[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 29.7.2010

COM(2010)399 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή από το Βασίλειο της Σουηδίας των αναγκαίων μέτρων για να εξασφαλίζεται ότι ο καπνός που λαμβάνεται από το στόμα δεν θα διατίθεται στην αγορά σε άλλα κράτη μέλη

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή από το Βασίλειο της Σουηδίας των αναγκαίων μέτρων για να εξασφαλίζεται ότι ο καπνός που λαμβάνεται από το στόμα δεν θα διατίθεται στην αγορά σε άλλα κράτη μέλη

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το άρθρο 8 της οδηγίας 2001/37/ΕΚ για τα προϊόντα καπνού απαγορεύει τη διάθεση του καπνού που λαμβάνεται από το στόμα στην αγορά. Η απαγόρευση αρχικά επεβλήθη από την πρώτη οδηγία για τα προϊόντα καπνού (οδηγία 89/622/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/41/ΕΟΚ).

Χορηγήθηκε μια παρέκκλιση στη Σουηδία στη συνθήκη προσχώρησής της:

«Η απαγόρευση του άρθρου 8α της οδηγίας 89/622/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/41/ΕΟΚ, για την εμπορία του προϊόντος που ορίζεται στο άρθρο 2 (4) της οδηγίας 89/622/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/41/ΕΟΚ, δεν ισχύει στα Βασίλεια της Σουηδίας και της Νορβηγίας, πλην της απαγόρευσης εμπορίας του προϊόντος αυτού υπό μορφήν παρόμοια με τρόφιμα.»[1]

Η παρέκκλιση χορηγήθηκε με την προϋπόθεση ότι η Σουηδία θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι το προϊόν που αναφέρεται στην (α) δεν θα διατεθεί στην αγορά στα κράτη μέλη στα οποία εφαρμόζονται πλήρως οι οδηγίες 89/622/ΕΟΚ και 92/41/ΕΟΚ[2].

Η συνθήκη προσχώρησης υποχρέωσε επίσης την Επιτροπή να ελέγχει την πραγματική εφαρμογή αυτών των μέτρων και να δίνει αναφορά στο Συμβούλιο[3].

Στις 10 Νοεμβρίου 2009 η Επιτροπή έστειλε την παρακάτω αίτηση πληροφοριών σ’ όλα τα κράτη μέλη μέσω της κανονιστικής επιτροπής βάσει της οδηγίας για τα προϊόντα καπνού:

- σε τι βαθμό καταναλώνεται το «snus» ή κυκλοφορεί στην αγορά του κράτους μέλους σας (ευρύτερη χρήση μεταξύ ενηλίκων/εφήβων, πωλήσεις μέσω διαδικτύου, εισαγωγές από τους επιβάτες, λαθρεμπόριο);

- τι μέτρα έχει λάβει το κράτος μέλος σας (εκτός από την απαγόρευση εμπορίας) για να εμποδίσει το «snus» από το να διατεθεί στην αγορά σας; Όσον αφορά τη Σουηδία, αυτή η ερώτηση σστοχεύει στη διαπίστωση των μέτρων που έχει λάβει αυτή η χώρα έτσι ώστε το «snus» που παράγεται στη Σουηδία να μην διατεθεί στην αγορά σε άλλα κράτη μέλη.

Και τα 23 κράτη μέλη έχουν απαντήσει σ’ αυτή την ερώτηση.

ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΟΥ SNUS

Σουηδία

Σε απάντησή της στην ερώτηση της Επιτροπής σχετικά με την εμπορία του «snus», η Σουηδία τόνισε ότι η κάθε είδους πώληση, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων μέσω διαδικτύου, σε άλλο κράτος μέλος είναι παράνομη με βάση τον σουηδικό νόμο. Η αντίστοιχη νομική διάταξη προβλέπεται στο σημείο 14 του εθνικού νόμου περί καπνού (1993:581).

Ωστόσο, αυτή η απαγόρευση δεν καλύπτει την πώληση των προϊόντων καπνού ή των εμπορικών μηνυμάτων στα σημεία πώλησής τους. Αυτά τα εμπορικά μηνύματα στα σημεία πώλησης για τον καπνό ενδέχεται, ωστόσο, να μην είναι δυσάρεστα ή διορατικά ή να ενθαρρύνουν τη χρήση του καπνού.

Επιπλέον, ο σουηδικός Οργανισμός Καταναλωτών έχει εκδώσει γενικές κατευθυντήριες οδηγίες για την εμπορία των προϊόντων καπνού προς τους καταναλωτές (KOVFS 2009:7). Αυτές οι γενικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετίζονται με τις διατάξεις για την εμπορία που περιέχονται στον νόμο περί καπνού και στο νόμο περί εμπορικών πρακτικών, και στόχος τους είναι η αύξηση της συμμόρφωσής τους με τους κανονισμούς για την εμπορία του καπνού που προορίζονται για τους καταναλωτές.

Άλλα κράτη μέλη

Τα κράτη μέλη ανέφεραν ότι το «snus» δεν διατίθεται στην αγορά υπό τη δική τους δικαιοδοσία. Το «snus» θα μπορούσε, πάντως, να φθάσει στη χώρα από τους επιβάτες. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τις ποσότητες εισαγωγών του «snus» από τους επιβάτες εκτός από τη Φινλανδία. Η Φινλανδία αναφέρει ότι το ποσό των επιβατών που ταξιδεύουν μεταξύ Φινλανδίας και Σουηδίας, οι οποίοι έχουν εισάγει snus στη Φινλανδία, έχει αυξηθεί κατά την περίοδο 2005-2007.

Το λαθρεμπόριο δεν θεωρήθηκε γενικά πρόβλημα.

Ωστόσο, πολλά κράτη μέλη δηλώνουν ότι το «snus» τίθεται σε εμπορία μέσω διαδικτύου. Είναι δύσκολο να διασφαλιστεί έλεγχος.

Η ευρύτερη χρήση του «snus» στα κράτη μέλη είναι είτε ασήμαντη είτε δεν υπάρχουν καθόλου στοιχεία. Ωστόσο, στη Φινλανδία περίπου το 5 % των ενήλικων ανδρών και το 2 % των γυναικών χρησιμοποιούν το «snus». Περίπου το 40 % των 18χρονων αγοριών στη Φινλανδία έχει δοκιμάσει το «snus» και το 10 % από αυτά το χρησιμοποιεί τακτικά.

Η Φινλανδία δηλώνει ότι όλοι οι αριθμοί έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της εμπορίας του «snus» στους επιβάτες που ταξιδεύουν μεταξύ της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Αυτή η κατανάλωση προκύπτει από τις ιδιωτικές εισαγωγές από το εξωτερικό (κυρίως από τη Σουηδία), από τις πωλήσεις μέσω διαδικτύου (κυρίως από τη Σουηδία) ή από τις πωλήσεις λαθραίου «snus» στη μαύρη αγορά. Οι διώξεις έχουν δείξει ότι οι παράνομες εισαγωγές και οι πωλήσεις είναι συχνές και οργανωμένες σε εθνική κλίμακα. Οι τελωνιακές αρχές της Φινλανδίας διεξάγουν τακτικά εκτενείς εγκληματολογικές έρευνες σε συνεργασία με τους Σουηδούς εταίρους τους.

Επειδή η εμπορική εισαγωγή και η πώληση του «snus» απαγορεύεται στη Φινλανδία, δεν υπάρχουν επίσημοι αριθμοί για την κατανάλωση. Ωστόσο, σύμφωνα με τις στατιστικές οι νομικές ιδιωτικές εισαγωγές του «snus» από την Σουηδία έχουν αυξηθεί σταθερά από το 2005[4].

Στη Σουηδία το 19% των ανδρών και το 4% των γυναικών χρησιμοποιούν καθημερινά το «snus».

Η Σλοβενία αναφέρει ότι έχει επιβληθεί πρόστιμο σ’ ένα άτομο για εμπορία του «snus» το 2006.

Η Σλοβενία και η Δανία αναφέρουν άλλα μη καπνιζόμενα προϊόντα εκτός από το «snus» στην αγορά τους.

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

Σουηδία

Ως αποτέλεσμα της δέσμευσής της Σουηδίας στη συνθήκη προσχώρησης, η Σουηδία εισήγαγε ένα διάταγμα που απαγορεύει την εξαγωγή του «snus» (1994:1266). Το διάταγμα άρχισε να ισχύει στις 1 Ιανουαρίου 1995. Σημείο 1, η πρώτη παράγραφος του διατάγματος προβλέπει ότι το «snus» δεν εξάγεται σε άλλη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με βάση το σημείο 1, η δεύτερη παράγραφος προβλέπει ότι η απαγόρευση δεν ισχύει για τα προϊόντα που μεταφέρουν οι επιβάτες και προτίθενται για την προσωπική τους χρήση ή για δώρο για προσωπική χρήση. Συνεπώς, η αγορά του «snus» για προσωπική χρήση ή για δώρο εξαιρείται στην περίπτωση των ταξιδιών από τη Σουηδία.

Η εξαγωγή του «snus» σε άλλα κράτη μέλη αποτελεί ποινικό αδίκημα με βάση τον σουηδικό νόμο. Οι κυρώσεις για τα αδικήματα κατά του ανωτέρου διατάγματος παρατίθενται στο νόμο περί παράβασης λαθρεμπορίας (2000:1225). Το σημείο 3 δηλώνει ότι ένα άτομο που μεταφέρει, με πρόθεση, προϊόντα έξω από τη χώρα χωρίς να τηρείται μια συγκεκριμένη προβλεπόμενη απαγόρευση (δηλαδή το διάταγμα που απαγορεύει την εξαγωγή του «snus») θα κριθεί ένοχος για λαθρεμπόριο. Η τρέχουσα ποινή για τη λαθρεμπορία του «snus», για παράδειγμα, είναι πρόστιμο ή φυλάκιση για έως δύο χρόνια (Σημείο 3).

Αν το δικαστήριο κρίνει ότι το αδίκημα είναι σοβαρό, η ποινή θα είναι φυλάκιση το λιγότερο για έξι μήνες και το περισσότερο για έξι χρόνια (Σημείο 5). Τα αδικήματα ήσσονος σημασίας τιμωρούνται με πρόστιμα (Σημείο 4). Στις περιπτώσεις για τις οποίες το αδίκημα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έγινε εκ προμελέτης, ο δράστης μπορεί να καταδικαστεί σε ένα πρόστιμο ή σε μια φυλάκιση για δύο χρόνια το περισσότερο λόγω παράνομης εξαγωγής (Σημείο 7). Η κατοχή, που έχει αποτελέσει αντικείμενο του αδικήματος με βάση τον νόμο περί παράβασης λαθρεμπορίας ή της αξίας αυτών των προϊόντων, είναι δυνατόν να κατασχεθεί, εκτός και αν αυτό είναι εμφανώς άτοπο (Σημείο 16).

Η σουηδική νομοθεσία, επομένως, θεωρεί όλες τις εξαγωγές του «snus» από τη Σουηδία σε άλλο κράτος μέλος παράνομες και αξιόποινες, με την εξαίρεση των προϊόντων για την προσωπική χρήση των ταξιδιωτών ή των δώρων για προσωπική χρήση. Αυτό, επίσης, θέτει εκτός νόμου την εξαγωγή του «snus» μέσω της πώλησης εξ αποστάσεως, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών πωλήσεων, όταν ο παραλήπτης βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος. Το «snus» μπορεί να μεταφερθεί μόνο από τη Σουηδία σε άλλο κράτος μέλος στην περίπτωση που ένα άτομο που ταξιδεύει στα σύνορα πάρει το «snus» μαζί του ή μαζί της για προσωπική χρήση ή ως δώρο για προσωπική χρήση.

Επιπλέον, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι οι σουηδικές αρχές εφαρμόζουν τη νομοθεσία στην πράξη[5]. Αρκετές σουηδικές αρχές συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων λαμβάνουν μέτρα κατά των πωλητών του «snus» σε άλλο κράτος μέλος. Ως αποτελέσματος, οι αυξανόμενες ποσότητες του «snus» που έχουν κατασχεθεί στη Σουηδία είναι οι εξής:

- 2006 156 kg

- 2007 323 kg

- 2008 474 kg

- 2009 (έως τον Οκτώβριο) 641 kg

Άλλα κράτη μέλη

Η μεγάλη πλειοψηφία των κρατών μελών αναφέρει ότι δεν έχει λάβει καθόλου μέτρα για την περαιτέρω απαγόρευση του «snus». Ορισμένα κράτη μέλη δήλωσαν ότι έχουν απαγορεύσει την πώληση των προϊόντων καπνού μέσω διαδικτύου.

Ως προς αυτό, η Φινλανδία αποτελεί εξαίρεση. Λόγω της εκτεταμένης ποσότητας των εισαγωγών του «snus» από τη Σουηδία σε ιδιωτικούς χρήστες και στη μαύρη αγορά, η φινλανδική κυβέρνηση έχει αποφασίσει να λάβει αυστηρότερα μέτρα.

Η Φινλανδία ανέφερε ότι τα ακόλουθα μέτρα εξετάζονται στο Κοινοβούλιο:

- η ιδιωτική εισαγωγή του «snus» για προσωπική χρήση θα περιοριστεί μόνο στα 30 μικρά κουτιά ανά ταξίδι

- η ιδιωτική παραγγελία του «snus» από το διαδίκτυο θα ποινικοποιηθεί

- η ιδιωτική πώληση του «snus» (π.χ. σ’ ένα φίλο) θα ποινικοποιηθεί.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για να εφαρμόσει τις υποχρεώσεις της σύμφωνα με τη συνθήκη προσχώρησης, η Σουηδία έχει ποινικοποιήσει την εμπορική εξαγωγή του «snus» και επιβάλλει αυστηρές ποινές. Η εξαγωγή του «snus» επιτρέπεται μόνο για την προσωπική χρήση των ταξιδιωτών ή ως δώρο για προσωπική χρήση. Η πώληση εξ αποστάσεως του «snus» είναι παράνομη με βάση τον σουηδικό νόμο, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων μέσω διαδικτύου, όταν ο παραλήπτης βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος.

Κανένα άλλο κράτος μέλος δεν ανέφερε περιπτώσεις διάθεσης του «snus» στην αγορά του. Ωστόσο, οι εισαγωγές των επιβατών είναι συχνές και το «snus» φαίνεται να είναι διαθέσιμο μέσω διαδικτύου σ’ όλη την ΕΕ. Δεν υπάρχουν στοιχεία για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι «διαδικτυακοί» πωλητές του «snus» δουλεύουν από το σουηδικό έδαφος.

Η Φινλανδία σχεδιάζει να λάβει επιπλέον προληπτικά μέτρα, όπως περιορισμούς στις εισαγωγές του «snus» από τους επιβάτες. Άλλα κράτη μέλη δεν έχουν αναφέρει τυχόν επιπλέον μέτρα της απαγόρευσης εμπορίας.

[1] ΠΡΑΞΗ περί των όρων προσχωρήσεως του Βασιλείου της Νορβηγίας, της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας και των προσαρμογών των συνθηκών επί των οποίων βασίζεται η Ένωση, ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XV - Κατάλογος του άρθρου 151 της Πράξης Προσχώρησης - Χ. ΔΙΑΦΟΡΑ, στοιχείο α).

[2] Στο ίδιο, στοιχείο α).

[3] Στο ίδιο, στοιχεία γ) και δ).

[4] Έκθεση για το «snus» που δημοσιεύθηκε από το Υγειονομικό Κέντρο Εποπτείας Προϊόντων (παραπομπή: Nuuskaraportti, Sosiaali- ja terveydenhuollon tuotevalvontakeskus, 2008).

[5] Το διάταγμα που απαγορεύει την εξαγωγή του «snus» (1994:1266) και ο νόμος περί παράβασης λαθρεμπορίας (2000:1225).