ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και στην καινοτομία (2002-2006)

2001/0053 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και στην καινοτομία (2002-2006)

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΦΑΚΕΛΟΥ

Η πρόταση διαβιβάζεται στο ΕΚ και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2001) 94 τελικό - 2001/0053(COD)): // 26.02.2001

Εκδίδεται η γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: // 11.07.2001

Εκδίδεται η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών : // 14.11.2001

Εκδίδεται η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: // 14.11.2001

Διαβιβάζεται η τροποποιημένη πρόταση: // 22.11.2001

Καθορίζεται η κοινή θέση: // 28.01.2002

2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 251 της συνθήκης ΕΚ, στην παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζονται οι θέσεις της Επιτροπής πάνω στην κοινή θέση του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 σχετικά με το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Στις 10 Δεκεμβρίου επιτεύχθηκε πολιτική συμφωνία επί του προγράμματος πλαισίου Ευρατόμ παράλληλα με τη συμφωνία επί της κοινής θέσης του προγράμματος πλαισίου ΕΚ.

Σε γενικές γραμμές, η κοινή θέση διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά του προγράμματος πλαισίου που προτείνει η Επιτροπή και συμφωνεί συνολικά με τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το Συμβούλιο ενσωμάτωσε πολύ μεγάλο αριθμό από τις τροπολογίες που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση (14 Νοεμβρίου 2001) στη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έγιναν δεκτές από την Επιτροπή στην τροποποιημένη της πρόταση [1].

[1] COM(2001) 709, 22.11.2001

Η Επιτροπή θεωρεί συνεπώς την κοινή θέση ως μια ικανοποιητική βάση πάνω στην οποία να κάνει διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα πλαίσιο και να προχωρήσει σύντομα σε συναπόφαση.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΕΩΣ

Αναφορικά με τον προϋπολογισμό, το Συμβούλιο ενέκρινε το ποσό των 16 270 ευρώ που πρότεινε η Επιτροπή, αφού προηγουμένως συμφώνησε και το Κοινοβούλιο στην πρώτη ανάγνωση.

Ως προς τη δομή του προγράμματος, η κοινή θέση διατηρεί τις διάφορες συνιστώσες του προγράμματος που προτείνονται από την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων των επτά θεματικών πεδίων προτεραιότητας στο επίκεντρο καθώς και του ευέλικτου σκέλους του προγράμματος, σκέλους που αφορά την "πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών της ΕΕ". Επιπλέον, η κοινή θέση παρακολουθεί από κοντά τη γνώμη του Κοινοβουλίου, η οποία ελήφθη υπόψη στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, ως προς την εσωτερική αναδιοργάνωση της πρώτης και της έκτης θεματικής προτεραιότητας. Η πρώτη θεματική προτεραιότητα με αντικείμενο "Γονιδιωματική και τεχνολογία στην υπηρεσία της υγείας" έχει υποδιαιρεθεί σε δύο μέρη, τα εξής: προηγμένη γονιδιωματική και εφαρμογές της στην υγεία, και καταπολέμηση των σοβαρότερων ασθενειών. στο δεύτερο, δίδεται βάρος στην έρευνα για θεραπεία ορισμένων ασθενειών, ιδιαίτερα του καρκίνου. Η έκτη θεματική προτεραιότητα με αντικείμενο "Αειφόρος ανάπτυξη, πλανητική μεταβολή και οικοσυστήματα" καλύπτει τρία σκέλη, τα εξής: αειφόρα ενεργειακά συστήματα, αειφόρες χερσαίες μεταφορές και πλανητική μεταβολή και οικοσυστήματα.

Ως προς το περιεχόμενο της έρευνας, ικανός αριθμός των τροπολογιών που πρότεινε το Κοινοβούλιο και έκανε δεκτές η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρόταση, περνάνε στην κοινή θέση. Σε ορισμένα όμως πεδία, και κυρίως στην έκτη θεματική προτεραιότητα, οι τροπολογίες αυτές συνοδεύονται από κάποια παρέκκλιση από την αρχική εστίαση. Κάποιες αναθεωρήσεις έγιναν επίσης και στο περιεχόμενο του σκέλους που αφορά την "πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών".

Η κοινή θέση αναγνωρίζει τη σημασία των νέων εργαλείων (Ολοκληρωμένα έργα και Δίκτυα αριστείας) ως μιας συνολικής προτεραιότητας για να επιτευχθούν οι εξής στόχοι: κρίσιμη μάζα, απλοποίηση της διαχείρισης και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, ολοκλήρωση της δυναμικότητας στον χώρο της έρευνας. Οι στόχοι αυτοί θα χρησιμοποιηθούν σε κάθε θεματική προτεραιότητα από τη στιγμή που θα ξεκινήσει το πρόγραμμα πλαίσιο και ως μέσο προτεραιότητας όπου κριθεί σκόπιμο, ενώ θα συνεχιστεί η προσφυγή σε ειδικά στοχοθετημένα έργα και συντονιστικές δράσεις. Αυτό συνάδει προς το πνεύμα της "κλίμακας αριστείας", έννοιας την οποία εισηγήθηκε το Κοινοβούλιο με σκοπό να εξυπηρετηθεί η ομαλή μετάβαση προς τα νέα εργαλεία. Το 2004 θα γίνει μια ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των νέων εργαλείων για την εκτέλεση του έκτου προγράμματος πλαισίου. Λόγω της σημασίας που δόθηκε στο ζήτημα των εργαλείων κατά τις συζητήσεις, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να συμπεριλάβει στο κείμενο του προγράμματος πλαισίου κατάλογο με όλα τα εργαλεία και τις λεπτομέρειες εφαρμογής τους.

Σε ό,τι αφορά την κατανομή του προϋπολογισμού, η κοινή θέση συμφωνεί σε γενικές γραμμές με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής και με τη γνώμη του Κοινοβουλίου, ενώ προτείνει τις παρακάτω τροποποιήσεις:

- Στο πρώτο κεφάλαιο ("Εστίαση και ολοκλήρωση της κοινοτικής έρευνας"), σε σχέση με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής:

- Αυξημένα ποσά για τέσσερις θεματικές προτεραιότητες: "Γονιδιωματική και τεχνολογία στην υπηρεσία της υγείας", "Αεροναυτική και διάστημα", "Ποιότητα και ασφάλεια των τροφίμων", "Αειφόρος ανάπτυξη, πλανητική μεταβολή και οικοσυστήματα", ιδιαίτερα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το περιβάλλον.

- Σημαντική περικοπή για το σκέλος "πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών", το οποίο αφορά έρευνα για υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών και έρευνα που έρχεται να ανταποκριθεί σε αναδυόμενες ανάγκες.

- Περικοπές γίνονται στο δεύτερο κεφάλαιο ("Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας"), στο πεδίο κυρίως των υποδομών έρευνας. Πόροι για ηλεκτρονικά δίκτυα υψηλής ταχύτητας (με αφετηρία τις δραστηριότητες Gιant και GRID) προβλέπονται τόσο εδώ όσο και στην προτεραιότητα 2.

- Στο τρίτο κεφάλαιο ("Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας", γίνεται περικοπή στον προϋπολογισμό για τον συντονισμό δραστηριοτήτων.

Επί θεμάτων ηθικής και δεοντολογίας, που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η κοινή θέση, ευθυγραμμιζόμενη με το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, υποστηρίζει ότι η παραγωγή έρευνας δυνάμει του έκτου προγράμματος πλαισίου πρέπει να γίνεται με τήρηση θεμελιωδών αρχών της δεοντολογίας. Δεν προχωρεί όμως μέχρι σημείου να ορίζει δραστηριότητες που αποκλείονται από τη χρηματοδότηση. Στο Συμβούλιο Έρευνας της 10ης Δεκεμβρίου, οπότε οι υπουργοί κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία, η Επιτροπή προχώρησε σε ειδική δήλωση που καταχωρίστηκε στα πρακτικά. Στη δήλωση αυτή, και σύμφωνα με τροπολογία του Κοινοβουλίου, προβλέπονται με σαφήνεια περιοχές της έρευνας που δεν θα χρηματοδοτηθούν με πόρους του προγράμματος πλαισίου: έρευνα που αποσκοπεί σε κλωνοποίηση του ανθρώπινου είδους για αναπαραγωγικούς σκοπούς, έρευνα που αποσκοπεί σε τροποποίηση του γενετικού υλικού του ανθρώπινου είδους έτσι ώστε η αλλοίωση να γίνει κληρονομητή, έρευνα που αποσκοπεί στη δημιουργία ανθρώπινων εμβρύων αποκλειστικά για τις ανάγκες της έρευνας ή για την απόκτηση βλαστοκυττάρων, ακόμη και δια μεταφοράς πυρήνων σωματικών κυττάρων. Αντί πειραμάτων σε ζώα πρέπει επίσης να βρεθούν εναλλακτικές μέθοδοι όταν αυτό είναι δυνατόν, πρέπει δε να αποφεύγεται ή να περιορίζεται στο ελάχιστο η ταλαιπωρία των ζώων.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η κοινή θέση υποδηλώνει σε μεγάλο βαθμό σύγκλιση των θέσεων του Συμβουλίου τόσο προς τις θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσο και προς εκείνες της Επιτροπής. Στην κοινή θέση έχουν συνεκτιμηθεί πολλές από τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που η Επιτροπή ενσωμάτωσε στην τροποποιημένη πρόταση. Η Επιτροπή προσυπογράφει συνεπώς την κοινή θέση μέσα στα όρια της δεοντολογίας κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου και θεωρεί ότι αυτή αποτελεί μια ικανοποιητική βάση για να αρχίσει η δεύτερη ανάγνωση, τυχόν δε εκκρεμότητες μπορούν σύντομα να επιλυθούν. Ελπίζει έτσι η Επιτροπή ότι σύντομα θα σημειωθεί πρόοδος στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων τόσο για το πρόγραμμα πλαίσιο όσο και για τα ειδικά προγράμματα, ώστε μέχρι τα μέσα του 2002 να έχουν εγκριθεί τα προγράμματα πλαίσια, όπως συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης. Θα καταστεί έτσι δυνατή η ουσιαστική και έγκαιρη υλοποίηση των προγραμμάτων.