Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002) (97/C 173/11) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 142 τελικό - 97/0119(COD)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Απριλίου 1997)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β της συνθήκης,

Εκτιμώντας:

ότι πρέπει να θεσπιστεί ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1994, περί του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου δράσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) (1) όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 616/96/ΕΚ (2), η Επιτροπή προβαίνει σε εξωτερική αξιολόγηση της διαχείρισης και της προόδου των κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν αναληφθεί κατά τα πέντε έτη, πριν από την αξιολόγηση αυτή, πριν υποβάλει την πρότασή της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο 7 ότι η εν λόγω αξιολόγηση, τα συμπεράσματά της και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής ανακοινώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών 7

ότι, στις 10 Ιουλίου 1996 (3), η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις πρώτες κατευθύνσεις για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, στην οποία επεσήμανε την ανάγκη να ανταποκριθεί το τελευταίο πρωτίστως στις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες 7 ότι μετά την ανακοίνωση αυτή, ακολούθησαν, στις 20 Νοεμβρίου 1996, ένα πρώτο έγγραφο εργασίας, το οποίο περιείχε λεπτομέρειες σχετικά με τους προβλεπόμενους στόχους και τα μέσα εφαρμογής (4), και κατόπιν, στις 12 Φεβρουαρίου 1997, το δεύτερο έγγραφο εργασίας με αναλυτική περιγραφή του πιθανού περιεχομένου του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου (5) 7

ότι οι στόχοι της πολιτικής της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης συναρτώνται με τις σημερινές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Κοινότητα και τις ευκαιρίες που προτίθεται να αξιοποιήσει, όσον αφορά, κατά προτεραιότητα, τα προβλήματα της κοινωνίας, την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ποιότητα ζωής, την παγκοσμιοποίηση των γνώσεων, τη συμβολή στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των πολιτικών της Κοινότητας σύμφωνα με το άρθρο 130 ΣΤ παράγραφος 1 της συνθήκης και τη θέση της Κοινότητας στο διεθνή χώρο ως πόλου επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας 7

ότι συνεπώς, βάσει της πρώτης δράσης δυνάμει του άρθρου 130 Ζ της συνθήκης, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να επικεντρωθεί σε περιορισμένο αριθμό θεματικών πεδίων, τα οποία καλύπτουν δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πολλαπλών εφαρμογών, δράσεις που συνενώνουν τις δραστηριότητες του τύπου αυτού σε ένα συνεκτικό σύνολο, στρατηγικά εστιασμένο σε ένα κοινό βασικό θέμα (καλούμενες στο εξής «κεντρικές δράσεις»), και στήριξη των υποδομών της έρευνας 7

ότι, από την άλλη πλευρά, βάσει της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης δράσης που ορίζονται στο άρθρο 130 Ζ της συνθήκης, το πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει θεματικά πεδία σχετικά με της ειδικές τους πτυχές καθώς και άλλες πτυχές, οριζόντιου συντονισμού, που υποστηρίζουν και αλληλεπιδρούν με τις ομοειδείς δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει της πρώτης δράσης 7

ότι η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει τη διατήρηση και την ενίσχυση του δυναμικού επιστημονικής, τεχνικής και τεχνολογικής αριστείας της Κοινότητας λαμβάνοντας ταυτοχρόνως υπόψη τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι μεγάλοι διεθνείς εταίροι της 7 ότι η αριστεία αναφέρεται τόσο στις υλικές και άυλες υποδομές όσο και στο ανθρώπινο δυναμικό 7

ότι, στο ίδιο πλαίσιο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ως δεξαμενή θέσεων εργασίας, στη διάδοση και μεταφορά των αποτελεσμάτων, στην καινοτομία καθώς και στην κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών 7

ότι κατά τη διατύπωση και εφαρμογή των πολιτικών και δράσεων της Κοινότητας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της 7 ότι, συμφώνως προς την αρχή αυτή, το πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να συμβάλλει στην αρμονική ανάπτυξη της Κοινότητας, διατηρώντας ταυτοχρόνως ως κύριο κριτήριο την επιστημονική αριστεία 7 ότι, συνεπώς, πρέπει να ενδυναμωθούν οι συνέργειες μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων και της τεχνολογικής ανάπτυξης αφενός και της δράσης που αναπτύσσει η Κοινότητα χάρη στα ταμεία για διαρθρωτικούς σκοπούς αφετέρου 7

ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την αρχή της αναλογικότητας που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της συνθήκης, οι στόχοι της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, όπως μεθερμηνεύονται στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι προϋποθέτουν τη συγκέντρωση κρίσιμου επιπέδου ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και το συνδυασμό ειδικοτήτων υπεράνω των δυνατοτήτων ενός μεμονωμένου κράτους μέλους 7 ότι επομένως, ενόψει του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος που προκαλούν, οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο 7 ότι η παρούσα απόφαση περιορίζεται στα ελάχιστα απαραίτητα για το σκοπό αυτό 7

ότι η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας στις δράσεις του προγράμματος-πλαισίου μπορεί να προσαρμόζεται, στο επίπεδο των ειδικών προγραμμάτων, ανάλογα με τη φύση των δραστηριοτήτων και την εγγύτητα της αγοράς, σε ειδικές περιπτώσεις δεόντως αιτιολογημένες και με σεβασμό στους διεθνείς κανόνες και τις κοινοτικές διατάξεις που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης (6), και ιδίως τα σημεία 5.12 και 5.13 7

ότι τα κριτήρια για την επιλογή των θεματικών πεδίων που καλύπτει το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο καθώς και των αντίστοιχων επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων καθορίστηκαν με βάση τις προαναφερόμενες γενικές αρχές 7 ότι, για λόγους συνέπειας, τα ίδια κριτήρια πρέπει να χρησιμοποιηθούν και για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι, κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, πρέπει να τηρηθεί ακριβοδίκαιη ισορροπία εντός κάθε θεματικού πεδίου, ειδικότερα δε, μεταξύ των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και των κεντρικών δράσεων, μεταξύ των διαφόρων θεματικών πεδίων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και, τέλος, μεταξύ του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οποιουδήποτε άλλου μέσου έχει άμεση ή έμμεση σχέση με αυτό 7

ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμβάλλει στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου στους τομείς δραστηριότητας όπου προσφέρει αμερόληπτη και ανεξάρτητη ειδίκευση καθώς και την απαραίτητη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την εφαρμογή των διαφόρων πολιτικών της Κοινότητας και ότι, επιπλέον, συμμετέχει μέσω κοινοπραξιών στη διεξαγωγή έρευνας βάσει των έμμεσων δράσεων 7

ότι επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη οι ηθικές πτυχές της προόδου των γνώσεων και των τεχνολογιών καθώς και της εφαρμογής τους και να τηρούνται οι θεμελιώδεις ηθικές αρχές και οι αρχές της προστασίας της ιδιωτικής ζωής στην άσκηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων 7

ότι, σύμφωνα με τις συστάσεις που πρόκειται να εφαρμοστούν για λόγους διαφάνειας και ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης, πέραν της ετήσιας έκθεσης που πρέπει να υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο κατ' εφαρμογή του άρθρου 130 Ο της συνθήκης, είναι σκόπιμο να θεσπιστούν διατάξεις για το συστηματικό έλεγχο της προόδου και την αξιολόγηση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι, για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και εκείνων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ, η απόφαση για το πρόγραμμα-πλαίσιο ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας πρέπει να εκδοθεί ταυτόχρονα με την απόφαση για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και να καλύπτει την ίδια περίοδο 7

ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (Crest),

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ:

Άρθρο 1

1. Εγκρίνεται για την περίοδο 1998-2002 πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για όλες τις κοινοτικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων επίδειξης, στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης εφεξής, καλούμενο «πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο».

2. Σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της συνθήκης, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει τέσσερις κοινοτικές δράσεις.

Η πρώτη κοινοτική δράση καλύπτει τα εξής τρία θεματικά πεδία:

α) ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων 7

β) ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας 7

γ) προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης.

Η δεύτερη, η τρίτη και η τέταρτη κοινοτική δράση καλύπτουν τα ακόλουθα θεματικά πεδία, αντίστοιχα:

α) εδραίωση του ρόλου της κοινοτικής έρευνας στο διεθνή χώρο 7

β) καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 7

γ) αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Τα τρία τελευταία θεματικά πεδία λαμβάνονται υπόψη και στην πρώτη κοινοτική δράση.

3. Τα κριτήρια επιλογής των θεματικών πεδίων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και των αντίστοιχων στόχων παρατίθενται στο παράρτημα I. Τα κριτήρια αυτά λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

4. Η γενική περιγραφή των κοινοτικών δράσεων, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι τους καθώς και οι σχετικές προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II.

Άρθρο 2

1. Το μέγιστο συνολικό ποσό της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο ανέρχεται σε [. . .] εκατομ. Ecu.

2. Στο παράρτημα III καθορίζονται τα ποσά που αναλογούν σε καθεμία από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 1 κοινοτικές δράσεις και η ενδεικτική κατανομή μεταξύ των θεματικών πεδίων της πρώτης κοινοτικής δράσης που καθορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2.

Άρθρο 3

1. Το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω επτά ειδικών προγραμμάτων, από τα οποία τρία αντιστοιχούν στα τρία θεματικά πεδία της πρώτης κοινοτικής δράσης, τρία συνδέονται ανά ένα με τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη κοινοτική δράση και ένα είναι ειδικό πρόγραμμα για το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

Σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται αναγκαία.

2. Η εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται, εάν παραστεί ανάγκη, να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα κατά την έννοια του άρθρου 130 Κ, σε κοινοτική συμμετοχή σε προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης που αναλαμβάνουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη κατά την έννοια του άρθρου 130 Λ ή, σε σύσταση κοινών επιχειρήσεων ή οποιασδήποτε άλλης δομής κατά την έννοια του άρθρου 130 Ν. Ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, κατά την έννοια του άρθρου 130 Μ.

Άρθρο 4

Οι κανόνες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο είναι εκείνοι που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις για τις πιστώσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που συμπληρώνονται με το παράρτημα IV της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με την κατάλληλη ειδίκευση, εξετάζει κατ' έτος την πρόοδο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και των ειδικών προγραμμάτων του από τη σκοπιά των κριτηρίων που καθορίζονται στο παράρτημα I. Ειδικότερα, κρίνει κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις για την αναπροσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ή/και των ειδικών προγραμμάτων.

2. Πριν υποβάλει πρόταση για έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ανωτέρου επιπέδου τη διενέργεια εξωτερικής αξιολόγησης της υλοποίησης των κοινοτικών δράσεων κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία από τη σκοπιά των κριτηρίων που καθορίζονται στο παράρτημα I. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής καθώς και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

3. Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους 1 και 2 επιλέγονται από την Επιτροπή, η οποία ισοσταθμίζει στην επιλογή της τους διάφορους παράγοντες της έρευνας.

Άρθρο 6

Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ασκούνται τηρουμένων των θεμελιώδων ηθικών αρχών.

(1) ΕΕ αριθ. L 186 της 18. 5. 1994, σ. 1.

(2) ΕΕ αριθ. L 86 της 4. 4. 1996, σ. 69.

(3) COM(96) 332 τελικό.

(4) COM(96) 595 τελικό.

(5) COM(97) 47 τελικό.

(6) ΕΕ αριθ. C 45 της 17. 2. 1996, σ. 5.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

Η άσκηση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στηρίζεται στη διττή αρχή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας και της αντιστοιχίας μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων και των στόχων της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Δεδομένου ότι η μέριμνα για τη διάθεση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο επιβάλλει τη συνεκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους, τα θεματικά πεδία του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οι αντίστοιχοι στόχοι επιλέγονται με βάση μια σειρά κοινών κριτηρίων, που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Κριτήρια συνδεόμενα με κοινωνικά αιτήματα

- βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά την απασχόληση,

- βελτίωση της ποιότητας ζωής και προστασία της υγείας,

- διαφύλαξη του περιβάλλοντος,

για την επίτευξη των βασικών κοινωνικών στόχων της Κοινότητας, που ταυτίζονται με τις προσδοκίες και τον προβληματισμό των πολιτών της.

Κριτήρια συνδεόμενα με την οικονομική ανάπτυξη και με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προοπτικές

- τομείς που συνεπάγονται οικονομική ανάπτυξη και παρουσιάζουν έντονη επέκταση,

- τομείς στους οποίους οι κοινοτικές επιχειρήσεις μπορούν και οφείλουν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους,

- τομείς στους οποίους διανοίγονται προοπτικές σημαντικών τεχνολογικών εξελίξεων.

Κριτήρια συνδεόμενα με την ευρωπαϊκή «προστιθέμενη αξία» και με την αρχή της επικουρικότητας

- ανάγκη συγκέντρωσης «κρίσιμης μάζας» ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και συνδυασμός των συμπληρωματικών ειδικοτήτων που συναντώνται στα διάφορα κράτη μέλη,

- ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή μιας ή περισσοτέρων από τις πολιτικές της Κοινότητας,

- αντιμετώπιση προβλημάτων κοινοτικής έκτασης ή ζητημάτων σχετικών με την τυποποίηση ή με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου,

ώστε να τίθενται μόνον στόχοι που είναι αδύνατον να επιτευχθούν μόνον με την ιδιωτική έρευνα και επιδιώκονται αποτελεσματικότερα σε κοινοτικό επίπεδο με ερευνητικές δραστηριότητες αυτής της κλίμακας.

Τα ίδια κριτήρια χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, αφού συμπληρωθούν, αν παραστεί ανάγκη, για την κατάρτιση των ειδικών προγραμμάτων και την επιλογή των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

I. ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ

Σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της συνθήκης ΕΚ, το πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει τέσσερις δράσεις:

- η πρώτη δράση καλύπτει τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης,

- η δεύτερη δράση αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης,

- η τρίτη δράση αφορά τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης,

- η τέταρτη δράση έχει ως αντικείμενο την προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών.

1. Περιεχόμενο και διάρθρωση της πρώτης δράσης

Τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης περιλαμβάνουν:

- «κεντρικές δράσεις»,

- δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών,

- δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας.

Επιπλέον αυτά τα προγράμματα, στο πλαίσιο μιας συνεκτικής και συντονισμένης προσέγγισης με τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη δράση, θέτουν σε εφαρμογή, στους αντίστοιχους τομείς, δραστηριότητες που συμβάλλουν στους στόχους των εν λόγω δράσεων.

α) «Κεντρικές δράσεις»

Με τις κεντρικές δράσεις επιδιώκεται να κινητοποιηθούν στο πλαίσιο μιας σφαιρικής προσέγγισης οι πόροι των διαφόρων κατάλληλων επιστημονικών κλάδων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας καθώς και οι αντίστοιχες ειδικότητες ποικίλης προέλευσης. Οι δράσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρωπαϊκή θεώρηση, καθώς επιτυγχάνουν τη σύγκλιση των μέγιστων δυνατών προσπαθειών του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα στο θεματικό πεδίο που καλύπτει η καθεμία. Οι κεντρικές δράσεις είναι προϊόν στρατηγικής επιλογής σε συνάρτηση με τα προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν και με σαφείς οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις.

Οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται με τις ανωτέρω προϋποθέσεις καλύπτουν το πλήρες φάσμα των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων, από τη βασική έρευνα έως την ανάπτυξη και την επίδειξη.

β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών

Οι δραστηριότητες αυτές που καλύπτουν περιορισμένο αριθμό πεδίων, τα οποία επιλέγονται με βάση τα κριτήρια του παραρτήματος I, συμπληρώνουν τις κεντρικές δράσεις. Βασικός σκοπός τους είναι να συμβάλουν στη διατήρηση και στην ενίσχυση του ρεύματος ιδεών και γνώσεων καθώς και της τεχνολογικής δυναμικότητας στην Ευρώπη σε πεδία έρευνας και τεχνολογίας ευρείας διάδοσης που παρέχουν προοπτικές πολλαπλών εφαρμογών, τα οποία δεν καλύπτονται από τις κεντρικές δράσεις.

γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας

Επιδιώκεται η προώθηση της καλύτερης δυνατής χρήσης και εκμετάλλευσης της υποδομής που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην έρευνα και η ενίσχυση της συνοχής του ευρωπαϊκού ερευνητικού ιστού.

2. Περιεχόμενο και διάρθρωση της δεύτερης, τρίτης και τέταρτης δράσης

Τα θεματικά πεδία οριζόντιου χαρακτήρα τοποθετούνται στο σημείο τομής της πολιτικής της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας με την εξωτερική της πολιτική, την πολιτική της σε θέματα καινοτομίας, της πολιτική της στον τομέα της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και της προώθησης της κινητικότητας των προσώπων καθώς και την κοινωνική πολιτική της και την πολιτική της σε θέματα απασχόλησης.

Καθένα από αυτό περιλαμβάνει:

- ειδικές δραστηριότητες συνδεόμενες με τους γενικούς στόχους της πολιτικής της Κοινότητας στους τομείς των εξωτερικών σχέσεων, της καινοτομίας και του ανθρώπινου δυναμικού, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να υπαχθούν στα θεματικά πεδία της πρώτης δράσης,

- δραστηριότητες συντονισμού, υποστήριξης και πλαισίωσης με σκοπό να εξασφαλιστεί συνοχή μεταξύ των ομοιειδών δραστηριοτήτων που υπάγονται στα θεματικά πεδία της πρώτης δράσης.

3. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών είναι το επιστημονικό και τεχνικό όργανο που χρειάζεται η Επιτροπή για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των δραστηριοτήτων του εντοπίζονται ειδικότερα στους τομείς όπου απαιτείται ανεξάρτητη και αμερόληπτη ειδίκευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στους τομείς που αντιστοιχούν στους στόχους των βασικών πολιτικών της Κοινότητας.

Οι δραστηριότητες αυτές εξυπηρετούν τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, που εκτίθενται στις επόμενες παραγράφους, αλλά πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις και στην εξέλιξη των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών, κατά το μέτρο που αυτές δημιουργούν ειδικές ανάγκες έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως στις περιπτώσεις όπου η αμεροληψία του Κοινού Κέντρου Ερευνών είναι αναγκαία συνθήκη.

II. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ

1. Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων

Η βελτίωση της ποιότητας της ζωής και της υγείας και ο αποτελεσματικότερος έλεγχος των προβλημάτων του περιβάλλοντος αποτελούν μεγάλες προκλήσεις, τις οποίες η Κοινότητα προτίθεται να αντιμετωπίσει ενισχύοντας την εμβάθυνση των γνώσεων και την ανάπτυξη της τεχνολογίας στους τομείς των έμβιων συστημάτων και του περιβάλλοντος.

Ταυτόχρονα, η πρόοδος που σημειώνεται στους τομείς αυτούς συντείνει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των κοινοτικών επιχειρήσεων. Διανοίγει νέες προοπτικές στους κλάδους όπου η Κοινότητα διαθέτει ήδη πλεονεκτήματα, όπως η βιοτεχνολογία, η γεωργική βιομηχανία και οι κλάδοι της υγείας και του περιβάλλοντος.

α) Κεντρικές δράσεις

i) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (I): υγεία και διατροφή

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι η προώθηση της ανάπτυξης των γνώσεων, των τεχνολογιών και των μεθόδων, π.χ. βιοτεχνολογικών, που επιτρέπουν την παραγωγή αβλαβών, υγιεινών, ισορροπημένων από θρεπτικής πλευράς και διαφοροποιημένων τροφίμων για τους καταναλωτές. Αυτό προϋποθέτει πρωτίστως:

- την ανάπτυξη νέων μεθόδων μεταποίησης για τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων διατροφής,

- την επεξεργασία δοκιμών για την ανίχνευση των παθογόνων και τοξικών παραγόντων και μεθόδων για την απομάκρυνσή τους,

- τη μελέτη του ρόλου της διατροφής στην καλή υγεία, ειδικότερα υπό το πρίσμα της διαιτολογίας, της επιδημιολογίας και της δημόσιας υγείας.

ii) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (II): έλεγχος των ιογενών και λοιπών λοιμωδών ασθενειών

Προτεραιότητα μεταξύ των στόχων αυτής της κεντρικής δράσης έχουν η καταπολέμηση του AIDS και ο έλεγχος των «νέων μαστίγων» (όπως η επανεμφάνιση της φυματίωσης και η εμφάνιση ασθενειών που προκαλούνται από νέους ή μεταλλαγμένους παθογόνους παράγοντες). Δίδεται ιδιαίτερα έμφαση:

- στην ανάπτυξη εμβολίων, ιδίως κατά των ιογενών ασθενειών,

- στις στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας,

- στα θέματα που συνδέονται με τα συστήματα δημόσιας υγείας και υγειονομικής περίθαλψης.

iii) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (III): το εργοστάσιο «κύτταρο»

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να βοηθήσει τις κοινοτικές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν την πρόοδο των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας, κυρίως στους κλάδους της υγείας και του περιβάλλοντος. Επιδιώκεται η ανάπτυξη πολυεπιστημονικών τεχνολογιών, βασιζόμενων στην εκμετάλλευση των ιδιοτήτων των μικροοργανισμών, των φυτών και των ζώων σε κυτταρικό και υποκυτταρικό επίπεδο, με απώτερο σκοπό την ανάπτυξη νέων βιομορίων υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής και υγείας, όπως:

- νέα προϊόντα για την υγεία (π.χ. αντιβιοτικά και αντικαρκινικές ουσίες),

- τεχνικές βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων,

- νέες βιολογικές τεχνικές για τη γεωργική βιομηχανία τροφίμων.

iv) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (IV): διαχείριση και ποιότητα των υδάτων

Η δράση αυτή έχει ως στόχο την παραγωγή των απαραίτητων γνώσεων και τεχνολογιών για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων που προορίζονται να καλύψουν τις ανάγκες των νοικοκυριών, της βιομηχανίας και της γεωργίας.

Στις δραστηριότητες που καλύπτει κατά προτεραιότητα συγκαταλέγονται:

- οι τεχνολογίες επεξεργασίας και εξυγίανσης,

- οι τεχνολογίες ελέγχου της ποιότητας και του επιπέδου των υδροφόρων οριζόντων και των επιφανειακών υδάτων,

- τα συστήματα παρακολούθησης, συναγερμού και επικοινωνιών,

- οι τεχνολογίες ρύθμισης των αποθεμάτων και οι τεχνολογίες για τις άγονες και ημιάγονες περιοχές.

v) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (V): αλληλεπιδράσεις μεταξύ υγείας και περιβάλλοντος

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι η συμβολή στον περιορισμό των δυσμενών επιπτώσεων των αλλοιώσεων που υφίσταται το περιβάλλον στην υγεία. Καλύπτει, ειδικότερα, την πρόληψη και τις επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των βαρέων μετάλλων και τοξικών ουσιών, του θορύβου, των κλιματολογικών αλλαγών και της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία καθώς και τις συνέπειες των οχλήσεων στους εργασιακούς χώρους. Περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο:

- επιδημιολογικές μελέτες,

- την ανάπτυξη νέων μεθόδων διάγνωσης, εκτίμησης κινδύνων και πρόληψης,

- την τελειοποίηση μεθόδων για τον περιορισμό των επιβλαβών επιδράσεων στην υγεία.

vi) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (IV): ολοκληρωμένη διαχείριση του αγροτικού και παράκτιου χώρου

Επιδιώκεται η κινητοποίηση των απαραίτητων γνώσεων και τεχνολογιών για την εφαρμογή πρωτοποριακών μοντέλων παραγωγής και εκμετάλλευσης, προσαρμοσμένων στους νέους προσανατολισμούς της κοινής αγροτικής και της κοινής αλιευτικής πολιτικής, παρέχοντας ταυτόχρονα επιστημονικές βάσεις για τις κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις. Μεταξύ των πεδίων που θα καλύπτει αυτή η δράση συγκαταλέγονται κατά προτεραιότητα:

- τα νέα συστήματα παραγωγής και εκμετάλλευσης των γεωργικών, δασικών, αλιευτικών πόρων και της υδατοκαλλιέργειας τα οποία λαμβάνουν υπόψη την αποδοτικότητα, την αειφόρο διαχείριση των πόρων, την ποιότητα των προϊόντων και της απασχόλησης,

- οι χρήσεις για άλλους σκοπούς πλην της διατροφής,

- οι μέθοδοι ελέγχου,

- η θέσπιση νέων μοντέλων αειφόρου ανάπτυξης των αγροτικών και παράκτιων περιοχών, στηριγμένων στην αξιοποίηση του ειδικού δυναμικού κάθε περιοχής, στην διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και των χρήσεων του χώρου και στην συμμετοχή του ενδιαφερόμενου πληθυσμού.

β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών

Οι εργασίες θα επικεντρωθούν σε έρευνα προτεραιότητας για την υποστήριξη:

- του αγώνα κατά των ασθενειών και άλλων προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την ηλικία (π.χ. νόσος του Alzheimer), κατά των εκφυλιστικών νόσων (ιδίως του καρκίνου και του διαβήτη), κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων, κατά των ασθενειών που έχουν γενετική αιτιολογία και των σπανίων ασθενειών 7 έρευνες για τα γονιδιώματα και στις νευροεπιστήμες,

- της βελτίωσης των συστημάτων υγείας, της βελτίωσης της υγείας και της ασφάλειας στους εργασιακούς χώρους και της καταπολέμησης των προβλημάτων δημοσίας υγείας που συνδέονται με τα ναρκωτικά,

- της αντιμετώπισης των σοβαρών φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων με την ανάπτυξη τεχνικών πρόγνωσης, πρόληψης, εκτίμησης των επιπτώσεων και μετριασμού των συνεπειών,

- της κατανόησης των διεργασιών και των αλληλεπιδράσεων που συνδέονται με την «πλανητική αλλαγή» στην ξηρά, στη θάλασσα και στην ατμόσφαιρα καθώς και των επιπτώσεών της στα οικοσυστήματα,

- της ανάπτυξης των βασικών τεχνολογιών γεωσκόπησης με δορυφόρους (1) με σκοπό την παρακολούθηση του περιβάλλοντος και τη διαχείριση των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων,

- της μελέτης των προβλημάτων βιοϊατρικής δεοντολογίας και βιοηθικής, με σεβασμό των θεμελιωδών ανθρώπινων αξιών (2),

- με αντικείμενο τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές της ανάπτυξης των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας και τις περιβαλλοντικές αλλαγές (επιπτώσεις στην κοινωνία, στην οικονομία και στην αποσχόληση).

γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας

Προτεραιότητα στην καλύτερη δυνατή χρήση στο κοινοτικό επίπεδο των βάσεων δεδομένων και των συλλογών γενετικού υλικού, των κέντρων κλινικών δοκιμών, των εγκαταστάσεων θαλασσίων ερευνών και των κέντρων υπολογιστών για τη μελέτη του κλίματος.

2. Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας

Η εγκαθίδρυση της κοινωνίας της πληροφορίας προσφέρει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της Κοινότητας πολλαπλές δυνατότητες άσκησης νέων δραστηριοτήτων στους τομείς του εμπορίου, της εργασίας των μεταφορών, του περιβάλλοντος, της παιδείας, της υγείας καθώς και στον πολιτιστικό τομέα. Απαιτείται συνεχής προσπάθεια έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και εφαρμογής των αναπτυσσομένων τεχνολογιών για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της κοινωνίας της πληροφορίας. Το φάσμα των τεχνολογιών των κεντρικών δράσεων προσφέρει τη δυνατότητα ευλύγιστης επικέντρωσης και δυναμικής εκτέλεσης των προβλεπόμενων δράσεων, με γνώμονα τις οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες.

Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να εξετάζει, σε όλες τις δραστηριότητες, τα θέματα μόνιμου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση, η ευκολία χρήσης, η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας και η διαλειτουργικότητα, καθώς και οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις.

α) Κεντρικές δράσεις

i) Κοινωνία της πληροφορίας (I): συστήματα και υπηρεσίες για τους πολίτες

Η δράση αυτή αποσκοπεί στην παροχή στους χρήστες ευκολότερης πρόσβασης και με το χαμηλότερο δυνατό κόστος σε υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος με υψηλή ποιότητα καθώς και στην παροχή κινήτρων στη βιομηχανία από την οποία εξαρτώνται οι εν λόγω υπηρεσίες. Στο πλαίσιο αυτό, καλύπτει κατά προτεραιότητα:

- για την υγεία και τα ηλικιωμένα άτομα: τα συστήματα ιατρικής πληροφορικής, τα δίκτυα υγείας υψηλής ταχύτητας και ασφάλειας και την τηλεϊατρική, τις προηγμένες διεπαφές και τα τηλεσυστήματα για την ένταξη των υπερηλίκων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή,

- για τη δημόσια διοίκηση: τα συστήματα χρήση των πολυμέσων και των τηλεσυστημάτων,

- για το περιβάλλον: τα ευφυή συστήματα ανάλυσης, παρακολούθησης, διαχείρισης και συναγερμού,

- για τις μεταφορές: τα προηγμένα ευφυή συστήματα που είναι απαραίτητα για τη διαχείριση και για τις σχετικές υπηρεσίες εξ αποστάσεως.

ii) Κοινωνία της πληροφορίας (II): νέες μέθοδοι εργασίας και ηλεκτρονικές εμπορικές συναλλαγές

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να επιτρέψει την αποτελεσματικότερη λειτουργία των επιχειρήσεων και την αύξηση της αποδοτικότητας του εμπορίου προϊόντων και υπηρεσιών. Τα θεματικά πεδία προτεραιότητας θα είναι:

- οι μέθοδοι ελαστικής, κινητής εργασίας και τηλεργασίας τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τη συλλογική και ομαδική εργασία και οι μέθοδοι εργασίας που βασίζονται στην προσομοίωση και στην εικονική πραγματικότητα,

- τα συστήματα διαχείρισης για τους προμηθευτές και τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων πληρωμών,

- η ασφάλεια των πληροφοριών και των δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών για την πιστοποίηση της ταυτότητας και την προστασία της ακεραιότητας και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και οι τεχνολογίες βελτίωσης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής.

iii) Κοινωνία της πληροφορίας (III): το περιεχόμενο των πολυμέσων

Η δράση αυτή αποσκοπεί στην διευκόλυνση της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης, στην τόνωση της δημιουργικότητας, στην προώθηση της γλωσσικής και πολιτιστικής ποικιλλομορφίας και στη βελτίωση της λειτουργικότητας και της ευχρηστίας των μελλοντικών προϊόντων και υπηρεσιών πληροφόρησης. Η δράση δίνει έμφαση στην ανάπτυξη ευφυών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και καινοτόμων μορφών περιεχομένου πολυμέσων, του οπτικοακουστικού περιεχομένου συμπεριλαμβανόμενου, καθώς και εργαλείων για τη διάταξη και την επεξεργασία του. Οι δραστηριότητες θα έχουν τέσσερις κύριους άξονες:

- τις διαλογικές ηλεκτρονικές εκδόσεις, με νέες μεθόδους δημιουργίας και διάρθρωσης των εκδόσεων και εξατομικευμένης διάδοσης των πληροφοριών, και την πρόσβαση στο περιεχόμενο πολιτιστικού χαρακτήρα μέσω των εικονικών βιβλιοθηκών και μουσείων,

- την εκπαίδευση και κατάρτιση: συστήματα, υπηρεσίες και λογισμικά που επιτρέπουν την ανάπτυξη και την επίδειξη νέων μεθόδων με χρήση πολυμέσων, ευρυζωνικών επικοινωνιών, προσομείωσης και εικονικής πραγματικότητας,

- τις νέες γλωσσικές τεχνολογίες, που συντελούν στο να γίνουν πιο εύχρηστα τα συστήματα πληροφοριών και επικοινωνιών,

- τις προηγμένες τεχνολογίες προσπέλασης, διαλογής και ανάλυσης των πληροφοριών, που συμβάλλουν στον έλεγχο της έκρηξης των πληροφοριών και διευκολύνουν τη χρήση του περιεχομένου πολυμέσων, μεταξύ άλλων στα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών.

iv) Κοινωνία της πληροφορίας (IV): απαραίτητες τεχνολογίες και υποδομές

Η δράση αυτή αποσκοπεί στην προώθηση της υπεροχής στις τεχνολογίες που αποτελούν τα καθοριστικά στοιχεία της κοινωνίας της πληροφορίας, στην επιτάχυνση του ρυθμού εισαγωγής τους στην πρακτική και στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής τους. Καλύπτει κατά προτεραιότητα:

- τις τεχνολογίες υπολογιστών, επικοινωνιών και δικτύων, καθώς και την εκτέλεση και εφαρμογή τους,

- τις τεχνολογίες και τη μηχανική λογισμικού και συστημάτων, συμπεριλαμβανόμενων στατιστικών ποιότητας

- τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες και τα αντίστοιχα συστήματα, ειδικότερα τις υπηρεσίες που συνδέονται με δορυφόρους

- τις διεπαφές που βασίζονται στη χρήση των διαφόρων αισθήσεων

- τα περιφερειακά, τα υποσυστήματα και τα μικροσυστήματα,

- τη μικροηλεκτρονική (τεχνολογίες, ειδίκευση, εξοπλισμοί και υλικά που είναι απαραίτητα για το σχεδιασμό και την κατασκευή κυκλωμάτων και την ανάπτυξη εφαρμογών).

β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών

Τα θέματα μόνιμου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση, η ευκολία χρήσης, η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας και η διαλειτουργικότητα, καθώς επίσης οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις εξετάζονται πλήρως σε όλες τις κεντρικές δράσεις.

Προσεγγίζοντας τις μελλοντικές ή ανερχόμενες τεχνολογίες και εφαρμογές με οραματιστική θεώρηση, οι έρευνες σε θέματα προτεραιότητας θα αφορούν ζητήματα όπως:

- οι τεχνολογίες αναπαράστασης, δημιουργίας και επεξεργασίας των γνώσεων,

- οι τεχνολογίες προσομοίωσης και απεικόνισης σε πραγματικό χρόνο και μεγάλη κλίμακα και οι τεχνολογίες εικονικής πραγματικότητας,

- η κβαντική, η φωτονική και η βιοηλεκτρονική τεχνολογία και οι τεχνολογίες, ολοκλήρωσης σε πολύ μεγάλη κλίμακα, οι υπολογιστές εξαιρετικά υψηλών επιδόσεων και τα υπερνοήμονα δίκτυα.

γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας

Προτεραιότητα στη στήριξη των προηγμένων δικτύων τηλεματικής υψηλής ταχύτητας που είναι απαραίτητα για την έρευνα σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπως το προηγμένο INTERNET-2.

3. Προώθηση της ανταγωνιστικότητας και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης

Για να βελτιωθεί η οικονομική ανάπτυξη και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας στην Κοινότητα και να δοθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να προχωρήσουν στις αναγκαίες προσαρμογές των δραστηριοτήτων τους, πρέπει να επιδιωχθεί η παραγωγή και η διάδοση των γνώσεων και των τεχνολογιών που επιτρέπουν το σχεδιασμό και την ανάπτυξη «καθαρών» και υψηλής ποιότητας διεργασιών και προϊόντων, που να κατέχουν ανταγωνιστική θέση στις αγορές του μέλλοντος.

Ο στόχος αυτός συμβαδίζει με την ανάπτυξη ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών με καλύτερες επιδόσεις καθώς και οικονομικά αποδοτικών, ασφαλών και φιλικών προς το περιβάλλον και τις συνθήκες ζωής συστημάτων μεταφορών.

α) Κεντρικές δράσεις

i) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (I): προϊόντα, διεργασίες, οργάνωση

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να διευκολυνθεί η ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, που θα ικανοποιούν τις ανάγκες των πολιτών και της αγοράς, καθώς και νέων μεθόδων κατασκευής και βιομηχανικής παραγωγής χωρίς σπατάλη πόρων και φιλικών προς το περιβάλλον, ανεξαρτήτως του τρόπου παραγωγής. Η προσπάθεια θα έχει ως αντικείμενο:

- τη μελέτη, την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση νέων τεχνολογιών σχεδιασμού, κατασκευής, ελέγχου και παραγωγής, με χρήση κυρίως της τεχνολογίας μικρομετρικής κλίμακας,

- τις τεχνολογίες της κοινωνίας της πληροφορίας για «νοήμονα» κατασκευή (που περιλαμβάνουν τα ευέλικτα συστήματα εργαστηρίων και ευέλικτα συστήματα διαχείρισης της αλυσίδας εφοδιασμού και διανομής, τα ενσωματωμένα συστήματα και τις τηλεϋπηρεσίες εκμετάλλευσης και συντήρησης καθώς και τις τεχνολογίες προσομοίωσης και συλλογικής εργασίας),

- της τεχνολογίες για τον περιορισμό της σπατάλης πόρων και των αποβλήτων, την ανακύκλωση των αποβλήτων και την ανάπτυξη καθαρών διεργασιών και προϊόντων με βάση την έννοια «ανάλυση του κύκλου ζωής»,

- τις νέες μεθόδους οργάνωσης της παραγωγής και της εργασίας και αξιοποίησης των ειδικών ικανοτήτων (συμπεριλαμβανόμενων των κοινωνικοοικονομικών αναλύσεων).

ii) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (II): αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων

Επιδιώκεται να εξασφαλιστεί η διακίνηση επιβατών και εμπορευμάτων με αποτελεσματικά μέσα και χωρίς ζημίες στο περιβάλλον. Η δράση αυτή συμβάλλει στον ανωτέρω σκοπό υποβοηθώντας την εγκατάσταση σε ευρωπαϊκή κλίμακα ενός συστήματος ασφαλών νοημόνων, αποδοτικών και διαλειτουργικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων - χερσαίων, αεροπορικών και θαλάσσιων - με μεγάλο βαθμό συνδυασμού μεταφορικών μέσων και ανταποκρινόμενου στις ανάγκες κινητικότητας της βιομηχανίας και των πολιτών. Αυτό προϋποθέτει πρωτίστως:

- την ανάπτυξη, τον έλεγχο καταλληλότητας και την επίδειξη συστημάτων διαχείρισης των μεταφορών, συνδυασμένων και μη, όπου συμπεριλαμβάνονται τα δεύτερης γενεάς συστήματα πλοήγησης και εντοπισμού της θέσης με δορυφόρο,

- έρευνα με αντικείμενο την υποδομή και τις διασυνδέσεις της με τα μεταφορικά μέσα και τα συστήματα μεταφορών, στην οποία λαμβάνονται υπόψη ο περιορισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης και η ενοποίηση των πολιτικών στους τομείς της χωροταξίας και των μεταφορών,

- την εκπόνηση κοινωνικοοικονομικών σεναρίων για την κινητικότητα των εμπορευμάτων και των προσώπων.

iii) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (III): νέες προοπτικές για την αεροδιαστημική

Η δράση αυτή έχει ως στόχο να βοηθήσει την Ευρωπαϊκή Κοινότητα να ενισχύσει τη θέση της στο συγκεκριμένο τομέα, μέσω της κυριαρχίας στις πιο προηγμένες αεροδιαστημικές τεχνολογίες με μέριμνα για την προστασία του περιβάλλοντος. Καλύπτει κατά προτεραιότητα:

- την ανάπτυξη και την επίδειξη προηγμένων τεχνολογιών ολοκληρωμένου σχεδιασμού και κατασκευής καθώς και τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης, των εκπομπών και του θορύβου για διάφορους τύπους αεροσκαφών,

- την τεχνική και οικονομική σκοπιμότητα και τις τεχνολογίες κριτικής σημασίας για τους τύπους αεροσκαφών νέας γενεάς,

- την ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της ασφάλειας των λειτουργιών.

iv) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (IV): τεχνολογίες της θάλασσας

Επιδιώκεται η, με σεβασμό στο περιβάλλον, προώθηση της ανάπτυξης και της ολοκλήρωσης των ειδικών γνώσεων και τεχνολογιών για το θαλάσσιο περιβάλλον οι οποίες θα επιτρέψουν στην Κοινότητα να εκμεταλλευθεί πλήρως τους πόρους της και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της, στηρίζοντας μια πραγματική «ευρωπαϊκή πολιτική για τη θάλασσα». Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις τεχνολογίες που απαιτούνται:

- για τη ναυπήγηση ασφαλών και αποδοτικών πλοίων προηγμένης τεχνολογίας,

- για τη χρήση της θάλασσας ως οικονομικής οδού μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών (λιμενική υποδομή προηγμένης τεχνολογίας, περιφερειακά συστήματα θαλασσίων μεταφορών), σε σύνδεση με την κεντρική δράση «αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων»,

- για την ορθολογική και αειφόρο εκμετάλλευση της θάλασσας ως πηγής ενέργειας και ορυκτών πόρων (κυρίως τεχνολογίες εκγαταστάσεων ανοικτής θάλασσας και υποβρύχιες τεχνολογίες).

v) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (V): ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας (3)

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης, η οποία λαμβάνει ευρέως υπόψη τις ανάγκες της αγοράς, είναι η συμβολή στην κάλυψη των αναγκών της Κοινότητας σε ενέργεια, ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους για το περιβάλλον. Η συμβολή αυτή συνίσταται στην προώθηση της ανάπτυξης και της τελειοποίησης ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένης τεχνολογίας, αποδοτικών τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και κατανάλωσης, που επιτρέπουν να περιοριστούν σημαντικά οι εκπομπές CO2 και άλλων θερμοκηπιακών αερίων και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Κοινότητας. Οι εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο κατά πρώτο λόγο:

- τις κυριότερες νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την εισαγωγή τους ιδίως σε αποκεντρωμένα συστήματα,

- τις τεχνολογίες αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας,

- τις καθαρές τεχνολογίες παραγωγής και χρήσης των ορυκτών καυσίμων και ορθολογικής χρήσης της ενέργειας,

- την εκπόνηση σεναρίων για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ οικονομίας, περιβάλλοντος και ενέργειας.

vi) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (VI): η πόλη του μέλλοντος

Η δράση έχει ως στόχο την αρμονική ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος για τους πολίτες με βάση σφαιρικές και νεωτεριστικές προσεγγίσεις, οι οποίες να εξοικονομούν πόρους, να είναι φιλικές προς το περιβάλλον και να βασίζονται σε προηγμένα μοντέλα οργάνωσης, που συνδυάζουν ιδίως την βελτίωση της ποιότητας ζωής, την αποκατάσταση των κοινωνικών ισορροπιών και την προστασία και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η προσπάθεια θα καλύπτει κατά προτεραιότητα:

- τα νέα μοντέλα αειφόρου ανάπτυξης των ευρωπαϊκών πόλεων, την εκπόνηση μεσομακροπρόθεσμων κοινωνικοοικονομικών σεναρίων και τις δραστηριότητες έρευνας και επίδειξης με κύριο αντικείμενο τα προβλήματα χωροταξίας και αρχιτεκτονικής, κοινωνικής ενσωμάτωσης, ασφάλειας, απόδοσης και εξοικονόμησης της ενέργειας (ειδικότερα στα κτίρια) και ολοκληρωμένης διαχείρισης των μεταφορών καθώς και δημοκρατικών δικτύων πληροφορίας (έννοια των «ψηφιακών πόλεων»),

- την εκτέλεση και επίδειξη τεχνολογιών ολιγοδάπανης, καθαρής, αποδοτικής και αειφόρου αξιοποίησης, ανακαίνισης και κατασκευής, ιδιαίτερα για τα μεγάλα κτιριακά σύνολα και για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς,

- την εκτέλεση και επίδειξη τεχνολογιών για οικονομικά, καθαρά, ασφαλή και νοήμονα αυτοκίνητα (π.χ. αυτοκίνητα με μηδενικές εκπομπές) σε αστικές περιοχές, σε εναρμόνιση με την αειφόρο κινητικότητα (βλέπε κεντρική δράση «αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων»).

β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών

Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις έρευνες προτεραιότητας (4):

- για την υποστήριξη της ανάπτυξης νέων και βελτιωμένων υλικών για τη βιομηχανία και των διεργασιών παραγωγής τους: υλικά ανθεκτικά σε υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις (π.χ. για την παραγωγή ενέργειας και τους κινητήρες), ελαφρά υλικά (για τις μεταφορές και τις κατασκευές), λειτουργικά υλικά (οπτικοηλεκτρονικά υλικά, βιοϋλικά, αισθητήρες) ειδικά μελετημένα για να διευκολύνεται η ανακύκλωσή τους,

- για την ανάπτυξη νέων υλικών και τεχνολογιών παραγωγής στον κλάδο του άνθρακα και του χάλυβα (5),

- στο πεδίο των μετρήσεων και δοκιμών, για την υποστήριξη της τυποποίησης και της καταστολής της απάτης καθώς και της ποιότητας των προϊόντων και υπηρεσιών (όπου συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη οργάνων μετρήσεων μεγάλης ακρίβειας και η επεξεργασία πιστοποιημένων μέτρων αναφοράς και υλικών αναφοράς).

γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας

Προτεραιότητα στη δικτύωση και στην καλύτερη δυνατή χρήση σε κοινοτική κλίμακα των κέντρων υπολογιστών για τη βιομηχανική έρευνα, των αεροδυναμικών σηράγγων, των εξειδικευμένων βάσεων δεδομένων, των εργαστηρίων και εγκαταστάσεων μετρήσεων και δοκιμών.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΡΑΣΗ

1. Εδραίωση του ρόλου της έρευνας της Κοινότητας στο διεθνή χώρο

Βασικοί στόχοι της δράσης «διεθνής συνεργασία» είναι αφενός, η ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής της Κοινότητας, κυρίως έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης των οποίων προετοιμάζεται η προσχώρηση, αφετέρου δε, η παροχή συνδρομής στην Κοινότητα για να αναπτύξει σχέσεις βιομηχανικής συνεργασίας και να κατακτήσει νέες αγορές.

Στο πλαίσιο της εφαρμογής της εξωτερικής πολιτικής της Κοινότητας και με την προοπτική της διεύρυνσής της με την προσχώρηση νέων κρατών μελών, οι γενικοί στόχοι της δράσης «διεθνής συνεργασία» είναι οι εξής:

- προώθηση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ οργανισμών και ερευνητών τρίτων χωρών και της Κοινότητας σε τομείς που μπορούν να αποδώσουν ουσιαστικά οφέλη, ισόρροπα κατανεμημένα μεταξύ των δύο πλευρών (συνεργασίας προς «αμοιβαίο όφελος»),

- διευκόλυνση της πρόσβασης των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων της Κοινότητας σε ειδικές επιστημονικές γνώσεις που προκύπτουν εκτός της Κοινότητας και εξυπηρετούν τα συμφέροντά της,

- ενίσχυση της θέσης και του ρόλου της κοινοτικής έρευνας στο διεθνή επιστημονικό και τεχνολογικό χώρο,

- προπαρασκευή της προσχώρησης των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ), στήριξη της ευρωμεσογειακής εταιρικής συνεργασίας, σταθεροποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού στις ΧΚΑΕ και στα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (ΝΑΚ) και στήριξη της αναπτυξιακής πολιτικής,

- παροχή συνδρομής στους ευρωπαϊκούς ερευνητικούς κύκλους για να ενημερωθούν σχετικά με τη δυναμικότητα, τις δραστηριότητες και τις προτεραιότητες της έρευνας που διεξάγεται εκτός Κοινότητας (βιομηχανικές χώρες, χώρες με «ανερχόμενη οικονομία») με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Κοινότητας και της παρουσίας της στις νέες αγορές.

Οι δραστηριότητες διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας υλοποιούνται, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη συμφωνιών συνεργασίας και το περιεχόμενό τους, μέσω της ειδικής δράσης «διεθνής συνεργασία» καθώς και με τη συνεκτίμηση της διεθνούς διάστασης στις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου.

α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης «διεθνής συνεργασία»

Με βάση τις πολιτικές συνεργασίας που καθορίζονται ανάλογα με τις σχέσεις της Κοινότητας με τους διάφορους πιθανούς εταίρους της, αναλαμβάνονται τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων, οι οποίες συνδέονται με ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένες χώρες και δεν καλύπτονται από τις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου. Οι δραστηριότητες αυτές θα χρηματοδοτηθούν από την ειδική δράση «διεθνής συνεργασία»:

- Δραστηριότητες συνεργασίας με ορισμένες ομάδες χωρών:

ΧΚΑΕ: προώθηση των κέντρων αριστείας που διαθέτουν.

Τρίτες χώρες της Μεσογείου: ιδίως περιφερειακές πτυχές της διαχείρισης της Μεσογείου, στήριξη της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης συμπεριλαμβανόμενης της κοινωνίας της πληροφορίας, προστασία της πολιτικής κληρονομιάς.

ΝΑΚ: στήριξη του δυναμικού τους έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στοχοθετημένες ειδικές δράσεις (δορυφορικές εφαρμογές, περιφερειακά προβλήματα περιβάλλοντος και υγείας).

Αναπτυσσόμενες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των μεσογειακών και των χωρών με ανερχόμενη οικονομία): μελέτη των κοινωνικοοικονομικών μηχανισμών και συνθηκών της αειφόρου ανάπτυξης (π.χ. γεωργική βιομηχανική έρευνα, ενεργειακά συστήματα), στήριξη της ένταξης των σχετικών με την παραγωγικότητα απαιτήσεων και της προστασίας του περιβάλλοντος στα οικοσυστήματα των χωρών αυτών (π.χ. διαχείριση των υδάτων), πρόληψη και καταπολέμηση των σοβαρών ασθενειών που ενδημούν στις συγκεκριμένες χώρες και βελτίωση των συστημάτων δημόσιας υγείας.

- Κατάρτιση των ερευνητών: καθιερώνεται ένα σύστημα υποτροφιών που θα παρέχει τη δυνατότητα σε νέους ερευνητές από αναπτυσσόμενες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των μεσογειακών και των χωρών με ανερχόμενη οικονομία) να φιλοξενηθούν σε εργαστήρια της Κοινότητας για να συμμετάσχουν σε ερευνητικές δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου. Προβλέπεται ένα ακόμη σύστημα υποτροφιών για την μετεκπαίδευση νεών ερευνητών της Κοινότητας σε βιομηχανικά εργαστήρια της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας.

- Συντονισμός με τις δράσεις COST, την πρωτοβουλία Eureka και τους διεθνείς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της έρευνας, επίσης δε, συντονισμός των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τα υπόλοιπα προγράμματα του προγράμματος-πλαισίου, μεταξύ τους καθώς και με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις συνεργασίας της Κοινότητας και με τις δραστηριότητες συνεργασίας των κρατών μελών.

β) Δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας βάσει των υπολοίπων δράσεων του προγράμματος-πλαισίου

Στα ειδικά προγράμματα θα προβλέπονται τέσσερις τύποι συμμετοχής:

- πλήρης σύνδεση του προγράμματος-πλαισίου: συμμετοχή και κοινοτική χρηματοδότηση των φορέων τρίτων χωρών με όρους ανάλογους εκείνων που ισχύουν για τους φορείς των κρατών μελών (ΕΟΧ, ορισμένες ΧΚΑΕ, Ισραήλ, Ελβετία),

- συμμετοχή στα προγράμματα στα οποία έχουν δικαίωμα συμμετοχής τρίτες χώρες βάσει διμερών ή πολυμερών συμφωνιών συνεργασίας 7 συμμετοχή με το σύστημα «κατ' έργο» χωρίς χρηματοδότηση του φορέα της τρίτης χώρας από την Κοινότητα (ορισμένες τρίτες βιομηχανικές χώρες ή χώρες με «ανερχόμενη οικονομία»). Θα εφαρμοστούν μέτρα που επιτρέπουν την ενίσχυση της πρόσβασης των χωρών με «ανερχόμενη οικονομία» στο πρόγραμμα-πλαίσιο,

- συμμετοχή στα προγράμματα στα οποία έχουν δικαίωμα συμμετοχής τρίτες χώρες χωρίς να έχει συναφθεί ειδική συμφωνία συνεργασίας: συμμετοχή με το σύστημα «κατ' έργο», καταρχήν, χωρίς χρηματοδότηση του φορέα της τρίτης χώρας από την Κοινότητα (μη συνδεδεμένες με το πρόγραμμα-πλαίσιο ΧΚΑΕ, ευρωπαϊκά ΝΑΚ, τρίτες χώρες της Μεσογείου),

- συμμετοχή στα έργα, στα οποία είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας να συμμετέχουν εταίροι από τρίτες χώρες: συμμετοχή χρηματοδοτούμενη, καταρχήν, από την τρίτη χώρα, ή ακόμη από την Κοινότητα μέσω του εκάστοτε ειδικού προγράμματος, σε ορισμένες απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις οι οποίες προβλέπονται στους κανόνες συμμετοχής που καθορίζονται δυνάμει του άρθρου 130 l της συνθήκης.

ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ

1. Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ

Η καινοτομία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Επιδιώκεται η προώθησή της, η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας και η παροχή κινήτρων για την ίδρυση καινοτόμων επιχειρήσεων.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ταυτόχρονα φορείς και βασικοί συντελεστές της καινοτομίας. Το ζητούμενο είναι να τους εξασφαλιστεί ευχέρεια πρόσβασης στις προηγμένες τεχνολογίες που τους χρειάζονται καθώς και στις δυνατότητες που παρέχουν τα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας.

Οι γενικοί στόχοι της δράσης της Κοινότητας στο συγκεκριμένο τομέα είναι οι εξής:

- βελτίωση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των ερευνητικών δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τα προγράμματά της με την ενίσχυση των μέτρων που επιτρέπουν να εξασφαλιστεί η καλύτερη εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων τους καθώς και η μεταφορά και η διάδοση των αναπτυσσόμενων τεχνολογιών,

- διευκόλυνση της πρόσβασης των οργανισμών που συμμετέχουν στα προγράμματα και, ειδικότερα, των ΜΜΕ στις πηγές χρηματοδότησης της καινοτομίας και της σύστασης καινοτόμων επιχειρήσεων (χρηματοοικονομική τεχνική, κεφάλαια υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου),

- τόνωση της συμμετοχής των ΜΜΕ στα ερευνητικά προγράμματα, ανεξαρτήτως του εάν πρόκειται για ΜΜΕ που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της έρευνας και των τεχνολογιών αιχμής ή διαθέτουν ελάχιστη ή καθόλου ερευνητική δυναμικότητα, ενώ αντιμετωπίζουν σοβαρές τεχνολογικές ανάγκες 7 διευκόλυνση των ΜΜΕ, ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, να ενισχύσουν την τεχνολογική δυναμικότητά τους,

- συμβολή στην εφαρμογή της πολιτικής της Κοινότητας σε θέματα καινοτομίας με την προσθήκη, ιδίως, ευρωπαϊκής διάστασης στα εθνικά συστήματα καινοτομίας.

Η δράση της Κοινότητας με αντικείμενο την προώθηση της καινοτομίας και την υποστήριξη της συμμετοχής των ΜΜΕ στα προγράμματα έρευνας πρέπει να εντάσσεται ταυτόχρονα στις διάφορες κοινοτικές δράσεις και στην ειδική δράση για την καινοτομία και τις ΜΜΕ. Οι στόχοι και ο τρόπος άσκησης των σχετικών δραστηριοτήτων έχουν ως εξής:

α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης «καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ»:

i) Καινοτομία

- Ορθολογική οργάνωση και συντονισμός στο επίπεδο της Κοινότητας των δικτύων πληροφόρησης και συνδρομής σχετικά με τις δραστηριότητες της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, διαχείριση, σε συνεννόηση με τα προγράμματα, του δικτύου υποστήριξης της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογιών και ενίσχυση των μηχανισμών συλλογής και διάδοσης πληροφοριών, όπως η υπηρεσία πληροφόρησης Cordis (κοινή δράση καινοτομία/ΜΜΕ).

- Σχεδιασμός και ανάπτυξη δραστηριοτήτων παροχής συνδρομής σε θέματα διακιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και πρόσβασης στις ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης, ειδικότερα στα κεφάλαια υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου (κοινή δράση καινοτομία/ΜΜΕ).

- Προσδιορισμός, σε συνεννόηση με τα προγράμματα, μηχανισμών που διευκολύνουν κατά τη διάρκεια της ζωής των έργων, την εκμετάλλευση, τη χρηματοδότηση από ιδιωτικές πηγές και τη μεταφορά των αποτελεσμάτων και των τεχνολογιών που προκύπτουν, ταυτόχρονα δε, εγγυώνται την προστασία των κεκτημένων γνώσεων (αναλύσεις της αξίας, μελέτες αγοράς, κατάρτιση).

- Οργάνωση «ομάδων καινοτομίας» στα προγράμματα για τον ανωτέρω σκοπό, συντονισμός των δραστηριοτήτων τους και συμβολή στη σύσταση νέων καινοτόμων επιχειρήσεων, κυρίως μέσω των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και ταμείων (Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η δράση Eurotech Capital).

- Επινόηση και καθορισμός νέων μεθοδολογιών για δράσεις με αντικείμενο τη μεταφορά τεχνολογίας, που συνδυάζουν τις τεχνολογικές, τις οικονομικές και τις κοινωνικές πτυχές της καινοτομίας.

- Προσδιορισμός και διάδοση της καλύτερης πρακτικής για τη μεταφορά τεχνολογίας (κοινή δράση καινοτομία/ΜΜΕ) και συντονισμός της εκπόνησης των μελετών και των αναλύσεων, ειδικότερα όσων αφορούν τις πολιτικές για την καινοτομία.

ii) ΜΜΕ

Διαχείριση μιας ειδικής θυρίδας για όλα τα ερευνητικά προγράμματα, που θα λειτουργεί στις υπηρεσίες της Επιτροπής (ειδικά για τις προτάσεις έργων που πρόκειται να εκτελεσθούν από ΜΜΕ), προσδιορισμός και διαχείριση των κοινών μέσων που διευκολύνουν τη συμμετοχή των ΜΜΕ στα προγράμματα (όσο το δυνατόν ευρύτερη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων για τους ενημερωτικούς φακέλους, την υποβολή των προτάσεων, Help line, κλπ.),

β) Συνάρθρωση με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου

i) Καινοτομία

Εξασφάλιση συνέπειας στην ανάληψη και στη διαχείριση μεταξύ των δραστηριοτήτων στο συγκεκριμένο τομέα που υπάγονται στα θεματικά προγράμματα και των ειδικών δραστηριοτήτων της δράσης «καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ», ενθάρρυνση της προετοιμασίας της εκμετάλλευσης και της διάδοσης των αποτελεσμάτων κατά την ερευνητική φάση.

ii) ΜΜΕ

Στήριξη της συμμετοχής των ΜΜΕ στις δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας» και στις υπόλοιπες δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης που θα αναληφθούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων:

- δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας», οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα σε τρεις τουλάχιστον, ανεξάρτητες μεταξύ τους ΜΜΕ από δύο τουλάχιστον διαφορετικά κράτη μέλη να αναθέτουν σε τρίτους οργανισμούς την επίλυση κοινών τεχνολογικών προβλημάτων,

- δραστηριότητες υποστήριξης και ενθάρρυνσης της συμμετοχής των ΜΜΕ στα έργα συλλογικής έρευνας και σύμπραξης στην έρευνα (για παράδειγμα μέσω των «επιχορηγήσεων διερεύνησης».

ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΡΑΣΗ

1. Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού

Ο κόσμος στηρίζεται ολοένα περισσότερο στη γνώση. Η Κοινότητα διαθέτει ένα πλεονέκτημα εν προκειμένω, που το αντλεί από το ποιοτικό επίπεδο των ερευνητών, των μηχανικών και των τεχνικών της. Επιδιώκεται η διατήρηση και η συμβολή στην ανάπτυξη αυτού του δυναμικού γνώσεων με μεγαλύτερη στήριξη της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών, συμπεριλαμβανομένης της μετακίνησης στις επιχειρήσεις, καθώς και με στήριξη της βελτίωσης της χρήσης των ερευνητικών υποδομών.

Παράλληλα, η Κοινότητα έχει μακρά παράδοση έρευνας στις κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, η οποία είναι σκόπιμο να ενεργοποιηθεί για να προσδιοριστούν οι σημερινές και οι μελλοντικές τάσεις και ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας.

Οι γενικοί στόχοι της δράσης, που θα επιδιωχθούν σε συνεργασία με τις ομοειδείς δραστηριότητες που προβλέπονται σε άλλα σημεία του προγράμματος-πλαισίου, είναι οι εξής:

- ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της Κοινότητας με την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών (και προς τη βιομηχανία και ιδίως τις ΜΜΕ) καθώς και με την καινοτομία στις μεθόδους και στις τεχνολογίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης με προοπτική τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας,

- συμβολή στη μετατροπή της Κοινότητας σε έναν ελκυστικό τόπο εργασίας για τους ερευνητές και επενδύσεων στην έρευνα και προβολή της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή χώρο,

- ενθάρρυνση της βελτιστοποίησης της χρήσης των υποδομών της έρευνας,

- ανάπτυξη της βάσης κοινωνικοοικονομικών γνώσεων που είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση θεμελιωδών πτυχών των στόχων του προγράμματος-πλαισίου και για την εξέλιξη της επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής καθώς και των υπολοίπων πολιτικών της Κοινότητας.

α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης «αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού»

Η δράση αυτή είναι διαρθρωμένη γύρω από πέντε άξονες:

i) Ενίσχυση του κοινοτικού ανθρώπινου δυναμικού της έρευνας στην Κοινότητα

Επιδιώκεται η καθιέρωση:

- δικτύων μετεκπαίδευσης στην έρευνα σε προηγμένους και σε ανερχόμενους τομείς με θέματα της απόλυτης επιλογής των ερευνητών. Θα δοθεί έμφαση στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου,

- ενός συνεκτικού συστήματος ευρωπαϊκών υποτροφιών «Marie Curie» που θα περιλαμβάνει υποτροφίες χορηγούμενες σε νέους ερευνητές υψηλής ποιότητας με αποδεδειγμένη πείρα στην έρευνα, για τη μελέτη θεμάτων της επιλογής τους 7 βιομηχανικές υποτροφίες χορηγούμενες σε επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ) για την κατάρτιση νέων ερευνητών 7 υποτροφίες υποδοχής για την ανάπτυξη ερευνητικής δυναμικότητας υψηλού επιπέδου στις μειονεκτικές περιφέρειες της Κοινότητας. Μεταξύ των συμπληρωματικών μέτρων που αφορούν τις υποτροφίες συγκαταλέγονται η προώθηση της κινητικότητας των ερευνητών της βιομηχανίας προς τα πανεπιστήμια και αντιστρόφως καθώς και η χορήγηση υποτροφιών παραμονής σε ερευνητές που εκπονούν διδακτορική διατριβή σε κέντρα αριστείας.

ii) Βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών μεγάλης κλίμακας της έρευνας

Επιδιώκεται η προώθηση της καλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των υποδομών της έρευνας (εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, διανεμημένα δίκτυα εγκαταστάσεων, εξειδικευμένα κέντρα) στους τομείς που δεν καλύπτονται από τις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου (συμπεριλαμβανομένων της νομικής και των οικονομικών και κοινωνικών επιστημών) ή προκειμένου για εγκαταστάσεις που δεν έχουν ληφθεί υπόψη στις δράσεις αυτές. Για το σκοπό αυτό προβλέπονται δράσεις διευκόλυνσης της διακρατικής πρόσβασης των ερευνητών και δικτύωσης των επιχειρήσεων εκμετάλλευσης των υποδομών καθώς και η χρηματοδότηση ερευνητικών έργων που συντελούν στη βελτίωση της πρόσβασης στις υποδομές.

iii) Προβολή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας

Με αυτή την κατηγορία δραστηριοτήτων επιδιώκεται να τονωθεί η επιστημονική και τεχνολογική αριστεία με ανταλλαγές και να αξιοποιηθούν τα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής έρευνας. Για το σκοπό αυτό προβλέπονται η χρηματοδότηση επιστημονικών συνεδρίων υψηλού επιπέδου, η δικτύωση κοινοτικών ερευνητών που εργάζονται εκτός Κοινότητας, τιμητικές διακρίσεις για εξαιρετικές ερευνητικές εργασίες καθώς και δράσεις ευαισθητοποίησης του κοινού και ενημέρωσης σχετικά με την έρευνα που διεξάγεται σε κοινοτικό επίπεδο μέσω των ηλεκτρονικών δικτύων.

iv) Κοινωνικοοικονομική έρευνα για την εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας

Οι δραστηριότητες αυτές έχουν ως αντικείμενο περιορισμένο αριθμό θεμάτων συνδεόμενων με τους γενικούς στόχους του προγράμματος-πλαισίου και αποσκοπούν στη δημιουργία των απαραίτητων βάσεων για μία οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη που δημιουργεί θέσεις εργασίας καθώς και στην οικοδόμηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης. Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν πρωτίστως στην ανάλυση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τεχνολογικής προόδου, απασχόλησης, καινοτομίας στην εκπαίδευση και κατάρτιση νομοθετικών ρυθμίσεων και οικονομικής ανταγωνιστικότητας, στη μελέτη των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων που έχει η ανάπτυξη των υπηρεσιών και της «άυλης» οικονομίας 7 στην εκπόνηση και τον έλεγχο καταλληλότητας νέων μοντέλων ανάπτυξης που θα προάγουν την αύξηση, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής.

v) Στήριξη της εξέλιξης των επιστημονικών και τεχνολογικών πολιτικών στην Ευρώπη

Θα εξασφαλιστεί με τη συγκρότηση ενός forum ανταλλαγών με τη μορφή του δικτύου ETAN (European Technology Assessment Network), το οποίο θα συνενώνει πολιτικά κέντρα αποφάσεων και ερευνητές ειδικευμένους στην ανάλυση των πολιτικών επιστήμης και τεχνολογίας, με δραστηριότητες τεχνολογικής αξιολόγησης εποπτείας και πρόγνωσης, με την αξιολόγηση των επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών καθώς και με την ανάπτυξη ενός συστήματος στατιστικής και επιστημονικών και τεχνολογικών δεικτών και δεικτών καινοτομίας.

β) Συνάρθρωση με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου

Η δράση θα διασφαλίσει επίσης το συντονισμό, την υποστήριξη και την πλαισίωση που απαιτούνται για τη συνοχή των ομοειδών δραστηριοτήτων με αντικείμενο τα θέματα που απαριθμούνται στο σημείο 1α) ανωτέρω, οι οποίες υπάγονται σε άλλες δράσεις του προγράμματος.

(1) Οι δραστηριότητες που συνδέονται με τις «διαστημικές τεχνολογίες» που διεξάγονται εντός των τριών θεματικών προγραμμάτων αποτελούν αντικείμενο ειδικού συντονισμού.

(2) Με βάση το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο δεν θα ασκηθεί καμία ερευνητική δραστηριότητα με την οποία τροποποιείται ή η οποία αποσκοπεί στην τροποποίηση του γενετικού υλικού ανθρώπινων όντων με αλλοίωση των γεννητικών κυττάρων ή επιδρά σε οποιοδήποτε άλλο στάδιο της εμβρυϊκής ανάπτυξης με αποτέλεσμα η αλλοίωση αυτή να μπορεί να μετατραπεί σε κληρονομούμενο χαρακτηριστικό. Επίσης, δεν θα ασκηθεί καμία ερευνητική δραστηριότητα, γνωστή ως «κλωνισμός», με αντικείμενο την αντικατάσταση του πυρήνα ενός γεννητικού ή εμβρυικού κυττάρου με πυρήνα κυττάρου οιουδήποτε ατόμου, κυττάρου εμβρύου ή κυττάρου προερχόμενου από στάδιο ανάπτυξης μεταγενέστερο του ανθρώπινου εμβρυϊκού σταδίου.

Στο μέτρο του δυνατού, τα πειράματα και οι δοκιμές σε ζώα θα πρέπει να αντικατασταθούν από μεθόδους in vitro ή άλλες εναλλακτικές μεθόδους. Η τροποποίηση του γενετικού υλικού των ζώων και ο κλωνισμός των ζώων καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο αποκλειστικά για αιτιολογημένους από ηθική άποψη σκοπούς και στο βαθμό που οι δραστηριότητες διέπονται από ηθικούς κανόνες που διασφαλίζουν την προστασία των ζώων και την τήρηση των αρχών της γενετικής ποικιλότητας των ζώων.

(3) Οι δραστηριότητες έρευνας που άπτονται της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης περιγράφονται αναλυτικά στην πρόταση σχετικά με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης που προβλέπεται από τη συνθήκη Ευρατόμ.

(4) Οι έρευνες προς υποστήριξη της πυρηνικής ασφάλειας που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης» παρουσιάζονται στην πρόταση σχετικά με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο Ευρατόμ.

(5) Με την προοπτική της αυξανόμενης ένταξης στο πρόγραμμα-πλαίσιο των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται σήμερα βάσει της συνθήκης ΕΚΑΧ, η οποία παύει να ισχύει το 2002.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1998-2002) ΠΟΣΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV

ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνεισφέρει στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, καλούμενων στο εξής «έμμεσες δράσεις ETA», που καλύπτονται από τα προγράμματα μέσω των οποίων εφαρμόζεται το πρόγραμμα-πλαίσιο. Παράλληλα, αναπτύσσει η ίδια δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, καλούμενες στο εξής «άμεσες δράσεις ETA».

Οι κεντρικές δράσεις, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, η στήριξη των υποδομών της έρευνας καθώς και οι δραστηριότητες της δεύτερης, τρίτης και τέταρτης δράσης, που περιγράφονται στο παράρτημα II, υλοποιούνται με έμμεσες δράσεις ETA και άμεσες δράσεις ETA.

1. Έμμεσες δράσεις ETA

Οι έμμεσες δράσεις ETA χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες: δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, μετεκπαιδευτικές υποτροφίες, στήριξη των δικτύων, συνδυασμένες δράσεις και συνοδευτικά μέτρα. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης αποτελούν το κυριότερο μέσο εφαρμογής των προγραμμάτων.

Το ποσοστό χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας στις δράσεις αυτές είναι:

α) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης

- Έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και ολοκληρωμένα έργα

Τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης είναι έργα από τα οποία είναι δυνατό να προκύψουν νέες γνώσεις, που μπορούν να χρησιμεύσουν είτε στην άμεση ή έμμεση σημαντική βελτίωση διαθέσιμων προϊόντων, διεργασιών, υπηρεσιών είτε στην κάλυψη των αναγκών του κοινωνικού συνόλου. Τα εν λόγω έργα χρηματοδοτούνται κατ' αρχήν σε ποσοστό έως 50 % των αναγνωριζόμενων δαπανών. Στην ειδική περίπτωση των οργανισμών που δεν τηρούν αναλυτικά λογιστικά στοιχεία, το πρόσθετο αναγνωριζόμενο κόστος που συνεπάγεται η έρευνα καλύπτεται κατά 100 %.

Τα έργα επίδειξης είναι έργα που με τα οποία επιδιώκεται να αποδειχθεί η τεχνική βιωσιμότητα των τεχνολογιών και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εμπορικούς σκοπούς ως έχουν. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται μέχρι ποσοστού 35 % των αναγνωριζόμενων δαπανών.

Τα ολοκληρωμένα έργα είναι έργα με ένα σκέλος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και ένα σκέλος επίδειξης. Χρηματοδοτούνται σε ποσοστό που αντιστοιχεί στο σταθμισμένο μέσο όρο των ποσοστών που ισχύουν για τα δύο σκέλη τους.

- Χρηματοδοτική ενίσχυση για την πρόσβαση στις υποδομές της έρευνας

Χορηγείται χρηματοδοτική ενίσχυση στις υπάρχουσες υποδομές έρευνας για να δέχονται ομάδες ερευνητών της Κοινότητας, προκειμένου να τους προσφέρουν τα καλύτερα μέσα για την εκτέλεση των ερευνητικών εργασιών τους.

Η κοινοτική χρηματοδότηση ως συνεισφορά στη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών καθορίζεται στο 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών που συνεπάγεται η υποδοχή των ομάδων ερευνητών της Κοινότητας και η διάθεση των εγκαταστάσεων σ' αυτές.

- Τεχνολογικά κίνητρα για την ενθάρρυνση και τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ σε δραστηριότητες ΕΤΑ

Οι δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας» χρηματοδοτούνται σε ποσοστό έως 50 % των αναγνωριζόμενων δαπανών του έργου.

Η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων «σύμπραξης στην έρευνα» λαμβάνει τη μορφή επιχορήγησης, η οποία καλύπτει έως το 75 % των αναγνωριζόμενων δαπανών της αναγνωριστικής φάσης μιας δραστηριότητας ΕΤΑ, όπου συμπεριλαμβάνεται ο έλεγχος καταλληλότητας και η συγκρότηση του έργου, μια μελέτη σκοπιμότητας, η αναζήτηση εταίρων, για χρονικό διάστημα δώδεκα μηνών το μέγιστο.

β) Μετεκπαιδευτικές υποτροφίες

Το κοινοτικό σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της τέταρτης δράσης «Marie Curie» περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες: τις υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα, τις υποτροφίες υποδοχής στις επιχειρήσεις για την κατάρτιση νέων ερευνητών και τις αναπτυξιακές υποτροφίες.

Οι υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα συνίστανται στην χορήγηση στους δικαιούχους επιδόματος το οποίο προορίζεται να καλύψει αποκλειστικά τα έξοδα διαβίωσης και επαρκούς κοινωνικής ασφάλισης. Χορηγείται επιπλέον ένα ποσό ως συμμετοχή στις δαπάνες της μετακίνησης.

Τα συστήματα υποτροφιών στο πλαίσιο της δεύτερης δράσης παρέχουν τη δυνατότητα, αφενός μεν σε νέους ερευνητές από αναπτυσσόμενες χώρες να μετεκπαιδευθούν στα εργαστήρια της Κοινότητας, αφετέρου δε, σε νέους ερευνητές της Κοινότητας να μετεκπαιδευθούν στην Ιαπωνία στη Νότια Κορέα.

Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των αναγνωριζόμενων δαπανών της υποτροφίας και τη συμμετοχή στα αναγνωριζόμενα έξοδα του φιλοξενούντος ιδρύματος όταν αυτό βρίσκεται εντός Κοινότητας.

γ) Στήριξη δικτύων

Τα θεματικά δίκτυα συνδέουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς διάδοσης ή μεταφοράς καινοτομίας στην επιδίωξη του ίδιου επιστημονικού και τεχνολογικού στόχου, με σκοπό να διευκολυνθούν η ολοκλήρωση και η μεταφορά των γνώσεων καθώς και η συνεργασία μεταξύ των παραγόντων της έρευνας ή ακόμη και μεταξύ των χρηστών των αποτελεσμάτων της, να εξασφαλιστεί η πληρέστερη συνεκτίμηση των αναγκών της αγοράς και να δοθεί δυναμισμός στην επιστημονική και τεχνολογική αριστεία. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού και της λειτουργίας των θεματικών δικτύων.

Τα δίκτυα μετεκπαίδευσης στην έρευνα συγκροτούνται σε προηγμένους ή ανερχόμενους τομείς για τη μελέτη θεμάτων της απόλυτης επιλογής των ερευνητών και αποσκοπούν κυρίως στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών της συγκρότησης και της διατήρησης του δικτύου. Το μέσο ανώτατο ποσό ανά εταίρο και ανά έτος θα καθορίζεται στο ειδικό πρόγραμμα που θα θεσπιστεί για την τέταρτη δράση.

δ) Συνδυασμένες δράσεις

Με τις συνδυασμένες δράσεις επιδιώκεται ο συντονισμός των ήδη χρηματοδοτούμενων εθνικών έργων ΕΤΑ με σκοπό την ανταλλαγή πείρας, τη μεγέθυνση των ερευνητικών προσπαθειών των διαφόρων παραγόντων ώστε να συγκεντρωθεί κρίσιμη μάζα, τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την ευαισθητοποίηση των χρηστών. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού.

ε) Συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα συμβάλλουν στην εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων ή στην προετοιμασία μελλοντικών δράσεων, συντελώντας στην επίτευξη ή στον ορισμό των στρατηγικών στόχων τους. Παράλληλα, αποσκοπούν στην προπαρασκευή ή την υποστήριξη άλλων έμμεσων δράσεων ΕΤΑ. Αποκλείονται τα μέτρα που προορίζονται για την εμπορική κυκλοφορία προϊόντων, διαδικασιών ή υπηρεσιών, δραστηριοτήτων μάρκετινγκ ή προώθησης των πωλήσεων. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % των αναγνωριζόμενων δαπανών για τα μέτρα αυτά.

Δεν επιτρέπεται παρέκκλιση των ποσοστών χρηματοδοτικής συνεισφοράς που καθορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους στις αποφάσεις για τη θέσπιση των ειδικών προγραμμάτων μέσω των οποίων θα εφαρμοστεί το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, εκτός από ειδικές περιπτώσεις, δεόντως αιτιολογημένες για την εκάστοτε δράση. Οι ίδιες αποφάσεις είναι δυνατό να διασαφηνίζουν, να συμπληρώνουν ή να υπάγουν σε πρόσθετους όρους ή περιορισμούς τις ανωτέρω έμμεσες δράσεις ΕΤΑ.

Οι διατάξεις για τη χρηματοδοτική συνεισφορά των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στις έμμεσες δράσεις ΕΤΑ και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων περιέχονται στις αποφάσεις που εκδίδει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 130 l της συνθήκης.

2. Άμεσες δράσεις ΕΤΑ

Οι άμεσες δράσεις ΕΤΑ, που υλοποιούνται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), περιλαμβάνουν τις θεσμικές δραστηριότητες έρευνας και τις θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Οι θεσμικές δραστηριότητες έρευνας είναι δραστηριότητες για τις οποίες το ΚΚΕρ διαθέτει ειδικές, αν όχι μοναδικές στην Κοινότητα, ικανότητες και εγκαταστάσεις και οι οποίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ΕΤΑ. Οι θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης είναι δραστηριότητες απαραίτητες για τη χάραξη και την άσκηση κοινοτικών πολιτικών καθώς και για την εκτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή δυνάμει της συνθήκης και απαιτούν την αμεροληψία του ΚΚΕρ. Η κοινοτική χρηματοδότηση ανέρχεται κατά κανόνα στο 100 % του κόστους των άμεσων δράσεων ΕΤΑ.

3. Στις αποφάσεις που ενδέχεται να λάβει το Συμβούλιο κατ' εφαρμογή του άρθρου 130 Ξ, όπως υπενθυμίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της παρούσας απόφασης, θα καθορίζονται, εφόσον κριθεί απαραίτητο, οι κανόνες της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας.