ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 529 
 
 
 
Vol. 1985/0 196 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΤΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
C0MC85) 529 τελικό
ΒρυΕέλλες, 8 Οκτωβρίου 1985
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ TIE ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ,
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΛ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ
ΕΠΙ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΟΙΚΟΥΝ ΣΕ ΠΑΡΑΜΕΘΟΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
C0M(85) 529 τελικό

1. Με την πρώτη έκθεση της ταυ Μαρτίου 1905 η επιτροπή AD HOC Ευρώπη των πολιτών 
(επιτροπή ADGNNINO) που συνεστήθη μετά το Συμβούλιο υπουργών του FONTAINEBLEAU 
αναφέρθηκε σε ορισμένα ζητήματα που συνδέονται με τη διασυνοριακή κυκλο­
φορία και γενικότερα στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι πολί­
τες λόγω της ύπαρξης των συνόρων.
Λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές που υιοθέτησε το Συμβούλιο των .  
υπουργών στις 20/29 Μαρτίου 1905, το οποίο ενέκρινε την έκθεση της επιτροπής 
AD HOC, η Επιτροπή με την παρούσα ανακοίνωση ασχαλείται με τα προβλήματα που 
αντιμετωπίζουν τα πρόσωπα που κατοικούν σε παραμεθόριες περιοχές και, ιδίως, 
εκείνα που διέρχονται συχνά τα σύνορα λόγω της εργασίας τους αλλά και για 
άλλους λόγους, όπως, παραδείγματος χάρη, λόγω της έλξης που ασκεί ένα αστι­
κό κέντρο στις γύρω περιοχές.
Με ιην παρούσα ανακοίνωση επιδιώκεται να δοθεί μια εικόνα των προβλημάτων 
που αντιμετωπίζουν οι πληθυσμοί των παραμεθόριων περιοχών της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, και εκτίθεται η άποψη της Επιτροπής σχετικά με τα πιθανά μέτρα 
που θα μπορούν να διευκολύνουν τους πολίτες. Πρόκειται για προτάσεις της 
Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό και ταυτόχρονα για αναλύσεις που έχουν ως 
στόχο να διευκολύνουν τη ζωή των προσώπων που αντιμετωπίζουν πολλά τεχνικής, 
κανονιστικής ή διοικητικής φύσεως εμπόδια που είναι συνέπεια της ύπαρξης συ­
νόρων .
2. Πράγματι, τα σύνορα είναι όχι μόνο το γεωγραφικό σημείο των εδαφικών ορίων 
ενός κράτους, αλλά αποτελούν την έκφραση της οργανωτικής αυτονομίας των δια­
φόρων εξουσιών που πλαισιώνουν, ρυθμίζουν και οργανώνουν μια σύγχρονη κοινω­
νία με πολύπλοκη δομή. Έτσι, τα όλο και περισσότερα μέτρα που λαμβάνανται 
δυνάμει των κοινωνικών ή φορολογικών νομοθεσιών στο πλαίσιο αυτόνομων συστη­
μάτων δικαίου,καθισταύν δυσχερέστερη την ομοιογένεια ή την προσέγγιση των 
συστημάτων αυτών. Αυτό είναι ένα γενικότερο πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Κοινότη­
τας, non γίνεται ιδίως αισθητό στους πληθυσμούς, οι οποίοι, από απόψεως χώ­
ρου, αισθάνονται ότι βρίσκονται στο όριο του πεδίου εφαρμογής, διαφορετικών 
ρυθμίσεων που πολύ συχνά επιδιώκουν τους ίδιους στόχους (παραδείγματος χάρη 
την κοινωνική προστασία], αλλά που βασίζονται σε διαφορετικά σημεία αναφοράς.

-  2 -
Αυτό εξηγεί τα περισσότερα προβλήματα που παρουσιάζονται στους κατοίκους 
των παραμεθόριων περιοχών. Ζουν σε ένα ομοιογενές γεωγραφικό, κοινωνικό ή 
γλωσσικό περιβάλλον, αλλά αντιμετωπίζουν καθημερινά διαφορετικά νομοθετικά 
και κανονιστικά συστήματα. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί βάσει διμερών συμβάσεων 
ή εκείνα που προβλέπονται σε κοινοτικό επίπεδο μπορούν να έχουν ως αντικεί­
μενο τον περιορισμό των δυσχερειών αυτών’  δεν θα είναι όμως δυνατό να εξου­
δετερώσουν τα ασυμβίβαστα ή τις διαφορές που προκύπτουν από την έλλειψη μιας 
ευρωπαϊκής ένωσης.
3. Το ενδιαφέρον που προκαλούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα προβλήματα σχετικά 
με τα σύνορα και τους κάτοικαυς των παραμεθόριων περιοχών αποδεικνύει ότι τα προβλήματα αυτά 
αποτελούν τα σύμβολα των δυσκολιών που συναντάει η οικοδόμηση της Ευρώπης (ΐ) 
□ι πληθυσμοί των παραμεθόριων περιοχών και τα ιδιαίτερα προβλήματά τους, στην 
πραγματικότητα αντικατοπτρίζουν τις δυσκολίες που συναντά η ευρωπαϊκή ολοκλή­
ρωση σε πολλούς τομείς :  ελεύθερη κυκλοφορία, ελεύθερη πρόσβαση σε επαγγέλμα­
τα, κυκλοφορία των προσώπων, των αγαθών και των κεφαλαίων, εναρμόνιση των φο­
ρολογικών νομοθεσιών, ενιαία πολιτική στον κοινωνικό τομέα, είναι τα θέματα 
που θίγονται κάθε φορά που η κοινή γνώμη ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποβάλλουν 
ερωτήσεις στην Επιτροπή ή στο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επειδή δεν 
προχωρεί η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στους πλη­
θυσμούς των παραμεθόριων περιοχών.
4. Η βραδύτητα στην πραγματοποίηση της ευρωπαϊκής οικοδόμησης δεν είναι ο μόνος 
λόγος των δυσχερειών. Καταρχάς το θέμα των μεθοριακών πληθυσμών υπερβαίνει 
το κοινοτικό πλαίσιο και εντάσσεται στο πλαίσιο των σχέσεων της Κοινότητας
ή των κρατών μελών με τις τρίτες χώρες. Τα προβλήματα σχετικά με τα σύνορα 
δεν αφορούν μόνο την Ευρώπη των Κοινοτήτων (με δέκα ή με δώδεκα μέλη).
(1) Από τις περίποσ εκατό γραπτές ερωτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που 
αφορούν το πρόβλημα των συνόρων και απευθύνονται στην Επιτροπή και στο Συμ­
βούλιο και από τις πολυάριθμες προφορικές ερωτήσεις που απευθύνονται στην 
Επιτροπή και έχουν μελετηθεί από το 1977, το μεγαλύτερο μέρος αφορά τους 
ελέγχους στα σύνορα :  φύση των ζητούμενων δικαιολογητικών εγγράφων και των 
διατυπώσεων, προθεσμίες,τελωνειακοί έλεγχοι ταξιδιωτών, αστυνομικοί έλεγχοι. 
Λέκα περίπου ερωτήσεις αναφέρονται ρητά στους πληθυσμούς των παραμεθόριων 
περιοχών.

- 3 -
'Ετσι, m  παραμεθόριες ζώνες Γαλλ ίας-Ελβετ ίας, Ιταλ ίας-Ελβετ ίας ή Γερμανίας- 
Αυστρίας είναι ζώνες με έντονο ρυθμό συναλλαγών, όπου ζοόν ακόμη μερικοί με­
θοριακοί εργαζόμενοι. Παρόμοια με τη διεύρυνση της Κοινότητας έρχεται σε επι- 
καιρότητα το ειδικό πρόβλημα των πληθυσμών που ζούν εκατέρωθεν των Πυρηναίων, 
η ελεύθερη δε κυκλοφορία των προσώπων αυτών δε ρυθμίζεται από τις διατάξεις 
για τη μεταβατική περίοδο.
Στη συνέχεια, ακόμη και για τους μεθοριακούς πληθυσμούς, στο εσωτερικό της 
Κοινότητας, οι διατάξεις που ήδη υπάρχουν η προβλέπεται να θεσπιστούν, ιδίως 
στον τομέα της εναρμόνισης των φορολογικών η κοινωνικών πολιτικών δεν επιτρέ­
πουν τη λύση όλων των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πληθυσμοί των παραμε­
θόριων περιοχών. Μερικά απ' αυτά μπορούν να επιλυθούν με διμερείς συμφωνίες 
η συμβάσεις η συχνά με καλλίτερο συντονισμό σε επίπεδα διοικήσεων.
5. Τα θέματα που έχουν σχέση με παραμεθόριες περιοχές πρέπει να εξετασθούν από 
πολλές πλευρές τόσο σε επίπεδο αρμοδιοτήτων, όσο και σε επίπεδο των υπό εξέ­
ταση θεμάτων. Είναι μάταιο παραδείγματος χάρη, να επιδιώκεται η λεπτομερής 
ρύθμιση του τρόπου εισπράξεως, του φόρου εισοδήματος που επιβάλλεται στους 
μεθοριακούς εργαζόμενους, αν εξακολουθούν να υπάρχουν περιορισμοί στις μεταφο­
ρές εισοδημάτων, οι οπαίοι συνδέονται με ελέγχους της κίνησης κεφαλαίων.
Παρόμοια, τα θέματα που αφορούν, τους πληθυσμούς των παραμεθόριων περιοχών, 
δε μπορούν να περιοριστούν στα θέματα που αφορούν τους μεθοριακούς εργαζόμε­
νους. Κατά την άποψη της επιτροπής Ευρώπη των πολιτών,  οποιοσδήποτε θίγεται 
από την ύπαρξη συνόρων πρέπει να τύχει προσοχής. Το θέμα είναι όχο μόνο να 
προστατευθούν οι παραγωγέίς, αλλά και οι καταναλωτές. Σχετικά, η πρόσφατη 
έρευνα του BEUC (1) δείχνει πόσα η ύπαρξη διαφορετικών τιμών στις διάφορες 
χώρες για τα ίδια προϊόντα αντιμετωπίζεται δυσμενώς από την κοινή γνώμη-  τα 
θέμα αυτό είναι σίγουρα πολύ σημαντικό για τους πληθυσμούς των παραμεθόριων 
περιοχών. Εξ άλλου, η διακίνηση προσώπων σε παραμεθόριες ζώνες, μερικές φορές 
πραγματοποιείται για τουριστικούς, κοινωνικούς ή πολιτικούς λογους που ενδει- 
κνυται να ευνοηθούν, επειδή η πραγματοποίηση της ευρωπαϊκής ένωσης περιλαμβά­
νει και την έννοια της οικονομικής κοινότητας.
(1) Ευρωπαϊκού Γραφείου των Ενώσεων Καταναλωτών.

- 4 -
6. Τέλος, το ενδιαφέρον προς τους πληθυσμούς των παραμεθόριων περιοχών δεν 
είναι άσχετο με τη συνείδηση που έχουν ότι ανήκουν σε μιά κοινότητα μιας 
ορισμένης περιοχής, φαινόμενο που εξαπλώνεται παντού στην Ευρώπη τα τελευ­
ταία χρόνια και που εκφράζεται με πολυάριθμες μελέτες και συνέδρια, με την 
αυξανόμενη σημασία που αποκτά κάθε περιοχή σαν πολίτικη η διοικητική ενότη­
τα η σαν ενότητα σε επίπεδο χωροταξίας, και, όσον αφορά το υπό μελέτη θέμα, 
με τη δημιουργία θεσμοθετημένων ό εν τοις πράγμασι διασυνοριακών οργανώσεων 
(1). Η αντιμετώπιση των προβλημάτων των μεθοριακών πληθυσμών στο έξης γίνε­
ται στο πλαίσιο της περιφερειακής πολίτικης που εφαρμόζεται στις παραμεθό­
ριες περιοχές και στο πλαίσιο της οικονομικής τους ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει, 
ιδίως, ότι είναι ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι συνθήκες που είναι χαρακτηριστι­
κές για κάθε περιοχή και για κάθε τμήμα του πληθυσμού, εκτός από την τηρηση 
των γενικών αρχών της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και των αγαθών.
7. Αν ληφθεί υπόψη και η έννοια της περιφέρειας, διευρύνεται σημαντικά ο ορισμός 
των πληθυσμών των παραμεθόριων περιοχών.
Αν το πρόβλημα των μεθοριακών πληθυσμών αντιμετωπισθεί σε περιορισμένο πλαί­
σιο, ο ορισμός περιορίζεται στους μεθοριακούς εργαζόμενους, δηλαδη σε κάθε 
εργαζόμενο, ο οπαίος εργάζεται στο έδαφος ενός κράτους μέλους και κατοικεί 
στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, όπου επιστρέφη καταρχην κάθε ημέρα η του­
λάχιστον μια φορά την εβδομάδα". 0 ορισμός αυτός μπορεί να συνδυάζεται με 
αναφορά στη γεωγραφική ζώνη που λαμβάνεται υπόψη όσον αφορά τον τόπο κατοι­
κίας. Η Επιτροπή, αφενός στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και αφετέρου 
στο φορολογικό τομέα, έδωσε ορισμούς αυτούς που εννοεί με τον όρο μεθοριακοί 
εργαζόμενοι.
(1) Βλέπε, σχετικά τον σκοπό και τις δραστηριότητες της ΕυΠΕΒΙΟ (Διασυνοριακή 
ένωση συνεργασίας μεταξύ των τοπικών αυτοδιοικήσεων της Γερμανίας και των 
Κάτω Χωρών).

- 5 -
σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έγιναν, επειδή δεν υπάρχουν ήδεν πλέον δια- 
οιμες στατιστικές σχετικά με την απασχόληση, ο αριθμός των μεθοριακών ερ­
γαζόμενων της Κοινότητας ανέρχεται σε 250.000 (ΐ). 0ι υπολογισμοί έγιναν 
τη 1975, αλλά δε φαίνεται ότι επήλθαν σημαντικές αλλαγές *  η κρίση δε μείω­
σε τον αριθμό αυτό αντίθετα, οι μεθοριακοί εργαζόμενοι προτιμώνται, κατά 
τις προσλήψεις επειδή η κατάστασή τους είναι ασταθής και η προστασία που 
τους παρέχεται από απόψεως κοινοτικών παραοχών είναι μικρότερη. Οι αριθμοί 
αυτοί συμπεριλαμβάνουν και υποκόους των κρατών μελών της Κοινότητας που 
εργάζονται σε τρίτες χώρες, κυρίως στην Ελβετία.
θ. Αντίθετα όμως, μπορεί να υπάρξει ευρύτερη αντιμετώπιση της έννοιας των με­
θοριακών πληθυσμών, αν ληφθεί υπόψη τό σύνολο του πληθυσμού που κατοικεί 
στις παραμεθόριες περιοχές. Πέρα από τα προβλήματα σχετικά με τον ορισμό 
της έννοιας (τι είναι παραμεθόρια περιοχή;), υπολογίζονται σε 48 εκατομμύ­
ρια τα άτομα που ζουν σε παραμεθόριες περιοχές της Κοινότητας με δώδεκα 
μέλη, δηλαδή το 15% του πληθυσμού της Κοινότητας (38 εκατομμύρια, δηλαδή 
13,4% στην Κοινότητα με δέκα μέλη).
Η πυκνότητα των πληθυσμών αυτών ποικίλει πολύ, δηλαδή λιγότερο από 40 κα­
τοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στιςΆλπεις της HAUTE - PROVENCE ή στην 
VAL στην επαρχία της Αμβέρσας ή στην περιοχή της ΑΙΧ - LA - CHAPELLE. Η 
Γαλλία είναι ημόνη χώρα στην οποία η πυκνότητα του πληθυσμού στις περισσό­
τερες παραμεθόριες περιοχές είναι μεγαλύτερη από την πυκνότητα του πληθυ­
σμού της χώρας στο σύνολό της.
Η έννοια της παραμεθόριας περιοχής υπερκαλύπτει σε μεγάλο βαθμό την έννοια 
της συνοριακής Αωρίδας ή της παραμεθόριας περιοχής,που χρησιμοποιείται 
ιδίως στην κοινοτική ρύθμιση σχετικά με τις φορολογικές απαλλαγές στο πλαί­
σιο της διασυνοριακής κυκλοφορορίας (2). Στην προκειμένη περίπτωση πρόκει­
ται για μια παραμεθόρια περιοχή, η οποία, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του 
Δικαστηρίου,
(1) CH. RICQ,  OP. CIT.,  και η έκθεση που υποβλήθηκε υπό τον CH. RICQ στη 3η 
Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για τις παραμεθόριες περιοχές, BORKEN, Σεπτέμβριος 1984.
(2) Οδηγία 69/169/ΕΟΚ που τροποποιήθηκε ιδίως από την οδηγία 72/230/Ε0Κ 
(άρθρο 5).

-  6 -
καθορίζεται (1) από μια σειρά κύκλων ακτίνας 15 χιλιομέτρων και των 
οποίων τα κέντρα βρίσκονται στα συνοριακά τελωνεία. Δεν υπάρχουν αριθμοί 
σχετικά με τον πληθυσμό, αλλά θα πρέπει να ανέρχεται σε πολλά εκατομμύρια 
πρόσωπα.
9. Συνεπώς φαίνεται δύσκολα να υπάρξει και μοναδικός ορισμός των μεθοριακών 
πληθυσμών. Μπορεί να πρόκειται για μεθοριακούς εργαζόμενους υπό τη στενή, 
έννοια για εργαζόμενους και τις οικογένειές τους, εφόσον η οικογενειακή 
κατάσταση δημιουργεί ιδιαίτερες συνθήκες σε σχέση με τη κοινωνική η φορο­
λογική νομοθεσία, μπορεί να πρόκειται για πρόσωπα που κατοικούν στη παρα­
μεθόρια περιοχή, όπως αυτή ορίζεται σε κοινοτικά κείμενα φορολογικής φό- 
σεως, δηλαδή στην περιοχή στην οποία οι διάφορες αρμόδιες αρχές είναι εξου­
σιοδοτημένες να προβαίνουν σε ελέγχους (2). 'Η μπορεί επίσης να πρόκειται 
για πληθυσμούς που κατοικούν σε μια περιφέρεια που δεν απέχει πολύ από τα 
σύνορα.
10. Κάθε μία από τις κατηγορίες αυτές αντιμετωπίζει ειδικά προβλήματα που δεν 
ενδείκνυται να εξετασθούν από κοινού. Στη μιά από τις πιο χαρακτηριστικές 
κατηγορίες - μεθοριακοί εργαζόμενοι - αντιστοιχεί μια σειρά προβλημάτων 
τα οποία μπορούν να επιλυθούν από την Κοινότητα μέσω διμερών συμβάσεων ή 
μέσω σημφωνιών μεταξύ των διοικήσεων. Σε μια άλλη από τις κατηγορίες αυτές- 
κάτοικο ι  των παραμεθόριων περιοχών υπό την ευρεία έννοια - πρέπει να βρε­
θούν λύσεις που να εμπνέονται σε μεγάλο βαθμό από τη γενικότερη αρχή της 
διευκόλυνσης της διελεύσεως των συνόρων.
Στις λύσεις που πρατείνονται παρακάτω λαμβάνεται υπόψη η διαφορά αυτή. Δί­
δεται ιδιαίτερη προσοχή στην επίλυση των προβλημάτων των μεθοριακών εργα­
ζόμενων, αλλά δεν είναι δυνατό να παραβλεφθεί η γενικότερη σημασία του προ­
βλήματος των "πολιτών" που ζούν σε παραμεθόριες περιοχές.
(1) Υπόθεση 54/84 MICHAEL PAUL κατά C/HAUPTZOLLAMT EMMERICH της 21.3.1985.
(2) Σύμφωνα με τη διοικητική πρακτική ορισμένων κρατών μελών.

- 7 -
11. I I  απασχόληση και η κοινωνική αρφάλιρη είναι οι τομείς στους οποίους συγκεν­
τρώνεται η προσοχή, όταν γίνεται λόγος για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν 
οι μεθοριακοί εργαζόμενοι.
Το φαινόμενο της εργασίας σε παραμεθόριες περιοχές είναι αρκετά διαδεδομένο 
οτην Κοινότητα, ώστε τα προβλήματα και οι διεκδικήσεις των μεθοριακών εργα­
ζόμενων να απασχολούν τα περιφερειακά, εθνικά και διακρατικά όργανα. Εξάλλου, 
η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (CES) εξέθεσε την άποψη της σχετικά (1).
Διαπιστόνωντας ότι οι μεθοριακοί εργαζόμενοι μπορούν να υπάγονται σε διαφορε­
τικές ρυθμίσεις, που εξαρτώνται από διεθνείς συμφωνίες, από κοινοτικούς κανο­
νισμούς (παραδείγματος χάρη στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, ή της ελεύ­
θερης κυκλοφορίας), από πολυμερείας συμβάσεις (BENELUX), από διμερείς συμφω­
νίες, ή από συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ των ενδιαφερόμενον περιοχών η 
ακόμη που εξαρτώνται από τις εθνικές νομοθεσίες, η CES θεωρεί ότι η ασταθής, 
και ιδιόμορφη κατάσταση των προσώπων αυτών αχίζει να προσεχθεί ιδιαίτερα και 
και να τύχουν ειδικής μεταχείρησης, ανάλογης με την κατάστασή τους, η οποία 
όμως μπορεί να ποικίλει ανάλογα με την περίπτωση.
Εξάλλου, το θέμα που είχε συζητηθεί στο παρελθόν ήταν η ανάγκη να αναγνωρι­
στεί ένα "ειδικό καθεστώς του μεθοριακού εργαζόμενου στην Ευρώπη".Για την 
πραγματοποίηση της ιδέας αυτή, έγιναν πολλές προσπάθειες τόσο σε εθνικό, όσο 
και σε κοινοτικό επίπεδο (2), αλλά μολονότι συζητήθηκε μερικές φορές στο πλαί­
σιο της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων ή της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής, φαίνεται ότι το σχέδιο δεν έχει καμία πιθανότητα επιτυχίας. Πράγ­
ματι, δε φαίνεται ότι ένα ενιαίο καθεστώς είναι αυτό που ενδείκνυται περισσό­
τερο για να ανταποκριθεί σε καταστάσεις που διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.Εξάλ­
λου ,  η αναγνώρηση ενός ειδικού καθεστώτος θα ήταν αντίθετη προς τον ατπρχα 
που συνίσταται στο να εναρμονιστεί γενικά η μεταχείρηση όλων των εργαζόμενων 
της Κοινότητας. Τέλος, παρά τα αιτήματα των τοπικών συνδικάτων, οι κεντρικές 
συνδικαλιστικές ενώσεις δε φαίνεται να ευνοούν την ιδέα να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή σε εργαζόμενους, που η κατάστασή τους είναι περιθωριακή.
(1) Βλ- υπόμνημα της CES "Μεθοριακοί εργαζόμενοι στην Ευρώπη. Προβλήματα και διεκ­
δικήσεις". Εκτελεστική επιτροπή της CES - 12 Ιουνίου 1981 - Γενεύη.
(2) Βλ. την έκθεση ταυ Μ. J.  0EHLER στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 1981, έγγραφο 
ΡΕ 77.685.

- θ
Εξάλλου, σε κοινοτικό επίπεδο, η θέσπιση ενός ειδικού καθεστώτος θα μπο­
ρούσε να είναι αντίθετη προς τη γενική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εργαζομένων, η οποία δικαιολογεί τις προσπάθειες συναρμόνισης των νομοθε­
σιών στον κοινωνικό η φορολογικό τομέα.
Συνεπώς προτείνεται να μην υποστιρηχτή η ιδέα της θέσπισης, ενός ειδικού 
καθεστώτος του μεθοριακού εργαζόμενου στην Ευρώπη.
1?. ΑΥτά που αναφέρθηκαν, καταδεικνύουν τη σημασία της εφαρμογής του κοινοτι­
κού δικαίου :
- στον τομέα της ελέυθερης κυκλοφορίας,  οι κάτοικοι των παραμεθόριων περιο­
χών απολαύουν, όπως οπωσδήποτε άλλος ευρωπαίος πολίτης, της εφαρμογής των 
αρχών που απαγορεύουν οποιαδήποτε διάκριση λόγω της ιθαγένειας, ιδίως σε 
σχέση με την πρόσβαση σε απασχόληση. Η αρχή αυτή εκφράζεται ειδικότερα στο 
άρθρο 7, παράγραφος 2 ταυ κανονισμού 1612/68, όσον αφορά τους μεθοριακούς εργαζόμενους (ΐ).
- στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης,  η ρύθμιση εφαρμόζεται πλήρως στους 
μεθοριακούς εργαζόμενους (μισθωτούς ή μη μισθωτούς), καθώς και στα μέλη 
των οικογενειών τους (κανονισμοί 1408/71 (2) και 574/72 (3)).
Εξάλλου, σχετικά ισχύουν επίσης διατάξεις για την ασφάλιση ασθένειας (παρο­
χές σε είδος) και την ασφάλιση κατά της άνεργείας. Συγκεκριμένα, το άρθρο 20 
του κανονισμού 1408/71 προβλέπεται ότι ο μεθοριακός εργαζόμενος δύναται να 
λάβει παροχές σε είδος βάσει της ασφάλισης ασθένειας τόσο στη χώρα απασχολή- 
σεως, όσο και στη χώρα που κατοικεί. Το ίδιο ισχύει και για τα μέλη της οικο- 
γένειάς του, αν έχει συναφθεί σχετική συμφωνία μεταξύ των αρμόδιων αρχών των 
δύο ενδιαφερομένων κρατών μελών.
Τα άρθρο 71 του ίδιου κανονισμού προβλέπει ότι σε περίπτωση πλήρους ανεργίας, 
ο μεθοριακός εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να λάβει παροχές λόγω ανεργίας στη 
χώρα που κατοικεί (αντίθετα από το γενικό κανόνα που προβλέπει τα δικαίωμα λή- 
ψεως παροχών στη χώρα απασχολήσεως),  σαν να είχε ασκήσει εκεί την τελευταία 
του απασχόληση (4).
(1) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968 περί της ελεύθερης κυκλοφο­
ρίας των εραζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας (ΕΕ, ειδ.έκδ., 05/001, σ. 33).
(2) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων 
κοινωνικής ασφαλίσεως, στους μισθωτούς, και τις αικογένειές τους, που διακινού- 
νται εντός της Κοινότητας (Ε.Ε., ειδ. έκδ., 05/001, σ. 73).
(3) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 21ης Μαρτίου 1972 περί του τρόπου εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (Ε.Ε.,ειδ.εκδ., 05/001, σ. 138).
(4) Η διάταξη αυτή αποτελεί το αντικείμενο μιας αίτησης για έκδοση πραδικαστικής 
απόφασης που εκκρεμεί ενώπιον rou Δικαστηρίου (υπόθεση ΜΙΕΤΗΕ 1/85)

- 9 -
13. I  κ I ι'ιι, miti ι  ην ιήμηση των ko i voti καιν κανονισμών για την απασχόληση και την 
κοινωνική ασφάλιση, η Επιτροπή σκοπεύει να λάβει δραστικά μέτρα για να πε­
ριορίσει τα προβλήματα των μεθοριακών εργατών. Η κατηγορία αυτή των εργαζο­
μένων αισθάνεται ιδιαίτερα τις συνέπειες των μεταβολών της συγκυρίας και κα­
τά κανόνα έχει ανεπαρκή κατάρτιση.
Έχει συνεπώς πρωταρχική σημασία η πρόσβαση στην πληροφόρηση και στην εκπαί­
δευση στις διαμεθοριακές ζώνες απασχόλησης. Πράγματι, οι υπηρεσίες ευρέσεως 
εργασίας, οι οργανισμοί εκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης, οι οργανισμοί χορή­
γησης ενισχύσεων για την κινητικότητα ή οι συμβατικές υποχρεώσεις των επιχει­
ρήσεων, ιδίως μετά από αναδιάρθρωση, είναι αρμόδιες στα έδαφος τους και εφαρ­
μόζουν διατάξεις από τις οποίες, στην πράξη, ωφελούνται μόνον οι υπήκοοί τους, 
λαμβανομένης υπόψη και της διοικητικής οργάνωσης (διατυπώσεις, έντυπα, εξέτα­
ση των φακέλλων και άδειες που εκδίδονται από τις κεντρικές υπηρεσίες). Όλοι 
αυτοί οι οργανισμοί δεν ενδιαφέρονται καθόλου για την ιδιαίτερη κατάσταση των 
μεθοριακών εργαζόμενων, παρά την ύπαρξη κοινοτικών κανονισμών ή διμερών συμβά­
σεων .
Σχετικά, πρέπει να τονιστεί η πρωτοβουλία της Επιτροπής, μετά από μια σύσκε­
ψη που έγινε στις Βρυξέλλες το Μάρτιο του 1985, η οποία αποβλέπει στην διορ­
γάνωση ενός διασυνοριακού διαλόγου μεταξύ των υπηρεσιών απασχολήσεως που κα­
τά το μεγαλύτερο ποσοστό, δεν έχουν καμιά επαφή μεταξύ τους, και προοδευτικά 
στη δημιουργία συνθηκών μόνιμης συνεργασίας. Για τον σκοπό αυτό, το 1985 η 
Επιτροπή χρηματοδότησε 150 ανταλλαγές διάρκειας 5 ημερών για 3αο υπαλλήλους 
των υπηρεσιών ευρέσεως εργασίας στις παραμεθόριες περιοχές. Έτσι, σε δέκα 
διαφορετικές παραμεθόριες περιοχές θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο 68 κοινών ομά­
δων υπαλλήλων διαφορετικών εθνικοτήτων οι οποίοι, με βάση το αποκεντρικό σύ­
στημα, θα μπορούν να συνεργάζονται, για να δημιουργήσουν βαθμιαία διασυνορια­
κές υπηρεσίες απασχολήσεως. Ειδικότερες συνέπειες μπορούν να είναι η οργάνω­
ση ενιαίων συστημάτων πληροφόρησης σχετικά με την απασχόληση στις εκάστοτε 
παραμεθόριες περιοχές ιδίως, με τη χρησιμοποίηση υπολογιστών και επίσης η κα­
τάρτι ari κοινών προγραμμάτων τεχνικής ή επαγγελματικής εκπαίδευσης.

-  10  -
Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη παρόμοιας πρω­
τοβουλίας η οποία αποβλέπει στη χρηματοδότηση της διοργάνωσης ανταλλαγών μετα­
ξύ των υπαλλήλων των υπηρεσιών απασχολήσεως των κρατών μελών και να ανακοινω- 
Βούν τα αποτελέσματα αυτών των επαφών και των εμπειριών στους ενδιαφερομένους 
μεθοριακούς εργαζόμενους.
14. Η πρόσβαση στα ιδρύματα γενικής ή επαγγελματικής εκπαίδευσης αποτελεί ένα άλλο 
σημαντικό θέμα που ενδιαφέρει τους κατοίκους των παραμεθόριων περιοχών.
Για γεωγραφικούς, πολιτιστικούς ή επαγγελματικούς λόγους, μπορεί να παρουσιά­
ζει ενδιαφέρον η φοίτηση σε σχολεία ή πανεπιστήμια ή σε επαγγελματικές σχολές 
στην άλλη πλευρά των συνόρων.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διευκόλυνση της πρόσβασης των κατοίκων των παραμεθό­
ριων περιοχών στα εκπαιδευτικά ιδρύματα γενικότερα και στις επαγγελματικές 
σχολές, που βρίσκονται στις παραμεθόριες περιοχές, μπορεί να χρησιμεύσει ως 
παράδειγμα και με τον τρόπο αυτό να προωθήσει την ιδέα της Ευρώπης των πολιτών.
15. ϋ μη μόνιμος ή εποχιακός χαρακτήρας ορισμένων απασχολήσεων σε παραμεθόριες πε­
ριοχές έδωσε τη δυνατότητα σε ορισμένες επιχειρήσεις έκτακτης εργασίας (γρα­
φεία ευρέσεως εργασίας κατ'αναπλήρωση) να ασκήσουν δραστηριότητες στην ειδι­
κή αυτή αγορά εργασίας.
□ι δραστηριότητες των επιχειρήσεων έκτακτης απασχόλησης δεν μπορούν να παύσουν, 
όπως επιθυμεί η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων, επειδή συχνά είναι οι επι­
χειρήσεις αυτές οι οποίες, οργανώνοντας τη μεταφορά, ανευρίσκουν, και στη συ­
νέχεια θέτουν στη διάθεση των άλλων επιχειρήσεων τους εργαζόμενους που χρειά­
ζονται. Εντούτοις, εναπόκειται στην Επιτροπή και κυρίως στις εθνικές υπηρε­
σίες επιθεώρησης εργασίας, να επιτηρούν αυστηρά τις δραστηριότητες των επιχει­
ρήσεων αυτών, ώστε να τηρούνται οι κανόνες σχετικά με τους όρους προσλήψεως, 
οι συμβάσεις που ρυθμίζουν τις κοινωνικές ασφαλίσεις και να εξασφαλίζεται η 
απασχόληση και η πληρωμή των μισθών. Στον τομέα αυτόν επίσης είναι ουσιώδης η 
καλλίτερη πληροφόρηση των εργαζομένων σχετικά με τα δικαιώματά τους. Η πληρο­
φόρηση αυτή μπορεί να προωθηθεί σε κοινοτικό επίπεδο (βλ.κατωτέρω, σημείο 17).
16. Το πρόβλημα της φορολόγησης των μεθοριακών εργαζόμενων αποτελεί το αντικείμενα 
πολλών διμερών συμβάσεων μεταξύ κρατών μελών ή μεταξύ κρατών μελών και τρίτων 
χωρών, με τις οποίες επιδιώκεται η κατάργηση της διπλής φορολογίας. Σχετικά, 
μπορούν να υποστηριχτούν δύο αρχές, των οποίων η σκοπιμότητα, τα πλεονεκτήματα 
και τα μειονεκτήματα αντισταθμίζονται. Σχετικά με το φόρο εισοδήματος, ο μεθο­
ριακός εργαζόμενος μπορεί να φορολογηθεί στον τόπο που εργάζεται, δηλαδή στη

-  11  -
χώμα που ασκεί την εππγγελματ ι  κή ταυ δραστηριότητα, όπως συμβαίνει σταυη εργα­
ζόμενους που δεν είναι μόνιμοι κάτοικοι, ή μπορεί να φορολογηθεί στον τόπο που 
κατοικεί.
Για τους μεθοριακούς εργαζόμενους στο εσωτερικό της Κοινότητας και τα δύο αυτά 
συστήματα συνυπάρχουν' και στις δύο περιπτώσεις οι μεθοριακοί εργαζόμενοι αντι­
μετωπίζουν προβλήματα που οφείλονται στις διαδικασίες εισπράξεως :  είναι δύσκο­
λο να ληφθούν υπόψη η σώρευση των εισοδημάτων, οι απαλλαγές για επαγγελματικούς 
ή οικογενειακούς λόγους, η προσωπική ή οικογενειακή κατάσταση.
Με πρόταση οδηγίας του 1979 (ΐ), η Επιτροπή επέλεξε τα σύστημα της φορολόγησης 
βάσει της κατοικίας, κυρίως για λόγους απλοποίησης, ισορροπίας μεταξύ της άμε­
σης και έμμεσης φορολογίας και δίκαιος μεταχείρισης σε σχέση με την κατάσταση 
των άλλων μη μόνιμων κατοίκων και σε σχέση με την προσωπική κατάσταση του φορο­
λογούμενου .
Παρά τη διαφορετική φύση της, η συζήτηση σχετικά με τα θέμα της επιστροφής ενός 
μέρους των εισπραττόμενων φόρων στη μία ή στην άλλη περίπτωση περιπλέκει ακόμη 
περισσότερο τη λήψη της σχετικής απόφασης.
Αν και μακροπρόθεσμα, στο πλαίσιο της εναρμόνισης στο φορολογικό τομέα, φαίνε­
ται αναγκαίο να προτιμηθεί ενιαίο σύστημα, φαίνεται εντούτοις οτι το τωρινό 
μπλοκάρισμα δεν μπορεί να αναχαιτίσει τις προσπάθειες για την κατάργηση των φο­
ρολογικών ανισοτήτων που αποβαίνουν εις βάρος των μεθοριακών εργαζόμενων. Για 
το λόγο αυτό, είναι επίσης σκόπιμη η καλλίτερη πληροφόρηση των μεθοριακών εργα­
ζόμενων ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους στον τομέα της φορολο- 
Υ ί□ς.  |  |  πληροφόρηση αυτή μπορεί να προωθηθεί με τη συνεργασία μεταξύ των φορο- 
λογικών αρχών, και να οργανωθεί από την Επιτροπή πάνω στο πρότυπό αυταυ που
έγινε στον τομέα της απασχόλησης. Εξάλλοψ, δεν έχουν ακόμη επιλυθεί τα ιδιαίτερα  
προβλήματα των επιχειρήσεων που βρίσκονται στις παραμεθόριες περιοχές. Εκτός  
από το γεγονός ότι η 17η οδηγία ΦΠΑ, που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο στις 16 Ιουλίου 1985  
(ΕΕ ί 192 της 24.7.1985, σ. 20) εξαρτά το ευεργέτημα της προσωρινής εισαγωγής με απαλλαγή από  
ορισμένες εγγυήσεις, η ίδια οδηγία περιορίζει στα εργοτάξια των δημόσιων έργων την ειδική  
απαλλαγή που προβλέπεται για τις παραμεθόριες περιοχές (άρθρο 22).
17. Η έλλειψη νομισματικής ενοποίησης,  η διατήρηση ορισμένων ρυθμίσεων σχετικά με 
το συνάλλαγμα και α διαχωρισμός των κεφαλαιαγορών αποτελούν πήγες προβλημάτων 
για τους εργαζόμενους που δεν είναι μανιμοι κάτοικοι και ιδίως για τους μεθο­
ριακούς εργαζόμενους.
(1) Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την εναρμόνιση των διατάξεων περί επιβολής 
φόρων εισοδήματος σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζόμενων στο εσω­
τερικό της Κοινότητας (COM (79) 737,  τελικό).

-  12  -
Στη κοινοτικό δίκαια οι μεταφορές των εισοδημάτων των μεθοριακών εργαζόμενων 
προς τη χώρα που έχουν την κατοικία τους είναι βέβαια πλήρως ελεύθερες, όπως 
και αποιαδόποτε άλλη μεταφορά σχετική με τρέχουσες πληρωμές. Αντίθετα όμως, 
η χρησιμοποίηση των εισοδημάτων αυτών στη χώρα απασχολησεως μπορεί να περιο­
ρίζεται στις τρέχουσες δαπάνες και μόνο στις πράξεις σε κεφάλαιο που αποτε­
λούν αντικείμενο μιας κοινοτικής υποχρέωσης για ελευθέρωση των κεφαλαίων. Ακό­
μη και ανεξάρτητα από τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των κεφαλαίων τους ο­
ποίους επιτρέπεται να διατηρούν προσωρινά ορισμένα κράτη μέλη που αντιμετωπί­
ζουν δυσχέρειες εξισορροπησεως του ισοζυγίου πληρωμών τους η δυνάμει της Συν­
θήκης σχετικά με την προσχώρηση τους, είναι προφανές ότι ελλείψει κοινής εσω­
τερικής και εξωτερικής νομισματικής πολίτικης σε κοινοτικό επίπεδο, δεν είναι 
δυνατό βραχυπρόθεσμα να αναμένεται εύλογα πλήρως ελευθερία στην κυκλοφορία των 
κεφαλαίων. Συνεπώς, σε πολλά κράτη μέλη, οι εθνικές αρχές μπορούν να επιβάλ­
λουν, όσον αφορά τη χρησιμοποίηση στην αλλοδαπή του εισοδήματος των μονίμων 
κατοίκων τους, διατυπώσεις εγκρίσεως και ελέγχου για να εξακριβώνεται ότι δεν 
πρόκειται στην πραγματικότητα για κυκλοφορία κεφαλαίων που είναι δεσμευμένα.
Για τους μεθοριακούς εργαζόμενους ειδικότερα, η κυριότερη συνέπεια ως προς το 
σημείο αυτό συνίσταται στην υποχρέωση μεταφοράς των εισοδημάτων τους στη χώρα 
που έχουν την κατοικία ιούς και, ενδεχόμενα, η υποχρέωση υποβολής αίτησης έγ­
κρισης για την επανεξαγωγη των μέσων πληρωμής που είναι αναγκαία για τις τρέ­
χουσες δαπάνες τους ή τις δαπάνες σε κεφάλαιο. Βέβαια, στα κράτη μέλη στα 
οποία υπάρχει έλεγχος συναλλάγματος, συνήθως υπάρχουν ειδικές διατάξεις υπέρ 
των μεθοριακών εργαζόμενων. Παραδείγματος χάρη, στην Ιταλία και στη Γαλλία, 
οι μεθοριακοί εργαζόμενοι μπορούν να διατηρούν σε τρέχοντα λογαριασμό που προ- 
βλέπεται από το τραπεζικό σύστημα της χώρας απασχόλησης, ένα μέρος του εισο­
δήματος τους που θεωρείται εύλογο για να αντιμετωπίσουν τις τρέχουσες ανάγκες 
τους. Στην ένωση Βελγίου-Λουξεμβούργου, που η επανεισαγωγη των εισοδημάτων 
των μεθοριακών εργαζόμενων πρέπει κανονικά να πραγματοποιείται στην επίσημη 
αγορά, μία ειδική συμφωνία με τις Κάτω Χώρες επιτρέπει στους εργαζόμενους να 
έχουν στην κατοχή τους και να μεταφέρουν τα εισοδηματά τους σε χαρτονομίσματα. 
Αυτό όμως δε σημαίνει ότι φαίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί σε κοινοτικό επίπε­
δο ένα σύπιημα μέσω του οποίου θα επιδιώκεται η όσο το δυνατό μεγαλύτερη απλο­
ποίηση των διατυπώσεων για τη χορήγηση άδειας και των διαδικασιών ελέγχου που 
εφαρμόζονται στις μεταφορές των εισοδημάτων των μεθοριακών εργαζόμενων η στην 
κατάθεση χρημάτων σε τραπεζικούς λογαριασμούς στον τόπο απασχολησεως. Ως προς

- 13 -
το τελευταίο αυτή σημείο, και ανάλογα με ά,τι έχει προβλέψει η Επιτροπή στον 
τομέα του τουρισμού και των άλλων ταξιδιών, αναμφίβολα ενδείκνυται η καθιέρω­
ση ομοιόμορφων ανώτατων ποσών που μπορούν να κατατεθούν, κάτω των οποίων δεν 
θα απαιτείται κανένα δικαιολογητικό στοιχείο. Σχετικά, η Επιτροπή σκοπεύει 
να υποβάλει προτάσεις ή συστάσεις.
Βάσει διμερών συμβάσεων, εφαρμόστηκαν μερικές φορές στους εργαζόμενους αντι­
σταθμιστικά μέτρα, σε περίπτωση δυσμενών εξελίξεων των τιμών συναλλάγματος, 
είτε μέσω επιδοτήσεων που βαρύνουν τον εργοδότη, είτε μέσω ενός αντισταθμιστι­
κού συστήματος, όπως αυτό που ισχύει μεταξύ Γαλλίας και Βελγίου, που από τα 
1969 υπάρχει ένα σύστημα αντισταθμιστικών επιδομάτων τα οποία καθορίζονται 
ετήσια και το οποίο λαμβάνει υπόψη τις μεταβολές των τιμών συναλλάγματος.
Τα αποτελέσματα των διακυμάνσεων των τιμών συναλλάγματος εξετάστηκαν επίσης 
στο πλαίσιο της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κοινωνική Ασφάλιση των Διακι- 
νούμενων Εργαζόμενων μετά από πολλές ερωτήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
σχετικά με το θέμα αυτό (1). Από τις αναλύσεις αυτές συνάγεται ότι δεν είναι 
σκόπιμη η δημιουργία ενός συστήματος ομοιόμορφης κατανομής, για να εξισορρο­
πηθούν οι νομισματικές μεταβολές που μπορούν να επηρεάσουν τις κοινωνικές πα­
ροχές και ιδίως τις συντάξεις των διακινούμενων εργαζομένων. Πράγματι, οι μη­
χανισμοί προσαρμογής των συντάξεων στο επίπεδο των τιμών και των μισθών αντι­
σταθμίζουν μακροπρόθεσμα και τουλάχιστον μερικά, τις ενδεχόμενες απώλειες σε 
συνάλλαγμα. Εξάλλου, είναι δίκαιο να μπορεί επίσης να εφαρμοστεί αυτό τα σύ­
στημα της ομοιόμορφης κατανομής και όταν υπάρχουν καταστάσεις οι οποίες παρέ­
χουν πλεονεκτήματα ως προς το συνάλλαγμα.
Εξάλλου, απορρίφθηκε η ιδέα ενός ταμείο ομοιόμορφης κατανομής (ή ενός Κοινού 
Ταμείου Συντάξεων), όχι μόνο επειδή είναι περίπλοκη η εφαρμογή του συστήμα­
τος αυτού σε κοινοτικό επίπεδο, αλλά επειδή ένα τέτοια σύστημα ομοιόμορφης 
κατανομής δεν μπορεί να υπάρξει ενδεχόμενα, παρά μόνο στα πλαίσιο ενοποιημέ­
νων ή τουλάχιστον εναρμονισμένων συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως.
Αυτό όμως δεν προβλέπεται από τον κανονισμό 1408/71, ο οποίος βασίζεται σε 
απλό συντονισμό των εθνικών νομοθεσιών που δεν είναι εναρμονισμένες. Αυτό 
σημαίνει ότι όταν εκκαθαρίζονται οι παροχές που οφείλονται στους διακιναύμενους
(1) Βλέπε σημείωμα της Γραμματείας της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την κοινωνική 
ασφάλιση των διακινούμενων εργαζόμενων Ββ/ΤΜ 5/83 της 27ης Ιανουάριου 1983.

- 14 -
εργαζόμενους, ακόμη και αν αυτό γίνει βάσει τις κοινοτικής ρύθμισης, παρα­
μένουν οφειλόμενες παροχές δυνάμει των εθνικών νομοθεσιών των ενδιαφερόμε­
νον κρατών μελών από τις εν λόγω νομοθεσίες, συμπεριλαμβανομένων και των 
θεμάτων που αφορούν τα εθνικά νομίσματα βάσει των οποίων υπολογίζεται το 
ποσό των παροχών. Όλο το σύστημα των κανονισμών 1408/71 και 574/72 βασίζε­
ται στην ιδέα αυτή (πρβλ.κανονισμό 1408/71, άρθρο 51). Αν εφαρμοστεί το προ- 
τεινόμενο σύστημα τα αποτέλεσμα δεν θα είναι το ίδιο. Το ποσό των παροχών 
που θα καταβάλλεται στους διακινούμενους εργαζόμενους δεν θα είναι πλέον το 
ποσό που προκύπτει από την εφαρμογή των διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας δυ­
νάμει της οπαίας χορηγούνται, αλλά το εν λόγω ποσό τροποποιούμενο από το 
σύστημα ομοιόμορφης κατανομής η οποία θα γίνεται από το "Κοινό Ταμείο Συντά­
ξεων". Το αποτέλεσμα αυτό δε συμβιβάζεται καθόλου με το σύστημα του κανονι­
σμού 1408/71, όπως ισχύει τώρα.
Τα αρνητικά αποτελέσματα των μεταβολών των τιμών συναλλάγματος δε μπορούν 
να ρυθμιστούν οριστικά, παρά μόνο στο πλαίσιο μιας προοπτικής μεγαλύτερης 
νομισματικής σταθερότητας. Η εφαρμογή συστημάτων ομοιόμορφης κατανομής ή 
αντιστάθμισης, όσο και αν φαίνονται δικαιολογημένα, δεν συντάσσεται στην 
προοπτική αυτή.
Συνεπώς η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να μην υποστηρίξει την ιδέα της δημιουργίας 
συστημάτων αντιστάθμισης για να αντιμετωπισθούν οι επιπτώσεις των νομισματι­
κών μεταβολών στα εισοδήματα και στις μεταφορές ποσών για την καταβολή κοι- 
νονικών παροχών προς τους μεθοριακούς εργαζόμενους.
18. Γενικότερα, οι μεθοριακοί εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν την εφαρμογή περίπλο­
κων κοινωνικών, φορολογικών ή δημοσιονομικών διατάξεων. Πέραν της γενικής 
επιθυμίας απλοποιήσεως των διοικητικών διατυπώσεων οι οποίες τους πιέζουν 
ιδιαίτερα, και αυτό πολύ συχνά στο πλαίσιο συστημάτων που τους είναι άγνω­
στα, είναι άκρως επιθυμητή καλλίτερη ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματά τους, 
τις υποχρεώσεις τους και τις σχετικές διατυπώσεις.
Η πληροφόρηση των μεθοριακών εργαζόμενων πρέπει να αποτελέσεις αντικείμενο 
ιδιαίτερης προσπάθειας σε διάφορα επίπεδα και 'ιδίως εκ μέρους των εθνικών, 
περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων και των ενδιαφερομένων συνδικαλιστικών 
οργανώσεων, καθώς και εκ μέρους της Επιτροπής.

- 15 -
Είναι σκόπιμα να ληφθεί υπόψη η προσπάθεια που έγινε το 1984 από τα κράτη 
μέλη ιης BENELUX τα οποία δημοσίευσαν "ενημερωτικά έντυπα προς χρήση των 
μεθοριακών εργαζομένων της BENELUX".Τα ενημερωτικά αυτά έντυπα έχουν μεγάλη 
απήχηση στους μεθοριακούς εργαζόμενους, αλλά και στους υπαλλήλους των ενδια­
φερομένων διοικήσεων. Παρέχουν ορισμένες πληροφορίες πρακτικής φύσεως, κυ­
ρίως στο φορολογικό τομέα και στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως. Λαμβα- 
νομένης υπόψη της επιτυχίας της προσπάθειας αυτής, τα κράτη της BENELUX 
προβλέπουν την ετήσια ενημέρωση τωνεντύπων αυτών και την τελειοποίησή τους.
Ε ί  νπι επ ί  σης σκόπιμο να μελετηθεί σε κοινοτικό επίπεδο, η δυνατότητα δήμο­
υ ιεύσεως ανάλογων ενημερωτικών εντύπων για κάθε μεθοριακή ζώνη συναλλαγών.
Η Επιτροπή, η οποία κρίνει σκόπιμο να συμβάλει στη χρηματοδότηση μιας τέ­
τοιας προσπάθειας, θα φροντίσει επίσης να εξασφαλίσει την ομοιογένεια των 
διαφόρων ειδικότερων δημοσιεύσεων, παυ θα πραγματοποιούνται με τη βοήθεια 
των αρμόδιων εθνικών αρχών.
19. 'Οπως αναφέρεται παραπάνω, μια συνολική μελέτη του φαινομένου που αφορά τις 
παραμεθόριες περιοχές, δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στα θέματα που αφο­
ρούν τη δραστηριότητα ή την κατάσταση του μεθοριακού εργαζόμενου.
Η μελέτη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι πολίτες που κατοι­
κούν σ' αυτές τις ειδικές περιοχές οι οποίες βρίσκονται στη περιφέρεια των 
κρατών μελών, πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής.
Η Επιτροπή υποστηρίζει την ιδέα ότι ένα μέρος των προβλημάτων των κατοίκων 
των παραμεθόριων περιοχών, μπορεί να επιλυθεί στο πλαίσιο της περιφερειακής 
πολιτικής, που απαιτεί τη συνεργασία πολλών υπηρεσιών των αρμόδιων εθνικών 
και τοπικών αρχών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή απηύθυνε τον Οκτώβριο του 1981 σύσταση στα 
κράτη μέλη σχετικά με τα διασυνοριακό συντονισμό στο πεδίο της περιφερεια­
κής αναπτύξεως, η οποία ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να καταρτίσουν από κοινού 
προγράμματα περιφερειακής αναπτύξεως για τις περιοχές που έχουν κοινά σύνο­
ρα (1). Ακόμη, στο νέο κανονισμό για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανα­
πτύξεως αναφέρεται ότι, με επιφύλαξη των διατάξεων 92, 93 και 94 της Συνθή­
κης, τα κράτη μέλη θα καταβάλουν,προσπάθειες για να διασφαλίσουν, στο πλαί­
σιο των διμερών σχέσεων, το διαμεθοριακό συντονισμό της περιφερειακής ανά­
πτυξης, με τα μέσα και στο επίπεδο που κρίνουν από κοινού ως κατάλληλα. Στο 
πλαίσιο αυτό, θα προωθήσουν τη συνεργασία ανάμεσα στις ενδιαφερόμενος περι­
φερειακές και τοπικές αρχές (2).
Γ ια την επίτευξη του σκοπού αυτού, η Επιτροπή συμβάλλει στην κατάρτιση προ­
γραμμάτων διασυνοριακής αναπτύξεως, χρηματοδοτώντας μελέτες σχετικά με τα 
προβλήματα που ανακύπτουν και τις ενδεικνυόμενες λύσεις. Πρέπει να αναφερθεί 
η υποστήριξη της Επιτροπής για την πραγματοποίηση του διασυνοριακού προγράμ­
ματος EMS-DOLLART στα βόρεια σύνορα των Κάτων Χωρών και της Ομοσπονδιακής 
Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Ένα δεύτερο πρόγραμμα καταρτίζεται τώρα για την περιοχή Μόζα-Ρήνου, στα 
σύνορα μεταξύ των Κάτω Χωρών, του Βελγίου και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας 
της Γερμανίας. Ένα τρίτο πρόγραμμα προετοιμάζεται για την περιοχή TWENTE- 
OOSTGELDERLAND/WESTMUNSTERLAND/GRAFSCHAFT BENTHEIM,("EUREGIO"),  μια άλλη 
γερμανο-ολλανδική διασυνοριακή περιοχή, που αναφέρεται ήδη πιο πάνω στο ση­
μείο 6.
Η Επιτροπή έχει κάθε λόγο να πιστεύει ότι τα αποτελέσματα των προσπαθειών 
αυτών θα είναι θετικά και θα ενθαρρύνουν και άλλες περιοχές, που βρίσκονται 
στα σύνορα άλλων κρατών, να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
(1) Σύσταση της Επιτροπής, της 9ής Οτωβρίου 19Β1 σχετικά με το διασυνοριακό 
συντονισμό στο πεδίο της περιφερειακής αναπτύξεως (Ε.Ε. Σ 321 της 1G.11.19B1, 
σ.27).
(2) Άρθρο 1, παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1787/84 του Συμβουλίου, της 19ης 
Ιουνίου 1984 για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανέπτυξης (Ε.Ε., ό 169 
της 28.6.1984, σ. 1).

Η Επιτροπή σκοπεύει να ακολουΒήαει την κατεύΒί_ινοη αυτήν παρέχοντας την υπο­
στήριξή της στην μελέτη και την πραγματοποίηση διασυνοριακών προγραμμάτων 
περιφερειακής αναπτύξεως.
Η Επιτροπή δε σκοπεύει να προτείνει την ένωση των παραμεθόριων περιοχών μέ­
σω κοινών διαπεριφερειακών οργάνων ενιαίου τύπου, θεωρεί ότι οι λύσεις του 
τύπου "ΕΙΙΘΕΘΙΟ", που επιχειρούνται σε διάφορες παραμεθόριες περιοχές της 
Κοινότητας ανταποκρίνονται καλλίτερα στις συγκεκριμένες καταστάσεις των εν 
λόγω περιοχών από οποιοδήποτε θεσμοθετημένο εκ των προτέρων όργανο.
Σχετικά, πρέπει να τονιστεί η ύπαρξη της Ευρωπαϊκής σύμβασης-πλαισίου για 
τη διασυνοριακή συνεργασία των τοπικών, αυτοδιοικήσεων ή αρχών που αναίχθη- 
κε για υπογραφή στις 29 Μα ίου 1980 από το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η σύμβαση 
αυτή έχει ήδη υπογράφει' και /ή κυρωθεί από θ από τα 10 κράτη μέλη. Μόνο η 
Ελλάδα και το Ηνωμένα Βασίλειο δεν την έχουν ακόμη υπογράψει.
Η εν λόγω Σύμβαση παρέχει το κατάλληλο πλαίσιο και δίνει χαρακτηριστικά πα­
ραδείγματα των μορφών συνεργασίας μεταξύ των κρατών και /ή των ενδιαφερόμε­
νον τοπικών αυτοδιοικήσεων. Αποβλέπει, διακριτικά, στο να γίνει συνείδηση 
ότι οι τοπικές αυτοδιοικήσεις είναι εξουσιοδοτημένες να συνεργάζονται, μέ­
χρι ς ορισμένων ορίων, πέρα των συνόρων και επιτρέπει να ενθαρρύνεται η συ­
νεργασία αυτή, ιδίως σε τομείς προστασίας των πολιτών, υγειονομικής βοήθειας, 
εκπαίδευση, μεταφορών, διευκολύνσεων κατά τη διέλευση των συνόρων από πλευ­
ράς τελωνειακών ελέγχων.
Πράγματι, τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των παραμεθό­
ριων περιοχών, μπορούν πολύ συχνά να επιλύονται διμερώς και βάσει της απο­
κέντρωσης .
Βέβαια, η εφαρμογή λύσεων σε κοινωτικό επίπεδο είναι προτιμητέα, τόσα για 
λόγους αρχής όσο και από απόψεως απατελεσματικότητας.  Έτσι, αν πραγματο­
ποιηθεί η πλήρως ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και των προσώπων, θα επιλυ­
θεί το μεγαλύτερα μέρος, των προβλημάτων των πολιτών που κατοικούν στις πα­
ραμεθόριες περιοχές. Ήδη τώρα, οι πρόοδοι που έχουν επιτευχθεί σχετικά με 
τη ελάφρυνση των ελέγχων στα σύνορα ή την πραγματική αναγνώριση των διπλω­
μάτων επιτρέπουν να ικανοποιηθούν τα αιτήματα που εκφράζονται με μεγαλύτερη 
συχνότητα από τους πληθυσμούς.

-  18 -
που κατοικούν σε παραμεθόριες περιοχές η από τις οργανώσεις που τους εκπρο­
σωπούν (1). Η πραγματοποίηση της Ευρώπης των πολιτών επιλύει σε μεγάλο βαθ­
μό τα προβλήματα των προσώπων που ζουν σε παραμεθόριες περιοχές.
Αλλά, ενώ επιδιώκεται ο σκοπός αυτός, η Επιτροπή μπορεί ταυτόχρονα να προ­
τείνει ορισμένα ειδικά μέτρα, που η εφαρμογή τους αποσκοπεί στην επίλυση 
των προβλημάτων, αναμένοντας γενικότερες λύσεις σε κοινοτικό επίπεδα. Στις 
περισσότερες από τις περιπτώσεις που αναφέρονται παρακάτω, πρόκειται για 
μέτρα που λαμβάνονται βάσει διμερών συμβάσεων μεταξύ κρατών μελών,η διαφό­
ρων αρχών των κρατών μελών, η ακόμη βάσει συμφωνιών μεταξύ των διοικητικών 
αρχών.
Μερικές από τις πιθανές δραστηριότητες είναι οι ακόλουθες :
- Στο μέτρα που το επιτρέπουν οι συνθήκες στην περιοχή, ιδίως στα σύνορα με 
τρίτες χώρες, διευκόλυνση διελεύσεως των συνόρων μέσω της δημιουργίας ει­
δικών λωρίδων οδικής κυκλοφορίας, όπως συμβαίνει στους μεθοριακούς σταθ­
μούς στα σύνορα Γαλλίας-Ελβετίας, στην περιοχή της Γενεύης. Συνεργασία 
των τελωνειακών αρχών για τη ρύθμιση των ωρών ενάρξεως λειτουργίας των 
μεθοριακών τελωνείων και θέσπιση ειδικών διατάξεων για την. κυκλοφορία σε 
παραμεθόριες περιοχές.
- Συνεργασία στον τομέα της οργάνωσης των συγκοινωνιακών μέσων μαζικής μετα­
φοράς (σιδηρόδρομοι και λεωφορεία) συμπεριλαμβανομένης και της οργάνωσης 
των γραμμών, των ωραρίων και των διατυπώσεων αγοράς των εισιτηρίων. Διορ­
γάνωση ειδικών συσκέψεων των υπευθύνων των εσωτερικών και διεθνών μεταφο­
ρών, ώστε να τους ευαισθητοποιήσει ως προς τις πρακτικές λεπτομέρειες της 
συνεργασίας αυτού του είδους.
- Συνεργασία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, τόσο σε επίπεδο εξυπη­
ρέτησης από τις ιατρικές υπηρεσίες και τα νοσοκομεία, αλλά και όσον αφορά 
την κάλυψη κινδύνων, τις διοικητικές διατυπώσεις την κάλυψη των ιατρικών 
εξόδων και τις διαδικασίες,ελέγχου.
(1) βλ. σχετικά το υπόμνημα της CES 1981 (OP.CIT.), και τις απόψεις της EUREGIO 
της Ένωσης των ευρωπα’ ικών παραμεθόριων περιοχών (ARFE-AGEG), τα ψηφίσματα 
της Μόνιμης Συνομοσπονδίας των ευρωπαϊκών τοπικών και περιφερειακών αρχών 
(CPLRE).

- 19 -
Πια συγκεκριμένα, Βα ήταν σκόπιμο να ρυθμιστούν τα θέματα που αφορούν τη 
μεταφορά ασθενών και προσώπων στα οποία συνέβησαν ατυχήματα και στο θέμα 
της επείγουσας ιατρικής περίθαλψης σε περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων ή κατα­
στροφών.
- Οργάνωση της συνεργασίας στον τομέα της προστασίας των πολιτών, τόσο στον 
τομέα της πρόληψης όσο και του συντονισμού της βοήθειας σε περίπτωση ατυ­
χημάτων ή καταστροφών και της διευκόλυνσης κατά τη διέλευση των συνόρων 
των αμάδων επέμβασης και του αναγκαίου υλικού (1).
- Διευκόλυνση της πρόσβασης των κατοίκων των παραμεθόριων περιοχών στα εκ­
παιδευτικά συστήματα γενικής και επαγγελματικής φύσεως χωρίς διάκριση και 
επιδιώκοντας ανταποκρινόμενες στα πράγματα λύσεις,
- θέσπιση διαδικασιών με τις οποίες να ζητείται η γνώμη των πληθυσμών που 
κατοικούν στηνάλλη πλευρά των συνόρων σχετικά με θέματα χωροταξίας και με 
τη δημ ιουργία εγκαταστάσεων που μπορούν να έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον. 
Αυτό ανταποκρίνεται στη γραμμή που χάραξε η Κοινότητα, ιδίως με τις οδη­
γίες 80/68/Ε0Κ (2) (υπόγεια ύδατα), 82/501/Ε0Κ (3) (κίνδυνοι ατυχήματος) 
και 84/360/Ε0Κ (4) (μόλυνση του αέρα).
(1) βλ. σχετικά τα συμπεράσματα της ανεπίσημης σύσκεψης των Υπουργών που είναι 
υπεύθυνοι των υπηρεσιών για την προστασία των πολιτών που έλαβε χώρα στις 
2 και 3 Μα ίου 1985, ιδίως σχετικά με τους τρόπους αμοιβαίας επέμβασης και 
βοήθειας σε περίπτωση ατυχημάτων ή καταστροφών που πλήττουν τις παραμεθό- 
ριες περιοχές.
(2) Ε.Ε., ειδ.έκδ., 15/001, σ.240.
(3) Ε.Ε. ,  1 _  230 της 05.8.1982, σ.1.
(4) Ε.Ε. ,  Ι _  188 της 16.7.1984, σ.20.

-  2 0  -
22. Συμπεράσματα
22.1. Τα διάφορα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των παραμεθόριων πε­
ριοχών θα επιλύονται σε μεγάλο βαθμό μέσω της πραγματοποίησης μιας πραγμα­
τικά ολοκληρωμένης εσωτρικης αγοράς, της πραγματοποίησης της νομισματικής 
ένωσης και της ουσιαστικής προόδου στην υλοποίηση της ιδέας μιας Ευρώπης 
των πολιτών.
22.2. Πρέπει να αποφευχθεί η δημιουργία νέων αυστηρών ρυθμίσεων με τις οποίες 
θα επιδιωκόταν η επίλυση ιδιαίτερων προβλημάτων. Η Επιτροπή συνιστά:
- να μη δημιουργηθεί ειδικό καθεστώς για τους μεθοριακούς εργαζόμενους 
(παράγραφος 11)
- να μη θεσπιστούν αντισταθμιστικά συστήματα για τη διόρθωση των αποτελε­
σμάτων των νομισματικών μεταβολών (παράγραφος 17).
22.3. Η ίση μεταχείρηση στον κοινωνικό τομέα πρέπει να επιδιωχθεί μέσω της εφαρ­
μογής των κοινοτικών κανόνων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 
και της εφαρμογής των διατάξεων για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμε- 
νων εργαζόμενων, (παράγραφος 12).
22.4. Σε φορολογικά θέματα, η επιδίωξη του στόχου που συνίσταται στην ίση μεταχεί­
ρηση ως προς τη φοραλόγηση των εισοδημάτων που προέρχονται από την άσκηση 
επαγγέλματος, δεν πρέπει να αναστέλλει τις προόδους που μπορούν να πραγμα­
τοποιηθούν σε επίπεδο διμερών συμβάσεων για φορολογικά θέματα (παράγραφος 16).
22.5. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την κατάργηση των ειδικών υποχρεώσεων 
που συνδέονται με την ύπαρξη συστημάτων καταθέσεως και κινήσεων κεφαλαίων 
που προκύπτουν από την επαγγελματική δραστηριότητα των μεθοριακών εργαζό­
μενων (παράγραφος 17).
22.6. Στον τομέα της πληροφόρησης, η Επιτροπή θα προτείνει :
- την οργάνωση ειδικών συσκέψεων μεταξύ των διοικήσεων που είναι αρμόδιες 
για κοινωνικά θέματα (παράγραφοι 13 και 16).
- μια εκστρατία πληροφόρησης των μεθοριακών εργαζόμενων και των οικογενειών 
τους σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους (παράγραφος 18).
22.7. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της υπέρ των προγραμμάτων περιφε­
ρειακής ανάπτυξης για τις διασυνοριακές περιοχές (παράγραφος 19).
22.8. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η λήψη ειδικών μέτρων για τη διευκόλυνση της καθημε­
ρινής ζωής και της μετακίνησης των ευρωπαίων πολιτών που ζούν κοντά σε σύ­
νορα, συμπεριλαμβανομένων και των διαδικασιών που επιτρέπουν να ενημερωθούν 
και να ζητηθεί η γνώμη τους σχετικά με τις αποφάσεις που έχουν επιπτώσεις 
εκατέρωθεν των συνόρων. Τα μέτρα αυτά συνήθως είναι αποτέλεσμα συνεργασίας 
μεταξύ των κρατών μελών και επίσης μεταξύ των κατώτερων περιφερειακών ή 
τοπικών αρχών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Ορισμοί του εργαζομένου η του προσώπου που κατοικεί σε παραμεθόρ ι  e t  
περιοχή, οι οποίοι περιέχονται σε κείμενα της ΕΟΚ
1. Σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζόμενων
Άρθρο Β της οδγγίας 68/360 της 15ης Οκτωβρίου 196Θ..
§_1 ·  Τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν το δικαίωμα διαμονής ατην επικράτεια τους
χωρίς
 να εκδώσουν άδεια διαμονής :
β) ατον εργαζόμενό ο οποίος, αν κατέχει την κατοικία του στην επικρά­
τεια κράτους μέλους όπου επιστρέφει καταρχήν καθημερινά ή τουλάχι­
στον μία φορά την εβδομάδα,  απασχολείται στην επικράτεια άλλου κρά­
τους μέλους.  Η αρμόδια αρχή του κράτους, στο οποίο απασχολείται δυ­
νατοί να χορηγήσει στον εργαζόμενο αυτόν ειδική άδεια που να ισχύει 
για πέντε έτη και να είναι αυτομάτως ανανεώσιμη.
2. Σε σχέση με την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζόμενων
α)  Κανονισμός 36/63 της 2ας Απριλίου 1963 για την κοινωνική ασφάλιση των 
μεθοριακών εργαζόμενων (ΐ)
"Μεθοριακός εργαζόμενος" είναι ο εργαζόμενος ο οπαίος "ενώ έχει την κα­
τοικία του στην επικράτεια κράτους, μέλους όπου επιστρέφει καταρχήν κα­
θημερινά η τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, απασχολείται στην επικρά­
τεια άλλου κράτους μέλους (άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο γ, πρώτο εδά­
φιο).
Η παραμεθόρια περιοχή στην οποία οφείλει να εργάζεται και να κατοικεί ο 
ενδιαφερόμενος υπολογίζεται σε 20 χλμ. από κάθε πλευρά των συνόρων (άρθρο 
1, παράγραφος 1, στοιχεί γ, δεύτερο εδάφιο) μεταξύ της Γαλλίας και άλλου 
κράτους μέλους.
(1) Καταργηθηκε στις 30.9.1972 από τον κανονισμό 1408/71.

-  2 -
β) 'Αρθρο 1  του κανονισμού ΕΟΚ 1408/71 του Συμβουλίου 
□ρισμο ί :
Για τη εφαρμογή του παρόντος κανονισμού
β) ως"μεθοριακός εργαζόμενος" νοείται κάθε εργαζόμενος, μισθωτός η μη, ο 
οποίος ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα στο έδαφος ενός κρά­
τους μέλους και κατοικεί στο έδαφος άλλου κράτους μέλους όπου επιστρέ­
φει, καταρχήν, κάθε ημέρα η τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα' πάντως 
ο μεθοριακός εργαζόμενος, που αποσπάται από την επιχείρηση στην οποία 
κανονικά υπάγεται η που παρέχει υπηρεσίες στο έδαφος του ίδιου κράτους 
μέλους η άλλου κράτους μέλους, διατηρεί την ιδιότητα του μεθοριακού ερ­
γαζόμενου επί χρονική διάστημα που δεν υπερβαίνει τους τέσσερις μήνες, 
ακόμη και αν, κατά τη διάρκεια του χρονικού αυτού διαστήματος, δεν δύ- 
ναται να επιστρέφει κάθε ημέρα ά τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα στον 
τόπο της κατοικίας του.
Παρατήρησεις
.  Δεν προβλέπεται παραμεθόρια περιοχή για την εφαρμογή των διατάξεων του κα- 
νονισμού.
.  Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και στους εργαζόμενους που ασκούν την 
επαγγελματική τους δραστηριότητα σε ένα κράτος μέλος που δε συνορεύει με 
το κράτος κατοικίας.
3. Σε σχέση με την πολίτικη στον τομέα των μεταφορών
Βλέπε τον ορισμό μιας "παραμεθόριας ζώνης" 2 X 25 χλμ. και από τις δύο πλευ­
ρές των συνόρων. Παράρτημα Ί της πρώτης οδηγίας περί θεσπίσεως κοινών κανό­
νων για ορισμένες οδικές μεταφορές εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών, όπως, 
τροποποιήθηκε από την οδηγία 78/175/ΕΟΚ (Ε.Ε., ειδ. έκδ., 07/002, σ. 62).

- 3 -
4. Βάσει των οδηγιών για τις δασμολογικές και φορολογικές απαλλαγές
α) Οδηγία του Συμβουλίου, της 28ης Μα fou 1969 περί εναρμονίσεως των νομο­
θετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων, των σχετικών με τις 
απαλλαγές από τους φόρους κκλου εργασιών και τους ειδικούς φόρους κατα- 
ναλώσεώς που εισπράττονται κατά την εισαγωγή, στο πλαίσιο της διεθνούς 
κυκλοφορίας των ταξιδιωτών (οδηγία 69/169/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από 
την οδηγία 72/230/Ε0Κ (Ε.Ε., ειδ.έκδ., 09/001, σ.3θ)
Άρθρο 5 :
"Για την εφαρμογή των διατάξεων των παραγράφων 1,2 και 4 νοούνται ως :
- "παραμεθόριος περιοχή" μία περιοχή που δεν υπερβαίνει σε βάθος τα 15 χιλμ. 
κατ' ευθεία γραμμή, από τα σύνορα ενός Κράτους μέλους. Παρά ταύτα κάθε 
Κράτος οφείλει να συμπεριλάβει εντός της παραμεθορίου περιοχής τους δήμους 
η κοινότητες, των οποίων το έδαφος συμπεριλαμβάνεται μερικά εντός αυτής.
- "εργαζόμενος σε παραμεθόριο περιοχή", κάθε άτομο το οπαίο λόγω της συνή­
θους δραστηριότητός του αναγκάζεται να μεταβαίνει στην άλλη πλευρά των 
συνόρων κατά τις εργάσιμες ημέρες.
β) Κανονισμός 91Β/Β3 (Ε.Ε., L 1Q5/10 της 23.4.1983)
"1. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να μειώσουν την αξία ή/και τις ποσό­
τητες των εμπορευμάτων για τα οπαία παρέχεται ατέλεια όταν αυτά εισά­
γοντα ι  :
- από πρόσωπα που διαμένουν στην παραμεθόρια ζώνη,
- από μεθοριακούς εργαζόμενους,

- 4 -
- από το προσωπικό των μεταφορικών μέσων που χρησιμοποιούνται ανάμεσα 
στις τρίτες χώρες και στην Κοινότητα.
Οι περιορισμοί αυτοί δεν ισχύουν όταν τα πρόσωπα που διαμένουν στην πα­
ραμεθόρια ζώνη αποδεικνύουν ότι δεν επιστρέφουν από την παραμεθόρια ζώ­
νη της τρίτης χώρας που συνορεύει με την Κοινότητα. Ισχύουν, πάντως, 
για τους μεθοριακούς εργαζόμενους και για το προσωπικό των μεταφορικών 
μέσων που χρησιμοποιούνται ανάμεσα στην τρίτη χώρα και στην Κοινότητα, 
εφόσον εισάγουν προϊόντα με την ευκαιρία μιας μετακίνησης που πραγμα­
τοποιείται στα πλαίσια της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
2. Για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 1, νοείται ως :
- "παραμεθόρια ζώνη", με την επιφύλαξη των σχετικών συμβάσεων, μια ζώνη 
που δεν εκτείνεται σε βάθος μεγαλύτερο από 15 σε ευθεία γραμμή από 
τη μεθόριο. Οι κοινότητες των οποίων το έδαφος περιλαμβάνεται εν μέρει 
στη ζώνη αυτή θεωρούνται τμήματά της,
"μεθοριακός εργαζόμενος", κάθε άτομο που η συνηθισμένη του δραστηριό­
τητα το υποχρεώνει να διέρχεται τα σύνορα κατά τις ημέρες της εργασίας 
του.
γ) Στον τομέα της γεωργίας υπάρχουν εξαιρέσεις του γενικού κανόνα σύμφωνα 
με τον οποίο η διέλευση των συνόρων συνεπάγεται την εφαρμογή νομισματι­
κού εξισωτικού ποσού για ορισμένο αριθμό γεωργικών προϊόντων.
Προβλέφθηκαν εξαιρέσεις του γενικού αυτού κανόνα η μη εφαρμογή των νομι­
σματικών εξισωτικών ποσών εξαρτάται από τις ίδιες προϋποθέσεις από τις 
οποίες εξαρτάται η απαλλαγή ως προς τους δασμούς ή τους φόρους για ορισμέ­
νες πράξεις (βλ. άρθρο 18, παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1371/Β1 (ΐ)].
(1) Ε.Ε., ! _  138 της 25.05.1981, σ. 8.

- 5 -
Μια ειδική διάταξη παυ περιέχεται στο άρθρο 23 του κανονισμού ΕΟΚ 
1371/81 προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εξαρτήσουν την εφαρ­
μογή των νομισματικών εξισωτικών ποσών από ειδικές προϋποθέσεις προς 
αποφυγή ανωμαλιών "στις συναλλαγές που λαμβάνουν χώρα στις συνοριακές 
περιοχές".
Η διάταξη αυτή θεσπίστηκε για να επιτρέψει στις εθνικές διοικήσεις να 
αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις καταστρατηγήσεις.
δ) Με την απόφαση του 54/84 (MICHAEL PAUL κατά HAUPTZDLLAMT EMMERICH), το 
Δικαστήριο ερμηνεύει την έννοια της παραμεθόριας περιοχής σε σχέση με 
τις φορολογικές απαλλαγές στο πλαίσια διασυνοριακών μεταφορών :
"Η έκφραση "παραμεθόρια περιοχή", που ορίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 
5, πρώτη περίπτωση της οδηγίας 69/169, όπως αυτή τροποποιήθηκε από την 
οδηγία 72/230, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αναφέρεται σε 
μια ζώνη σε σχήμα κύκλου ακτίνας 15 χλμ. του οποίου το κέντρο βρίσκεται 
στο συνοριακό τελωνείο".
Η απόφαση απορρίπτει τη διασταλτική ερμηνεία της έννοιας της παραμεθό­
ριας περιοχής, ως ζώνης που εκτείνεται σε βάθος 15 χλμ σε ευθεία γραμμή 
από τη μεθόριο, όπως την εφήρμοσαν οι γερμανικές αρχές. Έτσι,με την 
απόφαση προωθείται η μεγαλύτερη ελευθέρωση των εισαγωγών υπέρ των κατοί­
κων των παραμεθόριων περιοχών, εφόσον οι απαλλαγές είναι μικρότερες για 
τις συναλλαγές στο εσωτερικό της παραμεθόριας ζώνης. Η απόφαση είναι σύμ­
φωνη με τις απόψεις της Επιτροπής, και με τις προτάσεις του γενικού 
εισαγγελέα.
5. Βάσει των προτάσεων για τη φορολόγηση των μεθοριακών εργαζόμενων
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εναρμόνιση των διατάξεων για 
τη φορολόγηση των εισοδημάτων σε συνδυασμό με την ελεύθερη κυκλοφορία των 
εργαζόμενων στα εσωτερικό της Κοινότητας (COM (79) 737, τελικό).

-  6 -
Άρθρο 3
"1. Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, ο όρος "κάτοικος" πρέπει να 
ερμηνευτεί σύμφωνα με τις διατάζεις των εθνικών φορολογικών διατάζεων και 
των συμβάσεων με τις οποίες επιδιώκεται η αποφυγή της διπλής φορολογίας.
2. Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, με τον όρο "μεθοριακός εργαζό­
μενος", νοείται κάθε εργαζόμενος :
1) που εισπράττει εισοδήματα από μισθωτή απασχόληση.
2) που ασκεί τη δραστηριότητα αυτή σε ένα κράτος μέλος στο οποίο δεν είναι
κάτοικος και
3) κάτοικος σε άλλο κράτος μέλος στο οποίο επιστρέφει συνήθως κάθε μέρα.
ϋ εργαζόμενος ο οποίος αποσπάται από τον εργοδότη του σε τόπο που βρίσκεται 
στο εσωτερικό της Κοινότητας, αλλά είναι διαφορετικός από το συνήθη τόπο της 
εργασίας του, ώστε να μη μπορεί να επιστρέφει καθημερινά στον τόπο κατοικίας 
του, δε χάνει για το λόγο αυτό την ιδιότητά του ως μεθοριακός εργαζόμενος 
έναντι των κρατών που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, υπό την προϋ­
πόθεση όμως ότι η απόσπαση αυτή δεν υπερβαίνει συνολικά το εν τρίτο των ημε­
ρών ενός ημερολογιακού έτους για τις οποίες του χορηγήθηκε ή θα του εχορηγεί- 
το η ιδιότητα αυτή αν δεν είχε παρεμβληθεί η απόσπαση".