέλλες, 4 Νοεμβρίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
"ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ": 
ΜΙΑ ΝΕΑ ΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
"ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ": 
ΜΙΑ ΝΕΑ ΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
E»qgYWYn 
1. Η καρποφόρα εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων στις δημοκρατίες της πρώην 
ΕΕΣΔ και στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αποτελεί 
καθοριστικό στοιχείο για την ανασυγκρότηση του οικονομικού συστήματος το 
οποίο ακολούθησαν οι χώρες αυτές και δύναται να συμβάλλει στη διαμόρφωση 
ενός σταθερότερου πολιτικού κλίματος. Παρατηρήθηκαν δραματικές μειώσεις 
παραγωγής και/ή κατανάλωσης τους πετρελαίου και αερίου. 
Πραγματοποιήθηκαν δύσκολες μεταξύ τους συζητήσεις σε θέματα τιμολόγησης 
και διαμετακόμισης. Σε ορισμένες εξ αυτών γίνεται συζήτηση, με αβέβαιη 
έκβαση, σχετικά με τον βαθμό πρόσβασης στις πρώτες ύλες που πρόκειται 
να παρασχεθεί στους αλλοδαπούς επενδυτές. Τυχόν κανόνες, με εγγύηση σε 
διεθνές επίπεδο, θα επέτρεπαν, επομένως, να πεισθούν οι οικονομικοί 
παράγοντες των χωρών του ΟΟΣΑ να συμβάλλουν στην ανανέωση και στην 
ανάπτυξη των υποδομών στο σύνολο του κύκλου της ενέργειας. Σαφή πρότυπα 
συμπεριφοράς αναμένεται, ομοίως, να συμβάλλουν ώστε να περιορισθεί το 
πεδίο όπου μπορεί να ανακύψουν διαφορές και να βελτιωθεί η ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού της Κοινότητας. 
Πρέπει να τονισθεί ότι, από πολιτική άποψη, μια καρποφόρα κατάληξη της 
Βασικής Συμφωνίας και, μεταγενέστερα, μία συμφωνία επί της εφαρμογής της 
ιδίας με τους ημεδαπούς μεταχείρισης κατά τη φάση της προ-επένδυσης 
δύνανται να έχουν σοβαρή επίδραση στις σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και 
της ΚΑΚ. 
Ταυτοχρόνως, μια τέτοια εξέλιξη θα επηρεάσει ευνοϊκά τις πολιτικές 
σχέσεις μεταξύ των δημοκρατιών της ΚΑΚ και μεταξύ αυτών και των χωρών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ). Οι εν λόγω χώρες εξαρτώνται, 
πράγματι, για σχεδόν ολόκληρο τον ενεργειακό τους εφοδιασμό, από τις 
δημοκρατίες της ΚΑΚ, και ιδίως από τη Ρωσία. 
2. Λαμβανομένης υπόψη της διαπίστωσης αυτής, και υπό την παρότρυνση της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εγκρίθηκε ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας στις 
17/12/91. Στο πλαίσιο του συμπεριλαμβάνονται σήμερα 50 προσυπογράφοντες, 
μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όλες οι άλλες 
χώρες του ΟΟΣΑ (με εξαίρεση τη Νέα Ζηλανδία), οι χώρες της ΚΑΕ και οι 
Δημοκρατίες της πρώην ΕΕΣΔ (πλην του Τουρκμενιστάν). 
Για την εφαρμογή, κατά δεσμευτικό τρόπο, των πολιτικών αρχών που περιέχει 
ο Χάρτης, οι προσυπογράφοντες ανέλαβαν να διαπραγματευθούν μια Διεθνή 
Σύμβαση, καλούμενη "Βασική Συμφωνία" (ΒΣ). 
Κατάσταση των διαπραγματεύσεων επί Tnc Βασικήο Συμωωνίαο 
3. Οι διαπραγματεύσεις επί της Βασικής Συμφωνίας συνεχίζονται από διετίας. 
Οι διαπραγματεύσεις αυτές έχουν πλέον εισέλθει στην οριστική τους φάση. 
Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων ολομελείας 
της Συνδιάσκεψης, που συγκαλούνται σε τακτικά διαστήματα (σχεδόν κάθε έξι 
εβδομάδες), τις οποίες φιλοξενεί και προχρηματοδοτεί η Επιτροπή. Η 
α 
τελευταία συνεδρίαση έλαβε xùpQ από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου του 1993· η 
επόμενη θα διεξαχθεί από τις 14 έως τις 18 Δεκεμβρίου. Η εξέταση τ»ν 
τεχνικών πλευρών της βΐ πραγματοποιείται σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, στο 
πλαίσιο ομάδων που συνέρχονται παράλληλα με τη Συνδιάσκεψη. Η 
προπαρασκευή της κοινοτικής θέσης λαμβάνει χώρα σε επίπεδο ομάδας ad hoc 
που συγκροτείται από την COREPER, καθώς και κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων 
συντονισμού επί τόπου. 
Οι στόχοι της Κοινότηταο OTIC διαπραγματευθεί 
4. Από την αρχή των διαπραγματεύσεων , οι στόχοι της Κοινότητας υπήρξαν οι 
εξής: 
- να καθορισθούν τα υψηλότερα δυνατά επίπεδα προστασίας των επενδυτών· 
- να μεγιστοποιηθούν οι δυνατότητες πρόσβασης στις επενδύσεις· 
- να καθορισθούν σταθερές διατάξεις για την ελευθερία διαμετακόμισης· 
- να επανακυρηχθεί η κατά παράδοση θέση της Κοινότητας υπέρ του 
εμπορικού ανοίγματος για τις ενεργειακές ύλες και προϊόντα, προϊόντων, 
όπως περιλαμβάνεται στις υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες συνεργασίας 
και με συνέπεια ως προς τις συμφωνίες εταιρικών σχέσεων και 
συνεργασίας, που επί του παρόντος ευρίσκονται υπό διαπραγμάτευση· 
- να βεβαιωθεί ότι τα άλλα μέρη στις διαπραγματεύσεις επιδεικνύουν τον 
ίδιο βαθμό ανοίγματος για εμπόριο και επενδύσεις. 
Ειδικά προβλήματα που συνδέονται με την κατάσταση στη Ρωσία 
5. Κατά τη σύνοδο διαπραγμάτευσης που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες από τις 6 
έως τις 8 του παρελθόντος Οκτωβρίου, η αντιπροσωπεία της Ρωσίας 
επιβεβαίωσε την προσήλωση της στην αρχή της ιδίας με τους ημεδαπούς 
μεταχείρισης σε θέματα επενδύσεων, αλλά ζήτησε να της παρασχεθεί τριετής 
περίοδος προσαρμογής μετά την υπογραφή της ΒΣ, προκειμένου να είναι σε 
θέση να αναπτύξει την αναγκαία νομοθεσία για μια εύτακτη εφαρμογή του 
συστήματος οικονομίας της αγοράς και, ενδεχομένως, να είναι σε θέση να 
συντάξει έναν κατάλογο εξαιρέσεων από την εν λόγω αρχή, σε συνάρτηση με 
τη θεσπισθείσα νομοθεσία. 
np(i)Toc προσανατολισμός για ανταπόκριση τ nc KoivQTnTac στις δυσκολίες SOU 
επικαλείται η Ρωσία 
6. Οι συζητήσεις, σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων της Κοινότητας, επέτρεψαν να 
συναχθεί ότι μια προσέγγιση σε δύο στάδια, εγγεγραμμένη στην προς σύναψη 
συνθήκη, θα προσέφερε τη δυνατότητα να υπερκερασθούν οι δυσκολίες που 
αντιμετωπίζει η Ρωσία, προστατεύοντας, ταυτοχρόνως, τα θεμιτά συμφέροντα 
των βιομηχάνων και των επενδυτών της Κοινότητας. 
Σε ένα πρώτο στάδιο, θα ήταν σκόπιμο να συναφθεί μια ΒΣ, η οποία να 
περιέχει όλα τα συμφωνηθέντα στοιχεία κατά την ημερομηνία της υπογραφής, 
συμπεριλαμβανομένων των αρχών σχετικά με το εμπόριο, τη διαμετακόμιση, 
την πρόσβαση στη διεθνή διαιτησία και την ιδία με τους ημεδαπούς 
μεταχείριση για τις επενδύσεις. 0 σκοπός των διαπραγματεύσεων θα είναι, 
άρα, να συναφθεί μια οριστική συμφωνία επί όλων των εκκρεμών ζητημάτων, 
με εξαίρεση τις λεπτομέρειες εφαρμογής της ιδίας με τους ημεδαπούς 
μεταχείρισης κατά τη φάση της προ-επένδυσης. Σε αυτόν τον ιδιαίτερο 
τομέα, θα εφαρμοσθεί η αρχή του μάλλον ευνοουμένου κράτους (ΜΕΚ) για μια 
περίοδο μέγιστης χρονικής διάρκειας τριών ετών. 
Μια δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων, που πρόκειται να διεξαχθούν 
εντός τριών ετών, αναμένεται να επιτρέψει την πλήρη εφαρμογή της ιδίας με 
τους ημεδαπούς μεταχείρισης κατά τη φάση της προ-επένδυσης. θα πρέπει να 
συμφωνηθεί μια ενδεδειγμένη διαδικασία για τη διαπραγμάτευση του 
περιεχομένου των ρητρών εξαίρεσης από την εν λόγω αρχή, καθώς και για να 
αποφασισθεί η πλήρης εφαρμογή της ΒΣ. 
Η ρωσική αντιπροσωπεία επεφύλαξε ευνοϊκή υποδοχή στην ιδέα αυτή. Ανέλαβε 
την υποχρέωση να μελετήσει τις συνέπειες της και να εκφράσει τη γνώμη της 
στις επόμενες συζητήσεις. Οι άλλες χώρες που βρίσκονται στα ανατολικά 
της Ευρώπης και οι περισσότερες δυτικές χώρες εξεφράσθησαν, ομοίως, υπέρ 
της λύσης αυτής. Μόνον οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία επεφυλάχθησαν, στο στάδιο 
αυτό, να λάβουν θέση. 
Η προσέγγιση, που υπεδείχθη από την Κοινότητα βασίζεται στην υπόθεση ότι 
είναι δυνατόν να επιτευχθεί, ήδη από το πρώτο στάδιο, μια αποδεκτή 
ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, με αντίτιμο, εντούτοις, μείωση του 
επιπέδου φιλοδοξιών της συμφωνίας, τουλάχιστον αρχικά. Όσον αφορά τις 
χώρες της ΚΑΚ, η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει ότι το κυριότερο κίνητρο για 
την εφαρμογή της αρχής της ιδίας με τους ημεδαπούς μεταχείρισης, πριν από 
την επένδυση, θα προέλθει από την κατανόηση των συμφερόντων τους, παρά 
από υποθετικές απειλές αντιποίνων. 
Η προσέγγιση λαμβάνει, επίσης, υπόψη τους ακόλουθους συλλογισμούς: 
- Το συνολικό πρόβλημα της πρόσβασης στους φυσικούς πόρους αποτελεί 
εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα στις χώρες της ΚΑΚ. Πρέπει να συμφωνηθεί 
ώστε να παραμείνει έτσι, ανεξαρτήτως επιλεγείσας οικονομικής 
φιλοσοφίας. Μια υπερβολικά φιλόδοξη συμφωνία επί του θέματος αυτού θα 
προσέκρουε σε δυσκολίες κατά την κύρωση της. Παρόμοιες ανησυχίες 
υπάρχουν και στις δυτικές χώρες. Ορισμένα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ δεν 
είναι, πράγματι, ούτε αυτά διατεθειμένα να επιτρέψουν την πρόσβαση, 
άνευ περιορισμών, στους αλλοδαπούς επενδυτές, στον τομέα της 
ενέργειας. 
- Η αρχή του ΜΕΚ, συνδυασμένη με μια δέσμευση ώστε να τείνει προς την 
ιδία με τους ημεδαπούς μεταχείριση κατά το στάδιο της προ-επένδυσης 
και η καλύτερη από τις δύο μεταχειρίσεις μεταξύ της ΜΕΚ ή της ιδίας με 
τους ημεδαπούς μεταχείρισης (ΙΗΜ) μετά την επένδυση, είναι οι 
δεσμεύσεις που έχουν αναγραφεί επί του παρόντος στο σχέδιο συμφωνίας 
εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας με τη Ρωσία. 
- Η Ptûoia ζήτησε να ενσωματωθούν στη ΒΣ οι διατάξεις της GATT. Η 
Κοινότητα θα πρέπει, άρα, να φροντίσει ώστε η ανταπόκριση στο αίτημα 
αυτό να παρουσιάζει λογική συνέπεια: με τη συμφωνία εταιρικών σχέσεων 
με τη Ρωσία, η οποία είναι πάντοτε υπό διαπραγμάτευση· και με τη θέση 
που θα λάβει η Κοινότητα στις συζητήσεις σχετικά με την ενδεχόμενη 
ένταξη άλλων χωρών στη GATT (π.χ. της Κίνας). 
- Παρόλα τα έτη συζητήσεων, οι χώρες του ΟΟΣΑ δεν έχουν ακόμα επιτύχει 
να μετατρέψουν το μέσο εφαρμογής της ιδίας με τους ημεδαπούς 
μεταχείρισης (ΙΗΜ) σε δεσμευτική συμφωνία. Δεν συνιστάται να 
διακυβευθεί η επιτυχία της διαδικασίας διαπραγματεύσεων "Χάρτης" 
μόνον από το ζήτημα της πρόσβασης στις επενδύσεις. 
- Οι ενδεχομένως ευνοϊκότερες διατάξεις για τους επενδυτές, τις οποίες 
είναι δυνατόν να περιέχουν διμερείς συνθήκες που συνάπτονται από τα 
κράτη μέλη ή την Κοινότητα, θα διατηρήσουν την υπεροχή τους έναντι 
εκείνων της ΒΣ. 
- Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι οικονομικοί παράγοντες θεωρούν ότι οι 
διατάξεις οι οποίες προβλέπονται στη ΒΣ, σχετικά με την προστασία των 
επενδύσεων που ήδη πραγματοποιήθηκαν, είναι, αυτές καθεαυτές, 
αναμφισβήτητης αξίας. 
8. Έπεται ότι το πρώτο στάδιο της ΒΣ θα πρέπει περιλαμβάνει τα ακόλουθα 
στοιχεία. 
Οι χώρες της ΚΑΚ θα μπορούσαν να δεχθούν: 
- μια μεταβατική περίοδο, με σαφές πεδίο εφαρμογής και διάρκεια, για τις 
διατάξεις που αφορούν την προστασία των επενδύσεων και τα άρθρα που 
αφορούν την απαλλοτρίωση, τις αποζημιώσεις, τη μεταφορά των πληρωμών, 
την υποκατάσταση, τη φορολογία και τη ρύθμιση των διαφορών 
- την ιδία με τους ημεδαπούς μεταχείριση, μετά την επένδυση· 
- τη θέση της ΕΚ για τον άνθρακα, το ουράνιο (βλ. σημείο 11 δ) και τη 
ρήτρα κοινοτικής εξαίρεσης (καλούμενη ρήτρα Π000: βλ. σημείο 11 α.). 
Το τελευταίο αυτό σημείο θα πρέπει να εξετασθεί με τις Ηνωμένες 
Πολιτείες και την Ιαπωνία, άπαξ και διαμορφωθεί η τελική πρόταση για 
τις επενδύσεις· 
- τουλάχιστον το καθεστώς του ΜΕΚ για τους επενδυτές κατά τη φάση της 
προ-επένδυσης, καθώς και την αποδοχή της αρχής της ΙΗΜ, η οποία 
πρόκειται να εφαρμοσθεί, το αργότερο τρία έτη μετά την υπογραφή της 
ΒΣ. 
Σε αντιστάθμιση, οι χώρες της ΚΑΚ αναμένεται να γνωρίσουν αύξηση των 
επενδύσεων που πραγματοποιούνται στον ενεργειακό τομέα από τις 
βιομηχανίες των χωρών του ΟΟΣΑ. 
Όσον αφορά την εμπορική πτυχή, η Κοινότητα θα πρέπει να βεβαιωθεί ότι η 
ανταπόκριση της στο ρωσικό αίτημα για τη μεταχείριση βάσει του καθεστώτος 
της GATT παρουσιάζει συνέπεια με τη θέση που έλαβε κατά τη διαπραγμάτευση 
της συμφωνίας εταιρικών σχέσεων, καθώς και κατά τις διαπραγματεύσεις για 
την προσχώρηση στη GATT. 
Ήδη από αυτό το πρώτο στάδιο, η ΒΣ θα συναφθεί και κυρωθεί κατά τον 
δέοντα τρόπο. Το αυτό θα ισχύσει και για το δεύτερο στάδιο. 
9. Λόγω της εν γένει ευνοϊκής υποδοχής που επεφυλάχθη στην κοινοτική 
προσέγγιση, η αντιπροσωπεία των ΗΠΑ προέβαλε την ιδέα να προστεθεί ένας 
"θετικός κατάλογος", ο οποίος θα επέτρεπε στα συμβαλλόμενα μέρη που 
επιθυμούν να δεχθούν την ιδία με τους ημεδαπούς μεταχείριση, σε 
ορισμένους δεδομένους τομείς, να το κάνουν ακόμα και πριν από την αρχή 
του δευτέρου σταδίου. 
Αυτός ο "θετικός κατάλογος" θα μπορούσε να συνίσταται από ένα παράρτημα 
που αναφέρει λεπτομερώς τις οικονομικές δραστηριότητες στον τομέα της 
ενέργειας. Τα συμβαλλόμενα μέρη που είναι διατεθειμένα να προσφέρουν την 
ιδία με τους ημεδαπούς μεταχείριση κατά τη φάση της προ-επένδυσης, για 
δεδομένες δραστηριότητες, θα το κοινοποιούν στη γραμματεία. Αυτομάτως, 
εκείνοι που θα έχουν αποδεχθεί την υποχρέωση αυτή θα προσφέρουν αμοιβαία 
ο, ένας στον άλλο την ιδία μεταχείριση στον εν λόγω τομέα. Μέχρι να 
ολοκληρωθούν οι αναγκαίες διαδικασίες για την εφαρμογή της δεύτερης 
φάσης, θα συνεχίζει να εφαρμόζεται ο "θετικός κατάλογος". 
Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα επιλογή, στην οποία θα μπορούσε να δοθεί 
συνέχεια, στο βαθμό που δεν καταλήγει σε καθυστέρηση της σύναψης της ΒΣ. 
Η σύνταξη του καταλόγου θα ήταν δυνατό - παραδείγματος χάρη - να 
συνεχισθεί μετά την υπογραφή της ΒΣ. 
'Aλλεe εvαπoμέvoυoεc δύσκολα 
10. Επισημάνθηκαν και άλλες δυσκολίες στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της 
Επιτροπής SEC(93) 1313 της 27ης Αυγούστου 1993. 
Αφορούν την κάλυψη της ΒΣ (συμπερίληψη ή μη των εξοπλισμών και των 
υπηρεσιών), την εφαρμογή των κανόνων διαμετακόμισης στην υφαλοκρηπίδα, 
την προσωρινή διακοπή της πρόσβασης στα μετατρέψιμα νομίσματα και τις 
εξαιρέσεις από την ιδία με τους ημεδαπούς μεταχείριση για τις επενδύσεις. 
Υποδείξεις για την επίλυση των δυσκολιών αυτών παρατίθενται στα σημεία 11 
και 12 κατωτέρω. 
ΠροΒλήυατα σνετικά με την κοινοτική ολοκλήρωση 
11. Όσον αφορά όλως ιδιαιτέρως την Κοινότητα, απομένει να καθορισθεί η 
τήρηση μερικών βασικών αρχών. Πρόκειται, κατ'ουσία, για τη μη επέκταση 
της μεταχείρισης που επιφυλάσσεται για την Κοινότητα σε τρίτους, για την 
αρχή της αποσύνδεσης, για τη διατήρηση της αυτονομίας της κοινοτικής 
έννομης τάξης και για την προστασία των ιδιαιτεροτήτων που απορρέουν από 
τις συνθήκες EKAX και ΕΥΡΑΤΟΜ. 
α. Η ρήτρα "ΠΟΡΟ" ( Περίφερε ι KOC Οργανισμός Οικονομία Ολοκλήρωση^ 
Η Κοινότητα πρότεινε να εισαχθεί στον κατάλογο των γενικών εξαιρέσεων 
από τους κανόνες της ΒΣ μια ρήτρα προκειμένου να προστατευθεί το 
κοινοτικό κεκτημένο, όπως και ο εξελικτικός χαρακτήρας του, από κάθε 
επέκταση σε άλλα συμβαλλόμενα μέρη. 
Κάθε επέκταση των κανόνων που προσιδιάζουν στην Κοινότητα, σχετικά με 
θέματα εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών, σε όλα τα άλλα συμβαλλόμενα 
μέρη θα κατέληγε σε συμμετοχή τους στην κοινοτική ολοκλήρωση. Αυτό θα 
ήταν άνευ προηγουμένου, με εξαίρεση τη συνθήκη του ΕΟΧ ή τις 
ευρωπαϊκές συμφωνίες με τις χώρες της ΚΑΕ, που εντάσσονται στην 
προοπτική μιας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. 
Για τον λόγο αυτό, η ρήτρα "Π000" στοχεύει, επίσης, να καλύψει τις 
προτιμησιακές συμφωνίες που έχει συνάψει η Κοινότητα στους εν θέματι 
τομείς και, όλως ιδιαιτέρως, τη συμφωνία ΕΟΧ ή τις ευρωπαϊκές 
συμφωνίες. Μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρον για την ΚΑΚ ή άλλες ζώνες 
ελευθέρων συναλλαγών που πρόκειται να διαμορφωθούν. 
Υπό την παρούσα διατύπωση της, η προτεινόμενη ρήτρα συναντά τη 
σταθερή, αλλά μεμονωμένη, αντίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και της 
Ι απών Ι ας. 
Για να διασκεδάσει ορισμένες από τις ανησυχίες τους σχετικά με το 
πεδίο εφαρμογής της ρήτρας ΠΟΟΟ, όσον αφορά ιδίως τις επενδύσεις 
(αναμφίβολα, επίσης έναντι της ενδεχόμενης σύστασης άλλων ΠΟΟΟ), η 
Κοινότητα θα μπορούσε να εξηγήσει τη ρήτρα αυτή, διευκρινίζοντας: 
- αφενός, ότι δεν πρόκειται να τεθούν νέοι φραγμοί στις συναλλαγές ή 
στις επενδύσεις· 
- αφετέρου, ότι πρόκειται για την προστασία της κοινοτικής 
ολοκλήρωσης, η οποία συμβάλλει στην ανάπτυξη των συναλλαγών και των 
επενδύσεων και, μέσω συμφωνιών που συνάπτονται από την Κοινότητα με 
τρίτες χώρες, επιτρέπει σε αυτές να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία 
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. 
Όσον αφορά το εμπόριο, διατάξεις επί του θέματος υπάρχουν ήδη στη 
GATT και Βα μπορούσαν να εφαρμοσθούν, επίσης, στη ΒΣ. 
β. Ρήταα αποούνδεσηΓ 
Για να αρθεί κάθε αμφιβολία σχετικά με την υιτεροχή του κοινοτικού 
δικαίου, η Κοινότητα πρότεινε να εισαχθεί, μεταξύ των γενικών 
εξαιρέσεων της Συμφωνίας, μια ρήτρα αποσύνδεσης μεταξύ της εσωτερικής 
λειτουργίας της Κοινότητας και των εξωτερικών υποχρεώσεων της σε σχέση 
με τη ΒΣ. Το κείμενο έχει ως εξής: 
"Στις σχέσεις μεταξύ τους, τα συμβαλλόμενα μέρη που είναι μέλη της ΕΚ 
εφαρμόζουν τους κοινοτικούς κανόνες και, επομένως, δεν εφαρμόζουν 
τους κανόνες που προκύπτουν από την παρούσα Συμφωνία, εκτός εαν, ?και 
στο βαθμό που, κανένας κοινοτικός κανόνας δεν διέπει το σχετικό 
ιδιαίτερο αντικείμενο". 
Η εν λόγω ρήτρα επί του παρόντος συμπεριλαμβάνεται σε μια υπουργική 
δήλωση. Είναι αναγκαίο να επανεισαχθεί και σε αυτό καθεαυτό το 
κείμενο της ΒΣ. 
γ. 0 απoκλεισμόc του "forum shopping" 
Το σχέδιο της ΒΣ δεν αποκλείει, κατ'αρχήν τη δυνατότητα που διαθέτει 
ένας επενδυτής ο οποίος αντιδικεί με ένα συμβαλλόμενο μέρος να 
προσφύγει στη διεθνή διαιτησία, αφού έχει επιδιώξει ικανοποίηση από τα 
δικαστήρια του εναγομένου, ενδεχομένως μέχρις εκδόσεως αμετακλήτου 
αποφάσεως. 
Όσον αφορά την Κοινότητα, ένα τέτοιο δικαίωμα "ολοκληρωτικής" 
επιλογής προσκρούει στις αρχές επί των οποίων εδράζεται η υπεροχή του 
κοινοτικού δικαίου και η αυτονομία της έννομης τάξης της, τις οποίες 
υπενθύμισε εντόνως το Δικαστήριο στις γνώμες του 1 και 2/91. 
Η Κοινότητα έχει, επομένως, ζητήσει να εγγραφεί μεταξύ των 
συμβαλλομένων μερών τα οποία δεν δέχονται άνευ όρων την "επανυποβολή". 
Η αιτιολόγηση αυτής της τάσης πρέπει να διατυπωθεί ως εξής: 
"οι συνθήκες περί ιδρύσεως της ΕΚ δημιούργησαν μια αυτόνομη έννομη 
τάξη, στο πλαίσιο της οποίας το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μεριμνά 
κατ'αποκλειστικότητα ώστε, κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των εν 
λόγω συνθηκών, να τηρείται το δίκαιο". 
δ. Ευρέσεις ΕΚΑΧ και EYPATQM 
Πρόκειται εδώ για την "κάλυψη" καταστάσεων δύο τύπων, που συνδέονται 
με τις ιδιαιτερότητες των συνθηκών ΕΚΑΧ και ΕΥΡΑΤΟΜ, οι οποίες δεν 
έχουν αμφισβητηθεί στη GATT, προκειμένου να προληφθεί η ενδεχόμενη 
αμφισβήτηση τους, βάσει της ΒΣ, από τα συμβαλλόμενα μέρη που δεν είναι 
ακόμα μέλη της GATT. 
Για την ΕΚΑΧ, το αντικείμενο είναι τα μέτρα που έχουν σκοπό να 
επιτρέψουν την παραγωγή και τη διάθεση του εγχώριου άνθρακα, σύμφωνα 
με τους κοινοτικούς κανονισμούς με προορισμό να συνοδεύσουν την 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας άνθρακα. 
Για την ΕΥΡΑΤΟΜ, σκοπός είναι να παραμείνει άθικτος ο ρόλος του 
Οργανισμού Εφοδιασμού της ΕΥΡΑΤΟΜ και, ιδιαίτερα, το δικαίωμα που τού 
αναγνωρίζεται να καθορίζει τη γεωγραφική καταγωγή των υλών που 
αγοράζονται εκτός Κοινότητας. 
Και στις δύο περιπτώσεις, η Κοινότητα πρέπει να βεβαιωθεί ότι η σύναψη 
της ΒΣ δεν επηρεάζει τις υφιστάμενες πρακτικές δυνάμει των δύο 
προαναφερομένων συνθηκών. Οι πρακτικές αυτές είναι δυνατόν να 
καταγραφούν σε κατάλογο, ενδεχομένως, σε ένα κατάλληλο παράρτημα. 
Άλλα συμβαλλόμενα μέρη θα μπορούσαν, ομοίως, να συμπεριλάβουν τις 
δικές τους κατά παράδοση εξαιρέσεις. 
Γενικότερα προβλήματα 
12. Παραμένουν, ακόμη, και άλλες δυσχέρειες στις διαπραγματεύσεις. 
Συνοψίζονται ως ακολούθως: 
α. Ooiouoi: 
Ορισμένοι ορισμοί είναι πολύ εκτενείς και πρέπει να αποκτήσουν 
συνέπεια με τη συμφωνία εταιρικών σχέσεων, η οποία είναι υπό 
διαπραγμάτευση με τη Ρωσία ("οικονομική δραστηριότητα στον τομέα της 
ενέργειας"), ή, απλώς, να προσδιορισθούν καλύτερα τα όρια τους ώστε να 
αποφευχθεί απελευθέρωση της οποίας δεν εξασφαλίζεται η αμοιβαιότητα, 
κυρίως ο ορισμός των δικαιούχων εταιρειών και του ελέγχου τους. 
Για την Κοινότητα, τα οφέλη της ιδίας με τους ημεδαπούς της Κοινότητας 
μεταχείρισης (ΙΗΜ), βάσει του άρθρου 58 ΕΟΚ δεν ισχύουν παρά μόνον για 
τις εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία ενός κράτους 
μέλους και οι οποίες έχουν την καταστατική τους έδρα, την κεντρική 
τους διοίκηση ή την κύρια εγκατάσταση τους εντός της Κοινότητας ή, 
ελλείψει καταστατικής έδρας εντός της Κοινότητας, οι οποίες 
αποδεικνύουν ότι έχουν έναν πραγματικό και συνεχή σύνδεσμο με την 
οικονομία ενός από τα κράτη μέλη. 
β. Εδαφικό πεδίο εφαρμογής 
Το εδαφικό πεδίο εφαρμογής της ΒΣ απετέλεσε το αντικείμενο μακρών 
συζητήσεων: η Νορβηγία προτίθεται να αφήσει κατά μέρος την 
υφαλοκρηπίδα. Το πεδίο εφαρμογής θα καθορισθεί με αναφορά στο έδαφος 
υπό την κυριαρχία ενός συμβαλλομένου μέρους, καθώς και, σύμφωνα με το 
δίκαιο της θάλασσας, τη θάλασσα, το βυθό της και το υπέδαφος της όπου 
το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα. 
Υ· Διαμετακόμιση 
0 ορισμός της διαμετακόμισης, που συμπεριλαμβάνεται στο άρθρο αυτό, 
αποτελεί διφορούμενη επικάλυψη με εκείνον του άρθρου V της GATT. 
Άρα, ο ορισμός αυτός θα έπρεπε να διαγραφεί. 
δ. Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων 
Η απελευθέρωση αυτή, ακόμα και τομεακή, που βασίζεται στην εφαρμογή 
της ΙΗΜ για την πρόσβαση σε πιστωτικές πηγές και την ελεύθερη μεταφορά 
των πληρωμών που συνδέονται με τις επενδύσεις, πρέπει να αφήνει 
άθικτες τις ρήτρες διασφάλισης που ισχύουν επί του θέματος από την 
Κοινότητα δυνάμει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (πρβλ. άρθρο 
109Η, 109Θ και 73ΣΤ για την προστασία του μελλοντικού ΕΝΣ). 
ε. E£aipéo8ic από την ΙΗΜ των επενδυτών 
Ένας ευρύς ορισμός της κάλυψης που προσφέρεται από τη ΒΣ και η 
ύπαρξη, εξάλλου, ρητρών αμοιβαιότητας σε ορισμένες από τις κοινοτικές 
οδηγίες μας (ιδίως για τις δημόσιες συμβάσεις και τον τραπεζικό τομέα) 
θα μπορούσε να συνεπάγεται την απαίτηση να συμπεριληφθούν κοινοτικές 
εξαιρέσεις από την ΙΗΜ κατά τη φάση της προ-εγκατάστασης. 
Σχέσεκ μ? άλλ€ς ονμφωγ(?ς 
13. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, η οριζόντια φύση τ«ν διατάξεων που περιέχει η 
ΒΣ δημιουργεί αναπόφευκτες επικαλύψεις με διατάξεις ιδίας φύσεως που 
περιέχουν άλλες πολυμερείς ή διμερείς συμφωνίες υπό διαπραγμάτευση (π.χ.: 
Γύρος της Ουρουγουάης - προσχώρηση στη GATT - Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων 
Συνεργασίας και Συνεργασίας - πυρηνική συνεργασία ΕΥΡΑΤΟΜ). Είναι 
σκόπιμο να εξασφαλισθεί ότι, κατά τη διάρκεια μελλοντικών εξελίξεων των 
διαπραγματεύσεων, διατηρείται πλήρης συμβατότητα μεταξύ των αντιστοίχων 
διατάξεων που στοχεύουν στον (διο τομέα και ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, 
εφαρμόζεται η πλέον ευνοϊκή ρήτρα για τον επενδυτή/οικονομικό παράγοντα. 
Συνένιοη Tnc διαπραγμάτευσης 
14. Η επόμενη ολομέλεια της Συνδιάσκεψης προβλέπεται από 14 έως 18 Δεκεμβρίου 
του 1993. Η σύνοδος αυτή αναμένεται να είναι καθοριστική για τη σύναψη 
της ΒΣ, εάν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν οι εξευρεθέντες τρόποι 
αντιμετώπισης, στις αρχές του Οκτωβρίου, ως βάση συζητήσεων, αποδεκτή 
ατίό τους κυριότερους παράγοντες στη διαπραγμάτευση και αξιόπιστη για τους 
β ιομηχάνους/επενδυτές. 
Αναμένεται να λάβουν χώρα, κατά τη διάρκεια του Νοεμβρίου, διμερείς 
άτυπες επαφές μεταξύ της Κοινότητας, των ΗΠΑ και της Ρωσίας, θα 
μπορούσαν, επομένως, να συμβάλλουν σε καρποφόρο έκβαση της Συνδιάσκεψης 
του Δεκεμβρίου. 
Διαμορφώνοντας τις αδρές γραμμές ενός ενδεχόμενου συμβιβασμού, η 
Κοινότητα ανέλαβε και πάλι την πρωτοβουλία στο πλαίσιο των 
διαπραγματεύσεων αυτών, θα ήταν πολύ χρήσιμο να την διατηρήσει. Για τον 
σκοπό αυτό, χρειάζονται σαφής συγκατάθεση και υποστήριξη από πλευράς 
κοινοτικών οργάνων σχετικά με τα στοιχεία που συνιστούν τον προτεινόμενο 
συμβιβασμό. 
Συμττ$ρ·ρσμα 
15. Η Επιτροπή προτείνει, επομένως, να επιβεβαιώσει η Κοινότητα τη βούληση 
της να συναφθεί η ΒΣ το συντομότερο. 
Για τον σκοπό αυτό, το Συμβούλιο θα πρέπει να συμφωνήσει επισήμως 
σχετικά με τη την προσέγγιση σε δύο στάδια που περιγράφεται στα σημεία 6 
έως 8 του παρόντος σημειώματος και, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που 
περιέχουν οι οδηγίες διαπραγμάτευσης που ενέκρινε, το Συμβούλιο θα πρέπει 
να επιφορτίσει την Προεδρία και την Επιτροπή να επεξεργασθούν τις 
αναγκαίες προτάσεις κειμένου. Τα κείμενα αυτά θα πρέπει να εξετασθούν 
και να εγκριθούν στα πλαίσια της ομάδας ad hoc "Χάρτης" που συνέστησε η 
COREPER. 
Η Κοινότητα θα μπορούσε, επομένως, να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις της 
ΒΣ επί των βάσεων που διαμορφώθηκαν στις αρχές του Οκτωβρίου του 1993 και 
να καταλήξει στο κείμενο μιας ουσιαστικής Συνθήκης, που να ανταποκρίνεται 
στα ακόλουθα κριτήρια: 
- να αποτελεί ένα εξισορροπημένο σύνολο δεσμευτικών διατάξεων σχετικά με 
το εμπόριο και τις επενδύσεις· 
- να περιέχει ρήτρες εξαιρέσεων που χρειάζεται η Κοινότητα (όπως αυτές 
που περιγράφονται στο σημείο 11)· 
- να συμπεριλαμβάνει σαφώς καθορισμένα μεταβατικά μέτρα, τόσον όσον 
αφορά τη διάρκεια τους, όσο και το πεδίο εφαρμογής τους· 
- να εξασφαλίζει, κατά το πέρας της αρχικής τριετούς περιόδου, την 
πραγματική εφαρμογή της αρχής της ιδίας με τους ημεδαπούς μεταχείρισης 
κατά τη φάση της προ-επένδυσης· 
- να επιτρέπει την εφαρμογή της εν λόγω αρχής, επί εκούσιας βάσεως, ήδη 
από την υπογραφή της συμφωνίας. 
Για την προετοιμασία της ολομέλειας της Συνδιάσκεψης του Δεκεμβρίου, το 
Συμβούλιο πρέπει να επιβεβαιώσει την εντολή προς την Προεδρία και την 
Επιτροπή για τη διενέργεια των αναγκαίων επαφών, εξ ονόματος της 
Κοινότητας. 
Θα συνταχθεί έκθεση αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της ολομέλειας της 
Συνδιάσκεψης του Δεκεμβρίου 1993, με παραλήπτες τα όργανα της Κοινότητας. 
Τα όργανα αυτά θα κληθούν να εκφράσουν γνώμη, κατ'αρχήν, για τη 
δυνατότητα αποδοχής του σχεδίου ΒΣ που θα προκύψει από τις εργασίες της 
ολομέλειας αυτής. 
Η Επιτροπή θα αναλάβει, κατόπιν, να ακολουθήσει την αναγκαία διαδικασία 
ώστε να καταστεί δυνατό να υπογραφεί το σχέδιο συνθήκης από την Κοινότητα 
αυτή καθεαυτή. 
,Β8Νβ254-1483 
ϋΟΜ(93)542 τελικό 
GR 12 
Api*, καταλόγου : CB-CO-93-578-GR-C 
ISBN 92-77-60646-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg