ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των αιτήσεων χαρακτηρισμού φαρμάκων ως ορφανών και για τη μεταβίβαση του χαρακτηρισμού σε άλλον υποστηρικτή

(2022/C 440/02)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν συμπληρωματικές συμβουλές σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχουν οι υποστηρικτές όταν υποβάλλουν αίτηση χαρακτηρισμού ενός φαρμάκου ως ορφανού. Καλύπτουν τόσο τη μορφή όσο και το περιεχόμενο της αίτησης και θα πρέπει να τηρούνται, εκτός εάν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι απόκλισης.

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες πληροφορίες και οδηγίες σχετικά με τη μορφή των αιτήσεων, οι οποίες διατίθενται στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) (1). Οι διαδικτυακές οδηγίες του EMA εξηγούν λεπτομερώς τα βήματα που πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης μέσω της πλατφόρμας IRIS (2) του EMA.

Κάθε αίτηση χαρακτηρισμού ενός φαρμάκου ως ορφανού πρέπει να υποβάλλεται στον EMA και πρέπει να περιέχει τις πληροφορίες που καθορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

Η ενότητα G των κατευθυντήριων γραμμών παρέχει συμβουλές σχετικά με τη μεταβίβαση του χαρακτηρισμού ενός ορφανού φαρμάκου σε άλλον υποστηρικτή και την αλλαγή του ονόματος ή της διεύθυνσης ενός υποστηρικτή.

Η ενότητα H παρέχει συμβουλές σχετικά με την τροποποίηση του υφιστάμενου χαρακτηρισμού ενός ορφανού φαρμάκου.

ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000 (3) για τα ορφανά φάρμακα, η Επιτροπή, σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη, τον ΕΜΑ και τα ενδιαφερόμενα μέρη, οφείλει να καταρτίζει λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα εξής:

— τη μορφή και το περιεχόμενο που πρέπει να έχουν οι αιτήσεις για τον χαρακτηρισμό φαρμάκων ως ορφανών (άρθρο 5 παράγραφος 3) και

— τη μορφή και το περιεχόμενο των αιτήσεων για τη μεταβίβαση ενός χαρακτηρισμού σε άλλον υποστηρικτή (άρθρο 5 παράγραφος 11).

Στο άρθρο 4 του ίδιου κανονισμού αναφέρεται ότι ένα από τα καθήκοντα της επιτροπής για τα ορφανά φάρμακα (COMP) είναι να επικουρεί την Επιτροπή στην εκπόνηση λεπτομερών κατευθυντηρίων γραμμών. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής, της 27ης Απριλίου 2000 (4), καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμόζονται τα κριτήρια χαρακτηρισμού των ορφανών φαρμάκων και παραπέμπει σε περαιτέρω οδηγίες που εκπονήθηκαν δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000. Η ανακοίνωση της Επιτροπής (2016/C 424/03), της 18ης Νοεμβρίου 2016 (5), παραθέτει τις ερμηνείες της Επιτροπής επί ορισμένων θεμάτων που σχετίζονται με την εφαρμογή των διατάξεων περί χαρακτηρισμού και εμπορικής αποκλειστικότητας.

ΟΡΙΣΜΟΙ

Ισχύουν οι ορισμοί που διατυπώνονται στην οδηγία 2001/83/ΕΚ, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 141/2000 και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής.

Για τους σκοπούς αυτών των κατευθυντήριων γραμμών, ισχύουν επιπλέον οι ακόλουθοι ορισμοί:

α) «Πάθηση»: οποιαδήποτε απόκλιση από τη φυσιολογική δομή ή λειτουργία του σώματος, όπως εκδηλώνεται με ένα χαρακτηριστικό σύνολο σημείων και συμπτωμάτων (συνήθως μια αναγνωρισμένη διακριτή ασθένεια ή ένα σύνδρομο).

β) «Ορφανή πάθηση»: πάθηση όπως ορίζεται ανωτέρω, η οποία πληροί τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000. Πρέπει επίσης να διευκρινίζεται αν το φάρμακο για το οποίο υποβάλλεται αίτηση χαρακτηρισμού προορίζεται για διάγνωση, πρόληψη ή θεραπεία της πάθησης.

γ) «Θεραπευτική ένδειξη»: η προτεινόμενη ένδειξη ή ενδείξεις για τη μελλοντική άδεια κυκλοφορίας, με βάση τις προσδοκίες του υποστηρικτή κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης χαρακτηρισμού φαρμάκου ως ορφανού. Κάθε μελλοντική θεραπευτική ένδειξη πρέπει να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της χαρακτηρισθείσας «ορφανής πάθησης». Η θεραπευτική ένδειξη που χορηγείται με την άδεια κυκλοφορίας ή η επέκταση της ένδειξης που χορηγείται στη συνέχεια θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα αξιολόγησης των δεδομένων ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας που υποβάλλονται με την αίτηση για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας. Ενδέχεται να διαφέρει από την ένδειξη που προτείνεται κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης χαρακτηρισμού φαρμάκου ως ορφανού.

ΧΡΟΝΟΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ

Ένας υποστηρικτής μπορεί να υποβάλει αίτηση για τον χαρακτηρισμό ενός προϊόντος ως ορφανού φαρμάκου σε οποιοδήποτε στάδιο ανάπτυξης του προϊόντος πριν από την υποβολή της αίτησης για χορήγηση άδειας κυκλοφορίας. Ωστόσο, εάν ο ίδιος υποστηρικτής έχει ήδη υποβάλει αίτηση άδειας κυκλοφορίας για το ίδιο φάρμακο σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ (6) ή κεντρικά μέσω του EMA, τότε το προϊόν δεν είναι πλέον επιλέξιμο για χαρακτηρισμό ως φάρμακο για ορφανή πάθηση που περιλαμβάνει τη θεραπευτική ένδειξη που προτείνεται στην αίτηση άδειας κυκλοφορίας, ακόμη κι αν η άδεια κυκλοφορίας δεν έχει χορηγηθεί ακόμη.

Συνιστάται θερμά στους υποστηρικτές να ζητούν μια δωρεάν συνάντηση με τον EMA πριν υποβάλουν την αίτηση χαρακτηρισμού ενός φαρμάκου ως ορφανού, ιδίως εάν πρόκειται για την πρώτη τέτοια αίτηση που υποβάλλουν.

Προκειμένου να συγχρονιστεί η αξιολόγηση των αιτήσεων χαρακτηρισμού φαρμάκων ως ορφανών με τις συνεδριάσεις της COMP, έχουν καθοριστεί προθεσμίες για την υποβολή αιτήσεων, δημοσιευμένες στον ιστότοπο του ΕΜΑ.

Ένας υποστηρικτής μπορεί να υποβάλει αίτηση για τον χαρακτηρισμό ενός ήδη εγκεκριμένου φαρμάκου ως ορφανού, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση αφορά μια ορφανή πάθηση διαφορετική από την πάθηση που αναφέρεται στην εγκεκριμένη θεραπευτική ένδειξη. Εάν το προϊόν διαθέτει ήδη άδεια κυκλοφορίας ως μη ορφανό φάρμακο, ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας πρέπει να υποβάλει αίτηση για χωριστή άδεια κυκλοφορίας (με διαφορετική επινοηθείσα ονομασία), η οποία θα καλύπτει μόνο την ορφανή πάθηση.

Περισσότεροι από ένας υποστηρικτές μπορούν να υποβάλουν αίτηση χαρακτηρισμού για το ίδιο προϊόν, με σκοπό τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία της ίδιας ή διαφορετικής πάθησης. Κάθε υποστηρικτής πρέπει να συμπληρώσει χωριστή αίτηση.

ΓΛΩΣΣΑ

Ολόκληρη η αίτηση πρέπει να είναι γραμμένη στα αγγλικά. Για βιβλιογραφικές παραπομπές σε άλλες γλώσσες, πρέπει να περιλαμβάνεται περίληψη στα αγγλικά, όπου είναι δυνατόν.

Κατά την υποβολή της αίτησης θα πρέπει να παρέχονται επίσης οι ακόλουθες πληροφορίες σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, καθώς και στα ισλανδικά και τα νορβηγικά:

— η ονομασία της δραστικής ουσίας [διεθνής κοινόχρηστη ονομασία (INN), εάν υπάρχει, ή κοινή ονομασία]·

— η προτεινόμενη ορφανή πάθηση.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΊΕΣ ΠΟΥ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΈΧΟΝΤΑΙ

Ο υποστηρικτής θα πρέπει να υπογράφει ηλεκτρονικά την αίτηση αναφέροντας ότι η παρεχόμενη τεκμηρίωση είναι πλήρης και ακριβής. Το επιστημονικό έγγραφο που παρέχεται με την αίτηση (μέρη Α-Ε) θα πρέπει, γενικώς, να είναι σχετικά σύντομο και περιεκτικό (το πολύ 30 σελίδες).

Εάν επιζητείται χαρακτηρισμός του ίδιου προϊόντος για περισσότερες από μία ορφανές παθήσεις, θα πρέπει να υποβάλλεται χωριστή αίτηση για κάθε ορφανή πάθηση. Για τους σκοπούς αυτούς, κάθε διαφορετική «διάγνωση», «θεραπεία» και «πρόληψη» για την ίδια πάθηση αντιμετωπίζεται ως χωριστή ορφανή πάθηση και θα πρέπει να υποβάλλονται χωριστές αιτήσεις χαρακτηρισμού.

Κάθε αίτηση χαρακτηρισμού πρέπει να περιλαμβάνει πλήρεις βιβλιογραφικές παραπομπές, σύμφωνα με τις νομικές απαιτήσεις και τις διαδικαστικές συμβουλές που δημοσιεύονται στον ιστότοπο του EMA.

Οι επίδοξοι υποστηρικτές θα πρέπει να συμβουλεύονται τις συμβουλές επί της διαδικασίας που είναι διαθέσιμες στον δημόσιο ιστότοπο του EMA και να επικοινωνούν με τον EMA για τυχόν αναπάντητες ερωτήσεις ή διευκρινίσεις.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ

1. Ονομασία της ή των δραστικών ουσιών

Πριν από την υποβολή της αίτησης, κάθε δραστική ουσία πρέπει να καταχωρίζεται ως ελεγχόμενος όρος στην κατάλληλη υπηρεσία διαχείρισης δεδομένων ουσιών του EMA, με τη συνιστώμενη διεθνή κοινόχρηστη ονομασία της (INN) και με αναφορά της μορφής άλατος ή της ένυδρης μορφής της, ανάλογα με την περίπτωση. Εάν δεν υπάρχει συνιστώμενη INN, πρέπει να χρησιμοποιείται η ονομασία της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας ή, εάν η ουσία δεν περιλαμβάνεται στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία, η συνήθης κοινή ονομασία. Απουσία κοινής ονομασίας, πρέπει να παρέχεται ο ακριβής επιστημονικός χαρακτηρισμός. Οι ουσίες που δεν διαθέτουν ακριβή επιστημονικό χαρακτηρισμό πρέπει να περιγράφονται με μια δήλωση στην οποία αναφέρονται ο τρόπος παρασκευής και οι ύλες από τις οποίες παρασκευάστηκαν, μαζί με τυχόν συναφείς λεπτομέρειες. Όταν η δραστική ουσία έχει βιολογική προέλευση, να διευκρινίζεται η κυτταρική σειρά ή το σύστημα έκφρασης που χρησιμοποιείται.

Όταν το δραστικό συστατικό είναι φυτικής προέλευσης, η δήλωση της δραστικής ουσίας πρέπει να συνάδει με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ποιότητα των φαρμάκων φυτικής προέλευσης.

2. Προτεινόμενη ορφανή πάθηση

Ο υποστηρικτής πρέπει να υποβάλει λεπτομέρειες για την προτεινόμενη ορφανή πάθηση για την οποία επιζητά χαρακτηρισμό, διευκρινίζοντας αν το φάρμακο προορίζεται για διάγνωση, πρόληψη ή θεραπεία της πάθησης. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η προτεινόμενη ορφανή πάθηση μπορεί να είναι ευρύτερη από την προτεινόμενη θεραπευτική ένδειξη (βλ. ορισμούς παραπάνω).

Εάν ζητείται χαρακτηρισμός για περισσότερες από μία ορφανές παθήσεις για το ίδιο προϊόν, πρέπει να υποβάλλεται χωριστή αίτηση για κάθε πάθηση.

3. Επινοηθείσα ονομασία, περιεκτικότητα, φαρμακοτεχνική μορφή και οδός χορήγησης

Πρέπει να παρέχονται λεπτομέρειες για την προτεινόμενη επινοηθείσα ονομασία, την περιεκτικότητα (ποσοτικά στοιχεία του δραστικού συστατικού), τη φαρμακοτεχνική μορφή και την οδό χορήγησης του ορφανού φαρμάκου, όπου είναι δυνατόν. Για προϊόντα που βρίσκονται στα αρχικά στάδια ανάπτυξης, αυτό μπορεί να μην είναι δυνατόν.

4. Υποστηρικτής / υπεύθυνος επικοινωνίας

Το όνομα ή η εταιρική επωνυμία και η καταχωρισμένη διεύθυνση του υποστηρικτή πρέπει να παρέχονται ως ελεγχόμενος όρος στην υπηρεσία διαχείρισης δεδομένων οργανισμού του EMA πριν από την υποβολή της αίτησης. Οι αιτούντες που ανήκουν στον ίδιο όμιλο εταιρειών λογίζονται ως ένας μοναδικός υποστηρικτής.

Ο υποστηρικτής πρέπει να είναι εγκατεστημένος στην ΕΕ και πρέπει να παρέχει τεκμηρίωση που να αναφέρει τη μόνιμη διεύθυνσή του στην ΕΕ.

Υποστηρικτής ενός ορφανού φαρμάκου μπορεί να είναι ένας συμβεβλημένος ερευνητικός οργανισμός, υπό την προϋπόθεση ότι είναι εγκατεστημένος στην ΕΕ, όπως απαιτείται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 141/2000.

Ο υποστηρικτής πρέπει να υποδείξει ένα πρόσωπο εξουσιοδοτημένο να επικοινωνεί με τον EMA εκ μέρους του κατά τη διάρκεια της διαδικασίας χαρακτηρισμού. Ο υποστηρικτής θα πρέπει να παρέχει στοιχεία επικοινωνίας (αριθμό τηλεφώνου στην ΕΕ και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) για τυχόν απορίες που εγείρονται από ασθενείς, επαγγελματίες του τομέα της υγείας ή άλλα ενδιαφερόμενα μέρη μετά τον χαρακτηρισμό. Για την εν λόγω επικοινωνία μετά τον χαρακτηρισμό, συνιστάται να δίνεται μια μη ατομική/γενική εταιρική διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και όχι μια διεύθυνση που συνδέεται με συγκεκριμένο πρόσωπο.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ

Σε κάθε αίτηση πρέπει να παρέχεται κατάλογος συντομογραφιών. Θα πρέπει να περιλαμβάνεται μια ανασκόπηση της σχετικής επιστημονικής βιβλιογραφίας, που να υποστηρίζεται και να αντιπαραβάλλεται με δημοσιευμένες πηγές. Θα πρέπει να παρέχονται οι ακόλουθες πληροφορίες:

A. Περιγραφή της πάθησης

1. Λεπτομέρειες της ορφανής πάθησης

Θα πρέπει να παρέχεται σαφής περιγραφή της ασθένειας ή της πάθησης, για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία της οποίας προορίζεται το φάρμακο. Αυτή η περιγραφή πρέπει να βασίζεται σε δημοσιευμένες πηγές. Θα πρέπει να παρέχονται λεπτομέρειες για τα αίτια και τα συμπτώματα.

Η ορφανή πάθηση μπορεί να αφορά πληθυσμό ευρύτερο από τον πληθυσμό που ορίζεται με την προτεινόμενη θεραπευτική ένδειξη. Αυτός ο ευρύτερος πληθυσμός θα πρέπει να αποτελεί τη βάση για την εκτίμηση του επιπολασμού.

Κατά τη διαδικασία χαρακτηρισμού, η COMP ενδέχεται να τροποποιήσει την ορφανή πάθηση για την οποία υποβάλλεται αίτηση. Επιπλέον, τυχόν χαρακτηρισμός μιας πάθησης ως ορφανής δεν περιορίζει την τελική θεραπευτική ένδειξη ή ενδείξεις που θα συμφωνηθούν στους όρους της άδειας κυκλοφορίας.

2. Ιατρική αληθοφάνεια

Αυτή η ενότητα, που πρέπει να συμπληρώνεται για όλες τις αιτήσεις, θα πρέπει να παρέχει λεπτομερές σκεπτικό για τη χρήση του φαρμάκου στην προτεινόμενη ορφανή πάθηση. Θα πρέπει να περιλαμβάνει περιγραφή του φαρμάκου και εξέταση του μηχανισμού δράσης του, στον βαθμό που αυτός είναι γνωστός. Προς υποστήριξη του σκεπτικού για την ανάπτυξη του προϊόντος στην προτεινόμενη πάθηση, κατά κανόνα απαιτούνται μη κλινικά ή προκαταρκτικά κλινικά δεδομένα. Είναι σημαντικό να συμπεριληφθεί, στο μέτρο του δυνατού, μια εξέταση των αποτελεσμάτων μη κλινικών μελετών που αφορούν το συγκεκριμένο προϊόν σε μοντέλα της συγκεκριμένης πάθησης που αναφέρονται στην αίτηση και/ή μια εξέταση προκαταρκτικών κλινικών δεδομένων σε ασθενείς που πάσχουν από την πάθηση. Η αίτηση πρέπει να περιλαμβάνει, εφόσον διατίθενται, εκθέσεις μελετών από τον υποστηρικτή που δικαιολογούν τη χρήση του προϊόντος στην πάθηση που αφορά η αίτηση. Κατά την υποβολή της αίτησης πρέπει να δηλώνεται ο στόχος, η μεθοδολογία, τα αποτελέσματα όλων των σχετικών μελετών κ.λπ.

Όταν η προτεινόμενη ορφανή πάθηση αφορά ένα υποσύνολο μιας συγκεκριμένης πάθησης, στην ενότητα αυτή θα πρέπει να αιτιολογείται γιατί ο περιορισμός της χρήσης του φαρμάκου στο συγκεκριμένο υποσύνολο είναι ιατρικά αληθοφανής. Θα πρέπει επίσης να περιγραφούν οι μέθοδοι ή τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την οριοθέτηση αυτού του πληθυσμιακού υποσυνόλου.

Όταν εξετάζεται ο τρόπος ορισμού της πάθησης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα σημεία. Τα σημεία αυτά αφορούν, ιδιαίτερα, το τι αποτελεί έγκυρη πάθηση, τι θα μπορούσε να θεωρηθεί μη έγκυρο υποσύνολο εντός μιας πάθησης και πώς τα στοιχεία αυτά συνδέονται με τις υπάρχουσες θεραπείες, το σημαντικό όφελος των νέων θεραπειών και την προτεινόμενη θεραπευτική ένδειξη.

Γενικές απαιτήσεις

Οι αναγνωρισμένες, διακριτές ιατρικές καταστάσεις μπορούν γενικά να θεωρηθούν έγκυρες παθήσεις. Οι εν λόγω καταστάσεις ορίζονται γενικά βάσει των ειδικών χαρακτηριστικών τους, π.χ. φυσιοπαθολογικά, ιστοπαθολογικά, γενετικού υποτύπου/γονιδιωματικά και κλινικά χαρακτηριστικά. Από μόνη της, η ύπαρξη απλώς ενός υποσυνόλου ασθενών που αναμένεται να ωφεληθούν από το προϊόν (όπως ορίζεται στην προτεινόμενη θεραπευτική ένδειξη) δεν αποτελεί κατά κανόνα αποδεκτό καθοριστικό κριτήριο για μια χωριστή πάθηση.

Τα χαρακτηριστικά που καθορίζουν μια χωριστή πάθηση πρέπει να προσδιορίζουν μια ομάδα ασθενών στους οποίους η ανάπτυξη ενός φαρμάκου είναι εύλογη, με βάση την παθογένεση της πάθησης και τα φαρμακοδυναμικά στοιχεία και παραδοχές. Οι διαφορετικοί βαθμοί βαρύτητας ή τα διαφορετικά στάδια μιας ασθένειας δεν θα πρέπει, κατά κανόνα, να θεωρούνται χωριστές παθήσεις. Η ευρύτερη πάθηση είναι αυτή που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την εκπλήρωση των κριτηρίων χαρακτηρισμού.

Σημεία ειδικής προσοχής

α) Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπάνω γενικές απαιτήσεις, θα πρέπει να παρουσιαστούν πειστικά επιχειρήματα για να αποδειχθεί η ιατρική αληθοφάνεια κάθε προτεινόμενου υποσυνόλου, καθώς και το σκεπτικό για τον αποκλεισμό του ευρύτερου πληθυσμού. Ένα υποσύνολο μιας πάθησης που, όταν εξετάζεται συνολικά, έχει επιπολασμό μεγαλύτερο από 5 ανά 10 000 άτομα θα μπορούσε κατ’ εξαίρεση να θεωρηθεί έγκυρη πάθηση εάν οι ασθενείς του εν λόγω υποσυνόλου παρουσιάζουν διακριτά και μοναδικά αξιολογήσιμα χαρακτηριστικά με αληθοφανή σύνδεση με την πάθηση και τα χαρακτηριστικά αυτά είναι απαραίτητα για τη δράση του φαρμάκου. Ειδικότερα, ο γενετικός υποτύπος/προφίλ και/ή τα φυσιοπαθολογικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με αυτό το υποσύνολο θα πρέπει να συνδέονται στενά με τη διαγνωστική και/ή προληπτική και/ή θεραπευτική δράση του φαρμάκου, κατά τρόπο τέτοιο ώστε η απουσία των χαρακτηριστικών αυτών να καθιστά το φάρμακο αναποτελεσματικό για τον υπόλοιπο πληθυσμό που πάσχει από την πάθηση.

β) Οι ασθενείς μπορεί να πάσχουν από περισσότερες από μία παθήσεις. Γενικά, η συνύπαρξη δύο (ή περισσότερων) συνοδών παθήσεων δεν θεωρείται έγκυρη πάθηση. Ωστόσο, μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να είναι αποδεκτή εάν αποτελεί νέο και αξιολογήσιμο χαρακτηριστικό που είναι απαραίτητο για τη φαρμακολογική δράση και το ιατρικό αποτέλεσμα.

γ) Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να θεωρηθεί ότι μια συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδος συνιστά χωριστή πάθηση. Αυτό θα μπορούσε να ισχύει για προϊόντα που είναι απαραίτητα σε ιατρικές επεμβάσεις, ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη υποκείμενη πάθηση.

3. Τεκμηρίωση του γεγονότος ότι η φύση της πάθησης συνεπάγεται κίνδυνο για τη ζωή ή αναπηρία

α) Στις αιτήσεις που υποβάλλονται δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) πρώτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000, θα πρέπει να παρέχεται δήλωση που να εξηγεί ότι η φύση της πάθησης συνεπάγεται κίνδυνο για τη ζωή ή χρόνια αναπηρία, υποστηριζόμενη από επιστημονικές ή ιατρικές παραπομπές.

β) Στις αιτήσεις που υποβάλλονται δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000, θα πρέπει να παρέχεται δήλωση που να αποδεικνύει ότι η φύση της πάθησης συνεπάγεται κίνδυνο για τη ζωή ή σοβαρή αναπηρία ή είναι σοβαρή και χρόνια, υποστηριζόμενη από επιστημονικές ή ιατρικές παραπομπές.

B. Επιπολασμός της πάθησης (7)

Όταν επιδιώκεται χαρακτηρισμός σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) πρώτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000, θα πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τον επιπολασμό της πάθησης ή της νόσου στην ΕΕ σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής. Στην αίτηση πρέπει να αναφέρεται ο επιπολασμός της πάθησης (ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από μια πάθηση σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή σε έναν δεδομένο πληθυσμό) στην ΕΕ (8) κατά τον χρόνο της αίτησης χαρακτηρισμού, ο οποίος θα πρέπει να υπολογίζεται για την πάθηση όπως αναφέρεται στην αίτηση χαρακτηρισμού. Η μεθοδολογία για τον υπολογισμό πρέπει να περιγράφεται με σαφήνεια.

Πριν από τη συμπλήρωση αυτής της ενότητας της αίτησης, συνιστάται στους υποστηρικτές να συμβουλεύονται το έγγραφο οδηγιών της COMP με τίτλο «Σημεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον επιπολασμό μιας πάθησης με σκοπό τον χαρακτηρισμό της ως ορφανής» (9).

1. Επιπολασμός της ορφανής νόσου ή πάθησης στην ΕΕ

1.1. Στοιχεία αναφοράς

Οι πληροφορίες πρέπει να περιλαμβάνουν μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση έγκυρων πηγών (όπως έγκριτα επιδημιολογικά και ιατρικά άρθρα, βάσεις δεδομένων και μητρώα) που αποδεικνύουν ότι η ασθένεια ή η πάθηση για την οποία θα χορηγηθεί το φάρμακο δεν προσβάλλει περισσότερα από πέντε ανά 10 000 άτομα στην ΕΕ κατά τον χρόνο της αίτησης. Αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να παρουσιάζουν με σαφήνεια τον επιπολασμό της πάθησης στην ΕΕ (σε όσο το δυνατόν περισσότερα κράτη μέλη) και θα πρέπει να περιλαμβάνουν συμπέρασμα σχετικά με τον εκτιμώμενο επιπολασμό ανά 10 000 άτομα στην ΕΕ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης χαρακτηρισμού.

Όσον αφορά τα φάρμακα που προορίζονται για τη διάγνωση ή την πρόληψη μιας πάθησης, ο υπολογισμός του επιπολασμού πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τον πληθυσμό στον οποίο αναμένεται να χορηγείται το προϊόν σε ετήσια βάση.

Ο υποστηρικτής πρέπει να εξηγεί με σαφήνεια τον τρόπο υπολογισμού του εκτιμώμενου επιπολασμού, υποδεικνύοντας τις μεθόδους και τα αποτελέσματα τόσο για τον προσδιορισμό των πηγών δεδομένων/πληροφοριών (έγκριτα άρθρα, βάσεις δεδομένων και μητρώα) όσο και για τον υπολογισμό του επιπολασμού (βλ. «Σημεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον επιπολασμό μιας πάθησης με σκοπό τον χαρακτηρισμό της ως ορφανής (10)»).

Οι παραπομπές σε ιατρική και επιδημιολογική βιβλιογραφία, βάσεις δεδομένων, μητρώα και άλλες πηγές πληροφοριών που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του επιπολασμού πρέπει να συνοψίζονται σε μορφή πίνακα, με τις πιο σχετικές πληροφορίες και αποτελέσματα κάθε μελέτης, όπως τα χαρακτηριστικά και το μέγεθος του πληθυσμού της μελέτης, ο ορισμός των περιστατικών κ.λπ. Εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμες σύγχρονες τεκμηριωμένες πηγές, ο υποστηρικτής πρέπει να παρέχει σαφές σκεπτικό που να δικαιολογεί την παραδοχή ότι η ασθένεια ή η πάθηση θα πληροί τα κριτήρια επιπολασμού ορφανών παθήσεων κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Προς τούτο, ο υποστηρικτής πρέπει να παρουσιάζει και να εξετάζει τις τάσεις μεταβολής με την πάροδο του χρόνου όσον αφορά τη συχνότητα εμφάνισης ή την αύξηση της διάρκειας της πάθησης λόγω της βελτίωσης των αποτελεσμάτων της θεραπείας.

1.2. Πληροφορίες από βάσεις δεδομένων για σπάνιες ασθένειες

Πρέπει να παρέχονται πληροφορίες από σχετικές πηγές δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων βάσεων δεδομένων και μητρώων στην ΕΕ, εάν είναι διαθέσιμες. Όταν μια υφιστάμενη βάση δεδομένων αναφέρεται στον επιπολασμό της νόσου ή της πάθησης σε ένα κράτος μέλος, πρέπει να παρέχεται εξήγηση ως προς το γιατί είναι εύλογη η παρεκβολή αυτών των δεδομένων σε άλλα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη πιθανές εθνοτικές και πολιτισμικές διαφορές.

Όταν, ελλείψει επιδημιολογικών δεδομένων ή βάσεων δεδομένων και μητρώων, υπάρχουν διαθέσιμες μόνο περιπτωσιολογικές αναφορές για την ασθένεια στην ΕΕ, μπορεί να γίνεται παραπομπή σε επιδημιολογικά δεδομένα και βάσεις δεδομένων που είναι διαθέσιμες σε χώρες εκτός ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι παρέχεται εξήγηση της παρεκβολής στον πληθυσμό της ΕΕ.

2. Επιπολάσομε και συχνότητα εμφάνισης της πάθησης στην ΕΕ

Όταν ζητείται χαρακτηρισμός σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεύτερο εδάφιο, ο υποστηρικτής πρέπει να παρέχει δεδομένα σχετικά με τον επιπολασμό και τη συχνότητα εμφάνισης της πάθησης στην ΕΕ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης χαρακτηρισμού, για σκοπούς πληροφόρησης.

C. Δυνατότητα απόδοσης της επένδυσης

Για τις αιτήσεις που υποβάλλονται με βάση το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000, δηλαδή στις περιπτώσεις όπου η θέση σε κυκλοφορία του φαρμάκου στην ΕΕ χωρίς την παροχή κινήτρων είναι ελάχιστα πιθανό να αποφέρει επαρκή έσοδα ώστε να δικαιολογείται η απαιτούμενη επένδυση, οι παρεχόμενες πληροφορίες πρέπει να συνάδουν με το άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής.

Το κόστος και τα έσοδα πρέπει να αναφέρονται αναλυτικά στις υποκατηγορίες που παρατίθενται παρακάτω.

1. Επιχορηγήσεις και φορολογικά κίνητρα — επιχορηγήσεις, φορολογικά κίνητρα ή άλλες μορφές ανάκτησης κόστους που λαμβάνονται στην ΕΕ ή σε τρίτες χώρες.

2. Παρελθούσες και μελλοντικές δαπάνες ανάπτυξης — λεπτομέρειες σχετικά με το κόστος που έχει ήδη αναληφθεί για την ανάπτυξη του φαρμάκου, καθώς και δήλωση και εξήγηση όλων των δαπανών ανάπτυξης με τις οποίες αναμένεται να επιβαρυνθεί ο υποστηρικτής μετά την υποβολή της αίτησης. Οι λεπτομέρειες των παρελθουσών δαπανών πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής: προκλινικές μελέτες, κλινικές μελέτες, φαρμακοτεχνικές μελέτες, μελέτες σταθερότητας, βιβλιογραφικές έρευνες, συναντήσεις με ρυθμιστικές αρχές, κόστος προμήθειας του φαρμάκου και σύνταξη της αίτησης. Οι παρεχόμενες πληροφορίες πρέπει να περιλαμβάνουν τον αριθμό των μελετών ή ερευνών που πραγματοποιήθηκαν σε κάθε περίπτωση, τη διάρκεια και το χρονοδιάγραμμα κάθε μελέτης ή δραστηριότητας, τον αριθμό των ασθενών ή των ζώων που συμμετείχαν σε κάθε μελέτη ή δραστηριότητα και τον αριθμό των ωρών εργασίας που απαιτήθηκαν. Σε περίπτωση που το φάρμακο έχει ήδη εγκριθεί για μια ένδειξη ή εξετάζεται για μία ή περισσότερες άλλες ενδείξεις, η δήλωση κόστους πρέπει να παρέχει σαφή δήλωση και εξήγηση της μεθόδου που χρησιμοποιείται για την κατανομή του κόστους ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων ενδείξεων.

3. Κόστος παραγωγής και κυκλοφορίας — δήλωση και εξήγηση του συνολικού κόστους παραγωγής και κυκλοφορίας, με το οποίο έχει επιβαρυνθεί κατά το παρελθόν ο υποστηρικτής και το οποίο αναμένει να προκύψει κατά τα δέκα πρώτα έτη μετά την έγκριση.

4. Αναμενόμενα έσοδα — εκτίμηση και εξήγηση των αναμενόμενων εσόδων από τις πωλήσεις του φαρμάκου στην ΕΕ κατά τα δέκα πρώτα έτη μετά την έγκρισή του.

5. Πιστοποίηση από εγγεγραμμένο ορκωτό λογιστή — υπογεγραμμένη δήλωση ότι όλα τα στοιχεία κόστους και εσόδων έχουν υπολογιστεί σύμφωνα με τη γενικώς αποδεκτή λογιστική πρακτική και έχουν πιστοποιηθεί από ορκωτό λογιστή εγγεγραμμένο στην ΕΕ.

D. Άλλες μέθοδοι για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία της πάθησης

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000 και το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής, ο υποστηρικτής έχει την ευθύνη να αποδείξει ότι δεν υπάρχει ικανοποιητική μέθοδος διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας της συγκεκριμένης πάθησης ή, εάν υπάρχει τέτοια μέθοδος, ότι το συγκεκριμένο φάρμακο θα ωφελήσει σημαντικά τα πρόσωπα που πάσχουν από την πάθηση.

Η ενότητα D.1 («Λεπτομέρειες για οιεσδήποτε υφιστάμενες μεθόδους διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας») πρέπει να συμπληρώνεται για όλες τις αιτήσεις. Η ενότητα D.2 («Τεκμηρίωση των λόγων για τους οποίους οι μέθοδοι δεν κρίνονται ικανοποιητικές») και η ενότητα D.3 («Τεκμηρίωση σημαντικού οφέλους») αλληλοαναιρούνται και μόνο μία από αυτές πρέπει να συμπληρώνεται.

1. Λεπτομέρειες για οιεσδήποτε υφιστάμενες μεθόδους διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 847/2000 της Επιτροπής, εάν υπάρχουν ήδη οιαδήποτε φάρμακα για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία μιας ορφανής πάθησης, πρέπει να παρέχεται τεκμηρίωση που να εκθέτει τους λόγους για τους οποίους οι υφιστάμενες μέθοδοι δεν κρίνονται ικανοποιητικές ή τους λόγους για τους οποίους το νέο φάρμακο θα ωφελήσει σημαντικά τα άτομα που πάσχουν από την πάθηση.

Σε αυτό το μέρος της αίτησης, ο υποστηρικτής πρέπει να προβαίνει σε επισκόπηση των διαθέσιμων μεθόδων διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας στην ΕΕ, με αναφορά στην επιστημονική και ιατρική βιβλιογραφία ή σε άλλες σχετικές πληροφορίες.

Εάν δεν υπάρχουν άλλες μέθοδοι επί του παρόντος, αυτό θα πρέπει να δηλώνεται.

Οι ευρέως χρησιμοποιούμενες μέθοδοι διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας (π.χ. χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία ή ιατροτεχνολογικά προϊόντα) χωρίς άδεια κυκλοφορίας μπορούν να θεωρούνται ικανοποιητικές εάν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των κλινικών ιατρών του κλάδου ως προς την αξία της συγκεκριμένης θεραπείας ή θεραπειών ή εάν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αξία των μεθόδων αυτών. Όταν εξετάζεται το κατά πόσο μια συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πείρα από τη χρήση της μεθόδου, τα τεκμηριωμένα αποτελέσματα και άλλοι παράγοντες, όπως το εάν η μέθοδος είναι επεμβατική ή όχι ή εάν απαιτεί νοσηλεία.

Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση:

— ιατροτεχνολογικά προϊόντα (συμπεριλαμβανομένων των ενεργών εμφυτεύσιμων ιατροτεχνολογικών προϊόντων) που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, σύμφωνα με το σχετικό νομικό πλαίσιο (11)·

— γαληνικά σκευάσματα εντός ή εκτός φαρμακοποιίας, εφόσον είναι γνωστά και ασφαλή και η χρήση τους συνιστά γενική πρακτική στην ΕΕ (12)·

— όπου είναι δυνατόν, άλλες προσεγγίσεις για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία της συγκεκριμένης ασθένειας ή πάθησης, όπως δίαιτα ή μηχανικά μέσα, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως στην ΕΕ.

Η αξιολόγηση πρέπει να αναφέρει την επιστημονική και ιατρική βιβλιογραφία ή κάθε άλλη σχετική πληροφορία, π.χ. κλινικές κατευθυντήριες γραμμές από ευρωπαϊκές ιατρικές ενώσεις, εάν υπάρχουν.

Για τα εγκεκριμένα φάρμακα, η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει εκείνα που έχουν εγκριθεί σε εθνικό επίπεδο σε τουλάχιστον ένα κράτος μέλος (αποκεντρωμένη διαδικασία ή διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης) ή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (κεντρική διαδικασία), για την πάθηση αυτή καθαυτή, για μια ευρύτερη πάθηση που περιλαμβάνει την πάθηση με την οποία σχετίζεται η αίτηση ή για το ίδιο σύνολο συμπτωμάτων. Πρέπει να παρέχεται ένας πίνακας επισκόπησης όλων των σχετικών εγκεκριμένων φαρμάκων, ο οποίος περιλαμβάνει τα εξής:

— επινοηθείσα ονομασία·

— κράτη μέλη όπου έχει δοθεί άδεια·

— κάτοχο της άδειας· και

— επιτρεπόμενες ενδείξεις.

Για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, πρέπει να παρέχονται η ονομασία και οι εγκεκριμένες χρήσεις.

2. Τεκμηρίωση των λόγων για τους οποίους οι μέθοδοι δεν κρίνονται ικανοποιητικές

Ο υποστηρικτής πρέπει να παρέχει τεκμηρίωση που να εκθέτει τους λόγους για τους οποίους οι εξεταζόμενες μέθοδοι δεν κρίνονται ικανοποιητικές. Η τεκμηρίωση αυτή μπορεί να βασίζεται σε κλινικές πληροφορίες ή σε επιστημονική βιβλιογραφία.

Τα φάρμακα που έχουν ήδη εγκριθεί για την προτεινόμενη ορφανή πάθηση θα θεωρούνται «ικανοποιητικές μέθοδοι» και ο υποστηρικτής θα πρέπει να επιχειρηματολογήσει για το «σημαντικό όφελος». Όταν υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι υπάρχουν γνωστά και ασφαλή γαληνικά σκευάσματα των οποίων η χρήση στη θεραπεία είναι γενική πρακτική στην ΕΕ, ο υποστηρικτής οφείλει να εξετάσει αυτές τις μεθόδους σε αυτήν την ενότητα και να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους δεν θεωρούνται «ικανοποιητικές μέθοδοι». Εάν συμπληρωθεί αυτή η ενότητα, δεν χρειάζεται να συμπληρωθεί η ενότητα D.3 («Τεκμηρίωση σημαντικού οφέλους»).

3. Τεκμηρίωση σημαντικού οφέλους

Όταν υπάρχουν ήδη μέθοδοι για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία της συγκεκριμένης πάθησης, ο υποστηρικτής πρέπει να παρέχει τεκμηρίωση η οποία θα εκθέτει τους λόγους για τους οποίους εκτιμάται ότι το φάρμακο για το οποίο ζητείται χαρακτηρισμός θα ωφελήσει σημαντικά τα άτομα που πάσχουν από τη σχετική πάθηση. Η εν λόγω τεκμηρίωση πρέπει να παραπέμπει σε κατάλληλη επιστημονική βιβλιογραφία ή στα αποτελέσματα οριστικών και προκαταρκτικών συγκριτικών μελετών. Εάν συμπληρωθεί αυτή η ενότητα, δεν χρειάζεται να συμπληρωθεί η ενότητα D.2 («Τεκμηρίωση των λόγων για τους οποίους οι μέθοδοι δεν κρίνονται ικανοποιητικές»).

Κατά τον χρόνο του χαρακτηρισμού, η εκτίμηση για την ύπαρξη σημαντικού οφέλους θα μπορούσε να βασίζεται σε μη κλινικά ή σε προκαταρκτικά κλινικά δεδομένα στο συγκεκριμένο πλαίσιο της πάθησης. Οι εκτιμήσεις για την ύπαρξη ενδεχόμενου οφέλους θα πρέπει να είναι αληθοφανείς και, όπου είναι δυνατόν, να βασίζονται σε ορθές φαρμακολογικές αρχές. Μη κλινικά δεδομένα και προκαταρκτικά κλινικά δεδομένα πρέπει να προστίθενται ως αποδεικτικά στοιχεία. Κατά κανόνα, η επίδειξη μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας και/ή βελτιωμένου προφίλ ασφάλειας (δηλαδή κλινικώς σημαντικού πλεονεκτήματος) μπορεί να θεωρηθεί ότι υποστηρίζει την έννοια του σημαντικού οφέλους. Όταν η επιχειρηματολογία για το σημαντικό όφελος αφορά τη σημαντική συμβολή στην περίθαλψη των ασθενών που οφείλεται σε σημαντικά βελτιωμένη συμμόρφωση με τη θεραπεία χάρη σε αλλαγή της φαρμακοτεχνικής μορφής, αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από εξέταση των σοβαρών και τεκμηριωμένων δυσκολιών που αντιμετωπίζονται με την υφιστάμενη σύνθεση και από δεδομένα που καταδεικνύουν ότι το προτεινόμενο προϊόν μπορεί να αντιμετωπίσει τις εν λόγω δυσκολίες. Σε όλες τις περιπτώσεις, η COMP θα κρίνει αν αυτές οι εκτιμήσεις είναι αληθοφανείς ή όχι και αν υποστηρίζονται στην αίτηση με κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία.

Δεδομένου ότι πολλοί υποστηρικτές θα υποβάλουν αίτηση για χαρακτηρισμό ενός φαρμάκου ως ορφανού σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής του, όταν συχνά δεν υπάρχουν συγκριτικά δεδομένα, θα πρέπει να παρέχεται μια κριτική επισκόπηση που να συγκρίνει ικανοποιητικές μεθόδους, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους εκτιμάται ότι μπορεί να επιτευχθεί σημαντικό όφελος. Αυτή η επισκόπηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους περιορισμούς και τους κινδύνους των διαθέσιμων μεθόδων και να επικεντρώνεται στο αναμενόμενο όφελος από το προτεινόμενο προϊόν.

Εξετάζονται όλοι οι χαρακτηρισμοί ορφανών φαρμάκων ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τα κριτήρια πριν από τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας κατά τον χρόνο της έγκρισης από την επιτροπή φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση του EMA. Σε αυτό το στάδιο, οι υποστηρικτές φαρμάκων που έχουν χαρακτηριστεί ορφανά πρέπει να αποδείξουν ότι επιτυγχάνεται σημαντικό όφελος σε σύγκριση με υφιστάμενες ικανοποιητικές μεθόδους, προκειμένου να διατηρηθεί το καθεστώς του ορφανού φαρμάκου. Για τον σκοπό αυτό, η COMP θα απαιτεί υψηλότερο επίπεδο δεδομένων/αποδεικτικών στοιχείων για τη διατήρηση του καθεστώτος ορφανού φαρμάκου απ’ ό,τι για τον αρχικό χαρακτηρισμό.

Συνιστάται ανεπιφύλακτα η παροχή συνδρομής στην κατάρτιση πρωτοκόλλων για να εξασφαλίζεται η κατάλληλη κλινική ανάπτυξη του ορφανού φαρμάκου. Η παροχή συνδρομής στην κατάρτιση πρωτοκόλλων πρέπει επίσης να περιλαμβάνει καθοδήγηση για την απόδειξη σημαντικού οφέλους σε σύγκριση με ικανοποιητικές μεθόδους διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας.

Περισσότερες πληροφορίες και παραδείγματα διατίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής (2016/C 424/03).

E. Περιγραφή του σταδίου ανάπτυξης

1. Συνοπτική περιγραφή της ανάπτυξης του προϊόντος

Ο αιτών πρέπει να περιγράφει συνοπτικά την υφιστάμενη κατάσταση ανάπτυξης του ορφανού φαρμάκου εντός της ΕΕ, π.χ. προκαταρκτική έρευνα, σύντομες λεπτομέρειες της φαρμακοτεχνικής ανάπτυξης, προκλινική έρευνα σε μορφή πίνακα, κλινική έρευνα, τελική κατάρτιση φακέλου άδειας κυκλοφορίας. Πρέπει να παρέχονται λεπτομέρειες των προτεινόμενων σχεδίων ανάπτυξης για την ορφανή πάθηση. Πρέπει να παρέχονται πληροφορίες για τυχόν προτεινόμενα σχέδια ανάπτυξης για άλλες ενδείξεις. Αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται με τη μορφή περίληψης, τύπου «ενημερωτικού φυλλαδίου ερευνητή». Δεν χρειάζεται να παρέχονται πλήρεις εκθέσεις μη κλινικών και κλινικών μελετών, εκτός εάν ζητηθεί.

Αυτή η ενότητα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το εάν ο υποστηρικτής σκοπεύει να υποβάλει αίτηση στον EMA για παροχή συνδρομής στην κατάρτιση πρωτοκόλλων. Οι αναμενόμενες ημερομηνίες της αίτησης για παροχή συνδρομής στην κατάρτιση πρωτοκόλλων και της υποβολής της αίτησης άδειας κυκλοφορίας πρέπει να παρέχονται, εφόσον είναι γνωστές.

2. Λεπτομέρειες σχετικά με το υφιστάμενο ρυθμιστικό καθεστώς και το ιστορικό θέσης σε κυκλοφορία στην ΕΕ και σε τρίτες χώρες

Πρέπει να παρέχεται σύνοψη του ρυθμιστικού καθεστώτος παγκοσμίως και του ιστορικού θέσης του φαρμάκου σε κυκλοφορία στην αγορά. Η εν λόγω σύνοψη πρέπει να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τις κλινικές δοκιμές και την κατάσταση της αίτησης άδειας κυκλοφορίας, λεπτομέρειες σχετικά με τις ενδείξεις για τις οποίες το φάρμακο έχει εγκριθεί σε τρίτες χώρες, προηγούμενες αιτήσεις για άδεια κυκλοφορίας και τυχόν δυσμενή ρυθμιστικά μέτρα που έχουν ληφθεί κατά του φαρμάκου σε οποιαδήποτε χώρα.

Αυτή η ενότητα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει λεπτομέρειες σχετικά με το εάν έχει υποβληθεί αίτηση ή εάν έχει χορηγηθεί καθεστώς ορφανού φαρμάκου για το προϊόν σε άλλες χώρες. Εάν έχει χορηγηθεί αλλού καθεστώς ορφανού φαρμάκου, είναι χρήσιμο να επισυναφθεί στην αίτηση αντίγραφο της απόφασης για τον χαρακτηρισμό του φαρμάκου ως ορφανού.

F. Βιβλιογραφία

Όλες οι δημοσιευμένες πηγές στις οποίες γίνεται παραπομπή πρέπει να υποβάλλονται μαζί με την αίτηση. Σε περίπτωση τηλεφόρτωσης ή εξαγωγής πληροφοριών από έναν ιστότοπο, πρέπει να επισημαίνεται η ημερομηνία πρόσβασης στον ιστότοπο.

Η προτιμώμενη μορφή για τις παραπομπές σε δημοσιευμένη βιβλιογραφία στην αίτηση είναι ανά κύριο συγγραφέα και έτος π.χ. (Smith et al. 2002).

G. Μεταβίβαση του χαρακτηρισμού ενός ορφανού φαρμάκου σε άλλον υποστηρικτή και αλλαγή του ονόματος ή της διεύθυνσης του υποστηρικτή

1. Μεταβίβαση του χαρακτηρισμού ενός ορφανού φαρμάκου σε άλλον υποστηρικτή

Ο χαρακτηρισμός ενός ορφανού φαρμάκου μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλον υποστηρικτή σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 141/2000.

Κατά την υποβολή της άδειας κυκλοφορίας, ο αιτών την άδεια κυκλοφορίας και ο υποστηρικτής του ορφανού φαρμάκου πρέπει να είναι το ίδιο πρόσωπο προκειμένου αυτό να δικαιούται το κίνητρο μειωμένων τελών για τα ορφανά φάρμακα. Για τον λόγο αυτό, όπου χρειάζεται, ο υποστηρικτής μπορεί να ζητήσει μεταβίβαση πριν από την υποβολή της αίτησης για άδεια κυκλοφορίας. Τόσο ο αιτών όσο και ο υποστηρικτής πρέπει να είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ.

Κατά την υποβολή αίτησης μεταβίβασης, ο υφιστάμενος υποστηρικτής οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες επί της διαδικασίας στον ιστότοπο του EMA. Ο EMA δεν θα είναι σε θέση να γνωμοδοτήσει σχετικά με τη μεταβίβαση εάν η αίτηση είναι ελλιπής ή έχει συμπληρωθεί λανθασμένα.

Εντός 30 ημερών από την υποβολή του αιτήματος, ο EMA διαβιβάζει τη γνωμοδότησή του στον υφιστάμενο υποστηρικτή και στην Επιτροπή.

Εάν συμφωνεί με τη μεταβίβαση, η Επιτροπή τροποποιεί την απόφαση χαρακτηρισμού ως ορφανού φαρμάκου. Η μεταβίβαση ισχύει από την ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή κοινοποιεί την τροποποιημένη απόφαση. Η Επιτροπή δημοσιεύει επίσης την απόφαση στο κοινοτικό μητρώο ορφανών φαρμάκων (13).

2. Αλλαγή του ονόματος ή της διεύθυνσης του υποστηρικτή

Η αλλαγή του ονόματος ή της διεύθυνσης ενός υφιστάμενου υποστηρικτή δεν απαιτεί νέα νομική πράξη, υπό την προϋπόθεση ότι ο υποστηρικτής εξακολουθεί να είναι το ίδιο πρόσωπο ή νομική οντότητα.

Ο υποστηρικτής πρέπει να υποβάλει το αίτημα σύμφωνα με τις οδηγίες επί της διαδικασίας στον ιστότοπο του EMA. Ο υποστηρικτής πρέπει ιδίως να τροποποιήσει πρώτα τα σχετικά δεδομένα στον κατάλογο ελεγχόμενων όρων στην υπηρεσία διαχείρισης δεδομένων οργανισμού του EMA.

Αυτά τα στοιχεία τηρούνται από τον EMA και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι αλλαγές ονομάτων καταγράφονται στο κοινοτικό μητρώο για τα ορφανά φάρμακα.

H. Τροποποίηση υφιστάμενου χαρακτηρισμού

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η χαρακτηρισθείσα πάθηση μπορεί να αλλάξει, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής (2016/C 424/03). Κατά την ανάπτυξη του προϊόντος, η ταξινόμηση μιας ασθένειας μπορεί να αλλάξει και η χαρακτηρισθείσα πάθηση μπορεί να χρειαστεί να τροποποιηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει καλύτερα την ένδειξη για την οποία σκοπεύει να υποβάλει αίτηση ο υποστηρικτής κατά τον χρόνο της χορήγησης άδειας κυκλοφορίας. Η διαδικασία τροποποίησης χρησιμοποιείται μόνο για αλλαγές στην ταξινόμηση μιας ασθένειας. Δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διεύρυνση ή τον περιορισμό της ορφανής πάθησης κατόπιν αιτήματος του υποστηρικτή. Προς τούτο, ο υποστηρικτής πρέπει να υποβάλει αναθεωρημένη αίτηση χαρακτηρισμού ενός φαρμάκου ως ορφανού προτού υποβάλει αίτηση για άδεια κυκλοφορίας. Αντιστοίχως, ο υποστηρικτής πρέπει να επικαιροποιήσει κατάλληλα τυχόν σχετικές ενότητες, π.χ. για τον επιπολασμό. Ο υποστηρικτής πρέπει να προσδιορίσει την παραπομπή για τον υφιστάμενο χαρακτηρισμό στην ενότητα I.1.3.

Αυτή η διαδικασία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιεσδήποτε άλλες αλλαγές (π.χ. νέα μορφή άλατος ή νέα ονομασία INN) οι οποίες δεν επηρεάζουν την πάθηση. Για να γίνει αυτό, πρέπει να υποβληθεί νέα αίτηση.

Τα αιτήματα τροποποίησης μιας ήδη χαρακτηρισθείσας πάθησης ακολουθούν την ίδια διαδικασία αξιολόγησης με τα αιτήματα νέου χαρακτηρισμού. Ο αιτών θα πρέπει να αποδείξει ότι εξακολουθούν να πληρούνται όλα τα κριτήρια χαρακτηρισμού. Εάν η COMP συμφωνήσει με το αίτημα τροποποίησης, η Επιτροπή θα εκδώσει νέα απόφαση και η αρχική απόφαση θα καταργηθεί αυτοδίκαια.

(1) https://www.ema.europa.eu/en

(2) https://iris.ema.europa.eu/

(3) ΕΕ L 18 της 22.1.2000, σ. 1.

(4) ΕΕ L 103 της 28.4.2000, σ. 5.

(5) ΕΕ C 424 της 16.11.2016, σ. 3.

(6) Οι αναφορές στην ΕΕ θα πρέπει να θεωρείται ότι περιλαμβάνουν τα κράτη μέλη της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία.

(7) Η λέξη «πάθηση» χρησιμοποιείται στον κανονισμό.

(8) Για τον χαρακτηρισμό ορφανών παθήσεων, ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν στην ΕΕ πρέπει να υπολογίζεται με βάση τον πληθυσμό των κρατών μελών της ΕΕ συν τον πληθυσμό της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν και της Νορβηγίας.

(9) Points to consider on the estimation and reporting on the prevalence of a condition for the purpose of orphan designation. 20 Ιουνίου 2019 EMA/COMP/436/01 αναθ. 1.

(10) Βλ. υποσημείωση 7.

(11) Κανονισμός (ΕΕ) 2017/745 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2017, για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/83/ΕΚ, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1223/2009 και για την κατάργηση των οδηγιών του Συμβουλίου 90/385/ΕΟΚ και 93/42/ΕΟΚ (ΕΕ L 117 της 5.5.2017, σ. 1).

(12) Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής (2016/C 424/03), της 18ης Νοεμβρίου 2016.

(13) https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/index_en.htm