Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών 'Ατζέντα κοινωνικής πολιτικής'"

(2001/C 144/16)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής (CΟΜ(2000) 379 fin) με τον τίτλο Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών "Ατζέντα κοινωνικής πολιτικής"·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 26ης Ιουλίου 2000 με την οποία ζητεί τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 265 παράγραφος 1, και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ, της 3ης Αυγούστου 2000, να αναθέσει στην επιτροπή 5 "Κοινωνική πολιτική, δημόσια υγεία, προστασία των καταναλωτών, έρευνα, τουρισμός" την επεξεργασία σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (έγγρ. CdR 300/2000 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 23 Οκτωβρίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Buron (FR-PSE) και του κ. Pella (IT-PPE)·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 36η σύνοδο ολομέλειας της 13ης και 14ης Δεκεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. Δέχεται ευνοϊκότατα τη δημοσίευση μίας νέας Ατζέντας κοινωνικής πολιτικής για την περίοδο 2000-2005· εκτιμά την πληρότητα της εν λόγω Ατζέντας που εκπόνησε η Επιτροπή, κυρίως σε ό,τι αφορά τους εντοπισθέντες στόχους. Επισημαίνει ότι είναι αναγκαίο να εκτεθούν σαφέστερα οι προτεραιότητες της "Ατζέντας" στο μέτρο που οι στόχοι αν και είναι αποδεκτοί από όλους, φαίνονται εντούτοις σύνθετοι και συχνά εκτίθενται με πολύ γενικούς όρους.

2. Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η διεργασία που εγκαινιάσθηκε στη Λισσαβώνα αναγνωρίζει επιτέλους την ύπαρξη των στενών δεσμών μεταξύ οικονομικής πολιτικής, πολιτικής της απασχόλησης και κοινωνικής πολιτικής - αναγνωρίζοντας την τελευταία με όλη της τη σημασία· τονίζει όμως ότι δεν μπορεί να περιορίζεται η κοινωνική πολιτική στο ρόλο που διαδραματίζει μόνο στην παραγωγική διαδικασία και συνιστά κατά την επεξεργασία των στοχοθετημένων προγραμμάτων που θα καταρτισθούν από την Επιτροπή στον κοινωνικό τομέα, να μην παραθεωρηθούν οι άλλες πτυχές της κοινωνικής πολιτικής προκειμένου έτσι να ευνοηθούν οι πτυχές με περισσότερο άμεσες οικονομικές συνέπειες.

3. Επικροτεί την Επιτροπή για τη βούλησή της να εντάξει τους στόχους και τις δράσεις της Κοινωνικής Ατζέντας στην αρχή της επικουρικότητας, τονίζοντας ότι σκοπός της εν λόγω ατζέντας δεν είναι η εναρμόνιση των κοινωνικών πολιτικών που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, αλλά ο καθορισμός κοινών στόχων και η βελτίωση του συντονισμού.

4. Εκτιμά το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει το ρόλο των περιφερειακών και τοπικών αρχών ως σημαντικών φορέων για την εφαρμογή της Ατζέντας. Τονίζει ακόμα μία φορά ότι αυτό προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή των εν λόγω αρχών για τον προσδιορισμό των πολιτικών και των προγραμμάτων. Από την πλευρά της, η ΕΤΠ είναι πρόθυμη να διαδραματίσει το ρόλο της στην ανοικτή διεργασία συντονισμού που εγκαινιάσθηκε στη Λισσαβώνα και εκφράζει τη λύπη της που δεν της ζητήθηκε να συμμετάσχει στην προετοιμασία της Ατζέντας κοινωνικής πολιτικής.

5. Υποδέχεται με ενδιαφέρον τη βούληση του Συμβουλίου Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων να υιοθετήσει διαρθρωτικούς δείκτες για την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή που θα χρησιμεύουν ως βάση για τις συνολικές εκθέσεις που θα υποβληθούν στα ευρωπαϊκά συμβούλια την άνοιξη, όπως αποφασίσθηκε στη Λισσαβώνα, αλλά υπενθυμίζει ότι προκειμένου να υπάρξει μια ορθή εικόνα της κατάστασης που επικρατεί στην ΕΕ όσον αφορά την κοινωνική και εδαφική συνοχή, είναι απαραίτητο να εξασφαλιστούν οι εν λόγω δείκτες στο κατάλληλο περιφερειακό επίπεδο.

6. Τονίζει ότι η νομοθεσία παραμένει ένα από τα ουσιαστικά μέσα για την εξασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ποιότητας ζωής των εργαζομένων και των πολιτών. Σε ό,τι αφορά την κατάσταση των εργαζομένων, η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων ως βάση της νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Αναφορικά με τους διάφορους στόχους που παρουσιάζει η Επιτροπή και τις σχετικές προτάσεις δράσης:

7. Πλήρης απασχόληση και ποιότητα της εργασίας

7.1. Η ΕΤΠ επιβεβαιώνει συμφωνώντας με την Επιτροπή ότι είναι ανάγκη να εφαρμοστούν τα καταλληλότερα μέσα για την υλοποίηση του δυναμικού απασχόλησης στην Ευρώπη που είναι υψηλότατο όπως επισημαίνεται στην Ατζέντα. Αναγνωρίζει, ιδιαίτερα, την ανάγκη δράσης για την υλοποίηση του δυναμικού των κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων.

7.2. Υπενθυμίζει τα συμπεράσματα της γνωμοδότησής της, της 21ης Σεπτεμβρίου 2000, για την ανακοίνωση με τίτλο "Δράση σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση".

7.3. Σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη των τομεακών υπηρεσιών της κοινωνικής οικονομίας, θα χρειαστεί να καταρτιστούν προτάσεις σε συνάρτηση με τους ορισμούς που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη, και να διευκολυνθεί η ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

7.4. Ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει αίτηση γνωμοδότησης τόσο στην ίδια όσο και στις ενώσεις που εκπροσωπούν τις τοπικές αρχές όσον αφορά την κατάρτιση των ανακοινώσεων για την τοπική ανάπτυξη που έχουν αναγγελθεί για το 2000 και 2001.

7.5. Συμμερίζεται τη βούληση της Επιτροπής να υποδείξει ιδιαίτερη προσοχή στις καινοτομίες και στις ορθές πρακτικές που απορρέουν από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες Εqual, Interreg III, Leader + και Urban· τονίζει ότι οι τοπικές αρχές είναι οι βασικοί φορείς των πρωτοβουλιών αυτών και ότι οι εν λόγω πρωτοβουλίες μπορούν να προτυπώσουν την απαραίτητη εξέλιξη των διαρθρωτικών ταμείων και ειδικότερα του ΕΚΤ μετά το 2006.

7.6. Υπενθυμίζει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, της ποιότητας και της διάρκειας της απασχόλησης και των συνθηκών εργασίας (βλ. τις γνωμοδοτήσεις της ΕΤΠ για τον εκσυγχρονισμό της οργάνωσης της εργασίας, για τους ηλικιωμένους, για την καταπολέμηση των διακρίσεων, για την κοινωνική ενσωμάτωση κ.λπ.)· επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να δημοσιεύσει ανακοίνωση για τις κοινωνικές πτυχές των διαδικασιών που διέπουν την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, για τις οποίες θα πρέπει να διεξάγονται διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών στο στάδιο της διαμόρφωσης.

7.7. Συμμερίζεται πλήρως τη βούληση της Επιτροπής για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της κοινωνίας της γνώσης και εύχεται να εφαρμοστεί πλήρως η αρχή της δια βίου μαθήσεως και να εφαρμοστούν επίσης με βάση τις ορθές πρακτικές που έχουν εντοπιστεί και κυρίως στα πλαίσια των τοπικών πρωτοβουλιών μέτρα για την προώθηση της κατάρτισης και των πιο ηλικιωμένων εργαζομένων.

7.8. Τονίζει ότι είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών από την πιο τρυφερή ηλικία τους η γνώση των νέων τεχνολογιών, κυρίως των νέων συστημάτων πληροφορικής, σε στενή συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, δεδομένου ότι είναι σε θέση να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε όλους συμπεριλαμβανομένων και των πιο μειονεκτικών κοινωνικών κατηγοριών, ώστε να διευκολυνθεί όχο μόνο η πρόσβασή τους στην απασχόληση, αλλά και στην πνευματική καλλιέργεια καθώς και στην ενεργό ιδιότητα του πολίτη και να διασφαλισθεί η συμμετοχή τους στη δημοκρατική διαδικασία.

7.9. Προτείνει να χρησιμοποιηθεί στο μέγιστο η εμπειρία των μεθοριακών περιφερειακών αρχών για να διασφαλιστεί σε όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής η κινητικότητα των εργαζομένων.

7.10. Υπενθυμίζει ότι έχει ήδη τονίσει ότι είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η προστασία των απασχολουμένων στις νέες μορφές εργασίας και καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει μία μελέτη για τις κοινωνικές συνέπειες των εν λόγω νέων μορφών εργασίας και να προτείνει κατάλληλα μέτρα.

8. Ποιότητα της κοινωνικής προστασίας

8.1. Η ΕΤΠ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της για τον εκσυγχρονισμό της κοινωνικής πολιτικής, στην οποία:

- συμφωνεί με τους 4 μεγάλους στόχους που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο (ποιότητα της εργασίας - ασφάλεια των συνταξιοδοτικών καθεστώτων - κοινωνική ολοκλήρωση - προστασία της υγείας)·

- και τονίζει το ρόλο των περιφερειακών και τοπικών αρχών ως χρηματοδοτών και διαχειριστών μεγάλης ποικιλίας κοινωνικών υπηρεσιών που παρέχονται στον πληθυσμό.

8.2. Επικροτεί τη σύσταση επιτροπής κοινωνικής προστασίας και επιβεβαιώνει εκ νέου ότι έχει τη βούληση να συστήσει μία ομάδα εργασίας που θα διασφαλίζει την μόνιμη επαφή με την εν λόγω επιτροπή.

8.3. Αποδίδει τη μεγαλύτερη σημασία στο συνυπολογισμό του στόχου της κοινωνικής ένταξης σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές και στις σχετικές γνωμοδοτήσεις της ΕΤΠ.

8.4. Επικροτεί τη μέθοδο που επιλέχθηκε για την υλοποίηση του στόχου αυτού, μέθοδο που προτάθηκε στο πρόγραμμα δράσης που αποτελεί αντικείμενο της ανακοίνωσης COM(2000) 368 και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Οκτωβρίου 2000 και η οποία είναι η μετάφραση των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών σε εθνικά και περιφερειακά προγράμματα δράσης με τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων και υιοθέτηση μέτρων που λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές και περιφερειακές διαφορές.

8.5. Έχοντας επικροτήσει την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα "Δράση σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση", η ΕΤΠ έχει τη γνώμη ότι η ίδια μέθοδος επί τη βάσει αναλύσεων, παραδειγμάτων ορθής πρακτικής και ευρείας διαβούλευσης, θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες πτυχές της κοινωνικής πολιτικής, κυρίως όσον αφορά στην καταπολέμηση του αποκλεισμού, στην καταπολέμηση παντός είδους διακριτικής μεταχείρισης και στην προώθηση της ισότητας των φύλων.

9. Προώθηση της ισότητας στις εργασιακές σχέσεις

Η ΕΤΠ υπενθυμίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ως εργοδότες διαδραματίζουν το ρόλο τους στον τομέα αυτό.

10. Προετοιμασία της διεύρυνσης

Η ΕΤΠ υπενθυμίζει ότι εξασφάλισε τακτικές επαφές με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψήφιων προς ένταξη χωρών και τονίζει τη σημασία που έχει η συμμετοχή των αρχών αυτών στις διαβουλεύσεις και στα προγράμματα δράσης στον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής προστασίας προκειμένου να διασφαλιστεί η καλή προετοιμασία των πολιτών τους για την ένταξη. Ιδιαίτερα, καλείται η Επιτροπή να εξετάσει και να παρακολουθεί την κοινωνική κατάσταση και την εφαρμογή του κοινωνικού κεκτημένου στις υποψήφιες χώρες και να παρακολουθεί τακτικά την εφαρμογή των μέσων που προβλέπονται στο άρθρο 13 και στα προγράμματα δράσης για την ισότητα των φύλων.

Συμπεράσματα

11. Η Επιτροπή των Περιφερειών δηλώνει και πάλι την πεποίθησή της ότι η απαίτηση για μια Ευρώπη που να είναι πιο κοντά στους πολίτες, πιο δημοκρατική και πιο διαφανής, καθιστά απαραίτητη τη στενότερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών καθώς και της κοινωνίας του πολίτη για το σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών που χαράσσονται στον τομέα της οικονομίας, των κοινωνικών υποθέσεων και της απασχόλησης.

Η ΕΤΠ ζητεί να συμμετάσχει στην ετήσια Διάσκεψη Κορυφής της ερχόμενης άνοιξης που αποφασίστηκε στη Λισσαβώνα και στην οποία θα εξεταστεί η άρθρωση των εν λόγω πολιτικών.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert