Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τροποποίηση της απόφασης 1254/96/ΕΚ για καθορισμό συνόλου προσανατολισμών σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας»

(1999/C 101/07)

Στις 23 Οκτωβρίου 1998, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 129 Δ, πρώτη παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα «Μεταφορών, ενέργειας, υποδομών, κοινωνίας των πληροφοριών» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Δεκεμβρίου 1998 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Hernαndez Bataller.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 360ή σύνοδο ολομέλειας της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 1999 (συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου) υιοθέτησε με 125 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα πρόταση αποτελεί μία νέα αναθεώρηση του ενδεικτικού πίνακα σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος στον τομέα της ενέργειας, που περιλαμβανόταν αρχικά στην απόφαση 1254/96/ΕΚ (), η οποία τροποποιήθηκε στη συνέχεια με την απόφαση 1047/97/ΕΚ ().

1.2. Η παρούσα πρόταση προβλέπει την αναθεώρηση τεσσάρων συγκεκριμένων σχεδίων που περιλαμβάνονταν ήδη στον προαναφερθέντα πίνακα, την ενσωμάτωση 12 νέων σχεδίων και την εγγραφή στον πίνακα 3 σχεδίων που είχαν ήδη παρουσιασθεί από την Επιτροπή στην πρόταση για τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας, τον Ιανουάριο του 1994, και τα οποία θεωρείται ότι έχουν φθάσει σε προχωρημένο στάδιο ωριμότητας.

1.3. Τα σχέδια που προβλέπονται στο πλαίσιο της αναθεώρησης της πρότασης αφορούν περισσότερο τα δίκτυα αερίου (14) και λιγότερο τα δίκτυα ηλεκτρισμού (5), γεγονός που καταδεικνύει ότι αναγνωρίζεται η σημασία της διασφάλισης του απρόσκοπτου εφοδιασμού της ΕΕ με φυσικό αέριο και καθίσταται σαφές ότι οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην αύξηση του ποσοστού που αναλογεί στο εν λόγω καύσιμο σε σχέση με τον συνολικό εφοδιασμό της Ευρώπης με πρωτογενή ενέργεια.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την υποστήριξή της προς το σύνολο των αποφάσεων οι οποίες συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου δημιουργίας των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας. Παρά το γεγονός αυτό η ΟΚΕ στις σχετικές γνωμοδοτήσεις της έχει προβεί στη διατύπωση ορισμένων παρατηρήσεων και συστάσεων με στόχο να ενισχύσει τη νομική τους βάση και να συμβάλει στην καλύτερη εφαρμογή τους, με συνεκτίμηση πάντα των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών που θα έχει η υλοποίηση των εν λόγω σχεδίων, ιδιαίτερα όσον αφορά την απασχόληση, οι οποίες θα πρέπει να παρακολουθούνται διαρκώς.

2.2. Η ΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι ο δυναμισμός που χαρακτηρίζει τον ενεργειακό τομέα, καθώς και η αυξανόμενη ανάγκη δημιουργίας νέων υποδομών εφοδιασμού, αποθήκευσης και διασύνδεσης, μέσω των οποίων θα διασφαλισθεί η ύπαρξη ενός υψηλού επιπέδου εφοδιασμού, αξιοπιστίας και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, καθιστούν αναγκαία την περιοδική αναθεώρηση του ενδεικτικού πίνακα των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος.

2.3. Για τους λόγους αυτούς η ΟΚΕ εκφράζει την υποστήριξή της προς την παρούσα πρόταση αναθεώρησης, στην οποία περιλαμβάνεται ένα σύνολο σχεδίων ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την εδραίωση του θεσμού των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας και τη μεγαλύτερη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. Επίσης, ορισμένα από τα προαναφερθέντα σχέδια προβλέπουν την πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα των υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση των δεσμών των εν λόγω χωρών με τα κράτη μέλη.

2.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το συμφέρον των κρατών μελών επιβάλλει την υιοθέτηση της παρούσας πρότασης, συμπεριλαμβανομένων και των σχετικών προσαρμογών, το συντομότερο δυνατόν.

2.5. Παρά το γεγονός αυτό, επιβάλλεται η, εκ νέου, επισήμανση ορισμένων πτυχών που είχαν αναφερθεί σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις και οι οποίες δεν λαμβάνονται ικανοποιητικά υπόψη στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης, και η διατύπωση των ακόλουθων παρατηρήσεων:

2.5.1. Οι απομακρυσμένες και άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη στο πλαίσιο του προτεινόμενου ενδεικτικού πίνακα, γεγονός που συμβάλλει στη διεύρυνση του χάσματος που τις χωρίζει από τις πλέον ανεπτυγμένες περιφέρειες της ηπείρου. Η ΟΚΕ έχει επισημάνει στο πλαίσιο προηγούμενων γνωμοδοτήσεών της ότι η δυσκολία ή η αδυναμία διασύνδεσης των εσωτερικών δικτύων με τα διευρωπαϊκά δίκτυα, καθώς και ο περιορισμένος βαθμός διαφοροποίησης των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού, τοποθετούν τις απομακρυσμένες και τις άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση έναντι των κεντρικών περιφερειών της Ευρώπης. Για το λόγο αυτό απαιτείται να καταβληθούν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες για τη βελτίωση του ενεργειακού εφοδιασμού των εν λόγω περιφερειών και την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

2.5.2. Χωρίς να θίγονται οι δράσεις που αναλαμβάνονται κατά την εφαρμογή της περιφερειακής πολιτικής σε κοινοτικό επίπεδο και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, στο πλαίσιο της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς στον τομέα της ενέργειας θα πρέπει να διασφαλίζεται η δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας μέσω των οποίων να εξασφαλίζεται ο, επί ίσοις όροις ως προς την ποιότητα και την τιμή, εφοδιασμός του συνόλου των τελικών χρηστών.

2.5.3. Τα σχέδια για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος. Το στοιχείο αυτό δεν αναφέρεται ρητώς στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνει σαφέστερη αναφορά στη σημασία της αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Σε κάθε περίπτωση το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος θα πρέπει να αποτελεί ένα από τα βασικά κριτήρια επιλογής των σχεδίων, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Να προστεθούν οι ακόλουθες νέες αιτιολογικές σκέψεις:

3.1. «εκτιμώντας ότι στο πλαίσιο της επόμενης αναθεώρησης του παρόντος ενδεικτικού πίνακα θα ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες των απομακρυσμένων και των άκρως απομακρυσμένων περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να πληρούνται οι τεχνικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη διασφάλιση του τελικού εφοδιασμού του συνόλου των πολιτών» 7

3.2. «εκτιμώντας ότι κάθε νέο σχέδιο θα πρέπει να ανταποκρίνεται στα κριτήρια αξιολόγησης του στρατηγικού περιβαλλοντικού αντίκτυπου».

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1999.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() ΕΕ C 195 της 18.7.1994.

() ΕΕ C 30 της 30.1.1997.