[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.11.2008

COM(2008)689 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την τηλεϊατρική, προς όφελος των ασθενών, των συστημάτων υγείας και της κοινωνίας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την τηλεϊατρική , προς όφελος των ασθενών, των συστημάτων υγείας και της κοινωνίας

Εισαγωγή

Η τηλεϊατρική – η εξ αποστάσεως παροχή υπηρεσιών υγείας – μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ευρωπαίων πολιτών, τόσο των ασθενών, όσο και των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα προβλήματα των συστημάτων υγείας.

Οι ευρωπαίοι πολίτες γηράσκουν και πάσχουν, σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό, από χρόνιες ασθένειες. Συχνά, η κατάσταση της υγείας τους απαιτεί στενότερη ιατρική παρακολούθηση. Η ιατρική υποστήριξη ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμη σε απομονωμένες περιοχές και για ορισμένες ειδικότητες, στο βαθμό και στη συχνότητα που θα το επέβαλλε η κατάσταση της υγείας τους.

Η τηλεϊατρική μπορεί να βελτιώσει την πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα σε περιοχές που πάσχουν από έλλειψη τεχνογνωσίας ή σε περιοχές όπου η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας είναι δύσκολη. Η τηλεπαρακολούθηση μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής ατόμων που πάσχουν από χρόνιες ασθένειες και να μειώσει τη διάρκεια της νοσηλείας. Υπηρεσίες όπως η τηλεακτινολογία και η τηλεξέταση μπορούν να συμβάλουν στην επιτάχυνση της εξυπηρέτησης στις λίστες αναμονής, να βελτιστοποιήσουν τη χρήση των διαθέσιμων πόρων και να επιτύχουν βελτιώσεις παραγωγικότητας.

Τα οφέλη ξεπερνούν την απλή βελτίωση της απόδοσης των συστημάτων φροντίδας και περίθαλψης των ασθενών. Η τηλεϊατρική μπορεί επίσης να συμβάλει σημαντικά στην οικονομία της ΕΕ. Ο κλάδος αυτός, όπου η ευρωπαϊκή βιομηχανία –συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) – βρίσκεται σε ικανοποιητική κατάσταση, αναπτύχθηκε ραγδαία την τελευταία δεκαετία και αναμένεται να εξακολουθήσει να αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς.

Παρά τις δυνατότητες της τηλεϊατρικής, τα οφέλη της και την τεχνική ωριμότητα των εφαρμογών της, η χρήση υπηρεσιών τηλεϊατρικής είναι ακόμη περιορισμένη και η αγορά εξακολουθεί να παραμένει κατακερματισμένη. Μολονότι κράτη μέλη εξέφρασαν τη στράτευσή τους στη διάδοση της τηλεϊατρικής, πολλές σχετικές πρωτοβουλίες συνίστανται μόνο σε μη επαναλαμβανόμενα, μικρής κλίμακας έργα τα οποία δεν είναι ενταγμένα στα συστήματα υγείας.

Είναι γεγονός ότι η ενσωμάτωση των νέων αυτών τύπων υπηρεσιών σε συστήματα υγείας δεν είναι απλή υπόθεση. Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η στήριξη και ενθάρρυνση των κρατών μελών στο εγχείρημα αυτό, εντοπίζοντας τα κύρια κωλύματα στην ευρύτερη χρήση της τηλεϊατρικής, συμβάλλοντας στην αντιμετώπισή τους και προβάλλοντας επιτεύγματα ώστε να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στην τηλεϊατρική και η αποδοχή της. Η Επιτροπή καθορίζει σειρά μέτρων που θα πρέπει να λάβουν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή και η ευρύτερη κοινότητα των ενδιαφερομένων μερών. Εστιάζεται ειδικότερα στα εξής:

- Εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες τηλεϊατρικής και αποδοχή τους

- Νομική σαφήνεια

- Επίλυση τεχνικών ζητημάτων και εμπορική προώθηση

Ανεξαρτήτως των προσπαθειών που η Επιτροπή και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη διατίθενται να καταβάλουν, οι υγειονομικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για την οργάνωση, τη χρηματοδότηση και την παροχή υπηρεσιών υγείας, εξακολουθούν να είναι οι κύριοι φορείς με τη δυνατότητα να καταστήσουν την τηλεϊατρική μέρος της καθημερινότητας των ευρωπαίων ασθενών – τηρουμένης απολύτως της αρχής της επικουρικότητας.

Οι προτεινόμενες δράσεις στηρίζονται στην υπό εξέλιξη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και της Επιτροπής, ως μέρους σειράς πρωτοβουλιών πολιτικής εκ μέρους της Επιτροπής[1],[2], ιδιαίτερα δε του προσφάτως ανανεωθέντος προγράμματος δράσης με βάση τα αιτήματα των πολιτών[3]. Ευθυγραμμίζεται επίσης με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[4] στο οποίο αναγνωρίζεται η σημασία της τηλεϊατρικής. Αξιοποιεί τον διεξοδικό διάλογο που διενεργήθηκε μεταξύ Σεπτεμβρίου 2007 και Ιουνίου 2008, στον οποίο συμμετείχαν κράτη μέλη και οι κυριότερες ομάδες ενδιαφερομένων· επαγγελματίες του κλάδου της υγείας, ασθενείς και εκπρόσωποι της βιομηχανίας. Για το ζήτημα της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας των δεδομένων ζητήθηκε η γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχοντας αναγνωρίσει τις δυνατότητες των σχετικών με την υγεία εφαρμογών που έχουν οι τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ηλ-Υγεία) (eHealth), και ειδικότερα της τηλεϊατρικής, χρηματοδοτεί έργα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα αυτό από εικοσαετίας. Στην ανακοίνωσή της για την ηλ-υγεία[5] και στο σχέδιο δράσης για την ηλ-υγεία[6], η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε περαιτέρω στη στήριξη δυναμικών συστημάτων υγείας και στην επωφελή χρήση των νέων τεχνολογιών. Η στράτευση αυτή οδήγησε επίσης σε εξωτερικές δράσεις, μέσω της στήριξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη χρήση της τηλεϊατρικής σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Τηλεϊατρική – ορισμοσ και παραδειγματα

Η τηλεϊατρική συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών υγείας μέσω ΤΠΕ, σε περιπτώσεις όπου ο επαγγελματίας του κλάδου και ο ασθενής (ή δύο επαγγελματίες του κλάδου) δεν βρίσκονται στο ίδιο μέρος. Συνίσταται δε στην ασφαλή μετάδοση ιατρικών δεδομένων και πληροφοριών μέσω κειμένου, ήχου, εικόνων και άλλων μορφών απαραίτητων για την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και μετέπειτα παρακολούθηση των ασθενών.

Η τηλεϊατρική περιλαμβάνει ευρύ φάσμα υπηρεσιών. Αυτές οι οποίες αναφέρονται συχνότερα στις αξιολογήσεις από ομότιμους είναι η τηλεακτινολογία, η τηλεπαθολογία, η τηλεδερματολογία, οι τηλεξετάσεις, η τηλεπαρακολούθηση, η τηλεχειρουργική και η τηλεοφθαλμολογία. Μεταξύ των υπολοίπων δυνητικών υπηρεσιών περιλαμβάνονται τα τηλεφωνικά κέντρα/τα επιγραμμικά κέντρα πληροφοριών για τους ασθενείς, οι εξ αποστάσεως ιατρικές επισκέψεις/εξετάσεις ή οι τηλεδιασκέψεις μεταξύ επαγγελματιών του κλάδου.

Οι δικτυακές πύλες πληροφοριών για την υγεία, τα ηλεκτρονικά συστήματα μητρώων υγείας[7], η ηλεκτρονική διαβίβαση παραπεμπτικών (η ηλε-συνταγογράφηση – ηλε-παραπεμπτικά) δεν θεωρούνται ως υπηρεσίες τηλεϊατρικής για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης).

Στο τμήμα που ακολουθεί, περιγράφονται λεπτομερέστερα οι υπηρεσίες τηλεπαρακολούθησης και τηλεακτινολογίας, δεδομένου ότι ο συνδυασμός τους βρίσκεται στο επίκεντρο των περισσοτέρων προβλημάτων εφαρμογής των υπηρεσιών τηλεϊατρικής εν γένει.

Τηλεπαρακολούθηση: μια σημαντική δυνατότητα για την αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων

Η τηλεπαρακολούθηση αποτελεί υπηρεσία τηλεϊατρικής που αποβλέπει στην εξ αποστάσεως παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας ασθενών[8]. Τα δεδομένα μπορούν να συλλεγούν είτε αυτομάτως είτε μέσω προσωπικών βοηθημάτων παρακολούθησης της υγείας[9] ή ακόμη μέσω της ενεργού συνεργασίας του ασθενούς (π.χ. εισάγοντας τις μετρήσεις βάρους ή τις καθημερινές μετρήσεις ζαχάρου του αίματος σε διαδικτυακό μέσο). Τα δεδομένα, αφού υποστούν επεξεργασία και διαβιβαστούν σε αρμόδιους επαγγελματίες του κλάδου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτιστοποίηση της παρακολούθησης των ασθενών και των πρωτοκόλλων θεραπείας.

Η τηλεπαρακολούθηση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στις περιπτώσεις ατόμων με χρόνιες παθήσεις (όπως είναι ο διαβήτης ή οι χρόνιες καρδιακές ανεπάρκειες – βλ. επίσης κατωτέρω). Πολλοί από τους ασθενείς αυτούς – συχνά πρόκειται για ηλικιωμένα άτομα – χρειάζονται τακτική παρακολούθηση λόγω της παρατεταμένης διάρκειας της ασθένειάς τους, της κατάστασης της υγείας τους και των φαρμάκων που τους χορηγούνται.

Η τηλεπαρακολούθηση υποστηρίζει ασθενείς και επαγγελματίες του κλάδου της υγείας. Η χρήση της μπορεί να επιτρέψει τη διάγνωση συμπτωμάτων και παθολογικών παραμέτρων υγείας νωρίτερα απ’ ότι επιτρέπει μια συνήθης ή επείγουσα ιατρική επίσκεψη και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τη λήψη διορθωτικών μέτρων προτού εμφανιστούν σοβαρότερες επιπλοκές. Μπορεί επίσης να έχει ως αποτέλεσμα αραιότερες επισκέψεις σε κέντρα υγείας, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η τηλεπαρακολούθηση επελέγη ως παράδειγμα λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών της:

- Μπορεί να συμβάλει στην αναδιοργάνωση και αναδιάταξη των διαθέσιμων στον τομέα της υγείας πόρων, π.χ. με τη μείωση των επισκέψεων σε νοσοκομεία, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της απόδοσης των συστημάτων υγείας.

- Έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την ποιότητα της φροντίδας για τους ασθενείς, ιδίως δε για τους χρονίως πάσχοντες. Στο πλαίσιο ενός γηράσκοντος πληθυσμού και της μεγαλύτερης επιβάρυνσης από χρόνιες ασθένειες, τα δυνητικά οφέλη από τη διάδοσή της είναι καίριας σημασίας.

- Απαιτεί μια συνεπή προσέγγιση και συνεργασία μεταξύ ασθενών, επαγγελματιών του κλάδου της υγείας, παρόχων υπηρεσιών υγείας, πληρωτών και βιομηχανίας, ώστε να εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα των υπηρεσιών.

Οι επενδύσεις από τη βιομηχανία στην ανάπτυξη υπηρεσιών τηλεπαρακολούθησης είναι σημαντικές, με αποτέλεσμα την εμφάνιση εφαρμογών χαρακτηριζόμενων από τεχνική ωριμότητα. Η συμμόρφωση των ασθενών είναι υψηλή και ορισμένες υγειονομικές αρχές έχουν ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη παροχής τέτοιου είδους υπηρεσιών. Παρόλα αυτά, οι περισσότερες υπηρεσίες τηλεπαρακολούθησης βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των προσωρινών έργων, χωρίς σαφείς προοπτικές ευρύτερης χρήσης και κατάλληλης ενσωμάτωσης στα συστήματα υγείας. Χρειάζεται η στράτευση των παρόχων υπηρεσιών υγείας και συντονισμένη δράση μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών προκειμένου να εξασφαλιστεί η διάδοση του εν λόγω τύπου υπηρεσιών ανά την ΕΕ.

Το παράδειγμα των χρόνιων καρδιακών ανεπαρκειών και η χρήση της τηλεπαρακολούθησης

Πάνω από έξι εκατομμύρια άτομα στην Ευρώπη πάσχουν από χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια. Η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των ασθενών, η θνησιμότητά τους και η επιβάρυνση του συστήματος υγείας είναι σημαντικές [10] .

Οι υπηρεσίες τηλεπαρακολούθησης για τους ασθενείς με χρόνιες καρδιακές παθήσεις επιτρέπουν τη στενότερη παρακολούθηση της εκάστοτε πάθησης και συμβάλλουν στη θεραπεία του ασθενούς στο πρωιμότερο δυνατό στάδιο. Η δύσπνοια (δυσκολία αναπνοής) ή/και η ταχεία αύξηση βάρους, στρατηγικές παράμετροι για την καθημερινή παρακολούθηση, συχνά υποδηλώνουν επιδείνωση της ασθένειας. Η έγκαιρη αλλαγή θεραπείας βάσει των δεδομένων της παρακολούθησης μπορεί να σταθεροποιήσει την κατάσταση του ασθενούς, να καταστήσει περιττές κάποιες εξετάσεις και να συντομεύσει τη διάρκεια της νοσοκομειακής περίθαλψης.

Σε δύο ανασκοπήσεις αναλύθηκαν συστηματικά οι επιστημονικές δημοσιεύσεις μεταξύ του 1966 και του 1993 [11] και του 1966 και του 2006 [12] αντιστοίχως, οι σχετικές με την τηλεπαρακολούθηση των χρόνιων καρδιακών ανεπαρκειών. Οι μελέτες αυτές κατέληξαν στο συμπέρασμα, βάσει των διαθέσιμων δεδομένων, ότι η τηλεπαρακολούθηση μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική μέθοδο διαχείρισης της ασθένειας, ιδίως σε ασθενείς που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια υψηλού κινδύνου. Και τα δύο άρθρα επισημαίνουν επίσης ότι η τεκμηριωτική βάση της τηλεπαρακολούθησης της καρδιακής ανεπάρκειας είναι ακόμη πολύ περιορισμένη και ότι, πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω η σχέση κόστους/απόδοσης, η δυνατότητα κλιμάκωσης, η ασφάλεια και η εκ μέρους των ασθενών αποδοχή.

Τηλεακτινολογία: ένας τρόπος βελτιστοποίησης της διαχείρισης λιγοστών πόρων

Η τηλεακτινολογία αποτελεί υπηρεσία τηλεϊατρικής που συνεπάγεται την ηλεκτρονική διαβίβαση ακτινογραφιών από έναν γεωγραφικό τόπο σε άλλον, για τους σκοπούς της ερμηνείας και εξέτασης[13].

Παράλληλα με την τηλεακτινολογία αναπτύχθηκε η σταδιακή στροφή της ιατρικής απεικόνισης από την τεχνολογία των ταινιών στην ψηφιακή. Η εξέλιξη αυτή στηρίχθηκε από οργανωμένους επαγγελματικούς φορείς και από τον έγκαιρο καθορισμό προτύπων.

Η τηλεακτινολογία μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση, από τους φορείς υγείας, εργασιακών αιχμών, στην εξασφάλιση υπηρεσιών σε εικοσιτετράωρη βάση, στον περιορισμό της λίστας αναμονής για ειδικές εξετάσεις και, προπαντός, στην περικοπή του κόστους.

Η τηλεακτινολογία επελέγη ως παράδειγμα για τα ειδικά χαρακτηριστικά της:

- Αποτελεί σήμερα την πλέον διαδεδομένη υπηρεσία τηλεϊατρικής.

- Συνήθως ανατίθεται σε εξωτερικούς φορείς, στη βάση εμπορικής σύμβασης.

- Η υπηρεσία προσφέρεται σε εθνική η διασυνοριακή βάση, στην οποία συμμετέχουν άλλες χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες.

Το σημαντικότερο πρόβλημα για την τηλεακτινολογία είναι η διασφάλιση της ανάπτυξής της κατά τρόπον ώστε να προάγεται η φροντίδα και η συνολική ασφάλεια του ασθενούς και να μην περιορίζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο η ποιότητα των ακτινολογικών υπηρεσιών που παρέχονται στον πολίτη. Ως εκ τούτου, απαιτείται επείγουσα δράση προκειμένου να επιτευχθεί νομική σαφήνεια, συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης υψηλής ποιότητας φροντίδας του ασθενούς.

Τηλεϊατρική: κανε την πραγματικότητα!

Στη δήλωση της διάσκεψης υψηλού επιπέδου για την ηλε-υγεία του Μαΐου 2008[14], οι εκπρόσωποι των κρατών μελών αναγνώρισαν τον επείγοντα χαρακτήρα της διάδοσης των υπηρεσιών τηλεϊατρικής και καινοτόμων μέσων ΤΠΕ για την αντιμετώπιση των χρονίων ασθενειών.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η στήριξη των κρατών μελών στην επίτευξη μιας επωφελούς και ευρείας διάδοσης των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, εστιαζόμενης σε τρεις στρατηγικές δέσμες δράσεων:

1. Διαμόρφωση κλίματος εμπιστοσύνης και αποδοχή των υπηρεσιών τηλεϊατρικής

2. Επίτευξη νομικής σαφήνειας

3. Επίλυση τεχνικών ζητημάτων και διευκόλυνση της ανάπτυξης της αγοράς.

Οι διαφορετικές αυτές δέσμες μέτρων είναι εν μέρει διασυνδεδεμένες μεταξύ τους. Η αύξηση της αποδοχής μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας, λόγου χάρη, συνδέεται στενά με την ύπαρξη ενός συνεκτικού νομικού πλαισίου διεκπεραίωσης συγκεκριμένων υπηρεσιών τηλεϊατρικής, όπως είναι η τηλεακτινολογία.

Οικοδόμηση εμπιστοσύνης στις υπηρεσίες τηλεϊατρικής και αποδοχή τους

Περιορισμένες είναι οι ενδείξεις της αποτελεσματικότητας και της θετικής σχέσης κόστους/απόδοσης των υπηρεσιών τηλεϊατρικής σε ευρεία κλίμακα. Χρειάζεται να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση, η εμπιστοσύνη και η αποδοχή εκ μέρους των υγειονομικών αρχών, των επαγγελματιών του κλάδου και των ασθενών.

(α) Επιστημονικές αποδείξεις της αποτελεσματικότητας και της σχέσης κόστους/απόδοσης σε μεγάλη κλίμακα

Σειρά μελετών έχουν αποδείξει την ύπαρξη οφελών σε μικρή κλίμακα για τους ασθενείς και τα συστήματα υγείας. Πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω μεθοδολογίες ευρείας αποδοχής για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των φαρμακευτικών προϊόντων.

Είναι δύσκολο να αξιολογηθούν οικονομικά παράγοντες που συμβάλλουν θετικά όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την εξοικονόμηση χρημάτων, όπως: η μείωση των περιστατικών· η μείωση των συνταγών· η αύξηση του χρόνου παρουσίας στο χώρο εργασίας ή η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οικονομίες που αφορούν την υγεία μπορούν να επιτευχθούν και σε τομείς εκτός του τομέα πραγματοποίησης των επενδύσεων. Για παράδειγμα, η πραγματοποίηση επενδύσεων στην τηλεπαρακολούθηση για τους ασθενείς που παρουσιάζουν χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα οικονομίες στον τομέα της πρωτογενούς φροντίδας, σε νοσοκομεία, μέσω της αραίωσης της συχνότητας εισαγωγών ή της συντόμευσης της διάρκειας νοσοκομειακών νοσηλειών. Τα οφέλη της δράσης, καθώς και οι πλήρεις συνέπειες της εν προκειμένω αδράνειας μπορούν, ενίοτε, να παρατηρηθούν μόνο για μακροχρόνιες περιόδους και σε ευρύ πλαίσιο.

Προκειμένου να επιτευχθούν βιώσιμα, μεγάλης κλίμακας προγράμματα τηλεϊατρικής, θα είναι απαραίτητο να επιστρέφεται το κόστος των σχετικών παρεχόμενων υπηρεσιών, Ωστόσο, η διάθεση των υγειονομικών αρχών για την αποζημίωση ορισμένων τύπων των εν λόγω υπηρεσιών, ιδίως της τηλεπαρακολούθησης, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα αποτελέσματα των μελετών αποτελεσματικότητας και της σχέσης κόστους/απόδοσης.

Μέτρα

- Η Επιτροπή θα υποστηρίξει την ανάπτυξη, με χρονικό ορίζοντα το 2011, κατευθυντήριων γραμμών για την συνεκτική εκτίμηση του αντίκτυπου των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικότητας και της σχέσης κόστους/απόδοσης. Αυτό θα βασιστεί στην επιτόπια δραστηριότητα των ειδικών, σε στηριζόμενες από την Επιτροπή μελέτες, σε μεγάλης κλίμακας πιλοτικά εγχειρήματα και σε σχετικά ερευνητικά έργα.

Οι επαγγελματίες του κλάδου της τηλεϊατρικής, ιδιαίτερα δε οι ΜΜΕ, δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να αναλάβουν, μόνοι τους, μεγάλης κλίμακας δοκιμές τηλεπαρακολούθησης, όπως πράττουν οι φαρμακευτικές εταιρίες. Δείχνει να είναι αναγκαία μια ενεργότερη παρέμβαση του δημοσίου, τηρουμένου του κοινοτικού δικαίου που διέπει τις κρατικές ενισχύσεις και τις δημόσιες προμήθειες. Επίσης οι κοινοπραξίες δημοσίου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να αποτελέσουν μέσο πραγματοποίησης μεγάλης κλίμακας έργων τηλεπαρακολούθησης.

Μέτρα

- Το 2010, η Επιτροπή, μέσω του οικείου προγράμματος Ανταγωνιστικότητα και καινοτομία, θα στηρίξει ένα μεγάλης κλίμακας πιλοτικό έργο τηλεπαρακολούθησης, το οποίο θα εμπλέκει δίκτυο προμηθευτών και πληρωτών υπηρεσιών υγείας.

(β) Εμπιστοσύνη σε λύσεις τηλεϊατρικής και αποδοχή τους εκ μέρους των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας, των ασθενών και των υγειονομικών αρχών

Τα συστήματα υγείας επικεντρώνονται στην κάλυψη των αναγκών των ασθενών. Ως εκ τούτου, η αξιοποίηση του δυναμικού της τηλεϊατρικής εξαρτάται από την ικανότητά της να πείσει τους ασθενείς να ικανοποιήσουν μέσω αυτής τις οικείες ανάγκες υγείας. Η εκ μέρους των ασθενών αποδοχή εξαρτάται κυρίως από την αποδοχή εκ μέρους των επαγγελματιών του κλάδου που τους παρακολουθούν, δεδομένου ότι η εμπιστοσύνη που οι ασθενείς επιδεικνύουν σε αυτούς είναι μεγάλη.

Σημαντικός παράγοντας διασφάλισης της εμπιστοσύνης των επαγγελματιών του κλάδου στις λύσεις τηλεϊατρικής και στην εκ μέρους τους αποδοχή τους είναι η περαιτέρω διεύρυνση της αποδεικτικής βάσης της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, τα χαρακτηριστικά ασφαλείας τους και η φιλικότητά τους προς τον χρήστη.

Τόσο για τους επαγγελματίες του κλάδου, όσο και για τους ασθενείς, η κατάλληλη εκτίμηση των αναγκών και οι εκπαιδευτικές δράσεις θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για την εξασφάλιση των αναγκαίων δεξιοτήτων και της απαιτούμενης εξοικείωσης με τα εργαλεία τηλεϊατρικής, καθώς και για την κατάλληλη κατανόηση του πλαισίου της αλληλεπίδρασης στο οποίο λειτουργούν.

Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την οργάνωση, την προμήθεια και την χρηματοδότηση των εθνικών συστημάτων υγείας. Η ανάληψη ηγετικού ρόλου εκ μέρους των οικείων υγειονομικών αρχών για την ευρύτερη διάδοση της τηλεϊατρικής είναι απαραίτητη. Κατά συνέπεια, η συγκέντρωση στοιχείων και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών εφαρμογής των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, καθώς και των συστημάτων ασφαλιστικής κάλυψης, είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της αναγκαίας αποδοχής και στράτευσης εκ μέρους των υγειονομικών αρχών.

Η ευρύτερη διάδοση της τηλεϊατρικής, και ειδικότερα της τηλεπαρακολούθησης, θέτει επί τάπητος νέα δεοντολογικά προβλήματα, ιδίως λόγω του τρόπου με τον οποίο επηρεάζεται η σχέση ασθενούς-ιατρού. Οι επαγγελματίες του κλάδου της υγείας και οι οργανώσεις των ασθενών έχουν εκδηλώσει την πρόθεσή τους να εργαστούν στη βάση πανευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για να αντιμετωπιστούν τα εν λόγω ζητήματα. Η Επιτροπή θα χαιρετίσει κάθε σχετική πρωτοβουλία στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης των αναγκών των χρηστών που αποβλέπει στην αύξηση της εμπιστοσύνης της τηλεϊατρικής και στην αποδοχή της από τους ασθενείς και επαγγελματίες του κλάδου, καλύπτοντας τα ζητήματα της ασφάλειας και της μέριμνας.

Αλλά και οι πτυχές που σχετίζονται με την ιδιωτική ζωή και την ασφάλεια αποτελούν βασικές συνιστώσες της οικοδόμησης εμπιστοσύνης στα συστήματα τηλεϊατρικής. Η τήρηση των δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών, όπως είναι τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ιδιωτική ζωή και η προστασία των προσωπικών δεδομένων, πρέπει να εξασφαλίζονται κατά την συγκέντρωση και επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων, ιδιαίτερα δε αυτών που σχετίζονται με την υγεία. Όπως και κάθε άλλη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων που σχετίζονται με την υγεία, η τηλεϊατρική μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους στα δικαιώματα προστασίας των δεδομένων, κατά την έννοια ότι η αποκάλυψη ιατρικών στοιχείων ή διαγνώσεων μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την προσωπική και επαγγελματική ζωή ατόμων. Πτυχές που άπτονται της ιδιωτικής σφαίρας πρέπει να αξιολογούνται συστηματικά όποτε παρέχονται υπηρεσίες τηλεϊατρικής. Σε όλες τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η συμμόρφωση με τις διατάξεις των κρατών μελών και της κοινότητας που διέπουν την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Μέτρα

- Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συμβάλλει στην ευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας και των ασθενών σε βασικούς τομείς που έχουν δυνατότητες ευρύτερης εφαρμογής της τηλεϊατρικής, προκειμένου να προβεί σε συγκεκριμένες συστάσεις για τη βελτίωση της εμπιστοσύνης στην τηλεϊατρική και της αποδοχής της, συνεκτιμώντας τις πτυχές που αφορούν τη δεοντολογία και την ιδιωτική ζωή.

- Τα κράτη μέλη καλούνται να αξιολογήσουν τις ανάγκες και προτεραιότητές τους στην τηλεϊατρική μέχρι τα τέλη του 2009. Οι προτεραιότητες αυτές οφείλουν να αποτελούν τμήμα των εθνικών στρατηγικών υγείας που θα εκτεθούν και εξεταστούν στην υπουργική σύνοδο του 2010 για την ηλ-Υγεία.

- Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη συγκέντρωση στοιχείων ορθής πρακτικής για την ανάπτυξη υπηρεσιών τηλεϊατρικής στα διάφορα κράτη μέλη.

Η επίτευξη νομικής σαφήνειας

Μολονότι η τηλεϊατρική μπορεί να αποτελεί ενδιαφέρουσα επιλογή για πολλούς φορείς υγείας, στο διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέρη η έλλειψη νομικής σαφήνειας έχει χαρακτηριστεί, επανειλημμένως, ως εμπόδιο στην ευρύτερη χρήση της.

Ο συνολικός στόχος για την επίτευξη νομικής σαφήνειας στον σχετικό τομέα είναι η εξασφάλιση της ανάπτυξης της τηλεϊατρικής έτσι ώστε να προσφέρει υπηρεσίες στη μέριμνα του ασθενούς, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ιδιωτική ζωή και τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ασφάλειας του ασθενούς.

Η έλλειψη νομικής σαφήνειας – ιδίως όσον αφορά την αδειοδότηση, τη διαπίστευση και την καταχώριση των υπηρεσιών τηλεϊατρικής και επαγγελματιών του κλάδου, την ευθύνη, την αποζημίωση, τη δικαιοδοσία, αποτελεί μείζον πρόβλημα για την τηλεϊατρική και ειδικότερα την τηλεακτινολογία. Η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών τηλεϊατρικής απαιτεί, επίσης, νομική αποσαφήνιση όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής.

Λίγα μόνο κράτη μέλη διαθέτουν σαφή νομικά πλαίσια που επιτρέπουν την άσκηση τηλεϊατρικής. Σε ορισμένα κράτη μέλη, προκειμένου μια νομική πράξη να αναγνωριστεί νομικά, απαιτείται η φυσική παρουσία, στον ίδιο τόπο, του ασθενούς και του επαγγελματία του κλάδου· πρόκειται για έναν εμφανέστατο ανασχετικό παράγοντα στην άσκηση της τηλεϊατρικής. Επιπλέον, ανακύπτουν, συχνά, περιορισμοί νομικής φύσεως ή διοικητικής πρακτικής για την αποζημίωση υπηρεσιών τηλεϊατρικής.

Στο πλαίσιο του σεβασμού της αρχής της επικουρικότητας, τα ζητήματα αυτά (της κανονιστικής ρύθμισης των υπηρεσιών υγείας και των επαγγελμάτων υγείας, καθώς και της αποζημίωσης) αποτελούν πρωτίστως ευθύνη των κρατών μελών, και, ως εκ τούτου, απαιτούν τη λήψη μέτρων στο αντίστοιχο επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της συνθετότητας των εν λόγω ζητημάτων και της διασύνδεσής τους με πτυχές του κοινοτικού δικαίου, τα κράτη μέλη μπορούν να στηριχθούν με μέτρα σε κοινοτικό επίπεδο, όπως είναι η ανταλλαγή ορθών πρακτικών, προκειμένου να βελτιωθούν τα νομικά και διοικητικά πλαίσια.

Μέτρα

- Το 2009, η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα για να στηρίξει τα κράτη μέλη στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικών με τα τρέχοντα εθνικά νομοθετικά πλαίσια που αναφέρονται στην τηλεϊατρική, καθώς και για τις προτάσεις που αφορούν νέες εθνικές ρυθμίσεις.

- Το 2009, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα δημοσιεύσει ανάλυση του κοινοτικού νομικού πλαισίου που διέπει τις υπηρεσίες τηλεϊατρικής.

- Μέχρι τα τέλη του 2011, τα κράτη μέλη οφείλουν να έχουν αξιολογήσει και προσαρμόσει τους οικείους εθνικούς κανονισμούς που τους επιτρέπουν ευρύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες τηλεϊατρικής. Πρέπει να εξεταστούν ζητήματα όπως η διαπίστευση, η ευθύνη, η αποζημίωση, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων.

Ο παρακάτω πίνακας σκιαγραφεί τις κύριες υφιστάμενες εθνικές νομοθετικές διατάξεις που εφαρμόζονται σε υπηρεσίες τηλεϊατρικής.

Εφαρμοσιμότητα της νομοθεσίας ΕΕ στις υπηρεσίες τηλεϊατρικής

Η τηλεϊατρική αποτελεί τόσο υπηρεσία υγείας όσο και υπηρεσία της κοινωνίας της πληροφορίας [15] . Υπό τις ιδιότητές της αυτές, εμπίπτει στη συνθήκη ΕΚ (άρθρο 49) και το υφιστάμενο παράγωγο δίκαιο της ΕΕ, ιδίως δε την οδηγία 2000/31/EΚ, η οποία αναφέρεται εν προκειμένω ως «οδηγία για το ηλ-εμπόριο».

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι ούτε η ιδιαιτερότητα των υπηρεσιών υγείας, ούτε ο τρόπος οργάνωσης ή χρηματοδότησής τους τις απαλλάσσει από την υποχρέωση εφαρμογής της θεμελιώδους αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας [16] . Εδώ υπάγεται και η ελευθερία των αποδεκτών των υπηρεσιών υγείας ως προς την έρευνα και αποδοχή ιατρικής περίθαλψης από άλλο κράτος μέλος, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο παρέχεται η υπηρεσία, δηλαδή και μέσω τηλεϊατρικής.

Η οδηγία 98/34/EΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/EΚ θεσπίζει διαδικασία η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη να κοινοποιούν στην Επιτροπή, αλλά και μεταξύ τους, κάθε σχέδιο τεχνικού κανονισμού που αφορά προϊόντα και υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας [17] , συμπεριλαμβανομένης της τηλεϊατρικής, προτού θεσπιστεί ως εθνική νομοθεσία.

Η οδηγία για το ηλ-Εμπόριο θεσπίζει κανόνες για την παροχή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, τόσο εντός, όσο και εκτός των κρατών μελών. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται και στην τηλεϊατρική. Όσον αφορά τις υπηρεσίες τηλεϊατρικής που απευθύνονται από επιχειρήσεις σε επιχειρήσεις (επαγγελματίες προς επαγγελματίες του κλάδου), όπως είναι η τηλεακτινολογία, εφαρμόζεται η αρχή της χώρας προέλευσης: η υπηρεσία που παρέχεται από τον επαγγελματία πρέπει να είναι σύμμορφη με τους κανόνες του κράτους μέλους εγκατάστασης. Σε περίπτωση δραστηριοτήτων από επιχειρήσεις προς καταναλωτές (οι οποίες ενδεχομένως να σχετίζονται με υπηρεσίες τηλεπαρακολούθησης) εξαιρούνται οι συμβατικές υποχρεώσεις από την αρχή της χώρας προέλευσης: ενδεχομένως η υπηρεσία πρέπει να είναι σύμμορφη με τους κανόνες της χώρας υποδοχής.

Ο ορισμός των ιατρικών πράξεων ανήκει στη δικαιοδοσία των κρατών μελών. Εν γένει, η ταξινόμηση των συγκεκριμένων υπηρεσιών τηλεϊατρικής ως ιατρικών πράξεων πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι υπηρεσίες ανταποκρίνονται στα ίδια επίπεδα απαιτήσεων με ισοδύναμες υπηρεσίες που δεν υπάγονται στην τηλεϊατρική (π.χ. τηλεακτινολογία/ακτινολογία). Η αρχή αυτή εξασφαλίζει ότι υπηρεσίες υγείας που διέπονται από κατάλληλες κανονιστικές ρυθμίσεις δεν αντικαθίστανται από υπηρεσίες τηλεϊατρικής που διέπονται από λιγότερες κανονιστικές ρυθμίσεις και έτσι αποφεύγεται η διάκριση μεταξύ παρόχων της ίδιας υπηρεσίας, γεγονός ασυμβίβαστο με την οδηγία για το ηλ-Εμπόριο.

Η οδηγία 95/46/EΚ για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ορίζει σειρά πρόσθετων απαιτήσεων σχετικών με την εμπιστευτικότητα και την ασφάλεια, τις οποίες η τηλεϊατρική και όλες οι άλλες διαλογικές επιγραμμικές υπηρεσίες οφείλουν να πληρούν προκειμένου να διασφαλίζονται τα δικαιώματα του ατόμου.

Η οδηγία 2002/58/EΚ σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών θεσπίζει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τους παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών μέσω δημοσίων δικτύων επικοινωνιών, ώστε να εξασφαλίζεται ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των επικοινωνιών και η ασφάλεια των δικτύων τους.

Η οδηγία 2005/36/EΚ θεσπίζει τα κριτήρια για σειρά επαγγελμάτων υποκείμενων σε κανονιστικές ρυθμίσεις, σύμφωνα με τα οποία τα προσόντα που αποκτώνται σε κάποιο κράτος μέλος αναγνωρίζονται από τα άλλα. Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων από το κράτος μέλος υποδοχής επιτρέπει στον δικαιούχο την πρόσβαση, στο εν λόγω κράτος μέλος, στο ίδιο επάγγελμα με αυτό του οποίου έχει τα προσόντα στο κράτος μέλος καταγωγής και να εξακολουθήσει να το ασκεί στο κράτος μέλος υποδοχής υπό τους ίδιους όρους με αυτούς υπό τους οποίους το ασκούν οι υπήκοοί του.

Η τηλεϊατρική αναγνωρίζεται επίσης στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη [18] , όπου αντιμετωπίζεται το θέμα της διασυνοριακής κινητικότητας των ασθενών, συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητάς τους σε διασυνοριακές υπηρεσίες. Η πρόταση αυτή τελεί υπό την επιφύλαξη των ανωτέρω οδηγιών, ιδίως δε της οδηγίας για το ηλ-Εμπόριο και της οδηγίας 2005/36/EΚ. Εάν εκδοθεί, η οδηγία θα καλεί την Επιτροπή να λάβει μέτρα για την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας μέσω της παροχής υπηρεσιών ηλ-Υγείας, συμπεριλαμβανομένης της τηλεϊατρικής (άρθρο 16)[19].

Επίλυση τεχνικών προβλημάτων και διευκόλυνση της ανάπτυξης της αγοράς

Μολονότι ορισμένες υπηρεσίες τηλεϊατρικής διατίθενται εδώ και καιρό και οι περισσότερες ΤΠΕ υπάρχουν εδώ και κάποιο διάστημα, εντοπίζονται ακόμη τομείς με τεχνικά προβλήματα.

Η ευρυζωνική πρόσβαση και η δυνατότητα των παρόχων να επιτρέπουν πλήρη συνδετικότητα αποτελούν προϋπόθεση για την διάδοση της τηλεϊατρικής. Με ευρυζωνική πρόσβαση για όλους, η τηλεϊατρική έχει τη δυνατότητα να καταστεί δημόσιο αγαθό, προσβάσιμο σε όλους. Η συνδετικότητα με όλες τις γεωγραφικές περιοχές στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών και εξαιρετικά απομονωμένων περιφερειών, αποτελεί προϋπόθεση για την διάδοση της τηλεϊατρικής και για την καθολική πρόσβαση όλων των ατόμων στις υπηρεσίες υγείας. Η πολιτική συνοχής της ΕΕ στηρίζει τόσο την ευρυζωνική προσβασιμότητα όσο και την ανάπτυξη του περιεχομένου, των υπηρεσιών και των εφαρμογών για τους πολίτες[20].

Η διαλειτουργικότητα και η τυποποίηση στην τηλεπαρακολούθηση είναι κρίσιμοι παράγοντες για την δυνατότητα ευρείας διάδοσης των τεχνολογιών, για τη δυνατότητα αποκόμισης οφελών από την ενιαία αγορά[21] και για την συμβολή στην ολοκλήρωσή της. Η χρήση των υφισταμένων προτύπων και η θέσπιση νέων προτύπων και τυποποιημένων προσεγγίσεων για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας πρέπει να στηριχθεί από οργανισμούς ανάπτυξης προτύπων, με την ενεργό συμμετοχή της βιομηχανίας. Η ανάληψη συντονισμένης κοινοτικής δράσης είναι απαραίτητη και, όντως, έχει γίνει σχετική πρόσκληση στην πρόταση οδηγίας για τα δικαιώματα των ασθενών στις διασυνοριακές υπηρεσίες υγείας.

Η εμπιστοσύνη στις νέες και καινοτόμους τεχνολογίες και στις βασιζόμενες στις ΤΠΕ υπηρεσίες στον τομέα της υγείας πρέπει να οικοδομηθεί με τη βοήθεια αυστηρών δοκιμών, συμφωνημένων προτύπων και διαδικασίας πιστοποίησης ευρείας αποδοχής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις συσκευές τηλεπαρακολούθησης. Προκειμένου να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της αγοράς, χρειάζεται συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να επέλθει συμφωνία σε κοινή δέσμη προδιαγραφών όσον αφορά τα εν λόγω συστήματα και υπηρεσίες τηλεϊατρικής. Η συντονισμένη αυτή δράση θα μπορούσε να συγκεντρώσει την αναγκαία τεχνογνωσία που θα εξασφάλιζε τη διαθεσιμότητα, ανά την ΕΕ, της καλής ποιότητας, αξιοπιστίας και ασφάλειας των υπηρεσιών τηλεϊατρικής που δεν καλύπτονται από την κείμενη νομοθεσία.

Μέτρα

- Η Επιτροπή καλεί τη βιομηχανία και τους διεθνείς φορείς τυποποίησης να υποβάλουν, μέχρι τα τέλη του 2010, πρόταση για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεπαρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων τόσο των υφιστάμενων, όσο και των νέων προτύπων.

- Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα εκδώσει, μέχρι τα τέλη 2011, έγγραφο στρατηγικής για την διασφάλιση της διαλειτουργικότητας, της ποιότητας και ασφάλειας των συστημάτων τηλεπαρακολούθησης βάσει των υφιστάμενων ή υπό κατάρτιση προτύπων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Συμπεράσματα

Τα δυνητικά κοινωνικά και οικονομικά οφέλη από την ευρύτερη χρήση της τηλεϊατρικής είναι τεράστια. Εντούτοις, επί του παρόντος απέχουν πολύ από του να έχουν εκτιμηθεί ή επιτευχθεί πλήρως.

Τώρα είναι η στιγμή να βελτιώσει η τηλεϊατρική τη ζωή των ασθενών και να προσφέρει νέα εργαλεία στους επαγγελματίες του κλάδου της υγείας. Η τηλεϊατρική μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση των κυριότερων προβλημάτων των συστημάτων υγείας και να προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Η Επιτροπή θα ρίξει όλο της το βάρος στη στήριξη ιδεών και πρωτοβουλιών για την υλοποίηση του στόχου αυτού και είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να καταστεί πραγματικότητα. Για το συγκεκριμένο αυτό τομέα προτείνει ειδική δέσμη μέτρων. Άλλα ζητήματα, τα οποία δεν αναφέρονται ειδικά στην παρούσα ανακοίνωση, όπως είναι η ευρυζωνική διαθεσιμότητα για όλους και η συνεχής και στενή παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων διασφάλισης του σεβασμού του δικαιώματος προστασίας των προσωπικών δεδομένων, είναι, επίσης, ζωτικής σημασίας για την πλήρη και επωφελή διάδοση της τηλεϊατρικής.

Ωστόσο, την ευθύνη για την επιτυχία της πρωτοβουλίας αυτής φέρουν κυρίως τα κράτη μέλη. Σε εκείνα εναπόκειται να προχωρήσουν στην οργάνωση, παροχή και χρηματοδότηση των οικείων συστημάτων υγείας. Η τηλεϊατρική θα αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της μόνο εφόσον τα κράτη μέλη στρατευθούν με ζήλο στην ενσωμάτωσή της στα οικεία συστήματα υγείας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Τρία επίπεδα μέτρων για τα προσεχή έτη

Μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών

4. Τα κράτη μέλη καλούνται να εκτιμήσουν τις ανάγκες και προτεραιότητές τους στον τομέα της τηλεϊατρικής μέχρι τα τέλη του 2009. Οι προτεραιότητες αυτές πρέπει να ενταχθούν στις εθνικές στρατηγικές υγείας που θα υποβληθούν και θα εξεταστούν στην υπουργική σύνοδο του 2010 για την ηλ-Υγεία.

5. Μέχρι τα τέλη του 2011, τα κράτη μέλη οφείλουν να έχουν αξιολογήσει και προσαρμόσει τους οικείους εθνικούς κανονισμούς, διευρύνοντας την πρόσβαση στις υπηρεσίες τηλεϊατρικής. Ζητήματα όπως η διαπίστευση, η ευθύνη, η αποζημίωση, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων, πρέπει να αντιμετωπιστούν κατάλληλα.

Μέτρα των κρατών μελών που θα στηριχθούν σε επίπεδο ΕΕ

6. Το 2009, η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα στήριξης των κρατών μελών όσον αφορά την αμφίδρομη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα ισχύοντα εθνικά νομοθετικά πλαίσια που διέπουν την τηλεϊατρική, καθώς και για τις προτάσεις νέων εθνικών κανονισμών.

7. Το 2009, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα δημοσιεύσει ανάλυση του κοινοτικού νομικού πλαισίου του σχετικού με τις υπηρεσίες τηλεϊατρικής.

8. Η Επιτροπή καλεί τη βιομηχανία και τους διεθνείς φορείς τυποποίησης να εκδώσουν, μέχρι τα τέλη του 2010, πρόταση για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων τηλεπαρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένων των υφιστάμενων και των νέων προτύπων.

9. Μέχρι τα τέλη του 2011, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα εκδώσει έγγραφο στρατηγικής για τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας, ποιότητας και ασφάλειας των συστημάτων τηλεπαρακολούθησης που βασίζονται στα υφιστάμενα ή υπό κατάρτιση πρότυπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Επιτροπή

10. Το 2010, η Επιτροπή, μέσω του οικείου προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, θα στηρίξει ένα ευρείας κλίμακας πιλοτικό έργο τηλεπαρακολούθησης. Αυτό θα περιλαμβάνει δίκτυο προμηθευτών και πληρωτών υπηρεσιών υγείας.

11. Μέχρι το 2011, η Επιτροπή θα στηρίξει την ανάπτυξη κατευθυντηρίων γραμμών για μια συνεκτική εκτίμηση του αντίκτυπου των υπηρεσιών τηλεϊατρικής, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικότητας και της σχέσης κόστους/απόδοσης. Βάση της ανωτέρω ενέργειας θα είναι το επιτόπιο έργο εμπειρογνωμόνων, μελέτες που τυγχάνουν της στήριξης της Επιτροπής, πιλοτικά εγχειρήματα μεγάλης κλίμακας και σχετικά ερευνητικά έργα.

12. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συμβάλλει στην ευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας και των ασθενών σε βασικούς τομείς που έχουν προοπτικές ευρύτερης εφαρμογής της τηλεϊατρικής, προκειμένου να διαμορφώσει ειδικές συστάσεις για τη βελτίωση της εμπιστοσύνης στην τηλεϊατρική και της αποδοχής της, συνεκτιμώντας τις δεοντολογικές πτυχές και αυτές που άπτονται της σφαίρας της προστασίας της ιδιωτικής ζωής.

13. Η Επιτροπή θα στηρίξει τη συγκέντρωση ορθών πρακτικών για τη διάδοση των υπηρεσιών τηλεϊατρικής στα διάφορα κράτη μέλη.

[1] COM(2005) 229 τελικό, της 1.06.2005

[2] COM(2007) 860 τελικό, της 21.12.2007

[3] COM(2008) 412 τελικό, της 2.07.2008

[4] Ψήφισμα 2006/2275(INI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 23ης Μαΐου 2007

[5] COM(2007) 630 τελικό, της 23.10.2007

[6] COM(2004) 356 τελικό, της 30.4.2004

[7] Το ζήτημα των ηλεκτρονικών μητρώων υγείας αντιμετωπίστηκε στο πλαίσιο πρόσφατης σύστασης της Επιτροπής: COM(2008) 3282 τελικό, της 2.07.2008

[8] Paré G et al. . Systematic review of home telemonitoring for chronic diseases: the evidence base. J AM Med Inform Assoc. 2007;14:269-277.

[9] Τα ηλεκτρονικά βοηθήματα, τα οποία μπορούν να είναι φορητά, να φοριούνται ή να εμφυτεύονται, συλλέγουν δεδομένα για συγκεκριμένες παραμέτρους υγείας.

[10] McMurray et al. The burden of heart failure. Eur Heart J Suppl 4 (2002): D50-D58.

[11] Louis AA et al. A systematic review of telemonitoring for the management of heart failure. Eur J Heart Fail. 2003 Oct;5(5):583-90.

[12] Chaudhry SI et al. Telemonitoring for patients with chronic heart failure: a systematic review. J Card Fail. 2007 Feb;13(1):56-62.

[13] European Society of Radiology, Nov. 2006.

[14] www.ehealth2008.si/

[15] Όπως ορίζεται από την οδηγία 98/34/EΚ.

[16] Βλ. ιδίως Müller and Van Riet (υπόθεση C-385/99) [2003]· Smits and Peerbooms (υπόθεση C-157/99) [2001]· Watts (υπόθεση C-372/04) [2006].

[17] Εφόσον δεν καλύπτονται από μία από τις εξαιρέσεις που ορίζονται από την οδηγία 98/34/EΚ όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/EΚ.

[18] COM (2008) 414 τελικό, της 2.7.2008.

[19] Όπως ορίζεται στην πρόταση και δη στα άρθρα 3,5 και 11

[20] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 της 5ης Ιουλίου 2006.

[21] Health Information Network Europe (HINE), 2006 – European eHealth forecast/Πρόβλεψη για την ευρωπαϊκή ηλ-Υγεία (έκθεση).