Αριθ. C 31/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 6. 2. 91 
Γνωμοδότηση για το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον καθορισμό 
των κατευθύνσεων για τις ολοκληρωμένες συνολικές επιδοτήσεις, για τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται 
να υποβάλουν προτάσεις στο πλαίσιο μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας που αφορά την αγροτική ανάπτυξη 
«LEADER» (Σύνδεση μεταξύ των ενεργειών ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας) 
(91/C 31/14) 
Στις 21 Αυγούστου 1990 η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, με βάση το άρθρο 198 της συνθήκης για την ίδρυση της ΕΟΚ, να γνωμοδοτήσει για το 
παραπάνω σχέδιο ανακοίνωσης. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει στον κ. Jose Bento Gongalves (γενικό 
εισηγητή) την προετοιμασία των σχετικών εργασιών. 
Κατά τη 280ή σύνοδο της ολομέλειας της (συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου 1990) η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Για την επιτυχία της ολοκλήρωσης της Ενιαίας 
Εσωτερικής Αγοράς είναι αναγκαία η ενεργητική συμμετοχή 
των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των πλέον 
μειονεκτικών περιοχών. 
1.2. Οι πληθυσμοί που ανήκουν στον καλούμενο «Αγρο­
τικό κόσμο» αποτελούν το πλΐον αντιπροσωπευτικό σύνολο 
των ζωνών των στόχων 1 και 5β, που καλύπτουν συνολικά το 
55% της κοινοτικής επικράτειας. 
1.3. Οι πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στη δημιουργία 
συνθηκών συμμετοχής των πληθυσμών έχουν ζωτική σημασία 
για την κοινοτική ανάπτυξη, δεδομένου ότι με τέτοιες δράσεις 
θα καταστεί δυνατή 
— η αναχαίτιση της απερήμωσης, 
— η αξιοποίηση των υφιστάμενων διαρθρώσεων με την προ­
σαρμογή τους στους καθορισμένους στόχους, 
— η βελτίωση του περιβάλλοντος, 
— η αποφυγή της ρύπανσης και η συμμετοχή στην καταπολέ­
μηση της όπου υφίσταται, 
— η προστασία της φύσης και των φυσικών πόρων, 
— η βελτίωση της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων, 
— η δημιουργία συνθηκών για τον τουρισμό και τη χρησιμο­
ποίηση των αγροτικών χώρων, 
— η βελτίωση της χωροταξίας, 
— η ανάπτυξη της πληροφόρησης με τη δημιουργία σχε­
τικών κέντρων, 
— η ανάπτυξη του τοπικού επιχειρηματικού πνεύματος, 
— η δημιουργία νεών τοπικών επιχειρήσεων, κυρίως των 
σχετικών με τις καινοτόμες υπηρεσίες. 
1.4. Η ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη είναι απαραίτητη 
για τη δημιουργία της Ευρώπης των Περιοχών. Η επαγγελμα­τική κατάρτιση, ο τουρισμός στους αγροτικούς χώρους, η 
ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), της βιο­
τεχνίας, της εμπορίας και αξιοποίησης των γεωργικών, δασι­
κών, κτηνοτροφικών και αλιευτικών προϊόντων, της δημι­
ουργίας και αναβάθμισης των τοπικών και περιφερειακών 
ενώσεων, όλα αυτά αποτελούν αναγκαίους παράγοντες για 
την επιτυχία της Μεγάλης Ευρωπαϊκής Αγοράς, στην οποία 
τα 320 εκατομμύρια πρόσωπα που τη συνθέτουν θα ευημερούν 
και θα αποτελούν δραστήριους φορείς αυτής της ανάπτυξης. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. To «LEADER» είναι μια ειδική πρωτοβουλία για την 
ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας, που αποτελεί αντικεί­
μενο του εγγράφου COM(88) 501 τελικό, «Το Μέλλον του 
Αγροτικού Κόσμου», για το οποίο η ΟΚΕ κατάρτισε γνω­
μοδότηση πρωτοβουλίας(ι) που υιοθετήθηκε ομόφωνα. 
2.2. Εντάσσεται στις πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την 
ενίσχυση της ανάπτυξης των ζωνών των στόχων 1 και 5β, ένα 
τομέα δηλαδή με τον οποίο δεν ασχολούνται τα προγράμματα 
STAR, RECHAR, ENVIREG, REGIS, INTEREG, STRIDE, 
PRISMA, TELEMATIQUE και άλλα, που αναφέρονται στις 
ΜΜΕ γενικά. Επίσης, οι γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας της 
ΟΚΕ για τις ορεινές περιοχές (2), τις νησιωτικές περιοχές (*) 
και τη συμβολή των συνεταιρισμών στην περιφερειακή 
ανάπτυξη (4) τονίζουν στην Επιτροπή την ανάγκη δημι­
ουργίας μέσων για την υλοποίηση αυτών των στόχων. 
2.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει το οικονομικό πλαίσιο μέσα στο 
οποίο αναλαμβάνεται η παρούσα πρωτοβουλία, το οποίο 
χαρακτηρίζεται από μια γενική φιλελευθεροποίηση της 
μακροοικονομικής πολιτικής και από την υλοποίηση της 
ενιαίας αγοράς, και που θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση 
των διαφορών μεταξύ του κέντρου και των περιοχών της 
(') ΕΕ αριθ. C 298 της 27. 11. 1989. 
(2) ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988. 
(3) ΕΕ αριθ. C 232 της 31. 8. 1987, σ. 25. 
(4) ΕΕ αριθ. C 298 της 27. 11. 1989. 
6. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 31/43 
περιφέρειας. Αυτό θα γίνει λόγω της διαφοροποίησης της 
Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) προς την κατεύθυνση 
της μείωσης των επιδοτήσεων και των ενισχύσεων της γεωρ­
γίας, πράγμα που θα έχει σοβαρές συνέπειες στις αγροτικές 
περιοχές, κυρίως σε ό,τι αφορά την ανεργία. Λόγω της σημε­
ρινής ανεπάρκειας των διαρθρωτικών ταμείων να πραγματο­
ποιήσουν τη σύγκλιση και την οικονομική και κοινωνική 
συνοχή που αναφέρει η Ενιαία Πράξη. Λόγω του γεγονότος 
ότι τα κονδύλια των διαρθρωτικών ταμείων για την αγροτική 
ανάπτυξη είναι πολύ κατώτερα από εκείνα που διεκδικούν τα 
κράτη μέλη. Και, τέλος, λόγω της προβλεπόμενης αύξησης 
των τιμών των μεταφορών, που απορρέει από τη συγκέντρωση 
της οικονομικής δραστηριότητας που είναι σύμφυτη με την 
Ενιαία Αγορά και έχει, κατά συνέπεια, αρνητικές επιπτώσεις 
στις περιοχές της περιφέρειας, κυρίως τις αγροτικές. 
Στο ανωτέρω πλαίσιο, η ΟΚΕ εκτιμά ότι το πρόγραμμα που 
πρόκειται να εφαρμοσθεί μπορεί να συμβάλει στη μεταβολή 
της αρνητικής εξέλιξης που διέρχεται ο γεωργικός τομέας με 
τις παρακάτω προϋποθέσεις: 
2.3.1. Κατά την επιλογή των ομάδων και περιοχών εφαρμο­
γής του προγράμματος LEADER η Επιτροπή πρέπει να δώσει 
απόλυτη προτεραιότητα στις περιοχές που έχουν εξαιρετικά 
αγροτικό και περιφερειακό χαρακτήρα. 
2.3.2. Ο προϋπολογισμός του προγράμματος πρέπει να 
ισοδυναμεί με την απώλεια εισοδήματος που επιφέρουν οι 
τροποποιήσεις της ΚΓΠ και η ελεύθερη ανάπτυξη των δυνά­
μεων της αγοράς στους αγροτικούς πληθυσμούς. Πρέπει εξάλ­
λου να παράσχει την αναγκαία βοήθεια και στήριξη ώστε, 
στο νέο πλαίσιο της αγοράς, να μπορέσουν οι αγροτικές 
περιοχές να ανταγωνισθούν με άλλες περισσότερο πλεονεκτι­
κές περιοχές. 
2.3.3. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις οργανώσεις που 
αντιπροσωπεύουν τα τοπικά και περιφερειακά οικονομικά και 
κοινωνικά συμφέροντα, κυρίως εκείνες που έχουν ιδιωτικό, 
συνεταιριστικό ή μεικτό χαρακτήρα, που λόγω της εγγύτητας 
με τον πληθυσμό εγγυώνται καλύτερα την ανάπτυξη του. 
Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 1990. 2.3.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή πρέπει, για την εφαρ­
μογή του προγράμματος LEADER, να καταβάλει προσπά­
θειες από κοινού με τα κράτη μέλη ώστε οι συγκεντρωτικές 
τάσεις σε εθνικό επίπεδο κρατικιστικού τύπου να μην παρα­
μορφώσουν το ρόλο που έχει ανατεθεί στη συμμετοχή των 
περιφερειακών και τοπικών πληθυσμών και των οργανώσεων 
τους. 
2.3.5. Πρέπει να επιτραπεί η συμμετοχή στο πρόγραμμα 
πόρων που συγκεντρώνονται σε τοπικό επίπεδο, ώστε να 
αποφευχθεί η μείωση των επιπτώσεων του, λόγω περιορισμέ­
νων εθνικών κονδυλίων. 
2.3.6. Το πρόγραμμα LEADER δεν πρέπει να εξυπηρετή­
σει, με κανένα τρόπο, την υποκατάσταση των σημερινών 
επενδύσεων των κρατών μελών στο γεωργικό τομέα. 
2.4. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καθορίσει σαφώς ότι 
στα μέτρα για τους οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς θα 
συμπεριλαμβάνονται και οι συνεταιρισμοί, με ίσους όρους, 
ανεξάρτητα από τη νομική μορφή τους. Σύμφωνα με το περιε­
χόμενο της γνωμοδότησης για τη συμβολή των συνεται­
ρισμών στην περιφερειακή ανάπτυξη, που υιοθετήθηκε 
ομόφωνα, η ΟΚΕ αναγνώρισε ότι οι επιχειρήσεις συνεται­
ριστικού χαρακτήρα θα ήταν οι καταλληλότεροι φορείς για 
την επιτυχία των πρωτοβουλιών του είδους που περιλαμβάνει 
το πρόγραμμα LEADER λαμβάνοντας υπόψη την ειδική θέση 
τους στον αγροτικό κόσμο. 
2.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι τα κονδύλια του 
προγράμματος LEADER προστίθενται σε εκείνα των ολοκλη­
ρωμένων δράσεων στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης των κρα­
τών μελών και δεν μπορούν να εφαρμοσθούν, χωρίς περαιτέρω 
αύξηση, στην επικράτεια της πρώην Λαϊκής Δημοκρατίας 
της Γερμανίας. 
2.6. Η ΟΚΕ, στα πλαίσια των προσανατολισμών της, στη­
ρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και συνιστά να ληφ­
θούν υπόψη οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται εδώ. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN