4.Συνεργασία μεταξύ των συστημάτων υγείας

4.1.Αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας

Η αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας (ΑΤΥ) αποτελεί σημαντικό μέρος της διαδικασίας τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων όσον αφορά την υγεία στις χώρες της ΕΕ. Τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν ότι εφαρμόζουν ένα εθνικό σύστημα ΑΤΥ για τα φάρμακα (26 κράτη μέλη και η Νορβηγία) και/ή για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (20 κράτη μέλη και η Νορβηγία).

Επί του παρόντος, η συνεργασία της ΕΕ στον τομέα της ΑΤΥ αποτελείται από δύο βασικές συνιστώσες. Πρώτον, το δίκτυο ΑΤΥ το οποίο συνδέει τις εθνικές αρχές ή τους εθνικούς φορείς που είναι αρμόδιοι για την ΑΤΥ. Οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία του δικτύου ΑΤΥ, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 15 της οδηγίας, ορίζονται στην εκτελεστική απόφαση 2013/329/ΕΕ της Επιτροπής . Το δίκτυο παρέχει στρατηγική καθοδήγηση και προσανατολισμό πολιτικής για επιστημονική και τεχνική συνεργασία. Πέραν της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με συναφείς εξελίξεις πολιτικής στον τομέα της ΑΤΥ, κατά τα τελευταία τρία έτη το δίκτυο ΑΤΥ κατάρτισε σημαντικά έγγραφα πολιτικής όπως τα έγγραφα «Added Value of the European Cooperation in the Joint HTA of Medical Devices» (Προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής συνεργασίας στην κοινή ΑΤΥ των ιατροτεχνολογικών προϊόντων) τον Οκτώβριο του 2015 και «Reflection Paper on Synergies between Regulatory and HTA issues» (Έγγραφο προβληματισμού σχετικά με τις συνέργειες μεταξύ ρυθμιστικών θεμάτων και θεμάτων ΑΤΥ) τον Νοέμβριο του 2016. Επίσης, στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος εργασίας 2016-2020 έχει προγραμματιστεί η έκδοση επιπλέον στρατηγικών εγγράφων.

Η δεύτερη και συμπληρωματική συνιστώσα είναι η επιστημονική και τεχνική συνεργασία που αντιπροσωπεύεται από τις κοινές δράσεις EUnetHTA . Η τρέχουσα κοινή δράση, EUnetHTA 3, η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2016, θα διαρκέσει έως το 2020 και σε αυτήν συμμετέχουν περισσότεροι από 80 εταίροι, σχετικοί φορείς ΑΤΥ που διενεργούν αξιολογήσεις και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί που συμβάλλουν στην ΑΤΥ στην Ευρώπη.

Η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη στις εκκλήσεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της συνεργασίας της ΕΕ στον τομέα της ΑΤΥ μετά το 2020, δρομολόγησε εκτενή διαδικασία προβληματισμού, συμπεριλαμβανομένων διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και εκτίμησης επιπτώσεων σύμφωνα με το θεματολόγιο της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Η εν λόγω διαδικασία προβληματισμού ολοκληρώθηκε με την έκδοση νομοθετικής πρότασης από την Επιτροπή στις 31 Ιανουαρίου 2018. Σκοπός της πρότασης είναι να αξιοποιηθεί η συνεχιζόμενη συνεργασία βάσει έργων στον τομέα της ΑΤΥ και να αντιμετωπιστούν ορισμένες ελλείψεις που εντοπίστηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας προβληματισμού. Η προτεινόμενη νομοθεσία έχει ως στόχο να διασφαλίσει την καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας. Η συνεργασία στον τομέα της ΑΤΥ μετά το 2020, σύμφωνα με την πρόταση, αναμένεται να συμβάλει στην προσφορά καινοτόμων τεχνολογιών υγείας στους Ευρωπαίους ασθενείς, στη βελτιωμένη χρήση των διαθέσιμων πόρων και στη βελτίωση της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις. Στην πρόταση περιγράφονται ένα πλαίσιο στήριξης και διαδικασίες συνεργασίας σχετικά με την ΑΤΥ σε επίπεδο Ένωσης, καθώς και κοινοί κανόνες για κλινικές αξιολογήσεις των τεχνολογιών υγείας. Ειδικότερα, η πρόταση περιλαμβάνει κοινές εργασίες σχετικά με κλινικές αξιολογήσεις, κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις και αναδυόμενες τεχνολογίες υγείας.

Η πρόταση έχει αποσταλεί στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

4.2.Ηλεκτρονική υγεία (eHealth)

Το δίκτυο eHealth είναι ένα εθελοντικό δίκτυο το οποίο αποτελείται από αρμόδιες για την ηλεκτρονική υγεία εθνικές αρχές και εργάζεται για τη δημιουργία διαλειτουργικών εφαρμογών και για την ενίσχυση της συνέχειας της περίθαλψης και της πρόσβασης σε αυτή.

Το έργο του δικτύου eHealth διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά την αντιμετώπιση των νομικών, οργανωτικών και τεχνικών προκλήσεων και των προκλήσεων που συνδέονται με τη σημασιολογική διαλειτουργικότητα στο πλαίσιο της διασυνοριακής ανταλλαγής προσωπικών δεδομένων για την υγεία. Το δίκτυο έθεσε τις βάσεις για την υποδομή ψηφιακών υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας (eHDSI), ένα σύστημα ΤΠ το οποίο χρηματοδοτείται από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και τα κράτη μέλη, και εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τις συνοπτικές εκθέσεις των ασθενών (Νοέμβριος 2013) και για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση (Νοέμβριος 2014).

Στο πλαίσιο της υποδομής eHDSI, το πρώτο κύμα εθελοντικών διασυνοριακών ανταλλαγών συνοπτικών εκθέσεων ασθενών και ηλεκτρονικών συνταγών προβλέπεται να ξεκινήσει από λίγες πρωτοπόρες χώρες έως το τέλος του 2018 και, έως το 2020, αναμένεται να συμμετέχουν περίπου 20 κράτη μέλη. Μέχρι στιγμής, 16 κράτη μέλη έχουν λάβει από τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» χρηματοδότηση ύψους 10,6 εκατ. EUR για να προβούν στις αναγκαίες τεχνικές προετοιμασίες για τη διασυνοριακή αυτή ανταλλαγή. Το 2018 πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική πρόσκληση υποβολής προτάσεων με την οποία παρασχέθηκε σε περισσότερα κράτη μέλη η δυνατότητα να συμμετέχουν στην υποδομή eHDSI.

Στις 25 Απριλίου 2018, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία, μεταξύ άλλων, επιδιώκει να διασφαλίσει την κατάλληλη διακυβέρνηση της eHDSI και της χρηματοδοτικής της βάσης και να βελτιώσει τη διαλειτουργικότητα των δεδομένων ασθενών και την πρόσβαση των πολιτών. Πρόθεση είναι η επανεξέταση της διαχείρισης και της λειτουργίας του δικτύου eHealth ώστε να αποσαφηνιστεί ο ρόλος του στη διακυβέρνηση της υποδομής ψηφιακών υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας και οι επιχειρησιακές απαιτήσεις του.

4.3.Τα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς

Τα ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς (ΕΔΑ) είναι εικονικά, εθελοντικά διασυνοριακά δίκτυα, στο πλαίσιο των οποίων έρχονται σε επαφή πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης από ολόκληρη την Ευρώπη. Στόχος τους είναι να συμβάλλουν στη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενών που πάσχουν από σπάνιες, πολύπλοκες και χαμηλού επιπολασμού νόσους για τις οποίες απαιτείται άκρως εξειδικευμένη υγειονομική περίθαλψη και συγκέντρωση γνώσεων και πόρων.

Από τον χρόνο της τελευταίας έκθεσης, τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της επιτροπής των ΕΔΑ ενέκριναν 24 θεματικά δίκτυα τα οποία τέθηκαν σε λειτουργία τον Μάρτιο του 2017 στο Βίλνιους στο πλαίσιο της τρίτης διάσκεψης των ευρωπαϊκών δικτύων αναφοράς. Στο πλαίσιο των δικτύων έρχονται σε επαφή περισσότερες από 900 άκρως εξειδικευμένες μονάδες υγειονομικής περίθαλψης από περίπου 300 νοσοκομεία σε 25 κράτη μέλη (και στη Νορβηγία). Βασική αρχή των ΕΔΑ είναι να ταξιδεύει η γνώση και όχι ο ασθενής. Τα ΕΔΑ δεν είναι άμεσα προσβάσιμα από μεμονωμένους ασθενείς· αντιθέτως, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης παραπέμπουν τους ασθενείς στο σχετικό δίκτυο, με τη συγκατάθεσή τους και σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού συστήματος υγείας.

Η κλινική λειτουργία των ΕΔΑ ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2017, όταν τέθηκε σε λειτουργία η ειδική για τον σκοπό αυτό πλατφόρμα ΤΠ —το σύστημα κλινικής διαχείρισης ασθενών—, το οποίο κατέστησε δυνατή την πραγματοποίηση των πρώτων εικονικών ομάδων εξέτασης περιπτώσεων ασθενών. Οι εικονικές ομάδες συνέρχονται για να εξετάσουν τη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενούς και σε αυτές συμμετέχουν ειδικοί ιατροί από διαφορετικά κέντρα εμπειρογνωμοσύνης από ολόκληρη την ΕΕ. Έως τον Ιούνιο 2018 είχαν δημιουργηθεί 165 ομάδες, ενώ ο αριθμός τους αυξάνεται σε καθημερινή βάση και οι πρώτοι ασθενείς λαμβάνουν ήδη άμεσα τα οφέλη.

4.4.Αναγνώριση των ιατρικών συνταγών

Η Επιτροπή εξέδωσε την εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των ιατρικών συνταγών. Κινήθηκαν είκοσι μία διαδικασίες επί παραβάσει για μη κοινοποίηση μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όλες οι διαδικασίες περατώθηκαν λόγω επακόλουθης μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο από τα κράτη μέλη.

4.5.Χαρτογράφηση και ανάπτυξη διασυνοριακής και περιφερειακής συνεργασίας

Η Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συνεργάζονται για την παροχή διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης στις παραμεθόριες περιοχές. Αυτό θα έπρεπε να εκληφθεί ως μια ευκαιρία για να βελτιωθεί η πρόσβαση των ασθενών σε περίθαλψη, να αξιοποιηθούν οι οικονομίες κλίμακας και να γίνει αποτελεσματική χρήση των πόρων. Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την ώθηση της ανάπτυξης και της συνοχής σε παραμεθόριες περιφέρειες της ΕΕ , η Επιτροπή επισημαίνει τρόπους με τους οποίους η Ευρώπη μπορεί να μειώσει την πολυπλοκότητα, τη χρονική διάρκεια και το κόστος της διασυνοριακής αλληλεπίδρασης και να προωθήσει τη συγκέντρωση των υπηρεσιών κατά μήκος των εσωτερικών συνόρων. Στην ανακοίνωση προτείνεται ένα σύνολο δράσεων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης των παραμεθόριων περιφερειών με την παρουσίαση επιτυχημένων πρακτικών. Στο τέλος του 2018 η Επιτροπή προγραμματίζει τη διοργάνωση στρατηγικής εκδήλωσης η οποία θα επικεντρωθεί στην υγειονομική περίθαλψη και στην οποία θα συμμετάσχουν ενδιαφερόμενα μέρη από παραμεθόριες περιοχές με σκοπό τη διερεύνηση τρόπων περαιτέρω ανάπτυξης της ανταλλαγής πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών σε ολόκληρη την Ένωση.