Έγγραφο θέσης για την αξιολόγηση του κινδύνου της χρήσης πρώτων υλών προέλευσης μηρυκαστικών σε κτηνιατρικά φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται για χρήση στα μηρυκαστικά

(EMEA/CVMP/121/01 - Φεβρουάριος 2001)

εγκρίθηκε από την επιτροπή κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων (CVMP)

Ιούλιος 2001

(2001/C 286/05)

Εισαγωγή

Όταν αξιολογείται ο κίνδυνος της χρήσης των κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται για χρήση στα μηρυκαστικά, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη διάφοροι παράγοντες πέραν εκείνων που περιγράφονται λεπτομερώς στο επεξηγηματικό σημείωμα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων μετάδοσης ζωικών παραγόντων της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας μέσω κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων (το κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP). Τα μηρυκαστικά μολύνονται από τη ΣΕΒ δια της στοματικής οδού και ο κίνδυνος μετάδοσης μεγιστοποιείται όταν τα ζώα εκτίθενται σε λοιμογόνο υλικό που προέρχεται από το ίδιο είδος. Η μετάδοση της μολυσματικότητας σε ζώα παραγωγής τροφίμων εμπεριέχει κίνδυνο αύξησης της μολυσματικότητας των ΜΣΕ σε μορφή που μπορεί εύκολα να μεταδοθεί στον άνθρωπο. Κατά συνέπεια, οι παρασκευαστές θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι έχουν εξετάσει τις πρόσθετες συνθήκες που σχετίζονται με τα μηρυκαστικά όταν αναλύουν και ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο μετάδοσης των ΜΣΕ μέσω κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται για χρήση στα μηρυκαστικά.

Μολονότι στο παρόν έγγραφο θέσης δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο γάλα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα λόγω της εξαίρεσής τους από το επεξηγηματικό σημείωμα, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου θέσης εκτείνεται πέρα από το γάλα και καλύπτει όλες τις ουσίες που προέρχονται από μηρυκαστικά, όταν αυτές χρησιμοποιούνται σε προϊόντα που προορίζονται για τα μηρυκαστικά.

Οι παρασκευαστές προϊόντων τα οποία προορίζονται για χρήση σε μη μηρυκαστικά, είτε αποτελούν βάση για την παραγωγή τροφίμων είτε όχι, ήτοι χοίροι, πουλερικά, άλογα, σκυλιά, ψάρια, κουνέλια και γάτες, χρειάζεται απλώς να λαμβάνουν υπόψη τους τους παράγοντες που περιγράφονται αναλυτικά στο κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP(1).

Το παρόν έγγραφο θέσης παρουσιάζει λεπτομερώς τους όρους υπό τους οποίους θα πρέπει να πραγματοποιείται πρόσθετη αξιολόγηση κινδύνου καθώς και τους παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων μετάδοσης ΜΣΕ στα μηρυκαστικά. Οι παρασκευαστές έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν ένα πιστοποιητικό συμμόρφωσης από την ΕΥΠΦ από το οποίο θα προκύπτει η συμμόρφωση των πρώτων υλών ζωικής προέλευσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινού επεξηγηματικού σημειώματος των CPMP/CVMP. Η αξιολόγηση του κινδύνου στην οποία αναφέρεται το παρόν έγγραφο αποτελεί απαίτηση διαφορετική από τη διαδικασία πιστοποίησης. Η πρόσθετη αξιολόγηση του κινδύνου απαιτείται για όλα τα προϊόντα που προορίζονται για τα μηρυκαστικά, ανεξάρτητα από το εάν διατίθεται ή όχι πιστοποιητικό για μία ή περισσότερες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους, και θα πρέπει να πραγματοποιείται από τον κάτοχο άδειας κυκλοφορίας ή από τον αιτούντα μια τέτοια άδεια.

Όπως σημειώνεται στο κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP, οι αιτούντες για άδειες κυκλοφορίας θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες επιστημονικές πληροφορίες όταν προετοιμάζουν μια αξιολόγηση του κινδύνου. Σε περίπτωση μεταβολής της κατάστασης των γνώσεων ή της νόσου, ο κίνδυνος θα πρέπει να επαναξιολογείται. Ομοίως, το παρόν έγγραφο θέσης θα ενημερώνεται με βάση τις μελλοντικές μεταβολές του κοινού επεξηγηματικού σημειώματος των CPMP/CVMP.

Πεδίο εφαρμογής

Το παρόν έγγραφο σχετίζεται με τη χρήση:

i) ουσιών ζωικής προέλευσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής (τμήμα 2) του κοινού επεξηγηματικού σημειώματος των CPMP/CVMP, όταν χρησιμοποιούνται για την παρασκευή κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται για χορήγηση σε μηρυκαστικά, ήτοι βοοειδή, προβατοειδή, αιγοειδή και ελάφια·

ii) Γάλακτος και παραγώγων του γάλακτος υπό τις ακόλουθες συνθήκες:

ενώ το γάλα και τα παράγωγα του γάλακτος εξαιρούνται ρητώς από το κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP με την προϋπόθεση ότι το γάλα λαμβάνεται από υγιείς αγελάδες και είναι κατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο, τα υλικά αυτά εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου θέσης όταν χρησιμοποιούνται υπό τους ακόλουθους όρους, οι οποίοι πρέπει να ισχύουν και οι δύο:

- το κτηνιατρικό φαρμακευτικό προϊόν προορίζεται για παρεντερική χορήγηση στα μηρυκαστικά

ΚΑΙ

- το γάλα ή το παράγωγο του γάλακτος χρησιμοποιείται ως πηγή της δραστικής ουσίας, ως έκδοχο, σταθεροποιητής ή συστατικό στοιχείο της τελικής σύνθεσης (ήτοι όχι όταν χρησιμοποιείται ως συστατικό ενός μέσου ή διαλύματος που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της παρασκευής ενός από τα τελικά συστατικά).

Αξιολόγηση του κινδύνου

Οι παρασκευαστές θα πρέπει να προβαίνουν σε αξιολόγηση του κινδύνου και σε αιτιολόγηση της χρήσης των ουσιών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου λαμβάνοντας υπόψη τους ακόλουθους παράγοντες:

Όταν είναι δυνατόν, οι παρασκευαστές θα πρέπει, για την παρασκευή προϊόντων που προορίζονται για χορήγηση σε μηρυκαστικά, να χρησιμοποιούν ουσίες που δεν προέρχονται από μηρυκαστικά. Όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, η χρήση υλικού που προέρχεται από μηρυκαστικά θα πρέπει να αιτιολογείται.

Όταν το γάλα και τα παράγωγα του γάλακτος εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου (βλέπε τμήμα "Πεδίο εφαρμογής", παραπάνω), θα πρέπει να αποδεικνύεται η πλήρης συμμόρφωση με το κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP, όσον αφορά την προέλευση του γάλακτος και, όταν χρειάζεται, τη σχετική επεξεργασία (όπως: αφαίρεση κυττάρων).

Η χρήση ειδικών υλικών κινδύνου (ΕΥΚ) ως πρώτης ύλης σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας παρασκευής δεν είναι αποδεκτή από τις αρμόδιες αρχές παρά μόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις. Η χρήση ΕΥΚ μπορεί να επιτραπεί μόνον όταν η ανάλυση κινδύνου/οφέλους δείχνει σαφώς ότι η κυκλοφορία κάποιου ιδιαίτερου κτηνιατρικού φαρμακευτικού προϊόντος είναι προς όφελος της δημόσιας υγείας και της υγείας των ζώων. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι παρασκευαστές αποδεικνύουν ότι διερευνήθηκε και απορρίφθηκε η χρήση όλων των υπόλοιπων πιθανών πηγών πρώτων υλών και ότι έχει ληφθεί κάθε πιθανό μέτρο για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου. Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνονται η λήψη πρώτων υλών από χώρα που χαρακτηρίζεται επισήμως ελεύθερη από ζωικές ΜΣΕ, η χρήση ζώων ηλικίας κάτω του ενός έτους, η επιθεώρηση πριν από τη θανάτωση των ζώων και, όταν χρειάζεται, η διενέργεια δοκιμών για την ύπαρξη μολυσματικότητας.

Η παρουσία ΕΥΚ ως μολυσματικών παραγόντων άλλων πρώτων υλών ζωικής προέλευσης δημιουργεί ιδιαίτερες ανησυχίες για προϊόντα που προορίζονται για τα μηρυκαστικά. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην εξασφάλιση και στην περιγραφή των μέτρων και ποιοτικών συστημάτων που εφαρμόζονται για την αποφυγή της μόλυνσης από ΕΥΚ.

Ο κίνδυνος μετάδοσης σχετίζεται τόσο με την οδό χορήγησης όσο και με την ποσότητα επικίνδυνου υλικού που μπορεί να υπάρχει στο τελικό προϊόν.

Πρέπει να δίνεται προσοχή στην ελαχιστοποίηση του πιθανού κινδύνου μετάδοσης της τρομώδους νόσου μέσω της χρήσης πρώτων υλών που λαμβάνονται από μικρά μηρυκαστικά που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος εγγράφου θέσης από χώρα ελεύθερη από την τρομώδη νόσο ή μέσω της λήψης άλλων μέτρων που να εξασφαλίζουν ότι οι αγέλες καταγωγής από τις οποίες προέρχονται τα ζώα που αποτελούν πηγή πρώτων υλών παρακολουθούνται και ελέγχονται επαρκώς ώστε να είναι ελεύθερα από ΜΣΕ. Ως εκ τούτου, οι απαιτήσεις αυτές δεν εφαρμόζονται σε ουσίες όπως η λανολίνη, που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινού επεξηγηματικού σημειώματος των CPMP/CVMP και του παρόντος εγγράφου θέσης.

Όλοι οι προαναφερθέντες παράγοντες πρέπει να εξετάζονται ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται αξιολόγηση του κινδύνου από υλικά ενοφθαλμισμού που χρησιμοποιούνται σε κάποιο εμβόλιο το οποίο προορίζεται για τα μηρυκαστικά, όπως περιγράφει το έγγραφο θέσης EMEA/CVMP/019/01 της CVMP.

Πρακτικά συμπεράσματα

Η βάση της απόδειξης της συμμόρφωσης των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων θα πρέπει να είναι, όταν είναι δυνατόν, η έκδοση ενός πιστοποιητικού συμμόρφωσης από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Ποιότητα των Φαρμάκων, που θα επιτρέπει την αξιολόγηση ενός πακέτου στοιχείων που υποβάλλει ο παρασκευαστής των πρώτων υλών προκειμένου να αποδεικνύεται ότι πληρούνται οι απαιτήσεις του κοινού επεξηγηματικού σημειώματος των CPMP/CVMP.

Όταν ένας κάτοχος άδειας κυκλοφορίας επιδιώκει να αποδείξει τη συμμόρφωση ενός κτηνιατρικού φαρμακευτικού προϊόντος που προορίζεται για τα μηρυκαστικά για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα πιστοποιητικά της ΕΥΠΦ για τις όλες τις σχετικές πρώτες ύλες, τα πιστοποιητικά πρέπει να προσκομίζονται μαζί με μια αξιολόγηση του κινδύνου στην οποία θα εξετάζονται οι πρόσθετοι παράγοντες κινδύνου που παρατίθενται στο παρόν έγγραφο θέσης.

Όταν ένας κάτοχος άδειας κυκλοφορίας επιδιώκει να αποδείξει τη συμμόρφωση ενός κτηνιατρικού φαρμακευτικού προϊόντος που προορίζεται για τα μηρυκαστικά για το οποίο δεν υπάρχουν διαθέσιμα πιστοποιητικά της ΕΥΠΦ για όλες τις σχετικές ουσίες, θα πρέπει να προσκομίζονται τα πιστοποιητικά για τις ουσίες εκείνες για τις οποίες είναι διαθέσιμα. Για τις πρώτες ύλες (συμπεριλαμβανομένων των παραγώγων του γάλακτος, όταν χρειάζεται) για τις οποίες δεν υπάρχουν διαθέσιμα πιστοποιητικά, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να υποβάλει τα στοιχεία που απαιτούνται προκειμένου να αποδείξει τη συμμόρφωση των πρώτων υλών με το κοινό επεξηγηματικό σημείωμα των CPMP/CVMP μαζί με μια αξιολόγηση του κινδύνου στην οποία θα εξετάζονται οι πρόσθετοι παράγοντες κινδύνου που παρατίθενται στο παρόν έγγραφο θέσης για το κτηνιατρικό φαρμακευτικό προϊόν ως σύνολο.

(1) Έχει αποδειχθεί ότι οι γάτες και άλλα αιλουροειδή μπορούν επίσης να μολυνθούν από ΜΣΕ όταν εκτίθενται στη μολυσματικότητα των ΜΣΕ δια της στοματικής οδού. Μολονότι δεν υπάρχουν πρόσθετες απαιτήσεις για τα προϊόντα που προορίζονται για χρήση στα είδη αυτά, οι παρασκευαστές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους, όταν συντρέχει λόγος, οποιαδήποτε ειδικά θέμάτα σχετίζονται με τον κίνδυνο μετάδοσης των ΜΣΕ στα αιλουροειδή.