ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 12.12.1997 
COM(97) 633 τρλικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 7 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 
ΤΟΥ 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ) αριθ. 1404/96 
για το LIFE 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
σελίδα 
0. ΠΕΡΙΛΗΨΗ 3 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΉ 4 
1.1 ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 4 
1.2 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ TOY LIFE 5 
2. LIFE-ΦΥΣΗ 6 
2.1 ΠΑΡΑΛΗΦΘΕΝΤΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ 6 
2.2 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 8 
2.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ 8 
2.4 ΤΥΠΟΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 9 
3. LIFE-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 10 
3.1 ΠΑΡΑΛΗΦΘΕΝΤΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ 10 
3.2 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 11 
3.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ 12 
3.4 ΤΥΠΟΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ 12 
4. LIFE-ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 14 
4.1 ΠΑΡΑΛΗΦΘΕΝΤΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΑ ΕΡΓΑ 14 
4.2 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 15 
4.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ....15 
4.4 ΤΥΠΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 16 
5. ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 17 
-2-
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η παρούσα έκθεση εντάσσεται στο πλαίσιο του άρθρου 7 παράγραφος 3 του 
κανονισμού που διέπει το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον (Life) -
Κανονισμός1 (ΕΟΚ) αριθ. 1973/92 του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992, όπως 
τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό2(ΕΚ) αριθ. 1404/96 του Συμβουλίου της 15ης 
Ιουλίου 1996. Συνδέεται επίσης με την πρωτοβουλία "Sound and Efficient 
Management' (SEM 2000). Στο άρθρο 7 παράγραφος 3 και στο άρθρο 14 του 
κανονισμού Life προβλέπονται δύο εκθέσεις: η μία για την αξιολόγηση του ποσού 
αναφοράς του Life II και η άλλη για ενδεχόμενες προσαρμογές που πρέπει να 
γίνουν στον κανονισμό προκειμένου να συνεχιστεί η δράση και μετά το πέρας του 
δεύτερου σταδίου. Η Επιτροπή αποφάσισε να προβεί σε κατά στάδια αξιολόγηση. 
Στην παρούσα πρώτη έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 λαμβάνεται 
υπόψη η υλοποίηση του Life μέχρι σήμερα. Σκιαγραφούνται τα επόμενα στάδια 
της αξιολόγησης που θα επιτρέψει να εκτιμηθεί η εφαρμογή του κανονισμού, η 
ορθότητα των στόχων και η επίτευξη τους, καθώς επίσης να εκτιμηθεί κατά πόσον 
ίσχυε η λογική της παρέμβασης. Στη δεύτερη έκθεση θα προταθούν οι τυχόν 
προσαρμογές που πρέπει να επέλθουν προκειμένου να συνεχιστεί η δράση, θα 
πρέπει επίσης να συμβάλει στη σωστή στοχοθέτηση των μελλοντικών δράσεων. 
Η παρούσα έκθεση δίνει μία εικόνα της εφαρμογής των τριών σκελών του Life : 
προστασία της φύσης (L/fe-φύση), δράσεις επίδειξης προς όφελος των 
βιομηχανιών και των τοπικών αρχών (L/fe-περιβάλλον) και δράσεις συνεργασίας με 
τις παράκτιες τρίτες χώρες της Μεσογείου και της Βαλτικής θάλασσας, εκτός των 
χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που έχουν υπογράψει συμφωνίες 
σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση (L/fo-τρίτες χώρες). 
Από το 1996 υποβάλλονται κάθε χρόνο στην Επιτροπή 900 περίπου έργα. Από 
αυτά το ένα τρίτο είναι επιλέξιμα. Με τα σημερινά διαθέσιμα κονδύλια 
χρηματοδότησης μπορούν να συγχρηματοδοτηθούν μόνον το ήμισυ αυτών. Άρα, 
το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον Life θα μπορούσε να αξιοποιήσει 
περισσότερους πόρους εντός των ορίων ή και πέραν του σημερινού ποσού 
αναφοράς των 450 εκατ. ECU για την περίοδο 1996 έως 1999. Ωστόσο, στο 
πλαίσιο μιας αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής, η Επιτροπή έκρινε αναγκαίο να 
προτείνει στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ένα προσχέδιο 
προϋπολογισμού χωρίς αύξηση των πιστώσεων, έτσι ώστε το ποσό που ζητείται 
για το μέσο Life να επιτρέψει να συμπληρωθούν το ποσό αναφοράς που είχε 
προβλεφθεί αρχικά για όλη την περίοδο. 
ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΡΙΘ. L 206 της 22/07/1992 σ. 0001 
ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΣΤΑ ΦΙΝΛΑΝΔΙΚΑ....: Τ 15 ΤΟΜΟΣ : 11 σ. 108 
ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΣΤΑ ΣΟΥΗΔΙΚΑ : Τ 15 ΤΟΜΟΣ : 11 σ. 108 
2 Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 181 της 20/07/1996, σ. 0001 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1 Πλαίσιο της έκθεσης 
Το χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον Life διέπεται από τον 
Κανονισμό1 (ΕΟΚ) αριθ. 1973/92 του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992, 
όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό2(ΕΚ) αριθ. 1404/96 του Συμβουλίου 
της 15ης Ιουλίου 1996. 
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1404/96 προβλέπει τις εξής διατάξεις στο άρθρο 7 
παράγραφος 3 και στο άρθρο 14: 
"Με βάση έκθεση που θα διαβιβάσει η Επιτροπή πριν από τις 30 
Σεπτεμβρίου 1997, το Συμβούλιο θα προβεί, πριν από την 31η Δεκεμβρίου 
1997, σε εξέταση του ποσού αναφοράς ενόψει ενδεχόμενης αναθεώρησης 
αυτού του ποσού, σύμφωνα με τις διαδικασίες της συνθήκης, στο πλαίσιο 
των δημοσιονομικών προοπτικών, λαμβανομένων υπόψη των ληφθεισών 
αιτήσεων" (αρθρ. 7 παρ. 3). 
Το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998, η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή 
του παρόντος κανονισμού και τη χρήση των πιστώσεων και θα διατυπώσει 
προτάσεις για τις τυχόν αναπροσαρμογές που πρέπει να επέλθουν 
προκειμένου να συνεχισθεί η δράση πέραν του δευτέρου σταδίου....' (αρθρ. 
14). 
Η πρωτοβουλία "Sound and Efficient Management" (SEM 2000), στην οποία 
εγγράφονται οι δύο αυτές εκθέσεις, συστήνει συστηματική εκ των 
προτέρων αξιολόγηση όλων των κοινοτικών προγραμμάτων μέσω των 
οποίων χρηματοδοτούνται διάφορες δράσεις έτσι ώστε οι οικονομικές 
συνέπειες να είναι γνωστές πριν ληφθούν οι αποφάσεις. Στην αναθεώρηση 
του μέσου Life, δεδομένου ότι το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο 
εκθέσεων είναι μικρό, η Επιτροπή αποφάσισε να προβεί σε αξιολόγηση 
κατά στάδια. 
Η παρούσα έκθεση αναλύει την εφαρμογή του Life μέχρι σήμερα, 
σκιαγραφεί τα επόμενα στάδια της αξιολόγησης και αποφαίνεται σχετικά 
με την τυχόν αναθεώρηση του ποσού αναφοράς. 
Πρέπει όντως να υπενθυμισθεί ότι, όταν εξετάσθηκε η πρόταση της 
Επιτροπής για τη συνέχιση της δράσης Life, στο πλαίσιο ενός δεύτερου 
σταδίου από το 1996 έως το 1999, συζητήθηκε και στο Συμβούλιο και στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο καθορισμός ενός ποσού αναφοράς. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν υπέρ του καθορισμού ενός ποσού 
αναφοράς 800 εκατ. ECU για την περίοδο 1996 έως 1999. Το Συμβούλιο 
έκρινε ότι οι υπάρχουσες δημοσιονομικές προοπτικές δεν επιτρέπουν να 
υπάρξει υπέρβαση του ποσού των 450 εκατ. ECU. 
Ωστόσο, το Συμβούλιο, λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές ανάγκες 
στις οποίες ανταποκρίνεται το μέσο, έκρινε ίσως έπρεπε να εξετασθεί και 
πάλι αυτό το ποσό αναφοράς κατά τα τέλη του 1997. 
Η παρούσα έκθεση επομένως δεν αναλύει απλώς τις αιτήσεις που 
παραλήφθηκαν αξιολογεί τις πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες που θα 
μπορούσαν να παρουσιασθούν το 1998 και το 1999 με βάση το ενδιαφέρον 
που δείχνουν τα κράτη μέλη για τη δραστηριότητα Life και τις νόμιμες 
προσδοκίες των υποψηφίων, δημοσίων και ιδιωτών. 
Όσον αφορά την έκθεση που προβλέπεται στο άρθρο 14 του κανονισμού, 
θα χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα της εις βάθος αξιολόγησης που 
ανέθεσε η Επιτροπή σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι θα 
περατώσουν τις εργασίες τους τον Ιούνιο του 1998. 
Αυτή η εις βάθος αξιολόγηση στόχο έχει να εκτιμηθεί η απόδοση στην 
εφαρμογή του μέσου, η αποτελεσματικότητα στην επίτευξη των στόχων 
του, και ταυτόχρονα να εκτιμηθεί η ορθότητα τους και η εγκυρότητα στη 
λογική παρέμβασης. Θα δείξει προς ποιες κατευθύνσεις πρέπει να 
επέλθουν τυχόν αναπροσαρμογές για τη συνέχιση της δράσης στο 
επόμενο στάδιο και θα συμβάλει στην καλλίτερη στοχοθέτηση των 
μελλοντικών δράσεων. 
Συγκεκριμένα, θα απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα: 
- εάν συμβάλλει το μέσο και πώς στην κατάστρωση και την εφαρμογή της 
κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος· 
- εάν το μέσο επηρεάζει άλλες κοινοτικές πολιτικές ή μέσα· 
- εάν η διαδικασία επιλογής των έργων επέτρεψε να επιλεγούν έργα που 
πληρούν όντως τα κριτήρια που προβλέπονται στον κανονισμό· 
- εάν οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι χρησιμοποιήθηκαν ορθά ή εάν 
πρέπει να τροποποιηθούν οι όροι χορήγησης τους· 
- ποιο το δυναμικό του μέσου μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. 
1.2 Περιγραφή του Life 
1.2.1 Ο γενικός στόχος του Life είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη και εφαρμογή 
της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθεσίας (άρθ. 1 του 
κανονισμού Life) με τη συγχρηματοδότηση ειδικών δράσεων στους τρεις 
επιλέξιμους τομείς. 
1.2.2 Οι επιλέξιμοι τομείς είναι: 
Οι δράσεις που αποβλέπουν στην προστασία της φύσης (L/fe-φύση) 
Οι δράσεις επίδειξης προς όφελος των βιομηχανιών και των τοπικών 
αρχών (Life -περιβάλλον), 
Οι δράσεις συνεργασίας με τις παράκτιες τρίτες χώρες της Μεσογείου 
και της Βαλτικής Θάλασσας, εκτός από τις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης που έχουν υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης με 
την Ευρωπαϊκή Ένωση (Life - τρίτες χώρες). 
Σύμφωνα με τον κανονισμό Life, το 92% των πιστώσεων διατίθενται σε 
δράσεις που αναλαμβάνονται εντός της Κοινότητας, από τις οποίες το 
ήμισυ για την προστασία της φύσης, το 5% προορίζονται για τις τρίτες 
χώρες ενώ, τέλος, το 3% των πιστώσεων προορίζονται για τα συνοδευτικά 
μέτρα. 
1.2.3 Από το 1992, το Life έχει δεχθεί γύρω στις 6.500 προτάσεις έργων από τις 
οποίες το ένα τρίτο περίπου ήταν επιλέξιμες. Από τις επιλέξιμες προτάσεις 
συγχρηματοδοτήθηκαν οι μισές περίπου, με συνολικό ποσό 542 
εκατομμυρίων ECU. Γύρω στα 750 έργα είναι υπό εκτέλεση. 
1.2.4 Από το 1996, καθιερώθηκαν τρία φυλλάδια ενημέρωσης: για το LIFE-φύση, 
το /.//©-περιβάλλον και το L/fe-τρίτες χώρες. Με βάση την εμπειρία που είχε 
αποκτηθεί, έγινε δυνατό να οριστεί καλύτερα το πεδίο δράσης του μέσου. 
Επιπλέον, το φυλλάδιο και οι συναντήσεις πληροφόρησης των υποψηφίων 
συνετέλεσαν στη βελτίωση της ποιότητας των προτάσεων, από τεχνική και 
οικονομική άποψη. 
1.2.5 Η αξιολόγηση των προτάσεων έργων είναι προσαρμοσμένη στα 
χαρακτηριστικά καθενός από τους τομείς δραστηριοτήτων. 
Για το L/fe-φύση η Επιτροπή προβαίνει, με την επιστημονική υποστήριξη 
εξωτερικών συμβούλων, σε μία πρώτη διαλογή των αιτήσεων που έχουν 
υποβληθεί επισήμως και είναι επιλέξιμες σύμφωνα με τα κριτήρια του 
κανονισμού. Ακολούθως, καταρτίζει κατάλογο των καλύτερων έργων σε 
κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να εκφράσουν γνώμη τα κράτη μέλη, στα 
πλαίσια της επιτροπής για τα ενδιαιτήματα (οικοτόπους). 
Για το L/fe-περιβάλλον, εκτελείται παράλληλη διαδικασία αξιολόγησης από 
τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Μετά από διμερείς διαπραγματεύσεις 
καταρτίζεται σύντομος κατάλογος επιλογής έργων, τα οποία εξετάζονται 
από ομάδες ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Μετά από αυτή την τριπλή 
αξιολόγηση, η Επιτροπή προτείνει στην επιτροπή διαχείρισης Life που 
απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών έναν κατάλογο έργων 
προς χρηματοδότηση. 
Για το L/fe-τρίτες χώρες, η διαδικασία αξιολόγησης είναι παρόμοια με 
εκείνη για το L/fe-περιβάλλον, με τη διαφορά ότι η αξιολόγηση των 
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων αφορά το σύνολο των προτάσεων που 
επίσημα κρίθηκαν από την Επιτροπή ως επιλέξιμες. 
2. L/FE-ΦΥΣΗ 
2.1 Παραληφθέντα και συγχρηματοδοτηθέντα έργα 
Από το 1992 έως το 1997, η Επιτροπή δέχθηκε 1308 αιτήσεις 
συγχρηματοδότησης στα πλαίσια του L/fe-φύση συνολικού ποσού 1.328 
εκατ. ECU. Με βάση τις δημοσιονομικές δυνατότητες, κατέστη δυνατόν να 
συγχρηματοδοτηθούν 299 έργα με συνολικό ποσό 239,5 εκατομμυρίων 
ECU. Στον πίνακα που ακολουθεί δίδονται τα στοιχεία ανά έτος. 
-6-
Πίνακας 1 
1. Αριθμός προτάσεων έργων 
2. Ζητηθείσα συνεισφορά 
(εκατ. ECU) 
3. Αριθμός επιλέξιμων έργων 
4. Επιλέξιμη συνεισφορά 
(εκστ.ΕΟυ) 
5. Αριθμός έργων που 
χρηματοδοτήθηκαν 
6. Χορηγηθείσα χρηματοδοτική 
συνεισφορά (εκατ. ECU) LIFE I 
92 
(EUR 
12) 
86 
227 
-
-
35 
36,9 93 
(EUR 
12) 
198 
294 
80 
1863 
22 
20,6 94 
(EUR 
12) 
296 
270 
116 
153 
47 
47,7 95 
(EUR 
15) 
313 
235 
139 
139 
72 
48,5 LIFE II 
96 
(EUR 
15) 
241 
174 
123 
93 
63 
43,4 97 
(EUR 
15) 
174 
128 
97 
76 
60 
42,4 
(Τα ποσά στρογγυλεύονται σε εκατ. ECU και αντιπροσωπεύουν μόνον το 
μερίδιο της κοινοτικής συγχρηματοδότησης που αντιστοιχεί, σε γενικές 
γραμμές, στο 50% έως 75% του συνολικού προϋπολογισμού) 
Τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να ερμηνευθούν χωρίς αναφορά στο 
περιεχόμενο των αποφάσεων. 
• Ορισμένα έργα αντιστοιχούν στη δεύτερη φάση έργου που βρίσκεται 
ήδη σε εξέλιξη. Σε άλλα έργα υπάρχουν πολλοί δικαιούχοι που 
δραστηριοποιούνται σε διάφορες περιοχές ή κράτη μέλη. 
• Το 1995, το νέο φυλλάδιο προσαρμόστηκε στους τύπους των ειδικών 
δράσεων των έργων για τη φύση· οι αιτούντες κλήθηκαν να 
οργανώνουν και να σχεδιάζουν καλύτερα τις προβλεπόμενες δράσεις. 
Βραχυπρόθεσμα (1995-1996), οι αυξημένες αυτές απαιτήσεις για την 
ακρίβεια οδήγησαν σε αύξηση του αριθμού των έργων που κρίθηκαν 
ως μη αποδεκτά ή μη επιλέξιμα. Εντούτοις, από το 1997 διαπιστώθηκε 
σαφής βελτίωση της μέσης ποιότητας των αιτήσεων. 
• Από το 1996, το Life II συνδέθηκε στενότερα με την εφαρμογή του 
δικτύου τοποθεσιών Natura 200Ό4. Το 1996 έγινε υποχρεωτική η 
προηγούμενη εγγραφή των έργων που σχετίζονται με τοποθεσίες στον 
εθνικό κατάλογο για το Natura 2000. Η σύνδεση αυτή μεταξύ του L/fe-
φύση και της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας κατέστησε πολλές 
αιτήσεις μη επιλέξιμες το 1996 και 1997, ενώ ορισμένοι εν δυνάμει 
3 Συμπεριλαμβανομένου ενός μόνου έργου για 61 εκατ. ECU 
4 Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 για τη διατήρηση των φυσικών 
οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας 
Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 206 της 22/07/1992 σ. 0007 - 0050 
Ειδική έκδοση στα Φινλανδικά .... : Κεφάλαιο 15 τόμος 11 σ. 114 
Ειδική έκδοση στα Σουηδικά.... : Κεφάλαιο 15 τόμος 11 σ. 114 
Η παρούσα οδηγία σκοπό έχει να συμβάλει στην προστασία της βιολογικής ποικιλομορφίας, 
μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας στο 
ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών όπου εφαρμόζεται η συνθήκη (Άρθρο 2.1). Συνίσταται 
ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο ειδικών ζωνών, επονομαζόμενο "Natura 2000". Το 
δίκτυο αυτό, που αποτελείται από τους τόπους όπου ευρίσκονται τύποι φυσικών οικοτόπων 
που εμφαίνονται στο παράρτημα Ι και τους οικότοπους των ειδών που εμφαίνονται στο 
παράρτημα II, πρέπει να διασφαλίζει την διατήρηση ή, ενδεχομένως, την αποκατάσταση σε 
ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των τύπων φυσικών οικοτόπων και των οικοτόπων των 
οικείων ειδών στην περιοχή της φυσικής κατανομής των ειδών αυτών. 
-7-
υποψήφιοι απέφυγαν να υποβάλουν αιτήσεις επειδή οι τοποθεσίες δεν 
έχουν ακόμη προταθεί στα κράτη μέλη. 
• Το 1997, τα έργα έπρεπε να υποβληθούν στην Επιτροπή πριν από το 
τέλος Ιανουαρίου, δηλ. μόλις 3 μήνες μετά από το κλείσιμο της 
διαδικασίας επιλογής του 1996, το οποίο άργησε λόγω 
καθυστερημένης έκδοσης του κανονισμού Life II. Η αλληλεπικάλυψη 
των δύο χρήσεων οδήγησε στη μείωση του αριθμού των προτάσεων 
έργων. 
• Η μέση εισφορά ανά έργο το 1996 και 1997 ήταν της τάξεως των 
700.000 ECU, οι δε εισφορές κυμάνθηκαν συνήθως μεταξύ 100.000 και 
2.000.000 ECU. 
2.2 Δημοσιονομική διαχείριση 
Κατά την περίοδο 1992-1997, το ποσοστό ανάληψης των πιστώσεων που 
διατέθηκαν ήταν 100%. Ο εξαιρετικός αυτός βαθμός χρήσης των πιστώσεων 
ευνοήθηκε από την προσεκτική παρακολούθηση των έργων από την 
Επιτροπή. 
Μόνο το ένα τρίτο των συγχρηματοδοτηθέντων έργων έφθασε το ύψος του 
ποσού που είχε αρχικά ζητήσει ο δικαιούχος. Η Επιτροπή εξετάζει πράγματι, 
για κάθε προεπιλεγόμενη πρόταση, τα μέτρα που μπορούν να 
συγχρηματοδοτηθούν από άλλα κοινοτικά ταμεία (FEOGA, FEDER, Ταμείο 
συνοχής, κλπ) ή που δεν διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην επιτυχία των 
δράσεων για τη διατήρηση της φύσης. 
Τα κυριότερα προβλήματα που παρουσίασε η εκτέλεση του 
προϋπολογισμού ήταν οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων από 
τους δικαιούχους και, σε πολύ μικρότερο βαθμό, η εμφάνιση μη επιλέξιμων 
δαπανών στο τέλος των έργων. Αποδεσμεύθηκε λιγότερο του 1% των 
πιστώσεων. 
2.3 Γεωγραφική κατανομή των έργων 
Το L/fe-φύση είναι κοινοτικό μέσο που δεν προβλέπει κατανομή του 
διαθέσιμου ποσού στα κράτη μέλη με βάση προκαθορισμένα ποσοστά. 
Η ετήσια κατανομή των ποσών σε κάθε κράτος μέλος δεν έχει μεγάλη 
σημασία. Αντιθέτως, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται ανάλυση η οποία 
να καλύπτει μεγαλύτερη χρονική περίοδο. Για την περίοδο 1992-97 
διαπιστώνονται τα εξής: 
• Το LIFE-φύσί] αξιοποιήθηκε κατΌρχήν από τις περιφέρειες και τα 
κράτη μέλη που παρουσιάζουν μεγαλύτερη αφθονία σε φυσικά 
ενδιαιτήματα και είδη κοινοπκού ενδιαφέροντος. Το γεγονός αυτό 
συνάδει με το σκοπό του. 
• Αν και δεν πρόκειται για τον πρωταρχικό του στόχο, το LIFE-φύσΐ) 
συνέβαλε στην κοινοτική προσπάθεια για συνοχή. Τα τέσσερα 
επιλέξιμα κράτη μέλη από το Ταμείο Συνοχής έτυχαν, λόγω του φυσικού 
τους πλούτου, συγχρηματοδοτήσεις πολύ μεγαλύτερες από το μέσο 
κοινοτικό όρο. 
2.4 Τύποι συγχρηματοδοτηθέντων έργων και παρατηρήσεις 
Ο τύπος των συγχρηματοδοτηθέντων έργων εξελίχθηκε με το χρόνο. Από 
την έγκριση του Life II τα περισσότερα αφορούσαν επιί τόπου δράσεις. Σε 
γενικές γραμμές, το L/fe-φύση επέτρεψε να εξασφαλισθεί ο έλεγχος και η 
διαχείριση πολυάριθμων εκτάσεων αναγκαίων για την προστασία 
ενδιαιτημάτων και ειδών. 
• Με το UFE-ipuai\ συγχρηματοδοτήθηκαν πάμπολλες τοπικές και 
εθνικές απογραφές (EL, ES, IRL, Ρ) για την προετοιμασία της 
εφαρμογής του Natura 2000. Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν πλέον 
προτεραιότητα στο πλαίσιο του LIFE II. 
• Τα έργα που εντάσσονται στην οδηγία για τα "πτηνά" είναι 
πολυάριθμα. Με το L/fe-φύση συγχρηματοδοτήθηκαν ειδικές δράσεις 
για να διατηρηθούν 18 από τα 23 είδη πτηνών που υπάρχουν στην 
Ευρώπη και απειλούνται με πλήρη εξαφάνιση και δεκάδες τοποθεσιών 
χαρακτηρίσθηκαν ως νέες ζώνες ειδικής προστασίας με βάση την 
οδηγία. 
• Πολλά έργα αφορούσαν είδη που απειλούνται σε μεγάλο βαθμό 
(γιγαντιαία σαύρα toy El Hierro, γενειοφόρος γυπαετός, φώκια η 
μοναχός, κ.α.) και συνετέλεσαν στη σταθεροποίηση ή την αύξηση των 
πληθυσμών. 
• Ικανό ποσοστό, άνω του ενός τρίτου, των έργων αφορούσαν 
υγρότοπους. Η προτεραιότητα αυτή αποδεικνύει το ενδιαφέρον των 
κρατών μελών για την τήρηση των υποχρεώσεων τους στα πλαίσια της 
συνθήκης του Ramsar και της πρόσφατης ανακοίνωσης για τους 
υγρότοπους. 
• Ορισμένα έργα αφορούσαν αγροτικές περιοχές εντάσσοντας συχνά 
τις δράσεις στα πλαίσια αγροπεριβαλλοντικών μέτρων (κανονισμός ΕΟΚ 
2078/92). To Life κατέστησε δυνατή την ενεργοποίηση των 
διαρθρωτικών κοινοτικών πιστώσεων (π.χ. για την προστασία βιοτόπων 
στην Ελλάδα). 
• Ακόμη, πολλά έργα βοήθησαν στην προετοιμασία και την εφαρμογή 
του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000 συμβάλλοντας: 
- στην απογραφή της φυσικής κληρονομιάς σε πολλά κράτη μέλη και 
περιφέρειες, 
- στην κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης, σε συνεργασία με τους 
τοπικούς παράγοντες, για τις μελλοντικές τοποθεσίες στη D, F, UK, 
κλπ, 
- στον προσδιορισμό των τεχνικών διαχείρισης και του σχετικού 
κόστους για τη διασφάλιση της συντήρησης ή αποκατάστασης των 
τοποθεσιών, π.χ. για τους ρεικότοπους, 
- στην επιμόρφωση του προσωπικού στις μεθόδους οικολογικής 
διαχείρισης των τοποθεσιών. 
• Οι περισσότεροι δικαιούχοι της συγχρηματοδότησης είναι εθνικοί, 
περιφερειακοί ή τοπικοί δημόσιοι οργανισμοί, ανάλογα με τη διοικητική 
οργάνωση των κρατών μελών. Η κυριαρχία αυτή του δημόσιου τομέα 
μαρτυρεί το ενδιαφέρον των αρχών για ένα κοινοτικό μέσο εφαρμογής 
των οδηγιών για τη φύση. Οι ΜΚΟ είναι οι δεύτεροι κατά σειρά άμεσοι 
δικαιούχοι του L/fe-φύση. Επιπλέον, οι ΜΚΟ συνεργάζονται συχνά σε 
έργα που υποβάλλουν δημόσιοι οργανισμοί, είτε απευθείας είτε με την 
ανάθεση σε αυτούς ορισμένων από τις προβλεπόμενες δράσεις. 
Το L/fe-φύση είναι το μοναδικό ειδικό οικονομικό κοινοτικό μέσο για την 
προστασία της φύσης. Η ζήτηση λοιπόν κατά τα έτη 1992-1997 ήταν πολύ 
μεγάλη για έργα επειγουσών δράσεων, χωρίς βραχυπρόθεσμες 
οικονομικές επιπτώσεις που μπορούν όμως να οδηγήσουν στην ανάληψη 
διαρκέστερων δράσεων στο πλαίσιο άλλων μηχανισμών χρηματοδότησης. 
Στα τέλη του 1997, στους εθνικούς καταλόγους που προτείνονται από τα 
κράτη μέλη στο πλαίσιο της οδηγίας για τα ενδιαιτήματα, αναμένονται 
πολλές χιλιάδες νέες τοποθεσίες. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει 
πιθανότατα σε σημαντική αύξηση των προτάσεων στο πλαίσιο του L/fe-
φύση για το 1998-1999. 
Το L/fe-φύση από μόνο του δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μέσο κατάλληλο για 
τη χρηματοδότηση όλου του Natura 2000. Πρόκειται απλώς για έναν 
καταλύτη. Μόνον η επιπλέον ενεργοποίηση άλλων μηχανισμών 
χρηματοδότησης θα μπορέσει να συμβάλει σημαντικά στο κοινοτικό αυτό 
δίκτυο. 
Το L/fe-φύση επέτρεψε να αρχίσει η από κοινού εργασία μεταξύ τοπικών 
παραγόντων με αποκλίνοντα πολλές φορές συμφέροντα, ξεκινώντας από 
συγκεκριμένες περιπτώσεις, και από την ευαισθητοποίηση του κοινού που 
αποτελεί σημαντικό στοιχείο αν και δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί 
ποσοτικά. 
3. L/FE-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
3.1 Παραληφθέντα και συγχρηματοδοτηθέντα έργα 
Στον τομέα δεν αφορά τη διατήρηση της φύσης, η Επιτροπή παρέλαβε, 
από το 1992 έως το 1997, 4.815 αιτήσεις. Από το 1993 έως το 1997, οι 
αιτήσεις αυτές αντιπροσώπευσαν χρηματοδοτική συνεισφορά από το Life 
ύψους περίπου 5.600 εκατ. ECU. 
Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, με βάση τις δημοσιονομικές 
υποχρεώσεις, κατέστη δυνατό να συγχρηματοδοτηθούν από το Life 680 
έργα (14%) συνολικού ύψους 272 εκατ. ECU περίπου (5%). 
ίο 
Στον πίνακα που ακολουθεί περιλαμβάνονται τα βασικά στοιχεία ανά έτος: 
Πίνακας 2 
1. Αριθμός προτάσεων έργων 
2. Ζητηθείσα συνεισφορά (εκατ. 
ECU) 
3. Αριθμός επιλέξιμων έργων 
4. Αριθμός έργων από τον 
κατάλογο επιλογής 
5. Ζητηθείσα συνεισφορά (έργα 
καταλόγου) (εκατ. ECU) 
6. Αριθμός έργων που 
χρηματοδοτήθηκαν 
7. Χορηγηθείσα χρηματοδοτική 
εισφορά (εκατ. ECU) 
Διαφορά έργων καταλόγου 
/χρηματοδοτηθέντων (εκατ. 
ECU) LIFE Ι 
92 
(EUR 12) 
300 
-
+/-185 
-
-
70 
39,6 93 
(EUR 12) 
1447 
2012 
601 
306 
79 
99 
44,7 
33,8 94 
(EUR 12) 
1224 
653 
721 
258 
84 
160 
53,1 
30,6 95 
(EUR 15) 
729 
2214 
431 
264 
84 
135 
48,1 
36,0 LIFE II 
96 
(EUR 15) 
601 
393 
283 
177 
90 
104 
43,3 
47,2 97 
(EUR 15) 
514 
328 
244 
196 
81 
112 
43,6 
37,4 
(Τα ποσά στρογγυλεύονται σε εκατ. ECU και αντιπροσωπεύουν μόνο το 
μερίδιο της κοινοτικής συγχρηματοδότησης που αντιστοιχεί, σε γενικές 
γραμμές, στο 30 έως 50% του συνολικού επιλέξιμου προϋπολογισμού). 
• Κατά τη διάρκεια της περιόδου 92-95, πολλά από τα υποβληθέντα 
έργα δεν εντάσσονταν στο πεδίο εφαρμογής του μέσου (διαρθρωτικά 
και δαπανηρά έργα, πολλές προτάσεις για μελέτες, κλπ). Αντιθέτως, 
από το 1996 τα στοιχεία δείχνουν να έχουν μεγαλύτερη συνοχή. 
• Η βελτίωση του νομικού πλαισίου (κριτήρια επιλογής) και της 
ενημέρωσης των εν δυνάμει υποψηφίων, με τη βοήθεια των κρατών 
μελών, επέτρεψε τη μείωση του αριθμού των έργων που δεν είναι 
τυπικώς αποδεκτά και επιλέξιμα για χρηματοδότηση. Η αύξουσα 
ποιότητα των προτάσεων, εκείνων που προέρχονταν από τη βιομηχανία 
και εκείνων των τοπικών αρχών, οδήγησε στην προεπιλογή σημαντικού 
αριθμού έργων που άξιζαν να χρηματοδοτηθούν. 
• Η μέση εισφορά το 1996 και 1997 ήταν της τάξεως των 400.000 ECU, 
η δε εισφορά κυμάνθηκε εν γένει μεταξύ 100.000 και 1.000.000 ECU. 
3.2 Δημοσιονομική διαχείριση 
Το ποσοστό αξιοποίησης των δεσμευμένων πιστώσεων του L/'fe-περιβάλλον 
φθάνει σε πολύ υψηλό επίπεδο (99,93%) γιατί κάθε χρόνο προηγείται 
διαπραγμάτευση για τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό με τους 
μελλοντικούς δικαιούχους, έτσι ώστε να διορθωθεί κάθε ενδεχόμενη 
υπερεκτίμηση των έργων. 
Οι δράσεις που χρηματοδοτούνται με το L/fe-περιβάλλον παρουσιάζουν 
ορισμένους κινδύνους, τεχνικούς και οικονομικούς, οι οποίοι οφείλονται 
στην καινοτόμο φύση των δράσεων : για τις δράσεις στη βιομηχανία η 
μετάβαση από την κλίμακα εργαστηρίου στην κλίμακα πειραματικής ή 
βιομηχανικής εφαρμογής μπορεί να δημιουργήσει τεχνολογικό αδιέξοδο-
ακόμη, η σύσταση τοπικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ αρχών τοπικής 
11-
αυτοδιοίκησης, συνεταιρισμών ή επιχειρήσεων μπορεί να αποβεί πιο 
μακρόχρονη ή πιο προβληματική από ό,τι είχε προβλεφθεί αρχικά. 
Οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να είναι: 
- καθυστερήσεις στην εκτέλεση των έργων, οι οποίες φθάνουν στα τρία 
τέταρτα των έργων κάποιους μήνες και στο ένα τέταρτο των έργων 
υπερβαίνουν το ένα έτος· για να προλαμβάνει τις καθυστερήσεις αυτές, η 
Επιτροπή ζητεί από το 1996 να περιλαμβάνεται στο φάκελο υποβολής της 
υποψηφιότητας λεπτομερέστερος προγραμματισμός και καθορισμό των 
καθηκόντων από χρονική και οικονομική άποψη· 
- ατελείς ή ελλείπεις εκτελέσεις των έργων, οι οποίες οδηγούν την 
Επιτροπή να μειώνει την εισφορά της ή ακόμη και να ζητεί επιστροφή όλης 
ή μέρους της προκαταβολής που έχει καταβάλει· μέχρι σήμερα έχουν 
υπάρξει επιστροφές σε 25 έργα και τα ποσά που επιστράφηκαν από το 
1997 χρησιμοποιήθηκαν κατά το δυνατόν και πάλι σε νέα έργα· 
- η ακύρωση δέκα περίπου έργων από τους ίδιους τους δικαιούχους πριν 
την έναρξη τους, διότι οι οικονομικοί όροι εκτέλεσης των έργων 
μεταβλήθηκαν στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την υποβολή 
των έργων έως τη λήψη απόφασης από την Επιτροπή· 
- τέλος, για τρία έργα υπήρξαν υπόνοιες ότι διενεργήθηκε απάτη και οι 
αντίστοιχες υποθέσεις διαβιβάσθηκαν στην UCLAF. 
Από το 1993 η Επιτροπή έλαβε προληπτικά μέτρα για να μειωθούν οι 
κίνδυνοι αυτοί: νομική μορφή της κάθε απόφασης, τεχνική παρακολούθηση 
από εξωτερικές ομάδες, τραπεζική εγγύηση από τους ιδιώτες δικαιούχους. 
Ακόμη, κάθε έργο υποβάλλεται, πριν την καταβολή του τελικού 
υπολειπόμενου ποσού, σε τεχνική αξιολόγηση όσον αφορά τα 
αποτελέσματα του, καθώς και σε λογιστικό έλεγχο των δαπανών από 
ανεξάρτητους ορκωτούς λογιστές είτε οι δικαούχοι είναι δημόσιοι φορείς 
είτε ιδιώτες. 
3.3 Γεωγραφική κατανομή των έργων 
Το L/fe-περιβάλλον δεν προβλέπει κατανομή του διαθέσιμου ποσού κατά 
κράτος μέλος. Το σύστημα αξιολόγησης αποβλέπει σε επιλογή των 
προτάσεων με βάση ορισμένα κριτήρια αξιολόγησης, ενώ τα έργα 
αξιολογούνται κατά θεματική κατηγορία (απόβλητα, νερό, ατμοσφαιρικός 
αέρας, κλπ). 
Αυτό το σύστημα αξιολόγησης των προσόντων λαμβάνει υπόχη την 
κατάσταση του περιβάλλοντος σε κάθε κράτος μέλος για να μη ζημιωθούν 
κάποια λιγότερο καινοτόμα έργα πλην όμως πρότυπα τα οποία μπορούν να 
έχουν μεγάλο τοπικό αντίκτυπο. 
• Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης οι χώρες που επωφελήθηκαν 
από το Life είναι η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο (με συμμετοχή κάθε μίας στα διαθέσιμα κονδύλια σε 
ποσοστό περίπου 14%) και ακολουθούν η Ισπανία, η Ελλάδα και οι 
Κάτω Χώρες (με ποσοστό περίπου 7%). 
• Η γεωγραφική κατανομή για τα δύο πρώτα έτη της δεύτερης φάσης 
δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον διότι δεν θα είναι ενδεικτική της 
κατανομής που θα έχει επιτευχθεί στο τέλος της δεύτερης φάσης. 
Πράγματι, το οικονομικό έτος 97 διαδέχθηκε το οικονομικό έτος 96 με 
διαφορά ενός εξαμήνου, πράγμα που δημιούργησε συγκυριακές 
διαταραχές σε ορισμένα κράτη μέλη. 'Αλλωστε, η συμμετοχή των 
νέων κρατών μελών στο μέσο θα φθάσει σιγά σιγά σε μια ισορροπία. 
-12-
3.4 Τύπος συγχρηματοδοτηθέντων έργων 
Τα κύρια θεματικά πεδία στα οποία επικεντρώθηκε το Life κατά την περίοδο 
92-95 ήταν: 
• Η διαχείριση των αποβλήτων και οι μέθοδοι απορρύπανσης των 
μολυσμένων τοποθεσιών (36% και 8% αντίστοιχα των 
χρηματοδοτήσεων) 
• Η προώθηση των καθαρών τεχνολογιών ( 14% των χρηματοδοτήσεων) 
• Οι τεχνικές ανίχνευσης της ρύπανσης και τα δίκτυα παρακολούθησης 
/ επιτήρησης (17% των χρηματοδοτήσεων) 
• Η χωροταξία και τα προβλήματα των πόλεων (21% των 
χρηματοδοτήσεων). 
Το υπόλοιπο 4% διατέθηκε για δράσεις διοικητικής συνεργασίας με σκοπό 
την ευαισθητοποίηση στο θέμα του περιβάλλοντος. 
Μπορούμε να σημειώσουμε ότι, σε γενικές γραμμές, το βάρος των 
παρεμβάσεων του Life το 96 ισοκατανεμήθηκε υπέρ της βιομηχανίας και 
των τοπικών αρχών (18,2 εκατ. ECU έναντι 19,7 αντίστοιχα). Αντιθέτως, το 
βάρος αυτό κυμαίνεται σημαντικά ανάλογα με το κράτος μέλος. Οι 
παρεμβάσεις υπέρ της βιομηχανίας (καθαρές τεχνολογίες και ανακύκλωση) 
αναδείχθηκαν κυρίαρχες στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και 
την Ελλάδα. Αντίστροφα, στην Ισπανία, τη Δανία, τη Σουηδία και τη 
Φινλανδία κυριάρχησαν οι παρεμβάσεις υπέρ των τοπικών αρχών. 
Στην πρώτη ομάδα χωρών, οι περισσότεροι δικαιούχοι του Life είναι 
οργανισμοί ιδιωτικού χαρακτήρα, ενώ στις άλλες χώρες οι δικαιούχοι είναι 
κυρίως οργανισμοί δημόσιου χαρακτήρα που αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες 
στην χωροταξική διαχείριση στις οποίες προωθούν τη συνεργασία με τους 
τοπικούς κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες. 
Η ανάλυση ανά τομέα δείχνει τις εξής τάσεις: 
• Όσον αφορά τον τομέα της βιομηχανίας, το Life συνέβαλε στην 
προώθηση καθαρών τεχνολογιών σε ορισμένους ιδιαίτερα 
ρυπογόνους τομείς. Παράδειγμα αποτελούν: 
τα βυρσοδεψεία (μείωση της ρύπανσης των υδάτων από χρώμιο, 
του αέρα από τους διαλύτες, κλπ) 
τη χαρτοβιομηχανία (διαχείριση των υδάτων σε κλειστό κύκλωμα, 
ανάκτηση ινών, χρησιμοποίηση του όζοντος στην ανακύκλωση 
χρησιμοποιημένων χαρτιών, κλπ) 
τις κατεργασίες επιφανειών (καθαρισμός χωρίς διαλύτη ή οξύ με 
εκτόξευση νερού υπό πίεση ή γυάλινων σφαιριδίων) 
την κλωστοϋφαντουργία (μείωση των μελανωμένων αποβλήτων 
στην εκτύπωση των υφασμάτων). 
• Παράλληλα με τις καθαρές τεχνολογίες, το Life ενθάρρυνε τη 
βιομηχανία ανακύκλωσης στους ακόλουθους τομείς: πλαστικά, 
-13 
ηλεκτρικές οικιακές συσκευές (αποσυναρμολόγηση παλαιών ψυγείων 
χωρίς ρυπογόνους εκπομπές), κεραμικά, μεταλλουργία (ανακύκλωση 
άμμου χυτηρίων), κ.α. 
• Όσον αφορά τον τομέα των τοπικών αρχών, τα κυρίαρχα προβλήματα 
είναι εκείνα που σχετίζονται με τη διαχείριση των υδάτων (βελτίωση 
των συστημάτων επιτήρησης, ανίχνευση μικρορρυπαντών), των 
αποβλήτων και την ποιότητα του αέρα, χωρίς να ξεχάσουμε τα 
πολυάριθμα έργα που αφορούν τη διαχείριση των αστικών 
(συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας, μεταφορές με μη 
ρυπογόνα οχήματα) και περιαστικών περιοχών (συνυπολογισμός της 
γεωργίας στη χωροταξία οργάνωση στις περιαστικές περιοχές). 
• Το 1996 οι περισσότερες προπαρασκευαστικές δράσεις αφορούσαν 
την ορθολογική διαχείριση των παράκτιων περιοχών, σύμφωνα με το 
πρόγραμμα επίδειξης που αποφάσισε το Συμβούλιο. Το 1997 
υποβλήθηκαν λίγες προτάσεις για προπαρασκευαστικές δράσεις. 
• Επειδή εκτελούνταν ταυτόχρονα άλλα προγράμματα ή κοινοτικές 
πρωτοβουλίες, ιδιαίτερα το Leader II, το L/fe-περιβάλλον δεν είχε 
μεγάλη παρέμβαση στις αγροτικές περιοχές εξαιρέσει της Γαλλίας 
και της Ισπανίας. 
4. LIFE-ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Από το 1996 το L/fe-τρίτες χώρες αφορά τις μη κοινοτικές παράκτιες χώρες 
της Μεσογείου και της Βαλτικής Θάλασσας εκτός από τις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που έχουν υπογράψει συμφωνίες 
σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και οι οποίες μπορούν πλέον να 
συμμετέχουν στο L/fe-φύση και στο LIFE-περιβάλλον, εν είδει 
προενταξιακής άσκησης, με βάση ειδικές συμβάσεις με τις χώρες αυτές. 
Πρωταρχικός στόχος του L/fe-τρίτες χώρες είναι η ανάληψη δράσεων 
τεχνικής βοήθειας, δράσεων προστασίας της φύσης και δράσεων επίδειξης 
στο θέμα της αειφόρου ανάπτυξης για την ευαισθητοποίηση των χωρών 
αυτών στην προστασία του περιβάλλοντος. 
Το Life II διαφέρει από το Life Ι από δύο πλευρές: 
• Το μέσο δεν καλύπτει πλέον την Πολωνία, τη Σλοβενία και τις τρεις 
βαλτικές χώρες, οι οποίες είναι προς το παρόν συνδεδεμένες χώρες 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης· αντιθέτως, περιλαμβάνει από 
το 1996 την Υπεριορδανία και τη Γάζα, και από το 1997 τη Βοσνία-
Ερζεγοβίνη· 
• Το μέσο μπορεί να καλύψει δράσεις επίδειξης σε θέματα αειφόρου 
ανάπτυξης και διατήρησης της φύσης, πέραν συνεπώς της απλής 
τεχνικής βοήθειας που προβλεπόταν στο πλαίσιο του Life Ι. 
4.1 Παραληφθέντα και συγχρηματοδοτηθέντα έργα 
Από το 1992 έως το 1997, η Επιτροπή παρέλαβε 371 αίτησης 
συγχρηματοδότησης στο πλαίσιο του L/fe-τρίτες χώρες. Στην περίοδο αυτή 
επελέγησαν 80 έργα για χρηματοδότηση συνολικού ποσού περίπου 30 
εκατ. ECU. Εάν ήταν δυνατό να καλυφθούν όλα τα έργα που θεωρήθηκαν 
-14-
επιλέξιμα από τους αξιολογητές, θα μπορούσαν να έχουν χρηματοδοτηθεί 
άνω του ημίσεως των έργων. 
Ο κάτωθι πίνακας αναλύει τα κύρια δεδομένα ανά έτος: 
Πίνακας 3 
1. Αριθμός προτάσεων έργων 
2. Αριθμός επιλέξιμων έργων 
3. Ζητηθείσα συνεισφορά 
(εκατ.ΕΟυ) 
4. Αριθμός χρηματοδοτηθεντων 
έργων 
5. Χορηγηθείσα χρηματοδοτική 
συνεισφορά (εκατ. ECU) UFEI 
92 
-
-
-
9 
5,3 93 
-
-
-
12 
3,5 94 
65 
40 
18,4 
14 
4,8 95 
103 
29 
10,2 
16 
5,7 UFEII 
96 
82 
23 
10,0 
13 
6,0 97 
121 
28 
9,8 
16 
4,2 
(Τα ποσά στρογγυλεύονται σε εκατ. ECU και αντιπροσωπεύουν το μερίδιο 
της κοινοτικής συγχρηματοδότησης που αντιστοιχεί, σε γενικές γραμμές, 
στο 50 έως 100% του συνολικού προϋπολογισμού) 
Το 1995, τελευταίο έτος του Life Ι, ο συνολικός αριθμός έργων που 
υποβλήθηκαν αυξήθηκε σημαντικά χάρις στην αναληφθείσα ενημερωτική 
δράση για το L/fe-τρίτες χώρες. Ο αριθμός έργων που επιλέγησαν από την 
Επιτροπή μειώθηκε διότι η Επιτροπή απέδωσε μεγαλύτερη προσοχή στην 
ποιότητα των έργων. Στο τέλος της χρήσης, από 29 έργα 
χρηματοδοτήθηκαν μόνον 16 με συνολική κοινοτική συνεισφορά 5,7 εκατ. 
ECU (κάτω του 60% του συνολικού ποσού για τα επιλέξιμα έργα, δηλ. 
ποσοστό μετριότατο). 
Η μείωση που παρατηρήθηκε το 1996 όσον αφορά τον αριθμό των 
υποβληθέντων έργων, οφείλεται στην καθυστερημένη έγκριση του νέου 
κανονισμού για το Life και τη σχετικώς μικρή προθεσμία για την υποβολή 
των έργων. Ο αριθμός των επιλέξιμων και χρηματοδοτηθεντων έργων είναι 
παρόμοιος με εκείνον του 1995. 
4.2 Δημοσιονομική διαχείριση 
Το ετήσιο ποσοστό χρήσης των πιστώσεων για αναλήψεις υποχρεώσεων 
του L/fe-τρίτες χώρες φθάνει το 100%. 
Το κύριο πρόβλημα στην εκτέλεση του προϋπολογισμού είναι ότι οι 
δικαιούχοι καθυστερούν στην ολοκλήρωση των έργων τους. Αυτό οφείλεται 
στην πολιτική αστάθεια σε ορισμένες επιλέξιμες χώρες (άδειες, τραπεζικές 
πρακτικές, κ. α.), καθώς και στο μικρό κατά τόπους αντιστάθμισμα. 
Από το 1995, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να προβεί σε δύο αποδεσμεύσεις, 
ύψους 638.000 ECU. Οι αποδεσμεύσεις αυτές αφορούσαν ένα έργο στην 
Κροατία, όπου η έχει ανασταλεί η κοινοτική συνεργασία, και ένα έργο στην 
Αλβανία κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου υπουργείου. 
4.3 Γεωγραφική κατανομή των έργων 
Το L/fe-τρίτες χώρες καλύπτει δύο γεωγραφικές ζώνες : τη Μεσόγειο (με 15 
χώρες και εδάφη) και τη Βαλτική Θάλασσα (όπου από το 1996 
15-
περιλαμβάνει μόνον τη βαλτική περιοχή της Ρωσίας, δηλαδή το 
Καλίνινγκραντ και την Αγία Πετρούπολη). 
Μέχρι το 1995, το 65% περίπου των χρηματοδοτήσεων προορίστηκαν για 
τις χώρες της Μεσογείου και το 35% για τις χώρες της Βαλτικής. Όσον 
αφορά το Life II, επί συνόλου 29 χρηματοδοτηθεντων έργων, η Βαλτική 
Ρωσία είχε 5 έργα που αντιπροσώπευσαν ποσό ύψους 1.934.000 ECU. 
4.4 Τύποι χρηματοδοτηθεντων έργων και παρατηρήσεις 
Από το 1996, το πλαίσιο των επιλέξιμων δράσεων είναι σαφές: τεχνική 
συνδρομή, προστασία της φύσης και δράσεις επίδειξης. 
Στις αιτήσεις συγχρηματοδότησης, τα έργα τύπου "τεχνικής συνδρομής" 
είναι τα περισσότερα, με ποσοστό 50 έως 70%. Αυτό ερμηνεύεται από το 
γεγονός ότι το L/fe-τρίτες χώρες απευθύνεται ουσιαστικά στις κρατικές 
διοικήσεις που επιθυμούν να προσδιορίσουν τις πολιτικές τους και τα 
προγράμματα δράσης τους σε θέματα περιβάλλοντος. 
Τα έργα τύπου "φύσης" αποσκοπούν τα περισσότερα στη διατήρηση ή/και 
τη δημιουργία ενδιαιτημάτων στις παράκτιες περιοχές και τους 
υγρότοπους. 
Τα έργα πειραματικού χαρακτήρα, τα οποία συγχρηματοδοτήθηκαν για 
πρώτη φορά το 1997, αφορούν πολύ διαφορετικούς τομείς: τη διαχείριση 
και την επεξεργασία αποβλήτων, τη χρήση των ποδηλάτων στις πόλεις και 
τη διαχείριση των παράκτιων περιοχών. 
Κατά την περίοδο 1992-1997, το L/fe-τρίτες χώρες συνετέλεσε στη 
σύσταση των ECAT, περιβαλλοντικά κέντρα διοίκησης και τεχνολογίας 
(Αγία Πετρούπολη, Καλίνινγκραντ, Τίρανα, κ.λ,π.), τα οποία συνδυάζουν την 
τεχνογνωσία τρίτων χωρών και ΕΚ στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών 
πολιτικών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το L/fe-τρίτες χώρες 
συνέβαλε επίσης με επιτυχία στις δραστηριότητες του σχεδίου δράσης για 
τη Μεσόγειο (ΡΑΜ), με τη χρηματοδότηση έργων από ορισμένα 
περιφερειακά κέντρα (REMPEC, Κυανό Σχέδιο). Πολλά σχέδια, στα οποία 
συμμετείχαν αρκετές χώρες της νοτιοανατολικής Μεσογείου, 
χρηματοδοτήθηκαν τελικά στο πλαίσιο του ΜΕΤΑΡ (Πρόγραμμα 
Περιβαλλοντικής Τεχνικής Συνδρομής στη Μεσόγειο). 
Τα στατιστικά δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, η σπουδαιότητα όμως του L/fe-
τρίτες χώρες προχωρά πέραν της απλής στατιστικής. Στο πεδίο της 
ευαισθητοποίησης στην προστασία του περιβάλλοντος, το μέσο παίζει 
θεμελιώδη ρόλο για τις γειτονικές με την Ευρωπαϊκή Ένωση τρίτες χώρες. 
Εξ άλλου, η ενεργός ανταπόκριση/συμμετοχή τους φανερώνει έκδηλα το 
ενδιαφέρον τους. Το 1996, το πρόγραμμα άνοιξε για την Υπεριορδανία και 
τη Γάζα, 4 έργα κρίθηκαν αποδεκτά και, ήδη από τον πρώτο χρόνο, 
χρηματοδοτήθηκε 1 έργο. Το 1997, το πρόγραμμα άνοιξε για τη Βοσνία-
Ερζεγοβίνη και 10 έργα κρίθηκαν αποδεκτά. 
Συνδυάζοντας τη διάδοση και την επαναχρησιμοποίηση των 
αποτελεσμάτων προς το κοινοτικό συμφέρον (π.χ. τις αρχές "ο ρυπαίνων 
πληρώνει" και την αρχή της πρόνοιας), αφενός και αφετέρου, 
αποσκοπώντας κυρίως στην τεχνική συνδρομή, το L/fe-τρίτες χώρες είναι 
16-
ένα εργαλείο που επιτρέπει την προσέγγιση των αρχών και των νομοθεσιών 
μεταξύ τρίτων χωρών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τη μεταφορά 
των τεχνολογιών και της τεχνογνωσίας της Κοινότητας προς τις περιοχές 
αυτές. 
5. ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Η Επιτροπή ξεκίνησε σημαντική προσπάθεια αξιολόγησης του 
χρηματοδοτικού μέσου Life. Το πρώτο μέρος αυτής της προσπάθειας έγινε 
από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και καρπός της είναι η παρούσα έκθεση. 
Ενόψει δυσκολότερων δημοσιονομικών συνθηκών, η αξιολόγηση αυτή 
αποκτά αποφασιστική σημασία. Η πλήρη αξιολόγηση θα γίνει κατά το 
δεύτερο εξάμηνο του 1998. 
Η Επιτροπή στο προκαταρκτικό προσχέδιο προϋπολογισμού για το 1998, 
προτείνει μια αύξηση 6,8 εκατ. ECU, σε σύγκριση με το 1997, στον ετήριο 
προϋπολογισμό του Life. Αυτό μας δίνει ένα συνολικό προϋπολογισμό 
101,3 εκατ. ECU. Εντούτοις το ποσό αυτό είναι κατώτερο από το ποσό των 
121,8 εκατ. ECU που προβλέπονταν αρχικά για το 1998. Δεδομένης της 
δημοσιονομικής πειθαρχίας που εφαρμόσθηκε, το ποσό των διαθέσιμων 
πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων για το Life κατά την περίοδο 1996 έως 
1999 δεν θα φθάσει τα 450 εκατ. ECU του ποσού αναφοράς του 
κανονισμού. 
To Life έχει φθάσει πλέον σε κάποια ωριμότητα. Κατά μέσον όρο, 
υποβάλλονται ετησίως (βλ. πίνακα 4 κατωτέρω) περίπου 900 προτάσεις 
έργων, από τις οποίες το ένα τρίτο μπορούν να θεωρηθούν ως έγκυρες, 
δηλ. νομοτύπως επιλέξιμες και ευνοϊκά αξιολογούμενες (περιλαμβανόμενες 
στον κατάλογο επιλογής). Από αυτά τα 300 περίπου έγκυρα έργα που 
επιζητούν χρηματοδοτική υποστήριξη από την Κοινότητα 180 εκατ. ECU, 
μόνο τα μισά περίπου επιλέγονται για χρηματοδότηση. Εάν υπήρχε η 
επιθυμία να χρηματοδοτηθούν όλα τα έγκυρα έργα, θα χρειαζόταν πάνω 
από το διπλάσιο των διαθέσιμων σήμερα χρηματοδοτικών πόρων. 
Πίνακας 4 
Ετήσιοι μέσοι όροι για την περίοδο 1996-97 
Παραληφθέντα έργα 867 
έγκυρα 321 
Κόστος έγκυρων έργων (εκατ. ECU) 180 
Συγχρηματοδοτηθέντα έργα 184 
Κοινοτική συνεισφορά (εκατ. ECU) | 91 
Έτσι, στο χρηματοδοτικό μέσο για το περιβάλλον Life θα μπορούσε να 
χρησιμοποιηθούν μεγαλύτερα ποσά πόρων, στα όρια αλλά και πέραν του 
σημερινού ποσού αναφοράς των 450 εκατ. ECU για την περίοδο 1996 έως 
1999. Εντούτοις, υπό τις σημερινές συνθήκες η Επιτροπή έκρινε αναγκαίο 
να υποβληθεί προσχέδιο του προϋπολογισμού, του οποίου οι συνολικές 
πιστώσεις ουσιαστικά να μην αυξάνονται ως προς εκείνες του τελευταίου 
έτους. Κατά συνέπεια δεν θα καταστεί δυνατό να απορροφηθεί το ποσό 
αναφοράς Life. 
-17 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 633 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 09 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-665-GR-C 
ISBN 92-78-28411-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
ι?