[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.2.2008

COM(2008) 62 τελικό

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Σχετικά με την πρόοδο της Ρουμανίας στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Σχετικά με την πρόοδο της Ρουμανίας στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

Εισαγωγή

Κατά την είσοδο της Ρουμανίας στην ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2007, συστάθηκε ένας μηχανισμός σ υνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ) [1] για να βοηθήσει τη Ρουμανία να αποκαταστήσει ελλείψεις στον τομέα της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος και να παρακολουθεί την πρόοδο που σημειώνεται σε αυτούς τους τομείς.

Πρόκειται για τη δεύτερη έκθεση που υποβάλλει η Επιτροπή στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου[2]. Το εξάμηνο που μεσολάβησε από την πρώτη έκθεση θεωρείται πολύ σύντομο διάστημα ώστε να επιτρέψει στη Ρουμανία να αποκαταστήσει τις ελλείψεις και στην Επιτροπή να επανεξετάσει την αξιολόγηση που πραγματοποίησε τον περασμένο Ιούνιο. Συνεπώς, η έκθεση παρουσιάζει τη σημειωθείσα πρόοδο χωρίς να προβαίνει σε αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν σε κάθε στόχο αναφοράς. Εξάλλου, η παρούσα ενδιάμεση έκθεση περιλαμβάνει επισκόπηση της συνδρομής που χορηγήθηκε στη Ρουμανία στους τομείς που περιλαμβάνουν τους στόχους αναφοράς, σκοπός της οποίας είναι ο εντοπισμός πιθανών κενών στη βοήθεια και η παροχή ενός πλήρους φάσματος σχετικής στήριξης στη Ρουμανία.

Δικαστική μεταρρύθμιση και καταπολέμηση της διαφθοράς: Τρέχουσα κατάσταση

Ενέργειες σε συνέχεια της επανεξέτασης του Ιουνίου 2007: το σχέδιο δράσης

Μετά την τελευταία έκθεση της Επιτροπής τον Ιούνιο του 2007, οικοδομήθηκε στενός και διαρκής διάλογος με τις ρουμανικές αρχές στις Βρυξέλλες και το Βουκουρέστι. Η Ρουμανία ενημερώνει διεξοδικά την Επιτροπή σε τακτική βάση σχετικά με την επικρατούσα κατάσταση.

Οι ρουμανικές αρχές ακολούθησαν την υπόδειξη της Επιτροπής να καταρτίσουν σχέδιο δράσης για τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται η Ρουμανία να ανταποκριθεί στου στόχους αναφοράς. Η Επιτροπή παρέσχε συνδρομή στη Ρουμανία με τη μορφή μεθοδολογικής αξιολόγησης του σχεδίου δράσης. Εν συνεχεία, τον Οκτώβριο του 2007, μετά από διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η ρουμανική κυβέρνηση ενέκρινε αναλυτικό σχέδιο δράσης τo οποίo υπέβαλε στην Επιτροπή. Η έγκαιρη κατάρτιση και έγκριση του σχεδίου δράσης, η οποία απαίτησε συντονισμένη προσπάθεια και κινητοποίηση σημαντικών πόρων σε μικρό χρονικό διάστημα, εκφράζει τη σοβαρή δέσμευση των ρουμανικών αρχών[3].

2.2. Παρακολούθηση της προόδου

Στόχος αναφοράς 1: Να διασφαλιστεί διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη δικαστική διαδικασία, ιδίως με την ενίσχυση της ικανότητας και της υποχρέωσης λογοδοσίας του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Να αναφέρεται και να παρακολουθείται ο αντίκτυπος του νέου κώδικα πολιτικής δικονομίας και του νέου κώδικα ποινικής δικονομίας

- Να εφαρμοστούν τα τυχόν αναγκαία μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που προβλέπονται στο αντίστοιχο σχέδιο δράσης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2006, τα οποία εξασφαλίζουν τη συνεπέστερη ερμηνεία και εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλα τα επίπεδα της δικαιοσύνης και στο σύνολο της χώρας, μετά τις κατάλληλες διαβουλεύσεις με τους δικαστές, τους εισαγγελείς και τους δικηγόρους· να παρακολουθείται ο αντίκτυπος των νομοθετικών και διοικητικών μέτρων που έχουν θεσπιστεί πρόσφατα

- Να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ένα ορθολογικό και ρεαλιστικό μοντέλο στελέχωσης για το δικαστικό σύστημα με βάση την τρέχουσα αξιολόγηση των αναγκών

- Να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί ένα σχέδιο για την αναδιάρθρωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο θα αντιμετωπίζει τις σημερινές ελλείψεις σε θέματα διαχείρισης και ανθρώπινων πόρων

- Να παρακολουθείται ο αντίκτυπος που έχουν οι τροπολογίες του κώδικα πολιτικής και ποινικής δικονομίας οι οποίες εγκρίθηκαν πρόσφατα στο δικαστικό σύστημα ώστε να ενσωματωθούν ενδεχομένως τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα στους προβλεπόμενους νέους κώδικες

- Να υποβάλλονται εκθέσεις και να παρακολουθείται η πρόοδος όσον αφορά την έγκριση των νέων κωδίκων, συμπεριλαμβανομένων των κατάλληλων διαβουλεύσεων και των επιπτώσεών τους στο δικαστικό σύστημα

- Να προωθηθεί η ικανότητα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να επιτελεί τις βασικές του αρμοδιότητες, καθώς και η υποχρέωσή του για λογοδοσία. Ειδικότερα, να αντιμετωπιστεί η πιθανή σύγκρουση συμφερόντων και αντιδεοντολογικών ενεργειών μεμονωμένων μελών του Συμβουλίου. Να διοριστούν δικαστικοί επιθεωρητές, σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια που υιοθετήθηκαν πρόσφατα, οι οποίοι θα πρέπει να έχουν επίσης μεγαλύτερη περιφερειακή αντιπροσώπευση

Πραγματοποιήθηκε σειρά εκπαιδευτικών μαθημάτων και τακτικών συνεδριάσεων δικαστών και εισαγγελέων από τα εφετεία και το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, καθώς και από περιφερειακά δικαστήρια ή δικαστήρια χαμηλότερης βαθμίδας, με σκοπό να προωθηθεί η εναρμόνιση της νομολογίας. Ανάλογες δραστηριότητες προγραμματίζονται για το 2008.

Τον Ιανουάριο του 2008, εξελέγη νέα ηγεσία του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ), ενισχύθηκε ο προϋπολογισμός του ΑΔΣ και δημοσιεύτηκαν νέα σχέδια διαχείρισης. Για να βελτιωθεί η διαφάνεια του δικαστικού συστήματος, τον Δεκέμβριο του 2007[4], εγκρίθηκε η επικοινωνιακή στρατηγική του ΑΔΣ και του ρουμανικού δικαστικού σώματος. Η οργάνωση του ΑΔΣ ενισχύθηκε με 240 από τις 275 προς πλήρωση θέσεις. Στην εισαγγελική υπηρεσία παραμένουν 572 κενά. Για τις μισές σχεδόν προσλήψεις στο δικαστικό σώμα ακολουθήθηκε ad hoc διαδικασία για την ταχεία πλήρωση των υφιστάμενων κενών[5]. Στις περιπτώσεις αυτές, οι κενές θέσεις καλύφθηκαν βάσει συνεντεύξεων και προηγούμενης επαγγελματικής εμπειρίας χωρίς να προηγηθεί επαλήθευση των προσόντων του νέου δικαστή ή μαθήματα επιμόρφωσης[6]. Τον Ιανουάριο του 2009[7], αναμένεται η ανάπτυξη στρατηγικής ανθρώπινων πόρων για το δικαστικό σώμα. Τον Νοέμβριο του 2007, η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA) κίνησε έρευνες κατά ορισμένων εισαγγελέων για παραποίηση στοιχείων σε διαγωνισμούς για ανώτατες εισαγγελικές θέσεις.

Καταρτίστηκε το γενικό μέρος του νέου κώδικα ποινικής δικονομίας και, ύστερα από δημόσια συζήτηση, υποβλήθηκε, τον Δεκέμβριο του 2007, στην αρμόδια επιτροπή του Κοινοβουλίου και στο ΑΔΣ[8]. Η έγκρισή του εκκρεμεί.

Η υποχρέωση των δικαστηρίων να δημοσιεύουν (και να επικαιροποιούν) τη νομολογία στο Διαδίκτυο προβλέπεται να ισχύσει στα τέλη του 2008[9].

Στόχος αναφοράς 2: Να συσταθεί, όπως προβλέπεται, οργανισμός ακεραιότητας με αρμοδιότητες όσον αφορά τον έλεγχο περιουσιακών στοιχείων, την έλλειψη συμμόρφωσης και την ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς και την έκδοση δεσμευτικών αποφάσεων βάσει των οποίων μπορούν να επιβληθούν αποτρεπτικές ποινές

- Να εκδοθεί νομοθεσία για τη σύσταση μιας αποτελεσματικής και ανεξάρτητης υπηρεσίας ακεραιότητας αρμόδιας για τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων, την έλλειψη συμμόρφωσης και την ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς και για την έκδοση δεσμευτικών αποφάσεων βάσει των οποίων μπορούν να επιβληθούν αποτρεπτικές ποινές

- Να συσταθεί Εθνική Υπηρεσία Ακεραιότητας ( NIA ) και να διασφαλιστεί ότι διαθέτει τους αναγκαίους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους ώστε να εκπληρώσει την εντολή της

Το νομικό πλαίσιο της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (NIA) εγκρίθηκε τον Μάιο του 2007[10]. Η NIA, ωστόσο, δεν έχει ακόμη αρχίσει να λειτουργεί. Μόνον ο αντιπρόεδρός της έχει εκλεγεί. Έχουν ξεκινήσει πάντως οι προπαρασκευαστικές ενέργειες - προσλήψεις, σύναψη συμβάσεων για υποδομή και διάθεση οικονομικών πόρων για εγκαταστάσεις και προϋπολογισμός-, καθώς και εργασίες σχετικές με το οργανόγραμμα[11].

Στόχος αναφοράς 3: Να συνεχιστεί, βάσει της ήδη σημειωθείσας προόδου, η διεξαγωγή επίσημων, αμερόληπτων ερευνών σχετικά με τις καταγγελίες διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο

- Να συνεχιστεί η καταγραφή των περιπτώσεων επαγγελματικών και αμερόληπτων ερευνών στις υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Να εξασφαλιστεί η νομική και θεσμική σταθερότητα του πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς, κυρίως μέσω της διατήρησης της τρέχουσας διαδικασίας διορισμού και ανάκλησης του Γενικού Εισαγγελέα της Ρουμανίας, του προϊσταμένου εισαγγελίας της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς, καθώς και άλλων υψηλόβαθμων στελεχών της γενικής εισαγγελίας

Το έργο της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA) εμφανίζει θετικές επιδόσεις κατά τους τελευταίους έξι μήνες[12]. Τον Οκτώβριο του 2007, η DNA είχε ζητήσει την άδεια να ξεκινήσει ποινικές έρευνες για οκτώ εν ενεργεία ή τέως υπουργούς. Η άδεια χορηγήθηκε από τον ρουμάνο Πρόεδρο τον Ιανουάριο[13]. Η απόφαση για άρση των ασυλιών ελήφθη ύστερα από έντονη νομική και πολιτική συζήτηση. Κατά τους τελευταίους έξι μήνες, αρκετές από τις υποθέσεις αυτές, στις οποίες εμπλέκονται εν ενεργεία ή πρώην μέλη της κυβέρνησης, επιστράφηκαν από τα δικαστήρια στην εισαγγελία λόγω δικονομικών σφαλμάτων. Το γεγονός αυτό, μαζί με το θέμα της ασυλίας, προκάλεσε αξιοσημείωτη συζήτηση και αντιπαράθεση[14]. Δεν είναι σαφές εάν η επιχειρηματολογία των δικαστηρίων σημαίνει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία είναι απαράδεκτα και απαιτούνται νέες έρευνες ή εάν η εισαγγελία μπορεί να επανορθώσει την κατάσταση χωρίς να κινηθεί εκ νέου η διαδικασία[15].

Τον Οκτώβριο του 2007, το ρουμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε σειρά τροποποιήσεων του κώδικα ποινικής δικονομίας και του ποινικού κώδικα. Ο νόμος για τις τροποποιήσεις του κώδικα ποινικής δικονομίας δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από τον Πρόεδρο, ο οποίος τον επέστρεψε για επανεξέταση[16]. Οι τροποποιήσεις προβλέπουν σημαντικές αλλαγές στο νομικό πλαίσιο για την έρευνα και τη δίωξη ποινικών υποθέσεων. Ορίζουν, μεταξύ άλλων, ότι οι έρευνες θα περιορίζονται κατ’αρχήν σε 6 μήνες, δεν θα επιτρέπεται η έρευνα ή η παρακολούθηση/μαγνητοφώνηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του υπόπτου[17] και ότι απάτη μικρότερη των 9 εκατ. ευρώ θα θεωρείται ήσσον αδίκημα με ανώτατη ποινή τα 5 έτη. Σε περίπτωση επικύρωσής τους, οι τροποποιήσεις αυτές θα επηρέαζαν πολύ αρνητικά την αποτελεσματικότητα των εν γένει ποινικών ερευνών στη Ρουμανία. Θα επηρέαζαν επίσης τις κοινές έρευνες με κράτη μέλη, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη δίωξη του διασυνοριακού εγκλήματος.

Δεν υφίσταται πλέον η δυνατότητα να χρησιμοποιεί η εισαγγελία τεχνικές αξιολογήσεις της φορολογικής υπηρεσίας σχετικά με την έκταση των ζημιών.[18]

Στόχος αναφοράς 4:Να ληφθούν περισσότερα μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως στο πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης

- Να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των πρόσφατων εκστρατειών ευαισθητοποίησης και, εν ανάγκη, να προταθούν δραστηριότητες παρακολούθησης που να εστιάζονται στους τομείς που εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο διαφθοράς

- Να υποβληθεί έκθεση σχετικά με τη χρήση μέτρων που θα μειώσουν τις δυνατότητες διαφθοράς και θα προσδώσουν στην τοπική αυτοδιοίκηση μεγαλύτερη διαφάνεια, καθώς και έκθεση σχετικά με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε δημόσιους λειτουργούς, ιδίως στην τοπική αυτοδιοίκηση

Νέο πρωτόκολλο με μη κυβερνητικές οργανώσεις σχετικά με το Εθνικό Κέντρο Ακεραιότητας υπεγράφη τον Νοέμβριο από τον υπουργό Εσωτερικών[19], αφού σημειώθηκε αξιοσημείωτη καθυστέρηση στην υλοποίηση του σχεδίου. Η γραμμή Πράσινη Βοήθεια που είχε αρχικά σχεδιαστεί ως γενική γραμμή εισερχόμενων κλήσεων για την καταπολέμηση της διαφθοράς διευρύνθηκε και καλύπτει πλέον γενικές απορίες των πολιτών σχετικά με τις εργασίες του Υπουργείου Εσωτερικών.[20]

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες για μια εθνική στρατηγική καταπολέμησης της διαφθοράς επικεντρώθηκαν σε ευαίσθητους τομείς και η τοπική δημόσια διοίκηση συνάντησε καθυστερήσεις, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει[21]. Η έγκριση της στρατηγικής από την κυβέρνηση προγραμματίζεται να γίνει εντός του 2008.

Στήριξη στο πλαίσιο του Μηχανισμού Συνεργασίας και Ελέγχου

Σημαντική στήριξη χορηγήθηκε στη Ρουμανία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων τόσο από κοινοτικά προγράμματα, όπως το PHARE και η μεταβατική χρηματοπιστωτική διευκόλυνση, όσο και από κράτη μέλη[22]. Ο τομέας αυτός παραμένει ο πυρήνας της μεταενταξιακής στήριξης της ΕΕ: το ήμισυ σχεδόν του προϋπολογισμού της μεταβατικής χρηματοπιστωτικής διευκόλυνσης της ΕΕ για τη Ρουμανία προορίζεται για τον τομέα αυτόν, συμπεριλαμβανομένου ειδικού κονδυλίου για σχέδια που στηρίζουν άμεσα την πρόοδο στο πλαίσιο των στόχων αναφοράς του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ).

Τα σχέδια που υλοποιήθηκαν στον χώρο της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων καλύπτουν όλο το φάσμα των στόχων αναφοράς. Λεπτομερέστερη ανάλυση των σχεδίων που εφαρμόστηκαν μετά το 2004[23] φανερώνει ότι ορισμένοι τομείς, όπως η δικαστική μεταρρύθμιση (ΣΑ 1), έχουν δεχθεί σημαντική συνδρομή και πλησιάζουν ενδεχομένως σε σημείο κορεσμού. Σημαντικά κεφάλαια διατέθηκαν επίσης για την οικοδόμηση ικανότητας στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο (ΣΑ 3) και της τοπικής διαφθοράς (ΣΑ 4). Ορισμένοι ευαίσθητοι τομείς, όπως η εκπαίδευση, δεν έχουν, ωστόσο, λάβει ακόμη στήριξη για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η νέα Εθνική Υπηρεσία Ακεραιότητας (ΣΑ 2), η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μόλις το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, έχει λάβει μέχρι σήμερα μικρή στήριξη.

Η χορηγηθείσα στήριξη είχε αντίκτυπο στην πρόοδο της Ρουμανίας: η δικαστική μεταρρύθμιση έτυχε συνεχούς διεθνούς υποστήριξης και αποτελεί ένα τομέα στον οποίο σημειώνεται σχετικά σταθερή πρόοδος. Η Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς, επίσης αποδέκτης σημαντικών κονδυλίων, κατόρθωσε να οικοδομήσει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα ικανότητα για την έρευνα και τη δίωξη υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο.

Η μελλοντική βοήθεια θα πρέπει να εστιαστεί στη στήριξη της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας και στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Θα πραγματεύεται άμεσα τις προτεραιότητες και τις ανάγκες που επισημαίνονται στο σχέδιο δράσης το οποίο εκπόνησε η Ρουμανία. Σε γενικές γραμμές, θα πρέπει να προτιμηθούν μικρές, καλά στοχοθετημένες αποστολές βοήθειας που σέβονται την ικανότητα απορρόφησης των ρουμανικών θεσμικών ιδρυμάτων και επιτρέπουν πλήρη κυριότητα όσον αφορά την ολοκλήρωση των αποτελεσμάτων. Θα πρέπει να αναζητηθεί μια διεπιστημονική προσέγγιση όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο, η οποία, για παράδειγμα, θα εστιάζεται ταυτόχρονα στους δικαστές και τους εισαγγελείς. Κρίνεται ενδεδειγμένη η ελεγχόμενη σταδιακή κατάργηση της στήριξης σε κορεσμένες περιοχές.

Η στήριξη θα συνεχιστεί με τη μορφή ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, κατάρτισης και υποτροφιών. Τα μεγαλύτερα σχέδια στον τομέα της τοπικής διαφθοράς θα πρέπει να συμπληρωθούν με ευέλικτα και καλά στοχοθετημένα βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα σχέδια που πραγματεύονται ειδικές πτυχές ή εστιάζουν σε ιδιαιτέρως ευαίσθητες περιοχές και τομείς.

Η Ρουμανία ενθαρρύνεται να χρησιμοποιήσει πλήρως τον σημαντικό προϋπολογισμό κοινοτικής συνδρομής που εξακολουθεί να είναι διαθέσιμος μέσω της μεταβατικής χρηματοπιστωτικής διευκόλυνσης και του TAIEX (τεχνική βοήθεια και ανταλλαγή πληροφοριών). Τα κεφάλαια αυτά επιτρέπουν βραχυπρόθεσμες αποστολές το συντομότερο δυνατό, καθώς και μεσοπρόθεσμα σχέδια συνδρομής διάρκειας μέχρι 6 μηνών (μερική αδελφοποίηση).

Η Επιτροπή συμβουλεύει τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο χορήγησης πιο άμεσης και έμπρακτης υποστήριξης προς τη Ρουμανία με τη μορφή ανταλλαγών βέλτιστων πρακτικών, ασκουμένων, καθώς και υποτροφιών και θεσμικών εταιρικών σχέσεων με βασικές υπηρεσίες όπως η Εθνική Υπηρεσία Ακεραιότητας ή η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA).

Συμπέρασμα

Κατά το πρώτο έτος της ένταξής της στην ΕΕ, η Ρουμανία συνέχισε να καταβάλλει προσπάθειες για να διορθώσει τις αδυναμίες της οι οποίες, σε διαφορετική περίπτωση, θα παρεμπόδιζαν την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας, των πολιτικών και των προγραμμάτων της ΕΕ. Δεν έχουν, ωστόσο, ακόμη καταδειχθεί πειστικά αποτελέσματα σε τομείς θεμελιώδους σημασίας, όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο.

Η τεχνική επικαιροποίηση που παρέχεται στην παρούσα έκθεση δεν συνιστά εμπεριστατωμένη αξιολόγηση της προόδου που σημειώθηκε βάσει των στόχων αναφοράς· η επικρατούσα κατάσταση γεννά πάντως ανησυχίες που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν από τη διενέργεια της πλήρους αξιολόγησης της Επιτροπής τον Ιούνιο. Σημειώθηκαν καθυστερήσεις όσον αφορά την εφαρμογή μιας συνεπούς στρατηγικής προσλήψεων στο δικαστικό σώμα (στόχος αναφοράς 1), τη σύσταση Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (στόχος αναφοράς 2), καθώς και την ανάπτυξη μιας συνολικής στρατηγικής και την υλοποίηση υποδειγματικών σχεδίων για την καταπολέμηση της τοπικής διαφθοράς[24] (στόχος αναφοράς 4). Η Ρουμανία θα πρέπει ειδικότερα να εντείνει τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο (στόχος αναφοράς 3) και να ενισχύσει τις προσπάθειές της για τη διατήρηση της νομικής και θεσμικής σταθερότητας του πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημαντική προσπάθεια που καταβλήθηκε για την εκπόνηση ενός αξιόπιστου σχεδίου δράσης το οποίο περιγράφει τις δραστηριότητες, τις προθεσμίες και τα θεσμικά όργανα που είναι υπεύθυνα για την επίτευξη των σημείων αναφοράς. Ωστόσο, το σχέδιο δράσης χρειάζεται μεγαλύτερη συνοχή σε ορισμένα σημεία, ενώ θα πρέπει επίσης να καλυφθούν ορισμένα κενά.[25] Η Επιτροπή προτείνει να διορθώσει η Ρουμανία το σχέδιο δράσης στα σημεία αυτά.

ANNEX

Overview of EU Assistance provided to Romania in the area of Judicial Reform and the Fight against Corruption [26]

Benchmark 1: Judicial Reform

EU projects have provided institutional capacity building to the Senior Council of Magistracy and the Romanian judiciary training institutions. A substantial budget was reserved for the IT equipment of courts and prosecutors offices. Several larger bilateral projects and a number of smaller initiatives complemented this institution-building effort. Future projects continue to focus on capacity building, on the transparency of the judicial process and address particular areas such as judiciary statistics, probation system or witness protection. Judicial Reform has been a strong focus of assistance.

Phare 2004-2006:

- Institutional Capacity Building and IT and office equipment for the Superior Council of Magistracy (several projects, ongoing: 2.4 MEUR)

- IT and Office Equipment for the Superior Council of Magistracy (Until Nov06: 600,000 EUR)

- Strengthening the institutional and legislative framework in the field of international judicial cooperation (Nov06-May08: 1,2 Mio EUR)

- Institution Building and Equipment for the National Institute of Magistracy and to the National School of Clerks (several projects, ongoing: total 5.24 Mio EUR)

- IT equipment, training and development of case management and documentation software at courts and prosecutors' offices (several projects, ongoing: total 28,72 Mio EUR)

- Assistance to set up an efficient legal aid system (Until Nov06: 1,25 Mio EUR)

- Mediation as an alternative dispute resolution (275.000 EUR until June 2007)

- Increasing the Transparency of Courts' and prosecutors' offices (Nov07-Dec08: 1 Mio EUR)

- Assistance to the High Court of Cassation and Justice: Training and Capacity Building (Nov07-Dec08: 700,000 EUR)

- Further consolidation of the institutional and administrative capacity of the Ministry of Justice (Phare 2006: 0.4 MEUR)

Transition Facility 2007:

- Unification of the Jurisprudence of Courts and Prosecutor Offices in Romania (600,000 EUR)

- Strengthening the Public Ministry’s institutional capacity (170,000 EUR)

- Improving the System of Romanian Judicial Statistics (560,000 EUR)

- Strengthening the Romanian Probation System and the Inter-Institutional Cooperation on Victim Protection (570,000 EUR)

- Assistance for Enhancing the Respect of Human Rights in Prisons and Improving the Efficiency of the Romanian Penitentiary System (660,000 EUR)

- Improving the Witness Protection Capacity (250.000 EUR)

Main Bilateral Projects:

Consulting Services for Revision of the Penal Procedure Code (Jan-Nov07: 299,500 EUR) Strengthening the functioning of the Romanian Judiciary and its representative body – Superior Council of Magistracy (750,000 EUR) |

Development of Judiciary Training Capacities (Mar-Nov07: 40,000 EUR) |

Several Projects on: Management and media training for magistrates, Increasing Integrity within the Judicial System, Strengthening the Probation Service, Assistance to the Anti-Money Laundering Office, Court Management (635,000 EUR ) |

The implementation of basic procedural rules for protecting the financial interests of the EU (May-Oct07: 82,000 EUR) Support for improving the capacity of the Ministry of Justice (36,000 EUR) Assistance to the National Institute for Magistracy of Romania Improving the Human Rights Situation in Prisons (07-08: 50,000 EUR ) |

Several smaller training projects, internships, organisational audits, study visits, seminars |

- Main Projects with a total budget of at least 45.41 MEUR

Benchmark 2: Integrity Agency

A single large project includes support to the creation of the National Integrity Agency. Two bilateral projects complement the institution-building effort through support in related areas. Given that the National Integrity Agency will become operational only in the course of 2008, follow-up support should be considered.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption – assistance to the National Integrity Agency and the DNA (Aug06-Jan08: 0.6 Mio EUR concerning ANI)

Main Bilateral Projects:

Enhancing the Monitoring Role of Civil Society (88,000 EUR) |

Protection of whistleblower program |

- Main Projects with a total budget of at least 1.6 MEU

Benchmark 3: High-Level Corruption

Several projects supported building-up capacity at the Romanian National Anti-Corruption Prosecution Services (DNA). This support continues through smaller projects.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption – assistance to the National Integrity Agency and the DNA (Aug06-Jan08: 1 Mio EUR concerning DNA)

- Strengthening the institutional capacity of DNA (Sept05-Feb07: 1,2 Mio EUR)

- IT equipment and software for the DNA (Until Nov06: 1,75 Mio EUR)

Transition Facility 2007:

- Enhancement of National Anticorruption Directorate Investigative Capacities (560,000 EUR)

Bilateral Projects:

Several individual advisory missions, seminars and study visits |

- Main Projects with a total budget of at least 6.5 MEUR

Benchmark 4: Local Corruption

Several large EU projects are being implemented or in preparation. Bilateral support shows a particular emphasis on the area of local corruption. Several projects have been implemented with central and local administration.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption: Corruption Awareness among central and local public administration (since Nov06: 1,6 Mio EUR)

- Supply of IT equipment for the General Directorate for Anticorruption / Ministry of the Interior (Phare 2006: 0.3 MEUR)

- Strengthening administrative mechanisms and legislation to better foster and protect the public integrity system in public administration. (Phare 2006: 1.3 MEUR)

- Strengthening the fight against corruption on the preventive side (Phare 2006: 1 MEUR)

- Corruption in the Public Administration (Sept07-: 1,2 Mio EUR)

- Development of the Anti-corruption General Directorate of the Ministry of Interior and Administrative Reform (MIRA) (Jun07-Jul08: 1,1 Mio EUR)

Transition Facility 2007:

- Building Civil Society Support against Corruption (2,5 Mio EUR)

- Bringing Anti-Corruption Capacities in the Ministry of Internal Affairs up to EU Standards (250,000 EUR)

- Strengthening the Capacity to Fight Economic and Financial Crime (200.000 EUR)

Bilateral Projects

Resident adviser on corruption with MoI (until Jun08) |

Improving Transparency and Accountability of Local Government (ended Aug07: 135,000 EUR) Tackling corruption within the Customs Administration (ended Jul07: 52,500 EUR) Reducing corruption within the Health Sector (until Mar08: 58,500 EUR) National Integrity Centre (ended Aug07: 115,000 EUR) |

Romanian Youth Versus Corruption; Together against corruption; Anti-corruption educational campaign (Integrity Centres) Improving Romanian local government integrity (MPP) (04-06: 320,000 EUR) Regional Transparency Councils |

- Main Projects with a total budget of at least 9.9 MEUR

[1] Απόφαση 2006/928/ΕΚ της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2006 για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου στη Ρουμανία όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς (ΕΕ L 354 της 14.12.2006, σ. 56).

[2] Η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση για πρώτη φορά στις 27 Ιουνίου 2007 COM(2007)378 τελικό

[3] To σχέδιο δράσης δημοσιεύεται στην ακόλουθη διεύθυνση: http://www.just.ro/Portals/0/Right_Panel/Plan%20de%20actiune/plan_actiune_en_21122007[1].pdf

[4] Η στρατηγική αυτή θα ισχύσει μέχρι το 2012 και διατυπώνεται στο σχέδιο δράσης. Θα υλοποιηθεί από ομάδα εργασίας που θα διορίσει το ΑΔΣ.

[5] Με τροποποίηση του νόμου 304 καταργήθηκε η απαίτηση να υπάρχει συμφωνία του συμβουλίου του Εθνικού Ινστιτούτου Δικαστών για τους διορισμούς και τις ανακλήσεις των ανώτερων στελεχών του ΕΙΔ.

[6] Η διαδικασία της συνέντευξης καταργείται πλέον μέσω του GEO 100/2007, με ισχύ από την 1η Ιουνίου 2008.

[7] Δραστηριότητα 1.4 του τμήματος V του σχεδίου δράσης. Εγκρίθηκε, εξάλλου, και ένα νέο οργανόγραμμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (διαταγή αριθ. 2477/C/1.10.07).

[8] Δεν υφίσταται η πρακτική συστηματικών εκ των προτέρων διαβουλεύσεων του Υπουργείου Δικαιοσύνης με το ΑΔΣ επί της βασικής νομοθεσίας για το δικαστικό σώμα. Ανάλογες συστηματικές διαβουλεύσεις θα επέτρεπαν στο ΑΔΣ να ασκεί καλύτερα τον ρόλο του θεματοφύλακα της ρουμανικής δικαιοσύνης.

[9] Σχέδιο δράσης: μέρος II, σημείο 2.1.

[10] Νόμος 144/2007 της 25ης Μαΐου 2007.

[11] Για να επιταχυνθεί η διαδικασία, εκδόθηκε το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα της Υπηρεσίας αριθ. 138/6.12.2007.

[12] Μεταξύ 1ης Ιουνίου και 31ης Δεκεμβρίου 2007, απαγγέλθηκαν από την DNA κατηγορίες σε 148 εναγόμενους σε 64 υποθέσεις. Το ίδιο διάστημα τα δικαστήρια εξέδωσαν 31 μη τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις σχετικά με 53 εναγόμενους σε υποθέσεις DNA. 22 τελεσίδικες αποφάσεις εκδόθηκαν από δικαστήρια σχετικά με 31 εναγόμενους. Τελεσίδικες αθωωτικές αποφάσεις εκδόθηκαν κατά την ίδια περίοδο αναφοράς για 10 εναγόμενους

[13] Με το κυβερνητικό διάταγμα αριθ. 95 της 4ης Οκτωβρίου 2007, το οποίο προώθησε ο τέως υπουργός Δικαιοσύνης, τροποποιήθηκε η διαδικασία άρσης της δικονομικής ασυλίας υπουργών κατά την έννοια ότι η υφιστάμενη συμβουλευτική επιτροπή αντικαταστάθηκε με νέα επιτροπή απαρτιζόμενη από δικαστές. Ο νόμος αυτός κηρύχθηκε αντισυνταγματικός από το ρουμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο. Μετά την παραίτηση του υπουργού Δικαιοσύνης, που εμπλέκεται και ο ίδιος σε μία από τις οκτώ υποθέσεις, και τον διορισμό προσωρινού υπουργού τον Ιανουάριο, ο Πρόεδρος ήρε τον Ιανουάριο την ασυλία όλων των εναγομένων.

[14] Το βασικό σκεπτικό είναι ο μη σεβασμός από την εισαγγελία (DNA) νέας απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου για την άρση της ασυλίας των εναγομένων η οποία απαιτεί άρση ασυλίας και για πρώην μέλη της κυβέρνησης. Η νέα αυτή απόφαση εκδόθηκε, ωστόσο, μετά την κίνηση των αντίστοιχων διαδικασιών από την DNA.

[15] Δικονομικές παραβάσεις που δεν έχουν προκαλέσει θεμελιώδη ζημία στα βασικά δικαιώματα και μπορούν να αποκατασταθούν συνεπάγονται σχετική ακυρότητα. Σε περίπτωση απόλυτης ακυρότητας και παράβασης, π.χ. των βασικών δικαιωμάτων του εναγόμενου, δεν είναι δυνατή η επανόρθωση και η υπόθεση αποστέλλεται εκ νέου στην εισαγγελία για να επαναληφθεί η έρευνα.

[16] Σε περίπτωση υπερψήφισης για δεύτερη φορά του νόμου για τις τροποποιήσεις, η επικύρωση από τον Πρόεδρο καθίσταται υποχρεωτική βάσει του άρθρου 77 του ρουμανικού Συντάγματος.

[17] Η αδυναμία συμμόρφωσης θα κατέληγε σε ακυρότητα της έρευνας.

[18] Κυβερνητικό διάταγμα 47 της 28ης Αυγούστου 2007.

[19] Μεταξύ Οκτωβρίου 2007 και Ιανουαρίου 2008, πραγματοποιήθηκε εκστρατεία ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς.

[20] Δεν στάθηκε δυνατό να διαπιστωθεί ο βαθμός στον οποίο οι αλλαγές αυτές θα εξακολουθήσουν να επιτρέπουν τη δημιουργία εταιρικής σχέσης με την κοινωνία των πολιτών και να παρέχουν μια υπηρεσία για την παρακολούθηση των ενδείξεων διαφθοράς.

[21] Η εν λόγω πρωτοβουλία αντιπροσωπεύει το βασικό μέτρο που προτείνεται στο σχέδιο δράσης στο πλαίσιο του στόχου αναφοράς 4, βλ. δραστηριότητα αριθ. 5.

[22] Μόνο το πρόγραμμα PHARE έχει από το 2004 διαθέσει στη Ρουμανία άνω των 187 εκατ. ευρώ για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Η μεταβατική χρηματοπιστωτική διευκόλυνση θα υλοποιηθεί ως το 2010. Στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή και υποστήριξη για την εγκαθίδρυση χρηστής και διαφανούς οικονομικής διαχείρισης των κοινοτικών κονδυλίων, διαδικασία η οποία συνδέεται με την καταπολέμηση της διαφθοράς. Θα παρασχεθεί τεχνική συνδρομή για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τον έλεγχο του έργου, καθώς και για την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού Ενιαίου Πληροφορικού Συστήματος Διαχείρισης ικανού να παρέχει επίσης διαφανείς πληροφορίες σχετικά με τις παρεμβάσεις του Ταμείου και τις απορροφήσεις των κονδυλίων. Το TAIEX οργάνωσε σημαντικό αριθμό δραστηριοτήτων στη Ρουμανία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και εξακολουθεί να διαθέτει προϋπολογισμό για μελλοντικές δραστηριότητες.

[23] Για να εντοπιστούν πιθανά κενά όσον αφορά τη βοήθεια και για να διασφαλιστεί ότι διατίθεται ένα πλήρες φάσμα στήριξης, η σχετική κοινοτική και διμερής συνδρομή που έχει χορηγηθεί στη Ρουμανία από το 2004 συνοψίζεται σε κατάλογο συνημμένο στην παρούσα έκθεση. Ο κατάλογος καταρτίστηκε βάσει πληροφοριακών στοιχείων που είχε στη διάθεσή της η Επιτροπή και βάσει στοιχείων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη. Δεν υπήρξε δυνατή η καταγραφή όλων των δεδομένων για επιμέρους σχέδια και προτιμήθηκαν τα σωρευτικά δεδομένα ώστε να διευκολύνεται η ανάγνωση. Το σύνολο, ωστόσο, των διαθέσιμων πληροφοριών έχει γνωστοποιηθεί στη Ρουμανία και οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο παρόν κεφάλαιο έχουν συζητηθεί με τις ρουμανικές αρχές και χαίρουν της υποστήριξής τους.

[24] Σχέδιο δράσης: στόχος αναφοράς 4, δραστηριότητα 5.

[25] Ορισμένες επιδιωκόμενες νομικές και πολιτικές πρωτοβουλίες, στην πραγματικότητα αντιβαίνουν τους στόχους που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης. Επίσης, το σχέδιο δράσης παραλείπει το θεμελιώδες ζήτημα της νομικής και θεσμικής σταθερότητας του πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς (στόχος αναφοράς 3) Το σχέδιο επίσης παραλείπει να θίξει το πότε και αν θα καταρτιστούν τομεακές στρατηγικές για την αντικατάσταση εκείνων που εξέπνευσαν πρόσφατα σχετικά με τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Όσον αφορά την τοπική διαφθορά (στόχος αναφοράς 4), το σχέδιο δράσης δεν παρέχει επαρκείς πληροφορίες. Το σχέδιο δράσης εισάγει επίσης ορισμένες δραστηριότητες και δείκτες που δεν εμφανίζονται αρκούντως στοχοθετημένοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος. Αυτό αφορά ιδίως δείκτες όπως διαρροές εμπιστευτικών πληροφοριών στα μέσα ενημέρωσης (ΣΑ 3 κεφάλαιο I, σημείο 1.2). Η μελέτη για την εξατομίκευση των κυρώσεων για αδικήματα διαφθοράς (ΣΑ 3·κεφάλαιο II, σημείο 1) μπορεί να είναι μόνο το πρώτο βήμα για να θιγεί το πρόβλημα επίδειξης επιείκειας κατά την εκδίκαση υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο, όπως αναφέρεται στην έκθεση ΜΣΕ της Επιτροπής της 27ης Ιουνίου 2007. Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να επικαιροποιείται συνεχώς, ενώ η απόδοση βάσει των δεικτών του θα πρέπει να παρακολουθείται αυστηρά από ένα ισχυρό κεντρικό μηχανισμό επιχειρησιακού συντονισμού.

[26] PHARE: Budgetary figures include Romanian national co-financing.

Bilateral Projects: Only larger bilateral projects are taken up in this list. In addition, various assistance missions, study visits and smaller activities have taken place.