ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 25.6.2019 COM(2019) 299 final ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ











Ετήσια έκθεση του 2018 για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ























Πίνακας περιεχομένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 3 ΣΥΝΟΨΗ 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 21 ΤΜΗΜΑ 1 — ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 22 1.Ένας προϋπολογισμός της ΕΕ προσανατολισμένος στα αποτελέσματα 23 2.Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση (τομέας προϋπολογισμού 1A) 32 3.Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή (τομέας προϋπολογισμού 1B) 68 4.Βιώσιμη ανάπτυξη: φυσικοί πόροι (τομέας προϋπολογισμού 2) 81 5.Ασφάλεια και ιθαγένεια (τομέας προϋπολογισμού 3) 97 6.Η Ευρώπη στον κόσμο (τομέας προϋπολογισμού 4) 116 7.Ειδικοί μηχανισμοί 140 ΤΜΗΜΑ 2 — ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 144 1.Ο προϋπολογισμός της ΕΕ τελεί υπό ορθή διαχείριση 144 2.Τα συστήματα ελέγχου είναι οικονομικώς αποδοτικά 149 3.Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις καταδεικνύουν ότι ο πολυετής κύκλος ελέγχου προστατεύει τον προϋπολογισμό της ΕΕ 160 4.Η στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης επικαιροποιήθηκε 165

5.Η διαδικασία διαχείρισης παρέχει εύλογη βεβαιότητα και ο δημοσιονομικός αντίκτυπος των επιφυλάξεων είναι περιορισμένος 168 6.Εγγυήσεις αξιοπιστίας που παρέχονται μέσω των εργασιών της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου 174 7.Σύνοψη των συμπερασμάτων σχετικά με τις εργασίες που διεκπεραίωσε η επιτροπή παρακολούθησης των ελέγχων 176 8.Εξωτερικός έλεγχος και απαλλαγή: μαθαίνοντας από το παρελθόν για τη βελτίωση του μέλλοντος 179 9.Οργανωτική διαχείριση 181 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Πρόλογος Με ιδιαίτερη χαρά, σας παρουσιάζω την ετήσια έκθεση του 2018 για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η έκθεση παρέχει επισκόπηση των επιδόσεων, της διαχείρισης και της προστασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ. Εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο προϋπολογισμός της ΕΕ στηρίζει τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ και περιγράφει τόσο τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται όσο και τον ρόλο της Επιτροπής στη διασφάλιση των υψηλότερων δυνατών προτύπων δημοσιονομικής διαχείρισης. Η παρούσα έκθεση εντάσσεται στην ενοποιημένη δέσμη δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας της Επιτροπής. Αποτελεί εκπλήρωση των υποχρεώσεών μας δυνάμει του δημοσιονομικού κανονισμού, καθώς και ουσιαστική συνιστώσα του εξαιρετικά ανεπτυγμένου συστήματος οικονομικής λογοδοσίας που διαθέτουμε. Παρά το σχετικά περιορισμένο μέγεθός του, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει καθοριστική σημασία στη ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Συμπληρώνει τους εθνικούς προϋπολογισμούς και στηρίζει πολιτικές προτεραιότητες σε τομείς όπου δημιουργεί πραγματική αξία και στους οποίους μπορεί να αποφέρει αποτέλεσμα με τον πλέον αποδοτικό τρόπο. Η κατευθυντήρια αρχή μου είναι ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα πρέπει να επικεντρώνεται σε τομείς στους οποίους μπορεί να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο σε σχέση με τις δημόσιες δαπάνες σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, κανένα κράτος μέλος δεν δύναται από μόνο του να χρηματοδοτήσει μεγάλα έργα υποδομής ή ερευνητικά έργα που έχουν την απαιτούμενη κλίμακα ώστε να ανταγωνίζονται διεθνείς παράγοντες, όπως η Κίνα ή οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ορισμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ είναι παγκόσμιες. Η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, η κλιματική αλλαγή, οι φυσικές καταστροφές και οι επιδημίες δεν γνωρίζουν σύνορα. Οι εν λόγω προκλήσεις αντιμετωπίζονται καλύτερα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο με τη βοήθεια του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός της ΕΕ, ακόμη κι αν αποδειχτεί ευέλικτος, έχει περιορισμένο μέγεθος. Ως εκ τούτου, η λήψη αποφάσεων πρέπει να είναι πιο τεκμηριωμένη και να βασίζεται σε στοιχεία περισσότερο από ποτέ άλλοτε, προκειμένου τα χρήματα να διατίθενται εκεί όπου είναι κατ’ εξοχήν αναγκαία. Στην παρούσα έκθεση περιγράφουμε τους διάφορους τρόπους με τους οποίους ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέβαλε στην επίτευξη των κοινών στόχων μας το 2018. Το 2018 επικεντρωθήκαμε στην ενίσχυση της οικονομικής ανάκαμψης, με επενδύσεις σε βασικούς τομείς που προάγουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία έπαιξαν μείζονα ρόλο στην εν λόγω διαδικασία. Σας προτρέπω να ανακαλύψετε τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από πολλές επενδύσεις της ΕΕ, στη διαδικτυακή πύλη «InvestEU» (https://europa.eu/investeu/home_el). Επίσης, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρείχε ισχυρή στήριξη σε άλλους τομείς προτεραιότητας, όπως η ολοκληρωμένη προσέγγιση της ΕΕ για τη μετανάστευση, η ένωση ασφάλειας, η έρευνα αιχμής, η εξωτερική δράση της ΕΕ, ενώ συνέβαλε επίσης στην επίτευξη εγκάρσιων στόχων πολιτικής, όπως η δράση για το κλίμα και η βιοποικιλότητα. Στην παρούσα έκθεση παρατίθενται επίσης τα μέτρα που λαμβάνουμε προκειμένου να διασφαλίζουμε ότι η διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ πραγματοποιείται σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Με την παρούσα έκθεση, η Επιτροπή αναλαμβάνει τη συνολική πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2018. Η Επιτροπή παρακολουθεί με προσοχή την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ επί τόπου. Εάν διαπιστωθεί ότι τα κράτη μέλη ή οι τελικοί δικαιούχοι δαπάνησαν κονδύλια της ΕΕ με μη ορθό τρόπο, η Επιτροπή λαμβάνει άμεσα μέτρα για την αποκατάσταση των εν λόγω σφαλμάτων και την κατάλληλη ανάκτηση των κονδυλίων. Η Επιτροπής εκτιμά ότι, μετά από διορθώσεις και ανακτήσεις, το εναπομένον επίπεδο σφάλματος για τις δαπάνες του 2018 θα είναι κάτω του 1 %, ήτοι πολύ χαμηλότερο από το όριο σημαντικότητας. Το 2018 αποτέλεσε τη συνέχεια της πολύ σημαντικής προόδου που σημειώσαμε τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση. Τα συστήματα της ΕΕ για τον εντοπισμό και τη διόρθωση σφαλμάτων και την καταπολέμηση της απάτης είναι ώριμα και άρτια. Αυτό αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. Στο μέλλον, θα εξακολουθήσουμε να επαγρυπνούμε και να διασφαλίζουμε ότι παρέχεται επαρκής προστασία στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο ενός πολιτικού περιβάλλοντος που παρουσιάζει αυξανόμενες προκλήσεις. Η συνεπής και αποτελεσματική υποβολή εκθέσεων αυξάνει τη λογοδοσία όσον αφορά τις δαπάνες της ΕΕ, και όχι μόνο για τους σκοπούς της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία. Συμβάλλει στη συμμετοχή των πολιτών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης τους προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης, το 2018 ήταν το έτος κατά το οποίο η Επιτροπή διατύπωσε τις προτάσεις της για το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2018. Οργανώθηκε εκτεταμένη επισκόπηση δαπανών ( ), στην οποία πραγματοποιήθηκε ανάλυση των επιδόσεων όλων των προγραμμάτων. Η προσέγγισή μου ήταν η χρήση της προστιθέμενης αξίας για την ΕΕ ως βασικό κριτήριο για τη στήριξη όλων των μελλοντικών δαπανών, την ενίσχυση της χρηματοδότησης νέων προτεραιοτήτων, τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων προγραμμάτων, την απλούστευση και τον εξορθολογισμό του προϋπολογισμού, εφόσον είναι δυνατό, καθώς και την παροχή ενός πιο ευέλικτου προϋπολογισμού στην Ένωση. Θεωρώ ότι η Επιτροπή πρότεινε έναν σύγχρονο προϋπολογισμό για μια Ένωση που προστατεύει, ενδυναμώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της, και ο οποίος είναι ισοσκελισμένος και ρεαλιστικός. Η έγκαιρη επίτευξη συμφωνίας για το μελλοντικό πλαίσιο θα επιβεβαιώσει την κοινή δέσμευση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για βέλτιστη αξιοποίηση του κάθε ευρώ που επενδύεται μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ. Günther H. Oettinger

Επίτροπος αρμόδιος για τον Προϋπολογισμό και τους Ανθρώπινους Πόρους





ΣΥΝΟΨΗ Σύνοψη Στην ετήσια έκθεση για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ παρουσιάζονται οι πλέον πρόσφατες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται με τον προϋπολογισμό της ΕΕ (τμήμα 1), και σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης και προστασίας του (τμήμα 2). Το τμήμα 1 είναι διαρθρωμένο ανά τομέα του προϋπολογισμού. Διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ συνέβαλαν στις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ. Επίσης, συνοψίζει τα πλέον πρόσφατα αποτελέσματα αξιολόγησης σχετικά με τις επιδόσεις των εν λόγω προγραμμάτων. Το 2018 ήταν το πέμπτο έτος του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2014-2020. Λόγω της καθυστερημένης θέσπισης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, κατά την έναρξη της περιόδου σημειώθηκαν καθυστερήσεις. Πλέον, τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ είναι πλήρως λειτουργικά. Παρέχουν ισχυρή και απτή στήριξη των πολιτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ σε διάφορους τομείς. Τομέας προϋπολογισμού 1Α — Τόνωση της απασχόλησης, της ανάπτυξης και των επενδύσεων Όταν η Επιτροπή Γιούνκερ ανέλαβε τα καθήκοντά της, στον απόηχο της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, υποσχέθηκε ότι θα αυξήσει την απασχόληση. Και, μαζί με τα κράτη μέλη, τήρησε την υπόσχεσή της. Σήμερα περισσότεροι Ευρωπαίοι από ποτέ άλλοτε έχουν εργασία, καθώς απασχολούνται επί του παρόντος 240,7 εκατομμύρια άτομα. Πάνω από τα 12 εκατομμύρια αυτών των θέσεων εργασίας έχουν δημιουργηθεί από την έναρξη της θητείας της παρούσας Επιτροπής. Η ανεργία των νέων βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008, παρότι εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή σε πολλές περιοχές της ΕΕ. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει αποφασιστικό ρόλο στα εν λόγω επιτεύγματα και εξακολουθεί να παρέχει ζωτική πηγή επενδύσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πάνω από 12 εκατ. θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν από την έναρξη της θητείας της Επιτροπής Γιούνκερ. Η ανεργία των νέων μειώθηκε από 24 % το 2014 σε 14 % τον Δεκέμβριο του 2018. Προτεραιότητα του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2018 ήταν να ενισχυθεί η οικονομική ανάκαμψη, με ιδιαίτερη έμφαση στην περαιτέρω τόνωση των επενδύσεων. Οι επενδύσεις σημείωσαν σημαντική αύξηση χάρη στις επενδύσεις ύψους άνω των 408 δισ. EUR ( ) που κινητοποιήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων. Το εν λόγω ταμείο, που θεσπίστηκε το 2015 από κοινού από την Επιτροπή και τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ( ), προσελκύει ιδιωτική χρηματοδότηση σε τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και η τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών. Με αυτόν τον τρόπο, μεγεθύνει τον αντίκτυπο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η διάρκεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων παρατάθηκε από τα μέσα του 2018 έως τα τέλη του 2020, με νέο στόχο για επενδύσεις ύψους 500 δισ. EUR ( ). Αναμένεται ότι το εν λόγω σχέδιο θα συμβάλει στη δημιουργία κατ’ εκτίμηση 1,4 εκατ. νέων θέσεων εργασίας έως το 2020, ενώ το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της ΕΕ θα ενισχυθεί κατ’ εκτίμηση κατά 1,3 %. Χάρη σε αυτές τις επενδύσεις, επιπλέον 11 εκατ. νοικοκυριά έχουν πρόσβαση σε διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας, πάνω από 4 εκατ. νοικοκυριά χρησιμοποιούν ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και 30 εκατ. Ευρωπαίοι πολίτες λαμβάνουν καλύτερη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Έως την 31η Δεκεμβρίου 2018, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων είχε κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 370 δισ. EUR σε ολόκληρη την Ευρώπη από το 2015, ποσό σημαντικά υψηλότερο από τον αρχικό στόχο των 315 δισ. EUR, και βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του αυξημένου στόχου για το 2020, ύψους 500 δισ. EUR. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων συνέβαλε στη χρηματοδότηση της ανέγερσης μισού εκατομμυρίου οικονομικά προσιτών οικιών, τη βελτίωση των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για 30 εκατ. Ευρωπαίους, την αναβάθμιση των σιδηροδρομικών και αστικών υποδομών για 95 εκατ. επιβάτες, και τη στήριξη της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για πάνω από 280 000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι στρατηγικές επενδύσεις τόνωσαν επίσης την οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα μέσω της χρηματοδότησης βασικών υποδομών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Οι εν λόγω επενδύσεις επικεντρώνονται σε τομείς στους οποίους η ΕΕ δύναται να επιφέρει μεγαλύτερο αντίκτυπο σε σχέση με τις δημόσιες δαπάνες σε εθνικό επίπεδο. Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των εν λόγω υποδομών, οι οποίες προετοιμάζουν επίσης το έδαφος για ένα δίκτυο ενέργειας χαμηλότερων ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ. Το 2018, ο εν λόγω μηχανισμός διέθεσε ενωσιακές επιχορηγήσεις ύψους 1,4 εκατ. EUR, για συνδυασμό με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και άλλες πηγές. Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» χρηματοδοτεί εν μέρει νέα σήραγγα στον πορθμό Fehmarn πλάτους 18 χλμ., μεταξύ του Rødby της Δανίας και του Puttgarden της Γερμανίας. Ο χρόνος μετάβασης με αυτοκίνητο από την Κοπεγχάγη στο Αμβούργο θα μειωθεί κατά περίπου 1 ώρα, και κατά 2 ώρες για τις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές. Επίσης, ο προϋπολογισμός της ΕΕ αποδίδει αποτελέσματα χάρη στα διαστημικά προγράμματα, όπως το Galileo, το Copernicus και η EGNOS. Κανένα κράτος μέλος δεν θα μπορούσε από μόνο του, δρώντας μεμονωμένα, να θέσει σε τροχιά 26 δορυφόρους, παρέχοντας οφέλη σε 500 εκατ. ( ) χρήστες σε παγκόσμιο επίπεδο έως τα τέλη του 2018. Το 2018, εκτοξεύτηκαν τέσσερις πρόσθετοι, νέοι δορυφόροι Galileo για καλύτερη παρακολούθηση της θάλασσας, της ξηράς και της ατμόσφαιρας. Τα διαστημικά σήματα και δεδομένα της ΕΕ μεταμορφώνουν την καθημερινότητά μας με υπηρεσίες όπως βελτιωμένη πλοήγηση, γεωργία ακριβείας, παρακολούθηση των καλλιεργειών, αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, διάσωση ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα, αναζήτηση και διάσωση ανθρώπων εφοδιασμένων με φάρους σήμανσης κινδύνου, και παρακολούθηση σκαφών και πετρελαιοκηλίδων. Στα τέλη του 2018, 315 αεροδρόμια σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούσαν την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υπέρθεσης για τη Γεωστατική Πλοήγηση, που καθιστά ασφαλέστερη την προσγείωση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες με αποτέλεσμα να αποφεύγονται καθυστερήσεις και αλλαγές δρομολογίων. Από τον Απρίλιο του 2018, το Galileo ενσωματώνεται σε κάθε νέο τύπο αυτοκινήτου που πωλείται στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας έτσι το σύστημα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης eCall. Το Copernicus παρείχε χάρτες έκτακτης ανάγκης για το 80 % των πλημμυρών στην Ευρώπη. Αυτό βοήθησε τις εθνικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς τους παρείχε καλύτερη εικόνα της κατάστασης και τους επέτρεψε να είναι πιο αποτελεσματικές κατά τις επιχειρήσεις διάσωσης. Επίσης, το 2018 σηματοδότησε την αρχή ενός νέου κεφαλαίου στον τομέα της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. Το 2018 διατέθηκαν 40 εκατ. EUR για τη συνεργατική έρευνα σε καινοτόμες αμυντικές τεχνολογίες και προϊόντα. Η Επιτροπή ενέκρινε τα διετή προγράμματα εργασίας για τη συγχρηματοδότηση κοινών έργων ανάπτυξης αμυντικών ικανοτήτων την περίοδο 2019-2020, με συνεισφορά της ΕΕ ύψους 500 εκατ. EUR. Η ΕΕ επενδύει ( ) 35 εκατ. EUR στο ερευνητικό έργο «Ocean2020». Το έργο, στο οποίο συμμετέχουν 42 εταίροι από 15 κράτη μέλη της ΕΕ, υποστηρίζει αποστολές θαλάσσιας επιτήρησης, ενώ για τον σκοπό αυτόν θα εντάξει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μη επανδρωμένα υποβρύχια σε επιχειρήσεις του στόλου. Υποστήριξη έρευνας και καινοτομίας αιχμής Ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέχισε να στηρίζει τη δέσμευση της ΕΕ για στήριξη της έρευνας και καινοτομίας αιχμής, με εστίαση στη διασυνοριακή συνεργασία, τη βιομηχανική συνάφεια και τις οικονομίες κλίμακας. Το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία, αποτελεί το μεγαλύτερο παγκοσμίως διεθνικό πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας. Επίσης, αποτελεί το μεγαλύτερο ιστορικά πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, με διάθεση χρηματοδότησης ύψους 80 δισ. EUR εντός διαστήματος 7 ετών ( ). Το 2018, εκδόθηκαν προσκλήσεις υποβολής προτάσεων αξίας 10 δισ. EUR για το πρόγραμμα «Ορίζων 2020». Με αξιοποίηση της χρηματοδότησης από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», το Κοινό Κέντρο Ερευνών ανέπτυξε και εφαρμόζει το μοναδικό παγκοσμίως αυτόματο σύστημα προειδοποίησης για τσουνάμι. Το σύστημα μπορεί να υπολογίσει το εκτιμώμενο ύψος και ταχύτητα του κύματος και να αποστείλει αυτόματα προειδοποιητικό μήνυμα μέσω του παγκόσμιου συστήματος συναγερμού και συντονισμού σε περίπτωση καταστροφών.

Το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» παρέχει κοινό στρατηγικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στην ΕΕ. Αποτελεί βασικό εργαλείο ώστε να διασφαλίζεται ότι η ΕΕ θα εξακολουθεί να παράγει επιστήμη και τεχνολογία παγκόσμιας κλάσης. Συμβάλλει στην άρση των φραγμών στην καινοτομία και καθιστά ευκολότερη τη συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την παροχή λύσεων για μείζονες κοινωνιακές προκλήσεις. Η υποστήριξη που προσφέρει η ΕΕ στην έρευνα και καινοτομία επιφέρει τόνωση της συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών ομάδων από διαφορετικές χώρες και σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, γεγονός πολύ σημαντικό για την επίτευξη ρηξικέλευθων ανακαλύψεων. Δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να ανταποκριθεί σε προτεραιότητες όπως η συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή ( ). Το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» συνέβαλε άμεσα στον συνολικό στόχο προώθησης της βιομηχανικής υπεροχής και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Το πρόγραμμα σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία στην τόνωση της καινοτομίας από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο συνολικός στόχος για 20 % συμμετοχή των ΜΜΕ όχι μόνο επιτεύχθηκε, αλλά ξεπεράστηκε ( ). Η κοινή επιχείρηση για την ευρωπαϊκή πληροφορική υψηλών επιδόσεων ξεκίνησε να λειτουργεί τον Νοέμβριο του 2018. Πρόκειται να συγκεντρώσει πόρους από την ΕΕ και τις συμμετέχουσες χώρες για την ανάπτυξη μιας παγκοσμίου κλάσης υποδομής υπερυπολογιστών και δεδομένων στην Ευρώπη, καθώς και ενός ανταγωνιστικού οικοσυστήματος καινοτομίας σε συναφείς τεχνολογίες και εφαρμογές στην Ευρώπη. Χάρη στην έρευνα και τη μερική χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» που πραγματοποιήθηκε το 2018, μια 45χρονη γυναίκα στη Σουηδία υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για τοποθέτηση μόνιμου ρομποτικού χεριού, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση. Στήριξη των νέων της Ευρώπης Ο προϋπολογισμός της ΕΕ δημιούργησε δυνατότητες για σπουδές και ταξίδια στο εξωτερικό και βοήθησε νεαρούς ανέργους να βρουν εργασία ή να εγγραφούν σε προγράμματα κατάρτισης προκειμένου να αυξήσουν τις ευκαιρίες τους για εύρεση εργασίας. Κάθε χρόνο, πάνω από 3,5 εκατομμύρια νέοι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα Εγγυήσεων για τη Νεολαία λαμβάνουν προσφορά εργασίας, εκπαίδευσης, πρακτικής άσκησης ή μαθητείας. Από το 2014, συνολικά πάνω από 14 εκατ. άτομα επωφελούνται από αυτό το πρόγραμμα. Το Erasmus+ είναι ένας από τους βασικούς τρόπους που διαθέτουν οι Ευρωπαίοι για να βιώσουν την ευρωπαϊκή ταυτότητα στην ποικιλομορφία των εκφράσεών της. Το 2018, το Erasmus+ έδωσε τη δυνατότητα σε περίπου 800 000 εκπαιδευτικούς, διδάσκοντες, εκπαιδευτές, μέλη εκπαιδευτικού προσωπικού και εργαζόμενους με νέους να αποκτήσουν νέες δεξιότητες στο εξωτερικό και να ενισχύσουν τη μελλοντική απασχολησιμότητά τους. Το εμβληματικό πρόγραμμα κατέδειξε την ευελιξία του παρέχοντας στήριξη στη δημιουργία «Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων» και των εικονικών ανταλλαγών στο πλαίσιο του Erasmus+. Επιπλέον, η Επιτροπή δρομολόγησε πιλοτική πρωτοβουλία, το DiscoverEU ( ), που δίνει τη δυνατότητα σε νεαρά άτομα ηλικίας 18 ετών να ταξιδέψουν σε όλη την Ευρώπη, να αποκομίσουν διδάγματα από άλλους πολιτισμούς και να εξερευνήσουν την ευρωπαϊκή ταυτότητά τους. Η Επιτροπή προτίθεται να αναπτύξει περαιτέρω το DiscoverEU και, προς τον σκοπό αυτόν, το έχει συμπεριλάβει στις προτάσεις της για το επόμενο πρόγραμμα Erasmus. Το πρόγραμμα «Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης» ( ) απέκτησε δικούς του κανόνες και προϋπολογισμό και έδωσε τη δυνατότητα σε μεγάλο αριθμό νέων να βοηθήσουν, να εξερευνήσουν, να μάθουν και να εξελιχθούν, μέσω δραστηριοτήτων όπως η παροχή βοήθειας σε κοινωνικά μειονεκτούντες, η φροντίδα του περιβάλλοντος ή η αποκατάσταση και η παροχή ελπίδας σε κοινότητες μετά από καταστροφές. Από την έναρξη του προγράμματος το 1987, πάνω 10 εκατ. άτομα έχουν συμμετάσχει στο Erasmus. Από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο του 2018, περίπου 15 000 νέοι είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν την Ευρώπη σιδηροδρομικώς με ταξιδιωτική κάρτα DiscoverEU. Στον γύρο υποβολής αιτήσεων του Νοεμβρίου 2018, επιλέχθηκαν άλλοι 14 500 νέοι. Έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 2018, περίπου 100 000 ενεργοί πολίτες νεαρής ηλικίας είχαν υποβάλει αίτηση για συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης. Σχεδόν 11 000 από αυτούς είχαν στηρίξει άτομα και κοινότητες που χρειάζονταν βοήθεια σε όλη την Ευρώπη, κυρίως μέσω δραστηριοτήτων εθελοντισμού. Η συνεισφορά του προϋπολογισμού της ΕΕ στην υλοποίηση των Εγγυήσεων για τη Νεολαία ήταν ουσιώδης, μέσω της δημιουργίας ευκαιριών για τους νέους να σπουδάσουν και να ταξιδέψουν στο εξωτερικό. Τους βοήθησε επίσης να βρουν εργασία ή να έχουν πρόσβαση σε κατάρτιση ώστε να αυξήσουν τις ευκαιρίες τους για εύρεση εργασίας. Από τη δρομολόγηση της πρωτοβουλίας ( ), πάνω από 3,5 εκατομμύρια νέοι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα Εγγυήσεων για τη Νεολαία λαμβάνουν προσφορά εργασίας, εκπαίδευσης, πρακτικής άσκησης ή μαθητείας κάθε χρόνο. Τομέας προϋπολογισμού 1Β — Προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας, της βιώσιμης ανάπτυξης και της καινοτομίας μέσω της πολιτικής συνοχής Η πολιτική συνοχής, με προϋπολογισμό ύψους 352 δισ. EUR (για την περίοδο 2014-2020), που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ, έχει ως στόχο τη μείωση των διαφορών και τη στήριξη της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής στην ΕΕ. Η δυναμική συμβολή της εν λόγω πολιτικής αποδεικνύεται από την ισχυρή σύγκλιση λιγότερο ανεπτυγμένων κρατών μελών και περιφερειών με την υπόλοιπη ΕΕ όσον αφορά την παραγωγικότητα και το κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν. Τα κονδύλια στηρίζουν άμεσα την επίτευξη βασικών προτεραιοτήτων της ΕΕ και την υλοποίηση ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, καθώς και τη διασφάλιση των απαραίτητων συνθηκών επενδύσεων μέσω της παρακολούθησης των εκ των προτέρων προϋποθέσεων που ορίστηκαν για τα προγράμματα της περιόδου 2014-2020. Κάθε 1 EUR των επενδύσεων στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2013 αναμένεται να αποφέρει 2,74 EUR πρόσθετου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος έως το 2023. Κατά την ίδια περίοδο, δημιουργήθηκαν περίπου 1,3 εκατ. θέσεις εργασίας. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέχισε να στηρίζει τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες όσον αφορά την αντιμετώπιση νέων και συνεχιζόμενων προκλήσεων, όπως τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης, αντιμετώπιση της ανεργίας, αντιμετώπιση των βιομηχανικών μεταλλαγών, υιοθέτηση της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης, μετεκπαίδευση των ατόμων, διαχείριση της μετανάστευσης μακροπρόθεσμα και καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε οικονομία και μεταφορές χαμηλότερων ανθρακούχων εκπομπών. Οι επενδύσεις της ΕΕ στον τομέα των μεταφορών επικεντρώθηκαν στην εξάλειψη των σημείων συμφόρησης με τη συμβολή στην επισκευή και βελτίωση 7 500 χλμ. παλαιών δρόμων και στην κατασκευή 3 100 χλμ. νέων δρόμων (έργα που επιλέχθηκαν έως το τέλος του 2018). Μέσω των επενδύσεων στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, τα δημόσια κτίρια χρησιμοποιούν 5,2 τεραβατώρες λιγότερη ενέργεια ετησίως σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Επιπλέον, διατίθενται748 χλμ. νέων ή βελτιωμένων γραμμών τραμ και μετρό και σχεδόν 7 500 χλμ. νέων ή αναβαθμισμένων σιδηροδρομικών γραμμών. Έως το τέλος του 2017, πάνω από 15 εκατ. άτομα έλαβαν στήριξη από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για εύρεση καλύτερων ευκαιριών εργασίας και ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους, πάνω από 1,7 εκατ. άνεργοι βρήκαν εργασία και πάνω από 2 εκατ. άτομα απέκτησαν νέα προσόντα.

Τομέας προϋπολογισμού 2 — Ο προϋπολογισμός της ΕΕ συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό του γεωργικού τομέα της ΕΕ, για τη διασφάλιση ασφαλών τροφίμων υψηλής ποιότητας και τη δημιουργία βιώσιμης γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης Η κοινή γεωργική πολιτική συμβάλλει στην επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης και τη μείωση της διαφοράς εισοδήματος μεταξύ του γεωργικού τομέα και άλλων τομέων, καθώς και μεταξύ κρατών μελών και περιφερειών. Επίσης, η εν λόγω πολιτική συμβάλλει στη διατήρηση της βιωσιμότητας της ζωτικής σημασίας παραγωγής τροφίμων στην ΕΕ. Οι άμεσες ενισχύσεις ενισχύουν το εισόδημα και παρέχουν σχετική εισοδηματική σταθερότητα στους γεωργούς που έρχονται αντιμέτωποι με σημαντική μεταβλητότητα στις τιμές και την παραγωγή. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέχει τα απαραίτητα μέσα για ανθεκτικό, βιώσιμο και ανταγωνιστικό γεωργικό τομέα. Περίπου 6,5 εκατ. γεωργοί έλαβαν άμεσες ενισχύσεις, ενώ η εν λόγω στήριξη αντιστοιχεί στο 38 % του γεωργικού εισοδήματός τους. Από το 2014, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων 51 400 και πλέον νεαρών γεωργών, συνέβαλε στην κατάρτιση πάνω από 1 εκατ. συμμετεχόντων, στήριξε τη βιολογική καλλιέργεια σε περίπου 16 εκατ. εκτάρια και πραγματοποίησε επενδύσεις ύψους άνω των 255 εκατ. EUR στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας στηρίζει την περιβαλλοντικά βιώσιμη, αποδοτική ως προς τους πόρους, καινοτόμο, ανταγωνιστική και βασιζόμενη στη γνώση αλιεία και υδατοκαλλιέργεια. Οι εν λόγω προσπάθειες δίνουν στην ΕΕ τη δυνατότητα να εξακολουθήσει να κατέχει ηγετική θέση σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά τη βιώσιμη διαχείριση των θαλασσών. Η ΕΕ είναι πρωτοπόρος σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά τις πολιτικές για τη βιωσιμότητα και το κλίμα Στο πλαίσιο της δέσμευσής της για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η ΕΕ έχει ενσωματώσει δαπάνες ύψους 32 δισ. EUR για τη δράση για το κλίμα σε όλα τα ενωσιακά προγράμματα, ιδίως σε εκείνα που αφορούν την πολιτική συνοχής, την ενέργεια, τις μεταφορές, την έρευνα και την καινοτομία και την κοινή γεωργική πολιτική, καθώς και την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ, γεγονός που καθιστά τον προϋπολογισμό της ΕΕ κύριο μοχλό βιωσιμότητας. Οι εν λόγω δαπάνες αντιστοιχούν στο 20,7 % του προϋπολογισμού του 2018. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη εκτίμηση, θα ανέλθουν σε 210 δισ. EUR (19,7 %) για το σύνολο της περιόδου προγραμματισμού. Μεταξύ 2014 και 2020, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής επενδύουν 54,8 δισ. EUR ( ) για τους στόχους που σχετίζονται με το κλίμα. Οι εν λόγω επενδύσεις υποστηρίζουν τη στροφή προς μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών με την προώθηση της παραγωγής και διανομής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, την προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας, την εφαρμογή έξυπνων συστημάτων διανομής και την έρευνα και καινοτομία σχετικά με τις τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Υποστηρίζουν επίσης την επένδυση στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την προώθηση των επενδύσεων για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων κινδύνων, τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας σε καταστροφές και την ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης καταστροφών. Τα έργα που υποστηρίζονται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και από το Ταμείο Συνοχής παρέχουν τη δυνατότητα ανακαίνισης κατοικιών για 875 000 οικογένειες που θα επωφεληθούν από μειωμένη κατανάλωση ενέργειας και τη σύνδεση 3,3 εκατ. επιπλέον χρηστών ενέργειας σε έξυπνα δίκτυα. Τα έργα υποστήριξαν επίσης πρόσθετο δυναμικό παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (7 670 Megawatt). Το 2018, διατέθηκαν συνολικά 522 εκατ. EUR για το πρόγραμμα LIFE. Μέσω αυτού του προγράμματος, ο προϋπολογισμός της ΕΕ στηρίζει έργα προστασίας του περιβάλλοντος και διατήρησης της φύσης, καθώς και δράση για το κλίμα. Αυτό συνεπάγεται μεγάλες επενδύσεις σε έργα που θα επιτρέψουν την επαναχρησιμοποίηση περισσότερων πλαστικών. Η μετατροπή των αποβλήτων αυτών σε υψηλής ποιότητας πρώτες ύλες για τις βιομηχανίες αυτοκινήτων, κατασκευών και συσκευασίας είναι απλώς ένας τρόπος με τον οποίο το πρόγραμμα LIFE παρέχει έμπρακτη στήριξη στους στόχους της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις πλαστικές ύλες σε μια κυκλική οικονομία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα έργα που υποστηρίζονται από το πρόγραμμα LIFE συνέβαλαν στη στροφή προς μια ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, κυκλική οικονομία με αποδοτική χρήση των πόρων και χαμηλές εκπομπές άνθρακα· στην αναχαίτιση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας· στην αντιμετώπιση της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων με τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένου του αέρα, του νερού και του εδάφους· και στη βελτίωση της περιβαλλοντικής και κλιματικής διακυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα. Τομέας προϋπολογισμού 3 — Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αποτελεί ζωτική συνιστώσα της ολοκληρωμένης προσέγγισης της ΕΕ για τη μεταναστευτική πολιτική Ο προϋπολογισμός της ΕΕ στήριξε την ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή απάντηση στις μεταναστευτικές προκλήσεις και τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Το 2018, η ολοκληρωμένη προσέγγιση της ΕΕ για τη μετανάστευση εξακολούθησε να αποδίδει καρπούς σε όλα τα μέτωπα: στενότερη συνεργασία με τις χώρες εταίρους· καλύτερη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων· και αποτελεσματικότερα και πιο επιχειρησιακά εργαλεία για την προστασία των συνόρων και τη διαχείριση της μετανάστευσης στο εσωτερικό της ΕΕ σε πνεύμα αλληλεγγύης και υπευθυνότητας. Τα ειδικά μέσα, όπως το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην άμεση ανταπόκριση σε μεταναστευτικά ζητήματα, σε συνδυασμό με στοχευμένη στήριξη από την πολιτική συνοχής για τη μακροπρόθεσμη ένταξη των μεταναστών, καθώς και τα εξωτερικά μέσα της ΕΕ. Οι εργασίες σχετικά με το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση συνέβαλαν θετικά στην αντικατάσταση της μη ασφαλούς και της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης με την ασφαλή, ομαλή και νόμιμη μετανάστευση. Στο πλαίσιο του τρέχοντος συστήματος επανεγκατάστασης της ΕΕ, 20 κράτη μέλη δεσμεύτηκαν για την επανεγκατάσταση 50 000 ατόμων έως τον Οκτώβριο του 2019. Στο τέλος του 2018, περισσότερες από 24 000 από αυτές τις δεσμεύσεις έχουν ήδη υλοποιηθεί, παρέχοντας σε ανθρώπους καταφύγιο στην ΕΕ. Μετά την κορύφωση των αφίξεων στην ΕΕ το 2015, οι μεταναστευτικές ροές έχουν πλέον μειωθεί στα επίπεδα προ κρίσης. Οι αντικανονικές διελεύσεις συνόρων προς την ΕΕ μειώθηκαν σε 150 100 το 2018. Αυτός ο αριθμός είναι ο μικρότερος εδώ και 5 χρόνια. Από το 2015, οι δίαυλοι νόμιμης μετανάστευσης προς την ΕΕ αυξήθηκαν για τα άτομα που έχρηζαν διεθνούς προστασίας. Τα προγράμματα επανεγκατάστασης της ΕΕ παρείχαν ασφαλείς και νόμιμες διόδους σε σχεδόν 50 000 άτομα (έως την 31η Δεκεμβρίου 2018). Η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 και η διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία παραμένουν υψίστης σημασίας για τη μείωση των αντικανονικών και επικίνδυνων διελεύσεων από την τουρκική ενδοχώρα προς τα ελληνικά νησιά, για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα καθώς και για προώθηση της επανεγκατάστασης των Σύρων που χρήζουν διεθνούς προστασίας. Η ΕΕ στηρίζει την Τουρκία στις προσπάθειές της για παροχή καταφυγίου και στήριξης σε πάνω από 4 εκατ. καταγεγραμμένους Σύρους πρόσφυγες. Έως το τέλος του 2018, η ανθρωπιστική βοήθεια είχε συνδράμει 1,5 εκατ. από τους πλέον ευάλωτους πρόσφυγες μέσω του Κοινωνικού Διχτυού Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης, ενός καθεστώτος διχτυού προστασίας κοινωνικής βοήθειας, και είχε στηρίξει πάνω από 410 000 μαθητές να φοιτήσουν στο σχολείο (στο πλαίσιο του προγράμματος για την υπό όρους μεταφορά χρημάτων για την εκπαίδευση). Παρασχέθηκε βοήθεια σε άλλα 600 000 παιδιά για να ενταχθούν στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα. Χάρη στη διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία, ανεγέρθησαν 136 νέα σχολεία, 410 000 παιδιά προσφύγων φοιτούν πλέον στο σχολείο και 60 000 μαθητές εγγράφηκαν σε μαθήματα για την κάλυψη του χαμένου εδάφους. 178 κέντρα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης κατέστησαν λειτουργικά, στηρίχθηκαν τέσσερα εκατομμύρια επισκέψεις σε κέντρα πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και 650 000 παιδιά προσφύγων εμβολιάστηκαν ( ). Όπως και στην Τουρκία, η ΕΕ παρέχει σημαντική ανθρωπιστική στήριξη σε εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της Συρίας, καθώς και σε πρόσφυγες και κοινότητες υποδοχής στην Ιορδανία και τον Λίβανο, ενώ παρέχει επίσης βοήθεια στο Ιράκ και στην Αίγυπτο. Συνολικά, το Περιφερειακό Καταπιστευματικό Ταμείο της ΕΕ για την Αντιμετώπιση της Συριακής Κρίσης προσέφερε στήριξη σε περίπου 2 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες και κοινότητες υποδοχής το 2018. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ο οποίος χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τη διευρυμένη εντολή που έλαβε ενίσχυσε σημαντικά την παρουσία του στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Στόχος είναι η παροχή στήριξης στις δραστηριότητες διαχείρισης των συνόρων των κρατών μελών και η από κοινού εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων σε επίπεδο ΕΕ.

Το 2018, η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή τοποθέτησε συνολικά περίπου 11 000 συνοριοφύλακες για να βοηθήσουν τα κράτη μέλη της πρώτης γραμμής. Αυτό κατέστησε δυνατή τη διάσωση 37 000 μεταναστών, τη σύλληψη περίπου 1 200 διακινητών ανθρώπων και τον συντονισμό/οργάνωση της επιστροφής περίπου 14 000 μεταναστών. Επιπλέον, με το Ταμείο ασύλου, μετανάστευσης και ένταξης κατέστη δυνατή η οικειοθελής επιστροφή περίπου 39 500 ατόμων (). Ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολουθεί να συμβάλλει ώστε η ΕΕ να καταστεί ασφαλέστερος τόπος διαβίωσης και εργασίας Οι απειλές για την ασφάλεια έχουν ενταθεί και διαφοροποιηθεί στην Ευρώπη. Εμφανίζονται ως τρομοκρατικές επιθέσεις και νέες μορφές οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και ως έγκλημα στον κυβερνοχώρο. Για την προστασία του κοινού από τις εν λόγω απειλές, η ΕΕ παρέχει χρηματοδότηση και στηρίζει τη συνεργασία, για παράδειγμα, για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τον εντοπισμό και την κατάσχεση παραποιημένων προϊόντων και την καταπολέμηση των εκστρατειών παραπληροφόρησης. Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» θέσπισε μια πλατφόρμα εθελοντικής συνεργασίας για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανταπόκρισης στις επιθέσεις στον κυβερνοχώρο. Έτσι, η ΕΕ συμβάλλει σε μια λύση σε επίπεδο ΕΕ απέναντι σε μια απειλή που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα. Η ΕΕ έχει επιδείξει αλληλεγγύη εντός των συνόρων της, με τον συντονισμό και τη χρηματοδότηση προσπαθειών αντιμετώπισης καταστροφών, τη στήριξη γεωργών που επλήγησαν από την ξηρασία ή εργαζομένων που επηρεάστηκαν από μαζική εταιρική αναδιάρθρωση. Ενόψει των δυσκολιών που αντιμετώπισαν οι γεωργοί κατά τη θερινή ξηρασία, παρασχέθηκαν υψηλότερες προκαταβολές ώστε να βοηθηθούν οι γεωργοί στη σίτιση των ζώων τους. Το 2018, 4,5 εκατ. EUR από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση βοήθησαν 730 μετατοπισθέντες εργαζομένους στον κλάδο της ένδυσης στην Πορτογαλία. Από το 2003, η ΕΕ συμμετείχε σε 163 επίσημες αποστολές και τοποθέτησε 560 εμπειρογνώμονες για την προστασία ατόμων σε όλο τον κόσμο. Το 2018, μια πρωτόγνωρης έκτασης επιχείρηση πολιτικής προστασίας της ΕΕ συνέβαλε στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών στη Σουηδία: κινητοποιήθηκαν πάνω από 360 πυροσβέστες, επτά αεροπλάνα, έξι ελικόπτερα και 67 οχήματα. Τομέας προϋπολογισμού 4 — Ο προϋπολογισμός βοήθησε την ΕΕ να καταστεί ισχυρότερος παγκόσμιος παράγοντας Ο προϋπολογισμός της ΕΕ έδωσε στην ΕΕ τη δυνατότητα να εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στις επενδύσεις στη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των εταίρων μας, ιδίως μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας και του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας. Η ΕΕ βοηθά γειτονικές χώρες να αναπτύξουν περαιτέρω σταθερούς δημοκρατικούς θεσμούς και, παράλληλα, να καταστούν πιο ευημερούσες. Αυτό συνέβαλε στην επίτευξη σταθερότητας στα σύνορα της Ευρώπης. Επίσης, το 2018, η ΕΕ πρωτοστάτησε και στήριξε τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ( ), τη συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, τους στόχους των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη, νέες εμπορικές συμφωνίες με ισχυρή συνιστώσα βιώσιμης ανάπτυξης, τη συνεργασία με την Αφρικανική Ένωση ( ) και τις σχέσεις με τα Ηνωμένα Έθνη. Από κοινού με τα κράτη μέλη της, η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο πάροχο ανθρωπιστικής βοήθειας παγκοσμίως. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να παρέχει σωτήρια για τη ζωή στήριξη στο πλαίσιο φυσικών καταστροφών και ανθρωπογενών συγκρούσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 2018 διατέθηκαν πάνω από 1,4 δισ. EUR για ανθρωπιστική βοήθεια σε περισσότερες από 90 χώρες. Σημαντικό τμήμα του εν λόγω ποσού διατέθηκε για τη στήριξη των πληθυσμών που επλήγησαν από τις συγκρούσεις στη Συρία και των προσφύγων σε γειτονικές χώρες. Το 2018 δεσμεύτηκαν επιπλέον 15 εκατ. EUR για συμβολή στη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών για την οικειοθελή, ασφαλή και αξιοπρεπή επιστροφή των προσφύγων Rohingya που εγκατέλειψαν τη Μιανμάρ/Βιρμανία και κατέφυγαν στο Μπανγκλαντές ( ). Διάφορα μέσα στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας στηρίζουν την ΕΕ στη δέσμευσή της για υλοποίηση του θεματολογίου του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη ( ). Η ΕΕ επιδιώκει να κατευθύνει πόρους στις χώρες που τους χρειάζονται περισσότερο. Επίσης, πρότεινε μεταστροφή των σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Αφρικής προς την οικοδόμηση μιας ισορροπημένης, πραγματικής εταιρικής σχέσης με επίκεντρο το αμοιβαίο οικονομικό συμφέρον και σε πλήρη συμφωνία με το θεματολόγιο της Αφρικής για το 2063 ( ) και με εμβληματικές πρωτοβουλίες, όπως η ηπειρωτική ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στην Αφρική. Στο πλαίσιο του εξωτερικού επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη, το 2018 ο προϋπολογισμός της ΕΕ στήριξε την κινητοποίηση χρηματοδότησης προς την Αφρική και την Ευρωπαϊκή Γειτονία ( ). Προς τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη αξιοποιείται για την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων. Το 2018, η Επιτροπή υπέγραψε την πρώτη σύμβαση εγγύησης (Μηχανισμός καταμερισμού του κινδύνου Nasira). Η σύμβαση της ΕΕ αξίας έως 75 εκατ. EUR αναμένεται να κινητοποιήσει επενδύσεις για επιχειρηματίες στην υποσαχάρια Αφρική και στην Ευρωπαϊκή Γειτονία. Αναμένεται ότι θα συμβάλει στη δημιουργία έως και 800 000 θέσεων εργασίας και θα επιφέρει οφέλη σε άτομα που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε προσιτά δάνεια, όπως εσωτερικά εκτοπισθέντες, πρόσφυγες, επιστρέφοντες, γυναίκες και νέους. Η Επιτροπή θέτει σε απόλυτη προτεραιότητα τη διασφάλιση της ορθής διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ και της προστασίας του από σφάλματα και απάτη Η Επιτροπή προσπαθεί να επιτύχει τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα δημοσιονομικής διαχείρισης από πλευράς αποτελεσματικότητας, αποδοτικότητας και οικονομίας. Επίσης, επιδιώκει να διασφαλίζει ότι οι έλεγχοι και οι εξακριβώσεις («μέτρα ελέγχου») είναι οικονομικώς αποδοτικοί. Σε αυτό επικεντρώνεται το τμήμα 2 της παρούσας έκθεσης. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη να διασφαλίζει την ορθή διάθεση των κονδυλίων της ΕΕ, ανεξαρτήτως του εάν τα εν λόγω κονδύλια τα διαχειρίζονται άμεσα οι υπηρεσίες της Επιτροπής ή εκτελεστικοί εταίροι. Το 71 % των δαπανών εκτελούνται από τις αρχές των κρατών μελών υπό επιμερισμένη διαχείριση, και το 8 % από εντεταλμένες οντότητες υπό έμμεση διαχείριση. Για την εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων της, η Επιτροπή θέσπισε ένα αποτελεσματικό μοντέλο διασφάλισης και λογοδοσίας, καθώς και ένα αυστηρό πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου. Σε αυτό το πλαίσιο —κατά περίπτωση, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις εντεταλμένες οντότητες (βάσει των υποχρεώσεών τους για προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ)— οι υπηρεσίες της Επιτροπής λαμβάνουν μέτρα για την πρόληψη των σφαλμάτων, των παρατυπιών και των περιπτώσεων απάτης· και, όταν αυτά προκύπτουν, αναλαμβάνουν δράση για την αποκατάσταση της κατάστασης. Επιπλέον, ανατίθεται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία καταπολέμησης της απάτης η διεξαγωγή ανεξάρτητων ερευνών για περιπτώσεις απάτης και διαφθοράς σχετικά με κονδύλια της ΕΕ, καθώς και η ανάπτυξη πολιτικών της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης. Επίσης, το 2018 εκδόθηκε ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός, ο οποίος επιφέρει ιδίως σημαντική απλούστευση των δημοσιονομικών κανόνων για τους δικαιούχους. Ο κίνδυνος για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των χρηματοοικονομικών συναλλαγών είναι κάτω του 2 %

Ο στόχος της Επιτροπής για το «επισφαλές ποσό κατά την πληρωμή» που επηρεάζει τα έσοδα και τις δαπάνες της ΕΕ, το οποίο υπολογίζεται μετά τη διεξαγωγή προληπτικών ελέγχων αλλά πριν από την εφαρμογή διορθωτικών μέτρων, είναι να παραμένει κάτω από 2 % — το οποίο επέτυχε και πάλι το 2018. Συνολικά, το «επισφαλές ποσό κατά την πληρωμή» εκτιμάται σε 1,7 % των συνολικών σχετικών δαπανών του 2018. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αναλαμβάνουν δράση για τα τμήματα για τα οποία το επισφαλές ποσό κατά την πληρωμή υπερβαίνει το 2 %. Ο πολυετής χαρακτήρας των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ καθιστά δυνατή τη διόρθωση σφαλμάτων ακόμη και χρόνια μετά την πραγματοποίηση των πληρωμών, έως το κλείσιμο των προγραμμάτων. Οι υπηρεσίες εκτίμησαν ότι οι συνολικές μελλοντικές διορθώσεις αφορούν το 0,9 % των συνολικών σχετικών δαπανών του 2018. Κατά το 2018, η Επιτροπή προέβη σε αποτελεσματική ανάκτηση 3,2 δισ. EUR. Οι εν λόγω δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις αποτελούν απαραίτητα προληπτικά και διορθωτικά μέτρα που προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Στόχος της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ είναι να διασφαλίζει ότι, μετά το κλείσιμο ενός προγράμματος και τη διεξαγωγή όλων των επαληθεύσεων, το εναπομένον «επισφαλές ποσό κατά το κλείσιμο» είναι πολύ χαμηλό. Συνολικά, η Επιτροπή εκτιμά ότι το εν λόγω ποσό αφορά μόλις το 0,8 % των συνολικών σχετικών δαπανών του 2018 — ήτοι, κάτω του 1 %. Για δεύτερο κατά σειρά έτος, το 2018, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη, και όχι αρνητική γνώμη, σχετικά με τη νομιμότητα και κανονικότητα των πληρωμών στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2017. Έτσι επιβεβαιώνεται ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος και αυτό πιστοποιεί την αξιοπιστία ενός σημαντικού τμήματος του προϋπολογισμού της ΕΕ.



Ενίσχυση της καταπολέμησης της απάτης Η Επιτροπή τηρεί ακλόνητη και μακρά στάση μηδενικής ανοχής στην απάτη. Η αναθεωρημένη και ενισχυμένη στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης παρέχει ένα άρτιο πλαίσιο πολιτικής για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και ανταπόκριση στις περιπτώσεις απάτης και συμβάλλει στην ορθή λειτουργία των υπηρεσιών της Επιτροπής κατά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Η αναθεωρημένη στρατηγική για την καταπολέμηση της απάτης θα συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής είναι πλήρως προετοιμασμένες για την υλοποίηση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027. Η νέα στρατηγική λαμβάνει υπόψη σημαντικές εξελίξεις στην ενωσιακή νομοθεσία για την καταπολέμηση της απάτης (όπως η θέσπιση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας), καθώς και τα πρόσφατα πορίσματα του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τη διαχείριση του κινδύνου απάτης κατά την εκτέλεση των δαπανών της ΕΕ. Η έκδοση της αναθεωρημένης στρατηγικής θα βελτιώσει περαιτέρω την προσπάθεια καταπολέμησης της απάτης. Οι προτάσεις για τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο θωράκισης κατά της απάτης από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης. Ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός του 2018 ενισχύει την αντιμετώπιση των περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων και η Επιτροπή διατύπωσε σημαντικές προτάσεις για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από γενικευμένες ελλείψεις όσον αφορά το κράτος δικαίου στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων θέτοντας την τήρηση των κανόνων του κράτους δικαίου ως προϋπόθεση για τη συνέχιση των πληρωμών της ΕΕ. Το σύστημα έγκαιρου εντοπισμού και αποκλεισμού ενισχύθηκε περαιτέρω. Τα εν λόγω μέτρα θα προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ ακόμη πιο αποτελεσματικά κατά τα προσεχή έτη. Η διαδικασία διαχείρισης παρέχει εύλογη βεβαιότητα και η Επιτροπή αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ Με βάση τις συνιστώσες αξιοπιστίας που υποστηρίζουν τις δηλώσεις τους, όλοι οι κύριοι διατάκτες παρείχαν εύλογη βεβαιότητα ότι 1) οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων τους παρέχουν αληθή και δίκαιη εικόνα· 2) οι πόροι που διατέθηκαν για τις δραστηριότητές τους χρησιμοποιήθηκαν για τον προβλεπόμενο σκοπό, και 3) οι ισχύουσες διαδικασίες ελέγχου παρέχουν τις απαιτούμενες εγγυήσεις σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων συναλλαγών — όποτε χρειάστηκε με διατύπωση επιφύλαξης/-εων για την πλήρη διαφάνεια και περαιτέρω ενέργειες. Διατυπώθηκαν 40 επιφυλάξεις — δύο παραπάνω σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Για κάθε επιφύλαξη, έχει θεσπιστεί σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των υποκείμενων αδυναμιών και τον μετριασμό των σχετικών κινδύνων. Το ήμισυ των επιφυλάξεων αφορούν προηγούμενα προγράμματα της περιόδου 2007-2013 και έχουν πολύ περιορισμένο δημοσιονομικό αντίκτυπο. Με βάση τις δηλώσεις αξιοπιστίας των κύριων διατακτών της Επιτροπής, το Σώμα των Επιτρόπων αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ένας νέος, μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός για μια ΕΕ που προστατεύει, ενδυναμώνει και υπερασπίζεται τους πολίτες της Παράλληλα με τις εργασίες εκτέλεσης του προϋπολογισμού, το 2018 ήταν επίσης το έτος για την εκκίνηση της διαδικασίας προς την κατεύθυνση ενός νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Μάιο του 2018, η Επιτροπή παρουσίασε τις προτάσεις της για έναν νέο, σύγχρονο, μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για την ΕΕ, που καλύπτει την περίοδο 2021-2027. Οι προτάσεις είναι σχεδιασμένες για την υλοποίηση των πολιτικών προτεραιοτήτων που ενέκριναν οι ηγέτες στην Μπρατισλάβα και τη Ρώμη. Βάσει των εν λόγω προτάσεων, η χρηματοδότηση θα ενισχυθεί σε τομείς που είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της συντονισμένης ευρωπαϊκής απόκρισης στις προκλήσεις της μετανάστευσης, των προσπαθειών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, του ψηφιακού μετασχηματισμού, της δράσης για το κλίμα, των προγραμμάτων για τους νέους και της έρευνας και καινοτομίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τον εκσυγχρονισμό των παραδοσιακών πολιτικών που στηρίζουν τον βασικό ενωσιακό στόχο της αλληλεγγύης και τη διατήρηση ενός ουσιαστικού επιπέδου χρηματοδότησης, για όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες όσον αφορά την πολιτική συνοχής. Οι προτάσεις της Επιτροπής βασίζονται σε επισκόπηση δαπανών, και ολοκληρωμένη αξιολόγηση των διδαγμάτων που αποκομίστηκαν από τρέχοντα και προηγούμενα προγράμματα. Έτσι, κατέστη δυνατό για την Επιτροπή να προτείνει βασικά χαρακτηριστικά εκσυγχρονισμού: ·μεγάλη έμφαση στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και ανάγκη παροχής επαρκούς στήριξης για νέες και πιεστικές προτεραιότητες, όπως η έρευνα και η καινοτομία, η ψηφιακή οικονομία, οι νέοι, η μετανάστευση και η διαχείριση των συνόρων, η ασφάλεια, η άμυνα και η εξωτερική δράση· και ενισχυμένη έμφαση στη βιωσιμότητα, συμπεριλαμβανομένου ενός περισσότερο φιλόδοξου στόχου για την ενσωμάτωση της διάστασης του κλίματος· ·εξορθολογισμένη και πιο διαφανής δομή του μελλοντικού προϋπολογισμού·

·ριζική μείωση του αριθμού των προγραμμάτων και δημιουργία νέων ολοκληρωμένων προγραμμάτων σε τομείς όπως η επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό, η ενιαία αγορά, οι στρατηγικές επενδύσεις, τα δικαιώματα και οι αξίες και οι εξωτερικές δράσεις, καθώς και αυξημένη εστίαση στις συνέργειες μεταξύ των μέσων· ·απλοποίηση των κανόνων χρηματοδότησης με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας για τους δικαιούχους και τις διαχειριστικές αρχές, και μεγαλύτερη εστίαση στις επιδόσεις και τα αποτελέσματα· και ·πιο ευέλικτος προϋπολογισμός που θα επιτρέπει γρήγορη αντίδραση σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο. Επιτεύχθηκε συμφωνία στο Eurogroup όσον αφορά τα χαρακτηριστικά ενός δημοσιονομικού μέσου για τη σύγκλιση και την ανταγωνιστικότητα στη ζώνη του ευρώ. Με τον τρόπο αυτό θα προωθηθεί η συνοχή εντός της Ένωσης με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Είναι επίσης ευρέως αποδεκτό ότι ο νέος μηχανισμός, που θα διασφαλίζει ότι οι γενικευμένες ελλείψεις όσον αφορά το κράτος δικαίου δεν θέτουν σε κίνδυνο τον προϋπολογισμό, θα αποτελέσει ουσιαστικό στοιχείο μιας συμφωνίας για το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Πρόοδος έχει επίσης σημειωθεί όσον αφορά τις εργασίες σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής για τον εκσυγχρονισμό του σκέλους των εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η εξασφάλιση συμφωνίας σχετικά με το μελλοντικό πλαίσιο είναι βασική προτεραιότητα για τους επερχόμενους μήνες, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για τη μεγιστοποίηση της συνεισφοράς των τρεχόντων χρηματοδοτικών προγραμμάτων στην ευημερία και την ασφάλεια της ΕΕ. Ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης της Επιτροπής Τον Νοέμβριο του 2018, η Επιτροπή θέσπισε μια δέσμη στοχευμένων μέτρων για την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης. Αυτή η μεταρρύθμιση ενισχύει το παγιωμένο και αποτελεσματικό μοντέλο της Επιτροπής για την οικονομική λογοδοσία, με βάση σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ του πολιτικού, εταιρικού και υπηρεσιακού επιπέδου. Στο επίκεντρο της εν λόγω μεταρρύθμισης βρίσκεται ο εξορθολογισμός των οργάνων εταιρικής διακυβέρνησης υπό τη γενική εξουσία του συμβουλίου εσωτερικής διοίκησης ανώτερου επιπέδου, του οποίου προεδρεύει ο Γενικός Γραμματέας. Το συμβούλιο εσωτερικής διοίκησης θα παρέχει εποπτεία και στρατηγική καθοδήγηση σε τομείς που περιλαμβάνουν την κατανομή των ανθρώπινων πόρων, τη διαχείριση κινδύνων, τον στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό, την προστασία των δεδομένων, την ασφάλεια και τη συνέχιση των δραστηριοτήτων, τη θεσμική επικοινωνία και την πολιτική για την καταπολέμηση της απάτης. Επίσης, η εν λόγω μεταρρύθμιση απλουστεύει το τοπίο της διακυβέρνησης και ασφάλειας της τεχνολογίας πληροφοριών, ενισχύει τη διαχείριση των εσωτερικών κινδύνων και αποσαφηνίζει τον ρόλο της επιτροπής παρακολούθησης των ελέγχων. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ 2018 ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ Εισαγωγή Η ετήσια έκθεση του 2018 για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ συμβάλλει καθοριστικά στην ετήσια διαδικασία απαλλαγής ( ) μέσω της οποίας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ελέγχουν διεξοδικά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή δίνει μεγάλη σημασία στη διασφάλιση της υπεύθυνης και ορθής διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθώς και στη συνεργασία με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη προκειμένου να διασφαλίζεται ότι αποφέρει απτά αποτελέσματα επιτόπου. Η έκθεση παρουσιάζει μια επισκόπηση των πλέον πρόσφατων πληροφοριών σχετικά με τις επιδόσεις του προϋπολογισμού. Επίσης, περιλαμβάνει λεπτομέρειες για ζητήματα που ανακύπτουν όσον αφορά τη διαχείριση και την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η παρούσα έκθεση αποτελείται από τα ακόλουθα δύο τμήματα. Στο τμήμα 1 περιγράφεται, με παραδείγματα, ο τρόπος με τον οποίο ο προϋπολογισμός της ΕΕ στηρίζει τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ. Παρέχει τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέχρι το τέλος του 2018. Η παρούσα έκθεση αντλεί πληροφορίες από τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων για το 2018 που εκπονήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, καθώς και από άλλες πηγές όπως προγραμματικές δηλώσεις, εκθέσεις αξιολόγησης, μελέτες και εκθέσεις υλοποίησης για τα προγράμματα της ΕΕ. Το κεντρικό ερώτημα του εν λόγω τμήματος είναι κατά πόσον αξιοποιείται ο προϋπολογισμός της ΕΕ κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να αποφέρει απτά αποτελέσματα για όλους τους Ευρωπαίους. Η Επιτροπή δεν μπορεί από μόνη της να διασφαλίσει κάτι τέτοιο – μοιράζεται την ευθύνη με τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, τους δικαιούχους και όλους όσους συμμετέχουν στην εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Σε αυτό το τμήμα περιλαμβάνεται η αξιολόγηση ( ) των οικονομικών της ΕΕ με βάση τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις διατίθενται στις προγραμματικές δηλώσεις και στην επισκόπηση επιδόσεων προγραμμάτων που εκδίδεται από την Επιτροπή μαζί με το σχέδιο ετήσιου προϋπολογισμού. Στο τμήμα 2 παρουσιάζονται οι εξελίξεις όσον αφορά τον εσωτερικό έλεγχο, τη δημοσιονομική διαχείριση και την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Αυτό το τμήμα βασίζεται στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων που εκπονεί κάθε υπηρεσία της Επιτροπής, στις οποίες περιγράφονται λεπτομερώς το περιβάλλον εσωτερικού ελέγχου και συναφή ζητήματα. Στις περιπτώσεις που ανέκυψαν προβλήματα κατά τη διάρκεια του έτους, η έκθεση περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Σε αυτό το τμήμα συνοψίζονται οι πληροφορίες σχετικά με: ·τη διαχείριση των κινδύνων νομιμότητας και κανονικότητας· ·τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των ελέγχων και την αναθεώρηση των στρατηγικών καταπολέμησης της απάτης· ·την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ· και ·τις εγγυήσεις αξιοπιστίας σχετικά με τη διαχείριση που παρασχέθηκαν στο Σώμα των Επιτρόπων. Οι εγγυήσεις αξιοπιστίας σχετικά με τη διαχείριση οι οποίες ελήφθησαν από όλες τις υπηρεσίες και οι εγγυήσεις αξιοπιστίας που προέκυψαν από τις εργασίες εσωτερικού ελέγχου αποτελούν τη βάση για να εξαχθεί το συνολικό συμπέρασμα της έκθεσης. Το συμπέρασμα αυτό δίνει τη δυνατότητα στην Επιτροπή, μέσω έγκρισης της έκθεσης, να αναλάβει τη συνολική πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ του 2018. H ετήσια έκθεση του 2018 για τη διαχείριση και τις επιδόσεις του προϋπολογισμού της ΕΕ αποτελεί μέρος της ευρύτερης δέσμης ενοποιημένων δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας ( ). Στη δέσμη περιλαμβάνονται επίσης οι ετήσιοι λογαριασμοί ( ), οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις μελλοντικών εισροών και εκροών ( ) για τα επόμενα 5 έτη, η έκθεση σχετικά με τους εσωτερικούς ελέγχους ( ) και η έκθεση σχετικά με την παρακολούθηση ( ) της απαλλαγής. Τμήμα 1

Επιδόσεις και αποτελέσματα Η Επιτροπή αποδίδει πρωταρχική σημασία στην παραγωγή προστιθέμενης αξίας από κάθε ευρώ που δαπανάται. Ο πρόεδρος Juncker έδωσε τον τόνο στην αρχή της θητείας του: «Δεν αρκεί να διαθέτουμε τα χρήματα με σύνεση. Θα πρέπει να παράγουμε περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερα μέσα. Θα πρέπει να προβούμε στη βέλτιστη αξιοποίηση του προϋπολογισμού και να δαπανούμε χρήματα με έξυπνο τρόπο. […] Ο κόσμος θέλει να πετύχουμε αποτελέσματα. Θέλει επίσης να γνωρίζει πώς δαπανούμε τα χρήματα των φορολογουμένων». ( )

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ επικεντρώνεται σε τομείς όπου η συγκέντρωση πόρων για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων για όλους τους Ευρωπαίους μπορεί να αποφέρει αποτελέσματα, κάτι που δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αποτελεσματικά ή αποδοτικά από τα κράτη μέλη μεμονωμένα. Αυτό ισχύει σε ποικίλους τομείς όπως οι διασυνοριακές υποδομές, η διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, τα διαστημικά προγράμματα μεγάλης κλίμακας και η πανευρωπαϊκή έρευνα. Η έμφαση στην προστιθέμενη αξία της ΕΕ αποτελεί το επίκεντρο των προτάσεων της Επιτροπής για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027. Το παρόν τμήμα ξεκινά με μια επισκόπηση του προϋπολογισμού της ΕΕ και του πλαισίου επιδόσεών του. Στη συνέχεια, παρουσιάζεται μια σύνοψη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο τρέχων και μελλοντικός μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός συμβάλλει στην πολιτική ατζέντα για την ΕΕ που εκπονήθηκε από τους ηγέτες στην Μπρατισλάβα, τη Ρώμη και το Σιμπίου, καθώς και σε διεθνείς προτεραιότητες, όπως οι στόχοι για το κλίμα και οι στόχοι των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Στη συνέχεια, αυτό το τμήμα παρουσιάζει τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ έως το τέλος του 2018. Οι εν λόγω πληροφορίες διαρθρώνονται με βάση τους τομείς στο ισχύον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Η έκθεση περιγράφει επίσης τη συνεισφορά των εν λόγω προγραμμάτων στις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker. Το είδος των παρεχόμενων στοιχείων εξαρτάται από το επίπεδο ωρίμανσης των προγραμμάτων και σε αυτά περιλαμβάνονται από στοιχεία εισροών μέχρι αποτελέσματα δαπανών από την αρχή της συγκεκριμένης περιόδου. Δεν είναι ακόμα διαθέσιμες οι τελικές αξιολογήσεις του αντίκτυπου των προγραμμάτων και, ως εκ τούτου, η οριστική υποβολή εκθέσεων θα πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Η έκθεση καλύπτει τομείς στους οποίους οι επιδόσεις ήταν κατώτερες των προσδοκιών ή εντοπίστηκαν αδυναμίες στον σχεδιασμό του προγράμματος στο πλαίσιο αξιολογήσεων και εργασιών ελέγχου. Οι εν λόγω πληροφορίες θα χρησιμεύσουν ως βάση στην οποία θα στηριχθούν οι αποφάσεις εφαρμογής σχετικά με τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα, αλλά και ως πηγή ενημέρωσης των νομοθετών που διαμορφώνουν τον μελλοντικό μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό. Ένας προϋπολογισμός της ΕΕ προσανατολισμένος στα αποτελέσματα Ο προϋπολογισμός της ΕΕ Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αποτελεί βασικό μέσο για την υλοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών και προτεραιοτήτων. Σε αντίθεση με τους εθνικούς προϋπολογισμούς, ο προϋπολογισμός της ΕΕ επικεντρώνεται κυρίως στην παροχή μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης στήριξης σε στρατηγικές επενδύσεις, καθώς και στην αξιοποίηση της μόχλευσής του ώστε να λειτουργήσει ως καταλύτης για επενδύσεις από άλλες πηγές του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Συμπληρώνει τους εθνικούς προϋπολογισμούς προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη και να δημιουργούνται ευκαιρίες για την ΕΕ συνολικά. Η διαχείριση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ πραγματοποιείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, απευθείας από την Επιτροπή, για παράδειγμα στον τομέα της έρευνας, ή από κοινού με τα κράτη μέλη (επιμερισμένη διαχείριση), όπως στην πολιτική συνοχής. Η διαχείριση περίπου των δύο τρίτων του προϋπολογισμού της ΕΕ πραγματοποιείται μέσω επιμερισμένης διαχείρισης. Η ΕΕ χρησιμοποιεί και καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα ως έναν έξυπνο τρόπο για την αξιοποίηση των δημοσιονομικών πόρων της ΕΕ. Τα καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα προσελκύουν χρηματοδότηση από άλλους επενδυτές από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα για οικονομικώς βιώσιμα έργα σε τομείς όπου υπάρχουν αδυναμίες της αγοράς ή επενδυτικά κενά. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται τομείς με υψηλή οικονομική ανάπτυξη ή καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Το γεγονός ότι η ΕΕ επενδύει επιχειρηματικά κεφάλαια σε ένα συγκεκριμένο ταμείο ή καλύπτει τμήμα των κινδύνων που συνδέονται με συγκεκριμένο τύπο έργων μπορεί να παρέχει διαβεβαίωση σε άλλους επενδυτές και να τους ενθαρρύνει να επενδύσουν παράλληλα με την ΕΕ. Ο μηχανισμός εγγύησης δανείων και ο μηχανισμός μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη στο πλαίσιο του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν εξαιρετικά παραδείγματα των εν λόγω χρηματοδοτικών μέσων. Χρηματοδοτικά μέσα χρησιμοποιούνται επίσης και στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», το πρόγραμμα της ΕΕ για την απασχόληση και την κοινωνική καινοτομία, το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», καθώς και στο πλαίσιο των προγραμμάτων της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική. Το πλαίσιο επιδόσεων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ Ένα άρτιο πλαίσιο επιδόσεων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ αποτελεί προϋπόθεση για επικέντρωση των προγραμμάτων της ΕΕ στα αποτελέσματα και για την ορθή τους διαχείριση. Όσον αφορά το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2014-2020, τα πλαίσια επιδόσεων έχουν συμπεριληφθεί ως νέο υποχρεωτικό στοιχείο στη νομική βάση όλων των χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε ενίσχυση της εστίασης στα αποτελέσματα στο σύνολο του προϋπολογισμού. Τα πλαίσια αυτά συνεπάγονται τον καθορισμό σαφών και μετρήσιμων στόχων και δεικτών, καθώς και των αναγκαίων ρυθμίσεων παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και αξιολόγησης. Οι δείκτες σε αυτά τα πλαίσια, σε συνδυασμό με άλλες πηγές ποιοτικών και ποσοτικών πληροφοριών για τις επιδόσεις, όπως αξιολογήσεις, παρέχουν στέρεη βάση για την αξιολόγηση των επιδόσεων των προγραμμάτων και, κατ’ επέκταση, συμβάλλουν στην πρόοδο προς την επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων. Συμβάλλουν επίσης στην πρόβλεψη και την επίλυση προβλημάτων όσον αφορά την υλοποίηση των προγραμμάτων, όταν προκύπτουν. Κατά τα πρώτα έτη υλοποίησης των προγραμμάτων, οι πληροφορίες για τις επιδόσεις βασίζονται στις εισροές (δηλαδή στη χρηματοδότηση συγκεκριμένου προγράμματος) και, σταδιακά, στις εκροές (δηλαδή στα άμεσα παραδοτέα συγκεκριμένου έργου). Αυτό το είδος πληροφοριών παρέχει μια ικανοποιητική πρώτη εικόνα για το πώς και το πού δαπανάται ο προϋπολογισμός της ΕΕ. Κατά την υλοποίηση των προγραμμάτων, καθίστανται διαθέσιμες οι πληροφορίες για τα αποτελέσματα και, σε μικρότερο βαθμό, για τον πιο μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των δαπανών. Προκειμένου τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) να καταστούν πιο εστιασμένα στις επιδόσεις, προβλέφθηκε ένας μηχανισμός με αποθεματικό επίδοσης. Το εν λόγω αποθεματικό θα αποδεσμευτεί το 2019 σε προγράμματα που κατάφεραν να επιτύχουν τα προκαθορισμένα ορόσημά τους έως το τέλος του 2018. Στην περίπτωση προγραμμάτων και προτεραιοτήτων που δεν είχαν επιτύχει τα ορόσημά τους, οι πόροι θα κατανεμηθούν εκ νέου σε άλλες προτεραιότητες. Εκτός από το πλαίσιο επιδόσεων, οι έλεγχοι που διενεργούνται από εσωτερικούς και εξωτερικούς ελεγκτές θα συμβάλουν επίσης στη βελτίωση των επιδόσεων των προγραμμάτων, καθώς και στην αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των λειτουργιών, των συστημάτων διαχείρισης και των διαδικασιών των οργάνων και οργανισμών που διαχειρίζονται τους πόρους της ΕΕ. Επίσης, οι εργασίες ελέγχου βοήθησαν την Επιτροπή να βελτιώσει την ποιότητα των εκθέσεων σχετικά με τις επιδόσεις. Πρόσφατες συστάσεις από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο οδήγησαν σε πιο ισόρροπη υποβολή στοιχείων στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων, με περισσότερη προσοχή στις προκλήσεις που προκύπτουν, μεγαλύτερη εστίαση στην αξιοπιστία και ποιότητα των δεδομένων και σαφέστερες επεξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα σχετικά με τις επιδόσεις για τη βελτίωση των επιδόσεων. Προτάσεις για έναν νέο, σύγχρονο και εστιασμένο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, απόλυτα προσαρμοσμένο στις πολιτικές προτεραιότητες Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκπόνησαν ολοκληρωμένη επισκόπηση δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2017 και το 2018, στην οποία παρατίθενται τα στοιχεία και η βάση ανάλυσης για τις προτάσεις της Επιτροπή σχετικά με το μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και τα συνοδευτικά τομεακά προγράμματα. Η επισκόπηση σχεδιάστηκε έτσι ώστε να προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά των τρεχόντων προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν με επιτυχία και θα πρέπει να αναπαράγεται ή να εμπλουτίζεται στα μελλοντικά χρηματοδοτικά προγράμματα. Επίσης, προσδιορίστηκαν οι τομείς στους οποίους απαιτούνταν μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αξιοποιούνται πλήρως οι δυνατότητες που παρέχει ο προϋπολογισμός της ΕΕ. Οι εν λόγω τομείς ήταν οι εξής: i) έμφαση στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία· ii) εξορθολογισμός του προϋπολογισμού και αξιοποίηση των συνεργειών μεταξύ προγραμμάτων· iii) απλούστευση και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση· iv) ευελιξία και ικανότητα αντιμετώπισης κρίσεων· v) εστίαση στις επιδόσεις· και vi) συνοχή με τους βασικούς πολιτικούς στόχους και αξίες. Στις εν λόγω προτάσεις, η Επιτροπή επικεντρώθηκε όλο και περισσότερο στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία των δαπανών της ΕΕ. Επίσης, οι προτάσεις περιλαμβάνουν μέτρα για τη βελτίωση του συνολικού πλαισίου επιδόσεων, για παράδειγμα μέσω εξορθολογισμού του αριθμού των προγραμμάτων και βελτίωσης του τρόπου συνέργειας μεταξύ τους, δημιουργίας περισσότερης ευελιξίας, και χρήσης μικρότερου αριθμού δεικτών υψηλότερης ποιότητας για την παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις επιδόσεις των προγραμμάτων. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αντανακλά τις από κοινού συμφωνηθείσες προτεραιότητες της ΕΕ και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να υλοποιηθούν. Το πολιτικό θεματολόγιο που καθόρισαν οι ηγέτες στην Μπρατισλάβα και τη Ρώμη συνιστά τον χάρτη πορείας για τον μελλοντικό μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, που πρότεινε η Επιτροπή ( ) τον Μάιο του 2018 και καλύπτει την περίοδο 2021-2027. Οι προτάσεις εκσυγχρονίζουν τον προϋπολογισμό με την παροχή σημαντικής ώθησης στη χρηματοδότηση σε διάφορους βασικούς στρατηγικούς τομείς. Από την καινοτομία έως την ψηφιακή οικονομία, από την κατάρτιση και την απασχόληση για τους νέους έως τις δράσεις για το κλίμα και το περιβάλλον, από τη μετανάστευση και τη διαχείριση των συνόρων έως την ασφάλεια, την άμυνα και την εξωτερική δράση, ο προϋπολογισμός θα επενδύσει στις πραγματικές προτεραιότητες. Ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός θα πρέπει επίσης να είναι πιο απλός και με μεγαλύτερη διαφάνεια, ώστε να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να επωφεληθούν στο έπακρο. Η Επιτροπή εισάκουσε τα σχετικά αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, καθώς και μεγάλων και μικρών δικαιούχων, και ανταποκρίθηκε σε αυτά προτείνοντας έναν ριζικά απλούστερο προϋπολογισμό. Τα βασικά χαρακτηριστικά του επόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ είναι τα εξής:

Περισσότερη χρηματοδότηση για τους τομείς προτεραιότητας Ένας νέος μηχανισμός για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ έναντι των οικονομικών κινδύνων που συνδέονται με το κράτος δικαίου Ιδιαίτερη έμφαση στην ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και στις επιδόσεις Μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους Ένας πιο ευέλικτος προϋπολογισμός με σαφέστερη και πιο λιτή δομή Ο προϋπολογισμός της ΕΕ και η στρατηγική «Ευρώπη 2020» Ο τρέχων μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός συμβάλλει στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι στόχοι αποτελούν κοινή ευθύνη της ΕΕ και των κρατών μελών της, και η επίτευξή τους απαιτεί τον συνδυασμό πολλαπλών εργαλείων πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων του προϋπολογισμού της ΕΕ και των εθνικών προϋπολογισμών. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί εννέα δείκτες για την παρακολούθηση των πρωταρχικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» ( ). Οι πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο επικαιροποιούνται τακτικά και δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Eurostat. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για τους εν λόγω δείκτες. Τα κράτη μέλη σημειώνουν πρόοδο στην επίτευξη των στόχων που έθεσαν πριν από 9 χρόνια στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Σε γενικές γραμμές, η ΕΕ προσεγγίζει στην επίτευξη των στόχων της για την εκπαίδευση, την ενέργεια, το κλίμα και την απασχόληση. 14 κράτη μέλη έχουν ήδη επιτύχει τους εθνικούς στόχους τους για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και την αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που έχει ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση. 11 κράτη μέλη έχουν ήδη επιτύχει μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που αντιστοιχεί στον εθνικό στόχο τους για το 2020. Η ΕΕ βρίσκεται σε καλό δρόμο για να επιτύχει τον στόχο του ποσοστού απασχόλησης 75 % έως το 2020, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η τρέχουσα τάση, και επτά κράτη μέλη έχουν ήδη επιτύχει τους εθνικούς στόχους τους. Αυτό συνιστά αξιοσημείωτο επίτευγμα, λαμβανομένων υπόψη των σοβαρών επιπτώσεων της κρίσης στην απασχόληση. Ωστόσο, ο αριθμός των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κορυφώθηκε το 2012, αλλά έκτοτε μειώθηκε σε επίπεδα περίπου προ κρίσεως. Συνεπώς, ο στόχος δεν αναμένεται να υλοποιηθεί το 2020. Ομοίως, ο στόχος για επενδύσεις ύψους 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στην έρευνα και ανάπτυξη είναι πολύ μακρινός και θα πρέπει να καταβληθούν μείζονες προσπάθειες για να καταστεί δυνατή η επίτευξή του. Η συνεισφορά στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» δεν θα πρέπει να περιορίζεται στα όρια ενός μεμονωμένου προγράμματος. Θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αλληλοενισχυόμενη συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ συνολικά. Συνολικά, εκτιμάται ότι το 59 % των δημοσιονομικών δεσμεύσεων της ΕΕ για το 2018 συνδέονταν με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Στόχοι της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την ΕΕ Στοιχεία του 2010 Πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία Το 2020, με βάση τις πρόσφατες τάσεις 1. Αύξηση του ποσοστού απασχόλησης του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών σε τουλάχιστον 75 % 68,6 % 73,5 % (3ο τρίμηνο 2018) Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 2. Αύξηση των συνδυασμένων δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη σε 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος 1,93 % 2,07 % (2017) Στόχος που δεν αναμένεται να υλοποιηθεί 3α. Μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 20 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 Μείωση 14,2 % Μείωση 22 % Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 3β. Αύξηση στο 20 % του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην τελική κατανάλωση ενέργειας 12,5 % 17,5 % (2017) Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 3γ. Επιδίωξη του στόχου του 20 % για την ενεργειακή απόδοση() 11,8 % (απόσταση από τον στόχο για την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας το 2020) 5,3 % (2017) Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 4α. Μείωση του ποσοστού των ατόμων (ηλικίας 18-24) που εγκαταλείπουν πρόωρα το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης σε επίπεδα χαμηλότερα του 10 % 13,9 % 10,6 % (2017) Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 4β. Αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών που έχει ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση σε τουλάχιστον 40 % 33,8 % 39,9 % (2017) Στόχος που αναμένεται να υλοποιηθεί 5. Έξοδος τουλάχιστον 20 εκατομμυρίων ανθρώπων από τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού Αύξηση κατά 1,4 εκατ. (σε σύγκριση με το έτος βάσης 2008) Μείωση κατά 5,2 εκατομμύρια (σε σύγκριση με το έτος βάσης 2008) το 2017 Στόχος που δεν αναμένεται να υλοποιηθεί Πίνακας: Πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Πηγή: COM(2019) 150 final, 27 Φεβρουαρίου 2019. Εγκάρσιες δαπάνες για τη δράση για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αποτελεί επίσης σημαντικό μέσο για την επίτευξη εγκάρσιων στόχων πολιτικής, όπως η δράση για το κλίμα και η βιοποικιλότητα. Προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και τις επενδυτικές ανάγκες που αφορούν την κλιματική αλλαγή, η ΕΕ αποφάσισε να δαπανήσει τουλάχιστον το 20 % του προϋπολογισμού της για την περίοδο 2014-2020 —ποσοστό που αντιστοιχεί σε 200 δισ. EUR για ολόκληρη την περίοδο— σε δράσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Η εν λόγω προσέγγιση καλείται «ενσωμάτωση κλιματικών πτυχών». Προκειμένου να επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό, δράσεις μετριασμού και προσαρμογής εντάσσονται σε όλα τα σημαντικά προγράμματα δαπανών της ΕΕ, ιδίως σε εκείνα που αφορούν την περιφερειακή ανάπτυξη και το Ταμείο Συνοχής, την ενέργεια, τις μεταφορές, την έρευνα και την καινοτομία, την κοινή γεωργική πολιτική και την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ. Οι εκτιμήσεις για τις δαπάνες που συνδέονται με το κλίμα παρακολουθούνται σε ετήσια βάση σύμφωνα με «ενωσιακούς δείκτες κλίματος», προσαρμοσμένους από τους «δείκτες του Ρίο» του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Το 2018, το ποσό υπερέβη τα 32 δισ. EUR, δηλαδή το 20,7 % () του προϋπολογισμού του 2018. Το συνολικό σωρευτικό ποσό για την ενσωμάτωση κλιματικών πτυχών υπερέβη τα 141 δισ. EUR έως το τέλος του 2018. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη εκτίμηση (), θα ανέλθει σε 210 δισ. EUR (19,7 %) για το σύνολο της περιόδου προγραμματισμού. Διάγραμμα: Ενσωμάτωση της δράσης για το κλίμα το 2018. Όλα τα ποσά του διαγράμματος εκφράζονται σε εκατ. EUR. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επίσης, η ΕΕ καταβάλλει συντονισμένη προσπάθεια για τη στήριξη της βιοποικιλότητας. Οι σχετικές δαπάνες υπερέβησαν τα 13 δισ. EUR, δηλαδή το 8,5 % ( ) του προϋπολογισμού του 2018. Τα εν λόγω κονδύλια έχουν ως στόχο τον περιορισμό και την αντιστροφή της μείωσης της βιοποικιλότητας στην ΕΕ, γεγονός που συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Ο προϋπολογισμός της ΕΕ και οι στόχοι των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη Οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης αποτελούν το υπόδειγμα για την επίτευξη ενός καλύτερου και πιο βιώσιμου μέλλοντος για όλους. Αφορούν τις παγκόσμιες προκλήσεις με τις οποίες ερχόμαστε αντιμέτωποι, συμπεριλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με τη φτώχεια, την ανισότητα, το κλίμα, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, την ευημερία, την ειρήνη και τη δικαιοσύνη. Τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν τους εν λόγω στόχους τον Σεπτέμβριο του 2015 στο πλαίσιο του θεματολογίου του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Το εν λόγω θεματολόγιο έδωσε νέα ώθηση στις διεθνείς προσπάθειες για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης. Η ΕΕ έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του θεματολογίου 2030 μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων, διαλόγου με τους εταίρους της και μέσω ενδελεχούς έρευνας. Η ΕΕ δεσμεύεται να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη μεγιστοποίηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωσή της ( ) με τίτλο «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον». Οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης είναι πλήρως κατοχυρωμένοι στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες και έχουν ενσωματωθεί σε όλα τα προγράμματα, τις τομεακές πολιτικές και τις πρωτοβουλίες της. Κάθε χρόνο η ΕΕ συνεχίζει τις προσπάθειές της, μέσω της πολιτικής και των κανονιστικών μέσων της, για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και διαδραματίζει βασικό ρόλο στη στήριξη, τον συντονισμό και τη συμπλήρωση των πολιτικών των κρατών μελών, μεταξύ άλλων και από οικονομική άποψη, μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Στις προγραμματικές δηλώσεις του 2018 επισημάνθηκαν ιδίως οι πλέον πρόσφατες και συναφείς πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, αν και συχνά με έμμεσο και μη μετρήσιμο τρόπο. Τα εν λόγω στοιχεία παρέχονται για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελούν την επίσημη υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη συνεισφορά του προϋπολογισμού της ΕΕ στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Δεδομένης της αλληλοσύνδεσης μεταξύ των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, πολλές δράσεις της ΕΕ μπορούν να συμβάλουν σε περισσότερους από έναν στόχους. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2018 Το 2018 ήταν το πέμπτο έτος εφαρμογής του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2014-2020. Για τον προϋπολογισμό του 2018, διατυπώθηκαν δύο συγκεκριμένες προτεραιότητες. Η πρώτη αφορούσε την ευρωπαϊκή απάντηση στις νέες προκλήσεις που προκύπτουν από το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον: από τη διαχείριση της μετανάστευσης έως την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την ασφάλεια των πολιτών της. Η δεύτερη αφορούσε τις στρατηγικές επενδύσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη, ενόψει της στήριξης της οικονομικής συνοχής και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, ιδίως για τους νέους. ( ) Αναλυτικότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε από τα προγράμματα όσον αφορά συγκεκριμένους δείκτες και στόχους διατίθενται στην επισκόπηση επιδόσεων προγραμμάτων ( ), η οποία είναι απόσπασμα των προγραμματικών δηλώσεων που προσαρτώνται στο σχέδιο προϋπολογισμού. Διάγραμμα: Προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2018, πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων, ανά τομέα προϋπολογισμού. Όλα τα ποσά εκφράζονται σε εκατ. EUR. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το 2018, το συνολικό ποσό αναλήψεων υποχρεώσεων που εκτελέστηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των διορθωτικών προϋπολογισμών, ανήλθε σε 160 δισ. EUR ( ). Περίπου το ήμισυ του ποσού αυτού (50% ή 77,5 δισ. EUR) διατέθηκε στον τομέα 1 «Έξυπνη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», διαιρούμενο στον τομέα 1Α «Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση» (28 %) και στον τομέα 1Β «Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή» (72 %). Ο τομέας 2 «Βιώσιμη ανάπτυξη: φυσικοί πόροι» ήταν ο δεύτερος σε μέγεθος τομέας του προϋπολογισμού, με 58,8 δισ. EUR, ο οποίος αντιπροσώπευε το 37 %. Στον τομέα 3 «Ασφάλεια και ιθαγένεια» διατέθηκαν 3,5 δισ. EUR, μεταξύ άλλων για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης και της αντικανονικής μετανάστευσης. Διατέθηκαν 10,4 δισ. EUR σε δράσεις εκτός της ΕΕ, και 9,5 δισ. EUR για τη διοικητική λειτουργία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Το 2018 εγκρίθηκαν έξι σχέδια διορθωτικών προϋπολογισμών. Εκτός από τις τυπικές προσαρμογές όσον αφορά τα έσοδα, εγκρίθηκαν δύο σχέδια διορθωτικών προϋπολογισμών για την κινητοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλληλεγγύης. Στην παρούσα έκθεση περιγράφονται οι πολυάριθμες περιπτώσεις στις οποίες το εν λόγω ταμείο στηρίζει τις χώρες της ΕΕ που πλήττονται από φυσικές καταστροφές και τις βοηθά να ανακάμψουν γρήγορα. Για τη συνεισφορά του προϋπολογισμού της ΕΕ στη διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία κατέστη αναγκαία η πραγματοποίηση περαιτέρω προσαρμογών. Αυτό περιλάμβανε την ακύρωση του αποθεματικού που σχετίζεται με τη στήριξη προς την Τουρκία από τον Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας, καθώς και την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων δράσεων, π.χ. που συνδέονται με τη μεταναστευτική οδό της Κεντρικής Μεσογείου.



Ο προϋπολογισμός της ΕΕ βοηθά να υλοποιηθούν οι πολιτικές προτεραιότητες. Ως εκ τούτου, η ΕΕ διοχετεύει κονδύλια στους τομείς όπου υπάρχουν ανάγκες. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2018, ένας προϋπολογισμός για όλους, δημιούργησε περισσότερες θέσεις εργασίας και τόνωσε την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.



Κατάλογος προγραμμάτων που καλύπτονται στην παρούσα έκθεση «Ορίζων 2020» 44 Ευρατόμ 49 ITER 50 Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων 52 Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» 56 Ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και μικρομεσαίες επιχειρήσεις 62 ERASMUS+ 65

Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης 71 Απασχόληση και κοινωνική καινοτομία (EaSI) 73 Διάστημα (Copernicus, Galileo και Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υπέρθεσης για τη Γεωστατική Πλοήγηση) Ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας 81 Τελωνεία 2020 83 Fiscalis 2020 85 Hercule III 86 Pericles 2020 87 Σύστημα πληροφοριών κατά της απάτης 87 ISA2 — Λύσεις και κοινά πλαίσια διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες 88 Ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα 89 Προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Λιθουανία 89 Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ταμείο Συνοχής 95 Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 103 Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους 107 Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων 110 Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας Περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης αλιείας και συμφωνίες αλιείας 124 LIFE — Πρόγραμμα για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα 126

Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης 133 Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας 138 Πρόγραμμα για την υγεία Τρόφιμα και ζωοτροφέςd and feed Πρόγραμμα για τους καταναλωτές Δημιουργική Ευρώπη Πρόγραμμα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» Πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» Πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» Μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ) Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΕΤΒΑ) Πρόγραμμα ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ Πρωτοβουλία εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας Μηχανισμός συμβολής στη σταθερότητα και την ειρήνη Μέσο Εταιρικής Σχέσης για τη συνεργασία με τρίτες χώρες

Συνεργασία με τη Γροιλανδία Μηχανισμός χρηματοδοτικής στήριξης για την ενθάρρυνση της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας Μηχανισμός συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας Διευκόλυνση για τους Πρόσφυγες στην Τουρκία Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις Μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ Αποθεματικό επείγουσας βοήθειας Μηχανισμός ευελιξίας Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση



Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση (τομέας προϋπολογισμού 1A) Όταν ο πρόεδρος Juncker διατύπωσε τις πολιτικές κατευθύνσεις του στην αρχή της θητείας του, δήλωσε ότι: «Η πρώτη μου προτεραιότητα ως Προέδρου της Επιτροπής θα είναι η ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και η τόνωση των επενδύσεων με στόχο της δημιουργία θέσεων εργασίας». Η Επιτροπή υλοποίησε την υπόσχεσή της να αυξήσει τον αριθμό των εργαζομένων. Σήμερα έχουν εργασία περισσότεροι Ευρωπαίοι από ποτέ άλλοτε, καθώς από το 2014 έχουν δημιουργηθεί 12,4 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, η ανεργία έχει μειωθεί στο 6,8 % και η ανεργία των νέων (14 %) έχει επιστρέψει στο επίπεδο του 2008. Οι επενδύσεις επέστρεψαν σχεδόν στα προ κρίσης επίπεδα και τα δημόσια οικονομικά βελτιώθηκαν όσον αφορά τα επίπεδα χρέους και ελλείμματος. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει αποφασιστικό ρόλο στα εν λόγω επιτεύγματα και αποτελεί ζωτική πηγή επενδύσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ποσό 22 δισ. EUR διατέθηκε στα προγράμματα για την ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση (αναλήψεις υποχρεώσεων στον τομέα 1Α) το 2018, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 14 % της συνολικής ετήσιας δαπάνης του προϋπολογισμού. Η παρούσα έκθεση καλύπτει πρώτα τα προγράμματα για την έρευνα και καινοτομία (πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζων 2020», Ευρατόμ και ITER). Ακολουθούν τα προγράμματα που στοχεύουν στις στρατηγικές επενδύσεις (Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και στον ψηφιακό τομέα) και τα προγράμματα που στηρίζουν την ενιαία αγορά (ανταγωνιστικότητα, καταπολέμηση της απάτης, φορολογικός συντονισμός). Το πρόγραμμα Erasmus+, ένα πρόγραμμα για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό, έδωσε τη δυνατότητα σε περίπου 600 000 νέους και 190 000 εργαζόμενους σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και οργανώσεις της νεολαίας να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες μάθησης. Διάγραμμα: Κύρια προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν το 2018 στο πλαίσιο του τομέα 1Α, Ανταγωνιστικότητα για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Όλα τα ποσά εκφράζονται σε εκατ. EUR. Στην κατηγορία «άλλα προγράμματα» περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, πυρηνική ασφάλεια και παροπλισμός, τελωνεία, Fiscalis και καταπολέμηση της απάτης, ενεργειακά έργα για την ενίσχυση της οικονομικής ανάκαμψης (EERP), αποκεντρωμένοι οργανισμοί, Λοιπές δράσεις και προγράμματα, Δοκιμαστικά σχέδια και προπαρασκευαστικές ενέργειες, Δράσεις που χρηματοδοτούνται δυνάμει προνομίων της Επιτροπής και ειδικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η μελλοντική ευημερία της Ευρώπης εξαρτάται από τις επενδυτικές αποφάσεις που λαμβάνουμε σήμερα. Ενόψει του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, η Επιτροπή πρότεινε την αύξηση των επενδύσεων σε βασικούς τομείς, όπως η έρευνα, οι στρατηγικές υποδομές και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Τα προγράμματα στο πλαίσιο του εν λόγω τομέα του προϋπολογισμού συμβάλλουν κυρίως στις προτεραιότητες της Επιτροπής Juncker «Απασχόληση, ανάπτυξη και επενδύσεις», «Ψηφιακή ενιαία αγορά», «Ενεργειακή ένωση και κλίμα» και «Βαθύτερη και δικαιότερη Οικονομική και Νομισματική Ένωση». Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και η τόνωση της βιώσιμης απασχόλησης και της ανάπτυξης αποτελούν τον πυρήνα των συζητήσεων σχετικά με το στρατηγικό θεματολόγιο για το μέλλον. «Ορίζων 2020» Στόχοι του προγράμματος Το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία, αποτελεί το μεγαλύτερο παγκοσμίως διεθνικό πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας. Επίσης, αποτελεί το μεγαλύτερο ιστορικά πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, με διάθεση χρηματοδότησης ύψους 80 δισ. EUR περίπου εντός διαστήματος 7 ετών (2014 έως 2020). Επιπλέον, το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» έχει προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια ύψους περίπου 13 δισ. EUR και έχει κινητοποιήσει 29,6 δισ. EUR μέσω χρηματοδότησης με δανειακά κεφάλαια. Το πρόγραμμα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην παροχή κοινού στρατηγικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας στην ΕΕ. Στόχος του είναι να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη παράγει επιστήμη και τεχνολογία παγκοσμίου επιπέδου, απομακρύνει τα εμπόδια για την καινοτομία και διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την παροχή λύσεων σε μείζονες προκλήσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπη η κοινωνία μας. Η υποστήριξη που προσφέρει η ΕΕ για έρευνα και καινοτομία επιφέρει προστιθέμενη αξία, επειδή ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ ερευνητικών ομάδων από διαφορετικές χώρες και σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, γεγονός πολύ σημαντικό για την επίτευξη ρηξικέλευθων ανακαλύψεων. Δίνει τη δυνατότητα στην ΕΕ να ανταποκριθεί σε προτεραιότητες όπως η συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Ο γενικός στόχος του εν λόγω προγράμματος είναι η οικοδόμηση μιας κοινωνίας και μιας οικονομίας που βασίζονται στη γνώση και την καινοτομία σε ολόκληρη την ΕΕ, με παράλληλη συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι ειδικοί στόχοι είναι οι ακόλουθοι: Παραγωγή επιστήμης αριστείας και διεύρυνση της συμμετοχής Ενίσχυση της βιομηχανικής υπεροχής της Ευρώπης Αντιμετώπιση των κοινωνιακών προκλήσεων Προώθηση της επιστήμης με την κοινωνία για την κοινωνία Υλοποίηση και πρόσφατα επιτεύγματα Έως το τέλος του 2018, είχαν ολοκληρωθεί 679 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020». Οι δικαιούχοι ανταποκρίθηκαν μαζικά στις εν λόγω προσκλήσεις και υπέβαλαν περίπου 192 000 επιλέξιμες προτάσεις, με τις οποίες αιτούνταν συνολική ενωσιακή χρηματοδοτική συνεισφορά ύψους 290 δισ. EUR. Εξ αυτών, χρηματοδότηση έλαβαν 23 250 προτάσεις, και έτσι το συνολικό ποσοστό επιτυχίας των επιλέξιμων ολοκληρωμένων προτάσεων που υποβλήθηκαν την πρώτη πενταετία ανήλθε σε 12 %. Έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2018 είχαν υπογραφεί συνολικά 21 599 συμφωνίες επιχορήγησης, για τις οποίες το δημοσιονομικό κονδύλι χρηματοδότησης από την ΕΕ ανήλθε σε 39 δισ. EUR. Το εν λόγω κονδύλι αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, καθώς ορισμένες από τις επιχορηγήσεις των προσκλήσεων του 2018 πρόκειται να υπογραφούν το 2019. Ανακαλύφθηκαν νέοι πλανήτες Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στην αντιμετώπιση του καρκίνου 1,6 εκατ. δόσεις του εμβολίου για τον ιό Έμπολα είναι πλέον διαθέσιμες Αναπτύχθηκε συσσωρευτής ο οποίος είναι 100 φορές ισχυρότερος από τους συνηθισμένους Νέες τεχνολογίες για την αποθήκευση ενέργειας με βάση κυψέλες καυσίμου υδρογόνου δοκιμάζονται στις πόλεις μας Ο αντίκτυπος του προγράμματος εξαρτάται εν τέλει από τη διάδοση και αξιοποίηση των δεδομένων και αποτελεσμάτων της έρευνας και καινοτομίας. Γι’ αυτόν τον λόγο, πραγματοποιήθηκε περαιτέρω προσαρμογή του προγράμματος εργασίας με στόχο την αύξηση της διαθεσιμότητας των εν λόγω δεδομένων και αποτελεσμάτων. Το 2018 θεσπίστηκαν επίσης πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των εμπορεύσιμων καινοτομιών, κυρίως η θέσπιση του πιλοτικού σχεδίου για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας, με προϋπολογισμό ύψους 2,7 δισ. EUR. Χιλιάδες έργα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020» έχουν άμεσα, απτά αποτελέσματα Κβαντικές τεχνολογίες Οι κβαντικές τεχνολογίες αξιοποιούν τις ιδιότητες των επιπτώσεων της κβαντικής μηχανικής —αλληλεπιδράσεις των μορίων, των ατόμων, ακόμη και μικρότερων σωματιδίων που είναι γνωστά ως κβάντα— για τη δημιουργία πρακτικών εφαρμογών σε πολλούς και διάφορους τομείς. Τον Οκτώβριο του 2018 δρομολογήθηκε η εμβληματική πρωτοβουλία «Quantum Flagship». Πρόκειται για μία από τις πιο φιλόδοξες, μακροπρόθεσμες και μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλίες έρευνας και καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην οποία συμμετέχουν πάνω από 5 000 ερευνητές. Έχει ως στόχο να θέσει την ευρωπαϊκή έρευνα στην πρώτη γραμμή της δεύτερης κβαντικής επανάστασης και να δώσει την ώθηση για τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού κλάδου κβαντικών τεχνολογιών, επιφέροντας μετασχηματιστική πρόοδο στην επιστήμη, τη βιομηχανία και την κοινωνία. Διαστημική τεχνολογία Η διαστημική τεχνολογία και τα συναφή δεδομένα και υπηρεσίες έχουν γίνει πλέον απαραίτητα στοιχεία της καθημερινότητας των Ευρωπαίων και βοηθούν την Ευρώπη στην προώθηση των στρατηγικών συμφερόντων της. Οι μικροί ελαφροί δορυφόροι είναι ζωτικής σημασίας για τη διαστημική συνδεσιμότητα, τις διαδικτυακές υπηρεσίες και την απεικόνιση της Γης και τον εντοπισμό θέσης. Γι' αυτόν τον λόγο, η ΕΕ θέσπισε βραβείο 10 εκατ. EUR για μια καινοτόμο και εμπορικά βιώσιμη λύση, που παρέχει χαμηλού κόστους υπηρεσίες εκτόξευσης για ελαφρούς δορυφόρους. Το βραβείο θα συμβάλει στους στόχους της διαστημικής στρατηγικής για την Ευρώπη που θέσπισε η Επιτροπή· η εν λόγω στρατηγική έχει ως στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης όσον αφορά την πρόσβαση στο διάστημα, καθώς και την ενθάρρυνση της ανάπτυξης εμπορικών αγορών για χαμηλού κόστους υπηρεσίες εκτόξευσης. Ευρωπαϊκές λύσεις για τις δημόσιες συγκοινωνίες Έως το 2050, τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού θα ζουν σε πόλεις. Η ρύπανση που οφείλεται στην οδική κυκλοφορία αποτελεί μείζον πρόβλημα σε πολλές πόλεις, δεν μπορούμε όμως να καταργήσουμε τελείως τα επιβατικά οχήματα. Τα οχήματα χωρίς οδηγό θα αλλάξουν τη ζωή μας, ακριβώς όπως συνέβη στο παρελθόν με τις ατμάμαξες και τα μηχανοκίνητα οχήματα. Το AVENUE είναι ένα χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020», που δρομολογήθηκε την 1η Μαΐου 2018. Το έργο AVENUE καταδεικνύει τις οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές δυνατότητες που παρέχουν τα αυτόνομα οχήματα —τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους χρήστες των δημόσιων συγκοινωνιών— ενώ παράλληλα αξιολογεί την ασφάλεια της οδικής συμπεριφοράς των οχημάτων. Φωτογραφία: © Ευρωπαϊκή Ένωση Σε πολλές πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη δοκιμάζεται επί του παρόντος μια προσέγγιση απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές και, συγκεκριμένα, ένας στόλος λεωφορείων που κινούνται με κυψέλες καυσίμου υδρογόνου. Είναι ακριβώς όπως τα κανονικά λεωφορεία, αλλά κινούνται με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται με τη χρήση τεχνολογίας κυψέλης καυσίμου την οποία έχει αναπτύξει ο κλάδος με την υποστήριξη της ΕΕ. Οι κυψέλες αυτές χρειάζονται μόνο υδρογόνο και αέρα και εκπέμπουν αβλαβείς υδρατμούς. Η κοινή επιχείρηση «κυψέλες καυσίμου και υδρογόνο» έχει διαθέσει σημαντικούς πόρους για τη βελτιστοποίηση της διαδικασίας ηλεκτρόλυσης, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να είναι πλέον πρωτοπόρος παγκοσμίωςς στη βασική τεχνολογία, τη μεμβράνη ανταλλαγής πρωτονίων. Πλέον, δημιουργούνται εγκαταστάσεις παραγωγής πράσινου υδρογόνου σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, εταίροι του έργου κατέδειξαν τη σκοπιμότητα και τις δυνατότητες που παρέχει μια στάση λεωφορείων «εσωτερικού χώρου», η οποία διαθέτει ελκυστικό εσωτερικό χώρο που παρέχει προστασία από τις καιρικές συνθήκες. Αυτό σημαίνει ότι συγκεκριμένοι προορισμοί, όπως βιβλιοθήκη, νοσοκομείο ή εμπορικό κέντρο, θα μπορούσαν στο μέλλον να λειτουργούν ως στάσεις λεωφορείων. Η πραγματοποίηση επαναστατικών αλλαγών στον σχεδιασμό, τη λειτουργία και τη συντήρηση των λεωφορείων θα αλλάξει άρδην τον τρόπο χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών. Πρώτη εικόνα μαύρης τρύπας Η ΕΕ στηρίζει εδώ και πολλά χρόνια την έρευνα, καθώς και μια διεθνή συνεργασία επιστημόνων πρωτοφανούς κλίμακας, για τη συμμετοχή στην κοινοπραξία «Event Horizon Telescope». Κατέστη δυνατή η απόκτηση της πρώτης εικόνας μαύρης τρύπας με χρήση παρατηρήσεων του Event Horizon Telescope. Στην εικόνα απεικονίζεται ένας φωτεινός δακτύλιος που σχηματίζεται καθώς το φως διαθλάται, λόγω της έντονης βαρύτητας, γύρω από μια μαύρη τρύπα που έχει 6,5 δισεκατομμύρια φορές πιο μεγάλη μάζα από τον Ήλιο. Αυτή η πολυπόθητη εικόνα παρέχει την ισχυρότερη μέχρι σήμερα απόδειξη για την ύπαρξη υπερμεγεθών μαύρων τρυπών και ανοίγει νέους δρόμους στη μελέτη των μαύρων τρυπών, των οριζόντων γεγονότων τους και της βαρύτητας. Φωτογραφία: © Συνεργασία Event Horizon Telescope (EHT) Με άδεια Creative Commons Attribution (CC-BY), 2018 Εκτίμηση και αξιολόγηση Στην ενδιάμεση αξιολόγηση του 2017 ( ) επισημάνθηκε ότι το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» είναι ένα ιδιαίτερα ελκυστικό, συναφές πρόγραμμα χρηματοδότησης της έρευνας. Ωστόσο, η εν λόγω ελκυστικότητα και συνεχιζόμενη συνάφεια επιφέρουν μια μεγάλης κλίμακας υπερπροσφορά προτάσεων. Κατά την αξιολόγηση διαπιστώθηκε ποσοστό επιτυχίας μόλις 11,6 % έναντι 18,5 % για το προηγούμενο πρόγραμμα, το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο. Θα απαιτηθεί επιπλέον ποσό ύψους 62,4 δισ. EUR για τη χρηματοδότηση όλων των προτάσεων που έχουν αξιολογηθεί από ανεξάρτητο φορέα και έχει κριθεί ότι υπερβαίνουν το αυστηρό όριο ποιότητας. Το κόστος ευκαιρίας, ήτοι η σπατάλη πόρων για τους αιτούντες που υποβάλλουν υψηλής ποιότητας, αλλά ανεπιτυχή, σχέδια, εκτιμάται σε 636 εκατ. EUR ετησίως ( ). Επίσης, από την ενδιάμεση αξιολόγηση προέκυψε ότι υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω απλούστευσης του προγράμματος. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνώρισε στην ειδική έκθεσή του αριθ. 28/2018 ( ) ότι το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» σημείωσε μεγάλη πρόοδο όσον αφορά την απλούστευση σε σύγκριση με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο. Η διοικητική επιβάρυνση των αιτούντων επιχορηγήσεων έρευνας και των προσώπων που διαχειρίζονται επιχορηγήσεις έρευνας μειώθηκε, ενώ στη νέα πρόταση για το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» ενσωματώθηκαν συστάσεις για περαιτέρω απλούστευση. Η απλούστευση των κανόνων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό της νέας γενιάς προγραμμάτων. Για παράδειγμα, η χρηματοδότηση με κατ’ αποκοπή ποσά θα δώσει τη δυνατότητα για πληρωμές με βάση την επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων, και όχι με βάση τις επιλέξιμες δαπάνες. Η εν λόγω απλούστευση θα ελαφρύνει τη διαχείριση και θα μειώσει τον κίνδυνο σφαλμάτων. Αυτή η μέθοδος δοκιμάστηκε σε πιλοτικές προσκλήσεις το 2018, και οι δοκιμές θα συνεχιστούν το 2019. Το 2018, η Επιτροπή πρότεινε δέσμη μέτρων πολιτικής για το μελλοντικό πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και καινοτομίας, το οποίο ονομάζεται «Ορίζων Ευρώπη» ( ). Αυτό θα βοηθήσει την Ευρώπη να εξακολουθήσει να πρωτοστατεί στην έρευνα και καινοτομία σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως τονίζεται στην έκθεση ( ) της ομάδας υψηλού επιπέδου υπό την προεδρία του Pascal Lamy, οι επενδύσεις στην έρευνα θα επιτρέψουν στην ΕΕ να ανταγωνιστεί άλλες ανεπτυγμένες και αναδυόμενες οικονομίες, να εξασφαλίσει ένα μέλλον ευημερίας για τους πολίτες της και να διατηρήσει το μοναδικό κοινωνικό της μοντέλο. Με βάση την επιτυχία του προγράμματος «Ορίζων 2020», το νέο πρόγραμμα θα συνεχίσει να προωθεί την αριστεία στην έρευνα και θα ενισχύσει την έμφαση στην καινοτομία, για παράδειγμα μέσω της ανάπτυξης πρωτοτύπων, άυλων περιουσιακών στοιχείων, της μεταφοράς γνώσεων και τεχνολογίας. Ένα νέο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας θα αποτελεί μονοαπευθυντική θυρίδα για φορείς καινοτομίας με υψηλό δυναμικό και ανατρεπτικές καινοτομίες, με στόχο να καταστεί η Ευρώπη πρωτοπόρος στην καινοτομία που δημιουργεί αγορές. Ευρατόμ

Στόχοι του προγράμματος Οι πυρηνικές τεχνολογίες και οι τεχνολογίες ιοντίζουσας ακτινοβολίας εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, είτε πρόκειται για την ενέργεια και τη συμβολή στην ασφάλεια του εφοδιασμού είτε για τη χρήση της ακτινοβολίας σε ιατρικές και βιομηχανικές εφαρμογές είτε για τη διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων. Η ασφαλής και προστατευόμενη χρήση των εν λόγω τεχνολογιών είναι υψίστης σημασίας και τα ερευνητικά προγράμματα συμβάλλουν στη διατήρηση των υψηλότερων προτύπων πυρηνικής ασφάλειας, πυρηνικής προστασίας και πυρηνικών διασφαλίσεων στον εν λόγω τομέα. Στο επίκεντρο του προγράμματος Ευρατόμ ( ) βρίσκεται επίσης η ανάπτυξη της ενέργειας από σύντηξη, μιας δυνητικά ανεξάντλητης και φιλικής προς το κλίμα πηγής ενέργειας. Το πρόγραμμα λειτουργεί μέσω χρηματοδότησης «έμμεσων δράσεων» προς τρίτους και μέσω «άμεσων δράσεων» που υλοποιούνται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής. Υλοποίηση και πρόσφατα επιτεύγματα Η πλειονότητα των επιλεχθέντων έργων σχάσης αφορούν τους τομείς της πυρηνικής ασφάλειας (41 %), των ερευνητικών υποδομών (22 %), της διαχείρισης αποβλήτων (15 %) και της ακτινοπροστασίας (13 %). Η ανάπτυξη υπεραγωγού υψηλών θερμοκρασιών κέρδισε το βραβείο Ευρατόμ του 2016 για την καινοτομία στην έρευνα σχάσης. Πλέον, μπορεί να κατασκευάζεται σε μήκος 7 μέτρων. Επίσης, υποβλήθηκε σε δοκιμές εν ψυχρώ σε θερμοκρασία υγρού αζώτου και υψηλή ένταση, δηλαδή υπό συνθήκες σχάσης. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών συνεισφέρει στην Collaborative International Evaluated Library Organisation, μια πρωτοβουλία που έχει ως στόχο τη διεθνή τυποποίηση των αξιολογημένων πυρηνικών δεδομένων για εναρμονισμένες αξιολογήσεις ασφάλειας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Εκτίμηση και αξιολόγηση Η ενδιάμεση αξιολόγηση του 2017 ( ) έδειξε ότι ένα σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας των έμμεσων δράσεων της Ευρατόμ είναι η ικανότητα της ΕΕ να κινητοποιεί μια ευρύτερη δεξαμενή αριστείας, εμπειρογνωσίας και διεπιστημονικότητας στην πυρηνική έρευνα από ό,τι είναι εφικτό σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών μελών. Μέσω της συνεργατικής έρευνας και καινοτομίας, το πρόγραμμα Ευρατόμ καθιστά εφικτή μια πανευρωπαϊκή προσέγγιση στην ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας και της ακτινοπροστασίας σε όλα τα πεδία εφαρμογής. Αυτό συμπληρώνει τις οδηγίες Ευρατόμ σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια, τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων και τα βασικά πρότυπα ασφαλείας, και συνεπάγεται αποδεδειγμένη επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο σε όλους τους τομείς, η οποία δεν θα ήταν δυνατή χωρίς μια συνεργατική πανευρωπαϊκή προσέγγιση. Το πρόγραμμα Ευρατόμ παρέχει επίσης τη δυνατότητα πολύ ευρύτερου συντονισμού της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε ολόκληρη την Ευρώπη, της χρήσης των ερευνητικών υποδομών και της διεθνούς συνεργασίας. Τα ανωτέρω συνεπάγονται ιδιαίτερα οφέλη για τα μικρότερα κράτη μέλη, τα οποία μπορούν να επωφεληθούν από οικονομίες κλίμακας που δημιουργούνται χάρη στη δυνατότητα συγκέντρωσης πόρων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το μελλοντικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρατόμ περιλάμβαναν δύο μελέτες αξιολόγησης, δύο ομάδες εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που παρέχουν συνδρομή στην Επιτροπή, δημόσια διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και συνεισφορές στην εκτίμηση επιπτώσεων του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» ( ). Προς αντιμετώπιση των ελλείψεων του προγράμματος που εντοπίστηκαν στην αξιολόγηση, η πρόταση για το νέο πρόγραμμα Ευρατόμ απλουστεύτηκε (για παράδειγμα, μέσω της μείωσης του αριθμού των στόχων, από 14 σε τέσσερις) και οι συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» θα αξιοποιηθούν καλύτερα (π.χ. στην έρευνα στον τομέα της υγείας και στις δράσεις Marie Skłodowska-Curie). ITER Στόχοι του προγράμματος Το ITER είναι ένα από τα πλέον φιλόδοξα έργα για την ενέργεια στον κόσμο σήμερα. Το εν λόγω έργο προέκυψε μέσω της συνεργασίας επτά μερών: ΕΕ, Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Κορέα, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες. Ο στόχος είναι η κατασκευή και λειτουργία ενός πειραματικού αντιδραστήρα σύντηξης που θα χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση και την επίδειξη του εφικτού της χρήσης της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής ( ). Το ITER δεν θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια, καθώς ο σκοπός του έχει μάλλον πειραματικό χαρακτήρα: επίλυση κρίσιμων επιστημονικών και τεχνικών ζητημάτων προκειμένου η σύντηξη να φτάσει στο σημείο όπου θα είναι δυνατός ο σχεδιασμός βιομηχανικών εφαρμογών. Το ITER αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη συσκευή σύντηξης στον κόσμο που θα παράγει περισσότερη ισχύ από την ισχύ που εισάγεται σε αυτήν και, ως εκ τούτου, θα συνιστά την απόδειξη της αρχής που τη διέπει, κάτι που θα ανοίξει τον δρόμο για το επόμενο βήμα: σταθμό επίδειξης ηλεκτροπαραγωγής από σύντηξη ( ). Υλοποίηση και πρόσφατα επιτεύγματα ( ) Η κατασκευή του ITER ξεκίνησε το 2007. Η ΕΕ είναι υπεύθυνη για το 45 % της κατασκευής. Σε αυτή την ανάπτυξη εμπλέκονται προηγμένες κατασκευαστικές βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας. Μέχρι σήμερα, έχουν ανατεθεί και χορηγηθεί πάνω από 700 συμβάσεις και επιχορηγήσεις σε εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων, σε 24 χώρες, αξίας σχεδόν 5 δισ. EUR. Πλέον, η κατασκευή προχωρά εμφανώς και σταθερά στον τόπο εγκατάστασης και το ποσοστό ολοκλήρωσης τον Νοέμβριο του 2018 ήταν 60 %. Η βιολογική θωράκιση (Bioshield) του κτιρίου Tokamak ολοκληρώθηκε, και τα ικριώματα αφαιρέθηκαν τον Φεβρουάριο του 2018. Στη βάση της ολοκληρώθηκε εντός χρονοδιαγράμματος, τον Αύγουστο, η κατασκευή του βάθρου σε σχήμα κορώνας (crown), ενός καίριας σημασίας τμήματος υπό την ευθύνη της Ευρατόμ. Τον ίδιο μήνα τοποθετήθηκαν τρεις δεξαμενές αποστράγγισης που προμήθευσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και τέσσερις δεξαμενές καταστολής ατμών που προμήθευσε η Κίνα. Ο πρώτος τομέας του δοχείου κενού, που είναι υπό κατασκευή στην Κορέα, έχει ολοκληρωθεί κατά 80 % και πλέον. Η Ρωσία ολοκλήρωσε την κατασκευή του αγωγού πολοειδούς πεδίου για το σύστημα μαγνητών του ITER, και η Ινδία έχει σχεδόν ολοκληρώσει την κατασκευή του κάτω κυλίνδρου και της βάσης του κρυοστάτη στην τοποθεσία του έργου στο Cadarache. Η κατασκευή συστοιχιών περιελίξεων για τα πηνία τοροειδούς πεδίου, καθώς και οι δοκιμές εν ψυχρώ και η εισαγωγή σε υποδοχές κατασκευασμένες με ακρίβεια, έχουν προχωρήσει σε ικανοποιητικό βαθμό στην Ευρώπη και την Ιαπωνία. Γενικά, σημειώνεται ουσιαστική πρόοδος για κάθε μείζονα συνιστώσα, σύστημα και δομή του ITER ( ). Το ITER είναι ένα τεχνολογικά σύνθετο, μοναδικό στο είδος του, μεγάλης κλίμακας διεθνές έργο και, ως εκ τούτου, έχει αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις που οδήγησαν σε αύξηση του κόστους και καθυστερήσεις. Ωστόσο, η πρόοδος που σημειώθηκε το 2018 επιβεβαίωσε την αρτιότητα των ενεργειών που αναλήφθηκαν για την αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων ( ). Εκτίμηση και αξιολόγηση Στην προσφάτως ολοκληρωθείσα αξιολόγηση του ITER ( ) υπογραμμίστηκε η βελτίωση στη διαχείριση του έργου. Πρώτον, ο ευρωπαϊκός οργανισμός που είναι αρμόδιος τη συνεισφορά της ΕΕ στο ITER [«Fusion for Energy» (Σύντηξη για ενέργεια) ή «F4E»] βελτίωσε τις πρακτικές ελέγχου και παρακολούθησης που εφαρμόζει. Πλέον, παρακολουθείται στε