Γνωμοδότηση για τη « Διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τα δικαιώματα αλιείας »

(96/C 39/07)

Στις 27 Απριλίου 1995, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 23, εδάφιο 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τη « Διατήρηση των αλιευτικών πόρων και τα δικαιώματα αλιείας ».

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 28 Σεπτεμβρίου 1995 (Εισηγήτρια : η κ. Santiago).

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Νοεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 22ας Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι αλιευτικοί πόροι

1.1.1. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θαλάσσης, που υιοθετήθηκε το 1982, ολοκλήρωσε τις προσπάθειες πολλών ετών και θεμελίωσε το δικαίωμα αλιείας στην υποχρέωση διατήρησης και σώφρονος διαχείρισης των φυσικών πόρων.

Προέτρεψε επίσης τα κράτη που εκμεταλλεύονται πόρους εκτός της εθνικής τους δικαιοδοσίας να συνεργαστούν για την υιοθέτηση μέτρων με στόχο την προστασία και τη διατήρηση των πόρων αυτών.

1.1.2. Το αίτημα αυτό αποδείχθηκε θεμελιώδους σημασίας λόγω της επέκτασης των αλιευτικών ζωνών ή των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (AOZ) στα 200 μίλια από τα σημεία μέτρησης, με την οποία τέθηκε υπό τη δικαιοδοσία των παρακτίων κρατών το 35 % και πλέον της συνολικής επιφάνειας των θαλασσών και περί το 95 % των θαλασσίων πόρων του πλανήτη.

1.1.3. Η αλιεία αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις αρχαιότερες δραστηριότητες του ανθρώπου, με ιστορικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές επιδράσεις στους κατοίκους των παρακτίων περιοχών και δημιουργεί κατά τους τελευταίους αιώνες επαφές και ανταλλαγές υψίστης σημασίας για τη γνωριμία και την προσέγγιση των λαών.

1.1.4. Η δημογραφική έκρηξη στον πλανήτη και η συνακόλουθη ανάγκη τροφίμων, η πρόοδος στην τεχνική μεταποίησης και διατήρησης των αλιευμάτων και η γενίκευση της εμπορίας τους, συνέβαλαν, κατά την περίοδο αυτή, στην απότομη αύξηση της εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων.

1.1.4.1. Η αλιευτική προσπάθεια αυξήθηκε θεαματικά και στα παραδοσιακά μέσα αλιείας προστέθηκαν νέοι στόλοι με νέα και μεγαλύτερα σκάφη, αυξημένου δυναμικού, που χρησιμοποιούν τεχνολογίες αιχμής για τον εντοπισμό και την αλίευση.

1.1.4.2. Σύντομα άρχισε να κρούεται ο κώδωνας του κινδύνου για περιπτώσεις πρόδηλης υπερ-ικανότητας και υπερ-εκμετάλλευσης, διότι, για ένα σημαντικό αριθμό ειδών μεγάλης σημασίας για την ανθρώπινη διατροφή, τίθεται σε κίνδυνο η διατήρηση των απαιτούμενων αποθεμάτων για τη συνέχιση της αλίευσής τους, κυρίως λόγω της ραγδαίας μείωσης των αναπαραγωγικών πληθυσμών που απαιτούνται για την ανανέωση των ειδών.

1.1.5. Μολονότι η έννοια της υπέρ-εκμετάλλευσης έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια της επιστημονικής κοινότητας και έχει καταστεί γνωστή στον πολιτικό κόσμο και στο ευρύ κοινό, και αναγνωρίζεται πλέον σήμερα και από τους ίδιους τους άμεσα ενδιαφερόμενους, τους αλιείς, ο αριθμός των αλιευμάτων εξακολούθησε να αυξάνει παγκοσμίως :

- 1983 77,5 εκατ. τόννοι

- 1991 97,4 εκατ. τόννοι

- 1992 98,8 εκατ. τόννοι

- 1993 101,4 εκατ. τόννοι ()

1.1.6. Ενώ μειώνονται οι αλιευτικοί πόροι, η αλιευτική υπερ-ικανότητα εξακολουθεί να αυξάνει ή, τουλάχιστον, δεν παρουσιάζει σημαντική μείωση.

1.1.6.1. Η δυσαρμονία είναι τέτοιου βαθμού ώστε εκτιμάται ότι ο παγκόσμιος στόλος είναι δύο φορές μεγαλύτερος από τον απαιτούμενο για την ορθολογική και σταθερή εκμετάλλευση των πόρων του πλανήτη.

1.1.7. Συνεπώς εύκολα εξάγεται το συμπέρασμα ότι τα μέτρα που ελήφθησαν με στόχο τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων σε παγκόσμια κλίμακα, με τη συμμετοχή και της ΕΕ, καθώς και οι υφιστάμενες διεθνείς συμβάσεις για την αλιεία, είναι ανεπαρκείς, δεν έχουν αποδώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα, και προκύπτει η υπόθεση ότι ή οι στόχοι που έχουν τεθεί είναι υπερβολικά περιορισμένοι, ή τα μέτρα που έχουν ληφθεί δεν είναι τα πλέον ενδεδειγμένα, ή εφαρμόζονται ελλιπώς, ή, το πιθανότερο, ισχύουν και οι τρεις αυτές καταστάσεις.

1.1.8. Δεν είναι άσκοπο επομένως να υπομνησθεί, για μια ακόμη φορά, ότι το δικαίωμα αλιείας περιέχει την υποχρέωση της διατήρησης και της σώφρονος διαχείρισης των αλιευτικών πόρων.

1.1.8.1. Σε όλα αυτά θα πρέπει ακόμη να προστεθεί ένα σύνολο εξωτερικών παραγόντων περιβαλλοντικού χαρακτήρα, που ακόμη δεν είναι ευρύτερα γνωστοί ούτε έχουν μελετηθεί εις βάθος, με κυριότερο τη μόλυνση της οποίας το μέγεθος, η έκταση και οι επιπτώσεις στη μείωση των πόρων γίνονται σιγά-σιγά φανερές 7 τούτο αποδεικνύει ότι η ικανότητα της θάλασσας προς ανανέωση των ειδών έχει τα όριά της και ότι ο άκρως τεχνολογικός πολιτισμός μας δε μπορεί να συνεχίσει ατιμωρητί να χρησιμοποιεί αυτόν τον πλούτο και αυτή την πηγή ζωής ως χώρο απόρριψης κάθε λογής λυμάτων.

1.1.9. Εύλογα συνεπώς καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η διατήρηση και η σώφρων διαχείριση των αλιευτικών πόρων θα πρέπει να συνοδεύεται και από τη διατήρηση του φυσικού τους περιβάλλοντος.

1.2. Η Ευρωπαϊκή Ένωση

1.2.1. Η ΕΕ αποτελεί, λόγω της έκτασης και της θέσης των ΑΟΖ των κρατών μελών της, που βρίσκονται σε όλους τους ωκεανούς του πλανήτη, αν όχι τη σημαντικότερη, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες δυνάμεις.

1.2.2. Είναι αναμφίβολα η μεγαλύτερη αγορά προϊόντων αλιείας παγκοσμίως.

1.2.2.1. Σαν πρώτη αλιευτική δύναμη στον Ατλαντικό, τοποθετείται σε υψηλή θέση στην παγκόσμια κλίμακα όσον αφορά τα αλιεύματα, αρκετά κάτω από την Ιαπωνία, την Κίνα ή το σύνολο της πρώην ΕΣΣΔ και στο ίδιο επίπεδο με τη Χιλή και το Περού.

1.2.3. Είναι επίσης ελλειμματική.

1.2.3.1. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο συνολικός όγκος ετησίων αλιευμάτων, περί τα 7 εκατ. τόννοι, συμπεριλαμβανομένων 2 εκατ. περίπου τόννων που αλιεύονται σε μη κοινοτικά ύδατα, είναι σχεδόν ίσος προς τις εισαγωγές που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών της.

1.2.3.2. Οι εισαγωγές σε προϊόντα αλιείας αντιπροσωπεύουν το 17% του συνόλου των εισαγωγών προϊόντων διατροφής στην Κοινότητα και η συμβολή τους στο έλλειμμα του εξωτερικού εμπορικού ισοζυγίου των προϊόντων αυτών είναι μεγαλύτερη του ημίσεος.

1.2.3.3. Το αρνητικό υπόλοιπο του κοινοτικού εμπορικού ισοζυγίου αλιευμάτων, ανήλθε το 1992 στα 6 δις. Ecu περίπου (δέκα περίπου φορές περισσότερο από τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ του έτους αυτού).

1.2.4. Αποδεικνύεται επομένως ότι η κοινοτική αγορά προϊόντων αλιείας χαρακτηρίζεται από μία ισχυρή εξάρτηση από τις εισαγωγές από τρίτες χώρες με όλα τα προβλήματα που αυτό συνεπάγεται, και κυρίως τη διακύμανση των τιμών.

1.2.4.1. Στο χώρο της ΕΕ τα προβλήματα αυτά αντιμετωπίζονται από την Κοινή Οργάνωση Αγοράς, συνιστώσα της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑΠ) που στόχο έχει την εφαρμογή των όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά καθώς και την αποφυγή αθέμιτου ανταγωνισμού από τρίτες χώρες, με παράλληλη τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων της ΕΕ.

1.2.5. Από όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω συνάγεται η σπουδαιότητα της κοινής αλιευτικής πολιτικής, που καταστρώθηκε το 1983, διέπεται από κοινούς κανόνες για όλα τα κράτη μέλη και περιλαμβάνει όλες τις πτυχές των προϊόντων αλιείας, από τη θάλασσα έως τον καταναλωτή.

1.2.6. Σταδιακά η ΚΑΠ συμπληρώθηκε και βελτιώθηκε, υπέστη προσαρμογές, αφενός, λόγω των διαδοχικών διευρύνσεων της ΕΕ και, αφετέρου, για να ανταποκριθεί στις διεθνείς εξελίξεις, αλλά πάντοτε είχε ως θεμέλιο τη διατήρηση και τη σώφρονα διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, εντός και εκτός της Κοινότητας, συνεκτιμώντας τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της και τις διεθνείς της υποχρεώσεις.

1.2.7. Επιβεβαιώνεται συνεπώς ότι η ΕΕ καλείται να διαδραματίσει σημαντικό, αν όχι πρωταρχικό, ρόλο στα θέματα της θάλασσας και ειδικότερα όσον αφορά τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων, με την απόκτηση των δομών και των μέσων που θα της το επιτρέψουν.

ΣΗΜ. : Υδατοκαλλιέργεια

- Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί σημαντική ανάπτυξη των τεχνικών υδατοκαλλιέργειας και αύξηση της παραγωγής δι`αυτής της οδού που αντιπροσωπεύει ήδη σήμερα μεγάλο ποσοστό - ως προς τον όγκο και την αξία - του συνόλου των πόρων διατροφής της ΕΕ.

Η υδατοκαλλιέργεια αποτελεί εξάλλου αναπόσπαστο μέρος της ΚΑΠ.

Επιπλέον δεν είναι αμελητέα η παραδοσιακή και ενδεχόμενη παραγωγή των ποταμών και των λιμνών του κοινοτικού χώρου.

Θεωρείται, εντούτοις ότι οι πτυχές αυτές είναι εκτός του βεληνεκούς της παρούσας γνωμοδότησης, η οποία επικεντρώνεται στους θαλάσσιους πόρους, μολονότι, λόγω της σημασίας τους και του προφανούς δυναμικού τους, αξίζει να αποτελέσουν αντικείμενο επιμέρους βαθύτερου προβληματισμού και μελέτης.

2. Η διατήρηση των πόρων (στην Ευρωπαϊκή Ένωση)

2.1. Η δύσκολη κατάσταση των κοινοτικών αλιευτικών πόρων είναι ευρύτερα γνωστή. Η μείωση των πόρων θεωρείται από όλους γεγονός, και αποδίδεται συνήθως στο δίδυμο (αλιευτικά) υπερ-ικανότητα / υπέρ-εκμετάλλευση.

2.2. Η κοινοτική παραγωγή είναι επτά εκατομμύρια τόννοι περίπου και είναι πιθανό ο αριθμός αυτός να μειωθεί ακόμη περισσότερο, εκτός εάν βρεθούν νέοι αλιευτικοί τόποι ή αλλάξουν οι συνήθειες διατροφής ώστε να γίνει εφικτή η κατανάλωση ειδών που δεν χρησιμοποιούνται σήμερα.

2.3. Η υποχρεωτική διατήρηση των αλιευμάτων σε επίπεδα που να επιτρέπουν ένα ελάχιστο απαιτούμενο όριο γόνων για την ανανέωση και τη διατήρηση των αποθεμάτων αποτελεί στην ΕΕ αντικείμενο χειρισμού στα πλαίσια της ΚΑΠ μέσω διορθωτικών ενεργειών των εκροών (Συνολική Ποσότητα Επιτρεπόμενης Σύλληψης (ΣΠΕΣ) / ποσοστώσεις, περιφραγμένες θαλάσσιες περιοχές, απαγόρευση αλιείας) με παράλληλη ενέργεια επί των εισροών (διάλυση πλοίων, επιλεκτικά τεχνικά μέτρα ή μείωση των αλιευμάτων).

2.4. Η ΟΚΕ έκρινε πάντοτε πως τα μέτρα αυτά, στο σύνολό τους, είναι απαραίτητα και θεμιτά, μολονότι συχνά δεν είναι αποτελεσματικά λόγω άτολμης και καθυστερημένης εφαρμογής ().

2.4.1. Αναφέρεται ως παράδειγμα η δειλή και καθυστερημένη εφαρμογή περιοριστικών μέτρων στη χρήση άκρως καταστροφικών αλιευτικών εξοπλισμών - μεγάλα παρασυρόμενα δίχτυα -, των οποίων ακόμη επιτρέπεται η χρήση ενώ θα έπρεπε να έχει ήδη ολοσχερώς απαγορευθεί, τουλάχιστον στα κοινοτικά ύδατα ().

2.4.2. Άλλο παράδειγμα ατολμίας αποτελεί η έλλειψη μιας κοινοτικής εμπεριστατωμένης μελέτης για τις επιπτώσεις της « αλίευσης για παρασκευή αλεύρου » νεαρών ψαριών (γόνων) ().

2.5. Από πλευράς διαχείρισης των πόρων, η εφαρμογή του συστήματος καθορισμού της ΣΠΕΣ - με τρόπο αναλυτικό ή προληπτικό - και η κατανομή της μέσω ποσοστώσεων έχει προκαλέσει οριμένες αντιρρήσεις κυρίως όσον αφορά την καλύτερη χρήση των ποσοστώσεων αυτών ().

2.5.1. Η ΟΚΕ έχει συστήσει μια περισσότερο ορθολογική εφαρμογή του συστήματος. Διαπιστώνουμε με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή κατήρτισε άλλη πρόταση (COM(94) 583 τελικό) που θα καταστήσει πιο ευέλικτη τη διαχείριση των ετήσιων ποσοστώσεων. Ανησυχητικό είναι για την ΟΚΕ, που είναι διατεθειμένη να στηρίξει, γενικώς, την πρόταση - θεωρώντας ότι θα αποφέρει βέβαια και άμεσα οφέλη λόγω μείωσης των προστριβών που προξενεί το ισχύον σύστημα και θα εξακολουθεί να επηρεάζει ευνοϊκά την προσέγγιση των πιο μακροπρόθεσμων στόχων -, το γεγονός ότι δεν έχει ζητηθεί γνωμοδότησή της επί της πρότασης, τόσο επί του συνόλου όσο και ως προς τις λεπτομέρειες. Ανησυχητικό επίσης είναι το γεγονός ότι το Συμβούλιο έχει αναβάλει τη λήψη απόφασης για την πρόταση.

2.6. Επίσης, όσον αφορά τη διαχείριση των αλιευτικών προσπαθειών, η Επιτροπή υπέβαλε προσφάτως πρόταση η οποία καθορίζει το καθεστώς της διαχείρισης των αλιευτικών προσπαθειών σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 685/95.

2.6.1. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 24 Αυγούστου 1995.

2.7. Κύριος στόχος των διαρθρωτικών μέτρων είναι η μείωση του αριθμού των σκαφών.

2.7.1. Η ΟΚΕ εξακολουθεί να θεωρεί εξίσου σημαντικό τον παράλληλο εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου 7 αντιλαμβάνεται τον εκσυγχρονισμό ως εξής : σκάφη που να είναι ασφαλέστερα, με μεγαλύτερη οικονομική απόδοση, με καλύτερες συνθήκες υγιεινής και με δυνατότητες επιλεκτικής αλιείας.

2.8. Οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από κοινωνικά και οικονομικά μέτρα που καλό θα ήταν να ληφθούν εκ των προτέρων ώστε να επιτρέψουν στους πλεονάζοντες, ενδεχομένως, αλιείς να αποσυρθούν αξιοπρεπώς από τη σκληρή εργασία τους.

2.8.1. Η εφαρμογή των ενεργειών αυτών προκάλεσε και θα εξακολουθήσει να προκαλεί συνεχή απώλεια θέσεων απασχόλησης για τους αλιείς και σε ορισμένες βοηθητικές βιομηχανίες που εξαρτώνται από τον αλιευτικό τομέα.

2.8.2. Η έλλειψη κοινωνικοοικονομικών μέτρων για τους εργαζόμενους (οι οποίοι υπέστησαν απώλεια 50 000 και πλέον θέσεων απασχόλησης στον τομέα), είχε ως αποτέλεσμα την απόρριψη από τους αλιείς της κοινής αλιευτικής πολιτικής που παρουσιάζει σαφή δυσαρμονία όσον αφορά την προσοχή που απαιτούν οι εργαζόμενοι.

2.8.3. Η ενσωμάτωση του 14 α στο Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ) αποτελεί ένα δειλό βήμα για τον περιορισμό στο ελάχιστο των επιπτώσεων της αναδιάρθρωσης του τομέα της αλιείας και του στόλου της. Είναι ανάγκη να θεσπισθεί ένα σύνολο κοινωνικοοικονομικών μέτρων για τους αλιείς που χάνουν την εργασία τους λαμβάνοντας ακόμη υπόψη τα προβλήματα εναλλακτικής απασχόλησης που υφίστανται στις άκρως εξαρτώμενες από την αλιεία περιοχές.

2.8.4. Η επαγγελματική κατάρτιση για εναλλακτική απασχόληση είναι ένα από τα σχέδια κοινωνικής δράσης. Το αίσθημα αποτυχίας και « πλεονασμού » που διακατέχει σήμερα τους πληθυσμούς των κοινοτικών αλιευτικών κέντρων οφείλεται στην έλλειψη μιας κοινωνικής πολιτικής για τους αλιείς.

2.8.4.1. Η ΟΚΕ, εξάλλου, πάντοτε υποστήριζε ότι είναι ανάγκη να αξιολογούνται και να υιοθετούνται όλα τα οικονομικά και κοινωνικά μέτρα που μειώνουν στο ελάχιστο τις επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης της αλιείας και του αλιευτικού στόλου στους πληθυσμούς που θίγουν άμεσα, και επαναλαμβάνει ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και δικαιοσύνη και να συνοδεύονται από κατάλληλη δημοσιοποίηση/εξήγηση στις κοινότητες όπου θα εφαρμοσθούν ().

2.8.4.2. Εξάλλου, η έλλειψη κατάλληλης δημοσιοποίησης/εξήγησης των μέτρων, είτε στο επίπεδο της ΕΕ είτε στα κράτη μέλη, αποτελεί ίσως το βασικό λόγο του αισθήματος που διακατέχει σήμερα τους κατοίκους των κοινοτικών αλιευτικών κέντρων ότι είναι αποτυχημένοι και περιττοί.

2.9. Επιπλέον, μολονότι είναι βέβαιο ότι η υπερ-εκμετάλλευση είναι η κύρια αιτία της μείωσης των πόρων, δεν είναι βεβαίως η μοναδική, και οι κοινοτικοί αλιείς δεν θα πρέπει να θεωρούνται πάντοτε ως οι μόνοι υπαίτιοι.

2.10. Ελάχιστα έχουν ως σήμερα μελετηθεί ή γίνει γνωστοί άλλοι παράγοντες που επιδρούν στο θαλάσσιο περιβάλλον και οι επιπτώσεις τους στη συμπεριφορά των αλιευτικών πόρων, όπως :

- Συσχετισμός μεταξύ αλίευσης « ιχθύων για παρασκευή αλεύρου », τροφικής αλυσίδας για τα άλλα θαλάσσια είδη, και αλιευμάτων για ανθρώπινη διατροφή.

- Επιπτώσεις της επανάρριψης αλιευμάτων στη θάλασσα στη συμπεριφορά των αποθεμάτων.

- Επίδραση άλλων θαλάσσιων αρπακτικών (θηλαστικά, πτηνά).

- Η μόλυνση των ωκεανών γενικότερα και των ακτών ειδικότερα.

- Συσχετισμός θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας και συνέπειες της βιομηχανικής εκμετάλλευσης της δεύτερης.

- Πιθανότητα μετάδοσης νόσων που προέρχονται από παράκτιες υδατοκαλλιέργειες.

2.11. Η σχέση μεταξύ του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της υγείας των αλιευτικών πληθυσμών γίνεται όλο και πιο φανερή με το πέρασμα του χρόνου.

2.11.1. Κρίνεται επομένως σκόπιμη η προώθηση μιας όλο και μεγαλύτερης συνάφειας μεταξύ της πολιτικής για το περιβάλλον και της αλιευτικής πολιτικής υπό την ευρύτερή τους έννοια.

2.11.2. Η θάλασσα πρέπει να εξετασθεί στο σύνολό της και να αποδοθεί στην αλιεία η αξία και η σημασία που της αξίζει.

3. Η έρευνα

3.1. Η διαχείριση των αλιευτικών πόρων απαιτεί γνώση της κατάστασής τους καθώς και των μακροπρόθεσμων συνεπειών των μέτρων που λαμβάνονται για την καλή διατήρηση ή τη βελτίωσή τους.

3.1.1. Η γνώση αυτή και τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα θα πρέπει να βασίζονται, κατ`ανάγκη, σε επιστημονικά δεδομένα. Με τη φράση επιστημονικά δεδομένα νοείται η έρευνα.

3.2. Στην ΕΕ υπάρχει παράδοση στην έρευνα στον τομέα της αλιείας. Η έρευνα αυτή αναπτύχθηκε σταδιακά λόγω της υφιστάμενης υποβάθμισης των πόρων.

3.3. Η ανάπτυξη αυτή σημειώθηκε ωστόσο « αναγκαστικά » λόγω πραγματικών καταστάσεων και δεν ήταν αποτέλεσμα ρητής θέλησης για απόκτηση στρατηγικών γνώσεων που να θέτουν τις βάσεις για μια πραγματικά προληπτική διαχείριση των πόρων με την υιοθέτηση πολιτικών και μέτρων που να αποτρέπουν ή να περιορίζουν στο ελάχιστο τις πιθανές παρεκκλίσεις προτού αυτές εκδηλωθούν.

3.4. Όλα τα κοινοτικά Όργανα και οι οργανώσεις των κρατών μελών θα πρέπει να αναλάβουν το επιτακτικό έργο της ενδυνάμωσης και της ενίσχυσης της έρευνας στον τομέα της αλιείας, με την προώθηση της διάδοσης των υφιστάμενων τεχνικών και των επιστημονικών δεδομένων, της συνεχούς συλλογής νέων στοιχείων και της εφαρμογής ερευνητικών προγραμμάτων τόσο στο επίπεδο των αλιευτικών πόρων όσο και των τεχνικών αλιείας.

3.5. Η ερευνητική αυτή προσπάθεια θα έχει ως στόχο να καταστήσει την έρευνα αξιόπιστη τόσο στον εσωτερικό χώρο με προώθηση αποφάσεων ενδεδειγμένων ως προς τον τρόπο και το χρόνο, όσο και στον εξωτερικό χώρο, όπου η αξιοπιστία αυτή θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει η ΕΕ να διαδραματίσει ορθά το ρόλο που της προσιδιάζει και της αντιστοιχεί.

3.6. Τα κράτη μέλη διαθέτουν ήδη αξιόλογο επιστημονικό δυναμικό που είναι επιτακτική ανάγκη να εξακολουθήσει να εξελίσσεται, με εξειδίκευση σύμφωνα με την ερευνητική του παράδοση στον τομέα της αλιείας.

3.7. Στο κοινοτικό επίπεδο (Επιτροπή) επιφυλάσσεται ο σημαντικός ρόλος του συντονισμού των διαφόρων ερευνητικών τομέων, ώστε να αποφευχθεί η επικάλυψη των προσπαθειών, με την προώθηση ενός καλύτερου συντονισμού μεταξύ των υφιστάμενων ερευνητικών ιδρυμάτων και με τη δημιουργία μιας τράπεζας δεδομένων σε κοινοτικό επίπεδο, που θα συμβάλει στη βελτίωση της συνολικής αποτελεσματικότητας του συστήματος.

3.8. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο στην υλοποίηση και τη συνέχιση της έρευνας που θα έχει στόχο :

- Να γίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια γνωστή η κατάσταση των ειδών που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την ΕΕ καθώς και οι μεταναστεύσεις τους.

- Να γίνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια γνωστές οι σχέσεις των διαφόρων ειδών στην αλυσίδα της διατροφής.

- Στο πλαίσιο αυτό να γίνουν επίσης με μεγαλύτερη ακρίβεια γνωστές οι επιπτώσεις της αλίευσης « ιχθύων για παρασκευή αλεύρου » και της επανάρριψης αλιευμάτων στη θάλασσα.

- Να γίνει γνωστή η πραγματική εφαρμογή των χρησιμοποιούμενων τεχνικών αλιείας, με μελέτη των δυνατοτήτων εξέλιξής τους και με ανάπτυξη τεχνικών πιο επιλεκτικών και/ή προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένα είδη ή περιοχές.

- Να γίνουν επίσης γνωστές με ακρίβεια οι συνέπειες της επανάρριψης αλιευμάτων στη θάλασσα.

3.9. Για να ολοκληρωθούν οι προσπάθειες αυτές με την επιτυχία και τη σπουδή που απαιτείται, είναι ανάγκη τα κράτη μέλη που διεξάγουν αλιεία να αναλάβουν το μέρος της ευθύνης που τους αντιστοιχεί.

3.10. Επιπλέον, τα κοινοτικά όργανα (Επιτροπή) θα πρέπει, ενδεχομένως, να ενισχύσουν τα μέσα που θα τους επιτρέψουν να διαδραματίσουν τον εμψυχωτικό τους ρόλο.

3.11. Ένα σημαντικό μέρος της συλλογής των στοιχείων που απαιτούνται για τη γνώση της σύνθεσης, της κατάστασης και της μετανάστευσης των πόρων, καθώς και η μελέτη και οι δοκιμές για την εφαρμογή των τεχνικών αλιείας, θα μπορούσε να διεξαχθεί με καλή σχέση κόστους/οφέλους με χρησιμοποίηση ακινητοποιημένων σκαφών και πληρωμάτων, με προγράμματα απλουστευμένης εφαρμογής και στοιχειώδη επιστημονική παρακολούθηση.

3.12. Αυτός ο τρόπος δράσης θα είχε επιπλέον το πλεονέκτημα της συμμετοχής των αλιέων, θα επέτρεπε στους επιστήμονες να επωφεληθούν από την εμπειρία τους και στους αλιείς να πλησιάσουν την επιστημονική κοινότητα με εύλογο αποτέλεσμα την καλύτερη κατανόηση από πλευράς τους των λόγων των αποφάσεων.

3.13. Η μεγαλύτερη επαφή και σύνδεση μεταξύ των κοινοτικών ερευνητικών ιδρυμάτων θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από μεγαλύτερη επαφή και σύνδεσή τους με τους διεθνείς τους ομολόγους.

3.13.1. Οι διαθέσιμες πληροφορίες θα ήταν αναμφίβολα περισσότερες και καλύτερες, θα υπήρχε βαθύτερη γνώση των αμοιβαίων προβλημάτων και ένθερμη συσπείρωση όλων για την αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων.

3.13.2. Ο εμψυχωτικός και συντονιστικός ρόλος της Επιτροπής είναι κατά την κρίση μας ιδιαίτερα σημαντικός και σ`αυτόν τον τομέα.

3.14. Έχει ήδη προαναφερθεί η περιορισμένη γνώση των αλληλεπιδράσεων θαλασσίου περιβάλλοντος/πόρων/αλιείας. Θεωρούμε επίσης ιδιαίτερα σκόπιμη τη μεγαλύτερη συσχέτιση της περιβαλλοντικής και της αλιευτικής πολιτικής.

3.14.1. Προς τούτο απαιτείται η ενθάρρυνση και η δημιουργία κινήτρων για την προσέγγιση μεταξύ των ερευνητών στον τομέα της αλιείας και των ειδικών στη θαλάσσια οικολογία, που ακόμη είναι τόσο μικρή ώστε μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστικά ανύπαρκτη.

3.15. Η ΟΚΕ έχει κατ`επανάληψη τονίσει στις γνωμοδοτήσεις της την έλλειψη ενδεδειγμένης και δυναμικής έρευνας πράγμα που επισημαίνει εκ νέου.

4. Ο έλεγχος και τα μέτρα που τον συνοδεύουν

4.1. Εάν οι απαιτούμενες αποφάσεις/μέτρα για μία σώφρονα διαχείριση των πόρων πρέπει να βασίζονται σε αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, μόνον ο αποτελεσματικός έλεγχος της εφαρμογής τους παρέχει τη δυνατότητα να κρίνεται καταλληλότητα των αποφάσεων αυτών με την καταγραφή των αποτελεσμάτων τους, και να λαμβάνονται ενδεχομένως διορθωτικά μέτρα που θεωρούνται απαραίτητα ή επωφελή.

4.2. Τα μέτρα διατήρησης των πόρων, τόσο αυτά που απευθύνονται στις εκροές [(ΣΠΕΣ)/ποσοστώσεις, περιφραγμένες θαλάσσιες περιοχές, κ.λπ.] όσο και αυτά που απευθύνονται στις εισροές (άδειες, κανονισμοί για τις τεχνικές, ελάχιστα μεγέθη, κ.ά.), έχουν θεσπισθεί στο κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο της ΚΑΠ, αλλά στα κράτη μέλη εναπόκειται, κατ`εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, η ευθύνη του ελέγχου της εφαρμογής των μέτρων αυτών, ενώ η Επιτροπή θα έχει τη συνολική εποπτεία.

4.2.1. Με βάση την πιο πρόσφατη εμπειρία, η ΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν καλό να διενεργούνται περισσότεροι έλεγχοι από ένα σώμα κοινοτικών ελεγκτών/επιθεωρητών ώστε να περιορίζονται στο ελάχιστο οι διενέξεις και το αίσθημα άνισης μεταχείρισης.

4.3. Εάν στο κοινοτικό επίπεδο επιβάλλεται μεγαλύτερη διαφάνεια και δικαιοσύνη κατά την υιοθέτηση των μέτρων διατήρησης - κυρίως διότι δεδομένης της υφιστάμενης αλιευτικής υπερικανότητας τα μέτρα αυτά τις περισσότερες φορές φαίνονται περιοριστικά στα μάτια των αλιέων - αυτή η διαφάνεια, η δικαιοσύνη και η σταθερότητα αποδεικνύονται θεμελιώδεις για την επιτυχία της ΚΑΠ όσον αφορά την εφαρμογή και τον έλεγχο των μέτρων αυτών από τα κράτη μέλη.

4.4. Η κάλυψη των ΣΠΕΣ/ποσοστώσεων ελέγχεται κυρίως από τους όγκους εκφόρτωσης. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στους τρόπους υπολογισμού των αλιευμάτων από το ένα κράτος μέλος στο άλλο αλλά και μέσα σε κάθε κράτος μέλος μεταξύ των διαφόρων σημείων εκφόρτωσης. Έτσι παρόλες τις προόδους που σημειώθηκαν επικρατεί η αντίληψη ότι οι ΣΠΕΣ/ποσοστώσεις δεν καλύπτονται.

4.5. Αλλά και στο επίπεδο των εισροών επικρατεί το αίσθημα ανεπαρκούς εφαρμογής των μέτρων ελέγχου.

4.5.1. Και εδώ ακόμη, τα διαθέσιμα μέσα ελέγχου αλλά και η ευαισθησία στους ελέγχους ποικίλει στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα λιγότερο αποτελεσματικό έλεγχο σε καθολικό επίπεδο και την πρόκληση, μάλιστα, προστριβών και διενέξεων μεταξύ των διαφόρων κοινοτήτων αλιέων.

4.6. Συνεπώς, όπως έχει παρατηρήσει η ΟΚΕ, η προσοχή των κρατών μελών και της Επιτροπής () θα πρέπει να επικεντρωθεί πρωταρχικά στην ορθή εφαρμογή των ήδη ισχυόντων μέτρων ελέγχου και εκείνων που θα υιοθετηθούν ενδεχομένως στο μέλλον.

4.6.1. Κρίνεται επείγουσα η ενοποίηση των διαφορετικών μεθόδων υπολογισμού των αλιευμάτων, αφενός, και η ενοποίηση των κριτηρίων ελέγχου των εισροών, αφετέρου.

4.7. Η ΟΚΕ συνιστά ακόμη για όλα τα μέτρα ελέγχου, δηλαδή αυτά που έχουν ληφθεί στο παρελθόν και αυτά που πρόκειται να ληφθούν στο μέλλον, να λαμβάνεται υπόψη το κριτήριο της απλότητας και της σαφήνειας ως προς την εφαρμογή τους διότι μόνον έτσι θα μπορούν να εφαρμόζονται αποτελεσματικά και με θετικά αποτελέσματα.

4.7.1. Η ΟΚΕ συνιστά επίσης την καλύτερη δυνατή δημοσιοποίηση/εξήγηση προς τους αποδέκτες είτε πρόκειται για επιθεωρητές είτε για αλιείς.

4.8. Βρίσκονται σε εξέλιξη πρότυπα προγράμματα για να εξετασθεί το ενδεχόμενο χρήσης δορυφόρων για την παρακολούθηση των μετακινήσεων των αλιευτικών σκαφών.

Η ΟΚΕ ελπίζει ότι θα επιτύχουν αυτά τα πρότυπα προγράμματα ώστε να υιοθετηθεί σύντομα αυτό το σύστημα εποπτείας, διότι εκτός των άλλων θα συμβάλει σημαντικά στην προστασία της ζωής των αλιέων.

4.9. Παράλληλα με τη βελτίωση της εφαρμογής των δικών της κανόνων ελέγχου των πόρων στο εσωτερικό επίπεδο, η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες ώστε οι βάσεις της τακτικής που υιοθετεί για την ίδια και των οποίων την τήρηση επιβάλλει στους αλιείς της, να υιοθετηθούν στο διεθνές επίπεδο 7 παράλληλα οφείλει να δραστηριοποιηθεί για την προώθησή τους στις Συμβάσεις και τις Συμφωνίες αλιείας που έχει υπογράψει σε ευρύτερη κλίμακα με τον ΟΗΕ/Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας για την ταχύτερη θέσπιση και υιοθέτηση ενός Κώδικα Διεθνούς Δεοντολογίας στον τομέα της αλιείας.

4.10. Λόγω της υπερ-ικανότητας είναι δύσκολο να αποφευχθεί η υπερεκμετάλλευση.

4.10.1. Στο επίπεδο των κρατών μελών με ανεπτυγμένη αλιεία επιβάλλεται να αρχίσει, το συντομότερο δυνατόν, βαθύτερος προβληματισμός και ανοιχτός διάλογος για το μέγεθος και τη σύνθεση των αλιευτικών τους στόλων, και να γίνει προσαρμογή τους στον όγκο των διαθέσιμων και προβλεπόμενων πόρων σύμφωνα με τις αλιευτικές τους παραδόσεις και ικανότητες.

4.10.2. Ο προβληματισμός και η συζήτηση αυτή θα έπρεπε να συμβαδίζουν σε κοινοτικό επίπεδο ούτως ώστε να σημειωθεί και να βελτιωθεί στον καλύτερο βαθμό το κοινό αποτέλεσμα.

4.10.3. Η ΟΚΕ φρονεί επίσης ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων που θα ληφθούν εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τη συνυπευθυνότητα των διάφορων εμπλεκομένων οικονομικών παραγόντων και κοινωνικών εταίρων, πράγμα που σημαίνει ότι αυτοί θα πρέπει να συμμετέχουν σε όλα τα στάδια της σχετικής διεργασίας, από τον προβληματισμό έως την απόφαση και τα συνοδευτικά μέτρα.

4.11. Μόνον κατ`αυτόν τον τρόπο θεωρεί η ΟΚΕ δυνατή τη συνέχιση της εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων.

4.11.1. Η αλιεία δεν πρέπει να παύσει το έτος 2000.

5. Η εξωτερική πτυχή της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

5.1. Στα προηγούμενα κεφάλαια παρουσιάστηκε η κατάσταση της αλιείας στα κοινοτικά ύδατα, κυρίως όσον αφορά τον έλεγχο και την έρευνα, βασικές παραμέτρους για τη συνεχή και ορθολογική εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων της ΕΕ. Στα κεφάλαια αυτά διατυπώθηκαν ορισμένες νέες συστάσεις και επαναλήφθηκαν άλλες που η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικές για την κοινωνική ισορροπία του τομέα και τη διατήρηση της αποτελεσματικότητάς του.

5.1.1. Αξίζει, βεβαίως, να αναγνωρισθεί ότι μολονότι υπολείπεται να γίνουν ακόμη αρκετά και επείγοντα βήματα, έχουν ήδη επιτευχθεί πολλά, και ο απολογισμός της εσωτερικής πτυχής της ΚΑΠ είναι μάλλον θετικός.

5.2. Δεν μπορεί να λεχθεί το ίδιο και για την εξωτερική πτυχή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Η αυξανόμενη σπανιότητα των κοινοτικών πόρων, η ανάγκη σταθεροποίησης της εκμετάλλευσής τους, παράλληλα με την ανάγκη περιορισμού της διάλυσης του αλιευτικού της στόλου, θα έπρεπε να είχε καταστήσει την ΕΕ πρωταγωνιστή στη διεθνή σκηνή, κυρίως όσον αφορά τη σύναψη αλιευτικών συμβάσεων, ώστε να ενισχυθεί αυτό το θεμελιώδες στοιχείο της εξωτερικής πλευράς της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, πράγμα που πόρρω απέχει από την πραγματικότητα.

5.3. Θα μπορούσε μάλιστα να λεχθεί ότι το σύνολο των υφιστάμενων διμερών αλιευτικών συμβάσεων μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών αποτελεί απλώς ένα άθροισμα των παραδοσιακών συμβάσεων που είχαν με τις ίδιες αυτές χώρες τα αλιευτικά κράτη μέλη κατά την προσχώρησή τους και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι όροι των συμβάσεων απέβησαν λιγότερο πλεονεκτικοί για την ΕΕ.

5.4. Επίσης, όσον αφορά τους διεθνείς οργανισμούς αλιείας στους οποίους η ΕΕ έχει πλέον μία μόνο ψήφο αντικαθιστώντας τα κράτη μέλη που συμμετείχαν ως συμβαλλόμενα μέρη, η κοινοτική θέση δεν έχει, όπως φαίνεται, βελτιωθεί, σε σχέση με το διεθνές της κύρος, αλλά μάλλον παρατηρείται επιδείνωση όσον αφορά το σεβασμό των έννομων δικαιωμάτων των αλιευτικών κρατών μελών, βλαπτική για τα συμφέροντά τους και επιζήμια για την ΕΕ στο σύνολό της.

5.5. Η ΕΕ έχει μόνο δύο κοινές πολιτικές, την ΚΓΠ και την ΚΑΠ. Αν και οι δύο είναι κοινές και ευρείας έκτασης, στην ουσία πάντως, αντιτίθενται ως προς την προέλευση και το πνεύμα. Καθόσον την αφορά, η ΕΕ παρουσιάζει πλεόνασμα σε όλα σχεδόν τα γεωργικά της προϊόντα και ολοένα μεγαλύτερο έλλειμμα στα αλιευτικά προϊόντα, και τα ύδατά της, με οριακά ορθολογική διαχείριση, της επιτρέπουν να καλύπτει μόλις λίγο περισσότερο του ενός τρίτου των καταναλωτικών της αναγκών.

5.6. Εντούτοις, η ΕΕ διαθέτει σκάφη, εξοπλισμούς και ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και παράδοση που θα της επέτρεπαν να αυξήσει τα αλιεύματά της σε ύδατα τρίτων χωρών ή σε διεθνή ύδατα με καλύτερη χρήση των τεχνικών και κυρίως των υφιστάμενων ανθρωπίνων πόρων της.

5.6.1. Αυτό θα προϋπέθετε περισσότερες και/ή καλύτερες συμφωνίες (που καθίσταται όλο και πιο δύσκολο να συναφθούν) καθώς και την αναζήτηση διεθνών υδάτων με είδη που ενδιαφέρουν την ΕΕ και που δεν έχουν ακόμη αποτελέσει αντικείμενο μεγάλης εκμετάλλευσης.

5.7. Για να επιτύχει το σκοπό αυτό η ΕΕ θα πρέπει να συνειδητοποιήσει το γεγονός ότι είναι, σε παγκόσμια κλίμακα, ο πρώτος καταναλωτής προϊόντων αλιείας και ότι αποτελεί μία από τις κυριότερες αλιευτικές δυνάμεις.

Να δεχτεί, τέλος, ότι αποτελεί σημαντική δύναμη σε ό,τι αφορά τη διατήρηση των θαλάσσιων πόρων και ιδιαίτερα των αλιευτικών.

5.8. Προς τούτο η ΕΕ θα πρέπει να γίνει ενεργό και δραστήριο μέλος όλων των διεθνών οργανισμών στους οποίους συμμετέχει, σε πολλές περιπτώσεις σήμερα ως παρατηρητής, αναλαμβάνοντας το ρόλο και κερδίζοντας την υπεροχή που είναι φυσικό να έχει.

5.9. Εν τω μεταξύ ολοκληρώθηκε η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους πληθυσμούς ιχθύων που βρίσκονται μεταξύ δύο ζωνών και τα άκρως μεταναστευτικά είδη, στο τελικό Σύμφωνο της οποίας η ΕΕ βρέθηκε σε θέση μειοψηφίας. Στην περίπτωση που το Σύμφωνο τεθεί σε ισχύ, η ισορροπία που επιδιώκεται με τη Διάσκεψη θα γίνει δυνατό να επιτευχθεί μόνο με βάση :

- ανοικτές περιφερειακές οργανώσεις που να μην προβαίνουν σε διακρίσεις και να διέπονται από διαφάνεια 7

- απόλυτο σεβασμό στην αποκλειστική δικαιοδοσία του κράτους της σημαίας του πλοίου 7

- σαφή και μη αμφιλεγόμενη ισορροπία κατά την τήρηση των διατάξεων της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, μεταξύ των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των παράκτιων κρατών και εκείνων που έχουν οι στόλοι που αλιεύουν στην ανοικτή θάλασσα, και ιδιαίτερα όσον αφορά τη συμβατότητα των μέτρων.

5.10. Η ΟΚΕ δεν έχει λεπτομερή γνώση των αλιευτικών συμβάσεων που ισχύουν σήμερα ή εκείνων που ενδεχομένως θα αποτελέσουν αντικείμενο νέας διαπραγμάτευσης.

5.11. Ως εκ τούτου η μόνη σύσταση που μπορεί και πρέπει να διατυπώσει είναι ότι οι αλιευτικές συμβάσεις θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο χειρισμού της ΕΕ με την οικονομική και πολιτική προτεραιότητα και σημασία που έχουν εκ των πραγμάτων, και η εξωτερική πτυχή της ΚΑΠ να μην είναι πλέον ο φτωχός συγγενής στις διεθνείς διαπραγματεύσεις της ΕΕ.

5.12. Η ΕΕ δεν μπορεί, για να υποστηρίξει τα συμφέροντά της, να αγνοήσει τα προβλήματα της διατήρησης των θαλάσσιων και δη των αλιευτικών πόρων, και για να συμμετάσχει στην επίλυσή τους συνειδητά και αξιόπιστα απαιτείται έρευνα άξια λόγου, που, όπως ήδη αναφέραμε σε προηγούμενο κεφάλαιο, είναι επείγον να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί.

5.13. Ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας των υδάτων και των ωκεανών και όποιος θέλει να έχει ισχυρή παρουσία στις συνομιλίες, στις προκλήσεις και στο διεθνή ανταγωνισμό που θα αναπτυχθεί στο τομέα των θαλασσών δεν μπορεί να παραμελήσει την έρευνα τόσο στον αλιευτικό τομέα, ειδικότερα, όσο και στον ωκεανογραφικό, γενικότερα.

5.14. Εξάλλου, είναι προς το συμφέρον της ΕΕ ως θαλάσσιας δύναμης μια σφαιρική και ολοκληρωμένη πολιτική για τη θάλασσα ούτως ώστε να ενισχυθούν τα διάφορα στοιχεία που την απαρτίζουν σήμερα αποσπασματικά.

Βρυξέλλες, 22 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Πηγή : Οργάνωση Διατροφής και Γεωργίας (ΟΗΕ). Δεν διατίθενται τιμές μετά το 1993.

() ΕΕ αριθ. C 223 της 31. 8. 1992 7 ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994 7 ΕΕ αριθ. C 73 της 15. 3. 1993 7 ΕΕ αριθ. C 397 της 31. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991 7 ΕΕ αριθ. C 304 της 10. 11. 1993 7 ΕΕ αριθ. C 52 της 13. 2. 1994 7 ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991 7 ΕΕ αριθ. C 223 της 31. 8. 1992 7 ΕΕ αριθ. C 19 της 25. 1. 1993 7 ΕΕ αριθ. C 73 της 15 .3. 1993 7 ΕΕ αριθ. C 304 της 10. 11. 1993.

() ΕΕ αριθ. C 339 της 31. 12. 1991 7 ΕΕ αριθ. C 332 της 16. 12. 1992.