Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα

«Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ) 2021-2027: τόνωση του ταλέντου και της ικανότητας για καινοτομία της Ευρώπης»

[COM(2019) 330 final — 2019/00152 (COD)]

και

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (αναδιατύπωση)»

[COM(2019) 331 final — 2019/00151 (COD)]

(2020/C 47/10)

Γενικός εισηγητής: ο κ. Antonello PEZZINI

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18.7.2019 Συμβούλιο, 26.7.2019 Νομική βάση Άρθρο 173, παράγραφος 3 και Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση Απόφαση του Προεδρείου 24.9.2019 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 31.10.2019 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 547 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 168/0/1

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει πλήρως τη συνέργεια μεταξύ του ΕΙΤ (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας) και του πολυετούς προγράμματος-πλαισίου της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία, όπως προτείνεται στον αναθεωρημένο κανονισμό, στο πλαίσιο του εξορθολογισμού του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», με μια απλουστευμένη δομή για την έρευνα και την καινοτομία.

1.2. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η «ανοικτή καινοτομία» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» θα αποτελέσει ενιαίο σημείο επαφής για τους φορείς καινοτομίας υψηλού δυναμικού, μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, και ότι θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας με τα οικοσυστήματα και τους φορείς εκμετάλλευσης, σε συνέργεια με το ΕΙΤ, με την αποφυγή επαναλήψεων και επικαλύψεων, με την εξασφάλιση αποτελεσματικής συμπληρωματικότητας, όπως υποδεικνύει το Συμβούλιο όσον αφορά το προτεινόμενο πρόγραμμα εφαρμογής του «Ορίζοντος Ευρώπη» ( 1 )

1.3. Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΙΤ πρέπει να θεωρείται ένας από τους κύριους κινητήριους μοχλούς της καινοτομίας με στόχους, ικανός να δίνει απαντήσεις σε κοινωνικά ζητήματα σχετικά π.χ. με τα εξής: οικοσυστήματα βιώσιμης καινοτομίας, καινοτομία και επιχειρηματικές δεξιότητες με την προοπτική της διά βίου μάθησης, ενίσχυση της λειτουργικότητας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, νέες λύσεις στην αγορά για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, συνέργειες και προστιθέμενη αξία σε ολόκληρο το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη».

1.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ΕΙΤ και οι κοινότητες γνώσης και καινοτομίας (ΚΓΚ) θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στον τομέα της καινοτομίας σε επίπεδο ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό. Θα πρέπει να ενισχύσουν τις ικανότητές τους για ολοένα και καλύτερο συντονισμό με όλους τους συναρμοδίους στα διάφορα επίπεδα και να εντείνουν τις προσπάθειές τους με αποδέκτη όλες τις επιχειρήσεις —ανεξάρτητα από το μέγεθός τους— με στόχο την ενίσχυση του επιχειρηματικού πνεύματος της ΕΕ.

1.5. Η ΕΟΚΕ συνιστά το ΕΙΤ να διατηρήσει και να αναδείξει τη μοναδικότητα της προστιθέμενης αξίας του ως κορυφαίο ευρωπαϊκό ίδρυμα στην υψηλού επιπέδου εξειδικευμένη κατάρτιση στη διδασκαλία της διοίκησης επιχειρήσεων μέσω της εκμάθησης στην πράξη, εντοπίζοντας και δοκιμάζοντας νέες μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης. Το σήμα του ΕΙΤ θα πρέπει να αναγνωριστεί από τους κύριους διεθνείς οργανισμούς πιστοποίησης και να εξαχθεί εκτός του κύκλου των ΚΓΚ και των εταίρων τους, με στόχο τη διάδοση σε μια ολοένα ευρύτερη κοινότητα καινοτομίας, σε συνεργασία με τρίτες χώρες, ιδίως στην Ασία και τις ΗΠΑ.

1.6. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το ΕΙΤ θα πρέπει να υποστηρίξει την ανάπτυξη νέων προϊόντων που χαρακτηρίζονται από ισχυρή εμπορική αξία, εμπλουτισμένων με εκπαιδευτικές εμπειρίες, διαδεδομένες σε διεθνές επίπεδο κατά τα πρότυπα των βιομηχανικών διδακτορικών διατριβών. Αυτό αναμφίβολα θα ευνοούσε μια ισχυρότερη και πιο ενεργή συμμετοχή νέων επιχειρηματικών εταίρων στις δραστηριότητες των ΚΓΚ.

1.7. Για την καλύτερη συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), οι ΚΓΚ θα πρέπει να διερευνήσουν νέα συστήματα για την εκμετάλλευση και την προώθηση του «αποτελέσματος της εγγύτητας», με τη συμμετοχή ιδίως των τοπικών κέντρων, τα οποία θα πρέπει να αποτελούν για τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς, το σημείο πρόσβασης στις παγκόσμιες πλατφόρμες καινοτομίας.

1.8. Το ΕΙΤ και οι ΚΓΚ θα πρέπει να αναπτύξουν τις δικές τους στρατηγικές χρηματοδότησης και ανάπτυξης των επιχειρήσεων για την υποστήριξη της πορείας εξυγίανσης των καινοτόμων εταιρειών. Θα πρέπει επίσης να ενισχυθούν τα δίκτυα με τον χρηματοπιστωτικό τομέα και τα ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων.

1.9. Η ΕΟΚΕ συνιστά η κατανομή των ΚΓΚ να γίνεται με μεγαλύτερο σεβασμό προς τη γεωπολιτική ισορροπία και να καλύπτει καλύτερα το έδαφος της ΕΕ, ξεκινώντας από την ΚΓΚ «Πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες», με την προοπτική να καλυφθούν επίσης περιοχές όπως η περιοχή Αδριατικής - Βαλκανίων ή και η Κίνα.

1.10. Όσον αφορά την προτεινόμενη απόφαση σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας για την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διαδικασία θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ολιστική προσέγγιση και να καλύπτει όλα τα είδη συμπράξεων (σύμπραξη μεταξύ φορέων του Δημοσίου, ΣΔΙΤ, EIT-ΚΓΚ, εμβληματικές μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες), όπως ζητείται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί πλήρης εποπτεία όσων γίνονται μέσω των συμπράξεων και να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής.

1.11. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εν γένει το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας, όπως περιγράφεται στο παράρτημα της πρότασης απόφασης, στον βαθμό που τα προτεινόμενα μέτρα θα αναπτυχθούν σε πλήρη ευθυγράμμιση με το στρατηγικό σχέδιο «Ορίζων Ευρώπη», όπως αναφέρεται στην κοινή θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το 9ο πρόγραμμα-πλαίσιο ( 2 )

1.12. Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη δηλωθείσα προσπάθεια με την οποία «το ΕΙΤ θα συνεχίσει τις προσπάθειές του στο πεδίο της απλούστευσης, έτσι ώστε να μειωθεί ο περιττός διοικητικός φόρτος των ΚΓΚ, με σκοπό να μπορέσουν να εφαρμόζουν τα ετήσια επιχειρησιακά τους σχέδια και την πολυετή στρατηγική τους με δραστήριο και αποτελεσματικό τρόπο».

1.13. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ΕΙΤ πρέπει να υποβάλει έκθεση για όλα τα επιτυχημένα καινοτόμα προϊόντα που έχουν διατεθεί στην αγορά κατά τη δεκαετή λειτουργία του ( value for money ).

1.14. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης σημαντικές τις προσπάθειες υποβολής εκθέσεων και παρακολούθησης με συγκεκριμένους δείκτες αντικτύπου, την αξιολόγηση των επιχειρησιακών επιδόσεων των ΚΓΚ, τα πραγματικά αποτελέσματα, τα αποτελέσματα και την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την επίτευξη των στόχων, σύμφωνα με το πλαίσιο «Ορίζων Ευρώπη».

2. Εισαγωγή

2.1. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ευρώπη όσον αφορά τη μετατροπή των εφευρέσεων σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες οδήγησαν την ΕΕ να αναθεωρήσει τις πολιτικές της στον τομέα της έρευνας προκειμένου να αντιμετωπίσει την αδυναμία της να μετατρέψει εγκαίρως την αριστεία της στη βασική έρευνα σε καινοτομία προσανατολισμένης στην αγορά.

2.2. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT), για το οποίο έχει ήδη γνωμοδοτήσει η ΕΟΚΕ ( 3 ) , συστάθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2008 με σκοπό την ενίσχυση της ικανότητάς της για καινοτομία και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία.

2.3. Σήμερα, το ΕΙΤ είναι το μεγαλύτερο ολοκληρωμένο οικοσύστημα καινοτομίας στην Ευρώπη. Φέρνει σε επαφή επιχειρηματικούς φορείς, ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα και υποστηρίζει τις ΚΓΚ. Οι κοινότητες αυτές αντιπροσωπεύουν ευρωπαϊκές συμπράξεις ευρείας κλίμακας, ικανές να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένες παγκόσμιες προκλήσεις και να ενισχύσουν τα αναπτυξιακά οικοσυστήματα, να προωθήσουν την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης με την έρευνα, προκειμένου να δημιουργήσουν περιβάλλοντα που να ευνοούν την καινοτομία και να τονώσουν τη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων, σε στενή συμπληρωματικότητα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας.

2.4. Από την πλευρά του, το τρέχον πρόγραμμα-πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020 «Ορίζοντας 2020» χρηματοδοτεί ρητά την καινοτομία με νέα δημόσια μέσα που θεσπίστηκαν για την ενίσχυση της καινοτομίας της Ευρώπης και την περαιτέρω ενθάρρυνση της συμμετοχής των επιχειρήσεων σε δραστηριότητες καινοτομίας, όπως οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (π.χ. οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες/ΚΤΠ)· τα συστήματα δανείων και εγγυήσεων (π.χ. ο μηχανισμός χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων) και τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, όπως ο μηχανισμός GIF ( 4 )

2.5. Με προϋπολογισμό άνω των 300 εκατ. ευρώ, για την περίοδο 2008-2013, 2,7 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2014-2020 και 3,1 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027, το ΕΙΤ θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» ( 5 )

2.6. Το ΕΙΤ έχει ως στόχο τη βελτίωση των διαδικασιών καινοτομίας με την ενσωμάτωση της κατάρτισης και της επιχειρηματικότητας στην έρευνα και την καινοτομία, με σαφή στόχο να επικεντρωθεί συγκεκριμένα σε απτά αποτελέσματα και απτά οφέλη ( 6 )

2.7. Η δραστηριότητα του ΕΙΤ αναπτύσσεται μέσω των ΚΓΚ ήτοι μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκές συμπράξεις για την αντιμετώπιση ειδικών κοινωνικών ζητημάτων, με τη συμμετοχή οργανισμών από τους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και των επιχειρήσεων. Το ΕΙΤ παρέχει επιχορηγήσεις στις ΚΓΚ και πρέπει να παρακολουθεί τις δραστηριότητές τους, με αποτελεσματικό έλεγχο και διάδοση των αποτελεσμάτων.

2.8. Το EIT έχει πλέον ενσωματωθεί στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα (καινοτόμος Ευρώπη), αλλά θα πρέπει επίσης να δημιουργηθούν συνέργειες και συμπληρωματικότητα με τις άλλες συνιστώσες του προγράμματος ( 7 ) . Οι ΚΓΚ, ως αναπόσπαστο μέρος του ΕΙΤ, θεωρούνται «θεσμοθετημένες ευρωπαϊκές συμπράξεις».

2.9. Ειδικότερα, οι γενικοί στόχοι του ΕΙΤ αντικατοπτρίζονται στους τομείς πολιτικής του, όπως προσδιορίζονται από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το οποίο καθορίζει επίσης τα κριτήρια για την επιλογή, την εφαρμογή, την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τον τερματισμό των ευρωπαϊκών συμπράξεων, συμπεριλαμβανομένων των συμπράξεων ΚΓΚ-ΕΙΤ.

2.9.1. Αξίζει να αναφερθούν τα κύρια πεδία παρέμβασης: — ενίσχυση των οικοσυστημάτων βιώσιμης καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη, — προώθηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων επιχειρηματικότητας και καινοτομίας με την προοπτική της διά βίου μάθησης, — υποστήριξη μετασχηματισμών προς ένα επιχειρηματικό πνεύμα των πανεπιστημίων, — παροχή νέων λύσεων στην αγορά για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων κοινωνικών ζητημάτων.

2.10. Το ΕΙΤ λειτουργεί ως αποκεντρωμένο όργανο της ΕΕ με έδρα τη Βουδαπέστη. Το ΕΙΤ δεν είναι ερευνητικό κέντρο και δεν συμβάλλει άμεσα στη χρηματοδότηση μεμονωμένων έργων, αλλά παρέχει επιχορηγήσεις στις ΚΓΚ.

2.11. Οι ΚΓΚ επιλέγονται μέσω ανοικτής πρόσκλησης, βάσει θεμάτων προτεραιότητας με ευρεία κοινωνική επίδραση. Το EIT στηρίζει επί του παρόντος οκτώ ΚΓΚ, φέρνοντας σε επαφή επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα μέσω διασυνοριακών συμπράξεων ( 8 )

2.12. Κάθε ΚΓΚ αποσκοπεί στην ενίσχυση των ικανοτήτων καινοτομίας μέσω της διαχείρισης ενός ισορροπημένου χαρτοφυλακίου δραστηριοτήτων σε τρεις τομείς: — έργα υποστήριξης της καινοτομίας που αποσκοπούν στην προώθηση και την ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων, υπηρεσιών και λύσεων, — εκπαίδευση, καινοτόμα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που προσφέρονται από κάθε ΚΓΚ υπό μορφή μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων, μαθήματα διαχείρισης/επαγγελματικής ανάπτυξης, ενότητες διά βίου μάθησης, θερινά σχολεία με σήμα ποιότητας του ΕΙΤ, — δραστηριότητες δημιουργίας και υποστήριξης επιχειρήσεων με προγράμματα για νεοφυείς επιχειρήσεις προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρηματίες και οι δυνητικοί επιχειρηματίες να μετατρέψουν τις ιδέες τους σε επιτυχείς δραστηριότητες με έμφαση στην πρόσβαση στην αγορά, τη χρηματοδότηση, τα δίκτυα, την καθοδήγηση και την παροχή συμβουλών.

2.13. Παράλληλα, στο πλαίσιο της στρατηγικής ενημέρωσης, κάθε ΚΓΚ έχει δεσμευτεί να προβαίνει σε δράσεις ενημέρωσης, επικοινωνίας και διάδοσης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του περιφερειακού σχεδίου καινοτομίας ( Regional Innovation Scheme ) σε στενή συνέργεια με το ΕΙΤ.

2.14. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει ότι οι ΚΓΚ θα πρέπει να εξασφαλίζουν την εκπροσώπηση διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών, ιδίως σε σχέση με την τοποθεσία των κόμβων καινοτομίας, και ότι «θα πρέπει δε να ενισχυθεί περαιτέρω η επιχειρηματικότητα που προωθείται από τον πυλώνα που αφορά την ακαδημαϊκή κοινότητα» ( 9 )

2.15. Η ΕΟΚΕ σημείωσε επίσης ότι οι ΚΓΚ συγκεντρώνονται σε λίγες χώρες και ζήτησε «μια σύντονη προσπάθεια η οποία να αποσκοπεί στη σφυρηλάτηση δεσμών με εργαστήρια, επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα σε όσο το δυνατόν περισσότερα κράτη μέλη» ( 10 )

2.16. Από την πλευρά του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διατηρηθούν οι ΚΓΚ στην υφιστάμενη δομή του EIT, τονίζοντας τη σημασία της διαφάνειας και της έντονης συμμετοχής των ενδιαφερομένων, και να «αναλύσει πώς το ΕΙΤ και οι ΚΓΚ μπορούν να αλληλεπιδράσουν με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (ΕΣΚ)» ( 11 )

2.17. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεσήμανε επίσης, στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ότι οι ΚΓΚ δεν χρησιμοποίησαν πλήρως τις επιχορηγήσεις του Ινστιτούτου, κυρίως λόγω της ελλιπούς εφαρμογής των επιχειρηματικών σχεδίων ( 12 ) . Επιπλέον, η ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με το ΕΙΤ ανέφερε ότι το περίπλοκο επιχειρησιακό πλαίσιο και τα προβλήματα διαχείρισης του Ινστιτούτου παρεμπόδισαν τη συνολική αποτελεσματικότητά του, με διάφορες αδυναμίες.

2.18. Το Συμβούλιο, από την πλευρά του, έχει αναγνωρίσει την αποδεδειγμένη προστιθέμενη αξία των στρατηγικών συμπράξεων και πρωτοβουλιών, όπως το ΕΙΤ και οι δράσεις Marie Skłodowska-Curie ( 13 ) , και, στη συμφωνία για το μελλοντικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», ο τρίτος πυλώνας (καινοτόμος Ευρώπη) θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση της ρηξικέλευθης και ανατρεπτικής καινοτομίας με τη σύσταση Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας. Το Συμβούλιο αυτό θα λειτουργήσει ως ενιαίο σημείο επαφής για φορείς καινοτομίας υψηλού δυναμικού ( 14 )

3. Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

3.1. Οι προτάσεις έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν μεγαλύτερο άνοιγμα και διαφάνεια των ΚΓΚ και ευθυγράμμιση του ΕΙΤ με το επόμενο πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ (2021-2027) και, ειδικότερα, με την προτεινόμενη προσέγγιση για τις ευρωπαϊκές συμπράξεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του δυναμικού καινοτομίας της ΕΕ.

3.2. Με προτεινόμενο προϋπολογισμό ύψους 3 δισεκατ. ευρώ, ήτοι αύξηση κατά 600 εκατ. ευρώ ή 25 % σε σύγκριση με το ισχύον στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας (2014-2020), το EIT αναμένεται να χρηματοδοτήσει αποτελεσματικά τις υφιστάμενες δραστηριότητες και τις νέες ΚΓΚ και να υποστηρίξει την ικανότητα καινοτομίας 750 ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

3.3. Το ΕΙΤ θα πρέπει να υλοποιήσει τις ακόλουθες δραστηριότητες: — την ενίσχυση οικοσυστημάτων βιώσιμης καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη, — τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων επιχειρηματικότητας και καινοτομίας με την προοπτική της διά βίου μάθησης, και την υποστήριξη του επιχειρηματικού μετασχηματισμού των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της ΕΕ, — την εξεύρεση νέων λύσεων στην αγορά για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων.

3.4. Η προτεινόμενη αναδιατύπωση του κανονισμού για το ΕΙΤ ( 15 ) έχει ως στόχο να παράσχει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια και καλύτερη ευθυγράμμιση με το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία σε μια νέα νομική βάση. Επιπροσθέτως, εισάγεται ένα απλούστερο μοντέλο χρηματοδότησης για το ΕΙΤ ώστε να διευκολύνονται περισσότερο οι πρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, μέσω της ενίσχυσης της διοικητικής δομής του ΕΙΤ.

3.5. Η πρόταση απόφασης για το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας για την περίοδο 2021-2027, η οποία πρέπει να είναι σύμφωνη με το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη», προβλέπει την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: — αύξηση του αντικτύπου σε περιφερειακό επίπεδο των ΚΓΚ μέσω ενισχυμένων δικτύων του ΕΙΤ με τη συμμετοχή περισσότερων ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, επιχειρήσεων και ερευνητικών οργανισμών σε συνδυασμό με τις περιφερειακές στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης· — ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης — σύσταση νέων ΚΓΚ. Το ΕΙΤ θα δημιουργήσει δύο νέες ΚΓΚ, οι οποίες θα επιλεγούν στους πλέον σημαντικούς τομείς, για τις προγραμματικές προτεραιότητες του σχεδίου «Ορίζων Ευρώπη». Η πρώτη θα αφορά τις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες και η δεύτερη θα προσδιοριστεί σε μεταγενέστερο στάδιο, το 2025.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ρόλο του ΕΙΤ στην προώθηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ μέσω της στήριξης που παρέχει στο οικοσύστημα καινοτομίας, καθώς το Ινστιτούτο είναι σε θέση να συμβάλει στην ανάπτυξη του αποκαλούμενου «τριγώνου της γνώσης».

4.2. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η «ανοικτή καινοτομία» θα αποτελέσει ενιαίο σημείο επαφής για τους φορείς καινοτομίας υψηλού δυναμικού, μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, και θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας με τα οικοσυστήματα και τους φορείς καινοτόμων διαδικασιών.

4.3. Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΙΤ πρέπει να είναι μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις της καινοτομίας για την επίτευξη των στόχων και να αντιμετωπίζει τις κοινωνικές προκλήσεις σε τομείς όπως: — οικοσυστήματα βιώσιμης καινοτομίας σε ολόκληρη την Ευρώπη, — καινοτομία και επιχειρηματικές δεξιότητες με την προοπτική της διά βίου μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των δυνατοτήτων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, — νέες λύσεις, με στόχο την αγορά, για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, — συνέργειες και προστιθέμενη αξία στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».

4.4. Το ΕΙΤ και οι ΚΓΚ θα πρέπει να διαδραματίσουν ισχυρότερο ρόλο στο τοπίο της καινοτομίας στην ΕΕ, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, και θα πρέπει να ενισχύσουν τις ικανότητές τους, για περισσότερο και καλύτερο συντονισμό με όλους τους σχετικούς φορείς.

4.5. Το ΕΙΤ θα πρέπει να στοχεύει όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, ενισχύοντας το επιχειρηματικό πνεύμα της ΕΕ, μέσω της συμμετοχής όλων των κοινωνικών δυνάμεων, δημιουργώντας συνέργειες με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας και παρέχοντας προστιθέμενη αξία σε πολλά έργα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».

4.6. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, το ΕΙΤ και οι ΚΓΚ πρέπει να δώσουν προτεραιότητα τόσο στη συστηματική ενίσχυση των επαφών μεταξύ μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις ΚΓΚ όσο και στις νέες και τις νεοφυείς επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις πρωτοβουλίες των ΚΓΚ.

4.7. Το ΕΙΤ και οι ΚΓΚ θα πρέπει να αναπτύξουν τις δικές τους στρατηγικές χρηματοδότησης των επιχειρήσεων για τη στήριξη της ενίσχυσης των καινοτόμων επιχειρήσεων, μέσω κατάλληλων δεσμών με τον χρηματοπιστωτικό κόσμο και με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου.

4.8. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η χρηματοδοτική στήριξη του ΕΙΤ πρέπει να εξισορροπείται με βάση το μέγεθος, το είδος και την ωριμότητα του τομέα. Οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες όταν αντιμετωπίζουν κανονιστικές επιβαρύνσεις και πρέπει να υποστηριχθούν οικονομικά.

4.9. Για την καλύτερη συμμετοχή των ΜΜΕ, οι ΚΓΚ θα πρέπει να αναζητήσουν τρόπους για την αξιοποίηση και την προώθηση του «αποτελέσματος εγγύτητας», με τη συμμετοχή, ιδίως, των τοπικών κέντρων, τα οποία θα πρέπει να αποτελούν, για τους τοπικούς και τους τοπικούς φορείς, το σημείο πρόσβασης στις παγκόσμιες πλατφόρμες καινοτομίας, παρέχοντας δομές και υποστήριξη στις ΜΜΕ.

4.10. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα τοπικά κέντρα είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον των ΚΓΚ. Η ενσωμάτωση στα τοπικά συστήματα καινοτομίας και η αποτελεσματική λειτουργία του ρυθμιστή για τους εξωτερικούς εταίρους είναι ζωτικής σημασίας για τη μελλοντική οικονομική βιωσιμότητα της ΚΓΚ.

4.11. Επίσης, πρέπει να αυξηθεί το άνοιγμα και η διαφάνεια των ΚΓΚ. Οι διαδικασίες και τα κριτήρια επιλογής ως εταίρων ΚΓΚ (πλήρες μέλος, συνδεδεμένο μέλος κ.λπ.) πρέπει να δημοσιοποιούνται. Πρέπει να είναι εύκολο για κάποιον να ανατρέχει στους κανόνες για την επιλογή των δραστηριοτήτων/έργων (π.χ. για προτάσεις καινοτομίας) και πρέπει να τύχουν ευρείας διάδοσης σε ολόκληρη την ΕΕ. Επίσης, πρέπει να καθιερωθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί καταγραφής παρατηρήσεων υπό την εποπτεία ανεξάρτητων φορέων.

4.12. Η ΕΟΚΕ συνιστά το ΕΙΤ να διατηρήσει και να αναδείξει τη μοναδικότητα της προστιθέμενης αξίας του ως κορυφαίο ευρωπαϊκό ίδρυμα στην υψηλού επιπέδου εξειδικευμένη κατάρτιση στη διδασκαλία της διοίκησης επιχειρήσεων μέσω της εκμάθησης στην πράξη. Το σήμα του ΕΙΤ πρέπει να αναγνωρίζεται από τους κύριους διεθνείς οργανισμούς πιστοποίησης.

4.13. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το ΕΙΤ θα πρέπει να υποστηρίξει την ανάπτυξη νέων προϊόντων που χαρακτηρίζονται από ισχυρή εμπορική παρουσία, εμπλουτισμένων με εκπαιδευτικές εμπειρίες σε διεθνές επίπεδο κατά τα πρότυπα των βιομηχανικών διδακτορικών διατριβών.

4.13.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ευθυγράμμιση του ΕΙΤ με το πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία της ΕΕ που προτείνεται στον αναθεωρημένο κανονισμό, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και των προτεινόμενων ευρωπαϊκών συμπράξεων.

4.14. Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, ενδείκνυται η περαιτέρω απλούστευση της λειτουργίας τόσο του ΕΙΤ, του οποίου η διοίκηση πρέπει να ενισχυθεί, όσο και των ΚΓΚ, οι οποίες θα πρέπει, σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες, να διαθέτουν ετήσιες εκθέσεις και να επιλέγουν μακροπρόθεσμα και όχι ετήσια επιχειρηματικά σχέδια.

4.15. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη αποτελεσματικής αντιμετώπισης των πορισμάτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου της ΕΕ όσον αφορά ορισμένα βασικά στοιχεία του μοντέλου του ΕΙΤ που δεν έχουν σχεδιαστεί κατάλληλα ώστε να διασφαλιστεί ότι πρόκειται για ένα αποτελεσματικό και καινοτόμο δημόσιο σύστημα.

4.16. Όσον αφορά την προτεινόμενη απόφαση για το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας για την περίοδο 2021-2027, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στη διαδικασία θα πρέπει να ακολουθηθεί μια ολιστική προσέγγιση και να καλύπτονται όλα τα υφιστάμενα είδη συμπράξεων (σύμπραξη μεταξύ φορέων του Δημοσίου, ΣΔΙΤ, EIT-ΚΓΚ, εμβληματικές μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες), όπως ζητείται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου.

Βρυξέλλες, 31 Οκτωβρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Διοργανικός φάκελος 2018/0225 (COD) – 8550/19 της 15.4.2019.

(2) Διοργανικός φάκελος 2018/0224 (COD) – 7942/19 της 27.3.2019.

(3) ΕΕ C 161 της 13.7.2007, σ. 28· ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 122· ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 33.

(4) ΚΤΠ: οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες θεσπίστηκαν για την καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες της βιομηχανίας σε ειδικούς τομείς έρευνας. Πρόκειται για ανεξάρτητους οργανισμούς της ΕΕ με τη συμμετοχή της βιομηχανίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, των κρατών μελών. RSFF: ο μηχανισμός χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων για τη βελτίωση της πρόσβασης των ερευνητών σε χρηματοδότηση με δανειακά κεφάλαια, ιδίως για επενδύσεις υψηλότερου κινδύνου στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας. GIF: ο μηχανισμός υπέρ των καινοτόμων ΜΜΕ και των ΜΜΕ με ισχυρή ανάπτυξη στο πλαίσιο του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία παρέχει κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου σε καινοτόμες ΜΜΕ και ΜΜΕ με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης.

(5) Άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1292/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 294/2008 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 174).

(6) Απόφαση αριθ. 1312/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο καινοτομίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ): η συνεισφορά του EIT σε μια πιο καινοτόμο Ευρώπη (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 892).

(7) Βλέπε υποσημείωση 1.

(8) EIT Climate-KIC: Drivers of climate innovation in Europe and beyond; EIT Digital: For a strong, digital Europe; EIT Food: EIT Food connects businesses, research centres, universities and consumers; EIT Health: Together for healthy lives in Europe; EIT InnoEnergy: Pioneering change in sustainable Energy; EIT Manufacturing: Strengthening and increasing the competiveness of Europe’s manufacturing; EIT RawMaterials: Developing raw materials into a major strength for Europe; EIT Urban Mobility: Smart, green and integrated transport.

(9) ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 33.

(10) ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 122.

(11) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2017, σχετικά με την αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος «Ορίζων 2020» με γνώμονα την ενδιάμεση αξιολόγησή της και την πρόταση για το ένατο πρόγραμμα πλαίσιο (ΕΕ C 331 της 18.9.2018, σ. 30).

(12) Ψήφισμα (ΕΕ) 2019/1483 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 26ης Μαρτίου 2019, με τις παρατηρήσεις που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της απόφασης σχετικά με την απαλλαγή όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας για το οικονομικό έτος 2017 (ΕΕ L 249 της 27.9.2019, σ. 229).

(13) Συμπεράσματα του Συμβουλίου με θέμα την εκπλήρωση του οράματος για έναν ευρωπαϊκό χώρο εκπαίδευσης (23.5.2018).

(14) Συμβούλιο της ΕΕ, δελτίο Τύπου 27.3.2019.

(15) Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1292/2013