Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ενωμένοι στην υλοποίηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα — Δημιουργία των βάσεων για την επιτυχή μετάβαση στην καθαρή ενέργεια»

[COM(2019) 285 final]

(2020/C 47/15)

Εισηγητής: ο κ. Tommaso DI FAZIO

Αίτηση γνωμοδότησης Επιτροπή, 22.7.2019 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών Υιοθετήθηκε από το τμήμα 16.10.2019 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 30.10.2019 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 547 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 219/0/1

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη, ως συνέχεια του νέου υποδείγματος διακυβέρνησης που εγκαινιάστηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο του 2018, με στόχο να διασφαλιστεί (από κοινού με τα κράτη μέλη, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες) μια διαδικασία σύγκλισης και συνοχής των προσπαθειών σε ενωσιακό επίπεδο ενόψει της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και της προστασίας του κλίματος, στο πλαίσιο της διεξαγωγής πολυεπίπεδου διαδραστικού διαλόγου με την πλήρη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

1.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η ΕΕ, μέσω των συγκεκριμένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα, είναι η πρώτη μεγάλη οικονομία που θεσπίζει ένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που ανέλαβε βάσει της Συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή (COP21) το 2015 και του Θεματολογίου του ΟΗΕ με ορίζοντα το 2030, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη καλούνται να καταρτίσουν προτάσεις για «ενοποιημένα» εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα.

1.3. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ εξελίσσεται σε σημείο αναφοράς στον τομέα τόσο της νομοθεσίας όσο και της διακυβέρνησης για ολόκληρη την υφήλιο, στην προσπάθεια να ανακοπεί η αδιακρίτως συνεχιζόμενη επιδείνωση του κλίματος παγκοσμίως. Η επίτευξη του στόχου για το κλίμα έως το 2030, με τον οποίο τίθενται τα θεμέλια για τον πλέον φιλόδοξο και αναγκαίο στόχο ενόψει του 2050 (της πλήρους απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές), θα προκύψει μόνον ως αποτέλεσμα συνολικής —πολυσύνθετης και κατευθυνόμενης— δράσης των κρατών μελών.

1.4. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη δρομολόγηση μιας κοινής, αξιόπιστης και εναρμονισμένης πλατφόρμας για την εξάλειψη των στεγανών (μεταξύ πολιτικών και τομέων, μεταξύ δημόσιων διοικήσεων, μεταξύ ενδιαφερόμενων μερών και πολιτών, μεταξύ κρατών μελών), και για τη χάραξη κοινών διαδρομών με στόχο την επίτευξη των στόχων του 2030, σε συνδυασμό με βιώσιμη και ανταγωνιστική ανάπτυξη, κλιματική ουδετερότητα, σταδιακή απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και ολοκληρωμένη και συστημική προσέγγιση. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η επιτυχία των σχεδίων μπορεί να διασφαλιστεί καλύτερα με την ομόφωνη συμφωνία του πληθυσμού, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας συμμετοχής από τη βάση προς την κορυφή.

1.5. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι απολύτως αναγκαίο και πρωταρχικό να αναπτυχθεί μια γενικευμένη νοοτροπία βιωσιμότητας η οποία θα συνοδεύει τη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης και της κλιματικής ουδετερότητας και θα διαπνέει το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλα τα επίπεδα, ξεκινώντας από την παιδική ηλικία, με στόχο την προορατική και συνειδητή συμμετοχή όλων των συνιστωσών της κοινωνίας: η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι θεμελιώδες να προταθεί η ανάληψη τέτοιου είδους δράσεων ως αναπόσπαστο τμήμα των ΕΣΕΚ.

1.6. Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να προκριθεί, στο πλαίσιο των ΕΣΕΚ, μια ανθρωποκεντρική μετάβαση προς ένα πιο περιεκτικό, βιώσιμο, οικονομικό, δίκαιο και ασφαλές παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα που θα προσφέρει λύσεις στις παγκόσμιες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και το κλίμα, με βάση την κοινωνική συναίνεση, αλλά και τη δημιουργία αξίας για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία, χωρίς πάντως να διαταράσσεται η ισορροπία του ενεργειακού τριγώνου: ασφάλεια και πρόσβαση· περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα· οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστική μεγέθυνση.

1.7. Η πραγματική ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας —η οποία δεν είναι ακόμη πλήρως διασυνδεδεμένη, διαλειτουργική και διαφανής και παρουσιάζει διαφορές ως προς τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας— πρέπει, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, να αποτελέσει μια ακόμη πρωταρχική σύσταση, συνοδευόμενη από δεσμεύσεις για την πλήρη εφαρμογή και την ανά περίπτωση επαλήθευση της ορθής εφαρμογής της νομοθεσίας.

1.8. Η συμβολή του τομέα της ενέργειας και των μεταφορών στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να προαχθεί με βάση την παροχή κινήτρων στους καταναλωτές και την περαιτέρω διάδοση βασικών τεχνολογιών ενόψει της εκπλήρωσης του στόχου «μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών» έως το 2050. Η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθούν ειδικές στρατηγικές για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και περιφέρειες —μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης των δικαιωμάτων ΣΕΔΕ και των μηχανισμών εμπορίας εκπομπών άνθρακα στις δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF)— οι οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν ρητά στα ΕΣΕΚ, παράλληλα με τις μεταρρυθμίσεις που αναλαμβάνονται για μια πιο διασυνδεδεμένη αγορά χονδρικής χωρίς ανθρακούχες εκπομπές στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου και της θερμικής ενέργειας, καθώς και για μια πιο διαφανή ευρωπαϊκή αγορά λιανικής. Η ΕΟΚΕ συνιστά να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στη δίκαιη εφαρμογή των ΣΕΔΕ σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα, μέσω της θέσπισης ενδεδειγμένου συνοριακού φόρου άνθρακα για τα προϊόντα υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης που εισάγονται στην ΕΕ.

1.9. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά το γεγονός ότι τα σχέδια είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διασφάλιση της συλλογικής επίτευξης των στόχων του 2030 για το κλίμα και την ενέργεια, υπό την προϋπόθεση ότι θα παρέχουν στις επιχειρήσεις και στον χρηματοπιστωτικό τομέα τη σαφήνεια και τη βεβαιότητα που είναι αναγκαίες για την τόνωση των επενδύσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβάνοντας επίσης την έρευνα και την καινοτομία, προς όφελος της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ στον εν λόγω τομέα. Τα εθνικά σχέδια αναμένεται εξάλλου να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να κατευθύνουν αναλόγως τη χρηματοδότηση —ύψους περίπου 25 % επί του συνόλου— εντός του επόμενου δημοσιονομικού πλαισίου της περιόδου 2021-2027.

1.10. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να διατυπωθεί μια σύσταση για την παροχή μεγαλύτερης σαφήνειας στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα όσον αφορά τις απαιτούμενες επιπρόσθετες επενδύσεις για την εφαρμογή των προγραμματισμένων μέτρων που προϋποθέτουν ευρεία πολιτική και κοινωνική συναίνεση, σε συνδυασμό με πλατφόρμες που ενθαρρύνουν τη συνεργασία και τη συναντίληψη μιας πληθώρας συναρμοδίων. Όσον αφορά τις επενδύσεις που προβλέπονται στα ΕΣΕΚ, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την αξιολόγηση του τρόπου και της μορφής της αποδέσμευσής τους από τους περιορισμούς που θέτει το σύμφωνο Σταθερότητας, ή ακόμη και την ξεχωριστή αντιμετώπισή τους, λόγω του ουδέτερου σκοπού τους, του οριζόντιου χαρακτήρα του διαμοιρασμού τους και του επιδιωκόμενου κοινού υψηλού στόχου.

1.11. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κοινωνική συναίνεση και στην επίλυση των προβλημάτων που θα προκύψουν κατά την εφαρμογή των σχεδίων, ειδικά σε περίπτωση που η επίτευξη του στόχου της καθαρής ενέργειας θα συνεπάγεται την αναδιάρθρωση ή ακόμη και την παύση της λειτουργίας ολόκληρων κλάδων παραγωγής. Η μέθοδος μετεγκατάστασης των εργαζομένων θα πρέπει να προβλέπεται στα εν λόγω σχέδια.

1.12. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να φροντίσει για τον εκ μέρους όλων των κρατών μελών σαφή προσδιορισμό στα ΕΣΕΚ των κεφαλαίων με θέμα αφενός την κοινωνική βιωσιμότητα των διαδικασιών που προτίθενται να ακολουθήσουν και αφετέρου τις πολιτικές εφαρμογής που οφείλουν να ασκήσουν για την προώθηση της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς, της δίκαιης κατανομής των οφελών και των επιβαρύνσεων, καθώς και της σαφούς και διαφανούς ενημέρωσης της κοινωνίας των πολιτών.

1.13. Η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμο να προτείνει την ενεργοποίηση του δικτύου των οικονομικών και κοινωνικών επιτροπών και των αντίστοιχων οργάνων στα κράτη μέλη, με σκοπό την προορατική συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην εκπόνηση και την παρακολούθηση των ΕΣΕΚ, η συμβολή των οποίων θα πρέπει να περιλαμβάνεται σε ειδικό κεφάλαιο των σχεδίων, μαζί με τις παρατηρήσεις των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

1.14. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για την υποβολή της οριστικής αξιολόγησης των τελικών εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα στο Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο, την Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και στην ίδια την ΕΟΚΕ, και ευελπιστεί ότι η εν λόγω αξιολόγηση θα αποτελέσει αντικείμενο διοργανικής διάσκεψης με τη συμμετοχή εκπροσώπων τόσο της κοινωνίας των πολιτών όσο και των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, προκειμένου να δοθεί ουσιαστική συνέχεια στην πραγματική γνώση και συνειδητοποίηση της διαδικασίας ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης.

1.15. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προβλεφθούν στα ΕΣΕΚ κατάλληλες δράσεις και επαρκής χρηματοδότηση για συνεχείς εκστρατείες ευαισθητοποίησης και επικαιροποίησης, προκειμένου να αποτραπεί η μείωση της επαγρύπνησης και της προσοχής των μέσων ενημέρωσης όταν το ζήτημα της ενέργειας και του κλίματος δεν θα βρίσκεται πλέον στα πρωτοσέλιδα, λόγω υπερπληθώρας πληροφοριών.

1.16. Η συναίνεση που επικρατεί σήμερα όσον αφορά τη σημασία του κλιματικού στόχου και την ανάγκη εφαρμογής των εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα αιτιολογεί, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, τη συμπερίληψη του ζητήματος αυτού μεταξύ των πρωταρχικών και πάγιων θεμάτων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

2. Εισαγωγή

2.1. Σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο τόσο της Ενεργειακής Ένωσης όσο και της δράσης για το κλίμα, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 24.12.2018 ( 1 ) , τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν προβεί στα εξής: — στην εκπόνηση ΕΣΕΚ για τις πέντε διαστάσεις της Ενεργειακής Ένωσης (ενεργειακή ασφάλεια, εσωτερική αγορά ενέργειας, ενεργειακή απόδοση, απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, έρευνα, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα) για την περίοδο 2021-2030 (και κάθε επόμενη δεκαετία) βάσει κοινού υποδείγματος, — στην υποβολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδίου ΕΣΕΚ έως τις 31.12.2018 και, κατόπιν της εξέτασης και της αξιολόγησής του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην προετοιμασία της υποβολής των τελικών τους σχεδίων έως τις 31.12.2019, — στην υποβολή έκθεσης της προόδου που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή των οικείων ΕΣΕΚ στην ετήσια κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης, με την πρώτη επανεξέταση να είναι προγραμματισμένη για το 2024.

2.2. Η ανακοίνωση που εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο και καλύπτει τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βάσει της αξιολόγησης των σχεδίων των ΕΣΕΚ που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, οι οποίες αφορούν ειδικότερα τα εξής: — τον βαθμό φιλοδοξίας των στόχων, των επιδιώξεων και των συνεισφορών ενόψει της συλλογικής επίτευξης των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης και ιδίως των επιδιώξεων της Ένωσης για το 2030 όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση και το επίπεδο διασυνδεσιμότητας ηλεκτρικής ενέργειας έως το έτος αυτό, — τις πολιτικές και τα μέτρα σε σχέση με τους στόχους σε επίπεδο κράτους μέλους και ΕΕ, καθώς και άλλες πολιτικές και μέτρα με ενδεχόμενη διασυνοριακή συνάφεια, — οποιεσδήποτε πρόσθετες πολιτικές και μέτρα που ενδεχομένως απαιτούνται στο πλαίσιο των ενοποιημένων ΕΣΕΚ, — τις αλληλεπιδράσεις και τη συνοχή μεταξύ των υφιστάμενων και των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων που περιλαμβάνονται στα ΕΣΕΚ στο πλαίσιο μίας ενιαίας διάστασης και μεταξύ των πέντε διαστάσεων της Ενεργειακής Ένωσης, — την επίτευξη των στόχων με πλήρη διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

2.3. Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα κράτη μέλη βασίζονται σε έναν μαθηματικό τύπο που καθορίζεται στο παράρτημα II του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999. Ο τύπος αυτός, με τη σειρά του, βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και χρησιμεύει αφενός μεν στην αξιολόγηση της συνολικής φιλοδοξίας σε επίπεδο Ένωσης, αφετέρου δε στην εξασφάλιση επαρκούς χρόνου σε κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ώστε να επιτυγχάνει ικανοποιητική κοινωνική συναίνεση και να εκπονεί τα τελικά ΕΣΕΚ που θα υπόκεινται —σύμφωνα με μια τυποποιημένη επαναλαμβανόμενη διαδικασία— εκ νέου σε ανάλυση και αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3. Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

3.1. Στην υπό εξέταση ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: — αναλύει τα προσχέδια ΕΣΕΚ και εξετάζει τις αθροιστικές επιπτώσεις τους στην επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης της ΕΕ ενόψει του 2030, — συμπληρώνει τις λεπτομερείς αναλύσεις σε εθνικό (2) και ευρωπαϊκό επίπεδο (3) και τις ειδικές συστάσεις που απευθύνονται σε κάθε κράτος μέλος (4). Στόχος είναι να βοηθηθούν τα κράτη μέλη να οριστικοποιήσουν τα ΕΣΕΚ έως το τέλος του 2019 για την εφαρμογή των συστάσεων μέσω συνεχούς και επαναληπτικού διαλόγου. Ειδικότερα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα χρειαστούν περαιτέρω βελτιώσεις εκ μέρους των κρατών μελών και από κοινού με αυτά, ιδίως όσον αφορά τις επιμέρους φιλοδοξίες, τη διασυνοριακή συνεργασία, τη σύνδεση της πολιτικής για το κλίμα με την ποιότητα του αέρα, την έμφαση στις επενδύσεις, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

3.2. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα τελικά σχέδια θα πρέπει, μεταξύ άλλων: — να παρέχουν πιο αξιόπιστες πληροφορίες για τις πολιτικές και τα μέτρα που στηρίζουν την έγκαιρη επίτευξη των προτεινόμενων στόχων και συνεισφορών για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, — να είναι πιο δυναμικά και να περιγράφουν σαφέστερες πορείες για την κατανάλωση ενέργειας, αλλά και να προβαίνουν στον εντοπισμό αποκλίσεων και βέλτιστων πρακτικών, στην περιγραφή της κλίμακας, του χρονοδιαγράμματος και των αναμενόμενων εξοικονομήσεων ενέργειας των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων· τούτο ισχύει ιδίως για την εκπλήρωση της υποχρέωσης εξοικονόμησης ενέργειας και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική ανακαίνισης, καθώς και για τις επενδυτικές ανάγκες και τις πηγές χρηματοδότησης, — να εντοπίζουν, στα οικεία ΕΣΕΚ, τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την ενεργειακή ασφάλεια όσον αφορά π.χ. την προμήθεια πρώτων υλών, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ή τυχαίες, ανθρωπογενείς φυσικές ή τρομοκρατικές απειλές εις βάρος νευραλγικών ενεργειακών υποδομών, και δη τους κινδύνους που σχετίζονται με την κυβερνοασφάλεια και την ψηφιοποίηση, — να καθορίζουν τους στόχους, τα προγράμματα και τα χρονοδιαγράμματα για τις μεταρρυθμίσεις της αγοράς ενέργειας, σύμφωνα τόσο με τη νομοθεσία που θεσπίστηκε στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους» όσο και με τους υφιστάμενους κώδικες δικτύου και τις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές —με την υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων της αγοράς χονδρικής και την ανάπτυξη ανταγωνιστικών αγορών λιανικής— και να λαμβάνουν υπόψη τις εκθέσεις παρακολούθησης των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας, — να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή όλων των τμημάτων της κοινωνίας σε αυτή τη διεργασία συνδημιουργίας, παρέχοντας στους συναρμοδίους τη δυνατότητα να ενστερνίζονται πραγματικά αυτές τις δράσεις.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1. εγκαθίδρυση , για πρώτη φορά, ενός νέου υποδείγματος το οποίο θα διασφαλίζει —από κοινού με τα κράτη μέλη, τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους απλούς πολίτες— μια διαδικασία σύγκλισης και συνοχής των προσπαθειών σε ενωσιακό επίπεδο ενόψει της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, της βιώσιμης και ανταγωνιστικής ανάπτυξης, της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές μαζί με μια —τεχνολογικά ουδέτερη— ολοκληρωμένη και συστημική προσέγγιση, της προώθησης της κυκλικής οικονομίας ως μοχλού για την εξεύρεση καινοτόμων λύσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή, καθώς και της επίτευξης κοινωνικής δικαιοσύνης σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό σύμφωνο για την ενέργεια Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποσκοπεί στην, για πρώτη φορά, ενόςτο οποίο θα διασφαλίζει —από κοινού με τα κράτη μέλη, τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τους απλούς πολίτες— μια διαδικασίαενόψει της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, της βιώσιμης και ανταγωνιστικής ανάπτυξης, της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές μαζί με μια —τεχνολογικά ουδέτερη— ολοκληρωμένη και συστημική προσέγγιση, της προώθησης της κυκλικής οικονομίας ως μοχλού για την εξεύρεση καινοτόμων λύσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή, καθώς και της επίτευξης κοινωνικής δικαιοσύνης σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό σύμφωνο για την ενέργεια ( 5 ) που θέτει τους καταναλωτές στο επίκεντρο του συστήματος και προβλέπει ένα σχέδιο για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.

4.2. προτρέψει την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών να συμβάλει πιο ενεργά στην ορθή εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι πολίτες της ΕΕ παρέχουν ανέκαθεν ισχυρή και αυξανόμενη υποστήριξη ( 6 ) στους στόχους της Ενεργειακής Ένωσης και στις πιο φιλόδοξες πολιτικές για το κλίμα και την ενέργεια· ακριβώς όπως και η ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα ( 7 ) η οποία υποστηρίζει ολοένα και περισσότερο τους στόχους της Ενεργειακής Ένωσης τόσο εντός όσο και εκτός του τομέα της ενέργειας. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει ( 8 ) την έναρξη ισχύος του κανονισμού για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα και έχει ήδη

4.3. Για να στεφθεί με επιτυχία η μετάβαση αυτή, οφείλουμε να διατηρήσουμε την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών μας και να ενθαρρύνουμε την έρευνα και την ανάπτυξη. Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συμπεριλάβουμε όλους τους κλάδους και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και να διατηρήσουμε μόνιμο διάλογο με τους πολίτες για να μην μείνει κανείς πίσω» Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την «επείγουσα ανάγκη δράσης στον τομέα της κλιματικής αλλαγής, καθότι αντιλαμβανόμαστε ήδη τον αντίκτυπό της. Η μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία καθίσταται επίσης σημαντική ευκαιρία.Στην προσπάθεια αυτή πρέπει να συμπεριλάβουμε όλους τους κλάδους και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και να διατηρήσουμε μόνιμο διάλογο με τους πολίτες για να μην μείνει κανείς πίσω» ( 9 )

4.4. υπεύθυνο παγκόσμιο ηγέτη για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία των πολιτών, τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και την τήρηση της αρχή της δίκαιης μεταχείρισης. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντική είναι η δέσμευση που έχει αναλάβει η ΕΕ —όπως αυτή επιβεβαιώθηκε στο ανώτατο επίπεδο με τη Διακήρυξη του Σιμπίου ( 10 ) — να αποτελέσει έναν

4.5. πλατφόρμα συμμετοχής και συζήτησης σε ολόκληρη την Ένωση με την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις, τους κοινωνικούς εταίρους και την τοπική αυτοδιοίκηση , όσον αφορά τις κοινές προκλήσεις και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος» H EOKE συμμερίζεται την άποψη ότι «[τ]α προσχέδια ΕΣΕΚ παρέχουν μια ενιαία, αξιόπιστη και συγκρίσιμη, όσον αφορά τις κοινές προκλήσεις και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος» ( 11 )

4.6. Ωστόσο, η κοινωνική συναίνεση θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα , ιδίως καθόσον ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ που εξακολουθούν να εξαρτώνται από την παραγωγή άνθρακα ή τη χρήση άλλων ορυκτών καυσίμων απέχουν ακόμη πολύ από την ολοκλήρωση της μετάβασης προς τη βιωσιμότητα και οι κάτοικοί τους έχουν χαμηλότερα εισοδήματα και λιγότερες οικονομικές ευκαιρίες σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ανεπαρκής ανταπόκριση στις αρνητικές επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης εις βάρος των πολιτών και των επιχειρήσεων —ιδίως των ΜΜΕ— και η αδυναμία εξασφάλισης επαρκούς υποστήριξης σε όσους πλήττονται περισσότερο ενδέχεται να συναντήσουν ισχυρές πολιτικές και κοινωνικές αντιστάσεις και να επιβραδύνουν τη συνολική διαδικασία εφαρμογής των ΕΣΕΚ.

4.7. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι αναγκαίο να προκριθεί μια ανθρωποκεντρική μετάβαση προς ένα πιο περιεκτικό, βιώσιμο, οικονομικό, δίκαιο και ασφαλές παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα που θα προσφέρει λύσεις στις παγκόσμιες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και το κλίμα, με βάση τη δημιουργία αξίας για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία , χωρίς πάντως να διαταράσσεται η ισορροπία του ενεργειακού τριγώνου: ασφάλεια και πρόσβαση· περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα· οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστική μεγέθυνση.

4.8. Η πρώτη από τις εν λόγω συστάσεις —όχι μόνο προς τα κράτη μέλη, αλλά και προς τα ίδια τα θεσμικά όργανα της ΕΕ— θα πρέπει να αφορά την πραγματική ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας που δεν είναι ακόμη πλήρως διασυνδεδεμένη, διαλειτουργική και διαφανής, καθότι οι διαφορές των τιμών του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας είναι σημαντικές ως προς την ενέργεια, τα τέλη δικτύου και παροχής ενέργειας, καθώς και ως προς τη φορολογία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για τις συνεχιζόμενες σημαντικές διαφορές στις τιμές της ενέργειας ανά την ΕΕ, οι οποίες αντικατοπτρίζουν μια σοβαρή δυσλειτουργία της ενιαίας αγοράς και ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη του στόχου της Ενεργειακής Ένωσης έως το 2030, εάν δεν ληφθούν τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα.

4.8.1. Επομένως, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν στα ΕΣΕΚ την υποχρέωση πλήρους εφαρμογής και ανά περίπτωση επαλήθευσης στο πλαίσιο της ορθής εφαρμογής της εγκεκριμένης νομοθεσίας τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές στο πλαίσιο μιας ανανεωμένης στρατηγικής με στόχο την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς έως το 2025· μιας ενιαίας αγοράς ικανής να αντιμετωπίζει τις παγκόσμιες προκλήσεις της βιώσιμης και ανταγωνιστικής ανάπτυξης και της κλιματικής αλλαγής σε ένα έξυπνο σύγχρονο περιβάλλον, ψηφιοποιημένο και διασυνδεδεμένο σε κλίμακα ηπείρου.

4.8.2. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να προκριθούν οι μεταρρυθμίσεις μιας πιο διασυνδεδεμένης αγοράς χονδρικής χωρίς ανθρακούχες εκπομπές στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου και της θερμικής ενέργειας, με σκοπό την ενίσχυση της διαφάνειας στην ευρωπαϊκή αγορά λιανικής που θα παρέχει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ωφελούνται πραγματικά από τα μέτρα βιωσιμότητας στον τομέα της ενέργειας και του κλίματος όσον αφορά τη μείωση της κατανάλωσης και του κόστους στην αγορά της ΕΕ, προκειμένου να μπορούν να προβαίνουν σε πλήρως ενσυνείδητες επιλογές.

4.9. Οι συστάσεις σχετικά με τη συμβολή του ενεργειακού τομέα στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές θα πρέπει να αναπτυχθούν, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, με βάση την παροχή κινήτρων στους καταναλωτές και την περαιτέρω διάδοση βασικών τεχνολογιών για μια οικονομία ουδέτερη ως προς το κλίμα ενόψει της εκπλήρωσης του στόχου «μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών» έως το 2050. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εισηγηθεί ρητά ειδικές στρατηγικές για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες , όπως η χημική βιομηχανία, η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία, η χαρτοβιομηχανία, καθώς και για τις περιφέρειες υψηλής έντασης άνθρακα, με την ενθάρρυνση και την παροχή κινήτρων προς αυτές ώστε να στραφούν στη χρήση τεχνολογιών υψηλότερης ενεργειακής απόδοσης.

4.9.1. Είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν αποτελεσματικά οι ενεργοβόρες βιομηχανίες τόσο από την ΕΕ όσο και από τις εθνικές κυβερνήσεις τους: μία δυνητική μορφή υποστήριξης συνίσταται στη βελτίωση των κατευθυντήριων γραμμών του ΣΕΔΕ στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι «το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της EE (ΣΕΔΕ ΕΕ), ως μέσο μείωσης των ενεργειακών εκπομπών στην ΕΕ, πρέπει να δίνει μια ένδειξη της τιμής του άνθρακα και παράλληλα να επιδρά θετικά στις αειφόρες επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών» ( 12 ) , επίσης μέσω του Ταμείου Καινοτομίας που χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ.

4.9.2. Κατά την ΕΟΚΕ, η απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές , οι οποίες σήμερα αντιπροσωπεύουν το 90 % της ζήτησης πετρελαίου, θα καταστήσει αναγκαία τη βαθμιαία μεταστροφή προς εναλλακτικά καύσιμα με μηδενικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, επαρκείς υποδομές και βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση , όπου θα αξιοποιούνται στο έπακρο οι ψηφιακές τεχνολογίες και η έξυπνη τιμολόγηση και θα ενθαρρύνονται οι πολυτροπικές και πιο βιώσιμες μεταφορές.

4.9.3. Ο κατασκευαστικός τομέας ευθύνεται για το 40 % της κατανάλωσης ενέργειας και για το 15 % περίπου των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου· θα πρέπει, επομένως, να εφαρμοστεί πλήρως η νομοθεσία της ΕΕ για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια και να δοθούν τα κατάλληλα κίνητρα. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστούν επενδύσεις σε έξυπνα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας έτσι ώστε να συνδυαστεί και να βελτιστοποιηθεί η χρήση διαφόρων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και βιώσιμων τεχνολογιών παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας. Ειδικότερα, θα πρέπει να ενθαρρύνεται η επιτόπια χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μέσω ειδικών νομοθετικών πράξεων για την παροχή κινήτρων που θα περιλαμβάνονται σε κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο.

4.10. δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF) Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τα κίνητρα που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενόψει της πλήρους εφαρμογής στα ΕΣΕΚ της ενωσιακής νομοθεσίας που θεσπίστηκε τον Μάιο του 2018 ( 13 ) με θέμα τις(LULUCF) ( 14 ) , βάσει της οποίας τα κράτη μέλη υποχρεούνται να μεριμνούν για την αντιστάθμιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται εξαιτίας της χρήσης γης με ισοδύναμη απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τα δάση κατά την περίοδο 2021-2030. Στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να ληφθούν ακόμη περισσότερα μέτρα για να αυξηθεί η δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα. Όπως έχει επισημάνει η ΕΟΚΕ, η «ενεργός και βιώσιμη διαχείριση των δασών και η αποδοτική από πλευράς πόρων χρήση ξυλείας αποτελούν βασικά στοιχεία της επίτευξης των κλιματικών στόχων» ( 15 )

4.11. Στον τομέα της ασφάλειας , η ΕΟΚΕ επικροτεί τις συστάσεις για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος όσον αφορά τον εφοδιασμό , τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης και την κυβερνοασφάλεια . Η κυβερνοασφάλεια είναι υψίστης σημασίας ως εχέγγυο της ασφαλούς μετάβασης της ΕΕ προς ένα ενεργειακό σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, αποκεντρωμένο, ψηφιοποιημένο και ενοποιημένο.

4.12. Κυβερνοασφάλεια (ENISA), όσο και με συστάσεις προς τα κράτη μέλη για την υιοθέτηση εναρμονισμένων προσεγγίσεων σε ζητήματα κυβερνοασφάλειας, με στόχο την άμβλυνση του κινδύνου που ενέχει η ύπαρξη αδύναμων κρίκων σε ένα όλο και πιο διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα δικτύων. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστεί μια κοινή αντίληψη περί επιθέσεων και μια κοινή απόκριση στις απειλές κατά της κυβερνοασφάλειας, όπως έχει ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ Είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν πλήρως οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι που έχουν εντοπιστεί στον τομέα της ενέργειας, τόσο σε επίπεδο ΕΕ με την προώθηση του ρόλου του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Ένωσης για την(ENISA), όσο και με συστάσεις προς τα κράτη μέλη για την υιοθέτηση εναρμονισμένων προσεγγίσεων σε ζητήματα κυβερνοασφάλειας, με στόχο την άμβλυνση του κινδύνου που ενέχει η ύπαρξη αδύναμων κρίκων σε ένα όλο και πιο διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα δικτύων. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλιστεί μια κοινή αντίληψη περί επιθέσεων και μια κοινή απόκριση στις απειλές κατά της κυβερνοασφάλειας, όπως έχει ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ ( 16 ) . Ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα βρίσκεται ως επί το πλείστον σε ηλεκτρονική μορφή, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ανά πάσα στιγμή η σταθερότητα και η ισορροπία του· μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να θέσει είτε σε κίνδυνο είτε οριστικά εκτός λειτουργίας όχι μόνο κάποια περιορισμένα τμήματα μιας γεωγραφικής επικράτειας, αλλά και εκτεταμένες γεωγραφικές περιοχές, με ενδεχόμενη πρόκληση ακόμη και γεωπολιτικών προβλημάτων στην απευκταία πλην πάντα πιθανή περίπτωση κακόβουλης επίθεσης στον κυβερνοχώρο.

4.13. την έρευνα και την καινοτομία και κρίνει απαραίτητο να διασφαλιστεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα κατά τη μεταβατική διαδικασία, η επιτάχυνση του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, καθώς και η μεγαλύτερη συμβολή των βιομηχανικών/καινοτόμων εθνικών οικοσυστημάτων στη δημιουργία βιώσιμων στρατηγικών ευρωπαϊκών αλυσίδων προστιθέμενης αξίας, όπως στην περίπτωση των συσσωρευτών επί των οποίων η ΕΟΚΕ έχει πρόσφατα λάβει θέση Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται απολύτως τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφοράκαι κρίνει απαραίτητο να διασφαλιστεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα κατά τη μεταβατική διαδικασία, η επιτάχυνση του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, καθώς και η μεγαλύτερη συμβολή των βιομηχανικών/καινοτόμων εθνικών οικοσυστημάτων στη δημιουργία βιώσιμων στρατηγικών ευρωπαϊκών αλυσίδων προστιθέμενης αξίας, όπως στην περίπτωση των συσσωρευτών επί των οποίων η ΕΟΚΕ έχει πρόσφατα λάβει θέση ( 17 )

4.14. Το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζων Ευρώπη» (2021-2027 ), τα διαρθρωτικά ταμεία και η ΕΤΕπ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση και το Ταμείο Καινοτομίας, που χρηματοδοτείται από την πώληση δικαιωμάτων ΣΕΔΕ της ΕΕ, συγκαταλέγονται στα μέσα για την εναρμονισμένη εφαρμογή των οποίων θα πρέπει να μεριμνούν τα κράτη μέλη στα ΕΣΕΚ.

4.15. επενδύσεις —και η αντίστοιχη οικονομική κάλυψη — που θα πρέπει να κινητοποιηθούν για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια (το ύψος των αναγκαίων επιπρόσθετων ετήσιων επενδύσεων εκτιμάται περίπου σε 260 δισεκατ. ευρώ Οι— που θα πρέπει να κινητοποιηθούν για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια (το ύψος των αναγκαίων επιπρόσθετων ετήσιων επενδύσεων εκτιμάται περίπου σε 260 δισεκατ. ευρώ ( 18 ) ) παραμένουν —από κοινού με την κοινωνική ισότητα και βιωσιμότητα— ο πιο προβληματικός παράγοντας και πρέπει να αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο μιας ανθρωποκεντρικής ενεργειακής και κλιματικής μετάβασης.

4.15.1. επιπρόσθετες επενδύσεις φαίνεται να είναι πολύ μειωμένες σε σχέση με όσα είχε επισημάνει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις πολιτικό και κοινωνικό συμβιβασμό σε συνδυασμό με πλατφόρμες που ενθαρρύνουν τη συνεργασία και τη συναντίληψη των πολλαπλών συναρμοδίων —αρχής γενομένης από τους πολίτες, τους καταναλωτές, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις— ως προς ένα μακροπρόθεσμο όραμα για την ενεργειακή μετάβαση, τους ενδιάμεσους στόχους και τις πιο άμεσες προτεραιότητες. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι εν λόγωφαίνεται να είναι πολύσε σχέση με όσα είχε επισημάνει στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις ( 19 ) της, καθώς και ότι η αναγκαία χρηματοδότηση προϋποθέτει μείζονασε συνδυασμό με πλατφόρμες που ενθαρρύνουν τη συνεργασία και τη συναντίληψη των πολλαπλών συναρμοδίων —αρχής γενομένης από τους πολίτες, τους καταναλωτές, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις— ως προς ένα μακροπρόθεσμο όραμα για την ενεργειακή μετάβαση, τους ενδιάμεσους στόχους και τις πιο άμεσες προτεραιότητες.

4.15.2. κοινωνική ισότητα και βιωσιμότητα της μεταβατικής διαδικασίας , καθώς και η δίκαιη κατανομή του κόστους και των οφελών είναι επίσης σημαντικά προβλήματα. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι «η Ευρώπη χρειάζεται την εκπόνηση κοινωνικού συμφώνου για ενεργειακή μετάβαση […] το οποίο θα συμφωνηθεί από την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους δήμους, τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, με μέλημα να μην υστερήσει κανένας κατά τη μετάβαση » ( 20 ). , καθώς και η δίκαιη κατανομή του κόστους και των οφελών είναι επίσης σημαντικά προβλήματα. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι «η Ευρώπη χρειάζεται την εκπόνηση[…] το οποίο θα συμφωνηθεί από την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τους δήμους, τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών,

4.15.3. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να φροντίσει για τον εκ μέρους όλων των κρατών μελών σαφή προσδιορισμό στα ΕΣΕΚ των κεφαλαίων με θέμα αφενός την κοινωνική βιωσιμότητα των διαδικασιών που προτίθενται να ακολουθήσουν και αφετέρου τις πολιτικές εφαρμογής που οφείλουν να ασκήσουν για την προώθηση της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς, της δίκαιης κατανομής των οφελών και των επιβαρύνσεων, καθώς και της σαφούς και διαφανούς ενημέρωσης της κοινωνίας πολιτών, σε συνδυασμό με την εκπόνηση σχεδίων κατάρτισης των διαφόρων συναρμοδίων με σκοπό την απόκτηση δεξιοτήτων για την ενσυνείδητη και προορατική συμμετοχή τους σε κοινές διαδικασίες .

Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 663/2009 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 94/22/ΕΚ, 98/70/ΕΚ, 2009/31/ΕΚ, 2009/73/ΕΚ, 2010/31/ΕΕ, 2012/27/ΕΕ και 2013/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 2009/119/ΕΚ και (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 525/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1).

(2) SWD(2019) 211; SWD(2019) 225; SWD(2019) 214; SWD(2019) 275; SWD(2019) 229; SWD(2019) 277; SWD(2019) 230; SWD(2019) 261; SWD(2019) 262; SWD(2019) 263; SWD(2019) 224; SWD(2019) 264; SWD(2019) 223; SWD(2019) 265; SWD(2019) 228; SWD(2019) 266; SWD(2019) 267; SWD(2019) 268; SWD(2019) 227; SWD(2019) 226; SWD(2019) 281; SWD(2019) 272; SWD(2019) 273; SWD(2019) 271; SWD(2019) 274; SWD(2019) 276; SWD(2019) 278; SWD(2019) 279.

(3) SWD(2019) 212.

(4) C(2019) 4401; C(2019)4402; C(2019) 4403; C(2019) 4404; C(2019) 4405; C(2019) 4406; C(2019) 4407; C(2019) 4408; C(2019) 4409; C(2019) 4410; C(2019) 4411; C(2019) 4412; C(2019) 4413; C(2019) 4414; C(2019) 4415; C(2019) 4416; C(2019) 4417; C(2019) 4418; C(2019) 4419; C(2019) 4420; C(2019) 4421; C(2019) 4422; C(2019) 4423; C(2019) 4424; C(2019) 4425; C(2019) 4426; C(2019) 4427; C(2019) 4428.

(5) COM(2015) 80 final και ΕΕ C 345 της 13.0.2017, σ. 120.

(6) Βλέπε Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 459 - Έκθεση με τίτλο «Κλιματική αλλαγή», Μάρτιος 2017.

(7) Βλέπε Union of the Electricity Industry (Eurelectric) και B Team Initiative.

(8) Βλέπε ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 96.

(9) Ομιλία του προέδρου της ΕΟΚΕ. Luca Jahier στο σεμινάριο με θέμα «Concrete measures to combat climate change in the new EU term 2019-2024» [«Συγκεκριμένα μέτρα για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής κατά τη νέα θητεία της ΕΕ (2019-2024)] που διεξήχθη στις 6 Ιουνίου 2019, στο Ελσίνκι (αναρτημένη εδώ: https://www.eesc.europa.eu/en/node/71384). Επιπλέον, «[ο]ι τιμές ενέργειας που αυξάνονται ταχύτερα από τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, η εισοδηματική ανισότητα στην Ευρώπη και οι δαπάνες που επιφέρει η ενεργειακή μετάβαση (αποκέντρωση και ψηφιοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου) καθορίζουν τον βαθμό έντασης της ενεργειακής φτώχειας σε μια κοινωνία», όπως τονίζεται στο έγγραφο TEN/694 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(10) Διακήρυξη του Σιμπίου, Άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, Σιμπίου (Ρουμανία), 9/5/2019.

(11) COM(2019) 285 final.

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ με σκοπό την ενίσχυση οικονομικά αποδοτικών μειώσεων των εκπομπών και την προώθηση επενδύσεων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών» [COM(2015) 337 final — 2015/0148 (COD)] (ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 57).

(13) Κανονισμός (ΕΕ) 2018/841 σχετικά με τη συμπερίληψη των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και των απορροφήσεων από δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας στο πλαίσιο για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030, καθώς και για την τροποποίηση του κανονισμού (EE) αριθ. 525/2013 και της απόφασης (EE) αριθ. 529/2013/ΕΕ (ΕΕ L 156 της 19.6.2018, σ. 1).

(14) Βλέπε ΕΕ C 351 της 15.11. 2012, σ. 85.

(15) Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η επίδραση της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής στον γεωργικό και στον δασοκομικό τομέα» (EE C 291 της 4.9.2015, σ. 1) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επιμερισμός των προσπαθειών στο χρονικό πλαίσιο έως το 2030 και ο τομέας της χρήσης γης, της αλλαγής της χρήσης γης και της δασοπονίας (LULUCF)» (EE C 75 της 10.3.2017, σ. 103).

(16) ΕΕ C 81, της 2.3.2018, σ. 102 ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 124 ΕΕ C 227, της 28.6.2018, σ. 86; ΕΕ C 440, της 6.12.2018, σ. 8.

(17) ΕΕ C 353 της 18.10. 202019, σ. 102.

(18) Ποσό που προκύπτει βάσει του σεναρίου EUCO 32-32.5 (σύμφωνα με την κυριότερη τεχνολογική δυναμική της δέσμης σεναρίων EUCO (βλ. https://ec.europa.eu/energy/en/data-analysis/energy-modelling/euco-scenarios).

(19) Βλέπε ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 79. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η επίτευξη οικονομίας με καθαρό μηδενικό ισοζύγιο αερίων του θερμοκηπίου θα απαιτήσει επιπρόσθετες επενδύσεις ύψους μεταξύ 175 και 290 δισεκατ. ευρώ ετησίως επί συνόλου 520-575 δισεκατ. ευρώ στον τομέα της ενέργειας και περίπου 850-900 δισεκατ. ευρώ σε εκείνον των μεταφορών.

(20) Βλέπε ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 96.