EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 150/1

ΓΝΏΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΚΕΝΤΡΙΚΉΣ ΤΡΆΠΕΖΑΣ

της 16ης Φεβρουαρίου 2011

σχετικά με τη μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση

(CON/2011/13)

2011/C 150/01

Εισαγωγή και νομική βάση

Στις 29 Νοεμβρίου 2010 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αίτημα του Συμβουλίου για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με τις ακόλουθες προτάσεις (εφεξής οι «προτάσεις της Επιτροπής»):

1) πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (εφεξής το «σχέδιο ΔΥΕ») (1),

2) πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις απαιτήσεις για τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (εφεξής το «σχέδιο οδηγίας για τα δημοσιονομικά πλαίσια») (2),

3) πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στη ζώνη του ευρώ (εφεξής το «σχέδιο διαδικασίας επιβολής δημοσιονομικής εποπτείας») (3),

4) πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με κατασταλτικά μέτρα για τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στην ευρωζώνη (εφεξής το «σχέδιο διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών») (4),

5) πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (εφεξής το «σχέδιο διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας») (5),

6) πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (εφεξής το «σχέδιο διαδικασίας για τη μακροοικονομική εποπτεία») (6).

Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης σχετικά με το σχέδιο ΔΥΕ βασίζεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 126 παράγραφος 14 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η επιβολή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος σχετίζεται με τον πρωταρχικό στόχο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), που είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών κατά τα προβλεπόμενα στα άρθρα 127 παράγραφος 1 και 282 παράγραφος 2 της συνθήκης και στο άρθρο 2 του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (εφεξής το «καταστατικό του ΕΣΚΤ»).

Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης αναφορικά με το σχέδιο οδηγίας για τα δημοσιονομικά πλαίσια, το σχέδιο διαδικασίας επιβολής δημοσιονομικής εποπτείας, το σχέδιο διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών, το σχέδιο διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας και το σχέδιο διαδικασίας για τη μακροοικονομική εποπτεία βασίζεται στην πρώτη περίπτωση του άρθρου 127 παράγραφος 4 και στο άρθρο 282 παράγραφος 5 της συνθήκης, καθώς και στην πρώτη περίπτωση του άρθρου 4 στοιχείο α) του καταστατικού, δεδομένου ότι τα ως άνω σχέδια σχετίζονται επίσης με τον προαναφερόμενο πρωταρχικό στόχο του ΕΣΚΤ.

Η παρούσα γνώμη εκδόθηκε από το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 17.5 πρώτη πρόταση του εσωτερικού κανονισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Γενικές παρατηρήσεις

1. Η τρέχουσα κρίση καταδεικνύει σαφέστατα ότι η φιλόδοξη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης υπαγορεύεται από το βαθύτερο και επιτακτικό συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και, ιδίως, της ζώνης του ευρώ.

2. Στο κείμενο που δημοσίευσε η ΕΚΤ στις 10 Ιουνίου 2010 για την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ («Reinforcing economic governance in the euro area») προτείνεται η ενίσχυση της διακυβέρνησης και των μηχανισμών επιβολής στο πλαίσιο των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών στη ζώνη του ευρώ. Προτείνεται επίσης να επεκταθεί σταδιακά η ενίσχυση αυτή σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

3. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η έκθεση της ομάδας εργασίας προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ, της 21ης Οκτωβρίου 2010, (εφεξής η «έκθεση της ομάδας εργασίας») περιλαμβάνει σειρά πρόσθετων συστάσεων επί των προτάσεων της Επιτροπής. Η ΕΚΤ, μολονότι συμμετείχε στην ομάδα εργασίας, δεν συναποδέχθηκε όλα τα στοιχεία της εν λόγω έκθεσης.

4. Οι προτάσεις της Επιτροπής συνιστούν σημαντική διεύρυνση και ενίσχυση του πλαισίου οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας της ΕΕ και ως ένα βαθμό ενισχύουν τους μηχανισμούς επιβολής στη ζώνη του ευρώ. Ωστόσο, δεν πραγματοποιούν το μεγάλο άλμα στην εποπτεία της ζώνης του ευρώ, το οποίο η ΕΚΤ θεωρεί αναγκαίο για τη διασφάλιση της σταθερότητας και της ομαλής λειτουργίας της. Ομοίως, όπως επισημάνθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2010 κατά την εισαγωγική δήλωση στη συνέντευξη Τύπου που ακολουθεί τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, η έκθεση της ομάδας εργασίας αποτελεί για την Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυση του υφιστάμενου πλαισίου για τη δημοσιονομική και μακροοικονομική εποπτεία. Ωστόσο, το διοικητικό συμβούλιο θεωρεί ότι η έκθεση της ομάδας εργασίας, παρά το αίτημά του, δεν αποτολμά το αναγκαίο μεγάλο άλμα για τη ζώνη του ευρώ.

5. Η παρούσα γνώμη αντλεί στοιχεία από το προαναφερθέν κείμενο της ΕΚΤ με τίτλο «Reinforcing economic governance in the euro area», από τη συμμετοχή της EKT στην ομάδα εργασίας και από τις απόψεις που διατύπωσε σχετικά με την έκθεση της εν λόγω ομάδας, προκειμένου να προβεί σε μια σειρά υποδείξεων στο κείμενο που προτείνει η Επιτροπή, οι οποίες αφορούν τα στοιχεία που η ΕΚΤ κρίνει αναγκαία προκειμένου να πραγματοποιηθεί το μεγάλο άλμα στην οικονομική διακυβέρνηση της ζώνης του ευρώ. Καμία από αυτές τις προτάσεις δεν συνεπάγεται την ανάγκη τροποποίησης της συνθήκης.

6. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΚΤ σημειώνει ότι μετά την έγκρισή τους οι προτάσεις της Επιτροπής θα αποτελέσουν ένα βασικό μέσο που θα υποχρεώνει την ΕΕ και τα κράτη μέλη να ασκούν υγιείς οικονομικές και δημοσιονομικές πολιτικές. Στην περίπτωση της ζώνης του ευρώ δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο περαιτέρω ενίσχυση, η οποία αντιστοιχεί στον αυξημένο βαθμό ενοποίησης των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ. Η τρέχουσα κρίση έχει καταδείξει ότι οι εσφαλμένες οικονομικές και δημοσιονομικές πολιτικές σε ορισμένα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, καθώς και η οικονομική αστάθεια που ενδεχομένως αυτές συνεπάγονται, μπορούν άμεσα να προκαλέσουν δυσχέρειες και σε άλλα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ. Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ καλεί το νομοθέτη της ΕΕ και τα κράτη μέλη να επωφεληθούν από την τρέχουσα νομοθετική διαδικασία και να προχωρήσουν στην ενίσχυση της δέσμης μέτρων οικονομικής διακυβέρνησης στο μέγιστο επιτροπόμενο από τις ισχύουσες συνθήκες βαθμό. Επιπλέον, η ΕΕ πρέπει να εξετάσει σε ορισμένη χρονική στιγμή τη μεταρρύθμιση της συνθήκης για την περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης.

7. Για την ΕΚΤ, η έλλειψη επαρκούς αυτοματισμού αποτελεί θεμελιώδες μειονέκτημα των προτάσεων της Επιτροπής. Η ΕΚΤ δέχεται ότι με τις προτάσεις της Επιτροπής αυξάνεται σχετικά ο αυτοματισμός σε σύγκριση με την παρούσα κατάσταση, κυρίως λόγω της υποβολής προτάσεων και όχι συστάσεων από την Επιτροπή στο Συμβούλιο, αλλά και λόγω της καθιέρωσης της αντίστροφης ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο. Η ΕΚΤ έχει επίσης επίγνωση του γεγονότος ότι το Συμβούλιο κάνει χρήση της διακριτικής του ευχέρειας βάσει των άρθρων 121 και 126 της συνθήκης, τα οποία αφορούν, αντίστοιχα, την εποπτεία των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών και τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΚΤ προτείνει στο νομοθέτη της ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο αναίρεσης των τροποποιήσεων στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, οι οποίες θεσπίστηκαν το 2005 (7) και διεύρυναν το περιθώριο ευελιξίας που επιτρέπεται στα κράτη μέλη όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους βάσει του Συμφώνου.

8. Σε κάθε περίπτωση, και εκτός από την αύξηση του αυτοματισμού που προαναφέρθηκε, το Συμβούλιο έχει τη δυνατότητα να προβεί σε επίσημη δήλωση, σύμφωνα με την οποία, κατά κανόνα, σε όλες τις διαδικασίες που αφορούν τις προτάσεις τις Επιτροπής, θα ψηφίζει υπέρ της συνέχισης της διαδικασίας, εφόσον αυτό προτείνει ή συστήνει η Επιτροπή στις αντίστοιχες προτάσεις και συστάσεις της και, σε περίπτωση που δεν τηρείται ο εν λόγω κανόνας, θα τεκμηριώνει τους λόγους απόκλισης από αυτόν. Συνεπώς, η μη συνέχιση της διαδικασίας θα αποτελεί την εξαίρεση, την οποία, στη συνέχεια, το Συμβούλιο θα πρέπει να τεκμηριώνει. Παρόλο που οι δηλώσεις δεν είναι δεσμευτικές, το Συμβούλιο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας θα ενεργεί με γνώμονα τη δέσμευση αυτή στο πλαίσιο των διαφόρων διαδικασιών, η οποία για το λόγο αυτόν θα συμβάλλει στην ενίσχυσή τους. Η εν λόγω δήλωση θα ενταχθεί στο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης στην ΕΕ.

9. Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η ως άνω δήλωση θα αποτελεί στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ για την ομαλή λειτουργία της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Σε περίπτωση που το Συμβούλιο δεν στηρίζει την εν λόγω δήλωση, η ΕΚΤ προτείνει εναλλακτικά μια δήλωση εκ μέρους της Ευρωομάδας, η οποία θα δεσμεύει τα δεκαεπτά κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να ψηφίζουν κατά κανόνα υπέρ της συνέχισης της διαδικασίας, ενώ τυχόν αποκλίσεις θα πρέπει να τεκμηριώνονται.

10. Εξάλλου, στις προτάσεις της Επιτροπής υπάρχουν αρκετά στοιχεία που φανερώνουν έλλειψη αυτοματισμού και τα οποία θα πρέπει να επανεξεταστούν: α) το σχέδιο διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρεκκλίνουν από την πορεία προσαρμογής προς την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής επιβράδυνσης γενικής φύσης. Δεδομένης της πρωταρχικής σημασίας της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, η ΕΚΤ θα συνιστούσε την εξάλειψη τέτοιου είδους ρητρών διαφυγής. Σε περίπτωση διατήρησής τους η ΕΚΤ προτείνει τη ρητή εξάρτηση της ενεργοποίησής τους από τη μη διακινδύνευση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας· β) το σχέδιο διαδικασίας επιβολής δημοσιονομικής εποπτείας προβλέπει ότι το Συμβούλιο θα επανεξετάζει τις καταθέσεις, τοκοφόρες και μη, καθώς και τα πρόστιμα που επιβάλλει, λόγω έκτακτων οικονομικών περιστάσεων ή κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος του οικείου κράτους μέλους. Η δυνατότητα της ως άνω επανεξέτασης θα πρέπει να καταργηθεί, καθώς φαίνεται ότι συμβάλλει μόνο στην επιμήκυνση της διαδικασίας και τη δημιουργία επιπλέον φόρτου εργασίας για την Επιτροπή, χωρίς να υφίσταται συγκεκριμένος λόγος, δεδομένου ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα έχουν ήδη εξετάσει τις σχετικές περιστάσεις και τα επιχειρήματα του οικείου κράτους μέλους πριν από την επιβολή των οικονομικών μέτρων από το Συμβούλιο· γ) γενικότερα, το πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης δεν θα πρέπει να επιβάλλει στην Επιτροπή υποχρεώσεις που θα περιόριζαν την δυνατότητά της να συστήνει ή να προτείνει τη συνέχιση των διαδικασιών. Συγκεκριμένα, η υποχρέωση της Επιτροπής να λαμβάνει υπόψη της τις συζητήσεις εντός του Συμβουλίου δεν θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση οποιασδήποτε διαδικασίας εκ μέρους της.

11. Επίσης, η ΕΚΤ προτείνει την αύξηση του αυτοματισμού με τη θέσπιση αντίστροφης ψηφοφορίας του Συμβουλίου, με ειδική πλειοψηφία, όπου αυτό είναι δυνατό, όπως στην περίπτωση γνωμοδοτήσεων του Συμβουλίου επί των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης που καταρτίζονται βάσει του άρθρου 121 παράγραφος 3 της συνθήκης, καθώς και με την προσθήκη διαδικαστικών σταδίων που επιταχύνουν τη διαδικασία αυξάνοντας την πίεση προς τα μη συμμορφούμενα κράτη μέλη. Υπό την έννοια αυτή το άρθρο 121 παράγραφος 4 της συνθήκης επιτρέπει την αύξηση του αυτοματισμού του σχεδίου διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας. Επίσης, η εφαρμογή του άρθρου 126 παράγραφος 8 της συνθήκης θα μπορούσε να εισάγει ένα στάδιο στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, κατά το οποίο το κράτος μέλος θα υποχρεώνεται να αποδείξει ότι έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση για την αποφυγή της επιβολής κυρώσεων.

12. Στο σχέδιο διαδικασίας εποπτείας και το σχέδιο ΔΥΕ θα μπορούσαν να περιληφθούν πρόσθετα πολιτικά μέτρα, καθώς και μέτρα που άπτονται της υπόληψης του κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης παροχής στοιχείων από το κράτος μέλος και της υποβολής εκθέσεων από το Συμβούλιο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή, σε συνεργασία με την ΕΚΤ, εφόσον η τελευταία το κρίνει σκόπιμο, προκειμένου για κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ ή κράτη μέλη που συμμετέχουν στον ΜΣΙ ΙΙ, θα πρέπει να διοργανώνει αποστολές στα κράτη μέλη που δεν συμμορφώνονται με τις συστάσεις του Συμβουλίου.

13. Η ΕΚΤ εκφράζει επίσης τον προβληματισμό της για το γεγονός ότι κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του δείκτη δημοσίου χρέους με την τιμή αναφοράς η εκτίμηση των κρίσιμων παραγόντων γίνεται με μεγάλη επιείκεια. Ενώ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι κρίσιμοι παράγοντες όταν η Επιτροπή καταρτίζει έκθεση για την ύπαρξη υπερβολικού χρέους και ενώ θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαιτέρως υπόψη η επίδραση των εγγυήσεων που παρέχουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Διευκόλυνσης Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ή ενδεχομένως στο πλαίσιο του μελλοντικού Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, όλοι οι ως άνω παράγοντες θα πρέπει να συνεκτιμώνται μόνον στην περίπτωση που ο δείκτης δημοσίου χρέους μειώνεται σε χρονικό διάστημα τριών ετών σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής. Τυχόν ελαφρυντικοί κρίσιμοι παράγοντες δεν θα πρέπει ποτέ να οδηγούν στην εκτίμηση ότι ο δείκτης χρέους ενός κράτους μέλους δεν είναι υπερβολικός, όταν υπερβαίνει την τιμή αναφοράς και προβλέπεται ότι θα ακολουθήσει αυξητική τροχιά.

14. Η παροχή μεγαλύτερου περιθωρίου ευελιξίας κατά την εκτίμηση των ελλειμμάτων στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, ιδίως με τη συνεκτίμηση όλων των κρίσιμων παραγόντων στην περίπτωση που ο δείκτης χρέους βρίσκεται κάτω από την τιμή αναφοράς του 60 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), δεν συνάδει με την ενίσχυση των κανόνων. Ανεξαρτήτως εάν ο δείκτης χρέους βρίσκεται πάνω ή κάτω από το 60 % του ΑΕΠ, οι κρίσιμοι παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν εκτιμάται κατά πόσον το έλλειμμα είναι υπερβολικό, στην περίπτωση που ο δείκτης του ελλείμματος, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι εν λόγω παράγοντες, βρίσκεται πλησίον του 3 % του ΑΕΠ και η υπέρβαση της τιμής αναφοράς είναι προσωρινή, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες. Τέλος, η αριθμητική τιμή αναφοράς με βάση την οποία αξιολογείται η μεταβολή του δείκτη δημοσίου χρέους θα πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς καθυστέρηση από την έναρξη ισχύος του κανονισμού.

15. Στο πλαίσιο του σχεδίου διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας, η ΕΚΤ προτείνει: α) η ύπαρξη επαρκούς προόδου προς την κατεύθυνση του μεσοπρόθεσμου στόχου να αξιολογείται με βάση μια συνολική εκτίμηση με σημείο αναφοράς το διαρθρωτικό ισοζύγιο, συμπεριλαμβανομένης μιας ανάλυσης των δαπανών χωρίς να υπολογίζονται τα μέτρα διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων· β) ο ρυθμός αύξησης των δημοσίων δαπανών να μην υπερβαίνει κανονικά το προβλεπόμενο μεσοπρόθεσμο ποσοστό αναφοράς δυνητικής αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ)· γ) το προβλεπόμενο μεσοπρόθεσμο ποσοστό δυνητικής αύξησης του ΑΕΠ να υπολογίζεται με βάση την κοινή μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή· δ) να λαμβάνεται υπόψη η επίδραση της διάρθρωσης της οικονομικής ανάπτυξης στην αύξηση των εσόδων. Ο κώδικας δεοντολογίας θα πρέπει να θεσπίζει λειτουργικούς ορισμούς των ως άνω στοιχείων (8).

16. Η ΕΚΤ επιδοκιμάζει θερμά τη θέσπιση της διαδικασίας μακροοικονομικής εποπτείας, η οποία καλύπτει ένα σημαντικό κενό του πλαισίου της οικονομικής διακυβέρνησης. Η νέα αυτή διαδικασία θα πρέπει να επικεντρώνεται σταθερά στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ που παρουσιάζουν παρατεταμένη μείωση της ανταγωνιστικότητας και υψηλά ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι δευτερογενείς επιπτώσεις στη ζώνη του ευρώ και οι ειδικές απαιτήσεις για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της. Δεδομένου του μεταβαλλόμενου ενδεχομένως χαρακτήρα της κρίσης με την πάροδο του χρόνου, ο κατάλογος των δεικτών που χρησιμοποιούνται σε σχέση με τη διαδικασία μπορεί να υφίσταται αλλαγές χωρίς, ωστόσο, να απομακρύνεται από το στόχο της διαδικασίας, ο οποίος συνίσταται στην πρόληψη καταστάσεων που δημιουργούν κινδύνους για την οικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ και στην ΕΕ.

17. Με τον ορισμό της έννοιας «ανισορροπίες» για τους σκοπούς της διαδικασίας θεσπίζεται ένας μη εξαντλητικός κατάλογος καταστάσεων τις οποίες η διαδικασία αυτή πρέπει να προλαμβάνει. Εξάλλου, η προσθήκη του όρου «αδυναμίες» στην εν λόγω διαδικασία, οι οποίες ορίζονται ως καταστάσεις πιθανής δυσχέρειας κράτους μέλους που ευλόγως καλύπτεται από τη μακροοικονομική εποπτεία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, πρόκειται να ενισχύσει τον προληπτικό χαρακτήρα της. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι οι συστάσεις που εκδίδονται βάσει της διαδικασίας αυτής θα πρέπει να συνάδουν με τις λοιπές διαδικασίες που θεσπίζονται βάσει των άρθρων 121, 126 και 136 της συνθήκης, καθώς και ότι η διαδικασία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο των συμφωνιών του ΜΣΙ II. Ως προς τις αναφορές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικής εποπτείας, μολονότι η ανεξαρτησία του δεν θα επηρεάζεται εάν στην ως άνω διαδικασία λαμβάνονται υπόψη οι προειδοποιήσεις και συστάσεις του, η ΕΚΤ προτείνει την εισαγωγή αναφοράς στην ανάγκη τήρησης του καθεστώτος εμπιστευτικότητας του ΕΣΣΚ.

18. Επίσης, η διαδικασία μακροοικονομικής εποπτείας θα πρέπει να καθορίζεται από διαφανείς και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ενεργοποίησης. Η εκτίμηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών και οι συστάσεις για τη λήψη διορθωτικών μέτρων θα πρέπει να λαμβάνουν ευρεία δημοσιότητα σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Στο σχέδιο διαδικασίας υπερβολικών ανισορροπιών θα πρέπει να προβλεφθεί αυξημένος αυτοματισμός και διαβαθμισμένες οικονομικές κυρώσεις, ιδίως μετά την πρώτη περίπτωση μη συμμόρφωσης κράτους μέλους με τη σύσταση του Συμβουλίου, κατόπιν της οποίας το τελευταίο θα πρέπει πλέον να επιβάλλει τοκοφόρο κατάθεση, χωρίς να απαιτείται επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση. Η τελευταία περίπτωση θα πρέπει να τιμωρείται με πρόστιμο.

19. Οι τόκοι που προκύπτουν από τις έντοκες καταθέσεις και τα πρόστιμα που επιβάλλονται στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ βάσει των προτάσεων της Επιτροπής θα πρέπει να αποδίδονται στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ) που θα ιδρυθεί το 2013, λαμβάνοντας μέριμνα για την εξεύρεση μεταβατικής λύσης μέχρι την ίδρυσή του.

20. Οι διαδικασίες που προβλέπονται στις προτάσεις τις Επιτροπής θα πρέπει να εφαρμόζονται και να εκτελούνται με συνέπεια. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για απλότητα, διαφάνεια και προβλεψιμότητα κατά την έκδοση και εφαρμογή των προτεινόμενων κανονισμών. Θα πρέπει να είναι περιορισμένα τα περιθώρια για αποκλίνουσες ερμηνείες ή διαφορές σε ζητήματα που αφορούν υπολογισμούς, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται οι γραφειοκρατικές διαδικασίες.

21. Η ΕΚΤ προτείνει οι αποστολές της Επιτροπής στο πλαίσιο της δημοσιονομικής και μακροοικονομικής εποπτείας και της διαδικασίας υπερβολικού χρέους να συνεργάζονται με την ΕΚΤ, εφόσον η τελευταία το κρίνει σκόπιμο, προκειμένου για κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ και κράτη μέλη που συμμετέχουν στον ΜΣΙ II. Η συμμετοχή της ΕΚΤ στις αποστολές στην Ελλάδα και την Ιρλανδία αποδείχθηκε χρήσιμη. Η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται τη συμμετοχή αυτή ως συνεισφορά της στις οικονομικές πολιτικές και θα την πραγματοποιήσει με την επιφύλαξη της ανεξαρτησίας της κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων της που θεσπίζονται στη συνθήκη.

22. Η ΕΚΤ θεωρεί, επίσης, αναγκαία τη σύσταση ενός συμβουλευτικού οργάνου αποτελούμενου από πρόσωπα αναγνωρισμένου κύρους σε οικονομικά και δημοσιονομικά θέματα, για την προετοιμασία ανεξάρτητης ετήσιας έκθεσης προς τα θεσμικά όργανα της Ένωσης σχετικά με τη συμμόρφωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής, καθώς και της Eurostat, με τις υποχρεώσεις τους βάσει των άρθρων 121 και 126 της συνθήκης και των διαδικασιών που προβλέπονται στις προτάσεις της Επιτροπής. Εφόσον έχει τη δυνατότητα, και υπό την επιφύλαξη των βασικών του καθηκόντων για την προετοιμασία της ανωτέρω έκθεσης, το όργανο αυτό θα πρέπει επίσης να προβαίνει σε ανάλυση συγκεκριμένων οικονομικών ή δημοσιονομικών θεμάτων κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Συμβουλίου ή της Επιτροπής. Τα καθήκοντα του εν λόγω οργάνου δεν θα πρέπει να θίγουν τις αρμοδιότητες της Επιτροπής, ενώ τα μέλη του πρέπει να απολαύουν πλήρους ανεξαρτησίας. Ο νομοθέτης της ΕΕ θα πρέπει να καθορίσει το διοικητικό καθεστώς και τα χαρακτηριστικά του εν λόγω οργάνου, συμπεριλαμβανομένων των υλικών και ανθρώπινων πόρων του. Το εν λόγω όργανο θα πρέπει να συσταθεί στο πλαίσιο του σχεδίου διαδικασίας δημοσιονομικής εποπτείας, ενώ οι λοιπές προτάσεις της Επιτροπής θα πρέπει να κάνουν αναφορές σε αυτό.

23. Όσον αφορά το σχέδιο οδηγίας για τα δημοσιονομικά πλαίσια, αν και η ΕΚΤ συμφωνεί με την επιλογή της οδηγίας ως νομικής πράξης, θεωρεί ότι ο σκοπός και η φύση της απαιτούν τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο με τη μεγαλύτερη δυνατή πιστότητα στο κείμενο αυτής. Αυτό ισχύει ιδίως για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ. Στο πνεύμα αυτό η ΕΚΤ θα χαιρέτιζε μια πολιτική δήλωση εκ μέρους της Ευρωομάδας για την επίτευξη αυτής της ομοιομορφίας στις εθνικές νομοθετικές διατάξεις για τη μεταφορά της οδηγίας, η οποία θα μπορούσε να αποτυπωθεί στις αιτιολογικές σκέψεις.

24. Η ΕΚΤ θεωρεί, επίσης, ότι θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να απαιτείται από όλα τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ανεξάρτητη παρακολούθηση, ανάλυση και επικύρωση των βασικών στοιχείων των δημοσιονομικών τους πλαισίων. Θα πρέπει να προστεθεί ειδικό κεφάλαιο για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, κατά τρόπο ώστε μέσω των διατάξεων της οδηγίας να καθίστανται υποχρεωτικά για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ τα στοιχεία που κρίθηκαν επιθυμητά στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 2010 και στην έκθεση της ομάδας εργασίας, καθώς και να παρέχεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη εκτός ζώνης ευρώ να τα ενσωματώσουν οικειοθελώς στις έννομες τάξεις τους, πράγμα το οποίο συνιστά μετ’ επιτάσεως η ΕΚΤ. Η δημιουργία ανεξάρτητων δημοσιονομικών συμβουλίων θα πρέπει, μεταξύ των επιθυμητών στοιχείων, να αποτελεί προτεραιότητα της οδηγίας, θα πρέπει δε αυτή να λαμβάνει δεόντως υπόψη τη θέσπιση μιας «εκ των άνω» προσέγγισης, σύμφωνα με την οποία θα προηγείται μια συμφωνία για το συνολικό επίπεδο των δαπανών, το οποίο θα επιμερίζεται στη συνέχεια σε κονδύλια δαπανών για διάφορα υπουργεία ή κρατικούς οργανισμούς.

25. Όλα τα παραπάνω μέτρα δεν θα πρέπει να εμποδίζουν τα κράτη μέλη να καταρτίζουν αυστηρότερα δημοσιονομικά πλαίσια, θεσπίζοντας επί παραδείγματι κανόνες που απαγορεύουν τα διαρθρωτικά ελλείμματα της γενικής κυβέρνησης πάνω από συγκεκριμένο όριο του ΑΕΠ. Παράλληλα, ο νομοθέτης της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο πρόβλεψης στην οδηγία, ή σε άλλες νομοθετικές διατάξεις, της υποχρέωσης των κρατών μελών να θεσπίσουν νομοθετικές διατάξεις με σαφή πλαίσια δανεισμού που θα περιέχουν σαφείς ορισμούς και όρια, καθώς αυτό θα συνέβαλλε στην ασφάλεια δικαίου.

26. Επίσης, η ΕΚΤ προτείνει να υπογραμμιστεί η σπουδαιότητα των διαφανών εθνικών προγνώσεων και των μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται για την κατάρτισή τους. Παράλληλα, οι προγνώσεις της Επιτροπής θα πρέπει να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη συγκριτική αξιολόγηση των εθνικών προγνώσεων.

27. Επιπροσθέτως, όσον αφορά την αποτελεσματικότητά της, η οδηγία θα πρέπει να αναφέρεται ρητά στις συνέπειες που θα συνεπάγεται για τις εθνικές αρχές η μη συμμόρφωσή τους με τους αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των μη οικονομικών μέτρων και των οικονομικών κυρώσεων σε εθνικό επίπεδο. Θα πρέπει να επιβάλλεται υποχρέωση εξόφλησης, μεσοπρόθεσμα, του χρέους που υπερβαίνει τα ποσά που είναι ανεκτά από το δημοσιονομικό πλαίσιο. Οι ειδικές περιστάσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται προσωρινή μη συμμόρφωση, εάν τυχόν παρίσταται ανάγκη, θα πρέπει να καθορίζονται με αυστηρότητα. Επίσης, η ΕΚΤ θεωρεί ότι λόγω της προβλεπόμενης έναρξης ισχύος του ΕΜΣ το 2013, θα πρέπει να οριστεί ως προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας η 31η Δεκεμβρίου του 2012 και όχι η 31 Δεκεμβρίου του 2013.

28. Όσον αφορά το τμήμα της οδηγίας που αφορά τα στατιστικά στοιχεία, η ΕΚΤ τάσσεται υπέρ της πιο έγκαιρης και αξιόπιστης παροχής ετήσιων και τριμηνιαίων στοιχείων για τους λογαριασμούς του δημοσίου στην Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2223/96 της 25ης Ιουνίου 1996 περί του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Κοινότητας (9). Η οδηγία μπορεί να συμβάλει ταυτόχρονα στην πιο έγκαιρη και αξιόπιστη παροχή στοιχείων για τους λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας την εφαρμογή δημόσιων λογιστικών συστημάτων που στηρίζονται στην αρχή της πραγματοποίησης των εσόδων/εξόδων και διασυνδέονται με τους εθνικούς λογαριασμούς που βασίζονται στο ΕΣΟΛ 95. Τα λογιστικά συστήματα θα πρέπει να βασίζονται σε διεθνώς παραδεκτά λογιστικά πρότυπα για το δημόσιο τομέα προκειμένου να διασφαλίζεται η εναρμονισμένη αναγνώριση και επιμέτρηση των δημόσιων συναλλαγών.

29. Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία σε μελλοντικές νομοθετικές πράξεις, η ΕΚΤ σημειώνει ότι, σύμφωνα και με την έκθεση της ομάδας εργασίας, απαιτείται η λήψη νομοθετικών μέτρων σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να καταστεί νομικά δεσμευτικός ο «κώδικας ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές», ενώ, εν τω μεταξύ, επισπεύδεται η πλήρης εφαρμογή του κώδικα, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα και τις εντολές συλλογής δεδομένων. Επίσης, οι εξουσίες της Eurostat για την αξιολόγηση και παρακολούθηση των κοινοποιήσεων στο πλαίσιο της ΔΥΕ θα πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω, με έμφαση στα προληπτικά μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων στατιστικών.

30. Τέλος, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οι προτάσεις της Επιτροπής, και ιδίως οι μεταρρυθμίσεις που αφορούν τη ζώνη του ευρώ, θα έχουν ως συνέπεια αυξημένες εργασιακές απαιτήσεις τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο, πράγμα που απαιτεί ορθολογική κατανομή ανθρώπινων και υλικών πόρων.

Προτάσεις διατύπωσης

Όπου η ΕΚΤ υποδεικνύει τροποποιήσεις στις προτάσεις της Επιτροπής, το παράρτημα περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις διατύπωσης συνοδευόμενες από την αντίστοιχη αιτιολογία.

Κατά την έκδοση των προτεινόμενων κανονισμών και της προτεινόμενης οδηγίας θα πρέπει στις αιτιολογικές τους σκέψεις να γίνεται αναφορά στην υποβολή της παρούσας γνώμης.

Φρανκφούρτη, 16 Φεβρουαρίου 2011. Ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Jean-Claude TRICHET

(1) COM(2010) 522.

(2) COM(2010) 523.

(3) COM(2010) 524.

(4) COM(2010) 525.

(5) COM(2010) 526.

(6) COM(2010) 527.

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2005, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1) και κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2005, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 5).

(8) «Specifications on the implementation of the Stability and Growth Pact and Guidelines on the format and content of stability and convergence programmes» (Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης), όπως εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 7 Σεπτεμβρίου 2010.

(9) ΕΕ L 310 της 30.11.1996, σ. 1.