Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Πράσινη Βίβλος σχετικά με την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων"

(2001/C 260/06)

Στις 13 Φεβρουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να προβεί στην έκδοση γνωμοδότησης για το ανωτέρω θέμα.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Ιουνίου 2001, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pezzini.

Κατά την 383η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 108 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ εξετάζει την Πράσινη Βίβλο σε συσχετισμό με τη νέα προσέγγιση του προγράμματος δράσης για το περιβάλλον(1), το οποίο δίνει έμφαση - παράλληλα με την εφαρμογή των υφιστάμενων κανονιστικών μέσων - στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στις διάφορες πολιτικές, στη συμμετοχή των διαφόρων φορέων και στην εθελοντική διάσταση. Εξάλλου, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Πράσινη Βίβλος αποτελεί ένα μέσο που συμπληρώνει τη στρατηγική της "αειφόρου ανάπτυξης", η οποία εξετάζεται, μεταξύ άλλων, και από οικονομική και κοινωνική πλευρά(2). Η ΟΚΕ παραπέμπει στις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στις σχετικές γνωμοδοτήσεις και φρονεί ότι το μέσο αυτό θα μπορέσει να εφαρμοστεί ικανοποιητικά μόνον σε ένα ευρύτερο πλαίσιο όπως αυτό.

1.2. Η "Πράσινη Βίβλος σχετικά με την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων" (ΟΠΠ) προτείνει μία στρατηγική που αποσκοπεί στην ενίσχυση και τον επαναπροσανατολισμό των περιβαλλοντικών πολιτικών που αφορούν τα προϊόντα προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη μιάς αγοράς οικολογικότερων προϊόντων (πβλ. 1. Εισαγωγή).

1.3. Η προσέγγιση που προτείνεται στηρίζεται σε ένα ευρύ φάσμα μέσων μα δεν υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες σχετικά με την ολοκλήρωση του νέου παραδείγματος που αντιπροσωπεύει η ΟΠΠ σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες περιβαλλοντικές πολιτικές, οι οποίες είναι οργανωμένες κατά τρόπο τομεακό και κάθετο. Αντίθετα, η ΟΠΠ προσδιορίζεται ως "συμπληρωματική" των υφιστάμενων κανονιστικών μέσων. Θα ήταν σκόπιμο να εμβαθυνθεί ο συνδυασμός μεταξύ κάθετων νομοθεσιών και εκούσιων μέσων ή συμφωνιών, με την εξακρίβωση των δυνατοτήτων χρήσης των τελευταίων στις περιπτώσεις που δεν υφίστανται τα κατάλληλα νομοθετικά μέσα και με στόχο την επιλογή "οικολογικότερων" λύσεων που να υπερβαίνουν την ισχύουσα νομοθεσία και τα υφιστάμενα πρότυπα. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είχε διατυπώσει ανάλογες υποδείξεις για τη βελτίωση της οικολογικής απόδοσης των προϊόντων και υπηρεσιών, ιδιαίτερα στις γνωμοδοτήσεις της για το "οικολογικό σήμα" (Ecolabel), για το "κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικονομικού ελέγχου" (EMAS) και, πιό πρόσφατα, για την οδηγία με θέμα "τα είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού"(3). Στο σημείο 2.3 την τελευταίας αυτής γνωμοδότησης τονίστηκε ότι η οικολογική ετικέτα Εcolabel και το σύστημα ΕMAS θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην εξεύρεση περισσότερο προηγμένων λύσεων σε σχέση με αυτές που προβλέπει η οδηγία.

1.4. Πρέπει να σημειωθεί, όπως προέκυψε από την ακρόαση της 8ης και 9ης Μαρτίου 2001 που διοργάνωσε η Επιτροπή, ότι οι πλέον παγιωμένες εμπειρίες στον τομέα της ολοκληρωμένης πολιτικής για τα προϊόντα έλαβαν χώρα στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Δανία, συχνά μετά από πρωτοβουλία των εθνικών περιβαλλοντικών υπηρεσιών, ενώ σε άλλα κράτη μέλη οι εμπειρίες είναι λιγότερο σημαντικές. Υφίσταται συνεπώς πρόβλημα ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς καθώς και διάδοσης των εμπειριών, μετά την προσαρμογή τους στις επιμέρους πραγματικότητες, και θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθούν μηχανισμοί στήριξης της διάδοσης των ορθών πρακτικών, όπως και η συμμετοχή των διαρθρώσεων εκπροσώπησης των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των ΜΜΕ.

1.5. Εξάλλου, τα παραδείγματα που αναφέρθηκαν αφορούν όλα τον βιομηχανικό τομέα, ενώ θα ήταν σκόπιμο να διερωτηθούμε κατά πόσον η πρακτική της ολοκλήρωσης δεν θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλους τομείς, ακόμη δε περισσότερο αφού ο κανονισμός σχετικά με το σύστημα ΕΜΑS(4) για την οικολογική πιστοποίηση έχει διευρυνθεί και οι τομείς των υπηρεσιών, του τουρισμού και των γεωργικών προϊόντων διατροφής συμμετέχουν πλήρως σε μία προσπάθεια προσαρμογής τους στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις και στον προσδιορισμό δεικτών αειφορίας.

2. Ο ρόλος των άμεσα ενδιαφερομένων φορέων και των τοπικών πρωτοβουλιών

2.1. Η Πράσινη Βίβλος υπογραμμίζει το ρόλο των διαφόρων ενδιαφερόμενων φορέων και τη σημασία των τοπικών πρωτοβουλιών στην αντιμετώπιση της πρόκλησης να καταστούν τα προϊόντα πιό συμβατά με το περιβάλλον (πβλ. Κεφάλαιο 3).

2.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει σχετικά τη σημασία της υιοθέτησης προγραμμάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης των ενδιαφερόμενων μερών, με στόχο, μεταξύ άλλων, να ενισχυθεί η ευθύνη των επιχειρήσεων κατά την υιοθέτηση ολοκληρωμένων πολιτικών για τα προϊόντα.

2.3. Οι καταναλωτές, οι ΜΚΟ, η βιομηχανία και οι έμποροι λιανικής πώλησης περιλαμβάνονται στους ενδιαφερόμενους φορείς με την μεγαλύτερη ευθύνη στη διαδικασία ανάπτυξης της ΟΠΠ. Να σημειωθεί ότι δεν γίνεται νύξη στους εκπροσώπους των εργαζομένων, η συμβολή των οποίων στη συζήτηση για τις αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν στους κύκλους παραγωγής είναι απαραίτητη. Εάν ληφθούν υπόψη τα όσα αναφέρονται στο σημείο 1.5, είναι σκόπιμο να αξιοποιηθεί επίσης η συμμετοχή του τομέα των υπηρεσιών, του τουρισμού και της γεωργίας, κυρίως από την άποψη της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών.

2.4. Ένα "πρόσφορο" μέσο είναι αυτό των "συμβουλίων για προϊόντα" (βλ. σημείο 4.3.4) τα οποία αποτελούνται από τους ενδιαφερόμενους φορείς με βάση το πρότυπο της Δανίας. Ωστόσο, δεν αναφέρεται ποιός και με βάση ποιά αρχή ή νομιμότητα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία να συγκροτήσει ένα συγκεκριμένο "συμβούλιο", αφού πρώτα εξακριβώσει ότι υφίσταται ευρεία συναίνεση ως προς το ζήτημα που προτείνεται να εξεταστεί. Συμπεραίνεται ότι οι εργασίες των συμβουλίων θα διεξάγονται σε επίπεδο επιχειρήσεων, αλλά προκειμένου αυτές να μην περιορίζονται στις μεγάλες επιχειρήσεις, χρειάζεται να προβλεφθεί η συμμετοχή σε αυτές των διαρθρώσεων εκπροσώπησης τόσο των ΜΜΕ όσο και των εργαζομένων. Εξάλλου, η πρόταση της Επιτροπής δεν είναι σαφής ως προς το τί πρέπει να γίνει σε περίπτωση που, αφού ολοκληρώσει τις εργασίες του, ένα συμβούλιο δεν κατορθώσει να καταλήξει σε συμφωνία. Επίσης, θα μπορούσαν ενδεχομένως να συσταθούν ομάδες σε περιορισμένη κλίμακα, δίχως ωστόσο να λησμονείται η ανάγκη τα εν λόγω μέσα να ασκούν δραστηριότητα που να ενθαρρύνει την καινοτομία αντί να την "φρενάρει".

2.5. Ίσως να ήταν σκόπιμο να αξιοποιηθούν μορφές συνεργασίας που έχουν ήδη παγιωθεί, με βάση το πρότυπο του διαλόγου που πραγματοποιείται στην ΟΚΕ, έτσι ώστε να μπορούν να αντληθούν οφέλη από τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του διαλόγου και της συμμετοχής των ενδιαφερομένων φορέων και να αποφευχθεί η άσκηση διακρίσεων σε ό,τι αφορά το επίπεδο της συμβολής και της συμμετοχής τους. Οι διαρθρώσεις συνεργασίας που ήδη υφίστανται στο επίπεδο της τυποποίησης, της οικολογικής σήμανσης και της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων, καθώς και στο επίπεδο της τοπικής ανάπτυξης (τοπικές Αgenda 21 και Leader Plus που ενισχύουν την τοπική ανάπτυξη) φαίνεται να είναι οι πλέον κατάλληλες για να δώσουν την απαιτούμενη ώθηση στο θέμα.

2.6. Πράγματι, οι τοπικές πρωτοβουλίες, εάν δεν συγκεντρωθούν σε ένα σαφές πλαίσιο αναφοράς (τοπική ή/και περιφερειακή ανάπτυξη, έρευνα και καινοτομία για τις ΜΜΕ, πολιτική συνοχής, κ.λπ.) και δεν υποστηριχθούν στη φάση της προετοιμασίας, υιοθέτησης και διάδοσης, δύσκολα θα μπορέσουν να αποβούν το "βασικό συστατικό" της ΟΠΠ, όπως επιβεβαιώνει η Επιτροπή.

3. Στρατηγική για την υλοποίηση της προσέγγισης ΟΠΠ

3.1. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η προώθηση της περιβαλλοντικής ποιότητας των προϊόντων και υπηρεσιών προϋποθέτει την αξιοποίηση των δυνάμεων της αγοράς "στον ευρύτατο δυνατό βαθμό" και την τήρηση της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει" (παράγραφος 4.1). Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε, αντίστροφα, να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο θέσπισης ενός μέσου επιβράβευσης για όσους έχουν δεσμευτεί ότι θα αναλάβουν εθελοντικές δράσεις υπέρ της συνεχούς βελτίωσης των περιβαλλοντικών επιδόσεων, δράσεις που θεωρούνται μέσα ανταγωνιστικής υπεροχής.

3.2. Η Επιτροπή διαβεβαιώνει ορθά ότι "οι περιβαλλοντικές επιδόσεις των προϊόντων είναι δυνατόν να βελτιστοποιηθούν κατά τον καλύτερο τρόπο από την αγορά από τη στιγμή που όλες οι τιμές αντανακλούν το πραγματικό περιβαλλοντικό κόστος των προϊόντων κατά τον κύκλο ζωής τους". Ως προς αυτό το θέμα, η Πράσινη Βίβλος θεωρεί ουσιαστικής σημασίας τον καθορισμό αντικειμενικών κριτηρίων για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των προϊόντων.

3.3. Και σε αυτή την περίπτωση το έγγραφο είναι ασαφές κατά την περιγραφή του ποιός, με ποιό τρόπο και πότε θα πρέπει να καταρτίζει και προτείνει τα εν λόγω κριτήρια. Εξάλλου, τα μέσα που αναφέρονται ως παραδείγματα πιθανών παραγόντων που θα οδηγούσαν στον εσωεπιχειρησιακό καταλογισμό του πραγματικού περιβαλλοντικού κόστους των προϊόντων είναι φόροι, επιβαρύνσεις και εισφορές. Το μοναδικό παράδειγμα επιλεκτικής προσέγγισης του προβλήματος φαίνεται να είναι η μείωση του ποσοστού ΦΠΑ για τα προϊόντα που φέρουν το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα (Ecolabel).

3.4. Συνεπώς, η Πράσινη Βίβλος έχει την τάση να προτείνει εκ νέου γενικά φορολογικά μέσα με ανέκαθεν αμφισβητούμενη, στον περιβαλλοντικό τομέα, αξία και μικρή αποτελεσματικότητα σε ό,τι αφορά την πραγματική μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου στις παραγωγικές δραστηριότητες.

3.5. Η υπόδειξη να περικοπούν "όσο το δυνατόν" οι επιδοτήσεις που σήμερα χρησιμοποιούνται ευρύτατα για την ανάπτυξη προϊόντων και μεθόδων παραγωγής που βλάπτουν τόσο το περιβάλλον όσο και τη δημόσια υγεία, θα έπρεπε αντίθετα να μετατραπεί σε επιτακτική προτεραιότητα. Όντως, η κατάργηση των "φαύλων" αυτών επιδοτήσεων, κατά τρόπο ώστε οι κρατικές ενισχύσεις να διοχετεύονται προς διαδικασίες και προϊόντα συμβατά με το περιβάλλον, θα μπορούσε από μόνη της να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα υπέρ του επαναπροσανατολισμού της κοινοτικής οικονομίας προς την αειφόρο ανάπτυξη.

3.6. Δεδομένου ωστόσο ότι το έγγραφο έδωσε έμφαση στη σημασία που το σύστημα Εcolabel έχει για την ανάπτυξη της ΟΠΠ, θα ήταν λογικό να προταθεί ότι, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον καθορισμό κριτηρίων για την αξιοποίηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των προϊόντων, θα πρέπει να αξιοποιηθεί η εμπειρία που απέκτησε στο μεταξύ η ΟΚΕ της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της οικολογικής σήμανσης (CUEME), η οποία θεσπίστηκε με απόφαση της Επιτροπής στις 10 Νοεμβρίου 2000.

3.7. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι ο διάλογος για την αλληλεπίδραση μεταξύ της τυποποίησης των προϊόντων και των περιβαλλοντικών πολιτικών, για την δεσμευτική ισχύ αυτών των προτύπων και για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στην επεξεργασία τους έχει αρχίσει. Η προσέγγιση του θέματος δεν είναι εύκολη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καλείται να εμβαθύνει τα σχετικά ζητήματα και να προτείνει στοιχεία για περαιτέρω συζήτηση.

4. Ζήτηση οικολογικότερων καταναλωτικών αγαθών

4.1. Η ζήτηση οικολογικότερων προϊόντων θα αποτελέσει μία από τις κυριότερες κινητήριες δυνάμεις που θα παρακινήσουν τη βιομηχανία να ενισχύσει τις προσπάθειές της υπέρ του περιβάλλοντος και να βελτιώσει τις επιδόσεις των προϊόντων και υπηρεσιών της σε όλο το φάσμα του κύκλου ζωής τους (παράγραφος 4.2.1).

4.2. Η προώθηση της περιβαλλοντικής πληροφόρησης εκ μέρους των επιχειρήσεων, καθώς και η αύξηση της ζήτησης προϊόντων φιλικών προς το περιβάλλον εκ μέρους των καταναλωτών, αποτελούν τα δύο στοιχεία που στηρίζουν την "συμπεριφορά του ενημερωμένου καταναλωτή" που, κατά την Επιτροπή, αποτελεί ένα από τα καθοριστικά σημεία της ΟΠΠ.

4.3. Ακόμη και στην περίπτωση αυτή, η υιοθέτηση οικολογικής σήμανσης τύπου ΙSO και Εcolabel ενδείκνυται ως μέτρο που ενισχύει την ΟΠΠ. Η Επιτροπή ωστόσο αναγνωρίζει ότι μέχρι σήμερα τα συστήματα αυτά, επειδή είναι πολύπλοκα, δεν έχουν εκμεταλλευτεί όλες τις δυνατότητές που διαθέτουν να επηρεάζουν την αγορά. Η Επιτροπή ανακοινώνει σχετικά ότι προτίθεται να αναθεωρήσει τη στρατηγική της στον τομέα της οικολογικής σήμανσης προκειμένου να επεκταθούν οι στόχοι της και να συμπεριληφθεί σε αυτούς ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός προϊόντων. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να διασφαλιστεί μία πιό αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τα προϊόντα ως εγγύηση για τους καταναλωτές.

4.4. Η αναφορά στην υιοθέτηση διαφόρων συστημάτων περιβαλλοντικής σήμανσης (συμπεριλαμβανομένων των οικολογικών δηλώσεων και πιστοποιήσεων από τους ίδιους τους παραγωγούς) προβληματίζει σχετικά με το κατά πόσον είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μεταγενέστερα μέσα και τυπολογίες ελέγχου που να πρέπει, στη συνέχεια, να εφαρμοστούν σε επίπεδο κράτους μέλους προκειμένου να διαπιστωθεί το αληθές των εν λόγω ισχυρισμών.

4.5. Στη γνωμοδότησή της για τον κανονισμό Εcolabel(5), η ΟΚΕ είχε σχετικά εκφράσει την αντίθεσή της στον "πολλαπλασιασμό" των οικολογικών σημάνσεων δεδομένου ότι, αποτελεί παράγοντα που προκαλεί σύγχυση στον καταναλωτή, εκτός από το γεγονός ότι μπορεί να τον οδηγήσει σε σφάλματα.

4.6. Στον τομέα αυτό, τα μέσα ενημέρωσης των καταναλωτών και οι εκστρατείες διαπαιδαγώγησης με πρωταγωνιστές τις οργανώσεις τους αποτελούν ένα απαραίτητο μέσο.

4.7. Ένα άλλο μέσο ουσιαστικής σημασίας για την προώθηση των "πράσινων" προϊόντων και υπηρεσιών είναι οι κρατικές προμήθειες (βλ. σημείο 4.2.2). Η ΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί ως προς το θέμα αυτό, ιδιαίτερα στη γνωμοδότηση για το ΕMAS (στα σημεία 2.1.2 και 2.1.3), όπου διατυπώνεται η ευχή οι δημόσιες αρχές να αναλάβουν έναν ρόλο προώθησης που να επιβραβεύει την "αειφορία" των προϊόντων.

5. Πληροφορίες για τον κύκλο ζωής των προϊόντων

5.1. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι έχει ουσιαστική σημασία (παράγραφος 4.3.1) να διατίθενται πληροφορίες σχετικές με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων και των συστατικών στοιχείων τους σε όλο τον κύκλο ζωής τους.

5.2. Οι αναλύσεις του κύκλου ζωής ενός προϊόντος (LCA) αποτελούν το κύριο μέσο ανάπτυξης της ΟΠΠ. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα και το κόστος της υιοθέτησής τους. Συνιστά συνεπώς τη σύσταση βάσεων δεδομένων, στις οποίες να έχει πρόσβαση το κοινό, που να συγκεντρώνουν όλες τις πιθανές πληροφορίες για τον κύκλο ζωής των προϊόντων που θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα σε σχεδιαστές, κατασκευαστές, διανομείς και καταναλωτές προκειμένου να διαπιστωθούν οι επιπτώσεις των εν λόγω προϊόντων στο περιβάλλον. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος και οι εθνικές περιβαλλοντικές υπηρεσίες καλούνται να αναλάβουν καθοδηγητικό ρόλο κατά την σύσταση και διάδοση των εν λόγω βάσεων δεδομένων και να προσέξουν ότι θα ζητηθεί από όλους τους κρίκους της αλυσίδας παραγωγής, ιδιαίτερα δε από τους εργαζόμενους, να συμμετάσχουν σε αυτό το εγχείρημα.

5.3. Μία πιθανή λύση προκειμένου να αυξηθούν οι πληροφορίες που παράγονται και να καταστούν ευκολότερα προσβάσιμες είναι να ενθαρρυνθούν και, όπου αυτό είναι σκόπιμο, να υποχρεωθούν οι παραγωγοί να παρέχουν ουσιαστικά στοιχεία σε όλο το φάσμα της αλυσίδας παραγωγής, καθώς και στους καταναλωτές.

5.4. Εάν ληφθεί υπόψη η διάχυτη και πολύπλοκη διάρθρωση της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το αναμφισβήτητο κόστος που θα προκύψει από την υιοθέτηση των LCA εκ μέρους των ΜΜΕ, θα ήταν σκόπιμο να επιλεγεί μάλλον η ενθάρρυνση της διάδοσης των πληροφοριών εκ μέρους και υπέρ των ΜΜΕ, ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο ή σε επίπεδο παραγωγικής ζώνης για τον λόγο ότι στο πεδίο αυτό αναπτύσσονται ομοιογενείς παραγωγικές δραστηριότητες.

5.5. Ακόμη και η υιοθέτηση κατευθυντήριων γραμμών σχετικών με τον οικολογικό σχεδιασμό προϊόντων (eco-design) καθίσταται σημαντική για την σταδιακή μετάβαση προς παραγωγές με οικολογικότερο χαρακτήρα.

5.6. Η Πράσινη Βίβλος φαίνεται να υποτιμά το γεγονός ότι η υιοθέτηση μέσων καθοριστικής σημασίας όπως οι LCA και το eco-design απαιτεί να καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση και διαχείρισή τους. Ταυτόχρονα, τα εν λόγω μέσα αποτελούν κεντρικό παράγοντα παροχής κινήτρων στην έρευνα και καινοτομία.

5.7. Συνεπώς διατυπώνεται η ευχή να αναληφθούν μεγαλύτερες υποχρεώσεις υπέρ των πολιτικών στήριξης της έρευνας και καινοτομίας για τις ΜΜΕ, οι οποίες να αποσκοπούν στην διάδοση πληροφοριών και τη χάραξη καινοτόμων διαδικασιών προκειμένου να αναπτυχθούν παραγωγές φιλικότερες προς το περιβάλλον. Πράγματι, τα τρέχοντα μέσα δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους και δύσκολα οι επιχειρήσεις μπορούν να τους εντοπίσουν και να έχουν πρόσβαση σε αυτούς.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) CΟΜ(2001) 31 τελικό, γνωμοδότηση της ΕΕ C 221 της 7.8.2001.

(2) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ με θέμα "Προετοιμασία στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη", EE C 221 της 7.8.2001.

(3) ΕΕ C 296 της 29.9.1997, ΕΕ C 209 της 22.7.1999, ΕΕ C 116 της 20.4.2001, σ. 38-43.

(4) ΕΕ L 114 της 24.4.2001, σ. 1-29.

(5) EE C 296 της 29.9.1997, σ. 77, παράγραφος 3.2.4.