Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την «Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002)» και - την «Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Euratom) (1998-2002)»

(98/C 73/31)

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1997, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 23, δεύτερη παράγραφος, του Εσωτερικού Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, κατήρτισε τη γνωμοδότησή του βάσει της εισηγητικής έκθεσης του εισηγητή κ. Bernabei, στις 26 Νοεμβρίου 1997.

Κατά την 350ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 11ης Δεκεμβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Υποδείξεις

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

Λαμβάνοντας υπόψη:

1.1. την ομόφωνη γνωμοδότηση της 1ης Οκτωβρίου 1997 για την «Πρόταση απόφαση της Επιτροπής σχετικά με το πέμπτο ΠΠ κοινοτικών δράσεων ΕΤΑΕ (1998-2002)» και την «Πρόταση απόφασης σχετικά με το πέμπτο ΠΠ δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης (Euratom) (1998-2002)» (), στην οποία είχε επιφυλαχθεί να εκφραστεί για τις χρηματοδοτικές προοπτικές που εξαγγέλλονταν από την Επιτροπή 7

1.2. τη γνωμοδότησή της της 30ής Μαΐου 1996 για το «Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την καινοτομία» (), και τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 1ης Οκτωβρίου 1997 για τον «Αντίκτυπο στις ΜΜΕ από τη συνεχή και γενικευμένη μείωση των πόρων που προορίζονται για την ΕΤΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στο κοινοτικό επίπεδο και στο επίπεδο των κρατών μελών)» () 7

1.3. τα συμπεράσματα του έκτακτου ευρωπαϊκού συμβουλίου για την απασχόληση που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 20/21 Νοεμβρίου 1997 και έθεσε το πρόβλημα της απασχόλησης στο κέντρο των ανησυχιών της ΕΕ και υπογράμμισε ότι η ερευνητική πολιτική και ειδικότερα το 5ο ΠΠ πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ειδικότερα μέσω της διάδοσης των καινοτομιών και τη μεταφορά τεχνολογιών στις ΜΜΕ 7

1.4. την τροποποιημένη πρόταση απόφασης της Επιτροπής της 11ης Αυγούστου 1997 (), που περιλαμβάνει το δημοσιονομικό τμήμα του 5ου ΠΠ, που περιορίζεται στην πρόβλεψη συνολικού ποσού 16 300 εκατ. Ecu, που κατανέμεται ανά θεματικό πρόγραμμα σύμφωνα με τα ποσοστά που αναφέρονται στην αρχική πρόταση 7

1.5. την απουσία κατανομής των πόρων αυτών μεταξύ των κύριων δράσεων και ένδειξης των κριτηρίων που θα διέπουν διαδοχικά την άσκηση της δημοσιονομικής χορήγησης μεταξύ των γενικών δραστηριοτήτων Ε& ΤΑ, των δραστηριοτήτων υποστήριξης στις υποδομές και των κύριων δράσεων 7

τονίζει:

1.6. τη σκοπιμότητα να προβλεφθεί χρηματοδότηση του 5ου ΠΠ όχι κατώτερη από 17 000 εκατ. Ecu, που θα κατανεμηθούν ως εξής: 15 533 εκατ. Ecu για το ΠΠ κοινοτικής Ε& ΤΑ και 1 467 εκατ. Ecu για το πρόγραμμα Euratom 7

1.7. την αναγκαιότητα να διατηρηθεί ένα ελάχιστο κατώτατο όριο ευελιξίας 4,5 % ισοδύναμα με 700 εκατ. Ecu 7

1.8. την απαίτηση ελάχιστου κατώτατου ορίου δημόσιων και ιδιωτικών πόρων 1 000 εκατ. Ecu για κάθε σημαντική δράση, που θα περιορίζεται περίπου σε μία δεκάδα, και θα επιλεγούν ανάλογα με ποσοτικά κριτήρια και χρονικά προσδιορισμένους στόχους και θα εξαρτηθούν τέλος από τα αποτελέσματα μέσα σε καθορισμένο χρόνο 7

1.9. τη σκοπιμότητα να διατεθεί για τα οριζόντια προγράμματα ένα ικανοποιητικό επίπεδο πόρων που να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητά τους, πόροι που θα ισοδυναμούν με 575 εκατ. Ecu για τη διεθνή συνεργασία, 550 εκατ. Ecu για την καινοτομία και τις ΜΜΕ και 1 402 εκατ. Ecu για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού 7

1.10. την αναγκαιότητα να επαναπροσδιορισθεί ο στρατηγικός ρόλος του ΚΚΕρ με την έννοια της στρατηγικής του ενίσχυσης ως ουδέτερου κέντρου αριστείας μέσα και έξω από την Κοινότητα, ως υποστήριξη της κοινοτικής «διαδικασίας λήψεως αποφάσεων» και των άλλων πολιτικών της ΕΕ, και της ανάπτυξης μιας ισχυρής ευρωπαϊκής ταυτότητας στο πεδίο της ΕΤΑ και της καινοτομίας, ανοιχτής στην παγκόσμια αγορά και για την οποία θα διατεθούν 815 εκατ. Ecu 7

υποδεικνύει στην Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο:

1.11. να εξασφαλίσουν τη στενή διασύνδεση μεταξύ του ΠΠ και των πλαισίων μη κοινοτικής ευρωπαϊκής συνεργασίας ειδικότερα το Eureka και το Cost, όπως επίσης και να αναπτύξουν βάσει αναλύσεων για τις γεωγραφικές περιοχές, μία διαρθρωμένη δράση για τις χώρες ΧΚΑΕ, τις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου, τις χώρες Nis, τις χώρες δυναμικής οικονομίας της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις τρίτες βιομηχανικές χώρες 7

1.12. να επανασχεδιάσουν και να ενισχύσουν τη δράση καινοτομίας και συμμετοχής ΜΜΕ, σε ό,τι αφορά τον περαιτέρω καθορισμό των παρεμβάσεων που έχουν ήδη προβλεφθεί στα πλαίσια του τέταρτου ΠΠ, ενισχύοντάς τες ωστόσο και με στοιχεία καινοτομίας και ειδικότητας που θα αποβλέπουν στην προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των ερευνητών και των επιστημόνων και τη δημιουργία ενός ad hoc μηχανισμού υποστήριξης της δημιουργίας τεχνολογικών «joint venture» που θα αποβλέπουν στη βιομηχανική και εμπορική εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής έρευνας 7

1.13. να εξαρτήσουν τη χρηματοδοτική ενίσχυση από τη διάθεση ενός μέρους αυτών των πόρων για την πραγματοποίηση ανταλλαγών μεταξύ ανωτάτων σχολών και βιομηχανίας, πανεπιστημίων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μεγάλων ερευνητικών κέντρων, βιομηχανικών εργαστηρίων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων 7

1.14. να προστατεύσουν τη συνοχή μεταξύ των επιταγών της ολοκληρωμένης προσέγγισης του 5ου ΠΠ και της συγκέντρωσης και της διασύνδεσης των δραστηριοτήτων γενικής έρευνας, της υποστήριξης στις μεγάλες υποδομές και των κύριων δράσεων στις οποίες διαρθρώνεται η νέα κοινοτική αρχιτεκτονική 7

1.15. να προσδιορίσουν για το σκοπό αυτό μία σειρά ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών προσανατολισμού και ελέγχου της δραστηριότητας των κύριων ενεργειών, όπως τη συμβολή για τη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής βάσης για την ανάπτυξη του σταθερού δυναμικού όσον αφορά την απασχόληση, όπως είναι το ποσοστό εν δυνάμει απορρόφησης, το ποσοστό στρατηγικής οπτικής και ευρωπαϊκής διάστασης, το επίπεδο διασύνδεσης μεταξύ κοινοτικών, ευρωπαϊκών και εθνικών δράσεων, την παρουσία ΜΜΕ στον τομέα αυτό, το επίπεδο του εν δυνάμει αποτελέσματος από την άποψη νέων επιχειρήσεων, τη νέα απασχόληση και τα νέα επαγγέλματα 7

1.16. να κατανείμουν το συνολικό ποσό των θεματικών προγραμμάτων ύψους 11 491 εκατ. Ecu διαθέτοντας ένα σημαντικό ποσό για τις κύριες δράσεις και διατηρώντας ένα μέσο, ευέλικτο ποσοστό στο θεματικό πρόγραμμα, περίπου κατά 25 % στη γενική έρευνα και στις μεγάλες υποδομές 7

1.17. να διατηρήσουν σε κάθε κύρια δράση μία ικανοποιητική ποσοστιαία ψαλίδα πόρων για δραστηριότητες επίδειξης και καινοτομίας και για τις ΜΜΕ που θα υποστηρίξουν τη δυναμική έρευνα και την καινοτομία στην αγορά 7

1.18. να ενσωματώσουν και να εξορθολογίσουν συνακόλουθα τα περιεχόμενα των κύριων δράσεων που προτείνονται προχωρώντας όπου είναι δυνατό στις σκόπιμες αναδιαρθρώσεις τα πλαίσια των θεματικών προγραμμάτων που αναφέρθηκαν από την Επιτροπή 7

1.19. να προσδιορίσουν 10 κύριες δράσης σχετικά με το Π της κοινοτικής ΕΤΑΖΕ καθώς και μία σχετικά με το Π Euratom, χορηγώντας επαρκή κρίσιμη μάζα χρηματοδοτικών ενισχύσεων, ικανότητες απορρόφησης, επίπεδο επιστημονικής αριστείας και στρατηγικής ορατότητας 7

1.20. να εξαρτήσουν τη χορήγηση των χρηματοδοτικών πόρων στις κύριες δράσης από τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται και επαληθεύονται ετησίως προκειμένου να αποφευχθεί η πενταετής σκλήρωση και η καταναγκαστική χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων ΕΤΑΕ χαμηλού επιπέδου τεχνολογικής αριστείας και καινοτομίας 7

1.21. να εξασφαλίσουν σύγχρονους απλούς και διαφανείς μηχανισμούς διαχείρισης που θα διασφαλίζουν το κόστος και τις διοικητικές προθεσμίες μέσω απονομής συγκεκριμένης ευθύνης με περιορισμένα επίπεδα γραφειοκρατικών διαδικασιών σχετικά με τις λήψεις αποφάσεων, και διατηρώντας τις συλλογικές αποφάσεις μόνο στα πιο υψηλά επίπεδα των ενδιαφερόμενων επιτρόπων.

2. Εισαγωγή

2.1. Η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την 1η Οκτωβρίου 1997 την γνωμοδότηση για την «Πρόταση απόφασης σχετικά με το 5ο ΠΠ των κοινοτικών δράσεων Ε& ΤΑ (1998-2002)» καθώς και το πρόγραμμα «Πρόταση απόφασης σχετικά με το 5ο ΠΠ δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης (Euratom) (1998-2002)» ().

2.2. Στη γνωμοδότηση εκείνη η ΟΚΕ είχε επιφυλαχθεί να καταρτίσει συμπληρωματική γνωμοδότηση από τη στιγμή που θα ορισθούν οι χρηματοδοτικές προοπτικές και θα υιοθετηθεί η σχετική πρόταση. Η τροποποιημένη πρόταση απόφασης () υιοθετήθηκε από την Επιτροπή στις 11 Αυγούστου 1997.

2.3. Η Επιτροπή προτείνει αύξηση κατά 3 % που ισοδυναμεί με πιστώσεις 16,3 δισ. Ecu που βασίζονται στις προβλέψεις για το ΑΕΠ σύμφωνα με την απόφαση που υιοθετήθηκε στις 15 Ιουλίου 1997 στην «Ατζέντα 2000» () στην οποία αναφέρεται η ταχύτερη εξέλιξη του ΑΕΠ για ορισμένα προγράμματα προτεραιότητας της εσωτερικής πολιτικής, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η έρευνα.

2.4. Όσον αφορά την κατανομή του συνολικού ποσού, η Επιτροπή προβλέπει 14 833 εκατ. Ecu για το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑΕ και 1 467 εκατ. Ecu για το πρόγραμμα ΠΠ Euratom.

2.5. Στα δημοσιονομικά δελτία η Επιτροπή υποστηρίζει την οργάνωση της δράσης ΕΤΑΕ σε 3 θεματικά προγράμματα, 3 οριζόντιες δράσεις και μία άμεση δράση για το ΚΚΕρ, με την επιφύλαξη των ενδεχόμενων αποφάσεων του Συμβουλίου που θα ληφθούν για τη δραστηριοποίηση των άρθρων 130 Κ, L και N.

2.6. Η πρόταση περιορίζεται στην πραγματοποίηση χρηματοδοτικής κατανομής του συνολικού ποσού βάσει των ποσοστών που έχουν ήδη εκφραστεί στην αρχική πρόταση. Σχετικά με τις κύριες δράσεις, η πρόταση δεν διατυπώνει κατανομή των ποσών ούτε αναφέρει τα κριτήρια που θα επηρεάσουν διαδοχικά την χορήγηση των χρηματοδοτικών ποσών μεταξύ των γενικών δραστηριοτήτων Ε& ΤΑ, των δραστηριοτήτων υποστήριξης των υποδομών και των ίδιων των κύριων δράσεων.

2.7. Επίσης η Επιτροπή () στο κεφάλαιο της ανάλυσης «κόστους/αποτελεσματικότητας» της τροποποιημένης περιορίζεται να προσδιορίσει τους ειδικούς στόχους καθενός από τα έξι θέματα με «ποσοτικά εκφρασμένους όρους» χωρίς να αναφέρεται η οποιαδήποτε διαδικασία για την ποσοτική αυτή έκφραση ούτε η μεθοδολογία επαλήθευσης και ελέγχου που θα χαρακτηρίζει τους στόχους αυτούς, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υλοποίησης των δράσεων.

3. Οι χρηματοδοτικές προοπτικές και η νέα αρχιτεκτονική του ΠΠ

3.1. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την υπόδειξη που έχει εκφραστεί στη γνωμοδότηση της 1ης Οκτωβρίου να προβλεφθεί χρηματοδότηση του 5ου ΠΠ που να μην είναι κατώτερη από το ποσό των 17 000 εκατ. Ecu «που θα διατεθεί σε ένα περιορισμένο αριθμό θεματικών προγραμμάτων και κύριων δράσεων, και με ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα οριζόντιων δράσεων μέσα και έξω από αυτές» () και να προσθέσει στο ποσό των 16 300 εκατ. Ecu που αναφέρεται από την Επιτροπή, ένα αποθεματικό ευελιξίας 700 εκατ. Ecu για το 5ο κοινοτικό ΠΠ 7 και αυτό για να διασφαλιστεί από την αρχή ένα ποσοστό συμπληρωματικών πόρων, αποφεύγοντας τις πολύπλοκες διοργανώσεις του 4ου ΠΠ για τη χορήγηση συμπληρωματικών πόρων μετά την IV έκθεση της μέσης περιόδου και σε αντιστοιχία με όσα εκφράζονται στις διάφορες εκθέσεις αξιολόγησης, και ειδικότερα της έκθεσης Davignon.

3.2. Η ΟΚΕ, ενώ θεωρεί ότι όσον αφορά το πρόγραμμα Euratom οι δημοσιονομικοί πόροι που προτείνονται δηλαδή 1 467 εκατ. Ecu είναι αποδεκτοί, και ειδικότερα την επιφύλαξη που εκφράζεται για την κύρια δράση «θερμοπυρηνική σύντηξη» με εξαίρεση τις ιδιαίτερες παρατηρήσεις που εκφράζονται στην παρούσα γνωμοδότηση, θεωρεί ωστόσο αναγκαίο να αυξηθεί το ποσό που διατίθεται για την κοινοτική ΕΤΑΕ σε 15 533 εκατ. Ecu, δηλαδή έως ένα συνολικό ποσό 17 000 εκατ. Ecu και για τα δύο προγράμματα πλαίσιο.

3.3. Σχετικά με αυτό η ΟΚΕ τονίζει ότι οι επιλογές που έγιναν, να:

- διατηρηθεί ένα απόθεμα ευελιξίας ύψους 700 εκατ. Ecu (4,5 %) για να αντιμετωπιστούν από τη μία πλευρά τα επείγοντα και απρόβλεπτα προγράμματα και από την άλλη για υποδειγματικές δράσεις και σχέδια επίδειξης που αποβλέπουν στην ενεργοποίηση νέων ενδεχόμενων ενεργειών ή/και ενεργειών που υιοθετούνται κατ' εφαρμογή του άρθρου 130 K, L και N 7

- απαιτηθεί κατώτατο όριο δημόσιων και ιδιωτικών συνολικών ποσών για κάθε κύρια δράση 1 000 εκατ. Ecu, που να διασφαλίζει την αναγκαία κριτική μάζα προκειμένου να υπάρξει η κατάλληλη ορατότητα και σαφήνεια των επαληθευμένων αποτελεσμάτων, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα 7

- επικεντρωθούν οι προσπάθειες της έρευνας σε μία δεκάδα κύριων δράσεων, που θα επιλεγούν σύμφωνα με ποσοτικά κριτήρια και στόχους με προθεσμίες και με προϋποθέσεις εμφάνισης αποτελεσμάτων σε καθορισμένο χρόνο 7

- διατεθεί αποκλειστικώς για τα οριζόντια προγράμματα ένα επίπεδο χορήγησης των πόρων ειδικότερα για να διασφαλισθεί η ορατότητα και η συνοχή της δράσης για τη διεθνή συνεργασία τουλάχιστον στο επίπεδο του 4ου ΠΠ, να ενισχυθεί η δράση της διάδοσης και της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων ειδικώς για τις ΜΜΕ και να επαναπροσανατολιστεί η δράση της επιμόρφωσης και της κινητικότητας των ερευνητών με μεγαλύτερη εξισορρόπηση μεταξύ του ακαδημαϊκού και του βιομηχανικού κόσμου 7

- επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του ΚΚΕρ και των ιδρυμάτων του, από την άποψη της στρατηγικής ενίσχυσής του επηρεάζοντας τη χορήγηση πόρων και μία πιο αποτελεσματική διοργανική αποστολή με υποστήριξη της κοινοτικής «διαδικασίας λήψεως αποφάσεων» και ενίσχυση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής και διεθνούς διάστασης της δράσης ΕΤΑΕ της διασφάλισης ενός ικανοποιητικού επιπέδου ποιότητας και υποστήριξης των κοινοτικών πολιτικών, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την ενίσχυση της δράσης μέτρων και επαλήθευσης και τυποποίησης πανευρωπαϊκής τεχνικής και ελέγχου των παρεμβάσεων όπως και το άνοιγμα του στην επιστημονική και βιομηχανική κοινότητα στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά 7

- προβλεφθεί κονδύλιο χρηματοδότησης κάθε θεματικού προγράμματος που θα αφιερώνεται στη δράση προοπτικής και αξιολόγησης η οποία θα επιχειρεί την ανάλυση των τεχνολογικών και βιομηχανικών τάσεων στους τομείς που καλύπτονται από τα προγράμματα, και θα είναι σε θέση να επαναπροσανατολίσει προοδευτικά τους στόχους βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα καθώς και να επιλέξει νέες επιλογές και εμφανιζόμενες αναγκαιότητες.

3.4. Σε συνάφεια με τις επιλογές αυτές, η χρηματοδοτική κατανομή των 15 533 εκατ. Ecu που προτείνεται από την ΟΚΕ είναι η ακόλουθη:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

4. Διάρθρωση των χρηματοδοτικών πόρων για τα οριζόντια προγράμματα

4.1. Δράση διεθνούς συνεργασίας

4.1.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία που έχει η δραστηριότητα διεθνούς συνεργασίας σε μία σφαιρική αγορά ΕΕ - τρίτες χώρες και την απαίτηση να εξασφαλιστεί μία στενή αλληλοσύνδεση με τα πλαίσια της μη κοινοτικής ευρωπαϊκής συνεργασίας και ειδικότερα το Eureka και το Cost.

4.1.2. Στο πεδίο αυτό χρειάζεται να διατηρηθεί μία αυτόνομη δραστηριότητα συντονισμού που θα υποστηρίζει τις καθαυτό δραστηριότητες των χρηματικών προγραμμάτων σε μία οπτική ολοκληρωμένης προσέγγισης.

4.1.3. Η ΟΚΕ τονίζει την αναγκαιότητα της ανάπτυξης μιας ικανοποιητικής ανάλυσης για τις διάφορες γεωγραφικές ζώνες, που θα πρέπει να προσδιοριστούν από την άποψη της τεχνολογικής ανάπτυξης και της επιστημονικής αριστείας, με προτεραιότητα στις γειτονικές ζώνες και στις χώρες σε διαδικασία προσχώρησης και με προστασία των αμοιβαίων πλεονεκτημάτων και της επίλυσης των κοινών προβλημάτων.

4.1.4. Σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ χρειάζεται συνεπώς να διαρθρωθούν οι πόροι κατά τρόπο διαφοροποιημένο ώστε να δοθεί προτεραιότητα στις παραμεθόριες περιοχές και να φυλαχτεί το ήμισυ περίπου του ποσού για τις δύο πρώτες από τις έξι ειδικές περιοχές: χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, συνδεδεμένες και υποψήφιες για ένταξη 7 τρίτες χώρες της λεκάνης της Μεσογείου, ενισχύοντας την τεχνολογική διάρθρωση της έρευνας και της καινοτομίας της ευρωμεσογειακής κοινοπραξίας 7 χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης διατηρώντας τις δυνατότητες έρευνας και επιστημονικής αριστείας και συμβάλλοντας στην επίλυση των προβλημάτων μετάβασης της οικονομίας και απλής ασφάλειας 7 χώρες δυναμικής οικονομικής της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής όσο αναβιώμενους φορείς σε διάφορους τομείς Ε& ΤΑ σε διεθνές επίπεδο 7 αναπτυσσόμενες χώρες ειδικότερα για τις δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας 7 βιομηχανικές τρίτες χώρες που αντιπροσωπεύουν ταυτόχρονα ανταγωνιστές και εταίρους της Ένωσης στην παγκόσμια αγορά.

4.1.5. Πέρα από τη δράση ανά ειδική γεωγραφική περιφέρεια, το οριζόντιο πρόγραμμα διεθνούς συνεργασίας σύμφωνα με την ΟΚΕ, ως σημαντική αποστολή να εξασφαλίσει μία πιο στενή διασύνδεση με τα πλαίσια ευρωπαϊκής αλλά όχι κοινοτικής συνεργασίας, καθώς και με τις διεθνείς οργανώσεις. Μία μεγαλύτερη συνοχή και πιο συστηματικός και ολοκληρωμένος συντονισμός είναι απαραίτητοι ειδικότερα σε σχέση με το Eureka και Cost, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ευελιξίας εκούσιου συντονισμού και προσέγγισης «bottom up» που εκφράζουν ένα πρότυπο επιστημονικής συνεργασίας και τεχνολογικής καινοτομίας που μπορεί να συμβάλει στην επίλυση του ευρωπαϊκού παραδόξου της καινοτομίας.

4.1.6. Σύμφωνα με την ΟΚΕ η στρατηγική σημασία και των δύο αυτών πτυχών της διεθνούς συνεργασίας δικαιολογούν τη διασφάλιση ενός επιπέδου όρων που θα ισοδυναμεί τουλάχιστον με τους αντίστοιχους του 4ου ΠΠ, δηλαδή 575 εκατ. Ecu εκ των οποίων 75 εκατ. Ecu θα διατεθούν αποκλειστικά για την ενίσχυση των πλαισίων συνεργασίας ειδικότερα με το Eureka και Cost και 500 εκατ. Ecu που θα χωριστούν στις έξι γεωγραφικές ζώνες παρέμβασης.

4.1.7. Πέρα από τους ειδικούς αυτούς πόρους και εκείνους που προορίζονται στα πλαίσια των κυρίων δράσεων, θα πρέπει να διασφαλιστούν μηχανισμοί συστηματικής και κοινής δραστηριοποίησης με τα προγράμματα Phare, Tacis, MEDA, ALA και Fes-Acp.

4.2. Δράση καινοτομίας και συμμετοχής ΜΜΕ

4.2.1. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, εάν δεν εναπαπροσδιοριστεί και ενισχυθεί η δράση καινοτομίας και συμμετοχής των ΜΜΕ, με επαναπροσδιορισμό των περιεχομένων, και χορήγηση ενισχυμένων πόρων, όλη η νέα αρχιτεκτονική του 5ου ΠΠ και η ίδια η φιλοσοφία της επίλυσης προβλημάτων που θα εξυπηρετεί τον πολίτη στην επιχείρηση και την κοινωνία μπορεί να τεθεί σε αμφισβήτηση. Η απλή εκτέλεση του σημερινού πλαισίου δραστηριότητας δεν μπορεί να δώσει την εγγύηση καινοτόμων αποτελεσμάτων και ρωγμής με το παρελθόν.

4.2.2. Η πρόβλεψη ως αποκλειστικής καινοτομίας της δημιουργίας ενιαίων θυρίδων, της ενότητας της καινοτομίας δίπλα στις πρώτες εξερευνήσεις και στη συνεταιριστική έρευνα, τα δίκτυα και τις υπηρεσίες πληροφόρησης και της παροχής βοήθειας για τα πνευματικά δικαιώματα καθώς και τη χρηματοδότηση της καινοτομίας, δεν επαρκεί εάν δεν συνεννοηθεί από μηχανισμούς που θα διευκολύνουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων και πιο άμεσων και όχι ενδιάμεσων μέσων για την υποστήριξη των κυριοτέρων παραγόντων καινοτομίας, που αντιπροσωπεύουν οι μικρές επιχειρήσεις στις διάφορες τυπολογίες.

4.2.3. Για τους λόγους αυτούς η ΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ειδικών μηχανισμών δημιουργίας νέων καινοτόμων επιχειρήσεων που θα συνδέονται άμεσα με την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινωνικής έρευνας, καθώς και με την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των επιτυχημένων ερευνητών και επιστημόνων παρέχοντάς τους μηχανισμούς τεχνογνωσίας για τη μεταποίηση των αδειών ευρεσιτεχνίας που παρέχουν βιομηχανικές και εμπορικές επιτυχίες σε μία ευρωπαϊκή διάσταση με σκοπό την παγκόσμια αγορά.

4.2.4. Με την πλήρη συμμετοχή του οριζόντιου προγράμματος «επιμόρφωση, κινητικότητα των ερευνητών» θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα ικανοποιητικό κονδύλιο (50 εκατ. Ecu) για την επιμόρφωση, παράλληλα με το αντίστοιχο κονδύλιο στον ειδικό τομέα των αρμοδιοτήτων, των βιομηχανικών και ακαδημαϊκών ερευνητών προκειμένου να συγκεντρωθούν στρατηγικές, οργανωτικές, επιχειρηματικές και εμπορικές ικανότητες που θα συνδεθούν με τις τεχνολογικές ικανότητες που συνδέονται με τους στρατηγικούς κλάδους της επιχείρησης και με διαρθρώσεις συμμαχιών με τα δίκτυα, αποκτώντας έτσι πρακτικές αρμοδιότητες στο πεδίο της πράξης μέσω επιμορφωτικών κύκλων και προγραμμάτων ανάπτυξης από κοινού με τις βιομηχανικές επιχειρήσεις καθώς και την ικανότητα σχεδιασμού από άποψη αγοράς των ανακαλύψεων που καλύπτονται από άδεια ευρεσιτεχνίας και των οικονομικών και εμπορικών διεξόδων που ενδέχεται να εξευρεθούν για τη δραστηριότητά τους (σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Αδειών Ευρεσιτεχνίας και τα εθνικά αντίστοιχα γραφεία).

4.2.5. Η ικανότητα της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας που θα προωθεί ενέργειες υπερεθνικής συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ και ερευνητών για την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής έρευνας απαιτεί μορφές υποστήριξης και εφαρμογής συστημάτων διαφόρων κοινωνικών και βιομηχανικών αριστείων.

4.2.6. Προς το σκοπό αυτό είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ένα ειδικό μέτρο υποστήριξης για τη συγκέντρωση τεχνολογικών «Joint Venture» μεταξύ δύο ή και περισσότερων εταίρων από διάφορα κράτη μέλη, που θα αποβλέπει στην κάλυψη των δαπανών των μελετών αγοράς, του νομικού πλαισίου, των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, της εφαρμογής των τεχνικών προδιαγραφών ποιότητας και γενικότερα του επιχειρηματικού προγράμματος που είναι αναγκαίο για να συγκλίνουν οι πόροι του «venture capital» και του τραπεζικού τομέα, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα κοινοτικής συμβολής στην επένδυση της νέας κοινής επιχείρησης έως και 10 % του συνολικού κόστους.

4.2.7. Η υποστήριξη των δραστηριοτήτων αυτών στα πλαίσια του 5ου ΠΠ θα πρέπει να προβλέψει νέο ειδικό κονδύλιο στα πλαίσια του υπό εξέταση οριζόντιου προγράμματος 150 εκατ. Ecu, που θα διασφαλίσει την ικανοποιητική ορατότητα για την προώθηση πειραματικών εμπειριών.

4.2.8. Για τις άλλες δραστηριότητες του οριζόντιου προγράμματος, θα πρέπει επωφελώς να μεταστραφούν προς πραγματικούς τελικούς αποδέκτες που θα εμπλουτιστούν με «tableau de bord» των εθνικών μέτρων καινοτομίας και των κωδικών ορθής προοπτικής που θα ορίσουν τελικά ένα χρηματοδοτικό, κανονιστικό, νομικό πλαίσιο βιομηχανικής ιδιοκτησίας ευνοϊκό στην καινοτομία, θα πρέπει να διατηρηθεί στο επίπεδο των πόρων του 4ου ΠΠ το οποίο επωφελώς θα πρέπει να ανατιμηθεί σε πραγματικό ποσοστό 3 %, και θα ισοδυναμεί με 350 εκατ. Ecu.

4.2.9. Με τους ίδιους πόρους του προγράμματος «καινοτομία και συμμετοχή ΜΜΕ» θα πρέπει να δράσουν επίσης και εκείνοι οι πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων, της ΕΤΕ και του ΕΤΕπ όπως επίσης και των μηχανισμών που υφίστανται ήδη για τη δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων στις τρίτες αγορές Job και Ecip.

4.3. Κινητικότητα των ερευνητών

4.3.1. Σε συνοχή και με τη νέα προσέγγιση «επίλυσης προβλημάτων» του 5ου ΠΠ, είναι αναγκαίο το πρόγραμμα αυτό να επαναπροσανατολιστεί ουσιαστικά προς την πλήρη ολοκλήρωση μεταξύ του ακαδημαϊκού και του βιομηχανικού κόσμου, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην επιμόρφωση των νέων επαγγελματικών χαρακτηριστικών, σε σχέση επίσης και με το σημείο 4.2.4 και τις άλλες μελλοντικές απαιτήσεις που μπορεί να προκύψουν από τις προβλεπόμενες κύριες δράσεις. Πάντοτε σε σύνδεση με το οριζόντιο πρόγραμμα «καινοτομία και συμμετοχή ΜΜΕ» και τα θεματικά προγράμματα η ΟΚΕ υπογράμμισε την απαίτηση μέτρων για την «προσωρινή απομάκρυνση των ερευνητών από τα πανεπιστήμια και τα κέντρα ερευνών προς τις επιχειρήσεις, και ειδικότερα τις ΜΜΕ» καθώς και για τη «διάδοση των καλύτερων πρακτικών και του ελέγχου των αναγκών και των σκοπιμοτήτων τεχνολογικής ανάπτυξης και επιστημονικής συνεργασίας».

4.3.2. Συνεπώς, το επίπεδο χρηματοδοτικών πόρων που αποδίδονται στην ενέργεια αυτή στα πλαίσια της πρότασης της Επιτροπής, δηλαδή 1 402 εκατ. Ecu, θα πρέπει να εξαρτηθεί από την ποσοστιαία εξισορρόπηση της δράσης ανταλλαγής μεταξύ ακαδημαϊκού κόσμου και βιομηχανίας, πανεπιστημίων και ΜΜΕ, μεγάλων ερευνητικών κέντρων, βιομηχανικών εργαστηρίων και ΜΜΕ, σε μία οπτική συνοχής, τεχνολογικής διάδοσης και προώθησης της επιστημονικής αριστείας και των ποιοτικών προδιαγραφών.

5. Διάρθρωση των δημοσιονομικών πόρων για τα θεματικά προγράμματα

5.1. Με δεδομένη τη νέα διατύπωση που προσανατολίζεται στην επίλυση προβλημάτων και η οποία επιχειρήθηκε να δοθεί στο 5ο ΠΠ και βασίζεται στην προτεραιότητα ποσοτικών και χρονικά προσδιορισμένων στόχων από την άποψη των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων της ερευνητικής δράσης, η ΟΚΕ δέχεται θετικά την απλοποιημένη θεματική προσέγγιση σε τρεις θεματικούς τομείς που προτείνονται από την Επιτροπή, μολονότι στην περιβαλλοντική θεματική θα μπορούσε να δοθεί αυτόνομη διάσταση.

5.2. Επιπλέον η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διατύπωση αυτή που έχει ως κυριότερο στόχο τη μείωση του αριθμού των προγραμματικών επιτροπών, τη διευκόλυνση της διασύνδεσης των ερευνητικών δράσεων, τη διασφάλιση μεγαλύτερης ευελιξίας ως προς τον επανακαθορισμό και την προσαρμογή των θεματικών προτεραιοτήτων στο εσωτερικό «φορέων» όπως είναι αυτοί που επιχειρείται να αποτελέσουν τα ειδικά θεματικά προγράμματα.

5.3. Πράγματι το «θεματικό πρόγραμμα» θα πρέπει να αποτελέσει για την Επιτροπή το μέσο της ευελιξίας για την απόδοση των προτεραιοτήτων στους πόρους που χορηγούνται στις επιμέρους κύριες δράσεις του διασφαλίζοντας έτσι δυνατότητες επαναπροσανατολισμού «στο εσωτερικό του κάθε προγράμματος», έστω και με τις δραστηριότητες γενικής έρευνας και της βασικής έρευνας καθώς και υποστήριξης των υποδομών της έρευνας.

5.4. Στην οπτική αυτή οι κύριες δράσεις καθίστανται το κυριότερο μέσο προσανατολισμού της ερευνητικής στρατηγικής της ΕΕ. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ υπογραμμίζει την έλλειψη αντικειμενικών ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών βάσει των οποίων θα καθοριστούν οι διαρθρωμένες δημοσιονομικές προβλέψεις για τις κύριες ενέργειες όπως επίσης και η σχέση μεταξύ των τελευταίων και των γενικότερων ΕΤΑΕ υποστήριξης στις ερευνητικές υποδομές.

5.5. Προς το σκοπό αυτό η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητο τον καθορισμό μιας σειράς δεικτών απόδοσης όπως είναι:

- η συμβολή για τη βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής βάσης για την ανάπτυξη του δυναμικού όσον αφορά τη σταθερή απασχόληση. Η ΟΚΕ συνιστά, σχετικά, μία στενή συνεργασία από πλευράς καινοτομίας με τους κοινωνικούς εταίρους, τις σχετικές κοινωνικές ομάδες και τις ΜΜΕ 7

- δυνατότητα απορρόφησης: μέτρο της ικανότητος του ενδιαφερόμενου βιομηχανικού τομέα να επενδύει ίδιους πόρους σε κοινοτικά προγράμματα 7 η προστασία της επιστημονικής αριστείας κατά την επιλογή των σχεδίων απαιτεί ένα συγκεκριμένο λόγο μεταξύ των προτάσεων και των επιλεγόμενων σχεδίων δεδομένου ότι κάτω από το ελάχιστο όριο η έρευνα δεν μπορεί να επωφεληθεί από την επιστημονική αριστεία και τον αναγκαίο βαθμό επιλογής, ενώ πάνω από το μέγιστο όριο αποθάρρυνσης ή συμμετοχής και χάνονται πόροι κατά την κατάρτιση και την παρουσίαση των προτάσεων 7

- ο συντελεστής στρατηγικής ορατότητας και ευρωπαϊκής διάστασης: μέτρο στρατηγικής ενίσχυσης της κύριας δράσης σε σχέση με το συνολικό ανταγωνισμό και την εσωτερική συνοχή 7

- το επίπεδο διασύνδεσης μεταξύ κοινοτικών ευρωπαϊκών και εθνικών δράσεων: αξιολόγηση του επιπέδου του συντονισμού μεταξύ των ερευνητικών δράσεων που προωθούνται σε διάφορά επίπεδα 7

- ο συντελεστής ΜΜΕ στον τομέα: διευκρινίζει την οντότητα των επιχειρήσεων «developers of technology», «technology user» και «technology followers» που είναι παρόντες στους τομείς που καλύπτονται από την κύρια δράση 7

- το επίπεδο ενδεχόμενων παραγωγικών επιπτώσεων: μέτρηση της ενδεχόμενης συνέπειας από την άποψη δημιουργίας νέων επιχειρήσεων νέων άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας καθώς και νέων επαγγελμάτων από τις καινοτομίες που παράγονται από τις ερευνητικές δραστηριότητες που προωθούνται στα πλαίσια των κύριων δράσεων 7

- ο βαθμός και η ποιότητα των θέσεων εργασίας.

5.6. Βάσει των δεικτών αυτών, και ενόψει του κατώτατου ορίου κριτικής μάζας που έχει υποδειχθεί από την ΟΚΕ σε 1 000 εκατ. Ecu για κάθε θεματική δράση, καθώς και της επικέντρωσης των δράσεων αυτών σε μία δεκάδα, η ΟΚΕ προτείνει να διατεθεί στα θεματικά προγράμματα ποσό 11 941 εκατ. Ecu, που θα προορίζεται ουσιαστικά για τις κύριες δράσεις για τις οποίες θα διατηρηθεί ένα μέσο ποσοστό 25 %, που θα είναι ευέλικτο από θεματικό πρόγραμμα σε θεματικό πρόγραμμα, αλλά και στη γενική ΕΤΑ καθώς και στις υποδομές.

5.6.1. Αυτή η κατανομή ανταποκρίνεται στη στρατηγική επιλογή να επικεντρωθούν σημαντικοί πόροι για τις κύριες δράσης, που θα επιτρέψουν την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, με θετικές επιπτώσεις από την άποψη της ανταγωνιστικότητας της απασχόλησης και της ορατής και απτής ικανοποίησης των πραγματικών αναγκών του πολίτη. Από την άλλη πλευρά είναι αναγκαίο να διατηρηθεί ένα ικανοποιητικό ποσοστό για τη γενική έρευνα και την έρευνα βάσης και για την υποστήριξη των υποδομών προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ευρύτερο φάσμα επιλογών στη μεσοπρόθεσμη μεταβάσιμη περίοδο για τον επαναπροσανατολισμό των κυρίων δράσεων και για την ανταπόκριση στους νέους κλάδους καινοτομίας και στις εμφανιζόμενες επιστημονικές και βιομηχανικές ανάγκες.

5.6.2. Εάν ληφθεί υπόψη ότι η κύρια δράση εκπροσωπεί ήδη ένα μίγμα τεχνολογικής έρευνας, δραστηριότητας καινοτομίας και διάδοσης, δραστηριότητας επίδειξης όπως επίσης και δραστηριότητας επιβεβαίωσης και συντονισμού, το ποσοστό των πόρων που προτίθενται από την ΟΚΕ δικαιολογείται από την αναγκαιότητα να διατηρηθεί οπωσδήποτε ένα υψηλό επίπεδο βιομηχανικής κοινής συμμετοχής που ισοδυναμεί με το 50 % για να επιτευχθεί το ελάχιστο όριο ενός δισεκατ. Ecu.

5.7. Λαμβάνοντας υπόψη ως δεδομένο αναφοράς κατά την επιλογή των κύριων δράσεων τον περιορισμένο αριθμό και τη συνολική κριτική μάζα των δημόσιων και ιδιωτικών πόρων 1 000 εκατ. Ecu, ο καθορισμός των θεματικών προτεραιοτήτων και η διάρθρωση των σχετικών πόρων όπως επίσης ο επαναπροσανατολισμός των δραστηριοτήτων και της ανακατανομής των ίδιων πόρων θα πρέπει να γίνεται μέσω της εφαρμογής των κριτηρίων που αναφέρθηκαν πιο πάνω.

5.8. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την απαίτηση ότι στα πλαίσια του ποσού που παρέχεται σε κάθε θεματική δράση θα πρέπει να διευκρινίζεται μία ποσοστιαία ψαλίδα πόρων για τις δράσεις επίδειξης και τις δράσεις καινοτομίας καθώς και τις ΜΜΕ για να υποστηριχθεί η αναγκαία επιτάχυνση της δυναμικής - έρευνα - καινοτομία - αγορά και να υπάρξει συνοχή με τις δράσεις που προβλέπονται στο οριζόντιο πρόγραμμα «καινοτομία και συμμετοχή ΜΜΕ».

6. Η επιλογή των κύριων δράσεων και η σχετική χρηματοδότηση

6.1. Όπως υπογραμμίστηκε από την ΟΚΕ σε προηγούμενη γνωμοδότησή της, η έλλειψη κοινών σεναρίων τεχνολογικής και βιομηχανικής προοπτικής καθώς και των αναγκαίων μέσων για να συστηματοποιηθούν όλες οι ερευνητικές προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα παρεμποδίζει τον επιλεκτικό εξορθολογισμό των ερευνητικών θεματικών που προσδιορίστηκαν στις κύριες δράσεις καθώς και την σχετική χορήγηση των πιστώσεων.

6.2. Αλλά επίσης και από την άποψη των βασικών δεδομένων σχετικά με τον κάθε ένα τομέα παρέμβασης, η ανομοιογένεια και η αποσπασματικότητα των διαθέσιμων δεδομένων σε σχέση με τους δείκτες που αναφέρθηκαν από την ΟΚΕ, δεν επιτρέπει στη σημερινή κατάσταση παρά μόνο προσεγγίσεις γενικού χαρακτήρα, που αποβλέπουν ωστόσο στην επικέντρωση των πόρων που θα καταστήσει δυνατό την αποφυγή του κατακερματισμού και του πολλαπλασιασμού των θεματικών που δεν παρουσιάζουν σήμερα την αναγκαία κριτική μάζα.

6.3. Εν πάση περιπτώσει η ΟΚΕ υπογραμμίζει, σε συνοχή και με όσα εκφράζονται στην προηγούμενη γνωμοδότησή της της 1ης Οκτωβρίου 1997 (), για το θέμα αυτό, την αναγκαιότητα μείωσης του αριθμού των κύριων δράσεων που δεν θα πρέπει να ξεπερνούν τις 10 καθώς και τον προσδιορισμό τους με βάση την προβληματική του πιο άμεσου αντίκτυπου από την άποψη της εφαρμογής και των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, και από την άποψη των εντυπώσεων στην κοινή γνώμη.

6.4. Παραδειγματικά η ΟΚΕ προσδιόρισε τρεις κύριες δράσεις στο πεδίο της υγείας, του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων 7 τρεις κύριες δράσεις όσον αφορά τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών 7 πέντε κύριες δράσεις στο επίπεδο των συστημάτων παραγωγής, της ενέργειας και της μεταφοράς (βλ. παράρτημα).

6.5. Για να διασφαλιστεί η κρίσιμη μάζα των κοινωνικών δράσεων που θα επιτρέψει το ξεπέρασμα του συνολικού ορίου των 1 000 εκατ. Ecu, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διαμορφωθεί η κοινοτική χρηματοδότηση της κάθε μιας κύριας δράσης μεταξύ 700 και 900 εκατ. Ecu, σε συνάρτηση με την ικανότητα απορρόφησης των εν λόγω οικονομικών ταμείων, προστατεύοντας τα επίπεδα επιστημονικής αριστείας και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των δεικτών που αναφέρθηκαν στο σημείο 5.5 ειδικά από την άποψη του αντίκτυπου στην ανταγωνιστικότητα του επιχειρηματικού ιστού, τη νέα και καλύτερη απασχόληση και τη δημιουργία νέων επαγγελματικών μορφών.

6.6. Αυτή η αντίληψη συνεπάγεται ισχυρή ολοκλήρωση μεταξύ κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων, όπως επίσης κατάλληλο ποσοστό δράσεων επίδειξης, καινοτομίας, αξιοποίησης και διάδοσης των αποτελεσμάτων, επιμόρφωσης, νέων επαγγελμάτων και νέων επιχειρήσεων.

6.7. Η χορήγηση δημοσιονομικών πόρων στις κύριες δράσεις θα πρέπει ωστόσο να εννοηθεί κατά την άποψη της ΟΚΕ ως ευέλικτη κατά τη διάρκεια του προγράμματος αφού ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται, τα πρακτικά καινοτόμα αποτελέσματα, όπως επίσης τις άλλες τάσεις που προκύπτουν από την αγορά στον επιστημονικό και βιομηχανικό κόσμο. Πρέπει να αποφευχθεί η πενταετής σκλήρωση και η «καταναγκαστική» χρηματοδότηση δραστηριοτήτων με περιορισμένες ικανότητες απορρόφησης, που θα μειώσουν την επιστημονική αριστεία και συνεπώς το επίπεδο ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά.

6.8. Όσον αφορά τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο 5ο ΠΠ Euratom, η εφαρμογή της στρατηγικής που αναφέρεται από την Επιτροπή περιλαμβάνει την κύρια δράση «ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη» που συνοδεύεται από γενική ερευνητική δραστηριότητα για την «πυρηνική σχάση». Λαμβάνοντας υπόψη τις ασάφειες πολιτικού δημοσιονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που συνδέονται με την έρευνα για την σύντηξη, ειδικότερα σε ό,τι αφορά το μέλλον της τετραμελούς συμφωνίας ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor), που αποτελεί σήμερα το κυριότερο διεθνές πρόγραμμα που συνδέεται με το πρόγραμμα Jet, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διατεθεί ένα σημαντικό τμήμα του ποσού που χορηγείται σ'αυτήν την κύρια δράση μόνο αφού προηγουμένως επαληθευθεί η διεθνής στρατηγική οντότητα του σχεδίου. Χρειάζεται οπωσδήποτε να προωθηθούν οι πρωτοβουλίες που επιτυγχάνουν σημαντικές προόδους όσον αφορά την ανάπτυξη των εποικοδομητικών σχέσεων με τη βιομηχανία.

6.8.1. Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ θεωρεί ότι για τη σημαντική αυτή δράση, χρειάζεται να διατεθεί ποσό ύψους 500 έως 700 εκατ. Ecu και τα υπόλοιπα 900 εκατ. έως 1 δισ. Ecu να χορηγηθούν για δραστηριότητες Ε& ΤΑ. Το σημαντικότερο τμήμα του ποσού αυτού πρέπει να αφιερωθεί στους ακόλουθους τρεις τομείς: α) στην ασφάλεια των αντιδραστήρων και στην προστασία από την ακτινοβολία, β) στον κύκλο πυρηνικού καυσίμου και στη χάραξη συνολικής πολιτικής στον τομέα της διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων, η οποία να λαμβάνει υπόψη την επιθυμία του κοινού για την αποθήκευση μακροβίων αποβλήτων σε ανακτήσιμη μορφή και γ) στην παροχή βοήθειας για το σχεδιασμό νέας γενιάς αντιδραστήρων, ασφαλέστερων, ανταγωνιστικότερων και μικρότερου μεγέθους από τους υφιστάμενους.

6.9. Όσον αφορά τις δραστηριότητες Ε& ΤΑ Euratom είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα σύστημα δεικτών ελέγχου ποιότητας των σχεδίων που βρίσκονται εν εξελίξει και το οποίο να καταμετρά μεταξύ των άλλων την επιστημονική αριστεία την πρωτοτυπία, την πιθανότητα επιτυχίας τόσο για τα «science based» σχέδια όσο και εκείνα που είναι «user based».

7. Συγκράτηση του κόστους και των χρόνων διαχείρισης

7.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την επιτακτική απαίτηση, να συνοδευτεί η ολοκληρωμένη προσέγγιση που υιοθετήθηκε για τη νέα στρατηγική του ΠΠ στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα, από σύγχρονους, απλούς, διαφανείς και κυρίως αποτελεσματικούς μηχανισμούς διαχείρισης από την άποψη επίσης του κόστους και των περιεχομένων χρόνων διαχείρισης, με προσαρμογή των υπηρεσιών της Επιτροπής προκειμένου να προσδιοριστούν οι συγκεκριμένες και σαφείς υπευθυνότητες και να περιοριστεί η συλλογική υπευθυνότητα μόνο στο επίπεδο των ενδιαφερομένων επιτροπών.

7.2. Αυτή η αναδιοργάνωση αυτής είναι, κατά την άποψη της ΟΚΕ, ουσιαστική για να μην αποβεί η νέα αρχιτεκτονική του ΠΠ εις βάρος της αναγκαίας συγκράτησης του κόστους και των χρόνων καθώς και των οικονομιών κλίμακας που σχετίζονται με τη νέα στρατηγική των κύριων δράσεων, που είχε υπογραμμιστεί από όλους και κυρίως από τον κόσμο της βιομηχανίας.

Βρυξέλλες, 11 Δεκεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 355 της 21.11.1997.

() ΕΕ C 212 της 23.7.1996.

() COM(97) 439 τελικό.

() COM(97) 2000 τελικό.

() Σημείο 9 του δημοσιονομικού δελτίου που επισυνάπτεται στην τροποποιημένη απόφαση.