Ανακοίνωση για την έναρξη διαδικασίας εξέτασης όσον αφορά εμπόδιο στο εμπόριο, κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3286/94 του Συμβουλίου, που συνίσταται σε επιδοτήσεις που χορηγούν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στον κλάδο παραγωγής ελαιούχων σπόρων

(2003/C 58/03)

Στις 10 Ιανουαρίου 2003, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3286/94 του Συμβουλίου(1) (εφεξής, "ο κανονισμός").

1. Καταγγέλλων

Την καταγγελία υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση παραγωγής ελαιούχων σπόρων ("EOA"). H EOA είναι εμπορική οργάνωση που αποτελείται από εθνικές ενώσεις της Γερμανίας, του ΗΒ, της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Σουηδίας. Στα μέλη των εθνικών αυτών ενώσεων συγκαταλέγονται παραγωγοί ελαιούχων σπόρων καθώς και άλλοι επαγγελματίες που σχετίζονται με τον τομέα αυτό (π.χ. αποθεματοποιητές σπόρων, μεταποιητές και χρήστες). Η ΕΟΑ αντιπροσωπεύει το 86 % της ευρωπαϊκής παραγωγής ελαιούχων σπόρων.

Η EOA είναι ένωση που ενεργεί εξ ονόματος του κοινοτικού κλάδου παραγωγής - παραγωγή ελαιούχων σπόρων - κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 5 και του άρθρου 3 παράγραφος 1 του κανονισμού.

2. Προϊόν

Η καταγγελία αφορά επιδοτήσεις που χορηγούνται στον κλάδο παραγωγής ελαιούχων σπόρων στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Οι ελαιούχοι σπόροι είναι ομάδα φυτών που καλλιεργούνται τόσο για τα έλαια όσο και για τις προτεΐνες τους. Οι κυριότεροι ελαιούχοι σπόροι που παράγονται παγκοσμίως είναι οι σπόροι σόγιας, αγριοκράμβης και ηλιοτροπίου. Στους δευτερεύοντες ελαιούχους σπόρους συγκαταλέγονται οι σπόροι λιναριού, κνήκου και το σουσάμι. Οι ελαιούχοι σπόροι κατατάσσονται στους ακόλουθους κωδικούς της Συνδυασμένης Ονοματολογίας: 1201, 1204, 1205, 1206 και 1207.

3. Αντικείμενο

Η καταγγελία αφορά εμπορικό φραγμό που θεωρείται ότι προκαλείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής λόγω της χορήγησης επιδοτήσεων στον κλάδο παραγωγής ελαιούχων σπόρων.

Οι επίμαχες επιδοτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών συνίστανται σε επιδοτήσεις επιτοκίων και επιδοτήσεις σε ένα ειδικό σύστημα δανειοδότησης ("marketing loan"), σε απευθείας πληρωμές και σε αντικυκλικές πληρωμές. Οι πληρωμές αυτές καταβάλλονται στο πλαίσιο του νόμου των ΗΠΑ για την επισιτιστική ασφάλεια και τις γεωργικές επενδύσεις του 2002 ("FSRIA").

Στο πλαίσιο του συστήματος επιδότησης των επιτοκίων ("loan rates"), οι παραγωγοί δύνανται να λαμβάνουν δάνεια "χωρίς προσφυγή" τα οποία χορηγεί η κυβέρνηση. Ως εγγύηση για τα δάνεια αυτά τίθεται η συγκομιδή των ελαιούχων σπόρων, της οποίας η αξία καθορίζεται από την κυβέρνηση. Εάν ο παραγωγός μπορέσει να πωλήσει τους ελαιούχους σπόρους σε τιμή υψηλότερη από το επιτόκιο του δανείου, προβαίνει στην αποπληρωμή του δανείου. Εάν δεν μπορέσει, παραδίδει την συγκομιδή αλλά δεν υποχρεούται να αποπληρώσει και το δάνειο. Με τον τρόπο αυτό, το σύστημα λειτουργεί ως εγγύηση των τιμών στο επίπεδο των επιτοκίων που έχει ορίσει η κυβέρνηση. Κατά τους ισχυρισμούς, το επιτόκιο των δανείων αυτών είναι χαμηλότερο από το επιτόκιο των εμπορικών δανείων. Ωστόσο, στην πράξη, καθώς οι τιμές της αγοράς ήταν χαμηλότερες από το επιτόκιο του δανείου, εφαρμόστηκαν τα μέτρα αυτά.

Για να αποφευχθεί η δημιουργία κρατικών αποθεμάτων, εφαρμόζεται ένα ειδικό σύστημα δανειοδότησης ("marketing loans system"). Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, όταν ένας παραγωγός έχει συνάψει δάνειο, δύναται να το αποπληρώσει με την επικρατούσα τιμή της αγοράς για τους ελαιούχους σπόρους (όταν η τιμή αυτή είναι χαμηλότερη από το επιτόκιο του δανείου). Με τον τρόπο αυτό, λαμβάνει ενίσχυση αντίστοιχη με τη διαφορά μεταξύ της τιμής της αγοράς για το συγκεκριμένο προϊόν και του επιτοκίου του δανείου που έχει καθοριστεί από την κυβέρνηση. Είναι δε ελεύθερος να πωλήσει τη συγκομιδή στην αγορά.

Επιπλέον, για να απλουστευτούν οι διαδικασίες, αντί να ζητήσει δάνειο, στην περίπτωση που η τιμή της αγοράς για τους ελαιούχους σπόρους είναι χαμηλότερη από το επιτόκιο του δανείου, ο παραγωγός δύναται απλώς να ζητήσει ενίσχυση ("loan deficiency payment") αντίστοιχη με τη διαφορά μεταξύ της τιμής της αγοράς για το συγκεκριμένο προϊόν και του επιτοκίου του δανείου.

Οι μηχανισμοί αυτοί είναι διαθέσιμοι για ορισμένα γεωργικά προϊόντα, περιλαμβανομένων και των ελαιούχων σπόρων. Τα ποσοστά της ενίσχυσης καθορίζονται ξεχωριστά για τα διάφορα προϊόντα, και, κατά συνέπεια, οι πληρωμές είναι φυσικά διαφορετικές, ανάλογα με το προϊόν.

Στην καταγγελία διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι δεν υπάρχει καθορισμένο όριο στο συνολικό ποσό των επιδοτήσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο των συστημάτων αυτών.

Οι άμεσες πληρωμές πραγματοποιούνται υπέρ ορισμένων καλλιεργειών, στις οποίες συγκαταλέγονται και οι καλλιέργειες ελαιούχων σπόρων, σε βασικές περιοχές που κατά παράδοση χρησιμοποιούνται για τις συγκεκριμένες καλλιέργειες. Στην πράξη, υπάρχει ελευθερία ως προς την επιλογή των καλλιεργειών στις συγκεκριμένες περιοχές, αν και ορισμένα προϊόντα εξαιρούνται (π.χ. φρούτα και λαχανικά) και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις πρέπει να διατηρούνται σε καλή γεωργική κατάσταση. Οι βασικές αυτές περιοχές δύνανται να αναπροσαρμόζονται έτσι ώστε να καλύπτουν την περίοδο αναφοράς 1998-2001.

Οι αντικυκλικές πληρωμές σχετίζονται επίσης με τις βασικές περιοχές όπου παραδοσιακά πραγματοποιούνται συγκεκριμένες καλλιέργειες. Εάν η τιμή μιας συγκεκριμένης καλλιέργειας πέσει κάτω από συγκεκριμένο επίπεδο στην παγκόσμια αγορά, τότε πραγματοποιείται και η πληρωμή. Και στην περίπτωση αυτή, η πληρωμή δεν εξαρτάται από την καλλιέργεια που όντως πραγματοποιήθηκε στη βασική περιοχή, αν και ορισμένα προϊόντα εξαιρούνται (π.χ. φρούτα και λαχανικά) και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις πρέπει να διατηρούνται σε καλή γεωργική κατάσταση.

Στην καταγγελία επίσης γίνεται μνεία για επιδοτήσεις που χορηγούνται βάσει του παλαιότερου νόμου των ΗΠΑ του 1996 για τη βελτίωση της γεωργίας και τη μεταρρύθμιση ("FAIR Act")· οι επιδοτήσεις αυτές τώρα επικαλύπτονται από τις επιδοτήσεις που χορηγούνται βάσει του νόμου FSRIA. Οι επιδοτήσεις επιτοκίων ("loan rates") και οι ειδικές δανειοδοτήσεις ("marketing loan") χορηγήθηκαν υπό τους ίδιους όρους με τις επιδοτήσεις FSRIA.

Οι άμεσες πληρωμές γνωστές ως πληρωμές "ευελιξίας" ή "ΑΜΤΑ" καθώς και ως βοήθεια "έκτακτης ανάγκης" (για το 1999, το 2000 και το 2001) καταβλήθηκαν επίσης βάσει των παραδοσιακών περιοχών αναφοράς. Αυτές οι περιοχές αναφοράς περιελάμβαναν περιοχές αναφοράς για την καλλιέργεια ελαιούχων σπόρων αλλά και για ορισμένες άλλες καλλιέργειες.

Οι δαπάνες που προέκυψαν από τα μέτρα αυτά υπέρ των ελαιούχων σπόρων υπολογίζεται ότι ανήλθαν σε 1,2 δισ. δολάρια ΗΠΑ το 1998, σε 2,5 δισ. το 1999, σε 2,8 δισ. το 2000 και σε 3,5 δισ. το 2001.

4. Ισχυρισμός περί εμποδίων στο εμπόριο

Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι τα προαναφερθέντα εμπορικά μέτρα που εφαρμόζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής:

- συνιστούν επιδοτήσεις κατά την έννοια του άρθρου 1 της συμφωνίας για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα ("SCM"), και ότι οι επιδοτήσεις αυτές είναι ιδιαίτερες κατά την έννοια του άρθρου 2 της SCM·

- δεν αποκλείουν το δικαίωμα ενέργειας, κατά την έννοια των άρθρων 5 και 6 της συμφωνίας SCM, δυνάμει του άρθρου 13 της συμφωνίας για τη γεωργία ("A on A"), δεδομένου ότι τα μέτρα αυτά εξασφαλίζουν σε συγκεκριμένα προϊόντα - στους ελαιούχους σπόρους- ενίσχυση ανώτερη από αυτή που αποφασίστηκε κατά το έτος εμπορίας 1992, που, κατά τους ισχυρισμούς, είναι στην ουσία μηδενική·

- έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα συμφέροντα της Κοινότητας, κατά την έννοια του άρθρου 5 της συμφωνίας SCM, με την πρόκληση σοβαρής ζημίας όπως ορίζεται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 περίπτωση γ) της SCM, δεδομένου ότι οι επιδοτήσεις έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική συμπίεση των τιμών στην παγκόσμια αγορά, και, κατά συνέπεια, στην κοινοτική αγορά καθώς οι κοινοτικές τιμές ελαιούχων σπόρων είναι χαμηλές, ή και μηδενικές, και βασίζονται εν μέρει σε ένα οικονομετρικό υπόδειγμα· και,

- με τον τρόπο αυτό, παρέχουν στην Κοινότητα δικαίωμα δράσης βάσει του άρθρου 7 της SCM.

Ο καταγγέλλων παρείχε εκ πρώτης όψεως επαρκή στοιχεία που δικαιολογούν την έναρξη διαδικασίας εξέτασης, και αποδεικνύουν ότι τα αμφισβητούμενα μέτρα αντίκεινται προς τις υποχρεώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής που απορρέουν από τη συμφωνία ΠΟΕ, ιδίως τα άρθρα 5 και 6 της SCM, και ότι ως εκ τούτου συνιστούν εμπόδιο στο εμπόριο κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 1 του κανονισμού για τα εμπόδια στο εμπόριο.

5. Ισχυρισμός περί ζημίας

Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι υπέστη ζημία κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισμού.

Ειδικότερα, ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι η πρόκληση σοβαρής ζημίας στην ΕΚ βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας SCM λόγω της σημαντικής συμπίεσης των τιμών στην παγκόσμια αγορά, και κατά συνέπεια στην αγορά της ΕΚ, αποτελεί από μόνη της επαρκές αποδεικτικό στοιχείο για την προκληθείσα ζημία.

Παράλληλα με τον ισχυρισμό για συμπίεση των τιμών, ο καταγγέλλων ισχυρίζεται επίσης ότι οι όγκοι των εισαγωγών αυξήθηκαν σε σύγκριση με την κοινοτική παραγωγή και ότι τα έσοδα του κοινοτικού κλάδου παραγωγής ελαιούχων σπόρων μειώθηκαν. Η ανάλυση αυτή βασίζεται εν μέρει σε οικονομετρικό υπόδειγμα.

Η κοινοτική παραγωγή ελαιούχων σπόρων ύψους 14 εκατ. τόνων κατά μέσο όρο το διάστημα 1999-2002 αντιπροσωπεύει αξία άνω των 3 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Κατά συνέπεια, μία σημαντική συμπίεση τιμών θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει ευμεγέθη ζημία για τον κοινοτικό κλάδο παραγωγής.

Ο καταγγέλλων παρέσχε επαρκή εκ πρώτης όψεως αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη ζημίας όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού ώστε να δικαιολογείται η κίνηση διαδικασίας εξέτασης.

6. Συμφέρον της Κοινότητας

Η Κοινότητα έχει γενικότερο συμφέρον για την εφαρμογή των κανόνων ΠΟΕ στον γεωργικό τομέα. Οι διαπραγματεύσεις των κανόνων αυτών αποτέλεσαν βασικό στοιχείο για την επιτυχή ολοκλήρωση του γύρου της Ουρουγουάης. Η στήριξη των ελαιούχων σπόρων ήταν βασικό θέμα των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία σχετικά με τη γεωργία.

Στο πλαίσιο του ΠΟΕ, διενεργούνται περαιτέρω διαπραγματεύσεις που περιέχονται στην ατζέντα της Ντόχα για την ανάπτυξη. Η γεωργία περιέχεται και πάλι στην ατζέντα για τις διαπραγματεύσεις αυτές.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, θεωρείται ότι είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας να κινήσει διαδικασία εξέτασης.

7. Διαδικασία

Η Επιτροπή, αφού αποφάσισε, κατόπιν διαβουλεύσεων με τη συμβουλευτική επιτροπή που συνεστήθη βάσει του κανονισμού, ότι υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία τα οποία δικαιολογούν την έναρξη διαδικασίας εξέτασης για να εκτιμηθούν τα επίμαχα νομικά και πραγματικά περιστατικά, και ότι η διαδικασία αυτή επιβάλλεται προς το συμφέρον της Κοινότητας, άρχισε εξέταση σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να αναγγελθούν και να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους γραπτώς, ιδίως αναφερόμενα στα συγκεκριμένα θέματα που θέτει ο καταγγέλλων και παρέχοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα προβεί σε ακρόαση των μερών που θα το ζητήσουν γραπτώς όταν αναγγελθούν, υπό την προϋπόθεση ότι το αποτέλεσμα της διαδικασίας τα αφορά πρωτίστως.

Η παρούσα ανακοίνωση δημοσιεύεται σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού.

8. Προθεσμία

Τυχόν πληροφoρίες σχετικά με την παρούσα υπόθεση και αιτήσεις για ακρόαση αποστέλλονται γραπτώς στην ακόλουθη διεύθυνση: European Commission Directorate-General for Trade Mr. Ignacio Garcia Bercero, DG Trade D/3 CHAR 9/74 B - 1049 Bruxelles/Brussel Φαξ (32-2) 299 32 64

Όλες οι σχετικές πληροφορίες καθώς και οι αιτήσεις για ακρόαση πρέπει να περιέλθουν στην Επιτροπή εντός 30 ημερών από τη δημοσίευση της παρούσας ανακοίνωσης.

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3286/94 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1994, που καθορίζει κοινοτικές διαδικασίες στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής για να διασφαλιστεί η άσκηση των δικαιωμάτων της Κοινότητας στο πλαίσιο των κανόνων του διεθνούς εμπορίου, ιδίως αυτών που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΕΕ L 349 της 31.12.1994, σ. 71), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 356/95 (ΕΕ L 41 της 23.2.1995, σ. 3).