A4-0278/97

Ψήφισμα όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ του δημοσίου διεθνούς, του κοινοτικού και του συνταγματικού δικαίου των κρατών μελών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- επισημαίνοντας το συμπόσιο που διοργάνωσε στις 21 και 22 Ιουνίου 1995 η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών με θέμα τις σχέσεις μεταξύ του δημοσίου διεθνούς, του κοινοτικού και του συνταγματικού δικαίου των κρατών μελών,

- λαμβάνοντας υπόψη το «Σχέδιο Συνθήκης του Άμστερνταμ» της 19ης Ιουνίου 1997 ((CONF/4001/97 )),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών, καθώς και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Θεσμικών Θεμάτων (A4-0278/97),

Α. εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα αποτελεί κοινότητα δικαίου ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 294/83 της 23 Απριλίου 1986 (Πράσινοι κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συλλογή 1986, σελ. 1339 επ., παρ. 23))), η οποία πρέπει να βασίζεται σε σαφείς αρχές διάκρισης των εξουσιών,

Β. εκτιμώντας ότι μια εκτεταμένη και υψηλή δικαστική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό γνώρισμα κάθε κοινότητας δικαίου,

1. επισημαίνει ότι το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί αυτόνομο νομικό σύστημα ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 6/64 της 15 Ιουλίου 1964 (Costa κατά ENEL, Συλλογή 1964, σελ. 1141 κ.ε.))) και υπενθυμίζει τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την υπεροχή του κοινοτικού δικαίου έναντι του εθνικού δικαίου[semigr ]

2. υπενθυμίζει ότι βασικό στοιχείο του συνταγματικού δικαίου των κρατών μελών της Ένωσης είναι η αρχή του διαχωρισμού των εξουσιών και ότι, εξ αυτού, κάθε μεταφορά αρμοδιοτήτων των κρατών μελών προς την Ένωση πρέπει να συνοδεύεται από χορήγηση αρμοδιοτήτων στο ΕΚ, το οποίο αποτελεί άμεση έκφραση της θέλησης των λαών που μετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ]

3. υπενθυμίζει, ως εκ τούτου, ότι οιαδήποτε εθνική διάταξη δεν μπορεί να υπερέχει του κοινοτικού δικαίου, λόγω της αυτονομίας του, δεδομένου ότι τούτο δεν θα αναγνώριζε το χαρακτήρα του ως κοινοτικού δικαίου και θα έθετε υπό αμφισβήτηση την ίδια τη νομική βάση της Κοινότητας[semigr ] ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 6/64 της 15ης Ιουλίου 1964 (Costa κατά ENEL, Συλλογή, σελ. 1251 κ.ε.)[semigr ] Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 11/70 της 17ης Δεκεμβρίου1970 (Internationale Handelsgesellschaft mbH gegen Einfuhr - und Vorratsstelle fur Getreide - und Futtermittel, Συλλογή 1970, σελ. 1125 κ.ε.)))[semigr ]

4. υπενθυμίζει ότι «υπεροχή» του κοινοτικού δικαίου σημαίνει, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ότι κάθε αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο εθνική νομοθεσία είναι ανεφάρμοστη ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 249/85 της 21 Μαΐου 1987 (Albako κατά BALM, Συλλογή 1987, σελ. 2345 επ., παρ. 14)[semigr ] απόφαση της 7.2.1991, υπόθεση C-184/89 (Nimz, Συλλογή, σελ. Ι-297 επ., παρ. 19)))[semigr ]

5. επισημαίνει ότι κάθε εθνικός δικαστής έχει την υποχρέωση να μην εφαρμόζει το εθνικό δίκαιο που είναι ασυμβίβαστο με την κοινοτική νομοθεσία ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 106/77 της 9 Μαρτίου 1978 (Simmenthal, Συλλογή 1978, σελ. 645 επ., παρ. 21)))[semigr ]

6. τονίζει τη μεγάλη σημασία της διαδικασίας εκδόσεως προδικαστικών αποφάσεων με βάση το άρθρο 177 ΣΕΚ για την ουσιαστική υλοποίηση της υπεροχής του κοινοτικού έναντι του εθνικού δικαίου και επισημαίνει με έμφαση τη νομολογία στην υπόθεση CILFIT ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 283/81 της 6 Οκτωβρίου 1982 (CILFIT κατά Υπουργών Υγείας), Συλλογή 1982, σελ. 3415 επ.) )), η οποία διατύπωσε κριτήρια σχετικά με την υποχρέωση υποβολής προδικαστικών ερωτημάτων εκ μέρους των εθνικών δικαστηρίων[semigr ]

7. υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΚ στην υπόθεση Foto-Frost ((Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπόθεση 314/85 της 22 Οκτωβρίου 1987 (Foto Frost, Συλλογή 1987, σελ. 4199 επ., παρ. 15))) τα εθνικά δικαστήρια δεν έχουν αρμοδιότητα να κηρύσσουν άκυρες πράξεις των θεσμικών οργάνων της Κοινότητας και επιβεβαιώνει την άποψη ότι αποκλειστικά αρμόδιο να αποφανθεί για το κύρος του κοινοτικού δικαίου είναι το ΔΕΚ[semigr ] επισημαίνει επίσης την απορρέουσα από τα άρθρα 164 έως 188 και 219 της Συνθήκης ΕΚ αποκλειστική αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου να εκδίδει οριστικές αποφάσεις σχετικά με το πεδίο των αρμοδιοτήτων και εξουσιών που έχουν εκχωρηθεί στα κοινοτικά όργανα[semigr ]

8. επισημαίνει τη σημασία του άρθρου 177, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ για τη διασφάλιση της ενιαίας ισχύος του κοινοτικού δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη και τονίζει ότι ακόμη και τα ανώτερα εθνικά δικαστήρια είναι υποχρεωμένα να υποβάλλουν στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ερωτήματα που άπτονται του ευρωπαϊκού δικαίου και να ακολουθούν τις εκδιδόμενες από αυτές προδικαστικές αποφάσεις[semigr ]

9. εκφράζει την ανησυχία του για τις διαφαινόμενες τάσεις σε ορισμένα εθνικά δικαστήρια, τα οποία ελέγχουν κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου, το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο[semigr ]

10. επισημαίνει ότι σύμφωνα με τη λογική του κοινοτικού δικαίου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι το μόνο δικαστικό σώμα το οποίο μπορεί να εκδίδει δεσμευτικές αποφάσεις σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου[semigr ]

11. επικροτεί την έμμεση αναγνώριση της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου από το περιεχόμενο στο Σχέδιο της Συνθήκης του Άμστερνταμ σημείο 2 του Πρωτοκόλλου σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, το οποίο πρόκειται να επισυναφθεί στη Συνθήκη ΕΚ[semigr ]

12. ζητεί επιπλέον την άμεση θέσπιση της αρχής της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου στη ίδια τη Σύμβαση ΕΚ[semigr ]

13. στο μέτρο που μεταφέρονται αρμοδιότητες που θίγουν την κυριαρχία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, αυτές οι μεταφορές αρμοδιοτήτων πρέπει να συνοδεύονται από την αναγνώριση ότι η ΕΕ αναλαμβάνει κυριαρχικές αρμοδιότητες που δεν εμπίπτουν πλέον στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, και ότι, κατά συνέπεια, τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούν να αναθεωρούν τις αποφάσεις που λαμβάνουν τα κοινοτικά θεσμικά όργανα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους[semigr ]

14. ζητεί να δοθεί στη Συνθήκη ΕΚ μια σαφής λύση όσον αφορά τη σχέση διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου κατά την έννοια της εξίσωσης της ΕΚ με τα εθνικά κράτη, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι το δημόσιο διεθνές δίκαιο δεν ισχύει άμεσα, αλλά μόνον αφού κηρυχθεί εφαρμόσιμο μέσω μιας εσωτερικής νομικής πράξης της ΕΚ ή αφού το περιεχόμενό του μετασχηματισθεί σε νομικούς κανόνες του κοινοτικού δικαίου[semigr ]

15. ζητεί η σχέση με το δημόσιο διεθνές δίκαιο να ρυθμισθεί μακροπρόθεσμα και για το δεύτερο και τρίτο πυλώνα, επομένως για την ΕΕ στο σύνολό της, αντίστοιχα με τις λύσεις που έχουν δοθεί για τον πρώτο πυλώνα[semigr ]

16. ζητεί να τροποποιηθεί η Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με στόχο να δοθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση νομική προσωπικότητα[semigr ]

17. φρονεί ότι το άρθρο Λ γ) ΣΕΕ, όπως θα θεσπισθεί από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, πρέπει να αξιολογηθεί ως επιταγή προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να διασφαλίσει και να αναπτύξει μια υψηλή και εκτεταμένη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πεδίο δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ούτως ώστε η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να είναι, τουλάχιστον, το ίδιο ισχυρή με εκείνην που παρέχει οιοδήποτε συνταγματικό εθνικό δικαστήριο[semigr ]αυτή η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στο βαθμό που το ΔΕΚ έχει σχετική αρμοδιότητα, πρέπει να ισχύει σε όλο το πεδίο δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ]

18. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα μαζί με την αιτιολογική έκθεση της επιτροπής του προς το Συμβούλιο, την Επιτροπή, τα κοινοβούλια των κρατών μελών, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και όλα τα δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας των κρατών μελών.