Ειδική έκθεση Προενταξιακή βοήθεια της 
ΕΕ για την ενίσχυση των 
διοικητικών ικανοτήτων 
στα Δυτικά Βαλκάνια: 
μετα-έλεγχος EL 2016  αριθ.  21
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες:  eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016
Print ISBN 978-92-872-5743-7 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/97582 QJ-AB-16-022-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-5693-5 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/883678 QJ-AB-16-022-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-5720-8 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/60828 QJ-AB-16-022-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή των φωτογραφιών 1 και 2, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον κάτοχο 
των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Προενταξιακή βοήθεια της 
ΕΕ για την ενίσχυση των 
διοικητικών ικανοτήτων 
στα Δυτικά Βαλκάνια: 
μετα-έλεγχος 
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2016  αριθ.  21
02
 Κλιμάκιο ελέγχου
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που 
αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών θεμάτων. Το 
ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά έργα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμ -
βανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, 
των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει ο Karel Pinxten, Μέλος του 
Συνεδρίου, και το οποίο είναι αρμόδιο για τις εξωτερικές δράσεις, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη. Επικεφαλής του ελέγ -
χου ήταν ο Istvan Szabolcs Fazakas, Μέλος του ΕΕΣ, συνεπικουρούμενος από τους Márton Baranyi, σύμβουλο του ιδιαίτε -
ρου γραφείου του, Francis Joret και Sabine Hiernaux-Fritsch, υποστήριξη και αξιολόγηση της ποιότητας, Dennis Wernerus, 
υπεύθυνο έργου, Nicola Berloco, Balazs Kaszap, Alina Milasiute, Thomas Haellstroem και Νικόλαο Ζόμπολα, ελεγκτές.
Από τα αριστερά:  A. Milasiute, N. Berloco, I. S. Fazakas, M. Baranyi, D. Wernerus, T. Haellstroem.

03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες και ακρωνύμια
I-XII  Σύνοψη
1-9 Εισαγωγή
10-14  Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
15-64  Παρατηρήσεις
15-40  Μέρος πρώτο — Ήταν αποτελεσματική η από μέρους της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ στα 
Δυτικά Βαλκάνια;
16-19  Στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι, οι στόχοι δεν ήταν πάντοτε συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι
20-23  Τα προγράμματα και τα έργα σχεδιάστηκαν βάσει αναγκών, αλλά από ορισμένες εκτιμήσεις αναγκών που 
πραγματοποίησαν οι δικαιούχοι προκύπτουν σοβαρές αδυναμίες
24-26  Οι περιορισμένες διοικητικές ικανότητες λειτούργησαν μερικές φορές ως πρόσκομμα για την απορρόφηση 
των κεφαλαίων του ΜΠΒ
27-29  Η Επιτροπή δεν επέβαλλε συστηματικά αυστηρούς όρους
30-37  Γενικώς, η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική ως προς την παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων και 
μερικώς αποτελεσματική ως προς τη συνέχεια που έπρεπε να δοθεί στις αξιολογήσεις
38-40  Παρά τις σοβαρές αδυναμίες σε επίπεδο δικαιούχων, η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική στην υποστήριξη 
του συντονισμού των χορηγών βοήθειας
41-64  Μέρος δεύτερο — Συνέβαλε ο ΜΠΒ στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά 
Βαλκάνια;
42 Η Επιτροπή όντως παρήγαγε τις επιδιωκόμενες εκροές
43-58  Τα έργα του ΜΠΒ στον τομέα του κράτους δικαίου και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης ήταν εν 
μέρει βιώσιμα
59-64  Οι διοικητικές ικανότητες συμπεριλήφθηκαν στον πολιτικό διάλογο
04 Περιεχόμενα 
65-75  Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  Σημαντικότερα γεγονότα για την κατανόηση των σχέσεων ΕΕ-Δυτικών 
Βαλκανίων
 Παράρτημα II — Δείγμα ελέγχου από τα εθνικά έργα του ΜΠΒ Ι
 Παράρτημα ΙII — Δείγμα ελέγχου από τα περιφερειακά προγράμματα του ΜΠΒ Ι
 Απάντηση της Επιτροπής
05
 Συντομογραφίες  
και ακρωνύμια
ΔΔ: Διεθνές Δικαστήριο
ΕΕΣ : Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο
ΕΠΕΣ : Έγγραφο πολυετούς ενδεικτικού σχεδιασμού
ΕΥΕΔ : Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
ΜΠΒ : Μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας (I: 2007-2013, II: 2014-2020)
ΣΠΣ : Συμβούλιο περιφερειακής συνεργασίας
ΣΣΣ : Συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης
BIRN : Βαλκανικό δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας  
(Balkan Investigative Reporting Network)
ReSPA : Περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης  
(Regional School of Public Administration)
ROM : Παρακολούθηση βάσει αποτελεσμάτων  
(Results-Oriented Monitoring)
SIGMA : Στήριξη για τη βελτίωση της διακυβέρνησης και της διαχείρισης  
(Support for Improvement in Governance and Management)
UNSCR : Ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών
WBIF : Πλαίσιο επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια  
(Western Balkans Investment Framework)
06
 Σύνοψη
I
Μεταξύ 2007 και 2014, η οικονομική συνδρομή που παρέσχε η ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια μέσω του μηχανισμού προ -
ενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ) ανήλθε σε 5,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Η συνδρομή αυτή διατέθηκε στο πλαίσιο εθνικών 
και περιφερειακών προγραμμάτων. Σχεδόν το ένα τέταρτο της χρηματοδότησης των εθνικών προγραμμάτων διατέ -
θηκε για την ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στους βασικούς τομείς του κράτους δικαίου και της μεταρρύθμι -
σης της δημόσιας διοίκησης. Ένας επιπλέον παράγοντας που συνέβαλε στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων 
των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, δικαιούχων στο πλαίσιο του ΜΠΒ από νομική και οικονομική άποψη, ήταν 
ο πολιτικός διάλογος.
II
Αξιολογήσαμε κατά πόσον ήταν αποτελεσματική η από μέρους της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ στα Δυτικά 
Βαλκάνια, καθώς και κατά πόσον ο μηχανισμός αυτός συνέβαλε τελικά στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων 
στην εν λόγω περιοχή. Καλύψαμε κυρίως την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις 
εξελίξεις στο πλαίσιο της νέας περιόδου προγραμματισμού (2014-2020).
III
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτού του μετα-ελέγχου ήταν το γεγονός ότι αναλύσαμε κυρίως στοιχεία προερχόμενα 
από προηγούμενες ειδικές εκθέσεις μας και αξιολογήσεις της Επιτροπής. Αναλύσαμε ολόκληρη τη διαδικασία προ -
γραμματισμού του ΜΠΒ (πρώτο μέρος) και εξετάσαμε 52 εθνικά έργα και τρία περιφερειακά προγράμματα (δεύτερο 
μέρος).
IV
Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ ήταν γενικώς αποτελεσματική και ότι 
ο ΜΠΒ Ι συνέβαλε εν μέρει στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στην περιοχή, παρά τις σοβαρές εγγενείς 
αδυναμίες των εθνικών αρχών στα Δυτικά Βαλκάνια.
V
Όσον αφορά την από μέρους της Επιτροπής διαχείριση, οι στόχοι του ΜΠΒ Ι δεν ήταν πάντοτε συγκεκριμένοι και 
μετρήσιμοι. Τα προγράμματα και τα έργα σχεδιάστηκαν βάσει αναγκών, αλλά από ορισμένες εκτιμήσεις αναγκών 
που πραγματοποίησαν οι δικαιούχοι στον τομέα του κράτους δικαίου προκύπτουν σοβαρές αδυναμίες. Η απορρό -
φηση των χρηματοδοτικών πόρων του ΜΠΒ Ι προσέκρουσε στις ελλιπείς διοικητικές ικανότητες ορισμένων χωρών 
και, στην περίπτωση της αποκεντρωμένης εφαρμογής, στις αυστηρές απαιτήσεις ως προς τη διαχείριση των κεφα -
λαίων της ΕΕ.
VI
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι, η Επιτροπή δεν εφάρμοσε συστηματικά αυστηρούς όρους ούτε τους έδωσε την κατάλληλη 
συνέχεια. Οι εκθέσεις που κατάρτισε στο πλαίσιο της βάσει αποτελεσμάτων παρακολούθησης χαρακτηρίζονται 
από αδυναμίες, ωστόσο ήταν αποτελεσματική στην παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων στο πλαίσιο του 
ΜΠΒ. Επίσης ήταν μερικώς αποτελεσματική όσον αφορά τη συνέχεια που έπρεπε να δώσει στα συμπεράσματα και 
τις συστάσεις των αξιολογήσεων του ΜΠΒ. Τέλος, παρά τις σοβαρές αδυναμίες σε επίπεδο δικαιούχων, κατάφερε να 
υποστηρίξει τον συντονισμό των χορηγών βοήθειας.
Σύνοψη 07
VII
Όσον αφορά τις διοικητικές ικανότητες στα Δυτικά Βαλκάνια, ο ΜΠΒ παρήγαγε γενικώς τις συμβατικώς προβλεπόμε -
νες εκροές και η υποστήριξη που παρείχε στο κράτος δικαίου και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης ήταν εν 
μέρει βιώσιμη.
VIII
Στην περίπτωση των έργων στον τομέα του κράτους δικαίου, η Επιτροπή δεν επέβαλε δεόντως την αρχή της αιρε -
σιμότητας, ενώ η χρηματοδότηση που παρείχε ο ΜΠΒ Ι σε βασικούς τομείς του κράτους δικαίου, όπως η ελευθερία 
των μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι εισαγγελικές αρχές και η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου 
εγκλήματος, ήταν σχετικά περιορισμένη. Η από μέρους των δικαιούχων έλλειψη πολιτικής βούλησης για μεταρρύθ -
μιση των θεσμών, ο ανεπαρκής προϋπολογισμός και η έλλειψη προσωπικού, καθώς και ο ατελής συντονισμός είχαν 
επίσης αρνητικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητα των έργων.
IX
Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η Επιτροπή κατόρθωσε να μετατρέψει πολλές εκροές έργων 
σε βιώσιμα αποτελέσματα. Μολονότι αυτό δεν αναφέρεται ρητά ως στόχος του ΜΠΒ, η Επιτροπή θα μπορούσε να 
είχε ενθαρρύνει περισσότερο τους δικαιούχους να χρησιμοποιήσουν τον ΜΠΒ ως εργαλείο μάθησης για τους υπό -
λοιπους τομείς της δημόσιας διοίκησής τους.
X
Η περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας και η ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων σε ολόκληρη 
την περιοχή είναι πτυχές ιδιαίτερης σημασίας, τις οποίες υποστήριξε η Επιτροπή, ιδίως μέσω του πλαισίου επενδύ -
σεων για τα Δυτικά Βαλκάνια. Ωστόσο, κατά την εξετασθείσα περίοδο, το συμβούλιο περιφερειακής συνεργασίας 
δεν είχε σημαντική επιρροή στην περιοχή. Όσον αφορά την περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης (ReSPA), 
ήταν ακόμη πολύ νωρίς να αξιολογηθεί κατά πόσο συνέβαλε στη βελτίωση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά 
Βαλκάνια.
XI
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο αντίκτυπος του πολιτικού διαλόγου στον τομέα του κράτους δικαίου στα Δυτικά Βαλ -
κάνια ήταν περιορισμένος. Ο διάλογος αυτός συνέβαλε όντως στην επίτευξη προόδου προς την κατεύθυνση της 
μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης
XII
Στην έκθεση διατυπώνονται ορισμένες συγκεκριμένες και μετρήσιμες συστάσεις που σκοπό έχουν, αφενός, να 
συμβάλουν στη βελτίωση της επιλογής στόχων και του σχεδιασμού και της υλοποίησης των έργων του ΜΠΒ στα 
Δυτικά Βαλκάνια και, αφετέρου, να ενθαρρύνουν την ανάληψη μεγαλύτερης δέσμευσης εκ μέρους των αρχών των 
έξι χωρών της περιοχής για την ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων τους.
08
 Εισαγωγή
01 
Μετά την προσχώρηση της Κροατίας στην ΕΕ το 2013, η πολιτική διεύρυνσης της 
ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια αφορά έξι χώρες: την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, 
το Κοσσυφοπέδιο*, την πρώην Γ ιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, το 
Μαυροβούνιο και τη Σερβία (βλέπε γράφημα  1).* Η ονομασία αυτή 
χρησιμοποιείται με την 
επιφύλαξη των θέσεων ως 
προς το καθεστώς και συνάδει 
με το ψήφισμα 1244 του 
Συμβουλίου Ασφαλείας των 
Ηνωμένων Εθνών και τη 
γνώμη του Διεθνούς 
Δικαστηρίου σχετικά με τη 
διακήρυξη ανεξαρτησίας του 
Κοσσυφοπεδίου.
Πολιτικός χάρτης των Δυτικών Βαλκανίων
*  Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με την επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με το ψήφισμα 1244 του Συμβουλίου 
Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου.
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Γράφημα  1
*This designation is without prejudice to position on status, and is in line with UNSCR 1244 and
the ICJ Opinion on the Kosovo Declaration of Independence. 

09 Εισαγωγή 
02 
Η Γ ιουγκοσλαβία, μετά την οικονομική και πολιτική κρίση που διήλθε κατά τη 
δεκαετία του 80 και την άνοδο του εθνικισμού, διασπάστηκε κατά τη δεκαετία 
του 90 στις δημοκρατίες που τη συνέθεταν. Διατηρώντας τα αρχικά σύνορά τους, 
οι δημοκρατίες αυτές διαμορφώθηκαν αρχικά σε πέντε χώρες, πολλές εκ των οποί -
ων οδηγήθηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ τους. Αργότερα, την ανεξαρτησία 
τους διακήρυξαν επίσης το Μαυροβούνιο (2006) και το Κοσσυφοπέδιο (2008). 
Η Αλβανία ήταν μια εντελώς απομονωμένη κομμουνιστική δικτατορία μέχρι 
το 1991 και χρειάστηκε να συγκροτήσει τη δημόσια διοίκησή της από το μηδέν. 
Μολονότι, ιστορικά, οι εν λόγω έξι ευρωπαϊκές χώρες είχαν υποφέρει από σοβαρές 
εθνοτικές, πολιτικές και οικονομικές συγκρούσεις, μοιράζονται όλες τον ίδιο στό -
χο, να ενταχθούν στην ΕΕ. Πράγματι, και οι έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων είναι 
υποψήφιες  ή δυνάμει υποψήφιες  για ένταξη στην ΕΕ (βλέπε πίνακα  1 και πλαίσιο  1).Πίνακας  1 Πλαίσιο  1Καθεστώς των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων ενόψει της προσχώρησης στην ΕΕ
Καθεστώς υποψήφιας για ένταξη χώρας 
[από (έτος)]Κατάσταση ως προς τις ενταξιακές 
διαπραγματεύσεις
Αλβανία 2014 Δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις
Βοσνία-Ερζεγοβίνη Δυνάμει υποψήφια χώρα Δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις
Κοσσυφοπέδιο Δυνάμει υποψήφια χώρα Δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας2005 Δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις
Μαυροβούνιο 2010 Έχουν ανοίξει 22 κεφάλαια και έχουν κλείσει δύο
Σερβία 2012 Έχουν ανοίξει δύο κεφάλαια
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ένταξη στην ΕΕ
Οι αρχές, οι πολιτικές, οι νόμοι, οι πρακτικές, οι υποχρεώσεις και οι στόχοι που ισχύουν στην ΕΕ αναφέρονται 
συχνά ως «κεκτημένο» στους κόλπους των οργάνων της. Στην καρδιά των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, το 
κεκτημένο συνίσταται σε 35 διαφορετικά κεφάλαια ως προς την προσχώρηση, τα οποία πρέπει να αποτελέ -
σουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της ΕΕ και της κάθε υποψήφιας χώρας. Παραδείγματος χάριν, το 
κεφάλαιο 23 καλύπτει το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ το κεφάλαιο 24 τη δικαιοσύνη, 
την ελευθερία και την ασφάλεια.
Οι διακυβερνητικές διασκέψεις είναι τα όργανα που λαμβάνουν αποφάσεις για το άνοιγμα ή για το προσωρινό 
κλείσιμο κεφαλαίων, σύμφωνα με διαπραγματευτικό πλαίσιο που εγκρίνεται από το Συμβούλιο. Από το 2012 
το Μαυροβούνιο και από το 2014 η Σερβία άρχισαν να συμμετέχουν σε τέτοιες διασκέψεις. Δεδομένου ότι το 
Συμβούλιο δεν έλαβε απόφαση καμία για τη δημιουργία διαπραγματευτικού πλαισίου για την προσχώρηση 
της Αλβανίας και της πρώην Γ ιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, δεν άρχισαν διακυβερνητικές 
διασκέψεις με τις χώρες αυτές.  Ως δυνάμει υποψήφιες για ένταξη χώρες, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφο -
πέδιο δεν ήταν επιλέξιμες για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
10 Εισαγωγή 
03 
Ο στόχος της ΕΕ να εντάξει τις χώρες αυτές στους κόλπους της βρισκόταν στον 
πυρήνα των σχέσεων ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων από το 2000 (βλέπε παράρτημα  I). 
Από το 2007, η Επιτροπή τους παρέχει χρηματοδοτική συνδρομή μέσω του 
μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ)1, όπως φαίνεται για τον ΜΠΒ στο 
γράφημα  2.
04 
Γ ια κάθε πρόγραμμα του ΜΠΒ, η ΕΕ παρείχε στήριξη σε διάφορους τομείς, όπως 
το κράτος δικαίου2, η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, το περιβάλλον, οι 
μεταφορές, η αγροτική ανάπτυξη και η κοινωνική ανάπτυξη. Στήριξη παρασχέθη -
κε επίσης σε διασυνοριακά προγράμματα, καθώς και σε προγράμματα πολλαπλών 
δικαιούχων, για τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, λαμβανόμενες ως ενιαία 
περιοχή.1 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1085/2006 του 
Συμβουλίου, 
της 17ης Ιουλίου 2006, για τη 
θέσπιση μηχανισμού 
προενταξιακής βοήθειας 
(ΜΠΒ Ι) (ΕΕ L 210 της 31.7.2006, 
σ. 82) και κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 231/2014 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 11ης Μαρτίου 2014, για τη 
θέσπιση μηχανισμού 
προενταξιακής βοήθειας 
(ΜΠΒ ΙΙ) (ΕΕ L 77 της 15.6.2014, 
σ. 11).
2 Θεμελιώδη δικαιώματα, 
δικαιοσύνη και εσωτερικές 
υποθέσεις, 
συμπεριλαμβανομένης της 
καταπολέμησης της 
διαφθοράς και του 
οργανωμένου εγκλήματος.
Κονδύλια που διατέθηκαν στα Δυτικά Βαλκάνια μέσω του ΜΠΒ I (2007-2013)
Σημ.:  Τα ποσοστά έχουν στρογγυλοποιηθεί.
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31 Δεκεμβρίου 2015.Γράφημα  2
0 1 000 2 00027 % 1 385
1 150
636615
572529
236Σερβία
Προγρά/uni03BC/uni03BCατα πολλαπλών
 δικαιούχων
Κοσσυφοπέδιο
Πρώην Γιουγκοσλαβική
 ∆η/uni03BCοκρατία τη/uni03C2 Μακεδονία/uni03C2
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Αλβανία
Μαυροβούνιο∆ιατεθέντα ποσά σε εκατ. ευρώ23 %
12 %12 %11 %
10 %
5 %
11 Εισαγωγή 
05 
Σκοπός της στήριξης που παρείχε ο ΜΠΒ για το κράτος δικαίου στις δικαιού -
χους χώρες ήταν να φέρει ένα ευρύ φάσμα ευαίσθητων κρατικών φορέων, όπως 
υπουργεία, υπηρεσίες, αστυνομικές αρχές και δικαστικό σύστημα, εγγύτερα προς 
τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κεκτημένο της ΕΕ. Ο ΜΠΒ συνέβαλε επίσης στην 
εξασφάλιση της κατάρτισης και της έγκρισης καλύτερης εθνικής νομοθεσίας.
06 
Η στήριξη που παρείχε ο ΜΠΒ για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, 
συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, κάλυπτε όχι 
μόνο ευαίσθητους τομείς, όπως οι αξιοκρατικές προσλήψεις και η ποιοτική επι -
μόρφωση στη δημόσια διοίκηση, αλλά και τον συνολικό δημοσιονομικό κύκλο, 
συμπεριλαμβανομένων της είσπραξης των φόρων, της κατάρτισης του προϋπο -
λογισμού, των δημόσιων συμβάσεων, του εσωτερικού ελέγχου των δημόσιων 
οικονομικών, του εξωτερικού ελέγχου και των στατιστικών.
07 
Επιπλέον, μέσω του σχεδιασμού περιφερειακών προγραμμάτων, η Επιτροπή 
υποστήριξε τις δραστηριότητες περιφερειακών οργανισμών, όπως του συμβου -
λίου περιφερειακής συνεργασίας (ΣΠΣ) και της περιφερειακής σχολής δημόσιας 
διοίκησης (ResPA), καθώς και παρεμβάσεις μέσω του πλαισίου επενδύσεων για τα 
Δυτικά Βαλκάνια (WBIF). Μολονότι δεν ήταν ο κύριος στόχος του, το WBIF συνει -
σέφερε στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια.
08 
Με τις ετήσιες εκθέσεις προόδου που εκπονεί η Επιτροπή αξιολογείται η πρόοδος 
κάθε υποψήφιας και δυνάμει υποψήφιας χώρας προς την κατεύθυνση της ένταξης 
στην ΕΕ. Ειδικότερα, όσον αφορά τα Δυτικά Βαλκάνια, οι εκθέσεις αυτές αναφέ -
ρονται στην εξάπλωση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος και στις 
αδυναμίες εκ των οποίων πάσχει η ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος3. 
Η Επιτροπή παρακολουθεί την κατάσταση σε κάθε χώρα με επισκέψεις παρα -
κολούθησης και επισκέψεις εμπειρογνωμόνων, καθώς και με συνεδριάσεις στο 
πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου.
09 
Στις «Πολιτικές κατευθύνσεις για την επόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή» αναφερόταν 
ότι καμία χώρα δεν θα προσχωρήσει στην ΕΕ πριν από το 20204. Ωστόσο, με αυτό 
τον νέο χρονικό ορίζοντα και με δεδομένο ότι οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων 
είναι ήδη στρατηγικά σημαντικοί εταίροι, η Επιτροπή έχει την ευκαιρία να επιτύ -
χει μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους και να προετοιμάσει για τη μελλο -
ντική προσχώρηση όχι μόνο τις επιμέρους χώρες, αλλά και τη συνολική περιοχή, 
στο πλαίσιο μιας εναρμονισμένης διαδικασίας και μιας συντονισμένης περιφερει -
ακής προσέγγισης5.3 Βλέπε τις εκθέσεις προόδου 
σχετικά με την Αλβανία, τη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το 
Κοσσυφοπέδιο, την πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία 
της Μακεδονίας, το 
Μαυροβούνιο και τη Σερβία, 
2012-2015.
4 Εναρκτήρια ομιλία του 
προέδρου Juncker κατά την 
εναρκτήρια συνεδρίαση του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
15 Ιουλίου 2014, σημείο 9.
5 Βλέπε τα συμπεράσματα του 
Συμβουλίου σχετικά με τη 
διεύρυνση και τη διαδικασία 
σταθεροποίησης και 
σύνδεσης, 15356/15, 
15 Δεκεμβρίου 2015.
12
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
10 
Λαμβανομένων υπόψη των διαπιστώσεων από προηγούμενες ειδικές εκθέσεις, 
στόχος μας ήταν να εξακριβώσουμε κατά πόσον η Επιτροπή συνέβαλε στην 
ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων μέσω 
του προγράμματος του ΜΠΒ. Στο πλαίσιο του ελέγχου επιδιώξαμε να δώσουμε 
απάντηση σε δύο βασικά ερωτήματα:
α) Ήταν αποτελεσματική η από μέρους της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ στα 
Δυτικά Βαλκάνια;
β) Συνέβαλε ο ΜΠΒ στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά 
Βαλκάνια;
11 
Ο έλεγχός μας κάλυψε την περίοδο 2007-2013 (ΜΠΒ I), ωστόσο, λάβαμε επίσης 
υπόψη τα πρώτα στάδια της περιόδου 2014-2020 (ΜΠΒ II). Το ενδιαφέρον μας 
επικεντρώθηκε σε δύο τομείς που σχετίζονταν με την ενίσχυση των διοικητικών 
ικανοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια:
α) το κράτος δικαίου (θεμελιώδη δικαιώματα, δικαιοσύνη και εσωτερικές 
υποθέσεις), με ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του 
οργανωμένου εγκλήματος· και
β) τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένης της διαχεί -
ρισης των δημόσιων οικονομικών.
12 
Όπως φαίνεται στον πίνακα  2, από τα έργα στον τομέα του κράτους δικαίου και της 
μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, συνολικής αξίας 902 εκατομμυρίων ευρώ, 
εξετάσαμε 52 τα οποία αντιστοιχούσαν σε συμβάσεις συνολικής αξίας 109 εκατομ -
μυρίων ευρώ (12 %)6. Γ ια το σύνολο των 1,16 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχε διατε -
θεί σε περιφερειακά προγράμματα, εξετάσαμε τρία εξ αυτών τα οποία αντιστοιχού -
σαν σε συμβάσεις συνολικής αξίας 330 εκατομμυρίων ευρώ (28 %)7.6 Στο παράρτημα  II παρατίθεται 
πλήρης κατάλογος αυτών των 
ελεγχθέντων έργων.
7 Στο παράρτημα  III 
παρατίθεται κατάλογος αυτών 
των προγραμμάτων.Πίνακας  2ΜΠΒ (2007-2013) για την ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων των Δυτικών 
Βαλκανίων
Προγράμματα στο πλαίσιο του ΜΠΒ για την ενίσχυση 
των διοικητικών ικανοτήτων στις χώρες των Δυτικών 
ΒαλκανίωνΑξία των συμβάσεων
Ελεγχθέν ποσοστόΑριθμός ελεγ -
χθέντων έργων/
προγραμμάτων Σύνολο Ελέγχθηκαν
Εθνικά προγράμματα, έργα στον τομέα του κράτους δικαίου 485 60 12 % 29
Εθνικά προγράμματα, έργα στον τομέα της μεταρρύθμισης της 
δημόσιας διοίκησης417 49 12 % 23
ΣΥΝΟΛΟ 902 109 12 % 52
Περιφερειακά προγράμματα 1 160 330 28 % 3
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 2 062 439 21 %
Σημ.:  Τα ποσά εκφράζονται σε εκατομμύρια ευρώ, τα ποσοστά έχουν στρογγυλοποιηθεί.
Πηγή:  Υπολογισμός του ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 30 Ιουνίου 2015.
13 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου 
13 
Σημαντικό μέρος των εργασιών μας αφορούσε την αξιολόγηση των αποτελεσμά -
των που είχαν επιτευχθεί μέσω των προγραμμάτων και των έργων της ΕΕ, όπως 
ορίζει ο κανονισμός για τον καθορισμό κοινών κανόνων και διαδικασιών για την 
εφαρμογή των μηχανισμών που χρησιμοποιεί η ΕΕ για τη χρηματοδότηση της 
εξωτερικής δράσης της8.
14 
Στο πλαίσιο της προσέγγισης μετα-ελέγχου που εφαρμόσαμε, αναλύσαμε κατ’ αρ -
χάς μια σειρά ειδικών εκθέσεων του ΕΕΣ και εκθέσεων αξιολόγησης της Επιτροπής 
που αφορούσαν την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων (βλέπε πίνακα  3). Λαμβάνο -
ντας υπόψη το πεδίο αναφοράς του μετα-ελέγχου μας και των ειδικών εκθέσεων 
που αναλύσαμε, προσδιορίσαμε στη συνέχεια τα ελεγκτικά κενά, για την κάλυψη 
των οποίων απαιτήθηκαν σημαντικές πρόσθετες ελεγκτικές εργασίες που εκτε -
λέσαμε μεταξύ Μαρτίου και Δεκεμβρίου 2015. Στις εν λόγω πρόσθετες ελεγκτικές 
εργασίες περιλαμβάνονταν εξέταση βάσει εγγράφων των εκθέσεων προόδου και 
παρακολούθησης, των εκθέσεων εμπειρογνωμόνων και των πρακτικών συνε -
δριάσεων που διαθέτει η Επιτροπή, καθώς και συνεντεύξεις με υπαλλήλους της 
Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), των αντι -
προσωπειών της ΕΕ, των αρμόδιων εθνικών αρχών στα Δυτικά Βαλκάνια και του 
συμβουλίου περιφερειακής συνεργασίας (ΣΠΣ).8 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 236/2014 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 11ης Μαρτίου 2014, για τον 
καθορισμό κοινών κανόνων 
και διαδικασιών για την 
εφαρμογή των μηχανισμών 
χρηματοδότησης της 
εξωτερικής δράσης της 
Ένωσης, αιτιολογική σκέψη 12 
και άρθρο 12 (ΕΕ L 77 
της 15.3.2014, σ. 95).Πίνακας  3Προηγούμενες εκθέσεις ελέγχου και αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν
Πηγές Στοιχεία του εγγράφουΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΕΣ20/2016 «Ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας του Μαυροβουνίου: έχουν σημειωθεί μεν βήματα προόδου, αλλά χρειάζονται καλύτερα αποτελέ -
σματα σε πολλούς βασικούς τομείς»
11/2016 «Ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: περιορισμένη πρόοδος σε δυσχερές 
περιβάλλον».
19/2014 «Προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς τη Σερβία»
18/2014 «Συστήματα αξιολόγησης και προσανατολισμένης στα αποτελέσματα παρακολούθησης της EuropeAid»
18/2012 «Η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Κοσσυφοπέδιο για την εγκαθίδρυση κράτους δικαίου»
14/2011 «Συνέβαλε η βοήθεια της ΕΕ στη βελτίωση των ικανοτήτων της Κροατίας να διαχειριστεί τη μετενταξιακή χρηματοδότηση;»
12/2009 «Αποτελεσματικότητα των έργων της Επιτροπής στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια»
5/2007 «Διαχείριση του προγράμματος CARDS από την Επιτροπή»ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ«IPA support for the fight against corruption» (Αξιολόγηση της στήριξης που παρασχέθηκε από τον ΜΠΒ για την καταπολέμηση της διαφθοράς), 
Αύγουστος 2015
«The principles of public administration, SIGMA baseline measurements (Albania, Bosnia and Herzegovina, the former Yugoslav Republic of 
Macedonia, Kosovo, Montenegro, Serbia)» [Οι αρχές της δημόσιας διοίκησης, βασικές μετρήσεις της SIGMA (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Κοσσυφοπέδιο, Σερβία)], Απρίλιος 2015
«Meta-evaluation of IPA assistance» (Μετα-αξιολόγηση της στήριξης από τον ΜΠΒ), Σεπτέμβριος 2013
«IPA — Interim evaluation and meta-evaluation of IPA assistance, evaluation of multi-beneficiary programmes» (ΜΠΒ — Ενδιάμεση αξιολόγη -
ση και μετα-αξιολόγηση της στήριξης από τον ΜΠΒ, αξιολόγηση των προγραμμάτων πολλαπλών δικαιούχων), Ιούνιος 2013.
«Rule of Law, judicial reform and the fight against corruption and organised crime in the Western Balkans» (Κράτος δικαίου, μεταρρύθμιση του 
δικαστικού συστήματος και καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος στα Δυτικά Βαλκάνια), Φεβρουάριος 2013
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
14
 Παρατηρήσεις
Μέρος πρώτο — Ήταν αποτελεσματική η από μέρους 
της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ στα Δυτικά 
Βαλκάνια;
15 
Αξιολογήσαμε την από μέρους της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ καθ’ όλο τον 
κύκλο προγραμματισμού του μέσου αυτού, βάσει των ακόλουθων κριτηρίων 
ελέγχου:
α) Ήταν οι στόχοι του ΜΠΒ συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι;
β) Βασίζονταν τα προγράμματα και τα έργα σε σαφείς ανάγκες;
γ) Καταβλήθηκε τελικά η οικονομική βοήθεια (απορρόφηση);
δ) Εφαρμόστηκαν αυστηροί όροι για τη χορήγηση της βοήθειας (αιρεσιμότητα);
ε) Ήταν αποτελεσματική η παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων και 
η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων;
στ) Ήταν αποτελεσματικός ο συντονισμός της βοήθειας των χορηγών;
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι, οι στόχοι δεν ήταν πάντοτε 
συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι
16 
Ο δημοσιονομικός κανονισμός της ΕΕ ορίζει ότι, για όλους τους τομείς δραστη -
ριοτήτων που καλύπτει ο προϋπολογισμός, πρέπει να τίθενται συγκεκριμένοι 
και μετρήσιμοι στόχοι9. Όλοι οι κανονισμοί που αφορούν τον ΜΠΒ10 και όλα τα 
έγγραφα πολυετούς ενδεικτικού σχεδιασμού (ΕΠΕΣ) υπογράμμιζαν τη σημασία 
του κράτους δικαίου και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης στα Δυτικά 
Βαλκάνια.
Οι στόχοι των εθνικών προγραμμάτων είχαν συχνά μεγάλο εύρος
17 
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ I, το εύρος των στόχων ήταν τόσο μεγάλο που συχνά αυτοί 
δεν ήταν ούτε συγκεκριμένοι ούτε μετρήσιμοι μέσω ειδικότερων επιμέρους στό -
χων11. Ωστόσο, στην περίπτωση του Μαυροβουνίου και της Σερβίας, των οποίων 
οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις άρχισαν το 2012 και το 2014 αντίστοιχα, η Επι -
τροπή όρισε σαφείς και μετρήσιμους στόχους σχετικά με το κράτος δικαίου, η μη 
επίτευξη των οποίων θα μπορούσε να αποτελέσει αιτία διακοπής των διαπραγμα -
τεύσεων για τη διεύρυνση12.9 Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 25ης Οκτωβρίου 2012, 
σχετικά με τους 
δημοσιονομικούς κανόνες που 
εφαρμόζονται στον γενικό 
προϋπολογισμό της Ένωσης 
και την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 
αριθ. 1605/2002 του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 298, 
της 25.10.2012, σ. 1).
10 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1085/2006 του 
Συμβουλίου, όπως 
εφαρμόστηκε με τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 718/2007 
της Επιτροπής, 
της 12ης Ιουνίου 2007, και 
κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 231/2014, όπως 
εφαρμόστηκε με τον 
εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 447/2014 της Επιτροπής, 
της 2ας Μαΐου 2014.
11 Ανάλυση από το ΕΕΣ των 
ευρωπαϊκών συμφωνιών 
εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο 
των συμφωνιών 
σταθεροποίησης και 
σύνδεσης, ΓΔ Γειτονίας και 
Διαπραγματεύσεων για τη 
Διεύρυνση, ετήσιες εκθέσεις 
δραστηριοτήτων (2013, 2014). 
Η μετα-αξιολόγηση της 
στήριξης από τον ΜΠΒ 
(Σεπτέμβριος 2013, σ. 20) 
αναφερόταν σε ευρείς 
γενικότερους στόχους που 
«συχνά δεν περιείχαν επαρκώς 
μετρήσιμους επιμέρους 
στόχους».
12 Σχέδιο διαχείρισης 2015, 
ΓΔ Γειτονίας και 
Διαπραγματεύσεων για τη 
Διεύρυνση, σ. 4 και 18· 
COM(2012) 600 final 
της 10ης Οκτωβρίου 2012 με 
τίτλο «Στρατηγική για τη 
διεύρυνση και κυριότερες 
προκλήσεις για την περίοδο 
2012-2013», σ. 4.
15 Παρατηρήσεις 
18 
Επιπλέον, από το 2010, η Επιτροπή έχει εγκαταλείψει την υποστήριξη μεμονωμέ -
νων κυρίως έργων και έχει στραφεί σε μια σαφέστερη και περισσότερο μετρήσιμη 
τομεακή προσέγγιση13, βάσει της οποίας τα προγράμματα και τα έργα πρέπει να 
εντάσσονται σαφώς σε τομεακές στρατηγικές. Η Επιτροπή προέβλεπε να εφαρμό -
σει πλήρως την εν λόγω τομεακή προσέγγιση στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ14.
Τα περιφερειακά προγράμματα συνήθως προέβλεπαν 
συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους
19 
Οι στόχοι των περιφερειακών προγραμμάτων που εξετάσαμε ήταν τις περισσό -
τερες φορές συγκεκριμένοι και περιελάμβαναν μετρήσιμους επιμέρους στόχους. 
Δεδομένου του ιστορικού συγκρούσεων μεταξύ των χωρών των Δυτικών Βαλ -
κανίων, τα περιφερειακά προγράμματα είχαν συνήθως ως ρητή επιδίωξη την 
περιφερειακή ολοκλήρωση η οποία αντιστοιχούσε στους γενικούς στόχους του 
ΜΠΒ για την υποστήριξη της συμφιλίωσης μετά τις συγκρούσεις, την οικοδόμηση 
εμπιστοσύνης και την ανασυγκρότηση15 (βλέπε πλαίσιο  2).
Τα προγράμματα και τα έργα σχεδιάστηκαν βάσει 
αναγκών, αλλά από ορισμένες εκτιμήσεις αναγκών που 
πραγματοποίησαν οι δικαιούχοι προκύπτουν σοβαρές 
αδυναμίες
20 
Κατά τον προγραμματισμό του ΜΠΒ Ι, η Επιτροπή κατάρτισε έγγραφα σχεδια -
σμού (ΕΠΕΣ) στα οποία καθορίζονταν οι βασικοί τομείς στους οποίους θα διο -
χετευόταν η στήριξη από τον ΜΠΒ. Οι εθνικές αρχές πραγματοποίησαν τις δικές 
τους εκτιμήσεις αναγκών, είτε με δική τους πρωτοβουλία είτε κατόπιν παρότρυν -
σης της Επιτροπής.13 COM(2011) 666 τελικό της 
12ης Οκτωβρίου 2011, με τίτλο 
«Στρατηγική διεύρυνσης και 
κυριότερες προκλήσεις για την 
περίοδο 2011-2012», σ. 20.
14 Μηχανισμός προενταξιακής 
βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙ), πολυκρατι -
κό ενδεικτικό έγγραφο 
στρατηγικής (30 Ιουνίου 2015) 
και ενδεικτικά έγγραφα 
στρατηγικής για την Αλβανία 
και το Μαυροβούνιο 
(18 Αυγούστου 2014), την 
πρώην Γιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας 
και τη Σερβία (19 Αυγού -
στου 2014), το Κοσσυφοπέδιο 
(20 Αυγούστου 2014) και τη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη 
(15 Δεκεμβρίου 2014).
15 Αιτιολογική σκέψη 13 και 
άρθρο 2, στοιχείο ζ), του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1085/2006.Πλαίσιο  2Βαλκανικό δίκτυο ερευνητικής δημοσιογραφίας (WBIF)
Επιδίωξη του WBIF ήταν σαφώς η παροχή οικονομικής και τεχνικής βοήθειας για στρατηγικές επενδύσεις και 
οι στόχοι του μπορούσαν να μετρηθούν μέσω σαφών δεικτών (π.χ. αριθμός αιτήσεων έργου, ποσό που κατα -
βλήθηκε ως τεχνική βοήθεια, χρηματοδότηση που χορηγήθηκε)16.
16 https://www.wbif.eu/
16 Παρατηρήσεις 
Εκτιμήσεις αναγκών σε επίπεδο Επιτροπής
21 
Τα ΕΠΕΣ βασίζονταν συνήθως στις προτεραιότητες που καθορίζονταν στις εκθέ -
σεις προόδου και τις εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση. Γ ια την αξιολόγηση 
της διοικητικής ικανότητας στους διάφορους τομείς (π.χ. στον τομέα του κράτους 
δικαίου) δεν στηρίζονταν στην ανάλυση των σημείων αναφοράς που χρησιμο -
ποιούσαν οι δικαιούχοι χώρες, ούτε λάμβαναν υπόψη την πραγματική πολιτική 
βούληση των χωρών αυτών να προβούν σε μεταρρυθμίσεις. Σε επίπεδο έργου, τα 
εξετασθέντα έργα βασίζονταν σαφώς στις ανάγκες που είχε διαγνώσει η Επιτρο -
πή και οι οποίες είχαν συμφωνηθεί με τις δικαιούχους χώρες.
22 
Κατά τον προγραμματισμό του ΜΠΒ ΙΙ, σε επίπεδο χώρας, τα έγγραφα σχεδιασμού 
του ΜΠΒ αντικαταστάθηκαν από τα ενδεικτικά έγγραφα στρατηγικής (2014-2020), 
τα οποία επικεντρώνονταν περισσότερο στην ικανότητα των δικαιούχων να 
αναλάβουν τομεακές μεταρρυθμίσεις σε πολιτικό επίπεδο και να διαχειριστούν τη 
χρηματοδότηση από τον ΜΠΒ.
Εκτιμήσεις αναγκών σε επίπεδο δικαιούχων
23 
Μολονότι όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων διέθεταν συνολική εθνική 
στρατηγική με εκτιμήσεις αναγκών στον τομέα της μεταρρύθμισης της δημόσι -
ας διοίκησης, δεν συνέβαινε το ίδιο με το κράτος δικαίου στην Αλβανία και το 
Κοσσυφοπέδιο. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η στρατηγική για τη μεταρρύθμιση της 
δικαιοσύνης εγκρίθηκε πολύ όψιμα (βλέπε πλαίσιο  3).Πλαίσιο  3Η στρατηγική 2014-2018 για τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης στη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Η έγκριση αυτής της στρατηγικής ήταν μέρος του διαλόγου πολιτικής μεταξύ της ΕΕ και των εθνικών αρχών, 
και συγκεκριμένα στο πλαίσιο του διαρθρωμένου διαλόγου για τη δικαιοσύνη. Η στρατηγική για τη μεταρρύθ -
μιση της δικαιοσύνης εγκρίθηκε μόλις το 2015. Η καθυστέρηση αυτή οφειλόταν στις πολιτικές αποκλίσεις με -
ταξύ των αρχών της χώρας. Συγκεκριμένα, η Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Republika Srpska) 
(βλέπε γράφημα  3) αμφισβητούσε συστηματικά τις ανάγκες που καθόριζε η Επιτροπή στο πλαίσιο του ΜΠΒ. 
Αυτό περιόρισε τη χρησιμότητα των εθνικών εκτιμήσεων αναγκών, ιδίως στην περίπτωση έργων που σκοπό 
είχαν να ενισχύσουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων κατά της διαφθοράς, των αστυνομικών υπηρεσιών 
και των τοπικών δημόσιων αρχών.
17 Παρατηρήσεις 
Πολιτικός χάρτης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης
Πηγή:  Eurostat.Γράφημα  3



Sarajevo
PodgoricaRepublika SrpskaRepublika Srpska
Federation of Bosnia and HerzegovinaBrčkoCroatia
Serbia
Bosnia and Herzegovina
Montenegro
Albania
Administrative boundaries: © EuroGeographics, GADM (Bosnian Inter-entity boundary line
Cartography: Eurostat — GISCO, 01/2016Brčko District
Banja Luka
0 25 50 75 100 km  Adriatic Sea
Inter-entity boundary line
18 Παρατηρήσεις 
Οι περιορισμένες διοικητικές ικανότητες λειτούργησαν 
μερικές φορές ως πρόσκομμα για την απορρόφηση των 
κεφαλαίων του ΜΠΒ
24 
Σε ορισμένες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η πραγματοποίηση πληρωμών βάσει 
ανειλημμένων ποσών στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι δεν ήταν εύκολη (βλέπε γράφημα  4), 
κυρίως λόγω των περιορισμένων διοικητικών ικανοτήτων.
Απορρόφηση ως ποσοστό των διατεθέντων ποσών εν αναμονή ανάληψης 
και ως ποσοστό των αναληφθέντων ποσών εν αναμονή πληρωμής για τον 
ΜΠΒ  Ι (2007-2013)
Πηγή:  Υπολογισμός του ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 31 Δεκεμβρίου 2015.Γράφημα  4
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
πρώην Γιουγκοσλαβική
∆η/uni03BCοκρατία τη/uni03C2 Μακεδονία/uni03C2
Αλβανία
Σερβία
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Κοσσυφοπέδιο
Μαυροβούνιο%
∆ιατεθέντα ποσά εν ανα/uni03BCονή 
ανάληψη/uni03C2
Αναληφθέντα ποσά εν ανα/uni03BCονή πληρω/uni03BCή/uni03C2
19 Παρατηρήσεις 
25 
Κατόπιν εξέτασης των διαφόρων λειτουργικών δομών που χρησιμοποιούνται στο 
πλαίσιο του ΜΠΒ στα Δυτικά Βαλκάνια, η κατάσταση αυτή μπορεί να αποδοθεί εν 
μέρει στο γεγονός ότι η Επιτροπή αποκέντρωσε σημαντικά τμήματα της διαχεί -
ρισης του ΜΠΒ αναθέτοντάς τα στις εθνικές αρχές17. Όπως παρατηρήσαμε στην 
πρώην Γ ιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και τη Σερβία (βλέπε πλαί -
σιο 4 ), καθώς και στην Αλβανία, για την αποκέντρωση αυτή χρειάστηκε περίοδος 
εκμάθησης και μια απαιτητικότερη διαχειριστική δομή18.17 Την 1η Ιανουαρίου 2014, 
ο όρος «αποκεντρωμένη 
διαχείριση» αντικαταστάθηκε 
από τον όρο «έμμεση 
διαχείριση από τις τρίτες 
χώρες».
18 Μεταξύ άλλων απαιτήσεων, 
η αποκεντρωμένη διαχείριση 
προϋπέθετε τη διαπίστευση 
ενός εθνικού διατάκτη, την 
καθιέρωση μιας λειτουργικής 
δομής για τον ΜΠΒ και μιας 
αρμόδιας ελεγκτικής αρχής, 
καθώς και τον προληπτικό 
έλεγχο από την 
αντιπροσωπεία της ΕΕ όλων 
των αποκεντρωμένων έργων 
του ΜΠΒ. Βλέπε άρθρα 11 
έως 31 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 718/2007 της Επιτροπής, 
της 12ης Ιουνίου 2007, για την 
εφαρμογή του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1085/2006 του 
Συμβουλίου για τη θέσπιση 
μηχανισμού προενταξιακής 
βοήθειας (ΜΠΒ) (ΕΕ L 170 
της 29.6.2007, σ. 1).Πλαίσιο  4Εμπειρία με την αποκεντρωμένη διαχείριση στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
Η Επιτροπή αποκέντρωσε τη διαχείριση σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό19 και τους κανονισμούς για 
τον ΜΠΒ Ι, οι οποίοι, ωστόσο, δεν την υποχρέωναν να αξιολογήσει κατά πόσον οι εθνικές αρχές ήταν έτοιμες 
να διαχειριστούν τον όγκο και την πολυπλοκότητα των κεφαλαίων που θα αποκεντρώνονταν20. Μετά την 
αποκέντρωση, οι αρχές της χώρας κατέβαλαν προσπάθειες για την τήρηση των προθεσμιών και την υποβολή 
ποιοτικών συμβατικών εγγράφων. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια έργων που 
θα χρηματοδοτούσαν βασικές μεταρρυθμίσεις, ενώ αναμένεται να υπάρξουν περαιτέρω απώλειες21.
Σερβία
Από τους ελέγχους της ίδιας της Επιτροπής διαπιστώθηκε ότι η σύσταση ελεγκτικής αρχής και επιχειρησιακού 
φορέα για τη διαχείριση των έργων του ΜΠΒ παρουσίαζε μακροχρόνιες και σοβαρές αδυναμίες. Η αποκεντρω -
μένη διαχείριση δεν συνδεόταν με προκαταρκτική ολοκληρωμένη αξιολόγηση της διαχείρισης των δημόσιων 
οικονομικών σε επίπεδο χώρας22, αλλά βασιζόταν απλώς στη συμμόρφωση των δομών του ΜΠΒ με τις απαιτή -
σεις εσωτερικού ελέγχου που ορίζονται στον δημοσιονομικό κανονισμό23.
19 Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που 
εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 248 της 16.9.2002, σ. 1), όπως έχει τροποποιηθεί περιοδικά.
20 Ειδική έκθεση αριθ. 11/2016 του ΕΕΣ με τίτλο «Ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: 
περιορισμένη πρόοδος σε δυσχερές περιβάλλον», σημείο 47 ( http://eca.europa.eu ).
21 Αυτόθι, σημεία 48 και 50.
22 Ειδική έκθεση αριθ. 19/2014 του ΕΕΣ με τίτλο «Προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς τη Σερβία», σημείο 79 ( http://eca.europa.eu ).
23 Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους 
δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 
1605/2002 του Συμβουλίου
20 Παρατηρήσεις 
26 
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ (2014-2020), δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση 
του συνόλου των συστημάτων διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών της εκά -
στοτε χώρας. Ωστόσο, τα προγράμματα του ΜΠΒ ΙΙ εγκρίθηκαν μόλις στο τέλος 
του 2014, λόγω καθυστερήσεων στο νομοθετικό πλαίσιο και τις διαδικασίες του 
νέου μηχανισμού. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων και οι πληρωμές καθυστέρησαν 
περαιτέρω, λόγω των διαδικασιών κύρωσης από τις δικαιούχους χώρες. Συνεπώς, 
κατά τον χρόνο του ελέγχου ήταν πολύ νωρίς για να διατυπωθούν σχόλια για τα 
αναληφθέντα και τα καταβληθέντα ποσά στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ.
Η Επιτροπή δεν επέβαλλε συστηματικά αυστηρούς όρους
27 
Οι διαδοχικές στρατηγικές για τη διεύρυνση που χάρασσε η Επιτροπή αναφέρο -
νταν επανειλημμένα στην αυστηρή τήρηση όρων (αιρεσιμότητα)24 χωρίς, ωστό -
σο, να παρέχονται συγκεκριμένοι ορισμοί. Αιρεσιμότητα είναι η αρχή της επιβο -
λής συγκεκριμένων όρων που αποτελούν προϋπόθεση για τη σύναψη σύμβασης 
ή την πραγματοποίηση πληρωμής, σε επίπεδο πολιτικής, προγράμματος ή έργου. 
Εάν ο δικαιούχος δεν τηρήσει αυτούς τους προκαθορισμένους όρους, η Επιτροπή 
μπορεί να προβεί σε διάφορες ενέργειες, όπως σε αναστολή πληρωμών για ολό -
κληρο το πρόγραμμα, σε μείωση της μελλοντικής βοήθειας ή σε ακύρωση έργου.
28 
Σε επίπεδο προγραμμάτων, η Επιτροπή επέβαλε αυστηρούς όρους σε ελάχιστες 
περιπτώσεις, και συγκεκριμένα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (βλέπε πλαίσιο  5) και 
στην πρώην Γ ιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας25.24 Σύμφωνα με τη στρατηγική 
της Επιτροπής για τη 
διεύρυνση 2011-2012, «η 
ενεργός δέσμευση, η υπαγωγή 
σε όρους και η αξιοπιστία 
έχουν τοποθετηθεί στο 
επίκεντρο της διαδικασίας 
ένταξης και της επιτυχίας της» 
(σ. 2), ενώ οι τιθέμενοι όροι 
πρέπει να είναι 
αδιαμφισβήτητοι, απαιτητικοί 
και αυστηροί (σ. 18 και 23). Στη 
στρατηγική για τη 
διεύρυνση 2012-2013 γίνεται 
λόγος για αυστηρή τήρηση 
όρων (σ. 2, 3, 16 και 22) και 
αυτό επαναλαμβάνεται στη 
στρατηγική για τη διεύρυνση 
του 2014 (σ. 2 και 19), καθώς 
και σε εκείνη του 2015 (σ. 12).
25 Αναστολή πληρωμών, όπως 
ορίζεται στο άρθρο 46 του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 718/2007 της Επιτροπής.Πλαίσιο  5Αυστηροί όροι σε επίπεδο προγράμματος στον τομέα της δικαιοσύνης στη 
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Το 2013, η διαδικασία ένταξης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στην ΕΕ περιήλθε σε στασιμότητα. Οι πολιτικοί εκπρό -
σωποι της χώρας φαίνονταν ανίκανοι ή απρόθυμοι να εξασφαλίσουν τη συναίνεση που απαιτείτο προκειμένου 
να υπάρξει πρόοδος στην προενταξιακή πορεία της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού ήταν η ανικανότη -
τα ή η έλλειψη πολιτικής βούλησης για την επιβολή απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων26. Συνεπεία αυτού, η Επιτροπή, εφαρμόζοντας την αρχή της αιρεσιμότητας, μείωσε τα κονδύλια 
του ΜΠΒ Ι για το 2013 κατά 45 εκατομμύρια ευρώ και επέβαλε περαιτέρω μειώσεις κονδυλίων στο πλαίσιο 
του ΜΠΒ ΙΙ27. Καθώς η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν ενέκρινε τη νέα συνολική στρατηγική για τη μεταρρύθμιση του 
τομέα της δικαιοσύνης, την οποία είχαν εγκρίνει και οι τέσσερις συνταγματικές οντότητες, συμπεριλαμβανο -
μένης της Republika Srpska (βλέπε χάρτη στο γράφημα  3), η Επιτροπή ανέστειλε την παρεχόμενη δημοσιονο -
μική στήριξη στον τομέα της δικαιοσύνης.
26 Στην υπόθεση Sejdić και Finci κατά Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Δεκέμβριος 2009), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι 
η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είχε παραβιάσει το δικαίωμα του εκλέγεσθαι των προσφευγόντων για τον λόγο ότι αυτοί ανήκαν σε εθνοτικές μειονότητες.
27 Από το 2014 έως το 2017, στη χώρα αυτή είχαν διατεθεί 165 εκατομμύρια ευρώ, έναντι 331 εκατομμυρίων ευρώ που είχαν διατεθεί από το 2007 
έως το 2010.
21 Παρατηρήσεις 
29 
Σε επίπεδο έργων, η Επιτροπή δεν επέβαλλε συστηματικά αυστηρούς όρους, 
όπως προκύπτει από τα παραδείγματα που παρατίθενται στο πλαίσιο  6. Μολο -
νότι το 2011 το ΕΕΣ της είχε συστήσει να μεριμνήσει ώστε οι προτάσεις έργων 
που υποβάλλονταν στις λοιπές σε προενταξιακό στάδιο χώρες να είναι επαρκώς 
ώριμες προς υλοποίηση28, η Επιτροπή δεν το έπραξε πάντοτε. Η κατάσταση αυτή 
είχε αντίκτυπο στις επιδόσεις των έργων σε πολλές χώρες29.28 Ειδική έκθεση του ΕΕΣ 
αριθ. 14/2011 με τίτλο 
«Συνέβαλε η βοήθεια της ΕΕ 
στη βελτίωση των ικανοτήτων 
της Κροατίας να διαχειριστεί 
τη μετενταξιακή 
χρηματοδότηση;», σημείο 53 
(http://eca.europa.eu ).
29 Βλέπε την αξιολόγηση «The 
rule of law, judicial reform and 
the fight against corruption 
and organised crime in the 
Western Balkans», 
Φεβρουάριος 2013, σ. 240.Πλαίσιο  6Μη εφαρμογή αυστηρών όρων στο πλαίσιο του ΜΠΒ I
Αλβανία
Σε επτά από τα 15 έργα που υποβλήθηκαν σε έλεγχο, η Επιτροπή δεν είχε ορίσει αυστηρές προϋποθέσεις ούτε 
στο στάδιο σύναψης των συμβάσεων30 ούτε και πριν από την πραγματοποίηση πληρωμών. Αυτό ίσχυε όχι 
μόνο στην περίπτωση έργων με περίπλοκους στόχους (όπως η ενίσχυση των μέτρων καταπολέμησης της δια -
φθοράς), αλλά και στην περίπτωση έργων που επεδίωκαν σχετικώς απλά αποτελέσματα, όπως το έργο ανέγερ -
σης δικαστικού μεγάρου στα Τίρανα (βλέπε παράρτημα  II, έργο αριθ. 10). Όσον αφορά το έργο αυτό, δεν είχαν 
εκδοθεί οι σχετικές άδειες, ενώ εικαζόμενες παρατυπίες ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς δημιούργησαν 
περαιτέρω προβλήματα. Κατόπιν διαπραγματεύσεων με το Υπουργείο Δικαιοσύνης που διήρκεσαν 4,5 χρόνια, 
η Επιτροπή ακύρωσε το έργο και επαναδιέθεσε μέρος της χρηματοδότησης σε μέτρα που δεν συνδέονταν με 
τον τομέα του κράτους δικαίου.
Σερβία
Η Επιτροπή δεν έδωσε τη δέουσα προσοχή στην αιρεσιμότητα, την αλληλουχία των διαφόρων σταδίων στο 
πλαίσιο του σχεδιασμού των έργων και τις νομικές ασυνέπειες. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό υπονόμευσε την 
ομαλή και έγκαιρη υλοποίηση των έργων31. Μετά το 2012, οι προτάσεις έργων ενίοτε είτε αναβάλλονταν είτε 
συρρικνώνονταν λόγω απουσίας αδειών ή μη υποβολής των απαιτούμενων μελετών σκοπιμότητας.
30 Βλέπε παράρτημα  II, έργα αριθ. 2, 3, 4, 5, 9 και 10 στον τομέα του κράτους δικαίου στην Αλβανία, καθώς και έργο αριθ. 2 στον τομέα της 
διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.
31 Ειδική έκθεση αριθ. 19/2014 του ΕΕΣ με τίτλο «Προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ προς τη Σερβία», πλαίσιο 5 και σημεία 27 και 31 ( http://eca.europa.eu ).
22 Παρατηρήσεις 
Γενικώς, η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική ως προς την 
παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων και μερικώς 
αποτελεσματική ως προς τη συνέχεια που έπρεπε να δοθεί 
στις αξιολογήσεις
30 
Η Επιτροπή παρακολούθησε τις τομεακές μεταρρυθμίσεις και την υλοποίηση 
των έργων τόσο άμεσα όσο και μέσω των έξι αντιπροσωπειών της ΕΕ στα Δυτικά 
Βαλκάνια. Η παρακολούθηση, στο υψηλότερο επίπεδό της, ασκείτο κατά τις εξα -
μηνιαίες συνεδριάσεις της κοινής επιτροπής παρακολούθησης και, περισσότερο 
τακτικά, στο πλαίσιο των τομεακών επιτροπών παρακολούθησης. Οι αντιπροσω -
πείες της ΕΕ παρακολουθούσαν επίσης την υλοποίηση των έργων επί τόπου.
31 
Στο πλαίσιο του κύκλου αξιολόγησης, η Επιτροπή προέβαινε σε τομεακές και θε -
ματικές αξιολογήσεις, οι οποίες δεν πρέπει να συγχέονται με τις ετήσιες εκθέσεις 
προόδου για τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες. Αυτή η δεύτερη κατη -
γορία εκθέσεων αποτελεί την επίσημη πολιτική αξιολόγηση των χωρών αυτών εκ 
μέρους της Επιτροπής.
Γενικώς, η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική ως προς την 
παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων
32 
Σε όλους τους τομείς, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ παρακολούθησαν αποτελεσματι -
κά την υλοποίηση των έργων στο πλαίσιο του ΜΠΒ μέσω:
α) ελέγχων της νομιμότητας και της κανονικότητας βάσει των συστημάτων δια -
χείρισης και πληροφοριών·
β) συνεδριάσεων συντονισμού με τη συμμετοχή των αντισυμβαλλομένων και 
των αρχών της δικαιούχου χώρας, καθώς και επιτόπιων επισκέψεων·
γ) των ετήσιων εκθέσεων του δευτερεύοντος διατάκτη·
δ) των συνεδριάσεων της κοινής επιτροπής παρακολούθησης και των τομεακών 
επιτροπών παρακολούθησης·
ε) εσωτερικών τριμηνιαίων πινάκων παρακολούθησης για έργα υψηλότερης 
επικινδυνότητας.
33 
Η Επιτροπή παρακολούθησε αποτελεσματικά τόσο την εφαρμογή του ΜΠΒ όσο 
και την παραγωγή των εκροών32. Πέραν των προαναφερθέντων εργαλείων πα -
ρακολούθησης, οι εκθέσεις της βάσει αποτελεσμάτων παρακολούθησης (ROM) 
ακολουθούσαν τυποποιημένη μεθοδολογία, καθορισμένη από την Επιτροπή, 32 Το κλιμάκιο ελέγχου 
συγκέντρωσε σχετικά 
αποδεικτικά στοιχεία από τις 
αντιπροσωπείες της ΕΕ στην 
Αλβανία, τη Βοσνία-
Ερζεγοβίνη και τη Σερβία.
23 Παρατηρήσεις 
καταγράφοντας κυρίως τα αποτελέσματα των υπό υλοποίηση έργων. Ωστόσο, 
η προσέγγιση ROM παρουσίαζε τρεις σημαντικές αδυναμίες.
34 
Πρώτον, δεδομένου ότι πολλά έργα του ΜΠΒ που υποβάλαμε σε έλεγχο αφορού -
σαν συμβάσεις αξίας χαμηλότερης του ενός εκατομμυρίου ευρώ, τα έργα αυτά 
ήταν κάτω του ορίου των εκθέσεων ROM. Συνεπώς, η παρακολούθηση βάσει 
αποτελεσμάτων δεν κάλυπτε όλα τα πολιτικώς ευαίσθητα έργα. Δεύτερον, καμία 
από τις εκθέσεις που εξετάσαμε δεν περιείχε μέτρηση της συμμόρφωσης με τους 
επιβαλλόμενους όρους. Τρίτον, λόγω απουσίας εκ των υστέρων παρακολούθησης 
των έργων33 δεν κατέστη δυνατή η μέτρηση της βιωσιμότητάς τους.
Η Επιτροπή ήταν μερικώς αποτελεσματική ως προς τη συνέχεια 
που έπρεπε να δοθεί στις αξιολογήσεις
35 
Όσον αφορά το κράτος δικαίου, η Επιτροπή διεξήγαγε συνολική διατομεακή 
αξιολόγηση του ΜΠΒ στα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς και δύο θεματικές αξιολογή -
σεις έργων του ΜΠΒ, μίας που αφορούσε το κράτος δικαίου και μίας άλλης που 
αφορούσε την καταπολέμηση της απάτης34. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε στενή 
συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Επιτροπή της Βενετίας35, επι -
χορήγησε μεγάλο αριθμό εκθέσεων εμπειρογνωμόνων σχετικά με το δικαστικό 
σύστημα, οι οποίες επεσήμαιναν, παραδείγματος χάριν, ότι δεν υπήρχε ακόμη 
μητρώο καταγραφής διώξεων που κατέληξαν σε ποινικές καταδίκες.
36 
Παρά ταύτα, η Επιτροπή δεν αξιοποίησε τις δικές της αξιολογήσεις ή τις εκθέσεις 
εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να κάνει μεγαλύτερη χρήση της αρχής της αιρε -
σιμότητας. Γ ια τα έργα στον τομέα του κράτους δικαίου, δεν προσάρμοσε τους 
δείκτες των εκθέσεων ROM που επικεντρώνονταν περισσότερο στους δείκτες 
εκροών για τα υπό υλοποίηση έργα. Πράγματι, η Επιτροπή ανέφερε ότι συχνά δεν 
δινόταν συνέχεια στα έργα του ΜΠΒ στον τομέα του κράτους δικαίου.
37 
Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η Επιτροπή δεν προέβη 
σε συνολική αξιολόγηση της στήριξης που χορηγήθηκε από τον ΜΠΒ, ορισμένες 
αξιολογήσεις, ωστόσο, κάλυψαν περιορισμένο αριθμό έργων του ΜΠΒ στον εν 
λόγω τομέα.33 «Thematic evaluation of the 
rule of law, judicial reform and 
the fight against corruption 
and organised crime in the 
Western Balkans — Lot 3, Final 
Main Report» (Θεματική 
αξιολόγηση του κράτους 
δικαίου, της μεταρρύθμισης 
του δικαστικού συστήματος 
και της καταπολέμησης της 
διαφθοράς και του 
οργανωμένου εγκλήματος 
στα Δυτικά Βαλκάνια — 
Ενότητα 3, τελική κύρια 
έκθεση), Φεβρουάριος 2013, 
σ. 60.
34 «Meta-evaluation of IPA 
assistance and evaluation of 
multi-beneficiary 
programmes», 
Σεπτέμβριος 2013. «Thematic 
evaluation of the rule of law, 
judicial reform and the fight 
against corruption and 
organised crime in the 
Western Balkans — Lot 3, Final 
Main Report», 
Φεβρουάριος 2013, σ. 60. 
«Thematic evaluation on IPA 
support for the fight against 
corruption, final main report», 
Αύγουστος 2015.
35 Η «Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη 
Δημοκρατία μέσω της 
Νομοθεσίας» εδρεύει στη 
Βενετία της Ιταλίας και, μεταξύ 
των λοιπών δραστηριοτήτων 
της, παρέχει νομικές 
συμβουλές στα κράτη μέλη 
του Συμβουλίου της Ευρώπης, 
ιδίως βοηθώντας τα να 
εναρμονίσουν τις δικαιοδοσίες 
τους με τα ευρωπαϊκά 
πρότυπα ως προς το κράτος 
δικαίου ( http://www.venice.
coe.int ).
24 Παρατηρήσεις 
Παρά τις σοβαρές αδυναμίες σε επίπεδο δικαιούχων, 
η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική στην υποστήριξη του 
συντονισμού των χορηγών βοήθειας
38 
Η αρχή της καθοδήγησης των χορηγών βοήθειας από την εκάστοτε χώρα τίθεται 
στη δήλωση του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας (2005)36. Βά -
σει της αρχής αυτής, η οποία ισχύει επίσης όσον αφορά τη χρηματοδότηση από 
τον ΜΠΒ, κάθε δικαιούχος χώρα οφείλει να θέτει ρεαλιστικούς επιμέρους στόχους 
σε περιορισμένο αριθμό τομέων και να αποφεύγει την αλληλοεπικάλυψη της βοή -
θειας που προέρχεται από χορηγούς. Σε όλη την υπό εξέταση περιοχή, η Επιτρο -
πή υποστήριξε αποτελεσματικά τις δικαιούχους χώρες ως προς την ευθύνη τους 
να ηγούνται του συντονισμού των χορηγών βοήθειας.
Συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε περιφερειακό επίπεδο
39 
Το πλαίσιο επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια (WBIF) και το συμβούλιο πε -
ριφερειακής συνεργασίας (ΣΠΣ) χρηματοδοτούνται αμφότερα από περιφε -
ρειακά προγράμματα του ΜΠΒ. Ένας από τους στόχους τους ήταν η βελτίωση 
του συντονισμού των χορηγών βοήθειας στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων 
(βλέπε  πλαίσιο  7).36 COM(2007) 72 τελικό 
της 28ης Φεβρουαρίου 2007, 
«Κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ 
για τον καταμερισμό της 
εργασίας στην αναπτυξιακή 
πολιτική».Πλαίσιο  7Συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε περιφερειακό επίπεδο στα Δυτικά Βαλκάνια
WBIF
Στο πλαίσιο των έργων υποδομής που χρηματοδοτούνται από το WBIF, η ενιαία δεξαμενή επενδυτικών έργων 
που υποβλήθηκε από όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων τον Δεκέμβριο του 2015 διευκόλυνε την αξιολό -
γηση και τη διαδικασία επιλογής των έργων.
ΣΠΣ
Ένας από τους στόχους του ΣΠΣ ήταν η δημιουργία «περιφερειακής προοπτικής» όσον αφορά τη βοήθεια των 
χορηγών37. Πέραν μίας συνεδρίασης το 2015, οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν χρησιμοποίησαν το ΣΠΣ για 
τον συντονισμό των χορηγών βοήθειας.
37 http://rcc.int/pages/2/overview . Βλέπε καταστατικό του ΣΠΣ.
25 Παρατηρήσεις 
Συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε επίπεδο δικαιούχων
40 
Ο συντονισμός των χορηγών βοήθειας από τη δικαιούχο χώρα ήταν αποτελε -
σματικός στη Σερβία, μερικώς αποτελεσματικός στην πρώην Γ ιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας και το Μαυροβούνιο και αναποτελεσματικός στην 
Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο (βλέπε πλαίσιο  8). Αυτό 
οφειλόταν στην έλλειψη ηγετικών και διοικητικών ικανοτήτων στους κόλπους 
των εθνικών δομών που ήταν αρμόδιες για τον συντονισμό αυτό. Παρατηρήσα -
με, ωστόσο, ότι η Επιτροπή υποστήριξε τους δικαιούχους αναλαμβάνοντας ένα 
μέρος του συντονισμού. Πλαίσιο  8Αναποτελεσματικός ο  συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε επίπεδο δικαιούχων
Αλβανία
Εξετάσαμε τις δραστηριότητες σε σχέση με τους χορηγούς βοήθειας της υπηρεσίας αναπτυξιακού προγραμ -
ματισμού, χρηματοδότησης και εξωτερικής υποστήριξης. Η υπηρεσία δεν είχε σαφή οργανωτική δομή, δεν 
διέθετε επαρκές προσωπικό και δεν διατηρούσε βάση δεδομένων με τους χορηγούς βοήθειας. Ενώ οι ομάδες 
εργασίας στον τομέα των χορηγών παρέμεναν αδρανείς από το 2013, η τεχνική γραμματεία χορηγών βοήθει -
ας υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής συνέβαλε αποτελεσματικά στην εξασφάλιση συμπληρωματικότητας 
και τον επιμερισμό καθηκόντων μεταξύ των χορηγών. Σε συνεντεύξεις με την κοινότητα των χορηγών (ΗΠΑ, 
Ιταλία, Γαλλία), η αντιπροσωπεία της ΕΕ στα Τίρανα επαινέθηκε γενικώς για τις προσπάθειές της.
Κοσσυφοπέδιο
Έως το τέλος του 2011 δεν υπήρχαν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για τον συντονισμό των χορηγών βοήθειας 
και, παρά τις διάφορες σχετικές πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν έκτοτε εντός μεμονωμένων τομέων, η ΕΕ 
και οι λοιποί διεθνείς χορηγοί βοήθειας ζητούν την περισσότερο ενεργό συμμετοχή των θεσμών της χώρας, 
καλώντας τους να αναλάβουν ηγετικό ρόλο ως προς τον συντονισμό και την απαιτούμενη συνέχεια σε τεχνικό 
επίπεδο38. Αυτό επιβεβαιώνεται από πρόσφατα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής.
38 Ειδική έκθεση του ΕΕΣ αριθ. 18/2012 με τίτλο «Η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το Κοσσυφοπέδιο για την εγκαθίδρυση κράτους δικαίου», 
σημεία 82 και 86 ( http://eca.europa.eu ).
26 Παρατηρήσεις 
Μέρος δεύτερο — Συνέβαλε ο ΜΠΒ στην ενίσχυση των 
διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια;
41 
Από το 2007 και εξής, ο ΜΠΒ είναι το μόνο χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ που σκοπό 
έχει την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας στα Δυτικά Βαλκάνια. Στους τομείς 
του κράτους δικαίου, αφενός, και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, 
αφετέρου, εξετάσαμε κατά πόσον:
α) η Επιτροπή όντως παρήγαγε τις επιδιωκόμενες εκροές·
β) τα λοιπά αποτελέσματα του ΜΠΒ, πέραν των εκροών, ήταν βιώσιμα·
γ) ο πολιτικός διάλογος συνέβαλε αποτελεσματικά στην ενίσχυση των διοικητι -
κών ικανοτήτων.
Η Επιτροπή όντως παρήγαγε τις επιδιωκόμενες εκροές
42 
Σε όλους τους τομείς, τα έργα που εξετάσαμε στο πλαίσιο τόσο των εθνικών όσο 
και των περιφερειακών προγραμμάτων παρήγαγαν τις συμβατικώς προβλεπό -
μενες εκροές39. Παραδείγματος χάριν, οι φυλακές του Φιέρι στην Αλβανία και το 
σύστημα τεχνολογίας πληροφοριών του ανώτερου δικαστικού και εισαγγελικού 
συμβουλίου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη παραδόθηκαν εγκαίρως και σύμφωνα με τις 
προδιαγραφές της σύμβασης (βλέπε φωτογραφίες 1  και  2).39 Η παρατήρηση αυτή βασίζεται 
στο δείγμα ελέγχου που 
εξετάσαμε το 2015 (βλέπε 
παράρτημα  II). Παρόμοια 
παρατήρηση περιλαμβάνεται 
στην μετα-αξιολόγηση της 
Επιτροπής, σ. 6 (2013).
27 Παρατηρήσεις 
Έτοιμα κελιά φυλακών, έργο κατασκευής φυλακών στο Φιέρι της Αλβανίας
Το έργο τεχνολογίας πληροφοριών στους κόλπους του ανώτερου  
δικαστικού και εισαγγελικού συμβουλίου, με το οποίο εξασφαλίζεται από το 
Σαράγεβο η εποπτεία του δικαστικού συστήματος της Βοσνίας-ΕρζεγοβίνηςΠηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (7η ενδιάμεση και τελική έκθεση, σ. 33).
©Eriton Hasaj, 2014. ©High Judicial and Prosecutorial Council BiH (HJPC BiH).
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (τελική περιγραφική έκθεση του έργου, σ. 23).Φωτογραφία 1 Φωτογραφία 2

28 Παρατηρήσεις 
Τα έργα του ΜΠΒ στον τομέα του κράτους δικαίου 
και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης 
ήταν εν μέρει βιώσιμα
Τα έργα στον τομέα του κράτους δικαίου ήταν εν μέρει βιώσιμα
43 
Η Επιτροπή κατάφερε μόνον εν μέρει να μετατρέψει τις εκροές των έργων σε 
βιώσιμα αποτελέσματα στα διάφορα πεδία του τομέα του κράτους δικαίου που 
υποστηρίζονταν από τον ΜΠΒ (π.χ. επιβολή του νόμου, εισαγγελικές αρχές, δικα -
στήρια, υπηρεσίες για την καταπολέμηση της διαφθοράς). Από τα 29 έργα στον 
τομέα του κράτους δικαίου που περιελάμβανε το δείγμα ελέγχου με τα εθνικά 
έργα, τα 15 δεν ήταν βιώσιμα40. Οι λόγοι για αυτή τη μη βιωσιμότητα των απο -
τελεσμάτων εντοπίζονταν συχνά σε επίπεδο δικαιούχου χώρας και συνίσταντο, 
μεταξύ άλλων, στην ανεπάρκεια του προϋπολογισμού και του προσωπικού, τον 
ελλιπή συντονισμό και την απουσία πολιτικής βούλησης για μεταρρύθμιση των 
θεσμών και για ανάληψη των αναγκαίων επακόλουθων ενεργειών.
44 
Όσον αφορά αυτά τα 15 έργα, η Επιτροπή δεν επέβαλε την πλήρωση αρκούντως 
συναφών όρων ως προϋπόθεση για την έγκριση των συμβάσεων. Οι συμβάσεις 
που συνήφθησαν στο πλαίσιο του ΜΠΒ θα μπορούσαν να είχαν περιλάβει ως 
προϋπόθεση την υποχρέωση εισαγωγής καλύτερων εγγυήσεων στον τομέα της 
δικαστικής μεταρρύθμισης. Σε περίπτωση μη τήρησης αυτής της προϋπόθεσης, 
η καταβολή των ετήσιων ενισχύσεων από τον ΜΠΒ θα μπορούσε να ανασταλεί 
μέχρι νεωτέρας.
45 
Σε περιφερειακό επίπεδο, η «Στρατηγική 2020 για την Νοτιοανατολική Ευρώπη» 
του ΣΠΣ τοποθετούσε σε εξέχουσα θέση τη δικαιοσύνη και την καταπολέμηση 
της διαφθοράς41. Μολονότι το ΣΠΣ εξαρτάτο σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματο -
δότηση του ΜΠΒ42, όσον αφορά το κράτος δικαίου, για την περίοδο αναφοράς 
του ελέγχου, δεν παρατηρήσαμε σημαντικές δραστηριότητες αυτού του διεθνούς 
οργανισμού στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Ο αντίκτυπος του ΜΠΒ I στην καταπολέμηση της απάτης και του 
οργανωμένου εγκλήματος ήταν περιορισμένος
46 
Από το 1995, η Διεθνής Διαφάνεια κατατάσσει τις διάφορες χώρες βάσει ενός 
παγκόσμιου δείκτη αντίληψης για τη διαφθορά43: όσο υψηλότερη θέση στην 
κατάταξη κατέχει μια χώρα, τόσο υψηλότερη και η περί διαφθοράς αντίληψη. Στο 
γράφημα  5 παρουσιάζεται η κατάταξη των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων 
την τελευταία εξαετία, η οποία συνέπιπτε με το τέλος της περιόδου εφαρμογής 
του ΜΠΒ Ι και εξής.40 Βλέπε παράρτημα  II, τα έργα 
στον τομέα του κράτους 
δικαίου στην Αλβανία (αριθ. 2, 
3, 4, 5, 9 και 10), τη Βοσνία-
Ερζεγοβίνη (αριθ. 11 και 14), 
την πρώην Γιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας 
(αριθ. 21 και 22), το 
Μαυροβούνιο (αριθ. 23) και τη 
Σερβία (αριθ. 25, 26, 27 και 28).
41 «South East Europe 2020 
Strategy», ΣΠΣ, σ. 31 έως 33.
42 Για τη διοικητική λειτουργία 
του και την υλοποίηση των 
έργων του, το ΣΠΣ εξαρτάται 
από τη χρηματοδότηση του 
ΜΠΒ (14 εκατομμύρια ευρώ 
μεταξύ 2007 και 2013), 
δεδομένου ότι η ελάχιστη 
ετήσια συνδρομή 
των 50 000 ευρώ που 
καταβάλλει κάθε μέλος του 
συμβουλίου δεν αρκούσε να 
καλύψει όλα τα έξοδά του.
43 Η Διεθνής Διαφάνεια ορίζει τη 
διαφθορά ως «την κατάχρηση 
ανατεθείσας εξουσίας προς 
ίδιον ό φελος»· βλέπε  http://
www.transparency.org/ . Βάσει 
του δείκτη διακυβέρνησης 
«έλεγχος της διαφθοράς» της 
Παγκόσμιας Τράπεζας, η σειρά 
κατάταξης των έξι 
συγκεκριμένων χωρών των 
Δυτικών Βαλκανίων είναι 
παρόμοια · βλέπε  
http://info.worldbank.org/
governance/wgi/ .
29 Παρατηρήσεις 
47 
Το 2015, βάσει του δείκτη αντίληψης για τη διαφθορά, η Αλβανία και το Κοσσυφο -
πέδιο κατείχαν την 88η και την 103η θέση αντίστοιχα, γεγονός που θέτει τις χώρες 
αυτές στο ίδιο επίπεδο με την Αίγυπτο και την Αιθιοπία. Βάσει του δείκτη αυτού, 
κατά την περίοδο 2010-2015, οι υπόλοιπες τέσσερις χώρες των Δυτικών Βαλκανί -
ων κατατάσσονταν μεταξύ της 60ής και της 80ής θέσης.
48 
Οι ετήσιες εκθέσεις προόδου, οι σχετικές έρευνες και δύο θεματικές αξιολογήσεις 
υποδήλωναν ότι η Επιτροπή είχε επίγνωση του γεγονότος ότι οι πολιτικές παρεμ -
βάσεις στο έργο της δικαιοσύνης συνιστούσαν ευρέως διαδεδομένη πρακτική 
στα Δυτικά Βαλκάνια, όπως διαδεδομένα ήταν και η διαφθορά στα ανώτερα επί -
πεδα της ιεραρχίας και το οργανωμένο έγκλημα44 (βλέπε πλαίσιο  9). Ωστόσο, στο 
Μαυροβούνιο και τη Σερβία, δύο χώρες με τις οποίες η ΕΕ είχε αρχίσει διαπραγμα -
τεύσεις προσχώρησης45, το επίπεδο ετοιμότητας για τη δικαστική μεταρρύθμιση 
ήταν καλύτερο σε σύγκριση με το αντίστοιχο των άλλων τεσσάρων χωρών.44 Εκθέσεις προόδου για την 
περίοδο 2012-2015. 
Αξιολόγηση «IPA support to 
the fight against corruption», 
Αύγουστος 2015. Αξιολόγηση 
«Rule of Law, judicial reform 
and the fight against 
corruption and organised 
crime in the Western Balkans», 
Φεβρουάριος 2013
45 Έκθεση προόδου για το 2015, 
Μαυροβούνιο, σ. 14, 15, 18 
και 19. Έκθεση προόδου για 
το 2015, Σερβία, σ. 11, 13, 14, 17 
και 18.Κατάταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων βάσει του δείκτη  
αντίληψης για τη διαφθορά
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει του δείκτη αντίληψης για τη διαφθορά της Διεθνούς Διαφάνειας (2010-2015).Γράφημα  5
020406080100120
2010 2011 2012 2013 2014 2015Αλβανία
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
ΣερβίαΚοσσυφοπέδιο
ΜαυροβούνιοΠρώην Γιουγκοσλαβική 
∆η/uni03BCοκρατία τη/uni03C2 Μακεδονία/uni03C2
30 Παρατηρήσεις 
49 
Γ ια τους σκοπούς της παρακολούθησης, η Επιτροπή ζήτησε από κάθε δικαιούχο 
χώρα να της υποβάλει πίνακες στους οποίους θα καταγράφονταν οι περιπτώσεις 
αποτελεσματικής έρευνας, δίωξης και έκδοσης καταδικαστικών αποφάσεων σε 
υποθέσεις διαφθοράς στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας και οργανωμένου 
εγκλήματος. Ανάλογα με τη χώρα, οι αναφερθείσες υποθέσεις διαφθοράς στα 
ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας και οργανωμένου εγκλήματος κυμαίνονταν από 
μερικές (Σερβία) έως καμία (Κοσσυφοπέδιο), γεγονός που υποδηλώνει την έλλει -
ψη σχετικής πολιτικής βούλησης. Πλαίσιο  9Πολιτικές παρεμβάσεις, διαφθορά στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας 
και οργανωμένο έγκλημα στα Δυτικά Βαλκάνια
Αλβανία
Δεν υπήρχαν εγγυήσεις της πλήρους ανεξαρτησίας και λογοδοσίας των δικαστικών και εισαγγελικών λειτουρ -
γών. Λόγω της αργής απονομής της δικαιοσύνης και της μη συστηματικής εκτέλεσης των δικαστικών αποφά -
σεων, μόνον ένας αμελητέος αριθμός τελεσίδικων καταδικαστικών αποφάσεων οδήγησε τελικά σε εξάρθρωση 
εγκληματικών οργανώσεων46.
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Η πολιτική δέσμευση δεν μεταφράστηκε σε επιτυχείς καταδικαστικές αποφάσεις47. Παραδείγματος χάριν, 
βάσει έρευνας του ΣΠΣ του 2015, το 90 % των ερωτηθέντων στη χώρα διαφώνησαν με τη δήλωση ότι η κυβέρ -
νησή τους καταπολεμούσε τη διαφθορά με αποτελεσματικό τρόπο.
Κοσσυφοπέδιο
Οι αμφισβητούμενοι διορισμοί, οι ασαφείς εντολές και η συστηματική έλλειψη εθνικής χρηματοδότησης υπο -
νόμευσαν τις δραστηριότητες των βασικών θεσμών του κράτους δικαίου στη χώρα. Οι έρευνες στο πλαίσιο 
υποθέσεων διαφθοράς στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας ήταν σπάνιες και δεν κατέληγαν σε τελεσίδικες 
καταδικαστικές αποφάσεις. Επιπροσθέτως, η συμμετοχή πολιτών της χώρας στο οργανωμένο έγκλημα στην 
περιοχή αποτέλεσε απειλή για την περιφερειακή διεθνοτική σταθερότητα48.
46 Έκθεση προόδου για το 2015, Αλβανία, σ. 4 και 51.
47 Έκθεση προόδου για το 2015, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, σ. 16.
48 Έκθεση προόδου για το 2015, Κοσσυφοπέδιο, σ. 12, 15, 16 και 18.
31 Παρατηρήσεις 
50 
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η έλλειψη πολιτικής βούλησης αντικατοπτριζόταν συχνά 
στους ανεπαρκείς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους που διετίθεντο στα σχε -
τικά όργανα, κατάσταση η οποία περιόριζε τις φιλοδοξίες και την ικανότητα απορ -
ρόφησης του ΜΠΒ Ι. Από τα δύο παραδείγματα που παρατίθενται στο πλαίσιο  10 
προκύπτει ότι ο αντίκτυπος των έργων του ΜΠΒ Ι που είχαν ως στόχο την καταπολέ -
μηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος ήταν πολύ περιορισμένος.
Η Επιτροπή χρησιμοποίησε μικρό μέρος των χρηματοδοτικών 
πόρων του ΜΠΒ σε βασικούς τομείς του κράτους δικαίου
51 
Η ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης και μια ισχυρή κοινωνία των πολι -
τών είναι οι κύριες κινητήριες δυνάμεις για την ευαισθητοποίηση των πολιτών 
όσον αφορά τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα50· αυτοί είναι που συχνά 
ενθαρρύνουν τις υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς και τις εισαγγελικές 
αρχές να δράσουν. Αυτές, με τη σειρά τους, συμβάλλουν άμεσα στη δημιουργία 
ενός μητρώου καταγραφής των περιπτώσεων αποτελεσματικής έρευνας, δίωξης 
και έκδοσης τελεσίδικων καταδικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς 
στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας και οργανωμένου εγκλήματος. Στο πλαίσιο 
του κράτους δικαίου στα Δυτικά Βαλκάνια, τα διάχυτα προβλήματα με την ανε -
ξαρτησία της δικαιοσύνης και την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της 
διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος (βλέπε σημεία 46 έως 50), σε συν -
δυασμό με τις απόψεις της Επιτροπής σχετικά με τη σημασία των μέσων μαζικής 
ενημέρωσης, της κοινωνίας των πολιτών, των υπηρεσιών για την καταπολέμηση 
της διαφθοράς και των εισαγγελικών αρχών51, αρκούσαν ως λόγοι για την παροχή 
συνεχούς στήριξης σε αυτούς τους καθοριστικής σημασίας τομείς.50 Διεθνής Διαφάνεια, 
«“Corruption fighters” Tool kit: 
civil society experiences and 
emerging strategies», 2002 
(http://www.transparency.
org/whatwedo/publication/
corruption_fighters_toolkit_
civil_society_experiences_
and_emerging_strategi ).
51 Βλέπε, παραδείγματος χάριν, 
την ανακοίνωση της 
Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, 
με τίτλο «Στρατηγική 
διεύρυνσης και κυριότερες 
προκλήσεις για την περίοδο 
2011-2012», COM(2011) 666 
τελικό, ιδίως σ. 3, 7, 23, 39, 41, 
45, 54, 58, 60 και 67.Πλαίσιο  10Αποτελέσματα των έργων του ΜΠΒ Ι στον τομέα της καταπολέμησης της 
διαφθοράς
Έργο για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία
Σκοπός του «έργου για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία» ήταν η υποστήριξη της κυβέρνησης 
της χώρας στην εφαρμογή της στρατηγικής της για την καταπολέμηση της διαφθοράς (2007-2013). Το έργο 
αυτό όχι μόνο δεν κατάφερε να επιτύχει τους μετρήσιμους επιμέρους στόχους του, αλλά και η βιωσιμότητά 
του επηρεάστηκε αρνητικά από την έλλειψη ανεξαρτησίας του εθνικού συντονιστή της καταπολέμησης της 
διαφθοράς, καθώς και από την ανεπάρκεια του προϋπολογισμού και του προσωπικού στο πλαίσιο των συντο -
νισμένων πολιτικών σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Κρατική επιτροπή για την πρόληψη της διαφθοράς στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας
Σκοπός του έργου ήταν η ενίσχυση των εργασιών του βασικού φορέα που ήταν υπεύθυνος για την πρόληψη 
της διαφθοράς. Ωστόσο, στο πλαίσιο του έργου δεν ελήφθη υπόψη το γεγονός ότι η κρατική επιτροπή για την 
πρόληψη της διαφθοράς δεν ήταν σε θέση να ασκήσει αποτελεσματικά την εντολή που της είχε ανατεθεί λόγω 
της χαλαρής δέσμευσης των εθνικών αρχών, της έλλειψης ανεξαρτησίας των ανώτερων στελεχών της και της 
ανεπάρκειας των πόρων της49.
49 Ειδική έκθεση αριθ. 11/2016 του ΕΕΣ, με τίτλο «Ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας: 
περιορισμένη πρόοδος σε δυσχερές περιβάλλον», σημείο 28 και πλαίσιο 3 ( http://eca.europa.eu ). Αξιολόγηση «IPA support to the fight against 
corruption», Αύγουστος 2015, σ. 30 και 120.
32 Παρατηρήσεις 
52 
Ωστόσο, στο πλαίσιο του ΜΠΒ I, η Επιτροπή διέθεσε σχετικά περιορισμένα κονδύ -
λια για την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης και την κοινωνία των πολι -
τών στα Δυτικά Βαλκάνια (0,5 % του συνολικώς διατεθέντος προϋπολογισμού)52. 
Παραδείγματος χάριν, η Αλβανία δεν έλαβε εθνικά κονδύλια για την ελευθερία των 
μέσων μαζικής ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο της κατα -
πολέμησης της απάτης. Ομοίως, ελάχιστη ήταν η χρηματοδότηση που διέθεσε 
η Επιτροπή για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήμα -
τος (2 %),καθώς και για την υποστήριξη των εισαγγελικών υπηρεσιών (1 %).
Γενικώς, τα έργα στον τομέα της διοικητικής μεταρρύθμισης ήταν 
βιώσιμα
53 
Η δημιουργία και η διατήρηση διοικητικών ικανοτήτων ήταν ιδιαίτερα δύσκολο 
έργο, κυρίως λόγω της ευρέως διαδεδομένης διαφθοράς και των συνεχών πολιτι -
κών παρεμβάσεων στις προσλήψεις δημόσιων υπαλλήλων και τη διαχείριση της 
σταδιοδρομίας τους. Η κατάσταση αυτή είχε ως συνέπεια τη μεγάλη εναλλαγή 
προσωπικού και την έλλειψη υπαλλήλων με τα κατάλληλα προσόντα στις εθνικές 
αρχές53. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή κατάφερε να μετατρέψει σε βιώσιμα απο -
τελέσματα πολλές εκροές έργων που είχαν χρηματοδοτηθεί από τον ΜΠΒ I (π.χ. 
μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τελωνεία, δημόσιες συμβάσεις, εσωτερι -
κός έλεγχος των δημόσιων οικονομικών, οικονομικός έλεγχος).
54 
Από τα 23 έργα που περιλάμβανε το δείγμα ελέγχου με τα εθνικά έργα, τα 14 
ήταν βιώσιμα54. Η μη βιωσιμότητα των υπολοίπων οφειλόταν κατά κύριο λόγο 
στην ανεπάρκεια προϋπολογισμού και προσωπικού, στον ελλιπή συντονισμό 
και, το σημαντικότερο, στην απουσία πολιτικής βούλησης για μεταρρύθμιση των 
θεσμών και για ανάληψη των αναγκαίων επακόλουθων ενεργειών. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις, πριν από την έγκριση των συμβάσεων, η Επιτροπή θα μπορούσε να 
είχε προκαθορίσει πρόσθετες προϋποθέσεις όσον αφορά τη νομοθεσία και τους 
γενικούς όρους των έργων, κάτι που ωστόσο δεν έπραξε (βλέπε πλαίσιο  1 1).52 Ανάλυση του ΕΕΣ βάσει 
στοιχείων της Επιτροπής του 
Ιουλίου του 2015.
53 «Meta-evaluation of IPA 
assistance», Σεπτέμβριος 2013, 
σ. 19. Εκθέσεις προόδου 
2012-2015.
54 Βλέπε παράρτημα  II, τα έργα 
στον τομέα της διοικητικής 
μεταρρύθμισης στην Αλβανία 
(αριθ. 3, 4 και 5), τη Βοσνία-
Ερζεγοβίνη (αριθ. 6, 7 και 9), 
την πρώην Γιουγκοσλαβική 
Δημοκρατία της Μακεδονίας 
(αριθ. 12 και 14), το 
Μαυροβούνιο (αριθ. 17 και 18) 
και τη Σερβία (αριθ. 20, 21, 22 
και 23).Πλαίσιο  11ΜΠΒ και μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Στη χώρα αυτή, οι προϋπολογισμοί εγκρίνονταν με καθυστέρηση και ο συντονισμός και ο προγραμματισμός του 
προϋπολογισμού παρέμεναν ελλιπείς55. Επιπλέον, σε επίπεδο κράτους, οι οντότητες και η περιοχή του Brčko εί -
χαν τους δικούς τους προϋπολογισμούς και τους δικούς τους νόμους για τη δημόσια διοίκηση και, ως εκ τούτου, 
η τελευταία παραμένει κατακερματισμένη. Αυτό αποτέλεσε πρόσκομμα για τη βιωσιμότητα ενός έργου διοικητι -
κού συντονισμού σε επίπεδο χώρας και ενός άλλου που αφορούσε τις στατιστικές των δημόσιων οικονομικών.
55 Το συγκεκριμένο πλαίσιο περιγράφεται στο έγγραφο «The SIGMA baseline measurement 2015, Bosnia and Herzegovina» (σ. 2, 39, 94 και 95).
33 Παρατηρήσεις 
55 
Όσον αφορά τα περιφερειακά προγράμματα (βλέπε παράρτημα  III), το WBIF 
προοριζόταν να αποτελέσει μέσο συνδυαστικής χρηματοδότησης για έργα 
υποδομών στα Δυτικά Βαλκάνια56. Μεταξύ 2008 και 2014, συνήφθησαν δάνεια για 
έργα αξίας 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, έναντι των 305 εκατομμυρίων ευρώ στα 
οποία ανερχόταν η χρηματοδότηση της ΕΕ57. Το WBIF ήταν ένα αποτελεσματικό 
μέσο για τη βελτίωση του συντονισμού των χορηγών βοήθειας και την παροχή 
τεχνικής υποστήριξης στις εθνικές αρχές που ήταν αρμόδιες για τις υποδομές (π.χ. 
δημιουργία δεξαμενών έργων, κατάρτιση των οικονομικών εγγράφων των έργων), 
ενισχύοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τις διοικητικές ικανότητες της δικαιούχου χώ -
ρας. Εξετάσαμε ένα τυπικό παράδειγμα έργου του WBIF (βλέπε πλαίσιο  12).
56 
Διοικούμενη από τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η περιφερειακή σχολή 
δημόσιας διοίκησης (ReSPA) αποτελεί διεθνή οργανισμό με έδρα στο Danilovgrad 
του Μαυροβουνίου. Η ReSPA έλαβε από τον ΜΠΒ τεχνική βοήθεια, εξοπλισμό και 
επίπλωση αξίας 2,4 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και ετήσια επιχορήγηση 1,2 εκα -
τομμυρίων ευρώ ως υποστήριξη των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων της από 
τον ΜΠΒ58.
57 
Μολονότι στόχος της ReSPA ήταν να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας αποτελεσμα -
τικής και επαγγελματικής δημόσιας διοίκησης στις χώρες των Δυτικών Βαλκα -
νίων, οι δημόσιοι υπάλληλοι των χωρών αυτών εκμεταλλεύθηκαν ελάχιστα τις 
δυνατότητες επιμόρφωσης που τους παρείχε59, γεγονός που δεν ήταν ανάλογο 
με τον όγκο τόσο των κονδυλίων του ΜΠΒ όσο και των εθνικών που επενδύθηκαν 56 Συνδυαστική χρηματοδότηση 
είναι ο συνδυασμός δανείων 
από χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα με επιχορηγήσεις. 
Επιτρέπει στην Επιτροπή να 
μοχλεύει τα κεφάλαια του 
ΜΠΒ προσελκύοντας δάνεια 
από χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα. Βλέπε ειδική έκθεση 
του ΕΕΣ αριθ. 16/2014 «Η 
αποτελεσματικότητα του 
συνδυασμού επιχορηγήσεων 
από περιφερειακές 
επενδυτικές διευκολύνσεις με 
δάνεια από χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα για την υποστήριξη 
των εξωτερικών πολιτικών της 
ΕΕ» ( http://eca.europa.eu ).
57 Ετήσια έκθεση και έκθεση 
παρακολούθησης του WBIF 
(https://www.wbif.eu/Library ).
58 Βάσει συμβάσεων που 
υπογράφηκαν μεταξύ 2008 
και 2014, Επιτροπή, 
Ιούνιος 2015.
59 Βάσει των πληροφοριών που 
υπέβαλαν στο ΕΕΣ οι 
αλβανικές αρχές 
(Ιούνιος 2015), ειδική έκθεση 
του ΕΕΣ αριθ. 11/2016, 
σημείο 37 (πλαίσιο 1). Ειδική 
έκθεση αριθ. 20/2016 του ΕΕΣ, 
με τίτλο «Ενίσχυση της 
διοικητικής ικανότητας του 
Μαυροβουνίου: έχουν 
σημειωθεί μεν βήματα 
προόδου, αλλά χρειάζονται 
καλύτερα αποτελέσματα σε 
πολλούς βασικούς τομείς», 
σημείο 19 (πλαίσιο 2)  
(http://eca.europa.eu ).Πλαίσιο  12Έργο του αγωγού Ιονίου-Αδριατικής
Το περιφερειακό αυτό έργο, αξίας 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Τρά -
πεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, συνίστατο στην παροχή τεχνικής βοήθειας για την εκπόνηση μελέτης 
σκοπιμότητας σχετικά με τη κατασκευή διασυνδετήριου αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου από την Αλβα -
νία στην Κροατία. Το παραδοτέο του έργου (τεχνική έκθεση) ολοκληρώθηκε εγκαίρως και παρείχε τεχνική 
εμπειρογνωσία στο αλβανικό Υπουργείο Ενέργειας και Βιομηχανίας. Θα χρησιμοποιηθεί για την κατάρτιση του 
γενικού σχεδίου του αγωγού και για τη μελλοντική κατασκευή του.
34 Παρατηρήσεις 
στη ReSPA κατά τη διάρκεια σχεδόν μίας δεκαετίας60. Η Επιτροπή διατύπωσε 
προτάσεις για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων της ReSPA, ιδίως εξασφαλίζοντας 
τον συντονισμό μεταξύ της περιφερειακής και της εθνικής βοήθειας στο πλαίσιο 
του ΜΠΒ61. Μολονότι, κατά τον χρόνο του ελέγχου, είχε ήδη δοθεί συνέχεια στις 
προτάσεις αυτές, ήταν πολύ νωρίς ακόμη για να διαπιστωθεί κατά πόσον η ReSPA 
συνέβαλε τελικά στη βελτίωση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Επιτροπή θα μπορούσε να είχε παροτρύνει τους δικαιούχους να 
χρησιμοποιούν τον ΜΠΒ ως εργαλείο μάθησης
58 
Διαπιστώσαμε ότι η προσέγγιση της Επιτροπής ως προς τον ΜΠΒ Ι περιοριζόταν 
κυρίως στις δομές του μηχανισμού που είχαν συσταθεί ειδικά για τη διαχείριση 
των πόρων του62. Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να παροτρύνει τις εθνικές αρχές 
να εφαρμόζουν τις ορθές πρακτικές που είχαν αναπτυχθεί σε αυτές τις δομές ως 
εργαλείο μάθησης με σκοπό την ενίσχυση άλλων τμημάτων της δημόσιας διοί -
κησης, εκτός των δομών αυτών63, μολονότι αυτό δεν αποτελούσε συγκεκριμένο 
στόχο του ΜΠΒ. Παρ’ όλα αυτά, η Επιτροπή δεν το έπραξε με συνέπεια η συμβολή 
του ΜΠΒ στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων να περιοριστεί στους οργα -
νισμούς που συνδέονταν στενά με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης στο 
πλαίσιο του μηχανισμού. Στο πλαίσιο  13 και το πλαίσιο  14 παρατίθενται δύο χαρα -
κτηριστικά παραδείγματα περιπτώσεων κατά τις οποίες οι δικαιούχοι δεν εφάρμο -
σαν τις ορθές πρακτικές που θα μπορούσαν να είχαν αποκομίσει από τον ΜΠΒ.60 «Meta-evaluation/multi 
beneficiary programme 
evaluation» (Μετα-αξιολόγηση 
/ αξιολόγηση των 
προγραμμάτων πολλαπλών 
δικαιούχων), Ιούνιος 2013, 
σ. 19, 20, 24 και 25.
61 Ειδική έκθεση αριθ. 20/2016 
του ΕΕΣ, με τίτλο «Ενίσχυση 
της διοικητικής ικανότητας 
του Μαυροβουνίου: έχουν 
σημειωθεί μεν βήματα 
προόδου, αλλά χρειάζονται 
καλύτερα αποτελέσματα σε 
πολλούς βασικούς τομείς», 
σημείο 20  
(http://eca.europa.eu ).
62 Όσον αφορά τη δυνατότητα 
του ΜΠΒ να ωφελήσει την 
ευρύτερη δημόσια διοίκηση 
και όχι μόνο τις δομές του, 
η Επιτροπή στις αξιολογήσεις 
της συνιστούσε οι 
διαχειριστικές μονάδες του 
ΜΠΒ να συγχωνευθούν με τις 
επιχειρησιακές δομές των 
δικαιούχων, αντί να 
παραμένουν αυτοτελείς 
φορείς. «Meta-evaluation of 
IPA assistance» (Μετα-
αξιολόγηση της στήριξης από 
τον ΜΠΒ), Σεπτέμβριος 2013. 
Το ζήτημα αυτό ετέθη επίσης 
από το ΕΕΣ το 2014, στο 
πλαίσιο της ειδικής έκθεσής 
του αριθ. 19/2014, σημείο VI.
63 Βλέπε ειδική έκθεση 
αριθ. 11/2016 του ΕΕΣ, με τίτλο 
«Ενίσχυση της διοικητικής 
ικανότητας στην πρώην 
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία 
της Μακεδονίας: περιορισμένη 
πρόοδος σε δυσχερές 
περιβάλλον», σημεία 55 και 72 
(http://eca.europa.eu ).Πλαίσιο  13Έργο «Σκόπια 2014» στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
Το έργο εξαγγέλθηκε το 2010 ως έργο αξίας 80 εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, το 2015, σύμφωνα με τις εκτιμή -
σεις, οι συνολικές δαπάνες θα ήταν πενταπλάσιες του προαναφερόμενου ποσού, ήτοι 560 εκατομμύρια ευρώ. 
Αυτό το μεγάλης κλίμακας έργο αστικής ανάπτυξης στην πρωτεύουσα της χώρας αφορούσε την ανέγερση 
κτιρίων και μνημείων (βλέπε φωτογραφία  3) και δεν χρηματοδοτήθηκε από τον ΜΠΒ. Γ ια την υλοποίησή του 
δεν εφαρμόστηκαν οι κανόνες της ΕΕ όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, οι σχετικοί διαγωνισμοί χαρακτη -
ρίζονταν από έλλειψη διαφάνειας (π.χ. οι αμοιβές που καταβλήθηκαν για τα έργα τέχνης δεν είχαν καθοριστεί 
πριν από τον διαγωνισμό) και οι ισχυρισμοί για παρατυπίες στην ανάθεση των συμβάσεων δεν υποβλήθηκαν 
σε εξωτερικό έλεγχο, ούτε διερευνήθηκαν64.
64 BIRN, «True cost of Skopje 2014 Revealed», 27 Ιουλίου 2015. BIRN, «Accountability questions dog authors of Skopje 2014», 14 Αυγούστου 2015. 
Έκθεση προόδου για το 2014, σ. 25. Αξιολόγηση «IPA support to the fight against corruption», Αύγουστος 2015, σ. 40.
35 Παρατηρήσεις Πλαίσιο  14Έργο κατασκευής της γέφυρας Žeželj στη Σερβία
Στην αυτόνομη επαρχία της Βοϊβοδίνας στη Σερβία, ο ΜΠΒ χρηματοδότησε μέρος του κόστους κατασκευ -
ής της γέφυρας Žeželj. Η νέα γέφυρα αναμενόταν να ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο του 2013, προκειμένου να 
αντικαταστήσει και να αποσυμφορήσει την επικίνδυνη οδική και σιδηροδρομική γέφυρα στο κέντρο της 
πόλης του Novi Sad, η οποία αποτελούσε προσωρινή λύση και είχε κατασκευαστεί μετά τον βομβαρδισμό της 
προηγούμενης κατά τη διάρκεια του πολέμου κατά του Κοσσυφοπεδίου. Λόγω του υπερβολικού διοικητικού 
φόρτου και του ελλιπούς συντονισμού (π.χ. ανάθεση βασικών καθηκόντων σε τρίτους από τις σερβικές αρχές, 
ασυμβίβαστο των σερβικών διαδικασιών με τις διεθνείς διαδικασίες στον τομέα της μηχανικής, προβλήματα 
με τον καθορισμό των ορόσημων του έργου), το 2015 είχαν πλέον συσσωρευτεί σημαντικές καθυστερήσεις και 
οι σερβικές αρχές δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν στάδια του έργου που δεν χρηματοδοτούνταν από τον 
ΜΠΒ (βλέπε φωτογραφία  4).Τμήματα του έργου «Σκόπια 2014»: έργα τέχνης στον Αξιό ποταμό και δημόσια κτίρια 
στις όχθες του
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.Φωτογραφία 3

36 Παρατηρήσεις 
Οι διοικητικές ικανότητες συμπεριλήφθηκαν στον πολιτικό 
διάλογο
59 
Τα επιτεύγματα του ΜΠΒ εξαρτόνταν εν πολλοίς από την πρόοδο που σημειωνό -
ταν στο πλαίσιο των διαφόρων δομών του διαλόγου πολιτικής. Αυτός ο πολιτικός 
διάλογος διεξαγόταν είτε σε διακυβερνητικό επίπεδο είτε σε επίπεδο κοινο -
βουλευτικών επιτροπών ίσης εκπροσώπησης. Στον διάλογο σε διακυβερνητικό 
επίπεδο συμμετείχαν το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη της ΕΕ, η ΕΥΕΔ, η Επιτρο -
πή και οι έξι κυβερνήσεις των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Το επίπεδο των 
κοινοβουλευτικών επιτροπών ίσης εκπροσώπησης περιελάμβανε τις αντίστοιχες 
επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα έξι κοινοβούλια των χωρών των 
Δυτικών Βαλκανίων. Στον πίνακα  4 παρουσιάζονται συνοπτικά οι σημαντικότερες 
δομές του πολιτικού διαλόγου στις οποίες συμμετείχε η Επιτροπή και οι οποίες 
ήταν συναφείς με τον έλεγχό μας.Θέση της μελλοντικής γέφυρας Žeželj πάνω από τον Δούναβη στο Novi Sad
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.Φωτογραφία 4

37 Παρατηρήσεις 
60 
Σκοπός των εν λόγω δομών διαλόγου ήταν να τονώσουν την πολιτική βούληση 
για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, να ενθαρρύνουν τη διοικητική μεταρρύθ -
μιση και να βελτιώσουν τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, ιδίως κατά την 
περίοδο 2014-2015. Ανάλογα με το πολιτικό καθεστώς της χώρας από την άποψη 
της ένταξής της στην ΕΕ (δυνάμει υποψήφια, υποψήφια ή υποψήφια για την οποία 
έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις κεφαλαίων), οι δομές πολιτικού διαλόγου οδήγη -
σαν στη συγκρότηση ειδικών ομάδων εργασίας.
Ο πολιτικός διάλογος σχετικά με το κράτος δικαίου είχε 
περιορισμένο αντίκτυπο
61 
Η Επιτροπή ήταν αποτελεσματική στη συγκρότηση ομάδων εργασίας οι οποίες 
ασχολούνταν συγκεκριμένα με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τις αδυναμίες 
των εισαγγελικών αρχών και τη διαφθορά του δικαστικού συστήματος και της 
αστυνομίας. Επιπλέον, στην περίπτωση του Μαυροβουνίου και της Σερβίας, 
χώρες για τις οποίες το Συμβούλιο ενέκρινε την έναρξη ενταξιακών διαπραγμα -
τεύσεων (βλέπε πίνακα  4), η διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, τα σχέδια 
δράσης για τα κεφάλαια 23 και 24 και ο ΜΠΒ επέτρεψαν στις ομάδες αυτές να 
προετοιμαστούν ως έναν βαθμό για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήμα -
τος και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Πίνακας  4Δομές διαλόγου στις οποίες συμμετέχουν η Επιτροπή και οι χώρες των Δυτικών 
Βαλκανίων
Πολιτικός Διάλογος Έναρξη
ΑλβανίαΔιάλογος υψηλού επιπέδου σχετικά με βασικές 
προτεραιότητες12 Νοεμβρίου 2013
Βοσνία-ΕρζεγοβίνηΔιάλογος υψηλού επιπέδου σχετικά με τη διαδικασία 
ένταξης27 Ιουνίου 2012
Διαρθρωμένος διάλογος σχετικά με τη δικαιοσύνη 6 Ιουνίου 2011
Κοσσυφοπέδιο Διαρθρωμένος διάλογος σχετικά με το κράτος δικαίου 30 Μαΐου 2012
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
ΜακεδονίαςΔιάλογος υψηλού επιπέδου σχετικά με την ένταξη 29 Μαρτίου 2012
Μαυροβούνιο Έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων 29 Ιουνίου 2012
Σερβία Έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων 21 Ιανουαρίου 2014
Σύνολο χωρών των Δυτικών Βαλκανίων Συμβούλια σταθεροποίησης και σύνδεσης Διάφορες ημερομηνίες
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
38 Παρατηρήσεις 
62 
Στις χώρες με τις οποίες δεν έχουν αρχίσει ακόμη οι ενταξιακές διαπραγματεύ -
σεις, η επίδραση των ομάδων εργασίας ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στη διαμόρφωση 
πολιτικής βούλησης για την προαγωγή του κράτους δικαίου ήταν περιορισμένη, 
όπως φαίνεται στο πλαίσιο  5.
Ο πολιτικός διάλογος σχετικά με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης σημείωσε πρόοδο
63 
Ο πολιτικός διάλογος σχετικά με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης έλαβε 
χώρα στο πλαίσιο των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ). Σε συ -
νεργασία με τις δημόσιες διοικήσεις των δικαιούχων χωρών ολόκληρης της περι -
οχής των Δυτικών Βαλκανίων, η Επιτροπή κατάφερε να συστήσει «ειδικές ομάδες 
για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης». Πλαίσιο  15Όρια του πολιτικού διαλόγου όσον αφορά το κράτος δικαίου
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Λόγω των πολιτικών και θεσμικών προβλημάτων, ο πολιτικός διάλογος ήταν εν μέρει αναποτελεσματικός. 
Σημειώθηκε κάποια πρόοδος ως προς την εγκαθίδρυση λειτουργικών και βιώσιμων θεσμών65, ωστόσο, η πρό -
οδος προς την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος ήταν περιορισμένη. Το δικαστικό 
σύστημα εξακολουθούσε να ταλανίζεται από επίμονες αδυναμίες ως προς την ανεξαρτησία, τις πολιτικές 
παρεμβάσεις και τις ανεπάρκειες66.
Κοσσυφοπέδιο
Μολονότι το κράτος δικαίου αποτελούσε απόλυτη προτεραιότητα για τη χώρα67, η πρόοδος ως προς την κατα -
πολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος προσέκρουσε σε διάφορα σοβαρά εμπόδια, όπως 
προκύπτει από διάφορες εκθέσεις68. Μέχρι τώρα ο πολιτικός διάλογος έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικός ως 
προς την αντιμετώπιση της αίσθησης ατιμωρησίας που επικρατεί στη χώρα, ιδίως λόγω της μη ανεξαρτησίας 
της δικαιοσύνης και των πενιχρών αποτελεσμάτων στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου 
εγκλήματος69.
65 Έκθεση προόδου του 2015, σ. 9 και 12.
66 Έκθεση προόδου του 2015, σ. 12, 15, 16 και 17.
67 ΕΠΕΣ 2011-2013, Κοσσυφοπέδιο.
68 Η έκθεση προόδου του 2014 αναφέρει: «Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη βελτίωση του κράτους δικαίου (…) και στη συστηματικότερη 
καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς».
69 Έκθεση προόδου για το 2015, σ. 12, 15, 16 και 18. Έκθεση προόδου για το 2014, διαβιβαστικό σημείωμα.
39 Παρατηρήσεις 
64 
Οι ειδικές αυτές ομάδες ασχολήθηκαν συστηματικά με το στρατηγικό πλαίσιο για 
τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τη διαχείριση των δημόσιων υπηρεσι -
ών και των ανθρώπινων πόρων, την ανάπτυξη και τον συντονισμό πολιτικής, την 
παροχή υπηρεσιών στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, την υποχρέωση λογοδοσί -
ας της δημόσιας διοίκησης και τη διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών. Τέτοιες 
ομάδες συγκροτήθηκαν το 2010 στην πρώην Γ ιουγκοσλαβική Δημοκρατία της 
Μακεδονίας, το 2012 στην Αλβανία, το 2013 στο Κοσσυφοπέδιο, το 2014 στο Μαυ -
ροβούνιο και τη Σερβία και το 2015 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
40
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
65 
Με αφετηρία τις διαπιστώσεις προηγούμενων ειδικών εκθέσεων, τις αξιολογή -
σεις της Επιτροπής και πρόσθετες ελεγκτικές εργασίες που πραγματοποιήσαμε 
το 2015, στόχος του ελέγχου μας ήταν να αξιολογήσουμε κατά πόσον η Επιτροπή, 
μέσω του προγράμματος του ΜΠΒ, συνέβαλε στην ενίσχυση των διοικητικών 
ικανοτήτων στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Ο έλεγχός μας κάλυψε τον 
ΜΠΒ I (2007-2013), ωστόσο, λάβαμε επίσης υπόψη τα αρχικά στάδια εφαρμογής 
του ΜΠΒ II (2014-2020). Επικεντρωθήκαμε στους βασικούς τομείς του κράτους 
δικαίου και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης.
66 
Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η προενταξιακή βοήθεια της ΕΕ ήταν γενικώς 
αποτελεσματική και ότι ο ΜΠΒ Ι συνέβαλε εν μέρει στην ενίσχυση των διοικητι -
κών ικανοτήτων στην περιοχή, παρά τις σοβαρές εγγενείς αδυναμίες των εθνικών 
αρχών στα Δυτικά Βαλκάνια.
67 
Όσον αφορά την από μέρους της Επιτροπής διαχείριση, οι στόχοι του ΜΠΒ Ι δεν 
ήταν πάντοτε συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι. Τα προγράμματα και τα έργα σχεδι -
άστηκαν βάσει αναγκών, αλλά από ορισμένες εκτιμήσεις αναγκών που πραγμα -
τοποίησαν οι δικαιούχοι στον τομέα του κράτους δικαίου προκύπτουν σοβαρές 
αδυναμίες (σημεία 16 έως 23).
68 
Η απορρόφηση των χρηματοδοτικών πόρων του ΜΠΒ Ι προσέκρουσε στις ελ -
λιπείς διοικητικές ικανότητες ορισμένων χωρών και, στην περίπτωση της απο -
κεντρωμένης εφαρμογής, στις αυστηρές απαιτήσεις ως προς τη διαχείριση των 
κεφαλαίων της ΕΕ (σημεία 24 έως 26).
Σύσταση 1  
Στόχοι  — Έμμεση διαχείριση
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ, η Επιτροπή οφείλει να θέσει συγκεκριμένους στόχους 
βάσει ιεραρχημένων προτεραιοτήτων και μετρήσιμων επιμέρους στόχων.
Προκειμένου να απλουστευτούν οι απαιτήσεις διαχείρισης, στις περιπτώσεις κατά 
τις οποίες η Επιτροπή διαπιστώνει αδυναμίες στις διοικητικές ικανότητες, οφείλει 
να εφαρμόζει την έμμεση διαχείριση κατά τρόπο επιλεκτικό, λαμβάνοντας υπόψη 
τον όγκο των σχετικών κονδυλίων, καθώς και την πολυπλοκότητα και τον ευαί -
σθητο από πολιτική άποψη χαρακτήρα των προς αποκέντρωση έργων.
41 Συμπεράσματα και συστάσεις 
69 
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι, η Επιτροπή δεν εφάρμοσε συστηματικά αυστηρούς όρους 
ούτε τους έδωσε την κατάλληλη συνέχεια. Παρά τις κάποιες αδυναμίες των εκθέσε -
ων που κατάρτισε στο πλαίσιο της βάσει αποτελεσμάτων παρακολούθησης, ήταν 
αποτελεσματική στην παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων στο πλαίσιο του 
ΜΠΒ. Επίσης ήταν μερικώς αποτελεσματική όσον αφορά τη συνέχεια που έπρεπε 
να δώσει στα συμπεράσματα και τις συστάσεις των αξιολογήσεων του ΜΠΒ. Τέλος, 
παρά τις σοβαρές αδυναμίες σε επίπεδο δικαιούχων, κατάφερε να υποστηρίξει απο -
τελεσματικά τον συντονισμό των χορηγών βοήθειας (σημεία 27 έως 37).
Σύσταση 2  
Προϋποθέσεις  — Παρακολούθηση  — Αξιολόγηση
Η Επιτροπή οφείλει να εφαρμόζει όρους με συνάφεια σε επίπεδο τομέα, προ -
γράμματος και έργου, καθώς και να παρακολουθεί τη συμμόρφωση με αυτούς. 
Παραδείγματος χάριν, θα μπορούσε να επιβάλλει, κατά περίπτωση, καθαρή μείω -
ση της μελλοντικής χρηματοδότησης από τον ΜΠΒ, να αναστέλλει τις πληρωμές, 
να ακυρώνει έργα για τα οποία δεν έχουν ακόμη υπογραφεί οι σχετικές συμβάσεις 
και να παρακολουθεί συστηματικά τη συμμόρφωση των έργων με τους προκαθο -
ρισμένους όρους. Η Επιτροπή οφείλει να παρακολουθεί συστηματικά τα ευαί -
σθητα προγράμματα και έργα και να προβαίνει σε εξωτερικές αξιολογήσεις των 
παρεμβάσεων στους τομείς προτεραιότητας στα Δυτικά Βαλκάνια.
70 
Όσον αφορά τις διοικητικές ικανότητες στα Δυτικά Βαλκάνια, ο ΜΠΒ παρήγαγε 
γενικώς τις συμβατικώς προβλεπόμενες εκροές και η υποστήριξη που παρείχε 
στο κράτος δικαίου και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης ήταν εν μέρει 
βιώσιμη (σημεία 42 έως 57).
71 
Στην περίπτωση των έργων στον τομέα του κράτους δικαίου, η Επιτροπή δεν επέ -
βαλε δεόντως την αρχή της αιρεσιμότητας, ενώ η χρηματοδότηση που παρείχε 
ο ΜΠΒ Ι σε βασικούς τομείς του κράτους δικαίου, όπως η ελευθερία των μέσων 
μαζικής ενημέρωσης, οι εισαγγελικές αρχές και η καταπολέμηση της διαφθοράς 
και του οργανωμένου εγκλήματος, ήταν σχετικά περιορισμένη. Η από μέρους των 
δικαιούχων έλλειψη πολιτικής βούλησης για μεταρρύθμιση των θεσμών, ο ανε -
παρκής προϋπολογισμός και η έλλειψη προσωπικού, καθώς και ο ατελής συντο -
νισμός είχαν επίσης αρνητικό αντίκτυπο στη βιωσιμότητα των έργων (σημεία 43 
έως 52).
72 
Όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η Επιτροπή κατόρθωσε να 
μετατρέψει πολλές εκροές έργων σε βιώσιμα αποτελέσματα. Μολονότι αυτό δεν 
αναφέρεται ρητά ως στόχος του ΜΠΒ, η Επιτροπή θα μπορούσε να είχε ενθαρρύνει 
περισσότερο τους δικαιούχους να χρησιμοποιήσουν τον ΜΠΒ ως εργαλείο μάθησης 
για τους υπόλοιπους τομείς της δημόσιας διοίκησης (σημεία 53 έως 58).
42 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 3  
Μητρώο καταγραφής — Πόροι
Στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και των ΜΠΒ I και ΜΠΒ ΙΙ, η Επιτροπή οφεί -
λει να παροτρύνει τις δικαιούχους χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη πολιτική 
δέσμευση και να δημιουργήσουν ένα πειστικό μητρώο καταγραφής των περι -
πτώσεων αποτελεσματικής έρευνας, δίωξης και έκδοσης τελεσίδικων καταδικα -
στικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας 
και οργανωμένου εγκλήματος. Γ ια τον σκοπό αυτό, οφείλει να ζητήσει από κάθε 
δικαιούχο χώρα να αναπτύξει περαιτέρω το μητρώο της. Αυτό πρέπει να γίνει στο 
πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και να αντικατοπτρίζεται στα μελλοντικά εθνικά 
κονδύλια του ΜΠΒ και τις λοιπές πηγές χρηματοδότησης από την ΕΕ.
Επιπλέον, εφόσον υπάρξει η σχετική πολιτική δέσμευση και βελτιωθεί η ικανό -
τητα απορρόφησης, η Επιτροπή οφείλει να βελτιώσει τη στόχευση των πόρων 
που διατίθενται στους βασικούς τομείς του κράτους δικαίου όπου διαπιστώσα -
με σοβαρή ανάγκη στήριξης, ήτοι στην καταπολέμηση της διαφθοράς και του 
οργανωμένου εγκλήματος (με ιδιαίτερη έμφαση στις εισαγγελικές αρχές) και την 
ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
73 
Η περαιτέρω ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας και η ενίσχυση των διοι -
κητικών ικανοτήτων σε ολόκληρη την περιοχή είναι πτυχές ιδιαίτερης σημασίας 
τις οποίες υποστήριξε η Επιτροπή, ιδίως μέσω του πλαισίου επενδύσεων για τα 
Δυτικά Βαλκάνια (σημεία 19, 39 και 55).
74 
Ωστόσο, κατά την εξετασθείσα περίοδο, το συμβούλιο περιφερειακής συνεργα -
σίας δεν είχε σημαντική επιρροή στην περιοχή. Όσον αφορά την περιφερειακή 
σχολή δημόσιας διοίκησης, ήταν ακόμη πολύ νωρίς να αξιολογηθεί κατά πόσον 
αυτή συνέβαλε στη βελτίωση των διοικητικών ικανοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια 
(σημεία 39, 45 και 57).
Σύσταση 4  
Περιφερειακή συνεργασία
Στο πλαίσιο των ΜΠΒ I και ΜΠΒ ΙΙ, η Επιτροπή οφείλει να υποστηρίξει την περιφε -
ρειακή συνεργασία. Συγκεκριμένα, οφείλει να εξασφαλίσει ότι οι χρηματοδοτικές 
συνεισφορές της στο ΣΠΣ και τη ReSPA θα αποφέρουν μετρήσιμα και βιώσιμα 
αποτελέσματα επί τόπου.
43 Συμπεράσματα και συστάσεις 
75 
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο αντίκτυπος του πολιτικού διαλόγου στον τομέα του 
κράτους δικαίου στα Δυτικά Βαλκάνια ήταν περιορισμένος. Ο διάλογος αυτός συ -
νέβαλε όντως στην επίτευξη προόδου προς την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης 
της δημόσιας διοίκησης (σημεία 59 έως 64).
Σύσταση 5  
Πολιτικός διάλογος
Στο πλαίσιο του ΜΠΒ, η Επιτροπή οφείλει να χρησιμοποιήσει τον δημόσιο διάλο -
γο προκειμένου να εξασφαλίσει απτά αποτελέσματα στους τομείς του κράτους 
δικαίου και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα III, του οποίου προεδρεύει ο κ. Karel 
PINXTEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 12ης Ιουλίου 2016.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

44
 Παραρτήματα
Σημαντικότερα γεγονότα για την κατανόηση των σχέσεων ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων
2000 ο 1 Ιουνίου — Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Santa Maria da Feira δηλώνει ότι όλες οι χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία σύναψης ΣΣΣ 
είναι δυνάμει υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ.
2001 ο 1 Απριλίου — Συλλαμβάνεται ο πρώην πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, κατηγορούμενος για εγκλήματα 
πολέμου.
 ο 13 Αυγούστου — Η συμφωνία-πλαίσιο της Αχρίδας σφραγίζει την ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης της πρώην 
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της αλβανικής εθνοτικής κοινότητας.
2003  ο 20 Ιουνίου — Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης επιβεβαιώνει την ενωσιακή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων.
2004 ο 22 Μαρτίου — Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.
 ο 1 Απριλίου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
2005 ο 16 Δεκεμβρίου — Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει το καθεστώς της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως υποψήφιας για 
ένταξη στην ΕΕ χώρας.
2006  ο 3 Ιουνίου — Μετά από επιτυχές δημοψήφισμα, το Μαυροβούνιο διακηρύσσει την ανεξαρτησία του.
2007 ο 1 Ιανουαρίου — Αρχίζει να ισχύει ο ΜΠΒ I.
 ο 26 Φεβρουαρίου — Στην υπόθεση Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά Σερβίας και Μαυροβουνίου, το Διεθνές Δικαστήριο αποφαίνεται ότι η σφαγή 
της Σρεμπρένιτσα ήταν πράξη γενοκτονίας, αλλά απάλλαξε τον καθ’ ου από την ευθύνη για τη σφαγή.
2008 ο 17 Φεβρουαρίου — Το Κοσσυφοπέδιο διακηρύσσει την ανεξαρτησία του.
 ο 11 Ιουλίου — Στη διάσκεψη των χορηγών βοήθειας για το Κοσσυφοπέδιο, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ δεσμεύονται να 
χορηγήσουν στο Κοσσυφοπέδιο σχεδόν 800 εκατομμύρια ευρώ ως ειδική ενίσχυση.
 ο 15 Δεκεμβρίου — Το Μαυροβούνιο υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.
2009 ο 1 Απριλίου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με την Αλβανία.
 ο 24 Απριλίου — Η Αλβανία υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.
 ο 22 Δεκεμβρίου — Η Σερβία υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.
 ο 22 Δεκεμβρίου — Η ΕΣΔΑ καταδικάζει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για την παραβίαση των δημοκρατικών δικαιωμάτων πολιτών που ανήκουν 
σε μειονοτικές κοινότητες.
2010 ο 1 Μαΐου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με το Μαυροβούνιο.
 ο 22 Ιουλίου — Το ΔΔ εκδίδει συμβουλευτική γνώμη σύμφωνα με την οποία η μονομερής διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου 
δεν παραβίαζε κανέναν ισχύοντα κανόνα του διεθνούς δικαίου.
 ο 17 Δεκεμβρίου — Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει το καθεστώς του Μαυροβουνίου ως υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ χώρας.
2011 ο 26 Μαΐου και 20 Ιουλίου — Συλλαμβάνονται διαβόητοι Σέρβοι εγκληματίες πολέμου καταζητούμενοι από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο 
για την πρώην Γιουγκοσλαβία.Παράρτημα  Ι
45 Παραρτήματα 
2012 ο 1 Μαρτίου — Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει το καθεστώς της Σερβίας ως υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ χώρας.
 ο 29 Ιουνίου — Αρχίζουν επισήμως οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο.
2013 ο 19 Απριλίου — Οι πρωθυπουργοί του Κοσσυφοπεδίου και της Σερβίας υπογράφουν τη συμφωνία των Βρυξελλών, με την οποία 
εξομαλύνονται οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
 ο 1 Σεπτεμβρίου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με τη Σερβία.
2014 ο 1 Ιανουαρίου — Αρχίζει να ισχύει ο ΜΠΒ ΙI.
 ο 21 Ιανουαρίου — Αρχίζουν επισήμως οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Σερβία.
 ο 27 Ιουνίου — Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει το καθεστώς της Αλβανίας ως υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ χώρας.
 ο 15 Ιουλίου — Δήλωση του νέου προέδρου της Επιτροπής ότι μέχρι το 2020 δεν θα υπάρξουν νέες προσχωρήσεις.
 ο 28 Αυγούστου — Πραγματοποιείται στο Βερολίνο η Διάσκεψη των Δυτικών Βαλκανίων.
2015 ο 1 Ιουνίου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.
 ο 20 Αυγούστου — Πραγματοποιείται στη Βιέννη η Διάσκεψη των Δυτικών Βαλκανίων.
2016 ο 15 Φεβρουαρίου — Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη υποβάλλει αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ.
 ο 30 Μαρτίου — Πραγματοποιείται στο Δυρράχιο της Αλβανίας η Διάσκεψη των Δυτικών Βαλκανίων.
 ο 1 Απριλίου — Αρχίζει να ισχύει η ΣΣΣ με το Κοσσυφοπέδιο.
Πηγή:  ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.Παραρτημα  I
46 Παραρτήματα 
Δείγμα ελέγχου από τα εθνικά έργα του ΜΠΒ Ι
α/α Δικαιούχος ΈργοΜΠΒ για 
ένταξη στον 
ΜΠΒΠοσόν  
(σε ευρώ)
Κράτος δικαίου
1
ΑλβανίαΑποστολή αστυνομικής αρωγής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στην Αλβανία 
(PAMECA  ΙII)2007 6 768 790
2 Έργο για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία (PACA) 2008 2 000  000
3Στήριξη για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δρα -
στηριότητες και τις δομές ερευνών για οικονομικά εγκλήματα2009 1 500  000
4Διευκόλυνση για την κοινωνία πολιτών — Πρωτοβουλίες της κοινωνίας των 
πολιτών και ανάπτυξη ικανοτήτων2009 1 500  000
5 Στήριξη για την προστασία μαρτύρων 2009 554 199
6Αποστολή αστυνομικής αρωγής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στην Αλβανία 
(PAMECA IV)2009 1 000  000
7 EURALIUS III: Τεχνική βοήθεια για το δικαστικό σύστημα 2009 2 300  000
8 Κατασκευή νέων φυλακών στο Φιέρι 2010 9 654 814
9 Σύστημα διαχείρισης υποθέσεων για τη Γενική Εισαγγελία στην Αλβανία 2010 990  396
10 Ανέγερση δικαστικού μεγάρου στα Τίρανα 2012 0
11
Βοσνία-ΕρζεγοβίνηΚοινά επιμορφωτικά μαθήματα για τη Μονάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφορι -
ών και τη Μονάδα Διερεύνησης Εγκλημάτων της Κρατικής Υπηρεσίας Ερευνών και 
Προστασίας (SIPA), τους εισαγγελείς και τους χρηματοπιστωτικούς ρυθμιστικούς 
φορείς και ιδρύματα2007 392 973
12 Χρηματοδότηση του Τμήματος εγκλημάτων πολέμου (Συνταγματικό Δικαστήριο) 2008 2 999  599
13 Βοήθεια προς τη Διεύθυνση συντονισμού των αστυνομικών σωμάτων 2008 1 200  000
14Ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της 
διαφθοράς2009 488  048
15Responsible Journalism’s Watching Eye: Καταπολέμηση της διαφθοράς και μέσα 
μαζικής ενημέρωσης2009 102 923
16 Κατασκευή κρατικής φυλακής υψηλής ασφάλειας στο Σαράγεβο — Φάση ΙΙ 2010 5 150 000
17 Ανώτερο δικαστικό και εισαγγελικό συμβούλιο 2010 1 000  000
18Βοήθεια αδελφοποίησης προς τη Διεύθυνση συντονισμού των αστυνομικών 
σωμάτων2008 1 200  000
19 Στήριξη των οργάνων επιβολής του νόμου 2010 6 999  999
20 Ενίσχυση της ικανότητας των κοινοβουλίων ενόψει της προσχώρησης στην ΕΕ 2012 3 499 966
21 Πρώην Γιουγκοσλα -
βική Δημοκρατία της 
ΜακεδονίαςΥποστήριξη της εκπόνησης των στρατηγικών εγγράφων παρακολούθησης και των 
αντίστοιχων σχεδίων δράσης για την πρόληψη και την καταστολή της διαφθοράς 
και της σύγκρουσης συμφερόντων2008 165 968
22Ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται στην ΕΕ για την παρακολού -
θηση της καταπολέμησης της διαφθοράς σε τοπικό επίπεδο2009 138 500Παράρτημα  II
47 Παραρτήματα 
α/α Δικαιούχος ΈργοΜΠΒ για 
ένταξη στον 
ΜΠΒΠοσόν  
(σε ευρώ)
Κράτος δικαίου
23ΜαυροβούνιοΥποστήριξη της εφαρμογής της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την 
καταπολέμηση της διαφθοράς2012 700 000
24 Διαφθορά στις τοπικές αρχές — μηδενική ανοχή! 2012 190 308
25
ΣερβίαΜεταρρύθμιση της αστυνομίας: εσωτερικές υποθέσεις 2007 1 000  000
26Βελτίωση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας του δικαστικού συστήματος 
(δικαστήρια)2007 2 643 064
27 Καταπολέμηση της διαφθοράς 2008 2 147 000
28Βελτίωση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας του δικαστικού συστήματος 
(εισαγγελικές αρχές και ποινική δικαιοσύνη)2008 1 891 517
29 Στήριξη για την κοινωνία των πολιτών (I και II)2007
20081 983 458
ΣΥΝΟΛΟ 60 161 522
Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης
1
ΑλβανίαΣτήριξη της αλβανικής υπηρεσίας δημόσιας διοίκησης 2008 958 892
2Στήριξη των συστημάτων δημόσιων συμβάσεων, παραχωρήσεων και δημόσιων 
πλειστηριασμών της Αλβανίας2008 899 076
3 Ενίσχυση του αλβανικού κοινοβουλίου 2010 1 454 147
4Στήριξη των αλβανικών τελωνείων
Διοίκηση2011 1 424 496
5Εφαρμογή σύγχρονου συστήματος χρηματοοικονομικής διαχείρισης και ελέγχου 
και εποπτείας των δημόσιων οικονομικών2012 2 500  000
6
Βοσνία-ΕρζεγοβίνηΔημιουργία ικανοτήτων στο Γραφείο του συντονιστή της μεταρρύθμισης της 
δημόσιας διοίκησης2007 1 824 961
7Ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικής εσωτερικού ελέγχου των δημόσιων οικονο -
μικών σε εθνικό επίπεδο2007 1 105 904
8Δημιουργία ικανοτήτων σχετικά με τις στατιστικές της γενικής κυβέρνησης και των 
δημόσιων οικονομικών2009 1 603 790
9 Προγράμματα σπουδών στον τομέα της διαφάνειας και της λογοδοσίας 2010 445 253
10Στήριξη του συντονισμού και της εφαρμογής της μεταρρύθμισης της δημόσιας 
διοίκησης2011 476 450Παραρτημα  II
48 Παραρτήματα 
α/α Δικαιούχος ΈργοΜΠΒ για 
ένταξη στον 
ΜΠΒΠοσόν  
(σε ευρώ)
Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης
11
Πρώην Γιουγκοσλα -
βική Δημοκρατία της 
ΜακεδονίαςΤεχνική βοήθεια στη δομή κατάρτισης και υποστήριξης του ΜΠΒ 2007 856 280
12Ενίσχυση της ικανότητας των θεσμών όσον αφορά τη διαχείριση και την εφαρμογή 
επιχειρησιακών προγραμμάτων2008 1 599 710
13 Υποστήριξη του συστήματος δημόσιων συμβάσεων 2008 986 442
14Τεχνική βοήθεια προς το Υπουργείο Κοινωνίας της Πληροφορίας και Διοίκησης 
και υποστήριξη της εφαρμογής του εθνικού συστήματος συντονισμού της 
επιμόρφωσης2009 1 095 000
15
ΜαυροβούνιοΠεραιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση του συστήματος ανάθεσης των δημόσιων 
συμβάσεων2009 1 080 017
16Ενίσχυση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου της χρηματοδοτικής βοήθειας 
της ΕΕ2009
2010
20132 000  000
17 Ενίσχυση του ανώτατου οργάνου ελέγχου 2014 751 068
18 Αξιολόγηση της ποιότητας του ελέγχου του ανώτατου οργάνου ελέγχου 2014 250 000
19Ενίσχυση της διαχείρισης των κεφαλαίων της ΕΕ και των γενικών διοικητικών 
διαδικασιών2014 1 261 500
20
ΣερβίαΠρόγραμμα στήριξης των τοπικών αρχών 2007 22 501  150
21 Υποστήριξη του Γραφείου δημόσιων συμβάσεων 2007 116 650
22 Υποστήριξη της ανάπτυξης εσωτερικού ελέγχου των δημόσιων οικονομικών 2008 2 000  000
23Εναρμόνιση της υπηρεσίας που είναι αρμόδια για την επιβολή των τελωνειακών 
διατάξεων με τα πρότυπα, την οργάνωση και την επιχειρησιακή μεθοδολογία των 
φορέων της ΕΕ που είναι επιφορτισμένοι με την επιβολή του νόμου2008 1 399 641
ΣΥΝΟΛΟ 48 590  427
Πηγή:  ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 30 Ιουνίου 2015.Παραρτημα  II
49 Παραρτήματα 
Δείγμα ελέγχου από τα περιφερειακά προγράμματα του ΜΠΒ Ι
α/α Πρόγραμμα πολλαπλών δικαιούχων στα Δυτικά ΒαλκάνιαΈτη της απόφασης για 
ένταξη στον ΜΠΒΑξία των συμβάσεων 
(σε ευρώ)
1 Συμβούλιο περιφερειακής συνεργασίας (ΣΠΣ) 2008-2013 18 641 100
2 Πλαίσιο επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια (WBIF) 2008-2014 305 000  000
3 Περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης (ReSPA) 2010-2013 5 900  000
ΣΥΝΟΛΟ 329 541 100
Πηγή:  ΕΕΣ βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 30 Ιουνίου 2015. Η αναφερόμενη αξία των συμβάσεων αντιστοιχεί στη συνολική αξία των 
συμβάσεων για το σύνολο των έργων αυτών των προγραμμάτων.Παράρτημα III
50 Απάντηση  
της Επιτροπής
Σύνοψη
VIII
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η αιρεσιμότητα εφαρμόστηκε όπου κρίθηκε αναγκαίο και στο κατάλληλο 
επίπεδο, ώστε να επιτευχθεί ο μέγιστος δυνατός αντίκτυπος των στόχων της πολιτικής διεύρυνσης, συχνά σε 
δύσκολο πολιτικό πλαίσιο.
Όσον αφορά τα επίπεδα χρηματοδότησης, η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η χρηματοδότηση που παρασχέ -
θηκε στους σχετικούς τομείς ήταν η δέουσα, λαμβανομένων υπόψη του σχετικά περιορισμένου ποσού των επενδύ -
σεων μεγάλης κλίμακας που απαιτούνται και των ορίων που θέτει η υφιστάμενη ικανότητα απορρόφησης. Η ελευ -
θερία των μέσων ενημέρωσης, η κοινωνία των πολιτών και η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου 
εγκλήματος απαιτούν πρωτίστως την παροχή συμβουλών εμπειρογνωμόνων μέσω τεχνικής συνδρομής, η οποία 
εξασφαλίζεται μέσω του ΜΠΒ, και όχι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.
Χ
Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι το συμβούλιο περιφερειακής συνεργασίας κατά κύριο λόγο έχει συσταθεί από 
τις χώρες της περιοχής ως φόρουμ συνάντησης και συζήτησης κοινών προκλήσεων και ότι ο στόχος αυτός έχει 
επιτευχθεί.
Εισαγωγή
09
Η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η διαδικασία διεύρυνσης είναι μια αυστηρή αλλά δίκαιη διαδικασία που 
στηρίζεται σε προκαθορισμένα κριτήρια και διδάγματα του παρελθόντος. Κάθε χώρα αξιολογείται με βάση τα 
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παρούσες χώρες διεύρυνσης είναι τέτοιες ώστε 
καμία δεν θα είναι έτοιμη να προσχωρήσει στην ΕΕ κατά τη διάρκεια της θητείας της σημερινής Επιτροπής, η οποία 
λήγει στα τέλη του 2019. Το Συμβούλιο του Δεκεμβρίου 2015 επανέλαβε ότι η διεύρυνση εξακολουθεί να αποτελεί 
βασική πολιτική της ΕΕ και ότι η ΕΕ δεσμεύεται κατηγορηματικά όσον αφορά την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών 
των Δυτικών Βαλκανίων.
Παρατηρήσεις
23
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι όλες οι χώρες έχουν στρατηγικές στον τομέα του κράτους δικαίου. Ωστόσο, 
δεν έχουν όλες μια γενική ή επικαιροποιημένη στρατηγική στον τομέα της δικαιοσύνης.
Πλαίσιο 4 — Εμπειρία με την αποκεντρωμένη διαχείριση στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι για να μετριαστεί ο κίνδυνος περαιτέρω απωλειών έργων, βελτιώθηκε η διαδικα -
σία αναθεώρησης των συμβατικών εγγράφων και είναι περισσότερο επιλεκτική στην αποκέντρωση κεφαλαίων στο 
πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ. Επίσης, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τον προγραμματισμό των συμβάσεων που εκπονούν οι 
εθνικές αρχές και παρέχει συμβουλές για την ιεράρχηση των έργων. Επιπλέον, η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρ -
μογή του σχεδίου δράσης DIS που εκπονήθηκε από τις εθνικές αρχές για την αντιμετώπιση τυχόν ζητημάτων που 
συνδέονται με την εφαρμογή του ΜΠΒ.
Απάντηση της Επιτροπής 51
Πλαίσιο 4 — Εμπειρία με την αποκεντρωμένη διαχείριση στο πλαίσιο του ΜΠΒ Ι
Σερβία
Σκοπός του συστήματος αποκεντρωμένης υλοποίησης (DIS) στο πλαίσιο του ΜΠΒ I ήταν η διαχείριση των κεφαλαίων 
του ΜΠΒ από τις εθνικές αρχές.
Επομένως, η διαδικασία διαπίστευσης δεν συνεπαγόταν αναλυτική αξιολόγηση της διαχείρισης των δημόσιων οικο -
νομικών σε επίπεδο χώρας, που ενσωματώθηκε στο νομικό πλαίσιο του ΜΠΒ ΙΙ μόνο.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην περίπτωση της Σερβίας, η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί τις δομές DIS, 
δίνοντας συνέχεια σε τυχόν εκκρεμή ζητήματα και λαμβάνοντας τυχόν διορθωτικά μέτρα. Γ ια παράδειγμα, το 2015, 
λόγω των αδυναμιών που εξακολουθούσαν να υπάρχουν σε μια από τις βασικές δομές (αρχή ελέγχου), η Επιτροπή 
αποφάσισε να αναστείλει την ανάθεση, δεδομένου ότι το σύστημα δεν παρείχε εγγυήσεις για τη σωστή χρήση των 
κονδυλίων της ΕΕ.
28
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η αιρεσιμότητα εφαρμόστηκε όπου κρίθηκε αναγκαίο και στο κατάλληλο 
επίπεδο, ώστε να επιτευχθεί ο μέγιστος δυνατός αντίκτυπος των στόχων της πολιτικής διεύρυνσης, συχνά σε 
δύσκολo πολιτικó πλαίσιo.
Πλαίσιο 6 — Μη εφαρμογή αυστηρών όρων στο πλαίσιο του ΜΠΒ I
Σερβία
Από τον προγραμματισμό του 2012 για τον ΜΠΒ, οι αιρεσιμότητες χρησιμοποιούνται με στοχευμένο τρόπο. Καθο -
ρίζονται σαφώς στα δελτία τομέα/έργου με μετρήσιμο τρόπο και επιβάλλονται κατά την υλοποίηση. Με αυτό τον 
τρόπο διασφαλίζεται ότι χρηματοδοτούνται μόνο τα έργα (δράσεις) που βρίσκονται σε ώριμο στάδιο. Πολλά έργα 
αναβλήθηκαν για άλλη περίοδο προγραμματισμού όταν δεν πληρούνταν κρίσιμες προϋποθέσεις. 
36
Η Επιτροπή συμφωνεί εν μέρει. Κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή παρακολουθεί συστηματικά όλες τις αξιολογήσεις, 
ιδίως μέσω αναλυτικού πίνακα συστάσεων και δράσεων παρακολούθησης. Η Επιτροπή θα ήθελε επίσης να επισημά -
νει ότι η παρακολούθηση βάσει αποτελεσμάτων (ROM) στηρίζεται σε γενικές ερωτήσεις που μπορούν να χρησιμο -
ποιηθούν για όλες τις χώρες και/ή τομείς. Ωστόσο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εμπειρογνώμονες με τη σχετική 
στοχευμένη πείρα για να παρέχουν μια πιο ισορροπημένη άποψη.
37
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι μια συνολική στρατηγική αξιολόγηση των ΔΜΦΥ βρίσκεται επί του παρόντος σε εξέλιξη.
Πλαίσιο 7 — Συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε περιφερειακό επίπεδο στα Δυτικά 
Βαλκάνια
ΣΠΣ
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι το ΣΠΣ διοργάνωσε διάφορες τομεακές συζητήσεις σε περιφερειακό επί -
πεδο, συμπεριλαμβανομένης μιας ειδικής συνεδρίασης συντονισμού των χορηγών βοήθειας. Οι δράσεις αυτές συνέ -
βαλαν στην παροχή μιας περιφερειακής προοπτικής ως προς τη συνδρομή των χορηγών.
ΤΟ ΣΠΣ δημιούργησε μια βάση δεδομένων για τους χορηγούς (SEEDAD). Μια έκδοση beta ολοκληρώθηκε τον Δεκέμ -
βριο του 2015 και η βάση δεδομένων παρουσιάστηκε στην κοινότητα χορηγών κατά τη συνεδρίαση συντονισμού 
των χορηγών βοήθειας που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2016. ( http://www.rcc.int/seedad/)
Απάντηση της Επιτροπής 52
40
Παρά ορισμένες αδυναμίες όσον αφορά τη διαδικασία συντονισμού των χορηγών από την πλευρά των εθνικών 
αρχών, χάρη στη στήριξη που παρασχέθηκε από την Επιτροπή και τις αντιπροσωπείες της ΕΕ, το γεγονός αυτό δεν 
είχε επιπτώσεις στην ορθή εφαρμογή της χρηματοδοτικής βοήθειας του ΜΠΒ.
Πλαίσιο 8 — Αναποτελεσματικός ο συντονισμός των χορηγών βοήθειας σε επίπεδο 
δικαιούχων
Κοσσυφοπέδιο
Η Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση ότι έως το τέλος του 2011 δεν υπήρχαν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για 
τον συντονισμό των χορηγών από μέρους της κυβέρνησης του Κοσσυφοπεδίου, αν και θα πρέπει να σημειωθεί ότι 
έκτοτε επιτεύχθηκε πρόοδος και πραγματοποιήθηκε διαβούλευση με τους χορηγούς βοήθειας όσον αφορά ένα νέο 
βελτιωμένο κανονισμό για τον συντονισμό των χορηγών, ο οποίος και εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2015. Το γραφείο της 
ΕΕ έχει επίσης παράσχει στήριξη προς τις εθνικές αρχές.
43
Η Επιτροπή σημειώνει ότι στον ευαίσθητο τομέα του κράτους δικαίου, η πλήρης και σταθερή πολιτική δέσμευση, 
έως, κατά τη διάρκεια και πέρα από την ημερομηνία λήξης του έργου, είναι ουσιώδης για την εξασφάλιση βιώσιμων 
αποτελεσμάτων.
44
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι, μέσω του πολιτικού διαλόγου της, ενθάρρυνε συστηματικά την πολιτική 
στήριξη για τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα του κράτους δικαίου από τους δικαιούχους. Ο διάλογος αυτός, μολονότι 
δεν αφορά άμεσα ζητήματα που συνδέονται με έργα, έχει άμεση επίδραση στη διασφάλιση ότι οι πολιτικές προϋπο -
θέσεις έχουν δημιουργηθεί ή βρίσκονται στο στάδιο της εξέτασής τους.
Επιπλέον, η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει την ιδιαίτερη πρόκληση όσον αφορά την επιβολή αυστηρών αιρε -
σιμοτήτων, χωρίς ωστόσο να περιορίζεται υπερβολικά η χρηματοδοτική στήριξη στον τομέα του κράτους δικαίου. 
Αυτό απαιτεί προσεκτική βαθμονόμηση μέσω διαλόγου πολιτικής, προγραμματισμού και υλοποίησης του έργου.
45
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το ΣΠΣ συγκρότησε ομάδα εργασίας για τη δικαιοσύνη από κοινού με τα υπουργεία 
δικαιοσύνης των Δυτικών Βαλκανίων, η οποία ενέκρινε το περιφερειακό σχέδιο δράσης για τη δικαιοσύνη. Ίδρυσαν 
δύο περιφερειακά δίκτυα και ενώσεις (φορείς δικαστικής κατάρτισης και ενώσεις διαμεσολαβητών), για να εργα -
σθούν σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Το ΣΠΣ συνεργάζεται επίσης με το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο 
Δημόσιας Διοίκησης, το Ευρωπαϊκό δίκτυο κατάρτισης δικαστικών και το Συμβούλιο της Ευρώπης για την ανάπτυξη 
σεμιναρίων και υλικού για δικαστές και εισαγγελείς.
49
Η Επιτροπή θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η δημιουργία ενός μητρώου καταγραφής απαιτεί αδιάλειπτη πολιτική 
δέσμευση εκ μέρους των αρχών για μακρά χρονική περίοδο.
Στην περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου, η Επιτροπή θα ήθελε να παραπέμψει στην πρόσφατη έκθεσή της σχετικά με 
την πρόοδο που έχει σημειώσει το Κοσσυφοπέδιο σχετικά με την εκπλήρωση των απαιτήσεων του χάρτη πορείας 
για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη δημιουργία ιστορικού επιδόσεων 
για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος [COM(2016) 276 final].
Απάντηση της Επιτροπής 53
Πλαίσιο 10 — Αποτελέσματα των έργων του ΜΠΒ Ι στον τομέα της καταπολέμησης της 
διαφθοράς
Έργο για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία
Η Επιτροπή διαφωνεί εν μέρει. Το έργο αυτό καθαυτό δεν εκπλήρωσε στόχους όπως η μείωση του επιπέδου διαφθο -
ράς που γίνεται αντιληπτό ή η αύξηση της κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων, τα οποία είναι αποτελέσματα με πιο 
μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Ωστόσο, άλλοι σημαντικοί στόχοι του έργου εκπληρώθηκαν και είχαν θετικό αντί -
κτυπο στην καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία. Η πρόσφατη θεματική αξιολόγηση σχετικά με τη στήριξη 
του ΜΠΒ στην καταπολέμηση της διαφθοράς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το έργο «συνέβαλε στην πρόληψη της 
διαφθοράς στον τομέα της εκπαίδευσης» και αξιολογήθηκε θετικά η συμβολή του στην υλοποίηση των συστάσεων 
της GRECO και της MONEYVAL.
52
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι έχει παράσχει διαρκή στήριξη σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολι -
τών μέσω της βοήθειας του ΜΠΒ σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων της δημοκρατίας και του κράτους 
δικαίου, μεταξύ άλλων μέσω των πολυκρατικών προγραμμάτων. Είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι η στή -
ριξη αυτή λαμβάνει υπόψη την ικανότητα απορρόφησης στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών.
Όσον αφορά τα επίπεδα χρηματοδότησης στους άλλους αναφερόμενους τομείς, η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει 
ότι η χρηματοδότηση που παρασχέθηκε ήταν η δέουσα, λαμβανομένων υπόψη του σχετικά περιορισμένου ποσού 
των επενδύσεων μεγάλης κλίμακας που απαιτούνται και των ορίων που θέτει η υφιστάμενη ικανότητα απορρόφη -
σης. Οι εν λόγω τομείς απαιτούν πρωτίστως την παροχή συμβουλών εμπειρογνωμόνων μέσω τεχνικής συνδρομής, 
η οποία εξασφαλίζεται μέσω του ΜΠΒ, και όχι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, σε συνδυασμό με ισχυρή πολιτική 
δέσμευση.
58
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι οι δομές που αναφέρονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, που είχαν συσταθεί 
για τη διαχείριση των κονδυλίων του ΜΠΒ, εφαρμόζονται κυρίως στην αποκεντρωμένη διαχείριση και, ως εκ τούτου, 
υφίστανται μόνο σε ορισμένες χώρες. Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της ενθάρρυνσης των εθνικών 
αρχών, στο μέτρο του δυνατού, να κάνουν καλή χρήση των βέλτιστων πρακτικών από τις εν λόγω δομές.
Η Επιτροπή θα ήθελε να σημειώσει ότι η προώθηση της χρηστής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών δεν περιο -
ρίζεται στη χρήση του ΜΠΒ I. Η νέα στρατηγική για τη διεύρυνση με «προτεραιότητα στα θεμελιώδη ζητήματα» από 
τον Οκτώβριο του 2013, δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε όλες τις μορφές οικονομικής διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομέ -
νης της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών και των δημοσίων συμβάσεων σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ. Αυτό 
παρακολουθείται με προσοχή μέσω των κατάλληλων δομών.
Πλαίσιο 14 — Έργο κατασκευής της γέφυρας Žeželj στη Σερβία
Οι περισσότερες καθυστερήσεις σύμφωνα με την αξιολόγηση οφείλονταν στον αντισυμβαλλόμενο. Πιο πρόσφατα 
αυτού του είδους η δυσκολία αντιμετωπίστηκε με αποτελεσματικότερη διασύνδεση μεταξύ των στόχων πολιτικής 
και του προγραμματισμού.
61
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο πολιτικός διάλογος μπορεί μόνο να ενθαρρύνε ι τη μεταρρύθμιση, αλλά η ανάληψη 
της ευθύνης της διαδικασίας μεταρρύθμισης εναπόκειται στις εθνικές αρχές.
Απάντηση της Επιτροπής 54
Πλαίσιο 15 — Όρια του πολιτικού διαλόγου όσον αφορά το κράτος δικαίου
Κοινή απάντηση της Επιτροπής όσον αφορά τη «Βοσνία και Ερζεγοβίνη» και το «Κοσσυφοπέδιο»
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο πολιτικός διάλογος με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχει διεξαχθεί κατά τρόπο 
αποτελεσματικό και προσανατολισμένο προς τα αποτελέσματα και πέτυχε πρόοδο όπως περιγράφεται στις ετήσιες 
εκθέσεις για τις δέσμες μέτρων / την πρόοδο της διεύρυνσης. Ωστόσο, η πολυπλοκότητα των μεταρρυθμίσεων που 
αξιολογήθηκε στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού σημαίνει ότι η διαδικασία απαιτεί χρόνο, ιδίως επειδή η Επιτροπή 
εφαρμόζει μια προσέγγιση όπου η ποιότητα προηγείται της ταχύτητας. Επιπλέον, η ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων 
στις ενδιαφερόμενες χώρες εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών.
Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 1 — Στόχοι. Έμμεση διαχείριση
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Σύσταση 2 — Προϋποθέσεις. Παρακολούθηση. Αξιολόγηση
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
71
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η αιρεσιμότητα εφαρμόστηκε όπου κρίθηκε αναγκαίο και στο κατάλληλο 
επίπεδο, ώστε να επιτευχθεί ο μέγιστος δυνατός αντίκτυπος των στόχων της πολιτικής διεύρυνσης, συχνά σε 
δύσκολo πολιτικó πλαίσιo.
Όσον αφορά τα επίπεδα χρηματοδότησης, η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η χρηματοδότηση που παρασχέ -
θηκε στους σχετικούς τομείς ήταν η δέουσα, λαμβανομένων υπόψη του σχετικά περιορισμένου ποσού των επενδύ -
σεων μεγάλης κλίμακας που απαιτούνται και των ορίων που θέτει η υφιστάμενη ικανότητα απορρόφησης. Η ελευ -
θερία των μέσων ενημέρωσης, η κοινωνία των πολιτών και η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου 
εγκλήματος απαιτούν πρωτίστως την παροχή συμβουλών εμπειρογνωμόνων μέσω τεχνικής συνδρομής, η οποία 
εξασφαλίζεται μέσω του ΜΠΒ, και όχι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.
Σύσταση 3 — Μητρώο καταγραφής. Πόροι
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
74
Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι το συμβούλιο περιφερειακής συνεργασίας έχει κατά κύριο λόγο συσταθεί από 
τις χώρες της περιοχής ως φόρουμ συνάντησης και συζήτησης κοινών προκλήσεων και ότι ο στόχος αυτός έχει 
επιτευχθεί.
Σύσταση 4 — Περιφερειακή συνεργασία
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Απάντηση της Επιτροπής 55
75
Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι, σε περίπτωση που ο πολιτικός διάλογος είχε περιορισμένο αντίκτυπο για 
το κράτος δικαίου, αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην έλλειψη πολιτικής βούλησης από την πλευρά των εθνικών 
αρχών.
Σύσταση 5 — Πολιτικός διάλογος
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.

Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2 (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Στάδιο Ημερομηνία
Έγκριση του υπομνήματος σχεδιασμού του ελέγχου / Έναρξη του ελέγχου 10.3.2015
Επίσημη διαβίβαση του σχεδίου έκθεσης στην Επιτροπή (ή σε άλλη ελεγχόμενη μονάδα) 6.6.2016
Έγκριση της τελικής έκθεσης μετά τη διαδικασία εκατέρωθεν ακρόασης 12.7. 2016
Παραλαβή των επίσημων απαντήσεων της Επιτροπής (ή άλλης ελεγχόμενης μονάδας) σε 
όλες τις γλώσσες31.8.2016
Η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ στα Δυτικά Βαλκάνια αφορά 
έξι ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες, στον ρου της ιστορίας, 
έχουν υποστεί τις αρνητικές συνέπειες σοβαρών 
εθνοτικών, πολιτικών και οικονομικών συγκρούσεων και 
φιλοδοξούν να ενταχθούν στην ΕΕ.
Το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον ήταν αποτελεσματική 
η από μέρους της Επιτροπής διαχείριση του ΜΠΒ στα 
Δυτικά Βαλκάνια στους καίριους τομείς του κράτους 
δικαίου και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και κατά 
πόσον ο μηχανισμός αυτός συνέβαλε τελικά στην 
ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων στην περιοχή. 
Επιπλέον, το Συνέδριο εξέτασε τι έχει επιτύχει ο πολιτικός 
διάλογος μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων από 
την άποψη της ενίσχυσης των διοικητικών ικανοτήτων.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ