P6_TA(2006)0341

Βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού — Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού — Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση (2006/2058(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής με θέμα "Βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού — Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση" (COM(2005)0484),

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 13 και 152 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [1],

- έχοντας υπόψη την οδηγία του Συμβουλίου 2000/78/ΕΚ της 27ης Νοεμβρίου 2000 για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία [2],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 18ης Νοεμβρίου 1999, για την προαγωγή της ψυχικής υγείας [3],

- έχοντας υπόψη τη διακήρυξη της ευρωπαϊκής υπουργικής διάσκεψης της ΠΟΥ της 15ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψυχικής υγείας στην Ευρώπη και την εξεύρεση λύσεων,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Μαρτίου 2006 σχετικά με τις δημογραφικές προκλήσεις και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών [4],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (A6-0249/2006),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα στα τέσσερα άτομα στην Ευρώπη εκδηλώνει τουλάχιστον ένα σημαντικό επεισόδιο κακής ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της ζωής του, καθώς επίσης ότι η κακή ψυχική υγεία επηρεάζει τους πάντες στην ΕΕ, είτε άμεσα είτε έμμεσα, και ότι κατά τη διάρκεια οποιουδήποτε έτους, 18,4 εκατομμύρια άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ηλικίας 18 έως 65 ετών υπολογίζεται ότι υποφέρουν από σοβαρή κατάθλιψη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η καλή ψυχική υγεία επιτρέπει στους πολίτες να αναπτυχθούν πνευματικά και ψυχικά και να ενταχθούν στον κοινωνικό, σχολικό και επαγγελματικό βίο, ενώ, αντιθέτως, η κακή ψυχική υγεία αποτελεί πηγή εξόδων, κοινωνικού αποκλεισμού και στιγματισμού,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συνθήκες ψυχικής υγείας υποβαθμίζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής εκείνων που θίγονται είτε άμεσα, είτε έμμεσα,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το οικονομικό κόστος της κακής ψυχικής υγείας για την κοινωνία είναι τεράστιο, κάποιες δε εκτιμήσεις το τοποθετούν μεταξύ του 3% και του 4% του ΑΕγχΠ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συνθήκες ψυχικής υγείας έχουν ήδη πολύ σημαντικές οικονομικές, υγειονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, οι οποίες πρόκειται να οξυνθούν περαιτέρω καθώς αυξάνεται το ποσοστό των περιστατικών, λόγω του γηράσκοντος πληθυσμού και των μεταβολών στο κοινωνικό σύνολο,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι περίπου 58000 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτοκτονούν ετησίως, αριθμός που ξεπερνά τους ετήσιους θανάτους από τροχαία ατυχήματα ή HIV/AIDS, και ότι ο αριθμός των ατόμων που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν είναι δεκαπλάσιος,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω της ανάθεσης των αρμοδιοτήτων στη Συνθήκη ΕΚ, η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής στρατηγικής σχετικά με την ψυχική υγεία των ανθρώπων στην Ευρώπη έγκειται πρωτίστως στον τομέα της πρόληψης,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έως και το 85 % των κονδυλίων που διατίθενται για την ψυχική υγεία, δαπανώνται για τη διατήρηση μεγάλων ιδρυμάτων,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη κατανόησης και επενδύσεων στην προαγωγή της ψυχικής υγείας έχει συμβάλει στην επιδείνωση της υγείας και των αναπηριών των ατόμων, καθώς και των κοινωνικών προβλημάτων,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι περίπου 40 % των φυλακισμένων έχουν κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής και λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν επτά φορές περισσότερες πιθανότητες να κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας από ό,τι τα άτομα που ζουν ως μέλη της κοινότητας, λαμβάνοντας δε υπόψη ότι η ανάρμοστη φυλάκιση μπορεί να επιδεινώσει τη διαταραχή και να εμποδίσει την αποκατάσταση,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δίδεται αρκετή προσοχή ή πόροι στην ψυχική υγεία των παιδιών και των νέων, αν και η ψυχική νοσηρότητα αυξάνεται σημαντικά μεταξύ των ατόμων νεαρής ηλικίας,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει σαφής διάσταση φύλου στο θέμα της ψυχικής υγείας, ιδίως όσον αφορά τις διατροφικές διαταραχές, τις νευροεκφυλιστικές ασθένειες, τη σχιζοφρένεια, τις διαταραχές της διάθεσης, το άγχος, τον πανικό, την κατάθλιψη, την κατάχρηση οινοπνεύματος και άλλων ψυχοτρόπων ουσιών, καθώς και τις αυτοκτονίες και την παραβατικότητα, τομείς στους οποίους απαιτείται επίσης συστηματικότερη έρευνα,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι γυναίκες τείνουν να απευθύνονται στις υπηρεσίες αρωγής σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι οι άνδρες και ότι η συνταγογράφηση ψυχοφαρμάκων σε γυναίκες είναι διπλάσια από ό, τι για τους άνδρες, καθώς και ότι οι φαρμακοκινητικές μελέτες καταδεικνύουν ότι οι γυναίκες έχουν μικρότερη ανοχή στα φάρμακα αυτά,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση, η παρέμβαση και η αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών περιορίζει σημαντικά τις ατομικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μεγάλος αριθμός προσώπων πάσχουν από νευροεκφυλιστικές διαταραχές και ότι αυτός ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί λόγω, μεταξύ άλλων, της μακροζωίας και της συνακόλουθης αύξησης του πληθυσμού των ηλικιωμένων,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημειώθηκε μετάβαση από τη μακροχρόνια ιδρυματική περίθαλψη, τόσο για τα παιδιά με προβλήματα ανάπτυξης και συμπεριφοράς, τα οποία διακυβεύουν τη φυσιολογική τους ανάπτυξη, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης, όσο και για τους ενηλίκους με χρόνιες και σοβαρές διαταραχές και τα άτομα με μαθησιακές αδυναμίες, προς την υποστηριζόμενη διαβίωση στην κοινότητα, χωρίς εν τούτοις αυτό να γίνεται μετά από κατάλληλο σχεδιασμό και διάθεση πόρων σε υπηρεσίες της κοινότητας,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας που συνδέονται με τη βία έναντι των γυναικών και των νεαρών κοριτσιών εντοπίζονται δύσκολα, ότι οι μαρτυρίες για βασανισμούς δεν λαμβάνονται συχνά υπόψη και ότι πολλές γυναίκες και νεαρά κορίτσια δεν είναι πρόθυμες να αναφέρουν περιστατικά κακοποίησης, των οποίων ενδεχομένως είναι θύματα, εάν δεν ερωτηθούν ευθέως από τους ιατρούς και το ιατρικό προσωπικό,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι προϋπόθεση για την καλή ψυχική υγεία είναι η ανατροφή σε ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον το οποίο παρέχει τόσο υλική, όσο και ψυχολογική ασφάλεια και αγάπη από τους γονείς,

1. χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής υπέρ της προαγωγής της ψυχικής υγείας· ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα σε αυτόν τον στόχο στο πλαίσιο των πολιτικών υγείας, με έμφαση στην πρόληψη, και της πολιτικής έρευνας της Ένωσης· θεωρεί ότι η προαγωγή της ψυχικής υγείας θα πρέπει να ενσωματωθεί στις πολιτικές και τη νομοθεσία όλων των Διευθύνσεων της Επιτροπής και των υπουργείων όλων των κρατών μελών, που πρέπει να αναλάβουν τη δέσμευση να εναρμονίσουν τους υφιστάμενους εθνικούς και διεθνείς δείκτες ψυχικής υγείας, με σκοπό τη διασφάλιση μιας συγκρίσιμης δέσμης δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ·

2. θεωρεί ότι ο παράγοντας του φύλου δεν λαμβάνεται δεόντως υπόψη στο Πράσινο Βιβλίο· ζητεί ως εκ τούτου να λαμβάνεται ο παράγοντας αυτός συστηματικά υπόψη στα μέτρα που προτείνονται για την προαγωγή της δημόσιας υγείας, στις προληπτικές δράσεις και στην έρευνα, έχοντας υπόψη ότι οι μελέτες και η έρευνα σχετικά με την ψυχική υγεία υπήρξαν έως τώρα ελλιπείς και ανεπαρκείς σε τέτοιο βαθμό που η πραγματοποιηθείσα πρόοδος όσον αφορά την πρόληψη και την περίθαλψη των ασθενειών αυτών είναι πολύ λιγότερο αξιόλογη από την πρόοδο που έχει σημειωθεί για άλλες ασθένειες·

3. θεωρεί ότι ο ρόλος των γιατρών στην παρακολούθηση των ασθενών είναι εξέχουσας σημασίας·

4. θεωρώντας ότι η καλή ψυχική υγεία αποτελεί προϋπόθεση για τη συνολική υγεία και ευεξία των Ευρωπαίων πολιτών αλλά και για τις υγιείς οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ, ενώ ενθαρρύνει και προωθεί κάθε δράση που στοχεύει στην προαγωγή και την πρόληψη των ψυχικών διαταραχών·

5. υπογραμμίζει την αναγκαιότητα προβληματισμού ως προς τον καλύτερο τρόπο χρησιμοποίησης των διαθέσιμων κοινοτικών μέσων, όπως το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, προκειμένου να αναπτυχθούν οι απαραίτητες ικανότητες για τη στήριξη της έρευνας σχετικά με την ψυχική υγεία στην Ένωση·

6. πιστεύει ότι οποιαδήποτε μελλοντική πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την ψυχική υγεία θα πρέπει να περιλαμβάνει την εταιρική σχέση και τη διαβούλευση αλλά και τη συμμετοχή εκείνων που έχουν βιώσει ή βιώνουν προβλήματα ψυχικής υγείας, των οικογενειών τους και των φροντιστών τους καθώς και των ΜΚΟ που προασπίζονται τα δικαιώματά τους, των ενώσεων μελών οικογενείας και άλλων ενδιαφερομένων, ώστε να καταστούν οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων περισσότερο αντιπροσωπευτικές και περιεκτικές, όπως επίσης πρέπει να προωθεί την ανάπτυξη δικτύων μεταξύ των μελών των οικογενειών ασθενών με ψυχικές διαταραχές·

7. υπογραμμίζει τις σημαντικές διαφορές στις δαπάνες για την ψυχική υγεία στα διάφορα κράτη μέλη, τόσο σε απόλυτα ποσά όσο και ως ποσοστό δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη στο σύνολό της·

8. θεωρεί, επιπλέον, ότι θα χρειαστούν διάφορες δράσεις για την επίτευξη των τριών στόχων της προαγωγής της ψυχικής υγείας, της βελτίωσης της ψυχικής υγείας και της πρόληψης των ψυχικών διαταραχών· φρονεί ότι οι δράσεις αυτές θα πρέπει να στοχεύουν στην κατάλληλη ενημέρωση, στην απόκτηση σχετικών γνώσεων και στην ανάπτυξη κατάλληλων στάσεων και δεξιοτήτων, ώστε να προφυλάσσεται η ψυχική και σωματική υγεία αλλά και να βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο των Ευρωπαίων πολιτών·

9. τονίζει την ανάγκη για την προσεκτική χρήση όρων όπως "κακή ψυχική υγεία", "διαταραχές της ψυχικής υγείας", "σοβαρή ψυχική ασθένεια" και "διαταραχή της προσωπικότητας"·

10. τονίζει τη σημασία της ανάγκης έγκαιρης εξέτασης, ανίχνευσης και διάγνωσης και ολοκληρωμένης, κατά περίπτωση θεραπείας·

11. τονίζει την ανάγκη καταπολέμησης, μέσω κατάλληλης δράσης, των ανισοτήτων στη θεραπεία ψυχικών νοσημάτων που είναι προφανείς στον εν λόγω τομέα·

12. ζητεί να περιληφθούν τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες σε οποιαδήποτε μελλοντική στρατηγική, καθώς αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με τα άτομα με ψυχικές διαταραχές, όπως κοινωνικό αποκλεισμό, ιδρυμα-τοποίηση, παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διακρίσεις, στίγμα και έλλειψη υποστήριξης για τα ίδια, τις οικογένειές τους και τους φροντιστές τους· ζητεί, συγχρόνως, μεγαλύτερες προσπάθειες για την αναγνώριση των διανοητικά προικισμένων παιδιών και νέων και τη μέριμνα για την καλύτερη στήριξή τους·

13. τονίζει τη σημασία αμοιβαίας βοήθειας και του ηγετικού ρόλου που διαδραματίζει η εμπειρία των ανθρώπων για τη θεραπεία, την ασθένεια και την ανάρρωση·

14. χαιρετίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει δώσει έμφαση στα παιδιά, τους εργαζομένους, τους ηλικιωμένους και τα μη προνομιούχα άτομα της κοινωνίας ως βασικές ομάδες στόχους, αλλά θα ήθελε να συμπεριληφθούν, παραδείγματος χάρη, τα άτομα με σοβαρή ψυχική νόσο, τα άτομα με μακροχρόνιες και καταληκτικές ασθένειες, οι ανάπηροι, οι φυλακισμένοι, εθνοτικές και άλλες μειονοτικές ομάδες, οι άστεγοι, οι διακινούμενοι, τα άτομα με επισφαλείς θέσεις εργασίας και οι άνεργοι καθώς και το σύνολο των προβλημάτων ψυχικής υγείας και περίθαλψης που αφορούν ειδικά τις γυναίκες·

15. αναγνωρίζει ότι η διαταραχή της προσωπικότητας παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες διάγνωσης, θεραπείας ή μεταχείρισης και περίθαλψης, οι οποίες απαιτούν περισσότερες έρευνες και διακριτές πολιτικές· καλεί την Επιτροπή να δώσει επίσης προσοχή στην επιθετικότητα, τους καθοριστικούς παράγοντες της επιθετικής συμπεριφοράς και τις ψυχολογικές της συνέπειες·

16. αναγνωρίζει ότι οι άνδρες και οι γυναίκες ενδέχεται να έχουν διαφορετικές ανάγκες ψυχικής υγείας και ζητεί περισσότερες έρευνες, ιδίως για τη σχέση μεταξύ της υποχρεωτικής ενδονοσοκομειακής περίθαλψης και του αυτοτραυματισμού και του υψηλότερου ποσοστού χορήγησης ψυχοτρόπων φαρμάκων μεταξύ των γυναικών·

17. τονίζει την ανάγκη έρευνας σε ό,τι αφορά τις αποδεδειγμένες διαφορές στη δομή και τη δραστηριότητα μεταξύ των εγκεφάλων ανδρών και γυναικών, προκειμένου να αναπτυχθούν ξεχωριστές προσεγγίσεις και αγωγές για τα δύο φύλα στον τομέα της ψυχικής υγείας·

18. ζητεί την υποστήριξη των μητέρων κατά την προγεννητική και μεταγεννητική περίοδο, με σκοπό την προφύλαξη από την κατάθλιψη ή άλλες ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις που παρατηρούνται σε σημαντικά ποσοστά στις καταστάσεις αυτές·

19. θεωρεί ότι η καλή ψυχική υγεία των μητέρων και των γονέων συμβάλλει στην απρόσκοπτη ανάπτυξη των παιδιών και στην εξέλιξη τους σε υγιείς ενήλικες·

20. ζητεί διεπιστημονική και διυπηρεσιακή αντιμετώπιση των σύνθετων καταστάσεων κακής ψυχικής υγείας, όπως την εξεύρεση του καταλληλότερου τρόπου υποστήριξης των παιδιών ή των εφήβων με προβλήματα ανάπτυξης, συμπεριφοράς ή διατροφικές διαταραχές και/ή με γονείς που σε πολλές περιπτώσεις πάσχουν οι ίδιοι από κακή ψυχική υγεία (ή νοσηλεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ίδρυμα)·

21. επισημαίνει ότι η εικόνα, κοινωνικά καθορισμένη, της εμφάνισης που πρέπει να έχει το σώμα των νεαρών κοριτσιών και των γυναικών έχει επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και την ευημερία τους, γεγονός το οποίο επιφέρει κυρίως αύξηση των διατροφικών διαταραχών·

22. επισημαίνει ότι η κακή ψυχική υγεία και οι ψυχικές διαταραχές έχουν συνήθως τις ρίζες τους στην πρώτη παιδική ηλικία και τονίζει τη σημασία της έρευνας στο θέμα της υγιούς πρώτης παιδικής ηλικίας·

23. τονίζει τη σημασία της συνεχούς και της ενδοϋπηρεσιακής κατάρτισης των ενδιάμεσων παραγόντων: διδακτικού προσωπικού, φροντιστών, εργαζόμενων στον χώρο της περίθαλψης, κοινωνικών και δικαστικών υπηρεσιών και εργοδοτών·

24. χαιρετίζει το γεγονός ότι το Πράσινο Βιβλίο αναγνωρίζει ότι κοινωνικοί εταίροι και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως είναι τα προσωπικά βιώματα, η οικογένεια και η κοινωνική υποστήριξη, οι συνθήκες διαβίωσης, όπως η φτώχεια, η ζωή στις μεγάλες πόλεις και η απομόνωση της υπαίθρου, καθώς και οι εργασιακές συνθήκες, όπως είναι η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία και το μακρύ ωράριο, διαδραματίζουν ρόλο στην ψυχική υγεία του πληθυσμού· τονίζει ότι οι διανοητικές διαταραχές αποτελούν έναν από τους κύριους λόγους της πρόωρης συνταξιοδότησης και των συντάξεων αναπηρίας·

25. θεωρεί ότι οι καλές συνθήκες εργασίας συμβάλλουν στην ψυχική υγεία και ζητεί από τους εργοδότες να εισαγάγουν πολιτικές "ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας" ως αναπόσπαστο μέρος της ευθύνης τους για την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, με στόχο τη διασφάλιση των "καλύτερων δυνατών θέσεων εργασίας" και την καλύτερη δυνατή ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας ατόμων με ψυχικές διαταραχές· επίσης, ζητεί τη δημοσίευση και την παρακολούθηση των εν λόγω πολιτικών στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις απόψεις και των εργαζομένων·

26. χαιρετίζει τις κοινωνικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης που προωθούν τη μη διακριτική μεταχείριση των ατόμων με κακή ψυχική υγεία, την κοινωνική ένταξη των ατόμων με διανοητικές αναπηρίες και την πρόληψη του άγχους στον εργασιακό χώρο·

27. τονίζει, όσον αφορά τη στρατηγική της ΕΕ για την απασχόληση, την επίδραση της ψυχικής υγείας στην απασχόληση, καθώς επίσης και την επίδραση της ανεργίας στην κατάσταση της ψυχικής υγείας των ατόμων·

28. θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εργαστούν από κοινού προκειμένου να εξεύρουν και να εφαρμόσουν αποτελεσματικές στρατηγικές για τη μείωση των αυτοκτονιών, ιδίως των νέων και άλλων ομάδων που διατρέχουν κίνδυνο·

29. ζητεί μεγαλύτερη αναγνώριση της σχέσης μεταξύ των διακρίσεων, της βίας και της κακής ψυχικής υγείας, και συνεπώς της αναγκαιότητας για καταπολέμηση όλων των μορφών βίας και διακρίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής για την προώθηση της ψυχικής υγείας μέσω της πρόληψης·

30. θεωρεί ότι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στον τομέα της ψυχικής υγείας είναι η γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης και προτρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην έρευνα των μηχανισμών και των αιτιών των νευροεκφυλιστικών νόσων ή άλλων ψυχιατρικών νόσων στους ηλικιωμένους και της πρόληψής τους, καθώς και της αντίστοιχης περίθαλψης, περιλαμβανομένης της ανάπτυξης νέων θεραπευτικών μεθόδων·

31. πιστεύει επίσης ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης αλκοόλ και παράνομων ναρκωτικών και των ψυχικών διαταραχών· θεωρεί ότι ο εθισμός στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά προκαλούν σοβαρά προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας στο κοινωνικό σύνολο εν γένει· καλεί την Επιτροπή να ελέγξει χωρίς καθυστέρηση ποια προγράμματα αποτοξίνωσης και μέθοδοι θεραπευτικής αγωγής είναι τα πιο αποτελεσματικά·

32. τονίζει ότι η θεραπεία και η περίθαλψη των ατόμων με ψυχικές διαταραχές θα πρέπει να γίνεται με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά· ότι η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα πρέπει να είναι αποτελεσματική και υψηλής ποιότητας, προσβάσιμη σε όλους τους πάσχοντες και καθολική· ότι θα πρέπει να υπάρχει σαφής κατανόηση ως προς το δικαίωμά τους να υποβληθούν σε θεραπεία ή όχι· ότι θα πρέπει να τους δίδεται η δυνατότητα, στο μέτρο του δυνατού, να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη θεραπεία τους και να ζητείται συλλογικά η γνώμη τους για τις υπηρεσίες· ότι, όταν τους χορηγούνται φάρμακα, αυτά θα πρέπει να έχουν τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες· ότι θα πρέπει να παρέχονται ενημέρωση και συμβουλές για όσους επιθυμούν να αποχωρήσουν ασφαλώς από τη φαρμακευτική αγωγή·

33. πιστεύει ότι η χρήση βίας είναι αντιπαραγωγική, όπως είναι και η υποχρεωτική φαρμακευτική αγωγή· θεωρεί ότι η όλες οι μορφές ενδονοσοκομειακής περίθαλψης και υποχρεωτικής φαρμακευτικής αγωγής θα πρέπει να είναι περιορισμένης διάρκειας και θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να επανεξετάζονται τακτικά και να υπόκεινται στη συγκατάθεση του πάσχοντα ή, ελλείψει τέτοιου είδους συγκατάθεσης, στην έγκριση των αρμοδίων αρχών, πράγμα που θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνον ως έσχατη λύση·

34. είναι της γνώμης ότι πρέπει να αποφεύγεται οιοσδήποτε περιορισμός των προσωπικών ελευθεριών, με ιδιαίτερη αναφορά στον σωματικό περιορισμό, που απαιτεί παρακολούθηση, επαλήθευση και επιτήρηση από τα αρμόδια δημοκρατικά θεσμικά όργανα για την τήρηση των ατομικών δικαιωμάτων, ώστε να αποτρέπονται οι καταχρήσεις·

35. ζητεί, η καταπολέμηση του στιγματισμού να αποτελέσει κεντρικό σκοπό οποιασδήποτε μελλοντικής στρατηγικής, π.χ. με τη θέσπιση ετήσιων εκστρατειών σχετικά με θέματα ψυχικής υγείας προκειμένου να καταπολεμηθεί η άγνοια και η αδικία, καθώς το στίγμα που σχετίζεται με την κακή ψυχική υγεία οδηγεί στην απόρριψη από την κοινωνία σε όλους τους τομείς, από την απασχόληση έως την οικογένεια και από την κοινότητα έως τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας· θεωρεί επίσης ότι, με σκοπό τη βελτίωση της ψυχικής υγείας και των συνθηκών των ασθενών, θα πρέπει να διασφαλιστούν τα βασικά κοινωνικά και ατομικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη στέγαση και την οικονομική στήριξη όσων δεν είναι σε θέση να εργαστούν και το δικαίωμα να παντρεύονται και να διαχειρίζονται τις υποθέσεις τους· θεωρεί επίσης ότι το στίγμα αποτελεί πράγματι μορφή διάκρισης και πρέπει να αντιμετωπίζεται από τις νομοθετικές διατάξεις για την καταπολέμησης της τρομοκρατίας·

36. αναγνωρίζει ότι στοιχείο στιγματισμού συνιστά η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι οι διαταραχές της ψυχικής υγείας είναι έντονες και ισόβιες, ενώ είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, με την κατάλληλη βοήθεια, οι ασθενείς μπορούν να αναρρώσουν, ενώ άλλοι θα επιτύχουν ύφεση ή επαρκές επίπεδο λειτουργικότητας ή σταθερότητας·

37. τονίζει την ανάγκη μεταρρύθμισης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας έτσι ώστε να βασίζονται στην κατ' οίκον περίθαλψη υψηλής ποιότητας εντός της κοινότητας ή σε προστατευόμενες κατοικίες με πρόσβαση σε κατάλληλη υγειονομική και κοινωνική περίθαλψη, με τακτική παρακολούθηση και αξιολόγηση, με ανακουφιστική μέριμνα για τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και τους φροντιστές τους, με την μονοαπευθυντική προσέγγιση για την πρόσβαση σε υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες στέγασης, κατάρτισης, μεταφοράς, επιδομάτων και άλλες υπηρεσίες· τονίζει ότι αυτό θα πρέπει να στηρίζεται από ένα φάσμα ενδονοσοκομειακών υπηρεσιών για ανάγκες άμεσης παρέμβασης, χρόνιας θεραπείας και ασφαλούς περίθαλψης, αλλά πάντοτε με ανεξάρτητη παρακολούθηση όλων όσων βρίσκονται σε υποχρεωτική ενδονοσοκομειακή περίθαλψη·

38. τονίζει, έχοντας αυτό κατά νου, την ανάγκη στήριξης συνεταιρισμών που αποτελούνται από ασθενείς ψυχιατρείων, συντονισμού όλων των δραστηριοτήτων για την ένταξη των χρηστών και των πρώην ασθενών και δέσμευσης πόρων για την κατάρτιση προσωπικού, προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να λάβουν υπόψη όλες τις ανάγκες των ψυχιατρικών ασθενών·

39. τονίζει την ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης των γενικών παθολόγων ή των οικογενειακών ιατρών και των άλλων επαγγελματιών στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγειονομικής μέριμνας, σε θέματα ψυχικής υγείας·

40. αναγνωρίζει ότι οι τοπικές κυβερνήσεις πρέπει να διαδραματίσουν αναπόσπαστο ρόλο στην προώθηση της καλής ψυχικής υγείας, στηρίζοντας όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα του είδους στο πλαίσιο των κοινοτήτων τους και να συντονίσουν τις υπηρεσίες που παρέχουν οι διάφοροι φορείς στον τομέα της ψυχικής υγείας·

41. θεωρεί ότι η διπλή διάγνωση ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας και εθισμού θα πρέπει κανονικά να οδηγεί σε παράλληλη θεραπεία·

42. τονίζει ότι οι ψυχικές και σωματικές πτυχές της υγείας είναι αλληλένδετες, ότι οι ψυχικές διαταραχές μπορούν να έχουν βιολογική, κοινωνική, συναισθηματική ή ιστορική βάση η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί προκειμένου να είναι επιτυχείς οι άλλες προσεγγίσεις, και ότι ορισμένα ψυχιατρικά φάρμακα μπορούν μάλιστα να επιδεινώσουν την υποβόσκουσα βιολογική κατάσταση·

43. τονίζει ότι οι ψυχικές και σωματικές πτυχές της υγείας είναι αλληλένδετες· ζητεί να δοθεί περισσότερη προσοχή στις ψυχολογικές επιπτώσεις και συμπτώματα των σωματικών ασθενειών· επιμένει στην αναγκαιότητα να αποδοθεί ίση σημασία στην ψυχική και σωματική ευημερία στο πλαίσιο της παροχής γενικής νοσοκομειακής περίθαλψης, κυρίως για τη θεραπεία σοβαρών ή/και ανίατων ασθενειών· θεωρεί απαραίτητη τη συνεχή εκπαίδευση του ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού άλλων ειδικοτήτων σε θέματα ψυχοπαθολογίας που συχνά μένουν αδιάγνωστα ή υποτιμώνται·

44. υποστηρίζει τα σχόλια της Επιτροπής σχετικά με την αποϊδρυματοποίηση, καθώς η μακροχρόνια παραμονή σε ψυχιατρικά ιδρύματα μπορεί να οδηγήσει στην παράταση και επιδείνωση της ψυχοπαθολογίας, στην ενίσχυση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά αναγνωρίζει ότι πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες προκειμένου το κοινό να πειστεί για τα καλύτερα αποτελέσματα όταν η περίθαλψη των ατόμων με σοβαρές ψυχικές ή μαθησιακές διαταραχές είναι ενταγμένη μέσα στην κοινότητα·

45. τονίζει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να συλλέγει, μέσω του προγράμματος δημόσιας υγείας, πληροφορίες σχετικά με ψυχικές νόσους, ποσοστά αποκατάστασης των ασθενών που λαμβάνουν θεραπεία και της αποτελεσματικότητας της επανένταξής τους στο κοινωνικό σύνολο·

46. προτείνει στην Επιτροπή να προσδιορίσει τόπους και παραδείγματα ορθής πρακτικής και να διαβιβάσει τις σχετικές λεπτομέρειες σε όλα τα κράτη μέλη, εφόσον οι εν λόγω "τοποθεσίες επίδειξης" είναι συγκρίσιμες με τις τοποθεσίες της ΠΟΥ στο πλαίσιο του προγράμματός της "Nations for Mental Health [έθνη υπέρ της ψυχικής υγείας]"·θεωρεί ότι οι τοποθεσίες επίδειξης, οι "αγωγές επίδειξης" και οι "προληπτικές στρατηγικές επίδειξης" θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικούς τρόπους για τη μείωση των ανισοτήτων ψυχικής υγείας μεταξύ των κρατών μελών· καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει ιδρύματα γνώσης στον εντοπισμό τοποθεσιών επίδειξης, αγωγών επίδειξης και προληπτικών στρατηγικών επίδειξης·

47. πιστεύει ότι, επειδή όλα τα άτομα (σύμφωνα με το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Α/RES/46/119 της 17ης Δεκεμβρίου 1991 σχετικά με την προστασία των προσώπων με ψυχική ασθένεια και τη βελτίωση της ψυχιατρικής περίθαλψης) έχουν δικαίωμα στην καλύτερη δυνατή διαθέσιμη ψυχιατρική περίθαλψη, η βέλτιστη πρακτική και η σχετική ενημέρωση πρέπει να διαδίδεται και να είναι διαθέσιμη σε όλους τους πολίτες·

48. πιστεύει ότι ο όρος "θεραπευτική αγωγή" θα πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως με έμφαση στον εντοπισμό και την εξάλειψη των κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, ενώ η χορήγηση φαρμάκων θα πρέπει να αποτελεί λύση ανάγκης, ιδίως στην περίπτωση παιδιών και νέων· επικρίνει την αυξανόμενη "ιατρικοποίηση" και "παθολο-γικοποίηση" των σταδίων της ζωής, χωρίς διεξοδική διερεύνηση των αιτίων· ζητεί να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η προσωπική εμπειρία, η οικογένεια, η κοινωνική στήριξη και οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας που διαδραματίζουν ρόλο στην ψυχική υγεία, καθώς και οι γενετικοί παράγοντες·

49. επισύρει την προσοχή στον μεγάλο αριθμό παιδιών που μεγαλώνουν σε κρατικά ιδρύματα ορισμένων κρατών μελών και ιδίως ορισμένων νέων κρατών μελών· προτρέπει την Επιτροπή να ενισχύσει αποτελεσματικότερα τη δημιουργία εναλλακτικών συστημάτων, τα οποία θα πλαισιώσουν τους γονείς από τις ομάδες κινδύνου ώστε να φροντίζουν σωστά τα παιδιά τους· ζητεί να αρχίσει το συντομότερο και να εφαρμοσθεί με αποτελεσματικότητα το σχέδιο "Η Ψυχική Υγεία του Παιδιού και του Εφήβου στη διευρυμένη Ευρώπη: Ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών και πρακτικών", το οποίο θα συντονίζει την πρόοδο που σημειώνεται στα κράτη μέλη της ΕΕ σε ό,τι αφορά τη στρατηγική στο θέμα της ψυχικής υγείας των παιδιών·

50. πιστεύει, επιπλέον, ότι, εκτός από την αγωγή, χρειάζεται ένα κατάλληλο κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον, καθώς και στήριξη από την οικογένεια και την κοινότητα για την πρόληψη των προβλημάτων ψυχικής υγείας και τη βελτίωση της ψυχικής ευεξίας, τη θεραπευτική αντιμετώπιση και την αποκατάσταση των ψυχικά πασχόντων· τονίζει την ανάγκη έρευνας σε περιβάλλοντα που προάγουν την ψυχική υγεία και την ανάρρωση·

51. προτρέπει την Επιτροπή να υποστηρίξει τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε όποιο κράτος μέλος καταγράφονται καταχρήσεις της ψυχιατρικής, υπερβολική χορήγηση φαρμάκων ή εγκλεισμός ή απάνθρωπες πρακτικές όπως τα κρεβάτια-κλουβιά, ή η υπερβολική χρήση των θαλάμων απομόνωσης, ιδίως σε ορισμένα από τα νέα κράτη μέλη· τονίζει ότι σε ορισμένα νέα κράτη μέλη οι δείκτες ψυχικής υγείας στο κοινωνικό σύνολο ολισθαίνουν κατά κανόνα προς τη μη ενδεδειγμένη κατεύθυνση, με υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών, πράξεων βίας και εξαρτήσεων, ιδίως από το αλκοόλ· υπογραμμίζει ότι οι εν λόγω χώρες κληρονόμησαν ανεπαρκή συστήματα περίθαλψης των προβλημάτων ψυχικής υγείας και μεγάλα ψυχιατρικά ιδρύματα και θεραπευτήρια τα οποία μεγεθύνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και τον στιγματισμό, ενώ συγχρόνως η κοινότητα δεν παρέχει επαρκείς υπηρεσίες, οι οποίες θα πρέπει να ενταχθούν στα γενικά συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής προστασίας· καλεί την Επιτροπή να θέσει τη μεταρρύθμιση της ψυχιατρικής στην ατζέντα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της ΕΕ· θεωρεί ότι η φυλακή δεν αποτελεί κατάλληλο περιβάλλον για όσους πάσχουν από ψυχικές διαταραχές και ότι πρέπει να αναζητούνται ενεργά εναλλακτικές λύσεις·

52. ζητεί τη διεξαγωγή περισσότερων ερευνών σε ό,τι αφορά θεραπευτικές και ψυχολογικές παρεμβάσεις, την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων φαρμάκων με λιγότερες παρενέργειες, τους καθοριστικούς παράγοντες των ψυχικών διαταραχών και της αυτοκτονίας, την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων για τις επενδύσεις στην προαγωγή της ψυχικής υγείας και μεθόδους που συμβάλλουν στην επιτυχή αποκατάσταση και ύφεση· ζητεί, ιδίως, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις έρευνες για φάρμακα περισσότερο κατάλληλα για παιδιά· τονίζει, επιπλέον, ότι η έρευνα δεν πρέπει να περιορίζεται στα φαρμακευτικά προϊόντα, αλλά θα πρέπει να επεκτείνεται σε επιδημιολογικές, ψυχολογικές και οικονομικές μελέτες σχετικά με την κοινότητα και τους κοινωνικούς αποφασιστικούς παράγοντες της ψυχικής νόσου· ζητεί επίσης αύξηση της συμμετοχής των χρηστών υπηρεσιών σε όλες τις πτυχές της έρευνας στον τομέα της ψυχικής υγείας·

53. πιστεύει, επιπλέον, ότι χρειάζονται περισσότερες έρευνες σε ό,τι αφορά τον στιγματισμό και τους τρόπους αντιμετώπισής του, την εμπειρία των χρηστών ατομικών υπηρεσιών και των φροντιστών τους, τις εργασιακές σχέσεις μεταξύ διαφόρων υπηρεσιών, επαγγελμάτων και πρώην χρηστών υπηρεσιών, καθώς και τη διασυνοριακή μέριμνα·

54. θεωρεί ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή χρηματοδότηση η οποία να αντιστοιχεί στο κόστος των ψυχικών διαταραχών για τα άτομα, τις υγειονομικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας και την κοινωνία ως σύνολο, προκειμένου να μπορέσουν να είναι αποτελεσματικές και να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών·

55. θεωρεί απαραίτητη την εφαρμογή ποιοτικών και εξατομικευμένων μεθόδων προαγωγής της ψυχικής υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων και των ομάδων-στόχων·

56. αναγνωρίζει την πολύτιμη συμβολή των μελών των οικογενειών και των ανεπίσημων φροντιστών σε ό,τι αφορά την υποστήριξη ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας, και αναγνωρίζει, εξίσου, ότι πολλοί εξ αυτών θα έχουν τις δικές τους ανάγκες περίθαλψης και θα χρειαστούν ενημέρωση και υποστήριξη από επαγγελματίες, προκειμένου να εξακολουθήσουν να παρέχουν τις φροντίδες τους· αναγνωρίζει επίσης την πολύτιμη συμβολή των χρηστών υπηρεσιών στην αμοιβαία στήριξή τους·

57. τονίζει την ανάγκη χρήσης λεξιλογίου και όρων που θα συμβάλλουν στη καταπολέμηση του στιγματισμού, όπως π.χ. δράσεις για την άρση της προκατάληψης, την αλλαγή των νοοτροπιών και την κριτική στάση έναντι των στερεοτύπων, σε σχέση με κάθε κατηγορία ψυχικών διαταραχών·

58. ζητεί τη σύσταση μιας "ομάδας για τον συντονισμό και την παρακολούθηση της ψυχικής υγείας" από την Επιτροπή, η οποία θα συλλέγει πληροφορίες για τις πρακτικές ψυχικής υγείας και την προαγωγή της στην ΕΕ, θα αξιολογεί την επάρκεια (από αριθμητική άποψη και άποψη κατάρτισης) των υφιστάμενων επαγγελματιών ψυχικής υγείας και υποδομών, και θα διαδίδει πληροφορίες σχετικά με τη βέλτιστη πρακτική σε όλα τα κράτη μέλη και τους ενεχόμενους παράγοντες στην ψυχιατρική αγωγή· τονίζει ότι, στην εν λόγω ομάδα για τον συντονισμό και την παρακολούθηση, πρέπει να συμμετέχουν οι οργανώσεις των ασθενών, οι φορείς παροχής θεραπείας, οι οργανισμοί περίθαλψης και τα ιδρύματα γνώσης·

59. καλεί την Επιτροπή να δώσει συνέχεια στο Πράσινο Βιβλίο με μια πρόταση οδηγίας σχετικά με την ψυχική υγεία στην Ευρώπη και την προστασία και σεβασμό των ατομικών και θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές·

60. προτρέπει την ΕΕ και τις χώρες ΑΚΕ να ασχοληθούν, σε στενή συνεργασία, με την πραγματοποίηση επενδύσεων στην καλή ψυχική υγεία μέσω των πολιτικών ανάπτυξης και των πολιτικών της συμφωνίας Κοτονού·

61. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στις κυβερνήσεις των κρατών μελών, στις προς προσχώρηση και στις υποψήφιες χώρες, στις χώρες ΑΚΕ και στο γραφείο της ΠΟΥ για την Ευρώπη.

[1] ΕΕ C 364 της 18.12.2000, σ. 1.

[2] ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16.

[3] ΕΕ C 86 της 24.3.2000, σ. 1.

[4] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2006)0115.

--------------------------------------------------