ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ KOΙΝΟΤΗΤΩΝ 
• * 
ΚΟΜ( 92* 209 τελικό - ΣΥΝ460 
Βρυξέλλες, 14 Μαίου 1993 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με το δικαίωμα διαμονής σπουδαστών 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, στις 26 Ιουνίου 1989, μια πρόταση 
οδηγίας σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των σπουδαστών (1) βασιζόμενη 
στο άρθρο 7 παράγραφος 2 της συνθήκης, το οποίο προϋποθέτει εφαρμογή 
της διαδικασίας συνεργασίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Μετά από μια δυσχερή νομοθετική διαδικασία, το Συμβούλιο ενέκρινε 
τελικά, με βάση το άρθρο 235, την οδηγία 90/366/ΕΟΚ σχετικά με το 
δικαίωμα διαμονής των σπουδαστών (2). 
Η Επιτροπή εξέφρασε την αντίθεση της στην τροποποίηση της νομικής 
βάσης. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκτιμώντας ότι η τροποποίηση της νομικής 
βάσης θίγει τα προνόμια του, άσκησε προσφυγή για ακύρωση της οδηγίας 
90/366/ΕΟΚ (υπόθεση C-295-90). Η Επιτροπή, με παρέμβαση που άσκησε, 
υποστήριξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη σχετική διαδικασία. 
Με απόφαση της 7ης Ιουλίου 1992, το Δικαστήριο δέχτηκε την προσφυγή του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ακύρωσε την οδηγία 90/366/ΕΟΚ τονίζοντας 
ότι "τα αποτελέσματα της ακυρωθείσας οδηγίας διατηρούνται σε ισχύ 
μέχρις εκδόσεως οδηγίας στηριζόμενης στην κατάλληλη νομική βάση". 
Η παρούσα πρόταση οδηγίας έχει σαν στόχο την κίνηση της διαδικασίας, η 
οποία θα καταλήξει στη θέσπιση νέας οδηγίας σχετικά με το δικαίωμα 
διαμονής των σπουδαστών στηριζόμενη στην κατάλληλη νομική βάση. 
Το περιεχόμενο της πρότασης : 
1) Κατ'ουσίαν, η παρούσα πρόταση βασίζεται, όχι στο περιεχόμενο της 
αρχικής πρότασης της Επιτροπής, αλλά στο περιεχόμενο της οδηγίας 
90/366/ΕΟΚ, όπως είχε εγκριθεί από το Συμβούλιο. 
Οι λόγοι της επιλογής αυτής είναι οι εξής : 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την προσφυγή του, επεδίωκε 
αποκλειστικά να αναγνωριστεί ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε έθιγε τα 
προνόμια του· 
Το ίδιο το περιεχόμενο της οδηγίας δεν τέθηκε υπό αμφισβήτηση. 
Σχετικά, το Δικαστήριο διαπιστώνει στο σημείο 24 του σκεπτικού του ότι 
"το ουσιώδες κανονιστικό περιεχόμενο της οδηγίας δεν τίθεται υπό 
αμφισβήτηση ούτε από τα όργανα ούτε από τα κράτη μέλη". 
Το Δικαστήριο διατηρεί σε ισχύ την οδηγία 90/366/ΕΟΚ, η οποία μέχρι 
σήμερα έχει ήδη ενσωματωθεί από τη Δανία, την Ιρλανδία, την Ισπανία, 
την Ελλάδα, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και την 
Πορτογαλία. 
2) Εντούτοις, κρίνεται αναγκαίο να προσαρμοστεί το κείμενο της οδηγίας 
90/366/ΕΟΚ σε δύο σημεία : 
2-
για να ληφθεί υπόψη η απόφαση της 7ης Ιουλίου 1992 στην οποία το 
Δικαστήριο αναγνώρισε ότι "το Συμβούλιο είχε την αρμοδιότητα να 
θεσπίσει την επίδικη οδηγία δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 2 της 
συνθήκης και, κατά συνέπεια, δεν μπορούσε να στηριχθεί στο άρθρο 235". 
Για το σκοπό αυτό, το πρώτο σημείο της αιτιολογικής αναφοράς της 
οδηγίας 90/366 τροποποιείται ώστε να γίνεται αναφορά στο άρθρο 7 
παράγραφος 2 της συνθήκης, ενώ το τελευταίο σημείο της αιτιολογικής 
σκέψης, σχετικά με την προσφυγή στο άρθρο 235, καταργείται. 
Επίσης, προστίθεται ένα νέο σημείο στην αιτιολογική σκέψη με το οποίο 
γίνεται αναφορά στην ακύρωση της οδηγίας 90/366/ΕΟΚ από το Δικαστήριο. 
για να ληφθεί υπόψη η απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο στις 26 
Φεβρουαρίου 1992 στην υπόθεση Raul in (C-357-89). Η προτεινόμενη 
διατύπωση του τρίτου σημείου της αιτιολογικής σκέψης και του πρώτου 
άρθρου προσεγγίζει τη διατύπωση της αρχικής πρότασης οδηγίας της 26ης 
Ιουνίου 1989, δεδομένου ότι το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την ανάλυση της 
Επιτροπής στην οποία βασιζόταν η αρχική εκείνη διατύπωση. Προστίθεται 
ένα τέταρτο σημείο στην αιτιολογική σκέψη για να τονιστεί η χρησιμότητα 
της οδηγίας σαν μέσο καθορισμού των πλαισίων εντός των οποίων θα 
ασκείται το δικαίωμα διαμονής. 
3) Δεδομένου ότι με την απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουλίου 1992 
διατηρείται σε ισχύ η ακυρωθείσα οδηγία μέχρις ότου τεθεί σε ισχύ μια 
οδηγία που θα εκδοθεί με την κατάλληλη νομική βάση, δεν είναι δυνατόν 
να οριστεί με τη νέα αυτή οδηγία μια προθεσμία ενσωμάτωσης 
μεταγενέστερη εκείνης που προβλέπει η ακυρωθείσα οδηγία, πράγμα το 
οποίο θα σήμαινε, σε αντίφαση με την απόφαση του Δικαστηρίου, παράταση 
της προθεσμίας ενσωμάτωσης για τα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν μέχρι 
σήμερα ενσωματώσει την οδηγία 90/366/ΕΟΚ. 
(1) ΕΕ αριθ. C 191 τικ 28.7.1989, σ. 2. 
.12> €£ αριθ. L ΙβΟ της 13.7.1990, Ο. 30. 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα διαμονής σπουδαστών 
70 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΉΤΩΝ. 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την iàpuoty της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 7 
παράγραφος 2, 
ti|v πρόταση της Ι πι τροπής 
οε συνεργασία με ίο Γυρωπαικό Κοινοβούλιο 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιιροπής . 
εκτιμώντας: 
ότι στο άρθρο 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ορίζεται .ότι η 
δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει, σύμφωνα με τους 
όρους που προβλέπονται στη συνθήκη, την εξάλειψη των 
εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων μεταξύ 
των κρατών μελών 
ότι το άρθρο 8Λ προβλέπει ότι η εσωτερική αγορά πρέπει 
να έχει εγκαθιδρυθεί το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1992 
ότι η εσωτερική αγορά περιλάμβανα ένα χώρο χωρίς εσωτε­
ρικά σύνορα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλο­
φορία των εμπόρευμα τ οι ν, των προσώπων, των υπηρεσιών 
και των κεφαλαίων, σύμφωνα με τις διατάξεις της 
συνθήκης 
όι ι . όιιως ηροκύπιιι και «no ιη νομολογία ίου 
Λικπαιηρίου των ευρωπαϊκών Κοινοιήιων, το άρθρα 
ΐ:»Μ και / ι ης συνθήκης απαγορεύουν κάθε διάκριση 
μετα/,ύ υπηκόων ίων κρατών μελών όοον αφορά την 
πρόσβαση οτην επαγγελματική κατάρτιση μέσα οι ην 
Κοινότητα και ότι η πρόσβαση υπηκόου κράτους 
μέλους στην επαγγελματική εκπαίδευση Οε άλλο 
κράτος μέλος ιιροϋποθέτει την παροχή οίον υπήκοο 
αυτό, δικαιώματος διαμονής οτο εν λόγω κράτος 
μέλος· 
ότι, κατά συνέπεια, για να διασφαλισθεί η ; 
πρόσβαση στην επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να ' 
προσδιορισθούν οι προϋποθέσεις που θα 
διευκολύνουν την αποτελεσματική άσκηση αυτού του 
δικαιώματος διαμονής· 
ότι το δικαίωμα διαμονής των σπουδαστών εντάσσεται σ' 
ένα συνεκτικό σύνολο μέτρων με τα οποία επιδιώκεται η 
προαγωγή της επαγγελματικής κατάρτισης · 
ότι οι κάτοχοι δικαιώματος διαμονής δεν πρέπει να κατα­
στούν υπερβολικό βάρος για τα δημόσια οικονομικά του 
κράτους μέλους υποδοχής · 
ότι, όπως έχει σήμερα το κοινοτικό δίκαιο, η χορήγηση 
ενισχύσεως στους σπουδαστές για τη συντήρηση τους δεν 
εμπίπτει, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστη­
ρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο πεδίο εφαρμογής 
της συνθήκης, κατά την έννοια του άρθρου 7 αυτής • ότι το δικαίωμα διαμονής μπορεί πράγματι να ασκείται 
μόνον εφόσον τούτο χορηγείται και στο/στη σύζυγο και 
στα συντηρούμενα τέκνα τους· 
ότι είναι ενδεδειγμένο να εξασφαλισθεί στους δικαιούχους 
της παρούσας οδηγίας ανάλογο διοικητικό καθεστώς με 
αυτό που προβλέπεται, ιδίως, από την οδηγία 68/360/ 
ΐ:0Κ(ψκαι την οδηγία 64 22Ι/ΕΟΚ£| 
ότι η παρούσα οδηγία δεν αφορά τους σπουδαστές που 
έχουν το δικαίωμα διαμονής λόγω του ότι ασκούν ή έχουν 
ασκήσει οικονομική δραο ιηριότητα ή είναι μέλη της οικο­
γένειας διακινούμενου εργαξόμενου 
ότι με ατ(όφαοι\ της 7ης Ιουλίου 1992 στην υπόθεση 
C-295/90, το Δικαστήριο ακύρωσε την οδηγία 
90/366/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1990 
σχετικά με το δικαίωμα διαμονής των σπουδαστών, 
διατηρώντας παράλληλα σε ισχύ την ακυρωθείσα 
οδηγία μέχρι την έκδοση οδηγίας στηριζόμενης 
στην κατάλληλη νομική βάση· 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ : 
Αρθρο 1 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να 
διευκολύνουν την άσκηση του δικαιώματος διαμονής 
ώστε να διασφαλισθεί η χωρίς διακρίσεις πρόσβαση 
στην επαγγελματική εκπαίδευση. Για το σκοπό 
αυτό, αναγνωρίζουν δικαίωμα διαμονής σε κάθε 
σπουδαστή υπήκοο κράκκ·ς μέλους που δεν έχει το 
εν λόγω δικαίωμα βάοει άλλης διάταξης του 
κοινοτικού δικαίου, καθώς και οτο/στη ούζυγό του 
και τα συντηρούμενα τέκνα τους. που με δήλωση 
του του, ή, κατ'επιλογή του σπουδαστή, με 
οποιοδήποτε άλλο ανάλογο τρόπο, διαβεβαιώνει την 
αρμόδια εθνική αρχή ότι διαθέτει πόρους ώστε να 
μην επιβαρύνουν, κατά τη διάρκεια της διαμονής 
τους, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του κράτους 
μέλους υποδοχής, υπό τον όρο ότι θα είναι 
εγγεγραμμένος οε αναγνωρισμένο εκπαιδευτικό 
Ιδρυμα προκειμένου να παρακολουθήσει, κατά κύρια 
απασχόληση, κύκλο επαγγελματικής κατάρτισης και 
ότι διαθέτουν υγειονομική ασφάλιση η οποία 
καλύπτει το σύνολο των κινδύνων στο κράτος μέλος 
υποδοχής. 
Άρθρο 2 
1. Το δικαίωμα διαμονής περιορίζεται στη διάρκεια του 
παρακολουθούμενου κύκλου επαγγελματικής κατάρτισης. 
Η άσκηση του δικαιώματος διαμονής διαπιστώνεται με την 
έκδοση εγγράφου το οποίο καλείται «κάρτα διαμονής 
υπηκόου κράτους μέλους της ΕΟΚ», η ισχύς του οποίου 
μπορεί να περιορίζεται στη διάρκεια της επαγγελματικής 
κατάρτισης, ή και σε ένα έτος εάν η διάρκεια της κατάρ­
τισης υπερβαίνει το έτος. Στην περίπτωση αυτή, η ισχύς της 
κάρτας διαμονής μπορεί να ανανεώνεται κατ' έτος. Εάν, 
μέλος της οικογένειας δεν έχει την ιθαγένεια κράτους 
μέλους, του χορηγείται έγγραφο διαμονής της αυτής ισχύος 
με το χορηγούμενο στον υπήκοο ο οποίος το συντηρεί. 
Μ) ΕΕ αριθ. L 257 της 19. 10. 1968, σ. 13. 
(β'ΕΕ αριθ. 56 της 4. 4. 1964, σ. 850/64. k 
Ι Ία την έκδοση της κάρτας ή του εγγράφου διαμονής, το 
κράτος μέλος μπορεί να απαιτεί από τον αιτούντα μόνον 
την προσκόμιση δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου εν ιοχύι 
καθώς και την απόδειξη ότι ο αιτών πληροί τις προϋποθέ­
σεις του άρθρου Ι. 
• 2. Τα άρθρα 2, 3 και 9 της οδηγίας 68/360/ΕΟΚ ισχύουν, 
τη|>ουμένων των αναλογιών, για τα πρόσωπα τα οποία 
καλύπτονται από την παρούσα οδηγία. 
Ο/η σύζυγος και τα συντηρούμενα τέκνα ενός υπηκόου 
κράτους μέλους κατόχου του δικαιώματος διαμονής στο 
έδαφος κράτους μέλους, έχουν το -δικαίωμα να αναλαμβά­
νουν οποιαδήποτε μισθωτή ή μη μισθωτή δραστηριότητα 
στο σύνολο του εδάφους του εν λόγω κράτους, ακόμα και 
εάν δεν έχουν την ιθαγένεια κράτους μέλους 
Τα κράτη μέλη μπορούν να παρεκκλίνουν από τις διατάξεις 
της παρούσας οδηγίας, μόνον για λόγους δημόσιας τάξης, 
δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας. Στην περίπτωση 
αυτή εφαρμόζονται τα άρθρα 2 έως 9 της οδηγίας 64/221/ 
ΕΟΚ. 
Άρθρο 3 
Η παρούσα οδηγία δεν θεμελιώνει δικαίωμα χορηγήσεως 
από το κράτος μέλος υποδοχής, οποιασδήποτε υποτροφίας 
σπουδών για σπουδαστές που είναι κάτοχοι του δικαιώμα­
τος διαμονής. 
Άρθρο 4 
Το δικαίωμα διαμονής ισχύει για όσο διάστημα οι δικαιού­
χοι εξακολουθούν να πληρούν τους όρους που προβλέπει το 
άρθρο Ι της παρούσας οδηγίας. συντάσσει έκθεση με θέμα την εφαρμογή της παρούσας 
οδηγίας την οποία υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και στο Συμβούλιο. 
Η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις δυσχέρειες 
που θα μπορούσαν να ανακύψουν στα κράτη μέλη από την 
εφαρμογή του άρθρου Ι. Θα υποβάλει δε, ενδεχομένως, 
προτάσεις στο Συμβούλιο για την αντιμετώπιση αυτών των 
δυσχερειών. 
Άρθρο 6 
Ία κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, 
κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφω­
θούν με την παρούσα οδηγία, ιο αργότερο στις 30 Ιουνίου 
1992. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
'Οταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι 
τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα 
οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την 
επίσημη δημοσίευση τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθο­
ρίζεται από τα κράτη μέλη. 
'Λρ&ροψ 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Άρθρο 5 
Το αργότερο τρία έτη από τη θέση σε εφαρμογή ι ης παρού 
σας οδηγίας και εν συνεχεία ανά τριετία, η Επιτροπή 

ΒδΝ 0254-1483 
ΟΟΜ(93)209 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
ΟΚ 06 16 
Αρ ιβ. καταλόγου: €Β-00-93-235-ΟΚ-€ 
Ι8ΒΝ 92-77-55763-Χ 
Υπ'ψΐαία Εκισήνων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι/-29851ϋϋχεπύ)ουχ£ 
(ο