ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Γενικό πλαίσιο

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, η ελευθερία εγκατάστασης και η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών συνιστούν θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων πρέπει να διαχωρίζεται από την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, σύμφωνα με το άρθρο 56 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων δίνει σε κάθε πολίτη το δικαίωμα να μετακινείται ελεύθερα και να διαμένει σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό την εργασία και τον προστατεύει από διακρίσεις σε βάρος του όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και άλλους όρους εργασίας σε σχέση με υπηκόους του εν λόγω κράτους μέλους. Αντιθέτως, η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών δίνει στις επιχειρήσεις το δικαίωμα να παρέχουν υπηρεσίες σε άλλο κράτος μέλος. Για τον σκοπό αυτό, μπορούν να αποστέλλουν («αποσπούν») προσωρινά δικούς τους εργαζομένους στο άλλο κράτος μέλος με σκοπό να εκτελέσουν εκεί τις εργασίες που απαιτούνται για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών. Οι κατ’ αυτήν την έννοια αποσπασμένοι εργαζόμενοι καλύπτονται από την οδηγία 96/71/ΕΚ[1].

Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλίσει την ελευθερία παροχής διασυνοριακών υπηρεσιών βάσει του άρθρου 56 της ΣΛΕΕ και την επαρκή προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων που αποσπώνται προσωρινά στο εξωτερικό γι’ αυτόν τον σκοπό. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, η παρούσα οδηγία καθορίζει, σε επίπεδο ΕΕ, τους υποχρεωτικούς κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται στους αποσπασμένους εργαζομένους στη χώρα υποδοχής[2]. Η οδηγία θεσπίζει μια βασική δέσμη σαφώς καθορισμένων όρων εργασίας και απασχόλησης με την οποία πρέπει να συμμορφώνεται ο πάροχος υπηρεσιών στη χώρα υποδοχής ώστε να εξασφαλίζει την ελάχιστη προστασία των εργαζομένων. Ως εκ τούτου, η οδηγία παρέχει σημαντικό επίπεδο προστασίας στους εργαζομένους που μπορεί να είναι ευάλωτοι δεδομένης της κατάστασής τους (προσωρινή απασχόληση σε ξένη χώρα, δυσκολία επαρκούς εκπροσώπησής τους, ελλιπής γνώση της εγχώριας νομοθεσίας, των θεσμών και της γλώσσας). Η οδηγία συμβάλλει επίσης καθοριστικά στη διαμόρφωση κλίματος δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ όλων των παρόχων υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των φορέων από άλλα κράτη μέλη), εξασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού, καθώς και ασφάλεια δικαίου για τους παρόχους υπηρεσιών, τους αποδέκτες των υπηρεσιών και τους εργαζομένους που αποσπώνται με σκοπό την παροχή υπηρεσιών.

Βασικά σημεία της οδηγίας 96/71/ΕΚ

Η οδηγία εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις που αποσπούν προσωρινά εργαζομένους σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο του οποίου η νομοθεσία διέπει την εργασιακή σχέση. Καλύπτει τρεις περιπτώσεις διασυνοριακής απόσπασης:

- την απόσπαση στο πλαίσιο σύμβασης η οποία έχει συναφθεί μεταξύ της επιχείρησης που πραγματοποιεί την απόσπαση και του συμβαλλόμενου μέρους στο οποίο πρόκειται να παρασχεθούν οι υπηρεσίες («εργολαβία/υπεργολαβία»),

- την απόσπαση σε εγκατάσταση ή επιχείρηση ιδιοκτησίας του ομίλου στο έδαφος άλλου κράτους μέλους («ενδοεταιρικές μεταθέσεις»),

- την εκμίσθωση, από επιχείρηση προσωρινής απασχόλησης ή γραφείο εύρεσης εργασίας, σε χρήστρια επιχείρηση εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος,

με την προϋπόθεση ότι, κατά τη διάρκεια της απόσπασης, υπάρχει και στις τρεις περιπτώσεις εργασιακή σχέση μεταξύ της επιχείρησης που πραγματοποιεί την απόσπαση και του εργαζομένου[3].

Η βασική δέσμη των εφαρμοστέων όρων εργασίας και απασχόλησης, που καθορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας, περιλαμβάνει τα εξής:

- τις μέγιστες περιόδους εργασίας και τις ελάχιστες περιόδους ανάπαυσης,

- την ελάχιστη διάρκεια ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών,

- τις ελάχιστες αμοιβές, συμπεριλαμβανομένων των αποζημιώσεων υπερωριακής εργασίας [το στοιχείο αυτό δεν εφαρμόζεται στα συμπληρωματικά (επικουρικά) επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα],

- τους όρους εκμίσθωσης εργαζομένων, ιδίως τη διάθεση εργαζομένων από επιχειρήσεις προσωρινής απασχόλησης,

- την υγεία, ασφάλεια και υγιεινή στην εργασία,

- τα προστατευτικά μέτρα σχετικά με τους όρους απασχόλησης των γυναικών σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή λοχείας, των παιδιών και των νέων,

- την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών και άλλες διατάξεις για την απαγόρευση των διακρίσεων.

Όταν οι εν λόγω όροι απασχόλησης θεσπίζονται με νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις, τα κράτη μέλη πρέπει να τους εφαρμόζουν στους εργαζομένους που αποσπώνται στο έδαφός τους. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να τους εφαρμόζουν στους αποσπασμένους εργαζομένους, αν προβλέπονται σε συλλογικές συμβάσεις ή διαιτητικές αποφάσεις οι οποίες έχουν αναγορευθεί σε κανόνες γενικής εφαρμογής κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 8, στον βαθμό που αφορούν τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας (τομέας των οικοδομών). Ως προς τις άλλες δραστηριότητες, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την εφαρμογή όρων απασχόλησης που καθορίζονται από τις συλλογικές συμβάσεις ή τις διαιτητικές αποφάσεις (άρθρο 3 παράγραφος 10 δεύτερη περίπτωση). Σύμφωνα με τη Συνθήκη, μπορούν επίσης να επιβάλλουν όρους απασχόλησης σε θέματα άλλα από εκείνα που αναφέρονται στην οδηγία, αν πρόκειται για διατάξεις δημόσιας τάξης (άρθρο 3 παράγραφος 10 πρώτη περίπτωση).

Η οδηγία δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καθορίζουν τους κατώτατους μισθούς. Κατά την έκδοση της οδηγίας, το Συμβούλιο και η Επιτροπή είχαν δηλώσει ότι, όσον αφορά τα κράτη μέλη η νομοθεσία των οποίων δεν περιέχει διάταξη για τους κατώτατους μισθούς, το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 3 παράγραφος 1 δεν συνεπάγονται καμία υποχρέωση για τη θέσπιση σχετικής διάταξης[4].

Παρά το γεγονός ότι η οδηγία δεν εφαρμόζεται απευθείας σε επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες, το άρθρο 1 παράγραφος 4 προβλέπει ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν πρέπει να τυγχάνουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης από τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε κράτος μέλος. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν πρέπει να παρέχουν στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε τρίτη χώρα πλεονεκτικότερη ανταγωνιστική θέση σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε κράτος μέλος, ιδίως όσον αφορά τους όρους εργασίας και το μισθολογικό κόστος. Κατά συνέπεια, η οδηγία καθορίζει εμμέσως το ελάχιστο επίπεδο προστασίας για τους οικείους εργαζομένους.

Επιπλέον, τα άρθρα 4, 5 και 6 της οδηγίας περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη διοικητική συνεργασία, την επιβολή και τη δικαστική αρμοδιότητα.

Πολιτικό πλαίσιο — Εξελίξεις μετά την έκδοση της οδηγίας το 1996

Ήδη πριν από την έκδοση της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων, το ζήτημα του αν και κατά πόσον οι εθνικές εργατικές νομοθεσίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε εργαζομένους αλλοδαπών παρόχων υπηρεσιών είχε οδηγήσει σε οξεία αντιπαράθεση, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ, στο εξής: Δικαστήριο).

Η Επιτροπή αξιολόγησε τη μεταφορά και εφαρμογή της οδηγίας και εξέδωσε έκθεση το 2003[5]. Η εν λόγω έκθεση διαπίστωσε αρκετές αδυναμίες και προβλήματα πλημμελούς μεταφοράς και/ή εφαρμογής της οδηγίας σε συγκεκριμένα κράτη μέλη.

Επιπροσθέτως, το 2006 η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές[6] προκειμένου να αποσαφηνιστεί ο βαθμός στον οποίο ορισμένα εθνικά μέτρα ελέγχου θα μπορούσαν να είναι δικαιολογημένα και αναλογικά με γνώμονα το υπερισχύον ενωσιακό δίκαιο όπως αυτό ερμηνεύεται στη νομολογία του Δικαστηρίου. Το 2007, σε δεύτερη ανακοίνωση[7], επισημάνθηκαν αρκετές αδυναμίες όσον αφορά τον τρόπο διεξαγωγής των ελέγχων σε ορισμένα κράτη μέλη, τη χαμηλή ποιότητα διοικητικής συνεργασίας και την περιορισμένη πρόσβαση στις πληροφορίες[8].

Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου στις υποθέσεις Viking-Line, Laval, Rüffert και Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου[9] πυροδότησαν έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των οργάνων της ΕΕ, του ακαδημαϊκού κλάδου και των κοινωνικών εταίρων. Η αντιπαράθεση εστιαζόταν σε δύο βασικά θέματα.

Το πρώτο θέμα αφορούσε την εξεύρεση της χρυσής τομής μεταξύ, αφενός, της άσκησης του δικαιώματος συλλογικής δράσης εκ μέρους των συνδικαλιστικών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος της απεργίας, και, αφετέρου, των οικονομικών ελευθεριών που κατοχυρώνονται στη ΣΛΕΕ, και ιδίως της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών. Το δεύτερο θέμα αφορούσε την ερμηνεία ορισμένων νευραλγικών διατάξεων της οδηγίας 96/71/ΕΚ, όπως την έννοια της δημόσιας τάξης, το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής των όρων απασχόλησης που επιβάλλονται από την οδηγία, καθώς και τον χαρακτήρα των υποχρεωτικών κανόνων, ιδίως σχετικά με τον ελάχιστο μισθό.

Ο Πρόεδρος Barroso, στην παρουσίαση των πολιτικών του προτεραιοτήτων ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 15 Σεπτεμβρίου 2009, αναγνώρισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες και τα προβλήματα που επισημάνθηκαν από αρκετούς ενδιαφερομένους κατά τη συζήτηση και εξήγγειλε την ανάληψη νομοθετικής πρωτοβουλίας για την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή και ερμηνεία της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων.

Η έκθεση για την επανεκκίνηση της ενιαίας αγοράς[10], που υποβλήθηκε από τον κ. Monti στις 9 Μαΐου 2010, απαντούσε επίσης σ’ αυτές τις ανησυχίες. Αναγνώρισε ότι η πολεμική που πυροδοτήθηκε από τις αποφάσεις του Δικαστηρίου «μπορεί μελλοντικά να αποξενώσει από την ενιαία αγορά και την ΕΕ μια μερίδα της κοινής γνώμης, κινήματα εργαζομένων και συνδικαλιστικές οργανώσεις, που υπήρξαν παραδοσιακά βασικοί υποστηρικτές της οικονομικής ολοκλήρωσης». Πρόσθεσε, επιπλέον, ότι «οι αποφάσεις του Δικαστηρίου έφεραν στο φως τις αδυναμίες της ενιαίας αγοράς απέναντι στην κοινωνική διάσταση του ζητήματος σε εθνικό επίπεδο».

Το 2008 η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση[11], με την οποία καλούσε τα κράτη μέλη να λάβουν επειγόντως μέτρα για να βελτιώσουν την κατάσταση των αποσπασμένων εργαζομένων μέσω της καλύτερης συνεργασίας μεταξύ των εθνικών διοικήσεων, ώστε να υπάρξει αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και ευχερέστερη πρόσβαση στην ενημέρωση και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Το ίδιο έτος, η Επιτροπή δημιούργησε επίσης την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για την απόσπαση εργαζομένων[12], στη σύνθεση της οποίας συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό την εξέταση και αποσαφήνιση προβλημάτων σχετικά με τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας.

Έκταση του φαινομένου της απόσπασης

Η ανάλυση της απόσπασης ως οικονομικού και κοινωνικού φαινομένου, μια ανάλυση που διαφέρει από τις ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, παρεμποδίζεται από την έλλειψη επακριβών αριθμητικών στοιχείων και από την κακή ποιότητα της βάσης δεδομένων. Η μόνη διαθέσιμη πηγή στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ βασίζεται στη συστηματική συλλογή πιστοποιητικών E101 (2005-2009) στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, η οποία διενεργείται από την ΓΔ EMPL σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές[13]. Ωστόσο, αυτή η βάση δεδομένων έχει αρκετούς περιορισμούς[14].

Με τις παραπάνω επιφυλάξεις, μπορεί να εκτιμηθεί ότι κάθε χρόνο αποσπώνται μεταξύ κρατών μελών περίπου ένα εκατομμύριο εργαζόμενοι από τους εργοδότες τους. Επομένως, η απόσπαση αφορά μόνο ένα μικρό ποσοστό του ενεργού πληθυσμού (το 0,4 % του ενεργού πληθυσμού των χωρών αποστολής της ΕΕ-15 και το 0,7 % του ενεργού πληθυσμού των χωρών αποστολής της ΕΕ-12). Ωστόσο, όσον αφορά την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στην ΕΕ, ο αριθμός των αποσπάσεων αντιπροσώπευε, το 2007, το 18,5 % των ενεργών πολιτών που ήταν υπήκοοι άλλου κράτους μέλους της ΕΕ-27. Κατά συνέπεια, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, αν και η απόσπαση συνιστά εκτεταμένο φαινόμενο σε επίπεδο κινητικότητας του εργατικού δυναμικού, ιδίως σε ορισμένες χώρες και τομείς, παραμένει σχετικά περιορισμένο φαινόμενο στην αγορά εργασίας της ΕΕ[15].

Ωστόσο, σε μερικά κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Βέλγιο και Πολωνία) ο αριθμός των αποσπασμένων εργαζόμενων είναι μεγάλος και το φαινόμενο εξαπλώνεται όλο και περισσότερο, αφορώντας πλέον όλα τα κράτη μέλη ως χώρες αποστολής και/ή υποδοχής. Ο οικονομικός αντίκτυπος της απόσπασης είναι επίσης πολύ πιο σημαντικός από το αριθμητικό μέγεθός της, δεδομένου ότι μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό οικονομικό ρόλο στην κάλυψη προσωρινών ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε ορισμένα επαγγέλματα ή κλάδους (π.χ. κατασκευές, μεταφορές). Επιπροσθέτως, η απόσπαση εργαζομένων ενισχύει το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών, με όλα τα γνωστά πλεονεκτήματα που συνδέονται με την ενιαία αγορά (υψηλότερος ανταγωνισμός, κέρδη αποδοτικότητας κ.λπ.).

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

2.1. Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου στις υποθέσεις Viking-Line, Laval, Rüffert και Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, την περίοδο 2007-2008, πυροδότησαν έντονες συζητήσεις, οι οποίες εστιάζονταν κυρίως στις συνέπειες που έχουν η ελευθερία παροχής υπηρεσιών και η ελευθερία εγκατάστασης στην προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και στον ρόλο των συνδικαλιστικών οργανώσεων στην προστασία των εν λόγω δικαιωμάτων σε περιπτώσεις διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών.

Οι ευρωπαϊκές συνδικαλιστικές οργανώσεις και ορισμένες πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θεωρούν τις εν λόγω αποφάσεις αντικοινωνικές. Η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC) αναφέρεται σε αυτές τις αποφάσεις με τον όρο «άδεια κοινωνικού ντάμπινγκ». Επιζητούν την τροποποίηση της νομοθεσίας, ώστε να διευκρινιστεί το νομικό πλαίσιο και να αποτραπεί στο μέλλον η έκδοση αποφάσεων που θα αντιβαίνουν σε εκείνα που θεωρούν ως συμφέροντα των εργαζομένων. Για τον σκοπό αυτό, προέβαλαν δύο βασικά αιτήματα:

- την αναθεώρηση της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων (οδηγία 96/71/ΕΚ), ώστε να γίνεται μνεία στην αρχή της «ίσης αμοιβής για ίση εργασία» και να επιτρέπεται στο κράτος μέλος υποδοχής να εφαρμόζει ευνοϊκότερους όρους από τη βασική δέσμη όρων απασχόλησης που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας·

- την προσθήκη ενός «Πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου» στη Συνθήκη, ώστε να δίνεται προτεραιότητα στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών.

Άλλοι ενδιαφερόμενοι έχουν διαφορετική άποψη. Η Συνομοσπονδία Εργοδοτών της Ευρώπης (BusinessEurope) εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις διευκρινίσεις που έγιναν με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου και δεν θεωρεί αναγκαία την αναθεώρηση της οδηγίας. Τα περισσότερα κράτη μέλη εξέφρασαν παρόμοιες απόψεις. Τα κράτη μέλη που επηρεάστηκαν περισσότερο από τις αποφάσεις (Σουηδία, Γερμανία, Λουξεμβούργο και Δανία) τροποποίησαν τη νομοθεσία τους για να την προσαρμόσουν στις εν λόγω αποφάσεις.

Τον Οκτώβριο του 2008 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα με το οποίο καλούσε, αφενός, όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν δεόντως την οδηγία για την απόσπαση των εργαζομένων και, αφετέρου, την Επιτροπή να μην αποκλείσει το ενδεχόμενο μερικής αναθεώρησης της οδηγίας, αφού αξιολογήσει διεξοδικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις[16]. Παράλληλα, τόνιζε ότι η ελευθερία παροχής υπηρεσιών «αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του ευρωπαϊκού εγχειρήματος [που] πρέπει να εξισορροπηθεί, αφενός, με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τους κοινωνικούς στόχους που ορίζονται στις Συνθήκες και, αφετέρου, με το δικαίωμα των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων να εξασφαλίσουν μη διάκριση, ισότιμη μεταχείριση και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας»[17]. Στις 2 Ιουνίου 2010 η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων διοργάνωσε ακρόαση τριών εμπειρογνωμόνων (που εκπροσωπούσαν την Επιτροπή, την ETUC και τη BusinessEurope), στο πλαίσιο της οποίας μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ανήκουν στους Σοσιαλδημοκράτες, στην Αριστερά και στους Πράσινους κάλεσαν την Επιτροπή να λάβει μέτρα τα οποία συμφωνούσαν, σε πολύ μεγάλο βαθμό, με τις θέσεις που είχε διατυπώσει η ETUC.

Έπειτα από κοινή πρόσκληση του Επιτρόπου Špidla και του υπουργού Bertrand (με την ιδιότητά του ως Προέδρου του Συμβουλίου) στο Φόρουμ του Οκτωβρίου του 2008, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν να αναλύσουν από κοινού τις συνέπειες των αποφάσεων του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της κινητικότητας και της παγκοσμιοποίησης. Τον Μάρτιο του 2010[18] οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι υπέβαλαν έκθεση σχετικά με τις συνέπειες των αποφάσεων του Δικαστηρίου. Το έγγραφο αποκάλυπτε τις σημαντικές αποκλίσεις τους. Ενώ η BusinessEurope αντιτίθεται στην αναθεώρηση της οδηγίας (αλλά αναγνωρίζει την ανάγκη διευκρίνισης ορισμένων παραμέτρων που αφορούν την επιβολή της), η ETUC ζητεί την εκ βάθρων τροποποίησή της.

Το 2010 η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε γνωμοδότηση με τίτλο «Η κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς»[19], με την οποία ζητούσε την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ και εξέφραζε τη στήριξή της για μια πρωτοβουλία της Επιτροπής η οποία να αποσαφηνίζει τις νομικές υποχρεώσεις των εθνικών αρχών, των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, και να τροποποιεί μερικώς την οδηγία. Η γνωμοδότηση προέτρεπε επίσης την Επιτροπή να εξαιρέσει το δικαίωμα της απεργίας από την ενιαία αγορά και να εξετάσει την ιδέα μιας «ευρωπαϊκής κοινωνικής αστυνομίας», η οποία να στηρίζει τις δραστηριότητες των επιθεωρήσεων εργασίας των διαφόρων κρατών μελών.

Η έκθεση Monti, «Μια νέα στρατηγική για την ενιαία αγορά», αναγνωρίζοντας την αντιπαράθεση που πυροδοτήθηκε από τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, προέβη στις εξής συστάσεις:

- αποσαφήνιση «της εφαρμογής της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων και ενίσχυση της διάδοσης πληροφοριών για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων και των εταιρειών, τη διοικητική συνεργασία και τις κυρώσεις στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών»·

- εισαγωγή διάταξης «για τη διασφάλιση του δικαιώματος της απεργίας βάσει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2679/98 του Συμβουλίου [ο λεγόμενος “κανονισμός Monti”] και μηχανισμού για την άτυπη επίλυση εργασιακών διαφορών που αφορούν την εφαρμογή της οδηγίας».

Τον Οκτώβριο του 2010 η Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για την αναζωογόνηση της ενιαίας αγοράς με την ανακοίνωση «Προς μια πράξη για την ενιαία αγορά – Για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας – 50 προτάσεις για βελτίωση της συνεργασίας, της από κοινού ανάληψης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και των συναλλαγών»[20]. Στην ανακοίνωση αυτή η Επιτροπή υπέβαλε δύο προτάσεις (αριθ. 29 και 30), οι οποίες απέβλεπαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της στήριξης εκ μέρους των πολιτών: η μία αφορούσε τη χρυσή τομή μεταξύ των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών και η άλλη αφορούσε την απόσπαση των εργαζομένων.

- Πρόταση αριθ. 29: «Βάσει της νέας στρατηγικής της για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε τα δικαιώματα που εγγυάται ο Χάρτης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ανάληψης συλλογικών δράσεων, να λαμβάνονται υπόψη. [….]

- Πρόταση αριθ. 30: «Η Επιτροπή θα θεσπίσει νομοθετική πρόταση το 2011 που αποσκοπεί στη βελτίωση της εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την απόσπαση των εργαζομένων, η οποία θα μπορεί να συμπεριλάβει ή να συμπληρωθεί από διευκρίνιση της άσκησης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο των οικονομικών ελευθεριών της ενιαίας αγοράς.»

Η δημόσια διαβούλευση απέδειξε ότι αυτές οι ενέργειες συγκεντρώνουν τεράστιο ενδιαφέρον και στήριξη από συνδικαλιστικές οργανώσεις, μεμονωμένους πολίτες και ΜΚΟ.

Η πρόταση αριθ. 29 σχετικά με την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και την εκτίμηση των κοινωνικών επιπτώσεων θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα από τους 740 απαντήσαντες (σε σύνολο περισσότερων από 800).

Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι διατύπωσαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης τις καθιερωμένες θέσεις τους. Η ETUC επανέλαβε το αίτημά της για ένα «Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου» που να τροποποιεί τη Συνθήκη και υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει μόνο να διευκρινίσει και να βελτιώσει την εφαρμογή της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων, αλλά και να την αναθεωρήσει διεξοδικά. Η BusinessEurope συντάχθηκε με την προσέγγιση της Επιτροπής για αποτελεσματικότερη εφαρμογή και επιβολή της ισχύουσας οδηγίας.

Παράλληλα με το «Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου», η ιδέα του λεγόμενου «κανονισμού Monti II» συνάντησε τη θετική υποδοχή της ETUC (πράγμα που εκφράστηκε ρητά σε αρκετές απαντήσεις των εθνικών συνδικαλιστικών οργανώσεων). Η τοποθέτηση της BusinessEurope δεν είναι ξεκάθαρη, αλλά φαίνεται ότι αμφισβητεί την προστιθέμενη αξία αυτής της ιδέας, επισημαίνοντας σαφώς ότι δεν θα πρέπει να θέτει υπό αμφισβήτηση τον αποκλεισμό του δικαιώματος της απεργίας από το πεδίο αρμοδιοτήτων της ΕΕ.

Μετά την ευρεία δημόσια συζήτηση και με βάση τις τοποθετήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιό της, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 13 Απριλίου 2011, ανακοίνωση με τίτλο «Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά – Δώδεκα δράσεις για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης»[21]. Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες για την απόσπαση των εργαζομένων εντάσσονται στις δώδεκα καίριες δράσεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο για την κοινωνική συνοχή: « Νομοθεσία για τη βελτίωση και την ενίσχυση της μεταφοράς, εφαρμογής και τήρησης της οδηγίας «απόσπαση εργαζομένων» , η οποία περιλαμβάνει μέτρα για την πρόληψη της κατάχρησης και της καταστρατήγησης των κανόνων και την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση κατάχρησης ή καταστρατήγησής τους, συνοδευόμενη από νομοθεσία με στόχο την αποσαφήνιση του τρόπου άσκησης του δικαιώματος της ελεύθερης εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών καθώς και των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων .»

Μετά την έκδοση της πράξης για την Ενιαία Αγορά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τρία ψηφίσματα στις 6 Απριλίου 2011[22]. Ωστόσο, σε αντίθεση με το γενικότερο θέμα της κινητικότητας (και της δυνατότητας μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων), η απόσπαση των εργαζομένων δεν συγκαταλεγόταν μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων που καθορίστηκαν.

Αντιθέτως, η απόσπαση των εργαζομένων και οι οικονομικές ελευθερίες εμφανίζονται στις προτεραιότητες που έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή[23].

Το Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του σχετικά με τις προτεραιότητες για την επανεκκίνηση της ενιαίας αγοράς, ανέφερε τα εξής:

«14. ΚΡΙΝΕΙ ότι η ορθή εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των αποσπασμένων εργαζομένων και να εξασφαλίσει περισσότερη σαφήνεια όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες καθώς και των εθνικών αρχών και μπορεί να βοηθήσει να αποφευχθεί η καταστρατήγηση των εφαρμοστέων κανόνων· επιπλέον, ΘΕΩΡΕΙ ότι απαιτείται περισσότερη σαφήνεια κατά την άσκηση της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας προς παροχή υπηρεσιών, παράλληλα με τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα·»[24]

Στο πλαίσιο της διάσκεψης για τα θεμελιώδη δικαιώματα και την απόσπαση των εργαζομένων (27-28 Ιουνίου 2011), υπουργοί, κοινωνικοί εταίροι, εκπρόσωποι των οργάνων της ΕΕ και πανεπιστημιακοί συναντήθηκαν για να εξετάσουν τις διαθέσιμες κανονιστικές επιλογές και να συμβάλουν στην εξεύρεση εφικτών λύσεων[25]. Σκοπός της διάσκεψης αυτής ήταν, μέσω ενός ανοικτού και εποικοδομητικού διαλόγου, να συμβάλει σε μια κοινή θεώρηση και να παρουσιάσει τα αποτελέσματα πρόσφατων μελετών.

Επιπλέον, η δήλωση της Κρακοβίας[26] επανέλαβε ότι η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και η κινητικότητα των αποσπασμένων εργαζομένων είναι σημαντικά στοιχεία της ενιαίας αγοράς. Η διευκόλυνση της προσωρινής διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών θα πρέπει να συνοδεύεται από τη διασφάλιση κατάλληλου και επαρκούς επιπέδου προστασίας των εργαζομένων που έχουν αποσπαστεί σε άλλο κράτος μέλος προκειμένου να παράσχουν τις εν λόγω υπηρεσίες.

2.2. Εκτίμηση επιπτώσεων

Η Επιτροπή, σύμφωνα με την πολιτική της για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων, διενήργησε εκτίμηση των επιπτώσεων των εναλλακτικών επιλογών πολιτικής με βάση εξωτερική μελέτη[27]. Από το 2009, η Επιτροπή έχει επίσης δρομολογήσει τέσσερις μελέτες εκ των υστέρων αξιολόγησης:

- Μελέτη για τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες που σχετίζονται με το φαινόμενο της απόσπασης εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση[28]·

- Μελέτη σχετικά με τις νομικές πτυχές της απόσπασης εργαζομένων στο πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (αφορά 12 κράτη μέλη)[29]·

- συμπληρωματική μελέτη σχετικά με τις νομικές πτυχές της απόσπασης εργαζομένων στο πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (αφορά 15 κράτη μέλη)[30]·

- μελέτη σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων στις διαδικασίες υπεργολαβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση[31].

Οι εναλλακτικές λύσεις πολιτικής περιλαμβάνουν μια σειρά από πιθανές λύσεις, επιμέρους λύσεις και δέσμες λύσεων, που συνεπάγονται διαφορετικό βαθμό παρέμβασης της ΕΕ: κανονιστικού και μη κανονιστικού χαρακτήρα. Όσον αφορά τον κανονιστικό χαρακτήρα, οι επιμέρους λύσεις και οι δέσμες λύσεων παρέχουν περισσότερο διαφοροποιημένα σενάρια: από ελάχιστη έως μέγιστη παρέμβαση.

Όλες αυτές οι επιλογές αναλύθηκαν σε σχέση με τους γενικούς στόχους, δηλαδή τη βιώσιμη ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς, με γνώμονα μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, την ελευθερία της παροχής υπηρεσιών και την προώθηση ίσων όρων ανταγωνισμού, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, καθώς και τον σεβασμό της πολυμορφίας των συστημάτων εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη και την προώθηση του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Επιπροσθέτως, η εν λόγω ανάλυση πραγματοποιήθηκε επίσης σε σχέση με ειδικότερους (και συναφείς λειτουργικούς) στόχους: i) την αποτελεσματικότερη προστασία των δικαιωμάτων των αποσπασμένων εργαζομένων, ii) την ευχερέστερη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και τη βελτίωση του κλίματος δίκαιου ανταγωνισμού, και iii) την καλύτερη ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τη χρυσή τομή μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών, ιδίως στο πλαίσιο της απόσπασης των εργαζομένων. Βάσει της στρατηγικής για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η εκτίμηση επιπτώσεων διενεργήθηκε προκειμένου να προσδιοριστούν τα θεμελιώδη δικαιώματα που είναι δυνατόν να επηρεαστούν, ο βαθμός παρέμβασης στο αντίστοιχο δικαίωμα, καθώς και η αναγκαιότητα και η αναλογικότητα της παρέμβασης όσον αφορά τις επιλογές και τους στόχους πολιτικής[32].

Η προκρινόμενη επιλογή συνιστά συνδυασμό διαφόρων μέτρων. Ως προς την παρούσα πρόταση, η δέσμη κανονιστικών μέτρων τα οποία θα αφορούν τόσο την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την επιβολή των ελάχιστων εργασιακών όρων («πρόβλημα 1») όσο και την κατάχρηση του καθεστώτος των αποσπασμένων εργαζομένων με σκοπό την παράκαμψη ή καταστρατήγηση της νομοθεσίας («πρόβλημα 2»), σε συνδυασμό με μέτρα μη κανονιστικού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση της αμφιλεγόμενης ή ασαφούς ερμηνείας των εφαρμοστέων όρων απασχόλησης δυνάμει της οδηγίας 96/71/ΕΚ («πρόβλημα 3») θεωρείται, γενικά, η πλέον αποτελεσματική και αποδοτική λύση για την επίτευξη των ειδικών στόχων που έγκεινται στην «αποτελεσματικότερη προστασία των δικαιωμάτων των αποσπασμένων εργαζομένων», στην «βελτίωση του κλίματος δίκαιου ανταγωνισμού» και στην «ευχερέστερη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών». Επιπλέον, η εν λόγω δέσμη μέτρων θεωρείται η πλέον συνεκτική με τους γενικούς στόχους. Ως εκ τούτου, αποτελεί, ουσιαστικά, τη βάση της παρούσας πρότασης.

Μπορεί να αναμένεται θετικός αντίκτυπος όσον αφορά τις ΜΜΕ και ιδίως τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, χάρη στο βελτιωμένο και σαφέστερο κανονιστικό περιβάλλον. Οι ΜΜΕ επηρεάζονται ιδιαίτερα από την έλλειψη διαφανούς ενημέρωσης όσον αφορά τους εφαρμοστέους όρους εργασίας και απασχόλησης στο κράτος μέλος υποδοχής, αφού έχουν ελάχιστη δυνατότητα να διερευνήσουν οι ίδιες τους εφαρμοστέους κανόνες. Επομένως, οι εταιρείες θα βαρύνονται με χαμηλότερο κόστος διερεύνησης των εφαρμοστέων όρων εργασίας και απασχόλησης στο κράτος μέλος υποδοχής, και θα επωφελούνται από τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών σε νέες αγορές. Εφόσον οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις επηρεάζονται ιδιαίτερα από διοικητικές απαιτήσεις που δημιουργούν υπερβολικά επαχθείς υποχρεώσεις για αλλοδαπές επιχειρήσεις, θα επωφεληθούν από την παρούσα πρόταση, η οποία περιορίζει τη δυνατότητα των κρατών μελών να επιβάλλουν τέτοια μέτρα. Η οδηγία παρέχει στα κράτη μέλη καθοδήγηση όσον αφορά τις επιθεωρήσεις. Οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις με καλές επιδόσεις θα επωφελούνται από επιθεωρήσεις που θα βασίζονται σε εκτίμηση επικινδυνότητας. Οι αποτελεσματικές επιθεωρήσεις, η βελτιωμένη διοικητική συνεργασία, η διασυνοριακή είσπραξη προστίμων και ένα προσεκτικά σταθμισμένο σύστημα ευθύνης θα συμβάλουν στον δικαιότερο ανταγωνισμό και σε πιο ίσους όρους ανταγωνισμού. Οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στον αθέμιτο ανταγωνισμό, θα επωφεληθούν από αυτές τις διατάξεις[33].

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση που δημοσίευσε στις 23 Νοεμβρίου 2011 με τίτλο «Ελαχιστοποίηση του κανονιστικού φόρτου για τις ΜΜΕ – Προσαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ στις ανάγκες των πολύ μικρών επιχειρήσεων», ανέλυσε την αρχή σύμφωνα με την οποία οι μικροεπιχειρήσεις θα πρέπει να αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης νέας νομοθεσίας, εκτός αν μπορεί να αποδειχθεί η αναλογικότητα της κάλυψής τους[34]. Όσον αφορά την παρούσα πρόταση, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν είναι δυνατόν να αποκλειστούν από το πεδίο εφαρμογής γιατί αυτό θα υπονόμευε έναν από τους κυριότερους στόχους της πρότασης – την καταπολέμηση των εικονικών εταιρειών – και θα δημιουργούσε σημαντικά νέα «παραθυράκια». Επιπλέον, θα συνεπαγόταν μείωση της ασφάλειας δικαίου, αφού το επίπεδο προστασίας των αποσπασμένων εργαζομένων τους θα έπρεπε να καθορίζεται κατά περίπτωση. Η καλύτερη επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν συμπεριληφθούν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την επιβολή. Ωστόσο, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις και άλλες ΜΜΕ θα επωφεληθούν γενικώς από τη μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, τον δικαιότερο ανταγωνισμό και τις καλύτερα στοχευμένες επιθεωρήσεις με βάση την επικινδυνότητα.

Συμπερασματικά, η οδηγία για την επιβολή θα έχει διαφορετικό αλλά, κατά κύριο λόγο, ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στους διαφόρους τύπους ΜΜΕ. Οι πραγματικές ΜΜΕ θα επωφεληθούν από πιο ίσους όρους ανταγωνισμού, ενώ κάποιες εικονικές ΜΜΕ είναι πιθανό να εξαφανιστούν. Οι ΜΜΕ που είχαν ήδη υπεργολάβους οι οποίοι τηρούσαν τη νομοθεσία περί κατώτατου μισθού και, ως εκ τούτου, είχαν υψηλότερο κόστος (σε σύγκριση με ανταγωνιστές που είχαν υπεργολάβους οι οποίοι δεν τηρούσαν τη σχετική νομοθεσία) θα επωφεληθούν από τους καλύτερους όρους ανταγωνισμού. Οι ΜΜΕ που, προς το παρόν, έχουν επωφεληθεί από υπεργολάβους οι οποίοι δεν τηρούν τη νομοθεσία περί κατώτατου μισθού θα χρειαστεί να αναζητήσουν καινούργια επιχειρηματικά μοντέλα.

Το σχέδιο της εκτίμησης αντικτύπου εξετάστηκε από την επιτροπή εκτίμησης επιπτώσεων («ΕΕΕ»), και οι συστάσεις της για τη βελτίωσή του ενσωματώθηκαν στην τελική έκθεση. Η γνώμη της ΕΕΕ, καθώς και η τελική εκτίμηση επιπτώσεων και η σχετική σύνοψη δημοσιεύονται μαζί με την παρούσα πρόταση.

3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

3.1 Γενικό πλαίσιο — Περίληψη της προτεινόμενης δράσης

Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι, χωρίς να επανεξετάσει την οδηγία 96/71/ΕΚ, να βελτιώσει και να ενισχύσει τον τρόπο με τον οποίο η εν λόγω οδηγία μεταφέρεται, εφαρμόζεται και επιβάλλεται εμπράκτως σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την καθιέρωση γενικού κοινού πλαισίου κατάλληλων διατάξεων και μέτρων με σκοπό την καλύτερη και περισσότερο ενιαία μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας, συμπεριλαμβανομένης της λήψης μέτρων για την πρόληψη κάθε κατάχρησης και καταστρατήγησης των κανόνων. Ταυτόχρονα, η παρούσα πρόταση εξασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων των αποσπασμένων εργαζομένων και την άρση των αδικαιολόγητων εμποδίων στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Όπως τονίστηκε στη στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα πρόσωπα πρέπει να είναι σε θέση να ασκούν στην πράξη τα δικαιώματά τους που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, όταν βρίσκονται σε κατάσταση που διέπεται από το ενωσιακό δίκαιο[35].

Μαζί με την πρόταση κανονισμού για την αποσαφήνιση της άσκησης του δικαιώματος συλλογικής δράσης στο πλαίσιο των οικονομικών ελευθεριών της ενιαίας αγοράς, και ιδίως της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών[36], συνιστά στοχοθετημένη παρέμβαση που ευθυγραμμίζεται με έναν από τους βασικούς στόχους της Συνθήκης, δηλαδή τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς και τη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερα ανταγωνιστικής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο. Ειδικότερα με τη διευκόλυνση της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών και τη βελτίωση του κλίματος δίκαιου ανταγωνισμού, η εν λόγω πρωτοβουλία καθιστά εφικτή την αποδέσμευση του δυναμικού ανάπτυξης που χαρακτηρίζει την απόσπαση εργαζομένων και τις θέσεις εργασίας για αποσπασμένους εργαζομένους ως νευραλγικό στοιχείο της παροχής υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά. Με τον τρόπο αυτό, θα συμβάλει στην ανάκαμψη της έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, σύμφωνα με τους στόχους και τις προτεραιότητες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[37].

3.2 Νομική βάση

Η παρούσα πρόταση βασίζεται στο άρθρο 53 παράγραφος 1 και στο άρθρο 62 της ΣΛΕΕ, στα οποία ακριβώς βασίζεται η οδηγία 96/71/ΕΚ και τα οποία επιτρέπουν την έκδοση οδηγιών σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία.

3.3 Αρχή της επικουρικότητας και αρχή της αναλογικότητας

Τα προβλήματα που διαπιστώθηκαν όσον αφορά τη μεταφορά, την εφαρμογή και την επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ συνδέονται με τους στόχους που καθορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, σύμφωνα με το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δημιουργήσει μια εσωτερική αγορά που να βασίζεται σε ιδιαίτερα ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, καθώς και στα άρθρα 56 και 151 της ΣΛΕΕ.

Η ορθή μεταφορά και η πραγματική εφαρμογή και επιβολή αποτελούν καθοριστικά στοιχεία που εγγυώνται την αποτελεσματικότητα των εφαρμοστέων κανόνων της ΕΕ. Οι διαφορές και οι αποκλίσεις στον τρόπο με τον οποίο η οδηγία 96/71/ΕΚ μεταφέρεται, εφαρμόζεται και επιβάλλεται στα διάφορα κράτη μέλη πλήττει την ορθή λειτουργία της οδηγίας. Έτσι κινδυνεύουν να καταστούν πολύ δύσκολες, αν όχι αδύνατες, η διαμόρφωση των απαιτούμενων ίσων όρων ανταγωνισμού για τους παρόχους υπηρεσιών και η εξασφάλιση ότι οι εργαζόμενοι που αποσπώνται με σκοπό την παροχή υπηρεσιών απολαύουν του ίδιου επιπέδου προστασίας που εγγυάται η οδηγία σε ολόκληρη την ΕΕ. Με αυτά τα δεδομένα, η απαιτούμενη σαφήνεια και ασφάλεια δικαίου μπορούν να επιτευχθούν μόνο σε επίπεδο ΕΕ.

Κατά συνέπεια, οι στόχοι της πρότασης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και απαιτούν την ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ.

Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων. Για να βελτιωθούν η εφαρμογή και η επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ στην πράξη, προτείνεται ένας συνδυασμός αποτελεσματικών προληπτικών μέτρων και επαρκών και αναλογικών κυρώσεων. Οι προτεινόμενοι πιο ομοιόμορφοι κανόνες όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία, την αμοιβαία συνδρομή, τα εθνικά μέτρα ελέγχου και τις επιθεωρήσεις αντικατοπτρίζουν τον ετερόκλιτο χαρακτήρα των συστημάτων επιθεωρήσεων και ελέγχου στα κράτη μέλη, ενώ επιδιώκουν την αποφυγή περιττής ή υπερβολικής διοικητικής επιβάρυνσης για τους παρόχους υπηρεσιών. Επιπλέον, εξασφαλίζεται ταυτόχρονα ο σεβασμός της πολυμορφίας που παρουσιάζουν τα διάφορα κοινωνικά μοντέλα και τα συστήματα εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη.

3.4 Λεπτομερής εξήγηση της πρότασης

3.4.1 Αντικείμενο

Το άρθρο 1, εκτός από την αδρομερή παρουσίαση των στόχων της οδηγίας, περιλαμβάνει τη συχνά καλούμενη «ρήτρα Monti». Συνδυάζει το κείμενο του άρθρου 2 του κανονισμού αριθ. 2679/98[38] του Συμβουλίου και του άρθρου 1 παράγραφος 7 της οδηγίας για τις υπηρεσίες[39]. Το εν λόγω άρθρο ευθυγραμμίζεται επίσης με το κείμενο παρόμοιων διατάξεων που περιλαμβάνονται, π.χ., στην πρόσφατη πρόταση κανονισμού για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (αναδιατύπωση του κανονισμού «Βρυξέλλες Ι»)[40] και στον πρόσφατα εκδοθέντα κανονισμό για τις μακροοικονομικές ανισορροπίες[41].

3.4.2 Πρόληψη της κατάχρησης και της καταστρατήγησης – Στοιχεία για τη βελτίωση της εφαρμογής και την καλύτερη παρακολούθηση της εφαρμογής της έννοιας της απόσπασης

Σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 2 παράγραφος 1 της οδηγίας 96/71/ΕΚ[42], ως «αποσπασμένος εργαζόμενος» νοείται, για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ο εργαζόμενος ο οποίος, για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα , εκτελεί την εργασία του στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου εργάζεται συνήθως .

Με την επιφύλαξη του άρθρου 2 παράγραφος 2 της οδηγίας 96/71/ΕΚ[43], ένας εργαζόμενος θεωρείται αποσπασμένος με γνώμονα την πραγματική του κατάσταση και τους όρους υπό τους οποίους αναμένεται να ασκήσει τις δραστηριότητές του, όπως τα ακόλουθα στοιχεία:

- την προσωρινή φύση των δραστηριοτήτων που πρόκειται να εκτελεστούν,

- την ύπαρξη άμεσης εργασιακής σχέσης μεταξύ της επιχείρησης που πραγματοποιεί την απόσπαση και του εργαζομένου κατά τη διάρκεια της περιόδου απόσπασης,

- τη χώρα στην οποία εργάζεται συνήθως, και

- την ύπαρξη γνήσιας σχέσης μεταξύ του εργοδότη και της χώρας καταγωγής του εργαζομένου.

Ωστόσο, η οδηγία 96/71/ΕΚ δεν περιλαμβάνει καμία περαιτέρω ένδειξη ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα προσδιορίζεται κατά πόσον ο εργοδότης είναι εγκατεστημένος σε ένα κράτος μέλος, ούτε αναφέρει πιο εξειδικευμένα κριτήρια για τον καθορισμό του προσωρινού χαρακτήρα της εργασίας που πρόκειται να εκτελεστεί από τους αποσπασμένους εργαζόμενους ή των κρατών μελών στα οποία οι οικείοι εργαζόμενοι «εργάζονται συνήθως».

Αυτό δημιούργησε αρκετά προβλήματα όσον αφορά τη μεταφορά, την εφαρμογή και την επιβολή της οδηγίας στην πράξη. Οι αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη, οι πάροχοι υπηρεσιών καθώς και οι ίδιοι οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι έρχονται συχνά αντιμέτωποι με ασαφείς περιστάσεις στις οποίες δύσκολα μπορεί να προσδιοριστεί κατά πόσον μια απόσπαση συντελείται ή όχι κατά την έννοια της οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων[44]. Επιπλέον, έχουν γίνει καταχρήσεις από ορισμένους εργοδότες που εκμεταλλεύονται την ανεπαρκή σαφήνεια των νομικών διατάξεων προκειμένου να παρακάμψουν τους εφαρμοστέους κανόνες[45].

Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση των κανόνων και να παταχθεί η καταχρηστική εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ, η παρούσα πρόταση περιλαμβάνει στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2 έναν ενδεικτικό, μη εξαντλητικό κατάλογο ποιοτικών κριτηρίων/συστατικών στοιχείων που χαρακτηρίζουν τόσο τον εγγενή προσωρινό χαρακτήρα που έχει η έννοια της απόσπασης με σκοπό την παροχή υπηρεσιών[46], καθώς και την ύπαρξη μιας γνήσιας σχέσης μεταξύ του εργοδότη και του κράτους μέλους από το οποίο πραγματοποιείται η απόσπαση. Η περαιτέρω διευκρίνιση και αποσαφήνιση θα ενισχύσουν επίσης την ασφάλεια δικαίου.

Η σαφέστερη και ευκολότερα επιβαλλόμενη ενδεικτική περιγραφή των συστατικών στοιχείων της έννοιας της απόσπασης με σκοπό την παροχή υπηρεσιών, καθώς και τα κριτήρια που αφορούν αυτό που συνιστά πραγματική εγκατάσταση του παρόχου υπηρεσιών σε κράτος μέλος θα συμβάλουν στην αποφυγή «δημιουργικής χρήσης» της οδηγίας 96/71/ΕΚ σε περιπτώσεις που δεν συνιστούν ακραιφνώς αποσπάσεις κατά την έννοια της οδηγίας.

Ο ρόλος του κράτους μέλους από το οποίο πραγματοποιείται η απόσπαση αποσαφηνίζεται περαιτέρω στο πλαίσιο της διοικητικής συνεργασίας (άρθρο 7).

3.4.3 Πρόσβαση σε πληροφορίες

Η πρόσβαση στην εκ των προτέρων ενημέρωση για τους εφαρμοστέους όρους απασχόλησης στη χώρα υποδοχής είναι προϋπόθεση ώστε τα ενδιαφερόμενα συμβαλλόμενα μέρη να είναι σε θέση να παράσχουν τις υπηρεσίες σύμφωνα με τις κανόνες που απορρέουν από την οδηγία 96/71/ΕΚ και τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο. Οι ΜΜΕ επηρεάζονται ιδιαίτερα από την έλλειψη διαφανούς ενημέρωσης όσον αφορά τους εφαρμοστέους όρους εργασίας και απασχόλησης στο κράτος μέλος υποδοχής, αφού έχουν ελάχιστη δυνατότητα να διερευνήσουν οι ίδιες τους εφαρμοστέους κανόνες. Επομένως, οι εταιρείες θα έχουν χαμηλότερο κόστος διερεύνησης των εφαρμοστέων όρων εργασίας και απασχόλησης στο κράτος μέλος υποδοχής. Επιπλέον, αποτελεί σημαντικό μέσο που διευκολύνει τον σεβασμό και την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Επιπροσθέτως, η απρόσκοπτη και αποτελεσματική διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών είναι ουσιαστική για τον έλεγχο της συμμόρφωσης. Η επιτυχής μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ θα είναι δυσεπίτευκτη, αν δεν εξασφαλιστούν επαρκώς αυτές οι απαιτήσεις.

Παρά τις βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί όσον αφορά την πρόσβαση στις πληροφορίες[47], το άρθρο 5 της παρούσας πρότασης περιλαμβάνει σειρά σημαντικών και πιο αναλυτικών μέτρων που θα συμβάλουν στην εξασφάλιση ευχερούς πρόσβασης σε ευρέως διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τους εφαρμοστέους όρους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προβλέπονται σε συλλογικές συμβάσεις (παράγραφος 4).

3.4.4 Διοικητική συνεργασία και αμοιβαία συνδρομή

Οι γενικές αρχές, κανόνες και διαδικασίες που απαιτούνται για την αποτελεσματική διοικητική συνεργασία και συνδρομή ορίζονται στο άρθρο 6, ενώ ο ρόλος του κράτους μέλους από το οποίο πραγματοποιείται η απόσπαση εξετάζεται στο άρθρο 7.

Επιπλέον, στο άρθρο 18 παρέχεται η σωστή νομική βάση για τη χρήση ενός χωριστού και ειδικού τμήματος του συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά («ΙΜΙ») ως του ηλεκτρονικού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών που διευκολύνει τη διοικητική συνεργασία στο πλαίσιο της απόσπασης εργαζομένων.

Το άρθρο 8 προβλέπει συνοδευτικά μέτρα για την ανάπτυξη, τη διευκόλυνση, την υποστήριξη, την προώθηση και την περαιτέρω βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας, καθώς και την αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, μέσω και χρηματοδοτικής στήριξης.

3.4.5 Παρακολούθηση της συμμόρφωσης — Εθνικά μέτρα ελέγχου — Διοικητική συνεργασία

Το κεφάλαιο IV («Παρακολούθηση της συμμόρφωσης») καλύπτει τις επιθεωρήσεις και τα εθνικά μέτρα ελέγχου, όπως εκείνα που μπορεί να εφαρμοστούν σε υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι διαμένουν και απασχολούνται νομίμως σε κράτος μέλος και οι οποίοι αποσπώνται εντός της ΕΕ από τον εργοδότη τους. Το εν λόγω κεφάλαιο συνδέεται στενά με το κεφάλαιο III («Διοικητική συνεργασία») και με το κεφάλαιο I («Γενικές διατάξεις»· ιδίως με το άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2) και θα πρέπει να αναγνωστεί σε άμεση σχέση με τις εν λόγω διατάξεις.

Όπως έχει αναγνωριστεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η οποία συνιστά υπέρτερο λόγο γενικού συμφέροντος, μπορεί επίσης να δικαιολογεί τη λήψη ορισμένων εθνικών μέτρων για επιθεωρήσεις και ελέγχους τα οποία είναι αναγκαία προκειμένου να επιτελεστεί το γενικό εποπτικό καθήκον των αρχών, παράλληλα με την τήρηση των ουσιωδών υποχρεώσεων που δικαιολογούνται από το γενικό συμφέρον[48]. Ωστόσο, για τις επιθεωρήσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή της οδηγίας, τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν το άρθρο 56 της ΣΛΕΕ και να αποφεύγουν τη δημιουργία ή τη διατήρηση αδικαιολόγητων και δυσανάλογων περιορισμών σε βάρος των παρόχων υπηρεσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης[49]. Στις υποθέσεις Finalarte[50], το Δικαστήριο δέχτηκε ότι οι επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους εκτός του κράτους μέλους υποδοχής θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να προσκομίζουν περισσότερα στοιχεία από τις επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους εντός του εν λόγω κράτους, στον βαθμό που η διαφορετική αυτή αντιμετώπιση μπορεί να δικαιολογηθεί από την ύπαρξη αντικειμενικών διαφορών μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών και των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στο κράτος μέλος υποδοχής.

Ωστόσο, όπως επίσης αναγνωρίστηκε από το Δικαστήριο, υπάρχει ταυτόχρονα μια αναμφισβήτητη σχέση μεταξύ της ύπαρξης ενός οργανωμένου συστήματος συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών[51] και της δυνατότητας των κρατών μελών να εφαρμόζουν ορισμένα μέτρα ελέγχου με σκοπό την παρακολούθηση της συμμόρφωσης. Πράγματι, ένα τέτοιο σύστημα που λειτουργεί αποτελεσματικά μπορεί να καταστήσει ορισμένες υποχρεώσεις άνευ αντικειμένου[52].

Επομένως, η διοικητική συνεργασία και τα εθνικά μέτρα ελέγχου είναι οι δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Για ορισμένες πτυχές της έννοιας της απόσπασης, όπως τη γνήσια σχέση του εργοδότη με το κράτος μέλος αποστολής, το κράτος μέλος από το οποίο πραγματοποιείται η απόσπαση διαδραματίζει καίριο ρόλο, ενώ άλλες παράμετροι, όπως η συμμόρφωση με τους εφαρμοστέους όρους απασχόλησης στη χώρα όπου παρέχονται οι υπηρεσίες, μπορούν να ελέγχονται μόνο στο κράτος μέλος υποδοχής. Η στενή συνεργασία και των δύο χωρών είναι επίσης αναγκαία όσον αφορά άλλα ζητήματα, όπως τα ενδεικτικά ποιοτικά κριτήρια που θα χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της έννοιας της απόσπασης. Ως εκ τούτου, αμφότερες οι χώρες αποτελούν ουσιαστικό τμήμα ενός συστήματος συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών που λειτουργεί αποτελεσματικά, ακόμα και αν το πραγματικό πεδίο των δραστηριοτήτων τους στο συγκεκριμένο πλαίσιο μπορεί να διαφέρει.

Επομένως, η αποτελεσματικότητα της διοικητικής συνεργασίας, καθώς και οι έλεγχοι και η παρακολούθηση που έχουν ήδη διενεργηθεί στο κράτος μέλος εγκατάστασης είναι σημαντικά στοιχεία της κατά περίπτωση αξιολόγησης της συμμόρφωσης των εθνικών μέτρων ελέγχου με το ενωσιακό δίκαιο[53]. Ως εκ τούτου, προστέθηκε μια ρήτρα αναθεώρησης ώστε να αξιολογηθεί περαιτέρω η κατάσταση, ιδίως προκειμένου να εξεταστεί η αναγκαιότητα και η καταλληλότητα της εφαρμογής εθνικών μέτρων ελέγχου με βάση την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του συστήματος διοικητικής συνεργασίας, και της σχετικής πείρας που έχει αντληθεί, και με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις[54] (άρθρο 9 παράγραφος 3).

Η παρακολούθηση που ξεκίνησε βάσει της ανακοίνωσης που εξέδωσε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 2006 όχι μόνο επισήμανε την εντυπωσιακή πολυμορφία των εθνικών μέτρων ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, αλλά και απέδειξε ότι πολλά κράτη μέλη στηρίζονται αποκλειστικά στα εθνικά μέτρα και εργαλεία που διαθέτουν για τον έλεγχο των παρόχων υπηρεσιών[55]. Επιπλέον, αυτά εφαρμόζονταν κατά τρόπο που δεν ήταν πάντα δικαιολογημένος ή αναλογικός ως προς τους επιδιωκόμενους σκοπούς και, κατά συνέπεια, δεν ήταν σύμφωνος με το άρθρο 56 της ΣΛΕΕ, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο.

Το Δικαστήριο αποσαφήνισε περαιτέρω στη νομολογία του τη συμβατότητα ορισμένων εθνικών μέτρων ελέγχου με το ενωσιακό δίκαιο. Επανέλαβε ότι η αναλογική απαίτηση προηγούμενης δήλωσης συνιστά επαρκές μέτρο που καθιστά στη συνέχεια εφικτή τη διεξαγωγή των αναγκαίων ελέγχων και την πρόληψη της απάτης[56]. Επιπλέον, ως προς την υποχρέωση φύλαξης συγκεκριμένων συνδεόμενων με τη σχέση εργασίας εγγράφων στο έδαφος του κράτους μέλους, το Δικαστήριο[57] αποφάνθηκε ότι η υποχρέωση που επιβάλλεται σε αλλοδαπές επιχειρήσεις να φυλάσσουν, εντός του εργοταξίου, τη σύμβαση εργασίας (ή ισοδύναμο έγγραφο κατά την έννοια της οδηγίας 91/533), τις μισθολογικές καταστάσεις, τα έγγραφα που αποδεικνύουν το ωράριο εργασίας και την καταβολή των μισθών, καθώς και η υποχρέωση μετάφρασης των σχετικών εγγράφων στη γλώσσα του οικείου κράτους μέλους[58] δεν συνιστούν αδικαιολόγητους και δυσανάλογους περιορισμούς στην ελευθερία παροχής υπηρεσιών[59]. Ανάλογη υποχρέωση να τηρούνται αντίγραφα που να ισοδυναμούν με το ειδικό μητρώο προσωπικού και τις μισθολογικές καταστάσεις στον χώρο εργασίας[60] ή στη διεύθυνση του εντολοδόχου ή προστηθέντος του εργοδότη στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους θεωρήθηκε επίσης ότι δεν παραβιάζει τις διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με την ελευθερία παροχής υπηρεσιών[61].

Ωστόσο, παρά τις απαιτήσεις που επισημαίνονται στην προηγούμενη παράγραφο, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να μην επιβάλουν καμία από τις ακόλουθες απαιτήσεις στον πάροχο υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος και ο οποίος αποσπά προσωρινά εργαζομένους σε άλλο κράτος μέλος για την παροχή των υπηρεσιών του:

- την υποχρέωση να είναι εγκατεστημένος στο έδαφός τους,

- την υποχρέωση να εξασφαλίζει άδεια από τις αρμόδιες αρχές ή να είναι καταχωρισμένος στις εν λόγω αρχές, συμπεριλαμβανομένης της εγγραφής σε μητρώο ή της καταχώρισης σε επαγγελματικό φορέα ή σύλλογο που λειτουργεί στο έδαφός τους, ή να εκπληρώνει οποιαδήποτε άλλη ισοδύναμη απαίτηση, εκτός από περιπτώσεις που προβλέπονται σε άλλες πράξεις του ενωσιακού δικαίου,

- την υποχρέωση ορισμού εκπροσώπου ή ad hoc εντολοδόχου εγκατεστημένου, κατοικούντος ή διαμένοντος στο κράτος μέλος υποδοχής,

- την απαγόρευση να αποκτά στο έδαφός τους υποδομή ορισμένης μορφής ή είδους, συμπεριλαμβανομένου ενός γραφείου ή ανάλογης εγκατάστασης, που είναι απαραίτητη προκειμένου ο πάροχος να είναι σε θέση να παρέχει τις υπό εξέταση υπηρεσίες,

- την υποχρέωση να τηρεί ορισμένα συνδεόμενα με τη σχέση εργασίας έγγραφα στο έδαφός τους, χωρίς καμία εξαίρεση και/ή χρονικό περιορισμό, όταν οι πληροφορίες μπορούν να αποκτηθούν μέσω του εργοδότη ή των αρχών στο κράτος μέλος εγκατάστασης εντός εύλογης προθεσμίας,

- την υποχρέωση να καταρτίζει σχετικά συνδεόμενα με τη σχέση εργασίας έγγραφα σύμφωνα με τους κανόνες της χώρας υποδοχής.

Κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνιστεί αυτή η νομολογία με την κωδικοποίησή της στην παρούσα πρόταση και να επισημανθούν σαφώς οι απαιτήσεις που είναι σύμφωνες με τις υποχρεώσεις του ενωσιακού δικαίου και εκείνες που δεν είναι. Τα κράτη μέλη, με την τήρηση των υποχρεώσεών τους, θα συμβάλουν σημαντικά στη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης, όπως ορίζουν οι στόχοι που έχουν τεθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι ΜΜΕ θα επωφεληθούν από την αποτελεσματικότερη επιβολή της ισχύουσας οδηγίας, από πιο ίσους όρους ανταγωνισμού και από δικαιότερο ανταγωνισμό. Η καλύτερη διοικητική συνεργασία και οι αποτελεσματικές και επαρκείς επιθεωρήσεις που βασίζονται σε εκτίμηση επικινδυνότητας θα καταστήσουν αποδοτικότερες τις επιθεωρήσεις και θα μειώσουν το κόστος που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις σε τομείς ή καταστάσεις χωρίς κινδύνους και, επομένως, θα συμβάλουν σε λιγότερο επαχθείς ελέγχους[62].

Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τη σύμβαση αριθ. 81[63] της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), θα πρέπει να διενεργούνται αποτελεσματικές και επαρκείς επιθεωρήσεις που θα βασίζονται πρωτίστως στην εκτίμηση επικινδυνότητας που θα εκπονείται τακτικά από τις αρμόδιες αρχές προκειμένου να ελέγχεται και να παρακολουθείται η τήρηση των εφαρμοστέων κανόνων (άρθρο 10). Για να καλύπτονται τα διάφορα συστήματα εργασιακών σχέσεων και η πολυμορφία των συστημάτων ελέγχου στα κράτη μέλη, άλλοι φορείς και/ή οργανισμοί μπορεί επίσης να παρακολουθούν ορισμένους όρους απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων, όπως τις ελάχιστες αμοιβές και τον χρόνο εργασίας.

3.4.6. Επιβολή και υπεράσπιση των δικαιωμάτων, αλυσίδες υπεργολαβίας, ευθύνη και κυρώσεις

Το κεφάλαιο V (άρθρα 11 και 12) αφορά την επιβολή και υπεράσπιση των δικαιωμάτων, θέμα που αυτό καθαυτό άπτεται ενός θεμελιώδους δικαιώματος: ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνει το δικαίωμα προσφυγής σε αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας για κάθε πρόσωπο του οποίου τα δικαιώματα και οι ελευθερίες, που εγγυάται το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραβιάζονται ή δεν γίνονται σεβαστά.

Μηχανισμοί υποβολής καταγγελιών

Για να διευκολυνθεί η καλύτερη επιβολή και για να εξασφαλιστεί η ορθότερη εφαρμογή του άρθρου 6 της οδηγίας 96/71/ΕΚ στην πράξη, πρέπει να δημιουργηθούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί ώστε οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι να μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες απευθείας ή μέσω ορισμένων τρίτων, όπως συνδικαλιστικών οργανώσεων, με τον όρο ότι θα εγκριθούν (άρθρο 11). Η ρύθμιση αυτή δεν θίγει τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων των κρατών μελών, όπως αυτή θεσπίζεται, ιδίως, στις σχετικές πράξεις του ενωσιακού δικαίου και/ή στις διεθνείς συμβάσεις, ούτε τους εθνικούς δικονομικούς κανόνες που διέπουν την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση ενώπιον των δικαστηρίων. Οι κοινοί φορείς των κοινωνικών εταίρων, στον βαθμό που καλύπτονται από το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 96/71/ΕΚ, μπορεί επίσης να έχουν έννομο συμφέρον να διασφαλίσουν ότι τηρούνται οι διατάξεις της οδηγίας 96/71/ΕΚ.

Από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη

Η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων συνιστά θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος στο πλαίσιο των αλυσίδων υπεργολαβίας, που είναι ευρύτατα διαδεδομένες στον κατασκευαστικό κλάδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και μένουν απλήρωτοι ή τους καταβάλλεται μέρος μόνο των αμοιβών που δικαιούνται δυνάμει της οδηγίας 96/71/ΕΚ. Οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι μπορεί επίσης να μην είναι σε θέση να επιβάλουν τις μισθολογικές αξιώσεις τους έναντι του εργοδότη τους, επειδή η επιχείρηση έχει πάψει να υφίσταται ή δεν υπήρξε στην πραγματικότητα ποτέ. Η λήψη κατάλληλων, αποτελεσματικών και αποτρεπτικών μέτρων είναι αναγκαία προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση των υπεργολάβων με τις εκ του νόμου και τις συμβατικές τους υποχρεώσεις, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα των εργαζομένων. Επιπλέον, η μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες υπεργολαβίας θα αυξήσει τη γενική προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναφέρθηκε στην ανάγκη υποβολής πρότασης στο πλαίσιο κοινοβουλευτικών ερωτήσεων[64] και εξέδωσε σειρά σχετικών ψηφισμάτων καλώντας την Επιτροπή να καταρτίσει νομοθετική πράξη για την από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως για μεγάλες αλυσίδες υπεργολαβίας[65].

Ωστόσο, απαιτείται προσεκτική προσέγγιση σχετικά με το ζήτημα αυτό, ώστε να ληφθούν δεόντως υπόψη η πολυμορφία των νομικών συστημάτων στα κράτη μέλη, καθώς και ο αντίκτυπος που μπορεί να έχει αυτό το σύστημα στη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών εντός της εσωτερικής αγοράς. Κατά συνέπεια, είναι κατανοητό το γεγονός ότι υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των ενδιαφερομένων ως προς το εφικτό και/ή το επιθυμητό μιας τέτοιας πράξης σε επίπεδο ΕΕ[66].

Προς το παρόν, μόνο ένας περιορισμένος αριθμός κρατών μελών (8) και η Νορβηγία εφαρμόζουν από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη για πρόσωπα άλλα από τον άμεσο εργοδότη όσον αφορά τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τους φόρους και/ή τους (κατώτατους) μισθούς. Υπάρχουν ουσιώδεις αποκλίσεις μεταξύ των διαφόρων εθνικών συστημάτων από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης[67]. Η πληθώρα νομικών παραδόσεων και το διαφορετικό πνεύμα εργασιακών σχέσεων στις οικείες χώρες αποδεικνύει ότι τα ισχύοντα συστήματα αφορούν συγκεκριμένα την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος, ενώ τα στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια ευρωπαϊκή λύση είναι ελάχιστα –ενδεχομένως και κανένα.

Περαιτέρω έρευνες επιβεβαίωσαν ότι, ακόμα και αν ορισμένοι μηχανισμοί από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης εμφανίζουν ομοιότητες, παραμένουν σε σημαντικό βαθμό διαφορετικοί ως προς την ακτίνα δράσης, την πραγματική εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών περιπτώσεων[68].

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά πάγια νομολογία, επαναλαμβάνει ότι η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων μπορεί να δικαιολογήσει τον περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Στην υπόθεση Finalarte [69], το Δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι η διαφορετική μεταχείριση μεταξύ αλλοδαπών και εθνικών εταιρειών μπορεί να δικαιολογείται από αντικειμενικές διαφορές και δεν συνιστά απαραίτητα διάκριση που αντίκειται στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών.

Η νομολογία του Δικαστηρίου παρέχει καθοδήγηση ως προς την πιθανή έλλειψη συμβατότητας που παρουσιάζουν ορισμένα από τα υφιστάμενα συστήματα από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο. Το Δικαστήριο, στην απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση Wolff-Müller[70], αποφάνθηκε ότι το γερμανικό σύστημα «αλυσιδωτής» (εις ολόκληρον) ευθύνης για την καταβολή κατώτατου μισθού θα μπορούσε να θεωρηθεί, με ορισμένες προϋποθέσεις, ως δικαιολογημένο μέτρο, ενώ το βελγικό σύστημα από κοινού ευθύνης για τις (μισθολογικές) φορολογικές οφειλές θεωρήθηκε δυσανάλογο μέτρο το οποίο, ως εκ τούτου, δεν συνάδει με τις διατάξεις της Συνθήκης για την ελευθερία παροχής υπηρεσιών[71].

Η παρούσα πρόταση περιέχει διατάξεις που αφορούν ειδικά τις υποχρεώσεις του εργολάβου και την (από κοινού και εις ολόκληρον) ευθύνη όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους οικείους όρους απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων από τους υπεργολάβους (άρθρο 12). Η έμφαση δίνεται σε προληπτικά μέτρα, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα δημιουργίας πιο εξειδικευμένων συστημάτων από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης ή «αλυσιδωτής» ευθύνης από τα κράτη μέλη που το επιθυμούν.

Οι διατάξεις αφορούν αποκλειστικά τον κατασκευαστικό κλάδο, ο οποίος καθορίζεται με βάση τον κατάλογο δραστηριοτήτων που παρατίθεται στο παράρτημα της οδηγίας 96/71/ΕΚ. Η απόσπαση εργαζομένων από τις εταιρείες παροχής προσωπικού προσωρινής απασχόλησης περιλαμβάνεται, με τον όρο ότι αφορά δραστηριότητες του κατασκευαστικού κλάδου. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορεί, αν το επιθυμούν, να επεκτείνουν αυτές τις διατάξεις σε άλλους τομείς.

Αυτή η ισορροπημένη δέσμη μέτρων θα πρέπει να αντανακλά επαρκώς την πληθώρα και πολυμορφία των υφιστάμενων συστημάτων σε εθνικό επίπεδο, ενώ παράλληλα να αποφεύγει την προσθήκη περιττών ή αδικαιολόγητων διοικητικών επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να αναλαμβάνουν ευθύνες των δημόσιων αρχών, δηλαδή να επαληθεύουν την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας από άλλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές εταιρείες, η υπεύθυνη στάση και διοίκηση των επιχειρήσεων θα πρέπει τουλάχιστον να τους επιβάλλει την επιλογή υπεργολάβων με τη δέουσα επιμέλεια και με βάση την εκτίμηση των κινδύνων. Υπάρχουν επίσης στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι η αναλογική διαχείριση του κινδύνου μπορεί να αποδειχθεί επιχειρηματικά ορθή επιλογή[72].

Η παρούσα πρόταση οδηγίας ακολουθεί συνολική προσέγγιση όσον αφορά την επιβολή και περιλαμβάνει δραστηριότητες ευαισθητοποίησης (καλύτερη ενημέρωση), κρατικούς μηχανισμούς επιβολής (επιθεωρήσεις και κυρώσεις), καθώς και μηχανισμούς επιβολής ιδιωτικού δικαίου (από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη). Όλες οι πτυχές είναι σημαντικές ώστε να υπάρξει ισορροπημένη προσέγγιση. Η επισκίαση μίας από τις πτυχές θα συνεπαγόταν την ενίσχυση άλλων πτυχών της επιβολής προκειμένου να επιτευχθεί ανάλογο αποτέλεσμα. Για τον λόγο αυτό, στην πρόταση έχουν συμπεριληφθεί όλες οι πτυχές με ισόρροπο τρόπο. Το προτεινόμενο σύστημα από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης περιορίζεται στους άμεσους υπεργολάβους του κατασκευαστικού κλάδου, όπου έχουν διαπιστωθεί οι περισσότερες περιπτώσεις μη καταβολής μισθών. Οι εργολάβοι που έχουν αναλάβει υποχρεώσεις με τη δέουσα επιμέλεια δεν μπορούν να θεωρούνται υπεύθυνοι σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 1. Η από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη είναι ένας μηχανισμός αυτορρύθμισης μεταξύ ιδιωτικών παραγόντων και πολύ λιγότερο περιοριστικό και περισσότερο αναλογικό σύστημα από τα πιθανά εναλλακτικά συστήματα, όπως η αμιγώς κρατική παρέμβαση με επιθεωρήσεις και κυρώσεις.

3.4.7. Διασυνοριακή επιβολή διοικητικών προστίμων και ποινών

Λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα της απόσπασης, η αμοιβαία αναγνώριση και επιβολή προστίμων και ποινών, ιδίως στη χώρα εγκατάστασης της εταιρείας που αποσπά τους εργαζομένους προσωρινά σε άλλο κράτος μέλος είναι καθοριστική. Η απουσία κοινού μέσου αμοιβαίας αναγνώρισης και επιβολής θεωρείται ότι προκαλεί σημαντικά προβλήματα και δυσκολίες ως προς την πρακτική εφαρμογή[73].

Το πρόβλημα οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η έλλειψη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία 96/71/ΕΚ τιμωρείται με διαφορετικό τρόπο στα κράτη μέλη[74]. Σε αρκετά κράτη μέλη οι επιβαλλόμενες κυρώσεις έχουν ποινικό χαρακτήρα, ενώ σε άλλα κράτη μέλη διέπονται από το διοικητικό δίκαιο, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις συνδυασμού των δύο περιπτώσεων. Ωστόσο, οι υποκείμενες αξιώσεις που αφορούν τους εφαρμοστέους όρους απασχόλησης είναι, κατά κύριο λόγο (αν όχι αμιγώς), αστικού χαρακτήρα.

Οι υφιστάμενες πράξεις της ΕΕ διέπουν, σε κάποιο βαθμό, ορισμένα από τα πρόστιμα και τις ποινές που επιβάλλονται από την αμοιβαία συνδρομή και την αμοιβαία αναγνώριση. Ενδεικτικά, η απόφαση-πλαίσιο 2005/214/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2005, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης επί χρηματικών ποινών[75] προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση των χρηματικών ποινών[76] και, ως εκ τούτου, διευκολύνει τη διασυνοριακή επιβολή τους μέσω ενός απλού και αποτελεσματικού συστήματος. Η εν λόγω απόφαση-πλαίσιο καλύπτει επίσης την αναγνώριση και την επιβολή αποφάσεων σχετικά με αδικήματα, εξυπηρετώντας την επιβολή υποχρεώσεων που απορρέουν από τα μέσα που έχουν θεσπιστεί από τη Συνθήκη. Η αναγνώριση και η επιβολή αποφάσεων σχετικά με υποκείμενες αξιώσεις αστικού χαρακτήρα διέπονται από τον κανονισμό «Βρυξέλλες I»[77].

Όσον αφορά τα πρόστιμα και τις ποινές διοικητικού χαρακτήρα, τα οποία είναι εφέσιμα ενώπιον δικαστηρίων άλλων από τα ποινικά δικαστήρια, δεν υπάρχουν παρόμοιες πράξεις. Για τον λόγο αυτό, το κεφάλαιο VI (άρθρα 13-16) προβλέπει ένα σύστημα διασυνοριακής επιβολής των διοικητικών προστίμων και ποινών αυτού του είδους. Ως πηγή έμπνευσης χρησιμοποιήθηκαν τα συστήματα που είχαν καθιερωθεί για την ανάκτηση αξιώσεων κοινωνικής ασφάλισης δυνάμει του κανονισμού 987/2009[78], καθώς και φορολογικών αξιώσεων δυνάμει της οδηγίας 2010/24/ΕΕ[79]. Το σύστημα IMI θα χρησιμοποιηθεί για την αναγκαία αμοιβαία συνδρομή και συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Το εν λόγω κεφάλαιο δεν επιδιώκει να θεσπίσει εναρμονισμένους κανόνες στους τομείς της δικαστικής συνεργασίας, της δικαιοδοσίας ή της αναγνώρισης και της εκτέλεσης αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ούτε ασχολείται με το εφαρμοστέο δίκαιο. Επίσης, άλλες πράξεις της ΕΕ που διέπουν αυτά τα ζητήματα εξακολουθούν, κατά κανόνα, να εφαρμόζονται.

3.4.8. Τελικές διατάξεις — Ποινές

Το άρθρο 17 περιλαμβάνει την τυποποιημένη διάταξη όσον αφορά τις κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ποινές οι οποίες θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές (άρθρο 17). Αποτελεσματικότητα σημαίνει ότι η κύρωση πρέπει να είναι κατάλληλη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου, δηλαδή την τήρηση των κανόνων. Αναλογικότητα σημαίνει ότι η κύρωση πρέπει να είναι ευθέως ανάλογη με τη σοβαρότητα της αξιόποινης συμπεριφοράς και των συνεπειών της και ότι δεν πρέπει να υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη του εν λόγω στόχου. Αποτρεπτικότητα σημαίνει ότι οι κυρώσεις πρέπει να συνιστούν ικανό αποτρεπτικό παράγοντα για ενδεχόμενους μελλοντικούς παραβάτες.

Στο άρθρο 18 παρέχεται η σωστή νομική βάση για τη χρήση του συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά («ΙΜΙ») ως του ηλεκτρονικού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών που διευκολύνει τη διοικητική συνεργασία, ενώ το άρθρο 19 περιλαμβάνει τις αναγκαίες τεχνικές τροποποιήσεις του κανονισμού IMI.

4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η παρούσα πρόταση αναμένεται να επηρεάσει τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το κόστος των επιδοτήσεων (έργα, σεμινάρια, ανταλλαγές ορθών πρακτικών κ.λπ.), ύψους 2 εκατ. ευρώ, καθώς και το κόστος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την απόσπαση εργαζομένων, ύψους 0,264 εκατ. ευρώ ετησίως, θα καλυφθούν από το πρόγραμμα PROGRESS (2013) και από το πρόγραμμα για την κοινωνική αλλαγή και την καινοτομία (2014-2020). Το ποσό 0,5 εκατ. ευρώ που συνεπάγεται η διενέργεια μελέτης εκ των υστέρων αξιολόγησης το 2016 θα καλυφθεί από το πρόγραμμα για την κοινωνική αλλαγή και την καινοτομία. Το κόστος του ανθρώπινου δυναμικού, ύψους 0,232 εκατ. ευρώ, καθώς και άλλες διοικητικές δαπάνες (έξοδα ταξιδιού: 0,01 εκατ. ευρώ· διασκέψεις με τους ενδιαφερομένους ανά διετία: 0,36 εκατ. ευρώ) θα καλυφθούν από τον τομέα 5 του πολυετούς χρηματοδοτικού πλαισίου. Οι λεπτομέρειες εξηγούνται στο δημοσιονομικό δελτίο που επισυνάπτεται στην παρούσα πρόταση.

2012/0061 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 53 παράγραφος 1 και το άρθρο 62,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[80],

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[81],

Έπειτα από διαβούλευση με τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, η ελευθερία εγκατάστασης και η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών συνιστούν θεμελιώδεις αρχές της εσωτερικής αγοράς στην Ένωση και κατοχυρώνονται στη Συνθήκη. Η Ένωση επιδιώκει την περαιτέρω ανάπτυξη της εφαρμογής των αρχών αυτών, με στόχο την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

(2) Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων παρέχει σε κάθε πολίτη το δικαίωμα να μετακινείται ελεύθερα και να διαμένει σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό την εργασία και τον προστατεύει από δυσμενείς διακρίσεις όσον αφορά την απασχόληση, την αμοιβή και τους λοιπούς όρους εργασίας σε σύγκριση με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους μέλους. Πρέπει να διαχωρίζεται από την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, η οποία περιλαμβάνει το δικαίωμα των επιχειρήσεων να παρέχουν υπηρεσίες σε άλλο κράτος μέλος και, στο πλαίσιο αυτό, να αποστέλλουν («αποσπούν») προσωρινά δικούς τους εργαζόμενους στο εν λόγω κράτος μέλος με σκοπό να εκτελέσουν εκεί τις εργασίες που απαιτούνται για την παροχή αυτών των υπηρεσιών.

(3) Για τους εργαζομένους που αποσπώνται προσωρινά σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος στο οποίο εκτελούν συνήθως την εργασία τους με σκοπό την παροχή υπηρεσιών, η οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών[82], θεσπίζει μια βασική δέσμη σαφώς καθορισμένων όρων εργασίας και απασχόλησης, με τους οποίους πρέπει να συμμορφώνεται ο πάροχος υπηρεσιών στο κράτος μέλος στο οποίο γίνεται η απόσπαση, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η ελάχιστη προστασία των αποσπασμένων εργαζομένων.

(4) Για να προληφθεί, να αποφευχθεί και να καταπολεμηθεί η καταστρατήγηση και/ή η κατάχρηση των εφαρμοστέων κανόνων από τις επιχειρήσεις που επιδιώκουν να επωφεληθούν με ανάρμοστο ή δόλιο τρόπο από την ελευθερία παροχής υπηρεσιών η οποία κατοχυρώνεται στη Συνθήκη και/ή από την εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ, θα πρέπει να βελτιωθεί η εφαρμογή και η παρακολούθηση της έννοιας της απόσπασης.

(5) Συνεπώς, πρέπει να αποσαφηνιστούν, αφενός, τα πραγματικά συστατικά στοιχεία τα οποία χαρακτηρίζουν τον προσωρινό χαρακτήρα που έχει από τη φύση της η έννοια της απόσπασης, πράγμα που σημαίνει ότι ο εργοδότης πρέπει να είναι πραγματικά εγκατεστημένος στο κράτος μέλος από το οποίο γίνεται η απόσπαση, και, αφετέρου, η σχέση της οδηγίας 96/71/ΕΚ με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 593/2008 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (εφεξής: «κανονισμός Ρώμη I»)[83].

(6) Όπως και με την οδηγία 96/71/ΕΚ, η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να θίγει την εφαρμογή του δικαίου το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού Ρώμη Ι, διέπει τις ατομικές συμβάσεις απασχόλησης ούτε την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας[84] και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, για καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας[85].

(7) Ο σεβασμός της ποικιλομορφίας των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων αναγνωρίζεται ρητά από τη Συνθήκη[86].

(8) Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο θέμα της απόσπασης εργαζομένων για παροχή υπηρεσιών, δεδομένου ότι οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και/ή πρακτική, να καθορίσουν (εναλλακτικά ή ταυτόχρονα) τα διάφορα επίπεδα των εφαρμοστέων ελάχιστων αμοιβών[87].

(9) Για να εξασφαλιστεί ότι ο αποσπασμένος εργαζόμενος λαμβάνει την προσήκουσα αμοιβή, και με την προϋπόθεση ότι τα ειδικά επιδόματα απόσπασης μπορούν να θεωρηθούν μέρος των ελάχιστων αμοιβών, τα εν λόγω επιδόματα θα πρέπει να αφαιρούνται από τις αμοιβές μόνο αν αυτό προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και/ή την πρακτική του κράτους μέλους υποδοχής.

(10) Η κατάλληλη και αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή είναι βασικά στοιχεία για την προστασία των δικαιωμάτων των αποσπασμένων εργαζομένων, ενώ η ανεπαρκής επιβολή υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ενωσιακών κανόνων που εφαρμόζονται στον τομέα αυτόν. Συνεπώς, η στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών έχει ουσιώδη σημασία, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζεται ο σημαντικός εν προκειμένω ρόλος των επιθεωρήσεων εργασίας και των κοινωνικών εταίρων.

(11) Η αμοιβαία εμπιστοσύνη, το πνεύμα συνεργασίας, ο διαρκής διάλογος και η αμοιβαία κατανόηση είναι παράγοντες ουσιώδους σημασίας από την άποψη αυτή.

(12) Για να διευκολυνθεί η καλύτερη και πιο ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ένα ηλεκτρονικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών με σκοπό τη διευκόλυνση της διοικητικής συνεργασίας, ενώ οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερο το σύστημα πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI). Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίζει την εφαρμογή διμερών συμφωνιών ή ρυθμίσεων σχετικά με τη διοικητική συνεργασία.

(13) Η διοικητική συνεργασία και η αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να συνάδουν με τους κανόνες που θεσπίζει η οδηγία 95/46/ΕΚ για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ενώ, όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία μέσω του συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI), θα πρέπει επίσης να συνάδουν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 45/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών[88] και με τον κανονισμό (ΕΕ) xxx (κανονισμός ΙΜΙ) για τη διοικητική συνεργασία μέσω του συστήματος πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά (IMI).

(14) Η υποχρέωση των κρατών μελών να καθιστούν τις πληροφορίες για τους όρους απασχόλησης διαθέσιμες στους πάντες και η υποχρέωσή τους να εξασφαλίζουν την αποτελεσματική πρόσβαση όχι μόνο των παρόχων υπηρεσιών από άλλα κράτη μέλη αλλά και των ίδιων των αποσπασμένων εργαζομένων στις πληροφορίες αυτές θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθούν ακόμη περισσότερο.

(15) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν τον τρόπο παροχής ευχερώς προσβάσιμων πληροφοριών στους παρόχους και τους αποδέκτες των υπηρεσιών, κατά προτίμηση με την τοποθέτηση αυτών των πληροφοριών σε ιστότοπο, βάσει των προτύπων προσβασιμότητας στον Παγκόσμιο Ιστό. Οι εν λόγω ιστότοποι θα πρέπει να περιλαμβάνουν ειδικότερα κάθε ιστότοπο που έχει δημιουργηθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και/ή για την ανάπτυξη της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών.

(16) Για να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή των ουσιαστικών κανόνων που καθορίζουν τους όρους απασχόλησης που πρέπει να τηρούνται για τους αποσπασμένους εργαζομένους και για να παρακολουθείται η συμμόρφωση με τους εν λόγω κανόνες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν ορισμένα μόνο μέτρα ελέγχου ή διοικητικές διατυπώσεις στις επιχειρήσεις που αποσπούν εργαζομένους για παροχή υπηρεσιών. Τα εν λόγω μέτρα και απαιτήσεις μπορούν να επιβάλλονται μόνο με την προϋπόθεση ότι οι αρμόδιες αρχές δεν μπορούν να εκτελέσουν αποτελεσματικά τα εποπτικά τους καθήκοντα χωρίς τις ζητούμενες πληροφορίες, ότι οι αναγκαίες πληροφορίες δεν μπορούν να αποκτηθούν εύκολα μέσω του εργοδότη των αποσπασμένων εργαζομένων ή μέσω των αρχών του κράτους μέλους εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών εντός εύλογης προθεσμίας και/ή ότι δεν υπάρχει κανένα λιγότερο περιοριστικό μέτρο που θα εξασφάλιζε την επίτευξη των στόχων των εθνικών μέτρων ελέγχου που κρίνονται αναγκαία.

(17) Η καθιέρωση συνεκτικού συστήματος προληπτικών μέτρων και μέτρων ελέγχου, παράλληλα με την πρόβλεψη αποτρεπτικών κυρώσεων για τον εντοπισμό και την πρόληψη επιμέρους περιπτώσεων ψευδοαυτοαπασχόλησης, αναμένεται να συμβάλουν στην αποτελεσματική καταπολέμηση της λαθραίας εργασίας.

(18) Για να εξασφαλιστεί η καλύτερη και πιο ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ, καθώς και η επιβολή της στην πράξη, και για να μειωθούν, κατά το δυνατόν, οι διαφορές όσον αφορά τα επίπεδα εφαρμογής και επιβολής της στην Ένωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν για τη διεξαγωγή αποτελεσματικών και κατάλληλων επιθεωρήσεων στο έδαφός τους.

(19) Οι εθνικές επιθεωρήσεις εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί εποπτικοί φορείς έχουν ζωτική σημασία από την άποψη αυτή και θα πρέπει να εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

(20) Για να αντιμετωπιστεί με ευελιξία η ποικιλομορφία των αγορών εργασίας και των συστημάτων εργασιακών σχέσεων, θα πρέπει άλλοι οργανισμοί και/ή φορείς να μπορούν να αναλαμβάνουν, κατ’ εξαίρεση, την παρακολούθηση ορισμένων όρων απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων, με την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω φορείς εξασφαλίζουν στους ενδιαφερομένους ισοδύναμο βαθμό προστασίας και ότι ασκούν τα εποπτικά τους καθήκοντα χωρίς διακρίσεις και με αντικειμενικό τρόπο.

(21) Οι ελεγκτικές αρχές των κρατών μελών και οι λοιποί σχετικοί φορείς εποπτείας και επιβολής θα πρέπει να αξιοποιούν τις δυνατότητες συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών που προβλέπονται στη σχετική νομοθεσία, για να ελέγχουν αν έχουν τηρηθεί οι κανόνες που ισχύουν για τους αποσπασμένους εργαζομένους.

(22) Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται ιδιαίτερα να υιοθετήσουν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τις επιθεωρήσεις εργασίας. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η ανάγκη ανάπτυξης κοινών προτύπων για την κατάρτιση συγκρίσιμων μεθόδων, πρακτικών και ελάχιστων προτύπων σε ενωσιακό επίπεδο.

(23) Για να διευκολυνθεί η επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ και να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη εφαρμογή της, θα πρέπει να υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί υποβολής καταγγελιών μέσω των οποίων οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι θα μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες ή να κινούν διαδικασίες είτε απευθείας είτε μέσω των ορισθέντων αρμόδιων τρίτων μερών, όπως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ή οι άλλες ενώσεις, καθώς και τα κοινά θεσμικά όργανα των κοινωνικών εταίρων. Η δυνατότητα αυτή δεν θα πρέπει να θίγει τους εθνικούς δικονομικούς κανόνες που διέπουν την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση ενώπιον των δικαστηρίων.

(24) Λαμβανομένης υπόψη της πολύ συχνής χρήσης της υπεργολαβίας στον κατασκευαστικό τομέα και για να προστατευθούν τα δικαιώματα των αποσπασμένων εργαζομένων, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ότι, στον τομέα αυτόν, τουλάχιστον ο εργολάβος άμεσος υπεργολάβος του οποίου είναι ο εργοδότης μπορεί να κληθεί να καταβάλει στους αποσπασμένους εργαζομένους, επιπλέον ή αντί του εργοδότη, τις οφειλόμενες καθαρές ελάχιστες αμοιβές, όλες τις καθυστερούμενες πληρωμές για οφειλόμενες αμοιβές και/ή τις εισφορές σε κοινά ταμεία ή όργανα των κοινωνικών εταίρων που ρυθμίζονται από τον νόμο ή από συλλογικές συμβάσεις, εφόσον καλύπτονται από το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 96/71/ΕΚ. Ο εργολάβος δεν θα πρέπει να θεωρείται υπεύθυνος αν έχει επιδείξει τη δέουσα επιμέλεια. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να προβλέπεται και η λήψη προληπτικών μέτρων σχετικά με τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει ο υπεργολάβος, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της παροχής στοιχείων που βασίζονται σε πληροφορίες που προέρχονται από τις εθνικές αρχές.

(25) Σε ειδικές περιπτώσεις μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία και άλλοι εργολάβοι, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική, ή η ευθύνη τους μπορεί να περιορίζεται, έπειτα από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό ή τομεακό επίπεδο.

(26) Η υποχρέωση να επιβληθεί απαίτηση ευθύνης στον ανάδοχο όταν ο άμεσος υπεργολάβος είναι πάροχος υπηρεσιών, εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, που αποσπά εργαζομένους δικαιολογείται από το υπέρτερο δημόσιο συμφέρον της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων. Αυτοί οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι μπορεί να μη βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με τους εργαζομένους που απασχολούνται από άμεσο υπεργολάβο εγκατεστημένο στο κράτος μέλος εγκατάστασης του αναδόχου όσον αφορά τη δυνατότητά τους να διεκδικήσουν καθυστερούμενες αμοιβές ή επιστροφές φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που έχουν παρακρατηθεί αδικαιολόγητα.

(27) Οι διαφορές μεταξύ των συστημάτων που ισχύουν στα κράτη μέλη όσον αφορά τα μέσα εκτέλεσης των επιβαλλόμενων διοικητικών προστίμων και/ή ποινών σε διασυνοριακές καταστάσεις βλάπτουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και υπάρχει κίνδυνος να καταστήσουν πολύ δύσκολη, αν όχι αδύνατη, την εξασφάλιση ισοδύναμου επιπέδου προστασίας των αποσπασμένων εργαζομένων σε όλη την Ένωση.

(28) Η αποτελεσματική επιβολή των ουσιαστικών κανόνων που διέπουν την απόσπαση εργαζομένων για παροχή υπηρεσιών θα πρέπει να διασφαλιστεί με ειδική δράση επικεντρωμένη στη διασυνοριακή εκτέλεση των επιβαλλόμενων διοικητικών προστίμων και ποινών. Ως εκ τούτου, η προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών στον τομέα αυτόν αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για την εξασφάλιση υψηλότερου, περισσότερο ισοδύναμου και συγκρίσιμου επιπέδου προστασίας, αναγκαίου για την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

(29) Η θέσπιση κοινών κανόνων για την παροχή αμοιβαίας συνδρομής και στήριξης όσον αφορά τα μέτρα εκτέλεσης και τα σχετικά έξοδα, καθώς και η υιοθέτηση ομοιόμορφων απαιτήσεων για την κοινοποίηση των αποφάσεων επιβολής διοικητικών ποινών και προστίμων, αναμένεται να επιλύσουν ορισμένα πρακτικά προβλήματα διασυνοριακής εκτέλεσης και να εξασφαλίσουν την καλύτερη κοινοποίηση και την καλύτερη εκτέλεση των αποφάσεων αυτών, όταν προέρχονται από άλλο κράτος μέλος.

(30) Παρά τη θέσπιση πιο ομοιόμορφων κανόνων για τη διασυνοριακή εκτέλεση των ποινών και των προστίμων και παρά την ανάγκη για υιοθέτηση πιο εναρμονισμένων κριτηρίων όσον αφορά τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται σε περίπτωση μη πληρωμής τους, οι κανόνες αυτοί δεν θα πρέπει να θίγουν την αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίζουν το δικό τους σύστημα επιβολής ποινών, κυρώσεων και προστίμων ή μέτρων είσπραξης, τα οποία είναι διαθέσιμα βάσει της εσωτερικής τους νομοθεσίας.

(31) Η παρούσα οδηγία δεν επιδιώκει να θεσπίσει εναρμονισμένους κανόνες στους τομείς της δικαστικής συνεργασίας, της δικαιοδοσίας ή της αναγνώρισης και της εκτέλεσης αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ούτε ασχολείται με το εφαρμοστέο δίκαιο.

(32) Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που ορίζονται στην παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών και των δικαστικών διαδικασιών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα και να προβλέπουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις για τις παραβιάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία.

(33) Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ειδικότερα την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (άρθρο 8), την ελευθερία επιλογής επαγγέλματος και το δικαίωμα προς εργασία (άρθρο 15), την επιχειρηματική ελευθερία (άρθρο 16), το δικαίωμα συλλογικών διαπραγματεύσεων και συλλογικών δράσεων (άρθρο 28), το δικαίωμα για δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας (άρθρο 31) και το δικαίωμα για αποτελεσματική έννομη προστασία και για δίκαιη δίκη (άρθρο 47), και πρέπει να εφαρμόζεται σύμφωνα με τα εν λόγω δικαιώματα και αρχές.

(34) Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η θέσπιση ενός γενικού κοινού πλαισίου κατάλληλων διατάξεων, μέτρων και μηχανισμών ελέγχου, αναγκαίων για την καλύτερη και πιο ομοιόμορφη μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ στην πράξη, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορεί συνεπώς, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του εν λόγω στόχου,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1 Αντικείμενο

1. Η παρούσα οδηγία θεσπίζει ένα γενικό κοινό πλαίσιο κατάλληλων διατάξεων, μέτρων και μηχανισμών ελέγχου αναγκαίων για την καλύτερη και πιο ομοιόμορφη μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ στην πράξη, συμπεριλαμβανομένης της λήψης μέτρων για την πρόληψη και τον κολασμό κάθε κατάχρησης και καταστρατήγησης των εφαρμοστέων κανόνων.

Η παρούσα οδηγία έχει στόχο να εξασφαλίσει την τήρηση κατάλληλου επιπέδου ελάχιστης προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων που αποσπώνται για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, διευκολύνοντας συγχρόνως την άσκηση της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών από τους παρόχους υπηρεσιών και προωθώντας τον δίκαιο ανταγωνισμό μεταξύ τους.

2. Η παρούσα οδηγία δεν θίγει με οποιονδήποτε τρόπο την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στα κράτη μέλη και από το δίκαιο της Ένωσης, περιλαμβανομένου του δικαιώματος ή της ελευθερίας για απεργία ή για ανάληψη άλλων ενεργειών που καλύπτονται από τα ειδικά συστήματα εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές. Δεν θίγει επίσης το δικαίωμα διαπραγμάτευσης, σύναψης και εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων ούτε το δικαίωμα πραγματοποίησης συλλογικών κινητοποιήσεων σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές.

Άρθρο 2Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας,

α) «αρμόδια αρχή» είναι η αρχή που ορίζεται από τα κράτη μέλη για να εκτελεί καθήκοντα δυνάμει της παρούσας οδηγίας·

β) «αιτούσα αρχή» είναι η αρμόδια αρχή κράτους μέλους που υποβάλλει αίτηση συνδρομής, παροχής πληροφοριών, κοινοποίησης ή είσπραξης σχετικά με χρηματική ποινή ή πρόστιμο που προβλέπεται στο κεφάλαιο V·

γ) «αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση» είναι η αρμόδια αρχή κράτους μέλους προς την οποία υποβάλλεται αίτηση συνδρομής, παροχής πληροφοριών, κοινοποίησης ή είσπραξης.

Άρθρο 3 Πρόληψη της κατάχρησης και της καταστρατήγησης

1. Για τη μεταφορά, την εφαρμογή και την επιβολή της οδηγίας 96/71/ΕΚ οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν υπόψη τα πραγματικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις δραστηριότητες που ασκούνται από μια επιχείρηση στο κράτος στο οποίο είναι εγκατεστημένη, προκειμένου να κρίνουν αν η επιχείρηση ασκεί πραγματικά ουσιαστικές δραστηριότητες και όχι απλώς δραστηριότητες εσωτερικής διαχείρισης και/ή διοικητικές δραστηριότητες. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

α) τον τόπο στον οποίο η επιχείρηση έχει την καταστατική και διοικητική της έδρα, καθώς και τον τόπο στον οποίο διατηρεί χώρους γραφείων, καταβάλλει φόρους, έχει επαγγελματική άδεια ή είναι εγγεγραμμένη στα εμπορικά επιμελητήρια ή σε επαγγελματικούς φορείς·

β) τον τόπο πρόσληψης των αποσπασμένων εργαζομένων·

γ) το δίκαιο που διέπει τις συμβάσεις που συνάπτει η επιχείρηση με τους εργαζομένους, αφενός, και με τους πελάτες, αφετέρου·

δ) τον τόπο στον οποίο ασκεί η επιχείρηση την ουσιαστική επιχειρηματική της δραστηριότητα και απασχολεί διοικητικό προσωπικό·

ε) τον αφύσικα περιορισμένο αριθμό των συμβάσεων που εκτελεί και/ή το αφύσικα περιορισμένο μέγεθος του κύκλου εργασιών που πραγματοποιεί η επιχείρηση στο κράτος μέλος εγκατάστασής της.

Η αξιολόγηση αυτών των στοιχείων προσαρμόζεται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, και συνεκτιμάται η φύση των δραστηριοτήτων τις οποίες ασκεί η επιχείρηση στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένη.

2. Για να εκτιμηθεί αν ένας αποσπασμένος εργαζόμενος εκτελεί προσωρινά την εργασία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος στο οποίο εργάζεται συνήθως, εξετάζονται όλα τα πραγματικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν την εν λόγω εργασία και την κατάσταση του εργαζομένου. Στα στοιχεία αυτά μπορεί να συμπεριλαμβάνονται και τα εξής:

α) αν η εργασία εκτελείται για περιορισμένο χρονικό διάστημα σε άλλο κράτος μέλος·

β) αν η απόσπαση γίνεται σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος στο οποίο ή από το οποίο ο εργαζόμενος εκτελεί συνήθως την εργασία του, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 593/2008 και/ή τη σύμβαση της Ρώμης·

γ) αν ο αποσπασμένος εργαζόμενος επιστρέφει ή αναμένεται να ξαναρχίσει να εργάζεται στο κράτος μέλος από το οποίο αποσπάστηκε μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ή την παροχή των υπηρεσιών για τις οποίες έχει αποσπαστεί·

δ) αν τα έξοδα ταξιδιού, διατροφής και στέγασης/διαμονής παρέχονται ή επιστρέφονται από τον εργοδότη που αποσπά τον εργαζόμενο, και, αν ναι, με ποιον τρόπο γίνεται αυτό· και επίσης

ε) αν υπάρχουν επανειλημμένες προηγούμενες περίοδοι κατά τις οποίες η θέση καλύφθηκε από τον ίδιο ή άλλον (αποσπασμένο) εργαζόμενο.

Όλα τα προαναφερόμενα πραγματικά στοιχεία αποτελούν απλώς ενδεικτικούς παράγοντες της συνολικής αξιολόγησης που πρέπει να διενεργηθεί και, συνεπώς, δεν μπορούν να εξεταστούν μεμονωμένα. Τα κριτήρια προσαρμόζονται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, και λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κατάστασης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Άρθρο 4 Ρόλος των γραφείων σύνδεσης

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και/ή πρακτική, ορίζουν μία ή περισσότερες αρμόδιες αρχές, που μπορεί να περιλαμβάνουν τα γραφεία σύνδεσης για τα οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 4 της οδηγίας 96/71/ΕΚ.

Τα στοιχεία επικοινωνίας των αρμόδιων αρχών κοινοποιούνται στην Επιτροπή και στα άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή δημοσιεύει και επικαιροποιεί τακτικά τον κατάλογο των αρμόδιων αρχών και των γραφείων σύνδεσης.

Άρθρο 5Βελτιωμένη πρόσβαση στις πληροφορίες

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσουν, αφενός, ότι οι πληροφορίες για τους όρους απασχόλησης που αναφέρονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 96/71/EΚ και που πρέπει να εφαρμόζονται και να τηρούνται από τους παρόχους υπηρεσιών τίθενται στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου με σαφή, διεξοδικό και εύκολα προσβάσιμο τρόπο από απόσταση και με ηλεκτρονικά μέσα, σε μορφοτύπους και με διαδικτυακά πρότυπα που εξασφαλίζουν πρόσβαση σε άτομα με αναπηρία, και, αφετέρου, ότι τα γραφεία σύνδεσης ή οι άλλοι αρμόδιοι εθνικοί φορείς για τους οποίους γίνεται λόγος στο άρθρο 4 της οδηγίας 96/71/ΕΚ είναι σε θέση να εκτελούν τα καθήκοντά τους αποτελεσματικά.

2. Για να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η πρόσβαση στις πληροφορίες, τα κράτη μέλη:

α) διευκρινίζουν με σαφήνεια, με λεπτομερή και φιλικό για τον χρήστη τρόπο και με προσπελάσιμο μορφότυπο, σε εθνικούς ιστοτόπους, τους όρους απασχόλησης και/ή τα τμήματα της (εθνικής και/ή περιφερειακής) νομοθεσίας τους που εφαρμόζονται στους εργαζομένους οι οποίοι αποσπώνται στο έδαφός τους·

β) λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ευρεία δημοσιοποίηση, σε διαδικτυακούς ιστοτόπους, των πληροφοριών για τις εφαρμοστέες συλλογικές συμβάσεις (και για το προσωπικό πεδίο εφαρμογής τους), καθώς και για τους όρους απασχόλησης που πρέπει να τηρούν οι πάροχοι υπηρεσιών από άλλα κράτη μέλη σύμφωνα με την οδηγία 96/71/ΕΚ, παρέχοντας, ει δυνατόν, ηλεκτρονικούς συνδέσμους που να οδηγούν στους υπάρχοντες διαδικτυακούς ιστοτόπους και σε άλλα σημεία επαφής, και ιδίως στους σχετικούς κοινωνικούς εταίρους·

γ) θέτουν τις εν λόγω πληροφορίες στη διάθεση των εργαζομένων και των παρόχων υπηρεσιών και σε άλλες γλώσσες πέραν της εθνικής γλώσσας ή των εθνικών γλωσσών της χώρας στην οποία παρέχονται οι υπηρεσίες, ει δυνατόν με τη μορφή συνοπτικού φυλλαδίου που περιγράφει τους βασικούς εφαρμοστέους όρους εργασίας και, αν αυτό ζητηθεί, σε μορφοτύπους προσπελάσιμους από άτομα με αναπηρία·

δ) βελτιώνουν την προσβασιμότητα και τη σαφήνεια των πληροφοριών που δημοσιεύονται στους εθνικούς ιστοτόπους·

ε) ορίζουν, αν είναι δυνατόν, έναν αρμόδιο επαφών στο γραφείο σύνδεσης για την εξέταση των αιτημάτων παροχής πληροφοριών·

στ) επικαιροποιούν τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στα δελτία των επιμέρους χωρών.

3. Η Επιτροπή εξακολουθεί να υποστηρίζει τα κράτη μέλη στον εν λόγω τομέα.

4. Αν, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις εθνικές παραδόσεις και τις εθνικές πρακτικές, οι όροι απασχόλησης για τους οποίους γίνεται λόγος στο άρθρο 3 της οδηγίας 96/71/ΕΚ καθορίζονται σε συλλογικές συμβάσεις, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 και το άρθρο 8 της εν λόγω οδηγίας, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι προσδιορίζουν τις εν λόγω συμβάσεις και θέτουν τις σχετικές πληροφορίες, με προσιτό και διαφανή τρόπο, στη διάθεση των παρόχων υπηρεσιών που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη και των αποσπασμένων εργαζομένων, ιδίως όσον αφορά τις διάφορες ελάχιστες αμοιβές και τα συστατικά στοιχεία τους, τη μέθοδο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της αμοιβής και τα κριτήρια που πρέπει να πληρούνται για την κατάταξη στις διάφορες μισθολογικές κατηγορίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Άρθρο 6Αμοιβαία συνδρομή — Γενικές αρχές

1. Τα κράτη μέλη συνεργάζονται στενά και παρέχουν αμοιβαία συνδρομή για να διευκολύνουν τη μεταφορά, την εφαρμογή και την επιβολή της παρούσας οδηγίας στην πράξη.

2. Η συνεργασία των κρατών μελών περιλαμβάνει, ειδικότερα, την απάντηση σε αιτιολογημένες αιτήσεις παροχής πληροφοριών και τη διενέργεια ελέγχων, επιθεωρήσεων και ερευνών από τις αρμόδιες αρχές σε σχέση με τις περιπτώσεις απόσπασης που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της οδηγίας 96/71/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένης της διερεύνησης οποιασδήποτε κατάχρησης των κανόνων που διέπουν την απόσπαση εργαζομένων ή των πιθανών περιπτώσεων παράνομων διακρατικών δραστηριοτήτων.

3. Για να μπορούν να απαντούν σε αίτηση συνδρομής που υποβάλλεται από τις αρμόδιες αρχές άλλου κράτους μέλους, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι πάροχοι υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές τους κάθε απαραίτητη πληροφορία αναγκαία για την εποπτεία των δραστηριοτήτων τους σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία.

4. Τα κράτη μέλη, όταν δυσκολεύονται να ικανοποιήσουν αίτηση παροχής πληροφοριών ή να διενεργήσουν ελέγχους, επιθεωρήσεις ή έρευνες, ειδοποιούν ταχέως το κράτος μέλος που υπέβαλε την αίτηση, ώστε να βρεθεί λύση.

5. Τα κράτη μέλη παρέχουν με ηλεκτρονικά μέσα και το συντομότερο δυνατόν, το αργότερο δε εντός 2 εβδομάδων από την παραλαβή της αίτησης, τις πληροφορίες που ζητούνται από άλλα κράτη μέλη ή από την Επιτροπή.

Σε ειδικές καταστάσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος λαμβάνει γνώση συγκεκριμένων περιστάσεων που απαιτούν επείγουσα δράση, χρησιμοποιείται ένας ειδικός μηχανισμός επείγουσας ανάγκης. Στις περιπτώσεις αυτές η πληροφορία παρέχεται εντός 24 ωρών.

6. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε τα μητρώα στα οποία είναι εγγεγραμμένοι οι πάροχοι υπηρεσιών και τα οποία μπορούν να συμβουλευθούν οι αρμόδιες αρχές στο έδαφός τους να μπορούν να τα συμβουλευθούν με τους ίδιους όρους και οι αντίστοιχες αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών μελών.

7. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν το απόρρητο των πληροφοριών που ανταλλάσσουν. Οι ανταλλασσόμενες πληροφορίες χρησιμοποιούνται μόνο για το θέμα για το οποίο ζητήθηκαν.

8. Η αμοιβαία διοικητική συνεργασία και συνδρομή παρέχονται δωρεάν.

9. Η Επιτροπή και οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται στενά για την εξέταση των δυσκολιών που ενδεχομένως ανακύπτουν κατά την εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφος 10 της οδηγίας 96/71/ΕΚ.

Άρθρο 7 Ρόλος του κράτους μέλους εγκατάστασης

1. Το κράτος μέλος εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών εξακολουθεί να ελέγχει, να παρακολουθεί και να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα εποπτείας ή επιβολής, σύμφωνα με την εθνική του νομοθεσία και πρακτική και τις εθνικές του διοικητικές διαδικασίες, όσον αφορά τους εργαζομένους που αποσπώνται σε άλλο κράτος μέλος.

2. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2 και στο άρθρο 9 παράγραφος 1, το κράτος μέλος εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών επικουρεί το κράτος μέλος στο οποίο γίνεται η απόσπαση με σκοπό να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τους όρους που εφαρμόζονται σύμφωνα με την οδηγία 96/71/ΕΚ και την παρούσα οδηγία. Το κράτος μέλος εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών, με δική του πρωτοβουλία, κοινοποιεί στο κράτος μέλος στο οποίο γίνεται η απόσπαση όλες τις σχετικές πληροφορίες που ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2 και στο άρθρο 9 παράγραφος 1, όταν το κράτος μέλος εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών λαμβάνει γνώση συγκεκριμένων στοιχείων που υποδηλώνουν πιθανές παρατυπίες.

3. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής μπορούν επίσης να ζητήσουν από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εγκατάστασης, για κάθε περίπτωση παροχής υπηρεσιών ή για κάθε πάροχο υπηρεσιών, πληροφορίες για τη νομιμότητα της εγκατάστασης του παρόχου υπηρεσιών, τη σωστή συμπεριφορά του και την απουσία οποιασδήποτε παράβασης των εφαρμοστέων κανόνων. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εγκατάστασης παρέχουν τις πληροφορίες αυτές σύμφωνα με το άρθρο 6.

4. Η υποχρέωση που ορίζεται στις παραγράφους 1 και 2 δεν συνεπάγεται υποχρέωση του κράτους μέλους εγκατάστασης να προβεί σε εξακριβώσεις γεγονότων και σε ελέγχους στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής στο οποίο παρέχεται η υπηρεσία. Αν χρειαστεί, οι εν λόγω εξακριβώσεις και έλεγχοι διενεργούνται από τις αρχές του κράτους μέλους υποδοχής, εφόσον το ζητήσουν οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εγκατάστασης, σύμφωνα με το άρθρο 10 και στο πλαίσιο των εξουσιών εποπτείας που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία και πρακτική και στις εθνικές διοικητικές διαδικασίες του κράτους μέλους υποδοχής και οι οποίες συνάδουν με το δίκαιο της Ένωσης.

Άρθρο 8 Συνοδευτικά μέτρα

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν, με τη βοήθεια της Επιτροπής, συνοδευτικά μέτρα για την ανάπτυξη, τη διευκόλυνση και την προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για την υλοποίηση της διοικητικής συνεργασίας και της αμοιβαίας συνδρομής, καθώς και για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τους εφαρμοστέους κανόνες και την εποπτεία της επιβολής τους.

2. Η Επιτροπή αξιολογεί την αναγκαιότητα παροχής χρηματοδοτικής στήριξης προκειμένου να βελτιωθεί περαιτέρω η διοικητική συνεργασία και να αυξηθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη μέσω σχεδίων, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης των ανταλλαγών υπαλλήλων και της κατάρτισης, καθώς επίσης της ανάπτυξης, της διευκόλυνσης και της προώθησης πρωτοβουλιών βέλτιστων πρακτικών, συμπεριλαμβανομένων των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται από τους κοινωνικούς εταίρους σε επίπεδο ΕΕ, όπως η ανάπτυξη και η επικαιροποίηση βάσεων δεδομένων ή κοινών ιστοτόπων με γενικές ή τομεακές πληροφορίες σχετικά με τους όρους απασχόλησης που πρέπει να τηρούνται.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ

Άρθρο 9Εθνικά μέτρα ελέγχου

1. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν μόνο τις ακόλουθες διοικητικές απαιτήσεις και μέτρα ελέγχου:

α) υποχρέωση του παρόχου υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος να προβεί, το αργότερο έως την έναρξη της παροχής της υπηρεσίας, σε απλή δήλωση στις αρμόδιες εθνικές αρχές, η οποία μπορεί να καλύπτει μόνο την ταυτότητα του παρόχου υπηρεσιών, την παρουσία ενός ή περισσότερων σαφώς ταυτοποιήσιμων αποσπασμένων εργαζομένων, τον προβλεπόμενο αριθμό τους, την προβλεπόμενη διάρκεια και θέση της παρουσίας τους και τις υπηρεσίες που δικαιολογούν την απόσπαση·

β) υποχρέωση να τηρούνται ή να καθίστανται διαθέσιμα και/ή να φυλάσσονται, κατά τη διάρκεια της απόσπασης σε ευπρόσιτο και σαφώς καθορισμένο τόπο στο έδαφός τους, όπως στον χώρο εργασίας ή στο εργοτάξιο ή, για τους κινητούς εργαζομένους του τομέα των μεταφορών, στη βάση επιχειρήσεων ή στο όχημα με το οποίο παρέχεται η υπηρεσία, σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, αντίγραφα της σύμβασης απασχόλησης (ή ισοδύναμου εγγράφου κατά την έννοια της οδηγίας 91/533, συμπεριλαμβανομένων, όταν αυτό είναι απαραίτητο ή σκόπιμο, των πρόσθετων πληροφοριών που αναφέρονται στο άρθρο 4 της εν λόγω οδηγίας), δελτία μισθοδοσίας, δελτία χρόνου παρουσίας, αποδεικτικά καταβολής των μισθών ή αντίγραφα ισοδύναμων εγγράφων·

γ) μπορεί να δικαιολογηθεί η μετάφραση των εγγράφων που αναφέρονται στο στοιχείο β), με την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω έγγραφα δεν είναι υπερβολικά μακροσκελή και ότι συνήθως χρησιμοποιούνται για τα έγγραφα αυτά τυποποιημένα έντυπα·

δ) υποχρέωση ορισμού αρμόδιου προσώπου, που θα διαπραγματευτεί, αν αυτό κριθεί απαραίτητο, για λογαριασμό του εργοδότη με τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους στο κράτος μέλος στο οποίο γίνεται η απόσπαση, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και πρακτική, κατά τη διάρκεια της περιόδου παροχής των υπηρεσιών.

2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες και οι διατυπώσεις σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων μπορούν να διεκπεραιωθούν από τις επιχειρήσεις εύκολα, από απόσταση και με ηλεκτρονικά μέσα, στο μέτρο του δυνατού.

3. Εντός τριών ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 20, επανεξετάζεται η αναγκαιότητα και η καταλληλότητα της εφαρμογής των εθνικών μέτρων ελέγχου με γνώμονα την πείρα που θα έχει αποκτηθεί και την αποτελεσματικότητα του συστήματος συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών, την ανάπτυξη πιο ομοιόμορφων, τυποποιημένων εγγράφων, την κατάρτιση κοινών αρχών ή προτύπων για τις επιθεωρήσεις στον τομέα της απόσπασης εργαζομένων καθώς και τις τεχνολογικές εξελίξεις, με σκοπό να προταθούν, όπου είναι σκόπιμο, οι αναγκαίες τροποποιήσεις ή προσαρμογές.

Άρθρο 10 Επιθεωρήσεις

1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη θέσπιση κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης καθώς και τη διενέργεια αποτελεσματικών και κατάλληλων επιθεωρήσεων στο έδαφός τους με σκοπό τον έλεγχο και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις διατάξεις και τους κανόνες που προβλέπονται στην οδηγία 96/71/ΕΚ και την εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής και επιβολής της. Οι επιθεωρήσεις αυτές πρέπει να βασίζονται κυρίως σε εκτίμηση επικινδυνότητας που πρέπει να διενεργείται τακτικά από τις αρμόδιες αρχές. Η εκτίμηση επικινδυνότητας εντοπίζει τους τομείς δραστηριότητας στους οποίους συγκεντρώνεται, στο έδαφός τους, η απασχόληση των εργαζομένων που αποσπώνται προς παροχή υπηρεσιών. Κατά τη διενέργεια της εν λόγω εκτίμησης επικινδυνότητας λαμβάνονται υπόψη η υλοποίηση μεγάλων έργων υποδομής, τα ιδιαίτερα προβλήματα και οι ανάγκες συγκεκριμένων τομέων, το ιστορικό παραβάσεων, καθώς και η ευπάθεια ορισμένων ομάδων εργαζομένων.

2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι επιθεωρήσεις και οι έλεγχοι συμμόρφωσης με την οδηγία 96/71/ΕΚ γίνονται χωρίς διακρίσεις και/ή δεν είναι δυσανάλογοι.

3. Αν, κατά τη διάρκεια των επιθεωρήσεων και με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 3, χρειαστούν πληροφορίες, το κράτος μέλος στο οποίο παρέχεται η υπηρεσία και το κράτος μέλος εγκατάστασης ενεργούν σύμφωνα με τους κανόνες διοικητικής συνεργασίας, δηλαδή οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται σύμφωνα με τους κανόνες και τις αρχές που ορίζονται στα άρθρα 6 και 7.

4. Τα κράτη μέλη στα οποία, σύμφωνα με το εθνικό τους δίκαιο και τις εθνικές τους πρακτικές, ο καθορισμός των όρων απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων οι οποίοι (όροι) αναφέρονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 96/71/ΕΚ, και ιδίως των ελάχιστων αμοιβών, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου εργασίας, έχει ανατεθεί στην εργοδοσία και τους εργαζομένους, μπορούν, στο κατάλληλο επίπεδο και σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται από τα κράτη μέλη, να τους αναθέσουν επίσης την παρακολούθηση της εφαρμογής των σχετικών όρων απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων, υπό την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται κατάλληλο επίπεδο προστασίας ισοδύναμο με το επίπεδο που απορρέει από την οδηγία 96/71/ΕΚ και την παρούσα οδηγία.

5. Τα κράτη μέλη στα οποία οι επιθεωρήσεις εργασίας δεν έχουν καμία αρμοδιότητα για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των συνθηκών εργασίας και/ή των όρων απασχόλησης των αποσπασμένων εργαζομένων, μπορούν, κατ’ εξαίρεση, έπειτα από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό επίπεδο, να θεσπίσουν ή να διατηρήσουν ρυθμίσεις που εγγυώνται την τήρηση των εν λόγω όρων απασχόλησης, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές ρυθμίσεις παρέχουν στα οικεία πρόσωπα κατάλληλο βαθμό προστασίας ισοδύναμο με το επίπεδο που απορρέει από την οδηγία 96/71/ΕΚ και την παρούσα οδηγία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V ΕΠΙΒΟΛΗ

Άρθρο 11Υπεράσπιση των δικαιωμάτων – Διευκόλυνση των καταγγελιών – Καθυστερούμενες πληρωμές

1. Για την επιβολή των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 6 της οδηγίας 96/71/ΕΚ και την παρού