[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 1.6.2010

COM(2010)271 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με τις ανασκοπήσεις της αγοράς με βάση το πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων της ΕΕ (3η έκθεση) Περαιτέρω βήματα προς την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών {SEC(2010)659}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Πρόοδοσ στις αναλύσεις της αγοράς 4

3. Περισσότερο εξορθολογισμένη και εστιασμενη κανονιστική ρυθμιση 4

3.1. Κατευθύνσεις της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 7 — οριζόντια θέματα 5

3.2. Πρωτοβουλίες της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 19 της οδηγίας πλαίσιο 5

4. Εξελίξεις στην κανονιστική ρύθμιση 7

4.1. Λιανική αγορά σταθερής πρόσβασης και χονδρική αγορά εκκίνησης κλήσεων 7

4.2. Αγορές τερματισμού σταθερών και κινητών 8

4.3. Χονδρικές ευρυζωνικές αγορές 9

4.4. Μισθωμένες γραμμές 11

4.5. Προοπτικές 11

5. Συμπεράσματα 12

Εισαγωγή

Το κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες που τέθηκε σε ισχύ το 2003 εισήγαγε τη «διαδικασία του άρθρου 7» - έναν ενωσιακό μηχανισμό διαβούλευσης που στοχεύει στη διασφάλιση μιας συνεκτικής ρυθμιστικής προσέγγισης εντός της ΕΕ. Οι πρόσφατα αναθεωρημένοι κανόνες για τις τηλεπικοινωνίες[1] επιβεβαίωσαν τον κεντρικό ρόλο της διαδικασίας του άρθρου 7 στην προώθηση ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Παραχωρούν στην Επιτροπή πρόσθετες αρμοδιότητες για την επιβολή και την εφαρμογή των επανορθωτικών μέτρων, με σκοπό να δοθεί στους συντελεστές της αγοράς μεγαλύτερη νομική ασφάλεια όταν επενδύουν στο πεδίο των τηλεπικοινωνιών σε διασυνοριακό επίπεδο.

Από το 2003, οι μεν αγορές τηλεπικοινωνιών έχουν καταστεί περισσότερο ανταγωνιστικές, οι δε υπηρεσίες και τα προϊόντα όλο και περισσότερο προσβάσιμα ανά την Ευρώπη. Το γεγονός αυτό είναι εν μέρει αποτέλεσμα της δράσης των εθνικών ρυθμιστικών αρχών (ΕΡΑ), για παράδειγμα η επιβολή υποχρεώσεων πρόσβασης και τιμολόγησης στους φορείς εκμετάλλευσης με σημαντική ισχύ στην αγορά (SMP/ΣΙΑ), και εν μέρει οφείλεται στο ότι η εποπτεία της Επιτροπής στα σχέδια μέτρων κανονιστικής ρύθμισης των ΕΡΑ έχει εξασφαλίσει συνεκτική προσέγγιση στην κανονιστική ρύθμιση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κανονιστική ρύθμιση ασφαλώς εστιάστηκε περισσότερο στις συνεχιζόμενες περιπτώσεις συμφόρησης, ενώ οι ρυθμιστικές διαδικασίες έχουν εξορθολογιστεί περαιτέρω και έχουν καταστεί περισσότερο αποτελεσματικές.

Τα προβλήματα, ωστόσο, παραμένουν. Η ενιαία αγορά τηλεπικοινωνιών απέχει πολύ από την υλοποίησή της και πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. Η ανασκόπηση της αγοράς δεν προχωρεί με τον ίδιο ρυθμό σε όλα τα κράτη μέλη. Δεν ακολουθούν όλες οι ΕΡΑ τις κατάλληλες ρυθμιστικές προσεγγίσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται να ληφθούν επανορθωτικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ανταγωνισμού. Η προκύπτουσα πολύπλοκη εικόνα των συνθηκών ανταγωνισμού που διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο συνεχίζει επομένως να παρεμποδίζει την περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Ενώ οι κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης εξακολουθούν σε γενικές γραμμές να διαθέτουν ΣΙΑ, ιδίως σε ανάντη αγορές σταθερής τηλεφωνίας και ευρυζωνικής πρόσβασης, τα δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς (NGA) εξαπλώνονται σε όλη την Ευρώπη. Για την εγκατάστασή τους απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις, αλλά η ζήτηση για υπηρεσίες που απαιτούν υψηλής ταχύτητας ευρυζωνικές συνδέσεις παραμένει αβέβαιη. Για την προώθηση των επενδύσεων και της καινοτομίας, είναι επομένως απαραίτητο να υπάρχει κανονιστική βεβαιότητα για τους επενδυτές, με παράλληλη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού.

Στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζονται οι κύριες τάσεις και τα ζητήματα που ανέκυψαν από την ανακοίνωση του 2007 της Επιτροπής, σχετικά με τη διαδικασία επανεξέτασης της αγοράς[2], έως το τέλος του 2009. Παρουσιάζεται πώς και σε ποιο βαθμό ο εποπτικός ρόλος της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 7 της οδηγίας πλαίσιο[3] έχει συντελέσει στην κατεύθυνση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς τηλεπικοινωνιών. Τέλος, προσδιορίζονται ορισμένα βασικά πεδία στα οποία η Επιτροπή μπορεί να απαιτηθεί να παράσχει περαιτέρω καθοδήγηση στις ρυθμιστικές αρχές τηλεπικοινωνιών της Ευρώπης ώστε να εξασφαλιστεί ένα επίπεδο συνέπειας και δυνατότητας πρόβλεψης που θα δώσει στους συντελεστές της αγοράς εμπιστοσύνη για περαιτέρω επενδύσεις στην αγορά της ΕΕ.

Πρόοδοσ στις αναλύσεις της αγοράς

Οι ΕΡΑ δεν έχουν σημειώσει την ίδια πρόοδο στις αναλύσεις της αγοράς βάσει του άρθρου 7 της οδηγίας πλαίσιο. Ορισμένοι έχουν αρχίσει τρίτο γύρο ανασκόπησης, ενώ άλλες βρίσκονται ακόμα στον πρώτο[4]. Η Επιτροπή εξέτασε περισσότερες από 1000 κοινοποιήσεις από εθνικές ρυθμιστικές αρχές και εξέδωσε παρατηρήσεις για περίπου το 60% από αυτές. Σε περίπου 4% των περιπτώσεων, οι ΕΡΑ απέσυραν κοινοποιημένο σχέδιο μέτρου, έπειτα από την παραλαβή αιτιολογημένης γνώμης εκ μέρους της Επιτροπής. Σε λιγότερο από το 1% όλων των περιπτώσεων, η Επιτροπή αντιτάχθηκε στη σχεδιαζόμενη ρύθμιση[5]. Η Επιτροπή ανέκαθεν ανταποκρινόταν, σχολιάζοντας σχέδια μέτρων των ΕΡΑ, προκειμένου να παρασχεθούν κατευθύνσεις και να εξασφαλιστεί συνεπής αλλά και κατάλληλα προσαρμοσμένη κανονιστική προσέγγιση σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η εμπειρία δείχνει ότι, συνολικά, οι ΕΡΑ λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές[6].

Περισσότερο εξορθολογισμένη και εστιασμενη κανονιστική ρυθμιση

Με την πάροδο των ετών, οι συνεχείς τεχνολογικές εξελίξεις και η επιβολή της κανονιστικής ρύθμισης των τηλεπικοινωνιών στα κράτη μέλη, μείωσαν τα εμπόδια εισόδου στην αγορά και έδωσαν τη δυνατότητα σε εναλλακτικούς φορείς εκμετάλλευσης να περιορίσουν ολοένα περισσότερο την αγοραία ισχύ των φορέων εκμετάλλευσης με ΣΙΑ. Για να επικεντρωθούν εκ νέου οι προσπάθειες κανονιστικής ρυθμισης και οι πόροι στα βασικά σημεία συμφόρησης του ανταγωνισμού, ήταν αναγκαίο να αξιολογηθεί εκ νέου η σύσταση του 2003 για τις σχετικές αγορές[7] και να εξορθολογιστεί περαιτέρω η διαδικασία του άρθρου 7.

Μια βασική αντίληψη στην ανακοίνωση του 2007 σχετικά με τη διαδικασία ανασκόπησης της αγοράς ήταν ότι η διαδικασία του άρθρου 7 υπήρξε ιδιαίτερα επιτυχής στην εξασφάλιση συνεπούς ερμηνείας του ερωτήματος πού ενδείκνυται ρύθμιση, αλλά λιγότερο επιτυχής στον προσδιορισμό ποια ρύθμιση είναι απαραίτητη. Από τότε, ωστόσο, αρκετές ΕΡΑ διαπίστωσαν ότι, σε ορισμένες αγορές τηλεπικοινωνιών, ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός εδραιώθηκε σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές νωρίτερα από άλλες. Κατά συνέπεια, τέθηκε και πάλι το ερώτημα πού ενδείκνυται ρύθμιση.

Τα ρυθμιστικά επανορθωτικά μέτρα εξακολουθούν να διαφέρουν σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ακόμη και όταν τα υποκείμενα προβλήματα της αγοράς είναι πολύ παρόμοια. Αυτό είναι σοβαρό εμπόδιο για την επίτευξη μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς. Ειδικότερα, οι ΕΡΑ συνεχίζουν να εφαρμόζουν διαφορετικές μεθόδους καθορισμού των τιμών κατά τη ρύθμιση των βασικών προϊόντων πρόσβασης που επιτρέπουν στους εναλλακτικούς φορείς εκμετάλλευσης να ανταγωνιστούν τις επιχειρήσεις με δεσπόζουσα θέση οι οποίες κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος της υποδομής πρόσβασης. Η Επιτροπή κάλεσε τις ΕΡΑ να χρησιμοποιούν κατάλληλες μεθόδους κοστολόγησης και να συμβουλεύονται το πραγματικό επίπεδο των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών της πρόσβασης σε ολόκληρη την ΕΕ[8].

Κατευθύνσεις της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 7 — οριζόντια θέματα

Γεωγραφική διαφοροποίηση

Η ρύθμιση των εισροών χονδρικής για ευρυζωνικές υπηρεσίες έχει επιτρέψει τους ανταγωνιστές να επενδύσουν σε δική τους υποδομή (LLU[9]) και αυτό έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό, ιδίως σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Ορισμένες ΕΡΑ, κατά τον ορισμό της γεωγραφικής αγοράς, έλαβαν υπόψη περιφερειακά διαφοροποιημένες ανταγωνιστικές συνθήκες, ενώ έχουν προσαρμόσει τη ρύθμισή τους για να ληφθούν υπόψη οι εν λόγω διαφορές ανάμεσα στις επιμέρους εθνικές αγορές. Άλλες ΕΡΑ έλαβαν υπόψη τις διαφορές αυτές κατά την επιβολή επανορθωτικών μέτρων. Για να εξασφαλιστεί συνεπής προσέγγιση για τον προσδιορισμό γνήσιων διαφορών στις συνθήκες ανταγωνισμού, η Επιτροπή συνέστησε στις ΕΡΑ να καθορίζουν ξεχωριστές γεωγραφικές αγορές μόνον όταν οι συνθήκες ανταγωνισμού στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές, καθώς και τα όρια μεταξύ των τομέων αυτών, παραμένουν διαχρονικά σταθερά [10].

Λειτουργικός διαχωρισμός και δεσμεύσεις

Οι συζητήσεις σχετικά με διάφορες μορφές διαχωρισμού των συναλλαγών των κατεστημένων φορέων εκμετάλλευσης έχουν αυξηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη[11]. Βάσει των ισχυόντων ενωσιακών κανόνων για τις τηλεπικοινωνίες, οι ΕΡΑ μπορούν, σε εξαιρετικές περιστάσεις, να επιβάλουν επανορθωτικά μέτρα εκτός από τις παραδοσιακές υποχρεώσεις που συνδέονται με την πρόσβαση, εφόσον εγκριθούν από την Επιτροπή. Μία τέτοια λύση είναι ο λειτουργικός διαχωρισμός, στο πλαίσιο του οποίου απαιτείται από τον δεσπόζοντα φορέα εκμετάλλευσης δικτύου να προχωρήσει σε οργανωτικό διαχωρισμό του δικτύου του και των συναφών εργασιών παρόχου υπηρεσιών. Η Επιτροπή έχει τονίσει ότι οι δεσμεύσεις που παρέχονται από φορείς εκμετάλλευσης με ΣΙΑ και που γίνονται δεκτές από τις ΕΡΑ, στο βαθμό που αποσκοπούν στην επιβολή, τροποποίηση ή αντικατάσταση υφιστάμενων ρυθμιστικών υποχρεώσεων, πρέπει να θεωρούνται άμεσα σχετιζόμενες ή/και επικουρικές στις υφιστάμενες κανονιστικές υποχρεώσεις. Ως εκ τούτου, πριν από την έγκρισή τους, πρέπει να υπόκεινται σε διαβουλεύσεις σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η διαφάνεια της διαδικασίας και η επαρκής συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων. Οι ΕΡΑ πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι οι δεσμεύσεις που αφορούν τον διαχωρισμό δεν επηρεάζουν αρνητικά επενδύσεις από τον δημόσιο φορέα και τους νεοεισερχόμενους, καθώς και ότι οι εναλλακτικοί φορείς εκμετάλλευσης έχουν τουλάχιστον τις ίδιες δυνατότητες πρόσβασης, είτε βάσει δεσμεύσεων, είτε βάσει καθαρά ρυθμιστικής μεθόδου.

Πρωτοβουλίες της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 19 της οδηγίας πλαίσιο

Διαδικαστική σύσταση

Το 2008, η Επιτροπή εξέδωσε αναθεωρημένη διαδικαστική σύσταση[12] περί μείωσης του διοικητικού φόρτου της κανονιστικής διαδικασίας. Για να αυξηθεί η ασφάλεια δικαίου για τις ΕΡΑ και για τους συντελεστές της αγοράς και για να εξασφαλιστεί έγκαιρη εφαρμογή των ρυθμιστικών μέτρων, η αναθεωρημένη σύσταση καλεί τις ΕΡΑ να κοινοποιούν ταυτόχρονα την ανάλυση αγοράς και τα επανορθωτικά μέσα ή την απόσυρσή τους. Για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών για τις ΕΡΑ και την Επιτροπή, επιτρέπει στις ΕΡΑ να χρησιμοποιούν «συνοπτικό έντυπο κοινοποίησης» για την κοινοποίηση τεσσάρων τύπων μέτρων[13]. Κατ' αρχήν, η Επιτροπή δεν σχολιάζει αυτές τις κοινοποιήσεις.

Έκτοτε, η Επιτροπή έχει παραλάβει ως επί το πλείστον συνοπτικά έντυπα κοινοποίησης για αγορές, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται πλέον στη σύσταση για τις σχετικές αγορές, ενώ η ΕΡΑ θεωρεί ότι η αγορά δεν δικαιολογεί την εκ των προτέρων ρύθμιση[14]. Σε μία από αυτές τις περιπτώσεις, η Επιτροπή κάλεσε, ωστόσο, τη ρυθμιστική αρχή να επιβάλει κατάλληλη χρονική περίοδο προειδοποίησης πριν από την πραγματική απόσυρση των υφιστάμενων υποχρεώσεων[15]. Λίγες μόνο περιπτώσεις σχετίζονται αποκλειστικά και μόνο σε μεταβολές των τεχνικών λεπτομερειών ενός επανορθωτικού μέτρου[16].

Σύσταση για τα τέλη τερματισμού

Τα τέλη τερματισμού παρουσιάζουν πτωτική τάση, παρατηρούνται όμως ακόμη μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τελών τερματισμού κινητής τηλεφωνίας[17] και μεταξύ σταθερών και κινητών τελών τερματισμού. Από την αξιολόγηση της Επιτροπής για τις κοινοποιήσεις σχετικά με τις αγορές αυτές προέκυψε ότι οι εν λόγω αποκλίσεις συχνά οφείλονται σε διαφορετικές κανονιστικές προσεγγίσεις όσον αφορά τους τύπους ελέγχου των τιμών, τις μεθόδους κοστολόγησης, την αντιμετώπιση των ασυμμετριών και την υλοποίηση πορειών σταδιακής σύγκλισης. Για το λόγο αυτό, στις επιστολές σχολιασμού που απέστειλε, η Επιτροπή κάλεσε επιμόνως τις ΕΡΑ να καταβάλουν προσπάθειες για την εφαρμογή μιας συνεκτικής μεθόδου κοστολόγησης, να εφαρμόσουν μελλοντοστραφές μοντέλο μακροπρόθεσμου οριακού κόστους για περιορισμό των τελών τερματισμού σε επίπεδο που να αντικατοπτρίζει το κόστος ενός αποδοτικού φορέα εκμετάλλευσης, καθώς και να δημιουργήσουν χωρίς καθυστέρηση πορείες σταδιακής σύγκλισης προς συμμετρικά τέλη τερματισμού, συνεχίζοντας να ενθαρρύνουν τους φορείς εκμετάλλευσης να καταστούν αποδοτικοί όσο το δυνατόν ταχύτερα.

Για να παγιώσει αυτές τις αρχές, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση σχετικά με την κανονιστική μεταχείριση των σταθερών και κινητών τελών τερματισμού στην ΕΕ[18], δίνοντας γενικές κατευθυντήριες γραμμές για το θέμα αυτό. Η σύσταση καθορίζει σαφείς αρχές κοστολόγησης που πρέπει να εφαρμόζονται από τις ΕΡΑ για τον υπολογισμό των τελών τερματισμού. Επισημαίνεται ότι τα τέλη τερματισμού πρέπει να καθοριστούν στο επίπεδο αποδοτικού κόστους από την 31η Δεκεμβρίου 2012 το αργότερο, ενώ ΕΡΑ με περιορισμένους πόρους μπορούν να εφαρμόσουν εναλλακτικές μεθόδους που να αποβλέπουν στο συνιστώμενο στόχο έως την 1η Ιουλίου 2014.

Εξελίξεις στην κανονιστική ρύθμιση

Λιανική αγορά σταθερής πρόσβασης και χονδρική αγορά εκκίνησης κλήσεων

Ορισμός της αγοράς

Η σύσταση για τις σχετικές αγορές δεν διακρίνει πλέον μεταξύ ιδιωτών και μη οικιακών πελατών στη λιανική αγορά σταθερής πρόσβασης, δεδομένου ότι, στα περισσότερα κράτη μέλη, οι συμβατικοί όροι δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των δύο τύπων πρόσβασης. Παρόλα αυτά, η Επιτροπή έχει αποδεχθεί την ανάγκη να διατηρηθεί η διάκριση αυτή σε ορισμένες χώρες[19] ενόψει ιδιαίτερων εθνικών συνθηκών της αγοράς. Όταν πρόκειται για συμπερίληψη των ευρυζωνικών υπηρεσιών πρόσβασης στην αγορά λιανικής πρόσβασης, η Επιτροπή έχει επισημάνει[20] ότι οι ΕΡΑ πρέπει να αποδείξουν ότι τα προϊόντα αδεσμοποίητης ευρυζωνικής και στενοζωνικής πρόσβασης είναι εναλλάξιμα, ιδίως όσον αφορά τη λειτουργία τους και τη δομή των τιμών τους. Η Επιτροπή έχει διατυπώσει αμφιβολίες σχετικά με την ένταξη των χονδρικών υπηρεσιών πρόσβασης στη χονδρική αγορά εκκίνησης κλήσεων, καθώς οι υπηρεσίες πρόσβασης μάλλον συμπληρώνουν παρά υποκαθιστούν τις υπηρεσίες εκκίνησης κλήσεων[21].

Επανορθωτικά μέτρα

Σε αμφότερες τις παραπάνω αγορές, οι κατεστημένοι φορείς εξακολουθούν να κατέχουν περίπου το 90% των μεριδίων αγοράς σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή προβληματίστηκε με την αποτελεσματικότητα της ρύθμισης, τόσο λιανικής όσο και χονδρικής[22] και τόνισε ότι οι ΕΡΑ οφείλουν να αναλύσουν τα αποτελέσματα των υφιστάμενων επανορθωτικών μέτρων στη χονδρική αγορά κατά την αξιολόγηση της ανάγκης ρύθμισης σε επίπεδο λιανικής. Η (προ-)επιλογή φορέα και η χονδρική μίσθωση γραμμών (WLR) επιβάλλονται στα περισσότερα κράτη μέλη, είτε στην αγορά πρόσβασης ή στην αγορά εκκίνησης κλήσεων. Η WLR επιτρέπει στους εναλλακτικούς φορείς εκμετάλλευσης να αναρριχώνται επενδυτικά προς την πλήρη αποδεσμοποίηση και να ομαδοποιούν τις προσφορές τους στις αγορές λιανικής πώλησης. Όπου δεν επιβλήθηκε ή δεν εφαρμόστηκε σωστά η WLR[23], η Επιτροπή κάλεσε τις ΕΡΑ[24] να επανεξετάσουν την υποχρέωση αυτή.

Στις επιστολές σχολιασμού της, η Επιτροπή θίγει κυρίως τα προτεινόμενα επανορθωτικά μέτρα ελέγχου των τιμών και κοστολόγησης[25]. Κάλεσε τις ΕΡΑ να επιβάλλουν ή να διατηρήσουν υποχρεώσεις ελέγχου τιμών όπου η ρύθμιση χονδρικής δεν είχε ακόμη αποδειχθεί επαρκής ώστε να εξασφαλίζεται ο ανταγωνισμός σε επίπεδο λιανικής πώλησης[26] ή όπου υπήρχε κίνδυνος υπερτιμήσεων εκ μέρους του φορέα εκμετάλλευσης που διαθέτει ΣΙΑ[27]. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα σχόλια αφορούσαν την έλλειψη λεπτομερειών στις κοινοποιήσεις[28], καθώς έτσι δεν διασφαλίζεται επαρκής διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου για τους συντελεστές της αγοράς. Επιπλέον, η Επιτροπή είχε επισημάνει τη διαφοροποίηση της υποχρέωσης διαφάνειας στο πλαίσιο της ίδιας σχετικής αγοράς[29], καθώς και σχετικά με τη μη επιβολή λογιστικού διαχωρισμού[30]. Σε μία περίπτωση, η Επιτροπή υπενθύμισε στις ΕΡΑ ότι η προθυμία του κατεστημένου φορέα για αντικατάσταση ή συμπλήρωση υφιστάμενων επανορθωτικών μέτρων ή την εισαγωγή νέων, πρέπει να κοινοποιείται στο πλαίσιο της ενωσιακής διαδικασίας διαβούλευσης[31].

Αγορές τερματισμού σταθερών και κινητών

Ορισμός της αγοράς

Οι ΕΡΑ εξακολουθούν να ορίζουν κάθε μεμονωμένο δίκτυο σταθερής και κινητής τηλεφωνίας ως χωριστή σχετική αγορά τερματισμού κλήσεων και έχουν επίσης σταθερά διαπιστώσει την ύπαρξη ΣΙΑ. Στην κινητή τηλεφωνία, ορισμένες ΕΡΑ έχουν προσδιορίσει τις σχετικές αγορές τερματισμού κλήσεων για φορείς εκμετάλλευσης κινητών εικονικών δικτύων (MVNO), όπου οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορούν να καθορίζουν τους εμπορικούς όρους και προϋποθέσεις του τερματισμού, ανεξάρτητα από τα δίκτυα που τους φιλοξενούν.[32]

Επανορθωτικά μέτρα

Τόσο στις επιστολές σχολιασμού όσο και στη σύσταση για τις τιμές τερματισμού, η Επιτροπή κάλεσε τις ΕΡΑ να καθορίσουν τα τέλη τερματισμού στο κόστος ενός αποδοτικού φορέα εκμετάλλευσης[33], που συνεπάγεται δηλαδή συμμετρικό επίπεδο[34]. Ειδικότερα, η Επιτροπή υπέδειξε τη χρήση μελλοντοστρεφούς μοντέλου[35] LRIC[36] και υπογράμμισε ότι πρέπει χωρίς καθυστέρηση[37] να καθοριστούν πορείες σταδιακής σύγκλισης προς ένα αποδοτικό επίπεδο τιμών και να κοινοποιηθούν στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 7[38]. Κατά την προσπάθεια καθορισμού των σχετικών δαπανών, η Επιτροπή συνέχισε να τονίζει τη σημασία των μοντέλων LRIC τα οποία χρησιμοποιούν το τρέχον κόστος ενός αποδοτικού φορέα που χρησιμοποιεί αποτελεσματική τεχνολογία[39]. Επιπλέον, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι το σχετικό κόστος που εξετάζεται για σκοπούς τερματισμού κλήσεων χονδρικής είναι συνήθως το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η παροχή της υπηρεσίας[40]. Οι ΕΡΑ δεσμεύονται ολοένα περισσότερο στην εφαρμογή της μεθόδου κοστολόγησης που αναφέρεται στη σύσταση της Επιτροπής για τις τιμές τερματισμού[41].

Χονδρικές ευρυζωνικές αγορές

Ορισμός της αγοράς

Όπως τονίζεται στο ψηφιακό θεματολόγιο[42], η αποτελεσματική εγκατάσταση των δικτύων NGA αποτελεί προτεραιότητα για την Επιτροπή. Η εγκατάσταση NGA είχε ιδιαίτερα ισχυρό αντίκτυπο στον ορισμό της αγοράς, τόσο στην αγορά χονδρικής παροχής πρόσβασης σε υποδομή σταθερού δικτύου, συμπεριλαμβανομένης μεριζόμενης ή πλήρως αδεσμοποίητης πρόσβασης (LLU), καθώς και στην αγορά χονδρικής ευρυζωνικής πρόσβασης (WBA). Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι οι ΕΡΑ έπρεπε να αποφασίσουν σχετικά με τη συμπερίληψη των προϊόντων πρόσβασης που βασίζονται σε διαφορετικούς τύπους υποδομής (FttN[43], Ftt[44]H ή VDSL).

Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι, εφόσον παρόμοιες υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται τόσο μέσω χάλκινου δικτύου όσο και μέσω δικτύου οπτικής ίνας, θα πρέπει και οι δύο να θεωρηθούν εναλλάξιμες και τμήμα της ίδιας σχετικής αγοράς. Κατά συνέπεια, κάθε φορά που οι ΕΡΑ αποφάσισαν να συμπεριλάβουν προϊόντα πρόσβασης με βάση τις οπτικές ίνες στον ορισμό των αγορών LLU και WBA[45], η Επιτροπή ενέκρινε την κίνηση αυτή. Όταν οι ΕΡΑ απέκλειαν τα εν λόγω προϊόντα[46], τούτο σε γενικές γραμμές οφειλόταν σε παράγοντες όπως η απουσία εγκατάστασης (εκτεταμένου) δικτύου πρόσβασης οπτικής ίνας. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή καλούσε τις ΕΡΑ να παρακολουθούν τις εξελίξεις της αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη διάθεση δικτύων οπτικής ίνας και τα σχέδια των φορέων εκμετάλλευσης για την εγκατάστασή τους[47].

Ένα κατ’ επανάληψη εμφανιζόμενο θέμα ήταν η συμπερίληψη του καλωδίου στην αγορά WBA, με βάση άμεσους[48] ή έμμεσους[49] περιορισμούς. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι, ακόμη και εν απουσία σχετικής προσφοράς καλωδιακής πρόσβασης χονδρικής, ο ανταγωνισμός σε λιανικό επίπεδο από καθετοποιημένες επιχειρήσεις θα μπορούσε να ασκήσει έμμεση πίεση, αλλά ότι ο περιορισμός αυτός συνήθως δεν αναμένεται να αλλάξει τον ορισμό της αγοράς και, αντίθετα, θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο της εκτίμησης της ΣΙΑ[50]. Σε μία περίπτωση, δεδομένων των σημερινών εθνικών συνθηκών, η Επιτροπή αποδέχθηκε τη συμπερίληψη των κινητών ευρυζωνικών συνδέσεων στην λιανική ευρυζωνική οικιακή αγορά ως άμεση εναλλακτική για προϊόντα ευρυζωνικής πρόσβασης μέσω xDSL ή καλωδιακά. Τούτο επέτρεψε την άρση των κανονιστικών ρυθμίσεων στην αγορά χονδρικής ευρυζωνικής πρόσβασης όσον αφορά την παροχή ευρυζωνικών συνδέσεων σε οικιακούς πελάτες [51].

Επανορθωτικά μέτρα

Η αγορά LLU διαπιστώθηκε ότι δεν είναι ανταγωνιστική και ότι υπάγεται σε ρύθμιση σε όλα τα κράτη μέλη που την έχουν κοινοποιήσει. Η αγορά WBA διαπιστώθηκε ότι δεν είναι ανταγωνιστική σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη με εξαίρεση τη Μάλτα[52]. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Πορτογαλία, η αγορά ήταν γεωγραφικά κατακερματισμένη, ενώ σε τμήματα της εθνικής επικράτειας διαπιστώθηκε ότι ισχύει αποτελεσματικός ανταγωνισμός.

Όπως και στην ορθή οριοθέτηση των αγορών, οι σημαντικότερες εξελίξεις όσον αφορά τα επανορθωτικά μέτρα συνδέονται με την ανάπτυξη της NGA. Στην αγορά LLU, ορισμένες ΕΡΑ επιβάλλουν υποχρεώσεις για να διασφαλιστεί η πρόσβαση στον υποβρόχο, τις βοηθητικές υπηρεσίες (συντοπισμός) και κατάλληλη οπισθόζευξη στο σενάριο FttN[53]. Όσον αφορά την πρόσβαση σε FttH, ορισμένες ΕΡΑ επέβαλαν αδεσμοποίητη πρόσβαση σε βρόχους οπτικής ίνας[54] σε κοστοστρεφείς τιμές, συμπεριλαμβανομένου ενός ασφάλιστρου κινδύνου[55]. Δύο ΕΡΑ πρότειναν να επιβληθεί πρόσβαση στην καλωδίωση στο εσωτερικό των κτιρίων σε όλους τους φορείς που εγκαθιστούν γραμμές στα σπίτια των καταναλωτών, ανεξάρτητα από το εάν οι εν λόγω επιχειρήσεις έχουν σημαντική ισχύ στην αγορά. Αυτό είναι γνωστό ως «συμμετρική» ρύθμιση[56]. Μια άλλη σημαντική εξέλιξη είναι η πρόταση να υποχρεωθεί ο κατεστημένος φορέας να παρέχει πρόσβαση σε υποδομή κατασκευών[57]. Ορισμένα κράτη μέλη αναφέρθηκαν επίσης ρητά στο θέμα της διαφάνειας[58], καθώς και της μετάβασης από δίκτυα χαλκού σε δίκτυα οπτικής ίνας[59]. Εφόσον αυτό δεν συνέβαινε[60], η Επιτροπή καλούσε τις ΕΡΑ να αναπτύξουν επανορθωτικά μέσα εκθέτοντας τις λεπτομέρειες της διαδικασίας μετάβασης, δεδομένου ότι τα επιχειρηματικά μοντέλα για εναλλακτικούς φορείς εκμετάλλευσης έχουν επηρεαστεί σημαντικά από αυτή τη μετάβαση και από τη διάλυση των τηλεφωνικών κέντρων. Εν πάση περιπτώσει, η ποικιλία των προσεγγίσεων που ακολουθούν οι ΕΡΑ υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω οδηγίες από την Επιτροπή.

Στην αγορά WBA, ορισμένες ΕΡΑ επέβαλαν περιορισμένα ή καθόλου επανορθωτικά μέτρα σε ορισμένα δίκτυα ή λειτουργικές δυνατότητες, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στην αγορά LLU[61]. Η Επιτροπή υπογράμμισε εν προκειμένω την ανάγκη παρακολούθησης της αγοράς ώστε να εξακριβώνεται αν τα επανορθωτικά μέτρα που επιβάλλονται στην αγορά LLU είναι αρκετά για να υπάρξει αποτελεσματικός ανταγωνισμός σε επίπεδο λιανικής και, εάν όχι, την επιβολή των κατάλληλων κυρώσεων κατά την αγορά WBA.

Από εξέταση των μεθόδων που εφαρμόζονται για τον ορισμό της κοστοστρέφειας έχει προκύψει ότι οι μέθοδοι των ΕΡΑ διαφέρουν άσκοπα. Αυτό που χρειάζεται εν προκειμένω είναι, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, συνεκτικότερη προσέγγιση στην προβλεπόμενη λογιστική κόστους για τις βασικές εισροές .

Μισθωμένες γραμμές

Ορισμός της αγοράς

Η λειτουργία αγορών μισθωμένων γραμμών είναι σημαντική για τον ανταγωνισμό και για την εγκατάσταση δικτύων NGA. Η ακριβής οριοθέτηση μεταξύ των τμημάτων κορμού και των τερματικών τμημάτων των μισθωμένων γραμμών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τοπολογία κάθε εθνικού δικτύου. Ορισμένες ΕΡΑ τεμάχισαν τμήματα τερματισμού μισθωμένων γραμμών χονδρικής ανάλογα με το εύρος ζώνης[62]. Απεναντίας, άλλες ΕΡΑ προσδιόρισαν σημαντικές γεωγραφικές διακυμάνσεις στις συνθήκες ανταγωνισμού και πρότειναν να οριστούν χωριστές γεωγραφικές αγορές[63]. Μία ΕΡΑ[64] τεμάχισε τμήματα τερματισμού μισθωμένων γραμμών ανάλογα με τον προορισμό τους και πρότεινε την άρση της κανονιστικής ρύθμισης στις μισθωμένες γραμμές που συνδέονται με σταθμούς βάσης φορέων εκμετάλλευσης κινητών δικτύων. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι ήταν τεχνολογικά ουδέτερη η συμπερίληψη στον ορισμό της αγοράς μισθωμένων γραμμών χονδρικής με εναλλακτικές διεπαφές, όπως προϊόντα με βάση το Ethernet που είναι λειτουργικώς ισοδύναμα με παραδοσιακές διεπαφές όσον αφορά τη χωρητικότητα και τη συνδετικότητά τους με μισθωμένες γραμμές[65].

Επανορθωτικά μέτρα

Όλες οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές που έχουν κοινοποιήσει αγορά για τερματικά τμήματα μισθωμένων γραμμών διαπίστωσαν ότι ο κατεστημένος φορέας εκμετάλλευσης σταθερών επικοινωνιών διέθετε ΣΙΑ[66]. Η Επιτροπή τόνισε ότι το πεδίο εφαρμογής των προτεινόμενων υποχρεώσεων πρέπει να περιορίζεται στην αποκατάσταση της απουσίας ανταγωνισμού στην εν λόγω αγορά[67]. Οι ρυθμιστικές υποχρεώσεις δεν πρέπει να επιβάλλονται επί μακρόν εάν είναι βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα πιθανό να βελτιωθούν οι όροι του ανταγωνισμού[68]. Όσον αφορά τις υποχρεώσεις ελέγχου τιμών, η Επιτροπή συνέστησε άμεση ρυθμιστική παρέμβαση αντί αυτορύθμισης από τον κατεστημένο φορέα εκμετάλλευσης[69]. Σχετικά με τις αγορές που θεωρούνται ανταγωνιστικές, η Επιτροπή τόνισε ότι οι ρυθμιστικές υποχρεώσεις πρέπει να αίρονται μόνον έπειτα από αρκετά μακρά μεταβατική περίοδο ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης να έχουν τη δυνατότητα εξάλειψης των εναπομενόντων σημείων συμφόρησης στα δίκτυά τους[70].

Προοπτικές

Με τους αναθεωρημένους κανόνες τηλεπικοινωνιών της ΕΕ θα εκχωρηθούν στην Επιτροπή συμπληρωματικές αρμοδιότητες όσον αφορά την επιβολή και την εφαρμογή επανορθωτικών μέτρων από τις ΕΡΑ. Εξασφαλίζοντας τη συνεπή εφαρμογή του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου, η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τον νεοσυσταθέντα Φορέα των Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (BEREC), προκειμένου να αναπτυχθεί ενιαία αγορά για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, προς όφελος των καταναλωτών και των επιχειρήσεων .

Με τη διαδικασία του άρθρου 7 η Επιτροπή μπόρεσε να εντοπίσει τομείς όπου είναι επιθυμητή περισσότερο εστιασμένη νομοθεσία , όπου φαίνεται ότι εμφανίζονται νέες μορφές ρύθμισης και όπου θα μπορούσε να είναι δυνατή η απόσυρση ρυθμίσεων . Στο πλαίσιο αυτό, η διαδικασία του άρθρου 7 τροφοδοτεί με στοιχεία ζωτικής σημασίας την τακτική αναθεώρηση, εκ μέρους της Επιτροπής, της σύστασης για τις σχετικές αγορές. Ωστόσο, από τη διαδικασία του άρθρου 7 έχει επίσης προκύψει ότι οι ΕΡΑ εξακολουθούν να εφαρμόζουν διαφορετικές προσεγγίσεις για παρόμοια προβλήματα ανταγωνισμού. Το γεγονός αυτό παρεμποδίζει την ανάπτυξη μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται η επιβολή και εφαρμογή WLR, η επεξεργασία προϊόντων πρόσβασης με οπτικές ίνες σε ευρυζωνικές αγορές χονδρικής και η εφαρμογή μεθόδων κοστολόγησης για τον υπολογισμό των τελών πρόσβασης ή διασύνδεσης. Η διαδικασία του άρθρου 7 έδειξε, επίσης, ότι οι ρυθμιστικές προσεγγίσεις εξελίσσονται και με βάση τις δεσμεύσεις διαχωρισμού που αναλαμβάνουν οι κατεστημένοι φορείς, σε αγορές στις οποίες οι παραδοσιακές υποχρεώσεις αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση των χρόνιων αδυναμιών της αγοράς. Αυτό δείχνει ότι οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές χρειάζονται περαιτέρω καθοδήγηση σε θέματα κανονιστικών αρχών ώστε να αποφευχθεί ένα μωσαϊκό προσεγγίσεων σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς κάτι τέτοιο θα παρεμπόδιζε την περαιτέρω διασυνοριακή ενοποίηση των αγορών. Η Επιτροπή ολοκληρώνει τη σύστασή της σχετικά με τη ρύθμιση της πρόσβασης σε δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς (NGA), με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής που παρέχονται στο πλαίσιο της ανασκόπησης των εθνικών ευρυζωνικών αγορών. Η Επιτροπή, μαζί με τον BEREC, ενδέχεται να χρειαστεί να παράσχουν περαιτέρω καθοδήγηση στις ΕΡΑ όσον αφορά τη συνεπή εφαρμογή των υποχρεώσεων διαχωρισμού και τα επανορθωτικά μέσα.

Συμπεράσματα

Εξασφαλίζοντας εστιασμένη και συνεκτική ρύθμιση των τηλεπικοινωνιών στην ΕΕ, η διαδικασία του άρθρου 7 παραμένει το κλειδί για την προώθηση της ενιαίας αγοράς στις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η διαφάνεια που συνεπάγεται ο μηχανισμός διαβούλευσης του άρθρου 7 έχει ήδη δώσει τη δυνατότητα παροχής πολύ χρήσιμων κατευθύνσεων στις ΕΡΑ. Ενώ οι κοινοποιούσες ρυθμιστικές αρχές λαμβάνουν, κατά κανόνα, σοβαρά υπόψη τις παρατηρήσεις της Επιτροπής, άλλες ΕΡΑ τις χρησιμοποιούν ως καθοδήγηση για τις δικές τους στρατηγικές κανονιστικής ρύθμισης. Αυτό ισχύει ιδίως όταν πρόκειται για τον ορισμό προϊόντων και γεωγραφικών αγορών και για την αξιολόγηση των συνθηκών ανταγωνισμού σε σχετικές αγορές. Επιπλέον, στην αναθεωρημένη σύσταση για τις σχετικές αγορές και στις νέα διαδικαστική σύσταση έχει εξομαλυνθεί η ρυθμιστική διαδικασία και έχουν επικεντρωθεί οι προσπάθειες των ΕΡΑ και της Επιτροπής στις αγορές όπου εξακολουθούν να υπάρχουν σημεία συμφόρησης. Για την επίτευξη μεγαλύτερης συνέπειας στην εφαρμογή επανορθωτικών μέτρων, η Επιτροπή εξέδωσε τη σύσταση για την κανονιστική αντιμετώπιση των κινητών και σταθερών τελών τερματισμού στην ΕΕ, ενώ ολοκληρώνεται η σύστασή της για την ρύθμιση της πρόσβασης σε δίκτυα πρόσβασης νέας γενιάς. Τέλος, η δέσμη των μεταρρυθμίσεων στις τηλεπικοινωνίες παρέχει στην Επιτροπή και στον BEREC πρόσθετες αρμοδιότητες που αφορούν την επιβολή και την εφαρμογή επανορθωτικών μέτρων. Έτσι θα διευκολυνθεί περαιτέρω η ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

[1] Οι αναθεωρημένοι κανόνες για τις τηλεπικοινωνίες, θεσπίστηκαν στις 25.11.2009 και πρέπει να έχουν μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία το αργότερο στις 25.5.2011. Βλέπε ΕΕ L 337 της 18.12.2009, σ. 37.

[2] COM(2007)401 της 11.7.2007.

[3] Οδηγία 2002/21/ΕΚ, ΕΕ L 108 της 24.4.2002

[4] Επισκόπηση περιλαμβάνεται στα παραρτήματα II, III και IV του εγγράφου των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[5] Σε περίπου 3 % των περιπτώσεων η Επιτροπή άνοιξε πρόσθετη περίοδο αξιολόγησης (φάση II).

[6] Επισκόπηση της διαδικασίας του άρθρου 7 περιλαμβάνεται στο παράρτημα I.

[7] Σύσταση 2003/311/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 114 της 8.5.2003.

[8] LT/2009/0990, SI/2009/1010, SE/2009/1018, DK/2009/1023.

[9] Αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου.

[10] UK/2007/0733, PT/2008/0851, ES/2008/0805, FI/2009/0900.

[11] UK, SE, SL, IT, PL, PT.

[12] Σύσταση 2008/850/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 301 της 12.11.2008.

[13] Συγκεκριμένα, αποφάσεις (i) για άρση κανονιστικών ρυθμίσεων σε αγορές που δεν απαριθμούνται πλέον στη σύσταση 2003/311/EΚ· (ii) για μη ρύθμιση αγορών που περιλαμβάνονται στη σύσταση, αλλά που παραμένουν αποτελεσματικά ανταγωνιστικές· (iii) τροποποιήσεις τεχνικών λεπτομερειών σε προηγουμένως επιβληθέν επανορθωτικό μέτρο· και (iv) επέκταση υφιστάμενων μέτρων σε άλλον συντελεστή της αγοράς σε παρεμφερή κατάσταση.

[14] Π.χ. ES/2008/0817, PL/2008/0831, CZ/2008/0840, NL/2008/0849, CZ/2008/0857, CZ/2009/0872, SI/2009/0893, SK/2009/0954, SE/2009/0968, PL/2009/0971, FI/2009/0985, IT/2009/0998, IT/2009/0999, SK//2009/1008, DK/2009/1024.

[15] IT/2009/0999.

[16] Π.χ. IT/2008/0842, BE/2009/0882, UK/2009/0901, IE/2009/0928, PT/2009/0956, RO/2009/1003, PT/2009/1011, PT/2009/1012, FR/2009/1028.

[17] BG/2009/866 και MTR Benchmark Snapshot, ERG (09) 23_τελικό_090604.

[18] Σύσταση 2009/396/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 124 της 8.5.2003.

[19] AT, BG, FR, IT, NL, UK.

[20] IT/2009/0890, DE/2009/0897, BG/2009/0911, SE/2009/0965, RO/2009/1001.

[21] DK/2005/0141, NL/2008/0822.

[22] CZ/2006/0356, EE/2007/0637-638, DE/2006/0402, SK/2007/0676, SK/2007/0696 και AT/2007/0579-580, NL/2008/0821, BG/2009/0911, LV/2009/0960, MT/2009/0979, LV/2009/0994.

[23] Π.χ. DK, EE, DE, HU, LV, SK, AT, CZ.

[24] EE/2007/0637-638, HU/2007/0662-663, SK/2007/0740, LV/2009/0960, LV/2009/0994, RO/2009/1001-1002, DE/2009/1006.

[25] Π.χ. ES/2008/0815, LU/2006/0526-527, BE/2007/0640, DE/2006/0402, IE/2007/0632, AT/2006/0543, CZ/2006/0351, SK/2007/0740, UK/2009/0898,DE/2009/1006.

[26] EE/2007/0637-638, SK/2007/0696.

[27] ES/2008/0815, CZ/2008/0755.

[28] LV/2007/0565-566, GI/2007/0710-711, EE/2007/0637-638, IE/2007/0632, PL/2006/0380, GI/2007/0716, LV/2009/0994.

[29] ES/2008/0815.

[30] DE/2006/0402, LV/2007/0565-566, SK/2007/0696, LV/2009/0994.

[31] IT/2009/0890.

[32] ES/2007/0706, DE/2008/0813, DK/2009/1014.

[33] FR/2007/0669, FI/2008/0778, IT/2008/0779, PL/2008/0794, DK/2009/1014, GI/2009/0976-0977.

[34] ES/2007/0598, PT/2007/0707, DK/2008/0785, GI/2009/0976, PL/2009/0996.

[35] BG/2009/0866, DK/2009/0914, CZ/2009/0959, SE/2009/1018.

[36] Μακροχρόνιο οριακό κόστος.

[37] IE/2008/0746, CZ/2009/0959.

[38] DE/2008/0813.

[39] UK/2006/0498, EL/2008/0786, IT/2008/0802, PL/2009/0991.

[40] EL/2008/0786, IT/2008/0802, SE/2009/0941, DK/2009/1014.

[41] FR/2008/812, IT/2008/0802 (όπου η ρυθμιστική αρχή δεσμεύεται για θέσπιση, έως το 2010, μοντέλου κόστους σύμφωνα με τη σύσταση), BG/2009/0865, BG/2009/0866, RO/2009/0878, AT/2009/0910.

[42] Στις 19 Mαΐου 2010, υπό την αιγίδα της στρατηγικής Ευρώπη 2020 ( COM (2010) 2020) ,η Επιτροπή ενέκρινε το Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη.

[43] Οπτική ίνα έως τον κόμβο/ερμάριο.

[44] Οπτική ίνα έως το σπίτι/κτίριο.

[45] Π.χ. EE/2009/0942, FI/2008/0839, FR/2008/0780, IE/2009/0875, NL/2008/827, PT/20080850 (αγορά LLU); BE/2007/0736 και BE/2009/0950, EE/2009/0943, FI/2009/0900, FR/2008/0781, NL/2008/0827, PT/2008/0851 (αγορά WBA).

[46] Π.χ. CY/2009/0869, CZ/2009/0933 αποσύρθηκε από την ΕΡΑ, DK/2008/0860, EL/2009/0934, SK/2009/0929 αποσύρθηκε από την ΕΡΑ (αγορά LLU)· CY/2009/0870, CZ/2008/0797, EL/2009/0935 (αγορά WBA).

[47] Π.χ. AT/2009/0970, CY/2009/0870, CZ/2008/0797, EL/2009/0935.

[48] MT/2008/0803.

[49] Περισσότερες λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στο κεφ. 5.1 του παραρτήματος III στο έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[50] Π.χ . UK/2007/0733, DK/2008/0862.

[51] AT/2009/0970.

[52] MT/2008/0803.

[53] Π.χ.DE/2007/0646, BE/2008/0801, SI/2009/0957.

[54] NL/2008/0826, SI/2009/0957.

[55] NL/2009/0868, SI/2009/0957.

[56] ES/2008/0820, FR/2009/993.

[57] Π.χ.FR/2008/0780, EE/2009/0942, ES/2008/0804, PT/2008/0851, IT/2009/0891.

[58] Π.χ. FR, ES, EL.

[59] Π.χ. BE, ES, NL, DK, EE.

[60] Π.χ. FI/2008/0839, IT/2009/0988.

[61] Π.χ.NL/2008/0827.

[62] LT/2006/0430, EL/2006/0422, UK/2008/0747, UK/2008/0787, NL/2008/0823, AT/2008/0836.

[63] UK/2008/0787, AT/2008/0836.

[64] IT/2009/1000.

[65] Π.χ. EE/2007/0643, DE/2007/0677.

[66] Μια ΕΡΑ δεν διαπίστωσε ΣΙΑ στην στενότερα ορισμένη αγορά για τερματικά τμήματα μισθωμένων γραμμών, πρβλ. UK/2008/0787. Άλλη ΕΡΑ διαπίστωσε ΣΙΑ μόνο στην αγορά μισθωμένων γραμμών χαμηλής χωρητικότητας, πρβλ. LT/2006/0430.

[67] NL/2008/0823-0825.

[68] UK/2008/0859.

[69] EE/2007/0643.

[70] IT/2009/0999-1000.