Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου με την οποία θεσπίζεται αφενός διαδικασία διαβουλεύσεων για τις σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών σε ναυτιλιακά θέματα και για τις συναφείς προς τα θέματα αυτά ενέργειες σε διεθνείς οργανισμούς, και αφετέρου διαδικασία εξουσιοδότησης για τη σύναψη συμφωνιών που αφορούν θαλάσσιες μεταφορές» () (97/C 355/07)

Στις 6 Μαΐου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 84 (2) της Συνθήκης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Σεπτεμβρίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση της δρ. Μπρεδήμα-Σαββοπούλου.

Κατά την 348η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 85 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Την 14η Μαρτίου 1997, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση για τις «Εξωτερικές Σχέσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα των Θαλασσίων Μεταφορών» που της είχε ζητήσει κατ'επανάληψη το Συμβούλιο Υπουργών Μεταφορών (19-20 Ιουνίου 1995, 16 Δεκεμβρίου 1996). Η ανωτέρω ανακοίνωση επιδιώκει μία σφαιρική εξωτερική ναυτιλιακή πολιτική της ΕΕ δέκα χρόνια μετά την υιοθέτηση του πακέτου των ναυτιλιακών κανονισμών του 1986. Αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης του Μαρτίου 1996 «περί Νέας Ναυτιλιακής Στρατηγικής», η οποία ενετόπιζε την εξωτερική διάσταση της ναυτιλιακής πολιτικής ως ζωτικό τομέα μελλοντικής δράσης.

2. Κύρια σημεία της ανακοίνωσης

2.1. Στόχοι

Ο κεντρικός στόχος της εξωτερικής δράσης της ΕΕ στον τομέα της ναυτιλίας είναι η εξυπηρέτηση των κοινοτικών ναυτιλιακών και εμπορικών συμφερόντων μέσα από την εξασφάλιση ελεύθερης πρόσβασης και συνθηκών θεμιτού ανταγωνισμού στην παγκόσμια αγορά.

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση γενικοί στόχοι της είναι:

- να ενισχυθούν οι εξελίξεις της φιλελευθεροποίησης (σε διμερές/πολυμερές επίπεδο) μέσω διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων ώστε να επιτευχθεί περαιτέρω υποχώρηση των εν ισχύϊ περιορισμών 7

- να αντιμετωπισθούν συγκεκριμένα προβλήματα με τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά 7

- να αντιμετωπισθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός και η ναυτιλία substandard η προερχόμενη (κυρίως αλλά όχι αποκλειστικώς) από τα ανοικτά νηολόγια 7

- να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο Ευρωπαϊκό σύστημα μεταφορών για την μετάβαση των χωρών της Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης στην οικονομία της αγοράς εν όψει προσεχούς ένταξής τους.

Οι ανωτέρω στόχοι στο απώτερο μέλλον (μετά το 2000) θα επιτευχθούν μέσω του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (WTO), προς το παρόν όμως θα χρησιμοποιηθούν όλα τα υπάρχοντα νομικά κείμενα/διαπραγματεύσεις, προς επίτευξή τους.

Η ανακοίνωση μεταφράζει τους γενικούς στόχους της πολιτικής σε ειδικούς στόχους εν όψει των εξελίξεων της ναυτιλιακής αγοράς, καθορίζει τις διαδικασίες της κοινοτικής δράσης, προσδιορίζει τις βασικές συνιστώσες της κοινοτικής εξωτερικής δράσης, και προτείνει κοινοτικούς κανόνες προς συμπλήρωση των υφισταμένων.

2.2. Τρόποι Δράσης

Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, η ΕΕ διαθέτει τους ακόλουθους τρόπους δράσης:

- Προληπτικές Πρωτοβουλίες (Συμφωνίες με τρίτες χώρες, πολυμερείς διαβουλεύσεις, διμερείς διαβουλεύσεις).

- Αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν από περιοριστικά μέτρα τρίτων χωρών (Διαβήματα, διαβουλεύσεις).

- Εξασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού (Δράση για την καταπολέμηση των πλεονεκτημάτων ξένων πλοιοκτητών και για την συμμόρφωση με τους διεθνείς κανόνες και πρότυπα).

- Δραστηριότητες συνεργασίας (Παροχή βοήθειας σε τρίτες χώρες).

Η Επιτροπή εκτιμά ότι το παρόν διεθνές πλαίσιο είναι ευνοϊκό για παρόμοιες δράσεις. Η προσφυγή σε αμυντικά μέτρα είναι η έσχατη επιλογή, εάν δεν καρποφορήσουν οι διαβουλεύσεις και οι διαπραγματεύσεις. Μέχρι στιγμής η κοινοτική πρακτική έχει ακολουθήσει την ανωτέρω προσέγγιση.

2.3. Βασικές συνιστώσες της κοινοτικής εξωτερικής δράσης

Οι βασικές συνιστώσες της κοινοτικής εξωτερικής δράσης είναι οι εξής:

- η περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων με τρίτες χώρες μέσω:

κοινοτικών συμφωνιών με τρίτες χώρες και διαδικασιών διαβούλευσης 7

δράσης προς αντιμετώπιση προβλημάτων από περιοριστικά ή διακριτικά μέτρα τρίτων χωρών 7

δράσης προς εξασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού επί εμπορικής βάσης 7

δράσεων συνεργασίας και τεχνικής βοηθείας προς τρίτες χώρες 7

- η ανάπτυξη συνεργασίας στον τομέα της ναυτιλίας ως μέρους της σφαιρικής προσέγγισης των μεταφορών της Ευρώπης (συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης) και

- η ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ εντός των σχετικών διεθνών οργανισμών, και η διαπραγμάτευση εκ μέρους της ΕΕ εντός αυτών των οργανισμών (σύμφωνα με κοινοτικές διαδικασίες) με σκοπό να ενισχυθούν οι θετικές εξελίξεις στην ναυτιλιακή πολιτική και η αναδίπλωση των υφισταμένων περιορισμών.

2.4. Παραρτήματα

Η ανακοίνωση συνοδεύεται από τέσσερα Παραρτήματα:

2.4.1. Παράρτημα Ι

Στο Παράρτημα Ι περιλαμβάνονται Στοιχεία της Εξωτερικής Δράσης και Ειδικές Δράσεις και Προτάσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στις διαβουλεύσεις, τις συμφωνίες, την συνεργασία και, σε έσχατη περίπτωση, προβλέπονται αμυντικά μέτρα.

2.4.2. Παράρτημα ΙΙ

Στο Παράρτημα ΙΙ προτείνειται μία Απόφαση του Συμβουλίου προς αντικατάσταση της απόφασης αριθ. 77/587/ΕΟΚ (). Η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου αντικαθιστά την διαδικασία διαβούλευσης της απόφασης 77/587/ΕΟΚ με σκοπό την συνοχή της δράσης ΕΕ και των κρατών μελών στις σχέσεις με τρίτες χώρες και την προώθηση των κοινοτικών στόχων στις συζητήσεις ή διαπραγματεύσεις στους διεθνείς οργανισμούς. Η προτεινόμενη απόφαση προβλέπει επίσης μία διαδικασία διαβούλευσης και εξουσιοδότησης για συμφωνίες που αφορούν τις ναυτιλιακές σχέσεις των κρατών μελών με τρίτες χώρες.

2.4.3. Παράρτημα ΙΙΙ

Στο Παράρτημα ΙΙΙ δίδεται μία περίληψη της υφισταμένης κοινοτικής νομοθεσίας και μία σύντομη επισκόπηση των πρωτοβουλιών πολιτικής στις εξωτερικές ναυτιλιακές σχέσεις μέχρι σήμερα.

2.4.4. Παράρτημα IV

Στο Παράρτημα IV γίνεται ένας λεπτομερής απολογισμός για την μέχρι σήμερα ανάπτυξη των ναυτιλιακών σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών.

3. Γενικές Παρατηρήσεις

3.1. Βασικός στόχος της εξωτερικής δράσης

3.1.1. Η παρούσα ανακοίνωση τονίζει τη σημασία της κοινοτικής ναυτιλίας για την ΕΕ. Προς χάριν των εξαγωγών/εισαγωγών της, και προς χάριν της ίδιας της ναυτιλίας της αλλά και της απασχόλησης στα πλοία και σε παραναυτιλιακές δραστηριότητες, το συμφέρον της ΕΕ είναι μία παγκόσμια ναυτιλιακή αγορά χωρίς περιορισμούς. Προς τον σκοπό αυτό, η ανακοίνωση για τη νέα ναυτιλιακή στρατηγική χαρακτηρίζει την εξωτερική δράση στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών ως έναν από τους τρεις πυλώνες της πολιτικής για τις θαλάσσιες μεταφορές. Τους άλλους δύο πυλώνες αποτελούν η ανταγωνιστικότητα του κοινοτικού στόλου και η ασφάλεια ναυσιπλοΐας.

3.1.2. Οι ευνοϊκές προοπτικές της παγκόσμιας ναυτιλίας λόγω της συνεχιζόμενης ανάπτυξης του παγκοσμίου εμπορίου και των εμπορικών δυνατοτήτων επισημάνθηκαν ήδη στην ανακοίνωση για μία νέα ναυτιλιακή στρατηγική () και τονίζονται στην παρούσα ανακοίνωση. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ και άλλες προβλέψεις, ο όγκος του παγκοσμίου θαλασσίου εμπορίου θα διπλασιαστεί μέχρι το έτος 2010. Είναι προφανές ότι η περαιτέρω φιλελευθεροποίηση και η διατήρηση ανοικτών ναυτιλιακών αγορών για την ΕΕ αποτελεί μία επιτακτική αναγκαιότητα.

3.1.3. Υπό τις παρούσες συνθήκες διάρθρωσης του παγκοσμίου εμπορίου και λειτουργίας των ναυτιλιακών αγορών όμως, το κοινοτικό πλοίο αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στην πρόσβαση στα διεθνώς διακινούμενα φορτία ενώ παράλληλα έχει διαβρωθεί η ανταγωνιστικότητά του.

3.1.4. Εν όψει των ανωτέρω, ο βασικός στόχος της ανακοίνωσης που αποβλέπει στην φιλελευθεροποίηση των θαλασσίων μεταφορών βρίσκει την ΟΚΕ απολύτως σύμφωνη. Η ΟΚΕ συμμερίζεται τους σκοπούς και τους αντικειμενικούς στόχους της Κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων που θα πρέπει να αποβλέπουν στην βελτίωση των όρων πρόσβασης της κοινοτικής ναυτιλιακής βιομηχανίας στις αγορές των τρίτων χωρών και στη δημιουργία νέων ευκαιριών για επιχειρηματικές δραστη-ριότητες και για απασχόληση στη θάλασσα και στην ξηρά σε παραναυτιλιακές δραστηριότητες.

3.1.5. Η ΟΚΕ σε μία σειρά γνωμοδοτήσεών της έχει υποστηρίξει ανεπιφύλακτα αυτόν τον στόχο:

- Δύο γνωμοδοτήσεις () και Έκθεση για την α' φάση της κοινής ναυτιλιακής πολιτικής 7

- Γνωμοδότηση περί των θετικών μέτρων για τις θαλάσσιες μεταφορές () 7

- Γνωμοδότηση περί Νέας Ναυτιλιακής Στρατηγικής ().

3.1.6. Η προτεινόμενη πολιτική ερχόμενη να συμπληρώσει προηγούμενες πρωτοβουλίες για την προώθηση μέτρων πολιτικής στους δύο άλλους πυλώνες που προαναφέρθησαν, σε συνδυασμό με τη σωστή και αυστηρή εφαρμογή των διεθνών προτύπων των συμβάσεων του ΙΜΟ και ΙLO από τα κράτη του λιμένος (Port State Control) καθώς και την επαγγελματική κατάρτιση και εκπαίδευση σύμφωνα με τις διεθνείς απαιτήσεις, θα αποβεί προς όφελος της ευρωπαϊκής ναυτιλίας. Ειδικότερα, θα συμβάλει αποφασιστικά στην καθιέρωση και τήρηση ενός ελεύθερου και θεμιτού ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, που είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.

3.2. Ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα πλαίσια Διεθνών Οργανισμών

3.2.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί επί της αρχής ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια των Διεθνών Οργανισμών οφείλει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Παρατηρείται όμως ότι η ισχύουσα Απόφαση (77/587/ΕΟΚ) που καθιερώνει την διαδικασία των διαβουλεύσεων, δεν λειτούργησε μέχρι σήμερα ως ανασταλτικός παράγοντας, τουλάχιστον για τομείς θεμάτων όπου υπάρχει ήδη αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αυτό όμως ισχύει και επί θεμάτων όπου υπάρχει κοινή αρμοδιότητα (shared competence) με τα κράτη μέλη.

3.2.2. Η παρούσα ανακοίνωση αναπόδραστα εξετάζει το νομικό πρόβλημα της εξωτερικής αρμοδιότητας της ΕΕ. Ήδη μία σειρά αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) έχουν ασχοληθεί με το θέμα (). Παρά τις αποφάσεις αυτές, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από κοινού αρμοδιότητάς της με τα κράτη μέλη και αποκλειστικής αρμοδιότητας των κρατών μελών εξακολουθεί να παραμένει δυσδιάκριτη. Είναι όμως αναμφισβήτητο γεγονός ότι σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις τα κράτη μέλη και η Επιτροπή οφείλουν να συνεργάζονται στενά προς καθορισμό των θέσεών τους. Αυτό άλλωστε επισημαίνεται και με τις ανωτέρω αποφάσεις του ΔΕΚ, ενώ σχετική είναι και η Γνωμοδότησης της ΟΚΕ για τις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας ().

3.2.3. Η ανακοίνωση αναφέρει ρητά ότι δεν καλύπτει τους τομείς δραστηριότητας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) και του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΙLO). Ο συντονισμός των θέσεων σχετικά με την ασφάλεια και τις τεχνικές πτυχές της ναυτιλίας στο πλαίσιο του ΙΜΟ/ILO καλύπτεται από την ανακοίνωση «για μία κοινή πολιτική για ασφαλείς θάλασσες» (1993) για την οποία η ΟΚΕ εξέδωσε εκτενή γνωμοδότηση ().

3.2.4. Η ΟΚΕ διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τα επιχειρήματα που προβάλλονται στην ανακοίνωση για να δικαιολογηθεί η πρόταση που αποβλέπει στην ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ στους κόλπους των διεθνών οργανισμών ώστε να εκφράζει τη θέση της Κοινότητας με μια μόνο φωνή. Η ΕΕ επιβάλλεται να έχει ένα ρόλο αντίστοιχο μιας μεγάλης πολιτικής, οικονομικής, εμπορικής ή ναυτιλιακής δυνάμεως του κόσμου. Πάντως, για να επιτευχθεί ο στόχος είναι αναγκαίος ο συντονισμός και η έκφραση της θέσεως της Κοινότητας, τόσο ως προς τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα αν εκφράζεται με μια μόνο ή όχι φωνή, (ιδιαίτερα σε υποθέσεις που δεν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ). Σχετικά, έχει ιδιαίτερη σημασία να βελτιωθεί και ενισχυθεί το σημερινό σύστημα διαβούλευσης ώστε να διασφαλισθεί, με τρόπο κανονικό και έγκαιρο, επαρκής ενημέρωση των κρατών μελών και πλήρης διαφάνεια όλων των ενεργειών και πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται με κάθε εντολή διαπραγμάτευσης για τη δημιουργία νέων μηχανισμών. Έχει την ίδια σημασία να εξαχθεί όφελος από την εμπειρία κάθε κράτους μέλους. Πάντως, ενόψει των ψηφοφοριών, είναι εμφανώς πιο ευνοϊκό το σύνολο των 15 ατομικών ψήφων από μία και μόνη ψήφο.

3.2.5. Η ανακοίνωση θεωρεί ότι για να επιτύχει την πρόσβαση στην αγορά, το βασικό όχημα είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (WTO) μετά το έτος 2000. Φαίνεται να αγνοεί τους λόγους που οδήγησαν στην αναστολή μέχρι το 2000 των διαπραγματεύσεων στα πλαίσια της Ειδικής Διαπραγματευτικής Ομάδας του WTO για την ανάληψη δεσμεύσεων που θα οδηγήσουν στην εξάλειψη των περιοριστικών μέτρων στον τομέα των ναυτιλιακών υπηρεσιών. Ο λόγος ήταν οι φόβοι της ναυτιλιακής κοινότητας ότι μία τέτοια ενέργεια θα απέβαινε σε βάρος της ναυτιλίας και προς όφελος άλλων τομέων (trade offs) και δεν θα επιτύγχανε επιτυγχάνετο περαιτέρω φιλελευθεροποίηση των θαλασσίων μεταφορών αλλά αντιθέτως νομιμοποίηση υφισταμένων νομοθεσιών ή πρακτικών προστατευτικού χαρακτήρα. Εν πάση περιπτώσει, όταν επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να ισχύουν οι βασικές αρχές περί μη υιοθέτησης νέων περιοριστικών μέτρων (standstill) και περί αναδίπλωσης (roll back) των ήδη υφισταμένων και η ανεπιφύλακτη εφαρμογή της ρήτρας του Μάλλον Ευνοουμένου Κράτους (MFN) από ένα μέγιστο αριθμό κρατών (critical mass).

3.3. Διμερείς ναυτιλιακές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

3.3.1. Η ΟΚΕ δεν έχει αντίρρηση στην σύναψη διμερών ναυτιλιακών συμφωνιών από την Ευρωπαϊκή Ένωση κατόπιν εξουσιοδότησης του Συμβουλίου, καθώς επίσης και στην ένταξη ναυτιλιακών ρητρών σε άλλου τύπου συμφωνίες που κατά καιρούς συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σύναψη όμως διμερών ναυτιλιακών συμφωνιών θα γίνεται κατόπιν εξουσιοδότησης κατά περίπτωση (ad hoc), βάσει συγκεκριμένης διαπραγματευτικής εντολής (mandate) και αφού προηγουμένως προηγηθούν οι απαραίτητες διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τα κράτη μέλη και με τη ναυτιλιακή βιομηχανία. Επίσης θα πρέπει να υπάρχει διαφάνεια και ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων σε όλες τις φάσεις της διαπραγμάτευσης.

3.3.2. Στη γνωμοδότηση «Πρόοδος προς μία κοινή πολιτική μεταφορών - Θαλάσσιες μεταφορές» (), η ΟΚΕ είχε θεωρήσει χρήσιμο να περιληφθούν ναυτιλιακές ρήτρες περί μη διάκρισης στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες. Χαρακτηριστικά, είχε προτείνει να περιληφθεί το εξής άρθρο στον εν συνεχεία υιοθετηθέντα Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4058/86:

«Όταν γίνεται διαπραγμάτευση εμπορικών ή άλλων συμφωνιών με τρίτες χώρες ή ομάδες χωρών, η Κοινότητα θα επιδιώξει να συμπεριληφθεί διάταξη περί μη διάκρισης (non discrimination) η οποία θα εξασφαλίσει την πρόσβαση των πλοίων νηολογημένων στα κράτη μέλη στις ναυτιλιακές αγορές των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων τρίτων χωρών. Ειδικότερα, η διάταξη θα περιλαμβάνει τη δέσμευση των συμβαλλόμενων μερών να μην προσφύγουν σε διάκριση σημαίας ή καταμερισμού φορτίων.»

3.3.3. Επιπροσθέτως, επισημαίνεται ότι στην γνωμοδότηση για την νέα ναυτιλιακή στρατηγική η ΟΚΕ εξέφρασε ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής να αρχίσει διμερείς ναυτιλιακές διαπραγματεύσεις. Ως αναφέρεται: «πρέπει να διασφαλισθεί ότι η δραστηριότητα της Επιτροπής δεν έρχεται σε σύγκρουση με τη δεδηλωμένη προσήλωσή της στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις και ότι, ταυτόχρονα, υποστηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών».

3.3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί θετική την προσέγγιση που υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επίλυση των διαφόρων θεμάτων που απασχολούν την ναυτιλία. Παράλληλα, συμμερίζεται την θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η προσφυγή σε αμυντικά μέτρα θα πρέπει να είναι η έσχατη επιλογή και εφόσον έχουν αποτύχει οι προσπάθειες για εξεύρεση αμοιβαίως αποδεκτών λύσεων. Γενικότερα, η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διερεύνηση και επίλυση προβλημάτων της ναυτιλίας σε στενή συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσηςαυτής και των κρατών μελών και της ναυτιλιακής βιομηχανίας.

3.3.5. Ως προς τα μέσα για την επίτευξη των στόχων της Κοινοτικής πολιτικής, η ΟΚΕ συμφωνεί με τις προτεινόμενες πρωτοβουλίες. Η παροχή βοηθείας όμως προς τρίτες χώρες πρέπει να αποβλέπει στην επαγγελματική κατάρτιση και εκπαίδευση καθώς και στη βελτίωση της τεχνικής υποδομής και κυρίως των λιμένων και των συνδυασμένων μεταφορών και όχι προς την ιδία την ναυτιλία των χωρών αυτών (π.χ. χρηματοδοτήσεις για αγορά πλοίων), διότι ανατρέπονται οι όροι του ανταγωνισμού. Εξάλλου γνώμονας για την παροχή βοηθείας πρέπει να είναι η βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας της Κοινοτικής ναυτιλίας στο σύνολό της και όχι μόνο ο τομέας των τακτικών γραμμών, όπως αναφέρεται. Επίσης, όσον αφορά τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις στα πλαίσια του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (WTO) η ΟΚΕ συμφωνεί ότι κατά την ενδιάμεση περίοδο μέχρι το έτος 2000 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει την περαιτέρω απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου με την σύναψη διμερών ή άλλων συμφωνιών. Εξάλλου η περαιτέρω φιλελευθεροποίηση των θαλασσίων μεταφορών θα πρέπει να τεθεί ως όρος για τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας. Ήδη, η ανωτέρω τακτική ακολουθείται επιτυχώς από την Παγκόσμια Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις σχέσεις με τις χώρες της Δυτικής Αφρικής. Εξάλλου και η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τα μέτρα που προτείνονται να ληφθούν στα πλαίσια των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Δυτικής Αφρικής, περιέχει ανάλογα θετικά στοιχεία.

3.3.6. Τα ανωτέρω ισχύουν και ως προς την ένταξη ναυτιλιακών ρητρών σε συμφωνίες άλλου τύπου που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά τις σχετικές διαπραγματεύσεις δεν θα πρέπει να γίνονται trade-offs σε βάρος της ναυτιλίας και θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια ώστε να εντάσσονται ουσιαστικές ναυτιλιακές διατάξεις και να μην αφήνεται η ρύθμιση των ναυτιλιακών θεμάτων σε μελλοντική ειδική συμφωνία ή να προβλέπεται απλώς η ανταλλαγή επιστολών.

3.4. Διμερείς ναυτιλιακές συμφωνίες των κρατών μελών

3.4.1. Η ΟΚΕ κατ'αρχήν θεωρεί ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν διμερείς ναυτιλιακές συμφωνίες με τρίτες χώρες εφόσον το αντικείμενό τους δεν ανάγεται σε θέματα που να ρυθμίζονται με κοινοτικές πράξεις. Άλλωστε ο Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να συνάπτουν διμερείς συμφωνίες υπό την προϋπόθεση ότι το περιεχόμενό τους δεν αντιστρατεύεται τον Κανονισμό και κυρίως τις διατάξεις περί μη καταμερισμού φορτίων. Η όλη διαδικασία για την παροχή εξουσιοδότησης και διαπραγμάτευση μίας συμφωνίας θα πρέπει να είναι διαφανής, πλέον ευέλικτη ώστε να περιορισθεί η γραφειοκρατία στο ελάχιστο λαμβανομένων υπόψη και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε πολλές περιπτώσεις οι πρωτοβουλίες ανήκουν στο τρίτο κράτος, ενώ η ναυτιλιακή πολιτική που αναπτύσσει και ασκεί ένα κράτος μέλος αποτελεί μέρος της γενικότερης πολιτικής του που διέπει τις σχέσεις του με τις τρίτες χώρες.

3.5. Αναθεώρηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 4057/86 και 4058/86

3.5.1. Η ανακοίνωση προτείνει αναθεώρηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 4057/86 και 4058/86 (). Πλην όμως οι Κανονισμοί αυτοί - που αποτελούν μέρος του πακέτου των τεσσάρων Κανονισμών της α' φάσης της κοινής ναυτιλιακής πολιτικής - είναι προϊόν αμοιβαίων συμβιβασμών μεταξύ των κρατών μελών και πολύ λεπτών ισορροπιών, οι οποίες θα διαταραχθούν εάν ανοίξει το πακέτο. Συνιστάται η αυστηρή εφαρμογή των Κανονισμών σε εκκρεμείς περιπτώσεις και όχι η αναθεώρησή τους.

3.5.2. Χαρακτηριστικά και πολύ πρόσφατα η ΟΚΕ () απηύθυνε «έκκληση για σύνεση έναντι κάθε αναθεώρησης της δέσμης Κανονισμών του 1986. Υπάρχει κίνδυνος η προσεκτική εξισορρόπηση συμβιβασμών και υποχωρήσεων στους κανονισμούς αυτούς, η οποία έχει συμβάλει στη διαδικασία ελευθέρωσης του εμπορίου τόσο με την άμεση εφαρμογή όσο και με την αποτροπή καταστάσεων, να υπονομευθεί στη διαδικασία αυτή. Η αυστηρότερη εφαρμογή των πράξεων είναι η πλέον ενδεδειγμένη λύση».

3.5.3. Ειδικότερα ως προς τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4058/86, τυχόν αναθεώρησή του δεν ενδείκνυται να προηγηθεί του αποτελέσματος των διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων στα πλαίσια του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (WTO) για την ρύθμιση του θέματος της διαδικασίας και επιβολής αντιμέτρων.

3.5.4. Όσον αφορά τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 (), εκείνο που προέχει είναι να τεθεί εκ νέου το θέμα των εκκρεμοτήτων, σχετικά με την τύχη υφισταμένων διμερών συμφωνιών κατανομής φορτίων μεταξύ ορισμένων κρατών μελών και τρίτων χωρών. Ασχέτως της τυχόν εξουσιοδότησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συνάψει ad hoc διμερείς Κοινοτικές Συμφωνίες, οι υφιστάμενες συμφωνίες κατανομής φορτίων οφείλουν να προσαρμοσθούν ή καταργηθούν σύμφωνα με τις απαιτήσεις και υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 ο οποίος, όπως άλλωστε ορθώς αναφέρεται στην ανακοίνωση, παρέχει και την εξουσιοδότηση προς τα κράτη μέλη για την αναδιαπραγμάτευση αυτών των Συμφωνιών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Σχέδιο απόφασης προς αντικατάσταση της απόφασης 77/587/ΕΟΚ

4.1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η τροποποίηση της απόφασης 77/587/ΕΟΚ αποτελεί πάγια επιδίωξη της Επιτροπής. Ήδη το 1985 με το Memorandum για την πρόοδο της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών - Θαλάσσιες Μεταφορές, η Επιτροπή είχε προτείνει τροποποίηση της απόφασης 77/587/ΕΟΚ ώστε να γίνονται ex ante διαβουλεύσεις για τη σύναψη διμερών συμφωνιών κρατών μελών με τρίτες χώρες δεδομένου ότι η απόφαση 77/587/ΕΟΚ αφορούσε διαβουλεύσεις εκ των υστέρων. Στη σχετική γνωμοδότηση του 1985, η ΟΚΕ συμφωνούσε με την ex ante διαβούλευση αλλά επεσήμαινε την ανάγκη να μην γίνει κατάχρηση της νέας διαδικασίας προκειμένου να αποφευχθούν καθυστερήσεις στη σύναψη διμερών συμφωνιών. Το 1993 η Επιτροπή με ένα Reflection Paper για τις Εξωτερικές σχέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές και πάλι πρότεινε την τροποποίηση της απόφασης 77/587/ΕΟΚ.

4.1.2. Η Απόφαση 77/587/ΕΟΚ ήταν χρονικά το πρώτο νομοθέτημα του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΚ με νομική βάση το άρθρο 84 § 2 (που αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές). Ως προς το προτεινόμενο σχέδιο απόφασης που θα αντικαταστήσει την απόφαση 77/587/ΕΟΚ, η ΟΚΕ συμφωνεί επί της αρχής της. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να αποφευχθούν γραφειοκρατικές και χρονοβόρες διαδικασίες, όπως αυτές που προβλέπονται από το προτεινόμενο σχέδιο απόφασης, οι οποίες δεν εξυπηρετούν την ταχεία αντιμετώπιση των εκάστοτε παρουσιαζομένων προβλημάτων. Επίσης, δημιουργούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, εσφαλμένη εικόνα προς τα τρίτα κράτη, ως προς την ικανότητα της ΕΕ να συντονισθεί και να ανταποκριθεί στα συνήθως ταχέως μεταβαλλόμενα δεδομένα, κατά τη διάρκεια μιάς διαπραγματευτικής διαδικασίας. Όμως επιβάλλεται η βελτίωση της διαδικασίας διαβουλεύσεων και συντονισμού, ώστε η ΕΕ να ανταποκριθεί καλύτερα στην αποστολή της. Η προτεινόμενη επιτροπή δεν θα πρέπει να λειτουργήσει υπό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά ως όργανο του Συμβουλίου υπό την προεδρία του κράτους μέλους που ασκεί εκάστοτε χρέη προεδρίας στο Συμβούλιο. Η θέση αυτή απορρέει εκ του ότι υπάρχει πληθώρα θεμάτων - είτε σε επίπεδο διμερών σχέσεων είτε Διεθνών Οργανισμών - που δεν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Επιπροσθέτως, και η ίδια η Συνθήκη λόγω της ιδιαιτερότητας των ναυτιλιακών μεταφορών τις έχει υπαγάγει στο άρθρο 84, § 2. Ένα ανάλογο προηγούμενο όσον αφορά τη σύναψη διμερών συμφωνιών λειτουργεί επιτυχώς στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.

4.1.3. Τα αποτελέσματα της πρόσφατης Διακυβερνητικής Διάσκεψης για την αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ, δικαιώνουν πλήρως τις ανωτέρω θέσεις της ΟΚΕ, ως προς την αναγκαιότητα λειτουργίας της επιτροπής (που προβλέπεται από το άρθρο 6 της προτεινόμενης απόφασης) ως οργάνου του Συμβουλίου. Η Διάσκεψη δεν ενέκρινε της επέκταση του άρθρου 113 της Συνθήκης στον τομέα των υπηρεσιών, (στις οποίες εντάσσονται και οι ναυτιλιακές υπηρεσίες), εκ του λόγου ότι στον τομέα αυτό, υπάρχει σωρεία επί μέρους θεμάτων που δεν υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ.

Επιπροσθέτως, το Συμβούλιο κατά την εξέταση των διαπραγματευτικών εντολών για τη σύναψη διμερών ναυτιλιακών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και Κίνας, Ινδίας, λαμβάνει υπόψη τις διαδικασίες που ακολουθούνται για τη σύναψη συμφωνιών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Οι διαδικασίες αυτές ανταποκρίνονται προς τις προτάσεις της ΟΚΕ που προαναφέρθησαν.

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 113 της 11. 4. 1997, σ. 11.

() Απόφαση αριθ. 77/587/ΕΟΚ περί διαδικασίας διαβουλεύσεων για τις σχέσεις μεταξύ Κρατών Μελών και τρίτων χωρών σε ναυτιλιακά θέματα και γτια τις συναφείς προς τα θέματα αυτά ενέργειες σε διεθνείς οργανισμούς (ΕΕ L 239 της 17. 9. 1977, σ. 23).

() COM(96) 81 final - (Γνωμοδότηση ΟΚΕ ΕΕ C 56 της 24. 2. 1997, σ. 9).

() ΕΕ C 344 της 31. 12. 1985, σ. 31 και ΕΕ C 189 της 28. 7. 1986, σ. 20.

() ΕΕ C 56 της 7. 3. 1990.

() Στην Υπόθεση 22/70 ERTA (Επιτροπή κατά Συμβουλίου (1971) Συλλογή Νομολογίας 263), το ΔΕΚ απεφάνθη ότι εφόσον η ΕΚ θεσπίζει κοινούς εσωτερικούς κανόνες, διαθέτει επίσης αρμοδιότητες στον τομέα των εξωτερικών διαπραγματεύσεων που μπορούν να επηρεάσουν αυτούς τους κοινούς κανόνες.

Στην Υπόθεση 1/76 (για τη Συμφωνία περί ενός ευρωπαϊκού ταμείου παροπλισμού για τα πλοία εσωτερικών υδατίνων οδών (1976) Συλλογή Νομολογίας), απεφάνθη ότι εάν η ΕΚ διαθέτει εσωτερικές αρμοδιότητες για την επίτευξη συγκεκριμένου στόχου, διαθέτει κατά συνέπεια την αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα στο εν λόγω θέμα, στο βαθμό που παρόμοια εξωτερική αρμοδιότητα είναι απαραίτητη για την επίτευξη του σκοπού αυτού. Η γνωμοδότηση του ΔΕΚ 1/94 βαίνει προς την ίδια κατεύθυνση λέγοντας ότι σε περίπτωση από κοινού αρμοδιότητας σε εξωτερικές διαπραγματεύσεις, υφίσταται υποχρέωση στενής συνεργασίας των Κρατών Μελών ως προς τον προσδιορισμό των θέσεών τους.

() ΕΕ C 102 της 24. 4. 1995, σ. 7.

() ΕΕ C 34 της 2. 2. 1994, σ. 47.

() ΕΕ C 207 της 18. 8. 1986, σ. 31.

() Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4057/86 για τις αθέμιτες πρακτικές καθορισμού ναύλων κατά τις θαλάσσιες μεταφορές (EE L 378 της 31. 12. 1986, σ. 14 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ ΕΕ C 344 της 31. 12. 1985, σ. 31). Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4058/86 για την ανάληψη συντονισμένων ενεργειών προκειμένου να εξασφαλισθεί η ελεύθερη πρόσβαση στις υπερωκεάνειες μεταφορές φορτίων (ΕΕ L 378 της 31. 12. 1986, σ. 21 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ ΕΕ C 344 της 31. 12. 1985, σ. 31).

() Γνωμοδότηση προς μία Νέα Ναυτιλιακή Στρατηγική, 31. 10. 1996, § 6.2.3, ΕΕ C 56 της 24. 2. 1977.

() Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 περί εφαρμογής της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών μεταξύ Κρατών Μελών και μεταξύ Κρατών Μελών και τρίτων χωρών (ΕΕ L 378 της 31. 12. 1986, σ. 1 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ ΕΕ C 344 της 31. 12. 1985, σ. 31).