Αριθ. C 189/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 7. 86 
εξετασθεί η επέκταση του Κοινοτικού Δικτύου των 
Εθνικών Κέντρων Πληροφόρησης για την αναγνώριση 
των Ακαδημαϊκών Τίτλων (Ενέργεια 3. παράγραφος 23) 
ώστε να συμπεριληφθεί η παροχή οδηγιών και συμβου­
λών στους φοιτητές που υποβάλλουν αίτηση. 
2.6. Το Συμβούλιο αναφέρεται (παράγραφος 18) στη 
«γλωσσική προετοιμασία» και η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι 
γλωσσικές δυσκολίες των φοιτητών θα πρέπει να 
θεωρηθούν ως προβλήματα όπως εκείνα της οικονομι­
κής ενίσχυσης, της διδακτέας ύλης, της κατοχύρωσης 
των βαθμών και της νομοθεσίας. Επικροτεί τις πρωτο­
βουλίες που ήδη έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη για την 
παροχή γλωσσικής υποστήριξης με τη μορφή «ειδικού 
μαθήματος» και συνιστά να ληφθεί ευρύτερη πρόνοια 
για τη γλωσσική προετοιμασία στα πλαίσια του 
προγράμματος Erasmus. Τα «εντατικά σεμινάρια» που 
αναφέρονται στην παράγραφο 15 θα μπορούσαν να 
αποτελέσουν ένα κατάλληλο μέσο, αν και το ζήτημα της 
διάρκειας των γλωσσικών μαθημάτων πρέπει να επανε­
ξετασθεί με βάση τη γνώμη εμπειρογνωμόνων. 
Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 1986 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Από όλες τις πλευρές, εκφωνούνται πύρινοι 
λόγοι για την αλληλεγγύη. Οι λόγοι όμως αυτοί, πάνω 
σε μια τόσο θεμελιώδη ανθρωπιστική έννοια, επηρεά­
ζουν πραγματικά τη συμπεριφορά των ατόμων και 
επιτυγχάνουν να μεταβάλλουν τα ήθη; 
Έχουν γίνει άραγε οι κοινωνίες μας πιο δεκτικές για τα 
θύματα της μοίρας, για τους φτωχούς και τους πιο 
ευάλωτους; Έχουν πετύχει το επίπεδο δικαιοσύνης που 
θα επιθυμούσαμε να επιτευχθεί; 
1.1.1. Στις βασικές αυτές κοινωνικές ερωτήσεις, θα 
επιθυμούσε κανείς ζωηρά να δώσει θετική απάντηση. Η 
διαυγής παρατήρηση των γεγονότων μας αναγκάζει να 
παραδεχτούμε, δυστυχώς, ότι ο αριθμός των κοινωνι­
κών, οικονομικών και πολιτιστικών παρειών δεν παύει 2.7. Στην πρόταση διευκρινίζεται ότι τα επιδόματα 
που διατίθενται στα πλαίσια του προγράμματος 
Erasmus σε κάθε κράτος μέλος θα χορηγούνται ανάλογα 
με τον αριθμό των σπουδαστών της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης κάθε κράτους. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να 
εξασφαλιστεί ότι από τη δραστηριότητα αυτή ωφελεί­
ται ο μεγαλύτερος αντιπροσωπευτικός αριθμός σπουδα­
στών και έχει τη γνώμη ότι οι εκπρόσωποι των 
ακαδημαϊκών εκπροσώπων που συμμετέχουν στην 
επιτροπή που επικουρεί την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων στην εφαρμογή του προγράμματος θα 
πρέπει να αντανακλούν το διαφοροποιημένο φάσμα της 
ανώτερης εκπαίδευσης στην Κοινότητα. 
2.8. Η απόφαση ορίζει ότι μετά την πάροδο τριών 
χρόνων εφαρμογής η Επιτροπή θα εκπονήσει μια 
προσωρινή έκθεση που θα υποβάλει στο Συμβούλιο και 
το Κοινοβούλιο. Η έκθεση αυτή θα έπρεπε να υποβλη­
θεί και στην ΟΚΕ. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
να αυξάνεται ενώ η «πρόοδος» θα όφειλε να τον 
μειώσει ('). 
1.1.2. Μπροστά σε τέτοιες αντιφάσεις, αυτό είναι ένα 
από τα πρώτα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη — 
όπως έχει προταθεί επανειλημμένα από την Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή — στο πρώτο στάδιο της 
επιστημονικής, τεχνολογικής ή νομοθετικής εξέτασης 
για παράδειγμα, και όχι πολύ αργότερα (αν δεν είναι 
ήδη πολύ αργά) υπό την πίεση των συνεπειών που 
μερικές φορές είναι ανυπόφορες, από ανθρωπιστική 
άποψη, και οι οποίες θα μπορούσαν συχνά να αποφευ­
χθούν ή να μετριασθούν. 
1.1.3. Σημαντικό μέρος των μέσων της κοινωνικής 
πολιτικής και δράσης πρέπει, συνεπώς, να χρησιμο­
ποιηθεί για τη διόρθωση των κακών που έχουν τις ρίζες 
(0 Βλέπε σχετικά τη γνωμοδότηση για την εξέλιξη της 
κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα το 1984. Εισηγη­
τής: ο κ. Roycroft. (ΕΕ αριθ. C 218 της 29. 8. 1985, σ. 15). Γνωμοδότηση για το σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου για την απασχόληση των 
μειονεκτούντων ατόμων στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα 
(86/C 189/07) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 7 Φεβρουαρίου 1986 να ζητήσει από την Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση 
της Οικονομικής Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να γνωμοδοτήσει για το σχέδιο σύστασης του 
Συμβουλίου για την απασχόληση των μειονεκτούντων ατόμων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών 
εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 9 Απριλίου 1986, με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Burnel. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 236η σύνοδο ολομέλειας της, (συνεδρίαση 
της 23ης Απριλίου 1986) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
28. 7. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 189/11 
τους στο παρελθόν, είτε επειδή δεν λήφθηκε πρόνοια, 
είτε επειδή παραβλέφθηκε το ανθρώπινο περιεχόμενο 
των σκοπών κάθε επιστημονικής, οικονομικής ή 
πολιτικής ενέργειας. 
1.2. Αν και είναι αληθινό ότι οι πράξεις και οι 
εκδηλώσεις γενναιοδωρίας πολλαπλασιάζονται αλυσι­
δωτά για να υπηρετήσουν υψηλούς ανθρωπιστικούς 
σκοπούς, ωστόσο, η κοινωνική πρόοδος, που για να 
συντελεσθεί χρειάζεται πράγματι την εθελοντική 
συμβολή των ατόμων, βασίζεται στον εξανθρωπισμό 
των συστημάτων και των κοινωνιών. Συνεπώς, εξαρτά­
ται από την πολιτική επιλογή που οδηγεί στην ίση 
κατανομή των υποχρεώσεων, των δικαιωμάτων και των 
βαρών. Οι συζητήσεις της Οικονομικής και της 
Κοινωνικής Επιτροπής απεικονίζουν την προσήλωση 
των μελών της στο στόχο αυτό και διασαφηνίζουν την 
αμοιβαιότητα των σχέσεων που συνδέουν τα οικονομι­
κά και τα κοινωνικά θέματα και τις θετικές επιδράσεις 
που η αμοιβαιότητα αυτή θα έπρεπε κανονικά να 
συνεπιφέρει (·). Στην προοπτική αυτή, η ΟΚΕ θεωρεί 
ότι η συντονισμένη εφαρμογή μιας σφαιρικής οικονο­
μικής και κοινωνικής πολιτικής που να προσανατολίζε­
ται προς μια πιο ποιοτική ανάπτυξη και να ευνοεί την 
απασχόληση, αποτελεί προϋπόθεση για την υιοθέτηση 
των μέτρων που μπορούν να βελτιώσουν, συγκεκριμένα 
και ενδελεχώς, την κατάσταση της απασχόλησης των 
μειονεκτούντων ατόμων. 
1.3. Σύμφωνα με τις ενδείξεις που περιέχονται στο 
σχέδιο σύστασης της Επιτροπής (σελίδα 3), σήμερα το 
10 % περίπου του πληθυσμού της Κοινότητας υποφέρει 
από μια σοβαρή σωματική ή διανοητική μειονεξία. 
Παρά την ανάπτυξη της βιολογίας, της ιατρικής και της 
χειρουργικής η κατάσταση αυτή κινδυνεύει να επιδει­
νωθεί. 
Η ΟΚΕ υπενθυμίζει, σχετικά, ότι κάθε λύση του 
προβλήματος της απασχόλησης των μειονεκτούντων 
ατόμων βασίζεται στην καλύτερη γνώση, ιδίως από 
πλευράς στατιστικών, της φύσης και του εύρους του 
προβλήματος. Η Επιτροπή καλείται, λουιόν, να προω­
θήσει την έρευνα στον τομέα αυτό, εμπνεόμενη κυρίως 
από τις εργασίες που πραγματοποιούνται στα διάφορα 
κράτη μέλη από τις τοπικές αρχές. 
1.3.1. Συνεπώς, πρόκειται για μια κατάσταση που 
αφορά τους αρμόδιους πολιτικούς, τις κοινωνικο-
επαγγελματικές οργανώσεις και, γενικότερα, κάθε 
πολίτη. Κανένας δεν είναι σίγουρος ότι δεν θα 
παρουσιαστεί στα παιδιά του, στους γονείς του ή στον 
ίδιο μια σωματική, διανοητική ή άλλου είδους μειονε­
ξία. 
1.3.2. Η αδικία που γίνεται στα μειονεκτούντα άτομα 
είναι υπερβολικά μεγάλη. Είναι βέβαια συνάρτηση της 
σοβαρότητας της μειονεξίας τους, αλλά και των 
πολιτιστικών, εισοδηματικών, κοινωνικών, συναισθη­
ματικών ή γεωγραφικών ανισοτήτων που πλήττουν 
βαριά ένα μεγάλο αριθμό μειονεκτούντων ατόμων. Οι 
ανισότητες αυτές ασκούν πολλαπλασιαστικό αποτέλε­
σμα και καθιστούν ακόμα πιο δύσκολη την κοινωνική 
και επαγγελματική ένταξη πολλών μειονεκτούντων 
ατόμων που κινδυνεύουν με τον τρόπο αυτό να περιπέ­
σουν σε απελπισία. 
(') Βλέπε σχετικά τη γνωμοδότηση για την εξέλιξη της 
κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα το 1983. Εισηγη­
τής, ο κ. Beretta, (ΕΕ αριθ. C 307 της 19. 11. 1984, σ. 10). 1.4. Χωρίς να υπάρχει πρόθεση να μειωθεί η σημα­
σία του οίκτου — με τον όρο ότι δεν πρόκειται ούτε για 
αντίδραση φόβου, ούτε για προσπάθεια να εξορκιστεί 
το κακό, ούτε ακόμα ότι υπάρχει πρόθεση να δικαιολο­
γηθεί κανείς απέναντι στη συνείδηση του γιατί δεν έχει 
επιτελέσει το ηθικό του καθήκον — η ΟΚΕ επιβεβαιώ­
νει ότι κάθε μειονεκτούν άτομο δικαιούται, σύμφωνα με 
το πνεύμα και το γράμμα της Παγκόσμιας Διακήρυξης 
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Συνθήκης της 
Ρώμης, να απολαμβάνει στο ακέραιο τα δικαιώματα που 
αναγνωρίζονται σε κάθε άτομο. 
Η υποχρέωση αυτή σεβασμού και δικαιοσύνης κάθε 
άλλο παρά τηρείται αυτόματα σε όλους τους τομείς. Το 
σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου καταδεικνύει την 
αδυναμία αυτή και επιθυμεί να συμβάλει στην επανόρ­
θωση της. 
1.5. Σε γενικές γραμμές, η ΟΚΕ διατυπώνει τις 
ακόλουθες παρατηρήσεις: 
1.5.1. Η βούληση να βελτιωθεί η ενσωμάτωση των 
μειονεκτούντων ατόμων εντάσσεται άμεσα στο πλαίσιο 
μιας κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής πολιτι­
κής που θα πρέπει πάντα να χαρακτηρίζεται από το 
στοιχείο της αλληλεγγύης. 
1.5.2. Αυτή είναι η ουσία της γνωμοδότησης που 
εξέδωσε το 1981 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτρο­
πή όσον αφορά τα μειονεκτούντα άτομα (2). Εκτός από 
τη συγκεκριμένη αυτή υπενθύμιση, μπορούν να παρατε­
θούν αρκετά παραδείγματα από άλλα κείμενα, ιδιαίτερα 
από τις γνωμοδοτήσεις για την κοινωνική κατάσταση, 
την απασχόληση, την υγεία, την κοινωνική ασφάλεια, 
το περιβάλλον ή την κατάρτιση. 
1.5.3. Το υπόμνημα της Επιτροπής στο Συμβούλιο, 
το σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου που συνδυάζεται 
με ένα πρότυπο κώδικα θετικών δραστηριοτήτων για 
την προώθηση της επαγγελματικής κατάρτισης και της 
απασχόλησης των μειονεκτούντων ατόμων, καθώς και η 
ανάλυση της κατάστασης και των μέτρων, σχετικά με 
την απασχόληση των μειονεκτούντων ατόμων στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα, αποτελούν ένα συνεκτικό 
σύνολο. 
1.5.4. Όσον αφορά τη μορφή, η ΟΚΕ προβαίνει σε 
δύο παρατηρήσεις: 
— ορισμένα στοιχεία του κώδικα θα έπρεπε να περιλη­
φθούν στη σύσταση η οποία με τον τρόπο αυτό θα 
γινόταν περισσότερο ακριβής και, κατ'επέκταση, 
πειστική· 
— παράλληλα, η διατύπωση της σύστασης θα άξιζε σε 
ορισμένα σημεία να είναι πολύ πιο έντονη, για να 
τονισθεί η βούληση των Ευρωπαϊκών Οργάνων να 
συμπεριλάβουν ανάμεσα στις προτεραιότητες των 
δραστηριοτήτων τους την καταπολέμηση της σωμα­
τικής και διανοητικής μειονεξίας και της μειονεξίας 
που έχει σχέση με τις αισθήσεις, καθώς και την 
κοινωνική ενσωμάτωση των μειονεκτούντων ατό­
μων και να υποκινήσουν τη συναίνεση όλων. 
1.5.5. Η παρατήρηση αυτή είναι πολύ σημαντική 
εφόσον η Επιτροπή, δείχνοντας την προτίμηση της για 
μια σύσταση, προέβη στην ελάχιστη επιλογή που της 
επιτρεπόταν και θέλησε να επιβεβαιώσει (πέραν από τον 
περιορισμό των κειμένων, όσο αναγκαίος και αν είναι 
μερικές φορές) ότι η κοινωνική ενσωμάτωση των 
μειονεκτούντων ατόμων θα πρέπει θα θεωρείται από 
όλους μας ως αναπόφευκτη υποχρέωση αλληλεγγύης 
(2) ΕΕ αριθ. C 230 της 10. 9. 1981. 
Αριθ. C 189/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 7. 86 
από την οποία κανείς δεν μπορεί να απαλλαγεί, εφόσον 
έχει την πεποίθηση ότι το άτομο έχει πρωταρχική αξία. 
1.6. Επομένως, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να 
προβλέψει έναν απολογισμό των μέτρων που λαμβά­
νουν τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της επαγγελματι­
κής και κοινωνικής ενσωμάτωσης των μειονεκτούντων 
ατόμων. Για να εξασφαλισθεί η εγκυρότητα των 
πληροφοριών που θα συγκεντρώνονται, ο απολογισμός 
αυτός θα πρέπει να αναφέρεται σε μια περίοδο αρκετά 
μεγάλη, για να αξιολογείται η διαρκής αποτελεσματι­
κότητα των διατάξεων σχετικά με την κατάρτιση, τον 
προσανατολισμό, την απασχόληση, τη στέγαση, την 
πληροφόρηση, τη μεταφορά, και την αξιοποίηση του 
ελεύθερου χρόνου των μειονεκτούντων ατόμων. 
1.6.1. Η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή, ενόψει του 
απολογισμού αυτού, να παρατείνει τις δραστηριότητες 
της με την κατάρτιση μιας οδηγίας και από δω και πέρα 
να λαμβάνει υπόψη τη διάσταση «μειονεξία» στις 
οδηγίες και συστάσεις που αφορούν για παράδειγμα την 
απασχόληση, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, τη 
στέγαση, το περιβάλλον, την καλλιέργεια, την αξιο­
ποίηση του ελεύθερου χρόνου, την ελεύθερη κυκλοφο­
ρία των εργαζομένων και της οικογένειας τους, την 
πρόληψη των ατυχημάτων. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
Α. Η έννοια της μειονεξίας 
2.1. Η έννοια της μειονεξίας εξελίσσεται με την 
πάροδο του χρόνου δεχόμενη ορισμένες επιδράσεις, 
ανάμεσα στις οποίες μπορεί να αναφερθεί η τελειοποίη­
ση της διαγνωστικής, η βελτίωση της περίθαλψης που 
παρέχεται σε ορισμένα μειονεκτούντα άτομα, οι δρα­
στηριότητες των ενώσεων μειονεκτούντων ατόμων και 
γονέων μειονεκτούντων παιδιών, μια μεγαλύτερη ευαι­
σθητοποίηση της κοινής γνώμης όσο και αν είναι 
ακόμη ατελής. 
2.1.1. Ωστόσο, εναπομένουν πολλά να γίνουν στον 
τομέα της γνώσης και της ανάλυσης των στατιστικών 
στοιχείων, ενώ συγχρόνως θα πρέπει να εκτιμηθεί η 
δυσχέρεια που αντιμετωπίζεται όσον αφορά την κατα­
γραφή των μειονεκτούντων ατόμων και την ταξινόμηση 
τους ανάλογα με τη φύση της μειονεξίας τους και το 
βαθμό στον οποίο είναι ανατάξιμη. Παρόλο που έχει 
επιτευχθεί πρόοδος στον τομέα αυτό (και πρέπει να 
αναγνωρισθεί το θάρρος και η πειστικότητα των 
ενώσεων μειονεκτούντων ατόμων και γονέων μειονε­
κτούντων παιδιών) ορισμένες μειονεξίες εξακολουθούν 
να προκαλούν ταραχή, δηλαδή δημιουργούν ένα 
αίσθημα ντροπής που παρακινεί τα άτομα να αποφεύ­
γουν τον κόσμο, πράγμα που έχει μερικές φορές πολύ 
σοβαρές συνέπειες για τη ζωή του ατόμου που πάσχει 
από σωματική ή διανοητική μειονεξία. Η κοινή γνώμη 
θα πρέπει να πεισθεί ότι το μειονεκτούν άτομο δεν είναι 
ένα άτομο δεύτερης κατηγορίας, αλλά ένα άτομο του 
οποίου όλες οι δυνατότητες πρέπει να αξιοποιηθούν με 
σεβασμό, προσοχή και αγάπη. 
2.1.1.1. Πρέπει, σχετικά, να μπορούν τα μειονεκτού­
ντα άτομα και οι οικογένειες τους να λαμβάνουν 
πληροφορίες για τον τομέα της κατάρτισης και της 
απασχόλησης οι οποίες, χωρίς να δημιουργούν ψευδαι­
σθήσεις ή απερίσκεπτες ελπίδες, να είναι όσο το δυνατό 
πιο αντικειμενικές και πρόσφατες. 
Μέσα στο ίδιο θετικό πνεύμα πρέπει να γίνει μια γενική 
προσπάθεια ενημέρωσης, με τη συνδρομή του σχολείου 
και των μέσων ενημέρωσης, για να διαφωτιστεί η κοινή 
γνώμη όσον αφορά την ύπαρξη μειονεκτούντων ατό­μων, τα προβλήματα τους και όλων των ειδών τη 
βοήθεια που θα πρέπει να τους παρέχεται σε συλλογική 
και ατομική βάση. Πρέπει να γίνει πεποίθηση ότι το 
μειονεκτούν άτομο είναι ένας άνδρας, μια γυναίκα, ένα 
παιδί, όπως όλοι οι άλλοι, ακόμη και αν η όψη του ή η 
προσωπική και κοινωνική του συμπεριφορά μπορεί να 
διαφέρουν. Η υποκειμενική, μερικές φορές, αντίληψη 
περί του τι είναι «φυσιολογικό» δεν μπορεί να 
επηρεάσει το σεβασμό που οφείλει σε κάθε άτομο η 
κοινωνία και το κράτος δικαίου. 
2.1.2. Όσον αφορά τον ορισμό του μειονεκτούντος 
ατόμου, που μπορεί να προκαλέσει γλωσσικές διενέ­
ξεις, η ΟΚΕ λαμβάνει τον ορισμό που έδωσε η 
Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (')· Είναι επιθυμητό να 
υιοθετηθεί ο ορισμός αυτός τόσο από τα Κοινοτικά 
Όργανα (πράγμα που συμβαίνει), όσο και από τα κράτη 
μέλη, προκειμένου να καταστεί δυνατή, τόσο στο 
επίπεδο της γνώσης των στατιστικών στοιχείων, όσο 
και στο επίπεδο της σύγκρισης των μεθόδων κοινωνι­
κής προσέγγισης και της εκτίμησης της αποτελεσματι­
κότητας τους, η ανάπτυξη γνήσιων κοινοτικών προσπα­
θειών που να είναι ταυτόχρονα συντονισμένες και 
αλληλέγγυες. 
Β. Η ισότητα των δικαιωμάτων: απαραίτητη προϋπό­
θεση της ισότητας των ευκαιριών 
2.2. ' Οσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα της απασχό­
λησης των μειονεκτούντων ατόμων, η ΟΚΕ, σύμφωνα 
με τη σταθερή της θέση, επιβεβαιώνει ότι η εργασία 
αποτελεί δικαίωμα στο οποίο πρέπει, κατά συνέπεια, να 
έχουν πρόσβαση όλοι. Επομένως, συμφωνεί με τη 
δήλωση σύμφωνα με την οποία «τα μειονεκτούντα 
άτομα έχουν τα ίδια δικαιώματα με όλους τους άλλους 
εργαζόμενους για ίσες ευκαιρίες όσον αφορά την 
κατάρτιση και την απασχόληση». (Σχέδιο σύστασης, 
πέμπτη αιτιολογική σκέψη). 
Για να καταπολεμηθεί η βαθιά αυτή ανισότητα, πρέπει 
ωστόσο να έχουμε κατά νου ότι, στη μεγάλη πλειοψη­
φία των περιπτώσεων, οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν 
τα μειονεκτούντα άτομα να μην εξεύρουν απασχόληση 
πολλαπλασιάζονται με συντελεστές που κυμαίνονται 
από τρία έως έξι για τους άντρες και είναι ακόμη 
υψηλότεροι για τις γυναίκες. 
2.2.1. Συνεπώς, η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η ισότητα των 
ευκαιριών, για ακόμα περισσότερους λόγους στον 
τομέα αυτό, παραμένει υποκειμενική και υπόκειται σε 
πολλαπλές προϋποθέσεις, περιορισμούς και αστάθμη­
τους παράγοντες. Αντίθετα, η ισότητα των δικαιωμάτων 
έχει αντικειμενική ισχύ και αποτελεί υποχρέωση που 
δεν θα πρέπει να θίγεται ούτε από διαμάχες ούτε από 
αντιρρήσεις. 
2.2.2. Η ΟΚΕ παρατηρεί, επίσης, ότι ορισμένοι 
τύποι μειονεξίας μπορούν να αντισταθμισθούν είτε με 
την κατάλληλη περίθαλψη, είτε με τα κατάλληλα 
μηχανήματα, είτε με το να ληφθεί απλώς υπόψη η 
(·) «Ανεπάρκεια: απώλεια ή ανωμαλία ενός μέλους του 
σώματος ή μιας ψυχολογικής, φυσιολογικής ή ανατομικής 
λειτουργίας. Αναπηρία: κάθε μείωση ή έλλειψη, εξαιτίας 
μιας ανεπάρκειας, της δυνατότητας να εκτελεί κανείς μια 
δραστηριότητα με τον τρόπο ή την πληρότητα που 
θεωρείται φυσιολογική για τον άνθρωπο. Μειονεξία: 
ελάττωμα που προκύπτει για ένα άτομο από μια ανεπάρκεια 
ή μια αναπηρία που περιορίζει το άτομο αυτό όσον αφορά 
την άσκηση ενός φυσιολογικού γΓ αυτό ρόλου στα πλαίσια 
της ηλικίας του, του φύλου και των κοινωνικών και 
πολιτιστικών παραγόντων ή το εμποδίζει να ασκήσει το 
ρόλο αυτό». (Παγκόσμιο Πρόγραμμα Δράσης για τα 
Μειονεκτούντα Άτομα. Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών). 
28. 7. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 189/13 
κατάσταση των μειονεκτούντων ατόμων στην κανονική 
νομοθεσία, ενώ άλλοι τύποι μειονεξίας απαιτούν 
επιτακτικά τη λήψη ειδικών μέτρων, τόσο νομοθετικών 
όσο και κοινωνικών και υλικών. 
2.2.3. Στην πρώτη περίπτωση, τα μειονεκτούντα 
άτομα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν 
επαγγελματική δραστηριότητα στην κανονική αγορά 
εργασίας. Με την έννοια αυτή, θα μπορούσε να 
θεωρηθεί ότι υπάρχει μια κάποια αποκατάσταση της 
ισότητας των ευκαιριών. Στη δεύτερη περίπτωση, η 
αδυναμία να αντισταθμισθούν οι συνέπειες της μειονε­
ξίας επιβάλλει τη δημιουργία συγκεκριμένων και 
προσαρμοσμένων προστατευτικών διαρθρώσεων δια­
φορετικά τα μειονεκτούντα άτομα αποκλείονται από το 
δικαίωμα στην εργασία. 
Στόχος είναι να φθάσει το μειονεκτούν άτομο στο 
ανώτατο επίπεδο σωματικής και διανοητικής ικανότη­
τας που μπορεί να πετύχει, προκειμένου να του δοθεί η 
δυνατότητα να ενσωματωθεί ανάμεσα στα μη μειονε­
κτούντα άτομα. Συνεπώς, πρέπει να κατευθυνθούν κατά 
προτεραιότητα οι προσπάθειες προς το στόχο αυτό. Αν 
γίνει αυτό, ένας σημαντικός αριθμός μειονεκτούντων 
ατόμων θα ξεφύγει από το πλαίσιο της μόνιμης 
«αρωγής» και η θέση του στην κοινωνία θα αναγνωρι­
σθεί περισσότερο. Η προσέγγιση αυτή του προβλήμα­
τος είναι βεβαίως πιο δύσκολη από την προσφυγή στην 
αρωγή, αλλά είναι η μόνη προσέγγιση που είναι 
αποδεκτή στα πλαίσια του σεβασμού του ατόμου και 
των δικαιωμάτων του ατόμου. 
Γ. Ευθύνες της κοινωνίας έναντι των μειονεκτούντων 
ατόμων 
2.3. Ενώ παλαιότερα πολλά από τα άτομα που είχαν 
συγγενή μειονεξία ή μειονεξία που συνδεόταν με τη 
γέννηση δεν επιζούσαν ή ζούσαν πολύ λίγο ή ήταν 
καταδικασμένα να μείνουν κατάκοιτα σε όλη τους τη 
ζωή, σήμερα, ευτυχώς με τα μέσα παρακολούθησης της 
κύησης και τις ιατρικές τεχνικές που υπάρχουν 
μπορούν να βελτιωθούν ιδιαίτερα αισθητά πολλοί τύποι 
μειονεξίας. Από αυτό προκύπτει σαφώς ότι πρέπει να 
υπάρχει η δυνατότητα ένταξης των μειονεκτούντων 
ατόμων στην κοινωνία, πράγμα που ισοδυναμεί,με ένα 
επιτακτικό καθήκον τόσο για τους αρμόδιους οικονομι­
κούς, κοινωνικούς και πολιτικούς φορείς, όσο και για 
όλους εμάς. 
2.3.1. Για παράδειγμα, οι καταναλωτές πρέπει να 
κληθούν να υποστηρίζουν τα προϊόντα και τις υπηρε­
σίες που προσφέρονται από τα μειονεκτούντα άτομα. Οι 
δημόσιοι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις που αναθέ­
τουν υπεργολαβίες πρέπει να παρακινηθούν, κάθε φορά 
που αυτό είναι δυνατό, να δίνουν τη δυνατότητα στα 
«προστατευόμενα ιδρύματα» να συμμετέχουν, με 
πιθανότητες επιτυχίας, στις προκηρύξεις διαγωνισμών 
που πραγματοποιούν. Πρέπει όμως να διασφαλισθεί ότι 
κακόβουλα ή «επιτήδεια» άτομα δεν θα εκμεταλλεύο­
νται τα μειονεκτούντα άτομα ή την κοινωνική εικόνα, 
που έχει το κοινό γι'αυτά, για σκοπούς προσωπικού 
κέρδους. 
Πρέπει να επιδιώκεται να αυξηθεί ο αριθμός των 
μειονεκτούντων ατόμων που απασχολούνται με την 
πρόσληψη μειονεκτούντων ατόμων από την αγορά, με 
την παροχή της κατάλληλης εκπαίδευσης και επανεκ­
παίδευσης και με τη λήψη ειδικών μέτρων που θα 
επιτρέψουν την παραμονή των μειονεκτούντων ατόμων 
που έχουν απασχόληση στην εργασία τους. Δ. Συγκεκριμένες δραστηριότητες για τα μειονεκτού­
ντα άτομα 
α) Ενσωμάτωση της διάστασης «μειονεκτούν άτομο» στις 
διάφορες πολιτικές, έργα και διαρθρώσεις 
2.4. Θα προκύψει μεγάλο κέρδος εάν η διάσταση των 
«μειονεκτούντων ατόμων» ενσωματωθεί στις γενικές 
πολιτικές για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τον 
επαγγελματικό προσανατολισμό και την απασχόληση, 
αλλά και τη στέγαση και τις μεταφορές, ιδιαίτερα για να 
υπάρξει άμεση ανταπόκριση στις ανάγκες που απορ­
ρέουν από την κατάσταση των ατόμων που η μειονεξία 
τους μπορεί να αντισταθμισθεί, είτε με ειδικά ατομικά 
μηχανήματα, είτε με την προσαρμογή των συνθηκών, 
των μέσων και των μεθόδων εργασίας. Συχνά, αρκεί να 
χρησιμοποιήσει κανείς φαντασία κατά την επεξεργα­
σία των νομικών και κανονιστικών κειμένων και κατά 
το σχεδιασμό του εξοπλισμού για την επίτευξη αυτού 
του στόχου. Σίγουρα, θα μπορούσε να σημειωθεί 
αισθητή βελτίωση για τα μειονεκτούντα άτομα, ενώ 
παράλληλα θα μπορούσαν να μειωθούν ορισμένες 
κοινωνικές δαπάνες. 
2.4.1. Όταν είναι αναγκαία η προσφυγή σε προστα­
τευτικές διαρθρώσεις για την απασχόληση, είτε από τις 
διαρθρώσεις αυτές θα προκύψουν προϊόντα τα οποία θα 
ενσωματωθούν στην οικονομία της αγοράς υπό σχεδόν 
κανονικές συνθήκες οικονομικής ισορροπίας, είτε θα 
υπάρξει μια αποκλειστικά κοινωνική αντιμετώπιση της 
μειονεξίας- η πρόσβαση στην εργασία θα αποτελέσει 
τότε, για τα μειονεκτούντα άτομα, μια ένταξη στον 
κόσμο της εργασίας και μια συμμετοχή, μέσω της 
αίσθησης χρησιμότητας που θα τους δημιουργήσει, 
στη θεραπευτική και την προσαρμογή που η κοινωνία 
πρέπει να τους εξασφαλίσει. 
β) Για μια πιο δραστήρια πολιτική προσλήψεων και ενσωμά­
τωσης των μειονεκτούντων ατόμων 
2.5. Τα ποσοστά πρόσληψης μειονεκτούντων ατό­
μων, τα οποία επιβάλλει ο νόμος σε ορισμένες επιχειρή­
σεις, παραμένουν αμφισβητούμενα. 
2.5.1. Από τη μια πλευρά, είναι εξαιρετικά δύσκολο 
να αξιολογηθούν ορισμένες φορές οι ακριβείς επιπτώ­
σεις της ίδιας μειονεξίας για ένα δεδομένο σύνολο 
ατόμων. 
2.5.2. Από την άλλη πλευρά, για να τηρηθούν οι 
κανόνες για τις ποσοστώσεις, αθροίζονται απολύτως 
νόμιμα πολύ διαφορετικά είδη μειονεξίας, των οποίων 
το ποσοστό ανικανότητας και το επίπεδο πόνου, 
ενόχλησης και κόπωσης διαφέρουν σημαντικά. Επομέ­
νως, ενώ τηρείται το γράμμα των νόμων, παραβλέπεται 
το αρχικό κοινωνικό πνεύμα. Επίσης, απορρίπτονται 
συνήθως οι υποψηφιότητες για απασχόληση των 
μειονεκτούντων ατόμων με το μεγαλύτερο πρόβλημα 
και τη μεγαλύτερη ηλικία. 
2.5.3. Η ΟΚΕ δεν διαφωνεί με την αρχή των 
ποσοστών πρόσληψης μειονεκτούντων ατόμων που 
συμβάλλει στην επίδειξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης 
προς τα πιο εκτεθειμένα άτομα και εξασφαλίζει την 
προστασία του δικαιώματος τους για εργασία σε μια 
προοπτική ισότητας των ευκαιριών. Ζητεί να καταβλη­
θούν επίμονες προσπάθειες με σκοπό να παρακινηθούν 
οι επιχειρήσεις να εξασφαλίσουν τις συνθήκες που θα 
επιτρέψουν την απασχόληση μειονεκτούντων ατόμων. 
2.5.4. Η παρακίνηση αυτή μπορεί να συνίσταται, για 
παράδειγμα, είτε στην ανάληψη της οικονομικής 
επιβάρυνσης των αναγκαίων επενδύσεων για την 
προσαρμογή των χώρων εργασίας και του μηχανικού 
Αριθ. C 189/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 7. 86 
εξοπλισμού, προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιη­
θούν κανονικά από τα μειονεκτούντα άτομα, είτε στη 
μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης. Για το σκοπό 
αυτό προσαρμόστηκαν τα τηλεφωνικά κέντρα προκει­
μένου να μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποδοτικά από 
άτομα που δεν βλέπουν. 
2.5.5. Θα πρέπει να χορηγηθούν αυξανόμενες ειδικές 
ενισχύσεις στις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν 
εργαζόμενους οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντική 
μειονεξία. Θα πρέπει, επίσης, να υιοθετηθούν μέτρα 
στήριξης για τις διάφορες μορφές επιχειρήσεων που 
αυτοδιαχειρίζονται μειονεκτούντα άτομα. 
2.5.6. Παράλληλα, η συμμετοχή των συνδικάτων και 
των αντιπροσωπευτικών οργάνων του προσωπικού 
στην ένταξη των μειονεκτούντων εργαζομένων στο 
ανθρώπινο και κοινωνικό περιβάλλον θα πρέπει να 
ενθαρρυνθεί, εφόσον πρόκειται για ενέργεια αλληλεγ­
γύης στην οποία πρέπει να συνεργασθεί ολόκληρη η 
επιχείρηση. 
2.6. Ορισμένες μικρές επιχειρήσεις των διαφόρων 
τομέων δραστηριότητας και βιοτεχνικές επιχειρήσεις, 
που δεν υπάγονται στους κανόνες για τις ποσοστώσεις 
των προσλήψεων, θα μπορούσαν να προσλαμβάνουν 
μειονεκτούντα άτομα που θα έβρισκαν στις επιχειρή­
σεις αυτές καλές συνθήκες ένταξης, αν πράγματι τους 
παρεχόταν βοήθεια στις προσπάθειες τους. 
Οι επιχειρήσεις οι οποίες κατασκευάζουν μηχανήματα 
και διάφορα τεχνητά όργανα για τα μειονεκτούντα 
άτομα θα πρέπει να παρακινηθούν, όλως ιδιαιτέρως, να 
απασχολούν μειονεκτούντα άτομα. 
2.7. Στους οργανισμούς και τις ενώσεις που δημιουρ­
γούν την υποδομή για την επαγγελματική ενσωμάτωση 
των μειονεκτούντων ατόμων πρέπει, επίσης, να παρέχο­
νται ενισχύσεις προσαρμοσμένες στο μέγεθος των 
προσπαθειών τους, δηλαδή να χορηγείται μεγαλύτερη 
ενίσχυση σε εκείνες που ενσωματώνουν μειονεκτούντα 
άτομα με σοβαρές αναπηρίες που θα μπορούσαν πιο 
δύσκολα να ενταχθούν σε ένα άλλο πλαίσιο εργασίας. 
γ) Οι νέες τεχνολογίες πρέπει να συμβάλουν στην απασχόλη­
ση των μειονεκτούντων ατόμων 
2.8. Ορισμένες νέες τεχνολογίες καθιστούν ευκολό­
τερη την απασχόληση των μειονεκτούντων ατόμων. 
Αυτό ισχύει για διάφορες εφαρμογές της ηλεκτρονικής, 
για παράδειγμα, στη μηχανοργάνωση γραφείων, στην 
τηλεματική και σε ορισμένες μηχανές ψηφιακής 
λειτουργίας. Όταν εξετάζεται το θέμα των νέων 
τεχνολογιών, πρέπει να εφιστάται εξ αρχής η προσοχή 
στις δυνατότητες απασχόλησης που οι τεχνολογίες 
αυτές μπορούν να δημιουργήσουν για τα μειονεκτούντα 
άτομα, ιδιαίτερα εκείνα που η μειονεξία τους οφείλεται 
σε ελάττωμα όσον αφορά την κίνηση ή προέρχεται από 
τις αισθήσεις. Η εξέταση αυτή πρέπει να επεκταθεί στις 
ευκολίες που μπορεί να παρουσιάζει για τους αναπή­
ρους η κατ'οίκον εργασία (π.χ. τηλεργασία). Πρέπει να 
ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη της παρατηρητικότητας και 
της φαντασίας. 
2.8.1. Η στέγαση (προσαρμογή και θέση) και οι 
μεταφορές (μέσα και κόστος) ασκούν πολύ σημαντική 
επίδραση στην επαγγελματική ένταξη πολυάριθμων 
μειονεκτούντων ατόμων. Πρόκειται για πραγματικά 
προβλήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Πρέπει, για 
παράδειγμα, να ληφθεί μέριμνα, ώστε να μη διασπασθεί 
η οικογένεια που ένα μέλος της είναι μειονεκτούν και να 
ευνοηθεί η εύρεση μιας επαγγελματικής δραστηριότη­
τας που να βρίσκεται κοντά στην οικογενειακή στέγη. 
Η ΟΚΕ ζητά, επίσης, να υποστηριχθούν και να 
αναπτυχθούν οι εργασίες έρευνας που αποβλέπουν στο 
να συμβάλουν οι νέες τεχνολογίες στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των μειονεκτούντων ατόμων και 
υπενθυμίζει την υποστήριξη της στο σχέδιο Iris 
(πρωτοβουλία για την ανάληψη έρευνας στον τομέα της 
πληροφορίας όπως εφαρμόζεται στην κοινωνία). 
δ) Εκπαίδευση και προσανατολισμός 
2.9. Όσον αφορά την επαγγελματική και κοινωνική 
ένταξη των μειονεκτούντων ατόμων, η γενική και 
επαγγελματική εκπαίδευση και η διαρκής εκπαίδευση 
θα πρέπει να προσαρμοστούν, όσον αφορά τις δομές, τα 
προγράμματα και τις μεθόδους τους, στο δικαίωμα που 
έχουν τα μειονεκτούντα άτομα στην εκπαίδευση και 
στην πνευματική καλλιέργεια. 
2.10. Παράλληλα, οι υπηρεσίες σχολικού και επαγ­
γελματικού προσανατολισμού και ενημέρωσης πρέπει 
να αποκτήσουν τη δυνατότητα να ανταποκρίνονται στις 
ανάγκες των μειονεκτούντων ατόμων, είτε πρόκειται για 
παιδιά είτε για ενήλικες. 
ε) Να αναγνωρισθεί ο ρόλος της οικογένειας στην ένταξη των 
μειονεκτούντων ατόμων 
2.11. Τα άτομα τα οποία — είτε πρόκειται, για 
παράδειγμα, για ένα γονέα, ένα σύζυγο, αδερφό ή 
αδερφή — αφήνουν προσωρινά ή οριστικά με τη 
θέληση τους ή επειδή είναι υποχρεωμένα (π.χ. ανυπαρ­
ξία δυνατοτήτων φύλαξης ή κατάλληλων ιδρυμάτων) εν 
όλω ή εν μέρει μια επαγγελματική δραστηριότητα για 
να συντροφεύουν, χωρίς κοινωνικό και υλικό κέρδος, 
ένα μειονεκτούν άτομο στην καθημερινή του ζωή που 
έχει ανάγκη μόνιμης βοήθειας ενός άλλου ατόμου 
επιτελούν κοινωνική και ανθρωπιστική πράξη την αξία 
της οποίας πρέπει να αναγνωρίζει η κοινωνία. Συνεπώς, 
οι δραστηριότητες που τα άτομα αυτά πραγματοποιούν 
σε βάρος του επαγγελματικού τους εισοδήματος πρέπει 
να αποζημιώνονται εν μέρει με παροχές, επειδή οι 
δραστηριότητες αυτές μειώνουν το υπερβολικά σοβαρό 
κόστος που θα επιβάρυνε άμεσα την κοινωνική ασφά­
λεια και την κοινωνική αρωγή. 
Πρέπει να προβλεφθούν ειδικά ιδρύματα επαρκή σε 
αριθμό και ποιότητα για να δέχονται τα μειονεκτούντα 
άτομα και να τους παρέχουν την περίθαλψη που απαιτεί 
η κατάσταση τους. Οπωσδήποτε, πρέπει να διευκολυν­
θούν οι τακτικές επαφές των μειονεκτούντων ατόμων με 
την οικογένεια τους και το σύνηθες περιβάλλον τους, 
γιατί είναι γνωστός ο κοινωνικός και θεραπευτικός 
ρόλος της συναισθηματικής συμπαράστασης. 
ζ) Ο νόμος πρέπει να προστατεύει τους πιο ευάλωτους σε όλους 
τους τομείς 
2.12. Σε μια περίοδο οικονομικής ύφεσης που έχει 
σοβαρές συνέπειες για την απασχόληση, η προσοχή 
πρέπει να στραφεί ιδιαίτερα στην κατάσταση των 
μειονεκτούντων ατόμων, τα οποία ήδη υπό κανονικές 
συνθήκες βρίσκουν απασχόληση με μεγαλύτερη δυσκο­
λία, και κινδυνεύουν να είναι τα πρώτα που θα 
απολυθούν. Οι νομοθεσίες πρέπει να προστατεύουν τα 
μειονεκτούντα άτομα από τους κινδύνους αυτούς. 
η) Καλύτερα να προλαμβάνει κανείς παρά να πρέπει να 
θεραπεύει 
2.13. Η πρόληψη των μειονεξιών που είναι δυνατό να 
αποφευχθούν πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μονί­
μου ενδιαφέροντος και δραστικών ενεργειών. Οι 
φροντίδες που πρέπει να παρέχονται στα θύματα κάθε 
μειονεξίας, οποιασδήποτε μορφής, αντιπροσωπεύουν 
σημαντικό κόστος, πέρα από τις ανθρωπιστικές πτυχές 
28. 7. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 189/15 
του θέματος που κανείς δεν μπορεί να αγνοεί ή να 
παραβλέπει. Επομένως, δικαιολογούνται απόλυτα οι 
προσπάθειες για πρόληψη. Η ΟΚΕ εκφράζει, επίσης, 
την επιθυμία να αναληφθούν και να συνεχισθούν 
προσπάθειες σε τομείς όπως η προστασία και η 
παρακολούθηση των γυναικών σε κατάσταση εγκυμο­
σύνης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις προβληματικής εγκυ­
μοσύνης, η καταπολέμηση των ατυχημάτων που συν­
δέονται με τον τοκετό, η ανάπτυξη της σχολικής 
ιατρικής, η πρόληψη των ατυχημάτων (επαγγελματι­
κών, οδικών και οικιακών) δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή 
στους κινδύνους που διατρέχουν τα παιδιά λόγω της 
κυκλοφορίας και η αντικειμενική ενημέρωση για τις 
συνέπειες ορισμένων καταχρήσεων τόσο γι'αυτούς που 
τις κάνουν όσο και για το περιβάλλον τους (π.χ. χρόνια 
δηλητηρίαση από τον καπνό που μπορεί να προσβάλλει 
τους καπνιστές και να δημιουργεί προβλήματα στα 
μειονεκτούντα άτομα από το περιβάλλον τους που 
πάσχουν από αναπνευστική ανεπάρκεια). 
2.14. Το ευρωπαϊκό έτος οδικής ασφάλειας πρέπει να 
αποτελέσει ευκαιρία για να κληθούν οι κατασκευαστές 
αυτοκινήτων και ποδηλάτων (ιδίως μοτοποδηλάτων) οι 
υπεύθυνοι της οδικής κυκλοφορίας, και κυρίως οι 
οδηγοί, οι γονείς και οι νέοι να εντείνουν την προσοχή 
τους. 
θ) Να εισακούονται τα μειονεκτούντα άτομα και οι οικογένειες 
τους 
2.15. Η ΟΚΕ καλεί τις κρατικές αρχές να αναπτύξουν 
από κοινού με τις υγειονομικές και τις κοινωνικές 
υπηρεσίες διάλογο με τις ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα των μειονεκτουντων ατόμων οι οποίες 
έχουν καθημερινή εμπειρία, όσον αφορά τις ανάγκες 
των ατόμων αυτών και τις προσδοκίες τους. 
ι) Οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις 
2.16. Τα κοινοτικά ταμεία, ιδιαίτερα στην προοπτική 
της προβλεπόμενης αναδιάρθρωσης τους, πρέπει να 
προσανατολιστούν κατά τρόπο ώστε να λάβουν υπόψη 
τις δραστηριότητες προτεραιότητας που αποφασίζο­
νται, όσον αφορά τα μειονεκτούντα άτομα, και ιδιαίτερα 
την κοινωνική και επαγγελματική τους ενσωμάτωση. 
2.17. Να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία 
των μειονεκτουντων ατόμων 
Η ελεύθερη κυκλοφορία των μειονεκτουντων ατόμων 
δεν πρέπει μόνο να εξασφαλίζεται κανονικά, αλλά και 
να διευκολύνεται με την προσέγγιση των οικογενειών 
στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
κ) Αντί να απευθυνόμαστε στους άλλους, δεν πρέπει καταρχήν 
να διερωτηθούμε οι ίδιοι; 
2.18. Για να μην παραμείνει γενική η «συζήτηση» 
για την ισότητα των δικαιωμάτων των ευκαιριών των 
μειονεκτουντων ατόμων, και για να μην απευθύνεται 
μόνο προς τους «άλλους», η Οικονομική και Κοινωνι­
κή Επιτροπή διερωτάται και ερωτά τα διάφορα Κοινοτι­
κά Όργανα, όσον αφορά την προσπάθεια που καταβάλ-
λουν τόσο λόγω κανονιστικών ρυθμίσεων όσο και 
εθελοντικά για να υποδεχθούν επαγγελματικά τα 
μειονεκτούντα άτομα. 
Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 1986 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2358/71, του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2727/75 και του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 950/68 όσον αφορά τους σπόρους προς σπορά 
(86/C 189/08) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 6 Φεβρουαρίου 1986, σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει από την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότηση για την παραπάνω πρόταση οδηγίας. 
Το τμήμα γεωργίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε 
τη γνωμοδότηση του στις 3 Απριλίου 1986 βάσει της προφορικής εισηγητικής έκθεσης του κ. 
Schnieders. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά τη 236η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 
1986) ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Με την πρόταση επιδιώκεται να συμπεριληφθούν στην κοινοτική ρύθμιση σπόροι προς 
σπορά και σόργον που είναι πολύ σημαντικά για τις μεσογειακές ζώνες.