Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για αποτελεσματικά μέτρα ένταξης των Ρομά στα κράτη μέλη /* COM/2013/0460 final - 2013/0229 (NLE) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ιστορικό Πολλοί Ρομά στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν, στην καθημερινή τους ζωή, προκαταλήψεις, μισαλλοδοξία, διακρίσεις και κοινωνικό αποκλεισμό. Είναι περιθωριοποιημένοι και ζουν σε μεγάλο ποσοστό σε πολύ κακές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Κατά μέσο όρο, μόνον ένα στα δύο παιδιά Ρομά φοιτά σε νηπιαγωγείο ή παιδικό σταθμό· η συμμετοχή στην εκπαίδευση μειώνεται δραστικά μετά την υποχρεωτική εκπαίδευση και μόνο το 15% των νεαρών ενηλίκων Ρομά ολοκληρώνει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση· κατά μέσο όρο, λιγότεροι από ένας στους τρεις Ρομά δηλώνουν ότι έχουν απασχόληση· το 20% δεν καλύπτεται από ασφάλιση υγείας και το 90% ζει κάτω από το όριο της φτώχειας[1]. Αυτό υπονομεύει την κοινωνική συνοχή και την αειφόρο ανθρώπινη ανάπτυξη, παρεμποδίζει την ανταγωνιστικότητα και έχει κόστος για την κοινωνία ως σύνολο. Οι διακρίσεις κατά των Ρομά, επίσης, δεν συνάδουν προς τις αξίες στις οποίες θεμελιώνεται η ΕΕ. Το επίκεντρο του προβλήματος έγκειται στη στενή σύνδεση μεταξύ διακρίσεων και κοινωνικού αποκλεισμού που αντιμετωπίζουν οι Ρομά. Πλαίσιο πολιτικής Στις 5 Απριλίου 2011, η Επιτροπή ενέκρινε Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020[2]. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε το Πλαίσιο τον Ιούνιο 2011, εκφράζοντας την πολιτική βούληση της ΕΕ να αντιμετωπίσει την κατάσταση των Ρομά. Με αυτό το Πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποσκοπεί να εξασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη θα υιοθετήσουν αποτελεσματική προσέγγιση όσον αφορά την ένταξη των Ρομά και θα εγκρίνουν στόχους στους τέσσερις πυλώνες της εκπαίδευσης, της απασχόλησης, της υγείας και της στέγασης. Βάσει του Πλαισίου, η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις για την πρόοδο που σημειώνουν τα κράτη μέλη. Το 2012, η Επιτροπή αξιολόγησε για πρώτη φορά τις εθνικές στρατηγικές που παρουσίασαν τα κράτη μέλη και εξέδωσε οριζόντια συμπεράσματα — COM(2012) 226 final — και συγκεκριμένες υποδείξεις για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της στρατηγικής κάθε κράτους μέλους — SWD(2012)133 final. Ένα χρόνο αργότερα, η έκθεση της Επιτροπής επικεντρώνεται στην πρόοδο που σημείωσαν τα κράτη μέλη, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι έχουν δημιουργηθεί ορισμένες προϋποθέσεις επιτυχούς υλοποίησης των εθνικών στρατηγικών. Οι προϋποθέσεις αυτές περιλαμβάνουν τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών, τη στενή συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών, την παρακολούθηση και αξιολόγηση της υλοποίησης των στρατηγικών, μεταξύ άλλων ενισχύοντας τον ρόλο των εθνικών σημείων επαφής Ρομά, χορηγώντας την απαραίτητη χρηματοδότηση, εντείνοντας των αγώνα κατά των διακρίσεων και εντάσσοντάς τον σε άλλες πολιτικές. Κατά την αξιολόγησή της, η Επιτροπή έλαβε υπόψη πληροφορίες από την κοινωνία των πολιτών και άλλους ενδιαφερομένους παράγοντες. Η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου, η οποία βασίζεται στα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης και στην έκθεση προόδου της Επιτροπής για το 2012[3], αποσκοπεί στην επίσπευση της προόδου, εστιάζοντας την προσοχή των κρατών μελών σε ορισμένα συγκεκριμένα μέτρα ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματικότερη υλοποίηση των στρατηγικών τους. Σκοπός της πρότασης Η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου βασίζεται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής για το 2011 και το 2012[4] και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2011 για την ένταξη των Ρομά[5]. Στόχος της σύστασης είναι να προσφέρει καθοδήγηση στα κράτη μέλη, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνουν για την επίτευξη της ένταξης των Ρομά, και να ενδυναμώσει την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών τους για την ένταξη των Ρομά ή των σειρών μέτρων πολιτικής για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομά, ανάλογα με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με το αντίστοιχο μέγεθος και την κατάσταση του πληθυσμού των Ρομά σε αυτό. Ενισχύει το Πλαίσιο της ΕΕ με μια μη δεσμευτική νομική πράξη, προκειμένου να διευκολύνει τα κράτη μέλη να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε πραγματικότητα. Η σύσταση καλύπτει συγκεκριμένα: · ειδικά στοχευμένες δράσεις, βασισμένες στις βέλτιστες πρακτικές, για την ενίσχυση της ένταξης των Ρομά με απόλυτο σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας και χωρίς αλληλεπικάλυψη με ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ. Αυτό αφορά την εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγεία και τη στέγαση· · οριζόντια ζητήματα ουσιώδους σημασία για τη θέση σε εφαρμογή και την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των πολιτικών ένταξης των Ρομά, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, του αγώνα κατά των διακρίσεων και των στερεοτύπων· της προστασίας των παιδιών και των γυναικών· της υιοθέτησης προσέγγισης κοινωνικής επένδυσης· της συλλογής πληροφοριών για την κατάσταση των Ρομά με σκοπό την παρακολούθηση του αντικτύπου των πολιτικών· της μετάφρασης των εθνικών δεσμεύσεων σε τοπική δράση· της στήριξης του έργου των φορέων που προωθούν την ίση μεταχείριση των Ρομά· της ενίσχυσης των πόρων και των δυνατοτήτων των εθνικών σημείων επαφής Ρομά και της ανάπτυξης διακρατικής συνεργασίας· · γενικές αρχές σχετικά με την εξασφάλιση της διαφανούς και κατάλληλης διάθεσης πόρων για την ένταξη των Ρομά (όχι μόνο της ΕΕ, αλλά και εθνικών και τοπικών). Οι γενικές συστάσεις για χρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ, βασίζονται στην εμπειρία της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού και στην πρόταση κανονισμού για κοινές διατάξεις σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας. Παρόλο που η πρωταρχική ευθύνη για την ένταξη των Ρομά ανήκει στις δημόσιες αρχές, η ένταξη συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα, επειδή η κοινωνική και οικονομική ένταξη των Ρομά είναι αμφίδρομη διαδικασία που απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας της πλειονότητας των ανθρώπων, καθώς και των μελών των κοινοτήτων των Ρομά. Συνεκτικότητα με άλλες πολιτικές και στόχους της Ένωσης Η ισότητα αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις αξίες και κεντρικούς στόχους της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 2 ΣΕΕ. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 3 ΣΕΕ, η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων συνιστά έναν από τους στόχους της Ένωσης. Σύμφωνα με το άρθρο 8 ΣΛΕΕ, η ΕΕ, σε όλες τις δράσεις της, επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το άρθρο 10 ΣΛΕΕ ορίζει ότι «κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δράσεών της, η Ένωση επιδιώκει να καταπολεμήσει κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού». Τέλος, το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει, ιδίως, τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Η πρόταση συνάδει με το ισχύον παράγωγο δίκαιο στον τομέα της απαγόρευσης των διακρίσεων, διότι συμπληρώνει το παγιωμένο νομικό πλαίσιο. Η οδηγία 2000/43/EΚ του Συμβουλίου αφορά την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής και προβλέπει δεσμευτικό πλαίσιο που απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής σε ολόκληρη την ΕΕ στους τομείς της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης, της εκπαίδευσης, της κοινωνικής προστασίας (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης και της υγειονομικής περίθαλψης), των κοινωνικών παροχών και της πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένης της στέγασης). Απαγορεύει τις άμεσες και έμμεσες διακρίσεις, την παρενόχληση και τις εντολές για εφαρμογή διακριτικής μεταχείρισης. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν μεταφέρει την οδηγία στην εθνική τους νομοθεσία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει την ορθή εφαρμογή της και θα δημοσιεύσει σχετική έκθεση το 2013. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Η πρόταση βασίζεται στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια δύο συνεδριάσεων ομάδας κρατών μελών, η οποία δημιουργήθηκε το 2012 στο πλαίσιο του δικτύου εθνικών σημείων επαφής Ρομά[6]. Οι συνεδριάσεις, η συμμετοχή στις οποίες ήταν προαιρετική, πραγματοποιήθηκαν στις 7-8 Νοεμβρίου και 6-7 Δεκεμβρίου 2012 και περιέλαβαν εποικοδομητικές συζητήσεις μεταξύ των κρατών μελών για διάφορα ζητήματα που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της ένταξης των Ρομά. Σύμφωνα με το Πλαίσιο της ΕΕ, τα κράτη μέλη έπρεπε να υποβάλουν εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά έως τα τέλη 2011. Όλα τα κράτη μέλη εκπλήρωσαν τις σχετικές δεσμεύσεις τους και οι εθνικές στρατηγικής ένταξης των Ρομά δημοσιεύθηκαν στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής, έτσι ώστε να είναι προσπελάσιμες σε όλους τους πολίτες. Η Επιτροπή έλαβε ευρύ φάσμα συνεισφορών από διάφορους ενδιαφερομένους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, για τις ίδιες τις στρατηγικές και, πιο πρόσφατα, για την υλοποίησή τους[7], μεταξύ άλλων στο πλαίσιο διαλόγου μεταξύ των Επιτρόπων και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών που έλαβε χώρα στις 15 Μαΐου 2013. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν τακτικές συναντήσεις με τους εκπροσώπους των ευρωπαϊκών αντιπροσωπευτικών οργανώσεων Ρομά[8] με θέμα τις προκλήσεις και τα σημαντικότερα ζητήματα που απαιτούνται σε όλα τα επίπεδα για την ενεργό προώθηση της ένταξης των Ρομά. Λόγω του αριθμού των συνεισφορών που λήφθηκαν σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν απαιτείται περαιτέρω διαβούλευση με το κοινό ειδικά για τη σύσταση. 3. ΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Νομική βάση Κάθε πρόταση σύστασης του Συμβουλίου πρέπει να συνδέει το περιεχόμενό της με έναν τομέα πολιτικής των Συνθηκών. Η σύνδεση αυτή είναι επίσης απαραίτητη προκειμένου να καθοριστεί ο τρόπος έγκρισης της πράξης (ομοφωνία ή ειδική πλειοψηφία). Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η επιλογή νομικής βάσης πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικά στοιχεία επιδεχόμενα δικαστικό έλεγχο, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται, ιδίως, ο σκοπός και το περιεχόμενο του εκάστοτε μέτρου[9]. Το άρθρο 292 ΣΛΕΕ προβλέπει την αρμοδιότητα του Συμβουλίου για την έκδοση συστάσεων και έχει ως εξής: «Το Συμβούλιο διατυπώνει συστάσεις. Αποφασίζει μετά από πρόταση της Επιτροπής σε όλες τις περιπτώσεις όπου οι Συνθήκες προβλέπουν την έκδοση πράξεων μετά από πρόταση της Επιτροπής. Αποφασίζει ομόφωνα στους τομείς για τους οποίους απαιτείται ομοφωνία για την έκδοση πράξης της Ένωσης. Η Επιτροπή, καθώς και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις ειδικές περιπτώσεις που προβλέπονται από τις Συνθήκες, διατυπώνουν συστάσεις». Το δικαίωμα της ΕΕ να ενεργεί για την καταπολέμηση των διακρίσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, απορρέει από το άρθρο 19 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Η διάταξη αυτή αποτελεί τη νομική βάση για όλα τα δεσμευτικά και μη δεσμευτικά μέτρα καταπολέμησης πράξεων και πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις και έχει ως εξής: «1. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων των Συνθηκών και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που παρέχουν στην Ένωση, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα, σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία, και μετά την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μπορεί να αναλάβει δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού». Κατά συνέπεια, το άρθρο 292 ΣΛΕΕ πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με την κατάλληλη νομική βάση για την ουσία της πρότασης, και συγκεκριμένα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Επικουρικότητα και αναλογικότητα Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η ΕΕ παρεμβαίνει μόνο εφόσον και κατά τον βαθμό που οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη (αξιολόγηση της αναγκαιότητας), μπορούν όμως, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα στο επίπεδο της ΕΕ (αξιολόγηση της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ). Τα μέτρα που έχουν θεσπίσει ορισμένα κράτη μέλη ποικίλλουν σημαντικά από άποψη πεδίου εφαρμογής και αποτελεσματικότητας, ενώ πολλά κράτη μέλη δεν έχουν αναλάβει συγκεκριμένη δράση στον τομέα της ένταξης των Ρομά. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης προόδου 2013 για την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά[10], η Επιτροπή σημείωσε ότι, αν και τα κράτη μέλη είχαν τη νομική δυνατότητα να παρέμβουν για την αντιμετώπιση του ζητήματος της ένταξης των Ρομά, τα μέτρα που σχεδιάστηκαν μέχρι τώρα δεν είναι επαρκή. Λόγω της έλλειψης συντονισμένης προσέγγισης για το ζήτημα της ένταξης των Ρομά, οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών βαίνουν αυξανόμενες. Η διασκορπισμένη, αποκλίνουσα νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο μοιραία οξύνει την κατάσταση, δημιουργώντας περαιτέρω πρακτικά προβλήματα μεταξύ των κρατών μελών. Πράγματι, η αντιμετώπιση του ζητήματος της ένταξης των Ρομά κατά μη συντονισμένο τρόπο αποδείχθηκε μη αποτελεσματική στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο, στην οποία εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των μετακινούμενων Ρομά στα κράτη μέλη στα οποία οι συνθήκες διαβίωσης είναι περισσότερο ευνοϊκές και στα οποία τα κοινωνικά μέτρα ένταξης των μειονεκτούντων ατόμων είναι περισσότερο ευνοϊκά. Εν προκειμένω, στόχος της παρούσας πρότασης είναι να συμπληρώσει την υπάρχουσα δράση της ΕΕ στους οικείους τομείς (δηλ. στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών την οδηγία 2004/38/EΚ, στον τομέα των φυλετικών διακρίσεων την οδηγία 2000/43/EΚ), προκειμένου να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα με τη βελτίωση του συντονισμού των μέτρων που θα λάβουν τα κράτη μέλη. Οι στόχοι της προτεινόμενης δράσης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα μεμονωμένα κράτη μέλη, μπορούν όμως να επιτευχθούν καλύτερα μέσω συντονισμένης δράσης στο επίπεδο της ΕΕ και όχι μέσω εθνικών πρωτοβουλιών των οποίων το πεδίο εφαρμογής, η φιλοδοξία και η αποτελεσματικότητα ποικίλλουν. Βάσει της αρχής της αναλογικότητας, το περιεχόμενο και η μορφή της δράσης της Ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνουν το επίπεδο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών. Όπως αποδεικνύει η προηγούμενη εμπειρία, παρά την κάποια πρόοδο που επιτεύχθηκε στα κράτη μέλη και σε επίπεδο ΕΕ τα λίγα προηγούμενα χρόνια, ελάχιστα πράγματα άλλαξαν στην καθημερινή κατάσταση των περισσότερων Ρομά. Σύμφωνα με τα πορίσματα της Επιτροπής, δεν έχουν ληφθεί ακόμα ισχυρά και αναλογικά μέτρα για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού Ρομά. Σε ευθυγράμμιση με την αρχή της αναλογικότητας, η μη δεσμευτική πρόταση απλώς θέτει κοινούς στόχους και συνιστά συγκεκριμένα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων θετικής δράσης τα οποία προβλέπει ρητώς το άρθρο 5 της οδηγίας 2000/43/ΕΚ για την πρόληψη ή την αντιστάθμιση μειονεκτημάτων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, υπό τις προϋποθέσεις που έχει αναπτύξει η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τις διακρίσεις λόγω φύλου[11]. Αφήνει έτσι στα κράτη μέλη κατάλληλο περιθώριο για τον καθορισμό του καλύτερου τρόπου επίτευξης των κοινών αυτών στόχων σε εθνικό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών, περιφερειακών ή τοπικών περιστάσεων. Η πρόταση δεν θίγει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της κοινωνικής ένταξης των μειονεκτουσών κοινοτήτων, όπως οι Ρομά, διότι δεν επιβάλλει αυστηρές υποχρεώσεις. Απλώς συνιστά διάφορες εναλλακτικές λύσεις στα κράτη μέλη, αφήνοντάς τα ελεύθερα να καθορίσουν τον κατάλληλο τρόπο για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. Επιλογή του μέσου Η επιλογή μη δεσμευτικής πράξης αποβλέπει στο να δοθούν πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές στα κράτη μέλη όσον αφορά το πρόβλημα της κοινωνικής ένταξης των Ρομά, χωρίς όμως να θεσπιστούν αυστηροί δεσμευτικοί κανόνες. Η επιλογή σύστασης του Συμβουλίου έχει ως σκοπό να ενισχύσει τις υφιστάμενες πολιτικές δεσμεύσεις των κρατών μελών, εξασφαλίζοντας παράλληλα την ύπαρξη συνεκτικών ελάχιστων προτύπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την υλοποίηση αποτελεσματικών εθνικών στρατηγικών Ρομά. Επίσης, ενισχύει τη διακρατική συνεργασία, αφήνοντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη επαρκές περιθώριο ελιγμών όσον αφορά τις μορφές και τις μεθόδους. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Η πρόταση δεν συνεπάγεται επιβάρυνση του προϋπολογισμού της ΕΕ. 2013/0229 (NLE) Πρόταση ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για αποτελεσματικά μέτρα ένταξης των Ρομά στα κράτη μέλη ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 19 παράγραφος 1 και το άρθρο 292, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Εκτιμώντας τα εξής: (1) Το άρθρο 2 και το άρθρο 3 ΣΕΕ διακηρύσσουν το δικαίωμα στην ισότητα, την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων ως βασικές αρχές και σκοπούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (2) Το άρθρο 10 ΣΛΕΕ ορίζει ότι «κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δράσεών της, η Ένωση επιδιώκει να καταπολεμήσει κάθε διάκριση λόγω […] φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής». (3) Το άρθρο 19 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ επιτρέπει την ανάληψη δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. (4) Το άρθρο 21 παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεώνει τα θεσμικά όργανα, τα λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ και των κρατών μελών, εντός του πεδίου εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ, να τηρούν την απαγόρευση κάθε διάκρισης, ιδίως λόγω φυλής, χρώματος και εθνοτικής ή φυλετικής καταγωγής και ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, και να προωθούν την εφαρμογή του στο πλαίσιο των εξουσιών τους. (5) Η οδηγία 2000/43/EΚ του Συμβουλίου[12] θεσπίζει δεσμευτικό πλαίσιο που απαγορεύει τις φυλετικές διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής σε ολόκληρη την Ένωση όσον αφορά την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση, την εκπαίδευση, την κοινωνική προστασία (συμπεριλαμβανόμενης της κοινωνικής ασφάλισης και της υγειονομικής περίθαλψης), τις κοινωνικές παροχές και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένης της στέγασης). (6) Ο όρος «Ρομά» χρησιμοποιείται - όπως και σε άλλα πολιτικά έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου - ως γενικός όρος, ο οποίος περιλαμβάνει τις ομάδες των ανθρώπων που έχουν λίγο-πολύ παρόμοια πολιτιστικά χαρακτηριστικά, όπως οι Σίντι, οι «Travellers», οι Καλέ, οι «Gens du voyage», κλπ. είτε κατοικούν σταθερά σε ένα μέρος είτε όχι[13]. (7) Πολλοί Ρομά στην ΕΕ βρίσκονται σε χειρότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση από τον γενικό πληθυσμό και επωφελούνται λιγότερο από ό,τι τα υπόλοιπα μειονεκτούντα άτομα των γενικών μέτρων κοινωνικής ένταξης. Κατά συνέπεια, απαιτούν πρόσθετα, περισσότερο φιλόδοξα μέτρα κοινωνικής ένταξης, προσαρμοσμένα στην κατάσταση και τις ανάγκες τους. Δεδομένου ότι οι Ρομά συχνά αντιμετωπίζουν διακρίσεις, κοινωνικό αποκλεισμό και απόλυτη φτώχεια, θεωρούνται ευάλωτη ομάδα που απειλείται περισσότερο από την εμπορία ανθρώπων. (8) Οι Ρομά που είναι πολίτες τρίτων χωρών και διαμένουν νόμιμα στα κράτη μέλη είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, διότι μοιράζονται τις ίδιες δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης με πολλούς Ρομά πολίτες της ΕΕ, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν και τις ίδιες προκλήσεις με τους μετανάστες που προέρχονται από το εξωτερικό της ΕΕ. (9) Στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας και της κινητικότητας στο εσωτερικό της ΕΕ, είναι απαραίτητο η πλήρης άσκηση των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας να συνοδεύεται από βελτιώσεις των συνθηκών διαβίωσης των Ρομά και από την οικονομική και κοινωνική ένταξή τους στα κράτη μέλη καταγωγής και στα κράτη μέλη κατοικίας τους. (10) Τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση των Ρομά στην Ευρώπη (9 Σεπτεμβρίου 2010) και τη στρατηγική της ΕΕ για την ένταξη των Ρομά (9 Μαρτίου 2011) ζητούσαν από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να κινητοποιήσουν υφιστάμενες στρατηγικές και μέσα της ΕΕ για να εξασφαλίσουν την κοινωνικοοικονομική ένταξη των Ρομά. (11) Η ανακοίνωση της Επιτροπής του 2011 με τίτλο Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά[14] ζητούσε από τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ή να αναπτύξουν περαιτέρω μια συνολική προσέγγιση για την ένταξη των Ρομά και να εγκρίνουν ορισμένους κοινούς στόχους στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στην υγεία και στη στέγαση, προκειμένου να επισπεύσουν την ένταξη των Ρομά. (12) Στις 19 Μαΐου 2011, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα[15] σχετικά με το Πλαίσιο της ΕΕ για τις εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά, εκφράζοντας τη δέσμευση των κρατών μελών να προωθήσουν την κοινωνική και οικονομική ένταξη των Ρομά. (13) Με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23ης και 24ης Ιουνίου 2011 ζητήθηκε η ταχεία εφαρμογή των συμπερασμάτων του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 2011 σχετικά με το πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020, ειδικότερα όσον αφορά την εκπόνηση, ενημέρωση ή ανάπτυξη των εθνικών στρατηγικών των κρατών μελών για την ένταξη των Ρομά, ή ολοκληρωμένης σειράς μέτρων πολιτικής με στόχο τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομά. (14) Η ανακοίνωση της Επιτροπής του 2012 με τίτλο Εθνικές στρατηγικές για την ένταξη των Ρομά: ένα πρώτο βήμα προς την εφαρμογή του πλαισίου της ΕΕ[16] και το έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής που τη συνόδευε[17] εξέθεταν τα αποτελέσματα της πρώτης αξιολόγησης όλων των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά και καλούσαν τα κράτη μέλη να εξετάσουν ορισμένες τροποποιήσεις με σκοπό την επίτευξη προόδου. (15) Η Επιτροπή ενίσχυσε τον διάλογο με τα κράτη μέλη σχετικά με την ένταξη των Ρομά, ιδίως δημιουργώντας, τον Οκτώβριο 2012, το δίκτυο εθνικών σημείων επαφής Ρομά, προκειμένου να συζητηθούν λύσεις για τις προκλήσεις που επισημάνθηκαν. Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο 2012, μια ομάδα εθνικών σημείων επαφής συζήτησε περαιτέρω τρόπους ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των μέτρων για την επίτευξη της ένταξης των Ρομά στα κράτη μέλη και, στη συνέχεια, υπέβαλε έκθεση σε ολόκληρο το δίκτυο. (16) Στην ανακοίνωσή της του 2013 με τίτλο Πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά, η Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη περαιτέρω δράσης προκειμένου να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις επιτυχούς υλοποίησης μέτρων με στόχο την επίσπευση της ένταξης των Ρομά το συντομότερο δυνατό. (17) Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» έδωσε νέα ώθηση στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού θέτοντας τον κοινό ευρωπαϊκό στόχο μείωσης του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό, μείωσης του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, βελτίωσης των σχολικών επιδόσεων και των επιπέδων απασχόλησης. Η ένταξη των Ρομά αποτελεί ουσιώδες μέρος των συγκλινουσών προσπαθειών της ΕΕ και των κρατών μελών στον τομέα αυτόν. Σχετικά, η τρέχουσα διακυβέρνηση του ευρωπαϊκού εξαμήνου προωθεί την υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, ενώ η δέσμη μέτρων για τις κοινωνικές επενδύσεις[18] παρέχει περαιτέρω καθοδήγηση για τις προσπάθειες εξασφάλισης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. (18) Ενόψει των προεκτεθέντων και των αδυναμιών που επισημάνθηκαν, με πλήρη σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας και της πρωταρχικής ευθύνης των κρατών μελών για την ένταξη των Ρομά, θα πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων ένταξης των Ρομά. (19) Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να βασιστεί στις συστάσεις που περιέχονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής, στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ένταξη των Ρομά, να συμπληρώσει την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ κατά των διακρίσεων και να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή και επιβολή της. (20) Η παρούσα σύσταση δεν καλύπτει τη διαφορετική μεταχείριση λόγω εθνικότητας και δεν θίγει διατάξεις και όρους που αφορούν το νομικό καθεστώς των Ρομά σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και το δίκαιο της Ένωσης, ή τις έννομες συνέπειες του καθεστώτος αυτού. (21) Το 2011, στο σχέδιο κανονισμού περί καθορισμού κοινών διατάξεων[19], η Επιτροπή πρότεινε στα κράτη μέλη να καθορίσουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των γεωγραφικών περιοχών που πλήττονται κατ’ εξοχήν από τη φτώχεια ή στοχευμένων ομάδων που αντιμετωπίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο διακρίσεων ή αποκλεισμού, με ειδική μέριμνα για τις περιθωριοποιημένες κοινότητες. Συμπληρωματικά με τα λοιπά ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία και ταμεία επενδύσεων, η Επιτροπή πρότεινε επίσης, στο σχέδιο κανονισμού για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο[20] για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, επενδυτική προτεραιότητα για την ένταξη των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων όπως οι Ρομά. ΣΥΝΙΣΤΑ: 1. ΣΚΟΠΟΣ 1.1. Σκοπός της παρούσας σύστασης είναι να παράσχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μέτρων που αποσκοπούν στην ένταξη των Ρομά και στην ενίσχυση της υλοποίησης των εθνικών τους στρατηγικών για την ένταξη των Ρομά ή των σειρών μέτρων πολιτικής για τη βελτίωση της κατάστασης των Ρομά. 2. ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Στοχευμένα μέτρα πολιτικής 2.1. Προκειμένου να εξασφαλιστεί πλήρης ισότητα στην πράξη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν στοχευμένα μέτρα για την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισης και σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ισότιμης πρόσβασης των Ρομά στην εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγειονομική περίθαλψη τη στέγαση και τις δημόσιες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, συμπεριλαμβανομένων, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικών μέτρων πρόληψης ή αντιστάθμισης των μειονεκτημάτων που συνδέονται με τη φυλετική ή την εθνοτική καταγωγή. 2.2. Τα μέτρα που θα εγκριθούν θα πρέπει να βασίζονται σε κοινωνικοοικονομικούς ή γεωγραφικούς δείκτες, όπως η υψηλή μακροχρόνια ανεργία, το χαμηλό επίπεδο εκπαιδευτικών επιδόσεων ή οι μειονεκτούσες ή/και απομονωμένες περιοχές. Πρόσβαση στην εκπαίδευση 2.3. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν ειδικά μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την ίση μεταχείριση και την πλήρη πρόσβαση των Ρομά σε καλής ποιότητας γενική εκπαίδευση, με στόχο να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των Ρομά και των υπόλοιπων μαθητών και να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι μαθητές Ρομά θα ολοκληρώσουν τουλάχιστον την υποχρεωτική εκπαίδευση, και ιδίως την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να επιτευχθεί με: α) eliminating school segregation, including by putting an end to the inappropriate placement of Roma pupils in special needs schools; β) κατάργηση της απομόνωσης στο σχολείο, μεταξύ άλλων, θέτοντας τέλος στην απρόσφορη τοποθέτηση των μαθητών Ρομά σε σχολεία για παιδιά με ειδικές ανάγκες· γ) μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου[21] καθόλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένου του δευτεροβάθμιου επιπέδου, με εστίαση στην επαγγελματική κατεύθυνση· δ) ενίσχυση της πρόσβασης σε προσχολική αγωγή και μέριμνα, και βελτίωση της ποιότητάς της, συμπεριλαμβανομένης της στοχευμένης στήριξης, όπου απαιτείται· ε) χρήση εξατομικευμένων μεθόδων διδασκαλίας και μάθησης χωρίς αποκλεισμούς, συμπεριλαμβανομένης στήριξης της μάθησης για άτομα που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, καθώς και καταπολέμηση του αναλφαβητισμού· στ) ενθάρρυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των γονέων και στήριξη των οικογενειών με σχολικούς διαμεσολαβητές ειδικά για τους Ρομά· ζ) βελτίωση της εκπαίδευσης των διδασκόντων και της σχολικής διαμεσολάβησης ειδικά για τους Ρομά· η) διεύρυνση της πρόσβασης σε εκπαίδευση δεύτερης ευκαιρίας, στήριξη της μετάβασης μεταξύ των επιπέδων εκπαίδευσης και διασφάλιση της απόκτησης από τους Ρομά συνδυασμού δεξιοτήτων που θα βοηθά την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. 2.4. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν ειδικά μέτρα προκειμένου να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των Ρομά στη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πρόσβαση στην απασχόληση 2.5. Εκτός από τα στοχευμένα μέτρα που λαμβάνουν, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ίση μεταχείριση και να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των Ρομά και των λοιπών εργαζομένων, προκειμένου να βελτιώσουν την κατάσταση των Ρομά όσον αφορά την απασχόληση στο πλαίσιο των γενικών πολιτικών τους. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να επιτευχθεί με: α) υποστήριξη της πρώτης εργασιακής εμπειρίας, της κατάρτισης στον χώρο εργασίας, της δια βίου μάθησης και της ανάπτυξης δεξιοτήτων· β) υποστήριξη της αυτοαπασχόλησης και της επιχειρηματικότητας· γ) παροχή ίσης πρόσβασης σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, μαζί με ειδικές και εξατομικευμένες υπηρεσίες στους Ρομά που αναζητούν εργασία και προώθηση της απασχόλησης ειδικευμένων δημοσίων υπαλλήλων Ρομά· δ) κατάρτιση και απασχόληση ειδικευμένων διαμεσολαβητών Ρομά για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με τις δυνατότητες σταδιοδρομίας· ε) εξάλειψη των φραγμών, συμπεριλαμβανομένων των διακρίσεων, για την είσοδο (επιστροφή) στην ανοικτή αγορά εργασίας. Πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη 2.6. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν ειδικά μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ίση μεταχείριση και να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των Ρομά και των λοιπών ασθενών, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των Ρομά σε υπηρεσίες προληπτικής, πρωτοβάθμιας, έκτακτης και ειδικευμένης υγειονομικής περίθαλψης, σε βάση ισοτιμίας με τους λοιπούς ασθενείς. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να επιτευχθεί με: α) εξασφάλιση της παροχής στους Ρομά βασικής κάλυψης κοινωνικής ασφάλισης και πλήρων υγειονομικών υπηρεσιών· β) παροχή τακτικών προληπτικών ιατρικών εξετάσεων, προγεννητικής και περιγεννητικής περίθαλψης και οικογενειακού προγραμματισμού· γ) εφαρμογή προγραμμάτων δωρεάν εμβολιασμών που να απευθύνονται ιδίως σε όσους ζουν σε περιθωριοποιημένες και απομακρυσμένες περιοχές· δ) κατάρτιση ειδικευμένων διαμεσολαβητών Ρομά σε θέματα υγείας. Πρόσβαση στη στέγαση 2.7. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν ειδικά μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ίση μεταχείριση και να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των Ρομά και του γενικού πληθυσμού, έτσι ώστε οι στεγαστικές πολιτικές και μέτρα τους να επεκταθούν στους Ρομά. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να επιτευχθεί με: α) κατάργηση της χωροθετικής απομόνωσης και προώθηση της εξάλειψής της· β) προώθηση της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης σε κοινωνική στέγη, μεταξύ άλλων από άποψη ποιότητας της κοινωνικής στέγης που διατίθεται στους Ρομά και διαθεσιμότητας σημείων καταυλισμού για τους «travellers»/τους Ρομά που δεν κατοικούν σταθερά σε ένα μέρος· γ) κατάρτιση ειδικευμένων διαμεσολαβητών Ρομά για την προώθηση της χρησιμοποίησης της κοινωνικής στέγης και των δημόσιων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και υποδομών σε όλους τους Ρομά. 2.8. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι αιτήσεις των τοπικών αρχών για σχέδια αστικής ανάπλασης περιλαμβάνουν, όπου αυτό ενδείκνυται, ολοκληρωμένες στεγαστικές παρεμβάσεις υπέρ των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να προωθήσουν την τοπική ανάπτυξη με την πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων και τη στοχευμένη εδαφική επένδυση με την υποστήριξη των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων[22]. Χρηματοδότηση 2.9. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παράσχουν επαρκή χρηματοδότηση στις εθνικές και τοπικές στρατηγικές και σχέδια δράσης τους από κάθε διαθέσιμη πηγή χρηματοδότησης (τοπική, εθνική, ενωσιακή και διεθνή) για την επίτευξη των σκοπών της ένταξης των Ρομά. Αυτό θα πρέπει να διευκολύνεται με τη διάθεση επαρκούς μεριδίου των πόρων της πολιτικής συνοχής της ΕΕ για επενδύσεις σε ανθρώπους μέσω του ΕΚΤ, και με τη διάθεση, σε κάθε κράτος μέλος, τουλάχιστον του 20% αυτού του ποσού για την κοινωνική ένταξη. 2.10. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη λήψη των κατάλληλων μέτρων προκειμένου να συμπεριληφθεί η ένταξη των Ρομά ως προτεραιότητα στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης για τη χρησιμοποίηση των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων για την περίοδο 2014-2020[23], έχοντας υπόψη το μέγεθος και τα ποσοστά φτώχειας των κοινοτήτων Ρομά, το χάσμα μεταξύ των Ρομά και των μη Ρομά, καθώς και τις προκλήσεις που επισημάνθηκαν από το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τα περισσότερα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. 2.11. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να βελτιώσουν τις ικανότητες διαχείρισης, παρακολούθησης και αξιολόγησής τους στηριζόμενα στην τεχνική βοήθεια των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ). 2.12. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν την ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών αρχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με τη χρήση εθνικών και ενωσιακών πόρων για την αποτελεσματική υλοποίηση των έργων. 2.13. Η χορήγηση δημόσιας χρηματοδότησης για την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά ή των ολοκληρωμένων σειρών μέτρων πολιτικής θα πρέπει να ακολουθεί στοχευμένη προσέγγιση για τις ειδικές ανάγκες των γεωγραφικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των περισσότερο μειονεκτουσών αγροτικών περιοχών ή των στοχευμένων ομάδων που πλήττονται κατ’ εξοχήν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, όπως οι Ρομά. 3. ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Απαγόρευση των διακρίσεων 3.1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική πρακτική εφαρμογή της οδηγίας 2000/43/ΕΚ επιτόπου, μεταξύ άλλων εξετάζοντας τους εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς διοικητικούς κανονισμούς και πρακτικές τους, προκειμένου να επισημάνουν και να καταργήσουν τυχόν μέτρα που εισάγουν διακρίσεις ή προκαλούν απομόνωση. Η συναφής νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου θα πρέπει να χρησιμεύσει ως περαιτέρω σημείο αναφοράς για την επισήμανση των παράνομων διατάξεων ή πρακτικών. 3.2. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν μέτρα εξάλειψης της απομόνωσης των Ρομά σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Οι πολιτικές και τα μέτρα για την καταπολέμηση της απομόνωσης πρέπει να συνοδεύονται από κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και ενημέρωσης απευθυνόμενα στους τοπικούς δημοσίους υπαλλήλους και στους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και στους ίδιους τους Ρομά. 3.3. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν ότι, σε περίπτωση αναγκαστικών εξώσεων, εκτός από το κεκτημένο της ΕΕ, γίνονται πλήρως σεβαστές οι διεθνείς υποχρεώσεις στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ιδίως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 3.4. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων κατά των Ρομά στην κοινωνία, ιδίως με: α) ευαισθητοποίηση των κοινοτήτων Ρομά και του ευρέος κοινού σχετικά με τα πλεονεκτήματα της ένταξης των Ρομά· β) ευαισθητοποίηση του ευρέος κοινού σχετικά με τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα των κοινωνιών και ενσωμάτωση των πτυχών αυτών στα σχολικά προγράμματα και υλικό, όπου αυτό ενδείκνυται· Προστασία των παιδιών και των γυναικών Ρομά 3.5. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταπολεμήσουν τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι γυναίκες Ρομά, συμπεριλαμβανομένων των πολλαπλών διακρίσεων, επιβάλλοντας τη νομοθεσία για τους γάμους ανηλίκων, καταπολεμώντας τους αναγκαστικούς γάμους και απαγορεύοντας την επαιτεία με συμμετοχή παιδιών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων παραγόντων, όπως οι υγειονομικοί επιθεωρητές και οι επιθεωρητές εργασίας, η αστυνομία, οι ειδικοί σε θέματα εκπαίδευσης, οι δικαστικοί και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών. Μείωση της φτώχειας και κοινωνική ένταξη 3.6. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταπολεμήσουν τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό που πλήττει τους Ρομά με επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό και πολιτικές κοινωνικής συνοχής, ιδίως: α) διευκολύνοντας την υλοποίηση των πολιτικών για την ένταξη των Ρομά μέσω στοχευμένων και υπό όρους σχεδίων στήριξης, συμπεριλαμβανομένων παροχών και υπηρεσιών για την στήριξη της εισόδου (επιστροφής) στην αγορά εργασίας· προώθησης αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς και παροχής κατάλληλης εισοδηματικής στήριξης· β) καθιστώντας τις κοινωνικές παροχές και υπηρεσίες που παρέχονται στους Ρομά περισσότερο βιώσιμες και κατάλληλες μέσω καλύτερης στόχευσης, απλούστευσης των διαδικασιών, καταπολέμησης της απάτης και των σφαλμάτων, μεγαλύτερης χρήσης προγραμμάτων κοινωνικής πρόνοιας και παροχής κινήτρων για τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε επίσημη απασχόληση. 3.7. Τα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του πληθυσμού Ρομά που ζει στο έδαφός τους, θα πρέπει να καταστήσουν την ένταξη των Ρομά μια από τις κεντρικές πτυχές των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Χειραφέτηση 3.8. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη χειραφέτηση και τη στήριξη των Ρομά σε όλα τα στάδια της ζωής τους και να επενδύσουν σε στοχευμένα σχέδια εγγυήσεων για τους νέους και σε προγράμματα δια βίου μάθησης και παράτασης του επαγγελματικού βίου. 3.9. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναλάβουν ενημερωτικές δραστηριότητες για την μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των Ρομά όσον αφορά τα δικαιώματα (ιδίως σε σχέση με τις διακρίσεις και τις δυνατότητες αποκατάστασης) και τις υποχρεώσεις τους. 4. ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ Τοπική δράση 4.1. Τα κράτη μέλη, με σεβασμό της αυτονομίας των τοπικών και περιφερειακών αρχών, θα πρέπει να ενθαρρύνουν τοπικά σχέδια δράσης ή στρατηγικές, που πρέπει να περιλαμβάνουν βασικά στοιχεία, σημεία αναφοράς και μετρήσιμους στόχους για την ένταξη των Ρομά, και να τους παράσχουν κατάλληλη χρηματοδότηση. 4.2. Θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των περιφερειών, των τοπικών αρχών και της τοπικής κοινωνίας των πολιτών, για την ανασκόπηση, τη διαχείριση, την υλοποίηση και την παρακολούθηση των εθνικών στρατηγικών τους. Οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες θα πρέπει να συμμετέχουν στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και στα επιχειρησιακά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία. Οι κεντρικές και οι τοπικές αρχές θα πρέπει να συνεργάζονται διαρκώς για την υλοποίηση των στρατηγικών. Προς τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να χορηγήσουν επαρκή χρηματοδότηση στις δημόσιες τοπικές αρχές για τη διευκόλυνση της υλοποίησης στοχευμένων σειρών πολιτικής σε τοπικό επίπεδο. Πολιτικές παρακολούθησης και αξιολόγησης 4.3. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα των εθνικών στρατηγικών ή των ολοκληρωμένων δεσμών μέτρων πολιτικής και τα αποτελέσματα των τοπικών σχεδίων δράσης, προγραμμάτων ή στρατηγικών. Προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να εντείνουν τη συλλογή ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων σχετικά με την ένταξη των Ρομά και την πρόοδο που σημειώνεται μέσω των εν λόγω στρατηγικών ή μέτρων. Η υλοποίηση των στρατηγικών θα πρέπει να αξιολογείται και να συγκρίνεται με τα βασικά στοιχεία, προκειμένου να αποτιμάται η συνάφεια, η αποτελεσματικότητα, η βιωσιμότητα και ο συντονισμός τους. 4.4. Με την υποστήριξη του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο και δίκαιο της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν βασικούς δείκτες και μεθόδους συλλογής δεδομένων για τη μέτρηση της προόδου σε τακτική βάση, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, πράγμα που θα επιτρέψει την αποτελεσματική υποβολή εκθέσεων και τη σύγκριση μεταξύ της κατάστασης των Ρομά και των μη Ρομά στα κράτη μέλη. Θα πρέπει επίσης να καθορίσουν βασικά στοιχεία και μετρήσιμους στόχους για τις στρατηγικές και τα σχέδια δράσης τους. Όργανα για την προώθηση της ίσης μεταχείρισης 4.5. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν το έργο και τη θεσμική ικανότητα οργάνων προώθησης της ίσης μεταχείρισης, παρέχοντάς τους κατάλληλους πόρους που θα τους επιτρέψουν να παράσχουν νομική και δικαστική στήριξη και προστασία στους Ρομά που είναι θύματα διακρίσεων. 4.6. Θα πρέπει να εξασφαλίσουν τον τακτικό διάλογο μεταξύ των εθνικών σημείων επαφής Ρομά και των εθνικών οργάνων για την προώθηση της ίσης μεταχείρισης. Εθνικά σημεία επαφής για την ένταξη των Ρομά 4.7. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παράσχουν στα εθνικά σημεία επαφής για την ένταξη των Ρομά κατάλληλη εντολή, οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, έτσι ώστε να μπορούν να συντονίσουν αποτελεσματικά την οριζόντια υλοποίηση και την παρακολούθηση των πολιτικών ένταξης των Ρομά σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι ζητείται η γνώμη των εθνικών σημείων επαφής για την ένταξη των Ρομά στο πλαίσιο των διαδικασιών λήψης αποφάσεων που αφορούν τη χάραξη, τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση των σχετικών πολιτικών. Τα εθνικά σημεία επαφής για την ένταξη των Ρομά θα πρέπει να διευκολύνουν τη συμμετοχή και την ανάμιξη της κοινωνίας των πολιτών Ρομά στην υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά και των τοπικών σχεδίων δράσης. Διακρατική συνεργασία 4.8. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν και να συμμετέχουν, εκτός από τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά της ΕΕ, σε διακρατικές μορφές συνεργασίας σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, μέσω πρωτοβουλιών πολιτικής, και ιδίως σχεδίων και διμερών ή πολυμερών συμφωνιών, προκειμένου: α) να παράσχουν λύσεις σε προβλήματα σχετικά με τη διασυνοριακή κινητικότητα των Ρομά στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης· β) να στηρίξουν την αμοιβαία εκμάθηση και τον πολλαπλασιασμό ορθών πρακτικών, για παράδειγμα με τη συνεργασία μεταξύ αρχών που διαχειρίζονται διαρθρωτικά ταμεία για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών παρεμβάσεων για την ένταξη των Ρομά. 5. ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 5.1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την εφαρμογή της παρούσας σύστασης το αργότερο μέχρι τις [ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ ημερομηνία 24 μήνες από τη δημοσίευση] και να γνωστοποιήσουν στην Επιτροπή τυχόν μέτρα που λαμβάνουν κατ’ εφαρμογή της παρούσας σύστασης μέχρι αυτή την ημερομηνία. 5.2. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να γνωστοποιούν στην Επιτροπή τυχόν νέα μέτρα που λαμβάνουν σε ετήσια βάση, στο τέλος κάθε έτους. 5.3. Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει τις πληροφορίες που παρέχουν τα κράτη μέλη για την εκπόνηση των ετήσιων εκθέσεών της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών ένταξης των Ρομά, καθώς και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με τη διατύπωση ειδικών ανά χώρα συστάσεων. 5.4. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την κατάσταση και θα αξιολογήσει, τρία έτη μετά την έγκριση της σύστασης, την ανάγκη αναθεώρησης και επικαιροποίησής της. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος [1] The Situation of Roma in 11 Member States; Survey Results at a Glance, Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη, 2012. [2] COM(2011) 173 final. [3] COM(2012) 226 final. [4] Ανακοίνωση σχετικά με πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά COM(2011) 173· Ανακοίνωση σχετικά με ένα πρώτο βήμα προς την εφαρμογή του πλαισίου της ΕΕ COM(2012) 226. [5] Συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 2011, σχετικά με πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά [6] Οι χώρες αυτές είναι, μεταξύ άλλων, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. [7] Συμπεριλαμβανομένων εκθέσεων συνασπισμών της κοινωνίας των πολιτών που οργανώθηκαν από τη Γραμματεία του Ιδρύματος Δεκαετίας Ένταξης των Ρομά σε έξι κράτη μέλη (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία, Ισπανία) και δύο χώρες διεύρυνσης (Αλβανία, FYROM), εκθέσεων του δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική ένταξη (http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1025&langId=en), έκθεσης του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ενημέρωσης Ρομά με τίτλο Διακρίσεις κατά των Ρομά στην ΕΕ το 2012, έγγραφης ενημέρωσης από τους οργανισμούς Eurocities και Eurodiaconia και δημοσιεύσεων ερευνών του πανεπιστημιακού δικτύου σπουδών Ρομά (http://romanistudies.eu/news/contributions_from_members/). [8] Οι οργανώσεις αυτές εκπροσωπούνται από τον Ευρωπαϊκό Συνασπισμό Πολιτικής Ρομά (ERPC). Μεταξύ των μελών του ERPC που συμμετείχαν στις συναντήσεις περιλαμβάνονται το Ευρωπαϊκό γραφείο ενημέρωσης Ρομά (ERIO), το Ίδρυμα «Ανοικτή Κοινωνία» (OSF), το Ευρωπαϊκό δίκτυο κατά του ρατσισμού (ENAR), η Ευρωπαϊκή οργάνωση βάσης Ρομά (ERGO) και η Διεθνής Αμνηστία. [9] Βλ., για παράδειγμα, απόφαση του Δικαστηρίου, της 26ης Μαρτίου 1996, C-271/94, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, σκέψη 14. [10] Η έκθεση αυτή βασίστηκε σε πληροφορίες και πορίσματα που διαβίβασαν τα κράτη μέλη και ορισμένοι ενδιαφερόμενοι παράγοντες. [11] Βλ. υπόθεση C-409/95, Marschall, Συλλογή 1997, σ. I-6363, σκέψη 35. Βλ. και υπόθεση C-450/93, Kalanke, Συλλογή 1995, σ. I-3051, σκέψεις 22 έως 24, υπόθεση C-158/97, Badeck, Συλλογή 2000, σ. I-1875, και υπόθεση C-407/98, Abrahamsson, Συλλογή 2000, σ. I-5539. [12] ΕΕ L 180 της 19.7.2000, σ. 22. [13] (SEC(2010)400). [14] COM(2011) 173 final. [15] Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με Πλαίσιο της ΕΕ για εθνικές στρατηγικές ένταξης των Ρομά μέχρι το 2020, έγγραφο 106665/11 της 19ης Μαΐου 2011. [16] COM(2012) 226 final. [17] SWD(2012) 133 final. [18] Ανακοίνωση με τίτλο Στοχεύοντας στις κοινωνικές επενδύσεις για την ανάπτυξη και τη συνοχή - συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (2014-2020), COM(2013) 83 final. [19] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας, τα οποία καλύπτονται από το κοινό στρατηγικό πλαίσιο, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 - COM(2011) 615. [20] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και την κατάργηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1081/2006 - COM(2011) 607. [21] Βλ. σύσταση του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2011, σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ΕΕ C 191 της 1.7.2011. Ένας από τους βασικούς στόχους που συμφωνήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι να μειωθεί το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο σε λιγότερο από 10% και να διασφαλιστεί ότι το 40% τουλάχιστον της νεότερης γενιάς θα αποκτά τίτλο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή ισοδύναμο. [22] Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), Ταμείο Συνοχής (ΤΣ), Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ). [23] Το ΕΤΠΑ μπορεί να στηρίξει υποδομές στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της στέγασης.