Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου τροποποιητική της οδηγίας 88/407/ΕΟΚ για τον καθορισμό των απαιτήσεων υγειονομικού ελέγχου που ισχύουν στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και στις εισαγωγές σπέρματος βοοειδών"

(COM(2002) 527 τελικό - 2002/0229 (CNS))

(2003/C 85/12)

Στις 9 Οκτωβρίου 2002, το Συμβούλιο αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών ανατέθηκε στο ειδικευμένο τμήμα της ΕΟΚΕ "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", που όρισε ως εισηγητή τον κ. Leif E. Nielsen και υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Νοεμβρίου 2002.

Κατά την 395η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Δεκεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 11ης Δεκεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 103 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Περίληψη της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Η οδηγία 88/407/ΕΟΚ του Συμβουλίου καθορίζει τις απαιτήσεις υγειονομικού ελέγχου που ισχύουν στις ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές και στις εισαγωγές σπέρματος βοοειδών.

Ο σκοπός της παρούσας πρότασης είναι:

- να καταστεί δυνατή η αποθήκευση σπέρματος σε κέντρο αποθήκευσης σπέρματος και σε άλλες εγκαταστάσεις πλην του κέντρου τεχνητής γονιμοποίησης όπου συλλέχθηκε το σπέρμα,

- να τροποποιηθούν, υπό το πρίσμα των νέων διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων και των νέων διατάξεων που έχουν θεσπισθεί στο Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΔΓΕ), οι υγειονομικοί όροι που ισχύουν για την είσοδο ταύρων σε κέντρα ΤΓ, ειδικότερα όσον αφορά τη μολυσματική ρινοτραχειίτιδα (ΜΡΒ) και την ιογενή διάρροια βοοειδών (ΙΔΒ),

- να απλουστευθεί, σε κοινοτικό επίπεδο, η νομοθεσία για την έγκριση και την καταγραφή σε καταλόγους όλων των κέντρων ΤΓ σε τρίτες χώρες. Οι κατάλογοι αυτοί τροποποιούνται συχνά με βάση τις πληροφορίες που διαβιβάζονται από τις αρμόδιες αρχές τρίτων χωρών,διεύθυνση, όνομα, νέο κέντρο κ.λπ.,

- να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα τροποποίησης, μέσω της διαδικασίας της επιτροπολογίας, των παραρτημάτων της οδηγίας 88/407/ΕΟΚ, όπου καλύπτονται τεχνικά σημεία σχετικά με την έγκριση κέντρων και τους όρους εισαγωγής ταύρων σε κέντρα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η παραγωγή και η διάθεση σπέρματος ταύρων και εμβρύων στην ΕΕ γινόταν μέχρι σήμερα σε εγκεκριμένα κέντρα συλλογής σπέρματος στα πλαίσια συνεταιρισμών και ενώσεων με ευρύτατη γεωργική βάση. Παρά την απρόσκοπτη διάθεση σπέρματος και εμβρύων μέσω της εν λόγω αλυσίδας διανομής από άλλα κράτη μέλη και από τρίτες χώρες, είναι δυνατόν διαμέσου επιλογής να λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένες απαιτήσεις σχετικά με τα προγράμματα εκτροφής, όπως π.χ. για την υγεία, τον αποκλεισμό ανεπιθύμητων γενετικών χαρακτηριστικών ή την προσαρμογή σε περιφερειακές ή τοπικές συνθήκες. Η διάθεση σπέρματος ταύρων αποτελεί συγχρόνως την οικονομική βάση της εκτροφής ζώων από τα κτηνοτροφεία. Οι υπάρχουσες ρυθμίσεις με τα εγκεκριμένα κέντρα συλλογής σπέρματος διασφαλίζουν την κατάλληλη αξιοπιστία και εγγύηση του προϊόντος σε περίπτωση προβλημάτων ή ζημίας. αυτό δεν θα είναι πλέον δυνατόν σε περίπτωση ριζικής μεταβολής του συστήματος όπως προτείνεται.

2.2. Η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων αποθήκευσης σπέρματος, πέραν των κέντρων συλλογής σπέρματος(1) θα έχει ως αποτέλεσμα την ελευθέρωση της αγοράς προς όφελος της "βιομηχανίας γονιμοποίησης" με πιο διεθνή χαρακτήρα, η οποία διανέμει σπέρμα και έμβρυα μέσω τοπικών κέντρων αποθήκευσης. Με την εν λόγω δυνατότητα υπάρχει σοβαρός κίνδυνος υπονόμευσης του ισχύοντος συστήματος διότι αυξάνεται η συγκέντρωση της επιλογής, παραγωγής και διανομής των υλών εκτροφής. Συνέπεια αυτών μπορεί να είναι η σταδιακή μεταβολή των στόχων εκτροφής και η έλλειψη ποικιλίας των υλών εκτροφής με αποτέλεσμα την "παραγωγή ομοιόμορφων ζώων" πράγμα που μπορεί να επηρεάσει τόσο τη μελλοντική κτηνοτροφία ώστε να ακολουθήσει μια μόνο κατεύθυνση όσο και τις προσπάθειες για βιώσιμη ανάπτυξη και πολυμερή γεωργία στην ΕΕ. Ο περιορισμός της γενετικής ποικιλίας γίνεται ήδη εμφανής διότι π.χ. στο γένος Ηοlstein-Friesian ο αριθμός των ζώων αναπαραγωγής μπορεί να είναι ήδη κατώτερος των 40. Συνεπώς, η πρόταση της Επιτροπής θα μπορούσε να ευνοήσει μια περαιτέρω μείωση

2.3. Μολονότι η πρόταση περιέχει τις ίδιες υγειονομικές απαιτήσεις για τα κέντρα αποθήκευσης σπέρματος με εκείνες που ισχύουν για την αποθήκευση σπέρματος από τα κέντρα συλλογής σπέρματος, η διανομή από τα κέντρα αποθήκευσης σπέρματος στα ποίμνια υπόκειται μόνο στις εθνικές υγειονομικές απαιτήσεις. Η άνευ περιορισμών διανομή από τα τοπικά κέντρα αποθήκευσης σπέρματος στα ποίμνια, χωρίς την εποπτεία, τον έλεγχο και την εμπειρογνωμοσύνη των ενώσεων των κτηνοτροφείων μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των κινδύνων εξάπλωσης μεταδοτικών ασθενειών και γενετικών ελαττωμάτων.

2.4. Η εξάπλωση μεταδοτικών ασθενειών σε οικόσιτα ζώα στην ΕΕ μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις. Πρόσφατα, η επιδημία του αφθώδους πυρετού στο Ηνωμένο Βασίλειο κατέδειξε με απόλυτη σαφήνεια τις πιθανές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει. Μπορεί να αναφερθούν ακόμη και άλλες μεταδοτικές ασθένειες των βοοειδών, όπως η φυματίωση, η βρουκέλλωση, η ΜΡΒ, η ΙΔΒ, κ.λπ. Γι' αυτό χρειάζεται η καταβολή μεγάλης προσοχής όσον αφορά όλους τους πιθανούς κινδύνους, ιδίως κατά την επαφή με κάθε ποίμνιο.

2.5. Βάσει των αρχών της εσωτερικής αγοράς, η ελεύθερη διακίνηση των ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, τα μεγάλα ποίμνια και η μεγάλη συγκέντρωση οικόσιτων ζώων σε ορισμένες περιφέρειες αυξάνουν τους κινδύνους εξάπλωσης των μεταδοτικών ασθενειών όπως και τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες από ενδεχόμενη εκδήλωση.

2.6. Η επιλογή, η αποθήκευση, η εισαγωγή, η διανομή και η χρήση σπέρματος και εμβρύων συνιστούν, στην περίπτωση αυτή, σημαντικό κίνδυνο μετάδοσης και συνεπώς πρέπει να καθιερωθούν αυστηρά μέτρα ελέγχου. Μια δόση σπέρματος από μία εκσπερμάτωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για 2000 γονιμοποιήσεις, άρα υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης πιθανής ασθένειας σε αντίστοιχο αριθμό ζώων σε πολλά κράτη μέλη.

2.7. Μετά τη διεύρυνση τα προαναφερθέντα θέματα θα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας και την πιθανή κυριαρχία των "συμφερόντων της βιομηχανικής γονιμοποίησης" στα νέα κράτη μέλη. Στην περίπτωση αυτή δημιουργείται προηγούμενο σχετικά με τη θέσπιση στο μέλλον ανάλογης νομοθεσίας, π.χ. για τη χοιροτροφία. Για τους λόγους αυτούς η παρούσα πρόταση πρέπει να υποβληθεί σε εμπεριστατωμένη εξέταση για πιθανές επιπτώσεις.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Βάσει της προτεινόμενης οδηγίας το κέντρο αποθήκευσης σπέρματος μπορεί να εισάγει και να εξάγει σπέρμα και έμβρυα. Γι' αυτό είναι ανάγκη να θεσπισθούν συγκεκριμένες διαδικασίες για τον τοπικό εντεταλμένο κτηνίατρο ώστε να ελέγχει την τήρηση των νόμων. Οι υφιστάμενες διατάξεις για την εμπορία σπέρματος παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις ασφάλειας υψηλού επιπέδου τόσο στον κτηνίατρο του κέντρου συλλογής όσο και στον κτηνοτρόφο, πράγμα που δεν ήταν δυνατό να διασφαλισθεί για τις κατ' ιδίαν περιπτώσεις σε αποθήκες σπέρματος.

3.2. Είναι αναγκαίο να καταγραφούν οι παραγωγοί σπέρματος ταύρων προκειμένου να διασφαλισθεί η ανιχνευσιμότητα στα κέντρα διάθεσης, από τη φάση επιλογής έως τη χρήση στο ποίμνιο. Πρέπει να καθιερωθεί μια απαράβατη υποχρέωση, να είναι δηλαδή η διάθεση "μονόδρομος", από τον παραγωγό στην αποθήκευση και από αυτήν στο κτηνοτροφείο χωρίς τη δυνατότητα επιστροφής.

3.3. Η εισαγωγή σπέρματος και εμβρύων από κέντρα συλλογής και αποθήκευσης σε τρίτες χώρες προϋποθέτει ασφαλή μέτρα ελέγχου και δυνατότητα ανίχνευσης σε περίπτωση κινδύνου εκδήλωσης μεταδοτικών ασθενειών σε οικόσιτα ζώα. Μεταξύ άλλων, είναι ανάγκη να διασφαλισθεί η καταγραφή και η εποπτεία των κέντρων συλλογής στις τρίτες χώρες από τις οποίες τα κέντρα αποθήκευσης της ΕΕ εισάγουν σπέρμα βοοειδών, έτσι ώστε να μπορούν οι κτηνιατρικές αρχές των σχετικών χωρών να λαμβάνουν αμέσως τα αναγκαία μέτρα σε περίπτωση που εκδηλωθούν ασθένειες.

3.4. Προτείνονται οι ακόλουθες προσθήκες για να επιτευχθεί μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όσον αφορά τα βοοειδή που γίνονται δεκτά σε εγκεκριμένα κέντρα συλλογής σπέρματος:

- Όταν οι εξετάσεις που αναφέρονται στο παράρτημα Β, κεφάλαιο Ι, παράγραφος 1, εδάφια (δ) και (ε) της πρότασης πραγματοποιηθούν στην απομόνωση του κέντρου σπέρματος ή σε εγκατάσταση απομόνωσης, η έναρξη της περιόδου απομόνωσης να υπολογίζεται από την ημερομηνία συλλογής των δειγμάτων για τις εξετάσεις (δ) και όχι από την ημερομηνία παραλαβής των αποτελεσμάτων, που μπορεί να είναι μέχρι δύο εβδομάδες μετά. Το διάστημα μεταξύ των εξετάσεων που αναφέρονται στα εδάφια (δ) και (ε) θα είναι δηλ. 21 ημέρες, πράγμα που ανταποκρίνεται στις διεθνείς προδιαγραφές του ΔΓΕ.

- Οι εξετάσεις για καμπυλοβακτηρίδια και τριχομονάδες, που απαιτούν την απόδειξη των μικροβίων αντί της ορολογικής απόδειξης πρέπει να πραγματοποιηθούν αφού προηγηθεί 7ημερος περίοδος απομόνωσης, και όχι 21 ημερών, όπως προτείνεται. Έτσι θα καταστεί δυνατή η έγκαιρη διάγνωση των μολυσμένων ζώων και σε περίπτωση που διαπιστωθεί μόλυνση θα υπάρχει η δυνατότητα διεξαγωγής όλων των εξετάσεων εντός της περιόδου απομόνωσης.

3.5. Σύμφωνα με το άρθρο 3 της πρότασης, οι ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές και εισαγωγές σπέρματος για τις οποίες εκδόθηκε πιστοποιητικό σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις γίνονται δεκτές επί χρονικό διάστημα έξη μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας οδηγίας. Η διατύπωση αυτή είναι ασαφής σε ορισμένες γλώσσες, καθώς θίγει σημαντικά ερωτήματα που αφορούν υφιστάμενα αποθέματα τα οποία, ως είθισται, χρησιμοποιούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

4. Συμπέρασμα

4.1. Μολονότι οι προτάσεις τροποποίησης περίμεναν επί πολλά χρόνια την επεξεργασία προδιαγραφών από το ΔΓΕ, π.χ. για τον εμβολιασμό κατά της ΜΡΒ, εντούτοις η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση τροποποίησης για τα κέντρα αποθήκευσης σπέρματος δεν δύναται να γίνει αποδεκτή όπως διατυπώθηκε. Αντίθετα, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις τρεις άλλες προτάσεις τροποποίησης.

Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας είναι δυνατόν να δημιουργηθούν μόνο "αποθήκες δορυφόροι" που εξαρτώνται από ένα κέντρο συλλογής σπέρματος.