Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Χωροταξία στην Ευρώπη»

(97/C 116/01)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία για τη χωροταξία, «Ευρώπη 2000 +» 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ σχετικά με τη συνεργασία για τη χωροταξία στην Ευρώπη «Ευρώπη 2000 +» () καθώς και την οργάνωση από την ΕΤΠ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 6 σεμιναρίων για τη χωροταξία 7

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε στις 18 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, εδάφιο 4 της Συνθήκης ΕΚ για την κατάρτιση γνωμοδότησης σχετικά με τη χωροταξία στην Ευρώπη και την ανάθεση των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 5 «Χωροταξία - Περιβάλλον - Ενέργεια» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 340/96 rev.) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 5 στις 20 Νοεμβρίου 1996 (εισηγήτρια: η κ. du Granrut) 7

υιοθέτησε κατά τη διάρκεια της 16ης συνόδου ολομέλειας της 15ης και 16ης Ιανουαρίου 1997 (συνεδρίαση της 15ης Ιανουαρίου) την παρούσα γνωμοδότηση με πλειοψηφία.

1. Νέοι δρόμοι για τη χωροταξία και την εδαφική ανάπτυξη στην Ευρώπη

Ο πλούτος των εμπειριών που παρουσιάστηκαν καθώς και των ιδεών που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια των 6 περιφερειακών σεμιναρίων για τη συνεργασία σχετικά με τον ευρωπαϊκό χωροταξικό σχεδιασμό, τα οποία διεξήχθησαν από το Μάρτιο έως τον Οκτώβριο 1996 (), μία συνοπτική παρουσίαση των εργασιών τους επισυνάπτεται στη γνωμοδότηση, επιτρέπουν να καταρτισθούν νέοι δρόμοι για τη χωροταξία και την εδαφική ανάπτυξη στην Ευρώπη.

1.1. Επιβεβαίωση της βούλησης περιφερειακών και τοπικών αρχών να εφαρμόσουν τη διαπεριφερειακή συνεργασία

1.1.1. Η συνεργασία υπήρξε μία από τις λέξεις κλειδιά των σεμιναρίων. Οι περιφερειακοί και τοπικοί υπεύθυνοι γνωρίζουν καλύτερα από άλλους τις αδυναμίες των περιοχών τους και τις λύσεις που πρέπει να δοθούν. Επίσης γνωρίζουν καλά ότι δεν μπορούν να λύσουν μόνοι τους όλα τα προβλήματα που έχουν ανιχνεύσει. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές που είναι γειτονικές τους, αντιμετωπίζουν τις ίδιες δυσκολίες και είναι φυσικό και αποτελεσματικό να ενώσουν τις προσπάθειές τους για να βρουν κοινές λύσεις καθώς και να συνδέσουν τις ικανότητες παρέμβασης που διαθέτουν για να τις θέσουν σε εφαρμογή. Δεν έχουν κανένα δισταγμό να καταρτίσουν, από κοινού τα λειτουργικά σχέδια και υπολογίζουν στην υπεραξία που μπορούν να αντλήσουν απ'αυτά.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές δεν συνεργάζονται μόνο για να λύσουν κοινά προβλήματα. Στο όνομα της αλληλεγγύης, θέτουν σε κοινή εκμετάλλευση τα πλεονεκτήματα και τις δυνατότητές τους για να επιλυθεί το ένα ή το άλλο πρόβλημα που υφίσταται μία από αυτές. Συνεπώς, η συνεργασία τους εμπλουτίζεται από την αλληλεγγύη τους.

Η βούληση συνεργασίας των περιφερειακών και τοπικών συλλογικών αρχών θεμελιώνεται στην αποτελεσματικότητα. Στα αποτελέσματα υλικής τάξεως που δικαιολογούν τη δράση τους προστίθενται εκείνα που προκαλούνται από την αλληλεγγύη και την καλύτερη γνώση που αποκτούν οι πολίτες που υπάγονται στις περιφερειακές και τοπικές αυτές αρχές.

1.1.2. Τα προγράμματα διαπεριφερειακής συνεργασίας οδηγούν τους περιφερειακούς και τοπικούς υπευθύνους στο να εγκαθιδρύσουν διαρθρώσεις που δεν υπήρχαν προηγούμενα. Οι διαρθρώσεις αυτές σε γενικές γραμμές έχουν ως στόχο να εποπτεύουν τις εργασίες των εμπειρογνωμόνων, να διευκολύνουν από τεχνική και χρηματοδοτική άποψη την εφαρμογή των προγραμμάτων, να διασφαλίζουν τη μονιμότητα του διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερόμενων αρχών και, ενδεχομένως, να εξυπηρετούν ως τεχνικοί συζητητές τις άλλες εδαφικές συλλογικές αρχές: τα κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτες για να επιτρέπουν την εξίσωση των ειδικών προβλημάτων σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο ανάλογα με την περίπτωση.

1.1.3. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θεωρούν ότι εκπροσωπούνται, στο θεσμικό επίπεδο και στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Επιτροπή των Περιφερειών. Είναι ο πολιτικός τους εκφραστής, ικανός να κατανοεί τις διεκδικήσεις τους, να προβαίνει στη σύνθεσή τους για να τις παρουσιάζει και να τις υποστηρίξει τόσο ενώπιον της Επιτροπής όσο και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου.

1.2. Καλύτερος συνυπολογισμός των αναγκών των πολιτών και προστιθέμενη αξία στις ενισχύσεις που παρέχει η Ένωση

Ο χωροταξικός σχεδιασμός του ευρωπαϊκού χώρου, στην ποικιλία και την έκτασή του, δεν μπορεί να οργανωθεί μόνο βάσει ενός επιπέδου απόφασης. Απαιτεί τον συνυπολογισμό των αναγκών του πληθυσμού, καθώς και τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών υπευθύνων.

1.2.1. Ωθούμενες από την περιφερειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα προγράμματα που απορρέουν από τα διαρθρωτικά ταμεία οι περιφερειακές και τοπικές αρχές υποχρεώθηκαν να ασχοληθούν περισσότερο με τις ανάγκες των συμπολιτών τους, να ενθαρρύνουν τις πρωτοβουλίες τους και να χρησιμοποιήσουν τις ικανότητές τους στα πλαίσια τοπικών κοινοπραξιών. Επίσης, αυτή υπήρξε η αφορμή για να ενθαρρυνθούν οι επιτόπιοι φορείς να δεσμευθούν σε συλλογική δράση που προηγουμένως είχαν υποστηρίξει αυτοί οι ίδιοι. Από απλοί συζητητές οι περιφερειακές και τοπικές συλλογικές αρχές έγιναν εταίροι και στη συνέχεια παράγοντες της χωροταξίας και της εδαφικής ανάπτυξης στη Ευρώπη.

1.2.2. Λόγω της προσέγγισής τους με τους πολίτες, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές μπορούν καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη αρχή να παρακολουθούν τις ανάγκες τους, να ξεκινούν μ'αυτούς εποικοδομητικό διάλογο. Με την ικανότητα ανάλυσης και διάγνωσης που διαθέτουν κατορθώνουν να πετύχουν μια εγκάρσια και σφαιρική θεώρηση των προς επίλυση προβλημάτων. Με την ικανότητα κατάρτισης σχεδίων και την ταχύτητα παρέμβασης που διαθέτουν, δίνουν την πιο αποτελεσματική απάντηση. Λόγω της προσέγγισής τους τόσο στο επίπεδο της απόφασης όσο και στο επίπεδο της παρακολούθησης, μπορούν να προσαρμόζουν την απάντησή τους σε συνάρτηση με την εξέλιξη της κατάστασης.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι επίσης το πρώτο επίπεδο στο οποίο μπορεί να επιδιωχθεί η εδαφική συνοχή: είναι σε θέση, μόνες ή με τις άλλες περιφερειακές και τοπικές αρχές, να αντιμετωπίσουν το σύνολο των ενεργειών που θα πρέπει να ληφθούν για να αναπτυχθεί η οικονομική δραστηριότητα και απασχόληση, για να οργανωθεί η κατοικία και οι κοντινές μεταφορές, για να προστατευθεί ή ακόμη και να βελτιωθεί το περιβάλλον.

1.2.3. Η συμμαχία της ταχύτητας με την υψηλή τεχνικότητα ανάλυσης, της ευελιξίας παρέμβασης με την προσπάθεια μέγιστης αποτελεσματικότητας καθιστούν τις περιφερειακές και τοπικές αρχές τους πιο αποδοτικούς εταίρους των ευρωπαϊκών σχεδίων χωροταξίας, τους τεχνίτες της προστιθέμενης αξίας τους.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές καθώς και οι πολίτες που υπάγονται σ'αυτές γνωρίζοντας καλά τα πλεονεκτήματα και τη θετική συμβολή τους δεν θα δεχθούν πλέον να μην αποτελούν τους κύριους εταίρους κάθε προγράμματος χωροταξίας και ανάπτυξης, τόσο στο επίπεδο της κατάρτισης όσο και στο επίπεδο της εφαρμογής του.

Για την Επιτροπή των Περιφερειών, η διαπεριφερειακή συνεργασία αποτελεί μαρτυρία των δυνατοτήτων ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε καθημερινή βάση. Θεωρεί ότι είναι σε θέση να διευκολύνει η ίδια αυτή τη συμβολή για την ανάδειξη μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, με το να αξιοποιήσει αυτή τη θετική πτυχή της διαπεριφερειακής συνεργασίας και να ενισχύσει τη διάδοση της πρακτικής που εφαρμόζεται στο πεδίο αυτό από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

1.3. Η καταλληλότητα του πλαισίου παρέμβασης των διαπεριφερειακών ζωνών

Η πολιτική χωροταξίας και ανάπτυξης δεν αναγνωρίζει ούτε εσωτερικά ούτε εξωτερικά σύνορα, τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση στη σημερινή της διάρθρωση.

1.3.1. Η ομαδοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου όπως προτείνεται από το σχέδιο Ευρώπη 2000 + σε 11 ζώνες παρέμβασης υπαγορεύεται από πολυάριθμες λογικές:

- γεωγραφική λογική: κάθε ζώνη προκύπτει από το ίδιο γεωλογικό και υδρογραφικό σύστημα, ή από το ίδιο θαλάσσιο σύστημα 7

- οικονομική λογική: οι μελέτες που έγιναν αποκάλυψαν σημαντικές ομοιότητες απο την άποψη του τύπου της οικονομικής δραστηριότητας, του επιπέδου ζωής, της ύπαρξης επιβλαβών επιπτώσεων ή ρύπανσης, δηλαδή από ένα σύνολο καθοριστικών παραγόντων ως προς τις διαρθρωτικές δράσεις που θα πρέπει να εφαρμοστούν 7

- ιστορική και πολιτιστική λογική: ο ευρωπαϊκός χώρος έχει διασπασθεί στη διάρκεια των αιώνων και πιο συχνά αυτό έγινε χωρίς να εκφραστούν οι απόψεις των πληθυσμών και χωρίς καμία φροντίδα για τις πολιτιστικές διασυνδέσεις, ώστε μπορούμε να πούμε ότι ήρθε η ώρα να εξευρεθούν οι συμπληρωματικότητες και να δοθεί ο λόγος και η επιλογή σ'αυτούς που τις υφίστανται με τη μορφή αυτή.

1.3.2. Ο μεταβλητός έστω συνδυασμός αυτών των τριών λογικών δημιουργεί ένα αίσθημα κοινής προέλευσης και κοινότητας πεπρωμένου. Έχει θετικές επιπτώσεις από την άποψη της δέσμευσης των υπευθύνων των περιφερειακών και τοπικών αρχών καθώς και της υποστήριξης των πολιτών για την πραγματοποίηση σημαντικών δράσεων.

Η οργάνωση των 6 αυτών σεμιναρίων κατέστησε υποχρεωτική την ομαδοποίηση των ζωνών της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής, της Δυτικής και Κεντρικής Μεσογείου, και με τον όρο μεθοριακές περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης, τα νέα ομοσπονδιακά κρατίδια και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι ομαδοποιήσεις αυτές δεν τις έθεσαν υπό αμφισβήτηση. Αντιθέτως, επέτρεψαν να φανεί ο αναντικατάστατος ρόλος της Μεσογείου ως πολιτιστικού και οικονομικού καταλύτη, οι συμπληρωματικότητες που υφίσταντο μεταξύ των ακτών της Βόρειας Θάλασσα και της Βαλτικής και προκειμένου για την Κεντρική Ευρώπη, η αποφασιστικότητα των περιφερειακών και τοπικών αρχών αυτού του χώρου να δώσουν απόλυτη προτεραιότητα στην άρση αυτής της παρά φύσιν διαίρεσης της ευρωπαϊκής ηπείρου.

1.3.3. Όλοι όσοι συμμετείχαν στα σεμινάρια αναγνώρισαν την καταλληλότητα των ζωνών αυτών όσον αφορά τη χωροταξία και την οργάνωσή τους, έστω και εάν στο εσωτερικό τους ειδικές συγγένειες ή ειδικά προβλήματα οδηγούν σε πιο προχωρημένες συνεργασίες μεταξύ ορισμένων περιφερειακών και τοπικών αρχών. Επίσης, στα περιθώρια των ζωνών αυτών, κοινές προσεγγίσεις ή προβλήματα μπορεί να οδηγήσουν στη συνεργασία μεταξύ ορισμένων περιφερειακών και τοπικών αρχών που ανήκουν σε διαφορετικές ζώνες.

Όλοι αναγνώρισαν την αξία της εδαφικής συνοχής.

Όλοι αναγνώρισαν την εκπληκτική ώθηση που προσφέρει η διαμεθοριακή και υπερεθνική συνεργασία καθώς και τη δυναμική που προκύπτει από τη θέληση να ξεπερασθούν τα σύνορα, αυτά τα «ιστορικά κατάλοιπα».

Στο πεδίο αυτό και χωρίς να αρνείται κανείς τις εθνικές εντάξεις, ξεπεράστηκε το σημείο από το οποίο η επιστροφή είναι αδύνατη.

1.4. Εμβάθυνση των στόχων στα διάφορα πεδία παρέμβασης

Τα ίδια τα πεδία παρέμβασης συναντώνται και στα προγράμματα διαπεριφερειακής συνεργασίας για τη χωροταξία και την εδαφική ανάπτυξη. Ωστόσο, για να υπάρξει απάντηση στα ειδικά προβλήματα των εν λόγω περιφερειών και για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών εξετάστηκαν πιο εμπεριστατωμένα οι στόχοι αυτοί.

Στα θέματα των χερσαίων μεταφορών, των οποίων η σημασία αναγνωρίσθηκε από όλους και κυρίως από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές της Ηπειρωτικής Διαγωνίου προκειμένου να εξασφαλισθούν οι συνδέσεις της με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, δόθηκε έμφαση από τη μια μεριά στη δυνατότητα πρόσβασης και στην καλύτερη σύνδεσή τους με τις δευτερεύουσες οδούς, από την άλλη πλευρά στην αναγκαιότητα να δοθεί προτεραιότητα στα μέσα επικοινωνίας που προκαλούν τις λιγότερες ρυπάνσεις και να οργανωθεί η διασύνδεση των διαφόρων τύπων προκειμένου να βελτιωθεί η προσφορά και η ρύθμιση των ροών. Τέλος είναι επιθυμητόν να εξισορροπηθεί το σημερινό φάσμα των υποδομών χερσαίας μεταφοράς Βορρά-Νότου με ένα πλήρες σύστημα μεταφορών Ανατολής-Δύσης.

1.4.1. Όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές, οι βασικές επιδιώξεις είναι: να εντατικοποιηθούν οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των μεγάλων και των μεσαίων λιμένων, μέσω της ανάπτυξης του «καμποτάζ», της αύξησης της συχνότητας των μικρών διαδρομών, καθώς και της επέκτασης των συνδέσεων υψηλής ταχύτητας 7 να διευκολυνθεί η ανάπτυξη κοινού συστήματος ενημέρωσης για το σύνολο των εμπορικών στόλων. Γενικότερα να βελτιστοποιηθούν οι θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ των διαφόρων λιμένων των παράκτιων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όσον αφορά την εναέρια κυκλοφορία, η ανάπτυξή της θα πρέπει να γίνει προς την κατεύθυνση των περιφερειακών αεροδρομίων και για τις μεσογειακές χώρες με διακυμάνσεις συχνότητας για να συνοδευθεί η τουριστική δραστηριότητα.

1.4.2. Προτεραιότητες της προστασίας του περιβάλλοντος είναι η ρύθμιση και η ποιότητα των υδάτινων πόρων, η καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η διαχείριση των θαλάσσιων ακτών, ο περιορισμός των αποβλήτων και η χρήση των φυσικών πόρων που διέπεται από την αρχή της αειφόρου ανάπτυξης, ο έλεγχος και η επεξεργασία των αποβλήτων και προκειμένου για τις πιο ηπειρωτικές περιοχές, η προστασία των χώρων που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη πανίδας και χλωρίδας μέσω της δημιουργίας φυσικών πάρκων, ενώ σε ορισμένες ζώνες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, είναι αναγκαίο να υπάρξει καθαρισμός της γης για να εγκατασταθούν σ'αυτή νέες δραστηριότητες.

Η γεωργία πρέπει να θεωρείται στρατηγικός παράγων της υπαίθρου εννοούμενη ως απαραίτητος συνδετικός ιστός που επιτρέπει τη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου πληθυσμού για τη συντήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και ως προαπαιτούμενο για την εδραίωση και ανάπτυξη των άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων.

1.4.3. Η ισορροπία μεταξύ των αστικών περιοχών και των αγροτικών ζωνών αποτελεί επίσης αντικείμενο ειδικών προτάσεων: η αστική οικονομική λειτουργία μπορεί να ξαναβρεί το δυναμισμό της εάν οι μεγάλες πόλεις του Κέντρου των Πρωτευουσών συνδέσουν τις προσπάθειές τους να καταπολεμηθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι διάφορες αιτίες που τον προκαλούν, ενώ παράλληλα οι μεσαίες πόλεις και κυρίως εκείνες οι οποίες αποτελούν τεχνολογικούς πόλους, θα πρέπει να οργανωθούν σε δίκτυα προκειμένου κάθε μία από αυτές να προσφέρει στις επιχειρήσεις το φάσμα υπηρεσιών που είναι αναγκαίες. Έτσι θα δημιουργηθούν απασχολήσεις ικανές να προσφερθούν στον πληθυσμό τους και ενδεχομένως σε δεύτερο χρόνο να κατανεμηθούν στις αγροτικές κοινότητες, πράγμα που θα επιτρέψει να διατηρηθεί σε αυτές ένας ορισμένος αριθμός ενεργού πληθυσμού. Ωστόσο, είναι σαφές ότι τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν από μόνα τους και ότι θα χρειαστούν ειδικά μέτρα προκειμένου να υπάρξει ειδική στόχευση στα οικονομικά προβλήματα των αγροτικών ζωνών.

1.4.4. Όσον αφορά τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, η καινοτομία και η έρευνα αποτελούν τις λέξεις κλειδιά της οικονομικής ανάπτυξης από κοινού με τη χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης. Πρόκειται για τρεις παράγοντες που μπορούν να επιτρέψουν σ'αυτές να αντιμετωπίσουν σε τοπικό επίπεδο την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας στο πεδίο της τεχνικής ικανότητας, της ποιότητας των ανθρώπινων πόρων και της ικανότητας προσαρμογής.

1.4.5. Τα περισσότερα σχέδια που αφορούν τις τουριστικές δραστηριότητες δίνουν έμφαση στην πολιτιστική τους συνιστώσα. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές γνωρίζουν ότι έχουν ως κοινό στοιχείο το πλεονέκτημα να διαθέτουν μια πολιτιστική ιστορική και φυσική κληρονομιά που είναι σχεδόν πάντοτε εξαιρετική και ότι εναπόκειται σ'αυτές, από κοινού, να την αξιοποιήσουν και να την καταστήσουν γνωστή.

Στην επιδίωξη χωροταξίας και ανάπτυξης προστίθεται η θέληση να προχωρήσουν σε πολιτιστκές ανταλλαγές, να γνωρίσουν καλύτερα ο ένας τον άλλο, να μπορέσουν να εκφραστούν στην ίδια γλώσσα, να βρούν συστήματα κοινής αναφοράς.

Η δημιουργική φαντασία των περιφερειακών και τοπικών αρχών, η ικανότητα ώθησης που διαθέτουν και οι συλλογικές στρατηγικές που αν εφαρμοστούν αποτελούν την εγγύηση μιας οικονομικής ανάπτυξης που δημιουργεί η απασχόληση, μιας πραγματικής οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, συνοχής που επιπλέον είναι σταθερή.

1.5. Η ειδική συμβολή της διαπεριφερειακής συνεργασίας στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές έχουν επίγνωση ότι η συνεργασία τους δεν ασκείται σε κλειστό χώρο. Αντιθέτως, οι συλλογικές τους ευθύνες επεκτείνονται στον υπόλοιπο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και στις χώρες της Νότιας Μεσογείου.

Στην ταυτότητα της κάθε ζώνης αντιστοιχεί ένας τύπος ευθύνης:

1.5.1. Για τη ζώνη Κέντρο των Πρωτευουσών, πρόκειται για τη δυνατότητα διατήρησης στον ευρωπαϊκό χώρο ενός δραστήριου κέντρου βαρύτητας, στην αιχμή της τεχνολογικής προόδου και της αστικής οικονομικής λειτουργίας, ικανού επίσης να καταπολεμήσει τη ρύπανση και να βρει τις λύσεις επαφής των διαφόρων τύπων μεταφορών που θα αποσυμφορήσουν τους δρόμους και τα λιμάνια του.

1.5.2. Το Τόξο των Άλπεων αποτελεί ένα άλλο κινητήρα της Ευρώπης λόγω της κεντρικής του θέσης, λόγω του πλούτου των κοιλάδων γύρω από τις Άλπεις, λόγω της χιλιετούς εμπειρίας του σε μεταναστευτικές ροές και λόγω της αρχαιότητας των διαπεριφερειακών συνεργασιών του, πράγμα που ως σήμερα του επέτρεψε να μετατρέψει αυτές τις λεπτές καταστάσεις σε πλεονεκτήματα ανάπτυξης.

1.5.3. Από τη μεριά τους οι μεθοριακές περιφερειακές και τοπικές αρχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κρίνουν ότι είναι υπεύθυνες για να επιταχύνουν τη διαδικασία ενσωμάτωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ισχυροποιημένες από το συναίσθημα αυτό, θα προσχωρήσουν στη συνάντηση με τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές που βρίσκονται στην άλλη πλευρά των συνόρων, με αυτές, και παρά τις διαφορές που υπάρχουν από την άποψη του καθεστώτος ή των αρμοδιοτήτων τους, θα οργανώσουν συνεργασίες που θίγουν άμεσα την καθημερινή ζωή των πληθυσμών τους και κυρίως των νέων και οι οποίες θέτουν σε πρώτο επίπεδο την ένταξή τους σε μια κοινή πολιτιστική κληρονομιά.

Η διάγνωσή τους όσον αφορά τις μεγάλες ενέργειες που πρέπει να αναληφθούν είναι συγκεκριμένη: απόλυτη αναγκαιότητα δημιουργίας ικανοποιητικών υποδομών από την άποψη των δικτύων επικοινωνίας, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Τα εδάφη που συνενώνονται κατ'αυτό τον τρόπο θα πρέπει να αποτελέσουν χώρους ανάπτυξης και όχι απλά περάσματα.

Αυτό το εγχείρημα είναι απαιτητικό. Ανοίγει το δρόμο στην οικοδόμηση μιας νέας Ευρώπης, της Ευρώπης των Πολιτών, των κοινοπραξιών μιας εσωτερικής αγοράς χωρίς σύνορα.

1.5.4. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές της Μεσογειακής Ζώνης επιθυμούν να ενισχύσουν την οικονομική τους ανάπτυξη προκειμένου να επιταχύνουν το διάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις περιφέρειες της Νότιας Μεσογείου με σκοπό τον αμοιβαίο οικονομικό και πολιτιστικό εμπλουτισμό. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αδιαφορήσει για το μέλλον περιφερειών που βρίσκονται στο Νότο και στην Ανατολή της «mare nostrum», καταλύτη πολιτισμών και γιατί όχι ευημερίας.

1.5.5. Οι ζώνες της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής ιστορικά αποτέλεσαν τόπο ανταλλαγής και δραστήριου εμπορίου 7 φέρουν την παράδοση μιας τοπικής δημοκρατίας και μιας πολύ επιβεβαιωμένης πολιτιστικής κοινότητας.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές της ζώνης της Βόρειας Θάλασσας μπορούν να δείξουν στην υπόλοιπη Ευρώπη με ποιό τρόπο ένας χώρος που γνώρισε ένα μεγαλοπρεπές οικονομικό παρελθόν μπορεί να πετύχει αυτή τη διπλή πρόκληση της ενθάρρυνσης και καλύτερης κατανομής του βιομηχανικού, γεωργικού και κυρίως λιμενικού πλούτου, και να καταστεί εκ νέου ένας οικονομικά ισχυρός χώρος.

Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η ανάπτυξη της ζώνης της Βαλτικής Θάλασσας μέσω της συντονισμένης συνεργασίας των κρατών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών, «The Baltic Sea Region Conference VASAB 2010», που αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα που θα πρέπει να βρει μιμητές, θα αποδείξει την ικανότητα αυτής της ζώνης να ξαναβρεί το σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε ιστορικά στις εμπορικές σχέσεις και την πολιτιστική συνεργασία μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης στην Ευρώπη και, κυρίως, σε σχέση με τις χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία.

1.5.6. Η ζώνη του Ατλαντικού Τόξου υπενθυμίζεται ότι πριν βρεθεί στην περιφέρεια της Ευρώπης υπήρξε η αφετηρία για την κατάκτηση του κόσμου. Η επιλογή για την αναδιάρθρωση της θαλάσσιας δραστηριότητάς της έχει δύο στόχους: να καταστεί εκ νέου η εμπορική διέξοδος των προϊόντων της Ένωσης, αφενός, και, αφετέρου, να ενισχυθεί η λιμενική δραστηριότητα στη ζώνη του Ατλαντικού Τόξου, προκειμένου να συνδεθούν οι περιφερειακές και τοπικές κοινότητες μεταξύ τους και, κατ' αυτόν τον τρόπο, να διευκολυνθεί η ολοκληρωμένη ανάπτυξή τους. Έτσι, οι άλλες περιφέρειες της Ευρώπης μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην περαιτέρω ανάπτυξη της ζώνης του Ατλαντικού Τόξου, με σκοπό την προώθηση της συνοχής στην Ευρώπη.

1.6. Συγκεκριμένη εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας και εξέλιξη του θεσμικού πλαισίου και των διαδικασιών χρηματοδότησης

Η αρχή της επικουρικότητας αποτελεί μια αρχή πολιτικής οργάνωσης που συνεπάγεται ότι κάθε εδαφική κοινότητα δρα μέσα στα όρια των αρμοδιοτήτων που της έχουν παραχωρηθεί και των στόχων που της έχουν ανατεθεί.

Η λειτουργική εφαρμογή της θα επιτρέψει στον καθένα, εκεί όπου βρίσκεται και στην άσκηση των αρμοδιοτήτων και των ικανοτήτων του, να συμμετάσχει στο συνολικό έργο.

1.6.1. Από τη στιγμή που οι περιφερειακές και τοπικές αρχές παρακολουθούν προσεκτικά τις ανάγκες των πολιτών τους και αποδεικνύουν την ικανότητά τους να υπερασπίσουν και να ρυθμίσουν τα διαφορετικά ορισμένες φορές συμφέροντά τους για να καταρτίσουν μια σφαιρική και αποτελεσματική στρατηγική χωροταξικού συνδυασμού, έχουν το δικαίωμα να απαιτούν από τα κράτη και την Ευρωπαϊκή Ένωση να τις συμπεριλάβει ως εταίρους στους προβληματισμούς και στον προγραμματισμό τους και ως παράγοντες για την εφαρμογή μιας πολιτικής χωροταξικού σχεδιασμού και ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου. Αυτό αποτελεί τη δυνατότητα συγκεκριμένης εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας.

1.6.2. Για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, η διεκδίκηση του σεβασμού της αρχής της επικουρικότητας είναι μόνιμη. Στο πεδίο του χωροταξικού σχεδιασμού και της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου, αυτή η αρχή θεμελιώνεται στα κριτήρια της αποτελεσματικότητας κυρίως από την άποψη της οικονομικής ανάπτυξης. Επίσης έχει το χαρακτήρα δόγματος διότι επισφραγίζει την αρμοδιότητα την οποία αντλούν από την αποκτημένη δια της ψήφου νομιμότητά τους και από την ιδέα ότι ο πολίτης βρίσκεται στο κέντρο του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

1.6.3. Από την πλευρά τους, τα ομοσπονδιακά κρατίδια και οι περιφέρειες που έχουν την ευθύνη του χωροταξικού σχεδιασμού των επικρατειών τους απαιτούν σαφέστερα να παρεμβαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο όταν πρόκειται για προβλήματα ευρωπαϊκής διάστασης.

1.6.4. Μολονότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές δεν διαθέτουν παρόμοιες αρμοδιότητες σε όλα τα κράτη μέλη, θεωρούν αναγκαίο να τους εξασφαλίσουν η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους στα πλαίσια της διαπεριφερειακής συνεργασίας, δηλαδή ένα νομικό και διοικητικό πλαίσιο καθώς και διαδικασίες χρηματοδότησης που να προκύπτουν από αυτό.

Κανένα νομοθετικό ή ρυθμιστικό κείμενο και συνεπώς κανένα κείμενο γενικής εφαρμογής δεν προσφέρει θεσμικό πλαίσιο στη διαπεριφερειακή συνεργασία. Οι ευρωπεριφέρειες υφίστανται, ορισμένες εκατοντάδες διαπεριφερειακές συμφωνίες, που αφορούν την οργάνωση εδαφών που βρίσκονται από τη μια και την άλλη πλευρά εθνικών συνόρων, υπογράφηκαν χωρίς πραγματική ευρωπαϊκή ή διεθνή νομική αναγνώριση.

1.6.5. Οι χρηματοδοτικές συμμετοχές δεν υπόκεινται σε κανένα κανόνα, πράγμα που δεν διευκολύνει τις ενδεχόμενες συμπληρωματικότητες και αντιτίθεται στην αποτελεσματικότητα των επενδύσεων. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές καταρτίζουν προγράμματα χωρίς να γνωρίζουν τον προϋπολογισμό τους και υποχρεώνονται να συμμετέχουν σε σχέδια στην κατάρτιση των οποίων δεν συμμετέχουν.

Ο ίδιος ο δυναμισμός των περιφερειακών και τοπικών αρχών στα θέματα του χωροταξικού σχεδιασμού και της ανάπτυξης απεκάλυψε δυνατότητες που δεν γίνονται αντικείμενο ορθολογικής εκμετάλλευσης και οι οποίες αντιθέτως μπορούν να καταστούν παρόμοιο τέτοιο αντικείμενο μέσω της θεσμικής εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας.

2. Προτάσεις δράσεων

2.1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

Η συμβολή της διαπεριφερειακής συνεργασίας στο χωροταξικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου αποδεικνύουν το θετικό και απαραίτητο χαρακτήρα της για τρεις ουσιώδεις λόγους: αποτελεσματικότητα και συνοχή, προσαρμογή στην παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, κοινωνική συνοχή και ασφάλεια των ατόμων.

2.1.1. Η προβληματική του χωροταξικού σχεδιασμού και της ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου που άρχισε με την περιφερειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας βρήκε τη φυσική συνέχειά της στο επίπεδο των περιφερειακών και τοπικών αρχών λόγω των αρμοδιοτήτων, της εμπειρίας και του δυναμισμού τους. Αποδείχθηκε στο πεδίο αυτό που επιζητά τη μια στιγμή ή την άλλη τους επιτόπιους παράγοντες, ότι είναι πιο αποτελεσματικό να επιδιωχθεί η αποδοχή τους στο ξεκίνημα των σχεδίων για να υπάρξει εμπλουτισμός με τη συμμετοχή τους και ότι εξάλλου η κατάρτιση συνεκτικών προγραμμάτων συχνά οδηγεί σε διαμεθοριακές οριοθετήσεις του χωροταξικού σχεδιασμού και της ανάπτυξης.

Εν πάση περιπτώσει, η επιδίωξη κοινών λύσεων σε κοινά προβλήματα που δημιουργούν υποχρεώσεις στις περιφερειακές και τοπικές αρχές αποτελεί επίσης και παράγοντα αποτελεσματικότητας και εδαφικής συνοχής που θα πρέπει να αναγνωρισθεί σε αυτές τόσο από τα κράτη όσο και από την Ένωση.

2.1.2. Εξάλλου, είναι πλέον σίγουρο ότι η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και η αναζήτηση μιας εντατικής δημιουργίας απασχόλησης απαιτούν εδαφικές λύσεις: από τη στιγμή που μία περιοχή αποκτά εργαλεία οικονομικής ανάπτυξης όπως είναι κέντρο έρευνας, πρόσβαση σε δίκτυα επικοινωνίας και τηλεπικοινωνίας, ειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού και υπηρεσίες στις επιχειρήσεις, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να προσελκύσει μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις είτε ανεξάρτητες, είτε συνδεδεμένες με πολυεθνικές επιχειρήσεις που θα μπορέσουν να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους στις επιταγές της παγκόσμιας αγοράς.

Τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίσθηκαν από την εμφάνιση τέτοιων οικονομικών περιοχών ανοικτών στον κόσμο και σε θέση να αντιμετωπίσουν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, και των οποίων η ευημερία βασίζεται στην αποδοχή μιας ορισμένης αλληλεξάρτησης προκειμένου να εξασφαλιθούν οι πιο αποδοτικές υπηρεσίες πληροφόρησης και καινοτομίας.

2.1.3. Αυτή η πιο ομόφωνη προσέγγιση του χωροταξικού σχεδιασμού και της ανάπτυξης των δυνατοτήτων μιας περιοχής, στην υπηρεσία των πολιτών αποτελεί έλεγχο κοινωνικής συνοχής, οικονομικής σταθερότητας και ασφάλειας του ατόμου.

2.2. Ειδικές παρατηρήσεις σε σχέση με την επιτροπή ανάπτυξης του χώρου (CDS), και το Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Κοινοτικού Χώρου (SDEC)

Τα αποτελέσματα των εργασιών του σεμιναρίου έδειξαν ευρύτατα ότι το Πρόγραμμα Ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου αφορά άμεσα τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

2.2.1. Δεν αρκεί όμως να το δηλώσει κανείς αυτό, θα πρέπει και να το οργανώσει σε ένα πνεύμα κοινοπραξίας και με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και να εμπλουτίσει τη διαπεριφερειακή συνεργασία, με τα πλεονεκτήματα που επιφέρει αυτή από την άποψη του δυναμισμού, της αποτελεσματικότητας, της αλληλεγγύης και της τοπικής δημοκρατίας.

Αυτό το σύστημα οργάνωσης έχει πολλές επιπτώσεις:

- ο χωροταξικός σχεδιασμός και η ανάπτυξη του χώρου συγκροτούνται στη βάση του υποκρατικού επιπέδου, είναι δηλαδή η διαδικασία «bottom-up» 7

- ο πολλαπλασιασμός των τόπων στους οποίους οι τοπικοί παράγοντες μπορούν να υποστηρίξουν τα συμφέροντά τους και να τα ρυθμίσουν οι ίδιοι απομακρύνει τον κίνδυνο ομοιογενοποίησης των εν λόγω περιοχών συμβάλλει στη διατήρηση της ταυτότητάς τους και επιτρέπει την εμφάνιση πνεύματος προσχώρησης στο ευρωπαϊκό σχέδιο 7

- η προσέγγιση ανά γεωγραφικές ζώνες διευκολύνει την αναζήτηση οικονομικής και θεσμικής καταλληλότητας 7 επιτρέπει να ξεπερασθεί το εμπόδιο των πολιτικών συνόρων, που δεν έχουν νόημα στα θέματα του χωροταξικού σχεδιασμού και να επιτύχει, προς όφελος των περιοχών, την ενσωμάτωση πολιτικών που διαφορετικά θα ήταν αντιφατικές.

2.2.2. Μέσω της διαπεριφερειακής συνεργασίας τους, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, επιτρέπουν την εμβάθυνση των στόχων που καλύπτουν οι υποδομές μεταφορών. Είναι σε θέση να κινητοποιήσουν τα εκλεγμένα δημοτικά συμβούλια των μεγάλων πόλεων και να επιλύσουν τα προβλήματα αποκλεισμού, ρύπανσης, συμφόρησης της κυκλοφορίας για να ξαναβρούν τη λειτουργία του οικονομικού δυναμισμού και να οργανώσουν μεταξύ των νέων πόλεων τη συνεργία εκείνη που θα τους επιτρέψει να προσελκύσουν τις επιχειρήσεις και θα δώσει τέλος στις μεν και στις δε, τη δυνατότητα να ενισχύσουν την ικανότητά τους να δημιουργήσουν απαχόληση στις περιφερειακές ζώνες της ενδοχώρας τους.

Με τις αρμοδιότητες και την ευαισθησία τους προς το περιβάλλον καθώς και με την προστασία των φυσικών πόρων, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, αποτελούν τους εγγυητές μιας βιώσιμης ανάπτυξης.

2.2.3. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές συμμετέχουν στην υλοποίηση της πολιτικής Χωροταξίας και Ανάπτυξης όχι μόνο στο χώρο της Ένωσης, αλλά επίσης και των χωρών που είναι ακόμη έξω από αυτή, όπως οι Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα Βαλτικά Κράτη, τα κράτη της πρώην ΕΣΣΔ και οι τρίτες χώρες της Μεσογείου.

2.2.4. Κατ'αυτόν τον τρόπο οι περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι φορείς μιας αντίληψης του χωροταξικού σχεδιασμού που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα επιδιώκοντας τη συνοχή του χώρου, την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των επενδύσεων σε υλικά και ανθρώπους.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θα πρέπει, εξάλλου, να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις προπαρασκευαστικές εργασίες σε εθνικό επίπεδο.

Στις συνθήκες αυτές, είναι απαραίτητο η Επιτροπή των Περιφερειών που εκπροσωπεί τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να μπορεί να εκφέρει τη γνώμη της και να συμμετέχει στις άτυπες συνεδριάσεις των Υπουργών Χωροταξίας στα πλαίσια της προετοιμασίας του Προγράμματος Ανάπτυξης του Κοινοτικού Χώρου.

Διαφορετικά θα λείψει από τη διαδικασία αυτή μια αναντικατάστατη ποιοτική και ανθρώπινη προσφορά και θα θεωρηθούν αμελητέες οι εκατοντάδες διαπεριφεριφερειακές συνεργασίες που έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους στα θέματα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Ανάπτυξης.

2.3. Ως προς τη Διακυβερνητική Διάσκεψη (ΔΔ)

Όλοι οι παρατηρητές συμφωνούν ότι οι εργασίας της Διακυβερνητικής Διάσκεψης προχωρούν πολύ αργά και εκφράζουν το φόβο ότι θα οδηγήσουν τελικά στην κατάρτιση ενός σχεδίου ελάχιστων μεταρρυθμίσεων που θα δημιουργήσει τον κίνδυνο άμβλυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν αυτή θα περιλαμβάνει είκοσι μέλη.

2.3.1. Οι προβλεπόμενες εκστρατείες επικοινωνίας προς τους πολίτες, των οποίων τη χρησιμότητα δεν αρνείται κανείς, δεν επαρκούν για να αποκαταστήσουν το έλλειμμα νομιμότητας και διαφάνειας των ευρωπαϊκών οργάνων. Θα πρέπει επίσης να αρχίσει ένας ανιχνευτικός προβληματισμός σχετικά με τη δημιουργία μιας αντιπροσωπευτικής, τόσο πολιτικής όσο και οικονομικής δημοκρατίας στην κλίμακα της Ένωσης.

Για να γίνει αυτό χρειάζεται να διασφαλισθεί το δικαίωμα των ευρωπαίων πολιτών να διαχειρίζονται ένα σημαντικό τμήμα των δημόσιων υποθέσεων μέσω των συνελεύσεων των εκλεγμένων εκπροσώπων τους καθώς και των εκτελεστικών οργάνων που διαθέτουν νέες αρμοδιότητες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Μέσω αυτών των παραγόντων θα είναι σίγουροι ότι συμμετέχουν στην κατάρτιση και στην εφαρμογή των κοινωνικών πολιτικών και ειδικότερα εκείνων που θίγουν το χωροταξικό σχεδιασμό και την ανάπτυξη της κοινοτικής επικράτειας.

2.3.2. Για το λόγο αυτό υποδεικνύεται ότι θα πρέπει να διευκρινισθεί στη Συνθήκη ότι η στρατηγική του χωροταξικού σχεδιασμού ανήκει στην κοινοτική αρμοδιότητα, και ότι θα πρέπει να καθιερωθεί η έννοια της εδαφικής συνοχής 7 θα πρέπει συνεπώς να συμπληρωθεί το άρθρο 130 Α ως εξής: «Και να ενθαρρύνει, χάρις στις δραστηριότητές της, τη διαπεριφερειακή, διαμεθοριακή και διεθνή συνεργασία των περιφερειακών και τοπικών αρχών». Τέλος, θα πρέπει να προβλεφθεί η δημιουργία κοινοτικού νομικού μέσου που θα επισημοποιήσει και θα διευκολύνει τη διαπεριφερειακή συνεργασία.

2.3.3. Στο πλαίσιο της αναγνώρισης της λειτουργικής αυτονομίας της και επέκτασης των διαβουλευτικών της αρμοδιοτήτων, η Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να είναι ο εταίρος της Επιτροπής και του Συμβουλίου καθώς και ο εγγυητής της αναγνώρισης της συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη διαδικασία χωροταξικού σχεδιασμού και εδαφικής ανάπτυξης στο επίπεδο της κατάρτισης, της εφαρμογής και της αξιολόγησής τους.

2.3.4. Οι εδαφικές συμφωνίες για την απασχόληση απεικονίζουν συγκεκριμένα τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από τη σύνδεση των περιφερειακών και τοπικών αρχών στην υλοποίηση των στόχων της Ένωσης.

2.3.5. Τα όργανα της Ένωσης δεν μπορούν να αγνοούν ότι η άρση του δημοκρατικού ελλείμματός της δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο εάν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι που βρίσκονται πιο κοντά στους πολίτες αναγνωρισθούν ως ενεργοί και υπεύθυνοι εταίροι.

Όπως έχει πει ήδη ο Jean Monnet: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο να ενώσει ανθρώπους και όχι να επιτρέψει τη συμμαχία κρατών».

2.4. Ως προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

2.4.1. Το δημοκρατικό έλειμμα που χαρακτηρίζει ακόμη το σύστημα λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να περιοριστεί με τη μεγαλύτερη θεσμική συνεργασία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με την Επιτροπή των Περιφερειών.

2.4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι αναγκαίο να μπορεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως ακριβώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο, να ζητεί τη γνωμοδότησή της για θέματα που θεωρεί ουσιαστικά για τις περιφερειακές και τοπικές κοινότητες, αίτημα που περιλαμβάνεται στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη θεσμική μεταρρύθμιση.

2.4.3. Τέλος, προκύπτει ότι είναι επιθυμητή η προσέγγιση των επιτροπών εργασίας της Επιτροπής των Περιφερειών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να επιτραπεί η δυνατότητα, όταν αυτές ασχολούνται με θέματα που σχετίζονται με κοινοτικές τομεακές πολιτικές ή με πολιτικές που εφαρμόζονται ειδικά στις περιφέρειες και τις τοπικές κοινότητες, να συμμετέχουν στην κατάρτιση μιας ευρωπαϊκής νομοθεσίας που θα λαμβάνει υπόψη της τις ανάγκες των πολιτών και τις ιδιομορφίες των περιοχών στις οποίες εφαρμόζεται.

2.5. Ως προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν παρούσα σε κάθε ένα από τα σεμινάρια. Εξέφρασε την επιθυμία να μπορέσουν οι επιλογές που υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια των συναντήσεων αυτών με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να ληφθούν υπόψη, και να συνδεθούν με τους κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις που παρέχει η Ένωση.

Δεν απέκλεισε τροποποίηση των διαδικασιών γνωμοδότησης στα διαρθρωτικά ταμεία. Είναι αποφασισμένη να θέσει σε εφαρμογή έντυπα που θα επιτρέψουν στις περιφερειακές και τοπικές αρχές να συμμετέχουν στη στρατηγική χωροταξικού σχεδιασμού και ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου.

2.5.1. Όσον αφορά τις κοινοτικές τομεακές πολιτικές

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θέτουν ως προϋπόθεση ότι κάθε τομεακή πολιτική θα πρέπει να εξετάζεται από τη σκοπιά των επιπτώσεών της στο χωροταξικό σχεδιασμό σύμφωνα με την αρχή της ολοκληρωμένης ανάπτυξης και της εδαφικής συνοχής.

Για παράδειγμα, όταν πρόκειται για υποδομές μεταφορών ή τηλεπικοινωνιών, θα πρέπει να αναζητείται η σύνδεσή τους με τα δευτερεύοντα δίκτυα και η συμβολή τους στις τοπικές οικονομίες 7 σχετικά με την πολιτική για το περιβάλλον, τη ρύπανση, τις πλημμύρες ή τη ξηρασία που δεν γνωρίζουν σύνορα, θα πρέπει να επιλύονται σε σχέση με τα αποτελέσματά τους στο χωροταξικό σχεδιασμό των εν λόγω περιοχών.

Η εξέλιξη της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής θα πρέπει να λάβει υπόψη της τη συντήρηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στις οικολογικές μικρο-ισορροπίες, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, στις ορεινές περιοχές και στις θαλάσσιες ακτές. Σχετικά με την απαχόληση και την επαγγελματική επιμόρφωση, που συμβάλλουν όλο και περισσότερο στη θελκτικότητα των περιοχών και των ενεργειών που προωθούνται από τους τοπικούς παράγοντες, η κοινοτική πολιτική θα πρέπει να παρεμβαίνει μόνο για να υποστηρίξει τη δράση των τοπικών και περιφερειακών αρχών που δρουν μόνες ή από κοινού. Τέλος, όπως αναφέρθηκε και στη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το σχέδιο Ευρώπη 2000 + οι «νησίδες έρευνας» που δεν είναι τόσο πολυάριθμες στον ευρωπαϊκό χώρο θα πρέπει κατά προτεραιότητα όχι μόνο να αναπτυχθούν, αλλά και να προσφέρουν τη συνεργασία τους και σε κέντρα μικρότερης σημασίας, προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι ικανότητες καινοτομίας των απομονωμένων περιφερειών της Ένωσης.

Κάθε δράση στο πεδίο των κοινοτικών πολιτικών θα πρέπει να εξετασθεί προσεκτικά από την άποψη των αποτελεσμάτων της στο χωροταξικό σχεδιασμό. Στις γνωμοδοτήσεις της η Επιτροπή των Περιφερειών εξετάζει από τη σκοπιά αυτή τα έγγραφα που της υποβάλλονται. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές εκφράζουν την επιθυμία να γίνει συστηματική αυτή η δραστηριότητα εκ μέρους της Επιτροπής.

2.5.2. Σχετικά με τα Διαρθρωτικά Ταμεία

Η αναζήτηση μεγαλύτερης συνοχής των προγραμμάτων και η εφαρμογή των αξιολογήσεών τους σε σχέση με τα αποτελέσματα που έχουν στις επωφελούμενες περιοχές που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία άρχισαν με τις μεταρρυθμίσεις του 1989 και του 1993. Τα διδάγματα που έχουν εξαχθεί από τη διαπεριφερειακή συνεργασία οδηγούν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στο να προτείνουν τη συνέχιση της πορείας προς την κατεύθυνση αυτή.

Από τη στιγμή που οι περιφερειακές και τοπικές αρχές έχουν ομαδοποιηθεί σε ζώνες χωροταξικού σχεδιασμού και ανάπτυξης, η Ένωση όπως και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίσουν την αναγκαιότητα να σέβονται την προβληματική της κάθε ζώνης συνολικά και όπως αυτή ορίζεται από τις περιφερειακές διαρθρώσεις, να δέχονται τις προτεραιότητες που καθορίζονται από τις διαρθρώσεις αυτές και να καταρτίζουν ένα πρόγραμμα ανάπτυξης που να συμβάλει στο σύνολο της ζώνης όπως επίσης και τους προϋπολογισμούς και την κατανομή των αντίστοιχων ποσών. Με τον τρόπο αυτό θα ενσωματωθούν στην πράξη οι περισσότερες από τις διαπεριφερειακές συνεργασίες. Επιπλέον η ανάπτυξη κατά ζώνες θα έδινε τη δυνατότητα να πραγματοποιηθεί μια πιο ισορροπημένη και πολυκεντρική ανάπτυξη των μεγάλων συνόλων ευρωπαϊκών διαστάσεων.

Αυτή η πρόταση αρχής συνεπάγεται έναν ορισμένο αριθμό τροποποιήσεων των κανόνων ένταξης στα διαρθρωτικά ταμεία:

- αναθεώρηση, προς την κατεύθυνση της ενοποίησης, των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων, δεδομένου ότι μια ζώνη παρέμβασης μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερους στόχους 7

- δημιουργία ενός νέου προτιμησιακού κριτηρίου που θα συνδέεται με τη διαπεριφερειακή συνεργασία 7

- συνυπολογισμός των διαπεριφερειακών συνεργασιών από τη στιγμή που συμβάλλουν στο στόχο του συνολικού προγραμματισμού 7

- ειδικά κριτήρια αποδοχής για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές που συνορεύουν με χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η εφαρμογή αυτή των νέων κριτηρίων δεν θα προκαλέσει από μόνη της ουσιαστική αύξηση των προσφυγών για χρηματοδοτική ενίσχυση εκ μέρους των διαρθρωτικών ταμείων εάν λάβει κανείς κυρίως υπόψη του την αποτελεσματικότητα των περιφερειακών και διαπεριφερειακών δράσεων. Αντιθέτως, οι ζώνες παρέμβασης ενδέχεται να είναι πιο εκτεταμμένες από τις σημερινές και συνεπώς να αυξήσουν τον αριθμό των υποψήφιων σχεδίων.

2.5.3. Σχετικά με το Interreg II C

Στη γνωμοδότησή της για το έγγραφο 2000+ της 21ης Ιουλίου 1995, η Επιτροπή των Περιφερειών, υποστήριζε «μια κοινοτική πρωτοβουλία που θα επιδιώκει να επιτρέψει την υλοποίηση των διαπεριφερειακών και υπερεθνικών σχεδίων χωροταξικού σχεδιασμού». Υποστηρίζονταν ήδη από τότε ο αυξανόμενος ρόλος των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη στρατηγική του χωροταξικού σχεδιασμού του ευρωπαϊκού χώρου.

Στην ανακοίνωση της 10ης Ιουλίου 1996 σχετικά με την πρωτοβουλία Interreg II C, η ΕΤΠ υποστήριζε ότι τα κράτη μέλη και οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θα πρέπει να παρουσιάσουν μια συντονισμένη στρατηγική στο επίπεδο του ενδιαφερόμενου χώρου ... κάθε επιχειρησιακό πρόγραμμα θα υλοποιείται μέσω κοινής διαχειριστικής δομής ... η προτεραιότητα θα δοθεί στις προτάσεις που γίνονται σε συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές ... οι περιοχές που θα ενισχυθούν δεν θα ορίζονται αυστηρώς σε σχέση με τους στόχους των διαρθρωτικών ταμείων, αλλά με την ένταξή τους σε μια αναγνωρισμένη ζώνη ... μέσω των προγραμμάτων Phare και Tacis, οι τρίτες χώρες μπορούν να συνδεθούν σ'αυτά ... θα διατεθούν 120 εκατομμύρια Ecu επί τρία έτη.

Τα προγράμματα Phare και Tacis θα πρέπει να συνδεθούν με το πρόγραμμα Interreg, προκειμένου να μπορέσουν οι τρίτες χώρες, που έχουν συνδεθεί με τα σχέδια Interreg, να υλοποιήσουν τους στόχους των προγραμμάτων. Θα πρέπει επίσης να ενισχυθεί η ικανότητα λήψεως αποφάσεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών των τρίτων χωρών για την επιλογή των προγραμμάτων Phare και Tacis.

Η εξαγγελία και οι διαδικασίες εφαρμογής της πρωτοβουλίας Interreg II C που ανταποκρίνονταν στην προσδοκία τους, υπήρξε για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές η ευκαιρία να εκφράσουν τους φόβους τους και να διατυπώσουν ελπίδες με τη μορφή υποδείξεων.

2.5.3.1. Ο διαχωρισμός σε ζώνες όπως ορίζεται στο Ευρώπη 2000 +, ακόμη και αν δεν περιλαμβάνει τυπικώς τις χώρες που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρήθηκε στα σεμινάρια ως κατάλληλη βάση για τη διαπεριφερειακή συνεργασία. Η διατύπωση ενός άλλου διαχωρισμού σε ζώνες για το πειραματικό σχέδιο Interreg II C δημιούργησε φόβους αναστάτωσης και άμβλυνσης των προσπαθειών που προωθούνται ήδη από τις εν λόγω περιφέρειες και τοπικές κοινότητες.

Οι μεσογειακές περιφέρειες, ειδικότερα, ανησυχούν για την εξαφάνιση ενός ενιαίου πειραματικού χώρου για τη Μεσόγειο.

Η προτεινόμενη κατάτμηση τείνει να απομονώσει, να κατακερματίσει και να περιθωριοποιήσει αυτό το χώρο, κάτι που έρχεται σε αντίφαση με τη επιθυμία, που εξέφρασαν επανειλημμένα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την εγκαθίδρυση μίας νέας μεσογειακής πολιτικής, η οποία να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της λεκάνης της Μεσογείου.

- οι πιστώσεις που παρέχονται στο Interreg II C, ακόμη και αν συμπληρωθούν από τις πιστώσεις του 10ου ΕΚΤΠΑ δεν επιτρέπουν την προώθηση σημαντικών και πειραματικών επιχειρησιακών προγραμμάτων. Αυτή η ανεπάρκεια είναι ακόμη πιο έντονη εάν ληφθεί υπόψη ότι η κατανομή των πόρων που γίνεται σε επίπεδο κρατών δεν αποτέλεσε αντικείμενο αναδιανομής και ότι τα κράτη δεν έλαβαν καμία χρηματοδοτική δέσμευση σε ό,τι τα αφορά 7

- ο συντονισμός κράτους/περιφέρειας εκτός ίσως λίγων εξαιρέσεων δεν έλαβε τη σημασία που είχε εξαγγελθεί από την ανακοίνωση της Επιτροπής. Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές δεν μπόρεσαν πραγματικά να εκφράσουν την άποψή τους στο ξεκίνημα των σχεδίων. Δεν τους δόθηκαν τα βασικά στοιχεία, κυρίως χρηματοδοτικά, για να μπορέσουν να καθορίσουν τις προτεραιότητες και για να καταρτίσουν ένα συνολικό πρόγραμμα για τη ζώνη στην οποία ανήκουν. Για παράδειγμα δεν ελήφθησαν υπόψη οι προηγούμενες εργασίες που είχαν εκπονηθεί από τις περιφέρειες για τον πειραματικό χώρο της Μεσογείου.

2.5.3.2. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η επιτυχία του πειραματικού προγράμματος Interreg II C, και στο μέτρο που οι ζώνες που αναφέρονται στο σχέδιο Ευρώπη 2000+ δεν θα χρησιμοποιηθούν, κάθε τροποποίηση θα πρέπει να γίνεται δεκτή από τις ενδιαφερόμενες περιφερειακές και τοπικές αρχές.

Χωρίς να υποτιμάται η υποχρέωση που έχει να σέβεται τις εξουσίες των εθνικών κυβερνήσεων, η Επιτροπή μπορούσε και πρέπει ακόμη να διατυπώσει πιο έντονα τον υπερεθνικό και διαπεριφερειακό χαρακτήρα του Interreg II C, πράγμα που θα υποχρεώσει τα κράτη να οργανώσουν ένα νέο τύπο κοινοπραξίας μεταξύ τους και με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και να διαπραγματευθούν για τον καθορισμό πρωταρχικών αξόνων χωροταξικού σχεδιασμού, την κατανομή των χρηματοδοτικών συμβολών, την κατάρτιση του προγράμματος και την εγκαθίδρυση του οργάνου υλοποίησης και παρακολούθησης.

Η Επιτροπή μπορούσε και μπορεί ακόμη να απαιτήσει την προκαταρκτική δημιουργία κοινής διάρθρωσης που θα περιλαμβάνει εκπροσώπους των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών των κρατών που ανήκουν στη ζώνη παρέμβασης, όπως τα κράτη μέλη και οι ενδιαφερόμενες περιφέρειες την εφαρμόζουν για τη διαχείριση του προγράμματος Interreg ΙΙ C Βόρειος Θάλασσα. Η διάρθρωση αυτή θα πρέπει να στηρίζεται στις εμπειρίες που επετεύχθησαν στον τομέα αυτό, από τις περιφέρειες και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την προηγούμενη περίοδο.

Σχετικά με αυτό και για να εξασφαλισθεί κυρίως ο σεβασμός του κριτηρίου που αφορά την προτεραιότητα που θα πρέπει να δοθεί στις προτάσεις που γίνονται από κοινού με τις εδαφικές αρχές, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να συμμετάσχουν στην επιλογή των σχεδίων οι εκπρόσωποι των τοπικών και περιφερειακών αρχών μέσω της εκπροσώπησής τους στις διαχειριστικές και εποπτικές των διάφορων περιφερειών.

Πρέπει επίσης να εξετασθούν μέτρα για τα σχέδια συνεργασίας μεταξύ των ευρύτερων περιφερειών που ορίζονται στο πρόγραμμα Interreg II C. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη διαδρόμων μεταφορών και επικοινωνιών, ώστε να βελτιωθούν οι συνδέσεις μεταξύ των περιφερειακών και των κεντρικών περιοχών της ΕΕ.

2.5.3.3. Για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές αυτό που διακυβεύεται με το σχέδιο Interreg II C είναι να αποδειχθεί ότι μια στρατηγική χωροταξικού συνδυασμού και ανάπτυξης του ευρωπαϊκού χώρου με την ενεργό και ισότιμη συμμετοχή των άλλων εδαφικών αρχών, θα δώσει καλύτερα αποτελέσματα από την άποψη της χρήσης του χώρου και των ανθρώπινων πόρων, την οικονομική αύξηση για την απαχόληση, τη συλλογική και εδαφική συνοχή.

Η αποτελεσματικότητα των συνεργασιών που αποτελούν την πρώτη απεικόνιση επιτρέπει στις περιφερειακές και τοπικές αρχές να θεωρούν ότι εάν το πρόγραμμα Interreg II C τους δώσει νομίμως την ευκαιρία, η επιτυχία του Interreg II C θα αποτελέσει την οριστική επιβράβευση του ρόλου τους στα πλαίσια της ευρωπαϊκής στρατηγικής του χωροταξικού σχεδιασμού.

Όπως δήλωσε η Επίτροπος, κ. Wulf-Mathies, στο σεμινάριο της 3ης και 4ης Ιουλίου 1996 για το Interreg II C: «Χρειάζεται μια σαφής διάκριση των καθηκόντων μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των τοπικών αρχών σε ένα πνεύμα κοινοπραξίας και σε σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας που είναι ουσιαστικός στο πεδίο του χωροταξικού σχεδιασμού».

Βρυξέλλες, 15 Ιανουαρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 65.

() Discarding a TABLE

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Περίληψη των εργασιών των σεμιναρίων

Οι εργασίες των σεμιναρίων έδειξαν τον πλούτο και την αποτελεσματικότητα των διαπεριφερειακών συνεργασιών. Αυτές που εκτέθηκαν καταδεικνύουν την ικανότητα των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των συμπολιτών τους και να συμμετέχουν στη χωροταξία και την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου.

1. Το Αλπικό Τόξο

1.1. Το Αλπικό Τόξο αποτελεί χώρο 70 εκατομμυρίων κατοίκων υψηλού βιοτικού επιπέδου που χαρακτηρίζεται από μία παράδοση διαπεριφερειακής, διαμεθοριακής και διακρατικής συνεργασίας, συνέπεια της κεντρικής και μεθοριακής συνάμα θέσεώς του στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με τη συμμετοχή 26 περιφερειών 6 κρατών εκ των οποίων η Ελβετία και το Λιχτενστάϊν, οι συνεργασίες αυτές απετέλεσαν απαντήσεις στα προβλήματα που υπερέβησαν τα πολιτικά σύνορα.

1.2. Το Αλπικό Τόξο διαθέτει τα εξής πλεονεκτήματα:

- Πρόκειται για ένα χώρο πλούσιο από πολιτιστικής απόψεως διότι είναι το σημείο συναντήσεως της γερμανικής, λατινικής και σλαβικής πολιτιστικής παράδοσης.

- Οι πυκνές και σύγχρονες μεταφορές και επικοινωνίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, των προσώπων, των κεφαλαίων και των υπηρεσιών στο σύνολο του ευρωπαϊκού εδάφους.

- Είναι ένας προνομιούχος χώρος υψηλής ποιότητας τόσο για τη ζωή των πολιτών όσο και από την άποψη της εικόνας που παρουσιάζει.

- Το δυναμικό και οι οικονομικές, τεχνολογικές και επιστημονικές δυναμικές καθιστούν τη ζώνη αυτή ένα από τα κινητήρια σύνολα της Ευρώπης σε ό,τι αφορά την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.

1.3. Το Αλπικό Τόξο αντιμετωπίζει δυσχέρειες που απορρέουν από τη γεωγραφική και συνοριακή του ποικιλία διότι συνορεύει με τη Μεσόγειο, τη Λεκάνη του Ρήνου και τη Λεκάνη του Δούναβη.

- Η παρουσία πολυάριθμων «πρωτευουσών» είναι η αιτία της ισχυρής αστικής έλξης που συντελεί στη συμφόρηση αυτών και στην ερήμωση της υπαίθρου και των ορεινών ζωνών.

- Ορισμένες περι-αλπικές ζώνες είναι επικίνδυνα εγκεκλεισμένες.

- Η συμφόρηση των πόλεων και των υποδομών οφείλεται στην εντατικοποίηση των μεταφορών που θα πρέπει να ρυθμισθούν με την πρόσβαση των περιφερειών του Αλπικού Τόξου στα μεγάλα δίκτυα υποδομών, στον προσδιορισμό νέων διαδρόμων μεταφορών και την εφαρμογή πολλαπλών και συνδυασμένων μεταφορικών μέσων.

- Το ιδιαιτέρως εύτρωτο σημείο του χώρου αυτού που είναι συνδεδεμένο με την ελκυστικότητα των ορεινών περιοχών όσον αφορά ειδικότερα τον τουρισμό και με την αστική πυκνότητα στις κοιλάδες αποβαίνει πραγματική απειλή για τους υδάτινους πόρους.

- Η αύξηση του ανταγωνισμού σε ορισμένα τουριστικά προϊόντα συνεπάγεται μία κοινή πολιτική επισημάνσεως στις περιφέρειες της ζώνης αυτής.

- Το φαινόμενο της ερήμωσης απειλεί την οικολογική ισορροπία των ορεινών ζωνών η οποία συνδέεται στενότατα με το δυναμισμό της παραδοσιακής γεωργίας των αλπικών νομών.

1.4. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις έχουν δώσει παραδειγματικά αποτελέσματα συνεργασίας έναντι των κοινών προβλημάτων που τίθενται σε αυτές και έχουν εκφράσει την επιθυμία τους όπως οι πρωτοβουλίες αυτές, των οποίων είναι οι βασικότεροι εμπνευστές, υποστηριχθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

- Η κοινότητα εργασίας των Αδριατικών Άλπεων (ALPEN-ADRIA) συγκεντρώνει 22 περιφέρειες της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Σλοβενίας. Η βασική της δραστηριότητα έγκειται στο συντονισμό και στην από κοινού αντιμετώπιση ζητημάτων που αφορούν το συμφέρον των μελών της. Σε ό,τι αφορά τις μεταφορές, ασχολήθηκε με τη χάραξη των διαλπικών οδών μεταφοράς και των πλωτών μεταφορών στους κυριότερους ποταμούς της ζώνης. Μεριμνά επίσης και για άλλα ζητήματα όπως η παραγωγή και η διανομή ενέργειας, η διαχείριση του νερού και η προστασία του περιβάλλοντος, η γεωργία, η χωροταξία, η πολιτιστική παιδεία και η έρευνα και τεχνολογία.

- Η κοινότητα εργασίας των Αλπικών Περιφερειών (ARGE-ALP) συγκεντρώνει 11 περιφέρειες και καντόνια της Ελβετίας, της Γερμανίας και της Αυστρίας. Αναπτύσσει κοινές πρωτοβουλίες στους τομείς του πολιτισμού, της οικονομίας, της οικολογίας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Σήμερα ασχολείται με την επεξεργασία ενός κατευθυντήριου προγράμματος για την ανάπτυξη και τη διαφύλαξη της αλπικής περιφέρειας.

- Η κοινότητα εργασίας των δυτικών Άλπεων (COTRAO) συγκεντρώνει 8 περιφέρειες και καντόνια της Ελβετίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας. Βασική αποστολή της είναι να εντοπίζει τα κοινά προβλήματα των μελών της σε τομείς όπως η έρευνα και τεχνολογία, η οικονομία, ο τουρισμός ή ο πολιτισμός και να συντονίζει τις λύσεις που παρέχονται από κάθε μέλος. Στόχος είναι να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου οι Άλπεις να παραμείνουν ένας χώρος ζωής, εργασίας και ελεύθερου χρόνου υψηλής ποιότητας για τους κατοίκους της.

- Η κοινότητα εργασίας της JURA συγκεντρώνει 4 ελβετικά καντόνια και την περιφέρεια της Franche-Comtι. Αποστολή της είναι να ενθαρρύνει τη διαμεθοριακή συνεργασία για την προαγωγή μιας ανάπτυξης και μιας χωροταξίας συντονισμένης και συγκλίνουσας του ιουράσιου χώρου. Στο στάδιο επεξεργασίας βρίσκεται και ένα σχήμα του ιουράσιου χώρου για το 2005.

1.5. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις του αλπικού τόξου έχουν υποβάλει το αίτημα να αναγνωρισθεί η ιδιαιτερότητα του αλπικού τόξου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για το λόγο αυτό προτείνουν:

- οι κοινοτικές πολιτικές να ενσωματώσουν στην εφαρμογή τους την προβληματική του αλπικού τόξου όσον αφορά τη χωροταξία 7

- να εκπονηθεί ένα στρατηγικό σχήμα για την ανάπτυξη του αλπικού τόξου σε ευρωπαϊκό επίπεδο με βάση εταιρική σχέση με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές το οποίο θα χρησιμοποιηθεί ως πλαίσιο αναφοράς και να υποστηριχθούν οι συνεργασίες που εφαρμόσθηκαν σε αυτή τη γεωγραφική ζώνη.

Επιθυμούν:

- να συμμετάσχουν στον καθορισμό των ζωνών, των κριτηρίων επιλογής, των προϋπολογισμών και των μηχανισμών ενισχύσεων που θα εφαρμοσθούν στα πλαίσια των κοινοτικών πολιτικών και ειδικότερα των διαρθρωτικών ταμείων 7

- να συμβάλουν στην επεξεργασία του σχήματος ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου (SDEC) και να συμμετάσχουν στον προσδιορισμό των κινήτρων για τη διαπεριφερειακή, διαμεθοριακή και διακρατική συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο με βάση την αξιολόγηση της εφαρμογής της νέας κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg II C.

2. Μεσογειακή Λεκάνη, Λατινικό Τόξο και Κεντρική Μεσόγειος

2.1. Η μεσογειακή ζώνη αποτελεί ένα χώρο εξαιρετικά διαφοροποιημένο που απλώνεται σε 4 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε δύο ευδιάκριτα γεωγραφικά υποσύνολα, το Λατινικό Τόξο και την Κεντρική Μεσόγειο. Παρά τα πολυάριθμα πλεονεκτήματα που διαθέτει, πρόκειται για μία περιοχή που διατρέχει τον κίνδυνο ρήξεως με τη λοιπή Ευρώπη παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέρ της αναπτύξεώς της, χάρις κυρίως στα διαρθρωτικά ταμεία.

2.2. Οι 8 ηπειρωτικές περιφέρειες, οι Βαλεαρίδες νήσοι, η Κορσική και η Σαρδηνία για το Λατινικό Τόξο και οι 7 περιφέρειες και οι ελληνικές και ιταλικοί νήσοι για την Κεντρική Μεσόγειο που την συγκροτούν έχουν, βάσει των κοινοτικών μηχανισμών ενισχύσεως, αναπτύξει τα τελευταία χρόνια διαπεριφερειακές και διαμεθοριακές συνεργασίες μεταξύ τους και μελετούν να αναπτύξουν τις συναλλαγές τους με τις νότιες χώρες της Μεσογείου.

2.3. Η Μεσόγειος παρουσιάζει ισχυρές δυνατότητες που συνδέοντα με την ιστορία της, τον πνευματικό και υλικό πολιτισμό της.

- Η αρχαιολογική και αρχιτεκτονική πολιτιστική κληρονομιά, που είναι παρούσα σε όλες τις περιφέρειες που τη συγκροτούν καθιστά το τμήμα αυτό της Ευρώπης μία ζώνη όπου οι ευκαιρίες για πολιτιστικές ανταλλαγές και για την ανάπτυξη του τουρισμού είναι αξιόλογες.

- Η Μεσόγειος αποτελεί ένα χώρο που είναι προικισμένος με εξαιρετικό περιβάλλον και ποικιλία τοπίων: θάλασσα, νησιά, βουνά.

- Η παραδοσιακή της γεωργία και τα περιφερειακά προϊόντα ποιότητας συμβάλλουν στη θελκτική εικόνα που παρουσιάζει.

- Οι οδοί επικοινωνίας και η ποικιλία των μεταφορικών μέσων διευκολύνουν τις συναλλαγές.

- Η ανάπτυξη του επιστημονικού και τεχνικού τομέα συμβάλλει στην εγκατάσταση ενός βιομηχανικού πλέγματος ποιότητας και στην αξιοποίηση της παραγωγής των μικρομεσαίων βιομηχανιών και επιχειρήσεων (ΡΜΙ-ΡΜΕ).

2.4. Παράλληλα οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις αντιμετωπίζουν πολλαπλές προκλήσεις:

- η εμφύτευση πόλεων μέσου μεγέθους και γενικότερα η δημιουργία ενός ενδιάμεσου αστικού πλέγματος πρέπει να συμβάλει στην άμβλυνση των ανισορροπιών σε ό,τι αφορά τη δημογραφία, τη συμφόρηση, την οικονομική ανάπτυξη μεταξύ των παραθαλάσσιων περιοχών και των περιοχών της ενδοχώρας 7

- η κατανομή και το βάρος κάθε μέσου μεταφοράς πρέπει να αναδιαρθρωθούν με βάση την ανάλυση των σημείων συμφόρησης και των νέων αναγκών. Οι θαλάσσιες μεταφορές που ευνοούν περισσότερο την ολοκληρωμένη μεσογειακή επαφή πρέπει να ενισχυθούν με τη χρησιμοποίηση σκαφών μεγάλης ταχύτητας και την ανάπτυξη συστημάτων κοινής πληροφόρησης στους διάφορους λιμένες. Οι αεροπορικές μεταφορές πρέπει να προσανατολισθούν προς τη δημιουργία συνδέσεων Δύσης-Ανατολής διαμέσου της Μεσογείου, για να ανταποκριθούν έτσι στο άνοιγμα των αγορών προς τις νέες εταιρείες και στη δημιουργία περιφερειακών αεροδρομίων. Τέλος, πρέπει να αναπτυχθούν οι οδικές και σιδηροδρομικές επικοινωνίες με την εγκατάσταση κύριων και δευτερευόντων συμπληρωματικών δικτύων 7

- η δικτύωση του τεχνολογικού και επιστημονικού τομέα που θα συνδέεται με τις γειτονικές ΡΜΙ-ΡΜΕ πρέπει να συμβάλει στην ορθότερη ανακατανομή της τεχνογνωσίας και στην τεχνολογική ετοιμότητα της Νοτίου Ευρώπης 7

- οι δυνατότητες που παρέχονται από τις νέες τεχνικές πληροφόρησης και επικοινωνίας πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να παύσει η απομόνωση των περιφερειακών ζωνών όπως τα νησιά και για να αναπτυχθούν νέα εργαλεία για τη διαχείριση των περιβαλλοντκών προβλημάτων (πυρκαϊές, ρύπανση), για την ορθότερη εκμετάλλευση των οικονομικών δυνατοτήτων και για τη βελτίωση της ασφάλειας στον τομέα των μεταφορών.

2.5. Oι περιφερειακές και τοπικές αρχές έχουν επίγνωση του ρόλου που οφείλουν να διαδραματίσουν στην οικονομική ανάπτυξη της μεσογειακής λεκάνης. Για το λόγο αυτό έχουν αποφασίσει να θέσουν σε εφαρμογή από κοινού πρωτοβουλίες συνεργασίας με την υποστήριξη συγκεκριμένως της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

- Η Κορσική και η Σαρδηνία πειραματίζονται από κοινού για δεύτερη φορά με το πρόγραμμα διαμεθοριακής συνεργασίας Interreg. Ο μηχανισμός αυτός έδωσε τη δυνατότητα στις δύο νήσους να εφαρμόσουν κοινές δράσεις με σκοπό να αξιοποιήσουν και να προστατεύσουν τη φυσική κληρονομιά των δύο περιφερειών, συγκεκριμένα τις εκβολές του Bonifacio, να αναπτύξουν επιστημονικές επαφές υψηλού επιπέδου με θέμα τη θάλασσα και να προβούν σε ανταλλαγές φοιτητών.

- Το πρόγραμμα Interreg επέτρεψε στις πόλεις Bastia και Λιβούρνο να επαναρχίσουν τις ανταλλαγές μεταξύ των δύο τοπικών αυτοδιοικήσεων που ευνοούν ιδιαιτέρως τις ανταλλαγές εμπειριών σε ό,τι αφορά την αστική πολιτική, τον τουρισμό, τον πολιτισμό και τις μεταφορές.

- Το κοινοτικό πρόγραμμα MED σκοπός του οποίου είναι η δημιουργία αποκεντρωμένων συνεργασιών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μεσογειακών Χωρών, βρίσκεται στη βάση της δημιουργίας το Δεκέμβριο 1995 του Ευρωμεσογειακού Κέντρου για το περιβάλλον (CREA), βασική αποστολή του οποίου είναι ο προβληματισμός γύρω από τη χρήση των πόρων, των βιοτεχνολογιών, των καθαρών τεχνολογιών, του τουρισμού και των κλιματικών μεταβολών.

- Τέλος, και ανεξαρτήτως των κοινοτικών μηχανισμών, οι νήσοι της Κορσικής, της Σαρδηνίας και των Βαλεαρίδων απεφάσισαν να συνεταιρισθούν δημιουργώντας το IMEDOC στις 21 Μαρτίου 1996 που συγκεντρώνει τις νήσους της Δυτικής Μεσογείου. Στόχος τους είναι να αναπτύξουν δεσμούς συνεργασίας όσον αφορά τα προβλήματα που συνδέονται με τη νησιωτική φύση των περιοχών, τον τουρισμό, το περιβάλλον, την οικονομία και την αγροτική ανάπτυξη και να υποβάλουν κοινά σχέδια στις κοινοτικές αρχές.

- Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις εκφράζουν την ικανοποίησή τους για το εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό την προαγωγή ενός Ευρωμεσογειακού Οικονομικού Χώρου και επιθυμούν να συμμετάσχουν ενεργώς στην υλοποίησή του που θα αντισταθμίζει τις δράσεις οι οποίες εφαρμόζονται υπέρ των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

- Υποστηρίζουν την εφαρμογή των νέων κοινοτικών μέσων με σκοπό τη διευκόλυνση της αποκεντρωμένης διαπεριφερειακής και διαμεθοριακής συνεργασίας όπως το πρόγραμμα MEDA, το πρόγραμμα Ecos-Ouverture, Interreg II C ή το άρθρο 10 του ΕΤΠΑ για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας.

- Έχουν συνείδηση ότι η διαδικασία αυτή θα επιτρέψει την προσέγγιση των λαών και θα συμβάλει στη διασφάλιση της ειρήνης και της ευημερίας στο σύνολο της Μεσογειακής Λεκάνης.

3. Κεντρική Ευρώπη. Μεθοριακή Ζώνη Δύσης-Ανατολής

3.1. Η μεθοριακή ζώνη Δύσης-Ανατολής αφορά 14 κράτη που συνορεύουν με τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, από τη Βαλτική Θάλασσα έως τη Μεσόγειο. Ο πολύ εκτεταμένος αυτός μεθοριακός χώρος αποτελεί το σημείο επαφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ένα μεγάλο αριθμό υποψηφίων χωρών. Κάθε μέρα, διαμέσου αυτών των διαπεραστών πλέον συνόρων δημιουργούνται επαφές μεταξύ πολιτών, ενώσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, κοινοτήτων και περιφερειών.

3.2. Λόγω του οικονομικού ιστορικού παρελθόντος της, πρόκειται για μία γεωγραφική ζώνη με ισχυρές δυνατότητες που μπορεί να καταστεί μία δυναμική περιστρεφόμενη πλάκα στην καρδιά της διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πολιτισμική κληρονομιά διαφυλάχθηκε, ενώ η στοιχείωση των νέων δεδομένων της οικονομικής ανάπτυξης υλοποιείται σιγά-σιγά χάρις στις συνεργασίες παντός είδους που αναπτύχθηκαν με τη βοήθεια κυρίως των προγραμμάτων Phare, Interreg και Tacis. Και αυτό παρά τις νομοθετικές και διοικητικές διαφορές των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων εκατέρωθεν των συνόρων και των περιορισμένων προϋπολογισμών.

3.3. Μεταξύ των πολλαπλών και πολυσχιδών αυτών συνεργασιών, μπορούμε να αναφέρουμε τις συνεργασίες που υφίστανται με την Ουγγαρία κυρίως στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας ALP-ADRIA 7 τις τοπικές πρωτοβουλίες μεταξύ της Βοημίας, της Βαυαρίας και της Αυστρίας που λαμβάνουν τη μορφή κοινών σχεδίων στον τομέα της οικονομίας, του τουρισμού, του πολιτισμού, της εκμάθησης γλωσσών και της ανταλλαγής νέων.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές της Φινλανδίας ανέπτυξαν δεσμούς συνεργασίας όχι μόνο με τις ομόλογες αρχές Βαλτικών Κρατών, αλλά επίσης με τη Δημοκρατία της Τσεχίας. Η συνεργασία αυτή αφορά κυρίως την ανάπτυξη ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημιακών κέντρων και την εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Στη Δημοκραία της Τσεχίας, η συνεργασία αφορά στη βελτίωση των οδικών υποδομών και τον εξοπλισμό του τουριστικού και πολιτιστικού τομέα.

3.4. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις της ζώνης αυτής έχουν επίγνωση ότι αποτελούν τους υπεύθυνους τεχνίτες της ταχείας και βιώσιμης ένταξης των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Διαμέσου ακριβώς των περιφερειών θα πραγματοποιηθεί η διευρυμένη Ευρώπη διότι αυτές είναι τα στοιχεία οικοδόμησης και οι αποφασιστικής σημασίας διάδρομοι για τη διαδικασία της ολοκλήρωσης. Εναπόκειται στην ΕΕ να προσδιορίσει το ακριβές και σταθερό χρονοδιάγραμμα για τη διεύρυνσή της και να λάβει υπόψη τα συμφέροντα των μεθοριακών περιφερειών.

3.5. Η διαμεθοριακή συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων της Ανατολής και της Δύσης επιτρέπει κατά πρώτον να ανταποκρίνονται στις άμεσες ανάγκες των πολιτών είτε πρόκειται για τον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και του πολιτισμού ή της εκμάθησης γλωσσών. Άπτεται επίσης της ασφάλειας των προσώπων και των αγαθών.

Η διαμεθοριακή συνεργασία αποτελεί επίσης μία από τις βάσεις της χωροταξίας. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις που είναι υπεύθυνες για τη διαμεθοριακή συνεργασία οικοδομούν την Ευρώπη από τις βάσεις προς την κορυφή, δηλαδή σύμφωνα με μία προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω. Οι πρωτοβουλίες τους είναι προσαρμοσμένες στις διάφορες περιφερειακές και τοπικές καταστάσεις: εξασφαλίζουν έτσι μία ισορροπημένη ανάπτυξη βάσει της αρχής της επικουρικότητας.

Για το λόγο αυτό τόσο τα κράτη, όσο και η ΕΕ, οφείλουν να λάβουν υπόψη τους στόχους που έχουν ταχθεί σε περιφερειακό επίπεδο και να θεωρήσουν ως καθήκον τους την ολοκλήρωση των πτυχών διαμεθοριακής σημασίας της χωροταξίας.

Σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές επιδεκνύουν ιδιαίτερη προσοχή στη διατήρηση και μάλιστα στην αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας, στην εκμετάλλευση των φυσικών πηγών κατά τρόπον ώστε να εναρμονίζεται με την εν λόγω ισορροπία και την αξιοποίηση των τοπίων. Κάθε σχέδιο μελετάται σε συνάρτηση με τις ζημίες που δύναται να προκαλέσει επί των συγκεκριμένων περιοχών ή επί μιας ομόρου περιοχής.

Προκειμένου να καλυφθούν οι καθυστερήσεις στους τομείς της οικονομικής, τεχνικής και εμπορικής ανάπτυξης, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και κρατών, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που συνιστώνται από τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις της εν λόγω ζώνης: δημιουργία αποδοτικών έργων υποδομής, δίκτυα επικοινωνίας, ενέργειας και επικοινωνιών για τη διασύνδεση του χώρου αυτού με τους μεγάλους ευρωπαϊκούς άξονες, ανάπτυξη ερευνητικών ιδρυμάτων για τη δημιουργία νέων τομέων δραστηριότητας και για την αναζήτηση νέων αγορών, αντισταθμιστκά μέτρα για τις περιοχές που βρίσκονται εκατέρωθεν των συνόρων.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στην ανάπτυξη της γεωργίας για την οποία επείγει η δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς.

Τελικός στόχος του συνοριακού αυτού χώρου είναι να καταστεί η περιστρεφόμενη πλάκα των πολιτιστκών, βιομηχανικών και εμπορικών ανταλλαγών μεταξύ Δύσης και Ανατολής και όχι μόνο μία απλή περιοχή διέλευσης.

Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, η διαμεθοριακή συνεργασία είναι αναπόφευκτη. Η ενίσχυση που της παρασχέθηκε μέσω των προγραμμάτων Interreg, Phare και Tacis πρέπει να διευρυνθεί και να απλοποιηθεί. Η εμπορική προστασία των προϊόντων της Κοινότητας στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και των συμφωνιών της ΓΣΔΕ πρέπει να αναγνωρισθεί το συντομότερο δυνατό στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Με τη δύναμη των δράσεων και των ευθυνών τους, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές της ζώνης αυτής ζητούν επιμόνως από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη να επεξεργασθεί τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται πριν από τη διεύρυνση της ΕΕ, από τα κοινοτικά όργανα να επισπεύσουν τη διαδικασία ένταξης των χωρών Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, από την Επιτροπή των Περιφερειών να υπερασπισθεί τα συμφέροντα των περιφερειακών και τοπικών αρχών της ζώνης αυτής και από τα κράτη όπως η ΕΕ να αναγνωρίσουν νομικώς και να ευνοήσουν με ειδικές ενισχύσεις τη διαμεθοριακή συνεργασία.

4. Κέντρο των Πρωτευουσών

4.1. Η ζώνη Κέντρο των Πρωτευουσών αφορά το 25 % του πληθυσμού της Ένωσης και το 30 % του ΑΕγχΠ, πράγμα που την καθιστά μία από τους βασικότερους αναπτυξιακούς πόλους στην Ευρώπη.

4.2. Δεδομένου ότι υπήρξαν το λίκνο όλης της βιομηχανικής επανάστασης, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές του κέντρου των πρωτευουσών και κυρίως οι μεγάλες μητροπόλεις φιλοξενούν σήμερα τα κέντρα λήψεως αποφάσεων στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας, των χρηματοπιστωτικών και τραπεζικών υπηρεσιών και αποτελούν επίσης την έδρα των μεγάλων επιχειρήσεων και των ευρωπαϊκών και παγκόσμιων οργάνων.

- Η επιτάχυνση της τεχνικής προόδου στα δίκτυα υποδομών, στις επικοινωνίες και τις τηλεπικοινωνίες και τις μεταφορές (TGV, αυτοκινητόδρομοι, υπόγεια σήραγγα της Μάγχης, μεγάλοι λιμένες, διεθνή αεροδρόμια, μεταφορές μέσω Μάγχης) επέτρεψαν την προσέγγιση των μεγάλων κέντρων λήψεως αποφάσεων, την ανάπτυξη των οικονομικών συναλλαγών και την καλύτερη κινητικότητα των πολιτών ως προς τις ευκαιρίες ευρέσεως στέγης ή εργασίας.

- Το πλούσιο ιστορικό παρελθόν που είναι κοινό για τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις του γεωγραφικού αυτού χώρου τους προσδίδει μία ταυτότητα την οποία αξιοποιούν διαφυλάσσοντας μια φυσική και πολιτισμική κληρονομιά ποιότητας.

4.3. Οι πολυάριθμες διαπεριφερειακές και διαμεθοριακές συνεργασίες τις οποίες ανέπτυξαν οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις λαμβάνοντας υπόψη την ευρωπαϊκή διάσταση των προβλημάτων και των προοπτικών καθιστούν τη ζώνη αυτή ένα μοναδικό εργαστήριο χωροταξίας στην Ευρώπη.

- Μεταξύ του κρατιδίου Ρηνανία-Βόρεια Βεσταφαλία, του Βελγίου και των Κάτω Χωρών, οι διαμεθοριακές συνεργασίες ανεπτύχθησαν τόσο από τις περιφέρειες όσο και από τις κοινότητες με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σήμερα, οι ανταλλαγές έχουν επικεντρωθεί στην εναρμόνιση των νομοθετικών και διοικητικών κανόνων που μπορούν να άρουν το βάρος των συνόρων και στην εγκατάσταση υπηρεσιών, υποδομών και κοινών οδών επικοινωνίας. Το κοινοτικό πρόγραμμα Interreg επέτρεψε στις πόλεις Μάαστριχτ, Aix La Chapelle και Λιέγη να εγκαινιάσουν ένα κοινό σχήμα προγραμματισμού. Τέλος, μεταξύ των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων της Γερμανίας, της Γαλλίας, των Κάτω Χωρών, του Λουξεμβούργου και του Βελγίου καταρτίζεται σήμερα ένα σχέδιο συνεργασίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης με χρησιμοποίηση των νέων τεχνικών πληροφόρησης και επικοινωνίας.

- Πέντε περιφέρειες του Βελγίου, της Γαλλίας και του ΗΒ που συγκεντρώνουν 16 εκατομμυρία κατοίκους απεφάσισαν να ενώσουν τις προσπάθειές τους δημιουργώντας μία ευρωπεριφέρεια επί εδάφους που βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ευρώπης. Με τη φιλοδοξία να τονώσουν την οικονομία και να συσφίγξουν τους οικονομικούς και κοινωνικούς δεσμούς, οι περιφέρειες των Βρυξελλών πρωτεύουσα, Φλάνδρας, Βαλλωνίας, Nord-Pas-de-Calais και Kent εφαρμόζουν κοινά σχέδια συνεργασίας στους τομείς της οικονομίας, της έρευνας, του τουρισμού, της κατάρτισης, της ανταλλαγής προσωπικού και της χωροταξίας. Η συνεργασία αυτή είχε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την παραδειγματικότητά της στον τομέα της εδαφικής ολοκλήρωσης.

- Δυτικότερα, το κοινοτικό πρόγραμμα Interreg αποτελεί βάση της δημιουργίας της ευερωπεριφέρειας SAR-LOR-LUX. Χάρις στον καθορισμό κοινών κατευθύνσεων ανάπτυξης, η Sarre, η Lorraine και το Λουξεμβούργο εργάζονται για τη δημιουργία μιας πραγματικής ζώνης ανάπτυξης. Οι κοινές πρωτοβουλίες αφορούν τον εκσυγχρονισμό των έργων υποδομής, τη βιομηχανική μετατροπή του οικονομικού πλέγματος βάσει κυρίως της επεξεργασίας ενός κατευθυντήριου σχήματος για την ανθρακούχο λεκάνη, την εξάλειψη των αποβλήτων, την ορθότερη ανακατανομή των έργων υποδομής, την προαγωγή της διγλωσσίας και τη δημιουργία ενός χάρτου πανεπιστημίων.

4.4. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις της γεωγραφικής ζώνης Κέντρο των Πρωτευουσών γνωρίζουν ότι έχουν να αντιμετωπίσουν ένα ορισμένο αριθμό κοινών προκλήσεων.

- Η δικτύωση των κέντρων έρευνας, των πανεπιστημίων και των ΡΜΕ-ΡΜΙ και η τεχνολογική μέριμνα πρέπει να επιτρέψει την καλύτερη διαχείριση των πλεονεκτημάτων των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων που έχουν να αντιμετωπίσουν τη βιομηχανική μετατροπή και την παγκοσμιοποίηση των αγορών.

- Η αναδιοργάνωση των έργων υποδομής στον τομέα των επικοινωνιών, της ενέργειας και των μεταφορών πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την ορθότερη εδαφική κατανομή εξοπλισμών και τη μεγαλύτερη ισορροπία στη χρησιμοποίηση των ενεργειακών πόρων και των μεταφορών οι οποίες πρέπει να είναι συνδυασμένες και συμπληρωματικές (οδοί, αυτοκινητόδρομοι, λιμένες, αερολιμένες, ποτάμιες και θαλάσσιες μεταφορές) και ταυτοχρόνως να γίνεται σεβαστό το περιβάλλον.

- Μία αστική πολιτική, ισορροπημένη και προσαρμοσμένη στις τοπικές ανάγκες πρέπει να επιτρέπει στις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις του κέντρου των πρωτευουσών να επιλύουν τα προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού, εγκληματικότητας, συμφόρησης, ρύπανσης, γηράνσεως των κέντρων των πόλεων και να εφαρμόζουν μέτρα για την εδαφική επανεξισορρόπηση μεταξύ των αστικών και των αγροτικών χώρων. Η δικτύωση των μεγάλων μητροπόλεων πρέπει να συμβάλει, με βάση τις ανταλλαγές εμπειρίας, στον προσδιορισμό και τη διάδοση των ορθών πρακτικών επί του θέματος. Η ανάπτυξη των μέσων πόλεων, των ενδιάμεσων χώρων μεταξύ των μεγάλων αστικών κέντρων και των αγροτικών χώρων, πρέπει να συμμετέχει στην εδαφική επανεξισορρόπηση της γεωγραφικής ζώνης. Τέλος, οι αγροτικοί χώροι πρέπει να αξιοποιηθούν καλύτερα προκειμένου να θέσουν τέρμα στο φαινόμενο της απερήμωσης της υπαίθρου, του υπερπληθυσμού των πόλεων και στην αύξηση της ανεργίας.

- Η εφαρμογή κοινών μηχανισμών επόπτευσης στον τομέα του περιβάλλοντος θα παράσχει κίνητρα στις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις ώστε να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για την καταπολέμηση των πλημμυρών στις παραποτάμιες και παραθαλάσσιες ζώνες και για την καταπολέμηση της ρύπανσης καθώς και για να αναπτύξουν μία συνεκτική πολιτική διαχείρισης των αποβλήτων σε όλη τη γεωγραφική ζώνη.

4.5. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις φρονούν ότι η διαμεθοριακή, διαπεριφερειακή και διακρατική συνεργασία πρέπει να θεωρηθεί οριστικώς ως παράγων προόδου και αναπτύξεως των εδαφικών χώρων επί των οποίων εφαρμόζεται.

- Ζητούν από την άποψη αυτή να καταρτισθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα στρατηγικό πλαίσιο προσανατολισμού που θα λαμβάνει υπόψη τις ειδικές ανάγκες των συνεργασιών που υφίστανται σε κάθε γεωγραφική ζώνη της ΕΕ και επί των οποίων αυτές θα μπορούν να αναπτύσσονται κατά τρόπο συνεκτικό και συμπληρωματικό.

- Ως παράγοντες των συνεργασιών αυτών, επιθυμούν να συμμετάσχουν στην επεξεργασία αυτού του πλαισίου κατευθύνσεως και μελετούν να εφαρμόσουν μία κοινή κατευθυντήρια δομή που θα μπορεί να συντονίζει τις διάφορες συνεργασίες που εφαρμόζονται σε τοπικό επίπεδο και να παράσχει στις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις τη δυνατότητα να εκφράζονται με μία φωνή.

- Τέλος ζητούν οι κοινοτικές πολιτικές να μεταρρυθμισθούν σε συνάρτηση με τις νέες παραμέτρους που καθιερώθηκαν χάρι στην έννοια της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.

5. Βόρειος Θάλασσα και Βαλτική

5.1. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις της Βορείου Θάλασσας και της Βαλτικής κείνται επί ενός μεγάλου εδαφικού συνόλου της Βορείου Ευρώπης που εκτείνεται από τη Σκωτία έως τη Φινλανδία. Πρόκειται για ένα γεωγραφικό χώρο με μεγάλες δυνατότητες λόγω των κοινών χαρακτηριστικών των χωρών που τον συγκροτούν, ειδικότερα, μετά την τελευταία διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που τέθηκε σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1995 και λόγω των χαρακτηριστικών των χωρών εκείνων που συνορεύουν με αυτό 7 καλύπτει 6 κράτη μέλη της ΕΕ, τη Μεγάλη Βρετανία, τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Δανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία και μία χώρα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, τη Νορβηγία.

5.2. Η οικονομία των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής κυριαρχείται από τη θάλασσα και την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων.

- Οι μεγάλοι λιμένες της Βορείου Θαλάσσης συγκεντρώνουν τη βασική λιμενική κίνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαθέτοντας έργα υποδομής και εξοπλισμούς ποιότητας, συμμετέχουν στην ανάπτυξη των ενδοευρωπαϊκών και διεθνών εμπορικών συναλλαγών οι οποίες εμφανίζουν ήδη πολύ μεγάλη ένταση στην αρχή της ζώνης αυτής.

- Η βαρύτητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στις περιφερειακές και τοπικές ενότητες της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής είναι αξιόλογη από άποψη οικονομικής δραστηριότητας και απαχόλησης, κυρίως στις πόλεις και τα παράκτια χωριά της Δανίας ή της Σκωτίας.

- Οι ενεργειακοί πόροι των περιφερειακών και τοπικών κοινοτήτων της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής αποτελούν άνω του 50 % των ενεργειακών αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται κυρίως για πετρέλαιο, άνθρακα και φυσικό αέριο.

- Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής έχουν συνειδητοποιήσει τη σημασία που έχει να καταστεί ο γεωγραφικός αυτός χώρος της Βορείου Ευρώπης ένας ολοκληρωμένος χώρος οικονομικής αύξησης και ανάπτυξης για την αντιστάθμιση των αναπτυξιακών τάσεων του Νοτίου τμήματος της Ευρώπης. Για το λόγο αυτό, οι πρωτοβουλίες διαπεριφερειακής, διαμεθοριακής και διακρατικής συνεργασίας είναι πολυάριθμες σε αυτή τη γεωγραφική ζώνη. Οι ενέργειες συνεργασίας με τις γειτονικές τρίτες χώρες διευκολύνθηκαν χάρι στις συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5.3. Το συνεταιρικό κίνημα παρουσιάζεται σήμερα στη ζώνη της Βαλτικής Θάλασσας με 70 δομές συνεργασίας στις οποίες συμμετέχουν τόσο εθνικές κυβερνήσεις όσο και οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις, λιμένες ή πανεπιστήμια. Συστάθηκε μία επιτροπή χωρικής ανάπτυξης της Βαλτικής Θάλασσας για την προώθηση των ανταλλαγών εμπειριών. Έως σήμερα αριθμούνται 250 συνεταιρισμοί ποικίλης σημασίας. Γίνεται προσέγγιση όλων των τομέων από τη μουσική κατάρτιση έως τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικού ρεύματος: πρόκειται για ένα χώρο όπου μελετώνται και εξετάζονται οι λύσεις που πρέπει να δοθούν στα προβλήματα της οδικής κυκλοφορίας, των ενεργειακών πόρων, των θαλάσσιων μεταφορών, των λιμενικών ζωνών, της ρύπανσης των υδάτων, της κατάρτισης και της τεχνολογίας. Πολλοί από τους συνεταιρισμούς αυτούς συναντούν οικονομικά εμπόδια ενώ θα έπρεπε να αναπτύσσονται. Ας σημειωθεί ότι η συνεργασία αυτή υποστηρίζεται από τα κράτη: Διασκέψεις Tallin 1994 και Kalmar 1996.

- Η Επιτροπή της Βορείου Θαλάσσης είναι μία ένωση περιφερειακών και τοπικών αρχών του ΗΒ, των Κάτω Χωρών, της Γερμανίας, της Δανίας, της Σουηδίας και της Νορβηγίας με πληθυσμό άνω των 40 εκατομμυρίων κατοίκους, δηλαδή 12 % του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεντρώνει τις περιφερειακές αρχές που είναι άμεσα ενδιαφερόμενες ως προς την προβληματική της Βορείου Θαλάσσης. Έξι ομάδες εργασίας επεξεργάσθηκαν μία έκθεση με τον τίτλο «Ευρώπη 2000 - Βόρειος Θάλασσα» που θα χρησιμοποιηθεί ως κοινό πλαίσιο για την εφαρμογή των αναπτυξιακών πρωτοβουλιών, κυρίως στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης και της καλής διαχείρισης των πόρων.

- Τα προγράμματα συνεργασίας για την τεχνική βοήθεια προς τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, Tacis και των ΧΚΑΕ, Phare, επέτρεψαν στην Πολωνία και τη Ρωσία να συμμετάσχουν σε ένα προβληματισμό για τη δημιουργία διαδρόμων κλειδιών στη ζώνη της Βαλτικής Θάλασσας. Ο προβληματισμός αυτός θα είναι η βάση για την εφαρμογή ενός συστήματος πολυεθνικών μεταφορών.

5.4. Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πόλου ανάπτυξης για τη ζώνη της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής συνεπάγεται ότι οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις ως βασικές εμπνεύστριες των δράσεων συνεργασίας καθορίζουν από κοινού μία στρατηγική χωροταξίας ικανής να ρυθμίσει τα κοινά προβλήματα. Βασικός στόχος είναι η εκ νέου οικειοποίηση των θαλασσών με την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών. Αυτό το είδος μεταφοράς θα επιτρέψει την αποσυμφόρηση των οδών και των αυτοκινητοδρόμων, την πρόληψη της ρύπανσης και την άρση της απομόνωσης των γεωργικών περιφερειακών ζωνών με πολύ χαμηλό πληθυσμό.

- Η προώθηση των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ Βορείου Θαλάσσης και Βαλτικής κατά μήκος των ακτών και μεταξύ των νήσων θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας πιο ισορροπημένης οικονομικής δραστηριότητας, στην προώθηση των εμπορικών δεσμών και στην αύξηση της ποιότητας των υπηρεσιών.

- Η ανακαίνιση των λιμενικών έργων υποδομής, κυρίως με τη χρήση πληροφορικών εξοπλισμών θα εξασφαλίσει την ασφάλεια της κινήσεως και την πρόληψη της ρύπανσης.

- Η δημιουργία λιμένων μέσου μεγέθους στις περιφερειακές ζώνες και η προώθηση των κοντινών μεταφορών θα επιτρέψει τη δημιουργία ενδιάμεσων ολοκληρωμένων πόλων ανάπτυξης, ικανών να αποσυμφορήσουν τα αστικά κέντρα και τις ηπειρωτικές οδούς επικοινωνίας και να άρουν την απομόνωση των περιφερειακών χώρων.

5.5. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις θεωρούν ότι τα κοινοτικά προγράμματα Interreg II C και άρθρο 10 του ΕΤΠΑ αποτελούν τη λειτουργική βάση για την εφαρμογή μίας αναπτυξιακής στρατηγικής στη ζώνη της Βορείου Θαλάσσης και της Βαλτικής.

5.6. Επιθυμούν οι εργασίες που πραγματοποιούνται από τις δομές διαπεριφερειακής συνεργασίας με αντικείμενο τις δύο αυτές ζώνες να χρησιμοποιηθούν ως σημείο αφετηρίας για την επεξεργασία αναπτυξιακών κατευθύνσεων.

5.7. Ζητούν βάσει της αρχής της επικουρικότητας οι περιφερειακές και τοπικές αρχές να συμμετέχουν πλήρως στους φορείς παρακολούθησης και διαχείρισης που θα δημιουργηθούν για κάθε ένα από τα προγράμματα.

6. Το Ατλαντικό Τόξο

6.1. Το Ατλαντικό Τόξο είναι ένας απέραντος εδαφικός χώρος που καλύπτει τα δυτικά παράλια της Ευρωπαϊκής Ηπείρου με επιφάνεια 3 000 χιλιομέτρων των παραλίων από τη Σκωτία έως το Γιβραλτάρ.

6.2. Αν και περιλαμβάνει περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις πολύ διαφορετικών χωρών όπως η Ιρλανδία, το ΗΒ, η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, το Ατλαντικό Τόξο παρουσιάζει πολλές ομοιότητες που συνδέονται με τον περιφερειακό χαρακτήρα τους και με μία οικονομία που επηρεάζεται ισχυρά από τη θαλάσσια συνιστώσα.

- Η οικονομία των εδαφών των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων αναπτύχθηκε με βάση τη ναυσιπλοΐα και την εκμετάλλευση της θάλασσας. Η Ευρώπη ρίχθηκε στην κατάκτηση του κόσμου από τους λιμένες των ατλαντικών παραλίων της.

- Τα πολυάριθμα λιμενικά έργα υποδομής επιτρέπουν ακόμη τις εμπορικές θαλάσσιες συναλλαγές κυρίως τις διηπειρωτικές.

- Η δημιουργία τεχνολογικών πόλων προσέλκυσε επενδυτές και επέτρεψε τη δημιουργία δραστηριοτήτων στον τριτογενή τομέα που μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης και να διαφοροποιήσουν το οικονομικό πλέγμα.

- Ο εκσυγχρονισμός των έργων υποδομής επικοινωνίας επέτρεψε την ενίσχυση μεγάλων διαδρόμων και την ανάπτυξη διαφόρων μητροπόλεων.

- Η ύπαρξη μιας φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς υψηλού επιπέδου παρέχει τη δυνατότητα ανάπτυξης στον τομέα του τουρισμού και της προστασίας του περιβάλλοντος.

6.3. Οι περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις του Ατλαντικού Τόξου συνειδητοποίησαν νωρίτατα ότι είναι απαραίτητη η μεταξύ τους συνεργασία προκειμένου να συντονίσουν τις αναπτυξιακές πολιτικές που εφαρμόζονται σε τοπικό επίπεδο χάρι κυρίως στην ενίσχυση των διαρθρωτικών τομέων και να χαράξουν τις κατευθύνσεις εκείνες που μπορούν να τους εξασφαλίσουν μία καλύτερη ολοκλήρωση στον ευρωπαϊκό χώρο.

Η Επιτροπή του Ατλαντικού Τόξου (CRPM) που δημιουργήθηκε το 1992, στο πλαίσιο της διάσκεψης των παραθαλάσσιων περιφερειακών περιοχών έθεσε ως κύριο στόχο την ενεργοποίηση μιας οικονομικής δυναμικής με βάση την κοινή πολιτική στον τομέα της χωροταξίας. Το πρόγραμμα Ατλαντίς Ι με την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθόριζε τις κατευθύνσεις προτεραιότητας στον τομέα των θαλάσσιων, εναέριων και οδικών έργων υποδομής, στον τομέα της δημιουργίας τεχνολογικών πόλων, του τουρισμού, της αστικής πολιτικής και περιβάλλοντος, καθώς και μία κοινή προσέγγιση αγροτικής ανάπτυξης και προέβλεπε τη δημιουργία του δικτύου Arcantel, διαλιμενικής τηλεματικής με σκοπό την ολοκλήρωση των λιμένων του Ατλαντικού Τόξου στα διεθνή εμπορικά κυκλώματα.

Μία ειδική και παραδειγματική συνεργασία εγκαινιάσθηκε μεταξύ της Βόρειας Πορτογαλίας και της Γαλικίας. Οι δύο αυτές αυτοδιοικήσεις στηρίχθηκαν στις φυσικές, γεωγραφικές και πολιτιστικές και γλωσσολογικές συγγένειες προκειμένου να ενισχύσουν τις περιφερειακές οικονομίες, να σταματήσουν την ερήμωση των αγροτικών ζωνών και να χρησιμοποιήσουν το δυναμισμό των εμπορικών τους σχέσεων με τη Λατινική Αμερική. Οι εν λόγω σχέσεις επισημοποιήθηκαν το 1991 με τη δημιουργία μιας κοινότητας εργασίας που λειτουργεί ως κοινή αρχή και έχει αποστολή την επεξεργασία ενός χωροταξικού προγράμματος για τις δύο περιοχές. Μία εταιρεία με κεφάλαιο κινδύνου τέθηκε στη διάθεση των ΜΜΕ για να τους δώσει τη δυνατότητα να διευρύνουν τις αγορές τους και να παγιώσουν τις παραγωγές τους.

6.4. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις του Ατλαντικού Τόξου έχουν συνείδηση ότι είναι απαραίτητο να συνεχίσουν τη συνεργασία τους για τη μείωση των εμποδίων που υφίστανται ή που αναπτύσσονται:

- Μία νέα τάση προς περιφερειοποίηση που προέκυψε από την προπαρασκευή της διεύρυνσης της ΕΕ προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης 7

- επιπτώσεις της εφαρμογής της εσωτερικής αγοράς που ευνοεί τις ηπειρωτικές οικονομίες 7

- όξυνση των προβλημάτων λόγω της βιομηχανικής μετατροπής και του μαρασμού των ναυτικών δραστηριοτήτων καθώς και της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ των παράλιων αστικών ζωνών και των αγροτικών ζωνών.

Η επιλογή της θαλάσσιας οικονομίας ως αναπτυξιακού άξονος εμφανίζεται ως η ορθή απάντηση στα περισσότερα από τα προβλήματα αυτά και οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις ζητούν ο άξονας αυτός να ενσωματωθεί στη στρατηγική χωροταξίας της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να ανακαλύψει και πάλι τις δυνατότητες των δυτικών παραλίων της και να τις χρησιμοποιήσει. Οι λιμένες του Ατλαντικού, ενδεχομένως σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των αερολιμένων, πρέπει να αναπτυχθούν, αφενός, για να χρησιμοποιηθούν ως αφερματισμός για τους λιμένες της Βορείου Θαλάσσης και, αφετέρου, για να οργανώσουν εμπορικές διεξόδους των προϊόντων των ηπειρωτικών περιφερειών της Ευρώπης. Ο Ατλαντικός Ωκεανός δεν είναι μία κλειστή θάλασσα και δεν θα αποτελέσει αναπτυξιακό πλεονέκτημα παρά μόνο εάν οι οικονομίες των άλλων περιφερειών της Ευρώπης συγκλίνουν προς τους λιμένες αυτούς. Στο εσωτερικό επίπεδο του Ατλαντικού Τόξου, η ενίσχυση της λιμενικής δραστηριότητας πρέπει να επιτρέψει την καλύτερη διασύνδεση των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων μεταξύ τους για να διευκολυνθεί η ολοκληρωμένη ανάπτυξη κάθε μίας εξ αυτών.

6.5. Οι νέες δυνατότητες διαπεριφερειακής συνεργασίας πρέπει να επιτρέψουν την επιτάχυνση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της ζώνης του Ατλαντικού Τόξου και την αντιστροφή της κατάστασής της που χαρακτηρίζεται σήμερα από εξάρτηση και περιφερειακότητα.

Οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να παράσχουν τη σύμφωνη γνώμη τους για τη διακρατική και διαπεριφερειακή συνεργασία του Ατλαντικού Τόξου. Αυτό θα είναι εγγύηση εμπιστοσύνης και εξασφάλιση της συνέχειας για τις προσπάθειες που καταβάλλονται και για τις πρωτοβουλίες που πρόκειται να ληφθούν στο μέλλον από τις εν λόγω τοπικές αυτοδιοικήσεις.

Η συνολική στρατηγική και τα λειτουργικά προγράμματα πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο σημαντικότερων χρηματοδοτήσεων, αλλά επίσης και σαφέστρων και καλύτερα προσδιορισμένων.

Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις του Ατλαντικού Τόξου θεωρούν ότι το πρόγραμμα Interreg II C αποτελεί σπουδαία πολιτική ευκαιρία τόσο για τις ίδιες όσο και για τα κράτη μέλη που ενδιαφέρονται να συζητήσουν από κοινού και να καθορίσουν μία διακρατική στρατηγική χωροταξίας και ανάπτυξης. Για το λόγο αυτό, επιθυμούν να γνωρίσουν από τώρα κιόλας τον προϋπολογισμό που προβλέπεται για ένα παρόμοιο πρόγραμμα και ειδικότερα το ποσό της συμβολής των κρατών μελών.