Αριθ 0 69/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 183 91 
θα τη συνοδεύει, ώστε να έχει στη διάθεση της το χρόνο που 
απαιτείται για τη μελέτη ενός τόσο σπουδαίου προβλήματος 
προκείμενου δε να γνωμοδοτήσει με πλήρη επίγνωση του 
Βρυ^ελλες30 Ιανουαρίου 1991 
1 Εισαγωγή 
1 1 Το Δεκέμβριο του 1986 το Συμβούλιο υιοθέτησε τέσ­
σερις κανονισμούς του τομέα των ναυτιλιακών μεταφορών (2) 
οι οποίοι αποτελούσαν την πρώτη φάση μιας κοινής πολιτι­
κής της Κοινότητας Συναφεστερος με το παρόν έγγραφο 
είναι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ 4056/86 Βάσει των άρθρων 
84 παράγραφος 2, και 87 της συνθήκης, ο εν λόγω κανονισμός 
θέσπιζε λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή των άρθρων 
85 και 86 στον τομέα των ναυτιλιακών μεταφορών Επιπλέον, 
παραχωρούσε στις ναυτιλιακές διασκέψεις τακτικών γραμμών 
(ςοηΓεΓεηοΰδ) εξαιρέσεις κατά κατηγορίες, συνοδευόμενες απο 
ορισμένους ορούς και υποχρεώσεις για να εξασφαλισθεί η 
προστασία των συμφερόντων των χρηστών μεταφορικών 
υπηρεσιών θ κανονισμός άρχισε να ισχύει την 1η Ιουλίου 
1987 
1 2 Ταυτοχρόνως με την υιοθέτηση των τεσσάρων κανονι­
σμών το Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή να εξετάσει 
μήπως ήταν σκόπιμο να υποβάλει νέες προτάσεις σχετικά με 
τον ανταγωνισμό στις μεταφορές επιβατών, στα ελευθέρα 
φορτηγά πλοία (ΐΓΒΓπρ) στις κοινοπραξίες τακτικών γραμμών 
(!) ΕΕ αριθ € 167 τη,, 10 " 1990 σ 9 
(2) ΕΕ αριθ Ι 378 της 11 12 1986 θέματος, η ΟΚΕ ζητεί απο την Επιτροπή να της αποσταλούν, 
ευθύς μόλις καταστούν διαθέσιμες, οι μελέτες που αναφέ­
ρονται στο σημείο 2 της παρούσας γνωμοδότησης 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΡΓαηςοιβ 5ΤΑΕΟΕ&ΙΝ 
(0ΟΠ5ΟΓ11&) και στις συμφωνίες μεταξύ χρηστών και υπηρε­
σιών του τομέα των μεταφορών Η Επιτροπή ανέλαβε να 
υποβάλει εντός έτους έκθεση προς το Συμβούλιο σχετικά με 
τη σκοπιμότητα παραχώρησης εξαιρέσεων κατά κατηγορίες 
υπέρ των υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών και των κοι­
νοπραξιών τακτικών γραμμών Το Συμβούλιο παρατηρούσε 
τότε οτι όταν αντικείμενο και αποτέλεσμα των επιχειρήσεων 
και κοινοπραξιών είναι η εφαρμογή βελτιώσεων η η τεχνική 
συνεργασία (συμφωνά με το άρθρο 2 του κανονισμού) η όταν 
συμπαγείς κοινοπραξίες καλύπτουν έλασσον μονό μερίδιο 
της αγοράς, η απαγόρευση που θεσπίζεται στο άρθρο 85, 
παράγραφος 1 της συνθήκης δεν ισχύει 
1 3 Αναφορικά με τις κοινοπραξίες, η Επιτροπή είχε διορ­
γανώσει τον Απρίλιο του 1986 ακρόαση με όλες τις πλευρές 
του ναυτιλιακού τομέα και εκπροσώπους των κρατών μελών 
Σκοπός ήταν να δοθούν διευκρινήσεις γύρω απο τις 
απαντήσεις που είχαν δοθεί σε ερωτηματολόγιο της Επιτρο­
πής καθώς και επιπλέον στοιχεία για τον χαρακτήρα των 
κοινοπραξιών και ιδιαιτέρως για τις διάφορες τους απο τις 
ναυτιλιακές διασκέψεις Στη συνέχεια διεξήχθησαν και άλλες 
συζητήσεις μεταξύ Επιτροπής και ναυτιλιακού τομέα Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή των 
διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης, επί ορισμένων κατηγοριών συμφωνιών, αποφά­
σεων και εναρμονισμένων πρακτικών μεταξύ ναυτιλιακών εταιρειών (') 
(91Ό 69/05) 
Στις 3 Ιουλίου 1990 και συμφωνά με το άρθρο 198 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση 
Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών 
της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 16 Ιανουαρίου 1991, με βάση εισηγητική έκθεση της 
κ Μπρεδημα-Σαββοπουλου 
Κατά τη 283η συνοδό ολομέλειας, συνεδρίαση της 30ης Ιανουαρίου 1991, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 84 ψήφους υπέρ, 11 κατά και 26 αποχές 
18.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 69/17 
1.4. Τον Ιανουάριο του 1988, η Επιτροπή συνέταξε ενδιά­
μεση έκθεση στην οποία κατέληγε ότι δεν είχε στη διάθεση 
της επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που θα δικαιολογούσαν 
ομαδική εξαίρεση για τις κοινοπραξίες. Για να διευκολυνθούν 
οι μελέτες και αναλύσεις της Επιτροπής, ζητήθηκαν από τους 
πλοιοκτήτες επιπλέον στοιχεία. 
1.5. Μετά από εξέταση ορισμένων ειδικών συμφωνιών κοι­
νοπραξιών, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρ­
χαν ορισμένες κατηγορίες διατάξεων που θα μπορούσαν να 
θεωρηθούν ως ανταποκρινόμενες στις προϋποθέσεις εξαίρε­
σης σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 3 της συνθήκης, 
οπότε θα μπορούσε να τους παραχωρηθεί μεμονωμένη εξαί­
ρεση σύμφωνα με την ταχύρρυθμη και απλοποιημένη διαδι­
κασία σε εφαρμογή του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθ. 4056/86. Αναφορικά με άλλες διατάξεις και ρυθμίσεις 
στις συμφωνίες κοινοπραξιών, κυρίως δε σε ό,τι αφορά το 
συμψηφισμό δαπανών και εσόδων, είχε εκτιμηθεί τότε ότι θα 
χρειαζόταν να εξετασθούν από την Επιτροπή κατά περί­
πτωση. 
1.6. Σε έκθεση της Επιτροπής με θέμα τα «Μέτρα για τη 
βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας της κοινοτικής ναυ­
τιλίας» (*), αναγνωριζόταν η ανάγκη να καταστεί σαφής η 
θέση των κοινοπραξιών απέναντι στους κανόνες του αντα­
γωνισμού, οι οποίοι και αποτελούν ένα από τα θετικά μέτρα 
για να εξασφαλισθεί η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των 
κοινοτικών στόλων. 
1.7. Σε γνωμοδότηση της για τα ως άνω μέτρα (2), η Οικονο­
μική και Κοινωνική Επιτροπή σημείωνε: 
«... τη σημασία που έχει η πρακτική συνεργασία και η 
ορθολογική οργάνωση των κοινοπραξιών τακτικών γραμ­
μών, ιδιαίτερα σε περιστάσεις πλεονάζουσας χωρητικό­
τητας ... τη μεγάλη σημασία να εξευρεθεί εγκαίρως μια 
αποδεκτή λύση του ζητήματος αυτού, ανάλογη εκείνης 
που βρέθηκε για τις συνδιασκέψεις πλοίων γραμμής στο 
πρώτο στάδιο της ναυτιλιακής πολιτικής.» 
1.8. Μετά από προσεκτική εξέταση των επιπλέον στοι­
χείων που της δόθηκαν σχετικά με τις κοινοπραξίες, η Επι­
τροπή παρουσίασε τον Ιούνιο του 1990 «Έκθεση σχετικά με 
τη δυνατότητα εξαίρεσης κατά κατηγορίες, των συμφωνιών 
που συνάπτουν οι κοινοπραξίες στις τακτικές θαλάσσιες μετα­
φορές» μαζί με μια πρόταση για «Κανονισμό του Συμβουλίου 
σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 85, 
παράγραφος 3 της συνθήκης επί ορισμένων κατηγοριών συμ­
φωνιών, αποφάσεων και εναρμονισμένων πρακτικών μεταξύ 
ναυτιλιακών εταιρειών (3). 
(') Έγγρ. COM(89) 266 τελικό, της 3ης Αυγούστου 1989. 
(2) ΕΕ αριθ. C 56 της 7. 3. 1990, σ. 70. 
(3) Έγγρ. COM(90) 260 τελικό, της 18ης Ιουνίου 1990. 2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Ορισμός και ιστορικό των κοι νοπραξιών 
2.1.1. Η Επιτροπή αναγνωρίζει το εύρος και την πολυπλο­
κότητα της έννοιας της κοινοπραξίας. Είναι δύσκολο να δοθεί 
ένας απόλυτος ορισμός αυτής. Μπορεί, ωστόσο, να δοθεί 
ένας ορισμός σύμφωνα με τον οποίο οι κοινοπραξίες είναι 
συνεταιριστικές επιχειρήσεις του ναυτιλιακού τομέα (κατά 
το μάλλον ή ήττον συμπαγείς), στα πλαίσια των οποίων οι 
τακτικές ναυτιλιακές γραμμές διεκπεραιώνουν ποικιλία 
δραστηριοτήτων σε κοινή βάση, με σκοπό να επιτύχουν τα 
απαραίτητα πλεονεκτήματα οικονομιών κλίμακας και ορθο­
λογικής παροχής υπηρεσιών σε συγκεκριμένο κλάδο. Ο βαθ­
μός ολοκλήρωσης και το εύρος κοινής δράσεως ποικίλλουν 
ανάλογα με τις ανάγκες και συνθήκες του εν λόγω κλάδου, 
αλλά ο μηχανισμός της κοινοπραξίας διατηρεί στο μέτρο του 
δυνατού την αυτονομία της ναυτιλιακής εταιρείας τακτικών 
γραμμών. 
2.1.2. Οι κοινοπραξίες συνδυάζουν, εν γένει, τις έννοιες 
της συμμετοχής στις δαπάνες του σκάφους και της συγχώνευ­
σης φορτίου. Οι εταίροι της κοινοπραξίας αναλαμβάνουν 
υποχρέωση έναντι της επιχείρησης μέσω ενός συστήματος 
συμμετοχής στις δαπάνες διά του οποίου όλα τα πλοία αποτε­
λούν αλληλέγγυο ευθύνη ως σημαντικό μέσο διατήρησης 
της ταυτότητας της ναυτιλιακής εταιρείας, η ευθύνη για τον 
εξοπλισμό σε εμπορευματοκιβώτια ανήκει συνήθως στους 
μεμονωμένους εταίρους των οποίων ανάγκες εξυπηρετούν. Οι 
εταίροι εξυπηρετούνται αμοιβαίως διά της μεταφοράς 
εμπορευματοκιβωτίων των μεν σε πλοία των δε στα πλαίσια 
αμοιβαίων ναυλώσεων θέσεων εμπορευματοκιβωτίων ή άλλων 
ρυθμίσεων για καταμερισμό του χώρου. 
2.1.3. Όπως σημειώθηκε ήδη, υπάρχει μεγάλη ποικιλία 
κοινοπραξιών, με ομίλους που συγγενεύουν προς κερδοσκο­
πικές εταιρείες στη μια άκρη της κλίμακας και με ομίλους 
χαλαρότερης δέσμευσης (μόλις πιο σχηματισμένους από τις 
ρυθμίσεις για καταμερισμό του χώρου) στην άλλη. Πεδία 
ενδεχόμενης συνεργασίας των κοινοπραξιών είναι: κοινός 
προγραμματισμός, ανταλλαγή χώρου/θέσεων, κοινοπραξίες 
εξοπλισμού, κοινά επιχειρησιακά γραφεία, κοινές τερματικές 
επιχειρήσεις, κοινές συμβάσεις τερματικών χώρων, κοι­
νοπραξίες φορτίου, συμψηφισμός εσόδων, συμψηφισμός 
καθαρών εσόδων, συμπράξεις ψήφου σε διασκέψεις, κοινό 
μάρκετινγκ, κοινές φορτωτικές, κοινός καθορισμός τιμών, 
κοινή συγκέντρωση και κοινές μεταφορές φορτίων. Τα εν 
λόγω πεδία δράσης εκτίθενται υπό μορφή πίνακα στο Παράρ­
τημα 1 της έκθεσης της Επιτροπής. 
2.1.4. Οι εταίροι μιας κοινοπραξίας αποδέχονται περιο­
ρισμούς της αυτονομίας τους ως μεμονωμένων εταιρειών στα 
πλαίσια μιας συμφωνημένης συνεργασίας υποκείμενης σε 
αναθεώρηση κατά τακτά διαστήματα. 
Αριθ. C 69/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.3.91 
2.1.5. Οι κοινοπραξίες αποτελούν ένα αρκετά πρόσφατο 
φαινόμενο που προέκυψε από την επανάσταση των εμπορευ­
ματοκιβωτίων κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, οπότε 
έγινε φανερή η ανάγκη ναυπήγησης πολύ μεγαλύτερων 
πλοίων ώστε να πραγματοποιηθούν οικονομίες κλίμακας και 
να αυξηθεί η αποδοτικότητα των πλοίων. Το ύψος των απαι­
τούμενων επενδύσεων για να ικανοποιηθούν οι σχετικές 
ανάγκες τεχνολογικών καινοτομιών ξεπερνούσε τις δυνατό­
τητες των περισσότερων από τους μεμονωμένους πλοιοκτή­
τες. Στη συνέχεια, φάνηκε σαφώς ότι οι περισσότερες υπάρ­
χουσες ναυτιλιακές εταιρείες δεν είχαν πλέον το βέλτιστο 
μέγεθος που θα επέτρεπε τη συγκέντρωση των τεράστιων 
απαιτούμενων κεφαλαίων. 
2.1.6. Πολλές από τις ναυτιλιακές γραμμές που εξυπη­
ρετούσαν κάποτε με συμβατικά φορτηγά πλοία τη μεταφορά 
εμπορευμάτων, συνενώθηκαν σε κοινοπραξίες, σε εθνικό 
πρώτα και διεθνές αργότερα επίπεδο. Διευκολύνθηκε έτσι η 
χρηματοδότηση των βασικών απαιτούμενων επενδύσεων και 
κατέστη δυνατός ο συντονισμός για ουσιαστική μείωση του 
αριθμού φορτηγών πλοίων που θα μετατρέπονταν σε πλοία 
μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (1 πλοίο μεταφοράς 
εμπορευματοκιβωτίων αντικαθιστούσε 5 έως 7 συμβατικά 
φορτηγά πλοία). Διατηρήθηκαν έτσι οι πυκνές τακτικές 
υπηρεσίες μεταφοράς μέσω ναύλωσης θέσεων εμπορευματοκι­
βωτίων οι οποίες θα ήταν διαφορετικά αδύνατες για μεγάλο 
αριθμό μεμονωμένων εταιρειών. Ως παράδειγμα μπορούν εδώ 
να αναφερθούν θαλάσσιες μεταφορές (όπως αυτές που γίνο­
νται με την Κεντρική Αμερική και τη Δυτική Αφρική) στις 
οποίες υπάρχουν αρκετές χώρες και στα δύο άκρα της διαδρο­
μής αλλά που όμως η μεταφορά του φορτίου κατά τη μία από 
τις δύο ή και κατά τις δύο κατευθύνσεις εγγυάται ένα μόνο ή 
δύο πλοία κάθε μήνα. 
2.1.7. Όπως η δημιουργία διασκέψεων τακτικών γραμμών 
πριν από έναν αιώνα ήταν παράδειγμα διαρθρωτικής προσαρ­
μογής εμπορικών πιέσεων μέσω της καλύτερης χρήσης των 
υπαρχόντων ναυτιλιακών πόρων σε μεμονωμένες διαδρομές, 
έτσι και ο μηχανισμός των κοινοπραξιών απετέλεσε το μέσο 
μετάβασης από τη συμβατική ναυτιλία στη ναυτιλία με πλοία 
μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων διά της συγκεντρώσεως των 
πόρων και της συλλογικής ναυπήγησης του καταλληλότερου 
για τις σημερινές απαιτήσεις των θαλάσσιων μεταφορών. 
2.2. Χρησιμότητα των κοινοπραξιών 
2.2.1. Η αξία και η χρησιμότητα των κοινοπραξιών ως 
μέσων ορθολογικής οργάνωσης της μεταφοράς εμπορευματο­
κιβωτίων τυγχάνει ευρείας αναγνώρισης. Στην έκθεση της 
για τις κοινοπραξίες, η Επιτροπή εκφράζει την πεποίθηση 
ότι «Η ναυτιλιακή βιομηχανία της Κοινότητας πρέπει να 
επιτύχει τις αναγκαίες οικονομίες κλίμακας για να είναι σε 
ανταγωνιστική θέση στην παγκόσμια αγορά τακτικών θαλάσ­
σιων μεταφορών» και ότι «οι κοινοπραξίες μπορούν να βοη­
θήσουν ώστε να εξευρεθούν τα απαραίτητα μέσα για τη βελ­
τίωση της παραγωγικότητας των δρομολογίων που εξυπη­
ρετούνται από τις τακτικές θαλάσσιες γραμμές και για την 
προώθηση της τεχνικής και οικονομικής προόδου». Η ΟΚΕ 
προσυπογράφει τις παραπάνω απόψεις. 
2.2.2. Επιπλέον, οι χρήστες των ναυτιλιακών υπηρεσιών 
που παρέχουν οι κοινοπραξίες αποκομίζουν ως εκ της χρήσεως των εν λόγω υπηρεσιών σημαντικά οφέλη: τους 
εξασφαλίζονται τακτικοί πλόες γίνονται οικονομίες κλί­
μακας στη χρήση των σκαφών και των λιμενικών εγκα­
ταστάσεων οι κοινοπραξίες προσφέρουν υψηλής ποιότητας 
υπηρεσίες χρησιμοποιώντας πιο σύγχρονα σκάφη, εξοπλισμό 
και λιμενικές εγκαταστάσεις διά της συγχωνεύσεως των 
υπηρεσιών, οι κοινοπραξίες ανταποκρίνονται στην εκ μέρους 
πολλών φορτωτών ζήτηση για αποτελεσματικότερες ναυ­
λώσεις από λιμάνι σε λιμάνι. Το τμήμα προσυπογράφει τα ως 
άνω πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι κοινοπραξίες για 
τους ναυλωτές που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτρο­
πής. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Με το δεδομένο της αδιαφιλονίκητης εμπορικής αξίας 
των κοινοπραξιών, η ΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη ενός 
ρυθμιστικού καθεστώτος αυτών στα πλαίσια των κοινοτικών 
κανόνων του ανταγωνισμού και με δύο προϋποθέσεις: διατή­
ρηση ενός ελεύθερου ανταγωνιστικού κλίματος και περιο­
ρισμό της γραφειοκρατίας στα μέτρα του δυνατού. Η ΟΚΕ 
αναγνωρίζει την οικονομική σημασία των κοινοπραξιών λαμ­
βανομένου υπόψη ότι όλο και περισσότερο αναλαμβάνουν 
σήμερα το ρόλο των διασκέψεων τακτικών γραμμών, τάση 
που αναμένεται να συνεχισθεί. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει επιπλέον 
ότι οι κοινοπραξίες αποτελούν ένα σχετικά νέο φαινόμενο 
συγκριτικά με τις διασκέψεις τακτικών γραμμών. Επειδή, 
εξάλλου, σημειώνονται ταχείες διαρθρωτικές αλλαγές στην 
παγκόσμια ναυτιλία, η Κοινότητα οφείλει να κινηθεί προ­
σεκτικά σε ό,τι αφορά τη νομική μεταχείριση των αλλαγών 
αυτών. Η ΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι ουσιαστικά δεν υπάρ­
χουν κοινοπραξίες αμιγώς κοινοτικές (βλ. παραρτήματα της 
έκθεσης της Επιτροπής) και ότι οι περισσότερες απ'αυτές 
είναι κοινοπραξίες εταίρων από ευρωπαϊκές χώρες κοινοτικές 
ή μη, ή από άλλες χώρες μη ευρωπαϊκές. Κατά συνέπεια, η 
νομικής φύσεως σύνδεση τους με τα θετικά υπέρ της αντα­
γωνιστικότητας των κοινοτικών στόλων μέτρα της Κοινό­
τητας θα έχει ως επακόλουθο την επέκταση του οφέλους από 
τα θετικά μέτρα και προς εξωκοινοτικά συμφέροντα. 
3.2. Η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου δίνει τη δυνα­
τότητα στην Επιτροπή να παραχωρήσει εξαιρέσεις κατά 
κατηγορίες σύμφωνα με το άρθρο 85, παράγραφος 3, της 
συνθήκης. Η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου προβλέπει 
επίσης εξαιρέσεις κατά κατηγορίες για πολυκλαδικές κοι­
νοπραξίες οι οποίες θα καλύπτουν τις χερσαίες μεταφορές 
των κοινοπραξιών. Οι προϋποθέσεις για τις κατά κατηγορίες 
εξαιρέσεις και οι εξ αυτών υποχρεώσεις θα καθορισθούν 
αργότερα με κανονισμό της Επιτροπής. Σύμφωνα με την 
έκθεση της Επιτροπής «οι αναλυτικές λεπτομέρειες αυτών 
των απαιτούμενων όρων είναι δυνατόν να καθορισθούν μόνον 
έπειτα από διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέλη και με 
τα κράτη μέλη». Η Επιτροπή έχει την πρόθεση να υπαγάγει 
σε μια ευρεία και μεγάλου βεληνεκούς εξαίρεση κατά κατηγο­
ρίες «το μεγαλύτερο δυνατό φάσμα κάθε είδους ρητρών που 
περιλαμβάνονται στις συμφωνίες σύναψης κοινοπραξίας». 
3.3. Κανονιστικό καθεστώς των κοι νοπραξιών 
3.3.1. Σε ό,τι αφορά το αποτελεσματικότερο καθεστώς για 
τις κοινοπραξίες στα πλαίσια των κοινοτικών κανόνων του 
18.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 69/19 
ανταγωνισμού, η ΟΚΕ εξέτασε διάφορες δυνατότητες, τις 
εξής: να μην υπάρχουν καθόλου κανονισμοί, να τροποποιηθεί 
ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 που παραχωρεί εξαιρέσεις 
κατά κατηγορίες, να θεσπισθεί νέος κανονισμός που να παρα­
χωρεί εξαιρέσεις κατά κατηγορίες υπό όρους ή να παραχωρο­
ύνται μεμονωμένες εξαιρέσεις κατά περίπτωση. Προκειμένου 
να καθορισθεί μια πορεία δράσεως, απαιτείται προηγούμενη 
απόφαση σχετικά με το κατά πόσον οι κοινοπραξίες είναι 
ισοδύναμες προς τις διασκέψεις τακτικών γραμμών ή όχι, 
κατά πόσον περιορίζουν τον ανταγωνισμό ή όχι και κατά 
πόσον παρέχουν στους φορτωτές επαρκείς υπηρεσίες ή όχι. 
3.3.2. Ορισμένοι ενδιαφερόμενοι κύκλοι εκτιμούν ότι οι 
κοινοπραξίες δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Εάν, όμως, 
διαπιστωθεί ότι όντως τον περιορίζουν, τότε, για μεγαλύτερη 
ευκολία και συνέπεια ως προς τη μεταχείριση των διασκέ­
ψεων τακτικών γραμμών, προτείνουν ως εναλλακτική λύση 
να τροποποιηθεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 παρά 
να εκδοθεί νέος κανονισμός σχετικά. Άλλοι ενδιαφερόμενοι 
κύκλοι πιστεύουν ότι οι κοινοπραξίες επιβάλλουν περιο­
ρισμούς στον ανταγωνισμό και ότι η λειτουργία τους είναι 
διαφορετική εκείνης των διασκέψεων, οπότε και το κανονι­
στικό αυτών καθεστώς δεν μπορεί να καλυφθεί από τον κανο­
νισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 αλλά από ένα νέο κανονισμό στον 
οποίο θα λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά 
τους. Άλλοι πάλι ενδιαφερόμενοι κύκλοι πιστεύουν ότι, λόγω 
της μεγάλης ποικιλίας συμφωνιών κοινοπραξιών και της 
περίπλοκης μορφής τους, η Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει 
παραχωρώντας μεμονωμένες μόνο εξαιρέσεις, κρίνοντας κάθε 
κοινοπραξία χωριστά αναλόγως των δυνατοτήτων της. Η 
ΟΚΕ συμφωνεί πως η νομική μεταχείριση των κοινοπραξιών, 
ανεξάρτητα από την τελική μορφή που θα έχει, θα πρέπει να 
εξασφαλίζει υψηλού βαθμού διαφάνεια των δραστηριοτήτων 
τους. 
3.3.3. Συνεκτιμώντας όλες τις παραμέτρους, η ΟΚΕ κρίνει 
ότι οι κοινοπραξίες όντως προσφέρουν αποτελεσματικές 
υπηρεσίες στους φορτωτές και ότι δεν είναι ισοδύναμες προς 
τις διασκέψεις τακτικών γραμμών. Υπήρξαν περιπτώσεις 
κατά τις οποίες οι κοινοπραξίες τόνωσαν τον ανταγωνισμό 
και άλλες κατά τις οποίες του επέβαλαν περιορισμούς. Παρά 
το γεγονός ότι υπάρχει μεγάλη ποικιλία τύπων κοινοπραξιών 
που εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς, υπάρχει τρόπος να 
εντοπισθούν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά τους που να 
δικαιολογούν γι'αυτές ένα κοινό νομικό καθεστώς. 
3.3.4. Με βάση τα παραπάνω, η ΟΚΕ, ακολουθώντας μια 
μέση οδό, είναι της γνώμης ότι απαιτείται ένας καινούριος 
κανονισμός που να παραχωρεί εξαίρεση κατά κατηγορίες. Η 
ανάγκη αυτή απορρέει από το γεγονός ότι οι κοινοπραξίες 
επιτελούν διαφορετική λειτουργία από τις διασκέψεις τακτι­
κών γραμμών. Αφού δε οι κοινοπραξίες σε ορισμένες περι­
πτώσεις προκαλούν περιορισμούς στον ανταγωνισμό, θα ήταν 
ευκταία μια κατά κατηγορία εξαίρεση από το άρθρο 85, παρά­
γραφος 3 δεδομένων των οφελών που αποκομίζουν οι φορτω­
τές από τις υπηρεσίες που τους παρέχουν οι κοινοπραξίες. 3.4. Διαδικαστική προσέγγιση 
3.4.1. Αναφορικά με το ποια είναι η καλύτερη διαδι­
καστική προσέγγιση προκειμένου για το κανονιστικό καθε­
στώς των κοινοπραξιών, η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή 
προτείνει κανονισμό του Συμβουλίου που να παραχωρεί εξαι­
ρέσεις κατά κατηγορίες και να δίνει παράλληλα στην Επι­
τροπή τη δυνατότητα να καθορίζει με δικό της κανονισμό 
τους όρους υπό τους οποίους θα παραχωρούνται οι εξαιρέσεις 
αυτές. Η ΟΚΕ εξέτασε και την εναλλακτική δυνατότητα 
θέσπισης κανονισμού του Συμβουλίου που θα παραχωρεί 
εξαιρέσεις κατά κατηγορίες ενώ θα καθορίζει ταυτοχρόνως 
και τους προς τούτο όρους. Η λύση αυτή προσκρούει σε 
θεσμικής φύσεως εμπόδια και αντιβαίνει προς τη συνήθη 
πρακτική. Συγκεκριμένα, είναι συνήθης πρακτική του Συμ­
βουλίου να υιοθετεί κανονισμούς που δίνουν στην Επιτροπή 
τη δυνατότητα να εκδίδει κανονισμούς σχετικά με την εφαρ­
μογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης σε διά­
φορους τομείς της οικονομικής δραστηριότηταςί1). Έτσι 
έγινε στις περιπτώσεις της πολιτικής αεροπορίας, των συμ­
φωνιών αποκλειστικής διανομής, της απονομής διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και των συμφωνιών ειδίκευσης. Οι σχετικές με 
την πρακτική αυτή γνωμοδοτήσεις (2) της ΟΚΕ ήταν πάντα 
ευνοϊκές. Παρά τους φόβους που έχουν εκφρασθεί και σύμ­
φωνα με τους οποίους η συνέχιση μιας τέτοιας πρακτικής θα 
ισοδυναμούσε με εν λευκώ εξουσιοδότηση προς την Επιτροπή 
επί θεμάτων σχετικών με τις ναυτιλιακές μεταφορές, κατά 
συνεκτίμηση η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να γίνει δεκτή 
με την προϋπόθεση ότι, πριν από τη θέσπιση του κανονισμού 
του Συμβουλίου, η Επιτροπή θα έχει συμφωνήσει με τα ενδια­
φερόμενα μέρη σχετικά με τους όρους παραχώρησης της 
εξαίρεσης κατά κατηγορίες. Η ΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι δεν 
υπάρχει λόγος να γίνει παρέκκλιση από τη συνήθη πρακτική, 
αρκεί να δεσμευθεί προηγουμένως η Επιτροπή σε ό,τι αφορά 
τους ειδικούς όρους της εξαίρεσης κατά κατηγορίες ώστε να 
μην υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις. 
3.4.2. Η υιοθέτηση ενός κανονισμού του Συμβουλίου σε 
αυτό το πνεύμα έχει το συνακόλουθο πλεονέκτημα της νομι­
κής βεβαιότητας που θα δημιουργηθεί έτσι και που θα άρει 
την κατάσταση αβεβαιότητας στην οποία βρίσκονται σήμερα 
οι κοινοπραξίες σε ό,τι αφορά τη νομική τους μεταχείριση 
,στα πλαίσια της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. 
Από την άλλη, οι συζητήσεις μεταξύ της Επιτροπής, των 
κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων και των ενδιαφερόμενων 
κύκλων με αντικείμενο τους ακριβείς όρους περί παραχώρη­
σης εξαιρέσεων κατά κατηγορίες, ίσως χρειασθούν καιρό 
για να ωριμάσουν. Στο μεταξύ, με βάση τον κανονισμό του 
Συμβουλίου που θα δίνει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να 
προσδιορίζει τους σχετικούς όρους σε μεταγενέστερη φάση, 
θα έχει παραχωρηθεί εξαίρεση κατά κατηγορίες. Ο μηχανι­
σμός ενός τέτοιου κανονισμού του Συμβουλίου λειτουργεί 
(') ΕΕ αριθ. L 374 της 31. 12. 1987, σ. 9, ΕΕ αριθ. L 285 της 
29. 12. 1971, σ. 46. 
(2) ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1989, σ. 6, ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1989, 
σ. 9, ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1989, σ. 12. 
Αριθ.^υ^ Επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1^.1^1 
ικανοποιητικά σε όλους τους τομείς της οικονομικής 
δραστηριότητας και έχει το πλεονέκτημα της ευελιξίας αφοΰ 
μπορεί και προσαρμόζει την εξαίρεση κατά κατηγορίες στις 
μετα^αλλόμενεςσυνθήκεςωστενακαλΰπτονταιοινέουτΰπου 
συμφωνίες κοινοπραξιών.ΗΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να 
διαφυλαχθείηδιαφάνεια των διαδικασιών σχετικά. 
Ιό. Α^^5^^ο^ 
Ι^.Ρ Οι περισσότερες κοινοπραξίες ασχολούνται με μει^ 
κτέςμεταφορές.Οπροτεινόμενοςκανονισμόςπρο^λέπειεξαι^ 
ρέσεις κατά κατηγορίες προκειμένου ^ια την κάλυψη τόσο 
τωνχερσαίωνμεταφορικώνδραστηριοτήτωνόσοκαι των 
θαλασσίων.^τις περιπτώσεις αυτές,ηκατά κατηγορίες εξαΡ 
ρεση θα πρέπεινασυνδυά^εταικαι με τους κατάλληλους 
όρους^που θα ορίζονται αρ^ότερα^τια την προστασία 
του ελεύθερου αντα^ωνισμού.Ηεκ μέρους των πλοιοκτητών 
επιλογή μεταφορέων που εξασφαλίζουν το θαλάσσιο μόνο 
σκέλος μιας μεταφοράς δεν θα πρέπει να θίγονται από την 
εξαίρεση κατά κατηγορίες που ισχύει ^ια τις κοινοπραξίες 
οι φορτωτές θα πρέπει να διατηρήσουν στην πράξη και όχι 
μόνο στη θεωρία τη δυνατότητα επιλογής μεταφορέα προκει^ 
μένουσα το θαλάσσιο σκέλος μιας μεταφοράς και οι διακρί^ 
σεις στις εμπορικές μεταφορές θα πρέπει να απαγορευθούν 
16 ^ο^^^ο^το^^^ο^ο^ο^^^^^^σ^^^^ 
16.1. ^νομική^άση του προτεινόμενου κανονισμούείναι 
τοάρθρο^7καιμολονότιοκανονισμός^ΕθΚ^αριθ.^6 
^6^πουέχειδιττή νομική ρ^άση^άρθρο^7και άρθρο 
^,παρά^ραφος^^αποτελεί ισχυρό προηγούμενο, καμμία 
μνείαδεν γίνεται στο άρθρο ^, παράγραφος 1 Η ΟΚΕ 
πιστεύει ότιημνεία του άρθρου^, παράγραφος ^,μα^ί με 
το άρθρο^7καθίσταται αναγκαία και από το τε^ονός ότι οι 
εξαιρέσεις κατά κατηγορίες ^ια τις κοινοπραξίες τακτικών 
γραμμών έχουν επιπτώσεις που απορρέουν τόσο από πλευράς 
θαλάσσιων μεταφορώνόσοκαιαπόπλευράςδικαίου περί 
ανταγωνισμού.Ημεταχείριση των κοινοπραξιών τακτικών 
γραμμών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δέσμης θετικών 
Βρυξέλλες, ]θ Ιανουαρίου 1^1. μέτρων υπέρ των ναυτιλιακώνμεταφορών, μέτρων πουθα 
υιοθετηθούν όλα με Ι^άση το άρθρο ^4, παρά^ραφοςίαπό 
όπου καιηανά^κη^ια διττή νομική ^άση. 
16.1 Οκανονισμόςθαπρέπειναοριοθετήσειμεσαφήνεια 
τα πλαίσια του.ΗΟΚΕ παρατηρεί ότι ενώστην ανακοίνωση 
της Επιτροπής γίνεται λό^ος ^ια κοινοπραξίες τακτικών 
^ραμμών,στον προτεινόμενο κανονισμό δεν γίνεται καθόλου 
αναφορά σεκοινοπραξίεςτακτικών^ραμμών,ούτεστοντίτλο 
ούτε στοκυρίως μέρος. Ηπαράλει^η αυτή θα πρέπει να 
διορθωθεί στο άρθρο Ι, διότι μπορεί να νομισθεί ότι 
επεκτείνεται και στις υπηρεσίες κοινοπραξιών ελεύθερων 
φορτηγών πλοίων σύμφωνα με τον κανονισμό ^ΕΟΚ^ αριθ. 
^6^6 
16.1 ^τοάρθρο^του κανονισμού θα πρέπει να προ^λε 
φθεί ακριβής και σαφής ορισμός τωνκοινοπραξιώντακτικών 
γραμμών. 
16.4 Τοάρθρο^του κανονισμού προβλέπει τη δυνατόν 
τητα υποβολής παρατηρήσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη 
προς την Επιτροπή σε χρόνο όχι μικρότερο από ένα μήνα.Ο 
χρόνος αυτός είναι εξωπραγματικά σύντομος ακόμη και ως 
ελάχιστος χρόνος. 
4 ^ζε^^ιτ^ 
41. Η ΟΚΕ πιστεύει ότιηΕπιτροπή θα πρέπει να ^ίνει 
σαφέστερη σε ό,τι αφορά τις προθέσεις της σχετικά με τους 
όρους παραχώρησης εξαιρέσεως κατά κατη^ορίες.Οι όροι 
αυτοί θα πρέπει να προστατεύουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό 
σε τρίαεπίπεδα^ στο εσωτερικό της κοινοπραξίας, στο εσωτε-
ρικότηςδιάσκε^ηςκαι στα πλαίσια της συ^κεκριμένηςεμπο-
ρικήςμεταφοράςθαπρέπειεπίσηςναδιασφαλί^ουντη διαφά­
νεια. 
41 ^ε^άση τα παραπάνω, και μάλιστα τη δέσμευση της 
Επιτροπής σχετικά με τους όρους^υποχρεώσεις των εξαιρέ­
σεων κατά κατηγορίες, το τμήμα τάσσεται υπέρ μιας νομικής 
μεταχείρισης των κοινοπραξιών που θα υπόκειται σε ελέγ­
χους και ισορροπίες και δεν θα εξουσιοδοτεί εν λευκώ ούτε 
την Επιτροπή ούτε τις κοινοπραξίες. 
18.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 69/21 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Οι παρακάτω τροπολογίες, που κατατέθηκαν με βάση τη γνωμοδότηση του τμήματος σύμφωνα με τον 
εσωτερικό κανονισμό, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων. 
Συνέχεια 3.4. 
Στην 7η σειρά της παραγράφου 3.4.1, μετά από τις δύο πρώτες περιόδους, να διαγραφεί το κείμενο 
μέχρι το τέλος της παραγράφου καθώς και η παράγραφος 3.4.2 και να αντικατασταθεί από το εξής 
τροποποιημένο κείμενο: 
«Ενώ είναι συνήθως πρακτική του Συμβουλίου να υιοθετεί κανονισμούς που παρέχουν στην Επι­
τροπή τη δυνατότητα να εκδίδει μεταγενέστερα λεπτομερέστερους κανονισμούς εφαρμογής σε 
διάφορους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. πολιτική αεροπορία, συμφωνίες 
αποκλειστικής διανομής, απονομή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, συμφωνίες ειδίκευσης) και ενώ οι 
σχετικές με την πρακτική αυτή γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ ήταν πάντα ευνοϊκές, η ΟΚΕ σημειώνει 
ότι έχει τεθεί διαφορετικό προηγούμενο για τις ναυτιλιακές μεταφορές στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
4056/86, που είναι το γενικό μέσο εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης της Ρώμης στη 
ναυτιλία. Η ΟΚΕ θεωρεί οτι, προς όφελος της συνοχής και της νομικής βεβαιότητας, πρέπει να 
υιοθετηθεί η ίδια διαδικασία σε ό,τι αφορά τον κανονισμό παραχώρησης εξαίρεσης κατά κατηγορίες 
στις κοινοπραξίες τακτικών γραμμών όπως στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86. Η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι με αυτή τη διαδικασία θα διαφυλαχθεί η διαφάνεια των διαδικασιών.» 
Αιτιολογία 
Οι εν λόγω παράγραφοι δεν είναι συνεπείς με τη νομοθεσία της Κοινότητας που ισχύει σήμερα για τη 
ναυτιλία. Οποιαδήποτε και αν είναι η πρακτική που ακολουθείται σε άλλους τομείς, παραμένει γεγονός 
ότι ο προστατευτικός κανονισμός για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της συνθήκης στις 
θαλάσσιες μεταφορές είναι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86. Η τροπολογία προτείνει την εφαρμογή 
των ίδιων ρυθμίσεων και για τον προγενέστερο κανονισμό. Η ΟΚΕ συμφώνησε με τη σφαιρική 
προσέγγιση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 και θα πρέπει να παραμείνει συνεπής. 
Το νόημα της προτεινόμενης τροπολογίας είναι ότι η παροχή εξαιρέσεων κατά κατηγορίες με καθορι­
σμένους όρους και προϋποθέσεις θα παράσχει εξ'αρχής τη νομική βεβαιότητα, προκειμένου οι ναυτιλια­
κές κοινοπραξίες τακτικών γραμμών της Κοινότητας, οι πλοιοκτήτες που επιζητούν να ωφεληθούν από 
τις υπηρεσίες των κοινοπραξιών καθώς και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να γνωρίζουν που βρίσκονται 
και τα κοινοτικά όργανα να έχουν προσδιορίσει τους όρους και τις προϋποθέσεις που απαιτείται να 
πληρούν οι κοινοπραξίες τακτικών γραμμών. 
Το κείμενο του σημείου 3.4.1 αντιφάσκει επίσης προς το σημείο 3.4.2. Το σημείο 3.4.1 ζητεί από την 
Επιτροπή «να συμφωνήσει με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις της 
εξαίρεσης κατά κατηγορίες» και για την Επιτροπή «να δεσμευθεί προηγουμένως» σχετικά. Αλλά το 
σημείο 3.4.2 υποδεικνύει στην Επιτροπή να «ορίσει εκ νέου» τους ειδικούς όρους σε μεταγενέστερο 
στάδιο και μάλιστα να τους προσαρμόσει στο μέλλον — μονομερώς και χωρίς άλλες διαβουλεύσεις — 
ανάλογα με τις περιστάσεις. Τούτο δεν εξασφαλίζει τη διαφάνεια και — αντίθετα με τις διαβεβαιώσεις 
του κειμένου — εγκυμονεί τον κίνδυνο της «εν λευκώ εξουσιοδότησης προς την Επιτροπή». 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 30, ψήφοι κατά: 58, αποχές: 20. 
Σημείο 3.5.1. 
Να διαγράφει η τρίτη περίοδος και να αντικατασταθεί από τα εξής: 
«Οι οροί και οι προϋποθέσεις για την παραχώρηση εξαιρέσεως κατά κατηγορίες πρέπει να ορισθούν 
με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται ο ελεύθερος ανταγωνισμός.» 
Αιτιολογία 
Κατά λογική ακολουθία διότι η φράση: «που θα πρέπει να ορισθούν σε μεταγενέστερο στάδιο» δεν θα 
είναι δυνατό να εφαρμοσθεί σε περίπτωση που υιοθετηθεί η τροπολογία του σημείου 3.4. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 38, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 15. 
Αριθ. C 69/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18. 3. 91 
Σημείο 4.1. 
«Το τμήμα πιστεύει ότι η πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό του Συμβουλίου θα πρέπει να 
γίνει σαφέστερη ...» 
Αιτιολογία 
Η ίδια όπως και τα σημεία 3.4.1 και 3.4.2. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 32, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 17. 
Σημείο 4.2. 
Να διαγραφούν οι λέξεις: «η δέσμευση της Επιτροπής» και να αντικατασταθούν από τις λέξεις «σχετικά 
με»». 
Αιτιολογία 
Λογικό επακόλουθο. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 33, ψήφοι κατά: 54, αποχές: 15. 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση συμπλη­
ρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φάρμακα(') 
(91/C 69/06) 
Στις 3 Μαΐου 1990, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της συνθήκης περί 
ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, που επιφορτίσθηκε με την προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, εξέδωσε τη γνωμοδότηση του την 9η Ιανουαρίου 1991. Εισηγητής ήταν ο 
κ. Hilkens. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε, κατά την 283η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 
30ής Ιανουαρίου 1991), με 81 ψήφους υπέρ και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει βασικά το σκοπό της πρότασης της 
Επιτροπής και την περιεχόμενη σ'αυτή βελτιωμένη προστα­
σία της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας, με την επιφύλαξη 
των κατωτέρω παρατηρήσεων και προτάσεων: 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η πρόταση που βασίζεται στο άρθρο 100 της συνθήκης 
ΕΟΚ, εντάσσεται στο πλαίσιο μιας κοινοτικής πολιτικής 
στον τομέα της υγείας, και μάλιστα στο πλαίσιο μιας εσωτε­
ρικής αγοράς για φάρμακα. 
(>) ΕΕ αριθ. C 144 της 8. 5. 1990, σ. 10. 1.2. Κατά την εκτίμηση της σημασίας της πρότασης της 
Επιτροπής επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη όλες οι συνέπειες 
της σχετικής ρύθμισης. Ο φαρμακευτικός τομέας και η αγορά 
φαρμάκων παρουσιάζουν ορισμένες ιδιομορφίες τόσο από 
πλευράς παραγωγών όσο και καταναλωτών. 
1.3. Όσον αφορά την προσφορά ο ειδικός χαρακτήρας 
των φαρμακευτικών προϊόντων εκδηλώνεται έντονα μέσω της 
ανάγκης μιας ευρείας σε έκταση έρευνας, λόγω της οποίας 
χορηγείται πιστοποιητικό προστασίας. Αυτή η αποτελεσμα­
τική προστασία του διπλώματος βρίσκεται προφανώς σε αντί­
θεση με μια προοδευτική «διάβρωση» λόγω των πολλαπλών 
δοκιμών που απαιτούνται για να καταρτισθεί ο φάκελος. 
Όσον αφορά τη ζήτηση βρισκόμαστε ενώπιον ενός προϊό­
ντος το οποίο παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον για τη