Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - ενδυνάμωση της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση"

(COM(2001) 629 τελικό)

(2002/C 149/08)

Στις 17 Ιανουαρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, κατήρτισε τη γνωμοδότησή του στις 10 Απριλίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Vinay.

Κατά την 390ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου 2002), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή και παρουσίαση της πρότασης

1.1. Η υπό εξέταση ανακοίνωση εντάσσεται στα πλαίσια μιας διεργασίας η οποία δίνει όλο και μεγαλύτερη προσοχή στην σπουδαιότητα της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης του Απριλίου 2000, για την οποία το ίδιο έτος διοργανώθηκε ευρύτατη διαβούλευση, τα συμπεράσματα της οποίας - που εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης του Στρασβούργου - τροφοδότησαν νέες προτάσεις.

1.1.1. Η ΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της για την προηγούμενη ανακοίνωση(1), είχε εκφράσει μια σειρά εμπεριστατωμένων προβληματισμών σχετικά με τους τοπικούς φορείς, μεταξύ των οποίων είναι και οι κοινωνικοί εταίροι, και τον ρόλο τους, τη σημασία που έχει η πλήρης και ενεργός ενημέρωση/κατάρτιση των τοπικών φορέων, τον κοινό ορισμό που πρέπει να λάβει η κοινωνική οικονομία, και την απαίτηση ανάληψης συνεκτικής δράσης σε τοπικό επίπεδο που να καλύπτει και τους τέσσερις πυλώνες της στρατηγικής για την απασχόληση. Η ΟΚΕ επισημαίνει με ικανοποίηση ότι στο νέο αυτό έγγραφο λαμβάνονται υπόψη ορισμένα από τα θέματα αυτά.

1.2. Η υπό εξέταση ανακοίνωση, μετά από σύντομο χρονικό της ανάπτυξης της θεματικής αυτής έως την έναρξη της διαδικασίας του Λουξεμβούργου, τονίζει ότι στους προσανατολισμούς για την απασχόληση κατά το 2002 ζητείται από τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές για την χάραξη στρατηγικών στον τομέα της απασχόλησης, και διαπιστώνει ότι σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη γίνεται αισθητή μια τάση προς την αποκέντρωση, τη στήριξη της κοινοτικής οικονομίας και τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων. Ακόμη και τα εθνικά σχέδια δράσης (ΕΣΔ) για το 2001 δείχνουν ότι αναπτύσσεται μια ολοένα και στενότερη συνεργασία των εθνικών κυβερνήσεων με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

1.3. Η Επιτροπή τονίζει ως καίριο σημείο το γεγονός ότι έως σήμερα υπάρχει ανεπαρκής ενημέρωση και μη συστηματική συμμετοχή του τοπικού επιπέδου στη διαδικασία των εθνικών σχεδίων δράσης και την εφαρμογή του ΕΚΤ και δηλώνει ότι η ανάπτυξη της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά τόσο στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων στον τομέα της απασχόλησης όσο και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.

1.4. Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, με την επιφύλαξη της αρχής της επικουρικότητας, η Επιτροπή επισημαίνει ότι είναι απαραίτητη η συνεπής πολιτική βούληση σε κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Έχει θεμελιώδη σημασία να αναπτυχθεί μια σταθερή ανταλλαγή ορθών πρακτικών, να υπάρξει επίγνωση σε τοπικό επίπεδο σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και τα συναφή εθνικά σχέδια δράσης για την κοινωνική ένταξη, καθώς και για τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων.

1.5. Επισημαίνοντας τα κριτήρια που πρέπει να διέπουν την επεξεργασία τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση, η Επιτροπή καλεί, επίσης, να γίνεται πληρέστερη χρήση των υφιστάμενων μέσων, αναφέροντας συγκεκριμένα εκτός από τα διαρθρωτικά ταμεία τις πρωτοβουλίες Εures, Urban και Εqual. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις καινοτόμες δράσεις που προωθήθηκαν βάσει του άρθρου 6 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και στο κονδύλιο του προϋπολογισμού που προβλέφθηκε για το 2000 και το 2001 προκειμένου να στηριχθούν οι προπαρασκευαστικές δράσεις για την ανάληψη τοπικών πρωτοβουλιών στον τομέα της απασχόλησης.

1.6. Το έγγραφο προαναγγέλλει μια σειρά αξιολογήσεων των πρωτοβουλιών και των προγραμμάτων που βρίσκονται στο στάδιο εφαρμογής, στην ειδική οπτική της τοπικής διάστασης, και διευκρινίζει ότι η Επιτροπή θα εκλάβει την τοπική ανάπτυξη ως προτεραιότητα στα πλαίσια αξιολόγησης της προγραμματισμένης περιόδου.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί την ανακοίνωση, όπως και την προηγούμενη, θεωρώντας θετική την προσοχή που επιδεικνύει η Επιτροπή όσον αφορά την ανάπτυξη μιας αληθινής τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση όπως ανέκαθεν υποστήριζε η ΟΚΕ.

2.2. Επικροτείται ιδιαιτέρα ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιήθηκε η φάση της διαβούλευσης κατά το 2000. Δεδομένου δε ότι η φάση αυτή κατέδειξε την ύπαρξη πολυάριθμων προβλημάτων που περιορίζουν την ανάπτυξη πρωτοβουλιών σε τοπικό επίπεδο, η Επιτροπή κατάρτισε το εξεταζόμενο έγγραφο κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εντοπίζονται οι δράσεις και τα μέσα που επιτρέπουν στα όρια του δυνατού να αντιμετωπισθούν τα εν λόγω προβλήματα, επισημαίνοντας τους χώρους και τις μορφές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους τοπικούς παράγοντες και ταυτοχρόνως ευαισθητοποιώντας περισσότερο τα κράτη μέλη ως προς την απαίτηση λειτουργίας μιας αμφίδρομης ροής κατά την επεξεργασία των εθνικών σχεδίων δράσης.

2.3. Η επιλογή να αξιολογηθεί ο σύνολος προγραμματισμός με βάση την προτεραιότητα των επιπτώσεών τους στην τοπική ανάπτυξη αποκτά τέτοια σημασία ώστε, αφενός, υπερβαίνει σχεδόν το εξεταζόμενο θέμα, αφετέρου όμως, ενισχύει την άποψη ότι η στρατηγική για την απασχόληση που έχει προσδιορισθεί από το Συμβούλιο της Λισαβόνας θα πρέπει να αναπτυχθεί σε βάθος με τη δέουσα προσοχή προς τα τοπικά προγράμματα απασχόλησης που αποτελούν το απαραίτητο λειτουργικό συμπλήρωμα.

2.4. Στο έγγραφο τονίζεται ότι ο ρόλος του τοπικού επιπέδου στο πλαίσιο της ΕΣΑ πρέπει να αναγνωριστεί ρητά στους προσανατολισμούς για τις πολιτικές στον τομέα της απασχόλησης κατά το 2002, με κατά λέξη αναφορά του προσανατολισμού αριθ. 11. Ωστόσο, ο προσανατολισμός αυτός συμπεριλαμβάνεται στο κεφάλαιο σχετικά με το δεύτερο πυλώνα "ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και δημιουργία θέσεων απασχόλησης". Η ΟΚΕ είχε ήδη εκφράσει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της την πεποίθηση ότι η χάραξη στρατηγικών ανάπτυξης της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο καθιστά δυνατή, και μάλιστα σε συνάρτηση με την πολυμέρεια ατόμων και λειτουργιών που μπορούν να συμβάλουν σ' αυτή, την επίτευξη των στόχων που ορίζονται και στους τέσσερις πυλώνες της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Επαναλαμβάνει συνεπώς την προβληματική αυτή και εύχεται να υιοθετηθεί από την Επιτροπή, δεδομένου ότι στην ίδια ανακοίνωση υπενθυμίζεται εν εκτάσει ο τέταρτος πυλώνας σχετικά με τις ίσες ευκαιρίες.

2.4.1. Η προσοχή που επιδεικνύεται στο έγγραφο όσον αφορά τις πολιτικές για την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών ανταποκρίνεται πλήρως στην πεποίθηση ότι στο τοπικό επίπεδο ακριβώς προσδιορίζονται οι συνθήκες που μπορούν να περιορίσουν ή να επιτείνουν την ισότητα των φύλων, όχι μόνον με ειδικές ενεργούς πολιτικές και με στοχοθετημένες παρεμβάσεις στον τομέα της κατάρτισης, αλλά και με την επίταση της πολιτιστικής και κοινωνικής επίγνωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η παρότρυνση προς τις τοπικές αρχές να προωθήσουν την απασχόληση των γυναικών με "μέτρα για τον συμβιβασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής" φαίνεται ανάρμοστη δεδομένου ότι ο συμβιβασμός αυτός θα έπρεπε να επιτευχθεί προς το συμφέρον της ισότητας ανδρών και γυναικών. Η επίγνωση αυτή είναι πράγματι παρούσα στους προσανατολισμούς για τις πολιτικές για την απασχόληση 2002, στις οποίες το κεφάλαιο με τίτλο "Συμβιβασμός επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής" τονίζει ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται για το σκοπό αυτό "αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για τις γυναίκες και για τους άνδρες"(2).

2.5. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων καθίσταται κατά πολύ σημαντικότερος στο υπό εξέταση έγγραφο συγκριτικά με το προηγούμενο και τονίζεται πόσο συμμετέχουν ολοένα και περισσότερο στην ανάπτυξη των τοπικών στρατηγικών.

2.5.1. Εντούτοις, όπως τονίστηκε ήδη στην σχετική γνωμοδότηση, ο ρόλος αυτός δεν έχει σημασία μόνο στο πλαίσιο της κοινωνικής διαβούλευσης - για την ανάπτυξη της οποίας το πρόσφατο συμβούλιο του Λάακεν έλαβε σημαντική απόφαση - αλλά και ως ενεργό στοιχείο στις συμπράξεις, ρόλος που διαδραματίστηκε άλλωστε κατά θετικό τρόπο στο πλαίσιο των εδαφικών συμφώνων και των διαμεθοριακών εταιρικών σχέσεων βάσει του Εures. Εάν επιπλέον, όπως ορίζεται στο συμβούλιο της Φέιρα, οι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν να διαδραματίσουν ένα ρόλο κυρίως όσον αφορά τον "καθορισμό, εφαρμογή και αξιολόγηση των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση", ο ρόλος αυτός αποκτά ακόμα μεγαλύτερη έμφαση σε τοπικό επίπεδο.

2.6. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη δυσχέρεια, που τεκμηριώνεται εμπεριστατωμένα ήδη από την ΟΚΕ, η οποία προέρχεται από τις διαφορετικές ερμηνείες που δίδουν τα κράτη μέλη στην κοινωνική οικονομία, τονίζει όμως ότι ο τομέας αυτός - αποτελεί στοιχείο μεγάλων δυνατοτήτων στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών σε τοπικό επίπεδο και καταδεικνύει ότι η έννοια των εταιρικών συμπράξεων σε τοπικό επίπεδο ωριμάζει υπό την ώθηση των πολιτικών προτεραιοτήτων της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Θα ήταν σκόπιμο, όμως, η Επιτροπή να προβεί, στα όρια του δυνατού και με βάση την επικουρικότητα, στη διατύπωση ενός κοινού ορισμού ενόψει άλλωστε του δημόσιου βήματος για την τοπική ανάπτυξη που έχει αναγγελθεί για τις αρχές του 2003.

2.7. Σε ό,τι αφορά τη επικουρικότητα και την απόλυτη εγκυρότητα της προστασίας της, επικροτείται η αναφορά της Επιτροπής στο Λευκό Βιβλίο για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση βάσει της οποίας, σε γενικές γραμμές αλλά και ειδικότερα όσον αφορά το πρόβλημα της απασχόλησης και της συνοχής, ζητείται η ισχυρή αλληλεπίδραση των διαφόρων βαθμίδων κυβέρνησης της ΕΕ και των μεμονωμένων χωρών και του τοπικού και περιφερειακού επιπέδου. Η αλληλεπίδραση αυτή δεν είναι μόνο απαραίτητη για να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα των ενιαίων πολιτικών, αλλά και για να αποκατασταθεί μια σχέση μεταξύ των ευρωπαϊκών οργάνων και των πολιτών έτσι ώστε να συμβάλουν στην υλοποίηση και την ποιότητα των πολιτικών και οικονομικών επιλογών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Μεταξύ των διαφόρων αποτελεσματικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, η Επιτροπή μνημονεύει το Εures, ένα μέσο που δημιουργήθηκε το 1993, και που συνεχώς ανανεώνεται χάρη στην σπουδαιότητά του και για το οποίο εξετάζεται σήμερα η μεταρρύθμιση της νομικής του βάσης. Είναι απορίας άξιο, όμως, γιατί η Επιτροπή, εάν ληφθούν υπόψη οι δυνατότητές του, δεν προτείνει μια πλήρη μεταρρύθμιση και δεν το ενσωματώνει πλήρως στην ευρωπαϊκή πολιτική για την απασχόληση αλλά προτείνει ποικίλα κριτήρια και πόρους χρηματοδότησης αντί να τα εντάξει στον προϋπολογισμό των διαρθρωτικών ταμείων. Όπως έχει σημειωθεί, το δίκτυο Εures συνδέει στο εσωτερικό του τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και τους κοινωνικούς εταίρους: δύο φορείς οι οποίοι σύμφωνα με την υπό εξέταση ανακοίνωση συγκαταλέγονται μεταξύ των φορέων της στρατηγικής για την απασχόληση σε τοπικό επίπεδο. Πρόκειται για ένα ακόμη στοιχείο λογικής συνέπειας που θα έπρεπε να κατευθύνει την Επιτροπή προς ένα πρότυπο μεταρρύθμισης σαν και αυτό που υπογραμμίζεται προηγουμένως.

3.2. Η Επιτροπή επισημαίνει τις θετικές συνέπειες που έχει για την απασχόληση η κοινωνική πρωτοβουλία Urban που αποβλέπει σε κοινωνικοπεριβαλλοντικές παρεμβάσεις σε εξαιρετικά κρίσιμες ζώνες των αστικών κέντρων. Ήδη στη γνωμοδότησή της για την ανανέωση της πρωτοβουλίας αυτής(3), η ΟΚΕ τόνιζε ότι το πρόγραμμα Urban θα μπορούσε να έχει θετικές επιπτώσεις στον τομέα της απασχόλησης, έστω και αν δεν είναι ο τελικός στόχος του. Επιπλέον, η πρωτοβουλία έχει το σημαντικό χαρακτηριστικό ότι ενεργοποιεί έντονα τη συμμετοχή του συνόλου της κοινωνίας του πολίτη στον προγραμματισμό των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων. Η ΟΚΕ επιθυμεί η Επιτροπή στις αναλύσεις της που έχει προγραμματίσει για τα αποτελέσματα τόσο του Urban όσο και οποιασδήποτε άλλης πρωτοβουλίας να αναφέρεται και στις συνέπειες της διάδοσης των ορθών πρακτικών που προβλέπεται πάντα.

3.2.1. Στην αναφορά της Επιτροπής στις δυνατότητες των προγραμμάτων και των πρωτοβουλιών που βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής, και αποβλέπουν στην απασχόληση σε τοπικό επίπεδο, θεωρείται ότι πρέπει να συμπεριληφθεί και το Ιnterreg III που υποδεικνύει αυτό τον στόχο μεταξύ των κριτηρίων προγραμματισμού.

3.3. Κατά την παρουσίαση των κριτηρίων εφαρμογής των καινοτόμων δράσεων που χρηματοδοτούνται βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού του ΕΚΤ, η Επιτροπή είχε επισημάνει(4) μια ρητή διασύνδεση, η οποία άλλωστε είναι και φυσική υπό το φως της προγενέστερης ερμηνείας, με την ανάπτυξη της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. Διευκρινιζόταν, επίσης, ότι προτεραιότητα θα έχουν οι προτάσεις που βασίζονται στην αρχή της σύμπραξης των διαφόρων φορέων, και αναφέρονταν οι δημόσιες αρχές, ο ιδιωτικός τομέας, οι κοινωνικοί παράγοντες, το τρίτο σύστημα κ.λπ. Η ανακοίνωση της Επιτροπής υπενθυμίζει τα δεδομένα αυτά και τονίζει ότι μια από τις θεματικές προτεραιότητας τιτλοφορείται "στρατηγικές για την τοπική απασχόληση και την καινοτομία". Η ΟΚΕ συμμερίζεται βεβαίως όλα όσα προαναφέρθηκαν, επισημαίνει όμως ότι φορείς για την υποβολή προτάσεων παραμένουν επί του παρόντος "οι αρμόδιες δημόσιες αρχές ή οι τοπικές αυτοδιοικήσεις".

3.3.1. Αυτό δημιουργεί ένα είδος απόλυτης ιεράρχησης των τοπικών παραγόντων που θα μπορούσε να επανακαθοριστεί στο πλαίσιο της υπό εξέταση ανακοίνωσης, ενώ τόσο στο πρώτο έγγραφο της Επιτροπής όσο και στο προκείμενο επισημαίνονται κάτω από την έννοια "τοπικοί παράγοντες" ένα ευρύτατο φάσμα φορέων. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η πρωτοβουλία για μια τοπική στρατηγική στον τομέα της απασχόλησης μπορεί να καταρτιστεί, προταθεί, και εκτεθεί από έναν οποιονδήποτε από τους φορείς αυτούς που συγκροτούν μια συγκεκριμένη εταιρική σχέση ή εάν αντιθέτως κατά πόσον η "βασική κινητήρια δύναμη κάθε πρωτοβουλίας πρέπει να είναι πάντα μια δημόσια αρχή ή διοικητική αρχή σε τοπικό επίπεδο".

3.4. Το έγγραφο δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην απαίτηση να υπάρχει αποτελεσματική πληροφόρηση των τοπικών παραγόντων για τις ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές πράγμα το οποίο είναι προφανώς απαραίτητο για την ανάληψη πρωτοβουλιών και στρατηγικών που να μην είναι μόνο εφαρμόσιμες με μέσα και πόρους σε κοινοτικό επίπεδο αλλά και συνεκτικές με τις πολιτικές που χαράσσονται τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, από τον καθορισμό των συστατικών στοιχείων μιας τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση στο έγγραφο απουσιάζει ένα σημείο το οποίο η ΟΚΕ θεωρεί ουσιαστικό και το οποίο είχε αναφέρει στην προηγούμενη γνωμοδότησή της: πρόκειται για την κατάρτιση.

3.4.1. Η στρατηγική διαδικασία που προτείνεται από την Επιτροπή ακολουθεί τα εξής στάδια: προσδιορισμός του τομέα, διάγνωση των ισχυρών και αδύναμων σημείων, εντοπισμός των πιθανών παραγόντων, ανάλυση σκοπιμότητας και απειλές για την απασχόληση στο συγκεκριμένο χώρο, συμμετοχή των περιφερειακών και εθνικών αρχών. Έχει σημασία να υπογραμμιστεί ότι τα ισχυρά και αδύναμα σημεία καθώς και η σκοπιμότητα και οι απειλές για την απασχόληση ενδέχεται να προέρχονται, εκτός από τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, τα έργα υποδομής, παραγωγής και οργάνωσης ενός εδάφους, και σε μεγάλο βαθμό από τις απαιτήσεις κατάρτισης που διευκολύνουν την απασχολησιμότητα, που στηρίζουν την ανάπτυξη επιχειρηματικών ικανοτήτων, ευνοούν την προσαρμοστικότητα των εργαζομένων και των εταιριών, τροφοδοτούν μέσω των επαγγελματικών δεξιοτήτων αλλά και της κοινωνικοπολιτιστικής επίγνωσης την πορεία προς την ισότητα των φύλων.

3.4.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κατάρτιση, παράλληλα με την εκπαίδευση και την δια βίου κατάρτιση, αποτελούν συστατικά στοιχεία οιασδήποτε πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. Βεβαίως, μπορούν να υπάρξουν και θα υπάρξουν σχέδια που θέτουν την κατάρτιση (ειδική κατάρτιση έστω και διαδομένη) ως αντικείμενο μιας τοπικής στρατηγικής, αλλά στο παράρτημα 2 του εγγράφου υιοθετείται η πρόταση που είχε υποβληθεί από την ΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της για την προώθηση πρωτοβουλιών και εδαφικών συμφώνων για την κατάρτιση. Η Επιτροπή καλείται να επιδείξει προσοχή στην απαίτηση αυτή που αποτελεί στοιχείο μιας ευρύτερης και ουσιαστικότερης στρατηγικής κατά τη χάραξη οιασδήποτε πρωτοβουλίας.

3.5. Η ΟΚΕ επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να διοργανώσει το προσεχές έτος ένα δημόσιο βήμα για την τοπική ανάπτυξη και δηλώνει ήδη ότι ενδιαφέρεται και είναι διαθέσιμη να συμβάλει για την ευρύτερη προβληματική επί του θέματος. Σύμφωνα με το έγγραφο, η συνάντηση αυτή έχει προγραμματιστεί για τις αρχές του 2003 και, παράλληλα, δίδεται η πληροφορία ότι το δεύτερο εξάμηνο του ιδίου έτους θα είναι τελικά διαθέσιμη μια αξιολογική ανάλυση των 89 εδαφικών συμφώνων που τέθηκαν σε εφαρμογή ως πρότυπα σχέδια το 1997. Δεδομένου ότι η χρονική απόσταση είναι μόνον μερικών μηνών, και ότι το δημόσιο βήμα προτείνεται ως έδρα ανταλλαγής εμπειριών και πληροφοριών, θα ήταν σκόπιμο να προγραμματιστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να συμπίπτουν οι δύο ημερομηνίες.

3.6. Η μεταφορά της ευρωπαϊκής πολιτικής για την ανάπτυξη σε τοπικό επίπεδο και η επιτυχία της και η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας του πολίτη για τον προσδιορισμό σχετικών στρατηγικών αποτελούν, όπως τονίστηκε ήδη, σημαντικό μέσο για την προώθηση της έννοιας του ανήκειν των ευρωπαίων πολιτών και της σχέσεώς τους με τα ευρωπαϊκά όργανα. Είναι ανάγκη, εντούτοις, οι πολιτικές για την απασχόληση να παραμείνουν πιστές στις αρχές που ορίσθηκαν στη Λισαβόνα και εμπλουτίστηκαν περαιτέρω από το πρόσφατο Συμβούλιο του Λάακεν. Αφενός, λοιπόν, πρέπει να δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης διάρκειας και ποιότητας (είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι σε πρόσφατο έγγραφο της Επιτροπής αρχίζει να αναγνωρίζεται ότι η έννοια της "ποιοτικής εργασίας" δεν διαθέτει ασφαλείς και αποτελεσματικούς δείκτες αναφοράς), αφετέρου, πρέπει να προσδιοριστεί, υποστηριχτεί και προωθηθεί το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο, δεδομένου ότι πρόκειται για δύο βασικά στοιχεία για τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό της ΕΕ και για την ενδυνάμωσή της ενόψει της διεύρυνσης.

3.6.1. Η ευρωπαϊκή οικονομία, όμως, παρουσιάζει μεγάλη επιβράδυνση ενώ οι προοπτικές ανάκαμψης είναι πολύ συγκρατημένες. Το τοπικό επίπεδο δεν μπορεί να διαχωριστεί από το εθνικό και το κοινοτικό. Επιβάλλεται, συνεπώς, η λήψη αποφάσεων για την οικονομική αύξηση και την ανάπτυξη της απασχόλησης κατά προτεραιότητα.

3.6.2. Υπάρχουν περιθώρια κινήσεων που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με αποφασιστικότητα και συγχρόνως να παγιωθεί ένα βιώσιμο αναπτυξιακό πρότυπο, τόσο από περιβαλλοντική όσο και από κοινωνική άποψη, πτυχές που και οι δυο απαιτούν εγγυήσεις και προστασία. Σε όλα τα επίπεδα, από το κοινοτικό έως το τοπικό, πρέπει να προσδιορισθούν και να γίνουν σεβαστά τα δύο αυτά θεμελιώδη σημεία εξισορρόπησης.

3.6.3. Το τοπικό επίπεδο είναι ένας μικρόκοσμος με ευκαιρίες και κινδύνους πολύ πιο άμεσους και πραγματικούς: η άμεση ικανότητα του μεμονωμένου πολίτη να διαπιστώνει κατά πόσο είναι όντως αποτελεσματική μια πολιτική επιλογή. Η επιτυχία, συνεπώς, και για τις επιλογές που αποτελούν αντικείμενο της υπό εξέταση ανακοίνωσης, θα εξαρτηθεί στο άμεσο μέλλον αλλά κυρίως στο μακροπρόθεσμο, όχι μόνο από την αποτελεσματικότητα των προτάσεων που εξετάσαμε εδώ αλλά κυρίως από τις προοδευτικές επιλογές που θα γίνουν σε κάθε επίπεδο.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής "Τοπική δράση για την απασχόληση - Η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση". ΕΕ C 14 της 16.1.2001.

(2) Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής των κρατών μελών για την απασχόληση το 2002 - COM(2001) 511 τελικό.

(3) Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τους προσανατολισμούς που αφορούν την κοινοτική πρωτοβουλία για την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση των πόλεων και των γειτονικών ζωνών σε κρίση, προκειμένου να προωθηθεί η βιώσιμη αστική ανάπτυξη - Urban". ΕΕ C 51 της 23.2.2000.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την υλοποίηση καινοτόμων μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την προγραμματική περίοδο 2000-2006. COM(2000) 894 τελικό.