[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 20.10.2010

COM(2010) 579 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Πλαίσιο της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Πλαίσιο της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα (Έγγραφο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Εισαγωγή

Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, οι κυβερνήσεις διαπίστωσαν ότι τράπεζες και άλλα συστημικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν μπορούσαν να αφεθούν να πτωχεύσουν. Συγκεκριμένα, δεν υπήρχε κάποιος απλός τρόπος για μια τράπεζα να συνεχίσει να παρέχει τις βασικές τραπεζικές εργασίες, ενώ αντιμετώπιζε πρόβλημα φερεγγυότητας και, στην περίπτωση πτώχευσης μεγάλης τράπεζας, οι εργασίες αυτές δεν ήταν δυνατόν να σταματήσουν χωρίς να προκληθεί σημαντική συστημική βλάβη. Τα μέτρα που χρειάστηκε να λάβουν οι κυβερνήσεις για τη στήριξη προβληματικών τραπεζικών οργανισμών – κεφαλαιακές εισφορές, μέτρα αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, εγγυήσεις για περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις, και στήριξη της ρευστότητας – είχαν σαν αποτέλεσμα την επιτυχή σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ωστόσο, στήριξαν επίσης προβληματικά ιδρύματα, καθώς και πιστωτές, με τεράστιο κόστος για τα δημόσια οικονομικά: οι δεσμεύσεις ενίσχυσης τις οποίες ανέλαβαν οι κυβερνήσεις της ΕΕ ανέρχονται περίπου σε 30% του ΑΕΠ της ΕΕ, ενώ η ενίσχυση που χρησιμοποιήθηκε ανέρχεται σε 13%[1]. Οι δημόσιες αυτές παρεμβάσεις είχαν σημαντικό αντίκτυπο όσον αφορά τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς[2].

Όλοι συμφωνούν ότι τα ανωτέρω γεγονότα δεν πρέπει ποτέ να επαναληφθούν. Οι τράπεζες πρέπει να αφήνονται να πτωχεύουν, όπως και οιαδήποτε άλλη επιχείρηση. Οι αρχές πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τα εργαλεία εκείνα τα οποία θα τους δώσουν τη δυνατότητα να προλαμβάνουν τις συστημικές βλάβες που προκαλούνται από την άτακτη πτώχευση των ιδρυμάτων αυτών, χωρίς την άνευ λόγου έκθεση των φορολογουμένων σε κίνδυνο ζημίας και την πρόκληση βλάβης στην οικονομία, συνολικά. Παράλληλα με τις αυστηρότερες ρυθμίσεις για τη μείωση των πιθανοτήτων να περιέλθουν οι τράπεζες σε δυσχερή θέση, απαιτείται ένα αξιόπιστο καθεστώς για την αποκατάσταση της πειθαρχίας στην αγορά, που να συνδέεται με την απειλή της πτώχευσης, και για τη μείωση του ηθικού κινδύνου – τη σιωπηρή δηλαδή προστασία από την πτώχευση από την οποία επωφελείται σήμερα ο τραπεζικός τομέας.

Η Επιτροπή έχει αναλάβει να εκπονήσει μια στρατηγική απάντηση σε επίπεδο ΕΕ και, μέχρι σήμερα, έχει εκδώσει δύο ανακοινώσεις αναφορικά με τη διαχείριση των κρίσεων και την εξυγίανση. Στην πρώτη ανακοίνωση, τον Οκτώβριο του 2009[3], εξετάζονται οι αναγκαίες αλλαγές προκειμένου να καταστεί αποτελεσματική η διαχείριση των κρίσεων και η εξυγίανση ή η ομαλή εκκαθάριση μιας προβληματικής διασυνοριακής τράπεζας. Η ανακοίνωση αυτή αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης παρουσιάστηκαν σε διάσκεψη για τη διαχείριση των κρίσεων, η οποία οργανώθηκε από την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2010[4]. Την άνοιξη του 2010, η Επιτροπή συνέστησε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων σε θέματα νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας, για να τη συνδράμει στο προπαρασκευαστικό της έργο. Στη δεύτερη ανακοίνωση, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2010[5], εξετάζεται η χρηματοδότηση της εξυγίανσης, με τρόπο που να ελαχιστοποιείται ο ηθικός κίνδυνος και να προστατεύονται οι δημόσιοι πόροι[6]. Σε σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου γίνονται επίσης σημαντικές συστάσεις για τη διασυνοριακή διαχείριση κρίσεων στον τραπεζικό τομέα (έκθεση Ferreira)[7].

Η Επιτροπή συμβάλλει στις εργασίες του FSB (Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) και της G20, και επίσης παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις άλλες διεθνείς εξελίξεις. Στη Σύνοδο Κορυφής της G20, που πραγματοποιήθηκε στο Τορόντο τον Ιούνιο του 2010, αναλήφθηκε η δέσμευση για τη μελέτη και εφαρμογή συστημάτων μέσω των οποίων οι αρχές θα έχουν την εξουσία και τα εργαλεία να αναδιαρθρώνουν ή να εξυγιαίνουν όλα τα είδη των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που βρίσκονται σε κρίση, χωρίς να επιβαρύνονται τελικά οι φορολογούμενοι. Η G20 κάλεσε επίσης το FSB να μελετήσει και να εκπονήσει, έως τη Σύνοδο Κορυφής της Σεούλ τον Νοέμβριο του 2010[8], συγκεκριμένες συστάσεις ακολουθητέας πολιτικής για την αντιμετώπιση και επίλυση προβλημάτων που αφορούν χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς μεγάλης συστημικής σημασίας. Στις ΗΠΑ, η μεταρρύθμιση Dodd-Frank[9] καθιέρωσε ένα πλαίσιο εξυγίανσης, σε επίπεδο ομίλων, ιδρυμάτων με συστημική σημασία.

Η παρούσα ανακοίνωση παραθέτει τις κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής που σκοπεύει να ακολουθήσει η Επιτροπή, βάσει του έργου που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για τη διαχείριση των κρίσεων και την εξυγίανση. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει το προπαρασκευαστικό της έργο με βάση τις κατευθυντήριες αυτές γραμμές, με σκοπό να υποβάλει νομοθετικές προτάσεις, την άνοιξη του 2011. Οι προτάσεις αυτές θα συνοδεύονται από εκτίμηση επιπτώσεων και θα ολοκληρώνουν την από πλευράς Επιτροπής εφαρμογή των κυριότερων μεταρρυθμίσεων της G20 στο πεδίο της ρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα. Τον Δεκέμβριο του 2010, θα ξεκινήσει η δημόσια διαβούλευση για τις τεχνικές λεπτομέρειες του υπό εξέταση νομοθετικού πλαισίου. Στο τμήμα 6 της παρούσας ανακοίνωσης περιγράφονται επίσης οι περαιτέρω εργασίες για τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας και την εξυγίανση διασυνοριακών ομίλων.

2. ΠΕΔΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ

Το πλαίσιο που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση θα εφαρμόζεται σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα και σε ορισμένες επιχειρήσεις επενδύσεων[10], ανεξάρτητα από το αν ασκούν διασυνοριακές ή εγχώριες δραστηριότητες. Ωστόσο, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εργασίες της για την εξυγίανση άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών και θα υποβάλει σχετική αναφορά έως το τέλος του 2011. Οι εργασίες αυτές θα λαμβάνουν υπόψη, ειδικότερα, τις τυχόν αναγκαίες και ενδεδειγμένες ρυθμίσεις διαχείρισης κρίσεων και εξυγίανσης για άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όπως ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικά κεφάλαια και κεντρικούς αντισυμβαλλομένους.

Ο πρωταρχικός στόχος ενός ευρωπαϊκού πλαισίου εξυγίανσης πρέπει να είναι η παροχή δυνατότητας σε προβληματικά ιδρύματα, ανεξάρτητα από το είδος και το μέγεθός τους, και ιδιαίτερα ιδρύματα που παρουσιάζουν συστημική σπουδαιότητα, να πτωχεύουν χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, και χωρίς το σχετικό κόστος να επιβαρύνει τους φορολογουμένους. Για την επίτευξη του στόχου αυτού στον τραπεζικό τομέα, η Επιτροπή εκπονεί πλαίσιο πρόληψης, διαχείρισης κρίσεων και εξυγίανσης, βάσει των ακόλουθων στόχων:

- Προτεραιότητα στην πρόληψη και στην προετοιμασία: ο λεπτομερής σχεδιασμός και η θέσπιση διεξοδικών μέτρων πρόληψης αναμένεται να βοηθήσουν τις αρχές και τις επιχειρήσεις να προετοιμαστούν για τη διαδικασία εξυγίανσης και θα συμπληρώσουν άλλες μεταρρυθμίσεις με σκοπό τη μείωση των κινδύνων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα·

- Παροχή αξιόπιστων εργαλείων εξυγίανσης που να εξασφαλίζουν στις αρχές εναλλακτικές δυνατότητες για την εξυγίανση των ιδρυμάτων με τρόπο ώστε να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι μετάδοσης και να εξασφαλίζεται η συνέχιση των βασικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της διαρκούς πρόσβασης σε καταθέσεις για ασφαλισμένους καταθέτες ·

- Δυνατότητα ταχείας και αποφασιστικής δράσης, με την πρόβλεψη σαφώς καθορισμένων εξουσιών και διαδικασιών και την εξάλειψη κάθε έλλειψης ασφάλειας δικαίου σχετικά με το πότε μπορούν να παρέμβουν οι αρχές και ποια μέτρα μπορούν να λάβουν·

- Μείωση του ηθικού κινδύνου, με την εξασφάλιση κατάλληλου επιμερισμού των ζημιών μεταξύ των μετόχων και των πιστωτών και της προστασίας των δημόσιων πόρων. Αυτό συνεπάγεται, τουλάχιστον, την ανάληψη του κόστους της εξυγίανσης από τους μετόχους και, στο μέτρο του δυνατού, από τους πιστωτές του υπό εξέταση ιδρύματος, ανάλογα με τη συνήθη σειρά προτεραιότητας, και, αν είναι αναγκαίο, από το σύνολο του τραπεζικού κλάδου ·

- Συμβολή στην ομαλή εξυγίανση διασυνοριακών ομίλων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελάχιστη δυνατή διαταραχή της εσωτερικής αγοράς, ο δίκαιος επιμερισμός του κόστους και η διατήρηση των ουσιωδών τραπεζικών υπηρεσιών ·

- Κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου, παροχή κατάλληλων εγγυήσεων σε τρίτους και περιορισμός κάθε παρεμβολής με δικαιώματα ιδιοκτησίας στον απολύτως αναγκαίο βαθμό που δικαιολογείται από το δημόσιο συμφέρον. Σκοπός του πλαισίου είναι να εξασφαλίζει ότι οι πιστωτές τυγχάνουν μεταχείρισης παρόμοιας με εκείνη της οποίας θα ετύγχαναν εάν η τράπεζα είχε τεθεί υπό εκκαθάριση[11]·

- Περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, που προέρχονται από παρεμβάσεις οι οποίες αλλοιώνουν τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο της εξυγίανσης πρέπει να είναι συμβατές με τους κανόνες της Συνθήκης και την εσωτερική αγορά.

Το πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων που βασίζεται στους στόχους αυτούς θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες έχουν τη δυνατότητα να εξέλθουν από την αγορά, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Χωρίς τέτοιο πλαίσιο δεν μπορεί να υπάρχει ρεαλιστική εναλλακτική λύση σε περίπτωση μελλοντικής κρίσης, εκτός από την εκ νέου διάσωση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

3. ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

Το πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων το οποίο εκπονεί η Επιτροπή περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες μέτρων: τα προπαρασκευαστικά και προληπτικά μέτρα, την πρώιμη εποπτική παρέμβαση· και τα εργαλεία και τις εξουσίες εξυγίανσης. Ορισμένα από τα εργαλεία αυτά υφίστανται ήδη στο πλαίσιο εθνικών καθεστώτων, πλην όμως κάποια από αυτά θα είναι νέα σε ορισμένα κράτη μέλη. Για τον λόγο αυτόν, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ομαλή μετάβαση μεταξύ των ισχυουσών εθνικών ρυθμίσεων και του μελλοντικού πλαισίου. Τα μέτρα πρώιμης παρέμβασης και εξυγίανσης πρέπει να παρέχουν στις αρχές ευρύ φάσμα επιλογών και, ανάλογα με τη γενεσιουργό αιτία, το πλαίσιο δεν θα πρέπει να είναι περιοριστικό ως προς τα μέτρα που πρέπει να χρησιμοποιούνται σε κάποια συγκεκριμένη περίπτωση.

3.1. Αρμόδιες αρχές για τη διαχείριση κρίσεων

Οι εξουσίες πρώιμης παρέμβασης θα εξακολουθήσουν να ασκούνται από τις αρχές προληπτικής εποπτείας με βάση την οδηγία για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις («CRD»)[12].

Με το νέο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων θα απαιτείται από κάθε κράτος μέλος να καθορίζει μια αρχή εξυγίανσης η οποία θα ασκεί τις σχετικές εξουσίες. Οι εν λόγω αρχές θα είναι διοικητικές μάλλον παρά δικαστικές, δεν φαίνεται όμως αναγκαίο στην παρούσα φάση να διευκρινιστεί περαιτέρω ποιος εθνικός φορέας θα πρέπει να ενεργεί ως αρχή εξυγίανσης. Με τον τρόπο αυτόν, τα κράτη μέλη θα μπορέσουν να διατηρήσουν τις υφιστάμενες εθνικές διατάξεις βάσει των οποίων, ανάλογα με την περίπτωση, το έργο της εξυγίανσης μπορεί να ανατεθεί στο Υπουργείο Οικονομικών, την Κεντρική Τράπεζα ή το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων. Η Επιτροπή παρατηρεί, ωστόσο, ότι σε πολλές δικαιοδοσίες οι αρχές εξυγίανσης διακρίνονται δεόντως από τις εποπτικές αρχές και θεωρεί ότι ο διαχωρισμός αυτός είναι σημαντικός για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων ανοχής.

3.2. Προπαρασκευαστικά και προληπτικά μέτρα

Η Επιτροπή μελετά μέτρα για την αύξηση των πιθανοτήτων πρώιμου εντοπισμού και αντιμετώπισης των εμφανιζόμενων προβλημάτων, και για την ενίσχυση της ετοιμότητας των επιχειρήσεων και των αρχών όσον αφορά την αποτελεσματική αντιμετώπιση σοβαρών δυσχερειών.

Ενισχυμένη εποπτεία

Οι παραλείψεις στην αποτελεσματική εποπτεία προηγήθηκαν και συνετέλεσαν στην τρέχουσα κρίση. Η Επιτροπή σκοπεύει να ενισχύσει το εποπτικό καθεστώς βάσει της CRD, απαιτώντας την ετήσια κατάρτιση εποπτικού προγράμματος για κάθε εποπτευόμενο ίδρυμα βάσει εκτίμησης του κινδύνου, μεγαλύτερη και συστηματικότερη άσκηση επιτόπιων εποπτικών ελέγχων, αυστηρότερα πρότυπα και περισσότερο λεπτομερή και προορατική εποπτική αξιολόγηση

Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων

Η Επιτροπή μελετά μέτρα για τον καθορισμό περιστάσεων και συνθηκών κάτω από τις οποίες τα ιδρύματα που υπόκεινται σε εποπτεία βάσει της CRD μπορούν να μεταβιβάζουν περιουσιακά στοιχεία στο εσωτερικό ενός ομίλου, συμπεριλαμβανομένων καταστάσεων στις οποίες οι οντότητες του ομίλου αντιμετωπίζουν κρίση ρευστότητας[13]. Ο στόχος είναι να καθιερωθεί ένα πλαίσιο που να διευκολύνει τη διαχείριση της ρευστότητας στο εσωτερικό ενός ομίλου· το πλαίσιο αυτό πρέπει να περιλαμβάνει τις αναγκαίες εγγυήσεις ώστε να διαφυλάσσεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα των κρατών μελών στα οποία είναι εγκατεστημένες οι μεταβιβάζουσες οντότητες και να προστατεύονται τα δικαιώματα των πιστωτών και των μετόχων.

Σχέδια ανάκαμψης και εξυγίανσης

Οι εργασίες μελέτης σχεδίων ανάκαμψης και εξυγίανσης, ως ουσιαστικών στοιχείων προγραμματισμού κατά την πτώχευση σημαντικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, είναι υπό εξέλιξη σε διεθνές επίπεδο και θεωρούνται ευρέως ως απαραίτητη συνιστώσα ενός καθεστώτος για την αποτελεσματική διαχείριση των κρίσεων. Η Επιτροπή συμμετέχει στις εργασίες αυτές και θα επιδιώξει τη συνοχή με τις εξελίξεις που σημειώνονται σε διεθνές επίπεδο.

Όλα τα πιστωτικά ιδρύματα και οι επιχειρήσεις επενδύσεων που θα καλύπτονται από το καθεστώς θα καλούνται να καταρτίζουν και να επικαιροποιούν σχέδια ανάκαμψης στα οποία θα περιγράφονται τα μέτρα που πρόκειται να λάβουν τα ιδρύματα ή οι όμιλοι σε διαφορετικές περιστάσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ρευστότητας, άντλησης κεφαλαίων ή μείωσης των κινδύνων. Τα σχέδια θα πρέπει να είναι λεπτομερή και ρεαλιστικά και να μην στηρίζονται στην παραδοχή πρόσβασης σε οιαδήποτε στήριξη από πόρους του Δημοσίου. Ωστόσο, η υποχρέωση κατάρτισης σχεδίου ανάκαμψης θα πρέπει να εφαρμόζεται με αναλογικό τρόπο, σύμφωνα με το μέγεθος της επιχείρησης, τη φύση των πόρων χρηματοδότησής της και τη διαθεσιμότητα στήριξης από τον όμιλο ή άλλων κλαδικών ενισχύσεων. Τα ιδρύματα θα πρέπει να υποβάλλουν σχέδια στις αρχές εποπτείας, οι οποίες θα αξιολογούν τον βαθμό πληρότητάς τους και την πιθανότητα ανάκτησης της βιωσιμότητας του ιδρύματος.

Η υποχρέωση υποβολής επικαιροποιημένων σχεδίων θα ισχύει για όλα τα πιστωτικά ιδρύματα και τις επιχειρήσεις επενδύσεων που καλύπτονται από το καθεστώς, με σκοπό την εξασφάλιση του αναγκαίου σχεδιασμού, ώστε να καθίσταται δυνατή η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της τράπεζας ή της επιχείρησης ή η ομαλή διακοπή των δραστηριοτήτων τους σε περίπτωση πτώχευσης. Τα σχέδια αυτά καταρτίζονται από τις αρχές εξυγίανσης και τις εποπτικές αρχές, σε στενή συνεργασία με τις επιχειρήσεις, οι οποίες θα πρέπει να παρέχουν τις αναγκαίες πληροφορίες[14]. Για παράδειγμα, στα σχέδια εξυγίανσης θα απαιτείται να υπάρχουν λεπτομέρειες σχετικά με τη διάρθρωση του ομίλου, τις εντός του ομίλου εγγυήσεις και συμφωνίες επιπέδου υπηρεσιών, τις συμβάσεις και τους αντισυμβαλλομένους, τις οφειλές, τις ρυθμίσεις για τη φύλαξη, καθώς και επιχειρησιακές πληροφορίες αναφορικά με τα συστήματα ΤΠ και τους ανθρώπους πόρους.

Σχέδια ανάκαμψης και εξυγίανσης θα απαιτούνται τόσο από τις οντότητες, όσο και από τον όμιλο και θα συμφωνούνται από κοινού στο πλαίσιο «σωμάτων εξυγίανσης»[15].

Εξουσίες πρόληψης

Παράλληλα με τα μέτρα για τον σχεδιασμό της εξυγίανσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αρχές πρέπει να διαθέτουν σαφείς εξουσίες πρόληψης, που μπορούν να εφαρμόζονται σε περιπτώσεις στις οποίες οι αρχές εξυγίανσης θεωρούν ότι υφίστανται εμπόδια στην εξυγίανση ενός ιδρύματος ή ομίλου βάσει των ισχυόντων καθεστώτων. Ο στόχος είναι να μπορούν οι εποπτικές αρχές[16], μετά από διαβούλευση με τις αρχές εξυγίανσης, να απαιτούν από τα ιδρύματα να λαμβάνουν μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών σε επιχειρηματικές δραστηριότητες και εταιρική διάρθρωση, τα οποία κρίνονται αναγκαία προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα της εξυγίανσης με βάση το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο. Οι υπό εξέταση εξουσίες πρόληψης περιλαμβάνουν υποχρεώσεις περιορισμού ή τροποποίησης των ανοιγμάτων, αύξησης των δημοσιοποιήσεων, περιορισμού ή απαγόρευσης ορισμένων δραστηριοτήτων, ή αλλαγής των δομών του ομίλου (συμπεριλαμβανομένης της προσάρτησης ορισμένων δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένες νομικές οντότητες). Δεδομένου ότι οι εξουσίες απαίτησης της αλλαγής των νομικών δομών και του τρόπου άσκησης των δραστηριοτήτων έχουν αναμφίβολα παρεμβατικό χαρακτήρα, θα κρινόταν δικαιολογημένη η πρόβλεψη κατάλληλων ασφαλιστικών δικλείδων. Σε αυτές περιλαμβάνεται το δικαίωμα της επιχείρησης να αμφισβητήσει οιαδήποτε υποχρέωση αναδιάρθρωσης επιβαλλόμενη από την εποπτική αρχή ή την αρχή εξυγίανσης.

3.3. Μηχανισμοί ενεργοποίησης

Οι μηχανισμοί ενεργοποίησης της πρώιμης παρέμβασης και εξυγίανσης χρειάζεται να εξασφαλίζουν ότι οι οικείες αρχές είναι σε θέση να λαμβάνουν εγκαίρως μέτρα και θα πρέπει να είναι επαρκώς σαφείς και διαφανείς, προκειμένου να ελαχιστοποιείται η αβεβαιότητα από πλευράς των εποπτικών αρχών, των επιχειρήσεων και των αντισυμβαλλομένων της αγοράς σχετικά με το αν πληρούνται οι προϋποθέσεις παρέμβασης.

Μηχανισμοί ενεργοποίησης της πρώιμης παρέμβασης

Η οδηγία CRD παρέχει επί του παρόντος εξουσίες πρώιμης παρέμβασης στις εποπτικές αρχές να επιβάλλουν μέτρα σε τράπεζες οι οποίες αδυνατούν να ικανοποιήσουν κάποια από τις απαιτήσεις της εν λόγω οδηγίας[17]. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι εποπτικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν σε επαρκώς πρώιμο στάδιο για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά κάποιο αναδυόμενο πρόβλημα, οι περιστάσεις υπό τις οποίες οι εποπτικές αρχές μπορούν να επιβάλλουν τέτοιου είδους μέτρα δύνανται να επεκταθούν ώστε να συμπεριληφθούν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι τράπεζες ή οι επιχειρήσεις επενδύσεων ενδέχεται να μην ικανοποιούν κάποιες από τις απαιτήσεις της CRD. Λόγω του ευρέως φάσματος των απαιτήσεων της CRD, παράβαση ή πιθανή παράβαση κάποιας απαίτησης δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το υπό εξέταση ίδρυμα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα τα οποία, εάν δεν υπάρξει κατάλληλη διαχείριση, θα οδηγήσουν σε επιδείνωση και ενδεχομένως σε πτώχευση. Τα μέτρα πρώιμης παρέμβασης τα οποία είναι δυνατόν να καταστούν διαθέσιμα βάσει της CRD ποικίλουν όσον αφορά τον παρεμβατικό τους χαρακτήρα και οι εποπτικές αρχές θα πρέπει να τα επιλέγουν με τρόπο κατάλληλο και ανάλογο με τη φύση και τη σοβαρότητα της παράβασης.

Μηχανισμοί ενεργοποίησης της εξυγίανσης

Για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, οι ελάχιστες συνθήκες για τη χρήση των εργαλείων και εξουσιών εξυγίανσης πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι αρχές εξυγίανσης είναι σε θέση να λαμβάνουν μέτρα προτού η τράπεζα καταστεί αφερέγγυα στον ισολογισμό[18]. Η καθυστέρηση παρέμβασης έως ότου η τράπεζα φθάσει στο σημείο αυτό είναι πιθανόν να περιορίσει την επιλογή των αποτελεσματικών επιλογών εξυγίανσης ή να αυξήσει το ύψος των κεφαλαίων τα οποία θα πρέπει να δεσμευθούν για τη στήριξη της επιλογής αυτής. Ωστόσο, επειδή τα εργαλεία ενδέχεται να συνεπάγονται σημαντική παρεμβολή στα δικαιώματα ιδιοκτησίας των μετόχων και των πιστωτών, οι μηχανισμοί για την εξυγίανση πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι τα μέτρα εξυγίανσης δεν λαμβάνονται παρά μόνο εφόσον έχουν εξαντληθεί όλες οι άλλες ρεαλιστικές επιλογές ανάκαμψης και η παρέμβαση είναι προς το δημόσιο συμφέρον.

Η Επιτροπή μελετά ένα φάσμα επιλογών με σκοπό να ληφθεί υπόψη απαίτηση σύμφωνα με την οποία κάποιο ίδρυμα πρέπει να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσχέρειες και να μην έχει καμία ρεαλιστική προοπτική ανάκαμψης σε κάποιο εύλογο χρονικό διάστημα, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα που τίθενται από εν λόγω προβληματικό ίδρυμα, καθώς και της πιθανής πτώχευσης. Οι δυνατές ελάχιστες προϋποθέσεις που βασίζονται στη φερεγγυότητα ή τη ρευστότητα του ιδρύματος περιλαμβάνουν εκτίμηση των εποπτικών αρχών ότι το ίδρυμα έχει πραγματοποιήσει ή είναι πιθανόν να πραγματοποιήσει ζημίες οι οποίες θα εξαντλήσουν τα υποχρεωτικά του κεφάλαια, ότι τα περιουσιακά του στοιχεία πιθανόν να υπολείπονται των υποχρεώσεών του, ότι είναι πιθανόν το ίδρυμα να αδυνατεί να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις του κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών του ή, γενικότερα, ότι το ίδρυμα δεν διαθέτει επαρκείς πόρους για την άσκηση των δραστηριοτήτων του. Περισσότερο ποιοτικές επιλογές περιλαμβάνουν εποπτική αξιολόγηση ότι το ίδρυμα έχει πάψει να πληροί, ή αναμένεται να μη δύναται πλέον να πληροί, τις προϋποθέσεις αδειοδότησής του για την άσκηση τραπεζικών ή επενδυτικών εργασιών. Υφίσταται προφανώς κάποια αλληλεπικάλυψη μεταξύ των επιλογών αυτών και η Επιτροπή θα εξετάσει περαιτέρω ποια από τις επιλογές επιτυγχάνει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και αντικειμενικότητας.

Εκτός από τους ποιοτικούς ή τους ποσοτικούς μηχανισμούς ενεργοποίησης της εξυγίανσης που προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή προτείνει την προσθήκη της προϋπόθεσης η εξυγίανση να είναι αναγκαία για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Η προϋπόθεση αυτή θα πληρούται, για παράδειγμα, εάν η εκκαθάριση του ιδρύματος σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες δεν έχει εξασφαλίσει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος ή τη συνέχεια των ουσιωδών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών υποδομής. Εφόσον δεν πληρούται η προϋπόθεση περί δημοσίου συμφέροντος, το ίδρυμα πρέπει να εκκαθαριστεί μόλις επιτευχθεί το κατώτατο όριο για την κίνηση της διαδικασίας εκκαθάρισης λόγω αφερεγγυότητας..

Ακόμα και εάν εναρμονισθούν οι μηχανισμοί πρώιμης παρέμβασης και εξυγίανσης, παραμένει ο κίνδυνος να καθυστερήσουν οι αρχές την παρέμβασή τους ή ακόμα και να μην αντιληφθούν εγκαίρως ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης. Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να ελαχιστοποιηθεί με την ανάπτυξη κοινών δεικτών και εγκεκριμένης μεθοδολογίας που θα παρέχουν περαιτέρω καθοδήγηση σχετικά με το πότε θα πρέπει να λάβει χώρα η παρέμβαση. Η εξέταση από ομοτίμους στο πλαίσιο των σωμάτων εξυγίανσης θα πρέπει επίσης να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου μη εντοπισμού ή μη αντιμετώπισης αναδυόμενων προβλημάτων.

3.4. Πρώιμη παρέμβαση

Στο παρόν τμήμα περιγράφονται τα υπό μελέτη μέτρα για την αντιμετώπιση αναδυόμενων προβλημάτων σε πρώιμο στάδιο, σε επίπεδο οντότητας και ομίλου, στην πρόληψη της επιδείνωσής τους και στη διασφάλιση της ανάκαμψης.

Εποπτικές εξουσίες

Οι εξουσίες πρώιμης παρέμβασης των εποπτικών αρχών θα επεκταθούν και θα διευκρινιστούν. Τα νέα μέτρα που θα έχουν στη διάθεσή τους οι εποπτικές αρχές θα περιλαμβάνουν σαφείς εξουσίες απαγόρευσης καταβολής μερισμάτων και, εφόσον είναι εφικτό, τοκομεριδίων υβριδικών μέσων επιλέξιμων ως κανονιστικό κεφάλαιο· θα απαιτούν την αντικατάσταση διοικητών ή διευθυντών, ή θα απαιτούν από μια τράπεζα να εκχωρεί δραστηριότητες ή κλάδους που αντιπροσωπεύουν υπερβολικό κίνδυνο για τη χρηματοοικονομική της ευρωστία. Όπως προαναφέρθηκε, οι εξουσίες αυτές θα είναι διαθέσιμες σε περίπτωση παράβασης ή πιθανής παράβασης των απαιτήσεων της CRD, και είναι συνεπώς διαφορετικές από τις εξουσίες πρόληψης που εξετάστηκαν στο προηγούμενο τμήμα.

Εφαρμογή σχεδίων ανάκαμψης

Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα ιδρύματα λαμβάνουν εγκαίρως μέτρα για την αντιμετώπιση προβλημάτων σε πρώιμο στάδιο, οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις επενδύσεων που καλύπτονται από το πλαίσιο πρέπει να υπόκεινται σε μια νέα υποχρέωση, μετά από αίτημα των εποπτικών αρχών, να υποβάλουν σχέδιο μέτρων τα οποία σκοπεύουν να λάβουν για την ανασυγκρότηση του ιδρύματος σε κάποια ειδική περίπτωση ακραίων οικονομικών πιέσεων. Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται εάν το ίδρυμα αδυνατεί να ικανοποιήσει τις προϋποθέσεις φερεγγυότητας της CRD ή οιεσδήποτε μελλοντικές απαιτήσεις που σχετίζονται με τη ρευστότητα. Στις περισσότερες των περιπτώσεων αναμένεται ότι το σχέδιο θα συμπεριλάβει και θα θέσει σε εφαρμογή τα επείγοντα μέτρα που ήδη αναφέρθηκαν στο σχέδιο ανάκαμψης της επιχείρησης.

Ειδική διαχείριση

Εκτός των διευρυμένων εποπτικών εξουσιών δυνάμει της CRD, ενδέχεται να δοθούν στις εποπτικές αρχές εξουσίες διορισμού ειδικού διαχειριστή, για περιορισμένη περίοδο έως ένα έτος, προκειμένου να αναλάβει τη διαχείριση, ή να βοηθήσει την υφιστάμενη διαχείριση, ενός ιδρύματος το οποίο αδυνατεί να ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την CRD και είτε δεν έχει υποβάλει αξιόπιστο σχέδιο, όπως αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο, είτε αδυνατεί να υλοποιήσει αποτελεσματικά το σχέδιο αυτό. Ο ειδικός διαχειριστής θα ασκεί όλες τις διαχειριστικές εξουσίες, πλην όμως πρωταρχικό του καθήκον θα είναι η αποκατάσταση της ευρωστίας του ιδρύματος. Τα δικαιώματα των μετόχων δεν θα επηρεάζονται με διαφορετικό τρόπο, και θα απαιτείται έγκριση των μετόχων για οποιαδήποτε ενέργεια ειδικού διαχειριστή η οποία θα απαιτούσε συναίνεση εφόσον λαμβανόταν από τους διευθυντές. Η απόφαση για το διορισμού ειδικού διαχειριστή δεν πρέπει να σημαίνει κρατική εγγύηση ή ευθύνη των εποπτικών αρχών για τις ενέργειες του ειδικού διαχειριστή. Το θέμα της έκτασης της ευθύνης του ειδικού διαχειριστή χρήζει περαιτέρω ανάλυσης.

3.5. Εξυγίανση

Ο γενικός κανόνας πρέπει να είναι ότι το προβληματικό πιστωτικό ίδρυμα πρέπει να εκκαθαρίζεται με βάση τη συνήθη διαδικασία περί αφερεγγυότητας. Ωστόσο, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, σε αντίθεση με άλλους τομείς της οικονομίας, η γενική διαπίστωση ήταν ότι τα προβληματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ιδιαίτερα εκείνα με συστημική σημασία, δεν υπάγονταν στη συνήθη διαδικασία περί αφερεγγυότητας. Η Επιτροπή θα εξετάσει ποια είναι η αναγκαία μεταρρύθμιση της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας των τραπεζών, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι προβληματικές τράπεζες μπορούν να εκκαθαρίζονται σε δεύτερη φάση, όπως αναφέρεται στο τμήμα 5, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση ότι η εκκαθάριση αποτελεί ρεαλιστική επιλογή.

Ωστόσο, δεν θα είναι πάντοτε εφικτή η εκκαθάριση μιας τράπεζας ή επιχείρησης επενδύσεων με βάση τη συνήθη διαδικασία αφερεγγυότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγοι δημοσίου συμφέροντος ενδέχεται να επιβάλλουν την κανονική παύση δραστηριοτήτων μέσω εξυγίανσης, για λόγους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, δηλαδή για τον περιορισμό της μετάδοσης, την εξασφάλιση της συνέχειας ζωτικών οικονομικών λειτουργιών, τη μεγιστοποίηση της αξίας των εναπομενόντων περιουσιακών στοιχείων και τη διευκόλυνση της επιστροφής τους σε παραγωγική χρήση στον ιδιωτικό τομέα[19].

Τα μέτρα για τη διατήρηση της οντότητας ως λειτουργούσας επιχείρησης - όπως η εξουσία απομείωσης του χρέους ή μετατροπής του σε μετοχικό κεφάλαιο[20] - πρέπει να αποτελούν την ύστατη λύση, και να χρησιμοποιούνται μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Αυτό θα βοηθήσει στην ενίσχυση της πειθαρχίας στην αγορά.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω πλαίσιο εξυγίανσης, σε συνδυασμό με τις εξουσίες πρόληψης που αποβλέπουν στην απλοποίηση των νομικών και επιχειρηματικών δομών σε περιπτώσεις κατά τις οποίες μια επιχείρηση δεν θα ήταν δυνατόν να εξυγιανθεί, θα εξασφαλίσει ότι οι αρχές εξυγίανσης είναι σε θέση να διαχειρίζονται την πτώχευση όλων των ιδρυμάτων που καλύπτονται από το πλαίσιο, ανεξάρτητα από το μέγεθος και τις διασυνδέσεις τους, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Εξυγίανση και αφερεγγυότητα

[pic]

Το πλαίσιο εξυγίανσης θα πρέπει να αποτελείται από εργαλεία εξυγίανσης τα οποία περιλαμβάνουν συνδυασμό εξουσιών εξυγίανσης. Το πλαίσιο θα διευκρινίζει τόσο τα εργαλεία όσο και τις εξουσίες, μαζί με τις ελάχιστες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται προτού εφαρμοστούν τα εργαλεία και ασκηθούν οι εξουσίες.

Τα εργαλεία εξυγίανσης περιλαμβάνουν την πώληση από τις αρχές του πιστωτικού ιδρύματος ή ορισμένων δραστηριοτήτων του σε έναν ή περισσότερους αγοραστές χωρίς τη συγκατάθεση των μετόχων[21], μια ενδιάμεση τράπεζα η οποία παρέχει τη δυνατότητα στις αρχές να μεταβιβάζουν το σύνολο ή μέρος των δραστηριοτήτων προβληματικού πιστωτικού ιδρύματος (συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων του ή των ενυπόθηκων δανείων του) σε μια προσωρινή ενδιάμεση τράπεζα[22], τον διαχωρισμό περιουσιακών στοιχείων έτσι ώστε οι αρχές να μπορούν να μεταβιβάζουν μη αποδοτικά ή «τοξικά» περιουσιακά στοιχεία σε ένα χωριστό όχημα («κακή τράπεζα») προκειμένου να «καθαριστεί» με τον τρόπο αυτό ο ισολογισμός μιας προβληματικής τράπεζας, και τη δυνατότητα μείωσης των οφειλών που εξετάζεται περαιτέρω στο τμήμα 3.6. Οι εξουσίες εξυγίανσης είναι οι διάφορες νομικές εξουσίες τις οποίες, σε ορισμένους συνδυασμούς, ασκούν οι αρχές όταν εφαρμόζουν τα εργαλεία εξυγίανσης. Στις εξουσίες αυτές περιλαμβάνονται εκείνες της μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων, συμμετοχών, δικαιωμάτων ή υποχρεώσεων προβληματικής τράπεζας σε κάποια άλλη οντότητα, όπως άλλο πιστωτικό ίδρυμα ή ενδιάμεση τράπεζα, εξουσίες διαγραφής ή ακύρωσης μετοχών, ελάττωση ή μετατροπή του χρέους μιας προβληματικής τράπεζας, εξουσίες αντικατάστασης της ανώτερης διοίκησης και εξουσίες επιβολής προσωρινής αναστολής στην εξόφληση απαιτήσεων. Είναι επίσης δυνατόν να χρειαστούν συμπληρωματικές εξουσίες, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης συνέχισης των ουσιωδών υπηρεσιών από άλλα μέλη του ομίλου.

Η εφαρμογή των εν λόγω εργαλείων και εξουσιών είναι δυνατόν να παρεμβάλλεται με τα δικαιώματα μετόχων και, στις περισσότερες περιπτώσεις, πιστωτών. Κατά συνέπεια, το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει δικλίδες και μηχανισμούς αποζημίωσης. Η βασική αρχή που προτείνει η Επιτροπή για την αποζημίωση είναι ότι οι θιγόμενοι μέτοχοι δεν πρέπει να υφίστανται μεγαλύτερη απώλεια από εκείνη την οποία θα είχαν υποστεί εάν το πιστωτικό ίδρυμα είχε εκκαθαριστεί υπό το ισχύον καθεστώς αφερεγγυότητας[23].

Επιπλέον, το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης εγγυήσεις για αντισυμβαλλομένους και συμφωνίες αγοράς που ενδέχεται να επηρεαστούν από τη μεταβίβαση ιδιοκτησίας, περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων, μαζί με διατάξεις δικαστικού ελέγχου προκειμένου να εξασφαλιστεί στα θιγόμενα μέρη το δικαίωμα αμφισβήτησης των πράξεων των αρχών και αναζήτησης οικονομικής επανόρθωσης. Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι το πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει διάταξη περί προσωρινής αναστολής των δικαιωμάτων συμψηφισμού όταν οι αρχές μεταβιβάζουν τα σχετικά συμβόλαια στο πλαίσιο ενός μέτρου εξυγίανσης, και θα προβεί σε διαβουλεύσεις με ειδικούς για τις λεπτομέρειες όσον αφορά την εν λόγω διάταξη. Είναι πιθανόν να χρειαστεί περαιτέρω εξέταση της άσκησης των δικαιωμάτων συμψηφισμού σε σχέση με τα μέτρα πρώιμης παρέμβασης.

Προτείνεται το πλαίσιο να μην είναι υπερβολικά περιοριστικό όσον αφορά τα νομικά μέσα με τα οποία ασκούνται οι εξουσίες. Στα κράτη μέλη υπάρχουν υποδείγματα όσον αφορά τη διαχείριση, τη διαχείριση σε πτωχευτική διαδικασία και την απλή άσκηση εκτελεστικής εξουσίας. Δεν φαίνεται αναγκαίο, στην παρούσα φάση, να επιβληθεί ενιαίο υπόδειγμα προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική συνεργασία.

Τα εν λόγω εργαλεία και οι εξουσίες πρέπει να χρησιμοποιούνται και να ασκούνται κατά τρόπο συμβατό με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΕ, και ιδιαίτερα με το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, κατά περίπτωση.

3.6. Μείωση του χρέους

Η πρόκληση εξυγίανσης μεγάλων, σύνθετων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων («LCFIs») αποτελεί το επίκεντρο των τρεχουσών διεθνών συζητήσεων. Οι φορείς χάραξης πολιτικής αναγνωρίζουν ότι ενδέχεται να υπάρχουν περιστάσεις κατά τις οποίες τα λοιπά εργαλεία εξυγίανσης που προαναφέρθηκαν είναι δυνατόν να μην επαρκούν για την εξυγίανση ενός LCFI με τρόπο που να προστατεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Για παράδειγμα, σε μια συστημική κρίση, οι παραδοσιακές διαδικασίες εξυγίανσης ενδέχεται να μην επιτρέψουν στις αρχές να διατηρήσουν τις συστημικά ζωτικές δραστηριότητες μια μεγάλης εμπορικής τράπεζας, όπως τα συστήματα πληρωμών και τις λειτουργίες δανεισμού. Η εν λόγω επιχείρηση μπορεί να είναι υπερβολικά μεγάλη για να πωληθεί σε άλλες τράπεζες υπό τις κρατούσες συνθήκες χωρίς την κρατική στήριξη ή χωρίς σημαντικό στρεβλωτικό για τον ανταγωνισμό αντίκτυπο, ενώ σε περίπτωση διακοπής των εργασιών της οι εμπορικές της λειτουργίες δεν μπορούν να αντικατασταθούν εγκαίρως από υφιστάμενους ή νεοεισερχόμενους παράγοντες. Η Επιτροπή μελετά συνεπώς συμπληρωματικούς μηχανισμούς που θα επιτρέψουν στο ίδρυμα να συνεχίσει ως λειτουργούσα επιχείρηση, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αναδιοργάνωσή του ή, εφόσον είναι αναγκαίο, η παύση ορισμένων δραστηριοτήτων με εύτακτο τρόπο ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος μετάδοσης.

Ένας από τους υπό εξέταση μηχανισμούς αφορά τη μείωση της αξίας όλων των ιδίων κεφαλαίων του προβληματικού ιδρύματος και τη μετατροπή του χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο, προκειμένου να αποκατασταθεί η χρηματοοικονομική του θέση και να καταστεί δυνατή η συνέχιση των δραστηριοτήτων του (είτε προσωρινά είτε σε μόνιμη βάση) ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Ωστόσο, υφίστανται σημαντικά ζητήματα νομικής και πολιτικής φύσεως. Τα ζητήματα αυτά περιλαμβάνουν:

- το εάν ο μηχανισμός πρέπει να βασίζεται σε δια νόμου παρεχόμενη εξουσία στις αρχές να ελαττώνουν την αξία των οφειλών ή να μετατρέπουν το χρέος κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ή να βασίζεται σε υποχρεωτικούς συμβατικούς όρους για την απομείωση ή τη μετατροπή του χρέους που θα απαιτούσε να συμπεριληφθούν σε ένα ποσοστό του χρέους που εκδίδεται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που καλύπτονται από το πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων·

- εάν η εξουσία προβλέπεται εκ του νόμου, τις κατηγορίες του χρέους που πρέπει να καλύπτονται (για παράδειγμα, προκύπτουν λεπτά ζητήματα νομικής και πολιτικής φύσεως σε σχέση με εμπορικούς πιστωτές, παράγωγα, χονδρικές καταθέσεις, εγγυημένο χρέος και υποχρεώσεις στο εσωτερικό του ομίλου[24]) και τον αντίκτυπο που θα έχει το πεδίο εφαρμογής στη σειρά προτεραιότητας μεταξύ των πιστωτών[25]·

- την επίπτωση του κόστους χρηματοδότησης, τον κίνδυνο μεγαλύτερης εξάρτησης από βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση ή εξασφαλισμένες οφειλές, την ανάγκη ρύθμισης του παθητικού στον ισολογισμό, και την πιθανή ανάγκη αλλαγής της ταξινόμησης ορισμένων πιστωτών·

- την πολυπλοκότητα εφαρμογής του εργαλείου αυτού σε διασυνοριακό όμιλο, και την ανάγκη εξασφάλισης αναγνώρισης από αλλοδαπά δικαστήρια οιασδήποτε απομείωσης ή μετατροπής για το χρέος που βρίσκεται στην κατοχή ή διέπεται από τη νομοθεσία τρίτης χώρας.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι εξετάζονται διάφορες πρωτοβουλίες με παρόμοιους στόχους βελτίωσης της δυνατότητας απορρόφησης των ζημιών μέσω της μετατροπής του χρέους σε μετοχικό κεφάλαιο ή της απομείωσης του χρέους προτού η τράπεζα παύσει τις δραστηριότητες της. Οι πρωτοβουλίες αυτές περιλαμβάνουν την προτεινόμενη απαίτηση, η οποία συζητήθηκε στο πλαίσιο του εγγράφου διαβούλευσης της Επιτροπής της Βασιλείας, στις 19 Αυγούστου, όπως όλοι οι τίτλοι μειωμένης εξασφάλισης είναι μετατρέψιμοι σε μετοχικό κεφάλαιο σε περίπτωση μη βιωσιμότητας ή δημόσιας παρέμβασης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει τις διαβουλεύσεις της σχετικά με την εφαρμογή οιωνδήποτε νέων κανόνων που ενδέχεται να θεσπιστούν σχετικά με ενδεχόμενους μετατρέψιμους τίτλους, και θα μεριμνήσει για τον συντονισμό οιασδήποτε πρότασης υποβληθεί αναφορικά με την απομείωση του χρέους ως εργαλείου εξυγίανσης.

Παρά τις τεχνικές προκλήσεις που αντιπροσωπεύει η εκπόνηση ενός μηχανισμού απομείωσης του χρέους, η Επιτροπή θεωρεί ότι προσφέρει ένα επιπλέον εργαλείο εξυγίανσης που θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα των αρχών να εξυγιαίνουν LCFIs. Εάν δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί διαχείρισης της πτώχευσης τέτοιων ιδρυμάτων χωρίς συστημική διαταραχή, τότε καθίσταται ακόμη ισχυρότερο το επιχείρημα για επιπλέον απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας, παράλληλα με διαρθρωτικά μέτρα για τη διασφάλιση της δυνατότητας εκκαθάρισης, ως εναλλακτικού μέσου για καλύτερη απορρόφηση των ζημιών.

4. ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ

4.1. Συντονισμένη εξυγίανση τραπεζικών ομίλων της ΕΕ

Τα μέτρα που αναφέρθηκαν στο τμήμα 2 θα εξασφαλίσουν ότι οι αρχές εξυγίανσης διαθέτουν τα ίδια εργαλεία και τις ίδιες εξουσίες, γεγονός το οποίο θα διευκολύνει συντονισμένη δράση σε περίπτωση χρεοκοπίας ενός διασυνοριακού ομίλου. Πλην όμως, φαίνεται να απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την προώθηση της συνεργασίας και την αποφυγή αποσπασματικών εθνικών αντιδράσεων.

Καταρχήν, ένα ενοποιημένο πλαίσιο για την εξυγίανση διασυνοριακών οντοτήτων μέσω ενός ενιαίου ευρωπαϊκού φορέα θα επιτρέψει την ταχεία, αποφασιστική και με ισότιμους όρους διαδικασία εξυγίανσης των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ομίλων, και θα αντικατοπτρίσει καλύτερα την πανευρωπαϊκή φύση των τραπεζικών αγορών. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι θα είναι δύσκολο να υιοθετηθεί σε επίπεδο ΕΕ ένα ολοκληρωμένο μοντέλο εξυγίανσης για τους διασυνοριακούς τραπεζικούς ομίλους λόγω απουσίας εναρμονισμένου καθεστώτος αφερεγγυότητας και μιας ενιαίας ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής για τις εν λόγω οντότητες.. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση της εξυγίανσης πρέπει να αντικατοπτρίζει την ευρύτερη προσέγγιση που ακολουθείται σε θέματα προληπτικής εποπτείας.

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή προκρίνει, ως πρώτο βήμα, ένα συντονισμένο πλαίσιο βασισμένο σε εναρμονισμένα εργαλεία εξυγίανσης και την απαίτηση προς τις αρχές να διαβουλεύονται και να συνεργάζονται όταν πρόκειται για εξυγίανση συνδεδεμένων οντοτήτων. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή μελετά δύο κύριες μεταρρυθμίσεις.

Πρώτον, θα συσταθούν σώματα αρχών εξυγίανσης γύρω από τον πυρήνα των υφιστάμενων εποπτικών σωμάτων, με την προσκόλληση των αρχών εξυγίανσης για οντότητες ομίλου. Τα σώματα αρχών εξυγίανσης θα προεδρεύονται από την αρχή εξυγίανσης που είναι υπεύθυνη για το μητρικό πιστωτικό ίδρυμα στην ΕΕ («η αρχή εξυγίανσης σε επίπεδο ομίλου»), και θα είναι επιφορτισμένα με τον σχεδιασμό σε περιπτώσεις κρίσεων και την κατάρτιση σχεδίων εξυγίανσης συμπεριλαμβανομένων, όπου ενδείκνυται, αρχών για τον επιμερισμό της επιβάρυνσης. Σε περίπτωση κρίσης, τα σώματα εξυγίανσης θα παρέχουν ένα φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό των μέτρων εξυγίανσης.

Δεύτερον, οι αρχές εξυγίανσης σε επίπεδο ομίλου πρέπει να έχουν την εξουσία να αποφασίζουν, σε περίπτωση χρεοκοπίας ενός ομίλου, εάν ενδείκνυται να τεθεί σε εφαρμογή ένας μηχανισμός εξυγίανσης του ομίλου. Σε αναμονή της απόφασης αυτής, η οποία πρέπει να ληφθεί ταχέως, οι εθνικές αρχές καλούνται να αποφεύγουν τη θέσπιση εθνικών μέτρων τα οποία θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού εξυγίανσης του ομίλου. Η αρχή εξυγίανσης σε επίπεδο ομίλου, σε συνεργασία με τις λοιπές αρχές-μέλη του σώματος των αρχών εξυγίανσης, μπορεί ωστόσο να αποφασίσει ότι η χωριστή εξυγίανση κάθε οντότητας ταιριάζει καλύτερα με τη δομή και την οργάνωση του ομίλου, και στην περίπτωση αυτή κάθε εθνική αρχή θα λαμβάνει ανεξάρτητες αποφάσεις. Ο μηχανισμός εξυγίανσης του ομίλου θα βασίζεται στο σχέδιο εξυγίανσης του ομίλου που έχει ήδη καταρτιστεί από τις σχετικές αρχές και θα εφαρμόζεται από τις εθνικές αρχές με τη χρήση των προβλεπόμενων στο νέο πλαίσιο εργαλείων και εξουσιών εξυγίανσης.

Η εκπόνηση ενός μηχανισμού εξυγίανσης του ομίλου σε ενδεδειγμένες περιπτώσεις θα διευκολύνει τη συντονισμένη εξυγίανση η οποία είναι πιθανόν να αποφέρει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα για τον όμιλο. Ωστόσο, επειδή οι εξουσίες εξυγίανσης εφαρμόζονται σε μεμονωμένες νομικές οντότητες και η αρμοδιότητα για την εξυγίανση θα παραμείνει σε εθνικό επίπεδο, ο μηχανισμός εξυγίανσης του ομίλου δεν θα είναι δεσμευτικός. Οι εθνικές αρχές που διαφωνούν με τον μηχανισμό αυτό θα μπορούν να αναλαμβάνουν ανεξάρτητη δράση εφόσον εκτιμούν ότι η δράση αυτή επιβάλλεται για λόγους εθνικής χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, πλην όμως στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο των ενεργειών τους στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα άλλων κρατών μελών, να αιτιολογούν την απόφασή τους στο σώμα αρχών εξυγίανσης και, όπου είναι εφικτό εντός των χρονικών περιορισμών, να συζητούν τους σχετικούς λόγους με άλλα μέλη της αρχής εξυγίανσης προτού αναλάβουν μεμονωμένη δράση.

Με το πλαίσιο αυτό θα επιτευχθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ του συντονισμού των εθνικών μέτρων, η οποία είναι αναγκαία για τη συνεκτική αντιμετώπιση ενός ομίλου υπό χρεοκοπία, και της αποδεδειγμένης ανάγκης των αρχών να αντιδρούν ταχέως και με αποφασιστικότητα όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.

4.2. Πλαίσιο συντονισμού με τρίτες χώρες

Η αποτελεσματική εξυγίανση ομίλων με διεθνείς δραστηριότητες απαιτεί, τουλάχιστον, αμοιβαία αναγνώριση και εφαρμογή των μέτρων που λαμβάνονται από τις αρχές εξυγίανσης στις αντίστοιχες δικαιοδοσίες. Η σύναψη των διεθνών συμφωνιών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη του στόχου αυτού θα είναι ευκολότερη εάν τα καθεστώτα εξυγίανσης βασίζονται σε κοινές αρχές και προσεγγίσεις, και η Επιτροπή στηρίζει ενεργά το έργο του FSB (Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) και της G20 στο θέμα αυτό. Η Επιτροπή στηρίζει επίσης τη σύναψη ειδικών για κάθε επιχείρηση συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση της πτώχευσης επιχειρήσεων με παγκόσμιες δραστηριότητες, με σκοπό τη διασφάλιση του αποτελεσματικού σχεδιασμού, της λήψης αποφάσεων και του συντονισμού όσον αφορά τους διεθνείς ομίλους.

4.3. Ο ρόλος των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών στη διαχείριση των κρίσεων

Το πλαίσιο που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση συνάδει πλήρως με τους προσφάτως εγκριθέντες κανονισμούς για τη δημιουργία των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών. Ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οι κανονισμοί ESA (Ευρωπαϊκές Αρχές Εποπτείας) επεκτείνουν τον ρόλο των ESA σε αρκετούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων της διαχείρισης κρίσεων και των μέτρων προετοιμασίας και πρόληψης. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών/ΕΑΤ (σε συνεργασία με την ΕΑΚΑΑ, όπου είναι απαραίτητο) θα μπορούσε, εντός των ορίων που θέτει το δίκαιο της ΕΕ, να αναλάβει αποστολή ελέγχου και ορισμένα ειδικά καθήκοντα που συνδέονται με πτυχές του πλαισίου που αφορούν τα μέτρα προετοιμασίας, πρόληψης, πρώιμης παρέμβασης και συντονισμού, συμπεριλαμβανομένης της εξουσίας έρευνας σε περίπτωση παράβασης του δικαίου της ΕΕ, διαμεσολάβησης και λήψης αποφάσεων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης[26]. Επιπλέον, η ΕΑΤ θα διαδραματίσει βασικό ρόλο στον διασυνοριακό συντονισμό βάσει του πλαισίου, με την ιδιότητα του παρατηρητή στα σώματα αρχών εξυγίανσης και συμμετέχοντας και συμβάλλοντας, με σημαντικό τρόπο, στην εκπόνηση και τον συντονισμό σχεδίων ανάκαμψης και εξυγίανσης[27]. Σε τομείς στους οποίους εφαρμόζονται οι εξουσίες διαμεσολάβησης και λήψης αποφάσεων των ESA σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης θα εφαρμόζεται επίσης η δημοσιονομική δικλίδα[28], εξασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις των ESA δεν θίγουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις δημοσιονομικές αρμοδιότητες των κρατών μελών.

Όσον αφορά την εξυγίανση, όταν εμπλέκονται αρχές πλην των εποπτικών, η Επιτροπή θα εξετάζει προσεκτικά πού η παρέμβαση της ΕΑΤ μπορεί να είναι περισσότερο χρήσιμη στη διαδικασία. Για παράδειγμα, η ΕΑΤ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συντονιστικό όργανο σε επίπεδο ΕΕ κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο οι αρχές εποπτείας στηρίζουν τη δράση των αρχών εξυγίανσης σε εθνικό επίπεδο. Πρέπει, ωστόσο, να λαμβάνεται υπόψη ο κίνδυνος σύγκρουσης συμφερόντων: ένας από τους λόγους για τον διαχωρισμό μεταξύ εποπτικών αρχών και αρχών εξυγίανσης σε πολλές δικαιοδοσίες είναι να μειωθούν τα κίνητρα για κανονιστική ανοχή.

5. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ

Το κόστος της εξυγίανσης θα πρέπει να βαρύνει, κατά κύριο λόγο, τους μετόχους και τους πιστωτές, αλλά, στις περισσότερες περιπτώσεις, η κάλυψη αυτή δεν θα επαρκεί. Προκειμένου να είναι αξιόπιστη η επιλογή της εξυγίανσης, θα πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλες ρυθμίσεις χρηματοδότησης. Όπως εξαγγέλθηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Μαΐου, η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει τη σύσταση εθνικών ταμείων για τη στήριξη της εξυγίανσης τραπεζών.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι χρειάζεται συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να διασφαλιστεί σαφής σύνδεση μεταξύ των μηχανισμών χρηματοδότησης και του νέου πλαισίου εξυγίανσης. Οι αξιόπιστες ρυθμίσεις χρηματοδότησης της εξυγίανσης αναμένεται να συντελέσουν στην ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και να οδηγήσουν σε ανθεκτικότερο σύστημα. Με την εξάλειψη των ενδεχόμενων διαφορών και στρεβλώσεων, η κοινή προσέγγιση θα βελτιώσει επίσης τις προοπτικές για αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ένα σύστημα ταμείων εξυγίανσης με χρηματοδότηση εκ των προτέρων θα μειώσει μακροπρόθεσμα το κόστος για ολόκληρη την κοινωνία.

Εξ άλλου, η Επιτροπή πιστεύει ότι μια κοινή προσέγγιση για τη χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα θα μπορούσε να διευκολύνει τη συμφωνία για κατάλληλες ρυθμίσεις επιμερισμού του βάρους της εξυγίανσης, ήτοι καταμερισμού του κόστους, πράγμα το οποίο θα είναι σημαντικό για την αποτελεσματική εξυγίανση των διασυνοριακών οντοτήτων.

5.1. Προσφυγή σε ταμεία εξυγίανσης

Με την ύπαρξη των ταμείων εξυγίανσης θα διασφαλιστεί ότι η εξυγίανση είναι αξιόπιστη επιλογή. Οι ανησυχίες όσον αφορά τη δυνητική αύξηση του ηθικού κινδύνου που συνδέεται με την ύπαρξη ταμείων εξυγίανσης θα κατευναστούν, εάν η προσφυγή στα ταμεία περιορίζεται στην παροχή οικονομικής στήριξης για εργαλεία εξυγίανσης, παραδείγματος χάριν, τη χρηματοδότηση προσωρινής ενδιάμεσης τράπεζας ή την εγγύηση των υποχρεώσεων ώστε να αποφευχθεί η απόσυρση των πιστώσεων.

Στις περιπτώσεις που ο στόχος των μέτρων εξυγίανσης (όπως απομείωση του χρέους) είναι να επανέλθει μια προβληματική οντότητα σε κατάσταση λειτουργούσας επιχείρησης, κάθε επικουρική παροχή προσωρινής χρηματοδότησης πρέπει να συνοδεύεται από ενδεδειγμένα μέτρα για την αναδιάρθρωση της οντότητας, την απομάκρυνση της υπαίτιας διοίκησης, την απόσβεση μη εγγυημένων πιστώσεων και τον μετριασμό ή τη διαγραφή των απαιτήσεων των υπαρχόντων μετόχων.

Κάθε παροχή χρηματοδότησης για τη στήριξη της εξυγίανσης (συμπεριλαμβανομένου κεφαλαίου, ρευστότητας, εγγυήσεων ή άλλων μέτρων) πρέπει να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΕ, και ιδίως με το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, σε περίπτωση που συνεπάγεται χρησιμοποίηση κρατικών πόρων[29] και εφόσον παρέχεται πλεονέκτημα, που μπορεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το εμπόριο εντός της ΕΕ, σε μια οικονομική οντότητα η οποία εξακολουθεί να λειτουργεί στην αγορά, ακόμη και με περιορισμένο τρόπο.

5.2. Ταμεία εξυγίανσης και συστήματα εγγύησης των καταθέσεων

Τα ταμεία εξυγίανσης και τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων (ΣΕΚ) δεν έχουν τον ίδιο σκοπό. Παρ’ όλα ταύτα, σε ορισμένα κράτη μέλη, τα ΣΕΚ είναι ήδη σε θέση να παρέχουν κάποιες μορφές χρηματοδότησης για εξυγίανση. Τον Ιούλιο, η Επιτροπή πρότεινε[30] να μπορούν να χρησιμοποιούνται τα εκ των προτέρων κεφάλαια των ΣΕΚ για μέτρα εξυγίανσης τραπεζών που συνεπάγονται τη μεταφορά καταθέσεων σε άλλη οντότητα (παραδείγματος χάριν, πώληση σε άλλη οντότητα του ιδιωτικού τομέα ή συγχώνευση με αυτήν ή ενδιάμεση τράπεζα), υπό την προϋπόθεση ότι το χρησιμοποιούμενο ποσό από τα κεφάλαια των ΣΕΚ δεν υπερβαίνει το ποσό που θα ήταν αναγκαίο για την αποζημίωση των καταθετών.

Η καθιέρωση νέου πλαισίου διαχείρισης κρίσεων ενδέχεται να διευρύνει την ανάγκη χρηματοδότησης πέραν των μέτρων που στοχεύουν στην προστασία των εγγυημένων καταθέσεων. Το κόστος των εν λόγω περαιτέρω μέτρων μπορεί να εμπίπτει τότε στην αρμοδιότητα των ταμείων εξυγίανσης. Εξ άλλου, ένα σύστημα χρηματοδότησης της εξυγίανσης το οποίο θα χρηματοδοτείται αποκλειστικά βάσει των ασφαλισμένων καταθέσεων θα ήταν αδικαιολόγητα εις βάρος των μικρότερων και πιο εξειδικευμένων ιδρυμάτων καταθέσεων προς όφελος των μεγαλύτερων, γενικών τραπεζών που έχουν περισσότερο διαφοροποιημένη δομή ισολογισμού και δυνητικά είναι συστημικώς σημαντικότερες. Πάντως, θα διερευνηθούν περαιτέρω οι ενδεχόμενες συνέργειες μεταξύ των ΣΕΚ και των ταμείων εξυγίανσης.

5.3. Σχεδιασμός των ταμείων εξυγίανσης

Μολονότι η Επιτροπή δεν το θεωρεί αναγκαίο να καθορίσει λεπτομερώς κάθε πτυχή της λειτουργίας των ταμείων, θα πρέπει να συντονίζονται, κατά τη γνώμη της, τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

- Οι τράπεζες που υπόκεινται στο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων θα συνεισφέρουν στα ταμεία εκ των προτέρων , και οι συνεισφορές θα συμπληρώνονται από ρυθμίσεις χρηματοδότησης εκ των υστέρων, ώστε να διασφαλίζεται ότι υπάρχει διαθέσιμη χρηματοδότηση, ανεξαρτήτως του μεγέθους της χρεοκοπημένης τράπεζας, και ότι το κόστος που υπερβαίνει τις δυνατότητες του ταμείου ανακτάται στη συνέχεια από τον τραπεζικό τομέα.

- Οι απαιτήσεις συνεισφοράς στα ταμεία θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την κατανομή των ευθυνών ως προς την εποπτεία και τη διαχείριση κρίσεων. Όπως και στην περίπτωση των ΣΕΚ, κάθε ταμείο εξυγίανσης θα λαμβάνει συνεισφορές από ιδρύματα που έχουν άδεια λειτουργίας στο ίδιο κράτος μέλος, και οι συνεισφορές θα καλύπτουν τα υποκαταστήματά τους που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη.

- Η βάση υπολογισμού των συνεισφορών θα χρειαστεί να μελετηθεί με προσοχή. Μολονότι η Επιτροπή θεωρεί, κατ’ αρχήν, ότι η προτιμότερη αντιπροσωπευτική επιλογή για το κόστος της εξυγίανσης είναι η πλήρης εναρμόνιση, βασισμένη κυρίως στις υποχρεώσεις, στο παρόν στάδιο θα μπορούσαν να μελετηθούν και άλλες επιλογές, με προοπτική να εναρμονιστεί αργότερα η βάση υπολογισμού των συνεισφορών. Εάν δικαιολογείται από τη δομή του χρηματοπιστωτικού τους συστήματος, το ευρύτερο δημοσιονομικό πλαίσιο ή το δυνητικό κόστος της εξυγίανσης, θα μπορούσε να παρασχεθεί στα κράτη μέλη η ευελιξία να αποφασίσουν για τις συνεισφορές επί διαφορετικής βάσεως, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θα καταλήξει σε στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή θα σταθμίσει το κόστος και τα οφέλη εκάστης προσέγγισης και θα λάβει ιδιαιτέρως υπόψη τις απόψεις των διαφόρων ενδιαφερομένων.

Αν και, σε πρώτο στάδιο, φαίνεται σκόπιμο να επιδιωχθεί η δημιουργία ενός δικτύου εθνικών ταμείων εξυγίανσης, η Επιτροπή πιστεύει ότι ένα ενιαίο ταμείο της ΕΕ θα εξυπηρετούσε καλύτερα τον σκοπό ενός αποτελεσματικού καθεστώτος εξυγίανσης στην ΕΕ. Για το εν λόγω ταμείο θα απαιτηθεί εναρμονισμένη βάση υπολογισμού των συνεισφορών.

5.4. Μέγεθος των ταμείων

Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη διαβάθμισης του μεγέθους των εναρμονισμένων εθνικών ταμείων, λαμβανομένων υπόψη των επιβαρύνσεων που έχουν επιβληθεί από άλλες μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα. Τα ταμεία θα πρέπει να τεθούν σε λειτουργία σταδιακά και οι αρχικές συνεισφορές που θα απαιτηθούν να είναι χαμηλές, αυξανόμενες στη συνέχεια ανάλογα με την ανάκαμψη της οικονομίας.

Προκειμένου να προσδιοριστεί το μέγεθος-στόχος των ταμείων, η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή, στην εκτίμησή της των επιπτώσεων, στο κόστος των πρόσφατων μέτρων εξυγίανσης και θα λάβει υπόψη ότι το μέγεθος του ταμείου θα πρέπει να εξαρτάται επίσης από τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων, όπως οι αυξημένες κεφαλαιακές απαιτήσεις και οι βελτιώσεις της ικανότητας των ιδίων κεφαλαίων να απορροφούν τις ζημίες· θα λάβει επίσης υπόψη την αποτελεσματικότητα και άλλων μηχανισμών απορρόφησης κραδασμών (για παράδειγμα, των ΣΕΚ), οι οποίοι μπορούν να μετριάσουν τόσο την πιθανότητα, όσο και τον αντίκτυπο της πτώχευσης μιας τράπεζας. Επιπλέον, αφού ένα μέρος των δαπανών του ταμείου εξυγίανσης μπορεί να ανακτηθεί (παραδείγματος χάριν, από την πώληση ενδιάμεσης τράπεζας), μπορεί να μειωθεί περαιτέρω το μέγεθος-στόχος. Τέλος, θα είναι δυνατόν να προσαρμόζονται τα ποσά τα οποία έχουν στη διάθεσή τους τα ταμεία, υπό το πρίσμα της κτηθείσας πείρας, ούτως ώστε να αντικατοπτρίζουν ακριβέστερα τις αναμενόμενες ανάγκες χρηματοδότησης.

6. ΕΠΟΜΕΝΑ ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.1. Επόμενα στάδια: πλαίσιο συντονισμού (2011)

Η Επιτροπή επεξεργάζεται τώρα ένα πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων και την εκτίμηση επιπτώσεων, η οποία θα επεξηγεί την ανάπτυξή του και θα συνοδεύει την επίσημη πρόταση, που προβλέπεται για την άνοιξη του 2011. Πριν εγκρίνει την πρόταση, η Επιτροπή θα προβεί, τον Δεκέμβριο του 2010, σε διαβουλεύσεις σχετικά με τις τεχνικές λεπτομέρειες των πιθανών διατάξεών της. Το εν λόγω πλαίσιο θα καλύπτει τους τομείς πολιτικής που περιγράφονται συνοπτικά στην παρούσα ανακοίνωση: την εναρμόνιση των εργαλείων, τον συντονισμό των εθνικών μέτρων και τις ρυθμίσεις χρηματοδότησης.

Για τους σκοπούς του παρόντος πλαισίου, η εθνική νομοθεσία περί αφερεγγυότητας θα τροποποιηθεί μόνον στον αναγκαίο βαθμό για τη στήριξη των μέτρων που περιγράφονται ανωτέρω. Μπορεί να περιλαμβάνονται απαραίτητες τροποποιήσεις για την παροχή της αναγκαίας προστασίας στους πιστωτές και τους μετόχους του εκδοχέα, σε περίπτωση μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων μεταξύ οντοτήτων του ομίλου (τμήμα 3.3), και για την προτίμηση των καταθετών, εάν αυτό είναι επιθυμητό λαμβανομένης υπόψη της νομοθετημένης εξουσίας απομείωσης του χρέους.

6.2. Μελλοντικές εργασίες

Πλαίσιο αφερεγγυότητας (μεσοπρόθεσμα)

Η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάγκη για περαιτέρω εναρμόνιση των καθεστώτων αφερεγγυότητας τραπεζών, με απώτερο σκοπό την εξυγίανση και την εκκαθάριση τραπεζών σύμφωνα με τους ίδιους διαδικαστικούς και ουσιαστικούς κανόνες αφερεγγυότητας. Πρόκειται, συγκεκριμένα, για τα εξής:

Την προτίμηση διοικητικής διαδικασίας εκκαθάρισης, ώστε να διευκολύνεται η ταχύτερη και ομαλότερη εκκαθάριση, σε σύγκριση με τη συνήθη δικαστική διαδικασία. Εναρμόνιση των βασικών αρχών της νομοθεσίας για την αφερεγγυότητα των τραπεζών, όπου συμπεριλαμβάνονται η σειρά προτεραιότητας των πιστωτών και οι κανόνες σχετικά με τα δικαιώματα ανάκτησης («claw back»).

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει έκθεση σχετικά με την περαιτέρω εναρμόνιση της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας έως το τέλος του 2012.

Ολοκληρωμένο πλαίσιο (μακροπρόθεσμα)

Παράλληλα με την επανεξέταση του κανονισμού για την ΕΑΤ, το 2014, η Επιτροπή θα μελετήσει πώς μπορεί να διαμορφωθεί με τον καλύτερο τρόπο ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο για την εξυγίανση διασυνοριακών ομίλων. Εν προκειμένω, θα μπορούσε να παρεμβαίνει μια αρχή της ΕΕ· ωστόσο, η επιχειρησιακή ικανότητα της εν λόγω αρχής θα εξαρτηθεί από την καθιέρωση ενός ενωσιακού καθεστώτος εξυγίανσης και αφερεγγυότητας, καθώς και τη σύσταση ενός ενωσιακού ταμείου εξυγίανσης, χρηματοδοτούμενου σε εναρμονισμένη βάση.

7. Συμπέρασμα

Οι μελλοντικές δράσεις πολιτικής, που περιγράφονται συνοπτικά στην παρούσα ανακοίνωση, αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις και οι αρχές είναι καλύτερα προετοιμασμένες για ενδεχόμενα προβλήματα και σε καλύτερη θέση να τα αντιμετωπίσουν σε αρχικό στάδιο. Η Επιτροπή θα προχωρήσει σε αυτές τις ενέργειες, σύμφωνα με το συνημμένο πρόγραμμα εργασίας, ούτως ώστε οι αρχές στην Ευρώπη να έχουν στη διάθεσή τους τα αναγκαία εργαλεία και οικονομικούς πόρους, προκειμένου να παρεμβαίνουν αποτελεσματικά και να διαχειρίζονται την πτώχευση τραπεζών ή επιχειρήσεων επενδύσεων με ομαλό τρόπο, ο οποίος να ελαχιστοποιεί τις συστημικές επιπτώσεις και το κόστος που τελικά βαρύνει τα δημόσια οικονομικά και τους φορολογουμένους.

Μελλοντικές δράσεις πολιτικής

Στόχοι | Προτεινόμενη δράση | Χρονοδιάγραμμα |

Πλαίσιο συντονισμού |

Να διασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν, για τις τράπεζες και ορισμένες επιχειρήσεις επενδύσεων, αποτελεσματικό καθεστώς διαχείρισης κρίσεων, με επαρκείς και εναρμονισμένες εξουσίες πρώιμης παρέμβασης και εξυγίανσης | Πρόταση οδηγίας για τη διαχείριση κρίσεων, που θα περιλαμβάνει: - εκτεταμένες εποπτικές εξουσίες - απαιτήσεις για κατάλληλο προγραμματισμό, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων ανάκαμψης και εξυγίανσης - εναρμονισμένα εργαλεία εξυγίανσης | Άνοιξη 2011 |

Διασφάλιση αποτελεσματικής συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των αρχών, σε περίπτωση πτώχευσης διασυνοριακής επιχείρησης | Πρόταση οδηγίας για τη διαχείριση κρίσεων, που θα περιλαμβάνει πλαίσιο διασυνοριακής συνεργασίας | Άνοιξη 2011 |

Διασφάλιση διάθεσης χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα για τη στήριξη των μέτρων διαχείρισης κρίσεων | Πρόταση οδηγίας για τη διαχείριση κρίσεων, που θα προβλέπει τη σύσταση εθνικών ταμείων εξυγίανσης | Άνοιξη 2011 |

Να μελετηθεί ποια είναι τα απαιτούμενα μέτρα διαχείρισης για άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα | Έκθεση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο | Τέλος του 2011 |

Αφερεγγυότητα |

Να μελετηθεί ποια είναι η απαιτούμενη μεταρρύθμιση των καθεστώτων αφερεγγυότητας τραπεζών, σε επίπεδο ΕΕ, ώστε η εκκαθάριση να αποτελέσει ρεαλιστική επιλογή για τις χρεοκοπημένες τράπεζες και να αντιμετωπιστούν οι σημερινές ελλείψεις των διαδικασιών αφερεγγυότητας όσον αφορά διασυνοριακούς τραπεζικούς ομίλους. | Έκθεση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συνοδευόμενη, ενδεχομένως, από νομοθετική πρόταση | Τέλος του 2012 |

Ολοκληρωμένη εξυγίανση διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων |

Να μελετηθεί πώς μπορεί να διαμορφωθεί, με τον καλύτερο τρόπο, πλαίσιο για την ολοκληρωμένη εξυγίανση διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής μιας Αρχής της ΕΕ στην εξυγίανση | Θα μελετηθεί παράλληλα με την επανεξέταση του κανονισμού για την ΕΑΤ | 2014 |

Να μελετηθεί η ανάγκη για ενωσιακό ταμείο εξυγίανσης, που θα συμπληρώνει την ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά την εξυγίανση διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων | Θα μελετηθεί παράλληλα με την επανεξέταση του κανονισμού για την ΕΑΤ | 2014 |

[1] Στοιχεία των υπηρεσιών της Επιτροπής και πληροφορίες που παρείχαν τα κράτη μέλη μέσω της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, έως τον Δεκέμβριο του 2009.

[2] Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε συνεπώς, όπου είναι αναγκαίο, τον επιμερισμό των βαρών και των μέτρων για τον περιορισμό των εν λόγω ανταγωνιστικών στρεβλώσεων σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΕ.

[3] COM(2009) 561.

[4] Πληροφορίες για τη διάσκεψη αυτή, συμπεριλαμβανομένων των παρουσιάσεων και των σχετικών εγγράφων, δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής: http://ec.europa.eu/internal_market/bank/crisis_management/index_en.htm#conference

[5] COM(2010) 254

[6] Το κείμενο των δύο προηγούμενων ανακοινώσεων είναι διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο:http://ec.europa.eu/internal_market/bank/crisis_management/index_en.htm

[7] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, A7-0000/2010, Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων, εισηγητής: Elisa Ferreira.

[8] Οι ιδέες που παρατίθενται στο έγγραφο αυτό συνάδουν με τις συστάσεις του FSB.

[9] The Wall Street Reform and Consumer Protection Act (Pub.L. 111-203, H.R. 4173).

[10] Ο στόχος πολιτικής της Επιτροπής είναι να καλύψει τις επιχειρήσεις επενδύσεων, η πτώχευση των οποίων μπορεί να προκαλέσει συστημική αστάθεια, και εξετάζει εναλλακτικές επιλογές ως προς τον ορισμό της κατηγορίας αυτής.

[11] Υπό την έννοια ότι οι πιστωτές δεν θα πρέπει να βρίσκονται ούτε σε καλύτερη ούτε σε χειρότερη θέση από εκείνη σε περίπτωση εκκαθάρισης της τράπεζας.

[12] Οδηγίες 2006/48/EΚ και 2006/49/EΚ.

[13] Πρέπει να δοθεί προσοχή στον χειρισμό των μεταβιβάσεων αυτών με βάσει το ισχύον φορολογικό καθεστώς. Πρέπει επίσης να εξεταστεί ο λογιστικός χειρισμός των μεταβιβάσεων.

[14] Θα ισχύουν οι συνήθεις περιορισμοί δημοσιοποίησης εμπιστευτικών πληροφοριών από τις εποπτικές και λοιπές αρχές.

[15] Βλέπει τμήμα 4.1.

[16] Η αρχή ενοποιημένης εποπτείας, κατά την έννοια της οδηγίας 2006/48/EΚ, θα είναι υπεύθυνη να αποφασίσει για τις τυχόν απαιτούμενες αλλαγές σε επίπεδο ομίλου.

[17] Άρθρο 136 της οδηγίας 2006/48/EΚ. Οι εξουσίες αυτές εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις επενδύσεων δυνάμει του άρθρου 37 της οδηγίας 2006/49/EΚ.

[18] Η αφερεγγυότητα σε επίπεδο ισολογισμού αποτελεί γενικά το κατώφλι για την κίνηση των συνήθων διαδικασιών αφερεγγυότητας.

[19] Και στις δύο περιπτώσεις συνήθους εκκαθάρισης και ομαλής παύσης δραστηριοτήτων, η επιχείρηση ουσιαστικά εξαφανίζεται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει. Κατά συνέπεια, αντιμετωπίζεται ως μη λειτουργούσα επιχείρηση.

[20] Βλέπε τμήμα 3.6.

[21] Η πώληση πιστωτικών ιδρυμάτων ή μερών των δραστηριοτήτων τους, εφόσον είναι εφικτό κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις, πρέπει να διενεργείται με ανοικτό, διαφανή τρόπο και με αποφυγή δημιουργίας διακρίσεων. Αποτελεί την καλύτερη δυνατή εξασφάλιση ότι καταβάλλεται μια εύλογη τιμή αγοράς και με τον τρόπο αυτό δεν χορηγείται καμία κρατική ενίσχυση στον αγοραστή. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι θα υπάρχουν περιστάσεις στις οποίες η πώληση πρέπει να ολοκληρωθεί σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα προκειμένου να διατηρηθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συνήθης διαδικασία ανοικτού διαγωνισμού δεν είναι δυνατή, πλην όμως οι υποχρεώσεις διαφάνειας, ειλικρίνειας και αποφυγής διακρίσεων θα πρέπει να τηρούνται όσο το δυνατόν περισσότερο.

[22] Ο σκοπός της δομής της προσωρινής τράπεζας είναι να διευκολυνθεί η διαρκής πρόσβαση σε εγγυημένες καταθέσεις ή η διατήρηση ουσιωδών τραπεζικών λειτουργιών για περιορισμένη περίοδο, με σκοπό την περαιτέρω πώληση στον ιδιωτικό τομέα, όταν σταθεροποιηθούν οι συνθήκες της αγοράς.

[23] Η αρχή αυτή εφαρμόζεται επί του παρόντος σε αρκετές δικαιοδοσίες.

[24] Πρέπει να δοθεί προσοχή στον σχεδιασμό του εργαλείου ώστε να μην θέτει σε μειονεκτική θέση ορισμένες κατηγορίες επενδυτών, όπως οι μικροεπενδυτές και οι ΜΜΕ.

[25] Η Επιτροπή θεωρεί, ως θέμα αρχής, ότι οποιαδήποτε απομείωση χρέους πρέπει να εφαρμόζεται με τρόπο που να τηρείται η σειρά προτεραιότητας σε περίπτωση αφερεγγυότητας.

[26] Άρθρα 9, 10 και 11 των συμβιβαστικών κειμένων των κανονισμών ESA όπως συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[27] Άρθρο 12γ και επόμενα των συμβιβαστικών κειμένων των κανονισμών ΕΑΤ, όπως συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[28] Άρθρο 23 των συμβιβαστικών κειμένων των κανονισμών ESA όπως συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[29] Πρόκειται, εν γένει, για κρατικούς πόρους εφόσον τα κεφάλαια προέρχονται, αφενός, από υποχρεωτικές εισφορές που επιβάλλει η εθνική νομοθεσία και, αφετέρου, η διαχείριση και η κατανομή των κεφαλαίων αυτών γίνονται σύμφωνα με τη νομοθεσία αυτή, έστω και αν η διαχείρισή τους γίνεται από όργανα ξένα προς τη δημόσια αρχή (βλ. για παράδειγμα, υπόθεση 173/73, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1974, σ. 709, σκέψη 16).

[30] COM(2010) 368.