Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «26η έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1996)»

(98/C 73/06)

Στις 24 Απριλίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «26η έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1996)».

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Δεκεμβρίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Simpson.

Κατά την 350ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 10ης Δεκεμβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 98 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) σχολιάζει κάθε χρόνο την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πολιτική ανταγωνισμού.

1.2. Η έκθεση για τις εξελίξεις του 1996, η 26η κατά σειρά, δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 1997, λίγες ημέρες μετά τη χωριστή δημοσίευση της «Πέμπτης Έκθεσης για τις Κρατικές Ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Η έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις, η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες για την περίοδο 1990-1994, αποτελεί ενημέρωση της προηγούμενης σχετικής έκθεσης, που είχε δημοσιευθεί το 1994.

1.3. Λόγω της στενής σχέσης μεταξύ των ζητημάτων πολιτικής που τίθενται από τις αναλύσεις της «Πέμπτης Έκθεσης για τις Κρατικές Ενισχύσεις» και από την επισκόπηση των πολιτικών και των αποφάσεων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις της «Έκθεσης επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού», η ΟΚΕ αποφάσισε να συντάξει μία γνωμοδότηση, κοινή και για τα δύο έγγραφα.

1.4. Οι εκθέσεις αυτές προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια για την καλύτερη κατανόηση πολλών δυσχερών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Επιτροπή κατά την εξέλιξη και προώθηση της πολιτικής ανταγωνισμού, καθώς και κατά την εφαρμογή των κρατικών ενισχύσεων.

1.5. Η ΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την ταχεία δημοσίευση των δύο εγγράφων.

1.6. Η ΟΚΕ:

- συγχαίρει την Επιτροπή για τη σαφήνεια με την οποία παρουσιάζει τις γενικές αρχές της πολιτικής ανταγωνισμού,

- συμφωνεί με τις μεθόδους που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να αξιολογήσει αν οι διάφορες επιχειρηματικές συμφωνίες είναι ή όχι συμβατές με τις υποχρεώσεις της Συνθήκης,

- δέχεται τη συλλογιστική στην οποία στηρίζεται η Επιτροπή για την επισκόπηση του αντίκτυπου των κρατικών ενισχύσεων και

- επικροτεί τα μέτρα που λαμβάνονται για να δημιουργηθεί ένα αποτέλεσμα που ισορροπεί τα συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα καταναλωτών και επιχειρήσεων ή μεταξύ πολιτών από διαφορετικές περιοχές της Ένωσης.

1.7. Στα κατωτέρω τμήματα της παρούσας γνωμοδότησης, η ΟΚΕ διατυπώνει παρατηρήσεις και υποδείξεις, με την ελπίδα ότι θα βοηθήσουν την Επιτροπή στην περαιτέρω εξέλιξη των πολιτικών και των πρακτικών της.

2. Οι βασικές αρχές της πολιτικής ανταγωνισμού

2.1. Η πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί βασικό στοιχείο των διάφορων οικονομικών πολιτικών που επηρεάζουν την ανάπτυξη της ΕΕ. Ενώ η πρακτική βάση καθορίζεται από το περιεχόμενο των Συνθηκών και τις μεταγενέστερες αποφάσεις, στόχος είναι να επιχειρηθεί η εξασφάλιση της όσο το δυνατόν καλύτερης κατανομής των οικονομικών πόρων. Αυτό θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα να τυγχάνουν οι καταναλωτές προστασίας από πολλές επιχειρηματικές ρυθμίσεις, οι οποίες πιθανόν να εμποδίζουν ή περιορίζουν αδικαιολόγητα τη λειτουργία των κανονικών ανταγωνιστικών δυνάμεων της αγοράς ή όταν μία κατάχρηση της επιρροής στην αγορά ενδέχεται να καθιστά πιθανή την εκμετάλλευση των καταναλωτών. Επιπλέον, η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συνεισφέρει στην εξασφάλιση καλύτερης επιχειρηματικής αποτελεσματικότητας, καλύτερης ενσωμάτωσης στην αγορά και στη δημιουργία πιο πρόσφορων εμπορικών δεσμών μεταξύ κρατών μελών.

2.2. Οι Συνθήκες προβλέπουν πιθανά μέτρα κατά των συμφωνιών που συνίστανται στον καθορισμό των τιμών ή των όρων συναλλαγής, στον έλεγχο της παραγωγής, της διάθεσης, της τεχνολογικής ανάπτυξης ή των επενδύσεων, στην κατανομή των αγορών και σε ενέργειες που εισάγουν διακρίσεις μεταξύ των πελατών ή των προμηθευτών. Εξαιρέσεις είναι δυνατές όταν οι συμφωνίες των επιχειρήσεων συμβάλλουν σε βελτιώσεις της παραγωγής, της διανομής ή της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, υπό τον όρο ότι ο καταναλωτής καρπούται δίκαιο μερίδιο των συνεπαγόμενων οφελών.

2.3. Επίσης, απαγορεύονται ανάλογες ενέργειες από μέρους μίας επιχείρησης ή μιας ομάδας επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση στις αγορές της Ένωσης, οι οποίες κρίνεται ότι αποτελούν κατάχρηση αυτής της θέσης (άρθρο 86).

2.4. Αν και οι στόχοι, όπως δηλώνονται στις Συνθήκες, τυγχάνουν ευρείας υποστήριξης, στην πράξη, το φάσμα των δραστηριοτήτων που δύνανται να δώσουν λαβή ανησυχιών σχετικά με απαράδεκτες συμφωνίες είναι τόσο ευρύ και ποικίλο, ώστε πρέπει να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός καταγγελιών. Όπως σημειώνει η Επιτροπή, υπάρχει μια υπόθεση ότι «οι δυνάμεις της αγοράς καθιστούν δυνατή την καλύτερη διάθεση των πόρων..., ιδίως προς όφελος του καταναλωτή, που πετυχαίνει καλύτερη ποιότητα σε καλύτερη τιμή» (). Ωστόσο, «οι μηχανισμοί αυτοί έχουν μερικές φορές τα όριά τους και κινδυνεύουν να αποκλείσουν ένα μέρος του πληθυσμού από τα πιθανά οφέλη... Στην περίπτωση αυτή οι δημόσιες αρχές πρέπει να μεριμνήσουν για τη συνεκτίμηση της κοινής ωφέλειας».

2.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ανάλυση αυτή και κρίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι πολιτικές ανταγωνισμού πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη διασφάλισης της παροχής συγκεκριμένων βασικών υπηρεσιών σε παγκόσμιο επίπεδο ή να τροποποιούνται για την αναγνώριση της ανάγκης αυτής.

2.6. Μία περαιτέρω πτυχή της πολιτικής ανταγωνισμού αφορά την αλληλοσυσχέτιση των θεμάτων ανταγωνισμού και εκείνων που αναφέρονται στο περιβάλλον. Η Επιτροπή δημοσίευσε στην έκθεση του 1995 κατευθυντήριες γραμμές για την αλλεπικάλυψη των περιβαλλοντικών θεμάτων κα των θεμάτων ανταγωνισμού. Είναι σαφές ότι η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει πότε και υπό ποιές προϋποθέσεις τα περιβαλλοντικά θέματα ενδέχεται να δικαιολογούν εξαίρεση από τα συνήθη κριτήρια ανταγωνισμού και πότε τα περιβαλλοντικά κριτήρια θα πρέπει να περιορίζονται από την ανάγκη αποτροπής της στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

2.7. Η πολιτική ανταγωνισμού της Επιτροπής έχει ως στόχο να εντοπισθούν οι περιπτώσεις όπου οι δυνάμεις της αγοράς είχαν ή ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία εμποδίων στις συναλλαγές, τα οποία, κατ'επέκταση, επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και έχουν δυσμενή επίδραση στην ομαλή λειτουργία της αγοράς. Η συμπεριφορά των επιχειρήσεων και οι πολιτικές για τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να παρακολουθούνται εκ του σύνεγγυς και κάθε φορά να κρίνεται έαν υπάρχει «αδυναμία» ή «κατάχρηση» της αγοράς, η οποία πρέπει να διευθετηθεί. Η Επιτροπή πρέπει αναπόφευκτα να διασφαλίζει επί συνεχούς βάσεως ότι υπάρχει αναφορά και διερεύνηση αυτού του είδους των πράξεων, ότι λαμβάνονται οι δέουσες αποφάσεις για όσες κρίνονται απαράδεκτες, και ότι τίθενται σε εφαρμογή διαδικασίες για την καταστολή τους.

2.8. Με την όλο και μεγαλύτερη διεθνοποίηση του εμπορίου, αυξάνεται και η σημασία αυτής της διαδικασίας για το σύνολο των επιχειρήσεων και των καταναλωτών. Μερικά από τα σύμφυτα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο τις επιπτώσεις της πολιτικής ανταγωνισμού στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τις ευρύτερες διεθνείς επιπτώσεις. Όταν οι αποφάσεις μιας επιχείρησης σχετίζονται με δραστηριότητες σε παγκόσμια κλίμακα, μια δεσπόζουσα θέση στην ΕΕ δεν θα πρέπει να αξιολογείται μόνο σε σχέση με τις ρυθμίσεις της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ όταν η «σχετική αγορά» είναι η διεθνής. Η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη την παγκόσμια ανταγωνιστική κατάσταση κατά την αξιολόγηση των δράσεων μεγάλων εταιρειών (όπως π.χ. στην πρόσφατη εξέταση των δράσεων της British Airways ή τη συγχώνευση της Boeing με τη McDonnell Douglas).

2.9. Μία συνέπεια των αποφάσεων όσον αφορά τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες εκτός της ΕΕ είναι ότι πιθανόν να είναι πιο δύσκολος ο έλεγχος της συμμόρφωσης προς τις εγκεκριμένες ρυθμίσεις. Η λήψη εκθέσεων ελέγχου, η συλλογή αξιόπιστων στοιχείων και η εξασφάλιση της τήρησης των υποχρεώσεων συμπεριφοράς από οργανισμούς που είναι εγκατεστημένοι σε «τρίτες» χώρες πιθανόν να προκαλέσουν ιδιαίτερα προβλήματα που απαιτούν διεθνή συνεργασία (βλ. κεφάλαιο 3 παραπάνω).

2.10. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή:

- στον εκσυγχρονισμό των μέσων άσκησης της πολιτικής ανταγωνισμού,

- στην ανάπτυξη κατάλληλων μέσων ανάλυσης,

- στη βελτίωση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη,

- στον εκσυγχρονισμό των νομοθετικών πράξεων, και στην ανάπτυξη ενός διεθνούς πλαισίου κανόνων ανταγωνισμού, μέσω του ΠΟΕ.

3. Διεθνής συνεργασία

3.1. Η ΟΚΕ επισήμανε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη σύσταση (παράγραφος 235) να συστήσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου μια ομάδα εργασίας που να αναλάβει τις αρχικές εργασίες για την ανάπτυξη ενός διεθνούς πλαισίου για τους κανόνες ανταγωνισμού. Πρόκειται για ένα απαραίτητο σχέδιο που είναι σημαντικό επειδή η παγκοσμιοποίηση επηρεάζει όλο και περισσότερο το εμπόριο.

3.2. Η βελτίωση των σχέσεων με τις αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές των ΗΠΑ διευκόλυνε, με τη σύμφωνη γνώμη των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, μια ορισμένη ανταλλαγή πληροφοριών. Οι διμερείς ρυθμίσεις με τις αντιμονοπωλιακές αρχές των ΗΠΑ διανοίγει περισσότερες δυνατότητες συνεργασίας με την ανταλλαγή μη εμπιστευτικών πληροφοριών. Εμπιστευτικές πληροφορίες μπορούν επίσης να ανταλλαγούν, αλλά μόνο με τη σύμφωνη γνώμη των ενεχόμενων επιχειρήσεων. Ωστόσο, υπάρχει ανησυχία ότι η σχετική διαφάνεια των ερευνών της Επιτροπής μπορεί να αποβεί, από εμπορική άποψη, εις βάρος των επιχειρήσεων της ΕΕ όταν οι ανταγωνιστές εκτός της ΕΕ, πιθανόν από τις ΗΠΑ, μπορούν να λάβουν στοιχεία για τον ανταγωνισμό που δεν είναι διαθέσιμα σε αμοιβαία βάση στις επιχειρήσεις της ΕΕ.

3.3. Οι πρόσφατες εργασίες στα πλαίσια του ΟΟΣΑ ενίσχυσαν τη διεθνή κατανόηση και συνεργασία για θέματα ανταγωνισμού. Τα θέματα της πολιτικής ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο πρέπει να συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις εξελίξεις της διεθνούς εμπορικής πολιτικής και θα επηρεασθούν θετικά από τις όσο το δυνατό υψηλότερου επιπέδου οργανωτικές σχέσεις μεταξύ των διάφορων Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής.

3.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι τα μέτρα αυτά για να τεθεί η πολιτική ανταγωνισμού σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο είναι σημαντικά και αξιόλογα. Φυσικά, οι Συνθήκες της ΕΕ έχουν ως στόχο να δώσουν ώθηση στην πολιτική ανταγωνισμού εντός της Ένωσης. Η εξασφάλιση της παγκόσμιας συνεργασίας απαιτεί μια περαιτέρω διάσταση εκτός από εκείνη των εσωτερικών πολιτικών ανταγωνισμού της ΕΕ. Όπως αναφέρθηκε ήδη (σημείο 2.8) μία δεσπόζουσα θέση στην ΕΕ δεν θα πρέπει να αξιολογείται μόνο σε σχέση με τις ρυθμίσεις της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ όταν η «σχετική αγορά» είναι η διεθνής.

3.5. Ωστόσο, μολονότι ο στόχος μπορεί να είναι εύκολο να εκφραστεί κατ'αρχήν, η εξασφάλιση των επιθυμητών επιπέδων διεθνούς συνεργασίας μπορεί να είναι δύσκολη στην πράξη. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω την προσέγγισή της, τις πολιτικές της και τη μεθοδολογία της για τα παγκόσμια αυτά θέματα ανταγωνισμού. Τυχόν έρευνες για την ανταγωνιστική θέση μίας υπηρεσίας ή ενός συγκεκριμένου τομέα πρέπει να συνοδεύονται συστηματικά από την ανάλυση της κατάστασης σε σχέση με τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Μία παρόμοια συγκριτική ανάλυση θα πρέπει να γίνεται όσον αφορά την οικονομική ενίσχυση που χορηγείται στα κράτη μέλη, η οποία πρέπει να συγκρίνεται με εκείνη που χορηγείται στους ίδιους τομείς από άλλες χώρες.

3.6. Υπάρχουν ιδιαίτερα σημαντικές δυνατότητες διεύρυνσης της συνεργασίας με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ορισμένες από τις οποίες φιλοδοξούν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΟΚΕ χαιρετίζει την αποδοχή, από ορισμένες των χωρών αυτών, των σημερινών πολιτικών ανταγωνισμού της ΕΕ.

3.7. Η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει μέτρα ώστε η αποτελεσματική εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού να αποτελεί μέρος της προενταξιακής στρατηγικής για τα υποψήφια νέα κράτη μέλη στην Ανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, η χορήγηση βοήθειας από την Κοινότητα θα έχει σημαντική συμβολή στις προετοιμασίες για την ένταξη και θα συντελέσει στη διατήρηση και τη συνέχιση της οικονομικής, κοινωνικής και βιομηχανικής σταθερότητας κατά τη μεταβατική περίοδο.

3.8. Ένα σημαντικό στοιχείο κατά την προενταξιακή περίοδο είναι η εφαρμογή εθνικών κανόνων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων και τα μέσα εφαρμογής των εν λόγω κανόνων. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις δράσεις της Επιτροπής που έχουν ως στόχο την έγκαιρη λήψη κατάλληλων μέτρων για τις κρατικές ενισχύσεις και την πολιτική ανταγωνισμού σε κάθε υποψήφιο κράτος μέλος.

4. Περιοριστικές συμφωνίες και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης: Άρθρα 85 και 86 - Εξέλιξη του νομοθετικού και ερμηνευτικού πλαισίου

4.1. Ένας βασικός στόχος των άρθρων 85 και 86 είναι να ληφθούν μέτρα ώστε οι διάφορες μορφές συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων να μην αποβαίνουν εις βάρος των καταναλωτών, αλλά να είναι επωφελείς και για τα δύο μέρη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επιχειρήσεις γνωρίζουν ότι τα άρθρα 85 και 86 των Συνθηκών θέτουν τις παραμέτρους για τη δράση τους, στο βαθμό που επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Ωστόσο, οι γενικές αυτές αρχές έχουν διευρυνθεί και διευκρινισθεί διαχρονικά με συγκεκριμένες αποφάσεις, οι οποίες θέτουν το πλαίσιο για πιο λεπτομερείς ερωτήσεις.

4.2. Για να μειωθεί ο φόρτος των διοικητικών ερευνών, για να αυξηθεί ο βαθμός της νομικής βεβαιότητας στους υπευθύνους για τη λήψη αποφάσεων και για να βελτιωθεί η διαφάνεια ένα επιθυμητό χαρακτηριστικό της πολιτικής της Επιτροπής είναι ότι πρέπει να εκδίδονται, όταν είναι δυνατό, περαιτέρω προσανατολισμοί ή κανόνες για τη μορφή και το περιεχόμενο της αποδεκτής συνεργασίας σε συγκεκριμένες περιστάσεις.

4.3. Στη διάρκεια του 1996 (και στις αρχές του 1997) η Επιτροπή δημοσίευσε:

- ένα νέο κανονισμό χορήγησης απαλλαγής κατά κατηγορίες για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας (),

- ένα σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά με τη συνεργασία των εθνικών αρχών ανταγωνισμού και της Επιτροπής για τη διευθέτηση υποθέσεων που εμπίπτουν στα άρθρα 85 και 86 (),

- μια ανακοίνωση σχετικά με τη μη επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (),

- ένα σχέδιο αναθεωρημένης ανακοίνωσης σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας που δεν καλύπτονται από το άρθρο 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης (),

- μια ανακοίνωση σχετικά με τους διαδικαστικούς κανόνες για την αντιμετώπιση των αιτήσεων πρόσβασης στους φακέλους από επιχειρήσεις στις οποίες ασκείται έρευνα λόγω καταγγελθείσας παραβάσεως () και

- μια αναθεωρημένη πολιτική για τις ΜΜΕ ().

4.4. Όλες αυτές οι αποφάσεις ή τα σχέδια προτάσεων θα βοηθήσουν να κωδικοποιηθεί η εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού και να μειωθεί ο αριθμός των κοινοποιήσεων που πρέπει να αντιμετωπίσει η Επιτροπή.

4.5. Συμφωνίες για τη μεταφορά τεχνολογίας

Μολονότι η συμφωνία για την ανά κατηγορίες απαλλαγή επικροτείται, η καθιέρωσή της παρουσίασε προβλήματα. Η συμφωνία ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο 1996, αλλά ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 240/96 δεν είχε τεθεί σε ισχύ μέχρι τις 30 Ιανουαρίου 1997. Αυτό δημιούργησε μια περίοδο νομικής αβεβαιότητας.

4.6. Μια λεπτομερέστερη εξέταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 240/96 δείχνει ότι η ανυπαρξία μιας διάταξης περί δυνατότητας διαχωρισμού, η οποία θα διασαφήνιζε την εξέταση των διατάξεων περί μη εξαιρέσεων, πιθανόν να αποτελεί αδυναμία.

4.7. Για μια μελλοντική διασαφήνιση, η Επιτροπή καλείται να εξετάσει μια πιο ακριβή ερμηνεία του κανονισμού, ιδίως δε της έννοιας των «βοηθητικών διατάξεων» του άρθρου 10, για να διασφαλιστεί ότι δεν θα εμποδιστεί άσκοπα η υλοποίηση των στόχων του κανονισμού.

4.8. Ο ρόλος των εθνικών αρχών ανταγωνισμού

Η ΟΚΕ θα υποστηρίζει τις προσπάθειες να διασφαλισθεί ότι οι εθνικές αρχές υιοθετούν αποφάσεις συμβατές με το κοινοτικό δίκαιο, θεσπίζοντας εθνική νομοθεσία που να επιτρέπει στις αρχές ανταγωνισμού τους να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τα άρθρα 85 παράγραφος 1 και 86.

4.9. Η σχέση μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου για τον κανονισμό, εξελίσσεται. Με την πληρέστερη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και την επικείμενη δημιουργία της ΟΝΕ, πιθανόν να είναι κατάλληλη στιγμή να επαναπροσανατολιστούν οι σχέσεις προς την ανάπτυξη των αρχών της επικουρικότητας, να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνοχή, να καταμεριστεί ο φόρτος εργασίας και να ολοκληρωθούν οι δράσεις που βασίζονται σε αποφάσεις κοινής πολιτικής.

4.10. Το σχέδιο ανακοίνωσης όσον αφορά τη συνεργασία με τις εθνικές αρχές θα μπορούσε να αναπτυχθεί με μια συμφωνία βάσει της οποίας το κοινοτικό δίκαιο θα πρέπει να ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο κάθε κράτους μέλους και στη συνέχεια να εφαρμόζεται, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, από τις εθνικές αρχές. Η Επιτροπή θα ασκεί στη συνέχεια, εν μέρει, ένα εποπτικό ρόλο, ενώ θα προσδιορίζει τις περιπτώσεις που εξακολουθούν να εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της. Ωστόσο, όπως πρότεινε πρόσφατα η ΟΚΕ () «η αποτελεσματική και εφικτή αποκέντρωση θα απαιτήσει πιο έντονη δράση, όπως μια αναθεώρηση του κανονισμού 17/62».

4.11. Ως ένα αρχικό πρότυπο σχέδιο, οι αρχές αυτές θα μπορούσαν να αναπτυχθούν ώστε να ισχύουν για τις συμφωνίες που ορίζονται ως «κάθετοι» περιορισμοί στον ανταγωνισμό.

4.12. Μη επιβολή προστίμων

Η Επιτροπή έχει σήμερα τη διακριτική ευχέρεια να αυξάνει ή να μειώνει τα πρόστιμα σε περιπτώσεις που αποκαλύπτονται εθελοντικά δραστηριότητες συμπράξεων. Η ΟΚΕ κατανοεί τη λογική αυτής της αλλαγής, η οποία ενδέχεται να παρέχει κίνητρα στις επιχειρήσεις να συνεργάζονται στις έρευνες. Ωστόσο, αυτή η ευχέρεια εμπεριέχει τον εγγενή κίνδυνο να καταλήξουν οι έρευνες σε απρόβλεπτες «διαπραγματεύσεις κατηγοριών», οι οποίες ενδέχεται να βλάψουν την εικόνα ανεξαρτησίας της επίσημης έρευνας. Παρόλο που υπάρχουν επιχειρήματα ότι αυτού του είδους οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι εμπιστευτικές, η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή πως όταν αποφασίζεται μείωση ή μη επιβολή ενός προστίμου, θα πρέπει να αποκαλύπτεται η ταυτότητα της επιχείρησης που διέπραξε το παράπτωμα μαζί με λεπτομέρειες για την κλίμακα της μείωσης του δυνητικού προστίμου.

4.13. Συμφωνίες ήσσονος σημασίας

Η Επιτροπή προτείνει να επεκταθεί ο κανόνας de minimis, ο οποίος καθορίζει τα κατώτατα όρια κύκλου εργασιών, κάτω από τα οποία οι συμφωνίες θεωρούνται ήσσονος σημασίας, ώστε να ισχύει και για τις μεγάλες επιχειρήσεις με μέτριο μερίδιο στην αγορά. Η πρόταση αυτή εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο εκτενών διαβουλεύσεων. Η ΟΚΕ θα υποστήριζε την κατάργηση του κριτηρίου του κύκλου εργασιών και την αύξηση της στήριξης στο μέγεθος του μεριδίου της αγοράς που κατέχει κάθε επιχείρηση. Η ΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει παρατηρήσεις για το Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τους κάθετους περιορισμούς (). Θεωρεί κατάλληλο το όριο του 5 % για τις οριζόντιες συμφωνίες και του 10 % για τις κάθετες.

4.14. Το σχέδιο ανακοίνωσης για συμφωνίες ήσσονος σημασίας αποτέλεσε το αντικείμενο κριτικής σε δύο σημεία. Το πρώτο αφορά τον προτεινόμενο ορισμό που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό «των ειδών συμφωνιών» που πιθανόν να χρειάζονται περαιτέρω διευκρίνιση. Το δεύτερο αφορά την έννοια των «σοβαρών» περιορισμών που πιθανόν να είναι η ίδια υπερβολικά περιοριστική. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει με ποιό τρόπο οι έννοιες αυτές θα μπορούσαν να επαναπροσδιοριστούν ώστε να υπάρχει νομική βεβαιότητα και να επιτευχθεί μεγαλύτερη σαφήνεια των εννοιών αυτών ώστε να είναι δυνατή η γενική εφαρμογή τους.

4.15. Η επέκταση του κανόνα «de minimis» για τη συμπερίληψη όλων των δράσεων των ΜΜΕ αποτελεί επίσης μια θετική αναγνώριση τόσο της σημασίας που έχει η ενθάρρυνση των ΜΜΕ να συμμετέχουν στις επιχειρηματικές δραστηριότητες εντός της Κοινότητας, όσο και χρήσιμη απλούστευση των διαδικασιών.

4.16. Πρόσβαση σε φακέλλους

Η δήλωση επιτρέπει στις επιχειρήσεις που αποτελούν το αντικείμενο ερευνών να έχουν πρόσβαση σε σχετικούς φακέλους της ΓΔ IV της Επιτροπής, αυτό δε ενδέχεται να μην είναι τόσο χρήσιμο όσο θα ήταν δυνατό να είναι. Ενόψει μιας σημαντικής αναθεώρησης του κανονισμού 17, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης της ανακοίνωσης ώστε να καταστεί δυνατή η πρόσβαση στους σχετικούς φακέλους που τηρούνται σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, όπως επίσης και στη ΓΔ IV.

4.17. Η ΟΚΕ εξέτασε μια περαιτέρω σύσταση για πιθανή βελτίωση της εφαρμογής των διαδικασιών του άρθρου 85. Αυτό οφείλεται σε μια ανησυχία για το άκαιρο των διαδικασιών της Επιτροπής κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων ατομικής απαλλαγής ή αρνητικής πιστοποίησης. Η ισχύουσα διαδικασία βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 17/62, θα μπορούσε να τροποποιηθεί ώστε να προστεθούν ορισμένα σημεία ενεργοποίησης της αυτόματης πιστοποίησης μιας αίτησης που χρησιμοποιεί παρόμοιες έννοιες με εκείνες που περιλαμβάνονται ήδη στο σύστημα ελέγχου των συγχωνεύσεων. Εάν, μετά από την παραλαβή μιας αίτησης, η Επιτροπή δεν αντιδράσει εντός, π..χ, 4 μηνών, τότε η αίτηση θα πρέπει αυτόματα να θεωρείται εγκεκριμένη. Σε αυτό θα μπορούσε επίσης να προστεθεί ο καθορισμός μιας προθεσμίας, π.χ. ενός έτους, αν η Επιτροπή αποφασίσει ότι μια αίτηση θα πρέπει να υποβληθεί σε πλήρη έρευνα. (Η πρόταση αυτή είναι παρόμοια με μια διαδικασία που ισχύει στο εθνικό δίκαιο της Σουηδίας για τον ανταγωνισμό.) Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι περιπτώσεις κατά τις οποίες χρειάζεται μια παρατεταμένη περίοδος για την λεπτομερή εξέταση μιας συγκεκριμένης αίτησης. Μια προκαθορισμένη παρατεταμένη περίοδος θα μπορούσε να επιτρέπεται, κατ'εξαίρεση, βάσει μιας αιτιολογημένης δήλωσης, που θα μπορούσε να προσβληθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

5. Η πολιτική ανταγωνισμού και η κοινωνία των πληροφοριών

5.1. Ένας τομέας οικονομικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται ραγδαία και που δημιουργεί ευκαιρίες και προβλήματα τα οποία επηρεάζουν επίσης το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών είναι η κλίμακα των επιχειρήσεων που αποτελούν τη (γνωστή ως) «κοινωνία των πληροφοριών». Όπως σημειώνει η Επιτροπή, οι νέες και οι εμφανιζόμενες τεχνολογικές εξελίξεις δεν έχουν θέσει μόνο θέματα περιοριστικών πρακτικών και δεσποζουσών θέσεων, που επηρεάζουν την ελευθέρωση των αγορών, αλλά έχουν επίσης τονίσει την ανάγκη να εξετασθούν προσεκτικά οι επιδράσεις πιθανών συγκεντρώσεων.

5.2. Ένα κρίσιμο στοιχείο των ενεργειών της Επιτροπής κατά το 1996 ήταν η εξέταση των προτάσεων αναδιάρθρωσης. Για να εγκρίνει το Σχέδιο Atlas μεταξύ της France Telecom και της Deutsche Telecom, μια συνεργασία μεταξύ της Atlas και της Sprint Corporation, η Επιτροπή επέμεινε σε ορισμένες τροποποιήσεις, μεταξύ των οποίων η ελευθέρωση της υποδομής των τηλεπικοινωνιών, οι οποίες βοήθησαν να διασφαλισθεί ότι τα εν λόγω σχέδια δεν καταργούν τον ανταγωνισμό.

5.3. Παρόμοιες συνθήκες υπήρχαν και στις υποθέσεις Unisource/Telefonica και Uniworld, για τις οποίες η Επιτροπή επροτίθετο το 1996 να εξαγγείλει ευνοϊκή γνώμη. Αυτό αναμένεται να επιβεβαιωθεί στα τέλη του 1997.

5.4. Ένα κοινό χαρακτηριστικό του τομέα των τηλεπικοινωνιών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, και για την ακρίβεια, παγκοσμίως, είναι η ανάγκη εξισορρόπησης της οικονομικής λογικής ενός υπάρχοντος ενιαίου δικτύου υποδομής με τη χορήγηση στους φορείς παροχής υπηρεσιών της δυνατότητας να έχουν πρόσβαση σε κεντρικά στοιχεία αυτού του δικτύου σε τιμές καθορισμένες κατά τρόπο που να μην αποσκοπεί στον αδικαιολόγητο περιορισμό του ανταγωνισμού.

5.5. Η Επιτροπή έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένη να παρέμβει, εάν οι υπάρχοντες φορείς παροχής υπηρεσιών μειώνουν τις τιμές εκεί όπου είναι εντονότερος ο ανταγωνισμός και επιδοτούν τις ίδιες υπηρεσίες με υψηλότερες τιμές για άλλες υπηρεσίες, πράγμα που συνιστά στην ουσία μέθοδο αθέμιτης εκμετάλλευσης των καταναλωτών.

5.6. Το 1998 οι εθνικοί φορείς που θα εξακολουθούν να κατέχουν μονοπώλιο στην παροχή φωνητικής τηλεφωνίας θα χάσουν το δικαίωμα της νομικής προστασίας του μονοπωλίου. Ο κίνδυνος, πριν από το 1998, είναι μήπως αυτοί οι φορείς νοθεύσουν την αγορά φωνητικής τηλεφωνίας με την επιβολή υψηλότερων τιμών, ή αυξήσεων των τιμών, για τους τοπικούς πελάτες. Η Επιτροπή έχει επίγνωση αυτής της απειλής και αναμένεται να λάβει κατάλληλα προληπτικά μέτρα.

5.7. Η ΟΚΕ ελπίζει να μπορέσουν τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα, αλλά επικροτεί εντούτοις τη δήλωση προθέσεως της Επιτροπής.

5.8. Λόγω των διεθνών επιπτώσεων της ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών, ένα ουσιαστικό στοιχείο είναι ότι οι συνθήκες πρόσβασης μίας επιχείρησης στα δίκτυα των άλλων πρέπει να είναι σαφείς και κατά τρόπο που να αποφεύγεται η στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή καλείται να ελέγξει λεπτομερώς τα πλέον πρόσφατα σχέδια συγχώνευσης των γερμανικών ομίλων μέσων μαζικής ενημέρωσης Bertelsmann και Leo Kirch, στον τομέα της συνδρομητικής τηλεόρασης και να αποτρέψει το μονοπώλιο του τομέα αυτού που είναι πιθανό να προκύψει. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει ένα σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού για την αξιολόγηση των συμφωνιών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Η ΟΚΕ έχει επικροτήσει αυτή την πρωτοβουλία ().

5.9. Σε άλλες γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ έχει επιστήσει την προσοχή σε προβλήματα συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας και αυξανόμενων συμπράξεων στον οπτικοακουστικό τομέα (περιλαμβανομένων επίγειων, δορυφορικών και ενσύρματων υπηρεσιών). Η Επιτροπή πρέπει να έχει επίγνωση του μεγάλου αριθμού θεμάτων πολιτικής που χρειάζεται να ληφθούν υπόψη, εκτός από τα θέματα που έχουν σχέση με την κυριαρχία στην αγορά και την επαρκή πρόσβαση σε αυτή εναλλακτικών φορέων παροχής υπηρεσιών. Ορισμένα από τα εν λόγω θέματα είναι η εξασφάλιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας και η διατήρηση ελάχιστων προτύπων. Η απόφαση της Επιτροπής να διεξαγάγει ευρείες διαβουλεύσεις σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στην αναμετάδοση αθλητικών εκδηλώσεων αποτελεί θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για πολλούς ανθρώπους. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να εξευρεθεί λύση που θα καθιστά δυνατή την πρόσβαση του ευρέος κοινού σε ένα συμφωνημένο αριθμό σημαντικών αθλητικών εκδηλώσεων που έχουν εθνικό ενδιαφέρον για ένα κράτος μέλος.

6. Άλλοι τομείς που επηρεάζονται από την πολιτική ανταγωνισμού

6.1. Στην έκθεση της Επιτροπής ανασκοπούνται οι εξελίξεις που επηρεάζουν τις υπηρεσίες μεταφορών και, συγκεκριμένα, τις κοινοπραξίες ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών, τον καθορισμό τιμών των χερσαίων μεταφορών από μέρους των διασκέψεων ναυτιλιακών εταιρειών τακτικών γραμμών, το επιτρεπτό ή μη του από κοινού καθορισμού των τιμών από ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και τη συνεργασία αεροπορικών εταιρειών.

6.2. Δύο από τα θέματα αυτά προκαλούν ερωτήματα, τα οποία η Επιτροπή πιθανόν να επιθυμεί να εξετάσει περαιτέρω.

6.3. Οι αεροπορικές μεταφορές παρουσιάζουν τώρα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα πλαίσια της πολιτικής ανταγωνισμού. Από το 1987, η πολιτική αεροπορία αποτελεί το αντικείμενο προοδευτικής απελευθέρωσης, τουλάχιστον θεωρητικά. Στην πραγματικότητα, ο ανταγωνισμός μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών, με εξαίρεση ορισμένα δρομολόγια, είναι περιορισμένος. Ορισμένα χαρακτηριστικά συνεχίζουν να καθιστούν δυνατό τον περιορισμό της επικράτησης ενός κανονικού ανταγωνισμού. Υπάρχει μια διάταξη για ανά κατηγορίες απαλλαγή βάσει διαβουλεύσεων για τα κόμιστρα [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1617/93] 7 υπάρχουν επίσης διατάξεις για τα εξής θέματα: μια έλλειψη «διαθέσιμων χρόνων» στα αεροδρόμια, τις περαιτέρω κρατικές ενισχύσεις σε ορισμένες αεροπορικές εταιρείες, τα αποτελέσματα των οικονομιών κλίμακας στη βιομηχανία 7 την επέκταση της χρησιμοποίησης των συμφωνιών καταμερισμού του χρόνου και τους περιορισμούς στην ξένη ιδιοκτησία αεροπορικών εταιρειών. Η ΟΚΕ προτείνει να εκπονήσει η Επιτροπή μια μελέτη αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της απορρύθμισης της ευρωπαϊκής αγοράς αεροπορικών μεταφορών.

6.4. Επίσης, όσον αφορά την ναυτιλία τακτικών γραμμών, υπάρχει μια ανά κατηγορία απαλλαγή για ορισμένες δραστηριότητες των ναυτιλιακών διασκέψεων τακτικών γραμμών [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86]. Η διάρθρωση του τομέα αυτού έχει αλλάξει σημαντικά μετά την υιοθέτηση του εν λόγω κανονισμού. Οι κοινοπραξίες και οι παγκόσμιες συμπράξεις διαδραματίζουν τώρα σημαντικό ρόλο. Δεδομένου ότι ο κανονισμός αυτός δεν προβλέπει ημερομηνία λήξης, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει τα αποτελέσματα των υφιστάμενων κανονισμών στις ναυτιλιακές υπηρεσίες τακτικών γραμμών.

7. Κρατικά μονοπώλια και δικαιώματα μονοπωλίων

7.1. Η Επιτροπή παρουσιάζει τα μέτρα που έλαβε για να διασφαλίσει περαιτέρω την ελευθέρωση των παραδοσιακών κρατικών μονοπωλίων σε υπηρεσίες όπως οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες και ορισμένες υπηρεσίες μεταφορών, καθώς και για τα κρατικά μονοπώλια στην Αυστρία (οινόπνευμα και καπνός), τη Σουηδία και τη Φινλανδία (πώληση οινοπνευματωδών ποτών).

7.2. Σε πολλές περιπτώσεις, τα μέτρα για την ελευθέρωση χρειάζεται να συμπληρωθούν με μέτρα για την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων των σχετικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη αγορά του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ανταγωνιστική βάση.

7.3. Αντικατοπτρίζοντας τη μέχρι σήμερα πείρα από τις προσπάθειες ελευθέρωσης αυτών των τομέων, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι «οι στόχοι της ελευθέρωσης και της δημόσιας υπηρεσίας είναι απολύτως συμβιβάσιμοι στο πλαίσιο των υφιστάμενων κοινοτικών κανόνων. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή αντιτάχθηκε στις προτάσεις τροποποίησης του άρθρου 90 της Συνθήκης ...» κατά τη Διακυβερνητική Διάσκεψη.

7.4. Οι προτάσεις για τροποποίηση του άρθρου 90, που εξετάσθηκαν στη ΔΔ, απορρίφθηκαν τον Ιούνιο του 1997.

7.5. Κατ' αρχήν, η ΟΚΕ συμφωνεί ότι δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή καμία τροποποίηση του άρθρου 90, η οποία σύμφωνα με την πρόταση της ΔΔ θα είχε ως αποτέλεσμα την προστασία ορισμένων κρατικών δραστηριοτήτων, σε τουλάχιστον ένα κράτος μέλος, από τις αρχές της πολιτικής ανταγωνισμού, ιδίως εάν δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων διαφόρων κρατών μελών.

7.6. Εξετάζοντας το συναφές, αλλά ευρύτερο, ζήτημα του πεδίου εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών που καθορίζουν ελάχιστα επίπεδα καθολικών υπηρεσιών για όλους τους πολίτες, η Επιτροπή προτείνει την τοποθέτησή του στο πλαίσιο της ελευθέρωσης των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα. Η ΟΚΕ έχει εκδώσει γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και έχει τονίσει τη σημασία της αρχής ότι πρέπει να ληφθούν κατάλληλα μέτρα για να καταστούν οι δημόσιες υπηρεσίες προσιτές σε όλους τους καταναλωτές ().

7.7. Οι προσπάθειες αυτές της Επιτροπής να επεκτείνει την έννοια των ελάχιστων επιπέδων καθολικής υπηρεσίας σε ευρύτερο πλαίσιο, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν πρωτοβουλίες σχετικά με το περιβάλλον, με την πολιτική των καταναλωτών και με τα διευρωπαϊκά δίκτυα, θα ενισχύονταν με μια ενδεχόμενη πρόταση της Επιτροπής να προστεθεί μία νέα περίπτωση στο άρθρο 3 των Συνθηκών της ΕΕ. Αυτή η νέα περίπτωση «υ» θα πρόσθετε μια «συμβολή στην προώθηση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας».

7.8. Ενώ η συγκεκριμένη αυτή σύσταση δεν έγινε δεκτή στη ΔΔ του Άμστερνταμ, η πρόθεση εκπληρώθηκε με το προταθέν νέο άρθρο 7δ για το θέμα αυτό, που πρόκειται να συμπεριληφθεί στις Συνθήκες.

7.9. Η ΟΚΕ έχει ήδη σχολιάσει σε άλλες γνωμοδοτήσεις της την πρόσφατη νομοθεσία για τις τηλεπικοινωνίες () (), την ενέργεια (), τις ταχυδρομικές υπηρεσίες () και τους αερολιμένες ().

8. Έλεγχος των συγκεντρώσεων

8.1. Καθώς η Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά ριζώνει όλο και πιο βαθιά στην εμπορική πραγματικότητα των επιχειρηματικών προοπτικών και σχεδίων, δεν αποτελεί έκπληξη η τάση όλο και περισσότερων επιχειρήσεων να βλέπουν τα πλεονεκτήματα της συνένωσης των δραστηριοτήτων τους για να επωφεληθούν από την Ενιαία Αγορά. Εν μέρει, αυτή η οικονομική διεργασία θα παράσχει κίνητρα για περισσότερες συγχωνεύσεις και εξαγορές επιχειρήσεων με διασυνοριακές επιπτώσεις.

8.2. Η Επιτροπή έχει την ευθύνη να διασφαλίσει, στο βαθμό που της επιτρέπει η νομοθετική δικαιοδοσία της, ότι το οικονομικό κέρδος αποβαίνει σε αμοιβαίο όφελος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Οι συγκεντρώσεις που επηρεάζουν το διασυνοριακό εμπόριο και που ενδέχεται να οδηγήσουν σε κατάχρηση της επιρροής των συμμετεχόντων στην αγορά πρέπει να κοινοποιούνται και να περνούν από εξονυχιστικό έλεγχο. H Eπιτροπή πρέπει να ερμηνεύει τις κοινοποιήσεις για επικείμενες συγχωνεύσεις ή εξαγορές χρησιμοποιώντας τον κανονισμό περί συγκεντρώσεων του 1989 ().

8.3. Τον Ιανουάριο του 1996 δημοσιεύτηκε ένα Πράσινο Βιβλίο για την αναθεώρηση του κανονισμού περί συγκεντρώσεων. Οι βασικές προτάσεις της Επιτροπής σε αυτό το Βιβλίο είναι:

- μείωση των απαιτούμενων κατώτατων ορίων κύκλου εργασιών (3 αντί για 5 δισ. Ecu για τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών και 200 αντί για 250 εκατ. Ecu για τον κύκλο εργασιών στην Κοινότητα) 7

- μείωση των απαιτούμενων κατώτατων ορίων κύκλου εργασιών για τις συγκεντρώσεις για τις οποίες απαιτείται κοινοποίηση σε τρία τουλάχιστον κράτη μέλη (2,5 δισ. και 100 εκατ. Ecu αντίστοιχα) 7

- επέκταση της προβλεπόμενης διαδικασίας στις κοινοπρακτικές επιχειρήσεις με αυτόνομη λειτουργία και

- απλούστευση των προϋποθέσεων παραπομπής από την Επιτροπή σε κράτος μέλος και το αντίστροφο.

8.4. Η ΟΚΕ εξέφρασε ευνοϊκή γνώμη για αυτές τις προτάσεις ().

8.5. Το Συμβούλιο Υπουργών δεν κατάφερε να επιτύχει την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία για την πλήρη υποστήριξη των προτάσεων σχετικά με τη μείωση των απαιτούμενων κατώτατων ορίων κύκλου εργασιών για κοινοποίηση στην Επιτροπή. Ωστόσο, συμφωνήθηκαν νέα κριτήρια για τις αρμοδιότητες της Επιτροπής [βλέπε κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97], που επεκτείνουν τις αρμοδιότητες της Επιτροπής στην ανάλυση των συνεπειών μιας ευρείας σειράς προτάσεων για συγχωνεύσεις σε χαμηλότερα επίπεδα και με τη συνενοχή τριών ή περισσότερων κρατών μελών.

8.6. Εφόσον ορισμένα σημαντικά σημεία της αρχικής πρότασης τροποποίησης του κανονισμού περί συγχωνεύσεων δεν εξασφάλισαν τη συμφωνία των κρατών μελών, η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε τώρα να αναλάβει μια ριζική επανεξέταση της ισορροπίας μεταξύ της εγκεκριμένης πολιτικής της ΕΕ και των ενδεδειγμένων εθνικών αρμοδιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, μια επανεξέταση των κατάλληλων μηχανισμών για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά έναν αναθεωρημένο κανονισμό περί συγχωνεύσεων θα μπορούσε να συνδυαστεί με την εξέταση των προτάσεων για την πολιτική ανταγωνισμού, όπως περιγράφεται παραπάνω στο σημείο 4.8 και επόμενα.

8.7. Η ΟΚΕ εξέτασε τις περιληπτικές περιγραφές διάφορων σχεδιαζόμενων συγχωνεύσεων, τις οποίες παραθέτει η Επιτροπή (σημεία 140-157), και επιθυμεί α) να επικροτήσει την παροχή των εν λόγω πληροφοριών με αυτή την περιληπτική μορφή και β) να σημειώσει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται κατόπιν αξιολογήσεως των σχεδίων συγχωνεύσεως έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα συμφέροντα των καταναλωτών.

8.8. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση τη δράση που αναλήφθηκε για την εξέταση των συγκεντρώσεων που, αν και εκτός της ΕΕ, ενδέχεται να επηρεάσουν δυσμενώς τον ανταγωνισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση (όπως στην περίπτωση της Boeing-McDonnell Douglas). Όπως έχει ήδη τονιστεί στην παρούσα γνωμοδότηση (βλ. σημείο 2.8) μετά τη δράση αυτή πρέπει να επανακολουθήσουν ρυθμίσεις ώστε να ελέγχεται η συμμόρφωση προς τυχόν ορισθείσες προϋποθέσεις (π.χ. η αποφυγή συμφωνιών αποκλειστικής προμήθειας των πελατών της Boeing).

8.9. Η ΟΚΕ σημιώνει με ανησυχία ότι η διαδικασία που αφορά τη λεπτομερή εξέταση προτάσεων συγχώνευσης από την Επιτροπή μπορεί να παραταθεί μερικές φορές ασκόπως. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να συμφωνήσει ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται (στο μέτρο του δυνατού) σε προκαθορισμένα χρονικά περιθώρια.

9. Κρατικές ενισχύσεις: γενική επισκόπηση

9.1. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η κρατική χρηματοδοτική ή/και φορολογική ενίσχυση των επιχειρήσεων διάφορων τομέων. Η χορήγηση των κρατικών ενισχύσεων ρυθμίζεται, συγκεκριμένα, από τις διατάξεις των άρθρων 92 και 93 των Συνθηκών. Σε μια ολοκληρωμένη Ενιαία Αγορά, ωστόσο, οι κρατικές ενισχύσεις δύνανται να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και να δημιουργήσουν μιαν αίσθηση άνισης αντιμετώπισης των επιχειρήσεων, από τις οποίες άλλες λαμβάνουν ενίσχυση και άλλες όχι.

9.2. Ενώ επικρατεί έντονη ανησυχία, που τονίζεται στην πλέον πρόσφατη έρευνα της Επιτροπής (βλ. κεφάλαιο 10), μήπως το επίπεδο των κρατικών ενισχύσεων είναι παρά πολύ υψηλό, μια αναθεώρηση των κανόνων που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις εξαρτάται από την καλύτερη κατανόηση των όρων υπό τους οποίους είναι δικαιολογημένη η χορήγηση παρόμοιων ενισχύσεων και του επιπέδου στο οποίο μπορούν να ανέλθουν. Η επίτευξη κοινής συναίνεσης στον τομέα αυτό απαιτεί επανεξέταση ορισμένων δύκολων θεμάτων.

9.3. Μια από τις απλούστερες αρχές που χρήζει υποστήριξης είναι ότι οι κρατικές ενισχύσεις θα δικαιολογούνται όταν οι δυσμενείς κοινωνικές ή περιβαλλοντικές συνέπειες των συνήθων οικονομικών δυνάμεων (ή δυνάμεων της αγοράς) υπεραντισταθμίζουν τα αποτελέσματα της στρέβλωσης του ανταγωνισμού που οι ενισχύσεις πιθανόν να προκαλέσουν. Με τη σειρά της, η αρχή αυτή προσφέρει τη δυνατότητα να συμβάλουν οι κρατικές ενισχύσεις στη διατήρηση ή τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε τομείς υψηλής ανεργίας ή σε τομείς υποκείμενους σε αναδιάρθρωση λόγω άλλων μεταβολών. Κρατικές ενισχύσεις μπορούν επίσης να χορηγούνται όταν στόχος είναι η επίσπευση της ανάπτυξης ενός τομέα, κλάδου ή είδους επιχειρηματικής δραστηριότητας (π.χ. ενίσχυση της ανάπτυξης ΜΜΕ).

9.4. Ενώ συμφέρει τους πάντες η ελαχιστοποίηση της κλίμακας και τους κόστους των κρατικών ενισχύσεων σε επίπεδα ανάλογα με τους συμπεφωνημένους στόχους, στην ΕΕ συμφέρει επίσης τους πάντες η αποφυγή ανεπιθύμητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού λόγω της ακατάλληλης χρήσης των κρατικών ενισχύσεων σε ορισμένες χώρες, τομείς ή περιοχές. Η ανάγκη εναρμόνισης της επιτρεπόμενης κλίμακας και προϋποθέσεων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων είναι αποδεκτή. Η ΟΚΕ ανησυχεί όλο και περισσότερο μήπως, σε μια επανεξέταση της επίδρασης των κρατικών ενισχύσεων, χρειαστεί να ληφθούν υπόψη τόσο οι φορολογικές διαφορές όσο και άλλες μορφές αμεσότερης οικονομικής ενίσχυσης.

9.5. Το Συμβούλιο πρότεινε το Νοέμβριο του 1996 στην Επιτροπή, η οποία και το αποδέχτηκε, να υποβάλει δύο προτάσεις κανονισμών βάσει της Συνθήκης: η πρώτη θα κωδικοποιεί τις διαδικασίες στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, ενώ η δεύτερη θα επιτρέπει στην Επιτροπή να απαλλάσει από την υποχρέωση κοινοποίησης ορισμένα είδη ενισχύσεων (περιβάλλον, ΜΜΕ, Ε& Α, εκπαίδευση και απασχόληση) σε περιπτώσεις όπου οι ενισχύσεις αυτές μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την κοινή αγορά, εφόσον πληρούνται ορισμένα κριτήρια.

9.6. Η ΟΚΕ επικροτεί την εν λόγω αναθεώρηση και επιθυμεί να ζητηθεί η γνώμη της για τις προτάσεις τροποποίησης του πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων τόσο σε σχέση με τις επίσημες αποφάσεις που προτείνονται από το Συμβούλιο (και οι οποίες διαβιβάζονται συνήθως στην ΟΚΕ για γνωμοδότηση) όσο και κατά την υιοθέτηση των επίσημων διαδικαστικών κανόνων και προσανατολισμών που θα χρησιμοποιήσουν τα κράτη μέλη (και οι οποίοι ενδέχεται διαφορετικά να μην εξετασθούν λεπτομερώς από την ΟΚΕ). Θα πρέπει ακόμη να συζητηθεί η σχέση των κρατικών ενισχύσεων με τον ρόλο και τις δραστηριότητες των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, τα οποία τελούν επίσης αυτόν τον καιρό υπό αναθεώρηση.

9.7. Ο βασικός στόχος της αναθεώρησης είναι να αυξηθούν τα μέσα που διατίθενται στην ΕΕ για την ενίσχυση των λιγότερο ευηερουσών περιοχών και των περιοχών που διέρχονται περίοδο σοβαρής ύφεσης σε βασικούς τομείς, ώστε να βελτιωθούν τα βιοτικά επίπεδα και οι προοπτικές απασχόλησης των κατοίκων τους.

10. Η πέμπτη έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις ()

10.1. Η πέμπτη έκθεση για τις κρατικές ενισχύσεις είναι μια σφαιρική αξιολόγηση, όσο μπορεί αυτό να επιτευχθεί από την Επιτροπή, δεδομένων των προβλημάτων, αφενός, της λήψης των δεδομένων από τα κράτη μέλη και, αφετέρου, της ποσοτικοποίησης της έμμεσης, ή φορολογικής, ενίσχυσης. Η ΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την ολοκλήρωσή της, έστω και αν ορισμένα στοιχεία δεν είναι τόσο αξιόπιστα όσο θα ήταν επιθυμητό.

10.2. Η πέμπτη έκθεση περιλαμβάνει τις κρατικές ενισχύσεις για τη μεταποίηση και ορισμένους άλλους τομείς, υπολογίζεται δε ότι τα κράτη μέλη δαπανούσαν το 1994 (ήταν τότε δώδεκα κράτη μέλη) περισσότερα από 95 δισεκατ. Ecu ετησίως για κρατικές ενισχύσεις στη μεταποίηση, τη γεωργία (εξαιρουμένων των εγγυήσεων των τιμών στα πλαίσια της ΚΓΠ), τις μεταφορές, την αλιεία και την εξόρυξη άνθρακα. Μόνο η μεταποίηση έτυχε ενίσχυσης ύψους 43 δισεκατ. ετησίως.

10.3. Αν και η ποιότητα των στοιχείων της πέμπτης έκθεσης έχει βελτιωθεί σε σχέση με τις προηγούμενες, λόγω της αξίας που έχει μια μελέτη αυτού του τύπου για τη χάραξη της μελλοντικής πολιτικής, η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να αναλαμβάνει αυτό το έργο σε διετή βάση με τυποποιημένη μορφή, και ότι θα ζητήσει από τα κράτη μέλη που παρέχουν ελλιπείς ή ακατάλληλες πληροφορίες να βελτιώσουν την ποιότητα και την ποσότητα των διατιθέμενων δεδομένων.

10.4. Φυσικά, το κόστος ορισμένων μορφών ενίσχυσης, όπως οι εγγυήσεις δανείων ή επιτοκίων, η συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο και η ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση, είναι εκ φύσεως δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί και ο υπολογισμός του θα είναι πάντα αναγκαστικά πιο υποκειμενικός. Αυτό, βέβαια, αποτελεί έμμεσα ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ της αίτησης για μεγαλύτερη διαφάνεια από πλευράς των κρατών μελών κατά τη χορήγηση των ενισχύσεων ().

10.5. Το εκτιμώμενο κόστος των κρατικών ενισχύσεων, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της πέμπτης έκθεσης, είναι μεγάλο. Η Επιτροπή σχολιάζει το μέγεθος, την επικέντρωση, την κατανομή του κατά τομείς και κατά χώρες, και τη γενική του τάση, η οποία, κατά την Επιτροπή, δεν παρουσιάζει τις προοπτικές μείωσης, τις οποίες θεωρεί επιθυμητές.

10.6. Ανεξάρτητα από τις παρατηρήσεις, η πέμπτη έκθεση επιβεβαιώνει ότι το 1994 διατέθηκαν μόνο για τη μεταποιητική βιομηχανία σχεδόν 44 δισεκατ. Ecu σε τιμές 1993. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 3,8 % της προστιθέμενης αξίας της μεταποιητικής βιομηχανίας, σε 1 472 Ecu ανά απασχολούμενο άτομο και στο 20,7 % της αξίας των ενδοκοινοτικών εξαγωγών. Η ενίσχυση του επιπέδου αυτού μπορεί προφανώς να επηρεάσει τους όρους εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών.

10.7. Μια παρατήρηση που μπορεί να προστεθεί είναι ότι οι εν λόγω γενικοί δείκτες, που υπάρχουν επίσης για κάθε κράτος μέλος χωριστά (12), δείχνουν πόσο σημαντικές είναι οι κρατικές ενισχύσεις, δεν δείχνουν όμως τις επιδράσεις τους σε συγκεκριμένες περιοχές ή τομείς. Για παράδειγμα, οι κρατικές ενισχύσεις αντιστοιχούσαν στο 3,8 % της προστιθέμενης αξίας ολόκληρης της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ενώ ενδέχεται να μην είναι ακόμη δυνατή η πραγματοποίηση συγκεκριμένων υπολογισμών, το ποσοστό αυτό θα ήταν υψηλότερο εάν εξέφραζε την αξία των κρατικών ενισχύσεων ως ποσοστό της προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων που έλαβαν τις εν λόγω ενισχύσεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία μόνο όταν ορισμένες περιοχές (ή τομείς μιας εθνικής οικονομίας) είναι επιλέξιμες για κρατικές ενισχύσεις.

10.8. Από τις ενισχύσεις προς τους άλλους τομείς, ορισμένες προσδιορίζονται από κριτήρια που αφορούν το συγκεκριμένο τομέα. Στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, για παράδειγμα, οι κρατικές ενισχύσεις επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας και κοινωνικών υπηρεσιών από τους φορείς εκμετάλλευσης, και ανέρχονται σε περισσότερο από 32,6 δισ. Ecu κατά μέσο όρο ετησίως. Επίσης, οι ενισχύσεις στη βιομηχανία άνθρακα, ανέρχονται σε 13,2 δισ. Ecu. Στους τομείς αυτούς θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις βασίζονται σε δικαιολογίες διαφορετικές από ό,τι στη μεταποιητική βιομηχανία.

10.9. Το ήμισυ σχεδόν των κρατικών ενισχύσεων, δηλαδή το 45 % διοχετεύεται στον μεταποιητικό τομέα. Από άποψη βιομηχανικής, περιφερειακής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού, οι ενισχύσεις στη μεταποίηση αποτελούν το πλέον σημαντικό θέμα συζήτησης για μια μελλοντική πολιτική.

10.10. Τα στοιχεία που περιέχει η πέμπτη έκθεση για την τάση και το ύψος των ενισχύσεων προς τη μεταποίηση δεν είναι τόσο σαφή όσο θα επιθυμούσε η ΟΚΕ. Για παράδειγμα, παρόλο που η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά την περίοδο 1990-1994 «η βαθμιαία πτωτική τάση του παρελθόντος φαίνεται πως έχει φθάσει στο τέλος της» (σημείο 9), το συμπέρασμα αυτό εξάγεται χωρίς να αναγνωρίζονται ρητώς οι πρόσθετες δαπάνες για τα «νέα» ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας. Αν εξαιρεθούν αυτά τα ποσά, με το σκεπτικό ότι αποτελούν ένα μεγάλο μη συγκρίσιμο στοιχείο της παρούσας δεκαετίας, το κόστος για την περίοδο 1993-1994 ήταν χαμηλότερο από το κόστος της περιόδου 1990-1992. Η γνωστή ετήσια αξία σε τιμές 1993 ήταν ελαφρώς χαμηλότερη των 29 δισ. Ecu, τόσο το 1993 όσο και το 1994, σε σύγκριση με το ποσό των 40 δισ. και πλέον το 1990. Ωστόσο, δεν λαμβάνεται υπόψη η πιθανή ανακατανομή των ενισχύσεων στη Γερμανία υπέρ των ανατολικών ομοσπονδιακών κρατιδίων.

10.11. Παρότι οι ανησυχίες για τη χρησιμότητα και την κλίμακα των κρατικών ενισχύσεων αποτελούν σημαντικό τμήμα των σκέψεων της Επιτροπής, αν συνεχίσουν να μειώνονται, συγκριτικά, οι συνολικές δαπάνες για τη μεταποιητική βιομηχανία, αυτό δείχνει ότι έχει επιτευχθεί ορισμένη πρόοδος, πράγμα που πιθανόν να επηρεάσει κάπως τα προνόμια πολιτικής.

10.12. Η επίδραση των νέων γερμανικών κρατιδίων γίνεται αισθητή και σε άλλα τμήματα της ανάλυσης. Ένα από τα αμετάβλητα συμπεράσματα (σημείο 38) είναι ότι οι αυξήθηκαν από 7 % του συνόλου το 1990 σε 36 % το 1994. Η αύξηση αυτή θα υποδήλωνε μια σημαντική αλλαγή πολιτικής κατά την εν λόγω περίοδο, αν δεν αναφερόταν αμέσως μετά ότι συνίσταται στη «ροή των ενισχύσεων που χορηγούνται για τη σωτηρία και την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, μαζί με τις ενισχύσεις που χορηγούνται από την Treuhandanstalt (στα νέα ομόσπονδα κρατίδια)». Θα ανέμενε κανείς από την Επιτροπή να παρέχει τα στοιχεία αυτά με πιο χρήσιμο τρόπο. Για να συναχθούν οποιαδήποτε συμπεράσματα, χρειάζονται ορισμένα στοιχεία για την «ad hoc» κατανομή των ενισχύσεων σε κάθε κράτος μέλος παρέχοντας συγκεκριμένες πληροφορίες για την επίδραση των αλλαγών στη Γερμανία.

11. Ζητήματα πολιτικής που προκύπτουν από την Πέμπτη Έκθεση

11.1. Από την Πέμπτη Έκθεση και άλλα στοιχεία διαθέσιμα στην Επιτροπή προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα πολιτικής, τα οποία τονίζονται στις δημοσιευμένες της αντιδράσεις:

α) επιπροσθέτως των δράσεων της ίδιας της Επιτροπής, χρειάζεται διάλογος με τα κράτη μέλη, με σκοπό τον επακριβή καθορισμό των στόχων και του χρονοδιαγράμματος μείωσης των κονδυλίων των ενίσχυσεων 7

β) χρειάζονται μέτρα για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων των εθνικών πολιτικών ενισχύσεων στην οικονομική συνοχή στην Ευρώπη. Οι πλούσιες κεντρικές περιφέρειες λαμβάνουν το 85 % των συνολικών ενισχύσεων, ενώ συρρικνώνεται το μερίδιο των χωρών της συνοχής, με εξαίρεση την Ιρλανδία 7

γ) η Επιτροπή προτείνει σήμερα νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις που χορηγούν τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβάνοντας, όπως αναμένεται, μια πρόταση για τη μείωση των επιτρεπόμενων ανωτάτων ορίων οικονομικής ενίσχυσης κατά το 1/3 7

δ) η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει απλοποίηση της διαδικασίας έγκρισης των καθεστώτων ενίσχυσης που συμβάλουν στους στόχους της ΕΕ 7

ε) η Επιτροπή προτείνει περαιτέρω σύσφιξη των κανόνων για τις ενισχύσεις που αποσκοπούν στη σωτηρία και την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες 7

στ) η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει ένα σύνολο γενικών, ομοιόμορφων προσανατολισμών, που θα της επιτρέψουν να ελέγχει καλύτερα συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες πρόκειται να καταβληθούν μεγάλα ποσά ενισχύσεων και οι οποίες δύνανται να προξενήσουν σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

11.2. Καθεμία από αυτές τις προτάσεις δημιουργεί ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξετασθούν αναλυτικά πριν ληφθούν αποφάσεις για την κατεύθυνση και την κλίμακα των αλλαγών στην εφαρμογή των κρατικών ενισχύσεων.

11.3. Η Πέμπτη Έκθεση βοηθά να τοποθετηθούν αυτά τα ερωτήματα σε μια ρεαλιστική οπτική του καταμερισμού των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών (και των υποκρατικών διοικητικών τους διαρθρώσεων) και της Κοινότητας, όπως εκπροσωπείται από την Επιτροπή.

11.4. Βοηθά, επίσης, να δοθεί πειστικότητα στη συζήτηση σχετικά με την κλίμακα των δαπανών για κρατικές ενισχύσεις και να εξετασθεί ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι οι εν λόγω δαπάνες είναι υπέρογκες και η μείωσή τους όχι αρκετά ταχεία.

11.5. Κρίσιμη, και υποδηλούμενη στα ζητήματα πολιτικής, είναι η συζήτηση σχετικά με την κλίμακα και τις πηγές της χρηματοδότησης των «φτωχότερων» κρατών μελών, για τα οποία οι δημοσιονομικοί περιορισμοί, για παράδειγμα, έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα μέγιστα επιτρεπόμενα επίπεδα κρατικών ενισχύσεων. Σ' αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ θα χρειαστεί σαφέστερες πολιτικές σχετικά με την κατανομή των κονδυλίων του κοινοτικού προϋπολογισμού, είτε μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής είτε μέσω ανασχεδιασμένων οικονομικών μέσων.

11.6. Η πρόσφατη Διάσκεψη για την Πολιτική Συνοχής αποτέλεσε μια χρήσιμη εισαγωγή σε μερικά από αυτά τα ζητήματα. Η δημοσίευση της Agenda 2000 τους παρέσχε την άμεση δυνατότητα επανεξέτασής τους.

11.7. Η ΟΚΕ ελπίζει πως όλα αυτά τα θέματα θα καλυφθούν από την αναθεώρηση που έχει ήδη αρχίσει η Επιτροπή σχετικά με τους περιορισμούς πολιτικής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Η ΟΚΕ, η συνέλευση που εκπροσωπεί ίσως ευρύτερα τους πολίτες της Ευρώπης, μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι εξάλλου πρόθυμη να συμβάλει σ' αυτή τη συζήτηση και αναμένει να λάβει σε αρκετά αρχικό στάδιο αίτηση γνωμοδότησης της Επιτροπής.

11.8. Στο παρόν αρχικό στάδιο της αναθεώρησης, η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να προσδιορίσει τις συγκεκριμένες αρχές που υπόκεινται των πολιτικών της αποφάσεων. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει στην Επιτροπή, ειδικότερα, τη σημασία της «Πρώτης Έκθεσης επί της Πολιτικής Συνοχής», η οποία δημοσιεύθηκε το 1996 και για την οποία η ΟΚΕ έχει εκδώσει γνωμοδότηση ().

11.9. Η ΟΚΕ θα συνιστούσε, επίσης, σαφή διάκριση μεταξύ α) του ρόλου της Κοινότητας να χαράσσει προσανατολισμούς για τις κρατικές ενισχύσεις στο πλαίσιο της περιφερειακής ή των τομεακών πολιτικών της και β) του ρόλου της Κοινότητας να παρέχει χρηματοδοτικούς πόρους για τη στήριξη αποδεκτών πολιτικών στα κράτη μέλη ή στις περιφέρειές τους. Ο πρώτος έχει αποφασιστική σημασία για τον συντονισμό της πολιτικής σε κοινοτικό επίπεδο και, ειδικά για τα πλουσιότερα κράτη μέλη, είναι επίσης σημαντικός για την επικουρικότητα των δράσεων. Ο δεύτερος είναι κεντρικό στοιχείο της συζήτησης για τη μεταρρύθμιση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

11.10. Όποτε η Επιτροπή προτείνει αναθεωρημένους προσανατολισμούς για τα επιτρεπόμενα επίπεδα κρατικής ενίσχυσης για κάθε επιχειρηματικό σχέδιο χωριστά, η ΟΚΕ αναγνωρίζει τις αλληλοσυγκρουόμενες εντάσεις μεταξύ της διασφάλισης α) ότι επιτρέπεται μόνο η ενίσχυση των επιχειρήσεων (είτε νεοσύστατων είτε υποκείμενων σε ρυθμίσεις διάσωσης) που έχουν προοπτική βιώσιμης λειτουργίας και όχι ανάγκη συνεχιζόμενης ενισχύσεως, β) ότι η ενίσχυση μπορεί να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να αντισταθμίζει την κλίμακα του αρχικού μειονεκτήματος του κλάδου ή της περιφέρειας, γ) ότι υπάρχει προοδευτική μείωση των μέγιστων επιπέδων της ενίσχυσης και δ) ότι το αποτέλεσμα της χορήγησης της ενίσχυσης είναι η μείωση του οικονομικού και κοινωνικού μειονεκτήματος της συγκεκριμένης περιφέρειας ή κλάδου.

11.11. Υπάρχει μια ιδιαίτερα επιτακτική ανάγκη να δημοσιεύσει η Επιτροπή προτάσεις για μελλοντικές πολιτικές όσον αφορά τη χρήση της ενίσχυσης διάσωσης και αναδιάρθρωσης των προβληματικών επιχειρήσεων. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές λήγουν στο τέλος του 1997. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της αποφυγής της απώλειας θέσεων εργασίας στις προβληματικές επιχειρήσεις αφενός, και της διατήρησης της ανταγωνιστικής θέσης των επιχειρήσεων, αφετέρου. Ενώ ο στόχος πρέπει να είναι η μεγιστοποίηση της διαρκούς απασχόλησης σε βιώσιμα σχέδια, ο κίνδυνος που πρέπει να αποφευχθεί είναι να μην υπερισχύσουν βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες έναντι των μακροπρόθεσμων στόχων.

11.12. Η ΟΚΕ προτείνει, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες πιθανόν να χρειάζονται υψηλά επίπεδα οικονομικής ενίσχυσης για τη δημιουργία μιας νέας ή για τη διατήρηση μιας υφιστάμενης επιχείρησης, να ελέγχεται εξονυχιστικά από την Επιτροπή η ενίσχυση ώστε να εξακριβώνονται οι δυνατότητες επιβίωσης μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης. Η μελέτη αυτή της αγοράς που θα διεξάγεται από το κράτος μέλος στη βάση που έχει ήδη χρησιμοποιήσει η Επιτροπή, στα πλαίσια των διαδικασιών ελέγχου των συγκεντρώσεων που εφαρμόζει, σε ορισμένους συγκεκριμένους τομείς, θα πρέπει να ισχύει για τις επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς και να περιλαμβάνει μια εξέταση των επιδράσεων στην ανταγωνιστική θέση άλλων επιχειρήσεων του ιδίου τομέα.

12. Ενέργειες της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις κατά το 1996

12.1. Η «Έκθεση επί της Πολιτικής Ανταγωνισμού» του 1996 αντικατοπτρίζει τη συζήτηση πολιτικής που έχει ξεκινήσει στο πλαίσιο της αναθεώρησης των κρατικών ενισχύσεων και αναφέρει, επίσης, τις ενέργειες της Επιτροπής κατά τη διάρκεια αυτού του έτους. Η Επιτροπή έλαβε μια σειρά μέτρων, τα οποία διευκρινίζουν διάφορες πτυχές των κριτηρίων που χρησιμοποιούνται σήμερα για την αξιολόγηση της ενίσχυσης σύμφωνα με τα άρθρα 92 και 93.

12.2. Προσπαθώντας να μειώσει την ανάμιξή της στην κοινοποίηση ενισχύσεων που είναι απίθανο να είναι σημαντικές σε κλίμακα ή να δύνανται να στρεβλώσουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο, η Επιτροπή υιοθέτησε μια ανακοίνωση για τις ενισχύσεις «de minimis» (), νέους προσανατολισμούς για τις κρατικές ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ, με τους οποίους καθιερώνεται η δυνατότητα παροχής ενισχύσεων για άυλες επενδύσεις, ενδεχομένως με τη μορφή μεταφοράς τεχνολογίας (), και ένα πλαίσιο για την επέκταση του πεδίο εφαρμογής των κρατικών ενισχύσεων σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε υποβαθμισμένες αστικές περιοχές ().

12.3. Η ΟΚΕ επικροτεί όλες αυτές τις πρωτοβουλίες, οι οποίες θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να εστιάσει την προσοχή της περισσότερο στις δυσκολότερες αποφάσεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. Ωστόσο, η ΟΚΕ ελπίζει ότι, μετά από μια σύντομη περίοδο εμπειρίας από τα αποτελέσματα της χαλάρωσης των κανόνων για τις ενισχύσεις σε καθορισμένες υποβαθμισμένες αστικές περιοχές, η Επιτροπή θα λάβει την πρωτοβουλία να διευρύνει τον κατάλογο των δραστηριοτήτων που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση αυτού του τύπου.

12.4. Κατά τη διάρκεια του 1996, η Επιτροπή συνέχισε να προσδιορίζει όλο και πιο λεπτομερειακά τα χαρακτηριστικά των μέτρων που θεωρούνται, νομικά και τεχνικά, ως ενίσχυση και συνεπώς εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 92, παράγραφος 1. Η ΟΚΕ επικροτεί τον καθορισμό των τεσσάρων κριτηρίων, που πρέπει να συντρέχουν όλα μαζί για να είναι εφαρμοστέο το άρθρο 92 παράγραφος 1.

12.5. Τα τρία από αυτά τα τέσσερα κριτήρια είναι απίθανο να δημιουργήσουν αμφιβολίες. Η ενίσχυση πρέπει να προσπορίζει στην επιχείρηση ένα πλεονέκτημα 7 πρέπει να χορηγείται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους 7 και πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

12.6. Το τέταρτο είναι λιγότερο βέβαιο. Απαιτεί να έχει η ενίσχυση εξειδικευμένο χαρακτήρα, μέχρι του σημείου που να συνεπάγεται την ευνοϊκή μεταχείριση «ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής». Η ΟΚΕ σημειώνει ότι αυτή η προϋπόθεση επιδέχεται διάφορες ερμηνείες. Για να δείξει τη δυνατή διαφορά, η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει εάν πληρούται το κριτήριο στην περίπτωση που ένα κράτος μέλος χορηγεί ενίσχυση μόνο στη μεταποιητική βιομηχανία, σε αντιδιαστολή με όλες τις άλλες επιχειρήσεις, ή εάν πληρούται μόνο στην περίπτωση που εφαρμόζεται σε έναν μικρότερο βιομηχανικό τομέα. Η Επιτροπή βασίζεται σε μία διάκριση μεταξύ «γενικών» μέτρων, που ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις, και «ειδικών» μέτρων που ισχύυν για μία ολιγάριθμη ομάδα. Ωστόσο, η διάκριση αυτή δεν απαντά, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, στο ερώτημα που τέθηκε. Η ΟΚΕ προτείνει να διασαφηνίσει η Επιτροπή πώς πρέπει να ορισθεί η έννοια του όρου «ορισμένες επιχειρήσεις».

12.7. Ο ορισμός της ενίσχυσης προς «ορισμένες επιχειρήσεις» είναι ένα πρόβλημα, με το οποίο έχει έλθει επανειλημμένα αντιμέτωπη η Επιτροπή. Κατά το 1996, το ζήτημα αφορούσε τις αποφάσεις σχετικά με ενισχύσεις που αποσκοπούν στη μείωση του κόστους εργασίας. Η Επιτροπή αποφάσισε ότι τα εθνικά μέτρα μείωσης του κόστους εργασίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 1. Θα ενέπιπταν, ωστόσο, στο πεδίο εφαρμογής αυτού του άρθρου οι μειώσεις του κόστους εργασίας σε συγκεκριμένους κλάδους παραγωγής. Οι λεπτομέρειες έχουν δημοσιευθεί σε επεξηγηματική ανακοίνωση (). Η ΟΚΕ επικροτεί αυτή την ενέργεια, η οποία βοηθά να διευκρινισθεί η θέση της Επιτροπής.

12.8. Η Επιτροπή εφαρμόζει ιδιαίτερες πολιτικές ενισχύσεων για ορισμένους κλάδους όπως η ναυπηγική βιομηχανία, η σιδηροχαλυβουργία, η βιομηχανία άνθρακα, η αυτοκινητοβιομηχανία, ο κλάδος των συνθετικών ινών, η κλωστοϋφαντουργία και τα είδη ένδυσης, οι μεταφορές, η γεωργία και η αλιεία. Η ΟΚΕ σημειώνει τη συνεπή εφαρμογή αυτών των πολιτικών κατά το 1996.

12.9. Η ΟΚΕ λυπάται, ωστόσο, που δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από όλους τους συμμετέχοντες η διεθνής συμφωνία που έχει προτείνει ο ΟΟΣΑ για τη ναυπηγική βιομηχανία. Η καθυστέρηση των ΗΠΑ δημιουργεί σήμερα αμφιβολίες για το μέλλον αυτής της συμφωνίας. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει την παλαιότερη γνωμοδότησή της, όπου πρότεινε στην Επιτροπή, σε περίπτωση τέτοιας καθυστέρησης, να διατυπώσει όσο το δυνατόν συντομότερα εναλλακτικές προτάσεις, και σημειώνει ότι έχει πράγματι δημοσιευθεί ένα νέο σχέδιο κανονισμού ().

12.10. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι μια συμβουλευτική μελέτη συνιστά να καταργηθεί το ιδιαίτερο κλαδικό πλαίσιο για την κλωστοϋφαντουργία και τη βιομηχανία ειδών ένδυσης και να αντικατασταθεί από το ίδιο καθεστώς που διέπει όλους τους άλλους κλάδους (βλέπε σημείο 194 της ετήσιας έκθεσης). Η σχετική απόφαση αναβλήθηκε για το 1997. Υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες έντονου ανταγωνισμού που αντιμετωπίζει αυτός ο τομέας, η ΟΚΕ θα συνιστούσε σύνεση, ώστε αυτή η αλλαγή να μην διαβρώσει τη βιωσιμότητα και την απασχόληση που προσφέρουν οι επιχειρήσεις σ' αυτόν τον τομέα.

12.11. Η ΟΚΕ σημειώνει τη μέτρια επιτυχία, κατά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής, των προσανατολισμών που προσδιορίζουν πότε είναι αποδεκτή η ενίσχυση της απασχόλησης. Σημειώνει, επίσης, τα θετικά αποτελέσματα των ενισχύσεων που συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος.

12.12. Η ΟΚΕ σημειώνει, με κάπως μεγαλύτερη ανησυχία, ότι σήμερα εφιστάται η προσοχή της Επιτροπής σε ορισμένες «άμεσες ξένες επενδύσεις» ως πιθανές αιτίες στρέβλωσης του ανταγωνισμού στην Κοινότητα (βλέπε σημείο 224 της ετήσιας έκθεσης). Η ΟΚΕ εκτιμά ότι το γεγονός αυτό δημιουργεί πολύπλοκα ερωτήματα σχετικά με (α) την ύπαρξη ή μη ενίσχυσης και (β) τις επιπτώσεις της, σε αντιδιαστολή με (γ) το γεωγραφικό εντοπισμό της. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβεί σε ευρείες διαβουλεύσεις πριν καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά την καταλληλότητα των κανόνων περί ενισχύσεων σε παρόμοιες περιπτώσεις.

13. Προοπτικές για το 1997

13.1. Η Επιτροπή συμπεριέλαβε στην έκθεση του 1996 ένα τελικό κεφάλαιο όπου συνοψίζεται το πρόγραμμα των προβλεπόμενων εργασιών το 1997. Η ΟΚΕ επικροτεί την αυξημένη αυτή διαφάνεια των δραστηριοτήτων της Επιτροπής.

13.2. Πολλές νομοθετικές προτεραιότητες αποτελούν λογικές εξελίξεις των πολιτικών που έχουν ήδη εξεταστεί στην παρούσα γνωμοδότηση. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι έχουν όλες μεγάλη σημασία. Η επισήμανση στην οποία θα ήθελε να προβεί η ΟΚΕ είναι ότι ορισμένες από τις αναθεωρήσεις πολιτικών αξίζουν μιας ανοιχτής και πλήρους συζήτησης πριν την οριστικοποίηση των αποφάσεων. Ειδικότερα, η ΟΚΕ θα ήθελε να της δοθεί η ευκαιρία να σχολιάσει τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων και τους κανόνες για τις τομεακές και τις περιφερειακές ενισχύσεις.

13.3. Η ΟΚΕ επικροτεί επίσης την παραδοχή ότι η πολιτική αποτελεσματικής εφαρμογής καθίσταται όλο και πιο αναγκαία καθώς αυξάνεται συνεχώς ο περίπλοκος χαρακτήρας και το εύρος των διαδικασιών της πολιτικής ανταγωνισμού.

14. Συμπεράσματα

14.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την ταχεία δημοσίευση από την Επιτροπή της Έκθεσης για την Πολιτική του Ανταγωνισμού (1996) και την Πέμπτη Ανασκόπηση των Κρατικών Ενισχύσεων (σημείο 1.5).

14.2. Λόγω της αυξανόμενης σημασίας των παγκόσμιων συναλλαγών, η ΟΚΕ έλαβε υπόψη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη σύσταση να ιδρύσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου μια ομάδα εργασίας για τη διεξαγωγή των αρχικών εργασιών όσον αφορά την ανάπτυξη ενός διεθνούς πλαισίου για τους κανόνες ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω την προσέγγισή της, τις πολιτικές και τη μεθοδολογία της όσον αφορά τις παγκόσμιες πτυχές των θεμάτων ανταγωνισμού (σημείο 3.5). Για τη διεκπεραίωση των εργασιών αυτών, η Επιτροπή θα καταφύγει στη βοήθεια των γραφείων της ΕΕ σε άλλα κράτη μέλη για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται οι πολιτικές ανταγωνισμού σε άλλα μέρη, πράγμα που αποβαίνει συχνά εις βάρος των επιχειρήσεων της ΕΕ.

14.3. Η παρούσα γνωμοδότηση εξέτασε ορισμένες πτυχές της πολιτικής ανταγωνισμού που σκιαγραφούνται στην Έκθεση του 1996. Σημειώνει επίσης τις προηγούμενες αντιδράσεις της ΟΚΕ όσον αφορά τη δημοσίευση της Πέμπτης Ανασκόπησης των Κρατικών Ενισχύσεων. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα εξετάσει τις συστάσεις που περιγράφονται στην παρούσα γνωμοδότηση κατά την πορεία των σημαντικών εργασιών της που αποσκοπούν στο να ωφεληθούν οι πολίτες της Ένωσης από τις δράσεις στα πλαίσια της πολιτικής του ανταγωνισμού.

14.4. Ειδικότερα, (και μεταξύ άλλων) η ΟΚΕ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στα ακόλουθα συμπεράσματα:

- μία δεσπόζουσα θέση στην ΕΕ δεν θα πρέπει να αξιολογείται μόνο σε σχέση με την εσωτερική αγορά όταν η σχετική αγορά είναι η διεθνής (3.4) 7

- πρέπει να ληφθούν κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλισθεί ότι η πολιτική ανταγωνισμού και η πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις θα αναπτυχθούν σε κάθε υποψήφιο κράτος μέλος πριν από τη διεύρυνση (3.8) 7

- η κοινοτική νομοθεσία για τον ανταγωνισμό πρέπει να ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο κάθε κράτους μέλους και στη συνέχεια να εφαρμόζεται, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, από τις εθνικές αρχές (4.10) 7

- όταν υποβάλλονται προς εξέταση συμφωνίες βάσει του άρθρου 85, η διαδικασία θα μπορούσε να τροποποιηθεί ώστε να προστεθούν ορισμένα σημεία ενεργοποίησης της αυτόματης πιστοποίησης μιας αίτησης που χρησιμοποιεί παρόμοιες έννοιες με εκείνες που περιλαμβάνονται ήδη στο σύστημα ελέγχου των συγχωνεύσεων (4.17) 7

- οι κρατικές ενισχύσεις (και οι κοινοτικές ενισχύσεις θα πρέπει να στοχοθετούνται προσεκτικά με συγκεκριμένο τρόπο που να ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις επί του ανταγωνισμού, να περιορίζει την κλίμακα των επιδοτήσεων και να μειώνει το μέγεθος των κρατικών ενισχύσεων όπου είναι δυνατό 7

- σε μια επανεξέταση των επιδράσεων των κρατικών ενισχύσεων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι φορολογικές διαφορές καθώς επίσης και άλλες μορφές αμεσότερης οικονομικής ενίσχυσης (9.4) 7 θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ο κώδικας συμπεριφοράς που ενέκρινε το Συμβούλιο ECOFIN το Δεκέμβριο του 1997 7

- κατά την εν λόγω επανεξέταση των συνεπειών των κρατικών ενισχύσεων πρέπει επίσης να ληφθεί σαφώς υπόψη το πρόβλημα της απασχόλησης 7 πρέπει να αναθεωρηθεί η σχέση των κρατικών ενισχύσεων προς το ρόλο και τις δραστηριότητες των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής 7

- πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ (1) του ρόλου της Κοινότητας να χαράσσει προσανατολισμούς για τις κρατικές ενισχύσεις στα πλαίσια της περιφερειακής πολιτικής ή των τομεακών πολιτικών της και (2) του ρόλου της Κοινότητας να παρέχει χρηματοδοτικούς πόρους για τη στήριξη αποδεκτών πολιτικών στα κράτη μέλη ή στις περιφέρειές τους (11.9) 7

- μετά από μία σύντομη περίοδο εμπειριών από τα αποτελέσματα της χαλάρωσης των κανόνων για τις ενισχύσεις σε καθορισμένες υποβαθμισμένες αστικές περιοχές, η Επιτροπή θα πρέπει να διευρύνει τον κατάλογο των δραστηριοτήτων που είναι επιλέξιμες για κίνητρα του είδους αυτού (12.3) 7

- η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει με ποιό τρόπο γίνεται η διάκριση μεταξύ γενικών μέτρων και συγκεκριμένης ενίσχυσης, όπως αυτή ισχύει για διάφορες ομάδες επιχειρήσεων (12.6).

14.5. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι οι συστάσεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση θα είναι σημαντικές για τις συζητήσεις όσον αφορά την Agenda 2000, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 1997, και η οποία έχει επιπτώσεις για τον ανταγωνισμό, και την περιφερειακή, βιομηχανική και γεωργική πολιτική κατά την επόμενη χιλιετηρίδα.

14.6. Έχοντας υπόψη την εξέλιξη των διάφορων σημαντικών θεμάτων της πολιτικής ανταγωνισμού κατά τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι έφθασε η ώρα να επανεξετασθεί η εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού. Οι γενικές αρχές θα πρέπει να αναθεωρηθούν και στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν ως βάση για ανακατανομή των αρμοδιοτήτων εφαρμογής, ώστε να καταστεί δυνατή τόσο η αποκέντρωση όσο και η υλοποίηση της αρχής της επικουρικότητας. Συνεπώς, η σαφήνεια και η διαφάνεια θα μπορούσαν να ενισχυθούν, ενώ θα μπορούσε επίσης να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις ανάγκες των καταναλωτών και του ρόλου των ΜΜΕ.

14.7. Επειδή η παγκοσμιοποίηση επηρεάζει όλο και περισσότερο τον ανταγωνισμό, η ΟΚΕ συνιστά να επεκτείνει η Επιτροπή την ετήσια έκθεσή της για τον ανταγωνισμό περιλαμβάνοντας σε αυτή μια επανεξέταση της κατάστασης των πολιτικών ανταγωνισμού σε σημαντικές ανταγωνιστικές χώρες, ιδίως όταν οι δράσεις τους μπορεί να επηρεάσουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες εταιρειών της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 10 Δεκεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() SEC(97) 628 τελικό, παράγραφος 1.3, παραθέτοντας απόσπασμα από την παλαιότερη ανακοίνωσή της για τις «Υπηρεσίες κοινής ωφελείας στην Ευρώπη».

() ΕΕ L 31 της 9.2.1996.

() ΕΕ C 262 της 10.9.1996.

() ΕΕ C 207 της 18.7.1996.

() ΕΕ C 29 της 30.1.1997.

() ΕΕ C 23 της 23.1.1997.

() ΕΕ L 107 της 30.4.1996.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ στις 19.12.1996, σημείο 11, ΕΕ C 75 της 10.3.1997, σ. 22.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ στις 9.7.1997, ΕΕ C 296 της 29.9.1997, σ. 19.

() Γνωμοδότηση ΟΚΕ αριθ. CES 589/97, ΕΕ C 287 της 22.9.1997, σ. 8.

() Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις «Υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη», ΕΕ C 281 της 26.9.1996 και γνωμοδότηση ΟΚΕ της 29.5.1997, ΕΕ C 287 της 22.9.1997, σ. 85.

() Οδηγία για τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες, ΕΕ L 20 της 26.1.1996 7 προηγήθηκε η γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 15 της 20.1.1996.

() Οδηγία για το πλήρες άνοιγμα των αγορών τηλεπικοινωνιών στον ανταγωνισμό, ΕΕ L 74 της 22.3.1996 7 προηγήθηκε η γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 39 της 12.2.1996.

() Οδηγία σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ΕΕ L 27 της 30.1.1997 7 προηγήθηκε η γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 73 της 15.3.1993.

() Πρόταση ανακοίνωσης για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον ταχυδρομικό τομέα, SEC(95) 830 τελικό, 26.7.1995, Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 174 της 17.6.1996.

() Οδηγία για την πρόσβαση στην αγορά παροχής υπηρεσιών εδάφους στους κοινοτικούς αερολιμένες, ΕΕ L 272 της 25.10.1996 7 προηγήθηκε η γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 301 της 13.11.1995.

() Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 της 21.12.1989.

() Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 295 της 7.10.1996.

() Έγγρ. COM(97) 170 τελικό

() Χρειάζεται φυσικά να κατανοηθεί σε ποιό τρόπο επιδρούν οι κρατικές ενισχύσεις σε άλλες τρίτες χώρες και με ποιό τρόπο επηρεάζουν τις αποφάσεις των επιχειρήσεων που έχουν έμμεση σχέση με τις πολιτικές της ΕΕ. Σε εργασίες οργανισμών, όπως του ΟΟΣΑ (ανασκόπηση των κρατικών ενισχύσεων στη βιομηχανία, 1996, φαίνεται το όφελος, που προκύπτει από την τοποθέτηση της έκθεσης της ΕΕ σε ένα διεθνές πλαίσιο.

() Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ C 206 της 7.7.1997.

() ΕΕ C 68 της 6.3.1996.

() ΕΕ C 213 της 23.7.1996.

() SEC(96) 1706/2.

() ΕΕ C 1 της 3.1.1997.

() ΕΕ C 153 της 22.5.1997.