Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος κοινοτικής δράσης»

(97/C 158/05)

Στις 19 Φεβρουαρίου 1997 και σύμφωνα με το άρθρο 126 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 5 Μαρτίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Liverani.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 344η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 19ης Μαρτίου 1997), υιοθέτησε με 103 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Το περιεχόμενο της πρότασης

1.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση με σκοπό να υλοποιήσει κατά την περίοδο 1998-2002 ένα πρόγραμμα εθελοντικής υπηρεσίας προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους νέους από 18 έως 25 ετών που κατοικούν νομίμως σε μία χώρα της Ένωσης να αναλάβουν ειδικές δράσεις εθελοντικής εργασίας και άλληλεγγύης σε μία άλλη χώρα. Η πρόταση, βασισμένη στο άρθρο 126 της Συνθήκης, εμπίπτει στο πλαίσιο της πολιτικής συνεργασίας για τη νεολαία όπως διαγράφεται ήδη από το πρόγραμμα «Οι νέοι για την Ευρώπη» (άρθρο 1).

1.2. Το πρόγραμμα προτείνει στους εθελοντές νέους της Ευρώπης να αποκτήσουν μία εμπειρία κατάρτισης διεθνούς χαρακτήρα και για διάφορες χρονικές περιόδους ανάλογα με τα σχέδια. Στους νέους εθελοντές προτείνεται η συμμετοχή σε δραστηριότητες και πρωτοβουλίες καινοτομίας που ανταποκρίνονται σε κοινωνικές ανάγκες διαφόρων τομέων (πολιτιστικές, περιβαλλοντικές, κοινωνικές κ.λ.π.) και οι οποίες μπορούν να επιδράσουν επί της ποιότητας της ζωής των κοινοτήτων υποδοχής. Στό παράρτημα της πρότασης εκτίθενται τα πέντε βασικά κριτήρια για τη χρηματοδότηση των σχεδίων.

1.3. Η χρηματοδότηση του προγράμματος για τη διετή περίοδο 1998-1999 θα ανέλθει σε 60 εκατ. ECU (άρθρο 3). Η Επιτροπή θα χρηματοδοτήσει κατά μέγιστο όριο το 50 % των δαπανών των σχετικών σχεδίων, το δε υπόλοιπο θα επιβαρύνει τους οργανισμούς προέλευσης ή υποδοχής των νέων. Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης και τη δυνατότητα συμμετοχής των νέων που κατοικούν στις χώρες της ΕΕ σε δράσεις εντός των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (άρθρο 5).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής και παραπέμπει στις επισημάνσεις και προτάσεις που είχε διατυπώσει επί των «προγραμμάτων δραστηριοτήτων εθελοντικής υπηρεσίας» στη σχετική γνωμοδότηση πρωτοβουλίας «Η ανεργία των νέων» () (σημείο 4.2.1). Η ΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι έχει ήδη αποφανθεί σχετικά με τις προθέσεις της Επιτροπής στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας () για το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής στο οποίο γινόταν η παρουσίαση της πρότυπης δράσης για την υλοποίηση ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας για τους νέους ενόψει ακριβώς του εξεταζόμενου πολυετούς προγράμματος.

2.2. Η ΟΚΕ τονίζει τη σπουδαιότητα της πρωτοβουλίας αυτής στόχος της οποίας είναι να προσδώσει μία νέα κοινωνική και πολιτιστική δυναμική στην ΕΕ με την εντατικοποίηση επίσης της συνεργασίας των κρατών μελών για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων, ενισχύοντας το πνεύμα ανεξαρτησίας και πρωτοβουλίας και αναπτύσσοντας το ευρωπαϊκό ιδεώδες.

2.3. Η ΟΚΕ σημειώνει με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τη θετική έκβαση της εν λόγω «πρότυπης δράσης» κατά το 1996 της οποίας εδόθη επαρκής περιγραφή και αξιολόγηση σε μία πρώτη έκθεση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των νέων που μπορούν να συμμετάσχουν στη δράση αυτή κατά το 1997 θα είναι 2000 έως 2 500 άτομα.

2.4. Από την εμπειρία της εν λόγω πρότυπης δράσης εκφαίνονται η πιθανή επίδραση την οποία θα έχουν τα σχέδια επί της τοπικής ανάπτυξης, η δυνατή συμπληρωματικότητα μεταξύ των δράσεων που στηρίζονται από το πρόγραμμα και των τοπικών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη, καθώς και διάφορες άλλες ευκαιρίες για την προαγωγή της κοινωνικής εταιρικής σχέσης.

2.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τα κίνητρα που προκύπτουν από τις αιτιολογικές σκέψεις που αποτελούν τη βάση της πρότασης απόφασης του προγράμματος και οι οποίες, υπενθυμίζοντας επιπλέον τα συμπεράσματα των ευρωπαϊκών συμβουλίων του Έσσεν (1994), Καννών (1995) και Φλωρεντίας (1996), καταδεικνύουν τη σημασία των πρωτοβουλιών σκοπός των οποίων είναι η προαγωγή σε κοινοτικό επίπεδο μιας πολιτικής για τη νεολαία, η προώθηση της κοινωνικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης των νέων στην Ευρώπη και στο πλαίσιο αυτό επίσης η διεθνής συνεργασία στον τομέα της εθελοντικής εργασίας.

2.6. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά την ανάλυση και τις προτάσεις των Λευκών Βιβλίων «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (1993) και «Ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική» (1994) και παραπέμπει σχετικά στα συμπεράσματα που εμπεριέχονται στην ήδη αναφερθείσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας «Η ανεργία των νέων στην ΕΕ» (), όπου ζητείται να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών συστημάτων και συστημάτων κατάρτισης στο πλαίσιο των εθνικών υποδομών και να καταπολεμηθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός. Στο πλαίσιο αυτό, η εθελοντική εργασία, παρέχοντας στους νέους, αδιακρίτως, ιδιαίτερες ευκαιρίες για την ένταξή τους στην ενεργό ζωή και την απόκτηση ειδικών εργασιακών, επαγγελματικών και γλωσσολογικών εμπειριών, θα μπορούσε να συμβάλει στη δράση κατά του αποκλεισμού και της ανεργίας των νέων, παρέχοντας κοινοτική πρόσθετη αξία καθώς και τις κατάλληλες πολλαπλές επιπτώσεις στις πολιτικές για τη νεολαία των κρατών μελών. Η επιλογή αυτών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα θα πρέπει να στηρίζεται πάντοτε σε τέτοια κριτήρια και τέτοιους στόχους.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ σημειώνει τα μέτρα που περιέχονται στην πρόταση για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών με βάση το πρόγραμμα αυτό (άρθρο 7), την έκδοση ευρωπαϊκής βεβαίωσης (άρθρο 8), τη δημιουργία μιας επιτροπής για την εξέταση των σχεδίων (άρθρο 9) και την υποβολή προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεσης για την εφαρμογή του προγράμματος (άρθρο 10). Προς τούτο ζητεί να ενημερώνεται εξίσου, υπενθυμίζοντας τα όσα διετύπωνε στη γνωμοδότησή της για την ανεργία των νέων () δηλαδή ότι «η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να συμμετάσχουν στην επεξεργασία του προγράμματος για τις δραστηριότητες εθελοντικής εργασίας» (σημείο 4.2.1).

3.2. Η ΟΚΕ θεωρεί επιπλέον ότι μπορεί να συμμετάσχει στην παρακολούθηση της εφαρμογής του προγράμματος και στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

3.3. H OKE διαβεβαιώνει ακόμη ότι είναι ανάγκη να συμμετάσχουν οι κοινωνικοί εταίροι στη διατύπωση και την εφαρμογή του προγράμματος, δεδομένου ότι πρέπει απαραιτήτως να αποφευχθούν οι ενδεχόμενες στρεβλώσεις στην αγορά της εργασίας και να διευκολυνθεί η επίλυση των προβλημάτων που τίθενται όσον αφορά την ένταξη και αρωγή των νέων εθελοντών κατά την περίοδο της διαμονής τους καθώς και όσον αφορά την προστασία και την κοινωνική κάλυψη. Στο πλαίσιο αυτό η ΟΚΕ υπενθυμίζει τα όσα διατυπώνονται στη σχετική της γνωμοδότηση () για το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Κατευθύνσεις για την ευρωπαϊκή εθελοντική εργασία των νέων» εκ των οποίων υπογραμμίζει:

- «ότι οι οργανώσεις των εργατών και των εργοδοτών πρέπει να διασυνδεθούν με το πρόγραμμα, ούτως ώστε να αποφευχθεί η αντικατάσταση της συνήθους εργασίας με την εθελοντική εργασία. Είναι σαφές ότι η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής μόνο εάν δοθεί η εγγύηση ότι η πλήρης απασχόληση δεν θα υποκατασταθεί από την εθελοντική εργασία,

- ότι οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να θεσπίσουν διάλογο με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που συμμετέχουν στα ανθρωπιστικά προγράμματα όσον αφορά τον τρόπο στρατολόγησης των εθελοντών».

3.4. Στο πλαίσιο αυτό, και με στόχο την ενίσχυση των πρωτοβουλιών στον τομέα των εταιρικών σχέσεων, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβλέψει ότι στη συνεργασία με τους ΜΚΟ θα συμπεριλαμβάνονται οι ενώσεις αλληλεγγύης καθώς επίσης και η συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών.

3.5. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα υπογράμμιζε στην προαναφερθείσα γνωμοδότησή της σχετικά με τις απαραίτητες εγγυήσεις που πρέπει να παρασχεθούν σε ό,τι αφορά την πρόνοια και την ασφάλιση (ασφάλεια ασθένειας, ατυχημάτων, αστική ευθύνη) προκειμένου να διασφαλισθεί η μονιμότητα και η πλαισίωση των νέων κατά την εργασία τους και η ευθύνη των οργανισμών υποδοχής.

3.6. Στο πλαίσιο αυτό η ΟΚΕ συμφωνεί και θεωρεί απαραίτητη την έγκριση του σχεδίου ψηφίσματος του Συμβουλίου που επισυνάπτεται στην πρόταση της Επιτροπής και απευθύνεται στα κράτη μέλη προκειμένου να παρασχεθούν στους νέους εθελοντές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα όλες οι ευκολίες, όσον αφορά το δικαίωμα διαμονής, προστασίας και κοινωνικής ασφάλειας και τη διατήρηση των δικαιωμάτων σχετικά με τα επιδόματα ανεργίας και τα οικογενειακά επιδόματα για τους νέους κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης εργασίας σε άλλο κράτος μέλος.

3.7. Η ΟΚΕ ζητεί να αυξηθούν τα διαθέσιμα κονδύλια του προϋπολογισμού προκειμένου να αναπτυχθεί περισσότερο το πρόγραμμα και να συμπεριλάβει τις χώρες που συνορεύουν με την ΕΕ, τις μεσογειακές χώρες και τις ΗΠΑ οι οποίες έχουν εκδηλώσει σχετικά έντονο ενδιαφέρον.

3.8. Η ΟΚΕ τονίζει τέλος ότι είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί στην ΕΕ η πρωτοβουλία για την ενημέρωση επί του προγράμματος με τη συμμετοχή των εθνικών οργανώσεων νεολαίας και των διεθνών «βημάτων» τους που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για την υλοποίηση του εν λόγω προγράμματος.

Βρυξέλλες, 19 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996.

() ΕΕ αριθ. C 204 της 15. 7. 1996.

() ΕΕ αριθ. C 18 της 22. 1. 1996.

() ΕΕ αριθ. C 204 της 15. 7. 1996.