C 80/20 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά µε το «Σχέδιο κανο-
νισµού της Επιτροπής περί εφαρµογής του άρθρου 81παράγραφος 3της Συνθήκης ΕΚ σε κατηγορίες
συµφωνιών µεταφοράς τεχνολογίας »(1)
(2004/C 80/07)
Στις 4 Σεπτεµβρίου 2003, και σύµφωνα µε το άρθρο 262 της ΣΕΚ, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη
γνωµοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά µε το ανωτέρω σχέδιο.
Το Προεδρείο της ΕΟΚΕ ανέθεσε στο ειδικευµένο τµήµα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση »την
προετοιµασία των σχετικών εργασιών.
Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την
404η σύνοδο ολοµέλειάς της, στις 10 και 11 ∆εκεµβρίου 2003 (συνεδρίαση της 11ης ∆εκεµβρίου ),όρισε τον
κ.Metzler ως γενικό εισηγητή και µε ψήφους 29 υπέρ, 3 κατά και 1 αποχή υιοθέτησε την ακόλουθη
γνωµοδότηση.
1.Εισαγωγή
1.1. Το σχέδιο κανονισµού απαλλαγής κατά κατηγορία για τις
συµφωνίας µεταφοράς τεχνολογίας (ΚΑΚΜΤ )θα αντικαταστήσει
τον ισχύοντα κανονισµό απαλλαγής κατά κατηγορία 240/96. Η
εφαρµογή αυτού του κανονισµού µε τους λευκούς, γκρίζους και
µαύρους καταλόγους των επιτρεποµένων ή απαγορευµένων ρητρώνοδήγησε στην πρακτική των συµβάσεων σε αυστηρούς περιο-
ρισµούς και προκαλούσε συχνά φαινόµενα πλήρους ακινητοποίη-
σης. Ως αποτέλεσµα αυτού συντάσσονταν συµφωνίες, οιοποίεςδεν είχαν καµία σχέση µε την οικονοµική πραγµατικότητα, αλλά
απλώς ακολουθούσαν τις οδηγίες των εν λόγω καταλόγων. Κυρίως
για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης, η βιοµηχανία ζητούσε απόκαιρό την αναθεώρηση του κανονισµού απαλλαγής.
1.2. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη και η νέα
νοµική βάση, η οποία εισήχθη από 1ης Μαΐου 2003 µε την
έναρξη ισχύος του κανονισµού για την εφαρµογή των κανόνων
ανταγωνισµού 1/2003. Έκτοτε, υφίσταται η δυνατότητα υποβο-λής δήλωσης µε σκοπό την παραχώρηση απαλλαγής από την
Επιτροπή. Στο µέλλον, πρέπει οι επιχειρήσεις να κρίνουν οι ίδιες
κατά πόσον οισυµφωνίες τους τηρούν την απαγόρευση τωνκαρτέλ, σύµφωνα µε το άρθρο 81,παράγραφος 1της ΣΕΚ, και
κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για εξαίρεση από την
απαγόρευση των καρτέλ, κατά το άρθρο 81,παράγραφος 3της
ΣΕΚ. Αυτό διαφοροποιεί την κατάσταση και για τις συµφωνίες
µεταφοράς τεχνολογίας και, κυρίως προς όφελος της νοµικής
ασφάλειας, οι επιχειρήσεις χρειάζονται διαφορετικά βοηθητικάµέσα από εκείνα που προσφέρειο ι σχύων επί του παρόντοςκανονισµός (ΕΚ)αριθ. 240/96.
1.3. Από οικονοµικής απόψεως πρέπει να επισηµανθούν τα
εξής: ο κάτοχος ενός αποκλειστικού δικαιώµατος προστασίας, γιαπαράδειγµα ενός διπλώµατος ευρεσιτεχνίας, µπορεί να απαγορεύ-
σει σε τρίτους την εκτέλεση οποιασδήποτε πράξης, η οποία συνιστά
σφετερισµό του δικαιώµατός του. Επιτρέπεται, εντούτοις, στοδικαιοδόχο η χρησιµοποίηση των καινοτοµιών του, µε αποτέλεσµα
αυτό να είναι, κατ' αρχήν, ενισχυτικό του ανταγωνισµού. Οι
συµφωνίες παραχώρησης τεχνολογίας εισάγουν νέα προϊόντα σευφιστάµενες αγορές ή δηµιουργούν εντελώς νέες αγορές προϊ-όντων. Αυτές συµβάλλουν, επίσης, στην αποφυγή της πραγµατο-
(1)ΕΕC 235 της 1.10.2003, σ. 11.ποίησης υψηλών επενδύσεων για ταυτόσηµη έρευνα, στις
περιπτώσεις που δύο ή και περισσότερες επιχειρήσεις έχουν τονίδιο ερευνητικό στόχο και διαθέτουν παρόµοιες ερευνητικέςµεθόδους. Σε περίπτωση ύπαρξης συµφωνιών, οι οποίες υπερβαί-
νουν το νοµικά υφιστάµενο πεδίο προστασίας του σχετικού
δικαιώµατος, τότε το δίκαιο του ανταγωνισµού πρέπει να διαδρα-µατίσειτον ελεγκτι κό του ρόλο.
1.4. Εφόσον η ΕΕ επιθυµεί να καταστεί µέχρι το 2010 η
δυναµικότερη οικονοµία στον κόσµο, δεν είναι µόνο σηµαντικό νααναπτυχθούν νέες τεχνολογίες, αλλά καινα ενθαρρυνθεί, κατάβιώσιµο τρόπο, η ταχεία διάδοσή τους. Εν προκειµένω, δεν είναι
δυνατόν να περιορισθεί, κατά άµετρο τρόπο, η επιδίωξη του
νοµοθέτη για την ισχυροποίηση της θέσης του κατόχου τουδικαιώµατος προστασίας, αλλά να δηµιουργηθούν οι κατάλληλες
συνθήκες που να διευκολύνουν τη µεταφορά από αυτόν προς
τρίτους της τεχνολογίας του. Θα πρέπεινα προσφερθούν στοδικαιοπάροχο, ως κάτοχο ενός δικαιώµατος προστασίας, επαρκή
κίνητρα, προκειµένου αυτός να επιτρέψει σε άλλα πρόσωπα να
χρησιµοποιούν την τεχνολογία του. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπεινα ληφθεί υπόψη ότι, από οικονοµική άποψη, είναι προτιµότερο
να υπάρχειέστω καιλίγος ανταγωνι σµός παρά καθόλου, στην
περίπτωση που δεν χορηγηθεί άδεια για την εισαγωγή µιαςκαινοτοµίας. Ο δικαιοπάροχος αποφασίζει κατ' αποκλειστικότητααν θα επιτρέψει σε τρίτους να συµµετάσχουν στις καινοτοµίες του.
1.5. Σε σύγκριση µε άλλες συµβάσεις, η παραχώρηση αδείας
εγκυµονεί πολύ περισσότερους κινδύνους επειδή, εάν η συµφωνίααποτύχει, δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα να επανακτηθεί η τεχ-
νογνωσία που έχειµεταβι βαστεί. Αυτός είναιένας από τους
λόγους που αυξάνουν την ανάγκη νοµικής κατοχύρωσης τουδικαιοπαρόχου.
2.Συνοπτικήπαρουσίασητωνκυρίων σηµείωντουΚΑΚΜΤ
και οι απόψεις της ΕΟΚΕ:
2.1. Υπάρχουν πολλά σηµεία στα οποία οι βασικές αντιρρήσεις
στις οποίες στηρίζεται ο ΚΑΚΜΤ δεν ανταποκρίνονται στις γενικές
απαιτήσεις. Στη συνέχεια, θα γίνει κατ' αρχάς αναφορά στα κύριασηµεία κριτικής επί του σχεδίου κανονισµού, τα οποία µετά θααναλυθούν λεπτοµερώς στο σηµείο 3.
30.3.2004 EL C 80/21 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
2.2. Στην πράξη, ο προσδιορισµός των αγοραστικών µεριδίων
θα δηµιουργήσει ακόµα µεγαλύτερες δυσχέρειες απ' ότι µέχρι
σήµερα, επειδή στην ανάλυση δεν συµπεριλαµβάνεται µόνο η
αγορά προϊόντων, αλλά και η αγορά τεχνολογίας και, σε ορισµένεςπεριπτώσεις, η αγορά καινοτοµίας. Οι επιχειρήσεις δεν είναι σε θέσηνα καθορίσουν τρεις διαφορετικές αγορές για να αξιολογήσουν εάν
και κατά πόσον µια συµφωνία για την παραχώρηση άδειας συνάδει
µε τη νοµοθεσία περί συµπράξεως επιχειρήσεων.
2.3. Τα κατώτερα µερίδια αγοράς για την παραχώρηση αδειών
που ανέρχονταισε 20 ή 30 %είναιπολύ χαµηλά. Η γενι κευµένη
διάδοση των τεχνολογιών προϋποθέτει την επέκταση του «ασφα-
λούς καταφυγίου »καιστην καλύτερη περίπτωση την κατάργηση
των ορίων αυτών. Στην πράξη έχει αποδειχθεί χρήσιµο το σκεπτικό
στο οποίο στηρίζεταιο κανονι σµός 240/96, σύµφωνα µε τον
οποίο επεµβάσεις γίνονται µόνο στην περίπτωση που µεµονωµένεςσυµφωνίας επιφέρουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισµό.
2.4. Οι συµβάσεις για την παραχώρηση αδειών µεταξύ αντα-
γωνιστριών επιχειρήσεων θα πρέπει να κρίνονται αυστηρότερα από
τις συµβάσεις µεταξύ µη ανταγωνιστριών επιχειρήσεων. Η αρχή
αυτή είναι δανεισµένη από τις U.S.-Antitrust Guidelines for the
Licensing of Intellectual Property του 1995. Ωστόσο, στην
Ευρώπη δεν υπάρχει ακόµη πρακτική εµπειρία µε τη µέθοδο αυτή
η οποία να αποδεικνύει τη χρησιµότητά της. Σε πολλές περιπτώσεις,η παραχώρηση αδειών µεταξύ ανταγωνιστριών επιχειρήσεων προά-γει τον ανταγωνισµό. Αυτό συµβαίνει, για παράδειγµα, στην
περίπτωση που µια επιχείρηση αποκτά την άδεια εκµετάλλευσης
ευρεσιτεχνίας ενός ανταγωνιστή της µε πρόθεση να τη χρησιµο-ποιήσει για να αναπτύξει ένα δικό της προϊόν, το οποίο θα διαθέσει
στη συνέχεια στην αγορά. Στην περίπτωση αυτή η αυστηρότερη
κρίση της παραχώρησης αδειών µεταξύ ανταγωνιστριών επιχει-ρήσεων δεν φαίνεται δικαιολογηµένη.
2.5. Οι κατευθυντήριες γραµµές για τον ΚΑΚΜΤ παραπέµπουν
κατά κύριο λόγο στους κινδύνους που εγκυµονούν ορισµένες
ρήτρες που περιλαµβάνονται σε συµφωνίες παραχωρήσεως αδειώνκαι λιγότερο στην οικονοµική τους χρησιµότητα. Η εµπειρία πουέχει συναχθεί µέχρι σήµερα µε τις συµβάσεις για την παραχώρηση
αδειών δεν δίνει αφορµή για µια τόσο κριτική τοποθέτηση. Θα
έπρεπε µάλλον να επικροτείται κάθε περίπτωση που ο δικαιοπά-ροχος επιτρέπει σε τρίτους να συµµεριστούν την τεχνογνωσία που
διαθέτει. Ένας δικαιοπάροχος που θα διαβάσει τις κατευθυντήριες
γραµµές θα πρέπεινα έχειτην εντύπωση ότι , σε περίπτωση που θαπαραχωρήσει µια άδεια, προβαίνει σε µια από νοµική άποψη
προβληµατική ενέργεια.
3.Οι σηµαντικότερες ρήτρες του σχεδίου ΚΑΚΜΤ
3.1.Ορισµοί
3.1.1. Με το άρθρο 1, σηµείο 1,εδάφιο β ),το πεδίο εφαρµογής
της πρότασης κανονισµού επεκτείνεται στις συµφωνίες παραχώ-ρησης άδειας εκµετάλλευσης ευρεσιτεχνίας και τεχνογνωσίας,
καθώς και στις µικτές συµφωνίες παραχώρησης αδειών εκµετάλλευ-
σης ευρεσιτεχνίας ή τεχνογνωσίας. Από το χώρο των δικαιωµάτωνπνευµατικής ιδιοκτησίας συµπεριλήφθηκαν και οι άδειες εκµετάλ-λευσης λογισµικού. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η παραχώρηση
άδειας σε σχέση µε άλλα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας θα
πρέπει να ρυθµιστεί ιδιαιτέρως επειδή, λόγω των σηµαντικώνδιαφορών που υφίσταται κυρίως µεταξύ των δικαιωµάτων ευρεσιτε-χνίας και πνευµατικής ιδιοκτησίας, είναι πάρα πολύ δύσκολο να
ρυθµιστεί η υπόθεση αυτή στα πλαίσια ενός και µοναδικού
κανονισµού. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί ότι, όσον αφορά
τα δικαιώµατα ευρεσιτεχνίας και την τεχνογνωσία, στα οποίααναφέρεται αποκλειστικά ο κανονισµός 240/96, υπάρχει ήδη µιαρύθµιση µε την οποία έχουν συναχθεί εµπειρίες, πράγµα που δεν
συµβαίνει µε άλλα δικαιώµατα. Επιδοκιµάζεται η συµπερίληψη των
αδειών λογισµικού στον ΚΑΚΜΤ, επειδή πρόκειται για µια συνήθηπρακτική η οποία µπορεί να αξιοποιηθεί αποκλειστικά για τη
λειτουργία του προϊόντος για το οποίο έχει εκχωρηθεί άδεια
αποκλειστικής εκµετάλλευσης, όπως για παράδειγµα µιας µηχανής,καιδεν αποτελεί απλώς ασήµαντο τµήµα της συνολι κής παράδο-
σης.
3.1.2. Στο άρθρο 1, σηµείο 1,εδάφιο ζ ),ο ορισµός της
τεχνογνωσίας περιορίζεται σηµαντικά σε σχέση µε τον κανονισµό
240/96. Ο χαρακτηρισµός «ουσιώδης »σηµαίνειότιη τεχνογνωσία
περιλαµβάνει πληροφορίες που είναι «απαραίτητες »για την
παραγωγή ή την παροχή των προϊόντων στα οποία αναφέρεταιη
σύµβαση. Μέχρι στιγµής, αυτό ίσχυε ήδη για την «χρήσιµη »
τεχνογνωσία. Η ΕΟΚΕ είναιτης άποψης ότιδεν συντρέχειλόγοςνα τροποποιηθούν κατ αυτό τον τρόπο οι ορισµοί.
3.2.Όρια µεριδίου αγοράς
3.2.1. Σύµφωνα µε το άρθρο 3του νέου σχεδίου κανονισµού,
στην περίπτωση συµφωνιών µεταξύ µη ανταγωνιστριών επιχει-
ρήσεων υφίσταταιδυνατότητα απαλλαγής, υπό τον όρο ότιτοσυνολικό µερίδιο αγοράς κάθε µέρους της συµφωνίας δεν υπερβαί-νειτο 30 %.Στην περίπτωση ανταγωνιστριών επιχειρήσεων, το
αντίστοιχο όριο του κοινού µεριδίου αγοράς ανέρχεται σε 20 %.
3.2.2. Η διαπίστωση του µεριδίου αγοράς µπορεί συνεπώς να
απαιτηθεί στην αγορά προϊόντων και τεχνολογίας καθώς και
σύµφωνα µε το σηµείο 22των κατευθυντηρίων γραµµών για τον
ΚΑΚΜΤ σε µεµονωµένες περιπτώσεις και στην αγορά καινοτοµίας.
Ωστόσο, για πολλές επιχειρήσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να
προσδιορίσουν την αγορά προϊόντων, επειδή συν τοις άλλοιςπρέπει να λάβουν υπόψη και τους δυνητικούς ανταγωνιστές τους.Σε πολλές περιπτώσεις, κατά την σύναψη συµφωνίας για την
παραχώρηση άδειας δεν µπορεί να καθοριστεί κατά πόσον τα
προϊόντα µπορούν να υποκατασταθούν από άλλα, κυρίως επειδήπρόκειται συχνά για καινοτοµίες για τις οποίες δεν υπάρχουν
ακόµη υποκατάστατα. Ακόµη πιο δύσκολο είναι να εκτιµηθεί εάν
αυτό θα µπορούσε να ισχύσει στο µέλλον, εάν ληφθούν υπόψη οιπιθανοί ανταγωνιστές. Έτσι, δηµιουργείται µια σοβαρή νοµική
αβεβαιότητα. Επιπλέον, από τις µέχρι τούδε αποφάσεις της
Επιτροπής προκύπτει ότι οι απόψεις των επιχειρήσεων όσοναφορά τον προσδιορισµό του µεριδίου αγοράς που κατέχουν
παρεκκλίνουν συχνά σε µεγάλο βαθµό από αυτές των αρµοδίων
για τη σύµπραξη επιχειρήσεων αρχών.
3.2.3. Από την άλλη πλευρά, η παραχώρηση αδειών για
υφιστάµενες ευρεσιτεχνίες και διαθέσιµη τεχνολογία καλύπτεταιαπό την αγορά τεχνολογίας. Όπως συµβαίνεικαιστην αγορά
προϊόντων, και σε αυτή την περίπτωση διαπιστώνεται η ύπαρξη
ενός υποθετικού µονοπωλίου από τη στιγµή που αυτό είναι σεθέση να αυξήσει σταδιακά τα τέλη για την παραχώρηση αδειώνκατά 5 έως 10 %(τεστ SSNIP). Όµως, στις κατευθυντήριες
γραµµές δεν εξηγείται επαρκώς µε ποιο τρόπο θα προσδιορίζεται
στην πράξη η κατάσταση που επικρατεί στην αγορά όσον αφοράτο θέµα αυτό.
C 80/22 EL 30.3.2004 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3.2.4. Όµως, η αγορά καινοτοµίας ανταποκρίνεται ακόµη
λιγότερο στην πρακτική της παραχώρησης αδειών για την οποία
χρειάζονται απλά σταθµά. Η έννοια αυτή είναι άγνωστη στην
Ευρωπαϊκή νοµοθεσία καιαπαντάταιστη νοµοθεσία των ΗΠΑ γι ατη σύµπραξη επιχειρήσεων. Στις κατευθυντήριες γραµµές δενδίδονται ούτε ένας ορισµός της αγοράς καινοτοµίας ούτε ακριβείς
οδηγίες για την οριοθέτησή της. Στις Ηνωµένες Πολιτείες Αµερι-
κής, η αγορά καινοτοµίας αναφέρεται στην ανάπτυξη νέων,άγνωστων ή βελτιωµένων προϊόντων ή διαδικασιών µε τις αντα-
γωνιστικές παραµέτρους F&E ως προϊόντα της αγοράς καινοτο-
µίας. Στην πράξη όµως, στην περίπτωση ενός αντίστοιχου προσδιο-ρισµού της κατάστασης της αγοράς, είναι σχεδόν αδύνατον να
προβλεφθεί ex ante ποια θα είναι τα αποτελέσµατα της ερευνητικής
διαδικασίας ούτε πότε θα προκύψουν. Τα αποτελέσµατα ερευνη-τικών προγραµµάτων εξαρτώνται από πολλούς τυχαίους παρά-
γοντες, οιοποίοιείναιάγνωστο αν θα προκύψουν. Σε αυτό πρέπει
να προστεθεί ότι οι ανακαλύψεις είναι καµιά φορά τυχαίες. Στηπερίπτωση αυτή, είναι σχεδόν αδύνατον να προσδιοριστεί η ύπαρξη
πιθανών ανταγωνιστών, επειδή οι επιχειρήσεις συνηθίζουν να
τηρούν απόρρητες τις δραστηριότητές τους στο χώρο της έρευναςκαιτης τεχνολογι κής ανάπτυξης.
3.2.5. Πρέπεινα ληφθεί επίσης υπόψη ότι , στην περίπτωση
νέων προϊόντων, τα οποία αποτελούν συχνά το αντικείµενοσυµφωνιών για την παραχώρηση αδειών εκµετάλλευσης, καταλαµ-
βάνεται συχνά ένα σηµαντικό µερίδιο της αγοράς και υπάρχει
περίπτωση να δηµιουργηθεί ακόµη και µονοπώλιο. Η ύπαρξηανάλογων συνθηκών στην αγορά συνιστά τυπικό χαρακτηριστικό
των περιπτώσεων σύναψης συµφωνίας για την παραχώρηση άδειας
εκµετάλλευσης καιδεν είναιαπαραίτητο να οδηγούν σε θέσηισχύος που να προσοµοιάζει της σύµπραξης επιχειρήσεων. Αυτό
συµβαίνει ιδιαιτέρως όταν µε την δηµιουργία νέων προϊόντων η
για κάποιον να δηµιουργούνται ειδικές, µικρές αγορές οι οποίεςδεν έχουν επιπτώσεις µε την έννοια της σύµπραξης επιχειρήσεων.
Συνεπώς, κατά τη γνώµη της ΕΟΚΕ, η θέσπιση αυστηρών ορίων
για τα µερίδια αγοράς είναι περιττή.
3.2.6. Στο σηµείο 12 της αιτιολογικής έκθεσης για τον ΚΑΚΜΤ
αναφέρεται ότι, όταν το µερίδιο αγοράς υπερβαίνει τα όρια που
έχουν καθοριστεί, δεν µπορεί να θεωρείται ότι οι συµφωνίες
µεταφοράς τεχνολογίας που εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής τουάρθρου 81παράγραφος 1επιφέρουν συνήθως αντικειµενικά
πλεονεκτήµατα. Πουθενά όµως δεν βρίσκει κανείς µια απόδειξη γι
αυτόν τον εξαιρετικά γενικό και από οικονοµική άποψη
ατεκµηρίωτο ισχυρισµό. Φαίνεται πολύ περισσότερο ότι τα όριαγια τα µερίδια αγοράς της τάξης του 20 και 30 %Έχουν τεθεί µε
τρόπο αυθαίρετο. Προφανώς, η Επιτροπή ήθελε να προσαρµόσει
τις ρυθµίσεις για τη µεταφορά τεχνολογίας στον κανονισµό για τιςαπαλλαγές κατά κατηγορία στην περίπτωση κάθετων συµφωνιών.
Όµως, αυτοί οι δύο κανονισµοί έχουν εντελώς διαφορετικό
υπόβαθρο και δεν είναι δυνατόν να συγκριθούν. Τα σταθερά όριαγια τα µερίδια αγοράς µπορεί µεν να αποτελούν κατάλληλο µέσο
για την αξιολόγηση διανεµητικών συµβάσεων, αυτό όµως δεν
ισχύει στην περίπτωση των συµβάσεων για τη µεταφορά τεχνολο-γίας στις οποίες, όπως ήδη αναφέρθηκε, αυτό είναι εξαιρετικάδύσκολο να καθοριστεί.
3.2.7. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτού του είδους οιαυστηρές
και σχηµατικές και ρυθµίσεις εγκυµονούν τον κίνδυνο να περιοριστείη ροή τεχνολογίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και,κατ' επέκταση, η διάδοση της επιστηµονικής και τεχνολογικής προό-
δου. Οι δικαιοπάροχοι θα µπορούσαν στην περίπτωση αυτή να
αποφασίσουν να µεταβιβάσουν την τεχνολογία τους σε δικαιοδό-χους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου µπορούν να επωφεληθούναπό την ύπαρξη περισσότερο ευέλικτων ρυθµίσεων. Σε διαφορετική
περίπτωση, οι δικαιοπάροχοι θα µπορούσαν να αποφασίσουν να
κρατήσουν για τον εαυτό τους την τεχνογνωσία που διαθέτουν,
πράγµα το οποίο θα είχε ως αποτέλεσµα σηµαντικές απώλειες απότην άποψη της οικονοµικής ευηµερίας. Ο προσανατολισµός σταόρια των µεριδίων αγοράς που ισχύουν σε άλλους κανονισµούς για
απαλλαγές κατά κατηγορία δεν συνεκτιµά τις ιδιαίτερες ανάγκες
προαγωγής των συµφωνιών για την παραχώρηση αδειών εκµετάλ-λευσης και συνιστά περιορισµό σε σχέση µε τον κανονισµό 240/96
ο οποίος έχειευρύτερο χαρακτήρα. Επίσης, µε τη θέσπι ση του
νέου κανονισµού για τη διαδικασία που τηρείται στην περίπτωσησύµπραξης επιχειρήσεων, µε τον οποίο επιβαρύνονται οι επιχει-
ρήσεις µε την απόφαση για τη νοµιµότητα µιας συµφωνίας που
περιορίζει τον ανταγωνισµό, θα ήταν προτιµότερο να θεσπιστεί έναςκανονισµός για τη µεταφορά τεχνολογίας που θα είναι πιο εύκολο
να εφαρµοστεί αντί για έναν κανονισµό ο οποίος περιπλέκει σε
µεγάλο βαθµό την αξιολόγηση των σχετικών συνθηκών.
3.2.8. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ είναιτης γνώµης ότιδεν πρέπεινα
τεθούν όρια για τα µερίδια αγοράς. Εν είδει βοηθήµατος, θα
µπορούσαν να αυξηθούν σε 40 -50 % τουλάχιστον. Μόνο µε αυτό
τον τρόπο µπορούν τουλάχιστον να περιοριστούν οι αβεβαιότητεςοι οποίες προκύπτουν κατά τον καθαρισµό των σχετικών αγορών.
3.3.Βασικοί περιορισµοί
3.3.1. Σύµφωνα µε το εδάφιο β ),παράγραφος 1,άρθρο 4,του
εν λόγω κανονισµού, οι περιορισµοί της παραγωγής και τηςδιάθεσης είναι εν γένει ανεπίτρεπτοι. Σε σχέση µε αυτό, θαπρέπειόµως να γίνειαναφορά στη δυνατότητα απαλλαγής του
δικαιοπαρόχου από την υποχρέωση να µην χρησιµοποιήσει ο ίδιος
την τεχνολογία του. Στο εδάφιο γ )θα πρέπειεπίσης να προβλέπεται
απαλλαγή για τους περιορισµούς που αφορούν το «πεδίο εφαρµο-
γής »,εφόσον δεν ακολουθεί περιορισµός για τον δικαιοπάροχο να
χρησιµοποιήσει την τεχνολογία που κατέχει, όπως προβλέπεταικαιστον κανονι σµό 240/96. Κατ' ανάλογο τρόπο πρέπεινα
συµπεριληφθεί ρητώς δυνατότητα απαλλαγής για περιορισµούς
του είδους «second source», επειδή αυτού του είδους οι ρήτρες
έχουν µεγαλύτερη σηµασία στην πράξη. Στο εδάφιο δ ),είναιπολύ
περιοριστική η διατύπωση ότι δεν µπορεί να περιοριστεί η
δυνατότητα του δικαιοδόχου να χρησιµοποιήσει την τεχνολογίαπου διαθέτει, εκτός αν ο περιορισµός αυτός είναι «απαραίτητος »
για να εµποδιστεί η αποκάλυψη σε τρίτους της τεχνολογίας που
µεταβιβάστηκε. Συνεπώς, ο όρος «απαραίτητος »θα πρέπεινα
µετατραπεί σε «κατάλληλος ».
3.3.2. Όσον αφορά τους σχετικούς µε το πεδίο περιορισµούς
κατά την έννοια του άρθρου 4παράγραφος 2εδάφιο β ),πρέπεινα
συµπεριληφθεί στον κανονισµό διάταξη ότι µπορεί να απαγορεύε-ται η παθητική πώληση σε µια άλλη συµβεβληµένη περιοχή. Η
ρύθµιση αυτή αποδείχθηκε χρήσιµη στον κανονισµό 240/96,
επειδή επετράπη στον προστατευόµενο δικαιοδόχο να διεισδύσειστην αγορά µε το εν λόγω προϊόν. Μόνο στο σηµείο 93των
κατευθυντηρίων γραµµών προβλέπεται ότι η γη οι περιορισµοί των
παθητικών πωλήσεων δεν εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής τουάρθρου 81,παράγραφος 1της ΣΕΚ για περίοδο 2 ετών από την
ηµεροµηνία κατά την οποία το προϊόν που ενσωµατώνειτην
παραχωρούµενη τεχνολογία διατεθεί για πρώτη φορά στην αγορά.Για λόγους νοµικής κατοχύρωσης, η ΕΟΚΕ συνιστά να συµπεριληφ-θεί αµέσως αντίστοιχη ρήτρα στον ΚΑΚΜΤ. Η διετής προθεσµία
που προβλέπεταιγι α το σκοπό αυτό δεν επαρκεί. Η ΕΟΚΕ
προτείνει να τηρηθεί ο καταξιωµένος κανονισµός 240/96, οοποίος προβλέπειπροθεσµία πέντε ετών.
30.3.2004 EL C 80/23 Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3.4.Προστασία παλαιών συµφωνιών
3.4.1. Σύµφωνα µε το άρθρο 9, παράγραφος 2του ΚΑΚΜΤ, οι
συµφωνίες για τις οποίες εχορηγείτο απαλλαγή σύµφωνα µε την
µέχρι τούδε νοµοθεσία δεν θα ισχύουν εφόσον δεν πληρούν τις
προϋποθέσεις του νέου κανονισµού. ∆εν επιτρέπεται να καταργείταικάθε νοµική προστασία των παλαιών συµφωνιών. Μόνο και µόνο
λόγω ρητρών µε δευτερεύουσα σηµασία θα καταστεί απαραίτητη η
αναδιαπραγµάτευση των συµφωνιών για την παραχώρηση άδειαςεκµετάλλευσης, ενώ υπάρχειακόµη καιπερίπτωση να αµφι σβη-
τηθούν αυτές καθ' ολοκληρίαν. Επειδή η κατάσταση αυτή δηµιουρ-
γεί µεγάλη αβεβαιότητα, η ΕΟΚΕ συνιστά να προστατεύονται οιπαλαιές συµφωνίες καθ όλη τη διάρκειά τους.
3.5.Κατευθυντήριεςγραµµές
3.5.1. Κατά βάση, επιδοκιµάζεται η προσπάθεια που καταβάλλει
η Επιτροπή να προσφέρει στις επιχειρήσεις, ιδιαιτέρως µετά την
εγκατάλειψη της µονοπωλιακής της θέσης όσον αφορά τη χορήγηση
απαλλαγών, λεπτοµερείς κατευθυντήριες γραµµές που χρησιµεύουνως προσανατολισµός για να είναι σε θέση να κρίνουν αν µια συµφω-
νία για την παραχώρηση άδειας εκµετάλλευσης είναι σύµφωνη µε τη
νοµοθεσία περί σύµπραξης επιχειρήσεων. Ωστόσο, σε πολλά σηµείααυτών των κατευθυντηρίων γραµµών —και ιδιαιτέρως όσον αφορά
τις συµφωνίες παραχώρησης αδειών εκµετάλλευσης που θα συναφ-
θούν —δηµιουργείται η εντύπωση ότι η Επιτροπή αντιµετωπίζει τις
συµφωνίες αυτές µε ιδιαίτερα κριτική διάθεση, αν δεν τις θεωρεί εξορισµού περιοριστικές για τον ανταγωνισµό. Για παράδειγµα, στο
σηµείο 156 των κατευθυντηρίων γραµµών αναφέρεταιότιη
παραχώρηση αδειών εκµετάλλευσης κατ' αποκλειστικότητα δικαιο-λογείταιµόνον κατ' εξαίρεση. Ο κίνδυνος που συνεπάγονταιείναι
πολύ µεγαλύτερος από τα πλεονεκτήµατα που προσφέρουν. Ο κατά
πολύ µεγαλύτερος κίνδυνος που υφίσταταιείναιτο ενδεχόµενονα µην παραχωρούνταιπλέον καθόλου άδει ες, εφόσον οιρήτρες
αποκλειστικότητας επιτρέπονται µόνο κάτω από τόσο αυστηρές
προϋποθέσεις. Στην πράξη, το άνοιγµα της αγοράς ή η έναρξηερευνητικών και αναπτυξιακών προγραµµάτων είναι δυνατή µόνο σε
περίπτωση που ο δικαιοδόχος αποκτά άδεια αποκλειστικής εκµετάλ-
λευσης. Συνεπώς, στις κατευθυντήριες γραµµές θα πρέπει να εκφρά-ζεται η χρησιµότητα που έχουν για την οικονοµία οι συµφωνίες γιατην µεταφορά τεχνολογίας οιοποίες δεν εµπίπτουν στον ΚΑΚΜΤ
αλλά προάγουν τον ανταγωνισµό. Αυτό θα διευκόλυνε τις αποφά-
σεις των δυνητικών δικαιοπαρόχων να εκχωρήσουν µια άδεια. Σεκαµιά περίπτωση δεν πρέπει να αποκτήσουν την εντύπωση ότι µε την
παραχώρηση µιας άδειας προβαίνουν σε µια από νοµική άποψη
προβληµατική πράξη.
3.5.2. Κατά τα άλλα, όπως ήδη αναφέρθηκε, δεν είναιµόνο ο
ορισµός της σχετικής αγοράς (σηµείο 17καιεπόµενα )που είναι
ασαφής, το ίδιο ισχύει και για τον ορισµό των δυνητικών αντα-γωνιστών. Σύµφωνα µε το σηµείο 24των κατευθυντήριων γραµµών,
οι συµβαλλόµενοι θεωρούνται δυνητικοί ανταγωνιστές όταν ακόµη
και εν απουσία της συµφωνίας θα προέβαιναν πιθανόν στις απαραίτη-
Βρυξέλλες, 11 ∆εκεµβρίου 2003.
Ο Πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής και Κοινωνικής
Επιτροπής
Roger BRIESCHτες πρόσθετες επενδύσεις για να εισέλθουν στη σχετική αγορά.
Όµως, µε αυτή τη διατύπωση δεν διευκρινίζεται όσο θα επέτρεπε
πότε µια επιχείρηση αναµένεται φυσιολογικά να προβεί σε παρόµοιες
επενδύσεις.
3.5.3. Στο σηµείο 144 κ.ε. των κατευθυντήριων γραµµών αναφέ-
ρονται διάφορα είδη περιορισµών τα οποία ισχύουν συνήθως για τιςσυµφωνίες παραχώρησης αδειών εκµετάλλευσης. Στο σηµείο 146
απαριθµούνται µόνο εν συντοµία οι υποχρεώσεις που περιλαµβά-
νονται σε µια συµφωνία παραχώρησης άδειας εκµετάλλευσης οιοποίες σε κάθε περίπτωση δεν περιορίζουν τον ανταγωνισµό κατά
την έννοια του άρθρου 89,παράγραφος 1της ΣΕΚ. Σε αυτό τον
«λευκό κατάλογο »θα πρέπει, για λόγους νοµικής κατοχύρωσης,
να προστεθούν οιπτυχές οιοποίες περι λαµβάνονταισήµερα στο
άρθρο 2του κανονισµού (ΕΚ)αριθ. 240/96. Αυτό θα συνέβαλε
σηµαντικά στη συγκεκριµένη διατύπωση µιας συµφωνίας για τηνπαραχώρηση άδειας εκµετάλλευσης, επειδή ενδέχεται να υπάρξουναµφιβολίες σχετικά µε την νοµιµότητα παρόµοιων ρητρών.
4.Περίληψη
4.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει στο σχέδιο ΚΑΚΜΤ την µεγαλύτερη
ευελιξία που θεσπίζεται όσον αφορά στη διαµόρφωση συµφωνιών,
µε τον περιορισµό του κανονισµού σε ορισµένες ουσιαστικής σηµα-σίας «µαύρες »ρήτρες. Επιπλέον, µπορούν να συνάπτονται και συµ-
φωνίες για τη µεταφορά τεχνολογίας που ισχύουν για µεγαλύτερο
χρονικό διάστηµα από ότι µέχρι τώρα, ανάλογα µε την διάρκειαισχύος των δικαιωµάτων προστασίας. Η συγκριτικά αυθαίρετη
δεκαετής προθεσµία παύεινα ι σχύειστην περίπτωση αυτή.
4.2. Στα πλαίσια της αναθεώρησης του σχεδίου, λόγω των ιδιαι-
τεροτήτων που παρουσιάζουν οι αγορές προϊόντων, τεχνολογίας
και καινοτοµίας, καθώς και των συναφών δυσχερειών για τον προσδι-
ορισµό τους, η ΕΟΚΕ συνιστά να εγκαταλειφθεί το σύστηµα τωνορίων για τα µερίδια αγοράς και να γίνει κατ αρχήν µια στροφή προςτην αγορά προϊόντων. Οπωσδήποτε, τα όρια για τα µερίδια αγοράς
πρέπεινα αυξηθούν τουλάχι στον σε 40 -50 %, προκειµένου να
προσφερθεί περισσότερη νοµική ασφάλεια στις επιχειρήσεις.Κατ' αυτό τον τρόπο θα µπορούσε επίσης να αποφευχθεί το ενδεχό-
µενο να θεωρηθεί εξ ορισµού ότι περιορίζουν τον ανταγωνισµό
συµφωνίες παραχώρησης άδειας για την χρήση νέων τεχνολογιώνοιοποίες προάγουν τον ανταγωνι σµό. Αυτό θα επέτρεπε στους
δυνητικούς δικαιοπαρόχους να εφαρµόσουν µε περισσότερο ευέ-
λικτο τρόπο στην πράξη το νέο κανονισµό για τη µεταφορά τεχνολο-γίας καιθα τους ενθάρρυνε να προβούν στην παραχώρηση των
σχετικών αδειών. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι κατευθυντήριες
γραµµές για τον ΚΑΚΜΤ πρέπει να συµβάλουν να καθιερωθεί ηεντύπωση ότι η παραχώρηση αδειών για την εκµετάλλευση τεχνολο-γιών είναι κατά βάση µια θετική πράξη. Αυτό ανταποκρίνεται στην
οικονοµική πραγµατικότητα και µπορεί να έχει ως αποτέλεσµα οι
δικαιοπάροχοι να µην κρατούν την τεχνολογία που διαθέτουν µόνογια τον εαυτό τους ή να τη µεταβιβάζουν µόνο σε δικαιοδόχους
εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου µπορούν να επωφεληθούν από την
ύπαρξη περισσότερο ευέλικτων ρυθµίσεων.