ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 93 τελικό 
Βρυξέλλες, 15 Μαρτίου 1993 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
περί της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των ενεργειών που έχουν αναληφθεί 
στο πλαίσιο του προγράμματος " Η Ευρώπη κατά του Καρκίνου" 
(1987-1992) 
- 1 -
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Με την απόφαση του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων 
των κρατών μελών που συνεδρίασαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου στις 17 
Μαΐου 1990 (90/238/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ)^1) επιφορτίστηκε η Επιτροπή 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να εφαρμόσει, από το 1990 έως το 1994 ένα 
σχέδιο δράσης στο πλαίσιο του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του 
καρκίνου", που σκοπός του είναι να αυξήσει τη γνώση των αιτίων του 
καρκίνου, με ιδιαίτερη προσοχή για τους πιθανούς τρόπους πρόληψης 
του καρκίνου. 
2. Η απόφαση προέβλεπε ότι το Συμβούλιο και οι υπουργοί υγείας θα 
προβούν σε επιστημονική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της 
δράσης που έχει αναληφθεί από το 1987 έως το 1992. 
3. Ο σκοπός αυτής της ανακοίνωσης είναι να ενημερωθεί το Συμβούλιο για 
την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ενεργειών που έχουν 
γίνει συμφωνά με το σχέδιο δράσης. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτές οι 
ενέργειες αποτελούν σε μεγάλο βαθμό, συνέχιση των ενεργειών που 
έχουν γίνει από το 1987 και μετά στο πλαίσιο του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου" και δεν είναι δυνατόν επομένως να 
εξεταστούν μεμονωμένα, και ότι ο δηλωμένος στόχος του να μειωθούν 
οι θάνατοι από τον καρκίνο κατά 15% έως το 2000 δεν είναι δυνατόν 
να καθορισθεί προς το παρόν, η αξιολόγηση που κάνει η Επιτροπή 
παρατάθηκε για να καλύψει τα πέντε έτη (1987-1992) του 
προγράμματος. 
4. Κατά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος, η 
Επιτροπή χρησιμοποίησε διάφορα υλικά που είχαν παραχθεί κατά τη 
διάρκεια της εκτέλεσης των διάφορων ενεργειών, διάφορες 
αξιολογήσεις σχετικά με μερικά σχέδια και τέλος αλλά ίσως το πιο 
σημαντικό, την εργασία που είχε εκτελέσει μια επιτροπή αξιολόγησης, 
που είχε υποβληθεί στην Επιτροπή ως έκθεση με τίτλο "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου - Αξιολόγηση των πρώτων πέντε ετών 1987-1991". Αυτή η 
έκθεση που περιέχει επίσης ορισμένες συστάσεις όσον αφορά την 
πολιτική, θα διατίθεται ύστερα απο αίτηση. 
(1) ΕΕ L 137, 30.5.1990, σελ. 31. 
~ 2 -
II. ΥΠΕΝΘΥΜΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ "Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ" 
5. Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά ίου Καρκίνου*· ξεκίνησε με την 
πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Uotl καλύπτει τους εξής πέντε 
τομείς ενεργειών: 
α) Νικοτινίαση 
β) Διατροφή 
γ) Καρκινογόνοι παράγοντες 
δ) Πληθυσμιακός έλεγχος για καρκίνου^ 
ε) θεραπε ία των καρκ ίνων. 
- 3 -
Με την απόφαση του Συμβουλίου της 17.5.1990 αναδιοργανώθηκαν τα μέτρα 
που πρέπει να εφαρμοστούν κατά την περίοδο 1990-1994 και ομαδοποιήθηκαν 
στις παρακάτω κατηγορίες: 
α) Πρόληψη του καρκίνου (συμπεριλαμβανομένου του πληθυσμιακού ελέγχου) 
β) Αγωγή υγείας και πληροφόρηση του κοινού 
γ) Επιμόρφωση των επαγγελματιών της υγείας 
δ) Ερευνα σε θέματα καρκίνου. 
Επειδή οι ενέργειες έρευνας αξιολογήθηκαν χωριστά, δεν περιγράφονται 
μέσα σ'αυτή την ανακοίνωση. 
6. Στο πλαίσιο του πρώτου (1987-1989) και του δευτέρου (1990-1994) 
σχεδίου δράσης και στη βάση των γνωμοδοτήσεων της επιτροπής των 
καρκινολόγων, κινητοποιήθηκαν τα εξής μέσα: 
α) Εκδοση κοινοτικής νομοθεσίας 
β) Οικονομική υποστήριξη για μελέτες ή έρευνες ώστε να προαχθεί η 
πρόληψη και ο πληθυσμιακός έλεγχος των καρκίνων, για ενέργειες 
πληροφόρησης του κοινού ή αγωγής υγείας μέσα στα σχολεία, για ενέργειες 
επιμόρφωσης σε θέματα καρκίνου των επαγγελματιών της υγείας, για 
δοκιμαστικά σχέδια πληθυσμιακού ελέγχου του καρκίνου, για ανταλλαγές 
εμπειριών σε θέματα θεραπείας του καρκίνου. 
7. Για να επιτύχει το στόχο που τέθηκε το 1986 γι'αυτό το πρόγραμμα -
δηλαδή να ανατραπεί η αύξουσα τάση των θανάτων λόγω καρκίνου που είχε 
παρατηρηθεί έως τότε ώστε να μειωθεί κατά 15% ο αριθμός των θανάτων 
λόγω καρκίνου με στόχο το έτος 2000 - η Επιτροπή ακολούθησε μια 
στρατηγική συνεργασίας, κινητοποιώντας στα 12 κράτη μέλη το σύνολο των 
κυβερνητικών και μη κυβερνητικών παραγόντων. 
8. Για την εφαρμογή αυτού του προγράμματος, η Επιτροπή δέχθηκε ως αρχή 
να μην παρεμβαίνει παρά μόνο όταν αυτή η κοινοτική παρέμβαση προσέθετε 
αξία στις εθνικές ενέργειες. Αυτή η προστιθέμενη αξία πήρε τις εξής 
μορφές: 
- 4 -
α) Προώθηση της διάδοσης μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα των καλύτερων 
πρακτικών ή εθνικών νομοθεσιών 
β) Προώθηση και ενθάρρυνση των συνεργασιών όσον αφορά τις μελέτες και 
τις έρευνες. 
γ) Δημιουργία δικτύων σχετικά με δοκιμαστικά σχέδια, συμμετοχή σε 
εμπειρίες και ανταλλαγή πληροφοριών. 
_ 5 -
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ 
ΓΙΝΕΙ 
9. Οπως προαναφέρθηκε, ο σφαιρικός στόχος του προγράμματος είναι η 
επίτευξη έως το έτος 2000 μιας μείωσης κατά 15% των θανάτων από 
καρκίνο. Συνεκτιμώντας τις δυσκολίες που συνεπάγεται η επίτευξη αυτού 
του φιλόδοξου στόχου, η Επιτροπή αποφάσισε από την αρχή να 
επιστρατεύσει τη βοήθεια των υπεύθυνων για τη λήψη αποφάσεων σε εθνικό 
και ευρωπαϊκό επίπεδο, τους επιστημονικούς εμπειρογνώμονες και τις 
εθνικές κυβερνητικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις, για τη χάραξη και 
την εφαρμογή μιας πρωτότυπης σειράς ενεργειών που θα θεωρούνταν ότι 
έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας. Καθοδηγούμενη από τη 
γνωμοδότηση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων καρκινολόγων η οποία 
δημιουργήθηκε το 19 86 και από τη συμβουλευτική επιτροπή του 
προγράμματος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να δώσει προτεραιότητα σε 
ορισμένες ενέργειες από ένα πλήθος πιθανών ενεργειών και να αναπτύξει 
για κάθε ενέργεια τα μέσα που θεωρούνται τα πιο ενδεικνυόμενα δεδομένων 
των περιορισμένων πόρων που έχουν διατεθεί για το πρόγραμμα. Οι 
προτεραιότητες θα μπορούσαν, και μπορούν ακόμη, να διευρυνθούν και/ή 
ενισχυθούν με συμπληρωματικούς πόρους. 
10. Επομένως, απαντώντας στην ερώτηση εάν τα σωστά πράγματα έγιναν ώστε 
να έχει αποτέλεσμα το πρόγραμμα, η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι 
κατά την εποχή που ξεκίνησε το πρόγραμμα, αυτό αποτελούσε μια εντελώς 
καινοτομική προσπάθεια, σε πλατιά κλίμακα, όπου συμμετείχαν για πρώτη 
φορά τα κράτη μέλη, εμπειρογνώμονες, ενδιαφερόμενοι οργανισμοί και η 
Επιτροπή· επίσης να υπογραμμίσει την αβεβαιότητα σχετικά με τα καλύτερα 
εφαρμοστέα μέσα, την οποία αντιμετώπισε κατά το ξεκίνημα του 
προγράμματος καθώς και τη δυσκολία για τον καθορισμό των κατάλληλων 
μέτρων σύγκρισης με τα οποία επρόκειτο να μετρηθεί κάθε επιλεγμένη 
ενέργεια. Η Επιτροπή πιστεύει ότι η αποτελεσματικότητα των ενεργειών 
που έχουν επιλεγεί πρέπει να κριθεί σε σύγκριση με τους ενδιάμεσους 
δείκτες του καθορισμού ημερήσιας διάταξης και βελτίωσης της 
συνειδητοποίησης- η άποψη αυτή υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο κατά την 
έγκριση της απόφασης 90/238. 
- 6 -
11. Η επιλογή των ενεργειών βασίστηκε κατά πολύ στους γενικά αποδεκτούς 
παράγοντες κινδύνου για αρκετές κατηγορίες καρκίνου και στις 
δυνατότητες για την πρόληψη. Η Επιτροπή θεώρησε ότι η πρωτογενής 
πρόληψη μέσω της μείωσης του καπνίσματος και της μείωσης της έκθεσης σε 
καρκινογόνους παράγοντες αποτελούσε τους κύριους στόχους εάν επρόκειτο 
να επιτευχθεί η απαιτούμενη μείωση των θανάτων από καρκίνο. Η Επιτροπή 
πιστεύει ότι αυτή η επιλογή στόχων παραμένει σωστή. Ως κύριοι άξονες 
του προγράμματος όσον αφορά την πρωτογενή πρόληψη, και μάλιστα τα 
προνομιούχα μέτρα στην καταπολέμηση των αναγνωρισμένων μεγάλων 
παραγόντων κινδύνου, επελέγησαν η πληροφόρηση γ ta την υγεία, η 
επιμόρφωση και η εκπαίδευση. Η συλλογή πληροφοριών και η διάδοση τους 
ήταν και εξακολουθούν να είναι οι πιο αποτελεσματικοί τομείς ενεργειών, 
ενώ η εκπαίδευση που κατευθύνεται στις ενδεικνυόμενες ομάδες άντεξε στη 
δοκιμασία του χρόνου. 
12. Οσον αφορά τις δυνατότητες για τη δευτερογενή πρόληψη, ο 
συστηματικός πληθυσμιακός έλεγχος και διάγνωση θεωρούνται ως οι πιο 
ελπιδοφόροι τρόποι δράσης· η Επιτροπή, πιστε&ΕΙ éit FJ εμπειρία που έχει 
αποκτηθεί από την εφαρμογή των σχετικών μέτρων συμφωνά με το πρόγραμμα 
έδειξε ότι ο συστηματικός πληθυσμιακός έλεγχος για ορισμένες κατηγορίες 
καρκίνου απέδειξε την αξία του. Γta άλλες κατηγορίες καρκίνου τα 
αποτελέσματα δεν ήταν τελεσίδικα και, παρακίνησαν ορισμένα κράτη μέλη να 
μην προχωρήσουν σε ανάλογο πληθυσμιακό έλεγχο. 
- 7 -
13. Στον τομέα της θεραπείας πιστεύεται ότι η μεγαλύτερη συνεισφορά θα 
μπορούσε να γίνει προς την κατεύθυνση της υποστήριξης της λειτουργίας 
τραπεζών μυελού των οστών και με την προώθηση του ποιοτικού ελέγχου. 
14. Η επιμόρφωση των επαγγελματιών υγείας παραμένει η αναγκαία 
προϋπόθεση για την εξασφάλιση του ότι η προώθηση του καρκίνου και οι 
θεράποντες ιατροί έχουν αποκτήσει τις αναγκαίες γνώσεις και δεξιότητες 
για να παρεμβαίνουν έγκαιρα και αποφασιστικά. 
IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ 
15. Για να εκτελεστούν οι ενέργειες που επελέγησαν έτσι, η Επιτροπή 
χρησιμοποίησε τα παρακάτω μέσα: 
1. Διεύρυνση μέσω κοινοτικών νομοθετικών οργάνων ή χρηματοδοτικών 
κινήτρων, των καλύτερων εθνικών μέτρων για την καταπολέμηση του 
καρκίνου. 
2. Χρηματοδότηση ειδικευμένων επιστημονικών ομάδων για μελέτες και 
έρευνες που τα αποτελέσματα τους θα είναι χρήσιμα για εφαρμογή σε όλη 
την Κοινότητα. 
3. Ενίσχυση συνεργατικών εταιρικών σχέσεων στην καταπολέμηση του 
καρκίνου μεταξύ κοινοτικών φορέων και ατόμων, σε τοπικό και εθνικό 
επίπεδο μεταξύ των κρατών μελών. 
Η εφαρμογή του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" οργανώθηκε 
μέσω της δομής που περιγράφεται στο παράρτημα Ι. 
Οσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα, στο πρώτο σχέδιο δράσης που 
συμπερι ελάμβανε 56 ενέργειες διατέθηκαν 18,5 εκατ. ECU στην περίοδο 
1987-1989, ενώ ο προϋπολογισμός της έρευνας για τον καρκίνο (19 
ενέργειες) ανήλθε σε 18 εκατ. στην περίοδο 1987-1991. Στο δεύτερο 
σχέδιο δράσης για το 1990-1994 που συμπερι ελάμβανε 38 ενέργειες (εκτός 
από τη συνέχιση δραστηριοτήτων ιατρικής έρευνας), διατέθηκε 
προϋπολογισμός ύψους 50 εκατ. ECU. Ως προς αυτό, η απόφαση της 17ης 
ϋ 8 «• 
Μαίου 1990 προβλέπει ότι το Συμβούλιο καΐ οι υπουργοί υγείας που 
συνέρχονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου, 6α επανεξετάσουν το ποσό αυτό 
βάσει της παρούσας έκθεσης, με δυνατότητα αύξησης κατά 5 εκατ. ECU από 
την 1η Ιανουαρίου 1993. Η τρέχουσα κατανομή των ποσών του 
προϋπολογισμού εμφαίνεται στο παράρτημα II» 
16. Η Επιτροπή πιστεύει ότι το είδος των μέσων, εάν όχι το μέγεθος, 
ήταν γενικά κατάλληλο για τις ενεργεί ες πόυ εκτελέστηκαν σύμφωνα με το 
πρόγραμμα. Με το συνετό συνδυασμό των ενεργειών και του είδους των 
μέσων, το πρόγραμμα πέτυχε τόσο να αυξήσει τη συνειδητοποίηση σχετικά 
με την καταπολέμηση του καρκίνου ανάμεσα στο ευρύ κοινό, στους 
επαγγελματίες της υγείας και στους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων, 
όσο και στη χάραξη του δρόμου προς την επιζητούμενη μείωση των θανάτων 
από καρκίνο. Σε όρους προστιθέμενης αξίας για το σύνολο της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, το πρόγραμμα: 
πέτυχε να καθοδηγήσει ή vd υποβοηθήσει το πέρασμα από το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών ορισμένων 
νομοθετικών προτάσεων σχετικά με προληπτικές ενέργειες που είναι 
σημαντικές για τη μείωση της έκθεσης στον καπνό και στις καρκινογόνους 
ουσίες· 
- 9 -
. συντόνισε και διέδωσε τα απλά μηνύματα των 10 συνιστωσών του 
Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του Καρκίνου που είναι το απόσταγμα της χρήσιμης 
υπάρχουσας γνώσης για την πρόληψη του καρκίνου μέσα στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. Η πλατιά διανομή του κώδικα βοήθησε να αυξηθεί η 
συνειδητοποίηση και να βελτιωθεί η πληροφόρηση του ευρέος κοινού 
σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με τον καρκίνο· 
συνέβαλε σε πολυάριθμες κοινές προσπάθειες όσον αφορά την 
ενημέρωση του κοινού μέσω διάφορων μορφών δημοφιλών γεγονότων στα μέσα 
μαζικής ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού έτους για τον 
καρκίνο το 1989 και των εβδομάδων καρκίνου που γίνονται σε ετήσια βάση· 
υποστήριξε διάφορα προγράμματα επίδειξης όσον αφορά τον 
πληθυσμιακό έλεγχο του καρκίνου και ερευνητικά σχέδια για τη διατροφή 
και για καρκινογόνες ουσίες, προς όφελος όλων των κρατών μελών. Αυτή η 
έρευνα αναμένεται να δημιουργήσει αποτελέσματα εφαρμοστέα στο ευρωπαϊκό 
πλαίσιο, αυξάνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα· 
. δρομολόγησε εξελίξεις όσον αφορά διδακτέα ύλη για τη φροντίδα της 
υγείας και τη συνεχή επαγγελματική επιμόρφωση στην ογκολογία καθώς και 
προγράμματα επαγγελματικών ανταλλαγών που διευκολύνουν τη μεταφορά 
εμπειριών και γνώσεων με στόχο τη βελτίωση των προτύπων μέσα στα κράτη 
μέλη· 
. διευκόλυνε τη διάδοση τεχνικών προτύπων για τους επαγγελματίες 
της υγείας όσον αφορά την πρόληψη του καρκίνου, τη διάγνωση του 
καρκίνου και την ποιότητα της περίθαλψης των καρκινοπαθών. 
. πέτυχε να απομυθοποιήσει το θέμα του καρκίνου ανάμεσα στο ευρύ 
κοινό και βελτίωσε σε μεγάλο βαθμό τη συνειδητοποίηση των σχετικών 
κινδύνων καθώς και των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων· επίσης 
καλλιέργησε την προθυμία για γρήγορη αναζήτηση θεραπείας. 
17. Η αναλυτική περιγραφή των μέτρων που εφαρμόστηκαν σύμφωνα με το 
πρόγραμμα κατά τις κατηγορίες που περιέχονται στο παράρτημα της οδηγίας 
90/238, δίδεται στο παράρτημα III. 
- 10 -
18. Οσον αφορά την αποτελεσματικότητα των μέσων που αναπτύχθηκαν κατά 
την εφαρμογή των μέτρων σύμφωνα με το πρόγραμμα» η Επιτροπή πιστεύει 
ότ ι : 
α) Επειδή το κάπνισμα éfVttt το πιο σημαντικό αίτιο θανάτου από 
καρκίνο που είναι δυνατόν να προληφθείς Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να 
επιτύχουμε μείωση των θανάτων από τον καρκίνο είναι η μείωση του 
καπνίσματος. Η Επιτροπή επιδίωξε αυτό το στόχο με ένα συνδυασμό 
ρυθμιστικών πράξεων και ενημερωτικών εκστρατείιών με στόχο το ευρύ κοινό 
και ορισμένες ειδικές ομάδες όπως οι νέόί kat επομένως, η έμφαση που 
δόθηκε σε αυτές από το πρόγραμμα ήταν πλήρως αιτιολογημένη. 
β) Οσον αφορά τους καρκινογόνους παράγοντες, μια σειρά ενεργειών 
που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών πολιτικών υποστήριξε 
επίσης το πρόγραμμα του καρκίνου* ιδίω^ με την εφαρμογή νομοθετικών 
μέτρων που εκδόθηκαν στο πλαίσιο αυτών τω\> πολιτικών* κυρίως στον τομέα 
της ασφάλειας και της υγιεινής στο χωρώ εργασίας! 
- 11 -
γ) Στο εθνικό επίπεδο έχει ξεκινήσει η πραγματοποίηση πολλών 
ενεργειών όσον αφορά τη διατροφή μετά το 1987, με την επιστημονική 
συμβουλή της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Καρκινολόγων και χάρη στη 
συμμετοχή των αντικαρκινικών ενώσεων. Αυτές οι προσπάθειες 
συμπληρώνονται με τη μεγάλης κλίμακας διερευνητική μελέτη με θέμα 
"διατροφή, υγεία και καρκίνος" που ξεκίνησε το 1989 και της οποίας τα 
περιθώρια εκμετάλλευσης δεν έχουν εξαντληθεί. Οι ενέργειες και οι 
μελέτες που έχουν αναληφθεί στο σημαντικό αυτό τμήμα του προγράμματος 
αξίζει να συνεχιστούν. 
δ) Οσον αφορά την προώθηση της συνειδητοποίησης και την πληροφόρηση 
του κοινού, η συγκέντρωση σημαντικών πόρων σε καμπάνιες και η συμμετοχή 
οργανισμών και ατόμων είχε μεγάλο και ωφέλιμο αποτέλεσμα· με βάση την 
εμπειρία που αποκτήθηκε από την εφαρμογή του πρώτου σχεδίου δράσης, οι 
καμπάνιες που έγιναν κατά το δεύτερο σχέδιο ήταν καλύτερα οργανωμένες 
και επικεντρωμένες σε ειδικές ομάδες. 
ε) Οσον αφορά την αγωγή υγείας στα σχολεία το πρόγραμμα ενεθάρρυνε 
εξελίξεις, ιδίως την επανεξέταση και τη βελτίωση της διδακτέας ύλης και 
πόρων μάθησης καθώς και την ανάπτυξη και διάδοση εποπτικού υλικού, που 
δεν θα είχαν προκύψει αλλιώς. Αυτές οι δραστηριότητες όσον αφορά την 
αγωγή υγείας δεν θα ήταν δυνατό να έχουν αναπτυχθεί χωρίς την ενεργό 
συμμετοχή των υπουργείων στα κράτη μέλη και των εθνικών αντικαρκινικών 
οργανώσεων, οι οποίες πήραν μέρος στην αγωγή υγείας κατά του 
καπνίσματος από πολύ πρώιμο στάδιο και πιο πρόσφατα, στην αγωγή υγείας 
για την υγιεινή διατροφή. Ωστόσο, το ειδικό πρόβλημα της εκπαίδευσης 
για τον καρκίνο στα σχολεία αξίζει να εξεταστεί στο γενικότερο πλαίσιο 
της αγωγής υγείας στα σχολεία. 
στ) Οσον αφορά την επιμόρφωση των επαγγελματιών υγείας, η έμφαση 
που δόθηκε στην ανάπτυξη διδακτέας ύλης και τη σχετική ανταλλαγή 
πληροφοριών καθώς και η χρηματική υποβοήθηση της ειδικευμένης 
επιμόρφωσης των επαγγελματιών υγείας, απέδειξαν τη χρησιμότητα τους και 
επέδειξαν την ανάγκη για συνεχή υποστήριξη. 
ζ) Οσον αφορά τον πληθυσμιακό έλεγχο για τον καρκίνο, έχουμε ήδη 
<-• là -
διδαχθεί ζωτικά μαθήματα τέ* οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ανάλογα 
σε σχέση με τον πληθυσμιακό έλΕγχο άλλων καρκίνων Εκτός από εκείνους 
που έχουμε ήδη εξετάσει και σε σχέση) fié την ϋτίο0οήθη4ση κατά τη λήψη 
αποφάσεων όσον αφορά την κατανομή πόρων στον τομέα της ένταξης του 
πληθυσμιακού ελέγχου σε γενικότερες πολίτίκές tjyetctç* 
η) Οσον αφορά τη θεραπείαί κά4 την περίθαλψη καρκινοπαθών στο 
τελευταίο στάδιο της ασθένειας, λίγη* δουλειά έχε4 γίνει. Ετσι, είναι 
πρόωρο να προσπαθήσουμε να σχολιάσουμε^ έστω καϊ ποιοτικά, την 
αποτελεσματικότητα των σχετικών μέτρων^ Ctv και ένας ελπιδοφόρος τομέας 
φαίνεται να είναι η ανταλλαγή πληροφοριών για τον ποιοτικό έλεγχο. 
θ) Οσον αφορά τη διοίκηση των σχεδίων^ η γενικά καλή απόδοση 
αμαυρώθηκε βασικά από την έλλειψη πόρων, άπα μ'ερικές^ καθυστερήσεις και 
από μια σχετικά ανεπάρκεια στην κϊΛΐλοφορία των πληροφοριών προς τους 
ζητούντες πληροφορίες, η οποία θα απαιτούσε «ναθεώ,ρησή των καθιερωμένων 
διαδικασιών για τη διοίκηση των δραστηριοτήτων σύμφωνα με το πρόγραμμα 
με στόχο τη βελτίωση και ενίσχυση τους. 
V. ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
19. Το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά τού καρκίνου*1 >«ρ·*νομενο με βάση την 
επίδραση του όσον αφορά την Ίε,ρ%*χΐ|σή *ων θεμάτων *β« 'τη βελτίωση της 
συνειδητοποίησης καθώς και ως πρότυπο γτ"α το t5i μπορεί να επιτευχθεί 
όταν οι διάφορες δυνάμεις στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνδυάζονται 
κατάλληλα για να παραγάγουν προστιθέμενη άξίΟί, αποδείχθηκε επιτυχές. 
- 13 -
Επομένως, ενδείκνυται να συνεχιστούν οι ενέργειες σύμφωνα με το 
πρόγραμμα. Οι προσαρμογές που πρέπει να γίνουν για να μεγιστοποιηθεί 
αυτή η προστιθέμενη αξία, έγινε δυνατό να προσδιοριστούν μόνο χάρη στην 
εμπειρία που έχει αποκτηθεί με την εφαρμογή του προγράμματος. 
Μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην πληροφόρηση ομάδων στόχων, στη 
μείωση του καπνίσματος, στην ειδικευμένη επιμόρφωση των επαγγελματιών 
υγείας καθώς και στον πληθυσμιακό έλεγχο- επιπλέον, στα επόμενα χρόνια 
πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για να υποστηριχθεί στα 
κράτη μέλη η διάδοση των καλύτερων πρακτικών όσον αφορά τον ποιοτικό 
έλεγχο της θεραπείας και τη διαχείριση της περίθαλψης καρκινοπαθών στο 
τελευταίο στάδιο, όπως ζήτησε το Συμβούλιο Υπουργών Υγείας με την 
απόφαση του από 17 Μαίου 1990. Η αγωγή υγείας στα σχολεία και η 
διατροφή αποτελούν επί του παρόντος αναπόσπαστα στοιχεία του 
προγράμματος. Αναγνωρίζεται ότι αυτά είναι γενικά θέματα των οποίων η 
σημασία πρέπει να εκτιμηθεί σε γενικότερο πλαίσιο. 
Από την άποψη αυτή, η χορήγηση των συμπληρωματικών μέσων που αναφέρεται 
στην απόφαση της 17ης Μαίου 199 0, θα ήταν ταυτόχρονα χρήσιμη και 
αιτιολογημένη. 
Συμπερασματικά, η Επιτροπή επαναλαμβάνει τη θέση που εξέφρασε στην 
ανακοίνωση της COM(92) 2000 τελικό, «Από την Ενιαία Πράξη στη μετά το 
Μάαστριχτ περίοδο - τα μέσα για την εξυπηρέτηση των φιλοδοξιών μας». 
Ετσι, το πρόγραμμα «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου» αναμένεται να 
συνεχισθεί και να ενταθεί μελλοντικά, σε όλες του τις διαστάσεις: 
πρόληψη, πληροφόρηση και εκπαίδευση, κατάρτιση και έρευνα. 
- 44 " ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΑΡΜΗ 
Υπάρχουν πέντε οργανωτικές μονάδες που αποτελούν τη δομή του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
Η επιτροπή των εμπειρογνωμόνων καρκινολόγων 
Η δημιουργία αυτής της επιτροπής αποφασίσθηκε το Λεκέμβριο του 19 85 από το 
Συμβούλιο των υπουργών εξωτερικών υποθέσεων^ Η επιτροπή αποτελείται από 15 
μέλη (ένας ή δύο εμπειρογνώμονες καρκινολόγοι ανά χώρα) και προεδρεύεται από 
τον καθηγητή Maurice Tubiana της Γαλλίας. Αυτοί οι καρκινολόγοι 
εμπειρογνώμονες διορίστηκαν από τον εκάστοτε αρχηγό κράτους, πρωθυπουργό ή 
υπουργό υγείας για να συμβουλεύουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την 
επεξεργασία των σχεδίων και την εφαρμογή τους. Αρκετοί παρατηρητές είναι 
επίσης μέλη αυτής της επιτροπής, ιδίως το γραφείο της ΠΟΥ για την Ευρώπη και 
η υπηρεσία της ΠΟΥ για την έρευνα του καρκίνου (International Agency for 
Research on Cancer). Ετσι έγινε δυνατή η αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ της 
ΠΟΥ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. 
Συμβουλευτική επιτροπή του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" 
Αυτή η επιτροπή των 24 αξιωματούχων από τα κράτη μέλη δημιουργήθηκε με την 
απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το δεύτερο σχέδιο δράσης. Ενα από τα 
καθήκοντα της είναι να εξασφαλίζει τον ομαλό συντονισμό των προτάσεων που 
χρηματοδοτεί η Επιτροπή και οι εθνικοί κυβερνητικοί φορείς. Επιπλέον, αυτή η 
επιτροπή επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την εφαρμογή εκείνων των 
ενεργειών όπου συμμετέχουν εθνικοί κυβερνητικοί φορείς και ιδίως ενεργειών 
σχετικά με δραστηριότητες αγωγής υγείας. 
Εθνικές επιτροπές συντονισμού 
Αυτές οι 12 εθνικές επιτροπές συντονισμού δημιουργήθηκαν στην αρχή του πρώτου 
σχεδίου δράσης για να εξασφαλίσουν ότι η πληροφόρηση του κοινού και οι 
δραστηριότητες για την αγωγή υγείας τις οποίες επιχορηγεί το "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου" θα συντονίζονταν κατάλληλα και θα αξιολογούνταν στο εθνικό 
επίπεδο. Αυτές οι επιτροπές προεδρεύοντα ι συνήθως από το αντίστοιχο μέλος της 
επιτροπής εμπειρογνωμόνων καρκινολόγων. Τα μέλη εκπροσωπούν τα υπουργεία 
υγείας και παιδείας και σημαίνοντες υη κυβερνητικούς οργανισμούς που 
συμμετέχουν απευθείας ή έμμεσα στην καταπολέμηση του καρκίνου. 
Μη κυβερνητικές οργάνωσε ις/ομάδες 
Πολλές ομάδες εργασίας δημιουργήθηκαν σύμφωνα με το πρόγραμμα στην αρχή του 
πρώτου σχεδίου δράσης, συμπερι λαμβανομένωνί 
αντικαρκινικών συνδέσμων 
αντικαπνιστικών ενώσεων 
εκπροσώπων των γενικών ιατρών. 
Αυτές οι ομάδες έπαιξαν ένα βασικό ρόλο στην εφαρμογή του κεφαλαίου 
πληροφόρησης του κοινού του προγράμματος η Ευρώπη κατά του καρκίνου. 
Ευρωπαία Επιτροπή (Η Ευρώπη κατά του καρκίνου) 
Το πρόγραμμο διαχειρίζεται μια μονάδα επιφορτισμένη ειδικά με το πρόγραμμα 
και η οποία τώρα αποτελεί μέρος της μονάδας "Δημόσια υγεία και πρόγραμμα 
δράσης κατά του καρκίνου". 13 υπάλληλοι της Επιτροπής έχουν επιφορτισθεί με 
το πρόγραμμα για την εφαρμογή του πρώτου σχεδίουδράσης. Αυτοί ενισχύθηκαν από 
πέντε εθνικούς υπαλλήλους το 1990. Προσελήφθησαν επίσης σύμβουλοι με μερική 
απασχόληση για να βοηθήσουν σε ειδικευμένα θέματα (ειδικοί σε θέματα 
πληροφόρησης και αγωγής υγείας, κατάρτισης του προσωπικού υγείας, 
πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο). Αυτοί οι σύμβουλοι αντιπροσώπευαν το 
ισοδύναμο 4 προσώπων πλήρους απασχόλησης στα τέλη του 1991. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ - (ECU) - % ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Κάπνισμα 
{Πληροφόρηση 
ι 
Αγωγή υγε ίας 
Διατροφή 
ι 
JΚαρκινογόνοι 
ίπαράγοντες 
Επιμόρφωση 
Π ίνακες 
καρκ ίνου 
Πληθυσμιακός 
έλεγχος 
θεραπε ία 
ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ 
ΕΠΙΧΟΡΗΓΉΣΕΙΣ 
Συντονισμός 
και διοίκηση 
ΣΥΝΟΛΟ 1987 
80.000 
(11,8%) 
564.112 
83,5%) 
0 
0 
0 
32.000 
(4,7%) 
0 
0 
0 
676. 112 
(100%) 
250.000 
926.112 1988 
495.255 
(6,5%) 
4.508.775 
(53,6%) 
166.766 
(2,2%) 
641.000 
(8,5%) 
244.945 
(3,2%) 
505.385 
(6,7%) 
116.000 
(1,5%) 
1.118.787 
(14,8%) 
226.300 
(3,0%) 
7.573.213 
(100%) 
677.385 
8.250.598 1989 
679.249 
(8,8%) 
5.183.294 
(67,3%) 
493.423 
(6,4%) 
349.506 
(4,5%) 
204.995 
(2,7%) 
298.099 
(3,9%) 
7.100 
(0,1%) 
331.939 
(4,3%) 
155.020 
(2,0%) 
7.702.625 
(100%) 
1.098.412 
8.801.037 Στόχοι για 
την κατανομή 
του προύπολο-
γισμού 90-94 
14% 
14% 
18% 
17% 
4% 
17% 
2% 
12% 
2% 
100% 1990 
1.178.850 
(16,3%) 
1.398.964 
(19,3%) 
738.304 
(10,2%) 
871.900 
(12,0%) 
540.750 
(7,4%) 
1.460.950 
(20,2%) 
318.516 
(4,4%) 
740.800 
(10,2%) 
0 
7.249.034 
(100%) 
1.651.481 
8.900.515 1991 
1.410.391 
(15,6%) 
1.479.265 
(16,4%) 
1.247.863 
(13,8%) 
1.213.800 
(13,4%) 
376.000 
(4,2%) 
1.815.049 
(20,1%) 
239.739 
(2,7%) 
1.123.500 
(12,5%) 
119,483 
(1,3%) 
9.025.090 
(100%) 
1.937.253 
10.962.343 1992(καθ' 
υπολογισμό) 
(1.10.92) 
1.793.840 
(18,1%) 
1.181.278 
(11,9%) 
1.263.660 
(12,7%) 
1.949.750 
(19,7%) 
271.000 
(2,7%) 
1.777.279 
(17,9%) 
437.601 
(4,4%) 
961.161 
(9,6%) 
278.000 
(2,8%) 
9.913.569 
(100%) 
1.862.607 
11.776.176 1 
it - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Αναλυτική περιγραφή των ενεργειών που έχουν γίνει όπως προβλέπεται 
στο παράρτημα Ι της απόφασης του Συμβουλίου 90/238/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΟΚ 
- lf-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Δράση αναλαμβανόμενη στο πλαίσιο της πρόληψης της νικοτινίασης 
Τα δύο σχέδια δράσης του προγράμματος συνιστούσαν μία γενική και ολοκληρωμένη 
προσέγγιση της καταπολέμησης της νικοτινίασης. Για αυτό, εφαρμόσθηκαν 
πολυάριθμες ενέργειες με αποκλειστικό στόχο την πρόληψη της νικοτινίασης, 
ιδιαίτερα στους ακόλουθους τομείς: 
Ενημέρωση του κοινού - φόροι και τιμές - επισήμανση - συστατικά στοιχεία του 
καπνού - παραγωγή - προστασία των παιδιών - προστασία των χώρων που είναι 
ανοικτοί στο κοινό - διαφήμιση - εκστρατείες για τη διακοπή του καπνίσματος. 
Αυτές οι ενέργειες πραγματοποιήθηκαν κυρίως μέσω δύο οδών: 
- την εκπόνηση νομοθετικών μέτρων· 
- την δράση, τη λεγόμενη "επί του πεδίου". 
Νομοθετικά μέτρα 
Οι νομοθετικές ενέργειες που αναλήφθηκαν από το 1988 επέτρεψαν, μέχρι τώρα, 
την έγκριση των ακολούθων κειμένων: 
- Ψήφισμα του Συμβουλίου και των υπουργών Υγείας των Ηραίων μελών που 
συνεδρίασαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου στις 18 Ιουλίου 1989, αναφορικά με 
την απαγόρευση του καπνίσματος σε χώρους υποδοχής του κοινού 
(89/C/189.01)· 
Οδηγία του Συμβουλίου της 13 Νοεμβρίου 1989 αναφορικά με την επισήμανση 
των προϊόντων καπνού (89/622/ΕΟΚ)· 
Οδηγία του Συμβουλίου της 17 Μαίου 1990 αναφορικά με τη μέγιστη 
περιεκτικότητα σε πίσσα των τσιγάρων (90/239/ΕΟΚ)· 
Οδηγία του Συμβουλίου της 15 Μαΐου 1992 που τροποποιεί την οδηγία 
89/622/ΕΟΚ περί επισήμανσης των προϊόντων καπνού καθώς και περί 
απαγόρευσης της διάθεσης στην? αγορά ορισμένων προϊόντων καπνού με χρήση 
από το στόμα (92/41/ΕΟΚ). 
Δράση επί του πεδίου 
* 
Από το 1988 και κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των δύο σχεδίων δράσης, το 
πρόγραμμα χρηματοδότησε 150 σχέδια στον τομέα της πρόληψης της 
νικοτινίασης. Τα σχέδια αυτά αφορούσαν την αγωγή σε θέματα υγείας στα 
σχολεία, την ενημέρωση του ευρέως κοινού και ειδικότερα των νέων καθώς και 
προγράμματα για την υποβοήθηση της διακοπής του καπνίσματος. 
Αναφορικά με την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών, το πρόγραμμα υποστήριξε 
την δημιουργία μιας ομάδας συντονισμού των αντικαπνιστικών οργανώσεων και των 
εκπροσώπων των κυβερνήσεων που έχουν αρμοδιότητα στον τομέα αυτό. Αυτό το 
δίκτυο των αντικαπνιστικών ΜΚΟ επέτρεψε κυρίως την ευαισθητοποίηση της 
κοινής γνώμης για τις ενέργειες πρόληψης της νικοτινίασης που έχουν 
αναπτυχθεί από την Κοινότητα. 
- is -
Διατροφή και καρκίνος 
Πολυάριθμες μελέτες επιδοτήθηκαν στο ίΐλαίσβσ του προγράμματος ώστε να 
βελτιωθεί η κατάσταση των γνώσεων επί 1ων πιθανών σχέσεων που υφίστανται 
μεταξύ της διατροφής και του καρκίνου {σχέση υφιστάμενη μεταξύ της διατροφής 
(περιλαμβανομένου του αλκοόλ) και 61αφόρων καρκίνων (μαστού, κόλου, 
παγκρέατος, χολικών πόρων). Εξάλλου, αναλήφθηκαν έρευνες με στόχο ιη 
διευκρίνιση του ρόλου των αντιπροαγωγικών ουσιών (σελήνιο, ασβέστιο, κλπ). 
Τέλος, κατέστη δυνατό να αρχίσει η "Ευρωπαϊκή ερευνητική μελέτη σχετικά με τη 
διατροφή και τον καρκίνο - EPIC". Η κοινοτική προστιθέμενη αξία αυτής της 
ερευνητικής μελέτης δεν χρειάζεται να αποδειχθεί, δεδομένου ότι μόνη η 
Κοινότητα παρέχει την ποικιλία πληθυσμού και διατροφικών συνηθειών που είναι 
απαραίτητες για την επίτευξη αξιόλογων αποτελεσμάτων. Η μελέτη αυτή 
συντονίζεται από το Διεθνές Κέντρο Καρκινικής Ερευνας (CIRC) και ενέχονται 
σε αυτή επιδημιολογικές ομάδες 7 κρατών μελών που θα παρακολουθήσουν 350.000 
ευρωπαίους πολίτες ώστε να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ της διατροφής και λοιπών 
συνηθειών διαβίωσης και της εμφάνισης καρκίνων και άλλων ασθενειών 
(καρδιαγγειακών παθήσεων, υπέρτασης, διαβήτη.* κλπ). Τη στιγμή αυτή, η Γαλλία, 
η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία έχουν αναλάβει την εκτέλεση της 
έρευνας και τρεις άλλες χώρες (Γερμανία, Ελλάδα, Κάτω Χώρες) ολοκληρώνουν την 
δοκιμαστική φάση. 
Σε θέματα ενημέρωσης του κοινού, το σύνολο των εταίρων του προγράμματος "Η 
Ευρώπη κατά του καρκίνου" στα δώδεκα κράτη μέλη, έχουν προσαρμόσει τις 
εκστρατείες τους για ενημέρωση του ευρέως κοινού ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι 
δύο ευρωπαϊκές οδηγίες πρόληψης του καρκίνου που αφορούν τη διατροφή. 
Πολυάριθμα νέα πληροφοριακά φυλλάδια έχουν επίσης εκδοθεί με την 
χρηματοδοτική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Από νομοθετική άποψη, το πρόγραμμα μπόρεσε να επωφεληθεί σημαντικών 
επιτευγμάτων στον τομέα της επισήμανσης σε ετικέτες του θρεπτικού 
περιεχομένου και των καταλοίπων φυτοφαρμάκων στα φρούτα και λαχανικά. 
Ετσι το Συμβούλιο, ενέκρινε το 1990 την οδηγία 90/496/ΕΟΚ που εναρμονίζει την 
επισήμανση θρεπτικού περιεχομένου των προϊόντων διατροφής στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα(1). Κατόπιν αυτής της οδηγίας* η *Έπιστημονική επιτροπή για την 
ανθρώπινη διατροφή" ανέλαβε τη σύνταξη δύο εκθέσεων το 1991: 
μία σχετικά με την συνιστώμενη' ημερήσια πρόσληψη στοιχείων διατροφής, 
και μία σχετικά με τον ορισμό των τροφικών ινών (που θα μπορούσε να 
χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο της επισήμανσης θρεπτικού περιεχομένου) και 
μία κοινή μέθοδο ανάλυσης. 
Εξάλλου, η Επιτροπή ενέκρινε τον Απρίλιο 92 δύο προτάσεις τροποποίησης των 4 
οδηγιών του Συμβουλίου 76/895/ΕΟΚ, 90/642/ΕθΚ, 86/362/ΕΟΚ και 86/363/ΕΟΚ 
αναφορικά με τη θέσπιση μεγίστων ποσοστών καταλοίπων φυτοφαρμάκων στα φρούτα 
και τα λαχανικά και τα λοιπά προϊόντα φυτικής προέλευσης, δημητριακά και 
τρόφιμα ζωικής προέλευσης. 
(1) Ε.Ε. L. 276 06 Χ. 90 
Καρκινογόνοι παράγοντ ες 
Στον τομέα των κινδύνων καρκινογένεσης που περιέχονται σε ορισμένες χημικές 
ουσίες, πολυάριθμες μελέτες πραγματοποιήθηκαν αναφορικά με τους καρκίνους 
επαγγελματικής προέλευσης των εργαζομένων που εκτίθενται σε διάφορους 
καρκινογόνοΰς πάραγοντες. 
Οι ακόλουθες νομοθετικές ενέργειες υποστήριξαν την εφαρμογή του προγράμματος 
στον τομέα αυτό: 
α) Κατάταξη και επισήμανση των καρκινογόνων ουσιών περιλαμβανομένων των 
παρασκευασμάτων που τις περιέχουν: 
Την 1η Μαρτίου 1991, η οδηγία σχετικά με την κατάταξη και την 
επισήμανση των επικινδύνων ουσιών (67/548/ΕΟΚ9) προσαρμόστηκε για 
δωδέκατη φορά σύμφωνα με τις τεχνικές προόδους. Το 1991 επίσης, ο 
αριθμός των ουσιών ή ομάδων ουσιών που κατατάσσονται στο παράρτημα 1 
της οδηγίας 67/548/ΕΟΚ στις κατηγορίες 1, 2 ή 3 διευρύνθηκε ώστε να 
συμπεριλάβει 52 νέες ουσίες, γεγονός που έφθασε το συνολικό αριθμό 
τους σε 147. 
Η οδηγία 88/379/ΕΟΚ (κατάταξη, επισήμανση επικινδύνων 
παρασκευασμάτων) τέθηκε σε ισχύ στις 8 Ιουνίου 91· αυτή η οδηγία 
επιβάλλει την επισήμανση των ςπικινδύνων ουσιών και κυρίως την 
αναγραφή του μηνύματος "μπορεί να προκαλέσει καρκίνο" όταν το 
παρασκεύασμα έχει μία ουσία που έχει αναγνωρισθεί ως καρκινογόνος 
εφόσον αυτή περιέχεται στο παρασκεύασμα σε συγκέντρωση μεγαλύτερη 
εκείνης που ορίζεται από την οδηγία. 
β) Διάθεση στην αγορά επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων: 
Το 1991, η οδηγία 76/769/ΕΟΚ της 27 Ιουλίου 1976 αναφορικά με τον 
περιορισμό της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης ορισμένων 
επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων, τροποποιήθηκε τέσσερις φορές 
με τις οδηγίες 91/173/ΕΟΚ* 91/338/ΕΟΚ, 91/339/ΕΟΚ, και 91/659/ΕΟΚ. Οι 
τροποποιήσεις αυτές αφορούν κυρίως τους περιορισμούς για τις ίνες 
αμιάντου, την πενταχλωροφαινόλη και τα παράγωγα της καθώς και το 
κάδμιο και τα παράγωγα του. 
γ) Πρόληψη των καρκίνων επαγγελματικής προέλευσης: 
Ενα αποφασιστικό βήμα στην καταπολέμηση των καρκινογόνων παραγόντων 
στους χώρους εργασίας μπόρεσε να γίνει χάρη στην έγκριση της οδηγίας 
90/394/ΕΟΚ στις 29 Ιουνίου 1990 αναφορικά με την προστασία των 
εργαζομένων έναντι των κινδύνων που συνδέονται με έκθεση τους σε 
καρκινογόνους παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους (ΕΕ L 196 
της 26.07.1990, σ. 1). 
-10-
Σε ότι αφορά το συγκεκριμένο πρόβλημα του αμιάντου, μία 
οδηγία του Συμβουλίου εγκρίθηκε στις 25 Ιουνίου 1991, που 
τροποποιούσε την οδηγία 83/477/ΕΟΚ περί προστασίας των 
εργαζομένων έναντι των κινδύνων που συνδέονται με έκθεση τους 
στον αμίαντο κατά την διάρκεια της εργασίας τους (δεύτερη 
ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 
80/1107/ΕΟΚ) (Ε.Ε. L· 20é της 2*7/07/91, σ. 16) 
Οι ακόλουθες νομοθετικές ενέργειες πραγματοποιήθηκαν, στον τομέα της 
προστασίας έναντι των ιοντιζουσών ακτινοβολιών, με την υποστήριξη του 
προγράμματος : 
ο κανονισμός EURATOM αριθ. 3954/87 (Ε.Ε. L. 371 της 30.12.87) που ορίζει 
τα μέγιστα αποδεκτά επίπεδα ραδιενεργού μόλυνσης για τα τρόφιμα και τις 
κτηνοτροφές μετά από πυρηνικό ατύχημα ή σε κάθε άλλη περίπτωση εκτάκτου 
ραδιολογικού περιστατικού συμπληρώθηκε με τον κανονισμό 770/90. 
η έγκριση του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 2219/89 σχετικά με "τις προϋποθέσεις 
εξαγωγής ειδών διατροφής και κτηνοτροφών μετά από πυρηνικό ατύχημα ή σε 
κάθε άλλη περίπτωση εκτάκτου ραδιολογικού συμβάντος" /Ε.Ε. L. 211 της 
η οδηγία αριθ. 618/89 EURATOM (E.E.L. 3St/31 της 07.12.89) αναφορικά με 
την ενημέρωση του πληθυσμού σχετικά με τα μέτρα υγειονομικής προστασίας 
που πρέπει να εφαρμοστούν και την συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσει σε 
περίπτωση εκτάκτου ραδιολογικού περιστατικού, συμπληρώθηκε το 1991 με 
μία ανακοίνωση (Ε.Ε. C103 της 19.04.91) ώστε να διευκολυνθεί η μεταφορά 
της οδηγίας στην νομοθεσία των κρατών μελών. 
η οδηγία του Συμβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 1990 (90/641/Ευρατόμ) για 
την προστασία στην πράξη των εξωτερικών εγραζομένων που εκτίθενται σε 
κίνδυνο από ιοντίζούσες ακτινοβολίες κατά διάρκεια των δραστηριοτήτων 
τουξ· σε ελεγχόμενη περιοχή. CEE. L 349 Της 13.12.1990) 
-21 -
Πληθυσμιακός έλεγχος 
Με βάση τις ήδη αποκτηθείσες εμπειρίες σε ορισμένα κράτη μέλη, δημιουργήθηκε 
το 1990 ένα δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων πληθυσμιακού ελέγχου του καρκίνου του 
μαστού. Ο σκοπός του δικτύου αυτού είναι να αναλάβει την ανταλλαγή εμπειριών 
μεταξύ των κρατών μελών και να θεσπίσει τις βάσεις μιας πρακτικής 
πληθυσμιακού ελέγχου του καρκίνου του μαστού υψηλού επιπέδου στην Κοινότητα. 
Σήμερα, 9 κράτη μέλη συμμετέχουν σε αυτό. Οι γνώσεις των κέντρων του Ηνωμένου 
Βασιλείου, της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας και των Κάτω Χωρών, χωρών 
που δεν διαθέτουν χρηματοδοτούμενα σχέδια στο δίκτυο, χρησιμοποιούνται στη 
διαχείριση και την αξιολόγηση του δικτύου και μπορούμε κατά συνέπεια να 
θεωρήσουμε ότι το δίκτυο αυτό καλύπτε ι το σύνολο της Κοινότητας. Η λειτουργία 
του δικτύου αξιολογείται συνεχώς από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες συμβούλους 
και, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δύο γενικές συνεδριάσεις αξιολόγησης (Κοίμπρα 
- 1990, Αθήνα - 1991, Δουβλίνο - 1992). 
Η αξιολόγηση αυτή απέδειξε ότι μία προσπάθεια στον τομέα της κατάρτισης του 
ενεχομένου υγειονομικού προσωπικού είναι απαραίτητη. Το πρόγραμμα 
αντιμετώπισε την κατάσταση αυτή διοργανώνοντας δραστηριότητες κατάρτισης στον 
τομέα αυτό, κυρίως, στα κέντρα εξετάσεων ανίχνευσης της Ουτρέχτης και της 
Φλωρεντίας (1990 - 1991). 
Εξάλλου, καθώς η εξασφάλιση ποιότητας κολλών δοκιμαστικών σχεδίων πρέπει να 
βελτιωθεί, μέσω του προγράμματος εκπονήθηκε μαζί με τους εμπειρογνώμονες των 
κρατών μελών, ένα έγγραφο όπου περιέχονται οι "ευρωπαϊκές κατευθυντήριες 
γραμμές για την εξασφάλιση της ποιότητας στο μαστογραφικό πληθυσμιακό 
έλεγχο". Το έγγραφο αυτό καλύπτει την οργάνωση, τις τεχνικές και 
επαγγελματικές πλευρές (διαδικασία, κατάρτιση της ακτινολογικής ομάδας, 
δείκτες επίδοσης, αξιολόγηση, τεχνικές πλευρές που αφορούν τη δόση). Η 
δημοσίευση προβλέπεται για το τέλος του 1992. 
Σε ότι αφορά την εξέταση ανίχνευσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, το 
πρόγραμμα χρηματοδότησε πολυάριθμες μελέτες, κυρίως σε συνδυασμό με τον ιό 
HPV, το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στην εξέταση ανίχνευσης, το ρόλο και 
την κατάρτιση των γενικών ιατρών καθώς και τις εναλλακτικές τεχνικές εξέτασης 
ανίχνευσης όπως η τραχηλογραφία. 
Αποδείχθηκε ότι, όπως για τον πληθυσμιακό έλεγχο του καρκίνου του μαστού, 
είναι απαραίτητη μία προσπάθεια προαγωγής της εξασφάλισης ποιότητας αυτής της 
εξέτασης ανίχνευσης. Για το λόγο αυτό το πρόγραμμα σε συνεργασία με μία ομάδα 
εμπειρογνωμόνων του θέματος συνέταξε τις κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα 
της εξασφάλισης ποιότητας για τον πληθυσμιακό έλεγχο του καρκίνου του 
τραχήλου της μήτρας" Το έγγραφο αυτό θα δημοσιευτεί στο τέλος του 1992. 
Προβλέπεται, εν όψει του ελέγχου εφαρμοσιμότητας αυτών των κατευθυντηρίων 
γραμμών, να δημιουργηθεί, από το 1993 ένα κοινοτικό δίκτυο δοκιμαστικών 
σχεδίων. 
Σε ότι αφορά άλλους καρκίνους, το πρόγραμμα χρηματοδοτεί μία μελέτη 
σκοπιμότητας για τον πληθυσμιακό έλεγχο του καρκίνου του προστάτη. Αναφορικά 
με το ορθοκολικό καρκίνο, το πρόγραμμα χρηματοδότησε περιορισμένο αριθμό 
μελετών (αποτελεσματικότητα του ορθοκολικού καρκίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη 
Γερμανία και τη Γαλλία), που αξιολογούν τις μεθόδους πληθυσμιακού ελέγχου του 
καρκ ί νου αυτ ού. 
Καταγραφή των καρκίνων και παρόμοιες ενέργειες 
Στο πλαίσιο των ενεργειών στον τομέα *ης καταγραφής των καρκίνων, που 
περιγράφονται στο δεύτερο σχέδιο ενεργειών ταυ προγράμματος, έχουν αρχίσει οι 
προπαρασκευαστικές εργασίες για τη δημιουργία Ενός ευρωπαϊκού δικτύου μητρώων 
καρκίνων. Ο γενικός στόχος του δικτύου αυτού είναι η βελτίωση της 
συγκρισιμότητας των δεδομένων που περιέχονται στα μητρώα καρκίνου ώστε να 
δημιουργηθεί μία αξιόπιστη βάση πληροφοριών. Αυτό θα επιτρέψει τον καλύτερο 
έλεγχο των προβλημάτων που σχετίζοντας με τον καρκίνο στην Κοινότητα και τη 
χρησιμοποίηση κατά βέλτιστο τρόπο των δεδομένων στο πλαίσιο των εργασιών 
έρευνας και σχεδιασμού. 
Το σχέδιο αυτό το διαχειρίζεται, γ^α το πρόγραμμα, το "Διεθνές Κέντρο Ερευνας 
Καρκίνου" και το "Δανικό Μητρώο Καρκίνων"λ 
Εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί ή, που βρίσκονται σε στάδιο εκτέλεσης είναι 
οι ακόλουθες: 
ορισμός συστήματος κωδικοποίησης, που Οα συγκέντρωνε ι ένα σύνολο ενοτήτων 
οι οποίες περιλαμβάνουν περίπου 700 καρκίνους ώστε να καταστεί δυνατή η 
συγκρισιμότητα των διαφόρων καταχωρήσεων· 
δημιουργία ενός συστήματος, διαχ,έΕρισης βάσης δεδομένων (EUROCIM),, που θα 
χρησιμοποιείται σε προσωπικό υπολογιστή, ώστε να καταστεί δυνατή μία 
ευχερής έρευνα σχετικά με ΐη συχνότητα εμφάνισης S<apy<(\tuxv και τα 
αντίστοιχα ποσοστά θνησιμότητας καθώς και ή στατιστική τους ανάλυση· 
πραγματοποίηση μιας έρευνας επί των μητρώων καρκίνου που υφίστανται ανά 
την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ώστε να προσδιοριστούν οι πιθανοί εταίροι του 
δικτύου· 
δημοσίευση των δεδομένων που αφορούν την £κτίμηρη της βλάβης που 
προκαλείται από τον καρκίνο ανώ την Ευρωπα'ΙΕκτ^ κοινότητα^). 
(2) Ο.Μ. Jensen, M. Estève, Η. Moïlêr και Η.. Renard (1990), Cancer in 
the European Comunity and its Memfcter States, EurOp. J. cancer, n. 26, 
1167-1256. 
-il-
Αλλες πλευρές; θεραπεία και τράπεζα μυελού οστών 
Ορισμένες πρωτοβουλίες έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή ενόψει της υλοποίησης των 
ενεργειών που συνιστά η απόφαση του Συμβουλίου, της 17 Μαίου 1990Î1) στους 
τομείς της θεραπείας και των τραπεζών μυελού του οστών. 
Για ότι αφορά τη θεραπεία, μία μελέτη σχετικά με τη βελτίωση του ελέγχου 
ποιότητας στον τομέα της ακτινοθεραπείας τέθηκε σε εφαρμογή ενόψει του 
εναρμονισμού της ορθής πρακτικής σε αυτόν τύπο θεραπείας. Στον τομέα των 
ανακουφιστικών φροντίδων, μία ομάδα εμπειρογνωμόνων συνέταξε έκθεση σχετικά 
με την κατάσταση στο επίπεδο της Κοινότητας. Στο πλαίσιο της παιδιατρικής 
ογκολογίας, μία ομάδα εμπειρογνωμόνων συνέταξε παρόμοια έκθεση (η οποία θα 
είναι επίσης διαθέσιμη περί τα τέλη 1992). 
Τέλος μία εξεταστική ομάδα αποτελούμενη από μέλη της Επιτροπής ειδικών και 
καρκινολόγων δημιουργήθηκε για να εξετάσει ποιες πρωτοβουλίες του 
προγράμματος θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μεσοπρόθεσμα στον τομέα της 
θεραπε ίας. 
Αναφορικά με τις τράπεζες μυελού των οστών, το πρόγραμμα συνδυάστηκε με το 
πρόγραμμα AIM το οποίο χρηματοδοτεί το σχέδιο EMDIS (European Marrow 
Informatics systems) που καλύπτει 9 τράπεζες μυελού και περίπου 300.000 
δότες. Εξάλλου, μια Ευρωπαϊκή Γραμματεία Δοτών (Παρίσι) έλαβε μία μετρίου 
ύψους κοινοτική επιδότηση. Στη διάρκεια των δύο επομένων ετών, το πρόγραμμα 
θα εξετάσει τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν ώστε να βελτιωθεί η ανταλλαγή 
εμπειριών στον τομέα αυτό. 
(1) Ε.Ε. L. 137/30.05.90 
-*l-
Πληροφόρηση του κοινού 
Ενας από τους μεγαλύτερους στόχους του προγράμματος όσον αφορά την 
πληροφόρηση είναι να διαθέσει τους κατάλληλους πόρους στους εταίρους για την 
καμπάνια κατά του καρκίνου. Εκτός από τη χρηματοδοτική υποστήριξη για 
ενέργειες που σχετίζονται με τους στόχους του προγράμματος, αυτοί οι πόροι 
συμπεριλαμβάνουν τον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά του Καρκίνου, τηλεταινίες και 
βιντεοταινίες, πόστερ, την μπροσούρα του προγράμματος, το Diaporama (επίδειξη 
διαφανειών) και τα εθνικά newsletters. Επιπλέον, η έκδοση του τεύχους 1/91 
του περιοδικού Κοινωνική Ευρώπη έδωσε την ενδεικνυόμενη συλλογή τόσο 
επιστημονικών όσο και διοικητικώ/νομικών εγγράφων για το πρόγραμμα. 
Η προστιθέμενη αξία των δικτύων, που φέρουν σε επαφή εταίρους με παρόμοια 
ενδιαφέροντα, είναι αναμφισβήτητη. Ανάμεσα στα δίκτυα που διατηρεί ο τομέας 
πληροφόρησης είναι η ομάδα των αντικαρκινικών ενώσεων και συνδέσμων, η ομάδα 
παραγωγών ιατρικών και επιστημονικών τηλεοπτικών προγραμμάτων, η ομάδα 
ανταποκριτών που βασίζεται στα γραφεία της Επιτροπής στα κράτη μέλη, και η 
ομάδα προέδρων των εθνικών επιτροπών συντονισμού. Οι εθνικές επιτροπές 
συντονισμού που ιδρύθηκαν σε κάθε χώρα για να διευκολύνουν την ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων για την πρόληψη του καρκίνου, είχαν θετική επίδραση 
αναβαθμίζοντας το συντονισμό σε εθνικό επίπεδο. 
Από την αρχή, η χρήση ερευνών που βασίζονται σε αποδεδειγμένη μεθοδολογία 
θεωρήθηκε ως ουσιαστική συνεισφορά για τον εντοπισμό χώρων δραστηριοποίησης 
και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ενημερωτικών εκστρατειών. 
Από το 1987 και μετά έχουν διεξαχθεί σε βάση των 12 χωρών τακτικές έρευνες 
για τη συνειδητοποίηση της πρόληψης του καρκίνου, την καπνιστική συμπεριφορά 
και άλλα θέματα. Διάφορες έρευνες ανάμεσα σε ειδικές ομάδες στόχους όπως 
δάσκαλοι, γενικοί ιατροί, νέοι μεταξύ 11 και 15 ετών (για το κάπνισμα και το 
αλκόλ) και γυναίκες (με ειδική αναφορά στον ιατρικό πληθυσμιακό έλεγχο και 
στη διατροφή) έδωσαν τα αναγκαία στοιχεία για την ιεράρχηση των διάφορων 
κατηγοριών ενεργειών. 
Πολυάριθμες ενημερωτικές ενέργειες έγιναν σε κοινοτικό επίπεδο για να 
προαγάγουν την πληροφόρηση για την πρόληψη του καρκίνου. Οι πιο σημαντικές 
είναι οι εξής: 
Ευρωπαϊκό Ετος Πληροφόρησης για τον Καρκίνο. Το Ευρωπαϊκό Ετος από τον 
Ιανουάριο του 1989 έως τον Ιανουάριο του 1990 είχε ως αποτέλεσμα την 
κινητοποίηση πολύ μεγάλου φάσματος εταίρων. Το έτος εγκαινιάστηκε με 
συνεντεύξεις τύπου όπου παρευρέθηκαν διάφοροι υπουργοί. Παραγγέλθηκαν 10 
τηλεοπτικά προγράμματα για μετάδοση σε όλη την Κοινότητα. Σημαίνοντες 
εκπρόσωποι ΜΚΟ έγιναν δεκτοί στο Στρασβούργο από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο. Διάφορες κινητές εκθέσεις και αθλητικά γεγονότα έγιναν για 
να προαγάγουν τη συνειδητοποίηση για θέματα πρόληψης του καρκίνου σε όλη 
την Ευρώπη. 
Πρόγραμμα "Κατά του καρκίνου'Ότην Eurovision, Ιανουάριος του 1990. 11 
τηλεοπτικοί σταθμοί από 9 κράτη μέλη συνεργάστηκαν σ'αυτό το μοναδικό 
επίτευγμα ενός ζωντανού προγράμματος της Eurovision για ένα επιστημονικό 
θέμα. Το περιεχόμενο βασιζόταν κυρίως στον ευρωπαϊκό κώδικα κατά του 
καρκ ί νου. 
Ευρωπαϊκές Εβδομάδες κατά του , καρύου. Οι ευρωπαϊκές εβδομάδες 
αποδείχθηκε ότι ήταν ένα αποτελεσματικό μέσο για να διατηρηθεί ιο 
ενδιαφέρον για το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". Μια δοκιμαστική 
εβδομάδα έγινε το Μάϊο του 1988. Κατόπιν, η δεύτερη εβδομάδα τον Οκτώβριο 
κάθε έτους επιλέγεται σε τακτική βάση, για την οποία προκρίνεται ένα θέμα 
που βασίζεται στον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά του Καρκίνου. Αυτό οδηγεί στην 
ενθάρρυνση κεντρικών ενεργειών σε κάθε κράτος μέλος. Επιπλέον, 
εκατοντάδες αυθόρμητων ενεργειών γίνονται κάθε χρόνο στο πλαίσιο της 
εβδομάδας. 
- lb -
Αγωγή υγείας και πρόληψη του καρκίνου 
1. Βασικές δραστηριότητες αγωγής υγείας στο πρώτο σχέδιο δράσης του 
προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" (1987-1989) ήταν οι εξής: 
Διεξαγωγή συγκριτικής έρευνας για τα προγράμματα αγωγής υγείας στα 
κράτη μέλη. Μια έρευνα ανάμεσα σε 2750 καθηγητές συμπεριέλαβε 
ερωτήσεις για την παροχή αγωγής υγείας. 
Εγινε συνάντηση των αντικαρκινικών ενώσεων στο viterbo, στην Ιταλία 
για να συζητηθεί ο ρόλος του σχολείου στην πρόληψη του καρκίνου. 
Δόθηκε οικονομική βοήθεια σε εθνικά σχέδια για προγράμματα αγωγής 
υγείας που βασίζονται σε σχολεία, που συμπεριέλαβαν την πρόληψη του 
καρκίνου και την αγωγή σε θέματα καπνίσματος. 
2. Οι ενέργειες του δεύτερου σχεδίου δράσης (1990-94) βασίζονται στην πρώτη 
ευρωπαϊκή διάσκεψη για θέματα αγωγής υγείας και πρόληψης καρκίνου στα 
σχολεία, που έγινε στο Δουβλίνο το 1990. 
2.1 Υποστήριξη προσπαθειών για να ενημερωθούν οι καθηγητές στα σχολεία για 
τον Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά του Καρκίνου: 
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην επιμόρφωση των καθηγητών σε θέματα αγωγής 
υγείας και πρόληψης του καρκίνου. Το πρόγραμμα συνεργάστηκε σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο με άλλους διεθνείς οργανισμούς (ΠΟΥ-περιφερειακό γραφείο για την 
-Ευρώπη· Συμβούλιο της Ευρώπης) για την οργάνωση ευρωπαϊκών θερινών σχολείων 
σχετικά με την ενδο-υπηρεσιακή επιμόρφωση των καθηγητών σε θέματα αγωγής 
υγείας, όπου εξετάστηκαν διάφορα θέματα πρόληψης του καρκίνου (κάπνισμα, 
διατροφή κτλ.) (Southampton, Η.Β., Flensburg, Γερμανία', Montpellier, Γαλλία). 
Στο εθνικό επίπεδο διάφορες πρωτοβουλίες για την επιμόρφωση των καθηγητών, 
που προωθούν τα βασικά μηνύματα και τις προσεγγίσεις αυτών των ευρωπαϊκών 
θερινών σχολείων υποστηρίχθηκαν στην Πορτογαλία, στην Ελλάδα και στο Βέλγιο. 
Επιπλέον, έγιναν συνέδρια για να συζητηθεί η εφαρμογή σε κάθε κράτος μέλος 
των συστάσεων της διάσκεψης του Δουβλίνου ή ακόμη σχεδιάζονται να γίνουν σε 
καθένα από τα κράτη μέλη με την υποστήριξη του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά 
του καρκίνου". 
Σε κοινοτικό επίπεδο, αναπτύσσεται ένα ευρωπαϊκό δοκιμαστικό δίκτυο ιδρυμάτων 
για την επιμόρφωση των καθηγητών ώστε να δοκιμασθεί ένα κοινό ελάχιστο 
διδακτέο πρόγραμμα για την επιμόρφωση των καθηγητών σε θέματα αγωγής υγείας, 
συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης του καρκίνου, και προετοιμάστηκε μια 
πληροφοριακή καμπάνια για την αύξηση της συνειδητοποίησης των καθηγητών και 
του προσωπικού που βασίζεται στα σχολεία για το ρόλο τους στην αγωγή υγείας 
και στην πρόληψη του καρκίνου. Στα υλικά συμπεριλαμβάνονται ένα πόστερ και 
μια ενημερωτική μπροσούρα τα οποία έχουν εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Τέλος, έχει αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αναβάθμιση της υγείας 
και την πρόληψη του καρκίνου στο δημοτικό σχολείο. 
-Ά -
2.2 Διάδοση εποπτικού υλικού για θέματα αγωγής υγείας: 
Παρήχθη μια βιντεοταινία όσον αφορά την αγωγή σε θέματα καπνίσματος ("Το 
κάπνισμα και εσύ") για τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δοκιμάζεται 
αυτή την περίοδο σε κάθε κράτος μέλος. Η ταινία αυτή συνοδεύεται από 
εγχειρίδιο για τον καθηγητή όσον αφορά τη χρήση της ταινίας. 
Επιπλέον, υποστηρίζεται ένα ευρωπαϊκό φεστιβάλ για τη χρήση οπτικοακουστικών 
υλικών για την αγωγή υγείας (συμπεριλαμβανομένης της αγωγής για το κάπνισμα 
και τη διατροφή). 
Σε πολλά κράτη μέλη (Ισπανία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Ιταλία και Ηνωμένο 
Βασίλειο) έχει υποστηριχθεί η ανάπτυξη υλικών για χρήση σε σχέδια που 
βασίζονται σε σχολεία, τα οποία προάγουν ένα υγιεινό τρόπο ζωής και την 
πρόληψη του καρκίνου. Επίσης υποστηρίχθηκαν δοκιμαστικά σχέδια σε σχολεία για 
την πρόληψη του καρκίνου, τα οποία εντάσσονται στο πλαίσιο του σχολείου που 
αναβαθμίζει την υγεία (Βέλγιο και Λουξεμβούργο). 
2.3 Ενθάρρυνση στο σχολείο υγιεινών διαιτητικών συνηθειών και ιδίως 
ενθάρρυνση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών κατά τα διαλείμματα και 
κατά τα γεύματα. 
Υποστηρίχθηκε ένα ευρωπαϊκό θερινό σχολείο για την αγωγή σε θέματα διατροφής 
στο πλαίσιο του σχολείου που αναβαθμίζει την υγεία· επίσης υποστηρίχθηκαν 
εθνικά σχέδια για την αγωγή σε θέματα διατροφής στη Γερμανία, στην Ιρλανδία 
και στην Ισπανία. 
-<& -
Επιμόρφωση του προσωπικού υγείας 
Οσον αφορά την επιμόρφωση, η έμφαση δόθηκε στην ανάγκη να προσαρμοστούν και 
να αναβαθμιστούν οι γνώσεις και οι δεξιότητες στην ογκολογία όσον αφορά τους 
γενικούς ιατρούς, τους ειδικούς και ογκολόγους και τις νοσοκόμες. 
Εκτός από τη σύσταση της Επιτροπής της 8ης Νοεμβρίου 1989 περί της 
επιμόρφωσης του προσωπικού υγείας σε θέματα καρκίνου (ΕΕ L 346, 89/601/ΕΟΚ), 
το πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου" υποστήριξε τις παρακάτω 
δραστηριότητες: 
Ευρωπαϊκό συνέδριο για τη διδακτέα ύλη στην ογκολογία για σπουδαστές 
της ιατρικής στην Ευρώπη, Μάιος 1988, Βόννη (EORTC). 
- Ευρωπαϊκό συνέδριο με θέμα τους οδοντιάτρους και την πρόληψη του 
καρκίνου, Ιούνιος 1990, Κοπεγχάγη, Βασιλική Οδοντιατρική Σχολή της 
Κοπεγχάγης. 
Ευρωπαϊκό συνέδριο για τη διδακτέα ύλη στην ογκολογία για φοιτητές 
οδοντιατρικής στην Ευρώπη, Οκτώβριος 199 0, Κοπεγχάγη, Βασιλική 
Οδοντιατρική Σχολή της Κοπεγχάγης. 
Ευρωπαϊκό συνέδριο με θέμα βασική διδακτέα ύλη για μεταπτυχιακό 
μάθημα όσον αφορά τη νοσηλεία του καρκίνου, Ιανουάριος 1991, Λονδίνο, 
Ευρωπαϊκή Νοσηλευτική ογκολογική Εταιρία (EONS). 
Ευρωπαϊκό συνέδριο με θέμα την επιμόρφωση γενικών ιατρών σε θέματα 
καρκίνου, Ιούνιος 1941, Κοπεγχάγη, Ευρωπαϊκή Ενωση Γενικών Ιατρών 
(UEMO). 
Οι συστάσεις απ'αυτά τα συνέδρια εγκρίθηκαν από τις συμβουλευτικές επιτροπές 
για την επιμόρφωση των νοσοκόμων (Απρίλιος 1991), οδοντιάτρων (Νοέμβριος 
1991) και ιατρών (Νοέμβριος 1991). Εκτοτε έχουν διανεμηθεί στις αρμόδιες 
αρχές και στις επαγγελματικές μη κυβερνητικές οργανώσεις στα 12 κράτη μέλη. 
Στο πλαίσιο της εφαρμογής αυτών των συνεδρίων, πολλές δραστηριότητες έχουν 
υλοποιηθεί ή συνεχίζονται την περίοδο αυτή: 
Οσον αφορά την ανάπτυξη διδακτέας ύλης: 
- Την περίοδο αυτή εδραιώνεται ένα ευρωπαϊκό δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων 
βασιζόμενο στη βασική διδακτέα ύλη για μεταπτυχιακό μάθημα στη νοσηλεία 
του καρκίνου στην Πορτογαλία, Ελλάδα, Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ιρλανδία 
και Ιταλία. 
Στο ίδιο πλαίσιο οργανώνεται μια μελέτη σκοπιμότητας για την ανάπτυξη 
ενός κοινού δικτύου όπου θα συμμετέχουν η Γαλλία, η Ισπανία και η 
Πορτογαλία. 
Εδραιώνεται ένα δίκτυο δοκιμαστικών σχεδίων για την επιμόρφωση των 
γενικών ιατρών σε θέματα καρκίνου, όπου συμμετέχουν τα 12 κράτη μέλη, για 
να εφαρμοστούν οι συστάσεις του συνεδρίου της Κοπεγχάγης του 1991 σχετικά 
με την ειδική επιμόρφωση για θέματα καρκίνου των γενικών ιατρών. 
Υποστηρίζονται από το πρόγραμμα δύο δοκιμαστικά σχέδια για την κατάρτιση 
σε θέματα καρκίνου των φοιτητών οδοντιατρικής, στην Ιταλία και στην 
Πορτογαλ ία. 
- η -
Αναπτύσσεται ένα κοινό μη υποχρεωτικό πρόγραμμα κατάρτίσης γιο ιατρικό 
και παραγιατρικό προσωπικό που συμμετέχει σε πληθυσμιακό έλεγχο του 
καρκίνου της μήτρας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, σε συνεργασία με ιις 
εταιρίες κυτταροπαθολογίας στα 12 κράτη μέλη. 
Εχουν οργανωθεί πολυάριθμα ενδο-υπηρεσιακά σεμινάρια και εργαστήρια 
κατάρτισης για θέματα που σχετίζονται με τον καρκίνο, για ιατρούς, 
νοσοκόμες και οδοντιάτρους στα κράτη μέλη το 1990 και το 1991 με την 
υποστήριξη του προγράμματος "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
Υστερα από τα ευρωπαϊκά συνέδρια για τους οδοντιάτρους το 1990, η 
Βασιλική Οδοντιατρική Σχολή της Κοπεγχάγης οργανώνει το 1991 και το 1992 
δύο σεμινάρια για την επιμόρφωση των εκπαιδευτών από τα 12 κράτη μέλη σε 
θέματα καρκίνου του στόματος. 
Οσον αφορά την κινητικότητα του ιατρικού προσωπικού: 
Δόθηκε υποστήριξη μέσω υποτροφιών για να διευκολυνθεί η κινητικότητα 
ιατρών και νοσοκόμων μεταξύ των κρατών μελών. Το 199 0, χορηγήθηκαν 50 
υποτροφίες σε ιατρούς για να διευκολυνθεί η πρόσβαση τους σε ειδικευμένα 
μαθήματα που οργανώνει η Ευρωπαϊκή Σχολή Ογκολογίας (E.S.O.). 
Η πρόσβαση σε κέντρα υπεροχής διευκολύνθηκε για 25 ευρωπαίες νοσοκόμες με 
τη βοήθεια της ευρωπαϊκής ογκολογικής νοσηλευτικής εταιρίας (EONS). Το 
1991 δόθηκαν υποτροφίες σε 30 ιατρούς και σε 25 νοσοκόμες στο ίδιο 
πλαίσιο. 
Επίσης υποστηρίζεται η συμμετοχή σε μαθήματα διαχείρισης στοιχείων που 
οργανώνει ο E.O.R.T.C. 
Στον τομέα του διδακτικού υλικού 
Εγχειρίδια που προορίζονται για γενικούς ιατρούς με θέματα τον καρκίνο 
του πνεύμονα και καρκίνο του μαστού δημοσιεύτηκαν το 1990. 
Το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (Η.Β.) έχει αναπτύξει από το 1990 ένα 
επιμορφωτικό πακέτο πολλαπλών μέσων που χρησιμεύει για την εξ αποστάσεως 
μάθηση με θέμα τη μείωση των κινδύνων καρκίνου, ώστε να επιμορφωθούν οι 
εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας στην Ευρώπη σε θέματα πρόληψης του 
καρκίνου. 
Σήμερα 4 κράτη μέλη (Η.Β.) αξιολογούν ένα βιντεοδίσκο ο οποίος βασίζεται 
σε διαλογικό σύστημα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή για την επιμόρφωση ιατρών 
και νοσοκόμων σε θέματα καρκίνου. 
Οριστικοποιείται μια μπροσούρα που εξηγεί το επιστημονικό υπόβαθρο για 
τον "Ευρωπαϊκό Κώδικα κατά του Καρκίνου" για γενικούς ιατρούς, την οποία 
παρήγαγε η ομάδα των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών ενώσεων γενικών ιατρών· 
αυτή θα διανεμηθεί στο άμεσο μέλλον σε όλη την Κοινότητα. 
• 3ο-
ISSN 0254-1483 
COM(93) 93 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR os 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-93-114-GR-C 
ISBN 92-77-53574-1 
Υπηρεσία Επςοτίιιων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg