Γνωμοδότηση σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενέργεια και την οικονομική και κοινωνική συνοχή (95/C 210/20)

Κατά την 6η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Φεβρουαρίου 1995 (συνεδρίαση της 2ας Φεβρουαρίου), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση της επιτροπής 5 Χωροταξία, Ενέργεια, Περιβάλλον που κατήρτισαν οι εισηγητές, κ.κ. Simonsen και Jensen.

Στη γνωμοδότηση αυτή ενσωματώθηκαν δύο άλλες πρόσθετες γνωμοδοτήσεις: της κ. Bolger (CdR 22/95 παράρτημα 2) και του κ. Evans (CdR 22/95 παράρτημα 1).

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την Ενέργεια και Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή.

Ανακοίνωση της Επιτροπής

Για να ενισχύσει την οικονομική και κοινωνική συνοχή και να συμβάλει στη μείωση των διαφορών μεταξύ των πλούσιων και φτωχών χωρών και περιφερειών η Επιτροπή πρότεινε να χορηγηθεί στις λιγότερο ευνοημένες χώρες και περιφέρειες ειδική βοήθεια, π.χ. για τη δημιουργία πιο εκτεταμένων υποδομών στον τομέα της ενέργειας.

Οι μη ικανοποιητικές ενεργειακές υποδομές θα παρακωλύσουν την οικονομική ανάπτυξη στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες και περιοχές και με τον τρόπο αυτό θα παραβλάψουν σε τελική ανάλυση την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Η Επιτροπή προτείνει μια στρατηγική στον τομέα της ενέργειας που θα ενισχύσει το στόχο για μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των λιγότερο ευνοημένων και των ισχυρότερων χωρών και περιφερειών της ΕΕ.

Αυτό πρέπει να γίνει με τους εξής τρόπους

- με τη συστηματική συνεκτίμηση του θέματος της συνοχής κατά τη χάραξη της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ 7

- με την ενσωμάτωση της ενέργειας στις υπόλοιπες πολιτικές της ΕΕ, π.χ. την περιφερειακή πολιτική (συμπεριλαμβανόμενων και των κοινοτικών πρωτοβουλιών), τη γεωργική πολιτική, την περιβαλλοντική πολιτική, την πολιτική μεταφορών, την πολιτική έρευνας και την κοινωνική πολιτική 7

- με τη λήψη μιας σειράς βοηθητικών μέτρων που θα ενισχύσουν τις υποδομές των λιγότερο ευνοημένων χωρών και περιφερειών, την αποτελεσματικότητα της ενέργειας και τις δυνατότητες αξιοποίησης των ίδιων ενεργειακών δυνατοτήτων.

Από την ανακοίνωση προκύπτει ότι η Επιτροπή έχει 4 βασικούς στόχους στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής:

- την επίτευξη της ασφάλειας του εφοδιασμού 7

- την προώθηση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας 7

- τον περιορισμό των ζημιών στο περιβάλλον 7

- τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας.

Οι βασικοί αυτοί στόχοι πρέπει να διασφαλιστούν με την προσαρμογή τους στους προαναφερόμενους σχετικούς τομείς πολιτικών της ΕΕ - πράγμα που μπορεί εν μέρει να γίνει με μια σειρά συνοδευτικών μέτρων, και συγκεκριμένα τα εξής:

- Διευρωπαϊκό Δίκτυο Ενέργειας: δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου δικτύου φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, επέκταση του ηλεκτρικού δικτύου στις περιφέρειες, εξασφάλιση καλύτερης ποιότητας ηλεκτρικού ρεύματος, παροχή βοήθειας για τη διαχείριση των δικτύων.

- Ενεργειακή Αποτελεσματικότητα: ενεργειακοί έλεγχοι για τον προσδιορισμό των δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας, τοπικές/περιφερειακές εκδηλώσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης της ενέργειας στα αστικά κέντρα, προώθηση ενεργειακών προγραμμάτων της ΕΕ, ανακαίνιση των συστημάτων θέρμανσης, ενίσχυση για την αγορά αποτελεσματικού εξοπλισμού και ενίσχυση για ενημέρωση και εκπαίδευση.

- Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: επενδυτικά προγράμματα για την παραγωγή ενεργειακών πηγών ενέργειας, παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από απόβλητα, καύσιμα βιομάζα και ηλεκτρική ενέργεια.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ενέργεια και την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Στην ανακοίνωση προτείνεται μια ενεργειακή στρατηγική που θα ενισχύσει τις λιγότερο ευνοημένες από οικονομική και κοινωνική άποψη περιφέρειες της ΕΕ.

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί απαραίτητο η Κοινότητα να χαράξει τα πλαίσια που εξασφαλίζουν όσο το δυνατό μεγαλύτερη τοπική και περιφερειακή ευελιξία όσον αφορά την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, π.χ. βάσει της αρχής της επικουρικότητας, και επιδοκιμάζει ως εκ τούτου την επιθυμία της Επιτροπής για ανάληψη δράσεων μόνο με τη βοήθεια συστάσεων, παροτρύνσεων και ρυθμίσεων ενίσχυσης. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται, κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, η συνοχή μεταξύ της τοπικής και περιφερειακής αυτονομίας και της χάραξης των πολιτικών σε κεντρικό επίπεδο.

2. Η Επιτροπή των Περιφερειών μπορεί να υποστηρίξει τις ακόλουθες βασικές αρχές:

- τη βελτιωμένη ασφάλεια εφοδιασμού και την ποιότητα παράδοσης 7

- τη βελτιωμένη αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων 7

- τη βελτιωμένη αξιοποίηση των τοπικών ενεργειακών πόρων, ιδίως των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βιομάζας και των αποβλήτων 7

- τη βελτιωμένη ατμόσφαιρα στην Ευρώπη 7

- η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντικό να προαχθεί η εξοικονόμηση ενέργειας και να παρασχεθούν οικονομικά κίνητρα, π.χ. με φορολογικές ρυθμίσεις και εισφορές.

3. H Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τη στρατηγική της Επιτροπής να ενσωματωθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή στην ενεργειακή πολιτική, και να χρησιμοποιηθεί η ενέργεια για την ενεργό ενίσχυση της συνοχής αυτής. Η στρατηγική που υποστηρίζεται συνίσταται στα εξής:

- τη χάραξη μιας σφαιρικής προσέγγισης ή την εξέταση των συνθηκών μεταξύ ενέργειας και συνοχής με την προβολή του τρόπου με τον οποίο η ενέργεια μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της συνοχής, τόσο σε σχέση με την ενεργειακή πολιτική όσο και με άλλες πολιτικές (περιφερειακή ανάπτυξη, γεωργία, περιβάλλον, μεταφορές, έρευνα, κοινωνικές συνθήκες). Στο πλαίσιο αυτό αποδίδεται σημασία στην ενσωμάτωση της ενεργειακής πολιτικής στους τομείς αυτούς 7

- τη λήψη μιας σειράς συνοδευτικών μέτρων με στόχο τις ενεργειακές υποδομές, την αποτελεσματικότητα της ενέργειας και την αξιοποίηση των ίδιων δυνατοτήτων των περιφερειών.

4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει επίσης τη στρατηγική της Επιτροπής που στηρίζεται στις ακόλουθες βάσεις:

- ενεργειακή πολιτική/συνοχή, όπου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πτυχή της συνοχής στην ενεργειακή πολιτική, και

- άλλες πολιτικές, όπου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ενεργειακές δυνατότητες για την προώθηση της συνοχής. Αυτό ισχύει και για τη συνεργασία της Κοινότητας με τρίτες χώρες.

5. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί επίσης ότι τα συστήματα ενέργειας πρέπει να ολοκληρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερο στην Ευρώπη, ενώ πρέπει ταυτόχρονα να ληφθούν υπόψη οι περιφερειακές και διαρθρωτικές διαφορές και με τον τρόπο αυτό να μειωθούν και οι διαφορές όσον αφορά την πρόσβαση στην ενέργεια και την ενεργειακή αποτελεσματικότητα. Συνεπώς, ο στόχος της συνοχής πρέπει να ενσωματωθεί στην ενεργειακή πολιτική για να συμβάλει ενεργά προς το σκοπό αυτό.

6. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την ανάπτυξη της τεχνογνωσίας, την εκπαίδευση, την ενημέρωση για τις τεχνολογίεςκαθώς και για την προσαρμογή των θεσμικών και νομικών πλαισίων με στόχο την προώθηση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

7. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με τη βασική ιδέα του διευρωπαϊκού ενεργειακού δικτύου που καθιστά δυνατή σε ορισμένες περιοχές την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στην ανακοίνωση, και η οποία εξασφαλίζει:

- τη μεγαλύτερη αντοχή σε κρίσεις της όλης αγοράς ενέργειας, και

- δυνατότητες στενότερης συνεργασίας με την Ανατολική Ευρώπη και τις πρώην χώρες της Σοβιετικής Ένωσης.

8. Είναι θετικό το γεγονός ότι η Επιτροπή επιθυμεί να δημιουργηθούν ευνοϊκότερες συνθήκες για την κατασκευή δικτύων, συμπεριλαμβανόμενης και της απλούστευσης των εθνικών διαδικασιών έγκρισης. Ωστόσο, οι περιβαλλοντικές θεωρήσεις έχουν μεγάλη σημασία και το μείζον πρόβλημα τις περισσότερες φορές είναι ότι οι παραγωγοί καθυστερούν να εγκρίνουν νέα δίκτυα. Συνεπώς, πρέπει να εξεταστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ο καθορισμός ενός ουσιαστικού στόχου όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να απλουστεύσουν τις διαδικασίες έγκρισης για τη δημιουργία νέων δικτύων, τηρώντας δεόντως τις εθνικές περιφερειακές πολιτικές στον τομέα του περιβάλλοντος. Ένας συγκεκριμένος στόχος της ΕΕ μπορεί να αποκτήσει σημαντική επιρροή και να προωθήσει τη δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων.

9. Η Επιτροπή των Περιφερειών μπορεί να υποστηρίξει μια εσωτερική αγορά ενέργειας που επιδιώκει μία ορισμένη εναρμόνιση των συνθηκών αγοράς και, ως εκ τούτου, να εξασφαλίσει στους παράγοντες όλων των χωρών ίσους όρους ανταγωνισμού, υπό τον όρο ότι κάθε χώρα διατηρεί τη δυνατότητα να θεσπίζει ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική της εξέλιξη καθώς και τις ενεργειακές περιβαλλοντικές και κοινωνικές προτεραιότητες.

Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η ανάγκη δημιουργίας δικτύων από την ΕΕ μπορεί να θεωρηθεί ανεξάρτητα από τα σχέδια για δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς ενέργειας υπό ανταγωνιστικές συνθήκες.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ενεργειακά προγράμματα

10. Η Επιτροπή κρίνει ότι οι λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής του προγράμματος Thermie πρέπει να διαφοροποιηθούν στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Τα όργανα προώθησης των ενεργειακών τεχνολογιών που βρίσκονται κοντά ή στις περιοχές αυτές, θα μπορούσαν να επιτελέσουν σημαντικές εργασίες για την καθιέρωση καινοτόμων τεχνολογιών που προσιδιάζουν περισσότερο στις ενεργειακές τους ανάγκες, και να έλθουν προς αρωγή και ενίσχυση των φορέων λήψης οικονομικών αποφάσεων οι οποίοι ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν παρόμοια τεχνολογία, και εκείνων που είναι σε θέση να τις εφαρμόσουν.

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί ταυτόχρονα το γεγονός ότι δίδεται μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση στα πλαίσια του προγράμματος αυτού.

11. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τα σχέδια του προγράμματος Joule στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, κυρίως στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί ταυτόχρονα την πρόταση της Επιτροπής να επιτραπεί στα ερευνητικά όργανα των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών να συνεργαστούν με ιδρύματα εκτός των περιφερειών αυτών για σχέδια που εμπίπτουν στα πλαίσια του προγράμματος Joule. Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθούν τα προσόντα του διδακτικού προσωπικού σε ολόκληρη την ΕΕ.

12. Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι πρέπει να εφαρμοστεί μια ειδική προσέγγιση για τις περιφέρειες που έχουν λιγότερες δυνατότητες να λάβουν ορισμένα από τα προτεινόμενα μέτρα στα πλαίσια του προγράμματος SAVE, όπως η πιστοποίηση κτιρίων, η ανάπτυξη οργάνων που ασχολούνται με τη χρηματοδότηση μέσω τρίτων και οι ενεργειακοί έλεγχοι.

13. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι πρέπει να δοθεί σημασία στις θεσμικές και χρηματοπιστωτικές πτυχές των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών του προγράμματος Alterner. Είναι σημαντικό να εξαλειφθούν τα νομικά εμπόδια και να δοθούν στους επενδυτές του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τουλάχιστον εξίσου καλές χρηματοδοτικές προϋποθέσεις με εκείνες των μεγάλων ενεργειακών εταιρειών, και να ληφθούν υπόψη οι εξωτερικοί παράγοντες.

Άλλα προγράμματα της ΕΕ

14. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να χορηγηθεί, στα πλαίσια του προγράμματος Interreg, ενίσχυση για τη δημιουργία οργάνων που έχουν ως καθήκον την προετοιμασία και την εφαρμογή διάφορων μέτρων για την από κοινού αξιοποίηση των δυνατοτήτων των περιφερειών, προωθώντας με τον τρόπο αυτό τη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ των διάφορων περιφερειών. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες στον τομέα της εκπαίδευσης.

15. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι πρέπει να γίνει συγκεκριμένη αναφορά στη σημαντική συμβολή της πρωτοβουλίας Adapt. Η πρωτοβουλία αυτή εμπίπτει στα πλαίσια του τέταρτου στόχου του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου: «προσαρμογή των εργαζόμενων στις βιομηχανικές αλλαγές», στα πλαίσια του οποίου παρέχεται ενίσχυση για την κατάρτιση όσον αφορά την ορθολογική χρήση ενέργειας. Οι πρωταρχικοί στόχοι του προγράμματος Adapt είναι η προσαρμογή των εργαζομένων στις μεταβολές, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων μέσω της εκπαίδευσης και η πρόληψη της ανεργίας με τη βελτίωση των προσόντων των εργαζομένων, καθώς και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και η ανάληψη νέων δραστηριοτήτων. Οι δραστηριότητες αυτές καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τον τομέα της ενέργειας και συμβάλλουν, ως εκ τούτου, στην επίτευξη συνοχής στον τομέα αυτό.

Ενεργειακός προγραμματισμός και διαχείριση

16. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η συμβολή των ενεργειακών προγραμμάτων στην τοπική οικονομική ανάπτυξη μπορεί να γίνει καλά κατανοητή εάν τα προγράμματα αυτά εκτιμώνται ενδελεχώς, μεταξύ άλλων με τη χρησιμοποίηση αντικειμενικών κριτηρίων και την ανάπτυξη κατάλληλης μεθοδολογίας.

17. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει την ανάγκη να ενσωματωθεί η διαχείριση της ενέργειας στον περιβαλλοντικό και φυσικό προγραμματισμό, καθώς και στον τομέα των μεταφορών, και επισημαίνει το σημαντικό ρόλο που οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν στο πλαίσιο αυτό.

Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει επίσης ότι πρέπει να προσδιοριστούν επακριβώς τα σχέδια που μπορούν να εφαρμοστούν σε σχέση με τον ενεργειακό προγραμματισμό σε περιφέρειες και αστικές περιοχές. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αποτελεσματική αξιοποίηση της ενέργειας όσον αφορά τη θέρμανση και τον κλιματισμό για τις μεταφορές, την ποιότητα του αέρα και την πρόληψη υγειονομικών προβλημάτων.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές πρέπει να αναλάβουν πρωτοπόρες δραστηριότητες όσον αφορά την ενεργειακή αποτελεσματικότητα και να καταβάλουν προσπάθειες για τη σωστή διαχείριση των κτιρίων που επιβλέπουν.

18. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την Επιτροπή ότι πρέπει να δοθεί σημασία στα μέτρα διαχείρισης της ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να καταστεί δυνατή η επέκταση των δικτύων, εάν αυτό είναι σκόπιμο, σε επαρχίες, νησιά και απομακρυσμένες περιοχές. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει τη σχέση με τη χρησιμοποίηση αποκεντρωμένης συνδυασμένης παραγωγής ενέργειας και θερμότητας, όπως π.χ. στη Δανία.

19. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι πρέπει να δοθεί σημασία στη διαχείριση του δικτύου φυσικού αερίου ηλεκτρισμού και θερμότητας και στη διαχείριση της ενέργειας των αστικών κτιρίων, στις ενεργειακές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων και των υπηρεσιών ενημέρωσης του κοινού, ώστε να βελτιωθεί η ενεργειακή αποδοτικότητα και, γενικότερα, ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας στις αστικές περιοχές (αστικό περιβάλλον).

20. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν από τη μία παραμεθόριο περιοχή στην άλλη, και για το γεγονός ότι τα αντιπροσωπευτικά όργανα θα συμμετάσχουν στην εναρμόνιση των νομοθεσιών και για το ότι άτομα με διάφορες εμπειρίες και υπόβαθρο θα συνεργαστούν σχετικά, ιδίως στα πλαίσια δικτύων μετάδοσης εμπειριών και τεχνογνωσίας, όπως το Fedarene, για τις περιφέρειες, Energie-Cities, για τους δήμους, και Islenet για τα νησιά.

21. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί επίσης τις προσπάθειες της Επιτροπής για τον περιορισμό των εκπομπών CO2 και τις υποχρεώσεις της Κοινότητας και των κρατών μελών της όσον αφορά τη σύμβαση-πλαίσιο για τη μεταβολή των κλιματολογικών συνθηκών.

Η ατμόσφαιρα πρέπει να αποτελεί μεγάλη προτεραιότητα της περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ. Πρέπει να εναρμονισθούν σε υψηλό επίπεδο οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις, ενδεχομένως μέσω της επιβολής ενός κοινού τέλους CO2 και ενέργειας, ενώ πρέπει πρέπει επίσης να εναρμονισθούν οι φόροι όσον αφορά την εξοικονόμηση ενέργειας και το καθαρότερο περιβάλλον.

Εκπαίδευση και διδασκαλία

22. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι μόνο με το να δίδεται αυξημένη σημασία στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και τα εκπαιδευτικά μέτρα μπορεί να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική μεταφορά και χρήση της τεχνογνωσίας, η διάδοση των τεχνολογιών και η καλύτερη διαχείριση των πόρων του ενεργειακού τομέα, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό τη συνοχή μεταξύ των κρατών μελών.

23. Εντούτοις, τα μέτρα εκπαίδευσης στον ενεργειακό τομέα πρέπει να συμβιβάζονται με τις ενεργειακές ανάγκες και τις ίδιες δυνατότητες των ενδιαφερόμενων περιοχών. Στα πλαίσια μιας σειράς ειδικών δραστηριοτήτων της ΕΕ στον ενεργειακό τομέα, όπως τα προγράμματα Joule και Thermie, αντιμετωπίσθηκαν δυσκολίες για την επέκταση των τεχνολογιών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Συνεπώς, δεν πρέπει να γίνονται γενικεύσεις, αλλά να υπάρχει ευέλικτη αντίδραση και να λαμβάνονται υπόψη οι διάφορες τοπικές συνθήκες και ανάγκες.

24. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να δημιουργηθούν όργανα προώθησης της τεχνολογίας (ΟΡΕΤ) στα πλαίσια του προγράμματος Thermie, που να διερευνήσουν τις ιδιάζουσες συνθήκες στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, και να υποστηρίξουν και να επικοινωνήσουν με τους φορείς λήψης οικονομικών απφάσεων, που ενδιαφέρονται και μπορούν να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες, καθώς και με εκείνους που θα μπορούσαν να αποκτήσουν σχετική εκπαίδευση.

25. Η Επιτροπή των Περιφερειών προσθέτει ότι πρέπει να δοθεί ενίσχυση στις τοπικές ομάδες που ασχολούνται με την εξεύρεση τρόπων με τους οποίους μπορούν να ικανοποιηθούν οι ειδικές τους ανάγκες. Στα εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η ικανότητα των τοπικών οργάνων να επικουρούν απεσταλμένους εμπειρογνώμονες, αλλά και οι δυνατότητές τους να προσφέρουν σημαντική ενίσχυση στο σχέδιο, όταν ο εμπειρογνώμονας επιστρέψει στην έδρα του. Πρέπει να προωθηθούν τα δίκτυα που προωθούν «αλυσιδωτές ενέργειες» στα πλαίσια μεταφοράς τεχνογνωσίας, παρέχοντας ενίσχυση ή υποδεικνύοντας κατάλληλους εμπειρογνώμονες.

Έρευνα και Ανάπτυξη

26. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνει αναφορά στο προτεινόμενο ειδικό πρόγραμμα του FTU για την κατάρτιση των εκπαιδευτών και την κινητικότητά τους στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο (1994-1998). Θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για την ενίσχυση της συνοχής στον ενεργειακό τομέα, δεδομένου ότι θα δοθούν δυνατότητες εκπαίδευσης και έρευνας στα επιστημονικά ιδρύματα και τους ερευνητές των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της ΕΕ. Το πρόγραμμα παρέχει τη δυνατότητα διδασκαλίας εξ αποστάσεως στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές και υποστηρίζει μέτρα που προωθούν τη συμμετοχή των περιφερειών αυτών στο πρόγραμμα. Η ηλεκτρονική επικοινωνία έχει μεγάλη σημασία για τις απομεμακρυσμένες περιοχές.

27. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι είναι άκρως σημαντικό να αναπτυχθεί συνεργασία μεταξύ διδακτικού προσωπικού, ερευνητών και φορέων πληροφόρησης για το συντονισμό των προσπαθειών και την αποφυγή περιττών διπλών εργασιών και σπατάλης πόρων. Πρέπει να προωθηθούν εύχρηστες εκθέσεις για την ενεργειακή πολιτική, σχέδια, συνέδρια και σεμινάρια. Πρέπει επίσης να δημιουργηθεί μια κεντρική βάση, όπου να μπορεί κανείς τόσο να απαντήσει σε αιτήματα όσο και να επιδιώξει τη διοχέτευση διαθέσιμων πληροφοριών σε όσο το δυνατό ευρύτερο ενδιαφερόμενο κοινό. Η βάση δεδομένων πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες από κρατικά και μη κρατικά όργανα, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν, όταν πρόκειται για την προώθηση μιας στενότερης συνεργασίας σε επίπεδο ευρέως κοινού.

28. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις, καθώς επίσης και η ανάπτυξη εκπαιδευτικών μέτρων αποτελούν σημαντικές πτυχές της ενεργειακής πολιτικής.

Χρηματοδότηση

29. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι, πριν από τη θέσπιση ικανών χρηματοπιστωτικών ρυθμίσεων ενίσχυσης, είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί η βάση της ενεργειακής στρατηγικής της Επιτροπής, σύμφωνα με το σημείο 4. Μια σχετική προϋπόθεση για τη χορήγηση ενίσχυσης πρέπει να είναι η υπαγωγή των σχεδίων σε αναλύσεις συνεπειών για το περιβάλλον και η δυνατότητα ενίσχυσης από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

Βρυξέλλες, 2 Φεβρουαρίου 1995.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

() ΕΕ αριθ. C 217 της 6. 8. 1994, σ. 18.

() ΕΕ αριθ. C 217 της 6. 8. 1994, σ. 5.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

Συμπληρωματική γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Στις 26 Ιουλίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 1 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να καταρτίσει συμπληρωματική γνωμοδότηση που θα επισυναφθεί στην κύρια γνωμοδότηση σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την ενέργεια και την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Η Επιτροπή Εκπαίδευσης και Κατάρτισης που ήταν αρμόδια για την προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΤΠ, υιοθέτησε τη συμπληρωματική γνωμοδότηση στις 5 Σεπτεμβρίου 1994 με βάση την εισήγηση του Δρ. John Evans.

Η παρούσα συμπληρωματική γνωμοδότηση επισυνάπτεται στη γνωμοδότηση CDR 22/95 που υιοθέτησε η Επιτροπή των Περιφερειών κατά την 6η σύνοδο ολομέλειας στις 2 Φεβρουαρίου 1995.

1. Εισαγωγή

Η ΕΤΠ υποστηρίζει με έμφαση τόσο το στόχο της Επιτροπής να ενταχθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή στην ενεργειακή πολιτική της Κοινότητας όσο και τη συνολική προσέγγιση που προτείνεται στην Ανακοίνωση για την επίτευξη του στόχου αυτού.

Επίσης, υπογραμμίζει τη σημασία της αλλαγής στάσης στη χάραξη της ενεργειακής πολιτικής, όσον αφορά συγκεκριμένα την απομάκρυνση των αποβλήτων με την οποία σχετίζεται και η πολιτική εκπαίδευσης και κατάρτισης.

1.1. Οι διαφορές που σημειώνονται μεταξύ των περιφερειών όσον αφορά την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας και την πρόσβαση στην ενέργεια μπορούν να αποδοθούν σε ανισότητες που παρατηρούνται στους τομείς της αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων, της προσαρμογής σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις νέες τεχνολογίες και νέες μεθόδους εργασίας στον τομέα της ενέργειας.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει ότι μόνο εάν δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα μέτρα για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και την κατάρτιση, θα υπάρξει ουσιαστική μεταφορά και εφαρμογή της τεχνογνωσίας, διάδοση της τεχνολογίας και καλύτερη διαχείριση των πόρων στον τομέα της ενέργειας, με αποτέλεσμα, στη συνέχεια, να αυξηθεί η συνοχή μεταξύ των κρατών μελών.

2. Ειδικές Παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει ειδική αναφορά στη σημαντική συμβολή της πρωτοβουλίας Adapt, η οποία υπάγεται στο νέο στόχο 4 του ΕΚΤ «Προσαρμογή των εργαζομένων στις μεταβολές της βιομηχανίας» και στηρίζει τα μέτρα κατάρτισης για την ορθολογική χρήση της ενέργειας. Επιπλέον, οι κύριοι στόχοι της πρωτοβουλίας Adapt είναι η προσαρμογή των εργαζομένων στις αλλαγές, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων μέσω της κατάρτισης, η πρόληψη της ανεργίας μέσω της βελτίωσης της εξειδίκευσης και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και νέων δραστηριοτήτων. Οι στόχοι αυτοί καλύπτουν και τον τομέα της ενέργειας και, κατ`αυτόν τον τρόπο, συμβάλλουν στην επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής στον τομέα αυτό.

2.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την υποστήριξή της για την έντονη έμφαση που προσδίδει το πρόγραμμα Thermie στην κατάρτιση. Το πρόγραμμα αυτό αφορά την προώθηση νέων ενεργειακών τεχνολογιών και ιδιαίτερα τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τεχνολογίας στις ΜΜΕ, και την παροχή πληροφόρησης και κατάρτισης στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές μέσω της συνεργασίας τοπικών οργανώσεων.

2.3. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα μέτρα κατάρτισης σε όλες τις άλλες κοινοτικές δραστηριότητες που αφορούν την ενέργεια.

2.4. Η ΕΤΠ υποστηρίζει το αίτημα της Επιτροπής να συμπεριληφθούν στα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης οι προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις, κυρίως για να καταστεί δυνατή η σύσταση προγραμμάτων κατάρτισης και να υποστηριχθούν οι τοπικοί και περιφερειακοί φορείς που είναι υπεύθυνοι για την κατάρτιση και την εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων στήριξης, δεδομένου ότι διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού.

2.5. Τα μέτρα κατάρτισης στον τομέα της ενέργειας πρέπει ωστόσο να συμβιβάζονται με τις ανάγκες σε ενέργεια και το ενδογενές δυναμικό της κάθε περιοχής. Σε ορισμένες ερευνητικές δραστηριότητες της Κοινότητας στον τομέα της ενέργειας, όπως στα προγράμματα Joule και Thermie, αντιμετωπίστηκαν δυσκολίες στη διάδοση τεχνολογιών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Επομένως, δεν μπορεί να εφαρμόζεται τυφλά η ίδια τακτική αλλά πρέπει να υπάρχει ευελιξία στις αντιδράσεις και να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές τοπικές συνθήκες και ανάγκες.

2.6. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά τους Οργανισμούς Προώθησης Ενεργειακών Τεχνολογιών (OPET) στο πλαίσιο του προγράμματος Thermie, οι οποίοι θα αναλάβουν την έρευνα σχετικά με τα ειδικά χαρακτηριστικά των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών και θα εντοπίζουν και θα παρέχουν στήριξη στους οικονομικούς παράγοντες που ενδιαφέρονται και είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και σε εκείνους που θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν τη σχετική κατάρτιση.

2.7. Η ΕΤΠ προσθέτει ότι πρέπει να παρασχεθεί υποστήριξη σε τοπικές ομάδες που ασχολούνται με την εξεύρεση τρόπων αντιμετώπισης των ειδικών αναγκών τους. Υπογραμμίζει ότι στα προγράμματα κατάρτισης πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο η ευχέρεια των τοπικών οργανώσεων να αναλάβουν τις δαπάνες των επισκέψεων των εμπειρογνωμόνων αλλά και την ευχέρειά τους να εξασφαλίσουν συνεχή παρακολούθηση του σχεδίου μετά την αποχώρηση του εμπειρογνώμονα. Πρέπει να ενθαρρυνθούν, είτε μέσω απόσπασης, είτε μέσω απασχόλησης κατάλληλων εμπειρογνωμόνων, τα δίκτυα που παρέχουν στήριξη σε διαδοχικές ενέργειες μεταφοράς γνώσεων.

2.8. Υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να ενισχυθεί, με τη βοήθεια εταιρικών σχέσεων, η σύνδεση ερευνητικών οργανισμών από λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες με οργανισμούς εκτός των περιφερειών αυτών στο πλαίσιο σχεδίων που υπάγονται στο πρόγραμμα Joule, δεδομένου ότι τούτο αφορά τη βελτίωση του δυναμικού κατάρτισης των υπευθύνων κατάρτισης σε όλη την Κοινότητα.

2.9. Η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρξει μνεία στο προτεινόμενο ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών στο 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο (1994-1998), το οποίο αναμένεται να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της συνοχής στον τομέα της ενέργειας, παρέχοντας τη δυνατότητα σε επιστημονικά ιδρύματα και ερευνητές από λιγότερο ευνοημένες περιοχές της Κοινότητας να επωφεληθούν από ευκαιρίες κατάρτισης και έρευνας. Το πρόγραμμα δίνει για πρώτη φορά στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες τη δυνατότητα κατάρτισης με διδασκαλία εξ αποστάσεως και ενισχύει τα μέτρα που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των περιφερειών αυτών στο πρόγραμμα. Προσθέτει ότι η γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το πρόγραμμα Σώκρατης (()) υπογραμμίζει τη σημασία των ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τις απομακρυσμένες περιοχές.

2.10. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη ζωτική ανάγκη προσέγγισης των υπευθύνων κατάρτισης, των ερευνητών και των υπευθύνων για τη διάδοση της πληροφόρησης, προκειμένου να επιτευχθεί συντονισμός της δράσης και να αποφευχθεί η άσκοπη επικάλυψη εργασίας και κατασπατάληση των πόρων. Προκειμένου να στηριχθούν οι προσπάθειες αυτές, πρέπει να προωθηθεί η σύνταξη εκθέσεων για την ενεργειακή πολιτική προς ενημέρωση του χρήστη καθώς και η κατάρτιση σχεδίων και η πραγματοποίηση διαλέξεων και σεμιναρίων. Επιπλέον, πρέπει να δημιουργηθεί μια κεντρική βάση δεδομένων η οποία να ανταποκρίνεται στις έρευνες και να επιδιώκει την όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση και δημοσιοποίηση των διαθέσιμων πληροφοριών. Η βάση δεδομένων πρέπει να περιλαμβάνει πληροφόρηση από κρατικές και μη κρατικές υπηρεσίες, από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα από όλη την ΕΕ. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο θέμα αυτό για την προώθηση μεγαλύτερης συνεργασίας σε επίπεδο βάσης.

2.11. Η ΕΤΠ υποστηρίζει επίσης το αίτημα της Επιτροπής για ειδική μεταχείριση, στο πλαίσιο του προγράμματος SAVE, των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, οι οποίες δεν μπορούν πάντοτε να εφαρμόσουν ορισμένα ενδεικνυόμενα μέτρα, όπως η πιστοποίηση κτιρίων, λόγω της έλλειψης κατηρτισμένων τεχνικών. Συνεπώς, πρέπει να δοθούν ευκαιρίες στους τεχνικούς και στους αρμόδιους για την κατάρτιση των τεχνικών ώστε να ανταποκρίνονται στα εγκεκριμένα και αποδεκτά πρότυπα της ΕΕ.

2.12. Επιπλέον, συμφωνεί με την Επιτροπή ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των περιφερειακών και αστικών σχεδίων ενεργειακού προγραμματισμού, ιδίως στο πλαίσιο προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης, δεδομένου ότι συμβάλλουν σε καλύτερη εκτίμηση των απαιτήσεων κατάρτισης και σε καλύτερο συντονισμό των μέτρων με τις περιφερειακές και εθνικές αρχές.

2.13. Πρέπει να επιταθεί η δυνατότητα χορήγησης βοήθειας στο πλαίσιο του περιφερειακού και αστικού ενεργειακού προγραμματισμού για τη σύσταση τοπικών ή περιφερειακών ομάδων για την παροχή συμβουλών στους χρήστες σχετικά με την ορθολογική διαχείριση της ενέργειας. Ακόμη, πρέπει να συμπεριληφθεί στο μέτρο αυτό ένα πιο συνεκτικό συστατικό στοιχείο κατάρτισης.

2.14. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να τεθούν σε εφαρμογή ενέργειες όσον αφορά τη σύσταση φορέων που θα έχουν την ευθύνη για την οργάνωση και την εκτέλεση διαφόρων σχεδίων για την από κοινού εκμετάλλευση του ενδογενούς δυναμικού, στο πλαίσιο του Interreg, και, συνεπώς, για την προώθηση της μεταφοράς τεχνογνωσίας μεταξύ των διαφόρων περιφερειών. Ωστόσο, ζητεί να συμπεριληφθούν στις ενέργειες αυτές ειδικά μέτρα για την κατάρτιση. Επίσης, υπενθυμίζει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τις προοπτικές των κοινοτικών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (), η οποία υποστήριζε την προώθηση διασυνοριακών μέτρων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Interreg.

3. Συμπεράσματα

3.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η πρόκληση για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με στοχοθετημένα προγράμματα. Είναι απαραίτητη μια οριζόντια προσέγγιση ώστε όλες οι κοινοτικές ενέργειες στον τομέα της ενέργειας να περιλαμβάνουν ειδικές προβλέψεις για την κατάρτιση οι οποίες να δίνουν τη δυνατότητα όχι μόνο της μεταφοράς αλλά και της ουσιαστικής εφαρμογής της εισαγόμενης τεχνογνωσίας και τεχνολογίας, κατά τρόπον ώστε να βελτιωθούν οι ευκαιρίες απασχόλησης και το δυναμικό ανάπτυξης της εκάστοτε περιοχής. Ζητεί καλύτερο συντονισμό και συνεργασία μεταξύ όλων των προγραμμάτων που αφορούν την έρευνα, με την προώθηση των στοιχείων κατάρτισης του καθενός, και των δημοσιονομικών ενισχύσεων, έτσι ώστε να υπάρξουν ουσιαστικότερα αποτελέσματα, σε αντίθεση με τις τμηματικές προσεγγίσεις. Τονίζει ότι, αν υπάρξουν αποτελεσματικότερα μέτρα στον τομέα της κατάρτισης, θα συμβάλουν οπωσδήποτε στην ανάπτυξη της έρευνας και της νέας τεχνολογίας.

3.2. Η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και τα μέτρα κατάρτισης πρέπει επομένως να αποτελέσουν σημαντικό συστατικό στοιχείο της στρατηγικής που προτείνει η Επιτροπή για την ενσωμάτωση του στόχου της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην ενεργειακή πολιτική.

Βρυξέλλες, 5 Σεπτεμβρίου 1994.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

Συμπληρωματική γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε στις 26 Ιουλίου 1994, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, του Εσωτερικού Κανονισμού, να καταρτίσει συμπληρωματική γνωμοδότηση σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενέργεια και την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Η επιτροπή 8 «Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία» στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε την ακόλουθη συμπληρωματική γνωμοδότηση, στις 7 Σεπτεμβρίου 1994, με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Bolger.

Η παρούσα συμπληρωματική γωμοδότηση επισυνάπτεται ως παράρτημα στη γνωμοδότηση που υιοθέτησε η Επιτροπή των Περιφερειών (CDR 22/95) κατά την 6η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 2ας Φεβρουαρίου 1995).

- έχοντας υπόψη το Άρθρο 2 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, στο οποίο περιλαμβάνεται το καθήκον της προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής καθώς και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών που αποτελούν ουσιαστικούς στόχους για την ανάπτυξη της Κοινότητας και, λαμβάνοντας υπόψη το Άρθρο 3, το οποίο αναφέρεται στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής ως μία από τις δραστηριότητες για την επίτευξη του στόχου που ορίζεται στο Άρθρο 2 7

- έχοντας υπόψη το Άρθρο 130α της Συνθήκης στο οποίο ορίζεται ότι, προκειμένου να προάγει την γενική και αρμονική ανάπτυξη στην επικράτειά της, η Κοινότητα πρέπει να αναπτύξει και να υλοποιήσει δράσεις που οδηγούν στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και να επιδιώξει, ιδιαιτέρως, την ελάττωση των ανισοτήτων, ως προς το επίπεδο ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών, και της καθυστέρησης των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών, στις οποίες περιλαμβάνονται πολλές αγροτικές περιοχές 7

- έχοντας υπόψη το Άρθρο 129β της Συνθήκης, το οποίο αναφέρεται στη δημιουργία και την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων στους τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και των υποδομών ενέργειας καθώς και το Άρθρο 129δ, το οποίο αναφέρεται στη διενέργεια διαβουλεύσεων με την Επιτροπή των Περιφερειών 7

- έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με τίτλο «Ενέργεια και Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή» (έγγρ. COM(93) 645 τελικό) 7

- έχοντας υπόψη τις συζητήσεις που προκάλεσαν οι διασκέψεις που διοργανώθηκαν στη Λισσαβώνα, τον Ιούνιο του 1992, με θέμα «Ενέργεια και Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή στην Κοινότητα» και στο Μιλάνο, τον Ιούλιο του 1993, με θέμα «Ενέργεια και οι Περιφέρειες».

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στην Ανακοίνωσή της η Επιτροπή προτείνει μία στρατηγική που αφορά τόσο την ενσωμάτωση του στόχου της οινονομικής και κοινωνικής συνοχής στην ενεργειακή πολιτική όσο και, ταυτόχρονα, τη χρήση της ενέργειας για την ενίσχυση της συνοχής αυτής. Για την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν η Επιτροπή προτείνει τους ακόλουθους άξονες:

- τον άξονα «Ενεργειακή Πολιτική και Συνοχή», στον οποίο η συνοχή εντάσσεται στη ενεργειακή πολιτική μέσω:

- προγραμμάτων για την διαχείριση της ενέργειας 7

- προγραμμάτων για την ανάπτυξη ενεργειακής τεχνολογίας 7

- της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς στον τομέα της ενέργειας 7

- της ανάπτυξης των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων 7

- τον άξονα «Λοιπές Πολιτικές, Ενέργεια και Συνοχή», στο πλαίσιο του οποίου η ενέργεια, ως παράγων που συμβάλλει στη συνοχή, ενσωματώνεται σε άλλες κοινοτικές πολιτικές μέσω:

- της συνεπούς εφαρμογής συνοδευτικών μέτρων που σχετίζονται με την ενέργεια 7

- την ενθάρρυνση των περιφερειακών και των τοπικών αρχών να ενσωματώνουν στα αναπτυξιακά τους προγράμματα σχέδια που αφορούν την ενέργεια 7

- τη συμπερίληψη ενεργειακών παραγόντων στις νέες κοινοτικές πρωτοβουλίες. Οι παράγοντες αυτοί αφορούν ιδιαιτέρως τους ακόλουθους τομείς:

- «Ενέργεια - Παραμεθόριες περιοχές»,

- «Ενέργεια, Αγροτικές περιοχές, Νήσοι και Ακριτικές περιοχές»,

- «Ενέργεια και Αστικό Περιβάλλον».

Η ενέργεια εξάγεται είτε από μη ανανεώσιμες πηγές (π.χ. ορυκτά καύσιμα όπως ο άνθρακας, το πετρέλαιο ή τα πυρηνικά καύσιμα) είτε από ανανεώσιμες πηγές (π.χ. ηλιακή και αιολική ενέργεια, εκμετάλλευση των παλιρροιών κ.λ.π.). Η χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι γενικά περισσότερο επιβλαβής για το περιβάλλον σε σχέση με την απόκτηση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Επίσης, τα αποθέματα μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι εξ ορισμού περιορισμένα, ενώ με τη σταθερή τους μείωση θα αυξάνεται και η τιμή τους.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1. τονίζει ότι η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική πρόοδος είναι στενά συνδεδεμένες με τη διαθεσιμότητα ενεργειακών πηγών, δεδομένου ότι μεταξύ ενέργειας και ανάπτυξης υφίσταται μία στενή διασύνδεση 7

2. επισημαίνει ότι οι λιγότερο ευνοημένες κοινοτικές περιοχές βρίσκονται στην χειρότερη κατάσταση όσον αφορά την ενέργεια, γεγονός το οποίο αποτελεί μία από τις αιτίες αλλά και μία από τις συνέπειες της οικονομικής τους καθυστέρησης 7

2.1. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι χώρες που βρίσκονται στην κατάσταση αυτή είναι οι χώρες οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εισαγωγή ενέργειας 7

2.2. υπογραμμίζει ότι οι χώρες αυτές έχουν το κατώτερο επίπεδο κατά κεφαλήν κατανάλωσης ενέργειας 7

2.3. τονίζει ότι οι χώρες αυτές δεν χρησιμοποιούν κατά αποδοτικό τρόπο την ενέργεια που έχουν στη διάθεσή τους, γεγονός το οποίο οφείλεται κατά βάση στην τεχνολογική τους καθυστέρηση καθώς και στην περιορισμένη ποικιλία των ενεργειακών τους πηγών 7

2.4. επισημαίνει ότι η πρόσβασή τους στα κύρια διασυνδεδεμένα ενεργειακά δίκτυα είναι περιορισμένη ή ακόμη και ανύπαρκτη 7

2.5. τάσσεται υπέρ της ανάπτυξής της σε μικρή κλίματα παροχής ανανεώσιμων μορφών ενέργειας (π.χ. ηλιακής, αιολικής, προερχόμενης από εκμετάλλευση των παλιρροιών ή από μικρές υδροηλεκτρικές μονάδες), που έχει παραχθεί σε τοπικό επίπεδο, στις περιοχές όπου η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει σε πολλές περιπτώσεις την εκμετάλλευση των σχετικών δυνατοτήτων.

3. υπενθυμίζει ότι η επίτευξη των κυρίων στόχων της Κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής μπορεί συχνά να έχει πολύ διαφορετικές επιπώσεις επί της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 7

3.1. συμμερίζεται την άποψη που διατυπώνεται στην Ανακοίνωση ότι η εξασφάλιση της προσφοράς ενέργειας συνεπάγεται τη σύσταση στρατηγικών αποθεμάτων και, βεβαίως, σημαντικές δαπάνες οι οποίες αποτελούν μεγαλύτερο πρόβλημα για τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες και περιφέρειες 7

3.2. τονίζει ότι η επέκταση και η βελτίωση των δικτύων και των αλληλοδιασυνδέσεών τους συμβάλλουν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και τονώνουν την οικονομική δραστηριότητα, απαιτώντας, όμως παράλληλα και μεγάλες δαπάνες κεφαλαίων 7

3.2.1. εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι παρόμοια προγράμματα είναι εν γένει οικονομικά βιώσιμα μόνο από μεσο/μακροπρόθεσμη άποψη και, συνεπώς, δεν είναι ελκυστικά για ιδιωτικούς φορείς 7

3.2.2. υπογραμμίζει ότι οι εκτεταμένες επιδοτήσεις των δικτύων ενδέχεται να αποτελέσουν σοβαρό αντικίνητρο για την εκμετάλλευση των περιφερειακών και τοπικών πηγών ενέργειας 7

3.2.3. τονίζει ότι κατά την επέκταση των ενεργειακών δικτύων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιθανές συνέργειες με άλλα δίκτυα μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, ώστε να περιοριστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις επί του περιβάλλοντος 7

3.3. συμμερίζεται την άποψη ότι η προαγωγή της ενεργειακής αποδοτικότητας και η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβάλλουν στην ενίσχυση της οικονομικής και της κοινωνικής συνοχής 7

3.3.1. αναγνωρίζει ότι αμφότεροι οι προαναφερθέντες παράγοντες αποτελούν πηγή οικονομικής δραστηριότητας, αποδίδοντας κατά αυτόν τον τρόπο προστιθέμενη αξία και απασχόληση καθώς και ότι συμβάλλουν στην βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και του βιοτικού επιπέδου 7

3.3.2. επισημαίνει, όμως, ότι η ενεργειακή αποδοτικότητα και η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προϋποθέτουν μία τεχνολογία και μία τεχνογνωσία οι οποίες δεν είναι πάντοτε άμεσα διαθέσιμες 7

3.3.3. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι τοπικές πηγές είναι λιγότερο ανταγωνιστικές από τις «συγκεντρωτικές» πηγές ενέργειας. Το γεγονός αυτό μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη τεχνογνωσίας εκ μέρους των περιφερειακών και των τοπικών φορέων 7

3.3.4. θεωρεί ότι η ακαταλληλότητα των θεσμικών και των νομοθετικών πλαισίων δεν επιτρέπει πάντοτε την πλήρη εκμετάλλευση του δυναμικού των περιφερειών αυτών 7

3.3.5. είναι πεπεισμένη για το γεγονός ότι η διαπεριφερειακή συνεργασία μπορεί να αποτελέσει ένα τρόπο για το συνδυασμό των διαφόρων περιφερειακών, πολιτισμικών, ιστορικών και οικονομικών καταστάσεων προκειμένου να επιτευχθούν οι κοινοί στόχοι στον τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας. (ένα καλό παράδειγμα διαπεριφερειακής συνεργασίας είναι το Fedarenne) 7

3.3.6. είναι βέβαιη ότι η διαπεριφερειακή συνεργασία μπορεί να συμβάλει στη μεταφορά τεχνογνωσίας από τις περισσότερο αναπτυγμένες περιφέρειες στον τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας στις λιγότερο αναπτυγμένες 7

3.4. ελπίζει ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενεργείας θα επιτρέψει την καλύτερη εκμετάλλευση της συμπληρωματικότητας μεταξύ ενεργειακών συστημάτων 7

3.4.1. επισημαίνει, όμως, ότι η πτώση των τιμών δεν πρόκειται να είναι η ίδια σε όλες τις χώρες και τις περιφέρειες της Κοινότητας. Σε ορισμένες λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες και περιοχές, το χαμηλό επίπεδο κατανάλωσης και η δυσχέρεια πρόσβασης σ`αυτές καθιστά μη αποδοτική την επέκταση της υποδομής στις περιοχές αυτές, ακόμη και με επιδοτήσεις 7

3.4.2. εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι μεγάλοι καταναλωτές στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες, δεν θα επωφεληθούν παρά μόνο ελάχιστα από τη σχετική μείωση των τιμών του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος, λόγω του απομακρυσμένου χαρακτήρα των περιφερειών αυτών 7

3.4.3. επιθυμεί να επισημάνει το γεγονός ότι η απελευθέρωση της αγοράς πετρελαϊκών προϊόντων θα αυξήσει τον ανταγωνισμό και θα αναγκάσει τους διανομείς να λαμβάνουν ολοένα και αυστηρότερα μέτρα εξορθολογισμού. Ενδέχεται να υπάρξει μία μείωση του αριθμού των πρατηρίων πωλήσεως σε περιοχές που είναι αραιοκατοικημένες και απομακρυσμένες από τα κύρια οδικά δίκτυα 7

3.4.4. υπογραμμίζει ότι όσον αφορά τις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας, και ιδιαίτερα ορισμένες αγροτικές περιοχές, καθώς και τις απομακρυσμένες και νησιώτικες περιφέρειες, η εσωτερική αγορά ενέργειας δεν πρόκειται κατ`αρχάς να διευκολύνει απαραίτητα την πρόσβαση σε ενέργεια 7

3.4.5. σημειώνει με δυσαρέσκεια τη μονοπωλιακή ή ολιγοπωλιακή διάρθρωση της αγοράς ενέργειας καθώς και ότι η αγορά αυτή νέμεται καταρχήν απο κρατικές επιχειρήσεις στα περισότερα κράτη μέλη, γεγονός το οποίο δυσχεραίνει την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας 7

3.4.6. επισημαίνει ότι οι τρέχουσες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνισμού μεταξύ διαφόρων επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, ενδέχεται να οδηγήσουν περισσότερο στην ενθάρρυνση της κατανάλωσης ενέργειας παρά στον περιορισμό της.

4. επιδοκιμάζει ένθερμα την πρόταση εφαρμογής συνοδευτικών μέτρων για την ενίσχυση της συνοχής όχι μόνο μέσω της ενεργειακής πολιτικής αλλά και μέσω των επιπτώσεων αυτών σε άλλες κοινοτικές πολιτικές όπως: η περιβαλλοντολογική πολιτική, η κοινή γεωργική πολιτική, η πολιτική μεταφορών, η πολιτική έρευνας, οι πολιτικές πολεοδομίας, χωροταξίας και περιφερειακής ανάπτυξης, οι πολιτικές απασχόλησης και βιομηχανικής μετατροπής.

5. καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στον τομέα της κατάρτισης και της εκπαίδευσης με στόχο την ευαισθητοποίηση ως προς τον παράγοντα ενέργεια και τη διαχείριση αυτού.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

6. Thermie

τονίζει ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρμοστεί κατά διαφορετικό τρόπο στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες. Οι ΟΡΕΤS που ευρίσκονται εντός ή πλησίον των περιφερειών θα μπορούσαν να διεξάγουν λεπτομερείς μελέτες με στόχο τον καθορισμό καινοτόμων τεχνολογιών, που είναι περισσότερο κατάλληλες για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των περιφερειών αυτών, καθώς και την ανεύρεση και την υποστήριξη των οικονομικών φορέων που θα ενδιαφέρονταν να χρησιμοποιήσουν παρόμοια τεχνολογία καθώς και εκείνων που είναι ικανοί να την εγκαταστήσουν 7

7. Joule

επικροτεί τα προγράμματα για τις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες, κυρίως όσον αφορά τον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 7

8. SAVE

τονίζει με έμφαση την ιδιαίτερη μεταχείριση της οποίας θα πρέπει να τύχουν περιφέρειες με μειωμένη ικανότητα εφαρμογής ορισμένων από τα προτεινόμενα μέτρα όπως η πιστοποίηση κτιρίων, η ανάπτυξη οργανισμών που θα διενεργούν επενδύσεις με κεφάλαια τρίτων και η πραγματοποίηση ενεργειακών διαγνωστικών ελέγχων 7

9. Alterner

συμφωνεί με την άποψη ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στις θεσμικές και τις οικονομικές πτυχές στις μειονεκτούσες περιφέρειες. Είναι σημαντικό να αρθούν τα νομικά εμπόδια ώστε να προσφερθούν στους επενδυτές στον τομέα των ανανεώσιμων ενεργειών όροι χρηματοδότησης τουλάχιστον ίσοι με εκείνους των μεγάλων επιχειρήσεων ενέργειας και να συνυπολογιστούν κατά τον πρέποντα τρόπο οι εξωτερικοί παράγoντες 7

10. επισημαίνει ότι η συμβολή των περιφερειακών ενεργειακών προγραμμάτων στην περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη θα γίνει απόλυτα κατανοητή μόνο με την ορθή αξιολόγηση των προγραμμάτων αυτών, η οποία θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τη χρήση αντικειμενικών κριτηρίων και την ανάπτυξη μιας κατάλληλης μεθοδολογίας 7

11. Περιφερειακός και Αστικός Ενεργειακός προγραμματισμός

τονίζει την αναγκαιότητα του ακριβούς καθορισμού των σχεδίων τα οποία ενδέχεται να εκτελεσθούν στο πλαίσιο των προαναφερθέντων προγραμμάτων. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αποδοτική χρήση της ενέργειας για θέρμανση και εξαερισμό, στην ποιότητα του αέρα και στην πρόληψη προβλημάτων υγείας 7

πιστεύει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στον τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας μέσω της ορθής διαχείρισης των κτιρίων που ελέγχουν 7

12. Ενέργεια και Αγροτικές, Νησιώτικες και Ακριτικές Περιοχές

συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ορθολογική διαχείριση της ενέργειας, αφήνοντας περιθώρια, όποτε αυτό έχει κάποια έννοια, για επέκταση των δικτύων 7

13. Ενέργεια και Αστικό Περιβάλλον

ζητεί επειγόντως να δοθεί έμφαση στη διαχείριση των δικτύων αερίου, ηλεκτρισμού και θερμότητας καθώς και στις διεργασίες διαχείρισης και βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στις αστικές ζώνες 7

14. Ενέργεια και Παραμεθόριες Περιοχές

επιδοκιμάζει τις δράσεις αυτές στις παραμεθόριες περιοχές για την προσέγγιση ετερογενών οργανισμών, την εναρμόνιση κανονισμών και τη συνεργασία μεταξύ ατόμων με διαφορετικές εμπειρίες και τεχνική κατάρτιση 7

15. Εν κατακλείδι, η Επιτροπή των Περιφερειών είναι πεπεισμένη ότι με την ολοκλήρωση της γενικής στρατηγικής για την ενσωμάτωση του στόχου της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην ενεργειακή πολιτική και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με πολιτικές και προγράμματα, πρέπει να βεβαιωθεί για τη διασφάλιση της προστασίας της ποιότητας ζωής και για τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας του συνόλου των Ευρωπαίων πολιτών.

Βρυξέλλες, 7 Σεπτεμβρίου 1994.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC