Αριθ.C313/34 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
ΓνωμοδότησηγιατηνΕυρώπητωνπολιτών
(92/C313/14)
Στις25Απριλίου1991,ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισε,βάσειτουάρθρου24του
ΕσωτερικούΚανονισμού ,ναεκπονήσειενημερωτικήέκθεσηγιατηνΕυρώπητωνπολιτώνκαι,ωςεκ
τούτου,συστάθηκεμιαυπο-επιτροπήδυνάμειτωνδιατάξεωντουάρθρου17τουΕσωτερικούΚανονι­
σμού.
Hυπο-επιτροπήυιοθέτησετηνενημερωτικήέκθεσηομόφωναστις18Μαρτίου1992.
Στις27Μαΐου1992,καισύμφωναμετιςδιατάξειςτουάρθρου20,εδάφιο4,τουΕσωτερικούτης
Κανονισμού,ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισεναγνωμοδοτήσει ,μεδικήτης
πρωτοβουλία ,γιατηνΕυρώπητωνπολιτών.
Hυπο-επιτροπή ,στηνοποίαανατέθηκεηπροετοιμασίατωνσχετικώνεργασιώντηςΟΚΕ,υιοθέτησε
τηγνωμοδότησήτηςστις16Ιουλίου1992μεβάσηέκθεσητηςεισηγήτριας,κ.Rangoni-Machiavelli ,
καιτουσυνεισηγητή ,κ.Jenkins.
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήυιοθέτησεκατάτη299ησύνοδοολομέλειάςτης(συνεδρίαση
της23ηςΣεπτεμβρίου1992),μεπλειοψηφίακαιπέντεαποχέςτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
1.Γενικεςπαρατηρήσεις
1.1.Hευρωπαϊκήιθαγένειαδενμπορείναείναιαπλώςτο
σύνολοτων12εθνικώνιθαγενειών .κεκτημενο»,εστωκαιανστηνπράξηηάσκησηαυτώντων
κοινώςκαθιερωμένων δικαιωμάτωνκαθώςκαιόλωντων
καθηκόντωνκαιυποχρεώσεωνπουαυτάσυνεπάγονταιθα
απαιτήσειπερισσότεροχρόνοκαιμεγαλύτερηπροσοχή.
1.1.3.Ταυτόχρονα ,η«Ευρώπητωνπολιτών»περιλαμβάνει
τιςκαθημερινές«ελευθερίες»,δικαιώματακαιυποχρεώσεις
αλλάκαιεκτείνεταιπέραναυτών·πρόκειταιγιατηνκατα­
σκευήενόςσταθερούκαιδιαρκούς,διεθνικούυποδείγματος
ιθαγένειας.Πρόκειταιγιατηνκάλυψητου«δημοκρατικού
ελλείμματος»σεευρωπαϊκόεπίπεδο,τηνανάπτυξητηςπολι­
τικήςκαικοινωνικής«Ένωσης»,τηδιευκόλυνσητωνΕυρω­
παίωνπολιτώννακαθορίζουνκαλύτερατιςτύχεςτους,καθώς
καιτηνενίσχυσητουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίου καιτων
άλλωνδημοκρατικώνοργάνωντωνοποίωνoρόλοςσυνίστα­
ταιστηνεκπροσώπηση τωνΕυρωπαίωνπολιτώνκαιτην
προστασίατωνδικαιωμάτων ,καθηκόντωνκαισυμφερόντων
τους.1.1.1.ΚαθώςηΕυρωπαϊκήΚοινοτηταπορεύεταιπροςμια
στενότερημορφήένωσης,οιπολιτικέςτηςκαιοιδράσεις
τηςπρέπειναεδραιωθούνκαινατύχουνλαϊκήςσυναίνεσης
καιδημοκρατικήςνομιμοποίησης .Γιατολόγοαυτό,το
ΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιο ,επανειλημμένως ,επισήμανεκατά
τοπαρελθόν,ότιηΕυρωπαϊκήΈνωσηκαιηκοινοτικήιθαγέ­
νειαείναιδύοαλληλένδετεςέννοιεςπουπρέπεινααντιμετω­
πίζονταιπαράλληλα.Απότηνπλευράτης,ηΟικονομικήκαι
ΚοινωνικήΕπιτροπήσυχνάεπίσηςυποστήριξε,ιδίωςστο
πλαίσιοτηςδιαδικασίαςτου«1992»,ότιη«αποστολή»της
ΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςδενσυνίσταταιαποκλειστικάκαι
μόνοστηνυλοποίησητηςεσωτερικήςαγοράς.HΚοινότητα
έχειωςαποστολήτηνανύψωσητουβιοτικούεπιπέδουκαι
τηνπροαγωγήστενότερωνσχέσεωνμεταξύτωνκρατώνπου
συνενώνει(άρθρο2τηςσυνθήκης).H«Ευρώπητωνπολιτών»
αποτελείτονπραγματικόστόχομετονοποίοηποιότητατης
ζωήςβελτιώθηκεκαιδιασφαλίστηκε καλύτεραμεσυνταγμα­
τικέςδιευθετήσειςοιοποίεςέχουνμια«ευρωπαϊκήδιά­
σταση».1.2.ΣυμφωνάμετηΣυνθήκητουΜααστριχτ,ηευρωπαϊκή
ιθαγένειαέχειθεσπιστείεπισήμωςτόσοαπότηνάποψητων
δικαιωμάτωνόσοκαιτωνσχετικώνκαθηκόντων .Ωστόσο,η
έννοιατηςευρωπαϊκήςιθαγένειαςπαραμένειασαφήςή,στην
καλύτερηπερίπτωση,είναιανεπαρκώςπροσδιορισμένη .
1.1.2.ΣτοβαθμόπουηΕυρωπαϊκήΈνωσηδιαμορφώνεται
ως«έναςχώρος,χωρίςεσωτερικάσύνορα,μέσαστονοποίο
εξασφαλίζεται ηελεύθερηκυκλοφορίατωνεμπορευμάτων ,
τωνπροσώπων,τωνυπηρεσιώνκαιτωνκεφαλαίων»(Ενιαία
ΕυρωπαϊκήΠράξη,άρθρο13),η«Ευρώπητωνπολιτών»που
μαςέρχεταιευκολότεραστονουείναιμιαΕυρώπηστην
οποίαoκάθεπολίτηςμπορείναμετακινηθεί,κατοικήσει
καιεργασθείήεγκατασταθείσεοποιοδήποτεκράτοςμέλος,
απολαμβάνοντας ίσωνευκαιριών,αμοιβαίαςαναγνώρισης
προσόντωνκαιδιπλωματώνκαιίσηςμεταχείρισης ,σεό,τι
αφοράτηνκοινωνικήπροστασία,ευημερίακαιεκπαίδευση .
Ταπερισσότερααπόαυτάθεωρούνταιτώρα«κοινοτικό1.2.1.HΕυρώπητωνπολιτώνδενείναικαιδενπρέπεινα
θεωρηθείωςέναάμορφο«χωνευτήριο»πουαποδέχεταικαι
συμπεριλαμβάνει ταπάντα.
1.2.2.ΤοβασικόσημείοτηςΕυρώπηςτωνπολιτώνσυνί­
σταταιστηνενότητακαιτηνπολιτιστικήτηςπολυμορφία,
στηνπολυφωνίατωνιδεώνκαιπαραδόσεώντης,στηχριστια­
νικήκληρονομιάκαιτηνανεξιθρησκεία της,καθώςκαιστις
ανθρωπιστικέςκαικοσμικέςαξίεςκαιαρχέςκαιστηθεμελι­
ώδηπροσήλωσήτηςστηνελευθερία,τηνειρήνη,τηνκοινω­
νικήδικαιοσύνη,τηνανοχή,ταανθρώπιναδικαιώματακαι

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C313/35
τοκράτοςτουδίκαιου.H«ψυχή»τηςΕυρώπηςεμπνεεται,
πράγματι,απόανθρωπιστικές αρχές—κυρίωςτοδικαίωμα
τουατόμουστοσεβασμότηςαξιοπρέπειάςτου—πουαποτε­
λούντοβάθροκαιτηνισχύτηςΔημοκρατίας .H«ιδέα»της
Ευρώπηςτωνπολιτώνείναισαφώςριζωμένηστιςπροαναφερ­
θείσεςκοινέςδημοκρατικέςαξίεςκαιστοσεβασμότης
ανθρώπινηςαξιοπρέπειας .Αυτέςοικοινέςαξίεςενέπνευσαν
τησύγχρονηευρωπαϊκήιδέακαιτηνέννοιατηςυπερεθνικής
δημοκρατίαςηοποία,σεαντίθεσημεταστενάόριατου
εθνικισμού,δύναταιναεκφράσειπλήρωςτηνπολυμορφία,τη
δυνατότηταεπιλογώνκαιτηνποιότητα,καιναεξασφαλίσει
καλύτεραμιαπραγματικήκαιειρηνικήαλληλοκατανόηση
τωνλαών.τμήματηςΕυρώπηςτωνπολιτών»(!)και«ηκοινωνικήπολι­
τικήτηςΚοινότηταςέχειναδιαδραματίσειέναναποφασιστι­
κήςσημασίαςρόλο(και)θαπρέπειναδημιουργηθούν προϋ­
ποθέσειςγιασταθερότερεςκαισαφέστερεςσχέσειςαπ'ό,τι
μέχρισήμερα»(2).Στοπλαίσιοαυτό,ηΟΚΕζήτησεαπό
τηδιακυβερνητική συνδιάσκεψητου1991ναεξετάσειτην
ανάγκηγια«ισόρροπηκαιισότιμη»αντιμετώπισητωνκοινω­
νικώνκαιοικονομικώνπτυχώνστοπλαίσιοτηςσυνθήκης
καιτωνμελλοντικώναναθεωρήσεων καιναεφαρμόσειπληρέ­
στεραταάρθρα100Aκαι118Aπροκειμένουνααντιμετωπι­
σθούνταδιασυνοριακάπροβλήματατηςαγοράςεργασίας
καιναπροωθηθούνταθεμελιώδηκοινωνικάδικαιώματασε
ολόκληρητηνΚοινότητα(3).Απότηνβραδείαπρόοδοπου
παρατηρείταιστοΣυμβούλιοόσοναφοράτηνεφαρμογήτου
ΚοινωνικούΧάρτητωνΕΚκαιτουκοινωνικούπρογράμμα­
τοςδράσηςμπορεί,ωστόσο,ναεξαχθείτοσυμπέρασμαότι
δενυπάρχειακόμηεπαρκήςσυμφωνίαήπολιτικήβούληση
γιαναεπιτευχθείoενλόγωζωτικήςσημασίαςκαισημαντικός
στόχοςτηςΕυρώπηςτωνπολιτών.ΤοπρωτόκολλοτουΜάα­
στριχτγιατηνκοινωνικήπολιτικήμπορείναβοηθήσειστην
άρσητουαδιεξόδουστοβαθμόκατάτονοποίοοιαρχηγοί
τωνκυβερνήσεων ,πουυπέγραψαντόσοτοενλόγωπρωτόκολ­
λοόσοκαιτονΚοινωνικόΧάρτη,μπορούνναπροσφύγουν
στακοινοτικάόργανα,τιςδιαδικασίεςκαιτουςμηχανισμούς
τους,γιατηνεφαρμογήτωνκύριωνπολιτικώντουΧάρτημε
ειδικήπλειοψηφία .Είναιπράγματιάξιολύπηςότιδενέχει
ακόμηπραγματοποιηθεί μεγαλύτερηπρόοδοςωςπροςτην
εφαρμογήτουΚοινωνικούΧάρτηκαιτουπρογράμματοςΚοι­
νωνικήςΔράσης,καιότιδενθαεπωφεληθούνόλοιοι«Ευρω­
παίοιπολίτεςτωνΔώδεκακρατώνμελώναπότιςνέεςδιατά­
ξειςπουπροκύπτουναπότη«ΣυμφωνίαΚοινωνικήςΠολιτι­
κής»τουΜάαστριχτ,πουέχειυπογραφείαπόόλατακράτη
μέλητηςΕυρωπαϊκήςΚοινότητας,εκτόςτουΗνωμένουΒασί­
λειου.Αυτήη«Συμφωνία»θαέχειωςαποτέλεσμα ,επίσης,
αυξανόμενηευελιξία—πουείναιευπρόσδεκτη—καιη
οποίαθαεπιτρέψειναθεσπισθούνκαιναεφαρμοσθούντα
κατάλληλαμέτραευρωπαϊκήςκοινωνικήςπολιτικήςμέσω
συμφωνιώνμεταξύαντιπροσωπευτικών οργανώσεων ,καιόχι
αποκλειστικάμέσωνομοθετικήςδράσεωςπουπροωθείταιαπό
τηνΕπιτροπή.1.2.3.Οιενλόγωκοινέςδημοκρατικέςαξίες,καθώςκαιη
τοπική,περιφερειακή ,εθνικήκαιυπερεθνικήέκφρασήτους,
αποτελούντις«δίκαιες»βάσειςτηςΕυρώπηςτωνπολιτών.
Ταοικονομικάκαικοινωνικάδικαιώματαείναιαλληλένδετα
μετααστικάκαιταπολιτικάδικαιώματα :τοσύνολοαυτών
τωνδικαιωμάτωντηςιθαγένειαςκαιτωνσυναφώνυποχρεώ­
σεωναποτελείτοστυλοβάτημιαςελεύθερηςκαιδημοκρατι­
κήςκοινωνίας,ηοποίαστηρίζεταιστοσεβασμότωνανθρωπί­
νωνδικαιωμάτων .
1.2.4.Μιαδυναμική,αποτελεσματική καιδημοκρατικα
ελεγχόμενηΕυρωπαϊκήΈνωσηπροϋποθέτειτηνέννοιατης
κοινοτικήςιθαγένειας,βασισμένηςστιςπροαναφερθείσες
αξίεςκαιθεσμοθετημένης μέσωενόςβασικούκοινοτικού
νομικούπλαισίου,τοοποίοπρέπεινααναγνωρίζεικαινα
προασπίζειπλήρωςταανθρώπινακαιταθεμελιώδηκοινω­
νικάδικαιώματααπόκοινούμετιςθεμελιώδειςελευθερίες .
1.2.6.1.Αςσημειωθεί,επίσης,οτιηΟΚΕκαιτοΕυρωπαϊ­
κόΚοινοβούλιοέχουνταχθείσαφώςυπέρτηςουσιώδους
διευρύνσεωςτωνδιατάξεωντουΚοινωνικούΧάρτη,γιανα
συμπεριληφθούν τόσοοιεργαζόμενοικαιοιάλλεςκοινωνι­
κέςομάδες,όσοκαιοιμεμονωμένοιπολίτεςμέσωβασικών
κοινωνικώνδικαιωμάτωνγενικήςισχύος.1.2.5.Οι«ηθικέςαξίες»τηςΕυρώπηςτωνπολιτώνείναι
μείζονοςσημασίαςτόσογιατηδιεύρυνσηόσοκαιτηνεμβά­
θυνσητηςΕΚ.Hεμβάθυνσηαποτελείτηλογικήπροϋπόθεση
τηςδιεύρυνσης .Ως«ΕυρωπαϊκήΈνωση»δημοκρατιών ,η
Ευρώπητωνπολιτώνγίνεταιαντιληπτήωςπηγήπροστασίας
απότιςεκκολαπτόμενες δημοκρατίεςτηςΑνατολικήςΕυρώ­
πηςκαιωςέναςδυναμικόςχώροςγιατηνανάπτυξηστενότε­
ρωνσχέσεωναπότιςχώρεςτηςΕυρωπαϊκήςΖώνηςΕλεύθε­
ρωνΣυναλλαγών(ΕΖΕΣ).Τα«θέλγητρα»καιηαναπότρεπτη
προοπτικήτης«διευρυμένηςΕυρώπης»πρέπεινααποτελέ­
σουνπηγήέμπνευσηςκαιώθησηςγιαμια«βαθύτερη»μορφή
Ένωσης,όπωςαυτόεπιδιώκεταιαπόταμελλοντικάμέλη,
προκειμένουναεξασφαλισθείoαποτελεσματικός καισυνε­
χήςχαρακτήραςτηςόληςδιαδικασίας ,στηνοποίαθέλουννα
συμμετάσχουν .ΟιβαθύτερεςρίζεςτηςΕυρώπηςτωνπολιτών
πρέπει,ωςεκτούτου,νασυμβαδίσουνμετηδιεύρυνσητης
Κοινότητας .Τοενλόγωμεταγενέστεροστάδιο,βασισμένο
στιςπροαναφερθείσες κοινέςδημοκρατικέςκαιπολιτικές
αξίες,πρέπειναεξεταστείσύμφωναμετιςπρωταρχικήςσημα­
σίαςαρχέςτηςσυναίνεσηςκαιτηςκοινωνικήςδικαιοσύνης ,
βάσειτωνοποίωνηΕυρώπητωνπολιτώνπρέπεινακαθορίσει
ταπρότυπάτηςκαιπροςτιςοποίεςπρέπεινασυγκλίνειτις
προσπάθειέςτης.1.2.7.ΜιαΕυρώπητωνπολιτών,βασισμένησεστερεά
δημοκρατικάκαιπολιτικάθεμέλιακαι«στηνεπιδίωξητης
κοινωνικήςδικαιοσύνης(σ'έναν)χώροελευθερίαςσταπλαί­
σιατουοποίουθαδιατηρείταιηιδιωτικήπρωτοβουλίακαι
ηανάπτυξητηςδράσηςτωνσυλλογικώντοπικώνφορέων»(4),
πρέπειεπίσηςνασυμβάλλειστηνεπίτευξηυψηλότερωνπρο­
(')ΕΕαριθ.C208της8.8.1988,σημείο3.4.
(2)ΕΕαριθ.C225της10.9.1990,ενθ.αν.,σημείο5.3.
(3)Βλ.τηνπραναφερθείσα υποσημείωση .
(4)ΕΕαριθ.C6της7.1.1989,σημείο13.1.2.6.Γι'αυτόακριβώςτολόγο,«οιστοχοικαιπροτεραιό­
τητεςτηςκοινωνικήςπολιτικής(...)αποτελούναναπόσπαστο

Αριθ.C313/36 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.11.92
διαγραφώνοσοναφοράτηνπαιδείακαιτηνκαταρτιση,το
εμπόριοκαιτοσχεδιασμό,τηνοικονομικήδραστηριότητα
καιτηνκοινωνικήευημερία.
1.2.8.HΕυρώπη«χωρίςσύνορα»πρέπειναείναιμιαδιαρ­
κήςπηγήνέωνιδεών,διασυνδέσεων ,«δικτύων»,διασταυρώ­
σεων,επαφώνκαιπρόσβασηςσεο,τιδήποτεκαλύτερομπορεί
ναεπιτευχθείκαιεπινοηθεί.Hενλόγωποιοτικήπροσέγγιση
γιαμιαδυναμικήΕυρώπητωνπολιτώνπρέπειεπίσηςνα
προβλέπεταιπροκειμένουναβελτιωθούνοιυπηρεσίες,να
παρέχεταικαλύτερηυγειονομικήπροστασίακαικοινωνική
πρόνοια,ναπροστατεύεταικαλύτεραoκαταναλωτήςκαινα
διατηρείταικαθαρότεροτοπεριβάλλον .HδέσμευσητηςΚοι­
νότηταςωςπροςτιςυψηλέςπροδιαγραφέςτωντομέωναυτών
ορίζεταιμεσαφήνειαστοάρθρο100A,παράγραφος3,της
Συνθήκης,σύμφωναμετοοποίο«HΕπιτροπή,στιςπροτάσεις
της...γιατουςτομείςτηςυγείας,τηςασφάλειας,τηςπροστα­
σίαςτουπεριβάλλοντος καιτηςπροστασίαςτωνκαταναλω­
τών,βασίζεταισευψηλόεπίπεδοπροστασίας .«Αυτήεπανα­
λαμβάνεταισταάρθρα129Aκαι130ΠτηςΣυνθήκηςτου
Μάαστριχτ.Ταμέτραστοντομέααυτόθααυξηθούναναμφι­
σβήτηταχάριςστηνυιοθέτησητηςειδικήςπλειοψηφίαςστο
Συμβούλιοκαιθαπρέπεινασυνοδευτούναπόστενότερη
συνεργασίατωνΕυρωπαίωνπολιτώνκαιτωνεθνικώνυπηρε­
σιώνπροστασίαςτουπεριβάλλοντος καιτουκαταναλωτή
όσοναφοράτηνπαρακολούθηση τωνπροβλεπομένων δικαιω­
μάτων,υποχρεώσεωνκαιπροτύπων.Ταυτόχροναθαπρέπει
ναγίνειευχερέστερηηπρόσβασητωνΕυρωπαίωνπολιτών,
ωςκαταναλωτών ,σταδικαστήριασεόλητηνκοινοτικήεπι­
κράτεια.γενικήπορείατηςευρωπαϊκήςκοινωνίας(όπωςείναιοιάνερ­
γοι,οιεργαζόμενοιχωρίςασφαλήαπασχόληση ,οιπτωχοί,
οιπεριθωριακοί).Πρέπειναεξεταστείκαλύτεραoτρόποςμε
τονοποίοθαεξασφαλισθείγιαόλουςτουςνέουςέναμερίδιο
στησημερινήκαιμελλοντικήΕυρώπητωνπολιτών.Hκοινο­
τικήδραστηριότητα στοπλαίσιοαυτόθαπρέπεινακλιμακω­
θείκαιιδιαιτέρωςσεό,τιαφοράτιςθέσειςαπασχόλησηςκαι
τησχολικήεκπαίδευση :
—Είναιπιακαιρόςναδιατεθούνειδικοίκοινοτικοίπόροι
γιατηναντιμετώπισητηςανεργίαςτωννέωνατόμωνταυ­
τόχροναμετηνπροαγωγήσυνεπώνπολιτικώνσεευρωπαϊ­
κήκλίμακασεό,τιαφοράτοδικαίωμαστηνεκπαίδευση
καιτηλήψησαφέστερωνμέτρωνυποστηρίξεωςγιατην
ένταξήτουςστηναγοράεργασίας.
—HΕυρωπαϊκήΚοινότηταθαμπορούσεεπίσηςναεπιδείξει
μεγαλύτερηφαντασίαγιατηνπροώθησητης«Ευρωπαϊ­
κήςΔιάστασης»σταπλαίσιατηςσχολικήςεκπαίδευσης .
Γιαπαράδειγμα,εκτόςαπότηνάσκησητωνκοινοτικών
αρμοδιοτήτωνπουθεσπίσθηκανστοΜάαστριχτσεό,τι
αφοράτηνπαιδαγωγικήύλη,τηδιδασκαλίαγλωσσώνκαι
τηνενθάρρυνσητηςκινητικότηταςστηνΕυρώπη,ίσωςη
Κοινότητακαιοιαρμόδιεςεθνικέςαρχέςθαμπορούσαν
ναεξετάσουντηδυνατότητασυμμετοχήςόλωντωνΕυρω­
παίωνμαθητώντηςδευτεροβάθμιας καιτεχνικήςεκπαί­
δευσηςστηνοργάνωσημιας«ΕυρωπαϊκήςΣυνέλευσης
Νέων»ηοποίαθασυνέρχεταιανάδιετία.Αφετηριακό
σημείοθαείναιηυποστήριξητωνσχολείωνδευτεροβάθ­
μιαςκαιτεχνικήςεκπαίδευσηςσεόλητηνΚοινότητα
γιατηδιενέργειαεκλογώνμεταξύτωνμαθητώνπουθα
συμμετάσχουνσταπεριφερειακάΕυρωπαϊκάΣυμβούλια
Νέων.Τασυμβούλιααυτάθαεκλέγουνμετησειράτους
αντιπροσώπους γιατην«ΕυρωπαϊκήΣυνέλευσηΝέων».
Τοόφελοςμιαςπαρόμοιαςκοινοτικήςπρωτοβουλίαςθα
είναιηάμεσησυμμετοχήνέωνατόμωνσεόλαταεπίπεδα,
απότοτοπικόέωςτοδιεθνικό,στησυζήτησηκαικατα­
γραφήτωναπόψεώντουςγιατηνΕυρώπη.ΊσωςηΕπι­
τροπήκαιτοΒήμαΕυρωπαϊκήςΝεότηταςθαμπορούσαν
ναμελετήσουντηνπρότασηαυτή.
1.2.12.ΠρέπεινασυνεχισθείηπροώθησητηςΕυρώπης
της«Αλληλεγγύης»μετοσύνολοτουκόσμουκαθώςκαιμιας
Ευρώπηςαλληλεγγύηςμεόλεςτιςγενιέςκαιόλουςτους
πολίτες.HΟΚΕεπαναλαμβάνει τηνυποστήριξήτηςγια
τηνανακήρυξητου1993ως«ΕυρωπαϊκούΈτουςγιατους
ηλικιωμένους»καιγιατηχρησιμοποίηση τωνάρθρων24
και25τουΚοινωνικούΧάρτηπροκειμένουναπροωθηθείo
ΚοινωνικόςΧάρτηςτωνθεμελιωδώνδικαιωμάτωντωνηλι­
κιωμένων,απόκοινούμεέναπρόγραμμαδράσηςγιατην
προώθησηαλληλεγγύηςτωνγενεών.HΟΚΕεπαναλαμβάνει
επίσηςτιςαπόψειςτηςγιατηνανάγκηδράσηςπουθααποβλέ­
πειστηνκοινωνικήένταξητωνατόμωνμεειδικέςανάγκες.1.2.9.Hορθήχρήσητόσοτωνδιαρθρωτικώνταμείωνοσο
καιτουνέου«ΤαμείουΣυνοχής»θααπαιτήσει,βεβαίως,μεγα­
λύτερησυμμετοχήτωνΕυρωπαίωνπολιτώνδιαμέσουτων
διαφόρωνυπηρεσιών,τωνομάδωνειδικώνσυμφερόντων ,των
κοινωνικο-επαγγελματικών οργανώσεωνκαιτωνκατάλλη­
λωνδομώνπουθαπρέπειναπαρασχεθούν .
1.2.10.Παρομοίως,θαπρεπειναεδραιωθείμιαΕυρώπη
τηςελεύθερηςσκέψης,τηςελεύθερηςκυκλοφορίας,τηςελεύ­
θερηςπληροφόρησης καιτηςπροστασίαςτηςιδιωτικήςζωής.
HΕυρώπητωνπολιτώνπρέπειναβασισθείστηδιαφάνεια
καιστηνελευθερίατηςπληροφόρησης ,μεπλήρησεβασμό
στονάνθρωπο,καθώςεπίσηςκαιστηνελευθερίατηςπρόσβα­
σηςστιςιδέες,ταμέσαμαζικήςενημέρωσηςκαιτουςπολιτι­
σμούςτρίτωνχωρών.Δενπρέπειναεκφυλισθείσεένα
«οχυρό»ελέγχωνκαιπαρακολούθησης τωνπολιτώντης(ή
κανενόςάλλουατόμουπουδιαμένεινομίμωςστακοινοτικά
κράτημέλη).
1.2.11.ΈχειζωτικήσημασίαγιατηνΕυρώπητωνπολιτών
ναδιαπαιδαγωγήσει τους«νέουςπολίτες»τηςκαιναπροετοι­
μάσειτομέλλοντους,ναδιευρύνειτουςορίζοντέςτους,να
διευκολύνειτησυμμετοχήκαιπρόσβασήτουςστην«ευρω­
παϊκήδιάσταση»καινατουςβοηθήσειναγίνουνπιο«συνει­
δητοίΕυρωπαίοι».Πρόκειταιγιαέναντομέαστονοποίοέχει
επιτευχθείαισθητήπρόοδοςτατελευταίαχρόνια,ιδίωςμέσω
τωννέωνκοινοτικώνπρογραμμάτων ανταλλαγήςυπέρτων
νέων.Ωστόσο,πολλοίνέοιδενσυμμετέχουνσετέτοιουείδους
κοινοτικάπρογράμματα ,καισυχνάαποκλείονταιαπότη2.Ειδικέςπαρατηρήσεις
2.1.Hεπιβεβαίωσητηςιστορικήςκαιπολιτικήςαξίαςτων
συμπερασμάτων σταοποίακατέληξανοικυβερνήσειςστη
διάσκεψητουΜάαστριχταπαιτείεπαρκήπληροφόρηση των
πολιτώνώστενασυμμετάσχουν ενεργώςστηνοικοδόμηση
τηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης.Θαπρέπειναληφθούναποφάσεις
στοεπίπεδο(ευρωπαϊκό,εθνικό,περιφερειακόήτοπικό)στο
οποίοεξασφαλίζεται ημεγιστοποίηση τουδημοκρατικού

30.11.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C313/37
8.ΤηναναγκηνααναλαβειηΚοινότηταπαρόμοια
δέσμευσηγιατηνπροστασίαευρύτερωνπολιτικώνκαι
κοινωνικών(2)δικαιωμάτωνστουςτομείςτουπεριβάλλο­
ντος,τηςπροστασίαςτωνκαταναλωτών ,τηςπροστασίας
τωνπολιτικώναπόενδεχόμενηκαταχρηστικήσυμπερι­
φοράτηςδημόσιαςδιοίκησηςτηςπολιτιστικήςκληρο­
νομιάς,τηςπροστασίαςτωνδεδομένων,τωνπιοευάλω­
των,μειονεκτικώνκαιανάπηρωνατόμων,τουρόλουτων
κοινωνικοεπαγγελματικών κατηγοριών,τηςπροστασίας
τηςοικογένειας(3).θαπρέπειεπίσης,ναληφθείυπόψη
«ηελευθερίατηςσυνείδησης».
9.Τηνανάγκηεπαρκούςπροϋπολογισμού τωνΕΚoοποίος
θαανταποκρίνεται στουςστόχουςτηςΕυρωπαϊκήςΈνω­
σηςκαιθασυμβάλλειστηνοικονομικήκαικοινωνική
συνοχή,στηνεπαγγελματική κατάρτισηκαιτημείωση
τηςανεργίας.
10.Τηνανάγκηνααναπτυχθούνευρωπαϊκέςπολιτικέςγια
τηναπασχόλησηκαιτηνεπαγγελματική κατάρτιση
μέσωτουκοινωνικούδιαλόγουκαιτηςσυμμετοχής
άλλωνομάδωνσυμφερόντων ,κατάτρόποολοένακαιπιο
αποτελεσματικό .
11.Τηνανάγκηναχρησιμοποιηθεί το«Έτοςτωνηλικιωμέ­
νων»(1993)ωςτμήματηςκοινοτικήςπρωτοβουλίας ,η
οποίαχωρίςναπαραμελήσειτηνεπιδίωξημιαςμεγαλύ­
τερηςυποστήριξηςτωνηλικιωμένωντουσήμερα,θα
δραστηριοποιήσει τιςαπαραίτητεςπολιτικέςπουαπο­
βλέπουνστηβελτίωσητωνσυνθηκώνδιαβίωσηςτων
ηλικιωμένωντουαύριο.
12.Τηνπρότασηγιαανάδιετίαδιοργάνωση«Ευρωπαϊκής
ΣυνέλευσηςΝέων».
2.2.Hιθαγένειαείναιτεκμήριοότικάποιοςανήκεισε
μιακοινότηταστηνοποίατοκάθεμέλοςσυμμετέχειστην
εφαρμογήτωνεπιθυμιώντουσυνόλου,υποβάλλονταςτον
εαυτότουσ'αυτέςχωρίςαπώλειατηςπροσωπικήςελευθερίας,
δεδομένουότιυπακούεισεκανόνεςστηνκατάρτισητωνοποί­
ωνέχεικαιαυτόςσυμβάλει.Μιαδημοκρατικήκοινωνίαμπο­
ρείναυπάρξειμόνοανοικοδομηθείελεύθεραπάνωσεθετικές
αξίεςτιςοποίεςσυμμερίζονταιοιπολίτεςτηςοιοποίοιείναι
ίσοικαιελεύθεροι.Hευρωπαϊκήιθαγένεια,συνεπώς,δεν
αποτελείαπλώςτοάθροισματων12εθνικώνιθαγενειώναλλά
αποτελεί«προστιθέμενηαξία»,πουτιςεμπλουτίζεικαιπρο­
στίθεταισ'αυτές.ελέγχουκαιτηςαποτελεσματικότητας (').Γιατοσκοπόαυτό
κατάτηνΟΚΕ,ηδράσηστηνεπικράτειαολόκληρηςτης
Ένωσηςθαπρέπειναπεριστραφεί,κυρίως,γύρωαπότα
ακόλουθασημεία:
1.Τηνανάγκηναπροσχωρήσει η«ΕυρωπαϊκήΈνωση»
στηνΕυρωπαϊκήΣύμβασηγιατηνΠροστασίατωνΑνθρω­
πίνωνΔικαιωμάτωνκαιΕλευθεριών,καιναενσωματωθεί
στηΣυνθήκηη«Διακήρυξητωνθεμελιωδώνδικαιωμάτων
καιελευθεριών»τουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίου .
2.Τηνανάγκηνασυμπεριληφθεί στηΣυνθήκηδιάταξηγια
τηνκαταπομέληση τωνδιακρίσεωνμεβάσητοφύλο,το
χρώμα,τηφυλή,τηνιδεολογίακαιτιςπεποιθήσεις.
3.Τηνανάγκηναεδραιωθούν,μετηνεξάλειψητωνκωλυμά­
τωνγιατηνπρακτικήεφαρμογήτων«τεσσάρωνελευθε­
ριών»(ελεύθερηκυκλοφορίαπροσώπων,αγαθών,υπηρε­
σιώνκαικεφαλαίων),ίσαδικαιώματακαικαθήκονταγια
όλουςτουςπολίτεςτηςΈνωσης.
4.Τηνανάγκηγιαενδεδειγμένοδημοκρατικόέλεγχοσε
ευρωπαϊκόεπίπεδοπουθαεξασφαλισθείμετηνεκχώρηση
τωνκατάλληλωννομοθετικώναρμοδιοτήτωνστοΕυρω­
παϊκόΚοινοβούλιο ,τηδιαφάνειατωνδιαδικασιών
λήψεωςαποφάσεωντουΣυμβουλίου,τηνεξασφάλισητης
ανεξαρτησίαςόσοναφοράτηνπλήρηαξιοποίησητων
δυνατοτήτωντουκοινοτικούδικαίουμέσωτουΕυρωπαϊ­
κούΔικαστηρίουκαιτηνυποστήριξηκαιανάπτυξημιας
«ανοικτής»ευρωπαϊκήςδιοίκησης.
5.ΤηνανάγκηναεκλέγονταιταμέλητουΕυρωπαϊκούΚοι­
νοβουλίουμεέναενιαίοεκλογικόσύστημαπουναεπιτρέ­
πεισταδιάφοραπολιτικάπιστεύωναεκπροσωπούνται
επαρκώς.
6.Τηνανάγκηναπληρούνκαινααναπτύσσουναυτόνομα
τορόλοτουςηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή—
ηευρωπαϊκήμορφήτωναντίστοιχωνεθνικώνοργάνων
τουκοινωνικούδιαλόγου—καιηυπόσυγκρότησηΕπι­
τροπήτωνΠεριφερειών—ηευρωπαϊκήμορφήτωνπερι­
φερειακώναρμοδιοτήτων—κατάτρόποσυγκλίνονταπου
θααξιοποιείτησυμμετοχικήδημοκρατίακαιτοναντιπρο­
σωπευτικότουςχαρακτήραπροςτοσυμφέροντηςΕυρω­
παϊκήςΈνωσης.
7.ΤηνανάγκηναπροβλεφθείσαφέστατααπότηΣυνθήκηη
ενδεδειγμένηεφαρμογήτωνδιατάξεωντουΚοινωνικού
ΧάρτηκαιτουΠρωτοκόλλουκοινωνικήςπολιτικήςγια
όλουςτουςπολίτεςεντόςολοκλήρουτης«Ευρωπαϊκής
Ένωσης»ωςσυνόλου. ί2)Μετουςόρουςπολιτικάκαικοινωνικάδικαιώματαεννο­
ούνταιταευρύτεραδικαιώματαπουαναγνωρίζονται στους
πολίτεςκαισεσυγκεκριμένες κατηγορίεςκαιομάδες(ηλι­
κωμένοι,ανάπηροι,άρρωστοικλπ.).
(3)Βλ.ΕΕαριθ.C277της31.10.1989,σ.2.(')Γιαναυπάρξεισυνοχήμεγενικότερηαντίληψησχετικά
μετην«επικουρικότητα ».
Βρυξελλες,23Σεπτεμβρίου1992.
OΠρόεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
MichaelGΕUΕΝΙCΗ