[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 23.6.2010

COM(2010)327 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τις επιπτώσεις των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ στον οικονομικό κύκλο

SEC(2010)754

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τις επιπτώσεις των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ στον οικονομικό κύκλο

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Πηγές φιλοκυκλικότητας και οι συνέπειές τους προς ανάλυση 4

3. Κυκλικότητα του ελάχιστου εποπτικού κεφαλαίου 5

4. Αντίκτυπος των κεφαλαιακών απαιτήσεων στη δραστηριότητα του τραπεζικού δανεισμού 9

5. Αντίκτυπος των πιστοδοτήσεων στον οικονομικό κύκλο 11

6. Η λογική που διέπει τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων 13

7. Μέτρα για την αντιμετώπιση της φιλοκυκλικότητας 15

7.1. Κεφαλαιακές εφεδρείες και προβλέψεις 15

7.2. Εξομάλυνση του ΕΑΚ 17

7.3. Μόχλευση 18

7.4. Μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή 19

7.5. Συμπεράσματα 19

8. Βιβλιογραφία 21

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Οι ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών δυνάμει της οδηγίας της ΕΕ περί κεφαλαιακών απαιτήσεων (ΟΚΑ),[1] βάσει του πλαισίου της Βασιλείας II, παρουσιάζουν ευαισθησία στον κίνδυνο: όσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος, τόσο περισσότερα κεφάλαια πρέπει να διαθέτει μια τράπεζα ώστε να ανταποκρίνεται στον κίνδυνο αυτό και να καλύπτει τις δυνητικές ζημίες. Κατά συνέπεια, καθώς οι πιστωτικοί κίνδυνοι και οι κίνδυνοι αγοράς αυξάνονται σε περίοδο οικονομικής κάμψης, θα αυξηθούν και οι ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών προκειμένου να ανταποκριθούν στους εν λόγω αυξημένους κινδύνους. Οι τράπεζες θα πρέπει ενδεχομένως να αντλήσουν πρόσθετα κεφάλαια για να καλύψουν αυτές τις αυξημένες απαιτήσεις σε μια χρονική στιγμή, κατά την οποία οι κεφαλαιακοί πόροι τους μειώνονται λόγω των ζημιών, ενώ οι ευκαιρίες για άντληση κεφαλαίων είναι σπάνιες και δαπανηρές. Αυτό μπορεί να περιορίσει ενδεχομένως τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών προς την οικονομία.

2. Το ενδεχόμενο η ΟΚΑ να συντελεί στη φιλοκυκλικότητα που παρατηρείται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα σύμφωνα με το προϋπάρχον πλαίσιο της Βασιλείας I οδήγησε στη συμπερίληψη του άρθρου 156 στην ΟΚΑ, το οποίο απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Επιτροπή) να παρακολουθεί περιοδικά εάν η ΟΚΑ έχει « σημαντικές επιπτώσεις στον οικονομικό κύκλο » και, με βάση την εξέταση, να υποβάλλει ανά διετία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση μαζί με τυχόν κατάλληλα μέτρα επανόρθωσης.

3. Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε για τον σκοπό αυτό. Εκπονήθηκε σε στενή συνεργασία με την ΕΚΤ και την Επιτροπή Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας (ΕΕΑΤΕ), η οποία το 2006 συγκρότησε κοινή ομάδα δράσης για τις επιπτώσεις του νέου κεφαλαιακού πλαισίου (TFICF).[2] Η Επιτροπή, εκτός από τις διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενους που πραγματοποιήθηκαν από την ΕΚΤ κατά την εκπόνηση της αναλυτικής συνεισφοράς της, διένειμε δύο ερωτηματολόγια μέσω διαδικτύου για να διευκολύνει την παροχή πληροφοριών από τους δανειολήπτες[3] και τους δανειοδότες[4]. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η παρατιθέμενη ανάλυση είναι ενδεικτική δεδομένου ότι οι κανόνες της ΟΚΑ ΙΙ[5] θεσπίστηκαν το 2009.

Πηγές φιλοκυκλικότητας και οι συνέπειές τους προσ ανάλυση

4. Οι ρυθμίσεις σχετικά με τα τραπεζικά κεφάλαια μπορούν ενδεχομένως να πολλαπλασιάσουν την κυκλικότητα που είναι ενδημική στη δανειοδοτική συμπεριφορά των τραπεζών. Λόγω της ευαίσθητης στον κίνδυνο φύσης τους, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις στο πλαίσιο της Βασιλείας II, το οποίο μεταφέρθηκε στην ΕΕ από την ΟΚΑ, αναμένεται να αυξάνονται περισσότερο σε περιόδους ύφεσης και λιγότερο σε περιόδους ανάπτυξης. Δεδομένου ότι η άντληση πρόσθετων κεφαλαίων για τις τράπεζες είναι ενδεχομένως δαπανηρή σε περιόδους οικονομικής κάμψης, αυτό μπορεί να τις οδηγήσει στον περιορισμό της χορήγησης δανείων. Αντιθέτως, καθώς οι κεφαλαιακές απαιτήσεις καθίστανται πιο χαλαρές σε περιόδους οικονομικής ανάκαμψης, οι τράπεζες ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών, προκειμένου να διαθέσουν περισσότερες και / ή πιο επισφαλείς πιστώσεις σε σύγκριση με τον ιστορικό μέσο όρο σε ολόκληρο τον οικονομικό κύκλο.

5. Ωστόσο, ο τραπεζικός δανεισμός είναι εκ φύσεως φιλοκυκλικός και δεν μπορεί να υποτεθεί ότι οι κυκλικές κεφαλαιακές απαιτήσεις, αυτές καθαυτές, έχουν πολλαπλασιαστική επενέργεια. Πράγματι, ο φιλοκυκλικός χαρακτήρας του τραπεζικού δανεισμού έχει πολλές, συχνά αλληλένδετες πηγές[6] όπως είναι οι περιορισμοί στη μέτρηση του κινδύνου[7] και οι ασυμμετρίες πληροφόρησης[8] μεταξύ δανειοληπτών και δανειοδοτών. Περαιτέρω, η φιλοκυκλικότητα του δανεισμού προκύπτει ενδεχομένως και από τις ακατάλληλες αποκρίσεις[9] των φορέων του χρηματοπιστωτικού συστήματος στις μεταβολές των οικονομικών συνθηκών.

Οι διακυμάνσεις στην ποιότητα των τραπεζικών ισολογισμών επηρεάζονται επίσης από τους λογιστικούς κανόνες. Στην ουσία, τα πραγματοποιηθέντα ή μη κέρδη λόγω της αύξησης των τιμών των στοιχείων ενεργητικού που απεικονίζονται στην εύλογη αξία των στοιχείων αυτών ή η βελτίωση της πιστωτικής ποιότητας που απεικονίζεται στη μείωση των απαιτήσεων σχηματισμού προβλέψεων των τραπεζών θα μπορούσαν να βελτιώσουν τους λογαριασμούς κερδών και ζημιών των τραπεζών και, κατά συνέπεια, τα ίδια κεφάλαιά τους, παρέχοντας έτσι τη βάση για περαιτέρω επέκταση του δανεισμού.[10]

6. Δεδομένου ότι η φιλοκυκλικότητα επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, είναι δύσκολο να εντοπισθεί ο ακριβής αντίκτυπος των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων. Πιο συγκεκριμένα, εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση η διάκριση ανάμεσα στις επιπτώσεις από την παροχή δανείων και σε αυτές από τη ζήτηση δανείων, ειδικά αφού οι μεταβολές στη ζήτηση και την προσφορά έχουν αντίκτυπο στα ποσοστά τραπεζικού δανεισμού και τον όγκο των πιστώσεων. Προκειμένου να ταυτοποιηθούν ορθά οι εν λόγω επιπτώσεις, θα ήταν αναγκαία μια λεπτομερής και επαρκώς μεγάλη σειρά στοιχείων, η οποία – επειδή η ΟΚΑ άρχισε να εφαρμόζεται μόλις πρόσφατα – δεν είναι ακόμη διαθέσιμη. Επομένως, αυτή η πρώτη αξιολόγηση που παρατίθεται στην παρούσα έκθεση βασίζεται εν μέρει στις ποιοτικές πληροφορίες που συγκεντρώνονται από τις τράπεζες και τους δανειολήπτες.

7. Προκειμένου η ΟΚΑ να έχει φιλοκυκλικές επιπτώσεις, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Για να προσδιορισθεί ο βαθμός στον οποίο αυτές ευσταθούν από εμπειρική άποψη, η παρούσα έκθεση ακολουθεί τη διάρθρωση που προτείνεται από την ΕΚΤ και αναζητά απαντήσεις στα εξής ερωτήματα:

8. Η αυξημένη ευαισθησία του πλαισίου της ΟΚΑ στον κίνδυνο οδηγεί σε ισχυρότερη κυκλικότητα του ελάχιστου απαιτούμενου κεφαλαίου (ΕΑΚ) και, αν ναι, σε ποιο βαθμό;

9. Έχουν οι κυκλικές κεφαλαιακές απαιτήσεις αντίκτυπο στο επίπεδο του κεφαλαίου που διαθέτουν οι τράπεζες και επηρεάζουν τη χορήγηση τραπεζικών δανείων;

10. Έχει η κυκλικότητα της χορήγησης τραπεζικών δανείων πολλαπλασιαστική επενέργεια στον οικονομικό κύκλο;

Κυκλικότητα του ελάχιστου εποπτικου κεφαλαίου

11. Μετά την έγκριση της ΟΚΑ, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις εμφάνισαν μεγαλύτερη ευαισθησία στον κίνδυνο σε σύγκριση με το πλαίσιο της Βασιλείας I, καθώς δόθηκε η δυνατότητα στις τράπεζες να εφαρμόζουν μεθόδους για τον προσδιορισμό του εποπτικού κεφαλαίου οι οποίες προσιδιάζουν στην περίπτωσή τους και την πολυπλοκότητα της εκ μέρους τους διαχείρισης κινδύνων. Η μέθοδος των εσωτερικών διαβαθμίσεων (μέθοδος IRB), για παράδειγμα, έδωσε στις τράπεζες τη δυνατότητα να προσδιορίζουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για πιστωτικό κίνδυνο, χρησιμοποιώντας τις δικές τους «εισροές κινδύνου», όπως την πιθανότητα αθέτησης (PD), τη ζημία σε περίπτωση αθέτησης (LGD) και την έκθεση σε περίπτωση αθέτησης (EAD).[11]

12. Λόγω της αναμενόμενης αύξησης της ευαισθησίας των εποπτικών κεφαλαιακών απαιτήσεων στον κίνδυνο σύμφωνα με την ΟΚΑ, δημιουργήθηκε ευρέως η προσδοκία ότι αυτές θα καθίσταντο πιο μεταβλητές (ή κυκλικές) με την πάροδο του χρόνου. Δεδομένου ότι οι απαιτήσεις για τους πιστωτικούς κινδύνους αποτελούν πάνω από το 80% του συνολικού ΕΑΚ σύμφωνα με τον πυλώνα 1, θεωρείται γενικώς ότι ο κύριος παράγοντας της δυνητικής κυκλικότητας του ΕΑΚ είναι η ενσωμάτωση των παραμέτρων πιστωτικού κινδύνου, σύμφωνα με τις μεθόδους IRB, στον υπολογισμό σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού (RWA), παρότι οι συντελεστές στάθμισης σύμφωνα και με τις τρεις μεθόδους – την τυποποιημένη μέθοδο (ΤΜ),[12] τη θεμελιώδη IRB [13] και την εξελιγμένη IRB – αναμένεται να ανταποκρίνονται στις μακροοικονομικές συνθήκες. Στην περίπτωση των μεθόδων IRB, καθώς μειώνεται η πιθανότητα αθέτησης (PD) ενός ανοίγματος σε περίοδο οικονομικής ανάκαμψης και αυξάνεται σε περίοδο κάμψης, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις αναμένεται να κυμαίνονται αναλόγως.[14]

13. Για μια ολοκληρωμένη ανάλυση της κυκλικότητας του ΕΑΚ απαιτείται ένας πλήρης οικονομικός κύκλος. Προς το παρόν, τα διαθέσιμα στοιχεία περιλαμβάνουν μόνο τρία σημεία,[15] γεγονός το οποίο δεν συνιστά επαρκή βάση για τη διατύπωση οριστικών απαντήσεων.

14. Βάσει της ανάλυσης της TFICF, τον Δεκέμβριο του 2008, το ΕΑΚ[16] σύμφωνα με την ΟΚΑ ήταν κατά μέσο όρο χαμηλότερο κατά 10,6% για τις τράπεζες της ομάδας 1[17] και κατά 6,1% για τις τράπεζες της ομάδας 2 που αφορούν το πλαίσιο της Βασιλείας I.[18] Την ίδια στιγμή, το ΕΑΚ αυξήθηκε κατά 8,3% για τις τράπεζες της ομάδας 1 και κατά 0,1% για τις τράπεζες της ομάδας 2 μεταξύ του Ιουνίου και του Δεκεμβρίου 2008. Οι μεταβολές αυτές μπορούν να αποδοθούν στην αύξηση των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων του ενεργητικού (RWA) κατά 8,2% για τις τράπεζες της ομάδας 1 και τη μείωση των RWA κατά 1,5% για τις τράπεζες της ομάδας 2. Ωστόσο, το ποσό του συνόλου των ανοιγμάτων αυξήθηκε με ταχύτερο ρυθμό από τα στοιχεία ενεργητικού RWA, φθάνοντας δηλ. σε 10,7% και 2,8% αντιστοίχως, γεγονός το οποίο δείχνει ότι η αύξηση του ΕΑΚ μεταξύ Ιουνίου και Δεκεμβρίου 2008 δεν οφειλόταν σε αύξηση του βαθμού επισφάλειας των ανοιγμάτων.[19]

15. Τον Ιούνιο του 2009, το ΕΑΚ για τις τράπεζες των ομάδων 1 και 2 εξακολούθησε να είναι χαμηλότερο σύμφωνα με την ΟΚΑ σε σύγκριση με το πλαίσιο της Βασιλείας I (κατά 7,7% και 5,5%, αντιστοίχως). Μεταξύ Δεκεμβρίου 2008 και Ιουνίου 2009, τα σταθμισμένα βάσει κινδύνου στοιχεία ενεργητικού RWA των τραπεζών της ομάδας 1 μειώθηκαν κατά 2,1% παρά την αύξηση του συνόλου των ανοιγμάτων κατά 0,3%. Παρόλ’ αυτά, το ΕΑΚ της ομάδας 1 αυξήθηκε κατά 3,7%, κατά κύριο λόγο εξαιτίας των αυξημένων αφαιρέσεων για συναφείς οντότητες και πράξεις τιτλοποίησης, καθώς και λόγω καθυστέρησης των προβλέψεων των αναμενόμενων ζημιών. Ως εκ τούτου, από την περαιτέρω παρακολούθηση θα πρέπει να αξιολογηθεί κατά πόσον τα συστατικά του ΕΑΚ, εκτός των στοιχείων ενεργητικού RWA, συμβάλλουν μακροπρόθεσμα στη δυνητική μεταβλητότητά του.[20]

16. Ορισμένοι παράγοντες συνέβαλαν ενδεχομένως σε αυτή την κάπως εκπληκτική δυναμική των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού RWA έναντι του συνόλου των ανοιγμάτων, μεταξύ άλλων των κυβερνητικών προγραμμάτων για τη στήριξη των τραπεζών και των μεταβολών στη σύνθεση των τραπεζικών χαρτοφυλακίων προς λιγότερο επισφαλή ανοίγματα. Πράγματι, οι παρατηρούμενες αλλαγές στη σύνθεση των χαρτοφυλακίων, οι οποίες καταδεικνύουν μεταστροφή από χαρτοφυλάκια με υψηλές πιθανότητες αθέτησης (PD) (εταιρικό χαρτοφυλάκιο) προς χαρτοφυλάκια με χαμηλότερες πιθανότητες αθέτησης (PD) (κρατικό χαρτοφυλάκιο), εξηγούν εν μέρει γιατί η ανωτέρω αναφερόμενη αύξηση των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού RWA είναι μικρότερη από τις αυξήσεις στα ποσά των ανοιγμάτων (βλ. διάγραμμα 1 στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας). Επιπροσθέτως, το αποτέλεσμα ενδέχεται να επηρεάζεται από τον χρόνο που μεσολαβεί και ο οποίος είναι εγγενής στη διαδικασία επανεξέτασης των πιθανοτήτων αθέτησης (PD).[21]

17. Περαιτέρω, οι αναλύσεις παλινδρόμησης του αντικτύπου του οικονομικού κύκλου στα διάφορα τμήματα των τραπεζικών χαρτοφυλακίων έδειξαν ότι ο συντελεστής του οικονομικού κύκλου[22] είναι θετικός για τις κατηγορίες εταιρικών ανοιγμάτων και ανοιγμάτων λιανικής, και αρνητικός για τα κρατικά ανοίγματα[23], γεγονός το οποίο φαίνεται να συμφωνεί με το εύρημα που αναφέρεται ανωτέρω ότι οι τράπεζες αναπροσάρμοσαν τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου τους προς ανοίγματα τα οποία εικαζόταν ότι είναι μικρότερης εντάσεως κεφαλαίου.

18. Η πολυεθνική ανάλυση των εποπτικών δεδομένων του Δεκεμβρίου 2008 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι μακροοικονομικές συνθήκες είχαν αντίκτυπο στις παραμέτρους κινδύνου, και ειδικότερα στις πιθανότητες αθέτησης (PD).[24] Ωστόσο, έως τα τέλη του 2008 οι μακροοικονομικές συνθήκες δεν επηρέασαν καθοριστικά το ΕΑΚ σε επίπεδο επιμέρους ιδρυμάτων. Αυτή η σε έναν βαθμό αντίθετη προς την πραγματικότητα διαπίστωση οφείλεται εν πολλοίς στις ανωτέρω αναφερθείσες επιπτώσεις της αναπροσαρμογής χαρτοφυλακίου.

Αντίκτυπος των κεφαλαιακών απαιτήσεων στη δραστηριότητα του τραπεζικου δανεισμου

19. Προκειμένου οι εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις να έχουν επίδραση στον τραπεζικό δανεισμό, πρέπει να είναι δεσμευτικές ως προς το ύψος του κεφαλαίου που διαθέτουν οι τράπεζες. Ωστόσο, οι εποπτικές απαιτήσεις δεν αποτελούν ενδεχομένως τον μοναδικό συναφή παράγοντα κατά την απόφαση των τραπεζών σχετικά με το ποσό του κεφαλαίου που θα διαθέτουν. Τα μοντέλα οικονομικού κεφαλαίου, οι προσδοκίες των άλλων φορέων της αγοράς και, ιδίως, οι απαιτήσεις των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, θα υποχρεώσουν ενδεχομένως τις τράπεζες να αυξήσουν τα επίπεδα κεφαλαίου τους, ακόμη και όταν συμμορφώνονται προς τις εποπτικές κεφαλαιακές τους απαιτήσεις.

20. Τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων της ΕΚΤ καταδεικνύουν ότι οι οργανισμοί αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο ως προς τον προσδιορισμό του επιθυμητού επιπέδου κεφαλαίων, καθώς και ότι ο εν λόγω παράγοντας είναι πιθανώς ακόμη πιο σημαντικός από τις εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις μεγάλες τράπεζες που δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι οι αλλαγές στο επίπεδο του επιθυμητού κεφαλαίου και οι σχετικές επιπτώσεις στον τραπεζικό δανεισμό ενδέχεται να επηρεάζονται πρωταρχικά από τον στόχο των επιμέρους ιδρυμάτων για συγκεκριμένη αξιολόγηση από τους οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας. Ομοίως, για τις μεγάλες τράπεζες, τα μοντέλα οικονομικού κεφαλαίου θα μπορούσαν δυνητικά να συνιστούν σημαντικότερους παράγοντες κατά την κατανομή των κεφαλαίων σε σχέση με τις εποπτικές απαιτήσεις.[25] Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε τη σπουδαιότητα των προσδοκιών των φορέων της αγοράς κατά τον προσδιορισμό των επιπέδων των τραπεζικών κεφαλαίων. Φαίνεται ότι η πίεση που ασκείται στις τράπεζες να μην προβαίνουν στην εξάντληση των κεφαλαιακών εφεδρειών προέρχεται από τις ανησυχίες των φορέων της αγοράς σχετικά με την επάρκεια σε ό,τι αφορά την ποιότητα και το επίπεδο των κεφαλαίων σε περίοδο ακραίων συνθηκών, και όχι από την κυκλική μεταβλητότητα του ΕΑΚ.

21. Προκειμένου οι εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις να έχουν επίδραση στον τραπεζικό δανεισμό, αυτός θα πρέπει να στηρίζεται στην προσφορά και όχι στη ζήτηση δανείων. Περαιτέρω, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις θα πρέπει επίσης να αποτελούν σημαντικό παράγοντα της κυκλικότητας της δανειοδότησης σε σύγκριση με άλλους παράγοντες προσφοράς και ζήτησης δανείων. Στους παράγοντες της ζήτησης που επηρεάζουν την ανάπτυξη του τραπεζικού δανεισμού συμπεριλαμβάνονται οι προσδοκίες των καταναλωτών, καθώς και τα επίπεδα του πληθωρισμού και της ανεργίας.

22. Η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων (Bank Lending Survey – BLS) της ΕΚΤ[26] καταδεικνύει ότι η ΟΚΑ είχε κάποιον αντίκτυπο στις πολιτικές δανειοδότησης των τραπεζών. Οι τράπεζες που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι ο αντίκτυπος της ΟΚΑ στα κριτήρια πιστοληπτικής διαβάθμισης ήταν εμφανέστερος σε ό,τι αφορά τα δάνεια προς επιχειρήσεις (τόσο προς ΜΜΕ όσο και προς μεγάλες εταιρείες) σε σύγκριση με τα δάνεια προς νοικοκυριά (βλ. διάγραμμα 2). Ωστόσο, η σημασία της ΟΚΑ κυμαινόταν σημαντικά μεταξύ των τραπεζών: ενώ στο συνολικό επίπεδο της ζώνης του ευρώ η μεγάλη πλειονότητα των τραπεζών ανέφεραν ότι η ΟΚΑ μέχρι στιγμής δεν είχε ουσιαστικά κανέναν αντίκτυπο στα κριτήρια της πιστοληπτικής τους διαβάθμισης, παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών (βλ. διάγραμμα 3). Ενώ σε ορισμένες χώρες οι τράπεζες ανέφεραν ότι η ΟΚΑ είχε ελάχιστο ή καθόλου αντίκτυπο στις πολιτικές τους αναφορικά με τη δανειοδότηση των επιχειρήσεων, σε ποσοστό έως 80% οι τράπεζες σε άλλες χώρες ανέφεραν ότι η ΟΚΑ είχε ως αποτέλεσμα σαφώς αυστηρότερα κριτήρια πιστοληπτικής διαβάθμισης. Ομοίως, αναφέρθηκε ότι η ΟΚΑ, ενώ συμβάλλει σε σαφώς αυστηρότερα κριτήρια πιστοληπτικής διαβάθμισης που ισχύουν για δάνεια προς νοικοκυριά στις περισσότερες χώρες, είχε ως αποτέλεσμα τη σαφή χαλάρωσή τους σε κάποιες από αυτές.

23. Στο ερωτηματολόγιο της Επιτροπής οι τράπεζες ρωτήθηκαν σχετικά με τους παράγοντες περιορισμού της δανειοδότησής τους από τον Οκτώβριο του 2008 έως τον Απρίλιο του 2009 (βλ. διάγραμμα 4). Ενώ το 47% των ερωτηθέντων ανέφεραν αλλαγές στο εποπτικό κεφάλαιο, πριν από τον παράγοντα αυτό κατατάσσονται οι γενικές οικονομικές και/ή ειδικές για τη βιομηχανία προοπτικές (95%), οι ειδικές για τους δανειολήπτες προοπτικές (79%) και η διαθεσιμότητα της επιβοηθητικής εγγύησης για τις νέες επιχειρήσεις (63%). Ομοίως, πρόσφατες μελέτες της ΕΚΤ για τη ζώνη του ευρώ υποδεικνύουν ότι η θέση των τραπεζικών κεφαλαίων (υπό ευρεία έννοια, η οποία υπερβαίνει το ΕΑΚ) είχε αντίκτυπο στη χορήγηση δανείων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις κατά τα τελευταία δύο χρόνια, αν και λιγότερο εμφανή από τον αντίκτυπο των παραγόντων που εμπίπτουν στην κατηγορία της «αντίληψης του κινδύνου» (βλ. διαγράμματα 5 και 6).

24. Τα πρόσφατα γεγονότα κατέδειξαν ότι ορισμένες αδυναμίες των εποπτικών κεφαλαιακών απαιτήσεων ενδέχεται να έχουν και φιλοκυκλικές συνέπειες. Καθ’ όλη τη διάρκεια οικονομικής ευρωστίας πριν από την κρίση, πολλές μεγάλες τράπεζες προέβησαν στην κατά κόρον αύξηση της μόχλευσης, πολλαπλασιάζοντας με αυτόν τον τρόπο τους κινδύνους, μεταξύ των οποίων και κινδύνους συναλλαγών χαρτοφυλακίου, οι οποίοι δεν καλύφθηκαν επαρκώς από το εποπτικό κεφάλαιο. Η κρίση ήγειρε ανησυχίες σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών και πολλές τράπεζες, προκειμένου να επιτύχουν υψηλότερους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας που θεωρήθηκαν κατάλληλοι από τους φορείς της αγοράς, χρειάσθηκε να προβούν ταχύτατα στην απομόχλευση των πράξεών τους και στην άντληση πρόσθετων κεφαλαίων σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, γεγονός το οποίο επέτεινε την πίεση. Σε ποσοστό έως 50% οι τράπεζες ανέφεραν στην ΕΚΤ ότι η χρηματοπιστωτική αναταραχή είχε αρνητικές συνέπειες τόσο στην κεφαλαιακή τους θέση (με σημαντική απομείωση των στοιχείων ενεργητικού και ζημίες στα χαρτοφυλάκια συναλλαγών[27] και διακοπή της πρόσβασης σε χρηματοδοτήσεις χονδρικής) όσο και στις αποφάσεις δανειοδότησης (βλ. διάγραμμα 7).

25. Παρόλη’ αυτά, η ανάλυση της ΕΚΤ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόσφατη μείωση της αύξησης των δανείων επηρεάσθηκε σε σημαντικό βαθμό από τη μείωση της ζήτησης δανείων. Οι μακροπρόθεσμες τάσεις της συνολικής αύξησης των δανείων και της οικονομικής δραστηριότητας στη ζώνη του ευρώ (βλ. διάγραμμα 8) καταδεικνύουν ότι από ιστορική άποψη ο δανεισμός τείνει να κινείται φιλοκυκλικά με τον οικονομικό κύκλο. Παρά τις πιέσεις που υπέστησαν οι τράπεζες της ζώνης του ευρώ κατά τη διάρκεια των χρηματοπιστωτικών αναταραχών και τη μετάβαση στην ΟΚΑ, η αύξηση των δανείων σε συνολικό επίπεδο κινήθηκε πρόσφατα σε γενικές γραμμές εντός του ιστορικού πλαισίου. Η αύξηση των δανείων σε νοικοκυριά γενικά μειώθηκε παράλληλα με την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ η αύξηση των δανείων σε μη χρηματοδοτικές εταιρείες μόλις άρχισε να εμφανίζει μείωση με καθυστέρηση, γεγονός το οποίο συνάδει με τα παρατηρούμενα κατά το παρελθόν.

26. Συνολικά, εξακολουθεί να είναι δύσκολη η εκτίμηση του βαθμού στον οποίο η θέσπιση της ΟΚΑ είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του φιλοκυκλικού τραπεζικού δανεισμού. Παρότι τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο παρόν τμήμα υποδηλώνουν πράγματι ορισμένους δυνητικούς δεσμούς μεταξύ της ΟΚΑ και της συμπεριφοράς του τραπεζικού δανεισμού, απαιτείται ανάλυση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα προκειμένου να εξαχθούν πιο αξιόπιστα συμπεράσματα. Επιπροσθέτως, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, δεδομένου ότι η εφαρμογή του πλαισίου της Βασιλείας II συνέπεσε με την εκδήλωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, είναι εξαιρετικά δύσκολος ο διαχωρισμός των επιπτώσεων αυτών των δύο γεγονότων .

Αντίκτυπος των πιστοδοτησεων στον οικονομικό κύκλο

27. Το τελικό στάδιο της ανάλυσης αφορά τον βαθμό στον οποίο οι αλλαγές που προκλήθηκαν από την ΟΚΑ στη χορήγηση τραπεζικών δανείων έχουν αντίκτυπο στον οικονομικό κύκλο.

28. Προκειμένου η ΟΚΑ να έχει πολλαπλασιαστική επενέργεια στην πραγματική οικονομία, ένας σημαντικός αριθμός δανειοληπτών πρέπει να εξαρτάται από τις τράπεζες, που σημαίνει ότι αδυνατούν να υποκαταστήσουν τα τραπεζικά δάνεια με άλλα μέσα χρηματοδότησης. Τα στοιχεία της ΕΚΤ καταδεικνύουν ότι όσον αφορά τα νέα επιχειρηματικά δάνεια που χορηγούνται σε μη χρηματοδοτικές εταιρείες (βλ. διάγραμμα 9) ο αριθμός των δανείων μικρού μεγέθους κορυφώθηκε στα μέσα του 2008, έκτοτε όμως μειώθηκε κατά 15% περίπου, ενώ ο αριθμός των δανείων μεγάλου μεγέθους κορυφώθηκε στις αρχές του 2009 και εμφάνισε μείωση κατά περίπου 10% από τον Σεπτέμβριο του 2009. Παρότι αυτό δείχνει ότι ο δανεισμός προς τις ΜΜΕ επηρεάσθηκε πιο πολύ από την οικονομική κάμψη, η χορήγηση δανείων σε μεγάλες εταιρείες μειώθηκε επίσης κατά τους τελευταίους μήνες. Εντούτοις, ο όγκος των δανείων μικρού μεγέθους μειώθηκε περισσότερο από αυτόν των δανείων μεγάλου μεγέθους, ενώ η διαφορά των επιτοκίων των δανείων μικρού και μεγάλου μεγέθους αυξήθηκε από τις αρχές του 2008 (βλ. διάγραμμα 10).

29. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη[28] των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, οι περισσότερες από αυτές φαίνεται ότι εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση παρά την επιδείνωση των όρων δανεισμού. Τα αποτελέσματα της μελέτης κατέδειξαν ότι την ως επί το πλείστον επιτυχή έκβαση των αιτήσεων τραπεζικής χρηματοδότησης: το 60% των ΜΜΕ της ζώνης του ευρώ ανέφεραν ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 είχαν λάβει ολόκληρο το ποσό του δανείου για το οποίο είχαν υποβάλει αίτηση, ενώ το 17% είχε λάβει μέρος του ποσού· μόνο το 12%[29] των αιτήσεων απορρίφθηκε (βλ. διάγραμμα 11). Συγκρίσιμες εκτιμήσεις έλαβε η Επιτροπή από ξεχωριστό ερωτηματολόγιο που απέστειλε στις επιχειρήσεις της ΕΕ σχετικά με τις τραπεζικές πιστοδοτήσεις.[30]

30. Όσον αφορά τον βαθμό στον οποίο οι δανειολήπτριες εταιρείες μπορούν να μετριάσουν τον αντίκτυπο της περιορισμένης δανειοδότησης στο πλαίσιο της οικονομικής κάμψης, τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρηματοδότηση από την αγορά, όπως η έκδοση μετοχών και λοιπών χρεογράφων, μετρίασε κατά κάποιον τρόπο τη μείωση της μακροπρόθεσμης τραπεζικής χρηματοδότησης που παρατηρείται από τα τέλη του 2008 (βλ. διάγραμμα 12). Όσον αφορά τις ΜΜΕ, ενώ στην πλειονότητά τους αυτές που είχαν υποβάλει αίτηση για χορήγηση εμπορικής πίστωσης ή άλλης εξωτερικής χρηματοδότησης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 έλαβαν ολόκληρο το αιτούμενο ποσό, ορισμένες επιχειρήσεις ανέφεραν ότι δεν κατόρθωσαν να λάβουν χρηματοδότηση από τις εν λόγω εναλλακτικές πηγές (13 % και 15% αντιστοίχως, βλ. διάγραμμα 11).

31. Παρά τις ενδείξεις σχετικά με τη συνεχιζόμενη τους τελευταίους μήνες υποκατάσταση της χρηματοδότησης από τις τράπεζες, με τη χρηματοδότηση από την αγορά, ο κυρίαρχος ρόλος των τραπεζών στη χορήγηση κεφαλαίων δαπανών και επενδυτικών κεφαλαίων δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί, ιδίως δεδομένου ότι η λήψη της απαραίτητης χρηματοδότησης από εναλλακτικές πηγές αποδείχθηκε επαχθής για κάποιες, κυρίως μικρότερες, επιχειρήσεις. Επιπλέον, η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι μια κρίση σε ό,τι αφορά τη χορήγηση δανείων μπορεί να επηρεάσει την οικονομική δραστηριότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ζώνης του ευρώ που βασίζεται κυρίως στις τράπεζες.[31]

Η λογική που διέπει τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων

32. Στο πλαίσιο των αποφάσεων της Ομάδας των 20, στις 26 Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή οργάνωσε δημόσια διαβούλευση σχετικά με ένα σύνολο εναλλακτικών επιλογών για την τροποποίηση της ΟΚΑ στους τομείς της διαχείρισης της ρευστότητας και του πιστωτικού κινδύνου του αντισυμβαλλομένου, του ορισμού του κεφαλαίου, του δείκτη μόχλευσης, των αντικυκλικών μέτρων, των συστημικά σημαντικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και ενός ενιαίου εγχειριδίου κανόνων. Η παρουσίαση της αξιολόγησης των εν λόγω δυνητικών απαιτήσεων θα υπερέβαινε τα όρια της παρούσας έκθεσης.[32]

33. Ωστόσο, στο πλαίσιο της φιλοκυκλικότητας δύο ζητήματα έτυχαν ιδιαίτερης προσοχής στον απόηχο της κρίσης: οι επιπτώσεις της μείωσης των πράξεων τιτλοποίησης και των δανείων στις ΜΜΕ. Πιο συγκεκριμένα, διατυπώθηκαν ανησυχίες σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις στις ΜΜΕ σε περίπτωση που το πλαίσιο για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της πρόσβασης στην πίστωση και την αύξηση των επιτοκίων.

34. Ο συσχετισμός των στοιχείων ενεργητικού θα μπορούσε να περιγραφεί ως η εξάρτηση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού ενός δανειολήπτη από τη γενική κατάσταση της οικονομίας – όλοι οι δανειολήπτες συνδέονται μεταξύ τους με αυτόν τον παράγοντα του ενιαίου κινδύνου και, ως εκ τούτου, τείνουν να εμφανίζουν παρόμοια εξέλιξη. Οι συσχετισμοί αυτοί εξαρτώνται από την κατηγορία των στοιχείων ενεργητικού διότι οι διάφοροι δανειολήπτες και οι κατηγορίες στοιχείων ενεργητικού εμφανίζουν διαφορετικό βαθμό εξάρτησης από το σύνολο της οικονομίας, ενώ επηρεάζουν και τους συντελεστές στάθμισης κινδύνου. Ένα παράδειγμα χαμηλού συσχετισμού είναι το χαρτοφυλάκιο λιανικής, αφού η αθέτηση των υποχρεώσεων των πελατών λιανικής τείνει να έχει πιο ιδιάζοντα χαρακτήρα και να εξαρτάται λιγότερο από τον οικονομικό κύκλο σε σχέση με την αθέτηση των υποχρεώσεων των επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια, η καμπύλη ζημίας είναι σχετικά επίπεδη, ενώ οι κεφαλαιακές απαιτήσεις εξαρτώνται λιγότερο από την κατάσταση της οικονομίας. Το ισχύον πλαίσιο της ΟΚΑ αναγνωρίζει τη σημασία των ΜΜΕ στην ευρωπαϊκή οικονομία και χορηγεί δάνεια στις ΜΜΕ με πιστωτικό όγκο μικρότερο του ενός εκατομμυρίου ευρώ στην κατηγορία των στοιχείων ενεργητικού για τα δάνεια λιανικής. Συνεπώς, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για τα δάνεια αυτά επηρεάζονται λιγότερο από τον οικονομικό κύκλο και προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για τις ΜΜΕ σε σύγκριση με το πλαίσιο της Βασιλείας I.

35. Το ΕΑΚ για τις πράξεις τιτλοποίησης είναι επίσης σημαντικό. Αυτές βασίζονται κυρίως στην εξωτερική διαβάθμιση από έναν οργανισμό αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας.[33] Η εξωτερική διαβάθμιση παρέχει ένα σχετικά τυποποιημένο, ευνόητο και ανεξάρτητο μέτρο το οποίο χρησιμοποιούνταν ήδη διεξοδικά από την αγορά προτού ενσωματωθεί στο πλαίσιο της Βασιλείας II. [34] Κάθε αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας για ένα τμήμα της πράξης τιτλοποίησης συνδέεται με μια σταθμισμένη έναντι ειδικού κινδύνου κεφαλαιακή απαίτηση (βλ. διάγραμμα 13). Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις αυξάνονται απότομα όταν μια πράξη τιτλοποίησης αξιολογείται με βαθμό χαμηλότερο από BBB-, ενώ για κάθε αξιολόγηση χαμηλότερη από B+ πρέπει να υπάρχει πλήρης υποστήριξη από εποπτικό κεφάλαιο διότι:

36. για τμήματα μειωμένης εξασφάλισης, οι ζημίες κατόπιν της αθέτησης ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερες για τις θέσεις τιτλοποίησης σε σχέση με τα συνήθη επιχειρηματικά δάνεια που έχουν παρόμοια πιθανότητα αθέτησης· και

37. οι ρυθμιστικοί φορείς θέσπισαν κίνητρο ώστε να αποθαρρύνονται οι τράπεζες από το να επενδύουν σε επισφαλή τμήματα μειωμένης εξασφάλισης με χαμηλό συντελεστή.[35]

Στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης τα τμήματα των πράξεων τιτλοποίησης υποβαθμίσθηκαν σημαντικά από τους οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας. Υψηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις έλαβαν όχι μόνο τα τμήματα μειωμένης εξασφάλισης αλλά και πλήρως εξασφαλισμένα τμήματα με υψηλό συντελεστή εξαρχής. Από τον Ιούνιο του 2009, οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις θέσεις τιτλοποίησης αποτελούν κατά μέσο όρο το 6% του ΕΑΚ για τις τράπεζες της ομάδας 1 και το 3,2% για τις τράπεζες της ομάδας 2.[36] Η αύξηση της διαφοροποίησης και της διασποράς των κεφαλαιακών απαιτήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού και, ως εκ τούτου, επανεξετάζονται επί του παρόντος οι κεφαλαιακές απαιτήσεις των πράξεων τιτλοποίησης.

38. Προκειμένου να αξιολογηθούν οι συνολικές επιπτώσεις των δυνητικών τροποποιήσεων του πλαισίου της Βασιλείας II στα επίπεδα κεφαλαίου, η Επιτροπή της Βασιλείας θα πραγματοποιήσει μελέτη εκτίμησης των ποσοτικών επιπτώσεων. Προκειμένου να αξιολογήσει τον αντίκτυπό τους στις ευρωπαϊκές τράπεζες, καθώς και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στον τραπεζικό δανεισμό, η Επιτροπή κάλεσε την ΕΕΑΤΕ να διεξαγάγει παράλληλη άσκηση για την ΕΕ. Το σημαντικό είναι ότι η ανάλυση της ΕΕΑΤΕ θα συμπεριλαμβάνει μικρές τράπεζες των οποίων οι δραστηριότητες δανεισμού ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις ΜΜΕ.

Μέτρα για την αντιμετώπιση της φιλοκυκλικότητας

39. Δεδομένου ότι δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί μεγαλύτερη ευαισθησία στον κίνδυνο για όλα τα ιδρύματα σε δεδομένη χρονική στιγμή χωρίς να υπάρχει ορισμένος βαθμός κυκλικότητας του ΕΑΚ διαχρονικά, η φιλοκυκλικότητα σε κάποιον βαθμό είναι ενδεχομένως αναπόφευκτη. Η ΟΚΑ ανταποκρίθηκε σε αυτήν την αντιστάθμιση θεσπίζοντας ορισμένες ασφαλιστικές δικλείδες για τον περιορισμό των πιθανών φιλοκυκλικών επιπτώσεων, μεταξύ άλλων και με προσομοιώσεις κρίσεων (στο πλαίσιο του πυλώνα 2), μεταβατικά κατώτατα όρια για τα επίπεδα του κεφαλαίου, πιο ευνοϊκούς συντελεστές στάθμισης κινδύνου για τα ανοίγματα σε δανειολήπτες που εμφανίζουν χαμηλότερη κυκλικότητα (ΜΜΕ) και εισροές στον υπολογισμό των κεφαλαίων που βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία με μεγάλη διάρκεια (για τις πιθανότητες αθέτησης (PD)) και τις εκτιμήσεις σε περιόδους κάμψης (για τις ζημίες σε περίπτωση αθέτησης (LGD)).

40. Ωστόσο, η πρόσφατη κρίση κατέδειξε ότι οι φορείς της αγοράς αναμένουν αύξηση των επιπέδων κεφαλαίου σε περίπτωση που θεωρούν ότι ένα ίδρυμα δεν είναι σε θέση να απορροφήσει τις ζημίες. Η ενίσχυση των αντικυκλικών μέτρων εντός του ρυθμιστικού πλαισίου των κεφαλαιακών απαιτήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους ισολογισμούς των τραπεζών, και, κατά συνέπεια, στον περιορισμό του ενδεχόμενου οι τράπεζες να κληθούν να αυξήσουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις ή να προβούν στην απότομη απομόχλευση των πιστωτικών χαρτοφυλακίων τους ώστε να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των φορέων της αγοράς. Η Επιτροπή συμφωνεί με τα διεθνή θεσμικά όργανα, όπως είναι το συμβούλιο χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και η Επιτροπή της Βασιλείας, ότι απαιτούνται πρόσθετα μέτρα προκειμένου να αποτραπεί η υπερβολική φιλοκυκλικότητα.

Κεφαλαιακές εφεδρείες και προβλέψεις

41. Η Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο θέσπισης κεφαλαιακών εφεδρειών και /ή προβλέψεων κυκλικής βάσης. Και τα δύο είδη μέτρων αποσκοπούν στον περιορισμό της φιλοκυκλικότητας. Ο δυναμικός σχηματισμός προβλέψεων αφορά τον σχηματισμό προβλέψεων για τις «αναμενόμενες» πιστωτικές ζημίες από τα ανοίγματα, ενώ οι εφεδρείες αφορούν τις «μη αναμενόμενες» ζημίες.

42. Περαιτέρω, υπάρχουν δύο είδη αντικυκλικών μέτρων – εκείνα τα οποία εφαρμόζονται βάσει ειδικών για τις τράπεζες χαρακτηριστικών κινδύνου (μικροεπίπεδο) και εκείνα τα οποία βασίζονται σε μια ή περισσότερες μακρομεταβλητές, αντικατοπτρίζοντας τον ευρύτερο συστημικό κίνδυνο (μακροεπίπεδο). Ο δυναμικός σχηματισμός προβλέψεων, οι κεφαλαιακές εφεδρείες συντήρησης και η πρόταση της ΕΕΑΤΕ για την εξομάλυνση της κυκλικότητας του ΕΑΚ (βλ. κατωτέρω) είναι μέτρα ειδικά για τις τράπεζες – αφορούν συγκεκριμένους κινδύνους που συνδέονται με την κάθε τράπεζα.

43. Οι προβλέψεις για τις ζημίες από τα δάνεια εμφανίζουν μειωμένα τα δηλωθέντα καθαρά έσοδα την περίοδο που αφορά η πρόβλεψη και μειώνουν τη λογιστική αξία των δανείων. Επί του παρόντος, τα λογιστικά πρότυπα χρησιμοποιούν το «μοντέλο πραγματικών ζημιών», το οποίο επιτρέπει τον εντοπισμό των ζημιών μόνο αφού συμβούν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα ισχύοντα πρότυπα δεν επιτρέπουν τη συμπερίληψη στις προβλέψεις των πιστωτικών ζημιών που βασίζονται σε γεγονότα τα οποία αναμένεται να συμβούν στο μέλλον.[37]

44. Επομένως, στην πράξη, ενδέχεται να μην παρατηρείται γεγονός πραγματικής ζημίας για ένα χαρτοφυλάκιο μακροχρόνιων δανείων που δρομολογήθηκε στη διάρκεια οικονομικής ανάκαμψης, ενώ δεν θα διατυπωθούν προβλέψεις σύμφωνα με το ισχύον ΔΠΧΑ για τις πιστωτικές ζημίες στα επιμέρους δάνεια. Ο σχηματισμός προβλέψεων κυκλικής βάσης («δυναμικός σχηματισμός προβλέψεων») και η πρόταση του ΟΔΛΠ απαιτούν από τις τράπεζες να θέσουν στο περιθώριο τις προβλέψεις για τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. Ως αποτέλεσμα, σε περιόδους οικονομικής ανάκαμψης οι τράπεζες θα αυξάνουν τις προβλέψεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εφεδρείες σε περίοδο κάμψης.

45. Επί του παρόντος μελετώνται διάφορες εναλλακτικές για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος της φιλοκυκλικότητας, μια εκ των οποίων είναι η βελτίωση των κανόνων σχηματισμού προβλέψεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι πιο προοδευτικές λύσεις, όπως ο δυναμικός σχηματισμός προβλέψεων, παρουσιάζουν κάποια πλεονεκτήματα, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να εμφανίζουν νωρίτερα τις αναμενόμενες ζημίες. Ο ΟΔΛΠ εργάζεται ήδη για την τροποποίηση των ισχυόντων λογιστικών κανόνων σχετικά με τις προβλέψεις. Η Επιτροπή της Βασιλείας σχεδιάζει να συνεισφέρει με ολοκληρωμένο τρόπο στον περιορισμό της φιλοκυκλικότητας και να καταστήσει το μοντέλο του ΟΔΛΠ πιο λειτουργικό.

46. Σε ό,τι αφορά τις κεφαλαιακές εφεδρείες, εντοπίζονται δύο συμπληρωματικά στοιχεία. Το πρώτο στοιχείο ορίζει μια εφεδρεία καθορισμένου στόχου (κεφαλαιακές εφεδρείες συντήρησης) πάνω από το ελάχιστο εποπτικό κεφάλαιο το οποίο είναι διαθέσιμο για την απορρόφηση των ζημιών σε περιόδους πίεσης. Οι τράπεζες αναμένεται να αυξάνουν αυτό το κεφάλαιο σε περιόδους ανοδικής τάσης. Οι τράπεζες που δεν επιτυγχάνουν τον καθορισμένο στόχο θα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη διανομή κεφαλαίων (δηλ. καταβολή μερισμάτων, επαναγορά μετοχών) μέχρις ότου επιτευχθούν οι εφεδρείες καθορισμένου στόχου. Με αυτόν τον τρόπο θα διασφαλισθεί ότι ο τραπεζικός τομέας αυξάνει τις κεφαλαιακές εφεδρείες όταν έχει τη δυνατότητα βάσει των εσόδων του να κινηθεί αναλόγως, και ότι χρησιμοποιεί τις εφεδρείες αυτές σε περιόδους πίεσης. Η απαίτηση να αυξάνεται το κεφάλαιο σε περιόδους αυξημένων κερδών θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση της υπερβολικής πιστωτικής επέκτασης και μόχλευσης του τραπεζικού τομέα.

47. Το δεύτερο στοιχείο ορίζει μια αντικυκλική κεφαλαιακή εφεδρεία. Στόχος της είναι η επίτευξη του ευρύτερου μακροπροληπτικού στόχου της προστασίας του τραπεζικού τομέα από περιόδους υπερβολικής πιστωτικής ανάπτυξης και της στήριξης του τραπεζικού δανεισμού σε περίοδο οικονομικής κάμψης. Το επιδιωκόμενο επίπεδο της αντικυκλικής κεφαλαιακής εφεδρείας θα κυμαίνεται διαχρονικά και θα ορίζεται ως λειτουργία μιας ή περισσότερων μεταβλητών που θα επιλέγονται ώστε να λειτουργούν ως δείκτες συσσώρευσης κινδύνων σε μακροεπίπεδο. Η απόκλιση της (των) μακρομεταβλητής (-ών) από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο θα δείχνει την ύπαρξη περιόδων συσσώρευσης των κινδύνων σε μακροεπίπεδο, γεγονός το οποίο οδηγεί στην επέκταση του πεδίου της κεφαλαιακής εφεδρείας συντήρησης.

48. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί η φιλοκυκλικότητα σε μακροπροληπτικό επίπεδο, η Επιτροπή δέχεται την επιλογή της χρονικά μεταβαλλόμενης κεφαλαιακής εφεδρείας. Δεδομένου ότι το μέτρο αυτό συμπεριλαμβάνει μια συνολική οικονομική, νομισματική και μακροπροληπτική αξιολόγηση, η Επιτροπή, σε συνεργασία με την ΕΚΤ, θα αξιολογήσει τους πιθανούς τρόπους ένταξης του μέτρου αυτού στη νέα αρχιτεκτονική εποπτεία.

Εξομάλυνση του ΕΑΚ

49. Η ΕΕΑΤΕ πρότεινε να χρησιμοποιείται η διαδικασία του πυλώνα 2 για την προσαρμογή στη συμπίεση των εκτιμήσεων των πιθανοτήτων αθέτησης (PD) στη διάρκεια ήπιων πιστωτικών συνθηκών. Στην πράξη, η μεθοδολογία βασίζεται στην εφαρμογή μιας προσαρμογής που απεικονίζει το κενό ανάμεσα στις τρέχουσες πιθανότητες αθέτησης (PD) και εκείνες που αντιστοιχούν είτε σε περιόδους ύφεσης είτε στον μακροπρόθεσμο μέσο όρο. Το μέγεθος της προσαρμογής, το οποίο είναι σχεδιασμένο με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται σε περίοδο ύφεσης και αυξάνεται σε φάσεις επέκτασης, ενώ η εφεδρεία υπολογίζεται αναλόγως. Κατά συνέπεια, η εφεδρεία θα μπορεί να απορροφήσει τις κυκλικές διακυμάνσεις του ΕΑΚ, μειώνοντας τη φιλοκυκλικότητα.

Μόχλευση

50. Η μόχλευση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα αυξήθηκε σημαντικά ενόψει της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης, τόσο στον ρυθμισμένο τραπεζικό τομέα όσο και σε μη ρυθμισμένους τομείς, σε οντότητες, όπως αμοιβαία κεφάλαια κινδύνου και εταιρείες ιδιωτικού επενδυτικού κεφαλαίου. Παρότι η αυξημένη μόχλευση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των αποδόσεων σε ευνοϊκές περιόδους, σε περιόδους κάμψης μπορεί να επιτείνει τις ζημίες. Επιπροσθέτως, η διαδικασία απομόχλευσης που συνέβη σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα είχε περαιτέρω καταστροφικά αποτελέσματα για τις χρηματοπιστωτικές αγορές και την ευρύτερη οικονομία.

51. Στη δήλωση της Ομάδας των 20 της 2ας Απριλίου 2009[38] αναφέρθηκε ότι «οι κεφαλαιακές απαιτήσεις βάσει κινδύνου θα πρέπει να συμπληρώνονται από ένα απλό, διαφανές μέτρο το οποίο δεν βασίζεται στον κίνδυνο, είναι συγκρίσιμο σε διεθνές επίπεδο, λαμβάνει δεόντως υπόψη τα ανοίγματα εκτός ισολογισμού και μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση της συσσώρευσης της μόχλευσης στο τραπεζικό σύστημα». Στη δημόσια διαβούλευση η Επιτροπή της Βασιλείας αναφέρθηκε αδρομερώς στον ορισμό ενός δείκτη μόχλευσης που θα λειτουργεί ως συμπληρωματικό μέτρο στο πλαίσιο της Βασιλείας II που βασίζεται στον κίνδυνο με στόχο τη μετάβαση στη μεταχείριση του πυλώνα 1 βάσει της δέουσας επανεξέτασης και βαθμονόμησης. Κατ’ αναλογία με την Επιτροπή της Βασιλείας, η Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο καθιέρωσης ενός δείκτη μόχλευσης επιδιώκοντας τους ακόλουθους στόχους:

52. περιορισμό της συσσώρευσης της μόχλευσης στον τραπεζικό τομέα, συμβάλλοντας έτσι στον μετριασμό του κινδύνου των αποσταθεροποιητικών διαδικασιών απομόχλευσης που μπορεί να πλήξει το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία· και

53. θέσπιση πρόσθετων δικλείδων ασφαλείας έναντι του κινδύνου υποδείγματος και των σφαλμάτων μέτρησης, συμπληρώνοντας το μέτρο βάσει κινδύνου με ένα απλό, διαφανές, ανεξάρτητο μέσο μέτρησης κινδύνου που βασίζεται σε ακαθάριστα ανοίγματα.

54. Είναι επιθυμητή η εναρμόνιση του δείκτη μόχλευσης σε διεθνές επίπεδο πριν από την εφαρμογή του και η πλήρης προσαρμογή του όσον αφορά τυχόν εναπομείνασες διαφορές λογιστικής. Θα πραγματοποιηθεί βαθμονόμηση του δείκτη ώστε να λειτουργεί ως αξιόπιστο συμπληρωματικό μέτρο για τις απαιτήσεις βάσει κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις επερχόμενες αλλαγές του πλαισίου της Βασιλείας II.

Μέτρα που έχουν ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή

55. Στη διάρκεια των ετών της χρηματοπιστωτικής άνθησης, ο σχεδιασμός συστημάτων παροχής κινήτρων στο προσωπικό των χρηματοπιστωτικών εταιρειών που είναι υπεύθυνο για τη λήψη αποφάσεων προωθούσε τη φιλοκυκλικότητα και ενίσχυε την υπερβολική ανάληψη κινδύνου εστιάζοντας στη βραχυπρόθεσμη κερδοφορία χωρίς την κατάλληλη αποτύπωση του κινδύνου και την προσαρμογή σε αυτόν ή τις μακροπρόθεσμες επιδόσεις.[39]

56. Προκειμένου να αντιμετωπισθούν αυτές οι επιζήμιες επιπτώσεις της ανεπαρκούς διάρθρωσης των αμοιβών, η Επιτροπή πρότεινε στις απαιτήσεις της ΟΚΑ να προστεθεί η πρόβλεψη ρητής υποχρέωσης των πιστωτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων επενδύσεων να θεσπίσουν και να διατηρήσουν, για εκείνες τις κατηγορίες υπαλλήλων των οποίων οι επαγγελματικές δραστηριότητες έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στο προφίλ κινδύνου τους, τις πολιτικές και πρακτικές μισθοδοσίας οι οποίες συνάδουν με την αποτελεσματική διαχείριση κινδύνου.[40]

57. Προκειμένου να βελτιωθεί η επάρκεια των τραπεζικών κεφαλαιακών απαιτήσεων, η Επιτροπή πρότεινε επίσης τη θέσπιση τροποποιήσεων της ΟΚΑ με στόχο την αύξηση των εποπτικών κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις δραστηριότητες του χαρτοφυλακίου συναλλαγών και τις πράξεις επανατιτλοποίησης στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών.[41] Στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, οι αδυναμίες της ΟΚΑ στους εν λόγω τομείς προκάλεσαν πρόσθετη πίεση στις θέσεις των τραπεζικών κεφαλαίων, η οποία, με τη σειρά της, συνέβαλε πιθανώς στη δημιουργία πιο αυστηρών όρων τραπεζικού δανεισμού.

58. Το 2009, η Επιτροπή πρότεινε επίσης να συσταθεί Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ)[42] το οποίο θα εποπτεύει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο σύνολό του. Το ΕΣΚΚ, αν συσταθεί σύμφωνα με την πρόταση αυτή, θα εντοπίζει τους συστημικούς κινδύνους σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θα εκδίδει προειδοποιήσεις κινδύνου. Η προσθήκη μιας ισχυρής μακροπροληπτικής διάστασης στην ισχύουσα μικροπροληπτική προσέγγιση θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των πηγών φιλοκυκλικότητας που συνδέονται με τους περιορισμούς της μέτρησης κινδύνου και τις ακατάλληλες αποκρίσεις στον κίνδυνο εκ μέρους των φορέων της αγοράς.[43] Αυτό θα συντελέσει στον έγκαιρο εντοπισμό των κύκλων και τη συσσώρευση κινδύνων στο σύστημα, και εφόσον συνοδεύεται από ισχυρούς δεσμούς με τις εποπτικές αρχές και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη λήψη μέτρων, ώστε να αποτραπεί η υπερβολική μεταβλητότητα και η φιλοκυκλικότητα σε περίοδο κάμψης.

Συμπεράσματα

59. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η παρατιθέμενη ανάλυση είναι ενδεικτική δεδομένου ότι οι κανόνες της ΟΚΑ ΙΙ θεσπίστηκαν το 2009.

60. Η Επιτροπή σημειώνει ότι πολλά διεθνή ιδρύματα και επιτροπές τόνισαν τη σημασία της θέσπισης αντικυκλικών μέτρων στο εποπτικό πλαίσιο, προκειμένου να μειωθεί η υπερβολική φιλοκυκλικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Παράλληλα με το έργο της Επιτροπής της Βασιλείας, η Επιτροπή θα εξετάσει ιδιαιτέρως τις εναλλακτικές που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του συστημικού κινδύνου και της φιλοκυκλικότητας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Η Επιτροπή φρονεί ότι τα μέτρα αυτά θα μπορούν να περιορίσουν την υπερβολική ανάληψη κινδύνου σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης, αλλά θα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να αποσύρονται σε περιόδους οικονομικής κάμψης, προκειμένου να αυξάνεται η ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα και να στηρίζονται οι πιστωτικές ροές προς την οικονομία.

61. Η Επιτροπή υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ecofin[44] στα οποία ζητείται η «θέσπιση προοδευτικού σχηματισμού προβλέψεων που συνίσταται στη διατύπωση προβλέψεων, οι οποίες συνάγονται από τα κέρδη σε ευνοϊκές περιόδους, για τις αναμενόμενες ζημίες των χαρτοφυλακίων δανείων, και οι οποίες θα συνεισφέρουν στον περιορισμό της φιλοκυκλικότητας». Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης τη σύσταση της Ομάδας των 20, στην οποία ζητείται «οι φορείς θέσπισης λογιστικών προτύπων να συνεργασθούν επειγόντως με τις εποπτικές αρχές και τους ρυθμιστικούς φορείς για τη βελτίωση των προτύπων αποτίμησης και σχηματισμού προβλέψεων και την επίτευξη ενός ενιαίου συνόλου υψηλής ποιότητας διεθνών λογιστικών προτύπων». Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη το συνεχιζόμενο έργο του φορέα θέσπισης των διεθνών λογιστικών προτύπων (ΟΔΛΠ) και των αρχών εποπτείας (ιδίως, της Επιτροπής της Βασιλείας) κατά τη μελέτη έκδοσης μιας νομοθετικής πρότασης.

Βιβλιογραφια

BIS (2008), “ADDRESSING FINANCIAL SYSTEM PROCYCLICALITY: A POSSIBLE FRAMEWORK”, Σημείωμα για την ομάδα εργασίας του FSF για την ικανότητα αυτοδιόρθωσης της αγοράς και των θεσμικών μηχανισμών, Σεπτέμβριος 2008. Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.financialstabilityboard.org/publications/r_0904e.pdf?noframes=1

Borio, C., C. Furfine, και P. Lowe (2001), "Procyclicality of the financial system and financial stability: issues and policy options", εργασία BIS αριθ. 1

Cappiello, L., A. Kadareja, C. Kok Sørensen και M. Protopapa (2009), ”Do bank loans and credit standards have an effect on output? A panel approach for the euro area”, έγγραφο εργασίας της ΕΚΤ (αναμένεται)

Ciccarelli, M., A. Maddaloni και J.-L. Peydró (2009), “Trusting the Bankers: a New Look at the Credit Channel of Monetary Transmission”, εργασία που παρουσιάσθηκε στο συνέδριο CREDIT του 2009 για τον πιστωτικό κίνδυνο, τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις και τη μακροοικονομία, Βενετία

COM (2009) 362 τελικό, Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ όσον αφορά τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για το χαρτοφυλάκιο συναλλαγών και για τις πράξεις επανατιτλοποίησης, και τον εποπτικό έλεγχο των μισθολογικών πολιτικών. Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/internal_market/bank/docs/regcapital/com2009/Leg_Proposal_Adopted_1307.pdf

COM (2009) 499 τελικό, Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την κοινοτική μακροπροληπτική εποπτεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος και τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, της 23ης Σεπτεμβρίου 2009. Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/internal_market/finances/docs/committees/supervision/20090923/com2009_499_en.pdf

ECOFIN (2009), «Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη φιλοκυκλικότητα», 2954ο Συμβούλιο Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων, Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 2009. Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/109050.pdf

G-20 (2009), "Declaration on strengthening the financial system", Λονδίνο, 2 Απριλίου 2009. Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.g20.org/Documents/Fin_Deps_Fin_Reg_Annex_020409_-_1615_final.pdf

Masschelein, N. (2007), "Monitoring pro-cyclicality under the capital requirements directive: preliminary concepts for developing a framework", έγγραφο εργασίας NBB αριθ. 120

[1] Περιέχει την οδηγία 2006/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων και την οδηγία 2006/49/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων

[2] Στην εντολή της TFICF περιλαμβάνεται η παρακολούθηση του επιπέδου και της μεταβλητότητας των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζών, όπως ορίζονται στην ΟΚΑ, και η ανάλυση του αντικτύπου τους στον τραπεζικό δανεισμό και τον οικονομικό κύκλο.

[3] Από τις 12 Αυγούστου έως τις 28 Σεπτεμβρίου 2009 διανεμήθηκε ένα ερωτηματολόγιο στις επιχειρήσεις της ΕΕ. Μέσω της δοκιμαστικής ομάδας ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ζητήθηκε η γνώμη της επιχειρηματικής κοινότητας σχετικά με τις αντιλήψεις της αναφορικά με τις εξελίξεις στην πιστοδότηση και τους όρους της τραπεζικής πίστωσης από τον Οκτώβριο του 2008. 429 μέλη της δοκιμαστικής ομάδας ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από 28 χώρες ΕΕ/ΕΟΧ συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο. Όσον αφορά το εταιρικό μέγεθος των ερωτηθέντων, το 59% εξ αυτών ήταν μικρές επιχειρήσεις, το 20% μεσαίες και το 21% μεγάλες επιχειρήσεις.

[4] Από τις 21 Μαΐου έως τις 31 Αυγούστου 2009 διανεμήθηκε ένα ερωτηματολόγιο στον τραπεζικό κλάδο της ΕΕ. Δεκαεννέα απαντήσεις ελήφθησαν από IT, SI, BE, AT, DE, UK και NL. Στους ερωτηθέντες συμπεριλαμβάνονταν τράπεζες με ιδιωτική πλειοψηφική συμμετοχή (εισηγμένες), εθνικά δίκτυα συνεταιριστικών τραπεζών και δημόσιες τράπεζες. Ορισμένες απαντήσεις δόθηκαν από εθνικές οργανώσεις που εκπροσωπούν την κοινή θέση των μελών τους, αυξάνοντας σημαντικά τον αριθμό των επιμέρους πιστωτικών ιδρυμάτων που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο.

[5] Οδηγία 2009/111/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Σεπτεμβρίου 2009 για την τροποποίηση των οδηγιών 2006/48/ΕΚ, 2006/49/ΕΚ και 2007/64/ΕΚ όσον αφορά τράπεζες συνδεδεμένες με κεντρικούς οργανισμούς, ορισμένα στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, τα μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα, τις εποπτικές ρυθμίσεις και τη διαχείριση κρίσεων.

[6] Για μια διεξοδική περιγραφή των κύριων πηγών φιλοκυκλικότητας και τον ρόλο των κανόνων επάρκειας κεφαλαίων, βλ. BIS (2008) και Masschelein (2007)

[7] Πιο συγκεκριμένα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αντιμετωπίζουν δυσχέρειες κατά την αξιολόγηση των επιπέδων του απόλυτου κινδύνου (ενώ εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις κατά την αξιολόγηση του σχετικού κινδύνου), ιδίως σε μια παρατεταμένη περίοδο, και επομένως σπανίως εντοπίζουν αυξήσεις με συνέπειες για τους συστημικούς κινδύνους. Οι μετρήσεις κινδύνου ενδέχεται να είναι πολύ χαμηλές, όταν τα τρωτά σημεία και οι κίνδυνοι συσσωρεύονται στο στάδιο της επέκτασης, αλλά αυξάνονται πολύ σε περίπτωση εντάσεων· για παράδειγμα, ο κίνδυνος αγοράς στο χαρτοφυλάκιο συναλλαγών των τραπεζών μπορεί εύκολα να υποτιμηθεί αν μετρηθεί σε σύντομες περιόδους κατοχής συμμετοχών. Τέτοιου είδους περιορισμοί στην αντίληψη του κινδύνου οφείλονται εν μέρει στη σπανιότητα των πληροφοριών αναφορικά με τη δυναμική του συστημικού κινδύνου και εξηγούνται από ορισμένες θεωρίες οικονομικών της συμπεριφοράς, όπως είναι η μυωπία απέναντι στην καταστροφή και η γνωστική ασυμφωνία. Για μια ολοκληρωμένη επισκόπηση, βλ. Borio et al. (2001)

[8] Όταν οι οικονομικές συνθήκες εμφανίζουν ύφεση και οι αξίες εξασφάλισης μειώνονται, οι ασυμμετρίες στην πληροφόρηση όσον αφορά την ποιότητα των ισολογισμών των πελατών μπορεί να έχουν ως συνέπεια ακόμη και οι δανειολήπτες με επικερδή σχέδια να δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότηση. Όταν βελτιώνονται οι οικονομικές συνθήκες και αυξάνονται οι αξίες εξασφάλισης, μπορεί να συμβεί το αντίθετο. Το σκεπτικό αυτό σημαίνει ότι οι φιλοκυκλικές επιπτώσεις ενδέχεται να αφορούν περισσότερο τους δανειολήπτες με μεγαλύτερη τάση προς τις ασυμμετρίες πληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δεν υπόκεινται σε εξωτερική διαβάθμιση και αυστηρές απαιτήσεις γνωστοποίησης.

[9] Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αποκρίσεις εξηγούνται από τη βραχυπρόθεσμη μεροληψία της διάρθρωσης των αμοιβών ή τη συμπεριφορά της αγέλης (τάση των φορέων της αγοράς να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους με αυτήν των ομοτίμων τους). Οι μισθολογικές πολιτικές των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων έχουν ενδεχομένως ενισχυτικά φιλοκυκλικά αποτελέσματα εφόσον συνεπάγονται (πιθανώς δυσανάλογες) ανταμοιβές σε περίοδο ανοδικής τάσης και ανεπαρκή πρόστιμα σε περίοδο κάμψης, π.χ. πρόσθετες αμοιβές βάσει των βραχυπρόθεσμων κερδών οι οποίες καταβάλλονται άμεσα, χωρίς προσαρμογή στον κίνδυνο ή καταβολές που αναβάλλονται προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι μελλοντικές επιδόσεις της επιχειρηματικής μονάδας ή του ιδρύματος συνολικά. Για μια ολοκληρωμένη επισκόπηση, βλ. Borio et al. (2001)

[10] Αντιστρόφως, σε περίοδο οικονομικής κάμψης, οι εξελίξεις στην αγορά ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση της εύλογης αξίας των στοιχείων ενεργητικού, καθώς και σε αύξηση των απαιτήσεων σχηματισμού προβλέψεων. Αυτές οι προσαρμογές προς τα κάτω στην αποτίμηση των στοιχείων ενεργητικού και η αύξηση των ζημιών από δάνεια θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τράπεζες να καταστήσουν πιο αυστηρούς τους όρους δανεισμού και να περιορίσουν τον δανεισμό.

[11] Όσον αφορά τον σχετικό αντίκτυπο των επιμέρους παραμέτρων κινδύνου της μεθόδου IRB, η πιθανότητα αθέτησης (PD) θεωρείται ότι έχει τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην κυκλικότητα του πλαισίου, ενώ, σε μικρότερο βαθμό, οι επιπτώσεις της ζημίας σε περίπτωση αθέτησης (LGD) και της έκθεσης σε περίπτωση αθέτησης (EAD) μπορεί να διαδραματίζουν επίσης ρόλο. Ο βαθμός στον οποίο κυμαίνονται οι κεφαλαιακές απαιτήσεις εξαρτάται ενδεχομένως, μεταξύ άλλων παραγόντων, από το αν οι τράπεζες εφαρμόζουν σύστημα χρονικού σημείου (PIT) ή κυκλικής βάσης (TTC) στις διαδικασίες εσωτερικής διαβάθμισης. Τυπικά, οι διαβαθμίσεις TTC δεν μεταβάλλονται γρήγορα ως αποτέλεσμα των διακυμάνσεων των μακροοικονομικών συνθηκών και, επομένως, επηρεάζονται λιγότερο από την κεκτημένη ταχύτητα του οικονομικού κύκλου. Η χρήση των συστημάτων διαβάθμισης TTC προτείνεται από το πλαίσιο της Βασιλείας II και το πλαίσιο της ΟΚΑ ως τρόπος εξομάλυνσης της δυνητικής μεταβλητότητας των κεφαλαιακών απαιτήσεων. Ωστόσο, λόγω της προτίμησης των τραπεζών να χρησιμοποιούν πρόσφατα δεδομένα για τις περιπτώσεις αθέτησης και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και λόγω των δυσκολιών στη συγκέντρωση επαρκούς σειράς στοιχείων, εφαρμόζουν κατά κύριο λόγο μεθόδους χρονικού σημείου PIT, ιδίως για τα ανοίγματα στις ΜΜΕ και τους πελάτες λιανικής.

[12] Σύμφωνα με την ΤΜ, οι απαιτήσεις αναμένεται να παρουσιάζουν λιγότερες διακυμάνσεις όσο οι τράπεζες χρησιμοποιούν συντελεστές στάθμισης κινδύνου που βασίζονται στις εξωτερικές διαβαθμίσεις (οι οποίες τείνουν να προσδιορίζονται με βάση το σύστημα TTC) και εκδίδονται από εξωτερικούς οργανισμούς πιστοληπτικής αξιολόγησης

[13] Τα σταθμισμένα βάσει κινδύνου στοιχεία ενεργητικού βάσει της θεμελιώδους μεθόδου εσωτερικής στάθμισης (FIRB) για τα εταιρικά χαρτοφυλάκια αναμένεται να ανταποκρίνονται λιγότερο στον οικονομικό κύκλο σε σχέση με αυτά βάσει της εξελιγμένης μεθόδου εσωτερικής διαβάθμισης (AIRB), καθώς, σύμφωνα με την τελευταία, οι τράπεζες χρησιμοποιούν τις δικές τους εκτιμήσεις για τις ζημίες σε περίπτωση αθέτησης (LGD) και τις εκθέσεις σε περίπτωση αθέτησης (EAD). Οι LGD και EAD κατόπιν εσωτερικής εκτίμησης θεωρούνται ότι ανταποκρίνονται περισσότερο στους οικονομικούς κύκλους σε σχέση με τις εποπτικές εκτιμήσεις βάσει της μεθόδου FIRB

[14] Εκτός από τις παραμέτρους του πιστωτικού κινδύνου, είναι πιθανό να υπάρχει αντίκτυπος στην κυκλικότητα των κεφαλαιακών απαιτήσεων από τη χρήση προϊόντων μεταφοράς πιστωτικού κινδύνου, όπως οι πράξεις τιτλοποίησης. Όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, οι αγορές τιτλοποιήσεων υποστηρίζουν τη μεταφορά πιστωτικού κινδύνου από επιμέρους ιδρύματα, έχοντας έτσι θετικό αντίκτυπο στις θέσεις των τραπεζικών κεφαλαίων. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, αυτή η λειτουργία μεταφοράς κινδύνου ενδεχομένως δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά σε μια αγορά υπό πίεση, γεγονός το οποίο με τη σειρά του ενδέχεται να πολλαπλασιάσει τις αρνητικές επιπτώσεις στις θέσεις των τραπεζικών κεφαλαίων.

[15] Ιούνιος 2008, Δεκέμβριος 2008 και Ιούνιος 2009 για περίπου 60-80 τράπεζες IRB από δεκατέσσερις χώρες της ΕΕ

[16] Χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα μεταβατικά κατώτατα όρια

[17] Μια τράπεζα θεωρείται ότι ανήκει στην ομάδα 1 αν τα κεφάλαια πρώτης κατηγορίας που διαθέτει υπερβαίνουν τα €3 δισεκατομμύρια και εμφανίζει επαρκή διαφοροποίηση και δραστηριότητα σε διεθνές επίπεδο

[18] Ο αντίκτυπος της ΟΚΑ στις κεφαλαιακές απαιτήσεις από τις μεθόδους IRB στον πιστωτικό κίνδυνο ενδέχεται να μην απεικονίζεται ακόμη πλήρως στα στοιχεία που γνωστοποιούνται από τις τράπεζες, στον βαθμό στον οποίο οι τράπεζες εφαρμόζουν τη μερική χρήση της τυποποιημένης μεθόδου. Τον Δεκέμβριο του 2008, το μερίδιο των ανοιγμάτων μερικής χρήσης των τραπεζών ήταν σημαντικό για τις τράπεζες της ομάδας 1 (31%) και της ομάδας 2 (40%)

[19] Πράγματι, το ΕΑΚ ανά άνοιγμα – το οποίο συνιστά μέτρο επισφάλειας – είτε έμεινε αμετάβλητο (για τις τράπεζες της ομάδας 1) είτε μειώθηκε ελαφρώς (για την ομάδα 2) τον Δεκέμβριο έναντι του Ιουνίου 2008. Ενώ οι πιθανότητες αθέτησης (PD) των τραπεζών της ομάδας 1 σε επίπεδο χαρτοφυλακίου αυξήθηκαν κατά μέσο όρο, οι πιθανότητες (PD) που δεν είναι σε αθέτηση παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες, γεγονός που δείχνει ότι ο αύξηση των μέσων πιθανοτήτων αθέτησης (PD) οφειλόταν σε υψηλότερο αριθμό αθετήσεων. Στον βαθμό που η αύξηση των PD αντικατοπτρίζει αύξηση στο μερίδιο των ανοιγμάτων που είναι σε αθέτηση, ο αντίκτυπος της αύξησης των μέσων PD στα στοιχεία ενεργητικού RWA (και στο ΕΑΚ) είναι λιγότερο ξεκάθαρος, δεδομένου ότι ο συντελεστής κινδύνου για ένα άνοιγμα σε αθέτηση είναι μηδενικός (με κάποιες εξαιρέσεις βάσει της μεθόδου AIRB). Στη συνέχεια, ο κίνδυνος καταλογίζεται στην αναμενόμενη ζημία, για την οποία πρέπει να πραγματοποιούνται προβλέψεις για κινδύνους (σε περίπτωση καθυστέρησης, πραγματοποιείται αφαίρεση από το κεφάλαιο). Περαιτέρω, οι ζημίες σε περίπτωση αθέτησης (LGD) ήταν χαμηλότερες για ορισμένα ανοίγματα τον Δεκέμβριο έναντι του Ιουνίου 2008.

[20] Το ΕΑΚ συνοψίζει ουσιαστικά τον αριθμητή και τον παρονομαστή του δείκτη εποπτικών κεφαλαίων. Μετρά το απαιτούμενο κεφάλαιο για την κάλυψη (i) του 8% των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού· (ii) των διαφορών μεταξύ των συνολικών επιλέξιμων προβλέψεων και του συνολικού ποσού της αναμενόμενης ζημίας· και (iii) των λοιπών αφαιρέσεων.

[21] Για τις πιθανότητες αθέτησης εκτιμάται ότι χρησιμοποιούνται στοιχεία P&L, τα οποία επηρεάζονται με κάποια καθυστέρηση από τον οικονομικό κύκλο και γνωστοποιούνται με περαιτέρω χρονική καθυστέρηση. Για παράδειγμα, αν τα έσοδα μιας εταιρείας αρχίσουν να μειώνονται στην αρχή του έτους, απεικονίζονται στις δημοσιονομικές καταστάσεις του τέλους του έτους που δημοσιεύονται μόλις λίγους μήνες μετά στο επόμενο έτος και μπορεί να ενσωματώνονται στα συστήματα διαβάθμισης μερικούς μήνες αργότερα.

[22] Απεικονίζεται από το κενό παραγωγής που εμφανίζει καθυστέρηση και υπολογίζεται ως η διαφορά ανάμεσα στο πραγματικό και το δυνητικό ΑΕΠ

[23] Μόνο για το εταιρικό χαρτοφυλάκιο ο συντελεστής είναι στατιστικά σημαντικός (1%)

[24] Από τις αναλύσεις παλινδρόμησης για τη σχέση μεταξύ της αλλαγής των επιμέρους παραμέτρων εισροών κινδύνου και του οικονομικού κύκλου, που διεξήχθησαν από την ΕΚΤ, διαπιστώθηκε ότι οι πιθανότητες αθέτησης (PD) των εταιρικών χαρτοφυλακίων και των χαρτοφυλακίων λιανικής τείνουν να αυξάνονται πιο πολύ σε χώρες με χαμηλή επιχειρηματική δραστηριότητα, η οποία υπολογίζεται από το κενό παραγωγής που εμφανίζει καθυστέρηση κατά μία περίοδο. Παρόμοιες παλινδρομήσεις σχετικά με τις ζημίες σε περίπτωση αθέτησης (LGD) κατέληξαν σε αρνητικούς αλλά στατιστικά ασήμαντους συντελεστές για όλα τα χαρτοφυλάκια. Αυτό σημαίνει ενδεχομένως ότι οι τιμές των LGD που καταγράφηκαν στα εσωτερικά μοντέλα των τραπεζών είναι κατά κάποιον τρόπο πιο αυστηρές από τις πιθανότητες αθέτησης (PD) και, επομένως, ενδέχεται να αντιδρούν με καθυστέρηση στις αλλαγές του μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου, απαιτείται ενδεχομένως μεγαλύτερη περίοδος δειγματοληψίας, προκειμένου να παρασχεθούν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία για την αναμενόμενη ισχυρή αρνητική σχέση μεταξύ της οικονομικής δραστηριότητας και των LGD. Πρόσθετη εξήγηση για την αδυναμία εξεύρεσης σχέσης ανάμεσα στις LGD και τον οικονομικό κύκλο μπορεί να δοθεί από τις εποπτικές απαιτήσεις που ορίζουν τη χρήση των LGD σε ακραίες συνθήκες.

[25] Οι απαντήσεις των τραπεζών στο ερωτηματολόγιο της Επιτροπής, ωστόσο, δείχνουν ότι οι εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις συνιστούν την πιο σημαντική προσέγγιση για τον προσδιορισμό του επιδιωκόμενου επιπέδου κεφαλαίου – για τις τράπεζες βάσει των μεθόδων ΤΜ και IRB

[26] Στην Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων (BLS) του Ιουλίου 2009, η οποία καλύπτει δείγμα άνω των 100 τραπεζών της ζώνης του ευρώ, συμπεριλήφθηκαν ερωτήσεις σχετικά με τον αντίκτυπο της ΟΚΑ στις πολιτικές δανειοδότησης των τραπεζών (ο οποίος μετρήθηκε με βάση τα κριτήρια της πιστοληπτικής διαβάθμισής τους) κατά την περίοδο από το πρώτο τρίμηνο του 2008 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2009

[27] Μετά τα κέρδη των λογαριασμών εκμετάλλευσης (συμπεριλαμβανομένων των μη πραγματοποιηθέντων κερδών και ζημιών) ύψους €82 δισεκατομμυρίων το 2007, ένα δείγμα 105 τραπεζών της ΕΕ υπέστησαν ζημίες των λογαριασμών εκμετάλλευσης ύψους €94 δισεκατομμυρίων το 2008· πηγές: Orbis, Bloomberg

[28] Μελέτη η οποία πραγματοποιήθηκε από την ΕΚΤ σε συνεργασία με την Επιτροπή μεταξύ της 17ης Ιουνίου και τις 23ης Ιουλίου 2009 σε 6.000 ΜΜΕ και μεγάλες εταιρείες στη ζώνη του ευρώ

[29] Όσο μεγαλύτερες ήταν οι εταιρείες, με τόσο μεγαλύτερη επιτυχία λάμβαναν δάνειο, καθώς απορρίφθηκαν οι αιτήσεις χορήγησης δανείου μόλις για το 5% των μεγάλων εταιρειών

[30] Η ανατροφοδότηση στοιχείων από 429 επιχειρήσεις ΕΕ/ΕΟΧ κατέδειξε ότι την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009 το 13% των επιχειρήσεων που υπέβαλαν αίτηση χορήγησης τραπεζικής πίστωσης δεν κατόρθωσαν να λάβουν χρηματοδότηση υπό μορφή τραπεζικής πίστωσης, ενώ το ποσοστό αυτό ήταν υψηλότερο για τις ΜΜΕ (15%) σε σχέση με τις μεγάλες επιχειρήσεις (5%). Οι απαντήσεις κατέδειξαν επίσης ότι από ένα υποσύνολο των επιχειρήσεων που ανέφεραν ότι είχαν επηρεασθεί αρνητικά από την τραπεζική πιστοδότηση, οι ΜΜΕ δυσκολεύονταν περισσότερο να αποκτήσουν την απαιτούμενη χρηματοδότηση από άλλες πηγές σε σχέση με τις μεγάλες επιχειρήσεις.

[31] Οι Cappiello et al. (2009) παρέχουν εμπειρικά δεδομένα σχετικά με την ύπαρξη διαύλου τραπεζικής δανειοδότησης από τη μεταφορά της νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ. Οι συντάκτες διαπιστώνουν ότι οι αλλαγές στην παροχή πιστώσεων, όσον αφορά τον όγκο και τα κριτήρια πιστοληπτικής διαβάθμισης που εφαρμόζονται στα δάνεια προς τις επιχειρήσεις, έχουν σημαντικές συνέπειες στην πραγματική οικονομική δραστηριότητα. Επομένως, οι περιορισμοί των τραπεζικών ισολογισμών, όπως οι δεσμευτικές εποπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις – στον βαθμό στον οποίο οδηγούν τις τράπεζες να μειώσουν τη χορήγηση δανείων – ενδέχεται να έχουν αρνητικές συνέπειες στην ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας.

Οι Ciccarelli et al. (2009) χρησιμοποιούν πλαίσιο υπολογισμού «δυνητικής ζημίας» VAR για τη ζώνη του ευρώ με το ΑΕΠ, τις τιμές, τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, τους όρους ζήτησης και προσφοράς δανείων. Χρησιμοποιώντας συναρτήσεις κρουστικής απόκρισης, οι συντάκτες διαπίστωσαν ότι η αυστηροποίηση των κριτηρίων πιστοληπτικής διαβάθμισης οδηγεί στη σημαντική μείωση της πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, στον βαθμό στον οποίο η ΟΚΑ επηρεάζει τα κριτήρια τραπεζικής πιστοληπτικής διαβάθμισης, το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι τελικά η οικονομική δραστηριότητα θα επηρεασθεί και από την ΟΚΑ.

[32] http://ec.europa.eu/internal_market/bank/regcapital/index_en.htm

[33] Οι ρυθμιστικοί φορείς του τραπεζικού τομέα δεν τάσσονται υπέρ της δυνατότητας των τραπεζών να χρησιμοποιούν τα δικά τους μοντέλα πιστωτικού κινδύνου για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, λόγω της αβεβαιότητας και της έλλειψης δεδομένων σχετικά με τους συσχετισμούς των στοιχείων ενεργητικού. Όπως έχει δείξει η πρόσφατη εμπειρία, οι επιδόσεις των εσωτερικών μοντέλων των τραπεζών δεν είναι ιδιαίτερα καλές

[34] Η οδηγία 2009/111/ΕΚ, με την οποία τροποποιήθηκε η ΟΚΑ, απαιτεί πλήρη δέουσα επιμέλεια εκ μέρους των τραπεζών, καθώς και τη διατήρηση του 5% των τιτλοποιημένων στοιχείων ενεργητικού, ενώ η διακυβέρνηση των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας θα καλυφθεί από τον κανονισμό περί των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας

[35] Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες οι οποίοι μπορούν να μειώσουν τον αντίκτυπο των αυξήσεων των κεφαλαιακών απαιτήσεων αν η διαβάθμιση επιδεινωθεί, διότι: (i) η μείωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης συνοδεύθηκε από ζημίες κατά τη λογιστική αποτίμηση. Δεδομένου ότι οι κανόνες τραπεζικής λειτουργίας της ΕΕ επιτρέπουν στις τράπεζες να αντισταθμίζουν τις ζημίες κατά τη λογιστική αποτίμηση έναντι της κεφαλαιακής απαίτησης, οι επιπτώσεις της μείωσης της πιστοληπτικής αξιολόγησης θα είναι κατά πολύ μικρότερες για τις τράπεζες εκείνες, οι οποίες υιοθέτησαν συντηρητικές πολιτικές αποτίμησης για τις θέσεις τιτλοποίησης· (ii) οι τράπεζες που επωφελήθηκαν από κρατικές εγγυήσεις για τις θέσεις τιτλοποίησής τους ή που τις πούλησαν στις αγορές ή σε εξειδικευμένα οχήματα με κυβερνητική υποστήριξη («κακές τράπεζες»), θα έχουν επίσης πλήρη ή μερική απαλλαγή από τις αυξήσεις των κεφαλαιακών απαιτήσεων.

[36] Στα τέλη Ιουνίου 2008, οι εν λόγω μέσες τιμές ανήλθαν στο 2,9% για την ομάδα 1 και στο 4,5% για την ομάδα 2

[37] Ο ΟΔΛΠ προέβη σε συνολική αναθεώρηση του ΔΛΠ 39 περί «χρηματοπιστωτικών μέσων», συμπεριλαμβανομένου και του σχηματισμού προβλέψεων για πιστωτικές ζημίες, και τον Νοέμβριο του 2009 εξέδωσε χωριστό σχέδιο προτύπου (ΣΠ). Το ΣΠ περιέχει πέντε υψηλού επιπέδου αρχές μέτρησης (μοντέλο αναμενόμενων ταμειακών ροών, ECF) που πρέπει να χρησιμοποιούν οι αναφέρουσες οντότητες σε συνδυασμό με τις οδηγίες εφαρμογής βάσει των αρχών για τον προσδιορισμό του προς απόσβεση κόστους. Σύμφωνα με την προτεινόμενη μέθοδο οι τράπεζες:

α) εκτιμούν αρχικά τις αναμενόμενες ταμειακές ροές για την (υπόλοιπη) διάρκεια ζωής του χρηματοπιστωτικού μέσου, συμπεριλαμβανομένων των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών (λαμβανομένης υπόψη της επιβοηθητικής εγγύησης)·

β) υπολογίζουν το «πραγματικό επιτόκιο» (εσωτερικό ποσοστό απόδοσης) με βάση τις αναμενόμενες ταμειακές ροές. Το πραγματικό επιτόκιο θα είναι χαμηλότερο από το συμβατικό επιτόκιο διότι θα ληφθούν υπόψη οι εκτιμώμενες πιστωτικές ζημίες·

γ) σε κάθε ημερομηνία αναφοράς επανεξετάζουν τις αρχικές ταμειακές ροές και τις εκτιμήσεις για τις πιστωτικές ζημίες και τις αναθεωρούν εφόσον απαιτείται.

Η προσέγγιση του μοντέλου ECF θα μπορούσε να βελτιώσει τον σχηματισμό προβλέψεων για τους πιστωτικούς κινδύνους σε σύγκριση με το ισχύον μοντέλο πραγματικών ζημιών του ΔΛΠ 39, διότι δεν θα απαιτείται πλέον ένα γεγονός ενεργοποίησης και θα είναι δυνατός ο πιο έγκαιρος εντοπισμός των πιστωτικών ζημιών. Η προσέγγιση του μοντέλου ECF θα συμβάλλει επίσης στην καλύτερη αντιστοιχία των εσόδων από το συμβατικό επιτόκιο με τις αναμενόμενες ζημίες. Ωστόσο, το ΣΠ παρέχει περιορισμένη καθοδήγηση σχετικά με τη χρήση των δεδομένων και των μοντέλων. Το ΣΠ απαιτεί ουσιαστικά τη διατύπωση εκτιμήσεων χρονικού σημείου για τις ταμειακές ροές και τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. Εκτός από την Επιτροπή της Βασιλείας και άλλους ενδιαφερόμενους, και η Επιτροπή αξιολογεί την πρόταση του ΟΔΛΠ και θα συνεισφέρει στη βελτίωσή του σύμφωνα με τους στόχους που τέθηκαν από την Ομάδα των 20.

[38] G-20 (2009)

[39] Βλ. παράγραφο 5 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις ακατάλληλες αποκρίσεις των φορέων της αγοράς στις μεταβολές των οικονομικών συνθηκών

[40] COM (2009) 362 τελικό

[41] Αυτόθι

[42] Βλ. COM (2009) 499 τελικό

[43] Βλ. παράγραφο 5 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα ζητήματα αυτά

[44] ECOFIN (2009)