Τα στοιχεία σχετικά με τα μερίδια της αγοράς αναλύονται με τη χρήση τριών διαφορετικών δεικτών συγκέντρωσης της αγοράς, οι οποίοι υπολογίζονται ανά κράτος μέλος: «Big Four» (PwC, Deloitte, KPMG και EY), «CR4» (το ενοποιημένο μερίδιο της αγοράς των τεσσάρων μεγαλύτερων ελεγκτικών γραφείων σε κάθε χώρα) και «10KAP». Ειδικότερα, οι διαφορές ανάμεσα στους δείκτες Big Four και CR4 αναλύθηκαν ώστε να είναι εφικτή η αξιολόγηση των τάσεων των εν λόγω δεικτών συγκέντρωσης αγοράς σε μελλοντικές εκθέσεις.

Συγκέντρωση κατά υποχρεωτικούς ελέγχους ΟΣΔ και κύκλους εργασιών (του δικτύου ή γραφείου που διενεργεί έλεγχο των ΟΔΣ)

Στον δείκτη Big Four αντιστοιχεί μέσο μερίδιο της αγοράς περίπου 70 % του αριθμού υποχρεωτικών ελέγχων (βάσει 28 κρατών μελών). Όσον αφορά τον κύκλο εργασιών, έχει ποσοστό συγκέντρωσης αγοράς περίπου 80 % κατά μέσο όρο (βάσει 21 κρατών μελών). Ο δείκτης Big Four κατέχει συγκεντρωμένο ολιγοπώλιο σε 11 κράτη μέλη όσον αφορά τον αριθμό των υποχρεωτικών ελέγχων (βλ. Σχήμα 3), και σε 15 κράτη μέλη όσον αφορά τον κύκλο εργασιών. Όπως διαφαίνεται από το Σχήμα 4, το συνδυασµένο µερίδιο αγοράς του Big Four από άποψης κύκλου εργασιών υπερβαίνει το 90 % σε έξι κράτη μέλη. Ο δείκτης CR4 ξεπερνάει το αθροιστικό ποσοστό συγκέντρωσης του Big Four σε επτά κράτη μέλη όσον αφορά τον αριθμό των υποχρεωτικών ελέγχων ΟΔΣ και σε πέντε κράτη μέλη όσον αφορά τον κύκλο εργασιών. Συνεπώς, τα γραφεία του Big Four είναι τα τέσσερα μεγαλύτερα ελεγκτικά γραφεία στα περισσότερα κράτη μέλη.

Σχήμα 3: Μερίδιο αγοράς των ελεγκτικών γραφείων όσον αφορά υποχρεωτικούς ελέγχους ΟΔΣ κατά το 2015

Η αθροιστική συγκέντρωση αγοράς των έξι ελεγκτικών γραφείων με τα μεγαλύτερα μερίδια (όσον αφορά τον κύκλο εργασιών) υπερβαίνει το ήμισυ στα 21 κράτη μέλη για τα οποία ήταν εφικτός ο υπολογισμός των επιπέδων συγκέντρωσης, ενώ είναι μεγαλύτερη από 90 % σε 10 κράτη μέλη. Τα συνδυασμένα μερίδια αγοράς (όσον αφορά τον κύκλο εργασιών) του δείκτη 10KAP σε επίπεδο ΕΕ ανέρχονται σε ποσοστό μεγαλύτερο από 90 % σε 16 κράτη μέλη και μικρότερο από 80 % σε τέσσερα κράτη μέλη.

Σχήμα 4: Μερίδιο αγοράς των ελεγκτικών γραφείων όσον αφορά τον κύκλο εργασιών κατά το 2015 (ελεγκτικά γραφεία ή το δίκτυο που διενεργεί ελέγχους σε ΟΔΣ) σε 21 κράτη μέλη

Συγκέντρωση κατά μεμονωμένο ελεγκτικό γραφείο

Όπως φαίνεται στο Σχήμα 4, τα ελεγκτικά γραφεία του δείκτη Big Four κατέχουν συνδυασμένο μερίδιο αγοράς ύψους περίπου 70 % όσον αφορά τον αριθμό υποχρεωτικών ελέγχων ΟΔΣ σε επίπεδο ΕΕ, ενώ το επίπεδο συγκέντρωσης του 10KAP εγγίζει το 80 %.

Σχήμα 5: Μερίδιο αγοράς του δείκτη 10KAP όσον αφορά υποχρεωτικούς ελέγχους ΟΔΣ

Ωστόσο, από άποψης κύκλου εργασιών (είτε του ελεγκτικού γραφείου είτε του δικτύου που διενεργεί ελέγχους ΟΔΣ), ο δείκτης Big Four καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % του συνόλου της αγοράς ελέγχων της ΕΕ. Οι Grant Thornton και BDO είναι τα μεγαλύτερα ελεγκτικά γραφεία μετά τα γραφεία του Big Four.

Συγκέντρωση ελεγκτικών γραφείων κατά κατηγορία ΟΔΣ

Η συγκέντρωση στην αγορά υποχρεωτικών ελέγχων ΟΔΣ είναι μεγαλύτερη για τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, όπου το μερίδιο αγοράς του δείκτη Big Four είναι περίπου 80 % (βλ. Σχήμα 6). Το μερίδιο αγοράς που κατέχει στην κατηγορία εισηγμένων εταιρειών εγγίζει το 70 %. Χαμηλότερο είναι το μερίδιο αγοράς του όσον αφορά τις εθνικές ΟΔΣ (περίπου 50 %).

Σχήμα 6: Μέση συγκέντρωση της αγοράς σε διαφορετικές κατηγορίες σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά υποχρεωτικούς ελέγχους ΟΔΣ

2.3.Κίνδυνοι προερχόμενοι από ελλείψεις ως προς την ποιότητα νόμιμου ελεγκτή ή ελεγκτικού γραφείου

Οι ΕΑΑ διενεργούν επιθεωρήσεις διασφάλισης της ποιότητας ούτως ώστε να ελέγχεται η εργασία του νόμιμου ελεγκτή ή του ελεγκτικού γραφείου. Οι επιθεωρήσεις είναι το κύριο εργαλείο των επιθεωρητών ελέγχου προκειμένου να ελέγχεται αν ο νόμιμος ελεγκτής ή το ελεγκτικό γραφείο επιτέλεσαν την εργασία τους δεόντως και να εντοπιστούν ενδεχόμενες ελλείψεις ως προς την ποιότητα. Οι εθνικές αρμόδιες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ποικίλες εξουσίες και μέτρα για τη διόρθωση και την αποκατάσταση των εν λόγω ελλείψεων. Δυνάμει του άρθρου 27 του κανονισμού, οι ΕΑΑ πρέπει να εκτιμούν τους κινδύνους που πηγάζουν από την υψηλή συχνότητα ελλείψεων ως προς την ποιότητα και να εκτιμούν κατά πόσο είναι αναγκαία η λήψη μέτρων για τον μετριασμό των εν λόγω κινδύνων. Δεδομένης της εμπιστευτικής φύσης και της ευαισθησίας των πληροφοριών, τα στοιχεία στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται ανώνυμα και αθροιστικά.

Επιθεωρήσεις διασφάλισης της ποιότητας