ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (83) 587 
 
 
 
Vol. 1983/0 221 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
00Μ(θ3) 587 τέ λ ι κ < 5
ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 12 Οκτωβρίου 1
ΤΟ Ν
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ
Γ ενική  Γραμματεία
ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ 
ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικό με
ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Π Ο Υ  
ΠΟΥ ΑΦ ΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
00Μ(83) 587 τε λ ικ ό

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1. Με την ανακοίνωση της ΟΟΜ(θΐ) 15Θ  τελ ικ ό  της 27ης Μαρτίου 1981, η 
Επιτροπή υπεβαλε ατο Συμβούλιο,σ το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων 
γ ια  την προσχώρηση της Πορτογαλίας στην Κοινότητα, προτάσεις σχετικά 
με τη γεωργία. Ανέφερε ό τι τα διαρθρωτικά προβλήματα αποτελούν το 
βασικότερο μέρος των δυσκολιών της Πορτογαλικής γεωργίας και εξέφρασε 
την πρόθεσή της να διεξά γει έρευνα σε τεχνικό  επίπεδο γ ια  να καθορίσει 
τ ις  λύσεις που θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμες μετά την προσχώρηση της 
Πορτογαλίας.
2. Το παρόν σχέδιο ανακοίνωσης είν α ι αποτελέσμα της έρευνας αυτής. Μετά 
την παράθεση των βασικών στοιχείω ν υπό μορφή εισαγωγής, η ανακοίνωση 
αυτή εξετάζει κατά πόσο είν α ι δυνατόν να εφαρμοστούν στην Πορτογαλία 
οι οδηγίες και οι κανονισμοί της Κοινότητας σε θέματα κοινωνικής διάρ­
θρωσης της γεωργίας, κάνοντας ορισμένες προτάσεις. Χαράζει στη συνέχεια 
τ ις  σημαντικές κατευθυντήριες γραμμές ενός ειδ ικο ύ  προγράμματος, προσαρ­
μοσμένου στην ιδ ια ίτερ η  κατάσταση της Πορτογαλίας και το οποίο πρέπει να 
συμβάλει στην ανάπτυξη των γεωργικόν διαρθρώσεων της Πορτογαλίας. Οι 
προτάσεις περιλαμβάνουν οικονομική εκτίμηση του κόστους, γ ια  την Κοινό­
τητα, των μέτρων που π ροτείνει η Επιτροπή.
3.Τέλος, κα λείτα ι η Επιτροπή να εγκρ ίνει το σχέδιο ανακοίνωσης που περι­
λαμβάνεται ω ς παράρτημα, που υπέβαλαν οι κύριοι NATALI και DALSAGER 
και να αποφασίσει τη διαβίβασή του στο Συμβούλιο.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Σελίδα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I I  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IVΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩ Ν  ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΤΗΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ 4
ΣΕ ΠΟΙΟ Β Α Θ Μ Ο  ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟ Ν Α Ε Φ ΑΡΜ Ο ΣΘ Ο ^Ν  
ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩ-.
ΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 1 1
ΕΙΔΙΚΟ Π ΡΟ ΓΡΑΜ Μ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ 27
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ Ν  ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 32
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ : I .  ΕΦ ΑΡΜ Ο ΓΗ ΤΟΥ ΕΙΔΚΟΥ ΠΡΟ ΓΡΑΜ Μ ΑΤΟ Σ ΣΤΗΝ
ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ BEIRA INTERIOR 37
Α.ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
BEIRA INTERIOR 37
Β.ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΙΔΚΟΥ ΠΡΟ ΓΡΑΜ Μ ΑΤΟ Σ
ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ' 39
Γ.ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟ ΓΡΑΜ Μ ΑΤΟ Σ 48
I I .  ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 49

-  1 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Στην ανακοίνωση της στο Συμβούλιο, της 27ης Μαρτίου 1981 ( ΐ )  και παο 
πρόσφατα στην ανακοίνωση της 22.7.1983 (2) η Επιτροπή υπογράμμισε ότι 
τα ζητήματα διαρθρω τικής,πολιτικής αποτελούν τη βασικότερη πτυχή του 
γεωργικού προβλήματος της Πορτογαλίας. Το γεωργικό σύστημα της Πορτο­
γαλίας είν α ι πολύ κατώτερης κλίμακας από το κο ινο τικό  σύστημα και γ ια  το 
λόγο αυτό η πορτογαλική γεωργία δεν είν α ι ικανή να αποκομίσει οφέλη από το 
κο ινο τικό  σύστημα πριν περάσει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.
Οι πορτογαλικές αρχές έχουν συνοψίσει τα γενικά  χαρακτηριστικά του τομέα 
της γεωργίας στην Πορτογαλία ως ακολούθως :
* Η  πορτογαλική γεωργία έχει χαμηλό επίπεδα παραγωγικότητας. Χρησιμοποιεί 
βασικά τη γη και το εργατικό δυναμικά ως παράγοντες παραγωγής, σε μέτριες 
χρηματοδοτικές και διαρθρωτικές συνθήκες και σοβαρή έλλειψη κεφαλαίων και 
τεχνολογίας. Γ ενικό , ο τομέας χαρακτηρίζεται από.'αμυντ ι κή μορφή παραγωγής 
που έχει ως αποτέλεσμα την ελλιπή χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων και κα­
θιστά κυρίαρχη τη γεωργία γ ια  τη διατορφή".
( Programma do I I  Governo C o n e titu c io n a l, 2 Ιανουαρίου 1978).
Εξάλλου, η Επιτροπή υπογραμμίζει ό τι η νε απροσέγγιση του θέματος της 
μετάβασης που πρότεινε στο Συμβούλιο (έγγρ . C0M(83)310 της 22.7.1983) 
πρέπει να συνοδεύεται με την εφαρμογή από την προσχώρηση του συνόλου ταυ 
προτεινόμενου διαρθρωτικού προγράμματος.
2. Η  παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει 4 κεφάλαια :
I. Περιγραφή των γεωργικών διαρθρώσεων στην Πορτογαλία
I I .  Με βάση την περιγραφή αυτή, εξέταση των δυνατοτήτων εφαρμογής της 
κο ινο τικής π ολιτικής γεωργικών διαρθρώσεων στην Πορτογαλία
I I I .  Ε ιδικό πρόγραμμα γ ια  τη γεωργική ανάπτυξη ορισμένων περιοχών 
της Πορτογαλίας
IV. Οικονομική εκτίμηση του κόστους γ ια  την Κοινότητα των μέτρων που 
π ροτείνει η Επιτροπή.
3. Στο κεφάλαιο I I  της παρούσας ανακοίνωσης η Επιτροπή αναλύει το βαθμό που 
είν α ι δυνατό να εφαρμοσθούν στην Πορτογαλία οι οδηγίες και οι κανονισμοί 
της Κοινότητας που αφορούν τ ις  γεωργικές διαρθρώσεις.
(1) CQM( b1)158 τ ε λ ικ ό , σ. 17 
(k) C0M(83)310 τελ ικ ό , σ. 22

-  2 -
Σε περίπτωση που ο ι δ ο η γ ίες  αυτές πρέπει να τροποποιηθούν π ριν από την 
προσχώρηση τη ς  Π ορτογαλίας, θα ληφ θεί αυτό υπόψη γ ια  τη ν εφαρμογή του 5στη 
χωρά αυτή.
Η ανάλυση που π εριλα μβ ά νετα ι στο κεφ άλαιο αυτό δ ε ίχ ν ε ι ό τ ι,  λαμβάνοντας 
υπόψη τα  χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ά  τη ς π ορτογαλικής γεω ρ γία ς, η κ ο ιν ο τ ικ ή  ρύθμιση σε 
θέματα γεω ργικόν διαρθρώσεων, με τη  σημερινή μορφή τη ς , θα έχ ε ι εφαρμογή 
με π ο ικ ίλ λ α  αποτελέσματα στην Π οοτογαλία, ε ξ α ιτ ία ς  των ιδ ια ίτε ρ ω ν  συνθηκών 
σ τ ις  ο π οίες θα πρέπει να εφαρμοσθεί η ρύθμιση αυτή στην σ υγκεκριμ ένη  χωρά.
Οι ο δ η γ ίες  των οποίων η εφαρμογή θα έχ ε ι μεγαλύτερα αποτελέσματα στην 
Π ορτογαλία ε ίν α ι η οδη γία  72/16G/E0K (παύση τη ς  γεω ργικής δρασ τηριότητας και 
διάθεση των γεω ργικόν εκτάσ εω ν), η ο δ η γία  72/161/ΕΟΚ (κ ο ιν ω ν ικ ή  και ο ικ ο ν ο μ ι­
κή ενημέρωση κα ι προσωπικά προσόντα) κ α ι, σε μ ικρ ό τερ ο  βαθμό, ιη.οδηγία 
7 5 /2 6 8 /ΕΟΚ (ορε ινή  γεω ργία κα ι μ ε ιο ν ε κ τ ικ έ ς  ζ ώ ν ες ).Ό σ ο ν  αφορά τη ν ο δη γία  
72/159/ΕΟΚ (εκσυγχρονισμός των γεω ργικόν εκμεταλλεύσ εω ν), το  π εδίο  εφαρμογής 
τη ς  θα ε ίν α ι π ερ ιο ρ ισ μ ένο . Ό σον αφορά τη ν εφαρμογή των κανονισμόν (ΕΟΚ) 
α ρ ιθ . 355/77 (μεταπ οίηση κα ι εμπορία γεω ργικόν προϊόντω ν) κα ι (ΕΟΚ) α ρ ιθ .
1360/78 (ομάδες παραγω γόν),οι κα νο νισ μ ο ί α υ το ί θα μπορούσαν να έχουν 
απ οτελεσ ματική εφαρμογή συμβάλλοντας στην ανάπτυξη των δομών μεταποίησης 
κα ι εμπορίας των γεω ργικόν προϊόντων στην Π ορτογαλία.
Γ ια  να ε ίν α ι δυνατό να έχουν π ερισσ ότερα αποτελέσματα ο ι ο δ η γ ίες  και οι 
κα νο νισ μ ο ί που προαναφέρθηκαν, πρέπει να υποστούν ο ρ ισ μ ένες τρ ο π ο π ο ιή σ εις.
4. Εξάλλου, η Επιτροπή υπενθύμισε ήδη στην ανακοίνωση τη ς  27ης Α π ρ ιλίο υ  1981, ό τι 
γ ια  να εξακολουθήσει να έ χ ε ι κάποιο νόημα ο όρος μονάδα γεω ργικής εκμετάλ­
λευσης όπως το ν  εννοούμε σήμερα στην Κ ο ινό τη τα , η μείωση των κ ρ ιτη ρ ίω ν  
εφαρμογής των διάφορων οδηγιών που αφορούν τ ι ς  κ ο ιν ω ν ικ ές  διαρθρώ σεις σε 
κ ο ιν ο τ ικ ό  επ ίπ εδο, που θα επ έτρεπ ε σε ένα μεγαλύτερο αριθμό Πορτογάλων 
γεωργόν να επωφεληθούν από τη ν εφαρμογή των οδηγιώ ν αυτόν, δεν ε ίν α ι δυνατό 
να ξεπεράσει ένα ορισμένο ό ρ ιο . Οι γεω ρ γικές εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  τη ς διευρ υμ ένης 
Κ ο ινό τη τα ς που θ α 'έχο υ ν τη  δυνατότητα ναπροσαρμοσθούν στην ο ικ ο ν ο μ ικ ή  
ανάπτυξη θα ε ίν α ι α π ο κ λ εισ τικ ά  οι εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  των οποίων ο αρχηγός θα 
έχ ε ι επαρκή επ αγγελματική ε μ π ε ιρ ία , που η α π ο δο τικό τη τά  το υ ς α π ο δ εικνύ ετα ι 
με λ ο γ ισ τ ικ ά  σ τ ο ιχ ε ία  κα ι ο ι ο π οίες ε ίν α ι ικ α ν έ ς , εφαρμόζωντας ο ρ θο λο γικές 
μεθόδους παραγωγής, να εγγυηθούν ένα ικ α ν ο π ο ιη τικ ό  εισόδημα κα ι να εξασφαλίσουν 
ικ α ν ο π ο ιη τικ ές  συνθήκες εργασίας στα άτομα που ερ γά ζο ντα ι σε α υ τές. Τα σ τ ο ιχ ε ία  
αυτά σε ένα μεγάλο βαθμό δεν υπάρχουν στην Π ορτογαλία. Γ ια  να δημιουργηθούν

-  3 -
ο ι 6ροι που θα βοηθήσουν τ ι ς  π ο ρτο γαλικές εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  να αποκτήσουν 
τη δυναμική των διαρθρω τικόν βελτιώ σεω ν, η εφαρμογή τη ς κ ο ιν ο τ ικ ή ς  ρύθμισης 
ακόμη και τροποποιημένης ε ίν α ι α να γκα ίο , κατά τη  γνώμη τη ς  Επιτροπής, 
να συμπληρωθεί με ένα ε ιδ ικ ό  πρόγραμμα ανάπτυξης, προσαρμοσμένο σ τ ις  ιδ ια ίτ ε ρ ε ς  
συνθήκες διάρθρωσης τη ς π ορτογαλικής γεω ρ γία ς. Η  βάση το υ ε ιδ ικ ο ύ  προγράμματος 
π εριλαμβ άνεται στο κεφάλαιο I I I  τη ς παρούσας ανακοίνωσης.
Το πρόγραμμα αυτό πρέπει να λαμβάνει υπόψη :
-  το  χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των γεωργόν"
-  τη ν έλλειψ η  απ οτελεσματικού συστήματος διάδοσης γεω ργικόν γνωσεων 
π ειραματισ μού"
-  το  αυξημένο ποσοστό του ενεργού γεω ργικού πληθυσμού σε σχέση με το  σ υνολικό 
ερ γ α τικ ό  δυναμικό"
-  το  γεγονό ς ό τ ι γ ερ ν ά ει ο γεω ργικός πληθυσμός'
-  την έλλειψ η  μεταβολής της κ α λ λ ιέ ρ γ ε ια ς  κ α ι των γεω ργικόν εδαφών’
-  τη ν ανεπ άρκεια τη ς επ αγγελμ ατικής εκπ αίδευσης.
Το ε ιδ ικ ό  αυτό πρόγραμμα, που ε π ε κ τ ε ίν ε τ α ι στο σύνολο των μ ε ιο ν ε κ τ ικ ό ν  
περιοχών τη ς Π ορτογαλίας, θα υποστεί λεπτομερή επ εξεργασία σε άμεσο 
σ υντονισ μό με τα-ς π ορτογαλικές αρχές. □ ρυθμός πραγματοποίησης του 
προγράμματος αυτού εξα ρ τά τα ι από το υς δ ια θ έσ ιμ ο υ ς πόρους όσον αφορά 
το  ε ρ γ α τικ ό  δυνα μικό , τα  υ λ ικ ά  κα ι χρημ α το δο τικά  μέσα.
Κατά τη  γνώμη τη ς  Επιτροπής, κατά τη ν εφαρμογή αυτού του ε ιδ ι« ο ύ  προγράμ­
ματος, πρέπει να κα τα βλη θεί ιδ ια ίτ ε ρ η  προσπάθεια στον τομέα τη ς  γεω ργικής 
επιμόρφωσης, εκλα ΐκευσ η ς και ταυ π ειραματισ μού στην Π ορτογαλία. Η  διάδοση 
γεω ργικόν γνωσεων στην π ραγματικότητα ε ίν α ι η βάση γ ια  την ε π ιτυ χ ία  του 
ε ιδ ικ ο ύ  προγράμματος και α π ο τελεί προϋπόθεση γ ι ’ αυτδ.
Η  Επιτροπή εξάλλου, π ισ τεύ ε ι ό τ ι ο ι ε ν έ ρ γ ε ιε ς  γ ια  τη διάδοση των γνωσεων 
αυτόν πρέπει να γ ίν ο υ ν  ήδη π ριν από τη ν προσχώρηση με τη  β οήθεια ενός 
τμήματος του ποσού των ενισχύσεων π ρ ιν από τη ν προσχώρηση γ ια  τη ν Πορτο­
γ α λ ία , το υ  οποίου η Επιτροπή έ χ ε ι π ρ ο τε ίν ε ι εξάλλου τη ν  εντα τικο π ο ίη σ η  (ΐ).
(ΐ) 00Μ(Β3)310 τ ε λ ικ ό , σ. 22
I

-  4 —
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I  : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ
Το κύ ρ ιο  χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ό  τη ς  π ορτογαλικής γεω ργίας κατά τη  δ ιά ρ κ ε ια  των 
δύο τελ ευ τα ίω ν  δ εκα ετιώ ν ήταν ο χαμηλός ρυθμός αύξησης. Από το  I960 
ως το  1975 ο ετή σ ιο ς  ρυθμός αύξησης το υ ακαθάριστου γεω ργικού π ροϊόντος(Α ΓΠ ) 
στην τ ιμ ή  συντελεστώ ν κα ι σε σταθερός τ ιμ έ ς  από το  1963 ήταν μόνο 1  %
Από το  1960 ως το  1975, το  ακαθάριστο γεω ργικό π ροϊόν γ ια  κάθε κ ά το ικ ο  
στην Π ορτογαλία σε σύγκριση με το  μέσο ΑΓΠ τη ς  Κ ο ινό τη τα ς μειω νόταν από 
31 σε 27 %  το υ κ ο ιν ο τ ικ ο ύ  ενώ κατά το  ίδ ιο  διάσ τημα το  ΑΓΠ τη ς  Ελλάδας 
ανέρχονταν από 26 σε 43 ° /ο  κα ι τη ς  Ισ π α νία ς από 31 σε 44 ° />  το υ ΑΓΠ της 
Ko Γνότητας.
Ο ρισμένοι παράγοντες σ υ ν ετειν α ν  στην αύξηση τη ς  διαφοράς ανάμεσα στον 
γεω ργικό τομέα τη ς Π ορτογαλίας και το  γεω ργικό τομέα των άλλων χωρών της 
Δ υ τικ ή ς  Ευρώπης :
α) η δομή της ιδ ιο κ τ η σ ία ς , που χ α ρ α κ τη ρ ίζετα ι από ένα σύστημα μεγάλων 
αγροκτημάτων στο Νότο και σε κατακερματισ μ ό των εδαφών στο Βορρά'
β) ο χαμηλός ρυθμός επενδύσεων στη γεω ργία που αντανακλά τη ν έλλειψ η  
μ ια ς  συνεπούς σ τρ α τη γική ς γ ια  τη ν ανάπτυξη το υ  τομέα αυτού"
γ ) το  γεγονός ό τ ι ο ενεργό ς γεω ργικό ς πληθυσμός γερ ν ά ει ε ξ α ιτ ία ς  κυρίω ς 
της αποχώρησης από το  γεω ργικό επάγγελμα'
ά) τα  χαμηλό μορφωτικά επίπεδο των γεωργών, το  σ η μ α ντικό  ποσοστό αναλφά—  Α  
βητών κα ι τη ν  ελλειψ η  απ οτελεσ μ ατικού συστήματος διάδοσης γεωργικών 
γνώσεων'
ε) η δομή και η ανεπ άρκεια το υ γεω ργικού π ισ τω τικο ύ  συστήματος.
Η σ τα σ ιμ ό τη τα  το υ  π ορτογαλικού γεω ρ τικο ύ  τομέα δ ια π ισ τώ νετα ι σχεδόν σε 
όλες τ ι ς  π ερ ιο χές τη ς  χωράς. Σύμφωνα με τ ο ' ,δ ι αθέσι μα σ τ α τ ισ τ ικ ά  σ τ ο ιχ ε ία ( ΐ)  
το  ακαθάριστο γεω ργικό προϊόν γ ια  «άθε άτομο που α π σ χο λείται ενεργά στο 
γεω ργικό τομέα ε ίν α ι κατώτερο κατά 60 %  από το  .'ακαθάρισ το εγχώ ριο προϊόν 
(ΑΕΠ) γ ια  κάθε ενεργά απασχολούμενο στη γεω ργία σ τ ις  μ ισ έ ς  περίπου π ερ ιο χές 
(π ίνακας 1  το υ  παραρτήματος I I ).
(1 ) Τ ελ ευ τα ία  γεω ργική απογραφή (1 9 7 2 ).

-  5 -
Η σπ ουδαι6τητα τη ς διαφοράς ανάμεσα στον π ορτογαλικό γεω ργικά τομέα και το 
γεω ργικό τομέα τη ς  Κ ο ινό τη τα ς φ α ίν ε τα ι καθαρότερα ακόμα, αν αναφέρουμε ό τι 
το  1972 το  ΑΕΠ ανά ενεργά απασχολούμενο στη γεω ργία ήταν κατώτερο κατά 
40 ° /ο  από το  ΑΕΠ τη ς Κ ο ινό τη τα ς σε 14 από τ ις  18 π ερ ιο χές ( ΐ )  τη ς  Π ορτογαλίας, 
κα ι κατώτερο κατα 30 %  σε 9 π ερ ιο χές. Εε ε θ ν ικ ό  επίπεδο η α νισ ό τη τα  ανάμεσα 
στο ΑΓΠ ανα απασχολούμενο στη γεω ργία κα ι το  ΑΕΠ ανά ενεργά απασχολούμενο 
ε ίν α ι + -  52 %.
Τα α ρ ιθ μ η τικ ά  αυτά σ τ ο ιχ ε ία  δ είχ νο υ ν καθαρά ό χι μόνο το  γ ε ν ικ ό  επίπεδο υπο—  
ανάπτυξης τη ς γεω ργίας που υπάρχει σήμερα στην Πορτογαλία,· αλλά 
επίσης τη σ ημαντική ε ξ ε λ ιξ η  που πρέπει να σημειώ σει ο γεω ργικός τομέας γ ια  
το ν  εκσυγχρονισμό το υ .
Οι γεω ρ γικές εκ μ ετα λ λ εύ σ εις
Η έρευνα γ ια  τη  δομή των γεωργικώ ν εκμεταλλεύσεω ν το υ  1968 (2 ) παρουσιάζε 
σ υνο λικό  αριθμό + —  800,000 γεωργικώ ν εκμεταλλεύσεω ν, από τ · ς  ο π οίες το  
38 ,θ°/ο ήταν κατώ τερες από ένα ε κ τά ρ ιο . Ανάμεσα σ τ ις  495.000 εκμ ετα λλεύ σ εις 
που ήταν μεγα λύτερ ες από ένα εκ τά ρ ιο  χρησιμοπ οιούμενης γεω ργικής επ ιφ ά νεια ς 
(3 ) τα  δύο τ ρ ίτ α  περίπου ε ίν α ι κατώ τερα από 5 εκ τά ρ ια  ενώ το 5 ,4  %  ε ίν α ι 
περισσότερο από 50 εκ τά ρ ια  (π ίνακα ς 3 ).
Το 1968, το  78 ° /ο  περίπου των γεωργικώ ν εκμεταλλεύσεω ν κ α τ ε ίχ ε  το  + -  15 %  
τη ς  καλλιεργούμ ενης επ ιφ ά νεια ς ενώ το  0 ,6  %  των εκμεταλλεύσεω ν που ε ίν α ι 
ίσ ες  ή ανώτερες από 100 εκ τά ρ ια  κ α τε ίχ α ν  το  + -  45 %  τη ς κα λλιεργούμ ενης 
επ ιφ ά ν εια ς.
Στην α ν ισ τό τη τα  αυτή πρέπει να προσθέσουμε μ ια  άλλη που χ α ρ α κ τη ρ ίζε ι τη  
γεω γραφική κατανομή των εκμεταλλεύσεω ν. 0 βορράς τη ς  Π ορτογαλίας ε ίν α ι 
στην π ραγματικότητα μ ία  ζώνη όπου οι εκμ ετα λ λ εύ σ εις  ε ίν α ι παρα πολύ κατα­
κερ μ α τισ μ ένες ενω στο νότο ( με εξα ίρ εσ η  το  Algarve ) κυριαρχούν οι 
μεγάλες εκ μ ετα λ λ εύ σ εις . Έ τ σ ι, στο βορρά το  πρόβλημα το υ  μ ικρ ο ύ  μεγέθους 
των εκμεταλλλεύσεω ν ε ίν α ι παρα πολύ οξυμενο σ τ ις  π ερ ιο χές τη ς  ^■ana P a s te l, 
Coimbra, L e ira , A veiro , Viseu, Porto, Braga κα) Santarem ,  
όπου ο αριθμός των εκταρίω ν τη ς  χρησιμοπ οιούμενης γεω ργικής επ ιφ ά ν εια ς  
ανά απασχολούμενο στη γεω ργία π ο ικ ίλ λ ε ι από 0 ,6  μέχρι 4 εκ τά ρ ια .
Α ν τ ίθ ε τ α  στο Νότο, ο ι εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  που ε ίν α ι μ ικ ρ ό τερ ες  από 5 εκ τά ρ ια  
αντιπροσωπεύουν το  + —  57 %  το υ συνόλου των εκμεταλλεύσεω ν και κατέχουν 
μόνο το  + -  4 %  τη ς  επ ιφ ά νεια ς,ενώ  ο ι εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  που έχουν π ερισσότερο 
από 100 εκ τά ρ ια  αντιπροσωπεύουν το  3 ,4  % του συνόλου των εκμεταλλεύσεω ν 
αλλά κατέχουν το 6 3 ,5  %  τη ς σ υνο λική ς επ ιφ ά ν εια ς. Στο νότο ο αριθμός 
εκταοίω ν τη ς  χρησιμοπ οιούμενης γεω ργικής επ ιφ ά νεια ς ανά απασχολούμενο στη
( ΐ )  Η d i s t r i c t "  α ν τ ισ τ ο ιχ ε ί σε μ ια  γεωγραφική ενό τη τα  που στην Κ ο ινό τη τα  
α π ο κα λείτα ι "R e g io n ".
2 ΐ Τ ελ ευ τα ία  εθ ν ικ ή  έρευνα τη ς γεω ργίας γ ια  τη ν Π ορτογαλία 
3J S .A .U .=  χρησιμοπ οιούμενη γεω ργική επ ιφ ά ν εια

-  6 -
γεω ργία ε ίν α ι πολύ π ιο  ευ ν ο ϊκ ό ς  από ό τ ι στο βορρά κα ι α νέρ χετα ι σε 14 
έως 15 εκ τά ρ ια  σ τ ις  π ερ ιο χές το υ P o rta le g re f B eja και E vo ra .
Στο β ό ρ ειο  τμήμα τη ς  Π οροτγαλίας, ο κατακερ ματισ μ ός σε πολυάριθμα μ ικρ ά  
αγρρτεμά χια  σε συνδυασμό με το  χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των γεωργόν, 
με το  γεγονός ό τι γερ ν ά ει ο ενεργός α γρ ο τικό ς  πληθυσμός και τη ν  ανεπ άρκεια 
των πιστώσεων, δημιουργούν μεγάλες δυσ κο λίες γ ια  τη ν ορθολογική ανάπτυξη, 
το ν εκσυγχρονισμό και τη ν αύξηση τη ς παραγωγής. 0 α γρ ο τικό ς πληθυσμός 
επ ηρεάζεται άμεσα από τη ν  κατάσταση αυτή που,αν σ υνδυαστεί με τη ν  έλλειψ η  
εν α λλα κτικό ν θέσεων απασχόλησηςέξω από το  γεω ργικό το μ έα  και τους π εριο­
ρισμούς το υ προϋπολογισμού, δ η μ ιο υ ρ γ εί δ υ σ κο λίες σε κάθε προσπάθεια που 
γ ίν ε τ α ι γ ια  τη  βελτίω ση των δομών.
Στο νό το , η κατάσταση άλλα ξε παρα πολύ από τη ν εφαρμογή τη ς  α γρ ο τική ς 
μεταρρύθμισης το  1975. Μέχρι τ ό τ ε , η διάρθρωση των εκμεταλλεύσεω ν 
χα ρ α κτη ρ ίζο ντα ν από τη ν  κ υ ρ ια ρ χ ία  των μεγάλων αγροκτημάτων, που κ α λ λ ιερ ­
γούνταν με ε ν τ α τ ικ ό  τρόπο κα ι συνήθως η εκμετάλλευσή τους ήταν ελλιπ ή ς, 
χρησιμοποιώ ντας ένα μεγάλο αριθμό μισθωτόν γεωργόν επ οχιακόν στην π λειοψ ηφ ία 
το υ ς . Η ανάπτυξη των γεω ργικόν εκμεταλλεύσεω ν, ο εκσυγχρονισμός κα ι η δ ια ­
φοροποίηση των κ α λ λ ιερ γ ειώ ν  ε ίν α ι γ ε ν ικ ά  ε λ λ ιπ ε ίς .
Με τη ν  α γο ρ τική  μεταρρύθμιση που ά ρ χισ ε το  1975, τα  περισσότερα από τα  
μεγάλα αγροκτήματα διατηρήθηκαν στην α ρ χική  τους μορφή και πολλά από αυτά 
τα  εκμισ θώ νει το  κράτος σε σ υ νετα ιρ ισ μ ο ύ ς ή σε ενώ σεις σ υ νετα ιρ ισ μ ό ν 
παραγωγής που τ α  εκμ ετα λλεύ ο ντα ι προς το  παρόν.
Η α π ο δο τικό τη τα  τη ς  π ορτογαλικής γεω ργίας ε ίν α ι κατά κανόνα πολύ χαμηλή 
σε σύγκριση με τη  μέση α π ο δο τικό τη τα  στην Κ ο ιν ό τη τα . Οι β α σ ικές ε ξ α ιρ έ σ ε ις  
από το ν  κανόνα αυτό αφορούν βασικά το  ρύζι κα ι τ ις  ντο μ ά τες, γ ια  τ ι ς  ο π οίες 
η εφαρμογή τη ς άρδουσης έπ α ιξε σ η μ α ντικό  ρόλο. Προς το  παρόν, αρδεύονται 
668.000 ε κ τά ρ ια , που αντιπροσωπεύοον .τ ο  15 %  τη ς  Π ορτογαλικής χρησισμοποιούμενης 
γεω ργικής επ ιφ ά ν εια ς. Το ποσοστό αυτό φ α ίν ε τα ι σ χ ε τικ ά  ευ νο ϊκό  σε σύγκριση 
ιδ ίω ς  με τη ν αρδευδμενη επ ιφ ά ν εια  τη ς Ισ π α νία ς (10 % ), • ‘υπάρχουν όμως πολλές 
δυσ κο λίες όσον αφορά το  δ ίκ τυ ο  τη ς άρδευσης:

-  7 -
-  μ ό λ ις  10 %  από τ ι ς  6 6 8 .Q00 εκ τά ρ ια  γης αρδεύονται σήμερα με φράγματα, 
κα νά λια  κλπ, ενό τα  υπόλοιπα τμήματα που αρδεύονται καλύπ τονται από 
παραδοσιακό α ρ δ κ ευ τικ δ  δ ίκ τυ ο  (π ηγάδια, ρ υά κια  κλπ) πράγμα που δεν 
α ντα π ο κρ ίνετα ι πάντα σ τ ις  ανάγκες των γεωργόν κατά τη  δ ιά ρ κ ε ια  περιόδων 
μεγάλης ξη ρ α σ ία ς’
-  σε επίπεδο εκμεταλλεύσεω ν, 5 %  μόνον τη ς αρδευόμενης επ ιφ ά ν εια ς, στην 
Π ορτογαλία αρδεύεται με τ ε χ ν ικ έ ς  μεθόδους άρδευσης (ψεκασμό με κα τευ θ υ - 
νόμενη κ ε φ α λ ή ...), ενω το  υπόλοιπο α ρ δεύεται με φυσική άρδευση
-  η ανακατανομή κατά π ερ ιφ έρ εια  τη ς αρδευόμενης γεω ργικής επ ιφ ά νεια ς 
μ έν ει α ν ε π ίτε υ κ τη . Στην π ρ α γμ α τικότη τα , το  ποσοστό της αρδευόμενης 
χρησιμοπ οιούμενης γεω ργικής επ ιφ ά ν εια ς  σε σχέση με τη  σ υνολική χρ η σ ι­
μοποιούμενη γεω ργική επ ιφ ά νεια  που α νέρ χετα ι σε 15 %  σε εθ ν ικ ό  επίπεδο, 
ε ίν α ι κατώτερη από 10 %  στην π εριοχή που β ρ ίσ κ ετα ι στα ν ό τ ια  του Tage
( A la n te jo ), του οποίου ο ι ανάγκες σε νερό ε ίν α ι παρα πολύ σ η μ α ν τικ ές .
Εκτός από το  πρόβλημα τη ς έλλειψ η ς ΰδατος, πρέπει να αναφέρουμε ό τ ι,  
ανάμεσα στους παράγοντες που δημιουργούν τη  χαμηλή απόδοση τη ς  γεω ργίας 
στην Π ορτογαλία, η ανεπαρκής χρήση σύγχρονων τεχνο λο γιώ ν παραγωγής (ε π ι­
λεγμ ένο ι σπόροι, λιπάσματα, εκμηχάνηση), η δομή των εκμεταλλεύσεω ν καθώς 
κα ι η η λ ικ ία  και η εκπαίδευση των γεωργόν ε ίν α ι τα  π ιο σ η μ α ντικά.
Ενεργός γεω ργικός πληθυσμός
Σύμφωνα με τη ν τ ε λ ε υ τ α ία  γ ε ν ικ ή  καταγραφή πληθυσμού που πραγματοποιήθηκε 
το  1970 ο ενεργός γεω ργικός πληθυσμός α νέρ χετα ι σε 960.000 άτομα δηλαδή 
31 %  το υ  σ υνο λικο ύ ενεργού πληθυσμού. Σύμφωνα με τ ι ς  τ ε λ ε υ τ α ίε ς  ε κ τ ιμ ή σ ε ις  
το  ποσοστό αυτό α νέρ χετα ι σήμερα σε 25%.
Το 1968, 22 %  περίπου των γεωργόν ε ίχ α ν  η λ ικ ία  65 ετών κ α ι άνω,ενω 
26 %  ε ίχ α ν  η λ ικ ία  μ ετα ξύ 55 κα ι 65 ετών. Η κατανομή αυτή π ο ικ ίλ λ ε ι 
ελ ά χ ισ τα  ανάλογα με το  μέγεθος των γεω ργικόν εκμεταλλεύσεω ν (Π ίνακας 7 ) .
Απόυμία ταξινόμησ η των εκμεταλλεύσεω ν ανάλογα7με το  μέγεθδς το υς και 
τη ν η λ ικ ία  το υ κατόχου τη ς  εκμετάλλευσ ης προκύπτει ένα άλλο φαινόμενο 
το υ προβλήματος των γεω ργικόν διαρθρώσεων, δηλαδή ό τ ι ένας μεγάλος 
αριθμός των ηλικιω μένω ν γεωργών ε ίν α ι επ ικεφαλής μ ικρ ό ν ,  εκμεταλλεύσεω ν. 
Π ράγματι, 30 %  περίπου το υ  σ υνο λικο ύ αριθμού των κατόχων γεωργικών 
εκμεταλλεύσεω ν ε ίν α ι η λ ικ ία ς  άνω των 55 ετώ ν, αλλά κ α τέ χ ε ι εκ μ ετα λ λ εύ σ εις  
μ ικ ρ ό τερ ες  από 4 εκ τά ρ ια  (Π ίνακας θ ).
Επιπλέον, 40 %  περίπου των κατόχων γεω ργικόν εκμεταλλεύσεω ν ε ίν α ι 
αναλφ άβητοι.

-  8 -
Εξάλλου, τα  συστήματα γεωργικώ ν εφαρμογών, επ α γγελμ α τική ς κα τά ρ τισ η ς, 
γεω πονικής ερευνάς, κα ι γεω ργικού π ειραματισ μού δεν ε ίν α ι επαρκώς 
ανεπτυγμένα στην Π ορτογαλία. Αυτά α π ο τελεί ένα τε ρ ά σ τιο  μ ειο ν έκ τη μ α  
γ ια  τη ν ανάπτυξη τη ς  π ορτογαλικής γεω ργίας.
□ι διαρθρώ σεις εμπορίας
Κύριο χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ά  το υ  δ ικ τύ ο υ  εμπορίας των γεωργικώ ν προϊόντων 
στην Π ορτογαλία ε ίν α ι μ ια  γ ε ν ικ ή  ανεπ άρ κεια, κυρίω ς μ ια  ορισμένη 
ακαμψία στο επίπεδο τη ς  εμπορίας πολυάριθμων προϊόντω ν. Η  ακαμψία 
ο φ ε ίλ ε τ α ι ε ιδ ικ ό τ ε ρ α  στην ύπαρξη κρατικώ ν μονοπωλίων κυρίω ς γ ια  τα 
σ ιτη ρ ά , τ ι ς  λιπ αρές ο υ σ ίε ς , τα  γα λα κτο κο μ ικά  π ρο ϊό ντα , τα  κτηνοτρο­
φ ικά  π ροϊόντα, τα  οπωροκηπευτικά και το  κρ α σ ί.
Η π ο λ ιτικ ή  που α κ ο λ ο υ θ είτα ι σήμερα π ρ ο σ α να το λίζετα ι ποος ένα διπλό 
στόχο :
α) την ανάπτυξη και το ν εκσυγχρονισμό των κυριοτέρω ν υποδομών παραγωγής 
ή εμπορίας σε ολόκληρη τη  χώρα,
β) το ν σ υντονισμό των διαφόρων οργανισμών που β ρ ίσ κο ντα ι επ ί του 
παρόντος υπό τη ν  α ιγ ίδ α  διαφόρων υπουργείων.
Στην Π ορτογαλία δημ ιο υργούντα ι ολοένα κα ι π ερισ σ ότεροι σ υ ν ε τα ιρ ισ μ ο ί. 
Ε ν το ύ το ις , δεν δ ια θ έτο υ μ ε λεπ το μ ερ είς πληροφορίες σ χ ε τικ ά  με την ακριβή 
μορφή κα ι τη  φύση των σ υνετα ιρισ μώ ν που δ η μ ιο υ ρ γ ο ύ ν τα ι. Ε κ τιμ ά τα ι ό τ ι 
υπάρχουν σήμερα περίπου 660 γ εω ρ γ ικ ο ί σ υ ν ε τα ιρ ισ μ ο ί κάθε ε ίδ ο υ ς . Η  
πρωτοβουλία αυτή υπ ο σ τη ρ ίζετα ι από το  κράτος και από τ ι ς  επ α γγελμ α τικές 
ενώ σ εις. Η σ τή ρ ιξη  αυτή υ λ ο π ο ιε ίτα ι με κ ρ α τικ έ ς  ε ν ισ χ ύ σ ε ις  κα ι ε ν έ ρ γ ε ιε ς , 
που πραγματοποιούνται από τ ις  π ερ ιφ ερ εια κ ές  υπηρεσίες το υ  Υπουργείου 
Γεω ργίας, στους τ ο μ ε ίς  τη ς  επ α γγελμ α τική ς κα τά ρ τισ η ς , τη ς  λ ε ιτο υ ρ γ ία ς  
των υφισταμένων σ υνετα ιρισ μώ ν κ α ι τη ς  ενθάρρυνσης γ ια  τη  δ η μ ιο υ ρ γία  
νένων σ υνετα ιρισ μ ώ ν.

-  9 -
Ο  γεω ργικός τομέας των αυτονόμων περιοχών των Αζορών και τη ς Μαδέρας
Τα αρχιπελάγη των Αζορων κα ι τη ς Μαδέρας δ ια θ έτο υ ν  μ ια  έκταση 300.000 
εκταρίω ν περίπου κα ι περιλαμβάνουν πληθυσμό 500.000 κατοίκω ν περίπου, 
δηλαδή 3 ,5  %  περίπου τη ς  σ υνο λική ς έκτασης τη ς  Π ορτογαλίας κα ι 5 ,0  ° /°  
το υ  σ υνολικού π ορτογαλικού πληθυσμού. Έ να : ιδ ια ίτ ε ρ ο  πρόβλημα που 
τ ίθ ε τ α ι από τ ι ς  α ν τ ικ ε ιμ ε ν ικ έ ς  δ υσ κο λίες που α ν τιμ ε τω π ίζ ε ι η σημερινή 
διάρθρωση των μεταφορών (ακατάλληλα μέσα μεταφοράς κα ι ακατάλληλη 
συχνότητα μεταφορών) μετα ξύ των αυτονόμων περιοχώ ν, κα ι κυρίω ς των 
Αζορών κα ι τη ς  η π ειρ ω τική ς χωράς τη ς  Π ορτογαλίας.
• ΑΖ0ΡΕΣ
0 ενεργός γεω ργικός πληθυσμός των Αζορών αντιπροσω πεύει 35 />  το υ 
σ υνο λικο ύ ενεργού πληθυσμού τη ς π ερ ιο χή ς, ενώ ο γεω ργικός τομέας 
συμβάλλει κατά 37 %  στο ακαθάριστο εγχώ ριο π ροϊόν τη ς .
Κύρια σ τ ο ιχ ε ία  τη ς  γεω ργική ς παραγωγής των Αζορων ε ίν α ι ο τομέας 
τη ς  κτη νο τρ ο φ ία ς, κυρίω ς η παραγωγή γά λα κτο ς, κα ι ο ι συναφ είς 
β ιο μ η χ α ν ίε ς , καθώς κα ι ο ρ ισ μ ένες φ υ τικ έ ς  κ α λ λ ιέ ρ γ ε ιε ς  : σ ιτη ρ ά , 
γεώμηλα, ζακχαρότευτλα, ανανάς, τ σ ά ϊ, κρασί κα ι κ ιχ ώ ρ ιο .
Ποσοστό 14 %  περίπου το υ  συνόλου το υ π ορτογαλικού ζω ϊκαύ κεφαλαίου 
βοοειδώ ν κα ι ποσοστό 25 %  των αγελάδων γαλακτοπαραγωγής συγκεντρώ νονται 
σ τ ις  Α ζόρες. Το αρχιπ έλαγος παράγει 25 ° />  το υ  γάλακτος που καταναλώ­
ν ε τ α ι στην Π ορτογαλία. Από τη ν άλλη πλευρά, μόνο 2 %  των βοοειδών 
των Αζορων σφάζονται επιτδπου* τα  υπδλοιπα εξά γο ντα ι ζωντανά στην 
η π ειρω τική  χώρα. Αυτά κ α τα δ εικ ν ύ ε ι τη ν  ανεπ άρκεια των τοπικώ ν υποδο­
μών (σ φ α γεία , ψ υ κ τικ ο ί χώροι αποθήκευσής ...).
0 τομέας’ τη ς  κτη νο τρ ο φ ία ς θ ίγ ε τ α ι επ ίσης απο κακές δ ια ρ θ ρ ω τικές 
συνθήκες παραγωγής. Π ράγματι, 52 %  των γεω ργικώ ν εκμεταλλεύσεω ν 
δ ια θ έτο υ ν λ ιγ ό τερ ο  από ένα ε κ τά ρ ιο , κατάσταση που ο δ η γ εί τους 
π ερισσότερους γεωργούς να ε π ιδ ίδ ο ν τα ι σε κ α λ λ ιέ ρ γ ε ιε ς  γ ια  τη ν ικ α ­
νοποίηση των β ιο τικ ώ ν  αναγκών το υ ς. Τα δια ρ θ ρ ω τικά  προβλήματα στο 
επίπεδο τη ς  εκμετάλλευσ ης ε ίν α ι σ η μ α ντικά  (παροχής νερού, η λεκτρ ισ μ ο ύ , 
δρόμοι προσπέλασης, κα ι λ ο ιπ ά ). Η διάρθρωση τη ς ε γ γ ε ίο υ  ιδ ιο κ τ η σ ία ς  
κα ι το  ανεπαρκές τε χ ν ο λ ο γ ικ ό  επίπεδο κα θ ισ το ύν δύσκολο το ν  εκσυγχρο­
νισ μ ό  των εκμεταλλεύσεω ν. Εξάλλου, τα  ανεπαρκή κυκλώματα εμπορίας 
ε ίχ α ν  σαν αποτέλεσμα μ ία  ελά χισ τα  διαφοροπ οιημένη διάρθρωση παραγωγής 
κα ι έναν όγκο παραγωγής χαμηλότερο από τη  δ υ να μ ικό τη τα  τη ς π εριο χή ς.

-  10  -
. ΜΑΔΕΡΑ
0 ενεργός γεωργικός πληθυσμός της Μαδέρας αντιπροσωπεύει 33 % του 
συνολικού ενεργού πληθυσμού.
Η γεωργική παραγωγής της Μαδέρας αποτελείται ουσιαστικά απδ  
την παραγωγή φυτικών προϊόντων κατ παρουσιάζει έναν ορισμένο  
βαθμό ειδίκευσης. Η παραγωγής αποτελείται ουσιαστικά απδ φρούτα  
(μπανάνες και άλλα τροπικά φρούτα), κονδύλους (γεώμηλα), δενδρο­
κηπευτικά προϊόντα, άμπελο και ζαχαροκάλαμο.
Η άμπελος, οι μπανάνες και το .  ζαχαροκάλαμο αντιπροσωπεύουν αντι-  
στοίχως 16^,9% και 6% του συνόλου των διαρκών καλλιεργειών.
Πρόκειται για τα κύρια γεωργικά προϊόντα που εξάγονται και στα  
οποία πρέπει να προστεθεί η γλυκοπατάτα. Εντούτοις, η σημασία τους  
σε εθνικδ επίπεδο είναι αρκετά περιορισμένη. Κατ’αυτό τον τρδπο,  
η παραγωγή του οίνου Μαδέρας δεν ανέρχεται ούτε κάν σε 1 % της  
εθνικής παραγωγής οίνων.
Οι άλλες γεωργικές παραγωγές προορίζονται κατά κύριο λόγο για την  
εσωτερική κατανάλωση στο αρχιπέλαγος, αλλά δεν επαρκούν για την ικα­
νοποίηση της ζήτησης. Επομένως, ένα μεγάλο μέρος των προϊόντων που  
καταναλίσκονται στη Μαδέρα πρέπει να εισαχθεί.
Όσον αφορά τις διαρθρώσεις, 89 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων δια­
θέτουν έκταση μικρότερη από ένα εκτάριο. Κύριο χαρακτηριστικό της εγ­
γείου διαρθρώσεως είναι η μικρή ιδιοκτησία. Η ανεπάρκεια της γεωρ­
γικής έκτασης, το υψηλό ποσοστό ενεργού γεωργικού πληθυσμού, η διάρ­
θρωση των εκμεταλλεύσεων καθώς και το υψηλό ποσοστό ηλικιωμένων  
και αναλφάβητων γεωργών αποτελούν δυσχέρειες που περιορίζουν σήμερα  
τις δυνατότητες γεωργικής ανάπτυξης της Μαδέρας.

-  11 -
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II : ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΠΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟτ-ΔΙΑΡ-  
ΒΡΩΤΙΚΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ  
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
1. Το κεφάλαιο αυτά είναι αφιερωμένο σε μία εξέταση των όρων,υπό τους  
οποίους θα μπορούν να εφαρμοστούν στην Πορτογαλία οι οδηγίες και οι  
κανονισμοί της Κοινότητας σε γεωργικά κοινωνικο-διαρθρωτικά θέματα.
2. Οδηγία 72/159/EQK περί του εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων
2.1. Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι η καθιέρωση ενός εκλεκτικού καθεστώτος
ενθάρρυνσης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων που είναι σε θέση να αναπτυχθούν,  
σκοπός του οποίου είναι η υποστήριξη των δραστηριοτήτων και της ανάπτυ­
ξής τους υπό ορθολογικές συνθήκες, και, με αυτόν τον τρόπο, η δημιουρ­
γία των διαρθρωτικών προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν μια αισθητή βελτί­
ωση του εισοδήματος και των όρων εργασίας στη γεωργία.
Κατά την έννοια της οδηγίας αυτής θεωρούνται σαν γεωργικές εκμεταλλεύσεις  
επιδεκτικές ανάπτυξης, οι εκμεταλλεύσείς,των οποίων ο κάτοχος :
- ασκεί τη γεωργική δραστηριότητα σαν κύρια απασχόληση,
- έχει επαρκή επαγγελματική ικανότητα,
- αποδέχεται να τηρεί λογιστικά βιβλία από την αρχή της εφαρμογής  
του σχεδίου ανάπτυξης,
- καταρτίζει σχέδιο ανάπτυξης της επιχείρησης, από το οποίο προκύπτει  
ότι κατά την ολοκλήρωσή του η εκμετάλλευση θα μπορεί να επιτύχει,  
καταρχή, για μια ή δύο MAE (ΐ) ένα εισόδημα εργασίας τουλάχιστον  
συγκρίσιμα με εκείνο που παρέχεται για εξωγεωργικές δραστηριότητες  
στην περιοχή.
Ως συγκρίσιμο εισόδημα εργασίας, κατά την έννοια της οδηγίας αυτής,  
θεωρούνται οι μέσες ακαθάριστες αποδοχές των απασχολουμένων σε  
εξωγεωργικές δραστηριότητες, λαμβανομένων υπόψη, εφόσον παρίσταται  
ανάγκη των διαφορών ανάμεσα στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης των  
γεωργών και σ’αυτό των μισθωτών που απασχολούνται σε εξωγεωργικές  
δραστηριότητες.
Το καθεστώς ενθάρρυνσης των κατόχων εκμεταλλεύσεων, τα σχέδια ανά­
πτυξης των οποίων έχουν εγκριθεί, περιλαμβάνει' :
(1) MAE — Μονάδα άρρενος εργαζομένου

-  12 -
- ενισχύσεις με τη μορφή επιδότησης επιτοκίου στις επενδύσεις που  
είναι αναγκαίες για την πραγματοποίηση του σχεδίου ανάπτυξης,  
με εξαίρεση ορισμένες δαπάνες άπας αυτές που προκύπτουν από την  
αγορά γαιών, ζωικού κεφαλαίου χαιραειδών και πουλερικών, καθώς  
και μόσχων για σφαγή,
- εγγυήσεις για τα συναπτδμενα δάνεια και τους τόκους τους, στην  
περίπτωση που είναι αναγκαίο να καλυφθεί η ανεπάρκεια εμπραγμάτων  
και προσωπικόν εγγυήσεων,
- την εκχώρηση, κατά προτεραιότητα των γαιόν που απελευθερώνονται  
υπό τις προϋποθέσεις της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ.
Τα κράτη μέλη μπορούν να καταβάλουν το · _  ισοδύναμο της ενίσχυσης  
είτε με μορφή επιδότησης επιτοκίου εξολοκλήρου ή εν μέρει είτε με  
τη μορφή επιδότησης κεφαλαίου ή αναβολής εξόφλησης δανείου* μπορούν  
επίσης να συνδυάσουν τις δύο μορφές ενίσχυσης.
Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του-  
κανονισμού (ΕΟΚ) άρι θ. 1945/81 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αβιθ.' 1946/81  
εφαρμόζονται ορισμένοι περιορισμοί στη χορήγηση των ενισχύσεων στις  
επενδύσεις στους τομείς του χοιρείου κρέατος και των γαλακτοκομικών  
προϊόντων αντίστοίχος.
2.2.Το συγκρίσιμο εισόδημα στην Πορτογαλία κατά την έννοια της οδηγίας  
72/151/ΕΟΚ δεν είναι γνωστό. Ωστόσο, το ΑΕΠ ανά απασχολούμενο πα­
ρέχει την τάξη μεγέθους του εισοδήματος, και κατά συνέπεια χρησιμο­
ποιείται στην ανάλυση που ακολουθεί σαν δείκτης του εισοδήματος  
αυτού. Κατά τον ίδιο τρόπο, το ακαθάριστο γεωργικό προϊόν (ΑΓΠ)  
ανά απασχολούμενο στη γεωργία χρησιμοποιείται σαννδείκτης ταυ εισο­
δήματος εργασίας στη γεωργία. *Οπως αναφέρθηκε ήδη στην αρχή του  
παρόντος κεφαλαίου το ΑΕΠ ανά απασχολούμενο στην Πορτογαλία, που  
εκτιμάται σε 2.963 ECU βάσει των στοιχείων του 1972 (βλ. πίνακα ΐ)  
αντιπροσωπεύει μόνο 40 ° /ο του αντίστοιχου προϊόντος της EDK* υπέρβαση  
του αριθμού αυτού παρατηρείται μόνο σε 4 περιοχές της χώρας,  
δηλαδή στις περιοχές Λισσαβώνας (4,32θ), Setubal ( 4.296), Aveiro (3.233)  
και Coimbra (3.001)· Ακόμη και στις περιοχές της Λισσαβώνας και του  
Setubal, στις δύο περιοχές στις οποίες οι εξωγεωργικές δραστηριότητες  
είναι περισσότερο ανεπτυγμένες,το ΑΕΠ ανά απασχολούμενο ανέρχεται σε  
58 /ο του αντίστοιχου προϊόντος της ΕΟΚ. Στις 9 φτωχότερες περιοχές  
δηλαδή στις Viana do Castelo, Vila Real, Guarda, Paro, Castelo Branco,  
Bejef Evora, Portalegre και Braga, ο αντίστοιχος αριθμός είναι χαμη­
λότερος από 30 %.

- 13 -
Έτσι, ακδμα και αν ήταν δυνατό στο πλαίσιο της οδηγίας 72/159/Ε0Κ  
να καλυφθεί η διαφορά μεταξύ των γεωργικών και εξωγεωργικων εισο­
δημάτων με τη βοήθεια ενάς σχεδίου ανάπτυξης, του οποίου ο στόχος  
εκσυγχρονισμού θα είναι το συγκρίσιμο εισόδημα υπολογιζόμενο σε  
περιφερειακό επίπεδο, δύσκολα θα μπορούσε να πεί κανείς ότι κατά  
το τέλος της διάρκειας του σχεδίου θα είχαν εκσυγχρονισθεί οι  
σχετικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, θα παρέμεναν πιθανόν φτωχές  
εκμεταλλεύσεις σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στην Κοινό­
τητα, λαμβανομένου υπόψη του χαμηλού επιπέδου των εξωγεωργικων  
εισοδημάτων στο μεγαλύτερο μέρος των σχετικών περιοχών.
2.3. Για το σημαντικό αυτό λόγο ο στόχος γεωργικούς εκσυγχρονισμού στην  
Πορτογαλία στο πλαίσιο του σχεδίου ανάπτυξης σύμφωνα με την οδηγία  
72/159/ΕΟΚ πρέπει να είναι το συγκρίσιμο εισόδημα υπολογιζόμενο για  
το μεγαλύτερο μέρος αν όχι για όλες τις περιοχές, σε εθνικό επίπεδο  
παρά σε επίπεδο περιοχδν που λαμβόνονται μεμονωμένα υπόψη.
Εξάλλου, στις 16 από τις 18 περιοχές το επίπεδο του ΑΓΠ ανά απασχο­
λούμενο στη γεωργία είναι 66 %  ή λιγότερο του ΑΕΠ ανά απασχολούμενο  
που υπολογίζεται σε εθνικό επίπεδο. Στις μισές από τις περιοχές η  
σχέση αυτή δεν είναι παρά 50 % λιγότερο. Από τη σύγκριση αυτή  
προκύπτει ότι, λαμβανομένου υπόψη του πολύ χαμηλού επιπέδου του  
ΑΓΠ ανά απασχολούμενο στη γεωργία, ο στόχος του γεωργικού εκσυγ­
χρονισμού που βασίζεται σε ένα εθνικό συγκρίσιμο εισόδημα, δεν θα  
μπορέσει να επιτευχθεί από ένα μεγάλο μέρος πορτογαλικόν εκμεταλλεύσεων.

- 14 -
Σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής είναι κατά συνέπεια πιθανό ότι 
Π εφαρμογή της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ στην Πορτογαλία θα έχει πολύ 
λίγα αποτελέσματα. Κατό γενικό κανόνα, ο πραγματικός εκσυγχρονι­
σμός των γεωργικόν διαρθρώσεων στην Πορτογαλία προϋποθέτει την 
μείωση του γεωργικού ενεργού πληθυσμού, την πραγματική ενθάρρυνση 
της μεταβολής της καλλιέργειας των γεωργικόν γαιόν στο βόρειο τμήμα 
της χωράς και τη δημιουργία κατάλληλων συστημάτων επαγγελματικής 
κατάρτισης, γεωργικόν εφαρμογών και αγροτικής πίστης.
3. Οδηγία 72/ΐ60/Ε0Κ*ί περί ενθαρρύνσεων όσον αφορά την παύση της γεωργικής
δραστηριότητος και διαθέσεως της χρησιμοποιούμενης γεωργικής εκτάσεως  
για το σκοπό βελτιόσεως τον διαρθρώσεων*1
3.1. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτής της οδηγίας, αποδεικνύεται απαραίτητο  
να δοθεί κατάλληλη ενθάρρυνση στην κινητικότητα του εδάφους η οποία να  
συνίσταται στη χορήγηση στους γεωργούς μιας πριμοδότησης η οποία καθο­
ρίζεται με βάση την αποδεσμευόμενη έκταση καθώς και  
ηλικιωμένους κατόχους εκμεταλλεύσεων από 55 ως 65 ετών ετήσιων  
αποζημιώσεων που να τους επιτρέπουν να εγκαταλέίψουν τη γεωργία.
Η χρησιμοποιούμενη γεωργική έκταση η οποία αποδεσμεύεται από αυτούς  
που επωφελούνται από αυτά τα μέτρα πρέπει, σε αναλογία τουλάχιστον  
Θ5 %, είτε να νοικιαστεί για τουλάχιστον 12 έτη ή να παραχωρηθεί σε  
ιδιοκτησία ή σε εμφύτευση στους γεωργούς των οποίων το σχέδιο ανάπτυξης  
της εκμετάλλευσής τους εγκρίνεται στα πλαίσια της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ,  
είτε να αφαιρεθεί κατά τρόπο που να διαρκεί από τη γεωργική χρησιμοποίη­
ση, ιδίως με τη διάθεσή του στη δάσωση, στην αναψυχή στη δημόσια  
υγεία ή σε άλλους σκοπούς δημόσιας χρησιμότητας.
Εντούτοις, δεν υπάρχουν γεωργοί που να έχουν ένα εγκεκριμένο σχέδιο  
ανάπτυξης, Π αποδεσμευόμενη χ γ ε μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άλλες  
εκμεταλλεύσεις, υπό τους όρους που καθορίζουν τα κράτη μέλη, ή να  
προσφερθεί για ενοικίαση για τουλάχιστον 12 έτη ή για πώληση σε  
έγκυους οργανισμούς που έχει καθορίσει το σχετικό κράτος μέλος με  
σκοπό μία από τις διαθέσεις, οι οποίες προβλέπονται παραπάνω.
···/■··

- 15 -
Όσον αφορά την κοινοτική χρηματοδότηση των επιλέξιμων δαπανών στα πλαίσια  
της εφαρμογής της, η οδηγία 72/160/Ε0Κ, όρθρο 10, παράγραφος 2, δεύτερο  
εδάφιο, προβλέπει ότι σε μειονεκτικές γεωργικές περιοχές στις οποίες  
δεν εφαρμόζονται ακόμη μέτρα ενθάρρυνσης για τη διακοπή της γεωργικής  
δραστηριότητας κατά την ημερομηνία ενάρξεως εφαρμογής της οδηγίας,  
το ΕΓΤΠΕ, Τμήμα Προσανατολισμού, επιστρέφει το 65 % των δαπανών. Πρέπει να  
θεωρηθούν ως μειονεκτικές περιοχές, κατά την έννοια της προηγούμενης παραγράφου,  
οι περιοχές που ανταποκρίνονται συγχρόνως στα δύο παρακάτω κριτήρια :
— η εκατοστιαία αναλογία ενεργού γεωργικού πληθυσμού είναι ανώτερη από το  
μέσο κοινοτικό όρο
— το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά κάτοικο με βάση το κόστος των συντελεστών  
παραγωγής είναι κατώτερο από μέσο κοινοτικό όρο.
3.2. Έχοντας υπόψη τα σοβαρά προβλήματα όσον αφορά τη γεωργική διάρθρωση στην
Πορτογαλία, η ενθάρρυνση για μίαμεγάλη κινητικότητα του εδάφους αποκτά  
πρωταρχική σημασία. Αλλά δεδομένου ότι ο αριθμός των γεωργών που έχουν σχέδια  
ανάπτυξης είναι ελάχιστος, οι όροι του άρθρου 5, παράγραφος 1, περίπτωση α της  
οδηγίας 72/160/Ε0Κ σχετικά με τη διάθεση των αποδεσμευόμενων εκτάσεων, που  
καθορίζουν την επιλεξιμότητα των ετήσιων αποζημιώσεων για μια κοινοτική χρηματο­
δότηση δεν μπορούν να πληροΰνται στις περισσότερες περιπτώσεις. Ασφαλώς μια  
διάθεση των αποδεσμευόμενων εκτάσεων για άλλες εκμεταλλεύσεις θα ήταν δυνατή.
Αλλά αυτό δε θα δικαιολογούσε την επιλεξιμότητα στην κοινοτική χρηματοδότηση  
των αποζημιώσεων. Εντούτοις, είναι επιτακτική μια αύξηση του μεγέθους των εκμεταλ­
λεύσεων και πρέπει επομένως να αποτελέσει τον κύριο στόχο της ενθάρρυνσης  
όσον αφορά την κινητικότητα του εδάφους στην Πορτογαλία στις παρούσες διαρθρω­
τικές περιστάσεις.
3.3. Για την εφαρμογή της οδηγίας 72/160/ΕΟΚ στην Πορτογαλία, αφού έλαβε υπόψη την  
ειδική κατάσταση που έχει εκτεθεί παραπάνω, η Επιτροπή προτείνει :
— τα ειδικά μέτρα που αποβλέπουν την ώθηση της κινητικότητας του εδάφους  
και προβλέπουν μόνο απλή διακοπή της δραστηριότητας, να είναι επιλέξιμα
σε μια κοινοτική χρηματοδότηση χωρίς υποχρέωση να διατίθενται οι αποδεσμευό-  
μενες εκτάσεις στις εκμεταλλεύσεις που υποβάλλουν σχέδιο ανάπτυξης, υπό  
τον όρο ότι η κινητικότητα των εκτάσεων θα συντελεί σε μια σημαντική βελτίω­
ση των παρουσών διαρθρώσεων και ότι θα προσκομίζεται η απόδειξη ότι τα μέτρα  
που λαμβάνονται αποβλέπουν σε ένα ενιαίο προορισμό των αποδεσμευόμενων εκτά­
σεων.
- το επίπεδο επιστροφής του 65 ° / ί  των δαπανών που έχουν αναληφθεί και το οποίο
προβλέπεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο για τις μειονεκτικές  
γεωργικές περιοχές να ληφθεί υπόψη στην περίπτωση της Πορτογαλίας.
-Λ

- 16 -
4. Οδηγία 72/ΐ6ΐ/Ε0Κ "περί της: κοινωνικά—οικονομικής ενημερώσεως και  
αποκτήσεως Επαγγελματικών προσόντων των εργαζομένων οτη γεωργία"
4.1. Για να δοθεί η δυνατότητα ατα πρόσωπα που εργάζονται στη γεωργία να  
λάβουν με πλήρη γνώση των πραγμάτων μια απόφαση σχετικά με το επαγγελ­
ματικό τους μέλλον και το μέλλον των παιδιών τους, τα κράτη μέλη  
θεσπίζουν ένα καθεστώς που έχει ως σκοπό να αναπτύξει την κοινωνικο­
οικονομική ενημέρωση όσον αφορά τους γεωργούς, τους μισθωτούς και τις  
ενισχύσεις στις αγροτικές οικογένειες.
Αυτό το καθεστώς περιλαμβάνει :
- τη δημιουργία και την ανάπτυξη υπηρεσιών κοινωνικά—οικονομικής ενημέρωσης  
ή}στΐς υπηρεσίες που υπάρχουν ήδη, τη δημιουργία και την ανάπτυξη ειδικευ­
μένων τομέων κοινωνικοοικονομικής ενημέρωσης’
- τη ανάληψη τον εξόδ wόσο* αφορά τητκατάρτιση και την τελειοποίηση των κοινωνικο­
οικονομικών συμβούλων περιλαμβανομένης και της ενδεχόμενης χορήγησης πριμο­
δοτήσεων ή αποζημιώσεων για επιμόρφωση ή παρακολούθηση μαθημάτων.
4.2. Η μεταρρύθμιση των γεωργικών διαρθρώσεων στην Πορτογαλία μπορεί να γίνει  
μόνο στο μέτρο που ένας μεγάλος αριθμός ατόμων που ασκούν μια γεωργική δρα­
στηριότητα αλλάζει ριζικά τον προσανατολισμό αυτής της δραστηριότητας στη  
γεωργία, με μια στροφή προς άλλους τομείς δραστηριότητας ή με την οριστική  
διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητάς του. Εντούτοις, οποιαδήποτε να είναι  
η επιλογή σχετικά με αυτό το θέμα, πρέπει να πραγματοποιηθεί με πλήρη γνώση  
των υπαρχουσών δυνατοτήτων και των συνεπειών τους. Η επιλογή έχει γίνει εύ­
κολη στο μέτρο που είναι διαθέσιμο ένα κατάλληλο σύστημα κοινωνικο-οικονομικής  
ενημέρωσης του γεωργικού κόσμου. 'Ενα τέτοιο σύστημα με την κοινοτι κή  
έννοια δεν υπάρχει σήμερα στην Πορτογαλία.
Επιπλέον, το χαμηλό επίπεδο όσον αφορά την κατάρτιση των καλλιεργητών στην  
Πορτογαλία καθώς και η απουσία ενός αποτελεσματικού συστήματος διάδοσης γεωργι**  
κών γνώσεων απαιτούν να τεθεί επίσης σε εφαρμογή σ’αυτή τη χώρα ένα κατάλληλο  
σύστημα ενθάρρυνσης όσον αφορά την προώθηση και την επαγγελματική προσαρμογή  
των γεωργών, των μισθωτών και των ενισχύσεων στις αγροτικές οικογένειες.
.3. Λόγω της σημασίας της κοινωνικό—οικονομικής ενημέρωσης και της επαγγελματικής  
κατάρτισης για τη συνεχή εξέλιξη των γεωργικών διαρθρώσεων, η αποτελεσματική  
εφαρμογή της οδηγίας 72/161/ΕΟΚ αποτελεί έναν απαραίτητο όρο για τη γεωργική  
ανάπτυξη στην Πορτογαλία. Γι’αυτό, από τη γνώμη της Επιτροπής, οι ενέργειες  
που προβλέπονται με αυτήν την οδηγία αποτελούν τα πιο επείγοντα και πιο σημαντι­
κά μέτρα που πρεπει να ληφθουν για να επιταχυνθεί η γεωργική ανάπτυξη στην  
Πορτογαλία.

17 -
5. Οδηγία 75/268/ΕΟΚ περί της ορεινής γεωργίας και της γεωργίας σε ορισμένες  
μειονεκτικές περιοχές.
5.1. Σκοπός αυτής της οδηγίας είναι να εξασφαλιστεί η συνέχιση του γεωργικού επαγγέλ­
ματος και, κατά συνέπεια, η διατήρηση ενός κατώτατου ορίου πληθυσμού ή η  
συνδιατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος σε ορισμένες μειονεκτικές περιοχές,  
μέσω ενός ειδικού καθεστώτος ενισχύσεων που έχει σα στόχο να προωθήσει το  
γεωργικό επάγγελμα και να βελτιώσει το εισόδημα των γεωργών στις περιοχές  
αυτές.
Η οδηγία διακρίνει τις περιοχές σε
- ορεινές περιοχές
- μειονεκτικές περιοχές
- περιοχές με ιδιαίτερα μειονεκτήματα.
Οι ορεινές περιοχές ορίζονται σύμφωνα με τα κριτήρια του υψομέτρου και της  
κλίσεως ή με συνδυασμό των δύο αυτών κριτηρίων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που  
διαθέτουμε μπορούμε να υπολογίσουμε ότι οι ορεινές περιοχές αντιπροσωπεύουν  
ποσοστό περίπου 10 % της έκτασης της Πορτογαλίας με πολύ σημαντικές διαφορές  
μεταξύ των διαφόρων περιοχών.
Για τις μειονεκτικές περιοχές η οδηγία αναφέρει τα ακόλουθα κριτήρια :
- εδάφη περιορισμένης παραγωγικότητας ή απρόσφορα για εντατικοποίηση,
- χαμηλή παραγωγικότητα του φυσικού περιβάλλοντος,
- μικρή πυκνότητα ή τάση για μείωση του πληθυσμού,
- πληθυσμός που εξαρτάται κατά κύριο λόγο από το γεωργικό επάγγελμα,
- αποτελέσματα που είναι αισθητά κατώτερα από το μέσο όρο της οικονομικής κα«
τάστασης της γεωργίας.
5.2. θα ήταν πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν οι πορτογαλικές εκτάσεις που ανταποκρίνονται  
στα κριτήρια της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ και μία τέτοια εκτίμηση δεν θα μπορούσε  
να πραγματοποιηθεί με ακρίβεια με την κατάσταση που παρουσιάζουν σήμερα  
τα δεδομένα για τις διαρθρώσεις στην Πορτογαλία. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος

- 18
του εδάφους θα μπορούσε κατά μεγάλο βαθμό να ανταποκριθεί στις συνθήκες που  
αναψέρονται στην οδηγία αυτή, ιδιαίτερα στις περιοχές της νοτιοανατολικής  
και της νότιας Πορτογαλίας·
Ίσως ένα ποσοστό 2,5 % της έκτασης της χώρας θα μπορούσε να θεωρηθεί περιοχή  
με ιδιαίτερα μειονεκτήματα.
Στην περίπτωση ορισμένων περιοχών της Ιταλίας και της Γαλλίας η ελάχιστη  
χρησιμοποιούμενη γεωργική επιφάνεια στην οποία μπορεί να χορηγηθεί εξίσω—  
τική αποζημίωση μειώνεται από 3 σε 2 εκτάρια. Εξάλλου, ο περιορισμός της  
πληρωμής αυτών των αποζημιώσεων για τις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής που προβλέ-“  
πεται στα πλαίσια του άρθρου 7 δεν εφαρμόζεται, ενώ αυξήθηκε από 25 % σε 50 %  
η κοινοτική επιστροφή των επιλέξιμων δαπανών στα πλαίσια των σχεδίων ανάπτυξης  
και των εξισωτικών αποζημιώσεων.
Τέλος, η σημερινή κοινοτική συμμετοχή στις επελέξιμες δαπάνες στα πλαίσια των  
ενισχύσεων στις συλλογικές επενδύαεις για την παραγωγή ζωοτροφών καθώς και η  
διευθέτηση και ο εξοπλισμός των βοσκοτόπων και των ορεινών βοσκοτόπων τους  
οποίους εκμεταλλεύονται από κοινού αυξήθηκε στο ανώτατο όριο των 48,358 ECU  
ανα συλλογική επένδυση και σε 242 ECU ανά εκτάριο βοσκότοπου και ορεινού  
βοσκότοπου στους οποίους έχουν πραγματοποιηθεί εγγειοβελτιωτικά έργα και  
οι οποίοι έχουν εξοπλιστεί κατάλληλα,
5.3, Για την εφαρμογή της οδηγίας 75/268/EQK στην Πορτογαλία, αφού ληφθουν υπόψη  
οι ιδιαιτερότητες της κατάστασης της χώρας όσον αφορά τις ορεινές περιοχές  
και ορισμένες μειονεκτικές περιοχές ή τις περιοχές με ιδιαίτερα μειονεκτήματα  
καθώς και οι ομοιότητες αυτής της κατάστασης σε σχέση με ορισμένες περιοχές  
της σημερινής Κοινότητας, η Επιτροπή προτείνει να ληφθούν τα ακόλουθα  
μέτρα :
- η ελάχιστη χρησιμοποιούμενη γεωργική έκταση στην οποία μπορεί να χορηγηθεί  
η εξίσωτική αποζημίωση που προβλέπεται στο άρθρο 6 της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ  
θα μπορούσε να μειωθεί από 3 σε 2 εκτάρια,
— το ύψος της κοινοτικής επιστροφής των επιλέξιμων δαπανών στα πλαίσια των  
σχεδίων ανάπτυξης που προβλέπονται στο άρθρο 8 της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ που
j
συμπληρώθηκε από το άρθρο 9 της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ, των πριμοδοτήσεων  
προσανατολισμού που προβλέπονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 72/159/ΕΟΚ καθώς  
και των εξισωτικών αποζημιώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 5 της οδηγίας  
75/268/ΕΟΚ θα μπορούσε να αυξηθεί από 25 σε 50 °/ο,
/

- 19 -
- η κοινοτική συμμετοχή οτις επιλέξιμες δαπάνες στα πλαίσια των ενισχύσεων  
στις συλλογικές επενδύσεις για την παραγωγή ζωοτροφών καθώς και για τη  
διευθέτηση των βοσκοτόπων και των ορεινών βοσκοτόπων τους οποίους  
εκμεταλλεύονται απά κοινού, που αναφέρεται στο άρθρο 15 της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ,  
θα μπορούσε να αυξηθεί σε 48.358 ECU κατ’ανώτπτο όριο ανά συλλογική
επένδυση και σε 242 ECU ανά εκτάριο βοσκάτοπου και ορεινού βοσκάτοπου στους  
οποίους έχουν πραγματοποιηθεί εγγειοβελτιωτικά έργα ή οι οποίοι έχουν εξοπλιστεί  
κατάλληλα,
— τέλος, ο περιορισμός της καταβολής των αποζημιώσεων για τις αγελάδες γαλα­
κτοπαραγωγής που προβλέπεται στο άρθρο 7 στοιχεία της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ δεν  
θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Πορτογαλίας,
6. Κανονισμός (εΟΚ) αριθ. 355/77 περί κοινής δράσεως για τη βελτίωση των  
συνθηκών μεταποιήσεως και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων.
6.1. Σκοπός αυτού του κανονισμού είναι η ανάπτυξη ή η ορθολογική οργάνωση επιχειρή­
σεων που ασχολούνται με την επεξεργασία, τη μεταποίηση ή την εμπορία γεωργικών  
προϊόντων για να βελτιωθεί η δομή της αγοράς.
Στα πλαίσια αυτής της κοινής δράσης, μπορεί να χορηγηθεί χρηματοδοτική συνδρομή  
σε σχέδια που υπάγονται σε ειδικά προγράμματα για την ανάπτυξη ή την ορθολογική  
οργάνωση της επεξεργασίας- , της μεταποίησης ή της εμπορίας ενός ή περισσοτέρων  
•  γεωργικών προϊόντ&νσ’ένα τμήμα ή στο σύνολο της Κοινότητας. Τα σχέδια πρέπει  
να συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης των σχετικών τομέων βασικής γεωργικής  
παραγωγής. Πρέπει επίσης να εξασφαλίζουν στους παραγωγούς του βασικού γεωργικού  
προϊόντος επαρκή και σταθερή συμμετοχή στα οικονομικά ωφέλη που προκύπτουν.
Η συνδρομή του FEOGA συνίσταται σε επιχορηγήσεις σε κεφάλαιο που καταβάλλονται  
σε μία ή περισσότερες δόσεις. Για κάθε σχέδιο, σε σχέση με την πραγματοποιού­
μενη επένδυση, η χρηματοδοτική συμμετοχή του δικαιούχου πρέπει να είναι  
τουλάχιστον 50 %* η συμμετοχή του κράτους μέλους στην επικράτεια του οποίου  
θα εφαρμοστεί το σχέδιο πρέπει να είναι τουλάχιστον 5 '/ο* η επιδότηση που
/

-  20 -
χορηγεί το FEOGA είναι το πολύ ίση με το 25 %. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό μπορεί  
να ανέλθει σε 30 ° /ο κατ’ανώτατο όριο στην περίπτωση προγραμμάτων που αφορούν  
περιοχές όπου υπάρχουν ιδιαίτερες δυσκολίες προσαρμογής στις οικονομικές  
συνθήκες και τις επιπτώσεις της κοινής γεωργικής πολιτικής ή στην περίπτωση  
σχεδίων προς όφελος των περιοχών αυτών.
Επιπλέον, ειδικά στην περίπτωση του Mezzogiorno και της Ελλάδας, και κατά  
παρέκκλιση του άρθρου 17, παράγραφος 2 του κανονισμού, η χρηματοδοτική  
συμμετοχή του δικαιούχου μπορεί να μειωθεί από 50 °/ο  σε 25 % τουλάχιστον,  
ενώ η επιδότηση nou χορηγεί το FEOGA μπορεί να ανέλθει σε ποσοστό 50 ° / ο  
το πολύ,
6,2, 0 κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ, 355/77 θα μπορούσε κάλλιστα να εφαρμοστεί λόγω
των σοβαρών μειονεκτημάτων που παρουσιάζει ο τομέας της μεταποίησης και  
της εμπορίας των γεωργικών προϊόντων στην Πορτογαλία,  
θα πρέπει επίσης να καταρτιστούν κατάλληλα προγράμματα ανάπτυξης κατά  
τομέα.
6,3. Για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 355/77 στην Πορτογαλία για να  
αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που παρουσιάζει ο τομέας της μεταποίησης  
και της εμπορίας των γεωργικών προϊόντων στην Πορτογαλία και δεδομένου  
ότι υπάρχουν σε ορισμένες περιοχές της σημερινής Κοινότητας παρόμοιες  
ατέλειες με εκείνες που αντιμετωπίζονται με ειδικά μέτρα, η Επιτροπή  
προτείνει, ότι, κατά παρέκκλιση του άρθρου 17 παράγραφος 2 του κανονισμού  
(EDK) αριθ. 355/77, η χρηματοδοτική συμμετοχή του δικαιούχου θα μπορούσε  
να μειωθεί από 50 % σε 25 % τουλάχιστον, ενώ η επιδότηση που χορηγεί το  
FEOGA θα μπορούσε να ανέλθει σε ποσοστά 50 το πολύ.
7. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1360/78 σχετικά με τις ομάδες παραγωγών και τις  
ενώσεις τους.
7.1. 0 κανονισμός αυτός θεσπίζει σε ορισμένες περιοχές της Κοινότητας, που
περιλαμβάνουν το σύνολο της ιταλικής, βελγικής και ελληνικής επικράτειας
/

-  21 -
και ορισμένες περιοχές της Γαλλίας, ένα καθεστώς που ενθαρρύνει τη δημιουργία  
ομάδων παραγωγών και των ενώσεων τους έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν οι διαρθρω­
τικές ατέλειες όσον αφορά την προσφορά και τη διάθεση στο εμπόριο γεωργικών  
προϊόντων, ατέλειες που έχουν πρόσφατα διαπιστωθεί στις περιοχές αυτές που  
χαρακτηρίζονται από τον ανεπαρκή βαθμό οργάνωσης των παραγωγών.
Οι ομάδες παραγωγών σχηματίζονται με σκοπό να προσαρμοστεί από κοινού στις  
απαιτήσεις της αγοράς η παραγωγή και η προσφορά των παραγωγών που αποτελούν  
μέλη.
Τα κράτη μέλη χορηγούν στις αναγνωρισμένες ομάδες και ενώσεις, κατά τα τρία  
χρόνια μετά την ημερομηνία αναγνώρισής τους, ενισχύσεις για να ενθαρρύνουν τη  
σύστασή τους και να διευκολύνουν τη διοικητική τους λειτουργία.
Το ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στις ομάδες παραγωγών κατά τον πρώτο,  
δεύτερο και τρίτο χρόνο ισοΰτοι το πολύ με ποσοστό 3 %, 2 % και 1 % της  
αξίας των προϊόντων που προέρχονται από μέλη που πραγματοποιούν την αναγνώ­
ριση και τη διάθεση στην αγορά, αλλά δεν μπορεί ωστόσο να υπερβεί το  
60 ° /c , 40 f και 20 °/ των πραγματικών εξόδων για τη σύσταση και τη διοικητική  
λειτουργία.
Το ποσό των ενισχύσεων που χορηγείται στις ενώσεις ισούται, για τον πρώτο,  
το δεύτερο και τον τρίτο χρόνο με ποσοστό 60 %, 40 * /ο και 20 °/ο των πραγμα­
τικών εξόδων για τη σύσταση και τη διοικητική λειτουργία αλλά δεν μπορεί  
να υπερβεί το συνολικό ποσό των 60.000 ECU.
Μπορούν να καθοριστούν υψηλότερα ποσοστά από αυτά που προβλέπονται  
παραπάνω για μια περίοδο που θα καθορίσει το Συμβούλιο, αποφασίζοντας  
με ειδική πλειοψηφία μετά από πρόταση της Επιτροπής, για ορισμένες  
περιοχές και ορισμένα προϊόντα που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες  
προσαρμογής στις συνθήκες και στις οικονομικές επιπτώσεις της κοινής  
γεωργικής πολιτικής.
/

-  22 -
7.2. Η εφαρμογή του κανονισμού αυτού στην Πορτογαλία θα πρέπει  
να συμβάλει στο να συγκεντρωθεί η προσφορά και να τηρηθούν οι κοινοτικοί  
κανόνες, προπάντων αν ληφθεί υπόψη ότι θα καταργηθούν οι κρατικοί οργα­
νισμοί. Η δημιουργία ομάδων παραγωγόν θα πρέπει να οδηγήσει στο να  
οργανωθεί ορθολογικότερα η αγορά και να συγκεντρωθεί η προσφορά καθώς  
επίσης και στα να βελτιωθούν οι διαρθρώσεις, ιδιαίτερα στο βόρειο  
τμήμα της χώρας.
7.3. Αν υπάρξει ανάγκη, η Επιτροπή, μετά την προσχώρηση, θα υποβάλλει στο  
Συμβούλιο τις κατάλληλες προτάσεις για να καθοριστεί το ποσό των  
ενισχύσεων σε υψηλότερα ποσοστά από εκείνα που προβλέπονται στον  
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1360/78 για ορισμένες περιοχές της Πορτογαλίας  
και για ορισμένα προϊόντα για τα οποία θα υπήρχαν ιδιαίτερες δυσκο­
λίες προσαρμογής στις συνθήκες και τις οικονομικές επιπτώσεις της  
κοινής γεωργικής πολιτικής.
8. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον  
τομέα των οπωροκηπευτικών
8.1. Πρόκειται για το βασικό κανονισμό της κοινής οργάνωσης αγοράς των νωπών  
οπωροκηπευτικών.
Αναπτύσσει τέσσερεις κατευθυντήριες γραμμές :
- υποχρεωτική τυποποίηση
- δράση των οργανώσεων παραγωγών
- καθεστώς παρεμβάσεων
- καθεστώς συναλλαγών με τις τρίτες χώρες :
. καθεστώς τιμών αναγωγής  
. επιστροφές στις εξαγωγές
Το καθεστώς που ισχύει όσον αφορά τις οργανώσεις παραγωγών νωπών οπωροκη­
πευτικών προβλέπει ένα καθεστώς ενίσχυσης που ονομάζεται " οριστικό " του  
οποίου το ποσό δεν μπορεί να υπερβαίνει για το πρώτο, δεύτερο και τρίτο  
χρόνο ποσοστό 3 7°« 2 °/ο  και 1 % αντίστοιχα της αξίας της μέσης παραγωγής  
που διατίθεται στο εμπόριο και η οποία καλύπτεται από τη δραστηριότητα
..../.....

- 23 -
της οργάνωσης παραγωγών. Οι ενισχύσεις αυτές χορηγούνται τμηματικά τα  
τρία πρώτα χρόνια σύστασης της οργάνωσης. Πρωταρχικός στόχος της  
οργάνωσης στον τομέα των οπωροκηπευτικών είναι να ελέγχει την προσφορά  
έτσι ώστε να αποφευχθούν οι σοβαρές ανωμαλίες της αγοράς που εμφανί­
ζει ο τομέας αυτός. 0 κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 προβλέπει επίσης  
ένα άλλο καθεστώς ενισχύσεων που ονομάζεται "προσωρινό" το οποίο λήγει  
στο τέλος του 1903. Επομένως, οι ομάδες που έχουν συσταθεί μεταξύ του  
1977 και του 1983 μπορούν να διαλέξουν μεταξύ του καθεστώτος που ήδη  
αναφέραμε και του προσωρινού καθεστώτος, το οποίο προβλέπει ενίσχυση  
που χορηγείται τμηματικά τα πέντε πρώτα χρόνια από την ημερομηνία  
σύστασης. Το ποσό της ενίσχυσης είναι αντίστοιχα 5 %, 4 %  3 %, 2 %  
και 1 ° /γ της αξίας της παραγωγής που διατίθεται στο εμπόριο από την  
ομάδα αυτή, χωρίς ωστόσο να μπορεί να υπερβεί τα πραγματικά έξοδα  
σύστασης και διοικητικής λειτουργίας της οργάνωσης αυτής.
Στα πλαίσια της τροποποίησης του κοινοτικού κεκτημένου ενόψει της  
διεύρυνσης, η Επιτροπή πρότεινε στο Συμβούλιο να καταργήσει το  
πρώτο καθεστώς ενίσχυσης και να μονιμοποιήσει το δεύτερο. Το καθεστώς  
αυτό θα τροποποιηθεί περαιτέρω αυξάνοντας την ενίσχυση και τα ποσοστά  
σε 5 %, 5 °/ο, 4 %, 3% και 2 % της αξίας της παραγωγής που έχει διατεθεί  
στο εμπόριο.
Θ.2. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι τροποποιήσεις που πρότεινε στο Συμβούλιο
μπορούν να βελτιώσουν την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72  
στην Πορτογαλία όσον αφορά το καθεστώς ενίσχυσης στις ομάδες παραγω­
γών. Αν δε συμβεί αυτό στην πράξη, η Επιτροπή θα προτείνει στο Συμβού­
λιο ένα ειδικό πρόγραμμα για τον τομέα αυτό στο οποίο θα λαμβάνονται  
υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες της Πορτογαλίας στον τομέα αυτό.
9. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 456/80 περί χορηγήσεως πριμοδοτήσεων προσωρινής  
εγκαταλείψεως και οριστικής εγκαταλείψεως ορισμένων εκτάσεων φυτευμένων  
με αμπέλους καθώς και πριμοδοτήσεων για παραίτηση αναφυτεύσεως.
9.1. Η διαφορά μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης κρασιού στην Κοινότητα  
δε μπορεί να καταλογιστεί μόνο σε συγκυριακές μεταβολές. Τα μέτρα

- 24 -
παρέμβασης για την αποκατάσταση της ισορροπίας της αγοράς που  
προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 337/79 περί κοινής  
οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς αποβλέπουν κυρίως στην  
αντιμετώπιση της συγκυριακής έλλειψης ισορροπίας. Για να  
αντιμετωπιστεί η έλλειψη διαρθρωτικής ισορροπίας, ο κανονισμός  
(ΕΟΚ) αριθ. 456/80 προβλέπει τη χορήγηση πριμοδοτήσεων για προ­
σωρινή και για οριστική εγκατάλειψη ορισμένων εκτάσεων φυτευμένων  
με αμπέλους καθώς και πριμοδοτήσεων για παραίτηση αναφυτεύσεως.
Όσον αφορά :
α) την προσωρινή εγκατάλειψη (για διάρκεια 8 χράνων), χορηγείται  
πριμοδότηση προσωρινής εγκατάλειψης το ποσό της οποίας καθορί­
ζεται ως εξής :
- 1.813 ΕΟϋ/εκτάριο για τις εκτάσεις αμπέλου με χαμηλή παραγω­
γικότητα,
- 2.418 ΕΟυ/εκτάριο για τις εκτάσεις αμπέλου με μέση παραγωγικό­
τητα,
- 3.022 ΕΟϋ/εκτάριο για τις εκτάσεις με υψηλή παραγωγικότητα.
Η ισχύς του μέτρου λήγει την αμπελουργική περίοδο 1986/87.
β) για την οριστική εγκατάλειψη καί την παρακίνηση για οριστική  
εγκατάλειψη χορηγείται πριμοδότηση 2.418 ΕΟυ/εκτάριο.
Η ισχύς του μέτρου λήγει την αμπελουργική περίοδο 1994/95 όταν  
ο δικαιούχος έχει ήδη εισπράξει πριμοδότηση προσωρινής εκμετάλ­
λευσης και την περίοδο 1983/84 στις υπόλοιπες περιπτώσεις.
Εξάλλου, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 456/80 προβλέπει κυρίως ότι δεν  
μπορεί να χορηγηθεί προσωρινή πριμοδότηση εγκατάλειψης στις αμπε-  
λοφυτεμμένες εκτάσεις^μιας εκμετάλλευσης οι οποίες δεν υπερβαίνουν  
συνολικά τα 25 εκατόμετρα.
Λόγω της ιδιαιτερότητας του πορτογαλικού αμπελώνα, η Επιτροπή προτείνει  
για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 456/80 στην Πορτογαλία να
μειωθεί το κατωτατο όριο των 25 εκατόμετρων που προβλέπεται στο άρθρο 2  
σε 10 εκατόμετρα.
..../.....

- 25 -
10.- Κανονισμός (ΕΟΚ) αρι9. 457/80 περί θεσπίσεως καθεστώτος πριμοδοτήσεων για  
την τταύση των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων στη Γαλλία και την Ιταλία
10.1 Η κατάσταση της αμπελοοίνικής αγοράς έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό ότι  
παρουσιάζει σημαντικά πλεονάσματα* σκοπός είναι να προσφερθεί στους  
ηλικιωμένους οινοπαραγωγούς η δυνατότητα να αποσυρθούν από την εκμετάλ­
λευση χωρίς να υποατοΰν σημαντική οικονομική ζημία. 0 σκοπός αυτός  
μπορεί να επιτευχθεί χορηγώντας στους οινοπαραγωγούς αυτούς ετήσια  
πριμοδότηση ή, αν πρόκειται για γεωργούς που δεν έχουν ως κύριο  
επάγγελμα τη γεωργία, ενιαία πριμοδότηση που υπολογίζεται με βάση  
των αμπελοφυτεμμένη έκταση που εκμεταλλεύονται.
Λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν στην Κοινότητα  
και τις πιθανές επιπτώσεις στην κατάσταση της αγοράς, ο κανονισμός  
(ΕΟΚ) αριθ. 457/80 προβλέπει να χρηματοδοτηθεί σε κοινοτικό επίπεδο  
ποσοστό 40 °/ των δαπανών με τη χορήγηση πριμοδοτήσεων για τη διακοπή  
του γεωργικού επαγγέλματος.
10.2 Δεδομένου ότι, από αρκετές πλευρές, η αμπελοοινική κατάσταση της Πορτογαλίας  
παρουσιάζει ομοιότητες με τη διαρθρωτική κατάσταση της Γαλλίας και της  
Ιταλίας, η Επιτροπή προτείνει να εφαρμοστεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ.
457/80 και στην Πορτογαλία, σύμφωνα με τους τρόπους που θα καθοριστούν  
αργότερα,
11. Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ, 458/80 περί αναδιαρθρώσεως των αμπελώνων στα πλαίσια  
συλλογικών δραστηριοτήτων.
11.1. Στα πλαίσια της προοδευτικής αποκατάστασης της ισορροπίας στην αμπελοοινική  
αγορά, πρέπει να βελτιωθούν οι βασικές δομές των αμπελώνων για να οργανωθεί  
ορθολογικά η εργασία στις αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις και να αυξηθούν  
τα γεωργικά εισοδήματα.
Οι εργασίες αναδιάρθρωσης που προβλέπονται συλλογικά μπορούν να περιλαμβά­
νουν, ανάλογα με την περίπτωση, εκτός από την αντικατάσταση των πρέμνων,

- 26 -
έργα οδοποιίας η υδραυλικά έργα καθώς και άλλες τεχνικές εργασίες που  
είναι απαραίτητες για τη βελτίωση των βασικών δομών του αμπελώνα.
Για να αναδιαρθρωθούν οι αμπελώνες όμως απαιτείται προηγουμένως  
αναδασμός του οποίου το κόστος υπερβαίνει συχνά τις δυνατότητες  
των αμπελουργών. Γι’αυτό, έχει προβλεφθεί να μπορούν τα κράτη  
μέλη να χορηγούν εθνικές ενισχύσεις για την πραγματοποίηση του  
αναδασμού είτε όσον αφορά τα V.Q.P.R.D, είτε όσον αφορά τα επιτρα­
πέζια κρασιά. □ κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 458/80 προβλέπει παρέμβαση  
του FEOGA υπό μορφή επιστροφής που ισούταί με το 30 °/ο  του ποσού  
της κατ’αποκοπή πριμοδότησης ανά εκτάριο που αναδιαρθρώνεται, την  
οποία χορηγούν τα κράτη μέλη. Η παρέμβαση αυτή αποτελεί τη συμμε­
τοχή της Κοινότητας σ’αυτήν την κοινή δράση. 0 κανονισμός (ΕΟΚ)  
αριθ. 458/80 τροποποιήθηκε το 1981 από το Συμβούλιο για να βελτιω­
θεί η εφαρμογή του με την προσθήκη ενδεχομένως νέων φυτειών και με  
τη μείωση της ελάχιστης επιφάνειας που θα περιλαμβάνουν τα συλλογικά  
σχέδια αναδιάρθρωσης.
11.2. Ανεξάρτητα από τις προσαρμογές τεχνικής φύσεως που πρέπει να γίνουν
στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 458/80 εξαιτίας της προσάρτησης της Πορτο­
γαλίας (αναδιάρθρωση της συνολικής έκτασης των κοινοτικών αμπελώνων,  
εθνικές ποσοστώσεις και μερίδια για τα Ν/.Ο.Ρ.Ο και τα επιτραπέζια  
κρασιά), η Επιτροπή πιστεύει ότι οι τροποποιήσεις που πραγματοποιή­
θηκαν το 1981 μπορούν να βελτιώσουν την εφαρμογή του κανονισμού αυ­
τού στην Πορτογαλία, Αν δε συμβεί αυτό στην πράξη, η Επιτροπή θα  
προτείνει στο Συμβούλιο ένα ειδικό πρόγραμμα στο οποίο θα λαμβά-  
νονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες της Πορτογαλίας όσον αφορά  
τον αμπελοοινικό τομέα.
.../.....
\

- 27 -
Κεφάλαιο III - Ειδικά πρόγραμμα αναπτύξεις της γεωργίας για ορισμένες πε­
ριοχές της Πορτογαλίας
1. Στην ανακοίνωσή της προς το Συμβούλι®, τη σχετική με τις προτάσεις για  
τη γεωργία οι οποίες υποβλήθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις για την έντα­
ξη της Πορτογαλίας στην Κοινότητα (ΐ), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέ­
ρασμα (παράγραφος 42),
-τότι, δεν θα πρέπει να καταστούν λιγότερο αυστηρές οι σημερινές οδηγί­
ες όσον αφορά τις δομικές βελτιώσεις, ούτε καν προσωρινά, προκειμένου  
να μπορέσει η Κοινότητα να ανταποκριθεί στις ανάγκες της Πορτογαλίας  
όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και
- ότι, αντιθέτως, έχει την πρόθεση να εργαστεί εντατικά για τη δημιουρ­
γία ενός ειδικού προγράμματος, το οποίο θα επιτρέψει στις περισσότε­
ρο μειονεκτικές περιοχές της Πορτογαλίας να βελτιώσουν δυναμικά τις  
δομές τους, δίχως να διώξουν τους αγρότες από τη γή τους πριν οι  
τελευταίοι αυτοί βρούν μια άλλη απασχόληση·
2. Στο κεφάλαιο II της παρούσας ανακοινώσεως αναφέρεται η κοινοτική ρύθμι­
ση στον τομέα των γεωργικών δομών και των απαραιτήτων διευθετήσεων προ­
κειμένου να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή εφαρμογή τους στην Πορτογαλία.
Όσον αφορά το ειδικό πρόγραμμα το οποίο εξετάζεται στο παρόν κεφάλαιο,  
σκόπιμο είναι να υπενθυμίσουμε ότι, στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πο­
λιτικής, υπάρχουν ήδη τέτοια προγράμματα τα οποία στοχεύουν στην ανάπτυ­
ξη της γεωργίας σε ορισμένες μειονεκτικές περιοχές της Κοινότητας. Εν­
δεικτικά αναφέρουμε τα ακόλουθα κοινά προγράμματα:
- Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1820/80, της 24.6.1980, περί επιταχΰνσεως της  
γεωργικής αναπτύξεως στις μειονεκτικές περιοχές της δυτικής Ιρλανδί­
ας ( 2),
- Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1942/81, της 30.6.1981, περί επιταχΰνσεως της  
γεωργικής αναπτύξεως στις μειονεκτικές περιοχές της Β. Ιρλανδίας (3),
fl) C0M(8l) 158 τελικό της 27ης Μαρτίου 1981  
(2J ΕΕ αριθ. L 180, 14.7.1980  
(3) ΕΕ αριθ. L 197, 20.7.1981

- Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1975/82, περΓ επιταχύνσεως της γεωργικής ανα-  
πτΰξεως σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας (ΐ).
3. Η Επιτροπή έχει τη γνώμη ότι^ αμέσως μετά την ένταξη της Πορτογαλίας  
(2), θα πρέπει να ληφθούν απαραιτήτως ορισμένα κοινή μέτρα, παρόμοια  
με τα προαναφερθέντα, προκειμένου να επιτευχθεί ικανοποιητικέ επίπεδο  
γεωργικής αναπτύξεως. Προς τούτο:
- πρέπει να ληφθούν μέτρα με στδχο τη δημιουργία μιας υπηρεσίας εκλα­
ϊκευμένης ενημέρωσης, κατάλληλης για άλες τις περιοχές της Πορτογα­
λίας στις οποίες είναι αισθητή ή έλλειψή της,
- σημαντικά μέτρα θα πρέπει επίσης να ληφθούν για τη δομική ανάπτυξη  
των πτωχών περιοχών της Πορτογαλίας. Τα μέτρα αυτά έχουν ιδιαίτερη  
σημασία για τα διαμερίσματα Guarda, Castelo Branco, Paro, Coimbra,  
Viseu, Bragança, Vila Real, Braga και Viana do Castelo άπου το  
μέσο κατά γεωργό εισόδημα υπολογίζεται σε λιγότερο από του μέ­
σου εισοδήματος του εργαζομένου Πορτογάλου.
4. *Οσον αφορά την εκλαϊκευμένη ενημέρωση των αγροτών και την έρευνα στον
τομέα της γεωργίας η σύσταση αποτελεσματικών υπηρεσιακών οργάνων εί­
ναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη της γεωργίας σε όλες τις περιοχές της  
Πορτογαλίας. Πράγματι, η έλλειφη εκλαϊκευμένης ενημέρωσης αποτελεί  
ίσως το σημαντικότερο οριακό παράγοντα για την ανάπτυξη του γεωργικού  
τομέα όλης της χώρας. Επίσης, η ανάπτυξη της γεωργικής έρευνας σε πε­
ριφερειακά κυρίως επίπεδο, η οποία θα συμβάλλει στην ανάπτυξη των κυ­
ρίων τομέων της γεωργίας και θα ενθαρρύνει κατ* αποφασιστικό τρόπο  
την εφαρμογή διαφόρων προγραμμάτων, είναι παράγων πρωταρχικής σημασίας.
Η σύσταση μιας αποτελεσματικής υπηρεσίας εκλαϊκευμένης ενημέρωσης με τη  
δημιουργία τμημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, στόχος των οποίων θα  
είναι η μετάδοση στο προσωπικό ειδικών καΐ'.γενικών εκλαϊκευμένων τεχνι­
κών γνώσεων που αποκτήθηκαν σε διάφορα επίπεδα της γεωργικής ανάπτυξης  
και με την πρόσληψη και την επαγγελματική κατάρτιση συμπληρωματικού  
προσωπικού το οποίο θα είναι ειδικευμένο στη μετάδοση των γνώσεων αυ—  
Ì1Ì ΕΕ αριθ. L 214, 19.7.1982.
(2) H Επιτροπή υπενθυμίζει άτι, συγκεκριμένα μέτρα προετοιμασίας (μελέτη  
και έγκριση των σχεδίων) θα πρέπει να ληφθούν ήδη κατά τη μεταβατική  
περίοδο για να διευκολυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η εφαρμογή του  
ειδικού προγράμματος αμέσως μετά την ένταξη. (CGM(83) 310 τελικό, σ.  
22J 0Γ)μ· 5·3«4· J·

- 29 -
τών καθώς και την πρόσληψη ικανού'διδακτικού προσωπικού και τη δημιουρ­
γία εξοπλισμού καταρτίσεως σε συνάρτηση με τις υπάρχουσες ανάγκες, θα  
έχει ως συνέπεια τη βελτίωση και την ανάπτυξη της ήδη υπάρχουαας υπηρε­
σίας. Συγχρόνως, η δημιουργία αρκετών προτύπων εκμεταλλεύσεων στις  
οποίες μπορούν να επιδειχθούν οι αποτελεσματικότερες μέθοδοι και τεχνι­
κές για τη γεωργική ανάπτυξη, σε κάθε ειδική περίπτωση, έχει και αυτή  
πρωταρχική σημασία για την επιτυχία της μεταδόσεως εκλαϊκευμένων γεωρ­
γικών γνώσεων στην Πορτογαλία. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να καθοριστούν  
οι ακριβείς ανάγκες στον τομέα των ερευνών και γεωργικού πειραματισμού  
όλης της χώρας.
Προς τούτο η Erg τροπή προτε ίνει:
- να .καταρτισθεί κοινό πρόγραμμα, αμέσως μετά την ένταξη της Πορτογαλί­
ας στην Κοινότητα, με στόχο τη θέσπιση ενός συστήματος αποτελεσματι­
κής μεταδόσεως εκλαϊκευμένων γνώσεων το οποίο θα καλύπτει όλη τη χώ-  
ρα*
- να συμπεριλαμβάνεται στα κοινό αυτό πρόγραμμα η δημιουργία επαρκούς αριθ­
μού προτύπων εκμεταλλεύσεων για όλη τη χώρα, προκειμένου να εξασφαλι­
στεί η αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας μεταδόσεως εκλαϊκευμένων γνώ­
σεων *
- να πραγματοποιηθεί μία .μελέτη, ήδη από σήμερα, στόχος της οποίας θα  
είναι ο καθορισμός των ελλείψεων του σημερινού συστήματος ερεύνης και  
πειραματισμού στον τομέα της γεωργίας στην Πορτογαλία,;κυρίως σε περι­
φερειακό επίπεδο, και να ληψθούν "εν ευθέτω χρόνο", τα κατάλληλα μέτρα  
για την κάλυψη των ελλείψεων αυτών.
5. "Όσον αφορά τα σημαντικά μέτρα στον τομέα της δομικής αναπτύξεως, θα πρέ­
πει να διακρίνονται σε: βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Η βραχυπρόθεσμη φάση συνΓατασται στη βελτίωση των συνθηκών τον ήδη υπάρ­
χου σών εκμεταλλεύσεων, πράγμα το οποίο θα επιτευχθεί με την καλύτερη  
διανομή των διαθέσιμων πόρων ακόμη και αν είναι απαραίτητο να μην τρο­
ποποιηθεί το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων ή να μήν ληφθούν σημαντικά μέ­
τρα ορθολογιστικής χρησιμοποίησής τους, θα πρέπει, συγχρόνως, να κατα­
βληθούν μεγάλες προσπάθειες για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων μεταποι-

- 30 -
ήσεως και εμπορίας, στο μέτρο του δυνατού, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρα­
κτηριστικέ που κυριαρχούν ή που προβλέπονται για τη γεωργική παραγωγή  
και να βελτιωθεί η υπάρχουσα υπηρεσία μεταδδσεως εκλαϊκευμένων γνώσε­
ων.
Η μεσοπρόθεσμη φάση συνίσταται στην ανάπτυξη μιας καλής υποδομής, την  
ύδρευση των καλλιεργουμένων ζωνών που· υποφέρουν απύ ξηρασία, την ενθάρ­
ρυνση καλύτερης χρησιμοποίησης των γαιών και την ίδρυση και ανάπτυξη  
αποτελεσματικών υπηρεσιών μεταδδσεως εκλαϊκευμένων γνώσεων, δίδασκα —  
λίας και γεωργικής έρευνας. Στη φάση αυτή θα μπορούσε επίσης να εξετα-  
σθεί περισσότερο μακροπρόθεσμα η βελτίωση του ζωϊκοΰ κεφαλαίου, με ελέγ­
χους αποδόσεων και γεγεαλογικοΰς ελέγχους των αρσενικών ζώων που χρη­
σιμοποιούνται στην αναπαραγωγή.
Η μακροπρόθεσμη φάση πρέπει ουσιαστικά να αναφέρεται στην ανασύσταση  
των κατακερματισμένων εκμεταλλεύσεων και την επέκταση εκείνων που δεν  
είναι σήμερα βιώσιμες. Συγχρόνως, θα πρέπει να διορθωθεί η ανισορροπία  
της πυραμίδας των ηλικιών του γεωργικού πληθυσμού ενθαρρύναντας τους ι  
ηλικιωμένους γεωργούς να παίρνουν σύνταξη και, ανάλογα με την περίπτω­
ση, λαμβάνοντας μέτρα τα οποία θα διευκολύνουν την πρόσβαση στο επάγγελ­
μα νέων με όρους που θα εξασφαλίζουν το βιώσιμο των εκμεταλλεύσεών τους  
μακροπρόθεσμα. Επιπλέον, αν πρέπει να εξασφαλιστεί το βιώσιμο της πε­
ριοχής στο σύνολά της, η ανάπτυξη των μη γεωργικών τομέων της οικονομί­
ας θα πρέπει να θεωρηθεί ως σημαντικός στόχος, μακροπρόθεσμα.
Οι διαφορετικές αυτές φάσεις αναπτύξεως, λεπτομέρειες των οποίων αναφέ-  
ρονται ενδεικτικά στο παράρτημα I αναφορικά με μία από τις πτωχότερες  
περιοχές, την περιοχή DE BEIRA INTERIOR, πρέπει να συντονιστούν στα πλαί­
σια ενός ειδικού προγράμματος το onbfo θα εφαρμοστεί από την Πορτογαλία  
αμέσως μετά την ένταξή της στην Κοινότητα. Το πρόγραμμα αυτό πρέπει να  
έχει ως στόχο την αισθητή βελτίωση των συνθηκών παραγωγής και εμπορίας  
καθώς επίσης και τη βελτίωση του συνόλου της δομικής καταστάσεως στον  
τομέα της γεωργίας.
6. Τα προβλήματα γεωργικών δομών στην Πορτογαλία είναι τεράστια, ακόμη και  
σε σύγκριση με τα προβλήματα άλλων μεσογειακών περιοχών της Κοινότητας.  
Επιπλέον, οι οικονομικοί πόροι τους οποίους διαθέτει το πορτογαλικό κρά-

- 31
τος για να χρηματοδοτήσει το δικδ του μερίδιο στις επενδύσεις που προ­
κύπτουν από το ειδικό πρόγραμμα, είναι, προφανώς, σαφώς ανεπαρκείς.
Κατά συνέπεια, αν το ποσοστό κοινοτικές χρηματοδότησης δεν ξεπεράσει,  
σε ορισμένες περιπτώσεις, το ποσοστό το οποίο ισχύει σήμερα για δλλες  
μειονεκτικός περιοχές της Κοινότητας, δεν είναι δυνατή η αποτελεσματι­
κή εφαρμογή του προγράμματος αναπτύξεως.
Προκειμόνου να εξασφαλιστεί η όσο το δυνατόν συντομότερη και αποτελε­
σματικότερη εφαρμογή του ειδικού προγράμματος στις πτωχός περιοχές της  
Πορτογαλίας, η Επιτροπή προτείνει, για την πραγματοποίηση τον διαφόρων  
προγραμμάτων τα οποία έχουν συζητηθεί, να είναι τα ποσοστά^κοινοτικής  
χρηματοδοτήσεως των επιλεξίμων δαπανών από το ΕΓΤΓΕ (FEOGA) τα ακό­
λουθα:
— 50% για τις επενδύσεις σε επίπεδο γεωργτκής εκμεταλλεύσεως συμπερι-  
λαμβανομένης και της εγκαταστάσεως νέων καλλιεργητών,
— 50% για τιη δασική ανάπτυξη,
- 60% για τα μέτρα τα οποία αφορούν τη μεταποίηση και την εμπορία των  
γεωργικών προϊόντων,
- 75% για την παύση κάθε γεωργικής δραστηριότητας, την επαγγελματική  
κατάρτιση και τη μετάδοηη εκλαϊκευμένων γνώσεων στον τομέα της γεωρ­
γίας, τον πειραματισμό και τη γεωργική έρευνα,
— 75% για τα τεστ αποδόσεων και το γενεαλογικό έλεγχο των αρσενικών ζώ­
ων που χρησιμοποιούνται στην αναπαραγωγή,
- 75% για την ανάπτυξη των υποδομών, την ανασύσταση και την ύδρευση.

32 -
Κεφάλαιο IV - Οικονομικές επιπτώσεις
1. Εφαρμογή των κοινωνικο-δομικών οδηγιών και κανονισμέ της Κοινότητας  
(σε σχέση με το κεφάλαιο II της παρούσας ανακοίνωσης)
Είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθεί ο ακριβής υπολογισμός του κίστους  
εφαρμογής των κοινωνικο—δομικών οδηγιών και κανονισμών στην Πορτογαλία  
αμέσως μετά την ένταξη τελευταίας αυτής* ιδιαιτέρως αν ληφθεί υπώψη  
το γεγονώς ώτι πρδκειται για μια νέα ρύθμιση για την Πορτογαλία η οποία  
θα εφαρμοστεί με ώρους συχνά διαφορετικούς απώ τους ώρους με τους οποί­
ους εφαρμόζεται ως τώρα στην Κοινότητα γενικά.
Ωστόσο, οι οικονομικές επιπτώσεις στον προΟπολογισμδ της Κοινότητας · 
εκτιμήθηκαν δσο το δυνατών ακριβέστερα με βάση διάφορους οικονομικούς  
δείκτες που ήταν διαθέσιμοι στην Πορτογαλία και λαμβάνο'πας υπδψη κατα­
στάσεις παρόμοιες που επικρατούν σε ορισμένες περιοχές της Κοινότητας  
καθώς και την πείρα η οποία έχει αποκτηθεί στους κόλπους της Κοινότητας.
Οδηγία 72/159/ΕΟΚ
'Οσον αφορά τον εκσυγχρονισμό των εκμεταλλεύσεων, το ετήσιο κόστος το ·  
οποίο βαρύνει το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) για τις ενισχύσεις που χορηγούνται στις  
εκμεταλλεύσεις, ενδψει των ακολούθων μέτρων υπολογίζεται σε:
— κατάρτιση σχεδίου αναπτύξεως : 3,40 εκατ. ECU/χρόνο
— τήρηση λογιστικών βιβλίων για τη
τη διαχείριση : 0,15 εκατ. ECU/χρδνο
— εγκατάσταση νέων καλλιεργητών : 0,06 εκατ. EOj/χρόνο
3,61 εκατ. ECU/χρόνο
Οδηγία 72/160/Ε0Κ
“Οσον αφορά την παύοη γεωργικής δραστηριότητας, το κόστος για το ΕΓΤΠΕ  
(FEOGA) των προβλεπομένων ετησίων αποζημιώσεων που θα δοθούν στους καλ—  
λιεργητές, η ηλικία των οποίων κυμαίνεται μεταξύ 55 και 65 ετών, για να  
εγκαταλείψουν τη γεωργία και οι αποζημιώσεις για τους άνω των 60 ετών  
καλλιεργητές που παραχωρούν τη διαχείριση της εκμεταλλεΰσεως σε έναν  
κληρονόμο, υπολογίζεται σε 9,2 εκατ. ECU/χρόνο.

33
Οδηγία 72/161/EOK
Όσον αφορά τα k cjνωνικο-οικονομικά μίτρα, το ετήσιο κίστος το οττοΓο βαρύ­
νει το ΕΓΤΠΕ (FEOGA), για την εφαρμογή των ακολούθων προγραμμάτων υπολο­
γίζεται σε:
- επαγγελματική κατάρτιση των καλλιεργητών,  
των αμειβομένων με ημερομίσθιο και τις ενι­
σχύσεις που χορηγούνται στις οικογένειας
ταυζ : 11,6 εκατ. ECU/χρίνο
- επαγγελματική κατάρτιση των συμβούλων ; 0,7 εκατ. ECU/χρίνο
12,3 εκατ. ECU/χρίνο
Οδηγία 75/268/EQK
Όσον αφορά τις ορεινές περιοχές και τις μειονεκτικές ζώνες, το ετήσιο  
κίστος το οποίο βαρύνει το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) για την ενίσχυση που χορηγεί­
ται ως εζισωτική αποζημίωση, υπολογίζεται σε 5,0 εκατ. ECU/χρίνο.
ΚΒνονισμίς (ΕΟΚ) 355/77
Το ετήσιο κίστος για το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) του γενικού προγράμματος βελτιδέ­
σεως των συνθηκών μεταποιήσεως και εμπορίας των γεωργικών προΤδντων,  
στην Πορτογαλία, υπολογίζεται σε 28,0 εκατ. ECU/χρδνο.
Κανόνισμίς (ΕΟΚ) 1360/78
Το ετήσιο κίστος που προκύπτει για το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) απί την εφαρμογή  
στην Πορτογαλία του καθεστώτος ενθαρρύνσεως σχηματισμού ομάδων παραγω­
γών και ενώσεων των, προκειμένου να καλυφθούν οι δομικές ελλείψεις υπο­
λογίζεται σε 0,1 εκατ. ECU/χρίνο.
Κανόνισμίς (Ε0κ) 1035/72
Το ετήσιο κίστος που προκύπτει για το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) απί την εφαρμογή  
στην Πορτογαλία των διατάξεων του καθεστώτος ενισχύσεων κατά τη σύσταση  
και τη λειτουργία ομάδων παραγωγών, στον τομέα οπωροκηπευτικών, υπολο­
γίζεται σε 0,7 εκατ. EOU/χρίνο.
Κανόνισμίς (ΕΟΚ) 456/80
Το ετήσιο κίστος το οποίο αναλαμβάνει το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) για τη χορήγηση

34 -
στην Πορτογαλία πριμοδοτήσεων προσωρινής και οριστικής εγκατήλείψεως«  
ορισμένων εκτάσεων φυτευμένων με αμπέλια καθώς και πριμοδοτήσεων παραι—  
τήσεως από την αναφύτευση υπολογίζεται σε 2,7 εκατ. ECU/χρόνο.
Κανόνισμός (ΕΟΚ) 457/80
Το ετήσιο κόστος το οποίο προκύπτει για το ΕΓΤΓΕ (FEOGA) απύ την εφαρ­
μογή στην Πορτογαλία του καθεστώτος πριμοδοτήσεων παύσεως των αμπελουρ­
γικών εκμεταλλεύσεων υπολογίζεται σε 0,2 εκατ. EQj/χρόνο.
Κανόνισμώς (ΕΟΚ) 458/80
Το ετήσιο κόστος το οποίο αναλαμβάνει το ΕΓΤΠΕ (FEOGA) για την αναδιάρ­
θρωση των πορτογαλικών ελαιώνων, στα πλαίσια συλλογικών εργασιών, υπολο­
γίζεται σε 3,7 εκατ. EOU/χρδνο.
2. Ειδικό πρόγραμμα
(σε σχέση με το κεφάλαιο III της παρούσας ανακοίνωσης)
Τα μέτρα τα οποία προβλέπονται από το ειδικό πρόγραμμα θα πρέπει να εφαρ­
μοστούν για μια περίοδο 10 χρόνων, για να αποδώσουν τα αναμενόμενα απο­
τελέσματα. Με βάση τα ποσοστό επιστροφής, όπως αναφέρονται στο κεφάλαιο  
III παράγραφος 6, το συνολικό προβλεπόμενο κόστος το οποίο βαρύνει το  
ΕΓΤΠΕ (FEOGA), Τμήμα Προσανατολισμού, για.την εφαρμογή του ειδικού προ­
γράμματος το οποίο καλύπτει όλες τις φτωχές περιοχές της Πορτογαλίας,  
συμπεριλαμβανομένων και των-αυτόνομων περιοχών Αζόρες και Μαδέρα, υπολο­
γίζεται σε 524 εκατ. ECU για μια περίοδο 10 ετών, δηλαδή 52,4 εκατ.  
ECU/χρόνο. Το προβλεπόμενο κόατος, κατανεμημένο κατά ειδικό πρόγραμμα,  
συναρτήσει του ποσοστού επιστροφής, καθορίζεται ως εξής:
Α. Ποσοστό επιστροφής κατά 50^ εκατ. ECU
— βελτίωση των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται
ως βασκές και των καλλιεργήσιμων γαιών 40,00
- τεχνητός τρόπος σποράς 1,30
- πριμοδοτήσεις για σπορές υψηλής ποιότητας 12,30
— πριμοδοτήσεις για την αγορά κτηνών υψηλής ποι­
ότητας και βελτίωση των στώύλων 26,30

- 35 -
— ανάπτυξη τον προτύπων εκμεταλλεύσεων 25,00
— βελτίωση των δασών 75,00
Β. Ποσοστά επιστροφής κατά 75%
— δημιουργία κέντρων μεταδόσεως εκλαϊκευ­
μένων γνώσεων 3,83
— επαγγελματική κατάρτιση των ατόμων που θα
μεταδίδουν εκλαϊκευμένες γνώσεις (1) 99,99
— δημιουργία πειραματικών κέντρων 6,38
— δημιουργία ενός κέντρου ερεύνης 1,50
— τεστ αναπαραγωγών 12,00
— βελτίωση του ηλεκτρικού δικτύου 12,00
— βελτίωση του δικτύου ποσίμου νερού 45,00
— βελτίωση των τοπικών και γεωργικών αποχετεύσεων 30,00
— ανάπτυξη του συστήματος υδρεύσεως 131,25
— προτροπή για την ανασύσταση των γαιών 1,69
ΣΥΝΟΛΟ 523,54
(1) Το μέτρο αυτά περιλαμβάνει και τη  
ση των ατόμων τα οποία μεταδίδουν  
εργάζονται ήδη (23,76 εκατ· ECU).συμπληρωματική επαγγελματική κατάρτι—  
εκλαϊκευμένες γνώσεις και τα οποία

- 36 -
3. Περίληψη
α) Εφαρμογή των οδηγιών και των^κανον^σ^ών
— εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύ­
σεων,
— παύση της γεωργικής δραστηριότητας (βυμπε-  
ριλαμβανομένου και του ειδικού προγράμμα­
τος)
— κοινωνικοοικονομικό μέτρα
— μειονεκτικές ζώνες και βουνό (εξισωτικύ απο­
ζημίωση)
— βελτίωση των συνθηκών μεταποιύσεως και εμπο­
ρίας (συμπεριλαμβανομένου και του ειδικού  
προγράμματος)
— ομόδες παραγωγών και ενώσεις τους
— ομόδες παραγωγών οπωροκηπευτικών
— αμπελοοινικύς τομέας (εγκατάλειψη και αναδιάρ­
θρωση)εκατΛ Εϋυ/χρόνο
3.6
9,2
12,3
5*0
2Θ,0
0,1
0,2
6.6 
65,0
β) Ειδικό πρόγραμμα 52,4
γ) Σύνολο: ; α + β (ΕΓΤΠΕ ^(ΡΕΟΒΑ), Προσανατολισμός) 117,4

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
σελί fia
I. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ
8EIRA INTERIOR 37
Α. ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ BEIRA INTERIOR 37
3. ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 39
Γ. ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 48
II. ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 49

Π A° AP THM A I
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (ΐ) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ BEIRA INTERIOR
A. ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ 3EIRA INTERIOR
Τα γεωργικά χαρακτηριστικά της περιοχής Beira Interior , που περιλαμ­
βάνει μεταξύ άλλων τις περιοχές Guarda και Castelo Branco , συνοψί­
ζονται ως εξής :
Η περιοχή Beira Interior έχει συνολική έκταση 13.000 Κπι^ και αντιπρο­
σωπεύει το 14,4% περίπου της έκτασης της Ηπειρωτικής Πορτογαλίας (+- 90.000 Χο2 
Ιε σύνολο πληθυσμού 1,3 εκατομμυρίων κατοίκων (9,5 εκατομμύρια για το 
ηπειρωτικό τμήμα) ο γεωργικός πληΒυσμός είναι 450.000 περίπου εκατομμύρια 
άτομα, αντιπροσωπεύει δε το 34,6°/- του συνολικού πληθυσμού της περιοχής.
0 ενεργός γεωργικός πληθυσμός αντιπροσωπεύει το 59,4°/) του συνολικού 
γεωργικού πληθυσμού στην περιοχή Guarda και 48,3% στην περιοχή 
Castelo Branco . Εε εθνικό επίπεδο το ποσοστό του ενεργού γεωργικού 
πληθυσμού σε σχέση με το σύνολο του ενεργού πληθυσμού εκτιμάται σε 25%.
Μεταξύ του 1970 και 1975, ο συνολικός πληθυσμός της περιοχής Beira Interior  
μειώθηκε κατά 8%. Σήμερα η πυκνότητα του πληθυσμού ποικίλλει ανάλογα
g
με τις περιοχές, από 25 μέχρι 30 κατοίκους/ Km στην περιοχή Beira 
Interior ενώ στο εθνικό επίπεδο η πυκνότητα αυτή είναι 91 κάτοικοι/ Km2.
Το μέσο εγχώριο ακαθάριστο προϊόν ανά ενεργό μονάδα εργατικού δυναμικού 
είναι 1.627 ECU στην περιοχή της Guarda και 1.959 ECU στην περιοχή 
Castelo Branco . (Εθνικός μέσος όρος = 2.963 ECU). Αντίθετα το ακα­
θάριστο γεωργικό προϊόν ανά ενεργό κάτοικο του γεωργικού πληθυσμού είναι 
1,221 ECU στην περιοχή Guarda και 1.167 ECU στην περιοχή Castelo Branco  
(μέσος εθνικός όρος = 1.526 ECU). Διαπιστώνουμε ότι το γεωργικό ακαθό­
ριστο προϊόν στις περιοχές αυτές αντιπροσωπεύει το 75% και το 60% των 
εθνικών ακαθάριστων προϊόντων αντίστοιχα και λιγότερο από το 40% της 
αντίστοιχης εθνικής αξίας. Εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, σύμφωνα 
με τα διαθέσιμα δεδομένα τα πλέον πρόσφατα, το εθνικό ακαθάριστο προϊόν 
της Πορτογαλίας δεν αντιπροσωπεύει παρά το 40% αυτού του μέσου όρου 
της Κοινότητας, φαίνεται καθαρά η κατάσταση της υποανάπτυξης στην 
γεωργία στις περιοχές Guarda και Castelo Branco
(1) Ειδικό πρόγραμμα που αναφέρεται στο κεφάλαιο III του παρόντος εγγράφου.

- 38 -
Το μέγεθος τον εκμεταλλεύσεων είναι ιδιαίτερα μικρό στις δύο αυτές περιο­
χές’ μεταξύ των εκμεταλλεύσεων που είναι μεγαλύτερες από ένα εκτάριο, 
περισσδτερα από 80Ρ/ο έχει λιγότερα από 20 εκτάρια έκτασης και περίπου 
το 5ϋΡ/ο διαθέτει λιγότερα από 5 εκτάρια.
0 μέσος όρος έκτασης καλλιεργούμενου εδάφους ανά ενεργό άτομο γεωργικού 
πληθυσμού είναι 5,5 εκτάρια στην περιοχή Guarda και 7,8 εκτάρια στην 
περιοχή Castelo Branco.
Οι συνθήκες εκμετάλλευσης ποικίλλουν πολύ στην περιοχή Beira Interior 
πράγματι, στην περιοχή αυτή είναι δυνατόν να υποδιαιρεθεί σε πέντε ζώνες 
οι οποίες καθορίζονται ανάλογα με το δυναμικό γεωργικής παραγωγής :
α) η ορεινή ζώνη της Serra da Estrela, που περιλαμβάνει τις "concelhos (i)
de Seia » Gouvela, Manteigas, Pornos de Algodres, Celorico de Beira  
Beira και Trancoso και Meda . Ετη ζώνη αυτή απασχολούνται κυρίως
με την εντατική εκτροφή, κατά κύριο λόγο προβατοειδών και αιγαειδών.
Η μέση πυκνότητα του πληθυσμού είναι 49 κάτοικοι/Km και η παραγωγι­
κότητα του ζωίκαύ κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα χαμηλή*
β) μία γεωργική ζώνη που παρουσιάζει διαφοροποιήσεις και περιλαμβάνει
τα concelhos de Guarda, Pinhel, Govilha και Belmonte και Fundao.
Fundao . Η ζώνη αυτή περιλαμβάνει σημαντικό μέρος των καλύτερων
γεωργικών εδαφών. Περίπου 5.000 εκτάρια εδάφους αρδεύονται. Το
μεγαλύτερο μέρος του εδάψους αυτού προορίζεται για γεωργική παραγωγή,
κυρίους προβατοειδών και βοοειδών, αλλά και μερικών βοοειδών* η παραγωγή
δημητριακών (αραβόσιτος και κριθή) είναι αρκετά αναπτυγμένη επίσης σε
ορισμένες περιοχές αυτής της ζώνης. Η μέση πυκνότητα του πληθυσμού είναι 2
60 κάτοικοι /Km . Οι αποδόσεις ανά εκτάριο είναι ιδιαίτερα χαμηλές 
τόσο για τους κλάδους ζωΤκής παραγωγής όσο και για αυτούς των δημη— 
τρiακών*
υ) μία υποανάπτυκτη γεωργική ζώνη, που περιλαμβάνει τα ooæelhos de  
Figueira de Gaetel® Rodrige, d'Almeida, de Sahugal, de Penamacor και 
d Idanhar-s—Nova. Πρόκειται για ζώνη σχετικά ξηρή που χαρακτηρί­
ζεται από μεγάλες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Περιλαμβάνει ένα 
μεγάλο υψηλό οροπέδιο στο Βορρά και χαμηλές περιοχές εδάφους στο Νότο, 
εκ των οποίων ένα μέρος της πεδιάδάς του Tage και των ποραποτάμων του.
Οι κλάδοι ζωΓκής παραγωγής (βοοειδή, πραβατοειδή, βοοειδή) και η παραγωγή
(Ό Τα " Concelho " στην Πορτογαλία αντιστοιχεί σε γεωγραφική ενότητα 
ανάλογη με αυτή της Κοινότητας.

- 39 -
δημητριακών (σιτάρι και κριθή) είναι οι κύριοι κλάδοι παραγωγής στην 
περιοχή αυτή. Η μέση πυκνότητα πληθυσμού δεν υπερβαίνει τους 20 
κατοίκους/Kn^ . Οι αποδόσεις στην παραγωγή δημητριακών και ζωί’κοΰ 
κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα χαμηλός'
δ) μία ζώνη εδαφών πολύ φτωχών και με διαφορετικά εδάφη, που καλύπτει τα
concelhos de Castelo Branco * de Vila Velha de Rodao » de Gaviao  
και de Risa . Συναντάμε σ’ αυτήν την περιοχή πολλός ισόπεδες εκτά­
σεις με γρανίτη προς το βορρά από το Castelo Branco μέχρι τα όρη 
Gardunha . η ζωί'κή παραγωγή, κυρίως προβατοειδή, συνιστά τον κύριο 
κλάδο εκμετάλλευσης.
Η παραγωγή δημητριακών (κυρίως σίτου και κριθής) προς σπόρου ή δια­
νομή χόρτων τα προβατοειδή, κατέχει επίσης κύρια θέση. Μεγάλο 
μέρος των γαιών παραμένουν χέρσα και καλλιεργούνται κάθε δεύτερο έτος.
Η μέση πυκνότητα του πληθυσμού είναι 27 κάτοικοι/Kin · Η παραγωγι­
κότητα των κλάδων παραγωγής δημητριακών και ζωί'κού κεφαλαίου είναι 
πολύ χαμηλή, η κατάσταση δε δυσχεραίνεται περισσότερο από την ανά 
υψηλή αναλογία των εδαφών που είναι χέρσα*
ε) δασώδης μέρος που περιλαμβάνει τα concelhos d'Oleiras , de Serta ,  
de Proenya-a-Rova, de ^ila del Rei και de Ma 9ao. Εδώ
απαιτούνται πολυάριθμες μικρές κοιλάδες όπου καλλιεργείται γεωργία
προς κάλυψη των βιοτικών αναγκών κατά μήκος των ποταμών. Η μέση
2
πυκνότητα πληθυσμού είναι 31 κάτοικοι/ Kn
Β· ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
D σκοπός της σημαντικής και συνεχούς αύξησης της γεωργικής παραγωγής και 
της παραγωγικότητας, εξαρτάται από την πραγματοποίηση συνολικού προγράμ­
ματος γεωργικής ανάπτυξης το οποίο στηρίζεται από εύλογη και σίγουρη 
οικονομική ενίσχυση. Η γεωργική ανάπτυξη προϋποθέτει την εγκαθίδρυση 
και λειτουργία νέων τεχνικών. Πρόκειται κύρια για διαδικασία κατάρτιση£ 
(εκπαίδευση, εκλαίκευση και επίδειξη). Εντούτοις ο σκοπός αυτός δεν 
πραγματοποιείται από μία μέρα στην άλλη σε περιοχές με χαμηλό εισόδημα. 
Επίσης δεν πραγματοποιείται χωρίς σημαντικές προσπάθειες εκ μέρους των 
υπηρεσιών εκλαίκευσης και των λοιπών εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Εντούτοις 
ο χρόνος είναι ένας από τους πλέον σημαντικούς παράγοντες σε περιοχές 
τις οποίες η μείωση των δραστηριοτήτων έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο.
Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να αναμένεται ότι το σύστημα εκπαίδευσης είναι 
δυνατόν να εφαρμοστεί για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα αυτό της ανάπτυξης.

- 40 -
Υπενθυμίζεται (ΐ) ότι το ειδικό πρόγραμμα απαρτίζεται από τρείς φάσεις.;
βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακρυπρδθεσμο.
α) Βραχυπρόθεσμα μέτρα - Βελτίωση της γεωργικής παραγωγικότητας
Η βελτίωση της γεωργικής παραγωγής βραχυπρόθεσμα θα έπρεπε να επιτευχθεί 
κυρίως με την εφαρμογή κλίμακας τεχνικών εκμεταλλεύσεων και συγχρόνων 
γεωργικόν πρακτικών. Για το σκοπό αυτό, Βα ήταν ιδιαίτερα επιθυμητό να 
αναπτυχθεί η χρήση λιπάσματος και ταυτόχρονα να διευθετηθεί ευρύ πρό­
γραμμα βελτίωσης του εδάφους και του ζωΓκού κεφαλαίου. Η συνολική κατα­
νάλωση λιπάσματος είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Πρέπει να αναπτυχθεί ο τομέας 
της παραγωγής βελτιώνοντας τους μόνιμους βοσκότοπους αντί να διατηρούν 
την πρακτική συλλογής χονδροειδών ζωαοτροφων που προορίζηνται για την 
διατροφή των ζώων σε φάτνες. Τα γενετικά χαρακτηριστικά των ζωίκών 
ειδών πρέπει να βελτιωθούν όπως και η σχέση ζωων - ζωοτροφές. Πρέπει 
να αναπτυχθεί η παραγωγή δημητριακών ποιότητας με την χρησιμοποίηση 
ποικιλιών σπόρων με υψηλή απόδοση και ευρεία χρήση λιπάσματος. Για 
να διατηρηθεί η γονιμότητα του εδάφους, να καταπολεμηθούν τα παράσιτα 
και οι ασθένειες και να αυξηθεί η ποσότητα σε πρωτείνες των χονδροειδών 
ζωοτροφών, πρέπει να προβλεφθεί εύλογη αμμιψισπορία και κυρίως η παρα­
γωγή σανού και καλλιεργειών προς ζωοτροφές θα διατηρούνται σε σιλό.
Κατά τη διάρκεια αυτής της βραχυπρόθεσμης φάσης, θα πρέπει να εγκατα- 
λειφθεί, εκεί όπου διατηρείται, η σημερινή πρακτική να διατηρούνται χερ­
σαία σχετικά μεγάλα τμήματα καλλιεργουμένων εδαφών. Η πρακτική αυτή 
που αποσκοπεί να αποδώσει εν μέρε.ι στις γαίες την φυσική γονιμότητα που 
έχουν χάσει κατά τη διάρκεια των προηγούμενων καλλιεργειών. Εκτός τούτων, 
όσο μεγαλύτερο τμήμα εκχερσώνεται κατά την αμμιψισπορία τόσο μικρότερο 
είναι το τμήμα του εδάφους το οποία στην πραγματικότητα έχει ο γεωργός.
Τα εδάφη αυτά τα οποία εκχερσώνονται δυσχεραίνουν λοιπόν την κατάσταση 
των εκμεταλλεύσεων μικρού μεγέθους και η πρακτική αυτή δεν δικαιολογείται 
σε σύγχρονα συστήματα εκμετάλλευσης.
Τα προγράμματα εκλαίκευσης που προβλέπουν τις διάφορες ενέργειες που ανα- 
φέρονται ανωτέρω θα επιτρέψουν να επιτευχθεί ουσιαστική βελτίωση της παρα­
γωγικότητας και του γεωργικού εισοδήματος εντός σχετικά μικρού χρονικού 
διαστήματος. Εντούτοις τα προγράμματα αυτά προϋποθέτουν την ύπαρξη απο­
τελεσματικής υπηρεσίας εκλαίκευσης. Νά γιατί τα μέτρα θα πρέπει να ανα— 
ληφθούν όσο το δυνατό νωρίτερο ώστε να βελτιωθεί η υπηρεσία γεωργικής 
εκλαίκευσης με την κατάλληλη εκπαίδευση τον υπαλλήλων τους επί τόπου.
(1) παράβλεπε κεφάλαιο III σημείο 5 σ. 29.

-  41  -
Επίσης βραχυπρόθεσμα θα πρέπει να αναληφθεΓ σημαντική προσπάθεια για 
να τονωθεί η βιομηχανία γεωργικών τροφών ανάλογα με τις διαθέσιμες πρώτες 
ύλες. Η περιοχή θα αποκτούσε έτσι πολλά πλεονεκτήματα. Η περιοχή αυτή 
κατ’αυτόν τον τρόπο θα ωφεληθεί από την προστιθέμενη αξία στις πρώτες 
ύλες, θα προκύψουν σταθερές και καλά αμοιβΰμενες απασχολήσεις καθώς 
και ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας σε μία περιοχή η οποία προς το 
παρόν χαρακτηρίζεται από υψηλό ποσοστό ανεργίας ή από μία μόνιμη υπο­
απασχόληση. Η βιομηχανία αυτή θα έπρεπε να επιτρέψει την καταβολή καλύ­
τερης τιμής για τις πρώτες ύλες που προμηθεύουν οι γεωργοί.
Λαμβανομένου υπόψη του χαμηλού επιπέδου παραγωγής που χαρακτηρίζει τις 
μειονεκτικές αυτές περιοχές, τα πρώτα μέτρα που αποβλέπουν στην ανάπτυξη 
του τομέα γεωργικών τροφίμων θα πρέπει να αποβλέπουν στην ορθολογική 
οργάνωση και στον εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων διαρθρώσεων μεταποίησης 
και εμπορίας.
Πρέπει οπωσδήποτε να αποφευχθεί η δημιουργία υπερβολικών δυνατοτήτων 
μεταποίησης. Τα μέτρα αυτά εντούτοις είναι δυνατόν να εξακολουθήσουν 
και μεσοπρόθεσμα στο μέτρο όπου η αύξηση της παραγωγής των εκμεταλλεύ­
σεων δικαιολογεί την ανάπτυξη των δυνατοτήτων μεταποίησης και εμπορίας.
Πσόταση της Επιτροπής
Για να επιτευχθεί ουσιαστική βραχυπρόθεσμη βελτίωση του επιπέδου της 
γεοργικής παραγωγικότητας, η Επιτροπή προτείνει :
— τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της σημερινής εργασίας των 
υπηρεσιών γεωργικής εκλαίκευσης, με προσφορά στους υπαλλήλους τους
τα κατάλληλα μαθήματα εκπαίδευσης επί τόπου στους τεχνικούς, κοινωνικο­
οικονομικούς και οικονομικούς τομείς*
— στο πλαίσιο των προγραμμάτων εκλαίκευσης, η οικονομική παρότρυνση πρέπει 
να αποβλέπει :
• την βελτίωση των λοι μώνων, των βοσκότοπων και των καλλιεργουμένων 
εδαφών με ασβεστόβρεγμα των σιτηρών προ της σποράς και με γονιμο­
ποίηση*
• ^χν&ττυξη της τεχνητής γονιμοποίησης των αγελάδων των γαλακτοκομικών 
φυλών και των φυλών προς κρεατοπαραγωγή με χρησιμοποίηση σπέρματος 
ταύρου με καλό γενετικό δυναμικό"

- 41α -
. τη χρησιμοποίηση ποικιλιών σπόρων με υψηλή απόδοση για τις φυτικές παρα­
γωγές, κυρίως πτηνοτροφιών’
. την αγορό κεφαλαίου αναπαραγωγής, βοοειδών και προβατοειδών, καλού γενε­
τικού δυναμικού και τη βελτίωση των στδβλων.

- 42 -
- να οργανωθούν ορθολογικά για να εκσυγχρονιστοάν οι υπάρχουσες. εγκατα­
στάσεις μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων, κυρίως άσον αφόρα τα 
προίάντα που θα ήταν δυνατών να έχουν θετικό και ισχΰαν αποτέλεσμα
στην ανάπτυξη του γεωργικοά τομέα της εν λόγω περιοχής’
- να δημιουργηθοΰν κατάλληλα τμήματα επιμόρφωσης για τους γεωργούς και 
τους γεωργικούς εργάτες στο πλαίσιο του υπάρχοντας συστήματος εκπαί­
δευσης και επιμόρφωσης.
β) ΜεοοπρόΒεσμα μέτρα - Βελτίωση του ζωΤκού κεφαλαίου και ανάπτυξη των
υποδομών
Η σταδιακή μεταποίηση του γεωργικού τομέα, βραχυπρόθεσμα και κατόπιν 
μεσοπρόθεσμα συμπεριλαμβάνει την εφαρμογή μέτρων που αφορούν τη βελ­
τίωση ταυ ζωί'καύ κεφαλαίου και την ανάπτυξη της βασικής υποδομής στην 
οποία συμπεριλαμβάνεται η αγροτική υποδομή, η άρδευση των ξηρών γεωρ­
γικών περιοχών και η δημιουργία αποτελεσματικών υπηρεσιών εκλαίκευσης, 
εκπαίδευσης και γεωργικής έρευνας.
Η βελτίωση του ζωικού κεφαλαίου θα πρέπει να περιλαμβάνει δοκιμές από­
δοσης και τον έλεγχο των απογόνων των αρσενικών ζώων αναπαραγωγής για 
τη βελτίωση της ποιότητας του ζωί'κού κεφαλαίου βοοειδών, γαλακτοπαρα­
γωγής και τάχυνσης, καθώς και του ζωΤκοΰ κεφαλαίου προβατοειδών.
Η βελτίωση των αγροτικών υποδομών περιλαμβάνει :
- την παροχή ηλεκτρικού και πόσιμου ύδατος σε εκμεταλλεύσεις και χωριά 
ή σε συνοικισμούς των οποίων οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη 
γεωργία,
- την κατασκευή και βελτίωση των δρόμων των εκμεταλλεύσεων και των αγρα-τ- 
τικών δρόμων που χρησιμοποιούνται κυρίως στον αγροτικό και/ή στον 
δασικό τομέα.
Η δημιουργία αυτών των υποδομών ή η βελτίωση των υπαρχόντων υποδομών 
αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για μία πραγματική μεταρρύθμιση των 
γεωργικών υποδομών στην εν λόγω περιοχή. Εκτός τούτων, τα μέτρα αυτά 
αποτελούν καλό μέσο για την ανύψωση του αγοραστικού δυναμικού αυτών των 
αγροτικών ομάοων και ίσως αποτελούν καλό μέσο για να παροτρυνθούν οι 
κάτοχοι εκμεταλλεύσεων να βελτιώσουν το σύστημα γεωργικής παραγωγής τους.

- 42α -
Η δημιουργία κατάλληλου δικτύου άρδευσης θα πρέπει να γίνει σε ευρά συν­
δυασμό με τα μέτρα που αποβλέπουν την ανάπτυξη των γεωργικόν υποδομών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ανάπτυξη της άρδευσης Βα αφαροόσε την επιτά­
χυνση των συλλογικόν εργασιδν, συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων εργασιών 
αποξήρανσής που ενσωματώνουν το υπάρχαν δίκτυο δεξαμενών και τα κυριότερα 
κανάλια. Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του επείγοντος χαρακτήρα της γεωρ­
γικής ανάπτυξης στην Πορτογαλία, είναι απαραίτητο εξίσου να εγκατασταθούν 
κινητά δίκτυα άρδευσης στις εκμεταλλεύσεις.

-43-
Ιε πολυάριθμα μέρη αυτών των άκληρων περιοχών, ο κερματισμός των εκμεταλ­
λεύσεων αποτελεί ένα πραγματικό εμπόδιο στην όρδευση που δεν δύναται, λόγω 
αυτού του γεγονότος, να ανταποκριθεί στις παρούσες απαιτήσεις. Στις ζώνες 
αυτές το σχεδιάγραμμα των εργασιών αρδεύσεως θα έπρεπε να πηγαίνει μαζί με 
remembrement δεδομένου ότι, η προβλεπομένη διευθέτηση των γαιών συνεπάγεται 
την κατασκευή υποδομών αποξηράνσεως της γης δι’υπογείων σωλήνων και άλλες 
βελτιώσεις που θα ήταν αδύνατο να πραγματαποιηθοΰν σε περιοχές όπου θα 
κυριαρχούσαν οι κερματισμένες μικρές εκμεταλλεύσεις.
Τελικά, ο ρυθμός πρόοδου της γεωργικής αναπτύξεως που δύναται να πραγματο­
ποιηθεί σε αυτές τις περιοχές θα καθορισθεί από το μέρος κατά το οποίο οι 
γεο^ργοί, ατομικά η ομαδικά, θα είναι διατεθιμένοι να προβούν στις απαραί­
τητες αλλαγές του οργανισμού των δραστηριοτήτων τους εάν θέλουν όπως οι 
νέες τεχνικές οδηγησουν σε επιτυχία. Οι συνθήκες αυτές προηγούμενες της 
αναπτύξεως της γεωργίας θέτουν υπό φως τη σημασία όχι μόνο της έρευνας 
νέων γνώσεων και πληροφοριών αλλά ακόμη περισσότερο της εργασίας της ενη- 
μερώσεως που αποβλέπει στην εξασφάλιση της πρακτικής διαΰόσεως αυτών των 
νέων γνώάεων και πληροφοριών στο γεωργικό πληθυσμό.
Ααμβανομένου υπόψη του γενικού επιπέδου της αναπτύξεως της γεωργίας στην 
περιοχή Beira Interior , οι γνωστές τεχνικές αποβαίνουν περισσότερο από 
επαρκείς σε πολυάριθμες απόψεις για να ανταποκριθούν στις άμεσες ανάγκες 
των γεωργών. Λόγω αυτής της καταστάσεως στην παράταση των βραχυπροθέσμων 
εργασιών θα έπρεπε να δοθεί προτεραιότης στη δημιουργία μιας υπηρεσίας 
αποτελεσματικής ενημερώσεως παρά στην ανάπτυξη της θεμελιώδους έρευνας 
στο πλαίσιο των μεσοπροθέσμων μέτρων. 0α έπρεπε ταυτοχρόνως να δοθεί μία 
ιδιαίτερη σημασία στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού δικτύου περιφερεια­
κών πειραματικών σταθμών που αντιστοιχεί στις ανάγκες της γεωργικής ανα­
πτύξεως καθώς και στη δημιουργία ενός καταλλήλου αριθμού εκμεταλλεύσεων 
επιδείξεων σε ολόκληρη την περιοχή της Beira Interior.
Όσον αφορά την υπηρεσία ενημερώσεως, όπως αναφέρεται ανωτέρω στο πλαίσιο 
των βραχυπροθέσμων μέτρων, η πρώτη προσπάθεια βελτιώσεως θα έπρεπε να 
βασίζεται στη βελτίωση της ποιότητος της υπάρχουσας υπηρεσίας χάρη των 
καταλλήλων προγραμμάτων ενημερώσεως επί τόπου.

It o πλαίσιο t q v μεσοπρόθεσμων ενεργειών, η υπηρεσία αυτή θα έπρεπε να έχει 
αναπτυχθεί περισσότερο χάριν της συλλέξεως και της ενημερώσεως νέου δυναμι­
κού. Οι υπηρεσίες ενημερώσεως που αναλαμβάνουν περιμέτρους αρδεύσεως, ιδίως 
στις ζώνες άπου σχεδιάζεται ένας θεμελιώδης νεοπροσανατολισμάς της γεωργι­
κής παραγωγής θα έπρεπε να αποτελέσουν τα αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής.
Το επίπεδο της γεωργικής έρευνας, θεμελιώδους ή εφηρμοσμένης, είναι ανεπαρ­
κές επί του συνάλαυ της πορτογαλλικής επικράτειας; ιδίως στο περιφερειακά 
επίπεδο. Είναι το εθνικά ινστιτούτο της αγρανομικής έρευνας (ΐΝΙΑ) που ανα­
λαμβάνει το ουσιώδες της γεωργικής έρευνας και τα ειδικά προβλήματα της 
γεωργικής αναπτύξεως στις περιοχές που δεν ελήφθησαν καθάλου υπάψη, λάγω του 
άλες οι διαθέσιμες πηγές αφιερώθηκαν στη μελέτη των προβλημάτων ανά τομείς. 
Μακροπροθέσμως η έρευνα αυτή πρέπει κατά συνέπεια να ενισχυθεί σημαντικά 
και να αναπτυχθεί σταδιακά για να επεκταθεί στους κυριάτερους τομείς της 
γεωργικής δραστηριάτητας και ιδίως ενάψει ευρέσεως καταλλήλων λύσεων στα 
κυριώτερα προβλήματα που θα προκαλέσει η εξέλιξη των γεωργικών διαρθρώ­
σεων στις εν λάγω περιοχές.
Ένα απά τα επιτακτικάτερα στοιχεία της αναπτύξεως της γεωργίας στις περιο­
χές αυτές συνίοταται στην κατάλληλη ενημέρωση του γεωργικού πληθυσμού, 
ιδίως των νεαρών γεωργών, επίσης επιβάλλεται στον τομέα αυτά μία ειδική ι  
προσπάθεια. Βραχυπροθέσμως, τα προγράμματα ενημερώσεως θα περιορίζονταν 
απά τον αριθμά και την ειδικάτητα των διαθεσίμων υπηρεσιών ενημερώσεως.
Η βελτίωση και η ανάπτυξη αυτών των υπηρεσιών πρέπει να είναι στο κέντρο 
του μεσοπροθέσμου προγράμματος αναπτύξεως.
Παράλο τον ιδιάζοντα χαρακτήρα των ατομικών τους λειτουργιών, τα μέλη του 
προσωπικού ενημερώσεως έρευνας και εκπαιδεΰσεως θα έπρεπε να έχουν δύο 
σημαντικούς στάχους άσον αφορά αυτές τις περιοχές, ήτοι την αύξηση της 
γεωργικής παραγωγής και την οικονομική και κοινωνική πράοδο του αγροτικού 
πληθυσμού. Δεν θα μπορέσουν πράγματι να επιτύχουν αυτά το στάχο παρά μάνο 
εάν οι δραστηριάτητες τους είναι άσο το δυνατάν συντονισμένες και ολοκλη­
ρωμένες. Στις προσπάθειες αυτές θα έπρεπε να κάνουν άπως κάθε νέα γνώση 
ασκεί ένα αποτέλεσμα πειθούς στο άτομο και δεν χρησιμεύει μάνο σε εκείνους 
που έχουν άμεση πράσβαση με τα ίδια τους τα μέσα.

-45-
Εάν οι ενωμένες ττροσπιΐϋθει ες του προσωπικού έρευνας, ενημερώσεως και εκπαι- 
δεΰσεως πρέπει πράγματι να αποφέρουν καρπούς οι νέες γνώσεις θα έπρεπε σε 
αυτή την περίπτωση να χρησιμεύσουν ύχι μόνο στους αγρότες^τους πιο μοντέρ­
νους, οι οποίοι επωφελούνται αυτών, αλλά επίσης και τους νέους στην ηλικία 
αγρότες.
Μία αποτελεσματική υποστήριξη αυτών των κατηγοριών των αγροτών προϋποθέτει 
κατά συνέπεια ότι οι τρείς υπηρεσίες έρευνας ενημερώσεως και εκπαδεύσεως, 
πρέπει να αποδείξουν ιδιαίτερη φαντασία στην κοινή τους εργασία.
Πρόταση της Επιτροπής
Για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα, η Επιτροπή προτείνει όπως :
-οι υπηρεσίες ειδικής ενημερώσεως για τους αγρότες και τους εργάτες αγρό­
τες αναπτυχθούν,
- σχηματισθούν συμπληρωματικοί σύμβουλοι αγρότες στους σι*;ονομικο-τεχνικοΰς 
και κοινωνικο-οικονομικούς τομείς έως ότου διατίθεται τελικά ένας σύμβου­
λος για 2G0 εκμεταλλευτές. Για το σκοπό αυτό, οι σύμβουλοι θα τοποθετού­
νται κατά προτεραιότητα στους τομείς που έχουν μεγάλο αριθμό εκμεταλλεύ­
σεων των οπαίων η παραγωγή θα επαναπροσανατολισθεί, συνεπεία εργασιών 
αρδεΰσεως,
- θεσπισθεί κατάλληλος αριθμός πειραματικών σταθμών που προορίζονται για 
τη δοκιμή, τη βελτίωση και αποδοχή του φυτικού και ζωϊκού γένους που 
αντιστοιχεί στις ανάγκες της γεωργικής αναπτύξεως στις εν λόγω περιοχές,
- θεσπισθεί κατάλληλος αριθμός εκμεταλλεύσεων επιδείξεων που χρησιμοποι­
ούνται από την υπηρεσία ενημερώσεως ως σημεία διαδόσεως των νέων τεχνι­
κών στον αγροτικό πληθυσμό,
- θεσπισθεί κατάλληλος αριθμός σταθμών έρευνας που θα λειτουργούν υπό την 
αιγίδα του ΙΝΙΑ, των οποίων οι λειτουργίες θα συνίστανται ιδιαίτερα στην 
απομάκρυνση των κυριωτέρων εμποδίων που αντιτίθενται στην ανάπτυξη της 
γεωργίας στις περιοχές αυτές.

- ενταθοΰν qi δοκιμές της performance των αναπαραγωγικών αρσενικών 
ζώων για να καταστεί δυνατή μία πρώτη επιλογή ζώων που Βα αρμάζει 
στην παραγωγή γάλακτος και κρέατος,
- ενταθοΰν οι έλεγχοι καταγωγής των αρσενικών αναπαραγωγικών για να 
επιτευχθεί μία επιλογή ζώων που παρουσιάζουν ένα καλά γενετικά δυνα­
μικά και προορίζονται για τη βελτίωση της ποιάτητας του βοείου και 
προβείου cheptel για την παραγωγή γάλακτος και κρέατος,
- παρασχεθούν ηλεκτρισμάς και πάσιμο νερά στις εκμεταλλεύσεις, στα 
χωριά και στις πολίχνες των οποίων οι κάτοικοι απασχολούνται κυρίως 
στον αγροτικά τομέα,
- κατασκευασθούν ή βελτιωθούν οι δράμοι εκμεταλλεύσεως και η οδοποιία 
που χρησιμοποιούνται κυρίως στον αγροτικά και/ή δασικά τομέα,
- επιταχυνθούν οί συλλογικές εργασίες αρδεΰσεως, συμπεριλαμβανομένων 
των συναφών εργασιών αττοζηράνσεως χρησιμοποιώντας τα υπάρχοντα υδρα­
γωγεία και κανάλια,
- δημιουργηθούν κινητά συστήματα αρδεΰσεως στο επίπεδο των βιωσίμων, ή 
δυναμένων να το καταστούν^ εκμεταλλεύσεων,
- δημιουργηθούν συμπληρωματικές μονάδες κατεργασίας, μεταποιήσεως και 
εμπορίας των αγροτικών προϊάντων ανάλογα με τις ανάγκες.
γ) Μακροπράθεσμα μέτρα - Ορθολογισμάς των διαρθρώσεων παραγωγής
Τα προβλήματα της γεωργίας και ιδιαίτερα εκείνα των αγροτικών εισοδη­
μάτων στις άκληρες περιοχές δεν θα βροΰν την κατάλληλη επίλυση επί 
άσο διάστημα η υποδομή του αγροτικού τομέα των περιοχών αυτών Βα είναι 
ατελής. Η ενίσχυση της παραγωγής χάρη βοηθητικών επενδύσεων, δΰναται 
να επιτρέψει, βραχυπροθέσμως, την εξάλειψη κατά μεγάλο μέρος των δυσχε- 
ρειών που αντιμετωπίζουν όι εκμεταλλευτές, ακάμη και πέρα απά κάθε αύ­
ξηση του μεγέθους των εκμεταλλεύσεων, αλλά δεν δΰναται να αποτελέσει 
μία πραγματική επίλυση των προβλημάτων του αγροτικού τομέα ατο σύνολο 
του.

Δεδομένου ό τ ι στο κ ο ιν ο τ ικ ό  επίπεδο π ολυάριθμοι α γ ρ ο τ ικ ο ί τ ο μ ε ίς  χαρακτη­
ρ ίζ ο ν τ α ι από τη ν  ύπαρξη πλεονασμάτων, η ανάπτυξη τη ς  γεω ργικής παραγωγής 
ατην Π ορτογαλία π ε ρ ιο ρ ίζ ε τ α ι κυρίω ς από το  κ ο ιν ο τ ικ ό  c o n te x te  . Υπό αυτοός 
το υ ς όρους, ο στόχος αυξήσεως ή τηρήσεως των γεω ργικόν εισοδημάτων δ ια  τη ς  
π ο λ ιτ ικ ή ς  των τιμ ώ ν υ π ό κ ειτα ι σε ο ρισ μ ένα  ό ρ ια , θα έπρεπε συνεπές να ερ ευ - 
ν η θ ε ί η μακροπρόθεσμη επίλυση το υ  προβλήματος των γεω ργικόν εισοδημάτων 
στο π λα ίσ ιο  ενός πλήρους ορθολογισμού των α γρ ο τικό ν δομδν των εν λόγω 
π ερ ιο χδ ν. Αυτός ο ορθολογισμός θα προέτρεπε τη ν  κινη το π ο ίη σ η  ενός καταλλή­
λου τεμ α χισ μ ού των γαιω ν ενθαρρύνοντας τη ν  απόσυρση των ηλικιω μένω ν αγροτόν 
κα ι τη ν  είσοδο στα επάγγλεμα των νεαρόν αγροτόν, συμπεριλαμβανομένων των 
κληρονόμων, με όρους απ οδεκτούς. Η ενίσ χυσ η , κα ι εάν ε ίν α ι α να γκα ία , το  
μεγάλωμα των τεμαχισμένω ν εκμεταλλεύσεω ν αποτελούν σ η μ α ντικά  σ τ ο ιχ ε ία  
αυτού το υ προγράμματος ορθολογισμού.
Ε ίν α ι δυνατό όπως τ έ τ ο ια  προγράμματα δεν αποτελούν πάντα μ ία  β ιό σ ιμ η  λύση 
των προβλημάτων αναπτύξεως τη ς  γεω ργίας σ τ ις  π ερ ιο χές α υ τέ ς . Ε ν το ύ το ις , 
εάν συνδέονται με μέτρα που π ρ ο ο ρ ίζοντα ι να δημιουργήσουν α μ ειβ ό μ ενες 
απασχολήσεις που πρασφέρονται στο πλεόνασμα το υ  γεω ργικού 
ερ γ α τικ ο ύ  δ υνα μ ικο ύ, θα μπορούσαν να συνεισφ έρουν πολύ στην επίλυση 
τη ς  καταστάσεως που δ η μ ιο υ ρ γ ε ίτα ι από το υ ς μ ικρ ούς γεω ργούς. Γ ια  το  σκοπό 
α υ τό , η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αναπτύξεως θα έπρεπε να 
θεω ρηθεί ως η τ ε λ ικ ή  φάση των μακροπροθέσμων δραστηριοτήτω ν αναπτύξεως 
αυτόν των π ερ ιο χδ ν.
Πρόταση τη ς  Επιτροπής
Γ ια  το ν  σκοπό ουσιδδους κα ι δ ια ρ κο ύς β ελτιδσ εω ς των π ορτογαλικόν α γρ ο τικό ν 
υποδομών μακροπροθέσμως, η Επιτροπή π ρ ο τ ε ίν ε ι:
-  όπως παρακινηθούν ο ι αγρότες άνω των 55 ετδ ν ο ι ο π ο ίο ι δεν έχουν δια δό ­
χους να σταματήσουν κάθε γεω ργική δρ α σ τη ρ ιό τητα  γ ια  τη ν  παρότρυνση τη ς 
ε γ γ είο υ  κινητοπ οιήσ εω ς γ ια  τη ν  αναμόρφωση των υποδομών,
-  όπως παρακινηθούν ο ι αγρότες άνω των 60 ετδ ν που έχουν ένα διάδοχο να 
αφήσουν τη  δ ια χ ε ίρ ισ η  τη ς  εκμεταλλεύσεω ς σε α υτόν,
-  όταν εφαρμοσθούν τα  μέτρα που αποβλέπουν να διευκολύνο υν τη ν  πρόσβαση 
των νεαρόν αγροτόν στο επάγγελμα υπό όρους που εγγυ δντα ι μακροπρόθέσμως 
το  β ιδ σ ιμ ο ν  τη ς  επ ιχειρήσ εω ς τω ν,

— 48—
-  όπως ληφθούν κατάλληλα μέτρα γ ια  τη ν  προώθηση τη ς  επανδρώσεως και 
κατά περίπτωση τη ς  μεγενθύσεως των τεμαχισμένω ν εκμεταλλεύσεω ν, κυρίω ς 
σε συνάρτηση με τη ν απόσυρση των ηλικιω μένω ν αγροτών,
-  όπως προωθηθεί η ανάπτυξη τη ς  δασοκομίας εάν ε ίν α ι δυνατόν σε συνάρτη­
ση με τα  προγράμματα συνταξιοδοτησεω ς των εκμεταλλευτώ ν αγροτών,
-  όπως τ ε λ ικ ά  εφαρμοσθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αναπτύξεως που π ερ ι­
λαμβάνει μέτρα κυρίω ς α γρ ο τικά  καθώς κα ι ό λες τ ι ς  δρ α σ τη ρ ιό τη τες ανα­
πτύξεως τη ς φύσεως που πρέπει να βελτιώ σουν τη ν γ ε ν ικ ή  κ ο ιν ω ν ικ α -ο ικ ο - 
νο μ ική  κατάσταση τη ς  π ερ ιο χή ς.
ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Το κόστος του ε ιδ ικ ο ύ  προγράμματος αναηττύξεως τη ς  π εριοχής B e ira  I n t e r io r  
ε κ τ ιμ ά τ α ι σε 15 °/ο περίπου το υ σ υνολικού κόστους το υ ε ιδ ικ ο ύ  προγράμματος 
α γρ ο τική ς αναπτύξεως του συνόλου των άκληρων περιοχών τη ς  Π ορτογαλίας.

- 4 9 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I I
I I .  ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΙΚΕΣ
1. Ο ικο νομ ική  κατάσταση κα ι α γρ ο τική  άνομο ιΰ τη ς  ανά π ερ ιφ έρ εια
2. Α γροτική  επ ιφ ά νεια  που χ ρ η σ ιμ ο π ο ιε ίτα ι ανά ° />  τη ς  σ υνολικής εγχω­
ρ ίο υ  επ ιφ α νεία ς ανα π ερ ιφ έρ εια
3. Αριθμός εκμεταλλεύσεω ν ενός ha κα ι πλέον ανάλογα με τ ι ς  τ ά ζ ε ις  
μεγέθους των εκμεταλλεύσεω ν κα ι σχέση " κ α τ ο ικ ία /γ η " .
4. Μέσες δ ια σ τά σ εις  των εκμεταλλεύσεω ν (ή π ειρ ο ς , A çores, Mactère)
5 . Π ερ ιφ ερ εια κή  κατανομή το υ αριθμού των εκμεταλλεύσεω ν πλέον των 
20 ha ( ε κ τ . )  ανά %  του συνόλου των εκμεταλλεύσεω ν ανά π εριοχή
6 . Αριθμός κα ι SAU τβ ν  εκμεταλλεύσεω ν ανά τά ζη  μεγέθους (Σ ύγκριση 
Π ορτογαλία/EUR " 9 " )
7 . Κατανομή (%) των εκμεταλλεύσεω ν ανά τά ζη  μεγέθους κα ι ανάλογα με 
τη ν  η λ ικ ία  του εκμετα λλευτο ύ
8. Ταζινόμηση των εκμεταλλεύσεω ν ανάλογα με τη ν  η λ ικ ία  του εκ μ ετα λ - 
λευτοΰ κα ι το  μέγεθος των εκμεταλλεύσεω ν
9. Ε θνική κατανομή τη ς αρδευομένης α γρ ο τική ς  επ ιφ ά νεια ς (ανά °/°) 
στην Π ορτογαλία.

- 50 -
Π ίνακας I  : Ο ικο νομ ική  κατάσταση κα ι α γρ ο τική  ά νομοιότης ανά π ερ ιφ έρ εια
ΡΑΒ/*δυνα^] 
μ ίκ ο  στο -I 
π ερ ιφ ερ ειά |- 
κ ά επίπεδεκΐ __
P IB / δυνα­
μ ικ ό
E C UΡΑΒ/αγρο- -| Α γροτικήΙω ς %
του Ρ ΙΒ / ουναμικοι 
στο εθ νι - 
κό επ ίπ ε­
δοΡΙΒ /  δυναμικό
τ ικ ά  δ υ -. 
Α/αμικό 
ECU .j  άνομο ló-s 
τη ς  
ανάΠορτογα­
λ ία  *  
1003UR-9 ■  
100 ^
V ia n a  do C a rta io 1.156 831 72,9 28,0 39,0 15,7
B raga 2.115 Ι.385 65,5 46,7 71,4 28,7
P o rto 2.864 2.186 76,3 73,8 96,7 38,9
V ila  R eai I.603 1.055 86,8 35,6 54,1 21,8  !
Bragan$a 2.372 1.149 48,4 38,8 8ο,1 32,2  j
A v e irò 3.233 1.838 57,9 62,0 109,1 !  43,9 I
C o in b ra 3.001 1.216 40,5 41,0 101,3 40,8 I
V ie e u 2.3Ö4 1.182 49,2' 39,9 80,5 32,4 j
Guarda 1.627 1.221 75,1 41,2 54,9 22,1  j
C a o te lo  Branoo 1.959 Ι .Ι67 59,6 39,4 66,1  . 26,6  !
L e ir ia 2.88ο Ι .5Ι8 52,7 51,2 97,2 39,1 1
L isb o a "  4.328 2.529 58,7 * 85,4 146,1 58,8 i
Santarea 2.591 Ι.960 75,6 66,1 87,4 35,2 !
Portalegre ·' 2.059 Ι.809  * .87,961,169,5 28,0
Evora 2.053 Ι.958 95,4 66,169,3 •  27,9
Setubal 4.296· 1.882 43,8' 63,5 145,0 58,3
Beja 2.030 Ι.889 93,1 63,8 68,5 27,6
Paro
I1.799 Ι.269 .70,542,860,7 24,4
Σύνολο Πορτογαλία 2.963 Ι.526 51,5 51,5 100 40,2
EU R -9• »
1) Εκτίμηση βάσει των σ το ιχ είω ν  1972.
ΡΙΒ -  Ακατέργαστο εσω τερικό πραΤόν
ΡΑΒ -  Ακατέργαστο α γρ ο τικά  προϊόν
ΗΠΥΠ : ΙΑΜ Montpellier -  Α π ρ ίλιο ς 1981 -  τόμος I I  -  Β

- 51 -
ΠΓνακας 2 : Α γρ οτική  επ ιφ ά νεια  που χρησιροποι ε ίτ α ι ανά ° /° τη ς  σ υνολικής 
εγγωρΓου εττιφανεΓας. ανά ττεριφ άρεια
ΗπΓ]2ωτχκ2_Πο9τογαλ£α__=_26:,7_Χ

-52-
Π ίνακας 3 : Πορτογαλία 1968 -  Αριθμός εκμεταλλεύσεω ν ενός ha κα» πλέον ανάλογα με τ ι ς  τ ά ξ ε ις  μεγέθους
των εκμεταλλεύσεω ν κα ι σχέση "κα το  ι κ ία /γη ".
Περί φ έρ ειεςτύποςΑριθμός εκμε­
ταλλεύσεω ν ,d on t en jC  avac ............ haΣχ
έση κ α το ικ ίρ  
γη τη ς  συνολι^· 
κύς γεω ργίαςΚωδ i —Api Θ. 
κώ δι­
κα■^•1 ha
κας Ο νοματολογία
σε 1«0001 -  < 5 5 - <: 20 20 -  <  50 S A U /a c tif agi 
c o le
ia n a  C astel 
fraga 
’o rtove
BR
PO4.1
4.1
4.1)σ ιτη ρ δ , φ υ το κο μ ι- 
)κ δ , δνθη και 
) βολβοί17.646
31.343
26.72381.9
67.9
70,217,1
30,6
27,50,7 
•  1,4  
1,90,2
0,2
0,50 ,6  · 
1,1
1:5 ·
f i l a  Reai 
3ragan<;aVR
BN1.2
l . ' l'  ιδΤΗ κα ι άμπελος 
& π ρ ύ β ε ια /α ίγ ε ια  
3ΤΗ και δμπελος30.119
2Β.95159,5
33,836.9
54.93.0
9.10 ,6
2,22,4
7,7
iv e ir o AV 4.1Iΐτη ρ δ + φ υ τ.,δ ν θ η , 
βολβοί30.319 78,0 20,3 1,4 0,5 1.3-
Coimbra 
/  ie e u  
lu a rd aCO
VI
GU4.2
4.2
1.2!  "
3ΤΗ + δμπελος και 
π ρ ύ β ε ια /α ίγ ε ια37.298
48.388
35-38878,9
72,4
51,619,8
25,6
42,10,9
1,5
5,20,4
0,5
1,11,8-
1,6-
5,5
C antalo Branco CB 3.0 σ ιτη ρ δ , αγρός χέρσι% 
αποξηραμένες ζωατρο
? ! ί ΐ ζ3ΤΗ·ϊ  32.959 58,1 34,5 4,7 2,7 7,8
L e ir ia
LisboaLE
L I4.2
1.3σρτηρδ + φυτοκομ 
+ δνθη + βολβοί · 
βΤΗ κα ι δμπσλος34-412
'••'.27.61578,3
72,520,1
24,91,2
1,70,4
_ _ _ _ _ _ 0^2_ _ _ _ _2,0-
3,
1’
•
Sant arem
P o rta le g re
EvoraSA
PE
EV1.1
3.0
3.0εΤΗ κα ι δμπελος 
Σ ιτ η ρ ά , αγρός χ έρ - 
ίτο ς , αποξηραμένες 
ζω οτροφές, 5ΤΗ -
ίε λ ι  ές
Σ ιτ .,α γ ρ ρ ς  χέρσος 
νωπά φρούτα /37.896  
11.448  
’ 8.48465,5
48,3
42,229,8
34,4
39,22,9
7,8
8,01,8
9,5 .  
10,5 _ _ _ _ _4,
1
14,1
15,0
S etubai 
3e ja
ParoSE
BE
FA3.0
3.0
2.0( 10.400  
18.400  
28.0905% 7 5  
34,9  
51,730.1
42.1
39.27,3
11,8
6,56 ,1
11,2
2,76,4
14,2
5,6
PORTUCAL PO 495-029 63,6 '31,0 3,6 1,8 4,6
( * )  S.T.H. :  Επιφδνειες  πδντα με χόρτο.
ι

- 53 -
Π ίνακας 4
(Μέση διάσταση των εκμεταλλεύσεω ν —  Ιιβ —  1968
Iι!
Ή π ειρ ο ς ' Αυτόνομες π εριο χές
ίΐα
Εξξ3  ° - 1
Ρ Μ5- II
ίΗ: ·Ι3 16-29Α .Π 5Γ0 ( Ιο  Η κοΐκηο Α ςοΓβε
Ροπία 0«ΐ9οιΙο
)
«• «
δΟ Vιτ»
ΟΑ$ΡΑΑ. J  —  ΑοΊυν*1 9·τ  ν ι - ν ι  9 01
Ι/λΟο* ΐ/9 /αι Ηο:* ιοηΐ9  *979


Π ίνακας 6- 55 -
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ /EUR «9»
ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ SAU ΤΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ ΑΝΑ ΤΑΞΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ
S A U  e n  %
CCf-OC Vf A / 2  800949

Λ -
Γνακας 7 : Κατανομή (%) των εκμεταλλεύσεω ν ανύ τύ ξη  μεγέθους κα ι ανάλογα με τη ν ηλικία  του εκμεταλλευτού 
( Έ ρευνα Πορτογαλία 1968]
Τύξη μεγέθους  
(*“0Αριθμύς
εκμ εταλλεύσεωνΗλικία εκμεταλλευτοΰ (έτη) Σύνολο
< 3 5 35 -  < 45 45 -  < 5 5 55 -  <65 £  65
1 -  <  4
4 -  4 20 
20 -  <50
>50 .314.855
153.225
17-716
9.2338,8
5.5 
4,7
5.520,0
17,4
16,1
18,124.7 
26,2
25.8  
26,624,9
27,8
29,2
26,621,5
23.2
24.2
23.2100
100
100
100
Σύνολο 495.029 7,6 19,0 25,2 26,0 22,0 100
I
I
ί

Πίνακας 8 :  Ταξινόμηση των εκμεταλλεύσεων ανάλογα με την ηλικία του εκμεταλλευτού και της δ ιάστασης των εκμεταλλεύι  
( Έρευνα Πορτογαλία 1968)
»- - - - ------------------------------------ Γ
Τα
ξη υε-^δ^ους
I1 /Ηλικ Γ α εκμεταλλευτού (ύτη)Σύνολο
< 3 5 35 - < 45 45 -  < 55 55 -  < 65 ^ 6 5
,  1 -  < 4 5,6 12,7 15,7 15,8 13,7 63,6
!  4 -  ^  20 1,7 5,4 8,1 8,6 7,2 31,0
20 -  50 0,2 0,6 0,9 1,0 ο,9 3,6
> 50 0,1 0,3 0,5 0,5 0,4 1,9
Σύνολο 7,6 19,0 25,2 26,0 22,2 100
ι

Πίνακας 9- 58 -
Π Ο Ρ Τ Ο Γ Α Λ ΙΑ
Ε Θ Ν ΙΚ Η  Κ Α Τ Α Ν Ο Μ Η  Τ Η Σ  Α Ρ Δ Ε Υ Ο Μ Ε Ν Η Ι  Α Γ Ρ Ο Τ ΙΚ Η Σ  
Ε Π ΙΦ Α Ν Ε ΙΑ Σ  (ΣΕ % )
Διαρκείς Βοσκότοποι Περιβόλια
Αγροτικός καλλιέργειες
εεε-οβ ν/-Α 2-β ο ιι 6 6