Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Η περαιτέρω ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον και η καθιέρωση μιας οικολογικής Ένωσης"

(1999/C 198/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 16ης Σεπτεμβρίου 1998, να καταρτίσει, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, τέταρτη παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, γνωμοδότηση με θέμα "Η περαιτέρω ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον και η καθιέρωση μιας οικολογικής Ένωσης" και να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, αστικά θέματα, ενέργεια, περιβάλλον"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 310/98 rεv 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 11 Δεκεμβρίου 1998 (εισηγητής: ο κ. Erwin Teufel)·

Α. ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ:

1. ότι η κατάστρωση μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών ζητημάτων στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί αυτή τη στιγμή ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο των οργάνων της ΕΕ·

2. ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ αποτελεί μια κατάλληλη νομική βάση για την περαιτέρω εξέλιξη και την επίτευξη προόδων στον τομέα της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής·

3. ότι, σε σχέση με το θέμα αυτό, οι αρμοδιότητες σε θέματα περιβάλλοντος είναι σημαντικό να κατανεμηθούν με εύλογο τρόπο μεταξύ των διαφόρων βαθμίδων - ΕΕ-κράτος μέλος, περιφέρειες, κοινότητες - σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας·

4. ότι βιώσιμες και ευρείας κλίμακας προσεγγίσεις με σκοπό την ενσωμάτωση των απαιτήσεων για την προστασία του περιβάλλοντος σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές και την κατάργηση αντιπεριβαλλοντικών διατάξεων που περιλαμβάνει το ευρωπαϊκό δίκαιο είναι δυνατό να χαραχθούν μόνο αν υφίστανται επιστημονικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων σκοπιμότητας και βάσει της αρχής της προφύλαξης·

5. ότι οι εθνικές νομοθεσίες σχετικά με το περιβάλλον περιλαμβάνουν αυτή τη στιγμή διαφορετικές απαιτήσεις· ότι, ιδίως, τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν τις κοινοτικές διατάξεις με την ίδια αυστηρότητα·

6. ότι στα κράτη μέλη και σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα, η συχνότητα των ελέγχων εκ μέρους των αρχών και οι ποινές που επιβάλλονται για τις παραβάσεις διαφέρουν σε έντονο βαθμό, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει έντονη επιβάρυνση του περιβάλλοντος και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά·

7. ότι οι περιφέρειες και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και αρχές όπως τα δικαστήρια, έχουν ιδιαίτερη ευθύνη όσον αφορά την εφαρμογή και τον έλεγχο του δικαίου για το περιβάλλον·

8. ότι κατά την τρίτη διάσκεψη - που αποτελεί τη συνέχεια της πρώτης διάσκεψης για το περιβάλλον - η οποία πραγματοποιήθηκε στο Κιότο το Δεκέμβριο 1997, τα κράτη μέλη της Σύμβασης - Πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή του Ρίο ντε Iανέιρο θέσπισαν συγκεκριμένες, αν και όχι επαρκώς αυστηρές, υποχρεώσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι καθορισθείσες μειώσεις ύψους τουλάχιστον 5 % για τα βιομηχανικά κράτη είναι χαμηλότερες από εκείνες που είχε απαιτήσει η ΕΕ·

9. ότι οι προσπάθειες για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας είναι αναγκαίο να συνεχισθούν ιδίως πέρα από τα περιφερειακά και τα εθνικά σύνορα·

10. ότι τα καλλιεργήσιμα εδάφη, τα οποία αντανακλούν την οικονομική, την οικολογική και την πολιτιστική ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρώπης, αποτελούν τη βάση τόσο για την ύπαρξη της γεωργίας και της δασοκομίας, όσο και για μια όσο το δυνατόν πιο βιώσιμη εκμετάλλευση της γης·ότι τα εδάφη αυτά έχουν μεγάλη σημασία τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τον πληθυσμό των περιφερειών και τον τουρισμό·

11. ότι εκτός από τον αέρα, το νερό και το ηλιακό φως, το έδαφος συγκαταλέγεται επίσης μεταξύ των φυσικών και ζωτικών βάσεων για τη διαβίωση του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών·

12. ότι η χρήση της γης, η διάβρωση και ο περιορισμός της καλλιεργήσιμης γης, καθώς και οι εισροές ρυπογόνων ουσιών, υπονομεύουν όλο και περισσότερο τις δυνατότητες εκμετάλλευσης του εδάφους από τον άνθρωπο, καθώς και το ρόλο που το τελευταίο διαδραματίζει σε σχέση με την οικονομία της φύσης και του τοπίου·

13. ότι ένα ακόμη δυναμικό ανάπτυξης υφίσταται ιδίως μέσω της προώθησης μεθόδων γεωργικής παραγωγής, που δεν ρυπαίνουν τα ύδατα, και της μείωσης της εισροής διαφόρων ουσιών·

14. ότι οι οδηγίες για τα ύδατα, που θεσπίσθηκαν, εν τω μεταξύ, σε κοινοτική κλίμακα, επικαλύπτονται εν μέρει και στερούνται συνοχής από την άποψη του περιεχομένου τους· ότι οι ελλείψεις αυτές δεν καλύπτονται και ότι οι στόχοι μιας βιώσιμης πολιτικής για τα ύδατα δεν επιτυγχάνονται·

15. ότι οι ανάγκες των πολιτών της Ευρώπης για πρόσβαση στην εκπαίδευση, την απασχόληση, τις υγειονομικές υπηρεσίες αυξάνονται, οι οποίες πρέπει να καλύπτονται με βιώσιμο τρόπο και όχι απαραίτητα με την παροχή περισσότερων διευκολύνσεων στον τομέα των μεταφορών·

16. ότι, σε μεσοπρόθεσμη βάση, η κοινή ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας θα έχει ως αποτέλεσμα μια έντονη αύξηση της κυκλοφορίας των αγαθών στην εσωτερική αγορά και ότι οι διασυνοριακές οδικές μεταφορές εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις θα συμβάλουν σημαντικά στην αύξηση αυτή·

17. ότι οι εκπομπές οχημάτων και καυσίμων κατά τις οδικές μεταφορές αποτελούν ήδη σήμερα μια σημαντική αιτία για την επιβάρυνση του περιβάλλοντος από τις ηχητικές οχλήσεις και τις ρυπογόνες ουσίες που βλάπτουν την ανθρώπινη υγεία και το κλίμα·

18. ότι στις σιδηροδρομικές μεταφορές υπάρχουν ελλείψεις και ότι σημαντικές δυνατότητες καινοτομίας, ιδίως στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών μεγάλων αποστάσεων, δεν έχουν ακόμη αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης·

19. ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων μέσων μεταφοράς στρεβλώνεται και θα πρέπει να καταστεί θεμιτός και μέσω της συνεκτίμησης των εξωτερικών στοιχείων κόστους·

20. ότι η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" πρέπει να αποτελεί τη βασική αρχή όλων των κοινοτικών προγραμμάτων και της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσία·

υιοθέτησε κατά την 28η σύνοδο ολομέλειας της 10ης και 11ης Μαρτίου 1999 την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Λόγω της Συνθήκης του Άμστερνταμ η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται επίσης να συλληφθεί ως μια οικολογική Ένωση. Η απαίτηση αυτή απευθύνεται στην ίδια την Κοινότητα, στα κράτη μέλη της, καθώς και στις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Η Ευρώπη της κοινής ανάπτυξης, στους κόλπους της οποίας τα πολιτικά προβλήματα, ιδίως σε σχέση με την απασχόληση και στον κοινωνικό και τον οικονομικό τομέα έχουν πρωταρχική σημασία, καθιστά απαραίτητη την καθιέρωση μιας νέας αλληλεγγύης.

Βάσει αυτής της αλληλεγγύης, η προστασία του περιβάλλοντος και της φύσης δεν πρέπει να παραμεληθούν. Στην πράξη, η περιβαλλοντική πολιτική, της οποίας οι προοπτικές χρειάζεται να είναι μακροπρόθεσμες, ήταν συχνά απομονωμένη από τα μέτρα που αφορούσαν άλλους τομείς πολιτικής. Κατά την καθιέρωση και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και μέτρων, χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη το μαγικό τρίγωνο της βιωσιμότητας, δηλαδή η ανάγκη μιας ισόρροπης ανάπτυξης στον οικολογικό, τον κοινωνικό και τον οικονομικό τομέα.

Τούτο είναι αναγκαίο όχι μόνο σε κοινοτική κλίμακα, αλλά και στο επίπεδο των κρατών μελών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών τους.

Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στους κόλπους των θεσμικών δομών της, προκειμένου να ενθαρρύνει την ενσωμάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος και της φύσης στις κοινοτικές πολιτικές.

Με τη γνωμοδότησή της η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί:

- να συμβάλει στην εφαρμογή της απαίτησης, που είναι πλέον καθιερωμένη βάσει της Συνθήκης ΕΚ, για την εξασφάλιση μιας βιώσιμης ανάπτυξης·

- να υποβάλει προτάσεις για την εξάλειψη στρεβλώσεων του ανταγωνισμού·

- να διασφαλίσει μια βιώσιμη πανευρωπαϊκή πολιτική για το περιβάλλον με σκοπό τη διατήρηση του πλανήτη.

Γ. ΑΙΤΗΜΑΤΑ

1. Βελτίωση των υφιστάμενων διαδικασιών και οργάνων

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το γεγονός ότι η αρχή της βιωσιμότητας (αειφόρος ανάπτυξη) εδραιώθηκε με την έντονη υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δυνάμει του άρθρου 6 της Συνθήκης ΕΚ. Η αρχή αυτή χρειάζεται τώρα να εφαρμοσθεί στην πρακτική.

Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, η εκπόνηση ενός πρωτοκόλλου για τη βιωσιμότητα, το οποίο θα ενσωματωθεί στο κατάλληλο κεφάλαιο της Συνθήκης ΕΚ, θα συμβάλει σημαντικά στην εφαρμογή της εν λόγω αρχής. Βάσει ενός παρόμοιου πρωτοκόλλου, θα μπορούσαν να καθιερωθούν ορισμένες διαδικασίες - κατά το πρότυπο του πρωτοκόλλου σχετικά με την επικουρικότητα - ώστε να εξασφαλίζεται η ενσωμάτωση της σχετικής αρχής στα μέτρα, στα προγράμματα και στις νομικές πράξεις σε κοινοτική κλίμακα. Κατά τη διαδικασία αυτή πρέπει να εξασφαλισθεί ένας όσο το δυνατό μεγαλύτερος βαθμός αποτελεσματικότητας από διοικητική άποψη.

Στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της, η Επιτροπή των Περιφερειών θα συντάξει πρόταση σχετικά με ένα πρωτόκολλο για τη βιωσιμότητα, αναπτύσσοντας τις ιδέες των ευρωπαϊκών οργάνων και των κρατών μελών. Εξάλλου, το σχετικό πρωτόκολλο θα μπορούσε να αποτελέσει έναν οδηγό για τη δράση των κρατών μελών.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η υλοποίηση του συνόλου των μέτρων που αποσκοπούν στην περαιτέρω ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον και στη δημιουργία μιας οικολογικής Ένωσης πρέπει οπωσδήποτε να αποτελέσει αντικείμενο ενός εκτελεστικού προγράμματος. Το τελευταίο χρειάζεται να περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα και προθεσμίες για τα πιο σημαντικά πεδία δράσης και μέτρα, αποτελώντας κατ'αυτό τον τρόπο τη βάση για τα σχετικά πράσινα και λευκά βιβλία. Η ΕΤΠ προτείνει όπως η Επιτροπή αντί να προχωρήσει στην αναθεώρηση του 5ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, αρχίσει εργασίες για ένα 6ο πρόγραμμα το οποίο θα έχει ως βάση τη βιωσιμότητα που αποτελεί κύριο στόχο της Επιτροπής, και θα στηρίζεται μεταξύ άλλων στη δήλωση του Ρίο.

1.3. Ιδιαίτερα όσον αφορά το περιβάλλον, η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι, κατά τη συζήτηση σχετικά με μια κατάλληλη κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των κοινοτήτων, των περιφερειών, των κρατών μελών και της Κοινότητας πρέπει να ληφθούν υπόψη η εκμετάλλευση των δυνατοτήτων συνεργίας και η αρχή της επικουρικότητας.

Σχετικά, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ακόμη απαραίτητη μια περιοδική επανεξέταση της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα του περιβάλλοντος. Ταυτόχρονα, χρειάζεται να εξετασθεί κατά πόσο οι δυνατότητες που προσφέρει η αυτοδέσμευση ("soft law"), δηλαδή η εθελούσια αυτοδέσμευση των ομάδων στόχου κατά τη σύναψη συμβάσεων, μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων από την άποψη της προστασίας του περιβάλλοντος.

Οι αρχές μιας οικειοθελούς διαχείρισης της προστασίας του περιβάλλοντος στην επιχείρηση, οι οποίες καθιερώθηκαν με το κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου, πρέπει να ενισχυθούν περισσότερο στην πράξη. Από την άποψη αυτή, η συμμετοχή των εργαζομένων, η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων τους και η χάραξη μιας στρατηγικής διαχείρισης που θα καθορισθεί από κοινού με το συμβούλιο της επιχείρησης κρίνονται σημαντικές.

Εκτιμάται επίσης ότι η εκ των προτέρων στρατηγική αξιολόγηση των διαφόρων τομεακών σχεδίων και προγραμμάτων από περιβαλλοντική άποψη, συνιστά μέσο που δύναται να συμβάλει θετικά, ώστε η ένταξη του περιβαλλοντικού προβληματισμού στις διάφορες πολιτικές να αποτελέσει πραγματικότητα.

1.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά την εκπόνηση ενός συμφώνου σταθερότητας για το περιβάλλον μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών, των περιφερειών και των κοινοτήτων. Βάσει του σχετικού συμφώνου, ο Χάρτης της Βαλέντσια για το περιβάλλον θα αναπτυχθεί περαιτέρω, ενόψει της προσεχούς προσχώρησης και άλλων κρατών στην ΕΕ. Στο εν λόγω σύμφωνο θα πρέπει ακόμη να γίνει αναφορά στο Χάρτη του Aalborg. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα υποβάλει το συντομότερο δυνατόν ένα πρώτο σχέδιο για την εκπόνηση του συμφώνου. Τα μελλοντικά μέλη της ΕΕ πρέπει να επιχειρήσουν την ένταξη σε αυτό το σύμφωνο σταθερότητας.

1.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών απαιτεί τη σύσταση ενός Οικολογικού Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ. Αυτό το Συμβούλιο θα υποβάλλει κάθε δύο έτη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωμοδότηση, στην οποία θα προτείνει τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων σε κοινοτική κλίμακα για την κατάργηση αντιοικολογικών στοιχείων στην κοινοτική νομοθεσία και τα διάφορα κοινοτικά μέσα χρηματοδότησης και τη μόνιμη συνεκτίμηση των απαιτήσεων για την προστασία του περιβάλλοντος κατά τη χάραξη όλων των κοινοτικών πολιτικών. Εξάλλου, μπορεί να γνωμοδοτεί σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα και, κατά τη δραστηριότητα αυτή, να εξετάζει τακτικά κατά πόσο τηρείται η αρχή της βιωσιμότητας.

1.6. Μια τροποποίηση της Συνθήκης ΕΚ θα καταστήσει δυνατή τη συμμετοχή, στις εργασίες της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, και εκπροσώπων μη κυβερνητικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος.

1.7. Είναι ανάγκη να ενισχυθεί ο διάλογος για το περιβάλλον μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής των Περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στον οποίο θα συμμετέχει το συμβουλευτικό φόρουμ για το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

1.8. Οι περιφέρειες και οι δήμοι οφείλουν να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών μέσω προγραμμάτων έντονης πληροφόρησης. Ως πρώτο στάδιο της δράσης αυτής, οι περιφέρειες και οι δήμοι πρέπει να καθιερώσουν κέντρα για την παροχή πληροφοριών καθώς και μια ιστοθέση στο Internet, κατά το δυνατόν, ώστε να μπορούν οι πολίτες να ενημερώνονται σχετικά με πρωτοβουλίες στις περιοχές τους (π.χ. σε σχέση με το Πρόγραμμα δράσης 2000 ή το Habitat).

1.9. Κάθε περιφέρεια πρέπει να καταρτίσει, σε συνεργασία με τις κοινότητες, ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα προσανατολισμών, π.χ. με τη μορφή ενός περιβαλλοντικού σχεδίου για την επίτευξη βιωσιμότητας, το οποίο θα συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένους στόχους με ενδιάμεσα στάδια, μέτρα και προθεσμίες για την υλοποίησή του. Παράλληλα, η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει με τον κατάλληλο τρόπο την ανταλλαγή εμπειριών και τις διαδικασίες διαβούλευσης, ιδίως στις παραμεθόριες περιφέρειες.

2. Το δίκαιο του περιβάλλοντος και η εφαρμογή του

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευρύνει το κοινοτικό δίκαιο για το περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, καθώς και τη σημαντική συμβολή του δικαίου αυτού στην επίτευξη ενός θεμιτού ανταγωνισμού, ιδίως μέσω της καθιέρωσης οριακών τιμών εκπομπών και προτύπων σε σχέση με την ποιότητα του περιβάλλοντος. Παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιορίσει τον αριθμό των υποχρεωτικών εκθέσεων για το εν λόγω θέμα σε λογικά επίπεδα, και με τον τρόπο αυτό το αποτέλεσμα που θα επιτευχθεί από την υποβολή εκθέσεων με τη μορφή συνεχούς ροής πληροφοριών θα υπερτερεί της υποβολής επανειλημμένων εκθέσεων.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία, η τελευταία θα προτείνει ελάχιστες απαιτήσεις για τη μορφή και το εύρος των επιθεωρήσεων εκ μέρους των αρχών. Καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει το ταχύτερο δυνατόν διατάξεις - βάσει της εν λόγω πρότασης - οι οποίες θα επιτρέψουν τη συνεκτίμηση των πρακτικών αναγκών· δυνάμει των διατάξεων αυτών, οι διοικητικές πρακτικές θα καταστούν σύντομα συγκρίσιμες και θα εναρμονισθούν σε μεσοπρόθεσμη βάση ανά την Ευρώπη, χωρίς υπερβολική αύξηση των γραφειοκρατικών εμποδίων.

2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την έγκριση της οδηγίας (96/61/ΕΚ) σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης, βάσει της οποίας, καθιερώνεται για πρώτη φορά ανά την Ευρώπη μια ενιαία διαδικασία για την έγκριση και τον έλεγχο βιομηχανικών εγκαταστάσεων, των οποίων οι δραστηριότητες έχουν ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

2.4. Η ΕΤΠ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ολοκληρώσει αμέσως τα τεχνικά έγγραφα (BREF) για τους διάφορους τύπους βιομηχανικών εγκαταστάσεων, που περιλαμβάνονται στην οδηγία 96/61/ΕΚ, στα οποία περιγράφεται με συγκεκριμένο τρόπο η οριακή τιμή εκπομπής που αποτελεί το απαιτούμενο περιβαλλοντικό πρότυπο σε όλη την Ευρώπη.

Μόνο κατ' αυτό τον τρόπο είναι δυνατή η εναρμόνιση των απαιτήσεων που αφορούν την ουσία. Στην αντίθετη περίπτωση, η οδηγία 96/61/ΕΚ θα περιορισθεί στην εναρμόνιση των διαδικασιών έγκρισης και ελέγχου, πράγμα που θα έχει ως συνέπεια την ενίσχυση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατόν προτάσεις για τη λήψη μέτρων βασιζόμενων στην ιδέα της ολοκληρωμένης πολιτικής του προϊόντος, η οποία καλύπτει το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος.

3. Ευαισθητοποίηση στην κατάρτιση και στη διαπαιδαγώγηση σε θέματα βιωσιμότητας

3.1. Για την ενθάρρυνση μιας φιλοπεριβαλλοντικής συμπεριφοράς, προσανατολισμένης προς την ποιότητα ζωής και τη βιωσιμότητα, εκτός από τη χρησιμοποίηση νομικών και χρηματοδοτικών μέσων, χρειάζεται να δοθεί βάρος και στους κοινωνικούς μηχανισμούς (διαφώτιση, εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση, διάλογος, διαδραστική λήψη αποφάσεων σε πολιτική κλίμακα, συνεργασία κ.λπ.).

3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να τροποποιήσουν υφιστάμενα προγράμματα ενισχύσεων κατά τρόπο ώστε, στο μέλλον, να ενθαρρυνθούν καινοτόμες προσεγγίσεις για την ενίσχυση των γνώσεων σχετικά με το περιβάλλον και τη φιλοπεριβαλλοντική συμπεριφορά, με τη βοήθεια του προαναφερθέντος κοινωνικού μηχανισμού.

3.3. Για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τοπικές πρωτοβουλίες στους τομείς της ποιότητας ζωής και της βιωσιμότητας με τη χρησιμοποίηση των κοινωνικών μηχανισμών (π.χ. κατάρτιση μιας Agenda 21 σε τοπική κλίμακα ή μιας Agenda Habitat σχετικά με την ανάπτυξη οικισμών), χρειάζεται να προβλεφθεί η δυνατότητα της χρησιμοποίησης της διεθνούς τράπεζας δεδομένων.

4. Η διασυνοριακή συνεργασία

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει τη σημασία μιας ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των περιφερειών εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει την ανταλλαγή εμπειριών και την αναζήτηση λύσεων όσον αφορά τη ρύπανση του περιβάλλοντος που έχει διασυνοριακό χαρακτήρα, ιδίως ενόψει της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.2. Κατά τη θέσπιση της νέας νομοθεσίας για το περιβάλλον, η Κοινότητα οφείλει να εστιάσει την προσοχή της στη διευθέτηση ζητημάτων διασυνοριακού χαρακτήρα μεταξύ των κρατών μελών.

5. Η προστασία του κλίματος

5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι το δυναμικό που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι τεχνικές για μια πιο αποτελεσματική χρήση της ενέργειας είναι σκόπιμο να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Επίσης, οι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές ενδείκνυται να αποφασίζουν σχετικά με την παροχή ενισχύσεων στις τελευταίες, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τη βιωσιμότητα. Προς το σκοπό αυτό, πρέπει να καθιερωθούν κίνητρα και να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε αντίστοιχα προγράμματα.

5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών παροτρύνει το Συμβούλιο να καθιερώσει, το ταχύτερο δυνατό, μια κοινή διαδικασία για τη φορολογία της μη ανανεώσιμης ενέργειας και την εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους. Στον τομέα αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις στις κατηγορίες του πληθυσμού με χαμηλά εισοδήματα, στις αγροτικές και ορεινές περιοχές και στους τομείς της οικονομίας που επιβαρύνονται ιδιαίτερα από ενεργειακές δαπάνες.

5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσο το κανονιστικό δίκαιο και άλλα μέσα, ιδιαίτερα τα προγράμματα ενισχύσεων, αποτελούν εμπόδια στη μείωση των εκπομπών. Κατά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής και των διαρθρωτικών ταμείων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει επίσης να επιδιώξει μειώσεις των εκπομπών. Σχετικά, η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει τη σημασία των δασικών οικοσυστημάτων, τα οποία δρουν ως φίλτρα αέρος και απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα.

5.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει σκόπιμη την προσαρμογή των νομικών διατάξεων για τη μείωση των ρύπων στις νέες εξελίξεις, εντός μιας κατάλληλης χρονικής περιόδου, ώστε να καταστεί δυνατή η ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή νομοθεσία νέων γνώσεων σχετικά με τους ρύπους και την κατάσταση της τεχνολογίας.

5.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι, σε σχέση με την πολιτική για την προστασία του κλίματος, είναι ορθό να διατεθούν περισσότερα οικονομικά μέσα προσέλκυσης (επιβολή τελών προσανατολισμού σε σχέση με το περιβάλλον, εμπορεύσιμα δικαιώματα για την επιβάρυνση του περιβάλλοντος και στρατηγικές αντιστάθμισης). Βάσει των μέσων αυτών, θα αυξηθεί περισσότερο η αποτελεσματικότητα της περιβαλλοντικής πολιτικής από την άποψη του κόστους, με αποτέλεσμα να ενταθεί η σύγκρουση μεταξύ της τελευταίας και των πολιτικών για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

5.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν ένα υπόδειγμα όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

6. Η προστασία της φύσης

6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά τις προσπάθειες που κατέβαλε μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Αναμένει ότι η Κοινότητα θα συνηγορήσει υπέρ της προστασίας των ειδών και της φύσης και κατά τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την εμπορική πολιτική.

6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να λάβουν περισσότερο υπόψη τα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Σχετικά, η ΕΤΠ κρίνει ότι μόνο οι βιώσιμες μορφές γεωργίας πρέπει να θεωρούνται ως συμβατές με την προστασία του περιβάλλοντος πράγμα το οποίο, αντίθετα, δεν ισχύει για τις καθαρά βιομηχανικές. Σύμφωνα με την έννοια μιας βιώσιμης γεωργίας, η φιλοπεριβαλλοντική εκμετάλλευση του εδάφους και τα γεωργικά, οικονομικά συστήματα, όπως η διάθεση στην αγορά προϊόντων που παράγονται και μεταποιούνται στις περιφέρειες, πρέπει να τύχουν υποστήριξης.

6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενθάρρυνση μιας βιώσιμης εκμετάλλευσης του εδάφους, όπως και την επισήμανση των προϊόντων της βιολογικής καλλιέργειας και τις εργασίες σχετικά με το οικολογικό σήμα. Τα συγκεκριμένα σχέδια δράσης και προγράμματα χρειάζεται να προσαρμοσθούν στο φυσικό περιβάλλον κατά τρόπο ώστε να ληφθούν υπόψη ειδικά οι ανάγκες του τοπικού πληθυσμού, των γεωργών και της φύσης. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για την ενθάρρυνση μιας βιώσιμης εκμετάλλευσης του εδάφους, μέσω της ρύθμισης των ΚΟΑ και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92, διότι στηρίζουν μια ευρεία νομοθετική και οικονομική ανάπτυξη.

6.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά να πραγματοποιηθεί μια εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των μεγάλων σχεδίων που αφορούν τα διαρθρωτικά ταμεία. Τα σχετικά κείμενα που θα εκπονηθούν, μεταξύ των οποίων και έγγραφα με τις εκτιμήσεις του κόστους/οφέλους, πρέπει να δημοσιευθούν.

6.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τη δημιουργία και την εξασφάλιση του δικτύου ειδικών ζωνών προστασίας "φύση 2000". Παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιορίσει τον αριθμό των υποχρεωτικών εκθέσεων για το εν λόγω θέμα σε λογικά επίπεδα.

6.6. Απατείται επαρκής δημοσιονομική αναγνώριση της διατήρησης του τοπίου σε μία μακροπρόθεσμη προοπτική καθώς και προστασίας του εδάφους και των προσπαθειών διατήρησης και ανάκτησης υγιών δασών.

7. Το έδαφος

7.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά όπως και το έδαφος αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης σύμφωνα με τη βασική αρχή της βιωσιμότητας. Για το λόγο αυτό, το έδαφος πρέπει να χρησιμοποιείται με συνετό τρόπο από την άποψη της έκτασης και με προσοχή, δεδομένου ότι είναι ένας παράγοντας της φύσης, ο οποίος μπορεί να διαδραματίσει οικολογικό ρόλο. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η βιωσιμότητα της γεωργίας και της δασοκομίας αποτελεί ένα βασικό και χαρακτηριστικό στοιχείο της εκμετάλλευσης του εδάφους, καθώς και εγγύηση για τη διατήρηση του τεχνητού περιβάλλοντος.

7.2. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά τα μέτρα σε κοινοτική, εθνική και περιφερειακή και τοπική κλίμακα, να βασισθούν στις ακόλουθες αρχές:

- τη συνετή και προσεκτική χρησιμοποίηση του εδάφους,

- την προστασία ιδιαίτερα πολύτιμων εδαφών από την υποβάθμιση και το σχηματισμό κρούστας από τη βροχή και τον ορθό χειρισμό της αναπόφευκτης εκσκαφής,

- η ανάκτηση χρησιμοποιημένων εκτάσεων έχει προτεραιότητα,

- την ανακύκλωση των μη μολυσμένων χωμάτων και κατάλληλη μεταχείριση μολυσμένων χωμάτων,

- τη μείωση της διάβρωσης και την πρόληψη των κατολισθήσεων και παρόμοιων γεωλογικών φαινομένων,

- τον περιορισμό της βλαβερής εισροής ουσιών.

8. Το νερό και τα απόβλητα

8.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την κοινή προσπάθεια για μια αποτελεσματική πολιτική σχετικά με την προστασία των υδάτων με σκοπό την επίτευξη ενός υψηλού βαθμού προστασίας. Μόνο έτσι είναι δυνατό να επιτευχθεί ο στόχος της βιώσιμης ανάπτυξης σε όλη την Ευρώπη.

8.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τους στόχους που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μελλοντική πολιτική σχετικά με τα ύδατα και - από την άποψη της ουσίας - την παροτρύνει να δώσει συγκεκριμένη μορφή στην αρχή της προφύλαξης, στην αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει, στην αρχή της συνεργασίας, καθώς και στις αρχές της συνεκτίμησης περιβαλλοντικών ζητημάτων και της επικουρικότητας, ώστε να αποφευχθεί ή να περιορισθεί η επιβάρυνση των ανθρώπινων βάσεων διαβίωσης.

Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι τα μέτρα για τη διατήρηση των δασών σε καλή κατάσταση και τη δάσωση είναι ιδιαίτερα σημαντικά και για την προστασία των υδάτων.

8.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η αποφυγή της δημιουργίας απορριμμάτων αποτελεί το σπουδαιότερο συστατικό μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για τα απόβλητα. Συνεπώς, απαιτεί από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της να δώσουν ιδιαίτερη σημασία στο στόχο αυτό.

Η αποφυγή της δημιουργίας κάθε μορφής αποβλήτων, σύμφωνα με τη σύγχρονη τεχνολογία και επιστήμη θα πρέπει να καθιερωθεί ή να ενισχυθεί ως σημαντικότερο κριτήριο ελέγχου των κοινοτικών προγραμμάτων προώθησης της βιομηχανίας.

Χρειάζεται να ενθαρρυνθεί η καθιέρωση ανά την Ευρώπη μέσων της οικονομίας αγοράς, τα οποία έχουν ήδη δοκιμασθεί σε ορισμένες περιφέρειες, ως κίνητρο για την αποφυγή της δημιουργίας αποβλήτων που επιβαρύνουν το περιβάλλον και την υγεία.

8.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών έχει περιορισμένη εφαρμογή στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. Οι αρμοδιότητες που υφίστανται σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο θα πρέπει να διασφαλισθούν και στα πλαίσια της ευρωπαϊκής εναρμόνισης.

Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη, εκτός από τη χρήση των ουσιών και της ενέργειας που περιλαμβάνονται στα απόβλητα, και το στόχο της διαχείρισης των αποβλήτων, ο οποίος συνίσταται στην εξάλειψη των βλαβερών ουσιών, που περιέχουν τα τελευταία, όσο το δυνατό πλησιέστερα στον τόπο προέλευσης.

8.5. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή των Περιφερειών παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μην παρεμποδίσει τις προσπάθειες των κρατών μελών για την καθιέρωση μιας φιλοπεριβαλλοντικής δομής με σκοπό τη διαχείριση των αποβλήτων. Εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία, είναι η διασφάλιση οικολογικών προτύπων υψηλού επιπέδου και όχι η αποδυνάμωση των προτύπων αυτών από τις πρωτοβουλίες που λαμβάνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον τομέα του ανταγωνισμού. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό προτάσεις για το διαχωρισμό της εξάλειψης από την ανακύκλωση των αποβλήτων, σύμφωνα με μια απαίτηση που απορρέει από το κοινοτικό δίκαιο. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναμένει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναγνωρίσει το δικαίωμα των κρατών μελών να θεσπίσουν τα ίδια κριτήρια σε σχέση με το διαχωρισμό αυτό για τη διοικητική πρακτική, έως ότου πραγματοποιηθεί μια διάκριση μεταξύ της ανακύκλωσης και της εξάλειψης των αποβλήτων σε κοινοτική κλίμακα.

9. Ο τομέας των μεταφορών

9.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει ορισμένες βασικές προτάσεις και κείμενα διαβούλευσης για τον καλύτερο συνδυασμό των πολιτικών για το περιβάλλον και τις μεταφορές. Αναμένει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δώσει προτεραιότητα στην επίλυση των οξυνόμενων προβλημάτων στον τομέα των μεταφορών, εστιάζοντας τη δράση της σε φιλοπεριβαλλοντικές μορφές μεταφορών (π.χ. το σιδηρόδρομο, τις δημόσιες επιβατικές συγκοινωνίες, τις ακτοπλοϊκές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές). Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών χαιρετίζει ιδίως τις προσπάθειες για την περαιτέρω ενίσχυση των συνδυασμένων μεταφορών, μεταξύ άλλων για τη μείωση της συμφόρησης των οδικών αρτηριών.

Η Επιτροπή των Περιφερειών αναμένει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα εγκρίνουν το συντομότερο δυνατό τις απαραίτητες νομικές πράξεις για την περαιτέρω ανάπτυξη των σιδηροδρομικών μεταφορών, δίνοντας προτεραιότητα στο σιδηρόδρομο, ο οποίος αποτελεί ένα ιδιαίτερα φιλοπεριβαλλοντικό μέσο μεταφοράς.

Εξάλλου, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει αναγκαία την επίτευξη σε ευρωπαϊκή κλίμακα συμφωνίας σχετικά με τα βασικά χαρακτηριστικά μιας προσέγγισης που θα καλύπτει όλα τα μέσα μεταφορών και θα αποσκοπεί στη δίκαιη τιμολόγηση των μεταφορών σε συνεκτίμηση και των εξωτερικών στοιχείων κόστους.

Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τις συνέπειες διαφόρων στρατηγικών συνεκτίμησης των εξωτερικών στοιχείων του κόστους για την οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Συγχρόνως, θα πρέπει να εξετασθούν λεπτομερώς οι επιπτώσεις των τιμών που αντιστοιχούν στο κόστος των μεταφορών για τους οικονομικούς κλάδους που καλύπτουν κυρίως την φόρτωση εκφόρτωση και τις μεταφορές αλλά και για τον τόπο εγκατάστασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

9.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη περαιτέρω καθοριστικών προόδων στον τομέα των μεταφορών, ενόψει της διεύρυνσης της Κοινότητας. Προς το σκοπό αυτό, είναι αναγκαία μια αύξηση των ανώτατων συντελεστών των οδικών τελών για τα φορτηγά αυτοκίνητα όπου αυτό είναι αναγκαίο και μια διαφοροποίηση της αύξησης αυτής, σύμφωνα με περιβαλλοντικά κριτήρια. Εξάλλου, χρειάζεται να επιτευχθούν πρόοδοι όσον αφορά τη χρήση των σιδηροδρομικών δικτύων.

9.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών απαιτεί τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων και, επομένως, των εκπομπών CO2 των ιδιωτικών αυτοκινήτων· ζητά επίσης να δοθεί η δυνατότητα στις περιφέρειες και τα κράτη μέλη να προωθήσουν, μέσω της καθιέρωσης φορολογικών κινήτρων, την εσπευσμένη διάθεση στην αγορά οχημάτων που καταναλώνουν ιδιαίτερα μικρές ποσότητες καυσίμων, έχοντας υπόψη τις επιπτώσεις στις διάφορες εισοδηματικές ομάδες και άτομα που ζουν σε αγροτικές και αστικές περιοχές.

9.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά την ταχεία έγκριση της οδηγίας σχετικά με τις εκπομπές των φορτηγών οχημάτων. Σχετικά, χρειάζεται να απαιτηθούν υψηλότερες τιμές από αυτές που προβλέπονται σήμερα για το στάδιο EURO IV (από το 2005). Ταυτόχρονα, πρέπει να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προωθήσουν από το 2000, μέσω της καθιέρωσης φορολογικών κινήτρων, οχήματα τα οποία τηρούν ήδη σήμερα αυστηρότερες τιμές όσον αφορά τις εκπομπές αερίων. Η προσέγγιση αυτή είναι δυνατό να υιοθετηθεί και για τα λεωφορεία και τα οχήματα διανομής εμπορευμάτων με κινητήρα αερίου, τα οποία χρησιμοποιούνται στα αστικά κέντρα.

9.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η ταχύτατη καθιέρωση βενζίνης και ντήζελ που να είναι λιγότερο επιζήμια για το περιβάλλον, αποτελεί ένα καθοριστικό μέτρο για τη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης που οφείλεται στις οδικές μεταφορές. Εξάλλου, τα καθαρά καύσιμα αποτελούν βασική προϋπόθεση για την καθιέρωση νέων τύπων κινητήρων που καταναλώνουν μικρότερη ποσότητα καυσίμων και εκπέμπουν λιγότερες βλαβερές ουσίες.

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η οδηγία για τα καύσιμα που δημοσιεύθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου 1998, αποτελεί ασφαλώς ένα σπουδαίο βήμα. Ωστόσο, κρίνει ότι είναι αναγκαίες περαιτέρω μειώσεις ιδίως όσον αφορά την περιεκτικότητα σε θείο.

Η Επιτροπή των Περιφερειών παροτρύνει όλα τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν, μέσω αποτελεσματικών φορολογικών κινήτρων, την ταχεία καθιέρωση και την προτίμηση καυσίμων, λιγότερο επιζήμιων για το περιβάλλον.

Σχετικά, χρειάζεται να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις στις κατηγορίες του πληθυσμού με χαμηλά εισοδήματα και στις αγροτικές περιοχές.

9.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την οδηγία που δημοσιεύθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με τα μελλοντικά πρότυπα εκπομπών για τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά οχήματα επαγγελματικής χρήσης καθώς και την παροχή της δυνατότητας στα κράτη μέλη να προωθήσουν από το 2000, μέσω φορολογικών κινήτρων, την πρόωρη διάθεση στην αγορά ιδιωτικών αυτοκινήτων, σε συμφωνία με το στάδιο EURO IV.

Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί όλα τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν την ταχεία καθιέρωση και την προτίμηση οχημάτων, των οποίων οι εκπομπές είναι ιδιαίτερα περιορισμένες, μέσω της καθιέρωσης αποτελεσματικών οικονομικών κινήτρων.

9.7. Επειδή οι πολίτες εκτιμούν ιδιαίτερα ένα ήρεμο περιβάλλον κατοικίας και διαβίωσης σε περιοχές εντός και εκτός των πόλεων, η Επιτροπή των Περιφερειών παροτρύνει την Επιτροπή να υποβάλει, ως συνέχεια της νέας οδηγίας για τις εκπομπές μηχανοκίνητων οχημάτων, μια οδηγία για την περαιτέρω μείωση των ηχητικών οχλήσεων που προκαλούν τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και τα φορτηγά οχήματα (οχλήσεις από κινητήρες σε ταχύτητες έως και 60 km/h και οχλήσεις από τα ελαστικά σε μεγαλύτερες ταχύτητες).

10. Οι τομείς της οικονομίας, του εμπορίου και της απασχόλησης

10.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι πρόοδοι στον τομέα του περιβάλλοντος βελτιώνουν την ποιότητα των χώρων δραστηριοτήτων και συμβάλλουν στην εξασφάλιση θέσεων απασχόλησης.

10.2. Στον τομέα της εμπορικής πολιτικής, ιδίως στους κόλπους του ΠΟΕ, χρειάζεται να καθιερωθούν οικολογικά ελάχιστα πρότυπα. Ακόμη, στον ίδιο τομέα της εμπορικής πολιτικής και ιδίως στους κόλπους του ΠΟΕ, χρειάζεται να ρυθμιστούν τα βασικά πρότυπα της ολοκληρωμένης και οικολογικής παραγωγής.

10.3. Πάντως, ιδιαίτερα όσον αφορά τους χώρους οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι, βάσει της περιβαλλοντικής πολιτικής, είναι αναγκαίο να επιλέγονται όλο και περισσότερο μέσα τα οποία είναι τόσο αποτελεσματικά όσο και ολιγοδάπανα και προσφέρουν κίνητρα για την ενίσχυση των προόδων στον τομέα του περιβάλλοντος. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, μια περιβαλλοντική πολιτική, η οποία είναι αποτελεσματική από οικολογική και οικονομική άποψη, είναι δυνατό να συνδυασθεί με τον καλύτερο τρόπο με την οικονομική πολιτική και την πολιτική για την απασχόληση.

11. Προστασία από ακτινοβολίες

11.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να ασχοληθεί η ΕΕ εντονότερα με τις πτυχές της προστασίας από ακτινοβολίες που δεν καλύπτονται από τις εργασίες της Euratom, πτυχές όπως η τελική εναπόθεση και τα υποπροϊόντα της εξόρυξης ουρανίου. Σε αυτό το πλαίσιο χρειάζεται αφενός, να βελτιωθεί η πληροφόρηση των περιφερειακών αρχών που είναι αρμόδιες για την προστασία από ακτινοβολία καθώς και η συνεργασία με τις αρχές αυτές, αφετέρου, είναι αναγκαίο να διασφαλισθεί η εντατικότερη προώθηση κοινών σχεδίων Ε+Α σχετικά με τη φυσική ακτινοβολία. Ενόψει των επικείμενων προσχωρήσεων, τα θέματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

11.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να χαραχθούν κοινές ευρωπαϊκές προδιαγραφές σχετικά με την μεταχείριση υλικών που έχουν μολυνθεί με φυσικά ραδιονουκλεΐδια (όπως παλαιοσίδηρα, ιλύς της ελαιουργίας, υποπροϊόντα της καύσης κ.λπ.).

Δ. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Υπό το φως της Συνθήκης του Άμστερνταμ, οι θέσεις της Επιτροπής των Περιφερειών ως προς τα βασικά θέματα της περιβαλλοντικής πολιτικής πρέπει να επιβεβαιωθούν και αναπτυχθούν περαιτέρω.

Ο ανταγωνισμός στους κόλπους της εσωτερικής αγοράς θα καταστεί εντονότερος λόγω της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Επομένως, η εφαρμογή και η διεύρυνση του περιεχομένου του κοινοτικού δικαίου για το περιβάλλον από την άποψη της ουσίας θα καταστούν στο μέλλον πιο σημαντικές.

Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή των Περιφερειών έχει να διαδραματίσει ένα ιδιαίτερο ρόλο·ωστόσο, η ευθύνη για μια αποτελεσματική εφαρμογή εναπόκειται κυρίως στις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

Μια ορθή οικονομική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι δυνατή μόνο σε συνδυασμό με μια φιλόδοξη πολιτική για το περιβάλλον. Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί κινητήρια δύναμη για την καινοτομία και την ανάπτυξη στον τομέα της οικονομίας. Μια σύγχρονη προστασία του περιβάλλοντος επιτρέπει τη δημιουργία σταθερών θέσεων απασχόλησης. Ενόψει της ενισχυμένης προενταξιακής στρατηγικής για τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που είναι υποψήφια για ένταξη, οι εξαγωγές τεχνολογίας για την προστασία του περιβάλλοντος από την ΕΕ θα προσλάβουν ιδιαίτερη σημασία κατά την επόμενη δεκαετία.

Η Επιτροπή των Περιφερειών παραδέχεται ότι η περαιτέρω ανάπτυξη του δικαίου για το περιβάλλον από την άποψη της ουσίας καθίσταται όλο και πιο πολύπλοκη λόγω των πολυάριθμων αλληλοεξαρτώμενων παραγόντων. Για το λόγο αυτό, μια συμπληρωματική επιστημονική διαβούλευση θεωρείται αναγκαία.

Στη θέση των κλασσικών περιβαλλοντικών προβλημάτων εμφανίσθηκαν νέες προκλήσεις. Οι κίνδυνοι από τις κλιματικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα, ως αποτέλεσμα της αύξησης των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η καταστροφή της στιβάδας του όζοντος και η κατανάλωση πόρων είναι λιγότερο ορατά φαινόμενα σε σχέση με τα κλασσικά περιβαλλοντικά προβλήματα όπως π.χ. η ρύπανση των υδάτων ή η μη ελεγχόμενη εναπόθεση αποβλήτων. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί μια προσέγγιση που να καλύπτει όλους τους τομείς της περιβαλλοντικής διαπαιδαγώγησης. Δεν πρέπει μόνο να μεταδοθούν οι βάσεις των φυσικών επιστημών αλλά και να καθιερωθεί μια σχέση μεταξύ της προστασίας του περιβάλλοντος και των οικονομικών και κοινωνικών πτυχών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαδραματίσει ένα παγκόσμιο ρόλο στους τομείς της προστασίας του κλίματος και της εξοικονόμησης ενέργειας και πρώτων υλών. Οφείλει να προπορεύεται δείχνοντας το καλό παράδειγμα, ώστε να καταστεί δυνατή η υλοποίηση της βιώσιμης ανάπτυξης σε όλο τον κόσμο.

Η επίτευξη μιας βιώσιμης ανάπτυξης στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι δυνατή χωρίς μια κατανομή των προτεραιοτήτων μεταξύ των διαφόρων τομεακών πολιτικών. Τούτο καθίσταται ιδιαίτερα εμφανές στον τομέα των μεταφορών.

Η υποβάθμιση του εδάφους αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα. Οι κύριες αιτίες για την υποβάθμιση αυτή είναι οι διαβρώσεις καθώς και η εξασθένιση των χημικών και φυσικών χαρακτηριστικών του εδάφους. Μέχρι σήμερα δεν έχει υιοθετηθεί μια κοινοτική πολιτική για την προστασία του εδάφους. Η Επιτροπή των Περιφερειών αντιλαμβάνεται ότι, επειδή μια σύγχρονη πολιτική για την προστασία του εδάφους εμπλέκει πολλούς τομείς, η καθιέρωση μιας παρόμοιας πολιτικής σε κοινοτική κλίμακα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ιδίως επειδή, και στον τομέα αυτό, πρέπει να τηρείται η αρχή της επικουρικότητας.

Κατά την εφαρμογή της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης, οι θεσμικές και οι διαδικαστικές πτυχές διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο, λόγω του οριζόντιου χαρακτήρα της αρχής αυτής.

Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER