P9_TA(2019)0056

Γενετικώς τροποποιημένος αραβόσιτος MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και επιμέρους συνδυασμοί MON 89034 × NK603 × DAS-40278-9, 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και NK603 × DAS-40278-9

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και τους επιμέρους συνδυασμούς MON 89034 × NK603 × DAS-40278-9, 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και NK603 × DAS-40278-9 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (D062828/04 — 2019/2859(RSP))

(2021/C 208/03)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και τους επιμέρους συνδυασμούς MON 89034 × NK603 × DAS-40278-9, 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και NK603 × DAS-40278-9 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (D062828/04,

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2003, για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές (1), και ιδίως το άρθρο 7 παράγραφος 3 και το άρθρο 19 παράγραφος 3,

— έχοντας υπόψη την ψηφοφορία στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων κατά το άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, στις 12 Ιουλίου 2019, όπου δεν εκδόθηκε γνωμοδότηση, και την ψηφοφορία στην επιτροπή προσφυγών, στις 16 Σεπτεμβρίου 2019, που κατέληξε επίσης σε μη έκδοση γνωμοδότησης,

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 11 και 13 του κανονισμού (ΕE) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή (2),

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση που εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στις 28 Νοεμβρίου 2018 και δημοσιεύθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2019 (3),

— έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του που διατύπωναν αντίρρηση στην έγκριση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) (4),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 112 παράγραφοι 2 και 3 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 11 Ιανουαρίου 2013, η Dow AgroSciences Europe (ο «αιτών») υπέβαλε, εξ ονόματος της Dow AgroSciences LLC, αίτηση, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 17 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, για τη διάθεση στην αγορά τροφίμων, συστατικών τροφίμων και ζωοτροφών που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 («ο ΓΤ αραβόσιτος συσσωρευμένων συμβάντων») και επιμέρους συνδυασμούς αυτού· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αίτηση κάλυπτε επίσης τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που περιέχουν ή αποτελούνται από τον γενετικώς τροποποιημένο (ΓΤ) αραβόσιτο συσσωρευμένων συμβάντων και προορίζονται για χρήσεις διαφορετικές από τη χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές, εξαιρουμένης της καλλιέργειας·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι επτά επιμέρους συνδυασμοί του ΓΤ αραβοσίτου συσσωρευμένων συμβάντων έχουν ήδη εγκριθεί ή βρίσκονται σε διαδικασία έγκρισης στο πλαίσιο χωριστής αίτησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι υπόλοιποι τρεις επιμέρους συνδυασμοί (MON 89034 × NK603 × DAS-40278-9, 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και NK603 × DAS 40278-9) καλύπτονται από το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΓΤ αραβόσιτος συσσωρευμένων συμβάντων προέρχεται από τη διασταύρωση τεσσάρων συμβάντων γενετικώς τροποποιημένου (ΓΤ) αραβοσίτου και προσδίδει αντοχή στα ζιζανιοκτόνα που περιέχουν glufosinate, glyphosate, quizalofop και 2,4-D και τα οποία παράγουν τρεις εντομοκτόνους πρωτεΐνες (πρωτεΐνες «Bt» ή «Cry»): Cry1A.105, Cry2Ab2 και Cry1F, που είναι τοξικές για ορισμένες προνύμφες λεπιδόπτερων (5)·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 28 Νοεμβρίου 2018, η EFSA εξέδωσε θετική γνώμη που δημοσιεύθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2019 (6)·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 ορίζει ότι τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα ή ζωοτροφές δεν πρέπει να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων, των ζώων ή στο περιβάλλον και ότι η Επιτροπή, κατά τη σύνταξη της απόφασής της, οφείλει να λαμβάνει υπόψη κάθε συναφή διάταξη του ενωσιακού δικαίου και άλλους θεμιτούς παράγοντες που αφορούν το εξεταζόμενο θέμα·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αιτών δεν υπέβαλε στην EFSA στοιχεία για τους τρεις επιμέρους συνδυασμούς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής (7)·

Παρατηρήσεις των κρατών μελών και ανεξάρτητη μελέτη

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη υπέβαλαν στην EFSA πολλές επικριτικές παρατηρήσεις κατά την τρίμηνη περίοδο διαβούλευσης (8)· λαμβάνοντας υπόψη ότι στα εν λόγω επικριτικά σχόλια περιλαμβάνεται η παρατήρηση ότι τα στοιχεία που παρέχονται από τον αιτούντα δεν επαρκούν για τη διασφάλιση της ορθής εκτίμησης της επικινδυνότητας, ότι η εκτίμηση επικινδυνότητας που πραγματοποίησε η EFSA δεν επαρκεί στην παρούσα μορφή της διότι δεν αξιολόγησε δεόντως τη συνολική ασφάλεια και την ενδεχόμενη τοξικότητα του ΓΤ αραβόσιτου συσσωρευμένων συμβάντων όσον αφορά τον άνθρωπο, τα ζώα και το περιβάλλον, ότι η EFSA δεν έλαβε υπόψη πρόσφατες μελέτες σχετικά με την ενδεχόμενη τοξικότητα των τοξινών Bt και ότι είναι αδύνατο να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία που συνδέονται με τον ΓΤ αραβόσιτο συσσωρευμένων συμβάντων χωρίς να εκπονηθούν μελέτες σχετικά με τη χρόνια χορήγηση τροφής για την ορθή αξιολόγηση της τοξικότητας στα όργανα και στο αναπαραγωγικό σύστημα και των αντιδράσεων του ανοσοποιητικού συστήματος, που συνεκτιμούν ρεαλιστικά επίπεδα καταλοίπων συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων και δυνητικές συνδυαστικές και σωρευτικές επιδράσεις·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι μια ανεξάρτητη μελέτη (9) καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι η εκτίμηση επικινδυνότητας από την EFSA δεν είναι αποδεκτή στην παρούσα μορφή της, δεδομένου ότι δεν αξιολόγησε δεόντως τη συνολική ασφάλεια και την ενδεχόμενη τοξικότητα του ΓΤ αραβόσιτου συσσωρευμένων συμβάντων·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την εν λόγω ανεξάρτητη μελέτη, η EFSA θα έπρεπε να έχει λάβει υπόψη τα αποτελέσματα της συγκριτικής ανάλυσης ως σημείο εκκίνησης για λεπτομερέστερες έρευνες, δεδομένου ότι από την ανάλυση προέκυψαν πολλές σημαντικές διαφορές μεταξύ του ΓΤ αραβόσιτου συσσωρευμένων συμβάντων και του συμβατικού αντίστοιχού του, ιδίως όταν ο ΓΤ αραβόσιτος συσσωρευμένων συμβάντων υποβλήθηκε σε επεξεργασία με συμπληρωματικά ζιζανιοκτόνα·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανεξάρτητη μελέτη καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι, υπό το φως των εν λόγω σημαντικών διαφορών, θα έπρεπε να έχουν ζητηθεί από την EFSA μελέτες χρόνιας χορήγησης τροφής και/ή μελέτες πολλαπλών γενεών, προκειμένου να είναι δυνατή η ορθή αξιολόγηση της τοξικότητας στα όργανα και στο αναπαραγωγικό σύστημα και των αντιδράσεων του ανοσοποιητικού συστήματος, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των υψηλών συγκεντρώσεων τοξινών Bt και ρεαλιστικών επιπέδων καταλοίπων συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων και δυνητικών συνδυαστικών και σωρευτικών επιδράσεων·

Έλλειψη αξιολόγησης των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων, των μεταβολιτών και των επιδράσεων συνδυασμού παραγόντων

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφορες μελέτες καταδεικνύουν ότι η καλλιέργεια γενετικώς τροποποιημένων φυτών που είναι ανθεκτικά στα ζιζανιοκτόνα οδηγεί σε μεγαλύτερη χρήση «συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων», εν πολλοίς λόγω της εμφάνισης ζιζανίων ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα (10)· λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρείται αναμενόμενη η έκθεση του ΓΤ αραβοσίτου συσσωρευμένων συμβάντων σε αυξημένες και επαναλαμβανόμενες δόσεις glufosinate, glyphosate, quizalofop και 2,4-D, και, κατ’ επέκταση, ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη η συγκέντρωση καταλοίπων στη συγκομιδή·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτηματικά ως προς την καρκινογόνο δράση του glyphosate· λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Νοέμβριο του 2015, η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, κατά πάσα πιθανότητα, το glyphosate δεν είναι καρκινογόνο και ότι, τον Μάρτιο του 2017, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτείται ταξινόμηση· λαμβάνοντας υπόψη ότι, αντιθέτως, το 2015, ο Διεθνής Οργανισμός Ερευνών για τον Καρκίνο (IARC) — η ειδική υπηρεσία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για τον καρκίνο — ταξινόμησε το glyphosate ως ενδεχομένως καρκινογόνο για τον άνθρωπο·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την EFSA, λείπουν τα τοξικολογικά δεδομένα που επιτρέπουν την αξιολόγηση του κινδύνου για τους καταναλωτές από διάφορα προϊόντα που είναι παράγωγα του glyphosate και τα οποία είναι σημαντικά για τις ΓΤ καλλιέργειες που είναι ανθεκτικές στο glyphosate (11)·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η δραστική ουσία glufosinate έχει ταξινομηθεί ως τοξική για την αναπαραγωγή ουσία κατηγορίας 1B και καλύπτεται, επομένως, από τα κριτήρια αποκλεισμού που ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έγκριση της ουσίας glufosinate για χρήση στην Ένωση έληξε στις 31 Ιουλίου 2018 (13)·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόσφατο άρθρο εμπειρογνώμονα που συμμετέχει στην ανάπτυξη γενετικώς τροποποιημένων φυτών αμφισβητεί την ασφάλεια των γενετικώς τροποποιημένων καλλιεργειών που είναι ανθεκτικές στην ουσία 2,4-D, λόγω της αποικοδόμησής της σε κυτταροτοξικά προϊόντα διάσπασης (14)·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων και των προϊόντων διάσπασής τους σε ΓΤ φυτά δεν εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της ομάδας της EFSA για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς (ειδική ομάδα ΓΤΟ της EFSA) και, ως εκ τούτου, δεν διενεργείται στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης ΓΤΟ· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό δημιουργεί προβλήματα, δεδομένου ότι ο τρόπος διάσπασης των συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων από το συγκεκριμένο ΓΤ φυτό και η σύνθεση και, κατ’ επέκταση, η τοξικότητα των προϊόντων διάσπασης («μεταβολίτες») μπορούν να καθορίζονται από την ίδια τη γενετική τροποποίηση (15)·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω ειδικών γεωργικών πρακτικών στην καλλιέργεια ΓΤ φυτών που είναι ανθεκτικά στα ζιζανιοκτόνα, υπάρχουν επίσης ειδικά πρότυπα εφαρμογής για τα ζιζανιοκτόνα και, ως εκ τούτου, για την έκθεση των φυτών, καθώς και συνδυαστικές επιπτώσεις των διαφόρων καταλοίπων φυτοφαρμάκων και των μεταβολιτών τους, που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτοί οι παράγοντες δεν συνεκτιμήθηκαν από την EFSA·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η κατανάλωση του ΓΤ αραβόσιτου συσσωρευμένων συμβάντων ή των επιμέρους συνδυασμών του είναι ασφαλής για την υγεία ανθρώπων και ζώων·

Έλλειψη ανώτατων επιπέδων καταλοίπων και σχετικών ελέγχων

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16), ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, θα πρέπει να καθοριστούν ειδικά ανώτατα όρια καταλοίπων (ΑΟΚ) για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές που παράγονται σε τρίτες χώρες, όταν η χρήση φυτοφαρμάκων έχει ως αποτέλεσμα επίπεδα καταλοίπων διαφορετικά από εκείνα που προκύπτουν από τη γεωργική πρακτική εντός της Ένωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό πράγματι ισχύει για τα εισαγόμενα γενετικώς τροποποιημένα φυτά που είναι ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα, λόγω της αυξημένης ποσότητας ζιζανιοκτόνων που χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες αυτές, σε σύγκριση με τις μη γενετικώς τροποποιημένες καλλιέργειες·

Κ. λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι, σύμφωνα με την επανεξέταση από την EFSA του 2018 σχετικά με τα υφιστάμενα ΑΟΚ για το glyphosate, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν ήταν επαρκή για τον προσδιορισμό των τιμών των ΑΟΚ και της εκτίμησης επικινδυνότητας για το glyphosate όσον αφορά τον ΓΤ αραβόσιτο με τροποποίηση EPSPS (17)· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΓΤ αραβόσιτος συσσωρευμένων συμβάντων παρουσιάζει την τροποποίηση EPSPS (18)·

ΚΑ. λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 396/2005, στις εισαγόμενες καλλιέργειες τροφίμων και ζωοτροφών θα πρέπει να ελέγχονται και να παρακολουθούνται προσεκτικά τα κατάλοιπα δραστικών ουσιών που δεν έχουν λάβει έγκριση για χρήση στην Ένωση, όπως το glufosinate (19)·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στο πλαίσιο του πλέον πρόσφατου συντονισμένου πολυετούς προγράμματος ελέγχου της Ένωσης (για τα έτη 2020, 2021 και 2022), τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να πραγματοποιούν μετρήσεις του glufosinate (ή οποιουδήποτε άλλου ζιζανιοκτόνου) στον αραβόσιτο (γενετικώς τροποποιημένο ή όχι) (20)· λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο ΓΤ αραβόσιτος συσσωρευμένων συμβάντων, οι επιμέρους συνδυασμοί του ή τα προϊόντα που παράγονται από αυτόν για τρόφιμα και ζωοτροφές να υπερβούν τα ΑΟΚ που θα πρέπει να θεσπιστούν και να παρακολουθούνται για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών·

Πρωτεΐνες Bt

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με διάφορες μελέτες, έχουν παρατηρηθεί παρενέργειες που ενδεχομένως επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα έπειτα από έκθεση σε πρωτεΐνες Bt, και ορισμένες από τις εν λόγω πρωτεΐνες ενδέχεται να έχουν ενισχυτικά χαρακτηριστικά (21), δηλαδή να μπορούν να ενισχύουν τις αλλεργιογόνους ιδιότητες άλλων πρωτεϊνών με τις οποίες έρχονται σε επαφή·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τη μειοψηφούσα γνώμη μέλους της ειδικής ομάδας ΓΤΟ της EFSA κατά τη διαδικασία αξιολόγησης ενός άλλου ΓΤ αραβοσίτου συσσωρευμένων συμβάντων και των επιμέρους συνδυασμών του, αν και ποτέ δεν έχουν διαπιστωθεί ανεπιθύμητες ενέργειες στο ανοσοποιητικό σύστημα σε οποιαδήποτε αίτηση αφορά την έκφραση πρωτεϊνών Bt, αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν θα ήταν και δυνατόν «να παρατηρηθούν κατά τις τοξικολογικές μελέτες […] που συνιστώνται και πραγματοποιούνται επί του παρόντος για την αξιολόγηση της ασφάλειας των γενετικώς τροποποιημένων φυτών στην EFSA, αφού αυτές δεν περιλαμβάνουν τις κατάλληλες δοκιμές για τον σκοπό αυτό» (22)·

ΚΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η ταχεία αύξηση της χρήσης σκευασμάτων νεονικοτινοειδών για την επεξεργασία σπόρων στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής συμπίπτει με την αύξηση της φύτευσης ΓΤ αραβοσίτου Bt (23)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση έχει απαγορεύσει την υπαίθρια χρήση τριών νεονικοτινοειδών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τους για την κάλυψη της επιφάνειας των σπόρων, λόγω των επιπτώσεών τους στις μέλισσες και σε άλλους επικονιαστές (24)·

ΚΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση της ενδεχόμενης αλληλεπίδρασης των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων και των μεταβολιτών τους με πρωτεΐνες Bt θεωρείται ότι δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ομάδας ΓΤΟ της EFSA και, ως εκ τούτου, δεν διενεργείται στο πλαίσιο της εκτίμησης επικινδυνότητας·

Αντιδημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων

ΚΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψηφοφορία της 12ης Ιουλίου 2019 στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων, που αναφέρεται στο άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, δεν οδήγησε σε έκδοση γνωμοδότησης, κάτι που σημαίνει ότι η έγκριση δεν υποστηρίχθηκε από μια ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψηφοφορία της 16ης Σεπτεμβρίου 2019 στην επιτροπή προσφυγών επίσης δεν οδήγησε σε γνωμοδότηση·

ΚΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ως προβληματικό το γεγονός ότι εξακολουθεί να εκδίδει αποφάσεις έγκρισης ΓΤΟ χωρίς ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών που είναι υπέρ αυτών των αποφάσεων, κάτι που αποτελεί σαφώς εξαίρεση στην περίπτωση της έγκρισης προϊόντων γενικότερα, αλλά έχει γίνει ο κανόνας για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά την έγκριση ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών (25)· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Πρόεδρος της Επιτροπής έχει αποδοκιμάσει επανειλημμένα την πρακτική αυτή ως αντιδημοκρατική (26)·

ΚΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στην όγδοη κοινοβουλευτική περίοδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε συνολικά 36 ψηφίσματα που αντιτίθενται στη διάθεση στην αγορά ΓΤΟ για τρόφιμα και ζωοτροφές (33 ψηφίσματα) και στην καλλιέργεια ΓΤΟ μέσα στην Ένωση (3 ψηφίσματα)· λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπήρξε ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών υπέρ της έγκρισης οιουδήποτε από αυτούς τους ΓΤΟ· λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά την αναγνώριση των δικών της δημοκρατικών ανεπαρκειών, την έλλειψη στήριξης από την πλευρά των κρατών μελών και τις ενστάσεις του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή εξακολουθεί να εγκρίνει ΓΤΟ·

Λ. λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν απαιτείται καμία τροποποίηση της νομοθεσίας ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να μην εγκρίνει ΓΤΟ όταν δεν υπάρχει ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών που είναι υπέρ της έγκρισης στην επιτροπή προσφυγών (27)·

1. εκτιμά ότι το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής υπερβαίνει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003·

2. εκτιμά ότι το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής δεν είναι σύμφωνο με το δίκαιο της Ένωσης, υπό την έννοια ότι δεν συνάδει με τον σκοπό του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, ο οποίος είναι, σύμφωνα με τις γενικές αρχές που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ( 28 ) , να προσφέρει τη βάση για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ζωής και της υγείας του ανθρώπου και της υγείας και της καλής διαβίωσης των ζώων, του περιβάλλοντος και των συμφερόντων των καταναλωτών σε σχέση με τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς·

3. ζητεί από την Επιτροπή να αποσύρει το σχέδιο εκτελεστικής απόφασής της·

4. επαναλαμβάνει ότι δεσμεύεται να προωθήσει τις εργασίες σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011· καλεί το Συμβούλιο να προχωρήσει επειγόντως όσον αφορά τις εργασίες του σε σχέση με την εν λόγω πρόταση της Επιτροπής·

5. καλεί την Επιτροπή, εν τω μεταξύ, να σταματήσει να εγκρίνει γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς όταν τα κράτη μέλη δεν εκδίδουν γνώμη στην επιτροπή προσφυγών, είτε για τον σκοπό της καλλιέργειας είτε για τον σκοπό της χρήσης σε τρόφιμα και ζωοτροφές, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011·

6. καλεί την Επιτροπή να μην εγκρίνει την καλλιέργεια ΓΤ φυτών που είναι ανθεκτικά στα ζιζανιοκτόνα έως ότου διερευνηθούν διεξοδικά και κατά περίπτωση οι κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με τα κατάλοιπα, πράγμα που απαιτεί πλήρη αξιολόγηση των καταλοίπων που προέρχονται από τον ψεκασμό των ΓΤ καλλιεργειών με συμπληρωματικά ζιζανιοκτόνα, των μεταβολιτών τους και τυχόν συνδυαστικών επιπτώσεων·

7. καλεί την Επιτροπή να εντάξει πλήρως την εκτίμηση επικινδυνότητας της εφαρμογής συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων και των καταλοίπων τους στην εκτίμηση επικινδυνότητας των ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα ΓΤ φυτών, ανεξαρτήτως του κατά πόσον το επίμαχο ΓΤ φυτό προορίζεται για καλλιέργεια στην Ένωση ή για εισαγωγή στην Ένωση με σκοπό τη χρήση του σε τρόφιμα και ζωοτροφές·

8. καλεί την Επιτροπή να μην εγκρίνει την εισαγωγή, για χρήση σε τρόφιμα ή ζωοτροφές, κανενός ΓΤ φυτού που έχει καταστεί ανθεκτικό σε ζιζανιοκτόνο δραστική ουσία μη εγκεκριμένη για χρήση στην Ένωση·

9. καλεί την Επιτροπή να μην εγκρίνει επιμέρους συνδυασμούς συσσωρευμένων συμβάντων γενετικής τροποποίησης, παρά μόνον εάν έχουν αξιολογηθεί διεξοδικά από την EFSA με βάση τα πλήρη στοιχεία που έχει υποβάλει ο αιτών·

10. εκτιμά, ειδικότερα, ότι η έγκριση ποικιλιών για τις οποίες δεν έχουν παρασχεθεί δεδομένα ασφάλειας, και οι οποίες δεν έχουν υποβληθεί σε δοκιμές ή δεν έχουν καν δημιουργηθεί ακόμη, αντιβαίνει στις αρχές της γενικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002·

11. καλεί την EFSA να αναπτύξει περαιτέρω και να χρησιμοποιεί συστηματικά μεθόδους που επιτρέπουν την ταυτοποίηση ανεπιθύμητων ενεργειών από τη συσσώρευση συμβάντων γενετικής τροποποίησης, όπως για παράδειγμα σε σχέση με τις ενισχυτικές ιδιότητες των τοξινών Bt·

12. παροτρύνει την Επιτροπή να αντιμετωπίζει τις υποχρεώσεις της Ένωσης που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες, όπως η συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα και οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, ως «συναφείς διατάξεις» της ενωσιακής νομοθεσίας και/ή «κατά νόμον παράγοντες» βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, να τους δίνει τη δέουσα σημασία και να γνωστοποιεί τον τρόπο με τον οποίον ελήφθησαν υπόψη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·

13. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 268 της 18.10.2003, σ. 1.

(2) ΕΕ L 55 της 28.2.2011, σ. 13.

(3) Scientific opinion on the Assessment of genetically modified maize MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 and subcombinations independently of their origin for food and feed uses, import and processing, under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-NL-2013-112) [Επιστημονική γνώμη σχετικά με την αξιολόγηση του γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και επιμέρους συνδυασμών ανεξάρτητα από την προέλευσή τους, για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές, εισαγωγή και επεξεργασία δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (αίτηση EFSA-GMO-NL-2013-113)], EFSA Journal, 2019· 17(1):5522, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2019.5522

(4) Κατά την όγδοη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε 36 ψηφίσματα που διατύπωναν αντίρρηση στην έγκριση ΓΤΟ. Επιπλέον, κατά την ένατη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τα ακόλουθα ψηφίσματα:

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MZHG0JG (SYN-ØØØJG-2) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0028).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια A2704-12 (ACS-GMØØ5-3), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0029).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × MON 88017 × 59122 × DAS-40278-9, και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο, τρία ή τέσσερα από τα μονά συμβάντα MON 89034, 1507, MON 88017, 59122 και DAS-40278-9, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0030).

(5) Γνώμη της EFSA, σ. 10, πίνακας 4. Τα λεπιδόπτερα είναι μια τάξη εντόμων που περιλαμβάνει τις πεταλούδες και τους σκόρους.

(6) Scientific opinion on the Assessment of genetically modified maize MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 and subcombinations independently of their origin for food and feed uses, import and processing, under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-NL-2013-112) [Επιστημονική γνώμη σχετικά με την αξιολόγηση του γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και επιμέρους συνδυασμών ανεξάρτητα από την προέλευσή τους, για χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές, εισαγωγή και επεξεργασία δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (αίτηση EFSA-GMO-NL-2013-113)], EFSA Journal, 2019· 17(1):5522, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2019.5522

(7) Γνώμη της EFSA, σ. 20.

(8) Οι παρατηρήσεις των κρατών μελών σχετικά με τον ΓΤ αραβόσιτο συσσωρευμένων συμβάντων είναι προσβάσιμες μέσω του μητρώου ερωτήσεων της EFSA: http://registerofquestions.efsa.europa.eu/roqFrontend/login?

(9) https://www.testbiotech.org/sites/default/files/Testbiotech_Comment_MON%2089034%20x%201507%20x%20NK603%20x%20DAS40278-9.pdf

(10) Βλέπε π.χ. Bonny, S., «Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact», Environmental Management, Ιανουάριος 2016, 57(1): σ. 31-48, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26296738 και Benbrook, C.M., «Impacts of genetically engineered crops on pesticide use in the U.S. — the first sixteen years», Environmental Sciences Europe· 28 Σεπτεμβρίου 2012, Vol. 24(1), https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/2190-4715-24-24

(11) EFSA conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment of the active substance glyphosate (Συμπεράσματα της EFSA σχετικά με την αξιολόγηση από ομοτίμους της εκτίμησης επικινδυνότητας της δραστικής ουσίας glyphosate), EFSA Journal 2015· 13(11):4302, σ. 3, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4302

(12) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 309 της 24.11.2009, σ. 1).

(13) https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/eu-pesticides-database/active-substances/?event=as.details&as_id=79

(14) Lurquin, P.F., «Production of a toxic metabolite in 2, 4-D-resistant GM crop plants» (Παραγωγή τοξικού μεταβολίτη σε γενετικώς τροποποιημένες καλλιέργειες που είναι ανθεκτικές στην ουσία 2,4-D), 3 Biotech (2016), 6(1): 1-4, https://link.springer.com/article/10.1007/s13205-016-0387-9#CR25

(15) Αυτό ισχύει όντως στην περίπτωση του glyphosate, όπως αναφέρεται στη δημοσίευση «EFSA Review of the existing maximum residue levels for glyphosate according to Article 12 of Regulation (EC) No 396/2005» (Αξιολόγηση της EFSA σχετικά με τα υφιστάμενα ανώτατα όρια καταλοίπων για το glyphosate σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005), EFSA Journal 2018· 16(5):5263, σ. 12, https://www.efsa.europa.eu/fr/efsajournal/pub/5263

(16) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Φεβρουαρίου 2005, για τα ανώτατα όρια καταλοίπων φυτοφαρμάκων μέσα η πάνω στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές φυτικής και ζωικής προέλευσης και για την τροποποίηση της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 70 της 16.3.2005, σ. 1). Βλέπε αιτιολογική σκέψη 26.

(17) Αιτιολογημένη γνώμη σχετικά με την επανεξέταση των υφιστάμενων ανώτατων ορίων καταλοίπων για το glyphosate, σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005. EFSA Journal 2018· 16(5):5263, σ. 4. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2018.5263

(18) Γνώμη της EFSA, σ. 10, πίνακας 4.

(19) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005.

(20) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/533 της Επιτροπής, της 28ης Μαρτίου 2019, για ένα συντονισμένο πολυετές πρόγραμμα ελέγχου της Ένωσης για τα έτη 2020, 2021 και 2022 ώστε να εξασφαλιστεί συμμόρφωση με τα ανώτατα όρια καταλοίπων φυτοφαρμάκων και να εκτιμηθεί η έκθεση του καταναλωτή στα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων μέσα και πάνω στα τρόφιμα φυτικής και ζωικής προέλευσης (ΕΕ L 88 της 29.3.2019, σ. 28).

(21) Για μια ανασκόπηση, βλ. Rubio Infante, N. και Moreno-Fierros, L. (2016), «An overview of the safety and biological effects of Bacillus thuringiensis Cry toxins in mammals», Journal of Applied Toxicology, Μάιος 2016, 36(5): σ. 630-648. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jat.3252/full

(22) Αίτηση EFSA-GMO-DE-2010-86 (Bt11 × MIR162 × 1507 × GA21 αραβόσιτος και τρεις επιμέρους συνδυασμοί ανεξαρτήτως της προέλευσής τους), Γνώμη μειοψηφίας, Wal, J.M., Μέλος της ειδικής ομάδας ΓΤΟ της EFSA, EFSA Journal 2018· 16(7):5309, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5309, σ. 34.

(23) «Large-Scale Deployment of Seed Treatments Has Driven Rapid Increase in Use of Neonicotinoid Insecticides and Preemptive Pest Management in U.S. Field Crops» Douglas, M.R., και Tooker, J.F., Environmental Science & Technology 2015, 49, 8, 5088-5097, ημερομηνία δημοσίευσης (διαδίκτυο): 20 Μαρτίου 2015, https://pubs.acs.org/doi/10.1021/es506141 g

(24) https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/approval_active_substances/approval_renewal/neonicotinoids_en

(25) Βλέπε π.χ. την αιτιολογική έκθεση της νομοθετικής πρότασης της Επιτροπής που υποβλήθηκε στις 22 Απριλίου 2015 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 σχετικά με τη δυνατότητα των κρατών μελών να περιορίσουν ή να απαγορεύσουν τη χρήση ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών στην επικράτειά τους, και την αιτιολογική έκθεση της νομοθετικής πρότασης της Επιτροπής που υποβλήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2017 για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011.

(26) Βλέπε π.χ. την εναρκτήρια δήλωση στη σύνοδο Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που περιλαμβάνεται στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές για την επόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Στρασβούργο, 15 Ιουλίου 2014) ή την ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2016 (Στρασβούργο, 14 Σεπτεμβρίου 2016).

(27) Η Επιτροπή «δύναται» — αλλά δεν «οφείλει» — να προβεί στην έγκριση εάν δεν υπάρχει ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών υπέρ της έγκρισης στην επιτροπή προσφυγών, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 (άρθρο 6 παράγραφος 3).

(28) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).