[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.1.2007

SEC(2006) 1720

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Χάρτης πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Περίληψη της εκτίμησης του αντίκτυπου

{COM(2006) 848 τελικό}{SEC(2006) 1719}{SEC(2007) 12}

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Χάρτης πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – Περίληψη της εκτίμησης του αντίκτυπου

Εισαγωγή

Με τα συμπεράσματα της Προεδρίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει χάρτη πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να εξετάσει τη δυνατότητα να ανέλθει ο στόχος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε 15% το 2015[1]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε να καταστεί υποχρεωτικός στόχος να ανέλθει σε 25% το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική κατανάλωση ενέργειας το 2020 (ταυτόχρονα με υποχρεωτικούς στόχους ανά κλάδο)[2]. Στην παρούσα εκτίμηση του αντίκτυπου εξετάζεται το θέμα του κατά πόσον η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει ποσοτικοποιημένους στόχους για το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2020[3] και, εάν ναι, το ύψος και η μορφή των στόχων αυτών.

Η εκτίμηση του αντίκτυπου εντάσσεται στο πλαίσιο των σκοπών της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ: περιβαλλοντική αειφορία, ασφάλεια του εφοδιασμού και ανταγωνιστικότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην επίτευξη και των τριών αυτών σκοπών. Οι ΑΠΕ επιφέρουν χαμηλές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και συντελούν στην αποφυγή της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί το σημαντικότερο περιβαλλοντικό πρόβλημα. Οι ΑΠΕ είναι κυρίως εγχώριες και συμβάλλουν στη διαφοροποίηση των καυσίμων και στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Μπορούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα επειδή θα προωθήσουν στην ενεργειακή αγορά νέους καινοτόμους παραγωγούς.

Στην εκτίμηση του αντίκτυπου αξιολογούνται αυτές οι επιδράσεις και ποσοτικοποιούνται στις περιπτώσεις που είναι δυνατόν. Η εκτίμηση βασίζεται στην εφαρμογή των δύο μοντέλων PRIMES και Green-X.

Δραστήρια πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ή συνέχιση της σημερινής κατάστασης;

Η ΕΕ μπορεί να επιλέξει τη στάση «συνέχιση της σημερινής κατάστασης»[4] ή σφαιρική πολιτική για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, αναμένεται ότι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα ανέλθει σε 10,5 έως 12,5% το 2020. Το μερίδιο αυτό πρέπει να συγκριθεί με τα σενάρια προορατικής πολιτικής τα οποία καταλήγουν στο συμπέρασμα, όπως και οι θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ότι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι δυνατόν να ανέλθει σε 20 % το 2020.

Εφικτότητα

To πρώτο ζήτημα είναι κατά πόσον είναι εφικτό πολύ υψηλότερο μερίδιο. Εξετάζονται δύο πτυχές. Η διαθεσιμότητα επαρκούς βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς και η ικανότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας να απορροφήσει επαρκείς ποσότητες αιολικής ενέργειας και άλλων μορφών κυμαινόμενης ισχύος.

Προκειμένου να επιτευχθεί, για παράδειγμα, μερίδιο 20% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα χρειάζονταν 230 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου πετρελαίου (εκατομ. ΤΙΠ) βιοενέργειας, η οποία θα έπρεπε να προέλθει από την εσωτερική παραγωγή και από εισαγωγές. Υπό την συντηρητική παραδοχή ότι 15% της χρησιμοποιούμενης βιομάζας εισάγεται[5], το μερίδιο που θα έπρεπε να προέλθει από την ΕΕ θα ήταν 195 εκατομ. ΤΙΠ κατ’ ανώτατο όριο. Αυτό είναι αποτέλεσμα των ενεργειακών μοντέλων της Επιτροπής και θεωρείται εφικτό. Το μέγεθος αυτό μπορεί να συγκριθεί επίσης με την εκτίμηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος ότι το 2020 η ΕΕ-25 θα είναι ικανή να προσφέρει 235 εκατομ. ΤΙΠ βιοενέργειας[6]. Δεδομένου ότι η εκτίμηση βασίστηκε στην ΕΕ-25, δεν συμπεριλαμβάνει δηλαδή την Ρουμανία και τη Βουλγαρία, χώρες με χαμηλή εγχώρια κατανάλωση ενέργειας και υψηλό δυναμικό παραγωγής βιοενέργειας, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η διαθεσιμότητα βιομάζας δεν συνιστά περιορισμό ως προς την εφικτότητα.

Ομοίως, μερίδιο μέχρι 18% της ηλεκτροπαραγωγής μπορεί να καλυφθεί με κυμαινόμενη ισχύ. Τούτο δεν θεωρείται ότι θα δημιουργήσει προβλήματα εφικτότητας (λόγω των διαλείψεων): διάφορες πλήρεις μελέτες αποδεικνύουν την τεχνική δυνατότητα να ενσωματωθεί αυτό το ποσοστό κυμαινόμενης ισχύος στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας[7].

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι στα ενεργειακά μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν ενσωματώθηκαν οι (συχνά μακροχρόνιοι) κύκλοι επενδύσεων (ωφέλιμη παραγωγική διάρκεια των παραγωγικών στοιχείων) του ενεργειακού τομέα για τον καθορισμό του ρυθμού αύξησης των νέων τεχνολογιών και αντικατάστασης της συμβατικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Κόστος

Επειδή δεν εσωτερικεύονται πλήρως το εξωτερικό κόστος και τα οφέλη, οι περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κοστίζουν περισσότερο από ό,τι οι συμβατικές. Η διαφορά αυτή αναμένεται ότι θα συρρικνωθεί μέχρι το 2020, χωρίς ωστόσο να εξαλειφθεί.

Υπό την παραδοχή ενεργειακών τιμών με βάση 48 δολάρια ανά βαρέλι πετρελαίου, η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές σύμφωνα με το σενάριο συνέχισης της σημερινής κατάστασης αναμένεται ότι θα κοστίζει, το 2020, 13 δις. ευρώ ανά έτος περισσότερο από ό,τι οι συμβατικές μορφές ενέργειας. Για να ανέλθει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε 20% το πρόσθετο κόστος θα ήταν 24 έως 31 δις. ευρώ. Ωστόσο, το πρόσθετο αυτό κόστος θα μπορούσε να καλυφθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου εάν οι τιμές πετρελαίου είναι υψηλότερες – π.χ. 78 δολάρια ανά βαρέλι - και εάν οι εκπομπές CO2 αποτιμούνταν με 25 ευρώ/tCO2.

Εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου

Σύμφωνα με το σενάριο συνέχισης της σημερινής κατάστασης , το 2020 θα προέκυπτε ετήσια εξοικονόμηση 430-600 εκατομμυρίων τόνων CO2 από τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εάν το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανερχόταν σε 20%, το αντίστοιχο μέγεθος θα ήταν 600-900 εκατομμύρια τόνοι.[8]

Ασφάλεια του εφοδιασμού

Από τα σενάρια χάραξης πολιτικής Green-X και PRIMES προκύπτει ότι η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα επιφέρει εξοικονόμηση καυσίμων το 2020 της τάξεως των 234 – 300 εκατομ. ΤΙΠ/έτος[9], εκ των οποίων περίπου 200 εκατομ. ΤΙΠ/έτος θα έπρεπε να εισαχθούν. Οι εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών μπορεί να αναμένεται ότι θα μειωθούν κατά τουλάχιστον 50 εκατομ. ΤΙΠ.

Το πετρέλαιο είναι το καύσιμο με τα μεγαλύτερα προβλήματα ασφάλειας του εφοδιασμού, ιδίως όσον αφορά τη μεταφορά του. Το σενάριο με το υψηλότερο μερίδιο βιοκαυσίμων θα συντελούσε στον μέγιστο βαθμό στην αντιμετώπιση του σοβαρότατου προβλήματος ασφάλειας του εφοδιασμού της ΕΕ. Η ασφάλεια του εφοδιασμού είναι επίσης σημαντική πτυχή στον κλάδο της θέρμανσης, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Απασχόληση, ΑΕγχΠ και ευκαιρίες εξαγωγών

Με τα αποτελέσματα από τα σενάρια PRIMES και GREEN-X τροφοδοτήθηκαν μοντέλα για ολόκληρη την οικονομία. Τα μοντέλα αυτά λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τις μεταβολές των τιμών που θα προκύψουν από την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Από ένα εκ των τριών μοντέλων[10] που χρησιμοποιήθηκαν προέκυψε ότι εάν το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2020 θα είναι 20%, το ΑΕγχΠ θα είναι κατά τι υψηλότερο από 0,5% σε σύγκριση με την συνέχιση της σημερινής κατάστασης και οι θέσεις απασχόλησης θα αυξηθούν κατά σχεδόν 0,3%, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 650.000 θέσεις. Από το δεύτερο μοντέλο[11] προέκυψε ότι στον τομέα των βιοκαυσίμων οι θέσεις απασχόλησης θα αυξηθούν κατά 144.000 και το ΑΕγχΠ κατά περίπου 0,23%. Σύμφωνα με το τρίτο μοντέλο[12], που πραγματεύθηκε τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, υπολογίστηκε μείωση της ευημερίας κατά 0,05%.

Η εφαρμογή αυτών των μοντέλων επικεντρώνεται στα αποτελέσματα της ζήτησης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη και κεφαλαιουχικού εξοπλισμού που απαιτείται για την παραγωγή της. Ωστόσο, η δραστήρια πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα δημιουργήσει επίσης δυναμικό εξαγωγής της τεχνολογίας αυτής από τους ευρωπαίους κατασκευαστές της. Το δυναμικό εξαγωγών είναι υψηλότερο για τις καινοτόμες τεχνολογίες, που υπάρχει όμως και για τις καθιερωμένες τεχνολογίες.

Βιοποικιλότητα

Η κλιματική αλλαγή συνιστά τη μεγαλύτερη απειλή για τη βιοποικιλότητα. Κατά συνέπεια, ο θετικός αντίκτυπος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ευνοεί και τη βιοποικιλότητα. Ωστόσο, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι τοπικές επιπτώσεις στην βιοποικιλότητα που θα είχε η παραγωγή ενέργειας. Για παράδειγμα, πρέπει να αποφευχθούν μέθοδοι παραγωγής με αιολική ενέργεια και βιοκαύσιμα που έχουν σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα: να αποφευχθεί, για παράδειγμα, η χωροθέτηση ανεμογεννητριών σε στενά από τα οποία είναι υποχρεωμένα να διέρχονται τα αποδημητικά πτηνά ή η υλοτόμηση βροχοδάσους για να καταστεί δυνατή η παραγωγή φοινικελαίου ως πρώτης ύλης για βιοντίζελ. Για να αποφευχθούν αυτές οι μέθοδοι παραγωγής, η Επιτροπή καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον τρόπο που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας και προτίθεται να καταρτίσει σύστημα στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας για τα βιοκαύσιμα.

Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα μέτρα είναι δυνατόν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι θα είναι αισθητά θετικός ο αντίκτυπος που θα έχει στη βιοποικιλότητα η σημαντική αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, έστω και εάν δεν ληφθούν καν υπόψη οι αρνητικές επιπτώσεις που έχει στη βιοποικιλότητα η συμβατική ενέργεια. Πράγματι, η συμβατική παραγωγή ενέργειας έχει σοβαρές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα (παράδειγμα αποτελούν οι πετρελαιοκηλίδες). Με την πολιτική για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ο αντίκτυπος αυτός θα μειωθεί, επειδή υψηλότερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σημαίνει χρήση λιγότερης συμβατικής ενέργειας.

Ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα

Η αντικατάσταση της ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχει εν γένει θετική επίδραση στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, ιδίως όταν το καύσιμο που αντικαθίσταται είναι άνθρακας. Η αντικατάσταση των συμβατικών καυσίμων στις μεταφορές από βιοκαύσιμα έχει ελάχιστη επίδραση στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα λόγω των αυστηρών ελέγχων της ρύπανσης από τις οδικές μεταφορές.

Η αντικατάσταση της συμβατικής θέρμανσης με θέρμανση από βιομάζα είναι δυνατόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, εάν χρησιμοποιείται εξοπλισμός κακής ποιότητας. Για να αποφευχθεί αυτό πρέπει να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες για να εξασφαλιστεί ότι θα προσφέρονται μέτρα στήριξης μόνον όταν πρόκειται για εξοπλισμό υψηλής ποιότητας.

Διεθνείς πτυχές

Η ζήτηση βιομάζας στην Ευρώπη, ιδίως βιοκαυσίμων, είναι δυνατόν να συμβάλει στη βελτίωση των εμπορικών συναλλαγών με τους εμπορικούς εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαιτέρως στις αναπτυσσόμενες χώρες, πολλές εκ των οποίων έχουν δυναμικό παραγωγής και εξαγωγής βιομάζας και βιοκαυσίμων σε ανταγωνιστικές τιμές. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι δυνατόν να προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και αγροτικής ανάπτυξης σε αναπτυσσόμενες χώρες. Η ισχυρή πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην ΕΕ πρέπει κατά συνέπεια να θεωρηθεί ως σημαντικό εργαλείο άσκησης πολιτικής έναντι των αναπτυσσόμενων χωρών.

Επιδίωξη μεριδίων διαφορετικών από 20%

Χρησιμοποιώντας ένα από τα σενάρια που μελετήθηκαν, διενεργήθηκε ανάλυση ευαισθησίας για να συγκριθεί ο αντίκτυπος της επίτευξης μεριδίου 20% το 2020 με τον αντίκτυπο των μεριδίων 16, 18 ή 22%.

Στις περιπτώσεις που το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας είναι κατώτερο από 20% οι εκτιμώμενες μειώσεις του κόστους (σε σύγκριση προς το σενάριο 20%) είναι κατά προσέγγιση ίσες προς τις μειώσεις των οφελών. Για παράδειγμα, το ποσοστό 16% θα είχε ως αποτέλεσμα 20% χαμηλότερη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, 19% χαμηλότερη εξοικονόμηση CO2, 24% χαμηλότερη εξοικονόμηση εισαγωγών ορυκτών καυσίμων και 23% χαμηλότερο επενδυτικό κόστος.

Αντιθέτως, στις περιπτώσεις που το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας είναι ανώτερο από 20% - για παράδειγμα 22% - το κόστος αυξάνεται περισσότερο από τα οφέλη. Εάν το μερίδιο ήταν 22% θα χρησιμοποιούνταν 10% περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, η εξοικονόμηση CO2 και εισαγομένων ορυκτών καυσίμων θα αυξάνονταν κατά συγκρίσιμα ποσοστά (αντιστοίχως 7 και 12%), αλλά το επενδυτικό κόστος θα αυξανόταν κατά 26%.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι είναι συνετό να μην επιλεχθεί μερίδιο υψηλότερο του 20%.

Συμπέρασμα

Με βάση αυτή την ανάλυση και ανάλογα με την πολιτική βαρύτητα που θα δοθεί σε κάθε συντελεστή, θα ήταν εύλογο να καταλήξει η ΕΕ στο συμπέρασμα ότι αξίζει να επιδιωχθεί δραστήρια προσέγγιση προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με έναν φιλόδοξο στόχο για το 2020.

Με ποιο τρόπο θα πρέπει να προωθηθούν οι ανανεώσιμεσ πηγές ενέρεγιας;

Προκειμένου η ΕΕ να επιδιώξει τον στόχο υψηλού μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2020, πρέπει να εξετάσει τον τρόπο.

Εναλλακτικές δυνατότητες όσον αφορά τα εργαλεία που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν

Βοηθητικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν μη κανονιστικές ρυθμίσεις, όπως προαιρετικές συμφωνίες, ενημέρωση των καταναλωτών και ΕΤΑ. Δεν μπορεί όμως να αναμένεται ότι τα μέτρα αυτά, αφεαυτών, θα οδηγήσουν στην επίτευξη σημαντικά υψηλότερου μεριδίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2020.

Έχουν αρχίσει οι προσπάθειες για την εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους, η πρόοδος είναι ωστόσο βραδεία και ανεπαρκής για να επιτευχθούν οι στόχοι της Κοινότητας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Έχει αποδειχθεί στο παρελθόν ότι εξειδικευμένοι στόχοι αποτελούν αξιόπιστο εργαλείο στην πολιτική της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Συγκεκριμένα, οι νομοθετικοί στόχοι που ενέκρινε η Κοινότητα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή[13] και τις μεταφορές[14] συγκρότησαν το πλαίσιο για ανάπτυξη και στους δύο κλάδους. Προκειμένου η ΕΕ να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες για τη επίτευξη πολύ υψηλότερων μεριδίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι σημαντικό να συνεχισθεί η στοχοκεντρική προσέγγιση.

Κλαδικοί στόχοι ή ενιαίος στόχος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;

Εναλλακτικώς προς το σημερινό σύστημα των κλαδικών στόχων, θα ήταν δυνατόν να υιοθετηθεί σύστημα με ενιαίο στόχο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε κάθε κράτος μέλος. Αυτό θα είχε το πλεονέκτημα της πλήρους ευελιξίας της αγοράς να επιλέξει τον τρόπο επίτευξης του στόχου. Θα μπορούσε καταρχήν να αναμένεται ότι το κόστος θα διατηρηθεί στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο. Εν γένει, η προσέγγιση αυτή θεωρείται κατάλληλη για τη μελλοντική πολιτική.

Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι μία από τις κύριες λειτουργίες που επιτελούν οι στόχοι είναι να δημιουργούν το πλαίσιο που παρέχει βεβαιότητα στον επενδυτή. Πρέπει επίσης να αποφευχθεί η εστίαση της αγοράς σε επενδύσεις στα σημερινά αποτελέσματα της φθηνότερης τεχνολογίας με κίνδυνο να καθυστερήσει η ανάπτυξη περισσότερα υποσχόμενων και αποτελεσματικότερων τεχνολογιών λόγω του υψηλότερου κόστους. Ο περιορισμός της ποιότητας των τεχνολογιών θα μπορούσε να σημαίνει αποτυχία στην εκπλήρωση του στόχου της ασφάλειας του εφοδιασμού, καθώς και των στόχων μείωσης των εκπομπών.

Τέτοιοι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα καταφανείς για τα βιοκαύσιμα, το μοναδικό διαθέσιμο μέσο αντιμετώπισης των ανησυχιών για την (κρίσιμη) ασφάλεια του εφοδιασμού και τις εκπομπές στον τομέα των μεταφορών.

Από την ανάλυση προκύπτει ότι η πλέον ισόρροπη ανάπτυξη τεχνολογίας χάρη σε κλαδικούς στόχους για τα βιοκαύσιμα θα απέφερε πλέον μακροχρόνια οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Συνιστάται κατά συνέπεια να θεσπιστεί ελάχιστος στόχος για τη χρήση βιοκαυσίμων το 2020.

Διαφορετικές συνθέσεις (μείγματα) ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Για να εξετασθεί η πιθανή εξέλιξη σε κάθε κλάδο ενέργειας, καταρτίστηκαν τρία σενάρια, για καθένα από τα οποία το συνολικό μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ήταν 20% το 2000, αλλά με διαφορετική κατανομή μεταξύ των τριών κλάδων.

1. Το σενάριο PRIMES «υψηλό ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και υψηλή απόδοση», σύμφωνα με το οποίο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αναλογεί ποσοστό 43% της ηλεκτροπαραγωγής, 15% της κατανάλωσης βενζίνης και ντίζελ για τις μεταφορές και 16% για θέρμανση και ψύξη.

2. Το σενάριο Green-X «ελαχίστου κόστους», με σημείο εκκίνησης τη φθηνότερη τεχνολογία, καταλήγει σε μεγαλύτερο ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή απ’ ό,τι το σενάριο PRIMES και μικρότερο ποσοστό (12%) για τις μεταφορές.

3. Το «ισόρροπο» σενάριο Green-X, σύμφωνα με το οποίο το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αξιοποιείται με παρόμοιες προσπάθειες σε όλους τους κλάδους και τεχνολογίες. Το σενάριο αυτό καταλήγει σε υψηλότερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για θέρμανση και ψύξη από τα άλλα σενάρια (21%), χαμηλότερο μερίδιο για ηλεκτροπαραγωγή 34% και ενδιάμεσο μερίδιο για τις μεταφορές (14%).

Με βάση τα σενάρια αυτά, εκτιμήθηκε ως βέλτιστος ο στόχος 14% ειδικώς για τα βιοκαύσιμα. Ωστόσο, παρ’ ό,τι η αύξηση αυτή θα ήταν εφικτή, πρέπει να υιοθετηθεί επιφυλακτικότερη προσέγγιση κατά τον καθορισμό δεσμευτικού ελάχιστου στόχου.

Η εκτίμηση του αντίκτυπου εξηγεί, ως εκ τούτου, για ποιο λόγο, με βάση συντηρητικές παραδοχές σχετικά με τη διαθεσιμότητα βιοκαυσίμων παραγόμενων με αειφόρες διεργασίες και σχετικά με τις τεχνολογίες κινητήρων αυτοκινήτων και παραγωγής βιοκαυσίμων, εύλογος στόχος για βιοκαύσιμα το 2020 θα έπρεπε να είναι περίπου 31 εκατομ. ΤΙΠ για την κατανάλωση καυσίμων στις μεταφορές.

Με βάση αυτή την ανάλυση και ανάλογα με την πολιτική βαρύτητα που θα δοθεί στους διαφόρους συντελεστές που αναφέρθηκαν, συνιστάται να συνδυαστεί γενικός στόχος 20 % για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2020 με στόχο 10 % για τον κλάδο των βιοκαυσίμων.

[1] Συμπεράσματα της Προεδρίας, έγγραφο 7775/06 της 24ης Μαρτίου 2006.

[2] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 2006.

[3] Σημείωση: σύμφωνα με τις εφαρμογές των μοντέλων που χρησιμοποιήθηκαν για την παρούσα εκτίμηση του αντίκτυπου, το μερίδιο 20% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2020 (όπως ζήτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) είναι συμβατό με μερίδιο 15% το 2015 (όπως πρότεινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο).

[4] Είναι σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι το σενάριο «συνέχιση της σημερινής κατάστασης» που περιγράφεται στο παρόν έγγραφο δεν είναι βασικό σενάριο, επειδή περιλαμβάνει περίπου 13% μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας από ό,τι θα μπορούσε να αναμένεται σύμφωνα με το βασικό σενάριο και, κατά συνέπεια, αποτυπώνει τα μέτρα που ορίζονται στο σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση [COM (2006) 545].

[5] Στις περισσότερες περιοχές της υφηλίου το δυναμικό παραγωγής βιομάζας, ως προς την αναμενόμενη ενεργειακή ζήτηση, είναι υψηλότερο από ό,τι στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα μεγαλύτερο δυναμικό παραγωγής βιομάζας για εξαγωγές. Οι εισαγωγές βιομάζας αναμένεται ότι θα συμβάλουν σημαντικά στο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της ΕΕ το 2020.

[6] Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2006), How much bioenergy can Europe produce without harming the environment , Έκθεση ΕΟΠ αριθ. 7/2006

[7] Έγγραφο της διάσκεψης GWPC 2006: "Design and operation of Power Systems with Large Amounts of Wind Power, first results of IEA collaboration". Βλ. ιστότοπο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για την εφαρμογή της συμφωνίας σχετικά με την αιολική ενέργεια: http://www.ieawind.org/AnnexXXV/Task25_Publications.html.

[8] Οι υπολογισμοί των εκπομπών περιλαμβάνουν το CO2 αλλά όχι άλλα αέρια του θερμοκηπίου που καλύπτονται από το Πρωτόκολλο του Κυότο, όπως το μεθάνιο (CH4) και το μονοξείδιο του αζώτου (N2O). Τούτο σημαίνει ότι υπερεκτιμούνται τα οφέλη που προσφέρει η βιομάζα ως προς τα αέρια του θερμοκηπίου, επειδή κατά την παραγωγική διαδικασία (συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης κύκλου ζωής) προκύπτουν εκπομπές CH4 και N2O. Οι υπολογισμοί των εκπομπών περιλαμβάνουν εξάλλου μόνον τις άμεσες εκπομπές, όχι τις εκπομπές κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής. Αυτά τα μεθοδολογικά ζητήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά στην περίπτωση των βιοκαυσίμων και λαμβάνονται πλήρως υπόψη στην εκτίμηση του αντίκτυπου κατά την αναθεώρηση της οδηγίας για τα βιοκαύσιμα [παραπομπή].

[9] Τα αριθμητικά στοιχεία από το σενάριο «υψηλό ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και υψηλή απόδοση» του μοντέλου PRIMES είναι 234 εκατομ. ΤΙΠ, ενώ το σενάριο Green-X προβλέπει κλίμακα τιμών 250 – 300 εκατομ. ΤΙΠ.

[10] Το μοντέλο ASTRA χρησιμοποιήθηκε επίσης για την εκτίμηση του αντίκτυπου στην απασχόληση και στο ΑεγχΠ, εάν επιτευχθεί μερίδιο 20% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στους τρεις ενεργειακούς κλάδους.

[11] Επινοήθηκε μοντέλο εισροών - εκροών με εισαγωγή στοιχείων από το μοντέλο ESIM της Επιτροπής για την αγορά γεωργικών προϊόντων, ούτως ώστε να εκτιμηθεί το αποτέλεσμα στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και την απασχόληση που θα έχει η χρήση μεριδίου βιοκαυσίμων 14%.

[12] Τα μοντέλα PACE-POLES χρησιμοποιήθηκαν για να εκτιμηθεί το αποτέλεσμα που θα έχει στο ΑΕγχΠ μερίδιο 35% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή.

[13] Οδηγία 2001/77/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 2001, για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ L 283 της 27.10.2001, σ. 33).

[14] Οδηγία 2003/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Μαΐου 2003, σχετικά µε την προώθηση της χρήσης βιοκαυσίµων ή άλλων ανανεώσιµων καυσίµων για τις µεταφορές, ΕΕ L 123 της 17.5.2003, σ. 42.