Από την έναρξη ισχύος του κανονισμού ΑΕΕ, η ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα εκδίδει με επιτυχία κάθε χρόνο τη γνωμοδότηση που επιβεβαιώνει ότι τα στοιχεία που υποβάλλονται στα ερωτηματολόγια ΑΕΕ από τα κράτη μέλη και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι κατάλληλα για τους σκοπούς των ιδίων πόρων. Μόλις διαπιστωθεί η καταλληλότητα των στοιχείων, η γνωμοδότηση, μαζί με τα στοιχεία, διαβιβάζεται στη ΓΔ BUDG. Η διαδικασία αυτή λειτουργεί ομαλά, επιτρέποντας στη ΓΔ BUDG να υπολογίζει εγκαίρως τις δημοσιονομικές συνεισφορές κάθε χώρας στο πλαίσιο του ιδίου πόρου του ΑΕΕ.

Μοντέλο επαλήθευσης

Οι πηγές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για τον υπολογισμό του ΑΕΕ —όπως περιγράφονται στους καταλόγους ΑΕΕ— πρέπει να επαληθεύονται από την Επιτροπή (Eurostat) βάσει μοντέλου επαλήθευσης. Το άρθρο 5 του κανονισμού ΑΕΕ ορίζει ότι το μοντέλο καταρτίζεται από την Επιτροπή σε στενή συνεργασία με την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα. Ένα τέτοιο μοντέλο για τον κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ 2020-2024, με βάση εκείνο που χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία στον κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ 2016-2019, αναπτύχθηκε από την Eurostat και εγκρίθηκε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα στις συνεδριάσεις της το 2020 και το 2021. Όλα τα σχετικά στοιχεία του περιγράφονται στα έγγραφα-πλαίσια που συνθέτουν το μοντέλο.

Εκτός από το έγγραφο GNIG/121 με τίτλο «Outline of the verification model for GNI for own resources» (Περιγραφή του μοντέλου επαλήθευσης του ΑΕΕ για τους ίδιους πόρους) που περιγράφει ολόκληρο το μοντέλο, για τον κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ 2020-2024 έχουν εκπονηθεί τα ακόλουθα έγγραφα-πλαίσια:

— ESA 2010 GNI Inventory Guide - Guidelines for writing the ESA 2010 GNI Inventory and for compiling the GNI process tables [Οδηγός για τον κατάλογο ΑΕΕ βάσει του ΕΣΛ 2010 — Κατευθυντήριες γραμμές για τη σύνταξη του καταλόγου ΑΕΕ βάσει του ΕΣΛ 2010 και για την κατάρτιση των πινάκων διεργασιών του ΑΕΕ] (GNIG/068 Αναθ. 1)·

— GNI Inventory Assessment Questionnaire [Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των καταλόγων ΑΕΕ] (GIAQ) (GNIG/099)·

— Guidelines for the Direct Verification exercise in the framework of the verification of Member States’ GNI inventories [Κατευθυντήριες γραμμές για τη διαδικασία άμεσης επαλήθευσης στο πλαίσιο της επαλήθευσης των καταλόγων ΑΕΕ των κρατών μελών] (GNIG/100)·

— Note on GNI reservations [Σημείωμα για τις επιφυλάξεις σχετικά με το ΑΕΕ] (GNIG/101)·

— Note on materiality threshold [Σημείωμα σχετικά με το όριο σημαντικότητας] (GNIG/102)·

— Documentation guidelines [Κατευθυντήριες γραμμές τεκμηρίωσης] (GNIG/122)· και

— Risk assessment model for verification of GNI for own resource purposes [Μοντέλο εκτίμησης κινδύνου για την επαλήθευση του ΑΕΕ για τους σκοπούς των ιδίων πόρων] (GNIG/130).

Το μοντέλο περιλαμβάνει την ετήσια επαλήθευση των στοιχείων που διαβιβάζονται με τα ερωτηματολόγια ΑΕΕ και τις εκθέσεις ποιότητας, καθώς και την πολυετή επαλήθευση των στατιστικών πηγών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ΑΕΕ.

Το ετήσιο μέρος της διαδικασίας επαλήθευσης συνίσταται στην επαλήθευση των στοιχείων που διαβιβάζονται με τα ερωτηματολόγια ΑΕΕ και τις εκθέσεις ποιότητας. Τα ερωτηματολόγια ΑΕΕ ελέγχονται από την Eurostat, μεταξύ άλλων, ως προς την τυπική και αριθμητική ορθότητα των πινάκων που παραδίδονται, τη διαχρονική συνέπεια των στοιχείων και τη συνοχή τους με τα δημοσιευμένα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών. Οι αναθεωρήσεις που περιγράφονται στην έκθεση ποιότητας επαληθεύονται, μεταξύ άλλων, ως προς την αληθοφάνεια, την ποιότητα των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν, τη συμφωνία της συνολικής αναθεώρησης με τις επιμέρους αναθεωρήσεις και τη συνέπεια με τις αλλαγές που είχαν ανακοινωθεί προηγουμένως. Μπορεί να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να υποβάλουν τυχόν διευκρινίσεις όσον αφορά τα στοιχεία και την έκθεση ποιότητας και να αποστείλουν διορθώσεις. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στην έκδοση, από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα, της προαναφερθείσας γνωμοδότησης σχετικά με την καταλληλότητα των στοιχείων που αφορούν το ΑΕΕ για τους σκοπούς των ιδίων πόρων.

Το πολυετές μέρος της διαδικασίας επαλήθευσης συνίσταται στην επαλήθευση των στατιστικών πηγών και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ΑΕΕ. Αυτή πραγματοποιείται με εναρμονισμένο τρόπο για όλα τα κράτη μέλη και διεξάγεται εντός πολυετών κύκλων επαλήθευσης που εξασφαλίζουν ένα δομημένο και συνεκτικό πλαίσιο επαλήθευσης. Τα κύρια στάδια του κύκλου, μετά την προετοιμασία του συνόλου των εγγράφων-πλαισίων, είναι τα ακόλουθα: υποβολή των καταλόγων ΑΕΕ και των πινάκων διεργασιών· εκτίμηση κινδύνου· έλεγχοι βάσει εγγράφων των απογραφών και των πινάκων διεργασιών· συγκρίσεις μεταξύ χωρών για εγκάρσια ζητήματα· ενημερωτικές επισκέψεις σχετικά με το ΑΕΕ· άμεσες επαληθεύσεις· καθορισμός σημείων δράσης· και επιφυλάξεις.

Οι κατάλογοι ΑΕΕ και οι πίνακες διεργασιών αποτελούν τα κύρια έγγραφα αναφοράς που χρησιμοποιούνται σε όλα τα στάδια της πολυετούς διαδικασίας επαλήθευσης, η Eurostat τα ελέγχει χρησιμοποιώντας το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης των καταλόγων ΑΕΕ που εγκρίθηκε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα και διενεργώντας άμεσες επαληθεύσεις σε επιλεγμένους τομείς κατάρτισης. Το ερωτηματολόγιο είναι ένα ολοκληρωμένο εργαλείο επαλήθευσης και τεκμηρίωσης. Η δομή του είναι σε μεγάλο βαθμό εναρμονισμένη με εκείνη του οδηγού για τον κατάλογο ΑΕΕ. Το ερωτηματολόγιο επικεντρώνεται κυρίως στην επαλήθευση της συμμόρφωσης των περιγραφόμενων πηγών και μεθόδων με τις απαιτήσεις του ΕΣΛ 2010, της σχετικής νομοθεσίας και των μεθοδολογικών κατευθυντήριων γραμμών. Τα εν λόγω εργαλεία εξυπηρέτησαν καλά τον σκοπό τους με την πάροδο των ετών, εξασφαλίζοντας συστηματική, συνεπή και δίκαιη ανάλυση των καταλόγων και των πινάκων διεργασιών του ΑΕΕ.

Ορισμένοι τομείς των εθνικών λογαριασμών —όπως προσδιορίζονται στην εκτίμηση κινδύνου— θεωρούνται υψηλού κινδύνου για όλα τα κράτη μέλη. Απαιτούν λεπτομερή συγκριτική ανάλυση των λύσεων που εφαρμόζουν οι χώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται επίσης να απαιτούν συμφωνία επί εννοιολογικών πτυχών στην ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα. Τα εν λόγω ζητήματα επαληθεύονται με ομοιόμορφο τρόπο σε όλες τις χώρες μέσω συγκρίσεων μεταξύ χωρών. Κατά τον κύκλο επαλήθευσης 2016-2019, η Eurostat ολοκλήρωσε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα συγκρίσεων μεταξύ χωρών για σειρά οριζόντιων θεμάτων. Το εν λόγω πρόγραμμα κάλυψε θέματα όπως η πληρότητα, η εξισορρόπηση του ΑΕΠ, οι υπηρεσίες στέγασης, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης που μετρήθηκαν έμμεσα), η παγκόσμια παραγωγή, το ισοζύγιο πληρωμών και οι αλλαγές μεταξύ του ΕΣΛ 95 και του ΕΣΛ 2010. Οι συγκρίσεις μεταξύ χωρών για την πληρότητα, την παγκόσμια παραγωγή και το ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και τις αλλαγές μεταξύ του ΕΣΛ 95 και του ΕΣΛ 2010 υποδιαιρέθηκαν περαιτέρω σε πιο λεπτομερείς τομείς. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 16 συγκρίσεις μεταξύ χωρών, οι οποίες συνέβαλαν στη μεγαλύτερη διασφάλιση της ποιότητας των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάρτιση των αντίστοιχων τομέων. Στον κύκλο επαλήθευσης 2020-2024 πραγματοποιούνται δύο ακόμη συγκρίσεις μεταξύ χωρών.

Ο κανονισμός ΑΕΕ προβλέπει ότι το μοντέλο επαλήθευσης του ΑΕΕ θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές της αξιολόγησης από ομοτίμους και της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας. Κατά συνέπεια, αποτελούν τις βασικές αρχές που ακολουθούνται στις εργασίες επαλήθευσης του ΑΕΕ και εφαρμόζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας επαλήθευσης.

Η αξιολόγηση από ομοτίμους κατά την επαλήθευση του ΑΕΕ εκδηλώνεται με την ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών στις εργασίες επαλήθευσης, τόσο στην ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα όσο και μέσω της συμμετοχής σε ενημερωτικές επισκέψεις σχετικά με το ΑΕΕ. Για να διευκολύνει την εφαρμογή της αρχής της αξιολόγησης από ομοτίμους, η Eurostat διασφάλισε τη διαφάνεια της διαδικασίας επαλήθευσης θέτοντας όλα τα σχετικά έγγραφα στη διάθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα. Αυτό περιλαμβάνει τους καταλόγους ΑΕΕ και τους πίνακες διεργασιών και όλα τα αποτελέσματα της διαδικασίας επαλήθευσης όσον αφορά τις εκθέσεις επισκέψεων και τα σημεία δράσης, κατάλογο των εντοπισμένων μη ουσιωδών ζητημάτων, τις εκθέσεις προόδου και τις τελικές εκθέσεις για τα εγκάρσια ζητήματα που επαληθεύονται μέσω συγκρίσεων μεταξύ χωρών, την κατάσταση σχετικά με τις επιφυλάξεις και (για τον κύκλο επαλήθευσης του ΑΕΕ 2020-2024) όλες τις επιστολές που θέτουν και αίρουν επιφυλάξεις για το ΑΕΕ.

Όσον αφορά την εφαρμογή της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας, αυτή υλοποιείται στο μοντέλο επαλήθευσης του ΑΕΕ με διττό τρόπο· πρώτον, με τη χρήση της εκτίμησης κινδύνου και, δεύτερον, με την εφαρμογή ενός ορίου σημαντικότητας. Σε στενή συνεργασία με την ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο εκτίμησης κινδύνου για την επαλήθευση του ΑΕΕ για τους σκοπούς των ιδίων πόρων, το οποίο και εγκρίθηκε από την εν λόγω ομάδα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διάρθρωση της διαδικασίας επαλήθευσης και τη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων επαλήθευσης στους τομείς που παρουσιάζουν σχετικά υψηλό επίπεδο κινδύνου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρήση αυτού του εργαλείου έχει εξορθολογίσει τη διαδικασία και την έχει καταστήσει οικονομικά αποδοτικότερη.

Κατά την εκτίμηση του δυνητικού μεγέθους και της σημασίας συγκεκριμένων δραστηριοτήτων ή συναλλαγών, η αρχή της σχέσης κόστους/αποτελεσματικότητας συνεπάγεται την εφαρμογή ενός ορίου σημαντικότητας. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων για το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα ενέκρινε όριο της τάξης του 0,1 % του ΑΕΕ που θα χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτόν. Το κατώτατο όριο σημαντικότητας λαμβάνεται υπόψη καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας επαλήθευσης, αλλά έρχεται στο προσκήνιο κατά τον καθορισμό και την άρση σημείων δράσης και επιφυλάξεων.