ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Επισκόπηση της κοινοτικής δράσης μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου και αξιολόγηση του ενδεχόμενου οικονομικού τους αντικτύπου

I Επισκοπηση τησ αντιδρασησ τησ ΕΕ στα γεγονοτα τησ 11ησ σεπτεμβριου

Μετά τα τραγικά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε με ταχύτητα και αποφασιστικότητα στο εσωτερικό της αλλά και στη διεθνή σκηνή. Έδειξε την αλληλεγγύη της με την κυβέρνηση και το λαό των Ηνωμένων Πολιτειών και τόνισε τη στήριξή της στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχουν ήδη αρχίσει. Οι δεκατρείς υποψήφιες χώρες δήλωσαν αμέσως ότι στηρίζουν τις θέσεις που έλαβε η Ένωση.

Η Επιτροπή και το Συμβούλιο συμμετέχουν πλήρως στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης δέσμης αντιδράσεων στο διπλωματικό, οικονομικό, χρηματοπιστωτικό, πολιτικό τομέα και στον τομέα της ασφάλειας. Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις υπουργών με τις Ηνωμένες Πολιτείες και μια σύνοδος κορυφής με τη Ρωσία. Ο πρόεδρος Prodi και ο πρωθυπουργός Verhofstadt επισκέφθηκαν την Ουάσιγκτον μετά την έκτακτη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 21 Σεπτεμβρίου.

Η τρόικα της ΕΕ επισκέφτηκε το Πακιστάν, το Ιράν, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και τη Συρία, ως τμήμα μιας συντονισμένης προσπάθειας της Ένωσης, παράλληλα με τις δραστηριότητες των μεμονωμένων κρατών μελών, για την ίδρυση του διεθνούς συνασπισμού κατά της τρομοκρατίας.

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζήτησε δύο φορές την κατάσταση που διαμορφώνεται και στήριξε την έμπρακτη πολιτική αλληλεγγύη. Ενέκρινε τον προτεινόμενο κανονισμό για το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων των οργανώσεων και των ατόμων για τα οποία υπάρχουν υποψίες ότι στηρίζουν ή χρηματοδοτούν τρομοκρατικές δραστηριότητες, δύο μόλις ημέρες μετά την έγκρισή του από την Επιτροπή.

Η πλήρης έκταση όλων των ενεργειών που έχουν ξεκινήσει περιλαμβάνεται στο σχέδιο δράσης της ανταπόκρισης της ΕΕ στα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων. Αυτό το έγγραφο βρίσκεται σε εξέλιξη και ενημερώνεται διαρκώς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο ύψος των γεγονότων με μεγάλη σταθερότητα στο σκοπό της και αποφασιστικότητα. Μέσω της στενής συνεργασίας των κρατών μελών της και της ανάπτυξης μιας ενιαίας, συνεκτικής αντίδρασης που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, η Ένωση συνέβαλε στη διαμόρφωση του νέου διεθνούς προγράμματος δράσης. Η κοινή αυτή αντίδραση, που ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των πολιτών στα σημερινά και στα μελλοντικά κράτη μέλη, βοηθά στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στη μείωση της οικονομικής αστάθειας.

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Σταθεροποίηση των χρηματοοικονομικών αγορών

- Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αμέσως μέτρα για να εξασφαλίσει τη ρευστότητα των αγορών μετά την επίθεση και μείωσε τα επιτόκια κατά 0,5% παράλληλα με άλλες κεντρικές τράπεζες στις 17 Σεπτεμβρίου.

- Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δραστηριοποιήθηκαν προς την κατεύθυνση της αύξησης της εμπιστοσύνης στην αγορά, με τα συμπεράσματα που εξέδωσαν αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

-Κοινή προσέγγιση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας

- Οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Εσωτερικών ενέκριναν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης και η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει νομοθεσία για ένα κοινό νομοθετικό πλαίσιο για την τρομοκρατία (ορισμός, ποινές) και για ένα ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που θα αντικαθιστά τις εθνικές διαδικασίες έκδοσης.

- Υπήρξε συμφωνία για επείγουσα ενίσχυση της συνεργασίας των μυστικών υπηρεσιών και της αστυνομίας (Europol και Eurojust) στο εσωτερικό της ΕΕ και με τρίτες χώρες, κυρίως τις ΗΠΑ.

- Η Επιτροπή πρότεινε μέτρα για την ενίσχυση των στοιχείων ασφαλείας της κοινής θεώρησης.

- Εξετάζεται με ποιό τρόπο η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία (π.χ. σε θέματα ασύλου ή χρηματοοικονομικών αγορών) θα καταστεί "απυρόβλητη από την τρομοκρατία".

Χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και οικονομικό έγκλημα.

- Το πάγωμα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, των περιουσιακών στοιχείων ατόμων και οργανώσεων που βαρύνονται από υποψίες ότι χρηματοδοτούν ή στηρίζουν τις τρομοκρατικές επιθέσεις έχει ήδη εφαρμοστεί σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

- Επιταχύνονται οι εργασίες για την ολοκλήρωση της συμφωνίας σχετικά με τις τροποποιήσεις της οδηγίας για το ξέπλυμα χρημάτων. Οι τροποποιήσεις αυτές επεκτείνουν το πεδίο των καλυπτόμενων συναλλαγών και το φάσμα των επαγγελμάτων για τα οποία προβλέπεται υποχρέωση αναφοράς.

- Επιταχύνονται οι εργασίες για την προτεινόμενη οδηγία σχετικά με τις καταχρηστικές πρακτικές της αγοράς, έτσι ώστε να εμποδίζεται η χρήση των χρηματοοικονομικών αγορών για τους σκοπούς τρομοκρατικών ή άλλων εγκληματικών ομάδων.

- Θα πραγματοποιηθούν επανεξετάσεις από ομάδες ομολόγων, με τη συμμετοχή οικονομικών ελεγκτών από τα κράτη μέλη και της Επιτροπής, για να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιες χώρες θέτουν σε εφαρμογή μέτρα κατά του ξεπλύματος χρημάτων. Οι εν λόγω επανεξετάσεις θα εντάσσονται στο πλαίσιο της τακτικής εξέτασης του τρόπου εφαρμογής των κανόνων για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες από τις υποψήφιες χώρες.

- Η Επιτροπή θα διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ενίσχυση της Ομάδας Διεθνούς Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), ιδίως για να ανανεώσει την εντολή της και τις ισχύουσες συστάσεις για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

- Έχουν ξεκινήσει μελέτες για να εξεταστεί με ποιο τρόπο μπορούν να πραγματοποιούνται τελωνειακοί έλεγχοι σε μεγάλες κινήσεις κεφαλαίων διαμέσου των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης. Οι έλεγχοι αυτοί ενδέχεται να είναι αναγκαίοι προκειμένου να καλυφθούν τα κενά στη νομοθεσία για το ξέπλυμα χρημάτων.

Ανθρωπιστική βοήθεια

- Η Ένωση κινητοποιήθηκε για τη διάθεση βοήθειας που υπερβαίνει τα 310 εκατ. ευρώ (πάνω από 100 εκατ. ευρώ από την Επιτροπή) για την ανακούφιση του δοκιμαζόμενου αφγανικού λαού τους ερχόμενους μήνες.

- Σε άμεση αντίδραση, η Επιτροπή χορήγησε 5,5 εκατ. ευρώ για έκτακτη βοήθεια. Ύστερα από αίτημα της Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν τη διάθεση επιπλέον ποσού 40 εκατ. ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια και στήριξαν το αίτημα της Επιτροπής για επιπλέον 10 εκατ. ευρώ. Ενδέχεται να υπάρξουν και περαιτέρω αιτήματα καθώς η διεθνής κατάσταση εξελίσσεται.

- Η Επιτροπή, μέσω της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO) έχει κινητοποιήσει το μηχανισμό συντονισμού έτσι ώστε να μεγιστοποιηθεί ο συνολικός αντίκτυπος της ευρωπαϊκής βοήθειας επείγουσας ανάγκης.

- Έχουν χορηγηθεί επιπλέον 6 εκατ. ευρώ στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα για επισιτιστική βοήθεια.

Ασφάλεια πτήσεων και προστασία επιβατών

- Η Επιτροπή έχει προτείνει ένα κανονισμό που θα καθιερώνει σε όλη την ΕΕ ενιαία πρότυπα ασφάλειας και προστασίας. Θα προωθηθούν και άλλα μέτρα για την ασφάλεια των αεροπορικών εταιριών και των αεροδρομίων υπό το φως της έκθεσης της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που υποβλήθηκε στους υπουργούς μεταφορών στις 16 Οκτωβρίου.

- Η Επιτροπή έχει επίσης καθορίσει μέτρα τα οποία μπορούν να ληφθούν για να βοηθήσουν τις αεροπορικές εταιρίες της ΕΕ να αντιμετωπίσουν τις άμεσες συνέπειες των επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένου του αντικτύπου στην εμπιστοσύνη των επιβατών (π.χ. υψηλότερα ασφάλιστρα, χαμηλότερη κάλυψη, απωλεσθέντα εισοδήματα από το κλείσιμο του αμερικανικού εναέριου χώρου, κόστος της αυξημένης ασφάλειας).

- Η Επιτροπή θα επιταχύνει τις προσπάθειές της για την ανάπτυξη ενός κοινού διατλαντικού χώρου αεροπλοΐας. Το πρώτο βήμα της Επιτροπής ενόσω εκκρεμεί η εντολή διαπραγμάτευσης από το Συμβούλιο, θα είναι να επιχειρήσει τη δημιουργία ενός κώδικα συμπεριφοράς με τις ΗΠΑ ώστε να εξασφαλίζονται ίδιες συνθήκες ανταγωνισμού.

- Με σκοπό να γίνουν αυστηρότεροι οι διεθνείς κανόνες που διέπουν την ασφάλεια των αεροδρομίων και των αεροπορικών εταιρειών, έγιναν συστάσεις στη διεθνή οργάνωση πολιτικής αεροπορίας. Η υπηρεσία αυτή, με πρωτοβουλία της ΕΕ, θα προωθήσει περαιτέρω αυτό το θέμα.

- Η Επιτροπή, ύστερα από αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δρομολογεί επανεξέταση της ασφάλειας των αεροδρομίων από ομάδα ομολόγων. Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν είναι πρόθυμα να παρέχουν επιθεωρητές για το έργο αυτό. Συγκροτείται, από κοινού με τις ΗΠΑ, μια ομάδα ανώτερου επιπέδου που θα συντονίζει τα μέτρα αεροπορικής ασφάλειας καθώς και τα μέτρα στήριξης του κλάδου των αεροπορικών εταιρειών προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού.

- Ενδυνάμωση του διεθνούς νομικού πλαισίου

- Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 21 Σεπτεμβρίου ζήτησε την ταχεία εφαρμογή των ισχυουσών συμβάσεων για την τρομοκρατία και στήριξε την πρόταση της Ινδίας για μια γενική σύμβαση-πλαίσιο κατά της διεθνούς τρομοκρατίας. Έχουν ξεκινήσει εργασίες για να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των υφιστάμενων νομικών κειμένων του ΟΗΕ στα κράτη μέλη της ΕΕ και σε τρίτες χώρες. Ωστόσο, αυτές οι ειδικές συμβάσεις πρέπει να ενισχυθούν και να ολοκληρωθούν. Η ΕΕ διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις εργασίες οι οποίες ξεκίνησαν στις 15 Οκτωβρίου στη Νέα Υόρκη με βάση την πρωτοβουλία της Ινδίας.

Προστασία των πολιτών

- Στις 11 Σεπτεμβρίου ενεργοποιήθηκε το σύστημα 24ωρης επιφυλακής της Επιτροπής για την προστασία των πολιτών. Η μονάδα αυτή κινητοποίησε ένα αριθμό τομέων για προσφορά βοήθειας στις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ομάδες ερευνών και διάσωσης, ιατρική βοήθεια, ομάδες αναγνώρισης και ψυχολογική βοήθεια.

- Οι αρμόδιοι γενικοί διευθυντές για την προστασία των πολιτών στα κράτη μέλη συνεδρίασαν στις 12 Οκτωβρίου. Στη συνεδρίαση αυτή επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να αυξήσουν τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών για την προστασία των πολιτών ως προς τις μείζονες τρομοκρατικές επιθέσεις, στο πλαίσιο του κοινοτικού μηχανισμού προστασίας των πολιτών που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2002.

Απειλές από βιολογικά και/ή χημικά όπλα

- Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αναπτύσσουν ένα κοινοτικό σύστημα εποπτείας και ελέγχου των μεταδοτικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης. Η κοινοτική νομοθεσία ήδη προβλέπει τον έλεγχο των μεταδοτικών ασθενειών των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των ασθενειών που μπορούν να μεταδοθούν στον άνθρωπο.

Εξασφάλιση κριτικών υποδομών και προμηθειών

- Ήδη έχουν ξεκινήσει στο πλαίσιο της Επιτροπής εργασίες που εξετάζουν την ανάγκη για αυξημένη συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των κυριότερων προμηθειών και δικτύων. Οι εργασίες αυτές συμπληρώνουν τη διαβούλευση σχετικά με το πράσινο βιβλίο του περασμένου έτους για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, που σύντομα θα ολοκληρωθεί. Το Δεκέμβριο, το Συμβούλιο θα εξετάσει διάφορα μέτρα για αύξηση της ασφάλειας των δικτύων επικοινωνίας μετά την ανακοίνωση που εξέδωσε την περασμένη άνοιξη η Επιτροπή.

Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου διαμορφώνουν εκ νέου το τοπίο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και φέρνουν την Ένωση αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις. Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων έχει ήδη αρχίσει να ασχολείται με τα θέματα αυτά. Έχουν ληφθεί άμεσα μέτρα ως προς την κατάσταση κρίσης στο Αφγανιστάν και τις γειτονικές χώρες καθώς και σε πολυμερές επίπεδο. Η Επιτροπή έχει ετοιμάσει μερικά πρώτα στοιχεία για την ευρεία μελέτη των ενδεδειγμένων πολιτικών αντίδρασης μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων που έχει ξεκινήσει από την Προεδρία.

Οι επιπτώσεις σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες δράσης και πόρων σε επίπεδο ΕΕ είναι μεγάλες. Για παράδειγμα:

* Η κρίση παρέχει μια νέα ώθηση για διάλογο με τον αραβικό και τον ισλαμικό κόσμο.

* Στη διαδικασία ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή η Ένωση, σε στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ, πρέπει να επιμείνει στην εφαρμογή της έκθεσης Mitchell και στη διάνοιξη μιας πιο μακροπρόθεσμης πολιτικής προοπτικής για τα μέρη, μέσω της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων στα θέματα της Παλαιστίνης και της Συρίας.

* Η κρίση παρέχει έναν επιπλέον λόγο για να αυξηθεί η δυναμική της διαδικασίας της Βαρκελώνης, κυρίως σε τομείς όπως ο εκδημοκρατισμός, η κοινωνική ισότητα, η δημιουργία θεσμών και η διακυβέρνηση, που αποκτούν τεράστια σημασία στην παρούσα συγκυρία. Αυτό θα βοηθήσει στην επιτάχυνση και στην εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων που έχουν σκοπό τη βελτίωση των επιδόσεων και την προαγωγή της δημοκρατίας.

* Η πολιτική της ΕΕ σε θέματα γειτονίας έχει θέσει ως πρώτη προτεραιότητα την προώθηση της σταθερότητας μέσω της προοπτικής της προσχώρησης των υποψήφιων χωρών. Με απώτερη προοπτική μια ευρύτερη Ένωση, πέρα από τα μελλοντικά της σύνορα, πρέπει να εξετασθούν νέες μορφές σχέσεων που δεν θα αποτελούν ούτε μηχανισμό μετάβασης προς την ένταξη, αλλά ούτε και βάση μελλοντικής δυσαρέσκειας και εντάσεων μεταξύ προνομιούχων μελών και αποκλειόμενων μη μελών. Η διαδικασία της Βαρκελώνης, για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμεύσει ως επίδειξη των δυνατοτήτων που υπάρχουν.

* Γενικότερα, το πλαίσιο για το εμπόριο και τη συνεργασία της ΕΕ με το Πακιστάν, την Ινδία και το Ιράν, καθώς και τη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Περσικού Κόλπου πρέπει να ενδυναμωθεί. Η Ένωση έχει συμφωνήσει με το Πακιστάν ως προς μια ολοκληρωμένη δέσμη εμπορικών μέτρων τα οποία προτάθηκαν για πρώτη φορά τον περασμένο Μάρτιο. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης των πακιστανικών εξαγωγών στην ΕΕ. Η Ένωση πρέπει να εξακολουθήσει να επανεξετάζει τα θέματα εμπορίου και συνεργασίας με το Πακιστάν. Με το Ιράν, θα πρέπει τώρα να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για το μελλοντικό εμπόριο και τη συνεργασία με βάση μια εντολή την οποία η Επιτροπή θα παρουσιάσει εντός του έτους. Στον Περσικό Κόλπο, η Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει ταχεία πρόοδο στις διαπραγματεύσεις του συμβουλίου συνεργασίας ΕΕ / χωρών του Περσικού Κόλπου για το ελεύθερο εμπόριο, για τις οποίες πρόσφατα εγκρίθηκε μια νέα εντολή. Οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από ευρύτερο πολιτικό διάλογο.

* Η Κεντρική Ασία θα επηρεαστεί βαθιά από τις εξελίξεις στους ερχόμενους μήνες και η Ένωση θα πρέπει να παρακολουθεί πολύ προσεκτικά τις σχετικές εξελίξεις, επιδιώκοντας την παροχή στήριξης, ιδίως σε περιφερειακά σχέδια και στη συνεργασία στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ιδίως στους τομείς των ναρκωτικών και των διασυνοριακών ελέγχων).

* Τα γεγονότα οδήγησαν επίσης σε ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον για πολυμερή δράση, στον ΟΗΕ και αλλού. Η ανάγκη για ταχεία πρόοδο της ΠΟΕ βρέθηκε τοποθετημένη μέσα σε νέα πλαίσια. Τα γεγονότα αυτά απέδειξαν ότι η συντονισμένη διεθνής δράση μπορεί να επιτύχει αποτελέσματα που δεν θα ήταν δυνατό να επιτύχουν τα μεμονωμένα κράτη αν ενεργούσαν μόνα.

* Φαίνεται ότι πλέον αναγνωρίζεται ότι οι προσπάθειες για εξάλειψη της διεθνούς τρομοκρατίας πρέπει να υποστηρίζονται από πολιτικές που αντιμετωπίζουν μερικές από τις πηγές της ριζικής δυσαρέσκειας - οι οποίες φυσικά δεν δικαιολογούν σε καμία περίπτωση τις τρομοκρατικές ενέργειες. Οι πηγές αυτές έχουν σχέση με την αντιδημοκρατική συμπεριφορά των κυβερνήσεων και με τον απαράδεκτο διαχωρισμό μεταξύ πλουσίων και φτωχών. με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και με θέματα εγκληματικότητας, ναρκωτικών και υγείας. Για την Ένωση, παρουσιάζεται μια ευκαιρία να προωθήσει τη συνεργασία σε αυτά τα νέα διατομεακά θέματα του διεθνούς προγράμματος δράσης, όπως π.χ. η φτώχεια και η μετανάστευση, το περιβάλλον, η εγκληματικότητα, τα ναρκωτικά, οι μεταδοτικές ασθένειες και θέματα ασφάλειας που προκύπτουν από τη διάδοση των όπλων και της τρομοκρατίας.

* Ομοίως, ο διμερής πολιτικός διάλογος της ´Ενωσης με τρίτες χώρες, που έχει συχνά επικεντρωθεί στα ανθρώπινα δικαιώματα και στη δημοκρατία, πρέπει να συμπληρωθεί με μια ουσιαστικότερη ανταλλαγή σε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης και ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας και των αιτίων της.

* Τέλος, η Επιτροπή φρονεί ότι τα πρόσφατα γεγονότα τόνισαν την ανάγκη για βελτιωμένη ρύθμιση των λεπτομερειών στις διαδικασίες διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης χρησιμοποίησης του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης. Ο μηχανισμός αυτός θα πρέπει να λειτουργεί με την ίδια ταχύτητα και ευελιξία με την οποία λειτουργεί η ECHO στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Στα πλαίσια αυτά, το παρόν έγγραφο εργασίας επικεντρώνεται στο δυνητικό οικονομικό αντίκτυπο των πρόσφατων γεγονότων και παρουσιάζει συστάσεις πολιτικής για τη μελλοντική δράση. Αποτελεί μια πρώτη έκθεση των ενεργειών μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την κατάσταση και να διατυπώνει, όπου κρίνει σκόπιμο, συστάσεις.

II Ο αντικτυποσ των γεγονοτων τησ 11ησ Σεπτεμβριου στην οικονομια τησ ΕΕ και σε επιμερουσ κλαδουσ

Η παγκόσμια οικονομική συγκυρία πριν από την 11η Σεπτεμβρίου

Πριν από τα τραγικά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, όλες οι μείζονες περιοχές του κόσμου βρίσκονταν σε οικονομική επιβράδυνση. Τα αίτια αυτής της επιβράδυνσης είναι, πρώτον, το σοκ της αύξησης των τιμών του πετρελαίου την περίοδο 1999/2000 που οδήγησε σε πληθωρισμό στον οποίο οι κεντρικές τράπεζες αντέδρασαν με αύξηση των επιτοκίων. Δεύτερον, σημειώθηκε απότομη πτώση των εταιριών ηλεκτρονικού εμπορίου (dot.com) που οδήγησε σε δραματική πτώση των τιμών των μετοχών. Κατά συνέπεια, ένας παράγοντας συνδυασμού των παραπάνω ήταν η επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου, το οποίο σημείωσε πραγματική αύξηση κατά 13% πέρυσι και επιβράδυνση σε ποσοστό μικρότερο του 2 % φέτος.

Η μετάδοση αυτών των κλυδωνισμών υπήρξε ιδιαίτερα ταχεία λόγω της παγκοσμιοποίησης των χρηματοοικονομικών αγορών και της διεθνοποίησης των επιχειρήσεων.

Επομένως, παρά τα ισχυρά θεμέλιά της, η ΕΕ δεν μπόρεσε να εξαιρεθεί από την επιβράδυνση. Ιδιαίτερα η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, που επιδεινώθηκε από την αδυναμία του ευρώ, και η αιφνίδια αύξηση των τιμών των τροφίμων στην Ευρώπη επηρέασαν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και την ιδιωτική κατανάλωση στην ΕΕ. Η αύξηση του ΑΕΠ σχεδόν σταμάτησε το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Ο αντίκτυπος της επιβράδυνσης στην απασχόληση είχε ήδη γίνει αισθητός το δεύτερο εξάμηνο του 2000 σε μερικά κράτη μέλη και σε διαφορετικό βαθμό στους διάφορους οικονομικούς κλάδους. Η ανεργία σταμάτησε να μειώνεται την άνοιξη του 2001 και έκτοτε έχει αρχίσει να αυξάνεται. Αυτό αναμένεται να συνεχιστεί το 2002. Αναμένεται ότι η αύξηση της απασχόλησης το 2001 και το μεγαλύτερο μέρος του 2002 θα είναι μηδενική ή ακόμη και αρνητική.

Ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος της 11ης Σεπτεμβρίου

Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου και οι παρεπόμενες πολιτικές εξελίξεις ενισχύουν περαιτέρω την αβεβαιότητα που κυριαρχούσε ήδη στην αγορά, στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές.

Η άμεση ζημία της υποδομής των ΗΠΑ από τις επιθέσεις είναι περιορισμένη, δεδομένου του μεγέθους της αμερικανικής οικονομίας. Ωστόσο, ο απολογισμός σε ανθρώπινες ζωές ήταν τεράστιος και αν αποτιμηθεί μαζί με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει δημιουργεί ένα αίσθημα ανασφάλειας, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Η αποστροφή του υψηλού κινδύνου έχει αυξηθεί και η εμπιστοσύνη έχει μειωθεί. Οι περισσότεροι παρατηρητές ενσωματώνουν στις προβλέψεις τους για τις ΗΠΑ 2-3 τρίμηνα ύφεσης με αφετηρία το τρίτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Η Ιαπωνία, που ήδη πλήττεται από αποπληθωριστικά και διαρθρωτικά προβλήματα, αναμένεται να αντιμετωπίσει μια μεγαλύτερη περίοδο στασιμότητας.

Η οικονομία της ΕΕ δεν παρουσιάζει μείζονες εξωτερικές ανισορροπίες και χάρη στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έχει γίνει πιο ευέλικτη. Παρόλα αυτά, αναμένεται τώρα ότι η ανάπτυξη θα κυμαίνεται γύρω στο 1,5% για το τρέχον έτος, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί μια προσωρινή μείωση του ΑΕΠ.

Η ευελιξία της οικονομίας της ΕΕ φαίνεται από τα επίπεδα εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων και των καταναλωτών τα οποία παρότι παρουσιάζουν απότομη μείωση εξακολουθούν να είναι υψηλότερα εκείνων που παρατηρήθηκαν σε προηγούμενες περιόδους ύφεσης.

Ο αντίκτυπος σε επιμέρους κλάδους

Οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν πληγεί από σημαντική αν και παροδική αποδιοργάνωση, γεγονός που οδήγησε σε μεγαλύτερη αποστροφή του υψηλού κινδύνου και σε ενδεχόμενη μείωση της ρευστότητας και υψηλότερες αποκλίσεις. Σε σύνδεση με τα γεγονότα, οι κεντρικές τράπεζες σε ολόκληρο τον κόσμο μείωσαν τα επιτόκια. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μείωσαν τα επιτόκια κατά 0,5%, ενώ μια περαιτέρω μείωση των αμερικανικών επιτοκίων την 1η Οκτωβρίου τα οδήγησε στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 1962. Εκφράζονται πάντως νέοι φόβοι για τα κέρδη και οι χαμηλότερες τιμές των μετοχών ενδέχεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις δαπάνες των καταναλωτών.

Υπήρξε εξάλλου αντίκτυπος στο συνολικό ασφαλιστικό και αντασφαλιστικό κλάδο. Οι εκτιμήσεις των συνολικών απαιτήσεων κυμαίνονται μεταξύ 20 και 80 δισεκατομμυρίων δολλαρίων. Μολονότι οι σημερινές απαιτήσεις λόγω των επιθέσεων δεν αναμένεται γενικά να δημιουργήσουν ιδιαίτερο πρόβλημα για την οικονομική κατάσταση του σχετικού κλάδου, ο αντίκτυπος της πτώσης στην αγορά μετοχών είναι πιο σημαντικός. Ορισμένα προβλήματα υπήρχαν ήδη πριν από την 11η Σεπτεμβρίου (οι μετοχές αντιπροσωπεύουν το 30% περίπου των επενδύσεων των ασφαλιστικών εταιριών).

Στις αερομεταφορές [1], σημειώθηκε μείωση του αριθμού των επιβατών στην Ευρώπη κατά 10% και μείωση του εναέριου στόλου κατά 5% μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Το γεγονός αυτό έχει σοβαρό αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρίες οι οποίες αντιμετώπιζαν προβλήματα ακόμη και πριν από τις επιθέσεις στις ΗΠΑ. Η μείωση του αριθμού των επιβατών και του εναέριου στόλου αναμένεται να εξαπλωθεί και σε άλλους σχετικούς κλάδους, παρόλο που ο ακριβής της αντίκτυπος θα συνδέεται στενά με τη διάρκεια της ενδεχόμενης ύφεσης και με την ευρύτερη πολιτική κατάσταση.

[1] Ανακοίνωση για τις συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ στον κλάδο των αερομεταφορών, COM(2001) 574 τελικό της 10.10.01

Αναμένεται να επηρεαστούν ο κλάδος του τουρισμού και οι τουριστικοί προορισμοί, αλλά σε διαφορετικό βαθμόι. Μεταξύ εκείνων που θα πληγούν περισσότερο είναι τα γραφεία ταξιδίων και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες που πωλούν πακέτα διακοπών στις χώρες που επηρεάζονται από τα τρέχοντα γεγονότα, αεροπορικά εισιτήρια για προορισμούς μεγάλων αποστάσεων ή διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία σε διάφορες πρωτεύουσες. Ωστόσο, ο ακριβής αντίκτυπος των γεγονότων είναι δύσκολο να προβλεφθεί, όπως εξάλλου και ο βαθμός στον οποίο οι Ευρωπαίοι θα προτιμήσουν τις διακοπές σε χώρες της Ένωσης παρά σε άλλους μακρινούς προορισμούς το 2002.

III Οι προβλεψεισ για το 2002

Οι προϋποθέσεις για ανάκαμψη το 2002 υπάρχουν, εφόσον η πολιτική κατάσταση δεν επιδεινωθεί περαιτέρω

Τα γερά οικονομικά θεμέλια, που κατά μεγάλο μέρος οφείλονται στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και στην εισαγωγή του ευρώ, σημαίνουν ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ανάκαμψη το 2002.

Η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών των κρατών μελών επιτρέπει κάποιο βαθμό ευελιξίας και το τρέχον ισοζύγιο πληρωμών είναι ισοσκελισμένο. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν λιγότερα χρέη και μεγαλύτερες οικονομίες. Η υπερβολική επένδυση στον κλάδο της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) ήταν λιγότερο σημαντική, γεγονός που καθιστά την Ευρώπη - πέρα από τους θιγόμενους επιμέρους κλάδους - λιγότερο εκτεθειμένη στις μεταβολές της τύχης των τομέων του Διαδικτύου και της ΤΠΕ. Μετά την προσαρμογή προς τα κάτω, αναμένεται ότι οι επιχειρήσεις θα μπορέσουν να δημιουργήσουν εκ νέου τα αποθέματά τους προσδοκώντας αύξηση της ζήτησης στο μέλλον.

Περαιτέρω, η μακροοικονομική σταθερότητα επέτρεψε την ταχεία μείωση του πληθωρισμού. Αφού ανήλθε σε ένα μέγιστο ποσοστό 3,4% το Μάιο υποχώρησε σε 2,5% τον Σεπτέμβριο εντός της ζώνης ευρώ. Αναμένεται ότι ο πληθωρισμός θα εξακολουθήσει να μειώνεται. Η αύξηση της ανεργίας θα πρέπει να εξακολουθήσει να ελέγχεται το 2002 χάρη στις προοπτικές για ανάκαμψη.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες οι δαπάνες των ατόμων και των νοικοκυριών πρέπει να αυξηθούν, χάρη στις φορολογικές μειώσεις τις οποίες πραγματοποίησαν ή ανήγγειλαν πολλά κράτη μέλη στη διάρκεια του περασμένου έτους. Καθόσον η αναξιοποίητη παραγωγική ικανότητα στην οικονομία εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και λόγω των τρεχόντων χαμηλών επιτοκίων, η επένδυση είναι πιθανό να αυξηθεί μόλις αυξηθεί η ζήτηση. Επομένως το ετήσιο ποσοστό ανάπτυξης το 2002 πιθανόν να είναι ίσο περίπου με εκείνο που επιτεύχθηκε το 2001.

Η κατάσταση η οποία επιτρέπει προσεκτική αισιοδοξία συνδέεται στενά με την εξέλιξη των πολιτικών γεγονότων και στον αντίκτυπό τους στις επιχειρήσεις και στην εμπιστοσύνη του καταναλωτή. Εάν η ιδιωτική κατανάλωση σημειώσει απότομη πτώση στις ΗΠΑ, η οικονομική κατάσταση στην ΕΕ θα επιδεινωθεί και η ανάπτυξη ενδέχεται να μην υπερβεί το 1%.

Εντούτοις, οι απαντήσεις μέσω πολιτικής πρέπει να βασίζονται στο πιθανότερο σενάριο μιας ανάκαμψης που θα αρχίσει κατά το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους και ενός ετήσιου ποσοστού ανάπτυξης περίπου ίσου με αυτό που επιτεύχθηκε το 2001.

IV ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Σύμφωνα με αυτή τη σύντομη ανάλυση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει ότι είναι ουσιώδες για την ΕΕ να αντιμετωπίσει τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ, κυρίως μέσω δράσης που να εστιάζεται στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στην σθεναρή επιδίωξη των μακροπρόθεσμων οικονομικών στόχων της ΕΕ.

IV.1 Ένα ισορροπημένο μίγμα πολιτικής στην ΕΕ.

Η ΕΚΤ, όπως και κάθε άλλη κεντρική τράπεζα, πρόσθεσε αμέσως χρήματα για τη σταθεροποίηση της αγοράς και μείωσε τα κύρια επιτόκιά της κατά 50 σημεία βάσης στις 17 Δεκεμβρίου σε ένα επίπεδο 3,75%. Οι νομισματικές συνθήκες στη ζώνη ευρώ φαίνονται κατάλληλες με τα σημερινά δεδομένα. Εάν ο πληθωρισμός εξακολουθήσει να επιβραδύνεται και οι μισθολογικές διευθετήσεις είναι μετριοπαθείς -σχεδιάζονται σημαντικές μισθολογικές διαπραγματεύσεις για τις αρχές του επόμενου έτους-, υπάρχει πιθανόν περαιτέρω χώρος χειρισμών για τη νομισματική πολιτική.

Η φορολογική πολιτική βοηθά ήδη στη σταθεροποίηση της οικονομίας. Χάρη στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, οι προηγούμενες προσπάθειες παγίωσης δημιούργησαν χώρο χειρισμών για την πολιτική του προϋπολογισμού χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο το μεσοπρόθεσμο στόχο των κρατικών ισοζυγίων σε ισορροπία ή με πλεόνασμα. Η διατήρηση αυτού του μεσοπρόθεσμου στόχου είναι κρίσιμης σημασίας μέρος της συνάντησης στην οικονομική κάμψη. Διαφορετικά, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ενδέχεται να ανέλθουν.

Διάφορα κράτη μέλη εφάρμοσαν ουσιαστικές φορολογικές μειώσεις στις αρχές του 2001 οι οποίες ανέρχονται στο 0,5% του ΑΕγχΠ για το σύνολο της ΕΕ. Μια γενική φορολογική ώθηση δόθηκε στην οικονομία της ΕΕ για πρώτη φορά μετά 1993.

Επιπλέον, παρατηρείται η επίδραση των καλούμενων αυτόματων σταθεροποιητών. Ο αργότερος ρυθμός ανάπτυξης θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των φορολογικών εισοδημάτων των κυβερνήσεων και επιπλέον δαπάνες (π.χ. παροχές ανεργίας). Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις ένα κρατικό ισοζύγιο το 2001 ανέρχεται σε -1% του ΑΕγχΠ στη ζώνη ευρώ και σε -0,5% του ΑΕγχΠ στην ΕΕ-15, δηλ. -0,4/0,3% του ΑΕγχΠ περίπου λιγότερο από το επίπεδο στόχου των ενημερωμένων προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης του περασμένου έτους.

Η επίπτωση της επιβράδυνσης στον προϋπολογισμό θα γίνει επίσης αισθητή το 2002. Στην έκταση κατά την οποία η ανάπτυξη το 2002 θα μειωθεί οι αυτόματοι σταθεροποιητές θα δράσουν εκ νέου με την κατάλληλη διαφοροποίηση σε επίπεδο κρατών.

Στο πλαίσιο της παγίωσης του προϋπολογισμού η επένδυση σε ανθρώπινο και κοινωνικό κεφάλαιο είναι σημαντική για την αύξηση του δυναμικού ανάπτυξης της ΕΕ. Εάν η επιβράδυνση γίνει πιο έντονη οι φορολογικές πολιτικές πρέπει να επιτρέψουν την αύξηση της χρηματοδότησης των πολιτικών υπέρ της δράσης, ιδιαίτερα εκείνων που επιταχύνουν την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να σημειωθεί μόνο εντός ενός πλαισίου συμφωνημένου από κοινού και με πλήρη σεβασμό του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

IV.2 Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στρατηγική της Λισσαβώνας:

Η στρατηγική της Λισσαβώνας δίνει έμφαση στη θετική, αμοιβαία ενισχυόμενη διάδραση μεταξύ των οικονομικών, απασχολησιακών και κοινωνικών πολιτικών. Με εστία την οικοδόμηση μιας .ανταγωνιστικής, δυναμικής και ενταξιακής οικονομίας βασισμένης στη γνώση η στρατηγική εξακολουθεί να είναι έγκυρη.

Οι μεταρρυθμίσεις της οικονομίας και της αγοράς εργασίας και ο εκσυγχρονισμός των κοινωνικών πολιτικών βελτιώνουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν η οικονομία της ΕΕ και οι αγορές εργασίας. Η συνέχιση τέτοιων μεταρρυθμίσεων είναι ακόμη περισσότερο σημαντική σήμερα που η ΕΕ αντιμετωπίζει οικονομικές συνθήκες πολύ διαφορετικές από εκείνες που επικρατούσαν όταν προωθήθηκε η στρατηγική της Λισσαβώνας.

Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Πολύ συχνά σε καιρούς οικονομικών δυσκολιών αυτές οι μεσοπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις θεωρούνται εσφαλμένα ως επιπλέον βάρος μάλλον παρά ως μέρος της λύσης για την αντιμετώπιση των τρεχουσών συνθηκών. Ο κόσμος των επιχειρήσεων εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την προθυμία, απέναντι στην οικονομική επιβράδυνση των ΗΠΑ, των βραχυπρόθεσμων εκλογικών υπολογισμών για πρόοδο με κεντρικής σημασίας μεταρρυθμίσεις που συμπληρώνουν την εσωτερική αγορά, όπως οι μεταρρυθμίσεις όσον αφορά την ενέργεια, τις μεταφορές και τις χρηματοδοτικές υπηρεσίες, καθώς και για την κατάργηση της γραφειοκρατίας.

Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις απαιτούνται σήμερα περισσότερο παρά ποτέ. Ιδιαίτερα, αποτελεσματικές χρηματοδοτικές αγορές υποστηριζόμενες από σθεναρή και συνετή εποπτεία θα βοηθήσουν την ΕΕ να καταστεί πόλος σταθερότητας. θα ενισχύσουν την ικανότητά της να ανταποκριθεί στις εξωτερικές κρούσεις. Αυτό θα επιτρέψει στην ΕΕ να επωφεληθεί πλήρως από το ευρώ. Ένα σθεναρό και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο είναι επίσης ύψιστης σημασίας για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν τη σταθερότητα οι οποίοι ενδέχεται να προκύψουν σε μια διευρυμένη ΕΕ.

Εντούτοις, οι αμφιβολίες καθησυχάστηκαν με την αργή πρόοδο των προτάσεων επί θεμάτων κρίσιμης σημασίας που εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και από την ανάμικτη ποιότητα της εφαρμογής των μέτρων τα οποία έχουν ήδη συμφωνηθεί.

Με τις σημερινές συνθήκες, η ΕΕ πρέπει να ανανεώσει τη δέσμευσή της για το μακροπρόθεσμο στόχο της και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την επίτευξη αυτού. Αυτό θα υποστήριζε τις φορολογικές και νομισματικές πολιτικές και θα αύξανε το χώρο χειρισμών γι' αυτές.

Για την πρακτική εφαρμογή των παραπάνω, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει να ανανεώσει τη δέσμευσή του για την επίτευξη της στρατηγικής της Λισσαβώνας σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει ήδη συμφωνηθεί. Όμως αυτή η δέσμευση πρέπει να συνοδευτεί από ταχεία πρόοδο ορισμένων μέτρων κρίσιμης σημασίας πριν συνέλθει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βαρκελώνη την άνοιξη του επομένου έτους.

Για να δώσει πραγματική και αξιόπιστη ένδειξη της προθυμίας της ΕΕ για αλλαγή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει να δώσει οδηγίες στο Συμβούλιο, να επιταχύνει τις εργασίες για την επίτευξη τελικής συμφωνίας πριν από τη σύνοδο της Βαρκελώνης σχετικά με τη δέσμη τηλεπικοινωνιών, τα κοινοτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τις χρηματοδοτικές υπηρεσίες, την οδηγία για τις κινητές αξίες (UCITS), τους κανόνες για τις διαμεθοριακές πληρωμές και την οδηγία για τις καταχρήσεις της αγοράς.

Περαιτέρω πρέπει να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία πριν από τη σύνοδο της Βαρκελώνης σχετικά με τη δέσμη για τον ενιαίο ευρωπαϊκό ουρανό, τα συνταξιοδοτικά ταμεία, την οδηγία για το νέο πλαίσιο για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, και την προτεινόμενη δέσμη για τις δημόσιες συμβάσεις.

Επιπλέον τα κράτη μέλη πρέπει να προωθήσουν την εμπιστοσύνη μέσω της πραγματικής εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων οι οποίοι έχουν συμφωνηθεί, όπως εκείνοι που εισάγουν μεγαλύτερο ανταγωνισμό στις τοπικές αγορές τηλεπικοινωνιών και τέθηκαν σε ισχύ τον περασμένο Ιανουάριο ή οι νέοι κανόνες σχετικά με το εμπόριο Η / Υ οι οποίοι θα εφαρμοστούν από τον Ιανουάριο του 2002. Η εφαρμογή αυτών των κανόνων με συνέπεια σε όλα τα κράτη μέλη θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη της οικονομίας που κατευθύνεται από τη γνώση.

Οι φάσεις για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς πρέπει να συμβαδίζουν με τις προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος που προσφέρονται στο κοινό -πολλές από τις οποίες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία σε εποχές οικονομικής κάμψης.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων πρόκειται επίσης να συμβάλει σημαντικά στην υποστήριξη της στρατηγικής της Λισσαβώνας (βλ. σημείο IV.4 παρακάτω).

Απασχόληση. Η στρατηγική της Λισσαβώνας προβλέπει επίσης τους βασικούς προσανατολισμούς τους οποίους πρέπει να τηρούν τα κράτη μέλη για να επιτύχουν τους στόχους τους για την απασχόληση και για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της σημερινής επιβράδυνσης στην απασχόληση. Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που μελετήθηκαν στη Λισσαβώνα και στις συστάσεις πολιτικής που διατυπώθηκαν στη συνέχεια για το 2002 πρέπει να επιδιωχθούν με σθένος.

Κατά την επιδίωξη τέτοιων μεταρρυθμίσεων, οι πολιτικές πρέπει να αποσκοπούν στη διαχείριση της αλλαγής, τηρώντας την ισορροπία μεταξύ ευκαμψίας και ασφάλειας. Περαιτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προωθήσει μια επιπλέον πρωτοβουλία πριν από το τέλος του έτους που να επιδιώκει να βελτιώσει την απασχολησιμότητα και την προσαρμοστικότητα του εργατικού δυναμικού σε περίπτωση συγχωνεύσεων και διάρθρωσης επιχειρήσεων.

Οι μεταρρυθμίσεις φορολογικών συστημάτων και συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, οι δραστήριες πολιτικές για την απασχόληση, η προαγωγή της κινητικότητας και η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, ιδιαίτερα μέσω της δια βίου μάθησης, εξακολουθούν να είναι οι εφαρμοστέες πολιτικές. Πρέπει να δοθεί μεγάλη έμφαση στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων τα οποία μπορούν να εξασφαλίσουν ότι οι πολιτικές έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα από άποψη αυξημένης συμμετοχής και ποσοστών απασχόλησης. Τα κράτη μέλη δεν πρέπει να μετατρέψουν τα συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης σε συστήματα καταπολέμησης της αυξανόμενης ανεργίας.

Η ΕΕ πρέπει επίσης να εξασφαλίσει την εκπλήρωση της δέσμευσης της Λισσαβώνας για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και στην εξασφάλιση της πρόσβασης για όλους στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία. Ο εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας και των συστημάτων συνταξιοδότησης πρέπει να εξακολουθήσει, παρά την οικονομική κάμψη έτσι να προαχθεί η κοινωνική συνοχή. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η ανάγκη για οικονομική βιωσιμότητα.

Τέλος, η αυξημένη επένδυση στη δια βίου μάθηση και στις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς η υποστήριξη της κοινωνικής ένταξης μπορούν να συμβάλουν επίσης στη δημιουργία νέων ευκαιριών εργασίας σε τομείς όπου η αύξηση της απασχόλησης ήταν ιδιαίτερα αργή σε ορισμένα κράτη μέλη.

Εάν τα κράτη μέλη και η ΕΕ ακολουθήσουν αυτούς τους προσανατολισμούς πολιτικής, ιδιαίτερα όπως αυτοί εκφράστηκαν στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το 2002, αυτό θα βοηθήσει στη σταθεροποίηση των προσδοκιών και θα περιορίσει την αύξηση της ανεργίας και της μακροχρόνιας ανεργίας προετοιμάζοντας παράλληλα το εργατικό δυναμικό για την επόμενη ανάκαμψη. Θα συμβάλει στην προσαρμογή των πολιτικών για την αγορά εργασίας στην ΕΕ.

IV.3 Τομείς με ειδικές δυσκολίες.

Είναι σαφές ότι ορισμένοι τομείς οι οποίοι ήδη υφίσταντο τις επιπτώσεις της οικονομικής κάμψης πριν από τις 11 Σεπτεμβρίου έχουν θιγεί σοβαρά από αυτά τα γεγονότα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι ανοικτή σε εύκαμπτους τρόπους ενίσχυσης αυτών των τομέων, παρέχοντας κάθε είδους βοήθεια με την προϋπόθεση ότι αυτό είναι συμβατό με τους κανόνες της συνθήκης ΕΚ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδειξε, όσον αφορά τη βιομηχανία αερογραμμών ότι διάκειται ευνοϊκά στην υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη για να αντισταθμίσουν τις απώλειες που υπέστη αυτή η βιομηχανία στη διάρκεια του κλεισίματος επί 4 ημέρες του εναέριου χώρου των ΗΠΑ και του άμεσου αντίκτυπου στην εμπιστοσύνη των επιβατών που προέκυψε. θα μελετήσει επίσης τη συνέχιση της υποστήριξης για την κάλυψη του κόστους ασφάλισης πέρα από τις 30 ημέρες που αναγνωρίζονται σήμερα ή για να παράσχει μια τέτοια κάλυψη μέχρι το τέλος του έτους, εάν οι συνθήκες της αγοράς ασφαλίσεων το αιτιολογούν. Περαιτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει σε περιπτωσιολογική βάση το χειρισμό της μεγαλύτερης συνεργασίας μεταξύ αεροπορικών εταιρειών, με σκοπό τη διατήρηση τακτικών υπηρεσιών σε λιγότερο συχνά δρομολόγια ή την εφαρμογή συντονισμένων προγραμμάτων στη διάρκεια περιόδων μείωσης της κίνησης.

Όμως, τα πρόσφατα γεγονότα δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως αιτιολογία για δράση σε εθνικό επίπεδο η οποία υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ ή της βιομηχανίας της. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση της βιομηχανίας των αερογραμμών δεν πρέπει να αμφισβητηθεί η βάση επί της οποίας χορηγήθηκε ο τελικός γύρος κρατικής βοήθειας στον τομέα. Ταυτόχρονα η κατάσταση του τομέα της ευρωπαϊκής αεροπορίας υπό τις σημερινές συνθήκες πρέπει να ελέγχεται προσεκτικά. Κάθε άλλη προσέγγιση απλώς θα παρεμπόδιζε την απαραίτητη πρόοδο της παγίωσης σε πολλές βιομηχανίες κεντρική σημασίας. Μια τέτοια παγίωση έχει σημασία μόνο εφόσον οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι καταναλωτές επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά και από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που διεξάγονται σήμερα.

Τέλος, θα είναι σημαντικό για την ανταπόκριση στον οικονομικό αντίκτυπο της κρίσης σε ειδικούς τομείς να ελέγχεται η δράση σε άλλα μέρη του κόσμου. Ένα πλαίσιο συντονισμού κάθε ανταπόκρισης, κυρίως στις ΗΠΑ, έχει ουσιώδη σημασία για να εξασφαλισθεί ότι οι επιχειρήσεις της ΕΕ δεν υφίστανται δυσμενή διάκριση και ότι δεν υπάρχει στρέβλωση του διεθνούς ανταγωνισμού. Ως πρώτο βήμα ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να λάβει τη μορφή ενός Κώδικα Συμπεριφοράς

IV.4. Συμβολή της ΕΤΕ

Η ΕΤΕ είναι ο κύριος πάροχος μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης στην ΕΕ. Διοχετεύει την αποταμίευση σε επένδυση σε οικονομικούς τομείς κεντρικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων υπέρ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή καλεί την ΕΤΕ να διαβαθμίσει τις δράσεις της για να ενισχύσει τις προσπάθειες της ΕΕ για την υποστήριξη της οικονομικής δραστηριότητας στην Ευρώπη. Η δράση αυτή πρέπει να συγκεντρωθεί ιδιαίτερα στην παροχή χρηματοδότησης για σχέδια υποδομής, να υποστηρίξει την οικονομία της γνώσης και να βοηθήσει τη σταθεροποίηση της μακροπρόθεσμης επένδυσης σε τομείς που θίγονται ιδιαίτερα από την επιβράδυνση της οικονομίας.

Η ΕΤΕ πρέπει να επιταχύνει την εφαρμογή των σχεδίων υποδομής και τη διατήρηση μιας στάσης υπέρ της δράσης απέναντι σε τομείς που πλήττονται ιδιαίτερα από δυσμενείς συνθήκες, όπως οι τηλεπικοινωνίες και οι αεροπορικές μεταφορές. Πρέπει επίσης να επιταχύνει την κινητοποίηση μέσων για τη χρηματοδότηση ενεργειών που συνεπάγονται υψηλότερα επίπεδα κινδύνου, μεταξύ άλλων, για την υποστήριξη της δράσης της Ευρώπης για μια κοινωνία που καθοδηγείται από τη γνώση. Αναλαμβάνοντας κίνδυνους παράλληλα με τον τομέα των ιδιωτικών τραπεζών, η ΕΤΕ θα συμβάλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο χρηματοδοτικό τομέα.

IV.5 Οικοδόμηση εμπιστοσύνης και οικονομική συνεργασία στη διεθνή σφαίρα

Πίεση με τη διεύρυνση. Η διεύρυνση της ΕΕ είναι ισχυρό μέσο για τη δημιουργία μιας ζώνης σταθερότητας, ασφάλειας και ευημερίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Οι προσπάθειες των υποψηφίων χωρών και των κρατών μελών για τη δημιουργία της διευρυμένης ΕΕ πρέπει να υποστηριχθούν, τόσο κατά τις διαπραγματεύσεις όσο και κατά τις προσπάθειες προ της προσχώρησης. Η αλληλεγγύη των υποψήφιων χωρών με την ΕΕ την επαύριο των επιθέσεων στις ΗΠΑ έδειξε ότι αυτές είναι έτοιμες να συνεργαστούν κατά τις διεθνείς προσπάθειες της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

Προώθηση νέου γύρου εμπορίου. Η επιτυχής προώθηση του νέου γύρου εμπορίου τον Νοέμβριο θα είναι επίσης σημαντικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης -όχι μόνο για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ αλλά και για τις ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες σε όλο τον κόσμο. Η σημερινή οικονομική αβεβαιότητα σημαίνει ότι η απελευθέρωση του εμπορίου σε συνδυασμό με μια πραγματική διάσταση ανάπτυξης είναι σημαντικότερη παρά ποτέ, από οικονομική και πολιτική άποψη.

Η ΕΕ πρέπει να επανεπιβεβαιώσει τη δέσμευσή της για μια ταχεία προώθηση ενός νέου γύρου εμπορίου και να υιοθετήσει στάση ακόμη περισσότερο υπέρ της δράσης συγκεντρωμένη στην πολυμέρεια, αναζητώντας παράλληλα την εκ νέου ενίσχυση των περιφερειακών διακανονισμών, ιδιαίτερα της διαδικασίας της Βαρκελώνης, με τους μεσογειακούς γείτονές μας.

Ανάπτυξη της οικονομίας και μείωση της ένδειας. Κάθε πολιτική ή στρατιωτική αντιμετώπιση των γεγονότων της 11 Σεπτεμβρίου πρέπει να συμβαδίζει με τη δράση για την αντιμετώπιση του οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου που αυτά θα έχουν. Ένας συνασπισμός κατά της τρομοκρατίας πρέπει να συμπληρώνεται από ένα συνασπισμό για την ανάπτυξη. Αυτός ο συσχετισμός αποτελεί ήδη συνιστώσα της πολιτικής της ΕΕ για την οικοδόμηση της ειρήνης και την πρόληψη των συγκρούσεων. Η συνεργασία για την ανάπτυξη βοηθά στη μείωση των εθνοτικών, κοινωνικών και περιφερειακών εντάσεων.

Ενώ ο αντίκτυπος των πρόσφατων γεγονότων είναι σημαντικός εντός της ΕΕ, ο αντίκτυπος πέραν της ΕΕ και ιδιαίτερα στον αναπτυσσόμενο κόσμο μπορεί να είναι λιγότερο έντονος. Αργότερη παγκόσμια ανάπτυξη, μειωμένες διεθνείς ροές των ιδιωτικών επενδύσεων και κίνδυνος εκτροπής της αναπτυξιακής βοήθειας σε άλλες προτεραιότητες αποτελούν σημαντικές αιτίες ανησυχίας.

Ο συνδυασμός των γεγονότων καταδεικνύει την ανάγκη για την ΕΕ να προβεί σε ανταπόκριση η οποία θα μπορεί να βοηθήσει αυτές τις χώρες και να εξασφαλίσει ότι η παγκοσμιοποίηση συμβάλλει στην ανάπτυξη και στην κοινωνική δικαιοσύνη σε όλο τον κόσμο: Η ΕΕ πρέπει:

- Να εξετάσει τις προτεραιότητες και τα επίπεδα χρηματοδότησης στην εξωτερική δράση της ΕΕ.

- Να εκπληρώσει τις υποσχέσεις και να προωθήσει την εφαρμογή τους έτσι ώστε να επιτευχθούν οι 7 κύριοι διεθνείς στόχοι ανάπτυξης που συμφωνήθηκαν από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων έως το 2015.

- Να μελετήσει κατά την προσεχή διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη (Μάρτιος 2002) το θέμα της επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ΕΑΒ).

- Να αντιμετωπίσει την ανάγκη για τις αναπτυσσόμενες χώρες να επιτύχουν βιώσιμη ανάπτυξη ενόψει της διάσκεψης του Rio +10 στο Johannesburg, το Σεπτέμβριο του 2002.

Διεθνής δικαστική και αστυνομική συνεργασία. Λόγω των πρόσφατων περιστατικών προστέθηκε μια νέα διάσταση "ασφάλειας" στις διεθνείς προοπτικές της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει την ηγεσία. Πρέπει, κοιτάζοντας πέρα από τον άμεσο ορίζοντα, να προσπαθήσει να αναπτύξει μέσα τα οποία θα επεκτείνουν την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ αστυνομίας και δικαστικών αρχών στο διεθνές επίπεδο. Μια τέτοια ανάπτυξη θα βοηθήσει στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας τόσο εντός της ΕΕ όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Θα βοηθήσει επίσης στην ένταξη όλων των χωρών σε ένα παγκόσμιο σύστημα που θα προσφέρει ασφάλεια, ευημερία, βελτιωμένες προοπτικές επένδυσης και ανάπτυξης.

Μια διευρυμένη ευρωπαϊκή διάσκεψη η οποία συγκεντρώνει την ΕΕ, τις συνδεδεμένες χώρες, τις χώρες ΕΖΕΣ και τις χώρες που θα συμμετέχουν στη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, θα λάβει χώρα αμέσως μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στη Γάνδη. Θα εξετάσει ορισμένα από τα θέματα ασφάλειας και δικαστικής συνεργασίας στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Επιπλέον εκπρόσωποι της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας έχουν προσκληθεί στο επόμενο γεύμα εργασίας με την εξέταση των ίδιων θεμάτων.

Ανθρωπιστική βοήθεια. Όσον αφορά την κατάσταση στο Αφγανιστάν, η ΕΕ έχει διαθέσει πάνω από EUR310 εκατ. (πάνω από EUR100 εκατ. εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) για ανθρωπιστική βοήθεια προς αντιμετώπιση της κρίσης που πλήττει τον άμαχο πληθυσμό του Αφγανιστάν. Αυτές οι δεσμεύσεις μαζί με εκείνες των ΗΠΑ και άλλων κρατών θα εξασφαλίσουν επαρκή χρηματοδότηση για τους επόμενους μήνες υπέρ των ανθρωπιστικών ενεργειών που σχεδιάζονται από τα Ηνωμένα Έθνη, τον Ερυθρό Σταυρό / Ερυθρά Ημισέληνο και τις ΜΚΟ (ακόμη και στη χειρότερη περίπτωση της εξόδου μέχρις 1,5 εκατ. προσφύγων από το Αφγανιστάν). Η ΕΕ πρέπει να μετατρέψει γρήγορα τις δεσμεύσεις της σε επικυρωμένες συνεισφορές έτσι ώστε να υποστηρίξει τις ανθρωπιστικές προσπάθειες έγκαιρα.

Η ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ πρέπει να εξακολουθήσει να διέπεται μόνο από τις θεμελιώδεις ανθρωπιστικές αρχές της ουδετερότητας, της διαφάνειας και της αμεροληψίας. Αυτό είναι ουσιώδες για την πρόσβαση και την ασφάλεια τόσο των εργαζομένων σ' αυτές τις ενέργειες όσο και του βοηθούμενου πληθυσμού.

Ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης όχι μόνο στο Αφγανιστάν, αλλά επίσης σε ολόκληρη την περιοχή, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να συνεισφέρει περαιτέρω χρηματοδότηση, κυρίως επιτρέποντας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αποσύρει επιπλέον χρηματοδότηση από το αποθεματικό επείγουσας ανάγκης του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Τέλος η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίζει πάντοτε την ενδεχόμενη επίπτωση στον ανθρωπιστικό τομέα, λόγω των επιθέσεων στις ΗΠΑ, σε άλλα "ευαίσθητα" μέρη του κόσμου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για εκείνες τις χώρες όπου είναι ήδη δύσκολη η πολιτική και ανθρωπιστική κατάσταση ή ασκείται βία στον άμαχο πληθυσμό. Τέτοιες συνθήκες επιτρέπουν στην τρομοκρατική δραστηριότητα να διογκώνεται και να συμβάλλει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση. Εάν τέτοιες καταστάσεις λάβουν χώρα, η ΕΕ θα πρέπει να επιδείξει την ίδια αποφασιστικότητα και ενεργητικότητα επίσης και στο ανθρωπιστικό μέτωπο, όπως επιδεικνύει σήμερα ενώπιον της κρίσης του Αφγανιστάν.

V ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ΕΕ ανταποκρίθηκε αποτελεσματικά και γρήγορα στις συνέπειες των γεγονότων της 11 Σεπτεμβρίου. Η πρόκληση σήμερα θα είναι να διατηρηθεί ο ρυθμός της δράσης της ΕΕ και να αναπτυχθεί η στρατηγική για την αντιμετώπιση των μεσοπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων πολιτικών και οικονομικών προκλήσεων.

Οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες και ιδιαίτερα το άνευ προηγουμένου επιπέδου της αβεβαιότητας είναι σοβαρές. Είναι επομένως σημαντικό ορισμένα μηνύματα κεντρικής σημασίας να διέπουν την ανταπόκριση της ΕΕ:

* Ενώ η ΕΕ αντιμετωπίζει μια σοβαρή κατάσταση, η σθεναρή οικονομική της κατάσταση δείχνει ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση. Εφόσον δεν υπάρξει περαιτέρω επιδείνωση στο πολιτικό κλίμα, υπάρχουν αιτίες επιφυλακτικής αισιοδοξίας ότι μια ανάκαμψη μπορεί να αρχίσει να εμφανίζεται κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2002. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί η σθεναρή αυτή οικονομική κατάσταση ακολουθώντας το κατάλληλο μίγμα πολιτικής.

* Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη συγκέντρωσή της στους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους της που έθεσε με τη στρατηγική της Λισσαβώνας. Αυτό πρέπει να υποστηριχθεί με αποφάσεις σχετικά με προτάσεις κεντρικής σημασίας που σήμερα εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν από την επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την άνοιξη.

* Ο αντίκτυπος των σημερινών γεγονότων σε επιμέρους τομείς πρέπει να εξακολουθήσει να ελέγχεται. Όμως, πρέπει να αποφεύγονται τα μέτρα (ιδιαίτερα οι δέσμες γενικευμένης βοήθειας), τα οποία βλάπτουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. Ιδιαίτερα πρέπει να δοθεί προσοχή στην αντιμετώπιση του κοινωνικού και απασχολησιακού αντίκτυπου της επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης.

* Η ΕΤΕ πρέπει να συμβάλει σημαντικά μέσω δανεισμού, ιδιαίτερα για σχέδια υποδομών, στην υποστήριξη της οικονομίας της γνώσης και να υποβοηθήσει τη σταθεροποίηση της μακροπρόθεσμης επένδυσης, επίσης σε τομείς που πλήττονται ιδιαίτερα από την οικονομική κάμψη.

* Είναι επίσης σημαντική η οικοδόμηση παγκόσμιας εμπιστοσύνης. Η επιτυχής προώθηση ενός νέου γύρου εμπορίου πρέπει να είναι συνιστώσα κεντρικής σημασίας στην οικοδόμηση παγκόσμιας εμπιστοσύνης. Ταυτόχρονα η ΕΕ πρέπει να κάνει βέλτιστη χρήση της συνεργασίας και των αναπτυξιακών πολιτικών της, ιδιαίτερα με εκείνες τις χώρες εταίρους ανά τον κόσμο οι οποίες είναι οι πλέον τρωτές με τις σημερινές συνθήκες. Ένας συνασπισμός κατά της τρομοκρατίας πρέπει να συμπληρωθεί από ένα συνασπισμό για την ανάπτυξη στον οποίο η ΕΕ να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο κατά την έναρξη των δραστηριοτήτων του.

* Το φάσμα ενεργειών που σχεδιάζεται για τη βελτίωση της συνεργασίας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και για την αύξηση της ασφάλειας και της προστασίας των ευρωπαίων πολιτών (όπως αυτοί χαρακτηρίζονται τους οδικούς χάρτες του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων και Δικαιοσύνης και του Συμβουλίου Εσωτερικών Υποθέσεων), πρέπει να εξακολουθήσει με σθένος. Πρέπει επίσης να δοθεί σημασία σε επιπλέον μέτρα για την ενημέρωση και την προσαρμογή των κρατών της ΕΕ που ισχύουν σήμερα ή προτάθηκαν πριν από τα γεγονότα στις ΗΠΑ, όπως οι νέοι κανόνες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή οι διατάξεις σχετικά με την παροχή ασύλου.

* Η ικανότητα της ΕΕ να αντιδρά σε περιστατικά που συνεπάγονται κινδύνους λόγω βιολογικών ή χημικών παραγόντων που απειλούν την ανθρώπινη υγεία πρέπει να ενισχυθεί ταχέως, με βάση την εμπειρία του πολύ ισχυρότερου συστήματος που έχει ήδη θεσπιστεί όσον αφορά τις απειλές κατά της υγείας των ζώων.

* Πρέπει να διατυπωθεί ένας μακρόπνοος συλλογισμός σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες πολιτικές απαντήσεις και απαντήσεις εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, με σκοπό την ενίσχυση της παγκόσμιας διακυβέρνησης για την εξασφάλιση βιώσιμης και δίκαιης ανάπτυξης, καθώς και την προώθηση του διαλόγου μεταξύ πολιτισμών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί και να καταγράφει την εξέλιξη της τρέχουσας κατάστασης και να προβαίνει σε συστάσεις σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της. Η ετήσια οικονομική έκθεσή της και οι προβλέψεις του φθινοπώρου που πρόκειται να εκδοθούν αργότερα αυτό το έτος πρέπει να προσφέρουν μια ακόμη ευκαιρία για την εκτίμηση των οικονομικών εξελίξεων μόλις διατεθούν πιο σίγουρα δεδομένα σχετικά με την αντίδραση αγορών, των επιχειρήσεων και των ατόμων μετά τις 11 Σεπτεμβρίου.