Πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για τις επιχειρήσεις στις υποβαθμισμένες αστικές περιοχές (97/C 146/08)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στο γενικό πλαίσιο της αναζήτησης λύσεων στο τρίπτυχο «ανάπτυξη - ανταγωνιστικότητα - απασχόληση», το Λευκό Βιβλίο (1) προτείνει να ληφθούν υπόψη όλες οι δυνατότητες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην πραγματοποίηση του εν λόγω τριπλού στόχου. Μεταξύ των προτεραιοτήτων που καθορίζει το Λευκό Βιβλίο με σκοπό την προώθηση της απασχόλησης, περιλαμβάνονται τα «μέτρα για την ικανοποίηση νέων αναγκών», και για το σκοπό αυτό αναφέρεται ρητά η «αναγκαιότητα αποκατάστασης των πλέον υποβαθμισμένων αστικών περιοχών», κυρίως μέσω της χορήγησης ενισχύσεων στις επιχειρήσεις (2). Η Επιτροπή θεωρεί ότι η οικονομική ανάπτυξη των εν λόγω περιοχών μπορεί να συμβάλει στην επίλυση, ή την εξομάλυνση, ορισμένων προβλημάτων τους κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα. Ωστόσο, πέραν του γεγονότος ότι τα ισχύοντα νομικά μέσα στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων αποτελούν μερικές ή ακατάλληλες λύσεις, οι δυνάμεις της αγοράς από μόνες τους είναι εξίσου ανεπαρκείς για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Πράγματι, οι εν λόγω περιοχές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από κοινωνικοοικονομικούς δείκτες σημαντικά χαμηλότερους από το μέσο όρο της πόλης στην οποία ανήκουν, συγκεντρώνουν μειονεκτήματα τα οποία δεν επιτρέπουν τη δημιουργία ή απλώς τη συντήρηση επαρκούς επιχειρηματικού ιστού που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο κάθε οικονομικής ανάπτυξης. Ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να ανταποκριθεί στο ειδικό αυτό πρόβλημα που σχετίζεται με την ατέλεια της αγοράς στις υποβαθμισμένες αστικές περιοχές και την ανεπάρκεια των ισχυόντων νομικών μέσων θεσπίζοντας ένα νέο μέσο το οποίο θα επιτρέπει τη χορήγηση χρηματοοικονομικών κινήτρων στις επιχειρήσεις που εγκαθίστανται ή είναι ήδη εγκατεστημένες στις εν λόγω ζώνες, στο βαθμό που οι όροι του ανταγωνισμού και των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών δεν νοθεύονται σε βαθμό που θα αντέκειτο στο κοινό συμφέρον.

II. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ

2. Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη τοποθετείται σε ένα συγκεκριμένο νομικό και πολιτικό πλαίσιο. Το εν λόγω πλαίσιο προσφέρει τις δυνατότητες, προσδιορίζει τις προτεραιότητες αλλά θέτει επίσης και όρια. Σκοπός του πλαισίου είναι να δημιουργήσει μία διέξοδο η οποία θα προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χορηγούν ενισχύσεις σε ορισμένες επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στις υποβαθμισμένες αστικές περιοχές, εφόσον τηρούνται τα κριτήρια της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω πολιτικής, η Επιτροπή ελπίζει να επιτύχει την προώθηση της απασχόλησης και των επενδύσεων. Η οικονομική ανάπτυξη που θα προκύψει, θα πρέπει στη συνέχεια να συμβάλει στην υλοποίηση των καίριων κοινοτικών στόχων των οποίων τα μέσα και οι προτεραιότητες ορίζονται στη συνέχεια:

2.1. Νομικό πλαίσιο

- Το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να θεωρεί ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι κρατικές ενισχύσεις που τα κράτη μέλη χορηγούν στις επιχειρήσεις με στόχο «την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο στο κοινό συμφέρον»,

- το άρθρο 130Α (3) ορίζει ότι «προκειμένου να προαχθεί η αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της, η Κοινότητα αναπτύσσει και εξακολουθεί τη δράση της με σκοπό την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής της συνοχής»,

- τέλος, αφού διαπίστωσε ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη στον τομέα, η Επιτροπή έλαβε την κοινοτική πρωτοβουλία URBAN (4) σχετικά με τις δράσεις που πρέπει να αναπτυχθούν σε ορισμένες υποβαθμισμένες αστικές περιοχές. Το εν λόγω κείμενο προβλέπει μεταξύ άλλων τη δυνατότητα χορήγησης κοινοτικών ενισχύσεων «στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης η οποία θα ευνοεί τη δημιουργία επιχειρήσεων» (5). Συγκεκριμένα, στόχος της URBAN είναι να «βοηθήσει τις αρμόδιες αρχές στις προσπάθειές τους να ανταποκριθούν στις απαιτούμενες κοινωνικές παροχές για να δημιουργηθούν οι συνθήκες για οικονομικές δραστηριότητες και ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας για τους κατοίκους των εν λόγω περιφερειών εντάσσοντάς τους συγκρόνως σε μία φυσιολογική κοινωνική και οικονομική ζωή» (6). Για το σκοπό αυτό αναφέρεται ρητά ότι οι συντονισμένες προσπάθειες από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ «θα πρέπει να συμπληρωθούν και από άλλους πόρους».

2.2. Πολιτικό πλαίσιο

- Όπως ήδη αναφέρθηκε σε γενικές γραμμές ανωτέρω, το 1993 η Επιτροπή συνέστησε στα κράτη μέλη, στο Λευκό Βιβλίο της «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση. Οι προκλήσεις και η αντιμετώπισή τους για τη μετάβαση στον XXI αιώνα», να τονώσουν το δυναμισμό των ΜΜΕ και, γενικότερα, να αναπροσανατολίσουν «τις δημόσιες παρεμβάσεις στο βιομηχανικό τομέα . . . προς την κατεύθυνση των οριζόντιων μέτρων» (7). Οι ενισχύσεις στις επιχειρήσεις και ειδικότερα στις ΜΜΕ, αναφέρονται σαφώς και κατ' επανάληψη μεταξύ των μέσων που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να επιτευχθούν οι κύριοι στόχοι του Λευκού Βιβλίου και για να αντιμετωπισθούν οι νέες ανάγκες που έχει δημιουργήσει η οικονομική και κοινωνική εξέλιξη,

- το 1994 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν ζήτησε, στο πλαίσιο του καθορισμού των δράσεων με σκοπό τη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης και της ανάπτυξης, να ληφθούν μέτρα όπως «η προώθηση πρωτοβουλιών κυρίως σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, δια των οποίων δημιουργούνται θέσεις εργασίας που ικανοποιούν νέες ανάγκες . . .» (8),

- τέλος, το 1995, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών επιβεβαίωσε σαφώς τους προηγούμενους προσανατολισμούς του και υπογράμμισε κυρίως «τον καθοριστικό ρόλο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη σημασία τους γενικότερα ως φορέων κοινωνικής σταθερότητας και οικονομικού δυναμισμού» καθώς και την ανάγκη να προωθηθεί «η πρωτοβουλία των επιχειρηματιών, . . . οι αποφάσεις τους να προσλαμβάνουν προσωπικό και να επενδύουν . . .» (9).

III. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

3. Η εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες και αναπτύσσουν οικονομικές δραστηριότητες σε ορισμένες υποβαθμισμένες αστικές περιοχές αντιμετωπίζουν πολλαπλά και ποικίλα προβλήματα που ενδέχεται να επηρεάσουν την οικονομική τους ανάπτυξη, και κυρίως τη βιωσιμότητά τους. Τα συμπτώματα του εν λόγω συνδρόμου είναι μεταξύ άλλων το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο που δεν εξασφαλίζει στις επιχειρήσεις εργατικό δυναμικό με επαρκή ειδίκευση, η συνεχής πτώση του βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού που αποτελεί ένδειξη περιορισμένης αγοραστικής δύναμης και κατανάλωσης, ένα ποσοστό εγκληματικότητας που υποδηλώνει υψηλό βαθμό ανασφάλειας, το ιδιαίτερα αυξημένο ποσοστό ανεργίας, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των δημόσιων υποδομών και η μετριότητα του τοπικού εξοπλισμού.

4. Τα εν λόγω συμπτώματα, που εκφράζουν αστικά προβλήματα και οικονομικά μειονεκτήματα, συνεπάγονται κατά κανόνα μια απόρριψη εκ μέρους του κόσμου των επιχειρήσεων. Όντως, διαπιστώνεται ότι οι νέοι επενδυτές όταν αναζητούν ένα τόπο εγκατάστασης αποφεύγουν τις περιοχές αυτού του είδους προτιμώντας τις ζώνες που είναι καταλληλότερες για μια υγιή οικονομική δραστηριότητα και ότι οι επιχειρήσεις που είναι ήδη εγκατεστημένες στις εν λόγω περιοχές αποφασίζουν συχνά να μεταφερθούν στις ίδιες καταλληλότερες ζώνες. Αυτό εξηγείται από τις άμεσες ή έμμεσες πρόσθετες δαπάνες που σχετίζονται με την εγκατάσταση στις εν λόγω περιοχές (κλοπές, επίπεδο ασφαλίστρων, βανδαλισμός, . . .) καθώς και από τα διαρθρωτικά μειονεκτήματα που προσιδιάζουν στις εν λόγω περιοχές (σπανιότητα ειδικευμένου εργατικού δυναμικού που να ενδιαφέρεται να εργαστεί στις εν λόγω περιοχές, γενική μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, έλλειψη και υποβάθμιση των δημόσιων υποδομών, ανασφάλεια, δημοσιονομικές δυσκολίες των τοπικών αρχών, πρόβλημα «εικόνας της εμπορικής επωνυμίας», . . .).

5. Ωστόσο, το ισχύον κοινοτικό πλαίσιο στον τομέα του ανταγωνισμού δεν ανταποκρίνεται παρά ελάχιστα, ουσιαστικά καθόλου, στα εν λόγω προβλήματα, ενώ υπάρχει τέτοια απαίτηση εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών (10). Είναι γεγονός ότι, επί του παρόντος, τα ισχύοντα νομικά μέσα δεν προσφέρουν κίνητρα είτε για να προσελκύσουν στις εν λόγω περιοχές νέα σχέδια παραγωγικών επενδύσεων με αποτέλεσμα την αύξηση της απασχόλησης, είτε για να αποτρέψουν τη διάλυση του επιχειρηματικού ιστού τους. Ένα από τα μέσα με τα οποία τα κράτη μέλη και η Κοινότητα μπορούν να καταπολεμήσουν το εν λόγω φαινόμενο, τα κράτη μέλη διαθέτοντας κονδύλια και η Επιτροπή υιοθετώντας καταρχήν ευνοϊκή στάση, είναι τα μέτρα και τα κίνητρα οικονομικού και χρηματοδοτικού χαρακτήρα. Οι ισχύουσες διατάξεις στον εν λόγω τομέα είναι ακατάλληλες για τους ακόλουθους λόγους:

- οι κανόνες που διέπουν τις περιφερειακές ενισχύσεις (11) θεσπίζουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας τα οποία δεν επιτρέπουν γενικά να χορηγούνται ενισχύσεις σε επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους, που είναι εγκατεστημένες στις μεγάλες αστικές περιοχές ή την περιφέρειά τους (κυρίως λόγω του δείκτη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ), ούτε να επωφελούνται των ενισχύσεων υπάρχουσες επιχειρήσεις εκτός του πλαισίου επενδύσεων (λαμβάνονται υπόψη μόνο οι αρχικές επενδύσεις), ούτε, τέλος, να λαμβάνονται υπόψη περιορισμένες γεωγραφικές ενότητες [βασική εδαφική μονάδα η περιφέρεια επιπέδου NUTS III (12)]. Ένα επιπλέον μειονέκτημα των εν λόγω κανόνων είναι ότι το πεδίο εφαρμογής rationae personae είναι υπερβολικά ευρύ στο βαθμό που τα μέσα τους ισχύουν εξίσου για τις μεγάλες επιχειρήσεις, γεγονός που δεν επιτρέπει και να επικεντρωθεί η δράση ούτε να επιλυθούν τα προβλήματα που προσιδιάζουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ούτε να τηρηθεί μία αναλογικότητα μεταξύ της τοπικής φύσης των προβλημάτων και των επιπτώσεων μιας ενίσχυσης προς μία μεγάλη επιχείρηση που παραδοσιακά έχει διεθνικές δραστηριότητες,

- οι κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις στις ΜΜΕ (13), μολονότι μπορούν να εφαρμοστούν σε οποιοδήποτε μέρος της επικράτειας προσφέρουν περιορισμένες μόνο δυνατότητες, από άποψη έντασης της ενίσχυσης εκτός των ενισχυόμενων περιοχών βάσει των περιφερειακών ενισχύσεων,

- τέλος, οι κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις στην απασχόληση (14), μολονότι ευνοούν την καθαρή δημιουργία απασχόλησης σε οριζόντιο επίπεδο, δεν αφορούν τις ενισχύσεις στην απασχόληση που συνδέονται με παραγωγική επένδυση, οι οποίες υπόκεινται στους συνήθεις όρους και τα κριτήρια για στις ενισχύσεις στις επενδύσεις.

6. Δεδομένων των εν λόγω ανησυχιών και για να καλύψει τις προαναφερθείσες ανεπάρκειες, η Επιτροπή επιθυμεί να δηλώσει τη θετική προκατάληψη με την οποία θα αντιμετωπίζει τις περιορισμένες κρατικές ενισχύσεις υπέρ ορισμένων επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στις αστικές περιοχές και θα πληρούν στους κατωτέρω όρους. Όντως, η Επιτροπή θα θεωρεί ότι οι ενισχύσεις αυτού του είδους είτε δεν επηρεάζουν κατά γενικό κανόνα τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και κατά συνέπεια δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ (15), είτε περιέχουν μεν στοιχείο ενίσχυσης αλλά μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά στο βαθμό που οι όροι που τίθενται στην παρούσα ανακοίνωση εγγυώνται ότι οι συναλλαγές θα επηρεαστούν κατά τρόπο που δεν θα αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

IV. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

7. Προκειμένου να υλοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει το παρόν πλαίσιο, θα πρέπει κατ' αρχήν τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν και στη συνέχεια να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή, βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 3 της σηνθήκης ΕΚ τις προβληματικές και γεωγραφικά περιορισμένες αστικές περιοχές που θα πληρούν τους ακόλουθους όρους:

είτε,

- να είναι γεωγραφικά προσδιορίσιμες και ομοιογενείς, και

- να αριθμούν 10 000 (δέκα χιλιάδες) έως 30 000 (τριάντα χιλιάδες) κατοίκους και να ανήκουν σε πόλεις ή αστικούς οικισμούς με πληθυσμό τουλάχιστον 100 000 (εκατό χιλιάδες) κατοίκους (η Επιτροπή θα μπορούσε, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις που βρίσκονται ελάχιστα εκτός των εν λόγω ορίων, να επιδείξει κάποια ελαστικότητα όσον αφορά το συνυπολογισμό των σωρευτικών στοιχείων που προβλέπονται εν προκειμένω), και

- να χαρακτηρίζονται από δείκτες σημαντικά χαμηλότερους από τον εθνικό μέσο όρο ή το μέσο όρο της πόλης ή του αστικού οικισμού στον οποίο ανήκουν, ανεξάρτητα από το απόλυτο ή το σχετικό επίπεδο ευμάρειας των τελευταίων. Οι κοινωνικοοικονομικοί δείκτες για την επιλογή των εν λόγω περιοχών ενδέχεται να είναι: το ποσοστό ανεργίας [με ιδιαίτερη βαρύτητα στις κατηγορίες των πλέον μειονεκτούντων ανέργων (16)], το ποσοστό των νέων κάτω των είκοσι πέντε ετών, το ποσοστό των νέων άνω των δέκα πέντε ετών χωρίς δίπλωμα, το εισόδημα ανά κάτοικο, κ.λπ.,

είτε,

- να έχουν επιλεγεί βάσει της κοινοτικής πρωτοβουλίας URBAN.

8. Είναι εύλογο να θεωρηθεί ότι περιορίζοντας τον καλυπτόμενο πληθυσμό σε χαμηλό επίπεδο εξασφαλίζεται ένα ισορροπημένο πλαίσιο ανταγωνισμού και αποφεύγεται το ενδεχόμενο κατάχρησης των δυνατοτήτων που προσφέρει η παρούσα ανακοίνωση υπέρ της επιδίωξης στόχων ή πολιτικών που δεν θα συμβιβάζονται με το γράμμα ή το πνεύμα της. Η τάξη μεγέθους του συνολικά καλυπτόμενου πληθυσμού από όλες τις ζώνες που τελικά θα επιλέξει ένα κράτος μέλος βάσει του παρόντος πλαισίου πρέπει αφενός να επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πολυμορφία των εθνικών καταστάσεων και αφετέρου εξασφαλίζει την τήρηση των αρχών της αναλογικότητας και της αναγκαιότητας. Το εν λόγω επίπεδο καθορίζεται στο 1 % επί του εθνικού πληθυσμού. Ωστόσο, σε περιπτώσεις που ένα κράτος μέλος μπορεί να δικαιολογήσει βάσει αντικειμενικών στοιχείων κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα, η Επιτροπή θα μπορούσε να εγκρίνει μικρή υπέρβαση του εν λόγω ορίου.

V. ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

9. Ο ορισμός των επιλέξιμων επιχειρήσεων βάσει της παρούσας ανακοίνωσης, πρέπει να συμβιβάζει τις απαιτήσεις που συνδέονται με την επίλυση ενός προβλήματος κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα, με τα όρια που θέτουν αφενός η διατήρηση της ανταγωνιστικής ισορροπίας και αφετέρου το κοινό συμφέρον στην Κοινότητα. Οι ενισχύσεις στις επιχειρήσεις εμπίπτουν στην εφαρμογή του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ στο βαθμό που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις στις μικρές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στις υποβαθμισμένες αστικές ζώνες και ασκούν τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, στο βαθμό που ασκούνται κατά τρόπο μη διεθνικό. Ομοίως, οι δημόσιες χρηματοοικονομικές παρεμβάσεις υπέρ ορισμένων κατηγοριών επιχειρήσεων, όπως οι μικρές επιχειρήσεις που κινούνται στον τομέα των τοπικών υπηρεσιών ή των τοπικών πρωτοβουλιών απασχόλησης, οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας και οι επιχειρήσεις επανένταξης, κατά γενικό κανόνα δεν θα πρέπει να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις. Αντίθετα, για τις περιπτώσεις ενίσχυσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν επακριβώς οι επιλέξιμες επιχειρήσεις βάσει των προκείμενων διατάξεων ώστε οι ενδεχόμενες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και η διατάραξη των ενδοκοινοτικών συναλλαγών να παραμείνουν σε ένα επίπεδο που δεν θα αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

10. Το μέγεθος των αποδεκτριών επιχειρήσεων

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στις εν λόγω υποβαθμισμένες αστικές περιοχές είναι προβλήματα κυρίως τοπικού χαρακτήρα τα οποία δεν δικαιολογούν μία περιφερειακή παρέμβαση που προορίζεται για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Η επέκταση του πλεονεκτήματος των ενισχύσεων στις μεγάλες επιχειρήσεις θα είχε δυσανάλογες επιπτώσεις από άποψη στρέβλωσης του ανταγωνισμού και αρνητικό αντίκτυπο στη συνοχή. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι υποβαθμισμένες ζώνες ενδέχεται να βρίσκονται στο εσωτερικό πόλεων που ευημερούν στο σύνολό τους, ακόμη και στο πλαίσιο μιας λιγότερο ανεπτυγμένης περιφέρειας (17), είναι σκόπιμο να περιοριστούν οι ιδιαίτερες δυνατότητες που προσφέρει η παρούσα ανακοίνωση στις μικρές επιχειρήσεις όπως αυτές ορίζονται στη σύσταση της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 1996, όσον αφορά τον ορισμό των ΜΜΕ (18), με την επιφύλαξη των διατάξεων του σημείου 16.

11. Ο τύπος της αποδέκτριας επιχείρησης

Προκειμένου να μην υπάρξουν διακρίσεις σε βάρος των επιχειρήσεων που έχουν ήδη εγκατασταθεί στις εν λόγω περιοχές χωρίς να λάβουν ενίσχυση στην αρχική επένδυση, η Επιτροπή προτίθεται να εφαρμόσει τους παρόντες κανόνες τόσο στις νέες όσο και στις υπάρχουσες επιχειρήσεις. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι υπάρχουσες επιχειρήσεις θα μπορούν να επωφεληθούν ενισχύσεων που δεν σχετίζονται με την επένδυση ή τη δημιουργία απασχόλησης, είναι σκόπιμο να περιορισθεί η εφαρμογή των κανόνων στις επιχειρήσεις που ασκούν μία από τις δραστηριότητες τοπικού χαρακτήρα που προσδιορίζονται στο παράρτημα 1 με βάση τον κώδικα NACE (19). Μία υπάρχουσα επιχείρηση που πραγματοποιεί μια νέα επένδυση (σε υλικά αγαθά ή ανθρώπους) και θα ελάμβανε ενισχύσεις σε σχέση με την εν λόγω επένδυση εμπίπτει στο σύνηθες καθεστώς των νέων επιχειρήσεων.

12. Ειδικοί όροι

Μία επιχείρηση για να θεωρηθεί επιλέξιμη βάσει των διατάξεων του πλαισίου θα πρέπει:

- να ασκεί την κύρια οικονομική της δραστηριότητα και να επενδύει σε ζώνη που έχει χαρακτηρισθεί ως μειονεκτούσα αστική περιοχή. Η ύπαρξη μόνο έδρας ή άλλης μη παραγωγικής εγκατάστασης (διοικητική διεύθυνση, ταχυδρομική θυρίδα, . . .) δεν δικαιολογεί, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (20), μία κρατική ενίσχυση,

- να προσλαμβάνει τουλάχιστον για το 20 % των νέων θέσεων απασχόλησης άτομα με τόπο κατοικίας μία υποβαθμισμένη αστική ζώνη κατά την έννοια της παρούσας ανακοίνωσης.

VI. ΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΕΝΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

13. Οι υποβαθμισμένες αστικές περιοχές παρουσιάζουν, τόσο από άποψη κοινωνικοοικονομικής κατάστασης όσο και από άποψη μειονεκτημάτων και πρόσθετων δαπανών που επιβαρύνουν τις εκεί εγκατεστημένες επιχειρήσεις, δυσκολίες ανάλογης σοβαρότητας με αυτές των ενισχυόμενων περιοχών βάσει της παρέκκλισης του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ. Δεδομένου του κριτηρίου της αναλογικότητας, πρέπει να βρεθεί μία ισορροπία μεταξύ, αφενός, του τύπου και της έντασης της ανώτερης επιτρεπόμενης ενίσχυσης και, αφετέρου, του είδους, του επείγοντος χαρακτήρα και της σοβαρότητας των προβλημάτων που πρέπει να αντιμετωπισθούν.

14. Όσον αφορά τις νέες ή τις υπάρχουσες επιχειρήσεις που αποφασίζουν να επενδύσουν, οι ενισχύσεις θα πρέπει να συσχετισθούν είτε με την αρχική επένδυση βάσει κοινής μεθόδου (21), είτε με τον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης. Το ανώτατο ποσοστό επιτρεπόμενης ενίσχυσης λαμβανομένης υπόψη κάθε μορφής ενίσχυσης είναι 26 % σε καθαρό ισοδύναμο επιδότησης (ΚΙΕ) (22) της εν λόγω επένδυσης ή ανέρχεται σε ποσό ενίσχυσης ύψους 10 000 Ecu ανά δημιουργούμενη θέση απασχόλησης (23). Το εν λόγω ποσοστό αντιστοιχεί σε επίπεδο ανάλογο με αυτό που μπορούν να εξασφαλίσουν οι ΜΜΕ που είναι εγκατεστημένες στις περιοχές του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) όσον αφορά τις περιφερειακές ενισχύσεις.

15. Οι όροι ανταγωνισμού που χαρακτηρίζουν τις τοπικές αγορές δικαιολογούν την επέκταση στις υπάρχουσες επιχειρήσεις που δεν πραγματοποιούν νέες επενδύσεις το ωφέλημα των νέων δυνατοτήτων που προσφέρονται στις νέες επιχειρήσεις. Ωστόσο, το είδος των ενισχύσεων στο οποίο οι υπάρχουσες επιχειρήσεις θα μπορούν να έχουν πρόσβαση δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να προσφέρει στην υπάρχουσα επιχείρηση ανταγωνιστικό πλεονέκτημα το οποίο να υπερβαίνει αυτό που αποκτά μία νέα επιχείρηση η οποία εγκαθίσταται στην ίδια αστική περιοχή. Για το σκοπό αυτό, πρέπει σε κάθε περίπτωση να περιορισθούν οι δυνατότητες των υπαρχουσών επιχειρήσεων στα όρια που χρησιμοποιούνται για τις νέες επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, είναι δυνατόν, τηρουμένων των αναλογιών, το ποσοστό 26 % ΚΙΕ να εφαρμοσθεί για την επένδυση που η υπάρχουσα επιχείρηση έχει ήδη πραγματοποιήσει (24) και το ποσό των 10 000 Ecu ανά δημιουργούμενη θέση απασχόλησης να αφορά τον αριθμό των μόνιμων εργαζόμενων που απασχολούνται ήδη στην επιχείρηση. Τέλος, υπενθυμίζεται ότι, κατά γενικό κανόνα, δεδομένου ότι οι ενισχύσεις στις υπάρχουσες επιχειρήσεις θα περιορισθούν αποκλειστικά στις μικρές επιχειρήσεις οι οποίες ασκούν τις τοπικές δραστηριότητες που προσδιορίζονται στο παράρτημα Ι, οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές δεν θα επηρεασθούν.

VII. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ

16. Το παρόν πλαίσιο θα εφαρμοστεί με την επιφύλαξη των δυνατοτήτων που προσφέρουν τα άλλα κείμενα στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, και κυρίως της εφαρμογής του κανόνα de minimis (25) που στην πλειονότητα των περιπτώσεων επαρκεί για να ικανοποιηθούν οι υπάρχουσες ανάγκες, καθώς και του πλαισίου ενισχύσεων στην απασχόληση που εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις καθαρής δημιουργίας απασχόλησης ανεξαρτήτως επένδυσης (26).

17. Οι ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του παρόντος πλαισίου στις επιχειρήσεις ή σε δραστηριότητες που αφορούν προϊόντα ή ανήκουν στους τομείς που διέπονται από ειδικούς κοινοτικούς κανόνες θα πρέπει να τηρούν τους ιδιαίτερους όρους επί της ουσίας και της διαδικασίας που έχουν θεσπισθεί για τους εν λόγω τομείς.

18. Επιπλέον, η εφαρμογή του παρόντος πλαισίου υπόκειται στις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου όσον αφορά τη σώρευση των διαφόρων τύπων ενισχύσεων (βλέπε ΕΕ αριθ. C 3 της 5. 1. 1985) ή τις ενισχύσεις ιδίου οκοπού που προέρχονται από καθεστώτα εγκεκριμένα από τον ίδιο φορέα ή διαφορετικούς φορείς (κεντρικούς, περιφερειακούς ή τοπικούς). Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η σωρευμένη ενίσχυση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ανώτερο όριο των διαφορετικών καθεστώτων.

19. Βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, τα κράτη μέλη οφείλουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή, πριν να θέσουν σε εφαρμογή, τα σχέδια καθεστώτος ενίσχυσης που θα καταρτίσουν προκειμένου να θέσουν σε εφαρμογή το παρόν πλαίσιο. Τα κοινοποιηθέντα στην Επιτροπή σχέδια πρέπει να περιέχουν όλες τις σημαντικές πληροφορίες που χρειάζεται η Επιτροπή για να επαληθεύσει ότι το καθεστώς συμβιβάζεται με το παρόν κείμενο. Τα σχέδια πρέπει να κοινοποιηθούν σύμφωνα με την συνημμένη κοινοποίηση (27).

20. Το παρόν πλαίσιο έχει εγκριθεί για περίοδο πέντε ετών που αρχίζει να υπολογίζεται από την ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Πριν το τέλος της εν λόγω περιόδου, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη λειτουργία του προκειμένου να αποφασίσει εάν θα παρατείνει τη διάρκειά του και εάν θα τροποποιήσει ορισμένα σημεία του.

(1) Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση. Οι προκλήσεις και η αντιμετώπισή τους για τη μετάβαση στον ΧΧΙ αιώνα», απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 1993, Δελτίο των ΕΚ, συμπλήρωμα 6/93.

(2) Ο.π., σ. 20.

(3) Τίτλος XIV «Οικονομική και κοινωνική συνοχή», όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο Ζ σημείο 38 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη για τον καθορισμό των κατευθύνσεων των σχετικών με τα επιχειρησιακά προγράμματα τα οποία καλούνται να καταρτίσουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας για τις αστικές περιοχές, ΕΕ αριθ. C 180 της 1. 7. 1994, σ. 6.

(5) Ο.π., σ. 6.

(6) Ο.π., σ. 8.

(7) Λευκό Βιβλίο, σ. 83.

(8) Ευρωπαϊκό Συμβούλιο - Έσσεν, 9 και 10 Δεκεμβρίου 1994, Συμπεράσματα της Προεδρίας, εγγρ. SI(94) 1000 της 10ης Δεκεμβρίου 1994, σ. 4.

(9) Ευρωπαϊκό Συμβούλιο - Κάννες, 26 και 27 Ιουνίου 1995, Συμπεράσματα της Προεδρίας, εγγρ. SI(95) 500 της 27ης Ιουνίου 1995, σ. 4.

(10) Βλέπε τη γαλλική περίπτωση «Pacte de relance pour la ville» (κρατική ενίσχυση Ν 159/96, Δελτίο ΕΕ 3-1996, σημείο 1.3.43, ΕΕ αριθ. C 215 της 25. 7. 1996.

(11) Βλέπε την «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) στις περιφερειακές ενισχύσεις», ΕΕ αριθ. C 212 της 12. 8. 1988.

(12) Ονοματολογία των εδαφικών μονάδων για στατιστικούς λόγους, επίπεδο 3.

(13) Βλέπε το «Κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις», ΕΕ αριθ. C 213 της 23. 7. 1996.

(14) Βλέπε «Κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενισχύσεις στην απασχόληση», ΕΕ αριθ. C 334 της 12. 12. 1995, σ. 4.

(15) Αυτή θα είναι υπό κανονικές συνθήκες η περίπτωση των ενισχύσεων σε υπάρχουσες επιχειρήσεις που αναπτύσσουν δραστηριότητα τοπικού χαρακτήρα (βλέπε σ. 11).

(16) Αυτή είναι παραδασιακά η περίπτωση των ανέργων μακράς διάρκειας, των νέων, των γυναικών, των ηλικιωμένων εργατών ή των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

(17) Πρωτοβουλία URBAN, ο.π. σ. 5.

(18) ΕΕ αριθ. L 107 της 30. 4. 1996.

(19) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3037/60 του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. L 293 της 24. 10. 1990.

(20) Η εξαίρεση αφορά τις περιορισμένες περιπτώσεις ορισμένων τύπων επιχείρησης, όπως αυτές του τομέα των δομικών κατασκευών, οι οποίες ενδέχεται να έχουν προσλάβει το προσωπικό τους σε μία υποβαθμισμένη αστική περιοχή ή να ασκούν εκεί μέρος της οικονομικής δραστηριότητάς τους χωρίς η κύρια οικονομική δραστηριότητα να ασκείται ουσιαστικά στην εν λόγω περιοχή. Κατά συνέπεια, ακόμη και εάν μέρος της δραστηριότητας ασκείται εκτός της αστικής περιοχής, τα θετικά αποτελέσματά της στην εν λόγω περιοχή (κυρίως από άποψη απασχόλησης) μπορούν να δικαιολογήσουν την επιλεξιμότητα της εν λόγω επιχείρησης.

(21) Η αρχική επένδυση ορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ΕΕ αριθ. C 31 της 3. 2. 1979, παράρτημα σημείο 18 και για τα γενικά συστήματα περιφερειακών ενισχύσεων του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. C 111 της 4. 11. 1971, παράρτημα σημείο 5.

(22) Το ποσοστό του 26 % καθαρά αντιστοιχεί στο ποσοστό του 20 % καθαρά που η Επιτροπή χρησιμοποιεί γενικά στην πράξη ως βασικό όριο περιφερειακής ενίσχυσης (ισχύει για τις μεγάλες επιχειρήσεις) στις περιοχές 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) στο οποίο προστίθεται ποσοστό 10 % ακαθάριστα (ισοδυναμεί κατά μέσο όρο με 6 % καθαρά) βάσει του «δώρου» για τις μικρές επιχειρήσεις όπως προβλέπεται από το πλαίσιο ενισχύσεων στις ΜΜΕ, ό.π.

(23) Το όριο των 10 000 Ecu ανά δημιουργούμενη θέση απασχόλησης ισοδυναμεί με επίπεδο ενίσχυσης 20 % καθαρού ισοδύναμου επιδότησης βάσει μέσης επένδυσης ύψους 50 000 Ecu ανά θέση απασχόλησης.

(24) Η βάση για τον υπολογισμό της ενίσχυσης στην ήδη πραγματοποιηθείσα επένδυση θα πρέπει να βασισθεί στην καθαρή αξία του αγαθού κατά τη στιγμή χορήγησης της ενίσχυσης (λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τις πραγματοποιηθείσες αποσβέσεις).

(25) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύσεις de minimis, ΕΕ αριθ. C 68 της 6. 3. 1996.

(26) Ο.π.

(27) Βλέπε επιστολές της Επιτροπής στα κράτη μέλη της 2ας Αυγούστου 1995 και της 15ης Μαΐου 1996.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>