Αριθ. C 23/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1.89 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ειδικού προγράμματος 
για την ολοκλήρωση ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης προηγμένου τύπου (EUROTRA) 
(89/C 23/08) 
Στις 16 Ιουνίου 1988, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 
130, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει 
από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Νοεμβρίου 1988 με βάση την 
εισηγητική έκθεση του κ. Proumens. 
Κατά τη διάρκεια της 260ής συνόδου ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1988), η Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής. Επιθυμεί ωστόσο να συνοδεύσει την έγκριση της με τις 
παρατηρήσεις που ακολουθούν. 
1. Εισαγωγή 2. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Στις 25 Ιουλίου 1988 ('), το Συμβούλιο αποφάσισε την 
προώθηση του προγράμματος EUROTRA από τη δεύτερη 
φάση (την επονομαζόμενη «Φάση βασικής και εφηρμοσμένης 
γλωσσολογικής έρευνας») στην τρίτη φάση (που αποκαλείται 
«Φάση σταθεροποίησης των γλωσσολογικών προτύπων και 
αξιολόγησης των αποτελεσμάτων»), σύμφωνα με την 
απόφαση του του Νοεμβρίου 1982 «για την υιοθέτηση προ­
γράμματος έρευνας και ανάπτυξης για την Ευρωπαϊκή Οικο­
νομική Κοινότητα σχετικά με σύστημα αυτόματης μετάφρα­
σης προηγμένου τύπου (EUROTRA)»(2), όπως τροποποιή­
θηκε με την απόφαση του Νοεμβρίου 1986(3). 
1.2. Η εν λόγω απόφαση του Συμβουλίου επέτρεψε έτσι 
την αποδέσμευση ποσού 5,5 εκατομμυρίων ECU που κρίθηκε 
αναγκαίο για την υλοποίηση αυτής της τρίτης φάσης στα 
πλαίσια των ερευνητικών προγραμμάτων που αποφασίσθηκαν 
ήδη ή που βρίσκονται υπό εκτέλεση. 
1.3. Παράλληλα, η Επιτροπή παρουσίασε πρόταση απόφα­
σης με σκοπό τη διάθεση, για την υλοποίηση της τρίτης 
φάσης του προγράμματος EUROTRA, πρόσθετων πιστώ­
σεων ύψους 6,5 εκατομμυρίων ECU· η πρόταση αυτή αποτελεί 
το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης. 
1.4. Το πρόγραμμα EUROTRA βασίζεται στην εμπειρία 
που αποκτήθηκε στα πλαίσια του συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης SYSTRAN, το οποίο λειτουργεί στις υπηρεσίες 
της Επιτροπής εδώ και δέκα περίπου χρόνια. Η ΟΚΕ δεν 
έκρινε ότι είναι αναγκαίο και σκόπιμο στα πλαίσια της εξέτα­
σης της παρούσας πρότασης να υπεισέλθει στις λεπτομέρειες 
του συστήματος αυτού, το οποίο, εν πάση περιπτώσει, στη­
ρίζεται σε μια τεχνολογία που δεν ανταποκρίνεται πλέον στις 
ανάγκες των κοινοτικών οργάνων όσον αφορά τη μετάφραση. 
(') ΕΕ αριθ. L 222 της 12.8. 1988, σ. 1. 
(2) ΕΕ αριθ. L 317 της 13. 11. 1982, σ. 19. 
(3) ΕΕ αριθ. L 341 της 4. 12. 1986, σ. 39. 2.1. Όταν είχε κληθεί να γνωμοδοτήσει για την πρόταση 
απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση του 
προγράμματος EUROTRA στην τρίτη φάση, η ΟΚΕ είχε 
τονίσει την υποστήριξη της στο εν λόγω πρόγραμμα, παρά 
το γεγονός ότι οι προθεσμίες που της είχαν επιβληθεί για να 
εκφράσει τη γνώμη της δεν της επέτρεπαν να εκτιμήσει εάν 
οι στόχοι της δεύτερης φάσης του είχαν επιτευχθεί και εάν 
υπήρχαν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για το ξεκίνημα της 
τρίτης, όπως βεβαίωνε η Επιτροπή (4). 
2.2. Φροντίζοντας έτσι να αποφύγει κάθε καθυστέρηση 
στην απόφαση έναρξης της τρίτης φάσης που θα είχε ως 
συνέπεια τη διακοπή της εκτέλεσης του προγράμματος 
EUROTRA, η ΟΚΕ είχε ωστόσο επιφυλαχθεί να εκφράσει 
τη γνώμη της για την πορεία της εκτέλεσης του προγράμματος 
στα πλαίσια της παρούσας γνωμοδότησης. 
2.3. Σ'αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ έλαβε με μεγάλο ενδιαφέρον 
γνώση της τελικής έκθεσης της επιτροπής αξιολόγησης του 
EUROTRA, που συνοδεύει την πρόταση της Επιτροπής και 
που επισημαίνει το σύνολο των πλεονεκτημάτων που θα πρέ­
πει να προκύψουν από την οριστική εφαρμογή του προγράμ­
ματος EUROTRA, αναγνωρίζοντας συγχρόνως ότι δεν μπο­
ρεί κανείς ακόμη στο σημερινό στάδιο να έχει καμία βεβαιό­
τητα για την τελική αποδοτικότητα των αποτελεσμάτων από 
οικονομική άποψη. 
2.4. Η ΟΚΕ ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τον μεγάλο 
αριθμό εν δυνάμει πεδίων εκμετάλλευσης, έχει την πεποίθηση 
ότι η σχέση κόστους/ωφέλειας ενός παρόμοιου προγράμμα­
τος θα είναι θετική. Στην έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης 
περιλαμβάνεται ένας μη πλήρης κατάλογος αυτών των 
πεδίων, τα οποία επεκτείνονται πολύ πέρα από τα όρια της 
απλής μετάφρασης. 
To EUROTRA θα πρέπει έτσι να ευνοήσει, συγκεκριμένα, 
την ανάπτυξη μιας πραγματικής βιομηχανίας της γλώσσας 
στην Κοινότητα. 
(4) ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1988, σ. 41. 
30. 1.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/17 
2.5. Η γενική εκτίμηση που κάνει η επιτροπή αξιολόγησης 
μπορεί να χαρακτηρισθεί ως θετική συνολικά· ωστόσο, 
επισημαίνονται ορισμένα κενά που αφορούν κυρίως: 
α) το σχεδιασμό του πρωτοτύπου λογισμικού του 
EUROTRA· 
β) τον ανεπαρκή συντονισμό των εργασιών των ερευνητικών 
ομάδων στα διάφορα κράτη μέλη· 
γ) την έλλειψη προσωπικού για τη διαχείριση του προγράμ­
ματος. 
Η ορθή διαχείριση είναι καθοριστική για την επιτυχία του 
προγράμματος. Έχει λοιπόν βασική σημασία η πρόσληψη 
του κατάλληλου προσωπικού και η ορθολογική χρησιμο­
ποίηση του. 
2.6. Η ΟΚΕ σημειώνει τη συνέχεια που η Επιτροπή προ­
τίθεται να δώσει στις υποδείξεις της επιτροπής αξιολόγησης, 
και κυρίως το ενδιαφέρον της για την ενίσχυση του συντο­
νισμού των εθνικών ερευνητικών ομάδων και για την 
πρόσληψη 6 γλωσσολόγων ειδικευμένων στην πληροφορική, 
για την οποία έχει ήδη κινηθεί η διαδικασία. 
2.7. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίηση της για την 
«πρόσκληση για την εκδήλωση ενδιαφέροντος σχετικά με μια 
έρευνα πάνω στις βιομηχανίες της γλώσσας» που απηύθυνε η 
Επιτροπή και δημοσιεύθηκε στην ΕΕ αριθ. C 219 της 23ης 
Αυγούστου 1988, και στόχος της οποίας είναι να εντοπισθούν 
οι επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να πραγματοποιήσουν 
εργασίες με σύμβαση για λογαριασμό της Επιτροπής στον 
τομέα των βιομηχανιών της γλώσσας. 
2.8. Αυτή η πρόσκληση δημιουργεί ελπίδες για μια προ­
σεχή συμμετοχή της βιομηχανίας στο πρόγραμμα 
EUROTRA, και ανταποκρίνεται επίσης σε μία άλλη από τις 
υποδείξεις που διατυπώθηκαν από την επιτροπή αξιολόγη­
σης. Η Επιτροπή αναγνωρίζει εξάλλου ότι «μια ταχεία 
δραστηριοποίηση της βιομηχανίας» — που ώς τώρα δεν συμ­
μετείχε στο πρόγραμμα — «θα πρέπει να έχει θετική επίδραση 
στον προσανατολισμό και τα αποτελέσματα των ερευνητικών 
εργασιών και να βελτιώσει την αλληλεπίδραση μεταξύ της 
βιομηχανίας και των ερευνητικών ομάδων». 
2.9. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αυτή η 
συμμετοχή της βιομηχανίας στο πρόγραμμα EUROTRA θα 
απαιτήσει μια προσεκτική εξέταση του ζητήματος των συγ­
γραφικών δικαιωμάτων καθώς και την εφαρμογή κατάλληλων 
κανόνων και διαδικασιών. Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση 
της κατάστασης. Ως εκ τούτου, όχι μόνο επιβεβαιώνει την 
πρόθεση της να λάβει τα ανάλογα μέτρα, αλλά και κρίνει ότι, 
πριν από το τέλος της τρίτης φάσης του προγράμματος, και 
παρά τον πολύπλοκο χαρακτήρα του προβλήματος, θα έχει 
εξεύρει ικανοποιητικές λύσεις. 
2.10. Γενικότερα, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της 
για την πορεία εκτέλεσης του προγράμματος, λαμβάνοντας 
υπόψη την ευρύτητα των στόχων που έχουν καθοριστεί, 
καθώς και τα μέτρα που έχουν ληφθεί ή που πρόκειται να 
ληφθούν από την Επιτροπή, προκειμένου να αυξηθούν οι 
πιθανότητες επιτυχίας και η δυνατότητα να χρησιμεύει το 
πρόγραμμα ως βάση για τη βιομηχανική ανάπτυξη, κυρίως 
μέσω της αναπροσαρμογής του προγράμματος εργασίας της 
τρίτης φάσης. 3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Δυνατότητες εκμετάλλευσης τον προγράμματος 
EUROTRA 
3.1.1. Για λόγους που κρίνονται προφανείς, η ΟΚΕ 
αναγνωρίζει ότι η ολοκλήρωση του προγράμματος 
EUROTRA έχει πάνω απ'όλα ιδιαίτερη σημασία κυρίως για 
τα κοινοτικά όργανα. 
3.1.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος 
των ανθρώπινων πόρων (συγκεκριμένα 150 ερευνητές κατανε­
μημένοι στα 12 μέλη) και των χρηματοδοτικών πόρων που 
έχουν κινητοποιηθεί γι'αυτό το πρόγραμμα, διερωτάται ποιες 
θα είναι οι ενδεχόμενες χρήσεις του συστήματος EUROTRA 
εκτός των οργάνων αυτών. 
3.1.3. Η ΟΚΕ κρίνει σχετικά μ'αυτό ότι, έστω και αν, 
απ'ό,τι φαίνεται, μόνο τα κοινοτικά όργανα θα είναι σε θέση 
να εκμεταλλευτούν το σύνολο του φάσματος γλωσσών που 
θα παρέχεται από το EUROTRA, υπάρχουν, ωστόσο, δυνατό­
τητες χρησιμοποίησης σε ορισμένους διεθνείς οργανισμούς 
όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, το NATO, το Διεθνές Γρα­
φείο Εργασίας (ΔΓΕ), η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλ­
λαγών (ΕΖΕΣ), καθώς και σε όλα τα γραφεία παροχής συμβου­
λευτικών υπηρεσιών και παροχής υπηρεσιών γενικά στο 
νομικό τομέα και στους τομείς της επιστήμης και της τεχνο­
λογίας. 
3.1.4. Σ'αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα 
πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις 
και να συνάψει με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες 
συμφωνίες με σκοπό τη συμμετοχή τους στην εκτέλεση του 
προγράμματος, χωρίς ωστόσο αυτό να οδηγήσει σε αύξηση 
του αριθμού των ζευγών γλωσσών που καλύπτονται από το 
πρόγραμμα. 
3.1.5. Είναι εύλογη επίσης η υπόθεση ότι δυνατότητες 
εκμετάλλευσης υπάρχουν και σε ορισμένες ιδιωτικές επιχει­
ρήσεις. Πράγματι, ένα γλωσσάριο που προβλέπεται να έχει 
περίπου 20 000 λήμματα σύμφωνα με το σημερινό στόχο της 
Επιτροπής, εμφανίζεται ικανοποιητικό. Εξάλλου, όσον 
αφορά την εκμετάλλευση στα πλαίσια της πληροφορικής, το 
σύνολο της ορολογίας που έχει αναπτυχθεί στις 9 κοινοτικές 
χώρες είναι μέσα στα όρια απόδοσης ενός μέσου υπολογιστή. 
3.1.6. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι, παράλληλα 
με τη δημιουργία ενός πρωτοτύπου συστήματος από την Επι­
τροπή, έχουν αναληφθεί ιδιωτικές πρωτοβουλίες, κυρίως για 
τη δημιουργία ενός λεξικού τραπεζικής ορολογίας. 
3.1.7. Ορισμένες επαγγελματικές οργανώσεις έχουν επίσης 
ανάγκες σ'αυτό το πεδίο, όχι αναγκαστικά όσον αφορά τα 
20 000 λήμματα που προβλέπονται για το πρωτότυπο 
σύστημα, αλλά όσον αφορά ειδικά γλωσσάρια κυρίως τεχνι­
κών ή τεχνολογικών όρων. 
3.1.8. Σ'αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ κρίνει ότι, όταν έρθει η 
κατάλληλη στιγμή, θα πρέπει να υπάρξει εκμετάλλευση όλου 
του δυναμικού χρησιμοποίησης του EUROTRA, εκτός των 
κοινοτικών οργάνων, προκειμένου να εξασφαλισθεί η μεγα­
λύτερη δυνατή αποδοτικότητα του. 
Αριθ. C 23/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1.89 
3.2. Οι κοινωνικές επιπτώσεις του EUROTRA 
3.2.1. Όπως έχει ήδη πράξει σε προηγούμενες γνωμοδο­
τήσεις της, η ΟΚΕ εφιστά εκ νέου την προσοχή στις κοινω­
νικές επιπτώσεις και τις επιπτώσεις στον τομέα της απασχό­
λησης που θα έχει τελικά η καθιέρωση ενός συστήματος 
αυτόματης μετάφρασης πρώτα απ'όλα για τους μεταφραστές. 
3.2.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι, όταν οι μεταφραστές αποδεσμευ­
τούν από πολλές επαναληπτικές εργασίες μετάφρασης, θα 
μπορέσουν να αυξήσουν τις εργασίες αναθεώρησης, που είναι 
πιο ενδιαφέρουσες και αξιόλογες. 
3.2.3. Με την αυτόματη μετάφραση δεν θα μπορούν να 
αποδοθούν όλες οι εννοιολογικές αποχρώσεις που υπάρχουν 
στην κάθε γλώσσα, ή να εξομοιωθούν μεταξύ τους οι ειδικές 
«φρασεολογίες» που απαντούν στα διάφορα επιστημονικά, 
ιατρικά ή άλλα κείμενα. Θα είναι έργο των μεταφραστών να 
ελέγχουν τα κείμενα και να δίνουν ικανοποιητικές λύσεις στα 
σημασιολογικά, φρασεολογικά ή τεχνολογικά προβλήματα. 
3.2.4. Η ΟΚΕ ζητά να εξεταστεί διεξοδικά αυτό το ζήτημα 
και, αν χρειαστεί, να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα που θα 
εξασφαλίσουν την προσαρμογή του μεταφραστή και την 
ενσωμάτωση του στην ανάπτυξη της αυτόματης μετάφρασης, 
και την κατάρτιση γλωσσολόγων-προγραμματιστών στις 
μεταφραστικές σχολές. 
3.2.5. Μια άλλη πτυχή που εξετάστηκε από την ΟΚΕ 
αφορά το προσωπικό δακτυλογράφησης το οποίο, σήμερα, 
εργάζεται με μηχανικά μέσα για την αναπαραγωγή των μετα­
φράσεων. 
Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1988. 3.2.6. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το εν λόγω προσωπικό 
θα πρέπει να έχει λιγότερες εργασίες δακτυλογράφησης, οι 
οποίες σίγουρα θα αντικατασταθούν από εργασίες κωδικοποί­
ησης καθώς και από εργασίες διόρθωσης που θα προκύψουν 
από τις παρεμβάσεις που αναφέρονται στο σημείο 3.2.2. Από 
ορισμένες απόψεις, αυτό το πρόβλημα συνδέεται γενικότερα 
με την ανάπτυξη της πληροφορικής. 
3.2.7. Η ΟΚΕ ζητά επίσης να εξεταστεί αυτό το ζήτημα 
και να καταρτισθούν κατάλληλα προγράμματα επιμόρφωσης 
και να ληφθούν μέτρα επαγγελματικού αναπροσανατολισμού 
τα οποία θα καταστούν αναγκαία λόγω της ανάπτυξης της 
αυτόματης μετάφρασης. 
3.3. Πολιτιστικές και εκπαιδευτικές επιπτώσεις του προ­
γράμματος EUROTRA 
3.3.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι η ανάπτυξη 
της αυτόματης μετάφρασης δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση 
να θεωρηθεί ως εναλλακτική λύση ή υποκατάστατο της εκμά­
θησης ξένων γλωσσών στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο. 
3.3.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά τη γνωμοδότηση της 
της 21ης Μαΐου 1986 για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά 
με την επέκταση του προγράμματος EUROTRA στην Ισπανία 
και την Πορτογαλία^), στην οποία υπογραμμιζόταν ότι «η 
χρήση της αυτόματης μετάφρασης δεν θα πρέπει σε καμία 
περίπτωση να αποθαρρύνει τη διδασκαλία ξένων γλωσσών ή 
να έχει δυσμενή επίδραση σ'αυτή. Έχει, πράγματι, βασική 
σημασία για την προσέγγιση των λαών της Ευρωπαϊκής Κοι­
νότητας να συνεχισθεί και να αναπτυχθεί αυτή η διδασκαλία». 
(') ΕΕ αριθ. C 207της 28. 8. 1986, σ. 18. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE