Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα

(2009/C 72/01)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. Η ΑΡΩΓΗ ΓΙΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΩΣ ΜΕΤΡΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

3. ΠΙΟ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

4. ΑΝΑΓΚΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

5. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΣΤΑ ΜΕΤΡΑ ΑΡΩΓΗΣ ΓΙΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

5.1. Κατάλληλος προσδιορισμός του προβλήματος και εναλλακτικές λύσεις: πλήρης ex ante διαφάνεια και γνωστοποίηση των απομειώσεων της αξίας και αρχική αξιολόγηση των επιλέξιμων τραπεζών

5.2. Καταμερισμός του κόστους που συνδέεται με απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία μεταξύ κράτους, μετόχων και πιστωτών

5.3. Εναρμόνιση των κινήτρων για τη συμμετοχή των τραπεζών στα μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία με τους στόχους δημοσίου συμφέροντος

5.4. Επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων

5.5. Εκτίμηση περιουσιακών στοιχείων επιλέξιμων για μέτρα αρωγής και αποτίμηση

5.6. Διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων που υπόκεινται σε μέτρα αρωγής για ορισμένα περιουσιακά στοιχεία

5.7. Διαδικαστικά θέματα

6. ΜΕΤΡΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ — ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(1) Ενώ σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για τη ζώνη του ευρώ ο τραπεζικός δανεισμός προς τις επιχειρήσεις εξακολουθεί να δείχνει ανθεκτικότητα, η υποκείμενη τάση εμφανίζει εξασθένιση, καθώς τα ποσοστά αύξησης της δανειοδότησης σε μηνιαία βάση παρουσιάζουν αισθητή επιβράδυνση προς τα τέλη του 2008. Το Δεκέμβριο του 2008, τα τραπεζικά δάνεια προς την ιδιωτική οικονομία (δάνεια προς μη ΝΧΙ εκτός των κυβερνήσεων) μειώθηκαν κατά 0,4 % σε σχέση με το Νοέμβριο.

(2) Από τα μέσα του 2007 μέχρι σήμερα, οι απομειώσεις περιουσιακών στοιχείων έφθασαν συνολικά σε 1 063 δισεκατομμύρια USD, εκ των οποίων 737,6 δισεκατομμύρια USD αφορούσαν τράπεζες με έδρα τις ΗΠΑ και 293,7 δισεκατομμύρια USD αφορούσαν τράπεζες με έδρα σε ευρωπαϊκές χώρες. Από τις δεύτερες, 68 δισεκατομμύρια USD αφορούσαν ελβετικές τράπεζες. Παρά την κλίμακα των απομειώσεων των περιουσιακών στοιχείων που ήδη καταγράφηκαν, το ΔΝΤ εκτιμά σήμερα ότι το σύνολο των ζημιών των τραπεζών που συνδέονται με απομείωση περιουσιακών στοιχείων είναι πιθανό να φθάσει σε 2 200 δισεκατομμύρια USD. Η εκτίμηση αυτή, που στηρίζεται σε στοιχεία για την κατοχή, σε παγκόσμιο επίπεδο, υποθηκών, καταναλωτικών δανείων και εταιρικών χρεών, που προέρχονται από τις ΗΠΑ, και έχουν τιτλοποιηθεί, αυξάνεται σταθερά από την έναρξη της κρίσης. Ορισμένοι σχολιαστές της αγοράς προβλέπουν ότι οι συνολικές ζημίες θα είναι αισθητά υψηλότερες. Παραδείγματος χάρη, ο Nouriel Roubini που υποστήριζε πάντοτε ότι οι επίσημες εκτιμήσεις είναι υπερβολικά χαμηλές, θεωρεί τώρα ότι οι συνολικές ζημίες θα ανέλθουν σε 3 600 δισεκατομμύρια USD μόνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

(3) Οι ρυθμίσεις αυτές εξετάζονται αναλυτικότερα στο παράρτημα ΙΙ.

(4) Οι αγορές περιουσιακών στοιχείων από το δημόσιο δεν συνεπάγονται αναγκαστικά σημαντικό δημοσιονομικό κόστος σε πιο μακροπρόθεσμη βάση εάν ένα επαρκές μέρος των αγορασθέντων περιουσιακών στοιχείων μπορεί να πωληθεί μεταγενέστερα με κέρδος (βλέπε παραδείγματα για τις ΗΠΑ και τη Σουηδία στο παράρτημα ΙΙ). Ωστόσο, συνεπάγονται μια αρχική δημοσιονομική δαπάνη η οποία αυξάνει το ακαθάριστο δημόσιο χρέος και τις ακαθάριστες δανειακές ανάγκες του δημοσίου. Μια προσέγγιση που στηρίζεται στην ανταλλαγή του δημοσίου χρέους με περιουσιακά στοιχεία μειωμένης αξίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την διευκόλυνση προβλημάτων λειτουργίας που συνδέονται με εκδόσεις χρεογράφων, αλλά δεν αποφεύγονται οι επιπτώσεις στους δημοσιονομικούς δείκτες ούτε η αύξηση της προσφοράς κρατικών χρεογράφων στην αγορά.

(5) Οι τράπεζες συνήθως κατέχουν διάφορα περιουσιακά στοιχεία, όπως μετρητά, χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία (έντοκα γραμμάτια του δημοσίου, ομόλογα, μετοχές, δάνεια που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών και βασικά εμπορεύματα), παράγωγα (συμβάσεις ανταλλαγής, συμβάσεις δικαιωμάτων προαίρεσης), δάνεια, χρηματοπιστωτικές επενδύσεις, άυλα περιουσιακά στοιχεία, ακίνητα, εγκαταστάσεις και εξοπλισμό. Ζημίες προκύπτουν όταν τα περιουσιακά στοιχεία πωλούνται σε τιμή χαμηλότερη από τη λογιστική τους αξία, όταν η αξία τους μειώνεται και δημιουργούνται αποθεματικά για πιθανές ζημίες ή ex post όταν οι ροές εσόδων κατά τη λήξη είναι χαμηλότερες από τη λογιστική αξία.

(6) Μια εγγύηση θεωρείται ότι συνιστά κρατική ενίσχυση όταν η δικαιούχος τράπεζα δεν δύναται να εξεύρει ανεξάρτητο ιδιωτικό φορέα στην αγορά διατεθειμένο να χορηγήσει παρόμοια εγγύηση. Το ποσό της κρατικής ενίσχυσης καθορίζεται στο ύψος της μέγιστης καθαρής υποχρέωσης που αναλαμβάνει το κράτος.

(7) ΕΕ C 270 της 25.10.2008, σ. 8.

(8) ΕΕ C 10 της 15.1.2009, σ. 2.

(9) Με την επιφύλαξη της αναγκαιότητας να κοινοποιηθούν οι επιπτώσεις στον ισολογισμό μέτρων αρωγής για περιουσιακά στοιχεία μειωμένης αξίας που συνεπάγονται καταμερισμό βαρών, οι όροι «διαφάνεια» και «πλήρης γνωστοποίηση» νοούνται ότι σημαίνουν διαφάνεια έναντι των εθνικών αρχών, των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που συμμετέχουν και της Επιτροπής.

(10) Το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ της τιμής μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων (κανονικά βάσει την πραγματικής οικονομικής αξίας τους) και της αγοραίας τιμής. Στο παρόν έγγραφο, οι προκύπτουσες ζημίες αντιστοιχούν στη διαφορά μεταξύ της τιμής μεταβίβασης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων. Οι πραγματικές ζημίες γίνονται συνήθως γνωστές μόνο ex post.

(11) Τα μέτρα αρωγής για περιουσιακά στοιχεία μειωμένης αξίας είναι σε κάποιο βαθμό συγκρίσιμα με εισφορές κεφαλαίου στο μέτρο που εξασφαλίζουν ένα μηχανισμό απορρόφησης των ζημιών και παράγουν αποτελέσματα σε επίπεδο κανονιστικού κεφαλαίου. Ωστόσο, με τα μέτρα αρωγής το κράτος αναλαμβάνει εν γένει μεγαλύτερο κίνδυνο, αναφορικά με ένα συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο περιουσιακών στοιχείων μειωμένης αξίας, χωρίς άμεση συμμετοχή σε άλλες δραστηριότητες ή κεφάλαια της τράπεζας που παράγουν έσοδα, και πέραν της πιθανής συμμετοχής του στην τράπεζα. Λαμβάνοντας υπόψη τη μεγαλύτερα μειονεκτήματα και τα μικρότερα πλεονεκτήματα, η αμοιβή που παρέχεται για τα μέτρα αρωγής για περιουσιακά στοιχεία μειωμένης αξίας θα πρέπει κανονικά να είναι υψηλότερη από ό,τι για εισφορές κεφαλαίου.

(12) Συγκρίνοντας τη λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων με την αξία μεταβίβασής τους (δηλαδή την πραγματική οικονομική αξία τους).

(13) Ωστόσο, η προστασία των μετόχων πρέπει κανονικά να αποκλειστεί. Βλέπε αποφάσεις NN 39/08 (Danemark, ενίσχυση υπέρ της εκκαθάρισης της Roskilde Bank) και NN 41/08 (Ηνωμένο Βασίλειο, ενίσχυση διάσωσης υπέρ της Bradford & Bingley).

(14) Αυτό μπορεί να συμβαίνει όταν το μέγεθος της τράπεζας ή το είδος των δραστηριοτήτων της θα καθιστούσε αδύνατη τη διαχείρισή της στο πλαίσιο αναγκαστικής διαχείρισης, δικαστικής διαδικασίας ή κανονικής λύσης και εκκαθάρισης χωρίς να υπάρξουν επικίνδυνες συστημικές επιπτώσεις σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή στη χορήγηση δανείων προς την πραγματική οικονομία. Σε μια τέτοια περίπτωση θα είναι αναγκαία αιτιολόγηση από την αρμόδια νομισματική ή/και εποπτική αρχή.

(15) Άλλοι παράγοντες, παραδείγματος χάρη υψηλότερη αμοιβή, ενδέχεται να επηρεάσουν το κατάλληλο επίπεδο. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ex post αντισταθμίσεις μπορεί να λάβουν χώρα μόνο αρκετά έτη αφού έχει θεσπιστεί το μέτρο και συνεπώς να παρατείνουν την ανεπιθύμητη αβεβαιότητα που συνδέεται με την εκτίμηση της αξίας των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Οι ρήτρες ανάκτησης που βασίζονται σε ex ante εκτίμηση της αξίας λύνουν το πρόβλημα αυτό.

(16) Στην περίπτωση εγγεγραμμένων περιουσιακών στοιχείων τα οποία ενδεχομένως λήγουν αργότερα

(17) «Απρόβλεπτη» θεωρείται η περίσταση η οποία δεν θα μπορούσε επ' ουδενί να προβλεφθεί από τη διοίκηση της εταιρείας κατά τη λήψη της απόφασής της να προσχωρήσει στο πρόγραμμα αρωγής για μειωμένα περιουσιακά στοιχεία κατά την περίοδο εγγραφής και η οποία δεν οφείλεται σε αμέλεια ή σφάλμα εκ μέρους της διοίκησης της εταιρείας ή σε αποφάσεις του ομίλου στον οποίο ανήκει. «Εξαιρετική» θεωρείται η περίσταση που έχει τον χαρακτήρα αυτόν ανεξάρτητα από την τρέχουσα κρίση. Τα κράτη μέλη που επιθυμούν να επικαλεσθούν τέτοιες περιστάσεις κοινοποιούν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες στις Επιτροπή.

(18) Αυτή είναι η προσέγγιση που φαίνεται ότι επελέγη στις ΗΠΑ για την Citigroup και την Bank of America.

(19) Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια ενιαία και αντικειμενική καταληκτική ημερομηνία, όπως π.χ. το τέλος του 2008, θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού μεταξύ τραπεζών και κρατών μελών.

(20) Εν ανάγκη, η παροχή κρατικής στήριξης σχετικά με τους κινδύνους που περικλείουν μελλοντικά περιουσιακά στοιχεία μπορεί να προβλεφθεί με βάση την ανακοίνωση περί εγγυήσεων και το προσωρινό πλαίσιο.

(21) Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, σε περίπτωση που το κράτος ανταλλάξει περιουσιακά στοιχεία με κρατικά ομόλογα στο ποσό της ονομαστικής αξίας τους αλλά λάβει ενδεχόμενα δικαιώματα αγοράς μετοχών επί του κεφαλαίου της τράπεζας, η αξία των οποίων εξαρτάται από την τελική τιμή πώλησης των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.

(22) Στην περίπτωση μέτρου ασφάλισης, η αξία μεταβίβασης ισοδυναμεί με το ασφαλισμένο ποσό.

(23) Η Επιτροπή θα χρησιμοποιεί τις γνωμοδοτήσεις αυτών των επιτροπών όπως σε άλλες διαδικασίες κρατικών ενισχύσεων, στις οποίες προσφεύγει πιθανόν σε εξωτερική πραγματογνωμοσύνη.

(24) Πρέπει επίσης να διασφαλιστεί, στο μέτρο του εφικτού, η συμμόρφωση με τα κριτήρια που καθορίζονται στην παράγραφο 40 της ανακοίνωσης της Επιτροπής για με την ανακεφαλαιοποίηση των χρηματοπιστωτικών οργανισμών στο πλαίσιο της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης: περιορισμός των ενισχύσεων στο ελάχιστο απαραίτητο και διασφαλίσεις έναντι αδικαιολόγητων στρεβλώσεων τουανταγωνισμού.

(25) Για τις τράπεζες που υποχρεούνται ήδη να εφαρμόσουν σχέδιο αναδιάρθρωσης, μετά τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, ένα τέτοιο σχέδιο θα πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τη νέα ενίσχυση και να προβλέπει όλες τις επιλογές από την αναδιάρθρωση έως την εύρυθμη λύση και εκκαθάριση.

(26) Η συμμετοχή σε εγκεκριμένο καθεστώς εγγύησης πιστώσεων, χωρίς να έχει χρειαστεί να γίνει προσφυγή στην εγγύηση για να καλυφθούν οι ζημίες, δεν λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου.

Στις ΗΠΑ, η Resolution Trust Corporation (RTC) ιδρύθηκε το 1989 ως εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων ανήκουσα στο δημόσιο. Στην RTC ανατέθηκε η ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων [κατά κύριο λόγο περιουσιακά στοιχεία συνδεόμενα με ακίνητα, περιλαμβανομένων των ενυπόθηκων δανείων) τα οποία ανήκαν σε αποταμιευτικές και δανειοδοτικές ενώσεις (savings and loan associations — «S&Ls») που είχαν κηρυχθεί σε πτώχευση από την υπηρεσία αποταμιευτικής εποπτείας Office of Thrift Supervision, ως αποτέλεσμα της κρίσης του σχετικού τομέα (Savings and Loan crisis (1989-1992)]. Η RTC ανέλαβε επίσης τις ασφαλιστικές αρμοδιότητες του πρώην συμβουλίου ομοσπονδιακών στεγαστικών τραπεζών (Federal Home Loan Bank Board). Από το 1989 έως τα μέσα του 1995, η Resolution Trust Corporation έκλεισε ή διέλυσε 747 στεγαστικές τράπεζες (thrifts) με περιουσιακά στοιχεία συνολικού ύψους 394 δισεκατομμύρια USD. Το 1995, τα καθήκοντά της μεταβιβάσθηκαν στο Savings Association Insurance Fund της Federal Deposit Insurance Corporation. Συνολικά, το κόστος για τους φορολογούμενους υπολογίσθηκε σε 124 δισεκατομμύρια, σε δολάρια Ηνωμένων Πολιτειών του 1995.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

Ορισμός των κατηγοριών («καλαθιών») επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και πλήρης γνωστοποίηση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, καθώς και του συνόλου των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μίας τράπεζας

I. Ορισμός των κατηγοριών («καλαθιών») επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων

Ως ορισμός των κατηγοριών απομειωμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων τραπεζών πρέπει να ληφθεί ένας κοινός παρονομαστής βασιζόμενος στις κατηγορίες που ήδη χρησιμοποιούνται για:

1) την υποβολή εκθέσεων και την εκτίμηση της αξίας στο πλαίσιο της προληπτικής εποπτείας (Βασιλεία, πυλώνας 3 = οδηγία περί κεφαλαιακής επάρκειας, παράρτημα XII, FINREP και COREP)·

2) την χρηματοοικονομική αναφορά και εκτίμηση της αξίας (συγκεκριμένα ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7)·

3) την ad hoc υποβολή ειδικών εκθέσεων για την πιστωτική κρίση: ΔΝΤ, FSF, Roubini και εργασίες της CEBS (ΕΕΑΤΕ — ευρωπαϊκή επιτροπή αρχών τραπεζικής εποπτείας) για τη διαφάνεια.

Η χρήση ενός κοινού παρονομαστή με βάση τις υφιστάμενες κατηγορίες αναφοράς και εκτίμησης της αξίας για τον προσδιορισμό των καλαθιών περιουσιακών στοιχείων:

1) θα επιτρέψει την αποφυγή επιπρόσθετου φόρτου αναφοράς για τις τράπεζες·

2) θα επιτρέψει να αξιολογηθεί το καλάθι των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων μεμονωμένων τραπεζών με βάση κοινοτικές και παγκόσμιες εκτιμήσεις (που μπορεί να έχουν σχέση για τον προσδιορισμό της «οικονομικής αξίας» σε κάποιο χρονικό σημείο)· και

3) θα παράσχει αντικειμενικά (πιστοποιημένα) σημεία εκκίνησης για την εκτίμηση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες κατηγορίες (καλάθια) χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ως σημείο εκκίνησης για τον προσδιορισμό της «οικονομικής αξίας» και την αρωγή για περιουσιακά στοιχεία λόγω απομείωσης της αξίας αυτών:

Πίνακας 1

I. Μημένα χρηματοδοτικά/τιτλοποιημένα προϊόντα Τύπος προϊόντος Λογιστική κατηγορία Βάση εκτίμησης της για το καθεστώς Παρατηρήσεις Αγοραία αξία Οικονομική αξία Αξία μεταβίβασης 1 RMBS FVPL/AFS (1) Με περαιτέρω ανάλυση ως προς τα εξής: γεωγραφική περιοχή, αρχαιότητα δόσεων, πιστοληπτική διαβάθμιση, υψηλού κινδύνου (sub-prime) ή σχετικά με Alt-A, ή άλλα υποκείμενα περιουσιακά στοιχεία, ληκτότητα/ημερομηνία έκδοσης, προσαρμογές και αποσβέσεις 2 CMBS FVPL/AFS 3 CDO FVPL/AFS 4 ABS FVPL/AFS 5 Εταιρικό χρέος FVPL/AFS 6 Λοιπά δάνεια FVPL/AFS Σύνολο II. Τιτλοποιημένα δάνεια Τύπος προϊόντος Λογιστική κατηγορία Βάση εκτίμησης της αξίας για το καθεστώς Παρατηρήσεις Κόστος (2) Οικονομική αξία Αξία μεταβίβασης 7 Εταιρικά HTM/L&R (1) Κόστος (2) Με περαιτέρω ανάλυση ως προς τα εξής: γεωγραφική περιοχή, κίνδυνος συμβαλλομένου (PD) μετριασμός πιστωτικού κινδύνου (εξασφαλίσεις) και δομή ληκτότητας· προσαρμογές και αποσβέσεις 8 Στεγαστικά HTM/L&R Κόστος 9 Άλλα προσωπικά δάνεια HTM/L&R Κόστος Σύνολο

II. Πλήρης γνωστοποίηση σχετικά με τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και τις συναφείς επιχειρηματικές δραστηριότητες

Βάσει αυτών των καλαθιών περιουσιακών στοιχείων που παρατίθενται στον πίνακα 1, οι πληροφορίες που παρέχονται για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία μιας τράπεζας τα οποία πρέπει να υπαχθούν σε ένα μέτρο αρωγής από περιουσιακά στοιχεία πρέπει να παρουσιάζονται με μεγαλύτερο βαθμό ανάλυσης όπως προτείνεται στη στήλη σχολίων του πίνακα 1.

Με γνώμονα τις ορθές πρακτικές που παρατήρησε η ευρωπαϊκή επιτροπή αρχών τραπεζικής εποπτείας (3) (ΕΕΑΤΕ) όσον αφορά τις γνωστοποιήσεις δραστηριοτήτων επηρεαζόμενων από την αναταραχή στις αγορές, οι πληροφορίες για τις δραστηριότητες των τραπεζών που σχετίζονται με τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που θα τροφοδοτούν την ανάλυση βιωσιμότητας που αναφέρεται στην ενότητα 5.1 μπορούν να ακολουθούν την εξής δομή:

Πίνακας 2

Παρατηρηθείσες από την ΕΕΑΤΕ ορθές πρακτικές Ομάδα ανώτερων εποπτικών αρχών (Senior Supervisors Group — SSG): Βέλτιστες πρακτικές γνωστοποίησης Επιχειρηματικό μοντέλο — Περιγραφή του επιχειρηματικού μοντέλου (δηλαδή των λόγων άσκησης των δραστηριοτήτων και της συνεισφοράς στη διαδικασία δημιουργίας αξίας) και, κατά περίπτωση, των τυχόν αλλαγών (π.χ. εξ αιτίας της κρίσης). — Περιγραφή στρατηγικών και στόχων. — Περιγραφή της σπουδαιότητας των δραστηριοτήτων και της συνεισφοράς τους στην επιχείρηση (περιλαμβανομένων και ποσοτικών μεγεθών). — Περιγραφή του τύπου των δραστηριοτήτων περιλαμβανομένης και περιγραφής των μέσων, καθώς και της λειτουργίας τους και των προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα/οι επενδύσεις. — Περιγραφή του ρόλου και του βαθμού συμμετοχής του οργανισμού, π.χ. δεσμεύσεις και υποχρεώσεις. — Δραστηριότητες (SPE) (4). — Φύση ανοίγματος (ανάδοχος, πάροχος ενίσχυσης ρευστότητας ή/και πιστώσεων) (SPE). — Σχολιασμός της ποιότητας της ασκούμενης πολιτικής (LF). Κίνδυνοι και διαχείριση κινδύνων — Περιγραφή της φύσης και της έκτασης των κινδύνων που αναλαμβάνονται σε σχέση με τις δραστηριότητες και τα μέσα. — Περιγραφή των πρακτικών περί διαχείρισης κινδύνων που άπτονται των δραστηριοτήτων, τυχόν γνωστών αδυναμιών, τυχόν διορθωτικών μέτρων που έχουν ληφθεί προς τούτο. — Στο πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον κίνδυνο ρευστότητας. Αντίκτυπος της κρίσης στα αποτελέσματα — Ποιοτική και ποσοτική περιγραφή των αποτελεσμάτων με έμφαση στις ζημίες (κατά περίπτωση) και τις μειώσεις αξίας που επηρεάζουν τα αποτελέσματα. — Ανάλυση των μειώσεων αξίας/ζημιών ανά τύπο προϊόντος και μέσου επηρεαζόμενου από την κρίση (CMBS, RMBS, CDO, ABS και LBO με περαιτέρω ανάλυση με βάση διαφορετικά κριτήρια). — Περιγραφή των λόγων και των παραγόντων που ευθύνονται για τον αντίκτυπο. — Σύγκριση i) του αντίκτυπου μεταξύ (συναφών) περιόδων και ii) των υπολοίπων στον λογαριασμό αποτελεσμάτων πριν και μετά τον αντίκτυπο της κρίσης. — Διάκριση μειώσεων αξίας μεταξύ υλοποιηθέντων και μη ποσών. — Περιγραφή της επίδρασης της κρίσης στην τιμή της μετοχής της εταιρείας. — Γνωστοποίηση των μέγιστων δυνατών ζημιών και περιγραφή του τρόπου με τον οποίο μπορεί να επηρεασθεί η κατάσταση του οργανισμού από μια περαιτέρω επιδείνωση ή από την ανάκαμψη της αγοράς. — Γνωστοποίηση του αντίκτυπου των μεταβολών πιστωτικού περιθωρίου (spread) για ίδιες υποχρεώσεις επί των αποτελεσμάτων και επί των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό του αντικτύπου. — Μεταβολή του ανοίγματος έναντι της προηγούμενης περιόδου, περιλαμβανομένων των πωλήσεων και των μειώσεων αξίας (CMB/LF). Επίπεδα και είδη ανοίγματος — Ονομαστικό ποσό (ή αποσβεσμένο κόστος) και εύλογη αξία υπόλοιπων ανοιγμάτων. — Πληροφορίες περί πιστωτικής προστασίας (π.χ. μέσω συμβάσεων ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης) και η επίδρασή της στα ανοίγματα. — Πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των προϊόντων — Λεπτομερείς γνωστοποιήσεις ανοιγμάτων με ανάλυση ανά: — επίπεδο αρχαιότητας δόσεων, — επίπεδο πιστωτικής ποιότητας (π.χ. πιστοληπτικές διαβαθμίσεις, επενδυτική ποιότητα, ημερομηνία έκδοσης), — γεωγραφική προέλευση, — αν τα ανοίγματα δημιουργήθηκαν, διατηρήθηκαν, αποθηκεύθηκαν ή αγοράσθηκαν, — χαρακτηριστικά προϊόντων π.χ. πιστοληπτική διαβάθμιση, μερίδιο ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (sub-prime), προεξοφλητικά επιτόκια, σημεία σύνδεσης, περιθώρια (spreads), χρηματοδότηση, — χαρακτηριστικά των υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων: π.χ. ημερομηνία έκδοσης, δείκτες δανείου/αξίας, πληροφορίες επί εμπράγματων ασφαλειών, σταθμική μέση διάρκεια ζωής του υποκειμένου, παραδοχές σχετικά με την ταχύτητα προπληρωμής, αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. — Χρονοδιαγράμματα μεταβολών στα ανοίγματα μεταξύ συναφών περιόδων αναφοράς και υποκείμενοι λόγοι (πωλήσεις, εκχωρήσεις, αγορές κλπ). — Σχολιασμός των ανοιγμάτων που δεν έχουν ακόμη ενοποιηθεί (ή έχουν αναγνωρισθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης) και οι σχετικοί λόγοι. — Άνοιγμα σε μονογραμμικούς ασφαλιστές και ποιότητα των ασφαλισμένων περιουσιακών στοιχείων: — ονομαστικά ποσά (ή αποσβεσμένο κόστος) των ασφαλισμένων ανοιγμάτων, καθώς και το ύψος της αγορασθείσας πιστωτικής προστασίας, — εύλογη αξία των υπόλοιπων ανοιγμάτων, καθώς και της σχετικής πιστωτικής προστασίας, — ύψος των μειώσεων αξίας και των ζημιών, με διάκριση μεταξύ υλοποιηθέντων και μη ποσών, — ανάλυση των ανοιγμάτων ανά πιστοληπτική διαβάθμιση ή αντισυμβαλλόμενο. — Μέγεθος της οντότητας ειδικού σκοπού έναντι του συνολικού ανοίγματος της εταιρείας (SPE/CDO). — Εξασφαλίσεις: τύπος, δόσεις, πιστοληπτική διαβάθμιση, κλάδος, γεωγραφική κατανομή, μέση ληκτότητα, ημερομηνία έκδοσης (SPE/CDO/CMB/LF). — Αντισταθμίσεις, όπως ανοίγματα σε μονογραμμικούς ασφαλιστές, σε άλλους αντισυμβαλλόμενους (CDO). Φερεγγυότητα αντισυμβαλλόμενων σε αντισταθμίσεις κινδύνων (CDO). — Ολόκληρα δάνεια, RMBS (τιτλοποιημένα ενυπόθηκα δάνεια) άλλα (O). — Λεπτομέρειες για την πιστωτική ποιότητα (όπως πιστοληπτική διαβάθμιση, δείκτες δανείου/αξίας, μετρήσεις απόδοσης) (O). — Μεταβολή του ανοίγματος έναντι της προηγούμενης περιόδου, περιλαμβανομένων των πωλήσεων και των μειώσεων αξίας (CMB/LF). — Διάκριση μεταξύ ενοποιημένων και μη οντοτήτων ειδικού σκοπού. Λόγος ενοποίησης (κατά περίπτωση) (SPE). — Χρηματοδοτημένα ανοίγματα και μη χρηματοδοτημένες υποχρεώσεις (LF). Λογιστικές πολιτικές και θέματα εκτίμησης της αξίας — Κατάταξη συναλλαγών και δομημένων προϊόντων για λογιστικούς σκοπούς και σχετική λογιστική μεταχείριση. — Ενοποίηση SPE και άλλων οντοτήτων (όπως VIE) και συμφιλίωση αυτών με τα δομημένα προϊόντα που επηρεάσθηκαν από την κρίση των δανείων υψηλού κινδύνου. — Λεπτομερείς γνωστοποιήσεις ως προς την εύλογη αξία χρηματοοικονομικών μέσων: — χρηματοοικονομικά μέσα στα οποία εφαρμόζεται εύλογη αξία, — ιεραρχία εύλογης αξίας (ανάλυση όλων των ανοιγμάτων στην εύλογη αξία ανά επίπεδο ιεραρχίας εύλογης αξίας και διαφοροποίηση μεταξύ μέσων σε μετρητά ή παράγωγων μέσων, καθώς και γνωστοποιήσεις μετακίνησης από ένα επίπεδο σε άλλο), — μεταχείριση των κερδών της πρώτης ημέρας (περιλαμβανομένων και ποσοτικών πληροφοριών), — χρήση της προαίρεσης της εύλογης αξίας (περιλαμβανομένων των όρων χρήσης αυτής) και σχετικά ποσά (με κατάλληλη ανάλυση αυτών). — Γνωστοποιήσεις των τεχνικών κατάρτισης υποδείγματος που εφαρμόσθηκαν για την εκτίμηση της αξίας χρηματοοικονομικών μέσων, περιλαμβανομένων και σχολίων ως προς τα εξής: — περιγραφή των τεχνικών κατάρτισης υποδειγμάτων και των μέσων στα οποία αυτές εφαρμόζονται, — περιγραφή των διαδικασιών εκτίμησης της αξίας (περιλαμβανομένου ιδίως σχολιασμού των παραδοχών και των εισροών στις οποίες βασίζονται τα υποδείγματα), — τύποι προσαρμογών που εφαρμόζονται ώστε να λαμβάνονται υπόψη ο κίνδυνος υποδείγματος και άλλες αβεβαιότητες ως προς την εκτίμηση της αξίας, — ευαισθησία των εύλογων αξιών, και — σενάρια ακραίων καταστάσεων. — Μέθοδοι εκτίμησης της αξίας και πρωτογενείς παράγοντες (CDO). — Προσαρμογές της εκτίμησης της αξίας πιστώσεων για συγκεκριμένους αντισυμβαλλόμενους (CDO). — Ευαισθησία της εκτίμησης της αξίας στις μεταβολές βασικών παραδοχών και εισροών (CDO). Άλλες πτυχές γνωστοποίησης — Περιγραφή πολιτικών γνωστοποίησης και των αρχών που εφαρμόζονται για γνωστοποιήσεις και χρηματοοικονομική αναφορά. Θέματα παρουσίασης — Συναφείς γνωστοποιήσεις για την κατανόηση της εμπλοκής ενός οργανισμού σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα πρέπει στο μέτρο του δυνατού να παρέχονται στο ίδιο σημείο. — Όταν οι πληροφορίες επιμερίζονται σε διάφορα μέρη ή πηγές πρέπει να παρέχονται σαφείς παραπομπές ώστε οι αναγνώστες να μπορούν να ανατρέχουν στα σημεία που τους ενδιαφέρουν. — Οι αφηγηματικές γνωστοποιήσεις πρέπει στο μέγιστο δυνατό να συμπληρώνονται με ενδεικτικούς πίνακες και συνοπτικές παρουσιάσεις για περισσότερη σαφήνεια. — Οι οργανισμοί πρέπει να εξασφαλίζουν ότι η ορολογία που χρησιμοποιείται για την περιγραφή πολύπλοκων χρηματοοικονομικών μέσων και συναλλαγών συνοδεύεται από σαφείς και επαρκείς εξηγήσεις.

(1) FVPL = Fair value through profit and loss (Εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων) = χαρτοφυλάκιο διαπραγμάτευσης + προαίρεση εύλογης αξίας), AFS = available for sale (διαθέσιμα προς πώληση), HTM = Held to Maturity (διακρατούμενα μέχρι τη λήξη τους), L&R = loans and receivables (δάνεια και απαιτήσεις).

(2) Κόστος σημαίνει τη λογιστική αξία των δανείων μείον το ποσό της απομείωσης αξίας.

(3) Πηγή : Έκθεση της ΕΕΑΤΕ σχετικά με τη διαφάνεια των τραπεζών ως προς τις δραστηριότητες και τα προϊόντα που επηρεάζονται από την πρόσφατη αναταραχή στις αγορές, της 18ης Ιουνίου 2008.

(4) Στην έκθεση SSG, κάθε στοιχείο αναφέρεται σε συγκεκριμένο τύπο οντότητας ειδικού σκοπού, ή σε όλους τους τύπους ως σύνολο, ως εξής: SPE (Special Purpose Entities — οντότητες ειδικού σκοπού εν γένει), LF (Leveraged Finance — μοχλευμένη χρηματοδότηση), CMB (Commercial Mortgage-Backed Securities — διαπραγματεύσιμοι τίτλοι από τιτλοποίηση ενυπόθηκων δανείων), O (Other sub-prime and Alt-A Exposures — άλλα ανοίγματα υψηλού κινδύνου και κατηγορίας Alt-A), και CDO (Collateralised Debt Obligations — εξασφαλισμένα ομόλογα).