Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας (1994-1998) (94/C 228/13) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 68 τελικό - 94/0091(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Μαρτίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την απόφασή τους . . ./. . ./ΕΚ, θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενων στο εξής Ε & ΤΑ) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία εντάσσονται σε καθεμία από τις δράσεις που το απαρτίζουν 7 ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ο τρόπος εκτέλεσής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κυρίως με έμμεσες δράσεις, προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα, καθώς και μέτρα στήριξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3, πρέπει να εκτιμηθούν τα χρηματοδοτικά μέσα που απαιτούνται για την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος 7 ότι τα οριστικά ποσά καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ανάλογα με τη σχετική προτεραιότητα, η οποία αποδίδεται στον τομέα που αποτελεί αντικείμενο του παρόντος προγράμματος εντός της πρώτης δράσης του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι η απόφαση . . ./ . . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι ο μέγιστος συνολικός προϋπολογισμός του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου θα επανεξεταστεί το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1996 με προοπτική να προσαυξηθεί 7 ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της επανεξέτασης, ενδέχεται να αυξηθεί και το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος 7

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων Ε & ΤΑ καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7

ότι το παρόν πρόγραμμα και η εφαρμογή του συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ που αναπτύσσουν στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ 7

ότι οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος πρέπει να τονώνουν, να αξιοποιούν και να συμπληρώνουν τις δραστηριότητες εκτίμησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων, που αναπτύσσονται στο πλαίσιο άλλων ειδικών προγραμμάτων με τα οποία θα εφαρμοσθεί το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, και ότι, για το σκοπό αυτό, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή τα αναγκαία μέτρα αμοιβαίας πληροφόρησης και συντονισμού 7

ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων, καθώς και οι κανόνες για τη διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 Ι 7

ότι, για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατόν να αποδειχθούν σκόπιμες, εκτός από τη σύνδεση με αυτό των χωρών που καλύπτονται από τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με άλλες τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος περιλαμβάνει επίσης δραστηριότητες για τη διάχυση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε & ΤΑ, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης των ερευνητών, που θα αναπτυχθούν εντός του παρόντος προγράμματος και κατά το μέτρο που θα απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7

ότι πρέπει αφενός να εξετάζεται διαρκώς και συστηματικώς η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα 7 αφετέρου πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που θα είναι απαραίτητα κατά τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & ΤΑ 7 ότι τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7

ότι το ΚΚΕρ, μέσω του δικού του προγράμματος αμέσων ενεργειών, συμβάλλει και αυτό από την πλευρά του στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής Ε & ΤΑ στο πρώτο πεδίο που καλύπτεται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι ζητήθηκε σχετικά η γνώμη της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (Crest),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας για τη χρονική περίοδο από (ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος) έως 31 Δεκεμβρίου 1998, το οποίο ορίζεται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 105 εκατ. Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 25,70 % για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα ΙΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Το προαναφερόμενο ποσό, που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος, ενδέχεται να αυξηθεί ως αποτέλεσμα της απόφασης που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης . . ./ . . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) και σύμφωνα με αυτήν.

4. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος, πλην των αναφερομένων στο άρθρο 5, προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, εξετάζει διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό την πρόοδο της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Εκτιμά συγκεκριμένα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ακολουθούν πάντοτε την εξέλιξη της κατάστασης. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης, υποβάλλει ενδεχομένως προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση αυτού του προγράμματος.

2. Ως συμβολή στη γενική αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης για τη θέσπιση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει, σε εύθετο χρόνο, σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τις δραστηριότητες που θα αναληφθούν στα πεδία τα οποία καλύπτει άμεσα το παρόν πρόγραμμα, καθώς και τη διαχείρισή τους κατά την πενταετία που έχει προηγηθεί της αξιολόγησης αυτής.

3. Μετά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και προσδιορίζονται τα στάδια εφαρμογής του ειδικού προγράμματος, καθώς και η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για κάθε μέσο εκτέλεσης.

2. Η Επιτροπή καταρτίζει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία.

Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- κατάρτιση και αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- αξιολόγηση των έργων Ε & ΤΑ που προτείνονται για κοινοτική χρηματοδότηση, καθώς και του προβλεπόμενου ποσού αυτής της χρηματοδότησης, εφόσον το ποσό αυτό υπερβαίνει τα 0,2 εκατ. Ecu,

- λήψη των αναγκαίων μέτρων για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- κάθε αναπροσαρμογή της παρατιθέμενης στο παράρτημα ΙΙ κατανομής του ποσού, που δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο απόφασης της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

2. Σε κάθε συνεδρίαση της επιτροπής, η Επιτροπή την ενημερώνει σχετικά με την εξέλιξη της εφαρμογής του συνόλου του προγράμματος.

Άρθρο 8

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται, κατά την έννοια του άρθρου 228 παράγραφος 1, να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με ευρωπαϊκές τρίτες χώρες, με σκοπό τη σύνδεσή τους με το σύνολο του προγράμματος ή μέρος του.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Το παρόν ειδικό πρόγραμμα αντικατοπτρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους.

Η παράγραφος 7 του παραρτήματος ΙΙΙ, πρώτη δράση του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος προγράμματος.

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΟ

Το «Λευκο Βιβλίο», που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 1993, απετέλεσε έναυσμα για προβληματισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο και συνέβαλε στη λήψη αποφάσεων - σε αποκεντρωμένο, εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο - οι οποίες αναμένεται να επιτρέψουν να τεθούν οι βάσεις για μια διατηρήσιμη ανάπτυξη των ευρωπαϊκών οικονομιών, ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τον διεθνή ανταγωνισμό, με ταυτόχρονη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Οι δράσεις στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας αποσκοπούν να αποσαφηνίσουν στο μέλλον αυτή τη λήψη αποφάσεων, μέσω της ανάπτυξης μιας από κοινού βάσεως γνώσεων για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, όπως συνάγεται από εργασίες και έρευνες σε τρία πεδία, συγκεκριμένα:

- την αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής 7

- την έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση 7

- την έρευνα σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη.

Η αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής για την Ευρώπη έχει ως στόχο την ανάπτυξη μιας κοινής βάσεως γνώσεων, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από τους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την επιστημονική και τεχνολογική πολιτική σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και από τους αρμόδιους σε άλλους τομείς δράσης, όπου υπεισέρχονται η επιστήμη και η τεχνολογία, με απώτερο σκοπό να ευνοηθεί μια μεγαλύτερη συνοχή και συντονισμός των προσπαθειών και των πολιτικών Ε & ΤΑ στην Ευρώπη.

Οι δραστηριότητες αυτές θα διαδεχθούν εκείνες του προγράμματος Monitor (Fast, Sast, Spear), θα επωφεληθούν από τις εργασίες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ, τα προγράμματα Value και Sprint, από την Eurostat, καθώς και από την κτηθείσα εμπειρία στα ειδικά προγράμματα (εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της έρευνας), σύμφωνα με απόφαση που ελήφθη κατά την έγκριση του τρίτου προγράμματος-πλαισίου.

Το ΚΚΕρ θα συνεισφέρει στις κοινοτικές δραστηριότητες Ε & ΤΑ στον τομέα αυτόν, μέσω του Ινστιτούτου Τεχνολογικών Προβλέψεων, το οποίο θα συνεργασθεί στενά με το παρόν πρόγραμμα (1).

Ο στόχος των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση πρέπει να είναι η υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών οι οποίες αποσκοπούν στην ανάπτυξη των δεσμών μεταξύ της έρευνας, της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης, καθώς και στη βελτίωση των εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων τους, μέσω της ανάπτυξης ερευνών, της διάδοσης των αποτελεσμάτων τους και των καινοτομιών στις οποίες καταλήγουν. Θα αποσκοπούν να συμβάλουν στην προώθηση της ανάπτυξης στην Ευρώπη μιας γνήσιας «κοινωνίας μαθήσεως» ή «εκπαιδευτικής κοινωνίας»: μιας κοινωνίας όπου η εκπαίδευση και η επιμόρφωση, οι οποίες θα προσφέρονται καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των ατόμων, θα διαδραματίζουν κεντρικό και μόνιμο ρόλο στη λειτουργία του κοινωνικού συστήματος.

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι δραστηριότητες αυτές θα συμπληρώνουν τις δραστηριότητες των κρατών μελών. Εξάλλου, θα αναπτύσσονται σε συντονισμό με τις τεχνολογικές έρευνες επί του ιδίου θέματος, που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Τηλεματική», καθώς και με τις δραστηριότητες της Κοινότητας στο πεδίο της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης: δραστηριότητες των προγραμμάτων Socrates και Leonardo, που θα κληθούν να παραλάβουν τη σκυτάλη από τα προγράμματα Comett, Erasmus, Lingua, Petra, Force και Eurotecnet. Στο πλαίσιο αυτό, θα ληφθούν υπόψη βασικές εργασίες συλλογής δεδομένων και αναλύσεως συστημάτων, που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του δικτύου Eurydice, καθώς και εργασίες του Cedefop.

Η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελούν σοβαρά προβλήματα για τα κράτη μέλη. Χρειάζεται έρευνα σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη, προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση των προβλημάτων αυτών, με σκοπό την επίλυσή τους.

Ο στόχος εδώ είναι διττός: να μελετηθεί σε ποιο βαθμό η παρούσα διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (ενιαία αγορά, οικονομική και νομισματική ένωση, το παγκόσμιο πλαίσιο . . .) συμβάλλει με ειδικούς παράγοντες στην κοινωνική ένταξη/αποκλεισμό σε σχέση με τους παράγοντες που προσιδιάζουν στις εθνικές και τοπικές εξελίξεις 7 να επωφεληθούν όλα τα κράτη μέλη από επιτυχημένες εμπειρίες κοινωνικής ένταξης, μέσω της διεξαγωγής συγκριτικών ερευνών και της αξιοποίησης από κοινού των αποτελεσμάτων που απέδωσαν μελέτες αξιολόγησης των πλέον καινοτόμων έργων.

Η έρευνα, στο πεδίο αυτό, συνδέεται στενά με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες (κυρίως το νέο πρόγραμμα μεσοπρόθεσμης δράσης για την καταπολέμηση του αποκλεισμού) και με τις εθνικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη.

* * *

Επιπλέον αυτών των οριζοντίων δραστηριοτήτων στοχοθετημένης έρευνας, θα συνεχιστούν οικονομικές και κοινωνικές έρευνες στο πλαίσιο κάθε ειδικού προγράμματος Ε & ΤΑ της πρώτης δράσης (εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των κινδύνων), της δεύτερης (κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις της διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας και δεσμοί με την εξωτερική πολιτική της Κοινότητας), της τρίτης (βελτίωση της αποτελεσματικότητας της μεταφοράς των αποτελεσμάτων της Ε & ΤΑ) και της τέταρτης δράσης (επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών στις οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες). Το παρόν πρόγραμμα θα καταρτιστεί και θα εφαρμοστεί κατά τρόπο ώστε να βελτιωθούν οι συνεργίες και να υποστηριχθούν έρευνες οι οποίες συμπληρώνουν, εμπλουτίζουν ή τονώνουν εκείνες, του ιδίου τύπου, που διεξάγονται στο πλαίσιο των άλλων ειδικών προγραμμάτων. Θα διατηρηθούν στενές επαφές με τα έργα Cost στον τομέα των κοινωνικών επιστημών και με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς οι οποίοι εργάζονται στα πεδία που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα.

2. ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1. Αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής στην Ευρώπη

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζόμενοι υπό την προοπτική της αρχής της επικουρικότητας, οι ειδικοί και άμεσοι στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των προσπαθειών διαφόρων κατηγοριών ατόμων και ιδρυμάτων που συμμετέχουν στις δραστηριότητες αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής 7 παρότρυνση για την ανάπτυξη δικτύων στα οποία συμπράττουν επιστήμονες, αρμόδιοι κοινοβουλευτικών γραφείων και κρατικών οργανισμών αξιολόγησης των επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών, εμπειρογνώμονες κοινωνικοοικονομικής αξιολόγησης των τεχνολογιών στις επιχειρήσεις, καθώς και εμπειρογνώμονες άλλων παραγόντων της κοινωνικοοικονομικής ζωής,

- βάσει των δικτύων αυτών και, ιδίως, της ζήτησής τους, παραγωγή συγκεκριμένων στοιχείων ανάλυσης, τα οποία επιτρέπουν την αξιολόγηση διαφόρων επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής σε περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο 7 αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία θα λάβουν τη μορφή εκθέσεων, συλλογών δεικτών, ενημερωτικών φακέλων, περιοδικών δημοσιεύσεων και θα χρησιμοποιούν τα νέα μέσα υποστήριξης (συστήματα πληροφορικής, προϊόντα πολυμέσων . . .).

β) Θέματα

Η προσπάθεια κοινοτικής έρευνας στο πεδίο αυτό θα συγκεντρωθεί σε τρεις μεγάλες κατηγορίες αλληλοσυνδεδεμένων θεμάτων.

i) Ανάλυση της κατάστασης της Ε & ΤΑ στην Ευρώπη σε παγκόσμιο πλαίσιο

Οι ερευνητικές εργασίες θα αφορούν, κατά πρώτον, την παραγωγή συγκεκριμένων στοιχείων ανάλυσης, τα οποία επιτρέπουν να εκτιμηθούν τα ισχυρά και τα αδύνατα σημεία της Ε & ΤΑ στην Ευρώπη σε σχέση με τις μεγάλες ζώνες του κόσμου:

- κατάσταση της Ε & ΤΑ στο επίπεδο των κρατών μελών και των τρίτων χωρών, των περιφερειών ή ομάδων περιφερειών,

- πολιτικές που ακολουθούνται σε περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο, επίπεδο 7 στόχοι, διαδικασίες εφαρμογής, κανονιστικές και δημοσιονομικές πτυχές, επιπτώσεις στον επιστημονικό και τεχνικό ιστό και στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένου του μακροοικονομικού επιπέδου,

- στρατηγικές των βιομηχανικών και οικονομικών παραγόντων ανά κλάδο, ανά τύπο επιχείρησης 7 διεθνοποίηση και διακρατική συνεργασία 7 παρατηρούμενες αδράνειες και εξελίξεις του παραγωγικού συστήματος και περιορισμοί για την ανάπτυξη και την απορρόφηση των νέων τεχνολογιών.

ii) Αξιολόγηση των σχέσεων μεταξύ των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων κοινωνικοοικονομικών αναγκών και εξελίξεων και των νέων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων

Στρατηγικές αναλύσεις και μελέτες βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων προοπτικών (5-10 έτη) των μεγάλων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών προκλήσεων, καθώς και των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, θα επιτρέψουν να παρασχεθούν συγκεκριμένα στοιχεία για την τροφοδότηση της συζήτησης σχετικά με τον προσανατολισμό των ερευνητικών προσπαθειών στην Ευρώπη (σε εθνικό, κοινοτικό και ευρωπαϊκό επίπεδο). Ιδιαίτερα, θα επιδιωχθεί να αναδειχθούν οι επιλογές επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής που είναι οι πλέον ευνοϊκές για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη.

Επομένως θα αναλυθούν οι προκλήσεις:

- οικονομικού, βιομηχανικού και χρηματοοικονομικού χαρακτήρα. Οι εργασίες αναμένεται να καταλήξουν σε εις βάθος ανάλυση των μετασχηματισμών της παγκόσμιας οικονομίας, που ευρίσκονται εν εξελίξει ή κυοφορούνται, και των συνεπειών τους για την έρευνα: συνέπειες από την εμφάνιση νέων «περιφερειακών» ζωνών ελευθέρων συναλλαγών (Βορειοαμερικανική Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών . . .), νέων ζωνών ταχείας ανάπτυξης (Νοτιανατολική Ασία) ή σε μεταβατική κατάσταση (Ανατολική Ευρώπη και ΚΑΚ) 7 μεγάλα παγκόσμια προβλήματα (περιβάλλον, υγεία και γήρανση, κινητικότητα, ενέργεια, διατροφή . . .) 7 αλλαγές στις παραγωγικές διαδικασίες και στις μορφές οικονομικής οργάνωσης,

- κοινωνικοπολιτιστικού χαρακτήρα. Η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των Ευρωπαίων έναντι του περιβάλλοντος, των ηθικών προβλημάτων και της ασφάλειας υπό όλες τις μορφές της, συμπεριλαμβανομένων της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας, η εμφάνιση νέων πολιτιστικών πρακτικών ή νέων μορφών ψυχαγωγίας, οι κοινωνικές συνέπειες της εμφάνισης μιας «κοινωνίας της πληροφορίας», η προσαρμογή της νοοτροπίας στις αλλαγές των μεθόδων παραγωγής, ο αντίκτυπος των παραγόντων αυτών στους καταναλωτικούς τρόπους τους θα αξιολογηθούν όσον αφορά το σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διάχυση νέων γνώσεων, νέων προϊόντων και διαδικασίων. Αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής θα αποτελέσουν οι σχέσεις μεταξύ τεχνολογικής ανάπτυξης, απασχόλησης και οργάνωσης της κοινωνίας.

Οι ενδεχόμενες επιπτώσεις των νέων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων θα εκτιμηθούν σε συνάρτηση με τις προκλήσεις αυτές:

- ενδεχόμενες ωφέλειες από την Ε & ΤΑ και πλεονεκτήματα που δύναται να προσφέρει: από επιστημονική άποψη (π.χ., νέα κατανόηση των φυσικών φαινομένων, μεθοδολογικές πρόοδοι), από οικονομική άποψη (π.χ., βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε διάφορους τομείς), ή από κοινωνική άποψη (π.χ., δημιουργία θέσεων απασχόλησης, δυνατότητα νέων μορφών εργασίας, προστασία του καταναλωτή κ.λπ.),

- ενδεχόμενο κόστος και κίνδυνοι: από οικονομική άποψη (π.χ., επιδείνωση των αποκλίσεων μεταξύ περιφερειών) και από κοινωνική άποψη (π.χ., καταστροφή θέσεων απασχόλησης, περιθωριοποίηση «τεχνικώς αναλφάβητων» κοινωνικών στρωμάτων, ψυχοκοινωνιολογικές επιπτώσεις κ.λπ.).

Αυτές οι δραστηριότητες στρατηγικής ανάλυσης και μελέτης προοπτικών θα αφορούν οριζόντια κοινωνικοοικονομικά ζητήματα, εμφανιζόμενα επιστημονικά και τεχνολογικά πεδία ή πεδία που αναπτύσσονται στο σημείο διεπαφής διαφόρων ερευνητικών πεδίων (π.χ., οι εργασίες που στοχεύουν στην επισήμανση των τεχνολογιών μείζονος σημασίας για τη βιομηχανία και τους άλλους κλάδους δραστηριοτήτων στην Ευρώπη).

iii) Μεθοδολογίες, εργαλεία και προσεγγίσεις

Τέλος, ένα περιορισμένο μέρος των μέσων του προγράμματος θα αφιερωθεί στη χρηματοδότηση εργασιών στο πεδίο των μεθοδολογιών και των εργαλείων κοινωνικοοικονομικής αξιολόγησης της επιστήμης και της τεχνολογίας (εργασίες σχετικά με τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς δείκτες, τις διάφορες μεθόδους στρατηγικής ανάλυσης και μελετών προοπτικών, όπως: κατασκευή σεναρίων, διαρθρωτική ανάλυση, διαβούλευση με εμπειρογνώμονες, νέες μορφές διαβούλευσης με τους παράγοντες και το κοινό κ.λπ., σχετικά με τη μεθοδολογία αξιολόγησης των ερευνητικών προγραμμάτων).

* * *

Για να τροφοδοτηθούν οι εργασίες που προβλέπονται στο πλαίσιο των τριών κατηγοριών ανωτέρω, θα αναπτυχθεί, σε συνεργασία με την Eurostat, ένα ανοικτό σύστημα πληροφόρησης, το οποίο θα παράγει και θα προσφέρει πρόσβαση σε στατιστικές και δείκτες της Ε & ΤΑ 7 το σύστημα πρέπει να περιέχει πληροφορίες για τις εισροές (input) και τα αποτελέσματα (output) της Ε & ΤΑ, για την ανταγωνιστική θέση της Ευρώπης, να καλύπτει τον δημόσιο τομέα και τον ιδιωτικό τομέα και να περιέχει δεδομένα συγκρίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο 7 θα αναπτυχθεί βάσει στατιστικών και δεικτών που παράγονται σε επίπεδο εθνικό, κοινοτικό (Eurostat, Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ), ΟΟΣΑ και διεθνών οργανισμών (Unesco, Unido, Fao κ.λπ.) και πρωτοτύπων εργασιών 7 οι σχετικές εργασίες θα συμπεριληφθούν στο «πρόγραμμα-πλαίσιο για δράσεις προτεραιότητας στο πεδίο της στατιστικής πληροφόρησης». Αυτό το ανοικτό σύστημα πληροφόρησης πρέπει, ιδίως, να καταστήσει δυνατό να εκδίδεται μια τακτική δημοσίευση για την κατάσταση της Ε & ΤΑ στην Ευρώπη. Η συλλογή δεδομένων και πληροφοριών, καθώς και οι αναλύσεις, θα συντονίζονται εκ του σύνεγγυς με εκείνες που θα πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς».

Οι δραστηριότητες σε αυτό το πρώτο πεδίο θα βασιστούν στο δίκτυο Etan (European Technology Assessment Network), το οποίο θα φέρει σε επαφή τους κυριότερους παράγοντες και χρήστες της αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής στην Ευρώπη, κατά τρόπο ώστε να κυκλοφορούν οι πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες έρευνες και εργασίες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Έρευνες σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζόμενοι υπό την προοπτική της αρχής της επικουρικότητας, οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- παροχή για την έρευνα στο πεδίο της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης στην Ευρώπη των βασικών γνώσεων, εργαλείων και σημείων αναφοράς που είναι αναγκαία για την ανάπτυξή της. Συνδρομή για την ανάπτυξη ενός σώματος κοινών γνώσεων, υποδομών και κοινών μέσων, εκμεταλλεύσιμων για την εκτέλεση ειδικών εργασιών,

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των προσπαθειών διαφόρων κατηγοριών ατόμων και ιδρυμάτων που συμμετέχουν στις ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση 7 παρότρυνση για την ανάπτυξη δικτύων στα οποία συμπράττουν ειδικοί επί των εκπαιδευτικών επιστημών (παιδαγωγική, διδακτική, κοινωνιολογία της εκπαίδευσης κ.λπ.), υπεύθυνοι για την εκπαίδευση και την επιμόρφωση στις διοικήσεις και τις επιχειρήσεις, υπεύθυνοι για τα εκπαιδευτικά συστήματα και κοινωνικοί εταίροι 7 θεωρητική διάρθρωση, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, του πολυεπιστημονικού πεδίου των ερευνών σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση.

β) Θέματα

Τα θέματα που πρόκειται να αποτελέσουν το αντικείμενο εργασιών είναι δυνατόν να κατανεμηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

i) Μεθοδολογίες, εργαλεία και τεχνολογίες: καινοτομίες και ποιότητα στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση

- Νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση και μεθοδολογίες μάθησης: αρχές και συγκριτικά αποτελέσματα των νέων τεχνολογιών και μέσων εκπαίδευσης και επιμόρφωσης (εκπαιδευτικό λογισμικό 7 πολυμέσα και hypertextes 7 οπτικοακουστικά μέσα και πολυμέσα 7 ιδεατή πραγματικότητα κ.λπ.). Βάσεις γνώσεων και μηχανισμοί δράσεως των τεχνολογιών αυτών 7 συγκριτικά προγράμματα μάθησης και αλληλοδιάδραση με τη μάθηση μέσω των παραδοσιακών μεθόδων και βοηθημάτων.

- Η διάχυση των παιδαγωγικών καινοτομιών: μηχανισμοί διάδοσης (αυθόρμητης ή σκόπιμης) των παιδαγωγικών καινοτομιών στα εκπαιδευτικά συστήματα και στην οικονομική ζωή 7 θεωρητικές βάσεις και οργανωτικοί μηχανισμοί μετάδοσης και διάδοσης των τεχνολογικών καινοτομιών μέσω επιμορφωτικών δράσεων 7 κοινωνικές και πολιτιστικές πλευρές της διάδοσης των καινοτομιών σε θέματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης.

- Η ποιότητα στα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά συστήματα: μέθοδοι αξιολόγησης και κριτήρια ποιότητας των εργαλείων, προγραμμάτων και κυκλωμάτων 7 καθορισμός ποσοτικών κριτηρίων 7 εκτίμηση κόστους-οφέλους 7 κ.λπ.

- Ο διδάσκων και ο υπεύθυνος επιμόρφωσης, κεντρίκα πρόσωπα των εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων: νέες μορφές αλληλοδιαδράσεων μεταξύ διδασκόντων-διδασκομένων 7 μέθοδοι αξιολόγησης των γνώσεων, των παρουσιάσεων των διδασκόντων και των υπευθύνων επιμόρφωσης 7 συγκριτική στάση έναντι των παραδοσιακών μεθόδων και της αυτοδιδασκαλίας μέσω των νέων τεχνολογιών κ.λπ.

ii) Πολιτικές, δράσεις και ανάγκες

- Νέες ή υπό εξέλιξη ανάγκες των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και της κοινωνίας σε θέματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης: ανάγκες σε γνώσεις, ικανότητες και προσόντα που συνδέονται με την εγκαθίδρυση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, με την ανάπτυξη που οικονομικού και κοινωνικού δυναμικού σε περιφερειακό επίπεδο, με τη διεθνοποίηση των συναλλαγών, με τους νέους τρόπους παραγωγής και οργάνωσης των επιχειρήσεων και με τις απαιτήσεις ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς τους, κ.λπ.

- Αντίκτυπος των δράσεων που έχουν δρομολογηθεί σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο 7 αποτελέσματα της εισαγωγής νέων προγραμμάτων επιμόρφωσης στα εκπαιδευτικά συστήματα, καθώς και της ανάπτυξης συστημάτων διαρκούς εκπαίδευσης και συνεχούς επιμόρφωσης 7 αντίκτυπος της αύξησης της κινητικότητας, των ανταλλαγών και των επαφών, κ.λπ.

- Συγκριτική κατάσταση και πολιτικές σε θέματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης 7 κοινωνικές και πολιτιστικές βάσεις των πολιτικών των κρατών μελών 7 προέλευση και αντίκτυπος της ποικιλίας των εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων στην Ευρώπη.

3. Έρευνες σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζομένοι υπό την προοπτική της αρχής της επικουρικότητας, οι ειδικοί και άμεσοι στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- παροχή για την έρευνα σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη των βάσεων γνώσεων, εργαλείων και σημείων αναφοράς που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη της. Συνδρομή για την ανάπτυξη ενός σώματος κοινών γνώσεων, υποδομών και μέσων, εκμεταλλεύσιμων για την εκτέλεση ειδικών εργασιών,

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των διαφόρων κατηγοριών ερευνητών στις οικονομικές, κοινωνικές και θεωρητικές επιστήμες, που είναι ειδικευμένοι στον τομέα αυτόν, ώστε να εργαστούν από κοινού και μαζί με τους κοινωνικούς παράγοντες (κρατικές υπηρεσίες και μη κυβερνητικούς οργανισμούς, συνδικαλιστικές και επαγγελματικές οργανώσεις κ.λπ.), προκειμένου να βελτιώθει η κατανόηση της κοινωνικής ένταξης και των διαφόρων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού, των αιτίων τους, και να διευκολυνθεί η επιλογή λύσεων.

β) Θέματα

Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις που διαπερνούν ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, οι διερευνητικές δραστηριότητες θα περιστραφούν γύρω από τα ακόλουθα τέσσερα θέματα:

i) Μορφές και διαδικασίες του κοινωνικού αποκλεισμού

Οι εργασίες συγκριτικής και στοχοθετημένης έρευνας θα αποσκοπούν στην ανάλυση των διαδικασιών κοινωνικού αποκλεισμού υπό τον πολυδιάστατο χαρακτήρα τους. Στο επίπεδο της κοινωνίας στο σύνολό της, ο κοινωνικός αποκλεισμός εκφράζεται με μια αποσύνθεση και κατακερματισμό των κοινωνικών σχέσεων και, άρα, της ρύθμισής τους (π.χ., βιαιοπραγίες, εντάσεις μεταξύ εθνικοτήτων, κρίση της συλλογικής ταυτότητας). Σε επίπεδο ατόμων και ομάδων, ο κοινωνικός αποκλεισμός εκδηλώνεται με στερήσεις ή διακριτική μεταχείριση.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη γεωγραφική διάσταση του κοινωνικού αποκλεισμού, δηλαδή στη συγκέντρωση των αποκλειομένων ομάδων σε ορισμένους χώρους (αστικός διαχωρισμός, παραδείγματος χάρη), αλλά και στις διαδικασίες αποκλεισμού που συνδέονται με τους υποβαθμισμένους και απαξιωμένους τόπους κατοικίας.

Τέλος, η ανάλυση θα πρέπει να συμβάλει ώστε να αποσαφηνιστούν, μεταξύ άλλων μέσω της ανάλυσης των δημογραφικών μεταβολών (δομή ηλικιών, οικογενειακές δομές), οι πορείες αποκλεισμού και ένταξης: ως παράδειγμα των προς αντιμετώπιση προβλημάτων, ένας από τους μετασχηματισμούς των καταστάσεων και διαδικασιών αποκλεισμού είναι η πρόσκαιρη κατάσταση κατηγοριών πληθυσμών οι οποίοι ευρίσκονται στα όρια ή στο μεταίχμιο του αποκλεισμού και οι οποίοι, παραδείγματος χάρη, εισέρχονται και εξέρχονται, εντός μικρού χρονικού διαστήματος, από συστήματα βοήθειας ή, ακόμη, είναι εκτεθειμένοι σε επαναλαμβανόμενη ανεργία.

ii) Αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού, ιδίως της ανεργίας

Οι εργασίες θα επικεντρωθούν:

- στον αντίκτυπο των οικονομικών μεταβολών, που πλήττουν την Ευρώπη, στην επιδείνωση ή την απορρόφηση της ανεργίας,

- στις συνέπειες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης επί των εθνικών μορφών του κράτους προνοίας,

- στην ανάπτυξη της άτυπης οικονομίας στην Ευρώπη, καθώς και τις συνέπειές της.

iii) Αναλύσεις των μεταναστεύσεων

Η αυξανόμενη ροή μεταναστών από λιγότερο αναπτυγμένες μη ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στα παραδοσιακά πρότυπα ερμηνείας των μεταναστευτικών ροών και των αποτελεσμάτων τους, προκειμένου να εκτιμηθούν οι ενδεχόμενες συνέπειές τους όσον αφορά ενδεχόμενες κοινωνικές συγκρούσεις, αποσταθεροποίηση των αγορών εργασίας και νομικούς περιορισμούς των δικαιωμάτων εισόδου και ασύλου.

iv) Εκτίμηση των επιπτώσεων των πολιτικών κοινωνικής ένταξης

Οι ερευνητικές εργασίες σχετικά με την εξέλιξη και τον αντίκτυπο των πολιτικών κοινωνικής ένταξης θα αφορούν:

- τη συγκριτική εκτίμηση των προσεγγίσεων που έχουν ακολουθήσει οι υφιστάμενες κοινωνικές πολιτικές (π.χ., μετάβαση από πολιτικές παροχής σε ενεργούς πολιτικές ένταξης, προώθηση της ισότητας μεταχείρισης και, ιδιαίτερα, μεταξύ ανδρών και γυναικών) και του ρόλου των διαφόρων παραγόντων (ρόλου των κοινωνικών εταίρων, ρόλου των μη κυβερνητικών οργανισμών, κ.λπ.) έναντι της εξέλιξης των μορφών και διαδικασιών κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη 7 ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί, κατά τις συγκρίσεις αυτές, στους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες που συνδέονται με την προστασία της υγείας και την ασφάλεια των εργαζομένων. Στις εργασίες αυτές θα ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα ερευνών που διεξάγονται στο πλαίσιο των άλλων προγραμμάτων, ιδιαίτερα, όταν τα αποτελέσματα αυτά ενδέχεται να συμβάλουν σε διαρθρωτικές βελτιώσεις στο πεδίο αυτό. Πρόκειται για τα προγράμματα: βιοϊατρική και υγεία (ιδίως, η έρευνα σχετικά με την επαγγελματική ιατρική και την περιβαλλοντική ιατρική), τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος (ιδίως, η τηλεματική για την απασχόληση και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής), βιομηχανικές τεχνολογίες και υλικά (ιδίως, η αξιοπιστία των συστημάτων παραγωγής). Θα αναλυθούν ιδιαίτερα οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της προστασίας, της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, στις συνθήκες ανταγωνιστικότητος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλων περιφερειών. Στη μελέτη των παραγόντων αυτών θα ληφθούν υπόψη οι συνθήκες που συνδέονται με την ιδιαιτερότητα των ΜΜΕ,

- το συνυπολογισμό, στη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, στη θεσμική της ανάπτυξη και στις ειδικές δράσεις σε κοινοτική κλίμακα, της διάστασης της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ιδιότητας του πολίτη.

Οι έρευνες που αφορούν αυτό το τρίτο πεδίο απαιτούν, εκ των προτέρων, μεθοδολογικές εργασίες πριν από τη συγκρότηση συγκρίσιμων δεδομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα, καθώς και την ανάπτυξη ή την ενίσχυση κοινών υποδομών έρευνας (βάσεις δεδομένων σχετικά με τους παράγοντες και τα αποτελέσματα των ερευνών 7 κατάλογοι και εγχειρίδια, γλωσσάρια και θησαυροί κ.λπ.). Ένα περιορισμένο μέρος των πόρων που διατίθενται για το πεδίο αυτό των πόρων θα αφιερωθεί, επομένως, στη χάραξη μιας στρατηγικής, με σκοπό να αναπτυχθούν οι εν λόγω εργασίες και υποδομές, καθώς και σε ορισμένα πρότυπα έργα που θα προκύψουν από αυτές.

(1) Η λεπτομερέστερη περιγραφή των δραστηριοτήτων έρευνας του ΚΚΕρ, οι οποίες ορίζονται σε ανεξάρτητη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, περιέχεται για ενημερωτικούς λόγους στο παράρτημα IV, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η διαφάνεια ως προς τη συμπληρωματικότητά τους με τις αντίστοιχες έμμεσες ενέργειες.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Ο τρόπος χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προβλέπεται στο παράρτημα IV της απόφασης για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Ο τρόπος συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, καθώς και ο τρόπος διάδοσης των αποτελεσμάτων προσδιορίζονται στα μέτρα που προβλέπονται από το άρθρο 130 l της συνθήκης.

Παρ' όλα αυτά, για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος ισχύουν οι ακόλουθες διευκρινίσεις:

1.1. Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, με χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα, έχουν:

α) όλα τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν και ασκούν κανονικά δραστηριότητες Ε & Α

- στην Κοινότητα ή

- σε τρίτη χώρα, που έχει συνδεθεί εξ ολοκλήρου ή εν μέρει με την εφαρμογή του συγκεκριμένου προγράμματος, μετά από συμφωνία μεταξύ αυτής και της Κοινότητας 7

β) το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

1.2 Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, χωρίς χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα και με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις κοινοτικές πολιτικές, έχουν:

α) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε χώρα η οποία έχει συνάψει με την Κοινότητα συμφωνία επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με αντικείμενο δράσεις καλυπτόμενες από το πρόγραμμα, με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας 7

β) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε ευρωπαϊκές χώρες 7

γ) οι διεθνείς οργανισμοί έρευνας.

1.3. Σε κατάλληλες ειδικές περιπτώσεις, η συμμετοχή των ευρωπαϊκών διεθνών οργανισμών μπορεί να χρηματοδοτηθεί με τους ίδιους όρους, όπως η συμμετοχή των κοινοτικών οργανισμών.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με:

2.1. Έμμεσες δράσεις, δηλαδή χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας σε δραστηριότητες Ε & ΤΑ, τις οποίες αναλαμβάνουν τρίτοι. Πρόκειται βασικά για:

- δράσεις επιμερισμένων δαπανών για τα έργα Ε & ΤΑ που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, που συνενώνουν τους φορείς αυτούς στη μελέτη θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος,

- συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό, κυρίως με συντονιστικά δίκτυα, των έργων Ε & ΤΑ που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς,

- ενδεδειγμένα μέτρα για τα χαρακτηριστικά του παρόντος προγράμματος, όπως θεματικές μελέτες, μέτρα για την προώθηση της κατάρτισης και τυποποίησης των βάσεων δεδομένων σχετικά με τους παράγοντες και τις ερευνητικές εργασίες, καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στην εγκατάσταση εργαλείων γενικού προορισμού, που εξυπηρετούν τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις, όπως θησαυρών, καταλόγων κ.λπ. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας καλύπτει έως και το 100 % του κόστους των μέτρων αυτών.

2.2. Προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα, καθώς και μέτρα στήριξης, που καλύπτουν τα εξής:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών δράσεων,

- διασκέψεις, σεμινάρια, συναντήσεις εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συνεδριάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εξειδίκευσης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων και της υποδοχής επισκεπτών επιστημόνων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις, όπου συμπεριλαμβάνονται η διάδοση, η προώθηση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων,

- επιμορφωτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση (συμπεριλαμβάνονται οι μελέτες) της διαχείρισης και των επιτευγμάτων των δραστηριοτήτων του προγράμματος.

Οι δραστηριότητες σχετικά με τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος, θα είναι συμπληρωματικές με εκείνες που θα αναπτυχθούν από τη δράση 3 και θα εφαρμοστούν σε στενό συντονισμό με αυτήν. Οι εταίροι των έργων Ε & ΤΑ αποτελούν προνομιούχα δίκτυα διάδοσης και αξιοποίησης αποτελεσμάτων. Θα ενισχυθούν μέσω δημοσιεύσεων, διασκέψεων, προώθησης αποτελεσμάτων, μελετών των τεχνοοικονομικών δυνατοτήτων κ.λπ. Για να εξασφαλιστεί βέλτιστη εκμετάλλευση, οι παράγοντες που ενδέχεται να ευνοήσουν μεταγενέστερη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων πρέπει να ληφθούν υπόψη ήδη από την αρχή και καθ' όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης των έργων Ε & ΤΑ.

3. Η εφαρμογή του προγράμματος θα ποικίλλει σε συνάρτηση με τον ειδικό χαρακτήρα των σχετικών δραστηριοτήτων.

Πάντως, για να υπάρχει στενή διασύνδεση της προσπάθειας κοινοτικής έρευνας με τις εθνικές προσπάθειες και για να αναπτυχθεί, κατά τον τρόπο αυτό, μια κοινή υποδομή πληροφοριών και αναλύσεων προσιτών σε όλους, οι προβλεπόμενες δραστηριότητες στον τομέα της αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής θα συνεχιστούν στο πλαίσιο του δικτύου Etan (European Technology Assessment Network), του οποίου η λειτουργία θα χρηματοδοτηθεί από το παρόν πρόγραμμα. Το δίκτυο θα συνδέσει τους κυριότερους περιφερειακούς, εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς (μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η Stoa του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το European Parliamentary Technology Assessment Network και οι κοινωνικοί εταίροι σε ευρωπαϊκό επίπεδο), οι οποίοι αναπτύσσουν δραστηριότητα στο πεδίο της αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής, και θα συμπεριλάβει τις άμεσα ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής (ιδίως, την ομάδα διαχείρισης του παρόντος προγράμματος, το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ και τη μονάδα προοπτικών), οι οποίες θα εξασφαλίσουν την παροχή υπηρεσιών γραμματείας. Θα αναλάβει (μέσω μιας επιτροπής καθοδήγησης που θα ορίσουν οι συνδεδεμένοι οργανισμοί) να συμβουλεύει την Επιτροπή κατά την κατάρτιση του προγράμματος εργασίας σχετικά με αυτό το πρώτο πεδίο του προγράμματος, καθώς και κατά την εκμετάλλευση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από το εν λόγω πρόγραμμα ή από εργασίες που διεξάγονται σε εθνικό, διακρατικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, τα οποία επιθυμούν να ανταλλάξουν σε κοινοτικό επίπεδο οι συμμετέχοντες στο δίκτυο. Θα ληφθεί μέριμνα, ομοίως, ώστε να εξασφαλισθεί ο συντονισμός με τις αλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, τις οποίες αφορούν περισσότερο οι δράσεις Ε & ΤΑ στην Ευρώπη, και να χρησιμοποιηθεί, κατά τον βέλτιστο τρόπο, η εμπειρία που διαθέτουν οι διάφοροι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες στην Ευρώπη.

Οι δραστηριότητες του δικτύου αυτού θα εξασφαλίσουν τη συμπερίληψη στο πρόγραμμα εργασιών ερευνητικών θεμάτων τα οποία είναι τα πιο σημαντικά σε σχέση με τις εργασίες που διεξάγονται σε περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, και χρήσιμα για τους τελικούς χρήστες των αποτελεσμάτων.

Στο μέτρο του δυνατού, τα ερευνητικά έργα θα συνεπάγονται τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και ομάδων εργασιών που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των τελικών χρηστών των αποτελεσμάτων. Η συμμετοχή αυτή θα επιτρέψει να εξασφαλιστεί συνεργασία των παραγόντων και των ενδιαφερομένων χρηστών επί των στόχων του έργου, παρακολούθηση των εργασιών και διάδοση των αποτελεσμάτων σε εύθετο χρόνο, ανάλογα με τον ρυθμό παραγωγής τους.

4. Οι διεθνείς οργανισμοί που εδρεύουν στην Ευρώπη είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν κατ' εξαίρεση, επί της ιδίας βάσεως όπως οι κοινοτικοί οργανισμοί.

Θα αναπτυχθεί συνεργασία με οργανισμούς που εδρεύουν σε μη ευρωπαϊκές τρίτες χώρες (όπως το National Science Foundation ή το Office of Technology Assessment στις Ηνωμένες Πολιτείες και το National Institute of Science and Technology Policy στην Ιαπωνία), εφόσον επιτρέπει την καλύτερη υλοποίηση των στόχων του παρόντος προγράμματος.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΚΚΕρ) ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ [COM(94) 68 - τελικό - 94/0095 (CNS)]

Το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο επιστήμης και τεχνολογίας (OEST), που λειτουργεί στους κόλπους του ινστιτούτου τεχνολογικών προβλέψεων του ΚΚΕρ, θα αποτελέσει υπηρεσία ενημέρωση επί της εξελίξεως των επιστημών και τεχνικών και θα εξασφαλίσει την εποπτεία των επιστημονικών εξελίξεων και τεχνολογικών καινοτομιών.

Προκειμένου να βελτιωθεί η επικοινωνία και να αποφευχθούν επαναλήψεις εργασιών, το παρατηρητήριο θα συνεργαστεί στενά με την Eurostat και θα έχει στενές επαφές με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, τον ΟΟΣΑ, καθώς επίσης και τις ESA, Cern, Eureka κ.λπ. Οι δραστηριότητες του παρατηρητηρίου θα διεξαχθούν σε στενή εναρμόνιση με τις αντίστοιχες που προβλέπονται βάσει του προγράμματος δράσεων επιμερισμένης δαπάνης.

Θα πρόκειται, στο εσωτερικό του δικτύου Etan, η συγκρότηση του οποίου προβλέπεται στο πρόγραμμα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης, για εστιακό σημείο δικτύου απαρτιζόμενου αφενός από τα διάφορα παρεμφερή παρατηρητήρια των κρατών μελών και αφετέρου από πανεπιστήμια ή εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας που είναι επιφορτισμένοι με την εκτίμηση της αξίας, της εξέλιξης και του αντικτύπου των επιστημονικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων.

Υπό κοινοτικό πρίσμα, το παρατηρητήριο θα συμβάλει, με τις πληροφορίες που συγκεντρώνει, στην τακτική αξιολόγηση του βαθμού προόδου της Ε & ΤΑ στην Ευρώπη, συγκρίνοντάς την με τις συνθήκες που επικρατούν στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες.

Το σύστημα τεχνολογικής επαγρύπνησης αποσκοπεί στην ανίχνευση νέων επιστημονικών επιτεύξεων και τεχνολογικών καινοτομιών σε πρώιμο στάδιο, ώστε οι υπεύθυνοι της Κοινότητας να προειδοποιούνται για τις σχετικές επιπτώσεις και συνέπειες, ιδίως στην τεχνολογική έρευνα και στο βιομηχανικό κόσμο.