ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚΟΜ(93) 194 τελικό 
Βρυξέλλες, 10 Μαΐου 1993 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LINGUA 
ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 1»2 
gjjgjjjljlg^^ 
Αυτή η έκθεση χωρίζεται σε τρία μεγάλα μέρη: 
- Το πρώτο, με τίτλο ΠΕΡΙΛΗΨΗ, αρχίζει στη σελίδα 5* παρουσιάζει σε μερικές σελίδες μια 
σύνθεση των δραστηριοτήτων του προγράμματος το 1992, στα πλαίσια των αποκεντρωτικών και 
συγκεντρωτικών δράσεων του, καθώς και των Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας* 
οι εταιρικές σχέσεις που δημιουργήθηκαν, οι γλώσσες στόχοι των προγραμμάτων και οι 
προϋπολογισμοί που αφιερώνονται στα διάφορα μέτρα αναφέρονται επίσης περιληπτικά · αυτό 
το πρώτο μέρος ολοκληρώνεται με μια σύντομη γενική αναφορά στη συνοχή του LINGUA, την 
επίδραση που έχει στα πλαίσια της Κοινότητας και, τελικά, την παρακολούθηση και την 
αξιολόγηση του. 
- Το δεύτερο, με τίτλο ΑΝΑΠΤΥΞΗ, αρχίζει στη σελίδα 15· τοποθετεί κατ*αρχήν το LINOUA 
στο πλαίσιο του και κατόπιν παρέχει για το 1992 μια λεπτομερή ανάλυση της λειτουργίας του 
προγράμματος και τις διάφορες δράσεις που το συνθέτουν αυτό το δεύτερο μέρος παρέχει επίσης 
πληροφορίες σχετικά με τη διαχείριση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, καθώς και την 
προώθηση του προγράμματος* 
- Το τρίτο, με τίτλο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ, βρίσκεται στη σελίδα 46 αντλεί τα διδάγματα των 
δραστηριοτήτων του LINOUA του 1992, τονίζει εκ νέου τα πλεονεκτήματα του προγράμματος και 
προβλέπει τις προοπτικές για τα επερχόμενα έτη. 
Ο πίνακας περιεχομένων βρίσκεται στις σελίδες 3 και 4. 
Τα παραρτήματα που παρέχουν τα στατιστικά στοιχεία αρχίζουν από τη σελίδα 49 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΠΕΡΊΛΗΨΗ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗ σ.5 
σ. 15 
L ΠΛΑΙΣΙΟ σ. 15 
LL, Τι είναι το LINGUA ; σ. 15 
L2. Οι στόχοι του LINGUA σ. 15 
2. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LINGUA 
Χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 17 
ΤΑ. Παράγοντες λειτουργίας σ. 17 
2JL Οι αποκεντρωτικές δράσεις σ. 18 
2JLL Οι υποτροφίες κινητικότητας και 
κατάρτισης των καθηγητών γλωσσών 
(Δράση ΙΑ) σ. 18 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 18 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 18 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 18 
2JL2» Οι ανταλλαγές και οι επισκέψεις νέων 
μέσω των ΚΕΠ 
(Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα) 
(Δράση IV) σ. 21 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 21 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 22 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 22 
23*. Οι συγκεντρωτικές δράσεις σ. 25 
23JL· Το ευρωπαϊκό δίκτυο των ΠΕΣ 
(Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας) 
(Δράση IB) σ. 25 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 25 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 26 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 26 
2Λ2ι Το ευρωπαϊκό δίκτυο των ΔΠΣ και η κινητι­
κότητα σπουδαστών και προσωπικού της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σ. 28 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 28 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 28 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 29 
&3JL Οι γλώσσες και η οικονομική ζωή 
(Δράση ΠΙ) σ. 29 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης ο. 29 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 30 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 ο. 30 
2*3*4» Συμπληρωματικά μέτρα 
Πρώτο μέρος - Η προώθηση των στόχων 
του LINOUA (Δράση VA) σ. 32 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 32 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 ο. 32 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 33 
Δεύτερο μέρος - Γενικά διδακτικά βοηθή­
ματα για τις λιγότερο ομιλούμενες 
και διδασκόμενες γλώσσες (Δράση VB) σ. 34 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης σ. 34 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 σ. 34 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 σ. 35 
2*4» Προϋπολογισμός σ. 36 
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ σ. 38 
3Χ Οι διαδικασίες επιλογής το 1992 σ. 38 
3ΑΛ. Συγκεντρωτικές δράσεις σ. 38 
3X2» Αποκεντρωτικές δράσεις σ. 38 
3Χ Η Επιτροπή LINGUA σ. 38 
3Α Οι Εθνικοί Φορείς LINGUA σ. 39 
3*4» Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων σ. 40 
3»5» Τεχνική βοήθεια σ. 40 
3.6» Σχέσεις με άλλα κοινοτικά προγράμματα σ. 41 
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ σ. 42 
4Χ Παρακολούθηση, έλεγχος και εσωτερική αξιολόγηση σ. 42 
4X1» Παρακολούθηση και έλεγχος των 
προγραμμάτων σ. 42 
4X2» Εσωτερική αξιολόγηση του προγράμματος σ. 43 
4JL· Εξωτερική αξιολόγηση σ. 44 
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ σ. 45 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ σ.46 
σ. 49 
To LINOUA, το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την ποιοτική και ποσοτική προώθηση, στα δώδεκα 
κράτη, των έντεκα γλωσσών της Κοινότητας που διδάσκονται ή μαθαίνονται ως ξένες γλώσσες, έχει 
εγκριθεί με την απόφαση 89/489/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουλίου 1989, που δημοσιεύθηκε στην 
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. L 239/24. Κατ ' αρχήν προβλεπόταν για περίοδο 
πέντε ετών, από την 1η Ιανουαρίου 1990 έως την 31η Δεκεμβρίου 1994. Ο προϋπολογισμός για την 
εφαρμογή αυτής της πρώτης φάσης του προγράμματος έχει υπολογιστεί σε 200 εκ. BCU. 
Το 1990, με έναν προϋπολογισμό της τάξης των 6 εκ., ήταν ουσιαστικά ένα προπαρασκευαστικό έτος 
και το σύνολο του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων όλων των δράσεων, θα τεθεί στη λειτουργική 
του φάση το 1991. Ως εκ τούτου το 1992 αποτέλεσε το δεύτερο έτος της ενεργού λειτουργίας του 
LINOUA. 
Εάν τα αποτελέσματα του 1991, έτους με ένα συνολικό προϋπολογισμό της τάξης των 23 εκ. ECU, έχουν 
αποδειχθεί γενικά θετικά και παρέχουν πιο ενθαρρυντικά αποτελέσματα για το μέλλον, το έτος 1992, 
με έναν προϋπολογισμό της τάξης των 38 εκ. ECU, ανταποκρίθηκε στις υποσχέσεις που δόθηκαν το 
προηγούμενο έτος. Πράγματι, το πρόγραμμα ενισχύθηκε και αναπτύχθηκε, ποσοτικά και ποιοτικά, σε 
όλους τους τομείς και σε όλες του τις δράσεις. 
Αποκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος (τις διαχειρίζονται τα κράτη μέλη σε συνεργασία με την 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων) 
- Όσον αφορά τις ενισχύσεις κινητικότητας για τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών γλωσσών, 
ο αριθμός τους έχει δεκαπλασιασθεί σε σχέση με το προηγούμενο έτος* κατ'αυτόν τον τρόπο, οι εν λόγω 
ενισχύσεις έχουν επιτρέψει το 1991/92, χάρη σε ένα χρησιμοποιήσιμο συνολικό προϋπολογισμό που 
ανέρχεται σε 5,6 εκ. ECU και σε ένα μέσο γενικό ποσό της ενίσχυσης LINOUA περίπου 1000 ECU (να 
προσεγγίσουν το ανώτατο όριο των 1500 ECU που προβλέπονται από την απόφαση), τη χορήγηση 
υποτροφιών σε 5255 καθηγητές για πρακτική άσκηση συνεχούς κατάρτισης στο εξωτερικό* το 1990/91, 
ο αριθμός των καθηγητών στους οποίους χορηγούνταν υποτροφίες ανερχόταν σε 516. 
Κατά γενικό τρόπο, εάν κρίνουμε από τις εκθέσεις που διαβιβάσθηκαν από τους δικαιούχους στους 
Εθνικούς Φορείς LINOUA των κρατών μελών, η χορήγηση υποτροφιών όχι μόνο παρείχε τη δυνατότητα 
στους καθηγητές να μεταβούν για παραμονή στο εξωτερικό στη χώρα την οποίας διδάσκουν τη γλώσσα, 
πράγμα που για ορισμένους δεν είχε συμβεί ποτέ, αλλά κυρίως τους επέτρεψε να βελτιώσουν σημαντικά, 
τόσο τη γλωσσική τους ικανότητα όσο και την πολιτιστική και μεθοδολογική τους ικανότητα*κατ*αυτόν 
τον τρόπο, μπόρεσαν να αυξήσουν, στα πλαίσια της πρακτικής άσκησης που ακολούθησαν, τη γενική 
επαγγελματική τεχνογνωσία τους και την ειδική ικανότητα τους ως καθηγητές γλωσσών . 
Η δεκαπλάσια αυτή συμμετοχή των καθηγητών αποδεικνύει όχι μόνο το ενδιαφέρον των αφορωμένων 
καθηγητών (γιατί σε αρκετές χώρες τα αιτήματα για χορήγηση υποτροφίας έχουν υπερβεί κατά πολύ τις 
δυνατότητες που παρέχουν οι προϋπολογισμοί), αλλά επίσης τη θετική δράση που αναλαμβάνεται από 
την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στον τομέα της πληροφόρησης και της προώθησης της δράσης αυτής. 
- Σχετικά με τις ανταλλαγές και επισκέψεις νέων, στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων (ΚΕΠ) μεταξύ ιδρυμάτων που έχουν εγκαινιασθεί σε διάφορες χώρες, αφορούσαν 17891 
σπουδαστές και 1829 καθηγητές, δηλαδή 19720 συμμετέχοντες κατά το 1992* ο χρησιμοποιήσιμος 
συνολικός προϋπολογισμός ανερχόταν σε 6 εκ. ECU το 1991/92 και το μέσο γενικό ποσό της ενίσχυσης 
LINOUA κυμαινόταν μεταξύ 250και 300ECU ανά συμμετέχοντα*η χρηματοδότηση αυτή αντιπροσώπευε 
ένα μέγιστο ποσό της τάξης του 50% (75% σε ορισμένες περιπτώσεις) του συνολικού κόστους των 
προγραμμάτων, ενώ το συμπλήρωμα προερχόταν από επιδοτήσεις εκτός του προγράμματος. 
Συγκρινόμενοι με τους 4335 σπουδαστές και τους 317 καθηγητές του έτους 1990/91, είναι, κατά 
συνέπεια, περίπου πέντε φορές περισσότεροι νέοι και σχεδόν έξι φορές περισσότεροι καθηγητές-συνοδοί 
που κατά το 1991/92 έζησαν την κινητικότητα στα πλαίσια ενός κοινοτικού προγράμματος κατάρτισης. 
Είναι σημαντική η διαπίστωση ότι ένας αυξανόμενος αριθμός Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων 
(ΚΕΠ) είναι πρωτότυπα στην επιλογή του θέματος εργασίας τους και στοχεύουν ολοένα και περισσότερο 
στις προτάσεις που συνδέουν ταυτόχρονα την διαπολιτιστική και τη γλωσσική διάσταση. Μπορούμε να 
αναφέρουμε μερικά, μεταξύ των πολλών ενδεχομένων παραδειγμάτων: 
. το 'Σχέδιο Ανταλλαγής του NDMEGEN" στο οποίο συγκεντρώνονται έξι χώρες μέσα σε ένα δίκτυο 
ανταλλαγών και στο οποίο ανατέθηκε η αποστολή να προωθήσει, στα πλαίσια διμερών Προγραμμάτων, 
την ανεκτικότητα, τη συνεργασία και την επικοινωνία μεταξύ των νέων 
. μια κοινή δράση μεταξύ ιδρυμάτων από δύο κράτη μέλη για τη συγγραφή, σε δύο γλώσσες, δύο 
θεατρικών έργων, τα οποία στη συνέχεια θα διασκευαστούν και θα παρουσιαστούν και στις δύο χώρες 
. η από κοινού κατασκευή, από ιδρύματα δύο κράτων μελών, ενός "Iafbmobile" (κινητού κέντρου 
ενημέρωσης) με αυτόνομη ηλεκτρονική τροφοδοσία που θα επιτρέψει τη χρησιμοποίηση του οπουδήποτε. 
Στη δράση αυτή, όπως και την προηγούμενη, η σημαντική γενική αύξηση των συμμετεχόντων, έστω και 
αν ορισμένα κράτη μέλη έχουν αντιμετωπίσει ακόμη ορισμένες δυσκολίες για να απορροφήσουν το σύνολο 
των επιδοτήσεων που τους χορηγήθηκαν, αντιστοιχεί τόσο στο μεγαλύτερο ενδιαφέρον των ιδρυμάτων, 
των καθηγητών και των σπουδαστών όσο σε μια καλή εκστρατεία προώθησης*πρέπει επίσης να τονιστεί 
ότι η δυνατότητα που έχει παρασχεθεί από τα κράτη μέλη στα ιδρύματα γενικής εκπαίδευσης (ενώ 
διατηρείται, σε ορισμένες περιπτώσεις, η προτεραιότητα στα ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης) 
να ενταχθούν στα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα (ΚΕΠ) συνέβαλε ασφαλώς στην ανάπτυξη της 
δράσης αυτής. 
Συγκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος 
(που διαχειρίζεται σφαιρικά η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων) 
369 προγράμματα μεγάλης κλίμακας κατατέθηκαν το 1992 τα οποία συγκέντρωναν 1419 εταίρους και 
αφορούσαν: 
- τη μόνιμη κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών στα πλαίσια του Προγράμματος 
Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (ΠΕΣ) (έγιναν δεκτά 62 προγράμματα) 
- την προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή (έγιναν 170 προγράμματα) 
- τη δημιουργία γενικών διδακτικών βοηθημάτων για τη διδασκαλία και εκμάθηση των γλωσσών 
που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο (γλώσσες "modunes") στην Κοινότητα (έγιναν δεκτά 
52 προγράμματα) 
- η προώθηση των στόχων του LINOUA μέσω των διεθνών ενώσεων ή οργανισμών (έγιναν δεκτά 
22 προγράμματα) 
- και οι επισκέψεις για μελέτη ή προπαρασκευαστικές επισκέψεις για εφαρμογή των 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας ή των προγραμμάτων γλωσσικής δράσης στην οικονομική 
ζωή (έγιναν δεκτά 63 προγράμματα). 
Επί αυτών των 369 υποψηφιοτήτων, οι 164 έχουν εγκριθεί και έχουν επιδοτηθεί 
(συγκεκριμένα σχεδόν 45% των προγραμμάτων που κατατέθηκαν το 1992 και περίπου δύο φορές 
περισσότερα από ό,τι το 1991 * αυτές οι 164 υποψηφιότητες που έχουν εγκριθεί συνεπάγονταν 769 
συντονιστές και εταίρους. 
Η αύξηση αυτή των προγραμμάτων που ενισχύονται από τα κοινοτικά κεφάλαια μπορεί να διαπιστωθεί 
με τρόπο σχετικά ομοιογενή σε όλες τις δράσεις. Αφορά ειδικότερα: 
- τα προγράμματα που απευθύνονται στις ανάγκες της οικονομικής ζωής (86 μεγάλα προγράμματα 
χρηματοδοτούνται το 1992, έναντι 58 το 1991) 
- τα παιδαγωγικό υλικό για τις γλώσσες που ομιλούνται ή διδάσκονται λιγότερο (23 προγράμματα 
το 1992, 15 το 1991) ή τις δράσεις προώθησης των στόχων του LINOUA (14 το 1992, 8 το 
1991). 
Αφορά επίσης, μολονότι οι αριθμοί παραμένουν περιορισμένοι, τα προγράμματα 
σχετικά με τον κόσμο των συνδέσμων και την προώθηση των στόχων του LINOUA 
(14 προγράμματα το 1992 έναντι 8 το 1991). 
Ωστόσο, δεδομένης της μεγάλης κλίμακας των μελετουμένων προγραμμάτων και της πλήρους 
καινοτομίας της αρχής μιας διακρατικής συνεργασίας μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης εκπαιδευτών 
γλωσσών, η πιο σημαντική απόκλιση (έστω και εάν, σε απόλυτες τιμές, οι αριθμοί φαίνονται να είναι 
ακόμη σχετικά χαμηλοί) αφορά τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας, εφόσον ο αριθμός των 
προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν το 1992, διπλασιάστηκε τουλάχιστον σε σχέση με το 1991 (25 
μεγάλα προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν το 1992 έναντι 12 το 1991). 
Κατά γενικό τρόπο και περιλαμβανομένων όλων των συγκεντρωτικών δράσεων, η αύξηση του διαθέσιμου 
προϋπολογισμού για το 1992 επέτρεψε, ανεξάρτητα από την επιδότηση ενός μεγαλύτερου αριθμού 
προγραμμάτων, μια μέση χρηματοδότηση ανά ενισχυόμενο πρόγραμμα σημαντικότερη από ό,τι το 1991* 
πράγματι, το 1992, αυτή η μέση χρηματοδότηση παρείχε τη δυνατότητα μεγαλύτερης προσέγγισης του 
50% του συνολικού κόστους που ενέκρινε η απόφαση* αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την υλοποίηση 
προγραμμάτων που όντως είναι άξια ενδιαφέροντος και τη σημαντική μείωση του αριθμού των 
προγραμμάτων που έγιναν δεκτά τα οποία ενδεχομένως δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν εξαιτίας μιας 
ανεπαρκούς κοινοτικής ενίσχυσης. 
Ωστόσο, η αύξηση πηγάζει επίσης από την άριστη ποιότητα της πολύ μεγάλης πλειονότητας 
υποψηφιοτήτων που έχουν υποβληθεί, οποιοιδήποτε και εάν είναι οι αφορώμενοι τομείς ή δράσεις* 
εξάλλου, η πληθώρα αυτή καλών προγραμμάτων συνεπαγόταν, δεδομένου ότι όλα δεν μπορούσαν να 
επιδοτηθούν, τη σύσταση ενός πίνακα επιτυχόντων για χρησιμοποίηση σε περίπτωση μειονεκτήματος 
ορισμένων προγραμμάτων που έχουν επιλεγεί. 
Όσον αφορά τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας (ΠΕΣ), δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η 
επιτυχία του συνεδρίου που διοργανώθηκε στη Veldhoven τέλη του 1991, συνέτεινε κατά πολύ στη 
σημαντική αύξηση των προγραμμάτων που έχουν κατατεθεί και τη υψηλή ποιότητα του περιεχομένου της 
κατάρτισης που έχει προταθεί και, κατά συνέπεια, των προγραμμάτων που η Κοινότητα αποφάσισε να 
ενθαρρύνει. 
Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ) 
(που διαχειρίζεται η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με πρότυπο τα Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ) του Προγράμματος ERASMUS). 
Κατά το 1992, υποβλήθηκαν 232 υποψηφιότητες για Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας 
(ΔΠΣ), εκ των οποίων 211 ελήφθησαν υπόψη (έναντι 149 το 1991, συγκεκριμένα μια αύξηση 
μεγαλύτερη από 40%), χάρη σε προϋπολογισμό λίγο υψηλότερο των 7 εκ. ECU. Κατ ' αυτόν τον τρόπο, 
6724 σπουδαστές και 774 καθηγητές μπόρεσαν να ασκήσουν την κινητικότητα τους. 
Αυτά τα 211 Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ) παρείχαν τη δυνατότητα συμμετοχής 
972 εταίρων, που προέρχονται από ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και 48 από τα Προγράμματα 
αυτά αφορούσαν την εκμάθηση των γλωσσών της Κοινότητας που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο. 
Οι εταιρικές σχέσεις 
Στα πλαίσια των συγκεντρωτικών δράσεων του προγράμματος, διακρατικές ομάδες και δίκτυα 
εμπειρογνωμόνων και ιδρυμάτων που συγκέντρωναν περισσότερους από 1742 εταίρους το 1992, τίθενται 
σε λειτουργία προκειμένου να αναπτύξουν δράσεις σε όλους τους τομείς που καλύπτει το LINOUA. 
Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί η μεγαλύτερη ανησυχία που στο σύνολο επιδεικνύεται από τα δίκτυα 
τα οποία τέθηκαν σε λειτουργία, για τα προβλήματα περιεχομένου της κατάρτισης και εκείνα της 
ποιότητας των προϊόντων κατάρτισης που προσαρμόζονται καλύτερα στις κοινοτικές ανάγκες έναντι των 
προβλημάτων που αποτελούν μια απλή ενθάρρυνση στη φυσική κινητικότητα των ευρωπαίων πολιτών, 
κινητικότητα που θεωρείται, στη συνάρτηση αυτή, περισσότερο ως μέσο παρά ως τελικός σκοπός. 
Εάν τα πανεπιστήμια και τα διάφορα τμήματα και πανεπιστημιακά ινστιτούτα κατάρτισης και έρευνας 
είχαν το μονοπώλιο, όπως έπρεπε να αναμενόταν, όλων των θέσεων στα Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας (ΔΠΣ), αντιπροσώπευαν επίσης περίπου το 31% των εταίρων στις 
συγκεντρωτικές δράσεις σχετικά με τη μόνιμη κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών, την ανάπτυξη 
των γλωσσικών αρμοδιοτήτων, των φορέων της οικονομικής ζωής και τη δημιουργία διδακτικών 
βοηθημάτων για τη γενική προώθηση των γλωσσών της Κοινότητας που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο. Από την πλευρά τους, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί επαγγελματικής κατάρτισης 
σχηματίζουν 30% των ίδιων δράσεων, ενώ τα υπουργεία και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές 
περισσότερο από 10%, 
οι δε εκδότες και οι άλλοι διανομείς των παιδαγωγικών μέσων περίπου 5%. 
Οι γλώσσες στόχοι 
Στα πλαίσια των αποκεντρωτικών προγραμμάτων δράσεων που έχουν επιδοτηθεί, τα αγγλικά, τα 
γαλλικά, τα γερμανικά αποτέλεσαν αντικείμενο του μεγαλύτερου αριθμού αιτήσεων, διότι αυτές οι τρεις 
γλώσσες αντιπροσωπεύουν τις γλώσσες στόχους για περισσότερους από 81% των υποτρόφων συνεχούς 
κατάρτισης ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία αποτελούν αντικείμενο του 68% των 
αιτήσεων των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων* το ίδιο φαινόμενο σημειώνεται σχετικά με τα 
Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας, όπου τα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά σχηματίζουν 
το 77% των γλωσσών-στόχων. 
Η κατάσταση αυτή, μολονότι είναι ανησυχητική, δεν προκαλεί καμιά έκπληξη, γιατί οι αριθμοί αυτοί 
απλώς αντικατοπτρίζουν τη θέση που οι εν λόγω γλώσσες κατέχουν ακόμη στα εθνικά προγράμματα 
σπουδών. ' Οντως, η γενική τάση που επικρατεί σε έναν ορισμένο αριθμό των κρατών μελών είναι προς 
την ανάπτυξη και προς μια σημαντικότερη παροχή των γλωσσών που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο στα εν λόγω προγράμματα σπουδών* πολύς χρόνος, όμως, πρέπει να παρέλθει πριν 
αντικατοπτριστεί η τάση αυτή στις συνήθειες και τις επιλογές των ενδεχομένων δικαιούχων. 
Εντούτοις, περισσότεροι δικαιούχοι υποτροφιών συνεχούς κατάρτισης επιθυμούν να μεταβούν στην 
Ισπανία από ό,τι στην Γερμανία και η Δανία είναι μεταξύ των πρώτων χωρών όπου πραγματοποιούνται 
επισκέψεις στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων. 
Εξάλλου, η υπεροχή των γλωσσών που διδάσκονται και μαθαίνονται περισσότερο στην Κοινότητα είναι 
σαφώς μικρότερη στις συγκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος, όπου η ποικιλία των υποψηφιοτήτων 
που έχουν κατατεθεί και η επιλογή την οποία πραγματοποιεί η Επιτροπή συντελούν στο ότι οι τρεις πιο 
διαδεδομένες γλώσσες δεν αντιπροσωπεύουν συνολικά παρά μόνο το 45% των γλωσσών στόχων για όλα 
τα προγράμματα που έχουν επιδοτηθεί. 
Οι γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο, με το 55% των αιτήσεων, αποτελούν ως εκ τούτου 
την πλειοψηφία και ο αριθμός είναι πολύ ενθαρρυντικός. 
Προϋπολογισμός 
Το σύνολο του προϋπολογισμού για το 1992 ήταν της τάξης των 38 εκακ. ECU, έναντι 23 εκατ. για το 
1991. 
Ο προϋπολογισμός έχει χρησιμοποιηθεί ως εξής: 
- Συνεχής κατάρτιση των εκπαιδευτών 
(ατομικές υποτροφίες, επιδοτήσεις σε 
Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας και 
προπαρασκευαστικές επισκέψεις) : 832 εκατ. ECU 
- Κινητικότητα στην τριτοβάθμια 
εκπαίδευση (επιδοτήσεις σε Διαπανεπι­
στημιακά Προγράμματα Συνεργασίας και 
ατομικές υποτροφίες) : 733 εκατ. ECU 
- Γλώσσες και ο οικονομικός κόσμος 
(προγράμματα σχετικά με τους γλωσ­
σικούς ελέγχους, τα διδακτικά 
προϊόντα, και τις προπαρασκευαστικές 
επισκέψεις) : 7.02 εκατ. ECU 
- Κινητικότητα των νέων από 16 έως 25 
ετών (Κοινά Εκπαιδευτικά 
Προγράμματα) : 8.40 εκατ. ECU 
- Συμπληρωματικά μέτρα 
(διαχείριση του προγράμματος, 
ενισχύσεις στις ενώσεις, και 
προγράμματα σχετικά με τα διδακτικά 
προϊόντα για τις γλώσσες που 
ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο : 1.85 εκατ. ECU 
- Διαχείριση του Προγράμματος 
(τεχνική βοήθεια και επιδοτήσεις 
στους Εθνικούς Φορείς) : 4.68 εκατ. ECU 
Σύνολο : 38.00 εκατ. ECU 
Η συνοχή του LINOUA 
Η εμπειρία των πρώτων ετών λειτουργίας του Προγράμματος LINOUA μας δίδαξε ότι μια αποτελεσματική 
ποσοτική και ποιοτική προώθηση της γνώσης των ξένων γλωσσών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά 
σε ένα σύνολο με συνοχή. 
Το πρόβλημα της γλωσσικής επικοινωνίας στην Κοινότητα όπου ομιλούνται πολλές γλώσσες είναι, εκ 
πρώτης όψεως, πολύπλοκο γιατί οι στόχοι και σκοποί είναι πολλοί και, φαινομενικά, πολύ 
διαφορετικοί. Φαίνεται, ωστόσο, ότι η λύση έγκειται σε μεγάλο βαθμό στον ορισμό των εθνικών 
γλωσσικών πολιτικών και σε μια κοινοτική προσέγγιση με συνοχή* πρέπει να εκδηλωθεί επιτόπου με 
σαφή και συγκεκριμένα μέσα γύρω από μια σφαιρική στρατηγική. 
Το Πρόγραμμα LINGUA έχει την εν λόγω συνοχή και ασχολείται με τα προβλήματα στο σύνολο τους, 
πράγμα που του επιτρέπει να έχει μια πραγματική επίδραση στην πολιτική των κρατών μελών. 
Η σφαιρική και όχι η ακριβής μεταχείριση του γλωσσικού προβλήματος το οποίο αντιμετωπίζει η 
Ευρώπη, ανάλογα με τις ανάγκες που παρουσιάζονται εδώ και εκεί, είναι ο στόχος του LINOUA (στην 
οποία οι διάφοροι χρήστες και διαχειριστές του Προγράμματος είναι πιστά προσηλωμένοι), πρόγραμμα 
που συνίσταται σε ένα σύνολο κοινοτικών δράσεων που στρέφονται, αφενός, προς την κινητικότητα και, 
αφετέρου, προς το περιεχόμενο και τα μέσα κατάρτισης, δράσεις που συνδέονται όλες με μια εσωτερική 
και στενά αλληλεξαρτώμενη λογική. 
Εάν αυτή η λογική και αυτή η αλληλεξάρτηση των δράσεων του προγράμματος φαίνονται πιο έκδηλες 
όταν πρόκειται για πράξεις που αφορούν την κατάρτιση των καθηγητών και την κινητικότητα των νέων 
(μαθητές οι οποίοι ακολουθούν επαγγελματική κατάρτιση, μαθητές του λυκείου ή σπουδαστές) είναι 
επίσης πιο πραγματικές όταν πρόκειται για σχέσεις μεταξύ των ίδιων των δράσεων (και των στρατηγικών 
που συνεπάγονται) και εκείνων που αφορούν την προώθηση των γλωσσών στην οικονομική ζωή ή την 
παραγωγή των διδακτικών βοηθημάτων. 
Όσον αφορά την οικονομική ζωή, η πραγματικότητα είναι ότι διαθέτει τις δικές της στατιστικές και 
τα δικά της μέσα στον τομέα της κατάρτισης των διαφόρων μελών του προσωπικού της στις ξένες 
γλώσσες, πραγματικότητα, όμως, αποτελεί το γεγονός ότι καθορίζει τις στρατηγικές αυτές και 
προσαρμόζει τα μέσα αυτά ανάλογα με τα κεκτημένα των σπουδαστών τα οποία εξαρτώνται βεβαίως από 
την ποιότητα της εκπαίδευσης που έχουν λάβει και από τις δυνατότητες κινητικότητας που τους έχουν 
παρασχεθεί* τα κεκτημένα αυτά, όμως, είναι στις περισσότερες περιπτώσεις το αποτέλεσμα μιας 
σχολικής εκμάθησης. 
Σε ό,τι αφορά την παραγωγή των διδακτικών βοηθημάτων, οι σύνδεσμοι μεταξύ των συγγραφέων τους, 
των εξειδικευμένων στη διδασκαλία της γλώσσας και, κατά συνέπεια, πολύ συχνά καθηγητών ή πρώην 
καθηγητών, ο τρόπος με τον οποίο έχουν καταρτισθεί (αρχικά ή στα πλαίσια μιας συνεχούς κατάρτισης) 
και η παιδαγωγική πρακτική τους είναι αρκετά προφανείς ούτως ώστε να μη χρειάζεται νέα επίδειξη. 
Ως εκ τούτου είναι βασικό σε αυτές τις δύο ιδιαίτερα σημαντικές πτυχές του προγράμματος (γλώσσες 
και οικονομική ζωή και δημιουργία του παιδαγωγικού υλικού), όλες οι συγκλίνουσες δυνάμεις που 
καταστούν την εκπαίδευση και εκμάθηση γλωσσών πιο αποδοτική και τις στρατηγικές εκμάθησης πιο 
αποτελεσματικές να ενώνονται και να εργάζονται μαζί, από τον ερευνητή της γλωσσικής θεωρίας στον 
εμπειρογνώμονα της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, από το διδάσκοντα στο μη γλωσσολόγο υπεύθυνο 
κατάρτισης στις επιχειρήσεις και τον τελικό χρήστη των προϊόντων που έχουν επεξεργαστεί γι ' αυτόν, 
από τον ψυχογλωσσολόγο στον εκπαιδευτή των εκπαιδευτών, από τον εμπειρογνώμονα της 
οπτικοακουστικής στον εμπειρογνώμονα των υπολογιστών, από τον εξειδικευμένο σε θέματα τεχνικής 
κινητικότητας στον εμπειρογνώμονα στο διαπολιτιστικό τομέα. Η ισχύς και η αρμοδιότητα καθεμιάς από 
τις συνιστώσες αυτού του συνεργείου και η δυνατότητα και η ευχέρεια που τους παρέχονται για 
συνεργασία αποτελούν εχέγγυο της επιτυχίας της δράσης της Επιτροπής στους τομείς αυτούς. 
Στο μέλλον, είναι επίσης βασικό να δοθεί η δυνατότητα σε όλες αυτές τις δυνάμεις που μόλις τώρα 
άρχισαν να εργάζονται μαζί στα πλαίσια ενός σφαιρικού προγράμματος με συνοχή, να συνεχίσουν να 
εργάζονται από κοινού για την ίδια κοινοτική ευημερία. 
Η επίδραση του LINOUA 
Ο αντίκτυπος του προγράμματος μπορεί τώρα να προσδιοριστεί ποσοτικώς στον τομέα των 
αποκεντρωτικών δράσεων σχετικά με την κινητικότητα των καθηγητών και των νέων. Οι αριθμοί το 
αποδεικνύουν (βλέπε την παράγραφο για τις αποκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος το 1992, 
σελίδες 5 και 6 της έκθεσης αυτής). 
Μπορεί επίσης να προσδιοριστεί ποσοτικώς στις συγκεντρωτικές δράσεις ου αφορούν το περιεχόμενο της 
συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών, τις γλώσσες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα προγράμματα 
που προορίζονται για την οικονομική ζωή ή το ευρύ κοινό* αυτό είναι ιδιαίτερης αξίας για τις εταιρικές 
σχέσεις που έχουν τεθεί σε λειτουργία και που συγκεντρώνουν εκατοντάδες ιδρυμάτων και χιλιάδες 
ατόμων που δεν είναι συνηθισμένοι να εργάζονται μαζί ή εργάζονται μαζί μόνο λίγο και οι οποίοι 
μπορούσαν να αναλάβουν μια ενεργό συνεργασία μόνο μέσω του προγράμματος. Στην περίπτωση αυτή, 
υπάρχουν πάλι οι αριθμοί (βλέπε την παράγραφο σχετικά με τις συγκεντρωτικές δράσεις του 
προγράμματος και τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας το 1992, σελίδες 6 και 7 της 
έκθεσης αυτής). 
10 
Από την άλλη πλευρά, επί του παρόντος δεν μπορεί ο αντίκτυπος αυτός να αξιολογηθεί ποσοτικά τόσο 
εύκολα. 
Στο επίπεδο των αποκεντρωτικών δράσεων, τα ερωτηματολόγια τα οποία έχουν οριστικοποιηθεί από 
την Επιτροπή και τους εκπροσώπους κάθε χώρας έχουν διανεμηθεί στους συμμετέχοντες* κατά τη 
διανομή τους, έχουν περιέλθει σε περίπου 50% του συνόλου των καθηγητών και νέων οι οποίοι 
ενδιαφέρονταν για τις δράσεις αυτές το 1992* αυτά τα ερωτηματολόγια έχουν συμπληρωθεί και 
επιστραφεί στην Επιτροπή μέσω των εθνικών οργάνων διαχείρισης του προγράμματος στις αρχές του 
1993. Τα αποτελέσματα της συγκέντρωσης και της επεξεργασίας με υπολογιστή των στοιχείων που 
περιλαμβάνονταν στα ερωτηματολόγια αυτά και η ποιοτική ανάλυση τους θα είναι έτοιμα κατά το τέλος 
του πρώτου εξαμήνου του 1993. 
Στο επίπεδο των συγκεντρωτικών δράσεων και των διδακτικών προϊόντων υπό πραγματοποίηση που 
προκύπτουν από αυτές, τα πρώτα αποτελέσματα των επιδοτημένων από το πρόγραμμα εργασιών μόλις 
θα αρχίσουν να διαφαίνονται. Πράγματι, σχεδόν το σύνολο των εκθέσεων οι οποίες αφορούν το τέλος 
της πρώτης φάσης των πρώτων προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το LINGUA και, κατά 
συνέπεια, τα δείγματα αυτών καθεαυτών των προϊόντων, αναμένονται πριν από τις αρχές του 1993 και 
η διάδοση τους θα αρχίσει επίσης το 1993* ως εκ τούτου δε θα μπορέσει να αναληφθεί η εκπόνηση μιας 
σοβαρής μελέτης της επίδρασης τους στην Κοινότητα πριν από το 1994. 
Ωστόσο, οι πρώτες ενδείξεις που σημειώνονται από την Επιτροπή κατά τις πρώτες ενδιάμεσες εκθέσεις 
επισημαίνουν μια έκθεση στην οποία η σχέση κόστους-οφέλους είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Πράγματι, 
. η κλίμακα των περισσότερων προγραμμάτων, 
. ο μεγάλος αριθμός, η ποικιλία και η ποιότητα των εταιρικών σχέσεων που έχουν δημιουργήσει, 
. το μεγάλο ενδεχόμενο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα (εξαιτίας της χρήσης, σε μεγάλο αριθμό 
από αυτά, νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών που παρέχουν τη δυνατότητα άριστης χρήσης και 
διάδοσης και εξαιτίας επίσης μεγάλων εθνικών ή διακρατικών δικτύων στα οποία έχουν ενταχθεί 
ορισμένα μέλη των ομάδων που έχουν συσταθεί), 
. το κοινοτικό πλεονέκτημα που παρέχεται (η μεγάλη πλειονότητα των προϊόντων υπό 
πραγματοποίηση είχαν πολύ λίγες πιθανότητες να ολοκληρωθούν χωρίς την παρέμβαση της 
Επιτροπής και των συμπληρωματικών ταμείων που χορηγούνται από το LINGUA) 
παρέχουν πειστικές αποδείξεις. 
Από το 1993, η Επιτροπή θα μπορέσει να αρχίσει την διεξοδική αξιολόγηση της επίδρασης των πρώτων 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών των 
οποίων οι τελικές εκθέσεις της φάσης 1 έχουν ήδη κατατεθεί, σχεδόν στο σύνολο τους κατά τη διάρκεια 
του τελευταίου τριμήνου* ωστόσο, στην περίπτωση αυτή επίσης τα περισσότερα προγράμματα που 
αποτελούν αντικείμενο ενός σχεδίου δράσης του οποίου η διάρκεια προβλέπεται για τρία έτη, τα πρώτα 
πρότυπα ή προϊόντα κατάρτισης προς διάδοση δε θα είναι διαθέσιμα πριν από το 1993. 
Ωστόσο, ακόμη και αν ο αριθμός των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας ήταν περιορισμένος το 
1991, οι τελικές εκθέσεις της 1ης φάσης μαρτυρούν ήδη την αποτελεσματικότητα τους. 
Όπως στην περίπτωση των προγραμμάτων που αφορούν τα διδακτικά προϊόντα που αναφέρονται 
παραπάνω, 
. η εμβέλεια τους, 
. οι εταιρικές σχέσεις που έχουν συγκεντρώσει, 
το μεγάλο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα τους (εξαιτίας της επίδρασης τους, 
βραχυπρόθεσμα, πάνω σε χιλιάδες καθηγητές οι οποίοι άρχισαν να ασκούν την κοινοτική 
κινητικότητα τους στα πλαίσια των υποτροφιών συνεχούς κατάρτισης του LINOUA και οι 
οποίοι είναι ενδεχόμενοι χρήστες ων προϊόντων που παράγονται από τα προγράμματα 
αυτά), 
το καταφανές πλεονέκτημα, τόσο ποσοτικό όσο και ποιοτικό, που παρέχουν όσον αφορά τη 
διακρατική συνεργασία μεταξύ εξειδικευμένων ιδρυμάτων (τα οποία χωρίς το πρόγραμμα θα 
συνέχιζαν να μη γνωρίζονται μεταξύ τους και να εργάζονται μόνα τους, το καθένα στη χώρα 
του, την περιφέρεια του και ον τομέα του) και σε επίπεδο των βάσεων που θέτουν για 
11 
τησύσταση ενός μεγάλου διακρατικού δικτύου συνεχούς κατάρτισης καθηγητών ξένων 
γλωσσών, 
καθιστούν πλέον τα Προγράμματα αυτά προνομιούχα παραδείγματα μιας πολύ θετικής σχέσης κόστους-
οφέλους. 
Για να σχηματισθεί μια ιδέα του είδους των προγραμμάτων τα οποία ενισχύονται από την Επιτροπή στα 
πλαίσια των συγκεντρωτικών δράσεων του προγράμματος και της ενδεχομένης επίδρασης που ασκούν 
στην Κοινότητα θα μπορούσαμε να αναφερθούμε επωφελώς σε δύο περιληπτικές εκθέσεις των 
προγραμμάτων LINGUA που έγιναν δεκτές το 1991 και το 1992* η περιληπτική έκθεση του 1991 είναι 
διαθέσιμη εδώ και ένα έτος, ενώ εκείνη του 1992 θα είναι διαθέσιμη τον Απρίλιο 1993. 
Εξάλλου, η γενική επίδραση του προγράμματος στη γλωσσική πολιτική των κρατών μελών θα μπορούσε 
να αξιολογηθεί με πιο ακριβή τρόπο μετά την παραλαβή και ανάλυση των εκθέσεων που τα εν λόγω 
κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάσουν, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, κατά το πρώτο εξάμηνο του 
1993. Οι εκθέσεις αυτές θα επιτρέψουν επίσης στην Επιτροπή να υποβάλει αναφορά στο Συμβούλιο 
σχετικά με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί κατά την εφαρμογή του προγράμματος στο τέλος του 
δευτέρου έτους της λειτουργικής φάσης, σύμφωνα με το άρθρο 13 της Απόφασης του Συμβουλίου 
Υπουργών της 28ης Ιουλίου 1989. 
Μπορεί, ωστόσο να τονισθεί ότι το πρόγραμμα αποτέλεσε ήδη αντικείμενο συζήτησης του Συμβουλίου 
Υπουργών της 1ης Ιουνίου 1992 και ότι η ανταλλαγή απόψεων, επ * ευκαιρία του εν λόγω Συμβουλίου 
αφορούσε κυρίως το θέμα των διοικητικών εμποδίων για την καλή διεξαγωγή του προγράμματος και 
σχετικά με τα προβλήματα που συνδέονται με τη γλωσσική διαφοροποίηση. 
Σχετικά με τα διοικητικά εμπόδια, έχουν αναφερθεί, ειδικότερα, το πρόβλημα της διαθεσιμότητας των 
καθηγητών για την πρακτική άσκηση συνεχούς κατάρτισης κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους και της 
αντικατάστασης τους κατά τη διάρκεια αυτής της πρακτικής άσκησης, καθώς και το πρόβλημα της 
ένταξης στα πλαίσια των σχολικών προγραμμάτων των συμμετεχόντων ιδρυμάτων, των Κοινών 
Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων για τους νέους από 16 έως 25 ετών, της εργασίας που συνεπάγονται και 
των επισκέψεων ή ανταλλαγών που δημιουργούν. 
Σε ό,τι αφορά τη γλωσσική διαφοροποίηση, το Συμβούλιο έπρεπε να διαπιστώσει ότι η επίτευξη του 
στόχου αυτού συνεπαγόταν δυσκολίες* έπρεπε επίσης να σημειώσει το γεγονός ότι στα σχολικά 
προγράμματα, η διδασκαλία των δύο ξένων γλωσσών δεν ήταν υποχρεωτική σε όλα τα κράτη μέλη και 
ότι οι προσπάθειες επικεντρώνονταν στις πιο διαδεδομένες γλώσσες. 
Εν αναμονή των εκθέσεων αξιολόγησης και αποτελεσματικότητας του προγράμματος που προβλέπεται 
για το 1993, το Συμβούλιο θα αναθέσει στην Επιτροπή Εκπαίδευσης να παρακολουθήσει την εξέλιξη της 
κατάστασης. 
Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
Πέραν της παρακολούθησης των προγραμμάτων και της εσωτερικής αξιολόγησης που πραγματοποιεί 
τακτικά η Επιτροπή μέσω εκθέσεων, εκδηλώσεων μελέτης και συντονισμού, συναντήσεων στις Βρυξέλλες 
και επισκέψεων ελέγχου επιτόπου, το 1992 η Επιτροπή απηύθυνε μια πρόσκληση υποβολής προτάσεων 
σχετικά με την εξωτερική αξιολόγηση του προγράμματος, τις δομές του και τις επιπτώσεις του στα 
δώδεκα κράτη μέλη. 
Η τελική έκθεση της αξιολόγησης αυτής αναμένεται κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1993. 
12 
LINGUA 
ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΠΚΗ ΑΝΑΠΤΤΞΗ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ 
ΕΥΡΩΠΗ 
με 
- τη γενίκευση της πρακτικής εξάσκησης των ξένων γλωσσών 
- τη βοήθεια στην προβολή όλων των γλωσσών της Κοινότητας 
- την ένταξη των ξένων γλωσσών στα πανεπιστημιακά προγράμματα μαθημάτων 
- την τελειοποίηση των γνώσεων των καθηγητών ξένων γλωσσών 
- την προώθηση των ξένων γλωσσών στον οικονομικό κόσμο 
- την ενθάρρυνση των μεθοδολογικών καινοτομιών 
- την υποστήριξη προγραμμάτων ανταλλαγής νέων 
στα πλαίσια παιδαγωγικών προγραμμάτων 
13 
LINGUA 
Υπόμνηση μερικών σημαντικών αριθμών 
* Χάρη στις αποκεντρωμένες δράσεις του προγράμματος ; 
- 5257 εκπαιδευτικοί ακολούθησαν μία περίοδο άσκησης συνεχούς κατάρτισης στις χώρες των 
οποίων τη γλώσσα διδάσκουν (10 φορές περισσότεροι από το 1991) 
- 19720 άτομα έλαβαν μέρος στα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα (5 φορές περισσότεροι 
από το 1991) συμμετέχοντας σε 900 εταιρικά σχήματα μεταξύ σχολικών ιδρυμάτων των 12 
κρατών μελών 
* Χάρη στις κεντρικές δράσεις του προγράμματος : 
- περισσότερα αχό 1742 ιδρύματα εταίροι από όλες τις χώρες της Κοινότητας άρχισαν ή 
συνέχισαν εργασίες στα πλαίσια προγραμμάτων επιχορηγούμενων από την Επιτροπή 
- 164 εταιρικά σχήματα από 769 διαφορετικά ιδρύματα (υπερδιπλάσια από το 1991) 
δημιουργήθηκαν για την βελτίωση και προώθηση, με φιλόδοξα σχέδια και μεγάλο 
πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών και 
τις γλωσσικές γνώσεις στον οικονομικό κόσμο και γενικότερα 
• Σχεδόν 55% του συνολικού αριθμού των γλωσσών στόχων των προγραμμάτων που 
προτάθηκαν από τα 164 εταιρικά σχήματα να γίνουν γλώσσες "λιγότερο ομιλούμενες και 
διδασκόμενες1' της Κοινότητας 
- 211 Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας (40% περισσότερα από το 1991), που 
αντιπροσώπευσαν 972 ιδρύματα, λειτούργησαν και επέτρεψαν την κινητικότητα σε 6724 
φοιτητές και 774 εκπαιδευτικούς 
* Στο σύνολο των κεντρικών προγραμμάτων : 
- τα πανεπιστημιακά ιδρύματα αντιπροσωπεύτηκαν με 70% των εταίρων 
* Πέρα από τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας : 
-Τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 31% των εταίρων και οι 
επιχειρήσεις, οι επαγγελματικές ενώσεις και τα ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης 
περίπου 30% 
14 
ΠΛΑΙΣΙΟ 
LL Τι είναι το LINGUA; 
Το πρόγραμμα LINGUA, που θεσπίστηκε στις 28 Ιουλίου κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και 
τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1990 για περίοδο πέντε ετών, με έναν προϋπολογισμό ύψους 
200 εκατομμυρίων BCU, είναι το αποτέλεσμα μακράς μελέτης η οποία ξεκίνησε από το 1976. 
Η μελέτη αυτή, κατά τις συνεδριάσεις στη Στουτγάρδη, τον Ιούλιο του 1983, κατόπιν στο 
Footaineblean, τον Ιούνιο του 1984 και στο Μιλάνο, τον Ιούνιο του 1985, οδήγησε τους 
υπευθύνους στην έγκριση συμπερασμάτων τα οποία ορίζουν ότι οι γλώσσες αποτελούν κατάλληλο 
χώρο κοινοτικών δραστηριοτήτων, καθώς και στην επισήμανση της αναγκαιότητας για την 
Κοινότητα να βελτιωθούν οι γλωσσικές ικανότητες των πολιτών της, στα πλαίσια της διακήρυξης 
της ευρωπαϊκής ενότητας. 
Η μελέτη αυτή εμπλουτίστηκε, μεταξύ άλλων, από τις δηλώσεις όλων όσων εργάζονται για την 
ευρωπαϊκή οικοδόμηση, οι οποίοι όντως εξέφραζαν συστηματικά και σαφώς την ανησυχία τους για 
την διαφύλαξη και την προώθηση της πολιτιστικής ταυτότητας κάθε κράτους μέλους της 
Κοινότητας καθώς και όλων των πολιτών τους · εφόσον οι γλώσσες αντιπροσωπεύουν ένα από τα 
πιο προνομιούχα μέσα για την πολιτιστική έκφραση των λαών και των ατόμων, η προστασία αυτή 
του ευρωπαϊκού πολιτιστικού περιβάλλοντος και η διατήρηση ενός πραγματικά πολυδιάστατου 
πολιτιστικού πλούτου περνά από την προάσπιση του γλωσσικού πλούτου συνολικά, ούτως ώστε 
να γίνει δυνατή η ισότιμη συνύπαρξη όλων των κοινοτικών γλωσσών αλλά και από την 
πολυγλωσσία των πολιτών ώστε να δοθούν στον καθένα τα μέσα για την εκμάθηση μιας ή 
περισσότερων ξένων γλωσσών πέραν της μητρικής του. 
Η μελέτη ενισχύθηκε, επίσης, από τη κοινή πεποίθηση ότι η ανάπτυξη της ικανότητας των 
Ευρωπαίων να επικοινωνούν σε ξένες γλώσσες, ανάπτυξη που στοχεύει να βοηθήσει τους πολίτες 
στην παράκαμψη των δυσκολιών που παρεμποδίζουν την επικοινωνία τους, αποτελεί ένα από τα 
κλειδιά της πραγματοποίησης των κοινοτικών στόχων και, ιδίως, θα διευκολύνει την σύσταση της 
εσωτερικής αγοράς και την υλοποίηση της ελεύθερης διακίνησης προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών 
και κεφαλαίων στα πλαίσια αυτής της ευρείας ενιαίας αγοράς. 
L2» Οι στόχοι του LINGUA 
Η απόφαση της 28ης Ιουλίου 1989 ορίζει στο άρθρο 4, ότι : 
- *Το πρόγραμμα LINGUA έχει ως κύριο στόχο να προωθήσει την ποσοτική και ποιοτική βελτίωση 
της γνώσης ξένων γλωσσών, προκειμένου να αναπτυχθούν οι ικανότητες επικοινωνίας εντός της 
Κοινότητας. Για το σκοπό αυτό, παρέχει δυνατότητες υποστήριξης και συμπλήρωσης των 
πολιτικών και των δράσεων των κρατών μελών προς την κατεύθυνση αυτή, με τη λήψη μέτρων 
σε κοινοτικό επίπεδο.* 
Εξάλλου, το άρθρο 5 ρίχνει το βάρος στα θέματα της επικουρικότητας και της 
συμπληρωματικότητας επισημαίνοντας ότι το πρόγραμμα στοχεύει *στην προώθηση της εφαρμογής 
των πολιτικών που θεσπίζουν και εφαρμόζουν τα κράτη μέλη στα πλαίσια των εσωτερικών τους 
δομών, καθώς και των χαρακτηριστικών και δυνατοτήτων των εθνικών τους συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης* και οι οποίες τείνουν προς αυτόν τον αρχικό στόχο. 
Το άρθρο αυτό αναλύει λεπτομερέστερα τον αρχικό στόχο και προσδιορίζει τους ακόλουθους 
ειδικούς στόχους: 
15 
- γενίκευση της πρακτικής των ξένων γλωσσών 
"να ενθαρρύνουν όλους τους πολίτες στη λειτουργική εκμάθηση ξένων γλωσσών" 
- ενίσχυση της ανάπτυξης όλων των γλωσσών της Κοινότητας 
"να πολλαπλασιάσουν τις δυνατότητες που υπάρχουν στην Κοινότητα για τη διδασκαλία και 
εκμάθηση ξένων γλωσσών και, ιδιαίτερα, να ενθαρρύνουν τη γνώση των ξένων γλωσσών που 
διδάσκονται και χρησιμοποιούνται λιγότερο" 
- ένταξη των ξένων γλωσσών σε όσο το δυνατό περισσότερα επιστημιακά προγράμματα σπουδών 
για "να αυξήσουν τις δυνατότητες που παρέχονται στους φοιτητές πανεπιστημίων να συνδυάζουν 
τις σπουδές ξένων γλωσσών με τις κυρίως σπουδές τους, ως ουσιαστικό στοιχείο των εξετάσεων, 
των τίτλων και των λοιπών προσόντων τους" 
- τελειοποίηση της ικανότητας των καθηγητών ξένων γλωσσών 
"να ανεβάσουν το επίπεδο της διδασκαλίας των ξένων γλωσσών βελτιώνοντας την αρχική και 
τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών και των επιμορφωτών ξένων γλωσσών, 
πολλαπλασιάζοντας ιδίως τις δυνατότητες που τους παρέχονται για κατάλληλη προετοιμασία 
στο εξωτερικό" 
- προώθηση των ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή 
"να ενθαρρύνουν τους εργοδότες και τις επαγγελματικές οργανώσεις να προωθήσουν τη 
κατάρτιση των εργαζομένων σε ξένες γλώσσες, έτσι ώστε να μπορέσουν να επωφεληθούν όσο 
το δυνατό περισσότερο από την εσωτερική αγορά, ιδίως όσον αφορά τις ανάγκες των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των περιφερειακών και λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών της 
Κοινότητας" 
- ενθάρρυνση της καινοτομίας στις μεθόδους διδασκαλίας 
"να προωθήσουν την καινοτομία στις μεθόδους κατάρτισης σε ξένες γλώσσες, καθώς και στην 
αξιοποίηση των τεχνολογιών επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό" 
Οι πληροφορίες που συγκεντρώσαμε από τα κράτη μέλη κατά τη λήξη της πρώτης φάσης 
λειτουργίας του προγράμματος αποδεικνύουν σαφώς ότι η επιδίωξη αυτών των στόχων έχει ήδη 
ασκήσει σχετική επιρροή στη γλωσσική τους πολιτική και ότι ο αντίκτυπος αρχίζει να γίνεται 
πραγματικά αισθητός. 
Τέσσερα παραδείγματα έρχονται απευθείας στη σκέψη μας για τη σκιαγράφηση του γεγονότος 
αυτού, χωρίς να ισχυριζόμαστε ποσώς ότι είναι πλήρη ή ότι δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα μέρος 
των μέτρων και των διατάξεων που έχουν υπαγορευθεί από το LINGUA στο ένα ή το άλλο κράτος 
μέλος: 
* η υποχρεωτική και η σχεδόν συστηματική ένταξη των γλωσσών στα προγράμματα σπουδών 
δευτεροβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης 
* η μεγαλύτερη ποικιλία γλωσσών οι οποίες προτείνονται στους μαθητές και τους φοιτητές στα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα 
* η όλο και συχνότερη εμφάνιση των γλωσσών σε πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών που 
δεν έχουν ως αντικείμενο τις γλώσσες 
* η γενίκευση, στα περισσότερα από τα κράτη μέλη, της πρόωρης έναρξης της διδασκαλίας των 
γλωσσών. 
16 
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LINGUA: 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟ 1992 
2.1* Παράγοντες λειτουργίας 
Για να επιτύχει τους στόχους που του έχουν ορισθεί, το πρόγραμμα LINGUA διαθέτει πέντε δράσεις 
με κοινά χαρακτηριστικά* αφενός, στοχεύουν όλες την προώθηση, στο ένα ή το άλλο επίπεδο, 
τον έναν ή τον άλλο τομέα, με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, τη γνώση των έντεκα κοινοτικών 
γλωσσών που μελετούνται ή διδάσκονται ως ξένες γλώσσες* αφετέρου, προϋποθέτουν όλες 
διακρατικές εταιρικές σχέσεις με όλα τα κράτη στα οποία ομιλούνται οι γλώσσες στόχοι των 
προγραμμάτων και/ή μια κινητικότητα στα δεδομένα κράτη* και τέλος δείχνουν όλες, ως ισότιμα 
προγράμματα και όταν οι προϋπολογισμοί επιβάλλουν την επιλογή προτεραιοτήτων, την 
προτίμηση στις "λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες γλώσσες". 
Οι πέντε αυτές δράσεις, όπως περιγράφονται στο παράρτημα της απόφασης του Συμβουλίου 
Υπουργών, είναι οι ακόλουθες: 
- Δράση Ι: Μέτρα για την προώθηση της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων 
γλωσσών. 
- Δράση Π: Μέτρα για την προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών στα πανεπιστήμια, και 
ιδίως για την ανάπτυξη της αρχικής κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών. 
- Δράση ΠΙ: Μέτρα για την προώθηση της γνώσης ξένων γλωσσών που χρησιμοποιούνται στις 
επαγγελματικές σχέσεις και την οικονομική ζωή. 
- Δράση IV: Μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης της ανταλλαγής νέων οι οποίοι 
παρακολουθούν εξειδικευμένη, επαγγελματική ή τεχνική εκπαίδευση εντός της 
Κοινότητας. 
- Δράση V: Συμπληρωματικά μέτρα, ιδίως για την προώθηση της καινοτομίας στις μεθόδους 
διδασκαλίας των ξένων γλωσσών. 
Παρά μια φαινομενική, επιφανειακή ανομοιότητα, οι πέντε αυτές δράσεις του προγράμματος είναι 
στενά συνδεδεμένες, πολύ αλληλοεξαρτώμενες και συνεργάζονται στενά στην οργάνωση των 
απαραίτητων φορέων για την αποτελεσματική προώθηση των γλωσσικών ικανοτήτων των 
Ευρωπαίων* ο συμπληρωματικός χαρακτήρας της επινόησης τους και του περιεχομένου τους, 
καθώς και των προσώπων που ασχολούνται με την υλοποίηση τους, διασφαλίζουν τη συνοχή του 
προγράμματος στο σύνολο του. 
Οι εν λόγω πέντε δράσεις του προγράμματος ανήκουν σε δυο διαφορετικές κατηγορίες ως προς τη 
διαχείριση τους: τις αποκεντρωτικές δράσεις και τις συγκεντρωτικές δράσεις. 
Το πρώτο μέρος της Δράσης Ι (αυτό που αφορά τις υποτροφίες κινητικότητας των διορισμένων 
καθηγητών ξένων γλωσσών, ανεξαρτήτως κατηγορίας, με εξαίρεση τους καθηγητές της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης) και η Δράση IV είναι αποκεντρωτικές, δηλαδή διοικούνται κατά κύριο 
λόγο από τα κράτη μέλη σε συνεργασία με την Επιτροπή. 
Ωστόσο, η γενική καθοδήγηση του προϋπολογισμού τους καθορίζεται από την Επιτροπή με την 
βοήθεια της επιτροπής του LINGUA. 
Το δεύτερο μέρος της Δράσης Ι (αυτό που αφορά την εκπόνηση Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας για την βελτίωση της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών), καθώς 
και οι Δράσεις Π, III και V είναι συγκεντρωτικές, δηλαδή η διαχείριση τους γίνεται συνολικά από 
την Επιτροπή. Όπως και για τις αποσυγκεντρωτικές, η γενική καθοδήγηση των δράσεων αυτών 
και των προϋπολογισμών τους αντίστοιχα, καθορίζεται από την Επιτροπή με τη βοήθεια της 
επιτροπής του LINGUA. 
17 
2JL Οι αποκεντρωτικές δράσεις 
2J2A* Οι υποτροφίες κινητικότητας και κατάρτισης των καθηγητών γλωσσών (Δράση ΙΑ) 
α) ορισμός και στόχοι της Δράσης 
Η Δράση ΙΑ στοχεύει στην ανύψωση του επιπέδου της διδασκαλίας των ξένων γλωσσών 
στην Κοινότητα βελτιώνοντας τη συνεχή κατάρτιση των καθηγητών και αυξάνοντας τις 
δυνατότητες που τους προσφέρονται ώστε να επωφεληθούν μιας κατάλληλης ετοιμασίας στο 
εξωτερικό. 
Με τη βοήθεια των υποτροφιών του LINGUA, οι καθηγητές ξένων γλωσσών θα μπορούσαν 
να βελτιώσουν τις επαγγελματικές τους ικανότητες τόσο τις γλωσσικές και τις πολιτιστικές 
όσο και αυτές της μεθόδου διδασκαλίας τους, ιδίως παρακολουθώντας πρακτικές ασκήσεις 
συνεχούς κατάρτισης ή διανύοντας περιόδους απόκτησης επαγγελματικής πείρας σε ένα 
κράτος μέλος στο οποίο ομιλείται η γλώσσα που διδάσκουν. 
Μια από τις προτεραιότητες της Δράσης αυτής είναι η προώθηση της διαφοροποίησης της 
προσφοράς ξένων γλωσσών και η επέκταση της ως προς τις γλώσσες που ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο, ενθαρρύνοντας τους ενδιαφερόμενους καθηγητές ή τους 
ειδικευμένους στη διδασκαλία και την εκμάθηση των λιγότερο διαδεδομένων γλωσσών, να 
παρακολουθήσουν πρακτικές ασκήσεις στις χώρες όπου ομιλούνται οι γλώσσες αυτές. 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 
Στην έκθεση δραστηριότητας του 1991, οι αριθμοί που προσκομίσθηκαν από τα κράτη μέλη 
ανέφεραν 516 καθηγητές οι οποίοι επωφελήθηκαν από τις υποτροφίες. 
Μια ανάλυση των στοιχείων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη σχετικά με αυτούς τους 516 
συμμετέχοντες έδειχνε ότι το 0£3% από αυτούς πήγε στο Βέλγιο, το 0,23% στη Δανία, 
το 11,35% στη Γερμανία, το 0,47% στην Ελλάδα, το 16,79% στην Ισπανία, 15,60% στην 
Γαλλία, το 0,47% στην Ιρλανδία, το 2,13% στην Ιταλία, το 237% στην Ολλανδία, το 
1,19% στην Πορτογαλία και το 49,17% στο Ηνωμένο Βασίλειο* το Λουξεμβούργο δε 
ζητήθηκε από κανέναν καθηγητή. 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 
(δείτε επίσης τα παραρτήματα 1 και 2 στα στατιστικά στοιχεία που βρίσκονται στο τέλος 
της έκθεσης) 
- Ο αριθμός αυτών που έλαβαν υποτροφίες, αυξήθηκε πέραν του δεκαπλάσιου κατά το 
1992, εφόσον 5257 καθηγητές επωφελήθηκαν επιδοτήσεων του LINGUA. 
Ο πίνακας 1 που ακολουθεί παρουσιάζει σε ποσοστά τον καταμερισμό των καθηγητών αυτών 
σε σχέση με τα κράτη στα οποία διεξήχθησαν οι πρακτικές ασκήσεις (ανατρέξατε επίσης στο 
παράρτημα 1 - Στατιστικά στοιχεία - στο τέλος της έκθεσης) και επιτρέπει μια σύγκριση 
με τους αριθμούς του 1991* ωστόσο, αυτή η τελευταία σειρά αριθμών δίνεται μόνο 
ενδεικτικά και δε θα πρέπει να καταλήξουμε σε καταχρηστικά συμπεράσματα εφόσον οι 
συμμετέχοντες κατά το 1992 ήταν πολύ περισσότεροι από ό,τι το 1991, συγκρίνουμε 
εξαιρετικά άνισους αριθμούς. 
Μπορούμε, ωστόσο, να διαπιστώσουμε μερικές αλλαγές αλλά κυρίως να σημειώσουμε 
ορισμένα σταθερά στοιχεία. 
Όταν ο αριθμός των προγραμμάτων αυξάνεται, το βάρος που δίνεται στο Ηνωμένο 
Βασίλειο χαμηλώνει ελαφρώς (κατά 6ς56%), το κράτος αυτό, όμως, παραμένει σαφώς 
στην κορυφή των προτιμήσεων εφόσον περίπου οι μισοί από τους καθηγητές πήγαν για να 
ακολουθήσουν πρακτική άσκηση κατάρτισης* το ποσοστό αυξάνεται ακόμη εάν προσθέσουμε 
18 
και τους καθηγητές που πήγαν στην Ιρλανδία* μπορούμε πράγματι να πιστέψουμε ότι οι 
περισσότεροι από αυτούς δεν πήγαν να παρακολουθήσουν μια πρακτική άσκηση στα 
ιρλανδικά, αλλά κυρίως στα αγγλικά. 
Η Γαλλία ακολουθεί σε αρκετά μεγάλη απόσταση, ωστόσο για δεύτερο συνεχόμενο έτος, 
η Ισπανία προηγείται ελαφρώς της Γερμανίας. 
Η Ιταλία βελτιώνει επίσης το ποσοστό της (κατά 68% σε σχέση με το 1991), ακόμα και αν 
παραμένει αρκετά πίσω από τα τέσσερα "μεγάλα" κράτη* όμως, εάν λάβουμε υπόψη ότι ο 
συνολικός αριθμός των συμμετεχόντων είναι κατά πολύ μεγαλύτερος το έτος αυτό, το 
αποτέλεσμα είναι ενθαρρυντικό. 
Όσον αφορά τα δανικά, τα ελληνικά, τα ολλανδικά και τα πορτογαλικά, οι τέσσερεις 
αυτές γλώσσες συγκεντρώνουν το 1/45% των αιτήσεων. 
Ο αριθμός αυτός πρέπει να καταχωρηθεί στο ενεργητικό του προγράμματος LINGUA το ποίο 
επέτρεψε σε εκατό περίπου καθηγητές να πάνε στην Δανία, την Ελλάδα, την Ολλανδία και 
την Πορτογαλία για να παρακολουθήσουν πρακτικές ασκήσεις, όπου δε θα μπορούσαν να 
πάνε χωρίς την κοινοτική προώθηση. Φαίνεται επίσης ότι η πρωτοβουλία καλείται να 
αναπτυχθεί και ότι οι αιτήσεις σχετικά με τις γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται 
λιγότερο πληθαίνουν για τους προσεχείς μήνες και έτη. 
1991 
Χώρα υποδοχής 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Χ 
00,23 
00,23 
11,35 
00,47 
16,79 
15,60 
00,47 
02,13 
00,00 
02,37 
01,19 
49,17 θέση 
10 
10 
4 
8 
2 
3 
8 
6 
12 
5 
7 
1 1992 
θέση 
9 
11 
4 
7 
3 
2 
6 
5 
12 
8 
10 
1 Χ 
00,40 
00,08 
08,51 
00,67 
10,98 
26,94 
02,17 
03,59 
00,02 
00,55 
00,15 
45,94 Χώρα υποδοχής 
Βέλγιο 
^ανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Πίνακας 1 - Δράση ΙΑ 
Κινητικότητα των καθηγητών - Χώρα υποδοχής - Σύγκριση δεδομένων 1991 και 1992 
Οι δεσμεύσεις της Επιτροπής σε θέματα προϋπολογισμού, ανά κράτος, σύμφωνα με τις 
συμβάσεις που καλύπτουν το οικονομικό έτος 1991/92 και 1992/93 είναι οι ακόλουθες: 
19 
(Σημείωση: οι αποκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος δε λειτουργούν σύμφωνα με τα 
πολιτικά έτη, αλλά με τα σχολικά ή πανεπιστημιακά έτη* έτσι, επιτρέπουν τη 
χρηματοδότηση, παραδείγματος χάρη, προγραμμάτων που πραγματοποιούνται κατά τη 
διάρκεια της περιόδου από την 1η Αυγούστου του ενός έτους έως τις 31 Ιουλίου του 
επόμενου έτους* οι ημερομηνίες αυτές, όμως, μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος 
μέλος. Όσον αφορά λοιπόν την έκθεση δραστηριότητας του έτους 1992, λήφθηκαν υπόψη 
προγράμματα τα οποία πραγματοποιήθηκαν μεταξύ του 1991 και του 1992 και τα οποία 
χρηματοδοτήθηκαν από τον προύπολογοσμό του 1991 (υπενθύμιση: η έκθεση 
δραστηριότητας του LINGUA για το 1991 παρουσίαζε αριθμούς που αφορούσαν προγράμματα 
τα οποία υλοποιήθηκαν κατά την περίοδο 199Q/91 και τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από 
το προϋπολογισμό του 1990). Ο προϋπολογισμός του 1992 θα χρησιμοποιηθεί επίσης κατά 
το σχολικό ή πανεπιστημιακό έτος 1992/93* οι αριθμοί σχετικά με τα ποσά που διατίθενται 
στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του 1992 δίνονται, ενημερωτικά αλλά και 
για να γίνει η σύγκριση με αυτούς του 1991, στον πίνακα 2β). 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία * 
Ελλάδα Προϋπολο- γισμός 
176080 ECU 
89543 ECU 
2071253 ECU 
155088 ECU Χώρα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία Προϋπολο- γισμος 
495238 ECU 
689303 ECU 
62554 ECU 
912436 ECU Χώρα 
Λουξεμ­
βούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογα-λία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Προϋπολο- γισμδς 
21427 ECU 
173509 ECU 
164940 ECU 
588629 ECU 
(* συμπεριλαμβανομένων των ειδικών εκτάκτων επιδοτήσεων υπέρ των πέντε νέων Lioder) 
Πίνακας 2 - Δράση ΙΑ - προϋπολογισμός ανά χώρα το 1991/92 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα Προϋπολο- γισμός 
277610 ECU 
137670 ECU 
1739598 ECU 
255107 ECU Χώρα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία Προϋπολο- γισμδς 
783926 ECU 
1059587 ECU 
106728 ECU 
1107406 ECU Χώρα 
Λουξεμ-βούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογα-λία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Προϋπολο- γισμός 
39923 ECU 
275500 ECU 
270578 ECU 
946369 ECU 
Πίνακας 2β - Δράση ΙΑ - Προϋπολογισμός ανά χώρα το 1992/93 
Οι ροές καθηγητών που έστειλε και υποδέχτηκε κάθε κράτος, αναγράφονται στον πίνακα 
3 που ακολουθεί (ανατρέξατε επίσης στο παράρτημα 1 - Στατιστικά στοιχεία - στο τέλος 
της έκθεσης). Κοιτώντας τον πίνακα διαπιστώνουμε ότι μεταξύ των χωρών των οποίων οι 
γλώσσες είναι πιο διαδεδομένες και διδάσκονται περισσότερο, το Ηνωμένο Βασίλειο και η 
Γαλλία υποδέχτηκαν περισσότερους καθηγητές από όσους έστειλαν. Όσον αφορά τη 
Γερμανία, οι τάσεις αντιστράφηκαν εντελώς εφόσον έστειλε αριθμό καθηγητών κατά πέντε 
φορές υψηλότερο από εκείνον που υποδέχτηκε. Μόνο η Ισπανία διατήρησε μια σχετική ισορροπία. 
Σε ό,τι αφορά τις χώρες με τις λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες, η Δανία και η Πορτογαλία 
έστειλαν από 18 έως 25 φορές περισσότερους καθηγητές από ό,τι υποδέχτηκαν, οι Κάτω 
Χώρες τέσσερις φορές και η Ιταλία τρεις. 
20 
Χώρα 
Βέλγιο 
ΔίΛνίΜ. 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία Αποστολές 
καθηγητών 
202 
98 
2312 
73 
460 
480 Τποδοχές 
καθηγητών 
21 
4 
447 
35 
577 
1416 Χώρα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κ&τω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Αποστολές 
καθηγητών 
72 
613 
19 
121 
144 
663 Τποδοχές 
καθηγητών 
114 
189 
1 
29 
8 
2414 
Πίνακας 3 - Δράση ΙΑ - Ροές εισερχομένων και εξερχόμενων 
Μέσω των υποτροφιών κινητικότητας, η Δράση ΙΑ έδωσε την ευκαιρία μιας ευρωπαϊκής 
εμπειρίας σε ένα σημαντικό αριθμό καθηγητών την οποία δε θα είχαν αποκτήσει, κατά 
πάσα πιθανότητα, χωρίς το πρόγραμμα* με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να πάνε επί τόπου, 
ώστε να βελτιώσουν την ικανότητα τους να επικοινωνούν στην εκάστοτε γλώσσα και να 
γνωρίσουν από κοντά τον πολιτισμό της χώρας της οποίας τη γλώσσα διδάσκουν. 
Συμβάλλει επίσης στην ανάπτυξη και την ενδυνάμωση ενός δικτύου επικοινωνίας μεταξύ των 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στο εξωτερικό, το οποίο προωθεί σημαντικά τη σύσταση νέων 
Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων στα πλαίσια της Δράσης IV του προγράμματος. 
- Τα διοικητικά προβλήματα που θέτει η δράση αυτή και τα οποία αναφέρθηκαν στο 
Συμβούλιο Τπουργών της 1ης Ιουνίου 1992 (βλέπε στην "Περίληψη*, τέλος της 
παραγράφου "Επίδραση του LINGUA", σελ. 11 και 12) δε δείχνουν να εμπόδισαν 
πραγματικά την αύξηση των αιτήσεων για πρακτική άσκηση, κατά το 1992. 
22JL· (Χ ανταλλαγές και οι επισκέψεις νέων: τα Κοινά 
Εκπαιδευτικά Προγράμματα (Δράση IV) 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης 
Στόχο της Δράσης IV αποτελεί η προώθηση της συμμετοχής των νέων, μεταξύ 16 και 25 
ετών, των οποίων η κατάρτιση έχει ειδικευμένο τεχνικό η επαγγελματικό χαρακτήρα, σε 
προγράμματα ανταλλαγών τα οποία στηρίζονται σε παιδαγωγικά προγράμματα με την 
ονομασία Κοινά Εκπαιδευτκά Προγράμματα. 
Ωστόσο, η απόφαση ορίζει ότι καθορισμός της έννοιας της ειδικευμένης τεχνικής ή 
επαγγελματικής κατάρτισης εντάσσεται στις αρμοδιότητες του κάθε κράτους μέλους, όπως 
επίσης και η διεύρυνση ή ο περιορισμός της. Οι δώδεκα χώρες αποφάσισαν συνολικά να 
αποδώσουν μια ευρύτερη ερμηνεία στην απόφαση και να εμπλέξουν τα ιδρύματα γενικής 
εκπαίδευσης. 
Οι παιδαγωγικές ανταλλαγές πρέπει να έχουν ως στόχο τη βελτίωση της ικανότητας 
επικοινωνίας των νέων και την ανάπτυξη του ενδιαφέροντος τους ώστε να αποκτήσουν μια 
πρακτική γνώση των ξένων γλωσσών στις περιπτώσεις που τα προγράμματα περιλαμβάνουν 
χώρες των οποίων οι γλώσσες ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο είναι ευκταίο να 
μπορέσουν οι συμμετέχοντες να φθάσουν σε ένα ελάχιστο τεχνικό λεξιλόγιο σχετικό με το 
θέμα της κοινής δραστηριότητας. Οι στόχοι αυτοί έχουν επιτευχθεί μέσω της σύστασης 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων τα οποία έχουν προετοιμαστεί με τη μεγαλύτερη προσοχή 
πριν από την πραγματοποίηση επίσκεψης ή ανταλλαγής και είναι πλήρως εντεταγμένα στις 
σχολικές δραστηριότητες των συμμετεχόντων τα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι τεχνικής 
ή πολιτιστικής φύσεως, πρέπει, όμως, να έχουν όλα έντονο γλωσσικό χαρακτήρα. 
21 
β) υπόμνηση των δεδομένων του 1991 
Στην έκθεση δραστηριότητας του 1991, οι αριθμοί που παρείχαν τα κράτη μέλη ανέφεραν 
4018 νέους που επωφελήθηκαν από υποτροφίες οι οποίες αντιπροσώπευαν γενικώς ένα 
ποσοστό 50% του συνολικού κόστους των προγραμμάτων. 
Σύμφωνα με μια ανάλυση των δεδομένων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη και αφορούσε 
3754 από αυτούς τους 4018 συμμετέχοντες, το 1,97% από αυτούς πήγε στο Βέλγιο, το 
4,40% στη Δανία, το 8,63% στη Γερμανία, το 1,84% στην Ελλάδα, το 5,91% στην 
Ισπανία, το 12,79% στην Γαλλία, το 3,30% στην Ιρλανδία, το 6,05% στην Ιταλία, το 
(V53% στις Κάτω Χώρες, το 4,26% στην Πορτογαλία και το 50,32% στο Ηνωμένο 
Βασίλειο* το Λουξεμβούργο δεν αποτέλεσε αντικείμενο αίτησης. 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 
(βλέπε επίσης τα παραρτήματα 3 και 4 στα στατιστικά στοιχεία που βρίσκονται στο τέλος 
της έκθεσης) 
- Ο αριθμός αυτών που έλαβαν υποτροφίες, πενταπλασιάστηκε κατά το 1992, εφόσον 
συστάθηκαν 911 προγράμματα τα οποία συγκέντρωσαν 17891 νέους και 1829 καθηγητές, 
επωφελήθηκαν ενίσχυσης από το LINGUA. Εξάλλου, 811 προπαρασκευαστικές επισκέψεις 
έχουν χρηματοδοτηθεί. 
Ο πίνακας 4 που ακολουθεί παρουσιάζει σε ποσοστά τον καταμερισμό των νέων αυτών σε 
σχέση με τα κράτη στα οποία πραγματοποιήθηκαν οι επισκέψεις (ανατρέξατε επίσης στο 
παράρτημα 3 - Στατιστική στοιχεία - στο τέλος της έκθεσης) και επιτρέπει μια σύγκριση 
με τους αριθμούς του 1991 * όπως και για την Δράση ΙΑ, αυτή η τελευταία σειρά αριθμών 
δίνεται ενδεικτικά και θα φροντίσουμε στην περίπτωση αυτή επίσης να μην καταλήξουμε 
σε συμπεράσματα χωρίς να έχει ληφθεί υπόψη η προφανής δυσαναλογία των συγκρινόμενων 
μεγεθών. 
22 
1991 
Χώρα υποδοχής 
Βέλγιο 
άανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Χ 
01,97 
04,40 
08,63 
01,84 
05,91 
12,79 
03,30 
06,05 
00,00 
00,53 
04,26 
50,32 θέση 
9 
6 
3 
10 
5 
2 
8 
4 
12 
11 
7 
1 1992 
θέση 
7 
6 
3 
11 
4 
2 
8 
5 
12 
9 
10 
1 Χ 
03,39 
05,61 
08,74 
01,40 
07,85 
21,42 
02,80 
07,13 
00,21 
02,15 
01,42 
37,88 Χώρα υποδοχής 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Πίνακας 4 - Δράση IV - Κινητικότητα των νέων - Χώρα υποδοχής - Συγκριτικά στοιχεία 1991 και 1992 
Μπορούμε πάλι να κάνουμε κάποιες διαπιστώσεις. 
Όταν η συμμετοχή γίνεται σημαντικότερη και το δείγμα, κατά συνέπεια, πιό 
αντιπροσωπευτικό, το ποσοστό του Ηνωμένου Βασιλείου μειώνεται (κατά 24,72% σε σχέση 
με το 1991) και της Γαλλίας αυξάνεται (κατά 67,47% σε σχέση με το 1991). 
Έτσι, το δίδυμο Ηνωμένου Βασιλείου - Γαλλίας υποδέχεται περισσότερο από το 59% των 
συμμετεχόντων στα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα. 
Η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία μολονότι ακολουθούν με μεγάλη απόσταση, 
υποδέχονται σχεδόν ισομερώς το 24% περίπου του συνολικού αριθμού των συμμετεχόντων. 
'Οσον αφορά τις τέσσερις λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες του προγράμματος (εκτός των 
ιρλανδικών και των λουξεμβουργιανών), τα δανικά, τα ελληνικά, τα ολλανδικά και τα 
πορτογαλικά συγκεντρώνουν σχεδόν το 11%: το ποσοστό παραμένει αρκετά χαμηλό, πλην 
όμως ενθαρρυντικό. Λαμβάνοντας υπόψη την επιλογή των κυρίων γλωσσών που παρέχονται 
από τα σχολικά προγράμματα των κρατών μελών, το Πρόγραμμα LINGUA έχει κάθε λόγο 
να είναι ικανοποιημένο από τη συμβολή του στην πρόσβαση των ευρωπαίων νέων στις χώρες 
των οποίων οι γλώσσες ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο · πράγματι, ακόμη και αν ο 
αντίκτυπος παραμένει, προς στιγμή, περιορισμένος, είναι φανερό ότι τίποτε από αυτά δε 
θα γινόταν εάν δεν είχε θεσπισθεί το LINGUA* η τάση εκφράσθηκε και δεν μπορεί παρά να 
ενισχυθεί. 
Η περίπτωση της Δανίας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον εφόσον προσέλκυσε το 5,61% του 
συνόλου των συμμετεχόντων, ποσοστό με το οποίο μεταφράζεται η έλξη που συνεχίζουν να 
ασκούν οι σκανδιναβικές χώρες στα άλλα κράτη μέλη και περισσότερο ίσως στις μεσογειακές 
χώρες. Ακόμη και αν τα δανικά δεν αποτέλεσαν την κύρια γλώσσα επικοινωνίας κατά τη 
διάρκεια των επισκέψεων και των συνόδων εργασίας, οι εκθέσεις των πρακτικών ασκήσεων 
δείχνουν ότι ένα μέρος του διατιθέμενου χρόνου αφιερώθηκε στην μύηση των συμμετεχόντων 
σε μια γλώσσα η οποία είναι μάλλον άγνωστη και χρησιμοποιείται περιορισμένα στην 
Ευρώπη. 
23 
Οι δεσμεύσεις της Επιτροπής σε θέματα προϋπολογισμού, ανά κράτος, σύμφωνα με τις 
συμβάσεις που καλύπτουν το οικονομικό έτος 1991/92 και οι προβλέψεις για το 1992/93 
είναι οι ακόλουθες: 
(Σημείωση: βλέπε στη σελίδα 18 την προκαταρκτική σημείωση της παραγράφου σχετικά 
με τις δεσμεύσεις του προϋπολογισμού για τη Δράση ΙΑ* τα ποσά που διατίθενται για τα 
κράτη μέλη στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του 1992 δίνονται ενημερωτικά αλλά και για 
να γίνει η σύγκριση με αυτά του 1991, στον πίνακα 5β). 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία * 
Ελλάδα Προϋπολο- γισμός 
159707 ECU 
102111 ECU 
1807423 ECU 
226204 ECU Χώρα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία Προϋπολο-γισμος 
749280 ECU 
721006 ECU 
89544 ECU 
803226 ECU Χώρα 
Λουξεμ-βούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογα-λία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Προϋπολο- γισμός 
26712 ECU 
254478 ECU 
276471 ECU 
783838 ECU 
(* συμπεριλαμβανομένων των ειδικών εκτάκτων επιδοτήσεων υπέρ των πέντε νέων Under) 
Πίνακας 5 - Δράση IV - προϋπολογισμός ανά χώρα το 1991/92 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία * 
Ελλάδα Προϋπολογι -σμός 
241753 ECU 
149012 ECU 
1622662 ECU 
363423 ECU Χώρα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία Προϋπολογι - σμός 
1179376 ECU 
1098546 ECU 
135399 ECU 
1552893 ECU Χώρα 
Λουξεμ-βούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογα-λία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Προϋπολο- γισμός 
41807 ECU 
390650 ECU 
394053 ECU 
1230426 ECU 
Πίνακας 5β - Δράση IV - προϋπολογισμός ανά χώρα το 1992/93 
Οι ροές νέων που έστειλε και υποδέχτηκε κάθε κράτος, αναγράφονται στον πίνακα 6 που 
ακολουθεί (ανατρέξατε επίσης στο παράρτημα 1 - Στατιστικά στοιχεία - στο τέλος της 
έκθεσης). Μελετώντας τον πίνακα αυτό, διαπιστώνουμε ότι οι περισσότερες από τις 
*μεγάλες* χώρες (Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία) έστειλαν πιο πολλούς νέους από 
ό,τι υποδέχτηκαν. Μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί εξαίρεση στο κανόνα αυτό με 
σχεδόν τρεις φορές λιγότερες αναχωρήσεις βρετανών νέων από τις αφίξεις νέων από άλλα 
κράτη μέλη. Αντίθετα, οι μικρότερες χώρες υποδέχτηκαν περισσότερους από αυτούς που 
έστειλαν, με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες (τρεις φορές περισσότερες οι αναχωρήσεις των 
ολλανδών νέων από τις αφίξεις των άλλων εθνικοτήτων). Η Ελλάδα και η Πορτογαλία 
βρίσκονται στο ίδιο περίπου επίπεδο με σχεδόν ισάριθμες αφίξεις και αναχωρήσεις. 
Χώρα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία Αποστολές 
νέων 
244 
756 
2884 
250 
2589 
4374 Τποδοχές νέων 
607 
1004 
1563 
251 
1404 
3833 Χώρα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμένο Βασίλειο Αποστολές 
νέων 
415 
2260 
0 
1271 
286 
2562 Τποδοχές νέων 
501 
1271 
38 
385 
253 
6777 
Πίνακας 6 - Δράση IV - Ροές εισερχομένων και εξερχόμενων 
- Η δυναμική της Δράσης IV είναι πλέον καλά οργανωμένη, ακόμη και αν σπανίως μερικά 
κράτη μέλη συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κάποιες δυσκολίες στην πλήρη εξάντληση του 
προϋπολογισμού τους, η δράση αυτή συμβάλλει σημαντικά και με απόλυτα πρωτότυπο 
τρόπο, στην ανάπτυξη της χρήσης των γλωσσών και της ευρωπαϊκής διάστασης σε σχολικά 
ιδρύματα τελείως διαφορετικού είδους. 
Το γεγονός ότι η Επιτροπή απλοποίησε, κατά τη διάρκεια του 1992, τις διαδικασίες 
διαχείρισης της δράσης αυτής από τα κράτη μέλη αναθέτοντας σε ένα Εθνικό Φορέα τη 
ταυτόχρονη χρηματοδότηση του κόστους αποστολής και του κόστους υποδοχής των 
συμμετεχόντων σε ένα πρόγραμμα, συνέβαλε στην ανάπτυξη νέων πρωτοβουλιών. 
Ωστόσο, το πρόβλημα της αμοιβαιότητας των επισκέψεων στο εσωτερικό του προγράμματος 
εξακολουθεί να υφίσταται* η αμοιβαιότητα αυτή, σίγουρα, δεν είναι υποχρεωτική, 
ενθαρρύνεται όμως έντονα* εάν, παρά ταύτα, η αρχή αυτή της αμοιβαιότητας γενικευόταν 
και συστηματοποιούνταν, θα υπήρχε ο κίνδυνος να δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα 
σεβασμού της αμοιβαιότητας, σε ορισμένα κράτη μέλη που παρουσιάζουν μεγάλη 'ζήτηση** 
ιδιαιτέρως το Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, θα αντιμετώπιζε μεγάλες οικονομικές 
δυσκολίες, εάν τηρούσε την αρχή της αμοιβαιότητας με όλα τα ιδρύματα εταίρους του* 
εξάλλου, η εφαρμογή της αμοιβαιότητας αυτής σε προγράμματα προερχόμενα από "το 
εξωτερικό" πιθανόν να εμπόδιζε τα βρετανικά ιδρύματα στην προώθηση και εφαρμογή 
προγραμμάτων των οποίων θα επιθυμούσαν να έχουν την πρωτοβουλία. 
- Όπως και για τη Δράση ΙΑ, τα διοικητικά προβλήματα που θέτει η δράση αυτή και τα 
οποία αναφέρθηκαν στο Συμβούλιο Τπουργών της 1ης Ιουνίου 1992 (βλέπε στην 
"Περίληψη*, τέλος της παραγράφου "Η επίδραση του LINGUA*, σελ. 11 και 12) δε 
δείχνουν να εμπόδισαν πραγματικά την ανάπτυξη των προγραμμάτων. 
23. Οι συγκεντρωτικές δράσεις 
(Σημείωση: αντίθετα με τις αποκεντρωτικές δράσεις, οι δράσεις αυτές λειτουργούν 
σύμφωνα με τα πολιτικά έτη και επέφεραν προγράμματα που προτάθηκαν και 
χρηματοδοτήθηκαν το 1992.) 
23JL Το δίκτυο των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας 
(Δράση IB) 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης 
Τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας αποτελούν μια απολύτως καινοτόμο προσέγγιση 
σε θέματα συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών. 
25 
Κύριος στόχος των Προγραμμάτων αυτών είναι να δημιουργήσουν ένα πρωτότυπο πλαίσιο 
στο οποίο καθηγητές και εκπαιδευτές θα μπορούν να βελτιώσουν τις επαγγελματικές τους 
ικανότητες, δηλαδή τις ικανότητες επικοινωνίας στην ξένη γλώσσα, τη γνώση του 
πολιτιστικού περιβάλλοντος της γλώσσας στόχου, την άριστη γνώση των διαφόρων 
παιδαγωγικών μεθόδων, όχι μόνο στο εθνικό αλλά και σε ένα διακρατικό πλαίσιο. 
Ο πρωταρχικός αυτός στόχος επιτεύχθηκε μέσω μιας ενεργούς συνεργασίας μεταξύ των 
ιδρυμάτων συνεχούς κατάρτισης τουλάχιστον δύο κρατών μελών. Οι καινοτομίες στο χώρο 
των μεθόδων διδασκαλίας και εκμάθησης των ξένων γλωσσών, καθώς και η χρήση νέων 
εκπαιδευτικών τεχνολογιών αποτελούν σημαντικές πτυχές οι οποίες πρέπει να ληφθούν 
υπόψη κατά την κοινή ανάπτυξη ενός Προγράμματος Ευρωπαϊκής Συνεργασίας. 
β) υπόμνηση των δεδομένων του 1991 
Το 1991 (περίοδος σύμβασης από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Αυγούστου 1993), 
δώδεκα προγράμματα χρηματοδοτήθηκαν. 
Από αυτά, 3 συντονίζονταν από τη Γαλλία, 2 από την Ιταλία, 1 από την Πορτογαλία και 
6 από το Ηνωμένο Βασίλειο * οι τέσσερις αυτές χώρες συμμετείχαν επίσης ως εταίροι σε 
διάφορα προγράμματα, όπως επίσης και η Γερμανία (7 ιδρύματα εταίροι σε προγράμματα) 
και η Ισπανία (6 ιδρύματα εταίροι). 
Οι γλώσσες στόχοι των προγραμμάτων ήταν τα ισπανικά (6 φορές), τα γερμανικά (6 
φορές), τα ελληνικά (1 φορά), τα αγγλικά (7 φορές), τα γαλλικά (10 φορές), τα 
ιταλικά (6 φορές) και τα πορτογαλικά (2 φορές). 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 
- Το 1992 κατατέθηκαν 62 υποψηφιότητες που συγκέντρωναν 187 ιδρύματα εταίρους. Από 
αυτές τις 62 υποψηφιότητες, χάρη στην ενίσχυση του LINGUA, άρχισαν (ή συνέχισαν) το 
έργο τους 25 Προγράμματα (εκ των οποίων, 7 ήταν παρατάσεις Προγραμμάτων που 
τέθηκαν σε ισχύ το 1991), με ετήσια σύμβαση η οποία καλύπτει την περίοδο από την 1η 
Σεπτεμβρίου έως τις 31 Αυγούστου 1993. Το ποσό χρηματικής ενίσχυσης που αυτές οι 25 
εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το LINGUA ανερχόταν σε 1733187 ECU και εγκρίθηκε μια 
συνολική κοινοτική ενίσχυση ύψους 1431000 ECU. 
- Τα 25 αυτά Προγράμματα συμπεριέλαβαν 110 διαφορετικά ιδρύματα* οι τακτικότεροι 
εταίροι στις ομάδες ήταν πανεπιστήμια και επίσημα εθνικά ή τοπικά ιδρύματα κατάρτισης 
των εκπαιδευτών. 
- Οι γλώσσες στόχοι των προγραμμάτων ήταν τα ισπανικά (10 φορές), τα δανικά (3 
φορές), τα γερμανικά (14 φορές), τα ελληνικά (6 φορές), τα αγγλικά (14 φορές), τα 
γαλλικά (18 φορές), τα ιρλανδικά (3 φορές), τα ιταλικά (10 φορές), τα ολλανδικά (5 
φορές) και τα πορτογαλικά (8 φορές). 
Διαπιστώνουμε ότι όλες οι γλώσσες, με μόνη εξαίρεση τα λουξεμβουργιανά, 
παρουσιάστηκαν στα προγράμματα και παρόλο που τα γερμανικά, τα αγγλικά και τα 
γαλλικά εξακολουθούν να κατέχουν την πρώτη θέση, η Επιτροπή φρόντισε επιμελώς στην 
επιλογή της, να εξασφαλίζεται και η συμμετοχή των γλωσσών που ομιλούνται και 
διδάσκονται λιγότερο. 
- Όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, όλα τα κράτη μέλη συμμετείχαν στα 
προγράμματα είτε ως συντονιστές (εκτός από την Ιρλανδία), είτε ως εταίροι (εκτός από 
το Λουξεμβούργο). 
26 
Χώρες Συντονιστές Εταίροι 
Βέλγιο 2 1 
Δανία 2 1 
Γερμανία 2 16 
Ελλάδα 1 4 
Ισπανία 1 9 
Γαλλία 5 14 
Ιρλανδία 0 5 
Ιταλία 3 9 
Λουξεμ-βούργο 1 0 
Κάτω Χώρες 1 6 
Πορτογα-λία 1 10 
Ηνωμένο 6 10 
Βασίλειο 
Πίνακας 7 - Δράση ΠΙ - Συντονιστές και εταίροι ανά κράτος 
- Τα κριτήρια για την επιλογή νέων προγραμμάτων στηρίζονται κυρίως: 
• στην ποιότητα των φακέλων ως προς τη πρωτότυπη μελλοντική συμβολή τους στη 
βελτίωση της συνεχούς κατάρτισης των καθηγητών ξένων γλωσσών και των εκπαιδευτών 
τους 
• στην προτεραιότητα που δίνεται στην παραγωγή κοινών προγραμμάτων σπουδών για τη 
συνεχή κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών και των εκπαιδευτών τους 
• στη σημασία διακρατικών εταιρικών σχέσεων και στην επιδίωξη της αντιπροσώπευσης 
όλων των κρατών μελών, είτε ως συντονιστών, είτε ως εταίρων. 
- Τα κριτήρια παρέμειναν τα ίδια για τις υποψηφιότητες παράτασης* ωστόσο, κατά την 
επιλογή οι εκθέσεις του τέλους της πρώτης φάσης (οι οποίες στάλθηκαν, όπως προέβλεπε 
η σύμβαση, μετά τη διαλογή των φακέλων που κατατέθηκαν), οι αιτήσεις αυτές παράτασης 
εξετάσθηκαν με βάση τις ενδιάμεσες εκθέσεις και τη γνώση των εξεταστών σε σχέση με τα 
αποτελέσματα που είχαν ήδη επιτευχθεί και τις προόδους που είχαν καταγραφεί. 
- Κατά την επιλογή όλων των Προγραμμάτων που ενισχύθηκαν από την Επιτροπή, ελήφθη 
υπόψη ο αντίκτυπος που θα είχαν τα προγράμματα στη γενική ποιότητα της επαγγελματικής 
εξέλιξης των καθηγητών και των εκπαιδευτών τους, ιδιαιτέρως όταν το περιεχόμενο των 
Προγραμμάτων και οι εταιρικές σχέσεις που συστάθηκαν επιτρέπουν στους συμμετέχοντες 
να αποκτήσουν, μέσω της εμπειρίας τους από τα προγράμματα, νέες προσδοκίες, νέες 
στάσεις ή στρατηγικές σε θέματα κατάρτισης των εκπαιδευτών ξένων γλωσσών, και να 
αμφισβητήσουν την πραγματογνωμοσύνη τους θέτοντας την σε νέες βάσεις. 
- Η Επιτροπή επέλεξε επίσης τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας έτσι ώστε να είναι 
σε θέση, εγκαίρως, να προτείνουν καινοτόμες δραστηριότητες κατάρτισης στους 
υποτρόφους που δικαιούνται κάποια ενίσχυση σύμφωνα με τη Δράση ΙΑ του προγράμματος 
(βλέπε αποκεντρωτικές δράσεις). 
- Οι προπαρασκευαστικές επισκέψεις για την σύσταση των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας, οι οποίες προβλέπονται από την απόφαση, χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα 
εφόσον ο συνολικός αριθμός των υποψηφιοτήτων που κατατέθηκαν δεν ξεπερνούσε τις 41 
27 
και εφόσον 4 μόνο από αυτές έγιναν δεκτές (οι περισσότερες από αυτές που δεν έγιναν 
δεκτές προέρχονταν από καθηγητές γλωσσών που ζητούσαν ενίσχυση για να 
παρακολουθήσουν πρακτική άσκηση κατάρτισης στό εξωτερικό και υπάγονταν στη Δράση 
ΙΑ του προγράμματος). 
7 αιτήσεις για συμπληρωματικές επισκέψεις κατατέθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1992, 
εκ των οποίων 3 έγιναν δεκτές* εφόσον όμως οι επισκέψεις καλύπτονται από τον 
προϋπολογισμό του 1993, δεν έχουν ληφθεί υπόψη σε αυτό το σημείο. 
Η προώθηση των προπαρασκευαστικών επισκέψεων πραγματοποιείται αυτό το διάστημα, 
είναι δε πολύ σημαντική γιατί επιτρέπει σε πιθανούς μελλοντικούς εταίρους να συναντηθούν 
και να εξετάσουν από κοινού την καταλληλότητα και τις δυνατότητες πραγματοποίησης ενός 
προγράμματος* οι επισκέψεις αποτελούν ένα προνομιούχο μέσο για την εκπόνηση 
μελλοντικών Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας τα οποία θα είναι ικανοποιητικώς 
αιτιολογημένα και κατάλληλα προετοιμασμένα. 
23JL Το ευρωπαϊκό δίκτυο Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας και η 
κινητικότητα σπουδαστών και προσωπικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
(Δράση Π) 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης 
Η δράση αυτή καλύπτει ένα σύνολο μέτρων για την προώθηση της εκμάθησης ξένων 
γλωσσών στο πανεπιστήμιο και τα άλλα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ιδίως για 
την χρηματοδότηση της αρχικής κατάρτισης των μελλοντικών καθηγητών ξένων γλωσσών. 
Συγκεκριμένα, τα μέτρα αυτά συνίστανται στην παροχή υποτροφιών ευνοώντας με αυτόν 
τον τρόπο τη δημιουργία Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας και 
ενθαρρύνοντας την κινητικότητα σπουδαστών και καθηγητών. 
Προβλέπονται επίσης υποτροφίες για τη χρηματοδότηση επισκέψεων για σπουδές των μελών 
του εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Ο στόχος των προγραμμάτων κινητικότητας σπουδαστών είναι να τους επιτραπεί να 
καλύψουν μια πλήρως αναγνωρισμένη από τη χώρα τους περίοδο σπουδών, ελάχιστης 
διάρκειας τριών μηνών, σε ένα άλλο κράτος μέλος. 
Η ενίσχυση των προγραμμάτων κινητικότητας εκπαιδευτικού προσωπικού ξένων γλωσσών 
έχει σκοπό να τους επιτρέψει την εξάσκηση του επαγγέλματος τους σε ένα άλλο κράτος 
μέλος, για χρονική περίοδο μιας εβδομάδας έως ενός έτους. 
Το προσωπικό πρέπει να χρησιμοποιεί τις υποτροφίες επισκέψεων για μελέτη για την 
προετοιμασία και την κατάρτιση προγραμμάτων κινητικότητας ή για τον εμπλουτισμό των 
γνώσεων τους σε θέματα διδασκαλίας των ξένων γλωσσών. 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 
Το 1991 χρηματοδοτήθηκαν 149 Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας τα οποία 
συγκέντρωναν 627 ιδρύματα και στα οποία συμμετείχαν 4180 σπουδαστές. 
Από τα 149 προγράμματα, 144 ήταν προγράμματα κινητικότητας σπουδαστών και 32 
κινητικότητας εκπαιδευτικού προσωπικού. 
Επίσης έγιναν δεκτές 56 επισκέψεις για σπουδές. 
Στα 149 Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας, συμπεριλαμβάνονταν 10 αιτήσεις 
και 35 βελγικά ιδρύματα που συμμετείχαν, 22 αιτήσεις και 125 γερμανοί εταίροι, 5 
αιτήσεις και 15 δανοί εταίροι, 22 αιτήσεις και 88 ισπανοί εταίροι, 20 αιτήσεις και 88 
γάλλοι εταίροι, 6 αιτήσεις και 18 έλληνες εταίροι, 22 αιτήσεις και 70 ιταλοί εταίροι, 4 
αιτήσεις και 29 ιρλανδοί εταίροι, 10 αιτήσεις και 30 ολλανδοί εταίροι, 6 αιτήσεις και 32 
πορτογάλοι εταίροι και 22 αιτήσεις και 96 βρετανοί εταίροι* σε ένα πρόγραμμα συμμετείχε 
και ένα λουξεμβουργιανό ίδρυμα. 
28 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα το 1992 
(βλέπε επίσης το παράρτημα 12 στα στατιστικά στοιχεία που βρίσκονται στο τέλος της 
έκθεσης) 
- Το 1992 κατατέθηκαν 232 υποψηφιότητες που συγκέντρωναν 1040 ιδρύματα εταίρους. 
Από αυτές τις 232 υποψηφιότητες, χάρη στο LINGUA, άρχισαν (ή συνέχισαν) το έργο τους 
211 Προγράμματα (εκ των οποίων 162 ήταν παρατάσεις και 49 νέες αιτήσεις), για το 
πανεπιστημιακό έτος 1992/93. Το ποσό χρηματικής ενίσχυσης που εγκρίθηκε για τη δράση 
αυτή ανερχόταν σε 7,53 εκατομμύρια ECU. 
- Στα 211 αυτά προγράμματα συμμετείχαν 927 ιδρύματα εταίροι και 6724 επιλέξιμοι 
σπουδαστές* δεδομένων του ορισμού και των στόχων της δράσης αυτής, όλοι οι εταίροι 
ήταν πανεπιστημιακά ιδρύματα ή ισότιμα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
- Σχετικά με τις επισκέψεις για μελέτη υποβλήθηκαν 54 υποψηφιότητες εκ των οποίων οι 
40 έγιναν δεκτές (9 για τη Γερμανία, 8 για το Ηνωμένο Βασίλειο, 5 για τη Γαλλία, 4 για 
την Ισπανία, 3 για τη Δανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία αντίστοιχα, 2 για την 
Ελλάδα και 1 για το Βέλγιο, την Ιρλανδία και τις Κάτω Χώρες αντίστοιχα. 
Για άλλη μια φορά δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στα προγράμματα που προωθούσαν τις 
γλώσσες που ομιλούνται και διδάσκονται λιγότερο και σε αυτά τα οποία ασχολούνταν με 
την αρχική κατάρτιση των καθηγητών ξένων γλωσσών. 
'Οπως οι προπαρασκευαστικές επισκέψεις για την οργάνωση προγραμμάτων στα πλαίσια της 
Δράσης IB (βλέπε 2.3.1.) ή της Δράσης ΙΠ (βλέπε 233.), έτσι και οι επισκέψεις 
σπουδών της Δράσης Π χρησιμοποιήθηκαν ανεπαρκώς και για το λόγο αυτό πρέπει να 
καταβληθεί μια προσπάθεια προώθησης για τις επόμενες περιόδους. 
Κατά την επιλογή των προγραμμάτων προς ενίσχυση, εκφραζόταν συστηματικά προτίμηση 
για εκείνα που αφορούσαν τις γλώσσες που ομιλούνταν και διδάσκονταν λιγότερο και 48 
από τα 211 προγράμματα τις αφορούσαν. 
'Οπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η πολιτική επιλογής για το 1992 μερίμνησε ιδιαίτερα 
για την αυστηρή τήρηση των προτεραιοτήτων του Προγράμματος LINGUA*επιβεβαίωσε την 
πολυετή δέσμευση απέναντι στα περισσότερα από τα προγράμματα που έγιναν δεκτά για το 
1991/92, συνεχίζει, ωστόσο, να ενθαρρύνει τα πανεπιστήμια προς την ανάπτυξη νέων 
πρωτοβουλιών διαπανεπιστημιακής συνεργασίας. 
Χορήγησε επίσης πρώτιστα ενίσχυση στα προγράμματα εκείνα που δίνουν μεγάλο βάρος 
στην αρχική κατάρτιση των μελλοντικών καθηγητών ξένων γλωσσών 53 από τα 211 
προγράμματα αναφέρονταν σαφώς στη συγκεκριμένη αυτή διάσταση και τα περισσότερα από 
αυτά (193 στα 211) δήλωναν ότι οι συμμετέχοντες σπουδαστές ήταν πιθανό να γίνουν 
καθηγητές ξένων γλωσσών. 
Τα κύρια χαρακτηριστικά της επιλογής ήταν τα ακόλουθα: 
*ο αριθμός των προγραμμάτων που έγιναν δεκτά αυξήθηκε κατά 41 £% σε σύγκριση με το 
προηγούμενο έτος 
* τα ιδρύματα που συμμετείχαν στα προγράμματα παρουσίασαν και αυτά σημαντική αύξηση 
(55% περισσότερα σε σχέση με το 1991) 
•τα προγράμματα κινητικότητας των σπουδαστών αυξήθηκαν κατά 41% και ο αριθμός των 
επιλέξιμων σπουδαστών κατά 61% σε σχέση με το 1991 
* τα προγράμματα κινητικότητας των εκπαιδευτικών αυξήθηκαν κατά 81% σε σύγκριση με 
το προηγούμενο έτος. 
2Λ\ Οι γλώσσες και η οικονομική ζωή (Δράση ΠΙ) 
α) ορισμός και στόχοι της δράσης 
Ο στόχος της δράσης αυτής είναι να συμβάλει, μέσω των κατάλληλων στρατηγικών μέτρων, 
στην ανάπτυξη της γνώσης και της πρακτικής χρήσης των κοινοτικών γλωσσών στους 
διάφορους τομείς της οικονομικής ζωής και ακόμη περισσότερο στις μικρές και μεσαίες 
29 
επιχειρήσεις*η δράση δε στοχεύει να αντικαταστήσει τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων 
και των διαφόρων οργανισμών κατάρτισης στο χώρο της καθαρά γλωσσικής κατάρτισης του 
προσωπικού, αλλά να τους δώσει τα μέσα για την διευκόλυνση και την υψηλή ποιότητα της 
κατάρτισης αυτής. 
Η δράση προβλέπει τα ακόλουθα μέτρα: 
• το γλωσσικό έλεγχο, με τον οποίο η δράση συμβάλλει στην επινόηση, την ανάπτυξη και 
τη διάδοση τεχνικών ανάλυσης των αναγκών της οικονομικής ζωής ως προς τις ξένες 
γλώσσες και ιδιαιτέρως των αναγκών των επιχειρήσεων, των επαγγελματικών οργανώσεων 
και των εργαζομένων 
• την ανάπτυξη διδακτικών βοηθημάτων, σε συνδυασμό με τηλεεικονογραφία, εξ 
αποστάσεως διδασκαλία ή αυτοδιδασκαλία 
• την εισαγωγή διακρατικών συστημάτων αναφοράς για την αναγνώριση των γλωσσικών 
ικανοτήτων των φορέων της οικονομικής ζωής, κυρίως των ικανοτήτων αυτών που 
αποκτήθηκαν σε πρακτικές ασκήσεις κατάρτισης σε γλώσσες 
• την ανάπτυξη της κινητικότητας των εκπαιδευτών ξένων γλωσσών στην οικονομική ζωή, 
των αντιπροσώπων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των επαγγελματικών οργανώσεων 
που αντιμετωπίζουν προβλήματα κατάρτισης στις ξένες γλώσσες, μέσω της προώθησης των 
επισκέψεων για σπουδές. 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 
Το 1991 (συμβατικές περίοδοι από την 1η Ιουλίου 1991 ή την 1η Ιανουαρίου 1992 έως τις 
31 Δεκεμβρίου 1992), χρηματοδοτήθηκαν 58 προγράμματα. 
2 προγράμματα συντονίστηκαν από το Βέλγιο, 4 από τη Δανία, 10 από τη Γερμανία, 7 από 
την Ελλάδα, 2 από την Ισπανία, 10 από τη Γαλλία, 2 από την Ιρλανδία, 6 από την 
Ιταλία, 1 από το Λουξεμβούργο, 3 από τις Κάτω Χώρες και 11 από το Ηνωμένο Βασίλειο* 
κανένα πορτογαλικό ίδρυμα δεν ήταν/έγινε συντονιστής προγράμματος* από την άλλη 
πλευρά, όλα τα κράτη μέλη χωρίς εξαίρεση αντιπροσωπεύονταν μεταξύ των εταίρων. 
- Καθεμιά κοινοτική γλώσσα απετέλεσε το στόχο ενός αριθμού προγραμμάτων: τα ισπανικά 
(12 φορές), τα δανικά (6 φορές), τα γερμανικά (17 φορές) τα ελληνικά (11 φορές), τα 
αγγλικά (20 φορές), τα γαλλικά (24 φορές), τα ιρλανδικά (4 φορές), τα ιταλικά (14 
φορές), τα λουξεμβουργικά (2 φορές), τα ολλανδικά (9 φορές) και τα πορτογαλικά (7 
φορές). 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα κατά το 1992 
Το 1992 κατατέθηκαν 170 υποψηφιότητες από 774 ιδρύματα εταίρους. Από αυτές τις 170 
υποψηφιότητες, χάρη στην ενίσχυση του LINGUA, άρχισαν ή συνέχισαν τις εργασίες τους 
86 προγράμματα (μεταξύ των οποίων 34 παρατάσεις προγραμμάτων που άρχισαν τις 
εργασίες τους το 1991), για συμβατικές περιόδους από την 1η Ιουλίου 1992 έως τις 30 
Ιουνίου 1993 για τα προγράμματα που κατατέθηκαν κατά την επιλογή της 15ης Μαρτίου 
1992, ή από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1993, για τα προγράμματα που 
κατατέθηκαν κατά την επιλογή της 15ης Σεπτεμβρίου 1992. Το ποσό της ενίσχυσης που οι 
86 εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το πρόγραμμα LINGUA ανερχόταν σε 8359193 ECU και 
τελικά χορηγήθηκε κοινοτική ενίσχυση συνολικού ύψους 7003500 ECU. 
- Αυτά τα 86 προγράμματα αφορούσαν 441 ιδρύματα. 
Τα ιδρύματα με τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση ήταν τα πανεπιστήμια και τα πανεπιστημιακά 
κέντρα έρευνας στον τομέα της γλωσσικής διδασκαλίας (102 ιδρύματα)· τη δεύτερη θέση 
κατελάμβαναν τα ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης (74 ιδρύματα), και ακολουθούσαν 
τα κέντρα κατάρτισης ενηλίκων (53 ιδρύματα)· μεταξύ των εταιρικών σχέσεων 
περιλαμβάνονταν επίσης : μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Εμπορικά Επιμελητήρια και 
διάφοροι τομεακοί οργανισμοί (47), κέντρα γλωσσικών σπουδών (43), επαγγελματικές 
30 
ενώσεις και συνδικαλιστικές οργανώσεις (32), υπουργεία και τοπικές και περιφερειακές 
αρχές (22), εκδότες, κατασκευαστές και διανομείς ηλεκτρονικών διδακτικών 
προγραμμάτων (16), καθώς επίσης, σε μικρότερη κλίμακα, γλωσσικά εξεταστικά κέντρα, 
διάφορα παιδαγωγικά ινστιτούτα και ινστιτούτα εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, ενώσεις και 
ομοσπονδίες καθηγητών ξένων γλωσσών και διάφορα άλλα ιδρύματα. 
- Μεταξύ των προγραμμάτων που κατατέθηκαν, τα περισσότερα ήταν εκείνα που 
αφορούσαν τα διδακτικά βοηθήματα· ακολουθούσαν με μεγάλη διαφορά μερικά 
προγράμματα έλεγχου και ανάλυσης γλωσσικών αναγκών, πιστοποίησης και κατάρτισης 
προγραμμάτων μαθημάτων. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι, για όλες σχεδόν τις 
περιπτώσεις προγραμμάτων διδακτικών υλικών, προβλεπόταν μια πρώτη φάση σοβαρής 
ανάλυσης των αναγκών στις οποίες προορίζονταν να ανταποκριθούν τα παιδαγωγικά 
προϊόντα. Ένα τέταρτο σχεδόν των προγραμμάτων αναφέρονταν, μεταξύ άλλων, στη 
χρήση των μέσων ενημέρωσης και των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών, και τέσσερα από 
αυτά είχαν σαν αντικείμενο ειδικά τη διδασκαλία εξ αποστάσεως. 
- Οι γλώσσες στόχοι των προγραμμάτων ήταν : τα ισπανικά (35 φορές), τα δανικά (15 
φορές), τα γερμανικά (35 φορές) τα ελληνικά (23 φορές), τα αγγλικά (54 φορές), τα 
γαλλικά (46 φορές), τα ιρλανδικά (5 φορές), τα ιταλικά (35 φορές), τα λουξεμβουργικά 
(4 φορές), τα ολλανδικά (19 φορές) και τα πορτογαλικά (19 φορές). Συνεπώς, 
αντιπροσωπεύονταν όλες οι κοινοτικές γλώσσες χωρίς εξαίρεση και τα γερμανικά, τα 
αγγλικά και τα γαλλικά συγκέντρωναν αυτή τη φορά μόνο 46% του συνόλου, ενώ το 1991 
συγκέντρωναν 48^5%. Όπως και στην περίπτωση των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας, η Δράση ΠΙ ανταποκρίνεται πλήρως στο ρόλο της ως εισηγητή της γλωσσικής 
διαφοροποίησης και των λιγότερο ομιλουμένων και διδασκομένων γλωσσών. 
'Οπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύονταν στα 
προγράμματα, είτε ως συντονιστές (όλοι εκτός από το Λουξεμβούργο) είτε ως εταίροι 
(όλοι χωρίς εξαίρεση). 
——————— ' •• ' • ———————.————.—— — 
Χώρα Συντονιστές Εταίροι 
Βέλγιο 8 21 
Δανία 8 16 
Γερμανία 10 33 
Ελλάδα 7 28 
Ισπανία 3 40 
Γαλλία 15 68 
Ιρλανδία 2 6 
Ιταλία 10 43 
Λουξεμβούργο 0 5 
Κάτω Χώρες 5 11 
Πορτογαλία 1 16 
Ηνωμένο Βασίλειο 17 68 
Πίνακας 8 - Δράση III - Συντονιστές και εταίροι ανά χώρα 
- Τα κριτήρια επιλογής των προγραμμάτων βασίστηκαν κυρίως: 
. στις ανάγκες που έχουν αναφερθεί ή αναλυθεί από τις εταιρικές σχέσεις, σχετικά με τα 
προτεινόμενα διδακτικά προϊόντα 
31 
. την εγκυρότητα και τη δυνατότητα πραγματοποίησης των στόχων και τη συνοχή τους με 
τα κριτήρια και τις προτεραιότητες του προγράμματος, όπως ορίζονται στην απόφαση 
. την καταλληλότητα των εταιρικών σχέσεων, τόσο από την άποψη της διακρατικότητάς 
τους όσο και από την άποψη της συμπληρωματικότητας της απαιτούμενης 
εμπειρογνωμοσύνης και από τη σχέση με τους τομείς και τους πληθυσμούς στόχους 
. την ποιότητα της μεθοδολογίας και του καινοτόμου χαρακτήρα τόσο των επιδιωκώμενων 
στόχων όσο και των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη τους 
. την ποιότητα των σχεδίων διοχέτευσης των προϊόντων και τους τομείς που καλύπτονται 
- Τα ίδια κριτήρια εφαρμόστηκαν για τις αιτήσεις παρατάσεων* οι αποφάσεις για τις 
επεκτάσεις βασίστηκαν, και σε αυτή την περίπτωση, στην ανάλυση των νέων φακέλων 
υποψηφιότητας, στις εκθέσεις προόδου των προγραμμάτων και στις γνώσεις των εκτιμητών 
σχετικά με τα αποτελέσματα που είχαν σημειωθεί. 
- Κατά την επιλογή των προγραμμάτων που πέτυχαν την παροχή στήριξης της Επιτροπής 
ελήφθη υπόψη η επίδραση που θα μπορούσαν να έχουν στους διάφορους τομείς της 
οικονομικής ζωής που είχαν σχέση με τα προγράμματα αυτά· παραμένει ωστόσο ακάλυπτος 
μεγάλος αριθμός τομέων και πληθυσμών στόχων και η Επιτροπή θα μπορέσει τώρα, 
στηριζόμενη στα πρώτα αποτελέσματα των γενικών σχεδίων ελέγχου υπό εκτέλεση και σε 
άλλα ειδικότερα αποτελέσματα εσωτερικών αναλύσεων των προγραμμάτων παραγωγής 
διδακτικού υλικού, να τηρήσει μια πιο ενεργητική στάση, να ενθαρρύνει τα προγράμματα 
και να βοηθήσει τη σύσταση εταιρικών σχέσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές 
ανάγκες των τομέων που δεν έχουν ακόμη καλυφθεί. 
- 'Οπως και στις περιπτώσεις των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας και των 
Διαπανεπιστημιακών Προγραμμάτων Συνεργασίας, οι προπαρασκευαστικές επισκέψεις που 
προηγούνται της εκτέλεσης των προγραμμάτων της Δράσης ΠΙ πραγματοποιήθηκαν σε μικρή 
έκταση (υποβλήθηκαν 22 υποψηφιότητες μεταξύ των οποίων εγκρίθηκαν οι 12· 
κατατέθηκαν 9 συμπληρωματικές αιτήσεις επισκέψεων πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1992, 
από τις οποίες εγκρίθηκαν 6· επειδή, όμως, οι επισκέψεις αυτές χρηματοδοτούνται από τον 
προϋπολογισμό του 1993, δε λαμβάνονται υπόψη εδώ). Σε ό,τι αφορά τις επισκέψεις για 
μελέτη, που προβλέπονται επίσης από την απόφαση και στοχεύουν να παρακινήσουν τους 
άμεσους ή έμμεσους υπευθύνους της γλωσσικής μόρφωσης στις επιχειρήσεις να επισκεφθούν 
ομολόγους τους στις άλλες χώρες της Κοινότητας με σκοπό τη σύγκριση και τον αμοιβαίο 
εμπλουτισμό των εμπειριών, δε συγκέντρωσαν καθόλου αιτήσεις. 
Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και για τις προπαρασκευαστικές επισκέψεις 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας, η προώθηση των επισκέψεων αυτών έχει ήδη 
αναληφθεί. 
2Λ.Α. Συμπληρωματικά μέτρα 
* Πρώτο μέρος - Η προώθηση των στόχων του LINGUA 
(Δράση VA) 
α) ορισμός και στόχος της δράσης 
Η δράση αυτή στοχεύει στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης διακρατικών ανταλλαγών μεταξύ 
διαφόρων ευρωπαϊκών δομών και έχει ως αποστολή, μεταξύ άλλων, την προώθηση των 
στόχων του προγράμματος*κυρίως ενθαρρύνει τις δομές που ασχολούνται με τη διδασκαλία 
των ξένων γλωσσών. 
Παρέχει επίσης τη δυνατότητα χρηματοδότησης προγραμμάτων που στοχεύουν στην 
σύμπραξη μεταξύ υπαρχόντων προγραμμάτων LINGUA. Με τη νέα αυτή διάσταση της, η 
δράση θα πρέπει να ενθαρρύνει και να βοηθήσει τη διάδοση των αποτελεσμάτων που 
σημείωσε το πρόγραμμα. 
β) υπόμνηση των στοιχείων του 1991 
Το 1991 εγκρίθηκε η χρηματοδότηση 8 προγραμμάτων. 
32 
2 προγράμματα συντονίζονταν από το Βέλγιο, 1 από την Ισπανία, 1 από την Ιταλία, 1 από 
το Λουξεμβούργο, 1 από τις Κάτω Χώρες και 2 από το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Δεδομένων των στόχων της δράσης αυτής και των τομέων που καλύπτει, στα προγράμματα 
αντιπροσωπεύονταν όλες οι κοινοτικές γλώσσες, σε διάφορα επίπεδα, άμεσα ή έμμεσα. 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα κατά το 1992 
- Το 1992 κατατέθηκαν 22 υποψηφιότητες που προέρχονταν από 95 ιδρύματα εταίρους 
(κατατέθηκαν 5 συμπληρωματικές υποψηφιότητες πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1992, από 
τις οποίες εγκρίθηκαν οι 2· αλλά επειδή τα προγράμματα αυτά χρηματοδοτούνται από τον 
προϋπολογισμό του 1993, δε λαμβάνονται υπόψη εδώ). Από αυτές τις 22 υποψηφιότητες, 
14 προγράμματα έλαβαν ενίσχυση από το LINGUA. Το ποσό της ενίσχυσης που αυτές οι 14 
εταιρικές σχέσεις ζήτησαν από το πρόγραμμα ανερχόταν σε 231232 ECU και χορηγήθηκε 
τελικά μια κοινοτική ενίσχυση συνολικού ύψους 172392 ECU. 
- Αυτά τα 14 προγράμματα αφορούσαν 70 ιδρύματα : κυρίως πανεπιστήμια και 
πανεπιστημιακά κέντρα, αλλά επίσης, μεταξύ άλλων, ενώσεις καθηγητών ξένων γλωσσών, 
πολιτιστικά ιδρύματα και υπουργικά τμήματα. 
Αντικείμενο των προγραμμάτων ήταν : ειδικές εκδόσεις περιοδικών και πρακτικών 
συνεδρίων, η οργάνωση διακρατικών εκδηλώσεων (συνέδρια με θέμα "Γλώσσες και 
οικονομική ζωή*, "Γλώσσες και η ευρωπαϊκή διάσταση στην εκπαίδευση*, * Γλώσσες και 
νέες τεχνολογίες*) ή γλωσσικοί διαγωνισμοί και η προώθηση ενός προγράμματος στο οποίο 
το πρόγραμμα LINGUA παρείχε στήριξη. 
- ' Οπως και πέρυσι, και λόγω του ίδιου του χαρακτήρα και των στόχων της δράσης, όλες 
οι γλώσσες της Κοινότητας αντιπροσωπεύονταν με διάφορους τρόπους στα προγράμματα. 
- Μόνο 5 χώρες ανέλαβαν το συντονισμό των προγραμμάτων, αλλά, όπως δείχνει ο 
παρακάτω πίνακας, όλα τα κράτη μέλη χωρίς εξαίρεση αντιπροσωπεύονταν στις εταιρικές 
σχέσεις. 
•—»•——————•———•»•«•—-Μ»^————————————-ι ι ι _-———•——^—^—-——^^-^^—-_»—^^———W-—•— 
Χώρα Συντονιστές Εταίροι 
Βέλγιο Ο 7 
Δανία Ο 2 
Γερμανία Ο 4 
Ελλάδα Ο 1 
Ισπανία 4 9 
Γαλλία 1 10 
Ιρλανδία 0 2 
Ιταλία 1 6 
Λουξεμβούργο 0 1 
Κάτω Χώρες 2 5 
Πορτογαλία 0 5 
Ηνωμένο Βασίλειο 6 4 
Πίνακας 9 - Δράση VA - Συντονιστές και εταίροι ανά χώρα 
33 
- Οι νέοι προσανατολισμοί που απέκτησε η δράση αυτή κατά τη διάρκεια του έτους 1992 
(πρβλ. *ορισμό και στόχο της δράσης* παραπάνω) θα της προσδώσουν μια 
συμπληρωματική διάσταση. 
Επειδή ο αριθμός των διεξαγόμενων προγραμμάτων στα πλαίσια άλλων συγκεντρωτικών 
δράσεων αυξάνεται κατ'έτος και οι δυνατότητες για υποβολή υποψηφιοτήτων όλο και 
πολλαπλασιάζονται, καλό θα είναι να δοθεί στους συντονιστές (και στους εταίρους τους) 
υφισταμένων προγραμμάτων ή μελλοντικών προγραμμάτων, η δυνατότητα μιας συνάντησης, 
στα πλαίσια ενός προγράμματος της Δράσης VA, για να ανταλλάξουν εμπειρίες, να 
αναφερθούν στην πρόοδο των εργασιών τους, να συγκρίνουν τα αποτελέσματα τους και να 
προγραμματίσουν τη συγκέντρωση τους σε ομάδες ή νέες διευρυμένες εταιρικές σχέσεις* 
όλες αυτές οι δραστηριότητες δημιουργούν δυνατότητες εξοικονόμησης χρόνου, ενέργειας 
και χρήματος και συνεπάγονται μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η δυνατότητα που 
δίνεται τώρα για χρησιμοποίηση της δράσης αυτής προς το σκοπό της προώθησης, με πολύ 
συγκεκριμένο τρόπο, των άλλων δράσεων του προγράμματος και των αποτελεσμάτων που 
επιτεύχθηκαν στο εσωτερικό των διεξαγόμενων προγραμμάτων των δράσεων αυτών, 
αναμένεται ότι θα συμβάλει επίσης στην ανάπτυξη της δράσης αυτής. 
* Μέρος δεύτερο - Γενικά διδακτικά βοηθήματα για τις λιγότερο ομιλούμενες και 
διδασκόμενες γλώσσες 
(Δράση VB) 
α) Ορισμός και στόχος της δράσης 
Με τη δράση αυτή χορηγείται οικονομική ενίσχυση, πειραματικά και κατά τη διάρκεια της 
αρχικής φάσης του προγράμματος, σε προγράμματα που στοχεύουν στην στήριξη της 
διαφοροποίησης της διδασκαλίας και της εκμάθησης ξένων γλωσσών στην επικράτεια της 
Κοινότητας · η ενίσχυση αυτή αφορά τη δημιουργία και ανταλλαγή διδακτικών υλικών για 
την προώθηση των λιγότερο ομιλούμενων και διδασκόμενων γλωσσών. 
Από πρακτική άποψη, τα στοιχεία που κρίνονται ως πρωταρχικά για την επίτευξη του 
στόχου αυτού είναι : 
. η ανάπτυξη και ανταλλαγή διδακτικού υλικού που προορίζεται για γενικούς σκοπούς (και 
κατ'εξαίρεση για ειδικούς σκοπούς που δεν καλύπτονται από τη Δράση ΙΠ ή άλλη 
πρωτοβουλία) 
. η ενθάρρυνση προς την καινοτόμο χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών και των μεθόδων 
αυτοδιδασκαλίας και διδασκαλίας εξ αποστάσεως. 
Κατά τη διαδικασία εκπλήρωσης των στόχων αυτών, υπάρχει περίπτωση μερικής κάλυψης 
από τη Δράση VB ενός πεδίου της Δράσης III, αφού μερικά διδακτικά υλικά για τους 
αρχάριους που δημιουργήθηκαν στα πλαίσια της Δράσης ΙΠ μπορούν να θεωρηθούν ως υλικά 
που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γενικούς σκοπούς και προορίζονται και αυτά για ένα 
ευρύτερο κοινό. Η Επιτροπή επαγρυπνεί ιδιαίτερα στον τομέα αυτό και φροντίζει να μη 
γίνει διπλή χρηματοδότηση των ίδιων προϊόντων, ή προϊόντων του ίδιου τύπου. 
β) Τπόμνηση των στοιχείων του 1991 
Το 1991 (συμβατικές περίοδοι από την 1η Ιουλίου 1991 ή από την 1η Ιανουαρίου 1992 έως 
τις 31 Δεκεμβρίου 1992), εγκρίθηκε η χρηματοδότηση 15 προγραμμάτων. 
2 προγράμματα συντονίστηκαν από το Βέλγιο, 2 από τη Δανία, 1 από τη Γερμανία, 1 από 
την Ελλάδα, 3 από τη Γαλλία, 2 από τις Κάτω Χώρες, 1 από την Πορτογαλία και 3 από 
το Ηνωμένο Βασίλειο· κανένα ισπανικό, ιρλανδικό, ιταλικό ή λουξεμβουργιανό ίδρυμα δεν 
ήταν συντονιστής προγράμματος* αντίθετα, όλα τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύθηκαν ως 
εταίροι. 
Με εξαίρεση ένα πρόγραμμα που αφορούσε τη δημιουργία διδακτικού υλικού για τη 
διδασκαλία των 11 γλωσσών του προγράμματος, ένα άλλο που στόχευε σε τεχνικές *για να 
διδαχτούμε πώς να μαθαίνουμε τις γλώσσες*, καθώς και ένα τρίτο για την επεξεργασία 
πρωτότυπου υλικού βίντεο για τη διδασκαλία των αγγλικών και γαλλικών στο δημοτικό 
σχολείο (το υλικό γι'αυτόν ειδικά το χώρο ήταν ανύπαρκτο), όλα τα άλλα προγράμματα 
34 
αφορούσαν τις λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες γλώσσες : 1 πρόγραμμα για τα 
δανικά, 3 για τα ελληνικά, 1 για τα ισπανικά, 1 για τα ιρλανδικά, 1 για τα ιταλικά, 2 
για τα ολλανδικά και 3 για τα πορτογαλικά. 
γ) ανάπτυξη και αποτελέσματα κατά το 1992 
Το 1992 κατατέθηκαν 52 υποψηφιότητες από 191 ιδρύματα εταίρους. Από αυτές τις 52 
υποψηφιότητες, χάρη στην ενίσχυση του LINGUA, άρχισαν (ή συνέχισαν) τις εργασίες τους 
23 προγράμματα (μεταξύ των οποίων 7 παρατάσεις προγραμμάτων που είχαν αναληφθεί 
το 1991), για συμβατικές περιόδους από την 1η Ιουλίου 1992 έως τις 30 Ιουνίου 1993, για 
τα προγράμματα που κατατέθηκαν κατά την επιλογή της 15ης Μαρτίου 1992, ή της 1ης 
Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1993, για τα προγράμματα που κατατέθηκαν κατά την 
επιλογή της 15ης Σεπτεμβρίου 1992. Το ποσό της ενίσχυσης που οι 23 εταιρικές σχέσεις 
ζήτησαν από το πρόγραμμα LINGUA ανερχόταν σε 1569617 ECU και τελικά χορηγήθηκε μια 
κοινοτική ενίσχυση συνολικού ύψους 991500 ECU. 
- Τα 23 αυτά προγράμματα αφορούσαν 93 ιδρύματα. 
'Οπως και στην περίπτωση των προγραμμάτων της Δράσης ΠΙ (βλέπε παραπάνω), ο 
μεγαλύτερος αριθμός αντιπροσώπων προερχόταν από πανεπιστήμια ή πανεπιστημιακά 
κέντρα έρευνας στον τομέα της γλωσσικής διδασκαλίας (45 ιδρύματα)· τη δεύτερη θέση 
κατελάμβαναν οι εκδότες (19), πράγμα που δεν θα πρέπει να προξενεί κατάπληξη, εάν 
ληφθεί υπόψη ο πρωταρχικός στόχος της Δράσης VB, δηλαδή η προώθηση των λιγότερο 
ομιλούμενων και διδασκόμενων γλωσσών, γιατί οι εκδοτικοί οίκοι, που ενδιαφέρονται να 
συμπεριλάβουν στους καταλόγους τους γλώσσες με μικρή διάδοση, δεν μπορούν να 
αναλάβουν μια επιχείρηση με μεγάλο κόστος, ή σε κάθε περίπτωση όχι κερδοφόρα, παρά 
μόνο με εξωτερική οικονομική βοήθεια. Στις εταιρικές σχέσεις περιλαμβάνονταν επίσης και 
γλωσσικά κέντρα (12), υπουργεία και τοπικές και περιφερειακές αρχές (10) καθώς και 
ενώσεις και ομοσπονδίες καθηγητών ξένων γλωσσών (6) και ένα ινστιτούτο κατάρτισης 
καθηγητών. 
-Όπως προβλέπει η απόφαση στο θέμα της περιγραφής των προϊόντων που προέρχονται 
από τη Δράση VB, τα προγράμματα που κατατέθηκαν αφορούσαν όλα διδακτικά 
βοηθήματα, ενώ περίπου τα μισά απ'αυτά αναφέρονταν μεταξύ άλλων και στη 
χρησιμοποίηση των μέσων ενημέρωσης και των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών ή 
αφορούσαν ειδικά τη διδασκαλία εξ αποστάσεως. 
- Οι γλώσσες στόχοι των προγραμμάτων ήταν τα ισπανικά (3 φορές), τα δανικά (4 
φορές), τα ελληνικά (3 φορές), τα ιρλανδικά (4 φορές), τα ιταλικά (5 φορές), τα 
ολλανδικά (7 φορές) και τα πορτογαλικά (6 φορές). Τα γερμανικά ήταν στόχος 
προγραμμάτων 2 φορές, τα αγγλικά 4 φορές και τα γαλλικά 5 φορές, αλλά πάντοτε ως 
συμπληρωματικές γλώσσες σε συνδυασμό με τις λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες 
γλώσσες· κατά συνέπεια, αντιπροσωπεύονταν όλες οι γλώσσες, με εξαίρεση τα 
λουξεμβουργιανά, και οι λιγότερο ομιλούμενες και διδασκόμενες γλώσσες ήταν παρούσες, 
βέβαια, σε όλα τα προγράμματα, σύμφωνα με το βασικό στόχο της δράσης. 
- Τα κριτήρια επιλογής που αναφέρθηκαν ήδη στα πλαίσια της Δράσης ΠΙ (βλέπε 
παραπάνω) εφαρμόστηκαν επίσης και στην περίπτωση τούτης της δράσης* πράγματι, ήταν 
απόλυτα ορθά όσον αφορά τις απαιτήσεις για τη αιτιολόγηση των προς παραγωγή 
προϊόντων, από μια εξακριβωμένη ζήτηση, τον επακριβή καθορισμό των στόχων, το βάσιμο 
της εταιρικής σχέσης και την ποιότητα των ρυθμίσεων που προβλέπονται για την καλύτερη 
δυνατή διοχέτευση των προϊόντων μετά την παραγωγή τους. Η απόφαση που έλαβε η 
Επιτροπή το 1992 για την εξομοίωση του ανώτατου όριου του ποσού της επιδότησης με 
εκείνο της Δράσης ΙΠ συνέβαλε ασφαλώς, εάν όχι στη μεγάλη αύξηση του αριθμού των 
προγραμμάτων, τουλάχιστον στη βελτίωση της ποιότητας και την αύξηση της εμβέλειας 
τους. Τα μισά προγράμματα, όπως είδαμε, περιλαμβάνουν στη χρησιμοποίηση τελικών 
προϊόντων και τις νέες εκπαιδευτικές τεχνολογίες, στόχο με μεγάλο κόστος επινόησης και 
εκτέλεσης στις περισσότερες περιπτώσεις : αυτό μπόρεσε να πραγματοποιηθεί μόνο επειδή 
35 
οι χρηματοδοτήσεις που ήταν δυνατόν να χορηγηθούν είχαν αυξηθεί και δείχνει σαφώς ότι 
η πρωτοβουλία της Επιτροπής είναι ευπρόσδεκτη. 
- Τα ίδια κριτήρια εφαρμόστηκαν και για την επιλογή των 7 προγραμμάτων που ζητούσαν 
επέκταση. 'Οπως και στην περίπτωση της επέκτασης των προγραμμάτων των Δράσεων IB 
και ΠΙ, οι αποφάσεις βασίστηκαν και εδώ στην ανάλυση των νέων φακέλων 
υποψηφιότητας, στις εκθέσεις προόδου των προγραμμάτων και στις γνώσεις των εκτιμητών 
σχετικά με τις προόδους και τα αποτελέσματα που είχαν σημειωθεί. 
- 'Οπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα, όλα τα κράτη μέλη, με μόνη εξαίρεση το 
Λουξεμβούργο, ήταν παρόντα στα προγράμματα, είτε ως συντονιστές (μόνο η Ελλάδα και 
η Ισπανία δεν ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση), είτε ως εταίροι. 
Χώρα Συντονιστές Εταίροι 
Βέλγιο 1 4 
Δανία 2 10 
Γερμανία 4 4 
Ελλάδα 0 5 
Ισπανία 0 4 
Γαλλία 3 10 
Ιρλανδία 4 5 
Ιταλία 3 3 
Λουξεμβούργο 0 0 
Κάτω Χώρες Ζ 5 
Πορτογαλία 3 7 
Ηνωμένο Βασίλειο 1 13 
Πίνακας 10 - Δράση VB - Συντονιστές και εταίροι ανά χώρα 
7JL Προϋπολογισμός 
Ο συνολικός προϋπολογισμός που υπολογίζεται ότι θα καλύψει την πρώτη φάση του προγράμματος 
LINGUA ανέρχεται σε 200 εκατομμύρια ECU. Το διατιθέμενο χρηματικό ποσό προορίζεται για την 
κάλυψη όλων των δραστηριοτήτων που οργανώνονται στα πλαίσια των πέντε δράσεων, καθώς και 
της γενικής διεύθυνσης του προγράμματος. 
6 εκατ. ECU χρησιμοποιήθηκαν το 1990, 23 εκατ. το 1991 και 38 εκατ. το 1992. 
36 
Αυτά τα 38 εκατ. καταμερίστηκαν ως εξής (σε εκατ. ECU) 
. Δράση ΙΑ : 
. Δράση IB : 
. Σύνολο Δράσης Ι : 
. Δράση Π : 
. Δράση ΠΙ : 
. Δράση IV : 
. Δράση VA : 
. Δράση VB: 
. Σύνολο Δράσης V : 7 εκατ. ECU 
1.52 εκατ. ECU 
832 εκατ. ECU 
733 εκατ. ECU 
7.02 εκατ. ECU 
8.40 εκατ. ECU 
0.85 εκατ. ECU 
1 εκατ. ECU 
. Διαχείριση του Προγράμματος 
(τεχνική βοήθεια και επιδοτήσεις 
στους Εθνικούς Φορείς) 1.85 εκατ. 
ECU 
4.68 εκατ. ECU 
37 
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ TOT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
XL Η διαδικασία επιλογής κατά το 1392 
XLL Συγκεντρωτικές δράσεις 
- Για τη Δράση IB (Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας) έγινε μόνο μια πρόσκληση 
υποβολής προτάσεων και η προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων έληγε στις 15 
Ιανουαρίου 1992. 
- Για τις Δράσεις ΠΙ (προγράμματα σχετικά με τις γλώσσες στην οικονομική ζωή) και VB 
(προγράμματα σχετικά με εκπαιδευτικά βοηθήματα για την προώθηση των λιγότερο 
ομιλουμένων και διδασκομένων γλωσσών) έγιναν δύο προσκλήσεις υποβολής προτάσεων και 
η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων έληξε στις 15 Μαρτίου 1992 για την πρώτη επιλογή 
και στις 15 Σεπτεμβρίου για τη δεύτερη επιλογή. 
- Η Επιτροπή έκανε πρώτα μιαν αξιολόγηση των αιτήσεων που κατατέθηκαν με τη συνδρομή 
του Γραφείου Τεχνικής Βοήθειας *Barean LINGUA*. Όλες οι αιτήσεις που δεν 
συγκέντρωναν τις προϋποθέσεις (για παράδειγμα, περιπτώσεις μη διακρατικότητας του 
προγράμματος ή έλλειψης ορθότητας της εταιρικής σχέσης) απορρίφτηκαν κατά την πρώτη 
αυτή φάση. 
Στη συνέχεια, τα προγράμματα υποβλήθηκαν σε μια δεύτερη διεξοδική εξέταση από μια 
ομάδα ανεξάρτητων εξωτερικών εκτιμητών που επέλεξε η Επιτροπή με βάση την 
πραγματογνωμοσύνη τους και την πείρα τους από το πρόγραμμα καθώς επίσης και με 
κριτήριο την αντιπροσωπευτικότητα των κρατών μελών. 
Μετά από τη δεύτερη αυτή φάση της επιλογής, η Επιτροπή κατάρτισε τον τελικό κατάλογο 
των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν για την χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης. 
- Για τα προγράμματα της Δράσης VA (προγράμματα για την προώθηση των στόχων του 
LINGUA) και τις προπαρασκευαστικές επισκέψεις (για την εφαρμογή των προγραμμάτων των 
Δράσεων IB και ΙΠ) δεν υπήρχαν προθεσμίες υποβολής υποψηφιοτήτων και η επιλογή τους 
πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις φάσεις (η πρώτη στις 31 Μαρτίου, η δεύτερη στις 30 
Ιουνίου, η τρίτη στις 30 Σεπτεμβρίου και η τελευταία στις 31 Δεκεμβρίου). 
Η εξέταση και επιλογή των φακέλων πραγματοποιήθηκαν με εσωτερικές διαδικασίες από 
την Επιτροπή με τη βοήθεια του Γραφείου Τεχνικής Βοήθειας, χωρίς να συγκληθεί επιτροπή 
εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. 
XLL Αποκεντρωτικές δράσεις 
Για τα προγράμματα των Δράσεων ΙΑ (υποτροφίες κινητικότητας και κατάρτισης για τους 
καθηγητές γλωσσών) και IV (ανταλλαγές και επισκέψεις νέων στα πλαίσια των Κοινών 
Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων), η επιλογή των φακέλων και των προγραμμάτων και η 
χορήγηση των υποτροφιών αποφασίστηκαν από κάθε κράτος μέλος. 
34. Η Επιτροπή LINGUA 
Για την λειτουργία του προγράμματος LINGUA, η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή 
που απαρτίζεται από δύο αντιπροσώπους επιλεγμένους από κάθε κράτος μέλος και 
προεδρεύεται από τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής. Τα μέλη της επιτροπής μπορούν να 
ζητήσουν τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων ή συμβούλων. 
Η επιτροπή αυτή συντονίζει το έργο της με την επιτροπή του προγράμματος ERASMUS σε 
θέματα που αφορούν τη Δράση II του προγράμματος LINGUA (Διαπανεπιστημιακά 
Προγράμματα Συνεργασίας). 
Η επιτροπή γνωμοδοτεί για προγράμματα που αφορούν μέτρα σχετικά με τις γενικές 
κατευθύνσεις του προγράμματος, την οικονομική ενίσχυση που παρέχεται από την 
Κοινότητα και τα ζητήματα που αφορούν τη γενική ισορροπία του προγράμματος. 
38 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητά επίσης τη γνώμη της επιτροπής για κάθε 
άλλο ζήτημα σχετικό με την εφαρμογή του προγράμματος. 
Το 1992, η επιτροπή συγλήθηκε δύο φορές, την πρώτη στις Βρυξέλλες, στις 3 και 4 
Φεβρουαρίου, και τη δεύτερη στη Λισαβώνα, στις 2 και 3 Ιουνίου. 
Κατά τη διάρκεια των δύο αυτών συνεδριάσεων εργασίας, που ήταν εντατικές και γόνιμες, 
η επιτροπή πραγματοποίησε, μαζί με την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, μια 
πλήρη επισκόπηση του προγράμματος, εξέτασε κάθε δράση ξεχωριστά και ασχολήθηκε 
επίσης με τη γενική του προβληματική. 
Κατά τη συνεδρίαση της Πορτογαλίας, ιδιαίτερα, τα μέλη της επιτροπής προσέφεραν την 
πολύτιμη βοήθεια τους συμμετέχοντας ενεργά στον προβληματισμό σχετικά με τη σημερινή 
λειτουργία του προγράμματος και τη συνέχεια που θα πρέπει να του δοθεί· με τον τρόπο 
αυτό η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επωφελήθηκε από την ιδιαίτερη γνώση τους 
σε σχέση με τις διαφορετικές εθνικές πραγματικότητες και τις πολιτικές στον γλωσσικό 
τομέα με τις οποίες ασχολούνται συνήθως στενά και στις οποίες συμμετέχουν της έδωσαν 
μια φωτισμένη γνώμη για τον τρόπο που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της προώθησης της 
ικανότητας επικοινωνίας των Ευρωπαίων και της υπέδειξαν λύσεις στο πρόβλημα αυτό 
καθώς και τρόπους εξέλιξης του προγράμματος. 
Η σοβαρότητα των εργασιών, η αφθονία των σχολίων και η οξυδέρκεια των παρατηρήσεων 
των αντιπροσώπων αναδεικνύουν τις συνεδριάσεις της επιτροπής σε σημαντικά γεγονότα της 
ζωής του προγράμματος και διευκολύνουν σε μεγάλο βαθμό το ιδεολογικό έργο της 
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
XX Οι Εθνικοί Φορείς 
Τα κράτη μέλη απεφάσισαν τη δημιουργία ενός ή περισσότερων αρμόδιων οργάνων, που 
ονομάστηκαν Εθνικοί Φορείς και Ειδικευμένοι Φορείς και είναι επιφορτισμένοι με το 
συντονισμό σε εθνικό επίπεδο της εφαρμογής των μέτρων που προβλέπει η απόφαση του 
Συμβουλίου · η κατάσταση ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. 
Αυτοί οι Εθνικοί Φορείς αποτελούν έναν απαραίτητο συνδετικό κρίκο μεταξύ της Επιτροπής 
και των χρηστών του προγράμματος· έχουν πολλαπλές ευθύνες που αυξάνονται όσο το 
πρόγραμμα προοδεύει και αναπτύσσεται*θα έπρεπε λοιπόν όλα τα κράτη μέλη να διαθέσουν 
στα όργανα αυτά, που τα ίδια αποφάσισαν να δημιουργήσουν, πέραν από τα μέσα που τους 
παρέχονται από την Επιτροπή με τη μορφή ετήσιων επιδοτήσεων για τη βοήθεια στη 
διαχείριση του προγράμματος, επαρκή ανθρώπινα και οικονομικά μέσα ώστε να 
εκπληρώνουν την αποστολή τους με την επιθυμητή αποτελεσματικότητα. 
Η ενίσχυση των κρατών μελών προς τα όργανα αυτά είναι ακόμη περισσότερο ευκταία εάν 
ληφθεί υπόψη ότι αποτελούν φορείς ανάπτυξης των αποκεντρωτικών δράσεων σε κάθε 
χώρα, εφόσον τις διαχειρίζονται και έχουν την βασική ευθύνη προώθησης τους· ακόμη ότι 
συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχία των αποκεντρωτικών δράσεων με εκστρατείες 
πληροφόρησης και με την τεχνική βοήθεια που προσφέρουν στα άτομα ή ιδρύματα που 
υπολογίζουν να λάβουν μέρος σε προγράμματα. 
Οι Εθνικοί Φορείς είναι επίσης σημαντικοί επειδή, ανεξάρτητα από τα καθήκοντα τους 
στους τομείς της διαχείρισης, προώθησης και βοήθειας, αποτελούν τώρα ένα αληθινό 
διεθνές δίκτυο υπευθύνων και εμπειρογνωμόνων στα θέματα της διδασκαλίας και εκμάθησης 
των ξένων γλωσσών που έχει τη δυνατότητα, σε πολλές περιπτώσεις, να ωφελήσει τα 
αρμόδια εθνικά όργανα με τις συμβουλές του · αυτό το εντελώς πρωτότυπο δίκτυο ατόμων 
που έχουν αναπτύξει στενό σύνδεσμο μεταξύ τους και που, πέραν από τις περιόδους κοινής 
εργασίας, καλλιεργούν σχέσεις και διατηρούν ολοένα συχνότερες επαφές, έχει τώρα 
πραγματικά εξελιχθεί σε ένα αποτελεσματικό κοινοτικό σύνολο ειδικευμένο στην προώθηση 
και τη διδασκαλία των γλωσσών χάρη σε μια γόνιμη διακρατική επαφή, αποτελεί μια 
προσφορά για τα κράτη μέλη και θα ήταν λυπηρό να υποτιμηθούν οι δυνατότητες και η 
39 
εμβέλεια του που δικαιολογούν απόλυτα μια επιπλέον προσπάθεια επένδυσης σε 
ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. 
Η σημασία του πλεονεκτήματος που αποτελεί για την Κοινότητα αυτό το δίκτυο είναι 
ανεκτίμητη. 
θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι μορφές σύμπραξης που δημιουργήθηκαν (και που 
ασφαλώς δεν υπήρχαν πριν από το LINGUA), καθώς και τα οφέλη που ο καθένας αποκομίζει 
από αυτές, τα οποία θα αυξάνονται συνεχώς στην πορεία μιας συνεργασίας που χωρίς 
αμφιβολία θα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, έγιναν δυνατές μόνο και 
μόνο χάρη στην παρέμβαση του προγράμματος. 
Οι Εθνικοί Φορείς συνήλθαν πολλές φορές το 1992, είτε σε ολομέλεια (στις 5 και 6 Μαίου 
στις Βρυξέλλες και στις 27 και 28 Οκτωβρίου στο York), είτε σε πιο περιορισμένο σχήμα 
κατά ομάδες εργασίας, που συνήλθαν στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή αντιπροσώπων από 
πολλά κράτη μέλη, και ασχολήθηκαν με συγκεκριμένα θέματα (όπως, για παράδειγμα, με 
την 'κινητικότητα των νέων στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων*, στις 
29 Σεπτεμβρίου, ή με το *ρόλο και τα καθήκοντα των Εθνικών Φορέων* στις 30 
Σεπτεμβρίου). 
3Α> Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων 
Η Επιτροπή απευθύνεται τακτικά, στα πλαίσια του προγράμματος, σε ομάδες 
εμπειρογνωμόνων που συνέρχονται με πρωτοβουλία της είτε στις Βρυξέλλες, είτε σε κάποιο 
από τα κράτη μέλη και που τη βοηθούν να επικεντρωθεί σε ορισμένες δράσεις του 
προγράμματος ή σε ορισμένες βασικές πτυχές της εξέλιξης του. 
Έτσι, στις αρχές του 1992, συγκλήθηκε κατ*επανάληψη από την Επιτροπή μια ομάδα 
εμπειρογνωμόνων επιφορτισμένη με την παρακολούθηση της περιόδου που ακολούθησε το 
σεμινάριο του Veldhoven που είχε πραγματοποιηθεί κατά το τέλος του 1991 και είχε 
ασχοληθεί με τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Συνεργασίας που αφορούσαν τη συνεχή 
κατάρτιση των εκπαιδευτικών. 
Επίσης οργανώθηκε στο Perpignan, στις 4, 5 και 6 Ιουνίου, ένα σημαντικό συμπόσιο με 
θέμα *Γλώσσες και οικονομική ζωή* που συγκέντρωσε, υπό την προεδρία της Επιτροπής, 
εμπειρογνώμονες από τα 12 κράτη μέλη, εκπροσώπους όλων των Εθνικών Φορέων που 
αφορούσε το πρόβλημα καθώς και συντονιστές διεξαγόμενων προγραμμάτων της Δράσης ΙΠ 
του LINGUA, 
Του συνεδρίου αυτού προηγήθηκαν πολλές συνεδριάσεις μιας συντονιστικής επιτροπής από 
εμπειρογνώμονες των διαφόρων κρατών μελών στους οποίους ανατέθηκε το καθήκον της 
βοήθειας στην προετοιμασία της εκδήλωσης σε θέματα που αφορούσαν τη φιλοσοφία και 
το περιεχόμενο της. 
Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1992, οργανώθηκαν επίσης από την Επιτροπή άλλες δύο 
συνεδριάσεις συντονιστικών επιτροπών με συμμετοχή πολλών χωρών με σκοπό την 
προετοιμασία δύο σημαντικών εκδηλώσεων που θα πραγματοποιηθούν στις αρχές του 1993, 
η μια στο Λονδίνο με θέμα 'Διδασκαλία των γλωσσών και νέες εκπαιδευτικές 
τεχνολογίες*, η άλλη στη Βενετία με θέμα Επισκέψεις και ανταλλαγές νέων στα πλαίσια 
των Κοινών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων*. 
3w5L Η τεχνική βοήθεια 
Η Επιτροπή βοηθείται στη διαχείριση της λειτουργίας του προγράμματος LINGUA από ένα 
γραφείο τεχνικής βοήθειας, που ονομάζεται *Burean LINGUA* (AISBL, Διεθνής Μη 
Κερδοσκοπική Ένωση), το οποίο ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 1990 από έναν όμιλο που 
απαρτιζόταν από το British Council, το Διεθνές Κέντρο Παιδαγωγικών Σπουδών 
Sevrée/Alliance Française και το Ινστιτούτο Goethe, με τον οποίο συμφωνήθηκαν 
επαρκείς συμβατικές διατάξεις. 
Σχετικά με τη Δράση II του προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται επίσης από το Bureau 
ERASMUS που της προσφέρει εξάλλου τη βοήθεια του στη διαχείριση της λειτουργίας του 
προγράμματος ERASMUS γενικότερα. 
40 
3ufc Σχέσεις με άλλα κοινοτικά προγράμματα 
To LINGUA είναι ένα πρόγραμμα με δύο διαστάσεις ίσης σημασίας: 
- Μια κάθετη, η οποία έχει τις ίδιες τις γλώσσες, τη διδασκαλία και εκμάθηση τους σαν 
αντικείμενο μελέτης και προβληματισμού και σαν πεδίο δραστηριότητας και επικεντρώνεται 
στη σφαιρικότητα τους και τη συνοχή τους · αυτό είχε σαν φυσική συνέπεια τη δημιουργία 
ενός ειδικού προγράμματος που αποβλέπει στην ποσοτική και ποιοτική προώθηση των 
γλωσσικών δραστηριοτήτων συγκεκριμένων μέτρων που εντάσσονται σε ειδικές 
αλληλεξαρτώμενες δράσεις. 
- Μια οριζόντια, στα πλαίσια της οποίας οι γλώσσες, κατ'εξοχήν μέσα επικοινωνίας 
μεταξύ των πολιτών, είναι παρούσες σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες και, κατά 
συνέπεια, αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο όλων των κοινοτικών προγραμμάτων που 
ασχολούνται με την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και τη νεολαία, έστω και 
σε επίπεδο γλωσσικής και πολιτιστικής προετοιμασίας των υποψηφίων για τα προγράμματα 
αυτά. 
Η κάθετη διάσταση του προγράμματος έχει κεφαλαιώδη σημασία, γιατί εκείνη παρέχει τη 
δυνατότητα συγκέντρωσης όλων των στοιχείων που αφορούν την ανάπτυξη της γλωσσικής 
ικανότητας των Ευρωπαίων και της ένταξης των στοιχείων αυτών σε μια ενιαία στρατηγική 
που επιτρέπει μια σφαιρική προσέγγιση και επεξεργασία του προβλήματος της γλωσσικής 
επικοινωνίας στο εσωτερικό της Κοινότητας και την παροχή βοήθειας στην προώθηση και 
ενίσχυση των συναφών εθνικών και κοινοτικών πολιτικών αυτή η κάθετη διάσταση έχει, 
εννοείται, σημαντικές επιπτώσεις στην οριζόντια διάσταση : τουλάχιστον σε σχέση με τα 
κοινοτικά προγράμματα πέρα από το LINGUA που μόνο οφέλη μπορούν να αποκομίσουν από 
τις έρευνες που γίνονται χάρη στην κάθετη διάσταση του προγράμματος, καθώς επίσης, σε 
μεγαλύτερο βαθμό, και από τα προϊόντα που δημιουργούνται χάρη σε αυτό. 
To LINGUA συνεργάζεται με προγράμματα όπως το COMBTT,DELTA, ERASMUS, PETRA~.· 
συμμετέχει επίσης στο γενικό προβληματισμό στα πλαίσια άλλων πρωτοβουλιών του Task 
Force όπως, για παράδειγμα, στον τομέα της διδασκαλίας εξ αποστάσεως, της ένταξης 
της ευρωπαϊκής διάστασης στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, της εκπαίδευσης των 
μεταναστών... 
Οι δύο εκδηλώσεις του LINGUA που προβλέπονται για τις αρχές του 1993 θα οδηγήσουν στη 
στενή σύμπραξη των προγραμμάτων DELTA (εκδήλωση του Λονδίνου με θέμα "Μεθοδολογία 
των γλωσσών και νέα εκπαιδευτική τεχνολογία*) και PBTRA (εκδήλωση της Βενετίας με 
θέμα "Επισκέψεις και ανταλλαγές νέων στα πλαίσια των Κοινών Εκπαιδευτικών 
Προγραμμάτων")-εκπρόσωποι των δύο αυτών προγραμμάτων συμμετείχαν ήδη ενεργά στις 
συντονιστικές επιτροπές των δύο αυτών εκδηλώσεων. 
Το Πρόγραμμα LINGUA, στο επίκεντρο της οικοδόμησης της Ευρώπης, θα πρέπει επίσης στο 
μέλλον να θέσει σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό τα αποτελέσματα και προϊόντα που 
προέρχονται από την κάθετη διάσταση του στην υπηρεσία των άλλων κοινοτικών 
προγραμμάτων, ώστε να τους προμηθεύσει εξειδικευμένες και συγκεκριμένες λύσεις στα 
προβλήματα που θέτει η γλωσσική επικοινωνία. 
41 
ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
4*1* Παρακολούθηση» έλεγχος και εσωτερική αξιολόγηση 
4JLL· Παρακολούθηση και έλεγχος των προγραμμάτων 
Η Επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορα μέσα για την πραγματοποίηση της παρακολούθησης και 
ελέγχου των προγραμμάτων που επιδοτούνται από την Κοινότητα : 
. ενδιάμεσες και τελικές εκθέσεις -
Οι ενδιάμεσες εκθέσεις υποβάλλονται σε διεξοδική εξέταση εκ μέρους της Επιτροπής. 
Χρησιμεύουν κυρίως για την αξιολόγηση της προόδου του έργου των εταιρικών σχέσεων που 
συμμετέχουν στα προγράμματα και δίνουν επίσης τη δυνατότητα στους εμπειρογνώμονες που 
είναι επιφορτισμένοι με την εξέταση και την επιλογή των φακέλων υποψηφιότητας να 
λάβουν σωστές αποφάσεις σχετικά με την εγκυρότητα και την αξία της αιτιολογίας των 
αιτήσεων παράτασης. Το 1992, ορισμένες αιτήσεις παράτασης απορρίφθηκαν λόγω 
ανεπαρκών ενδιάμεσων εκθέσεων, αφού η κακή πορεία του προγράμματος επιβεβαιώθηκε 
εκ των υστέρων με πιό συγκεκριμένες έρευνες· ωστόσο, αυτές οι ενδεικτικές δυσμενείς 
περιπτώσεις ήταν σπάνιες εξαιρέσεις. 
Κατά το 1992, οι τελικές εκθέσεις αφορούσαν αποκλειστικά τα προγράμματα που είχαν 
εγκριθεί κατά την πρώτη επιλογή των Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας το 1991. 
Όπως και οι ενδιάμεσες εκθέσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι εκθέσεις αυτές 
εξετάστηκαν με μεγάλη προσοχή από την Επιτροπή. 
Σε γενικές γραμμές, η ανάλυση των εκθέσεων έδειξε ότι το έργο των εταιρικών σχέσεων 
είχε ολοκληρωθεί σύμφωνα με τα σχέδια εργασίας που είχαν γίνει καταρχήν δεκτά από την 
Επιτροπή και επιβεβαίωσε ότι η διαχείριση του προϋπολογισμού εναρμονιζόταν με τις 
οικονομικές προβλέψεις που αναφέρονταν στις αιτήσεις υποψηφιότητας. 
Επειδή η εκπόνηση και η εφαρμογή αυτών των πρώτων Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής 
Συνεργασίας, που είναι προγράμματα φιλόδοξα και μακρόπνοα, προβλέπεται να διαρκέσουν 
δύο ή τρία χρόνια, τα τελικά εκπαιδευτικά προγράμματα και τα διδακτικά βοηθήματα δε 
θα είναι έτοιμα νωρίτερα από το δεύτερο εξάμηνο του 1993 ή του 1994. 
. Οι συνεδριάσεις -
Οι συνεδριάσεις αυτές, που συγκεντρώνουν συντονιστές προγραμμάτων ή εκπροσώπους των 
εταιρικών σχέσεων και διευθύνονται από έναν εκπρόσωπο της Επιτροπής, γίνονται με 
πρωτοβουλία της Επιτροπής και πραγματοποιούνται στις Βρυξέλλες ή σε ένα από τα κράτη 
μέλη που σχετίζονται με αυτά· ασχολούνται δε με το περιεχόμενο ή με την οικονομική 
διαχείριση των προγραμμάτων. 
Κατά το 1992, οι συνεδριάσεις αυτές ασχολήθηκαν με πολλά προγράμματα ή σύνολα 
προγραμμάτων της Δράσης lb, ΠΙ ή VB* αποτελούσαν συνέχεια επιμέρους ελέγχων που 
είχαν γίνει μέσω ταχυδρομικής ή τηλεφωνικής επικοινωνίας ή συναντήσεων με εταίρους που 
συμμετείχαν στα προγράμματα·έδωσαν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να κάνει απολογισμό 
του επιτελούμενου έργου, να ελέγξει τη χρήση των κοινοτικών κονδυλίων και να προσφέρει 
τεχνική βοήθεια στις εταιρικές σχέσεις· επειδή τα συμμετέχοντα μέρη συγκεντρώθηκαν 
(/ένα κοινό χώρο, οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν με τον αποτελεσματικότερο και 
οικονομικότερο τρόπο. 
. οι διασκέψεις -
Με την ευκαιρία διασκέψεων, συμποσίων και σεμιναρίων, διοργανώνονται από την 
Επιτροπή παρουσιάσεις και μεμονωμένες ή συλλογικές παρακολουθήσεις των προγραμμάτων 
που αντιπροσωπεύονται στις εκδηλώσεις αυτές (πρβλ. στο Veldhoveo, για τα προγράμματα 
της Δράσης IB, το 1991, στο Perpignan για τα προγράμματα της Δράσης III, το 1992, 
καθώς και τις δύο εκδηλώσεις που προγραμματίστηκαν για τις αρχές του 1993: στο Λονδίνο 
42 
για τα προγράμματα της Δράσης ΠΙ και VB τον Ιανουάριο, και στη Βενετία για τα 
προγράμματα της Δράσης IV, το Φεβρουάριο). 
. προοπτικές για το 1993 -
Επειδή πρόκειται για πολύ νέο πρόγραμμα, η πρόοδος που είχαν σημειώσει τα προγράμματα 
ήταν ακόμη πολύ μικρή το 1992 και ούτε επέτρεπε ούτε δικαιολογούσε εντατική 
παρακολούθηση. Το 1993, ωστόσο, ο αριθμός των περισσότερο προχωρημένων 
προγραμμάτων θα είναι κατά πολύ μεγαλύτερος · κατά συνέπεια, η Επιτροπή σκοπεύει να 
εξασφαλίσει την παρακολούθηση και τον έλεγχο τουλάχιστον του δέκα τοις εκατό για όλα 
τα διεξαγόμενα προγράμματα, καθώς και για εκείνα τα προγράμματα που κατά την γνώμη 
της χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και δικαιολογούν μια συγκεκριμένη επαλήθευση των 
δραστηριοτήτων και δαπανών τους (έλεγχος περιεχομένου και οικονομικών). 
Από το τέλος του έτους 1992, η Επιτροπή ζήτησε εξάλλου, με γράμμα που εστάλη σε όλους 
τους συντονιστές διεξαγόμενων προγραμμάτων συγκεντρωτικής δράσης, να της 
κοινοποιηθούν τα χρονοδιαγράμματα των συναντήσεων με τις εταιρικές σχέσεις, τα οποία 
θα πρέπει να αναφέρουν ειδικότερα τις συνεδριάσεις με θέμα τη συλλογική αξιολόγηση του 
έργου που έχει επιτευχθεί· αυτό θα δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να οργανώσει το 
δικό της χρονοδιάγραμμα παρεμβάσεων, σε επίπεδο παρακολούθησης μεμονωμένων 
προγραμμάτων, σύμφωνα με τις σημαντικότερες στιγμές των δραστηριοτήτων των εταιρικών 
σχέσεων. 
Στα πλαίσια της παρακολούθησης και του ελέγχου των προγραμμάτων, η Επιτροπή έχει 
επίσης την ευθύνη να φροντίσει ώστε τα διδακτικά προϊόντα που δημιουργήθηκαν χάρη στην 
παρέμβαση του LINGUA και θα αρχίσουν να εμφανίζονται στην αγορά από το 1993, να 
ανταποκρίνονται στην περιγραφή που γινόταν στην αρχική αίτηση υποψηφιότητας ή στις 
διάφορες εκθέσεις προόδου του έργου* θα πρέπει επίσης να φροντίσει για την ευρεία 
διάδοση των προϊόντων αυτών. 
4ΑΛ* Εσωτερική αξιολόγηση του προγράμματος 
Εκτός από την εξωτερική αξιολόγηση (βλέπε 4.2 παρακάτω) κατά την οποία γίνεται, για 
μια καθορισμένη χρονική περίοδο, απολογισμός των δραστηριοτήτων που ξεκίνησαν με 
πρωτοβουλία του LINGUA και παρέχονται στοιχεία ενημέρωσης σχετικά με τον τρόπο 
οργάνωσης των δραστηριοτήτων αυτών, η Επιτροπή εκτελεί, από την πλευρά της, μια 
συνεχή εσωτερική αξιολόγηση του προγράμματος και της εμβέλειας του για τα κράτη μέλη 
με τη βοήθεια των διαφόρων μέσων που διαθέτει : 
. συνεδριάσεις της επιτροπής του LINGUA και των Εθνικών Φορέων* κάθε συνεδρίαση 
συμβάλλει στην παροχή πολύτιμων και επακριβών πληροφοριών σχετικά με τη λειτουργία 
του προγράμματος, και ιδιαίτερα των αποκεντρωτικών δράσεων, πληροφορίες που 
προέρχονται από τα ίδια τα άτομα που είναι υπεύθυνα για τις δράσεις αυτές σε εθνικό 
επίπεδο* οι πληροφορίες αυτές περιέχονται στους απολογισμούς των συνεδριάσεων 
. ομάδες εργασίας κατά θέμα * οι ομάδες αυτές παρέχουν, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα 
σε εμπειρογνώμονες να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την εξέλιξη των διαφόρων 
πτυχών του προγράμματος · και στην περίπτωση αυτή επίσης, οι πληροφορίες περιέχονται 
στους απολογισμούς των συνεδριάσεων. 
. ερωτηματολόγια σχετικά με τις αποκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος · η Επιτροπή 
ετοίμασε, με τη συνδρομή των Εθνικών Φορέων, ερωτηματολόγια που προορίζονται για 
τους συμμετέχοντες στις Δράσεις ΙΑ και IV· μέχρι τον Οκτώβριο του 1992, οι 
συμμετέχοντες στις Δράσεις ΙΑ και IV έλαβαν τα ερωτηματολόγια αυτά από τους Εθνικούς 
Φορείς* οι Φορείς φρόντισαν επίσης για τη συγκέντρωση των συμπληρωμένων 
ερωτηματολογίων. Οι απαντήσεις στα ερωτηματολόγια αυτά, που ο αριθμός τους ανέρχεται 
σε χιλιάδες, θα εξεταστούν και αναλυθούν κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1993 
και θα συνταχθεί μια σύνθεση των αποτελεσμάτων. 
43 
. επισκέψεις της Επιτροπής στους Εθνικούς Φορείς ορισμένων κρατών μελών. 
4JL Εξωτερική αξιολόγηση 
Κατά το 1992, η Επιτροπή απηύθυνε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την εξωτερική 
αξιολόγηση του προγράμματος, των δομών του και των επιπτώσεων του στα δώδεκα κράτη 
μέλη. Η εταιρία στην οποία ανατέθηκε το καθήκον αυτό, θα επιτελέσει το έργο της σε δύο 
φάσεις. 
Κατά την πρώτη φάση, η αξιολόγηση θα σχετίζεται κυρίως με την αποτελεσματικότητα των 
μεθόδων διαχείρισης και συντονισμού, των δομών και των διαδικασιών που έχουν 
δημιουργηθεί για την εφαρμογή του προγράμματος τόσο στην Κοινότητα όσο και στα 
συμμετέχοντα κράτη μέλη. θα γίνει επίσης μια προκαταρκτική εκτίμηση του προγράμματος. 
Κατά τη δεύτερη φάση, θα μελετηθεί διεξοδικά η συνολική αποτελεσματικότητα του 
προγράμματος όσον αφορά το σχεδιασμό του και τον κάθε τομέα που καλύπτουν οι διάφορες 
δράσεις. 
Η έκθεση στην τελική της μορφή θα είναι έτοιμη το Νοέμβριο του 1993. 
Η Δράση Π του προγράμματος με θέμα τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας 
θα υποβληθεί σε χωριστή αξιολόγηση. 
Τα στοιχεία του πρώτου μέρους της μελέτης δείχνουν ήδη ότι το πρόγραμμα γίνεται δεκτό 
με ενθουσιασμό από τα κράτη μέλη και ότι όλα τα μέρη που συμμετέχουν συμμερίζονται τον 
ενθουσιασμό αυτό. 
Οι χρήστες εκφράζουν αρκετά συχνά την ικανοποίηση τους για τη γενναιοδωρία, σε γενικές 
γραμμές, των πρωτοβουλιών που λαμβάνονται στο εσωτερικό του LINGUA και ιδιαίτερα την 
επιδοκιμασία τους για τα ποσά της χρηματοδότησης τα οποία, αν και περιορίζονται στα 
πλαίσια που ορίζουν οι διατάξεις της Απόφασης, και τις περισσότερες φορές τοποθετούνται 
σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα, δίνουν ωστόσο τη δυνατότητα στις εταιρικές σχέσεις και σε 
μεμονωμένα άτομα να εργαστούν σε καλές συνθήκες. Από την άλλη πλευρά, όλοι οι φορείς 
του προγράμματος συμφωνούν ότι τα χρήματα του LINGUA δεν αντικαθιστούν κατά κανένα 
τρόπο τα κονδύλια που πρέπει να επενδύσουν τα κράτη μέλη για την προώθηση των 
γλωσσών και ότι, στην ουσία, συμβάλλουν μόνο στη οικονομική κάλυψη δραστηριοτήτων 
που διαφορετικά δεν θα υλοποιούνταν* είναι φανερό ότι δημιουργείται με αυτόν τον τρόπο 
ένα κοινοτικό πλεονέκτημα που αποτελεί ένδειξη, παράλληλα με το πολλαπλασιαστικό 
αποτέλεσμα της πλειοψηφίας των δράσεων που εκτελούνται στα πλαίσια του 
προγράμματος, μιας καλής σχέσης κόστους-κέρδους. 
44 
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ 
Το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ενημέρωση και προώθηση του προγράμματος σε εθνική κλίμακα 
θα έπρεπε να ανήκει κατά προτεραιότητα στα όργανα του LINGUA, που έχουν συσταθεί στα κράτη μέλη, 
αφού βρίσκονται σε πιο άμεση επαφή με τους χρήστες του προγράμματος, είτε πρόκειται για 
καθηγητές, σπουδαστές ή μαθητές, είτε για τα διάφορα ιδρύματα προς τα οποία απευθύνεται το 
πρόγραμμα*η πλειοψηφία αυτών των εθνικών οργάνων επιθυμεί εξάλλου μια μεγαλύτερη αποκέντρωση 
της ενημέρωσης. 
Ωστόσο, έστω και αν ο ρόλος των Φορέων αποκτά κεφαλαιώδη σημασία και μολονότι είναι σε θέση να 
επιτελέσουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο το έργο ενημέρωσης και προώθησης του προγράμματος 
στις αντίστοιχες χώρες τους, στις περισσότερες περιπτώσεις τα περιορισμένα οικονομικά και ανθρώπινα 
μέσα που τους διαθέτουν τα κράτη μέλη, τους εμποδίζουν να αναλάβουν δράσεις μεγάλης κλίμακας. Δε 
θα πρέπει, εντούτοις, να αμαυρώνουμε τόσο την εικόνα τους και να υπεργενικεύουμε γιατί, παρά τα 
περιορισμένα μέσα (εξ αιτίας των οποίων ο αντίκτυπος των δράσεων που αναλήφθηκαν ήταν 
ασθενέστερος και πιο περιορισμένος σε έκταση απ*ό,τι θα ήταν εάν τα όργανα αυτά στηρίζονταν σε πιο 
στερεά θεμέλια) και παρά την πολύ μεγάλη ποικιλία των συνθηκών, των στρατηγικών και των 
επιτευγμάτων από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, η παρουσία του προγράμματος έγινε αισθητή με 
διάφορους τρόπους: συναντήσεις που διοργανώθηκαν από τους Εθνικούς Φορείς, συμμετοχή των ίδιων 
των Φορέων σε συγκεντρώσεις ή εκδηλώσεις διοργανωμένες από άλλους φορείς, συμπληρωματικό 
ενημερωτικό υλικό, έκδοση έκτακτων ή τακτικών ενημερωτικών εντύπων (όπως το *Γράμμα 
LINGUA*)... 
Η Επιτροπή, από την πλευρά της, εξακολούθησε το έργο της για την ενημέρωση και προώθηση σε δύο 
επίπεδα : 
. αφενός, επεδίωξε τη συνεργασία με τους Εθνικούς Φορείς ώστε να τους βοηθήσει να προσδιορίσουν 
και να οργανώσουν μια στρατηγική πληροφόρησης που θα χαρακτηρίζεται από συνοχή, ρεαλισμό και 
αποτελεσματικότητα και θα εφαρμόζεται σε κάθε κράτος μέλος 
. αφετέρου, επεδίωξε την εκπλήρωση των δικών της στόχων, με την διοργάνωση ή την παρουσία σε 
ποικίλες εκδηλώσεις (εκθέσεις με θέμα τις γλώσσες, την εκπαίδευση, εμπορικές εκθέσεις, συνέδρια, 
συμπόσια,*.), με διάφορες εκδόσεις (Οδηγός για τους Αιτούντες έκδοση 1992, συνοπτική παρουσίαση 
των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν κατά το 1991, προετοιμασία της συνοπτικής παρουσίασης των 
προγραμμάτων που εγκρίθηκαν κατά το 1992, πρακτικά του Συμποσίου του Veldhoven, προετοιμασία 
των πρακτικών του σεμιναρίου του Perpignan, διάφορες διαφημιστικές αφίσες και ενημερωτικά 
φυλλάδια, έκδοση και διανομή μιας συλλογής αποκομμάτων τύπου σχετικά με τη διδασκαλία και την 
εκμάθηση ξένων γλωσσών και με το Πρόγραμμα LINGUA ειδικότερα, ετοιμασία μιας μικρής βαλίτσας για 
όσους έχουν την ευθύνη της προώθησης του προγράμματος...), και με τη συνέχιση της εργασίας για 
την οργάνωση του δικτύου ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τραπεζών δεδομένων με παροχή στοιχείων 
εξ αποστάσεως, το αποκαλούμενο EUROKOM· το δίκτυο αυτό συνδέει στο εξής τους περισσότερους από 
τους Εθνικούς Φορείς μεταξύ τους και θα δίνει μεταξύ άλλων τη δυνατότητα, από τις αρχές του έτους 
1993, της απευθείας πρόσβασης στα αποτελέσματα των διαφόρων περιόδων επιλογής για τα 
προγράμματα των συγκεντρωτικών δράσεων, καθώς και της εξ αποστάσεως παροχής στοιχείων από τον 
κατάλογο των προγραμμάτων LINGUA, δηλ. για όλα τα διεξαγόμενα προγράμματα. 
Η Επιτροπή συνέχισε επίσης το έργο του προσδιορισμού και της οργάνωσης μιας στρατηγικής με στόχο 
μια συντονισμένη δράση ενημέρωσης και προβολής·η δράση αυτή αφορά όλα τα κοινοτικά προγράμματα 
που διευθύνει το Task Farce, και, φυσικά, και το LINGUA. 
45 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Η προστιθέμενη αξία του προγράμματος 
Το 1992, η Επιτροπή εκπόνησε μια έκθεση με θέμα την εκτίμηση των αποτελεσμάτων και των 
επιτευγμάτων του κοινοτικού προγράμματος εκπαίδευσης και κατάρτισης (1986-1992). 
Σχετικά με το LINGUA, προκύπτει ότι το πρόγραμμα πράγματι συνέβαλε στη δημιουργία προστιθέμενης 
αξίας, και ιδιαίτερα στους ακόλουθους τομείς : 
. μεταφορά τεχνογνωσίας και πραγματογνωμοσύνης σε διακρατικό επίπεδο (με τη συνεχή κατάρτιση των 
καθηγητών ξένων γλωσσών, τις επισκέψεις και ανταλλαγές νέων, τις τεχνικές εκμάθησης γλωσσών 
γενικά και τη χρησιμοποίηση των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών), 
. δημιουργία πρωτότυπων δομών για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στη γλωσσική 
διδασκαλία (με τις εταιρικές σχέσεις που δημιουργήθηκαν), 
. συμβολή στην προώθηση μιας ευρωπαϊκής αγοράς προσόντων και μόρφωσης (με τη μελέτη και τα 
προγράμματα που αφορούν την πιστοποίηση στον τομέα των γλωσσών και την επικύρωση των γλωσσικών 
γνώσεων καθώς και την οργάνωση προγραμμάτων μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης), 
. ενίσχυση της αξίας άλλων κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων στην Ευρώπη (με στήριξη του 
στόχου της προώθησης μιας Κοινότητας με πολλές γλώσσες και πολιτισμούς), 
. βελτίωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας (μέ την ενίσχυση της ικανότητας επικοινωνίας των 
πολιτών και, συνεπώς, της δυνατότητας να επικοινωνούν μεταξύ τους με αποτέλεσμα να διευκολύνεται 
η από κοινού εργασία), 
. οικονομική και κοινωνική συνοχή (με την παροχή της δυνατότητας στους πολίτες για αποτελεσματική 
άσκηση της επαγγελματικής τους κινητικότητας, πράγμα που συμβάλλει στην προώθηση της ισότητας 
των ευκαιριών, και με τη φροντίδα για έναν ισότιμο καταμερισμό των κοινοτικών κονδυλίων για τη 
βοήθεια προς μια καλύτερη γλωσσική επικοινωνία), 
. προώθηση της ταυτότητας του ευρωπαίου πολίτη (βοηθώντας τους πολίτες στην εκμάθηση πολλών 
κοινοτικών γλωσσών, καθώς επίσης και με τις δράσεις για την κινητικότητα), 
. αυξημένη κινητικότητα στους κύκλους της γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (όχι 
μόνο με τις δράσεις του προγράμματος για την κινητικότητα, αλλά και με τη συμβολή του στη γλωσσική 
προετοιμασία των υποψηφίων για άλλα κοινοτικά προγράμματα κατάρτισης). 
Το πρόγραμμα συμβάλλει επίσης στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας στον τομέα της παροχής μιας 
ποιοτικά καλύτερης εκπαίδευσης και κατάρτισης και συμβάλλει στη σύγκλιση των συστημάτων γλωσσικής 
κατάρτισης προς την κατεύθυνση μιας μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας. Με τον τρόπο αυτό 
εξασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, άριστη οικονομική σύμπραξη και μια πολύ καλή σχέση κόστους-κέρδους. 
Η γενική επίδραση του LINGUA στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας έγινε ακόμη περισσότερο αισθητή 
κατά το 1992 στο μέτρο που το πρόγραμμα σημείωσε αληθινή πρόοδο σε όλους σχεδόν τους τομείς. Το 
1992 στάθηκε πράγματι μια χρονιά θετικής εξέλιξης, μια χρονιά βελτίωσης σε όλους σχεδόν τους τομείς. 
Η ποσοτική πτυχή 
Ποσοτικά, όπως είδαμε, ο αριθμός των καθηγητών που επωφελήθηκαν από τις κοινοτικές υποτροφίες 
δεκαπλασιάστηκε σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά · πενταπλασιάστηκε ο αριθμός των νέων που 
πήραν μέρος σε Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα· οι εταιρικές σχέσεις και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα 
που συμμετείχαν στις συγκεντρωτικές δράσεις του προγράμματος υπερδιπλασιάστηκαν τα 
Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας αυξήθηκαν κατά 40ft · και η απαρίθμηση των στοιχείων 
που βρίσκονται σε άνοδο σε σχέση με το 1991 θα μπορούσε ακόμη να εξακολουθήσει με τον ίδιο τρόπο, 
όπως φαίνεται και στο κεφάλαιο "Ανάπτυξη* αυτής της έκθεσης. Αλλά η εξέλιξη δεν ήταν μόνο 
ποσοτική. 
Η ποιοτική πτυχή 
46 
Ποιοτικά, το πρόγραμμα σημείωσε επίσης, κατά το 1992, μεγάλες προόδους σε όλους σχεδόν τους 
τομείς δραστηριότητας του. 
Στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, οι καθηγητές ξένων γλωσσών φάνηκαν πιο προσεκτικοί στην 
επιλογή των ιδρυμάτων όπου εκπαιδεύτηκαν ειδικότερα, οι περίοδοι άσκησης στα πλαίσια των 
Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας τα οποία δημιουργήθηκαν χάρη στο Πρόγραμμα LINGUA, 
επέτρεψαν να δοθούν πιο πρωτότυπες απαντήσεις που επικεντρώνονταν σε μεγαλύτερο βαθμό στις 
ανάγκες κατάρτισης και ήταν, σε γενικές γραμμές, μια προσέγγιση καλύτερα προσαρμοσμένη στις 
ανάγκες των χρηστών. 
Σχετικά με τα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα, το παιδαγωγικό περιεχόμενο βελτιώθηκε σημαντικά 
σε σύγκριση με το 1991 και ο γενικός χαρακτήρας τους ανταποκρινόταν καλύτερα στις επιταγές του 
Προγράμματος LINGUA σε σύγκριση με πέρυσι· η γλωσσική διάσταση ιδιαίτερα εντάχθηκε με πολύ 
εμφανέστερο και ικανοποιητικότερο τρόπο στα περισσότερα προγράμματα εργασίας. Παρατηρήθηκε 
επίσης μια σημαντική εξέλιξη προς διαρκέστερες και πληρέστερες φάσεις προετοιμασίας προγραμμάτων 
πριν από τις επισκέψεις ή ανταλλαγές. 
Τα Διαπανεπιστημιακά Προγράμματα Συνεργασίας συνέβαλαν και εκείνα σε μεγαλύτερο βαθμό, κατά 
το 1992, στην ανάπτυξη και προώθηση των λιγότερο ομιλούμενων και διδασκόμενων γλωσσών της 
Κοινότητας στην ανώτατη εκπαίδευση και επέτρεψαν μια μεγαλύτερη και καλύτερη ένταξη των γλωσσών 
σε μη γλωσσικά πανεπιστημιακά προγράμματα μαθημάτων · επειδή αρκετά από τα προγράμματα αυτά 
απευθύνονταν σαφώς σε μέλλοντες καθηγητές ξένων γλωσσών, η αξία και η ορθότητα της κινητικότητας 
των φοιτητών καθώς και η μακροπρόθεσμη επίδραση της αυξήθηκαν. 
Σχετικά με τα προγράμματα ανάπτυξης διδακτικών υλικών για την εκμάθηση των γλωσσών στην 
οικονομική ζωή και την κοινωνία γενικότερα, το 1992 στάθηκε επίσης μια χρονιά ποιοτικής προόδου. 
Οι εταιρικές σχέσεις όχι μόνο αυξήθηκαν, αλλά και επεκτάθηκαν, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό 
μια καλύτερη διακρατική και τεχνική συμπληρωματικότητα. Τα ίδια τα προγράμματα παρουσίασαν 
μεγαλύτερη ποικιλία στόχων και κάλυψαν τομείς και πληθυσμούς που είχαν πολύ λίγο ή δεν είχαν 
καθόλου προσεγγιστεί. Όσο για την ένταξη των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών σε έναν αυξανόμενο 
αριθμό προγραμμάτων, επιτρέπει βέβαια μεγαλύτερη κινητικότητα, αλλά, πρώτα απ'όλα, δίνει τη 
δυνατότητα μεγαλύτερης ελαστικότητας στη χρήση των προϊόντων και μιας πολύ ευρύτερης διοχέτευσης 
τους. 
Είναι σαφές, τα αποτελέσματα του 1992 στάθηκαν σε γενικές γραμμές άκρως ενθαρρυντικά· όμως, 
παράλληλα με αυτή την ικανοποιητική εξέλιξη του προγράμματος, παρέμειναν μερικά προβλήματα σε 
ορισμένους πολύ συγκεκριμένους τομείς. 
Τα μελανά σημεία 
Σχετικά με το περιεχόμενο του κυρίως προγράμματος, προβλήματα εξακολούθησαν να υπάρχουν και 
σχετίζονταν με την ποσότητα και ποιότητα των προγραμμάτων που κατατέθηκαν από ενώσεις στα 
πλαίσια της ενίσχυσης που παρέχουν στην προώθηση των στόχων του LINGUA (Δράση VA). Το ίδιο 
ίσχυσε και για τις υποψηφιότητες για επισκέψεις μελέτης ή για προπαρασκευαστικές επισκέψεις για την 
εφαρμογή Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Συνεργασίας ή για προγράμματα για τις γλώσσες στην οικονομική 
ζωή. 0 μικρός αριθμός προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν κατά το 1992 ήταν ενδιαφέροντα και 
ποιοτικά, αλλά ο αριθμός τους παρέμεινε εντελώς ανεπαρκής. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, 
συνειδητοποιώντας το πρόβλημα, αναζητούν λύσεις και θα προτείνουν, το 1993, μέσα δράσης για την 
ενίσχυση των τομέων αυτών. 
Γενικότερα, παρά τη βελτίωση της κατάστασης από το 1991 και σε αυτόν τον τομέα, θα πρέπει και πάλι 
να υπογραμμιστούν τέσσερα σημεία. 
Επρόκειτο, αφενός, για τους Εθνικούς Φορείς, που πολύ συχνά παρουσιάζουν προβλήματα έλλειψης 
προσωπικού· λόγω του σημαντικού ρόλου που πρέπει να διαδραματίσουν στην καλή λειτουργία και την 
προώθηση του προγράμματος, θα ήταν ευχής έργο να καταβληθεί μια μεγαλύτερη προσπάθεια από 
ορισμένα κράτη μέλη στο ζήτημα της παροχής ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. 
47 
Επρόκειτο, αφετέρου, για το πρόβλημα της αναπλήρωσης των καθηγητών στα ιδρύματα όπου 
εργάζονταν, όταν επιθυμούσαν να ακολουθήσουν μια περίοδο πρακτικής άσκησης συνεχούς κατάρτισης 
κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους. Επειδή οι προϋπολογισμοί των ιδρυμάτων σπάνια προέβλεπαν 
αναπληρωτές, οι εκπαιδευτικοί αυτοί υποχρεώθηκαν και πάλι να πραγματοποιήσουν την εκπαίδευση τους 
κατά τις διακοπές. 
Επρόκειτο ακόμη για τα Κοινά Εκπαιδευτικά Προγράμματα που θα μπορούσαν να έχουν ενταχθεί 
καλύτερα στα προγράμματα μαθημάτων και, κατά συνέπεια, να πραγματοποιούνται οι επισκέψεις ή 
ανταλλαγές κατά τις περιόδους των μαθημάτων και όχι κατά τη διάρκεια των διακοπών των νέων από 
ψυχολογική άποψη, μια καλύτερη ένταξη μόνο θετικές επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει για τα 
Προγράμματα που θα θεωρούνταν τότε από τους συμμετέχοντες ως δραστηριότητα ίσης σημασίας και 
κύρους με τις περισσότερο συνηθισμένες παιδαγωγικές δραστηριότητες. 
Επρόκειτο τέλος για την προώθηση του προγράμματος προς ορισμένες κατηγορίες δυνητικών δικαιούχων 
με ανεπαρκή ή λανθασμένη πληροφόρηση, που ποικίλλουν από τη μια χώρα στην άλλη και που μπορεί, 
σε κάποιο κράτος μέλος, να αφορούν έναν ή περισσότερους παραμελημένους ή δυσπρόσιτους πληθυσμούς 
στόχους, ενώ σε κάποιο άλλο να έχουν σχέση με διάφορους τομείς ή με κάποια οικονομική περιοχή που 
ίσως έχει ανάγκη από ειδική βοήθεια. 
Οι προτεραιότητες της Επιτροπής για το 1993 
Για όλα αυτά τα σημεία, καθώς και για την προώθηση των προγραμμάτων της Δράσης VA και των 
προπαρασκευαστικών επισκέψεων που αναφέραμε παραπάνω, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα 
καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, κατά το 1993, για να λυθούν τα προβλήματα· η Επιτροπή θα 
φροντίσει, ειδικότερα, να φανεί ακόμη πιο αποτελεσματική στη γενικότερη προσέγγιση της και τη 
διαχείριση του προγράμματος· τα κράτη μέλη θα πρέπει να φροντίσουν, από την πλευρά τους, για τη 
λήψη μέτρων που θα διευκολύνουν την πραγματοποίηση της εν λόγω διαχείρισης, στα πλαίσια μιας 
καθαρά προσδιορισμένης επικουρικότητας. 
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα φροντίσουν επίσης για την ενίσχυση κατά το 1993 των θετικών 
σημείων του 1992. 
Στο πνεύμα αυτό, θα είναι ευθύνη τους να συμβάλουν σε μια ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη και 
ακτινοβολία όλων των δραστηριοτήτων του προγράμματος και να ενισχύσουν τον απαραίτητο συντονισμό 
μεταξύ των διαφόρων δράσεων θα έχουν επίσης την ευθύνη μιας μεγαλύτερης απλοποίησης των 
διαδικασιών υποβολής υποψηφιότητας και επιλογής των προγραμμάτων και να προσδώσουν στη 
διαχείριση του προγράμματος ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια· θα ανήκει στην αρμοδιότητα τους να 
ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των Εθνικών Φορέων τέλος, θα ανήκει στην αρμοδιότητα της 
Επιτροπής να καταβάλει προσπάθειες για την ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη της συνεργασίας με τα κράτη 
μέλη ώστε η επίδραση του LINGUA να είναι όσο το δυνατό ευρύτερη και πιο αποτελεσματική. 
48 
SBiiiffl 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 
1992 
Τα παραρτήματα 1 έως 4 αφορούν τις αποκεντρωμένες δράσεις ΙΑ και IV 
Τα παραρτήματα 5 έως 11 αφορούν μόνο τισ κεντρικές δράσεις IB, ΙΠ, V και τις 
προπαρασκευαστικές επισκέψεις 
Το παράρτημα 12 αφορά τη δράση Π 
9 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 - ΔΡΑΣΗ ΙΑ - ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 - ΔΡΑΣΗ ΙΑ - ΡΟΗΕΙΡΧΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ Χ 
Ω 
Ρ 
Α 
Π 
Ρ 
Ο 
Ε 
Λ 
Ε 
Υ 
ν 
Η 
Σ Bfr 
Bvt 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Συνολ 
% 
Καταταξ ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ 
B1r 
4 
5 
10 
19 Bvt 
2 
2 
21 
0.36 I 0.04 
0.40 
9 
Β DK 
2 
2 
4 
0.08 
11 
DK D 
45 
19 
1 
19 
109 
17 
43 
1 
18 
24 
151 
447 
8.5 
4 
D GR 
3 
1 
13 
13 
2 
3 
35 
0.67 
7 
GR Ε 
5 
5 
25 
228 
22 
78 
16 
9 
11 
178 
577 
11 
3 
Ε F 
37 
15 
645 
49 
101 
30 
145 
13 
26 
61 
294 
1416 
26.9 
2 
F IRL 
3 
1 
42 
14 
14 
39 
1 
114 
2.17 
6 
IRL I 
2 
1 
131 
4 
15 
9 
2 
1 
24 
189 
3.6 
5 
I L 
1 
1 
0.02 
12 
L NL 
26 
1 
2 
29 
0.55 
8 
NL Ρ 
2 
1 
1 
1 
3 
8 
0.15 
10 
Ρ UK 
32 
41 
38 
1256 
23 
277 
248 
377 
3 
63 
58 
2416 
46 
1 
UK 
ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ Καταταξ 
66 
136 202 
98 
2312 
73 
460 
480 
72 
613 
19 
121 
144 
663 
5257 
100 % 
1.26 
2.59 3.84 
1.86 
43.98 
1.39 
8.75 
9.13 
1.37 
11.66 
0.36 
2.30 
2.74 
12.61 
100 Σύνολο 
6 
9 
1 
10 
5 
4 
11 
3 
12 
8 
7 
2 Bfr 
Bvl 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK Χ 
Ω 
Ρ 
Α 
Π 
Ρ 
Ο 
Ε 
Λ 
Ε 
Υ 
Σ 
Η 
Σ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK ρϊίίίίίίίίίί? 
20 ΑΠΟ 
ίί:;ίή;ίίίίίίζί:'χ;:·ίί:': 
00 15 •ΣΤΟΛΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ 
00 1C ::;>:χ:::;:::;:;:;:;:;:;:ν;:;:;>:χ^ 
m Mm 
m 
Ιίίίίίίίίίίίίίίίίίίίίί 
m 
kmmmmm 
wwmm 
m 
ίί?ί:?ί:$ίί:ϊίίδ?ίί5ί 
I 
u 
Ejgg: 
Ms^wmwm, 
ΙΟΟ 500 I 
1 
• 
1 
5C ΥΠΟΔΟΧΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ 
to 1ΟΌ0 1500 2000 
UNGUA/RAP92/AN. 1/2 
ψ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 - ΔΡΑΣΗ 4 - ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΝΕΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 - ΔΡΑΣΗ 4 - ΡΟΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ-ΜΕΛΟΣ Χ 
Ω 
Ρ 
Α 
Π 
Ρ 
0 
Ε 
Λ 
Ε 
Υ 
Σ 
Η 
ν Bfr 
Bvl 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Συνολ 
% 
Καταταξ ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ 
Bfr 
68 
89 
34 
21 
75 
131 
418 ΒνΙ 
56 
42 
54 
17 
20 
189 
607 
2.34 I 1.06 
3.39 
7 
Β DK 
160 
45 
95 
144 
215 
66 
279 
1004 
5.61 
6 
DK D 
27 
196 
468 
57 
153 
192 
39 
431 
1563 
8.74 
3 
D GR 
84 
61 
36 
15 
16 
39 
251 
1.4 
11 Ε 
57 
258 
630 
25 
76 
107 
16 
235 
1404 
7.85 
4 
GR Ι Ε F 
9 
149 
600 
45 
764 
18 
222 
717 
193 
131 
985 
3833 
21.4 
2 IRL 
12 
14 
21 
141 
126 
47 
140 
501 
2.8 
8 
F ι IRL I 
64 
130 
123 
67 
148 
342 
60 
209 
132 
1275 
7.13 
5 L 
18 
20 
38 
0.21 
12 
I I L NL 
10 
32 
46 
26 
123 
148 
385 
2.15 
9 
NL Ρ 
56 
40 
20 
72 
23 
42 
253 
1.41 
10 
Ρ UK 
97 
38 
340 
1292 
53 
1148 
2466 
850 
429 
64 
6777 
37.9 
1 
UK 
ΧΩΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ Συν 
119 
125 ολο 
244 
756 
2884 
250 
2589 
4374 
415 
2260 
0 
1271 
286 
2562 
17891 
100 % 
0.67 
0.70 1.36 
4.23 
16.12 
1.40 
14.47 
24.45 
2.32 
12.63 
0.00 
7.10 
1.60 
14.32 
100 Κατατ 
11 
7 
2 
10 
3 
1 
8 
5 
12 
6 
9 
4 αξη 
Bfr 
Bvl 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK X 
Ω 
Ρ 
A 
Π 
Ρ 
0 
Ε 
Λ 
Ε 
Υ 
Σ 
Η 
Σ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
60 ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΝΕΩΝ ΥΠΟΔΟΧΕΣ ΝΕΩΝ 
ES!*· 
00 40 kWiS&ÏKÎ: 
fWSiSiî '^^ 
'""ÇMM 
:œmvmœvttvvx4 
^^•^^••B 
ESI 
l^^"i 
lis, 
\mm 
00 20 ^LB 
«::ΐί::ίΐ:!ί^^:::!ίί:':!::ί:!έ»ϊ 
^•^••B 
Î'&iïtâ&ifggSgi 
•H 
^m 
00 ' 2000 4000 6000 | 
i 
I 
! 
UNGUA/RAP 92/AN. 3/4 
9 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΠΑΡΑΛΑΒΕΣ ΚΑΙ ΕΛΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΛΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΤΟ 1992 
χρατος 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ 
I ΠΑΡΑΛΑΒΕΣ ΠΡΟΛΡΑΜΜΑΤΩΝ 
IB 
2 
2 
3 
1 
3 
9 
1 
27 
1 
1 
2 
10 
62 III 
13 
10 
12 
30 
8 
27 
6 
22 
0 
6 
4 
32 
170 VA 
0 
0 
1 
3 
6 
1 
0 
2 
0 
2 
0 
7 
22 VB ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
1 
4 
4 
9 
0 
5 
12 
6 
0 
2 
4 
5 
52 2 
1 
5 
5 
5 
5 
4 
19 
0 
1 
3 
13 
63 I 
ΣΥΝΟΛΟ 
18 
17 
25 
48 
22 
47 
23 
76 
1 
12 
13 
67 
369 
χρατος 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ ι ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
IB 
2 
2 
2 
1 
1 
5 
0 
3 
1 
1 
1 
6 
25 III 
8 
8 
10 
7 
3 
15 
2 
10 
0 
5 
1 
17 
86 VA 
0 
0 
0 
0 
4 
1 
0 
1 
0 
2 
0 
6 
14 VB ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
1 
2 
4 
0 
0 
3 
4 
3 
0 
2 
3 
1 
23 0 
1 
1 
2 
1 
1 
3 
0 
' 0 
1 
1 
5 
16 ΣΥΝΟΛΟ 
11 
13 
17 
10 
9 
25 
9 
17 
1 
11 
6 
35 
164 Β DK D GR Ε F IRL Ι L NL Ρ UK 
UNGUA/RAP 92/AN. 5 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ- ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟ 1992 
RhBRDDEUTSCHLAND -.Total = 17 
R] 1: εοηΙβδνν/ϊαΉοΙείεΐα R12:Hambyra 
R13: Niedefsachsen. RÏ4: Bremen. RTS: Nordrhein-Westfalen. 
R16: Hessen. R17: RrieintandPfalz. R18: Baden-Wûrttemberg, 
R19: Bayera R1A: Saarland. RIB: Berlin. R1C: Brandenburg. 
RID: MecWenbug-\A>pommern, R1E: Sachsen. 
R1F: Sachsen-Anhalt, RIG: Thuringen 
R2: FRANCE : Total = 25 I 
R21 : Ile de France. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nord - Pas-de-Calab. R24: Est. R25: Ouest. R26:Sud-Ouest. 
R27: Centre-Est. R28: Médterrannôe. R29: Départem. d'Outre-Mer 
Total =17 
R31: Nord Ovest. R32: Lombarda. R33: Nord Est. 
R34: Emaa-Romogna. R35: Centro. R36: Lazb. R37: Campanb. 
R38: AjDfuzzi-Molise. R39: Sud. R3A Sfcflta, R3B: Sardegna 
R4: NEDERLAND : Total = 11 
R41 : l^oord-Nederland. R42: Oost-Nedertand, 
R45: Zud-Nederiand. R47: West-Nederiand 
Total= 11 
R51: Vbams Gewest, R52: Régbn Wallonne. 
R53: Bruxeles-Brussel 
Total = 1 
Total = 35 
R71 : North. R72: \brkshire and Humberside, 
R73: East Midands. R74: East Angia. R75: South East. 
R76: South West. R77: West Midands. R78: North West. 
R79: Wales. R7A: Scotland, R7& Northern Irebnd 
m ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟ 1992 - ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
Γλωσσά 
ES 
DA 
DE 
GR 
EN 
FR 
IR 
IT 
LE 
NL 
PT ΔΡΑΣΗ 
IB 
10 
3 
14 
6 
14 
18 
3 
10 
5 
8 III 
35 
15 
35 
23 
54 
46 
5 
35 
4 
19 
19 VB 
3 
4 
2 
3 
4 
5 
4 
5 
7 
6 ΣΥΝΟΛΟ 
48 
22 
51 
32 
72 
69 
12 
50 
4 
31 
33 
ES DA DE GR EN FR IR IT LE NL PT 
UNGUA/RAP 92/AN. 7 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟ 1992 - ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
χρατος 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ II 
Συντ. 
2 
2 
2 
1 
1 
5 
0 
3 
1 
1 
1 
6 
25 3 
Συμμ 
1 
1 
16 
4 
9 
14 
5 
9 
0 
6 
10 
10 
85 I 
Συντ. 
8 
8 
10 
7 
3 
15 
2 
10 
0 
5 
1 
17 
86 I 
Συμμ 
21 
16 
33 
28 
40 
68 
6 
43 
5 
11 
16 
68 
355 VA 
Συντ. 
0 
0 
0 
0 
4 
1 
0 
1 
0 
2 
0 
6 
14 Συμμ 
7 
2 
4 
1 
9 
10 
2 
6 
1 
5 
5 
4 
56 VB 
Συντ. 
1 
2 
4 
0 
0 
3 
4 
3 
0 
2 
3 
1 
23 Συμμ 
4 
10 
4 
5 
4 
10 
5 
3 
0 
5 
7 
13 
70 ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
Συντ. 
0 
1 
1 
2 
1 
1 
3 
0 
0 
1 
1 
5 
16 Συμμ 
2 
0 
5 
0 
4 
12 
1 
9 
0 
0 
2 
4 
39 ΣΥΝΟΛΟ 
Συντ. 
11 
13 
17 
10 
9 
25 
9 
17 
1 
11 
6 
35 
164 Συμμ 
35 
29 
62 
38 
66 
114 
19 
70 
6 
27 
40 
99 
605 
IB j 
Β-
DK Λ 
D „ ι 
GR p=l 
IRL => 
L ι 
NL ;=ι 
Pi | 
0 10 20 ί ! 
m | 
DK ^ 
D i=] 
GR ίΞΞ_ 
EE=L_ 
F — , =J 
IRL ? 
ι ;=> 
L'3 
NL ? 
Ρ =i 
UK j— =l 
0 50 100 VA 
Β ' 
DK '=· 
D==> 
GR ^ 
FL ===] 
IRL =" 
I, ' 
L'=3 
NL^_ ' 
ρ =3 
10 ΣΥΝΟΛΟ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
50 100 
VB 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
10 20 D Συμμ 
Η Συντ. 
150 
ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK r 
Ρ 
10 20 
UNGUA/RAP 92/AN. 8 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 9 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟ 1992 
C* 7Τ^ Ι Λ 
^^ Guadeloupe (F) 
^ ^ 
RC2 Açores (Ρ) Martinia.ue (F) 
RC3 Madeira (Ρ) Réunion (F) 
„. „ · w*^ 
M»/ Cananas (E) Guyane (F) ]R 1: BRD DEUTSCHLAND : Total = 62 
R13: Nïedersdtteen.RT4: BrerneaRfè: NorclrneirhWestfalen. 
R16: Hessen. RI 7: Rheintand-Pfalz. R18: Bader^Wùrîtemberg. 
R19: Bayern. RI A: Saarland. RIB: Berln. R1C: Brandenburg. 
RID: MeddenbugAforporrvnern. RIE: Sachsen. 
R1F: Sachsen-Anhdt. R1G: Tnûringen 
K2: FRANCE : Total> 114 
R21 : Ile de France. R22: Bassin Parisien. 
R23: Nord - Pas-de-Calais. R24: Est. R25: Ouest. R26SudOuest. 
R27: CentreEst. R28: Médtenannée. R29: Départem. dOutre-Mer 
miïïAUA : Total =70 I 
R31: Nord Cvest. R32: Lombarda. R33: Nord Est. 
R34: Em«ci-Rofnagna. R35: Centro. R36: Lazio. R37: Campania. 
R38: Abruzzi-Mofce. R39: Sud. R3A· Stela, R3B: Sardegna 
M NËOËDLANb : TrtZÎTW 
R41 : NoordNederiand. R42: Oost-Nederland. 
R45: Zuid-Nederland. R47: West-Nederland 
]R5: BELGIQUE-BELGIE : Total = 35 
R51: vlaams Gewest. R52: Région Wallonne. 
R53: Bruxefles-Brussel 
)R6: LUXEMBOURG : Total = 6 
UNITED KINGDOM : Total = 99 
R71: North. R72: Yorkshire and Humberside. 
R73: East Midands. R74: East ΛηαΒα. R75: South East. 
R76: South West. R77: West Mklands, R78: North West. 
R79: Wales. R7A: Scotland. R7B: Northern Ireland 
'^<dzb>' 
9 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 10 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ - ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΝΑΤΥΠΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΠΩΝ 
Τύπος Συντονιστη/Εταιου 
t Πανεπιστήμιο/Ινστιτούτα 
2 Οργ. αρχικης/συνεχους/Οργ.καταρτισης για MME 
3 Εκπαιδ. Ιδρύματα για ενηλικες/εργαζομενσυς 
4 Αλλα ιδρύματα (π.χ.: σχολεία ξένων γωσσων) 
5 ΜΜΕ/Οργανισμοι ΜΜΕ/Τομεακες οργανώσεις 
6 Επαγγ. ενωσεις/εργατικοι συλλογοι(π.χ.: συνδικαλιστικές) 
7 Εκδοτες και κατασκευαστές λογισμικών 
8 Οργανισμοί πιστοποησης 
9 Τμήματα υπουργειων/κυβερνητικα/Εκπαιδευτικες αρχές 
10 Ινστιτούτα παιδαγωσσικα/γλωσσικα/διαρκους εκπαιδευτικ 
11 Πανεπιστήμια/Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα/Πολύτεχνε 
12 Ενωσεις/ΣυλλΛγοι καθητων ξένων γλωσσών IB 
C 
0 
1 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
14 
2 
7 
0 
25 Ρ 
17 
0 
1 
1 
0 
0 
0 
0 
25 
10 
26 
3 
83 III 
C 
14 
15 
12 
6 
10 
8 
3 
2 
6 
0 
7 
0 
83 Ρ 
65 
59 
41 
37 
37 
24 
13 
4 
16 
2 
16 
1 
315 VA 
C 
6 
1 
0 
2 
0 
2 
0 
0 
1 
0 
0 
2 
14 Ρ 
18 
6 
0 
8 
0 
0 
1 
0 
9 
2 
0 
7 
51 VB 
C 
11 
0 
0 
4 
0 
0 
5 
0 
2 
0 
0 
1 
23 Ρ 
32 
1 
0 
8 
0 
0 
14 
0 
8 
0 
2 
5 
70 ΕΠΙΣΚΕΨΗ 
C 
3 
5 
1 
1 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
1 
16 Ρ 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 Total 
C 
34 
22 
13 
14 
12 
10 
8 
2 
23 
2 
17 
4 
161 Ρ 
132 
66 
42 
54 
37 
24 
28 
4 
58 
14 
44 
16 
519 
IB 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 -
ι 
") \ 
ι 
ι 
g3 | Ι 
20 40 1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 ρρ 
50 100 
UNGUA/RAP 92/ΑΝ. 10 
ψ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 11 - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ -ΕΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟ 1992 
χρατος 
Β 
DK 
D 
GR 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL 
Ρ 
UK 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΟΣΟ 
ΑΙΤΗΣΗ 
952,336 
1,012,789 
915,161 
830,605 
528,222 
2,115,910 
556,941 
1,329,407 
116,474 
661,973 
591,054 
2,322,981 
11,933,853 ΠΟΣΟ 
ΕΓΚΡΙΣΗ 
851,000 
855,400 
777,100 
638,600 
393,892 
1,691,700 
393,541 
1,043,000 
102,000 
550,500 
302,600 
2,033,635 
9,632,968 ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗ 
2,500,000 
2,000,000 
1,500,000 
1,000,000 γ 
500,000 D ΑΙΤΗΣΗ 
• ΕΓΚΡΙΣΗ 
Β DK D GR 
UNGUA/RAP 92/ΑΝ. 11 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 12 - ΔΡΑΣΗ II - ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΟΨΗ 
Σύνολο υποψηφιοτήτων 
ελήφθησαν j δέκτες % 
αποδοχής δέκτες 
1991/2 >αύξησης 
92/3 αποδοχής 
92/3 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 1040 
232 972 
211 93.46% 
90.95% 627 
149 55.02% 
41.61% 91.00% 
84.18% 
Σύνολο υποψηφιοτήτων 
ελήφθησαν δέκτες αποδοχής δέκτες 
1991/2 % αύξησης 
92/3 αποδοχής 
92/3 
Συμμετέχοντες ΚΦ 
Σπουδαστές 
Σπουδαστες-μη να 
Προγράμματα ΚΦ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ 1034 
7245 
51791 
229 
118 
23 
16 944 
6724 
48326 
204 
58 
0 
0 91.30% 
92.81% 
93.31% 
89.08% 
49.15% 
0.00% 
0.00% 613 
4180 
28771 
144 
32 
0 
0 54.00% 
60.86% 
67.97% 
41.67% 
81.25% 
0.00% 
0.00% 90.81% 
95.15% 
95.90% 
83.72% 
40.00% 
0.00% 
0.00% 
Επεκτάσεις 
καταθέσεις 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 816 
165 δεκτβς αποδοχής 
800 
162 98.04% 
98.18% 
Πολυετείς δραστηριότητες 
καταθέσεις δέκτες % 
αποδοχής ελήφθης Νέες δραστηριοτηες 
δέκτες % αποδοχής 
Συμμετέχοντες ΚΦ 
Σπουδαστές 
Σπουδαστες-μη να 
Προγράμματα ΚΦ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ 801 
5787 
41286 
160 
44 
0 
0 785 
5697 
40664 
157 
42 
0 
0 98.00% 
98.44% 
98.49% 
98.13% 
95.45% 
0.00% 
0.00% 11 
24 
144 
3 
53 
20 
10 4 
24 
144 
1 
11 
0 
0 36.36% 
100.00% 
100.00% 
33.33% 
20.75% 
0.00% 
0.00% 
Νέες υποψηφιοτηες 
καταθέσεις 
Συμμετέχοντες ΔΠΣ 
Προγράμματα ΔΠΣ 224 
67 δέκτες % 
αποδοχής 
172 
49 76.79% 
73.13% 
Νέες υποψηφιοτηες 
καταθέσεις Νέες αιτήσεις + νέες δραστηριοτηες 
δέκτες αποδοχής εληφθψ δέκτες % αποδοχής 
Συμμετέχοντες ΚΦ 
Σπουδαστές 
Σπουδαστες-μηνα 
Προγράμματα ΚΦ 
Προγράμματα ΚΚ 
Προγράμματα ΑΕΠ 
Προγράμματα ΕΠ 222 
1434 
10361 
66 
21 
3 
6 155 
1003 
7518 
46 
5 
0 
0 69.82% 
69.94% 
72.56% 
69.70% 
23.81% 
0.00% 
0.00% 233 
1458 
10505 
69 
74 
23 
16 159 
1027 
7662 
47 
16 
0 
0 68.24% 
70.44% 
72.94% 
68.12% 
21.62% 
0.00% 
0.00% 
Notes: 
ΚΦ = Κινητικότητα σπουδαστών 
ΚΚ - Κινητικότητα καθηγητών 
ΑΕΠ = Ανάπτυξη επαιδευτιων προγραμμάτων 
ΕΠ = Εντατικά προγράμματα 
LINGUA/RAP 92/ΑΝ. 12 
59 

ISSN 0254-1483 
COM(93) 194 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-221-GR-C 
ISBN 92-77-55645-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
~6 ο