EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 383/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 383/03)

Εισηγητής: κ. Bernardo HERNANDEZ BATALLER

Στις 10 Ιουλίου 2014, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του εσωτερικού της κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Αθλητισμός και ευρωπαϊκές αξίες».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουνίου 2015.

Κατά την 509η σύνοδο ολομέλειας, της 1ης και 2ας Ιουλίου 2015 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 99 ψήφους υπέρ, 59 κατά και 32 αποχές.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Ο αθλητισμός συμβάλλει στην επίτευξη στρατηγικών στόχων της Ένωσης, προβάλλει θεμελιώδεις παιδαγωγικές και πολιτισμικές αξίες και συνιστά παράγοντα ενσωμάτωσης, καθώς απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από φύλο, εθνοτική καταγωγή, θρησκεία, ηλικία, εθνικότητα, κοινωνική θέση ή γενετήσιο προσανατολισμό. Ο αθλητισμός αποτελεί μέσο καταπολέμησης της μισαλλοδοξίας, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.

1.2. Οι αθλητικές δραστηριότητες παρέχουν σε όλους την ευκαιρία να δώσουν εποικοδομητική διέξοδο στις φιλοδοξίες τους, με βάση τις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της συνοχής που φέρει ο αθλητισμός, ενώ προσφέρουν σωματική και πνευματική ευεξία και συντελούν στον μετριασμό των κοινωνικών προβλημάτων, προβάλλοντας θετικές αξίες. Επί του προκειμένου, κρίνεται σημαντικό να εξεταστεί επίσης, στα πλαίσια του προβληματισμού αυτού, ο ορισμός ενός συνόλου ελάχιστων καθολικών προτύπων που θα προωθούν την ακεραιότητα της αθλητικής πρακτικής παιδιών και νέων σε όλα τα αθλήματα.

1.3. Ο εθελοντισμός έχει καίριο ρόλο στην ανάπτυξη του λαϊκού αθλητισμού και του αθλητισμού στα αθλητικά σωματεία και, συνεπώς, έχει αξιόλογη κοινωνική, οικονομική και δημοκρατική αξία. Πρέπει, λοιπόν, να προωθηθεί ο εθελοντισμός και η ενεργός συμμετοχή στα κοινά μέσω του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων.

1.4. Η ακεραιότητα στους αθλητικούς αγώνες πρέπει να διασφαλίζεται με βάση την αρχή της διακυβέρνησης και της χρηστής διαχείρισης. Στον αθλητισμό, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η αυτονομία των αθλητικών οργανώσεων, οι οποίες πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας. Επομένως, στη διαδικασία λήψης αποφάσεων πρέπει να εκπροσωπούνται δεόντως όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για να εδραιωθεί αυτό το γενικό προληπτικό πλαίσιο, και όπως αποδεικνύεται σε αναλυτική μελέτη που ολοκληρώθηκε πρόσφατα (1), είναι καθοριστικής σημασίας να τονωθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ εθνικών αρχών και αθλητικών οργανισμών, ώστε να διευκολύνεται η αναγκαία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών δικαιοδοτικών αρχών και των διεθνών αθλητικών οργανισμών.

1.5. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διαδίδουν και να ανταλλάσσουν μεταξύ τους, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, πληροφορίες σχετικά με θέματα καινοτομίας, με θετικές εμπειρίες και με τις ιδανικότερες πρακτικές όσον αφορά μορφές δημιουργίας και στήριξης της σύστασης στρατηγικών συμπράξεων μεταξύ των κυριότερων ενδιαφερομένων φορέων διαφόρων κλάδων, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου του αθλητισμού ως μοχλού καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης. Από την άποψη αυτή, μεγάλη σημασία έχει η αξιοποίηση των οφελών που μπορεί και πρέπει να προσφέρει η διοργάνωση σημαντικών αθλητικών εκδηλώσεων στις πόλεις και τις περιφέρειες όπου αυτές λαμβάνουν χώρα. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις νέες πρωτοβουλίες και μεθοδολογίες που αναπτύσσονται σε παγκόσμιο επίπεδο με στόχο τη συνδρομή προς τις πόλεις και περιφέρειες για τη διοργάνωση αθλητικών συναντήσεων που να προωθούν τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

1.6. Πρέπει να προωθηθεί, στα διάφορα επίπεδα, η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ για την ανάπτυξη του αθλητισμού.

1.7. Θα πρέπει να προαχθεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κοινωνική συνοχή, οι δράσεις για τη συμμετοχή των μειονεκτουσών ομάδων σε αθλητικές δραστηριότητες και για την κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, ώστε να μπορέσουν να αναζητήσουν στον αθλητισμό ένα μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς πρόκειται για δραστηριότητα που παρέχει συγκινησιακή ευεξία και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας, που μπορούν να συμβάλουν στην εξάλειψη του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων.

1.8. Το έργο της ΕΕ για την καταπολέμηση της ανισότητας είναι καθοριστικό για την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στον αθλητισμό των ατόμων με αναπηρία, για την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και για την εξάλειψη οιωνδήποτε σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων. Θα ήταν εποικοδομητικό, προς τον σκοπό αυτόν, να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την εκπόνηση «Ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών για τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη», με στόχο την περαιτέρω προώθηση του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία.

1.9. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Σε μια Ευρώπη όπου ο αριθμός των ηλικιωμένων αυξάνεται συνεχώς, έχει καθοριστική σημασία να αναληφθούν προς τον σκοπό αυτό στοχοθετημένες πρωτοβουλίες και να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι.

2. Εισαγωγή

2.1. Σε συνάρτηση με τη διαδικασία ολοκλήρωσης, στη Συνθήκη της Λισαβόνας επισημαίνεται η ύπαρξη κοινών αξιών της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι υπέρτατες αυτές αξίες είναι η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Η Συνθήκη της Λισαβόνας αποδίδει στην Ένωση αρμοδιότητες για την προώθηση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού (άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης —ΣΛΕΕ). Οι διάφορες πτυχές του αθλητισμού —κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές— πρέπει να εξετάζονται με γνώμονα τον σεβασμό των αξιών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το οποίο συνιστά σαφή δέσμευση για δράση των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών, τα οποία, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, πρέπει να προωθήσουν πολιτικές, πρότυπα και μέτρα για την τόνωση των ευρωπαϊκών πτυχών του αθλητισμού.

2.2. Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποτελεί μια προσπάθεια διάδοσης των δυνατοτήτων που έχουν οι ευρωπαϊκές αξίες και οι αξίες του αθλητισμού, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών αθλημάτων, μετάδοσής τους σε όλους τους πολίτες και τις κοινωνικές οργανώσεις και προώθησης της πολιτικής περί αθλητισμού στην Ένωση, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα μόνο σποραδικές δικαστικές αποφάσεις υπήρξαν, σχετιζόμενες με την άσκηση των οικονομικών ελευθεριών.

2.3. Από την αρχαιότητα ήδη, η κλασική ελληνική φιλοσοφία εισήγαγε τη διάκριση μεταξύ σωματικής και πνευματικής δραστηριότητας, το δε «ολυμπιακό πνεύμα» αποτελούσε ανάπτυξη των απόψεων αυτών, μεταξύ των οποίων εξαίρονταν σαφώς η ηθική και η προώθηση της ειρήνης. Η συμβολή του αθλητισμού στους ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι σημαντική, λόγω της μεγάλης ώθησης που μπορεί να δώσει ο αθλητισμός στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

3. Ο κοινωνικός ρόλος του αθλητισμού

3.1. Τα κράτη μέλη, προκειμένου να εγγυώνται τον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού, πρέπει να διαθέτουν κατάλληλες υποδομές που να διευκολύνουν την άθληση, με ένα πρόσφορο, επαρκές και ισορροπημένο βασικό δίκτυο αθλητικών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ανά την επικράτειά τους.

3.2. Ο εθελοντισμός εξακολουθεί να συνιστά τον ακρογωνιαίο λίθο του αθλητισμού στην Ευρώπη, καθώς τα ιδεώδη του αθλητισμού αναπτύσσονται και διαδίδονται χάρη στους εθελοντές, σε συνεργασία με τα μη κερδοσκοπικά αθλητικά σωματεία. Επί του προκειμένου, πρέπει να επισημανθεί ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διάδοση των ολυμπιακών αξιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη και την ομόνοια στον αθλητισμό, στηρίζοντας τη συμβίωση και την ένταξη σε μια δημοκρατική και πολυφωνική κοινωνία, καθώς και τις ανθρώπινες αξίες που ταυτίζονται με τον αθλητισμό και που συντελούν στην εξάλειψη της βίας, του ρατσισμού, της μισαλλοδοξίας και της ξενοφοβίας στον αθλητισμό.

3.2.1. Τα αθλητικά σωματεία πρέπει να τηρούν τις αρχές της χρηστής διαχείρισης. Πρέπει να στηρίζονται στις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της δημοκρατίας και να μεριμνούν για την εκπροσώπηση στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των φιλάθλων, οι οποίοι, εν γένει, προωθούν τις αρχές της ευγενούς άμιλλας. Θα πρέπει να μελετηθεί το ενδεχόμενο επιβολής πιο αυστηρών απαιτήσεων διαφάνειας όταν οι δραστηριότητές τους χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους.

3.2.2. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον θα ήταν δυνατή η ανάπτυξη συντονισμένης δράσης για την καταπολέμηση ανεπιθύμητων φαινομένων —όπως το «στήσιμο» αγώνων, η φαρμακοδιέγερση (ντόπινγκ) και η βία—, βάσει των αρμοδιοτήτων που αναγνωρίζονται στην Ένωση όχι μόνο δυνάμει των άρθρων 6 και 165 της ΣΛΕΕ, αλλά και σε σχέση με τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ή οποιωνδήποτε άλλων αρμοδιοτήτων θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόσφορη βάση για την υιοθέτηση υπερεθνικών μέτρων, ακόμη και καθαρά αποτρεπτικού χαρακτήρα.

3.2.3. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να έχουν ως στόχο την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ασφάλειας και θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να αφορούν την επίτευξη συντονισμού και συνεργασίας μεταξύ αστυνομικών (Ευρωπόλ), δικαστικών (Eurojust) και άλλων αρμοδίων αρχών, στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι αθλητικές ομοσπονδίες.

3.3. Η αύξηση της σωματικής άσκησης και η άθληση συμβάλλουν καθοριστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας σε μια σύγχρονη κοινωνία. Πρέπει να επισημανθεί ότι η άθληση προάγει έναν υγιεινό τρόπο ζωής, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής, με αποτέλεσμα την πλήρη αξιοποίηση των ωφελειών του αθλητισμού, αλλά και τη μείωση των δαπανών για την υγεία.

3.4. Η θεσμική δράση της ΕΕ σε θέματα αθλητισμού έλαβε σημαντική ώθηση χάρη στον δημόσιο προβληματισμό που προέκυψε με την ευκαιρία της λεγόμενης «ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισμού», στη συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα Erasmus +, ή ακόμη στις στρατηγικές δράσεις για την ισότητα των φύλων στον αθλητισμό, μεταξύ άλλων. Οι προτεραιότητες του προγράμματος αυτού επανεξετάζονται ετησίως· η ΕΟΚΕ, λοιπόν, ζητά να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις της παρούσας γνωμοδότησης κατά την επόμενη αξιολόγηση.

3.4.1. Η εν λόγω θεσμική δράση θα πρέπει να ενισχυθεί με την υιοθέτηση των αναγκαίων μέτρων ώστε να αξιοποιηθεί η προστιθέμενη αξία και τα θετικά στοιχεία που προσφέρουν τα παραδοσιακά τοπικά αθλήματα με ρίζες στην τοπική κοινωνία, ως τεκμήρια της πολιτισμικής και ιστορικής ποικιλομορφίας της Ένωσης, η ύπαρξη των οποίων θα πρέπει να αναδειχθεί και να διαδοθεί.

3.4.2. Σύμφωνα με το προαναφερόμενο πρόγραμμα Erasmus +, η Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει σαφή απολογισμό του αντικτύπου που είχε η συμπερίληψη του αθλητισμού στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά την επίτευξη των στόχων σχετικά με τις νέες δεξιότητες και την απασχόληση, καθώς και τη νεολαία.

3.5. Για να συντελεί όντως ο αθλητισμός στην εδραίωση και ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αξιών, πρέπει να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν συντονιστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα για την προάσπιση των ευρωπαϊκών αξιών, ιδίως όσων αφορούν την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, καθώς και ορισμένων στοιχείων της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η δέουσα αφομοίωση των οποίων αποδεικνύεται καθοριστική για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να ενισχυθεί χάρη στο μήνυμα της ευγενούς άμιλλας που μεταδίδει ο αθλητισμός, το οποίο μεταφέρει στην κοινωνία πολλές από τις ευρωπαϊκές αξίες. Η ευρωπαϊκή διάσταση του αθλητισμού αποδεικνύεται πρόσφορη επίσης για τη συμβολή στην επίτευξη ορισμένων κριτηρίων προώθησης της ισότητας των δύο φύλων. Σημαντική θα ήταν η δημιουργία και χρήση εκπαιδευτικού υλικού για την κατάρτιση των αρμοδίων, τόσο του κλάδου του αθλητισμού όσο και των γονέων, ώστε να προωθηθεί η εξάλειψη των στερεοτύπων σχετικά με το φύλο και η τόνωση της ισότητας των δύο φύλων στον αθλητισμό και να επιτευχθεί ολοένα και μεγαλύτερη ισορροπία της εκπροσώπησης των δύο φύλων στα διοικητικά συμβούλια και τις επιτροπές των αθλητικών σωματείων. Επί του προκειμένου, η κατάρτιση χάρτη βέλτιστων πρακτικών για την ανάπτυξη της νεολαίας και την προστασία στον αθλητισμό θεωρείται ως σημαντικότατο βήμα (2).

3.6. Η άθληση, είτε ατομική είτε συλλογική, μπορεί να αποτελέσει θεμιτή πηγή δημιουργίας απασχόλησης, πλούτου και ευεξίας, η κατάλληλη αξιοποίηση της οποίας λαμβάνει σήμερα μεγάλη σημασία για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αξίζει να αναφερθεί, ειδικότερα, η κατάσταση των αθλητών που ξεκινούν μια δεύτερη σταδιοδρομία, αφού εγκαταλείψουν τον πρωταθλητισμό, και χρειάζονται ειδική προετοιμασία για τη νέα αυτή φάση της ζωής τους (διπλή σταδιοδρομία). Για τη σωστή ανάπτυξη των νέων αυτών, απαιτούνται ισοτιμία και αναγνώριση των διπλωμάτων και των δεξιοτήτων στον χώρο του αθλητισμού. Το τελευταίο αυτό στοιχείο είναι σημαντικό για την πάταξη της παραοικονομίας που αναπτύσσεται στον κλάδο και την επίτευξη, στο μέλλον, της νομιμοποίησης της σχετικής οικονομικής δραστηριότητας.

3.6.1. Είναι σκόπιμο να προσδιοριστούν οι τρόποι κινητοποίησης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μηχανισμών για την προώθηση του αθλητισμού ως μέσου προαγωγής της κοινωνικής ένταξης και της απασχόλησης των νέων, της ισότητας των δύο φύλων, της καινοτομίας, της δημιουργίας δικτύων οργανώσεων στήριξης της κοινωνικής επανένταξης, καθώς και άλλων στόχων κοινής ωφέλειας. Για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και ως τρόπος επανένταξης, ο αθλητισμός συνιστά ιδανικό μέσο για την επίτευξη στόχων που να προάγουν την προσωπική και κοινωνική ανάπτυξη, με θετικό αντίκτυπο στην υγεία και στην παιδεία των προσώπων. Θα πρέπει να προωθηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική ένταξη των προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των στερούμενων ελευθερίας, για τα οποία ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει μέσο επανένταξης στην κοινωνία, καθώς παρέχει συγκινησιακή ευεξία και προσφέρει συνοχή και σταθερότητα, χάρη στις αξίες της προσπάθειας, της αλληλεγγύης και, εντέλει, της ευγενούς άμιλλας.

3.6.2. Πρέπει να συσταθεί δίκτυο οργανώσεων προάσπισης της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής επανένταξης μέσω της άθλησης, ιδίως των πλέον προβεβλημένων αθλημάτων, ώστε να πραγματοποιείται ανταλλαγή ορθών πρακτικών, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αξίες που διακηρύσσονται στις Συνθήκες, χάρη στη διοργάνωση ευρωπαϊκής συνδιάσκεψης καινοτόμων πρακτικών κοινωνικής επανένταξης μέσω του αθλητισμού, στην καθιέρωση ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων και στη δημοσίευση και διάδοση των πεπραγμένων του εν λόγω δικτύου.

3.7. Στο θεσμικό έργο της Ένωσης, προβλέπεται ειδική πτυχή για την καταπολέμηση της ανισότητας, με στόχο την κατάργηση των φραγμών που εμποδίζουν την πρόσβαση στην άθληση των ατόμων με αναπηρία, την αύξηση της συμμετοχής τους στους αγώνες και την εξάλειψη των σχετικών κοινωνικών προκαταλήψεων. Θα ήταν σκόπιμο να προτείνει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Υπουργών την κατάρτιση ευρωπαϊκού κώδικα ορθών πρακτικών σχετικά με τον αθλητισμό και την κοινωνική ένταξη.

3.7.1. Θα πρέπει να προωθηθεί η ένταξη των ατόμων με αναπηρία μέσω του αθλητισμού χάρη σε αθλητικές συναντήσεις, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και να αναπτυχθεί η κοινωνικοποίηση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους. Συνεπώς, ο αθλητισμός δεν είναι απλώς μια υγιεινή συνήθεια, βελτιώνει επίσης και ενισχύει την κινητικότητα των ατόμων αυτών και συμβάλλει στην ανάπτυξη της ικανότητας λήψης αποφάσεων, της συναδελφικότητας και της συλλογικής εργασίας.

3.7.2. Για την περαιτέρω διάδοση του παραολυμπιακού αθλητισμού ή του πρωταθλητισμού των ατόμων με αναπηρία και την αύξηση του επιπέδου ευαισθητοποίησης των πολιτών, απαιτείται μια στρατηγική επικοινωνίας εκ μέρους των δημοσίων αρχών σχετικά με τους παραολυμπιακούς αγώνες και άλλες διεθνείς διοργανώσεις υψηλού επιπέδου, με αξιοποίηση των αναγκαίων μέσων και επαγγελματιών, με τελικό στάδιο την υψηλού επιπέδου τηλεοπτική κάλυψη των παραολυμπιακών αγώνων, με πολύωρες μεταδόσεις σε ώρες μεγάλης ακροαματικότητας.

3.7.3. Στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο προσαρμογής της νομοθεσίας στη σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, επιδιώκονται οι ίδιοι στόχοι και ορίζονται η προσβασιμότητα και ο σχεδιασμός για όλους ως κατάλληλα εργαλεία που πρέπει να αξιοποιηθούν για την προσαρμογή των χώρων και τη δημιουργία περιβάλλοντος που θα επιτρέπει την πλήρη συμμετοχή όλων των πολιτών.

3.7.4. Δεδομένου ότι ένας από τους φραγμούς που εντοπίζεται συστηματικά κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων για την προώθηση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία στην άθληση είναι η έλλειψη κατάρτισης των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, συνιστάται η παροχή κατάλληλου υλικού για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών των εκπαιδευτών, των καθηγητών φυσικής αγωγής και των τεχνικών του αθλητισμού σχετικά με την ανάπτυξη της σωματικής άσκησης και του αθλητισμού σε περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς.

3.8. Η αμετάκλητη κατά τα φαινόμενα διαδικασία γήρανσης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση του προσδόκιμου ζωής καθιστούν απαραίτητη την ανάπτυξη στοχοθετημένων πρωτοβουλιών και προγραμμάτων για την προώθηση της άθλησης και της σωματικής άσκησης των ηλικιωμένων. Πρόκειται για τομέα ο οποίος, στις περισσότερες χώρες, έχει παραμεληθεί και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών.

4. Οικονομικά χαρακτηριστικά της αθλητικής δραστηριότητας

4.1. Ο αθλητισμός περιλαμβάνει οικονομικές πτυχές, που απορρέουν από τις οικονομικές δραστηριότητες του αθλητισμού και την ανάπτυξη του επαγγελματικού αθλητισμού, και οι οποίες επηρεάζουν την εσωτερική αγορά. Παράλληλα, ο αθλητισμός έχει ειδικά χαρακτηριστικά, που στηρίζονται σε δομές βασισμένες στον εθελοντισμό και στις κοινωνικές, παιδαγωγικές και πολιτισμικές λειτουργίες του, με σημαντική συμβολή σε θετικές αξίες όπως το αθλητικό πνεύμα, ο σεβασμός και η κοινωνική ένταξη. Ως εκ τούτου, πρέπει να διακρίνονται τα αθλητικά από τα εμπορικά συμφέροντα, και η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να προστατεύεται ο αθλητισμός από την υπέρμετρη επιρροή της οικονομίας, ώστε να προέχουν οι αρχές και οι αξίες του αθλητισμού.

4.1.1. Λόγω της ιδιαιτερότητάς του αυτής, που έγκειται στις ιδιότυπες και εγγενείς πτυχές του, ο αθλητισμός πρέπει να υπόκειται σε εξατομικευμένη εξέταση κατά την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, στις περιπτώσεις όπου η ΕΕ μπορεί να παρέμβει πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι τα κράτη μέλη, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας.

4.2. Στην προαναφερόμενη οικονομική διάσταση του αθλητισμού, πρέπει να συνυπολογίζεται η ιδιαίτερη σχέση που συνδέει τις δραστηριότητες αυτές με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

4.2.1. Για παράδειγμα, για την κατάλληλη προστασία από την καταπάτηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, όλως ιδιαιτέρως δε από την ψηφιακή πειρατεία, που υπονομεύει την οικονομία του αθλητισμού, πρέπει να σταθμιστούν τα προς υιοθέτηση μέτρα με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Σε κάθε περίπτωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών ως προς την πληροφόρηση πρέπει να προέχουν, ώστε να εξασφαλίζονται, τουλάχιστον, το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση, η διάδοση των σημαντικών διοργανώσεων και το δικαίωμα των δημοσιογράφων στην παροχή ενημέρωσης.

4.2.2. Υπάρχουν και άλλες πτυχές, όπως η πολιτική ανταγωνισμού, συγκεκριμένα δε οι κρατικές ενισχύσεις, ως προς τις οποίες θα ήταν σκόπιμη η υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να διακρίνονται οι ενισχύσεις που κρίνονται θεμιτές για την εκπλήρωση της κοινωνικής, πολιτιστικής και εκπαιδευτικής αποστολής του αθλητισμού.

4.2.3. Τα διαδικτυακά αθλητικά στοιχήματα σε μη ρυθμιζόμενες αγορές, ιδίως τα παράνομα στοιχήματα, αντιπροσωπεύουν σήμερα μία από τις κύριες απειλές για τον αθλητισμό. Οι δυσμενείς επιπτώσεις τους είναι συγκρίσιμες με της φαρμακοδιέγερσης (ντόπινγκ) και της βίας των θεατών, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε χειραγώγηση, λόγω της αβεβαιότητας των αθλητικών αγώνων. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα, όπως τα στοιχήματα και τα τυχερά παιχνίδια, και η ανάγκη υιοθέτησης μέτρων κοινής ωφέλειας για την αποτροπή του εθισμού στα τυχερά παιχνίδια και την προστασία των ανηλίκων, ιδίως από τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια.

4.2.4. Ο αθλητισμός ενέχει ένα εγγενές κίνητρο που ωθεί όσους αθλούνται στη συνεχή βελτίωση της απόδοσής τους και την αναζήτηση της αριστείας, με αποτέλεσμα να αποτελεί αντικείμενο συνεχούς καινοτομίας, που έχει αναδείξει την τεχνολογία του αθλητισμού σε σημαντικό κλάδο μεταξύ των εφαρμοσμένων επιστημών, όπως η κλωστοϋφαντουργική τεχνολογία, η μηχανική της ανθρώπινης κίνησης, τα νέα υλικά, οι αισθητήρες, οι ενεργοποιητές και ο σχεδιασμός που αφορά ειδικά τον άνθρωπο. Η κατασκευή και η λειτουργία των αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και η συμμετοχή και παρακολούθηση αθλητικών εκδηλώσεων καθίστανται ολοένα σημαντικότερο μέρος της βιωματικής οικονομίας, έτερο παράδειγμα της οποίας αποτελεί η ανάπτυξη του αθλητικού τουρισμού.

4.2.5. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει, επίσης, άλλα οικονομικά ζητήματα που σχετίζονται με τον αθλητισμό —όπως η ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων και υπηρεσιών, οι συμβάσεις χορηγίας, η υπαγωγή των εκπροσώπων των παικτών σε ρυθμιστικές διατάξεις, οι αθλητικές ασφαλίσεις και η υγεία, τα εκπαιδευτικά προγράμματα των αθλητών και τα σχετικά με τον αθλητισμό επαγγελματικά προσόντα— και ενδεχομένως να υιοθετήσει ή να προτείνει σχετικά μέτρα.

4.2.6. Όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση των νεότερων προπονητών, πρέπει να βελτιωθεί η σχετική νομοθεσία στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη ότι το έργο του προπονητή είναι ανάλογο με του παιδαγωγού και, σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως, λόγου χάρη, κατά την προετοιμασία για αθλητικούς αγώνες), ο προπονητής περνά περισσότερο χρόνο με τον νέο αθλητή απ’ ό,τι ο καθηγητής με τον μαθητή του. Η κατάρτιση του προπονητή πρέπει να γίνεται μέσα σε επίσημο πλαίσιο και να κατοχυρώνεται σε εκπαιδευτικό επίπεδο με κρατικό πτυχίο.

4.2.7. Η ΕΟΚΕ ζητά οι ευρωπαϊκές αθλητικές ομοσπονδίες να δεσμευτούν ενεργά για τη διαφύλαξη των αξιών και των αρχών που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση, και ευελπιστεί ότι η δράση τους σε όλα τα πεδία θα αναπτύσσεται με βάση τις αρχές αυτές σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμη και όταν πρόκειται απλώς για απονομή βραβείων και τίτλων δημόσιας αναγνώρισης.

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2015. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Henri MALOSSE

(1) Protecting the Integrity of Sport Competition. The Last Bet for Modern Sport, Πανεπιστήμιο Paris I Panthéon-Sorbonne και International Centre for Sport Security (ICSS), Μάιος 2014, σ. 120-124.

(2) Πρόκειται για ένα από τα κυριότερα συμπεράσματα της διαπεριφερειακής συνάντησης κορυφής για την πολιτική του αθλητισμού (Λισαβόνα, 16 και 17 Μαρτίου 2015), όπου συμμετείχαν οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι για θέματα προσδιορισμού των πολιτικών περί αθλητισμού ανά τον κόσμο.