Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με την ανθρωπιστική βοήθεια

(95/C 180/06)

COM(95) 201 τελικό - 95/0119(SYN)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 31 Μαΐου 1995)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Ψ,

την πρόταση της Επιτροπής,

Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

Εκτιμώντας:

ότι τα θύματα φυσικών καταστροφών, πολέμων και συγκρούσεων, εξαιρετικής ένδειας ή άλλων ανάλογων συνθηκών έκτακτης ανάγκης, έχουν δικαίωμα να τυγχάνουν διεθνούς ανθρωπιστικής συνδρομής, όταν δεν μπορούν να τύχουν αποτελεσματικής αρωγής από τις ίδιες τις αρχές της χώρας τους 7

ότι τα μέτρα για την προστασία των θυμάτων συγκρούσεων ή ανάλογων συνθηκών έκτακτης ανάγκης διέπονται από το διεθνές δίκαιο στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας και ότι, κατ' επέκταση, πρέπει να θεωρούνται μέρος της ανθρωπιστικής δράσης 7

ότι η ανθρωπιστική συνδρομή καλύπτει τόσο την εφαρμογή άμεσων δραστηριοτήτων αρωγής για τη διάσωση και τη διαφύλαξη ανθρωπίνων ζωών σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης ή αμέσως μετά από αυτές, όσο και την εφαρμογή κάθε δράσης που σκοπό έχει να διευκολύνει ή να επιτρέψει την ελεύθερη πρόσβαση στα θύματα, καθώς και την ελεύθερη μεταφορά της συνδρομής αυτής 7

ότι η ανθρωπιστική συνδρομή μπορεί να αποτελεί το πρώτο στάδιο των δραστηριοτήτων ανάπτυξης ή ανασυγκρότησης 7 ότι, επομένως, πρέπει να καλύπτει η συνδρομή αυτή όλη τη διάρκεια μιας κρίσης και των συνεπειών της και ότι, στη συνάρτηση αυτή, μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία αποκατάστασης βραχυπρόθεσμα, ώστε να διευκολύνεται η άφιξη της συνδρομής στον προορισμό, να προλαμβάνεται η επιδείνωση των συνεπειών της κρίσης και να αρχίσει να παρέχεται βοήθεια στους πληγέντες πληθυσμούς, ώστε τα επανακτήσουν αυτοί το ελάχιστο αναγκαίο επίπεδο αυτοδυναμίας 7

ότι είναι ιδιαίτερα αναγκαίο να αναλαμβάνεται προληπτική δράση, ώστε να διασφαλίζεται η ετοιμότητα σε περίπτωση κινδύνου καταστροφών και, επομένως, να δημιουργηθεί κατάλληλο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και παρέμβασης 7

ότι, επομένως, είναι σκόπιμο να εξασφαλίζονται και να ενισχύονται η αποτελεσματικότητα και η συνοχή των κοινοτικών και εθνικών συστημάτων πρόληψης και παρέμβασης που δημιουργούνται για την αντιμετώπιση των αναγκών που προκαλούν οι φυσικές καταστροφές ή παρόμοιες συνθήκες έκτακτης ανάγκης 7

ότι η ανθρωπιστική βοήθεια, της οποίας ο μοναδικός στόχος είναι να προλαβαίνει και να ανακουφίζει τις ανθρώπινες δοκιμασίες, παρέχεται στα θύματα με βάση την αρχή της μη διάκρισης λόγω φυλής, θρησκείας, ιθαγένειας ή πολιτικών πεποιθήσεων και δεν πρέπει να διέπεται ή να εξαρτάται από πολιτικές σκοπιμότητες 7

ότι οι αποφάσεις για την ανθρωπιστική βοήθεια πρέπει να λαμβάνονται κατά τρόπο αμερόληπτο και μόνο σε συνάρτηση με τις ανάγκες και τα συμφέροντα των θυμάτων 7

ότι η καθιέρωση στενού συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής τόσο στο επίπεδο της λήψεως αποφάσεων όσο και επιτόπου, αποτελεί τη βάση για την αποτελεσματική ανθρωπιστική δράση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

ότι η Κοινότητα, στο πλαίσιο της συμβολής της στην αποτελεσματικότητα της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας, πρέπει να προσπαθεί να συνεργάζεται και να συντονίζει τις δραστηριότητές της με εκείνες των τρίτων χωρών 7

ότι, επιπλέον, γα την επίτευξη του ίδιου στόχου, πρέπει να καθοριστούν τα κριτήρια για τη συνεργασία με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, καθώς και τους ειδικούς στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις 7

ότι πρέπει να διαφυλάσσεται, να γίνεται σεβαστή και να ενθαρρύνεται η ανεξαρτησία και η αμεροληψία των μη κυβερνητικών οργανώσεων και των διαφόρων άλλων ανθρωπιστικών οργανισμών κατά την εφαρμογή της ανθρωπιστικής βοήθειας 7

ότι πρέπει να ευνοείται, στον ανθρωπιστικό τομέα, η συνεργασία των μη κυβερνητικών οργανώσεων των κρατών μελών και άλλων αναπτυσσόμενων χωρών με τις ανάλογες οργανώσεις που υπάρχουν στις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες 7

ότι, λόγω αυτού καθεαυτού του χαρακτήρα της ανθρωπιστικής βοήθειας, είναι σκόπιμο να θεσπιστούν ευέλικτες, διαφανείς και γρήγορες διαδικασίες για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη χρηματοδότηση των δράσεων και των έργων ανθρωπιστικής βοήθειας 7 ότι, επομένως, προβλέπεται ότι η Επιτροπή επικουρείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, από συμβουλευτική επιτροπή κατά τη λήψη των αποφάσεών της 7

ότι πρέπει να καθοριστούν οι όροι εκτέλεσης και διαχείρισης της ανθρωπιστικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που χρηματοδοτείται από το γενικό προϋπολογισμό, δεδομένου ότι οι δράσεις βοήθειας έκτακτης ανάγκης που προβλέπονται στη σύμβαση Lomι IV εξακολουθούν να διέπονται από διαδικασίες και όρους που καθορίζονται από την εν λόγω σύμβαση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Στόχοι και γενικές κατευθύνσεις της ανθρωπιστικής βοήθειας

Άρθρο 1

Κατά την ανθρωπιστική δράση της, η Κοινότητα αναλαμβάνει, χωρίς διακρίσεις, δράσεις συνδρομής, αρωγής και προστασίας υπέρ των πληθυσμών -ιδίως των πλέον ευάλωτων μεταξύ αυτών- των τρίτων χωρών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, κρίσεις που οφείλονται σε ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως πολέμους και συρράξεις ή καταστάσεις και συνθήκες έκτακτης ανάγκης ανάλογες με τις φυσικές καταστροφές ή τις καταστροφές που προκαλεί ο άνθρωπος, και αυτό κατά το χρονικό διάστημα που είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των αναγκών ανθρωπιστικού χαρακτήρα που προκύπτουν από τις διάφορες αυτές καταστάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινότητα αναλαμβάνει επίσης δράσεις για την ετοιμότητα ή την πρόληψη καταστροφών ή ανάλογων συνθηκών έκτακτης ανάγκης.

Άρθρο 2

Οι κύριοι στόχοι της ανθρωπιστικής βοήθειας που αναφέρεται στο άρθρο 1 του παρόντος κανονισμού είναι οι ακόλουθοι:

α) να διασώζει και να διαφυλάττει ζωές σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και αμέσως μετά από αυτές, καθώς και σε περίπτωση φυσικών καταστροφών που έχουν προκαλέσει απώλειες ανθρώπινων ζωών, καθώς και σωματικές, ψυχολογικές και ηθικές δοκιμασίες και σοβαρές υλικές ζημίες 7

β) να παρέχει, μέσω ειδικών ενεργειών ή συνολικών σχεδίων, τη συνδρομή και την αρωγή που είναι αναγκαίες στους πληθυσμούς που πλήττονται από πιο μακροχρόνιες κρίσεις οι οποίες οφείλονται, ιδίως, σε συρράξεις ή πολέμους που έχουν προκαλέσει συνέπειες ανάλογες με εκείνες που περιγράφονται στο στοιχείο α) παραπάνω, ιδίως όταν οι πληθυσμοί αυτοί δεν είναι δυνατό να τύχουν αρωγής από τις ίδιες τις αρχές της χώρας τους ή όταν υπάρχει κενό εξουσίας 7

γ) να λαμβάνει κάθε μέτρο που είναι απαραίτητο για να διευκολύνει ή να επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση στους αποδέκτες της βοήθειας και την ελεύθερη μεταφορά της βοήθειας 7

δ) να προβαίνει σε εργασίες αποκατάστασης και ανασυγκρότησης, ώστε να διευκολύνει την άφιξη της βοήθειας, να προλαβαίνει την επιδείνωση των συνεπειών της κρίσης και να αρχίζει να βοηθά τους πληγέντες πληθυσμούς ώστε να επανακτήσουν αυτοί το ελάχιστο αναγκαίο επίπεδο αυτοδυναμίας 7

ε) να αντιμετωπίζει τις μετατοπίσεις πληθυσμών (προσφύγων, εκτοπισθέντων ατόμων και επαναπατριζομένων) οι οποίες έχουν προκληθεί από φυσικές καταστροφές ή από τον άνθρωπο, καθώς και να φέρει εις πέρας τις δραστηριότητες επαναπατρισμού και παροχής βοήθειας για την επανεγκατάσταση στη χώρα καταγωγής τους 7

στ) να διασφαλίζει την ετοιμότητα σε περίπτωση κινδύνου καταστροφών ή ανάλογων συνθηκών έκτακτης ανάγκης και να δημιουργήσει κατάλληλο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και παρέμβασης 7

ζ) να διεξάγει δραστηριότητες για την προστασία των θυμάτων συρράξεων ή ανάλογων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Άρθρο 3

Η κοινοτική βοήθεια που προβλέπεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί να χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση της αγοράς και της παροχής κάθε προϊόντος ή εξοπλισμού που απαιτείται για την εφαρμογή ανθρωπιστικών δράσεων, τις δαπάνες για το εκπατρισμένο ή τοπικό προσωπικό που απασχολείται για τις εν λόγω δράσεις, την αποθήκευση, τη μεταφορά, την υλικοτεχνική υποστήριξη και τη διανομή της βοήθειας, καθώς και για κάθε άλλη δράση που σκοπό έχει να διευκολύνει ή να επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση στους αποδέκτες τη βοήθειας.

Μπορεί να χρησιμοποιείται επίσης για κάθε άλλη δαπάνη που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εκτέλεση των ανθρωπιστικών δράσεων, καθώς και τις δαπάνες για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνωμής σχετικά με τις ενισχύσεις αυτές.

Άρθρο 4

Με τις ενισχύσεις αυτές μπορούν επίσης να χρηματοδοτούνται:

- οι μελέτες σκοπιμότητας, παρακολούθησης και αξιολόγησης των ανθρωπιστικών δράσεων,

- οι δράσεις κατάρτισης και οι μελέτες γενικού χαρακτήρα στον τομέα της ανθρωπιστικής δράσης,

- τα μέτρα για την ενίσχυση του συντονισμού με τα κράτη μέλη, τις διάφορες άλλες δωρήτριες χώρες, τους διεθνείς ανθρωπιστικούς οργανισμούς και θεσμούς και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις,

- οι δραστηριότητες τεχνικής βοήθειας που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή των ανθρωπιστικών έργων, καθώς και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών μεταξύ των ευρωπαϊκών ανθρωπιστικών οργανώσεων και οργανισμών ή μεταξύ αυτών και των οικείων οργανισμών των τρίτων χωρών,

- οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης και πληροφόρησης της κοινής γνώμης εντός και εκτός της Κοινότητας, οι οποίες αποβλέπουν στην καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων ανθρωπιστικού χαρακτήρα.

Άρθρο 5

Δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η κοινοτική χρηματοδότηση λαμβάνει τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Όροι εφαρμογής της ανθρωπιστικής βοήθειας

Άρθρο 6

Οι δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας που χρηματοδοτεί η Κοινότητα μπορούν να εφαρμόζονται είτε κατόπιν αιτήματος των διεθνών ή μη κυβερνητικών οργανώσεων και οργανισμών, είτε κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής.

Άρθρο 7

1. Οι εταίροι στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας, που μπορούν να τύχουν χρηματοδότησης δυνάμει του παρόντος κανονισμού, είναι οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που ανταποκρίνονται στις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) διαθέτουν καθεστώς αυτόνομης οργάνωσης, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, νομίμως αναγνωρισμένης στη χώρα καταγωγής τους 7

β) έχουν την έδρα τους σε κράτος μέλος της Κοινότητας ή, κατ' εξαίρεση, σε τρίτη χώρα.

2. Για να καθοριστεί αν μια μη κυβερνητική οργάνωση μπορεί να έχει πρόσβαση στην κοινοτική χρηματοδότηση, λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

α) οι ικανότητές της όσον αφορά τη διοικητική και χρηματοοικονομική διαχείριση 7

β) οι ικανότητές της όσον αφορά την τεχνική και υλικοτεχνική υποστήριξη σε σχέση με την προβλεπόμενη δράση 7

γ) η πείρα της στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας 7

δ) τα αποτελέσματα των δράσεων που διεξάγονται από την οικεία μη κυβερνητική οργάνωση, και ιδίως εκείνων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα 7

ε) η προθυμία της να συμμετάσχει, ενδεχομένως, στο σύστημα συντονισμού που θα δημιουργηθεί για την ανθρωπιστική δράση 7

στ) η ικανότητά της να συνεργάζεται με τους ανθρωπιστικούς οργανισμούς των ενδιαφερομένων τρίτων χωρών 7

ζ) η υπογραφή με την Κοινότητα της σύμβασης-πλαισίου εταιρικής συνεργασίας στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Άρθρο 8

Η Κοινότητα μπορεί να χρηματοδοτεί και τις ανθρωπιστικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τους διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις, και ιδίως από εκείνους που έχουν υπογράψει με την Κοινότητα τη σύμβαση-πλαίσιο εταιρικής συνεργασίας στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Άρθρο 9

Η Κοινότητα μπορεί επίσης να χρηματοδοτεί τις ανθρωπιστικές δράσεις της Επιτροπής ή των ανθρωπιστικών οργανισμών των κρατών μελών. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή μπορεί να διαχειρίζεται, σύμφωνα με τις ισχύουσες δημοσιονομικές διατάξεις, κεφάλαια που διαθέτουν σ' αυτήν τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις διοικητικές διαδικασίες που έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων μεταξύ της Επιτροπής και του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.

Άρθρο 10

Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής της δράσης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα προσπαθεί να αναπτύσσει την εταιρική σχέση και τη συνεργασία της με τις τρίτες χώρες.

Άρθρο 11

1. Η Επιτροπή θεσπίζει τις διοικητικές διαδικασίες για τη διαχείριση και την εφαρμογή των δράσεων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.

2. Η βοήθεια χορηγείται στους οργανισμούς που αναφέρονται στα άρθρα 7, 8 και 9 μόνον εφόσον αναλάβουν αυτοί να τηρήσουν τις προϋποθέσεις χορήγησης και εφαρμογής που τους κοινοποιεί η Επιτροπή.

Άρθρο 12

Κάθε σύμβαση χρηματοδότησης που συνάπτεται δυνάμει του παρόντος κανονισμού προβλέπει ότι η Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο μπορούν να διενεργούν ελέγχους επιτόπου και στην έδρα των εταίρων της ανθρωπιστικής βοήθειας σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες που ορίζει η Επιτροπή δυνάμει των ισχυουσών διατάξεων, και ιδίως των διατάξεων του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 13

1. Προκειμένου να διασφαλίσει και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και τη συνοχή των κοινοτικών και εθνικών συστημάτων ανθρωπιστικής βοήθειας, η Επιτροπή λαμβάνει όλα τα μέτρα που είναι απαραίτητα για την εξασφάλιση στενού συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, τόσο στο επίπεδο της λήψεως αποφάσεων όσο και επιτόπου.

2. Προς το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή την απαιτούμενη συνδρομή, και ιδίως της κοινοποιούν όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III Διαδικασίες εφαρμογής των ανθρωπιστικών δράσεων

Άρθρο 14

1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την προετοιμασία, την απόφαση ανάληψης και τη διαχείριση των δράσεων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, σύμφωνα με τις ισχύουσες δημοσιονομικές και άλλες διαδικασίες, και ιδίως τις διαδικασίες εκείνες που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό της Κοινότητας.

2. Οι αποφάσεις για την εφαρμογή συνολικών σχεδίων ανθρωπιστικής βοήθειας θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 15.

Άρθρο 15

1. Η Επιτροπή επικουρείται από συμβουλευτική επιτροπή, εφεξής καλούμενη «η επιτροπή», που αποτελείται από αντιπροσώπους των κρατών μελών υπό την προεδρία αντιπροσώπου της Επιτροπής.

2. Όσον αφορά τις αποφάσεις που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 14 παράγραφος 2, ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της σχετικά με το σχέδιο αυτό, εντός προθεσμίας που καθορίζει ο πρόεδρος, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα της υπόθεσης, προβαίνοντας, ενδεχομένως, σε ψηφοφορία.

Η γνώμη αυτή καταχωρείται στα πρακτικά, όπως και η θέση κάθε κράτους μέλους που διατυπώνει σχετικό αίτημα. Η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη τη γνώμη της επιτροπής. Ενημερώνει την επιτροπή για τον τρόπο κατά τον οποίο έχει ληφθεί υπόψη η γνώμη της.

3. Κατόπιν προτάσεως του αντιπροσώπου της Επιτροπής, διεξάγεται ανταλλαγή απόψεων, μία φορά κάθε έτος, σχετικά με τις γενικές κατευθύνσεις της ανθρωπιστικής δράσης κατά τα επόμενα έτη.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εξετάζουν τις προτεραιότητες που πρέπει να δοθούν από την Κοινότητα στον τομέα της ανθρωπιστικής δράσης, τα γενικά προβλήματα του συντονισμού των κοινοτικών και εθνικών δράσεων ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς και κάθε γενικό και ειδικό θέμα σχετικά με την κοινοτική βοήθεια στον τομέα αυτό.

4. Η Επιτροπή γνωστοποιεί στην επιτροπή τις ανθρωπιστικές δράσεις και έργα που εγκρίνονται, αναφέροντας το χορηγούμενο ποσό, το χαρακτήρα της ενέργειας, τη δικαιούχο χώρα και τον εταίρο που έχει αναλάβει να θέσει σε εφαρμογή την παροχή της βοήθειας.

Άρθρο 16

Η Επιτροπή αξιολογεί κατά τακτά χρονικά διαστήματα τις δραστηριότητες ανθρωπιστικής βοήθειας που χρηματοδοτεί η Κοινότητα, με σκοπό να καθορίσει κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι στόχοι των δραστηριοτήτων αυτών και να παράσχει κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μελλοντικών δράσεων. Οι εκθέσεις αξιολόγησης κοινοποιούνται στην επιτροπή.

Άρθρο 17

Στο τέλος κάθε οικονομικού έτους, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις δραστηριότητες που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια του έτους.

Άρθρο 18

Ο παρών κανονισμός τίθεται σε ισχύ την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.