ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Γνώμη της Επιτροπής όσον αφορά σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη σύνθεση και το καταστατικό της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής

Σύμφωνα με το άρθρο 209 της συνθήκης, το Συμβούλιο, μετά από γνώμη της Επιτροπής καθορίζει το νομικό καθεστώς της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής. Στις 16 Μαρτίου 2000 το Συμβούλιο ζήτησε τη γνώμη της Επιτροπής όσον αφορά σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη σύνθεση και το καταστατικό της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής (έγγραφα του Συμβουλίου 6220/00. 6380/00 ADD1, 2000/0802(CNS)).

Γενικά, η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τα σχέδια καταστατικού και σύνθεσης της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής και συνιστά στο Συμβούλιο να μην τα εγκρίνει

1. Εισαγωγη και ιστορικο

1.1. Η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής (EΟΠ) συστάθηκε με την απόφαση αριθ. 74/122 του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 1974. Οι κανόνες για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών θεσπίστηκαν την ίδια ημερομηνία στην απόφαση αριθ. 74/120 του Συμβουλίου περί επιτεύξεως υψηλού βαθμού συγκλίσεως της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας. Η ΕΟΠ ανέλαβε καθήκοντα τα οποία μέχρι την εν λόγω ημερομηνία εκπληρούσαν τρεις ξεχωριστές επιτροπές (βραχυπρόθεσμης, δημοσιονομικής, μεσοπρόθεσμης πολιτικής). Στην ΕΟΠ ανατέθηκε το καθήκον να συμβάλει στο συντονισμό των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Η ΕΟΠ αποτελείτο από τέσσερα μέλη ανά χώρα τα οποία κατά κανόνα προέρχονταν από κυβερνητικές υπηρεσίες (π.χ. γενικών οικονομικών πολιτικών, δημοσιονομικών πολιτικών, διαρθρωτικών πολιτικών) και από την κεντρική τράπεζα.

1.2. Με την εισαγωγή του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος (ΕΝΣ) το 1979 ο συντονισμός της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής επικεντρώθηκε στο ΕΝΣ. Η Νομισματική Επιτροπή (ΝΕ, η οποία δημιουργήθηκε από την ίδια τη συνθήκη ΕΟΚ αλλά μέχρι τότε ο ρόλος της περιοριζόταν κυρίως στη νομισματική πολιτική) άρχισε να συμμετέχει όλο και περισσότερο στο συντονισμό όχι μόνο των νομισματικών αλλά και των οικονομικών πολιτικών, ενώ ο ρόλος της ΕΟΠ μειώθηκε σημαντικά όσον αφορά τις πρακτικές εργασίες. Το 1990, όταν εισήχθη η έννοια της πολυμερούς εποπτείας στο κοινοτικό δίκαιο μέσω της απόφασης αριθ. 90/141 του Συμβουλίου για την επίτευξη προοδευτικής σύγκλισης κατά το πρώτο στάδιο της ΟΝΕ (η οποία κατήργησε την απόφαση αριθ. 74/120), η προετοιμασία των εργασιών του Συμβουλίου όσον αφορά την εποπτεία ανατέθηκε στην ΝΕ, η οποία για το σκοπό αυτό περιελάμβανε, ως εμπειρογνώμονες, μέλη της ΕΟΠ.

1.3. Η πρωτοκαθεδρία που δόθηκε σταδιακά στη ΝΕ σε βάρος της ΕΟΠ επιβεβαιώθηκε πλήρως στη συνθήκη του Μάαστριχτ. το άρθρο 114 αναθέτει στη ΝΕ (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (OΔΕ) από την 1.1.99) ορισμένα σαφή καθήκοντα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται η συμβολή της στην προετοιμασία των εργασιών του Συμβουλίου, ενώ όσον αφορά τον τομέα του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών δεν ανατίθεται ειδικός ρόλος στην ΕΟΠ, στην οποία γίνεται μόνο μία σύντομη αναφορά στο άρθρο 272 για τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

2. Η εοπ και η OΔΕ. ο ρολοσ τησ επιτροπησ

2.1. Στο σχέδιο καταστατικού της ΕΟΠ δεν λαμβάνονται υπόψη οι εν λόγω εξελίξεις. Το σχέδιο καταστατικού έχει την ίδια νομική μορφή με το καταστατικό της OΔΕ και αναθέτει στην ΕΟΠ ρόλους που δεν προβλέπονται ρητά στη συνθήκη ή στο παράγωγο δίκαιο. Όντως, το μόνο σημείο της συνθήκης στο οποίο αναφέρεται η ΕΟΠ είναι η παράγρ. 9 του άρθρου 272, που ορίζει ότι "Η Επιτροπή, κατόπιν διαβουλεύσεως με την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής, ορίζει αυτό το ανώτατο ποσοστό (αύξηση των μη υποχρεωτικών δαπανών) το οποίο προκύπτει: ...". Σε θέματα τόσο σημαντικά όπως ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών θα ήταν προτιμότερο το σχέδιο καταστατικού της ΕΟΠ να είχε βασισθεί σε πρόταση της Επιτροπής. κατ' αυτό τον τρόπο θα είχε εξασφαλισθεί η τήρηση του πνεύματος του άρθρου 99, παράγρ. 5 της συνθήκης, που προβλέπει ρητά ότι το Συμβούλιο αποφασίζει για τις διαδικασίες πολυμερούς εποπτείας μετά από πρόταση της Επιτροπής, ακολουθώντας μία διαδικασία στην οποία εμπλέκεται πλήρως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Κατ' αυτό τον τρόπο θα είχε, τουλάχιστον, αποκτήσει η διαδικασία την απαραίτητη διαφάνεια και συνοχή. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι πληρούνται οι όροι για την υποβολή μίας τέτοιας πρότασης (βλ. 3.3 στη συνέχεια).

2.2. Σε διάφορα άρθρα του σχεδίου καταστατικού δεν φαίνεται να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η ισορροπία μεταξύ των θεσμικών οργάνων. Αυτό συμβαίνει ιδίως σε σχέση με τα καθήκοντα της επιτροπής, συγκεκριμένα στις παράγρ. 2 και 3 του άρθρου 1 του σχεδίου καταστατικού. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τον τίτλο VII της συνθήκης (Οικονομική και Νομισματική Πολιτική), οι αποφάσεις του Συμβουλίου όσον αφορά τις πολιτικές βασίζονται σε σύσταση ή πρόταση της Επιτροπής για την οποία η OΔΕ πρέπει να διατυπώσει γνώμη. Σαφή παραδείγματα αποτελούν οι γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών και η εφαρμογή τους (άρθρο 99, παράγρ. 2 και 3), η διαδικασία υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος (άρθρο 104 και οι αποφάσεις για την υιοθέτηση ενιαίου νομίσματος (άρθρα 121 και 122). Ωστόσο, σύμφωνα με το σχέδιο καταστατικού ένα από τα καθήκοντα της ΕΟΠ φαίνεται να είναι, σε τομείς της επιλογής της, η διατύπωση συστάσεων προς το Συμβούλιο που δεν θα βασίζονται σε συστάσεις/προτάσεις της Επιτροπής. Ενώ το καταστατικό της OΔΕ σέβεται πλήρως το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής, όπως σαφώς δηλώνεται στη συνθήκη, το ίδιο δεν φαίνεται να συμβαίνει όσον αφορά το σχέδιο καταστατικού της ΕΟΠ.

2.3. Με το ίδιο σκεπτικό, η Επιτροπή κρίνει ότι η τελευταία πρόταση του άρθρου 8, παράγρ. 1 "Ο Γραμματέας και το προσωπικό ενεργούν βάσει οδηγιών της επιτροπής κατά την εκτέλεση των έναντι αυτής καθηκόντων τους" πρέπει να διαγραφεί. Ο λόγος είναι ότι ο Γραμματέας και το προσωπικό της Γραμματείας θα είναι υπάλληλοι της Επιτροπής και ο κανονισμός προσωπικού απαγορεύει στους υπαλλήλους της Επιτροπής να δέχονται οδηγίες από εξωτερικούς φορείς. Η εν λόγω πρόταση είναι επιπλέον περιττή, διότι η πρώτη πρόταση ορίζει ότι η επιτροπή επικουρείται από Γραμματεία της οποίας προΐσταται Γραμματέας.

3. Συμπερασμα

3.1. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα καθήκοντα που προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του σχεδίου καταστατικού καλύπτουν θέματα τα οποία είναι σημαντικά για την εύρυθμη λειτουργία της ΟΝΕ και την επίτευξη των γενικών οικονομικών στόχων της Κοινότητας που αναφέρονται στη συνθήκη. Επιπλέον, το φάσμα των Γενικών Προσανατολισμών των Οικονομικών Πολιτικών (ΓΠΟΠ) διευρύνεται διαρκώς, ως αποτέλεσμα διαφόρων συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όσον αφορά το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, από τα οποία τα πλέον πρόσφατα είναι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Santa Maria da Feira. Στα εν λόγω συμπεράσματα επαναλαμβάνεται η ανάγκη ενίσχυσης του συντονιστικού ρόλου των ΓΠΟΠ. Αναφέρεται επίσης ότι σκοπός των ΓΠΟΠ είναι η διατήρηση των πολιτικών ανάπτυξης και σταθερότητας, η αύξηση του αναπτυξιακού δυναμικού της Ένωσης, η βελτίωση της ποιότητας και ανθεκτικότητας των δημόσιων οικονομικών και η προώθηση εκτεταμένων και ολοκληρωμένων μεταρρυθμίσεων της αγοράς προϊόντων, κεφαλαίου και εργασίας, συμβάλλοντας κατ'αυτόν τον τρόπο στην επίτευξη των στόχων που έθεσε το ειδικό Συμβούλιο της Λισαβώνας.

Κατά συνέπεια, ανάλογα έχει διευρυνθεί το πεδίο άσκησης της πολυμερούς εποπτείας. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι η OΔΕ στην παρούσα μορφή της δεν είναι σε θέση να χειριστεί όλα τα θέματα αυτά κατά τον δέοντα τρόπο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε ανάλογες απόψεις το 1998 στη γνώμη του όσον αφορά το σχέδιο καταστατικού της OΔΕ [1].

[1] Ψήφισμα ΕΚ 226.977 της 18.5.98.

3.2. Για το λόγο αυτό, παραμένει ανοικτό το θέμα της ορθής κατανομής καθηκόντων και ευθυνών όσον αφορά την άσκηση μίας τόσο ευρείας πολυμερούς εποπτείας. Οι τρέχουσες ρυθμίσεις, με τις οποίες έχει καθιερωθεί ανεπισήμως μία κατανομή εργασιών μεταξύ της ΕΟΠ και της OΔΕ, αποδείχθηκαν επαρκείς για να καλυφθούν ικανοποιητικά οι ανάγκες της πολυμερούς εποπτείας. κατά συνέπεια, η πολυμερής εποπτεία δεν θα τεθεί σε κίνδυνο εάν οι εν λόγω ρυθμίσεις διατηρηθούν. Ωστόσο, το θέμα πρέπει να επανεξετασθεί σε εύθετο χρόνο.

3.3. Είναι σαφές ότι ένα ενοποιημένο κείμενο παράγωγου δικαίου για τις διαδικασίες πολυμερούς εποπτείας που προβλέπεται στο άρθρο 99 της συνθήκης θα βοηθούσε να διευκρινιστεί το θέμα. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη θεσπισθεί παράγωγο δίκαιο, όπως προβλέπεται στην παράγρ. 5 του άρθρου 99. Αυτό είναι φυσικό, διότι το τρίτο στάδιο της ΟΝΕ άρχισε μόλις πριν ένα χρόνο και είναι σκοπιμότερο να αποκτηθεί πρώτα σημαντική πείρα όσον αφορά τις υπάρχουσες διαδικασίες. Οι ενοποιημένοι κανόνες παράγωγου δικαίου θα έχουν ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, να οργανωθεί κατά τρόπο σαφή και διαφανή ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών. είναι πιθανότατο ότι οι κανόνες αυτοί θα προβλέπουν ένα ρόλο για την ΕΟΠ. Η έκθεση σχετικά με το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Ελσίνκι παρέχει μία ιδέα για το είδος παράγωγου δικαίου όσον αφορά τα θέματα αυτά.

3.4. Οι κανόνες παράγωγου δικαίου για την πολυμερή εποπτεία, σύμφωνα με το άρθρο 99, παράγρ. 5, θα πρέπει να βασίζονται σε πρόταση της Επιτροπής και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να συμμετάσχει μέσω της διαδικασίας που αναφέρεται στο άρθρο 252. Η Επιτροπή προτίθεται, στο άμεσο μέλλον και αφού έχει αποκτηθεί μεγαλύτερη σχετική πείρα, π.χ. με έναν πλήρη "κύκλο Λισαβώνας", να υποβάλει στο Συμβούλιο πρόταση όσον αφορά τους λεπτομερείς κανόνες για τη διαδικασία πολυμερούς εποπτείας σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 99. Μέχρι να υπάρξει ανάλογο παράγωγο δίκαιο, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν είναι σκόπιμο να τροποποιηθούν οι κανόνες που προς το παρόν διέπουν την ΕΟΠ.

Βάσει των ανωτέρω επιχειρημάτων, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να διατυπώσει ευνοϊκή γνώμη προς το Συμβούλιο σχετικά με το σχέδιο καταστατικού της ΕΟΠ, ιδίως εάν αυτό δεν τροποποιηθεί σύμφωνα με τα σημεία που αναφέρονται στην παρούσα γνώμη.