[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.6.2006

COM(2006) 289 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

"ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ 2005" σύμφωνα με το άρθρο 9 του πρωτοκόλλου σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας (13η έκθεση) {SEC(2006) 737}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

"ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ 2005" σύμφωνα με το άρθρο 9 του πρωτοκόλλου σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας (13η έκθεση)

Η παρούσα έκθεση αποτελεί τη 13η ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Αφορά δε και την πρόοδο που σημειώθηκε στη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης[1].

1. Βελτίωση της νομοθεσιασ

Η βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος είναι βασική για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της καλύτερης ποιότητας ζωής των Ευρωπαίων πολιτών. Για τη βελτίωση αυτή απαιτούνται κοινές προσπάθειες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

Οι βασικοί στόχοι και οι ενέργειες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για τη βελτίωση της νομοθεσίας καθορίζονται σε δύο έγγραφα: στο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας, όπως αναθεωρήθηκε τον Μάρτιο του 2005[2], και στη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας που υπογράφηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, τον Δεκέμβριο του 2003.[3].

Το 2005, συνέχισε να αυξάνεται το ενδιαφέρον για τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας. Αναλήφθηκαν πολλές πρωτοβουλίες σε διάφορα φόρουμ, οι οποίες δείχνουν τη σημασία που αποδίδεται στο θέμα.

1.1. Μέτρα που έλαβε η Επιτροπή

Το 2005, η νέα Επιτροπή καθόρισε ως κεντρικό της στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης και διαρκέστερης οικονομικής μεγέθυνσης και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης. Αναγγέλλοντας ένα νέο ξεκίνημα για τη «Στρατηγική της Λισαβόνας» [4], τόνισε ορισμένες βασικές ενέργειες–τη δημιουργία ρυθμιστικών κινήτρων για τις επιχειρήσεις, τη μείωση των περιττών δαπανών και την άρση των ρυθμίσεων που εμποδίζουν την προσαρμοστικότητα και την καινοτομία. Τα σημεία αυτά τονίσθηκαν εκ νέου τον Μάρτιο του 2005 στην ανακοίνωση «Βελτίωση της νομοθεσίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση» [5].

Από τότε, σύμφωνα με το αναθεωρημένο σχέδιο δράσης της του Μαρτίου 2005, η Επιτροπή:

- ενέκρινε τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων[6]·

- εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την καθιέρωση κοινής μεθόδου της ΕΕ για την αξιολόγηση της διοικητικής επιβάρυνσης που επιβάλλεται από τη νομοθεσία[7]·

- εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με το αποτέλεσμα της αναλυτικής εξέτασης νομοθετικών προτάσεων που εκκρεμούν[8]·

- εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με στρατηγική για την απλοποίηση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος[9].·.

- συνέστησε την ομάδα υψηλού επιπέδου εθνικών εμπειρογνωμόνων σε θέματα κανονιστικών ρυθμίσεων[10]...

Διαβουλεύσεις μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών

Το 2005, αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των διαβουλεύσεων, με 187 μη νομοθετικού περιεχομένου ανακοινώσεις (+28 σε σύγκριση με το 2004) και 106 διαβουλεύσεις στο διαδίκτυο (+11) μέσω της δικτυακής πύλης «Η φωνή σας στην Ευρώπη». Γενικά, οι ελάχιστες προδιαγραφές για τη δημόσια διαβούλευση τηρήθηκαν σε ικανοποιητικό βαθμό[11]. Από την πείρα προέκυψε ότι υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης, πρώτον όσον αφορά την παροχή γενικών σχολίων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι παρατηρήσεις ελήφθησαν υπόψη σε μια πρόταση ή τους λόγους για τους οποίους απορρίφθηκαν, και δεύτερον όσον αφορά τη διασφάλιση ότι οι παρατηρήσεις που λαμβάνονται δημοσιεύονται συστηματικά.

Αξιολόγηση των επιπτώσεων

Το 2005, η Επιτροπή συνέχισε να βελτιώνει το μεθοδολογικό της πλαίσιο για την αξιολόγηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων των προτάσεών της[12], και αύξησε τον αριθμό[13] και την ποιότητα[14] των αξιολογήσεων των επιπτώσεων που συνοδεύουν τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες της. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο να διασφαλισθεί ότι οι εναλλακτικές πολιτικές επιλογές εξετάζονται εμπεριστατωμένα, σε πρόωρο στάδιο του κύκλου χάραξης των πολιτικών, ως μέρος μεγαλύτερης στήριξης της ποιότητας και του πλαισίου ελέγχου.

Συγκέντρωση και χρήση της εμπειρογνωμοσύνης

Το 2005 άρχισε η λειτουργία του SINAPSE (Scientific INformAtion for Policy Support in Europe, επιστημονικές πληροφορίες για την υποστήριξη πολιτικών στην Ευρώπη), μια νέα και ισχυρή διασύνδεση μεταξύ εμπειρογνωμόνων και των υπευθύνων για τη χάραξη πολιτικών της ΕΕ[15].. Το 2005 εγγράφηκαν πάνω από 300 ευρωπαϊκές και διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις. Το μέσο αυτό θα συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας της συγκέντρωσης εμπειρογνωμοσύνης, σύμφωνα με τις αρχές και τις προδιαγραφές που έχει καθορίσει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του 2002 για τη συγκέντρωση και χρήση των συμβουλών εξωτερικών εμπειρογνωμόνων[16]...

Μετά τις δεσμεύσεις που ανέλαβε, τον Ιούλιο του 2004, ο πρόεδρος Barroso έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή έλαβε σημαντικά μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά τις ομάδες εμπειρογνωμόνων που έχει συγκροτήσει. Συγκεκριμένα, από τον Οκτώβριο του 2005, ένας κατάλογος παρέχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο κοινό εν γένει τυποποιημένες πληροφορίες για περίπου 1200 ομάδες εμπειρογνωμόνων που συμβουλεύεται η Επιτροπή[17]...

Ενημέρωση και απλοποίηση του κοινοτικού κεκτημένου

Τον Οκτώβριο του 2005, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή μια νέα φάση της στρατηγικής της για την απλοποίηση των υφιστάμενων κανόνων[18],, η οποία συνεχίζει και ενισχύει το πρώτο γενικό πρόγραμμα απλοποίησης που άρχισε τον Φεβρουάριο του 2003[19]. Με βάση τη συνεισφορά των κρατών μελών[20] και των μερών[21], η νέα στρατηγική πρότεινε ένα τριετές κυλιόμενο πρόγραμμα το οποίο θα ενημερώνεται τακτικά. Ο αριθμός των προτάσεων απλοποίησης που υποβάλλει η Επιτροπή θα αυξηθεί σημαντικά: το κυλιόμενο πρόγραμμα προβλέπει την κατάργηση, την κωδικοποίηση, την αναδιατύπωση ή τροποποίηση 222 νομικών πράξεων (με σημαντικό αντίκτυπο σε πάνω από 1400 συναφείς πράξεις).

Εκτίμηση της διοικητικής επιβάρυνσης

Το 2005, η Επιτροπή δοκίμασε, επικύρωσε και παρουσίασε μια μέθοδο για την εκτίμηση της διοικητικής επιβάρυνσης που επιβάλλεται από τη νομοθεσία της ΕΕ[22]. Επίσης συνήγαγε ότι είναι εφικτή μια κοινή προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ και θα αποδώσει σαφή προστιθέμενη αξία.

Η Επιτροπή δήλωσε ότι η μέθοδος αυτή θα περιληφθεί στις κατευθυντήριες γραμμές της σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων και την εκτίμηση[23]. Άρχισε δε να εξετάζει κατά πόσον η κοινή μέθοδος της ΕΕ μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση της σωρευμένης διοικητικής επιβάρυνσης σε τομεακό επίπεδο[24]. Επίσης δήλωσε την πρόθεσή της να βελτιώσει περαιτέρω τη μέθοδο με τη βοήθεια της ομάδας υψηλού επιπέδου εθνικών εμπειρογνωμόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

Επιλογή των μέσων

Στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης της 2005, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την ανάγκη να δοθεί περισσότερη προσοχή στην επιλογή των μέσων που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη των στόχων της συνθήκης και για την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ. Οι υπεύθυνοι για την χάραξη πολιτικών θα πρέπει πάντα να προσπαθούν να εξετάζουν μια σειρά από επιλογές νομοθετικές και μη που θα επέτρεπαν ενδεχομένως την επίτευξη αυτών των στόχων. Για να αυξηθεί η ενημέρωση και για να συμβάλει σε ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για τη χρήση εναλλακτικών ρυθμιστικών μέσων, η Επιτροπή άρχισε να καταρτίζει έναν κατάλογο των υφιστάμενων περιπτώσεων ρύθμισης με ιδία πρωτοβουλία και από κοινού ρύθμισης στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) και η Επιτροπή εξέτασαν τρόπους για τη συγκέντρωση της επιχειρησιακής γνώσης σχετικά με τη ρύθμιση με ιδία πρωτοβουλία και την από κοινού ρύθμιση στην ΕΕ, τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και τον καθορισμό των καλύτερων πρακτικών. Αποφάσισαν δε να δημιουργηθεί μια νέα βάση δεδομένων το 2006.

Παρόλο που εμμένει στις δυνατότητες που παρέχουν οι άλλες μορφές ρύθμισης, η προσέγγιση της Επιτροπής αναγνωρίζει επίσης ότι, σε πολλές περιπτώσεις, οι κανονισμοί παραμένουν ο απλούστερος τρόπος για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ. Αυτό δε τονίστηκε και από το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Έλεγχος της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου

Την πρωταρχική ευθύνη για την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου έχουν οι εθνικές διοικήσεις (και τα δικαστήρια) των κρατών μελών. Ο ρόλος της Επιτροπής είναι να διασφαλίζει ότι το κοινοτικό δίκαιο μεταφέρεται και εφαρμόζεται εγκαίρως και ορθά.

Η πρόοδος όσον αφορά τον έλεγχο της μεταφοράς και της συμμόρφωσης εξαρτάται κυρίως από τη δημοσίευση τυποποιημένων πινάκων αντιστοιχίας[25],, τη συστηματική χρησιμοποίηση της ηλεκτρονικής κοινοποίησης των μεταφερθέντων μέτρων, τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών προβλημάτων και την τεχνική βοήθεια, καθώς και από τη χρήση επιστολών υπενθύμισης. Το 2005, τα νέα κράτη μέλη εντάχθηκαν πλήρως στην τακτική διαδικασία ελέγχου. Τα νέα κράτη μέλη έχουν σχετικά καλή επίδοση όσον αφορά την κοινοποίηση των εθνικών μέτρων για τη μεταφορά των οδηγιών. Η πρόοδος όσον αφορά τη χρησιμοποίηση πινάκων αντιστοιχίας ήταν πιο περιορισμένη. Στις προτάσεις της για οδηγίες, η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει συστηματικά μια διάταξη η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη να παρέχουν αυτούς τους πίνακες· η διάταξη αυτή, ωστόσο, δεν εγκρίνεται πάντα από το Συμβούλιο.

Η διαχείριση των καταγγελιών και των παραβάσεων, άλλο βασικό στοιχείο για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, βελτιώθηκε σε διάφορα επίπεδα. Το 2005 αυξήθηκε επίσης η εφαρμογή λιγότερο επίσημων μέτρων.

Αναλυτική εξέταση και ανάκληση των εκκρεμουσών προτάσεων

Το αναθεωρημενο σχέδιο δράσης του Μαρτίου 2005 προβλέπει την αναλυτική εξέταση των εκκρεμουσών προτάσεων, όσον αφορά τη γενική τους χρησιμότητα και τον αντίκτυπό τους στην ανταγωνιστικότητα[26]. Οι εκκρεμούσες προτάσεις που διαβιβάστηκαν στο νομοθετικό όργανο πριν από την 1η Ιανουαρίου 2004 εξετάσθηκαν όλες αναλυτικά (183 προτάσεις). Η πρωτοβουλία αυτή αποτέλεσε καινοτομία, δεδομένου ότι υπερέβη τα τεχνικά πλαίσια (τη συνήθη ανάκληση των προτάσεων που δεν είναι πλέον επίκαιρες).

Τον Σεπτέμβριο του 2005, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να ανακαλέσει 68 προτάσεις[27], διότι διαπιστώθηκε ότι αφενός δεν είναι συναφείς με τους στόχους της Λισαβόνας και/ή με τις αρχές βελτίωσης της νομοθεσίας, αφετέρου είχαν ελάχιστες πιθανότητες να εγκριθούν ή δεν ήταν πλέον επίκαιρες για αντικειμενικούς λόγους. Αφού παρέσχε στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο το χρόνο να διατυπώσουν τις απόψεις τους και αφού εξέτασε τις παρατηρήσεις τους, η Επιτροπή ανακάλεσε επισήμως τις προτάσεις της με δημοσίευσή τους, το 2006, σε κατάλογο στην Επίσημη Εφημερίδα.

1.2. Μέτρα που έλαβαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

Το 2005, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άρχισε να καταρτίζει διάφορες εκθέσεις που εξετάζουν τις διάφορες πτυχές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, οι περισσότερες από τις οποίες πρέπει να εκδοθούν το 2006. Και το Συμβούλιο και η προεδρία του ήθελαν να δοθεί μεγάλη σημασία στη βελτίωση της νομοθεσίας[28].. Η Επιτροπή των Περιφερειών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έλαβαν επίσης ενεργό μέρος στη συζήτηση για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

Σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και το Συμβούλιο, πραγματοποίησαν μια πρώτη αξιολόγηση των επιπτώσεων των τροποποιήσεων σε πρόταση της Επιτροπής, υπό τη μορφή πιλοτικού σχεδίου. Η πρόκληση θα είναι η μετάβαση από μια φάση δοκιμής σε ευρύτερη εφαρμογή. Αξιοσημείωτη εξέλιξη αποτέλεσε η συμφωνία, τον Νοέμβριο του 2005, σχετικά με μια διοργανική «κοινή προσέγγιση όσον αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεων», που καθορίζει ορισμένους βασικούς «κανόνες κυκλοφορίας» για την αξιολόγηση των επιπτώσεων στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδιασίας. Η «κοινή προσέγγιση» μπορεί να θεωρηθεί ως το πρώτο στάδιο στην κατάρτιση της κοινής μεθόδου για την αξιολόγηση των επιπτώσεων που προβλέπεται στη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

Τα άλλα θεσμικά όργανα πρέπει να δραστηριοποιηθούν περισσότερο. Για παράδειγμα, η Επιτροπή θα ήθελε να αναλάβουν τα κράτη μέλη να πραγματοποιούν εκτιμήσεις των επιπτώσεων των προτάσεων που υποβάλλουν σχετικά με την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις (δηλ. τον τρίτο πυλώνα). Σ’αυτό τον τομέα, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μοιράζονται το δικαίωμα πρωτοβουλίας. Αν και η Επιτροπή αναλύει τις πιθανές επιπτώσεις των προτάσεών της στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα, τα κράτη μέλη δεν το κάνουν. Σε πολλές περιπτώσεις, οι προτάσεις τους δεν περιλαμβάνουν καν ορθή αιτιολογική έκθεση.

Όσον αφορά τις διοικητικές δαπάνες που επιβάλλονται από τη νομοθεσία της ΕΕ, η σαφής δέσμευση που ανέλαβαν οι υπουργοί στο πλαίσιο του Συμβουλίου να παράσχουν, κατόπιν αιτήσεως και με ανάλογο τρόπο, τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για να εκτιμηθούν οι δαπάνες αυτές αποτέλεσε ιδιαίτερα θετική εξέλιξη[29].. Ωστόσο, το Συμβούλιο δεν ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου 2005 να επιδιώξει συμφωνία με την Επιτροπή σχετικά με μια κοινή μέθοδο[30]..

Η εφαρμογή των διατάξεων της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας όσον αφορά την απλοποίηση και το συντονισμό του νομοθετικού προγραμματισμού ήταν, αντίθετα, μάλλον περιορισμένη. Ούτε το Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο άλλαξαν τις μεθόδους εργασίας τους για την έκδοση προτάσεων απλοποίησης[31].. Δεδομένου ότι πρόκειται για βασικό στοιχείο για την επιτυχία οποιουδήποτε προγράμματος απλοποίησης, η Επιτροπή ελπίζει ότι το νομοθετικό όργανο θα εξετάσει το ταχύτερο δυνατό τις προτάσεις απλοποίησης. Η βελτίωση του συντονισμού των ετήσιων νομοθετικών χρονοδιαγραμμάτων των τριών θεσμικών οργάνων κατέστη δυσχερής λόγω της μη συνεργασίας του Συμβουλίου.

1.3. Μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη

Ο ρυθμιστικός φόρτος που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι επιχειρηματίες οφείλεται κυρίως στην εθνική νομοθεσία λόγω της σχετικής σημασίας της σε σύγκριση με την κοινοτική νομοθεσία. Εξάλλου, τα κράτη μέλη πρέπει να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη βελτίωση της νομοθεσίας, διότι είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή και, στην περίπτωση των οδηγιών, τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας σε εθνικό επίπεδο. Συνεπώς, η βελτίωση της νομοθεσίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτά.

Η Επιτροπή πρότεινε η βελτίωση της νομοθεσίας να καταστεί μέρος των εθνικών προγραμμάτων της Λισαβόνας και συνέστησε στα κράτη μέλη να καταρτίσουν εκθέσεις σχετικά με τις τρέχουσες δραστηριότητές τους και τα μέτρα που προτίθενται να λάβουν. Την πτυχή αυτή καλύπτει η ετήσια έκθεση προόδου σχετικά με τη μεγέθυνση και την απασχόληση που δημοσίευσε η Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2006.

Η Επιτροπή καλεί ιδιαίτερα τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν στρατηγική για τη βελτίωση της νομοθεσίας, να αξιολογούν τις επιπτώσεις των νομοθετικών προτάσεών τους, να διαβουλεύονται συστηματικά με τα ενδιαφερόμενα μέρη, να εφαρμόσουν ένα πρόγραμμα απλοποίησης της νομοθεσίας καθώς και μια μέθοδο για τον υπολογισμό των διοικητικών δαπανών.

2. Εφαρμογη των αρχων της επικουρικότητας και της αναλογικοτητασ

Η Επιτροπή κατέβαλε ιδιαίτερη προσπάθεια για να εξηγήσει πώς τα μέτρα που προτείνει συμβιβάζονται και με τις δύο αρχές. Η εφαρμογή ενός νέου συστήματος για τη σύνταξη της αιτιολογικής έκθεσης που συνοδεύει κάθε νομοθετική πρόταση είχε ως αποτέλεσμα την λεπτομερέστερη και συστηματικότερη αιτιολόγηση της ανάγκης για κοινοτική δράση.

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρότειναν σχετικά λίγες τροπολογίες που αφορούν ρητά την επικουρικότητα και την αναλογικότητα. Η συναινετική ερμηνεία αυτών των αρχών ήταν αναμενόμενη, δεδομένου του πρωτοφανούς αριθμού των διαβούλευσεων[32], αλλά επίσης λόγω του ότι ένα πολύ υψηλό ποσοστό προτάσεων της Επιτροπής απαντούσε στην πραγματικότητα σε αιτήματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Διαφορές προέκυψαν σε ελάχιστες περιπτώσεις[33], αλλά τα τρία θεσμικά όργανα τελικά κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινή ερμηνεία της επικουρικότητας και της αναλογικότητας σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις.

Όσον αφορά την Επιτροπή των Περιφερειών, η μεγάλη πλειοψηφία των γνωμοδοτήσεών της δεν επέκρινε τις προτάσεις της Επιτροπής για λόγους σχετικούς με την επικουρικότητα. Σε μία περίπτωση, η Επιτροπή των Περιφερειών έκρινε ότι η πρόταση δεν τηρούσε πλήρως αυτή την αρχή[34]. Η Επιτροπή αποφάσισε τότε να ανακαλέσει αυτή την πρόταση.

Από την πλευρά της, η COSAC[35] οργάνωσε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για να δοκιμάσει το μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης όσον αφορά την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας, που προβλέπεται στη συνταγματική συνθήκη, σε μια δέσμη προτάσεων που υπέβαλε η Επιτροπή το 2004. Εικοσιένα εθνικά κοινοβούλια θεώρησαν ότι η Επιτροπή δεν αιτιολογεί δεόντως τις προτάσεις της όσον αφορά την επικουρικότητα. Δεκατέσσερα κατέληξαν ότι τουλάχιστον μία πτυχή της δέσμης παρέβαινε την αρχή της επικουρικότητας. Με ορισμένες από αυτές τις κριτικές συμφώνησε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, ορισμένες παρατηρήσεις βασίζονταν σε επιχειρήματα που δεν είχαν σχέση με την επικουρικότητα. Αυτό δείχνει ότι θα πρέπει να επιτευχθεί κοινή κατανόηση της έννοιας της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και ότι πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες εκ μέρους της Επιτροπής να παρέχει ρητή και λεπτομερή αιτιολόγηση των προτάσεών της ως προς την επικουρικότητα.

Όσον αφορά τον εκ των υστέρων δικαστικό έλεγχο, η αρχή της επικουρικότητας αναφέρθηκε σε τέσσερις αποφάσεις και διατάξεις που εξέδωσαν το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το 2005. Σε καμία απόφαση δεν διαπιστωνόταν η μη τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. Η αρχή της αναλογικότητας εξετάσθηκε επίσης σε πολλές αποφάσεις, και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απεφάνθη ότι ορισμένες υποχρεώσεις δεν ήταν απαραίτητες για να επιτευχθούν οι στόχοι που θέτει μια προσβαλλόμενη οδηγία.

Τέλος, οι μελλοντικές θεσμικές ρυθμίσεις για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της εφαρμογής της επικουρικότητας συζητήθηκαν στο πλαίσιο της «περιόδου περισυλλογής, αποσαφήνισης και συζήτησης» που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 16ης Ιουνίου 2005, μετά τα αρνητικά αποτελέσματα του γαλλικού και του ολλανδικού δημοψηφίσματος σχετικά με τη συνταγματική συνθήκη. Τον Νοέμβριο του 2005, η προεδρία του Συμβουλίου και των Κάτω Χωρών διοργάνωσαν από κοινού μια διάσκεψη με τίτλο «Καταμερισμός της εξουσίας στην Ευρώπη», στόχος της οποίας ήταν κυρίως η εξεύρεση τρόπων για να βελτιωθεί η παρακολούθηση και ο έλεγχος της τήρησης της αρχής της επικουρικότητας. Η συζήτηση εστιάστηκε στη δυνατότητα συμβολής των εθνικών κοινοβουλίων με βάση τις ισχύουσες συνθήκες και πρωτόκολλα. Τον Απρίλιο του 2006 η προεδρία του Συμβουλίου θα διοργανώσει μια διάσκεψη παρακολούθησης.

[1] Η υποχρέωση της Επιτροπής να υποβάλλει ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφασίστηκε τον Δεκέμβριο του 1992 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου. Η υποχρέωση αυτή συμπεριλήφθηκε σε πρωτόκολλο που προσαρτήθηκε στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ) στο πλαίσιο των τροποποιήσεων που έγιναν με τη συνθήκη του Άμστερνταμ το 1997. Από το 1995 η έκθεση αυτή αφορά επίσης τις ενέργειες που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας και της προσβασιμότητας της νομοθεσίας (για την προηγούμενη έκθεση, βλ. COM(2005) 98). Ορισμένα στοιχεία που συμβάλλουν στη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος επανεξετάζονται λεπτομερέστερα στην 3η έκθεση για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση (2004-2005) (βλ.http://www.europa.eu.int/comm/governance/index_fr.htm).

[2] "Βελτίωση της νομοθεσίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση" COM(2005) 97, Μάρτιος 2005, εφεξής το "σχέδιο δράσης". Η παρούσα ανακοίνωση ενημερώνει και συμπληρώνει το σχέδιο δράσης που καθορίστηκε το 2002 ("Απλούστευση και βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος", COM(2002) 278, 5 Ιουνίου 2002). Το σχέδιο δράσης αποτελεί συνέχεια του λευκού βιβλίου για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση (COM(2001) 727, 25 Ιουνίου 2001).

[3] EE C 321 της 31ης Δεκεμβρίου 2003, σ.1.

[4] COM(2005) 24.

[5] COM(2005) 97.

[6] SEC(2005) 791. Βλ http://www.europa.eu.int/comm/secretariat_general/impact/docs_en.htm.

[7] COM(2005) 518.

[8] COM(2005) 462.

[9] COM(2005) 535.

[10] Οι δύο συνεδριάσεις (τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο) ήταν αφιερωμένες κυρίως στη βελτίωση της νομοθεσίας στα εθνικά προγράμματα της Λισαβόνας. Η ομάδα έλαβε την εντολή να συμβουλεύει την Επιτροπή γενικά σε θέματα σχετικά με τη βελτίωση της νομοθεσίας, αλλά και να αποτελεί αποτελεσματική διεπαφή μεταξύ της Επιτροπής και των κύριων κρατικών αρχών για τη βελτίωση της νομοθεσίας σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο.

[11] Οι προδιαγραφές αυτές θεσπίστηκαν το 2003 (COM(2002) 704, 11 Δεκεμβρίου 2002).

[12] Οι εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων αναθεωρήθηκαν τον Ιούνιο του 2005, και χαιρετίσθηκαν ευρέως διότι είναι πιο ευανάγνωστες και κατανοητές και διαθέτουν ενισχυμένο πλαίσιο για την ανάλυση των επιπτώσεων στην οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνία.

[13] 77 αξιολογήσεις των επιπτώσεων ολοκληρώθηκαν το 2005, έναντι 29 το 2004.

[14] Το αποτέλεσμα της ανεξάρτητης αξιολόγησης που θα αρχίσει το 2006 θα παράσχει λεπτομερέστερα στοιχεία σχετικά με τη γενική ποιότητα των αξιολογήσεων των επιπτώσεων που πραγματοποιεί η Επιτροπή και την εξέλιξή της.

[15] http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/regexp/index.cfm?lang=EN.

[16] COM(2002) 713, 11 Δεκεμβρίου 2002.

[17] http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/regexp/index.cfm?lang=EN.

[18] COM(2005) 535.

[19] COM(2003) 71.

[20] Περιλαμβανομένων των προτεραιοτήτων απλοποίησης που καθόρισε το Συμβούλιο τον Νοέμβριο του 2004.

[21] Την 1η Ιουνίου 2005, η Επιτροπή άρχισε μια δημόσια διαβούλευση στο διαδίκτυο «10 λεπτά για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος»(http://europa.eu.int/yourvoice/forms/dispatch?form=418&lang=EN).

[22] Ανακοίνωση σχετικά με μια κοινή μέθοδο της ΕΕ για την αξιολόγηση της διοικητικής επιβάρυνσης που επιβάλλεται από τη νομοθεσία (COM(2005) 518, η οποία συνοδεύεται από το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2005) 1329 Outline of the proposed EU common methodology and Report on the Pilot Phase (April – September 2005) .

[23] Η ανακοίνωση διευκρινίζει ότι η εφαρμογή και η χρήση της μεθόδου «εξαρτάται από α) την αρχή της αναλογικής ανάλυσης (η Επιτροπή διατηρεί την ευθύνη για τον υπολογισμό του κόστους των προτάσεων)· β) τη διαθεσιμότητα επαρκών, αξιόπιστων και αντιπροσωπευτικών στοιχείων, συμβατών με την κοινή μέθοδο της ΕΕ, και γ) την εξασφάλιση επαρκών ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.

[24] Στην ετήσια έκθεση προόδου για τη στρατηγική της Λισαβόνας που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2006, η Επιτροπή το επιβεβαίωσε αναγγέλλοντας την έναρξη «σημαντικής δράσης για τον υπολογισμό των διοικητικών δαπανών που απορρέουν από τους κοινοτικούς κανόνες (ή από τον τρόπο εφαρμογής τους) σε συγκεκριμένους πολιτικούς τομείς στο πλαίσιο των διεξαγόμενων δραστηριοτήτων νομοθετικής απλούστευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ (COM(2006) 30, 25 Ιανουαρίιου 2006).

[25] Οι πίνακες αντιστοιχίας αναφέρουν ποιο εθνικό μέτρο μεταφέρει μια συγκεκριμένη διάταξη της οδηγίας.

[26] COM(2005) 97.

[27] COM(2005) 462.

[28] Τον Νοέμβριο του 2005, οι προεδρίες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Αυστρίας και της Φινλανδίας υπέβαλαν ένα έγγραφο προβληματισμού με τίτλο «Προώθηση καλύτερου ρυθμιστικού πλαισίου στην Ευρώπη», έγγρ. Συμβουλίου 15140/05, 29 Nοεμβρίου 2005.

[29] Μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις , συμπεράσματα του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων' (8 Noεμβρίου 2005) 13678/05.

[30] Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 22ας και 23ης Μαρτίου 2005.

[31] Η προθεσμία είχε καθορισθεί σε έξι μήνες το πολύ μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, δηλαδή τέλος Ιουνίου 2004.

[32] Βλέπε παράρτημα 2 του προσαρτημένου εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[33] Βλέπε τμήμα 3.2. του προσαρτημένου εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[34] Βλέπε τμήμα 3.3.1 του προσαρτημένου εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[35] «Διάσκεψη των επιτροπών κοινοτικών και ευρωπαϊκών υποθέσεων των Κοινοβουλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης».