1.1.Υφιστάμενα μέσα και επιβολή

1.1.1.Εθνικό επίπεδο

Σε γενικές γραμμές, οι πολιτικές για τις υπηρεσίες τουριστικών καταλυμάτων διαφέρουν σημαντικά. Το 2013, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να περιγράψουν, μέσω ερωτηματολογίου, τους εθνικούς κανόνες σχετικά με την ασφάλεια των υπηρεσιών τουριστικών καταλυμάτων (μεταξύ άλλων υπηρεσιών). Από τα 24 κράτη μέλη που υπέβαλαν στοιχεία, τα 21 ανέφεραν την ύπαρξη γενικής νομοθεσίας που καλύπτει τις υπηρεσίες ως κατηγορία (εν είδει γενικής νομοθεσίας για την ασφάλεια των υπηρεσιών ή την ασφάλεια των προϊόντων ή την προστασία των καταναλωτών ή την ασφάλεια κατά την εργασία), ενώ 17 κράτη μέλη ανέφεραν την ύπαρξη αναλυτικής τομεακής νομοθεσίας σε σχέση με τις υπηρεσίες καταλυμάτων, η οποία σε 6 περιπτώσεις συμπληρωνόταν με αυτορρύθμιση. Δύο κράτη μέλη δεν ανέφεραν την ύπαρξη καμίας οριζόντιας ή τομεακής πολιτικής.

Η ανάλυση του περιεχομένου της κοινοποιηθείσας τομεακής νομοθεσίας επέτρεψε τη λεπτομερέστερη σύγκριση μεταξύ των κρατών μελών. Οι αρμόδιες αρχές είχαν στη διάθεσή τους κατάλογο με τις σχετικές με την ασφάλεια διατάξεις (βλ. πίνακα κατωτέρω) και τους ζητήθηκε να επισημάνουν ποιες από αυτές ίσχυαν στην εθνική τους νομοθεσία. Στα περισσότερα από τα 17 κράτη μέλη (13 κράτη μέλη) στα οποία ισχύει τομεακή νομοθεσία (AT, BE, CY, CZ, DE; ES, ET, EL, FR, HR, IT, LT, LU, MT, PL, PT, SK) προβλέπονται υποχρεώσεις που σχετίζονται με την κατάσταση των κτιρίων: σε 8 περιπτώσεις προβλέπεται η γενική υποχρέωση παροχής μόνον ασφαλών υπηρεσιών ενώ σε 10 περιπτώσεις προβλέπονται υποχρεώσεις που σχετίζονται με τα επαγγελματικά προσόντα του πάροχου υπηρεσιών. Από την άλλη πλευρά, μόνο τα μισά από αυτά τα κράτη μέλη (DE ,EL, CZ, HR, LU, MT, PL, PT, SK) απαιτούν εκ του νόμου τη δημιουργία αρχών για την παρακολούθηση και τη λήψη μέτρων. Επιπλέον, μόνο σε 5 (LU, MT, CZ, PL, EL) προβλέπονται διατάξεις για τον προσδιορισμό και την εκτίμηση των κινδύνων και μόνο σε 2 (CZ, PL) υπάρχει υποχρέωση ενημέρωσης των αρχών σχετικά με τα ατυχήματα και τους κινδύνους που συνδέονται με την παροχή της υπηρεσίας– που αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τη διενέργεια συγκρίσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η γραφική παράσταση που ακολουθεί απεικονίζει το περιεχόμενο της ισχύουσας τομεακής νομοθεσίας στα 17 κράτη μέλη που υπέβαλαν στοιχεία.

1.1.2.Ευρωπαϊκό επίπεδο

Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών διέπεται από τα άρθρα 56-62 ΣΛΕΕ. Πιο συγκεκριμένα η οδηγία 2006/123/ΕΚ σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά στοχεύει να διευκολύνει την άσκηση του δικαιώματος εγκατάστασης από τους πάροχους υπηρεσιών και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, διευκολύνοντας κατά τον τρόπο αυτό τους παρόχους υπηρεσιών της ΕΕ να δραστηριοποιούνται σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Η ασφάλεια των υπηρεσιών δεν αποτελεί το κύριο αντικείμενο της οδηγίας. Ωστόσο, το άρθρο 18 της οδηγίας επιτρέπει παρεκκλίσεις από την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (άρθρο 16) υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που αφορούν την ασφάλεια των υπηρεσιών. Υπό τις συνθήκες αυτές, το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να εφαρμόσει τις απαιτήσεις της οδηγίας σε έναν εισερχόμενο πάροχο υπηρεσιών σχετικά με την παροχή μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας. Σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 23 της οδηγίας, τα κράτη μέλη μπορούν να εξασφαλίζουν ότι οι πάροχοι υπηρεσιών των οποίων οι υπηρεσίες παρουσιάζουν άμεσο και συγκεκριμένο κίνδυνο για την υγεία συνάπτουν την κατάλληλη ασφάλιση ανάληψης ευθύνης. Η υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής για το κράτος μέλος εγκατάστασης καλύπτει συγκεκριμένα πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο πρόκλησης σοβαρής βλάβης στην υγεία ή στην ασφάλεια (άρθρο 29 παράγραφος 3). Τέλος, το άρθρο 26 προβλέπει ένα πλαίσιο προαιρετικών μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας σχετικά με την πιστοποίηση ή την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του παρόχου υπηρεσιών, την κατάρτιση χαρτών ποιότητας ή σημάτων ποιότητας καθώς και την ανάπτυξη προαιρετικών ευρωπαϊκών προτύπων στον τομέα των υπηρεσιών.

Όσον αφορά την ασφάλεια των υπηρεσιών που συνδέονται με τον τουρισμό, δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ. Το μόνο μέσο που σχετίζεται με την ασφάλεια των τουριστικών καταλυμάτων είναι η σύσταση 86/666 του Συμβουλίου που αφορά την πυρασφάλεια στα υπάρχοντα ξενοδοχεία, στην οποία ορίζονται ελάχιστα πρότυπα ασφάλειας για όλα τα ξενοδοχεία στην ΕΕ (με χωρητικότητα τουλάχιστον 20 κλινών) και με την οποία συνιστάται στα κράτη μέλη να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να εγγυώνται την τήρηση των εν λόγω προτύπων ασφαλείας, όταν δεν επαρκεί η ισχύουσα νομοθεσία.

Επιπλέον, μια σειρά μηχανισμών και πρωτοβουλιών της ΕΕ σε διάφορους τομείς πολιτικής (π.χ. REACH, προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, ασφάλεια στον χώρο εργασίας, επαγγελματικά προσόντα, περιβάλλον και οργανωμένα ταξίδια) μπορούν να συνεισφέρουν άμεσα ή έμμεσα στην ασφάλεια των υπηρεσιών τουριστικών καταλυμάτων.

Για παράδειγμα, στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 305/2011 για τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών, η Επιτροπή έχει ζητήσει από τη CEN/CENELEC να αναπτύξει το συντομότερο δυνατόν ένα εναρμονισμένο πρότυπο για τους ανιχνευτές μονοξειδίου του άνθρακα. Το πρότυπο θα προβλέπει την πιστοποίηση από τρίτο μέρος των εν λόγω προϊόντων και θα εξασφαλίζει τον κατάλληλο βαθμό ευαισθησίας και την ένδειξη του τέλους του κύκλου ζωής.

1.1.3.Παρακολούθηση και επιβολή

Το μοναδικό ευρωπαϊκό μέσο που διέπει προς το παρόν την πυρασφάλεια στα τουριστικά καταλύματα είναι από τη φύση του μη δεσμευτικό και, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται υποχρεωτική επιβολή. Τον Ιούνιο του 2001, η Επιτροπή παρουσίασε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης στα κράτη μέλη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι, παρότι η σύσταση συνέβαλε στην αύξηση του επιπέδου ασφάλειας στα ξενοδοχεία σε όλη την ΕΕ, δεν είχαν επιτευχθεί πλήρως τα ελάχιστα πρότυπα ασφαλείας που καθορίζονται σ' αυτήν.

Με ίδια πρωτοβουλία, η FTO-ABTA (η ομοσπονδία ταξιδιωτικών πρακτόρων που συγχωνεύτηκε με τη βρετανική ένωση ταξιδιωτικών γραφείων) διεξήγαγε το 2009 μελέτη όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες πυρασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης 86/666, από τους πάροχους τουριστικών καταλυμάτων που εφαρμόζουν τις μεθόδους επιθεώρησης και υποβολής εκθέσεων της βρετανικής τουριστικής βιομηχανίας. Επιθεωρήθηκαν 2.123 εγκαταστάσεις σε 10 κράτη μέλη της ΕΕ είτε από το προσωπικό των τουριστικών πρακτόρων (δηλαδή ειδικά εκπαιδευμένο στον τομέα των παραθεριστικών καταλυμάτων προσωπικό ή προσωπικό με ειδίκευση σε θέματα υγείας και ασφάλειας) ή από εξωτερικούς συμβούλους.

Στη μελέτη παρουσιάζεται συνοπτικά η κατάταξη των εγκαταστάσεων ανά χώρα και καταδεικνύονται μεγάλες εθνικές διαφορές όσον αφορά τα πρότυπα πυρασφάλειας σε ξενοδοχειακά θέρετρα: για την ενίσχυση της αξιοπιστίας των εξαγόμενων δεδομένων επισημαινόταν στη μελέτη ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος ώστε οι εγγραφές των ίδιων των ταξιδιωτικών πρακτόρων (είτε τις συντάσσουν οι ίδιοι είτε σύμβουλοι) να απεικονίζουν μια εικόνα της εγκατάστασης λιγότερο ικανοποιητική από εκείνη που παρουσίαζαν τα δεδομένα.

Κράτος μέλος Το ξενοδοχείο δεν είναι κατάλληλο για χρήση ή παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις Το ξενοδοχείο παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις που θα πρέπει να διορθωθούν επειγόντως Το ξενοδοχείο παρουσιάζει ελλείψεις που πρέπει να διορθωθούν το συντομότερο δυνατόν Η πυρασφάλεια του ξενοδοχείου βρίσκεται σε αποδεκτά επίπεδα– τυχόν αδυναμίες είναι ήσσονος σημασίας και διορθώνονται εύκολα Σύνολο ξενοδοχείων που ελέγχθηκαν Αυστρία 43 % 32 % 11 % 15 % 324 Βουλγαρία 22 % 32 % 14 % 32 % 76 Κύπρος 10 % 19 % 16 % 55 % 186 Γαλλία 31 % 15 % 27 % 28 % 199 Ελλάδα 12 % 19 % 12 % 57 % 292 Ιταλία 20 % 22 % 11 % 46 % 171 Μάλτα 16 % 19 % 14 % 52 % 64 Πορτογαλία 11 % 13 % 12 % 64 % 171 Ισπανία 6 % 19 % 17 % 58 % 640 ΣΥΝΟΛΟ 2123

Επιπλέον, η μελέτη κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το 38 % των εγκαταστάσεων που ελέγχθηκαν από τους ταξιδιωτικούς πράκτορες και τους συμβούλους τους ενδέχεται να μη συμμορφώνονται με τη σύσταση 86/666 που αφορά την πυρασφάλεια στα υπάρχοντα ξενοδοχεία.