ΔΕΚΑΤΗ ΕΚΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ

για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου

- 1998 -

(1999/C 354/01)

COM(1999) 301 τελικό

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 9 Ιουλίου 1999)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Η έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου συντάσσεται κάθε έτος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά από τα διαδοχικά αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983) και των κρατών μελών (Δήλωση αριθ. 19, σημείο 2, συνημμένη στη συνθήκη που υπεγράφη στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992). Η έκθεση αυτή ανταποκρίνεται επίσης στα αιτήματα που εκφράστηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου για ειδικούς τομείς.

1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η Επιτροπή όρισε ως στόχο προτεραιότητας να μεριμνά αυστηρά για την ορθή εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα κράτη μέλη, ώστε οι πολίτες της Κοινότητας να επωφελούνται πλήρως από την ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Όπως φαίνεται από την παρούσα έκθεση, τη δέκατη έκτη από το ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή διέθεσε συγκεκριμένα μέσα προκειμένου να επιτύχει το στόχο αυτό, είτε με την άνευ προηγουμένου ενίσχυση των λεπτομερειών χρησιμοποίησης των διαδικασιών παράβασης που αναφέρονται στο άρθρο 169 της συνθήκης, είτε με τη μεγαλύτερη χρησιμοποίηση της διοικητικής συνεργασίας, ιδίως στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εσωτερική αγορά.

1.1. Στατιστική ανασκόπηση του έτους 1998

Περισσότερο ακόμη απ'ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, το 1998 η Επιτροπή ήταν δραστήρια στο ρόλο της του θεματοφύλακα των συνθηκών, όπως δείχνουν οι ακόλουθοι αριθμοί:

- ο αριθμός των αιτιολογημένων γνωμών που απεστάλησαν κατά τη διάρκεια του έτους έφθασε ένα ιστορικό ρεκόρ, το οποίο δεν είχε επιτευχθεί ποτέ από την έναρξη ισχύος της συνθήκης και εξής, με 675 αιτιολογημένες γνώμες· σε σύγκριση με τις 334 αιτιολογημένες γνώμες που απεστάλησαν το 1997, ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 102 %· η αύξηση αυτή οφείλεται στην πολύ αυστηρότερη και ταχύτερη δράση της Επιτροπής, χάρη στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν από το 1996 και ενισχύθηκαν κατά το 1998·

- το γεγονός ότι ο αριθμός των προειδοποιητικών επιστολών που απεστάλησαν μειώθηκε από 1461 το 1997 σε 1101 το 1998, οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση του αριθμού των διαδικασιών που κινήθηκαν λόγω μη μεταφοράς των οδηγιών· πράγματι, οι προειδοποιητικές επιστολές που απεστάλησαν λόγω μη συμμόρφωσης κάποιας νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο ή λόγω κακής εφαρμογής του δικαίου αυτού, αυξάνονται από 432 το 1997 σε 486 το 1998, ήτοι κατά 12 % (και κατά 42 % σε σχέση με το 1996)·

- ο αριθμός των προσφυγών ενώπιον του Δικαστηρίου παραμένει σταθερός, εφόσον 123 φάκελοι αποτέλεσαν αντικείμενο προσφυγής· σε σύγκριση με τον αριθμό των προειδοποιητικών επιστολών και των αιτιολογημένων γνωμών, αυτό δείχνει σαφώς ότι η μεγάλη πλειονότητα των φακέλων παραβάσεων επιλύεται πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση του Δικαστηρίου·

- οι υπηρεσίες της Επιτροπής διαδραμάτισαν το 1998 πολύ δραστήριο ρόλο κατά την αποκάλυψη περιπτώσεων μη συμμόρφωσης ή κακής εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, εφόσον ο αριθμός των περιπτώσεων που αποκαλύφθηκαν αυτεπαγγέλτως από τις υπηρεσίες αυτές αυξήθηκε από 261 το 1997 σε 396 το 1998, ήτοι κατά 52 %. Σημειωτέον ότι στις περιπτώσεις που αποκαλύφθηκαν αυτεπαγγέλτως περιλαμβάνονται και οι φάκελοι που ανοίχθηκαν μετά από κοινοβουλευτική ερώτηση ή αναφορά·

- όσον αφορά τον αριθμό των καταγγελιών που έλαβαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, συνεχίσθηκε η αύξηση που είχε αρχίσει το 1997, δηλαδή από 957 το 1997 σε 1128 το 1998, ήτοι η αύξηση ανέρχεται σε 18 % (και σε 38 % σε σχέση με το 1996)· αυτός ο αριθμός θα ήταν ακόμη μεγαλύτερος αν προστίθεντο οι περίπου 4000 παρόμοιες καταγγελίες που απεστάλησαν για το θέμα της νέας σουηδικής νομοθεσίας που αφορά τον έλεγχο των μεταφορών και των δεμάτων που περιέχουν αλκοολούχα ποτά και προϊόντα καπνού, ή οι εκατοντάδες καταγγελιών που αφορούν τους φόρους τους οποίους εφαρμόζουν ορισμένες βελγικές κοινότητες στις παραβολικές κεραίες (λόγω του αριθμού τους, οι καταγγελίες αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο μιας μοναδικής απόδειξης παραλαβής που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα σειρά C(1) και στη θέση Internet των κοινοτικών οργάνων)·

- οι αποφάσεις για τη θέση στο αρχείο μειώθηκαν κατά 7 %, δηλαδή από 2112 το 1997 σε 1961 το 1998, γεγονός που δείχνει πάντως ότι επιλύθηκε μεγάλος αριθμός περιπτώσεων σε σχέση με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου·

- η ταχύτητα επεξεργασίας των φακέλων αυξήθηκε επίσης: ενώ το 25 % των προειδοποιητικών επιστολών που απεστάλησαν το 1997 αφορούσε διαδικασίες παράβασης που είχαν κινηθεί κατά τη διάρκεια του έτους, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε το 1998 σε 48 %· η επιτάχυνση ήταν ακόμη μεγαλύτερη για τις αιτιολογημένες γνώμες, εφόσον το 19 % των αιτιολογημένων γνωμών που απεστάλησαν το 1998 αφορά διαδικασίες που κινήθηκαν το 1998, έναντι 1 % το 1997·

- τέλος, ως προς τη διαφάνεια, τονίζεται η αύξηση του αριθμού των φακέλων για τους οποίους εκδόθηκε ανακοινωθέν τύπου, από 248 το 1997 σε 334 το 1998.

Τα ανωτέρω στατιστικά στοιχεία δείχνουν σαφώς τον αντίκτυπο των εσωτερικών μεταρρυθμίσεων που εφάρμοσε η Επιτροπή, κατ' αρχάς το 1996 και στη συνέχεια το 1998, προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία των διαδικασιών παράβασης. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα περιγραφούν πιο εμπεριστατωμένα στον παρόντα πρόλογο (1.2). Η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα κράτη μέλη γνώρισε θετική εξέλιξη όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών (1.3), αλλά η τήρηση του κοινοτικού δικαίου γενικά εξακολουθεί δυστυχώς να ποικίλλει πολύ ανάλογα με τα κράτη μέλη (1.4). Η χρησιμοποίηση του μηχανισμού της χρηματικής ποινής που προβλέπεται από το άρθρο 171 της συνθήκης φαίνεται ορισμένες φορές το μόνο μέσο για να οδηγηθεί ένα κράτος μέλος στην αποκατάσταση της κοινοτικής νομιμότητας (1.5).

1.2. H μεταρρύθμιση των μεθόδων εργασίας της Επιτροπής όσον αφορά τις διαδικασίες παράβασης: νέες βελτιώσεις το 1998

Τον Ιούνιο του 1998 η Επιτροπή αξιολόγησε τη λειτουργία των μεθόδων εργασίας της που αφορούν τις διαδικασίες παράβασης, τις αναφερόμενες στο άρθρο 169 της συνθήκης, οι οποίες είχαν μεταρρυθμιστεί τον Ιούλιο του 1996(2). Αυτό το εγχείρημα αφορούσε το σύνολο των διαδικασιών παράβασης, ανεξάρτητα από τον οικείο τομέα του κοινοτικού δικαίου.

Μετά την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή αποφάσισε διάφορα νέα εσωτερικά μέτρα, προκειμένου να βελτιώσει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία των διαδικασιών παράβασης, όσον αφορά:

- την επιτάχυνση της επεξεργασίας των φακέλων,

- τη μεγαλύτερη διαφάνεια των διαδικασιών, αλλά επίσης

- τη βελτίωση της σχέσης με τον καταγγέλλοντα.

1.2.1. Επιτάχυνση της επεξεργασίας των φακέλων παράβασης

Οι βελτιώσεις στον τομέα αυτόν αφορούσαν τόσο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων όσο και την εκτέλεση των αποφάσεων. Οι βελτιώσεις αυτές περιλαμβάνονται στο έγγραφο SEC(1998) 1733 που διαβιβάσθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα κράτη μέλη καθώς και στο διαμεσολαβητή.

Μια από τις κυριότερες τροποποιήσεις για την επιτάχυνση της επεξεργασίας των φακέλων παράβασης ήταν η γενίκευση, από τον Απρίλιο 1998, της διεξαγωγής διμηνιαίων συνεδριάσεων που αφιερώνονται ειδικά στην εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Μέχρι πρόσφατα, οι φάκελοι παράβασης εξετάζονταν πράγματι μόνο με την ευκαιρία των τεσσάρων περιοδικών εκθέσεων (τον Μάρτιο, Ιούνιο, Οκτώβριο και Δεκέμβριο), εκτός εάν επρόκειτο για επείγοντες φακέλους. Η χρησιμοποίηση αυτών των περιοδικών εκθέσεων, όπου εξετάζεται το σύνολο των περιπτώσεων(3) είτε εικαζόμενης παράβασης (πριν από την αποστολή της προειδοποιητικής επιστολής) είτε διαπιστωθείσας παράβασης (μετά την αποστολή της προειδοποιητικής αποστολής), εγγυάται τη συνεκτική προσέγγιση των διαφόρων φακέλων ανεξάρτητα από τον οικείο τομέα του δικαίου, και την τακτική εξέταση κάθε φακέλου του οποίου επιλαμβάνεται η Επιτροπή.

Κατά τη μεταρρύθμιση των μεθόδων εργασίας το 1996, η Επιτροπή είχε προσθέσει σ' αυτό το μηχανισμό τη δυνατότητα διεκπεραίωσης των περιπτώσεων παράβασης κατά τις διμηνιαίες εξετάσεις των θεμάτων του κοινοτικού δικαίου (οι οποίες αφιερώνονται κυρίως στις κρατικές ενισχύσεις), προκειμένου οι φάκελοι που ήταν έτοιμοι για απόφαση επί της ουσίας να προχωρούν ταχύτερα, χωρίς να αναμένεται η επόμενη έκθεση.

Μολονότι το 1997 μόνο 40 φάκελοι είχαν επωφεληθεί απ' αυτή τη νέα διαδικασία, το 1998 σχεδόν 400 φάκελοι αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής στο πλαίσιο αυτής της διμηνιαίας εξέτασης. Αυτό οδήγησε στην επιτάχυνση της λήψης αποφάσεων. Έτσι, π.χ. η αιτιολογημένη γνώμη ή η προσφυγή μπορεί να αποφασιστεί μετά την εκπνοή της προθεσμίας απάντησης που τάσσεται στο κράτος μέλος, εφόσον δεν υπάρχει απάντηση ή αν αυτή δεν είναι ικανοποιητική. Επίσης ένας επιλυθείς φάκελος μπορεί να αποτελέσει ταχύτερα αντικείμενο τυπικής απόφασης θέσης στο αρχείο, γεγονός που μπορεί επίσης να παρακινήσει τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με το κοινοτικό δίκαιο. Γενικότερα, ο πολλαπλασιασμός των συνεδριάσεων της Επιτροπής που αφιερώνονται στις διαδικασίες παράβασης εισήγαγε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των φακέλων.

Η "αποδραματοποίηση" των προειδοποιητικών επιστολών, στις οποίες αποδίδεται η πραγματική έννοια της αίτησης υποβολής παρατηρήσεων, καθώς και η παράλληλη μείωση της προσφυγής στην αλληλογραφία πριν από την προειδοποιητική επιστολή, επέτρεψαν επίσης στην Επιτροπή να αποφασίζει ταχύτερα την κίνηση της διαδικασίας παράβασης. Επιπλέον, η Επιτροπή ζητεί στο εξής την αυστηρότερη τήρηση των προθεσμιών απάντησης στις προειδοποιητικές επιστολές και των προθεσμιών εκτέλεσης των αιτιολογημένων γνωμών, κάθε δε απουσία απάντησης ή συμμόρφωσης εντός της ταχθείσας προθεσμίας δικαιολογεί τη μετάβαση στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας.

Ωστόσο, η επιτάχυνση των αποφάσεων έχει νόημα μόνον εάν οι προειδοποιητικές επιστολές ή οι αιτιολογημένες γνώμες κοινοποιούνται γρήγορα στο κράτος μέλος. Πράγματι, το κράτος μέλος πρέπει να γνωρίζει επίσημα τη γνώμη της Επιτροπής ώστε να μπορεί να παρέχει εξηγήσεις, να τερματίζει την παράβαση ή, εφόσον δεν το επιθυμεί, ώστε η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 169 να μπορεί να προχωρήσει.

Ενώ στο παρελθόν οι προθεσμίες κοινοποίησης των προειδοποιητικών επιστολών ή των αιτιολογημένων γνωμών μπορούσαν να μετρηθούν σε μήνες, η Επιτροπή όρισε το 1998 ως αρχή να κοινοποιεί στο εξής τις αποφάσεις εντός της εβδομάδας της θέσπισής τους. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, τροποποιήθηκαν οι εσωτερικοί κανόνες το δεύτερο εξάμηνο του 1998 ώστε αφενός να εξασφαλίζεται η προετοιμασία της κοινοποίησης κατά το μέγιστο βαθμό πριν από τη λήψη της απόφασης προς εκτέλεση, και αφετέρου να ανιχνεύεται συστηματικά κάθε αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο αντίκτυπος των κανόνων αυτών είναι ήδη αξιοσημείωτος, εφόσον το 19 % των αιτιολογημένων γνωμών που απεστάλησαν το 1998 αφορά διαδικασίες κινηθείσες το 1998, ενώ το 1 % των αιτιολογημένων γνωμών που είχαν αποσταλεί το 1997 αφορούσε διαδικασίες κινηθείσες κατά το έτος αυτό.

1.2.2. Μεγαλύτερη διαφάνεια

Από τη μεταρρύθμιση του 1996 και εξής, η δημοσιότητα μέσω του τύπου κατέστη η αρχή σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις αιτιολογημένης γνώμης και προσφυγής. Αντίθετα, για τις προειδοποιητικές επιστολές, η Επιτροπή δεν εκδίδει καταρχήν ανακοινωθέν τύπου(4), στο βαθμό που μια προειδοποίηση δεν καθορίζει την οριστική θέση της Επιτροπής, αλλά αποτελεί μάλλον αίτηση υποβολής παρατηρήσεων, και που κατά τη φάση αυτή είναι ευκολότερη η επίλυση των παραβάσεων.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο αριθμός των ανακοινωθέντων τύπου αυξήθηκε κατά το 1998, εφόσον εκδόθηκε ανακοινωθέν τύπου για 334 παραβάσεις, έναντι 44 το 1996.

Αυτή η πολιτική διαφάνειας θα συνεχισθεί, καθιστώντας πιο προσιτές, μέσω του Internet, τις πληροφορίες που είναι σήμερα διαθέσιμες μόνο σε χαρτί.

1.2.3. Καλύτερη υποδοχή του καταγγέλλοντα

Αν και ο καταγγέλλων δεν είναι ασφαλώς από νομική άποψη "ενδιαφερόμενο μέρος" στις διαδικασίες τις προβλεπόμενες από το άρθρο 169 της συνθήκης, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ορθή ενημέρωσή του όσον αφορά την πορεία της καταγγελίας του καθ'όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Έτσι, στη συνέχεια έρευνας πρωτοβουλίας που διεξήχθη από τον διαμεσολαβητή το 1996(5), οι υπηρεσίες της Επιτροπής ενημερώνουν στο εξής συστηματικά τον καταγγέλλοντα για την πρόθεσή τους να προτείνουν τη θέση στο αρχείο της υπόθεσης.

Επιπλέον, το έντυπο της καταγγελίας, του οποίου η προηγούμενη μορφή χρονολογείτο από το 1989(6), απέκτησε νέα πιο παιδαγωγική, πιο επεξηγηματική και ακριβέστερη μορφή, προκειμένου ο καταγγέλλων να γνωρίζει σαφώς τί μπορεί να αναμένει από τη διαδικασία παράβασης, και να ενημερώνεται για τα λοιπά ένδικα μέσα που διαθέτει για την επίκληση των δικαιωμάτων του. Εξάλλου διατηρείται η αρχή της εμπιστευτικής επεξεργασίας των καταγγελιών, προκειμένου να εξακολουθεί η αναγκαία σχέση εμπιστοσύνης με τον καταγγέλλοντα και να αποφεύγεται οποιαδήποτε ζημία του.

1.3. Η κατάσταση μεταφοράς των οδηγιών το 1998

Ο κατωτέρω πίνακας παρέχει μια συνολική άποψη της κατάστασης ανακοινώσεων των εθνικών μέτρων εκτέλεσης του συνόλου των οδηγιών που ίσχυαν στις 31 Δεκεμβρίου 1998.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Στις 31 Δεκεμβρίου 1998, τα κράτη μέλη είχαν ανακοινώσει κατά μέσο όρο 95,7 % των εθνικών μέτρων εκτέλεσης που είναι αναγκαία για την υλοποίηση του συνόλου των εφαρμοστέων κοινοτικών οδηγιών. Η συνολική αύξηση του ποσοστού μεταφοράς σε σχέση με το 1997, όπου το ποσοστό ήταν 94 %, οφείλεται κατά πρώτον στην ενίσχυση των μέσων που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, είτε πρόκειται για τις ίδιες τις διαδικασίες παράβασης, είτε για μέσα λιγότερο νομικά όπως είναι η διοικητική συνεργασία (ιδίως οι αποστολές "οδηγίες"), είτε για την πίεση που δημιουργείται από το Σχέδιο Δράσης για την εσωτερική αγορά.

Πρέπει να αναφερθούν ιδιαίτερα οι προσπάθειες της Γερμανίας και του Βελγίου για την απορρόφηση της καθυστέρησης, ενώ τα ποσοστά μεταφοράς του Λουξεμβούργου, της Ελλάδας, της Ιταλίας και, σε μικρότερο βαθμό, της Γαλλίας, παραμένουν ανησυχητικά.

Μολονότι οι συνολικοί αριθμοί είναι ενθαρρυντικοί, εξακολουθούν ωστόσο να υπάρχουν προβλήματα σε ορισμένους τομείς, ιδίως στον τομέα των μεταφορών ή το γεωργικό τομέα, όπου το ποσοστό μεταφοράς παραμένει στάσιμο σε ορισμένους τομείς.

Ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας που παρεμβάλλεται στο τέλος του παραρτήματος IV της παρούσας έκθεσης δείχνει λεπτομερώς, ανά κράτος μέλος και ανά τομέα, το επίπεδο μεταφοράς που πραγματοποιήθηκε το 1998.

1.4. Συνολική άποψη της κατάστασης εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου γενικά από τα διάφορα κράτη μέλη

Ο κατωτέρω πίνακας κατανέμει ανά κράτος μέλος τους 2979 φακέλους παράβασης που εκκρεμούσαν στις 31 Δεκεμβρίου 1998 (περιλαμβάνοντας τόσο τις περιπτώσεις όπου η Επιτροπή δεν έχει ακόμη αποφανθεί σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας παράβασης, όσο και τις περιπτώσεις όπου η διαδικασία έχει ήδη κινηθεί).

>PIC FILE= "C_1999354EL.000801.EPS">

Διαπιστώνεται ότι η Γαλλία είναι το κράτος μέλος κατά του οποίου έχει κινηθεί ο μεγαλύτερος αριθμός διαδικασιών, με την αποστολή της προειδοποιητικής επιστολής, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης ή κακής εφαρμογής της κοινοτικής ρύθμισης. Σημειώνεται εξάλλου ότι η Γαλλία είναι το κράτος μέλος κατά του οποίου κατατέθηκε ο μεγαλύτερος αριθμός καταγγελιών το 1998, ήτοι 203 επί 1128, ή 18 %. Η εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στην Ιταλία, την Ελλάδα και το Βέλγιο παραμένει ανησυχητική, εν μέρει λόγω των περιπτώσεων μη μεταφοράς των κοινοτικών οδηγιών.

>PIC FILE= "C_1999354EL.000901.EPS">

Επίσης παρατηρείται η υπερβολική εκπροσώπηση ορισμένων κρατών μελών στο επίπεδο των φακέλων που βρίσκονταν στο στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης ή της προσφυγής στις 31 Δεκεμβρίου 1998, όπως φαίνεται από τους ακόλουθους πίνακες. Αυτό δείχνει για τα οικεία κράτη μέλη μεγαλύτερη δυσχέρεια ταχείας επίλυσης των περιπτώσεων παράβασης του κοινοτικού δικαίου είτε λόγω προβλημάτων ουσίας, πολιτικής ή νομικής φύσης, είτε απλώς λόγω της συχνά σημαντικής καθυστέρησης αυτών των κρατών μελών να απαντήσουν στις προειδοποιητικές επιστολές ή στις αιτιολογημένες γνώμες της Επιτροπής.

>PIC FILE= "C_1999354EL.000902.EPS">

>PIC FILE= "C_1999354EL.001001.EPS">

1.5. Η συνεχής εφαρμογή του μηχανισμού χρηματικής ποινής που προβλέπεται στο άρθρο 171 της συνθήκης

Το 1998, η Επιτροπή εξακολούθησε να χρησιμοποιεί το μηχανισμό που προβλέπεται στο άρθρο 171 παράγραφος 2 της συνθήκης, εφόσον εξέδωσε για πέντε περιπτώσεις αποφάσεις δεύτερης προσφυγής με αίτηση χρηματικής ποινής(7). Δύο προσφυγές αυτού του τύπου υποβλήθηκαν πράγματι στο Δικαστήριο κατά το 1998.

Για πρώτη φορά, μια τέτοια απόφαση εκδόθηκε στον κοινωνικό τομέα, ενώ το δίκαιο του περιβάλλοντος διατηρεί - και με μεγάλη απόσταση - την πρώτη θέση στη χρησιμοποίηση αυτού του μέσου. Διαπιστώνεται επίσης ότι το Λουξεμβούργο αποτελεί για πρώτη φορά αντικείμενο απόφασης προσφυγής με αίτηση χρηματικής ποινής, προστιθέμενο έτσι στην Ελλάδα (4 αποφάσεις), την Ιταλία (3 αποφάσεις), τη Γερμανία (3 αποφάσεις), τη Γαλλία (2 αποφάσεις) και το Βέλγιο (1 απόφαση).

Η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού επιβεβαιώνεται, εφόσον, στην πλειονότητα των αποφάσεων προσφυγής, το οικείο κράτος μέλος συμμορφώθηκε γρήγορα με το κοινοτικό δίκαιο, δηλαδή είτε ακόμη και πριν από την κατάθεση του δικογράφου στο Δικαστήριο είτε μετά, όπως φαίνεται από τον κατωτέρω πίνακα.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ

2.1. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

2.1.1 Εφαρμογή του σχεδίου δράσης υπέρ της εσωτερικής αγοράς

Το σχέδιο δράσης υπέρ της ενιαίας αγοράς, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άστερνταμ τον Ιούνιο του 1997, προέβλεπε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα 18 μηνών. Ενώ το έτος πλησιάζει στη λήξη του στις 31 Δεκεμβρίου 1998, είναι σαφές ότι το πρόγραμμα δράσης ήταν επιτυχές. Σημαντικές πρόοδοι πραγματοποιήθηκαν τόσο σε μη νομοθετικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, όχι όμως στο σύνολό τους, η κατάσταση προόδου που προβλέφθηκε από το σχέδιο δράσης επιτεύχθηκε.

Παρά τις προόδους που πραγματοποιήθηκαν από ορισμένα κράτη μέλη, είναι σαφές ότι όλες οι οδηγίες που δεν έχουν ακόμα τεθεί σε εφαρμογή δεν πρόκειται να τεθούν πριν από τα τέλη του έτους 1998, στόχος οριζόμενος στο σχέδιο δράσης.

Εντούτοις, το ποσοστό των οδηγιών που δεν έχουν ακόμα εφαρμοστεί σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη ("ο παράγοντας του κατακερματισμού") σημειώνει αισθητή βελτίωση, μειωνόμενο στο 13,7 % (έναντι του 35 % τον Ιούνιο του 1997). Οι πρόοδοι που σημειώθηκαν παραμένουν εντούτοις πολύ διαφορετικές από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και η εμμένουσα καθυστέρηση κατά τη μεταφορά των οδηγιών αποτελεί σοβαρή πηγή ανησυχιών. Επείγει να πάψει αυτή η καθυστέρηση κατά τη μεταφορά. Η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της κατάστασης στον πίνακα ανακοινώσεων της ενιαίας αγοράς - η δεύτερη και τρίτη έκδοση δημοσιεύθηκαν αντίστοιχα τον Μάιο και τον Οκτώβριο - και παρουσιάζει τακτικά σε έκθεση τις πραγματοποιηθείσες προόδους στο Συμβούλιο (εσωτερική αγορά).

Μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 13ης Μαίου 1998, με τον τίτλο "για μια αποτελεσματικότερη νομοθεσία της ενιαίας αγοράς"(8), το Συμβούλιο (εσωτερική αγορά), κατά τη συνεδρίασή του της 24ης Σεπτεμβρίου, έδωσε ιδιαίτερη σημασία, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι πρέπει να χορηγηθεί η μεγαλύτερη δυνατή προτεραιότητα στην αποτελεσματική, πλήρη και ενδεδειγμένη εφαρμογή των κανόνων που αφορούν την ενιαία αγορά.

Οι πρωτοβουλίες που αποβλέπουν να ενισχύσουν το πλαίσιο για την εφαρμογή της νομοθεσίας και την επίλυση των προβλημάτων - με τη δημιουργία σημείων επαφής και κέντρων συντονισμού - εξετάσθηκαν εις βάθος. Σημεία επαφής για τις επιχειρήσεις και το κοινό παρέχονται στο Internet. Αυτές οι προσπάθειες υποστηρίζονται από το πρόγραμμα Karolus, το οποίο προβλέπει ανταλλαγές υπαλλήλων αρμοδίων για την εφαρμογή των κανόνων που αφορούν την ενιαία αγορά στα διάφορα κράτη μέλη. Στις 7 Απριλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να παρατείνουν το πρόγραμμα μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999(9).

Η αποτελεσματικότητα της εσωτερικής αγοράς εξαρτάται επίσης από την ορθή εφαρμογή των κανόνων της από τις δικαιοδοτικές αρχές της Ένωσης. Η δράση Robert Schuman(10), η οποία προσφάτως εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για μια περίοδο τριών ετών, έχει σαν στόχο την καλύτερη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου μέσω της βελτιωμένης κατάρτισης και ενημέρωσης των δικαστών και των δικηγόρων. Τονώνοντας την ευαισθητοποίηση των ασκούντων νομικά επαγγέλματα απέναντι στα πρακτικά θέματα του κοινοτικού δικαίου, η δράση Robert Schuman συμβάλλει στην υλοποίηση του δυναμικού της εσωτερικής αγοράς, προς όφελος των πολιτών, των καταναλωτών και των επιχειρήσεων. Η δράση δημιουργεί εταιρική σχέση με τα όργανα που είναι αρμόδια για την κατάρτιση των δικαστών και των δικηγόρων, τα οποία μπορούν να ζητούν οικονομική ενίσχυση για στοχοθετημένα σχέδια κατάρτισης ή ενημέρωσης στο κοινοτικό δίκαιο.

Στις δύο πιλοτικές φάσεις του 1997 και 1998, περισσότερα από 80 σχέδια, καταρτισμένα σε τοπική κλίμακα, επελέγησαν στο πλαίσιο της δράσης Robert Schuman. Τα αποτελέσματα των σχεδίων σε ήδη προχωρημένο στάδιο υλοποίησης και η αντίδραση των επαγγελματιών μαρτυρούν την επιτυχία της πρωτοβουλίας και τη διάσταση των αναγκών κατάρτισης στο κοινοτικό δίκαιο των δικαστών και των δικηγόρων, τις οποίες προσπαθεί να καλύψει η δράση αυτή. Το πρώτο έτος της δράσης Robert Schuman ξεκίνησε με την πρόσκληση υποβολής προτάσεων, η οποία θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις αρχές του 1999.

Η βελτίωση και η απλούστευση της νομοθεσίας συνεχίζουν να αποτελούν σημαντική πολιτική προτεραιότητα. Το έτος 1998 χαρακτηρίσθηκε από την ολοκλήρωση της φάσης ΙΙΙ και την έναρξη της φάσης IV της πρωτοβουλίας SLIM, ενώ οι διασκέψεις που ασχολήθηκαν με τη βελτίωση της νομοθεσίας, που διοργανώθηκαν από τη βρετανική και την αυστριακή προεδρία, απέδειξαν το αυξημένο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το συγκεκριμένο θέμα σε εθνικό επίπεδο. Η ελεγκτική ομάδα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, η οποία επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιολογούν εκ των προτέρων τα διοικητικά εμπόδια και τις δαπάνες προσαρμογής που απορρέουν από νέες νομοθετικές προτάσεις, ξεκίνησε επίσης ως πιλοτικό σχέδιο(11). Aυτή η πολιτική ώθηση υπέρ της απλούστευσης και της βελτίωσης της νομοθεσίας ευνοεί τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος το οποίο επιτρέπει στις επιχειρήσεις και στους πολίτες να επωφεληθούν των προτερημάτων που προσφέρει η ενιαία αγορά.

Ο διάλογος με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, που αποφασίσθηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Cardiff, στοχεύει στη χορήγηση πληροφοριών, τηλεφωνικά και μέσω του Internet, για τον τρόπο άσκησης των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από την κοινοτική νομοθεσία. Επιτρέπει επίσης την παλίνδρομη πληροφόρηση σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στο συγκεκριμένο θέμα. Το OSIS (ανοικτό κατάστημα υπηρεσιών πληροφοριών στο Internet), το οποίο τέθηκε σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 1998 στο πλαίσιο του διαλόγου με τις επιχειρήσεις, παρέχει άμεση πρόσβαση σε μεγάλη κλίμακα πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο άσκησης εμπορικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς.

Τρία από τα τέσσερα νομοθετικά μέτρα με προτεραιότητα που ορίζονται στο σχέδιο δράσης εγκρίθηκαν· συγκεκριμένα, αυτά που αφορούν την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου, τη νομική προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων και το μηχανισμό διαφάνειας για τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών. Εντούτοις, το γεγονός ότι η τέταρτη πρόταση με προτεραιότητα, δηλαδή το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας, δεν εγκρίθηκε, εμπόδισε την έγκριση ορισμένων συναφών προτάσεων, όπως η πρόταση δέκατης οδηγίας για τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις. Οι στόχοι που ορίζονται για πολλά άλλα νομοθετικά μέτρα επιτεύχθηκαν. Οι πρόοδοι υπήρξαν ιδιαίτερα σημαντικές στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Σημειώθηκαν επίσης αξιόλογοι πρόοδοι όσον αφορά την ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών και της ηλεκτρικής ενέργειας.

Μεταξύ των μέτρων που αποβλέπουν να δώσουν τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να επωφεληθούν των προτερημάτων της ενιαίας αγοράς, συμπεριλαμβάνονται οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις βελτιώσεις που πρέπει να επέλθουν στα δικαιώματα εισόδου και διαμονής των εργαζομένων καθώς και η ανακοίνωσή της της 1ης Ιουλίου, η οποία εκθέτει τη μέλλουσα πρότασή της για τη δημιουργία ενοποιημένων δικαιωμάτων για όλους τους πολίτες της Ένωσης. Η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα θα πραγματοποιείται στο εξής στη βάση του άρθρου 62 της συνθήκης ΕΚ, όπως αυτό τροποποιήθηκε από τη συνθήκη του Άμστερνταμ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στην ανακοίνωσή της σχετικά με την παρακολούθηση των συστάσεων της ομάδας ανώτατου επιπέδου για την ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων [ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της πρώτης Ιουλίου 1998, COM(1998) 403 τελικό], η Επιτροπή ορίζει με σαφήνεια την ανάγκη να βελτιωθεί η πληροφόρηση των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους και να υπάρξει καλύτερη κατάρτιση και ενημέρωση όλων εκείνων που παρεμβαίνουν στην άσκηση της ελεύθερης κυκλοφορίας. Ο στόχος συνίσταται στο να εξασφαλισθεί κατ'αυτόν τον τρόπο συγκεκριμένη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων.

2.1.2. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και ιθαγένεια της Ένωσης

2.1.2.1. Απαγόρευση των διακρίσεων

Στον τομέα της πολιτικής δικονομίας και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, όπως το είχε ήδη ορίσει η Επιτροπή στην έκθεσή της το 1997, φροντίζει ώστε να τηρείται από τις εθνικές αρχές η νομολογία του Δικαστηρίου που προέκυψε από τις υποθέσεις C-43/95 (Data Delecta)(12), C-323/95 (Hayes)(13) και C-122/96 (Saldanha)(14) σχετικά με την απαγόρευση της εισάγουσας διακρίσεις υποχρέωσης εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα (cautio judicatum solvi) (η υποχρέωση των κοινοτικών υπηκόων, που υποβάλλουν αγωγή ενώπιον των δικαστηρίων κάποιου άλλου κράτους μέλους πλην του κράτους καταγωγής, να παρέχουν ασφάλεια καλύπτουσα τα δικαστικά έξοδα). Στις 8 Ιουλίου 1998, η Επιτροπή ανακοίνωσε στις γερμανικές και ισπανικές αρχές δύο αιτιολογημένες γνώμες με τις οποίες αμφισβητεί το συμβιβάσιμο με το άρθρο 6 της συνθήκης της υποχρέωσης που επιβάλλεται στους κοινοτικούς υπηκόους να χορηγούν μια τέτοια εγγύηση, η οποία προβλέπεται αντίστοιχα από τον γερμανικό ZPO και τον ισπανικό LEC (κώδικας πολιτικής δικονομίας). Στη συνέχεια, η Γερμανία τροποποίησε τη νομοθεσία της, συμμορφούμενη με την αιτιολογημένη γνώμη, και η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο. Στην Ισπανία ένα νομοσχέδιο σχετικό με την πολιτική δικονομία βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης. Για την περίπτωση αυτή η Επιτροπή αποφάσισε, εν απουσία της έγκρισης, την προσφυγή στο Δικαστήριο τον Δεκέμβριο του 1998.

2.1.2.2. Είσοδος και διαμονή

Οι οδηγίες του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των σπουδαστών (93/96/ΕΚ), των συνταξιούχων (90/365/ΕΟΚ) και άλλων μη ασκούντων επαγγελματική δραστηριότητα (90/364/ΕΟΚ) έχουν ήδη μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο όλων των κρατών μελών, με τελευταία τη Γερμανία. Οι διαδικασίες παράβασης που αφορούν την εσφαλμένη μεταφορά των τριών προαναφερόμενων οδηγιών συνεχίζονται.

Η Επιτροπή αποφάσισε αυτό το έτος να σύρει τη Γαλλία και την Ιταλία στο Δικαστήριο σχετικά με τη μεταφορά των διατάξεων των οδηγιών που αφορούν τη δήλωση πόρων των σπουδαστών, των συνταξιούχων και των μη ασκούντων επαγγελματική δραστηριότητα, καθώς επίσης την ασφάλιση ασθένειας των σπουδαστών, συνταξιούχων και μη ασκούντων επαγγελματική δραστηριότητα.

Άλλες διαδικασίες σχετικά με την εσφαλμένη μεταφορά των τριών οδηγιών ευρίσκονται σε λιγότερο προχωρημένο στάδιο (Γερμανία και Αυστρία).

Οι διαδικασίες που κινήθηκαν για εσφαλμένη μεταφορά κατά της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο το 1998 χάρη στην τροποποίηση των σχετικών εθνικών νομοθεσιών.

Η Επιτροπή, στις 30 Μαρτίου 1998, άσκησε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Ελλάδας [Υπόθεση C-85/98(15)]. Αντικείμενο αυτής της προσφυγής είναι η πρακτική των ελληνικών αρχών να απαιτούν για την έκδοση τίτλων διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών μελών της οικογένειας πολιτών της Ένωσης τέλη υψηλότερα από εκείνα που ισχύουν για την έκδοση της άδειας διαμονής των πολιτών της Ένωσης. H Eπιτροπή είναι της γνώμης ότι αυτή η διαφορετική μεταχείριση είναι αντίθετη προς τις οδηγίες που αφορούν το δικαίωμα διαμονής.

2.1.2.3. Δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι

Μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 94/80/ΕΚ του Συμβουλίου, της 1ης Ιανουαρίου 1996, οι πολίτες της Ένωσης που διαμένουν σε κάποιο κράτος μέλος, του οποίου δεν είναι υπήκοοι, μπόρεσαν να συμμετάσχουν αυτό το έτος στις δημοτικές εκλογές που διεξάχθηκαν στη Γερμανία (Schleswig-Holstein, Βαυαρία και Βρανδεμβούργο), στην Αυστρία (Τιρόλο), τις Κάτω Χώρες, στην Ιρλανδία, στην Ελλάδα και στη Σουηδία.

Η Επιτροπή, ως θεματοφύλακας των συνθηκών, συνέχισε, κατά τη διάρκεια του 1998, τις διαδικασίες που αποσκοπούν να εξασφαλίσουν τη μεταφορά της οδηγίας 94/80/ΕΚ του Συμβουλίου σε όλα τα κράτη μέλη. Η διαδικασία παράβασης κατά της Γαλλίας τέθηκε στο αρχείο λόγω της θέσπισης από τη Γαλλία νόμου μεταφοράς τον μήνα Μάιο. Οι διαδικασίες που ξεκίνησαν το 1997 κατά της Γερμανίας (Σαξωνία και Βαυαρία) συνεχίζονται.

Με την απόφασή του της 9ης Ιουλίου 1998, στην υπόθεση C-323/97(16), το Δικαστήριο καταδίκασε το Βέλγιο για μη κοινοποίηση των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας.

Παράλληλα ξεκίνησαν διαδικασίες παράβασης για κακή μεταφορά σε επτά από τα εννέα αυστριακά Länder.

Στις 7 Ιανουαρίου 1998, η Επιτροπή κατάρτισε έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας 93/109/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου των πολιτών της Ένωσης που διαμένουν σε κάποιο κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι. Παρά το γεγονός ότι η έκθεση δεν προτείνει καμία τροποποίηση της οδηγίας, ορίζει εντούτοις τις διατάξεις των οποίων η εφαρμογή μπορεί να βελτιωθεί. Κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης για κακή μεταφορά κατά της Ελλάδας και της Σουηδίας, ενώ η διαδικασία κατά της Ιταλίας τέθηκε στο αρχείο μετά την τροποποίηση της επίμαχης νομοθεσίας.

2.1.2.4. Νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα

Νομολογία του Δικαστηρίου

Στο πλαίσιο των διαδικασιών λόγω παράβασης που κινήθηκαν στη βάση του άρθρου 171 της συνθήκης ΕΟΚ (μη εκτέλεση απόφασης του Δικαστηρίου), πρέπει να τονισθούν:

- η διαδικασία που κινήθηκε κατά της Ελλάδας, λόγω των αποφάσεων της 15ης Μαρτίου 1988 [Υπόθεση C-147/86(17)] και της 30ής Ιανουαρίου 1992 [Υπόθεση C-328/90(18)] στην υπόθεση των φροντιστηρίων (λειτουργία ιδιωτικών σχολών) και των ιδιωτικών σχολών χορού και μουσικής, μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο μετά τη θέσπιση νέας νομοθεσίας σύμφωνης προς το κοινοτικό δίκαιο,

- οι διαδικασίες του άρθρου 171 σχετικά με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών των ξεναγών στην Ιταλία και στη Γαλλία [απόφαση εκδοθείσα στις 26 Φεβρουαρίου 1991 στις υποθέσεις C-180/89(19) και C-154/89(20)] συνεχίζονται. Όσον αφορά την Ιταλία, η εξέταση των διατάξεων που θεσπίστηκαν από τις περιφέρειες εξακολουθεί και για τη Γαλλία, η Επιτροπή ευρίσκεται εν αναμονή της έναρξης ισχύος του σχεδίου διατάγματος που κοινοποιήθηκε προηγουμένως,

- μια δεύτερη προσφυγή στο Δικαστήριο, με αίτηση επιβολής χρηματικών προστίμων, αποφασίστηκε στην υπόθεση σχετικά με τη μη κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ του Συμβουλίου (πρώτο γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων) από την Ελλάδα [βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 23ης Μαρτίου 1995 στην υπόθεση C-365/93(21)].

Όσον αφορά τις άλλες αποφάσεις του Δικαστηρίου που δεν έχουν ακόμα εκτελεσθεί, πρέπει να τονισθεί ότι:

- μετά την απόφαση της 22ας Μαρτίου 1994 [Υπόθεση C-375/92(22)] κατά της Ισπανίας σχετικά με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών των ξεναγών, η εξέταση των νέων διαταγμάτων σχετικά με την άσκηση του επαγγέλματος, τα οποία θεσπίστηκαν από τις αυτόνομες κοινότητες, συνεχίζεται σε συνεργασία με τις ισπανικές αρχές.

Υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου:

Η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο στις ακόλουθες υποθέσεις:

- κατά της Γερμανίας, όσον αφορά την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδοντιάτρου (απαιτήσεις που δεν προβλέπονται από τις οδηγίες "Οδοντίατροι" 78/686/ΕΟΚ και 78/687/ΕΟΚ του Συμβουλίου, όσον αφορά την εγγραφή στο μητρώο κοινωνικής ασφάλισης των κοινοτικών υπηκόων οι οποίοι είναι κάτοχοι διπλωμάτων που έχουν εκδοθεί στα άλλα κράτη μέλη τα οποία είναι σύμφωνα με τις προαναφερόμενες οδηγίες),

- κατά της Ισπανίας, όσον αφορά την εθνική νομοθεσία που μεταφέρει την οδηγία "Αρχιτέκτονες" 85/384/ΕΟΚ του Συμβουλίου και η οποία προβλέπει έναν περιορισμό του πεδίου δραστηριότητας των μετακινούμενων αρχιτεκτόνων. Η προσφυγή δεν αφορά την μέγιστη διάρκεια της παροχής υπηρεσιών στην Ισπανία που επιβάλλεται στους αρχιτέκτονες άλλων κρατών μελών, επειδή αυτός ο περιορισμός εξαλείφθηκε από την εθνική νομοθεσία,

- κατά της Γαλλίας, όσον αφορά την αναγνώριση των διπλωμάτων ψυχιατρικών νοσοκόμων που έχουν αποκτηθεί σε άλλα κράτη μέλη στη βάση των άρθρων 48, 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ. Η γαλλική νομοθεσία η οποία επιτρέπει την αναγνώριση τέτοιων διπλωμάτων που δεν υπάγονται στην τομεακή οδηγία προβλέπει, κατά την άποψη της Επιτροπής, μια διαδικασία η οποία δεν είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο.

Εθνικά μέτρα εκτέλεσης

Η διαδικασία που κινήθηκε βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης κατά τη Ελλάδας σχετικά με την οδηγία 92/51/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για ένα δεύτερο γενικό σύστημα αναγνώρισης της επαγγελματικής εκπαίδευσης, το οποίο συμπληρώνει την οδηγία 89/48/ΕΟΚ, τέθηκε στο αρχείο μετά την ανακοίνωση από την Ελλάδα των μέτρων μεταφοράς.

Οι διαδικασίες που κινήθηκαν κατά πολλών κρατών μελών σχετικά με την οδηγία 94/38/ΕΚ, η οποία επιφέρει τροποποιήσεις στην οδηγία 92/51/ΕΟΚ όσον αφορά το επίπεδο ορισμένων τίτλων επαγγελματικής εκπαίδευσης, μπόρεσαν όλες να τεθούν στο αρχείο.

Μη συμμόρφωση και κακή εφαρμογή των οδηγιών

Το 1998, η Επιτροπή έλαβε 50 περίπου καταγγελίες λόγω περιορισμών αντίθετων προς τα άρθρα 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ καθώς και προς τις οδηγίες που διευκολύνουν την αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων για επαγγελματικούς σκοπούς. Ορισμένες εξ αυτών έδωσαν λαβή για την έναρξη διαδικασιών λόγω παράβασης, ενώ άλλες τέθηκαν στο αρχείο ως αβάσιμες.

Οι διαδικασίες που κινήθηκαν κατά ορισμένων κρατών μελών, για κακή μεταφορά ή κακή εφαρμογή οδηγιών, συνεχίστηκαν. Μπορεί να αναφερθεί, ως παράδειγμα, η διαδικασία που κινήθηκε κατά της Ισπανίας όσον αφορά τη διάρκεια της κατάρτισης των νοσοκόμων γενικής περίθαλψης, η οποία ευρίσκεται στο στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης. Επίσης η διαδικασία κατά της Ιταλίας, η οποία ευρίσκεται και αυτή στο στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης, όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών και την εγκατάσταση των δικηγόρων· πράγματι, αφενός, η απαγόρευση ανοίγματος γραφείου η οποία προβλέπεται από την ιταλική νομοθεσία μεταφοράς της οδηγίας 77/249/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ελεύθερη παροχή υπηρεσιών από τους δικηγόρους) είναι αντίθετη προς την απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 1995 του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-55/94 "Gebhard"(23), και αφετέρου, η μεταφορά της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ του Συμβουλίου (πρώτο γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων) είναι ελλιπής όσον αφορά το επάγγελμα του δικηγόρου. Επιπλέον, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει στο Δικαστήριο κατά της Ιταλίας σχετικά με την υποχρέωση κατοικίας των οδοντιάτρων που επιθυμούν να ασκήσουν το επάγγελμα στην Ιταλία (υποχρέωση αντίθετη προς τα άρθρα 48 και 52 της συνθήκης), καθώς και σχετικά με την κακή εφαρμογή των οδηγιών 78/686/ΕΟΚ και 78/687/ΕΟΚ σε ό,τι αφορά, ιδίως, το διπλό σύστημα πρόσβασης στο επάγγελμα.

Στη διαδικασία που κινήθηκε κατά της Ισπανίας όσον αφορά τις προϋποθέσεις αναγνώρισης των διπλωμάτων που λαμβάνονται στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, η Επιτροπή αποφάσισε να αναστείλει την εκτέλεση της προσφυγής που αποφασίσθηκε το 1996, λόγω της θετικής εξέλιξης της υπόθεσης. Πράγματι, αφενός, οι ισπανικές αρχές σημείωσαν προόδους κατά τις νέες διαπραγματεύσεις των ρητρών διεθνών συμφωνιών σχετικά με την αναγνώριση των διπλωμάτων και, αφετέρου, μια πρόσφατη νομολογία του ανώτατου ισπανικού δικαστηρίου, αναγνωρίζει ως σύμφωνα με το δίκαιο τον έλεγχο που πραγματοποιείται από την ισπανική διοίκηση για την κατάρτιση που αποκτάται σε τρίτη χώρα και την εξέταση που επιβάλλεται ως προηγούμενη προϋπόθεση για την αναγνώριση σε περίπτωση ελλείψεων που διαπιστώνονται κατά την κατάρτιση.

Διάλογος με τις εθνικές αρχές

Προκειμένου να ενισχυθεί η διοικητική συνεργασία και να εξευρεθούν ταχείες λύσεις στα διαπιστωθέντα προβλήματα, η Επιτροπή διατήρησε, κατά το 1998, τακτικές επαφές με τις εθνικές αρχές, τόσο στο πλαίσιο της ομάδας συντονιστών για τις οδηγίες του Συμβουλίου 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ (γενικό σύστημα αναγνώρισης των διπλωμάτων), όσο και στο πλαίσιο των επιτροπών ανώτερων αξιωματούχων (κυρίως στον τομέα της δημόσιας υγείας).

2.1.2.5. Ανεξάρτητοι εμπορικοί αντιπρόσωποι

Στις 13 Ιουλίου 1998, η Επιτροπή απέστειλε στην Ιταλία αιτιολογημένη γνώμη βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης, επειδή δεν θέσπισε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να μεταφέρει ορθά την οδηγία 76/653/ΕΟΚ για τους εμπορικούς αντιπροσώπους. Η Ιταλία είχε μεταφέρει αυτή την οδηγία το 1991, αλλά παρέλειψε να μεταφέρει πολλές διατάξεις σχετικά με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ο αντιπρόσωπος δικαιούται να λαμβάνει αποζημίωση κατά τη λήξη της σύμβασής του, δικαιούται να λαμβάνει γραπτό αντίγραφο της σύμβασης και δικαιούται προμήθειας για πράξεις που έχουν συναφθεί χάρη στην παρέμβασή του, μετά το τέλος της σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας. Στην υπόθεση αυτή, η Επιτροπή αποφάσισε στις 2 Δεκεμβρίου 1998 να προσφύγει στο Δικαστήριο.

Εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει προειδοποιητική επιστολή στο Ηνωμένο Βασίλειο για εσφαλμένη μεταφορά της οδηγίας 86/653/ΕΟΚ. Η οδηγία είχε μεταφερθεί εν μέρει στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1993 με τους "Commercial Agents Regulations (SI αριθ. 3053 και SI αριθ. 483)". Εντούτοις, αυτή η νομοθεσία δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας όταν ο αντιπρόσωπος ασκεί τη δραστηριότητά του σε άλλο κράτος μέλος πλην του Ηνωμένου Βασιλείου και τα μέρη δεν έχουν επιλέξει τη νομοθεσία κάποιου άλλου κράτους μέλους ως νομοθεσία εφαρμοζόμενη στη σύμβασή τους. Για παράδειγμα, αν μια σύμβαση αντιπροσωπείας έχει συναφθεί με έναν άγγλο αντιπροσωπευόμενο και έναν γάλλο αντιπρόσωπο και έχουν αποφασίσει ότι αυτή η σύμβαση θα διέπεται από το βρετανικό νόμο, η βρετανική νομοθεσία που μεταφέρει την οδηγία δεν θα ισχύει και η σύμβαση θα διέπεται από ένα προϋπάρχον δίκαιο. Συνεπώς, ο γάλλος αντιπρόσωπος δεν έχει δικαίωμα αποζημίωσης μετά τη λήξη της σύμβασης υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται από την οδηγία, γεγονός που είναι αντίθετο προς τους στόχους της. Μετά τη λήψη της προειδοποιητικής επιστολής, το Ηνωμένο Βασίλειο τροποποίησε στις 19 Νοεμβρίου 1998 τη νομοθεσία του σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της Επιτροπής. Συνεπώς, η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο.

2.1.3. Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων

2.1.3.1. Τα άρθρα 30 και επόμενα της συνθήκης

Δεδομένου ότι η τήρηση της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων είναι θεμελιώδης για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή προσδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των άρθρων 30 ως 36 ΕΚ. Ο όγκος των φακέλων που θέτουν σε αμφισβήτηση κρατικά μέτρα ικανά να εμποδίσουν τις συναλλαγές παραμένει σημαντικός, παρά το γεγονός ότι οι στατιστικές καταδεικνύουν ότι ο όγκος αυτός παραμένει σταθερός κατά τα τρία τελευταία έτη. Το 1998, ο αριθμός των νέων καταγγελιών που καταχωρήθηκαν από την Επιτροπή ανέρχεται σε 132. Ο αριθμός των φακέλων παράβασης μη έχοντας αποτελέσει το αντικείμενο απόφασης ταξινόμησης στις 31 Δεκεμβρίου 1998 ανέρχεται σε 323.

Σε σχέση με αυτά τα αριθμητικά στοιχεία, πρέπει να διαπιστωθεί ότι οι διαφορές που αφορούν την "ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων" παρουσιάζουν αύξηση. Τα άρθρα 30 και επόμενα καλούνται περισσότερο από ποτέ να διαδραματίσουν το ρόλο "ασπίδας". Το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο έχει φθάσει σε πολύ σημαντικό στάδιο ανάπτυξης και προσφέρει ενιαίους ή εναρμονισμένους κανόνες προς αποφυγή μιας μεγάλης κλίμακας εμποδίων στις συναλλαγές. Βεβαίως, ο ρόλος του δεν είναι να υποκατασταθεί στις εθνικές νομοθετικές ρυθμίσεις. Αφενός, η αρχή της επικουρικότητας προβλέπει ότι η κοινοτική δράση πρέπει να περιορίζεται σε αυτό που είναι απολύτως αναγκαίο να εκδοθεί σε κοινοτικό επίπεδο, δηλαδή, στην εξεύρεση νομικών λύσεων σε προβλήματα που υπερβαίνουν το εθνικό πλαίσιο. Αφετέρου, ακόμα και στους πλέον ρυθμιζόμενους τομείς σε κοινοτικό επίπεδο, υπάρχουν συχνά θέματα που άπτονται των προϊόντων, της παρουσίασής τους, ή της δραστηριότητας των επιχειρήσεων του τομέα, τα οποία δημιουργούν προβλήματα από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και τα οποία πρέπει να αντιμετωπισθούν στη βάση γενικών κανόνων της συνθήκης με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Η εξέταση υποθέσεων αυτού του είδους καθίσταται ολοένα και περισσότερο πολύπλοκη από νομική άποψη, επειδή πρέπει να προσδιορισθεί η έκταση των υποχρεώσεων των κρατών μελών με βάση ένα μεγάλο αριθμό νομοθετικών και κανονιστικών πηγών του πρωτογενούς και του παραγώγου δικαίου. Οι φάκελοι είναι επίσης πολύπλοκοι από τεχνική άποψη, γεγονός που δεν συνέβαινε προηγουμένως. Στο βαθμό που το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο και η δράση της Επιτροπής στη βάση του άρθρου 30 της συνθήκης έδωσαν τη δυνατότητα να καθιερωθεί σταδιακά η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας στις εθνικές νομοθεσίες και διοικητικές πρακτικές, αυτό σημαίνει ότι οι περιπτώσεις εμποδίων με τα οποία ευρίσκονται αντιμέτωποι οικονομικοί φορείς έχουν ολοένα και περισσότερο σχέση όχι, για παράδειγμα, με την αποδοχή εκ μέρους κάποιου κράτους μέλους της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, αλλά περισσότερο με το συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται αυτή η αρχή στην ειδική περίπτωση κατά την οποία κάποιο προϊόν δε γίνεται δεκτό στο κράτος μέλος προορισμού. Για την Επιτροπή, αυτό συνεπάγεται συχνά εμπεριστατωμένες τεχνικές αναλύσεις όσον αφορά αυτά τα προϊόντα, τις επιπτώσεις τους για την υγεία ή την ασφάλεια, και την αντίστοιχη ανάλυση των εθνικών κανόνων που εμποδίζουν την αποδοχή του προϊόντος.

Η τεχνική και νομική πολυπλοκότητα αυτών των φακέλων αποτελεί το λόγο για τον οποίον η Επιτροπή συνεχίζει να υποστηρίζει μεθόδους επίλυσης των καταγγελλόμενων προβλημάτων που στηρίζονται στη στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές. Ο αποτελεσματικός διάλογος παρέχει τη δυνατότητα να συμβιβάζονται καλύτερα τα διάφορα διακυβευόμενα συμφέροντα και να υπάρχει ισορροπία μεταξύ της εύλογης φροντίδας των κρατών μελών για την προστασία της δημόσιας υγείας και ασφάλειας και της αξίωσης να κατοχυρωθεί η ενιαία και αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων. Με την έννοια αυτή, η Επιτροπή προωθεί τις συνεδριάσεις "πακέτο", ως πλαίσιο στο οποίο η ανοιχτή και άτυπη συζήτηση μπορεί να προσφέρει γρήγορες λύσεις στα εμπόδια που καταγγέλλονται από τους οικονομικούς φορείς. Το 1998, τέτοιες συνεδριάσεις πραγματοποιήθηκαν με όλα τα κράτη μέλη, πλην του Λουξεμβούργου. Γενικά, το ποσοστό επιτυχίας αυτών των συνεδριάσεων είναι υψηλό: στο σύνολο των υποθέσεων που εξετάσθηκαν, διευθετήθηκε ποσοστό άνω του 50 %, είτε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης είτε με τη θέσπιση μέτρου από το κράτος μέλος, το οποίο έγινε μετά από δέσμευση που αναλήφθηκε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης. Όσον αφορά τους φακέλους για τους οποίους συνεχίζει να υπάρχει αμφισβήτηση, αυτοί ανήλθαν κατά μέσο όρο σε ποσοστό μόλις ανώτερο του 10 % των φακέλων που συζητήθηκαν.

Η αποτελεσματικότητα των συνεδριάσεων "πακέτο" αντανακλά το ενδιαφέρον που προσδίδουν τα κράτη μέλη σε αυτό το μέσο. Τα ίδια τα κράτη μέλη παρακάλεσαν την Επιτροπή να επαναλάβει την πρωτοβουλία της, που ξεκίνησε το 1997, να συγκεντρώνει μία φορά κατ' έτος τους προέδρους των εθνικών αντιπροσωπειών που συμμετέχουν στις συνεδριάσεις "πακέτο". Αυτή η συνάντηση, η οποία πραγματοποιήθηκε για δεύτερη φορά τον Φεβρουάριο του 1998, επέτρεψε την παγίωση ενός άτυπου δικτύου μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των εθνικών προέδρων, καθώς και μεταξύ τους. Η δομή αυτή απέδειξε την αποτελεσματικότητά της στη διερεύνηση γρήγορων και ευέλικτων λύσεων για τις καταγγελίες που αφορούν μεμονωμένες και συγκεκριμένες περιπτώσεις. Οι σχετικοί εθνικοί υπάλληλοι συμμετέχουν ενίοτε και στη λειτουργία των "ομάδων εσωτερικής αγοράς" οι οποίες θα μπορούσαν να προσδιορισθούν ως μονάδες που ενδιαφέρονται, στο πλαίσιο μιας εθνικής διοίκησης, για την παρακολούθηση των καταγγελιών που προέρχονται από οικονομικούς φορείς της εν λόγω χώρας, οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε άλλα κράτη μέλη. Αυτές οι ομάδες απευθύνονται στις υπηρεσίες της Επιτροπής όταν τα δίκτυα διοικητικής συνεργασίας δεν τους επιτρέπουν να επιλύσουν τα καταγγελλόμενα προβλήματα. Έχουν αναπτύξει ευέλικτη και άτυπη διεπικοινωνία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Μέχρι σήμερα, τέτοιες ομάδες έχουν δημιουργηθεί στη Δανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ελλάδα και στην Ισπανία.

Όσον αφορά τους τομείς στους οποίους ζητήθηκε κατά το μέγιστον η δράση της Επιτροπής κατά τη διάρκεια του έτους 1998, πρέπει να αναφερθεί κατά κύριο λόγο ο τομέας των αυτοκινήτων οχημάτων. Οι υπήκοοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίοι εγκαταλείπουν κάποιο κράτος μέλος για να εγκατασταθούν σε ένα άλλο συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες για την απόκτηση αριθμού κυκλοφορίας των οχημάτων τους στη χώρα προορισμού, παρά την ύπαρξη σαφών κατευθυντηρίων γραμμών που ορίζουν τις διατυπώσεις που απαιτούνται από τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός τους μειώνεται λόγω των παρεμβάσεων της Επιτροπής στο συγκεκριμένο τομέα εδώ και πολλά έτη, αυτές οι καταγγελίες αντιπροσωπεύουν πάντα περίπου το 20 % του συνόλου των καταγγελιών που λαμβάνονται από την Επιτροπή σχετικά με εμπόδια στις ανταλλαγές εμπορευμάτων. Η Επιτροπή επέτυχε το 1998 να επιλύσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται στη Γαλλία, στην Πορτογαλία και στη Γερμανία. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές έχουν τώρα απλουστεύσει τη διαδικασία καταχώρησης των αυτοκινήτων και των μοτοποδηλάτων που εισάγονται από ιδιώτες, μειώνοντας για παράδειγμα τον απαιτούμενο χρόνο διατυπώσεων.

Άλλοι τομείς στους οποίους η Επιτροπή συχνά λαμβάνει καταγγελίες οικονομικών φορέων αφορούν την εμπορία συμπληρωμάτων διατροφής καθώς και τα προϊόντα διατροφής που είναι εμπλουτισμένα με βιταμίνες και θρεπτικές ουσίες. Οι σχέσεις μεταξύ εμπορίου και περιβάλλοντος απασχολούν εξίσου τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή χρειάστηκε να εξετάσει ορισμένα εθνικά συστήματα που αφορούν την επεξεργασία των αποβλήτων, κυρίως όσον αφορά τις συσκευασίες, καθώς και ορισμένα συστήματα που καθιερώνουν τους "πράσινους φόρους". Οι παράλληλες εισαγωγές εντομοκτόνων, τα κριτήρια για τον καθορισμό των τιμών των φαρμακευτικών ιδιοσκευασμάτων, η ονομασία πώλησης προϊόντων σοκολάτας και η εμπορία τεχνουργημάτων από πολύτιμα μέταλλα αποτελούν άλλους τομείς στους οποίους συνεχίζει να ζητείται η παρέμβαση της Επιτροπής εκ μέρους των κοινοτικών οικονομικών φορέων.

Όσον αφορά τη νομολογία του Δικαστηρίου, αξίζει να αναφερθούν δύο σημαντικές αποφάσεις στον οικείο τομέα. Αρχίζοντας από την πιο πρόσφατη, το Δικαστήριο συντάχθηκε με την Επιτροπή όταν αυτή στράφηκε κατά της Γαλλίας λόγω του ότι παρέλειψε να συμπεριλάβει, στη νομοθεσία της σχετικά με το φουά γκρά και τα παρασκευάσματα με βάση το φουά γκρά, ρήτρα αμοιβαίας αναγνώρισης που να επιτρέπει την αποδοχή προϊόντων αυτού του είδους που νομίμως παρασκευάζονται ή τίθενται στο εμπόριο στα άλλα κράτη μέλη. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να προβλέπουν τέτοιες ρήτρες στη νομοθεσία τους, κάθε φορά που εξαρτούν την εμπορία ορισμένου προϊόντος από την τήρηση συγκεκριμένων κανόνων σχετικά με τη σύνθεση ή άλλες προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληροί το εν λόγω προϊόν [Επιτροπή κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, της 22ας Οκτωβρίου 1998, υπόθεση C-184/96(24)]. Αυτό επιβεβαιώνει την πάγια πρακτική της Επιτροπής να ζητεί από τα κράτη μέλη (κυρίως στο πλαίσιο διαδικασιών κοινοποίησης που καθιερώνονται από την οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου - βλέπε την επόμενη στήλη) να συμπεριλαμβάνουν ρήτρες αυτού του είδους στις νομοθετικές τους ρυθμίσεις με σκοπό να αποφεύγεται η δημιουργία τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές.

Η άλλη απόφαση του Δικαστηρίου, της οποίας η σημασία δεν πρέπει να υποτιμηθεί, είναι αυτή που εκδόθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1997, "Επιτροπή κατά Γαλλικής Δημοκρατίας" [Υπόθεση C-265/95(25)]. Σε αυτήν επίσης την περίπτωση το Δικαστήριο συντάχθηκε με την Επιτροπή όταν αυτή κατήγγειλε τη Γαλλία για παραβίαση του άρθρου 30 της συνθήκης λόγω του ότι δεν είχε λάβει όλα τα απαραίτητα και ανάλογα μέτρα προκειμένου οι ενέργειες ιδιωτών να μην παρεμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των φρούτων και οπωρικών που προέρχονται από την Ισπανία. Με αυτή την απόφαση, το Δικαστήριο καθιέρωσε την αρχή σύμφωνα με την οποία το κράτος μέλος είναι υποχρεωμένο να συμβάλει ενεργά στη διαφύλαξη της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, ακόμα και έναντι πράξεων των ιδιωτών, ενώ στην αντίθετη περίπτωση μπορεί να κατηγορηθεί για παράβαση των διατάξεων της συνθήκης.

Η προαναφερόμενη απόφαση επιβεβαιώνει εξάλλου το βάσιμο της πρωτοβουλίας που ελήφθη από την Επιτροπή, μετά από αίτηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ στις 16 και 17 Ιουνίου 1997, να προτείνει ένα κατάλληλο μέσο ώστε η Κοινότητα να μπορεί να αντιδρά ταχέως και αποτελεσματικά σε σοβαρές προσβολές της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την καθιέρωση ενός μηχανισμού παρέμβασης με σκοπό την κατάργηση ορισμένων εμποδίων στις συναλλαγές(26) επέτυχε την πολιτική συμφωνία του Συμβουλίου στις 18 Μαΐου 1998 καθώς και ευνοϊκή γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 5 Νοεμβρίου 1998. Εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 7 Δεκεμβρίου 1998 [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2679/98](27). Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την ταχύτητα με την οποία το σύνολο των οργάνων έδωσε συνέχεια στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη δημιουργία ενός μέσου που να μπορεί να καλύψει τις προσδοκίες τόσο των διαφόρων εθνικών διοικήσεων όσο και των οικονομικών φορέων.

Τέλος, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σταδιακή εφαρμογή του μέσου διαφάνειας που καθιερώθηκε από την απόφαση αριθ. 3052/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, δυνάμει της οποίας τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα εθνικά μέτρα που συνιστούν παρεκκλίσεις από τη γενική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Κατά τη διάρκεια του έτους 1998, 68 εθνικά μέτρα κοινοποιήθηκαν, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων αφορούσε την εμπορία συμπληρωμάτων διατροφής.

2.1.3.2. Οι κανόνες πρόληψης που προβλέπονται από την οδηγία 98/34/ΕΚ(28) (πρώην 83/189/EOK)

H διαδικασία πληροφόρησης που καθιερώνεται από την οδηγία 98/34/ΕΚ αποτελεί θεμελιώδες μέσον πρόληψης των εμποδίων στις συναλλαγές και μέσον αμοιβαίας πληροφόρησης. Αυτή η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλουν τα σχέδια τεχνικών κανόνων σε έλεγχο προηγούμενο της οριστικής έγκρισής τους στο πλαίσιο της διαδικασίας της πληροφόρησης. Εξαιρούνται κυρίως από τη διαδικασία οι τεχνικοί κανόνες που θεσπίζονται για να υπάρξει συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από κοινοτικές πράξεις.

Το 1998, η Επιτροπή έλαβε 604 σχέδια τεχνικών κανόνων τα οποία αποτέλεσαν το αντικείμενο εξέτασης από τις σχετικές υπηρεσίες της Επιτροπής. Ο αριθμός το 1996 ήταν 523(29) και 900 το 1997(30). Αυτά τα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι, παρά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να θεσπίζουν πολλούς τεχνικούς κανόνες. Αυτοί οι κανόνες ενδέχεται να θέσουν σε αμφισβήτηση τη διατήρηση αυτής της αγοράς και την ακεραιότητα των ωφελημάτων που αυτή συνεπάγεται για το σύνολο των οικονομικών φορέων της.

Mεταξύ των 604 κοινοποιήσεων το 1998, 60(31) αποτέλεσαν το αντικείμενο εμπεριστατωμένης γνώμης σύμφωνα με την οποία το προβλεπόμενο μέτρο πρέπει να τροποποιηθεί για να εξαλειφθούν οι παραβάσεις του παραγώγου κοινοτικού δικαίου ή να εξαλειφθούν αδικαιολόγητα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών που θα μπορούσαν ενδεχομένως να προκύψουν. Τα κράτη μέλη εξέδωσαν, από την πλευρά τους, 99(32) εμπεριστατωμένες γνώμες. Μια κοινοποίηση(33) αποτέλεσε το αντικείμενο αναβολής ενός έτους λόγω του γεγονότος ότι αφορούσε ένα θέμα καλυπτόμενο από πρόταση οδηγίας ή κανονισμό που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο.

Από το 1989, η Επιτροπή εξασφαλίζει την τήρηση της υποχρέωσης κοινοποίησης με τη συστηματική εξέταση των επίσημων δημοσιεύσεων όλων των κρατών μελών. Η διαπίστωση από την Επιτροπή παράβασης της οδηγίας 98/34/ΕΚ συνεπάγεται την έναρξη διαλόγου με το σχετικό κράτος μέλος με σκοπό τη διόρθωση της κατάστασης, και μάλιστα με την έναρξη διαδικασίας λόγω παράβασης σύμφωνα με το άρθρο 169 της συνθήκης ΕΚ. Κατά τα τέλη του 1998 περίπου 30 διαδικασίες αυτού του είδους ευρίσκοντο στο στάδιο της εξέτασης.

Εξάλλου, στις 16 Ιουνίου 1998, το Δικαστήριο διευκρίνισε, στο πλαίσιο προδικαστικής διαδικασίας, την έκταση της αρχής της αδυναμίας επίκλησης των τεχνικών κανόνων που θεσπίζονται κατά παράβαση της οδηγίας 98/34/ΕΚ, την οποία είχε καθιερώσει με την απόφασή του CIA-Sécuritel της 30ής Απριλίου 1996 (βλέπε απόφαση Lemmens, C-226/97).

2.1.3.3. Eναρμονισμένη νομοθεσία

Τα ζητήματα που αφορούν τα γεωργικά προϊόντα περιλαμβάνονται στο σημείο 2.13.2.

2.1.3.3.1. Είδη διατροφής

Κατά γενικό κανόνα, στον τομέα των ειδών διατροφής, τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα μέτρα εκτέλεσης των οδηγιών χωρίς εντούτοις να τηρούν σε όλες τις περιπτώσεις τις προθεσμίες που προβλέπονται από αυτές τις οδηγίες.

Σημαντικός αριθμός μέτρων μεταφοράς κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή το 1998. Κατ' αυτόν τον τρόπο 89 παραβάσεις λόγω μη κοινοποίησης μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο πριν από τα τέλη του έτους. Κατά τη διάρκεια του έτους 1998, η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή για 32 υποθέσεις. Παράλληλα, απεστάλησαν 15 αιτιολογημένες γνώμες και η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει στο Δικαστήριο για δύο υποθέσεις.

Όσον αφορά την περίπτωση της κακής εφαρμογής των οδηγιών και των κανονισμών που αφορούν τα είδη διατροφής, η Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει δύο προειδοποιητικές επιστολές και έθεσε στο αρχείο δύο φακέλους οι οποίοι είχαν αποτελέσει το αντικείμενο αιτιολογημένης γνώμης.

Το ίδιο διάστημα υποβλήθηκαν περίπου δέκα καταγγελίες. Ορισμένες εξ αυτών των υποθέσεων μπόρεσαν να επιλυθούν μετά από ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των εθνικών αρχών.

2.1.3.3.2. Φαρμακευτικά προϊόντα

Κατά τη διάρκεια του 1998, κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή όλα τα μέτρα μεταφοράς που όφειλαν ακόμα να διαβιβασθούν. Κατά τα τέλη του μηνός Οκτωβρίου 1998, 13 κράτη μέλη από τα 15 είχαν μεταφέρει όλες τις οδηγίες που ισχύουν στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων. Μόνον η Γαλλία και το Βέλγιο οφείλουν ακόμα να ολοκληρώσουν τη μεταφορά. Μετά από διαδικασίες λόγω παράβασης που κινήθηκαν από την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε το 1998 τις ακόλουθες αποφάσεις στις υφιστάμενες περιπτώσεις μη μεταφοράς:

- 12 Φεβρουαρίου 1998 στην υπόθεση C-144/97: μη μεταφορά της οδηγίας 92/74/ΕΟΚ από τη Γαλλία·

- 12 Μαρτίου 1998 στην υπόθεση C-163/97: μη μεταφορά της οδηγίας 92/74/ΕΟΚ από το Βέλγιο·

- 15 Οκτωβρίου 1998 στην υπόθεση C-283/97: μη μεταφορά της οδηγία 92/73/ΕΟΚ από το Βέλγιο·

- 15 Οκτωβρίου 1998 στην υπόθεση C-284/97: μη μεταφορά της οδηγίας 93/40/ΕΟΚ από τη Γαλλία.

Υπάρχουν επίσης ορισμένα γενικά προβλήματα σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή των φαρμακευτικών οδηγιών από τα κράτη μέλη: αυτές οι περιπτώσεις αφορούν κυρίως τις διάφορες ερμηνείες που δίδονται από τα κράτη μέλη στον όρο "φαρμακευτικά προϊόντα" (produit médicinal) (που ενίοτε συνεπάγεται εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων) καθώς και καταγγελίες σχετικά με την εικαζόμενη μη τήρηση από τις αρμόδιες εθνικές αρχές των διατάξεων της οδηγίας 89/105/ΕΟΚ - Διαφάνεια. Η μεταφορά και η εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο α) σημεία i) έως iii) της οδηγίας 65/65/ΕΟΚ από τα κράτη μέλη και η διαχείριση της επανέγκρισης "παλαιών" φαρμακευτικών προϊόντων αποτελούν επίσης το αντικείμενο διαδικασιών λόγω παράβασης.

Η Επιτροπή εξετάζει προσεκτικά αυτά τα προβλήματα και τις καταγγελίες. Πρέπει να σημειωθεί ότι ένα σχέδιο κωδικοποίησης της φαρμακευτικής νομοθεσίας (ανθρώπινης και κτηνιατρικής) ευρίσκεται ήδη σε πολύ προχωρημένο στάδιο και ότι αυτή η κωδικοποίηση θα βελτιώσει τη σαφήνεια της νομοθεσίας και, οριστικά, την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι η "Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις κοινοτικές διαδικασίες έγκρισης κυκλοφορίας των φαρμάκων" (98/C 229/03) η οποία δημοσιεύθηκε στις 22 Ιουλίου 1998 και η οποία αποσκοπεί να διευκρινίσει τις κεντρικές και αμοιβαίες διαδικασίες αναγνώρισης, θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα.

2.1.3.3.3. Χημικά προϊόντα

Οι τελευταίες οδηγίες στον τομέα της χημείας, σχετικά με τον περιορισμό της κυκλοφορίας στην αγορά επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων και σχετικά με τα λιπάσματα, μεταφέρθηκαν στο εθνικό δίκαιο από το μεγαλύτερο μέρος των κρατών μελών, συχνά αφού κινήθηκαν διαδικασίες λόγω παράβασης.

Η μη κοινοποίηση της μεταφοράς των οδηγιών 96/55/ΕΚ, 97/10/ΕΚ, 97/16/ΕΚ και 97/64/ΕΚ, σχετικά με τον περιορισμό της κυκλοφορίας στην αγορά ορισμένων επικινδύνων ουσιών, καθώς και της οδηγίας 96/65/ΕΚ, σχετικά με την επισήμανση, τη συσκευασία και την ταξινόμηση επικινδύνων παρασκευασμάτων και της οδηγίας 97/63/ΕΚ σχετικά με τα λιπάσματα, οδήγησε στην αποστολή 19 αιτιολογημένων γνωμών στα διάφορα κράτη μέλη. Για την οδηγία 97/63/ΕΚ σχετικά με τα λιπάσματα, η οποία ήταν ο λόγος έναρξης ενός μεγάλου αριθμού διαδικασιών λόγω παράβασης, μόνο τέσσερις παραμένουν εκκρεμείς μέχρι τα τέλη του 1998.

Η οδηγία 97/56/ΕΚ για τη 16η τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ σχετικά με τον περιορισμό της κυκλοφορίας στην αγορά και της χρησιμοποίησης ορισμένων επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων έφθασε στη λήξη της προθεσμίας μεταφοράς της στο τέλος του έτους και δεν είχε μεταφερθεί παρά μόνον από δύο κράτη μέλη. Η οδηγία 98/3/ΕΚ σχετικά με τα λιπάσματα η οποία ευρίσκεται στην ίδια κατάσταση, μεταφέρθηκε αντιθέτως από επτά κράτη μέλη.

Γενικότερα, κατά τα τέλη του έτους 1998, υπολείπονται 51 μέτρα μεταφοράς σχετικά με οκτώ οδηγίες. Τα μέτρα μεταφοράς είναι συνήθως σύμφωνα με τις μεταφερόμενες οδηγίες.

2.1.3.3.4. Οχήματα με κινητήρα, ελκυστήρες, μοτοσυκλέτες

Την 1η Ιανουαρίου 1996, η κοινοτική διαδικασία έγκρισης τύπου κατέστη υποχρεωτική για τα νέα είδη οχημάτων της κατηγορίας Μ1. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να καταστήσει υποχρεωτικές τις διάφορες οδηγίες.

Η έγκριση, στις 14 Ιουλίου 1997, της οδηγίας 97/24/ΕΟΚ σχετικά με ορισμένα στοιχεία ή χαρακτηριστικά των δίτροχων ή τρίτροχων οχημάτων με κινητήρα ολοκλήρωσε την κοινοτική διαδικασία έγκρισης τύπου για τα μοτοποδήλατα, τις μοτοσυκλέτες και τα τρίκυκλα. Η μεταφορά αυτής της οδηγίας προβλεπόταν για τις 18 Δεκεμβρίου 1998 το αργότερο. Πέραν αυτής της ημερομηνίας, η έγκριση ακέραιων οχημάτων είναι δυνατή προαιρετικά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου έξι μηνών και καθίσταται υποχρεωτική από τις 17 Ιουνίου 1999.

Το ποσοστό πραγματικής μεταφοράς είναι ιδιαίτερα υψηλό και έχουν σημειωθεί λίγες καθυστερήσεις. Στις λίγες σχετικά περιπτώσεις όπου παρατηρείται καθυστέρηση, η έναρξη διαδικασίας λόγω παράβασης επαρκεί συνήθως για να εξασφαλίσει τη μεταφορά σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για ορισμένες οδηγίες πάντως, η μεταφορά ήταν ελλιπής κατά τα τέλη του 1998. Τοιουτοτρόπως, επτά κράτη μέλη δεν είχαν μεταφέρει την οδηγία 97/24/ΕΟΚ σχετικά με ορισμένα στοιχεία ή χαρακτηριστικά των δίτροχων ή τρίτροχων οχημάτων με κινητήρα ενώ έξι κράτη μέλη όφειλαν ακόμα να μεταφέρουν τις οδηγίες 98/14/ΕΟΚ, σχετικά με την έγκριση των οχημάτων με κινητήρα και των ρυμουλκουμένων τους, και της οδηγίας 97/54/ΕΟΚ σχετικά με τη μέγιστη εκ κατασκευής ταχύτητα των τροχοφόρων γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων. Η οδηγία 98/77/ΕΚ όσον αφορά τα μέτρα που επιβάλλεται να ληφθούν για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από εκπομπές μηχανοκινήτων οχημάτων και η οδηγία 98/90/ΕΚ για τις θύρες των μηχανοκινήτων οχημάτων και των ρυμολκουμένων τους, οι οποίες όφειλαν να έχουν μεταφερθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998, δεν είχαν μεταφερθεί μόνον από ένα κράτος μέλος μέχρι την προβλεπόμενη ημερομηνία.

2.1.3.3.5. Δομικά υλικά

Μετά την καταδίκη του Βελγίου από το Δικαστήριο (απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1997), το κείμενο του Βασιλικού Διατάγματος που μεταφέρει την οδηγία 89/106/ΕΟΚ κοινοποιήθηκε στις υπηρεσίες της Επιτροπής στις 26 Αυγούστου 1998.

Όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας 89/106/ΕΟΚ από την Αυστρία, κινήθηκε διαδικασία λόγω παράβασης επειδή ορισμένα άρθρα της αυστριακής νομοθεσίας δεν είναι σύμφωνα με την οδηγία.

Στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παράβασης κατά της Ελλάδας σχετικά με τον έλεγχο της ποιότητας ορισμένων εισαγομένων χαλύβων, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στις ελληνικές αρχές στις 4 Δεκεμβρίου 1998.

2.1.3.3.6. Κεφαλαιουχικά αγαθά

(μηχανικά μέσα, ηλεκτρομηχανική, εξοπλισμοί ατομικής προστασίας, συσκευές υγραερίου, προσυσκευασίες, νόμιμη μετρολογία, ιατροτεχνολογικά προϊόντα και σκάφη αναψυχής)

Κατά τη διάρκεια του έτους 1998 πραγματοποιήθηκαν σημαντικές πρόοδοι κατά τη μεταφορά των οδηγιών που υπάγονται στους προαναφερόμενους στον τίτλο τομείς. Τοιουτοτρόπως, οι περισσότερες οδηγίες των οποίων η προθεσμία μεταφοράς έληγε στις 31 Δεκεμβρίου 1998, και κυρίως οι οδηγίες 73/23/ΕΟΚ, 88/378/ΕΟΚ, 89/336/ΕΟΚ, 89/392/ΕΟΚ, 89/686/ΕΟΚ, 90/385/ΕΟΚ και 90/396/ΕΟΚ, για τις οποίες γίνεται μνεία στην προαναφερόμενη XVη ετήσια έκθεση για το έτος 1997, μεταφέρθηκαν σε όλες τις εθνικές νομοθεσίες. Εντούτοις συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα σε σχέση με τέσσερις οδηγίες, τα οποία θα εξετασθούν στη συνέχεια.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακής εφαρμογής των οδηγιών ή μη συμφωνίας του εθνικού δικαίου προς τις οδηγίες, διαπιστώθηκαν επίσης πολλές πρόοδοι. Υπάρχουν εντούτοις δυσκολίες, κυρίως όσον αφορά τις οδηγίες 89/392/ΕΟΚ (μηχανές), 89/686/ΕΟΚ (μέσα ατομικής προστασίας) και 90/396/ΕΟΚ (συσκευές υγραερίου), οι οποίες συγκεντρώνουν τα δύο τρίτα των αντιμετωπιζόμενων δυσκολιών.

78 περιπτώσεις παράβασης εξετάσθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους 1998, εκ των οποίων 24 καταχωρήθηκαν το 1998. Κατά τα τέλη του έτους 1998, εναπομένουν 37, μεταξύ των οποίων εννέα περιπτώσεις μη κοινοποίησης και 28 άλλες περιπτώσεις πλην των περιπτώσεων μη κοινοποίησης.

Συνολικά, το 1998, απεστάλησαν εννέα αιτιολογημένες γνώμες και ασκήθηκε μία φορά προσφυγή στο Δικαστήριο.

Για τις περιπτώσεις της μη κοινοποίησης, η κατάσταση έχει ως εξής.

Η οδηγία 93/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα δεν έχει ακόμα μεταφερθεί από το Βέλγιο.

Όσον αφορά την οδηγία 94/9/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις συσκευές και τα συστήματα προστασίας που προορίζονται για χρήση σε εκρήξιμες ατμόσφαιρες, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στο Βέλγιο. Εξάλλου, ασκήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο για μη μεταφορά αυτής της οδηγίας από την Ιρλανδία.

Σχετικά με την οδηγία 95/16/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους ανελκυστήρες, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Λουξεμβούργο.

Τέλος, όσον αφορά την οδηγία 97/53/ΕΚ της Επιτροπής σχετικά με το ηλεκτρολογικό υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εκρήξιμες ατμόσφαιρες, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στην Ελλάδα, στο Λουξεμβούργο και στην Πορτογαλία. Η μεταβατική περίοδος που προβλέπεται από αυτή την οδηγία λήγει στις 16 Ιουνίου 1998.

Όσον αφορά τα σκάφη αναψυχής, κατά τις αρχές του έτους 1998 τρία κράτη μέλη δεν είχαν ακόμα μεταφέρει την οδηγία 94/25/ΕΚ, συγκεκριμένα το Βέλγιο, η Ισπανία και η Ιρλανδία. Όσον αφορά τη Φινλανδία, η μεταφορά υπήρξε μερική, επειδή δεν είχε πραγματοποιηθεί από τις νήσους του Aaland.

Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, οι διαδικασίες του άρθρου 169 που εκκρεμούσαν κατά της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και του Βελγίου περατώθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας κατά της Φινλανδίας μετά την κοινοποίηση από αυτά τα κράτη μέλη των εθνικών μέτρων μεταφοράς.

2.1.3.3.7. Καλλυντικά προϊόντα

Κατά τη διάρκεια του 1998, η Επιτροπή μπόρεσε να διαπιστώσει προόδους όσον αφορά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για τα καλλυντικά προϊόντα.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις μη κοινοποίησης των εθνικών μέτρων μεταφοράς κοινοτικών οδηγιών, η Επιτροπή μπόρεσε να θέσει στο αρχείο πολλές διαδικασίες λόγω παράβασης που είχαν κινηθεί κατά κρατών μελών. Εντούτοις, η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι κάθε μία από τις οδηγίες που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή από το 1995 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 76/768/ΕΟΚ του Συμβουλίου καθώς και οι οδηγίες σχετικά με τις μεθόδους ανάλυσης για τον έλεγχο της σύνθεσης των καλλυντικών προϊόντων παραμένουν μέχρι σήμερα ανεφάρμοστες από τουλάχιστον ένα κράτος μέλος της Κοινότητας. Σε σχέση με αυτό πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η οδηγία 97/18/ΕΚ (σχετικά με την μετάθεση της ημερομηνίας έναρξης της απαγόρευσης των πειραμάτων σε ζώα με συστατικά ή συνδυασμούς συστατικών καλλυντικών προϊόντων) όφειλε να έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997 προκειμένου να υπάρξει κάποιος βαθμός ασφάλειας δικαίου για τους οικονομικούς φορείς και αυτό ανεξαρτήτως του γεγονότος αν πραγματοποιούνται ή όχι τέτοια πειράματα στα κράτη μέλη. Το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει την πρόθεση να υποβάλει προσεχώς στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο πρόταση οδηγίας σχετικά με την απαγόρευση πειραμάτων σε ζώα για να ελεγχθούν καλλυντικά προϊόντα και τα συστατικά τους δεν απαλλάσσει τα κράτη μέλη από τις υποχρεώσεις τους. Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του τεχνικού χαρακτήρα των παραρτημάτων, η Επιτροπή υπενθυμίζει την ανάγκη να γίνεται σαφώς μνεία, σε κάθε εθνικό μέτρο εκτέλεσης, της οδηγίας την οποία προτίθεται το κείμενο να μεταφέρει.

Όσον αφορά την οδηγία 93/35/ΕΟΚ του Συμβουλίου η οποία τροποποιεί για έκτη φορά την οδηγία 76/768/ΕΟΚ του Συμβουλίου, οι προσπάθειες της Επιτροπής ανταμείφθηκαν εν μέρει κατά το 1998, επειδή τώρα αυτό το κείμενο έχει μεταφερθεί σε όλα τα κράτη μέλη, κατά τρόπο λίγο ή πολύ πλήρη.

Όσον αφορά τις λοιπές περιπτώσεις παράβασης πέραν των περιπτώσεων μη κοινοποίησης των εθνικών μέτρων εκτέλεσης, αυτές αποτελούν το αντικείμενο πολύ εμπεριστατωμένης εξέτασης εκ μέρους της Επιτροπής και οι επαφές που έλαβαν χώρα μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών παρέχουν τη δυνατότητα ικανοποιητικών λύσεων τόσο για τη βιομηχανία καλλυντικών όσο και για τις αρμόδιες αρχές.

2.1.3.3.8. Κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και υποδήματα

Η οδηγία 97/37/ΕΚ για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο των παραρτημάτων Ι και ΙΙ της οδηγίας 96/74/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των ονομασιών των υφανσίμων έληξε την 1η Ιουνίου 1998. Ορισμένα εθνικά μέτρα μεταφοράς αυτής της οδηγίας καταχωρήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτού του έτους. Μόνον η Ιταλία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο δεν μετέφεραν αυτή την οδηγία 97/37/ΕΚ και έχουν κινηθεί διαδικασίες λόγω παράβασης κατά των τριών αυτών κρατών μελών.

Όσον αφορά την οδηγία 94/11/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Μαρτίου 1994, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών των σχετικών με την επισήμανση των υλικών που χρησιμοποιούνται στα κύρια μέρη των υποδημάτων που προορίζονται να πωληθούν στον καταναλωτή, κινήθηκε διαδικασία λόγω παράβασης κατά του Λουξεμβούργου για μη κοινοποίηση των εθνικών μέτρων μεταφοράς.

2.1.3.3.9. Ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων

Εγκρίνοντας το νόμο αριθ. 389-98 της 19ης Μαίου σχετικά με την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων(34), η Γαλλία μετέφερε τελικά την οδηγία 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου. Η Επιτροπή είχε αποφασίσει στις 31 Μαρτίου 1998 να προσφύγει στο Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 171 της συνθήκης, λόγω απουσίας του κειμένου μεταφοράς. Ήταν η πρώτη φορά κατά την οποία η Επιτροπή ζητούσε να επιβληθούν χρηματικά πρόστιμα στη Γαλλία με βάση αυτήν την διάταξη (158250 Ecu ημερησίως)(35).

2.1.3.4. Ιδιαίτερα καθεστώτα ελεύθερης κυκλοφορίας

Πολιτιστικά αγαθά

Στις 24 Ιουνίου 1998, η Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει αιτιολογημένες γνώμες σε πέντε κράτη μέλη για μη κοινοποίηση των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 96/100/ΕΟΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του παραρτήματος της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους. Μετά την κοινοποίηση των κειμένων μεταφοράς, η Επιτροπή μπόρεσε τον Δεκέμβριο του 1998 να θέσει στο αρχείο τις σχετικές διαδικασίες για τέσσερα κράτη μέλη. Η Επιτροπή συνεχίζει τη διαδικασία κατά της Γαλλίας.

Όσον αφορά τις υποθέσεις C-413/97 (Γερμανία) και C-415/97 (Ιταλία) για μη κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς της βασικής οδηγίας 93/7/ΕΚ του Συμβουλίου, η Επιτροπή να παραιτηθεί επειδή κοινοποιήθηκαν τα απαραίτητα μέτρα κατά τη διάρκεια αυτού του έτους.

Εκρηκτικές ύλες

Όσον αφορά την οδηγία 93/15/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με την εναρμόνιση των διατάξεων περί της εμπορίας και του ελέγχου των εκρηκτικών υλών εμπορικής χρήσης, τα μέτρα μεταφοράς είναι συνήθως σύμφωνα με τις οδηγίες, εκτός από δύο περιπτώσεις παράβασης λόγω κακής μεταφοράς.

2.1.3.5. Τελωνειακή ένωση

Στον τελωνειακό τομέα, η δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναπτύσσεται γύρω από ορισμένες λειτουργίες, η βασική των οποίων συνίσταται στη σύλληψη, εφαρμογή και διαχείριση των απαραίτητων τελωνειακών μέσων για την εφαρμογή των κοινών πολιτικών (εμπορική πολιτική, γεωργική πολιτική, περιβάλλον, δημόσια υγεία) της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, την ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών και τη νομιμότητα των συναλλαγών των επιχειρήσεων, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς και της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

Σε σχέση με το θέμα αυτό, ο έλεγχος της ορθής εφαρμογής των κοινοτικών διατάξεων παραμένει βέβαια ουσιαστικό στοιχείο της δράσης της Επιτροπής στο συγκεκριμένο τομέα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, στο πλαίσιο αυτής της δράσης, η Ιταλία προσάρμοσε τη νομοθεσία της στον κοινοτικό τελωνειακό κώδικα, προκειμένου να την καταστήσει σύμφωνη προς τους κανόνες που προβλέπονται στον τομέα της άμεσης ή έμμεσης εκπροσώπησης στο τελωνείο.

Πρέπει επίσης να τονισθεί σε σχέση με το θέμα αυτό ότι η Γερμανία συμμορφώθηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Σεπτεμβρίου 1996 στην υπόθεση C-61/94(36) σχετικά με την εισαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων στο πλαίσιο του καθεστώτος της τελειοποιήσεως προς επανεξαγωγή. Πράγματι, η Επιτροπή είχε αμφισβητήσει ότι μπορούσε να εγκριθεί αυτή η εισαγωγή, δεδομένου ότι η δασμολογητέα αξία της ήταν κατώτερη των ελαχίστων τιμών που ορίζονται σύμφωνα με τον διεθνή διακανονισμό στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, ο οποίος εγκρίθηκε από την Κοινότητα με την απόφαση 80/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Δεκεμβρίου 1979, σχετικά με τη σύναψη πολυμερών συμφωνιών που προκύπτουν από τις εμπορικές διαπραγματεύσεις 1973-1979(37), καθώς και στο πλαίσιο των διατάξεων του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1999/85 του Συμβουλίου, της 16ης Ιουλίου 1985, σχετικά με το καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή(38).

2.1.4. Eλεύθερη παροχή υπηρεσιών και δικαίωμα εγκατάστασης

2.1.4.1. Τα άρθρα 52 και επόμενα καθώς και τα άρθρα 59 και επόμενα

Όσον αφορά την ελευθερία εγκατάστασης, η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο σχετικά με το ασυμβίβαστο δύο βελγικών νόμων του 1919 και 1921 που αφορούν τις εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, δεδομένου ότι περιλαμβάνουν διατάξεις που αντίκεινται στη γενική αρχή της μη διάκρισης με βάση την υπηκοότητα.

Η Επιτροπή κοινοποίησε επίσης για απαίτηση υπηκοότητας, αιτιολογημένη γνώμη στις γαλλικές αρχές σχετικά με τους όρους που τίθενται από επιχειρήσεις παραγωγής και εμπορίας όπλων τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ιδιωτικούς οργανισμούς ή από ιδιώτες.

Όσον αφορά την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, η ολλανδική νομοθεσία επιβάλλει για την καταχώρηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας και για τους ενδιαφερόμενους που δεν είναι εγκατεστημένοι στις Κάτω Χώρες, την υποχρέωση να δηλώσουν κατοικία στη χώρα αυτή και μάλιστα σε επαγγελματικό πληρεξούσιο. Μια τέτοια απαίτηση αντίκειται στην αρχή που προβλέπεται στο άρθρο 59 και η Επιτροπή κοινοποίησε αιτιολογημένη γνώμη στις ολλανδικές αρχές.

Αιτιολογημένη γνώμη απεστάλη επίσης στις ιταλικές αρχές καθόσον ο νόμος που θεσπίζει τους καταλόγους εγκρίσεων για τους διεκπεραιωτές επιβάλλει σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί την εν λόγω δραστηριότητα να εγγράφεται σε ειδικό κατάλογο που τηρείται από το εδαφικά αρμόδιο εμπορικό επιμελητήριο. Όμως ο όρος αυτός της εγγραφής παρακωλύει την άσκηση της δραστηριότητας οικονομικού παράγοντα που δεν είναι εγκατεστημένος στην Ιταλία και επιθυμεί να ασκήσει ευκαιριακά τη δραστηριότητά του στο κράτος αυτό δυνάμει του άρθρου 59.

Στην Πορτογαλία, οι κανονιστικές ρυθμίσεις για τη λήψη φωτογραφιών από αέρος στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών, προβλέπουν ότι σχετική άδεια σε φορείς ή πρόσωπα ξένης υπηκοότητας παρέχεται μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Μια τέτοια διάκριση με βάση την υπηκοότητα που δεν ήταν δυνατό να αιτιολογηθεί για λόγους δημόσιας ασφάλειας, είχε επίσης ως συνέπεια την αποστολή αιτιολογημένης γνώμης στις πορτογαλικές αρχές.

Στη Γαλλία, ένα διάταγμα για τις κανονιστικές ρυθμίσεις που αφορούν τις συσκευές παρασκευής ή αποθήκευσης φυσικού αερίου προβλέπει ότι οι έλεγχοι επί των εν λόγω συσκευών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν εκτός της Γαλλίας παρά σε εξαιρετικές περιστάσεις, γεγονός που θίγει τις επιχειρήσεις που δεν είναι εγκατεστημένες στη Γαλλία και επιθυμούν να παράσχουν σχετικές υπηρεσίες· για το λόγο αυτό κοινοποιήθηκε αιτιολογημένη γνώμη στις γαλλικές αρχές.

Πολλές δυσκολίες αντιμετωπίζονται όσον αφορά τις αποσπάσεις μισθωτών σε κράτη μέλη, στο πλαίσιο της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Έχουν λοιπόν κοινοποιηθεί αιτιολογημένες γνώμες στις βελγικές αρχές, όσον αφορά, κατ'αρχήν, την υποχρέωση των αλλοδαπών παρεχόντων υπηρεσίες να καταβάλουν εισφορές στο Fonds de sécurité d' Existence των βέλγων μεταλλοκατασκευαστών και, κατά δεύτερο λόγο, την υποχρέωση καταβολής ενσήμων πιστότητας και καιρικών συνθηκών στον τομέα των οικοδομικών κατασκευών και τέλος την υποχρέωση καταβολής επιδομάτων διατροφής και κατοικίας στον ίδιο τομέα. Εξάλλου, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει στο Δικαστήριο διότι οι αυστριακές κανονιστικές ρυθμίσεις προβλέπουν την ευθύνη συνοφειλής για τους πελάτες των αλλοδαπών παρεχόντων υπηρεσίες όσον αφορά την πληρωμή των μισθών των αποσπασμένων μισθωτών ενώ ο όρος αυτός δεν ισχύει για τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Αυστρία. Τέλος, η Επιτροπή αποφάσισε να κοινοποιήσει αιτιολογημένη γνώμη στις γερμανικές αρχές σχετικά με τις διακρίσεις που επιβάλλονται στις ξένες επιχειρήσεις της βιομηχανίας των οικοδομικών κατασκευών που επιθυμούν να παράσχουν υπηρεσίες από κοινού με άλλες επιχειρήσεις στο πλαίσιο εταιρείας που ιδρύεται για την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας (ομάδα εργασίας).

Όσον αφορά πάντα την απόσπαση μισθωτών, τίθεται ένα ιδιαίτερο πρόβλημα που αφορά τους όρους απόσπασης των υπηκόων τρίτων χωρών σε σχέση με τις θεωρήσεις εισόδου, τους τίτλους διαμονής και εργασίας. Στα πλαίσια αυτά η Επιτροπή κοινοποίησε αιτιολογημένες γνώμες στις βελγικές και τις γερμανικές αρχές.

Τέλος, ορισμένες παραβάσεις φέρνουν στην επιφάνεια προβλήματα που έχουν σχέση με την αρχή τόσο της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών όσο και της ελεύθερης εγκατάστασης. Έτσι, σε θέματα πανηγύρεων και εκθέσεων, η ιταλική κρατική και περιφερειακή νομοθεσία αποτελεί την αιτία σοβαρών προβλημάτων καθόσον περιορίζει την άσκηση της οργανωτικής δραστηριότητας παρομοίων γεγονότων εφαρμόζοντας κριτήρια σχετικά με την κοινωνική φύση του οργανισμού, τη σύνθεση ή την προέλευσή του· για τον λόγο αυτό κοινοποιήθηκε αιτιολογημένη γνώμη στις ιταλικές αρχές.

Όσον αφορά την ιδιωτική ασφάλεια, η θέση της Επιτροπής που λήφθηκε στο πλαίσιο διαδικασιών παράβασης επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο. Στον τομέα αυτόν δεν μπορούν να επιβληθούν διακρίσεις με βάση την εθνικότητα ή τον τόπο εγκατάστασης, ιδίως για λόγους δημόσιας ασφάλειας. Αντίθετα, εφαρμόζονται πλήρως οι θεμελιώδεις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς, όπως η ελευθερία εγκατάστασης, η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και η ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων [Commission/Ισπανία, C-114/97(39), απόφαση της 29.10.1998]. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή υπέβαλε προσφυγή κατά του Βελγίου στο Δικαστήριο και αποφάσισε να πράξει το ίδιο κατά της Ιταλίας.

Ο πολίτης της Ένωσης που δεν διαθέτει κατοικία στην Ισπανία υποχρεούται να χρησιμοποιήσει ισπανό συμβολαιογράφο για να αποκτήσει ακίνητο αγαθό που βρίσκεται σε ισπανικό έδαφος ακόμη και όταν η πράξη έχει γίνει ενώπιον ξένου συμβολαιογράφου. Η παρέμβαση του ισπανού συμβολαιογράφου δεν αφορά την πράξη της απόκτησης, αλλά αποσκοπεί μόνο στη διενέργεια φορολογικού ελέγχου στην πράξη που έχει ήδη συναφθεί μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η κανονιστική αυτή ρύθμιση παραβιάζει το δικαίωμα της εγκατάστασης, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων και την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων. Για το λόγο αυτό αποφάσισε να προσφύγει στο Δικαστήριο για την εν λόγω υπόθεση.

2.1.4.2. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

Διάλογος με τις εθνικές αρχές

Προκειμένου να ενισχύσει τη διοικητική συνεργασία και να επιφέρει ταχείες λύσεις στα προβλήματα που επισημάνθηκαν, η Επιτροπή διατήρησε κατά το 1998 τακτικές επαφές με τις εθνικές αρχές, τόσο στο πλαίσιο των θεσμικών επιτροπών (τραπεζική συμβουλευτική επιτροπή, επιτροπή ασφαλίσεων, επιτροπή επικοινωνίας "Οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες") όσο και στο πλαίσιο ad hoc ομάδων ερμηνείας (GTIAD στον τραπεζικό τομέα, ομάδα εργασίας για την ερμηνεία στον τομέα των ασφαλίσεων, ομάδα ερμηνείας της οδηγίας "επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων" κ.λπ.) ή ομάδων υψηλού επιπέδου HLSSC, στον τομέα των κινητών αξιών.

Καταγγελίες και διαπιστωθείσες παραβάσεις

Στον τραπεζικό τομέα, η παράβαση των άρθρων 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ καθώς και οδηγιών αποτέλεσε, το 1998, το αντικείμενο δύο διαδικασιών παράβασης που κινήθηκαν από την Επιτροπή βάσει καταγγελιών. Στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για εικαζόμενη διάκριση με βάση την υπηκοότητα όσον αφορά τις εκπτώσεις φόρου σε τράπεζες εγκατεστημένες στην Ιταλία. Στο εν λόγω κράτος μέλος εστάλη προειδοποιητική επιστολή προκειμένου να γίνουν γνωστά τα κριτήρια που εφαρμόζονται για την κατάρτιση του καταλόγου με βάση τον οποίο έχει επιστραφεί μέρος των εν λόγω πιστώσεων. Η δεύτερη περίπτωση αφορά την υποχρέωση για αρχιτέκτονα στο Λουξεμβούργο να συστήσει εγγύηση σε τράπεζα λουξεμβουργιανής προέλευσης. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται σε φάση εξέτασης.

Στον τομέα των ασφαλίσεων, η παραβίαση των άρθρων 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ καθώς και των οδηγιών οδήγησε, κατά το 1998, σε δύο νέες διαδικασίες παράβασης που κινήθηκαν από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις επρόκειτο για καταγγελίες. Όσον αφορά τις διαδικασίες που κινήθηκαν πριν από το 1998, η μία από αυτές τέθηκε στο αρχείο διότι το αρμόδιο κράτος μέλος συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις του κοινοτικού δικαίου.

Όσον αφορά τις διαπιστωθείσες παραβάσεις, μεγάλος αριθμός περιπτώσεων έφθασε κατά το 1998 το στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης και της προσφυγής. Όσον αφορά τον τομέα των ασφαλίσεων, πρέπει να τονισθεί ότι η αύξηση του αριθμού των διαδικασιών που κινήθηκαν για μη συμμόρφωση ή για μη ορθή εφαρμογή εξηγείται από τις παρατεταμένες παραβάσεις εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών. Για ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες ο διάλογος με τις εθνικές αρχές δεν καρποφόρησε, επιβάλλεται η υποβολή προσφυγής στο Δικαστήριο, προκειμένου να επιλυθούν ιδιαίτερα σοβαρά προβλήματα εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

Στον τομέα των κινητών αξιών, η Επιτροπή κίνησε δύο νέες διαδικασίες το 1998, εναντίον της Ιταλίας (άρθρα 59 και 73 Β) και της Γαλλίας (άρθρα 52, 59 και 73 Β) βάσει καταγγελίας. Σύμφωνα με την Επιτροπή η ιταλική και η γαλλική νομοθεσία δημιούργησαν διακρίσεις μεταξύ των εγχώριων αγορών και των αγορών των υπολοίπων χωρών της Ένωσης καθώς και μεταξύ των παρεχόντων υπηρεσίες από τις χώρες αυτές και εκείνων από τα υπόλοιπα κράτη μέλη.

Συνθήκη

Στον τραπεζικό τομέα, η υπόθεση παράβασης κατά της Ελλάδας που αφορά τη νομοθεσία για τις επιχορηγήσεις για αγαθά εξοπλισμού που αποκτώνται με χρηματοδοτική μίσθωση τέθηκε στο αρχείο. Η ελληνική νομοθεσία προέβλεπε ότι μπορεί να δοθεί κρατική επιχορήγηση μόνο για εξοπλισμό που έχει αποκτηθεί με χρηματοδοτική μίσθωση μετά από μεσολάβηση εταιρείας χρηματοδοτικής μίσθωσης εγκατεστημένης στην Ελλάδα. Η νομοθεσία αυτή διευρύνθηκε καλύπτοντας όλους τους μεσάζοντες σε επίπεδο Κοινότητας.

Στον τομέα των ασφαλίσεων, η Επιτροπή κοινοποίησε το 1998 αιτιολογημένη γνώμη στην Ισπανία διότι η ισπανική νομοθεσία δεν συμβιβάζεται με τους κανόνες της συνθήκης ΕΕ σχετικά με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών (άρθρο 59). Οι ισπανικές αρχές επιβάλουν την εξασφάλιση προηγούμενης έγκρισης για την άσκηση δραστηριότητας στο ισπανικό έδαφος όχι μόνο για τους επαγγελματίες που επιθυμούν να εγκατασταθούν στην Ισπανία αλλά και για εκείνους που επιθυμούν να παράσχουν υπηρεσία περιορισμένου χρόνου. Όμως σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η απαίτηση αυτή αντίκειται στο άρθρο 59 της συνθήκης, καθόσον οι παρέχοντες υπηρεσίες δεν υπόκεινται στους ίδιους όρους που εφαρμόζονται στον τομέα της ελεύθερης εγκατάστασης. Εξάλλου, η απαίτηση αυτή δεν μπορεί να βασιστεί σε λόγους γενικού συμφέροντος, όπως η προστασία του καταναλωτή στην ισπανική αγορά, καθόσον δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε ανάλογη προς τον επιδιωκόμενο στόχο.

Εθνικά μέτρα εκτέλεσης

Οι περιπτώσεις μη ανακοίνωσης

Στον τραπεζικό τομέα, οι διαδικασίες εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου για μη μεταφορά στο έδαφος του Γιβραλτάρ πολλών τραπεζικών οδηγιών, και ιδίως της οδηγίας 89/117/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τους λογαριασμούς των τραπεζικών υποκαταστημάτων, της οδηγίας 86/635/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τους ετήσιους τραπεζιτικούς λογαριασμούς, της οδηγίας 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων, της οδηγίας 94/19/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων και της οδηγίας 96/10/ΕΚ του Συμβουλίου για το συμβατικό συμψηφισμό, έχουν όλες τεθεί στο αρχείο δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε στην Επιτροπή όλους τους νόμους και τους κανονισμούς για τη μεταφορά των εν λόγω οδηγιών στο έδαφος του Γιβραλτάρ.

Οι αιτιολογημένες γνώμες για μη μεταφορά της οδηγίας 95/26/ΕΚ του Συμβουλίου, επιλεγόμενη "post-BCCI", εναντίον της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, του Λουξεμβούργου, του Βελγίου, της Ιρλανδίας, του Βελγίου και της Ελλάδας έχουν όλες αποσταλεί. Με βάση τις απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν μέχρι σήμερα, η Επιτροπή αποφάσισε να τεθεί στο αρχείο η διαδικασία κατά της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου (για τη μη μεταφορά της οδηγίας αυτής στο έδαφος του Γιβραλτάρ) δεδομένου ότι τα εν λόγω κράτη μέλη έχουν ήδη ανακοινώσει στην Επιτροπή τις νομοθετικές ρυθμίσεις της εν λόγω οδηγίας. Άλλα κράτη μέλη δεν ήταν σε θέση να υποβάλουν ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για τη μεταφορά της οδηγίας. Η Επιτροπή στις περιπτώσεις αυτές αποφάσισε την προσφυγή στο Δικαστήριο για μη ανακοίνωση. Πρόκειται για τη Γαλλία, την Ισπανία και το Λουξεμβούργο.

Δεδομένου ότι η Γερμανία μετέφερε και ανακοίνωσε την οδηγία 94/19/ΕΚ περί των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων και την οδηγία 93/6/ΕΟΚ για την επάρκεια των ιδίων πόρων των επενδυτικών επιχειρήσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων, τερματίσθηκαν οι σχετικές διαδικασίες ενώπιον του Δικαστηρίου.

Όσον αφορά τις ασφαλίσεις, συνεχίζεται η αναστολή εκ μέρους της Επιτροπής της απόφασής της για προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Ισπανίας που λήφθηκε το 1996 για μη ανακοίνωση των εθνικών μέτρων εκτέλεσης που αφορούν την οδηγία 92/96/ΕΟΚ του Συμβουλίου (τρίτη οδηγία για τις "ασφάλειες ζωής"). Το Δικαστήριο με την απόφασή του στην υπόθεση που αφορά την οδηγία 92/49/ΕΟΚ του Συμβουλίου (τρίτη οδηγία για την πρωτασφάλιση εκτός της ασφάλειας ζωής), που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο 1997 [υπόθεση C-361/95(40)], καταδίκασε την Ισπανία για τα ίδια αδικήματα (μερική μεταφορά) που αναφέρονται και στην υπόθεση σχετικά με την οδηγία 92/96/ΕΟΚ. Ωστόσο, οι ισπανικές αρχές ανακοίνωσαν το Δεκέμβριο του 1998 εθνικά μέτρα εκτέλεσης για τη μεταφορά των δύο αυτών οδηγιών. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ξεκινήσει τις διαδικασίες για να επαληθεύσουν εάν η μεταφορά είναι σήμερα πλήρης προκειμένου να ζητήσουν, ενδεχομένως, τη θέση στο αρχείο των εν λόγω υποθέσεων, το 1999.

Όσον αφορά την οδηγία 91/674/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ετήσιοι και ενοποιημένοι λογαριασμοί των ασφαλιστικών επιχειρήσεων), η προσφυγή στο Δικαστήριο που αποφασίσθηκε το 1998 δεν εκτελέσθηκε τελικά μετά από την ανακοίνωση των εθνικών μέτρων εκτέλεσης. Η υπόθεση έχει τεθεί στο αρχείο. Το Δικαστήριο καταδίκασε επίσης την Ισπανία για μερική μεταφορά της οδηγίας 91/371/ΕΟΚ του Συμβουλίου (οδηγία για την εφαρμογή της συμφωνίας με την Ελβετία) [υπόθεση C-360/95](41)) με την απόφασή του, της 18ης Δεκεμβρίου 1997. Επί του παρόντος έχει ανασταλεί η διαδικασία αναμένοντας την επίσημη ανακοίνωση των μέτρων μεταφοράς, η οποία ανακοινώθηκε πρόσφατα από τις ισπανικές αρχές.

Πρέπει να επισημανθεί ότι παρόλο που τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν ήδη ανακοινώσει μέτρα για την τρίτη οδηγία για τις ασφάλειες ζωής και την πρωτασφάλιση εκτός από την ασφάλιση ζωής, η μεταφορά ή η εφαρμογή των εν λόγω οδηγιών αντιμετωπίζει προβλήματα. Υπάρχουν πράγματι πολλές περιπτώσεις μερικής μεταφοράς ή μη συμμόρφωσης προς επισήμανση.

Στον τομέα των κινητών αξιών, η Επιτροπή απέστειλε στο Ηνωμένο Βασίλειο αιτιολογημένη γνώμη για μη μεταφορά των οδηγιών του Συμβουλίου 86/611/ΕΟΚ, 89/298/ΕΟΚ και 89/592/ΕΟΚ στο έδαφος του Γιβραλτάρ. Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε τα μέτρα μεταφοράς και στη συνέχεια η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο.

Οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης και κακής εφαρμογής

Η Επιτροπή απέστειλε κατά το 1998 αιτιολογημένη γνώμη στη Γερμανία για κακή εφαρμογή της οδηγίας 92/49/ΕΟΚ του Συμβουλίου που αφορά θέματα ασφαλίσεων. Ειδικότερα, η Γερμανία καταργεί ρητά στο κείμενο για τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας την απαγόρευση σώρευσης της ασφάλισης ασθενείας με άλλα είδη ασφαλίσεων όσον αφορά τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να δημιουργήσουν υποκατάστημα επί του γερμανικού εδάφους ή να αναπτύξουν σε αυτό δραστηριότητα ως παρέχοντες υπηρεσίες, σύμφωνα με την τρίτη οδηγία για την πρωτασφάλιση εκτός από την ασφάλιση ζωής, με την οποία καταργήθηκε η δυνατότητα επιβολής της μη σώρευσης. Ωστόσο, προστέθηκε νέα διάταξη στις κοινωνικές νομοθετικές ρυθμίσεις, σύμφωνα με την οποία ο υπάλληλος απολαύει των εισφορών που καταβάλλονται από τον εργοδότη μόνον εάν η ασφαλιστική επιχείρηση, ανεξαρτήτως του τόπου της έδρας της, εφαρμόζει τη μη σώρευση. Πρόκειται για μια έμμεση παραβίαση της οδηγίας 92/49/ΕΟΚ.

Υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου

Στον τραπεζικό τομέα, η τήρηση ανωνύμων λογαριασμών στο έδαφος της Αυστρίας κρίθηκε ασυμβίβαστη με την υποχρέωση απόδειξης της ταυτότητας των πελατών κατά το άνοιγμα λογαριασμού που προβλέπεται από το άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 91/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη νομιμοποίηση κεφαλαίων από παράνομες δραστηριότητες· στην εν λόγω υπόθεση αναμένεται η απόφαση του Δικαστηρίου

Όσον αφορά τις προδικαστικές υποθέσεις, το Δικαστήριο δεν έχει ακόμη εκδώσει την απόφασή του στην υπόθεση C-410/96 (Procureur de la République κατά André Ambry). Η γαλλική νομοθεσία απαιτεί οικονομική εγγύηση η οποία μπορεί να μεταφερθεί σε πρώτη ζήτηση για την έκδοση διοικητικής άδειας (προκειμένου να ασκηθεί το επάγγελμα του ταξιδιωτικού πράκτορα). Ωστόσο, η γαλλική νομοθεσία προβλέπει ότι εάν το ίδρυμα που χορηγεί την εγγύηση βρίσκεται σε κράτος μέλος εκτός της Γαλλίας, πρέπει το εν λόγω ίδρυμα να έχει συνάψει συμφωνία με τραπεζιτικό ίδρυμα ή ασφαλιστική εταιρεία της Γαλλίας. Η προσφυγή στο Δικαστήριο αφορά το θέμα της συμμόρφωσης μιας τέτοιας απαίτησης προς το κοινοτικό δίκαιο.

Όσον αφορά τον τομέα των ασφαλίσεων, το 1998 υποβλήθηκαν τέσσερις νέες υποθέσεις στο Δικαστήριο. Η Επιτροπή προσέφυγε πράγματι στο Δικαστήριο κατά της Γαλλίας για μερική μεταφορά των οδηγιών 92/49/ΕΟΚ και 92/96/ΕΟΚ, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί κανένα μέτρο περί τροποποίησης του κώδικα του ταμείου αλληλοβοήθειας προκειμένου να προσαρμοσθεί στις τρίτες οδηγίες για τις ασφαλίσεις. Εξάλλου πραγματοποιήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της ίδιας χώρας για κακή εφαρμογή των τρίτων οδηγιών για τις ασφαλίσεις καθόσον οι γαλλικές κανονιστικές ρυθμίσεις επιβάλλουν την υποχρέωση συμπλήρωσης δελτίου εμπορίας πριν διατεθούν στην αγορά τα νέα ασφαλιστικά συμβόλαια, παραβιάζοντας τις οδηγίες 92/49/ΕΟΚ και 92/96/ΕΟΚ που απαγορεύουν στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν διατάξεις που απαιτούν την προηγούμενη έγκριση ή τη συστηματική κοινοποίηση των γενικών και ειδικών όρων για τα ασφαλιστικά συμβόλαια.

Εξάλλου, υποβλήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά του Βελγίου διότι η βελγική νομοθεσία για τον έλεγχο των ασφαλιστικών εταιρειών αποκλείει την εφαρμογή της οδηγίας 92/49/ΕΟΚ όσον αφορά τις ασφαλίσεις έναντι των ατυχημάτων στην εργασία. Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι κίνδυνοι αυτοί καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία όταν αποτελούν το αντικείμενο δραστηριότητας ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. Η ίδια αυτή παράβαση διαπιστώθηκε ότι διαπράχθηκε από τη Φινλανδία και της εστάλη προειδοποιητική επιστολή το 1996.

Τέλος, υποβλήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Ισπανίας διότι η ισπανική νομοθεσία για τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας δεν προέβλεψε την υποχρέωση να δίδεται αιτιολογημένη απάντηση στο θύμα όσον αφορά την παρέμβαση που προβλέπεται στο άρθρο 1.4 της οδηγίας 84/5/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τον οργανισμό που δημιουργείται στα κράτη μέλη και του οποίου η αποστολή είναι να αποκαθιστά τις ζημίες και βλάβες που έχουν προκληθεί από οχήματα αγνώστων στοιχείων.

Όσον αφορά τις επενδυτικές υπηρεσίες στον τομέα των κινητών αξιών (οδηγία 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου) εκτελέστηκαν οι προσφυγές κατά της Ισπανίας και του Λουξεμβούργου. Ωστόσο, η Ισπανία κοινοποίησε τον Νοέμβριο του 1998 το νόμο μεταφοράς της. Η διαδικασία κατά της Γερμανίας τέθηκε στο αρχείο.

2.1.4.3. Εμπορικές ανακοινώσεις

Δεν υφίσταται ισχύουσα οδηγία σχετικά με τις εμπορικές ανακοινώσεις υπό το πρίσμα της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, η Επιτροπή δέχθηκε κατά τη διάρκεια του έτους τρεις καταγγελίες που αφορούν τον εν λόγω τομέα. Επίσης, συνέχισε την εξέταση των τρεχουσών διαδικασιών παράβασης. Η Επιτροπή ξεκίνησε διάλογο με τις γαλλικές αρχές για την ερμηνεία του νόμου "Evin", ο οποίος απαγορεύει τις τηλεοπτικές διαφημίσεις για τα αλκοολούχα ποτά στην ειδική περίπτωση αθλητικών συναντήσεων που διεξάγονται στο εξωτερικό. Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε κατά το 1997 το αντικείμενο αιτιολογημένης γνώμης. Η Επιτροπή απέστειλε επίσης αιτιολογημένη γνώμη στη Γερμανία της οποίας η νομοθεσία για τις πριμοδοτήσεις και τις μειώσεις τιμών κρίθηκε αντίθετη προς το άρθρο 59 της συνθήκης. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε με βάση την καταγγελία ενδιαφερόμενου ο οποίος παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στα πλαίσια ενός "Club" που λειτουργεί με βάση άλλο κράτος μέλος.

2.1.4.4. Μέσα ενημέρωσης

Στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η Επιτροπή έχει καταγράψει περίπου δώδεκα νέες καταγγελίες εκ των οποίων ορισμένες τέθηκαν στο αρχείο κατά τη διάρκεια του έτους. Έχει επίσης δεχθεί περισσότερες από 100 καταγγελίες σχετικά με τη φορολογία των δορυφορικών κεραιών σε ένα κράτος μέλος. Όσον αφορά τις συνήθεις παραβάσεις, η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο τη διαδικασία κατά της ισπανικής νομοθεσίας σχετικά με τις πτήσεις πάνω από το ισπανικό έδαφος για διαφημιστικούς λόγους. Η Ισπανία συμμορφώθηκε πράγματι με την αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής.

2.1.5. Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων

Η κατάσταση όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και των πληρωμών στην ΕΕ καθώς και στις τρίτες χώρες είναι, γενικά, σε μεγάλο βαθμό ικανοποιητική. Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος κατά τη διάρκεια του έτους με την εξάλειψη ορισμένων περιορισμών στην απόκτηση ακινήτων στην Αυστρία (Βιέννη). Παρόλο που εξακολουθούν να επισημαίνονται ορισμένοι ακόμη περιορισμοί, διαπιστώνεται σταθερή πρόοδος στην εξάλειψή τους. Η πλειοψηφία του περιορισμένου αριθμού καταγγελιών που προέρχονται από οικονομικούς παράγοντες, αφορά εμπόδια στην απόκτηση ακινήτων σε άλλες χώρες της ΕΕ. Στον τομέα αυτό, περιορισμοί στο Τυρόλο αντίστοιχοι με εκείνους που εφαρμόσθηκαν στη Βιέννη, αποτέλεσαν το αντικείμενο αιτιολογημένης γνώμης ενώ η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όσον αφορά ορισμένες ελληνικές διαδικασίες που εφαρμόζονται σε θέματα απόκτησης ιδιοκτησίας.

Προκειμένου να διευκολυνθούν οι διασυνοριακές επενδύσεις και μετά από ανακοίνωση που αφορά ορισμένες νομικές πτυχές στον τομέα των διακοινοτικών επενδύσεων (ΕΕ C 220 της 19.7.1997, σ. 15) καθώς και την αποστολή ερωτηματολογίου που έχει στόχο τη συλλογή πληροφοριών για τις εθνικές πρακτικές, κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης σε βάρος πολλών κρατών μελών με βάση τις αρχές που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση. Έτσι αποφασίσθηκαν αιτιολογημένες γνώμες κατά του Βελγίου, σε δύο ατομικές περιπτώσεις και κατά της Γαλλίας. Αποφασίσθηκε η αποστολή προειδοποιητικών επιστολών στην Ιρλανδία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ισπανία, ενώ για την τελευταία αυτή χώρα ανέκυψε συμπληρωματική περίπτωση σχετικά με ειδικές διαδικασίες παροχής άδειας σε θέματα διακοινοτικών επενδύσεων και οι οποίες απετέλεσαν αντικείμενο αιτιολογημένης γνώμης. Εξετάζονται επίσης και άλλες ενδεχόμενες περιπτώσεις. Επιπλέον, στον τομέα της εκχώρησης δημοσίων στοιχείων του ενεργητικού, αποφασίσθηκε η προσφυγή στο Δικαστήριο για μία περίπτωση που αφορά υφιστάμενους περιορισμούς στην Ιταλία. Τα εμπόδια που θέτουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία στις ξένες επενδύσεις αποτέλεσαν το αντικείμενο προειδοποιητικών επιστολών προς το Βέλγιο και τη Φινλανδία ενώ η αναλογικότητα των προστίμων στο πλαίσιο της μη δήλωσης υλικών μεταφορών είχε ως συνέπεια την αποστολή προειδοποιητικής αποστολής προς τη Γαλλία. Επίσης κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου λήφθηκε υπόψη απόφαση προσφυγής στο Δικαστήριο όσον αφορά περιορισμούς του Βελγίου στην αγορά από ορισμένες κατηγορίες κατοίκων ειδικών κρατικών ομολόγων που εκδίδονται στο εξωτερικό.

2.1.6. Επιχειρησιακό περιβάλλον

2.1.6.1. Δίκαιο των εταιρειών

Στο δίκαιο των εταιρειών πρέπει να υπογραμμισθεί η απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Σεπτεμβρίου 1998 το οποίο αποφάσισε σχετικά με την προσφυγή για παράβαση υποχρέωσης που κατέθεσε η Επιτροπή κατά της Γερμανίας [υπόθεση C-191/95(42)] για κακή εφαρμογή των οδηγιών του Συμβουλίου 68/151/ΕΟΚ (μητρώο εταιρειών) και 78/660/ΕΟΚ (ετήσιοι λογαριασμοί).

Οι δύο αυτές οδηγίες προβλέπουν πράγματι ότι οι ετήσιοι λογαριασμοί των κεφαλαιουχικών εταιρειών πρέπει να δημοσιεύονται και ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλες κυρώσεις στις εταιρείες που παραλείπουν να δημοσιεύσουν τους ετήσιους λογαριασμούς τους, όπως προβλέπεται. Στη Γερμανία, περίπου το 90 % των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης αρνούνται να δημοσιεύσουν τους ετήσιους λογαριασμούς τους καταθέτοντάς τους στο πρωτόκολλο του μητρώου εταιρειών.

Στην προαναφερόμενη απόφαση, το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η φύση των κυρώσεων που προβλέπει η γερμανική έννομη τάξη για την εν λόγω παράλειψη, δεν μπορεί να επιβάλει την τήρηση της υποχρέωσης δημοσίευσης που προβλέπουν οι δύο προαναφερόμενες οδηγίες. Το Δικαστήριο αποφάσισε συνεπώς ότι η Γερμανία δεν συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις της δυνάμει των οδηγιών αυτών.

Όσον αφορά τις υπόλοιπες διαδικασίες παράβασης, η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο, κατά τη διάρκεια του 1998, πολλές καταγγελίες για μη ανακοίνωση και ιδίως την καταγγελία σε βάρος του Λουξεμβούργου που αφορά τη μεταφορά της οδηγίας 92/101/ΕΟΚ του Συμβουλίου (τροποποίηση της οδηγίας 77/91/ΕΟΚ του Συμβουλίου για το κεφάλαιο των ανωνύμων εταιρειών) καθώς και τις διαδικασίες που ξεκίνησαν κατά της Φινλανδίας για τη μεταφορά των οδηγιών του Συμβουλίου 78/660/ΕΟΚ, 83/349/ΕΟΚ, 90/604/ΕΟΚ και 90/605/ΕΟΚ. Σε όλες τις περιπτώσεις αυτές, πραγματοποιήθηκε η μεταφορά των οδηγιών.

Αντίθετα, το 1998 η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο για μη ανακοίνωση της νομοθεσίας μεταφοράς της οδηγίας 92/101/ΕΟΚ από την Ελληνική Δημοκρατία.

2.1.6.2. Πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία

Βιομηχανική ιδιοκτησία

Στον τομέα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, υπάρχουν επί του παρόντος μόνον τρεις ισχύουσες οδηγίες. Πρόκειται για την οδηγία 89/104/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα σήματα και για τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 98/44/ΕΚ για την έννομη προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων και 98/71/ΕΚ για τη νομική προστασία σχεδίων και υποδειγμάτων.

Σύμφωνα με την οδηγία για τα σήματα, το καταχωρημένο σήμα παρέχει στον δικαιούχο του αποκλειστικό δικαίωμα το οποίο, ελλείψει της συναίνεσής του, του δίνει τη δυνατότητα να απαγορεύει σε κάθε τρίτο τη χρήση του σήματος στον επαγγελματικό βίο.

Η εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών όσον αφορά τα εθνικά σήματα δεν είναι πλήρης αλλά περιορίζεται σε ορισμένες πτυχές που έχουν την πιο άμεση επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Εκτός των εναρμονισμένων πτυχών, και ιδίως εκείνων που αφορούν τη διαδικασία, τα κράτη μέλη διατηρούν κάθε ελευθερία όσον αφορά τον προσδιορισμό του πλέον κατάλληλου προς την παράδοσή τους συστήματος. Κατά κανόνα, ο μόνος τομέας που καλύπτεται από την οδηγία είναι το ουσιαστικό δίκαιο των καταχωρημένων σημάτων και δεν περιλαμβάνεται καμία διάταξη που να αποβλέπει στην εναρμόνιση των διαδικασιών.

Το πεδίο εναρμόνισης μπορεί τοιουτοτρόπως να οριοθετηθεί, επειδή η οδηγία εφαρμόζεται: μόνο στα καταχωρημένα σήματα (τα συστήματα προστασίας των σημάτων που προκύπτουν από την πρακτική υπάγονται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών)· σε όλες τις γνωστές από τις εθνικές νομοθεσίες κατηγορίες καταχωρημένων σημάτων (σήματα προϊόντων ή υπηρεσιών, μεμονωμένα σήματα, συλλογικά σήματα εγγύησης ή πιστοποίησης), αυτό δεν σημαίνει ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να συμπεριλάβουν στη νομοθεσία τους αυτές τις διάφορες κατηγορίες σημάτων· στα σήματα που έχουν αποτελέσει το αντικείμενο διεθνούς καταχώρησης η οποία παράγει τα αποτελέσματά της στο κράτος μέλος.

Δεδομένου ότι μια διαφορετική εξέλιξη των εθνικών νομοθεσιών για την έννομη προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων στην Κοινότητα μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για τη βιομηχανική ανάπτυξη των εν λόγω εφευρέσεων και την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, κρίθηκε σημαντικό να αποκτήσει η Κοινότητα νομοθεσία στον εν λόγω τομέα. Δεν θεωρήθηκε όμως απαραίτητο να θεσπισθεί ειδικό δίκαιο που θα υποκαθιστά το εθνικό δίκαιο για την ευρεσιτεχνία. Το κοινοτικό πλαίσιο μπορεί να περιοριστεί στη θέσπιση ορισμένων αρχών που έχουν ως στόχο τον προσδιορισμό της διαφοράς μεταξύ εφεύρεσης και ανακάλυψης σε συνάρτηση με τη δυνατότητα ευρεσιτεχνιακής κατοχύρωσης ορισμένων στοιχείων ανθρώπινης προέλευσης καθώς και να περιοριστεί στην έκταση της προστασίας που παρέχει ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σε μια βιοτεχνολογική εφεύρεση, στη δυνατότητα προσφυγής σε ένα σύστημα κατάθεσης που συμπληρώνει τη γραπτή περιγραφή και στη δυνατότητα απόκτησης υποχρεωτικών μη αποκλειστικών αδειών λόγω αλληλεξάρτησης μεταξύ φυτικών ποικιλιών και εφευρέσεων.

Τα κράτη μέλη πρέπει να θέσουν σε ισχύ τις απαιτούμενες νομοθετικές κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την οδηγία 98/44/ΕΟΚ το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουλίου 2000.

Η εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σε θέματα σχεδίων και υποδειγμάτων, όπως και η εναρμόνιση των νομοθεσιών σε θέματα εθνικών σημάτων, δεν είναι πλήρης αλλά περιορίζεται σε ορισμένες πτυχές που έχουν πιο άμεση επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Οι πτυχές αυτές είναι η απόκτηση δικαιώματος μέσω της καταχώρησης επί σχεδίου ή υποδείγματος υπό ταυτόσημους όρους, ο ενιαίος προσδιορισμός της έννοιας του σχεδίου ή υποδείγματος καθώς και οι απαιτήσεις για νεωτερισμό και ατομικότητα τις οποίες πρέπει να πληροί το καταχωρημένο σχέδιο ή υπόδειγμα καθώς και μια ισοδύναμη προστασία σε όλα τα κράτη μέλη. Εκτός από τις εναρμονισμένες πτυχές, τα κράτη μέλη διατηρούν κάθε ελευθερία να προσδιορίσουν το πλέον προσαρμοσμένο στην παράδοσή τους καθεστώς.

Τα κράτη μέλη πρέπει να θέσουν σε ισχύ τις νομοθετικές διατάξεις για τη συμμόρφωσή τους με την παρούσα οδηγία το αργότερο μέχρι τις 28 Οκτωβρίου 2001.

Πνευματική ιδιοκτησία

Κατά γενικό τρόπο, τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης των οδηγιών που υπάγονται σε αυτόν τον τομέα με σημαντικές καθυστερήσεις και συχνά μόνο μετά την έναρξη διαδικασιών παράβασης.

Ωστόσο, η κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά, κυρίως κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους. Επί του παρόντος, όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ιρλανδία, έχουν ανακοινώσει τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης για το σύνολο των εφαρμοστέων οδηγιών την 1η Ιανουαρίου 1997. Όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας "βάσεις δε