30.3.2004 EL C 80/17 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά µε την «Ανακοίνωση
της Επιτροπής προς το Συµβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο —Ενίσχυση του υποχρεωτικού
λογιστικού ελέγχου των επιχειρήσεων στην ΕΕ »
(COM(2003) 286 τελικό )
(2004/C 80/06)
Στις 22 Μαΐου 2003, και σύµφωνα µε το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής
Επιτροπής σχετικά µε την ανωτέρω ανακοίνωση.
Το ειδικευµένο τµήµα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση »στο οποίο ανατέθηκε η προετοιµασία των
σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωµοδότησή του στις 12 Νοεµβρίου 2003, µε βάση την εισηγητικήέκθεση του κ. Byrne.
Η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 404η σύνοδο ολοµέλειας της 10ης και
11ης ∆εκεµβρίου 2003 (συνεδρίαση της 10ης ∆εκεµβρίου ),υιοθέτησε οµόφωνα την ακόλουθη γνωµοδότηση.
1.Εισαγωγή
1.1. Η Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συµβούλιο και
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο —« Ενίσχυση του υποχρεωτικού
λογιστικού ελέγχου των επιχειρήσεων »πρέπεινα εξετασθεί στο
πλαίσιο τόσο του Προγράµµατος ∆ράσης για τις Χρηµατοπιστωτι-
κές Υπηρεσίες της Επιτροπής όσο και της αντίδρασης της Επιτρο-πής έναντιτης κατάρρευσης της εται ρείας Ε nron, καθώς καιέναντι
άλλων χρηµατοοικονοµικών σκανδάλων.
1.2. Η παρούσα Ανακοίνωση καιη συνδεδεµένη Ανακοίνωση
µε θέµα «Εκσυγχρονισµός του εταιρικού δικαίου και ενίσχυση της
εταιρικής διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση »αποτελούν
καθοριστικά βήµατα για την επίτευξη του βασικού στόχου που
έγκειται στην αποκατάσταση της εµπιστοσύνης των επενδυτών στις
κεφαλαιαγορές.
2.Οι προτάσεις της Επιτροπής
2.1. Το όραµα της Επιτροπής όσον αφορά τη δηµιουργία ενός
σύγχρονου κανονιστικού πλαισίου για τον υποχρεωτικό έλεγχο
των επιχειρήσεων στην ΕΕ περιλαµβάνει τα εξής:
(α)µία εκσυγχρονισµένη και βασιζόµενη σε αρχές 8η οδηγία ·
(β)τη σύσταση Κανονιστικής Επιτροπής Ελεγκτικών Θεµάτων µε
εκπροσώπηση των κρατών µελών.
2.2. Η Επιτροπή προβλέπει να προβεί η ΕΕ στην υιοθέτηση των
∆ιεθνών Ελεγκτικών Προτύπων —∆ΕΠ (International Standards
on Auditing — ISA) µε ισχύ από το 2005.
2.3. Η Επιτροπή προτείνει να καταστεί η δηµόσια εποπτεία
µία από τις σηµαντικότερες συνιστώσες για τη διατήρηση της
εµπιστοσύνης του κοινού στο ρόλο των ορκωτών ελεγκτών και,παράλληλα, επισηµαίνει ορισµένες άλλες βασικές απαιτήσεις όπως,π.χ. τη σηµασία της θέσπισης κανόνων δεοντολογίας για τους
ορκωτούς ελεγκτές για τη διασφάλιση της ενδεδειγµένης ανεξαρ-τησίας κατά τους λογιστικούς ελέγχους, της ποιότητας, τηςεκπαίδευσης καιτης κατάρτι σης, καθώς καιτης καθι έρωσης
συστήµατος πειθαρχικών κυρώσεων.
2.4. Η Επιτροπή αναφέρει ότι έχει εξετάσει τις ανησυχίες του
κλάδου των ορκωτών ελεγκτών όσον αφορά την έννοια της
αλληλέγγυας και απεριόριστης ευθύνης και έχει καταλήξει,κατ' αρχήν, στο συµπέρασµα ότιη ευθύνη των ελεγκτών αποτελεί
βασικό κίνητρο για την ποιότητα των ελέγχων, παρότι αναγνωρίζει
ότιενδέχεταινα υπάρξειανάγκη να εξετασθεί ο ευρύτεροςοικονοµικός αντίκτυπος των καθεστώτων ευθύνης που ισχύουν επίτου παρόντος.
2.5. Η Επιτροπή εκθέτει λεπτοµερώς τις έως τώρα διαπραγµα-
τεύσεις της µε τους κανονιστικούς φορείς των Ηνωµένων Πολιτειών
σχετικά µε τις επιπτώσεις του νόµου Sarbanes-Oxley (SOA) και
εκφράζειτη λύπη της γι α το γεγονός ότιδεν έχειακόµη καταστείδυνατή η εξεύρεση ικανοποιητικής λύσης.
2.6. Η Επιτροπή συνοψίζει τις προτεινόµενες ενέργειές της για
την επίτευξη του στόχου της ανακοίνωσης, ο οποίος συνίσταταιστην ενίσχυση του υποχρεωτικού λογιστικού ελέγχου των επιχει-
ρήσεων στην ΕΕ µε ένα πρόγραµµα δράσης 10 σηµείων.
3.Γενικές παρατηρήσεις
3.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δηµοσίευση της παρούσας ανακοίνω-
σης και αναγνωρίζει, αφενός, ότι είναι ζωτικής σηµασίας νααποκατασταθεί η εµπιστοσύνη των επενδυτών στις αγορές και ναενισχυθεί περαιτέρω η ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών της ΕΕ και,
αφετέρου, ότι ένα ενισχυµένο καθεστώς λογιστικού ελέγχου θα
αποτελέσει σηµαντικό στοιχείο για την υλοποίηση της επιδίωξηςαυτής.
C 80/18 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3.2. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, επίσης, ότι η εν λόγω ανακοίνωση
είναι συνέχεια ενός σηµαντικού προγράµµατος εργασίας για τον
υποχρεωτικό λογιστικό έλεγχο που έχει αναλάβει η Επιτροπή,
αρχίζοντας από τη δηµοσίευση της Πράσινης Βίβλου του 1996 µετίτλο «Ο ρόλος, η θέση καιη ευθύνη του ορκωτού ελεγκτή
στην Ευρωπαϊκή Ένωση ».Άλλες πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες
περιλαµβάνουν τις συστάσεις µε τίτλο «Η ∆ιασφάλιση της Ποιότη-
τας του Υποχρεωτικού Ελέγχου στην ΕΕ »,τον Νοέµβριο του 2000,
και «Η ανεξαρτησία του ορκωτού ελεγκτή στην ΕΕ »,τον Μάιο του
2002, οιοποίες εφαρµόζονταιαµφότερες από τα κράτη µέλη.
3.3. Εντούτοις, οι πρόσφατες εξελίξεις έδειξαν ότι είναι απολύ-
τως δικαιολογηµένο το γεγονός ότι η Επιτροπή έσπευσε νααναλάβει περαιτέρω ενέργειες µε στόχο την ποιοτική βελτίωση των
λογιστικών ελέγχων των επιχειρήσεων στην ΕΕ. Κατά συνέπεια, η
ΕΟΚΕ επικροτεί το πρόγραµµα δράσης 10 σηµείων που προτείνεταιαπό την Επιτροπή και υποστηρίζει, ειδικότερα, τις προτάσεις περί
προάσπισης του δηµοσίου συµφέροντος δια της καθιέρωσης
ανεξάρτητης εποπτείας του κλάδου των ορκωτών ελεγκτών.
3.4. Αµέσως µόλις καθιερωθεί το εν λόγω πλαίσιο στο επίπεδο
της ΕΕ, συµπεριλαµβανοµένης και της νέας 8ης οδηγίας, η ΕΟΚΕ
εκτιµά ότι ο έλεγχος της συµµόρφωσης µπορεί να διενεργείταικαλύτερα από τα κράτη µέλη. Επιπλέον, απαιτείται να ληφθείυπόψη ότι το συγκεκριµένο ζήτηµα αφορά την ποιότητα —την
ποιότητα και, εποµένως, την εµπιστοσύνη που µπορεί να επιδειχθεί
στον υποχρεωτικό λογιστικό έλεγχο ο οποίος στηρίζεται, καιαυτός µε τη σειρά του, στην ορθότητα των υποθέσεων βάσει των
οποίων ερµηνεύονται οι λογιστικές εγγραφές.
4.Ειδικές παρατηρήσεις
4.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζειτην πρόταση της Επι τροπής περί
καθιέρωσης των ∆ιεθνών Ελεγκτικών Προτύπων (∆ΕΠ )ως προαπαι-
τούµενο σε όλους τους υποχρεωτικούς λογιστικούς ελέγχους τηςΕΕ·τούτο ακολουθεί το προηγούµενο που δηµιουργήθηκε µε την
υιοθέτηση των ∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων (∆ΛΠ —τα οποία
έχουν πλέον µετονοµασθεί σε ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηµατοοικονοµι-
κής Πληροφόρησης )για όλες τις εισηγµένες εταιρείες από το
2005. Εντούτοις, παρότι η εισαγωγή ∆ιεθνών Λογιστικών Προ-
τύπων είχε αρχικά περιορισθεί σε περίπου 7 000 εισηγµένες
εταιρείες, η παρούσα Ανακοίνωση επηρεάζει περισσότερους απόένα εκατοµµύριο υποχρεωτικούς λογιστικούς ελέγχους στην ΕΕ.
4.2. Η ΕΟΚΕ συµφωνεί ότι η ∆ιεθνής Οµοσπονδία Λογιστών
(International Federation of Accountants — IFAC) θα πρέπεινα
ενθαρρυνθεί να επιδιώξει την εξεύρεση κατάλληλων µέσων για την
προαγωγή της συνεργασίας καιµε άλλους φορείς, κατά τηδιαδικασία θέσπισης των ∆ΕΠ, µε στόχο την εξασφάλιση τηςενδεδειγµένης προστασίας του δηµοσίου συµφέροντος, όπως
συνέβη και στην περίπτωση των ∆ΛΠ διαµέσου της Επιτροπής
∆ιεθνών Λογιστικών Προτύπων (International Accounting
Standards Board).4.3. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζειτην ανάγκη επι κύρωσης των ∆ΕΠ
προς χρήση στο εσωτερικό της ΕΕ. Ωστόσο, επαναλαµβάνει τις
παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει όσον αφορά τη διακριτική
ευχέρεια της Επιτροπής να µην επικυρώσει τα ∆ΛΠ και επισηµαίνειότι, εάν γινόταν χρήση της δυνατότητας αυτής στην προκειµένηπερίπτωση, τούτο θα υπονόµευε τη διεθνή συγκρισιµότητα των
προτύπων και θα απέβαινε ενδεχοµένως εις βάρος των επενδυτών.
4.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εποµένως, ότιη Επι τροπή θα πρέπεινα
στρέψει τις προσπάθειές της στην ενίσχυση της διαδικασίας
θέσπισης προτύπων, καθώς και ότι η Κανονιστική Επιτροπή
Ελεγκτικών Θεµάτων απαιτείται να καθιερώσει συνεχή διάλογο µετον αρµόδιο φορέα για τη θέσπιση προτύπων, µε στόχο την εκ των
προτέρων διευθέτηση των δυνητικών προβληµάτων. Η ΕΟΚΕ
διαπιστώνει µε ικανοποίηση ότι το µέχρι τώρα έργο της Επιτροπήςυποδηλώνειυψηλό βαθµό σύγκλι σης µε τα ∆ΕΠ που υφίστανταιήδη στην ΕΕ.
4.5. Η ΕΟΚΕ εκτιµά ότι σε έναν τόσο εξειδικευµένο τοµέα
όπως ο λογιστικός έλεγχος, η Κανονιστική Επιτροπή ΕλεγκτικώνΘεµάτων πρέπεινα έχειστη δι άθεσή της την εµπει ρογνωµοσύνη
των επαγγελµατιών του συγκεκριµένου κλάδου και, κατά συνέπεια,
επικροτεί την πρόταση να διατηρηθεί η υφιστάµενη συµµετοχήεκπροσώπων του κλάδου αυτού στην Επιτροπή ΕλεγκτικώνΘεµάτων της ΕΕ και στο πλαίσιο της Συµβουλευτικής Επιτροπής
Ελεγκτικών Θεµάτων.
4.6. Η ΕΟΚΕ είναιτης γνώµης ότιαπαι τούνταιτα υψηλότερα
δυνατά πρότυπα όσον αφορά τους κανόνες δεοντολογίας για τους
ορκωτούς ελεγκτές. Ως προς τούτο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζειτην
πρόταση της Επιτροπής για την ανάλυση του έργου της Επιτροπής∆εοντολογίας της Ι FAC, η οποία αναπτύσσειβασι ζόµενα σε
αρχές γενικά πρότυπα δεοντολογίας για τους ορκωτούς ελεγκτές,
συµπεριλαµβανοµένης και της ανεξαρτησίας.
4.6.1. Εντούτοις, για να είναι αποτελεσµατικές οι κανονιστικές
ρυθµίσεις και οι κώδικες δεοντολογίας πρέπει να υποστηρίζονται
από ενδεδειγµένες κυρώσεις. Όπως απαιτείται από την ισχύουσα
8η οδηγία, οι επαγγελµατικές οργανώσεις ελεγκτών διαθέτουνσυστήµατα επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων για όσους παραβιά-
ζουν τους κώδικες δεοντολογίας. Η βέλτιστη πρακτική υπαγορεύει,
επί του παρόντος, να καταστεί αυτό το σύστηµα αυτορύθµισης (µε
ύστατη κύρωση την απώλεια της ιδιότητας του µέλους και,συνακόλουθα, της δυνατότητας διενέργειας ελέγχων )διαφα-
νέστερο και υποκείµενο σε εξωτερική δηµόσια εποπτεία. Η ΕΟΚΕ
σηµειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει τις εν λόγωαπαιτήσεις στη νέα οδηγία.
4.7. Η ΕΟΚΕ λαµβάνειγνώση της άποψης της Επι τροπής
σύµφωνα µε την οποία η ευθύνη των ορκωτών ελεγκτών λειτουργείως σηµαντικό κίνητρο για την ποιότητα των λογιστικών ελέγχων,αλλά εκτιµά ότι η ευθύνη αυτή πρέπει να είναι ανάλογη και,
συνεπώς, επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προβεί σε
ανάλυση του οικονοµικού αντικτύπου των παρόντων καθεστώτωνπερί ευθύνης των ορκωτών ελεγκτών.
30.3.2004 EL C 80/19 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
4.7.1. Η προσέλκυση ικανών ατόµων στο επάγγελµα του
ορκωτού ελεγκτή κρίνεταιµείζονος σηµασίας, ενώ η περαι τέρω
µείωση του αριθµού των σηµαντικών εταιρειών που µπορούν
να αναλάβουν το λογιστικό έλεγχο των µεγαλύτερων διεθνώνεπιχειρήσεων —έπειτα από την κατάρρευση της Α ndersen — δεν
είναι προς το δηµόσιο συµφέρον διότι περιορίζει τον ανταγωνισµό.
4.8. Η ΕΟΚΕ γνωρίζειότιη Ι FAC επιβάλλει στους ορκωτούς
ελεγκτές την υποχρέωση συνεχούς επιµόρφωσης για τη διατήρηση
των επαγγελµατικών τους δεξιοτήτων και προτείνει στην Επιτροπήνα εξετάσειτο ενδεχόµενο ενσωµάτωσης µίας συναφούς απαίτησης
στη νέα 8η οδηγία.
5.∆ιεθνείς πτυχές
5.1. Η ΕΟΚΕ έλαβε γνώση της έκθεσης της Επιτροπής για το
διάλογο µε τις αρχές των Ηνωµένων Πολιτειών περί του νόµου
Sarbanes-Oxley. Με το νόµο αυτό εισήχθη µία περιοριστικότερη
και κανονιστικής φύσεως προσέγγιση, η οποία δεν ανταποκρίνεται
στην προσέγγιση της ΕΕ που βασίζεται στη θέσπιση βασικών αρχών
και µέτρων ασφαλείας κατά των κινδύνων, προσέγγιση την οποίαακολουθεί καιη Ι FAC ( και την οποία συνιστά µάλιστα και ο
∆ιεθνής Οργανισµός Επιτροπών Κινητών Αξιών (International
Organisation for Securities Commission — IOSCO).
5.2. Παρά τα διαβήµατα της Επιτροπής, η Επιτροπή Κινητών
Αξιών και Συναλλάγµατος (Securities and Exchange Commission
— SEC) των Ηνωµένων Πολιτειών αρνείται µέχρι στιγµής τη
χορήγηση της απαλλαγής που επιζητεί η Επιτροπή από τις περιττές
Βρυξέλλες, 10 ∆εκεµβρίου 2003.
Ο Πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής
Επιτροπής
Roger BRIESCHεπιπτώσεις του νόµου SOA για τις εταιρείες και τους ορκωτούς
ελεγκτές της ΕΕ.
5.3. Η ΕΟΚΕ συµφωνεί ότιη παρούσα κατάσταση είναιαπαρά-
δεκτη και συνιστά ενθέρµως στην Επιτροπή να συνεχίσει το
διάλογό της µε άλλους σηµαντικούς κανονιστικούς φορείς, µεταξύτων οποίων συµπεριλαµβάνονται η SEC καιο PCAOB (Public
Company Accounting Oversight Board — Οργανισµός Λογιστι-
κής Εποπτείας των ∆ηµοσίων Υπηρεσιών )των ΗΠΑ, µε στόχο να
επιτευχθεί η αποδοχή εκ µέρους όλων των ενδιαφεροµένωνπλευρών της ισοδυναµίας των ρυθµίσεων, από την άποψη της
ποιότητας και της σχετικής εφαρµογής σε αµφότερες τις δικαιοδο-
σίες, όσον αφορά την εταιρική διακυβέρνηση, τη χρηµατοοικονο-µική πληροφόρηση και τον υποχρεωτικό έλεγχο.
6.Συµπεράσµατα
6.1. Η Επιτροπή διαµόρφωσε ένα πρόγραµµα δράσης
10 σηµείων το οποίο —όπως υποδεικνύεται στην παρούσα
γνωµοδότηση —η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εν γένει, διατυπώνοντας
συγκεκριµένες παρατηρήσεις και προτάσεις σχετικά µε τις διάφορεςπτυχές του. Συνολικά, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτάσεις τηςΕπιτροπής είναι περιεκτικές και ότι, εάν τεθούν πλήρως σε
εφαρµογή, θα συµβάλουν σηµαντικά στην περαιτέρω ενίσχυση και
εναρµόνιση των υποχρεωτικών λογιστικών ελέγχων στην ΕΕ.
6.2. Σε αυτό το στάδιο δεν είναι προφανώς γνωστή η ακριβής
έκβαση του προγράµµατος εργασίας ούτε άλλωστε καιη έκταση,παραδείγµατος χάρη, των αλλαγών που θα προταθούν τελικώς
στην 8η οδηγία. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί να εκφέρει γνώµη σχετικά µε
τα θέµατα αυτά όταν θα υπάρχει δυνατότητα διεξοδικότερηςανάλυσής τους.