Αριθ. C 23/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1.89 
μέλη και χώρες-COST για την εφαρμογή των προτάσεων 
COST. 
8.3. Εντούτοις, η ΟΚΕ θα επιθυμούσε μια σαφή ανάλυση 
από μέρους της Επιτροπής ως προς το μέλλον των προγραμμά­
των COST 90, 90α, 91 και 91α σε σχέση με το πρόγραμμα 
FLAIR. 
9. Χρήση και διάδοση των αποτελεσμάτων 
9.1. Το άρθρο 130Κ της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης απαι­
τεί όπως το Συμβούλιο προσδιορίζει τις λεπτομερείς ρυθ­
μίσεις για τη διάδοση των γνώσεων που αποκτώνται από 
ειδικά προγράμματα. 
Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1988. 
1. Ανάπτυξη, προσαρμογή και διεθνής συνεργασία 
1.1. Στα πλαίσια μιας ιδιαίτερα δυναμικής και ευνοϊκής 
συγκυρίας για μια συνεχή επέκταση της οικονομίας των βιο­
μηχανικών χωρών (3,9%), των αναπτυσσόμενων χωρών 
(3,5%-4%) κατά τρόπο ποικιλόμορφο και του όγκου του 
(') ΕΕ αριθ. L 63 της 5. 5. 1974, σ. 16. 
(2) ΕΕ αριθ. L 330 της 24. 12. 1975, σ. 52. Η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να λάβει υπόψη αυτή την 
απαίτηση στην υπό εξέταση πρόταση. 
10. Κοινοποίηση στην ΟΚΕ της έκθεσης προόδου και της 
έκθεσης αξιολόγησης που αναφέρονται στο άρθρο 4 της 
πρότασης προγράμματος 
10.1. Εφιστάται η προσοχή του Συμβουλίου στο γεγονός 
ότι η Επιτροπή παρέλειψε να περιλάβει την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή στους αποδέκτες της ανακοίνωσης των 
αποτελεσμάτων της απαιτούμενης επανεξέτασης και αξιολό­
γησης. 
10.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι, εφόσον ζητείται η γνωμοδότηση 
της για την πρόταση, είναι λογικό να ενημερώνεται και για 
την πορεία των εργασιών. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
διεθνούς εμπορίου (7,6%), η ευρωπαϊκή οικονομία σημείωσε 
συνολικά αποτελέσματα που υπερέβησαν τις προβλέψεις που 
είχαν αναδιαμορφωθεί στην αρχή του έτους. 
Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά την εντόπιση 
των κύριων παραγόντων που συνέβαλαν στον καθορισμό 
αυτής την έντονης αύξησης. Εκφράζει ωστόσο επιφυλάξεις 
σχετικά με τις προβλέψεις που εδώ και χρόνια αποδεικνύονται 
ανακριβείς και τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στους 
πληθωριστικούς κινδύνους που υπάρχουν για τη διεθνή οικο­
νομία. Γνωμοδότηση για την ετήσια οικονομική έκθεση 1988-89 της Επιτροπής 
(89/C 23/11) 
Στις 28 Οκτωβρίου 1988 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, με βάση το άρθρο 4 της απόφασης αριθ. 120/74/ΕΟΚ, του Φεβρουαρίου 1974 σχετικά με 
την πραγματοποίηση υψηλού βαθμού σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών (') η 
οποία τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 787/75/ΕΟΚ(2), να γνωμοδοτήσει για την ετήσια οικονο­
μική έκθεση 1988/89 της Επιτροπής. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 15 Νοεμβρίου 1988 με 
βάση την εισήγηση του κ. Drago 
Στη 260ή σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1988) η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε με 112 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
30. 1. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/27 
1.2. Κατά το 1988 τόσο τα βασικά προβλήματα της διε­
θνούς οικονομίας που τονίζονται στη γνωμοδότηση πρω­
τοβουλίας της ΟΚΕί1), όσο και οι προτεραιότητες που αποδί­
δει τώρα η Επιτροπή στην απασχόληση στην ΕΚ, μερικά 
μόνο επηρεάζονται από τις ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες παρά 
τον καθοριστικό ρόλο όλων των συντελεστών της ζήτησης, 
και ιδιαιτέρως των επενδύσεων. 
1.3. Η ΟΚΕ λοιπόν εκτιμά ότι γενικά ευδοκίμησαν μόνο 
οι πρωτοβουλίες εμπορικής εξισορρόπησης και βαθμιαίας 
προσαρμογής μεταξύ των γεω-οικονομικών περιοχών. Τονίζει 
εξάλλου ότι επιδεινώνονται στο εσωτερικό της Κοινότητας 
οι ανισορροπίες και καθιστούν πιο σύνθετο το πρόβλημα της 
προσαρμογής και ότι, σε διεθνές πλαίσιο, οι παρεμβάσεις 
κυρίως των κεντρικών τραπεζών αποκατέστησαν τη σταθερό­
τητα στις χρηματαγορές και διευθέτησαν το θέμα των συναλ­
λαγματικών ισοτιμιών όταν πραγματοποιήθηκε ένας σοβαρός 
συντονισμός στην πολιτική επιτοκίων. 
Επικρέμονται εξάλλου ακόμη, οι κίνδυνοι που απορρέουν 
από τις μεγάλες μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
και των επιτοκίων και, αν αποτύχει ο έλεγχος της συγκυρίας 
ελλείψει συντονισμού και διεθνούς συνεργασίας, θα επικρα­
τήσει και πάλι αστάθεια στις χρηματαγορές. 
1.4. Η ΟΚΕ θεωρεί, τη στιγμή αυτή, ότι τα μέτρα για ένα 
αυστηρό έλεγχο των συναλλαγματικών ισοτιμιών δεν πρέπει 
και δεν μπορεί να αποτελούν μοναδική εγγύηση για μια συνο­
λική μείωση των ανισορροπιών των ισοζυγίων πληρωμών των 
ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της 
Γερμανίας. Όσον αφορά ειδικότερα τις ΗΠΑ, οι κοινοτικοί 
εταίροι αναμένουν από την επόμενη αμερικανική κυβέρνηση 
και το Κογκρέσο αποφασιστικότερες δράσεις για τη διόρ­
θωση των ελλειμμάτων και πολιτικές που θα δίνουν έμφαση 
στις επενδύσεις. Εξάλλου αποδεικνύεται υπέρμετρη η σημα­
σία που αποδίδεται, με στόχο την άσκηση μακροπρόθεσμης 
πολιτικής συντονισμού, στα στοιχεία που παρέχονται 
τακτικά από διάφορους διεθνείς οργανισμούς και κέντρα προ­
βολής. 
1.5. Η ΟΚΕ εξάλλου προτείνει να ενεργήσουν τα κοινο­
τικά όργανα με τέτοιο τρόπο ώστε το συμβιβαστό των εσωτε­
ρικών και εξωτερικών στόχων των κυριότερων οικονομικών 
δυνάμεων να ανταποκρίνεται στην αρχή της συνεργασίας και 
του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών που περιέχεται 
στις συμφωνίες της Plaza και του Louvre. 
Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αντιταχθεί σταθερά και ενδε­
χόμενα να αντιδράσει σε οποιουσδήποτε εμπορικούς νόμους 
όπως ο Trade Bill των ΗΠΑ, που θεσπίστηκαν για να εξυπη­
ρετήσουν επιθετικές και νεοπροστατευτικές πολιτικές για τη 
βιομηχανία και το εμπόριο. 
(') Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την οικονομική κατάσταση στην 
Κοινότητα, πρώτο εξάμηνο 1988 (ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988, 
σ. 33). 1.6. Το πολυμερές σύστημα διαβούλευσης και διαπραγμα­
τεύσεων που εκπροσωπεί η Γενική Συμφωνία δασμών και 
εμπορίου (ΓΣΔΕ) θα πρέπει να ενισχυθεί κατά τις τρέχουσες 
διαπραγματεύσεις ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος επιστροφής 
στις διμερείς συμφωνίες που θα ζημίωναν τις αναπτυσσόμενες 
χώρες και θα καθιστούσαν πιο δύσκολη την επιτυχία του 
Γύρου της Ουρουγουάης. 
1.7. Στα πλαίσια της διεθνούς συνεργασίας, η ΟΚΕ 
υπογραμμίζει ότι έχουν προτεραιότητα οι δράσεις που 
αποβλέπουν στην: 
— επίτευξη πολυμερών συμφωνιών για να διευκολυνθούν οι 
διορθώσεις των ανισόρροπων. Οι νομισματικές πολιτικές, 
οι χρηματοπιστωτικές καινοτομίες και οι εμπορικές πολι­
τικές έχουν ανάγκη από αξιόπιστα πλαίσια αναφοράς, 
— χάραξη μιας διαφοροποιημένης πολιτικής έναντι των 
χρεωστριών χωρών, ανακλιμάκωση του χρέους και δια­
πραγματεύσεις για τα βάρη που οφείλονται στην εξυπη­
ρέτηση του χρέους, 
— διευκόλυνση της επιστροφής στο σύστημα χρηματοδότη­
σης των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών και των σπουδαιό­
τερων χρεωστριών, αφού ευνοηθεί η μείωση της ονομαστι­
κής αξίας μέρους του πολυμερούς, διμερούς και εμπορικού 
χρέους. 
1.8. Από τα στατιστικά και άλλα δεδομένα που παρουσιά­
σθηκαν στις πρόσφατες συνελεύσεις του Διεθνούς Νομισμα­
τικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Διεθνούς Τράπεζας φαίνεται ότι 
η αυξανόμενη ανάγκη χρηματοδοτήσεων δεν ικανοποιήθηκε, 
ούτε μερικά, από την αύξηση της τιμής των μη πετρελαϊκών 
πρώτων υλών (+ 27% ετησίως). 
Τέλος η ΟΚΕ διαπιστώνει με ανησυχία τις καθυστερήσεις 
όσον αφορά τις αποφάσεις που είναι κατάλληλες να ευνοή­
σουν την ελάφρυνση του χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών, 
τις πιθανές επιπτώσεις στο διεθνές τραπεζικό σύστημα, τους 
όλο και πιο έκδηλους κινδύνους της πολιτικής και κοινω­
νικής σταθερότητας ορισμένων χωρών και την αύξηση της 
φτώχειας σε διεθνές επίπεδο. 
Η ΟΚΕ πιστεύει εξάλλου ότι θα πρέπει να αναληφθούν έναντι 
των νέων βιομηχανικών χωρών πρωτοβουλίες που θα στο­
χεύουν στην εκ μέρους τους ανάληψη ευθυνών ανάλογων με 
τις δυνατότητες τους και το μερίδιο που κατέχουν στο διεθνές 
εμπόριο. 
1.9. Με βάση τα ανωτέρω αποτελέσματα η ΟΚΕ καλεί 
τα κοινοτικά όργανα να αναπτύξουν δυναμικότερο πολιτικό 
ρόλο για να μετατραπούν τα θετικά μακροοικονομικά αποτε­
λέσματα σε συμβολή για μια πιο ισόρροπη ενδοκοινοτική 
ανάπτυξη που να ανταποκρίνεται περισσότερο στις προσδο­
κίες των αναπτυσσόμενων χωρών. 
2. Ευρωπαϊκή οικονομία: αποτελέσματα 1988 και προβλέψεις 
της Επιτροπής για το 1989 
α) Μακροοικονομικά αποτελέσματα 
2.1. Η μέση αύξηση του κοινοτικού ακαθάριστου εγχώριου 
προϊόντος (ΑΕΠ) θα υπερβεί το 3,5%. Στις ΗΠΑ και την 
Ιαπωνία θα σημειωθούν αντίστοιχα δείκτες 3,9% και 5,6%. 
Αριθ. C 23/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1.89 
Κατά το προσεχές έτος θα επιβραδυνθεί η ανάπτυξη των 
Δώδεκα σε 2,8 % (ΗΠΑ 2,3 % — Ιαπωνία 3,8 %). 
2.2. Το αποτέλεσμα αυτό, που οπωσδήποτε είναι το καλύ­
τερο της τελευταίας δεκαετίας, συνοδεύεται από ποσοστό 
ανεργίας 11,3% του ενεργού πληθυσμού. Ελαφρά βελτίωση 
θα πρέπει να καταγραφεί το προσεχές έτος (10,9 %). 
Ως εκ τούτου η Επιτροπή θεωρεί την ανεργία σαν το σοβαρό­
τερο πρόβλημα. 
2.3. Παρά το γεγονός ότι ορισμένες φορές παρατηρήθηκε 
υπερθέρμανση της ζήτησης και τελευταίως σημειώθηκε 
επιτάχυνση της αύξησης, ο μέσος ρυθμός πληθωρισμού 
μετρούμενος από τον αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλω­
σης θα συγκρατηθεί στο 3,5% (3,7% το 1989). 
2.4. Το υπόλοιπο τρεχουσών συναλλαγών με το εξωτερικό 
(σαν ποσοστό επί του ΑΕΠ) θα είναι ακόμη σε πτώση και 
πιθανώς θα φθάσει το 0,5 %. 
β) Δείκτες της ζήτησης 
2.5. Η εσωτερική ζήτηση αποτέλεσε την κινητήρια δύναμη 
της οικονομικής ανάπτυξης. Με ρυθμό ανάπτυξης 4,1/4% 
(3,1/4% το 1989), ενώ η ιδιωτική κατανάλωση θα έπρεπε να 
σημειώσει αύξηση κατά 3,5 % (3 % το 1989) λόγω της μεγάλης 
αύξησης σε ορισμένες χώρες, οι επενδύσεις παρουσιάζονται 
γενικά και απροσδόκητα δυναμικές με αποτέλεσμα αύξηση 
ίση προς 7% (5,3% το 1989) για τις ακαθάριστες επενδύσεις 
παγίου κεφαλαίου. 
2.6. Όσον αφορά το εξωκοινοτικό εξαγωγικό εμπόριο των 
Δώδεκα η ετήσια μεταβολή του όγκου του θα είναι ίση με 
+ 6% έναντι +5% για το 1989· παρά ταύτα το εξωτερικό 
εμπόριο συνεχίζει να συμβάλλει αρνητικά στην ανάπτυξη του 
κοινοτικού ΑΕΠ: -1 % το 1988 για τις καθαρές εξαγωγές 
(-0,5 το 1989). 
γ) Δείκτες των όρων προσφοράς 
2.7. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η απασχόληση αυξάνε­
ται με σταθερό και υψηλό ρυθμό που πλησιάζει το 1 % 
ετησίως. Η δημιουργία θέσεων απασχόλησης οδηγεί μόνον 
εν μέρει σε μείωση της ανεργίας. Παραμένει η μακροχρόνια 
ανεργία (άνω των 50 % του συνόλου), ενώ η ανεργία των νέων 
είναι ακόμη πολύ υψηλή (άνω των 20 %). 
2.8. Ο δείκτης της σχετικής εξέλιξης του πραγματικού 
κόστους εργασίας ανά μονάδα μειώθηκε κατά 6 περίπου μονά­
δες από το 1981 (η εξέλιξη ήταν ιδιαίτερα αισθητή στις 
πτωχότερες χώρες, με εξαίρεση την Ελλάδα) και θα πρέπει 
να μειωθεί περαιτέρω. Μεταγενέστερες αυξήσεις της παραγω­
γικότητας μπορούν να ευνοήσουν την απασχόληση στις επεν­
δύσεις χάρη σε μια νέα αύξηση της αναλογίας κεφαλαίου/ 
εργασίας (μια μέση ετήσια αύξηση κατά 2,3% του σχη­
ματισμού κεφαλαίου αντιστοιχεί σε ποσοστό δημιουργίας απασχόλησης ίσο με 0,7%). Μια ελαστικότερη προσέγγιση 
κατά την κατανομή των ωρών εργασίας μαζί με μια μείωση 
του κόστους θα μπορούσαν εν μέρει να αποζημιώσουν τους 
εργαζόμενους με την πρόσθετη περικοπή του ατομικού χρό­
νου εργασίας. 
2.9. Η μείωση του ανά μονάδα κόστους εργασίας αύξησε 
την αποδοτικότητα του κεφαλαίου, επειδή ευνόησε την 
αύξηση των κερδών μέσα στην προστιθέμενη αξία. Μολονότι 
η αποδοτικότητα του κεφαλαίου δεν σημείωνε αύξηση ισοδύ­
ναμη προς την καθαρή αποδοτικότητα, παραμένει υψηλή η 
επενδυτική ροπή. Οι επενδύσεις ορθολογικής οργάνωσης 
είναι πιο συγκρατημένες, σε ένα πλαίσιο καλύτερης αντα­
γωνιστικότητας. 
δ) Δείκτες οικονομικής πολιτικής 
2.10. Οι διαφορές εισοδήματος μεταξύ χωρών μελών και 
περιοχών, εκτός από τη διαφορά μεταξύ του ΑΕΠ των διάφο­
ρων περιοχών της ίδιας χώρας, είναι ακόμη έντονες. Το 
μέσο ΑΕΠ ανά κάτοικο των τεσσάρων πτωχότερων χωρών 
αποτελεί μόνο το 65 % εκείνου των τεσσάρων πλουσιότερων 
χωρών (έναντι του 60% το 1987). 
2.11. Οι νομισματικές πολιτικές επηρεάσθηκαν στην ΕΚ 
από τις διεθνείς νομισματικές εξελίξεις. Η υπερτίμηση του 
δολαρίου είχε σαν αποτέλεσμα να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή 
στους εσωτερικούς στόχους, λόγω φόβων που οφείλονταν 
στην αύξηση του κόστους των πρώτων υλών, στη σταθερή 
ζήτηση και στην μεγαλύτερη αύξηση του νομισματικού 
όγκου ( + 9,9%). Η αύξηση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων 
αποτέλεσε το κοινό μέτρο παρέμβασης, πιο αποφασιστικά 
στην ΟΔΓ, στην Μ. Βρετανία και στην Ιταλία για διάφορους 
λόγους. Σε περίπτωση έντονης αστάθειας του δολαρίου είχε 
σαν συνέπεια να εντείνει την σύγκρουση μεταξύ εσωτερικών 
στόχων της νομισματικής πολιτικής και της συναλλαγματι­
κής πειθαρχίας μέσα στο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα 
(ΕΝΣ). 
2.12. Στο θέμα της ποιοτικής και ποσοτικής εξυγίανσης 
του δημοσιονομικού τομέα η εξέλιξη δεν είναι θετική στο 
σύνολο της. Το δημόσιο χρέος παραμένει ανησυχητικό (60 % 
του ΑΕΠ και 61 % περίπου για το 1989), το έλλειμμα των 
δημόσιων διοικήσεων θα είναι ίσο με -4,5% του ΑΕΠ ενώ 
η πολιτική προϋπολογισμού δεν ενίσχυσε τους εσωτερικούς 
αναπτυξιακούς παράγοντες της Κοινότητας. 
3. Οι οικονομικές πολιτικές και οι προσανατολισμοί της 
Επιτροπής στις αναλύσεις και στις προτάσεις της ΟΚΕ 
α) Οι οικονομικές πολιτικές και ο συντονισμός τους 
3.1. Η ΟΚΕ εντοπίζει στην παγίωση και στήριξη της σημε­
ρινής συγκυρίας, την γραμμή οικονομικής πολιτικής που 
πρέπει να ακολουθηθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Συμφωνεί με 
μερικές από τις κατευθύνσεις που διατυπώνει η Επιτροπή 
30. 1.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/29 
που συμπίπτουν με τις αναλύσεις και τις προτάσεις που ήδη 
διατύπωσε η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας. 
Η ΟΚΕ, πάντως, σημειώνει ότι η με τρόπο επίμονο ύπαρξη 
ενός υψηλού επιπέδου ανεργίας στις περιοχές αυτές αποτελεί 
εξέλιξη που δεν μπορεί να γίνει δεκτή. 
3.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι υπάρχει μεγα­
λύτερη ανάγκη συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, 
τόσο για τη διαφύλαξη των κεκτημένων όσον αφορά τη 
σύγκλιση στις αξίες-στόχους, όσο και κυρίως για την 
επιδίωξη μιας πιο ενισχυμένης ανάπτυξης και την επίτευξη 
συντονισμού στις άλλες πολιτικές. 
Η διαδικασία προσέγγισης προς την ολοκλήρωση της εσωτε­
ρικής αγοράς, σε ένα ευνοϊκό συγκυριακό κύκλο, πρέπει να 
εξακολουθήσει να στηρίζεται σε μακροοικονομική σταθερό­
τητα και οικονομική αποτελεσματικότητα, που και οι δύο 
μπορούν να επιτευχθούν με μεγαλύτερο συντονισμό και 
θεσμική οργάνωση που θα διευκολύνει τόσο την υλοποίηση 
μιας ευρύτερης και ομοιογενούς αγοράς, όσο και τη διαχεί­
ριση της. 
3.3. Το εγχώριο δυναμικό οικονομικής ανάπτυξης της ΕΚ 
δεν θα πρέπει να ζημιώνεται από προτεραιότητες που παραχω­
ρούνται στις εθνικές οικονομικές πολιτικές, ικανές να πυρο­
δοτήσουν μια σωρευτική διαδικασία επιβράδυνσης και να 
ενισχύσουν τον μη ορθό καθορισμό των πραγματικών συναλ­
λαγματικών ισοτιμιών σε σχέση με τις συναλλαγματικές τιμές 
ισορροπίας. Σχετικά αποφασιστική θα είναι η στάση και η 
συμβολή των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών 
της ΟΔΓ. 
3.4. Επιδιώκεται συνεπώς μια δράση συντονισμού των 
αναπτυξιακών στόχων του ΑΕΠ, που θα προχωρεί πέρα από 
τον έλεγχο της ζήτησης και την διαχείριση των νομισματικών 
πολιτικών και θα φθάνει ακόμη και να επηρεάζει τις κύριες 
πολιτικές της προσφοράς (βιομηχανική πολιτική, πολιτική 
ανταγωνισμού, καθεστώς ενισχύσεων, φορολογική εναρμό­
νιση). 
3.5. Μέσα σε ένα πλαίσιο σταθεροποίησης της μελλοντι­
κής ανάπτυξης της Ευρώπης πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προ­
σοχή στην ανταγωνιστικότητα και τις ικανότητες της 
προσφοράς, που θα καθορισθούν μέσω των πολιτικών διαρ­
θρωτικής προσαρμογής. Σχετικά χρήσιμη συμβολή μπορεί 
να επιτευχθεί με την προσέγγιση της Επιτροπής για τον 
καθορισμό μεσοπρόθεσμων οικονομικών στόχων. 
β) Δ ιαρθρωτι κές πολ ι τι κές 
3.6. Η ΟΚΕ αποδίδει αποφασιστική σημασία στην 
επίδραση των κοινοτικών και εθνικών διαρθρωτικών πολιτι­
κών για την ενίσχυση και τη διατήρηση ενός υψηλού βαθμού 
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Σχετικά πρέπει να 
επιταχυνθεί η εφαρμογή τους, για να ενισχυθεί ο δυναμισμός 
της οικονομίας και να μετριασθεί η ενδοκοινοτική ανισορρο­
πία, που, επιτρέποντας στις ισχυρότερες οικονομικά χώρες να απομυζούν τον δυναμισμό των γειτονικών χωρών, μειώνει 
τα περιθώρια μεταγενέστερης εσωτερικής ανάπτυξης. 
3.7. Η ΟΚΕ αν και αναγνωρίζει ως έγκυρο το πρότυπο 
«συνεργασίας» που περιγράφει η Επιτροπή στην αλληλεπί­
δραση μεταξύ διαρθρωτικών ταμείων, χρηματοδοτικών μέσων 
παρέμβασης και νέου κανονισμού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας 
Επενδύσεων. Επιβεβαιώνει ότι είναι ανάγκη να εξασφαλισθεί 
η συμμετοχή και η ενίσχυση των κοινωνικών και οικονομι­
κών δυνάμεων στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών 
και διάφορων φάσεων('). 
Λαμβάνοντας υπόψη επίσης ότι ο διπλασιασμός των διαρθρω­
τικών ταμείων αποτελεί μόνο το 0,3 % του συνολικού ΑΕΠ 
της Κοινότητας, το τμήμα θεωρεί ότι έχει προτεραιότητα η 
διοχέτευση των πόρων προς τις περιοχές με καθυστερημένη 
ανάπτυξη. Η ΟΚΕ ταυτόχρονα θεωρεί αναγκαίο όπως η χρη­
σιμοποίηση αυτών των ταμείων στραφεί προς τις περισσότερο 
μειονεκτικές περιοχές και προς τις περιοχές που βρίσκονται 
σε βιομηχανικό μαρασμό, με τρόπο ώστε να ενισχυθεί η 
δημιουργία πρόσθετης απασχόλησης στις περιοχές αυτές. 
3.8. Ένα σύστημα, συγκείμενο από εθνικές ενισχύσεις για 
την ανάπτυξη, όπου είναι μεγαλύτερες οι καθυστερήσεις, θα 
μπορούσε να καταστήσει τη χρησιμοποίηση των διαρθρω­
τικών ταμείων πιο αποτελεσματική από μακροοικονομική 
άποψη και ικανή να προσελκύσει κεφάλαια, σε μικροοικο­
νομικό επίπεδο. Όταν επιτευχθεί πράγματι να στραφούν προς 
τις τοπικές παραγωγικές επενδύσεις η αποταμίευση ή η ροή 
κεφαλαίων των χωρών μελών που έχουν μεγάλα πλεονάσματα 
στο εμπορικό τους ισοζύγιο, η επίδραση της προσαρμογής 
του κόστους της εργασίας θα ευνοήσει τη διόρθωση των 
καθυστερήσεων και θα ωφελήσει την κοινωνική και οικονο­
μική συνοχή της Κοινότητας. Οι ροές αυτές κεφαλαίων θα 
μπορούσαν να απολαύουν εκπτώσεων επιτοκίων και/ή εγγυή­
σεων, που σχετίζονται με την χρησιμοποίηση των διαρθρω­
τικών ταμείων. 
3.9. Η παρεμβατική εξάλλου δράση της Κοινότητας θα 
πρέπει να πραγματοποιηθεί ταχύτερα και επιλεκτικότερα στο 
θέμα της πολιτικής των έργων υποδομής, προωθώντας τις 
προϋποθέσεις για μεγαλύτερο δυναμισμό των περιοχών με 
καθυστερημένη ανάπτυξη. 
3.10. Επίσης η πολιτική τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυ­
ξης οφείλει, κατά την κρίση της ΟΚΕ, να προσλαμβάνει 
συνεχώς περισσότερο συνοχή και διάσταση για δράση διαρ­
θρωτικού χαρακτήρα, σε σχέση με τους διάφορους κύκλους 
σχολικής εκπαίδευσης και με τις μεθοδολογίες εκσυγχρο­
νισμού των συστημάτων διδασκαλίας. 
3.11. Τέλος, η ΟΚΕ, αν και δεν αναφέρεται σε υποδείξεις 
που διατύπωσε επανειλημμένα σε άλλες γνωμοδοτήσεις, 
υπογραμμίζει τις δυνατότητες που ενυπάρχουν στην ανάπτυξη 
της πολιτικής περιβάλλοντος και στον αναπροσανατολισμό 
της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), προς την κατεύθυνση 
ενός δραστήριου αγροτικού χώρου, ικανού για μεγαλύτερη 
οικονομική και κοινωνική συνοχή. 
(') Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τον συντονισμό των διαρθρωτικών 
τομέων της 27ης Οκτωβρίου 1988 (ΕΕ αριθ. C 337 της 31. 12. 1988, 
σ. 39). 
Αριθ. C 23/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1. 89 
Από οικονομικής πλευράς είναι απαραίτητη η δημιουργία 
κινήτρων για την ανάπτυξη τεχνικών που δεν θα παρα­
βλάπτουν τον πλούτο (του περιβάλλοντος) και θα συμβι­
βάζονται με τον προσανατολισμό της τεχνολογικής καινο­
τομίας και με τη διάρθρωση των αγαθών και υπηρεσιών που 
ζητούνται από το σύνολο. 
Το άδηλο κόστος που είναι δύσκολο να εκτιμηθούν και δη­
μιουργούνται σε διάφορους τομείς ενδέχεται ακόμη να έχουν 
μακροπρόθεσμες επιπτώσεις — εφόσον δεν πραγματοποιη­
θούν επαρκείς παρεμβάσεις — στη δυναμική της οικονομικής 
ανάπτυξης, τόσο ποσοτικώς όσον και ποιοτικώς. 
γ) Οι πολιτικές των αγορών 
3.12. Στο πλαίσιο των δράσεων διαρθρωτικού χαρακτήρα 
με μακροοικονομικές επιπτώσεις, η υλοποίηση μιας δια­
φανούς πολιτικής ανταγωνισμού, αποτελεσματικής από διοι­
κητική άποψη, και εξισορροπημένης από οικονομική και 
φορολογική πλευρά, θα κατορθώσει να εξασφαλίσει έναν 
οικονομικό χώρο, με λιγότερους κινδύνους για τις επιχειρή­
σεις, για την απασχόληση και για την ανάπτυξη των υπηρε­
σιών. 
3.13. Η μελέτη «Το κόστος της μη-Ευρώπης» φανέρωσε 
νέους χώρους δυνητικά αναπτυξιακούς και ανταγωνιστικούς 
για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Οι διάφοροι τομείς του 
επιχειρηματικού κλάδου, η ανάπτυξη των οικονομικών 
δραστηριοτήτων και των υπηρεσιών των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και των συνεταιρισμών, υποστη­
ρίζονται συνεπώς από κατάλληλες πολιτικές με στόχο την 
αναπτυξιακή τάση, σε μια ευνοϊκή συγκυρία των καθοριστι­
κών παραγόντων της βιομηχανικής προσφοράς. 
Ενώπιον της αύξησης της παραγωγικότητας, της αισθητής 
βελτίωσης των αποτελεσμάτων της εκμετάλλευσης των 
επιχειρήσεων και της συνακόλουθης μείωσης του κόστους 
εργασίας ανά μονάδα που οφείλεται σε μεγάλο μέρος στις 
προσπάθειες των μισθωτών λόγω του μετριασμού των αυξή­
σεων των μισθών, η ΟΚΕ θεωρεί ότι έφθασε η στιγμή να 
επιτευχθεί αύξηση της αγοραστικής αξίας των μισθών και 
να καταστεί έτσι δυνατή η θετική εξέλιξη της ιδιωτικής 
κατανάλωσης. 
3.14. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επωφεληθούν από τη στα­
θερά ζωηρή ζήτηση, για να επιταχύνουν την ανάπτυξη των 
τομέων υψηλής τεχνολογίας, ενσωματώνοντας τις τεχνολογι­
κές διαδικασίες στις παραγωγικές διαδικασίες και επεκτείνο­
ντας τις δυνατότητες ευελιξίας και τη διαφοροποίηση στην 
παραγωγή των τελικών προϊόντων. 
Ο διάλογος που συνεχίζεται στο Val-Duchesse για τα μικροοι­
κονομικά προβλήματα για το θέμα πρέπει να επιτρέψει τη 
βαθύτερη μελέτη των προβλημάτων που σχετίζονται με τα 
παραπάνω θέματα. 
3.15. Η ΟΚΕ θεωρεί τα προβλήματα της απασχόλησης 
και τις παρεμβατικές δράσεις στην αγορά εργασίας και της 
διαρκούς εκπαίδευσης άξια πιο συγκεκριμένων ενεργειών εκ 
μέρους των οργάνων και των κρατών μελών. Η επιστροφή σε συνθήκες μεγαλύτερης ανταγωνιστικότητας εκ μέρους των 
επιχειρήσεων δεν ανταποκρίνεται ακόμη σε μία ικανοποιητι­
κότερη κατάσταση της απασχόλησης. 
3.16. Εφόσον παραμένει η ισχύς των προτάσεων που περιέ­
χονται στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την κοινωνική κατά­
σταση ('), η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι σε μία ελαφρά άνοδο της 
απασχόλησης στη βιομηχανία και σε μία μεγαλύτερη αύξηση 
στις υπηρεσίες αντιστοιχεί μια έντονη απασχόληση κατά 
μερικό χρόνο εργασίας που — όπως παρατηρεί η Επιτροπή 
— υποδηλώνει ορισμένη υποαπασχόληση, η οποία όμως 
δύσκολα μπορεί να συλληφθεί ποσοτικώς. 
Είναι όμως θετικές οι μορφές εργασίας κατά μερική απασχό­
ληση που προκύπτουν από οικειοθελή επιλογή, και αντίθετα 
ανησυχητικά τα φαινόμενα της υποαπασχόλησης και της 
αφανούς οικονομίας, που ξεφεύγουν από το σύνολο των κανό­
νων στο θέμα των συνθηκών εργασίας. 
Η ΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή της Επιτροπής στην 
ύπαρξη μιας ευρείας δέσμης ασταθούς εργασίας η οποία 
αντιπροσωπεύει ένα φάσμα ατομικών καταστάσεων που 
στερούνται της δυνατότητας επιλογής και ενός ουσιαστικού 
περιεχομένου για απασχόληση. 
Τέλος, η ώθηση προς μια ευνοϊκή μεταβολή στην απασχό­
ληση πρέπει να προέλθει, αφού ληφθεί υπόψη ο παράγοντας 
της παραγωγικότητας, και από μέτρα αναδιάρθρωσης και 
μείωσης του χρόνου εργασίας. 
3.17. Η ΟΚΕ συνιστά συνεπώς, να επιταχυνθεί η δημιουρ­
γία μονίμων θέσεων εργασίας στις ασθενέστερες περιοχές, 
για να μειωθεί η κλίση της καμπύλης σχήματος «J» της 
συνολικής απασχόλησης κατά το στάδιο της υλοποίησης της 
εσωτερικής αγοράς και ταυτόχρονα να ξεκινήσει η δημιουρ­
γία ενός ευρωπαϊκού χώρου κινητικότητας, σε ένα πλαίσιο, 
όπου θα εξαλείφονται τα διάφορα μειονεκτήματα που 
αφορούν τη γεωγραφική θέση των κέντρων παραγωγής. 
3.18. Τέλος, όσον αφορά τις αγορές υπηρεσιών που 
μπορούν να προορίζονται για την πώληση, η ΟΚΕ υπογραμ­
μίζει την αύξηση της συμβολής τους στην συνολική προστι­
θέμενη αξία και στις συνολικές επενδύσεις. Σημαντική είναι 
η συμβολή των υπηρεσιών αυτών στην απασχόληση και στη 
δημιουργία θέσεων εργασίας, παρά την απουσία μιας ειδικής 
πολιτικής ενισχύσεων σε κοινοτικό επίπεδο. 
δ) Νομισματική πολιτική — Πολιτική προϋπολογισμού 
3.19. Για να υπάρξει μια συνεκτικότερη διαχείριση της 
κοινοτικής οικονομίας, η ΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να 
επιδιώξουν την αναγκαία συμπληρωματικότητα μεταξύ της 
νομισματικής και της δημοκρατικής πολιτικής. 
Με την προοπτική μιας πλήρους ελευθέρωσης των κινήσεων 
των κεφαλαίων και της ολοκλήρωσης της κεφαλαιαγοράς, ο 
καθορισμός των νομισματικών και πιστωτικών στόχων απαι­
τεί συντονισμό που να επιτρέπει κοινή δράση όσον αφορά 
τις εξωτερικές παραμέτρους της νομισματικής βάσης και 
καλύτερο καθορισμό των παραμέτρων της εσωτερικής πίστης. 
(') ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988. 
30. 1.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/31 
3.20. Στα πλαίσια των ευρωπαϊκών συναλλαγματικών συμ­
φωνιών και του ΕΝΣ η ορθότητα των θέσεων του αντα­
γωνισμού δεν πρέπει να αποφασίζεται με βάση τη δεσπόζουσα 
θέση που επιβάλλει η δέσμευση του συναλλάγματος. Θα πρέ­
πει συνεπώς η σταθερότητα των τιμών των νομισμάτων να 
αποτελέσει αντικείμενο καλύτερης διαχείρισης και κατά τη 
φάση που λαμβάνεται απόφαση για τα επιτόκια. 
3.21. Η ΟΚΕ εξάλλου εκτιμά ότι η συνοχή του ΕΝΣ εξαρ­
τάται υπερβολικά από την εξέλιξη εξωτερικών παραγόντων. 
Μια σωστή χρησιμοποίηση των διαφορών επιτοκίων μπορεί 
ακόμη να διευκολύνει τις αναγκαίες διορθώσεις σε περίπτωση 
ενδεχόμενης επιστροφής σε κατάσταση αστάθειας του δολα­
ρίου. 
Ωστόσο, μόνο η δημιουργία μιας νέας νομισματικής τάξης με 
τη συμμετοχή των κυριότερων νομισμάτων μπορεί να δώσει 
μεγαλύτερη αξιοπιστία στους στόχους των μακροοικονομι­
κών πολιτικών. 
Η ΟΚΕ, τέλος, επαναλαμβάνει ότι είναι ανάγκη να καθορι­
στούν κοινοί κανόνες σχετικά με τις διάφορες διασυνδέσεις 
μεταξύ κεφαλαιαγορών και μεταξύ νομισματικών και χρη­
ματοπιστωτικών κύκλων. 
3.22. Όσον αφορά την πολιτική προϋπολογισμού, η ΟΚΕ 
επικροτεί τις προτεραιότητες και τις αναλύσεις της Επιτρο­
πής, όπως επίσης και την σκοπιμότητα εναρμόνισης των 
έμμεσων φόρων και την προσαρμογή για τη βελτίωση συνθη­
κών προσφοράς και ζήτησης ώστε να ενισχυθεί η δυναμική 
της ανάπτυξης. 
3.23. Κατάλληλοι επαναπροσανατολισμοί των εσόδων και 
δαπανών μπορεί να οδηγήσουν σε ενδεχόμενες συνεργίες 
αφού όμως ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές καταστάσεις που 
υπάρχουν όσον αφορά το υπόλοιπο των εξωτερικών συναλλα­
γών, και κυρίως η σημερινή απόκλιση των υπόλοιπων των 
τρεχουσών ενδοκοινοτικών συναλλαγών. 
Στα πλαίσια της σημερινής σφαιρικής ανάπτυξης, η ΟΚΕ 
θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν αντιληπτές οι ενδείξεις για μια 
ενδεχόμενη διαρθρωτική ανατροπή της ανάπτυξης και της 
οικονομικής μεγέθυνσης. 
4. Η θεσμική διάσταση 
4.1. Κατά το 1988 δόθηκαν από τα κοινοτικά όργανα, προς 
την κατεύθυνση των κρατών μελών, ωθήσεις ικανές να δια­
μορφώσουν υψηλό δείκτη συναίνεσης πάνω σε προτάσεις 
κατάλληλες για μια πραγματική «Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία» 
που θα είναι πολύ πιο συγκεκριμένες από την απλή στρα­
τηγική συνεργασίας που διαμορφώθηκε το 1985. 
Η ΟΚΕ τονίζει ωστόσο ότι η σύγκλιση των κρατών μελών 
όσον αφορά την προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί σε μια 
πλέον ταχύρυθμη ευρωπαϊκή ανάπτυξη, ώστε να ενισχυθεί η 
δυναμική της απασχόλησης δεν αντιστοιχεί σε δέσμευση των 
κρατών μελών ανάλογα με τις δυνατότητες τους. 
4.2. Οι πρωταρχικοί στόχοι που επιβεβαιώθηκαν στη συνά­
ντηση κορυφής των Βρυξελλών και του Αννόβερου θα απαι­
τήσουν, κατά τα προσεχή έτη, αποφασιστικότερη δέσμευση των κρατών μελών, τα οποία διαδραμάτισαν ανεπαρκή ρόλο 
όσον αφορά τον οικονομικό δυναμισμό την στιγμή ακριβώς 
κατά την οποία η βούληση των κοινωνικών εταίρων έδειξε, 
και με το διάλογο στο Val-Duchesse, ότι είναι δυνατό να 
υλοποιηθεί ο ευρωπαϊκός κοινωνικός διάλογος. 
Ο βαθμός συναίνεσης που έχει επιτευχθεί για τον στόχο μιας 
δυναμικής ευρωπαϊκής ανάπτυξης αποτελεί, κατά την ΟΚΕ, 
το κύριο θεμέλιο για τη δημιουργία εκείνης της οικονομικής 
και κοινωνικής συνοχής, που αποτελεί την προϋπόθεση για 
την επιτυχή ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. 
Μεγέθυνση και απασχόληση, ανάπτυξη και ισορροπία 
μεταξύ των περιοχών, οικονομική και κοινωνική συνοχή, 
αποτελούν, από κοινού με την ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς, μια ενιαία αλληλεξάρτηση. 
Η μερική αποτυχία ενός από τους παράγοντες αυτούς της 
αλληλεξάρτησης θα σταματούσε την πορεία της Κοινότητας 
προς την οικονομική και νομισματική ένωση. 
4.3. Για να επιτευχθεί μεγαλύτερη οικονομική συνοχή 
μεταξύ των κρατών μελών, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη 
ενός πραγματικού συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, 
και όχι μόνο των νομισματικών. Επικροτεί εξάλλου τη 
δημιουργία του κοινοτικού χρηματοπιστωτικού χώρου και 
της οδηγίας για την πραγματοποίηση της ελεύθερης παροχής 
υπηρεσιών και τάσσεται υπέρ της πρωτοβουλίας για τη 
μελέτη της δημιουργίας μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής κεντρι­
κής τράπεζας. 
4.4. Θα πρέπει εξάλλου να επιδιωχθεί μεγαλύτερη 
σύγκλιση των οικονομικών αποτελεσμάτων των κρατών 
μελών, ώστε να μειωθούν οι σημερινές αποστάσεις που υπάρ­
χουν μεταξύ τους και να επωφεληθούν συνεπώς στο σύνολο 
τους περισσότερο από την αναντικατάσταση μεγαλύτερη 
ανάπτυξη των πλουσιότερων χωρών που έχουν υγιέστερη 
οικονομία. 
Η εναλλαγή μεταξύ των χωρών που κατά το 1988 υποκίνησαν 
τον οικονομικό δυναμισμό της ΕΟΚ και των χωρών που 
θα έπρεπε να πράξουν περισσότερα αποτελεί υπερβολική 
απλοποίηση εκ μέρους της Επιτροπής αν ληφθούν υπόψη ο 
ρόλος και οι διαστάσεις των δυναμικότερων οικονομιών, οι 
οποίες θα έπρεπε να εξασφαλίσουν σταθερή υποστήριξη και 
δέσμευση. 
4.5. Όσον αφορά την κοινωνική συνοχή, η ΟΚΕ θα 
αποφανθεί για τη δέσμη των προτάσεων που η Επιτροπή 
ανέλαβε να επεξεργαστεί. Προς το παρόν, η ΟΚΕ τονίζει 
ότι οι μεγάλες καθυστερήσεις μεταξύ γεωγραφικών περιοχών 
(επίπεδα εισοδημάτων που ποικίλλουν από 1 ώς 5, περιοχές 
με ανεργία 30%, το 20%, των κατοίκων της ΕΚ που ζει σε 
περιοχές στις οποίες το ΑΕΠ ανά κάτοικο είναι, με την ίδια 
αγοραστική δύναμη, κατώτερο από το 25% του κοινοτικού 
μέσου όρου) μπορούν να ζημιώσουν την κοινωνική συνοχή. 
Θα πρέπει εξάλλου να μελετηθούν περισσότερο τα προβλή-
Αριθ. C 23/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1.89 
ματα συγκέντρωσης του πλούτου και της καλύτερης κατανο­
μής των εισοδημάτων. 
4.6. Αυτό το σύνολο των καθυστερήσεων των οικονομικών 
και κοινωνικών συνθηκών των λιγότερο εύπορων και περισ­
σότερο πτωχών περιοχών της ΕΚ πρέπει να ξεπεραστεί 
κυρίως με την ενίσχυση της σύγκλισης των οικονομικών 
πολιτικών και την εξωτερική αξιοποίηση του ενδογενούς 
δυναμικού. 
Η ΟΚΕ εξάλλου υπογραμμίζει ότι η αναμενόμενη συμβολή 
της Επιτροπής όσον αφορά την κοινωνική συνοχή θα πρέπει 
να προβλέπει τη συνεργασία των διάφορων κοινωνικών εταί­
ρων, με τρόπο άμεσο και συνεχή. Ενδεχόμενες εξελίξεις όσον 
αφορά τις συνθήκες εργασίας και κοινωνικής προστασίας, 
ασφάλειας, διαβούλευσης και ενημέρωσης, θα πρέπει να τεί­
νουν στη βαθμιαία προσέγγιση των διάφορων εθνικών συνθη­
κών, και να αποτρέπονται καταστάσεις κοινωνικού ντάμπιγκ 
και/ή ενδεχόμενων μετατοπίσεων παραγωγικών μονάδων. 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ περιφερειακές παραγωγικές μονάδες 
που λειτουργούν με πραγματικούς μισθούς χαμηλότερους και 
κοινωνικά πρότυπα λιγότερο αυστηρά δεν θεωρούν τα πλεονε­
κτήματα αυτά συγκριτικά αλλά σαν γεγονότα μεταβατικά 
κατά τη φάση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. 
Σε μια βαθμιαία προς τα άνω διαδικασία σύγκλισης των 
κοινωνικών συνθηκών, οι φάσεις του κοινωνικού διαλόγου 
θα πρέπει να απεικονίζουν το περιεχόμενο ενδεχόμενων συμ­
φωνιών και συμβάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
4.7. Όσον αφορά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
και των δυνατοτήτων της, η ΟΚΕ θα κάνει δική της δήλωση. 
Προς το παρόν η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι δυνατό να 
διακριθεί στο μεγαλύτερο δυναμισμό της ευρωπαϊκής οικονο­
μίας που ευνοήθηκε και από ενδογενείς παράγοντες — ένα 
στοιχείο που απορρέει από τις αναμενόμενες εξελίξεις στην 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. 
Υπάρχουν ωστόσο επιφυλάξεις και ανησυχίες στην ΟΚΕ 
έναντι του Συμβουλίου, το οποίο αν και ενέκρινε ήδη το 
ένα τρίτο των προτάσεων της Επιτροπής δυσκολεύεται να 
επιτύχει τις απαραίτητες συγκλίσεις για ορισμένες από τις 
σημαντικότερες πτυχές της διαδικασίας εναρμόνισης αν και 
έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά ποιοτικά βήματα στη 
θεσμική διαδικασία. 
4.8 Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να φροντίσουν ώστε μέχρι το 1989 
να υπάρχει μεγαλύτερη αντιστοιχία μεταξύ των πιστώσεων 
και των πολιτικών που θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα 
λόγω των επιπτώσεων τους στην ανάπτυξη και την απασχό­
ληση. 
Υπογραμμίζεται σχετικά ότι από το συνολικό ύψος των κον­
δυλίων θα εξαρτηθούν: 
— ο ρόλος των προσδοκιών στις αποφάσεις επενδύσεων, — τα αναμενόμενα αποτελέσματα από τα συνοδευτικά μέτρα, 
— η εξέλιξη των εμπορικών πολιτικών έναντι των τρίτων 
χωρών, 
— οι δυνατότητες υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, με 
μεγάλο βαθμό οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. 
5. Διαδικασία και δομή για μια αποτελεσματικότερη ετήσια 
οικονομική έκθεση 
5.1. Για να διευκολυνθεί περισσότερο η οικονομική συνερ­
γασία και για να εξασφαλιστεί περισσότερο η συνοχή της 
κοινοτικής διάστασης, η ΟΚΕ εκτιμά ότι όσο αφορά τις 
οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών, η Επιτροπή και το 
Συμβούλιο θα πρέπει να προσαρμόσουν την εμβέλεια των 
προσανατολισμών και των κατευθύνσεων που περιέχονται 
στην ετήσια οικονομική έκθεση, όπως επίσης και τις διαδι­
κασίες επαλήθευσης. 
5.2. Πριν απ'όλα μια πρώτη επαλήθευση για το κατά πόσο 
είναι συνεκτικές και συμβιβάζονται μεταξύ τους οι διάφορες 
κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής θα μπορούσε να 
πραγματοποιηθεί αν τα κράτη μέλη αποφάσιζαν μέχρι το 1992 
την υιοθέτηση όμοιων χρονοδιαγραμμάτων παρουσίασης των 
σχεδίων του προϋπολογισμού και των κατευθύνσεων της 
δημοσιονομικής και φορολογικής πολιτικής. 
Μια σχετική δράση πρόβλεψης και προσανατολισμού από 
τα Δώδεκα κράτη μέλη, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη 
έγκριση της ετήσιας οικονομικής έκθεσης της Επιτροπής, 
θα διευκόλυνε τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που έχουν 
επιτευχθεί στα πλαίσια του συγκυριακού κύκλου και κατά το 
ίδιο χρονικό διάστημα. 
5.3. Κατά δεύτερο λόγο, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην 
ανάγκη αναθεώρησης της διαδικασίας οικονομικής διαβού­
λευσης που θεσπίσθηκε το 1974 με την απόφαση του Συμβου­
λίου της 18ης Φεβρουαρίου, αριθ. 74/120/ΕΟΚ. Η αναθεώ­
ρηση αυτή θα έπρεπε να ανταποκρίνεται περισσότερο στις 
ανάγκες της Κοινότητας των Δώδεκα να εναρμονίζεται περισ­
σότερο με τις διαδικασίες και τους στόχους της Ενιαίας 
Πράξης και, τέλος, θα έπρεπε να παρέχει ορισμένες εξουσίες 
στην Επιτροπή όσον αφορά τον έλεγχο του συντονισμού των 
οικονομικών και νομισματικών πολιτικών. 
5.4. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, μπορεί να δώσει 
μεγαλύτερη δυναμικότητα στους προσανατολισμούς που 
περιέχονται στην ετήσια οικονομική έκθεση και να τους 
πλαισιώσει με ειδικούς «Μαύρους Πίνακες» που θα φωτίζουν 
τις υπάρχουσες διαφορές μεταξύ των κατευθύνσεων που τέθη­
καν και των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν. Αυτό θα 
μπορούσε να συμβάλει περισσότερο στην αποσαφήνιση του 
συνόλου των υποθέσεων που αναφέρονται στις τάσεις των 
κρατών μελών και, χωρίς να προβαίνει σε πολιτικές κρίσεις, 
θα μπορούσε να προωθήσει την έρευνα κοινών διορθωτικών 
μέτρων που θα διευκόλυναν τον καλύτερο έλεγχο των κύριων 
μικροοικονομικών μεταβλητών, με τήρηση των προτεραιοτή­
των σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
30. 1.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/33 
5.5. Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη την άποψη της ΟΚΕ ότι 
ο πρωταρχικός στόχος που πρέπει να επιδιωχθεί είναι το 
μέγιστο δυνατό επίπεδο απασχόλησης σε ένα πλαίσιο στα­
θερής μεγέθυνσης και ισόρροπης ανάπτυξης, θα ήταν σκό­
πιμο να συμπληρώσει η Επιτροπή την έκθεση για «Το κόστος 
της μη-Ευρώπης» με ένα ανάλογο πλαίσιο προβλέψεων για 
το μέλλον της απασχόλησης. 
Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1988. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η σύγχρονη Ευρωπαϊκή Ιδέα γεννήθηκε μέσα από τη 
μάχη κατά της τυραννίας του εθνικισμού, της ξενοφοβίας και 
του ρατσισμού. Είναι συνεπώς σωστό και δίκαιο, όπως η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα λαμβάνει ενεργό μέρος στη μάχη 
εναντίον οποιασδήποτε αναζωπύρωσης του ρατσισμού 
ανάμεσα μας. Η ΟΚΕ, συνεπής προς προηγούμενες συναφείς 
γνωμοδοτήσεις της(2), επικροτεί την πρωτοβουλία της 
Επιτροπής· εκφράζει όμως βαθειά απογοήτευση γιατί η Επι­
τροπή αντί να παρουσιάσει μίαν αποτελεσματική πολιτική 
δέσμευση για την καταπολέμηση του ρατσισμού, υποβάλλει 
απλώς μια πρόταση για έκδοση ψηφίσματος του Συμβουλίου. 
(') ΕΕαριθ. C 214 της 16. 8. 1988, σ. 32. 
(2) Γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ: Εργαζόμενοι μετανάστες, ΕΕ αριθ. 
C 343 της 24. Ί2. 1988 και Κατευθύνσεις για μια κοινοτική μετα­
ναστευτική πολιτική, ΕΕ αριθ. C 186 της 26. 7. 1985. Οι ανάγκες για μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη μεταβατική 
περίοδο και κατά την περίοδο ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν με την ανάπτυξη 
ενός δυναμικού υποδείγματος εισροών-εκροών που θα είναι 
ικανό να εκτιμά, με διάφορες τεχνολογικές εναλλακτικές 
εκδοχές, την εισροή και τη διάρθρωση της απασχόλησης, 
τους συντελεστές απασχόλησης στις περιοχές, όπως επίσης 
και τις αναγκαίες τεχνολογικές μεταβολές στην εκπαίδευση 
και κατάρτιση. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
1.2. Αποτελεί ειρωνεία και είναι ταυτοχρόνως θλιβερό το 
γεγονός ότι, τη στιγμή που σημειώνεται ταχεία πρόοδος στην 
πορεία προς το «1992» και στην κατάργηση των εμπορικών 
συνόρων μεταξύ των κρατών μελών, αντιμετωπίζουμε ακόμη 
διαχωριστικού φραγμούς μεταξύ ανθρώπων και τάσεις φυλετι­
κών διακρίσεων. Η ΟΚΕ υποστηρίζει σταθερά ότι όλοι οι 
υπήκοοι της κοινοτικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων και 
εκείνων οι οποίοι ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, δικαιού­
νται να συμμετέχουν στο μέλλον της Ευρώπης των Πολιτών, 
και ότι τα δικαιώματα διαμονής, ελεύθερης κυκλοφορίας και 
εργασίας και η αμοιβαία αναγνώριση πτυχίων και άλλων 
τίτλων πρέπει να τύχουν γενικής εφαρμογής. 
1.2.1. Η Επιτροπή σωστά εστιάζει το ενδιαφέρον της στην 
καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και στην 
ανάγκη για διαφύλαξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως Γνωμοδότηση για την πρόταση για ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με τον αγώνα κατά του ρατσισμού 
και της ξενοφοβίας(') 
(89/C 23/12) 
Στις 11 Ιουλίου 1988, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 10 Νοεμβρίου 
1988 με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Flather. 
Κατά τη 260ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1988), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε με 105 ψήφους υπέρ, και 3 αποχές, την παρακάτω γνωμοδότηση.