Γνώμη αριθ. 2/2017 που συνοδεύει την έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) (άρθρο 19)

(2018/C 404/01)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή 3

Μεθοδολογία 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I 4

Νομικό πλαίσιο εντός του οποίου ενεργεί η OLAF 4

Ο ρόλος της OLAF – το νομοθετικό πλαίσιο 4

Νομικά μέσα που βρίσκονται στη διάθεση της OLAF 6

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II 7

Ο κύκλος ζωής της έρευνας: αντίκτυπος του νέου κανονισμού αριθ. 883/2013 στην αποτελεσματική διεξαγωγή των ερευνών της OLAF 7

Έναρξη των ερευνών: διατύπωση της ανεξαρτησίας της OLAF 7

Διεξαγωγή των ερευνών: τα μέτρα έρευνας που έχει δικαίωμα να αναλάβει η OLAF 8

Πρόσβαση της OLAF σε πληροφορίες 10

Υποχρέωση συνεργασίας με την OLAF 11

Η διάρκεια των ερευνών της OLAF: ενίσχυση της ανεξαρτησίας της OLAF 11

Περάτωση της έρευνας: τελική έκθεση, συστάσεις και συνέχεια 12

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III 13

Σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων κατά τις έρευνες που διεξάγονται από την OLAF. Το δικαίωμα αποτελεσματικής ένδικης προστασίας 13

Σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων: αρχικές εκτιμήσεις 13

Η ανάγκη ενίσχυσης των διαδικαστικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων στον νέο κανονισμό αριθ. 883/2013 για την OLAF: το άρθρο 9 του κανονισμού για την OLAF και ο αντίκτυπός του στις εσωτερικές και εξωτερικές έρευνες 13

Το δικαίωμα αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου 15

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 16

Εποπτεία και έλεγχος των ερευνών της OLAF· ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας και οι αλληλεπιδράσεις της με άλλους φορείς 16

Γενικές παρατηρήσεις 16

Ο ρόλος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 16

Ο ρόλος των εθνικών δικαστικών αρχών 17

Ο ελεγκτής διαδικαστικών εγγυήσεων 17

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V 19

Ο ρόλος, το καθεστώς και οι αρμοδιότητες της επιτροπής εποπτείας και της γραμματείας της: κανονισμός αριθ. 883/2013 και κανονισμός 2016/2030 19

Η αποστολή της επιτροπής εποπτείας: γενικές παρατηρήσεις 19

Η αποστολή της επιτροπής εποπτείας στον νέο κανονισμό και η τροποποίησή της με τον κανονισμό 2016/2030 19

Ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας: υπόκειται σε ερμηνεία σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 883/2013 20

Η τακτική παρακολούθηση των ερευνητικών καθηκόντων της OLAF 20

Η συνδρομή της επιτροπής εποπτείας προς τον γενικό διευθυντή της OLAF κατά την άσκηση των καθηκόντων του: οι προτεραιότητες της πολιτικής σε θέματα ερευνών, οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες έρευνας και το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης 21

Το καθεστώς των μελών της επιτροπής εποπτείας 21

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI 22

Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και ο αντίκτυπός της στις έρευνες της OLAF 22

Ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία 24

Εισαγωγή

1. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ιδρύθηκε πριν από 18 χρόνια, το 1999, ως όργανο διοικητικής έρευνας με στόχο την καταπολέμηση της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας που πλήττει τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ήδη από τη σύλληψή της, το εύρος και ο αντίκτυπος των εξουσιών και της σύνθεσης της OLAF επισκιάστηκαν σε ορισμένο βαθμό από το ενδεχόμενο σύστασης Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, για την οποία ξεκίνησαν νομοθετικές εργασίες το 2001 με επικεφαλής την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τέλος, τον Ιούνιο του 2017 το Συμβούλιο ανακοίνωσε την έγκριση του κανονισμού σχετικά με την εφαρμογή ενισχυμένης συνεργασίας για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έως τον Οκτώβριο του 2017, με την προϋπόθεση προηγούμενης συγκατάθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σε αυτήν την περίπτωση, η Επιτροπή αναμφίβολα θα εξετάσει την αναθεώρηση του κανονισμού για την OLAF, μια διαδικασία η οποία θα μπορούσε να συνεπάγεται επικάλυψη με την τρέχουσα διαδικασία αξιολόγησης. Συνεπώς, μια διεξοδική ανάλυση του τρόπου αλληλεπίδρασης των εξουσιών και της σύνθεσης της OLAF με τη μελλοντική Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής της παρούσας γνώμης. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της ιστορίας της OLAF, οι έρευνές της επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τον μελλοντικό ρόλο που θα διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στον ευρωπαϊκό χώρο δικαιοσύνης· συνεπώς οι σχετικές αναφορές στην παρούσα αξιολόγηση είναι αναπόφευκτες.

2. Τον Μάρτιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήρε εν μέρει την ασυλία του γενικού διευθυντή της OLAF από δικαστικές διαδικασίες κατόπιν αιτήματος των βελγικών εθνικών δικαστικών αρχών βάσει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας. Ο γενικός διευθυντής υποβλήθηκε σε εθνική ανακριτική έρευνα βάσει των ισχυρισμών ότι ήταν υπεύθυνος για την παράνομη παρακολούθηση τηλεφωνικών συνομιλιών υπό την επίσημη ιδιότητά του κατά τη διάρκεια έρευνας της OLAF ( 2 ) Αυτή η εξαιρετικά σοβαρή και άνευ προηγουμένου κατάσταση απαιτεί διεξοδικό έλεγχο της εφαρμογής του κανονισμού όσον αφορά τα μέτρα έρευνας που έχει δικαίωμα να λάβει η OLAF και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Επιβάλλεται να εξεταστεί προσεκτικά ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόστηκαν οι πρωταρχικές αρχές της ανεξαρτησίας, της εποπτείας, του ελέγχου της νομιμότητας, της αμεροληψίας, της ακεραιότητας, της χρηστής διακυβέρνησης και της λογοδοσίας. Όσον αφορά την άρση της ασυλίας, ο γενικός διευθυντής άσκησε προσφυγή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητώντας την ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής με το σκεπτικό ότι το μέτρο αυτό μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την ανεξαρτησία του (3). Η επιτροπή εποπτείας δεν γνωρίζει τους λεπτομερείς ισχυρισμούς που υποβλήθηκαν από τα μέρη στο Γενικό Δικαστήριο, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί ακόμη η κύρια προσφυγή του γενικού διευθυντή. Το ζήτημα αυτό εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια των εξουσιών της επιτροπής εποπτείας για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της OLAF.

3. Από το 1999, ο κανονισμός για την OLAF τροποποιήθηκε δύο φορές. Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο κανονισμός αριθ. 883/2013 αντικατέστησε τον πρώτο κανονισμό (κανονισμός αριθ. 1073/99). Σκοπός της τροποποίησης ήταν η βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας της OLAF, η αύξηση της ανεξαρτησίας της και η ενίσχυση του σεβασμού των διαδικαστικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων κατά τη διάρκεια των ερευνών. Τρία χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2016, ο κανονισμός αριθ. 883/2013 υποβλήθηκε σε πρόωρη τροποποίηση, χωρίς να έχει παρέλθει η περίοδος αξιολόγησης που καθορίστηκε στη μεταρρύθμιση, για να γίνουν αλλαγές όσον αφορά την ανεξαρτησία της Γραμματείας της επιτροπής εποπτείας και τον προϋπολογισμό της επιτροπής εποπτείας. Η τροποποίηση που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2016/2030 είχε ως αποτέλεσμα απρόβλεπτες, δυσμενείς προκλήσεις για το έργο και τη θεσμική θέση της επιτροπής εποπτείας και, κατά συνέπεια, για την καταλληλότητα των μηχανισμών εποπτείας και ενίσχυσης της ανεξαρτησίας της OLAF. Η επιτροπή εποπτείας θα εξετάσει περαιτέρω τη δεύτερη μεταρρύθμιση στο εγγύς μέλλον.

Μεθοδολογία

4. Η βασική αποστολή της επιτροπής εποπτείας για την τακτική παρακολούθηση της εκτέλεσης των ερευνητικών καθηκόντων της OLAF, προκειμένου να ενισχυθεί η ανεξαρτησία της Υπηρεσίας, διευκρινίστηκε ως έναν βαθμό από τον νέο κανονισμό. Η νέα διατύπωση αναθέτει στην επιτροπή εποπτείας την επίβλεψη της «ορθής άσκησης» των αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην OLAF δυνάμει του κανονισμού ( 4 ) . Ωστόσο, η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι οι προβλεπόμενοι μηχανισμοί για την εποπτεία παραμένουν διφορούμενοι και απαιτούνται περαιτέρω διευκρινίσεις, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή διαδικαστικών εγγυήσεων και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η επιτροπή εποπτείας γνωρίζει ότι στον νέο κανονισμό, ο νομοθέτης απέσυρε από την επιτροπή εποπτείας την ευθύνη για τον εκ των προτέρων έλεγχο νομιμότητας, κάτι που αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της ΕΕ στην υπόθεση T-48/05 Franchet και Byk κατά Επιτροπής. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι πρέπει να ζητείται η γνώμη της επιτροπής εποπτείας πριν από τη διαβίβαση των εκθέσεων επί υποθέσεων στις εθνικές δικαστικές αρχές για λόγους προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (5). Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για τη θέσπιση σαφών κανόνων σχετικά με τους μηχανισμούς αξιολόγησης των ερευνητικών καθηκόντων της OLAF μετά την περάτωση των ερευνών.

5. Με βάση την εμπειρία που αποκόμισε η επιτροπή εποπτείας σχετικά με την τακτική παρακολούθηση των ερευνών και με τον ρόλο της, τον Ιανουάριο του 2017 η επιτροπή εποπτείας ξεκίνησε τη διαδικασία εξέτασης: — 30 γνωμών σχετικά με υποθέσεις που «τέθηκαν στο αρχείο» από την OLAF· — 3 τελικών εκθέσεων περατωθεισών υποθέσεων· — εκθέσεων καταγγελιών που ελήφθησαν από την OLAF από το 2014 έως το 2017· — πληροφοριών σχετικά με τις εκθέσεις και τις συστάσεις της OLAF που διαβιβάστηκαν στα θεσμικά όργανα και στις δικαστικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες δεν τηρήθηκαν για την περίοδο από το 2014 έως το 2016· — των πολιτικών προτεραιοτήτων έρευνας και των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας για την περίοδο από το 2014 έως το 2017· — 218 εκθέσεων σχετικά με έρευνες που διήρκεσαν περισσότερο από 12 μήνες για την περίοδο από τον Ιανουάριο του 2017 έως τον Απρίλιο του 2017. Επιπλέον, η επιτροπή εποπτείας εξέτασε: — προσφυγές ενώπιον του Δικαστηρίου σχετικά με την OLAF, — αποφάσεις του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σχετικά με καταγγελίες που αφορούν την OLAF, — τις εκθέσεις και τις γνώμες προηγούμενων επιτροπών εποπτείας. Η επιλογή των πληροφοριών σχετικά με την εξέταση υποθέσεων της OLAF που ανέλυσε η επιτροπή εποπτείας έγινε από την OLAF.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I

Νομικό πλαίσιο εντός του οποίου ενεργεί η OLAF

Ο ρόλος της OLAF – το νομοθετικό πλαίσιο

6. Το εύρος του πεδίου αρμοδιοτήτων της OLAF και το πεδίο εφαρμογής του ίδιου του κανονισμού αριθ. 883/2013 επιβεβαιώνονται από το άρθρο 325 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ που δίνει στα θεσμικά όργανα τη δυνατότητα να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα στους τομείς της πρόληψης και της καταπολέμησης της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με σκοπό την παροχή αποτελεσματικής και ισοδύναμης προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη καθώς και σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης. Συνεπώς, ο κανονισμός αριθ. 883/2013 προβλέπει τη διεξαγωγή διοικητικών ερευνών από την OLAF στο πλαίσιο προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Το άρθρο 1 παράγραφος 4 του κανονισμού αριθ. 883/2013 επιφορτίζει την OLAF με το καθήκον να διενεργεί διοικητικές έρευνες με σκοπό την καταπολέμηση της απάτης, της διαφθοράς και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Προς τούτο, διερευνά σοβαρές υποθέσεις σχετικές με την άσκηση επαγγελματικών καθηκόντων οι οποίες συνιστούν παράλειψη των υποχρεώσεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης και οι οποίες είναι ικανές να επισύρουν πειθαρχική ή ποινική δίωξη, ή ανάλογη παράλειψη υποχρεώσεων μελών θεσμικών και λοιπών οργάνων, διευθυντικών στελεχών λοιπών οργάνων ή οργανισμών ή μελών του προσωπικού θεσμικών και λοιπών οργάνων ή οργανισμών που δεν υπάγονται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης Το άρθρο 1 παράγραφος 4 αναθέτει επίσης στην OLAF αρμοδιότητες να διενεργεί έρευνες των συμπεριφορών που επηρεάζουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, αφήνοντας έτσι τη διερεύνηση οποιουδήποτε άλλου παραπτώματος εκτός του πεδίου των ερευνών της Υπηρεσίας. Ωστόσο, ο κανονισμός για την OLAF επιβεβαίωσε ότι η αρμοδιότητα της Υπηρεσίας εκτείνεται πέραν της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων, σε κάθε δραστηριότητα που αφορά την προστασία των συμφερόντων της Ένωσης από παρατυπίες οι οποίες μπορούν να επισύρουν διοικητική ή ποινική δίωξη. Η OLAF δύναται επίσης να διενεργεί διοικητικές έρευνες για να εξακριβώσει εάν έχει σημειωθεί από κάποιον υπάλληλο ή πρώην υπάλληλο παράλειψη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που υπαγορεύονται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, χωρίς να περιορίζεται ρητά το πεδίο των ερευνών σε συμπεριφορές που επηρεάζουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης (6). Στην πράξη, οι έρευνες της OLAF επικεντρώνονται στην απάτη (που αποτελεί κατηγορία ποινικού δικαίου). Ταυτόχρονα, ο νομοθέτης αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αποστολής των στοιχείων που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια των διοικητικών ερευνών στις δικαστικές αρχές των κρατών μελών. Επιπλέον, η OLAF διατυπώνει συστάσεις για την ανάληψη ειδικής δράσης στις εθνικές πειθαρχικές, διοικητικές, οικονομικές και/ή ποινικές διαδικασίες. Ως εκ τούτου, η OLAF διενεργεί έρευνες που συνεχίζονται στις εθνικές ποινικές διαδικασίες· επιπλέον, τα στοιχεία που συλλέγονται έχουν την ίδια αξία με τα αποδεικτικά στοιχεία των διοικητικών φορέων των κρατών μελών (7). Σε αυτό το πλαίσιο, η έγκριση της οδηγίας σχετικά με την ποινική προστασία των οικονομικών συμφερόντων τον Ιούλιο 2017 διεύρυνε τις αρμοδιότητες ποινικού δικαίου για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, καθώς και το εύρος των ερευνών της OLAF ώστε να συμπεριλάβουν και τον ΦΠΑ. Αυτό θα επηρεάσει τις αρμοδιότητες της OLAF.

7. Ο κανονισμός αριθ. 883/2013 περιέχει αρκετούς συνδέσμους μεταξύ των ερευνών της OLAF και των ποινικών διαδικασιών. Το γεγονός αυτό καθιστά τις έρευνες της OLAF οιονεί προπαρασκευαστικό στάδιο των ποινικών διαδικασιών ( 8 ) Οι μελλοντικές έρευνες που θα διενεργούνται από την OLAF θα σχετίζονται άμεσα με τις ποινικές διαδικασίες στο πλαίσιο της στενής σχέσης και της ανταλλαγής πληροφοριών με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (9). Ειδικά εάν η OLAF παρέχει επιχειρησιακή στήριξη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (10) ή διενεργεί διοικητικές έρευνες, θα το πράττει αποκλειστικά για τους σκοπούς των ποινικών ερευνών και διαδικασιών που διεξάγονται σε ένα κράτος μέλος. Οι περιπτώσεις αυτές θα υπόκεινται στην τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 883/2013, ώστε τα διαδικαστικά δικαιώματα και οι εγγυήσεις, καθώς και οι κανόνες για τα αποδεικτικά στοιχεία να αντικατοπτρίζουν τις απαιτήσεις που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο του σχετικού κράτους μέλους.

8. Η πρόταση για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν αποσαφήνισε την εντολή της OLAF ούτε τις εξουσίες της. Εάν η πρόταση για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας εγκριθεί στην τρέχουσα έκδοσή της, η OLAF θα είναι αρμόδια για: α) τις έρευνες στο πλαίσιο της «τρέχουσας εντολής» σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία)· β) τις έρευνες κάτω από το όριο που έχει καθοριστεί για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (γενικό κατώτατο όριο 10 000 EUR ή ειδικό κατώτατο όριο 10 εκατ. EUR σε περίπτωση απάτης στον τομέα του ΦΠΑ) στα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία· γ) τις έρευνες που ανατίθενται στην OLAF από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ενέργειες που ζητούνται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Στις περιπτώσεις του στοιχείου γ), δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη αν η OLAF θα ξεκινά τη δική της έρευνα ή θα εργάζεται κατά κάποιον τρόπο εντός του διαδικαστικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι τα συγκεκριμένα κρίσιμα ζητήματα αρμοδιότητας πρέπει να επιλυθούν πλήρως από τον κανονισμό για την OLAF. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι η τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 883/2013 θα πρέπει να ενοποιήσει τους λόγους για όλες τις έρευνες της OLAF, προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα κατακερματισμού και ερμηνείας και να ενισχυθεί η σαφήνεια του δικαίου και οι διαδικαστικές εγγυήσεις. Το ενοποιημένο νομικό πλαίσιο θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει έναν πλήρη κώδικα των εξουσιών της OLAF. Ο κανονισμός θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην αποσαφήνιση των εξουσιών όσον αφορά τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στην κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της OLAF και της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Νομικά μέσα που βρίσκονται στη διάθεση της OLAF

9. Όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ και την εφαρμογή κανόνων καταπολέμησης της απάτης, ο κανονισμός για την OLAF συνδέεται άρρηκτα με τους κανονισμούς αριθ. 2185/96 και αριθ. 2988/95 και συμπληρώνεται από πολλά άλλα νομικά μέσα, όπως αποφάσεις, τομεακούς κανόνες, διοργανικές συμφωνίες, κατευθυντήριες γραμμές, οδηγίες και διοικητικές ρυθμίσεις. Ειδικότερα, ο νέος κανονισμός αριθ. 883/2013 εισήγαγε τις «κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις διαδικασίες έρευνας», ένα έγγραφο που παρέχει πρακτικές οδηγίες στο προσωπικό της Υπηρεσίας σχετικά με: i) τη διεξαγωγή ερευνών· ii) τις διαδικαστικές εγγυήσεις και τα δικαιώματα των ενδιαφερομένων ή των μαρτύρων· και iii) τις λεπτομέρειες των εσωτερικών συμβουλευτικών και εποπτικών διαδικασιών που πρέπει να ακολουθούνται, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου νομιμότητας. Στον κανονισμό αριθ. 883/2013 δόθηκε πρωταρχικός ρόλος σε αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες σχεδιάστηκαν ως ένας τρόπος να δοθεί στον γενικό διευθυντή η δυνατότητα να ενεργεί ανεξάρτητα. Οι ελεγκτές δεσμεύονται από τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες πρέπει να υποβληθούν στην επιτροπή εποπτείας πριν εγκριθούν (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19 και άρθρο 17 παράγραφος 8 του κανονισμού αριθ. 883/2013) και αποσταλούν στα θεσμικά όργανα. Το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το οποίο αφορά τη χρηστή διοίκηση, καθιστά τους κανόνες αυτούς δεσμευτικούς για την ίδια την OLAF.

10. Οι «κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις διαδικασίες έρευνας» εγκρίθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2013· περιλαμβάνουν ένα σύνολο 28 άρθρων, ορισμένα από τα οποία αναπαράγουν απλώς ισχύουσες νομικές διατάξεις. Δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο της Υπηρεσίας για λόγους διαφάνειας, σύμφωνα με τον νέο κανονισμό ( 11 ) Σημαντικό αντίκτυπο των κατευθυντήριων γραμμών αποτέλεσε η δημιουργία νέας διάρθρωσης στην OLAF, η οποία ασχολείται με την εσωτερική οργάνωση και την κατανομή των καθηκόντων των διαφόρων μονάδων έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας της λεγόμενης μονάδας επιλογής και ελέγχου των ερευνών. Η μονάδα λειτουργεί ως πρώτο φίλτρο για την ανάλυση των εισερχόμενων πληροφοριών, ως όργανο λήψης αποφάσεων για την έναρξη υποθέσεων. Διενεργεί επίσης τον έλεγχο νομιμότητας κατά τη διάρκεια της έρευνας και ενεργεί ως τελικός επιθεωρητής των εκθέσεων υποθέσεων και της λήψης αποφάσεων σχετικά με τις συστάσεις της OLAF. Η επιτροπή εποπτείας εκφράζει τις αμφιβολίες της σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια της εν λόγω διάρθρωσης και ζητεί από τον νομοθέτη να εξετάσει τις συνέπειες που μπορεί να έχει η διάρθρωση αυτού του είδους και η ευέλικτη νομική βάση της για τα δικαιώματα των ατόμων. Ο νομοθέτης πρέπει να θεσπίσει ένα πλαίσιο μόνιμων δομών για τη διασφάλιση της σταθερότητας της υπηρεσίας διεξαγωγής ερευνών. Η επιτροπή εποπτείας αναγνώρισε ότι το σύνολο των 28 άρθρων που αποτελούν επίσημα τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διαδικασίες έρευνας συμπληρώθηκε από την έγκρισή του το 2013 από πολυάριθμες κατευθυντήριες γραμμές προς το προσωπικό της OLAF, που εκδόθηκαν μεταξύ 2014 και 2016, μεταξύ άλλων: — κατευθυντήριες γραμμές/οδηγός για την επιλογή υποθέσεων· — γενικές οδηγίες για τη διαβίβαση των φακέλων· — οδηγίες σχετικά με τη συνεχή διεξαγωγή των ερευνών· — διαδικασίες για τη διάσπαση και συγχώνευση των ερευνών και των υποθέσεων συντονισμού· — διαδικασίες σχετικά με τους ισχυρισμούς των ενδιαφερομένων σχετικά με την αποκάλυψη εμπιστευτικών πληροφοριών· — οδηγίες σχετικά με ενδεχόμενη περάτωση των ερευνών χωρίς να δοθεί η δυνατότητα υποβολής παρατηρήσεων· — οδηγίες για τον διαχωρισμό της τελικής έκθεσης και των συνοδευτικών συστάσεων· — κατευθυντήριες γραμμές για την οικονομική παρακολούθηση. Με βάση τα ανωτέρω, η επιτροπή εποπτείας θεωρεί ότι το συνονθύλευμα κανόνων δεν προβλέπει τη διενέργεια ερευνών με τη διαφάνεια που προβλέπει ο νομοθέτης και ότι ο αριθμός των οδηγιών μπορεί να παραπλανήσει το προσωπικό της OLAF και συγκεκριμένα τους ελεγκτές. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να αποφευχθεί με τη θέσπιση ολοκληρωμένων διαδικασιών έρευνας στον κανονισμό.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

Ο κύκλος ζωής της έρευνας: αντίκτυπος του νέου κανονισμού αριθ. 883/2013 στην αποτελεσματική διεξαγωγή των ερευνών της OLAF

11. Η OLAF οφείλει να διενεργεί τις έρευνές της σύμφωνα με μια σειρά κανόνων και αρχών. Σε αυτά περιλαμβάνονται: ανεξαρτησία, νομιμότητα, αναλογικότητα, επικουρικότητα, αμεροληψία, αντικειμενικότητα, δικαιοσύνη, εύλογη χρονική κλίμακα, τήρηση του τεκμηρίου αθωότητας, εμπιστευτικότητα και επαγγελματικό απόρρητο. Ο νέος κανονισμός βελτίωσε ορισμένους από αυτούς τους κανόνες, ιδίως όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων. Ωστόσο, οι αρχές που ισχύουν για την εκτέλεση των ερευνητικών καθηκόντων παραμένουν διάσπαρτες σε πολλά νομικά μέσα ( 12 ) , καθιστώντας αναγκαίες τις διευκρινίσεις. Οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες έρευνας που ενέκρινε ο γενικός διευθυντής σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 8 του νέου κανονισμού δεν κατόρθωσαν να αντικαταστήσουν τον ρόλο του νομοθέτη όσον αφορά τον καθορισμό σαφών κανόνων έρευνας. Η επιτροπή εποπτείας εξέτασε την εφαρμογή των νέων εξουσιών της OLAF και των αρχών που διέπουν την εκτέλεση των ερευνητικών καθηκόντων, λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό κύκλο ζωής μιας υπόθεσης και υπό το πρίσμα του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Έναρξη των ερευνών: διατύπωση της ανεξαρτησίας της OLAF

12. Η επιτροπή εποπτείας δίνει πάντα ιδιαίτερη προσοχή στην κρίσιμη στιγμή της διαδικασίας, ήτοι στην απόφαση για την έναρξη ή την απόρριψη μιας έρευνας. Αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι ο γενικός διευθυντής πρέπει να λάβει μια τέτοια απόφαση με πλήρη ανεξαρτησία, χωρίς καμία πίεση από οποιαδήποτε κυβέρνηση, θεσμικό όργανο ή ιδιώτη, αλλά προκύπτει και λόγω των συνεπειών που έχει αυτή η απόφαση στην πολιτική ερευνών για την καταπολέμηση της απάτης της ΕΕ και των κρατών μελών και στα δικαιώματα των ατόμων που εμπλέκονται στην έρευνα.

13. Σε αντίθεση με τη διατύπωση του προηγούμενου κανονισμού ( 13 ) , το άρθρο 5 του νέου κανονισμού κατοχύρωσε την αρχή της ευκαιρίας στη διαδικασία έρευνας: i) καθορίζοντας τα κριτήρια για την έναρξη των ερευνών· και ii) δίνοντας στον γενικό διευθυντή της OLAF σημαντική διακριτική ευχέρεια πριν αποφασίσει εάν είναι ή όχι σκόπιμο να ξεκινήσει έρευνα. Η έννοια της «επαρκούς υπόνοιας» που η ευρωπαϊκή νομολογία καθιέρωσε ως προϋπόθεση για την έναρξη έρευνας ( 14 ) ενσωματώθηκε στο κείμενο του κανονισμού και συμπληρώθηκε από άλλους παράγοντες λήψης αποφάσεων, όπως τις προτεραιότητες της πολιτικής ερευνών, το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης και την ανάγκη της αποτελεσματικής χρήσης των πόρων και της αναλογικότητας των χρησιμοποιούμενων μέσων. Τα συγκεκριμένα πρότυπα διευρύνθηκαν ακόμη περισσότερο όσον αφορά την ελευθερία επιλογής που προσφέρεται στον γενικό διευθυντή για εσωτερικές έρευνες ( 15 ) Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι η ποικιλία των κριτηρίων για την έναρξη των ερευνών είναι υπερβολικά ευέλικτη και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια δικαίου και τη σωστή μεταχείριση των εισερχόμενων πληροφοριών από την OLAF, εκτός αν θεσπιστούν μηχανισμοί για την εξισορρόπηση τυχόν κατάχρησης εξουσίας ή αδικαιολόγητης εξωτερικής πίεσης στον γενικό διευθυντή της OLAF. Η μεγάλη διακριτική ευχέρεια που προσφέρεται στον γενικό διευθυντή από τον νέο κανονισμό σε αυτή την κρίσιμη στιγμή θα πρέπει να επανεξεταστεί από τον νομοθέτη και να αντισταθμιστεί σαφώς από την υποχρέωση του γενικού διευθυντή να γνωστοποιεί τακτικά στην επιτροπή εποπτείας την αιτιολογημένη απόφασή του όταν αποφασίζει να μην κινήσει έρευνα. Κάτι τέτοιο θα χρησιμεύσει ως μηχανισμός λογοδοσίας και ενίσχυσης της ανεξαρτησίας της OLAF.

14. Το άρθρο 5 του νέου κανονισμού δεν προβλέπει μεταγενέστερη υποχρέωση του γενικού διευθυντή να ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους ή το οικείο θεσμικό όργανο όταν αποφασίζει εάν θα κινήσει ή όχι εξωτερική ή εσωτερική έρευνα ( 16 ) . Κάτι τέτοιο δύναται να οδηγήσει σε κινδύνους απώλειας πληροφοριών και ατιμωρησίας των παραβατών. Ο νομοθέτης πρέπει να επιλύσει αυτό το πρόβλημα της απώλειας πληροφοριών, διότι ενδέχεται να στερήσει από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν τις εν λόγω πληροφορίες ως βάση για τη δική τους πολιτική ερευνών.

15. Η επιτροπή εποπτείας εξέτασε κατά πόσον οι εσωτερικοί κανόνες εφαρμογής αυτής της φάσης επιλογής και έναρξης που εγκρίθηκαν στις «κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις διαδικασίες έρευνας» εξασφάλισαν τη διαφάνεια και την ανεξαρτησία της διαδικασίας έρευνας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένης της επικείμενης ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της αλληλεπίδρασής της με την OLAF κατά την έναρξη/απόρριψη υποθέσεων και την πρόσβαση στις πληροφορίες ( 17 ) Από την εμπειρία παρακολούθησης της επιτροπής εποπτείας διαπιστώθηκε ότι η αξιολόγηση των ευρέων κριτηρίων που αναφέρονται ανωτέρω για τους ισχυρισμούς και τις εισερχόμενες πληροφορίες πραγματοποιήθηκε από πολύ περιορισμένο αριθμό υπαλλήλων της OLAF στη μονάδα επιλογής και ελέγχου των ερευνών, χωρίς συνεπή προσφυγή στους υπαλλήλους που είναι εμπειρογνώμονες στους σχετικούς τομείς του έργου της OLAF στις μονάδες έρευνας και στις μονάδες υποστήριξης της έρευνας. Δεδομένης της εμπειρογνωμοσύνης αυτών των μονάδων σε κάθε τομέα λειτουργίας, η συμμετοχή τους θα πρέπει να ζητείται σε κάθε περίπτωση κατά την αξιολόγηση των εισερχόμενων πληροφοριών. Η συλλογή, αξιολόγηση, επεξεργασία, ανάλυση και διάδοση των πληροφοριών θα πρέπει να εξασφαλίζονται από ένα ισχυρό και καλά διαρθρωμένο σύστημα πληροφόρησης και διαχείρισης υποθέσεων, το οποίο θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως εργαλείο από τους ελεγκτές και όχι αμιγώς ως σύστημα αποθήκευσης πληροφοριών. Με την εμπειρία που απέκτησε η OLAF από την ίδρυσή της, ο κανονισμός θα πρέπει να υποδεικνύει σαφέστερα τους κύριους τομείς των ερευνών της OLAF (οι οποίοι περιλαμβάνουν τα διαρθρωτικά ταμεία, τη γεωργία, τους ίδιους πόρους, τα τελωνεία, την εξωτερική βοήθεια, τη διαφθορά …). Κάτι τέτοιο θα αποσαφηνίσει τους κανόνες και τις αρμοδιότητες της OLAF όσον αφορά τις έρευνες στους συγκεκριμένους τομείς. Ο καθορισμός μιας διαφανούς δομής για την OLAF στον κανονισμό θα υποστηρίξει την ανεξαρτησία κατά την ορθή άσκηση των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσίας και θα παράσχει μια καλή βάση συνεργασίας της OLAF με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Διεξαγωγή των ερευνών: τα μέτρα έρευνας που έχει δικαίωμα να αναλάβει η OLAF

16. Η στενή σχέση μεταξύ διοικητικού και ποινικού δικαίου όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ αποτέλεσε πηγή αποπροσανατολισμού για την OLAF κατά την εφαρμογή των εξουσιών της ( 18 ) . Αυτό συνέβη ειδικότερα όταν η OLAF εφάρμοσε υπερβολικά υψηλά ερευνητικά πρότυπα ποινικού δικαίου στη διερεύνηση πράξεων διοικητικής φύσης και, αντίστροφα, όταν εφάρμοσε διοικητικά πρότυπα στις ερευνητικές δραστηριότητες που θα μπορούσαν να απαιτήσουν δικαστική έγκριση ( 19 )

17. Ο κανονισμός αριθ. 883/2013 δεν κατόρθωσε να επιλύσει αυτό το πρόβλημα, το οποίο επηρεάστηκε αρνητικά σε ορισμένο βαθμό από τη νέα δυνατότητα συνδυασμού τόσο εσωτερικών όσο και εξωτερικών πτυχών σε μία ενιαία έρευνα, χωρίς να έχει θεσπιστεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ερευνητικών ενεργειών ( 20 ) . Οι διοικητικές έρευνες περιλαμβάνουν οποιουσδήποτε ελέγχους, εξακριβώσεις ή «άλλα μέτρα» που αναλαμβάνει η OLAF, όπως προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4. Τα εν λόγω άρθρα φαίνεται καταρχήν να περιλαμβάνουν μια εξαντλητική ομάδα μέτρων έρευνας για τις εξωτερικές και τις εσωτερικές έρευνες αντίστοιχα, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων ελέγχων και εξακριβώσεων, της άμεσης πρόσβασης, χωρίς προειδοποίηση, σε κάθε σχετική πληροφορία που κατέχουν τα θεσμικά όργανα, των προφορικών ενημερώσεων από μέλη και μέλη του προσωπικού. Ο νέος κανονισμός συμπεριέλαβε ρητά και άλλα μέτρα έρευνας, όπως τη διεξαγωγή συνεντεύξεων ενός ενδιαφερομένου ή ενός μάρτυρα. Ωστόσο, η προσέγγιση που επέλεξε ο νομοθέτης για τη σύνταξη των διατάξεων αφήνει περιθώρια ερμηνείας για τον τρόπο διεξαγωγής των εν λόγω μέτρων έρευνας, καθώς και για το είδος των ερευνών για τις οποίες θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, δηλαδή εσωτερικές έρευνες/εξωτερικές έρευνες/συντονισμός. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε πηγή ασυνεπειών στην εφαρμογή του κανονισμού και λόγο καταγγελιών ( 21 )

18. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει επανειλημμένα να συμπεριληφθούν όλες οι αρμοδιότητες διεξαγωγής ερευνών της OLAF σε έναν και μοναδικό κανονισμό ( 22 ) . Η επιτροπή εποπτείας υποστηρίζει αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα, ιδίως υπό το πρίσμα της ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Στο νέο αυτό πλαίσιο, κρίνεται σκόπιμο να υπάρχει για όλους τους τύπους ερευνών της OLAF πλήρης και εναρμονισμένη αιτιολόγηση των ερευνών, με σαφείς κανόνες σχετικά με τις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας, τα διαδικαστικά δικαιώματα και τις εγγυήσεις. Επιπλέον, τα διαδικαστικά δικαιώματα και οι εγγυήσεις θα πρέπει να περιορίζονται μόνο από αιτιολογημένες αναβολές ( 23 ) ή ασυλίες που απορρέουν από τις Συνθήκες ( 24 )

19. Βραχυπρόθεσμα, η επιτροπή εποπτείας προωθεί τη μέγιστη εναρμόνιση των κανόνων για όλες τις έρευνες και τις αρμοδιότητες της OLAF, προκειμένου να διασφαλιστεί η προβλεψιμότητα των πράξεών της, καθώς και η ισότητα των ενδιαφερόμενων μερών και των άλλων εμπλεκόμενων στις έρευνες ενώπιον του νόμου. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι οι εξελίξεις στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ συνέβαλαν στην υπέρβαση της διάκρισης μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών ερευνών. Ωστόσο, θέτουν πρακτικές προκλήσεις υπό μορφή άνισων εγγυήσεων για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα και διαφορετικών εξουσιών διεξαγωγής έρευνας της OLAF. Για παρεμφερείς λόγους, η επιτροπή εποπτείας δεν υποστηρίζει τη διατήρηση σημαντικών αρμοδιοτήτων διεξαγωγής ερευνών στις συμφωνίες εργασίας μεταξύ της OLAF και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ: το γεγονός αυτό προκαλεί τον κατακερματισμό των κανόνων και εξουσιών διεξαγωγής ερευνών της OLAF, κάτι που με τη σειρά του περιορίζει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ.

20. Με βάση την εμπειρία παρακολούθησής της, η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι οι έρευνες της OLAF πρέπει να διεξάγονται βάσει σαφών μέσων δράσης· οι διαδικαστικές αδυναμίες ενδέχεται να θέσουν νομικά εμπόδια για την έναρξη των ερευνών από τις εθνικές αρχές ή να οδηγήσουν σε αθωωτικές πράξεις. Η νομοθετική τεχνική που χρησιμοποίησε ο νομοθέτης κατά τη σύνταξη των διατάξεων σχετικά με τις εξουσίες έρευνας της Επιτροπής στο δίκαιο του ανταγωνισμού αποδείχθηκε κατάλληλη για τη διεξαγωγή αποτελεσματικών ερευνών στον συγκεκριμένο τομέα. Επομένως, η εν λόγω τεχνική θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως οδηγός για την τροποποίηση του κανονισμού για την OLAF (25).

21. Η επιτροπή εποπτείας διαπιστώνει ότι η OLAF δεν διαθέτει όλα τα μέσα έρευνας που θα χρειαστεί για να συνδράμει την επικείμενη Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη διερεύνηση των σύγχρονων μορφών εγκλήματος, του οικονομικού εγκλήματος και ιδίως των παρατυπιών. Κάθε ελεγκτής που ασχολείται με την οικονομική απάτη ή τη διαφθορά πρέπει να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις μεταφορές χρημάτων. Η OLAF θα χρειαστεί: i) σύγχρονα λειτουργικά εργαλεία που επιτρέπουν τη διερεύνηση των διαδικτυακών εγκλημάτων που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, ii) μια νομική βάση που θα της επιτρέπει να ζητά πρόσβαση σε τραπεζικούς λογαριασμούς και παρεμφερείς πληροφορίες σχετικά με τις μεταφορές χρημάτων (όπως μέσω του PayPal). Όπου απαιτείται έγκριση από δικαστήριο ή άλλη αρχή, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να παρέχουν στην OLAF κάθε αναγκαία βοήθεια, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, για την αποφυγή καθυστερήσεων.

22. Η πρόσφατα εγκριθείσα οδηγία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ συμπεριέλαβε την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ στο πλαίσιο των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, ως ίδιο πόρο ( 26 ) . Δεδομένου ότι η OLAF θα έχει σαφείς αρμοδιότητες και εργαλεία για τη διερεύνηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ εντός της ΕΕ, θα χρειαστεί πρόσβαση στα ( 27 ) δεδομένα ( 28 ) των EUROFISC και VIES. Θα πρέπει επίσης να υπάρξει πρόβλεψη για την προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις έρευνες της OLAF με τις μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών (ΜΧΠ). Η στενότερη συνεργασία με τις ΜΧΠ, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, θα πρέπει να είναι δυνατή σε κάθε περίπτωση, διότι οι ΜΧΠ λειτουργούν ως διοικητικές αρχές στις περισσότερες χώρες της ΕΕ ( 29 ) Η άρση των εμποδίων στην αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων και των τελωνείων, καθώς και με τους φορείς επιβολής του νόμου και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο αποτελεί μέρος της στρατηγικής της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ (30). Η επιτροπή εποπτείας εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω προσέγγιση.

23. Η γνώμη της επιτροπής εποπτείας είναι ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα διεύρυνσης των αρμοδιοτήτων της OLAF, ιδίως στον στενά συνδεδεμένο τομέα προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε σχέση με τις εισαγωγές στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο στενότερης συνεργασίας και ανταλλαγής επιχειρησιακών πληροφοριών με το Γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

24. Το ζήτημα της εποπτείας και του ελέγχου νομιμότητας των ερευνών της OLAF σχετικά με την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων θα εξεταστεί παρακάτω στην παρούσα γνώμη ( 31 ) . Ωστόσο, το γεγονός ότι διενεργήθηκε ποινική έρευνα εις βάρος του γενικού διευθυντή της OLAF από τις βελγικές δικαστικές αρχές για παράνομη παρακολούθηση τηλεφωνικής συνομιλίας κατά τη διάρκεια έρευνας της OLAF ( 32 ) είναι ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που απαιτεί από τον νομοθέτη να διερευνήσει διεξοδικά τους εσωτερικούς συμβουλευτικούς μηχανισμούς, μηχανισμούς ελέγχου και μηχανισμούς ελέγχου της νομιμότητας στον νέο κανονισμό όσον αφορά τα μέτρα διεξαγωγής ερευνών που επιτρέπεται να λάβει η OLAF ( 33 ) . Ο κανονισμός πρέπει να αποφύγει καταστάσεις αυτού του είδους στο μέλλον με τη θέσπιση συνεκτικών ανεξάρτητων μηχανισμών εποπτείας και ελέγχου νομιμότητας. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι ο νομοθέτης θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο διορισμού ενός υπευθύνου για τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις διαδικαστικές εγγυήσεις για την OLAF. Κάτι τέτοιο θα περιλάμβανε επίσης τον καθορισμό του τρόπου αλληλεπίδρασης του συγκεκριμένου υπευθύνου με την εποπτεία του δικαστηρίου και με την επιτροπή εποπτείας καθώς και του τρόπου εξασφάλισης ότι θα συνεργάζεται στενά με τους εμπειρογνώμονες επί των θεμελιωδών δικαιωμάτων και διαδικαστικών εγγυήσεων σε κάθε τομέα της OLAF. Μια άλλη επιλογή θα ήταν η αύξηση των μελών της επιτροπής εποπτείας από πέντε σε επτά, όπως προτάθηκε στο παρελθόν, και η παροχή ειδικών αρμοδιοτήτων στην επιτροπή σε αυτόν τον τομέα, καθώς και στον τομέα της εμπιστευτικής ανταλλαγής πληροφοριών, δεδομένης της μελλοντικής αλληλεπίδρασης με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Πρόσβαση της OLAF σε πληροφορίες

25. Ο κανονισμός για την OLAF πρέπει να επιτρέπει στην OLAF να συλλέγει αποδεικτικά στοιχεία που βρίσκονται στις εγκαταστάσεις των οικονομικών φορέων που έχουν λάβει κονδύλια της ΕΕ. Ο τροποποιημένος κανονισμός θα πρέπει επίσης να προβλέπει ολοκληρωμένους κανόνες που θα καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η OLAF θα δύναται να εισέρχεται στις εγκαταστάσεις των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και να συλλέγει όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που βρίσκονται στις επίσημες εγκαταστάσεις των εν λόγω θεσμικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων που είναι αποθηκευμένα σε συσκευές, συνδεδεμένα πληροφορικά συστήματα και μέσα.

26. Η επιτροπή εποπτείας σημειώνει ότι δεν υπάρχουν κανόνες σχετικά με την αρμοδιότητα της OLAF να αποκτά ή να ζητεί πρόσβαση σε δεδομένα κίνησης και ηλεκτρονικές επικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων επίσημων ή ιδιωτικών επικοινωνιών που είναι αποθηκευμένες σε συσκευές, μέσα ή συνδεδεμένα πληροφορικά συστήματα. Η τροποποίηση θα πρέπει τουλάχιστον να περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τις επικοινωνίες που είναι αποθηκευμένες σε συσκευές, μέσα ή συνδεδεμένα πληροφορικά συστήματα, στα οποία θα πρέπει να έχει πρόσβαση η OLAF κατά τους επιτόπιους ελέγχους. Εάν η OLAF αποκτήσει την εξουσία να ζητά αρχεία τηλεφωνικών κλήσεων και διαβίβασης δεδομένων ( 34 ) , όπως η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών, θα πρέπει πάντα να προβλέπεται ένα όριο σε αυτό με τη μορφή προηγούμενης δικαστικής έγκρισης.

Υποχρέωση συνεργασίας με την OLAF

27. Ο κανονισμός αριθ. 883/2013 αποσαφήνισε τους όρους υπό τους οποίους οι εθνικές αρχές συνεργάζονται με την OLAF. Ωστόσο, η εμπειρία έχει δείξει ότι η ποιότητα της συνδρομής που παρέχεται στην OLAF από τις εθνικές αρχές διαφέρει σημαντικά λόγω των διαφορετικών εθνικών νομοθεσιών για τη διοικητική συνεργασία. Η αυτονομία της OLAF να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους και εξακριβώσεις (όπως προβλέπεται στον κανονισμό 2185/96) συνεπάγεται ότι ορισμένες φορές πραγματοποιεί τους ελέγχους αυτού του είδους χωρίς πλήρη επίγνωση των στοιχείων που μπορούν να καταθέσουν οι εθνικές αρχές στη διαδικασία έρευνας. Οι εθνικές διοικητικές αρχές θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν άμεση συνδρομή στην OLAF εάν απαιτούνται καταναγκαστικά μέτρα για την επιβολή των αρμοδιοτήτων της OLAF. Η εναρμόνιση ή, κατά προτίμηση, η ενοποίηση ενδείκνυται κυρίως στην περίπτωση των επιτόπιων ελέγχων, όπου οι εθνικοί κανόνες και πρακτικές (35) και, συνεπώς, οι αρμοδιότητες της OLAF, διαφέρουν σημαντικά. Οι εξουσίες διεξαγωγής ερευνών των επιθεωρητών της OLAF θα πρέπει να έχουν την ίδια ενωσιακή νομική βάση και οι επιθεωρητές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ασκούν και να επιβάλλουν τις εν λόγω εξουσίες εξίσου στην επικράτεια όλων των κρατών μελών. Από αυτήν την άποψη, οι διατάξεις του εθνικού δικαίου θα πρέπει να υποχρεώνουν τις ειδικές εθνικές διοικητικές αρχές να κινούν εθνικές διαδικασίες, να ανταλλάσσουν πληροφορίες με την OLAF και να υποστηρίζουν τις ερευνητικές ενέργειές της στην επικράτειά τους. Η OLAF, όπως επανειλημμένα αναφέρει η επιτροπή εποπτείας, θα πρέπει να υποχρεούται να παρέχει στις εθνικές αρχές πληροφορίες από την εν λόγω έρευνα, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας τόσο των ερευνών της OLAF όσο και των εθνικών ερευνών, την αποφυγή της επανάληψης των ενεργειών και τον περιορισμό της διάρκειας των ερευνών. Η επιτροπή εποπτείας θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός συμβάλλει επίσης στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

28. Η πρόοδος της έρευνας κατά της απάτης σε χρηματοοικονομικές υποθέσεις δεν θα πρέπει να εξαρτάται από τις αποφάσεις διαφόρων προσώπων ή φορέων να συνεργαστούν ή όχι με τον ελεγκτή. Επιπλέον, εάν τα καθήκοντα υπαγορεύονται από την ενωσιακή νομοθεσία, θα πρέπει επίσης να υπάρχει δυνατότητα αντιμετώπισης των περιπτώσεων μη τήρησης των εν λόγω καθηκόντων, καθώς και δυνατότητα επιβολής των αρμοδιοτήτων του φορέα διεξαγωγής της έρευνας. Αυτή η γενική απαίτηση αφορά επίσης τη θέσπιση σαφών κανόνων σχετικά με τα καθήκοντα των μαρτύρων και τις πιθανές κυρώσεις σε περίπτωση μη εμφάνισης στη διαδικασία κατάθεσης. Ωστόσο, τα καθήκοντα εμφάνισης και κατάθεσης θα πρέπει να περιορίζονται στην επικράτεια της χώρας όπου διαμένει το ενδιαφερόμενο άτομο. Στις περιπτώσεις όπου το άτομο συμφωνεί οικειοθελώς να καταθέσει στην έδρα της OLAF ή σε άλλο μέρος εκτός της χώρας διαμονής του, θα πρέπει να δικαιούται την αποζημίωση των εξόδων μετακίνησής του. Η επιτροπή εποπτείας γνωρίζει ότι, δεδομένου ότι η OLAF δεν διαθέτει νομική προσωπικότητα, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο για την επιβολή τυχόν κυρώσεων. Ωστόσο, η μη τήρηση των καθηκόντων που ορίζονται από τον κανονισμό θα πρέπει να έχει συνέπειες. Μια πιθανή λύση θα ήταν η επιβολή κυρώσεων μέσω εθνικών διαδικασιών που κινούνται κατόπιν αιτήματος της Υπηρεσίας. Ωστόσο, η επιτροπή εποπτείας θα εξετάσει τα συγκεκριμένα ζητήματα σε μεταγενέστερο στάδιο μαζί με τα ζητήματα σχετικά με την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Η διάρκεια των ερευνών της OLAF: ενίσχυση της ανεξαρτησίας της OLAF

29. Το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων διασφαλίζει το δικαίωμα των πολιτών για εξέταση των υποθέσεών τους από την OLAF εντός εύλογης προθεσμίας. Το συγκεκριμένο δικαίωμα δεν ενσωματώθηκε στο άρθρο 9 του νέου κανονισμού όπως είχε προταθεί κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας ( 36 ) . Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις έρευνες της OLAF, δεδομένου ότι μια εκτεταμένη έρευνα, η οποία είναι δυσανάλογη με τις περιστάσεις και την πολυπλοκότητα μιας υπόθεσης, μπορεί να έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες τόσο για τα δικαιώματα υπεράσπισης των ενδιαφερομένων όσο και για τη συνέχεια που θα δοθεί στην έρευνα από τις αρμόδιες αρχές. Το γεγονός ότι έχει παρέλθει η προθεσμία μιας έρευνας μπορεί να δυσχεράνει ή ακόμη και να καταστήσει αδύνατη τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, ιδιαίτερα από καταθέσεις των μαρτύρων υπεράσπισης. Ομοίως, μπορεί να διακυβευθεί η διοικητική, πειθαρχική ή δικαστική συνέχεια ιδίως λόγω των προθεσμιών παραγραφής για τις εν λόγω πράξεις. Η εμπειρία παρακολούθησης της επιτροπής εποπτείας έδειξε ότι κάτι τέτοιο ισχύει πράγματι ιδίως στις τελικές εκθέσεις και τις συστάσεις που διαβιβάστηκαν στις εθνικές δικαστικές αρχές. Η OLAF έθεσε στη διάθεση της επιτροπής εποπτείας σύντομα υπομνήματα σε πίνακες excel, συμπεριλαμβανόμενων αναφορών σχετικά με τους λόγους που προέβαλαν οι δικαστικές αρχές των κρατών μελών για την απόρριψη των εκθέσεων της OLAF (37). Η επιτροπή εποπτείας θεωρεί ότι ο κανονισμός θα πρέπει να τροποποιηθεί, έτσι ώστε να συμπεριλάβει την υποχρέωση του γενικού διευθυντή της OLAF να λαμβάνει υπόψη τους νόμιμους περιορισμούς στα κράτη μέλη τα οποία αφορά έρευνα. Τουλάχιστον 18 μήνες πριν από τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας παραγραφής, η OLAF θα πρέπει να υποβάλλει ενδιάμεση έκθεση στις αρχές των αντίστοιχων κρατών μελών. Η μορφή και το περιεχόμενο της ενδιάμεσης έκθεσης θα ισοδυναμούν με τα αντίστοιχα της τελικής έκθεσης, ενώ η ενδιάμεση έκθεση δεν θα περιέχει συστάσεις.

30. Ο γενικός στόχος του ελέγχου της επιτροπής εποπτείας για τη διάρκεια των ερευνών είναι η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της OLAF, εξακριβώνοντας ότι δεν υπάρχουν εξωτερικές παρεμβάσεις στην αμερόληπτη διεξαγωγή των ερευνών και ότι οι όποιες καθυστερήσεις δεν εμποδίζουν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα της έρευνας, υπερβαίνοντας, για παράδειγμα, τον χρόνο παραγραφής. Το άρθρο 7 παράγραφος 8 του νέου κανονισμού διεύρυνε την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων από την OLAF στην επιτροπή εποπτείας σχετικά με τη διάρκεια των ερευνών από 9 μήνες σε 12 μήνες μετά την έναρξή τους στη συνέχεια ανά εξάμηνο. Ωστόσο, δεν άλλαξε ουσιαστικά το περιεχόμενο της συγκεκριμένης διαδικασίας υποβολής εκθέσεων· ο γενικός διευθυντής της OLAF θα πρέπει να αναφέρει τους σχετικούς λόγους και τα μελετώμενα διορθωτικά μέτρα για την επίσπευση της έρευνας (38).

31. Ο νομοθέτης θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης αυτής της διάταξης, προκειμένου να καθοριστούν σαφείς κανόνες σχετικά με τις πληροφορίες που υποβάλλονται στην επιτροπή εποπτείας. Σε αντίθεση με τις πληροφορίες που υπέβαλλε η OLAF στην επιτροπή εποπτείας πριν από την έγκριση του νέου κανονισμού ( 39 ) , οι όροι της εν λόγω διάταξης ερμηνεύτηκαν στενά από την OLAF. Το γεγονός αυτό είχε πολύ σημαντικές επιπτώσεις στις αρμοδιότητες της επιτροπής εποπτείας στον συγκεκριμένο τομέα ( 40 )

Περάτωση της έρευνας: τελική έκθεση, συστάσεις και συνέχεια

32. Μετά την ολοκλήρωση μιας έρευνας από την OLAF, η έκθεση της Υπηρεσίας πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία που έχουν αποδεικτική αξία και διέπονται από τους ίδιους κανόνες αξιολόγησης με αυτούς που εφαρμόζονται στις διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες του κράτους μέλους, στο οποίο η χρησιμοποίησή τους αποβαίνει αναγκαία. Η επιτροπή εποπτείας θεωρεί θεμελιώδους σημασίας για την αποτελεσματικότητα του ερευνητικού έργου της OLAF τη θέσπιση νέας διάταξης για «εσωτερική συμβουλευτική και εποπτική διαδικασία που περιλαμβάνει έλεγχο νομιμότητας, η οποία σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με την τήρηση του εθνικού δικαίου του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους» από τον γενικό διευθυντή της OLAF. Ωστόσο, δεν υπάρχει πρόβλεψη για τον εν λόγω εσωτερικό έλεγχο όσον αφορά την τήρηση του εθνικού δικαίου του κράτους μέλους στις «κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις διαδικασίες έρευνας» στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της μονάδας επιλογής και ελέγχου των ερευνών, η οποία παραμένει αρμόδια για τον έλεγχο νομιμότητας και των μηχανισμών επανεξέτασης σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής της έρευνας (41). Ο έλεγχος αυτού του ζητήματος διεξήχθη από περιορισμένο αριθμό υπαλλήλων της μονάδας επιλογής και ελέγχου των ερευνών και δεν ενισχύθηκε από τον μηχανισμό εκ των προτέρων ελέγχου που διενήργησε η επιτροπή εποπτείας πριν από την κατάργηση της εν λόγω αρμοδιότητας στον νέο κανονισμό (42). Ο νομοθέτης θα πρέπει να εξετάσει προσεκτικά τον αντίκτυπο της κατάργησης του εν λόγω μηχανισμού παρακολούθησης και ποιοτικού ελέγχου από την επιτροπή εποπτείας. Σε κάθε περίπτωση, προκειμένου η επιτροπή εποπτείας να είναι σε θέση να συνδράμει τον γενικό διευθυντή στην εκπλήρωση των καθηκόντων του στον συγκεκριμένο τομέα, θα πρέπει τουλάχιστον να λάβει από την OLAF την έκθεση έρευνας που διαβιβάστηκε στη δικαστική αρχή του κράτους μέλους και την απάντηση της εν λόγω αρχής στην OLAF.

33. Οι τελικές εκθέσεις και οι συστάσεις που διαβίβασε η OLAF στις δικαστικές αρχές των κρατών μελών δεν ακολουθήθηκαν περίπου στο 50 % των υποθέσεων. Σύμφωνα με την εμπειρία παρακολούθησης της επιτροπής εποπτείας, η φύση των λόγων για τους οποίους συνέβη αυτό διαφέρει· για παράδειγμα, τα γεγονότα που φέρεται ότι διαπράχθηκαν θεωρήθηκε ότι δεν αποτελούσαν ποινικό αδίκημα, δεν υποστηρίζονταν από αποδεικτικά στοιχεία ή προσκομίστηκαν ανεπαρκή αποδεικτικά στοιχεία ή παραγράφηκαν. Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο απαραίτητη τη συμπερίληψη σαφών κανόνων στον κανονισμό σχετικά με τον καθορισμό προθεσμιών παραγραφής καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των ερευνών και τη σύσταση ομάδων για τη συνέχεια που πρέπει να δίνεται, με εμπειρογνώμονες στην παρακολούθηση δικαστικών εξελίξεων και στον έλεγχο της συλλογής αποδεικτικών στοιχείων. Τούτο αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της σύστασης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της ποιότητας της συνδρομής που θα πρέπει να προσφέρει η OLAF, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες όσον αφορά το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

Σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων κατά τις έρευνες που διεξάγονται από την OLAF. Το δικαίωμα αποτελεσματικής ένδικης προστασίας

Σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων: αρχικές εκτιμήσεις

34. Δεδομένου ότι η ικανότητα και η προθυμία της OLAF για την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων κατά τη διεξαγωγή των ερευνών της συνδέεται με την ανεξαρτησία της Υπηρεσίας, η επιτροπή εποπτείας είχε ανέκαθεν έντονο ενδιαφέρον για τη διασφάλιση ενός επαρκούς επιπέδου τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των εγγυήσεων, όπως απαιτείται από τον Χάρτη και τη νομοθεσία της ΕΕ. Η επιτροπή εποπτείας θα συνεχίσει να διατηρεί αυτό το έντονο ενδιαφέρον. Η επιτροπή εποπτείας εξέτασε το συγκεκριμένο ζήτημα σε αρκετά έγγραφα στο παρελθόν (43). Ήδη από την πρώτη της έκθεση προόδου (2010), η επιτροπή εποπτείας τόνισε την ανάγκη σεβασμού του δικαιώματος ακρόασης, του δικαιώματος ενημέρωσης, του δικαιώματος των ενδιαφερομένων να λαμβάνουν οδηγίες σχετικά με τα δικαιώματά τους, το δικαίωμα να ενημερώνονται και να έχουν την ευκαιρία να διατυπώσουν την άποψή τους για την υπόθεση, καθώς και του δικαιώματος σε αμερόληπτη έρευνα. Επίσης, η επιτροπή εποπτείας στη γνώμη της αριθ. 5/2010, εξέφρασε την ανάγκη για την προστασία των ατόμων όσον αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (δικαιώματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής) και για τις εγγυήσεις της διαφάνειας και της αντικειμενικότητας των ερευνών.

35. Η επιτροπή εποπτείας προβληματίζεται επίσης σχετικά με την έλλειψη μέσων έννομης προστασίας κατά των διοικητικών ενεργειών και των αποφάσεων της OLAF. Οι συγκεκριμένες ενέργειες και αποφάσεις αποτελούν το προϊόν που πρέπει να αποσταλεί στις εθνικές αρχές, οι οποίες είναι αρμόδιες για τη συνέχεια που θα δοθεί στα γεγονότα τα οποία διαπιστώθηκαν από τη διοικητική έρευνα ( 44 ) Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι το επίπεδο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων των ενδιαφερομένων επηρεάζει άμεσα το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων σε μεταγενέστερες διαδικασίες ενώπιον των εθνικών αρχών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην αποφυγή των διαφορών στα πρότυπα, ιδίως εάν τα πρότυπα των σχετικών εθνικών διαδικασιών ή τα πρότυπα που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι υψηλότερα. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί η υποβάθμιση των ερευνών της OLAF και των αποδεικτικών στοιχείων που συλλέγονται στο πλαίσιό τους.

Η ανάγκη ενίσχυσης των διαδικαστικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων στον νέο κανονισμό αριθ. 883/2013 για την OLAF: το άρθρο 9 του κανονισμού για την OLAF και ο αντίκτυπός του στις εσωτερικές και εξωτερικές έρευνες

36. Ένας από τους ειδικούς στόχους του κανονισμού αριθ. 883/2013 ήταν η ενίσχυση των διαδικαστικών εγγυήσεων των ατόμων που υπόκεινται σε δίωξη. Τούτο επιτεύχθηκε με τον καθορισμό των εν λόγω εγγυήσεων στο άρθρο 9 ( 45 ) . Ανεξάρτητα από τη ρητή συμπερίληψή τους στον κανονισμό, τα θεμελιώδη δικαιώματα των ατόμων και οι διαδικαστικές εγγυήσεις τους απορρέουν άμεσα από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι το άρθρο 9 του κανονισμού αριθ. 883/2013 δεν αποτελεί την πηγή των εν λόγω δικαιωμάτων, αλλά απλώς τα επισημαίνει. Επομένως, τα δικαιώματα και οι εγγυήσεις ενδέχεται να υπόκεινται σε ορισμένους περιορισμούς που προβλέπονται στο άρθρο 52 παράγραφος 1 του Χάρτη, αλλά δεν μπορούν να αποκλειστούν πλήρως. Δεν είναι απαραίτητη η παροχή πλήρους και εξαντλητικού καταλόγου δικαιωμάτων και εγγυήσεων στον ίδιο τον κανονισμό, καθώς οι γενικές διατάξεις του Χάρτη σχετικά με τα δικαιώματα και τις διαδικαστικές εγγυήσεις αναφέρονται ρητά στην υπάρχουσα νομολογία ( 46 ) Παρόλο που στην αιτιολογική σκέψη 51 του κανονισμού αριθ. 883/2013 γίνεται γενική αναφορά στον Χάρτη, στον κανονισμό για την OLAF θα πρέπει να συμπεριληφθούν πιο λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με τα πλέον συναφή δικαιώματα και εγγυήσεις. Δεδομένου ότι ο Χάρτης αποτελεί την κοινή πηγή θεμελιωδών δικαιωμάτων και εγγυήσεων, δεν υπάρχει κανένας λόγος για περιορισμό ή ουσιαστική διάκριση μεταξύ των δικαιωμάτων των ενδιαφερομένων ή των μαρτύρων σε εσωτερικές ή εξωτερικές έρευνες ή σε ενέργειες που εκτελούνται κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η επιτροπή εποπτείας γνωρίζει ότι η OLAF θα πρέπει να τηρεί τους κανόνες του κάθε κράτους μέλους κατά τη διεξαγωγή εξωτερικών ερευνών και ότι οι εξουσίες της OLAF ενδέχεται να διαφέρουν λόγω των διαφορετικών νομικών καθεστώτων που ισχύουν για τις εσωτερικές και εξωτερικές έρευνες. Ωστόσο, τα επίπεδα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πλησιέστερα τόσο στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές έρευνες.

37. Τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι εγγυήσεις θα πρέπει να διευκρινίζονται και να αντικατοπτρίζονται σε ειδικά διαδικαστικά μέτρα με τον ίδιο τρόπο όπως και στις έρευνες που διεξάγονται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου του νέου ρόλου της OLAF στη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως προβλέπεται στην πρόταση για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η πρόταση κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προβλέπει μια γενική περιγραφή του εύρους των δικαιωμάτων των υπόπτων και των κατηγορουμένων, οριοθετώντας με αυτόν τον τρόπο τα εγγυημένα ελάχιστα επίπεδα στις (ποινικές) διαδικασίες. Η επιτροπή εποπτείας εκφράζει τη γνώμη ότι η υιοθέτηση του υψηλού επιπέδου διαδικαστικών εγγυήσεων, όπως αναφέρεται στο άρθρο 41 της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (47) και στη σχετική νομοθεσία (48), δεν θα εμποδίσει κατά οιονδήποτε τρόπο την ανεξάρτητη άσκηση της αποστολής που έχει ανατεθεί στην OLAF, αλλά θα προσδώσει προστιθέμενη αξία στις τελικές εκθέσεις της και στα συνοδευτικά αποδεικτικά στοιχεία. Τα υψηλότερα πρότυπα βάσει των οποίων θα μπορούσαν να ληφθούν αποδεικτικά στοιχεία θα αντικατοπτρίζονταν σαφώς στο παραδεκτό τους (καθώς και στο παραδεκτό των τελικών εκθέσεων της OLAF) σε δίκες στα εθνικά δικαστήρια. Η υιοθέτηση του προτύπου διαδικαστικών εγγυήσεων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα συμβάλει επίσης στη διάλυση των αμφιβολιών σχετικά με το παραδεκτό ή την αξία των αποδεικτικών στοιχείων που προέρχονται από (διοικητικές) έρευνες που διενεργούνται «κατόπιν αιτήματος» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 101 της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι η ενοποίηση των εν λόγω προτύπων θα διευκολύνει τη διαβίβαση των αποδεικτικών στοιχείων από διοικητικές διαδικασίες σε ποινικές διαδικασίες, καθώς και τη μεταβίβαση των αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ δικαιοδοσιών (49). Η ενοποίηση δεν θα απέτρεπε καταστάσεις κατά τις οποίες τα αποδεικτικά στοιχεία συλλέγονται βάσει του δικαίου ενός κράτους μέλους, αλλά αντίθετα προς το δίκαιο ενός άλλου κράτους μέλους στο οποίο λαμβάνει χώρα η οριστική (ή, στην περίπτωση της OLAF, μεταγενέστερη) διαδικασία και η επίλυση της υπόθεσης.

38. Συγκεκριμένα, και εάν δεν έχει ληφθεί αιτιολογημένη απόφαση για αναβολή της διαδικασίας, το δικαίωμα των ενδιαφερομένων να ενημερώνονται σχετικά με την προσωπική συμμετοχή τους σε έρευνα και σχετικά με όλους τους ισχυρισμούς θα πρέπει να αντανακλάται στην ικανότητά τους να σχολιάζουν τους ισχυρισμούς, να υποβάλλουν καταγγελίες, να προσκομίζουν αποδεικτικά στοιχεία και να υποβάλλουν προτάσεις για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων ( 50 ) Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να σε θέση να επωφεληθούν από αυτό το δικαίωμα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πρώτη συνέντευξή τους στο πλαίσιο της διαδικασίας. Θα πρέπει επίσης να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στα αποδεικτικά στοιχεία που συλλέγει η OLAF το αργότερο πριν από τη διαβίβαση της τελικής έκθεσης στις εθνικές αρχές με συστάσεις. Η συγκεκριμένη δυνατότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν η τελική έκθεση περιέχει συστάσεις για τη λήψη μέτρων σε ποινικές διαδικασίες. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα και η αμεροληψία της έρευνας, oι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διατυπώνουν παρατηρήσεις σχετικά με την τελική έκθεση, ενώ οι παρατηρήσεις τους θα πρέπει να συνοδεύουν την τελική έκθεση και τις συστάσεις που διαβιβάζονται στις εθνικές αρχές.

39. Η επιτροπή εποπτείας γνωρίζει ότι θα πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της πρόσβασης στα έγγραφα της OLAF και της προστασίας τόσο της εμπιστευτικότητας της έρευνας όσο και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιέχονται στα έγγραφα. Ως εκ τούτου, οι εξαιρέσεις από την παροχή πρόσβασης σε αποδεικτικά στοιχεία (ήτοι στα έγγραφα που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας έρευνας) θα πρέπει να είναι δεόντως αιτιολογημένες και τεκμηριωμένες. Οι ενδιαφερόμενοι, των οποίων η πρόσβαση στα έγγραφα έχει απορριφθεί, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν ένσταση για τη συγκεκριμένη απόφαση, τουλάχιστον στο πλαίσιο της εσωτερικής διαδικασίας υποβολής καταγγελιών της OLAF.

40. Το δικαίωμα ενημέρωσης θα πρέπει να επεκταθεί και στον νόμιμο εκπρόσωπο του ενδιαφερομένου (το πρόσωπο της επιλογής του ενδιαφερομένου όπως αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2, στο τέλος), προκειμένου να διασφαλιστεί το δικαίωμά του για σωστή υπεράσπιση. Ο νόμιμος εκπρόσωπος θα πρέπει να λαμβάνει τις ίδιες πληροφορίες ταυτόχρονα με τον ενδιαφερόμενο.

41. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο επέκτασης του δικαιώματος της μη αυτοενοχοποίησης, έτσι ώστε να καλύπτει τη συμμετοχή σε ποινικές διώξεις ενός ατόμου με στενή προσωπική σχέση με μάρτυρα ή με τον ενδιαφερόμενο. Είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί το εν λόγω δικαίωμα στον κανονισμό, για τις καταστάσεις στις οποίες π.χ. ένας μάρτυρας είναι εκπρόσωπος μιας νομικής οντότητας και θα μπορούσε να ενοχοποιήσει τη νομική οντότητα με την κατάθεσή του. Ταυτόχρονα, ο κανονισμός θα πρέπει να προβλέπει την υποχρέωση των μαρτύρων να εμφανίζονται και να καταθέτουν, με συνέπειες σε περίπτωση μη εμφάνισης. Το δικαίωμα της μη αυτοενοχοποίησης θα πρέπει να αποτελεί μέρος ενός συνόλου δικαιωμάτων που διασφαλίζονται για κάθε άτομο που υποβάλλεται σε συνέντευξη από την OLAF, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που υποβάλλονται σε συνέντευξη κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων.

Το δικαίωμα αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου

42. Από την ίδρυσή της, η επιτροπή εποπτείας έχει επίγνωση των ελλείψεων στην άσκηση του δικαιώματος για αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο. Η επιτροπή εποπτείας έχει ζητήσει τη σύσταση δικαστικού οργάνου για τη μόνιμη εποπτεία των δραστηριοτήτων της OLAF, ιδίως τη χρήση καταναγκαστικών μέτρων και άλλων μέτρων που περιορίζουν τα ατομικά δικαιώματα ( 51 ) . Μόνο ένα δικαστικό όργανο θα μπορούσε να ελέγξει κατάλληλα το κατά πόσο μια έρευνα διενεργήθηκε στο πλαίσιο της νόμιμης διαδικασίας, έτσι ώστε τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία να είναι παραδεκτά στο αρμόδιο για την υπόθεση δικαστήριο. Ο βαθμός στον οποίο εξετάζεται ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τον δικαστικό έλεγχο ενός οργάνου διοικητικής έρευνας μπορεί να χρησιμεύσει ως μέτρο σύγκρισης για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητάς του. Ταυτόχρονα, ο βαθμός εμπλοκής των θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορεί να αποτελέσει ένα μέτρο υπολογισμού της έκτασης του αναγκαίου δικαστικού ελέγχου των ενεργειών ενός διοικητικού οργάνου έρευνας (52). Ο κανονισμός δεν προβλέπει τον αποτελεσματικό έλεγχο της νομιμότητας των ερευνών της OLAF, εκτός από την περίπτωση των εσωτερικών ερευνών και αποκλειστικά όσον αφορά τους μόνιμους ή άλλους υπαλλήλους. Οι μόνιμοι και οι άλλοι υπάλληλοι μπορούν να υποβάλλουν καταγγελία στον διευθυντή της OLAF σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 90 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, σύμφωνα με την οποία είναι δυνατή η άσκηση αναδρομικών προσφυγών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

43. Το θεμελιώδες ζήτημα του αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου, σε συνδυασμό με την εποπτεία της Υπηρεσίας, δημιούργησε αβεβαιότητα όσον αφορά την ανεξαρτησία της Υπηρεσίας, ενώ αποτέλεσε βάση για καταγγελίες σχετικά με τη νομιμότητα των ερευνών της OLAF που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο παρελθόν. Το Δικαστήριο απέρριψε συστηματικά τις αιτήσεις ακύρωσης των τελικών εκθέσεων της OLAF που διαβιβάστηκαν στις εθνικές αρχές ή στον αρμόδιο οργανισμό της ΕΕ. Ο κύριος συλλογισμός για τις αποφάσεις απόρριψης ήταν ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις δεν επέφεραν σαφή μεταβολή στην έννομη κατάσταση των προσφευγόντων (53) και ότι η αποτελεσματική έννομη προστασία δεν πρέπει να θεωρείται ξεχωριστό νομικό μέσο αλλά νομικό προϊόν πολλών συμπληρωματικών προσφυγών σε διαδοχικές έννομες τάξεις (54).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

Εποπτεία και έλεγχος των ερευνών της OLAF· ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας και οι αλληλεπιδράσεις της με άλλους φορείς

Γενικές παρατηρήσεις

44. Η επιτροπή εποπτείας εξακολουθεί να πιστεύει ότι πρέπει να θεσπιστεί ένα καθεστώς άμεσα διαθέσιμου ελέγχου ( 55 ) της παρέμβασης στα θεμελιώδη δικαιώματα, ο οποίος θα ασκείται από ανεξάρτητη δικαστική αρχή, ακόμη και υπό τις παρούσες συνθήκες. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό καθίσταται επείγον με τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και την επιδίωξη που αφορά την υποχρέωση παροχής συνδρομής από την OLAF προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Οι τρέχουσες δυνατότητες προσφυγής κατά των πράξεων της OLAF (56) είναι τόσο περιορισμένες ώστε να μην είναι επαρκείς στο μελλοντικό τροποποιημένο θεσμικό και διαδικαστικό σύστημα στο οποίο: i) θα ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ διοικητικών και ποινικών ερευνών· και στο οποίο ii) προβλέπεται το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που συγκεντρώνει η OLAF κατά τη διοικητική διαδικασία που δρομολογείται κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

45. Ο κανονισμός δεν ανέθεσε την αρμοδιότητα δικαστικού ελέγχου στην επιτροπή εποπτείας, η οποία υποτίθεται ότι δεν παρεμβαίνει στη διεξαγωγή των ερευνών που βρίσκονται σε εξέλιξη. Επίσης, το γεγονός ότι τα μέλη της επιτροπής εποπτείας κατέχουν ανώτερες θέσεις στις χώρες τους, περιπλέκει την πιθανή θέση τους ως επιθεωρητών στις έρευνες της OLAF.

Ο ρόλος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

46. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει την εξουσία λήψης αποφάσεων για ζητήματα που παρουσιάζουν συνάφεια από άποψη εποπτείας. Το Δικαστήριο είναι ένα πλήρως ανεξάρτητο όργανο που θα έχει τη δυνατότητα παρέμβασης, εφόσον κριθεί αναγκαίο, κατά τη διάρκεια της έρευνας ( 57 ) Παρά τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, η επιτροπή εποπτείας είναι της γνώμης ότι η ΣΛΕΕ έχει αναθέσει στο Δικαστήριο διαφορετικές αρμοδιότητες που δεν αφορούν τη συνεχή εποπτεία συγκεκριμένων ενεργειών κατά τη διοικητική έρευνα. Στο πλαίσιο της τρέχουσας εντολής του Δικαστηρίου, η επιτροπή εποπτείας διακρίνει εμπόδια στην ανάθεση της συνεχούς εποπτείας της OLAF στο Δικαστήριο. Η θέση του Δικαστηρίου, ήτοι ότι οι τελικές εκθέσεις της OLAF που διαβιβάζονται στις εθνικές δικαστικές αρχές δεν συνιστούν βλαπτική πράξη για έναν υπάλληλο, διότι δεν μεταβάλλουν κατά τρόπο σαφή τη νομική κατάσταση του ενδιαφερομένου, θα συνεχίσει να ισχύει εκτός εάν, για παράδειγμα: i) η OLAF είναι σε θέση να επιβάλει κυρώσεις στο τέλος μιας έρευνας οι οποίες θα μπορούσαν να επιφέρουν μια τέτοια μεταβολή, ii) είναι υποχρεωτική η κίνηση εθνικών διαδικασιών βάσει της τελικής έκθεσης ή κατόπιν αιτήματος της OLAF.

47. Εάν ο δικαστικός έλεγχος όλων των ενεργειών της OLAF αποτελούσε αρμοδιότητα του Δικαστηρίου ( 58 ) , αυτό θα συνεπαγόταν σημαντικό φόρτο εργασίας και θα απαιτούσε πρόσθετους πόρους για το Δικαστήριο. Η επιτροπή εποπτείας διαπιστώνει επίσης ότι η μέση διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον του Δικαστηρίου ( 59 ) είναι ανεπαρκής για την εποπτεία της OLAF, δεδομένου ότι η απόφαση του Δικαστηρίου, στις περισσότερες περιπτώσεις, θα εκδιδόταν είτε μετά την περάτωση μιας υπόθεσης είτε μετά την υποβολή της τελικής έκθεσης στις εθνικές αρχές. Με άλλα λόγια, δεν θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην πορεία της έρευνας· δεν θα ήταν δυνατή η διόρθωση ενός μέτρου έρευνας σε μια έρευνα σε εξέλιξη ή η αξιοποίηση των εν λόγω διορθώσεων σε μεταγενέστερες διαδικασίες ενώπιον των εθνικών αρχών. Ταυτόχρονα, η επιτροπή εποπτείας διαπιστώνει πλεονεκτήματα όσον αφορά την ενδεχόμενη συμμετοχή του Δικαστηρίου στον δικαστικό έλεγχο της OLAF. Ιδιαιτέρως χρήσιμο θα μπορούσε να αποβεί το βασικό σύνολο διαδικαστικών κανόνων που ισχύουν ενώπιον του Δικαστηρίου, το οποίο είναι συνεπώς το ίδιο για όλα τα μέρη που προέρχονται από διάφορα κράτη μέλη. Εάν επιλυθεί το ζήτημα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου, η επιτροπή εποπτείας καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Δικαστήριο να διερευνήσουν τις δυνατότητες του άρθρου 257 ΣΛΕΕ, από αυτήν την άποψη.

Ο ρόλος των εθνικών δικαστικών αρχών

48. Η επιτροπή εποπτείας είναι της άποψης ότι οι εθνικές δικαστικές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλες για τη διασφάλιση της δέουσας νομικής διαδικασίας κατά τη διεξαγωγή της έρευνας και τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών εθνικών πτυχών της ερμηνείας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων. Ο έλεγχος των εξωτερικών ερευνών της OLAF από τα εθνικά δικαστήρια θα μπορούσε να επιφέρει σταθερότητα στα συλλεχθέντα αποδεικτικά στοιχεία. Η έγκαιρη συμμετοχή των εθνικών αρχών σε προηγούμενα στάδια μιας έρευνας θα εξασφάλιζε το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων σε μεταγενέστερες διαδικασίες και σε δίκες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Σ’ αυτήν την περίπτωση, οι εθνικές δικαστικές αρχές δεν θα ήταν υποχρεωμένες να επαναλάβουν τα ερευνητικά βήματα που ακολούθησε ήδη η OLAF κατά τη διάρκεια της έρευνάς της. Θα μπορούσαν επίσης να αξιοποιήσουν τις διορθώσεις που προκύπτουν από τα διαθέσιμα σε εθνικό επίπεδο διορθωτικά μέτρα.

49. Ωστόσο, η εποπτεία μεμονωμένων ενεργειών της OLAF από τα εθνικά δικαστήρια ενέχει κίνδυνο κατακερματισμού και υποχρέωσης (της OLAF) να αντιμετωπίζει 28 διαφορετικά συστήματα. Η συγκεκριμένη λύση θα απαιτούσε επίσης: i) την υποβολή των ερευνών της OLAF στην εποπτεία συγκεκριμένων δικαστηρίων ή άλλων δικαστικών αρχών στο πλαίσιο ειδικών διαδικασιών, αναγνωρισμένων από το εθνικό δίκαιο· ή ii) τη θέσπιση αυτόνομων διαδικασιών για την OLAF.

50. Προϋπόθεση για να παραχωρηθεί στα εθνικά δικαστήρια δικαιοδοσία για την εποπτεία της OLAF θα ήταν η απαίτηση από τις εθνικές διοικητικές αρχές να κινούν εθνικές διαδικασίες κατόπιν αιτήματος της OLAF. Στη συνέχεια, η OLAF: i) ακολουθεί τους δικούς της αυτόνομους διαδικαστικούς κανόνες μαζί με τους κανόνες και τις πρακτικές ( 60 ) του οικείου κράτους μέλους (εν μέρει η παρούσα κατάσταση)· ii) ακολουθεί αυτόνομη διαδικασία που ορίζεται από κανονισμό της ΕΕ· ή iii) αναλαμβάνει δράση σε συγκεκριμένο τύπο εθνικών διαδικασιών που ακολουθούνται. Η συγκεκριμένη λύση θα καταστήσει άμεσα διαθέσιμο τον δικαστικό έλεγχο των μεμονωμένων ενεργειών της OLAF σε εξωτερικές έρευνες, ενώ θα βελτιωθεί σημαντικά το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που συλλέγονται κατά τη διάρκεια των ερευνών της OLAF. Εάν οι έρευνες της OLAF αποτελούσαν μέρος των εθνικών διαδικασιών, θα υπόκειντο στον έλεγχο των εθνικών δικαστηρίων. Ως εκ τούτου, τα εθνικά δικαστήρια θα μπορούσαν να υποβάλουν στο ΔΕΕ αίτηση για την έκδοση προδικαστικής απόφασης σχετικά με την ερμηνεία των διατάξεων της νομοθεσίας της ΕΕ πριν εκδώσουν τις αποφάσεις τους σε περιπτώσεις αυτού του είδους (61)

Ο ελεγκτής διαδικαστικών εγγυήσεων

51. Ωστόσο, στις εσωτερικές έρευνες, η εποπτεία των μεμονωμένων ενεργειών της OLAF δεν μπορεί να τεθεί υπό τη δικαιοδοσία των εθνικών δικαστικών αρχών. Θα μπορούσε να εμπίπτει μόνο στη δικαιοδοσία μιας δικαστικής αρχής της ΕΕ. Προκειμένου να ενισχυθούν οι διαδικαστικές εγγυήσεις των ατόμων που εξετάζονται από την OLAF, η Επιτροπή πρότεινε τον διορισμό ελεγκτή διαδικαστικών εγγυήσεων (62) των ενδιαφερομένων. Ο ελεγκτής: i) θα επανεξετάζει τις καταγγελίες σχετικά με τις παραβιάσεις των διαδικαστικών εγγυήσεων και θα εκδίδει μη δεσμευτικές συστάσεις προς τον γενικό διευθυντή της OLAF σχετικά με τις εν λόγω καταγγελίες· ii) θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τις διαδικαστικές εγγυήσεις που ισχύουν για τις έρευνες της OLAF· iii) θα εξασφαλίζει την ταχεία διεξαγωγή των ερευνών, για την αποφυγή αδικαιολόγητης καθυστέρησης· iv) θα εξουσιοδοτεί τις εξακριβώσεις και ορισμένες διαδικαστικές πράξεις που πρέπει να διενεργούνται στις εγκαταστάσεις των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Ωστόσο, ακόμη και αν ο ελεγκτής μπορούσε να αποτελείται από δικαστές, θα στερούνταν το αναγκαίο καθεστώς ανεξάρτητου δικαστηρίου, δεδομένου ότι δεν θα υπήρχε ο αναγκαίος διαχωρισμός των εξουσιών. Επιπλέον, υπήρχε πρόθεση διοικητικής σύνδεσης του ελεγκτή με την Επιτροπή, ένα από τα όργανα που συμμετέχουν στον διορισμό του εν λόγω φορέα. Δεδομένου ότι ο ελεγκτής θα μπορούσε επίσης να συνιστά τη λήψη μέτρων έρευνας κατά άλλων θεσμικών οργάνων, η τοποθέτησή του μεταξύ των εκτελεστικών οργάνων και η διοικητική υπαγωγή του στην Επιτροπή θα μπορούσε να επηρεάσει τη διοργανική ισορροπία.

52. Η επιτροπή εποπτείας είναι της άποψης ότι ο προτεινόμενος φορέας του ελεγκτή διαδικαστικών εγγυήσεων θα στερείται του αναγκαίου καθεστώτος δικαστηρίου, κάτι που θα εγείρει αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία του και θα συνεπάγεται ότι δεν θα μπορεί να εγγυηθεί ικανοποιητικά το δικαίωμα αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου, σε αντίθεση με την περίπτωση ανάθεσης του συγκεκριμένου ρόλου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή στα εθνικά δικαστήρια. Τέλος, οι αρμοδιότητες του ελεγκτή όσον αφορά την παρακολούθηση της τήρησης των διαδικαστικών εγγυήσεων και της διάρκειας των ερευνών θα επικαλύπτονταν ουσιαστικά με τις αντίστοιχες αρμοδιότητες της επιτροπής εποπτείας, με κατακερματισμό της εποπτείας της OLAF και κίνδυνο αντιφάσεων στο έργο των εποπτικών οργάνων. Ως εκ τούτου, η επιτροπή εποπτείας συνιστά την εξεύρεση τρόπων άσκησης του δικαιώματος για αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο θέτοντας τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα στη δικαιοδοσία ενός πραγματικού δικαστικού οργάνου, είτε σε εθνικό είτε σε ενωσιακό επίπεδο.

53. Επιπλέον, υπάρχουν σαφείς αλληλεπικαλύψεις μεταξύ της εντολής του ελεγκτή και του έργου της επιτροπής εποπτείας. Η καθημερινή εργασία –στις ξεχωριστές γραμματείες των δύο οργάνων– θα παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες και θα αφορούσε την εξέταση μεμονωμένων φακέλων για τον έλεγχο του σεβασμού των διαδικαστικών δικαιωμάτων και της διάρκειας της έρευνας. Θα μπορούσαν να υπάρξουν περιπτώσεις στις οποίες η επιτροπή εποπτείας θα εξέταζε συμπτωματικά, ακόμη και εν αγνοία της, την ίδια περίπτωση με τον ελεγκτή, στο πλαίσιο της ατομικής επανεξέτασής του. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο στην αλληλεπικάλυψη των εργασιών, αλλά ακόμη και στην έκδοση διαφορετικών ή ακόμη και αντιφατικών συστάσεων προς τον γενικό διευθυντή της OLAF από τους δύο φορείς ( 63 )

54. Επιπλέον, η Επιτροπή πρότεινε τη θέσπιση αξιώματος «δικαστικού επιθεωρητή» για την εξουσιοδότηση των παρεμβατικών μέτρων έρευνας της OLAF που αφορούν τα μέλη των θεσμικών οργάνων της ΕΕ ( 64 ) . Κατά συνέπεια, οι εργασίες του δικαστικού επιθεωρητή θα περιλαμβάνουν επίσης την εξέταση της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων (μολονότι ο δικαστικός επιθεωρητής θα ενεργούσε πριν από τη λήψη των μέτρων και όχι μετά από αυτή). Θα μπορούσαν να τεθούν σοβαροί προβληματισμοί σχετικά με την ανεξαρτησία της OLAF ανάλογα με τις αρμοδιότητες του επιθεωρητή, το είδος των ενεργειών που θα αναλάβει σε μεμονωμένες υποθέσεις και το κατά πόσον το αξίωμα του επιθεωρητή θα ενταχθεί στην Επιτροπή ή θα συνδεθεί με αυτή με οποιονδήποτε τρόπο. Ανάλογα με τη θέση του επιθεωρητή στη διοικητική ιεραρχία, η συμβουλευτική αρμοδιότητά του σχετικά με τα μέτρα έρευνας κατά των μελών της Επιτροπής, αλλά και σε σχέση με άλλα θεσμικά όργανα, θα μπορούσε να επηρεάσει τη διοργανική ισορροπία. Επιπλέον, καθώς ο ελεγκτής θα είχε παρόμοια θέση, αλλά με διαχωρισμένο ρόλο από την επιτροπή εποπτείας, θα μπορούσε να τεθεί το ζήτημα σχετικά με την ανεξαρτησία του και τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας της διατήρησης μιας ξεχωριστής γραμματείας με τις ίδιες εργασίες με εκείνες της γραμματείας της επιτροπής εποπτείας.

55. Η σύσταση δύο πρόσθετων υπηρεσιών που ελέγχουν την OLAF, αλλά ξεχωριστά από την επιτροπή εποπτείας, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολλαπλασιασμό των ανεξάρτητων εποπτικών οργάνων, οδηγώντας ενδεχομένως σε σύγχυση ή σύγκρουση αρμοδιοτήτων και διπλή εργασία. Η προτιμώμενη λύση της επιτροπής εποπτείας είναι η πρόβλεψη άμεσης πρόσβασης σε ανεξάρτητο δικαστήριο το οποίο θα μπορούσε να ελέγχει τις μεμονωμένες ενέργειες της OLAF και να αναγνωρίζει τις νόμιμες προσδοκίες των προσώπων που επηρεάζονται από τις έρευνες της OLAF. Μόνο ένα δικαστικό όργανο θα μπορούσε να ελέγξει επαρκώς το κατά πόσο η έρευνα διενεργήθηκε στο πλαίσιο της δέουσας νομικής διαδικασίας και, ως εκ τούτου, να διασφαλίσει τα υψηλά πρότυπα αποδεικτικών στοιχείων που απαιτούνται (κυρίως) σε μεταγενέστερες ποινικές διαδικασίες σε ένα κράτος μέλος.

56. Η επιτροπή εποπτείας πιστεύει ότι η άμεση δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος για αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο θα ενισχύσει το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που συλλέγονται από τις έρευνες της OLAF στο πλαίσιο εθνικών διοικητικών ή ποινικών διαδικασιών. Δεδομένου ότι προβλέπεται ότι η OLAF και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα συνεργάζονται στενά, τα διαδικαστικά πρότυπα, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας δικαστικού ελέγχου, είναι ζωτικής σημασίας για τη συμβατότητα και την ομαλή ανταλλαγή αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ των δύο οργάνων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V

Ο ρόλος, το καθεστώς και οι αρμοδιότητες της επιτροπής εποπτείας και της γραμματείας της: κανονισμός αριθ. 883/2013 και κανονισμός 2016/2030

Η αποστολή της επιτροπής εποπτείας: γενικές παρατηρήσεις

57. Η αποστολή της επιτροπής εποπτείας της OLAF είναι η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της OLAF κατά την ορθή άσκηση των αρμοδιοτήτων που της ανατίθενται δυνάμει του κανονισμού αριθ. 883/2013 ( 65 ) . Η επιτροπή εποπτείας είναι το εποπτικό όργανο της OLAF και θεματοφύλακας της ανεξαρτησίας της. Ασκεί συμβουλευτικό ρόλο προς τον γενικό διευθυντή της OLAF, τον οποίον επικουρεί στην εκτέλεση των καθηκόντων του. Αποτελεί επίσης εταίρο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στον διάλογο ( 66 ) Η επιτροπή εποπτείας είναι ένα μοναδικό ανεξάρτητο όργανο με πολύ ισχυρή εντολή. Η επιλογή των μελών της επιτροπής απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου, της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου, καθώς και ενός ad hoc οργάνου, αποτελούμενου και από τα τρία αυτά θεσμικά όργανα. Το εύρος των αρμοδιοτήτων της επιτροπής εποπτείας διευρύνθηκε με τον κανονισμό αριθ. 883/2013. Αυτό οφείλεται κυρίως στα ζητήματα σχετικά με τον τρόπο ενημέρωσης της επιτροπής εποπτείας όσον αφορά τα έγγραφα που αποστέλλονται στις εθνικές αρχές, καθώς και την αρμοδιότητα της επιτροπής εποπτείας για τον χειρισμό υποθέσεων για τις οποίες η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη (67) και επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης των διαδικαστικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων.

Η αποστολή της επιτροπής εποπτείας στον νέο κανονισμό και η τροποποίησή της με τον κανονισμό 2016/2030

58. Οι κυριότερες αλλαγές που επέφερε ο κανονισμός αριθ. 883/2013 σχετικά με την επιτροπή εποπτείας αφορούν τα εξής: — τις αρμοδιότητες της επιτροπής εποπτείας όσον αφορά την παρακολούθηση της διάρκειας των ερευνών και την τήρηση των διαδικαστικών εγγυήσεων (68)· — την ενημέρωση και τη διαβούλευση με την επιτροπή εποπτείας σε περιπτώσεις εσωτερικών ερευνών στις οποίες απαιτείται η τήρηση απόλυτης μυστικότητας (69)· — τη δυνατότητα της επιτροπής εποπτείας να ζητά από την OLAF πρόσθετες πληροφορίες για τις έρευνες (70)· — την αποστολή από τον γενικό διευθυντή στην επιτροπή εποπτείας των προτεραιοτήτων της πολιτικής της Υπηρεσίας σε θέματα ερευνών πριν από τη δημοσίευσή τους στο ετήσιο σχέδιο διαχείρισης· — την αποστολή περιοδικής πληροφόρησης από τον γενικό διευθυντή (71)· — τη διαβούλευση πριν από την έγκριση των «κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις διαδικασίες έρευνας» (72). Ο κανονισμός αριθ. 883/2013 διευκρίνισε επίσης ότι οι γνώμες της επιτροπής εποπτείας προς τον γενικό διευθυντή της OLAF δύνανται να περιλαμβάνουν συστάσεις. Επίσης, ο κανονισμός παρέτεινε την περίοδο πριν από την υποβολή εκθέσεων στην επιτροπή εποπτείας σχετικά με τις υποθέσεις που διαρκούν περισσότερο από δώδεκα μήνες, ενώ εισήγαγε ετήσια διοργανική ανταλλαγή απόψεων με τα θεσμικά όργανα, με τη συμμετοχή της επιτροπής εποπτείας (73).

59. Έπειτα από περαιτέρω συζητήσεις, κυρίως στο Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, επιβεβαιώθηκε εκ νέου η αυτονομία και η ανεξαρτησία της επιτροπής εποπτείας διαχωρίζοντας από την OLAF τη διοικητική αρμοδιότητα της γραμματείας της επιτροπής και τον προϋπολογισμό της επιτροπής εποπτείας ( 74 ) . Απαιτήθηκε στενή συνεργασία μεταξύ της επιτροπής εποπτείας και της Επιτροπής για την εφαρμογή του εν λόγω νέου κανονισμού.

Ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας: υπόκειται σε ερμηνεία σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 883/2013

60. Η επιτροπή εποπτείας επισημαίνει ότι οι λεπτομέρειες των αρμοδιοτήτων της, της θέσης και της ανεξαρτησίας της, καθώς και το εύρος του εποπτικού ρόλου της, υπόκεινται σε ερμηνεία από την ίδρυσή της. Ο κανονισμός αριθ. 883/2013 εκχώρησε νέες αρμοδιότητες στην επιτροπή εποπτείας, χωρίς όμως να περιέχει πολλές διευκρινιστικές λεπτομέρειες, ενώ η έλλειψη σαφήνειας όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο γενικός διευθυντής της OLAF ερμηνεύει τον ρόλο και τις εξουσίες της επιτροπής εποπτείας οδήγησε σε πολλαπλές συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων, κατά κύριο λόγο μεταξύ της επιτροπής εποπτείας και της OLAF ( 75 )

61. Η επιτροπή εποπτείας σημειώνει επίσης ότι, σε αντίθεση με την ισχυρή εντολή της, η οποία απορρέει από τη σύνθετη διαδικασία επιλογής, της έχουν εκχωρηθεί εξουσίες μόνο για να λαμβάνει πληροφορίες, να γνωμοδοτεί, να παρέχει συστάσεις και να συμμετέχει σε ορισμένες διαδικασίες· ωστόσο, δεν έχει την εξουσία για τη διασφάλιση, με νομικά μέσα, της εκπλήρωσης των καθηκόντων που προβλέπονται από τον κανονισμό αριθ. 883/2013. Η μη εκπλήρωση των καθηκόντων από την OLAF δεν έχει νομικές συνέπειες. Τούτο διαπιστώθηκε, για παράδειγμα, στις συζητήσεις σχετικά με το εύρος των αρμοδιοτήτων της επιτροπής εποπτείας και την πρόσβαση στις πληροφορίες ( 76 )

62. Δεδομένου ότι βασικό λόγο για την ίδρυση της επιτροπής εποπτείας αποτέλεσαν οι προκλήσεις για την ανεξαρτησία της OLAF, η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι οι υφιστάμενες αρμοδιότητές της δεν επαρκούν για την εκπλήρωση του ρόλου της για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας της OLAF. Η επιτροπή εποπτείας είναι της άποψης ότι, εάν αμφισβητηθεί η ανεξαρτησία της Υπηρεσίας ή του γενικού διευθυντή, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, και ιδίως εκείνα που έδωσαν στην επιτροπή εποπτείας την εντολή της, θα πρέπει να αναλάβουν αντίστοιχα καθήκοντα τουλάχιστον για την παροχή των σχετικών πληροφοριών στην επιτροπή εποπτείας. Η επιτροπή εποπτείας αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις διαδικασίες επιλογής του γενικού διευθυντή της OLAF. Εάν πρόκειται να εξεταστεί από την Επιτροπή η άρση της ασυλίας του γενικού διευθυντή, η επιτροπή εποπτείας κρίνει αναγκαία την παρακολούθηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και την πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες. Εάν οι προκλήσεις για την ανεξαρτησία της OLAF ή του γενικού διευθυντή της προέρχονται από τις πράξεις του ίδιου του γενικού διευθυντή, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο η επιτροπή εποπτείας να αποκτήσει την εξουσία να κινήσει πειθαρχική διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής και να λάβει μέρος σ’ αυτή.

Η τακτική παρακολούθηση των ερευνητικών καθηκόντων της OLAF

63. Γενικά, η παρακολούθηση και η εποπτεία απαιτούν πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες. Η διαθεσιμότητά τους αντικατοπτρίζεται στην αντικειμενικότητα του αποτελέσματος των εργασιών του εποπτικού οργάνου. Η επιτροπή εποπτείας, ως ανεξάρτητο όργανο, οφείλει να υποβάλλει αντικειμενικές εκθέσεις και γνωμοδοτήσεις, οι οποίες δεν πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά σε πληροφορίες που λαμβάνει από την OLAF, αλλά και: i) στη δική της ανάλυση των εγγράφων της OLAF που θεωρεί αναγκαία η επιτροπή εποπτείας για την αξιολόγηση της ανεξαρτησίας της OLAF· και ii) στη δέουσα νομική διαδικασία σε σχέση με την τήρηση των διαδικαστικών εγγυήσεων και τη διάρκεια των ερευνών.

64. Η επιτροπή εποπτείας επισήμανε τις δυσκολίες όσον αφορά τη συλλογή των πληροφοριών σχετικά με τις υποθέσεις και την πρόσβαση στους φακέλους των υποθέσεων, ενώ δήλωσε ότι η συγκεκριμένη κατάσταση υπονόμευσε την αποτελεσματικότητα του εποπτικού της ρόλου ( 77 ) . Η εξάρτηση από την OLAF για την πρόσβαση στις πληροφορίες αποτέλεσε κοινό παρονομαστή των γνωμοδοτήσεων και των εκθέσεων της επιτροπής εποπτείας από το 2010 ( 78 ) και εξής. Παρά την τροποποίηση της εντολής της επιτροπής εποπτείας από τον κανονισμό αριθ. 883/2013, η αποτελεσματική, απρόσκοπτη και χωρίς περιορισμούς πρόσβαση στα στοιχεία των υποθέσεων δεν επιτεύχθηκε με τον καθορισμό σαφών κανόνων και των αντίστοιχων καθηκόντων.

65. Η επιλογή των πληροφοριών που διατίθενται στην επιτροπή εποπτείας δεν πρέπει να εξαρτάται από απόφαση της Υπηρεσίας, που είναι η ίδια εποπτευόμενη, ή από εξωτερική αρχή. Η τρέχουσα έκδοση του κανονισμού αφήνει μεγάλα περιθώρια ερμηνείας και δεν είναι αρκετά σαφής όσον αφορά τις διατάξεις σχετικά με τη ροή πληροφοριών μεταξύ της OLAF και της επιτροπής εποπτείας.

66. Εάν η επιτροπή εποπτείας διατηρήσει την τρέχουσα εντολή της, θα πρέπει να της ανατεθεί η αρμοδιότητα να αποφασίζει για τα έγγραφα ή τις πληροφορίες που κρίνει απαραίτητα για την εκτέλεση των καθηκόντων της. Τα αιτήματα της επιτροπής εποπτείας για πληροφορίες θα πρέπει να είναι δεσμευτικά για το προσωπικό της OLAF και δεν θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα αμφισβήτησης ή απόρριψής τους ή καθυστέρησης στην παροχή των πληροφοριών. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να τροποποιηθούν όλα τα σχετικά μέρη του κανονισμού ( 79 ) . Το δικαίωμα της επιτροπής εποπτείας για πλήρη πρόσβαση στις πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνει τη δυνατότητα εξουσιοδότησης της γραμματείας της για υποβολή αίτησης πρόσβασης ή για πρόσβαση εξ ονόματός της στις πληροφορίες της OLAF. Την πλήρη ευθύνη για την επιλογή και την προστασία των πληροφοριών που ζητούνται ή διατίθενται θα έχει η επιτροπή εποπτείας, η οποία έχει άμεση ευθύνη, σύμφωνα με την εντολή της, απέναντι στην Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ο κανονισμός θα πρέπει επίσης να προβλέπει μηχανισμό για την αντιμετώπιση των καταστάσεων κατά τις οποίες δεν εκπληρώνονται τα καθήκοντα υποβολής πληροφοριών, προκειμένου να αποκατασταθεί η ροή των πληροφοριών.

67. Θα πρέπει να προβλεφθεί η συνεχής πρόσβαση της γραμματείας και των μελών της επιτροπής εποπτείας στα γενικά και τα ειδικά δεδομένα των υποθέσεων στις βάσεις δεδομένων της OLAF, καθώς και στις πληροφορίες σχετικά με το εσωτερικό δίκτυο της OLAF. Με αυτόν τον τρόπο, η επιτροπή εποπτείας θα είναι σε θέση να ασκεί τακτική παρακολούθηση των ερευνητικών καθηκόντων της OLAF με σκοπό την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της κατά την ορθή άσκηση των αρμοδιοτήτων της.

Η συνδρομή της επιτροπής εποπτείας προς τον γενικό διευθυντή της OLAF κατά την άσκηση των καθηκόντων του: οι προτεραιότητες της πολιτικής σε θέματα ερευνών, οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες έρευνας και το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης

68. Ο κανονισμός θα πρέπει να παρέχει στην επιτροπή εποπτείας αρκετό χρόνο για να σχολιάσει τα σχέδια προτεραιοτήτων της πολιτικής σε θέματα ερευνών πριν από τη δημοσίευσή τους, καθώς και το προσχέδιο προϋπολογισμού πριν από την υποβολή του στον γενικό διευθυντή προϋπολογισμών. Ομοίως, οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες έρευνας και οι τροποποιήσεις τους θα πρέπει να υποβάλλονται στην επιτροπή εποπτείας εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου, έτσι ώστε η επιτροπή εποπτείας να είναι σε θέση να γνωμοδοτήσει ( 80 )

69. Εάν προκύψουν αμφιβολίες σχετικά με την ανεξαρτησία της OLAF ή του γενικού διευθυντή της, οι πληροφορίες για τη συγκεκριμένη κατάσταση αποστέλλονται αμέσως στην επιτροπή εποπτείας ( 81 ) . Η τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 883/2013 θα πρέπει επίσης να προβλέπει καθορισμένες προθεσμίες για την αποστολή αιτιολογημένων αποφάσεων για την αναβολή παροχής πληροφοριών στο θεσμικό όργανο, όργανο ή οργανισμό όπου ανήκει ο ενδιαφερόμενος ( 82 )

70. Η ευρεία πρόσβαση στις πληροφορίες στον κανονισμό θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της OLAF για τα μέλη της επιτροπής εποπτείας και τα μέλη της γραμματείας της επιτροπής εποπτείας, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη ανταλλαγή πληροφοριών και η προσωπική επαφή μεταξύ των δύο οργάνων. Η εν λόγω διάταξη θα διευκολύνει επίσης την υποβολή καταγγελιών από το προσωπικό της OLAF στην επιτροπή εποπτείας. Εάν η επιτροπή εποπτείας ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις έρευνες, συμπεριλαμβανομένων εκθέσεων και συστάσεων σχετικά με περατωθείσες έρευνες, ο κανονισμός θα πρέπει να ορίζει προθεσμία για την παροχή πρόσβασης από την OLAF σε πληροφορίες και έγγραφα αυτού του είδους στο αρχείο μιας υπόθεσης, καθώς και έναν μηχανισμό επίλυσης διαφορών αν η πρόσβαση δεν παρασχεθεί ή απορριφθεί. Η ίδια διαδικασία θα πρέπει να εφαρμόζεται στις πληροφορίες και τα δεδομένα που αφορούν εν εξελίξει έρευνες, χωρίς όμως η επιτροπή εποπτείας να παρεμποδίζει τη διενέργεια των εν λόγω ελέγχων.

Το καθεστώς των μελών της επιτροπής εποπτείας

71. Η τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 883/2013 θα πρέπει να ορίσει και να ενοποιήσει κατάλληλα το καθεστώς των μελών της επιτροπής εποπτείας με τη συμπερίληψη μιας διάταξης που θα ανακηρύσσει τα μέλη της επιτροπής ένα είδος sui generis ειδικών συμβούλων που θα διορίζονται για μη ανανεώσιμη θητεία 5 ετών. Αυτό σημαίνει ότι τα μέλη θα διαθέτουν εγγυήσεις ανεξαρτησίας και ταυτόχρονα ένα σαφές πλαίσιο καθηκόντων και ευθυνών, καθώς και προνόμια και ασυλίες που σχετίζονται με τις αρμοδιότητές τους ως μέλη της επιτροπής εποπτείας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI

Η σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και ο αντίκτυπός της στις έρευνες της OLAF

72. Στις 8 Ιουνίου 2017 το Συμβούλιο συμφώνησε σε μια γενική προσέγγιση όσον αφορά τον κανονισμό για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Στόχος του κανονισμού είναι η σύσταση μιας υπηρεσίας με την εξουσία, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να διερευνά και να διώκει την απάτη στην ΕΕ και άλλα εγκλήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ. Θα συγκεντρώσει τις ευρωπαϊκές και εθνικές προσπάθειες επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση της απάτης στην ΕΕ ( 83 ) . Η πολιτική συμφωνία για τη σύσταση της νέας Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας επιτεύχθηκε μεταξύ 20 κρατών μελών, στο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας.

73. Ως θεματοφύλακας της ανεξαρτησίας της OLAF και της αποτελεσματικότητας των λειτουργιών της, η επιτροπή εποπτείας εκφράζει έντονη ανησυχία σε σχέση με την εν λόγω αλλαγή —τη σημαντικότερη στην ιστορία της Υπηρεσίας— και τον αντίκτυπό της στην ικανότητα της Υπηρεσίας να εξακολουθήσει να εκπληρώνει την εντολή της. Καθώς δεν έχουν ακόμη συμφωνηθεί όλες οι μέθοδοι επίτευξής της και οι τεχνικές ρυθμίσεις, τα θεσμικά όργανα έχουν δηλώσει μόνο ότι σημαντικός αριθμός θέσεων θα μεταφερθούν από την OLAF (και όχι μόνο) στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ( 84 ) . Μαζί με τις θέσεις προβλέπεται η μεταφορά της αντίστοιχης ατζέντας από την OLAF στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα είναι υπεύθυνη για τη διερεύνηση και τη δίωξη των ποινικών αδικημάτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ ( 85 ) , αρμοδιότητα που καλύπτει μεγάλο μέρος της τρέχουσας ατζέντας της OLAF. Σε αντίθεση με τις υποθέσεις ότι η ατζέντα της OLAF θα περιοριστεί μετά την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι ο τρέχων φόρτος εργασίας της OLAF είτε θα παραμείνει ως έχει επί του παρόντος είτε ενδέχεται να αυξηθεί.

74. Η επιτροπή εποπτείας δεν είναι απόλυτα πεπεισμένη ότι ο χρονικός παράγοντας των ερευνών για παρατυπίες ή ενέργειες απάτης ελήφθη πλήρως υπόψη στις εκτιμήσεις και στα σχέδια για τον μελλοντικό φόρτο εργασίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της OLAF. Στο τρέχον σύστημα, η OLAF κινεί τη διαδικασία βάσει αιτιολογημένης υπόνοιας για την ύπαρξη παρατυπιών ή σοβαρότερων γεγονότων, αλλά μόνο έπειτα από ένα χρονικό διάστημα (το οποίο διαφέρει κατά περίπτωση) κατά το οποίο η υπόνοια είτε επιβεβαιώνεται είτε διαψεύδεται. Σ’ αυτό το διάστημα, ορισμένες φορές, οι εθνικές αρχές ενημερώνονται και καλούνται σε συνεργασία, ενώ άλλες φορές ξεκινούν παράλληλη (ποινική ή διοικητική) έρευνα. Όταν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία γίνει πλήρως λειτουργική, μόνο οι περιπτώσεις με στοιχεία ποινικού αδικήματος που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ θα αναφέρονται και ενδεχομένως θα παραπέμπονται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ενώ η επακόλουθη κίνηση της ποινικής διαδικασίας θα εξαρτάται από την αξιολόγηση της υπόθεσης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ωστόσο, ενδέχεται να χρειαστεί αρκετός χρόνος για τη μεταφορά των υποθέσεων αυτού του είδους στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Αυτό συμβαίνει επειδή απαιτείται σημαντικό χρονικό διάστημα για τη συγκέντρωση προκαταρκτικών αποδεικτικών στοιχείων προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν πράγματι στοιχεία εγκλήματος. Το χρονικό διάστημα πριν από τη διαβίβαση στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπορεί να είναι το ίδιο με αυτό που απαιτείται επί του παρόντος για την έρευνα πριν από την υποβολή της τελικής έκθεσης στις εθνικές αρχές, βάσει του κανονισμού αριθ. 883/2013.

75. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπορεί να ζητήσει από την OLAF να παράσχει πληροφορίες, αναλύσεις, εμπειρογνωμοσύνη, επιχειρησιακή υποστήριξη και/ή να διεξαγάγει διοικητικές έρευνες, είτε στην ίδια υπόθεση που εξέτασε η OLAF πριν από τη διαβίβαση, είτε σε άλλες περιπτώσεις που δεν εξετάστηκαν ποτέ από την OLAF. Η επιτροπή εποπτείας είναι πεπεισμένη ότι η εν λόγω νέα αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ( 86 ) , σε συνδυασμό με την ανάγκη αξιολόγησης μιας υπόθεσης πριν από τη διαβίβασή της στην OLAF, μπορεί να εξισώσει τον τρέχοντα και τον μελλοντικό φόρτο εργασίας της OLAF. Επιπλέον, όσον αφορά τον μελλοντικό φόρτο εργασίας της OLAF, η επιτροπή εποπτείας σημειώνει ότι οι περισσότερες περιπτώσεις που εξετάζει η OLAF δεν θα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και ότι η Υπηρεσία θα πρέπει να ασχολείται με υποθέσεις αυτού του είδους, να τις περατώνει ή να ελέγχει τη συνέχεια που θα δοθεί έως ότου επιλυθούν. Η OLAF θα εξακολουθήσει να διατηρεί την αρμοδιότητά της σε (ποινικές) υποθέσεις όταν ένα ποινικό αδίκημα εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ( 87 ) αλλά προκάλεσε ή ενδέχεται να προκαλέσει ζημία στα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ που αφορά ποσό κάτω των 10 000 EUR ( 88 ) . Συνεπώς, η OLAF θα πρέπει να διατηρήσει τις υφιστάμενες δομές της, κάτι που ενισχύεται από το γεγονός ότι οκτώ κράτη μέλη δεν θα συμμετάσχουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Όσον αφορά τις συγκεκριμένες χώρες, η OLAF θα διατηρήσει την τρέχουσα θέση και τις αρμοδιότητές της.

76. Συνεπώς, η επιτροπή εποπτείας υποθέτει ότι ο στόχος της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία όσον αφορά την αποφυγή αλληλεπικάλυψης εργασιών μπορεί να επιτευχθεί με εντατική ανταλλαγή πληροφοριών ( 89 ) . Ωστόσο, στην πραγματικότητα, ο φόρτος εργασίας της Υπηρεσίας θα είναι ο ίδιος ή και μεγαλύτερος σε σχέση με τον τρέχοντα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η OLAF θα εξακολουθεί να αξιολογεί την κάθε υπόθεση πριν από τη διαβίβασή της στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, λόγω: i) της ανάγκης υποβολής πληροφοριών από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην OLAF στις περιπτώσεις όπου η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποφασίζει να μην διεξαγάγει έρευνα ή απορρίπτει μια υπόθεση· ii) της αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να αναθέτει εργασίες στην OLAF· και iii) του γεγονότος ότι η OLAF θα διατηρήσει τις τρέχουσες αρμοδιότητες στα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η επιτροπή εποπτείας διατηρεί την πεποίθηση ότι τα καίρια ζητήματα σχετικά με τη φύση των ερευνών, το είδος των διαδικασιών, την έναρξη και την περάτωση των υποθέσεων ή ακόμη και τα καθήκοντα ανταλλαγής πληροφοριών δεν θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ερμηνείας και δεν θα πρέπει να εξαρτώνται από τις μελλοντικές ρυθμίσεις εργασίας που θα συμφωνηθούν μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, της OLAF και άλλων οργάνων. Όλα αυτά τα βασικά στοιχεία της διαδικασίας θα πρέπει να καθορίζονται σαφώς από τους κανονισμούς που αφορούν την OLAF και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι οποίοι θα πρέπει να περιέχουν επίσης διατάξεις σχετικά με τις αμοιβαίες σχέσεις τους.

77. Το ζήτημα της φύσης της έρευνας είναι, σύμφωνα με την επιτροπή εποπτείας, ιδιαίτερα σημαντικό σε καταστάσεις στις οποίες η OLAF θα ενεργεί κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ήτοι στο πλαίσιο μιας ποινικής διαδικασίας που κινήθηκε σε κράτος μέλος και για τους σκοπούς της παροχής αποδεικτικών στοιχείων σε διαδικασίες αυτού του είδους, συμπεριλαμβανομένης της ποινικής δίκης. Ακόμη και αν η OLAF δεν αναλάβει πρωτοβουλία και δεν κινήσει παράλληλη διοικητική έρευνα για τα ίδια περιστατικά που έχουν ήδη διερευνηθεί από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ( 90 ) , θα ( 91 ) ενεργήσει κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και θα διενεργήσει διοικητικές έρευνες ( 92 )

78. Ο «διοικητικός χαρακτήρας» των εν λόγω ερευνών εγείρει πολλά ερωτήματα, τα οποία μπορεί να αποτελέσουν στη συνέχεια βάση για καταγγελίες σχετικά με τα δικαιώματα και τις εγγυήσεις που παρέχονται στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Η διεξαγωγή διοικητικών ερευνών από την OLAF σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα είναι απαλλαγμένη από οποιαδήποτε δικαστική ή εισαγγελική εποπτεία. Δεδομένου ότι οι εν λόγω διοικητικές ενέργειες της Υπηρεσίας θα βασίζονται στον κανονισμό αριθ. 883/2013, οι διαδικαστικές εγγυήσεις που παρέχονται από τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, δεν θα εφαρμόζονται ακόμη και αν τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ενεργειών εξεταστούν ως αποδεικτικά στοιχεία από τα εθνικά δικαστήρια. Ως εκ τούτου, η επιτροπή εποπτείας υπογραμμίζει επανειλημμένα ότι η τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 883/2013 θα πρέπει να περιλαμβάνει τις ίδιες διαδικαστικές εγγυήσεις που προβλέπονται στην πρόταση για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, προκειμένου να αποφευχθούν προβληματικές καταστάσεις σε μελλοντικές ποινικές δίκες ενώπιον εθνικών δικαστηρίων.

79. Εάν η OLAF προβλέπεται να ενεργεί ως επικουρικός φορέας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η επιτροπή εποπτείας θεωρεί ότι η εποπτεία των εισαγγελέων ή των τακτικών ανακριτών που βασίζεται στο εθνικό δικονομικό δίκαιο θα πρέπει να τηρείται επίσης επί των ενεργειών της OLAF. Οι ενέργειες που εκτελούνται κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα πρέπει να θεωρούνται ενέργειες της ίδιας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και, ως εκ τούτου, να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( 93 ) . Η επιτροπή εποπτείας επισημαίνει ότι η διεξαγωγή από την Υπηρεσία διοικητικής έρευνας κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας μπορεί να αντίκειται στην ερμηνεία της αρμοδιότητας διερεύνησης των ποινικών υποθέσεων, ιδίως στα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και σε τρίτες χώρες.

80. Η επιτροπή εποπτείας υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας με τις εθνικές αρχές και τη συμμόρφωση με το εθνικό δίκαιο στο αρχικό στάδιο των ερευνών που διενεργούνται από την OLAF. Η συνεργασία αυτή απαιτείται περισσότερο σε καταστάσεις στις οποίες η Υπηρεσία διεξάγει διοικητική έρευνα κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και συγκεντρώνει αποδεικτικά στοιχεία για τους σκοπούς ποινικής διαδικασίας. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι οι απαιτήσεις προβλεψιμότητας και οι εγγυήσεις των αποτελεσματικών διασφαλίσεων κατά αυθαίρετων αποφάσεων, μεταξύ άλλων και μέσω δικαστικού ελέγχου, θα πρέπει να εφαρμόζονται στις περιγραφόμενες καταστάσεις στον ίδιο βαθμό όπως και στις ποινικές διαδικασίες ( 94 ) . Το παράδοξο που προκύπτει είναι ότι σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η OLAF πρόκειται να αναλάβει δράση όπως προβλέπεται στο άρθρο 101 παράγραφος 3 της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, θα μπορούσε να διαθέτει περισσότερες εξουσίες από τις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου και τις δικαστικές αρχές, οι οποίες δεσμεύονται από αυστηρές ποινικές διαδικαστικές διατάξεις που σχετίζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις εγγυήσεις ( 95 ) . Ο αναθεωρημένος κανονισμός θα πρέπει επομένως να αντικατοπτρίζει τη νέα κατάσταση, καθώς και το γεγονός ότι η OLAF θα αποτελεί πράγματι όργανο έρευνας που συλλέγει επίσημα αποδεικτικά στοιχεία για ποινικές διαδικασίες (ενεργώντας κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας). Ως εκ τούτου, οι ενέργειες της OLAF θα πρέπει να θεωρούνται ενέργειες της ίδιας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και θα πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες εποπτείας, εγγυήσεις και δικαιώματα των ενδιαφερομένων, όπως συμβαίνει με τις ενέργειες των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων ( 96 )

81. Προκειμένου να είναι σε θέση να συνδράμει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η OLAF θα πρέπει να έχει τις κατάλληλες αρμοδιότητες έτσι ώστε η συνδρομή της OLAF να μην αποτελεί εμπόδιο στις διαδικασίες που διενεργούνται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Εάν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία πρόκειται να ασχοληθεί επίσης με υποθέσεις όπως, για παράδειγμα, παραβιάσεις των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε σχέση με τις εισαγωγές στην ενιαία αγορά της ΕΕ, οι αρμοδιότητες της OLAF θα πρέπει να επανεξεταστούν και να ενισχυθούν αναλόγως ( 97 ) . Η επιτροπή εποπτείας κρίνει αναγκαία την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της OLAF, αλλά τονίζει ότι σ’ αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αυξηθεί παράλληλα ο έλεγχος των εξουσιών της Υπηρεσίας.

Ο ρόλος της επιτροπής εποπτείας στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

82. Η επιτροπή εποπτείας διαπιστώνει επίσης ότι ο ρόλος της όσον αφορά την παρακολούθηση και τη συμμετοχή στον διάλογο μεταξύ της OLAF και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας καθιστά δυνατή την αποφυγή της κατάχρησης προσφυγής στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που προβλέπονται στο άρθρο 101 της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, προκειμένου να διασφαλιστεί η εκπλήρωση των κύριων καθηκόντων που ανατίθενται στην Υπηρεσία δυνάμει του κανονισμού αριθ. 883/2013. Η αναθεώρηση του κανονισμού αριθ. 883/2013 θα πρέπει να θεσπίζει σαφείς κανόνες για την OLAF, είτε επιβάλλοντάς της την υποχρέωση να ενεργεί κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας χωρίς εξαιρέσεις, είτε καθορίζοντας τις εξαιρέσεις σε έναν κλειστό κατάλογο λόγων απόρριψης. Η επιτροπή εποπτείας κρίνει ότι αντενδείκνυται να αφεθεί η ρύθμιση του ζητήματος αυτού στο επίπεδο των εργασιακών διευθετήσεων μεταξύ της OLAF και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας λόγω του ενδεχομένου πολλαπλών ερμηνειών του άρθρου 101 της πρότασης για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, κάτι που θα ερχόταν σε αντίθεση με τη μέριμνα της ΕΕ για την αποτελεσματική και έγκαιρη προστασία των οικονομικών συμφερόντων της. Δεδομένου ότι η επιτροπή εποπτείας έχει ισχυρή εντολή και από τα τρία θεσμικά όργανα, θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία διαρθρωτικών και επιχειρησιακών συνδέσεων, καθώς και συνδέσεων αρμοδιοτήτων, μεταξύ της OLAF και των εταίρων της, ήτοι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, της Ευρωπόλ, της Eurojust και άλλων εταίρων, στο νέο σύστημα προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Δεδομένου ότι το νέο θεσμικό σύστημα για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ θα απαιτεί ορισμένο βαθμό παρακολούθησης και εποπτείας, η επιτροπή εποπτείας προσφέρει επίσης τη μακρόχρονη εμπειρία της στις συζητήσεις σχετικά με τη θέσπιση και την εφαρμογή τους.

(1) Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 883/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2013, σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 1074/1999 του Συμβουλίου (ΕΕ L 248 της 18.9.2013, σ. 1).

(2) Διάταξη του Προέδρου του Γενικού Δικαστηρίου της 20ής Ιουλίου 2016 στην υπόθεση T-251/16 R Γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής: Faits à l'origine du litige «des allegations d'écoutes téléphoniques illégales» (σκέψη 15). Η Διάταξη απέρριψε τη δεύτερη προσφυγή που άσκησε ο γενικός διευθυντής της OLAF με την οποία ζητούσε από τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου να αναστείλει την εκτέλεση της απόφασης της Επιτροπής για λόγους επείγουσας ανάγκης, προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία στη δική του ανεξαρτησία και στην ανεξαρτησία και την ορθή λειτουργία της OLAF.

(3) Ο.π. Η οριστική απόφαση επί του θέματος αυτού εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

(4) Βλέπε άρθρο 15 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο, στο τέλος.

(5) Βλέπε το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 11 παράγραφος 7 του κανονισμού αριθ. 1073/1999 και το άρθρο 17 παράγραφος 5 στοιχείο β) του κανονισμού αριθ. 883/2013. Βλέπε τον εσωτερικό κανονισμό της επιτροπής εποπτείας της OLAF (ΕΕ L 308 της 24.11.2011) άρθρο 13 παράγραφος 5 για τη «Συνέχεια που δίδεται στις πληροφορίες που διαβιβάζονται από τον γενικό διευθυντή», ιδίως σχετικά με τον μηχανισμό που θεσπίστηκε κατόπιν συμφωνίας με την OLAF για τη διασφάλιση της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων σε «υποθέσεις που απαιτούν τη διαβίβαση πληροφοριών στις δικαστικές αρχές κράτους μέλους».

(6) Η επιτροπή εποπτείας επισήμανε ήδη το γεγονός αυτό στη γνώμη της αριθ. 4/2011, σ. 4.

(7) Άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 883/2013.

(8) Κανονισμός αριθ. 883/2013 –συμπεριλαμβανομένων των αιτιολογικών σκέψεων 6 και 29 και του άρθρου 11 παράγραφος 2.

(9) Άρθρο 101 παράγραφος 1 του σχεδίου κανονισμού σχετικά με την εφαρμογή ενισχυμένης συνεργασίας για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (όπως ορίζεται στο έγγραφο του Συμβουλίου 9941/17 της 30.6.2017)

(10) Ο.π. άρθρο 101 παράγραφος 3 στοιχείο α).

(11) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 18 και άρθρο 17 παράγραφος 8 τελευταίο εδάφιο του κανονισμού αριθ. 883/2013.

(12) Συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού αριθ. 2988/95 και του κανονισμού αριθ. 2185/96, της διοργανικής συμφωνίας, των διοικητικών ρυθμίσεων μεταξύ των θεσμικών οργάνων και της OLAF, της απόφασης 1999/352 /ΕΚ της Επιτροπής και των μεταγενέστερων τροποποιήσεών της.

(13) Το άρθρο 5 του κανονισμού αριθ. 1073/1999 προβλέπει ότι η έναρξη των εξωτερικών/εσωτερικών ερευνών «γίνεται με απόφαση του διευθυντή της Υπηρεσίας»

(14) Βλέπε τις υποθέσεις C-15/00 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και C-11/00 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

(15) Άρθρο 5 παράγραφος 1 τελευταίο εδάφιο του κανονισμού αριθ. 883/2013 «λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη ποιο θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμός βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να τις πραγματοποιήσει, με βάση ιδίως τη φύση των πράξεων, τον πραγματικό ή ενδεχόμενο δημοσιονομικό αντίκτυπο της υπόθεσης και την προοπτική ενδεχόμενης δικαστικής συνέχειας».

(16) Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 5 και 6 του κανονισμού αριθ. 883/2013, «ο γενικός διευθυντής […] μπορεί να διαβιβάσει αμέσως τυχόν σχετικές πληροφορίες […]».

(17) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 103, άρθρο 39 παράγραφος 4 και άρθρο 101 παρά