ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Στις 29 Ιουνίου 2011, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της περιόδου 2014-2020[1]: «Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020». Με το έγγραφο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει τη δημιουργία νέου ολοκληρωμένου μέσου για τις επενδύσεις σε ενωσιακές υποδομές προτεραιότητας στις μεταφορές, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες: τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (εφεξής ΔΣΕ).

Για την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς χρειάζονται ευφυή, βιώσιμα και πλήρως διασυνδεδεμένα δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών τηλεπικοινωνιών. Επίσης, οι επενδύσεις σε καίριας σημασίας υποδομές με υψηλή ενωσιακή προστιθεμένη αξία μπορούν να προαγάγουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, μέσα σε δυσχερείς οικονομικές συνθήκες που χαρακτηρίζονται από αργή οικονομική μεγέθυνση και περιορισμένους δημόσιους προϋπολογισμούς. Τέλος, τέτοιες επενδύσεις είναι επίσης αποφασιστικής σημασίας για να επιτύχει η ΕΕ τους στόχους της που έθεσε στην στρατηγική «Ευρώπη 2020» και τους στόχους «20-20-20» στους τομείς της ενεργειακής και της κλιματικής πολιτικής[2].

Στον παρόντα κανονισμό καθορίζονται οι διατάξεις που διέπουν τη ΔΣΕ. Ο κανονισμός βασίζεται στο έργο που επιτελέσθηκε με την αναθεώρηση του πλαισίου πολιτικής και στους τρεις τομείς (μεταφορές, ενέργεια και τηλεπικοινωνίες) για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2014-2020). Σύμφωνα με το άρθρο 170 της ΣΛΕΕ, προτείνονται νέες κατευθυντήριες γραμμές για κάθε τομέα σύμφωνα με τη ΔΣΕ. Κατά συνέπεια, οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές για τις μεταφορές, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες, αφενός, και η ΔΣΕ, αφετέρου, αποτελούν δέσμη συνεκτικών ρυθμιστικών μέτρων.

Την περασμένη δεκαετία, οι δαπάνες για τις υποδομές στην Ευρώπη παρουσίασαν, εν γένει, πτωτική πορεία. Η χρηματοπιστωτική κρίση έθεσε όμως και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την ανάγκη επενδύσεων στις υποδομές. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, στοχοθετημένες επενδύσεις για την ανακαίνιση ή την κατασκευή υποδομών αποτέλεσαν σημαντικό τμήμα των σχεδίων τόνωσης και ανάκαμψης στην ΕΕ και τα κράτη μέλη, ως ένας τρόπος να υποστηριχθεί η συνολική ζήτηση και, ταυτόχρονα, να εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμα η ανάκτηση των κονδυλίων που δαπανήθηκαν. Και το κυριότερο, η κρίση έδειξε πόσο σημαντικές είναι οι υποδομές για το οικονομικό μέλλον της Ευρώπης.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση Monti[3], μια πραγματικά ολοκληρωμένη ενιαία αγορά, δεν θα είναι δυνατή χωρίς την αδιάλειπτη σύνδεση όλων των συστατικών τμημάτων της. Οι συνδέσεις των τρόπων μεταφοράς, των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και των ευρυζωνικών δικτύων είναι ζωτικής σημασίας για λειτουργικό, ενοποιημένο οικονομικό χώρο και για την κοινωνική και την εδαφική συνοχή του. Όμως, μολονότι έχει προχωρήσει η ενοποίηση των κανονιστικών ρυθμίσεων εντός της ΕΕ και των αγορών, με πλέον πρόσφατο επίτευγμα στον τομέα της ενέργειας την έκδοση και την έναρξη ισχύος της τρίτης δέσμης μέτρων ελευθέρωσης, καθυστερεί η διασύνδεση στα διασυνοριακά τμήματα. Λείπουν ορισμένοι κρίκοι, ιδίως στα νέα κράτη μέλη, οι οποίοι συνιστούν διαχωριστικές γραμμές μεταξύ κέντρου και περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εμποδίζουν την περαιτέρω ανάπτυξη των ενδοκοινοτικών συναλλαγών ή την ανάπτυξη νέων οικονομικών τομέων, όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν μεγάλες ανάγκες για επενδύσεις. Όσον αφορά τον τομέα της ενέργειας, στον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την υλοποίηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων σε ενεργειακές υποδομές (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές για τις ενεργειακές προτεραιότητες») καθορίζονται δώδεκα διάδρομοι και πεδία υποδομών προτεραιότητας, τέσσερα για κάθε κλάδο, μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, εγκατάσταση ευφυών δικτύων, αρτηρίες ηλεκτρικής ενέργειας και διασυνοριακά δίκτυα με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Για το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης θα απαιτηθούν έως το 2020 επενδύσεις περίπου ενός τρισεκατομμυρίου ευρώ, από τα οποία εκτιμάται ότι για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και χρειάζονται μόνον επενδύσεις περίπου 200 δισεκατομμυρίων ευρώ. Από το συνολικό αυτό ποσό, επενδύσεις ύψους 100 δισεκατ. ευρώ πρέπει να προέλθουν αποκλειστικά από την αγορά, ενώ για τα υπόλοιπα 100 δισεκατ. ευρώ θα χρειασθεί δράση από μέρους του δημοσίου για την άντληση και μόχλευση των απαιτούμενων επενδύσεων.

Στον τομέα των μεταφορών, καθορίσθηκε πανευρωπαϊκό «κεντρικό δίκτυο» με τη χρήση μεθοδολογίας πανευρωπαϊκού σχεδιασμού. Σε αυτό το κεντρικό δίκτυο με διαδρόμους, μέσω των οποίων θα μεταφέρονται πολύ αποδοτικά και με χαμηλές εκπομπές εμπορεύματα και επιβάτες, θα αξιοποιηθεί εκτενώς η υφιστάμενη υποδομή. Αφού συμπληρωθούν τα κενά και εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης και με τη χρήση πιο αποδοτικών πολυτροπικών μεταφορών, το κεντρικό δίκτυο θα απορροφά τον κύριο όγκο των ροών μεταφοράς μέσα στην εσωτερική αγορά. Το κόστος της ανάπτυξης υποδομών στην ΕΕ για την αντιμετώπιση της ζήτησης μεταφορών υπολογίσθηκε σε περισσότερο από 1,5 τρισεκατ. ευρώ την περίοδο 2010-2030 για το σύνολο των δικτύων μεταφορών των κρατών μελών της ΕΕ. Για την ενοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφοράς θα απαιτηθούν έως το 2020 περίπου 500 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων 250 δισεκατ. ευρώ θα χρειασθούν για την κατασκευή των ελλειπόντων κρίκων και την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης του κεντρικού δικτύου.

Για τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών, τον καίριο στόχο αποτελεί η άρση των (ψηφιακών) σημείων συμφόρησης που παρεμποδίζουν την ενοποίηση της ενιαίας ψηφιακής αγοράς. Αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να βελτιωθεί όλο το ευρυζωνικό δίκτυο και ότι χρειάζεται να συσταθούν πλατφόρμες υποδομών ψηφιακών υπηρεσιών, οι οποίες θα καθιστούν δυνατή τη συνεκτική εξάπλωση των ευρωπαϊκών ψηφιακών υπηρεσιών. Αυτά τα δίκτυα, τόσο από υλική άποψη όσο και από άποψη εξυπηρέτησης, είναι βασικοί παράγοντες για την ευφυή οικονομική μεγέθυνση. Με βάση το Ψηφιακό Θεματολόγιο, κάθε Ευρωπαίος πρέπει έως το 2013 να έχει πρόσβαση σε βασική ευρυζωνικότητα και έως το 2020 σε υπερταχεία ευρυζωνικότητα. Τον Σεπτέμβριο του 2010, η Επιτροπή περιέγραψε τα μέτρα που χρειάζονται ώστε να ξεκινήσουν οι απαιτούμενες επενδύσεις ύψους έως 270 δισεκατ. ευρώ για την παροχή υπερταχείας ευρυζωνικότητας σε όλα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης έως το 2020. Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, μέρος αυτών των επενδυτικών αναγκών θα καλύψει ο ιδιωτικός τομέας. Οι ανάγκες σε επενδύσεις για την επίτευξη των στόχων αυτών εκτιμώνται σε περίπου 270 δισεκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, χωρίς την παρέμβαση της Ένωσης, οι επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα εκτιμώνται ότι δεν θα υπερβούν τα 50 δισεκατ. ευρώ έως το 2020. Αυτό σημαίνει επενδυτικό κενό 220 δισεκατομμυρίων ευρώ. Επειδή τα κοινωνικά οφέλη της επένδυσης σε ψηφιακές υποδομές υπερβαίνουν κατά πολύ τα ιδιωτικά κίνητρα για επενδύσεις, χρειάζεται εστιασμένη δημόσια παρέμβαση για να τονωθεί η αγορά.

Από την ανάλυση εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής κατά την προετοιμασία του παρόντος κανονισμού προέκυψε ότι, μολονότι αναμένεται να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο η αγορά και οι κρατικοί προϋπολογισμοί στη δημιουργία των απαιτούμενων υποδομών, μέσω κατάλληλων επενδύσεων και τιμολογιακών μηχανισμών, ορισμένες επενδύσεις σε υποδομές δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν ή θα καθυστερήσουν μέχρι πολύ μεταγενέστερα της προθεσμίας του 2020, εάν δεν δραστηριοποιηθεί η ΕΕ. Συνεπώς, χρειάζεται σημαντική συνεισφορά από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, ώστε να εξασφαλισθεί ότι θα κατασκευασθούν όντως οι υποδομές προτεραιότητας στην ΕΕ.

Για να αυξηθεί ο αντίκτυπος των ενωσιακών δημοσιονομικών πόρων, η Επιτροπή προτείνει πιο συστηματική αξιοποίηση καινοτόμων χρηματοοικονομικών μέσων, ως εναλλακτική λύση στη συνήθη χρηματοδότηση μέσω επιχορηγήσεων και για την κάλυψη των χρηματοδοτικών κενών σε στρατηγικές επενδύσεις. Σημαντικό χαρακτηριστικό των καινοτόμων χρηματοοικονομικών μέσων είναι ότι, σε αντίθεση με τα συνήθη χρηματοδοτικά μέσα, έχουν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, διότι διευκολύνουν και προσελκύουν επιπλέον δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση έργων που ενδιαφέρουν την ΕΕ. Συμβάλλουν και, άρα, μεγιστοποιούν τον αντίκτυπο του ενωσιακού προϋπολογισμού.

Στηριζόμενη στην πείρα των χρηματοοικονομικών μέσων που έχουν δημιουργηθεί με βάση το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) όπως ο μηχανισμός δανειακών εγγυήσεων για έργα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (εφεξής LGTT), η Επιτροπή προτείνει σημαντικό μέρος των ενταγμένων στη ΔΣΕ παρεμβάσεών της να υλοποιηθεί μέσω χρηματοοικονομικών μέσων. Συγκεκριμένα, θα αξιοποιηθεί η πρωτοβουλία για ομόλογα[4] χρηματοδότησης έργων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», ώστε να εξασφαλισθούν επενδυτικοί πόροι για έργα υποδομών υψηλού στρατηγικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

2.1 Διαβούλευση και γνωμοδότηση εμπειρογνωμόνων

Ο παρών κανονισμός εκπονήθηκε μετά από εκτεταμένες διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενους, τα θεσμικά όργανα και φορείς της ΕΕ, τα κράτη μέλη, περιφερειακές ή τοπικές αρχές, κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους, εμπειρογνώμονες της ακαδημαϊκής κοινότητας και διεθνείς οργανισμούς. Συνεκτιμήθηκαν τα αποτελέσματα μεσοπρόθεσμων αξιολογήσεων προγραμμάτων της περιόδου 2007-2013, καθώς και πολυάριθμες μελέτες και γνωμοδοτήσεις εμπειρογνωμόνων.

Από τις εισηγήσεις των ενδιαφερομένων στους τρεις τομείς προέκυψαν τα εξής:

Κατά τις διαβουλεύσεις προέκυψε ευρεία συναίνεση στο γεγονός ότι για την επίσπευση της ανάπτυξης υποδομών με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία απαιτείται ισχυρότερη ενωσιακή στήριξη.

Οι ενδιαφερόμενοι ζήτησαν μεγαλύτερη μόχλευση της ενωσιακής χρηματοδότησης προς επίτευξη των στόχων πολιτικής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, επί παραδείγματι με καλύτερο συντονισμό των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων, και συγκεκριμένα του Ταμείου Συνοχής και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), των προγραμμάτων για τα διευρωπαϊκά δίκτυα και των παρεμβάσεων της ΕΤΕπ.

Οι ενδιαφερόμενοι θεωρούν ότι η διεύρυνση του χαρτοφυλακίου των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων ενδείκνυται για την καλύτερη προσαρμογή της στήριξης στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε έργου, την αποτελεσματική συγκρότηση του έργου και την προσέλκυση νέων επενδυτών. Η προγραμματιζόμενη πρωτοβουλία για ομόλογα χρηματοδότησης έργων αρμόζει ιδιαίτερα για μεγαλύτερες επενδύσεις βάσει της ΔΣΕ.

2.2 Εκτίμηση επιπτώσεων

Για τον προτεινόμενο κανονισμό εκτιμήθηκαν οι επιπτώσεις των επιλογών εφαρμογής της ΔΣΕ ως πρωτοβουλία άσκησης πολιτικής, ήτοι των επιλογών που αφορούν τον καθορισμό των κανόνων λειτουργίας της ΔΣΕ. Η εκτίμηση επιπτώσεων άρχισε από τον πρώτιστο στόχο της ΔΣΕ που προτείνεται στην ανακοίνωση για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο με τίτλο «Προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020»[5]: να επισπευσθεί η ανάπτυξη υποδομών που χρειάζεται η ΕΕ για να επιτύχει τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», καθώς και τους στόχους για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή «20-20-20». Η εκτίμηση επιπτώσεων στηρίχθηκε στις παρεμβάσεις των ενδιαφερομένων στις διαβουλεύσεις και σε μελέτες αξιολόγησης των τρεχόντων προγραμμάτων της ΕΕ μέσω των οποίων διατίθεται χρηματοδοτική στήριξη για την ανάπτυξη των ΔΕΔ.

Το επίκεντρο της εκτίμησης επιπτώσεων των δυνατών επιλογών πολιτικής ήταν η επίτευξη με τον πιο αποτελεσματικό, αποδοτικό και συνεπή τρόπο δύο κύριων συγκεκριμένων στόχων:

1) Αύξηση της μόχλευσης των ενωσιακών κονδυλίων – η οποία συνίσταται στον καθορισμό των μορφών, των μεθόδων και των κανόνων χρηματοδότησης που μπορούν να εξασφαλίσουν μέγιστη μόχλευση για την προσέλκυση δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων σε έργα με διάσταση ευρωπαϊκή και ενιαίας αγοράς, ιδίως στα δίκτυα προτεραιότητας τα οποία πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2020, και εγγυώνται κατά τον καλύτερο τρόπο ευρωπαϊκή προστιθεμένη αξία, καθώς και σε εκείνα που είναι δυνατόν να υλοποιηθούν σε τρίτες χώρες.

2) Διευκόλυνση της έγκαιρης υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων– με τον καθορισμό μηχανισμών παρακολούθησης και αξιολόγησης που θα επιβραβεύουν τις επιδόσεις και θα επιβάλλουν κυρώσεις για τη μη αποτελεσματική αξιοποίηση των ενωσιακών κονδυλίων.

Ταυτόχρονα, στην αξιολόγηση των επιλογών πολιτικής συνεκτιμήθηκαν δύο σχετικοί πρωταρχικοί στόχοι της Ένωσης για τους οποίους έχει δεσμευθεί ρητά η Επιτροπή[6]: αφενός, η επίτευξη των ειδικών ανά τομέα στόχων στο πεδίο των υποδομών που προβλέπεται στα άρθρα 170 και 171 της ΣΛΕΕ και, αφετέρου, η απλούστευση των ενωσιακών κανόνων χρηματοδότησης με την αξιοποίηση των συνεργειών εντός και μεταξύ των τομέων στόχους. Καθώς αυτοί οι δύο στόχοι πολιτικής δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμοι, μία από τις βασικές επιδιώξεις κατά την εκτίμηση των επιλογών για τον καθορισμό των κανόνων λειτουργίας της ΔΣΕ ήταν η εξεύρεση ορθής ισορροπίας μεταξύ συνοχής των ανά τομέα στόχων πολιτικής και μεγιστοποίησης των συνεργειών.

Αρχικά εξετάσθηκαν εννέα κύριες επιλογές πολιτικής, αρχής γενομένης από το βασικό σκεπτικό στο οποίο στηρίχθηκε η απόφαση της Επιτροπής να προτείνει τη σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη»: απλούστευση του ισχύοντος χρηματοδοτικού πλαισίου με αξιοποίηση των συνεργειών μεταξύ τομέων. Οι εναλλακτικές λύσεις πολιτικής στηρίχθηκαν σε συνδυασμό των σεναρίων που αντιστοιχούν σε τρεις βασικές επιλογές απλούστευσης των χρηματοδοτικών κανόνων – ελάχιστη, μέγιστη και μεταβλητή (ή «κατά περίπτωση») εναρμόνιση των κανόνων ανά τομέα – στα δύο πεδία πολιτικής παρέμβασης που αντιστοιχούν στους δύο κύριους συγκεκριμένους στόχους που προαναφέρθηκαν, ήτοι μόχλευση επενδύσεων και υλοποίηση προγραμμάτων.

Έτσι, το φάσμα των επιλογών κυμάνθηκε μεταξύ δύο άκρων. Η μια ακραία κατάσταση θα ήταν η ελάχιστη εναρμόνιση τόσο της μόχλευσης των επενδύσεων όσο και της υλοποίησης των προγραμμάτων, κατάσταση που θα σήμαινε πλήρως διακριτούς και ιδιαίτερους κανόνες και διατάξεις για την παροχή ενωσιακής χρηματοδότησης βάσει της ΔΣΕ σε κάθε τομέα. Στο άλλο άκρο θα ήταν η επιλογή πολιτικής με μέγιστη εναρμόνιση των κανόνων τόσο της μόχλευσης των επενδύσεων όσο και της υλοποίησης των προγραμμάτων, η οποία θα οδηγούσε σε κοινούς και για τους τρεις τομείς κανόνες χρηματοδότησης και διατάξεις διαχείρισης των προγραμμάτων για τη χρήση των κονδυλίων της ΔΣΕ. Σύμφωνα με τις υπόλοιπες επιλογές, μεταξύ των δύο άκρων θα προβλέπονταν κοινοί κανόνες και διατάξεις για ορισμένους τομείς, ενώ για άλλους θα ήταν διακριτοί και προσαρμοσμένοι στον εκάστοτε τομέα, ήτοι θα υπήρχαν συνδυασμοί μέγιστης και μεταβλητής εναρμόνισης των κανόνων σε ένα πεδίο παρέμβασης, αφενός, με μεταβλητή ή ελάχιστη εναρμόνιση των κανόνων για τους τομείς σε άλλο πεδίο.

Από την εκτίμηση των επιπτώσεων αυτών των επιλογών πολιτικής, όσον αφορά την επίτευξη των στόχων που προαναφέρθηκαν, προέκυψε ότι δύο από τις επιλογές που εξετάσθηκαν ήταν οι καταλληλότερες για να εξασφαλίσουν ότι η ΔΣΕ, με τους κανόνες λειτουργίας της, θα υποστήριζε την ταχεία ανάπτυξη υποδομών ενωσιακού ενδιαφέροντος:

- η επιλογή με τη μεταβλητή εναρμόνιση των κανόνων – δηλ. ορισμένοι κοινοί κανόνες και ορισμένοι ειδικοί ανά τομέα – τόσο στη μόχλευση των επενδύσεων όσο και στην υλοποίηση του προγράμματος – θα ήταν η καλύτερη από άποψη συνοχής με όλους τους υπόλοιπους στόχους ενωσιακής πολιτικής·

- η επιλογή πολιτικής που θα συνίστατο σε μεταβλητή εναρμόνιση των κανόνων μόχλευση των επενδύσεων και μέγιστη εναρμόνιση των κανόνων για την υλοποίηση του προγράμματος θα ήταν ίσως πιο αποτελεσματική από άποψη κόστους.

Ωστόσο, η δεύτερη επιλογή ίσως αποβεί πιο αρνητική μακροπρόθεσμα όσον αφορά την ικανότητα αντιμετώπισης ιδιαίτερων καταστάσεων ανά τομέα, ιδίως προγραμματισμού των κονδυλίων, και μπορεί μελλοντικά να ακυρώσει την αρχική εξοικονόμηση κόστους. Το τελικό συμπέρασμα ήταν ότι, για να εξασφαλισθεί επίτευξη των στόχων της ΔΣΕ, η καλύτερη επιλογή θα ήταν κάποιος βαθμός ευελιξίας και στον καθορισμό των κανόνων της ΔΣΕ ανάλογα με τον τομέα σε ό,τι αφορά την υλοποίηση προγραμμάτων.

Οι διατάξεις σχετικά με τη χρήση των κονδυλίων βάσει της ΔΣΕ που περιέχει ο παρών κανονισμός εκπονήθηκαν με βάση τη συλλογιστική και τα συμπεράσματα που συνάχθηκαν κατά την προαναφερθείσα εκτίμηση επιπτώσεων.

2.3 Ενωσιακή προστιθέμενη αξία της ΔΣΕ

Από τη διαδικασία διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και από την ανάλυση κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων προέκυψε ότι η προστιθέμενη αξία της ΔΣΕ ως κοινό χρηματοδοτικό πλαίσιο θα είχε τέσσερις πτυχές:

1. Το κοινό πλαίσιο θα επιφέρει απλούστευση του νομικού πλαισίου της ΕΕ για τη χρηματοδότηση των υποδομών των ΔΕΔ. Θα εξασφαλίσει επίσης συνεκτική προσέγγιση της χρηματοδότησης ενωσιακών έργων και στους τρεις τομείς.

2. Ταυτόχρονα, ένα ενιαίο χρηματοδοτικό πλαίσιο και ταμείο της ΕΕ για τις υποδομές θα παρέχει συνεκτική και διαφανή προσέγγιση της ενωσιακής χρηματοδότησης και θα επιφέρει ασφάλεια δικαίου και, συνεπώς, τεράστιες δυνατότητες προσέλκυσης μεγαλύτερης χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα. Θα δημιουργηθούν χρηματοδοτικά μέσα με συγκεντρωτικό και συντονισμένο τρόπο, τα οποία θα προσελκύσουν ιδιώτες επενδυτές και θα βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα των σχέσεων με τους ιδιώτες επενδυτές και τους συνεργαζόμενους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

3. Επίσης, η συνεχώς αυξανόμενη αλληλεξάρτηση σημαντικών οικονομικώς έργων υποδομών, δικτύων και τομέων θα καταστήσει δυνατή την επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Ένα ενοποιημένο ενωσιακό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις υποδομές θα μπορούσε να επιτρέψει την αξιοποίηση διατομεακών συνεργειών στην ανάπτυξη και την υλοποίηση έργων, με εξοικονόμηση κόστους ή/και πιο αποτελεσματική εκμετάλλευση και υψηλότερα έσοδα.

4. Η τελευταία αλλά εξίσου σημαντική πτυχή είναι ότι ένα κοινό πλαίσιο καθιστά δυνατή την εξαγωγή διδαγμάτων και τη διάδοση βέλτιστης πρακτικής σε όλους τους τομείς, με αποτέλεσμα αύξηση της αποτελεσματικότητας και της απόδοσης της ενωσιακής χρηματοδότησης σε όλους τους τομείς.

3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Τα διευρωπαϊκά δίκτυα καλύπτονται από το άρθρο 170 της ΣΛΕΕ, το οποίο ορίζει ότι: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει στη δημιουργία και την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων όσον αφορά τα έργα υποδομής στους τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.» Το δικαίωμα της ΕΕ να ενεργεί στη χρηματοδότηση υποδομών προβλέπεται στο άρθρο 171 το οποίο ορίζει ότι η Ένωση «μπορεί να υποστηρίζει σχέδια κοινού ενδιαφέροντος που υποστηρίζονται από τα κράτη μέλη, (…) ιδίως με τη βοήθεια μελετών σκοπιμότητας, εγγυήσεων δανείων ή επιδοτήσεων επιτοκίου». Το άρθρο 172 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «οι προσανατολισμοί και τα άλλα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 171 παράγραφος 1 θεσπίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο που αποφασίζουν σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.»

Στην ανακοίνωση επανεξέτασης του προϋπολογισμού, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό να γίνει χρήση του ενωσιακού προϋπολογισμού ώστε να «μπορεί να καλύπτει κενά που οφείλονται στην δυναμική των πολιτικών οι οποίες χαράσσονται σε εθνικό επίπεδο σε τομείς όπως οι υποδομές, η κινητικότητα, η εδαφική συνοχή … - κενά τα οποία, σε αντίθετη περίπτωση, θα έβλαπταν τα συμφέροντα της EE ως συνόλου.[7]». Τα κράτη μέλη έχουν την τάση να δίνουν κυρίως προτεραιότητα σε έργα πρωτίστως εθνικού ενδιαφέροντος κατά τον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση υποδομών, πράγμα που δεν αντιστοιχεί αναγκαστικά με τις προτεραιότητες διασυνοριακών έργων με υψηλότερη προστιθεμένη αξία για τους πολίτες σε γενικότερο ενωσιακό επίπεδο[8]. Οι συνολικές δαπάνες της ΕΕ και των κρατών μελών πρέπει να είναι αποδοτικές, να εξασφαλίζουν επαρκές ύψος επενδύσεων και θα προωθούν τις συνέργειες.

Η νομοθετική πράξη και ο τύπος του μέτρου (δηλ. χρηματοδότηση) καθορίζονται στη ΣΛΕΕ, η οποία αποτελεί τη νομική βάση για τη ΔΣΕ και προβλέπει ότι τα καθήκοντα, οι στόχοι προτεραιότητας και η οργάνωση των διευρωπαϊκών δικτύων είναι δυνατόν να καθορίζεται σε κανονισμούς.

4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η Επιτροπή προτείνει για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 50 δισεκατ. ευρώ[9] για την περίοδο 2014-2020, από τα οποία 10 δισεκατ. ευρώ εγγράφονται στο Ταμείο Συνοχής για υποδομές μεταφορών.

ΔΣΕ | 40 δισεκατ. ευρώ |

Ενέργεια | 9,1 δισεκατ. ευρώ |

Μεταφορές | 21,7 δισεκατ. ευρώ |

Τηλεπικοινωνίες/Ψηφιοποίηση | 9,2 δισεκατ. ευρώ |

Ποσά μεταφερόμενα από το Ταμείο Συνοχής για υποδομές μεταφορών | 10 δισεκατ. ευρώ |

Σύνολο | 50 δισεκατ. ευρώ |

Η πείρα από το τρέχον δημοσιονομικό πλαίσιο δείχνει ότι πολλά κράτη μέλη, τα οποία είναι επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής, συναντούν δυσκολίες στο σχεδιασμό και την υλοποίηση πολύπλοκων διασυνοριακών έργων υποδομών μεταφοράς. Έτσι, για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, η Επιτροπή προτείνει, αφενός να συνεχισθεί η χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής των κρατών μελών με κατά κεφαλήν ακαθάριστο εθνικό προϊόν (ΑΕΠ) χαμηλότερο του 90% του μέσου όρου της ΕΕ των 27 για επενδύσεις στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και το περιβάλλον και, αφετέρου, μέρος των διαθέσιμων κονδυλίων του Ταμείου Συνοχής (10 δισεκατ. ευρώ) να χρησιμοποιηθεί για να χρηματοδοτηθούν έργα του κεντρικού δικτύου μεταφορών σε επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής κράτη μέλη, με βάση τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη».

5. ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ

5.1 Ενιαίο πλαίσιο για τις επενδύσεις έργων υποδομών ενωσιακής προτεραιότητας

Η πείρα του παρελθόντος στη χρηματοδότηση υποδομών βάσει των πλαισίων για τα ΔΕΔ, του ευρωπαϊκού σχεδίου για την ανάκαμψη της οικονομίας και του Ταμείου Συνοχής και των Διαρθρωτικών Ταμείων, δείχνει ότι η ΕΕ είναι σε θέση να προσδώσει προστιθέμενη αξία στις υποδομές. Οι ενδιαφερόμενοι συμφώνησαν ότι με ένα σενάριο «διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης», η Ευρώπη ενδεχομένως δεν θα μπορέσει να κινητοποιήσει έγκαιρα τις αναγκαίες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών των δικτύων της και την κάλυψη των ελλειπόντων κρίκων.

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, τα κράτη μέλη πασχίζουν για την δημοσιονομική εξυγίανση των προϋπολογισμών τους. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες υπέστησαν συχνά σοβαρές περικοπές, οι δε δαπάνες για επενδύσεις σε έργα υποδομών είτε ανεστάλησαν είτε μετατέθηκαν. Ταυτόχρονα, οι προοπτικές ενεργοποίησης επενδύσεων από τον ιδιωτικό τομέα παραμένουν αβέβαιες. Εκτός από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, ρυθμιστικής φύσεως κωλύματα επίσης καθυστερούν ή παρεμποδίζουν την υλοποίηση αναγκαίων έργων υποδομής. Με αυτά τα δεδομένα, το τρέχον πλαίσιο της ΕΕ για τη χρηματοδότηση υποδομών κρίνεται ότι δεν αρκεί για αποτελεσματική αντιμετώπιση. Η χρηματοδότηση είναι πολυδιασπασμένη σε πάρα πολλά προγράμματα και δεν επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση συνεργειών μεταξύ προγραμμάτων και τομέων.

Η Επιτροπή, με επαναχάραξη της στρατηγικής της για τη χρηματοδότηση, επεδίωξε τα εξής:

- Εξασφάλιση οικονομικά αποδοτικής και έγκαιρης υλοποίησης καίριων υποδομών προτεραιότητας των δικτύων στην ενέργεια, τις μεταφορές και τις ΤΠΕ, όπως αυτές προβλέπονται στη δέσμη μέτρων για την ενεργειακή υποδομή, στη Λευκή Βίβλο για ανταγωνιστικές και βιώσιμες μεταφορές[10] και στο ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη.

- Mεγιστοποίηση των συνεργειών μεταξύ προγραμμάτων ενέργειας, μεταφορών και ΤΠΕ, ώστε η χρηματοδότηση να ανταποκρίνεται σε συνεκτική στρατηγική και τα έργα να επιλέγονται με σαφώς εναρμονισμένα κριτήρια.

- Βελτίωση της ικανότητας των ενωσιακών κονδυλίων να επιφέρουν μόχλευση άλλων δημόσιων ή ιδιωτικών κονδυλίων, ώστε με τον συνολικό όγκο των κινητοποιηθέντων πόρων να είναι δυνατόν να εκπληρωθούν οι προβλεπόμενες επενδυτικές ανάγκες μέχρι το 2020.

- Εξασφάλιση της βέλτιστης επιλογής των έργων και της παρακολούθησής τους, ώστε η ενωσιακή χρηματοδότηση να εστιάζεται ορθά, να επιφέρει τον μέγιστο θετικό αντίκτυπο και να διατίθεται κατά τον αποτελεσματικότερο τρόπο.

Το σκεπτικό για την ύπαρξη κοινής νομοθετικής βάσης που θα καθιστά δυνατή τη χρηματοδοτική στήριξη σε τρεις διαφορετικούς τομείς με διαφορετικό πλαίσιο πολιτικής έγκειται στη δυνατότητα αξιοποίησης συνεργειών μεταξύ των τομέων, οι οποίες απορρέουν από κοινά προβλήματα ως προς τη χρηματοδότηση της υλοποίησης στόχων πολιτικής που κατά τα λοιπά διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό. Η προστιθεμένη αξία ενός κοινού πλαισίου θα έχει τέσσερις πτυχές.

Στο κοινό πλαίσιο θα επιφέρει απλούστευση του νομικού πλαισίου της ΕΕ για τη χρηματοδότηση των υποδομών των ΔΕΔ. Θα εξασφαλίσει επίσης συνεκτική προσέγγιση της χρηματοδότησης ενωσιακών έργων και στους τρεις τομείς. Όπως σημειώθηκε προηγουμένως, το χρηματοδοτικό πλαίσιο της ΕΕ για τις υποδομές είναι σήμερα αρκετά πολύπλοκο, εξαιτίας της πληθώρας και της ανομοιογένειας των υπαρχόντων νομοθετημάτων της ΕΕ. Η απλούστευση των κανόνων είναι ένα από τα καίρια σημεία της νέας προσέγγισης που προτείνει η Επιτροπή όσον αφορά της δημοσιονομικές δαπάνες της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, ένα ενιαίο χρηματοδοτικό πλαίσιο και ταμείο της ΕΕ για τις υποδομές θα παρέχει συνεκτική και διαφανή προσέγγιση της ενωσιακής χρηματοδότησης και θα επιφέρει ασφάλεια δικαίου και, συνεπώς, τεράστιες δυνατότητες προσέλκυσης μεγαλύτερης χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα. Θα δημιουργηθούν χρηματοδοτικά μέσα με συγκεντρωτικό και συντονισμένο τρόπο, τα οποία θα προσελκύσουν ιδιώτες επενδυτές και θα βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα των σχέσεων με τους ιδιώτες επενδυτές και τους συνεργαζόμενους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Επίσης, η συνεχώς αυξανόμενη αλληλεξάρτηση σημαντικών οικονομικώς έργων υποδομών, δικτύων και τομέων θα καταστήσει δυνατή την επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Ένα ενοποιημένο ενωσιακό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις υποδομές θα μπορούσε να επιτρέψει την αξιοποίηση διατομεακών συνεργειών στην ανάπτυξη και την υλοποίηση έργων, με εξοικονόμηση κόστους ή/και πιο αποτελεσματική εκμετάλλευση και υψηλότερα έσοδα.

Η τελευταία αλλά εξίσου σημαντική πτυχή είναι ότι ένα κοινό πλαίσιο καθιστά δυνατή την εξαγωγή διδαγμάτων και τη διάδοση βέλτιστης πρακτικής σε όλους τους τομείς, με αποτέλεσμα αύξηση της αποτελεσματικότητας και της απόδοσης της ενωσιακής χρηματοδότησης σε όλους τους τομείς.

5.2 Μέτρα απλούστευσης και συνοχή με τους υπάρχοντες κανόνες

Η απλούστευση των κανόνων είναι ένα από τα καίρια σημεία της νέας προσέγγισης που προτείνει η Επιτροπή όσον αφορά της δημοσιονομικές δαπάνες της ΕΕ. Το κοινό πλαίσιο ΔΣΕ θα απλουστεύσει το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τη χρηματοδότηση των υποδομών των ΔΕΔ. Ένα και μόνον νομοθέτημα καλύπτει την ενωσιακή χρηματοδότηση έργων σε δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και τα ψηφιακά δίκτυα.

Μολονότι οι τομείς αυτοί διαφέρουν από τεχνολογική/χρηματοδοτική/ρυθμιστική άποψη, υπάρχουν αρκετά κοινά σημεία που συνηγορούν υπέρ της ουσιαστικής βελτίωσης των διαφορετικών πράξεων. Ταυτόχρονα, η πρόταση περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες οι οποίοι είναι αναγκαίοι για να διατηρηθεί ο γενικός στόχος της ΔΣΕ: επιτάχυνση και βελτιωμένη στόχευση της ροής των δημοσίων κονδυλίων της ΕΕ σε σημαντικά έργα υποδομών ενωσιακού ενδιαφέροντος.

Με το παρόν νομοθέτημα επέρχεται απλούστευση, ιδίως στην αντιμετώπιση των κάτωθι θεμάτων:

- Εναρμόνιση των δεικτών για τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»

- Ευελιξία στις πιστώσεις προϋπολογισμού

- Κεντρική διαχείριση και στους τρεις τομείς, πιθανόν από εκτελεστικό οργανισμό

- Κοινά χρηματοδοτικά μέσα

- Κοινά κριτήρια ανάθεσης

- Κοινοί όροι για χρηματοδοτική συνδρομή

- Διαδικασία προβολής με κοινά ετήσια προγράμματα εργασιών – θέμα σημαντικό για τον εκάστοτε τομέα – και κοινή επιτροπή – θέμα σημαντικό για τα κράτη μέλη.

Επιπλέον, εξασφαλίσθηκε πλήρης συνοχή με τον κείμενο και μελλοντικό δημοσιονομικό κανονισμό. Οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις είτε είναι δεόντως δικαιολογημένες σε σχετικά νομικά κείμενα, είτε υπάρχουν θεμελιώδεις δικαστικές αποφάσεις.

5.3 Ισχυρότερη έμφαση σε χρηματοδοτικά μέσα

Η ΔΣΕ θα συμπληρώσει την άμεση ενωσιακή χρηματοδοτική στήριξη με χρηματοδοτικά μέσα ώστε να βελτιωθεί ο αντίκτυπος της χρηματοδότησης. Λόγω μεγαλύτερου πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος των χρηματοδοτικών μέσων (το οποίο επί παραδείγματι θα μπορούσε να φθάσει από 1:15 έως 1:20) θα διευκολυνθεί η πρόσβαση σε κεφάλαια για βασικές επενδυτικές ανάγκες. Μαζί με την επιτυχή απορρόφηση της άμεσης ενωσιακής συνδρομής (όπως συνέβη με το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας (EERP) και το πρόγραμμα ΔΕΔ-Μ), η ισχυρότερη στήριξη στα χρηματοδοτικά μέσα θα συμβάλει σημαντικά στον μετριασμό των κινδύνων για τους αναδόχους, οπότε θα εξασφαλισθεί η υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος.

Επιπλέον, σκοπός είναι να διαμορφωθεί περιβάλλον ευνοϊκό για ιδιωτικές επενδύσεις και να αναπτυχθούν μέσα που θα προσελκύσουν επενδυτές που ειδικεύονται σε υποδομές. Για να αποβούν όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα τα μέσα αυτά, πρέπει να αποβλέπουν σε μείωση των κινδύνων με διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των δυνητικών έργων. Μέγιστη διαφοροποίηση είναι δυνατόν να επιτευχθεί με στόχευση σε πολλούς ταυτόχρονα τομείς που να καλύπτουν πολλές χώρες. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί επιτυχέστερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και βάσει σαφώς προσδιορισμένων διαδρόμων και στοχοθετημένων επενδυτικών πεδίων. Συνεπώς, τα περισσότερα χρηματοδοτικά μέσα πρέπει να είναι κοινά για όλους τους τομείς. Δεν αποκλείεται όμως να συσταθούν κάποια χρηματοδοτικά μέσα για να καλυφθούν ειδικές ανάγκες συγκεκριμένου τομέα.

Με βάση ανάλυση που πραγματοποιήθηκε κατά τη φάση προετοιμασίας του παρόντος κανονισμού, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κρίνουν ότι, ενώ η χρηματοδοτική στήριξη της ευρυζωνικότητας θα προέλθει κυρίως από χρηματοδοτικά μέσα, το ύψος των ενωσιακών δημοσιονομικών πόρων που απαιτούνται για τα χρηματοδοτικά μέσα δεν θα υπερβεί τα 2 και το 1 δισεκατ. ευρώ, για τις μεταφορές και την ενέργεια αντίστοιχα. Οι εκτιμήσεις αυτές δεν πρέπει να εκληφθούν ως δεσμευτικά ανώτατα όρια, διότι το ύψος της ενωσιακής χρηματοδότησης που διατίθεται σε χρηματοδοτικά μέσα θα αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο μετά από εκτίμηση της πορείας του έργου, την οποία θα διεξάγουν οι χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές (π.χ. η ΕΤΕπ για τα ομόλογα έργων).

5.4 Η Διευκόλυνση· «Συνδέοντας την Ευρώπη» στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου

Η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» θα αποτελέσει βασικό στοιχείο του ενωσιακού θεματολογίου για την οικονομική μεγέθυνση, το οποίο θα εστιασθεί στην αύξηση του δυναμικού μακροπρόθεσμης οικονομικής μεγέθυνσης της ΕΕ. Η Διευκόλυνση θα συντονισθεί με τις λοιπές παρεμβάσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, όπως ο «Ορίζων 2020» και το Ταμείο Συνοχής και τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

Όσον αφορά τον συντονισμό με τον Ορίζοντα 2020, είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί η αλληλοσυμπλήρωσή τους και, ταυτόχρονα, να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις τους. Είναι επίσης σημαντικό να εξασφαλισθεί ότι με τη ΔΣΕ και τον Ορίζοντα 2020 δεν θα διαταραχθεί η αλυσίδα έρευνας και καινοτομίας που οδηγεί στην ανάπτυξη υποδομών. Αυτό είναι ιδιαίτερα καίριας σημασίας όταν θα χρειασθούν σημαντικά τεχνολογικά επιτεύγματα στις μεταφορές, την ενέργεια και τις ΤΠΕ για να μπορέσει η ΕΕ να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους της που έχει θέσει στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Κάθε στήριξη δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας μέσω των χρηματοδοτικών μέσων θα προέλθει από τα χρηματοδοτικά μέσα που προορίζονται για τον Ορίζοντα 2020.

Όσον αφορά τη σχέση με το Ταμείο Συνοχής και τα Διαρθρωτικά Ταμεία, το κοινό στρατηγικό πλαίσιο για την πολιτική συνοχή και η σύναψη συμβάσεων εταιρικής σχέσης με κράτη μέλη θα συντονίζεται στενά με τα πλαίσια πολιτικής στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Οι σχετικές κατευθυντήριες γραμμές θα στηριχθούν στο Ταμείο Συνοχής και τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ώστε να κατασκευασθούν οι τοπικές και περιφερειακές υποδομές και οι συνδέσεις τους με τις υποδομές προτεραιότητας της ΕΕ, οι οποίες θα συνδέουν όλους τους πολίτες σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επιπλέον, η διαχείριση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» θα επιτελείται κεντρικά και θα μεταβιβασθούν ποσά του Ταμείου Συνοχής που έχουν προβλεφθεί ειδικά για υποδομές μεταφορών (10 διεσεκατ. ευρώ σε τιμές του 2011). Στην κατανομή των 10 διεσεκατ. ευρώ, τη μεγαλύτερη δυνατή προτεραιότητα θα έχουν τα έργα που ανταποκρίνονται στις εθνικές επιχορηγήσεις από το Ταμείο Συνοχής. Επιπλέον, αυτά τα 10 δισεκατ. ευρώ θα είναι δεσμευμένα για τα κράτη μέλη που είναι επιλέξιμα προς χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, και τα ποσοστά συγχρηματοδότησης θα καθορισθούν σε ύψος ίσο με εκείνα του Ταμείου Συνοχής.

2011/0302 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη»

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 172,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[11],

Κατόπιν διαβίβασης της πρότασης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[12],

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[13],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

5. Η σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» αναμένεται να μεγιστοποιήσει τις δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης επειδή θα αξιοποιηθούν οι συνέργειες μεταξύ των πολιτικών για τις μεταφορές, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες και της εφαρμογής τους, καθιστώντας έτσι αποδοτικότερη την παρέμβαση της Ένωσης.

6. Η πλήρης λειτουργία της ενιαίας αγοράς εξαρτάται από την ύπαρξη σύγχρονων υποδομών υψηλών επιδόσεων, οι οποίες θα συνδέουν την Ευρώπη, ιδίως στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Αυτές οι συνδέσεις που ενισχύουν την οικονομική μεγέθυνση παρέχουν καλύτερη πρόσβαση στην εσωτερική αγορά και, συνεπώς, συμβάλλουν σε πιο ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[14].

7. Η σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» αποσκοπεί στην επίσπευση των επενδύσεων στο πεδίο των διευρωπαϊκών δικτύων και στη μόχλευση της χρηματοδότησης από τον δημόσιο και από τον ιδιωτικό τομέα.

8. Η δημιουργία αποτελεσματικών δικτύων υποδομών στις μεταφορές και την ενέργεια είναι μία από τις δώδεκα καίριες δράσεις που καθορίζονται στην πράξη για την ενιαία αγορά την οποία εξέδωσε η Επιτροπή[15].

9. Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να εντάξει την κλιματική αλλαγή στα ενωσιακά προγράμματα δαπανών και να διαθέσει τουλάχιστον το 20% του προϋπολογισμού της Ένωσης για τους στόχους που αφορούν το κλίμα. Κατά την προετοιμασία, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται ότι θα προωθηθεί ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και η προσαρμογή σε αυτήν, καθώς και η πρόληψη και η διαχείριση των κινδύνων. Οι επενδύσεις στις υποδομές που καλύπτει ο παρών κανονισμός θα συμβάλουν στην προώθηση της μετάβασης στην οικονομία και την κοινωνία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ανθεκτικών στις κλιματικές μεταβολές και τις φυσικές καταστροφές.

10. Στο Ψήφισμα της 8ης Ιουνίου 2011 «Επενδύοντας στο μέλλον: ένα νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για μια ανταγωνιστική και βιώσιμη Ευρώπη χωρίς αποκλεισμούς», το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε ότι είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί ταχεία εκτέλεση του Ψηφιακού Θεματολογίου της Ένωσης και να συνεχισθούν οι προσπάθειες προκειμένου να επιτευχθούν έως το 2020 οι στόχοι να αποκτήσουν πρόσβαση σε υψηλής ταχύτητας διαδίκτυο από όλοι οι πολίτες της ΕΕ, καθώς και όσοι διαμένουν σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες[16]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε επίσης ότι οι επενδύσεις σε δομές αποτελεσματικών μεταφορών είναι καίριες ώστε η Ευρώπη να προασπίσει την ανταγωνιστικότητά της και να χαράξει την πορεία της μετά την κρίση, για τη μακροπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση, καθώς και ότι το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) είναι ζωτικής σημασίας για να εξασφαλισθεί ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να δημιουργηθεί σημαντική ενωσιακή προστιθεμένη αξία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατύπωσε την άποψη ότι κατά γενική ομολογία το ΔΕΔ-Μ πρέπει, επομένως, να αποτελέσει κύρια προτεραιότητα στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και ότι είναι αναγκαίο να αυξηθούν οι πόροι για το ΔΕΔ-Μ στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνισε την ανάγκη να μεγιστοποιηθούν ο αντίκτυπος της ενωσιακής χρηματοδότησης και οι δυνατότητες που παρέχονται από το Ταμείο Συνοχής και τα διαρθρωτικά ταμεία και τα χρηματοδοτικά μέσα για χρηματοδότηση εθνικών και ευρωπαϊκής προτεραιότητας διασυνοριακών έργων ενεργειακών υποδομών και υπογράμμισε την ανάγκη να αυξηθεί αισθητά η χορήγηση κονδυλίων από τον προϋπολογισμό της Ένωσης για χρηματοδοτικά μέσα στο εν λόγω πεδίο.

11. Στις 28 Μαρτίου 2011, η Επιτροπή εξέδωσε τη Λευκή Βίβλο «Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών ― Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών»[17]. Σκοπός της Λευκής Βίβλου είναι μέχρι το 2050 να μειωθούν τουλάχιστον κατά 60% οι εκπομπές θερμοκηπικών αερίων από τον τομέα των μεταφορών ως προς τις εκπομπές το 1990. Όσον αφορά τις υποδομές, σκοπός της Λευκής Βίβλου είναι έως το 2030 να δημιουργηθεί σε επίπεδο Ένωσης ένα πλήρως λειτουργικό «κεντρικό δίκτυο» στο ΔΕΔ-Μ πολυτροπικών μεταφορών. Σκοπός της Λευκής Βίβλου είναι επίσης η βελτιστοποίηση των επιδόσεων των πολυτροπικών αλυσίδων εφοδιαστικής, συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης αξιοποίησης των ενεργειακά αποδοτικότερων τρόπων μεταφοράς. Έτσι, θέτει τους κάτωθι σχετικούς στόχους πολιτικής για το ΔΕΔ-Μ: έως το 2030, στροφή του 30% των οδικών εμπορευματικών μεταφορών σε απόσταση άνω των 300 km προς άλλους μεταφοράς και, έως το 2050, στροφή άνω του 50%· έως το 2030, τριπλασιασμός του μήκους του σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας και, έως το 2050, σιδηροδρομικώς η πλειονότητα των μεσαίων αποστάσεων μετακινήσεων των επιβατών· έως το 2050, σύνδεση όλων των αερολιμένων του κεντρικού δικτύου με το σιδηροδρομικό δίκτυο· σύνδεση όλων των θαλασσίων λιμένων με γραμμή εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών και, ει δυνατόν, με το σύστημα εσωτερικής ναυσιπλοΐας.

12. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Ψήφισμά του της 6ης Ιουλίου 2010 για ένα βιώσιμο μέλλον στις μεταφορές[18], τονίζει ότι για να είναι αποτελεσματική η πολιτική μεταφορών απαιτείται χρηματοδοτικό πλαίσιο ανάλογο των αναδυόμενων προκλήσεων και ότι, προς το σκοπό αυτό, πρέπει να αυξηθούν οι διαθέσιμοι σήμερα πόροι για τις μεταφορές και την κινητικότητα. Επιπλέον, έκρινε αναγκαία τη συγκρότηση μηχανισμού για το συντονισμό της αξιοποίησης των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης των μεταφορών, των πόρων που διατίθενται με βάση την πολιτική συνοχής, τις εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) ή άλλα χρηματοδοτικά μέσα, όπως εγγυήσεις.

13. Το Συμβούλιο Υπουργών Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας, στα συμπεράσματά του της 11ης Ιουνίου 2009 για την αναθεώρηση της πολιτικής για τα ΔΕΔ-Μ[19], επανέλαβε ότι είναι αναγκαίο να συνεχισθούν οι επενδύσεις στις υποδομές μεταφορών για να εξασφαλισθεί επαρκή ανάπτυξη του ΔΕΔ-Μ σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, ως βάση για την εσωτερική αγορά και την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της Ένωσης και τη σύνδεσή της με γειτονικές χώρες, εστιάζοντας στην ευρωπαϊκή προστιθεμένη αξία. Το Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη να διαθέσει η Ένωση τους απαραίτητους χρηματοδοτικούς πόρους για την τόνωση των επενδύσεων σε έργα ΔΕΔ-Μ και, ιδιαίτερα, την ανάγκη να προβλεφθεί κατάλληλη χρηματοδοτική στήριξη από τον προϋπολογισμό των ΔΕΔ-Μ για έργα προτεραιότητας που περιλαμβάνουν διασυνοριακά τμήματα και αναμένεται να υλοποιηθούν μετά το 2013 εντός των θεσμικών ορίων του πλαισίου δημοσιονομικού προγραμματισμού. Κατά την άποψη του Συμβουλίου, πρέπει να αναπτυχθεί και να υποστηριχθεί περαιτέρω όπου είναι δυνατόν η προσέγγιση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

14. Με βάση τους στόχους της Λευκής Βίβλου, στις κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ που καθορίζονται στον κανονισμό XXX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της …[20] προσδιορίζονται οι υποδομές του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, εξειδικεύονται οι απαιτήσεις που πρέπει να εκπληρώνει το δίκτυο και προβλέπονται τα μέτρα υλοποίησής τους. Συγκεκριμένα, στις κατευθυντήριες γραμμές προτείνεται η ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου έως το 2030.

15. Με βάση τα σχέδια υποδομών μεταφοράς των κρατών μελών, η Επιτροπή υπολογίζει ότι οι επενδυτικές ανάγκες στις μεταφορές ανέρχονται σε 500 δισεκατ. ευρώ για ολόκληρο το δίκτυο ΔΕΔ-Μ κατά την περίοδο 2014-2020, από τα οποία 250 δισεκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα χρειασθούν για επενδύσεις στο κεντρικό δίκτυο του ΔΕΔ-Μ. Λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων πόρων σε επίπεδο Ένωσης, είναι αναγκαία η συγκέντρωση των επενδύσεων σε έργα με την υψηλότερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, ώστε να επέλθει ο επιδιωκόμενος αντίκτυπος. Η στήριξη πρέπει επομένως να εστιασθεί στο κεντρικό δίκτυο (συγκεκριμένα στους διαδρόμους του δικτύου) και σε έργα κοινού ενδιαφέροντος όσον αφορά τα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας (ιδίως τα συστήματα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας με βάση το SESAR για τα οποία χρειάζονται περίπου 3 δισεκατ. ευρώ από τους δημοσιονομικούς πόρους της Ένωσης).

16. Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης πολιτικής για το ΔΕΔ-Μ που δρομολογήθηκε τον Φεβρουάριο του 2009, συστάθηκε ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων για να επικουρεί την Επιτροπή και να εξετάζει τη στρατηγική χρηματοδότησης και τις δημοσιονομικές προοπτικές του ΔΕΔ-Μ. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων αριθ. 5 αξιοποίησε την πείρα εξωτερικών εμπειρογνωμόνων σε διάφορα πεδία: διαχειριστές υποδομών, μελετητές υποδομών, εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς εκπροσώπους, εμπειρογνώμονες περιβάλλοντος, εκπροσώπους της ακαδημαϊκής κοινότητας και του ιδιωτικού τομέα. Η τελική έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων αριθ. 5[21] που εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2010, περιέχει 40 συστάσεις, ορισμένες από τις οποίες λήφθηκαν υπόψη στην παρούσα πρόταση.

17. Η πείρα από το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο δείχνει ότι πολλά κράτη μέλη, τα οποία είναι επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής, αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην έγκαιρη εκτέλεση πολύπλοκων έργων υποδομών μεταφοράς με υψηλή ενωσιακή προστιθέμενη αξία. Συνεπώς, για να βελτιωθεί η εκτέλεση έργων μεταφοράς, ιδίως των διασυνοριακών, με υψηλή ενωσιακή προστιθέμενη αξία, μέρος των διαθέσιμων κονδυλίων του Ταμείου Συνοχής (10 δισεκατ. ευρώ[22]) πρέπει να μεταβιβασθεί για τη χρηματοδότηση έργων του κεντρικού δικτύου μεταφορών στα κράτη μέλη που είναι επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής με βάση τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη». Η Επιτροπή πρέπει να στηρίξει τα επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής κράτη μέλη να καταστρώσουν επαρκή αριθμό σχεδίων έργων, ώστε να δοθεί η μέγιστη δυνατή προτεραιότητα στις εθνικές πιστώσεις από το Ταμείο Συνοχής.

18. Στην ανακοίνωση με τίτλο «Προτεραιότητες για την ενεργειακή υποδομή για το 2020 και μετέπειτα - Προσχέδιο για ενοποιημένο ευρωπαϊκό ενεργειακό δίκτυο» που εγκρίθηκε το Νοέμβριο του 2010[23], η Επιτροπή προσδιόρισε τους διαδρόμους προτεραιότητας που είναι απαραίτητοι ώστε να μπορέσει η Ένωση να επιτύχει τους φιλόδοξους ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους της έως το 2020, δηλαδή την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, την κατοχύρωση της ασφάλειας εφοδιασμού, την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και να προετοιμάσει τα δίκτυα για περαιτέρω μείωση των ανθρακούχων εκπομπών του ενεργειακού συστήματος μετά το 2020.

19. Απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών και για τη διασυνοριακή διασύνδεση των δικτύων, ώστε να εκπληρωθούν οι στόχοι ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής της Ένωσης για ανταγωνιστικότητα, αειφορία και ασφάλεια εφοδιασμού με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Οι επενδυτικές ανάγκες σε υποδομές ενέργειας υπολογίζεται ότι έως το 2020 θα ανέλθουν σε 1 τρισεκατ. ευρώ, από τα οποία περίπου 200 δισεκατ. ευρώ σε υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου που χαρακτηρίζονται ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Επενδύσεις ύψους περίπου 100 δισεκατ. ευρώ για έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ενδέχεται να μην πραγματοποιηθούν λόγω εμποδίων που σχετίζονται με την αδειοδότηση, τη ρύθμιση και τη χρηματοδότηση.

20. Επειδή επείγει η κατασκευή των ενεργειακών υποδομών του μέλλοντος και εξαιτίας της αισθητής αύξησης του ύψους των επενδύσεων σε σύγκριση με το παρελθόν, απαιτείται αλλαγή στον τρόπο χρηματοδότησης των ενεργειακών υποδομών σε επίπεδο ΕΕ. Το Συμβούλιο Υπουργών Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας στα συμπεράσματά του[24] της 28ης Φεβρουαρίου 2011 χαρακτήρισε τους ενεργειακούς διαδρόμους προτεραιότητα για την Ευρώπη.

21. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4ης Φεβρουαρίου 2011[25] κάλεσε την Επιτροπή να ευθυγραμμίσει και να βελτιώσει τις διαδικασίες έγκρισης και να προωθήσει ρυθμιστικό πλαίσιο που να προσελκύσει επενδύσεις. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογράμμισε ότι ο κύριος όγκος των επενδύσεων θα προέλθει από την αγορά, το δε κόστος πρέπει να ανακτηθεί με την είσπραξη τελών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνώρισε ότι χρειάζονται δημόσια κονδύλια για έργα τα οποία απαιτούνται για την ασφάλεια εφοδιασμού ή για λόγους αλληλεγγύης, τα οποία δεν μπορούν να προσελκύσουν χρηματοδότηση από την αγορά.

22. Στον κανονισμό XXX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της … [Κατευθυντήριες γραμμές για τις ενεργειακές προτεραιότητες][26] καθορίζονται οι προτεραιότητες σε διευρωπαϊκές υποδομές ενέργειας οι οποίες πρέπει να έχουν υλοποιηθεί έως το 2020 ώστε να εκπληρωθούν οι στόχοι ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής της Ένωσης· ορίζονται κανόνες για τον προσδιορισμό των έργων κοινού ενδιαφέροντος που είναι αναγκαία για την εκπλήρωση αυτών των προτεραιοτήτων· προβλέπονται μέτρα για την έγκριση επιχορηγήσεων, τη συμμετοχή του Δημοσίου και τις ρυθμίσεις για την επιτάχυνση ή/και τη διευκόλυνση της υλοποίησης των έργων αυτών, καθώς και κριτήρια για τη γενική επιλεξιμότητα των έργων προς ενίσχυση από την Ένωση.

23. Οι τηλεπικοινωνίες βασίζονται όλο και περισσότερο σε διαδικτυακές υποδομές, ενώ τα ευρυζωνικά δίκτυα και οι ψηφιακές υπηρεσίες αλληλοσυνδέονται. Το διαδίκτυο καθίσταται η κυρίαρχη πλατφόρμα επικοινωνίας που προσφέρει υπηρεσίες και επιχειρηματικότητα. Συνεπώς, η διευρωπαϊκή διαθεσιμότητα πρόσβασης σε ταχύ Διαδίκτυο και ψηφιακές υπηρεσίες είναι ουσιώδους σημασίας για την οικονομική μεγέθυνση και την ενιαία αγορά.

24. Τα σύγχρονα δίκτυα οπτικών ινών είναι καίρια υποδομή για το μέλλον από άποψη συνδετικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ που επιθυμούν να χρησιμοποιούν συστήματα υπολογιστικού νέφους για να βελτιώσουν την οικονομική τους απόδοση.

25. Στη στρατηγική «Ευρώπη 2020»[27] ζητείται η υλοποίηση του Ψηφιακού Θεματολογίου για την Ευρώπη[28], το οποίο διαμορφώνει σταθερό νομικό πλαίσιο για την τόνωση των επενδύσεων μέσα σε μια ανοικτή, ανταγωνιστική και υψηλής ταχύτητας διαδικτυακή υποδομή και σε συναφείς υπηρεσίες. Τον Ιούνιο του 2010 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το Ψηφιακό Θεματολόγιο για την Ευρώπη και κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα να συστρατευθούν για την πλήρη εφαρμογή του[29].

26. Στα συμπεράσματά του της 31ης Μαΐου 2010, το Συμβούλιο ανέφερε ότι η Ευρώπη πρέπει να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους για την ανάπτυξη ψηφιακής ενιαίας αγοράς με βάση ταχύ και υπερταχύ διαδίκτυο και διαλειτουργικές εφαρμογές και αναγνώρισε ότι οι αποδοτικές και ανταγωνιστικές επενδύσεις στα ευρυζωνικά δίκτυα της επόμενης γενεάς θα είναι σημαντικές για την καινοτομία, την επιλογή των καταναλωτών και την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και ότι μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής με καλύτερη ιατρική περίθαλψη, ασφαλείς μεταφορές, νέες δυνατότητες ενημέρωσης και ευκολότερη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, ιδίως διασυνοριακώς[30].

27. Τα ιδιωτικά κίνητρα για επενδύσεις σε υπερταχέα ευρυζωνικά δίκτυα φαίνεται ότι είναι κατώτερα από τα οφέλη για την κοινωνία γενικότερα. Οι επενδυτικές ανάγκες προς επίτευξη του στόχου του Ψηφιακού Θεματολογίου για παροχή πρόσβασης σε ταχύ διαδίκτυο για όλους τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 270 δισεκατ. ευρώ. Ωστόσο, χωρίς την παρέμβαση της Ένωσης, οι επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα εκτιμώνται ότι για την περίοδο έως το 2020 δεν θα υπερβούν τα 50 δισεκατ. ευρώ. Αυτό το κενό επενδύσεων συνιστά μείζονα δυσκολία για την κατασκευή υποδομών, ενώ ταυτόχρονα η Ενιαία Ψηφιακή Αγορά στηρίζεται στη σύνδεση όλων των πολιτών μέσω της υποδομής του μέλλοντος.

28. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν ισχυρά και συνεκτικά δίκτυα σε όλη την ΕΕ για την ψηφιακή παροχή κοινωφελών υπηρεσιών, με τη συμμετοχή κοινωνικών παραγόντων τόσο του δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, και απαραίτητο προς το σκοπό αυτό είναι να εξασφαλισθεί δομημένη ενωσιακή χρηματοδότηση του κόστους σχεδιασμού του συστήματος και του λογισμικού, καθώς και διατήρηση ανθεκτικού κόμβου για τα εν λόγω δίκτυα, έτσι ώστε να αναλαμβάνουν μόνον το εγχώριο κόστος οι εθνικοί φορείς εκμετάλλευσης.

29. Χρειάζονται πολλές μέθοδοι υλοποίησης και απαιτούνται διαφορετικά ποσοστά χρηματοδότησης για να αυξηθεί η απόδοση και ο αντίκτυπος της ενωσιακής ενίσχυσης, για να ενισχυθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις και να εκπληρωθούν οι ειδικές απαιτήσεις κάθε έργου.

30. Στις τηλεπικοινωνίες, ορισμένες κεντρικές πλατφόρμες εξυπηρέτησης που διασφαλίζουν διευρωπαϊκή διαλειτουργικότητα χρειάζονται υψηλότερο ποσοστό ενωσιακής χρηματοδότησης, ιδιαίτερα κατά τη φάση εκκίνησης, τηρουμένης πάντοτε της αρχής της συγχρηματοδότησης.

31. Η εξασφάλιση διασυνοριακής διαλειτουργικότητας για την εκτέλεση έργων υποδομής μεγάλης κλίμακας, ιδίως σε επίπεδο κεντρικών υπηρεσιών, θα απαιτήσει ενδεχομένως ταυτόχρονη προμήθεια και εγκατάσταση εξοπλισμού από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη ή/και τους δικαιούχους. Στις περιπτώσεις αυτές, θα χρειασθεί ίσως να χορηγηθεί ενωσιακή ενίσχυση για συμβάσεις εκτελούμενες από παρόχους υποδομών στα κράτη μέλη, είτε για λογαριασμό τους είτε σε συνεργασία με την Επιτροπή. Οι διατάξεις επιτρέπουν επίσης εξεύρεση πολλαπλών πηγών χρηματοδότησης, οι οποίες θα χρειασθούν ενδεχομένως, μεταξύ άλλων, για πολυγλωσσικές ρυθμίσεις με σκοπό να εξασφαλίζεται ασφάλεια εφοδιασμού ή/και για πλεονασμό δικτύου που απαιτείται για να αποκλείεται η διακοπή του δικτύου υποδομών από αστοχία ενός και μόνον σημείου.

32. Οι υπηρεσίες γενικής εφαρμογής σε πεδία δημόσιου συμφέροντος (ως βασικές υπηρεσίες) συχνά επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από αδυναμίες της αγοράς. Τα πεδία που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν σχετίζονται με την παροχή δημοσίων υπηρεσιών (μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση και διαλειτουργικότητα υπηρεσιών όπως ηλεκτρονική υγεία (eHealth), ηλεκτρονική ταυτότητα (eIdentity), ηλεκτρονικές συμβάσεις (eProcurement) και άρα δεν είναι εξ ορισμού εμπορικές στη φάση εκκίνησής τους. Επιπλέον, εάν χρηματοδοτηθούν μόνον βασικές υπηρεσίες, η πρόκληση θα είναι να δημιουργηθούν τα σωστά κίνητρα σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο για την ουσιαστική εξάπλωση υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος: αυτό οφείλεται ιδίως στην έλλειψη κινήτρων σε εθνικό επίπεδο για τη σύνδεση των εθνικών συστημάτων με τα κεντρικά (και επομένως για τη δημιουργία προϋποθέσεων διαλειτουργικότητας και διασυνοριακών υπηρεσιών), καθώς και στο γεγονός ότι οι ιδιώτες επενδυτές δεν θα εξασφάλιζαν οι ίδιοι την εξάπλωση των υπηρεσιών σε διαλειτουργικά πλαίσια.

33. Στις κατευθυντήριες γραμμές για την ψηφιοποίηση που περιέχει ο κανονισμός (EΕ) αριθ. XXX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της…[31] [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας] προσδιορίζονται η διαδικασία και τα κριτήρια χρηματοδότησης, όπως και οι διάφορες κατηγορίες επενδύσεων.

34. Ο Ορίζοντας 2020 – το μελλοντικό κοινό στρατηγικό πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία – θα εστιάζεται μεταξύ άλλων στην αντιμετώπιση των προβλημάτων κοινωνικού χαρακτήρα (π.χ. ευφυείς, καθαρές και ενοποιημένες μεταφορές· ασφαλής, καθαρή και αποδοτική ενέργεια· τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών για την υγεία, τη διακυβέρνηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη), ώστε να αντιμετωπισθούν άμεσα οι προκλήσεις που έχουν προσδιορισθεί στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» με τη στήριξη δραστηριοτήτων που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα από την έρευνα έως την αγορά. Ο Ορίζοντας 2020 θα στηρίξει όλα τα στάδια της αλυσίδας καινοτομίας, και ειδικά δραστηριότητες εγγύτερες στην αγορά, μεταξύ των οποίων τα καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα. Για να επιτευχθεί μεγαλύτερος αντίκτυπος από τη χρηματοδότηση της Ένωσης και να εξασφαλισθεί συνοχή, η Διευκόλυνση· «Συνδέοντας την Ευρώπη» θα αναπτύξει μεγαλύτερες συνέργειες με τον Ορίζοντα 2020.

35. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα περισσότερα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες, ενώ τα υπόλοιπα κράτη μέλη είναι σε διαδικασία κύρωσής της. Κατά την υλοποίηση των σχετικών έργων είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη στις προδιαγραφές τους η προσβασιμότητα για άτομα με ειδικές ανάγκες που προβλέπεται στο άρθρο 9 της σύμβασης.

36. Τα χρηματοδοτικά μέσα που πρέπει να εφαρμοσθούν με βάση τον παρόντα κανονισμό πρέπει να πληρούν τους κανόνες του Τίτλου VIII του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός] και της κατ’εξουσιοδότηση πράξης, καθώς και τους κανόνες βέλτιστης πρακτικής που ισχύουν για τα χρηματοδοτικά μέσα[32].

37. Τα δημοσιονομικά μέτρα σε πολλές χώρες θα οδηγήσουν ή έχουν ήδη οδηγήσει τις δημόσιες αρχές σε επανεκτίμηση των επενδυτικών προγραμμάτων τους σε υποδομές. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμπράξεις δημόσιου/ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) θεωρήθηκαν αποτελεσματικό μέσο για την εκτέλεση υποδομών που εξασφαλίζουν την επίτευξη στόχων πολιτικής, όπως η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η προώθηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας και η απόδοση ενέργειας και πόρων, η υποστήριξη βιώσιμων μεταφορών και η εγκατάσταση ευρυζωνικών δικτύων. Εν προκειμένω, η Επιτροπή δεσμεύθηκε, στην ανακοίνωσή της στις 19 Νοεμβρίου 2009[33] για τις συμπράξεις δημόσιου/ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) να βελτιωθεί η πρόσβαση των ΣΔΙΤ στη χρηματοδότηση, με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των υπαρχόντων χρηματοδοτικών μέσων.

38. Ο μεγαλύτερος όγκος των επενδύσεων με βάση τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» μπορεί να προέλθει από τις αγορές και ρυθμιστικά μέτρα, αλλά το πρόβλημα της χρηματοδότησης καθιστά αναγκαία τη δημόσια παρέμβαση και τη συνδρομή της Ένωσης με επιχορηγήσεις και καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα. Τα χρηματοδοτικά μέσα πρέπει να αξιοποιηθούν για να ικανοποιηθούν ειδικές ανάγκες της αγοράς, σύμφωνα με τους στόχους της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», και να μην παραγκωνισθεί η ιδιωτική χρηματοδότηση. Πριν αποφασισθεί η αξιοποίηση χρηματοδοτικών μέσων, η Επιτροπή πρέπει να προβεί σε εκ των προτέρων αξιολόγησή τους.

39. Στην επανεξέταση του προϋπολογισμού[34] της ΕΕ τονίσθηκε ότι πρότυπο για έργα με μακροπρόθεσμες εμπορικές δυνατότητες πρέπει να χρησιμοποιούνται κονδύλια της Ένωσης μαζί με κονδύλια από τον χρηματοπιστωτικό και τον τραπεζικό τομέα, και ιδίως την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και τα δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των κρατών μελών, αλλά και από άλλα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και από τον ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό τομέα.

40. Στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η Επιτροπή δεσμεύθηκε να κινητοποιήσει τα ενωσιακά χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο συνεκτικής χρηματοδοτικής στρατηγικής, η οποία θα συνδυάζει τη χρηματοδότηση από την Ένωση και από εθνικούς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Βασίσθηκε στο σκεπτικό ότι πολλές περιπτώσεις πλημμελών επενδύσεων και ατελειών της αγοράς είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα με χρηματοδοτικά μέσα αντί με επιχορηγήσεις.

41. Στη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» πρέπει να προταθούν χρηματοδοτικά μέσα για να προωθηθεί η ουσιαστική συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις επενδύσεις σε υποδομές. Τα χρηματοδοτικά μέσα, για να είναι επαρκώς ελκυστικά για τον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να σχεδιάζονται και να εφαρμόζονται με τη δέουσα απλούστευση και μείωση του διοικητικού φόρτου και, ταυτόχρονα, με κάποια ευελιξία, δηλαδή να καλύπτονται με ευέλικτο τρόπο οι χρηματοδοτικές ανάγκες που έχουν διαπιστωθεί. Ο σχεδιασμός αυτών των μέσων πρέπει να στηριχθεί στην πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2007-2013, όπως ο μηχανισμός δανειακών εγγυήσεων για τα έργα ΔΕΔ-Μ, η χρηματοδοτική διευκόλυνση καταμερισμού του κινδύνου και το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Ενέργεια, την Αλλαγή του Κλίματος και τις Υποδομές με ορίζοντα το 2020 (Ταμείο Marguerite).

42. Τα περισσότερα χρηματοδοτικά μέσα πρέπει να είναι κοινά για όλους τους τομείς, ενδέχεται όμως ορισμένα από αυτά να εξειδικευθούν σε μεμονωμένους τομείς. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κρίνουν ότι, ενώ η χρηματοδοτική στήριξη της ευρυζωνικότητας θα προέλθει κυρίως από χρηματοδοτικά μέσα, το ύψος των ενωσιακών δημοσιονομικών πόρων που απαιτούνται για τα χρηματοδοτικά μέσα για τις μεταφορές και την ενέργεια δεν πρέπει να υπερβεί τα 2 και 1 δισεκατ. ευρώ, αντίστοιχα.

43. Για να εξασφαλισθεί διαφοροποίηση ανά τομέα των δικαιούχων χρηματοδοτικών μέσων, αλλά και για να ενθαρρυνθεί η βαθμιαία γεωγραφική διαφοροποίηση στα κράτη μέλη, η Επιτροπή σε συνεργασία με την ΕΤΕπ, μέσω κοινών πρωτοβουλιών όπως το Κέντρο Ευρωπαϊκής Εμπειρογνωμοσύνης για τις ΣΔΙΤ και Jaspers, πρέπει να παρέχουν στήριξη στα κράτη μέλη για τη διαμόρφωση κατάλληλων σχεδίων έργων, τα οποία θα ήταν δυνατόν να χρηματοδοτηθούν.

44. Όσον αφορά τους όρους για τα χρηματοδοτικά μέσα, θα χρειασθεί ίσως να συμπεριληφθούν επιπρόσθετες απαιτήσεις στα προγράμματα εργασιών, όπως λόγου χάρη να εξασφαλισθεί ο ανταγωνιστικός χαρακτήρας των αγορών υπό το πρίσμα της ανάπτυξης των ενωσιακών πολιτικών, των τεχνολογικών εξελίξεων και άλλων παραγόντων που ενδέχεται να υπεισέρχονται.

45. Ο πολυετής προγραμματισμός στήριξης από τη Διευκόλυνση πρέπει να στοχεύει στην υποστήριξη των προτεραιοτήτων της Ένωσης, εξασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων χρηματοδοτικών πόρων και τη συνέπεια και τη συνέχεια της κοινής δράσης της Ένωσης και των κρατών μελών. Για προτάσεις που θα υποβληθούν μετά την εφαρμογή του πρώτου πολυετούς προγράμματος εργασιών στον τομέα των μεταφορών, η επιλεξιμότητα του κόστους είναι δυνατόν να αρχίσει από την 1η Ιανουαρίου 2014, ώστε να εξασφαλισθεί η συνέχεια των έργων που καλύπτονται ήδη από τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 680/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2007, για καθορισμό των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής οικονομικής συνδρομής στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών και ενέργειας[35].

46. Λόγω του μεγάλου προϋπολογισμού που είναι απαραίτητος για την υλοποίηση ορισμένων έργων υποδομής, πρέπει να καταστεί δυνατή η κατανομή των πιστώσεων του προϋπολογισμού σε ετήσιες δόσεις για τη χρηματοδοτική στήριξη ορισμένων δράσεων.

47. Η Επιτροπή θα διενεργεί ενδιάμεσες και εκ των υστέρων αξιολογήσεις ώστε να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα και η απόδοση της χρηματοδότησης και ο αντίκτυπός της στους γενικούς στόχους της Διευκόλυνσης και στις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

48. Με βάση τις εξειδικευμένες ανά τομέα κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζονται σε χωριστούς κανονισμούς, καταρτίσθηκε και επισυνάπτεται στο παράρτημα κατάλογος των πεδίων προτεραιότητας στα οποία πρέπει να εφαρμοσθεί ο παρών κανονισμός. Για να λαμβάνονται υπόψη ενδεχόμενες μεταβολές των πολιτικών προτεραιοτήτων και των τεχνολογικών δυνατοτήτων, καθώς και των ροών κυκλοφορίας, πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία για την έκδοση πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την έγκριση τροποποιήσεων του παραρτήματος. Έχει ιδιαίτερη σημασία, κατά τη διάρκεια του προπαρασκευαστικού έργου της Επιτροπής η διενέργεια κατάλληλων διαβουλεύσεων και σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, κατά την προετοιμασία και τη σύνταξη πράξεων κατ’εξουσιοδότηση, πρέπει να διασφαλίζει ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

49. Για να εξασφαλισθεί ενιαία εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή οι εκτελεστικές αρμοδιότητες όσον αφορά τα πολυετή και τα ετήσια προγράμματα εργασιών. Οι αρμοδιότητες αυτές πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή[36].

50. Πρέπει, συνεπώς, να καταργηθούν ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2236/95, της 18ης Σεπτεμβρίου 1995[37], για καθορισμό των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής οικονομικής συνδρομής στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών και ενέργειας, και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 680/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

51. Τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να προστατεύονται με αναλογικά μέτρα σε ολόκληρο τον κύκλο των δαπανών, όπου συμπεριλαμβάνονται η πρόληψη, ο εντοπισμός και η διερεύνηση παρατυπιών, η ανάκτηση απολεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή κακώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων και, αναλόγως, η επιβολή κυρώσεων.

52. Σε ορισμένα έργα υποδομής ενωσιακού ενδιαφέροντος θα χρειασθεί ενδεχομένως να προβλεφθεί η σύνδεση και η διέλευσή τους από γειτονικές χώρες, από χώρες σε προενταξιακή διαδικασία και από άλλες τρίτες χώρες. Η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» πρέπει να προσφέρει απλουστευμένους τρόπους σύνδεσης και χρηματοδότησης αυτών των υποδομών, ώστε να εξασφαλισθεί συνοχή μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών μέσων του προϋπολογισμού της Ένωσης.

53. Επειδή οι στόχοι της δράσης που πρόκειται να αναληφθεί, και ιδίως η συντονισμένη ανάπτυξη και χρηματοδότηση των διευρωπαϊκών δικτύων, δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη εξαιτίας της ανάγκης συντονισμού αυτών των στόχων, και είναι δυνατό επομένως να πραγματοποιηθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση έχει τη δυνατότητα να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπου επίσης ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων αυτών,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

ΤΙΤΛΟΣ I ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Η ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ «ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ»

Άρθρο 1Αντικείμενο

Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» και καθορίζει τους όρους, τις μεθόδους και τις διαδικασίες παροχής ενίσχυσης από την Ένωση για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, ώστε να υποστηριχθούν έργα υποδομών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών.

Άρθρο 2Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

54. Ως «έργο κοινού ενδιαφέροντος» νοείται έργο που έχει προσδιορισθεί στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της … [θα συμπληρωθεί όταν εκδοθεί με την ημερομηνία έκδοσης και την πλήρη ονομασία] [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ][38], στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της … [θα συμπληρωθεί όταν εκδοθεί με την ημερομηνία έκδοσης και την πλήρη ονομασία] [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές][39] ή στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της … [θα συμπληρωθεί όταν εκδοθεί με την ημερομηνία έκδοσης και την πλήρη ονομασία][40].

55. Ως «διασυνοριακό τμήμα» νοείται τμήμα, το οποίο εξασφαλίζει τη συνέχεια έργου κοινού ενδιαφέροντος μεταξύ τουλάχιστον δύο κρατών μελών ή μεταξύ κράτους μέλους και γειτονικής χώρας.

56. Ως «εργασίες» νοούνται, αναλόγως η αγορά, η προμήθεια και η εγκατάσταση συνιστωσών, συστημάτων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του λογισμικού, η εκτέλεση δραστηριοτήτων ανάπτυξης, κατασκευής και εγκατάστασης που σχετίζονται με έργο, η παράδοση των εγκαταστάσεων και η έναρξη λειτουργίας έργου.

57. Ως «μελέτες» νοούνται οι δραστηριότητες που είναι αναγκαίες για την προετοιμασία της υλοποίησης έργου, όπως οι προμελέτες, οι μελέτες σκοπιμότητας, αξιολόγησης και επικύρωσης, συμπεριλαμβανομένων μελετών υπό μορφή λογισμικού, καθώς και κάθε άλλο μέτρο τεχνικής υποστήριξης, όπου συγκαταλέγονται δράσεις προγενέστερες των εργασιών για τον καθορισμό και την ανάπτυξη του έργου και η λήψη απόφασης σχετικά με τη χρηματοδότησή του, όπως η αποτύπωση των σχετικών τοποθεσιών και η προετοιμασία της δέσμης χρηματοδότησης.

58. Ως «υποστηρικτικές δράσεις προγράμματος» νοούνται τα συνοδευτικά μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» και οι εξειδικευμένες ανά τομέα κατευθυντήριες γραμμές, όπως υπηρεσίες (ιδίως τεχνική βοήθεια), και δραστηριότητες προπαρασκευής, σκοπιμότητας, συντονισμού, παρακολούθησης, ελέγχου, οικονομικού ελέγχου και αξιολόγησης, οι οποίες απαιτούνται άμεσα για τη διαχείριση της Διευκόλυνσης και την επίτευξη των στόχων της, και συγκεκριμένα μελέτες, συνεδριάσεις, πληροφορίες, χαρτογράφηση υποδομών, ενέργειες αδελφοποίησης, διάδοση, δράσεις ευαισθητοποίησης και επικοινωνίας, δαπάνες συνδεόμενες με δίκτυα ΤΠ εστιασμένα στην ανταλλαγή πληροφοριών, μαζί με όλες τις λοιπές δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που ενδέχεται να απαιτηθούν για τη διαχείριση της Διευκόλυνσης ή την υλοποίηση κατευθυντηρίων γραμμών ειδικών για τον τομέα.

59. Ως «δράση» νοείται κάθε δραστηριότητα που είναι αναγκαία για την υλοποίηση έργου κοινού ενδιαφέροντος και αυτοτελής χρηματοδοτικά, τεχνικά ή χρονικά.

60. Ως «επιλέξιμο κόστος» νοείται το επιλέξιμο κόστος κατά τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 της Επιτροπής [νέος δημοσιονομικός κανονισμός].

61. Ως «δικαιούχος» νοείται κράτος μέλος, διεθνής οργανισμός, δημόσια ή ιδιωτική επιχείρηση ή φορέας που επιλέγεται να λάβει ενίσχυση βάσει του παρόντος κανονισμού και σύμφωνα με τους τρόπους που εξειδικεύονται σε κάθε πρόγραμμα εργασίας.

62. Ως «φορέας υλοποίησης» νοείται δημόσια ή ιδιωτική επιχείρηση ή φορέας που έχει ορισθεί να υλοποιήσει τη δράση από δικαιούχο, εφόσον ο δικαιούχος είναι κράτος μέλος ή διεθνής οργανισμός. Ο δικαιούχος αποφασίζει με δική του ευθύνη για τον ορισμό του φορέα υλοποίησης και, εάν απαιτείται η ανάθεση με δημόσια σύμβαση, τηρεί τους εφαρμοστέους κανόνες περί δημοσίων συμβάσεων.

63. Ως «κεντρικό δίκτυο» νοείται η υποδομή μεταφορών που προσδιορίζεται στο κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ].

64. Ως «διάδρομος του κεντρικού δικτύου» νοείται μέσο που διευκολύνει τη συντονισμένη υλοποίηση του κεντρικού δικτύου, κατά το κεφάλαιο IV του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ] και περιλαμβάνονται στο παράρτημα I του παρόντος κανονισμού.

65. Ως «σημείο συμφόρησης» νοείται φυσικό εμπόδιο το οποίο επιφέρει διακοπή του συστήματος και δυσμενείς επιπτώσεις στη συνέχεια των ροών μεγάλων αποστάσεων. Είναι δυνατή η υπερκέραση αυτών των εμποδίων με νέες υποδομές, όπως γέφυρες ή σήραγγες που επιλύουν τα προβλήματα κλίσεων, ακτινών καμπυλότητας, εύρους τροχιάς. Η ανάγκη αναβάθμισης υφιστάμενων υποδομών δεν θεωρείται σημείο συμφόρησης.

66. Ως «προτεραιότητα» νοείται οποιαδήποτε προτεραιότητα ενεργειακής υποδομής 1 έως 8 και 10 έως 12 που προσδιορίζεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις ενεργειακές προτεραιότητες].

67. Ως «ενεργειακή υποδομή» νοείται η υποδομή που καθορίζεται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις ενεργειακές προτεραιότητες].

68. Ως «ευρυζωνικά δίκτυα» νοούνται σταθερά και ασύρματα (και τα δορυφορικά) δίκτυα πρόσβασης, βοηθητική υποδομή και κεντρικά δίκτυα ικανά να παρέχουν πολύ υψηλής ταχύτητας συνδετικότητα, κατά το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

69. Ως «υποδομές ψηφιακών υπηρεσιών» νοούνται δικτυακές υπηρεσίες παρεχόμενες ηλεκτρονικά, κατά κανόνα μέσω του Διαδικτύου, οι οποίες προσφέρουν διευρωπαϊκές διαλειτουργικές υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος και είναι χρήσιμες σε επιχειρήσεις, πολίτες ή/και κυβερνήσεις, όπως ορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

70. Ως «κεντρικές πλατφόρμες εξυπηρέτησης» νοούνται οι υπηρεσίες που προσδιορίζονται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

71. Ως «καθολικές υπηρεσίες» νοούνται οι υπηρεσίες που προσδιορίζονται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

72. Ως «υπηρεσίες λειτουργίας και συντήρησης» νοούνται οι υπηρεσίες που εξασφαλίζουν συνεχή λειτουργία ορισμένων υποδομών ψηφιακών υπηρεσιών, όπως καθορίζονται περαιτέρω στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

73. Ως «εθνική ρυθμιστική αρχή» νοείται κάθε φορέας που προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 2002/21/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία-πλαίσιο)[41].

Άρθρο 3Γενικοί στόχοι

Η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» καθιστά δυνατή την προετοιμασία και την υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της πολιτικής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Ειδικότερα, με τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» στηρίζεται η υλοποίηση έργων ανάπτυξης και κατασκευής νέων υποδομών ή η αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Προς το σκοπό αυτό, με τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» επιδιώκονται οι κάτωθι στόχοι:

α) συμβολή στην ευφυή, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική μεγέθυνση, με την ανάπτυξη σύγχρονων διευρωπαϊκών δικτύων υψηλών επιδόσεων, τα οποία θα προσφέρουν επομένως οικονομικά και κοινωνικά οφέλη σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση από άποψη ανταγωνιστικότητας, οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής εντός της ενιαίας αγοράς, και δημιουργούν περιβάλλον ευνοϊκότερο για ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις με συνδυασμό των χρηματοδοτικών μέσων και της άμεσης χρηματοδοτικής στήριξης από την Ένωση και με την αξιοποίηση συνεργειών μεταξύ των τομέων. Το μέτρο αυτού του στόχου θα είναι το ύψος των δημοσίων και των ιδιωτικών επενδύσεων που θα διατεθούν σε έργα κοινού ενδιαφέροντος, και πιο συγκεκριμένα το ύψος των δημοσίων και των ιδιωτικών επενδύσεων σε έργα κοινού ενδιαφέροντος που υλοποιήθηκαν με χρηματοδοτικά μέσα βάσει του παρόντος κανονισμού·

β) δυνατότητα για την Ένωση να επιτύχει τους στόχους της για μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων[42] κατά 20%, αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20% και αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 20% μέχρι το 2020 και, ταυτόχρονα, εξασφάλιση μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ κρατών μελών.

Άρθρο 4Ειδικοί στόχοι ανά τομέα

1. Πέραν των γενικών στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 3, η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη των κάτωθι ειδικών ανά τομέα στόχων:

α) Στον τομέα των μεταφορών, με τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» στηρίζονται έργα κοινού ενδιαφέροντος που συντελούν στην επίτευξη των κατωτέρω στόχων, όπως εξειδικεύονται περαιτέρω στο άρθρο 4 κανονισμού (ΕΕ) αριθ. xxxx/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]:

i) εξάλειψη των σημείων συμφόρησης και των ελλειπόντων κρίκων, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι ο αριθμός νέων και βελτιωμένων διασυνοριακών συνδέσεων και εξαλειφθέντων σημείων συμφόρησης σε άξονες μεταφορών που χρηματοδοτήθηκαν από τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη»·

ii) εξασφάλιση βιώσιμων και αποτελεσματικών μεταφορών μακροπρόθεσμα, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι το μήκος του συμβατικού σιδηροδρομικού δικτύου στην ΕΕ των 27 και το μήκος του σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας στην ΕΕ των 27·

iii) βελτιστοποίηση της ενοποίησης και της διασύνδεσης των τρόπων μεταφοράς και αύξηση της διαλειτουργικότητας των μεταφορών. Το μέτρο εκπλήρωσης του στόχου αυτού θα είναι ο αριθμός λιμένων και αερολιμένων που θα συνδεθούν με το σιδηροδρομικό δίκτυο.

β) Στον τομέα της ενέργειας, με τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» στηρίζονται έργα κοινού ενδιαφέροντος που συντελούν στην επίτευξη των κατωτέρω στόχων, όπως εξειδικεύονται περαιτέρω στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. xxxx/2012 (κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές):

i) προώθηση της περαιτέρω ενοποίησης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και της διαλειτουργικότητας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου διασυνοριακώς, καθώς και εξασφάλιση σύνδεσης με το ευρωπαϊκό δίκτυο όλων των κρατών μελών, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι ο αριθμός έργων τα οποία θα διασύνδεουν αποτελεσματικά τα δίκτυα των κρατών μελών και θα άρουν τα εσωτερικά σημεία συμφόρησης·

ii) ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού της Ένωσης, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι η εξέλιξη της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας των λειτουργιών του συστήματος, καθώς και ο αριθμός έργων που κατέστησαν δυνατή τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, των προμηθευόντων εταίρων και οδεύσεων εφοδιασμού·

iii) συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, ιδίως με την προώθηση της ένταξης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο δίκτυο μεταφοράς και με την ανάπτυξη δικτύων διοξειδίου του άνθρακα, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι η ποσότητα της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που μεταφέρεται από το σημείο παραγωγής σε μείζονα κέντρα κατανάλωσης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης, καθώς και το σύνολο των εκπομπών CO2 που θα αποφεύγονται με την κατασκευή έργων χρηματοδοτημένων από τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη».

γ) Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, με τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» θα στηρίζονται έργα κοινού ενδιαφέροντος που συντελούν στην επίτευξη των κατωτέρω στόχων, όπως εξειδικεύονται περαιτέρω στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. xxxx/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας]:

i) επιτάχυνση της ανάπτυξης ταχέων και υπερταχέων ευρυζωνικών δικτύων και η υιοθέτησή τους, και από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι το επίπεδο ταχείας και υπερταχείας ευρυζωνικής κάλυψης και ο αριθμός νοικοκυριών που εγγράφηκαν συνδρομητές για ευρυζωνικές συνδέσεις άνω των 100 Mbps·

ii) προώθηση της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας των επιγραμμικών (on-line) εθνικών δημοσίων υπηρεσιών, καθώς και της πρόσβασης σε αυτά τα δίκτυα, στόχος του οποίου το μέτρο εκπλήρωσης θα είναι το ποσοστό πολιτών και επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τις δημόσιες επιγραμμικές υπηρεσίες και η διαθεσιμότητα των υπηρεσιών αυτών διασυνοριακώς.

Άρθρο 5Προϋπολογισμός

74. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εκτέλεση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο 2014-2020, ανέρχεται σε 50.000.000.000 ευρώ[43]. Το ποσό αυτό κατανέμεται στους τομείς που αναφέρονται στο άρθρο 3 ως εξής:

α) μεταφορές: 31.694.000.000 ευρώ, από τα οποία 10.000.000.000 ευρώ θα μεταβιβασθούν από το Ταμείο Συνοχής για να διατεθούν σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό σε κράτη μέλη επιλέξιμα για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής·

β) ενέργεια: 9.121.000.000 ευρώ·

γ) τηλεπικοινωνίες: 9.185.000.000 ευρώ.

75. Με αυτά τα χρηματοδοτικά κονδύλια για την εκτέλεση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» επιτρέπεται να καλύπτονται δαπάνες που αφορούν δραστηριότητες προπαρασκευής, παρακολούθησης, ελέγχου, οικονομικού ελέγχου και αξιολόγησης οι οποίες απαιτούνται άμεσα για τη διαχείριση του προγράμματος και την επίτευξη των στόχων του, και συγκεκριμένα μελέτες, συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων, εφόσον σχετίζονται με τους γενικούς στόχους του παρόντος κανονισμού, δαπάνες συνδεόμενες με δίκτυα ΤΟ εστιασμένα στην ανταλλαγή πληροφοριών, μαζί με όλες τις λοιπές δαπάνες τεχνικής και διοικητικής συνδρομής που ενδέχεται να απαιτηθούν για τη διαχείριση του προγράμματος.

Τα κονδύλια είναι επίσης δυνατόν να καλύπτουν τις δαπάνες τεχνικής και διοικητικής βοήθειας που χρειάζεται για να εξασφαλισθεί η μεταβατική κατάσταση μεταξύ του προγράμματος και των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 680/2007[44]. Εν ανάγκη, επιτρέπεται η εγγραφή πιστώσεων στον προϋπολογισμό πέραν του 2020 για να καλυφθούν παρεμφερείς δαπάνες, ώστε να καταστεί δυνατή η διαχείριση δράσεων που δεν έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα 31 Δεκεμβρίου 2020.

76. Ανάλογα με την κατά το άρθρο 26 παράγραφος 1 ενδιάμεση αξιολόγηση, η Επιτροπή μπορεί να μεταφέρει πιστώσεις μεταξύ των τομέων κατανομής που ορίζονται στην παράγραφο 1, εξαιρουμένου του ποσού των 10.000.000.000 ευρώ που θα μεταβιβασθούν από το Ταμείο Συνοχής για τη χρηματοδότηση έργων στον τομέα των μεταφορών σε κράτη μέλη επιλέξιμα για το Ταμείο Συνοχής.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IIΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 6Μορφές ενίσχυσης

1. Η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» θα εφαρμοσθεί με μία ή περισσότερες μορφές ενίσχυσης, όπως προβλέπεται στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός], και συγκεκριμένα με επιχορηγήσεις, συμβάσεις και χρηματοδοτικά μέσα.

2. Η Επιτροπή μπορεί να αναθέσει μέρος της εκτέλεσης της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» στους φορείς που καθορίζονται στο άρθρο 55 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός].

Άρθρο 7Επιλεξιμότητα και όροι οικονομικής συνδρομής

1. Επιλέξιμες για στήριξη με ενωσιακή ενίσχυση υπό μορφή επιχορηγήσεων, χρηματοδοτικών μέσων και συμβάσεων είναι μόνον οι δράσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με τους κανονισμούς (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ], (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές] και (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

2. Στον τομέα των μεταφορών, επιλέξιμες για στήριξη με ενωσιακή ενίσχυση υπό μορφή συμβάσεων και χρηματοδοτικών μέσων βάσει του παρόντος κανονισμού είναι μόνον δράσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με τον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ] και υποστηρικτικές δράσεις προγράμματος. Επιλέξιμες για ενωσιακή ενίσχυση υπό μορφή επιχορήγησης με βάση τον παρόντα κανονισμό είναι μόνον οι ακόλουθες δράσεις:

α) δράσεις υλοποίησης του κεντρικού δικτύου σύμφωνα με το κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ], συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης νέων τεχνολογιών και καινοτομιών σύμφωνα με το άρθρο 39 του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

β) μελέτες για έργα κοινού ενδιαφέροντος, κατά το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία β) και γ) του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

γ) υποστηρικτικές δράσεις για έργα κοινού ενδιαφέροντος, κατά το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α) και δ) του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

δ) υποστηρικτικές δράσεις των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας σύμφωνα με το άρθρο 37 του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

ε) υποστηρικτικές δράσεις των εμπορευματικών μεταφορών σύμφωνα με το άρθρο 38 του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

στ) δράσεις για τη μείωση του θορύβου από τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές με μετασκευή του υπάρχοντος τροχαίου υλικού·

ζ) υποστηρικτικές δράσεις προγράμματος.

Οι δράσεις στον τομέα των μεταφορών που αφορούν διασυνοριακά τμήματα ή μέρος των εν λόγω τμημάτων είναι επιλέξιμες για ενωσιακή ενίσχυση εφόσον υφίσταται γραπτή συμφωνία σχετικά με την περάτωση των διασυνοριακών τμημάτων μεταξύ των οικείων κρατών μελών ή μεταξύ των οικείων κρατών μελών και τρίτων χωρών. Κατ’εξαίρεση, δεν διέρχεται από σύνορα, δεν απαιτείται η προαναφερόμενη γραπτή συμφωνία όταν πρόκειται για έργο αναγκαίο για τη σύνδεση με το δίκτυο γειτονικού κράτους μέλους ή τρίτης χώρας, το οποίο δεν διασχίζει όμως σύνορα.

Η επιχορήγηση έργων για τα οποία αναμένονται σημαντικές πηγές εσόδων από τους χρήστες θα διατίθεται πρωτίστως για την προετοιμασία των έργων, συγκεκριμένα για την αξιολόγηση των συμπράξεων (ΣΔΙΤ).

3. Στον τομέα της ενέργειας, οι ειδικοί όροι επιλεξιμότητας δράσεων υλοποίησης έργων κοινού ενδιαφέροντος για ενωσιακή ενίσχυση υπό μορφή επιχορήγησης και χρηματοδοτικών μέσων καθορίζονται στο άρθρο 15 του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές].

4. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, όλες οι δράσεις υλοποίησης έργων κοινού ενδιαφέροντος και οι υποστηρικτικές δράσεις προγράμματος που καθορίζονται στο παράρτημα του κανονισμού (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας] είναι επιλέξιμες για ενωσιακή ενίσχυση υπό μορφή επιχορήγησης, σύμβασης και χρηματοδοτικών μέσων με βάση τον παρόντα κανονισμό.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ

Άρθρο 8Μορφές επιχορήγησης και επιλέξιμο κόστος

1. Οι επιχορηγήσεις βάσει του παρόντος κανονισμού είναι δυνατόν να λάβουν οποιαδήποτε από τις μορφές που προβλέπονται στο άρθρο XXX του κανονισμού (EΚ) αριθ. XXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός].

Στα προγράμματα εργασιών καθορίζονται οι μορφές επιχορήγησης που επιτρέπονται να διατεθούν για τη χρηματοδότηση των αντίστοιχων δράσεων.

2. Οι δαπάνες είναι επιλέξιμες από την ημερομηνία κατά την οποία υποβάλλεται η σχετική αίτηση ενίσχυσης. [Δαπάνες δράσεων που απορρέουν από έργα περιλαμβανόμενα στο πρώτο πολυετές πρόγραμμα είναι επιλέξιμες από την 1η Ιανουαρίου 2014].

3. Επιλέξιμες είναι μόνον οι δαπάνες που προκύπτουν σε κράτη μέλη, εξαιρουμένης της περίπτωσης έργου κοινού ενδιαφέροντος που καλύπτει και το έδαφος τρίτων χωρών και εφόσον η δράση είναι απαραίτητη για την επίτευξη των στόχων του συγκεκριμένου έργου.

4. Είναι επιλέξιμο στην ολότητά του το κόστος εξοπλισμού και υποδομής που θεωρείται κεφαλαιουχική δαπάνη από τον δικαιούχο.

5. Είναι επιλέξιμες δαπάνες για μελέτες με αντικείμενο την προστασία του περιβάλλοντος και τη συμμόρφωση προς το ενωσιακό κεκτημένο.

6. Δεν είναι επιλέξιμες δαπάνες για την αγορά γης.

7. Ο ΦΠΑ δεν είναι επιλέξιμο κόστος.

8. Οι κανόνες για την επιλεξιμότητα του κόστους με το οποίο επιβαρύνονται οι δικαιούχοι εφαρμόζονται τηρουμένων των αναλογιών στο κόστος με το οποίο επιβαρύνονται οι φορείς υλοποίησης.

Άρθρο 9Όροι συμμετοχής

1. Προτάσεις επιτρέπεται να υποβληθούν από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, διεθνείς οργανισμούς, κοινές επιχειρήσεις, δημόσιες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις ή φορείς εγκατεστημένους σε κράτη μέλη.

2. Προς το σκοπό αυτό, είναι δυνατόν να υποβάλλονται προτάσεις από οντότητες που δεν διαθέτουν νομική προσωπικότητα δυνάμει της οικείας εθνικής νομοθεσίας, υπό τον όρο ότι οι εκπρόσωποί τους έχουν την ικανότητα να αναλάβουν νομικές υποχρεώσεις για λογαριασμό τους και να προσφέρουν εγγύηση για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ισοδύναμη με εκείνη που παρέχουν τα νομικά πρόσωπα.

3. Προτάσεις που υποβάλλονται από φυσικά πρόσωπα δεν είναι επιλέξιμες.

4. Όταν είναι αναγκαίο να επιτευχθούν οι στόχοι συγκεκριμένου έργου κοινού ενδιαφέροντος, επιτρέπεται η συμμετοχή τρίτων χωρών και οντοτήτων σε δράσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος.

Δεν επιτρέπεται να λάβουν χρηματοδότηση με βάση τον παρόντα κανονισμό, εκτός εάν αυτό είναι απαραίτητο για να επιτευχθούν οι στόχοι συγκεκριμένου έργου κοινού ενδιαφέροντος.

Όταν είναι αναγκαίο να εφαρμοσθούν αποτελεσματικότερα σχετικές δράσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος σε τρίτες χώρες σύμφωνα με τους κανονισμούς (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ], (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές] και (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας], η χρηματοδότηση βάσει του παρόντος κανονισμού επιτρέπεται να ομαδοποιείται με τη χρηματοδότηση βάσει άλλων κανονισμών της Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει, με εκτελεστική πράξη, ενιαία δέσμη κανόνων εφαρμογής.

5. Η συμφωνία των κρατών μελών που αφορά η δράση συνοδεύει κάθε πρόταση για την παροχή επιχορήγησης, εξαιρουμένων των προτάσεων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και στον τομέα των μεταφορών όσον αφορά τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.

6. Τα πολυετή και τα ετήσια προγράμματα εργασιών προβλέπουν ενδεχομένως πρόσθετους ειδικούς κανόνες υποβολής προτάσεων.

Άρθρο 10Ποσοστά χρηματοδότησης

1. Εξαιρουμένων των περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο XXX του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός], οι προτάσεις επιλέγονται κατόπιν προσκλήσεων υποβολής προτάσεων βασιζόμενων στα προγράμματα εργασιών που αναφέρονται στο άρθρο 17.

2. Στον τομέα των μεταφορών:

α) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις μελετών: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 50% του επιλέξιμου κόστους·

β) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις εργασιών:

i) σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 20% του επιλέξιμου κόστους· το ποσοστό χρηματοδότησης επιτρέπεται να αυξηθεί σε 30% για δράσεις εξάλειψης σημείων συμφόρησης· το ποσοστό χρηματοδότησης επιτρέπεται να αυξηθεί σε 40% για δράσεις που αφορούν διασυνοριακά τμήματα·

ii) συνδέσεις χερσαίων μεταφορών με λιμένες και αερολιμένες, δράσεις για τη μείωση του θορύβου από τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές με μετασκευή του υπάρχοντος τροχαίου υλικού, καθώς και για την ανάπτυξη λιμενικών και πολυτροπικών πλατφορμών: το ποσό της ενωσιακή ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 20% του επιλέξιμου κόστους.

γ) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις για συστήματα και υπηρεσίες διαχείρισης της κυκλοφορίας:

i) Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS): το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 50% του επιλέξιμου κόστους·

ii) συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας, εμπορευματικές μεταφορές, ασφαλείς χώρους στάθμευσης στο κεντρικό οδικό δίκτυο, καθώς και δράσεις υποστήριξης της ανάπτυξης θαλασσίων αρτηριών: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 20% του επιλέξιμου κόστους.

3. Στον τομέα της ενέργειας:

α) το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 50% του επιλέξιμου κόστους μελετών ή/και εργασιών·

β) Τα ποσοστά συγχρηματοδότησης επιτρέπεται να αυξηθούν σε 80 % κατ’ανώτατο όριο για δράσεις οι οποίες βασίζονται στα αποδεικτικά στοιχεία του άρθρου 15 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές], παρέχουν υψηλή ασφάλεια εφοδιασμού σε επίπεδο περιφέρειας ή ΕΕ, ή ενισχύουν την αλληλεγγύη της Ένωσης ή περιλαμβάνουν πολύ καινοτόμες λύσεις.

4. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών:

α) δράσεις στον τομέα των ευρυζωνικών δικτύων: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 50% του επιλέξιμου κόστους·

β) δράσεις στον τομέα των υπηρεσιών γενικής εφαρμογής: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 75 % του επιλέξιμου κόστους·

γ) οι κεντρικές πλατφόρμες εξυπηρέτησης χρηματοδοτούνται κατά κανόνα με συμβάσεις. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, επιτρέπεται ενίσχυση με επιχορήγηση που καλύπτει έως το 100% του επιλέξιμου κόστους, με την επιφύλαξη της αρχής της συγχρηματοδότησης·

δ) υποστηρικτικές δράσεις προγράμματος που περιλαμβάνουν χαρτογράφηση των υποδομών, διάδοση και τεχνική βοήθεια: το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 75% του επιλέξιμου κόστους.

5. Τα ποσοστά συγχρηματοδότησης που προαναφέρθηκαν επιτρέπεται να αυξάνονται κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες για δράσεις που έχουν συνέργειες μεταξύ τομέων, συντελούν στην επίτευξη των στόχων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, στην αύξηση της ανθεκτικότητας στις κλιματικές μεταβολές ή στη μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων. Η εν λόγω αύξηση δεν εφαρμόζεται για τα ποσοστά συγχρηματοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 11.

6. Το ύψος της ενίσχυσης που πρόκειται να χορηγηθεί στις επιλεχθείσες δράσεις διαμορφώνεται με βάση ανάλυση κόστους-οφέλους κάθε έργου, τη διαθεσιμότητα δημοσιονομικών πόρων και την ανάγκη μεγιστοποίησης της μόχλευσης που επιφέρει η χρηματοδότηση της ΕΕ.

Άρθρο 11Ειδικές προσκλήσεις για τη χρηματοδότηση με κονδύλια από το Ταμείο Συνοχής στον τομέα των μεταφορών

1. Για το ποσό των 1.000.000.000 ευρώ που μεταβιβάζεται από το Ταμείο Συνοχής [κανονισμός XXX άρθρο XX] για να διατεθεί σε κράτη μέλη επιλέξιμα για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, προκηρύσσονται ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για την υλοποίηση έργων του κεντρικού δικτύου αποκλειστικά σε κράτη μέλη επιλέξιμα για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής.

2. Για τις εν λόγω ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, ισχύουν οι εφαρμοστέοι κατά τον παρόντα κανονισμό κανόνες για τον τομέα των μεταφορών . Κατά την εκτέλεση των προσκλήσεων αυτών, δίδεται η μέγιστη δυνατή προτεραιότητα σε έργα τα οποία πληρούν τα κριτήρια για τις εθνικές πιστώσεις στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής.

3. Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 10, όσον αφορά το ποσό των 10.000.000.000 ευρώ που μεταβιβάζεται από το Ταμείο Συνοχής [κανονισμός XXX άρθρο XX] για να διατεθεί σε κράτη μέλη επιλέξιμα για χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής, τα μέγιστα ποσοστά χρηματοδότησης είναι εκείνα που ισχύουν για το Ταμείο Συνοχής και αναφέρονται στο άρθρο 22 και στο άρθρο 110 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [κανονισμός για τη θέσπιση κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας που έχουν ενταχθεί στο κοινό στρατηγικό πλαίσιο, και για τη θέσπιση γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής, και για την κατάργηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1083/2006][45] για τις κάτωθι δράσεις:

α) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις μελετών:

β) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις εργασιών:

i) σιδηροδρομικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές·

ii) δράσεις στήριξης των διασυνοριακών οδικών τμημάτων·

iii) συνδέσεις χερσαίων μεταφορών με λιμένες και αερολιμένες, ανάπτυξη πολυτροπικών και λιμενικών πλατφορμών·

γ) όσον αφορά τις επιχορηγήσεις για συστήματα και υπηρεσίες διαχείρισης της κυκλοφορίας:

i) το Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS)·

ii) συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας.

Άρθρο 12Ακύρωση, μείωση, αναστολή και λήξη της επιχορήγησης

1. Η Επιτροπή ακυρώνει, εξαιρουμένων δεόντως αιτιολογημένων περιπτώσεων, το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε για δράσεις οι οποίες δεν άρχισαν εντός ενός έτους από την ημερομηνία έναρξης της δράσης που καθορίζεται στους όρους χορήγησης της το ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης.

2. Η Επιτροπή δύναται να αναστείλει, να μειώσει, να ανακτήσει ή να παύσει την ενίσχυση σύμφωνα με τους όρους του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός] ιδίως:

α) σε περίπτωση που διαπράχθηκε παρατυπία κατά την εκτέλεση δράσης όσον αφορά τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης·

β) σε περίπτωση αθέτησης των όρων χορήγησης της το ποσό της ενίσχυσης, ιδίως αν επήλθε χωρίς την έγκριση της Επιτροπής σημαντική αλλαγή που επηρεάζει τη φύση του έργου ή της δράσης·

γ) μετά από αξιολόγηση της προόδου του έργου, ιδίως σε περίπτωση μεγάλων καθυστερήσεων κατά την υλοποίηση της δράσης·

3. Η Επιτροπή δύναται να ζητήσει την επιστροφή της το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε, εάν εντός δύο ετών από την ημερομηνία περάτωσης που καθορίζεται στους όρους χορήγησης της ενίσχυσης, δεν έχει ολοκληρωθεί η υλοποίηση της επιχορηγούμενης δράσης.

4. Προτού η Επιτροπή λάβει οιαδήποτε από τις αποφάσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1, 2 και 3, εξετάζει τη συγκεκριμένη περίπτωση και ενημερώνει τους δικαιούχους, ώστε να υποβάλουν ενδεχομένως τις παρατηρήσεις τους εντός τακτής προθεσμίας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

Άρθρο 13 Συμβάσεις

1. Οι διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή ένας από τους φορείς κατά το άρθρο 6 παράγραφος 2 που ενεργεί για ίδιο λογαριασμό ή από κοινού με κράτη μέλη:

α) επιτρέπεται να περιλαμβάνουν ειδικούς όρους όπως ο τόπος εκτέλεσης δραστηριοτήτων που αφορά η σύμβαση, εφόσον αυτό αιτιολογείται δεόντως από τους στόχους των δράσεων και με την προϋπόθεση ότι αυτοί οι ειδικοί όροι δεν παραβιάζουν τις αρχές περί δημοσίων συμβάσεων·

β) είναι δυνατόν να επιτρέπουν την ανάθεση πολλαπλών συμβάσεων με την ίδια διαδικασία («πολλαπλές συμβάσεις»).

2. Εφόσον αιτιολογείται δεόντως και είναι απαραίτητο για την εκτέλεση των δράσεων, η παράγραφος 1 εφαρμόζεται επίσης σε διαδικασίες σύναψης συμβάσεων εκτελούμενες από δικαιούχους επιχορηγήσεων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ

Άρθρο 14Είδη χρηματοδοτικών μέσων

1. Επιτρέπεται η χρήση χρηματοδοτικών μέσων που συστήνονται σύμφωνα με τον VIII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. XXXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός 2012], ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις οντότητες που εκτελούν δράσεις οι οποίες συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος κατά τους κανονισμούς (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ], (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές] και (EΕ) αριθ. XXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας], και η επίτευξη των στόχων τους. Τα χρηματοδοτικά μέσα βασίζονται σε εκ των προτέρων αξιολόγηση των ατελειών της αγοράς ή περιπτώσεων μη ικανοποιητικής αξιοποίησης επενδύσεων, και των αναγκών επενδύσεων.

2. Τα χρηματοδοτικά μέσα που έχουν συσταθεί βάσει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 680/2007 επιτρέπεται να συγχωνεύονται, κατά περίπτωση, με χρηματοδοτικά μέσα που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη».

3. Επιτρέπεται η χρήση των κάτωθι χρηματοδοτικών μέσων:

α) μέσα παροχής ιδίων κεφαλαίων, όπως επενδυτικά ταμεία εστιασμένα στην παροχή κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου για δράσεις που συμβάλλουν στην υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος·

β) δάνεια ή/και εγγυήσεις που υποστηρίζονται από άλλα μέσα επιμερισμού του κινδύνου, συμπεριλαμβανομένου μηχανισμού ομολόγων έργου, τα οποία εκδίδει χρηματοπιστωτικός οργανισμός από ίδιους πόρους και με τη συνεισφορά της Ένωσης στη σύσταση προβλέψεων ή/και διάθεση κεφαλαίων·

γ) κάθε άλλο χρηματοδοτικό μέσο.

Άρθρο 15Όροι χορήγησης ενίσχυσης από χρηματοδοτικό μέσο

1. Οι στηριζόμενες από χρηματοδοτικό μέσο δράσεις επιλέγονται κατά χρονολογική σειρά υποβολής τους και ανάλογα με την επιδιωκόμενη ανά τομέα διαφοροποίηση κατά τα άρθρα 3 και 4, καθώς και ανάλογα με τη βαθμιαία γεωγραφική διαφοροποίηση μεταξύ κρατών μελών.

2. Η Ένωση, οποιοδήποτε κράτος μέλος και άλλος επενδυτής επιτρέπεται να παρέχουν ενίσχυση επιπρόσθετη των συνεισφορών που λαμβάνονται από τα χρηματοδοτικά μέσα, με την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή συμφωνεί σε τυχόν αλλαγές των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δράσεων ή/και της επενδυτικής στρατηγικής του μέσου, οι οποίες είναι ίσως αναγκαίες λόγω της πρόσθετης συνεισφοράς.

3. Σκοπός των χρηματοδοτικών μέσων είναι διαφυλαχθεί η αξία των στοιχείων ενεργητικού που χορηγούνται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Τα χρηματοδοτικά μέσα επιτρέπεται να έχουν αποδόσεις σε αποδεκτά επίπεδα, ώστε να εκπληρώνονται οι στόχοι άλλων εταίρων ή επενδυτών.

4. Τα χρηματοδοτικά μέσα επιτρέπεται να συνδυάζονται με επιχορηγήσεις από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, καθώς και με επιχορηγήσεις βάσει του παρόντος κανονισμού.

5. Τα προγράμματα εργασιών είναι δυνατόν να περιέχουν πρόσθετους όρους ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες ανά τομέα.

6. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. XXXX/2012 [νέος δημοσιονομικός κανονισμός], έσοδα και επιστροφές στο πλαίσιο χρηματοδοτικού μέσου αποδίδονται στο ίδιο χρηματοδοτικό μέσο. Για χρηματοδοτικά μέσα που έχουν ήδη συσταθεί βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2007-2013, τα έσοδα και οι επιστροφές που προκύπτουν από δραστηριότητες, οι οποίες άρχισαν την προηγούμενη περίοδο αποδίδονται στο χρηματοδοτικό μέσο της περιόδου 2014-2020.

Άρθρο 16Δράσει ς σε τρίτες χώρες

Δράσεις σε τρίτες χώρες είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν από χρηματοδοτικά μέσα, εφόσον είναι αναγκαίες για την υλοποί ηση έργου κοινού ενδιαφέροντος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VIΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ

Άρθρο 17Πολυετή ή/και ετήσια προγράμματα εργασιών

1. Η Επιτροπή εγκρίνει πολυετή και ετήσια προγράμματα εργασιών για κάθε τομέα. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να εγκρίνει πολυετή και ετήσια προγράμματα εργασιών τα οποία καλύπτουν περισσότερους από έναν τομείς. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 24 παράγραφος 2.

2. Τα πολυετή προγράμματα εργασιών επανεξετάζεται τουλάχιστον στα μέσα της περιόδου εφαρμογής του. Εφόσον είναι αναγκαίο, η Επιτροπή αναθεωρεί το πολυετές πρόγραμμα εργασιών με εκτελεστική πράξη. Οι εν λόγω εκτελεστικές πράξεις εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης του άρθρου 24 παράγραφος 2.

3. Εγκρίνονται πολυετή προγράμματα εργασιών στον τομέα των μεταφορών για τα έργα κοινού ενδιαφέροντος που αναφέρονται στο μέρος I του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού.

Το ύψος του δημοσιονομικού κονδυλίου κυμαίνεται μεταξύ 80% και 85% των δημοσιονομικών πόρων που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο α).

4. Στα πολυετή προγράμματα εργασιών στον τομέα της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών προβλέπεται ο στρατηγικός προσανατολισμός των έργων κοινού ενδιαφέροντος και ενδέχεται να περιλαμβάνονται ειδικά έργα κοινού ενδιαφέροντος.

5. Τα ανά τομέα ετήσια προγράμματα εργασιών, για τις μεταφορές, την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες, εκδίδονται για έργα κοινού ενδιαφέροντος που δεν περιλαμβάνονται στα πολυετή προγράμματα.

6. Η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 1, κατά την εκπόνηση των πολυετών και των ετήσιων προγραμμάτων ανά τομέα καθορίζει τα κριτήρια επιλογής και ανάθεσης σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται:

α) για τις μεταφορές, στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ]·

β) για την ενέργεια, στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές υποδομές ενέργειας]·

γ) για τις τηλεπικοινωνίες, στον κανονισμό (EΕ) αριθ. XXXX/2012 [κατευθυντήριες γραμμές για την Κοινωνία της Πληροφορίας].

7. Τα προγράμματα εργασιών συντονίζονται ώστε να αξιοποιούνται οι συνέργειες που δημιουργούνται μεταξύ των τομέων των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών, ιδίως σε πεδία όπως τα ευφυή ενεργειακά δίκτυα, η ηλεκτροκίνηση, τα ευφυή και βιώσιμα συστήματα μεταφορών. Επιτρέπονται προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που καλύπτουν πολλούς τομείς.

Άρθρο 18Ετήσιες δόσεις

Οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις επιτρέπεται να κατανέμονται σε ετήσιες δόσεις. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή δεσμεύει κάθε χρόνο τις ετήσιες δόσεις λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των χρηματοδοτούμενων δράσεων, τις εκτιμώμενες ανάγκες και τον διαθέσιμο προϋπολογισμό.

Το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα της δέσμευσης των διαφόρων ετήσιων δόσεων κοινοποιείται στους δικαιούχους επιχορήγησης και, στην περίπτωση χρηματοδοτικών μέσων, στα ενδιαφερόμενά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Άρθρο 19Μεταφορά ετήσιων πιστώσεων

Πιστώσεις που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί έως το τέλος του οικονομικού έτους για το οποίο είχαν εγγραφεί μεταφέρονται αυτομάτως κατά ένα έτος.

Άρθρο 20Πράξεις κατ’εξουσιοδότηση

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κατ’εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 25 για την προσθήκη ή την τροποποίηση των καταλόγων του παραρτήματος.

Άρθρο 21Ευθ ύνη δικαιούχων και κρατών μελών

Εντός του πεδίου των οικείων αρμοδιοτήτων τους και με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που υπέχουν οι δικαιούχοι βάσει των όρων που διέπουν τις επιχορηγήσεις, οι δικαιούχοι και τα κράτη μέλη καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για την υλοποίηση των έργων κοινού ενδιαφέροντος για τα οποία λαμβάνουν ενίσχυση από την Ένωση βάσει του παρόντος κανονισμού.

Σε στενή συνεργασία με την Επιτροπή τα κράτη μέλη διενεργούν, ιδίως για έργα στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας, τεχνική παρακολούθηση και οικονομικό έλεγχο των δράσεων και πιστοποιούν την υπόσταση και τη συμβατότητα των δαπανών που προκύπτουν για έργα ή μέρη αυτών. Τα κράτη μέλη δύνανται να ζητούν τη συμμετοχή της Επιτροπής στους επιτόπιους ελέγχους.

Όσον αφορά ιδίως τις τηλεπικοινωνίες, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές καταβάλλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να διασφαλίζουν την απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου και όρους επένδυσης που διευκολύνουν την υλοποίηση των χρηματοδοτούμενων από την Ένωση έργων βάσει του παρόντος κανονισμού.

Τα κράτη μέλη ενημερώνουν συνεχώς την Επιτροπή, εάν είναι δυνατόν μέσω των διαδραστικών συστημάτων γεωγραφικών και τεχνικών πληροφοριών, το οποίο στην περίπτωση του διευρωπ