Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο του 2002-2006 δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με σκοπό την υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας"

(2002/C 107/32)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο 2002-2006 δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας (υποβληθείσα από την Επιτροπή) (COM(2001) 94 τελικό - 2001/0053 COD)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 30ής Απριλίου 2001 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της, σύμφωνα με το άρθρο 265 παράγραφος 1 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 22ας Μαΐου 2001 να ανατεθεί στην επιτροπή 5 "Κοινωνική πολιτική, δημόσια υγεία, προστασία των καταναλωτών, έρευνας, τουρισμός" η προετοιμασία της γνωμοδότησης αυτής·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Για ένα ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας" [COM(2000) 6 τελικό] και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την ανακοίνωση αυτή (CdR 33/2000 fin(1)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας - Κατευθυντήριες γραμμές των δράσεων της Ένωσης στον τομέα της έρευνας (2002-2006)" [COM(2000) 6 τελικό] και τη σχετική γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών (CdR 63/2001 fin(2)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής στο Göteborg, με την οποία προστίθεται στη διαδικασία της Λισσαβώνας η διάσταση της αειφορίας και αναλαμβάνεται η δέσμευση να αξιοποιηθεί η έρευνα για να συνεισφέρει αποτελεσματικά στην υλοποίηση του στόχου αυτού·

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής "Πρώτη έκθεση για την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην προσπάθεια υλοποίησης του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας και της καινοτομίας" [SEK(2001) 465]·

έχοντας υπόψη τις "Προτάσεις για αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τα ειδικά προγράμματα υλοποίησης του προγράμματος πλαισίου 2002-2006 της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης σχετικά με τα ειδικά προγράμματα υλοποίησης του προγράμματος πλαισίου 2002-2006 της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας για δράσεις έρευνας και κατάρτισης (υποβληθείσες από την Επιτροπή)" [COM(2001) 297 τελικό]·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Πρόγραμμα-πλαίσιο και Ευρωπαϊκός Χώρος της Έρευνας: εφαρμογή του άρθρου 169 και δικτύωση των εθνικών προγραμμάτων" [COM(2001) 282 τελικό]·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Μια στρατηγική κινητικότητας για τον Ευρωπαϊκό Χώρο της Έρευνας" [COM(2001) 331 τελικό]·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής "Η διεθνής διάσταση του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας" [COM(2001) 346 τελικό]·

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής "Έκθεση προόδου για τον καθορισμό προδιαγραφών για την εθνική πολιτική έρευνας" [SEK(2001) 1002]·

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής "Τρόπος χαρτογράφησης της αριστείας στον τομέα της έρευνες και της τεχνολογικής ανάπτυξης στην Ευρώπη" [SEK(2001) 434]·

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2001 σχετικά με την πρόοδο των διαβουλεύσεων για το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο καθώς και τα συμπεράσματα της Προεδρίας σχετικά με τη συζήτηση προσανατολισμού για την πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα-πλαίσιο 2002-2006·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2001 για την "Επιστήμη και την επικοινωνία και για τη θέση της γυναίκας στην επιστήμη"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (283/2001 rev.), που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 10 Σεπτεμβρίου 2001 (εισηγητής : ο κ. Erwin Teufel, Πρωθυπουργός του κρατιδίου της Βάδης-Βυρτεμβέργης)·

έχοντας υπόψη το γεγονός ότι η Επιτροπή σχεδίασε το 6o πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας ως μέσο για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας·

έχοντας υπόψη την αξία που απέδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας για την ενίσχυση μιας οικονομίας που στηρίζεται στην καινοτομία και τη γνώση, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μια ενισχυμένη κοινωνική συνοχή·

έχοντας υπόψη το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης επικύρωσε τις στρατηγικές του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας, κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προχωρήσουν στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας που θα στηρίζεται στη γνώση και έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην εκπαίδευση και την επιμόρφωση, την πανευρωπαϊκή διάδοση της τεχνολογίας των πληροφοριών και τον προσδιορισμό σε κοινοτικό επίπεδο των ηθικών πτυχών των προγραμμάτων έρευνας στον τομέα της βιοτεχνολογίας·

έχοντας υπόψη την πρόοδο που έχει σημειώσει ήδη η Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας·

έχοντας υπόψη το γεγονός ότι τα ερευνητικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έχουν καταστεί αναπόσπαστο τμήμα των προσπαθειών για την προαγωγή της έρευνας σε περιφερειακή και εθνική κλίμακα και ότι η σημασία τους υπερβαίνει τη διάθεση και τη χρησιμοποίηση πρόσθετων πόρων από τα ταμεία της Κοινότητας·

έχοντας υπόψη τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από τη διεύρυνση προς ανατολάς το 2004 (Ευρωπαϊκός Χάρτης, θεσμικές μεταρρυθμίσεις, ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών οργάνων λήψης αποφάσεων και παραγόντων)·

κατά την 41η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Νοεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 15ης Νοεμβρίου 2001) υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Στόχοι

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας της τεχνολογικής ανάπτυξης και της επίδειξης για να ενισχύσει την εξέλιξη αυτή και να προαγάγει τη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας, ο οποίος θα πρέπει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας. Για το σκοπό αυτό, βασικά κριτήρια για την επιλογή των προγραμμάτων που θα ενισχυθούν πρέπει να είναι η επιστημονική αριστεία, το οικονομικό ενδιαφέρον, και ο τρόπος με τον οποίο η έρευνα αξιοποιείται από την κοινωνία.

1.2. αμφιβάλει, ωστόσο, κατά πόσο οι στόχοι που σχετίζονται με τον ευρωπαϊκό χώρο της έρευνας μπορούν να επιτευχθούν μέσω του προγράμματος-πλαίσιο 2002-2006, σε περίπτωση που η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν συμφωνήσουν να δώσουν υψηλότερη προτεραιότητα στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στα πλαίσια της πολιτικής της κοινότητας και να προβλέψουν πολύ περισσότερους πόρους στον προϋπολογισμό για τον τομέα αυτό.

1.3. επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει το δυναμικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο και να αναβαθμίσει τη συμβολή τους στην ευρωπαϊκή έρευνα.

1.4. θεωρεί απαράδεκτο το γεγονός ότι η Επιτροπή επιθυμεί να περιορίσει την συμμετοχή των κρατών μελών και των περιφερειών στις διεργασίες για την εκτέλεση του πρώτου ειδικού προγράμματος σε μια και μοναδική επιτροπή προγράμματος.

1.5. σε σχέση με την πρόταση για την πυρηνική έρευνα, υποστηρίζει ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά προτεραιότητα οι ανησυχίες του κοινού οι οποίες αφορούν τους χώρους απόθεσης των αποβλήτων, τη διάθεση των πυρηνικών αποβλήτων, την προστασία από τις ακτινοβολίες, και την πυρηνική ασφάλεια.

1.6. επαναλαμβάνει το αίτημά της να δοθεί στις γυναίκες και τους άνδρες ισότητα ευκαιριών πρόσβασης σε επιστημονικά προγράμματα και σε μέσα ενίσχυσης.

1.7. συνιστά, κατ' αναλογία προς τα εκπαιδευτικά και πολιτιστικά προγράμματα της Κοινότητας, να παραταθεί η διάρκεια εκτέλεσης του 7ου προγράμματος-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας, ούτως ώστε να δοθεί περισσότερη ασφάλεια σχεδιασμού στα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, ερευνητικούς φορείς.

Προκειμένου να βελτιωθεί η ευελιξία ενός γενικού προγράμματος, χάρη στην παράταση της περιόδου εκτέλεσής του, πρέπει να ληφθούν υπόψη η κοινοτική συγκριτική ανάλυση της επίδοσης της πολιτικής έρευνας και καινοτομίας και οι πρόσφατες εκθέσεις για τις σημαντικότερες επιστημονικές εργασίες στην Ευρώπη που πρέπει να καταρτιστούν για τους διάφορους τομείς έρευνας στους οποίους η ανάπτυξη των γνώσεων είναι ιδιαίτερα ταχεία.

2. Οργανισμοί τοπικής και περιφερειακής διοίκησης(3)

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. επιβεβαιώνει τη βούληση των περιφερειών, ιδιαιτέρως εκείνων που διαθέτουν νομοθετικές αρμοδιότητες στον τομέα της έρευνας, να συμβάλουν στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου της έρευνας και στην εκτέλεση του 6ου προγράμματος-πλαίσιο.

2.2. επισημαίνει τον αποφασιστικής σημασίας ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην εκπαίδευση νέων επιστημόνων στα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, στη διατήρηση και την ανάπτυξη δημόσιων και ιδιωτικών ερευνητικών ιδρυμάτων, καθώς και στη διαμόρφωση της περιφερειακής ερευνητικής πολιτικής και των γενικών συνθηκών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί, εξάλλου, να αναφέρει τις εμπειρίες των περιφερειών που υλοποίησαν περιφερειακές στρατηγικές καινοτομίας σε συνεργασία με άλλες περιφέρειες της ΕΕ.

2.3. διαβλέπει ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η συνεργασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών με τη διαμόρφωση διαπεριφερειακών δικτύων, ώστε να υπάρξει ολοκλήρωση των ερευνητικών δραστηριοτήτων·

2.4. καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει την ανάπτυξη διαπεριφερειακών εταιρικών σχέσεων με τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

2.5. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει τη δυναμικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της έρευνας χάρη στη δημιουργία δικτύων κέντρων επιστημονικής αριστείας και ομάδων ερευνητών, καλεί ωστόσο την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τα διαρθρωτικά ταμεία για να δημιουργηθούν πρόσθετες υποδομές στον τομέα της έρευνας στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές, οι οποίες θα τους επιτρέψουν να συμμετάσχουν σε φιλόδοξα καινοτόμα ερευνητικά προγράμματα.

2.6. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει με δράσεις διάρθρωσης και συντονισμού την αποτελεσματικότητα της έρευνας και της ανάπτυξης στην Ευρώπη αξιοποιώντας τις συνέργιες προγραμμάτων στα κράτη μέλη, προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των ερευνών στον ευρωπαϊκό χώρο, και να ενθαρρύνει για το σκοπό αυτό τη συνεργασία των κρατών μελών και των περιφερειών σεβόμενη πλήρως την αρχή της επικουρικότητας.

3. Αρμόδιοι φορείς σε περιφερειακό επίπεδο επίσης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

3.1. τονίζει ότι τα πανεπιστήμια είναι τα κέντρα τα οποία εκπαιδεύουν τις νέες γενεές και - μαζί με τα περιφερειακά κέντρα ερευνών - διενεργούν βασική και εφαρμοσμένη έρευνα και ότι πρέπει να διασφαλιστεί η δέουσα συμμετοχή τους στα έργα του 6ου προγράμματος-πλαίσιο.

3.2. καλεί, συνεπώς, ρητώς την Επιτροπή να διατηρήσει την μέχρι τούδε ισχύουσα ρύθμιση για τις πρόσθετες δαπάνες των πανεπιστημίων και των εξωπανεπιστημιακών ερευνητικών ιδρυμάτων, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή των φορέων αυτών στην προσπάθεια για την εκτέλεση του 6ου προγράμματος-πλαίσιο.

3.3. επιβεβαιώνει την άποψή της ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική υπέρ των επιχειρήσεων και της καινοτομίας και ότι, συνεπώς, κατά την εκτέλεση του 6ου προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό γι' αυτές περιβάλλον. Για το λόγο αυτό, τάσσεται υπέρ της διατήρησης ενός οριζόντιου προγράμματος για την προαγωγή της καινοτομίας και της συμμετοχής των ΜΜΕ.

3.4. προτείνει να ενισχυθούν σαφώς τα ειδικά για τις ΜΜΕ μέσα (συνεργατική και συλλογική έρευνα)· κρίνει, όμως, ότι τα μέσα αυτά πρέπει να καταστούν πιο ευκολόχρηστα, ειδικότερα να ανοίξουν για τις επιχειρήσεις που διαθέτουν ίδιες υπηρεσίες έρευνας, να καλύπτονται οι αρχικές δαπάνες από τις επιλέξιμες δαπάνες, και να διατηρηθούν οι ενισχύσεις της διερευνητικής φάσης.

3.5. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προβλέψει 15 % περίπου των πόρων του προγράμματος-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τονίζει όμως, παράλληλα, ότι απαραίτητο κριτήριο για την κατανομή των πόρων πρέπει να είναι η ποιότητα ενός σχεδίου και η διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων τους σε πανευρωπαϊκή κλίμακα.

4. Θέματα

Η Επιτροπή των Περιφερειών

4.1. αναμένει από την Επιτροπή να εφαρμόσει εκ νέου την προσέγγιση η οποία εστιάζεται στην επίλυση των προβλημάτων που καθιερώθηκε με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο (ιδιαίτερα σχετικά με τη συνεκτίμηση του αντίκτυπου των νέων τεχνολογιών στον άνθρωπο) και να μην ορίσει τα θέματα που έχουν προτεραιότητα αποκλειστικά με βάση τεχνολογικά κριτήρια.

4.2. επισημαίνει ότι, από την άποψη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει σημαντικά κενά. Για οικολογικούς και οικονομικούς λόγους καθώς και για λόγους οι οποίοι σχετίζονται με τους στόχους του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι είναι απολύτως απαραίτητο να ενισχυθούν και τα σχέδια ερευνών σε τομείς όπως η γεωργία, το θαλάσσιο περιβάλλον, η ενέργεια, και οι μεταφορές. Εξάλλου, πρέπει να υπάρχει ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ, αφενός, της έρευνας στον τομέα των φυσικών επιστημών και της τεχνικής έρευνας και, αφετέρου, της έρευνας στον τομέα των κοινωνικών επιστημών. Οι κοινωνικοοικονομικές και δεοντολογικές πτυχές πρέπει να αποτελούν καθοριστικές προϋποθέσεις για όλα τα σχέδια στους τομείς στους οποίους δίδεται προτεραιότητα.

5. Διάρθρωση του προγράμματος

Η Επιτροπή των Περιφερειών

5.1. Θεωρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το πεδίο και τη διάρθρωση του πρώτου ειδικού προγράμματος είναι υπερβολικά φιλόδοξη και ότι δεν είναι δυνατόν να εποπτευτεί από μια και μόνο επιτροπή προγράμματος.

5.2. καλεί την Επιτροπή να διατηρήσει τη διάκριση που ίσχυε στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο μεταξύ κάθετων τομέων και οριζόντιων δράσεων και, για το λόγο αυτό, να διαρθρώσει σαφέστερα το πρόγραμμα-πλαίσιο.

5.2.1. ενσωματώνοντας στο πρώτο ειδικό πρόγραμμα όλους τους κάθετους τομείς ως δράσεις με μια ιδιαίτερη επιτροπή προγράμματος και χαράσσοντας σαφείς διαχωρισμούς ανά θέμα. Για το λόγο αυτό, προτείνει να θεσπιστούν συνολικά οι ακόλουθες 6 δράσεις:

- "γονιδιοματική και βιοτεχνολογία στην υπηρεσία της υγείας" σε διασύνδεση με "την ασφάλεια των τροφίμων και τους κινδύνους για την υγεία",

- "τεχνολογίες της κοινωνίας της πληροφορίας",

- "νανοτεχνολογίες, υλικά και παραγωγή",

- "αεροναυπηγική και διάστημα",

- "βιώσιμη ανάπτυξη και πλανητικές μεταβολές" και

- "πολιτική έρευνα, πολίτες και σύγχρονη διακυβέρνηση στην ευρωπαϊκή κοινωνία της γνώσης".

5.2.2. με στόχο τη σαφέστερη διάρθρωση του προγράμματος, προτείνει για το δεύτερο ειδικό πρόγραμμα ομαδοποίηση όλων των οριζόντιων μέτρων ως μεμονωμένων δράσεων με μια επιτροπή προγράμματος για κάθε μία από αυτές: για το σκοπό αυτό, προτείνει να θεσπιστούν συνολικά οι ακόλουθες 4 δράσεις:

- "ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα",

- "συνεκτική ανάπτυξη και συντονισμός των κοινοτικών και εθνικών ερευνητικών πολιτικών, ερευνητικών υποδομών",

- "διεθνής συνεργασία" και

- "έρευνα, καινοτομία και ειδικά μέτρα για τις ΜΜΕ".

5.3. συνιστά την Επιτροπή να ενσωματώσει το αποθεματικό σχεδιασμού που προβλέπεται στις προαναφερόμενες κάθετες δράσεις, να δεσμεύσει το 5 % του συνολικού αποθεματικού για το πρόγραμμα-πλαίσιο για την περίπτωση απρόβλεπτων εξελίξεων, και να επιτρέψει στην επιτροπή προγράμματος "συνεκτική ανάπτυξη και συντονισμός των εθνικών και κοινοτικών ερευνητικών πολιτικών" να αποφασίζει σχετικά με τη διάθεση των πόρων αυτών.

6. Νέα μέσα

Η Επιτροπή των Περιφερειών

6.1. για να διασφαλιστεί η συνέχεια και η απρόσκοπτη μετάβαση από το 5°στο 6o πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας, θεωρεί απαραίτητο να συνεχιστεί γενικά η χρήση των μέσων που χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία στο 4o και στο 5°πρόγραμμα-πλαίσιο προκειμένου να συνεχίσουν να εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών και μικρότερα ιδρύματα και να διασφαλιστούν οι δυνατότητες συμμετοχής των ΜΜΕ στο 6o πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας και να αξιοποιηθεί το καινοτόμο δυναμικό τους για την ανάπτυξη.

6.2. διαβλέπει, ωστόσο, ότι είναι δυνατόν αλλά και απαραίτητο να ολοκληρωθεί το ερευνητικό δυναμικό και να επιτευχθούν εξαίρετα αποτελέσματα προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας. Ωστόσο, στα πλαίσια των στόχων των μεγάλων προγραμμάτων, παρακαλεί να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια:

6.2.1. τα σχέδια πρέπει να παραμείνουν διαχειρίσιμα. Πρέπει να διασφαλίζεται η συμφωνηθείσα συμβολή των ερευνητών και η άμεση εσωτερική και εξωτερική ανταλλαγή αποτελεσμάτων και εμπειριών·

6.2.2. πρέπει να καταργηθεί η απαίτηση του κατώτατου μεγέθους ως προϋπόθεση για την επιλεξιμότητα ενός σχεδίου·

6.2.3. κατά την εκτίμηση της σκοπιμότητας και της αναγκαιότητας των νέων μέσων, πρέπει αξιολογούνται με αντικειμενικά κριτήρια η κρίσιμη μάζα και η επιτυγχανόμενη ευρωπαϊκή υπεραξία·

6.2.4. κατά τη θέσπιση νέων μέσων, πανεπιστήμια και μικρότερα περιφερειακά ιδρύματα και επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν, να προτείνουν κατάλληλες πρωτοβουλίες, και να διασφαλίζουν τα δικαιώματα χρήσης τους·

6.3. η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σκόπιμο να περιοριστεί η διάρκεια των δικτύων αριστείας σε πέντε έτη.

6.4. αναφορικά με τα ολοκληρωμένα προγράμματα ζητεί το σαφή ορισμό του πεδίου αρμοδιότητας των συντονιστών προγράμματος, τον διαχωρισμό της τεχνικής και της διοικητικής ευθύνης, και τη χρηματοδότηση των δαπανών συντονισμού κατά 100 %.

6.5. τονίζει, λαμβανομένης υπόψη της πρώτης πρότασης της Επιτροπής να εφαρμοστεί το άρθρο 169 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ότι περισσότερο από 80 % των δημόσιων ερευνητικών εργασιών εκτελείται στα πλαίσια περιφερειακών ή εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και ότι ένα σημαντικό μέρος αυτών έχει προσλάβει ήδη ευρωπαϊκή διάσταση (π.χ., EUREKA, COST, Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την Επιστήμη). Για το λόγο αυτό, καλεί την Επιτροπή κατά την εφαρμογή του άρθρου 169 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να συνεκτιμήσει τα ακόλουθα σημεία:

6.5.1. η προσέγγιση πρέπει να στηρίζεται στην αρχή "από τη βάση στην κορυφή" και να είναι όσο το δυνατόν πιο ευέλικτη, ούτως ώστε να προάγεται η συνεργασία των περιφερειών των διαφόρων κρατών μελών ή περισσότερων κρατών των ιδίων περιοχών της Ευρώπης(4).

6.5.2. καταρχάς θα πρέπει να δοκιμάζονται τα "απλούστερα" μέσα (π.χ., ανταλλαγή πληροφοριών, άνοιγμα των προγραμμάτων σε αμοιβαία βάση, κοινή εκτέλεση δράσεων κλπ.) πριν εξεταστεί το ενδεχόμενο της εκτέλεσης σε κοινοτική κλίμακα περιφερειακών ή εθνικών προγραμμάτων.

έτσι, διευκολύνεται ο συντονισμός των ερευνητικών προγραμμάτων πλαίσιο, των περιφερειακών προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων, και των λοιπών πρωτοβουλιών που αποφασίστηκαν κατά την Διάσκεψη της Λισσαβώνας.

6.5.3. λαμβανομένων υπόψη των συντονιστικών δυσχερειών, του συνεπαγόμενου διοικητικού φόρτου και της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, η εκτέλεση προγραμμάτων σε επίπεδο Κοινότητας καθώς και περιφερειακών και εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων πρέπει να περιορίζεται σε ένα μικρό αριθμό προτύπων έργων με διεθνική διάσταση τα οποία παρουσιάζουν αναμφισβήτητο ενδιαφέρον από την άποψη της προστασίας της ανθρώπινης υγείας, του περιβάλλοντος και της παγκόσμιας ειρήνης·

6.5.4. πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διατάξεις που ισχύουν για τη χρηματοδότηση της έρευνας σε επίπεδο περιφερειών και κρατών μελών. Τα κριτήρια για τη συγχρηματοδότηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να καθοριστούν με τρόπο ώστε να συνεκτιμώνται οι κανόνες που ισχύουν για τις ενισχύσεις και στα πλαίσια του ΠΟΕ και να μην προκύπτουν νομικά και χρηματοδοτικά προβλήματα για τους συμμετέχοντες λόγω της σώρευσης των ενισχύσεων.

7. Συνοδευτικά μέτρα

Η Επιτροπή των Περιφερειών

7.1. η Επιτροπή των Περιφερειών, επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την ανάπτυξη, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, μιας αξιόπιστης, αντικειμενικής, και διαφανούς μεθόδου για την χαρτογράφηση της αριστείας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Επειδή πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη προσπάθεια η οποία βελτιώνεται διαρκώς πέραν των αρχικά επιλεγμένων κλάδων που είναι οι βιοεπιστήμες, οι νανοτεχνολογίες και η οικονομία, η αποστολή αυτή θα πρέπει να ανατεθεί σε επιτροπή προγράμματος σύμφωνα με την απόφαση περί επιτροπολογίας.

7.2. υποθέτει ότι η Επιτροπή, στην προσπάθεια για την ανάπτυξη δεικτών για την προδιαγραφή επιδόσεων, θα συνεχίσει και στο μέλλον να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς τοπικής και περιφερειακής διοίκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά δείκτες οι οποίοι δεν επιφέρουν σημαντικό φόρτο εργασιών και οδηγούν σε εφαρμόσιμα αποτελέσματα.

7.3. αναγνωρίζει τη βούληση της Επιτροπής να αναπτύξει μια στρατηγική για την προαγωγή της κινητικότητας στον ευρωπαϊκό χώρο της έρευνας, εκφράζει όμως τη λύπη της για το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, η προσπάθεια αυτή δεν έχει υπερβεί την παρουσίαση των διατομεακών προβλημάτων. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την απόφαση για αύξηση των πόρων για την προαγωγή της κινητικότητας, υποστηρίζει την επέκταση του προγράμματος Marie-Curie, και σημειώνει με ιδιαίτερη ικανοποίηση ότι ένα από τα νέα κέντρα βάρους θα είναι η υποστήριξη υποψήφιων διδακτόρων.

7.4. επικροτεί την απόφαση του Συμβουλίου να εμβαθύνει τη συζήτηση σχετικά με το ρόλο της επιστήμης στην κοινωνία, να προωθήσει περισσότερο την επίγνωση του κοινού σχετικά με τα θέματα αυτά και να επιτύχει μια στενότερη διασύνδεση των πολιτικών στον τομέα της έρευνας με τις ανάγκες της κοινωνίας(5), καλεί όμως την Επιτροπή να προσπαθήσει, στα πλαίσια του διαλόγου μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας, να αφήσει όσο το δυνατόν περισσότερα περιθώρια κίνησης στους τοπικούς και περιφερειακούς παράγοντες.

7.5. λαμβάνει γνώση της πρόθεσης που έχει η Επιτροπή να προσδώσει μια έντονη διεθνή διάσταση στον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας και αναμένει ότι θα υπάρξει μια σαφέστερη επεξεργασία των προβλεπόμενων μέτρων για τη διεθνή συνεργασία και την ένταξη των υποψήφιων χωρών και ότι θα οριστεί ένας συγκεκριμένος αρμόδιος για το σκοπό αυτό.

7.6. θεωρεί εύστοχη την πρόθεση της Επιτροπής να συγκροτήσει βήμα για τις διεθνείς τεχνικοεπιστημονικές σχέσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί ο απαραίτητος συντονισμός των συμμετεχόντων. Στην προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συμμετάσχουν και εκπρόσωποι της Επιτροπής των Περιφερειών.

8. Διαχείριση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

8.1. Επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να εξορθολογήσει και να απλοποιήσει το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του, καλεί δε την Επιτροπή να θεσπίσει τα κατάλληλα μέτρα για την επίτευξη του στόχου αυτού. Σ' αυτά συγκαταλέγονται, ιδιαίτερα, η καθιέρωση μιας γενικευμένης διαδικασίας υποβολής αιτήσεων δυο σταδίων βάσει μιας όσο το δυνατόν συντομότερης περιγραφής των έργων, η πλήρης ανάληψη του κόστους για την ανάθεση της διαχείρισης στους συντονιστές δικτύων και ολοκληρωμένων σχεδίων, ο διαχωρισμός της διοικητικής και της τεχνικής ευθύνης στην περίπτωση των συντονιστών των ολοκληρωμένων σχεδίων καθώς και η αποτροπή της δημιουργίας νέων γραφειοκρατικών διαρθρώσεων και η αξιοποίηση των διαθέσιμων περιφερειακών και εθνικών διαρθρώσεων για τη διαχείριση των μέσων ενίσχυσης και των πόρων.

8.2. καλεί την Επιτροπή να υιοθετήσει, στο μέτρο του δυνατού, τους νέους κανόνες συμμετοχής και τις διατάξεις εφαρμογής που ήταν απόρροια των διαπραγματεύσεων του 5ου προγράμματος-πλαίσιο και να αναπτύξει περαιτέρω τους κανόνες και τις διατάξεις αυτές για το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, ώστε οι τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες να μην αντιμετωπίζουν δυσανάλογες χρηματοδοτικές υποχρεώσεις, οι συντονιστές να μην υποχρεώνονται να αναλαμβάνουν ανεπίτρεπτους κινδύνους και να αρθούν οι υφιστάμενες επιφυλάξεις των ερευνητών, των πανεπιστημίων, των ερευνητικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων όσον αφορά το σεβασμό των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

8.3. αναμένει ότι η Επιτροπή θα γνωστοποιήσει εγκαίρως τις απόψεις της σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής και τις εκτελεστικές διατάξεις(6) και θα συγκαλέσει, το συντομότερο δυνατό, την επιτροπή προγράμματος σύμφωνα με το άρθρο 167 της συνθήκης.

8.4. καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει το συντονισμό των δράσεων για την υποστήριξη των ΜΜΕ, τη συνεργασία των αρμόδιων Γενικών Διευθύνσεων καθώς και των υπηρεσιών για τις ΜΜΕ (ιδίως των κέντρων αναμετάδοσης της καινοτομίας) και των εθνικών γραφείων επαφής.

9. Χρηματοδότηση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

9.1. Επισημαίνει ότι η αποτελεσματική προώθηση των προτεραιοτήτων του 6ου προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα εξαρτάται από τη διάθεση των κατάλληλων χρηματοδοτικών πόρων.

9.2. υπενθυμίζει ότι, ήδη το 1985, η Κοινότητα είχε αποφασίσει να διαθέσει το 6 % των πόρων του γενικού προϋπολογισμού στο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα, χωρίς όμως να υλοποιήσει ακόμη την απόφασή της.

9.3. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η αύξηση των πόρων που προτείνεται από την Επιτροπή για το 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα αφορά κατά κύριο λόγο συντονιστικές δραστηριότητες στον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας και τις πολιτικές της Κοινότητας, τη στιγμή που για τους μεμονωμένους τομείς έρευνας, αντί για αύξηση, θα πρέπει μάλλον να αναμένεται μείωση των πόρων.

9.4. επισημαίνει ότι οι στόχοι που σχετίζονται με την αειφορία, οι οποίοι προβλήθηκαν όλως ιδιαιτέρως στη Σύνοδο Κορυφής του Göteborger, δεν μπορούν να υλοποιηθούν εάν οι πόροι για την έρευνα στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας δεν είναι ανάλογοι αυτών του 5ου προγράμματος-πλαίσιο. Οι απαραίτητοι πόροι οι οποίοι ανέρχονται περίπου σε 1,1 δις θα πρέπει να εξοικονομηθούν ή να διατεθούν επιπροσθέτως (ενδεχομένως με την αναδιάρθρωση των πόρων σε βάρος των αυξήσεων που προβλέπονται για τις υποδομές ερευνών και για τα συντονιστικά μέτρα).

9.5. επισημαίνει, τέλος, ότι πρέπει να διατεθούν πρόσθετοι πόροι για την διαχείριση των νέων μέσων οι οποίοι ανέρχονται στο ισόποσο που θα μπορούσε να εξοικονομήσει η Επιτροπή με τον περιορισμό της γραφειοκρατίας της και την ανάθεση δραστηριοτήτων σε τρίτους. Άλλως, και αντίθετα προς τους πολιτικούς στόχους της Επιτροπής, σε σύγκριση με το 5o πρόγραμμα-πλαίσιο, οι πόροι για την έρευνα θα μειωθούν περίπου κατά το ποσό αυτό.

Βρυξέλλες, 15 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 226 της 8.8.2000, σ. 18.

(2) EE C 357 της 14.12,2001, σ. 15.

(3) Για λόγους απλούστευσης, στη συνέχεια θα γίνεται αναφορά μόνο στις "περιφέρειες", ωστόσο ο όρος αυτός θα αναφέρεται πάντα και στην τοπική αυτοδιοίκηση.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής για την εφαρμογή του άρθρου 169 της συνθήκης, COM(2001) 282 τελικό.

(5) Ψήφισμα του Συμβουλίου για τη δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και καινοτομίας : κατευθυντήριες γραμμές για τις δράσεις της Ένωσης στον τομέα της έρευνας (2002-2006), ΕΕ C 374 της 28.12.2000.

(6) Το πρώτο μέρος της πρότασης θα πρέπει να διαγραφεί εάν η Επιτροπή υποβάλλει τους κανόνες συμμετοχής και τις εκτελεστικές διατάξεις πριν τη εξέταση του εγγράφου από την επιτροπή 5.