ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡ ΩΠΑΪΚ ΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Βρυξέλλες , 05.10.2000
COM(2000) 626 τελικό
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Επισκόπησ η του προγράµµατος Auto-OilII
2ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Επισκόπησ η του προγράµµατος Auto-OilII
ΠΕΡΙΛΗ ΨΗ
Η παρούσα ανακοίνω ση εκθέτει την πρ οσέγγιση πο υ υιοθετήθηκε και τις εργασίες π ου
πραγµατοποιήθηκαν στ ο πλαίσιο το υ πρ ογράµµατο ς Auto-Oil II και παρουσιάζει τα
σπου δαιότερα απ οτελέσµατα όσ ον αφ ορά :
• τις προβλέψεις για τις εκποµπές και την π οιότητα το υ αέρα ,
• την ανάπτυξη εργαλείων κατάρτισης µο ντέλων για την αξιολ όγηση επιλογών π ολιτικής
• τα συµπεράσµατα για την απ οτελεσµατικότητα ως πρ ος τ ο κ όστ ος των επιλογών πολιτικής
που µελετήθηκαν .
Το πρώτ ο πρ όγραµµα Auto-Oil αποτέλεσε νέα αφετηρία στην α νάπτυξη κοιν οτικής
περιβαλ λοντικής πολιτικής εµπλέκοντας τα εν διαφερό µενα µέρη σ ’ ένα τεχνικό πρόγραµ µα
για τον εντ οπισµό των πλέο ν απ οτελεσµατικών ως πρ ο ς τ ο κόστ ο ς τρ όπων επίτευξης
ορισµένω ν σ υµφωνηθέ ντων στ όχων για την π οιότητα τ ου αέρα . Τ ο πρ όγραµµα αυτ ό ο δήγησε
στην υπ οβολή δύ ο προτάσεω ν ο δηγιών π ου καθ ορίζ ου ν πρ ότυπα για την ποι ότητα των
καυσίµων και για τις εκποµπές των οχηµάτων , τα οπ οία πρέπει να εφαρµ όζ ο νται από τ ο 2000.
Το πρ όγραµµα Auto-Oil II σχεδιάστηκε αρχικά για να αποτελέσει την αναλυτική βάση µιας
σειράς ανάλογων µέτρω ν π ου θα άρχιζαν να εφαρµ όζ ο νται το 2005. ∆εδ οµέ ν ου όµως ότι η
συµφωνία συµβιβασµού µεταξύ Σ υµβο υλίου και Κοινοβ ουλίου σχετικά µε τις ο δηγίες Auto-
Oil I καθόρισε ο υσιαστικά πολλά από τα πρ ότυπα πο υ είχαν πρ οβλεφθεί για το 2005, το
πρόγραµµα αναµ ο ρφώθηκε ριζικά . Οι νέ οι στόχ οι τ ο υ πρ ογράµµατ ος είχαν ως εξής :
(1) να ολοκληρωθ ού ν οι διεξαγόµενε ς εργασίες εκτίµησης της µελλο ντικής ποι ότητας τ ου
αέρα, και να διαµ ορφωθεί έ να συ νεπές πλαίσιο για την αξιολ όγηση διαφ όρων
επιλογών π ολιτικής µε στ όχο τη µείωση τω ν εκπ οµπών , λαµβάν οντας υπ όψη τις αρχές
της αποτελεσµατικότητας ω ς πρ ος το κ όστ ος , της επιστηµ ονικής εγκυρ ότητας και της
διαφάνειας ,
(2) να αποτελέσει την αναλυτική βάση και πηγή δεδ οµένω ν για µια περιορισµέ νη σειρά
εναποµέ ν οντων κ οιν οτικών µέτρω ν π ου θα τεθ ού ν σε εφαρµ ογή γύρω στ ο 2005,
(3) να πρ οσφέρει τα µέσα , υπ ό µ ορφή δεδ οµ ένων και εργαλείων κατάρτισης µο ντέλων ,
για πλέον µακρ οπρ όθεσµες µελέτες της π οιότητας τ ο υ αέρα οι οπ οίες θα καλύπτου ν
το σ ύν ολ ο τω ν πηγών εκπο µπής ρύπων .
Το πρ όγραµµα Auto-Oil II βασίστηκε , όπως και το Auto-Oil I, στις αρχές της
αποτελεσµατικότητα ως πρ ος τ ο κ όστ ος , της επιστηµο νικής εγκυρότητας και της διαφάνειας .
Σε σχέση µε τ ο Auto-Oil I, συµµετείχε στ ο πρ όγραµµα αυτ ό ευρύτερ ο φάσµα
ενδιαφερο µένω ν µερώ ν . Η απ οτελεσµατικότητα των µέτρων ως προ ς τ ο κόστ ο ς εκτιµήθηκε
σε σχέση µε εγκεκριµένο υς στ όχ ους π οιότητας τ ο υ αέρα π ου πρ οβλέπονται σε θεσπισθείσες ή
προταθείσες πράξεις της κ οιν οτικής ν οµ οθεσίας . Συγκρ οτήθηκαν επιµέρ ους ο µάδες εργασίας
για τον εντ οπισµό επιλογών π ολιτικής στους τ οµείς της τεχν ολ ογίας οχηµάτω ν , της π οιότητας
3των καυσίµων , της επιθεώρησης και συντήρησης , των µη τεχνικής φ ύσεως µέτρων και των
φορ ολ ογικών µέσ ων . Π ολλά από τα δ υνητικά µέτρα π ου προσ διόρισαν οι εν λόγω οµάδε ς
εργασίας αποτέλεσαν αντικείµεν ο ανάλυσης µε τη βοήθεια τ ου µ οντέλ ου TREMOVE, ένα
ολ οκληρωµέν ο µ οντέλ ο για τ ον τ οµέα τω ν µεταφ ορώ ν τ ο οποί ο αναλύει το κ όστ ος και τα
αποτελέσµατα τεχνικών και µη τεχνικών µέτρων πο υ αφ ορ ο ύν τις οδικές µεταφ ορέ ς .
Οι προβολές για τις εκπο µπές απ ό ο δικές µεταφ ορές έγιναν µε τη β οήθεια βασικού σεναρί ουπου αναπτύχθηκε στο πλαίσιο τ ου
Auto-Oil II. Τα απ οτελέσµατα υπ οδηλών ου ν ότι µέχρι τ ο
2020, οι εκπ οµπές τω ν υπ οκείµενω ν σε ρύθµιση ρύπω ν θα µειωθ ούν σε επίπεδα χαµηλ ότερα
του20% των α ντίστοιχων επιπέδων τ ου 1995, ενώ οι εκποµπές CO2 θα συνεχίσ ουν να
αυξάνονται µέχρι τ ο 2005 τ ουλάχιστο ν . Από τη σύγκριση µε υφιστάµενα σ ενάρια για άλλες
πηγές προκύπτει ότι τ ο π οσ οστ ό των σ υν ολικών ( µη συ µπεριλαµβανοµέν ου τ ου CO2)
εκποµπών πο υ απ οδίδεται στις οδικές µεταφ ορές θα µειωθεί σηµαντικά µεταξύ 1990 και
2010, εν ώ η σχετική σηµασία των άλλων τ οµέω ν θα αυξηθεί αντιστ οίχως .
Οι επιπτώσεις των σχετικών µε τις εκπ οµπές προβο λών αυτών στην µελλοντική π οιότητα τ ο υαέρα εκτιµήθηκαν χρησιµοποιώντας δύ ο συµπληρωµατικές πρ οσεγγίσεις για την κατάρτιση
µο ντέλων
. Και οι δύ ο σειρές απ οτελεσµάτων πρ οβλέπο υν µεγάλη βελτίωση της ποι ότητας
του αέρα στις αστικές περιοχές µέχρι τ ο 2010, παρ’ όλ ο π ου πολλ οί περιβαλλοντικοί στ όχ οι
δεν θα έχ ουν ακόµη επιτευχθεί . Μεταξύ των µελετηθέντων ρύπων , τα σω µατίδια , τα επίπεδα
του τρ οποσ φαιρικού όζ ο ντ ος στις περιφέρειες και ορισµένε ς ε ντοπισµένε ς υπερβάσεις των
στόχων για το δι οξείδιο τ ου αζ ώτ ου , συνιστ ού ν τις σ οβαρ ότερες ε ναπο µέν ουσε ς πρ οκλήσεις .
Η εκτίµηση των επιλογώ ν π ολιτικής που πραγµατ οπ οιήθηκε από τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil II
οδήγησε στ ον πρ οσ διορισµ ό αποτελεσµατικών ω ς πρ ος τ ο κ όστ ος µέτρων για τη µείωση των
εκποµπών από δίκυκλα και τρίκυκλα οχήµατα και στην πρ όσφατη έγκριση σχετικής
πρότασης της Επιτροπής . Στ ον τ οµέα της π οιότητας τω ν καυσίµων , εξετάσθηκαν οι
ενδεχ όµενες επιπτώσεις µιας τρ οποπ οίησης τω ν προ διαγραφών για τη βενζίνη και τ ο ντήζελ ,
αλλά αξίζει να σηµειωθεί ότι δεν εκτιµήθηκε η επίπτωση της µείωσης τω ν πρ οδιαγραφών γιατο θεί ο σε επίπεδα κάτω των
50 ppm. Πρ οκαταρκτικά δεδοµέ να π ου αφ ορ ούν την πρ όβλεψη
ειδικών απαιτήσεων για τα καύσιµα δέσµιων στ όλω ν οχηµάτων καταδεικνύο υν ότι τα µέτρα
αυτά θα µπ ορ ούσαν να σ υµβάλου ν στην επίλυση τοπικών προβληµάτων ρύπανσης . Από την
ανάλυση µη τεχνικών µέτρων σε αντιπρ οσωπευτικές π όλεις προέκυψε ότι παρο υσιάζου ν
σηµαντικό δυναµικ ό για ταυτ όχρ ονη µείωση των εκπ οµπώ ν και τ ου κ όστ ου ς , υπ ό την
προϋπ όθεση ότι σ υνδ υάζ ονται κατά τ ο βέλτιστο τρό π ο ώστε να απ οφεύγ ονται τυχ όν
ανεπιθύµητες επενέργειες . Πρ οέκυψε επίσης ότι τα φ ορ ολ ογικά µέτρα συνιστ ού ν διπλά
επωφελή λύση , τ όσ ο για το περιβάλλον όσ ο και για την οικον ο µία .
Η υφιστάµενη ν ο µ οθεσία για την π οιότητα τω ν καυσίµων και τις εκπο µπές απ ό ελαφρά
επαγγελµατι κά οχήµατα , βαρέα επαγγελµατικά οχήµατα και δίκυκλα και τρίκυκλα οχήµατα
περιλαµβάνε ι σειρά ρητρών αναθεώρησης οι οποίες αποτελ ούν τώρα α ντικείµενο ε ργασιών
της Επιτροπής . Στ ο σηµεί ο 5 τ ου παρό ντ ος εγγράφο υ εκτίθεται η κατάσταση σε κάθε έναν
από τ ους ανωτέρω τ οµείς . Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει πρ όταση ο δηγίας σχετικά µε τη
θέσπιση αυστηρότερων πρ οτύπων για τις εκπ οµπές από δίκυκλα και τρίκυκλα οχήµατα µε
βάση τις εργασίες που διεξήχθησαν στ ο πλαίσιο τ ου Auto-Oil II. Κατά τη διάρκεια του
εποµέν ο υ έτ ους είναι πιθανό ν να πρ οτείνει τεχνικές πρ οσαρµ ογές για τα ελαφρά και τα βαρέαεπαγγελµατι κά οχήµατα
. Η τρ οποπ οίηση της ο δηγίας 98/70/ ΕΚ για την π οιότητα τω ν
καυσίµων θα εξαρτηθεί από το απ οτέλεσµα των διεξαγόµε νων διαβουλεύσε ων σχετικά µε τα
επίπεδα του θείου στη βενζίνη και το ντήζελ .
4Παρ’ όλο ότι σηµειώθηκαν σηµαντικά επιτεύγµατα µέσω τ ο υ πρ ογράµµατ ος Auto-Oil II,
ορισµένες αδυ ναµίες της διαδικασίας απετέλεσαν ευκαιρία προκειµένο υ να συναχθ ού ν
συµπεράσµατα για τον τρ όπ ο εκτέλεσης παρ όµ οιων πρ ογραµµάτων στ ο µέλλ ον . Τα
διδάγµατα αυτά εκτίθενται στο τελευταίο τµήµα το υ παρ όντ ο ς εγγράφ ου .
Στο σ υνηµµέ ν ο παράρτηµα παρέχεται κατάλογος των ακρωνυµίων π ου χρησιµ οπ οιήθηκανστην παρο ύσα ανακ οίνωση
.
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ το οπ οίο ολοκληρώθηκε πρ όσφατα ήταν ένα τεχ νικό
πρόγραµµα εργασίας π ου διεξήγαγαν από κοιν ο ύ διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής
σε στενή σ υνεργασία µε ε υρύ φάσµα εν διαφερο µένων µερώ ν . Τ ο πρόγραµ µα αυτ ό
απέβλεπε στην αξιολόγηση διαφ όρων επιλογών π ολιτικής µε σκοπ ό την επίτευξη
ποιοτικών στ όχων για τ ον αέρα και επικεντρώθηκε στη µείωση τω ν εκπ οµπών από
τις ο δικές µεταφ ορές . Βασίστηκε στις αρχές της απ οτελεσµατικότητας ως πρ ος τ ο
κόστ ος, της επιστηµ ονικής εγκυρ ότητας και της διαφάνειας .
Τα αποτελέσµατα τ ου πρ ογράµµατ ος Auto-Oil περιγράφονται σε σειρά εκθέσεων
που εκπονήθηκαν από διάφ ορες οµάδες εργασίας και συµβο ύλο υς καθώς και σε
γενική έκθεση που συ νέταξαν οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτρ οπής και πο υ
διατίθεται στο Internet. Σκ οπ ός της παρο ύσας ανακ οίνωσης είναι να εκθέσει την
προσέγγιση πο υ υι οθετήθηκε στ ο πρ όγραµµα και τα σπο υδαι ότερα αποτελέσµατά
του, να περιγράψει την επιτελεσθείσα πρόο δ ο όσ ον αφ ορά διάφο ρες υπό εξέλιξη
νο µ οθετικές προτάσεις για τ ο σχετικό τ οµέα και να πρ οβεί σε υπ ο δείξεις για τη
συνέχεια που πρέπει να δ οθεί στ ο πρ όγραµµα .
2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
2.1. Το πρώτο πρόγραµµα Auto-Oil.
Στο κείµεν ο τ ου πίνακα επιχειρείται ανασκόπηση των αρχών και της µεθ οδ ολ ογίας
των πρ ογραµµάτων Auto-Oil. Το πρώτ ο πρ όγραµµα Auto-Oil καταρτίσ τηκε το 1992
προκειµέν ου να απ οτελέσει αναλυτικό υπόβαθρ ο για τ ον καθ ορισµ ό πρ οτύπων όσ οναφορά τις εκπ οµπές των οχηµάτων και την ποι ότητα των καυσίµων για τ ο
2000 και
έπειτα. Υπήρχε ανάγκη για µια αντικειµενική αξ ιολόγηση τω ν απ οτελεσµατικότερων
ως πρ ος τ ο κ όστ ος τρ όπων µείωσης τω ν εκπ οµπών από τις ο δικές µεταφ ορές µε
στόχ ο την επίτευξη των νέων πρ οτύπων για την π οιότητα τ ου αέρα π ου ήταν τ ότε
στο στάδιο της επεξεργασίας . Η Επιτροπή κάλεσε , ως εκ τ ούτ ου , την ευρωπαϊκή
αυτοκινητοβι οµηχανία και τα διυλιστήρια πετρελαίου να συ µµετάσχο υν σε τεχνικ ό
πρόγραµµα εργασίας π ου καταρτίστηκε για το σκ οπό αυτ ό .
Το πρ όγραµµα περιελάµβανε :
• µελέτες της αναµε ν όµενης εξέλιξης των εκπ οµπών οχηµάτω ν µε βάση τις
τρέχουσες τάσεις ,
• κατάρτιση µοντέλων για την πρ όγνωση της επίπτωσης σειράς ρύπων στην
ποιότητα τ ου αέρα ,
5• έρευνα µε θέµα τις αλληλεπιδράσεις µεταξύ ποι ότητας καυσίµων και εκποµπώ ν
οχηµάτων ,
• µελέτες της σχέσης κόστ ο υς - απ οτελεσµατικότητας µε σκοπ ό τ ον εντ οπισµό
ελπιδοφ όρων δεσµ ών µέτρων για την τήρηση των σχετικών µε την ποι ότητα τ ου
αέρα προτύπων .
Το πρώτ ο πρ όγραµµα ολοκληρώθηκε τ ο 1996 και αµέσως ακολ ούθησε η έκδ οση
ανακοίνωσης απ ό την Επιτροπή σχετικά µε µελλ οντική στρατηγική για τον έλεγχο
των ατµ οσφαιρικών εκπο µπών τω ν ο δικών µεταφ ορώ ν (COM(96)248). Στη
συνέχεια, υπ οβλήθηκαν προτάσεις π ου οδήγησαν στην έκ δ οση των οδηγιών
98/69/ ΕΚ για τις εκποµπές τω ν ελαφρών επαγγελµατικών οχηµάτων και 98/70/ ΕΚ
για την ποι ότητα των καυσίµων . Αργότερα , ακ ολ ούθησαν περαιτέρω προτάσεις π ου
αφορ ούσα ν εκποµπές άλλων τύπω ν οχηµάτων και βελτιωµένες διαδικασίες
επιθεώρησης και συντήρησης .
Οι α ρχές και η µεθο δολο γία τω ν π ρογ ραµµ άτων Auto-Oil
Όταν δροµολ ογήθηκε τ ο πρό γραµµα Auto-Oil I υπήρχε ήδη νοµοθεσία που ρύθµιζε τις
εκποµπές οχηµάτων και ήταν εµφανές ότι τα περιθώρια για περαιτέρω βε λτί ωση των
σχετικών µε τις εκποµπέ ς επιδόσεων µειώνον ταν συνεχώς . Ήταν σα φές ότι τα µελλ οντικά
πρότυπα για τι ς εκποµπέ ς έπρεπε να βασιστούν σε µια διεξοδικότ ερη και περισσότερ οολ οκληρωµένη προσέγ γιση
.
Ως εκ τούτ ου , µεταβλήθηκε ο τρό πο ς χάραξης της κοινο τικής περι βαλλ οντική ς πολ ιτική ς
στον εν λόγω τ οµέα . Για πρώτη φορά , οι βιοµηχανί ες που υφίστανται τις σοβαρ ότ ερες
συνέπειες των περιβαλλ οντικ ών µέτρων , κλήθηκαν να συ µµετάσχουν εξ ’ αρχής στην
κατάρτιση των µέτρων αυτών . Το πρόγραµµα εργασίας συνε δίασε τις προβλέψει ς των
σχετικών µε τις εκποµπέ ς και την ποι ότη τα του αέρα τάσεων , τις έρευνες µε θέµα την
αλληλεπίδραση µεταξύ ποιότη τας καυσίµων και εκποµπών οχηµάτων και τις µελέτες για τ ον
προσδιορ ισµό τ ου κόστ ους και των αποτε λεσµάτων διαφόρων πιθανών µέτρων ώστε να
εντοπ ισθούν οι απ οτ ελεσµατικ ό τερ οι ως προς τ ο κόσ τος τρ όπ οι επί τευξης µιας σειράςσυµ φωνηθέντων προτύπων ποι ότη τας του αέρα
. Η συ στηµατική αυτή προσέγγιση
υιοθε τήθηκε προκε ιµένου να εξασ φαλισθεί η τήρηση των βασικών αρχών της
αποτελ εσµατικότητ ας ως προς το κόστος , της επιστηµονικής εγ κυ ρότητας και της
διαφάνειας .
Το πρόγραµµα Auto-Oil I δεν στερήθηκε κριτικών ωστόσ ο . Η αντίληψη ότι η συµ µετοχή
της αυτοκινη το βι οµηχανίας και της βι οµηχανίας πετρελα ί ου δεν αντισταθµίστηκε επαρκώς
από εισρ οές εκ µέρους άλλων ενδιαφεροµένων µερών αποτελε ί ευλόγ ως έναν από τουςπαράγοντ ες που οδήγησαν το Συµβούλι ο και τ ο Κο ινοβο ύλ ι ο να αποκλίνουν σηµαντικά απότις αρχικές πρ οτάσει ς της Επιτρ οπής που πρ οέκυψαν από το
Auto-Oil I. Για το λόγ ο αυτ ό ,
το πρ όγραµµα Auto-Oil II χαρακτηρίστηκ ε από αρκετά ευρύτερη συµµετοχή των
ενδιαφερόµενων µερών . Οι οµάδες εργασίας περιέλαβαν εµπειρογνώµονες απ ό τα κράτη
µέλη και από περιβαλλ οντ ικές ΜΚΟ καθώς και αντιπροσώπ ους της βι οµηχανίας . Επίσης, το
Auto-Oil II κάλυψε ευρύτερο φάσµα µέτρων , ενώ επιµέρους οµάδες εργασίας ασχολήθηκαν
µε µη τεχνικής φύσεως µέτρα και µε φορολ ογικά µέσα .
62.2. Κατά ρτιση κα ι στόχοι του προγράµµατος Auto-Oil ΙΙ.
Οι προτάσεις π ου πρ οέκυψαν από τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil Ι περιελάµβαναν
υποχρεωτικά πρότ υπα πο υ έπρεπε να αρχίσου ν να εφαρ µ ό ζ ονται από τ ο 2000 καθώς
και έναν περιορισµέν ο αριθµ ό εν δεικτικών προτ ύπων όσ ο ν αφ ορά τις εκπο µπές των
οχηµάτων για το 2005. Πρ οέβλεπαν επίσης την κατάρτιση άλλου πρ ογράµµατ ος τ ο
οπ οίο θα απ οτελο ύσε την τεχνική βάση για τη συµπλήρωση και την παγίωση ή
τροπ οποίηση τω ν καθ ορισθέντων για τ ο 2005 προτ ύπων .
Το πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ δρ οµ ολ ογήθηκε επ οµένω ς την άν οιξη το υ 1997 µε τ ο
σκοπ ό αυτ ό . Ωστ όσ ο, κατά τη διάρκεια του 1998 κατέστη σαφές ότι τ ο Συµβ ούλιο
και το Κοιν οβ ούλιο είχαν την πρ όθεση να θεσπίσ ουν π ολλά από τα πρ ότυπα τ ου
2005. Ο πρ οσανατ ολισµ ός επ οµέ νως τ ου πρ ογράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ τροπ οποιήθηκε
προκειµέν ου να επιτευχθ ούν οι ακόλ ουθ οι στ όχοι :
(1) Να ολ οκληρωθ ούν οι διαξαγόµε νες εργασίες εκτίµησης της µελλ οντικής
ποιότητας το υ αέρα και να διαµ ορφωθεί έ να συ νεπές πλαίσιο για την
αξιολόγηση διαφ όρω ν επιλογών π ολιτικής µε στ όχο τη µείωση τω ν
εκποµπών λαµβάνοντας υπ όψη τις αρχές της απ οτελεσµατικότητας ως προ ς
το κ όστ ος , της επιστηµο νικής εγκυρ ότητας και της διαφάνειας .
(2) Να αποτελέσει την αναλυτική βάση και πηγή δεδ οµέ νων για µια
περιορισµένη σειρά εναπ οµέ ν οντων κ οιν οτικών µέτρω ν π ου θα τεθ ού ν σε
εφαρµογή γ ύρω στ ο 2005.
(3) Να προσφέρει τα µέσα , υπ ό µ ορ φή δε δ οµένω ν και εργαλείων κατάρτισης
µο ντέλων , για πλέον µακρ οπρ όθεσµες µελέτες της π οιότητας τ ου αέρα οι
οπ οίες θα καλύπτ ουν τ ο σ ύν ολ ο τω ν πηγών εκποµπής ρύπων .
Τα νέα µέτρα π ου πρ οβλέπο νται από τ ο δε ύτερ ο στ όχ ο µπο ρ ούν να περιλαµβάνο υν :
• περιβαλ λοντικές προ διαγραφές για τα καύσιµα βενζίνης και ντήζελ οι οπ οίες θα
συµπληρώνο υν τις ισχύο υσες υποχρεωτικές πρ ο διαγραφές για το θείο και τις
αρωµατικές ενώσεις ,
• περιβαλ λοντικές προ διαγραφές για δίκυκλα και τρίκυκλα οχήµατα ,
• κοιν οτικές διατάξεις για τη βελτίωση του τεχνικ ού ελέγχ ου των οχηµάτων ,
• προδιαγραφές για καύσιµα π ου χρησιµοπ οιο ύνται από " δέσµι ους στ όλο υς ",
• περιβαλ λοντικές προ διαγραφές για τ ο υγραέρι ο , τ ο φ υσικό αέρι ο και τα
βιοκαύσιµα .
Σκοπό ς της παρο ύσας ανακ οίνωσης είναι να συ ν οψίσει την πρ οσέγγιση πουυιοθετήθηκε στ ο πρ όγραµµα
Auto-Oil ΙΙ καθώς και τα σπου δαιότερα απ οτελέσµατα
και πορίσµατα του πρ ογράµµατ ος , να περιγράψει την επιτελεσθείσα πρόοδ ο όσ ον
αφορά ορισµέ νες υπό εξέλιξη νο µ οθετικές προτάσεις για τ ο σχετικό τ οµέα και να
προβεί σε υπ οδείξεις για τη συ νέχεια που πρέπει να δ οθεί στ ο πρ όγραµµα .
73. ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Για την επίτευξη των συ µφωνηθέ ντων στ όχω ν ήταν αναγκαίο να ακ ολο υθηθ ούν ως
επί το πλείστο ν τα ίδια στάδια µε τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil Ι και συγκεκριµένα :
• πρόγνωση των µελλο ντικών εκπο µπών απ ό τις οδικές µεταφ ορέ ς και της
ποιότητας το υ αέρα και εντ οπισµ ός των το µέων στο υς οποί ους απαιτούνται
περαιτέρω προσπάθειες ,
• προσδι ορισµ ός δεσµώ ν µέτρω ν π ου είναι δυ νατό ν ν α ληφθ ούν στ ον τ οµέα τω ν
οδικών µεταφ ορών πρ οκειµέν ου να β οηθήσ ουν στην επίτευξη των π οιοτικών
στόχων για το ν αέρα ,
• εκτίµηση του κ όστ ου ς και των αποτελεσµάτων των ανωτέρω σεναρίων πολιτικής .
Ταυτόχρ ο να , η εµπειρία από τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil Ι και η αναθεώρηση των
στόχων τ ου Auto-Oil ΙΙ οδήγησαν σε ορισµένες διαφ ορές στην πρ οσέγγιση .
• Ένα απ ό τα διδάγµατα πο υ πρ οέκυψαν απ ό το Auto-Oil Ι ήταν η ανάγκη
εµπλοκής στ ο πρόγραµ µα εν ός ευρέω ς φάσµατ ος συµφερ ό ντων . Ως εκ τ ούτ ου , η
συµµετ οχή στις οµάδε ς εργασίες τ ου ΑΟΡ ΙΙ ( πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ)
επεκτάθηκε σε όλα τα ε νδιαφερ όµενα µέρη σ υµπεριλαµβανοµένω ν τω ν κρατώνµελών και των µη κυβερνητικών οργανισµώ ν
. Πλήρως ε νήµερ ο για την πρ όοδο
του προγράµ µατο ς τηρήθηκε επίσης τ ο Ευρωπαϊκό Κοινοβ ούλι ο .
• ∆εύτερον , πρ οκειµέν ο υ να γίνει η πρ οετ οιµασία για εκτενέστερες µελέτες της
ποιότητας το υ αέρα π ου να καλύπτου ν όλ ους τ ους τύπ ους εκπ οµπώ ν ,
επιχειρήθη κε εκτίµηση των εκποµπών π ου προέρχο ν ται από άλλ ους , εκτ ός των
οδικών µεταφ ορών , τ ο µείς και εξέταση της δυ νατ ότητας λήψεως πρ όσθετων
µέτρων σ΄αυτούς τ ο υς τ οµείς .
• Τρίτον, η διαµ όρφωση ε ν ός συνεπ ούς πλαισίου για την αξιολόγηση όλων τω ν
δυνατών επιλογών π ολιτικής απαίτ ησε την ανάπτυξη εργαλείων και βάσεων
δεδ οµέ νων δυ ναµένων να εξετάσου ν επί ίσ οις όρ οις τ όσ ο τεχνικής όσ ο και µη
τεχνικής φύσεως µ έτρα .
• Τέταρτο ν , αναγνωρίστηκε ότι µια ολοκληρωµέ νη πρ οσέγγιση απαιτούσε τη
συνεκτίµηση άλλων ρυπ ογ όνω ν παραγό ντων π ου δ εν είχαν στ οχο θετηθεί άµεσα .
Επί παραδείγµατι , το διοξείδι ο τ ου άνθρακα (CO2) δεν αντιµετωπίστηκε στην
παρούσα ανάλυση ως καθ οριστικός παράγων για τη χάραξη πολιτικής , δεδ οµέ ν ου
ότι τ ο ε νδιαφέρ ον επικεντρώθηκε στην π οι ότητα το υ αέρα και όχι στην αλλαγή
του κλίµατος . Αναγνωρίστηκε , ωστ όσ ο, ότι οι τάσεις όσ ον αφ ορά τις εκπ οµπές
αερίων θερµ οκηπίου έπρεπε να ληφθ ού ν υπ όψη κατά την εκτίµηση τό σ ο των
τεχνικής όσ ο και των µη τεχνικής φύσεω ς µέτρω ν ώστε να απ οφευχθ ο ύν τ υχό ν
ανεπιθύµητα αποτελέσµατα . Συµπεριελήφθη συ νεπώς πρ όβλεψη των
µελλοντικών τάσεω ν για τις εκπ οµπές CO2 καθώς και εκτίµηση τ ου αντίκτυπ ου
των σχετικών µε την π οι ότητα τ ου αέρα µέτρων στο CO2.
Τη διαχείριση του προγράµ µατο ς ανέλαβε µια ad hoc ενδ ο ϋπηρεσιακή οµάδα η
οπ οία υπέβαλε εκθέσεις για την πρ ό οδ ο των εργασιών σε " οµά δα επαφών " πο υ
περιελάµβανε όλα τα εν διαφερόµε να µέρη . Η διεξαγωγή των διαφόρω ν
δραστηριοτήτων α νατέθηκε σε επτά οµά δες εργασίας πρ οεδρε υ όµενε ς η καθεµία
8από υπηρεσία της Επιτροπής , µε ευρεία όµως συµµ ετοχή ενδιαφερ οµέ νων µερών και
άλλων εµπειρογνωµ ό νων .
Καθορίστηκαν ποιοτικοί στ όχ οι για τ ον αέρα όσ ον αφ ορά πέντε βασικούς ρύπ ους : το
βενζόλι ο (C6H6), τ ο µ ον οξείδιο τ ου ά νθρακα (CO), τ ο διοξείδι ο τ ου αζώτ ου ( ΝΟ2),
τα σωµατίδια ( ΡΜ10) κ α ι το ό ζον ( Ο3). Οι π οι οτικοί αυτ οί στ όχ οι απορρέ ο υν κυρίως
από πρ οσφάτως προταθείσες ή θεσπισθείσες οδηγίες π ου καθορίζ ο υν οριακές τιµές ή
τιµές στόχ ου για την π οι ότητα τ ου αέρα οι οποίες πρέπει να επιτευχθο ύν είτε τ ο
2005 είτε το2010. Οι συγκεκριµέν οι στ όχ οι παρέχο νται στο ν πίνακα 1.
Για την εκτίµηση των υφισταµένων ή µελλ οντικών σ υγκεντρώσεων των ανωτέρω
ρύπων χρειάστηκε να υπ ολ ογιστο ύν οι εκποµπές βενζ ολίο υ ,C O ,P M 1 0 καθώς και
των πρ οδρ όµ ων ε νώσεων τ ου όζ οντ ος : οξείδια τ ου αζ ώτο υ ( ΝΟx) και πτητικές
οργανικές ε νώσεις (VOCs). Επίσης υπ ολ ογίσθηκαν οι εκπο µπές διοξειδίο υ τ ου θείο υ
(SO2). Οι ανώτατες σε εθ νικό επίπεδο τιµές εκπ οµπών πο υ πρ οτάθηκαν απ ό την
Επιτροπή για τα οξείδια το υ αζώτ ου και τις πτητικές οργανικές ενώσεις
καθορίστηκαν ως σ υµπληρωµατικοί στ όχ οι µείωσης των εκπ οµπών για τ ο
" περιφερεια κό όζ ο ν ". Παρέχ ονται στ ον πίνακα 2.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1: ΣΠΟΥ∆ΑΙΟΤΕΡΟΙ Π ΕΡΙΒ ΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΑΟΡ - ΙΙ
Ρύπος Νοµική βάση Επίπ εδο
στόχοςΗµερο-
µ ηνί α
στόχος
CO ( κ υλ ι ό µενο ς µ έσ ο ς
όρος σε8 ωρη βά ση )COM(1998) 591 τε λι κ ό 10
(mg/m³)2005
NO2 ( ε τήσ ιος µέ σος
όρος)Οδηγία του Συµβουλ ίου
1999/30/E Κ(22/4/99)40
(µg/m³)2010
Βε ν ζόλ ιο ( ε τήσιος µέσος
όρος)COM(1998) 591 τε λι κ ό 5 (µg/m³) 2010
PM ( ε τήσ ιος µέ σος
όρος)Οδηγία του Συµβουλ ίου
1999/30/EC (22/4/99)20
(µg/m³)2010
Όζο ν(8 ω ρος µέσος
όρος*)COM(1999) 125 120
(µg/m³)2010
* Ο ακριβ ής σ τόχ ος π ου καθο ρίζετ αι στ ο έγγρ αφ ο COM (1999) 125 αναφέ ρετα ι στ ην υψηλ ότε ρη µέσ η τιµ ή 8 ωρ ου σε
διάστηµα µιας ηµέρ ας , τη ς οποί ας δεν επιτ ρέπετ αι υπέρβασ η για περισσ ότερ ες από 20 ηµέρες αν ά ηµε ρο λογιακ ό έ τος µε
αναγ ωγή σε τριε τή µέσο ό ρο
9ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΕΘΝΙΚΑ ΑΝΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ Ε ΚΠΟΜ ΠΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟ X ΚΑΙ ΤΙΣVOC ( ΣΕ
ΧΙΛ. ΤΟΝΟΥΣ ), ΠΡΟΣ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2010 (COM(99)125)1
ΒΒ αα σσ ιι κκ όό
σσ εε νν άά ρρ ιι οο
AAOOPPIIIIVV55
ΝΝ ΟΟxx
κκ ιι λλ οο ττ όό νν οο ιιΕΕ θθ νν ιι κκ όό
αα νν ώώ ττ αα ττ οο
όό ρρ ιι οο
εε κκ ππ οο µµ ππ ώώ νν
ΝΝ ΟΟxx
κκ ιι λλ οο ττ όό νν οο ιιΒΒ αα σσ ιι κκ όό
ΣΣ εε νν άά ρρ ιι οο
AAOOPPII ΙΙVV55
VVOOCC
κκ ιι λλ οο ττ όό νν οο ιιΕΕ θθ νν ιι κκ όό
αα νν ώώ ττ αα ττ οο
όό ρρ ιι οο
εε κκ ππ οο µµ ππ ώώ νν
VVOOCC
κκ ιι λλ οο ττ όό νν οο ιι
Αυστ ρία 98 91 196 129
Βέλγ ιο 161 127 171 102
∆ανία 133 127 81 85
Φινλανδ ία 154 152 109 110
Γαλλία 873 679 1157 932
Γερ µανία 1099 1051 1152 924
Ελλάς 368 264 211 173
Ιρ λανδία 63 59 41 55
Ιταλ ία 1048 869 1050 962
Λουξεµβού ργο 10 8 6 6
Κάτω Χώρες 260 238 217 156
Πορτογαλ ία 130 144 145 102
Ισπαν ία 832 781 624 662
Σουηδ ία 198 152 283 219
Ηνωµένο Βα σίλ ειο 1235 1181 1597 964
E Κ15 6652 5923 7040 5581
4. ΣΠΟΥ∆ΑΙΟΤΕ ΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ AUTO-OIL
II
4.1. Αποτελέσµατα όσον αφορά τ ις εκποµπές και την ποιότητα του αέραΤα αποτελέσµατα π ου αφ ορ ούν τις εκπ οµπές και την ποι ότητα τ ου αέρα εκτίθενται
λεπτοµερώς στις τεχνικές εκθέσεις
. Ε δώ παρέχεται σύντ οµη περίληψη των
αποτελεσµάτων αυτώ ν .
Οι προβολές για τις εκπο µπές έγιναν µε βάση τ ο απ οκαλο ύµεν ο " Βασικό σενάρι ο
Auto-Oil II", που συνιστά κατά κύρι ο λ όγ ο ένα σενά ριο εξέλιξης υπό ο µαλές
συνθήκες και καλύπτει το σύν ολ ο της Ε Ε 15, τη ν χρ ονική περίο δ ο 1990-2020 και
όλες τις πηγές εκπο µπών . Η µεθ οδ ολ ογία για τη διαµ όρφωση τ ου βασικού σεναρίο υ
κάνει σαφή διάκριση µεταξύ των εκπ οµπών από οδικές µεταφ ορές και των άλλων
1Οι τιµ ές που παρ έχονται ελήφθησ αν από την αρχική πρόταση οδηγία ς της Επιτροπής σχ ετικά µ ε τα
εθνικά α νώτ ατα όρια εκποµπώ ν για ορισ µένους ατ µοσφαιρικούς ρύπους και χρη σιµοποιήθηκαν ω ςπεριβαλλοντικο ί στόχοι για τους σκοπούς του
Auto-Oil II. Στο Συ µβούλιο , επετ εύ χθη πρόσφατα
πολιτική συµφ ωνία για µια διαφορετική σ ειρά στόχ ων , αλλά το τελικό αποτέλε σµα θα ε ξαρτ ηθεί από
την έκβαση τ ης δε ύτ ερη ς αν άγν ω σης σ το Κοινο βούλι ο και ενδε χόµεν η διαδικασία συ µβιβασµού .
10εκποµπών . Ε νώ κατεβλήθησαν σ οβαρές πρ οσπάθειες για την ανάπτυξη ε ν ός έγκυρ ο υ
µο ντέλο υ εκτίµησης των εκπο µπών απ ό τις οδικές µεταφ ορέ ς , τα σχετικά µε τις
άλλες πηγές δεδ οµέ να ελήφθησαν κατά κανό να από υπάρχ ουσες εκτιµήσεις πο υ
πραγµατοποιήθηκαν στ ο πλαίσιο άλλων πρ ογραµµάτων για τη ρύπανση τ ου αέρα .
4.1.1. Εκποµπές από οδικές µ εταφορές
Στο βασικό σενάριο για τις οδικές µεταφ ορές ελήφθησαν πλήρως υπ όψη οι
τελευταίοι κανο νισµοί περί οχηµάτων και καυσίµων . Χρησιµοπ οιήθηκαν εθνικές
προβλέψεις που συµπληρώθηκαν µε τ ο σε νάριο που ανέπτυξε η Επιτρ οπή για το
µακρο οικο ν οµικό πλαίσιο µέχρι τ ο 2020 καθώς και άλλες πρ οβλέψεις για την
κυκλοφ ορία τις οπ οίες παρείχαν τοπικές , εθνικές και διεθνείς αρχές και λεπτοµερή
στοιχεία όσ ο ν αφ ορά τα αποθέ µατα οχηµάτων , τ ο κ όστ ος και τις τιµές .
Στο σχήµα 1 συ ν οψίζο νται τα αποτελέσµατα π ου ελήφθησαν απ ό τ ο βασικό σενάρι ο
των οδικών µεταφ ορών και παρέχονται οι εκπ οµπές στ ο σύ ν ολο της ΕΕ για κάθε
ρύπο( συµπεριλαµβανο µέν ου τ ου CO2) ως εκατοστιαία αναλογία τω ν επιπέδων το υ
1995. Από τ ο σχήµα αυτ ό πρ οκύπτει ότι οι εκπ οµπές για τ ο σ ύν ολ ο τω ν ρ ύπων πλην
τουCO2 αναµέ νεται να µειωθ ού ν έω ς τ ο 2020 σε επίπεδα χαµηλότερα τ ου 20% των
αντίστοιχων επιπέδων το υ 1995, ε νώ οι εκπ οµπές CO2 θα σ υνεχίσο υν να αυξάν ο νται
µέχρι το 2005 πριν σταθερ οπ οιηθο ύν ( µε την πρ οϋπ όθεση ότι θα τηρηθ ούν οι
εκούσιες δεσµεύσεις πο υ ανέλαβε η αυτ οκινητ οβιοµηχανία ). Οι µειώσεις αυτές
αναµέν ονται παρά την πρ οβλεπόµε νη αύξηση της ζήτησης στ ο ν τ οµέα των
µεταφορώ ν . Οι εκποµπές SO2 θα µειωθ ού ν ταχύτερα φθά ν οντας , ήδη τ ο2005, το
10% περίπου τ ου επιπέδ ου τ ους το υ 1995, ε νώ οι εκπ οµπές NOx θα παρουσιάσ ουν
τη βραδύτερη µείωση σε σχέση µε το υς άλλ ους υποκ είµεν ους σε ρύ θµιση ρύπ ους ,
παραµένοντας τ ο 2010 στ ο30% περίπο υ τ ου επιπέδου τ ου 1995.
Αξ ίζει να σηµειωθεί ότι τα απ οτελέσµατα π ου αφ ορ ο ύν τα σωµατίδια ( ΡΜ)
αναφέρο νται µ όν ο στις εκποµπές ντήζελ . Επίσης, πέρα απ ό τα αποτελέσµατα αυτά
που αφο ρ ούν τ ο σύ ν ολ ο των εκπ οµπών στην ΕΕ , τα απ οτελέσµατα τ ου βασικού
σεναρίου κατέδειξαν επίσης σηµαντικές γεωγραφικές διακυµάνσεις στις
προβλεπόµε νες µειώσεις .
4.1.2. Εκποµπές από άλλ ες πηγ ές
Τα σενάρια εκπ οµπών για τις άλλες πηγές ελήφθησαν απ ό τ ο µ οντέλ ο RAINS
(Regional Air Pollution Information and Simulation) τουIIASA (International
Institute for Applied Systems Analysis - ∆ιεθνές Ινστιτο ύτο Ε φαρµ οσµένης
Ανάλυσης Συστηµάτων ), απ ό την απ ογραφή ΡΜ 1 Ο και τις πρ οβλέψεις του ΤΝΟ πο υ
διεξήχθηκαν το 1998, ή διαµ ορφώθηκαν βάσει άλλων υ φισταµένων σε ναρίων µε τη
χρησιµοποίηση απλών µεθ οδ ολ ογιών (CO, βεν ζ όλιο και CO2).
11ΣΧΗΜΑ1: ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ Ο∆ΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡ ΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
∆ε ί κ τ η ς ,1995=100
020406080100120140
1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020CO NOx PM- ντ ήζ ε λ VOC B ενζό λι ο SO2 CO2
Αν εξαιρεθούν ορισµένε ς επιµέρ ους κατηγορίες πλο ηγών όπως οι µεγάλες
εγκαταστάσεις καύσης και οι αποτεφρωτές απ οβλήτων , η διαδικασία καθορισµο ύ
υποχρεωτικών , π οσ οτικών πρ οτύπων εκποµπώ ν για έξι ρύπ ους Auto-Oil ΙΙ στον
τοµέα τω ν ο δικών µεταφ ορώ ν δεν έχει συγκριθεί µε παρ όµ οιες πρ οσεγγίσεις σε
άλλους τ οµείς . Ενώ είναι λογικό να θεωρηθεί ότι η µείωση τω ν εκπ οµπών στ ους
άλλους τ οµείς θα είναι πιθανότατα λιγ ότερ ο εντ υπωσιακή σε γενικές γραµµές , απ΄ότι
στον τ οµέα τω ν ο δικών µεταφ ορώ ν , η πρ όβλεψη της µείωσης αυτής είναι επιπλέον
δυσκ ολότερη . Επί παραδείγµατι , δεν κατέστη δυ νατό ν να ληφθεί υπ όψη ο
ενδεχ όµεν ος αντίκτυπο ς στις εκπ οµπές , µέσω ν όπως η ο δηγία 96/61/ ΕΚ για την
ολ οκληρωµένη πρ όληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC). Πέραν τ ούτ ου , π ολλά από
τα χρησιµοπ οιηθέντα σενάρια εκτείνο νται µ όν ο µέχρι τ ο 2010 και υπο θέτο υν ότι το
επίπεδο των εκπ οµπών θα παραµείνει σταθερό στη συ νέχεια . Οι συγκρίσεις συ νεπώς
µεταξύ των εκπ οµπών από τις ο δικές µεταφ ορές και εκείνων π ου πρ οέρχ ονται απ ό
άλλες πηγές πρέπει να αντιµετωπιστούν πρ οσεκτικά , ιδίως όσ ον αφ ορά τις πρ οβ ολές
για το2020.
Παρ ΄όλα αυτά , τα απ οτελέσµατα πο υ παρέχ ονται στην τεχνική έκθεση για τις άλλες ,
εκτός τω ν ο δικών µεταφ ορώ ν , πηγές εκπ οµπών φαίνεται να καταδεικνύ ουν ότι , µε
βάση τις τρέχουσες τάσεις και πολιτικές , τ ο π οσ οστ ό των συν ολικών εκπ οµπών π ου
αποδίδεται στις οδικές µεταφ ορές θα µειωθεί σηµαντικά µεταξύ 1990 και2010 για
τους έξι ρύπ ους πο υ καλύπτει το πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ( µε εξαίρεση τ ο CO2) εν ώ η
σχετική σηµασία των άλλων το µέων θα αυξηθεί αντιστοίχως .
4.1.3. Εκτιµήσε ις της ποιότ ητας του αέρα
Στο πλαίσιο τ ου πρ ογράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ διεξήχθηκαν δύ ο είδη εκτιµήσεων της
ποιότητας το υ αέρα :
(1) κατάρτιση µοντέλ ου για την εκτίµηση το υ αντίκτυπ ου στις αστικές περι οχές ,
η οπ οία συ ντ ονίστηκε από τ ο Ινστιτο ύτ ο Περιβάλλοντ ος τ ο υ Κοιν ού Κέντρου
Ερευνώ ν της Ευρωπαϊκής Επιτρ οπής ,
12(2) συµπληρωµατική " γενικευµένη εµπειρική προσέγγιση " την οπ οία
ακολο ύθησε ο Ευρωπαϊκό ς Οργανισµ ός Περιβάλλοντο ς .
Η εκτίµηση του αντίκτυπου στις αστικές περιοχές ( ΕΑΑ Π) επικεντρώθηκε στη
λεπτοµερή εξέταση της π οι ότητας τ ου αέρα σε δέκα π όλεις της Ευρώπης . Η εξέταση
αυτή διεξήχθη µε τη β οήθεια ολ οκληρωµένης µεθο δ ολ ογίας π ου αναπτύχθηκε στ ο
Κοινό Κέντρ ο Ερευνώ ν χρησιµ οπ οιώντας διάφ ορα µ οντέλα για τ ον καθορισµ ό και
την επικύρωση ρεαλιστικής φυσικής και χηµικής σχέσης µεταξύ των εκπ οµπών και
της ποι ότητας τ ου άερα . Οι π όλεις π ου επελέγησαν για την ανάλυση αυτή ήταν η
Αθήνα, το Βερ ολίν ο , τ ο ∆ ουβλίν ο , τ ο Ελσίνκι , η Κολωνία , το Λ ον δίνο , η Λυών, η
Μαδρίτη, το Μιλάνο και η Ουτρέχτη . Χ ον δρικά , ελήφθησαν δεδ οµέ να για τις πηγές
εκποµπών σε έκταση 300 χλµx 300 χλµ γύρω από κάθε π όλη , τα οπ οία
συσχετίστηκαν µε τα δε δ οµένα για τις εκποµπές τ ου βασικού σε ναρίου πρ οκειµένο υ
να εκτιµηθεί η εξέλιξη των εν λ όγω εκποµπώ ν κατά τη χρ ο νική περίοδ ο πο υ
καλύπτει το µ οντέλ ο (1990-2020). Συν ολικά , οι µελετηθείσες εκτάσεις
περιελάµβαναν 1065 οικισµο ύς π ου αντιπροσώπευα ν τ ο 46,5% τ ου αστικού
πληθυσµού της ΕΕ 15. Οι προβ ολές για την π οιότητα τ ου αέρα έγιναν , στη σ υνέχεια ,
µε βάση µ οντέλα διασποράς και φωτ οχηµικά µ οντέλα . Χρησιµοπ οιώντας
αντιπροσωπευτικά µετεωρολ ογικά δε δ οµένα , και επικυρώθηκαν σε σχέση µε τα
δεδ οµέ να παρακολ ούθησης .
Η γενικευµένη εµπειρική προσέγγιση ( ΓΕΠ) κάλυψε γύρω στ ους 200 αστικού ς
οικισµού ς και χρησιµοπ οίησε µ ο ντέλα απλά , εκ των άνω πρ ος τα κάτω , για την
εκτίµηση του κλάσµατ ος τ ο υ ευρ ωπαϊκού αστικο ύ πληθυσµ ού π ου ζει σε π όλεις οι
οπ οίες δε ν α ναµένεται να α νταποκριθ ούν στ ους στόχ ο υς για την π οιότητα τ ου αέρα
τα επόµε να χρ όνια , εάν δεν ληφθο ύν περαιτέρω µέτρα . Η προ σέγγιση αυτή
συµπληρώνει την αναλυτικότερη ΕΑΑΠ . Παρ ΄όλο π ου οι απλου στεύσεις π ου
εµπεριέχει ενδέχεται να εισαγάγουν αβεβαιότητα , τ ο πλε ονέκτηµά της έγκειται στη
συνέπειά της και στο µέγεθ ος τ ου εξεταζ όµε ν ου δείγµατο ς . Όπως και στην
περίπτωση της κατάρτισης µοντέλ ου ΕΑΑΠ , χρησιµοποιήθηκαν οι πρ οβολές
εκποµπών το υ βασικού σεναρί ου ω ς βάση για την πρ όβλεψη της π οιότητας το υ αέρα
για το2010.
Κα ι οι δ ύ ο σειρές απ οτελεσµάτων υπ οδηλών ου ν ότι η προβλεπό µενη µείωση τωνεκποµπών θα οδηγήσει σε σηµαντική βελτίωση της ποι ότητας τ ου αέρα τ ο
2010.
Ωστόσ ο, π ολλοί περιβαλλοντικοί στ όχ οι δε ν θα έχο υν επιτευχθεί µέχρι τότε , και
ιδίως εκείνοι π ου αφ ορ ούν τα σωµατίδια . Στις πόλεις όπ ου θα σηµειωθεί ταυτ όχρ ονα
υπέρβαση των στ όχων πο υ έχ ου ν τεθεί για τέσσερις ή περισσ ότερ ους ρύπ ους ,
αναµένεται ότι ο πληθυσµ ός θα µειωθεί από άνω των 40 εκατ. κατοίκ ους τ ο 1995 σε
λιγότερο από 4,5 εκατ. το2010. Στην περίπτωση των σωµατιδίων , και δεδ ο µένω ν
των αβεβαιοτήτων π ου α ναφέρ ονται παρακάτω , αναµένεται µικρή µόνο µ είωση το υ
συν ολικού πληθυσµ ού στις περι οχές όπ ου δε ν θα έχο υν επιτευχθεί οι στ όχ οι ενώ οι
υπερβάσεις θα είναι πλέον περι ορισµένης σ οβαρότητας . Τελικά, συ µπεραίνεται ότι η
πλήρης εξάλειψη των οφειλοµέ νων στις µεταφ ορές ρυπο γ όνω ν εκπ οµπών δε ν θα
είναι αρκετή για την επίτευξη του στ όχ ου της µηδενικής υπέρβασης τ ο 2010, εάν δεν
ληφθούν µέτρα για τις εκτ ός τ ου τ ο µέα των µεταφο ρών πηγές . Ως εκ το ύτ ου , τα
µελλοντικά µέτρα θα πρέπει να αφ ορ ού ν και άλλου ς τ οµείς πέραν των µεταφ ορών .
Ακολουθ ούν ειδικές παρατηρήσεις για τα σωµατίδια και το ό ζ ον .
Η κατάρτιση µοντέλων για τα ΡΜ 10 τ ου εξεταζ όµεν ου δείγµατ ος πρ οσέκρ ου σε σε
σειρά σοβαρών παραγ όντω ν αβεβαιότητας όπως οι απ ογραφές εκπ οµπών , οι
13µετρήσεις συγκεντρώσεων και η έλλειψη αναλυτικών µ οντέλων για τα δευτερ ογε νή
σωµατίδια . Παρά το υς ε ν λ όγω περιορισµ ούς , µπ ορεί να θεωρηθεί µε βεβαιότητα ότι
η έκθεση στα ΡΜ 10 θα εξακολ ουθήσει να συνιστά σηµαντικ ό πρ όβληµα για την
ποιότητα τ ου αέρα τω ν αστικών περι οχών στ ο ορατ ό µέλλ ον .
Παρ ΄όλο π ου τ ο ό ζ ον αποτελεί ουσιαστικό παράγ οντα για τη χάραξη µελλ οντικήςπολιτικής για την ποι ότητα τ ου αέρα
, τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ δεν ασχ ολήθηκε
εκτενώς µε τη κατάρτιση σχετικών µο ντέλων . Αυτό οφείλεται στο γε γονό ς ό τ ι η
στρατηγική που αναπτύχθηκε παράλληλα για τον εν λ όγω ρ ύπο περιελάµβανε ήδη
πλήρη αξιολόγηση των πρ οβλεπόµενω ν επιπέδων ό ζ οντ ο ς για τ ο 2010 και η
Επιτροπή είχε ήδη πρ οτείνει σειρά εθ νικών ανωτάτων τιµών εκπ οµπώ ν οι οπ οίες
έπρεπε να τηρηθ ούν στα ίδια χρ ονικά περιθώρια .
Τα µ οντέλα ΕΑΑΠ περ ιελάµβαναν επίσης υπολογισµ ό , µε τεχνικές µε θόδο υ ς
διατήρησης της µάζας , της σ υµβολής εκάστης κατηγορίας πηγών εκπο µπών στη
συγκέντρωση κάθε ρύπ ου , στις δέκα π όλεις . Αν και οι τεχνικές καταµερισµ ού τω ν
πηγών ενέχ ουν γενικά αβεβαιότητα , τα αποτελέσµατα της συγκεκριµένης α νάλυσης
υποδηλώ ν ουν ότι , παρά τη φθίν ουσα συ µβολή τ ους στ ο σύν ολ ο των εκποµπώ ν , οι
οδικές µεταφ ορές θα εξακολ ουθ ού ν να επηρεάζ ουν σηµαντικά την π οι ότητα τ ου
αέρα στις πόλεις όπ ου πρ οβλέπεται υπέρβαση των στόχων .
4.2. Αξιολόγηση των επιλογώ ν πολιτικής : ανάπτυξη εργαλείων για την κατά ρτιση
µοντέλω ν
Όπως αναφέρθηκε στ ο σηµεί ο 3, η διαµ όρφωση συνεπ ού ς πλαισίου για την
αξιολόγηση όλων των δυ νατών επιλ ογών π ολιτικής που αποβλέπ ουν στη µείωση τω ν
εκποµπών απαιτεί την ανάπτυξη εργαλείων δυναµέ νων να εξετάσ ου ν επί ίσοις όρ οις
τόσ ο τεχ νικής όσ ο και µη τεχνικής φ ύσεως µέτρα . Σηµαντική συµβολή το υ
προγράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ προ ς τ ο σκοπ ό αυτ ό απο τέλεσε η α νάπτυξη και δοκιµή
του µ οντέλ ου TREMOVE και των βάσεων δεδ ο µένω ν τ ου .
Το µ ο ντέλο TREMOVE αναπτύχθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής καθώς και
για λογαριασµό τ ο υς , σε σ υνεργασία µε ε µπειρογνώ µ ονες της βιο µηχανίας , των
κρατών µελών και των ΜΚΟ . Σκοπ ός τ ου ήταν η στήριξη της διαδικασίας
αξιολόγησης π ολιτικής στο πλαίσιο το υ πρ ογράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ µε την παρ οχή
ολ οκληρωµέν ου µ οντέλ ου για το ν τ οµέα των µεταφ ορών τ ο οπ οίο αναλύει τ ο κ όστ ος
και τα αποτελέσµατα ( από πλευράς µείωσης των εκποµπώ ν ) ε ν ός ευρέως φάσµατ ος
τεχνικών και µη τεχνικών µέτρω ν στ ο ν τ οµέα των ο δικών µεταφορ ών . Τ ο µ ο ντέλο
αυτό χρησιµ οπ οιήθηκε στο πλαίσιο τ ου προγράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ για:
• διαµόρφωση διεξο δικού σεναρί ου αναφ οράς µε ταυτ όχρ ονη βελτίωση της
κατανόησης τ ου συστήµατ ος µεταφ ορών στ ο σύ ν ολ ό τ ου ,
• προσδι ορισµ ό της σχέσης κ όστ ους - αποτελεσµατικότητας µεµ ονω µένω ν µέτρω ν ,
λαµβάνοντας υπόψη παράγ οντες όπως οι τεχ νικές τ ους επιδ όσεις , ο αντίκτυπος
στο ε φ΄όρου ζωής κ όστ ος ο δήγησης και η καταλληλότητά το υς για τις συ νθήκες
της αγοράς ,
• προσδι ορισµ ό απ οτελεσµατικών ως προ ς τ ο κόστ ος δε σµών µέτρων ,
14• προσδι ορισµ ό ε νδεχ οµέν ων παρε νεργειών ( π. χ. από πλευράς θ ορύβ ου ή
ατυχηµάτων ) των µέτρων π ου έχ ο υν σχε διαστεί για τη βελτίωση της ποιότητας
του αέρα.
Αυτό το είδ ος µ οντέλ ου δε ν απ οβλέπει στην ανάπτυξη µιας επιπλέον µεθ οδ ολ ογίαςυπολ ογισµο ύ τω ν εκπ οµπών αλλά µάλλον στ ο σ υνδ υασµ ό τω ν υφισταµένω ν
µεθο δ ολογιών σε έ να διεξοδικ ό εργαλείο πρ οσ οµ οίωσης π ολιτικής
. Μεταξύ των
απαιτουµένων δε δ οµένω ν περιλαµβάνονται γε νικές οικον ο µικές συµβάσεις και
υποθέσεις , εκτιµήσεις το υ κ όστ ους των διαφ όρων µέτρων ( συµπεριλαµβανοµέ νων
του κό στο υς κεφαλαίο υ και λειτουργίας ), η επίπτωση των µέτρων στις εκπ οµπές τω ν
επιµέρους οχηµάτων ανά χιλιόµετρο , και στ οιχεία σχετικά µε την π οιότητα τω ν
καυσίµων της αγ οράς . Αξίζει να τονισθεί ότι σκ οπό ς τω ν µ οντέλων αυτών είναι να
παράσχουν στρατηγική καθο δήγηση και ότι η ακρίβεια των αποτελεσµάτων το υς
εξαρτάται σε καθοριστικό βαθµό από τα χρησιµ οποι ούµε να δεδ οµέ να .
Τα αποτελέσµατα και τα συ µπεράσµατα πο υ παρ ουσιάζ ονται στ ο επ όµε ν ο σηµεί οβασίζονται σε αναλύσεις π ου πραγµατοπ οιήθηκαν µε τ ο µ ο ντέλο
TREMOVE το
οπ οίο έγινε γε νικά αποδεκτ ό απ ό τ ο υς ε νδιαφερ όµεν ου ς φ ο ρείς ως πολύτιµ ο
εργαλείο για την ολ οκληρωµένη αξιολ όγηση τω ν επιλογώ ν π ολιτικής στο ν τ οµέα
των εκπο µπών απ ό τις οδικές µεταφ ορέ ς . Παρ΄όλο π ου δεν θα ήταν καθόλ ου
σκόπιµο να επιλεγεί ένα συγκεκριµένο µ οντέλ ο ως βάση για τις µελλ οντικές
αναλύσεις , η απ οδ οχή της πρ οσέγγισης αυτής απ οτελεί σηµαντική εξέλιξη για τη
χάραξη πολιτικής στον ε ν λ όγω τ ο µέα .
4.3. Αξιολόγηση των επιλογώ ν πολιτικής : αποτελέσµατα κα ι συµπεράσµατα
Για λόγ ους συγκρισιµότητας , θεωρήθηκε ότι όλα τα µέτρα πολιτικής θα
εφαρµοστ ού ν απ ό τ ο 2005. Είναι πρ οφανές , ωστ όσ ο, ότι η απ οτελεσµατικότητα
ορισµένω ν µέτρ ων ( όπως σ υστήµατα εξοπλισµ ού εκ των υστέρων ) θα µπ ορ ούσε να
αυξηθεί αν εφαρµ οζ όταν νωρίτερα . Πρ οκειµέν ο υ να καταστεί δυνατή η ανάλυση της
διαχρονικής µεταβολής τ ου κ όστ ου ς , τ ο συ ν ολικό κό στ ος για την κ οινω νία
εκφράζεται σε ό ρ ους παρ ούσας αξίας , δηλαδή τ ο άθρ οισµα τ ου αναχθέντ ος στην
παρούσα αξία ετήσιου κ όστ ους έ ως τ ο 2020.
Οι επιλογές πολιτικής πο υ µελετήθηκαν στ ο πρ όγραµµα Auto-Oil II περιλάµβαναν
µέτρα για την τεχν ολ ογία των οχηµάτω ν , µέτρα για την π οι ότητα των καυσίµων , την
επιθεώρηση και συντήρηση , µη τεχνικά µέτρα και φορ ολ ογικά µέσα .
4.3.1. Μέτρα που αφορούν την τεχνολο γία οχηµάτων
Λαµβανοµένης υπ όψη της σ υµφωνίας π ου επετεύχθη µεταξύ Συµβο υλίου και
Κοινοβο υλίου όσ ον αφ ορά τα υπ οχρεωτικά πρ ότυπα π ου θα εφαρµ οστ ού ν απ ό τ ο
2005, τα σχετικά µε τη ν τεχν ολ ογία των οχηµάτων µέτρα πο υ εξετάσθηκαν στ ο
πλαίσ ιο τ ου προγράµ µατο ς Auto-Oil ΙΙ αφορ ο ύσαν µόνο τ ην επιλεγείσα εφαρµογή
προηγµένω ν συ στηµάτων µετεπεξεργασίας για ο ρισµένες κατηγ ορίες οχηµάτων και
µοτ οσικλετών . Η εισαγωγή πρ οηγµένων συστηµάτων µετεπεξεργασίας , όπως οι
παγίδες σωµατιδίων και οι καταλύτες εξου δετέρωσης των ΝΟ x θεωρήθηκε ότι θα
εντάσσεται στο σενάριο αναφ οράς µετά τ ο 2005 για τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα
ελαφρά επαγγελµατικ ά οχήµατα . Στην περίπτωση των βαρέων επαγγελµατικών
οχηµάτων θεωρήθηκε ότι η καθιέρωση των παγίδων σω µατιδίων στ ον στ όλ ο των
οχηµάτων θα άρχιζε τ ο 2005 ενώ των παγίδων ΝΟ x γύρω στ ο 2008.
15Τα σχετικά µε την τεχν ολογία τω ν µ οτ οσικλετών µέτρα π ου θα µπ ορ ούσαν να
ληφθούν για τ ους διάφ ορ ους τύπο υς και τα διάφορα µεγέθη κινητήρων , αφ ορ ού ν την
τροπ οποίηση τω ν κινητήρων , τ ου ς καταλύτες οξείδωσης , την απευθείας έγχυση , τη
δευτερ ογενή έγχυση αέρα και το υς τρι οδικ ούς καταλύτες . Τα στ οιχεία για το
πρόσθετ ο κ όστ ος και τη µείωση των εκπ οµπών π ου συ νεπάγο νται τα εν λ όγω µέτρα
ελήφθησαν από µελέτη η οπ οία εκπο νήθηκε για λογαριασµ ό της Επιτροπής . Η
σχέση κόστ ου ς - αποτελεσµατικότητας τεσσάρων σεναρίων π ολιτικής , καθώς και
διάφορ οι συ νδυασ µ οί των µέτρων αυτών εξετάστηκαν µε τη βο ήθεια τ ου µ οντέλ ου
TREMOVE. Τ ο µέσ ο κ όστ ος των σεναρίων για την κ οινωνία κυµάνθηκε µεταξύ 800
και2700 εκατ. € ε νώ τα σενάρια αυτά οδήγησαν σε σηµα ντική µείωση των VOC
( έως3% τ ου συν όλ ου των εκπο µπών απ ό ο δικές µεταφ ορές της ΕΕ ), κυρίως στα
νότια κράτη µέλη και στις αστικές περι οχές όπ ου παρατηρείται αυξηµένη χρήση
µοτ οσικλετών .
Από την ανάλυση της στ οχ οθετηµένης εφαρµ ογής πρ οηγµένω ν σ υστηµάτωντεχνολ ογίας οχηµάτων πρ οέκυψε ότι η εφαρµ ογή το υ ς
, ιδίως σε οχήµατα δέσµιων
στόλων µε σχετικά µεγάλη διάρκεια ζωής , µπ ορεί να οδηγήσει σε ση µαντική µείωση
των εκπο µπών σε τ οπικό επίπεδο και να πρ οσφέρει απ οτελεσµατικές ως πρ ος τ ο
κόστ ος λύ σεις για την τήρηση τω ν σχετικών µε την ποι ότητα αέρα πρ οτύπων στις
περιοχές όπ ου ση µειώνεται ρύπανση . Ενώ οι πρ οσο µειωθείσες επιπτώσεις
υπερβαίνουν συχνά τ ο δυ ναµικό των κοιν οτικής εµβέλειας µέτρων , τ ο αντίκτυπο και
το κ όστ ος εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από τ ο πε δίο εφαρµ ογής και την κατάσταση
του τ οπικού δικτύο υ και τ ου στόλ ου .
4.3.2. Μέτρα που αφορούν την ποιότητα των καυσίµων
Σχετικά µε τα καύσιµα , µελετήθηκαν σενάρια για τη βενζίνη , τ ο ντήζελ , τα αστικά
καύσιµα και τα εναλλακτι κά καύσιµα . Με βάση τις προβλέψεις για την π οιότητα τ ου
αέρα το2010, τα σενάρια αυτά επικεντρώθηκαν κυρίως στη µείωση τω ν εκπ οµπών
σωµατιδίων και VOC. Εξετάσθηκαν πέντε σενάρια για τη βενζίνη π ου απέβλεπαν
στη µείωση των VOC και πέντε σενάρια για τ ο ντή ζελ µε στόχ ο τη µείωση τω ν
σωµατιδίων . Αξίζει να σηµειωθεί ότι , εφ΄όσο ν η οδ ηγία 98/70/ ΕΚ έχει ήδη
καθορίσει σε 50 ppm το πρ ότυπ ο , για τ ο2005, για την περιεκτικότητα των δύ ο
αυτών καυσίµων σε θεί ο , κανένα από τα δ ύ ο ανωτέρω σενάρια δ εν περιέλαβε
περαιτέρω µειώσεις της περιεκτικότητας αυτής . Σηµειώνεται επίσης ότι ο αντίκτυπ ος
των µελετηθέντω ν σεναρίων στις εκπ οµπές υπολ ογίστηκε βάσει µιας σειράς
υποθέσεω ν π ου αναπτύχθηκαν στ ο πλαίσιο τ ου προ γράµµατ ος Auto-Oil I για τη
σχέση µεταξύ εκποµπώ ν και παραµέτρων τω ν καυσίµω ν . Οι υπο θέσεις αυτές
στηρίχθηκαν στην τότε διαθέσιµη τεχν ολ ογία οχηµάτων . Με την αντικατάσταση των
παλαιών οχηµάτων απ ό νέα , η τεχνική καταλληλότητα των υπ οθέσεω ν αυτώ ν είναι
πιθανό να ελαττωθεί .
Το συ ν ολικό κ όστ ος για τη βιοµηχανία διύλισης υπ ολ ογίσθηκε σε 300 έως
700 εκατ. € ετησίως για τα σενάρια βενζίνης και σε 400 έω ς1000 εκατ. € ετησίως για
τα σενάρια ντήζελ , αν και µπ ορ ού ν να αναµέν ο νται σηµαντικές διαφ ορές µεταξύ των
κρατών µελών . Η επίπτωση τ ου κόστ ο υς αυτ ο ύ στις τιµές των καυσίµων θα είναι
αρκετά περιορισµένη και δεν πρ οβλέπεται να ο δηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές ό σ ον
αφορά τις επιλ ογές µεταφ ορώ ν ( όπως στρ οφή από βενζιν οκίνητα σε ντηζελ οκίνητα
οχήµατα ή απ ό ιδιωτικά σε δηµ όσια µέσα συγκ οινω νίας και αντιστρόφως ). Τ ο µέσ ο
κόστ ος τω ν σε ναρίων αυτώ ν για την κοινω νία κυµαίνεται µεταξύ 1700 και4300
εκατ. € όσ ον αφ ορά τα σενάρια βενζίνης και απ ό 2200 έως6200 εκατ. € για τα
σενάρια ντήζελ . Η επίπτωση των σε ναρίων βενζίνης στις VOC υπ ολ ογίστηκε σε 1
16έως3% περίπου των συν ολικών εκπ οµπών από τις οδικές µεταφ ορές , αλλά
υπολ ογίστηκε επίσης ότι ο δηγο ύν σε αύξηση τω ν εκπ οµπών ΝΟ x κατά1-2%
περίπου. Εν δέχεται επίσης να απαιτήσουν αυξηµένη χρήση οξυγο ν ούχων
προσθέτων . Για τα σενάρια ντήζελ , εκτιµήθηκε ότι µπορ ο ύν να µειώσου ν τη ν
εκποµπή σωµατιδίων κατά 5-7% περίπου τω ν σ υνο λικών εκπ οµπών από τις οδικές
µεταφορές τ ο 2010.
Αυστηρότερες πρ οδιαγραφές π οιότητας καυσίµω ν µελετήθηκαν για τααποκαλούµε να
" αστικά καύσιµα " δηλαδή καύσιµα που χρησιµοπ οι ούνται απ ό τ ου ς
δέσµιο υς στ όλ ους οχηµάτων ε ντ ός τω ν αστικών περιοχών και γύρω απ ό αυτές .
Καύσιµα διαφορετικής πυκνότητας , τα οπ οία περιέχουν π ολυαρωµατικές ενώσεις
και Τ95 µπ ορ ούν να συνεπάγ ονται έως 20% µείωση των εκπεµποµέ νων σωµατιδίων .
Μεταξύ των εναλλακτικών καυσίµων π ου µελετήθηκαν στ ο πλαίσιο τ ουπρογράµµατ ος
Auto-Oil ΙΙ περιλαµβάνονται αέρια καύσιµα ( συµπιεσµέν ο φυσικ ό
αέριο, υγραέριο και διµεθυλαιθέρας ), βιοκαύσιµα ( βι οντήζελ και βιοαιθανόλη ), και
γαλακτώµατα νερού - ντήζελ. Τ ο οφειλόµε ν ο στα καύσιµα αυτά δυ ναµικό µείωσης
της ρύπανσης και των εκπ οµπών CO2, καθώς και το υπ ολ ογιζό µεν ο κόστ ο ς , έχο υν
καταγραφεί στην τεχνική έκθεση . Τα πρ οκαταρκτικά αυτά στοιχεία υπ οδηλών ου ν
ότι τα ε ν λ όγω καύσιµα µπορ ο ύν να σ υµβάλουν ενδε χ οµένω ς , στην επίλυση
ορισµένω ν τ οπικών πρ οβληµάτων . Βεβαίως, διάφο ρες πρ όσφατες έρευνε ς γύρω απ ό
τα εναλλακτικά κα ι τα νέας σύ νθεσης καύσιµα διεξάγονται εκτ ός τ ου πλαισίου τ ου
Auto-OilII. Μια από τις βασικές πρ οκλήσεις για το µέλλο ν θα είναι να λαµβάν ονται
όσ ο το δ υνατ όν περισσότερ ο υπ όψη οι σχετικές έρευνε ς κατά την χάραξη πολιτικής
στον εν λ όγω τ οµέα .
4.3.3. Επιθεώρ ηση και συντ ήρηση
Οι προβλέψεις για τη µείωση των εκπ οµπών στ ο βασικό σενάριο λαµβάνο υν υπ όψη
την αναµεν όµε νη γε νική χειροτέρευση µε τ ο χρ ό νο τω ν σχετικών µε τις εκπ οµπές
επιδόσεων των οχηµάτων . ∆εν λαµβάνου ν , ωστ όσο, υπ όψη τ ον κίνδυ ν ο πλήρ ους
αποτυχίας της χρησιµ οποι ούµε νης για τη µείωση των εκποµπώ ν τεχν ολ ογίας . Η
ύπαρξη συνεπώς καταλλήλων συστηµάτων επιθεώρησης και συντήρησης ( Ε& Σ)
είναι καίρι ας σηµασίας προκειµέν ου να εξασφαλισθεί η επίτευξη της επιδιωκόµε νηςµείωσης
.
Τα µέτρα π ου αφ ορ ούν την επιθεώρηση και τη συντήρηση επικεντρώθηκαν κυρίωςστον τεχνικό έλεγχο των εφ οδιασµένω ν µε καταλυτικούς µετατρ οπείς αυτ οκινήτων
που είχαν κατασκευαστεί σύµφωνα µε τ ο πρ ότυπ ο
Euro 1, δηλαδή σύµφω να µε την
οδηγία91/441/ ΕΟΚ. Κατά τη σχετική µελέτη αξιολογήθηκαν οι δ οκιµές ω ς πρ ος την
ικανότητα το υς να ε ντοπίζ ου ν τα οχήµατα τω ν οπ οίων οι επο µπές υπερβαίνο υν κατά
περισσότερο απ ό 50% τα σχετικά πρότ υπα εκποµπώ ν . ∆ιερευνήθηκε επίσης η
δυνατ ότητα χρησιµοπ οιήσεως τεχνικών µεθ ό δων τηλεανίχνευσης . Από την µελέτη
προέκυψε ότι η πρ οβλεπό µενη επί τ ου παρό ντ ος σύ ντ οµη δ οκιµή ενετ όπιζε µ όν ο τ ο
15% των εφ οδιασµένω ν µε καταλυτικό µετατρ οπέα οχηµάτων π ου πρ οκαλο ύν
σοβαρή ρύπανση . Έ να πρ όγραµµα επιθεώρησης και συ ντήρησης τ ο οπ οί ο λειτο υργεί
σωστά θα µπ ορεί να συµβάλει , όταν θεσπιστεί , σε σηµαντική µείωση των εκπ οµπών .
Ιδιαίτερα ελπιδοφ όρα για τ ο µέλλ ον των πρ ογραµµάτων τεχ νικού ελέγχου θεωρείται
επίσης η ανάπτυξη ενσωµατωµέν ων στ ο όχηµα συστηµάτω ν διάγνωσης ( ΟΒD).
174.3.4. Μη τεχνικά µέτρα
Μελετήθηκε ένα ευρύ φάσµα µη τεχνικών µέτρων στ ους τ οµείς της πολιτικής των
µεταφορώ ν και της διαχείρισης της ζήτησης , τα οπο ία περιελάµβαναν τη διαχείριση
της κυκλοφ ορίας , τις δη µ όσιες συγκ οινωνίες και τη διατροπικότητα , µέτρα
τιµολόγησης και το ν εκσυγχρ ο νισµό τ ου στ όλο υ των οχηµάτων . Με τη β οήθεια
ερωτηµατολ ογίου π ου διενεµήθη στην τ οπική αυτο διοίκηση , σε ερευ νητικούς
οργανισµ ούς , σε συµβ ούλ ου ς , σε οµά δες πίεσης και σε φ ορείς εκµετάλλευσης
δηµ οσίων µέσω ν σ υγκοινω νίας , σ υγκεντρώθηκαν πληρ οφ ορίες για τις πρακτικές πο υ
ακολο υθ ούνται σε αστικό επίπεδ ο και τα απαιτού µενα δεδ οµέ να για την α νάλυση
της σχέσης κ όστ ους - αποτελεσµατικότητας . Οι απαντήσεις κατέδειξαν ότι η παρ ούσα
πολιτική εστιάζεται γενικά στη διαχείρ ιση της κυκλοφ ορίας , στις δηµ όσιες
συγκοινωνίες και στη τιµολ όγηση της χρήσης τ ου ο δικ ού δικτύο υ αλλά δε ν δ ό θηκαν
αρκετά ποσ οτικά στοιχεία σχετικά µε τ ο κ όστ ος και το ν αντίκτυπο των εν λόγω
µέτρων.
Μια σειρά µέτρων εφαρµ όσιµων στην Αθήνα και τη Λυών εκτιµήθηκαν µε τηβοήθεια το υ µ ο ντέλο υ
TREMOVE. ∆ιαπιστώθηκε συγκεκριµένα , ότι ορισµένα
επιµέρους µη τεχνικά µέτρα , όπως τα τέλη σταθµεύσεως και η χρ ον οσυ ναρτώµενη
τιµολόγηση της χρήσης τ ο υ ο δικού δικτύ ου , έχ ουν σηµαντική δυ νητική επίπτωση
στο σύν ολ ο τω ν εκπ οµπών στις ανωτέρω περιοχές . Τα περισσ ότερα από αυτά
συν οδεύ ο νταν επίσης απ ό εξ οικ ον όµηση κ όστ ου ς και µπ ορ ούν συ νεπώς να
θεωρηθού ν ω ς διπλά επωφελείς λύσεις .
Αναγνωρίσθηκε ωστόσο , ότι ο ρισµένα µέτρα ήταν δ υνατ όν να έχ ου ν α νεπιθύµητες
επενέργειες όπως οι ακ όλο υθες :
• Μέτρα που απ οσκ οπ ούν στη µείωση της κυκλο φ οριακής συµφ όρησης τείν ο υν να
ενθαρρύν ου ν την περαιτέρω αύξηση τ ου όγκ ου της κυκλ οφ ορίας ,
• Περιορισµοί κυκλ οφ ορίας στ ο κέντρ ο τω ν π όλεων ο δηγ ού ν στην ανάπτυξη
δραστηριοτήτων στα προάστια µε αποτέλεσµα να δ ηµιο υργ ούνται πρ όσθετες
κυκλοφ οριακές ρ οές π ου είναι π ολύ δυσκ ολότερ ο να αντιµετωπιστούν ,
• Ο από πλευράς εκπο µπών α ντίκτυπος τω ν µέτρων πο υ έχ ουν σχεδιαστεί για να
προσελκύσ ουν περισσότερ ο κ οιν ό στα λεωφ ορεία εξαρτάται καθοριστικά από
τους παράγο ντες πλήρωσης και τα π οσ οστά εκπ οµπής π ου ελήφθησαν υπόψη .
Οι ανεπιθύµητες επιπτώσεις αυτού το υ είδ ου ς είναι δ υνατ όν να απ οφευχθ ο ύνσυνδυάζ ο ντας φ υσικά
, τιµ ολογιακά και οργα νωτικής φύσεως µέτρα σε µια
προσέγγιση " ώθησης και έλξης " ("push and pull") προς τα µηχαν οκίνητα οδικά
µεταφορικά µέσα . Πράγµατι , τέτ οιες συ νδυασ µένες προ σεγγίσεις τείνου ν να είναι
συνήθως απ οτελεσµατικότερες από µεµ ο νωµένα µέτρα π ου αφ ορ ούν µια µ όν ο πτυχή
του συστήµατ ος µεταφο ρών και παρέχουν τις καλύτερες δυνατ ότητες για βιώσιµες
και αποτελεσµατικές ως πρ ος τ ο κ όστο ς λύσεις .
4.3.5. Φορολογικά µέτρα
Τα φ ορ ολ ογικά µέτρα π ου εξετάσθηκαν απ ό τ ο πρόγ ραµµα Auto-Oil ΙΙ χωρίστηκαν
σε δύ ο κατηγορίες : Τα αυτ ο δύναµα µέτρα π ου δεν συ νδέ ο νται µε ειδικά τεχνικά
πρότυπα και µέτρα π ου έχ ουν σχεδιαστεί µε σκ οπ ό την πρ οώθηση συγκεκριµένης
τεχνολ ογίας οχηµάτων ή πρ οτύπων για την π οιότητα τω ν καυσίµων . Με τη βοήθεια
18του µ οντέλ ου TREMOVE αξιολογήθηκαν ειδικά φορ ολ ογικά σενάρια , όπως
αυξήσεις των κατώτατων φ όρω ν καυσίµων σε κ οιν οτικ ό επίπεδ ο , αντικατάσταση
των τελών ταξινόµησης οχηµάτων απ ό αυξηµέ ν ους φ όρ ους καυσίµων ,
αντικατάσταση των τελών κυκλο φ ορίας από φ όρ ους επί των καυσίµων .
Τα αποτελέσµατα της µελέτης κατέδειξαν ότι , γενικά, αδιαφ ορ οπ οίητες αυξήσεις
των ειδικών φ όρ ων κατανάλωσης , οδηγ ού ν σε µικρές µειώσεις τω ν εκπ οµπών ( γύρω
στα2%) αλλά είναι δ υνατ όν να σ υνεπάγ ονται άλλου είδ ους οφέλη για την κ οινω νία ,
εφ΄όσον τα επιπλέον έσ ο δα χρησιµ οπ οιηθού ν για την µείωση τ ου φ όρ ους εργασίας .
∆ιαπισ τώθηκε ότι οι αλλαγές στ ο ύψος των τελών κυκλ οφ ορίας και ταξινόµησης
συµβάλλουν αποτελεσµατικότερα στη µείωση των εκπο µπών , αν και αυτό π οικίλλει
σηµαντικά µεταξύ των κρατών µελών λόγω των ουσιαστικών διαφ ορών π ου
παρατηρούνται στις φ ορ ολ ογικές τ ους δ οµέ ς . Θα απαιτηθούν σ οβαρές αναλυτικές
προσπάθειες για να µη ν υπάρξ ουν επιπτώσεις στο ν πρ οϋπ ολ ογισµό .
4.3.6. Ολοκληρωµένη αξιολόγ ηση
Κατ ά γενική αποδ οχή , η µ έ θοδο ς πο υ χρησιµοπ οιήθηκε στ ο πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ
είχε ως αποτέλεσµα να σηµειωθεί σηµαντική πρ ό οδ ος στην ολοκληρωµέ νη
αξιολόγηση της π ολιτικής . Οι εν διαφερόµε ν οι φ ορείς αντιµετώπισαν ιδιαίτερα
ευν οϊκά το γεγ ον ός ότι έγινε ταυτ όχρ ονη ανάλυση π ολλών π οι οτικών στ όχων για το ν
αέρα και εξετάστηκαν οι επιδόσ εις τ ου τ ο µέα των µεταφ ορών στ ο σ ύν ολ ό τ ου , α ντί
να αξιολ ογηθο ύν επιµέρου ς τεχνικές και µη τεχ νικές λύσεις µεµ ο νωµένα .
Αποδείχθηκαν για µια ακόµα φ ορά τα πλεο νεκτήµατα της ταυτ όχρ ονης µελέτης τωντεχνολ ογιών οχηµάτων και των σχετικών µε τα καύσιµα θεµάτων
, όπως είχε γίνει
και στο πρ όγραµµα Auto-Oil Ι. Η γεωγραφική διαφ ορ οπ οίηση και η στενή σχέση
µεταξύ των πρ οβλέψεων για τις εκπ οµπές και των πρ οβολώ ν για την π οι ότητα τ ου
αέρα επέτρεψαν να αξιολ ογηθ ούν καλύτερα οι δ υνατές λύσεις ενώ ελήφθησαν
υπόψη οι ιδιαιτερότητες τω ν κρατών µελών , κατά περίπτωση .
Με βάση την έκβαση των πρ οβλέψεων για την π οιό τητα τ ου αέρα και τααποτελέσµατα των α νωτέρω περιγραφέντων σεναρίων
, είναι δυνατ όν να συναχθεί
ότι τα τ οπικά µέτρα θα σ υµβάλου ν στην αποτελεσµατική ως προ ς τ ο κόστ ο ς επίλυση
των εναπ οµέν ο ντων πρ οβληµάτων ποι ότητας τ ου αέρα π ου οφείλονται στ ο CO, στ ο
βενζόλι ο και στ ο NO2. Επιβάλλετα ι , ωστόσ ο, στε νή παρακολ ούθηση των
µελλοντικών τάσεω ν στ ο ν τ οµέα τω ν µεταφορ ών δ εδ ο µέν ου ότι , µε τ ον τρ όπο αυτ ό ,
θα εξασφαλισθεί η πραγµατικ ή υλοπ οίηση των ε υνο ϊκών πρ οβλέψεων και , στη ν
αντίθετη περίπτωση , θα καταστεί δυνατή η έγκαιρη λήψη µέτρων .
5. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΝΟΜ ΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Οι τεχνικές απαιτήσε ις που περιέχονται στην κ οινοτική ν οµ οθεσία για τη µείωση
των εκπο µπών απ ό τις οδικές µεταφ ορέ ς διαιρο ύνται σε τέσσερις κατηγορίες :
(1) Προδιαγραφές σχετικά µε την π οι ότητα των καυσίµω ν βενζίνης και ντήζελ
καθορίζ ονται στην ο δηγία 98/70/ ΕΚ.
(2) Πρότυπα για τις εκπ οµπές τω ν ελαφρώ ν οχηµάτων ( διεθνείς κατηγορίες Μ 1
και Ν1) καθορίζ ονται στην οδηγία 70/220/ ΕΟΚ, όπω ς τρ οπ οπ οιήθηκε
τελευταία , από την οδηγία 98/69/ ΕΚ( και στη συνέχεια από την ο δηγία
1999/102/ ΕΚ).
19(3) Πρότυπα για τις εκπ οµπές τω ν βαρέων επαγγελµατικών οχηµάτων ( λ οιπές
κατηγορίες ) καθ ορίζ ονται στην ο δηγία 88/77/ ΕΟΚ, όπως τρ οποπ οιήθηκε
τελευταία από την ο δηγία 1999/96/ ΕΚ.
(4) Πρότυπα για τις εκπ οµπές τω ν δίκυκλων και τρίκυκλων οχηµάτων
καθορίζ ονται στην ο δηγία 97/24/ ΕΚ.
Οι οδηγίες 98/69/ ΕΚ, 98/70/ ΕΚ και 1999/96/ ΕΚ περιέχουν διατάξεις για την
επικα ιροποίηση και τη συ µπλήρωση των τεχ νικών αυτών απαιτήσεων . Σκ οπ ός τ ου
παρόντ ος τµήµατ ος είναι να εκθέσει την π ρόοδο ορισµέν ων απ ό τις επικαιροποιήσεις
αυτές καθώς και τις εξελίξεις που σηµειώθηκαν παράλληλα στον τ ο µέα των µη
οδικών κινητών µηχανηµάτων .
Για τους λ όγ ους π ου εκτίθενται στο τµήµα 2.2, η σχέση µεταξύ τ ου προγράµ µατο ς
Auto-OilII και των ν οµ οθετικών αυτών επικαιροποιήσεων δεν είναι τό σ ο στενή όσ ο
είχε προβλεφθεί αρχικά . Συγκεκριµένα , τ ο γεγ ον ό ς ότι π ολλά από τα υπ οχρεωτικά
πρότυπα π ου πρέπει να αρχίσου ν να εφαρ µ ό ζ ονται από τ ο 2005 περιελήφθησαν στις
οδηγίες98/69/ ΕΚ και98/70/ ΕΚ, οδήγησε στο ν α ναπροσανατ ολισµ ό τω ν εργασιών
του προγράµ µατο ς ώστε ο κύρι ος στόχ ος τ ους να µην είναι πλέον η κάλυψη των
κενών της ν οµ οθεσίας αλλά η παρ οχή βάσης για περισσότερ ο µακρ οπρ όθεσµες
µελέτες της π οιότητας το υ αέρα . Παρ’ όλα αυτά, ορισµέ να απ ό τα απ οτελέσµατα τ ου
Auto-Oil II συνέβαλαν ή πρ όκειται να συµβάλο υν άµεσα ή έµ µεσα στην
επεξεργασία της περιγραφόµενης στ ο παρό ν τµήµα ν οµ οθεσίας . Συγκεκριµέν ο
παράδειγµα αποτελεί η πρόταση σχετικά µε τ ον καθ ορισµ ό νέων πρ οτύπων για τα
δίκυκλα και τρίκυκλα οχήµατα , τα οποία βασίζ ονται στις διεξαχθείσες µελέτες της
σχέσης κόστ ο υς - απ οτελεσµατικότητας π ου α ναφέρ ονται στ ο τµήµα 4.
5.1. Προδιαγρα φές για την ποιότητα των καυσίµων
Η ο δηγία 98/70/ ΕΚ εντάσσεται στη δέσ µη των µέτρω ν τ ου προγράµ µατο ς Auto-Oil Ι
που είχαν προβλεφθεί στ ο πλαίσιο της περιγραφείσας στην ανακ οίνωση
COM(96) 248 της Επιτρ οπής µελλ οντικής στρατηγικής για τον έλεγχο των
εκποµπών από οδικές µεταφ ορές . Όπως αναφέρθηκε ή δη ανωτέρω , ε νώ η αρχική
πρόταση π ου συν ό δευε τη ν ανακ οίνωση πρ οέβλεπε τ ον καθορισµ ό υπ οχρεωτικών
προτύπων µ όν ο για τ ο 2000, τ ο Σ υµβο ύλιο και τ ο Ευρωπαϊκό Κοιν οβούλι ο
αποφάσισαν να συµπεριλάβουν στην ο δηγία αυτή υπ οχρεωτικά πρότυπα και για τ ο
2005.
Τα πρ ότυπα για το 2005 παρατίθενται στα παραρτήµατα ΙΙΙ και IV της οδηγίας . Τα
παραρτήµατα αυτά , ωστόσ ο, είναι ελλιπή και περιλαµβάνουν µόνο τ ι ς α κό λ ουθες
προδιαγραφές :
• για τη βενζίνη , ελάχιστο αριθµό οκτανίου research 95, ελάχιστο αριθµ ό οκτανί ου
motor 85, µεγίστη περιεκτικότητα κατ ΄όγκο σε αρωµατικές ε νώσεις 35% και
µέγιστη περιεκτι κότητα σε θεί ο 50ppm,
• για το ντήζελ , µ όν ο µέγιστη περιεκτικότητα σε θείο 50ppm.
Ως εκ τ ούτ ου , στ ο άρθρ ο 9 της ο δηγίας προβλέπεται αναθεώρησή της , η οπ οία θα
πρέπει να αποτελέσει αναπό σπαστο µέρ ος της κ οιν οτικής στρατηγικής για την
ικανοποίηση τω ν απαιτήσεων των σχετικών µε την π οι ότητα το υ αέρα κ οιν οτικών
προτύπων και την επίτευξη των τεθέντων στ όχων . Έ να απ ό τα µ έτρα για τα οπ οία το
20πρόγραµµα Auto-Oil ΙΙ έπρεπε να παράσχει τεχνική βάση ήταν η συ µπλήρωση των
υποχρεωτικών πρ ο διαγραφών για το 2005. ∆εν προβλεπ όταν , ωστ όσ ο, µεταβολή ,
κατά την αναθεώρηση αυτή , των οριακών τιµών για την περιεκτικότητα της βενζίνης
ή το υ ντήζελ σε θεί ο , δε δ οµέν ο υ ότι αυτές είχαν ήδη καθοριστεί από την οδηγία .
Μετά τη θέσπιση της ο δηγίας 98/70/ ΕΚ σηµειώθηκε µια σειρά τεχν ολ ογικών ,
πολιτικών και εµπορικών εξελίξεων π ου οδήγησαν στην επανασυ ζήτηση τ ου κατά
πόσ ο θα έπρεπε να ελαττωθεί µετά το 2005 η µέγιστη περιεκτικότητα της βενζίνης
και του ντήζελ σε θείο . ∆ε δ οµέν ου ότι τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ δεν ασχ ολήθηκε µε
το θέ µα αυτ ό , η Επιτροπή κ οιν οπ οίησε τ ον Μάϊο το υ 2000 αν οικτή πρ όσκληση
υποβ ολής τεκµηριωτικών στ οιχείων σχετικά µε τ ο εν λ όγω ζήτηµα . Μια οµάδα
ανεξάρτητων εµπειρογνω µ όνω ν θα α ναλάβει τη σύνθεση και εξέταση των
συγκεντρωθέντων στ οιχείων και , στη σ υνέχεια , η Ε πιτροπή θα στηριχθεί στα
πορίσµατα της οµά δας αυτής προκειµέν ο υ να αποφασίσει κατά π όσ ο πρέπει να
περιληφθούν στη ν αναθεωρηµέ νη ο δηγία , νέες διατάξεις για την περιεκτικότητα της
βενζίνης και το υ ντήζελ σε θεί ο .
Αναµένεται ότι η πρ όταση τρ οποπ οίησης της οδηγίας 98/70/ ΕΚ θα είναι δυνατ όν να
εγκριθεί στις αρχές του 2001.
5.2. Ελαφρά επαγγελµατικά οχήµατα
Η πρόταση της Επιτρ οπής π ου ο δήγησε στη θέσπιση της οδηγίας 98/69/ ΕΚ
αποτελο ύσε επίσης µέρ ος της " δέ σµης µέτρ ων Auto-Oil Ι" που σ υν ό δευε την
ανακοίνωση (96)248 της Επιτρ οπής . Όπως συ νέβη και µε την οδηγία 98/70/ ΕΚ, η
οδηγία98/69/ ΕΚ υπερέβη τα αρχικώς προβλεφθέντα στην πρ όταση της Επιτροπής ,
καθορίζ οντας π ολλά απ ό τα τεχνικά πρ ότυπα π ου θα ισχύ ουν από τ ο 2005. Παρ΄όλα
αυτά, τ ο άρθρ ο 3 παράγραφ ος 1 της ο δηγίας προβλέπει ότι η Επιτρ οπή θα πρ οτείνει
τα ακόλ ουθα επιπλέον µέτρα τα οποία θα αρχίσουν να ισχύο υν από 1 ης Ιαν ουαρίο υ
2005:
• Οριακές τιµές για εκκίνηση µε ψυχρό κινητήρα σε χαµηλή θερµ οκρασία
περιβάλ λοντ ος (266K ή-7°C),
• Κοινοτικές διατάξεις για βελτιωµένο τεχνικ ό έλεγχ ο ,
• Οριακές τιµές κατωφλίου για τα ενσ ωµατωµένα συστήµατα διάγνωσης (OBD)
οχηµάτων κατηγορίας Μ 1 και Ν1 για τ ο2005/2006,
• Εξέταση της δ οκιµής τ ύπο υ V και τ ου εν δεχο µέν ου καταργήσεώς της .
Αντίθετα µε τη στρατηγική ανάλυση που απ οτελού σε αντικείµεν ο τ ο υ
προγράµµατ ος Auto-Oil ΙΙ, οι λεπτ οµερείς τεχνικές σ υζητήσεις και η πρ οετ οιµασία
των ανωτέρω µέτρων διεξάγο νται στο πλαίσιο της αρ µ όδιας για τις εκπ οµπές τω ν
µηχανοκίνητων οχηµάτων οµά δας της Επιτροπής (MVEG). Ακολ ουθ ού ν σχ όλια για
την περιβαλλοντική σηµασία των εν λόγω µέτρω ν και για την πρ ό οδ ο π ου έχει
σηµειωθεί όσ ον αφ ορά καθένα από αυτά , καθώς και για τα σχετικά θέµατα των
καυσίµων αναφ οράς και της βελτιωµένης δ οκιµής ανθεκτικότητας .
215.2.1. Εκποµπές οχηµάτων κατηγορίας Ν 1 κ λάσης ΙΙ και ΙΙ Ι υπό συν θήκες εκκίνησης µε
ψυχρό κινητήρα .
Ο ό ρος" εκπο µπές κατά την εκκίνηση ψυχρού κινητήρα " αναφέρεται στις από
πλευράς εκποµπών επιδ όσεις τ ου κινητήρα κατά την εκκίνηση και λειτουργία υπ ό
συνθήκες ψυχρής θερµ οκρασίας . Ι σχύει επίσης και στην αρχή µιας διαδρ οµής υπό
συνήθη θερµ οκρασία , πρ οτ ού ο κινητήρας και τ ο σ ύστηµα εξάτµισης φθάσ ου ν την
κανονική θερµ οκρασία λειτο υργίας το υς . ∆εδ οµέ νο υ ότι στις π όλεις οι περισσότερες
διαδρο µές είναι µικρής διάρκειας , οι εκπ οµπές ψυχρής εκκίνησης µπ ορ ού ν να
αποτελέσο υν υπερισχύο ντα παράγο ντα στη θεώρηση των συν ολικών εκπ οµπών µιας
διαδρο µής . Τα µέτρα αυτά απευθύ ν ονται στα βενζιν οκίνητα οχήµατα , αλλά π ολλά
από τα οχήµατα της Κατηγορίας Ν 1, κλάσεις ΙΙ και ΙΙ Ι έχ ου ν κινητήρες ντήζελ οι
επιδόσεις των οπ οίων , από πλευράς εκπ οµπών , εξαρτώνται λιγότερ ο από τη
θερµοκρασία . Ως εκ τ ούτ ο υ , από περιβαλλοντική άποψη , τ ο θέµα αυτ ό δεν έχει
µεγάλη σηµασία .
Η σχετική πρόταση εξετάστηκε ωστό σ ο στ ο πλαίσιο της MVGE και εγκρίθηκε
κατ ΄αρχ ήν . Αναµένεται να εγκριθεί από την Επιτροπή τις πρ οσεχείς εβδ οµά δες .
5.2.2. Βελτιωµένος τ εχνικός έλ εγχος
Καθώς οι οριακές τιµές εκπο µπών καθίστανται αυστηρ ότερες , το πο σο σ τό τ ων µ η
ανταποκρινό µενω ν σ΄αυτές οχηµάτων , τα οπ οία µπ ορ ού ν να θεωρηθ ού ν υπε ύθυνα
για ένα αυξηµέν ο τµήµα των συν ολικών εκπ οµπών απ ό οχήµατα , είναι σχετικά
µικρό. Ω ς ε κ τού το υ , ένα διεξο δικό πρόγραµ µα τεχνικο ύ ελέγχ ου βάσει τ ου οπ οί ου
θα διασφαλίζεται η ορθή σ υντήρηση τω ν οχηµάτων , µπ ορεί να είναι καίριας
σηµασίας για να εξασφαλισθεί η επίτευξη των επιδιωκόµενω ν µειώσεω ν στις
εκποµπές απ ό ο δικές µεταφ ορές .
Εξ΄ άλλου , αναµέ νεται ότι τα νεώτερα οχήµατα θα έχ ουν σταθερ ότερες επιδ όσεις
όσ ον αφ ορά τις εκπ οµπές , σε σχέση µε τα παλαιότερα . Λαµβάν οντας υπ όψη τ ο
γεγον ός ότι η ανάπτυξη ε νσωµατωµέν ων σ υστηµάτων διάγνωσης (OBD) διαν οίγει
ελπιδοφ όρες πρ ο οπτικές για τ ο µέλλ ον , η Επιτροπή , αντί να βελτιώσει τις
διαδικασίες τεχνικού ελέγχο υ τω ν εκπ οµπών εστίασε τις πρ οσπάθειες της πρ ος τη ν
περαιτέρω ανάπτυξη των OBD ώστε να αποτελέσ ου ν εργαλείο της επιθεώρησης και
συντήρησης ( Ε& Σ) πο υ θα βοηθήσει στη διεξαγωγή των δ οκιµώ ν .
5.2.3. Οριακές τιµές OBD για το2005/6
Τα ενσω µατωµένα στ ο όχηµα συστήµατα διάγνωσης (OBD) έχ ουν σχεδιαστεί για να
προειδ οπ οιού ν τ ο ν ο δηγό σε περίπτωση ανεπαρκειών τω ν αντιρρυπαντικών
συστηµάτων . Συνιστ ούν επίσης πολύτιµ ο βοήθηµα για τη διάγνωση και
αντιµετώπιση προβληµάτων και ανεπαρκειών των σ υστηµάτων ελέγχ ου εκποµπώ ν .
Ένα τεχνικώς άρτι ο OBD απ οτελεί εποµέ νως σηµαντικό εργαλείο για τη διατήρηση
των εκπο µπών σε χαµηλά επίπεδα κατά την ο δήγηση υπ ό πραγµατικές συνθήκες . Ως
εκ τούτ ο υ , τα συστήµατα αυτά θα διαδραµατίσο υν ο υσιαστικό ρ όλ ο στα µελλο ντικά
προγράµµατα Ε & Σ. Η οδηγία 98/69/ ΕΚ προβλέπει τη θέση σε εφαρ µ ογή της πρώτης
φάσης των απαιτήσεων OBD για τα βενζιν οκίνητα οχήµατα της κατηγορίας Μ 1 απ ό
το2003/4. Αυτές θα πρέπει να ευθ υγραµµιστο ύν µε τις τεχνικές εξελίξεις και
ενδέχεται να απαιτηθεί καθορισµό ς νέων τιµών κατωφλίο υ OBD για τα
βενζινοκίνητα οχήµατα π ου να συ νδ υάζ ονται µε τα πρ ότυπα εκπο µπής για τ ο 2005.
22Για όλ ους αυτ ούς τ ους λ όγ ου ς , η βελτίωση των απαιτήσεων OBD θεωρείται
χρησιµότατη από περιβαλλοντικής απόψεως .
Μια τεχνική µελέτη η οπ οία διεξάγεται τώρα εξ ΄ονό µατο ς της Επιτροπής θαχρησιµοποιηθεί ως βάση από α υτή
, για την κατάρτιση σχετικής προτάσεως , εφ΄όσο ν
είναι αναγκαίο , κατά τ ο πρώτ ο εξάµην ο τ ου 2001.
5.2.4. Εξέταση τ ης δοκιµής τύπου V και του ελ έγχου συµµόρφωσης εν κυκ λοφορία οχηµάτων
Η αποκαλο ύµενη δ οκιµή " τύπο υV" είναι µια δ οκιµή γήρανση ς για την επαλήθευση
της ανθεκτικότητας των αντιρρυπαντικών διατάξεων . Τ ο θέµα αυτ ό συ νδέεται µε
τον έλεγχο συµ µ όρφωσης τω ν ε ν κυκλ οφ ορία οχηµάτων το ν οπ οί ο εισήγαγε η
οδηγία98/69/ ΕΚ. Όταν ο έλεγχος συµ µ όρφωσης των κυκλ οφ ορ ού ντων οχηµάτων
τεθεί σε πλήρη εφαρµ ογή , ε νδέχεται να µην είναι πλέ ον αναγκαίο να ελέγχεται η
ανθεκτικότητα των αντιρρυπαντικών διατάξεων σε πρωτ ότυπα οχηµάτων στ ο
πλαίσ ιο της διαδικασίας έγκρισης τύπου . ∆εδ ο µένο υ όµως ότι δε ν υπάρχει ακό µη
πείρα όσ ον αφ ορά την αποτελεσµατικότητα τ ου συστήµατ ος ελέγχου της
συµµ όρφωσης κυκλοφ ορ ο ύντων οχηµάτων , θα ήταν σκ όπιµο , η απόφαση για το ν
µελλοντικό ρ όλ ο της δ οκιµής τύπ ου V να ληφθεί µετά τη ν απ όκτηση της εν λ όγω
πείρας.
5.2.5. Καύσιµα αναφοράς
Κατ ά τη δ οκιµή των σχετικών µε τις εκπ οµπές επιδό σεων των νέων οχηµάτων , στ ο
πλαίσ ιο της διαδικασίας της έγκρισης τύπο υ , οι κατασκευαστές καλού νται να
χρησιµοποιήσ ουν καύσιµα αναφ οράς πο υ πληρ ούν ο ρισµένες προ διαγραφές της
οδηγίας98/69/ ΕΚ. Αυτά τα καύσιµα αναφ οράς παρέχ ουν πρ ότυπη βάση για τις
εργαστηριακές δοκιµές . Ωστ όσ ο, ορισµένες προ διαγραφές καυσίµων α ναφ οράς
ενδέχεται να µη ν είναι αντιπροσ ωπευτικές των καυσίµω ν π ου πωλού νται στην αγ ορά
και, σε ορισµένες περιπτώσεις , οι εργαστηριακές δοκιµές µπ ορ ού ν να οδηγήσ ου ν σε
αποτελέσµατα τα οπ οία δεν αντικατοπτρίζ ουν τις σχετικές µε τις εκποµπές επιδ όσεις
των κυκλ οφ ορ ούντω ν οχηµάτων . Η πρ οσαρµ ογή ορισµένω ν απ ό τις πρ ο διαγραφές
αυτές των καυσίµων αναφ οράς περιλαµβάνεται µεταξύ των θεµάτων π ου πρέπει να
επανεξεταστούν στο πλαίσιο της ο δηγίας 98/69/ ΕΚ. Συγκεκριµένα , για τα καύσιµα
αναφοράς τα οπ οία χρησιµοπ οιο ύνται στις δ οκιµές ο χηµάτων π ου πληρο ύν τα
πρότυπα τ ου 2005, πρέπει να τρ οπ οπ οιηθού ν οι προ διαγραφές π ου αφ ορ ού ν την
περιεκτι κότητα της βενζίνης και το υ ντήζελ σε θείο , και την περιεκτικότητα της
βενζίνης σε αρωµατικές ε νώσεις και οξυγ όν ο . Χάρη στις α ναθεωρηµένες αυτές
προδιαγραφές καυσίµων θα εξασφαλίζεται ότι τα χρησιµ οπ οιού µενα στη ν έγκριση
τύπου καύσιµα είναι αντιπροσωπευτικά των καυσίµων π ου πωλο ύνται στην αγορά .
To θέµα αυτ ό συ νδέεται άµεσα µε την αναθεώρηση της οδηγίας 98/70/ ΕΚ και ιδίως
µε τ ο κατά π όσ ο θα ενσωµατωθ ο ύν σ΄αυτή νέες διατάξεις για την περιεκτικότητα σε
θείο. Σχετική πρόταση αναµέ νεται να υπ οβληθεί στις αρχές τ ου 2001, συγχρ όνως µε
την τρ οποπ οίηση της ο δηγίας 98/70/ ΕΚ.
5.2.6. Επέκταση της δοκιµής ανθ εκτικότητας
Πέραν των απαριθµούµε νων στ ο άρθρ ο 3 παράγραφο ς 1 της ο δηγίας 98/69/ ΕΚ
µέτρων τα οπ οία θα τεθ ο ύν σε ισχύ την 1 η Ιαν ουαρίο υ 2005, η οδηγία προβλέπει
επίσης σειρά µέτρων τα οπ οία θα µπ ορ ο ύσαν να περιληφθού ν στη ν οµ οθεσία π ου θα
αρχίσει να ισχύει µετά το 2005. Ένα από αυτά αφ ορά την τρ οπ οποίηση τω ν
23απαιτήσεων ανθεκτικότητας , συµπεριλαµβανοµέ νης της επέκτασης της δ οκιµής
ανθεκτικότητας πο υ εφαρµ ό ζεται επί του παρό ντ ος .
Η επέκταση των απαιτήσεων αυτών , τ όσ ο από πλευράς διάρκειας όσ ο και απ ό
πλευράς διανυ όµενης απ όστασης , α ναµένεται ότι θα συ µβάλει σηµαντικά στη
βελτίωση της περιβα λλοντικής προστασίας .
5.3. Βαρέα επαγγελµατικά οχήµατα
Στη συνέχεια των πρ οτάσεω ν Auto-Oil Ι για την ποι ότητα των καυσίµων και τις
εκποµπές τω ν ελαφρών οχηµάτων , καταρτίστηκε πρόταση για τις εκπο µπές τω ν
βαρέων επαγγελµατικών οχηµάτων η οπ οία ο δήγησε στη θέσπιση της οδηγίας
1999/96/ ΕΚ. Η οδηγία αυτή καθ ορίζει οριακές τιµές για τις εκπ οµπές βαρέων
επαγγελµατι κών οχηµάτω ν , οι οποίες θα αρχίσου ν ν α ισχύ ουν τ ο 2000 και το2005,
καθώς και αυστηρότερες οριακές τιµές για τις εκπο µπές ΝΟ x, οι οπ οίες θα
εφαρµό ζ ονται από τ ο 2008.
Όπως και η ο δηγία 98/69/ ΕΚ, η οδηγία 1999/96/ ΕΚ πρ οβλέπει τη θέσπιση σειράς
περαιτέρω µέτρων τα οπ οία θα αρχίσο υν να ισχύ ου ν απ ό τ ο 2005/6. Πρ όκειται
συγκεκριµένα για :
• διατάξεις σχετικ ά µε την α νάπτυξη ενσωµατωµένω ν στο όχηµα συστηµάτω ν
διάγνωσης (OBD) και ε νσωµατωµένω ν σ υστηµάτων µέτρησης (OB Μ) για την
παρακολούθηση των εκπ οµπώ ν αερίων απ ό τα εν χρήση οχήµατα ,
• απαιτήσε ις σχετικά µε την ανθεκτικότητα και µέτρα για τ ον έλεγχο των εν χρήσει
οχηµάτων ,
• κατάλλη λα όρια για ρύπ ους οι οποί οι δε ν απ οτελ ούν αντικείµενο ρύθµισης και
ενδέχεται να απ οκτήσο υν µεγαλύτερη σηµασία ως απ οτέλεσµα της καθιέρωσης
σε ευρεία κλίµακα νέων ε ναλλακτικών καυσίµων .
Η Επιτροπή απ οδίδει στα θέµατα αυτά υψηλή πρ οτεραιότητα απ ό περιβαλλοντικήςαπόψεως και πρ οτίθεται να υπ οβάλει σχετικές προτάσεις κατά το πρώτ ο εξάµην ο
του
2001.
Πέραν των ανωτέρω , η ο δηγία 1999/96/ ΕΚ προβλέπει ότι η Επιτρ οπή οφείλει να
υποβάλει, µέχρι τις 31 ∆εκεµβρίου 2002, έκθεση σχετικά µε τ ο στάδι ο στ ο οπ οίο θα
βρίσκετα ι η τεχνολ ογία π ου απαιτείται για τη συµµόρφ ωση µε τ ο επιβληθέν για το
2008 πρότυπ ο ΝΟ x. Η εν πρ οκειµένω δραστηριοποίηση της Επιτρ οπής στ ο άµεσ ο
µέλλον θα απ οτελέσει θετικό µή νυµα πρ ος τη βιο µηχανία όσ ο ν αφ ορά την ταχεία
εφαρµογή τ ο υ ε ν λ όγω πρ οτύπ ου .
5.4. ∆ίκυκλα κα ι τρ ίκυκ λα οχήµατα
Οι ισχύουσες οριακές τιµές για τις εκπο µπές τω ν µο τ οσικλετών και µ οτ οπ οδηλάτων
καθορίστηκαν στην ο δηγία 97/24/ ΕΚ και έχου ν καταστεί υπ οχρεωτικές για τις νέες
εγκρίσεις τύπου ΕΚ από τις 17 Ι ο υνίο υ1999. Τ ο άρθρ ο 5 της οδηγίας 97/24/ ΕΚ
προβλέπει ότι η Επιτροπή θα υπ οβάλει προτάσεις για το ν καθ ορισµ ό αυστηρ ότερω ν
οριακών τιµών όσ ον αφ ορά τις εκπ οµπές των µ οτ οσικλετών βασιζόµε νη στη
διερεύνηση των δ υνατ οτήτων της τεχν ολ ογίας στ ο θέµα της µείωσης των εκποµπώ ν
καθώς και στην εκτίµηση τ ου κ όστ ους και της ωφέλειας π ου συνεπάγεται η
24εφαρµογή α υστηρότερω ν οριακών τιµών . Η διάταξη αυτή δεν καλύπτει τα
µοτ οπ οδήλατα δε δ οµέν ο υ ότι η οδηγία 97/24/ ΕΚ πρ οβλέπει δεύτερο στάδι ο τ ο οποί ο
θα τεθεί σε εφαρµ ογή τ ο 2002.
Μετά την εκπόνηση τεχνικής µελέτης σκ οπιµ ότητας , η Επιτροπή πρ οέβη επίσης σε
εκτίµηση της σχέσης κ όστο υς απ οτελεσµατικότητας τεσσάρω ν σε ναρίων π ολιτικής
που περιλαµβάνουν διάφ ορ ους συν δυασµ ούς τεχνικών µέτρων ελέγχου των
εκποµπών µ οτ οσικλετών . Με βάση την ανάλυση αυτή , η Επιτροπή εξέδω σε
πρόσφατα την πρ όταση COM(2000) 314 τελικ ό για την τρ οπ οπ οίηση της ο δηγίας
97/24/ ΕΚ.
Η πρόταση καθ ορίζει ενιαία σειρά οριακών τιµών εκπ οµπών ( τ όσ ο για τις δίχρ ονες
όσ ο και για τις τετράχρονες µ οτ οσικλέτες ) για τ ο µο ν ο ξείδιο τ ου άν θρακα (CO),
τους υ δρ ογ ονάνθρακες (HC) και τα οξείδια τ ου α ζώτ ου ( ΝΟx), οι οπ οίες θα πρέπει
να εφαρµ όζ ο νται για την έγκριση τύπο υ τω ν µ οτ οσικλετών απ ό 1 ης Ια ν ουαρίου
2004 για όλα τα νέα οχήµατα . Οι νέες οριακές τιµές αντιπρ οσωπεύ ουν σηµαντική
µείωση σε σχέση µε τις τωρινές τιµές π ου ισχύου ν για τ ου ς HC και τ οCO. Επίσης,
καθορίζ ονται νέες οριακές τιµές για τα τρίκυκλα και τα τετράκυκλα .
Πέραν τ ούτ ου , στην πρ όταση αυτή καθ ορίζ ονται πρ οαιρετικές οριακές τιµές ώστε να
παρέχεται η δυνατότητα στα κράτη µέλη π ου επιθυµ ού ν να εν θαρρύν ου ν τη χρήση
περισσότερο πρ οηγµένης περιβαλλοντικής τεχνολο γίας , να χ ορηγ ού ν φ ορ ολ ογικά
κίνητρα. Η πρ όταση πρ οβλέπει ένα δεύτερ ο στάδιο εισαγωγής οριακών τιµών
εκποµπών για την περαιτέρω µείωση των εκπο µπών τω ν µ οτοσ υκλετών απ ό τ ο
2006. Οι οριακές αυτές τιµές µπ ορ ού ν να καθο ριστού ν λεπτ οµερώς µ όν ο µετά την
αναθεώρηση το υ κύκλ ου δ οκιµών . Εις βάθος επανεξέταση τ ου κύκλ ου δ οκιµών
διεξάγεται επί του παρό ντ ος στ ο επίπεδο της ο µάδας εργασίας της ΟΕΕ - ΗΕ επί
θεµάτων ρύπανσης και ενέργειας (GRPE - υπ ο οµάδα της οµά δας εργασίας WP 29).
Με βάση το χ ρ ο ν οδιάγραµµα τ ου έ ργο υ αυτ ού , θεω ρείται εφικτή η υποβ ολή , πριν
από τα τέλη τ ου 2002, νέας πρ ότασης π ου θα καθιερώσει νέ ο κύκλ ο δ οκιµών καθώς
και επιτακ τικές οριακές τιµές εκπο µπών οι οπ οίες θα εφαρµ όζ ο νται από το 2006.
5.5. Μη οδι κά κινητά µηχανήµατα
Από τεχνικής απόψεως , οι εκπο µπές τω ν µη οδικών κινητών µηχανηµάτων
συνδέ ο νται στενά µε τις εκπο µπές τω ν οχηµάτων . Υπ όκεινται , επί τ ου παρ όντ ος ,
στις διατάξεις της ο δηγίας 97/68/ ΕΚ η οπ οία καλύπτει τους κινητήρες ανάφλεξης µε
συµπίεση , µε παραγ όµενη ισχύ µεταξύ 18kW και560kW. Στην πέµπτη αιτιολογική
σκέψη της ο δηγίας προβλέπεται ότι τ ο πεδί ο εφαρµ ογής της θα πρέπει ενδεχ οµέν ως
να επεκταθεί ώστε να σ υµπεριλάβει τους βεν ζιν οκινητήρες ( επιβαλλόµενης
ανάφλεξης ).
Η Επιτροπή είχε διαβουλεύσεις µε τα κράτη µέλη σχετικά µε τη δυ νατ ότηταεπέκτασης του πεδίο υ εφαρµ ογής της ο δηγίας και προτίθεται να υπ οβάλει πρόταση
πριν από τ ο τέλο ς τ ου έτ ους
.
256. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
6.1. ∆ιδάγµατα που έχουν συναχθεί από το πρόγραµµα Auto-Oil ΙΙ
Κα ι τα δύ ο πρ ογράµµατα Auto-Oil συνέβαλαν στην υιοθέτηση ε υρύτερης ,
ορθ ολ ογικότερης και συστηµατικότερης πρ οσέγγισης κατά τη χάραξη π ολιτικής για
το περιβάλλον . ΤοAuto-Oil ΙΙ υπήρξε ιδιαίτερα καινοτόµ ο από π ολλές απόψεις .
• Χαρακτηριστ ικό το υ πρ ογράµµατ ος ήταν η ε µπλοκή σ΄αυτό ε υρέως φάσµατος
ενδιαφερο µένω ν µερώ ν ( κράτη µέλη , Ευρωπαϊκό Κοιν οβούλι ο , βιοµηχανία και
ΜΚ Ο), ήδη απ ό τ ο αρχικό στά διο της χάραξης π ολιτικής .
• ΤοAuto-Oil II αποτέλεσε µια ολ οκληρωµένη πρ οσέγγιση δε δ οµέν ο υ ότι εξέτασε
ευρύ φάσµα τεχνικών και µη τεχνικών µέτρων δ υναµέν ων να συ µβάλουν στην
επίτευξη σειράς στόχων για την π οιότητα τ ου αέρα . Περιέλαβε µια
ολ οκληρωµένη εκτίµηση των µέτρω ν αυτώ ν πρ οκειµέν ου να πρ οσ διοριστ ούν
δέσµες µέτρων για την επίτευξη των α νωτέρω στ όχω ν µε τ ον πλέο ν
αποτελεσµατικό ως πρ ος τ ο κ όστ ος τρ όπ ο .
• Μέσω του εντατικο ύ διαλ όγο υ π ου διεξήχθη µεταξύ των εν διαφεροµέ νων µερώ ν
και της εµπλοκής ειδικών εµπειρογν ωµ όνω ν , ηδ ο µ ήτ ο υ Auto-Oil ΙΙ εξασφάλισε
την τεκµηρίωση των απ οτελεσµάτων τ ου µε τα βέλτιστα διαθέσιµα επιστηµονικά
στοιχεία. Ιδιαίτερα χρήσιµο αποτέλεσµα το υ πρ ογράµµατ ος ήταν η α νάπτυξη και
αποδ οχή µ ο ντέλων π ου επιτρέπου ν την ολιστική εκτίµηση της
αποτελεσµατικότητας ως προ ς τ ο κόστ ος τ όσ ο τω ν τεχνικών όσ ο και των µη
τεχνικών µέτρων .
Το πρ όγραµµα Auto-Oil I Ι αποτέλεσε επίσης σηµαντική διδακτική εµπειρία για όλα
τα ενεχό µενα µέρη . Ένα απ ό τα σπ ουδαι ότερα διδάγµατα αφ ορά τ ον τρ όπ ο µε τ ο ν
οπ οίο πρέπει να εφαρ µ ό ζ ονται οι βασικές αρχές της απ οτελεσµατικότητας ως πρ ος
το κ όστ ος , της επιστηµο νικής εγκυρ ότητας και της διαφάνειας . Ο απώτερ ος σκ οπ ός
των πρ ογραµµάτων τ ου τύπ ου Auto-Oil ε ίναι να βοηθήσ ουν στη χάραξη π ολιτικής
και στην επεξεργασία νοµ οθεσίας . Πρ οκειµέν ου να επιτύχ ουν τ ο σκ οπ ό αυτ ό , είναι
απαραίτη το να έχο υν επαρκή ευελιξία ώστε να ακολ ου θ ούν τις τεχν ολ ογικές ,
πολιτικές και εµπορικές εξελίξεις . Ο υψηλό ς βαθµό ς διαφάνειας και οι
διαβουλεύσεις µε τ ους ενδιαφερ όµε ν ους φ ορείς π ου χαρακτηρίζο υν την µε θ ολογία
Auto-Oil θα πρέπε ι να αντισταθµίζο νται από τη ν παρ οχή , εκ µέρ ους των
ενδιαφερο µένω ν µερώ ν , βασικών δεδ ο µένω ν όσ ον αφ ορά τη χρησιµοπ οιο ύµενη
τεχνολ ογία και το κ όστ ος π ου συν δέεται µε αυτή . Η εµπλοκή τ ων ε νδιαφερ οµέν ων
µερών πρέπει να έχει αµφίδρ οµ ο χαρακτήρα .
∆ύο ακόµη διδάγµατα τα οπ οία µπ ορ ού ν να χρησιµοπ οιηθ ούν για τη χάραξη τηςµελλοντικής π ολιτικής στον τ οµέα της ποι ότητας το υ αέρα είναι τα ακ όλο υθα
:
• Απ αιτε ίται βελ τίωση των επιστηµονικών γνώσεων γύρω από τις σχέσεις µεταξύ
των στ όχων για τις εκποµπές και τις απαιτήσεις για την ποιότητα τ ο υ αέρα .
• Για τον καθορισµ ό µιας πραγµατικά αποτελεσµατικής ως πρ ος τ ο κ όστ ος δέσµης
µέτρων θα απαιτηθεί η υιοθέτηση ολοκληρωµέ νης πρ οσέγγισης όσ ο ν αφ ορά τις
πηγές των εκπ οµπών , τ ου ς ρύπ ου ς και τα µέτρα . Ένα απ ό τα βασικά
συµπεράσµατα το υ Auto-Oil II είναι ότι η επικέντρωση τω ν πρ οσπαθειών
αποκλειστικά στις οδικές µεταφ ορές και σε συγκεκριµένες πηγές ρύπανσης δε ν
26εξασφαλίζει αποτελεσµατικές ως προς τ ο κ όστ ος λύσεις . Θα πρέπει επίσης να
ληφθεί υπόψη στ ο µέλλο ν η διείσδυση στην αγ ορά των οδικών οχηµάτων ,
εναλλακτικών έναντι των κινητήρων εσωτερικής καύσης επιλογώ ν .
Ενώ τ ο πλεο νέκτηµα της πρ οσέγγισης Auto-Oil έγκε ιται στη συστηµατική ,
ολ οκληρωµένη και διαφανή α ντιµετώπιση των στ όχων π ολιτικής , ο κίνδυ ν ος µιας
τέτοιας πρ οσέγγισης είναι να στερείται ευελιξίας . Εάν οι σχετικές µε την π ολιτική
αποφάσεις πρέπει να βασίζο νται στα βέλτιστα διαθέσιµα επιστηµονικά στοιχεία ,
όπως απαιτείτα ι από τη Συ νθήκη , τ ότε η διαδικασία συγκέντρωσης τω ν στ οιχείων
αυτών πρέπει να τηρεί τα χρ ο νικά περιθώρια που επιβάλλονται από τις
προαναφερ όµε νες εξελίξεις . Οι πρ οσπάθειες για την εξασφάλιση διαφανο ύς και
ανοικτο ύ διαλόγ ου µε τα ε νδιαφερ όµενα µέρη δεν πρέπει εποµέ νως να έχ ου ν ως
αποτέλεσµα την ε µµ ονή στην υιοθέτηση δύσκαµπτων µεθ οδ ολ ογικών πρ οσεγγίσεων
οι οπ οίες δεν σ υµβιβάζονται µε την ε υελιξία και την πολιτική συνάφεια .
6.2. Απαιτούµενα µέτρα στον τοµέα των µ εταφορών
Στον τ οµέα τω ν µεταφ ορώ ν , τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ απέδωσε ορισµέ να χρήσιµα
αποτελέσµατα όσ ον αφ ο ρά τη σχέση κ όστ ου ς - απ οτελεσµατικότητας µιας σειράς
τεχνικών και µη τεχνικών µέτρω ν . Τα σπο υδαιότερα συµπεράσµατα παρατίθενται
κατωτέρω . Ε νώ ορισµένα από αυτά µπ ορ ού ν να οδηγήσ ου ν σε κ οιν οτική δράση ,
άλλα απαι τούν πρωτοβ ουλίες σε εθνικ ό ή τοπικ ό επίπεδ ο . Η Επιτρ οπή καλεί τα
κράτη µέλη να διαδραµατίσ ουν τ ο ρ όλ ο τ ο υς πρ ος την κατεύθυνση αυτή .
• Εντ οπίστηκαν αποτελεσµατικές ως προ ς τ ο κ όστ ος λύσεις για τη µείωση τ ων
εκποµπών των δίκυκλων ή τρίκυκλων οχηµάτων .
• Στο πε δίο της π οιότητας των καυσίµω ν , ένα σ οβαρό ζήτηµα π ου εξακ ολο υθεί να
εκκρεµεί είναι το ε νδεχ όµεν ο περαιτέρω µείωσης της περιεκτικότητας της
βενζίνης και το υ ντήζελ σε θεί ο , σε επίπεδα κάτω των 50ppm. Το θέµα αυτ ό
αποτελεί τώρα αντικείµενο διαβουλεύσ εων . Τα αποτελέσµατα τ ου ανωτέρω
προβληµατισµού θα ληφθ ούν υπ όψη κατά την εξέταση τ ου εν δεχ οµέν ου
προσαρµ ογής άλλων παραµέτρων τω ν καυσίµων .
• Η επιβολή ειδικών απαιτήσεων για καύσιµα που χρησιµοπ οι ούνται απ ό δέσµιο υς
στόλ ους οχηµάτων ε ντ ός τω ν αστικών περι οχών και γύρω απ ό αυτές , θα
µπορ ούσε να συµβάλει στην επίλυση τ οπικών πρ οβληµάτων ρύπανσης .
• Τα ενσω µατωµένα στ ο όχηµα συστήµατα διάγνωσης θα διαδραµατίσου ν
ουσιαστικό ρ όλο στην ανάπτυξη των µελλο ντικών πρ ογραµµάτων επιθεώρησης
και συντήρησης αλλά δεν θα αντικαταστήσου ν τ ους τακτικούς ελέγχου ς
βραχυπρόθεσµα .
• Ορισµένα µη τεχνικά µέτρα τα οποία πρέπει να ληφθ ο ύν κ υρίως σε ε θνικό ή
τοπικό επίπεδο παρέχου ν την ιδιαίτερα ελκυστική δυνατότητα µείωσης των
εκποµπών µε ταυτ όχρ ον ο περιορισµ ό τ ου κ όστ ου ς . Για µεγαλύτερη
αποτελεσµατικότητα πρέπει να συ νδυαστ ού ν µε άλλα µέτρα και να δ οθεί
ιδιαίτερη προσοχή ώστε ν΄αποφευχθο ύν ενδεχ όµε νες ανεπιθύµητες επενέργειες .
• Τα φ ορ ολ ογικά µέτρα συνιστ ού ν µια διπλά επωφελή λύση , τ όσ ο για το
περιβάλ λον όσ ο και για την οικο ν οµία . Στην περίπτωση των αδιαφ ορ οπ οίητων
αυξήσεων των φ όρων για τα καύσιµα , τ ο κύριο πλεο νέκτηµα συ νίσταται στο ότι
27αποτελο ύν αειφ όρ ο και µη εισάγουσα στρεβλώσεις πηγή φόρ ων , αλλά η
αποτελεσµατικότητά το υς για τη µείωση των εκποµπώ ν εξαρτάται από τις
υποθέσεις π ου έγιναν ό σ ον αφ ορά την ελαστικότητα της ζήτησης στ ο ν τ οµέα των
µεταφορώ ν . Αντίθετα, καλά στοχ οθετηµέν οι διαφορ οπ οιηµέν οι φ όρ οι θεωρ ο ύνται
αποτελεσµατικό εργαλείο πο υ µπ ορεί να επηρεάσει τη συµπεριφ ορά τω ν
καταναλωτών , και αναµένεται συ νεπώς να επιταχύνο υν τη βελτίωση των
περιβαλ λοντικών επιδ όσεων στ ον τ οµέα των µεταφ ορώ ν µε ελάχιστο ή µηδενικ ό
κόστ ος για την κ οινωνία .
6.3. Το µέλλον της πολιτ ικής για την ποιότητα του αέρα
Οι σχετικές µε τις εκποµπές και την π οι ότητα το υ αέρα πρ οβ ολές π ου πρ οέκυψαν
από τ ο πρ όγραµµα Auto-Oil ΙΙ υποδηλώ ν ουν ότι , µεταξύ των µελετηθέντων ρύπων ,
αυτοί π ου εξακολ ουθ ού ν να συνιστ ού ν πρ όκληση είναι :
• τα σωµατίδια
• το ΝΟ 2, µε κατά τ όπ ους υπερβάσεις
• τ ο όζο ν( συµ µ όρφωση µε τα α νώτατα όρια εκποµπών π ου ισχύου ν για τα ΝΟ x
και τιςVOC).
Πέραν τ ούτ ου , θα πρέπει να δ οθεί πρ οσ οχή σε τρέχ οντα ή νε οεµφα νιζό µενα
προβλήµατα που οφείλο νται σε ρύπ ους οι οπ οίοι δεν αποτελ ού ν αντικείµεν ο
ρύθµισης, όπως οι π ολυκυκλικοί αρωµατικοί υ δρ ογ ονάνθρακες ( ΡΑΗ), και να
παρακολουθ ο ύνται οι τάσεις όσ ον αφ ορά τις εκπ οµπές , ώστε να εξασφαλισθεί η
υλοπ οίηση των σχετικών µε τ ο CO, τ ο βενζ όλιο και το ΝΟ 2 θετικών πρ ο οπτικών .
Από την πραγµατοπ οιηθείσα ανάλυση πρ οέκυψαν χρήσιµα απ οτελέσµατα όσ οναφορά τα µέτρα π ου πρέπει να ληφθ ούν στ ον τ οµέα τω ν µεταφ ορώ ν
, συνάγεται
όµως σαφώς επίσης ότι πρ οκειµένο υ να επιτευχθεί περαιτέρω βελτίωση της
ποιότητας το υ αέρα , πρέπει να δ οθεί ιδιαίτερη προσ οχή και σε άλλες πηγές
εκποµπών . Λαµβάν οντας υπόψη τα ανωτέρω , η Επιτροπή πρ οτίθεται να
δρ οµ ολογήσει στις αρχές τ ου 2001 νέ ο ολ οκληρωµέν ο πρ όγραµµα µε τίτλ ο
" Καθαρός Αέρας για την Ε υρώπη " το οπ οίο θα οδηγήσει σε µια διεξ οδική
στρατηγική γι α την ποι ότητα τ ου αέρα π ου θα καλύψει όλες τις σχετικές πηγές
εκποµπών , τ ο αργ ότερ ο µέχρι τ ο 2004.
Τέλος, οι α ναµεν όµε νες µειώσεις ρυπ ογ όνων εκπ οµπών απ ό τις οδικές µεταφ ορέ ς
δεν θα συν ο δεύ ο νται από α νάλογες µειώσεις των εκπο µπών CO2. Αν και η κ οιν οτική
στρατηγική γι α τις εκποµπές CO2 από τις οδικές µεταφ ορές δεν αποτελεί αντικείµεν ο
της παρούσας ανακ οίνωσης , είναι σαφές ότι πρ όκειται για θέµα ουσιαστικής
σηµασίας το οπ οί ο θα πρέπει να αντιµετωπιστεί στο πλαίσιο των απορρε ου σών από
το Κυ ότο υπ οχρεώσεώ ν µας και το υ Ευρωπαϊκού Πρ ογράµµατο ς για την Αλλαγή
του Κλίµατος (ECCP - ΕΠΑ Κ). Τ ο πρόγραµ µα Καθαρός Αέρας για την Ευρώπη θα
εστιαστεί περισσότερο στις ρυπαίνο υσες εκπ οµπές παρά στα αέρια θερµ οκηπίου
αλλά θα διατηρηθεί στενή σύνδε ση µε το ΕΠΑΚ ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης
συντ ονισµ ός των υιοθετ ού µενω ν πρ οσεγγίσεων .
28Παράρτηµα : Κατά λογος ακρωνυµίων
CO = µο ν οξείδιο τ ο υ άνθρακα
CO2 = διοξείδιο τ ου ά νθρακα
ΓΕΠ = γενικευµένη εµπειρική προσέγγιση
ΕΑ ΑΠ = εκτίµηση του α ντίκτυπου στις αστικές περιοχές
ECCP Ευρωπαϊκό Πρ όγραµµα για την Αλλαγή του Κλίµατος
( ΕΠΑΚ)
Ε& Σ = επιθεώρηση και συντήρηση
GRPE οµάδα επί θεµάτων ρύπανσης και ε νέργειας
HC = υδρ ογ ονάνθρακες
IIASA = ∆ιεθνές Ινστιτ ούτ ο Εφαρµ οσµέ νης Ανάλυσης Συστηµάτων
(InternationalInstituteforAppliedSystems Analysis)
Μ1= διεθνής κατηγορία οχηµάτων χρησιµοπ οι ούµεν ων για τη
µεταφορά επιβατών τα οπ οία δε ν διαθέτου ν περισσ ότερα
από οκτώ καθίσµατα πέραν τ ο υ καθίσµατος τ ου οδηγ ού
MKO = µη κυβερνητικός ο ργανισµό ς
MVEG = αρµό δια για τις εκποµπές των µηχαν οκίνητων οχηµάτων
οµάδα της Επιτροπής (Motor Vehicle Emissions Group)
N1 = διεθνής κατηγορία οχηµάτων χρησιµοπ οι ούµεν ων για τη
µεταφορά ε µπορε υµάτων και των οπ οίων το µέγιστ ο
βάρος δεν υπερβαίνει τους 3,75 τό νο υς
NO2 = διοξείδιο τ ου α ζώτ ου
OBD = ενσωµατωµέν ο στ ο όχηµα σ ύστηµα διάγνωσης (on-board
diagnostics)
OBM = ενσωµατωµέν ο σύστηµα µέτρησης (on-board measurment)
ΟΕΕ- ΗΕ= Οικον οµική Επιτροπή για την Ε υρώπη των Ηνωµέν ων
Εθνών
PAH = πολυαρωµατικός υδρ ογ ο νάνθρακας
PM = σωµατίδια (particulatematter)
PM10 = σωµατίδια διαµέτρου µικρότερης των 10 µm
SO2 = διοξείδιο τ ου θεί ου
TNO = Nederlandse Organisatie voor Toegepast-
Natuurwetenschappelijk Onderzoek
VOC = πτητική οργανική ένωση (volatile organic compound)