[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 27.7.2010

COM(2010)398 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Δέκατη έκθεση σχετικά με τις πρακτικές προετοιμασίες για τη μελλοντική διεύρυνση της ζώνης του ευρώ

SEC(2010)942

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Δέκατη έκθεση σχετικά με τις πρακτικές προετοιμασίες για τη μελλοντική διεύρυνση της ζώνης του ευρώ

Εισαγωγή

Μετά την πιο πρόσφατη διεύρυνση της ζώνης του ευρώ στη Σλοβακία την 1η Ιανουαρίου 2009, η ομάδα των κρατών μελών της ΕΕ που χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα περιλαμβάνει 16 μέλη. Μετά την απόφαση του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2010, ότι η Εσθονία πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ, η ζώνη του ευρώ θα διευρυνθεί με το 17ο μέλος της την 1η Ιανουαρίου 2011.

Η Εσθονία έχει λιγότερο από 6 μήνες για να οριστικοποιήσει τις προετοιμασίες της για την αλλαγή νομίσματος. Η παρούσα έκθεση αξιολογεί την κατάσταση προόδου των πρακτικών προετοιμασιών της για την καθιέρωση του ευρώ και αξιολογεί την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην προετοιμασία της εκστρατείας επικοινωνίας σχετικά με την αλλαγή νομίσματος. Παρουσιάζει επίσης μια σύντομη επισκόπηση των αποτελεσμάτων της πιο πρόσφατης δημοσκόπησης για την κατάσταση της κοινής γνώμης σχετικά με το ευρώ σε οκτώ κράτη μέλη που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ (δηλ. χωρίς τη Σουηδία αλλά συμπεριλαμβανομένης της Εσθονίας).

Το συνημμένο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέχει στοιχεία για τις προετοιμασίες για την εισαγωγή του ευρώ σε άλλες χώρες της ΕΕ που δεν το έχουν ακόμη υιοθετήσει και δεν έχουν ρήτρα μη συμμετοχής (opt-out) (δηλ. χωρίς την Εσθονία αλλά συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας).

Κατάσταση προόδου των προετοιμασιών για την αλλαγή νομίσματος στην Εσθονία

Η Εσθονία θα είναι η πέμπτη χώρα της ομάδας των χωρών που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 που θα υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα. Κατά την εποχή της προσχώρησης στην ΕΕ, οι πρακτικές προετοιμασίες για την είσοδο στο ευρώ ήταν ήδη εν εξελίξει. Το πρώτο «σχέδιο υιοθέτησης του ευρώ» εγκρίθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 2005. Η προβλεπόμενη ημερομηνία αλλαγής νομίσματος της 1ης Ιανουαρίου του 2007 επανεξετάστηκε στη συνέχεια αλλά οι προετοιμασίες συνεχίστηκαν. Η όγδοη έκδοση του «σχεδίου υιοθέτησης του ευρώ» που ορίζει την 1η Ιανουαρίου του 2011 ως ημερομηνία στόχο εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2010.

Οργάνωση της αλλαγής νομίσματος, προσαρμογή του νομικού συστήματος και προετοιμασίες του δημόσιου τομέα

Οι πρακτικές προετοιμασίες για την καθιέρωση του ευρώ στην Εσθονία συντονίζονται από την Εθνική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων που προεδρεύεται από τον γενικό γραμματέα του Υπουργείου Οικονομικών. Η Επιτροπή έχει επτά υποεπιτροπές, στις οποίες συμμετέχουν αντιπρόσωποι τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Σε αντίθεση με τα περισσότερα από τα σημερινά κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ κατά την εποχή αμέσως πριν από την καθιέρωση του ευρώ, η Εσθονία αποφάσισε να μη διορίσει «κα/κ. Ευρώ», δηλ. ένα πρόσωπο που θα εργαζόταν αποκλειστικά για τον συντονισμό των προετοιμασιών της αλλαγής του νομίσματος, θα ήταν το κύριο σημείο επαφής του τύπου για όλες τις ερωτήσεις τις σχετικές με την αλλαγή του νομίσματος και θα ήταν η προσωποποίηση της διαδικασίας αλλαγής του νομίσματος για το ευρύ κοινό.

Τον Απρίλιο του 2010 θεσπίστηκε ένας γενικός «νόμος για την εισαγωγή του ευρώ» που ορίζει τις βασικές αρχές για την αλλαγή του νομίσματος (π.χ. διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας, διαδικασίες ανταλλαγής κορωνών με ευρώ και απόσυρσης κορωνών από την κυκλοφορία, κανόνες για τη στρογγυλοποίηση των τιμών, αρχή της συνέχειας των συμβάσεων κ.λπ.) καθώς και ο κατάλογος νομοθεσίας που χρειάζεται προσαρμογές εν όψει της εισαγωγής του ευρώ, μαζί με τροποποιήσεις του εμπορικού κώδικα και του νόμου περί κρατικών τελών. Τροποποιήθηκε επίσης ο νόμος για την κεντρική τράπεζα (Eesti Pank) έτσι ώστε να συμμορφώνεται με τους κανόνες για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών.

Όσον αφορά τους βασικούς κανόνες για την αλλαγή του νομίσματος, η Επιτροπή, στη «σύστασή της σχετικά με τα μέτρα για τη διευκόλυνση των μελλοντικών μεταβάσεων στο ευρώ [1]» υποστήριξε ότι τα καταστήματα λιανικής πώλησης πρέπει να υποχρεωθούν να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ αμέσως μετά την εισαγωγή του, εκτός αν αυτό είναι αδύνατο για πρακτικούς λόγους. Αυτή η αρχή υιοθετήθηκε σε όλες τις προηγούμενες μεταβάσεις στο ευρώ και η εφαρμογή της ελεγχόταν διεξοδικά. Αυτό απέτρεψε την «ανακύκλωση» του πρώην εθνικού νομίσματος, επιτάχυνε την απόσυρσή του από την κυκλοφορία και, κατά συνέπεια, μείωσε το κόστος της μετάβασης στο ευρώ για τους λιανοπωλητές με τον περιορισμό της περιόδου που χειρίζονταν δύο νομίσματα ταυτόχρονα. Σε ορισμένα από τα σημερινά κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, απαγορεύθηκε από το νόμο να δίνονται ρέστα στο πρώην εθνικό νόμισμα κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας. Η Εσθονία δεν προτίθεται να απαγορεύσει να δίνονται ρέστα σε κορώνες και συνιστά μόνο, με πολύ ήπιο τρόπο, να δίνονται ρέστα σε ευρώ. Προκειμένου η μετάβαση στο ευρώ να καταστεί ομαλή και γρήγορη, μετά τη σχετικά ήπια σύσταση των εσθονικών αρχών να δίνονται ρέστα μόνο σε ευρώ πρέπει να ακολουθήσουν σαφή μηνύματα στην εκστρατεία επικοινωνίας ώστε να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή εφαρμογή αυτής της αρχής. Η εφαρμογή της πρέπει να παρακολουθείται, ιδίως στις περιοχές που δεν υπάρχουν υποκαταστήματα τραπεζών όπου οι λιανοπωλητές χρησιμεύουν συχνά ως «ανταλλακτήρια συναλλάγματος». Είναι προς το συμφέρον των λιανοπωλητών να εφοδιαστούν επαρκώς με μετρητά σε ευρώ πριν από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας, υποστηρίζοντας έτσι την ταχεία απόσυρση των κορωνών από την κυκλοφορία.

Η εσθονική κυβέρνηση χρησιμοποιεί εκτενώς τις τεχνολογίες των πληροφοριών για την αλληλεπίδραση με το ευρύ κοινό (π.χ. το 70-80% των πολιτών υποβάλλει φορολογικές δηλώσεις ηλεκτρονικά). Επομένως, μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις σε μια στιγμή που η χώρα απέχει ελάχιστα από την υιοθέτηση του ευρώ είναι να καταστούν τα συστήματα ΤΠ συμβατά με το ευρώ. Κάθε Υπουργείο έχει προσδιορίσει τις αλλαγές που είναι απαραίτητες στον τομέα αρμοδιότητάς του. Τα συστήματα ΤΠ των περισσότερων δημόσιων υπηρεσιών πρέπει να προσαρμοστούν στο ευρώ μέχρι την 1η Ιουλίου του 2010, δηλαδή έξι μήνες πριν από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας. Οι τρεις οργανισμοί με τα πιο πολύπλοκα συστήματα πληροφοριών (δηλαδή η Υπηρεσία Φόρων και Τελωνείων, η Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης και το κέντρο ΤΠ του Υπουργείου Εσωτερικών) πρέπει να καταστήσουν τα συστήματά τους συμβατά με το ευρώ μέχρι την 1η Νοεμβρίου του 2010 το αργότερο. Η πρόοδος στις προετοιμασίες που γίνονται από τις διάφορες δημόσιες υπηρεσίες αξιολογείται τακτικά στις μηνιαίες συνεδριάσεις της υποομάδας της Εθνικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων που είναι αρμόδια για την τεχνική ετοιμότητα των δημόσιων υπηρεσιών.

Ο γενικός συντονισμός των προετοιμασιών για τη μετάβαση στο ευρώ πρέπει να ενισχυθεί. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η κατάλληλη προετοιμασία όλων των τομέων και η ύπαρξη συνεργειών μεταξύ των προετοιμασιών των διάφορων παραγόντων. Ο(οι) συντονιστής(ές) της μετάβασης πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμος(οι) κατά την περίοδο γύρω από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας με σκοπό το χειρισμό οποιωνδήποτε πιθανών προβλημάτων. Η σύσταση των αρχών να δίνονται ρέστα μόνο σε ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας πρέπει να ενισχυθεί και η εφαρμογή της πρέπει να ελέγχεται, ιδίως στις περιοχές όπου δεν υπάρχουν υποκαταστήματα τραπεζών. |

Προετοιμασίες του χρηματοπιστωτικού και τραπεζικού τομέα

Η Εσθονία σχεδιάζει να εφαρμόσει ένα «κοσμογονικό» σενάριο μετάβασης και μια περίοδο διπλής κυκλοφορίας δύο εβδομάδων[2].

Οι Εσθονοί είναι προχωρημένοι χρήστες ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής (δηλ. περίπου 95% του ενήλικου πληθυσμού έχουν τραπεζικούς λογαριασμούς και σχεδόν 30% των πληρωμών στη λιανική αγορά είναι ηλεκτρονικές), πράγμα που αναμένεται ότι θα καταστήσει κάπως ευκολότερη τη μετάβαση όσον αφορά τα μετρητά και θα ελαφρύνει το φορτίο για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατά την περίοδο μετάβασης στο ευρώ.

Δεδομένου ότι η Εσθονία δεν έχει δικό της νομισματοκοπείο, οργάνωσε διαγωνισμό για την προμήθεια κερμάτων σε ευρώ. Με βάση τα αποτελέσματα της προσφοράς, τα εσθονικά κέρματα σε ευρώ θα παραχθούν από το νομισματοκοπείο της Φινλανδίας. Το σχέδιο των εθνικών όψεων των εσθονικών κερμάτων σε ευρώ επιλέχτηκε με δημόσιο διαγωνισμό. Το σχέδιο που κέρδισε, που απεικονίζει το χάρτη της Εσθονίας, θα χρησιμοποιηθεί για όλες τις ονομαστικές αξίες των κερμάτων σε ευρώ. Τα τραπεζογραμμάτια σε ευρώ θα έλθουν μέσω δανεισμού από τα αποθέματα του ευρωσυστήματος. Για τη μετάβαση, η Eesti Pank έχει παραγγείλει 42 εκατομμύρια τραπεζογραμμάτια σε ευρώ και 194 εκατομμύρια κέρματα σε ευρώ διαφόρων ονομαστικών αξιών.

Λόγω των μεγάλων διαφορών στη δομή των ονομαστικών αξιών μεταξύ κορώνας και ευρώ, οι Εσθονοί θα πρέπει να συνηθίσουν να πληρώνουν συχνότερα με κέρματα. Περισσότερο από το 98% των μετρητών σε κορώνες που είναι σε κυκλοφορία είναι με τη μορφή τραπεζογραμματίων ενώ τα κέρματα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 2% του όγκου μετρητών σε κορώνες που είναι σε κυκλοφορία. Η χαμηλότερη ονομαστική αξία τραπεζογραμματίου είναι 1 κορώνα (περίπου 6 λεπτά του ευρώ) και τα μικρότερα κέρματα σε κορώνες έχουν πολύ μικρή αγοραστική δύναμη και επομένως οι Εσθονοί τα χρησιμοποιούν ελάχιστα. Όταν θα πλησιάζει η μετάβαση, είναι πολύ σημαντικό να εξηγηθεί η αξία και η χρήση των κερμάτων σε ευρώ στους πολίτες (σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας της Επιτροπής[3], περίπου το 93% των Εσθονών θα επιθυμούσε να λάβει πληροφορίες για την αξία του ευρώ στο τοπικό νόμισμα) και να καταβληθεί προσπάθεια να καταπολεμηθούν οι φόβοι τους ότι θα έχουν υπερβολικά πολλά κέρματα σε ευρώ στα πορτοφόλια τους.

Ο προεφοδιασμός των πιστωτικών ιδρυμάτων με κέρματα ευρώ θα πρέπει να αρχίσει τον Σεπτέμβριο και ο προεφοδιασμός με τραπεζογραμμάτια τον Δεκέμβριο του 2010. Τα πιστωτικά ιδρύματα οριστικοποιούν αυτήν την περίοδο τις εκτιμήσεις τους για τις ανάγκες εφοδιασμού με μετρητά σε ευρώ. Σύμφωνα με τις πρώτες κατά προσέγγιση εκτιμήσεις, ο προεφοδιασμός θα πρέπει να ανέλθει σε περίπου 240 εκατομμύρια ευρώ (δηλαδή λιγότερο από το ήμισυ της αξίας των κορωνών που είναι σε κυκλοφορία) που είναι σχετικά λιγότερο απ’ ό,τι στις προηγούμενες μεταβάσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετικά υψηλή πιθανότητα των κακών καιρικών συνθηκών πριν και μετά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του ευρώ στην Εσθονία, οι όγκοι του προεφοδιασμού πρέπει να εξεταστούν πολύ προσεκτικά.

Ο υποπροεφοδιασμός των σημαντικότερων πελατών των εμπορικών τραπεζών με κέρματα πρέπει να αρχίσει τον Σεπτέμβριο ενώ οι μικρότεροι χρήστες μετρητών θα εφοδιαστούν μόνο από τον Δεκέμβριο του 2010. Η Εσθονία θα είναι η πρώτη χώρα που θα χρησιμοποιήσει τις νέες απλουστευμένες οδηγίες ΕΚΤ για τον υποπροεφοδιασμό[4] με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε σε ορισμένες από τις προηγούμενες μεταβάσεις. Στους λιανοπωλητές που υπογράφουν μια απλή σύμβαση υποπροεφοδιασμού θα παραδοθούν έως 10 000 ευρώ, 5 ημέρες πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας[5] .

Η σημαντικότερη επιχείρηση μεταφοράς μετρητών που αναπτύσσει δραστηριότητες στην Εσθονία θα αυξήσει την μεταφορική της ικανότητα κατά περισσότερο από ένα τρίτο προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο μεγάλος πρόσθετος φόρτος εργασίας. Λαμβάνοντας υπόψη τον σημαντικό όγκο των μετρητών σε ευρώ που πρόκειται να κυκλοφορεί στους δρόμους πριν και μετά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του ευρώ, ενδείκνυται να ληφθούν πρόσθετα μέτρα με σκοπό την εξασφάλιση επαρκούς ασφάλειας σε όλη τη διαδικασία αλλαγής του νομίσματος.

Το ευρύ κοινό θα έχει τη δυνατότητα να λάβει τα πρώτα εσθονικά κέρματα ευρώ αγοράζοντας μικροσυσκευασίες κερμάτων ευρώ αξίας 200 κορωνών από τις αρχές του Δεκεμβρίου. Ο συνολικός αριθμός μικροσυσκευασιών που πρόκειται να διατεθούν από την Eesti Pank δεν έχει αποφασιστεί ακόμα. Με βάση την εμπειρία από τις προηγούμενες μεταβάσεις, συνιστάται να παραχθεί περίπου μια μικροσυσκευασία ανά νοικοκυριό. Η επιχείρηση μεταφοράς μετρητών σχεδιάζει να προετοιμάσει περίπου 50 000 ειδικές συσκευασίες κερμάτων[6] για τον υποπροεφοδιασμό μικρών λιανοπωλητών που δεν σχεδιάζουν να υπογράψουν σύμβαση υποπροεφοδιασμού με την τράπεζά τους. Θα μπορούσαν να εξεταστούν ειδικές ρυθμίσεις για τους μικρούς λιανοπωλητές που είναι σε δύσκολη οικονομική κατάσταση και μπορεί να έχουν δυσκολίες για να εξασφαλίσουν υποπροεφοδιασμό.

Οι εσθονικές αρχές σχεδιάζουν να προωθήσουν μια εκστρατεία πληροφόρησης για το ευρύ κοινό με σκοπό τη συλλογή των συσσωρευμένων μετρητών πριν από την ημέρα αλλαγής του νομίσματος. Αναμένεται να ανακτηθούν περίπου 50% των κερμάτων σε κορώνες που είναι σε κυκλοφορία και 80% των τραπεζογραμματίων. Οι εμπορικές τράπεζες σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν ειδικά μηχανήματα για τις καταθέσεις κερμάτων σε κορώνες στα καταστήματά τους. Η Eesti Pank και η επιχείρηση μεταφοράς μετρητών αναπροσαρμόζουν τις ικανότητες αποθήκευσης, μέτρησης και συσκευασίας που διαθέτουν ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στα εξαιρετικά μεγάλα ποσά μετρητών που θα διακινηθούν κατά την περίοδο μετάβασης.

Οι ανταλλαγές μετρητών στην ισοτιμία μετατροπής και ατελώς αναμένεται ότι θα είναι διαθέσιμες στις εμπορικές τράπεζες από έναν μήνα πριν και έως έξι μήνες μετά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας[7]. Στη συνέχεια, η Eesti Pank θα ανταλλάσσει απεριόριστα ποσά κορωνών σε ευρώ για απεριόριστη χρονική περίοδο. Ουσιαστικά και οι 921 αυτόματες ταμειολογιστικές μηχανές (ATM) στην Εσθονία θα πρέπει να διανέμουν μόνο τραπεζογραμμάτια ευρώ από τις πρώτες ώρες της 1ης Ιανουαρίου 2011. Οι ρυθμίσεις των τερματικών των σημείων αυτόματων πωλήσεων (POS) έχουν ήδη ξεκινήσει από τις αρμόδιες εμπορικές τράπεζες με σκοπό τη στιγμιαία μετάβαση την 1η Ιανουαρίου. Οι εμπορικές τράπεζες σκοπεύουν αυτήν την περίοδο να εφοδιάζουν τις ATM τους κυρίως με τραπεζογραμμάτια των 10 και των 50 ευρώ τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή του νομίσματος. Λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να διευκολυνθεί ο τομέας του λιανικού εμπορίου να δίνει ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ και τη σημερινή πρακτική των Εσθονών να λαμβάνουν κυρίως τραπεζογραμμάτια μικρής ονομαστικής αξίας όταν κάνουν ανάληψη μετρητών, θα πρέπει να εξεταστεί η προσωρινή αποφυγή της χρήσης τραπεζογραμματίων των 50 ευρώ σε ATM. Οι τράπεζες πρέπει επίσης να αποφύγουν την εισαγωγή τραπεζογραμματίων μεγάλων ονομαστικών αξιών κατά τις εβδομάδες πριν και μετά τη μετάβαση.

Στην εσθονική τραπεζική αγορά (που κυριαρχείται από τρεις εμπορικές τράπεζες) υπάρχουν λίγο λιγότερα από 190 υποκαταστήματα τραπεζών. Οι τράπεζες εξετάζουν το ενδεχόμενο παράτασης των ωρών λειτουργίας κατά την περίοδο μετάβασης και έκτακτης λειτουργίας των τραπεζών στις 1 και 2 Ιανουαρίου. Προγραμματίζουν επίσης την ενίσχυση του προσωπικού στις θυρίδες με υπαλλήλους από τις υπηρεσίες υποστήριξης και διαχείρισης συναλλαγών. Εξετάζεται σήμερα η ικανότητα των υποκαταστημάτων για αποθήκευση των εξαιρετικά μεγάλων ποσών μετρητών κατά την περίοδο μετάβασης και το προσωπικό των τραπεζών εκπαιδεύεται στα χαρακτηριστικά ασφαλείας των μετρητών σε ευρώ. Οι ρυθμίσεις των συστημάτων ΤΠ των τραπεζών συνεχίζονται και η τελική δοκιμή αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 2010.

Οι προετοιμασίες του χρηματοπιστωτικού και τραπεζικού τομέα για τη μεταστροφή προχωρούν ικανοποιητικά. Για να καταστεί πιο ομαλή η μετάβαση, οι προμήθειες μετρητών ευρώ στις τράπεζες πρέπει να κατανεμηθούν χρονικά σε αρκετό διάστημα. Προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να εξαντληθούν τα ψιλά και να μη μπορούν οι λιανοπωλητές να δώσουν ρέστα επειδή οι πελάτες πληρώνουν με τραπεζογραμμάτια υψηλής ονομαστικής αξίας, πρέπει να αποφευχθεί η παροχή τραπεζογραμματίων των 50 ευρώ σε ATM κατά την περίοδο μετάβασης. Οι τράπεζες πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν ειδικές θυρίδες για τις επιχειρήσεις κατά την περίοδο μετάβασης. |

Πρόληψη των καταχρηστικών πρακτικών και του σχηματισμού λανθασμένης εντύπωσης στους πολίτες όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πιο πρόσφατης έρευνας Ευρωβαρομέτρου, οι Εσθονοί είναι από τους πιο επιφυλακτικούς πολίτες χωρών εκτός της ζώνης του ευρώ όσον αφορά τις επιπτώσεις της αλλαγής του νομίσματος στις τιμές (για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Flash EB αριθ. 296 βλέπε μέρος 3). Συνεπώς, οι εσθονικές αρχές αντιμετωπίζουν μια σημαντική πρόκληση όσον αφορά τον καθησυχασμό των καταναλωτών και πρέπει να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψουν καταχρηστικές πρακτικές κατά την περίοδο μετάβασης.

Σύμφωνα με την επίσημη απόφαση της κυβέρνησης, η περίοδος διπλής αναγραφής των τιμών σε κορώνες και σε ευρώ πρέπει να αρχίσει την 1η Ιουλίου του 2010 και να διαρκέσει μέχρι έξι μήνες μετά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας. Δεδομένου ότι η συναλλαγματική ισοτιμία καθίσταται αμετάκλητα σταθερή μόνο μετά την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την κατάργηση της παρέκκλισης της Εσθονίας, θα ήταν ενδεδειγμένη η έναρξη της διπλής αναγραφής των τιμών από τον επίσημο προσδιορισμό της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Από τον Απρίλιο του 2010, το Συμβούλιο προστασίας καταναλωτών της Εσθονίας (δημόσιος φορέας) διεύρυνε το καλάθι των μηνιαίως ελεγχόμενων τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών από 96 σε 126 με σκοπό την παροχή μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας της εξέλιξης των τιμών. Κατά την περίοδο μετάβασης, το Συμβούλιο προστασίας καταναλωτών σκοπεύει να παρακολουθεί τις τιμές σε περίπου 800 σημεία πωλήσεων. Οι επιθεωρητές θα ελέγχουν επίσης εάν εφαρμόζονται σωστά οι κανόνες μετάβασης (π.χ. κανόνες για τη στρογγυλοποίηση, κανόνες για τη διπλή αναγραφή των τιμών). Τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών θα πρέπει να συλλέγονται μέσω ειδικού λογισμικού και να δημοσιεύονται σε δελτία τύπου και στον εθνικό δικτυακό τόπο για το ευρώ.

Το Εσθονικό Εμπορικό Επιμελητήριο προετοιμάζει τη συμφωνία δίκαιης τιμολόγησης σύμφωνα με τις κατευθύνσεις των εθελοντικών πρωτοβουλιών που εφαρμόστηκαν επιτυχώς στις προηγούμενες μεταβάσεις. Οι υπογράφοντες τη συμφωνία (π.χ. λιανοπωλητές, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καταστήματα διαδικτύου) θα δεσμευθούν να μην κάνουν κατάχρηση της μετάβασης για να αποκομίσουν αθέμιτα κέρδη, να τηρήσουν τους κανόνες της μετάβασης και να παρέχουν την απαραίτητη βοήθεια στους πελάτες τους. Οι εσθονικές αρχές προγραμματίζουν να προκηρύξουν την πρόσκληση για υπογραφές στο τέλος του Αυγούστου, δηλ. σχεδόν δύο μήνες μετά την έναρξη της υποχρεωτικής διπλής αναγραφής των τιμών. Στις προηγούμενες μεταβάσεις, τα περισσότερα λάθη στην αναγραφή των τιμών σε δύο νομίσματα και πολλές αυξήσεις τιμών είχαν διαπιστωθεί πριν ή αμέσως μετά την έναρξη της διπλής αναγραφής. Θα πρέπει συνεπώς να εξεταστεί προσεκτικά το ενδεχόμενο να ξεκινήσει ενωρίτερα η πρωτοβουλία για τη δίκαιη τιμολόγηση.

Ένας υπογράφων που παραβιάζει τους κανόνες της συμφωνίας δίκαιης τιμολόγησης μπορεί να τιμωρηθεί με πρόστιμο έως 50 000 EEK (περίπου 3 200 ευρώ). Το Συμβούλιο προστασίας καταναλωτών σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει και τους 40 επιθεωρητές που διαθέτει και τουλάχιστον άλλους τόσους εθελοντές για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τη συμφωνία. Σε περιπτώσεις σαφούς παραβίασης των κανόνων, το πρόστιμο μπορεί να επιβληθεί μέσα σε 48 ώρες. Σε πιο περίπλοκες περιπτώσεις, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως έναν μήνα. Προκειμένου να καταπολεμηθεί η λανθασμένη αντίληψη για την εξέλιξη των τιμών εκ μέρους των πολιτών, οι παρατυπίες που διαπιστώνονται πρέπει να εξετάζονται γρήγορα. Οι ύποπτες αυξήσεις τιμών που διαπιστώνονται από τους επιθεωρητές καθώς επίσης και αυτές που καταγγέλλονται από τους καταναλωτές στην τηλεφωνική γραμμή του Συμβουλίου προστασίας καταναλωτών πρέπει να ερευνώνται σωστά και τα αποτελέσματα πρέπει να δημοσιεύονται. Εάν η αύξηση τιμών κριθεί αδικαιολόγητη, πρέπει να αφαιρείται από τον υπογράφοντα τη συμφωνία το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το λογότυπο της πρωτοβουλίας για τη δίκαιη τιμολόγηση.

Τα μέτρα που στοχεύουν στην πρόληψη των καταχρηστικών πρακτικών και των λανθασμένων αντιλήψεων για την εξέλιξη των τιμών από τους πολίτες πρέπει να ενισχυθούν. Τα διορθωτικά μέτρα κατά των υπογραφόντων που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της συμφωνίας δίκαιης τιμολόγησης πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν ταχύτερα. Το δικαίωμά τους να υποστηρίζουν ότι σέβονται τη συμφωνία δίκαιης τιμολόγησης (δηλ. να χρησιμοποιούν το λογότυπο των υπογραφόντων) πρέπει να ανακαλείται αμέσως. |

Προετοιμασίες για τη μετάβαση στις αγροτικές περιοχές και προετοιμασίες των επιχειρήσεων

Η Εσθονία έχει πολύ χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ[8]. Η χώρα αποτελείται από 226 δήμους, από τους οποίους 33 είναι αστικοί και 193 είναι αγροτικοί. Περισσότεροι από τα δύο τρίτα των δήμων έχουν πληθυσμό κάτω από 3 000 κατοίκους. Συνεπώς, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις αυτής της μετάβασης θα είναι η ομαλή διεξαγωγή της στις αγροτικές περιοχές με ελάχιστο πληθυσμό και περιορισμένη υποδομή.

Η διείσδυση του διαδικτύου και των τραπεζικών συναλλαγών χωρίς μετρητά είναι υψηλή (π.χ. όλες οι συντάξεις διανέμονται με τραπεζικά εμβάσματα), πράγμα που διευκολύνει κάπως τη διανομή πληροφοριών, αλλά και τη μετάβαση όσον αφορά τα μετρητά. Πρέπει ωστόσο να τοποθετηθούν σε όλες τις περιοχές εγκαταστάσεις για την ανταλλαγή κορωνών με ευρώ και την ανάκτηση του πρώην εθνικού νομίσματος.

Περισσότερο από το ένα τρίτο των υποκαταστημάτων των εμπορικών τραπεζών βρίσκονται στην πρωτεύουσα. Επομένως, κατά την περίοδο μετάβασης, τα ταχυδρομεία που σήμερα παρέχουν ένα περιορισμένο φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών σε συνεργασία με μια από τις εμπορικές τράπεζες θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν τις ανταλλαγές μετρητών στους δήμους που δεν διαθέτουν κατάλληλο υποκατάστημα τράπεζας. Η προσφορά υπηρεσίας ανταλλαγής μετρητών από τα ταχυδρομεία πρέπει να προγραμματιστεί προσεκτικά (προεφοδιασμός και υποπροεφοδιασμός, ώρες λειτουργίας, πρόσθετο προσωπικό, ζητήματα ασφάλειας). Το προσωπικό του Εσθονικού ταχυδρομείου, ιδίως οι υπάλληλοι που έρχονται σε άμεση επαφή με τους πελάτες, πρέπει να εκπαιδευθεί κατάλληλα ώστε να χειρίζεται δύο νομίσματα συγχρόνως και να παρέχει πληροφορίες στους πολίτες. Οι εμπορικές τράπεζες πρέπει επίσης να εξετάσουν τη δυνατότητα χρήσης κινητών γραφείων ανταλλαγής μετρητών επιπλέον των υφισταμένων κινητών ATM.

Εκτός από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και το διαδίκτυο, οι τοπικές αρχές χρησιμεύουν συχνά ως μοναδικός πάροχος πληροφοριών στις απομακρυσμένες περιοχές. Πρέπει επομένως να προετοιμαστούν λεπτομερώς και να εκπαιδευθούν. Σχεδόν το 75% των δήμων έχουν τον ίδιο πάροχο ΤΠ. Οι προσαρμογές του λογισμικού πρέπει να σχεδιαστούν καλά έτσι ώστε ο μοναδικός πάροχος να έχει αρκετό χρόνο να εξυπηρετήσει όλους τους πελάτες εγκαίρως. Το Υπουργείο Οικονομικών διαβιβάζει τακτικά με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο οδηγίες σχετικά με τις ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν σε όλους τους δήμους. Η Eesti Pank οργανώνει δραστηριότητες κατάρτισης σχετικά με τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των μετρητών σε ευρώ και την πρόληψη της πλαστογράφησης. Οι κεντρικοί οργανισμοί των αστικών και των αγροτικών δήμων πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις στο Υπουργείο οικονομικών σχετικά με την πρόοδο των προετοιμασιών. Για να εξασφαλιστεί ότι όλες οι τοπικές αρχές είναι πραγματικά προετοιμασμένες, η πρόοδος πρέπει να ελέγχεται τακτικά και με συστηματικό τρόπο. Καλό θα είναι να δοθεί στους δήμους ένας πίνακας ελεγκτέων σημείων που θα περιέχει τον κατάλογο των εργασιών που πρέπει να πραγματοποιηθούν συνοδευόμενο από χρονοδιάγραμμα και να ζητηθεί από έναν συντονιστή μετάβασης για κάθε δήμο να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή του στους κεντρικούς οργανισμούς. Τακτικές συγκεντρώσεις των τοπικών συντονιστών μετάβασης θα τους παρέχουν μια δυνατότητα ανταλλαγής εμπειρίας σχετικά με τις προετοιμασίες για την εισαγωγή του ευρώ.

Οι τοπικές οργανώσεις των οργανώσεων καταναλωτών, άλλων οργανισμών και διάφορων μη κυβερνητικών οργανώσεων πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά κατά τις προετοιμασίες προκειμένου να αυξηθεί η συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στη μετάβαση.

Λόγω της προηγούμενης εμπειρίας (δηλ. της εγκατάλειψης της προβλεπόμενης ημερομηνίας μετάβασης το 2006) οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν αναβάλει τις προετοιμασίες μέχρι να εξασφαλίσουν περισσότερη βεβαιότητα. Οι δραστηριότητες πληροφόρησης (φυλλάδια, σεμινάρια) που προγραμματίζονται από το Εμπορικό Επιμελητήριο, την Ένωση Εμπόρων, την Eesti Pank και την Ένωση Τραπεζών αναμένεται ότι θα τους βοηθήσουν να προετοιμαστούν κατάλληλα και εγκαίρως. Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν αναζητούν ενεργά πληροφορίες, θα είναι επαρκώς προετοιμασμένες.

Οι προετοιμασίες των τοπικών αρχών για τη μετάβαση πρέπει να καθοδηγούνται και να ελέγχονται τακτικά για να εξασφαλιστεί ότι λαμβάνεται μέριμνα για όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις. Η συμμετοχή του Εσθονικού ταχυδρομείου στη μετάβαση όσον αφορά τα μετρητά έχει ουσιαστική σημασία και πρέπει επομένως να προετοιμαστεί προσεκτικά. Οι εμπορικές τράπεζες πρέπει να προβλέψουν τη χρήση περισσότερων κινητών συσκευών για τη συλλογή κορωνών και τη διανομή μετρητών ευρώ. Οι προετοιμασίες των επιχειρήσεων πρέπει να αρχίσουν ολοταχώς και να υποστηρίζονται και να ελέγχονται από τις αρμόδιες αρχές. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. |

Επικοινωνία σχετικά με το ευρώ

Η επικαιροποιημένη «στρατηγική επικοινωνίας για την εισαγωγή του ευρώ στην Εσθονία» επικυρώθηκε από την εθνική επιτροπή μετάβασης στο ευρώ στις 15 Μαρτίου 2010. Περιλαμβάνει μια γενική επισκόπηση της οργάνωσης, των στόχων, των ομάδων-στόχων, των μηνυμάτων και των διαύλων για την επικοινωνία σχετικά με το ευρώ και την εισαγωγή του. Ο κύριος στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι τουλάχιστον το 90% όλων των κατοίκων της Εσθονίας θα είναι καλά ενημερωμένο για τις πρακτικές πτυχές της μετάβασης. Τα σχέδια επικοινωνίας είναι καλά δομημένα, ισορροπημένα και καλύπτουν την περίοδο εφαρμογής από τον Μάρτιο του 2010 έως τον Ιανουάριο του 2011. Η Επιτροπή σκοπεύει, στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας, να υποστηρίξει την εφαρμογή των σχεδίων επικοινωνίας τόσο με συνεισφορές σε είδος όσο και μέσω μιας συμφωνίας επιχορήγησης μέχρι και 50% των επιλέξιμων δαπανών όπως οι μισθοί των εμπειρογνωμόνων επικοινωνίας, η εκστρατεία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι δημοσκοπήσεις, τα σεμινάρια και οι δραστηριότητες κατάρτισης και η παροχή υλικού πληροφόρησης σε όλα τα νοικοκυριά.

Αν και η Επιτροπή παρότρυνε τις εσθονικές αρχές να επιταχύνουν την εφαρμογή των σχεδίων επικοινωνίας, οι δραστηριότητες επικοινωνίας μεγαλύτερης κλίμακας θα αρχίσουν μόνο μετά την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου στις 13 Ιουλίου.

Η έγκαιρη πληροφόρηση για τη μετάβαση στο ευρώ, το χρονοδιάγραμμά της, τα μέτρα που στοχεύουν στην αντιμετώπιση των φόβων για αυξήσεις τιμών και καταχρηστικές πρακτικές των λιανοπωλητών κατά την περίοδο μετάβασης και τα μέτρα υποστήριξης για τις προετοιμασίες των επιχειρήσεων είναι ζωτικής σημασίας. Μέχρι τώρα, οι εσθονικές αρχές έχουν επικεντρωθεί στην προσέγγιση των πολλαπλασιαστών πληροφόρησης μέσω στοχοθετημένων παρουσιάσεων και στις σχέσεις με τον Τύπο. Ο αντίκτυπος των μέτρων αυτών δεν είναι γνωστός. Μια πιο παθητική διάδοση πληροφοριών βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω του εθνικού δικτυακού τόπου για το ευρώ.

Η Επιτροπή παροτρύνει τις εσθονικές αρχές να επιταχύνουν την εφαρμογή των σχεδίων επικοινωνίας για την εισαγωγή του ευρώ προκειμένου οι απαραίτητες πληροφορίες να φθάσουν έγκαιρα σε όλους τους κατοίκους της Εσθονίας. Αυτό θα αυξήσει τη συνειδητοποίηση σχετικά με το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα και την υποστήριξη για τη μετάβαση σε αυτό. |

Κατάσταση της κοινής γνώμης στα κράτη μέλη που προσχώρησαν πρόσφατα

Από το 2004, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέθεσε τη διενέργεια ερευνών «Ευρωβαρομέτρου» στις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 και το 2007 και δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ, προκειμένου να εκτιμηθεί η στάση των πολιτών απέναντι στο ευρώ και η γνώση για την εισαγωγή του. Η έρευνα για τα νέα κράτη μέλη «NMS-8»[9] (Flash EB αριθ. 296) της άνοιξης του 2010 είναι η δέκατη του είδους της. Οι επιτόπιες εργασίες για την έρευνα πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 17 και 21 Μαΐου του 2010.

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, τα αποτελέσματα της πιο πρόσφατης έρευνας Ευρωβαρομέτρου συγκρίθηκαν κυρίως με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας που διενεργήθηκε στα νέα κράτη μέλη (Flash EB αριθ. 280, Σεπτέμβριος 2009). Πρέπει να σημειωθεί ότι παρά το δυσμενές σημερινό οικονομικό κλίμα, τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα παρουσίασαν μικρή μόνο επιδείνωση της υποστήριξης των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών (NMS-8) για την εισαγωγή του ευρώ από τον Σεπτέμβριο του 2009. Στην πραγματικότητα, τα σημερινά επίπεδα υποστήριξης είναι ακόμα πιο υψηλά από τα επίπεδα που σημειώθηκαν κατά τα δύο πρώτα κύματα αυτής της έρευνας που πραγματοποιήθηκαν το 2004 και το 2005.

Υποστήριξη του ευρώ

Μεταξύ του Σεπτεμβρίου του 2009 και του Μαΐου του 2010, η υποστήριξη των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών για την εισαγωγή του ευρώ στις χώρες τους σημείωσε μόνο μια ελαφρά μείωση. Σχετικές πλειοψηφίες των συμμετεχόντων στην έρευνα ανέμεναν ότι η εισαγωγή του ευρώ θα έχει θετικές συνέπειες για τη χώρα τους (49%, -3 εκατοστιαίες μονάδες) και για τους ίδιους (48%, αμετάβλητο)· αρνητικές επιδράσεις ανέμεναν το 37% (+2 εκατοστιαίες μονάδες) και το 39% (+1 εκατοστιαία μονάδα) των συμμετεχόντων, αντίστοιχα. Περίπου το ήμισυ (51%) των συμμετεχόντων θεωρούσε ότι το ευρώ είχε θετική επίδραση στις σημερινές χώρες της ζώνης του ευρώ.

Ελαφρώς λιγότεροι από τους μισούς (48%, -1 εκατοστιαία μονάδα) του συνόλου των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι ήταν ευχαριστημένοι που το ευρώ θα αντικαθιστούσε το εθνικό νόμισμά τους , και 41% (+ 3 εκατοστιαίες μονάδες) δήλωσαν ότι θα ήταν δυσαρεστημένοι με τη μετάβαση στο ευρώ. Ενώ οι Ρουμάνοι (55%, -4 εκατοστιαίες μονάδες), οι Ούγγροι (54%, αμετάβλητο) και οι Βούλγαροι (51%, + 2 εκατοστιαίες μονάδες) είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να δηλώσουν ότι αισθάνονταν ευχαριστημένοι από τη μετάβαση στο ευρώ , οι εσθονοί (56%, + 7 εκατοστιαίες μονάδες), οι λετονοί (56%, + 6 εκατοστιαίες μονάδες) και οι τσέχοι (58%, + 4 εκατοστιαίες μονάδες) συμμετέχοντες είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να απαντήσουν ότι ήταν προσωπικά δυσαρεστημένοι που το ευρώ θα μπορούσε να αντικαταστήσει το νόμισμά τους. Η σημαντικότερη αύξηση στο ποσοστό των πολιτών που δήλωσαν ότι ήταν δυσαρεστημένοι για τη μετάβαση στο ευρώ εμφανίστηκε στη Λιθουανία (+ 10 εκατοστιαίες μονάδες, αύξηση σε 47%).

Ταχύτητα της εισαγωγής του ευρώ

Μια σχετική πλειοψηφία των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών θα επιθυμούσε να εισαχθεί το ευρώ μεσοπρόθεσμα («μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα», 39%, + 3 εκατοστιαίες μονάδες). Περίπου το ένα τρίτο (32%, -1 εκατοστιαία μονάδα) προτίμησε όσο το δυνατόν αργότερα , ενώ περίπου ένα τέταρτο (24%, -1 εκατοστιαία μονάδα) επιθυμούσε να πραγματοποιηθεί η μετάβαση το συντομότερο δυνατόν .

Η Τσεχία και η Λετονία είχαν το υψηλότερο μερίδιο συμμετεχόντων που επιθυμούσαν να υιοθετηθεί το ευρώ όσο το δυνατόν αργότερα (47%, αμετάβλητο· και 44%, + 1 εκατοστιαία μονάδα, αντίστοιχα). Στην Εσθονία , μόνο το ένα τέταρτο των συμμετεχόντων (23%, αμετάβλητο) συνεχίζει να επιθυμεί την είσοδο στη ζώνη του ευρώ το συντομότερο δυνατόν , 37% (+ 1 εκατοστιαία μονάδα) μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και 34% (-2 εκατοστιαίες μονάδες) επιθυμούσαν να έχουν το ευρώ όσο το δυνατόν αργότερα .

Επίπεδο πληροφόρησης

Συνολικά, η πλειοψηφία των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών δεν αισθάνεται καλά πληροφορημένη για το ευρώ (59%, αμετάβλητο), ενώ 40% (αμετάβλητο) αισθάνονται καλά πληροφορημένοι . Οι Εσθονοί αισθάνονται σημαντικά καλύτερα πληροφορημένοι απ’ ό,τι τον Σεπτέμβριο του 2009 (50% αισθάνονται καλά πληροφορημένοι, + 6 εκατοστιαίες μονάδες).

Προσδοκίες σχετικά με το ευρώ

Όπως στα προηγούμενα κύματα της έρευνας, η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών συμφώνησε με διάφορες θετικές δηλώσεις σχετικά με τα πρακτικά αποτελέσματα του ευρώ: π.χ. 90% (-2 εκατοστιαίες μονάδες) συμφώνησε ότι το να έχουν ευρώ θα είναι πιο βολικό για εκείνους που ταξιδεύουν σε άλλες χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ· 86% (-1 εκατοστιαία μονάδα) συμφώνησε ότι με το ευρώ θα είναι ευκολότερο να γίνονται αγορές σε άλλες χώρες που χρησιμοποιούν το κοινό νόμισμα κ.λπ.

Ωστόσο, τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων εξέφρασαν φόβους για αυξήσεις τιμών μετά την εισαγωγή του ευρώ (66%, -1 εκατοστιαία μονάδα), ενώ σχεδόν το ένα τέταρτο (23%, αμετάβλητο) των πολιτών πίστευε στη μακροπρόθεσμη σταθεροποιητική επίδραση του ευρώ στις τιμές. Εντούτοις, αν και το προηγούμενο κύμα της έρευνας φαινόταν να δείχνει αύξηση της δυσπιστίας, η τάση αυτή δεν συνεχίστηκε το 2010. Πράγματι, σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο του 2009, μερικές χώρες σημείωσαν μείωση του ποσοστού των πολιτών που φοβόντουσαν ότι η εισαγωγή των ευρώ θα αύξανε τις τιμές: Τσεχία (από 75% σε 69%· -6 εκατοστιαίες μονάδες) και Ουγγαρία (από 66% σε 62%· -4 εκατοστιαίες μονάδες). Οι εσθονοί και πολωνοί συμμετέχοντες συνέχισαν να είναι ιδιαίτερα δύσπιστοι για τις επιπτώσεις του ευρώ στις τιμές: περισσότεροι από τα τρία τέταρτα αναμένουν ότι οι τιμές θα αυξηθούν (77%, -1 εκατοστιαία μονάδα, αντίστοιχα).

[1] Σύσταση 2008/78/EK της Επιτροπής, της 10ης Ιανουαρίου 2008, σχετικά με τα μέτρα για τη διευκόλυνση των μελλοντικών μεταβάσεων στο ευρώ, ΕΕ L 23 της 26ης Ιανουαρίου 2008, σ. 30-32

[2] Στις πρώτες 12 χώρες που καθιέρωσαν το ευρώ, το ενιαίο νόμισμα εισήχθη αρχικά ως ηλεκτρονικό χρήμα ενώ τα μετρητά σε ευρώ εισήχθησαν μόνο 3 έτη αργότερα. Στην Εσθονία, τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα σε ευρώ θα εισαχθούν την ίδια ημέρα που το ευρώ θα γίνει το νόμισμα της χώρας. Το σενάριο «κοσμογονίας» χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις χώρες που εισήλθαν στην περιοχή του ευρώ μετά το 2002.

[3] Ευρωβαρόμετρο FLASH αριθ. 296

[4] Κατευθυντήρια γραμμή της ΕΚΤ (ΕΚΤ/2008/4), της 19ης Ιουνίου 2008, που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2006/9 σχετικά με ορισμένες προπαρασκευαστικές εργασίες ενόψει της μετάβασης στο ευρώ σε φυσική μορφή και με τον προεφοδιασμό και υποπροεφοδιασμό με τραπεζογραμμάτια και κέρματα ευρώ εκτός της ζώνης του ευρώ.

[5] Η εμπειρία τόνισε την ανάγκη μιας απλούστερης διαδικασίας με σκοπό ιδίως να πεισθούν οι μικροί λιανοπωλητές να συμμετέχουν στον υποπροεφοδιασμό. Η τυποποιημένη σύμβαση υποπροεφοδιασμού επιβάλλει βαριές κυρώσεις για τη διαρροή υποπροεφοδιασμένων μετρητών ευρώ στην κυκλοφορία πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας, απαιτεί σημαντική ενίσχυση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων των επιχειρήσεων κ.λπ. Είναι επομένως καταλληλότερη για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν ανάγκη από μεγάλους όγκους μετρητών ευρώ.

[6] Η αξία της συσκευασίας κερμάτων για τους λιανοπωλητές θα είναι περίπου 200 ευρώ

[7] 12 μήνες μετά την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας σε περιορισμένο αριθμό υποκαταστημάτων

[8] Το 2007-2008, η Εσθονία είχε 30,9 κατοίκους ανά km2 ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 114. Πηγή: Eurostat

[9] Οι έρευνες Ευρωβαρομέτρου παρέχουν πάντα τα αποτελέσματα για τα νέα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ κατά τον χρόνο διεξαγωγής της έρευνας. Η πιο πρόσφατη έρευνα κάλυψε την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Λετονία, την Εσθονία και τη Λιθουανία. Η Κύπρος, η Μάλτα, η Σλοβενία και η Σλοβακία δεν συμπεριλαμβάνονται πλέον δεδομένου ότι έχουν ήδη προσχωρήσει στη ζώνη του ευρώ. Συνολικά, ερωτήθηκαν περίπου 8000 πολίτες που επιλέχθηκαν τυχαία.