ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 16.04.1997 
COM (97) 170 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΕΜΠΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ 
ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ 
ΑΛΛΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Ιστορικό Ι 
Εννοιολογικές παρατηρήσεις 3 
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ, ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ 
'Ογκος και τάσεις των ενισχύσεων στο βιομηχανικό τομέα 5 
Κοινοτικό σύνολα 5 
Συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών 6 
Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία 10 
Τύποι ενισχύσεων 13 
Στόχοι των ενισχύσεων 16 
Γερμανικές κρατικές ενισχύσεις στα νέα Lander 22 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ - ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ 
ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Ενισχύσεις σε άλλους τομείς εκτός της βιομηχανίας 24 
Ενισχύσεις στη γεωργία 24 
Ενισχύσεις στην αλιεία 27 
Ενισχύσεις στις μεταφορές (σιδηροδρ. μεταφορές) 28 
Ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα 30 
Συνολικός όγκος των ενισχύσεων στην Ένωση 33 
Δημοσιονομικές επιπτώσεις των ενισχύσεων 34 
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 36 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 37 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα Ι: Τεχνικό Παράρτημα 41 
Παράρτημα II: Στατιστικό Παράρτημα 55 
Παράρτημα III: Κοινοτικά Ταμεία και Μέσα 73 
Ι\> 
ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΛ1 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 
1994 
•1994 Πίνακας 1 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 
- ετήσιες αξίες < // σταθερές τιμές (1993) 
Πίνακας 2 Κρατικές ενίΛίχίπιεις στη βιομηχανία 
- ετήσιες αξίες 1990- Ι 994 
Πίνακας 3 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 
-ετήσιοι μέσοι όροι 1990-1992 και 1992-1994 
Πίνακας 4 Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία κατά τα έτη 1992 -
Πίνακας 5 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 1992 -1994 
- κατανομή ανά τύπο ενισχύσεων 
Πίνακας 6 Κρα τικ ες ενισχύσεις στη βιομηχανία 1992 -1994 
- κατανομή ανά τομέα και στόχο 
Πίνακας 7 . Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 1990-1992 και 1992-
- κατανομή ανά βασικούς στόχους 
Πίνακας 8 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία στην Κοινότητα κατά την περίοδο 1990-1994 
Ετήσιες ενισχύσεις σε σταθερές τιμές (1993) 
Πίνακας 9 Εθνικές ενισχύσεις για τα προ ιόντα που περιλαμβάνονται στο παράρτημα II 
της συνθήκης ΕΚ (γεωργία) 
Πίνακας 10 Κρατικές ενισχύσεις στην αλιεία ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης 
αξίας του τομέα 
Πίνακας 11 Κοι νοτικές παρεμβάσεις στον τομέα της αλιείας 
Πίνακας 12 Κρατικές ενισχύσεις στις μεταφορές (σιδηροδρομικές μεταφορές) 
Πίνακας 13 Ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνφακα 
Πίνακας 14 Συνολικές εθνικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά τις περκ >Λ( >υς 1 990-/W2 
και 1992-1994 
Πίνακας 15 Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά τις περιόδους 
1990-1992 και 1992-1994 ως ποσοστό του ΑΕΠ 
Πίνακας 16 Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά της περιόδους 1990- 92 
και 1992-94 κατανεμημένες ανά βασικούς τομείς 7 
12 
13 
20 
21 
22 
26 
28 
28 
29 
30 
33 
34 
35 
Στατιστικό Παράρτνρ,α 
Πίνακας ΑΙ Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα σε τρέχουσες τιμές (σε Εθνικό Νόμισμα)56 
Πίνακας Α2 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία σε τρέχουσες τιμές (ECU) 57 
Πίνακας A3 Κρατικές ενισχύσεις στα νέα γερμανικά Lander - ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 58 
Πίνακας A4 Συνολικές κρατικές ενισχύσεις - ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 ανά κράτος μέλος 60 
Πίνακας Α Ετήσιες κοινοτικές δαπάνες 81 
Πίνακας Β Άλλα μέσα κοινοτικής παρέμβασης 82 
Πίνακας ΓΙ Κοινοτική δαπάνη ανά κράτος μέλος 83 
Πίνακας Γ2 Κοινοτική δαπάνη ανά κράτος μέλος 84 
Διαγράμματα 
Διάγραμμα 1 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας 
Διάγραμμα 11 Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία: κατανομή ανά φορολογικές δαπάνες και 
δημοσιονομικές δαπάνες 
Διάγραμμα ΛΙ Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία και κοινοτικά ταμεία ανά εργα& >μ.ενι > 15 
59 
111 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Ιστορικό 
II ανάγκη καθιέρωσης μίας αποτελεσματικής μεθόδου συστηματικής ποσοτικής 
έκφρασης των κρατικ(ί)ν ενισχύσεων για τους σκοπούς της πολιτικής 
ανταγωνισμού κατέστη πλήρως αντιληπτή το Î985, έτος κατά το οποίο 
δημοσιεύθηκε το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς. Στα τέλη αυτού του έτους, η Επιτροπή έδωσε οδηγίες στις 
υπηρεσίες της να συντάξουν και να δημοσιεύσουν αναλυτική και βάσει 
πραγματικών στοιχείων Έκθεση σχετικά με τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων 
στα κράτη μέλη της Κοινότητας. 
Δεδομένου ότι η Πρώτη Έκθεση, η οποία κάλυπτε την περίοδο 1981-86, 
κατέληγε στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η διαφάνεια στον 
τομέα των κρατικών ενισχύσεων, κρίθηκε απαραίτητη η συνεχής ενημέρωση της, 
γεγονός που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Δεύτερης, Τρίτης και Τέταρτης 
Έκθεσης, οι οποίες καλύπτουν αντίστοιχα τις περόδους 1987-88, 1989-90 και 
1991-92. 
Η Πέμπτη Έκθεση ενημερώνει τα υπάρχοντα στοιχεία και καλύπτει την περίοδο 
μέχρι και το 1994. Καλύπτει τα τελευταία χρόνια πριν από την προσχώρηση των 
τριών νέων κρατών μελών και παρέχει πληροφορίες σχετικά με την τότε 
επικρατούσα διάρθρωση της κρατικής συνδρομής προς τις επιχειρήσεις των 
δώδεκα κρατών μελών της Κοινότητας. Είναι η πρώτη Έκθεση που αξιοποιεί 
κατά ένα μέρος της το νέο σύστημα τυποποιημένων ετήσιων εκθέσεων το οποίο 
πρότεινε η Επιτροπή στα κράτη μέλη το 1994 και τώρα έχει αρχίσει να 
εφαρμόζεται πλήρως. 
Η δημοσίευση της Πέμπτης Έκθεσης επαναβεβαιώνει τη δέσμευση της 
Επιτροπής για τη διατήρηση μίας ανοιχτής πολιτικής όσον αφορά τον έλεγχο 
των κρατικών ενισχύσεων. Η έμφαση στη διαφάνεια έχει ολοένα και μεγαλύτερη 
σημασία λαμβάνοντας υπόψη το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί σήμερα η 
Κοινότητα, τόσο εντός της ίδιας της Ένωσης όσο και στο ευρύτερο διεθνές 
πλαίσιο. 
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και η επερχόμενη οικονομική και 
νομισματική ένωση καθιστούν αναγκαίο τον ολοένα και αποτελεσματικότερο 
έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές (ΐπορούν να 
χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο των φραγμών του εμπορίου που έχουν 
αρθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας ολοκλήρωσης. 
Τα κράτη μέλη θα είναι πρόθυμα να συμβάλουν στην ολοκλήρωση και τη 
μελλοντική ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μόνο εάν είναι βέβαια ότι 
όλα τα άλλα κράτη μέλη τηρούν τους ίδιους κανόνες όσον αφορά την επιδότηση 
επιχειρήσεων. Η συγκέντρωση και δημοσίευση στοιχείων σχετικά με το ύψος 
των χορηγούμενων ενισχύσεων είναι ένα από τα μέσα -και όχι το λιγότερο 
σημαντικό- με τα οποία η Επιτροπή αποδεικνύει στα κράτη μέλη ότι 
παρακολουθεί στενά και αδιάλειπτα τις δημόσιες παρεμβάσεις, όσον αφορά 
τόσο τη συνολική τους εξέλιξη, όσο και την εξέλιξη τους σε κάθε κράτος μέλος. 
Τούτο με τη σειρά του της επιτρέπει να τροποποιεί ανάλογα την πολιτική της, 
εφόσον συντρέχει λόγος, ώστε να ελέγχει δίκαια και αποτελεσματικά τις 
κρατικές ενισχύσεις και να προσαρμόζεται στο μεταβαλλόμενο οικονομικό 
περιβάλλον. 
1 (L 
'Οσον αφορά το διεθνές πλαίσιο, κατά την παρελθούσα δεκαετία συνήφθησαν οι 
Ευρωπαϊκές Συμφωνίες με τις Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
(ΧΚΑΕ), με τις οποίες δημιουργήθηκε η ιστορική σύνδεση μεταξύ της 
Κοινότητας και της ομάδας των χωρών αυτών με απώτερο στόχο την 
προσχώρηση τους στην Ένωση. Το φορτίο του παρελθόντος είναι ιδιαίτερα 
βαρύ στις χώρες αυτές που διανύουν μεταβατικό στάδιο. Για το λόγο αυτό 
απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Μέσω 
της δημοσίευσης των Εκθέσεων για τις κρατικές ενισχύσεις η Επιτροπή, αλλά 
και ολόκληρη η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνουν στις χώρες αυτές ένα συγκεκριμένο 
παράδειγμα για το επίπεδο διαφάνειας που είναι αναμενόμενο στις σύγχρονες, 
ανταγωνιστικές οικονομίες της αγοράς. Κατ' αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η 
εκπλήρωση της υποχρέωσης υποβολής εκθέσεων από τις ΧΚΑΕ, όπως 
προβλέπεται στις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες. 
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Εμπορίου, η Έκθεση παρέχει ένα παράδειγμα σχετικά με τις 
προσδοκίες μας από τους εμπορικούς μας εταίρους στο θέμα της διαφάνειας. 
Από την άποψη αυτή, η έκθεση συμπληρώνει την κοινοποίηση των επιδοτήσεων 
της Κοινότητας και των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 25 της 
Συμq)ωvίας ΠΟΕ για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα. Κατά τον 
ίδιο τρόπο, η έκθεση παρέχει επίσης ένα παράδειγμα στους εταίρους μας στον 
ΟΟΣΑ, όπου η Επιτροπή εξακολουθεί να συμμετέχει στη μελέτη για κρατικές 
ενισχύσεις στη βιομηχανία. 
Εννοιολογικές παρατηρήσεις 
5. Η Πέμπτη Έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις καλύπτει την περίοδο 1992-1994. 
Ενημερώνει την Τέταρτη Έκθεση (που δημοσιεύθηκε.το 1995), η οποία καλύπτει 
την περίοδο 1990-1992. Στην.Έκθεση περιλαμβάνονται οι εθνικές ενισχύσεις 
που χορηγήθηκαν στην Κοινότητα των δώδεκα κρατών μελών στους'εξής τομείς: 
βιομηχανία, γεωργία, αλιεία, άνθρακας και μεταφορές, στις " οποίες 
συμπεριλαμβάνονται και οι σιδηροδρομικές μεταφορές." Στο Τεχνικό 
Παράρτημα (Παράρτημα Ι) αναφέρονται οι λόγοι των περιορισμών αυτών, 
καθώς και γενικές μεθοδολογικές επεξηγήσεις. Το Στατιστικό Παράρτημα 
(Παράρτημα Π) περιλαμβάνει βασικά στατιστικά στοιχεία για τις ενισχύσεις στη 
βιομηχανία και τις συνολικές ενισχύσεις. Το Παράρτημα III περιλαμβάνει 
επισκόπηση των Κοινοτικών Ταμείων και Μέσων. 
6. Στις συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, η ανάλυση των στοιχείων 
για τις ενισχύσεις βασίζεται στους ετήσιους μέσους όρους κατά την τριετή 
περίοδο 1992-1994. Σε περίπτωση που κρίνεται σκόπιμο, παρέχονται 
συγκριτικά τα στοιχεία για την περίοδο 1990-1992. 
Όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις, οι συγκρινόμενες περίοδοι 
επικαλύπτονται κατά ένα έτος. Για συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών, η 
χρησιμοποίηση κινητών μέσων όρων τριών συνεχών ετών αποτελεί τη μόνη 
δυνατότητα συναγωγής συμπερασμάτων τα οποία να στηρίζονται σε επαρκώς 
αξιόπιστα, από στατιστική άποψη, στοιχεία. Αυτό συμβαίνει διότι, όσον αφορά 
ορισμένα στοιχεία, τα ποσά είναι σήμερα γνωστά μόνο για περιόδους 
μεγαλύτερες του ενός έτους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ποσά καθορίζονται 
αυθαίρετα για μεμονωμένα έτη. Επιπλέον, τα ποσά για το τελευταίο έτος που 
λαμβάνονται υπόψη (1994) είναι σε σημαντικό βαθμό προσωρινά και - όπως 
συνέβη ήδη για το τελευταίο έτος της περιόδου που εξέτασε η προηγούμενη 
Έκθεση (1992) - είναι βέβαιο ότι θα τροποποιηθούν από τα κράτη μέλη στη 
διάρκεια του μεταγενέστερου ελέγχου των δεδομένων για τα επόμενα έτη. Η 
χαμηλού βαθμού αξιοπιστία των ετήσιων στοιχείων - ιδιαίτερα στις περιπτώσεις 
όπου κατανέμονται ανά κράτος μέλος - αντισταθμίζεται, από στατιστική άποψη, 
με τη χρησιμοποίηση επικαλυπτόμενων μέσων όρων για τριετείς περιόδους. 
Προκειμένου να καταστούν οι μέσοι όροι της προγενέστερης περιόδου 
συγκρίσιμοι με τους μέσους όρους της περιόδου 1992-1994, τα απόλυτα 
αριθμητικά στοιχεία της περιόδου 1990-1992, εκτός αν υπάρχει διαφορετική 
ένδειξη, εκφράζονται σε τιμές του 19931. Συνεπώς, τα στοιχεία της όλης 
Έκθεσης είναι σε πραγματικούς όρους2. 
7. Τα στοιχεία για το 1993 και 1994 καταρτίσθηκαν από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Μαζί με τα ήδη 
υπάρχοντα στοιχεία για την περίοδο 1990-1992 ελέγχθηκαν από τα κράτη μέλη 
και, όπου κρίθηκε αναγκαίο, τροποποιήθηκαν. II διαδικασία αυτή διασφαλίζει 
σχετικά υψηλό βαθμό αξιοπιστίας στα στοιχεία. 
Σχετικά με την Ελλάδα, η Επιτροπή, κατά την κατάρτιση των στοιχείων για τις 
προηγούμενες Εκθέσεις, χρησιμοποίησε, ως αναφορά, μελέτη που συνέταξε 
Έτσι, και λόγω των - σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικών - τροποποιήσεων που επέφεραν τα 
κράτη μέλη στα προαναφερθέντα στοιχεία για το 1992, τα στοιχεία για την περίοδο 1990-1992 
διαφέρουν από τα δημοσιευθέντα στην Τέταρτη Έκθεση. 
Τα στοιχεία για τις βιομηχανικές ενισχύσεις, σε τρέχουσες συναλλαγματικές 
ισοτιμίες, περιλαμβάνονται στο στατιστικό παράρτημα (παράρτημα Π). 
σύμβουλος και αφορά τις ελληνικές κρατικές ενισχύσεις και δαπάνες. Η μελέτη 
αυτή αποτέλεσε τη βάση για τις εκτιμήσεις και παρεκβολές των υπηρεσιών της 
Επιτροπής. Με τη συνεργασία των ελληνικών αρχ<ί>ν βελτιώθηκαν τα στοιχεία 
που (κρορούν την Ελλάδα. Ωστόσο, καθότι τα όιαβιβασθέντα από τις ελληνικές 
αρχές στοιχεία δεν είναι πλήρη, τα σχετικά δεδομένα ουσιαστικά (υτοτελούν 
εκτιμήσεις και για το λόγο αυτόν τα αποτελέσματα για την Ελλάδα πρέπει να 
αντιμετωπίζονται με κάποια επιφύλαξη. 
Ι1ΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΛ 
Ογκος και τάσεις των ενισχύσεων στο βιοιιηγανικό τομέα 
Χ. Στην Κοινότητα, οι ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα καλύπτουν το 
μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων που αναλύονται στην παρούσα Έκθεση. 
Πράγματι, κατά την περίοδο 1992-1994, το 45% των συνολικών ενισχύσεων 
χορηγήθηκαν στο βιομηχανικό τομέα. Ως εκ τούτου, η ανάλυση των ενισχύσεων 
στον εν λόγω κλάδο της οικονομίας αποτελεί το επίκεντρο της παρούσας 
Έκθεσης. 
Κοινοτικά σύνολα 
9. Ο πίνακας 1 δείχνει τα ετήσια ποσά των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην 
Κοινότητα κατά την περίοδο 1992-1994. 
Πίνακας 1 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα στην Κοινότητα 1990-1994 
Ετήσιες αξίες σε σταθερές τιμές (1993) 
σε εκατ. ECU 
ΕΥΡ 12 1990 
43777 1991 
39827 1992 
41196 1993 
43890 1994 
42830 
10. Καίτοι τα στοιχεία πρέπει να ερμηνευθούν προσεκτικά3, μας επιτρέπουν να 
συνάγουμε το συμπέρασμα ότι ανακόπηκε η προοδευτικά καθοδική τάση που 
είχε παρατηρηθεί κατά το παρελθόν. Από την έρευνα προκύπτει μία σταθερή 
τάση του συνολικού όγκου, ο οποίος κατά μέσο όρο κυμαίνεται ετησίως γύρω 
από το ποσό των 43 δισ. ECU. Το υψηλό ποσό για το 1990 οφείλεται στη 
χορήγηση ορισμένων άτυπων ενισχύσεων σε δύο κράτη μέλη4. 
Οι απόλυτες αξίες, ακόμη και αθροισμένες σε κοινοτικό επίπεδο, είναι 
περιορισμένης χρησιμότητας για την εκ'φραση των διαχρονικών τάσεων των 
εθνικών πολιτικών στον τομέα των ενισχύσεων. Συνεπώς, ο πίνακας 2 
παρουσιάζει τις ενισχύσεις στη βιομηχανία σε ποσοστό της προστιθέμενης 
αξίας, ανά απασχολούμενο στον τομέα και σε ποσοστό των ενδοικοινοτικών 
εξαγωγών μεταποιημένων προϊόντων5. 
3 Βλ. σημείο 6 ανωτέρω. 
4 Στην Ισπανία και την Ιταλία χορηγήθηκαν ενισχύσεις για ορισμένες σημαντικές 
τομεακές αναδιαρθρώσεις. 
5 Εφόσον ένα μικρό αλλά μη επακριβώς προσδιορίσιμο μέρος των ποσών των 
ενισχύσεων αφορά τον τομέα των υπηρεσιών (εμπόριο, επισκευές, παροχή 
συμβουλών), τα 
υπερεκτιμημένα. αναφερόμενα στοιχεία μπορεί να είναι ελαφρώς 
Πίνακας 2 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα στην Κοινότητα 
Ετήσιες αξίες 1990 έως 1994 
ΕΥΡ 12 
σε ποσοστό της 
προστιθέμενης 
αξίας 
σε ECU ανά 
απασχολούμενο * 
σε ποσοστό των 
ενδοκοινοτικών 
εξαγωγών** 1990 
4,0 
1333 
20,1 1991 
3,6 
1238 
18,6 1992 
3,9 
1318 
19,7 1993 
4,2 
1472 
20,8 1994 
3,8 
1472 
20,7 
** σε σταθερές τιμές του 1993 
ενδοικοινοτικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων 
Οι ενισχύσεις ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας κυμαίνεται γύρω από το 4% 
κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου. 
Το ποσό των ενισχύσεων ανά απασγολούιιενο στη βιομηχανία κυμαίνεται 
μεταξύ 1238 ECU (1991) και 1472 ECU (1994) κατά τις δύο εξετασθείσες 
περιόδους. Η κάμψη της απασχόλησης στο βιομηχανικό τομέα συνέβαλε στην 
αύξηση του δείκτη αυτού από το 1991 και μετά. Ο όγκος των ενισχύσεων ως 
ποσοστό της αξίας των ενδοικοινοτικών εξαγωγών μεταποιημένων προϊόντων -
ο συντελεστής αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως ένας καλός δείκτης για την 
ενδεχόμενη στρέβλωση του ανταγωνισμού στην Κοινότητα - ακολουθεί επίσης 
ελαφρά ανοδική τάση από το 1991. 
Από τους πίνακες 1 και 2 προκύπτει ότι τα απόλυτα ποσά των ενισχύσεων και 
οι τρεις δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν για να αντικατοπτρίσουν την τάση των 
ενισχύσεων στη βιομηχανία σε κοινοτικό επίπεδο συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό: 
από τα σχετικά στοιχεία προκύπτει ότι η παρατηρηθείσα κατά το παρελθόν 
καθοδική τάση αντικαταστήθηκε από μία σταθερή τάση όσον αφορά τον 
συνολικό όγκο των ενισχύσεων κατά τις δύο εξετασθείσες περιόδους. Έτσι δεν 
φαίνεται να ήταν εντελώς αστήρικτη η ανησυχία ότι οι δυσμενείς οικονομικές 
συνθήκες που επικρατούσαν την εποχή εκείνη, σε συνδυασμό με την πλήρη 
εκδήλωση των επιπτώσεων του ανταγωνισμού λόγω της σταδιακής 
εγκαθίδρυσης της εσωτερικής αγοράς, θα ωθούσαν τις κυβερνήσεις να 
καταφύγουν στις κρατικές ενισχύσεις. 
Συγκρίσεις ιιεταζύ των κρατών ιιελών 11. 
12. Στον πίνακα 3 συγκρίνονται τα μέσα επίπεδα των ενισχύσεων στη βιομηχανία 
για τα διάφορα κράτη μέλη6 κατά τις περιόδους 1990-1992 και 1992-1994 , τα 
Για τη Γερμανία έγινε διαχωρισμός μεταξύ νέων και παλαιών Londer, ώστε να 
καταδειχθεί σαφώς η διαφορετική εξέλιξη μεταξύ των δύο τμημάτων της χώρας 
που σημαδεύεται από την άνευ προηγουμένου διαδικασία προσαρμογής της 
οικονομίας των νέων Lander στο σύστημα της αγοράς. 
οποία εκφράζονται σε ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και σε 
ποσά ενισχύσεων ανά απασχολούμενο στο συγκεκριμένο τομέα. Ί-πιπλέον, για 
λόγους ενημέρωσης, παρατίθενται τα απόλυτα ποσά των ενισχύσεων σε 
πραγματικές τιμές. 
Πίνακας 3 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Ετήσιοι μέσοι όροι 1990-1992 και 1992-1994 
Βέλγιο 
Λανία 
Γερμανία 
-παλαιά Lander 
- νέα Lande r 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
EUR12 σι: ποσοστό της 
προστιθέμενης αξίας 
1990-1992 
7,9 
3,5 
12,5 
2,1 
2,7 
2,7 
8,9 
3,5 
2,5 
4,6 
1,4 
3,8 1992-1994 
4,8 
2,8 
4,8 
10,5 
1,7 
3,3 
3,5 
8,4 
2,9 
2,1 
4,4 
0,8 
4,0 σε IiCU ανά 
απασχολούμενο* 
1990-1992 
3015 
639 
1514 
921 
5415 
1785 
605 
1114 
1271 
2397 
1669 
994 
514 
439 
1296 1992-1994 
1773 
1017 
2012 
553 
11610 
1588 
571 
1350 
1837 
2379 
1267 
822 
480 
279 
1419 σε εκατ. \ICV* 
1990-1992 
2297 
337 
Ι 3965 
7373 
6592 
1180 
1738 
5280 
314 
12321 
62 
1003 
618 
2484 
41600 1992-1994 
1331 
51| 
17410 
4156 
13254 
1035 
1494 
6006 
463 
11529 
48 
812 
568 
1433 
42639 
μέσοι όροι 1990-1992 σε τιμές 1993 
Τα επίπ,εδα των ενισχύσεων διαιρέρουν σημαντικά μεταξύ των μ,εμ.ονωμένων κρατών 
μελών. Το διάγραμμα Ι αντικατοπτρίζει την κατάσταση όταν τα επίπ,εδα των 
ενισχύσεων εκφράζονται σε όρους ενισχύσεων στη βιοιιηγανία ως προς την 
προστιθέμενη αξία. 
7 Όπως εξηγείται στο σημείο 6, οι λεπτομ,ερείς αναλύσεις ανά κράτος 
μέλος μπορούν να συγκριθούν αξιόπιστα μ,όνο εφόσον χρησιμοποιηθούν 
επικαλυπτόμενοι κινητοί μέσοι όροι τριών συνεχών ετών. 
Διάγραμμα I 
Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 
ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας (μέσοι όροι 1990-1992 και 1992-1994) 
14 
12 
10 
Β DK D GR Ε F IRL L NL Ρ UK EUR 
12 
D 1990-1992 1992-1994 
Η Ελλάδα και η Ιταλία χορήγησαν τις περισσότερες ενισχύσεις. Οι χώρες αυτές 
υπερβαίνουν κατά πολύ τον κοινοτικό μέσο όρο. Όπως παροαναφέρθηκε, η 
συνεχιζόμενη αβεβαιότητα όσον αφορά τα στοιχεία για την Ελλάδα δεν επιτρέπει 
ακόμη την διατύπωση λεπτό μερών σχολίων. 
Η Πορτογαλία, το Βέλγιο και η Γερμανία υπερβαίνουν τον κοινοτικό μέσο όρο, ενώ η 
Ιρλανδία, η Γαλλία, το Λουξεμβούργο και η Δανία κινούνται σε επίπεδα ελαφρώς 
κατώτερα του εν λόγω μέσου όρου. 
Οι χαμηλότερες ενισχύσεις στη βιομηχανία έχουν χορηγηθεί, κατά (ρθίνουσα 
τάξη, στις Κάτω Χώρες, στην Ισπανία και στο ΙΙνωμένο βασίλειο. Σε όλες 
αυτές τις χώρες οι ενισχύσεις είναι σημαντικά κατώτερες του κοινοτικού μέσου 
όρου και παρουσιάζονται μειωμένες σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. 
Ελλείψει στατιστικών στοιχείων, οι ενισχύσεις ως ποσοστό της προστιθέμενης 
αξίας δεν κατέστη δυνατό να υπολογιστούν για τα δύο επί μέρους τμήματα της 
ενοποιημένης Γερμανίας. 
13. Οι ενισχύσεις ανά απασγολούιχενο είναι κατά πολύ υψηλότερες στην Ιταλία σε 
σχέση με όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη, ενώ στη σχετική κατάταξη ακολουθούν η 
Γερμανία και η Ιρλανδία. Το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο που παρατηρείται για τα 
νέα γερμανικά Lander οφείλεται τόσο στις σημαντικές ενισχύσεις που 
χορήγησε η Treuhand, όσο και στην έντονη μείωση του αριθμού των 
εργαζομένων. II αύξηση σε σύγκριση μ,ε την περίοδο της προηγούμενης έκθεσης 
αντανακλά πλήρως το αποτέλεσμα της διαδικασίας ανδιάρΟρωσης "μετά την 
ενοποίηση της Γερμανίας το 1990, η οποία συντελέσθηκε στην περίοδο της 
παρούσας έκθεσης. Αντιθέτως, οι ενισχύσεις ανά θέση εργασίας στα παλαιά 
Lander έχουν μειωθεί. Το Βέλγιο υπερβαίνει τον κοινοτικά μέσο όρο, ενώ η 
Γαλλία και το Λουξεμβούργο υπολείπονται αυτού ελαφρά. Στην ομάδα των 
χωρών που χορηγούν τις χαμηλότερες ενισχύσεις περιλαμβάνονται τώρα, κατά 
φθίνουσα τάξη, η Δανία, οι Κάτω Χώρες, η Ισπανία, η Πορτογαλία, και το 
Ηνωμένο Βασίλειο. 
14. Ως προς τις διαφορές που παρατηρούνται στις τάσεις των ενισχύσεων μεταξύ 
των κρατών μελών, μπορεί να διατυπωθεί το γενικό συμπέρασμα ότι 
εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των μεμονωμένων 
κρατών μελών. 
Από τη σύγκριση των τεσσάρων ισχυρότερων οικονομικά χωρών προκύπτει ότι 
οι ενισχύσεις στην Ιταλία εκφρασμένες ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας 
είναι δέκα φορές υψηλότερες από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο, δυόμισι φορές 
υψηλότερες από ό,τι στη Γαλλία και 1,8 φορές υψηλότερες από ό,τι στη 
Γερμανία. Εάν οι ενισχύσεις εκφρασθούν σε ECU ανά απασχολούμενο, 
παρατηρούνται οι ίδιες διαφορές. Οι παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ των 
τεσσάρων αυτών κρατών μελών αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές απόψεις 
τους όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των μέσων χορήγησης κρατικών 
ενισχύσεων, και υπό το πρίσμα αυτό δεν είναι ιδιαίτερο: ανησυχητικές. 
Ωστόσο, εάν οι συνολικές διαφορές στην Κοινότητα εξετασθούν από την άποψη 
της συνοχής, τα αποτελέσματα προκαλούν κάποια ανησυχία. Μία άμεση 
σύγκριση μεταξύ των τεσσάρων αυτών κρατών μελών και των τεσσάρων χωρών 
συνοχής - Ισπανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα - δείχνει ότι η σχετική 
σημασία της στήριξης της βιομηχανίας αυξάνεται στα κεντρικότερα κράτη μέλη. 
Πράγματι, στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες, οι ενισχύσεις εκφρασμένες ως 
ποσοστό της προστιθέμενης αξίας ανήλθαν σε 3,7% την περίοδο 1990-1992 και 
σε 4,2% την περίοδο 1992-1994, ενώ στις οικονομίες των χωρών συνοχής ο ίδιος 
δείκτης μειώθηκε από 3,3% σε 2,9% κατά την ίδια περίοδο. Επίσης, από τον 
Πίνακα 3 προκύπτει ότι ο όγκος των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στις 
τέσσερις χώρες συνοχής μειώθηκε από την ολική ενίσχυση στο βιομηχανικό 
τομέα στην Κοινότητα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις τέσσερις μεγάλες 
οικονομίες, το οποίο ήταν περίπου 82% κατά την περίοδο 1990-1992, αυξήθηκε 
σε 85% κατά την περίοδο 1992-1994, και αυτό παρότι οι ενισχύσεις στο 
Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν κατά 42% μεταξύ των δύο περιόδων, ενώ οι 
ενισχύσεις στην Ιταλία μειώθηκαν κατά 6%. 
Μεταξύ των χωρών συνοχής, ιδιαίτερη επιδείνωση παρουσίασε η κατάσταση 
στην Ισπανία. Η χώρα αυτή, η οποία αντιπροσωπεύει το 10%) του πληθυσμού 
• της ΕΕ και το 25% του πληθυσμού του στόχου 1 χορήγησε μόνο το 3,5% του 
συνολικού όγκου των ενισχύσεων στη βιομηχανία και, με εξαίρεση το Ηνωμένο 
Βασίλειο, καταλαμβάνει την τελευταία θέση όταν οι ενισχύσεις εκφράζονται ως 
ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ή σε ως χορηγούμενο ποσό 
ενίσχυσης ανά απασχολούμενο. 
Τα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία οι ενισχύσεις στη βιομηχανία παρουσιάζουν 
αύξηση - Γερμανία, Γαλλία, Δανία και Ιρλανδία - χορήγησαν το 48% όλων των 
ενισχύσεων αυτού του είδους στην Κοινότητα κατά την περίοδο 1990-92 και 
περίπου το 57% κατά την περίοδο 1992-94. Ταυτόχρονα, οι κρατικές ενισχύσεις 
στη βιομηχανία σε άλλα κράτ7| μέλη μειώθϊ|καν κατά περίπου 3.500 εκατ. ECU. 
II εν λόγω κατάσταση ανισορροπίας δεν συμβάλλει στην οικονομική σύγκλιση 
και φανερώνει ότι υπάρχουν περιθώρια για την βελτίωση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι εκτός από τις 
εθνικές κρατικές ενισχύσεις, η βιομηχανία επωφελείται επίσης από τις 
κοινοτικές παρεμβάσεις μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων (βλ. Παράρτημα II, 
Διάγραμμα ΑΙ). Ωστόσο, τα μέσα αυτά μπορούν να είναι αποτελεσματικά μόνον 
εάν η χρησιμοποίηση των κρατικών ενισχύσεων ακολουθεί ισόρροπη εξέλιξη 
στα διάφορα κράτη μέλη. 
Ενισχύσεις στη ναυπηγική βιοιιηγανία 
15. Στη ναυπηγική βιομηχανία, που αποτελεί υποτομ,έα της βιομηχανίας, η 
χορήγηση ενισχύσεων στη διάρκεια των υπό εξέταση περιόδων ρυθμίζεται από 
την 'Εβδομη Οδηγία για τη ναυπηγική βιομηχανία\ η οποία ισχύει από την 
01/01/1991. 
Στον Πίνακα 4 παρατίθενται οι ενισχύσεις λειτουργίας που χορηγούνται στο 
πλαίσιο συμβάσεων και καλύπτουν την κατασκευή ή την μετασκευή σκαφών και 
τα αλιευτικά σκάφη και, ως εκ τούτου, ο εν λόγω πίνακας εκφράζει τις εντάσεις 
των ενισχύσεων για τις οποίες η Επιτροπή καθορίζει ανώτατα όρια 
κατ'εφαρμογή της οδηγίας για τη ναυπηγική βιομηχανία. Τα ανώτατα όρια των 
ενισχύσεων βάσει της ισχύουσας οδηγίας είναι 4,5% της συμβατικής αξίας τόσο 
των σκαφών με συμβατική αξία χαμηλότερη των 10 εκατ. ECU όσο και των 
μετασκευών, και 9,0% της συμβατικής αξίας σκαφών με συμβατική αξία άνω 
των 10 εκατ. ECU. 
Εκτός από τις ενισχύσεις λειτουργίας, ο τομέας της ναυπηγικής βιομηχανίας 
μπορεί να λάβει ενισχύσεις αναδιάρθρωσης και ιδιωτικοποίησης (οι δεύτερες 
επιτρέπονται μόνο για τα νέα γερμανικά Lander). Κατά την υπό εξέταση 
περίοδο χορηγήθηκαν συνολικά ενισχύσεις αναδιάρθρωσης ύψους περίπου 800 
εκατ. ECU στο Βέλγιο, στην Ελλάδα και στην Ισπανία. Στα νέα γερμανικά 
Lander οι ενισχύσεις ιδιωτικοποίησης από το 1992 μέχρι το 1994 ανέρχονται 
περίπου σε 1380 εκατ. ECU. 
Εάν συσχετισθεί το σύνολο των ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί στον τομέα 
της ναυπηγικής βιομηχανίας με την προστιθέμενη αξία του τομέα, εξάγεται το 
συμπέρασμα ότι πρόκειται για έναν τομέα που δέχεται μεγάλη στήριξη. Όπως 
διαπιστώνεται από τον Πίνακα 3 ανωτέρω, οι ενισχύσεις για το σύνολο του 
τομέα της βιομηχανίας αντιπροσωπεύουν το 4,0% της προστιθέμενης αξίας του 
τομέα, ενώ οι ενισχύσεις στον υποτομέα της ναυπηγικής βιομηχανίας 
καλύπτουν το 26% της προστιθέμενης αξίας του. 
Το μέσο επίπεδο των ενισχύσεων στη ναυπηγική βιομηχανία στην Κοινότητα 
σημείωσε ισχυρή κάμψη, κατερχόμενο από 34% της προστιθέμενης αξίας κατά 
την περίοδο 1988-1990 σε 24% κατά την περίοδο 1990-1992, ενώ αυξήθηκε 
ελαφρά φθάνοντας το 26% κατά την περίοδο 1992-1994. 
EEL 380της 31.12.1990. 
Στον άλλο υποτομέα της βιομηχανίας, στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, η 
χορήγηση ενισχύσεων κατά την υπό εξέταση περίοδο ρυθμιζόταν από τον 
πέμπτο Κώδικα Ενισχύσεων στον τομέα σιδήρου και χάλυβα του 1991. Μετά 
την ουσιαστική διακοπή της χορήγησης ενισχύσεων που σημειώθηκε στο τέλος 
της προηγούμενης περιόδου αναφοράς (1990-1992), το 1994 η Επιτροπή εξέδωσε 
επίσημα αποφάσεις βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΚΛΧ σχετικά με την 
αναδιάρθρωση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την ιδιωτικοποίηση 
χαλυβουργικών επιχειρήσεων στα νέα γερμανικά Lander, στην Ισπανία, στην 
Ιταλία και στην Πορτογαλία. Για το 1994 οι ενισχύσεις αυτές ανήλθαν συνολικά 
σε 2.900 εκατ. ECU περίπου. Το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει ενισχύσεις που 
χορηγήθηκαν στον τομέα αυτό για άλλους σκοπούς όπως π.χ. για Ε&Α, για 
περιφερειακή ανάπτυξη και για την προστασία του περιβάλλοντος. 
11 
Πίνακας 4 
ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία κοιτά τα ίτη 1ϋο2-1°°4, ο>ς ποσοστό της 
συμβατικής αξίας πλοίων 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Νέα Lander*** 
Γαλλία 
Ισπανία 
Ελλάδα 
Ιταλία 
Κάτ(ι) Χίόρις 
Πορτογαλία 
Πνίομένο Βασίλειο 
IÎYI* Κ)**** 1992 
Μικρά 
πλοία* 
0,0 
0,0 
4,5 
0.0 
4.2 
().() 
4,0 
0,0 
4.4 Μεγάλα 
πλοία** 
0,0 
8,5 
8,5 
0,0 
8 J 
0.0 
7.5 
0.0 
9.0 Σύνολο 
0,0 
8,5 
8,2 
0.0 
5,0 
0,0 
4,7 
0,0 
6.1 1993 
Μικρά 
πλοία 
4,3 
4,5 
4,4 
0,0 
4,3 
4,5 
3,8 
0,0 
4,5 
4.3 Μεγάλα 
πλοία 
8,5 
7,6 
7.3 
9.0 
8.3 
9.0 
4.5 
0.0 
8.5 
7.8 Σύνολο 
6.0 
7.3 
6.6 
9.0 
5.9 
8.5 
4.1 
0. 
6.2 1994 
Μικρά 
πλοία 
0,0 
4,1 
4,1 
0,0 
4,3 
3.8 
3.7 
0.0 
4.5 
4.1 Μεγάλα 
πλοία 
4,3 
8.1 
6,8 
9,0 
8.3 
9.0 
4.5 
8.8 
0.9 
7.7 Σύνολο 
•U' 
7,3 
(\\ 
9.0 
<>.(> 
Κ. 2 
3,S 
Χ.Χ 
1.1 
* Μικρά πλοία είναι εκείνα το>ν οποίων η συμβατική αξία είναι χαμηλότερη των 10 εκατ. ItCMI. 
Για τα πλοία αυτά η ανώτατη ένταση των ενισχύσεων που επιτρέπει η 7ΐ| οδηγία για τις 
ενισχύσεις στη ναυπηγική βιομηχανία είναι 4,5% της συμβατικής αξίας. 
** Μεγάλα πλοία είναι εκείνα των οποίων η συμβατική αξία είναι ανώτερη των 10 εκατ. ECU. Για 
τα πλοία αυτά, η ανώτατη ένταση των ενισχύσεων που επιτρέπει η 7η οδηγία για τις ενισχύσεις 
στη ναυπηγική βιομηχανία είναι 9,0% της συμβατικής αξίας. 
*** Σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου 92/68/ΕΟΚ, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993 οι 
ενισχύσεις λειτουργίας για την ναυπήγηση πλοίων και τη μετασκευή πλοίων σε ναυπηγεία που 
λειτουργούν στο έδα((>ος της πρώην Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας θεωρούνται, 
συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά μέχρι το ανώτατο όριο του 3(>% του ετήσιου κύκλου εργασιών 
αναφοράς. Οι δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί βάσει της διάταξης αυτής δεν 
περιλαμβάνονται στον ανωτέρα) πίνακα, αλλά αναφέρονται στο σημείο 15 του κειμένου. 
**** 11 Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο δεν διαθέτουν ναυπηγική βιομηχανία. 
Σημειώνεται επίσης ότι η παύλα σημαίνει έλλειψη στοιχείων, ενώ το μηδέν δηλώνει απουσία 
ενίσχυσης ή έλλειψη δραστηριότητας. 
12 
Τύποι ενισχύσεων 
16. Ο Πίνακας 5 παρέχει γενική εικόνα των διαφόρων μορφών ενισχύσεων που 
χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη. 
Πίνακας 5 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 1992-1994 
Κατανομή ανά τύπο ενισχύσεων ως ποσοστό των συνολικών ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν στη βιομηχανία. 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμ,ανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ12(%) ΤΥΠΟΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ 
Ομάδα Δ 
Επιδοτήσεις 
37 
94 
41 
54 
86 
46 
79 
42 
93 
78 
72 
87 
48 Φοροαπαλ­
λαγές 
45 
2 
25 
20 
0 
19 
6 
38 
0 
13 
21 
6 
26 Ομάδα Β 
Συμμετοχές 
στο κεφάλαιο 
Ι 
0 
0 
0 
0 
12 
8 
14 
0 
0 
0 
0 
6 Ομάδα Γ 
Δάνεια με 
ευνοϊκούς 
όρους 
9 
3 
21 . 
13 * 
12 
5 
3 
5 
7 
2 
1 
2 
12 Φορολογικές 
Διευκολύνσεις 
0 
0 
1 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
1 
1 Ομάδα Δ 
Εγγυήσεις 
8 
Ι 
Μ 
13 
2 
15 
3 
0 
0 
7 
5 
4 
8 ΣΥΝΟΔΟ 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
Οι επιδοτήσεις και οι φοροαπαλλαγές, που στην παρούσα Έκθεση 
ταξινομούνται ως μορφές παρέμβασης της ou/χδας Λ, αποτελούν τη συχνότερα 
χρησιμοποιούμενη μωρφή ενισχύσεων στην Κοινότητα. Στο πλαίσιο αυτής της 
ομάόας, οι άμεσες επιδοτήσεις χρησιμοποιούνται συχνότερα από τις μειώσεις 
ιρόρων. Λυτό εξηγείται από το γεγονός ότι ο πρώτος τύπος ενίσχυσης είναι πιο 
ευέλικτος από το δεύτερο. Ηφόσον, από άποψη κοινοβουλευτικών διαδικασιών, 
η θέσπιση των επιδοτήσεων είναι εν γένει λιγότερο δαπανηρή από τη θέσπιση 
αλλαγών στη φορολογική νομοθεσία, οι κυβερνήσεις προτιμούν να 
χρησιμοποιούν τον πρώτο τύπο ενισχύσεων. 
17. Οι ενισχύσεις υπό μορφή κρατικής συμμετοχής στο κεφάλαιο, που 
ταξινομούνται στην οιχάδα Β, αποτελούν το 6% της συνολικής ενίσχυσης στο 
βιομηχανικό τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα ποσά των εν λόγω ενισχύσεων 
είναι σχετικά χαμηλά, δεδομένου ότι κατά την περίοδο 1992 έως 1994 
πραγματοποιήθηκαν ελάχιστες μεταβιβάσεις πόρων υπό μορφή συμμετοχής σε 
κρατικές επιχειρήσεις, οι οποίες να περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης. 
18. Οι μορφές ενισχύσεων που ταξινομούνται στην ομάδα Γ, δηλαδή τα δάνεια με 
επιδοτούμενο επιτόκιο και οι φορολογικές διευκολύνσεις, αποτελούν σημαντική 
μορφή ενισχύσεων στη Γερμανία και την Ισπανία. Τα κράτη μέλη (ΐποφεύγουν εν 
γένει αυτή τη μορφή ενισχύσεων διότι επιβαρύνουν σημαντικά τον 
προϋπολογισμό. Τα αριθμητικά στοιχεία για τα δάνεια με μειωμένο επιτόκιο 
13 
αντικατοπτρίζουν μ,όνο το στοιχείο ενίσχυσης αυτών των παρεμβάσεων. Οι 
αναγκαίοι ακαθάριστοι δημοσιονομικοί πόροι για τις εν λόγω ενισχύσεις 
κυμαίνονται σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα. Το γεγονός αυτό εξηγεί το 
χαμηλό ποσοστό ενισχύσεων αυτής της μορφής στην κοινοτική βιομηχανία. Τα 
κράτη μέλη προτιμούν να μειώσουν το κόστος των δανείων μέσω της χορήγησης 
επιδοτήσεων επιτοκίου. 
Οι φορολογικές διευκολύνσεις, κατά κύριο λόγο η ταχεία απόσβεση και η 
σύσταση αφορολόγητων αποθεματικών, αποτελούν τη λιγότερο 
χρησιμοποιούμενη στην Κοινότητα μορφή ενίσχυσης. Μόνο η Γαλλία, η 
Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο προσφεύγουν σ' αυτή τη μορφή παρέμβασης. 
19. Οι εγγυήσεις, οι οποίες ταξινομούνται στην οιχάδα Δ, εξακολουθούν να 
χρησιμοποιούνται κυρίως για την παροχή συνδρομής σε ενέργειες διάσωσης και 
αναδιάρθρωσης και για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων. Καίτοι το μερίδιο τους στις βιομηχανικές ενισχύσεις είναι τρίτο 
από το τέλος ως προς το μέσο όρο, οι εγγυήσεις καλύπτουν σημαντικό μέρος 
των ενισχύσεων στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Βέλγιο. Δεδομένου ότι είναι 
ιδιαίτερα δύσκολος ο υπολογισμός του εμπεριεχομένου στοιχείου ενίσχυσης, οι 
εγγυήσεις (υτοτελούν, όπως και οι λήψεις συμμετοχών στο κειράλαιο, μία 
ελάχιστα διαφανή μορφή κρατικής ενίσχυσης. Στην παρούσα έκθεση, όπως και 
στις προηγούμενες, λήφθηκαν υπόψη οι πραγματοποιηθείσες πληρωμές στο 
πλαίσιο παρελθουσών εγγυήσεων και δεν καταβλήθηκε προσπάθεια για εκ των 
προτέρων υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης. ' Οπως εξηγείται με 
λεπτομέρειες παρακάτω (σημείο 27) μία διαφορετική μέθοδος χρησιμοποιείται 
για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης στην περίπτωση των δραστηριοτήτων 
της Treuhand. 
14 
Διάγραμμα 2 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα 
Κατανομή ανά φορολογικές δαπάνες και δημοσιονομικές δαπάνες 1992-1994 
100% 
90% 
80% 
70% 
60% 
50% 
40% 
30% 
20% 
10% 
0% 
Β DK D GR Ε F IRL Ι 
fj Δημοσιονομικές δαπάνες L NL Ρ UK 
Q Φορολογικές δαπάνες EUR 
12 
20. Στο διάγραμμα 2 οι ενισχύσεις στη βιομηχανία κατανέμονται ανάλογα με τον 
τρόπο χρηματοδότησης. Οι δηιιοσιονομικές δαπάνες, που αποτελούνται από 
επιδοτήσεις, συμμετοχές, δάνεια με μειωμένο επιτόκιο και εγγυήσεις, είναι ο 
προτιμώμενος τρόπος χρηματοδότησης των ενισχύσεων στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το Λουξεμβούργο και την Ισπανία, όπου όλες 
οι ενισχύσεις χρηματοδοτούνται μέσω του προϋπολογισμού, τη Δανία, την 
Ιρλανδία και το ΙΙνωμένο Βασίλειο, όπου άνω του 90% χρηματοδοτείται μέσω 
του προϋπολογισμού. Αντίθετα, οι ενισχύσεις φορολογικού χαρακτήρα, δηλαδή 
οι μειώσεις φόρου και οι φορολογικές διευκολύνσεις, χρησιμοποιούνται σε 
μεγάλο βαθμό στο Βέλγιο, στην Ιταλία, στη Γερμανία και στη Γαλλία. 
15 
Στόχοι των ενισχύσεων 
21. Οι ενισχύσεις στη βιομηχανία ταξινομούνται επίσης σύμφωνα με τους 
(βασικούς) σκοπούς για τους οποίους χορηγούνται και τους τομείς στους 
οποίους κατευθύνονται, ως ακολούθως: 
- Οριζόντιοι στόχοι9 
- Έρευνα και Ανάπτυξη 
- ΙΙεριβάλλον 
- Μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
- Ι ίμπόριο/εξί χγ(ογές 
- Εξοικονόμηση ενέργειας 
- Γενικές επενδύσεις 
- Αλλοι στόχοι 
- Ειδικοί τομείς10 
- Ναυπηγική βιομηχανία 
- Τομέας σιδήρου και χάλυβα 
- Άλλοι τομείς 
- Περιφερειακοί στόχοι 
- Περιφέρειες του άρθρου 92(3)γ 
- Περιφέρειες του άρθρου 92(3)α 
- (Μόνο για τη Γερμανία) ενισχύσεις υπέρ του Βερολίνου και της 
Zonenrand 
Σε πολλές περιπτώσεις η κατάταξη των ενισχύσεων γίνεται εν μέρει αυθαίρετα, 
καθότι πρέπει, να αποφασιστεί ποιος από τους στόχους που δηλώνει ένα κρακ >ς 
μέλος πρέπει, να θεωρηθεί ως πρωταρχικός. Σε ορισμένα κράτη μέλη οι 
ενισχύσεις για έρευνα και ανάπτυξη παρέχονται μέσα) ειδικών τομεακών 
προγραμμάτων, ενώ σε άλλα οι ενισχύσεις σε ειδικούς τομείς χορηγούνται μόνο 
σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλπ. Επιπλέον, η πραγματική εικόνα των τελικό >ν 
δικαιούχων είναι αδύνατο να προσδιορισθεί με βάση τους πρωταρχικούς 
στόχους: σημαντικό μέρος των περιφερειακών ενισχύσεων καταβάλλεται 
πράγματι σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι ενισχύσεις για την έρευνα και την 
ανάπτυξη χορηγούνται σε ειδικούς τομείς, κλπ. 
Συνεπώς, συμπεράσματα σχετικά με τις διαχρονικές αλλαγές μεταξύ των 
στόχων και κυρίως συμπεράσματα σχετικά με τις διαφορές μεταξύ κρατών 
μελών ως προς τους στόχους τους, μπορούν να συναχθούν μονό με άκρα 
επιφυλακτότητα. Ο πίνακας 6 που ακολουθεί παρέχει λεπτομερή ανάλυση των 
ενισχύσεων στη βιομηχανία σύμφωνα με τους στόχους κατά τη διάρκεια της 
περίοδο π 1992-1994, ενώ ο πίνακας 7 δείχνει τις διαχρονικές αλλαγές ως προς 
τους τρεις βασικούς στόχους που επεδίωκαν τα κράτη μέλη. 
Δεν αναφέρονται τα μέτρα στον τομέα της κατάρτισης και της απασχόλησης 
Βλ. ΙΙαράρτημ,α Ι, σημείο 14. 
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τα ειδικά καθεστώτα ενισχύσεων στη 
βιομηχανία και τις μεμον<ημένες ενισχύσεις που εξετάζει η Επιτροπή. 
16 
22. Από τα στοιχεία του πίνακα 6 προκύπτει ότι το 50% των βιομηχανικών 
ενισχύσεων στην Ένωση χορηγείται για περιφερειακούς στόχο ι >ς. Μεταξύ των 
ενισχύσεων αυτών, ποσοστό υψηλότερο του 80% προορίζεται για περιφέρειες 
όπου το βιοτικό επίπεδο είναι ιδιαίτερα χαμηλό, τις λεγόμενες περιφέρειες του 
άρθρου 92(3)αΠ. 
23. Στην κατάταξη των ενισχύσεων, τη δεύτερη θέση καταλαμβάνουν εκείνες που 
χορηγούνται για οριζόντιους στόχους. Μεταξύ αυτών, έχει δοθεί προτεραιότητα 
στη στήριξη της έρευνας και ανάπτυξης12. Καίτοι είναι αναμφισβήτητο ότι οι 
ενισχύσεις για τέτοιους οριζόντιους στόχους είναι στις περισσότερες 
περιπτώσεις κοινοτικού ενδιαφέροντος, εμςχχνίζουν παρόλα αυτά το 
μειονέκτημα ότι δύσκολα εκτιμάται η επίδραση τους στον ανταγωνισμό, διότι τα 
πληροφοριακά στοιχεία για τις τομεακές και περιφερειακές επιπτώσεις τους 
είναι από περιορισμένα έως ανύπαρκτα. Ιδίως σε ακραίες περιπτώσεις, όπως 
στα γενικά επενδυτικά προγράμματα (που εξακολουθούν vex καλύπτουν το 1,6% 
των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην Κοινότητα, έναντι 2,1% κατά την 
προηγούμενη περίοδο), οι στόχοι είναι τόσο ατελώς προσδιορισμένοι ώστε 
καμία γενική εκτίμηση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί και η Επιτροπή 
περιορίζεται στην εξέταση μόνο των σημαντικότερων περιπτώσεων εφαρμογής. 
Όσον αφορά τη λειτουργία της Εσωτερικής Αγοράς, η αιτιολόγηση της 
εφαρμογής τέτοιων γενικών προγραμμάτων καθίσταται, συνεπώς, ολοένα 
δυσχερέστερη. 
24. Ανω του 15% των ενισχύσεων στη βιομηχανία στην Κοινότητα χορηγείται σε 
ειδικούς τοιιείς. Μετά την ουσιαστική κατάργηση τους κατά την προηγούμενη 
περίοδο βάσει του Κώδικα Ενισχύσεων στον τομέα σιδήρου και χάλυβα του 
1991, το 1994 η Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις βάσει του άρθρου 95 της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ που επιτρέπουν τη χορήγηση ενισχύσεων στον τομέα σιδήρου 
και χάλυβα για μείζονες περιπτώσεις αναδιάρθρωσης, όπως προκύπτει και από 
τα στοιχεία για την περίοδο 1992-1994. 
25. Η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος όσον αφορά τη συνολική σύνθεση των 
ενισχύσεων στο βιομηχανικό τομέα έχει ως εξής: 
Στο Βέλγιο οι οριζόντιες ενισχύσεις αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα των 
δαπανών (82%) που υπερβαίνει σημαντικά το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η εξοικονόμηση ενέργειας 
είναι οι σημαντικότεροι οριζόντιοι στόχοι. Οι ειδικές τομεακές 
ενισχύσεις (3%) κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ οι 
περιφερειακές ενισχύσεις (15%) είναι σχετικά υψηλές για ένα 
γεωγραφικά συμπαγές κράτος χωρίς καμία περιοχή που να εμπίπτει στο 
άρθρο 92(3)α. 
Στη Δανία το μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων είναι οριζόντιες (72%;) 
και αποτελούνται κατά κύριο λόγο από ενισχύσεις στην Ε&Α και 
ενισχύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας. Οι ειδικές τομεακές 
ενισχύσεις (25%;) είναι κατά το πλείστον ενισχύσεις στη ναυπηγική 
12 Κατάλογος των περιοχών αυτών περιλαμβάνεται στο Παράρτημα Ι, σημείο 9.2. 
Για λόγους που εξηγούνται στο Παράρτημα Ι, σημείο 11.1, τα στοιχεία για την 
Ε&Α που περιλαμβάνονται στον πίνακα 6 υπολείπονται των πραγματικών. 
17 
βιομηχανία. II περιφερειακή πολιτική, που καλύπτει το 3%, δεν είναι 
σημαντική. 
Στη Γερμανία οι οριζόντιες ενισχύσεις καλύπτουν το 15%, ποσοστό 
χαμηλό σε σύγκριση με το μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα 2/3 
σχεδόν των ενισχύσεων αυτών χορηγούνται στις MME και στην έρευνιχ. 
Οι ειδικές τομεακές ενισχύσεις (5%) είναι επίσης χαμηλές. Τη 
σημαντικότερη θέση κατέχουν οι περιφερειακές ενισχύσεις (80%), των 
οποίων το μεγαλύτερο μέρος συνιστούν οι ενισχύσεις του άρθρου 
92(3)(α) για τα νέα Lander (συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν μέσω της Treuhandanstalt). Οι ενισχύσεις αυτές σε απόλυτες 
τιμές αυξήθηκαν κατά πολύ από την προηγούμενη εξετασθείσα περίοδο. 
Για την Ελλάδα δυστυχώς τα αριθμητικά στοιχεία θεωρούνται λίαν 
αναξιόπιστα για λεπτομερή σχόλια. 
Στην Ισπανία το 40% των ενισχύσεων χορηγούνται για την επίτευξη, 
οριζόντιων στόχων, ιδίως για MME και για έρευνα και ανάπτυξη. Οι 
ειδικές τομεακές ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν το 43% των συνολικών 
ενισχύσεων προς τη βιομηχανία, αποτελούν δηλαδή το υψηλότερο 
ποσοστό ενισχύσεων προς ειδικούς τομείς στην Κοινότητα. Οι 
περιφερειακές ενισχύσεις είναι πολύ χαμηλές, δεδομένου ότι ανέρχονται 
σε 16%. 
Στη Γαλλία το 44%; των ενισχύσεων στη βιομηχανία αποσκοπούν στην 
επίτευξη οριζόντιων στόχων. Σημαντικό μέρος των ενισχύσεων 
χορηγείται σε ειδικούς τομείς (38%), καίτοι σε ορισμένες περιπτώσεις 
διατίθενται σε ιδιαίτερους τομείς της' Ε&Α ή υπό μορφή φόρων υπέρ 
τρίτων13. Η συνολική αύξηση των ενισχύσεων στη Γαλλία οφείλεται στην 
αύξηση των πόρων που διατίθενται σε ειδικούς τομείς. Η περιφερειακή 
πολιτική (18%) απορροφά μικρότερο μερίδιο των ενισχύσεων. 
Στην Ιρλανδία οι περιφερειακές ενισχύσεις (73%») απορροφούν τους 
περισσότερους πόρους και έχουν αυξηθεί κατά πολύ από την 
προηγούμενη εξετασθείσα περίοδο. II αντίστοιχη αύξηση του ποσοστού 
της Ιρλανδίας στις συνολικές κοινοτικές ενισχύσεις στον τομέα της 
βιομηχανίας συνάδει με τον δεδηλωμένο στόχο της Κοινότητας για 
ενίσχυση της συνοχής. Οι οριζόντιοι στόχοι (χπορροφούν το 15% των 
πόρων, ενώ το 11 % χορηγείται σε ειδικούς τομείς. 
Στην Ιταλία οι οριζόντιες ενισχύσεις καλύπτουν το 27% του συνόλου. Η 
σημαντικότερη κατηγορία ενισχύσεων είναι οι περιφερειακές ενισχύσεις 
(50%). Το σύνολο σχεδόν των περιφερειακών ενισχύσεων χορηγείται στις 
περιοχές του Mezzogiorno που εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)α. Οι τομεακές 
ενισχύσεις καλύπτουν το 22% του συνόλου. 
Στο Λουξεμβούργο οι ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 
αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο τμήμα των χορηγηθεισών ενισχύσεων 
13 Οι φόροι υπέρ τρίτων αποτελούν μορφή ειδικών φόρων σε συγκεκριμένο τομέα 
και χρησιμοποιοΥηται για τη χρηματοδότηση ορισμένων ενεργειών στον τομέα 
αυτόν. 
18 
(70%), ακολουθούμενες από τις ενισχύσεις στις MME (17%) και 
ενισχύσεις για Ε&Α (8%). 
Στις Κάτω Χώρες οι οριζόντιες ενισχύσεις (74%/) αντιπροσωπεύουν - και 
με διαφορά - το μεγαλύτερο μέρος και κυμαίνονται σε επίπεδα σημαντικά 
υψηλότερα από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο των 
οριζόντιων ενισχύσεων, η εξοικονόμηση ενέργειας και η Ε&Α 
απορροφούν τις περισσότερες ενισχύσεις. Οι ενισχύσεις σε ειδικούς 
τομείς αντιπροσωπεύουν το 11% του συνόλου των ενισχύσεανν στη 
βιομηχανία. 'Οπως και στο Βέλγιο, οι περιιρερειακές ενισχύσεις (\5%) 
είναι σχετικά σημαντικές για ένα γεωγραίρικές συμπαγές κράτος μέλος 
χωρίς περιοχές που να εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)α. 
Στην Πορτογαλία οι ειδικές τομεακές παρεμβάσεις καταλαμβάνουν το 
υψηλό ποσοστό του 45%). Οι ενισχύσεις για τους οριζόντιους στόχους 
(29%) απορροφώνται σχεδόν αποκλειστικά από γενικές επενδύσεις και 
ϋάλλους στόχουςϋ. Οι τελευταίοι συγχρηματοδοτούνται κατά το 
μεγαλύτερο μέρος από την Επιτροπή και ομοιάζουν περισσότερο με τις 
περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούνται σε περιοχές που εμπ,ιπτουν 
στο άρθρο 92(3)α, διότι ολόκληρη η επικράτεια της Πορτογαλίας, όπως 
και της Ιρλανδίας και της Ελλάδας, θεωρείται από την Επιτροπή ως 
περιοχή του άρθρου 92(3)α. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι περιφερειακές ενισχύσεις (48%;) αποτελούν τη 
σημαντικότερη κατηγορία ενισχύσεων. Οι ενισχύσεις αυτές διατίθενται 
ως επί το πλείστον στη Βόρειο Ιρλανδία, η οποία είναι περιοχή που 
εμπίπτει στο άρθρο 92(3)α. Πράγματι, οι ενισχύσεις στη Βόρειο Ιρλανδία 
καταλαμβάνουν το σημαντικότερο μέρος των ενισχύσεων που χορηγεί το 
Πνωμένο Βασίλειο στη βιομηχανία. Οι οριζόντιες ενισχύσεις 
καταλαμβάνουν το 35% και το μεγαλύτερο μέρος τους διατίθενται στην 
Ε&Δ. Οι τομεακές ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν το 17% των ενισχύσεων 
στη βιομηχανία. 
19 
Πίνακας 6 
Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 1992-1994 
Κατανομή των ενισχύσεων ανά τομέα και στόχο 
ΤΟΜΕΙΣ / ΣΤΟΧΟΙ 
Οριζόντιοι στόχοι 
Έρευνα και Ανάπτυξη 
Περιβάλλον 
MME 
Εμπόριο 
Εξοικονόμηση ενέργειας 
Γενικές επενδύσεις 
Άλλοι στόχοι 
Ειδικοί τομείς 
Ναυπηγική βιομηχανία 
Άλλοι τομείς 
Περιφερειακοί στόχοι 
Περιφ. του άρθρου 92(3)γ 
Περιφ. του άρθρου 92(3)α 
Γερμανία 
(Βερολίνο/Zonenrand) 
ΣΥΝΟΛΟ Β 
82 
7 
1 
15 
13 
14 
3 
30 
3 
2 
1 
15 
15 
0 
100 DK 
72 
30 
8 
3 
9 
23 
0 
0 
25 
21 
5 
3 
3 
0 
100 D 
15 
4 
1 
5 
0 
2 
0 
3 
5 
3 
2 
80 
3 
68 
9 
100 GR 
60 
1 
0 
12 
11 
0 
4 
31 
19 
13 
6 
21 
0 
21 
100 Ε 
40 
11 
3 
12 
1 
2 
6 
5 
43 
12 
31 
16 
13 
4 
100 F 
44 
18 
1 
3 
19 
0 
2 
0 
38 
1 
37 
18 
9 
9 
100 IRL 
15 
2 
0 
5 
6 
2 
0 
0 
11 
0 
11 
73 
0 
73 
100 Ι 
27 
2 
0 
8 
10 
1 
2 
3 
22 
2 
20 
50 
2 
48 
100 L 
30 
8 
4 
17 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
70 
70 
0 
100 NL 
74 
26 
6 
2 
27 
4 
3 
11 
1 
10 
15 
15 
0 
100 Ρ 
29 
3 
0 
0 
0 
1 
12 
12 
45 
1 
44 
26 
0 
26 
100 UK 
35 
16 
0 
7 
7 
0 
3 
0 
17 
0 
17 
48 
17 
32 
100 ΕΥΡ12 
30 
7 
1 
6 
7 
2 
2 
5 
17 
3 
14 
53 
5 
45 
4 
100 
20 
Πίνακας 7 
Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία 1990-1992 και 1992-1994 
Κατανομή ανά βασικούς στόχους 
% 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Οριζόντιοι στόχοι 
1990-1992 
62 
67 
16 
61 
39 
66 
31 
25 
30 
73 
57 
50 1992-1994 
82 
72 
15 
60 
40 
44 
15 
27 
30 
74 
29 
35 Κιοικοί τομείς 
1990-1994 
29 
31 
3 
10 
49 
17 
0 
IS 
0 
10 
33 
18 1992-1994 
3 
25 
5 
19 
43 
38 
11 
22 
0 
11 
45 
17 ΙΙεριφερι-ιαχοί στόχοι 
990-1994 
9 
2 
81 
29 
12 
17 
69 
57 
70 
17 
10 
31 1992-1994 
15 
3 
80 
21 
16 
18 
73 
50 
70 
15 
26 
48 
ΕΥΡ12 35 29 15 17 50 53 
26. Όσον αφορά τη διαχρονική εξέλιξη της κατανομής των ενισχύσεων στη 
βιομηχανία μεταξύ των διάφορων βασικών στόχων, από τον πίνακα 7 
προκύπτει ότι, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ενισχύσεις για οριζόντιους 
στόχους εξακολούθησαν να μειώνονται από 40% την περίοδο 1998-90 (βλ. 
Τέταρτη Έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση) σε 35% 
την περίοδο 1990-92 και σε 30% την περίοδο 1992-94. Το ποσοστό των 
περιφερειακών ενισχύσεων εξακολούθησε να αυξάνεται, ενώ οι ειδικές τομεακές 
παρεμβάσεις, μετά τη μείωση τους κατά την προηγούμενη περίοδο, σημείωσαν 
άνοδο λόγω της μεγάλης τους αύξησης στη Γαλλία και την Ιταλία. 
Η ελαφρά στροφή από οριζόντιους στόχους σε τομεακές παρεμβάσεις προξενεί 
κάποιες ανησυχίες cmo την άποψη του ανταγωνισμού. Ασφαλώς, τα 
προγράμματα ενισχύσεων στο πλαίσιο αμφότερων των κατηγοριών [απορούν να 
χρησιμοποιηθούν για συγκεκαλυμένους και ανεπιθύμητους σκοπούς της 
βιομηχανικής πολιτικής (στήριξη μεμονωμένων εταιρειών που κατέχουν την 
πρώτη θέση σε εθνική κλίμακα ή προστασία ολόκληρων κλάδων που 
προβάλλονται ως ζωτικού εθνικού συμφέροντος) και, σε τέτοιες περιπτώσεις, 
έχουν ιδιαίτερα ολέθριες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Οι οριζόντιες 
ενισχύσεις, όμως, που χορηγούνται σε όλους τους τομείς της οικονομίας, με 
εξαίρεση τις προαναφερόμενες γενικές ενισχύσεις στις επενδύσεις, είναι 
λιγότερο κατάλληλες απ'ό,τι οι ειδικές τομεακές παρεμβάσεις για την αποτροπή 
φαινομένων στρέβλωσης του ανταγωνισμού στους διάφορους κλάδους της 
οικονομίας. 
21 
Ο πίνακας 8 καταδεικνύει μία ακόμη σημαντική εξέλιξη, την αύξηση του όγκου 
των ενισχύσεων που χορηγούνται σε μεμονωμένες επιχειρήσεις, χωρίς vex 
εντάσσονται σε καθεστώτα που προωθούν οριζόντιους, τομεακούς ή 
περιφερειακούς στόχους. Συνάγεται ότι σε έναν περιορισμένο αριθμό 
μεμονωμένων ενισχύσεων μεγάλου ύψους αντιστοιχεί δυσανάλογο ποσοστό του 
συνόλου των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν. Το ποσοστό των Dad hocD 
ενισχύσεων επί του συνόλου των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην ευρωπαϊκή 
βιομηχανία αυξήθηκε από 7% το 1990 σε 36% το 1994. Το ποσοστό αυτό 
συνίσταται κατά κύριο λόγο από ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τη διάσωση 
και αναδιάρθρωση εταιρειών, σε συνδυασμό με τις ενισχύσεις που χορήγησε η 
Treuhandanstall. 
Πίνακας 8 
Κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία στην Κοινότητα κατά την περίοδο 1990-
1994 
Ετήσιες ενισχύσεις σε σταθερές τιμές (1993) 
εκατ. ECU 
Ποσά 
συμπεριλαμβανομένων 
των ad hoc περιπτώσεων 
Ποσά χωρίς τις ad hoc 
περιπτώσεις 
Ad hoc περιπτώσεις ως 
ποσοστό των συνολικών 
ενισχύσεων στη 
βιομηχανία 1990 
43777 
40614 
7 1991 
39827 
34590 
13 1992 
41196 
34282 
17 1993 
43890 
31821 
27 1994 
42830 
27344 
36 
Γερμανικές κρατικές ενισγύσεις στα νέα Lander 
27. Η ενοποίηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας είχε ιδιαίτερη 
σημασία για την κοινοτική πολιτική στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. 
Συγχωνεύθηκαν δύο γερμανικά κράτη με εντελώς διαφορετικά οικονομικά 
συστήματα: αφενός μία αποκεντρωμένη οικονομία της αγοράς βασιζόμενη 
ουσιαστικά στην ιδιωτική επιχείρηση και, αφετέρου, μία κεντρικά διευθυνόμενη 
και σχεδιαζόμενη οικονομία υπό κρατικό έλεγχο η οποία συνεπάγεται ανεπαρκή 
υποδομή και μη ανταγωνιστικές επιχειρήσεις. 
Η ενσωμάτωση της κεντρικά διευθυνόμενης και σχεδιαζόμενης 
ανατολικογερμανικής οικονομίας στην εσωτερική αγορά διευκολύνθηκε από 
ορισμένα μέτρα παροχής ενίσχυσης, τα οποία παρουσιάζονται στον πίνακα A3 
του Παραρτήματος II. Από το 1992 έως το 1994 ο ετήσιος μέσος όρος των 
ενισχύσεων προς το μεταποιητικό τομέα των νέων Lander υπερέβη τα 13.250 
εκατ. ECU, ενώ κατά την προηγούμενη περίοδο ανερχόταν σε 6.600 εκατ. ECU (ή 
76% του συνόλου των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν υπέρ της βιομηχανίας στη 
Γερμανία, (χπ,ό 47% κατά την προηγούμενη περίοδο). II χορήγηση ενισχύσεων 
στα νέα Lander αντισταθμίστηκε εν μέρει από δραστική μείωση τ<υν ενισχύσεων 
προς τα παλαιά γερμανικά Lander, οι οποίες υποχώρησαν από 8.500 εκατ. ECU 
κατά την περίοδο 1988-1990 σε 7.400 εκατ. ECU κατά την περίοδο 1990-1992, 
φθάνοντας τα 4.150 εκατ. ECU κατά την περίοδο 1992-1994. 
22 
Στο πλαίσιο Τ7|ς ιδιωτικοποίησης των πρώην κρατικών εταιρειών, κατά τη 
διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου χορηγήθηκαν επίσης ενισχύσεις μέσα) της 
Treuhandanstalt (ΤΗΑ), της κρατικής εταιρείας συμμετοχών που δημιουργήθηκε 
για'τη διαχείριση, προσαρμογή και ιδιωτικοποίηση των πρώην κρατικών 
επιχειρήσεων της Ανατολικής Γερμανίας. Όπως αναφέρεται στις (χποφάσεις της 
Επιτροπής του 1991 και του 1992 σχετικά με τις παρεμβάσεις της ΤΗΑ, 
ορισμένες από τις παρεμβάσεις αυτές ενδέχεται να συνιστούν ενισχύσεις. Αυτό 
συμβαίνει συνήθως όταν η ΤΗΑ παρέχει εγγύηση για τραπεζικά δάνεια που 
χορηγούνται με το επιτόκιο της αγοράς στις επιχειρήσεις της, οι οποίες γενικά 
βρίσκονται σε δυσχερή κατάσταση. Επίσης, η ΤΗΑ συνήψε η ίδια δάνεια με το 
επιτόκιο της αγοράς και στη συνέχεια χορήγησε δάνεια στις επιχειρήσεις της με 
το ίδιο επιτόκιο. 
Λεδομένης της χρησιμοποιηθείσας μεθόδου για την εκτίμηση των στοιχείων 
ενίσχυσης που περιέχονται στις εγγυήσεις (βλ. Παράρτημα Ι), το στοιχείο 
ενίσχυσης των εγγυήσεων αναφέρεται στην Έκθεση μόνο εφόσον πρόκειται για 
περιπτώσεις που οι εγγυήσεις πρέπει να καταβληθούν. Ομοίως, οι ενισχύσεις 
για δάνεια με το επιτόκιο της αγοράς εμφανίζονται μ,όνον όταν πρόκειται για 
περιπτώσεις στις οποίες ο δανειοδότης δεν (χπαιτεί πλέον την αποπληρωμή των 
δανείων αυτών τα οποία, επομένως, μετατρέπονται σε επιδοτήσεις. Στην 
περίπτωση της ΤΗΑ, η Επιτροπή εκτιμά ότι η μέθοδος αυτή συνεπάγεται 
υποεκτίμηση του στοιχείου ενίσχυσης που περιέχεται στις εγγυήσεις και τα 
δάνεια που χορήγησε η ΤΗΑ κατά την περίοδο που καλύπτει η Πέμπτη Έκθεση. 
Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, ο οποίος μάλιστα αυξάνεται με την πάροδο του 
χρόνου, να μην αναλάβουν οι νέοι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που ανήκαν 
προηγουμένως στην ΤΗΑ όλες τις δανειοδοτήσεις ή εγγυήσεις που χορήγησε η 
ΤΗΑ. Αν ο αγοραστής υπέβαλε την υψηλότερη προσφορά μετά από μία ανοιχτή 
και άνευ όρων πρόσκληση υποβολής προσφορών, το τίμημα 
συμπεριλαμβανομένης της διαγραφής των ληφθέντων δανείων - δεν μπορεί να 
θεωρηθεί ότι εμπεριέχει ενίσχυση. Έτσι, δεν θα εμφανίζονταν ποτέ στην έκθεση 
τα στοιχεία ενίσχυσης που ενδεχομένως περιλαμβάνονται στα χορηγηθέντα από 
την ΤΗΑ δάνεια και εγγυήσεις πριν από την ιδιωτικοποίηση αυτών των 
επιχειρήσεων. Επομένως, στην περίπτωση της 'ΠΙΑ είναι απαραίτητο να 
εφαρμοστεί παρέκκλιση (χπό την προαναφερθείσα μέθοδο, γεγονός που 
αιτιολογείται εξάλλου και (χπό το ότι η πώληση επιχείρησης σε υποψή(ριο 
αγοραστή άλλον από εκείνον που έχει υποβάλει την υψηλότερη προσφορά 
(χπ,οτελεί ενίσχυση, η οποία μπορεί να εκφραστεί ποσοτικά μ,όνο μετά από 
εμπεριστατωμένη εξέταση κάθε σύμβασης πώλησης. Λόγω της πώλησης μεγάλου 
αριθμού επιχειρήσεων, η Επιτροπή δεν διαθέτει τα μέσα για να 
πραγματοποιήσει αυτή την εξέταση. Εξετάζονται μόνο οι περιπτώσεις 
επιχειρήσεων που υπερβαίνουν τα όρια κοινοποίησης τα οποία καθόρισε η 
Επιτροπή το Δεκέμβριο του 1992. Στις περιπτώσεις αυτές το στοιχείο ενίσχυσης 
της πώλησης είναι γνωστό και αναφέρεται στην παρούσα Έκθεση. 
Κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα Έκθεση, η ΤΗΛ χορήγησε εγγυήσεις 
συνολικού ύψους 28.432 εκατ. ECU και δάνεια συνολικού ύψους 41.086 εκατ. 
ECU. Σύμφωνα με την εμπειρία από το χειρισμό φακέλων της ΙΤΙΑ, η Επιτροπή 
εκτιμά ότι το 20% των ποσών αυτών μπορούν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις, οι 
οποίες συμπεριλαμβάνονται στην Έκθεση. Πρέπει επίσης vex συμπεριληφθούν εξ 
ολοκλήρου επιδοτήσεις ύψους 6.668 εκατ. ECU που χορηγήθηκαν για τη 
χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων. 
23 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ - ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ 
ΜΕΛΗ 
Ενισχύσεις σε άλλους τομείς εκτός της βιομηχανίας 
28. Κατωτέρω παρέχεται μία γενική εικόνα των κρατικών ενισχύσεων που 
χορηγήθηκαν στη γεωργία, στην αλιεία, στις μεταιρορές και στην εξορυκτική 
βιομηχανία άνθρακα βάσει των διαθέσιμων στοιχείων. Το σύνολο των 
ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στους τέσσερις αυτούς τομείς, καθώς και οι 
ενισχύσεις τις οποίες πραγματεύεται το Μέρος 1 της παρούσας Έκθεσης θα 
έπρεπε να συνιστούν τις συνολικές εθνικές ενισχύσεις στα δώδεκα κράτη μέλη. 
Δυστυχώς, λόγω του ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν παράσχει πλήρη 
στοιχεία για όλους αυτούς τους τομείς, το συνολικό ποσό που προκύπτει δεν 
είναι επαρκώς αξιόπιστο και για το λόγο αυτόν η ερμηνεία των στοιχείων που 
παρέχονται στο παρόν μέρος πρέπει να γίνει με άκρα επιφυλακτικότητα. 
Ενισχύσεις στη γεωργία 
29. Σε τομείς όπως η γεωργία, όπου εφαρμόζεται μία ιδιαιτέρως οργανωμένη 
κοινοτική πολιτική, τα όρια για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων 
καθορίζονται, σε μεγάλο βαθμό, από αυτήν την κοινή πολιτική. Έτσι, παρά το 
ότι τα άρθρα 92-94 της Συνθήκης ΕΟΚ εφαρμόζονται κατ'αρχήν στη γεωργία 
όπως και σε άλλους τομείς της οικονομίας, το άρθρο 42 καθορίζει ότι ο βαθμός 
στον οποίο τα άρθρα αυτά εφαρμόζονται στη γεωργία πρέπει να αποφασίζεται 
από το Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο οριοθετεί την ελευθερία των 
κρατών μελών όσον αφορά τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε ορισμένους 
τομείς της γεωργίας: 
(i) Στήριξη των αγορών για τα περισσότερα γεωργικά προϊόντα 
(κανονισμοί του Συμβουλίου που διέπουν την κοινή οργάνωση των 
αγορών). 
Οι ενισχύσεις που χρησιμοποιούν αποκλειστικά κοινοτικούς πόρους 
(π.χ. ΕΓΤΠΕ), καταβάλλονται μόνο βάσει των κανόνων του Συμβουλίου 
που, μεταξύ άλλων, προβλέπουν ένα κοινό σύστημα αγορών στην 
παρέμβαση και επιστροφών κατά την εξαγωγή και, μετά τις αποφάσεις 
περί αναθεώρησης της ΚΓΠ του Μαΐου του 1992, αντισταθμιστικές 
ενισχύσεις σε διάφορους τομείς για τις μειώσεις των τιμών σε συνδυασμό 
με την υποχρεωτική παύση καλλιέργειας. 
(ϋ) Στήριξη για τη βελτίωση των γεωργικών διαρθρώσεων (κανονισμός του 
Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91). 
Οι ενισχύσεις που αφορούν παραγωγικές επενδύσεις σε γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις διέπονται σε μεγάλο βαθμό από τις διατάξεις του 
προαναφερθέντος κανονισμού του Συμβουλίου και 
συγχρηματοδοτούνται εν μέρει από την Κοινότητα.. 
Η κατάσταση όσον αφορά την παροχή στοιχείων στον τομέα της γεωργίας δεν 
είναι ικανοποιητική. Αρκετά κράτη μέλη δεν διέθεσαν στην Επιτροπή πλήρη 
στοιχεία σχετικά με το ύψος των ενισχύσεων που χορηγούν στον εν λόγω τομέα. 
Μέχρι την προηγούμενη (4η) Έκθεση, η Επιτροπή αντιμετώπισε την κατάσταση 
24 
προβαίνοντας σε παρεκβολές και εκτιμήσεις για να καλύψει τα κενά. Αντίθετα, 
στην παρούσα Έκθεση τα κενά παραμένουν άθικτα και χρησιμοποιούνται μόνο 
τα διαθέσιμα στοιχεία για τις δύο περιόδους 1990-1992 και 1992-1994. 
Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση σχετικά με TÏJV παροχή στοιχείων, ο 
πίνακας 9 συσχετίζει τις συνολικές κρατικές ενισχύσεις (συμπεριλαμβανομένης 
της εθνικής συνεισφοράς στα κοινωνικοδιαρθρωτικά μέτρα βάσει του σημείου 
(ϋ) ανωτέρω) όσον αφορά τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα II 
της συνθήκης ΕΟΚ - φυτικά και ζωϊκά προϊόντα και προϊόντα του πρώτου 
σταδίου της μεταποίησης - με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της γεωργικής 
παραγωγής σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. Ας σημειωθεί ότι στον πίνακα 
αυτό οι εθνικές ενισχύσεις που λαμβάνονται υπόψη εφαρμόζονται σε ένα φάσμα 
δραστηριοτήτων ευρύτερο από τη βάση που υπολογίζεται για την ακαθάριστη 
προστιθέμενη αξία. Τέσσερα κράτη μέλη διέθεσαν στοιχεία που καλύπτουν το 
σύνολο της υπό εξέταση περιόδου, ενώ άλλα τέσσερα κράτη μέλη διέθεσαν 
στοιχεία που καλύπτουν ένα μόνο μέρος αυτής της περιόδου. Τα υπόλοιπα 
κράτη μέλη δεν διέθεσαν στοιχεία. 
25 
ΙΙίνακας 9 
Εθνικές ενισχύσεις για τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στο ΙΙαράρτημα II της 
συνθήκης ΕΚ, ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της γεωργικής 
παραγωγής κοιτά τις περιόδους 1990-92 και 1992-94. 
1992-1992 1 1992-1994 
Βέλγιο 11,6 9,2 
Λανία 5,4 4,8 
Γαλλία 11,0 Μ.Λ. 
Γερμανία* 20,9 27,2 
Ελλάδα 0,04 Μ.Λ. 
Ισπανία Μ.Λ. Μ.Λ. 
Ιρλανδία Μ.Λ. Μ.Λ. 
Ιταλία Μ.Λ. Μ.Λ. 
Λουξεμβούργο Μ.Λ. Μ.Λ. 
Κάτω Χώρες 4,6 Μ.Λ. 
Πορτογαλία 13,4 Μ.Λ. 
Ηνωμένο Βασίλειο 822 6,4 
ΕΥΡ 12 1 Μ.Λ. 1 Μ.Δ. 
Τα αριθμητικά στοιχεία για τις γεωργικές ενισχύσεις στη Γερμανία περιλαμβάνουν ενισχύσεις 
υπό μορφή μειώσεων ΦΠΑ (μειώσεις ΦΠΑ και ενισχύσεις ανά εκτάριο) που παρασχέθηκαν ως 
αντιστάθμιση για μειώσεις των τιμών λόγω διακυμάνσεων των γεωργονομ,ισματικών ισοτιμιών. 
Επί του συνολικού αναγραφόμενου ποσοστού, περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες ακαθάριστης 
προστιθέμενης αξίας αποτελούν ενισχύσεις αυτού του είδους. 
Ο ανωτέρω πίνακας πρέπει να μελετηθεί σε συνάρτηση με το σημείο 29 (ανωτέρω) και το σημείο 
III.10.2 του Τεχνικού Παραρτήματος. 
Να σημειωθεί ότι η έννοια των συνολικών εθνικών ενισχύσεων περικλείει 
μεμονωμένες κατηγορίες ενισχύσεων που μπορεί να παρουσιάζουν 
διαφοροποιημένα επίπεδα συνάφειας όσον αφορά την πολιτική ανταγωνισμού. 
Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι ενισχύσεις σε μέτρα όπως οι 
παραγωγικές επενδύσεις και η διαφήμιση έχουν περισσότερες πιθανότητες να 
επηρεάσουν το εμπόριο απ'ό,τι οι ενισχύσεις που αποσκοπούν απλά να 
αποζημιώσουν τους κατόχους των εκμεταλλεύσεων για παρεχόμενες υπηρεσίες, 
π.χ. διευκόλυνση της πρόσβασης στην ύπαιθρο και οι ενισχύσεις που 
αντισταθμίζουν τη χρηματοοικονομική επιβάρυνση λόγω φυσικών 
καταστροφών. Σε γενικές γραμμές, το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση 
ενισχύσεων που χρηματοδοτούνται από ορισμένους φόρους υπέρ τρίτων, όπου, 
μολονότι οι ενισχύσεις αυτές θεωρούνται από νομική άποψη ως κρατικές 
ενισχύσεις, η οικονομική επιβάρυνση πρέπει να καλυφθεί αποκλειστικά από 
τους ίδιους τους δικαιούχους. 
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι τα δεδομένα του πίνακα 9 δεν παρέχουν μία 
ακριβή εικόνα του συνολικού επιπέδου της στήριξης που παρέχεται στη γεωργία 
στην Κοινότητα ή σε οποιοδήποτε μεμονωμένο κράτος μέλος. Μόνο 
περιορισμένο μέρος αυτού του συνόλου καλύπτεται από τα δεδομένα του 
πίνακα. II ετήσια έκδοση της Επιτροπής με τίτλο « II κατάσταση της γεωργίας 
στην Κοινότητα» παρέχει μεταξύ άλλων στοιχεία για τις κοινοτικές ενισχύσεις 
στη γεωργία. 
26 
Διαπιστώνεται, συνεπώς, ότι απαιτείται προσοχή όσον αφορά τη συναγωγή 
συμπερασμάτων σχετικά με. την πιθανή επίπτωση των δεδομένων του πίνακα 8 
στο εμπόριο, ή όποιων δεδομένων σχετίζονται με τους συνολικούς όγκους των 
ενισχύσεων στη γεωργία (για λεπτομερή στοιχεία βλ. Παράρτημα Ι, Τμήμα III), 
1 ενισχύσεις στην αλιεία 
30. Στον τομέα της αλιείας, οι εθνικές ενισχύσεις ακολουθούν πιστά τις 
κατευθύνσεις και τα όρια που επιβάλλει η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΛΠ), 
συμβάλλοντας ως εκ τούτου στην επίτευξη κοινών στόχων. Τα συμπεράσματα 
που [ΐπορούν να συναχθούν από τον ποσοτικό καθορισμό των εθνικών 
ενισχύσεων πρέπει επομένως να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την επίπτωση τους 
στον ανταγωνισμό, αλλά και την επίπτωση τους στην επίτευξη του κοινού 
σκοπού. 
Οι πίνακες 10 και 11 περιλαμβάνουν τις εθνικές ενισχύσεις και την κοινοτική 
παρέμβαση υπέρ του κοινοτικού αλιευτικού στόλου, της εμπορίας και του 
πρώτου σταδίου μεταποίησης των προϊόντων. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα 
στοιχεία με βάση τα οποία απεικονίζεται η κατάσταση στον τομέα της αλιείας 
είναι αβέβαια, καθότι τα στοιχεία από πολλά κράτη μέλη δεν παρελήφθησαν 
εγκαίρως ώστε να μπορέσουν να δημοσιευθούν. 
27 
Πίνακας 10 
Ενισχύσεις στην αλιεία ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας* του 
τομέα, υπολογιζόμενες βάσει το>ν ποσοτήτων που έχουν εκψορτίοθεί και του μέσου 
όρου των τιμών κατά τις περιόδους 1990-1992 και 1992-1994 
% 
Ι 1990-1992 1 1992-1994 
Βέλγιο 1,5 3.0 
Δανία 2,9 Μ.Λ. 
Γερμανία 10,8 14,2 
Ελλάδα 0,3 ()'2 
Ισπανία 3,^ 5 3 
Γαλλία 4,3 Μ.Λ. 
Ιρλανδία Ι Ι,Ι 9,0 
Ιταλία 8,6 10,0 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 0,6 Μ.Λ. 
Πορτογαλία 1,7 Μ.Λ. 
Ηνωμένο Βασίλειο 2^9 3,7 
ΕΥΡ 12 Ι 5,5 1 Μ.Λ. 
Τα στοιχεία δεν αφορούν την προστιθέμενη αξία της μεταποιητικής βιομηχανίας 
και άλλων παραγωγών στην ξηρά. 
Πίνακας 11 
Κοινοτικές παρεμβάσεις στον τομέα της αλιείας στο πλαίσιο της κοινής οργάνιοσης 
των αγορών και της διαρθρωτικής πολιτικής 1990-1994 
εκατ. ECU 
Εγγυήσεις 
Προσανατολισμός 1990 
23,6 
226,6 1991 
26,2 
294,0 1992 
32,1 
358,4 1993 
32,4 
401,8 1994 
35,5 
391,0 
Ενισγύσεις στις μεταφορές (σιδηροδοοιιικές μεταφορές) 
31. Ο πίνακας 12 περιλαμβάνει τις ενισχύσεις που χορηγούνται στις 
σιδηροδρομικές μεταφορές ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας σ' αυτόν τον 
τομέα. Αν και το μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων διατίθεται για την 
αντιστάθμιση των υποχρεώσεων που είναι συνυφασμένες με την έννοια της 
δημόσιας υπηρεσίας ή τη διευθέτηση παρελθουσών οφειλών των 
σιδηροδρομικών επιχειρήσεων (κανονισμός του Συμβουλίου 1191/69, όπως 
τροποποιήθηκε (χπ,ό τον κανονισμό του Συμβουλίου 1893/91 και κανονισμός του 
Συμβουλίου 1192/69) οι ενισχύσεις ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας 
παραμένουν υψηλές. Ωστόσο, καθότι τα στοιχεία για τις ενισχύσεις και την 
προστιθέμενη αξία δεν ήταν διαθέσιμα σε όλες τις περιπτοΉιεις, τα στοιχεία 
αυτά πρέπει να ερμηνευθούν με επιφυλακτικότητα. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι, αν και όλα τα κράτη μέλη παρέχουν συστηματικά 
στοιχεία για τις ενισχύσεις στον εν λόγω τομέα, δεν διατέθηκαν όλα τα στοιχεία 
28 
εγκαίρως ώστε να μπορούν νιχ όημοσιευθρύν. Στην περίπτωση τριών κρατών 
μελών τα στοιχεία που διέθεσαν για το 1992 χρησιμοποιήθηκαν και για το 1993 
και το 1994. 
Πίνακας 12 
Κρατικές ενισχύσεις στις μεταφορές (σιδηροδρομικές μεταφορές) (ος ποσοστό της 
ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στις σιδηροδρομικές μεταφορές** κατά τις 
περιόδους 1990-1992 και 1992-1994 
% 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ιρλανδία** 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο*** 
Κάτω Χώρες** 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ12 1990-1992 
Συνολικές 
ενισχύσεις 
42,8 
13,3 
26,0 
33,0 
6,04 
14,4 
34,6 
87,4 
16,6 
6,9 
24,1 
5,0 
24,4 εκ των οποίων 
καν. 1191/2-69 
30,8 
8,5 
15,8 
22,0 
0,21 
7,0 
11,3 
81,2 
11,6 
5,0 
3,5 
5,0 
12,8 1992-1994 
Συνολικές 
ενισχύσεις 
40,7 
Μ.Λ. 
Μ.Λ. 
47,2 
6,03 
12,3 
Μ.Δ. 
81,1 
10,1 
5,5 
20,6 
6,8 
25 9**** εκ των οποίων 
καν. 1191/2-69 
18,2 
Μ.Λ. 
Μ.Λ. 
12,9 
0,17 
6,5 
Μ.Δ. 
79,1 
4,8 
4,0 
1,0 
6,8 
Q -y**** 
Μ.Λ. Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία δεν ήταν διαθέσιμη για όλα τα έτη. εκτιμήθηκαν ελλιπή 
δεδομένα. 
Οι ενισχύσεις εκφράζονται ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας σε ολόκληρο τον τομέα 
των μεταφορών, εφόσον δεν υπάρχουν ξεχωριστά στοιχεία για τις σιδηροδρομικές 
μεταφορές. 
Στο συγκεκριμένο κράτος μέλος σημαντικό μέρος των δαπανών βάσει του κανονισμού 
1192/69 αφορά συνταξιοδοτήσεις. 
Τα στοιχεία του 1992 χρησιμοποιήθηκαν για τα τρία κράτη μέλη που δεν διέθεσαν εγκαίρως 
πληροφοριακά στοιχεία για το 1993 και το 1994 ώστε να δημοσιευθούν στην παρούσα 
Έκθεση. 
Παρότι όλα τα κράτη μέλη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια όσον αιρορά τη διάθεση 
στοιχείων, τρία από αυτά δεν διέθεσαν εγκαίρως στοιχεία ώστε να δημοσιευθούν 
29 
Ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα 
32. Ο πίνακας 13 περιλαμβάνει τις ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία 
άνθρακα, οι οποίες κατανέμονται σε ενισχύσεις μη συνδεόμενες με την τρέχουσα 
παραγωγή και σε ενισχύσεις προοριζόμενες για την τρέχουσα παραγωγή. Οι 
τελευταίες αυτές ενισχύσεις εκφράζονται σε ECU ανά απασχολούμενο του 
κλάδου και ως ποσοστό του συνολικού ποσού ενισχύσεων που χορηγούνται 
στον εν λόγω κλάδο. Η γενική τάση στα κράτη μέλη παραγωγής άνθρακα είναι 
ανοδική όσον αφορά το ποσό των ενισχύσεων ανά απασχολούμενο σε σχέση με. 
την προηγούμενη περίοδο. 'Γο ΙΙνωμένο Βασίλειο, (upon έπαυσε, να χορηγεί κάθε 
ενίσχυση στην τρέχουσα παραγωγή κατά την περίοδο 1990-1992, χορήγησε ένα 
πολύ μικρό ποσό ενισχύσεων κατά την περίοδο 1992-1994, στο πλαίσιο 
αυστηρών μέτρων αναδιάρθρωσης του κλάδου που προηγήθηκαν 
ιδιωτικοποιήσεων. Στο Βέλγιο το τελευταίο ανθρακορυχείο έκλεισε το 
καλοκαίρι του 1992 και στην Πορτογαλία στο τέλος του 1994. 
Πίνακας 13 
Ενισχύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία άνθρακα 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΣΥΝΟΛΟ Ετήσιος μέσος όρος 
ενισχύσεων που δεν 
συνδέονται με την 
τρέχουσα παραγιυγή σε 
εκατ. ECU 
1990-92* 
790,0 
4.542,7 
937,1 
3.145,1 
39,6 
9.454,5 1992-94** 
473,5 
3.334,6 
660,8 
2.053,7 
1,5 
298,4 
6.822,5 Ετήσιος μέσος όρος των ενισχύσεων που προορίζονται για την 
τρέχουσα παραγωγή 
1990-1992* 
ECU ανά 
απασχολούμενο 
27.949 
39.846 
16.272 
9.045 
7.579 
23.464 σε % του 
συνόλου 
7% 
50% 
37% 
5% 
100% 
36% 1992-1994 
ECU ανά 
απασχολούμενο 
***51.807 
17.145 
13.051 
10.884 
280 
34.700 σε % του 
συνόλου 
62% 
44%-
10% 
76% 
2% 
48% 
** σε τιμές 1993 
Σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής 3632/93/ΕΚΑΧ, από το 1994 τα αριθμητικά στοιχεία 
σχετικά με τη χρηματοδότηση κοινωνικών παροχών δεν περιλαμβάνονται πλέον στην ετήσια 
έκθεση της Επιτροπής για τις ενισχύσεις στον εν λόγω τομέα. 
Τα αριθμητικά στοιχεία του 1994 σχετικά με τις ενισχύσεις στην τρέχουσα παραγωγή στη 
Γερμανία περιλαμβάνουν έκτακτο χρηματοδοτικό μέτρο ύψους 5.350 εκατ. DM για την κάλυψη 
των χρεών που βάρυναν το ταμείο αποζημιώσεων μέχρι το τέλος του 1993. 
Το μέρος των ενισχύσεων που διατίθενται για την τρέχουσα παραγωγή, μετά την 
υποχώρηση του κατά την προηγούμενη περίοδο, σημείωσε, σημαντική αύξηση από 36% 
του συνόλου των ενισχύσεων για την περίοδο 1990-92 σε 48% κατά την περίοδο 1992-
94 (τάση που δεν μεταβάλλεται ακόμη και αν περιληφθεί στα αριθμητικά στοιχεία για 
το 1994 η χρηματοδότηση κοινωνικών παροχών). Ο μέσος όρος των ενισχύσεων ανά 
απασχολούμενο στον εν λόγω κλάδο, οι οποίες προορίζονται για την τρέχουσα 
παραγωγή, αυξήθηκε απ,ό 23.500 ECU κατά την περίοδο 1990-1992 σε. 34.700 HCU κατά 
την περίοδο 1992-94. Τούτο έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με τους στόχους 
αναδιάρθρωσης και εξορθολογισμού της κοινοτικής βιομηχανίας άνθρακα, αλλά και με 
την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς. 
30 
Οι μη συνδεόμενες με την τρέχουσα παραγωγή ενισχύσεις χρησιμεύουν, στις 
περισσότερες περιπτώσεις, για την κάλυψη των κοινωνικών δαπανών και των 
αποζημιώσεων για απολύσεις λόγω συρρίκνωσης του κλάδου. Ο μέσος όρος του 
αριθμού των εργαζομένων στον τομέα μειώθηκε σε 154.500 το 1994 έναντι 215.500 το 
1992 και 270.000 το 1990, ενώ οι σημαντικότερες μειώσεις έγιναν στο ΙΙνωμ,ένο 
Βασίλειο, τη Γερμ,ανία και την Ισπανία. 
II Γερμανία και η Ισπανία εφαρμόζουν επί σειρά ετών σύστημ,α τιμ,ών αναφοράς για 
τον άνθρακα, που διατηρεί τις τιμές της εγχώριας αγοράς - μη υπολογιζόμενων των 
επιδοτήσεων - σε επίπ,εδα αισθητά υψηλότερα από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. Λν 
και ένα τέτοιο μέτρο έχει επίπτωση ισοδύναμη με ενίσχυση, δεν μπορεί να απεικονιστεί 
με τους συνήθεις δείκτες του πίνακα 13. Επομένως, τα στοιχεία πρέπει να θεωρηθούν 
ως γενική εικόνα και όχι ως έγκυρος δείκτης της προστασίας που παρέχουν οι 
ενισχύσεις. 
Το νέο κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα, το 
οποίο προβλέπεται στην απόφαση 3632/93/ΕΚΑΧ, καθορίζει αυστηρότερα τις 
ενισχύσεις. Στο εξής, οι εν λόγω ενισχύσεις καλύπτουν: 
• κάθε άμεσο ή έμμεσο μέτρο ή στήριξη που παρέχουν οι δημόσιες αρχές υπέρ της 
παραγωγής, εμπορίας και διάθεσης στην αγορά του εξωτερικού, και τα οποία, 
ακόμη και αν δεν βαρύνουν το δημόσιο προϋπολογισμό, παρέχουν οικονομικό 
πλεονέκτημα σε επιχειρήσεις άνθρακα μειώνοντας το κόστος που κανονικά θα 
έπρεπε να βαρύνει τις ίδιες, 
• την διάθεση των επιβαρύνσεων που έχουν καταστεί υποχρεωτικές λόγιο 
κρατικής παρέμβασης, η οποία αποβαίνει άμεσα ή έμμεσα υπέρ της βιομηχανίας 
άνθρακα, 
• στοιχεία ενίσχυσης που περιλαμβάνονται σε χρηματοδοτικά μέτρα των κρατών 
μελών υπέρ επιχειρήσεων άνθρακα, και τα οποία δεν μπορούν να θεωρηθούν ως 
διάθεση επιχειρηματικού κεφαλαίου σε μία εταιρεία βάσει της συνήθους 
πρακτικής της οικονομίας της αγοράς. 
Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης, προκειμένου να αυξηθεί η διαφάνεια, να 
εντάσσουν τις ενισχύσεις στους εθνικούς, περιφερειακούς ή τοπικούς 
προϋπολογισμούς τους ή να τις διοχετεύουν μέσω αυστηρώς ισοδύναμων 
μηχανισμών μετά από μία μεταβατική περίοδο που έληξε το Δεκέμβριο του 1996. 
Οι επιχειρήσεις άνθρακα υποχρεούνται να περιλαμβάνουν όλες τις ενισχύσεις 
που λαμβάνουν στο λογαριασμό κερδών και ζημιών τους ως ξεχωριστό έσοδο 
από τον κύκλο εργασιών από το 1994 και εξής. 
Τέλος, οι λειτουργικές ενισχύσεις ορίζονται ως η όιαψορά μεταξύ του κόστους 
παραγωγής και της τιμής πώλησης που συνομολογείται ελεύθερα μεταξύ των 
συμβαλλομένων μερών βάσει των συνθηκών που επικρατούν στη διεθνή αγορά. 
II νέα απόφαση προβλέπει ότι τα ισχύοντα καθεστώτα στις 31 Δεκεμβρίου 1993 
βάσει των οποίων χορηγούντο ενισχύσεις σύμφωνα με τις διατάξεις της 
απόφασης 2064/86/ΕΚΑΧ και τα οποία σχετίζονται με συμφωνίες μεταξύ 
παραγωγών και καταναλωτών, που εξαιρούνται βάσει του άρθρου 85, 
παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ ή/και επιτρέπονται βάσει του άρθρου 65 της 
συνθήκης ΕΚΑΧ, πρέπει να τροποποιηθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1996" 
προκειμένου να συμμορφωθούν με τις διατάξεις της νέας απόφασης 
3632/93/ΕΚΑΧ. Σε ορισμένα κράτη μέλη τούτο θα επιφέρει αύξηση του ύψους 
31 
των ενισχύσεων, καθότι τα συστήματα τιμών αναφοράς για τον άνθρακα 
καταργούνται. 
33. Χορηγήθηκαν μεγάλες ενισχύσεις τόσο στον τομέα των σιδηροδρομικών 
μεταφοροΥν όσο και στον τομέα του άνθρακα. IIαρά το γεγονός ότι ο 
ανταγα)νισμός μεταξύ των βιομηχανιών άνθρακα είναι περιορισμένος, δεν 
μπορούν να αγνοηθούν οι επιπτώσεις αυτών των ενισχύσεων στις ευρύτερες 
αγορές των μεταφορών και της παραγωγής ενέργειας. Στο βαθμό που οι αγορές 
αυτές θα ενοποιούνται με την ολοκλήρωση της κοινής αγοράς, ο ανταγωνισμός 
θα καθίσταται ολοένα και περισσότερο οξύς. II βούληση που έχει εκδηλώσει η 
Κοινότητα για άνοιγμα των αγορών στους τομείς των μεταφορών και της 
παραγωγής ενέργειας καθιστά ολοένα σημαντικότερη την αυστηρή πολιτική 
ελέγχου των ενισχύσεων που εφαρμόζει η Επιτροπή στους εν λόγω τομείς. Στο 
μέλλον, η Έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει δεδομένα σχετικά με άλλες μορφές 
μεταφορών εκτός των σιδηροδρόμων (και του τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών, που καλύπτεται στο κεφάλαιο 2.2.5.: Αλλοι τομείς), καθώς και 
σχετικά με άλλες μορφές ενέργειας πλην του άνθρακα, ώστε να παράσχει τη 
βάση για να αξιολογηθούν πλήρως οι επιπτώσεις των ενισχύσεων (πους τομείς 
αυτούς. Στον τομέα των μεταφορών, όμως, η εκτίμηση των στρεβλώσεα)ν του 
ανταγωνισμού μεταξύ τα>ν διάφορων μεταφορικών μέσων καθίσταται 
δυσχερέστερη λόγω των προβλημάτων που ανακύπτουν κατά τον καταμερισμό 
του κόστους υποδομής, περιβάλλοντος και αστυνόμευσης. 
32 
Συνολικός όγκος των ενισχύσεων στην Κοινότητα 
34. Ο όγκος των κρατικών ενισχύσεων στην Κοινότητα που διατέθηκαν στους 
καλυπτόμενους απ,ό την παρούσα Έκθεση τομείς, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη 
Λτ' τα στοιχεία είναι ελλιπή, όπως αναφέρεται ανωτέρω, ανέρχεται κατά μέσον 
•vrv-τΛ T«t; TTCAIAXA 1 ΟΟΟ Ο/Ι /το Ω« Γ\ΓΛΓ\ ο,/^τ Π/"·Τ Τ Α~,.,~ ,-„,„.' _/ ΟΤΙ 
όρο κατά την περίοδο 1992-94 σε 95,000 εκατ. ECU, όπως φαίνεται στον πίνακα 
14. Λόγω της έλλειψης στοιχείων σχετικά με τις δαπάνες ορισμένων κρατών 
μελών στον τομέα της γεωργίας, τα συνολικά ποσά των ενισχύσεα)ν 
υπολείπονται των πραγματικών. 
Πίνακας 14 
Μ Συνολικές εθνικές ενισχύσεις κατά τις περιόδους 1990-92 και 1992-94 
Σε σταθερές τιμές 1993 15 
εκατ. ECU 
1990-1992 Ι 1992-1994 
Συνολικές εθνικές ενισχύσεις 96 600 95 000 
Στον πίνακα 15 παρουσιάζεται το σύνολο των δαπ,ανών των κρατών μελών για 
ενισχύσεις ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ανά απασχολούμενο και 
σε σχέση με τις συνολικές κρατικές δαπάνες. Πρέπει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση 
των κρατών μελών για τα οποία είτε δεν υπάρχουν στοιχεία είτε τα στοιχεία είναι 
ελλιπή όσον αφορά τις ενισχύσεις που έχουν χορηγήσει στη γεωργία, τα αναγραφόμενα 
ποσοστά υπολείπονται των πραγματικών. 
Όσον αφορά την αλιεία και τις μεταφορές, χρησιμοποιήθηκαν τα πιο πρόσφατα 
στοιχεία στις περιπτώσεις που τα στοιχεία είτε για το 1992 είτε για το 1994 δεν 
είχαν διατεθεί εγκαίρως ώστε να δημοσιευθούν στην παρούσα έκθεση. Όσον 
αφορά τη γεωργία, χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα διαθέσιμα στοιχεία. 
15 Για κάθε σύγκριση μεταξύ των δύο περιόδων πρέπει να ληφθεί υπόψη η 
διαφορετική προσέγγιση που εφαρμόζεται σχετικά με. τα στοιχεία για τον τομέα 
του άνθρακα κατά τη δεύτερη περίοδο (εξηγείται στη σελίδα 32). 
33 
Πίνακας 15 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά τις περιόδους 1990-1992 και 
1992-1994 ως ποσοστό του ΑΕΙ Ι, ανά απασχολούμενο και σε σχέση με τις κρατικές 
δαπάνες 
Βέλγιο 
Λανία 
Γερμανία 
Ελλάδα** 
Ισπανία** 
Γαλλία** 
Ιρλανδία** 
Ιταλία** 
Λουξεμβούργο** 
Κάτω Χώρες** 
Πορτογαλία** 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 ως ποσοστό του ΑΕΠ 
1990-1992 
2,9 
1,0 
2,4 
1,9 
1,3 
1,7 
1,2 
2,4 
2,4 
0,9 
1,5 
0,5 
1,8 1992-1994 
2,0 
1,0 
2,6 
1,7 
1,2 
1,4 
1,5 
2,3 
2,1 
0,8 
1,2 
0,4 
1,7 σε ECU ανά 
απασχολούμενο 
1990-1990* 
1.369 
435 
1.273 
366 
407 
806 
411 
867 
1.220 
458 
220 
162 
714 1992-1994 
958 
492 
1.476 
318 
379 
664 
530 
844 
1.087 
401 
185 
142 
713 σε ποσοστό των 
συνολικών κρατικών 
δαπανών 
1990-1992 
5,2 
1,7 
5,1 
4,0 
2,9 
3,3 
3,1 
4,5 
4,8 
1,7 
3,6 
1,3 
3,6 1992-1994 
3,5 
1,7 
5,4 
3,5 
2,4 
2,5 
3,6 
4,1 
4,0 
1,4 
2,6 
1,0 
3,3 
* Οι μέσοι όροι για την περίοδο 1990-1992 εκφράζονται σε τιμές 1993 
** Οι χώρες αυτές δεν διέθεσαν στοιχεία ή διέθεσαν ελλιπή στοιχεία σχετικά με τις ενισχύσεις στη 
γεωργία 
Λημοσιονοιχικές επιπτώσεις των ενισχύσεων 
35. Στο Βέλγιο η χρηματοδότηση των κρατικών ενισχύσεων ισοδυναμεί με. το 31% 
του υψηλού δημοσιονομικού ελλείμματος που ανήλθε στο 6,3% του ΑΕΙ Ι για 
την περίοδο 1992-94. Στη Γερμανία, όπου το δημοσιονομικό έλλειμμ,α κατά την 
περίοδο 1992-94 ήταν 2,9% του ΑΕΠ, η χρηματοδότηση των κρατικών 
ενισχύσεων ισοδυναμεί με το 88% του ελλείμματος της ίδιας περιόδου. Τέλος, 
στην Ιταλία, όπου το δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν γύρω στο 9,5% του ΑΕΙ Ι 
κατά την περίοδο 1992-94, η χρηματοδότηση των συνολικών ενισχύσεων ανήλθε 
στο 24% του ελλείμματος (για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρω, τα 
στοιχεία για το συνολικό ύψος των ενισχύσεων στην Ιταλία υπολείπονται των 
πραγματικών, με αποτέλεσμα να ισχύει το ίδιο και για το ποσοστό που 
αντιπροσωπεύει η χρηματοδότηση των ενισχύσεων επί του δημοσιονομικού 
ελλείμματος). Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, σημειώθηκε οριακή 
μόνο μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος OTÎJV Ιταλία, ενώ το ποσοστό του 
ελλείμματος που αφορά τη χρηματοδότηση των ενισχύσεων παρέμεινε σταθερό. 
34 
Πίνακας 16 
Συνολικές κρατικές ενισχύσεις στα κράτη μέλη κατά τις περιόδους 1990-92 και 1992-
94 κατανεμημένες κατά βασικούς τομείς 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα* 
Ισπανία* 
Γαλλία* 
Ιρλανδία* 
Ιταλία* 
Λουξεμβούργο* 
Κάτω Χώρες* 
Πορτογαλία* 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
HYP 12(%) Σν, ποσοστό των συνολικών ενισχύσεων 
Γεωργία και 
αλιεία 
1990-
1992 
7 
19 
10 
18 
-1992-
1994 
7 
13 
10 
15 
-Βιομηχανικός 
τομέας 
1990-
1992 
45 
31 
38 
56 
-1992-
1994 
37 
41 
41 
40 
-Μεταφορές 
1990-
1992 
30 
50 
24 
23 
-1992-
1994 
41 
4(> 
29 
37 
-Ανθρακας 
1990-
1992 
18 
0 
28 
0 
-1992-
1994 
14 
0 
21 
8 
-Σύνολο 
1990-
1992 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 1992-
1994 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
Οι χώρες αυτές δεν διέθεσαν στοιχεία για τη γεωργία ή διέθεσαν ελλιπή στοιχεία 
35 
ΛΙΙΟΤΕΛΕΣΜΛΤΛ 
36. Με τη δημοσίευση της Πέμπτης αυτής Έκθεσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιίίπιτροπή και τα κράτη μέλη επαναβεβαιώνουν την 
προσήλωση τους στην αρχή της κατά το δυνατόν μεγαλύτερης διαφάνειας όσον 
αφορά στην στήριξη της οικονομίας εκ μέρους του δημοσίου. Το παρόν έγγραφο 
περιλαμβάνει λεπτομερή εξέταση του όγκου των εθνικών ενισχύσεων, οι οποίες 
κατανέμονται ανάλογα με τις διάφορες μορφές τους και τους στόχους που 
επιδιώκουν τα κράτη μέλη. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και εξετάστηκαν 
παρέχουν ένα αξιόπιστο στατιστικό πλαίσιο αναφοράς που αξιοποιεί η 
Επιτροπή στη σταθερή της προσπάθεια για τη βελτίωση της πολιτικής της στον 
τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Επιπλέον, η Έκθεση εξυπηρετεί την Κοινότητα 
στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο αντανακλώντας, κατά συνεκτικό και διαφανή 
τρόπο, τη σταθερή βούληση της Κοινότητας για την εξάλειψη των ενισχύσεων 
που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική 
αγορά, αφενός, και για το συνεχή έλεγχο του συνολικού ύψους των ενισχύσεων, 
αφετέρου. Κατ'αυτόν τον τρόπο υπογραμμίζει την προσήλωση της Κοινότητας 
στην ελεύθερη παγκόσμια αγορά. 
37. 'Οσον (χφορά τις ενισχύσεις στη βιομηχανία, τα διαθέσιμα στοιχεία οδηγούν στο 
γενικό συμπέρασμα ότι ανακόπηκε η βαθμιαία καθοδική τάση που 
παρατηρήθηκε στο παρελθόν. Από την έρευνα αυτή προκύπτει μία σταθερή τάση 
όσον αφορά την εξέλιξη του συνολικού όγκου. Κατά την υπό εξέταση περίοδο, ο 
ετήσιος όγκος των ενισχύσεων ανέρχεται περίπου σε 43 δισ. ECU. 
Η φαινόμενη σταθερότητα του συνολικού όγκου των ενισχύσεων στη 
βιομηχανία οφείλεται στην πραγματικότητα σε μείωση του ύψους των 
ενισχύσεων σε οκτώ κράτη μέλη, η οποία αντισταθμίζεται από αύξηση των 
ενισχύσεων σε τέσσερα άλλα κράτη μέλη. 
Από τα τέσσερα αυτά κράτη μέλη, το ένα αντιμετωπίζει μία άνευ προηγουμένου 
διαδικασία προσαρμογής ενός μέρους της οικονομίας του στο σύστημα της 
αγοράς, ενώ ένα δεύτερο κράτος μέλος έχει προβεί σε αρκετές έκτακτες ενέργειες 
αναδιάρθρωσης. Στα άλλα δύο κράτη μέλη όπου οι ενισχύσεις αυξήθηκαν, η 
αύξηση μπορεί να (χποόοθεί σε μεγάλο βαθμό σε. συγκεκριμένους στόχους, όπως 
η εξοικονόμηση ενέργειας και η περιφερειακή αν<χπτυξη. 
ΓΙ διάθεση κονδυλίων από τον προϋπολογισμό είναι η προτιμώμενη μορφή 
χορήγησης κρατικών ενισχύσεων στη βιομηχανία σε όλα τα κράτη μέλη. Τούτο 
είναι θετικό κατά το ότι η χρηματοδότηση μέσω του προϋπολογισμού έχει 
μεγαλύτερη διαφάνεια από την εναλλακτική λύση της χρηματοδότησης μέσω του 
φορολογικού συστήματος. 
Όσον αφορά τους επιδιωκόμενους στόχους στην περίπτωση των βιομηχανικών 
ενισχύσεων, παρατηρείται μεταστροφή απ,ό τις οριζόντιες ενισχύσεις σε 
παρεμβάσεις σε συγκεκριμένους τομείς - ιδιαίτερα δε σε περιπτώσεις διάσωσης 
και αναδιάρθρωσης - και σε περιφερειακές παρεμβάσεις. Η δεύτερη κατηγορία 
παρεμβάσεων αποτελεί θετική εξέλιξη, ενώ η πρώτη προξενεί κάποιες ανησυχίες 
από την άποψη του ανταγωνισμού, καθότι οι ενισχύσεις σε μεμονωμένες 
εταιρείες ή σε ολόκληρους βιομηχανικούς κλάδους συγκαταλέγονται μεταξύ 
αυτών που προκαλούν τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Οι 
οριζόντιες ενισχύσεις έχουν μειωθεί από 35% σε 30%, ενώ οι δαπάνες για 
περιφερειακές ενισχύσεις έχουν αυξηθεί (χπ,ό 50% σε 53% και οι δαπάνες για 
συγκεκριμένους τομείς έχουν αυξηθεί από 15% σε 17%. 
36 
38. Ωστόσο, η πιο χαρακτηριστική τάση είναι η αύξηση του όγκου των ενισχύσεων 
που χορηγούνται σε μεμονωμένες επιχειρήσεις, χωρίς να εντάσσονται σε 
καθεστώτα που προωθούν οριζόντιους, τομεακούς ή περιφερειακούς στόχους. 
Ως εκ τούτου, σε. έναν περιορισμένο αριθμό μεμ,ονωμένων ενισχύσεων 
σημαντικού ύψους αντιστοιχεί δυσανάλογο ποσοστό του συνόλου των 
χορηγηθεισών ενισχύσεων. Το ποσοστό αυτών των LJad hoc! Ι ενισχύσεων επί 
του συνόλου των ενισχύσεων στην ευρωπαϊκή βιομ,ηχανία έχει αυξηθεί από 7% 
το 1990 σε 36% το 1994. Αποτελείται κατά κύριο λόγο από. ενισχύσεις που 
χορηγήθηκαν για τη διάσωση και αναδιάρθρωση εταιρειών, καθώς και από τις 
ενισχύσεις που χορήγησε η Trcuhandanslalt. 
39. Όσον αφορά τις συνολικές εθνικές ενισχύσεις στην οικονομία, τα στοιχεία, στο 
βαθμό που είναι διαθέσιμα στην Επιτροπή, επιβεβαιώνουν το συμπέρασμα των 
προηγούμενων Εκθέσεων ότι ο όγκος των ενισχύσεων στην Κοινότητα είναι 
εντυπωσιακός. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι στο πλαίσιο του άρθρου 92, 
παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, που αποτελεί τη βάση της πολιτικής της 
Επιτροπής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, προβλέπεται η γενική 
απαγόρευση των ενισχύσεων και ότι οι κρατικές ενισχύσεις εγκρίνονται μόνο 
όταν έχει εφαρμογή μία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92. 
Ασφαλώς, η Επιτροπή εγκρίνει ενισχύσεις για πολλούς σκοπούς, όταν κρίνεται 
ότι εξυπηρετούν το κοινό συμφέρον. Παραδείγματα παρόμοιων ενισχύσεων 
έναντι των οποίων η Επιτροπή τηρεί σαφώς ευνοϊκή στάση είναι οι 
περιφερειακές ενισχύσεις, οι ενισχύσεις υπέρ της Ε&Α, των MME, της 
κατάρτισης και του περιβάλλοντος. Ωστόσο, είναι αναντίρρητο ότι η σωρεία 
παρεμβάσεων κρατικής ενίσχυσης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την 
αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
40. Στις τέσσερις πρώτες εκθέσεις που δημοσίευσε η Επιτροπή σχετικά με τον όγκο 
των ενισχύσεων που χορήγησαν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 
εταιρείες τους διαφάνηκε μία βραδεία αλλά συνεχής καθοδική τάση του 
συνολικού ύψους των ενισχύσεων στη βιομηχανία. Η τάση αυτή δεν 
επιβεβαιώνεται απ,ό τα πορίσματα της Πέμπτης 'Εκθεσης. Η παρούσα έκθεση 
δείχνει ότι υπάρχει μία σταθερή τάση του συνολικού όγκου των ενισχύσεων που 
κυμαίνεται κατά μέσον όρο ετησίως γύρω στα 43 δισ. ECU και αντιστοιχεί στο 
4% της προστιθέμενης αξίας της βιομηχανίας ή σε άνω των 1.400 ECU ανά 
απασχολούμενο στον εν λόγω τομέα. Το συμπέρασμα αυτό είναι ανησυχητικό. 
Το παρατηρούμενο μεγάλο ύψος των κρατικών ενισχύσεων, εκτός του ότι 
αποτελεί πηγή στρέβλωσης του ανταγωνισμού, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την 
αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, η αυξανόμενη 
ολοκλήρωση και όξυνση του ανταγωνισμού στην επερχόμενη Οικονομική και 
Νομισματική Ένωση θα καταστήσει ευπαθέστερες τις εταιρείες έναντι των 
ενισχύσεων που λαμβάνουν οι ανταγωνιστές τους. II κατάσταση αυτή είναι 
βέβαιο ότι θα οδηγήσει την Επιτροπή να αναζητήσει μέσα που {Απορούν να 
βελτιώσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα και την αυστηρότητα του 
ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που διενεργεί. 
41. II κατά περίπτωση εξέταση που εφαρμόζει η Επιτροπή για να ελέγξει τη 
συμμόρφωση μίας ενίσχυσης με τους κανόνες που προβλέπονται στη Συνθήκη, 
αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι η ενίσχυση δεν υπερβαίνει το απαραίτητο όριο 
για την αντιμετώπιση των ατελειών της αγοράς και ότι η συμβολή της στην 
υλοποίηση στόχων κοινοτικού ενδιαφέροντος αντισταθμίζει τις επακόλουθες 
37 
συνέπειες της στη στρέβλωση του ανταγωνισμού και των συναλλαγών. Ωστόσο, 
η εξέταση αυτή δεν παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να λάβει υπόψη, κατά 
την εξέταση της ενίσχυσης, τις ενισχύσεις που έχει ήδη χορηγήσει το ίδιο κράτος 
μέλος σε άλλες εταιρείες, ενδεχομένως για την επίτευξη άλλων στόχων. Ως εκ 
τούτου, βασιζόμενη μόνο στους κανόνες ανταγωνισμού η Επιτροπή διαθέτει 
σχετικά περιορισμένα μέσα άμεσης δράσης προκειμένου να μειωθούν οι 
(τυνολικοί πόροι που διαθέτουν τα κράτη μέλη για την ενίσχυση των εταιρειών 
τους. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει ήδη προβεί σε ενέργειες και τούτο επιβεβαιώνεται 
από ορισμένες πρόσφατες κατευθύνσεις που έχουν χαραχθεί στην πολιτική της 
Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις. Το 1996 η Επιτροπή εξέδωσε. 23 
αρνητικές αποφάσεις στις οποίες κατά πάγια τακτική απαιτούσε, εφόσον οι 
ενισχύσεις αυτές είχαν ήδη καταβληθεί κατά παράβαση των διαδικαστικοί 
κανόνων, την ανάκτηση της ενίσχυσης απ,ό το κράτος μ,έλος, καθώς και την 
καταβολή τόκων που υπολογίζονται από την ημερομηνία χορήγησης της 
ενίσχυσης. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η αποτελεσματικότητα των 
μηχανισμών της αγοράς παρεμποδίζεται λόγω του μεγάλου ύψους των 
ενισχύσεων, αυτονόητο είναι δεν επαρκούν μόνο οι ενέργειες της Επιτροπής. 
Για το λόγο αυτό οι ενέργειες της Επιτροπής πρέπει να συ|ΐπληρωθούν από το 
διάλογο με όλα τα κράτη μέλη προκειμένου να τεθούν ακριβείς στόχοι και να 
καθορισθεί ένα χρονοδιάγραμμα για τη μείωση των συνολικών πόρων που 
διατίθενται για ενισχύσεις. 
42. Οι παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών ως προς τη χορήγηση 
ενισχύσεων στη βιομηχανία παραμένουν σημαντικές. Όσον αφορά τις τέσσερις 
χώρες συνοχής, η αύξηση των ενισχύσεων που παρατηρείται στην Ιρλανδία - της 
οποίας το μερίδιο ως προς το σύνολο των ενισχύσεων στη βιομηχανία αυξήθηκε 
από 0,8% σε 1,1% - αντισταθμίζεται απ,ό τη συνεχιζόμενη μείωση των 
ενισχύσεων που παρατηρείται στις άλλες τρεις χώρες συνοχής, την Ισπανία, την 
Πορτογαλία και την Ελλάδα. Η αυξανόμενη διαφορά μεταξύ των χωρών 
συνοχής και των κεντρικών οικονομιών έρχεται σε αντίθεση με το στόχο της 
συνοχής και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα της 
συνεισφοράς ιδίων πόρων της Κοινότητας σε αυτά τα κράτη μέλη προκειμένου 
να καλύψουν το χάσμα που υφίσταται μεταξύ του επιπέδου ανάπτυξης τους και 
του υπολοίπου της Κοινότητας, όπως επίσης τονίζεται στην πρώτη έκθεση για 
τη συνοχή (COM(96) 542). Επιπλέον, το πρόβλημα της μη ισόρροπης εξέλιξης 
της χορήγησης ενισχύσεων μεταξύ διαφόρων περιφερειών δεν πρέπει πλέον να 
θεωρείται ως εσωτερικό πρόβλημα συνοχής. Το πρόβλημα σαφώς επιδεινώνεται 
εάν ληφθεί υπόψη η επικείμενη διεύρυνση. Η Επιτροπή μπορεί να αποτρέψει τις 
δυσμενείς συνέπειες της αποκλίνουσας τάσης των ενισχύσεων στην οικονομική 
σύγκλιση μόνο ισχυροποιώντας την πολιτική της στον τομέα των κρατικών 
ενισχύσεων και εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ισορροπία όσον αφορά την 
κατανομή των ενισχύσεων στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας. Για vex 
προωθηθεί περαιτέρω ο στόχος της μείωσης των προαναφερόμενων διαφορίόν, 
η Επιτροπή επεξεργάζεται νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές 
ενισχύσεις, όπου προβλέπεται η σταδιακή μείωση της έντασης των ενισχύσεων 
στις περιοχές που εμπίπτουν στο άρθρο 92, παράγραφος 3, σημείο γ) και ο 
στενότερος συσχετισμός μεταξύ της έντασης των ενισχύσεων και των 
κοινωνικοοικονομικών συνθηκών που επικρατούν σε όλες τις ενισχυόμενες 
περιοχές. 
43. Η ανωτέρω πολιτική ελέγχου των ενισχύσεων απαιτεί επίσης μεγαλύτερη 
διαφάνεια στη χορήγηση των ενισχύσεων. Επομένως έχει ζωτική σημασία η 
εφαρμογή του νέου τυποποιημένου συστήματος υποβολής εκθέσεων, που θα 
επιτρέψει στην Επιτροπή να διαμορφώσει σαφέστερη εικόνα για τις 
38 
περιφερειακές και τομεακές επιπτώσεις των διαφόρων μορφών κρατικής 
στήριξης στη βιομηχανία, ιδιαίτερα δε στην περίπτωση ενισχύσεων μ,ε 
οριζόντιους στόχους. 
44. Οι ενισχύσεις που χορηγούνται για οριζόντιους στόχους, οι οποίες στην 
παρούσα φάση μειώνονται, αφορούν για παράδειγμα την έρευνα και την 
ανάπτυξη, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, την προστασία του περιβάλλοντος και 
την εξοικονόμηση ενέργειας. Ως εκ τούτου, οι ενισχύσεις αυτές πρέπει να 
πληρούν τα κριτήρια που περιλαμβάνονται στα πλαίσια κανόνων για την 
χορήγηση ενισχύσεων οριζοντίου χαρακτήρα. Ενώ οι στόχοι της οικονομικής 
συνοχής και της μη στρέβλωσης του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά 
απαιτούν τη μείωση του όγκου των ενισχύσεων, δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η 
ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει επίσης το διεθνή ανταγωνισμό. Οι 
ενισχύσεις που διατίθενται για να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να 
καταβάλλουν μεγαλύτερες προσπάθειες στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης 
και στην κατάρτιση του προσωπικού τους ή για να βοηθήσουν τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις να λύσουν τα προβλήματα τους ως προς την εξεύρεση των 
απαραίτητων πόρων για την ανάπτυξη τους, μπορούν να συμβάλουν στην 
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επιπλέον, οι 
θετικές εξωτερικές οικονομίες που συνδέονται με. τις επενδύσεις για την 
προστασία του περιβάλλοντος μπορούν να δικαιολογήσουν ορισμένες δημόσιες 
παρεμβάσεις, όταν δεν εφαρμόζεται πλήρως η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». 
Ενισχύσεις αυτού του είδους συμβάλλουν σαφώς στην επίτευξη των κοινοτικών 
στόχων. 
45. Η εξέταση παρόμοιων καθεστώτων ενισχύσεων αποτελεί, σε σχέση με το 
συνολικό αριθμό εξεταζόμενων υποθέσεων, πολύ σημαντικό μέρος των 
αποφάσεων που εκδίδει η Επ,ιτροπη και, συνεπώς, της εργασίας των υπηρεσιών 
της. Ωστόσο, η Έκθεση επισημαίνει την έντονη αύξηση του όγκου των 
ενισχύσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο ad hoc περιπτώσεων, ενώ ο όγκος των 
ενισχύσεχον που χορηγούνται στο πλαίσιο καθεστώτων μειώνεται σταθερά. 
Τούτο σημαίνει ότι η ίιπιτροπή θα πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή της 
στην εξέταση των σημαντικότερων περιπτώσεων χορήγησης ενισχύσεων, 
απελευθερώνοντας κατ'αυτόν τον τρόπο ουσιαστικό μέρος του προσωπικού της 
που ασχολείται σήμερα με την εξέταση καθεστώτων ενισχύσεων που 
εξυπηρετούν τους κοινοτικούς στόχους και πληρούν παγιωμένα κριτήρια. 11 νέα 
αυτή προσέγγιση των ενισχύσεων (Απορεί να επιτευχθεί μέσω απλοποίησης των 
διαδικασιών, ιδιαίτερα δε της κοινοποίησης cmo τα κράτη μέλη και της εξέτασης 
από την Επιτροπή. II απλοποίηση αυτή, που είναι επίσης ευκταία και από την 
άποψη των εθνικών διοικήσεων, σε καμία περίπτωση δεν θα σημαίνει χαλάρωση 
της τήρησης των κριτηρίων που έχει καθιερώσει η Επ,ιτροπη και τα οποία έχουν 
οδηγήσει σε μείωση του όγκου αυτής της κατηγορίας ενισχύσεων μέσω του 
περιορισμού τους στο επίπεδο στήριξης που είναι απαραίτητο σε συνάρτηση με 
τους καθορισμένους στόχους και το μέγεθος και τον τόπο εγκατάστασης του 
αποδέκτη. Για το λόγο αυτόν η Επ,ιτροπη προτίθεται να υποβάλει στο εγγύς 
μέλλον, βάσει των όρων του άρθρου 94 της συνθήκης ΕΚ, πρόταση κανονισμού 
που θα την εξουσιοδοτήσει να εκδίδει κανονισμούς δυνάμει των οποίων θα 
μπορεί να απαλλάσσει ορισμένες κατηγορίες ενισχύσεων από την υποχρέωση 
κοινοποίησης. 
46. Είναι επίσης απαραίτητο να περιοριστούν αυστηρότερα οι ενισχύσεις που 
χορηγούνται για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. 
Ακόμη και εάν δεχθούμε ότι μέρος αυτής της κατηγορίας ενισχύσεων μπορεί να 
συμβάλει στην επιτάχυνση της διαδικασίας προσαρμογής ορισμένων τομέων 
39 
που διέρχονται κρίση και στην αμ,βλυνση των κοινωνικών συνεπεκόν αυτών των 
προσαρμογών, είναι εξίσου απαραίτητο να περιορίζονται αυστηρά στο επίπεδο 
που είναι αναγκαίο για την αναδιάρθρωση και να εξασφαλίζουν τη 
μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των αποδεκτριών εταιρειών ούτως ώστε να μην 
χρειάζονται περαιτέρω ενισχύσεις. Επ,ιπ,λέον, η τάση των κρατών μελών, τα 
οποία αντιμετωπίζουν δημοσιονομικούς περιορισμούς, vex επικεντρώνουν τους 
διαθέσιμους πόρους στα καθεστώτα περιφερειακών ενισχύσεων σε ολιγάριθμες 
μεγάλες επενδύσεις αναγκάζει την Επιτροπή να προβεί στην επί μέρους εξέταση 
αυτών των περιπτώσεων, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν τις 
σημαντικότερες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Τα κριτήρια που θα 
εφαρμοστούν στην εξέταση αυτών των περιπτώσεων θα περιληφθούν στο 
λεγόμενο πολυτομεακό πλαίσιο κανόνων που βρίσκεται σε στάδιο 
προετοιμασίας. Επίσης, δεδομένου ότι τα ίδια φαινόμενα παρατηρούνται στο 
κοινοτικό πλαίσιο κανόνων για τις οριζοντίου χαρακτήρα ενισχύσεις, η 
Επιτροπή οδηγείται στην επιλογή να εντάξει, στους επικείμενους κανονισμούς 
σχετικά με τις απαλλαγές κατά κατηγορίες, ανώτατα όρια κοινοποίησης για τις 
μεγαλύτερες περιπτώσεις ενισχύσεων, όπως ήδη έχει γίνει στο πλαίσιο για την 
έρευνα και την ανάπτυξη. 
40 
11APAPTHMA 1 
ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Σκοπός του παραρτήματος αυτού είναι η περιγραφή της μεθοδολογίας και των πηγών που 
χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη της παρούσας Έκθεσης για τις κρατικές ενισχύσεις, 
ιδίως δε όσον αφορά τα εξής: 
Ι. Πεδίο της μελέτης 
Εξαιρούμενοι τομείς 
II. Κατηγορίες, μορφές και στόχοι ενισχύσεων 
III. Φύση των δεδομένων, πηγές και μέθοδοι εκτίμησης του στοιχείου ενίσχυσης 
IV. Ειδικά προβλήματα 
Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε & Α) 
Μεταφορές στο Λουξεμβούργο 
Τουρισμός, τρόφιμα γεωργικής προέλευσης 
Κατάρτιση και ανεργία 
41 
Ι. Πεδίο της μελέτης 
Εξαιρούμενοι τομείς 
1. Το παρόν Τεχνικό Παράρτημα εξηγεί τη μεθοδολογική υποδομή και τη 
χρησιμοποιηθείσα στατιστική τεχνική. Πρόκειται για ενημερωμένη μορφή του 
τεχνικού παραρτήματος που χρησιμοποιήθηκε στην προηγούμενη Έκθεση. 
Η Έκθεση εστιάζεται στις κρατικές ενισχύσεις προς επιχειρήσεις που εμπίπτουν 
στις διατάξεις των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 95 της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ. Έτσι, γενικά μέτρα (τα οποία, εάν στρεβλώνουν τον 
ανταγωνισμό, εξετάζονται υπό το πρίσμα του άρθρου 101 της Συνθήκης ΕΚ) δεν 
συμπεριλαμβάνονται στα αριθμητικά στοιχεία. 
2. Τα ακόλουθα μέτρα ή τομείς δεν εξετάσθηκαν: 
2.1. Ενισχύσεις των οποίων οι αποδέκτες δεν είναι επιχειρήσεις 
Ενισχύσεις προς νοικοκυριά 
Ενισχύσεις προς άτομα με ειδικές ανάγκες 
Ενισχύσεις για έργα υποδομής (λιμάνια, αεροδρόμια, οδοί κλπ.) 
Ενισχύσεις προς πανεπιστημιακά ιδρύματα 
Ενισχύσεις προς δημόσια κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης 
Ενισχύσεις προς αναπτυσσόμενες χώρες 
2.2. Μέτρα γενικού χαρακτήρα και άλλα μέτρα 
Διαφορές μεταξύ των ποικίλων φορολογικών συστημάτων και των γενικών 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στα κράτη μέλη (αποσβέσεις, 
ελλείμματα στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.) 
Ποσοστώσεις, δημόσιες συμβάσεις, περιορισμοί της αγοράς, τεχνικά 
πρότυπα 
Ειδικά φορολογικά καθεστώτα (συνεταιρισμοί, ατομικές επιχειρήσεις, 
αυτοαπασχολούμενοι κλπ.)16 
Γενικές μειώσεις του ΦΠΑ (όπως π.χ., για τα τρόφιμα στο Ηνωμένο 
Βασίλειο ή για ορισμένα προϊόντα στα υπερπόντια διαμερίσματα της 
Γαλλίας)17 
Ωστόσο, ένας χαμηλότερος από τον συνήθη συντελεστής εταιρικού φόρου για τις μικρές 
επιχειρήσεις συνιστά ενίσχυση και, ως εκ τούτου, συμπεριλήφθηκε (π.χ. για τη Γερμανία). 
Ειδικές μειώσεις, όπως οι μειώσεις του ΦΠΑ για όλα τα προϊόντα που παράγονται στο Βερολίνο, 
συμπεριλήφθηκαν. Ισχύει, όμως, μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για όλα τα προϊόντα (ανεξαρτήτως 
προέλευσης) που πωλούνται στις ΥΧΕ. Η περίπτωση αυτή δεν θεωρήθηκε ως ενίσχυση και δεν 
συμπεριλήφθηκε. 
42 
2.3. Ενισχύσεις χορηγούμενες από υπερεθνικούς και πολυεθνικούς οργανισμούς 
Κοινοτικές ενισχύσεις (ΕΤΠΑ, ΕΓΤΠΕ, κλπ.) 
Χρηματοδοτήσεις της ETE και της ΕΤΠΑ) 
Ενισχύσεις προς τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ES Α) 
2.4. Μεμονωμένες κατηγορίες ενισχύσεων 
Αμυνα (βλ. σημείο 11.2. του παρόντος παραρτήματος) 
Ενισχύσεις προς την ενέργεια, εκτός από τον τομέα του άνθρακα (βλ. 
σημεία 10.2. και 11) και ενισχύσεις για εξοικονόμηση ενέργειας και τις 
εναλλακτικές (ανανεώσιμες) πηγές ενέργειας 
Ενισχύσεις προς τις μεταφορές, εκτός από τις σιδηροδρομικές μετχχφορές 
(βλ. σημείο 10.2) και τον τομέα των αεροπορικών μετίχφορών που 
καλύπτεται από το κεφάλαιο 2.2.5.: Αλλοι τομείς. 
Μέτρα για την κατάρτιση και την ανεργία (βλ. σημείο 14) 
Τύπος και μέσα μαζικής ενημέρωσης 
Οικοδομές και δημόσια έργα 
Οργανισμοί κοινής ωφέλειας: διανομή αερίου, νερού, ηλεκτρισμού, 
τηλεπικοινωνίες (διάρθρωση των τιμολογίων και χρηματοδότηση) 
II. Κατηγορίες, μορφές και στόγοι των ενισγύσεων 
3. Κατηγορίες ενισγύσεων 
Ολες οι ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν δαπάνη ή απώλεια εσόδων για τις δημόσιες 
αρχές και όφελος για τους αποδέκτες. Ωστόσο, το στοιχείο ενίσχυσης, δηλαδή το 
τελικό χρηματοοικονομικό όφελος που εμπεριέχεται στο μεταβιβαζόμενο 
ονομαστικό ποσό, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο χορήγησης της 
ενίσχυσης. Έτσι, μία ενίσχυση θα πρέπει να ταξινομείται σε συνάρτηση με τον 
τρόπο χορήγησης της. Προς τούτο, έχουν προσδιορισθεί τέσσερις κατηγορίες. 
Κάθε κατηγορία χαρακτηρίζεται με ένα γράμμα: Α, Β, Γ ή Δ, ακολουθούμενο από 
τους αριθμούς 1 ή 2, οι οποίοι σημαίνουν, αντίστοιχα, δημοσιονομική ενίσχυση 
(δηλαδή ενίσχυση χορηγούμενη μέσω του προϋπολογισμού της κεντρικής 
διοίκησης) ή φορολογική ελάφρυνση (δηλαδή ενίσχυση χορηγούμενη μέσω του 
φορολογικού συστήματος), προστίθεται δε και το γράμμα Α, όταν είναι γνωστό το 
στοιχείο ενίσχυσης: για παράδειγμα, ΠΑ σημαίνει ότι το αναφερόμενο ποσό 
αποτελεί το στοιχείο ενίσχυσης (Α) ενός δανείου με μειωμένο επιτόκιο (Π). 
4. Ομάδα A (Al +Α2) 
4.1 Η πρώτη κατηγορία (Α) αφορά ενισχύσεις που μεταβιβάζονται εξ ολοκλήρου 
στον αποδέκτη. Με άλλα λόγια, το στοιχείο ενίσχυσης είναι ίσο με την 
κεφαλαιουχική αξία της ενίσχυσης. Η πρώτη κατηγορία έχει υποδιαιρεθεί σε δύο 
ομάδες, ανάλογα με το αν η ενίσχυση χορηγείται μέσω του προϋπολογισμού (ΑΙ) 
ή μέσω του φορολογικού συστήματος ή του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων 
(Α2). 
43 
4.2 Κατάλογος των ενισγύσεων που ειιπίπτουν στις κατηγορίες ΑΙ και Α2 
Επιχορηγήσεις 
Επιδοτήσεις επιτοκίου απευθείας στον αποδέκτη 
Γενικά καθεστώτα ενισχύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη (βλ. σημείο 11) 
Πιστώσεις φόρου και άλλα φορολογικά μέτρα, όταν η παροχή του 
πλεονεκτήματος δεν εξαρτάται από τυχόν φορολογική οφειλή (δηλαδή σε 
περίπτωση που η πίστωση φόρου υπερβαίνει τον οφειλόμενο φόρο και το 
επιπλέον ποσό επιστρέφεται) 
Φοροαπαλλαγές, απαλλαγές και μειώσεις συντελεστών, όταν η παροχή 
του πλεονεκτήματος εξαρτάται από τυχόν φορολογική οφειλή 
Μειώσεις των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης 
5. Ομάδα Β1 
5.1. Είναι απαραίτητο να διευκρινίζεται αν η μεταφορά χρηματοδοτικών πόρων από 
τους δημόσιους φορείς με τη μορφή συμμετοχής στο κεφάλαιο αποτελεί ενίσχυση 
προς τον αποδέκτη ή απλώς πράξη του δημόσιου τομέα, εμπλεκόμενου σε 
εμπορική δραστηριότητα και ενεργούντος ως ιδιώτη επενδυτή υπό τις συνήθεις 
συνθήκες της αγοράς. Έτσι, αν και οι περιπτώσεις συμμετοχής, με τις ποικίλες 
μορφές της, θα μπορούσαν να έχουν περιληφθεί στην πρώτη κατηγορία, 
συγκεντρώθηκαν σε ξεχωριστή κατηγορία (Β1). Ο τρόπος υπολογισμού του 
στοιχείου ενίσχυσης στις περιπτώσεις συμμετοχής περιγράφεται στην κατηγορία 
ΒΙΑ. 
5.2. Κατάλογος των ενισχύσεων που εμπίπτουν στην κατηγορία Β1 
Ενισχύσεις για τη λήψη συμμετοχής υπό οποιαδήποτε μορφή 
(συμπεριλαμβανομένης και της μετατροπής χρεών). 
6. . ΟμάδαΓ(Π+Γ2) 
6.1. Η τρίτη κατηγορία (Γ) καλύπτει μεταφορές πόρων στις οποίες το στοιχείο 
ενίσχυσης συνίσταται στους τόκους που εξοικονομούνται από τον αποδέκτη κατά 
την περίοδο για την οποία το χορηγούμενο κεφάλαιο τίθεται στη διάθεση του. Η 
μεταφορά χρηματοδοτικών πόρων λαμβάνει τη μορφή δανείου με μειωμένο 
επιτόκιο (Π) ή φορολογικών διευκολύνσεων (Γ2). Το στοιχείο ενίσχυσης 
(Γ1Α/Γ2Α) σϋαυτήν την κατηγορία είναι πολύ χαμηλότερο από την 
κεφαλαιουχική αξία της ενίσχυσης. 
6.2. Κατάλογος των ενισγύσεων που εμπίπτουν στις κατηγορίες Π ή Γ2 
Δάνεια με μειωμένο επιτόκιο (νέα χορηγηθέντα δάνεια), είτε από 
δημόσιους είτε από ιδιωτικούς πόρους. (Η μεταφορά των επιδοτήσεων 
επιτοκίων συμπεριλαμβάνεται στην κατηγορία Α1 ) 
Συμμετοχικά δάνεια από δημόσιους ή ιδιωτικούς πόρους 
Προκαταβολές επιστρεπτέες σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης 
Διάφορες φορολογικές διευκολύνσεις (προβλέψεις, ελεύθερη ή ταχεία 
απόσβεση, κλπ.) 
44 
7. Ομάδα ΔΙ 
7.1. Η τελευταία κατηγορία (ΔΙ ) καλύπτει τις εγγυήσεις, εκφρασμένες σε ονομαστικά 
ποσά. Τα στοιχεία ενίσχυσης (ΔΙΑ) είναι κανονικά πολύ χαμηλότερα από τα 
ονομαστικά ποσά, δεδομένου ότι αντιστοιχούν στο όφελος που προκύπτει για τον 
αποδέκτη, δωρεάν ή σε τιμές χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς, εφόσον 
καταβάλλεται ασφάλιστρο για την κάλυψη του κινδύνου. Ωστόσο, εάν 
σημειωθούν ζημίες στα πλαίσια της εγγύησης, η συνολική ζημία, μετά την 
(χφαίρεση των τυχόν καταβληθέντων ασφαλίστρων, συμπεριλαμβάνεται στην 
κατηγορία ΔΙΑ, δεδομένου ότι μπορεί να θεωρηθεί ως οριστική μεταφορά πόρων 
προς τον αποδέκτη. Τα ονομαστικά ποσά αυτών των εγγυήσεων εμφαίνονται στην 
κατηγορία ΔΙ, για να δοθεί μία ένδειξη της ενδεχόμενης υποχρέωσης. 
7.2. Κατάλογος των ενισχύσεων που εμπίπτουν στην κατηγορία ΔΙ 
Ποσά καλυπτόμενα από καθεστώτα εγγυήσεων (Δ 1 ) 
Ζημίες που σημειώνονται στο πλαίσιο εγγυήσεων, αφαιρουμένων των 
τυχόν καταβληθέντων ασφαλίστρων (ΔΙΑ) 
8. Ο τρόπος υπολογισμού του στοιχείου ενίσχυσης για όλες τις μορφές συνδρομής 
περιγράφεται στο σημείο 10.6. 
9. Στόχοι των ενισχύσεων 
9.1. Τα εξεταζόμενα καθεστώτα ενίσχυσης είναι υποδιαιρεμένα σε 19 τμήματα 
ανάλογα με τους τομεακούς ή τους λειτουργικούς στόχους τους: 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2. Βιομηγανία/Υπη ρεσίες 
2.1. (Οριζόντιοι στόχοι) 
2.1.1. Έρευνα και Ανάπτυξη 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενικές επενδύσεις 
2.1.7. Καταπολέμηση της ανεργίας )βλ. σημείο 14 του 
2.1.8. Ενισχύσεις για κατάρτιση )παρόντος παραρτήματος 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2. Βιομηγανία/Υπη ρεσίες 
2.2. (Ιδιαίτεροι τομείς) 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2. Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές (σιδηρόδρομοι) 
2.2.4.1. Ανθρακας (τρέχουσα παραγωγή) 
2.2.4.2 Άνφρακας (άλλοι ενισχύσεις) 
2.2.5. 'Αλλοι τομείς 
45 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες στο πλαίσιο του άρθρου 92(3)α 
3.2. Αλλες περιφέρειες 
Το τμήμα 3.: Περιφερειακές ενισχύσεις περιλαμβάνει τρεις υποτομείς για τη Γερμανία: 
ενισχύσεις σε περιφέρειες επιλέξιμες δυνάμει του άρθρου 92(3 )(α), όπου 
περιλαμβάνονται τα νέα ομόσπονδα κράτη, ενισχύσεις σε περιφέρειες επιλέξιμες 
δυνάμει του άρθρου 92(3)(γ) και ενισχύσεις στην πρώην Zonenrandgcbict και στο Δυτικό 
Βερολίνο. 
Στον τομέα του άνθρακα, γίνεται διάκριση ανάλογα με το αν η ενίσχυση συνδέεται με 
την τρέχουσα παραγωγή ή όχι (τη σχέση αυτή προσδιορίζει η Επιτροπή στην ετήσια 
ανακοίνωση της προς το Συμβούλιο σχετικά με τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις σαυτόν 
τον τομέα). 
9.2. Κατάλογος των περιφερειών που εμπίπτουν στο άρθρο 92(3)(a)ls 
Κράτος μέλος Περιφέρεια 
Ελλάδα ) 
Ιρλανδία )το σύνολο της χώρας 
Πορτογαλία ) 
Γερμανία Βερολίνο (Ostl. Stadbez.) 
Βταηϋοιώιιι^ 
Mecklenburg- Vorpommern 
Sachsen 
Sachscn-Anhalt 
Thoringcn 
Ισπανία Galicia 
Asluiïas 
Cantabria 
Castilla-Leon 
Castilla-La Mancha 
Extremadura 
Comunidad Valenciana 
Andalucia 
Murcia 
Ceuta y Melilla 
Κανάρια νησιά 
Γαλλία Υπερπόντια διαμερίσματα 
Ιταλία Campania 
Sud 
Σικελία 
Σαρδηνία 
ΕΕΕΚ αριθ. C 212, της 12.08.1988, σ. 2-10 και μεταγενέστερες τροποποιήσεις. 
46 
Ηνωμένο Βασίλειο Βόρεια Ιρλανδία 
III. Φύση των δεδομένων, πηγές και μέθοδοι εκτίμησης του 
στοιχείου ενίσχυσης 
10. Κατά γενικό κανόνα, τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκφρασμένα ως πραγματικές 
δαπάνες (ή ως πραγματική απώλεια εσόδων, εφόσον πρόκειται για φορολογικές 
ελαφρύνσεις). Όπου τούτο δεν ήταν δυνατόν, και μετά από διαβουλεύσεις με τα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, χρησιμοποιήθηκαν τα κονδύλια του προϋπολογισμού 
ή τα ποσά που προβλέπονταν στο πλαίσιο προγραμμάτων. Όπου δεν υπήρχαν 
στοιχεία, οι υπηρεσίες της Επιτροπής χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της 
παρεκβολής βάσει στοιχείων προηγουμένων ετών. 
Ορισμένες φορολογικές διευκολύνσεις είναι αδύνατο να υπολογισθούν. Όταν τα 
κράτη μέλη δεν έχουν παράσχει καμία άλλη πληροφορία για τον υπολογισμό του 
στοιχείου ενίσχυσης, το ένα τρίτο της ακαθάριστης παρέμβασης θεωρήθηκε ως 
το κατά προσέγγιση στοιχείο ενίσχυσης. Παρόμοιες κατά προσέγγιση 
εκτιμήσεις έγιναν σε λίγες περιπτώσεις και δεν έχουν καμία σημαντική επίπτωση 
στα αποτελέσματα. 
10.1. Όλα τα αριθμητικά στοιχεία συγκεντρώθηκαν εκφρασμένα στα εθνικά νομίσματα, 
η δε μετατροπή τους σε ECU έγινε με βάση τις ετήσιες μέσες ισοτιμίες που 
παρέχει η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Όσον αφορά τους χρησιμοποιηθέντες δείκτες, τα ακόλουθα στοιχεία λήφθηκαν 
επίσης από την EUROSTAT: 
- ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) σε τιμές αγοράς 
- τιμές συναλλάγματος 
- ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε τιμές αγοράς 
Τα στοιχεία για τις ενδοκοινοτικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων λαμβάνονται 
επίσης από την EUROSTAT και περιλαμβάνουν τα προϊόντα που εμπίπτουν στις 
κατηγορίες 6 και 8 του Κοινού Δασμολογίου, αναθεώρηση 3. Η απασχόληση εκτός του 
στρατιωτικού τομέα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των διαφόρων δεικτών ανά 
απασχολούμενο. 
10.2 Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διέθεσαν τα αριθμητικά στοιχεία για τους τομείς που 
εποπτεύουν σύμφωνα με τις ακόλουθες βασικές αρχές. Δεν έγινε επαλήθευση 
όλων των αριθμητικών στοιχείων από τα κράτη μέλη, ούτε έλεγχος τους από τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής σε συσχετισμό με τους αντίστοιχους προϋπολογισμούς. 
Για τη γεωργία και την αλιεία, τα αριθμητικά στοιχεία είναι αυτά που 
υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τη διαδικασία που απορρέει από 
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ετήσιες δαπάνες δεν συμπίπτουν απαραίτητα με τους ετήσιους 
προϋπολογισμούς ενός καθεστώτος ενισχύσεων. 
47 
την απόφαση των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών κατά την 
306η σύνοδο του Συμβουλίου της 20ής Οκτωβρίου 1974. 
Ωστόσο, όσον αφορά τη γεωργία, τα πλήρη στοιχεία που υπέβαλαν η Ιρλανδία, η 
Ιταλία και το Λουξεμβούργο καλύπτουν μόνο την περίοδο μέχρι το 1988, το 1987 
και το 1986 αντίστοιχα. 
Επιπλέον, υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία μόνο μέχρι το 1992 για την Ελλάδα και τη 
Γαλλία και μέχρι το 1993 για τις Κάτω Χώρες και την Πορτογαλία. Τέλος, τα 
διαθέσιμα στοιχεία για την Ισπανία αφορούν μόνο τις ενισχύσεις που χορήγησαν 
οι αρχές της κεντρικής διοίκησης μέχρι το 1991. Είναι εύλογο ότι λόγω της 
έλλειψης στοιχείων σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησαν οι περιφερειακές 
αρχές, οι συνολικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στον εν λόγω τομέα στην 
Ισπανία θα εμφανίζονται κατά πολύ κατώτερες των πραγματικών. 
Από το συνολικό ποσό των δημοσιονομικών δαπανών που εμφαίνονται στο δελτίο 
καταγραφής, έχουν εξαιρεθεί όσες αφορούν: ενισχύσεις για έρευνα, 
εγγειοβελτιωτικά έργα (αποστραγγιστικά δίκτυα), μέτρα κοινωνικής ασφάλισης 
που εφαρμόζονται σε ολόκληρο τον τομέα, διευκολύνσεις όσον αφορά τη 
φορολογία εισοδήματος, επιλεκτική περιφερειακή χρηματοδοτική συνδρομή. 
Τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν τα εξής: επιχορηγήσεις, φορολογικές 
ελαφρύνσεις, ενισχύσεις χρηματοδοτούμενες από φόρους υπέρ τρίτων, 
επιδοτήσεις επιτοκίου, καθώς και ορισμένα οφέλη σε είδος που παρέχονται από 
το κράτος (π.χ. κύκλοι κατάρτισης). 
Όσον αφορά την αλιεία, για το 1993 και το 1994 υπήρχαν στοιχεία για το Βέλγιο, 
τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο. 
Δεν συμπεριλαμβάνονται δάνεια και εγγυήσεις σε περιπτώσεις όπου το στοιχείο 
ενίσχυσης δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί ποσοτικά. 
Για τον άνθρακα, τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκείνα που υποβλήθηκαν από τα 
κράτη μέλη σύμφωνα με τις αποφάσεις της Επιτροπής αριθ. 528/76/ΕΚΑΧ, 
2064/86/ΕΚΑΧ και 3632/93/ΕΚΑΧ, παρατίθενται δε συνοπτικά στην ετήσια 
ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τις ενισχύσεις στον 
τομέα αυτόν20. Οι νέες εισφορές κεφαλαίων που είναι δυνατό να συνιστούν 
ενισχύσεις δεν περιλαμβάνονται στα στοιχεία αυτά. Οι συμβάσεις προμήθειας 
άνθρακα εκ μέρους δημόσιων επιχειρήσεων (π.χ. για την παραγωγή 
ηλεκτρισμού), οι οποίες θα μπορούσαν να εμπεριέχουν στοιχείο ενίσχυσης όταν 
οι τιμές υπερβαίνουν τις αντίστοιχες διεθνείς δεν έχουν συμπεριληφθεί. 
Τα στοιχεία αυτά υποδιαιρούνται σε εκείνα που αφορούν τις ενισχύσεις για την τρέχουσα 
παραγωγή και σε εκείνα που δεν έχουν σχέση με την τρέχουσα παραγωγή (όπως τα ειδικά μέτρα 
κοινωνικής ασφάλισης μεταλλωρύχων και οι ενισχύσεις για την κάλυψη μεταβιβασθεισών 
υποχρεώσεων). Ωστόσο, από το 1994 στην ετήσια έκθεση της Επιτροπής για τις ενισχύσεις στον 
εν λόγω τομέα δεν περιλαμβάνονται στοιχεία σχετικά με τη χρηματοδότηση κοινωνικών 
επιδομάτων. 
48 
Για τις μεταφορές (σιδηρόδρομοι), τα αριθμητικά στοιχεία είναι εκείνα που 
υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τον κανονισμό 1107/70. Διατίθενται 
επίσης, αλλά χωριστά, και στοιχεία για τις ενισχύσεις που χορηγούνται για τις 
σιδηροδρομικές μεταφορές στο πλαίσιο των κανονισμών του Συμβουλίου 1191/69, 
όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 1893/91, και 1192/69, οι οποίοι αφορούν 
αντίστοιχα την εκπλήρωση των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης του κοινού και την 
τακτοποίηση των λογαριασμών των σιδηροδρόμων που συνδέονται με ειδικές 
επιβαρύνσεις τους. 
Όσον αφορά τα άλλα είδη μεταφορών, λόγω έλλειψης σχετικών πληροφοριών, τα 
αριθμητικά στοιχεία είναι ελλιπή και αποσπασματικά και δεν έχουν 
συμπεριληφθεί. Επίσης, δεν δόθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία για τις ενισχύσεις 
των τοπικών μεταφορών. Οι κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών καλύπτονται στο κεφάλαιο 2.2.5.: ϋΛοιποί Τομείςϋ. 
10.3. Βιομηχανία 
Στις περιπτώσεις ενισχύσεων στον τομέα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών, τα 
αριθμητικά στοιχεία λήφθηκαν εν γένει από κοινοποιήσεις των κρατών μελών 
βάσει του άρθρου 93 και από πληροφοριακά στοιχεία που διβιβάσθηκαν στο 
πλαίσιο της διαδικασίας κοινοποίησης και υποβολής τυποποιημένων ετήσιων 
εκθέσεων που προβλέπεται στην επιστολή της Επιτροπής της 22.02.1994 προς τα 
κράτη μέλη. Επιπλέον τα στοιχεία επαληθεύονται με βάση εθνικά δημοσιεύματα 
αναφερόμενα στη χορήγηση ενισχύσεων, εθνικούς λογαριασμούς, σχέδια 
προϋπολογισμών και άλλες διαθέσιμες πηγές. 
10.4 Χάλυβας 
Τα αριθμητικά στοιχεία της παρούσας μελέτης συγκεντρώθηκαν από τις εκθέσεις 
ελέγχου των ενισχύσεων στον τομέα του χάλυβα που υποβάλλει η Επιτροπή στο 
Συμβούλιο. Τα στοιχεία αντιστοιχούν στα ποσά των ενισχύσεων που χορηγούνται 
στις επιχειρήσεις του τομέα. 
10.5 Φορολογικές δαπάνες 
Όσον αφορά τις φορολογικές δαπάνες, ως βάση χρησιμοποιήθηκε ο ορισμός του 
ΟΟΣΑ. 
Ως φορολογική δαπάνη συνήθως ορίζεται η απόκλιση από το γενικό αποδεκτό ή 
το βασικό φορολογικό πλαίσιο, απόκλιση η οποία συνεπάγεται ευνοϊκή 
φορολογική μεταχείριση για συγκεκριμένες δραστηριότητες ή ομάδες 
φορολογουμένων. 
Έτσι, για παράδειγμα, οι φορολογικές ελαφρύνσεις που παρέχονται σε ορισμένες 
αναπτυξιακές περιοχές, δηλαδή σε ένα μόνο τμήμα της επικράτειας της 
φορολογικής αρχής, θεωρούνται ως φορολογικές δαπάνες, ενώ η διάρθρωση των 
φορολογικών συντελεστών θεωρείται ως αναπόσπαστο μέρος του βασικού 
φορολογικού πλαισίου. 
49 
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι αποκλίσεις από το βασικό φορολογικό 
πλαίσιο βρίσκονται στη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των ενισχύσεων κατά την 
έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΟΚ και των γενικών μέτρων. 
Οι σχετικές με το θέμα αυτό εργασίες πρέπει να συνεχισθούν έτσι ώστε να 
φωτιστεί και αυτή η σκοτεινή περιοχή. 
10.6 Μέθοδοι εκτίμησης του στοιγείου ενίσχυσης 
10.6.1. Για να καταστεί δυνατή η ανάλυση των διαφόρων μορφών ενισχύσεων σε απόλυτα 
συγκρίσιμη βάση, είναι αναγκαίο να επιδιωχθεί ο προσδιορισμός, για όλες 
τις μορφές ενισχύσεων, ενός κοινού παρονομαστή - του στοιχείου 
ενίσχυσης που εμπεριέχουν. Προς τούτο, χρησιμοποιήθηκαν οι τρέχουσες 
μέθοδοι που εφαρμόζονται από την Επιτροπή κατά τον έλεγχο των 
κρατικών ενισχύσεων. Όλες αυτές οι μέθοδοι αποτελούν μέρος της 
επίσημης πολιτικής της Επιτροπής και έχουν προκύψει από συζητήσεις 
τεχνικού επιπέδου με τα κράτη μέλη. 
10.6.2. Η βασική μέθοδος υπολογισμού του στοιχείου ενίσχυσης είναι η συνήθης 
μέθοδος υπολογισμού του καθαρού ισοδυνάμου επιχορήγησης των 
κρατικών παρεμβάσεων (για την πλέον πρόσφατη ενημέρωση, βλ. το 
παράρτημα της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τα καθεστώτα 
περιφερειακών ενισχύσεων, ΕΕ C 31 της 3.2.1979, καθώς και το Ψήφισμα 
του Συμβουλίου της 20.10.1971, ΕΕ C 111 της 4.11.1971 ). 
Προφανώς, η είσπραξη μίας ενίσχυσης είναι δυνατό να επηρεάσει τις 
φορολογικές οφειλές μερικών αποδεκτών. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη 
των ελαφρύνσεων και των μειώσεων που ορισμένες εταιρείες μπορούν να 
ζητήσουν έναντι των φόρων επί των κερδών και έναντι των ζημιών τους, ο 
πραγματικός φορολογικός συντελεστής που εφαρμόζεται εν γένει για τις 
εταιρείες είναι κατά πολύ χαμηλότερος από το θεωρητικό μέγιστο 
συντελεστή. Έτσι, θεωρείται ότι τα αποτελέσματα που προκύπτουν χωρίς 
να ληφθεί υπόψη η φορολογία είναι εγγύτερα στην πραγματικότητα 
απϋό,τι εάν εφαρμοζόταν ο θεωρητικός μέγιστος συντελεστής. Κοινός 
παρονομαστής είναι, λοιπόν, το ισοδύναμο επιχορήγησης και όχι το 
καθαρό ισοδύναμο επιχορήγησης. 
Η μέθοδος που εφαρμόζεται στις διάφορες μορφές ενίσχυσης 
10.6.3. Ομάδα Α - επιχορηγήσεις, ελαφρύνσεις από κοινωνικές επιβαρύνσεις κλπ. 
Δεν απαιτούνται υπολογισμοί του στοιχείου ενίσχυσης, γιατί η κατηγορία 
αυτή περιλαμβάνει όλες τις παρεμβάσεις που μπορούν να θεωρηθούν ως 
επιχορηγήσεις ή ισοδύναμες επιχορηγήσεις. 
10.6.4. Ομάδα Β - συμμετοχή (συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής χρεών). 
Σύμφωνα με τη συνήθη πολιτική της Επιτροπής, αυτού του είδους οι 
παρεμβάσεις συνιστούν ενίσχυση όταν ένας ιδιώτης επενδυτής που ασκεί 
τις δραστηριότητες του στην ελεύθερη αγορά δεν θα ανελάμβανε μία 
τέτοια επένδυση. Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή των 
άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ και του άρθρου 5 της οδηγίας της 
Επιτροπής 80/723/ΕΟΚ στις δημόσιες επιχειρήσεις του βιομηχανικού 
50 
τομέα ΕΕ C 307 της 13.11.1993, σελ. 321. Η μέθοδος αυτή βασίζεται στον 
υπολογισμό του οφέλους που απορρέει για τον αποδέκτη από την 
παρέμβαση. 
Όσον αφορά τις εισφορές κεφαλαίων σε κρατικές εταιρείες 
χαρτοφυλακίου, εξετάστηκε η συνολική επίδοση κάθε εταιρείας, ως δε 
στοιχείο ενίσχυσης ελήφθησαν τα ποσά που απαιτούνται για την κάλυψη 
των επαναλαμβανόμενων ζημιών. 
10.6.5. Ομάδα Γ - Δάνεια με μειωμένο επιτόκιο και φορολογικές διευκολύνσεις. 
Σύμφωνα με την κοινή μέθοδο υπολογισμού, τα οφέλη που παρέχονται σε 
επιχείρηση κατά τη διάρκεια μίας χρονικής περιόδου με τη μορφή δανείων 
μειωμένου επιτοκίου και φορολογικών διευκολύνσεων ανάγονται σε 
σημερινές τιμές. Επιτόκιο αναγωγής είναι το επιτόκιο αναφοράς, το οποίο 
αντιστοιχεί στο επιτόκιο με το οποίο οι εταιρείες μπορούν να δανειστούν 
υπό τις κανονικές συνθήκες της αγοράς. Ο τρόπος προσδιορισμού του 
επιτοκίου που πρέπει να χρησιμοποιείται ως επιτόκιο αναφοράς σε κάθε 
κράτος μέλος υιοθετήθηκε επίσημα από την Επιτροπή (βλ. σημείο 14 της 
κοινής μεθόδου υπολογισμού). Το στοιχείο ενίσχυσης σε ένα δάνειο με: 
μειωμένο επιτόκιο για ένα οποιοδήποτε έτος ισούται, λοιπόν, με τη 
διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς και του επιτοκίου χορήγησης του 
δανείου από το κράτος πολλαπλασιαζόμενο επί το ποσό του δανείου. 
Στην περίπτωση συμμετοχικών δανείων, το καθαρό κόστος υπολογίζεται 
ως η διαφορά μεταξύ της απόδοσης που πραγματικά εισέπραξε το κράτος 
επί των συμμετοχικών δανείων και του επιτοκίου αναφοράς. Στην 
περίπτωση επιστρεπτέων προκαταβολών, λόγω του υπερβολικά μεγάλου 
αριθμού μεμονωμένων περιπτώσεων, ως στοιχείο ενίσχυσης θεωρήθηκε το 
πραγματικό καθαρό κόστος για το εκάστοτε κράτος. 
10.6.6. Ομάδα Δ - Ποσά καλυπτόμενα από καθεστώτα εγγύησης. 
Για δάνεια χορηγούμενα στο πλαίσιο καθεστώτων εγγύησης των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, το στοιχείο ενίσχυσης υπολογίζεται σαν να 
είχε χορηγηθεί δάνειο μειωμένου επιτοκίου στο νόμισμα για το οποίο 
ισχύει εγγύηση έναντι των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών. 
Το στοιχείο ενίσχυσης είναι ίσο με τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου 
αναφοράς για το νόμισμα που καλύπτεται από την εγγύηση και του 
επιτοκίουχορήγησης του δανείου, αφαιρούμενης οποιασδήποτε 
επιβάρυνσης για την εγγύηση. Αυτός ο υπολογισμός βασίζεται στο όφελος 
που προκύπτει για τον αποδέκτη22. Για τα απλά καθεστώτα 
δανείων/εγγύησης είναι συνήθως πρακτικά αδύνατο, λόγω του μεγάλου 
αριθμού των περιπτώσεων, να εξετάζεται κάθε εγγύηση και να 
Βλέπε επίσης "Εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ στις αποκτήσεις συμμετοχής 
εκ μέρους των δημόσιων αρχών", Δελτίο ΕΚ 9-1984 και "The Measuremetit of the Aid element of State 
Acquisitions of Company Capital" - IV/45/87 - Σειρά "Εξέλιξη της Συγκέντρωσης και του 
Ανταγωνισμού": Συλλογή "Έγγραφα Εργασίας" 87. 
Όταν δεν είναι διαθέσιμα αντίστοιχα στοιχεία, το συνολικό κόστος για το κράτος υπολογίζεται 
κατά προσέγγιση με βάση το στοιχείο ενίσχυσης. 
51 
προσδιορίζεται το ποσό που οι αποδέκτες θα πρέπει κανονικά να 
καταβάλουν για την εγγύηση αυτή. Κατά συνέπεια, το καθαρό κόστος, σε 
συνολικό επίπεδο, αυτών των καθεστώτων για ένα κράτος (δηλαδή η 
διαφορά μεταξύ του κόστους των εγγυήσεων που αναλαμβάνει ένα κράτος 
και των τυχόν εσόδων από τις αντίστοιχες επιβαρύνσεις) υπολογίστηκε, 
εκτός από τις μεγάλες μεμονωμένες περιπτώσεις ή ορισμένους τομείς, 
όπου η αξία της εγγύησης μπορεί να υπολογιστεί συγκεκριμένα, με βάση 
το όφελος που αποκόμισε ο αποδέκτης23. 
10.7 Αν και αριθμητικά στοιχεία για δάνεια ή εγγυήσεις από πιστωτικά ιδρύματα του 
δημοσίου τομέα παρέχονται μόνο όταν θεωρείται ότι συνιστούν ενίσχυση, οι 
δυσκολίες για τον εντοπισμό και τον ποσοτικό προσδιορισμό τέτοιου είδους 
παρεμβάσεων είναι μεγαλύτερες από,τι για άλλες μορφές ενίσχυσης, γιατί λόγω 
της φύσης τους είναι λιγότερο διαφανείς. Για να αποφεύγονται οι αυθαίρετες 
διακρίσεις λόγω διαφορετικής αντιμετώπισης των ενισχύσεων σαυτούς του τομείς, 
θα πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τον εντοπισμό και τον 
ποσοτικό προσδιορισμό των ενισχύσεων αυτού του είδους. 
23 Αυτή την πολιτική εφάρμοσε η Επιτροπή σχετικά με τις εγγυήσεις στους τομείς της χαλυβουργίας 
και της ναυπηγικής βιομηχανίας, καθώς και σε μεμονωμένες περιπτώσεις διάσωσης. 
52 
IV. Ειδικά προβλήματα 
11. Έρευνα Ανάπτυξη (Ε&Α) 
11.1 Καθεστώτα Ε&Α 
Τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν μόνο την κρατική χρηματοδότηση 
προγραμμάτων Ε&Α σε εθνικοποιημένες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις, 
κατατάσσονται δε στην κατηγορία ΑΙΑ24. Λόγω του γενικού χαρακτήρα του 
χρησιμοποιούμενων πόρων, δεν ήταν πάντοτε δυνατό να εξαιρεθούν ορισμένα 
στοιχεία δημοσίων συμβάσεων που συμπεριλαμβάνονται στις εξωτερικές δαπάνες 
(π.χ. συμβάσεις Ε&Α). Δεδομένου δε ότι συμπεριλήφθηκαν μόνο οι άμεσες 
χρηματοδοτήσεις για Ε&Α, θεωρείται ότι τα αριθμητικά στοιχεία για Ε&Α έχουν 
υποεκτιμηθεί (οι συμβάσεις Ε&Α και η δημόσια έρευνα (βλ. 11.2 και 11.3 στη 
συνέχεια) παραλήφθηκαν, λόγω της αδυναμίας ποσοτικού προσδιορισμού του 
στοιχείου ενίσχυσης σε τέτοιου είδους παρεμβάσεις). 
11.2 Συμβάσεις Ε&Α 
Τα αριθμητικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν στοιχεία για τις συμβάσεις Έρευνας 
και Ανάπτυξης, δεδομένου ότι το στοιχείο ενίσχυσης είναι συχνά δύσκολο να 
προσδιοριστεί σε αυτό το στάδιο. Επιπλέον, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν 
επιτρέπουν το διαχωρισμό των συμβάσεων Έρευνας και Ανάπτυξης ειδικά για 
στρατιωτικούς σκοπούς, ούτε, εξάλλου, να εκτιμάται η επίδραση τέτοιων 
συμβάσεων στην αγορά25. 
11.3 Δημόσια έρευνα 
Δεν δίνονται αριθμητικά στοιχεία για το στοιχείο ενίσχυσης που εμπεριέχεται 
στις χρηματοδοτήσεις κρατικών ή δημόσιων ερευνητικών ιδρυμάτων ή ερευνών 
που διεξάγονται από ανώτερα ή ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η παράλειψη 
αυτή είναι δυνατό να έχει σημασία για ορισμένους τομείς όπου κρατικοί ή 
ημικρατικοί φορείς εκτελούν μεγάλης κλίμακας προγράμματα Ε&Α με 
ενδεχομένως εμπορικό αντίκτυπο2 . 
11.4 Πυρηνική ενέργεια 
Τα κράτη μέλη χορηγούν ενισχύσεις στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας μέσω 
των δημόσιων επιχειρήσεων τους ή μέσω των χρηματοδοτήσεων Ε&Α (κυρίως με 
τη μορφή συμβάσεων Ε&Α και δημόσιων ερευνών). Από αυτήν την άμεση 
χρηματοδότηση μόνο ένα μέρος θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στα στοιχεία 
Ε&Α (2.1.1.). Τα αριθμητικά στοιχεία για την πυρηνική ενέργεια που περιέχονται 
στα αριθμητικά στοιχεία για την Ε&Α είναι πολύ πιθανό να έχουν υποεκτιμηθεί. Δ 
εδομένου ότι τα στοιχεία Ε&Α δεν συμπεριλαμβάνονται στις συμβάσεις Ε&Α και 
24 Η ταχεία απόσβεση εξοπλισμού Ε&Α δεν θεωρήθηκε ενίσχυση. 
25 Βλ. το κοινοτικό πλαίσιο των ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, ΕΕ C 83 της 11.4.1986, 
σημείο 9.2. 
26 Βλ. κοινοτικό πλαίσιο των ενισχύσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, σημείο 9.1. 
53 
τις δημόσιες έρευνες, το στοιχείο ενίσχυσης των μέτρων αυτού του είδους είναι 
δύσκολο να προσδιοριστεί ποσοτικά. 
12. Οι μεταφορές στο Λουξεμβούργο 
Τα αριθμητικά στοιχεία για τις μεταφορές στο Λουξεμβούργο είναι υψηλότερα 
(χπό ό,τι στα άλλα κράτη μέλη. Αυτό, από ό,τι φαίνεται, οφείλεται κυρίως στις 
ιδιαίτερα υψηλές συντάξεις των πρώην σιδηροδρομικών υπαλλήλων. 
Περισσότερες λεπτομέρειες δεν υπάρχουν. 
13. Τουρισμός και βιομηχανίες τροφίμων γεωργικής προέλευσης 
Λόγω έλλειψης πληροφοριών για αυτούς τους δύο τομείς, είναι πιθανό τα 
στοιχεία που περιλαμβάνονται στη μελέτη να είναι ελλιπή. 
14. Κατάρτιση και ανεργία 
Δεν καθίσταται πάντα εμφανές κατά πόσον ορισμένα φορολογικά μέτρα ή μέτρα 
κοινωνικής ασφάλισης αποτελούν ενίσχυση ή αναπόσπαστο και συνεκτικό τμήμα 
του φορολογικού συστήματος ή του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. 
Επιπλέον, σε διάφορα κράτη μέλη υπάρχουν προγράμματα που προωθούν ή 
διευκολύνουν τη γενική κατάρτιση ή την απασχόληση ορισμένων από κοινωνική 
άποψη μειονεκτουσών ομάδων εργαζομένων. Στο βαθμό που τα προγράμματα 
(χυτά δεν αφορούν μόνο τον τομέα της βιομηχανίας, αλλά καλύπτουν ολόκληρη 
την οικονομία και αποτελούν πραγματικά μέρος ενός γενικού συστήματος μέτρων 
για την απασχόληση, δεν πρέπει να θεωρηθούν ως κρατική t-νίσχυση. Καίτοι 
ορισμένος αριθμός προγραμμάτων κατάρτισης και απασχόλησης 
αντιμετωπίστηκαν από την Επιτροπή ως κρατική ενίσχυση , δεν έχουν εξεταστεί 
επισταμένως τα μέτρα όλων των κρατών μελών για συγκεκριμένους τομείς. Λόγω 
των σημαντικών προβλημάτων στο διαχωρισμό των ενισχύσεων στην 
απασχόληση, ιδιαίτερα όσων αφορούν την κατάρτιση, από τα γενικά μέτρα και 
προκειμένου να παρουσιαστούν συγκρίσιμα μεταξύ των κρατών μελών στοιχεία, η 
παρούσα έκθεση δεν περιλαμβάνει την ανάλυση μέτρων για την κατάρτιση και 
την ανεργία. 
54 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Η μεθοδολογία για την κατάρτιση των πινάκων εξηγείται στο τεχνικό παράρτημα. 
Πίνακας ΑΙ 
Πίνακας Α2 
Πίνακας A3 
Ι1ίνακεςΑ4/Ι-Ι2 
Εικόνα ΑΙ Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα. Ετήσια ποσά του 
στοιχείου ενίσχυσης 1990-1994 σε τρέχουσες τιμές και εθνικό 
νόμισμα 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα. Ετήσια ποσά του 
στοιχείου ενίσχυσης 1990-1994 σε τρέχουσες τιμές και ECU. 
Κρατικές ενισχύσεις στα νέα γερμανικά Lander. 
Ετήσιοι μέσοι όροι 1992-1994 σε ECU. 
Συνολική κρατική ενίσχυση - ετήσιος μέσος όρος 1992-94 ανά κράτος 
μέλος 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα και Κοινοτικό 
Κοινωνικό και Περιφερειακό Ταμείο. Ετήσιοι μέσοι όροι 1992-1994 
ανά εργαζόμενο σε ECU. 
55 
Πίνακας Al 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα σε τρέχουσες τιμές 1990- 1994 
εκατ. σε εθνικό νόμισμα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
EYP12(ECU) 1990 
62.591,68 
2.444,82 
20.289,56 
221.903,74 
285.919,74 
35.297,37 
282,81 
23.180,57 
2.029,05 
2.724,30 
133.997,53 
2.000,37 
40.458,98 1991 
122.959,62 
2.362,69 
24.695,70 
213.410,97 
155.573,36 
31.262,53 
200,38 
18.346,51 
2.341,60 
1.814,39 
77.353,97 
1.864,24 
38.054,65 1992 
74.360,25 
2.604,90 
29.845,34 
294.685,02 
251.519,09 
33.353,72 
224,31 
19.870,64 
2.533,70 
1.708,10 
77.644,63 
1.459,07 
40.839,78 1993 
42.225.40 
4.607,55 
36.716,45 
289.697,34 
179.675,64 
40.468,79 
451,77 
21.919,77 
1.614,10 
1.622,42 
76.236,48 
905,34 
43.890,55 1994 
40.180,71 
4.478,04 
34.165,75 
233.136,64 
235.323,46 
45.659,52 
430,11 
21.752,24 
1.631,50 
1.971,02 
171.132,51 
961,56 
43.549,91 
56 
Πίνακας Α2 
Κρατικές ενισχύσεις στο βιομηχανικό τομέα σε τρέχουσες τιμές 1990-1994 
σε εκατ. ECU 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
ΕΥΡ 12 (ECU) 1990 
1.475,34 
311,19 
9.887,17 
1.101,74 
2.211,02 
5.105,08 
368,35 
15.230,94 
47,83 
1.178,26 
739,88 
2.802,20 
40.458,98 1991 
2.912,13 
298,75 
12.042,22 
947,58 
1.210,98 
4.483,15 
260,97 
11.965,84 
55,46 
785,12 
433,08 
2.659,36 
38.054,65 1992 
1.787,73 
333,55 
14.772,14 
1.193,15 
1.898,07 
4.870,00 
294,86 
12.455,82 
60,91 
750,84 
444,45 
1.978,25 
40.839,78 1993 
1.117,47 
606,77 
18.961.39 
1.078,67 
1.204,87 
6.100,50 
564,75 
11.904,96 
39,88 
745,87 
404,72 
1.160.70 
43.890.55 1994 
1.013.18 
593.67 
17.748.44 
809,68 
1.481,23 
6.934,92 
541,71 
11.364,60 
41,14 
912,93 
869,29 
1.239,13 
43.549,91 
57 
Πίνακας A3 
Γερμανικές κρατικές ενισχύσεις στα νέα Lander- ετήσιος μέσος όρος 1992-1994 
Επιχορηγήσεις 
Φορολογικές 
απαλλαγές 
Συμμετοχές στο 
μετοχικό κεφάλαιο 
Δάνεια με μειωμένο 
επιτόκιο 
Φορολογικές 
διευκολύνσεις 
Εγγυήσεις 
ΣΥΝΟΛΟ εκατ. ECU 
5.583 
2.497 
6,4 
3.269 
0.00 
1.898 
13.254 /(Ι 
42,1 
18,9 
0,1 
24,7 
0,00 
14,3 
100,00 % της συνολικής 
ενίσχυσης 
32,1 
14,3 
0,04 
18,8 
0,00 
10,9 
76,1 
Κατά την περίοδο 1992 έως 1994 χορηγήθηκαν στα νέα Lander συνολικές ενισχύσεις 
13.254 εκατ. ECU κατά ετήσιο μέσον όρο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 76% των 
γερμανικών ενισχύσεων στη βιομηχανία. Η αύξηση του συνολικού όγκου των 
γερμανικών ενισχύσεων, που προέκυψε λόγω της χορήγησης ενισχύσεων στα νέα 
Lander, αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη μείωση των ενισχύσεων στο Βερολίνο και 
στην Zonenrand. 
Οι περισσότερες ενισχύσεις στα νέα Lander χορηγήθηκαν υπό μορφή επιχορηγήσεων 
(42,1%), δανείων με μειωμένο επιτόκιο (24,7%) φορολογικών απαλλαγών (18,9%) και 
εγγυήσεατν (14,3%). 
58 
Σχήμα Al 
Ενισχύσεις στη βιομηχανία και Κοινοτικά Ταμεία ανά απασχολούμενο 
Μέσος όρος 1992-1994 
4000 
EUR12 
II Ενίσχυση στη βιομηχανία ανά θέση εργασίας 
Η Περιφερειακό/Κοινωνικοί πόροι ανά θέση εργασίας 
Από το σχήμα ΑΙ καθίσταται φανερή η σημασία του Κοινωνικού και Περιφερειακού 
Ταμείου της Κοινότητας σε σύγκριση με το σύνολο των εθνικών ενισχύσεων στη 
βιομηχανία. Διαπιστώνεται ότι τα εν λόγω Ταμεία συνεισφέρουν ένα σημαντικό ποσοστό 
των διαθέσιμων πόρων στις τέσσερις χώρες που είναι επιλέξιμες για συνδρομή από το 
Ταμείο Συνοχής: 
Οι συνεισφορά των ανωτέρω Ταμείων ανέρχεται σε: 
60,7% της συνολικής στήριξης στην Πορτογαλία, 
48,7% στην Ισπανία, 
43,1% στην Ιρλανδία και 
36,4% στην Ελλάδα, 
ενώ ο κοινοτικός μέσος όρος είναι μόλις 17,8%. 
59 
Βέλγιο 
Πίνακας Α4/1 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
Το μείς/Δραοτηρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
259,52 
2,29 
268,74 
68,37 
6,83 
165,67 
6,72 
0,00 
21,15 
0,00 
1.974,88 
1,96 
28,77 
1.451,99 
647,38 
13,59 
473,52 
5,04 
177,45 
177,45 
0,00 
2.682,88 Α2Α 
0,00 
0,00 
587,63 
0,16 
0,00 
23,07 
0,00 
180,33 
6,84 
377,23 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
5,27 
5,27 
0,00 
592,91 Β1Α 
0,00 
0,00 
14,85 
0,00 
0,00 
0,04 
0,00 
0,00 
0,00 
14,80 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
14,85 C1A 
0,00 
0,00 
112,89 
24,56 
0,00 
1,64 
86,69 
0,00 
0,00 
0,00 
2,87 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
2,87 
0,00 
0,00 
0,00 
115,76 C2A 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 σε εκατομμύρια ECU 
D1A 
0,00 
0,00 
86,81 
0,00 
0.00 
0,00 
81,39 
0,00 
5,42 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
13,85 
13,85 
0,00 
100,66 ΣΥΝΟΛΟ 
259,52 
2,29 
1.070,91 
93,09 
6,83 
190,42 
174,80 
180,33 
33,42 
392,03 
1.977,74 
1,96 
28,77 
1.451,99 
647,38 
13,59 
473,52 
7,91 
196,57 
196,57 
0,00 
3.507,04 
60 
Δανία 
Πίνακας Α4/2 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
Τομείς/Δραοτηριότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο /Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές *** 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
147,21 
13,69 
338,21 
136,65 
38,25 
7.65 
42,51 
113.16 
0.00 
0,00 
680,57 
0,00 
106.63 
550,62 
348,45 
0,00 
0,00 
23,32 
13,13 
13,13 
0,00 
1.192,81 Α2Α 
0,00 
0,00 
9,46 
7,98 
1,48 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
9,46 Β1Α 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 C1A 
0,00 
0,00 
15,35 
6,82 
0,00 
3,80 
2,34 
2,39 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,57 
0,57 
0,00 
15,92 C2A 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 σε εκατομμύρια ECU 
D1A 
0.00 
0.00 
4.40 
0.12 
0.00 
3.24 
1,04 
0,00 
0,00 
0,00 
0.26 
0,00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.26 
0.00 
0.00 
0.00 
4.66 ΣΥΝΟΛΟ 
147,21 
13,69 
367,42 
151,58 
39,73 
14.69 
45.88 
115.54 
0.00 
0.00 
680,83 
0.00 
106,63 
550,62 
348.45 
0,00 
0,00 
23,57 
13,70 
13,70 
0,00 
1.222,85 
"Μέσοι όροι 1990 -1992 που ρησιμοποιούνται για τις εκτιμήσεις ΕΥΡ -12 του πίνακα 12 
61 
Γερμανία 
Πίνακας Α4/3 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
Τομείς/Δραστηρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμποριο/Εξαγωγες 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες : Ιδιαίτεροι το μείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2 2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
4.038,61 
18,87 
1.421,09 
744,71 
107,63 
269,63 
0,00 
279,28 
0.00 
19,85 
21.682,67 
708,58 
575,32 
12.114,17 
3.258,95 
5.532,99 
3.334,60 
17,01 
4.970,11 
378,93 
4.578,12 
13,07 
32.131,34 
62 Α2Α 
0,00 
0,00 
287,14 
0,00 
0,00 
229,65 
21.45 
36.04 
0.00 
0.00 
146,99 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
146,99 
3.831,83 
20,62 
2.456,03 
1.355,18 
4.265,95 
> Β1Α 
0,00 
0,00 
8,16 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
8,16 
0,00 
0,00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0,00 
0.00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
8,16 C1A 
0,00 
0,00 
784,92 
74,57 
42,08 
228,80 
0,00 
9,60 
0,00 
489.86 
13,83 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
13,83 
2.851,18 
52,56 
2.798,62 
0,00 
3.649,93 C2A 
0,00 
0,00 
50,80 
0,00 
0,00 
50,80 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
157,31 
0,00 
0,00 
157,31 
208,11 σε εκατομμύρια ECU 
D1A 
0,00 
0,00 
103,30 
0,00 
0,00 
32,03 
0,00 
0,00 
0.00 
71,27 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
1.833,09 
0,00 
1.833,09 
0,00 
1.936,39 ΣΥΝΟΛΟ 
4.038,61 
18.87 
2.655,41 
759,29 
149,70 
810.91 
21.45 
324.93 
0,00 
589.14 
21.843,48 
708,58 
575.32 
12.114.17 
3.258.95 
5.532.99 
3.334.60 
177.83 
13.643.52 
452.11 
11.665.85 
1.525,55 
42.199.89 
Ελλάδα 
Πίνακας Α4/4 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Το μείς/Δρ άστη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
0,65 
1,20 
240,89 
72,87 
0,77 
0,00 
0.00 
0.75 
0,00 
227.22 
417,44 
2,27 
134,68 
236,73 
6,79 
0,00 
0,00 
43,76 
132,85 
0,00 
132,85 
793,02 Α2Α 
0,00 
0,00 
122,30 
0,00 
0,00 
7.95 
72,00 
0.00 
42,35 
0,00 
14,91 
0,79 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
14,12 
65,04 
0,00 
65,04 
202,25 Β1Α 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0.00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 C1A 
0,00 
0,00 
116,82 
0,27 
0,51 
115,59 
0,48 
0,03 
0,00 
0,00 
0,08 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,08 
18,70 
0,00 
18,70 
135,60 C2A 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 D1A 
0,00 
0,00 
134,88 
0,00 
0,00 
0,00 
42,76 
0,00 
0,00 
92,13 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
134,88 ΣΥΝΟΛΟ 
0.65 
1.20 
614,89 
73,02 
0.62 
123,54 
115,24 
0,77 
42,35 
319,34 
432,43 
3,06 
134.68 
236,73 
6.79 
0.00 
0,00 
57.96 
216,58 
0,00 
216,58 
1.265,75 
63 
Ισπανία 
Πίνακας Α4/5 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Το μείς/Δρ άστη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργεια ς 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκτωνοποίωνοι Κανονισμοί 1191 /96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.1. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
Μ.Δ. 
94,85 
396,40 
68,92 
44,70 
128,15 
0,62 
24,54 
48,42 
81,04 
3.898,50 
118,34 
180,43 
2.056,64 
106,95 
521,67 
660,80 
360,62 
251,12 
195,44 
55,68 
4.640,87 Α2Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 Β1Α 
Μ.Δ. 
0,00 
5,99 
0,00 
0,00 
3,99 
0,00 
0,28 
1J1 
0,00 
0,02 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,02 
0,00 
0,00 
0,00 
6,01 C1A 
Μ.Δ. 
0,00 
182,11 
100,54 
0,00 
52,18 
17,21 
0,00 
9,37 
2,81 
0,55 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,55 
0,00 
0,00 
0,00 
182,65 C2A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 D1A 
Μ.Δ. 
0,00 
32,50 
0,00 
0,00 
5,28 
0,00 
0,18 
27,04 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0.00 
0.00 
0.00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
32,50 ΣΥΝΟΛΟ 
94,85 
616,99 
169,47 
44,70 
189,60 
17,83 
25,00 
86,54 
83,84 
3.899,07 
7 78,34 
180,43 
2.056,64 
106,95 
521,67 
660,80 
361.19 
251,12 
195,44 
55,68 
4.862,03 
64 
Γαλλία 
Πίνακας Α4/6 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Τομείς/Δραστηριότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.1.1. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές *** 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2 Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
613,93 
41,07 
809,97 
584,63 
40,57 
107,33 
14,17 
28,31 
27,14 
7,81 
9.390,23 
0,00 
64,69 
5.631,43 
3.336,21 
225,24 
2.053,70 
1.415,17 
482,14 
787,67 
294,53 
11.337,33 Α2Α 
0,00 
0,00 
523,14 
450.18 
0,00 
3-4,98 
0,00 
0,00 
37.98 
0.00 
16,27 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
16,27 
577,73 
325,95 
251,78 
1.117,13 Β1Α 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
733,13 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
733,13 
0,00 
0,00 
0,00 
733,13 C1A 
0,00 
0,00 
307,59 
65,27 
0,00 
37,04 
191,87 
0,00 
13,41 
0,00 
12,71 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
12,71 
0,99 
0,99 
0,00 
321,29 C2A 
0,00 
0,00 
104,63 
0,44 
0,00 
26,56 
77,63 
0,00 
0,00 
0,00 
28,35 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
28,35 
0,00 
0,00 
0,00 
132,98 D1A 
0,00 
0,00 
891,61 
0,00 
0,00 
0,00 
859,53 
0,00 
32,08 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,37 
0,00 
0,37 
891,98 ΣΥΝΟΛΟ 
613,93 
41,07 
2.636,93 
1.100,53 
40,57 
205,90 
1.143,20 
28,31 
110,60 
7,81 
10.180,69 
0,00 
64.69 
5.631,43 
3.336,21 
225,24 
2.053,70 
2.205.63 
1.061,22 
514,55 
546,67 
14.533.85 
***Μέσοι όροι 1990 -1992 που ρησιμοποιούνται για τις εκτιμήσεις ΕΥΡ -12 του πίνακα 12 
65 
Ιρλανδία 
Πίνακας Α4/7 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Το μείς/Δρ άστη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοιτομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
Μ.Δ. 
11,15 
56,69 
77,23 
0,00 
22,12 
15,74 
7,60 
0,00 
0,00 
189,24 
0,00 
0,00 
136,99 
72,42 
0,00 
0,00 
52,24 
259,70 
0,00 
259,70 
516,76 Α2Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
29,83 
0,00 
29,83 
29,83 Β1Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
37,68 
0,00 
37,68 
37,68 C1A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
15,34 
0,00 
15,34 
15,34 C2A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 D1A 
Μ.Δ. 
0,00 
15,27 
0,00 
0,00 
1,29 
13,97 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,37 
0,00 
0,37 
15,63 ΣΥΝΟΛΟ 
11,15 
71,95 
7 7,23 
0.00 
23,41 
29,71 
7,60 
0,00 
0,00 
189,24 
0,00 
0,00 
136,99 
72.42 
0,00 
0,00 
52.24 
342,91 
0,00 
342,91 
615,24 
66 
Ιταλία 
Πίνακας Α4/8 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 - 1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Τομείς/Δραστηριότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο /Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές *** 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
Μ.Δ. 
119,92 
2.324,79 
191,75 
9,77 
850,54 
465,85 
155,12 
271,98 
379,77 
9.446,69 
645,16 
211,16 
7.811,90 
2.425,80 
0,00 
0,00 
778,47 
1.058,19 
88,81 
969,38 
12.949,58 Α2Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
4,04 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
4,04 
4.531,33 
89,37 
4.441.96 
4.535,37 Β1Α 
Μ.Δ. 
0,00 
761,57 
0.00 
0,00 
0,00 
759,05 
0,00 
0.00 
2.52 
934,79 
0.00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
934,79 
3,13 
3,73 
0,00 
1.699,49 C1A 
Μ.Δ. 
0,00 
182,99 
103,11 
0,00 
48,70 
3,43 
0,00 
2,40 
25,35 
73,41 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
73,41 
386,62 
63,95 
322,67 
643,02 C2A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 D1A 
Μ.Δ. 
0,00 
3,59 
0,00 
0,00 
3,59 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
9,21 
7,04 
8,77 
12,80 ΣΥΝΟΛΟ 
119,92 
3.272,94 
294,86 
9,77 
902,83 
1.228,32 
155,12 
274,39 
407,64 
10.458,92 
645,16 
211,16 
7.811,90 
2.425,80 
0,00 
0,00 
1.790,71 
5.988,49 
246,31 
5.742,18 
19.840,27 
***Μέσοι όροι 1990 -1992 που ρησιμοποιούνται για τις εκτιμήσεις ΕΥΡ -12 του πίνακα 12 
67 
Λουθεμβουργο 
Πίνακας Α4/4 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Το μείς/Δρ άστη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμποριο/Εξαγωγες 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχο υσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
Μ.Δ. 
0,00 
10,62 
2,68 
1,85 
5,78 
0,32 
0,00 
0,00 
0,00 
180,44 
0,00 
0,00 
180,34 
176,12 
0,00 
0,00 
0,10 
33,06 
33,06 
0,00 
224,12 Α2Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 Β1Α 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 C1A 
Μ.Δ. 
0,00 
3,52 
7,07 
0,00 
2,47 
0,04 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
3,52 C2A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
• 0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 D1A 
Μ.Δ. 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 ΣΥΝΟΛΟ 
0,00 
14,15 
3,69 
1,85 
8,25 
0,36 
0,00 
0,00 
0,00 
180,44 
0,00 
0,00 
180,34 
176,12 
0,00 
0,00 
0,10 
33,06 
33,06 
0,00 
227,65 
68 
Κάτω Χωρεσ 
Πίνακας Α4/4 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Τομείς/Δραστηριότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.7. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
293,39 
2,38 
423,26 
767,72 
45,33 
13,68 
0,00 
173,63 
13,12 
15,77 
1.092,03 
0,00 
9,16 
1.006,42 
475,46 
0,00 
0,00 
76,44 
119,90 
119,90 
0,00 
1.930,96 Α2Α 
0,00 
0,00 
100,62 
57,26 
0,00 
7,33 
0,00 
42,03 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
100,62 Β1Α 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 C1A 
0,00 
0,00 
13,66 
-7,20 
0,00 
0,00 
14,86 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
13,66 C2A 
0,00 
0,00 
0,27 
0,00 
0,27 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,27 D1A 
0,00 
0,00 
59,90 
0,00 
0,00 
28,47 
0,00 
0,00 
22,80 
8,63 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
59,90 ΣΥΝΟΛΟ 
293,39 
2,38 
597,71 
277,78 
45,67 
49,48 
14,86 
215,66 
35.92 
24,40 
1.092,03 
0,00 
9,16 
1.006,42 
475,46 
0,00 
0,00 
76,44 
119,90 
119,90 
0,00 
2.105,41 
69 
Πορτογαλία 
Πίνακας Α4/4 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
Το μείς/Δρ αοτη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμπόριο/Εξαγωγές 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.1. Χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2 Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
151,22 
4,03 
97,00 
75,60 
0,00 
2,50 
0,54 
7,42 
0,38 
70,57 
353,43 
93,00 
4,54 
98,15 
71,41 
4,67 
1,50 
151,56 
68,53 
0,00 
68,53 
674,22 Α2Α 
0,00 
0,00 
37,25 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
37,25 
0,00 
1,85 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
1,85 
82,41 
0,00 
82,41 
121,50 Β1Α 
0,00 
0,00 
1,13 
7,73 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,49 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,49 
0,00 
0,00 
0,00 
1,62 C1A 
0,00 
0,00 
0,36 
0,00 
0,00 
0,05 
0,19 
0,00 
0,12 
0,00 
5,27 
0,00 
0.00 
0,00 
0.00 
0.00 
0,00 
5.27 
0,27 
0,00 
0,27 
5,91 C2A 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 σε εκατομμύρια ECU 
D1A 
0,00 
0,00 
29,16 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
29,16 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
29,16 
! ΣΥΝΟΛΟ 
151,22 
4,03 
164,90 
76,73 
0.00 
2,55 
0,73 
7,42 
66,91 
70,57 
361,04 
93,00 
4,54 
98,15 
71.41 
4,67 
1,50 
159,17 
151,21 
•0,00 
151,21 
832,40 
70 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Πίνακας Α4/4 
Συνολική κρατική ενίσχυση-Ετήσιος μέσος όρος 1992 -1994 
σε εκατομμύρια ECU 
Το μείς/Δραστη ρ ιότητες 
1.1. Γεωργία 
1.2. Αλιεία 
2.1. Βιομηχ,/Υπηρεσ,: οριζόντιοι στόχοι 
2.7.7. Ε&Α 
2.1.2. Περιβάλλον 
2.1.3. MME 
2.1.4. Εμποριο/Εξαγωγες 
2.1.5. Εξοικονόμηση ενέργειας 
2.1.6. Γενική επένδυση 
2.1.9. Αλλοι στόχοι 
2.2. Βιομηχανία/Υπηρεσίες: Ιδιαίτεροι τομείς 
2.2.1. χάλυβας 
2.2.2 Ναυπηγική βιομηχανία 
2.2.3. Μεταφορές 
εκ των οποίων οι Κανονισμοί 1191/96 και 1192/69 
2.2.4.1. Ανθρακας: τρέχουσα παραγωγή 
2.2.4.2. Ανθρακας: άλλες ενισχύσεις 
2.2.5. Αλλοι τομείς 
3. Περιφερειακές ενισχύσεις 
3.7. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3)γ 
3.2. Περιφέρειες δυνάμει του 92(3) α 
ΣΥΝΟΛΟ (1+2 + 3) Α1Α 
520,49 
22,30 
444,58 
236,50 
7,22 
80,23 
103,40 
0,12 
10,25 
6,86 
1.904,55 
0,00 
6,42 
1.349,73 
1.344,83 
7,33 
298,39 
242,68 
576,99 
175,64 
401,35 
3.468,92 Α2Α 
0,00 
0,00 
26,05 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
26,05 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
62,95 
62,95 
0,00 
89,00 Β1Α 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
4,54 
4,54 
0,00 
4,54 C1A 
0,00 
0,00 
0,01 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,01 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
30,62 
0,42 
30,19 
30,62 C2A 
0,00 
0,00 
13,19 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
13,19 
0,00 
0,00 
0,00 
0.00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
13,19 D1A 
0,00 
0,00 
22,07 
0,00 
0,00 
21,11 
0,96 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
0,00 
29,27 
0,00 
29,27 
51,34 ΣΥΝΟΛΟ 
520,49 
22,30 
505,89 
236,50 
7,22 
101,34 
104,36 
0,12 
49,49 
6,87 
1.904,55 
0,00 
6,42 
1.349,73 
1.344,83 
7,33 
298,39 
242,68 
704,37 
243,56 
460,82 
3.657,61 
71 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ 
73 
Ι. Κοινοτικά Ταμεία, μέσα και προγράμματα 
Στη συνέχεια παρατίθεται μία σύντομη περιγραφή των κυριότερων κοινοτικών 
ταμείων, μέσων και προγραμμάτων. Πρέπει να σημειωθεί ότι το Χρηματοδοτικό 
Μέσο Συνοχής και το Ταμείο Συνοχής ιδρύθηκαν τον Απρίλιο του 1993 και το 
Μάιο του 1994 αντίστοιχα. Επιπλέον, τον Ιούλιο του 1993, στο μέσον της 
περιόδου που καλύπτει η έκθεση, πραγματοποιήθηκε η δεύτερη μεταρρύθμιση 
των Διαρθρωτικών Ταμείων (ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, ΕΤΠΑ, Κοινωνικό Ταμείο, 
ΧΜΠΑ) ακολουθώντας τις βασικές αρχές που ενέπνευσαν την πρώτη 
μεταρρύθμιση του 19X8 και επιφέροντας ορισμένες λειτουργικές βελτιώσεις. Μία 
ακόμη καινοτομία είναι ότι, σύμφωνα με: τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου του Εδιμβούργου, οι πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων που 
διατίθενται στα τέσσερα κράτη μέλη τα οποία είναι επιλέξιμα για συνδρομή από 
το Ταμείο Συνοχής (Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία και Πορτογαλία) προβλέπεται να 
διπλασιαστούν σε πραγματικούς όρους για την περίοδο 1992 έως 1999 και ότι η 
συνολική χρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία κατά την περίοδο 1994-99 
πρόκειται να ανέλθει σε 141.471 εκατ. ECU (σε τιμές 1992). Δημιουργήθηκε 
επίσης ένα νέο μέσο, το ΧΜΠΑ, το οποίο άρχισε να λειτουργεί το 1994 με σκοπό 
την παροχή συνδρομής για την αναδιάρθρωση του τομέα της αλιείας. 
Λίγο μετά τη μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών Ταμείων, υιοθετήθηκε το 4ο 
ΠΠΕΤΑ (4ο Πρόγραμμα Πλαίσιο για την Έρευνα και την Τεχνολογική 
Ανάπτυξη) για την περίοδο 1994-1998. Το νέο αυτό Πρόγραμμα Πλαίσιο καλύπτει 
όλες τις κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Ο προϋπολογισμός του 
είναι 13,1 δισ. ECU. II όλη δομή του έχει καταρτισθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε: να 
αντεπεξέλθει σε τρεις μι^άλες προκλήσεις : 
επίτευξη ενός πολύ υψηλού επιπέδου επιστημ,ονικής και τεχνολογικής 
ανάπτυξης στην 1 Ευρώπη, ικανό να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της 
βιομηχανίας και να συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών ζωής στα κράτη 
μέλη 
προώθηση της συνεργασίας και βελτίωση του συντονισμού και εκμετάλλευση 
των προσπαθειών των κρατών μελών στην έρευνα 
κανονιστική πλαισίωση και εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών. 
ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις 
Η κοινή γεωργική πολιτική είναι ένα γενικό σύστημα στήριξης των αγορών, το 
οποίο βασίζεται στην προστασία από το εξωτερικό και την παρέμβαση στο 
εσωτερικό. Από την άποψη αυτή μπορεί να συγκριθεί με τις εισαγωγικές 
ποσοστώσεις και τους τελωνειακούς δασμούς, δύο συστήματα που συνεπάγονται 
μεταφορά πόρων μεταξύ διαφόρων τομέων, χωρίς την προσφυγή σε άμεσες 
ενισχύσεις. Ένα μεγάλο μέρος των δαπανών του ΕΓΤΠΕ (Εγγυήσεις) εμπίπτει σε 
ένα σύστημα στήριξης αυτού του είδους και δεν μπορεί συνεπώς να εξομοιωθεί με 
ενίσχυση. Επιπλέον, η κατανομή ανά κράτος μέλος παρουσιάζει ελάχιστη 
σημασία στην περίπτωση αυτή καθότι ο τελικός δικαιούχος ενδέχεται να μη 
βρίσκεται στο κράτος μέλος όπου πραγματοποιήθηκε η δαπάνη. Περίπου το 35% 
των δαπανών πραγματοποιούνται υπό μορφή αντισταθμιστικών ενισχύσεων των 
τιμών οι οποίες χορηγούνται στις επιχειρήσεις παραγωγής ή μεταποίησης. 
74 
ΕΓΤΠΕ-Προσανατολισμός 
Οι δραστηριότητες του ΕΓΤΠΕ-Προσανατολισμός, πραγματοποιούνται υπό 
μορφή άμεσων και έμμεσων μέτρων. Τα άμεσα μέτρα μπορούν να θεωρηθούν ως 
ενισχύσεις στους δημόσιους ή ιδιωτικούς επενδυτές για την υλοποίηση 
επενδυτικών σχεδίων ή προγραμμάτων. Κατά τα πρόσφατα έτη, τα άμεσα μέτρα 
αντιπροσωπεύουν το ήμισυ περίπου του προϋπολογισμού του τμήματος 
"Προσανατολισμός". Αντίθετα, τα έμμεσα μέτρα λαμβάνονται με πρωτοβουλία 
της Κοινότητας και χρηματοδοτούνται από αυτήν, η εφαρμογή τους όμως γίνεται 
από τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, οι δαπάνες αυτές περιλήφθηκαν, στις 
περισσότερες περιπτώσεις, στο κεφάλαιο των εθνικών ενισχύσεων. Γενικά, 
μπορούν να θεωρηθούν ως κοινωνικοδιαρθρωτικού χαρακτήρα μέτρα (π.χ., 
καθεστώς πρόωρης συνταξιοδότησης για τους αγρότες) ή ως διορθωτικά μέτρα 
υπέρ των λιγότερο ευνοημένων περιοχών, ή ακόμη ως επενδυτικές ενισχύσεις 
στο επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. 
ΧΜΠΑ 
Η πρώτη φορά που χορηγήθηκε διαρθρωτική ενίσχυση στον τομέα της αλιείας 
ανάγεται ήδη στο 1971, έτος κατά το οποίο αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν 
πόροι από το Τμήμα Προσανατολισμού του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου 
Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΑ) για να ενθαρρυνθεί η κατασκευή και 
ο εκσυγχρονισμός παράκτιων και ανοιχτής θάλασσας αλιευτικών σκαφών, καθώς 
και η μεταποίηση και εμπορία ψαριών. Το 1978 οι αρχικοί κανόνες 
αντικαταστάθηκαν από σειρά ετήσιων ενδιάμεσων μέτρων ευρύτερης εμβέλειας 
τα οποία κάλυπταν την αναδιάρθρωση του παράκτιου στόλου και την ανάπτυξη 
της υδατοκαλλιέργειας. 
Το 1983 τέθηκε σε εφαρμογή ένα σύστημα πολυετών προγραμμάτων, βασισμένο 
σε καθεστώτα που επέτρεπαν τη χορήγηση ενισχύσεων για την αναδιάρθρωση 
του τομέα και τη μετατροπή αλιευτικών δραστηριοτήτων. Το 1986 η ανάγκη 
ενίσχυσης της προσέγγισης αυτής οδήγησε στην ενοποίηση, σε ένα ενιαίο 
κανονιστικό πλαίσιο, ολόκληρου του φάσματος των διαρθρωτικών μέτρων για το 
στόλο και την υδατοκαλλιέργεια. 
Τα καθεστώτα παροχής συνδρομής στη μεταποίηση και εμπορία των αλιευτικών 
προϊόντων αναπτύχθηκαν σε διαφορετική βάση, δηλαδή στο πλαίσιο της 
διαρθρωτικής πολιτικής για τη μεταποίηση και εμπορία γεωργικών προϊόντων. 
Για πολύ καιρό ο ίδιος κανονισμός κάλυπτε τη μεταποίηση και εμπορία των δύο 
αυτών ειδών προϊόντων. Ωστόσο, προκειμένου να συνεκτιμηθούν καλύτερα οι 
ιδιαίτερες ανάγκες της αλιείας, οι δύο τομείς διαχωρίστηκαν το 1989. Έκτοτε η 
συνδρομή στη μεταποίηση και εμπορία αλιευτικών προϊόντων υπόκειται σε ιδίους 
κανόνες, οι οποίοι έχουν ενσωματωθεί από την ανωτέρω ημερομηνία στις 
ρυθμίσεις για τα Διαρθρωτικά Ταμεία. 
Το 1993 τα διαρθρωτικά στοιχεία της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής εξετάστηκαν 
λεπτομερώς και πραγματοποιήθηκαν τρεις μείζονος σημασίες αλλαγές. Οι 
αλλαγές αυτές εξασφάλισαν μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των διαφόρων πτυχών 
της εν λόγω πολιτικής, ήραν τη διάκριση που διαχώριζε την ΚΑΠ από τις 
υπόλοιπες κοινοτικές δραστηριότητες και οδήγησαν σε συνεκτίμηση των 
μεταβολών που επηρεάζουν τον τομέα. Τα διαρθρωτικά μέτρα της ΚΑΠ 
ενσωματώθηκαν στο σύστημα των διαρθρωτικών ταμείων της Κοινότητας όταν 
75 
έγινε η μεταρρύθμιση τους το 1993. Επιπλέον, τα διάφορα μέσα χρηματοδότησης 
της αλιείας ενοποιήθηκαν σε ένα ταμείο που είναι γνωστό ως Χρηματοδοτικό 
Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ). 
Κοινωνικό Ταμείο 
Οι στόχοι του Κοινωνικού Ταμείου είναι η βελτίωση των ευκαιριών 
απασχόλησης για τους νέους (κάτω των 25 ετών) και για άλλες ομάδες που 
θεωρείται ότι χρειάζονται ενίσχυση (άνεργοι μακράς διαρκείας, άτομα με ειδικές 
ανάγκες, μετακινούμενοι εργαζόμενοι και άλλες μειονεκτούσες από κοινωνική 
άποψη ομάδες). Το Ταμείο συμμετέχει επομένως στη χρηματοδότηση ενεργειών 
που υλοποιούν δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς στους ακόλουθους τομείς: 
πρόληψη μακροχρόνιας της ανεργίας 
επαγγελματική κατάρτιση, 
τεχνικές συμβουλές για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, 
διευκόλυνση της προσαρμογής των εργαζομένων στις αλλαγές στη 
βιομηχανία και στο παραγωγικό σύστημα. 
Όλες οι αιτήσεις συνδρομής υποβάλλονται μέσω των κρατών μελών. Δεδομένου 
ότι οι χρηματοδοτήσεις εκ μέρους του Κοινωνικού Ταμείου πραγματοποιούνται 
σε οριζόντια και όχι τομεακή βάση, είναι αδύνατη η χρησιμοποίηση παρέκτασης 
που να αντιστοιχεί στην έννοια της ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 92 της 
Συνθήκης. 
Περιφερειακό Ταμείο 
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) αποσκοπεί στη 
μείωση των ανισοτήτων εντός της Κοινότητας παρέχοντας χρηματοδοτική 
συνδρομή σε 
λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές (Στόχος 1 ) 
παρακμάζουσες βιομηχανικές περιοχές (Στόχος 2) 
προβληματικές αγροτικές περιοχές (Στόχος 5β) 
Η συνδρομή αυτή επικεντρώνεται κυρίως σε έργα υποδομής, στους ανθρώπινους 
πόρους και σε παραγωγικές επενδύσεις. 
Καθώς οι ενισχύσεις του ΕΤΠΑ παρέχονται γενικά σε οριζόντια και όχι σε 
τομεακή βάση, ο καθορισμός της δαπάνης που εμπίπτει στην έννοια της κρατικής 
ενίσχυσης υπό το άρθρο 92 της Συνθήκης ΕΚ δεν είναι πάντα δυνατός. Ως 
εναλλακτική δυνατότητα έχουν περιληφθεί στους υπολογισμούς στοιχεία 
σχετικά με τη βιομηχανία, τις επιχειρήσεις και την οικονομική ανάπτυξη. Τα 
στοιχεία που αποκτώνται με τη χρήση αυτής της προσέγγισης δίνουν μία ιδέα για 
την κλίμακα της σχετικής ενίσχυσης του ΕΤΠΑ. 
Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής - Ταμείο Συνογής 
Μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, όπου προβλέπεται η ίδρυση του Ταμείου 
Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου αποφάσισε τη σύσταση ενός 
προσωρινού μέσου για την παροχή, από το 1993, χρηματοδοτικής στήριξης εκ 
μέρους της Κοινότητας προς τα κράτη μέλη-δικαιούχους, εν αναμονή της 
έναρξης ισχύος της Συνθήκης, η οποία θα επέτρεπε την ίδρυση του Ταμείου 
Συνοχής. 
76 
Η Επιτροπή εξέδωσε την. πρόταση κανονισμού γκχ την ίδρυση του 
χρηματοδοτικού μέσου συνοχής βάσει του άρθρου 235 της Συνθήκης: το 
Συμβούλιο εξέδωσε τον σχετικό κανονισμό στις 30/4/93 και παρέτεινε την ισχύ 
του μέχρι το τέλος του 1994. 
Το Ταμείο Συνοχής ιδρύθηκε βάσει του άρθρου 130Δ της Συνθήκης ΕΚ, όπως 
τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, και αποτελεί ένα περαιτέρω 
στάδιο στην πολιτική αλληλεγγύης που ασκείται κυρίως μέσω των Διαρθρωτικών 
Ταμείων. Το εν λόγω Ταμείο προσφέρει τη δική του ιδιαίτερη και 
συμπληρωματική συνεισφορά, εφόσον εξυπηρετεί κυρίως ανάγκες που 
απορρέουν από την προοπτική της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (που 
αρχίζει ήδη να γίνεται πραγματικότητα). Από την αρχή το Ταμείο διαμόρφωσε τη 
δική του ταυτότητα βάσει τριών θεμελιακών αρχών. 
Η πρώτη αρχή είναι το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής του: το πρωτόκολλο για 
την οικονομική και κοινωνική συνοχή προβλέπει ότι το Ταμείο Συνοχής "θα 
παρέχει τη χρηματοδοτική συμβολή της Κοινότητας σε ... κράτη μέλη στα οποία 
το κατά κεφίχλήν ΑΕΠ είναι χαμηλότερο από το 90% του κοινοτικού μέσου 
όρου ". 
Δεύτερον, η συνδρομή περιορίζεται στη συγχρηματοδότηση σχεδίων στους 
τομείς του περιβάλλοντος και των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών. 
Τρίτον, λόγω της σχέσης του με την υλοποίηση της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης, το Ταμείο παρέχει τη συνδρομή του σε κράτη μέλη που 
έχουν καταρτίσει πρόγραμμα για τη συμμόρφωση με τους όρους περί 
υπερβολικών δημόσιων ελλειμμάτων, όπως προβλέπονται στο άρθρο 104Γ. 
Επιπλέον, το Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής και αργότερα (από το Μάιο του 
1994) το Ταμείο Συνοχής συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου της συνοχής. 
Ωστόσο, δεδομένου ότι οι περισσότερες διαθέσιμες πιστώσεις χορηγήθηκαν για 
έργα υποδομής και όχι για παραγωγικές επενδύσεις, τα αριθμητικά στοιχεία 
παρουσιάζονται κατωτέρω στον Πίνακα Β μόνο για λόγους πληροφόρησης. 
Κοινοτικές δραστηριότητες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ) 
Οι κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας διεξάγονται ουσιαστικά 
σε δύο επίπεδα: 
i μέσω ενεργειών των οποίων το κόστος αναλαμβάνεται από κοινού με 
τρίτους για πρόγραμμα ΕΤΑ και μέσω του συντονισμού των ερευνητικών 
δραστηριοτήτων των κρατών μελών, 
ii στο Κοινό Κέντρο Ερευνών (άμεσες δράσεις). 
Η ΓΔ XII (Επιστήμη, ' Ερευνα και Ανάπτυξη) διαχειρίζεται τις έμμεσες δράσεις του 
Προγράμματος Πλαισίου μαζί με τη ΓΔ III (Βιομηχανία), ΓΔ VI (Γεωργία), ΓΔ VII 
(Μεταφορές), ΓΔ XIII (Τηλεπικοινωνίες, Αγορά των Ι Ιληροφοριών και αξιοποίηση 
της ' Ερευνας),. ΓΔ XIV (Αλιεία) και ΓΔ XVII (Ενέργεια). Σύμφωνα με το Τέταρτο 
Κοινοτικό Πλαίσιο για την Ε&ΤΑ, ποσό ύψους 13,1 δισ. ECU θα διατεθεί από τον 
κοινοτικό προϋπολογισμό για τη στήριξη της έρευνας κατά την περίοδο 1994-
77 
1998. Ένα ποσό ελαφρώς μεγαλύτερο των 950 εκ. ECU θα διατεθεί σε 
πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και στη βιομηχανία. Ένα μικρότερο τμήμα 
διατίθεται για τη χρηματοδοτική στήριξη του Κοινού Ευρωπαϊκού Κέντρου 
Ερευνών και την πυρηνική έρευνα. 
Χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΚΑΧ 
Η χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΚΑΧ χορηγείται υπό μορφή δανείων και 
επιδοτήσεων. Τα δάνεια κατανέμονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: 
τα βιομηχανικά δάνεια, 
τα δάνεια μετατροπής, 
τα δάνεια για τη στέγαση εργαζομένων. 
Χορηγούνται σύμφωνα με το επιτόκιο της αγοράς. Το γεγονός ότι οι 
χρηματοδοτικοί οργανισμοί που χορηγούν τα δάνεια αυτά είναι μη 
κερδοσκοπικοί οργανισμοί ενδέχεται να αποτελέσει ένα πλεονέκτημα για το 
δικαιούχο του δανείου, το πλεονέκτημα όμως αυτό δεν θεωρείται ως ενίσχυση 
κατά την έννοια των Συνθηκών. Δεν συμβαίνει το ίδιο γκχ τις επιδοτήσεις. Ενώ οι 
επιδοτήσεις επιτοκίου (επί των δανείων) θεωρούνται.κανονικά ως ενισχύσεις, 
άλλα μέτρα, ιδίως οι χρηματοδοτήσεις κοινωνικού χαράκτηρα υπέρ πρώην 
εργαζομένων των τομέων της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα και του άνθρακα, 
θεωρούνται σπανιότερα ως ενισχύσεις. 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 
Έργο της Τράπεζας είναι η προώθηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω 
της διάθεσης μακροπρόθεσμων χρηματοδοτήσεων για την πραγματοποίηση 
ασφαλών επενδύσεων. Ιδρύθηκε από τη Συνθήκη της Ρώμης και μέτοχοι της είναι 
τα κράτη μέλη, ενώ το Συμβούλιο των Διοικητών αποτελείται από τους 
Υπουργούς Οικονομικών των κρατών αυτών. Τα σχέδια και προγράμματα στα 
οποία μπορεί να χορηγηθεί χρηματοδότηση πρέπει να είναι βιώσιμα από 
τέσσερις βασικές απόψεις: οικονομική, τεχνική, περιβαλλοντική και 
χρηματοοικονομική. Μέσω των δανειοδοτήσεων της ίδιας της Τράπεζας και της 
ικανότητας της να εξασφαλίζει άλλες χρηματοδοτήσεις, το φάσμα των 
δυνατοτήτων εξεύρεσης πόρων διευρύνεται. Μέσω των δραστηριοτήτων της στη 
λήψη δανείων, η Τράπεζα συμβάλλει στην ανάπτυξη των κεψαλαιογορών σε 
ολόκληρη την Ένωση. Οι πολιτικές της Τράπεζας καθορίζονται σε στενή 
συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα άλλα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Υπάρχει επίσης συνεργασία με τον επιχειρηματικό και τον τραπεζικό 
τομέα και τους κυριότερους διεθνείς οργανισμούς του τομέα. 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων 
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων είναι μία νέα χρηματοοικονομική υπηρεσία 
που συστήθηκε με στόχο την παροχή εγγυήσεων για τη στήριξη μεσοπρόθεσμων 
και μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε δύο καίριους τομείς ανάπτυξης της 
Ευρωπαϊκής οικονομίας: τα διευρωπαϊκά δίκτυα και τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις. Το Ταμείο, που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1994, αποτελεί μία νέα και 
μοναδική εταιρική σχέση στην οποία η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η 
Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της Επιτροπής, συνεργάζονται με τις τράπεζες και τα 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των κρατών μελών. Με οδηγία της Επιτροπής της 
15ης Μαρτίου 1994 χορηγήθηκε στο Ταμείο το καθεστώς Πολυμερούς Τράπεζας 
Αναπτύξεως. 
78 
Βασικός στόχος του Ταμείου είναι η άντληση περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων 
για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής και η βελτίωση της ροής 
χρηματοδοτικών πόρων στον τομέα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Θα επιτύχει 
το στόχο του αναπτύσσοντας μηχανισμούς μεταβίβασης και επιμερισμού του 
χρηματοοικονομικού κινδύνου και θα επικεντρώσει τη δραστηριότητα της στην 
παροχή χρηματοοικονομικών εγγυήσεων για μεσοπρόθεσμες και 
μακροπρόθεσμες δανειοδοτήσεις από τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα. 
Εκτός από τα μακροπρόθεσμα μη εξαρτώμενα χρέη για σχέδια που αφορούν τα Δ 
ΕΔ, θα μπορεί να καλύπτει ιδιωτικές τοποθετήσεις, έκδοση ομολογιών, τίτλους 
καλυμμένους από έσοδα ή από περιουσιακά στοιχεία και εξαρτημένα χρέη. Όσον 
αφορά τη χρηματοδότηση MME, μπορεί να καλύπτει χαρτοφυλάκια δανείων, 
πιστωτικές διευκολύνσεις και τιτλοποιημένα περιουσιακά στοιχεία. 
Δάνεια Ν KM (Νέο Κοινοτικό Μέσο) 
Στόχος των δανείων ΝΚΜ είναι η χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων που 
συμβάλλουν στη μεγαλύτερη σύγκλιση και ολοκλήρωση των οικονομικών 
πολιτικών που ακολουθούν τα κράτη μέλη. Μεγάλο μέρος των πιστώσεων (60% 
περίπου) διατέθηκε για τη χρηματοδότηση σχεδίων στους τομείς της ενέργειας, 
του εξοπλισμού και της ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Χορηγήθηκαν 
επίσης δάνεια για την ανασυγκρότηση περιοχών της Κοινότητας που πλήγηκαν 
από σεισμούς. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων διαχειρίζεται τα δάνεια για 
λογαριασμό της Ένωσης. Τα εφαρμοζόμενα επιτόκια είναι εκείνα που ισχύουν 
στην αγορά, στα οποία προστίθεται περιθώριο με σκοπό την κάλυψη των γενικών 
εξόδων για κάθε νόμισμα. Το μοναδικό μετρήσιμο πλεονέκτημα για το δικαιούχο 
μπορεί να προκύψει από το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα της Τράπεζας. Πάντως, 
στο παρόν πλαίσιο ένα τέτοιο πλεονέκτημα θα ήταν αμελητέο. 
II. Στατιστικά δεδομένα 
1. Στον πίνακα Α περιλαμβάνονται όλες οι χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της 
Ένωσης κατά την περίοδο 1990 έως 1994. 
2. Στον πίνακα Β παρουσιάζονται τα λοιπά μέσα κοινοτικής παρέμβασης κατά την 
περίοδο 1990 έως 1994. 
3. Οι πίνακες Π και Γ2 παρουσιάζουν, για τις περιόδους 1990-1992 και 1992-1994 
αντίστοιχα, τον ετήσιο μέσο όγκο των κοινοτικών παρεμβάσεων, οι οποίες 
κατανέμονται ανά κράτος μέλος, όπου αυτό είναι δυνατό. 
4. Πρέπει να σημειωθεί ότι η άμεση σύγκριση μεταξύ του όγκου των κοινοτικών 
παρεμβάσεων, που παρουσιάζεται στο παράρτημα αυτό, και του όγκου των 
εθνικών ενισχύσεων, που παρουσιάστηκε παραπάνω (δηλαδή των ενισχύσεων 
που χρηματοδοτήθηκαν από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τα εθνικά 
φορολογικά συστήματα), οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα καθότι σε. 
πολυάριθμες περιπτώσεις είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να προσδιοριστεί το 
στοιχείο ενίσχυσης που περιέχει η κοινοτική παρέμβαση, η οποία δεν 
καταβάλλεται άμεσα στις επιχειρήσεις, αντίθετα με: τις κρατικές ενισχύσεις. 
79 
Στο γεωργικό τομέα, οι συγκρίσεις ενδέχεται να οδηγούν σε εσφαλμένα 
συμπεράσματα λόγω του ότι, σε μεγάλο βαθμό, οι δικαιούχοι των κοινοτικών 
παρεμβάσεων δεν είναι επιχειρήσεις. Όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ των 
κρατών μελών, τα οφέλη από τις κοινοτικές παρεμβάσεις κατανέμονται σε όλους 
τους φορείς της Ένωσης ανεξάρτητα από τον τόπο πραγματοποίησης της 
δαπάνης (δηλαδή των επιστροφών κατά την εξαγωγή ή των αγορών στην 
παρέμβαση). Όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ κοινοτικών και εθνικών 
παρεμβάσεων, οι δαπάνες της Ένωσης επηρεάζονται έντονα από τις διαφορές 
μεταξύ των συνεχώς μεταβαλλόμενων διεθνών τιμών και των κοινοτικών τιμών 
γεωργικών προϊόντων, γεγονός το οποίο δεν συμβαίνει στις περισσότερες εθνικές 
δαπάνες. 
5. Στο τεχνικό παράρτημα περιλαμβάνονται συμπληρωματικά στοιχεία σχε:τικά με: 
τις κοινοτικές παρεμβάσεις. 
6. Περαιτέρω λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τους κοινοτικούς πόρους και τα 
κοινοτικά μέσα περιλαμβάνονται στα ακόλουθα έγγραφα: 
-Δραστηριότητες της ΕΕ στον τομέα της Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, 
ετήσια έκθεση 1995. ISBN 92-77-93761-0 
-Τα Διαρθρωτικά Ταμεία το 1994,6η ετήσια έκθεση. ISBN92-827-5727-7 
-Πρώτη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή 1996. ISBN92-827-
8877-6 
-Οικονομικό μέσο συνοχής, Ταμείο Συνοχής. Κοινή έκθεση. ISBN 92-827-5739-0 
-Ετήσια έκθεση, Χρηματοδοτικό Μέσο Συνοχής 1993/1994. ISBN92-77-84777-8 
-Οικονομική έκθεση ΕΚΑΧ 1994. ISBN 92-827-4625-9 
-Έκθεση επί των διευρωπαϊκών δικτύων. ISBN 92-826-8995-6 
-Εικοστή τέταρτη οικονομική έκθεση σχετικά με το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμε:ίο 
Προσανατολισμού και Εγγυήσεων-Τμήμα Εγγυήσεων. 1994. ISBN 92-77-94440-4 
-Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Ετήσια έκθεση 1995 ISBN 92-827-6303-Χ 
80 
Πίνακας A 
ΕΤΗΣΙΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ 
Εκατ. ECU 
ΕΓΤΠΕ Εγγυήσεις-Γεωργία 
ΕΓΤΠΕ Προσανατολισμός-Γεωργία 
ΕΓΤΠΕ Εγγυήσεις-Αλιεία 
ΕΓΤΠΕ Προσανατολισμός-Αλιεία/ΕΤΠΑλ-ΧΜΠΑ (από το 1994) 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΑΜΕΙΟ (1) 
ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ Ε&Α 
Επιχορηγήσεις ΕΚΑΧ 
Επανεγκατάσταση άρθρο 56.2(β) 
Κοινωνικές ενισχύσεις χάλυβα άρθρο 56.2(β) 
Κοινωνικές ενισχύσεις άνθρακα άρθρο 56.2(β) 
Έρευνα άρθρο 55 
Επιδότηση επιτοκίου άρθρα 54/56 
ΣΥΝΟΛΟ 1990 
26503,3 
1973,9 
23,6 
226,6 
3504,2 
776,0 
-
1602,0 
184,0 
45,2 
40,0 
93,9 
82,2 
35054,9 1991 
31824,8 
2408,1 
26,2 
294,0 
4785,8 
1152,0 
-
1567,0 
166,1 
20,0 
35,7 
128,1 
104,5 
42512,3 1992 
32005,4 
2874,4 
32,1 
358,4 
5894,2 
1374,0 
-
2391,0 
154,8 
46,2 
50,0 
120,2 
106,0 
45406,7 1993 
34496,3 
3092,4 
32,4 
401,8 
6306,8 
1635,0 
1565,0 
2094,0 
182,4 
60,0 
50,0 
124,6 
114,3 
50155,0 1994 
32831,4 
3335,4 
35,5 
391,0 
5826,8 
1803,0 
1853,0 
2019,0 
157,0 
86,0 
40,0 
52,0 
51,5 
48481,6 
(1) το τμήμα αυτό των δαπανών αντιστοιχεί κατά προσέγγιση στην έννοια της ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 92 της Συνθήκης 
81 
Πίνακας Β 
Αλλα μέσα κοινοτικής παρέμβαστ\ς 
* Χρηματοδότηση εντός της ΕΕ 
** Εγκεκριμένες Εγγυήσεις 
ΠΗΓΕΣ: Ετήσιες εκθέσεις εκατ. ECU 
ΕΚΑΧ (νέα χορηγηθέντα δάνεια) 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων* 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων** 
ΝΚΜ (νέα χορηγηθέντα δάνεια) 1990 
993,8 
12526,3 
-
23,6 1991 
1382,2 
14398,8 
-
39,2 1992 
1486,2 
16066,0 
-
-1993 
918,3 
17627,6 
-
-1994 
673,4 
17656,0 
643,0 
-
Πίνακας ΓΙ 
Μέση ετήσια κοινοτική δαπάνη ανά κράτος μέλος (1990-1992) 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜΕΝΟ 
ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
1227, 
1161, 
4811, 
2119, 
2990, 
6130, 
1604, 
4839, 
3, 
2628, 
317, 
2278, 
30111, ΕΓΤΠΕ 
Προσανατολισμός 
22, 
18, 
206, 
206, 
458, 
435, 
161, 
294, 
5, 
16, 
244, 
100, 
2250, ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
Αλιεία 
ο, 
1. 
0. 
0, 
10, 
8, 
1, 
1, 
0, 
1, 
1, 
27, ΕΓΤΠΕ 
Προσανατολισμός 
Αλιεία/& 
ΕΤΠΑλ-ΧΜΠΑ 
2, 
16, 
18, 
18, 
86, 
27, 
9, 
47, 
9, 
44, 
10, 
293, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
129, 
42, 
537, 
537, 
867, 
590, 
347, 
522, 
2, 
109, 
448, 
4728, ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
33, 
9. 
219. 
219, 
197, 
90, 
109, 
129, 
4. 
5. 
171, 
63. 
1100, ΤΑΜΕΙΟ 
ΣΥΝΟΧΗΣ 
(από το 1993 Ε&ΤΑ ΕΚ 
Πρόγραμμα 
πλαίσιο* 
1853, 
1853, εκατ. 
Επιχορηγήσει: 
ΕΚΑΧ 
459. 
459, ECU 
ΣΥΝΟΛΟ 
1415, 
1249. 
5793, 
5739, 
4611, 
7281, 
2233, 
5834, 
1 
2769. 
1227. 
3187. 
2312, 
40822, 
* Δεν κατέστη δυνατή η κατανομή ανά κράτος μέλος 
Πίνακας Γ2 
Μέση ετήσια κοινοτική δαπάνη ανά κράτος μέλος (1992-1994) 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜΕΝΟ 
ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Τεχνική συνδρομή 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
1278, 
1257, 
4979, 
2522, 
4011, 
7680, 
1513, 
4469, 
6, 
2207, 
519, 
2664, 
33111, ΕΓΤΠΕ 
Προσανατολισμός 
35. 
28, 
434. 
353, 
530, 
602, 
179, 
421, 
8, 
24. 
371. 
110. 
3100. ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
Αλιεία 
0, 
3, 
ο, 
ο, 
10, 
10, 
2, 
1, 
1, 
0. 
1. 
1. 
33, ΕΓΤΠΕ 
Προσανατολισμός 
Αλιεία/& 
ΕΤΠΑλ-ΧΜΠΑ 
4, 
29, 
16, 
36, 
127, 
31, 
7, 
52, 
52, 
7, 
50, 
20. 
383, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
154. 
54, 
"98. 
461, 
1146, 
665, 
307, 
886, 
886. 
163. 
597. 
768. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ 
ΤΑΜΕΙΟ 
30, 
6, 
304, 
131, 
273, 
145, 
120, 
181, 
181, 
12. 
279. 
113, 
6009. Ι 1603, ΤΑΜΕΙΟ 
ΣΥΝΟΧΗΣ* 
* 
(& μέσο) 
306, 
936, 
154, 
309, 
ο. 
1707, Ε&ΤΑ ΕΚ 
Πρόγραμμα 
πλαίσιο* 
2168, 
2168, Επιχορηγήσει; 
ÈKAX* 
465. 
465. ΣΥΝΟΛΟ 
1504, 
1379, 
6534, 
3812, 
7036, 
9136, 
2285, 
6011, 
6011, 
2416, 
2128, 
3678. 
0. 
2633, 
48582, 
(*) Δεν κατέστη δυνατή η κατανομή ανά κράτος μέλος 
(**) μόνο 1993-1994 
84 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 170 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 01 08 10 09 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-162-GR-C 
ISBN 92-78-18758-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
tf