[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 25.1.2006

COM(2006) 23 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Θεματικό πρόγραμμα για την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών (2007-2013)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Πλαίσιο 4

2.1. Ανάλυση 4

2.2. Ισχύουσα πολιτική και πλαίσιο συνεργασίας 5

2.3. Η εμπειρία της ΕΠΔΔΑ 6

2.4. Αιτιολογήσεις για ένα θεματικό πρόγραμμα 7

3. Κύρια χαρακτηριστικα του θεματικου προγραμματοσ για την προαγωγη της δημοκρατιασ και των ανθρωπινων δικαιωματων παγκοσμιωσ 7

3.1. Πεδίο εφαρμογής και στόχοι 7

3.2. Κατευθυντήριες γραμμές και προτεραιότητες 9

3.2.1. Η ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όπου βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο και η παροχή στήριξης και αλληλεγγύης σε θύματα καταπίεσης ή εκμετάλλευσης 9

3.2.2. Η ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατικής μεταρρύθμισης, τη στήριξη της πρόληψης των συγκρούσεων και την ανάπτυξη πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης 10

3.2.3. Η ενίσχυση του διεθνούς πλαισίου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και την προώθηση της δημοκρατίας 12

3.2.4. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης της εκλογικής παρατήρησης 12

3.3. Αρχές προγραμματισμού 13

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Θεματικό πρόγραμμα για την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών (2007-2013)

1. Εισαγωγή

Με σκοπό τον εξορθολογισμό και την απλούστευση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις εξωτερικές δραστηριότητες της Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια νέα δέσμη έξι μέσων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών από το 2007 ως το 2013. Τα τρία μέσα (ανθρωπιστική βοήθεια, σταθερότητα και μακροοικονομική βοήθεια) είναι οριζόντιου χαρακτήρα, ώστε να ανταποκρίνονται σε ιδιαίτερες ανάγκες και περιστάσεις. Τα τρία μέσα (προενταξιακή βοήθεια, υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Συνεργασίας Γειτονίας και Ανάπτυξης και της Οικονομικής Συνεργασίας) στοχεύουν στην εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών και έχουν καθορισμένη γεωγραφική κάλυψη. Στο μέλλον, τα μέσα αυτά θα αποτελέσουν τις βασικές νομοθετικές πράξεις που θα διέπουν τις δαπάνες της κοινότητας για την υποστήριξη προγραμμάτων εξωτερικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων θεματικών προγραμμάτων και θα αντικαταστήσουν τους ισχύοντες θεματικούς κανονισμούς.

Σύμφωνα με τις προτάσεις αυτές, τα θεματικά προγράμματα προσδίδουν ιδιαίτερη προστιθέμενη αξία και περιλαμβάνουν δραστηριότητες που συμπληρώνουν τα γεωγραφικά προγράμματα, τα οποία παραμένουν το προνομιακό πλαίσιο για τη συνεργασία της Κοινότητας με τις τρίτες χώρες[i].

Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να αρχίσει διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με το πεδίο εφαρμογής, τους στόχους και τις προτεραιότητες κάθε θεματικού προγράμματος, με βάση μια επίσημη ανακοίνωση προς τα δύο θεσμικά όργανα. Το αποτέλεσμα της εν λόγω διαδικασίας θα χαράξει τους πολιτικούς προσανατολισμούς για τα επόμενα στάδια προγραμματισμού, ιδίως τα έγγραφα θεματικής στρατηγικής τα οποία θα συνταχθούν σύμφωνα με τις διατάξεις των προαναφερθέντων μέσων.

Η παρούσα ανακοίνωση σχετίζεται με το θεματικό πρόγραμμα για την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως. Στηρίζεται σε σχόλια που έγιναν κατά τη διάρκεια δημόσιας διαβούλευσης, η οποία διοργανώθηκε από την Επιτροπή[ii]. Θα συνεχιστούν οι ανακοινώσεις για τα διαδοχικά στάδια προγραμματισμού. Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και τους φορείς που συνεργάζονται ως εταίροι στο θεματικό πρόγραμμα, η Επιτροπή θα επιδιώξει επίσης να προαγάγει έναν ευρύτερο προβληματισμό και να συζητήσει τον ρόλο που η Ευρώπη μπορεί να διαδραματίσει όσον αφορά την αναβάθμιση των δημοκρατικών θεσμών και την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων[iii].

2. Πλαίσιο

2.1. Ανάλυση

Η δημοκρατία και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι οικουμενικές αξίες, των οποίων η προαγωγή πρέπει να επιδιώκεται αυτοτελώς. Θεωρούνται επίσης αναπόσπαστο μέρος της αποτελεσματικής εργασίας για τη μείωση της φτώχιας και την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας, ως μέσα ζωτικής σημασίας για την πρόληψη των συγκρούσεων και την επίλυση των συναφών προβλημάτων, και ως και απαραίτητο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας[iv]. Οι δημοκρατικές διαδικασίες λογοδοσίας είναι το κλειδί για τη διασφάλιση της διαφάνειας διακυβέρνησης και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η δημοκρατία και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Οι θεμελιώδεις ελευθερίες της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι είναι οι προϋποθέσεις της πολιτικής πολυφωνίας και της δημοκρατικής διαδικασίας, επειδή ο δημοκρατικός έλεγχος και η διάκριση των εξουσιών είναι απαραίτητα για να διατηρηθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και το κράτος δικαίου, τα οποία είναι με τη σειρά τους προϋπόθεση για την αποτελεσματική προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να ιδωθούν υπό το πρίσμα των παγκοσμίως αποδεκτών διεθνών κανόνων, αλλά η δημοκρατία πρέπει να ιδωθεί ως διαδικασία, η οποία αναπτύσσεται εκ των έσω, συμπεριλαμβάνοντας όλα τα κοινωνικά στρώματα και ένα φάσμα θεσμών που θα έπρεπε να διασφαλίζει τη συμμετοχή, την εκπροσώπηση, την υπευθυνότητα και τη λογοδοσία. Το έργο της δημιουργίας και διατήρησης ενός πολιτισμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η εφαρμογή της δημοκρατίας στην πράξη για τους πολίτες, παρόλο που επείγει και αντιμετωπίζει δυσκολίες στις νέες δημοκρατίες, αποτελεί στην πραγματικότητα μια ατέρμονη πρόκληση, που αφορά, κύρια και πρωταρχικά, τον λαό της συγκεκριμένης χώρας.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των προσδοκιών, των δεσμεύσεων και του ανοιχτού διαλόγου σχετικά με την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλα τα επίπεδα. Έχει σημειωθεί πρόοδος, κυρίως χάρη στην κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών των πολιτών και τις διεθνείς πιέσεις: πολλές χώρες κινήθηκαν προς πιο ανοιχτές κοινωνίες και πιο δίκαιες εκλογικές διαδικασίες. Υπάρχει μεγαλύτερη δέσμευση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, καθώς και εκτενέστερη νομοθεσία και καλύτερη εφαρμογή ενός φάσματος θεμάτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι αναπτυξιακές στρατηγικές παραχωρούν περισσότερο χώρο στις τοπικές κοινότητες, βοηθώντας την ενίσχυση των αδυνάτων και των αποκλεισμένων. Όμως, οι ποικίλες προκλήσεις παραμένουν: οι πολιτικές ελίτ συχνά δεν λογοδοτούν ούτε ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών, εξελισσόμενες ενίοτε στην καταστολή της φωνής των διαφωνούντων και της αντιπολίτευσης. Οι εθνοτικές, θρησκευτικές ή ταξικές διακρίσεις στην κοινωνία μπορούν να οξυνθούν παρά να οδηγηθούν σε δημοκρατικό διάλογο και να αποτελέσουν εστίες συγκρούσεων και να υπονομεύουν την πολυφωνία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Τα θέματα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελούν ένα θέμα που επαναλαμβάνεται συστηματικά στην εξωτερική πολιτική και στην εξωτερική δράση της ΕΕ, μέσω πολιτικών διαλόγων και προϋποθέσεων, με την ενσωμάτωση των εν λόγω θεμάτων σε προγράμματα συνεργασίας και ειδικά σχέδια. Συνολικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη[v], οι οποίες βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα, αποκτούν μεγαλύτερη διάδοση, όπως η στήριξη της δημιουργίας κρατικών μηχανισμών, η χρηστή διαχείριση και η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Η αναπτυξιακή πολιτική διασφαλίζει την κυριότητα της χώρας εταίρου, σχετικά με την ανάπτυξη και τη διαδικασία εκδημοκρατισμού, η οποία περιλαμβάνει τις κυβερνήσεις και όλους τους ηγετικούς τοπικούς παράγοντες, καθώς και τα κοινοβούλια.

Ανησυχίες όσον αφορά την ασφάλεια και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας τείνουν να κυριαρχήσουν στις ημερήσιες διατάξεις των διεθνών οργανισμών, αλλά άρχισαν επίσης να τονίζουν τα βασικά αίτια της βίας και τη σημασία της διασφάλισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας για όλους, για να αποφευχθεί η απομόνωση των κοινοτήτων και η δημιουργία συνθηκών ανασφάλειας. Η πρόληψη των συγκρούσεων ωστόσο πρόσθεσε μια νέα διάσταση στις αναπτυξιακές στρατηγικές στη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών.

2.2. Ισχύουσα πολιτική και πλαίσιο συνεργασίας

Η πολιτική της ΕΕ για την υποστήριξη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρίτες χώρες δομήθηκε και αναπτύχθηκε στις ανακοινώσεις της Επιτροπής, στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, όλα τα προηγούμενα έτη. Όπως αναφέρεται στις διατάξεις της Συνθήκης[vi], ο στόχος της ανάπτυξης και της εδραίωσης της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, αποτελεί τώρα χαρακτηριστικό όλων των μορφών συνεργασίας με τις τρίτες χώρες.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα κατέχουν σημαντική θέση στην ετήσια έκθεση της ΕΕ σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, σε ειδικές ανακοινώσεις της Επιτροπής, στα ψηφίσματα και στις εκθέσεις του Κοινοβουλίου, καθώς και στις θέσεις του Συμβουλίου όσον αφορά ειδικά θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων[vii]. Το Συμβούλιο τόνισε επίσης την ενσωμάτωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού σε εξωτερικές πολιτικές και δράσεις, καθώς και τη σημασία του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών. Κατά τη διαδικασία διεύρυνσης, τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης για «θεσμική σταθερότητα που να εγγυάται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων» επικεντρώνονται ιδιαίτερα στην προενταξιακή στρατηγική. Οι στόχοι αυτοί επαναλαμβάνονται με διαφορετικές μορφές στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης[viii] και στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας[ix]. Η συμφωνία του Κοτονού και η πολιτική της ΕΕ για τη διακυβέρνηση και την ανάπτυξη[x], συμπεριλαμβάνει την προστασία και την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, ως θέματα τα οποία πρόκειται να ενσωματωθούν στις στρατηγικές της χώρας, στους διαλόγους και σε όλα τα σχετικά μέσα. Τα ανωτέρω επαναλήφθηκαν πρόσφατα στην Ευρωπαϊκή Συναίνεση για την Ανάπτυξη[xi], στη στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική[xii] και στην τελευταία πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τις σχέσεις της ΕΕ με τη Λατινική Αμερική[xiii].

Τα εργαλεία εφαρμογής της πολιτικής της ΕΕ για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα κυμαίνονται από τον πολιτικό διάλογο και τα διπλωματικά διαβήματα μέχρι ποικίλα μέσα οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας. Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΠΔΔΑ) είχε την ειδική αποστολή να βοηθήσει την εξέταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών στόχων σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, συμπληρώνοντας τη δράση μέσω ποικίλων εθνικών και τοπικών κοινοτικών προγραμμάτων συνεργασίας. Σήμερα βασίζεται σε δύο κανονισμούς [xiv]. Το κύριο πλαίσιο της πολιτική της καθορίζεται από την ανακοίνωση της Επιτροπής[xv] του 2001 και τις σχετικές θέσεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[xvi] (βλέπε 2.3 κατωτέρω).

Με την ανάπτυξη του ρόλου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τη διαχείριση κρίσεων τα τελευταία χρόνια, οι διαστάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας έχουν αναδειχθεί όσον αφορά την πρόληψη συγκρούσεων, την εδραίωση της ειρήνης και την ανασυγκρότηση μετά από τις συγκρούσεις. Ο Μηχανισμός Ταχείας Αντίδρασης[xvii], ο οποίος επίσης συνεργάζεται με την κοινωνία των πολιτών και άλλους τοπικούς φορείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εδραίωση της δημοκρατίας, συμπληρώνει την ΕΠΔΔΑ υποστηρίζοντας την επείγουσα δράση, ως απάντηση σε πραγματικές ή εν δυνάμει συγκρούσεις.

2.3. Η εμπειρία της ΕΠΔΔΑ

Η ΕΠΔΔΑ εξελίχθηκε σημαντικά από τη στιγμή της ίδρυσής της και έχει αποτελέσει το αντικείμενο εκτενούς τεκμηρίωσης και αξιολόγησης[xviii]. Με βάση το κύριο πλεονέκτημά της, το οποίο είναι η ικανότητα της να λειτουργεί χωρίς να χρειάζεται τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων των χωρών στις οποίες δρα, κύρια αποστολή της ΕΠΔΔΑ είναι να στηρίζει τη δραστηριότητα της κοινωνίας των εθνών, για τη προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Οι εταίροι της ΕΠΔΔΑ είναι κυρίως διεθνείς και τοπικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών[xix], αλλά συμπεριλαμβάνουν επίσης διεθνείς και διακυβερνητικούς φορείς με ειδική εμπειρογνωμοσύνη.

Η ΕΠΔΔΑ επιχείρησε να καλύψει πολλαπλά θέματα τα οποία αντικατοπτρίζουν τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων[xx], καθώς και άλλους ειδικούς στόχους, εντολές και προτάσεις του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, που αφορούν κυρίως τα ανθρώπινα δικαιώματα[xxi]. Έμφαση δόθηκε σε σχέδια που αφορούν ένα συγκεκριμένο θέμα, τα οποία αξιολογούνται σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Ενώ η συλλογική τους επίδραση ή οι συνέργιες σε εθνικό επίπεδο δεν υπήρξαν τόσο εμφανείς, τα περισσότερα σχέδια της ΕΠΔΔΑ, αν ληφθούν υπόψη ξεχωριστά, είναι υψηλής ποιότητας και επιτυγχάνουν θετικά αποτελέσματα, συχνά σε δύσκολες συνθήκες.

Αντίθετα από την συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών, η ΕΠΔΔΑ έχει στο ενεργητικό της σημαντική σειρά δράσεων για την στήριξη διεθνών μέσων και μηχανισμών για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) και άλλων ειδικών διεθνών ποινικών δικαστηρίων. Bρίσκεται σε συμφωνία με τους πολιτικούς στόχους της ΕΕ[xxii] και αντικατοπτρίζει την ισχυρή δέσμευση της ΕΕ όσον αφορά την πολυμερή δράση.

Η ΕΠΔΔΑ αποτελεί επίσης το μέσον με το οποίο η Επιτροπή ανέπτυξε το ρόλο της ΕΕ ως έναν από τους ηγετικούς παράγοντες στην επιτήρηση των εκλογικών διαδικασιών, με βάση τις αρχές και τις διαδικασίες οι οποίες αναφέρονται στην ανακοίνωση του 2000 για την εκλογική βοήθεια και παρατήρηση από την ΕΕ και η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 2001[xxiii].

Το ισχύον πρόγραμμα 2005-2006 της ΕΠΔΔΑ συμπεριλαμβάνει αυτά τα διαφορετικά είδη δράσης μέσω τεσσάρων παγκοσμίων εκστρατειών, δηλαδή την αναβάθμιση της δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου, την προαγωγή ενός πολιτισμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την προώθηση της δημοκρατικής διαδικασίας και την αναβάθμιση της ισότητας, της ανοχής και της ειρήνης[xxiv]. Καλύπτει 68 χώρες, εκ των οποίων οι 54 λαμβάνουν χρηματοδοτήσεις για πολύ μικρά έργα (το οποίο ευνοεί τη συμμετοχή των τοπικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών).

Οι πολλαπλές εντολές και το υψηλό επίπεδο προκάλεσαν τον καθορισμό ενός ολοένα και ευρύτερου φάσματος στόχων, θεμάτων και επιλέξιμων χωρών για την ΕΠΔΔΑ, επειδή η πληθώρα αιτήσεων[xxv] έχει δημιουργήσει πιέσεις, ώστε να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στα εθνικά σχέδια και να υπάρξει συμπληρωματικότητα με αυτά. Όσον αφορά το νέο θεματικό πρόγραμμα, υπάρχει μια ευκαιρία αναθεώρησης και λεπτομερέστερου καθορισμού των στόχων και των μεθόδων, βάσει των οποίων τίθενται οι προτεραιότητες.

2.4. Αιτιολογήσεις για ένα θεματικό πρόγραμμα

Η αιτιολόγηση για ένα ξεχωριστό θεματικό πρόγραμμα, κοινό και για τα τέσσερα νέα μέσα, προκύπτει από το γεγονός ότι η προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συγκαταλέγεται μεταξύ των προτεινόμενων στόχων και των επιλέξιμων μέτρων και των τριών γεωγραφικών μέσων (Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ) Συνεργασία για την Ανάπτυξη και Οικονομική Συνεργασία (ΜΣΑΟΣ) και Μέσο Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ)) καθώς και το Μέσο Σταθερότητας. Στο πλαίσιο των γεωγραφικών προγραμμάτων θα υπάρξουν ευκαιρίες για ειδικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι κατεξοχήν θέματα παγκοσμίου ενδιαφέροντος και σημασίας. Συνεπώς είναι αναγκαίο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα να μπορέσει να διατυπώσει και να υποστηρίξει ειδικούς στόχους και μέτρα σε διεθνές επίπεδο, τα οποία δεν έχουν γεωγραφικές αναφορές ούτε αφορούν καταστάσεις κρίσεων[xxvi]. Επιπλέον, παγκόσμιες εκστρατείες, οι οποίες αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, απαιτούν διεθνική προσέγγιση και είναι δυνατό να συμπεριλάβουν ενέργειες τόσο εντός της ΕΕ όσο και σε μια σειρά χωρών εταίρων[xxvii]. Όσον αφορά ενέργειες όπως η εκλογική παρατήρηση εκ μέρους της ΕΕ, απαιτείται ένα ενιαίο θεματικό πρόγραμμα για να διασφαλιστεί η πολιτική συνοχή, ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης και κοινά πρότυπα λειτουργίας.

Επιπλέον, η ανεξαρτησία δράσης η οποία προσφέρεται από ένα θεματικό πρόγραμμα είναι κρίσιμο στοιχείο της συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, σε εθνικό επίπεδο, κυρίως όσον αφορά τα θέματα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένα θεματικό πρόγραμμα πρέπει επίσης να διαθέτει ελαστικότητα και την ικανότητα να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες ή να υποστηρίζει την καινοτομία, σε αντίθεση με την μακροπρόθεσμη προγραμματική προσέγγιση των γεωγραφικών προγραμμάτων. Δεδομένου ότι αποτελεί κοινό στοιχείο και των τεσσάρων μέσων και κατά συνέπεια έχει διηπειρωτικό πεδίο εφαρμογής, μπορεί επίσης να προσφέρει οφέλη όσον αφορά την μεγαλύτερη αξιοπιστία των οργανώσεων εταίρων και να καταστήσει εμφανέστερη την παρουσία της ΕΕ.

3. Κύρια χαρακτηριστικα του θεματικου προγραμματοσ για την προαγωγη της δημοκρατιασ και των ανθρωπινων δικαιωματων παγκοσμιωσ

3.1. Πεδίο εφαρμογής και στόχοι

Γενικός στόχος του νέου θεματικού προγράμματος, το οποίο εξασφαλίζει τη συνέχεια και βασίζεται στην εμπειρία της ΕΠΔΔΑ, θα πρέπει να είναι η συμβολή στην ανάπτυξη και την εδραίωση της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρίτες χώρες, σύμφωνα με τις πολιτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ. Το πρόγραμμα θα πρέπει να έχει ένα συνολικό πεδίο εφαρμογής και να αναφέρεται σε παρόμοιο φάσμα θεμάτων και χωρών με την ΕΠΔΔΑ, αν και θα πρέπει να είναι περισσότερο στρατηγικό και ευέλικτο στις προσεγγίσεις του. Θα πρέπει να εξακολουθεί να είναι συμπληρωματικό με τα γεωγραφικά προγράμματα και ιδίως να στηρίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της οικοδόμησης των δημοκρατικών θεσμών και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χωρίς να αγνοεί την ασφάλεια και την ανάπτυξη. Θα πρέπει να δώσει έμφαση στη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να αποτελέσει μια αποτελεσματική δύναμη διαλόγου και μεταρρυθμίσεων. Συνεπώς, το πρόγραμμα πρέπει να λειτουργεί κατά κύριο λόγο σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών αλλά και μέσω αυτής. Έτσι, όπως συμβαίνει και με την ΕΠΔΔΑ, το πρόγραμμα θα αποκτήσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

Οι δύο βασικοί στρατηγικοί στόχοι κλειδιά του προγράμματος είναι:

- Η προώθηση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, όπου βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο και η παροχή στήριξης και αλληλεγγύης σε θύματα καταπίεσης ή εκμετάλλευσης

- Η ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών, όσον αφορά την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατικής μεταρρύθμισης, τη στήριξη της πρόληψης των συγκρούσεων και την ανάπτυξη της πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης

Το πρόγραμμα δεν θα πρέπει να απαιτεί την συγκατάθεση των κυβερνήσεων των ενδιαφερομένων χωρών και θα πρέπει να παρέχει ειδική δημοσιονομική και τεχνική βοήθεια για δραστηριότητες οι οποίες δεν είναι δυνατό να αναληφθούν μέσω της κατάλληλης και αποτελεσματικής ενσωμάτωσής τους σε άλλα προγράμματα της ΕΚ[xxviii]. Θα πρέπει να μπορεί να στηρίζει δραστηριότητες σε διεθνές, περιφερειακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Στο πλαίσιο της ΕΕ, θα πρέπει επίσης να μπορεί να στηρίζει δραστηριότητες, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την κατάχρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες, να παρέχει για παράδειγμα βοήθεια για την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων από τρίτες χώρες.

Tο πρόγραμμα πρέπει να μεριμνά για την πρόληψη και επίλυση των συγκρούσεων και να συνδέεται κατά περίπτωση με τις παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων που προβλέπονται από το νέο μέσο σταθερότητας. Θα πρέπει να συμπληρώνει τα γεωγραφικά προγράμματα και τα λοιπά θεματικά προγράμματα, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν μη κρατικούς φορείς, την ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη, καθώς και τη μετανάστευση και το άσυλο, τα οποία περιλαμβάνουν την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υποστηρίζουν τις δημοκρατικές διαδικασίες με ποικίλους τρόπους[xxix].

Το πρόγραμμα θα πρέπει να έχει ως συμπληρωματικό στόχο να αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη ισχυρή δέσμευση της ΕΕ για την πολυμερή συνεργασία στον τομέα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων:

- Η ενίσχυση του διεθνούς πλαισίου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και την προώθηση της δημοκρατίας

Τέλος, το πρόγραμμα, όπως συνέβη και με την ΕΠΔΔΑ, θα καλύψει την εργασία στο πεδίο της εκλογικής παρατήρησης, το οποίο θα εξακολουθήσει να αποτελεί καθοριστικό τομέα των δραστηριοτήτων της ΕΕ, όσον αφορά τη στήριξη της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το θεματικό πρόγραμμα παρέχει το πλαίσιο για μια ενιαία, συνεκτική πολιτική και διαχείριση των αποστολών της ΕΕ για την επιτήρηση εκλογών σε παγκόσμιο επίπεδο, ώστε να επιτευχθεί:

- Η δημιουργία εμπιστοσύνης στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες μέσω περαιτέρω ανάπτυξης της εκλογικής επιτήρησης

3.2. Κατευθυντήριες γραμμές και προτεραιότητες

3.2.1. Η ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών όπου βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο και η παροχή στήριξης και αλληλεγγύης σε θύματα καταπίεσης ή εκμετάλλευσης

Ο γενικός σκοπός στο πλαίσιο αυτού του στρατηγικού στόχου πρέπει να είναι η ανάπτυξη πολιτικού χώρου, στον οποίο να μπορεί να αναπτυχθεί η κοινωνία των πολιτών, να ενισχυθεί η πολυφωνία στην κοινωνία και να προωθηθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία. Επίκεντρο στις προσπάθειες θα πρέπει να αποτελούν καταστάσεις στις οποίες επικρατεί σημαντική έλλειψη θεμελιωδών ελευθεριών, η κοινωνία των πολιτών λειτουργεί με δυσκολία και υπάρχει ελάχιστος χώρος για την πολιτική πολυφωνία. Μερικές χώρες υποφέρουν από κρατική καταπίεση, ενώ σε άλλες απειλούνται οι θεμελιώδεις ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ως αποτέλεσμα αδυναμίας ή κατάρρευσης του κράτους ή βίαιων συγκρούσεων. Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να εμφανίζονται σε χώρες με τις οποίες η ΕΕ δεν διατηρεί συμβατικές σχέσεις ή σε χώρες εταίρους με τις οποίες η γενικότερη συνεργασία μπορεί να έχει ανασταλεί εν μέρει ή πλήρως, καθώς και σε άλλες ευάλωτες χώρες και δύσκολες εταιρικές σχέσεις[xxx].

Κύριος στόχος θα πρέπει να είναι η προώθηση των θεμελιωδών αρχών έκφρασης και συνεργασίας και η προστασία των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεδομένου ότι αποτελούν προϋποθέσεις για την κανονική δράση της κοινωνίας των πολιτών και για κάθε πρόοδο προς τη δημοκρατία[xxxi]. Η δράση θα πρέπει να αναληφθεί, όπου είναι δυνατό, μέσω ολιστικής προσέγγισης, με ιδιαίτερη έμφαση σε συνδέσμους ανάμεσα στις διαφορετικές ελευθερίες, οι οποίες χαρακτηρίζουν μια ανοιχτή κοινωνία και τη βασική αρχή ότι όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι παγκόσμια, αδιαίρετα και αλληλεξαρτούμενα και αλληλένδετα[xxxii]. Κάθε δράση θα πρέπει να προσανατολίζεται στην πρόληψη των συγκρούσεων και να μπορεί, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, να επικεντρώνεται σε ειδικά θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων[xxxiii]. Σε εθνικό επίπεδο, η δράση της κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο αυτού του στόχου, μπορεί να κυμαίνεται από εκστρατείες ευαισθητοποίησης ή εκπαίδευσης και κατάρτισης, μέχρι διαλόγους με βασικούς παράγοντες στην οικεία χώρα ή πιο ειδική υποστήριξη όσον αφορά τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο ειδικός στόχος μπορεί να είναι η κύρωση διεθνών συμβάσεων και αλλαγές στη νομοθεσία, θέματα εφαρμογής της νομοθεσίας και δικαστικά θέματα, το κύρος των εκλογών ή ευρύτερα θέματα δημόσιας τάξης. Παρόμοια θέματα μπορεί να αποτελούν αντικείμενο συντονισμένης απάντησης της ΕΕ σε κάποια κρίσιμη κατάσταση (όπως προβλέπεται από το προτεινόμενο μέσο σταθερότητας), όπου το θεματικό πρόγραμμα μπορεί να στηρίξει μια πιο βιώσιμη επέμβαση από την κοινωνία των πολιτών, στον τομέα της πρόληψης και επίλυσης συγκρούσεων.

Περιφερειακά προγράμματα θα μπορούσαν να εξεταστούν ως ενδεχόμενο σε περιπτώσεις όπου υπάρχει δυνατότητα για την αποτελεσματική άσκηση πίεσης με τη βοήθεια παραγόντων, οι οποίοι ασκούν επιρροή, από γειτονικές χώρες ή άλλων περιφερειακών οργάνων.

Οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περίπτωσης καθορίζουν ποιου είδους δράσεις είναι δυνατές και μέχρι ποιο σημείο είναι εφικτό να εμπλακούν σ’ αυτές οργανώσεις της τοπικής κοινωνίας των πολιτών, έτσι ώστε οι εταίροι να μην τίθενται σε κίνδυνο και να αποφεύγεται η δημιουργία μεγαλύτερης αντίστασης στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Μη κυβερνητικές οργανώσεις σε διεθνές ή περιφερειακό επίπεδο, ή σε ορισμένες περιπτώσεις διακυβερνητικοί φορείς, είναι δυνατό να χρησιμεύσουν ως μεσολαβητές ανάμεσα στους τοπικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών και στους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Tο πρόγραμμα θα πρέπει να είναι ευέλικτο, ώστε να προσαρμόζεται στις τυχόν μεταβολές των συνθηκών και των ευκαιριών για δράση.

Ένας ιδιαίτερος σκοπός, ο οποίος εμπίπτει στον γενικό αυτό στρατηγικό στόχο, σχετίζεται με την αλληλεγγύη προς τα θύματα καταπίεσης, ιδιαιτέρως με την παροχή συνδρομής για την αποκατάσταση των θυμάτων βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης. Το πρόγραμμα θα πρέπει να συνεχίσει την παροχή του ίδιου είδους στήριξης που παρέχεται εδώ και χρόνια στα κέντρα αποκατάστασης, εντός και εκτός της ΕΕ. Το γεγονός αυτό δείχνει την αλληλεγγύη της ΕΕ στην πράξη και συμπληρώνει τη γενική στήριξη και τα πολιτικά διαβήματα κατά των βασανιστηρίων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Με βάση πρόσφατες εκτιμήσεις, τον Μάρτιο του 2005 και τον Νοέμβριο του 2003[xxxiv], προτάθηκε μια σειρά μέτρων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αποκατάστασης.

3.2.2. Η ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατικής μεταρρύθμισης, τη στήριξη της πρόληψης των συγκρούσεων και την ανάπτυξη πολιτικής συμμετοχής και αντιπροσώπευσης

Ο γενικός σκοπός στο πλαίσιο αυτού του στρατηγικού στόχου είναι η συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών, στις χώρες όπου υπάρχει επαρκής ελευθερία και περιθώρια ελιγμών, ώστε να της δοθεί βοήθεια για να αναπτύξει συνοχή και να καταστεί αποτελεσματική δύναμη εκδημοκρατισμού, πρόληψης των συγκρούσεων και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει επίσης την ενθάρρυνση της συνεργασίας ανάμεσα στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ), έτσι ώστε η δράση να επεκταθεί πέραν των εκστρατειών για ειδικά θέματα (γεγονός που τείνει να κατακερματίσει τις προσπάθειες της κοινωνίας των πολιτών). Στον τομέα αυτόν θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνεται στήριξη πρωτοβουλιών μικρής κλίμακας από τοπικές ΟΚΠ.

Στον τομέα αυτό θα πρέπει να υπάρχουν τρία επίπεδα δράσης:

Σε εθνικό επίπεδο , θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη στήριξη του διαλόγου και της συνεργασίας με την κοινωνία των πολιτών, για παράδειγμα:

- στη συνεργασία μεταξύ των ΟΚΠ, ώστε να εργάζονται με αμοιβαία υποστήριξη, να δημιουργούν ευρύτερες συμμαχίες μεταξύ διαφόρων περιφερειών, κοινοτήτων και ομάδων διαφορετικών ταυτοτήτων και να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή κοινωνικοοικονομικών φορέων για τη στήριξη κοινών προγραμμάτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Η δράση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει κοινές εκστρατείες ή εκπαιδευτικές δραστηριότητες, συνεργασία για την παρακολούθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις κ.λπ. Τα θέματα δεν χρειάζεται να είναι προκαθορισμένα, εφόσον θα προκύπτουν με βάση τις τοπικές προτεραιότητες, αλλά θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια να περιλαμβάνουν και διατομεακά ζητήματα, όπως η ισότητα των φύλων, τα βασικά πρότυπα εργασίας, τα δικαιώματα των αυτοχθόνων πληθυσμών, τα παιδιά και άλλες ευάλωτες ομάδες

- στο διάλογο της κοινωνίας των πολιτών σε έντονα διαιρεμένες κοινωνίες, όπου θα συμμετέχει ευρύ φάσμα παραγόντων[xxxv] με στόχο την ανάλυση, τη συζήτηση και τη συναίνεση όσον αφορά αμφιλεγόμενους τομείς πολιτικής (π.χ. μειονότητες, αμνηστία και συμφιλίωση, θρησκεία και πολιτική). Τα ζητήματα πρόληψης των συγκρούσεων και ισότητας των φύλων είναι πολύ σημαντικά στο πλαίσιο αυτό

- στις πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών να αναπτύξουν διάλογο με τα πολιτικά κόμματα, τους εκλεγμένους αντιπροσώπους και τα θεσμικά όργανα, με σκοπό π.χ. την ενίσχυση της πολιτικής αντιπροσώπευσης και συμμετοχής (συμπεριλαμβανομένης της χειραφέτησης των γυναικών και άλλων υποεκπροσωπούμενων ομάδων), την ανάληψη ευθυνών και τη λογοδοσία. Θα πρέπει, κατά κανόνα, να πραγματοποιείται πολυμερής προσέγγιση, με συμμετοχή όλων των κυρίων μερών που εκδηλώνουν δημοκρατική δέσμευση. Δεν προβλέπεται άμεση υποστήριξη για ανάπτυξη των κομμάτων.

Σε περιφερειακό ή διεθνικό επίπεδο, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη συνεργασία για την εξασφάλιση προστιθέμενης αξίας και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δράσης σε εθνικό επίπεδο. Αυτό θα μπορούσε να επικεντρωθεί σε θέματα όπως:

- η συνεργασία ανάμεσα στις ΟΚΠ από ειδικές περιφέρειες, οι οποίες πλήττονται από συγκρούσεις με διεθνικές επιπτώσεις (π.χ. Μεγάλες Λίμνες, Περιοχή του Ποταμού Manu, Δυτικά Βαλκάνια)

- η συνεργασία και ο διάλογος για πολιτικά θέματα που προκαλούν βαθύ διχασμό και τα οποία είναι ίσως καλύτερα να συζητηθούν σε διεθνικό επίπεδο (π.χ. θρησκευτικές μειονότητες και κοσμικός χαρακτήρας, συμφιλίωση και δικαιοσύνη)

- η στήριξη της δημιουργίας ικανοτήτων, η οποία μπορεί να δημιουργήσει ξεχωριστή προστιθέμενη αξία και αποτελεσματικότητα των διεθνικών δικτύων των ΟΚΠ (π.χ. συνεργασία για την παραγωγή υλικού σε κοινές τοπικές γλώσσες).

Σε τοπικό επίπεδο , θα πρέπει να δοθεί διοικητική στήριξη για την ανάληψη πρωτοβουλιών μικρής κλίμακας από τις τοπικές ΟΚΠ, όπως και για τις ισχύουσες προβλέψεις έργων μικρής κλίμακας, που προσφέρονται όμως περισσότερο για μικρές ΟΚΠ[xxxvi]. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας της κοινωνίας των πολιτών, για παράδειγμα μέσω δραστηριοτήτων στήριξης νέων ΟΚΠ, οι οποίες δημιουργούνται από ομάδες των οποίων τα συμφέροντα εκπροσωπούνται μέχρι τώρα ελλιπώς ή κατά άλλο τρόπο, μέσω συμβολής στην ενίσχυση παρόμοιων ομάδων (απομακρυσμένες περιοχές, μειονοτικές ή μη προνομιούχες ομάδες κ.λπ.). Οι ιδιαίτερες ανάγκες και προτεραιότητες για διάλογο στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών θα μπορούσαν να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια μέσω διαβουλεύσεων επιτόπου με αντιπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να διευκολύνει τη συμπληρωματικότητα με τον γεωγραφικό προγραμματισμό, καθώς και να ενισχύσει την τοπική συμμετοχή στη διαδικασία εκδημοκρατισμού[xxxvii].

Όσον αφορά τις γεωγραφικές προτεραιότητες για τον εν λόγω στρατηγικό στόχο, είναι προφανές ότι οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να ευνοήσουν μεγάλο αριθμό χωρών. Αντί για διασπορά των πόρων μεγαλύτερη από την ισχύουσα, ωστόσο, σκοπός της πρώτης φάσης δράσεως θα πρέπει να είναι η κατά προτεραιότητα ενίσχυση των χωρών οι οποίες έχουν ήδη επιτυχή εμπειρία απορρέουσα από διευκόλυνση προγράμματος μικρής κλίμακας από την ΕΠΔΔΕ, διαθέτουν σχετικά ανοιχτή κοινωνία και στις οποίες η στήριξη της κοινωνίας των πολιτών από την ΕΚ μπορεί να είναι αποτελεσματική. Για ορισμένες χώρες θα ήταν εφικτό να καθορίσουν έναν χρονικό ορίζοντα 5-7 χρόνων για να επιτύχουν ορισμένους στόχους σχετικά με τη βιωσιμότητα και την εδραίωση των δραστηριοτήτων της τοπικής κοινωνίας των πολιτών. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μετά από διατυπώσεις και προετοιμασία με σημαντικούς παράγοντες της οικείας χώρας.

3.2.3. Η ενίσχυση του διεθνούς πλαισίου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και την προώθηση της δημοκρατίας

Γενικός στόχος στο πλαίσιο του τομέα αυτού, σύμφωνα και με τη μέχρι τώρα πρακτική της ΕΠΔΔΕ, είναι η συνέχιση της συμβολής στην αποτελεσματικότητα των διεθνών μέσων, με βάση τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ. Το νέο πρόγραμμα μπορεί επομένως να βοηθήσει στη λειτουργία των παρακάτω, εφόσον αυτά δεν καλύπτονται από άλλα χρηματοδοτικά μέσα και προγράμματα :

- των βασικών μέσων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μέσω των κατάλληλων οργανώσεων του ΟΗΕ, φορέων και μηχανισμών όπως η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών (ΥΑ), η Σύμβαση για την κατάργηση κάθε μορφής διακρίσεων έναντι των γυναικών (ΣΚΔΓ), η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) κλπ·

- των διεθνών μηχανισμών ποινικής δικαιοσύνης όπως το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο[xxxviii]·

- των περιφερειακών μέσων για τα ανθρώπινα δικαιώματα·

- των περιφερειακών δικτύων για την κατάρτιση ειδικών από αναπτυσσόμενες χώρες για την εφαρμογή των διεθνών μέσων για τα ανθρώπινα δικαιώματα·

- των ειδικών διεθνών μέσων τα οποία προορίζονται να στηρίξουν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της δημοκρατίας[xxxix]. Το πρόγραμμα μπορεί να επεκταθεί και σε κοινές πρωτοβουλίες με περιφερειακούς οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης·

- των εκστρατειών της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά ειδικά θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα εφόσον αυτά έχουν σχέση με πρωτοβουλίες του ΟΗΕ (π.χ. παγκόσμια διάσκεψη κατά του ρατσισμού, των φυλετικών διακρίσεων, της ξενοφοβίας και της σχετικής μισαλλοδοξίας).

Οι προτεραιότητες στον τομέα αυτόν θα έπρεπε να αποφασιστούν σύμφωνα με τους στόχους της ΕΕ και στο πλαίσιο διαλόγου με σχετικούς οργανισμούς. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα δίκτυα μπορούν επίσης να δρουν ως εταίροι εφαρμογής, στο εν λόγω πλαίσιο.

3.2.4. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης της εκλογικής παρατήρησης

Η εκλογική παρατήρηση αποτελεί εξαιρετικά ευαίσθητο τομέα, ο οποίος έχει παράσχει σημαντική εξουσία και κύρος στην ΕΕ, ενισχύοντας της θέση της στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και συμβάλλοντας στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Βοήθησε στην ενθάρρυνση του επαγγελματισμού και της διαφάνειας κατά τη διαχείριση της διαδικασίας των εκλογών, στην αποθάρρυνση των παρατυπιών και των καταχρήσεων και εμπνέει εμπιστοσύνη στην εκλογική διαδικασία. Ο συντονιστικός και διαχειριστικός ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξασφάλισε υψηλό επίπεδο συνοχής σε διάφορες Αποστολές Εκλογικών Παρατηρητών της ΕΕ (ΑΕΠ της ΕΕ), χάρη στην ενιαία μεθοδολογία και προγραμματισμό, καθώς και στην πολιτική ανεξαρτησία και διαφάνεια. Κύριος στόχος αυτού του τομέα είναι να εξακολουθήσει, κατά το παράδειγμα της ΕΠΔΔΑ, να χρησιμοποιεί το θεματικό πρόγραμμα ως μέσο για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της ΕΕ όσο αφορά την εκλογική παρατήρηση. Το πρόγραμμα μπορεί επίσης να συμβάλει στη δημιουργία τέτοιων δυνατοτήτων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Προβλέπονται περαιτέρω βελτιώσεις όσον αφορά τον προγραμματισμό και την εφαρμογή των ΑΕΠ της ΕΕ. Η Επιτροπή ενέκρινε τις πρόσφατα συμφωνηθείσες παγκόσμιες αρχές σχετικά με την εκλογική παρατήρηση σε διεθνές επίπεδο[xl] και θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με άλλους έμπειρους φορείς στον τομέα της εκλογικής παρατήρησης, όπως ο ΟΑΣΕ. Το νέο πρόγραμμα θα πρέπει να εξακολουθήσει να επικεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό εκλογικών διαδικασιών, οι οποίες θα θεωρούνται χρήσιμες, σκόπιμες και βιώσιμες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και τη σταδιακή αύξηση της ποσότητας. Οι προτεραιότητες για τις αποστολές εκλογικής παρατήρησης θα εξακολουθήσουν να αποφασίζονται με βάση το χρονοδιάγραμμα των εκλογών και τις πολιτικές εξελίξεις, καθώς και τις παρατηρήσεις που διατυπώνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την εκλογική βοήθεια και παρατήρηση από την ΕΕ που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 2001[xli].

Ο προβληματισμός για τα προηγούμενα ζητήματα (π.χ. εγγραφή ψηφοφόρων και υποψηφίων) και η παρακολούθηση των μέσων μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω, οι εκθέσεις μπορούν να γίνουν πιο ακριβείς και η βοήθεια, όσον αφορά τη συνέχεια που πρέπει να δίδεται, πιο συστηματική, με στόχο τη μεγαλύτερη στήριξη του εκδημοκρατισμού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θα πρέπει επίσης να αναπτυχθούν περισσότερο οι αποστολές παρατήρησης, οι οποίες θα πρέπει να προσαρμόζονται σε καταστάσεις συγκρούσεων και σε εκλογές που ακολουθούν συγκρούσεις.

Το θεματικό αυτό πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να συμβάλει στη δημιουργία ικανοτήτων για εκλογική παρατήρηση σε εθνικό επίπεδο, εφόσον το θέμα αυτό δεν καλύπτεται από περιφερειακά προγράμματα, μέσω περιφερειακών οργανισμών, όπως είναι σήμερα η Αφρικανική Ένωση ή στο μέλλον με άλλες περιοχές, π.χ. τον αραβικό κόσμο. Το πρόγραμμα θα πρέπει, ομοίως, να συμβάλει στην υποστήριξη του τοπικού παρατηρητή και στην ανάπτυξη της ικανότητας παρακολούθησης καθώς και ευρύτερων πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της συμμετοχής και της εμπιστοσύνης στις εκλογικές διαδικασίες[xlii].

3.3. Αρχές προγραμματισμού

Θεματικά έγγραφα στρατηγικής (έγγραφα προγραμματισμού) τεσσάρων χρόνων (2007-2010) και στη συνέχεια τριών χρόνων (2011-2013) θα αποφασιστούν από την Επιτροπή, σύμφωνα με τις διαδικασίες της επιτροπολογίας. Βάσει αυτού του πολυετούς προγράμματος, η Επιτροπή θα εγκρίνει ετήσια προγράμματα δράσης, τα οποία θα καθορίζουν ειδικούς στόχους, δράσεις προτεραιότητας που θα πρέπει να υποστηριχθούν, προσδοκώμενα αποτελέσματα, καθώς και ενδεικτικά ποσά, λαμβάνοντας υπόψη σχετικές πρωτοβουλίες χρηματοδοτούμενες από άλλα προγράμματα. Το πρόγραμμα θα διαχειρίζεται η Επιτροπή, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα, σύμφωνα με τον δημοσιονομικό κανονισμό και τους κανόνες εφαρμογής του[xliii].

Όσον αφορά την ενδιάμεση επανεξέταση, θα διεξαχθεί εξωτερική αξιολόγηση των ενεργειών των τριών πρώτων χρόνων (2007-2009), ώστε να εξασφαλιστούν στοιχεία για την προετοιμασία του δεύτερου θεματικού εγγράφου στρατηγικής (2011-2013). Οι εκθέσεις θα διαβιβαστούν και στα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα αποτελέσουν αντικείμενο σχετικών συζητήσεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Υποσημειώσεις

[i] Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις “Εξωτερικές δράσεις μέσω θεματικών προγραμμάτων στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013” - COM(2005) 324 της 3.8.2005.

[ii] Για πληροφορίες, βλ. http://europa.eu.int/comm/external_relations/consultations/er.htm

[iii] Το ετήσιο φόρουμ των ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω, στο πλαίσιο αυτής της προοπτικής και άλλων συμπληρωματικών πρωτοβουλιών.

[iv] Βλ. για παράδειγμα πιο εμπεριστατωμένη έκθεση στο “In Larger Freedom” του ΟΗΕ του 2005.

[v] Βλ. το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του ΟΗΕ του 1997 και τη διοργανική συμφωνία για μια αναπτυξιακή συνεργασία, βασιζόμενη στα ανθρώπινα δικαιώματα, Μάιος 2003.

[vi] Άρθρο 11(1) της συνθήκης ΕΕ, άρθρα 177(2), 181α(1) της συνθήκης ΕΚ.

[vii] Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της ΕΕ προς τρίτες χώρες για τη θανατική ποινή, Ιούνιος 1998, Κατευθυντήριες γραμμές της πολιτικής της ΕΕ προς τρίτες χώρες για τα βασανιστήρια και άλλους τρόπους σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, Απρίλιος 2001, Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις, Δεκέμβριος 2003, Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Ιούνιος 2004.

[viii] Βλ. Σύνοδος κορυφής του Ζάγκρεμπ, Νοέμβριος 2000 http://europa.eu.int/comm/enlargement/intro/sap/summit_zagreb.htm

[ix] Βλ. έγγραφο στρατηγικής COM(2004) 373 της 12.5.2004, Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14.7.2004.

[x] Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2003) 615 της 20.10.2003, Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 17.11.2003.

[xi] Βλ. Ανακοίνωση σχετικά με την Αναπτυξιακή Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης “Η ευρωπαϊκή συναίνεση” - COM(2005) 311 της 13.7.2005. Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, “Ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη”, που εγκρίθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2005.

[xii] "ΕΕ και Αφρική: προς μια στρατηγική εταιρική σχέση”, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στις 15-16 Δεκεμβρίου 2005.

[xiii] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, "Ενισχυμένη εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Λατινικής Αμερικής" - COM(2005) 636 της 8.12.2005.

[xiv] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1882/2003 και τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2240/2004, κανονισμός του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 976/1999, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 907/2003 και τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2242/2004.

[xv] Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του εκδημοκρατισμού στις τρίτες χώρες - COM(2001) 252 της 8.5.2001, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2004) 1041 της 30.7.2004.

[xvi] Βλ. Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του εκδημοκρατισμού σε τρίτες χώρες, της 25ης Ιουνίου 2001, απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 25ης Απριλίου 2002, συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 23ης Φεβρουαρίου 2004.

[xvii] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 381/2001 του Συμβουλίου της 26ης Φεβρουαρίου 2001 για δημιουργία μηχανισμού ταχείας αντίδρασης.

[xviii] Βλ. την πιο πρόσφατη θεματική αξιολόγηση σχετικά με τη στήριξη που παρέχει η ΕΠΔΔΑ σε προγράμματα για τον ρατσισμό, την ξενοφοβία και τις μειονότητες http://europa.eu.int/comm/europeaid/projects/eidhr/documents_en.htm#eidhr, βλ. επίσης την πιο πρόσφατη γενική αξιολόγηση της ΕΠΔΔΑ με τίτλο: Η ειρήνη και η ευημερία δεν διαρκούν χωρίς τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα (“No lasting peace and prosperity without democracy and human rights”) (Ιούλιος 2005) υποεπιτροπής της AFET (Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Κοινής Ασφάλειας και Αμυντικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που πραγματοποίησε το Ολλανδικό Ίδρυμα για την πολυκομματική δημοκρατία, κατόπιν εντολής της http://www.nimd.org/upload/publications/2005/epfinal.doc.

[xix] Ο όρος “οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών” περιλαμβάνει ευρύ φάσμα εταίρων στην κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των οργανώσεων εργοδοτών, των θρησκευτικών ομάδων, των ομάδων ανταλλαγής απόψεων κλπ.

[xx] Βλ υποσημείωση 9.

[xxi] Η ΕΠΔΔΑ, με την πάροδο του χρόνου, έδωσε προτεραιότητα και διαφάνεια στην κατάργηση της θανατικής ποινής, στην καταπολέμηση των βασανιστηρίων και στις εκστρατείες κατά του ρατσισμού και των μειονοτικών διακρίσεων. Επικεντρώθηκε επίσης στα δικαιώματα των γυναικών, των παιδιών και των αυτοχθόνων πληθυσμών. Υποστηρίζει την ελευθερία έκφρασης και συνεργασίας και την πολυφωνία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και προωθεί τα δικαιώματα των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει ειδική εντολή να ενισχύει την προστασία και την αποκατάσταση των θυμάτων από βασανιστήρια, συμμετέχοντας σε προγράμματα εντός και εκτός της ΕΕ. Επίσης αποτελεί πρωταρχική πηγή στήριξης για την καθιέρωση ειδικής ανώτατης εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, η ΕΠΔΔΑ έχει στηρίξει, σε κάποιο βαθμό, την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, του δημοκρατικού πολιτισμού και της πολυφωνίας, καθώς και τη δημιουργία δημοκρατικών θεσμών.

[xxii] Βλ. αναθεωρημένο σχέδιο δράσης για τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στην κοινή θέση σχετικά με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, κοινή θέση του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 2003 σχετικά με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων, της 24ης Οκτωβρίου 2002, για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

[xxiii] Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εκλογική βοήθεια και παρατήρηση από την ΕΕ - COM(2000) 191 της 11.4.2000, συμπεράσματα του Συμβουλίου της 31ης Μαΐου 2001, απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Μαρτίου 2001.

[xxiv] Προγραμματισμός της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου για το 2005 και το 2006 - C(2004) 4475 της 6.12.2004. Οι τέσσερις εκστρατείες περιλαμβάνουν 17 είδη δραστηριοτήτων με 3 ακόμη διατομεακά θέματα (παιδιά και γυναίκες, αυτόχθονες πληθυσμοί, πρόληψη συγκρούσεων).

[xxv] Η σχέση μεταξύ του αριθμού των αιτήσεων σχεδίων και του αριθμού των υλοποιηθέντων σχεδίων ήταν 10:1 για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων το 2004.

[xxvi] Αυτό θα έπρεπε να καλύπτει, για παράδειγμα, τη στήριξη των πρωτοβουλιών του ΟΗΕ, την παγκόσμια εκστρατεία και την πολυμερή συνεργασία για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα με παγκόσμια προοπτική. Παραδείγματα από την πρόσφατη εμπειρία της ΕΠΔΔΑ θα έπρεπε επίσης να περιλαμβάνουν την στήριξη για την εδραίωση και τη λειτουργία των διεθνών μέσων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ποινικής δικαιοσύνης.

[xxvii] Παρόμοια περίπτωση αποτελεί, για παράδειγμα, η προστασία και αποκατάσταση των θυμάτων κακομεταχείρισης και βασανιστηρίων. Στον τομέα αυτόν διατίθενται λιγοστά άλλα μέσα για την αντιμετώπιση της συνεχούς ανάγκης για στήριξη.

[xxviii] Η εκπαίδευση και η τεχνική βοήθεια για την δημιουργία ικανότητας δημόσιων εθνικών θεσμών, όπως το δικαστικό σώμα, τα όργανα διαχείρισης των εκλογών ή τα κοινοβούλια, αποτελούν σημαντικές πτυχές της συνεργασίας για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά κανονικά θα έπρεπε να αποτελούν μέρος των ευρύτερων γεωγραφικών προγραμμάτων που έχουν συμφωνηθεί με τις οικείες κυβερνήσεις. Το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει στην περίπτωση παροχής βοήθειας σε περιφερειακούς διακυβερνητικούς φορείς.

[xxix] Επομένως, οι δραστηριότητες που προβλέπονται σε αυτά τα θεματικά προγράμματα, όπως η συμμετοχή μη κυβερνητικών παραγόντων στις αναπτυξιακές στρατηγικές, η προώθηση των κοινωνικών δικαιωμάτων, η προστασία των μεταναστών από την εκμετάλλευση και τον αποκλεισμό θα βρίσκονταν εκτός των ειδικών στόχων του θεματικού προγράμματος για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

[xxx] Οι χώρες οι οποίες μπορεί να αποτελούν στόχο, ασφαλώς θα αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου, δεδομένου ότι μερικές χώρες βιώνουν αλλαγή καθεστώτος και προχωρούν προς με τον εκδημοκρατισμό ενώ άλλες – περισσότερο ελεύθερες κατά το παρελθόν – ενδέχεται να γνωρίσουν μεγαλύτερη καταπίεση και περιορισμούς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών ή να καταλήξουν σε διασάλευση της δημόσιας τάξης.

[xxxi] Η δράση μέσω της κοινωνίας των πολιτών συμπληρώνει τα άλλα μέσα της ΕΕ, όπως τον πολιτικό διάλογο, τα διαβήματα, τις κυρώσεις, κλπ. τα οποία ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις για την ανάληψη δράσης με στόχο τη διεύρυνση των βασικών ελευθεριών έκφρασης και συνεργασίας και εδραίωσης του κράτους δικαίου.

[xxxii] Διακήρυξη της Βιέννης και πρόγραμμα δράσης όπως εγκρίθηκε από την Παγκόσμια διάσκεψη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, της 25ης Ιουνίου 1993 (Συναίνεση της Βιέννης), έγγραφο Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (UNGA) A/CONF.157/23 της 12ης Ιουλίου 1993, κυρίως παράγραφοι 5 και 8.

[xxxiii] Ειδικά θέματα μπορεί να συμπεριλαμβάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία καλύπτονται από τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ, όπως τα βασανιστήρια, τη θανατική ποινή, τα παιδιά σε περιβάλλον ένοπλων συγκρούσεων και τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή άλλες ευάλωτες ομάδες. Επίσης, μπορεί να καλύπτουν την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τη συνδικαλιστική ελευθερία, την καταναγκαστική εργασία, τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων, την εμπορία ανθρώπων, τον στιγματισμό και τις διακρίσεις (για λόγους φυλετικής, θρησκευτικής, εθνικής προέλευσης και κοινωνικής τάξης, σεξουαλικού προσανατολισμού, νόσων, αναπηρίας κλπ.).

[xxxiv] Βλ. europa.eu.int/comm/europeaid/projects/eidhr/documents_en.htm#evaluations

[xxxv] Ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να διαδραματίσει ιδιαίτερο ρόλο στο πλαίσιο αυτό.

[xxxvi] Η παραδοχή στο σημείο αυτό είναι ότι, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση του άρθρου 164 του κανονισμού για την εφαρμογή του δημοσιονομικού κανονισμού, θα συμφωνηθούν απλουστευμένες διαδικασίες για επιχορηγήσεις χαμηλότερες των 25.000 ευρώ, που θα καταστήσουν εφικτή τη συμμετοχή μικρών ΟΚΠ σε έργα μικρής κλίμακας - SEC(2005)1240 της 12.10.2005.

[xxxvii] Οι περιπτώσεις ποικίλλουν τόσο, ώστε διαβουλεύσεις αυτού του είδους μπορούν να κατευθύνονται και να αναπτύσσονται σταδιακά σε συνδυασμό με τον νέο κύκλο προγραμματισμού 2007-2010 και 2011-2013.

[xxxviii] Η χρηματοδότηση αυτή μπορεί να επεκταθεί σε διεθνή και εθνικά δικαστήρια τα οποία συγκροτούνται με βάση μια συμφωνία ειρήνης που αποτελεί αντικείμενο διεθνούς διαμεσολάβησης, εφόσον δεν χρηματοδοτούνται από το μέσο σταθερότητας.

[xxxix] Όπως το νεοσυσταθέν Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τη Δημοκρατία.

[xl] Διακήρυξη των αρχών της διεθνούς εκλογικής παρατήρησης και κώδικας δεοντολογίας των διεθνών παρατηρητών που εγκρίθηκε υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στις 27.10.05.

[xli] COM(2000)191 της 11.4.2000, συμπεράσματα του Συμβουλίου της 31ης Μαΐου 2001.

[xlii] Οι παράλληλες πρωτοβουλίες σχετικά με την παροχή συνδρομής για τη διενέργεια εκλογών ώστε να αναπτυχθεί σε τοπικό επίπεδο ικανότητα για τη σταθερή και επαγγελματική διαχείριση εκλογών και υποδομής, θα πρέπει κανονικά να προωθηθούν εγκαίρως, μέσω γεωγραφικών προγραμμάτων.

[xliii] Οι τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού και οι κανόνες εφαρμογής, όπως προτείνονται με τα έγγραφα COM(2005)181 της 3.5.2005 και SEC(2005)1240 της 12.10.2005, θα μπορούσαν να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα του θεματικού προγράμματος.