Ειδική έκθεση Οι δαπάνες της ΕΕ στο 
πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής  
πολιτικής στις χώρες της 
Νότιας Μεσογείου και  
της ανατολικής εταιρικής 
σχέσης έως το 2014EL 2016  αριθ.  09
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες: eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx  
Ιστότοπος:  eca.europa.eu  
Twitter: @EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016
Print ISBN 978-92-872-4742-1 ISSN2 1831-0826 doi:10.2865/382321 QJ-AB-16-010-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-4770-4 ISSN2 1977-5660 doi:10.2865/090157 QJ-AB-16-010-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-4735-3 ISSN2 1977-5660 doi:10.2865/658484 QJ-AB-16-010-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Οι δαπάνες της ΕΕ στο 
πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής 
πολιτικής στις χώρες της 
Νότιας Μεσογείου και 
της ανατολικής εταιρικής 
σχέσης έως το 2014
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2016  αριθ.  09
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες και ακρωνύμια
 Γλωσσάριο
I-V Σύνοψη
1-20 Εισαγωγή
2-20 Εξωτερική μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ
2-5 Το πλαίσιο πολιτικής
6-8 Μια συνολική προσέγγιση της εξωτερικής διάστασης της μετανάστευση
9 Προτεραιότητα σε χώρες της γειτονίας
10-11 Διάφορα θεσμικά και χρηματοδοτικά μέσα
12-16 Οι δαπάνες της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής χρηματοδοτούνταν από 
διάφορες πηγές
17-20 Ρυθμίσεις χρηματοδότησης και διαχείρισης
21-26 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
27-65 Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των αναγκών των 
χωρών -εταίρων και τα μέσα παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
27-31 Ευρύ φάσμα στόχων οι οποίοι δεν συνδέονται πάντα μεταξύ τους
32-37 Απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή κατά τον προσδιορισμό των αναγκών των χωρών-εταίρων
38-51 Πρέπει να βελτιωθούν οι μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης
52-60 Οι γεωγραφικές και θεματικές προτεραιότητες ήταν δύσκολο να επαληθευτούν
61-65 Παρέμβαση που εκτείνεται σε ευρεία γεωγραφική περιοχή
03 Περιεχόμενα 
66-89 Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο 
της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες της 
Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
67-69 Οι ανεπάρκειες όσον αφορά τους επιχειρησιακούς στόχους και τους δείκτες αποτελεσμάτων 
κατέστησαν δύσκολη την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των έργων
70-73 Παράγοντες που αποβαίνουν σε βάρος της αποτελεσματικότητας
Πλαίσιο 8  Παράδειγμα ορθής πρακτική
74 Ζητήματα αποτελεσματικότητας σε τρεις καίριους τομείς
75-81 Η σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης
82-86 Μέτρα στήριξης για επιστροφές και επανεισδοχές: περιορισμένος αντίκτυπος και ανισομερής στήριξη από 
τρίτες χώρες
87-89 Προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων: πτυχή που περιλαμβάνεται στα ελεγχθέντα έργα χωρίς όμως να 
υλοποιείται πάντοτε επιτυχώς
90-103 Δύσκολος ο συντονισμός μεταξύ πολλών εταίρων σε διάφορα επίπεδα
91-100 Η διακυβέρνηση ήταν περίπλοκη
101-102 Εταιρικές σχέσεις κινητικότητας: ανάγκη αποσαφήνισης του συντονισμού
103 Μελλοντικές προοπτικές
 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  Εταιρικές σχέσεις κινητικότητας που υπεγράφησαν μεταξύ ΕΕ,  
κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών
 Παράρτημα ΙΙ —  Ποσά για τα οποία αναλήφθηκαν υποχρεώσεις και υπογράφηκαν συμβάσεις, 
καθώς και ποσά που καταβλήθηκαν σε σχέση με την εξωτερική διάσταση 
της μεταναστευτικής πολιτικής κατά τη διάρκεια της περιόδου 2007-2013 (σε 
εκατομμύρια ευρώ)
 Παράρτημα ΙΙΙ —  Δαπάνες στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής: πολλά 
διαφορετικά μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ, καθένα εκ των οποίων διαθέτει 
δικούς του στόχους και στρατηγικές
 Παράρτημα IV — Σύνοψη ελεγχθέντων έργων
 Παράρτημα V —  Εκτέλεση μέσων χρηματοδοτικής βοήθειας της ΕΕ (εξωτερική διάσταση 
μετανάστευσης και ασύλου)
 Απαντήσεις της Επιτροπής
04
 Συντομογραφίες και 
ακρωνύμια
ΓΔ: Γ ενική Διεύθυνση
ΔΟΜ : Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης
ΕΜΓΕΣ : Ευρωπαϊκό Μέσο Γ ειτονίας και Εταιρικής Σχέσης
ΕΜΔΔΑ : Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου
ΕΤΑ : Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης
ΕΥΕΔ : Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
ΘΠΜΑ : Θεματικό Πρόγραμμα για τη Μετανάστευση και το Άσυλο
ΚΠΜΑ : Κοινή Πρωτοβουλία για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη
ΜΑΣ : Μηχανισμός αναπτυξιακής συνεργασίας
ΜΠΒ : Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας
ΜΣ: Μηχανισμός Σταθερότητας
ΣΠΜΚ : Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας
ΤΕΑ : Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας
Frontex : Ευρωπαϊκός οργανισμός για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των 
κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
UNDP : Πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Development Programme)
UNHCR : Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες
05
 Γλωσσάριο1
Αιτών άσυλο : Ως αιτών άσυλο αναγνωρίζεται ένας μετανάστης από τη στιγμή που υποβάλει αίτηση για αναγνώριση 
είτε του καθεστώτος του πρόσφυγα είτε του καθεστώτος επικουρικής προστασίας και ενόσω η αίτησή του εκκρεμεί.
Ανάπτυξη ικανοτήτων : Ενίσχυση της αυτονομίας των κρατικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών μέσω της 
εξέλιξης των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της νοοτροπίας τους. Η ανάπτυξη ικανοτήτων μπορεί να λάβει τη μορφή 
έργου που υλοποιείται σε συνεργασία με κυβέρνηση-εταίρο ή στο πλαίσιο διμερούς ή πολυμερούς διαλόγου.
Αποτελέσματα του έργου : Προκειμένου να μετρηθούν τα αποτελέσματα ενός έργου, πρέπει να έχουν 
προσδιοριστεί τα εξής:
α) σαφείς επιχειρησιακοί στόχοι (π.χ. πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια για όλα τα νοικοκυριά ενός δεδομένου 
χωριού)·
β) δείκτες εισροών και εκροών για την αξιολόγηση της ποσότητας, της ποιότητας και του χρόνου παροχής των 
υπηρεσιών, των αγαθών ή των έργων που παρασχέθηκαν στο πλαίσιο του έργου (π.χ. η αγορά και εγκατάσταση 
200 πυλώνων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και 4 000 μέτρων γραμμής)·
γ) τιμές βάσης και στόχου (π.χ. σε περίπτωση που υπάρχουν ήδη 500 πυλώνες και 10 000 μέτρα γραμμής, στόχος 
είναι οι 700 πυλώνες και τα 14 000 μέτρα γραμμής)·
δ) δείκτες αποτελεσμάτων με τους οποίους μετρώνται οι επιδράσεις της υλοποίησης του έργου και περιγράφεται 
η επίτευξη ενός στόχου (π.χ. και τα 200 νοικοκυριά έχουν πλέον πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια). Και σε 
αυτή την περίπτωση μπορούν να καθοριστούν τιμές βάσης και στόχου (π.χ. αύξηση των εξυπηρετούμενων 
νοικοκυριών από 150 σε 200).
Διαχείριση των συνόρων : Διευκόλυνση της εισόδου νομίμως εισερχόμενων επιχειρηματιών, τουριστών, 
μεταναστών και προσφύγων, και εντοπισμός και πρόληψη της παράτυπης εισόδου αλλοδαπών σε μια δεδομένη 
χώρα. Τα μέτρα για τη διαχείριση των συνόρων περιλαμβάνουν την εκ μέρους των κρατικών αρχών επιβολή 
υποχρέωσης θεώρησης, κυρώσεις σε βάρος εταιριών που μεταφέρουν παράτυπους αλλοδαπούς στην επικράτεια 
μιας χώρας και επιχειρήσεις ανάσχεσης στη θάλασσα.
Επανένταξη : Επανενσωμάτωση προσώπου σε μια ομάδα, π.χ. διαδικασία επανασύνδεσης μετανάστη με την 
κοινωνία της χώρας καταγωγής του.
Επιστροφή : Γ ενικώς, η πράξη ή η διαδικασία της επιστροφής, είτε εντός της επικράτειας μιας χώρας είτε, εφόσον 
έχουν εξαντληθεί όλοι οι νόμιμοι δίαυλοι για την παραμονή σε κράτος μέλος της ΕΕ, από χώρα υποδοχής στη 
χώρα καταγωγής ή διέλευσης, όπως στην περίπτωση προσφύγων, αιτούντων άσυλο και πολιτών με εξειδικευμένα 
προσόντα.
Κινητικότητα2: Πρόκειται για έννοια ευρύτερη της μετανάστευσης, καθώς αφορά ένα ευρύ φάσμα προσώπων, π.χ. 
άτομα που πραγματοποιούν σύντομες επισκέψεις, τουρίστες, σπουδαστές, ερευνητές, επιχειρηματίες ή επισκέπτες 
μελών της οικογένειάς τους.
1 Οι ορισμοί προέρχονται, προσαρμοσμένοι, από το γλωσσάριο για τη μετανάστευση του ΔΟΜ, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά.
2 COM(2011) 743 τελικό της 18ης Νοεμβρίου 2011 με τίτλο «Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας».
06 Γλωσσάριο 
Μετανάστευση : Η μετακίνηση, είτε διασυνοριακή είτε εντός της επικράτειας ενός κράτους, προσώπου ή ομάδας 
προσώπων. Η έκταση, η σύνθεση και οι αιτίες της μετανάστευσης ποικίλλουν. Μπορεί να πρόκειται για μετακίνηση 
προσφύγων, εκτοπισθέντων ατόμων, οικονομικών μεταναστών και άλλων, όπως ατόμων που μετακινούνται 
προκειμένου να επανενωθούν με τις οικογένειές τους.
Παράτυπη μετανάστευση : Δεν υπάρχει σαφής ή κοινώς αποδεκτός ορισμός της παράτυπης μετανάστευσης. 
Ο όρος αυτός αναφέρεται στη μετακίνηση ατόμων κατά παράκαμψη του έννομου πλαισίου των χωρών καταγωγής, 
διέλευσης και υποδοχής. Από την οπτική γωνία των χωρών προορισμού, αναφέρεται στην παράτυπη είσοδο, 
διαμονή ή εργασία σε μια χώρα. Από την οπτική γωνία της χώρας καταγωγής, παρατυπία συνίσταται, παραδείγματος 
χάριν, στη διέλευση διεθνών συνόρων χωρίς έγκυρο διαβατήριο ή ταξιδιωτικά έγγραφα. Στους παράτυπους 
μετανάστες συγκαταλέγονται όσοι εισέρχονται στην επικράτεια κράτους χωρίς έγκυρο έγγραφο εισόδου, καθώς και 
εκείνοι που, ενώ εισήλθαν με έγκυρο έγγραφο, δεν έχουν ανανεώσει την άδεια διαμονής τους και παραμένουν στη 
χώρα υποδοχής για διάστημα που υπερβαίνει το προβλεπόμενο βάσει της άδειας διαμονής.
Πρόσφυγας : Άτομο το οποίο, εξαιτίας δικαιολογημένου φόβου δίωξης λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, 
συμμετοχής σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων, βρίσκεται εκτός της χώρας την ιθαγένεια 
της οποίας έχει και δεν μπορεί ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να απολαύει της προστασίας της εν λόγω 
χώρας.
Συμφωνία επανεισδοχής : Συμφωνία με την οποία ορίζονται οι διαδικασίες που ακολουθεί ένα κράτος για να 
επιστρέψει αλλοδαπούς ή απάτριδες που βρίσκονται παρατύπως στο έδαφός του στη χώρα καταγωγής τους ή σε 
τρίτη χώρα την οποία διέσχισαν κατά τη διαδρομή προς τη χώρα που επιθυμεί να τους επιστρέψει.
07
 Σύνοψη
I
Η εξωτερική διάσταση της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ σκοπό έχει την προώθηση της αποτελεσματι -
κής διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών σε συνεργασία με χώρες καταγωγής και διέλευσης. Η παρούσα έκθεση 
ασχολείται με τα δύο κύρια χρηματοδοτικά μέσα σε 6 από τις 11 χώρες της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής 
εταιρικής σχέσης, το θεματικό πρόγραμμα για τη μετανάστευση και το άσυλο (ΘΠΜΑ) και τον ευρωπαϊκό μηχανισμό 
γειτονίας και εταιρικής σχέσης, τα οποία συστάθηκαν αμφότερα για την περίοδο 2007-2013. Ο έλεγχος δεν καλύπτει 
τις εξελίξεις στον τομέα της μετανάστευσης μετά το 2014 ούτε την αντίδραση της ΕΕ στην τρέχουσα προσφυγική 
κρίση.
II
Οι δαπάνες που πραγματοποίησε η ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής χαρακτηρίζονταν 
από ένα ευρύ φάσμα γενικών στόχων. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου δεν κατέστη δυνατό να διακριβωθεί το ακριβές 
συνολικό ύψος των δαπανών που καταλογίστηκαν στον προϋπολογισμό της ΕΕ ούτε κατέστη σαφές κατά πόσον οι 
δαπάνες έγιναν σύμφωνα με τις γεωγραφικές και θεματικές προτεραιότητες που είχαν τεθεί.
III
Βάσει εξέτασης επιλεγμένων έργων, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η αποτελεσματικότητα των δαπανών της ΕΕ 
στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες της Νότιας Μεσογείου και της 
ανατολικής εταιρικής σχέσης επιδέχεται βελτίωση. Η μέτρηση των αποτελεσμάτων που επετεύχθησαν μέσω των 
δαπανών της ΕΕ ήταν συχνά δυσχερής. Η δυσκολία αυτή οφειλόταν στο ότι οι στόχοι κάλυπταν ένα πολύ ευρύ θεμα -
τικό και γεωγραφικό πεδίο, καθώς και στην έλλειψη ποσοτικών και προσανατολισμένων στα αποτελέσματα δεικτών. 
Επίσης, ήταν δύσκολο να αξιολογηθεί η συνεισφορά της μετανάστευσης στην ανάπτυξη, η οποία συνιστά μία από 
τις προτεραιότητες της Συνολικής Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας. Τέλος, κρίνοντας από τα 
εξετασθέντα έργα, η συνεισφορά των μεταναστών που επιστρέφουν στη χώρα καταγωγής τους ήταν περιορισμένη.
Σύνοψη 08
IV
Οι δαπάνες της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής διάστασης της μεταναστευτικής πολιτικής πραγματοποιήθηκαν από 
ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, γεγονός που κατέστησε αναγκαίο τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών 
της Επιτροπής, συγκεκριμένα των γενικών διευθύνσεών της, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, των 
αντιπροσωπειών της ΕΕ σε τρίτες χώρες και διάφορων οργανισμών της ΕΕ, σε συνεργασία με κράτη μέλη, χώρες της 
γειτονίας και τρίτες χώρες. Η περίπλοκη αυτή διακυβέρνηση απαιτούσε ισχυρότερο συντονισμό, σε όλα τα επίπεδα, 
καθώς και ενισχυμένη συμμετοχή των αντιπροσωπειών της ΕΕ σε μεταναστευτικά ζητήματα.
V
Η έκθεσή μας τελειώνει με τη διατύπωση σύστασης προς την Επιτροπή για την ανάπτυξη σαφών και μετρήσιμων 
στόχων προς υλοποίηση από ένα συνεκτικό σύνολο χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ, τα οποία θα υποστηρίζονται από 
αποτελεσματική παρακολούθηση και αξιολόγηση, καθώς και από κατάλληλο πληροφοριακό σύστημα. Οι ρυθμίσεις 
διακυβέρνησης πρέπει να είναι απλούστερες και καλύτερα συντονισμένες.
09
 Εισαγωγή
01 
Η εξωτερική μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ καλύπτει ευρύ φάσμα ζητημάτων 
όπως η κινητικότητα και η νόμιμη μετανάστευση, η παράτυπη μετανάστευση, 
η μετανάστευση και η ανάπτυξη ή η διεθνής προστασία. Ο εν προκειμένω έλεγ -
χος βασίζεται σε εργασίες που έλαβαν χώρα έως το τέλος του 2014, στο πλαίσιο 
των οποίων εξετάστηκαν οι δαπάνες που πραγματοποίησε η ΕΕ στο πλαίσιο της 
εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής στις χώρες της Νότιας Μεσογείου και της 
ανατολικής εταιρικής σχέσης (βλέπε επίσης σημεία 21 έως 26). Ο έλεγχος αυ -
τός δεν αφορούσε τη βοήθεια που παρέχεται εντός της ΕΕ ούτε τη βοήθεια που 
παρέχεται στα κράτη μέλη της ΕΕ. Επίσης δεν κάλυψε ευθέως μέτρα που αναπτύ -
χθηκαν ειδικά για την αντιμετώπιση αιτήσεων ασύλου ή στοιχεία για την παρά -
τυπη μετανάστευση. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκαν τα δύο κύρια χρημα -
τοδοτικά μέσα της ΕΕ και οι πραγματοποιηθείσες στο πλαίσιο αυτών δαπάνες σε 
έξι χώρες3 στην ανατολική και νότια γειτονία, κατά την περίοδο 2007 - 2013. Οι 
δαπάνες στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής που έλεγξε το 
Συνέδριο δεν σχετίζονταν με τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για την προ -
σφυγική κρίση της Συρίας. Επομένως, η παρούσα έκθεση δεν καλύπτει γεγονότα 
και δράσεις της ΕΕ που έλαβαν χώρα το 2015, ούτε και περιλαμβάνει στοιχεία 
από την περίοδο αυτή. Αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε τώρα τα αποτελέσματα 
του ελέγχου αυτού, καθώς θεωρούμε ότι οι διαπιστώσεις και οι συστάσεις του εν 
λόγω ελέγχου μπορούν να φανούν χρήσιμα στην προσπάθεια της ΕΕ να αναπτύ -
ξει πολιτικές και δημοσιονομικές λύσεις κατάλληλες για την εξωτερική μετανα -
στευτική πολιτική.
Εξωτερική μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ
Το πλαίσιο πολιτικής
02 
Κατά το άρθρο 67 της Συνθήκης, η ΕΕ αναπτύσσει κοινή πολιτική στους τομείς 
του ασύλου, της μετανάστευσης και του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων, 
η οποία βασίζεται στην αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο όρισε τις αντίστοιχες στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές (άρθρο 
68), οι οποίες διατυπώνονται στο πρόγραμμα της Στοκχόλμης (2009-2014)4 που 
προτείνει έναν χάρτη πορείας για την ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης, της ελευ -
θερίας και της ασφάλειας. Γ ια την περίοδο 2014-2019 το Συμβούλιο ενέκρινε νέες 
στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές τον Ιούνιο του 2014.
03 
Κύριος σκοπός της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής (άρθρο 79 της Συνθή -
κης)  είναι να εξασφαλίζει την αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών 
ροών, τη δίκαιη μεταχείριση των πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα 
στα κράτη μέλη καθώς και την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης και της 
εμπορίας ανθρώπων και ενισχυμένα μέτρα για την καταπολέμησή τους.3 Αλγερία, Γεωργία, Λιβύη, 
Μολδαβία, Μαρόκο και 
Ουκρανία.
4 ΕΕ C 115 της 4.5.2010, σ. 1.
10 Εισαγωγή 
04 
Η ΕΕ αποδίδει επίσης ιδιαίτερη σημασία στη διαχείριση των μεταναστευτικών 
ροών σε συνεργασία με τις χώρες διέλευσης ή καταγωγής των μεταναστών και 
στην ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης.
05 
Συνεπώς, η κοινή μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ έχει δύο διαστάσεις: μια εσωτε -
ρική και μια εξωτερική. Η παρούσα έκθεση ασχολείται με την εξωτερική διάστα -
ση, η οποία περιγράφεται στην ενότητα που ακολουθεί.
Μια συνολική προσέγγιση της εξωτερικής διάστασης της 
μετανάστευσης
06 
Το 2005 το Συμβούλιο ενέκρινε τη Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης 
στην Αφρική και τη Μεσόγειο. Το 2011 αυτή μετεξελίχθηκε στη Συνολική Προ -
σέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας (ΣΠΜΚ)5. Η ΣΠΜΚ, η οποία 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο6 αλλά δεν είναι νομικά δεσμευτική, αποτελεί το 
κύριο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ για πολιτικό διάλογο και συνεργασία όσον αφορά 
την εξωτερική μεταναστευτική πολιτική.
07 
Η ΣΠΜΚ ορίζει τέσσερις θεματικές προτεραιότητες τις οποίες χαρακτηρίζει «εξί -
σου σημαντικές»:
α) καλύτερη οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και διευκόλυνση της κινητι -
κότητας υπό ορθή διαχείριση·
β) πρόληψη και καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης και εξάλειψη της 
εμπορίας ανθρώπων,
γ) μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αντικτύπου της μετανάστευσης και της 
κινητικότητας,
δ) προώθηση της διεθνούς προστασίας και ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης 
του ασύλου.
08 
Ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου αποτελεί οριζόντια προτεραιότητα 
εντός του εν λόγω πλαισίου πολιτικής.5 COM(2011) 743 τελικό, 
Έγγραφο του Συμβουλίου 
αριθ. 9417/12 της 3.5.2012 με 
τίτλο «Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου σχετικά με τη 
συνολική προσέγγιση της 
μετανάστευσης και της 
κινητικότητας».
6 Εγκρίθηκε στα συμπεράσματα 
του Συμβουλίου του Μαΐου 
2012 (έγγραφο του 
Συμβουλίου αριθ. 9417/12) και 
επαναλήφθηκε τον Απρίλιο 
2014 (έγγραφο του 
Συμβουλίου αριθ. 8443/14).
11 Εισαγωγή 
Προτεραιότητα σε χώρες της γειτονίας
09 
Παρότι η ΣΠΜΚ (ανακοίνωση της Επιτροπής του 2011) είχε γενική εφαρμογή, 
η Ευρωπαϊκή Γ ειτονία (βλέπε γράφημα 1 ) αποτελούσε την πρώτη προτεραιότητά 
της7: αυτή κάλυπτε τη Νότια Μεσόγειο (Αλγερία, Αίγυπτος, Λιβύη, Μαρόκο και 
Τυνησία) και τις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, 
Λευκορωσία, Γ εωργία, Μολδαβία και Ουκρανία). Στόχος στην περιοχή αυτή ήταν 
«η συστηματική μετακίνηση προς ισχυρές, στενές εταιρικές σχέσεις που στηρί -
ζονται σε αμοιβαία εμπιστοσύνη και σε κοινά συμφέροντα, ανοίγοντας το δρόμο 
για περισσότερη περιφερειακή ολοκλήρωση»8. Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Γ ειτο -
νίας αποτελούν χώρες καταγωγής και διέλευσης με σημαίνοντα ρόλο για την ΕΕ, 
ενώ έχουν επίσης εξελιχθεί σε χώρες προορισμού.
Διάφορα θεσμικά και χρηματοδοτικά μέσα
10 
Η ΣΠΜΚ υλοποιήθηκε μέσω ενός ευρέος φάσματος μέσων: για περισσότερες 
λεπτομέρειες βλέπε πλαίσιο 1 .Πλαίσιο 1Μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση της ΣΠΜΚ
 οΠολιτικά μέσα, όπως περιφερειακός διάλογος επί θεμάτων πολιτικής και εταιρικές σχέσεις κινητικότητας.
 οΝομικά μέσα, όπως η απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων και οι συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες χώ -
ρες (17 τέτοιες συμφωνίες υπεγράφησαν το 2015).
 οΕπιχειρησιακή στήριξη από οργανισμούς της ΕΕ, όπως η Frontex.
 οΈνα φάσμα χρηματοδοτικών εισφορών της ΕΕ σε διοικητικές αρχές τρίτων χωρών ή άλλα ενδιαφερόμενα 
μέρη (όπως διεθνείς οργανισμοί). Στο φάσμα αυτό περιλαμβάνονται προγράμματα ή έργα που χρηματοδο -
τούνται από διάφορους δημοσιονομικούς πόρους και ένα ειδικό θεματικό πρόγραμμα που εστιάζει στην 
ανάπτυξη ικανοτήτων και τη συνεργασία στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, τα οποία καλύ -
πτουν τις περισσότερες τρίτες χώρες, περιλαμβανομένων των χωρών της Ευρωπαϊκής Γ ειτονίας.7 Η συνολική προσέγγιση για τη 
μετανάστευση (ΣΠΜ) του 2005 
έδωσε προτεραιότητα από 
άποψη γεωγραφικής εστίασης 
στην Αφρική (περιλαμβανομέ -
νης της Βορείου Αφρικής). 
Η ΣΠΜ επεκτάθηκε προκειμέ -
νου να περιλάβει ανατολικές 
και νοτιοανατολικές χώρες το 
2007 (COM(2007) 247 τελικό 
της 16ης Μαΐου 2007 με τίτλο 
«Εφαρμογή μιας παγκόσμιας 
προσέγγισης της μετανάστευ -
σης στις ανατολικές και 
νοτιοανατολικές γειτονικές 
χώρες της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης»). Η προτεραιότητα της 
Ευρωπαϊκής Γειτονίας 
επαναλήφθηκε στη ΣΠΜΚ 
(COM(2011)743 τελικό) και την 
πρώτη έκθεση εφαρμογής της 
(COM(2014) 96 τελικό της 21ης 
Φεβρουαρίου 2014 με τίτλο 
«Έκθεση σχετικά με την 
εφαρμογή της Συνολικής 
Προσέγγισης της Μετανάστευ -
σης και της Κινητικότητας 
2012-2013»). Οι εν λόγω 
προτεραιότητες έχουν 
επαναδιατυπωθεί σε πολλά 
συμπεράσματα του 
Συμβουλίου.
8 COM(2011) 743 τελικό, σ. 8.
12 Εισαγωγή Γράφημα 1
"
""
"""
""""
"
"
""
""
""
"
"
"""
"
""
"""
"""
""""
""
""
""
""
""
"
"""
"""
""
"
"LichtensteinBakuKyïvRigaOslo
Bern
RomeMinsk
VaduzParis
AmmanSofia
CairoTunis
RabatMoskow
Warsaw Berlin
ZagrebViennaPrague
BeirutAthensAnkara
TiranaSkopje
Madrid
LisbonLondonDublin
TbilisiTallinn
Vilnius
BaghdadYerevan
Nicosia
TripoliAlgiersHelsinki
Chisinau
BudapestBrussels
DamascusBelgrade
Sarajevo
VallettaReykjavík
LjubljanaStockholm
Amsterdam
Bucharest
PodgoricaBratislavaCopenhagen
LuxembourgRUSSIAN FEDERATION
SAUDI ARABIATURKEY
IRAQSPAINFRANCESWEDEN
ITALYFINLAND
POLAND
GERMANYNORWAY
ROMANIA
WESTERN SAHARA 'ICELAND
HUNGARYUNITED KINGDOM
BULGARIA
GREECEAUSTRIALATVIA
PORTUGALIRELANDLITHUANIA
CROATIASLOVAKIAESTONIA
CZECH REPUBLIC
SERBIABELGIUM
ALBANIASWITZERLANDNETHERLANDSDENMARK
SLOVENIA
BOSNIA AND
HERZEGOVINA
CYPRUSTHE FORMER YUGOSLAV
REPUBLIC OF MACEDONIA MONTENEGROLUXEMBOURG
MALTAANDORRAMONACO
ALGERIAEGYPT
LIBYAMOROCCO
TUNISIAJORDANSYRIA
ISRAELLEBANON
ALGERIAUKRAINEBELARUS
GEORGIA
AZERBAIJAN
ARMENIAMOLDOVA
Cartography: Eurostat — GISCO , 05/2015Administrative boundaries: © EuroGeographics © UN-FA O © Turkstat
0 200 400 600 800 km
Διοικητικά όρια: ©EuroGeographics ©UN-FAO ©Turkstat
Χαρτογράφηση: Eurostat – GISCO, 05/2015Ευρωπαϊκή Γειτονία
Υπόμνημα:
μπλε = Ευρωπαϊκή Ένωση,
πράσινο = χώρες που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γ ειτονίας.
Πηγή:  Eurostat
13 Εισαγωγή 
11 
Η ΕΕ συμμετέχει σε αρκετούς περιφερειακούς9 και διμερείς διαλόγους με θέμα 
την υλοποίηση της ΣΠΜΚ. Οι επτά κυριότεροι περιφερειακοί διάλογοι που βρί -
σκονταν εν εξελίξει κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, κάλυπταν βασικές 
περιοχές στα νότια και τα ανατολικά της ΕΕ και λάμβαναν τη μορφή τακτικών 
επίσημων συνεδριάσεων, ενώ αποσκοπούσαν στην ενίσχυση των μηχανισμών 
συνεργασίας. Το κύριο διμερές πλαίσιο που διέπει τον πολιτικό διάλογο για τη 
μετανάστευση και το άσυλο με τις χώρες της γειτονίας είναι οι εταιρικές σχέσεις 
κινητικότητας. Στόχος τους είναι να αντιμετωπίσουν θέματα αμοιβαίου ενδιαφέ -
ροντος σχετικά με τη μετανάστευση και την κινητικότητα, περιλαμβανομένης, 
κατά περίπτωση, της βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης κινητικότητας. 
Η συμμετοχή των κρατών μελών είναι προαιρετική και μη νομικά δεσμευτική. Στο 
πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων κινητικότητας τίθενται προτεραιότητες και συνά -
πτονται συμφωνίες ως προς την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, ενώ τα 
κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν σε αυτές προαιρετικά παρέχοντας χρημα -
τοδότηση ή εμπειρογνωσία. Στο παράρτημα I  παρουσιάζεται μια επισκόπηση των 
οκτώ εταιρικών σχέσεων κινητικότητας που έχουν υπογραφεί από το 2008 έως 
σήμερα, περιλαμβανομένων των συμμετεχόντων κρατών μελών.
Οι δαπάνες της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής χρηματοδοτούνταν από 
διάφορες πηγές
12 
Στην παρούσα ενότητα περιγράφονται τα δύο κύρια μέσα εκτέλεσης δαπανών 
που στηρίζουν την εξωτερική μεταναστευτική πολιτική, καθώς και άλλα προ -
γράμματα που έχουν συνεισφέρει στην υλοποίηση της πολιτικής αυτής.
13 
Το θεματικό πρόγραμμα για τη μετανάστευση και το άσυλο  (ΘΠΜΑ) ήταν το 
μόνο πρόγραμμα που αφορούσε ειδικά την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον 
τομέα της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης και ασύλου την περίοδο 2007-
2013. Νομική βάση του ήταν το άρθρο 16 του κανονισμού ΜΑΣ10 και γενικός στό -
χος του ήταν να στηρίξει τρίτες χώρες ώστε να διασφαλίσουν «καλύτερη διαχείρι -
ση των μεταναστευτικών ροών σε όλες τις διαστάσεις τους». Γ ια τον σκοπό αυτό, 
το ΘΠΜΑ επιδίωξε να εστιάσει την παρέμβαση στις ανατολικές και νότιες μετα -
ναστευτικές διαδρομές, καθώς και να ενισχύσει την ανάπτυξη ικανοτήτων και να 
ενθαρρύνει πρωτοβουλίες συνεργασίας στους τομείς της μετανάστευσης και του 
ασύλου. Δεν καταρτίστηκε με σκοπό την άμεση αντιμετώπιση των γενεσιουργών 
αιτίων της μετανάστευσης11 12.
14 
Αρμόδια για την υλοποίηση του προγράμματος ήταν η Γ ενική Διεύθυνση Διε -
θνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Τα δύο τρίτα περίπου των χρηματοδοτηθέ -
ντων μέτρων επελέγησαν μέσω προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων και τα 
υπόλοιπα από την Επιτροπή μέσω στοχευμένων πρωτοβουλιών.9 Οι κύριες διαδικασίες 
περιφερειακού διαλόγου ήταν 
η διαδικασία της 
Βουδαπέστης, η διαδικασία 
της Πράγας, η Ομάδα της 
Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης 
για τη μετανάστευση και το 
άσυλο, η εταιρική σχέση 
μεταναστευτικής 
κινητικότητας και 
απασχόλησης μεταξύ Αφρικής 
και ΕΕ, η διαδικασία του 
Ραμπάτ, ο διάλογος ΑΚΕ-ΕΕ για 
τη μετανάστευση και την 
ανάπτυξη και ο διαρθρωμένος 
και σφαιρικός διάλογος 
ΕΕ-CELAC (Κοινότητα των 
Κρατών της Λατινικής 
Αμερικής και της Καραϊβικής) 
για τη μετανάστευση.
10 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 
1905/2006 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 18ης 
Δεκεμβρίου 2006, για τη 
θέσπιση μηχανισμού 
χρηματοδότησης της 
αναπτυξιακής συνεργασίας 
(ΕΕ L 378 της 27.12.2006, σ. 41).
11 Θεματικό πρόγραμμα 
«Συνεργασία με τρίτες χώρες 
στους τομείς της 
μετανάστευσης και του 
ασύλου» έγγραφο πολυετούς 
στρατηγικής για την περίοδο 
2011-2013: http://ec.europa.
eu/europeaid/thematic-  
programme-cooperation-
third-countries-areas-
migration-and-asylum-2011-
2013-multi-annual_en
12 Για την περίοδο 2014-2020, το 
ΘΠΜΑ έχει αντικατασταθεί 
από την συνιστώσα του 
προγράμματος για τα 
παγκόσμια δημόσια αγαθά και 
τις προκλήσεις που αφορά τη 
μετανάστευση.
14 Εισαγωγή 
15 
Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης  (ΕΜΓΕΣ)13 τέθηκε 
σε λειτουργία το 2007 ως μέσο υλοποίησης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γ ειτονίας14. 
Ο κανονισμός ΕΜΓΕΣ δεν έθεσε στόχους, οι οποίοι ορίζονταν σε συμφωνίες μετα -
ξύ της Επιτροπής και τρίτων χωρών. Ο ΕΜΓΕΣ χρηματοδότησε πράξεις που είχαν 
σχεδιαστεί, μεταξύ άλλων, για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων και την ενίσχυση 
της ικανότητας στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, 
περιλαμβανομένων της μετανάστευσης και του ασύλου (π.χ. ολοκληρωμένη 
διαχείριση συνόρων, επανεισδοχή και καταπολέμηση και πρόληψη της εμπορίας 
ανθρώπων), του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας.
16 
Υπάρχουν πολλά ακόμη προγράμματα δυνάμενα να συνεισφέρουν στην εξωτε -
ρική μεταναστευτική πολιτική, όπως ο Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας, 
το ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου, ο Μη -
χανισμός Προενταξιακής Βοήθειας και ο Μηχανισμός Σταθερότητας. Είναι επίσης 
δυνατή η χρησιμοποίηση του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας και του Ευρω -
παϊκού Ταμείου Ανάπτυξης όχι όμως για τις χώρες της γειτονίας.
Ρυθμίσεις χρηματοδότησης και διαχείρισης
17 
Κατά την περίοδο 2007-2013, εκτιμήσαμε ότι το συνολικό ποσό που διέθεσε η ΕΕ 
μέσω συμβάσεων στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής ανήλθε 
κατά προσέγγιση σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ (βλέπε παράρτημα 1 ). Εντούτοις, 
σχετικά χρηματοοικονομικά στοιχεία ήταν διαθέσιμα μόνο για το ΘΠΜΑ, για το 
οποίο οι συνολικές πληρωμές ανήλθαν για την ίδια περίοδο σε 304,3 εκατομμύ -
ρια ευρώ (βλέπε σημεία 52 έως 56).
18 
Πέραν της χρηματοδότησης της Επιτροπής, κατά την περίοδο 2007-2013 τα μέτρα 
συγχρηματοδοτήθηκαν από τα κράτη μέλη.
19 
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και διάφορες γενικές διευθύν -
σεις της Επιτροπής επιμερίζονται την ευθύνη προγραμματισμού των δαπανών 
της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής. Αρμόδια για τη 
διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής 
πολιτικής είναι η Επιτροπή.13 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 
1638/2006 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 24ης 
Οκτωβρίου 2006, για τον 
καθορισμό γενικών διατάξεων 
σχετικά με τη θέσπιση 
ευρωπαϊκού μηχανισμού 
γειτονίας και εταιρικής σχέσης 
(ΕΕ L 310 της 9.11.2006, σ. 1).
14 Για την περίοδο 2014-2020, 
ο ΕΜΓΕΣ έχει αντικατασταθεί 
από τον Ευρωπαϊκό 
Μηχανισμό Γειτονίας (ΕΜΓ), 
ο οποίος δεν εμπίπτει στο 
πεδίο αναφοράς του 
συγκεκριμένου ελέγχου.
15 Εισαγωγή 
20 
Λαμβανομένου υπόψη του ευρέος φάσματος των προαναφερθέντων μέσων εκτέ -
λεσης δαπανών της ΕΕ, στον εν λόγω τομέα είναι δυνατό να παρέμβουν πολλές 
γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής: η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης 
είναι υπεύθυνη για τον Μηχανισμό Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ), το Ευρωπα -
ϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ), το Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαι -
ώματα του ανθρώπου και ο ΕΜΓΕΣ, αλλά η αρμοδιότητα αυτή μεταβιβάστηκε 
το 2015 στη ΓΔ Γ ειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση, η οποία είναι 
επίσης αρμόδια για τον ΜΠΒ. Η ΓΔ Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προ -
στασίας διαχειρίζεται την ανθρωπιστική βοήθεια, μεταξύ άλλων, προς τους πρό -
σφυγες. Η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης είναι αποκλειστικά υπεύθυνη 
για τον προγραμματισμό και την υλοποίηση μόνο στην περίπτωση των θεματικών 
προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τον ΜΑΣ (όπως το ΘΠΜΑ). Η ευθύνη 
για τη διαχείριση των έργων που υλοποιούνταν υπό άμεση διαχείριση ανήκε είτε 
απευθείας στην Επιτροπή στις Βρυξέλλες είτε στις αντιπροσωπείες της ΕΕ. Τα 
κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν και να παρέχουν συγχρηματοδότηση στο 
πλαίσιο ορισμένων μέσων (βλέπε λεπτομέρειες στο παράρτημα ΙΙΙ ).
16
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
21 
Εξετάσαμε κατά πόσον οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν μέσω του ΘΠΜΑ και 
του ΕΜΓΕΣ, αμφότερα μέσα που συγκροτήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2013, στον 
τομέα της μετανάστευσης βασίστηκαν σε σαφείς στόχους και κατά πόσον ήταν 
αποτελεσματικές και ορθά συντονισμένες σε 6 από τις 11 χώρες της Νότιας Μεσογεί -
ου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης. Ο έλεγχος δεν καλύπτει τις εξελίξεις στον 
τομέα της μετανάστευσης μετά το 2014 ούτε την αντίδραση της ΕΕ στην τρέχουσα 
προσφυγική κρίση. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργήσαμε ελέγ -
ξαμε κατά πόσον οι δαπάνες στον τομέα της μετανάστευσης:
α) επιδίωκαν μια σαφή και συνεκτική δέσμη στόχων —συνοδευόμενων από ένα 
αποτελεσματικό σύστημα παρακολούθησης— οι οποίοι ανταποκρίνονταν σε 
σαφώς προσδιορισθείσες ανάγκες και προτεραιότητες στις χώρες της γειτονίας·
β) πετύχαιναν τους στόχους τους στις χώρες της γειτονίας·
γ) συντονίστηκαν επαρκώς μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ, καθώς και με τα κράτη 
μέλη.
22 
Ο έλεγχος της σαφήνειας των στόχων των δαπανών και των συστημάτων παρακο -
λούθησης επικεντρώθηκε στα διάφορα μέσα εκτέλεσης δαπανών τα οποία χρη -
σιμοποιήθηκαν για τη στήριξη της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ 
(βλέπε παράρτημα ΙΙΙ )15. Ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας και του συντονισμού 
εστιάστηκε σε έργα που είχαν χρηματοδοτηθεί από το θεματικό πρόγραμμα για τη 
μετανάστευση και το άσυλο (ΘΠΜΑ) καθώς και από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό γειτο -
νίας και εταιρικής σχέσης (ΕΜΓΕΣ).
23 
Ο έλεγχος κάλυψε χώρες της Ανατολικής και Νότιας Γ ειτονίας, και συγκεκριμένα την 
Αλγερία, τη Γ εωργία, τη Λιβύη, τη Μολδαβία, το Μαρόκο και την Ουκρανία.
24 
Ο έλεγχος βασίστηκε σε:
α) συνεντεύξεις και συλλογή πληροφοριών από την Επιτροπή και τρεις χώρες 
(Αλγερία, Γ εωργία και Μαρόκο) σχετικά με 12 έργα, ενώ πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις σε αντιπροσωπείες της ΕΕ, στις αρμόδιες εθνικές και τοπικές αρχές 
και, όπου αυτό ήταν δυνατό, σε τελικούς δικαιούχους. Πραγματοποιήθηκαν 
επίσης συνεντεύξεις με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως εκπροσώπους των 
κρατών μελών (τόσο στις Βρυξέλλες όσο και επί τόπου), διεθνών οργανισμών, 
οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ομάδων προβληματισμού·
β) εξέταση βάσει εγγράφων 11 έργων που υλοποιήθηκαν στη Λιβύη, τη Μολδαβία 
και την Ουκρανία·
γ) εξέταση εγγράφων πολιτικής και προγραμματισμού και εγγράφων σχετικών 
με το έργο, ερωτηματολόγιο που απεστάλη στις διοικητικές αρχές 11 κρατών 
μελών και εξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας και σχετικές εκτιμήσεις.15 Στις χώρες της νότιας 
Μεσογείου και της ανατολικής 
εταιρικής σχέσης δεν 
χρησιμοποιούνται ούτε το ΕΤΑ 
ούτε ο ΜΠΒ.
17 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου 
25 
Τα 23 έργα, ένα εκ των οποίων έτυχε να αποτελεί επέκταση άλλου έργου του δείγ -
ματος, αντιστοιχούν σε συνολική συμβατική αξία ύψους 89 εκατομμυρίων ευρώ 
(βλέπε παράρτημα IV ) σε συνολικό ποσό συμβάσεων ύψους 742 εκατομμυ -
ρίων ευρώ. Τα έργα αυτά επελέγησαν βάσει i) του ποσού των δαπανών, ii) της 
ισορροπημένης κάλυψης των διάφορων θεματικών προτεραιοτήτων της ΣΠΜΚ, 
iii) της τοποθεσίας, iv) της προόδου του έργου (περατωμένο ή εν εξελίξει) και v) 
του κατά πόσον η παρεχόμενη βοήθεια στήριζε εταιρικές σχέσεις κινητικότητας 
(βλέπε παράρτημα I ).
26 
Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας έχοντας υπόψη τους νέους κανονισμούς δαπανών 
που εγκρίθηκαν για την περίοδο 2014-2020. Στο πλαίσιο μιας μερικής εσωτερικής 
αναδιοργάνωσης που έλαβε χώρα μετά την ανάληψη των καθηκόντων της νέας 
Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γ ειτονίας (η οποία περιλαμβάνει ζητήματα με -
τανάστευσης) μεταφέρθηκε από τη Γ ενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Συνεργασίας 
στη Γ ενική Διεύθυνση Γ ειτονίας. Κατά περίπτωση, οι ανωτέρω αλλαγές ελήφθη -
σαν υπόψη στο πλαίσιο του ελέγχου.
18
 Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός 
των αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα 
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
Ευρύ φάσμα στόχων οι οποίοι δεν συνδέονται πάντα 
μεταξύ τους
27 
Εξετάσαμε κατά πόσον τα δύο μέσα εκτέλεσης δαπανών (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) που 
στηρίζουν την εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ στον τομέα της μετα -
νάστευσης είχαν εκτελεστεί μέσω σαφώς καθορισμένων και συνεκτικών στόχων. 
Εξετάσαμε επίσης κατά πόσον οι επιχειρησιακοί στόχοι, αφενός, ανταποκρίνονταν 
στις σαφώς προσδιορισμένες ανάγκες τρίτων χωρών και, αφετέρου, συνοδεύονταν 
από σύνολο δεικτών για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων. Τέλος, εξακριβώσαμε αν 
οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι κατανεμήθηκαν σε επαρκώς ορισμένες προτε -
ραιότητες ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της παρέμβασης.
28 
Ο γενικός στόχος του θεματικού προγράμματος για τη μετανάστευση και το άσυλο 
(ΘΠΜΑ) ήταν να βοηθήσει τρίτες χώρες να εξασφαλίσουν «καλύτερη διαχείριση 
των μεταναστευτικών ροών σε όλες τις διαστάσεις τους». Κατατμήθηκε σε πέντε 
προτεραιότητες παρέμβασης16 οι οποίες παρουσιάστηκαν σε έγγραφα της Επιτρο -
πής ως προγραμματικοί στόχοι. Οι ειδικοί στόχοι ορίζονταν σε θεματικά έγγραφα 
στρατηγικής.
29 
Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης (2007-2013), ο οποίος 
περιλάμβανε ως έναν βαθμό τη μετανάστευση, δεν καθόριζε αυτοτελώς στόχους 
πολιτικής. Στον εφαρμοστέο κανονισμό προβλεπόταν ο καθορισμός στόχων προτε -
ραιότητας σε έγγραφα στρατηγικής για μια χώρα ή περιφέρεια, προς έγκριση από 
την Επιτροπή. Στις περιπτώσεις που η ΕΕ δεν έχει συμφωνήσει συγκεκριμένους στό -
χους με την ενδιαφερόμενη χώρα, επιδιώκονται οι στόχοι πολιτικής της ΕΕ (χωρίς να 
διευκρινίζεται ποιοι εξ αυτών).
30 
Το πλαίσιο των δαπανών της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής μεταναστευτικής πο -
λιτικής συνδεόταν και με άλλους πέντε μηχανισμούς, έκαστος εκ των οποίων έχει 
τους δικούς του στόχους και πλαίσια παρέμβασης, και επομένως δεν εστιάζουν στη 
μετανάστευση ούτε περιλαμβάνουν σχετικές διατάξεις. Όσον αφορά την εξωτερική 
μεταναστευτική πολιτική, από τη νομοθεσία δεν προέκυπτε σαφώς με ποιον τρόπο 
αλληλοσυνδέονταν οι διάφοροι στόχοι ούτε τι επιδιωκόταν να επιτευχθεί σε επίπε -
δο ΕΕ (βλέπε παράρτημα ΙΙΙ ).
31 
Παρότι τα εν λόγω μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ είναι πιθανό να χρησιμοποιού -
νται σε καταστάσεις που εμπεριέχουν, μεταξύ άλλων, μια μεταναστευτική πτυχή και, 
επακολούθως, να συνεισφέρουν στις δαπάνες για τη μετανάστευση, από νομικής 
και οικονομικής πλευράς δεν διέθεταν σαφή στρατηγική και ρυθμίσεις παρακολού -
θησης που να καθιστούν δυνατό τον προσδιορισμό του επιπέδου της συνεισφοράς 
τους.16 Άρθρο 16, παράγραφος 2, του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1905/2006: i) στήριξη των 
δεσμών μεταξύ 
μετανάστευσης και 
ανάπτυξης, ii) προαγωγή της 
αποτελεσματικής διαχείρισης 
της μετανάστευσης του 
εργατικού δυναμικού, iii) 
καταπολέμηση της 
λαθρομετανάστευσης και 
διευκόλυνση της 
επανεισδοχής των 
λαθρομεταναστών, iv) 
προαγωγή του ασύλου και της 
διεθνούς προστασίας, μεταξύ 
άλλων μέσω περιφερειακών 
προγραμμάτων προστασίας, 
ιδίως με την ενίσχυση των 
θεσμικών ικανοτήτων και την 
προστασία των ανιθαγενών 
και v) προστασία των 
μεταναστών, από την 
εκμετάλλευση και τον 
αποκλεισμό και 
καταπολέμηση της εμπορίας 
ανθρώπων.
19
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
Απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή κατά τον προσδιορισμό 
των αναγκών των χωρών-εταίρων
32 
Διαπιστώσαμε ότι η ανάλυση των αναγκών είχε τεκμηριωθεί επαρκώς σε δέκα έργα, 
ενώ σε άλλα εννέα οι εκτιμήσεις των αναγκών είχαν τεκμηριωθεί μόνον εν μέρει 
για διάφορους λόγους (παραδείγματος χάριν στο ένα τρίτο των έργων αυτών αυτό 
οφειλόταν κυρίως στις δυσχερείς τοπικές συνθήκες και την πολιτική αστάθεια). 
Στις περιπτώσεις τεσσάρων έργων δεν κατέστη δυνατή η εξεύρεση αποδεικτικών 
εγγράφων.
33 
Οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας17 που συνάπτονται μεταξύ της Επιτροπής, των 
κρατών μελών και των χωρών-εταίρων παρέχουν το πολιτικό πλαίσιο για τη δι -
ενέργεια πολιτικού διαλόγου με θέμα τη μετανάστευση που συμβάλλει επίσης 
στον προσδιορισμό των αναγκών (βλέπε επίσης σημείο 36). Στις εταιρικές σχέσεις 
κινητικότητας που έχουν υπογραφεί με οκτώ χώρες18 (βλέπε παράρτημα I) , μπορούν 
να συμμετέχουν και κράτη μέλη: 24 έχουν ήδη προσχωρήσει σε μία ή περισσότε -
ρες από τις οκτώ εταιρικές σχέσεις. Αν και οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας δεν 
είναι νομικά δεσμευτικές, η διαδικασία διαλόγου διευκολύνει τον προσδιορισμό 
των αναγκών, οι οποίες μπορούν κατ’ επέκταση να ληφθούν πληρέστερα υπόψη. 
Η Μολδαβία, η οποία σύνηψε μία από τις πρώτες εταιρικές σχέσεις κινητικότητας, 
έχει, παραδείγματος χάριν, επιδιώξει την εκ νέου στόχευση της υλοποίησης της εται -
ρικής σχέσης της, κατά τρόπο που να εξασφαλίζει καλύτερη ισορροπία μεταξύ των 
τεσσάρων θεματικών προτεραιοτήτων της ΣΠΜΚ. Η Επιτροπή υπενθυμίζει τακτικά 
στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τις εταιρικές σχέσεις τηρώντας ισορροπίες, όπως 
δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση σε δράσεις που αφορούν τη νόμιμη μετανάστευση, τα 
ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία των προσφύγων.
34 
Οι αντιπροσωπείες της ΕΕ σε χώρες-εταίρους διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο όσον 
αφορά τον προσδιορισμό και τον καθορισμό των αναγκών. Διαπιστώσαμε ότι οι 
αντιπροσωπείες της ΕΕ δεν διέθεταν υπαλλήλους ειδικούς σε θέματα μετανάστευ -
σης. Οι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των ζητημάτων που άπτονται της μετανάστευ -
σης είναι επί του παρόντος υπάλληλοι που ασχολούνται με τις δαπάνες της ΕΕ, με 
διαφορετικό βαθμό γνώσεων και εμπειρογνωσίας στους τομείς της μετανάστευσης. 
Η Γ ενική Διεύθυνση Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων έχει αποσπάσει σε 
αντιπροσωπείες εξειδικευμένους υπαλλήλους με σκοπό να καλύψουν τις πολιτικές 
στον τομέα των εσωτερικών υποθέσεων σε όλο τους το εύρος, αλλά κανείς εξ αυτών 
δεν ήταν εγκατεστημένος σε χώρα της γειτονίας ή σε χώρα-εταίρο εταιρικής σχέσης 
κινητικότητας κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου.
35 
Η καλύτερη κατανόηση των ζητημάτων της μετανάστευσης συνεπάγεται καλύτερη 
ανταπόκριση στις ανάγκες τρίτων χωρών. Η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυ -
ξης έχει αναπτύξει μια σειρά εκπαιδευτικών εργαλείων και εργαστηρίων που καλύ -
πτουν ένα σύνολο σχετικών θεμάτων.17 Καθορίζουν ένα σύνολο 
πολιτικών στόχων και 
προβλέπουν σειρά 
πρωτοβουλιών που σκοπό 
έχουν να εξασφαλίσουν την 
αποτελεσματικότερη δυνατή 
διαχείριση των μετακινήσεων 
ανθρώπων.
18 Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, 
Πράσινο Ακρωτήρι, Γεωργία, 
Ιορδανία, Μολδαβία, Μαρόκο 
και Τυνησία.
20
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
36 
Ο προσδιορισμός των αναγκών σε μια χώρα-εταίρο εξαρτάται επίσης από την 
προτεραιότητα που δίδει η χώρα στη διαχείριση της μετανάστευσης, καθώς και 
από την αποφασιστικότητα με την οποία δρα στον τομέα αυτό. Γ ια πολλές χώρες 
της γειτονίας, ιδίως του Νότου, το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί προτεραιότητα. 
Η απροθυμία συμμετοχής σε εποικοδομητικό διάλογο με την ΕΕ στον συγκεκρι -
μένο τομέα δεν καθιστά δυνατό τον προσδιορισμό των αναγκών, λαμβανομένης 
ιδίως υπόψη της αντίληψης των χωρών-εταίρων ότι ορισμένες δράσεις λειτουρ -
γούσαν ευνοϊκά κυρίως υπέρ της ΕΕ. Ενδεικτική είναι η αποτυχία της προσέλκυ -
σης χωρών της Βορείου Αφρικής να συμμετάσχουν στο δίκτυο επιτήρησης των 
συνόρων Seahorse Mediterraneo.
37 
Ομοίως, το έργο για έναν Διαδραστικό χάρτη με τις διαδρομές και τις ροές 
παράτυπης μετανάστευσης στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την περιοχή της 
Μεσογείου (I-Map) (0,7 εκατομμύρια ευρώ), σκοπός του οποίου ήταν να στηρίζει 
διαδικασίες διαλόγου για τη μετανάστευση και να διευκολύνει την ανταλλαγή 
πληροφοριών, έχει επικριθεί από ορισμένες χώρες-εταίρους για το ότι λειτουρ -
γεί μάλλον υπέρ της ΕΕ και των κρατών μελών της παρά προς το συμφέρον των 
τρίτων χωρών. Βάσει των στοιχείων που ήταν διαθέσιμα τον Ιούλιο του 2014, μόνο 
το 6 % επί συνόλου 668 χρηστών του συστήματος ήταν χώρες της γειτονίας, ενώ 
οι κύριοι χρήστες ήταν κράτη μέλη της ΕΕ (50 %) και έπονταν η Επιτροπή και οι 
οργανισμοί της ΕΕ (30 %).
Πρέπει να βελτιωθούν οι μηχανισμοί παρακολούθησης 
και αξιολόγησης
38 
Γ ια την καθοδήγηση και την αξιολόγηση μιας πολιτικής και των οικείων μηχα -
νισμών χρειάζονται συναφείς, συνεκτικοί και επίκαιροι δείκτες. Το Συνέδριο 
εντόπισε ελάχιστες ενδείξεις ύπαρξης ακριβών και συστηματικών δεικτών προ -
σαρμοσμένων σε κάθε επίπεδο παρέμβασης, και διαπίστωσε έλλειψη συνοχής 
μεταξύ των δεικτών στα διάφορα επίπεδα πολιτικής: στρατηγικό πλαίσιο, προϋ -
πολογισμός και εκθέσεις δραστηριοτήτων της Επιτροπής, ήτοι στο επιχειρησιακό 
πλαίσιο κάθε χρηματοδοτικής παρέμβασης (βλέπε γράφημα 2 ).
21
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσηςΠλαίσιο 2Συνδέσεις μεταξύ στόχων και δεικτών στα έγγραφα πολιτικής και εφαρμογής σε 
σχέση με το ΘΠΜΑ
Νο/uni03BCική βάση Πλαίσιο πολιτική/uni03C2
Στρατηγική
Εφαρ/uni03BCογή
Προϋπολογισ/uni03BCό/uni03C2
 Σχεδιασ/uni03BCό/uni03C2x
x
xxxx
√
Συνέπεια και συνεκτικότητα των δεικτών
x
√Συνολική προσέγγιση τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και τη/uni03C2 κινητικότητα/uni03C2
(GAMM) – 2011
Τέσσερι/uni03C2 πυλώνε/uni03C2
/uni0394εν υπάρχουν δείκτε/uni03C2, στόχοι ή ανα/uni03BCενό/uni03BCενα αποτελέσ/uni03BCατακανονισ/uni03BCό/uni03C2 ΜΑΣ
(ΘΠΜΑ) – 2006
5 το/uni03BCεί/uni03C2 δραστηριότητα/uni03C2
/uni0394εν υπάρχουν δείκτε/uni03C2, 
στόχοι ή ανα/uni03BCενό/uni03BCενα 
αποτελέσ/uni03BCαταΚατευθυντήριε/uni03C2 
γρα/uni03BC/uni03BCέ/uni03C2 φαρ/uni03BCογή/uni03C2
Πίνακα/uni03C2 Excel
5 το/uni03BCεί/uni03C2 
δραστηριότητα/uni03C2
/uni0394είκτε/uni03C2, /uni03BCερικά 
αποτελέσ/uni03BCαταΈργα
Στόχοι, δείκτε/uni03C2, 
αποτελέσ/uni03BCατα
Γ∆ ∆ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 
και Ανάπτυξη/uni03C2
Ετήσιο σχέδιο 
διαχείριση/uni03C2
Έτο/uni03C2 Ε+1
Τέσσερι/uni03C2 ειδικοί στόχοι
/uni0394είκτε/uni03C2, στόχοι, 
αποτελέσ/uni03BCαταΓ∆ ∆ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 
και Ανάπτυξη/uni03C2
Ετήσιο σχέδιο διαχείριση/uni03C2
Έτο/uni03C2 Ε
Τέσσερι/uni03C2 ειδικοί στόχοι
/uni0394είκτε/uni03C2, στόχοι, ανα/uni03BCενό/uni03BCενα 
αποτελέσ/uni03BCαταΣχέδιο έκθεση/uni03C2 
δη/uni03BCοσιονο/uni03BCική/uni03C2 
δραστηριότητα/uni03C2
Έτο/uni03C2 Ε-1
Τέσσερι/uni03C2 ειδικοί στόχοι
/uni0394είκτε/uni03C2, στόχοι, 
ανα/uni03BCενό/uni03BCενα αποτελέσ/uni03BCαταΛογοδοσία /
υποβολή εκθέσεωνΈγγραφα στρατηγική/uni03C2
ΘΠΜΑ
2007-2010
2011-2013
5 το/uni03BCεί/uni03C2 δραστηριότητα/uni03C2
Ανα/uni03BCενό/uni03BCενα αποτελέσ/uni03BCατα, 
δείκτε/uni03C2 (δεν υπάρχει βάση 
αναφορά/uni03C2 ή στόχο/uni03C2)Κατευθυντήριε/uni03C2 γρα/uni03BC/uni03BCέ/uni03C2 
για προσκλήσει/uni03C2 
υποβολή/uni03C2 προτάσεων
Στόχοι, προτεραιότητε/uni03C2 
(δεν υπάρχουν δείκτε/uni03C2)
2007-2008: 5 παρτίδε/uni03C2
(γεωγραφικέ/uni03C2)
2009-2010: 6 παρτίδε/uni03C2
(5 γεωγραφικέ/uni03C2 + εταιρικέ/uni03C2 
σχέσει/uni03C2 κινητικότητα/uni03C2)
2011-2012: 4 παρτίδε/uni03C2
(3 γεωγραφικέ/uni03C2 +
1 παγκόσ/uni03BCια)
Ανα/uni03BCενό/uni03BCενη συνέπεια και συνεκτικότητα
Έλλειψη συνέπεια/uni03C2 και συνεκτικότητα/uni03C2/uni0394ιαπιστωθείσα συνέπεια και συνεκτικότητα
22
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
39 
Σε στρατηγικό επίπεδο , οι ρυθμίσεις για την παρακολούθηση της Συνολικής 
προσέγγισης της μετανάστευσης και της κινητικότητας ορίστηκαν σε πολύ γε -
νικές γραμμές. Το σχέδιο ήταν η υλοποίηση του προγράμματος να καθοδηγείται 
μέσω μιας μεθόδου συγκριτικής αξιολόγησης με την οποία θα εντοπίζονταν οι 
αλλαγές που λαμβάνουν χώρα με την πάροδο του χρόνου. Ο εν λόγω αρκετά αό -
ριστος χαρακτήρας των ρυθμίσεων δεν συνοδευόταν από επεξηγήσεις ούτε από 
δείκτες, τιμές αναφοράς ή επιμέρους στόχους για την αξιολόγηση της επίτευξης 
των στόχων, οι οποίοι ήταν και αυτοί με τη σειρά τους πολύ γενικοί. Η δημόσια 
διαβούλευση που διεξήχθη το 2011, στην οποία το 86 % των ερωτηθέντων επι -
δοκίμασε την υιοθέτηση δεικτών διαχείρισης, οδήγησε την Επιτροπή να συμπε -
ράνει, σε συμφωνία με την πλειονότητα των κρατών μελών, ότι οι στόχοι και οι 
δείκτες της πολιτικής πρέπει να είναι «ευέλικτοι και περισσότερο ποιοτικοί παρά 
ποσοτικοί».
40 
Ο γενικός στόχος του ΘΠΜΑ διαιρούνταν σε πέντε προτεραιότητες παρέμβασης 
(βλέπε σημείο 28). Οι ειδικοί στόχοι, τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και οι δεί -
κτες επιδόσεων έπρεπε να ορίζονται σε ένα θεματικό έγγραφο στρατηγικής.
41 
Καταρτίστηκαν δύο έγγραφα στρατηγικής, τα οποία κάλυπταν δύο χωριστές 
περιόδους, το ένα τεσσάρων ετών (2007-2010) και το άλλο τριών (2011-2013). 
Γ ια την περίοδο 2011-2013, καθορίστηκαν 26 προσδοκώμενα αποτελέσματα και 
37 δείκτες. Εντούτοις, δεν καθορίστηκαν τιμές αναφοράς ούτε προσδιορισμένοι 
ποσοτικώς στόχοι.
42 
Οι αδυναμίες της διαδικασίας παρακολούθησης και λογοδοσίας είναι εμφανείς 
στον πρώτο τομέα δραστηριότητας του προγράμματος (ο οποίος παρουσι -
άζεται ως στόχος στο έγγραφο στρατηγικής), γενικός σκοπός του οποίου ήταν 
η ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης . Υποτίθεται 
ότι, για την περίοδο 2011-2013, ο στόχος αυτός θα παρακολουθούνταν βάσει 
εννέα δεικτών (βλέπε πλαίσιο 2 ).
23
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
43 
Παρ’ όλα αυτά, οι εν λόγω δείκτες δεν κατέστησαν δυνατή την παρακολούθηση 
και την αξιολόγηση του τρόπου υλοποίησης του συγκεκριμένου προγραμματικού 
στόχου. Οι περισσότεροι ήταν περίπλοκοι, ενώ ενίοτε περιελάμβαναν πολλές 
παραμέτρους (παραδείγματος χάριν διαφάνεια, αξιοπιστία και κόστος των υπη -
ρεσιών μεταφοράς χρηματικών ποσών) και κάλυπταν ως επί το πλείστον εκροές 
και όχι αποτελέσματα. Επίσης, δεν διευκρινίζονταν οι πηγές των δεδομένων ούτε 
και οι μέθοδοι προσδιορισμού και συγκέντρωσής τους. Ορισμένες έννοιες, όπως 
οι εμπειρογνώμονες (στην ανάλυση δεδομένων ή στη διαχείριση μεταναστευτι -
κών ροών) και η εξοικείωση των νοικοκυριών μεταναστών με χρηματοοικονομικά 
ζητήματα, ήταν δύσκολο να ερμηνευθούν.
44 
Η ίδια σύγχυση χαρακτήριζε τους δείκτες του προγράμματος που απαριθμούνται 
στους προϋπολογισμούς, στα σχέδια διαχείρισης της ΓΔ Διεθνούς Συνεργα -
σίας και Ανάπτυξης και στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων . Γ ια τον σκοπό 
της παρακολούθησης της υλοποίησης του προγράμματος, τα έγγραφα αυτά θα 
έπρεπε επίσης να περιλαμβάνουν δείκτες για την αξιολόγηση των επιδόσεων της 
παρέμβασης της ΕΕ όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των πόρων και τα επιτευχθέ -
ντα αποτελέσματα. Τα έγγραφα διαρθρώνονταν γύρω από τέσσερις στόχους19, 
ενώ οι δείκτες, οι επιμέρους στόχοι και τα αποτελέσματα διέφεραν από χρόνο σε 
χρόνο. Πλαίσιο 2Δείκτες που σχετίζονται με τον στόχο περί ενίσχυσης της σύνδεσης μεταξύ 
μετανάστευσης και ανάπτυξης
 οΑριθμός έργων που σχετίζονται με τις κοινότητες της διασποράς στην ΕΕ και τα οποία αποσκοπούν στην ανά -
πτυξη των χωρών καταγωγής.
 οΑριθμός παραγωγικών ή αναπτυξιακών δραστηριοτήτων στις οποίες συμμετέχουν μετανάστες ή επιστρέφο -
ντες μετανάστες ή κοινότητες απόδημων.
 οΔιαφάνεια, αξιοπιστία και κόστος των υπηρεσιών μεταφοράς χρηματικών ποσών.
 οΒαθμός εξοικείωσης των νοικοκυριών των μεταναστών με χρηματοοικονομικά ζητήματα.
 οΑριθμός εμπειρογνωμόνων τρίτων χωρών, ειδικών σε ζητήματα διαχείρισης μεταναστευτικών ροών.
 οΑριθμός νομοθετικών εγγράφων που έχουν καταρτιστεί ή εγκριθεί για μεταναστευτικά ζητήματα σε τρίτες 
χώρες.
 οΠλαίσια διαλόγου και συνεργασίας σχετικά με το ζήτημα της μετανάστευσης μεταξύ τρίτων χωρών και μεταξύ 
τρίτων χωρών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
 οΑριθμός δραστηριοτήτων ή εκστρατειών ευαισθητοποίησης.
 οΑριθμός εμπειρογνωμόνων τρίτων χωρών, ειδικών σε ζητήματα συλλογής και ανάλυσης δεδομένων για τη 
μετανάστευση.
19 Οι συγκεκριμένοι στόχοι 
κάλυπταν τη μετανάστευση 
και την ανάπτυξη, τη νόμιμη 
μετανάστευση και τη 
μετανάστευση για λόγους 
εργασίας, την καταπολέμηση 
της παράτυπης 
μετανάστευσης και την 
προαγωγή του ασύλου και της 
διεθνούς προστασίας. Δεν είχε 
καθοριστεί συγκεκριμένος 
στόχος που να καλύπτει την 
προστασία των δικαιωμάτων 
των μεταναστών και τα μέτρα 
για την αντιμετώπιση της 
εμπορίας ανθρώπων. Το 2011 
περιλήφθηκε στο ετήσιο 
πρόγραμμα διαχείρισης και 
στην ετήσια έκθεση 
δραστηριοτήτων ένας 
πέμπτος ειδικός στόχος, 
ο οποίος δεν διατηρήθηκε τα 
επόμενα χρόνια και αφορούσε 
την ενσωμάτωση της 
μετανάστευσης στον πολιτικό 
διάλογο με τρίτες χώρες.
24
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
45 
Επίσης, οι εν λόγω δείκτες δεν ήταν επαρκώς συνεκτικοί με τους δείκτες του 
στρατηγικού πλαισίου του ΘΠΜΑ. Επομένως, οι εννέα δείκτες για τον πρώτο 
στόχο του στρατηγικού πλαισίου (ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ μετανάστευσης 
και ανάπτυξης) μειώθηκαν σε δύο στον προϋπολογισμό του 2011, στη συνέχεια σε 
μόνο έναν στον προϋπολογισμό του 2012, και αυξήθηκαν ξανά σε δύο στον προϋ -
πολογισμό του 2013. Κανείς από τους δείκτες αυτούς δεν διατηρήθηκε και τα τρία 
έτη. Οι δείκτες που επελέγησαν για τις εκθέσεις δραστηριοτήτων της Επιτροπής 
(τρεις το 2011, τέσσερις το 2012 και τρεις το 2013) δεν χρησιμοποιούνταν πάντα 
στον προϋπολογισμό, ενώ αντιστοιχούσαν σε αυτόν μόνον εν μέρει.
46 
Τα παραδείγματα στο πλαίσιο 3  αποτυπώνουν την ασυνέπεια των δεικτών που 
αντιστοιχούν στον πρώτο προγραμματικό στόχο, καθώς και την τάση μεταβολής 
τους με την πάροδο του χρόνου. Πλαίσιο 3Ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης: έλλειψη συνοχής 
και σταθερότητας των δεικτών
 οΣτην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης του 2011, ο δείκτης του 
αριθμού των τοπικών επιχειρήσεων που στηρίζονται από χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ προγράμματα στο 
πλαίσιο του ειδικού στόχου 1 (ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης) δεν αντιστοι -
χούσε στους δείκτες του στρατηγικού πλαισίου του Θεματικού Προγράμματος για τη Μετανάστευση και το 
Άσυλο. Στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων του 2012 και του 2013 δεν χρησιμοποιήθηκε καν.
 οΣτον προϋπολογισμό του 2012, ο μόνος δείκτης που αντιστοιχούσε στον εν λόγω στόχο ήταν ο αριθμός των 
τοπικών επιχειρήσεων που λάμβαναν βοήθεια. Στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων του ίδιου έτους, στον 
συγκεκριμένο στόχο αντιστοιχούσαν τέσσερις δείκτες: το κόστος που βάραινε τους μετανάστες εργαζό -
μενους για τη μεταφορά χρηματικών ποσών στις χώρες καταγωγής τους, ο βαθμός συμμετοχής οργανώ -
σεων της διασποράς στην ανάπτυξη έργων στον τομέα της μετανάστευσης, ο αριθμός των τρίτων χωρών 
στις οποίες παρασχέθηκε στήριξη για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μεταναστευτικής στρατηγικής ή/
και η συμπερίληψη ζητημάτων μετανάστευσης σε στρατηγικές ανάπτυξης, και η γεωγραφική κάλυψη των 
μεταναστευτικών προφίλ.
25
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
47 
Ελάχιστα πιο συνεκτικοί μπορεί να θεωρηθούν οι δείκτες που επελέγησαν για 
τους άλλους στόχους του προγράμματος. Ο στόχος της προώθησης της νόμιμης, 
για λόγους εργασίας μετανάστευσης καλυπτόταν από έναν συνεκτικό δείκτη 
ο οποίος περιλαμβάνεται στους προϋπολογισμούς και τις ετήσιες εκθέσεις δρα -
στηριοτήτων για τα έτη 2010 έως και 2013, τον «αριθμό των συμφωνιών για τη 
μεταφορά δεξιοτήτων και τα καθεστώτα κυκλικής μετανάστευσης». Εντούτοις, 
στο στρατηγικό πλαίσιο του ΘΠΜΑ, ως δείκτης ορίστηκε το «ποσοστό επιστρο -
φής των μεταναστών που συμμετέχουν σε κυκλικά καθεστώτα».
48 
Τέλος, όπως αναφέρεται ανωτέρω, τα έγγραφα στρατηγικής του ΘΠΜΑ δεν περι -
λαμβάνουν κανέναν στόχο. Οι στόχοι είχαν τεθεί στους προϋπολογισμούς (κεφά -
λαιο 19 02 το 2013), αλλά είτε συχνά αφορούσαν συγκεκριμένα ορισμένες χώρες 
ή περιφέρειες είτε δεν ήταν επικαιροποιημένοι. Ως εκ τούτου, προσδιορισμένες 
ποσοτικώς πληροφορίες για τους στόχους αυτούς δεν ήταν διαθέσιμες ή ήταν 
ελλιπείς, και οι δείκτες αποδείχθηκαν άνευ ουσίας ενώ θα έπρεπε στην πραγμα -
τικότητα να προσδιορίζουν ποσοτικά ένα φαινόμενο και να παρακολουθούν την 
πρόοδό του σε βάθος χρόνου. Παραδείγματος χάριν, το 2009 και το 2010 παρου -
σιάστηκαν τα ίδια αποτελέσματα για τον δείκτη που αφορούσε τον αριθμό των 
παράτυπων μεταναστών που είχαν καταγραφεί και γίνει εκ νέου δεκτοί σε τρίτες 
χώρες, και η τιμή-στόχος που επελέγη για τον εν λόγω δείκτη στους προϋπο -
λογισμούς του 2012 και του 2013 ήταν η ίδια. Η Επιτροπή έχει ορίσει νέα δέσμη 
δεικτών για την περίοδο 2014-2020. Μολονότι υπάρχουν ορισμένες βελτιώσεις, 
εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες, μεταξύ των οποίων, και η απουσία τιμής 
αναφοράς και τιμής-στόχου.
49 
Όσον αφορά τα έργα αυτά καθαυτά, διαπιστώσαμε τις ίδιες ελλείψεις και ασυνέ -
πειες και στους δείκτες που είχαν οριστεί στα έγγραφα στρατηγικής και προϋπο -
λογισμού. Η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης καταβάλλει προσπάθειες 
για την παρακολούθηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων χρησιμοποιώντας 
δείκτες που έχουν αναπτυχθεί για πίνακα Excel (βλέπε σημείο 54). Εντούτοις, 
υπήρχαν ορισμένες ασυνέπειες μεταξύ των δεικτών που καθορίζονται σε επίπεδο 
έργου και εκείνων του πίνακα Excel, της ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων ή του 
στρατηγικού πλαισίου του ΘΠΜΑ. Επιπλέον, τα αποτελέσματα που παρουσιά -
ζονταν ήταν συχνά ελλιπή. Όσον αφορά τα 18 ελεγχθέντα έργα (εκ των 23 του 
δείγματος) τα οποία περιλαμβάνονταν στον πίνακα Excel, τα αποτελέσματα είχαν 
καταχωριστεί ολοκληρωμένα σε τρεις περιπτώσεις, αποσπασματικά σε οκτώ, 
ενώ δεν εμφανίζονταν καθόλου στις υπόλοιπες επτά περιπτώσεις. Οι παράγοντες 
αυτοί επηρέασαν την αξιοπιστία του πίνακα Excel, καθώς και την αποτελεσματι -
κότητά του όσον αφορά τη μέτρηση των αποτελεσμάτων και της προόδου που 
έχουν επιτευχθεί.
26
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
50 
Επισημάναμε ότι για τη συγκέντρωση των στοιχείων που παρατίθενται στην 
ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων όσον αφορά τα αποτελέσματα του ΘΠΜΑ, οι 
υπεύθυνοι για το έργο υπάλληλοι της Επιτροπής συμμορφώνονταν με απαιτήσεις 
που τίθενται επί τούτου, οι οποίες δεν εντάσσονται στο πλαίσιο κάποιας συνεχούς 
και συστηματικής διαδικασίας συλλογής πληροφοριών. Πράγματι, οι ισχύουσες 
ρυθμίσεις δεν παρείχαν τη δυνατότητα συστηματικής καταγραφής των δράσεων 
που αναλαμβάνονται βάσει μιας σειράς σταθερών και συνεκτικών δεικτών (στην 
περίπτωση του ΘΠΜΑ). Επιπλέον, δεν υπήρχε κάποιος συγκεντρωτικός πίνα -
κας για τον συσχετισμό των στόχων και των δεικτών σε όλα τα επίπεδα μεταξύ 
των έργων και της ετήσιας έκθεσης δραστηριοτήτων. Τέλος, η πλειονότητα των 
πόρων που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης 
προέρχονταν από μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ στα οποία δεν περιλαμβάνεται 
το ΘΠΜΑ. Εντούτοις, όσον αφορά τη μετανάστευση, η ετήσια έκθεση δραστηριο -
τήτων (της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης) κάλυπτε μόνο την εκτέλεση 
του κεφαλαίου του προϋπολογισμού που αφορά το ΘΠΜΑ και δεν παρείχε κανένα 
στοιχείο σχετικά με τα κεφάλαια που καλύπτουν τα υπόλοιπα μέσα εκτέλεσης 
δαπανών. Εξάλλου, δεν υπήρχε κάποιο άλλο έγγραφο στο οποίο να παρέχονται 
ενοποιημένα αποτελέσματα για όλα τα μέσα εκτέλεσης δαπανών.
51 
Η υλοποίηση της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ αναλύεται σε 
διαφορετικό βαθμό, σε πολλές άλλες εκθέσεις20. Οι εκθέσεις αυτές παρείχαν πλη -
ροφορίες σχετικά με την πρόοδο που επετεύχθη σε διάφορους τομείς πολιτικής 
χωρίς να εστιάζουν ειδικά στην επισκόπηση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνο -
νται από τις δαπάνες που πραγματοποιεί η ΕΕ στον τομέα αυτό.
Οι γεωγραφικές και θεματικές προτεραιότητες ήταν 
δύσκολο να επαληθευτούν
52 
Η Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας κατονομάζει 
τις χώρες της Ευρωπαϊκής Γ ειτονίας ως γεωγραφική προτεραιότητα. Ο μηχανι -
σμός αναπτυξιακής συνεργασίας δέσμευσε 465 εκατομμύρια ευρώ (από σύνολο 
σχεδόν 5,6 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2007-2013) για θεματικά προ -
γράμματα (περιλαμβανομένου του ΘΠΜΑ) στην Ευρωπαϊκή Γ ειτονία21.20 Παραδείγματος χάριν, 
η έκθεση για την εφαρμογή 
της ΣΠΜΚ, οι ετήσιες εκθέσεις 
προόδου των χωρών της ΕΠΓ , 
οι εκθέσεις της ΕΕ για τη 
συνοχή της πολιτικής για την 
ανάπτυξη, ενημερώσεις της 
ειδικής ομάδας «Μεσόγειος», 
οι εκθέσεις προόδου του 
σχεδίου δράσης για την 
ελευθέρωση του καθεστώτος 
των θεωρήσεων,οι ετήσιες 
εκθέσεις για τη μετανάστευση 
και το άσυλο 
(περιλαμβανομένων 
εγγράφων εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής), οι 
αξιολογήσεις των συμφωνιών 
επανεισδοχής της ΕΕ, η έκθεση 
του ΕΔΜ με τίτλο 
«A Descriptive Analysis of the 
Impacts of the Stockholm 
Programme 2010-2013» 
(Περιγραφική ανάλυση των 
συνεπειών του προγράμματος 
της Στοκχόλμης 2010-2013), 
η στρατηγική επισκόπηση της 
Αποστολής Συνοριακής 
Συνδρομής της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης στη Λιβύη (EUBAM), 
και οι εξαμηνιαίες 
επικαιροποιήσεις της SCIFA, 
της Στρατηγικής Επιτροπής για 
τη Μετανάστευση, τα Σύνορα 
και το Άσυλο του Συμβουλίου, 
σχετικά με τη Δράση της ΕΕ 
για τις μεταναστευτικές 
πιέσεις.
21 Άρθρο 38, παράγραφος 4, του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1905/2006.
27
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
53 
Ήταν δύσκολο να αξιολογηθεί, κατά τη διάρκεια του ελέγχου, κατά πόσον οι 
δαπάνες πραγματοποιούνταν σύμφωνα με τις προτεραιότητες αυτές, δεδομένου 
ότι δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί το συνολικό ποσό των δαπανών της ΕΕ που 
καταλογίζονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη χρηματοδότηση μέτρων που 
λαμβάνονται στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης στις χώρες 
της γειτονίας. Στο παράρτημα ΙΙ  συνοψίζονται τα ποσά που συμφωνήθηκαν συμ -
βατικά για τις δαπάνες στον τομέα της μετανάστευσης κατά την περίοδο 2007-
2013, τα οποία ανέρχονται συνολικά σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα στοιχεία 
αυτά, τα οποία παρέχονται από τη ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης και τη 
ΓΔ Γ ειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση, δεν περιέχουν λεπτομέρει -
ες σχετικά με τις πληρωμές που είχαν πράγματι καταβληθεί.
54 
Αναλύσαμε τα εν λόγω πληροφοριακά στοιχεία βάσει ενός πίνακα Excel 22 που 
τηρούσε η ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης, και στον οποίο συγκεντρώ -
νονταν όλες οι δαπάνες στον εν λόγω τομέα. Ο πίνακας Excel κάλυπτε όλες τις 
δαπάνες που είχαν πραγματοποιηθεί από το 2001. Γ ια την περίοδο 2007-2013, τα 
καταχωρισμένα ποσά προέρχονταν από επτά μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ23. 
Εντούτοις, τα αριθμητικά στοιχεία ήταν ελλιπή: τα στοιχεία που αφορούν τομείς 
δαπανών εκτός του ΘΠΜΑ είχαν να ενημερωθούν συστηματικά από το 2012. Από 
τις 23 συμβάσεις του ελεγχθέντος δείγματος, πέντε (συνολικής αξίας 22,8 εκατομ -
μυρίων ευρώ) δεν είχαν συμπεριληφθεί στον πίνακα Excel.
55 
Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα Excel προέρχονταν από το σύστη -
μα δημοσιονομικών πληροφοριών της Επιτροπής (Common Relex Information 
System, CRIS), το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 2002 για τη διευκόλυνση της 
διαχείρισης των εξωτερικών δράσεων. Το CRIS είναι το κύριο σύστημα πληροφό -
ρησης αναφοράς για τη διαχείριση και την τεκμηρίωση των εξωτερικών δράσεων. 
Στην ειδική έκθεση του Συνεδρίου του 2012 σχετικά με το CRIS24, επισημάναμε 
ορισμένες αδυναμίες του συστήματος, οι οποίες οφείλονταν ιδίως στο γεγονός 
ότι οι κωδικοί δεδομένων του CRIS δεν ήταν επαρκώς ορισμένοι. Κατά συνέπεια, 
η ενοποίηση των δεδομένων στο CRIS είχε καταστεί ιδιαίτερα σύνθετη και επιρ -
ρεπής σε σφάλματα, καθιστώντας έτσι αδύνατη την ευχερή εξαγωγή συγκεντρω -
τικών στοιχείων από το CRIS σχετικά με την εξωτερική βοήθεια ανά δικαιούχο 
χώρα, μηχανισμό δαπανών της ΕΕ ή πολιτική.22 Ο εν λόγω πίνακας Excel δεν 
είχε σχεδιαστεί με σκοπό να 
προσφέρει πληροφόρηση για 
τις δαπάνες των έργων σε 
πραγματικό χρόνο.
23 Το ΘΠΜΑ, το μέρος του ΜΑΣ 
που δεν αφορά το ΘΠΜΑ, το 
ΕΤΑ, ο ΕΜΓΕΣ, το ΕΜΔΔΑ, 
ο Μηχανισμός Σταθερότητας 
και ο ΜΠΒ.
24 Ειδική έκθεση αριθ. 5/2012 
«Κοινό σύστημα 
πληροφόρησης εξωτερικών 
σχέσεων (CRIS)»  
(http://eca.europa.eu ).
28
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
56 
Γ ια την κατηγοριοποίηση των συμβάσεων ανά τομέα δραστηριότητας, η Επιτροπή 
χρησιμοποιεί τους κωδικούς που έχει ορίσει ο ΟΟΣΑ25. Εντούτοις, δεν υπάρχουν 
ειδικοί κωδικοί για τη μετανάστευση στον τομέα της δημόσιας αναπτυξιακής 
βοήθειας. Κατά συνέπεια, η ανάθεση επιμέρους κωδικών σύμβασης επαφίεται 
στη διακριτική ευχέρεια των διαχειριστών του προγράμματος, οι οποίοι επιλέ -
γουν ανάμεσα σε ήδη υφιστάμενους κωδικούς, με αποτέλεσμα αυτοί που χρησι -
μοποιούνται να μην αντιστοιχούν πάντοτε στους οικείους τομείς. Αυτό ίσχυε για 
ορισμένες από τις συμβάσεις που ελέγχθηκαν από το Συνέδριο (βλέπε πλαίσιο 4 ). 
Με την εν λόγω μέθοδο επεξεργασίας δεν κατέστη δυνατή η ανάλυση της κατα -
νομής των δαπανών βάσει γεωγραφικών ή θεματικών κριτηρίων, ούτε παρεχόταν 
η δυνατότητα ολοκληρωμένης επισκόπησης του επιπέδου των δαπανών. Πλαίσιο 4Παραδείγματα μη κατάλληλης κωδικοποίησης των δαπανών στο πλαίσιο της 
εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής
Η προμήθεια 54 τετρακίνητων οχημάτων για την υπηρεσία συνοριακών ελέγχων της Ουκρανίας καταχωρί -
στηκε στον κωδικό 15110 (πολιτική δημόσιου τομέα και διοικητικής διαχείρισης) αλλά θα μπορούσε να είχε 
καταχωριστεί επίσης στον κωδικό 15130 (στήριξη θεσμικών οργάνων για τη στήριξη της μεταρρύθμισης των 
συστημάτων ασφάλειας). Το έργο με τίτλο «Υποστήριξη της δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων εργα -
σίας στο Μαγκρέμπ —η μετανάστευση στην υπηρεσία της τοπικής ανάπτυξης» καταχωρίστηκε στον κωδικό 
15150 (δημοκρατική συμμετοχή και κοινωνία) αντί στον κωδικό 13010 (πολιτική απασχόλησης και διοικητικής 
διαχείρισης). Ωστόσο, κανένας από τους δύο αυτούς κωδικούς δεν ήταν κατάλληλος για έργα στον τομέα της 
μετανάστευσης ούτε παρέπεμπε στο περιεχόμενό τους.
Πράγματι, δεν υπάρχει κωδικός που να αντιστοιχεί σε έργα που εμπίπτουν μεν στον τομέα της μετανάστευσης 
αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια του ΟΟΣΑ για τον χαρακτηρισμό ενός έργου ως έργου στον τομέα της δημό -
σιας αναπτυξιακής βοήθειας, γεγονός για το οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε την ανησυχία του το 
201126. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες φορές η Επιτροπή απέδωσε εσφαλμένως σε αυτά κωδικό, όπως στην περί -
πτωση των έργων Saharamed και Seahorse Mediterraneo27, που περιλάμβαναν σημαντικές δραστηριότητες οι 
οποίες δεν πληρούσαν τα κριτήρια του ΟΟΣΑ.
26 Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2011, σχετικά με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1905/2006 για τη θέσπιση μηχανισμού 
χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας: διδάγματα και μελλοντικές προοπτικές.
27 Αυτό επισημάνθηκε στην ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος ΘΠΜΑ το 2010, στο πλαίσιο της οποίας τέθηκαν υπό εξέταση το έργο 
Seahorse Atlantic και άλλα έργα, και αναφέρθηκε ότι αρκετά έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος ΘΠΜΑ δεν διέθεταν κωδικό.25 Οργανισμός Οικονομικής 
Συνεργασίας και Ανάπτυξης — 
Επιτροπή αναπτυξιακής 
συνεργασίας. 30  Αξιολόγηση 
της κοινής πρωτοβουλίας 
Επιτροπής/ΗΕ για τη 
μετανάστευση και την 
ανάπτυξη, IBF International 
Consulting 2011.
29
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
57 
Εξετάσαμε το ύψος των δαπανών του ΘΠΜΑ που διατέθηκε για την Ευρωπαϊκή 
Γ ειτονία, ήτοι την πρώτη προτεραιότητα της ΣΠΜΚ (βλέπε σημείο 9). Η γεωγραφι -
κή κατανομή των δαπανών παρουσιάζεται στο γράφημα 3  κατωτέρω. Εντούτοις, 
πρόκειται απλώς για εκτίμηση, δεδομένου ότι ορισμένες συμβάσεις κάλυπταν 
περισσότερες από μία χώρες ή περιοχές (π.χ. τα συνολικά μέτρα μπορεί επίσης να 
αφορούν χώρες της γειτονίας). Από την ανάλυση προκύπτει ότι, μολονότι σημα -
ντική μερίδα των συμβάσεων αφορούσε χώρες της γειτονίας, περίπου το ήμισυ 
αυτών αφορούσε άλλες περιοχές. Το γεγονός ότι, μεταξύ 2007 και 2013, το 42 % 
των συνολικών ποσών διατέθηκε μέσω συμβάσεων στην ανατολική και νότιο 
γειτονία (και το 59 % εάν συνδυαστεί με παγκόσμιες δράσεις), δείχνει ότι αυτή 
η περιοχή δεν μπορεί επ’ ουδενί να χαρακτηριστεί υψηλή γεωγραφική προτε -
ραιότητα, ενώ θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ανεπαρκής συγκέντρωση 
διαθέσιμων πόρων για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης αστάθειας στον τομέα 
της μετανάστευσης και του ασύλου. Γράφημα 3Αθροιστική γεωγραφική κατανομή των συμβάσεων στο πλαίσιο του ΘΠΜΑ την 
περίοδο 2007-2013
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή.Ανατολική και Νότια Γειτονία Παγκόσ/uni03BCιε/uni03C2 δράσει/uni03C2 περιλα/uni03BCβανο/uni03BCένη/uni03C2 τη/uni03C2 γειτονία/uni03C2 Άλλε/uni03C2 τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 εκτό/uni03C2 γειτονία/uni03C2100 %38 %42 %41 %44 %47 %42 %
29 %23 %13 %14 %14 %17 %
33 %35 %46 %42 %39 %41 %
19,087,6107,8185,9213,5267,9375,0
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013εκατο/uni03BC/uni03BCύρια400
350
300
250
200
150
100
50
0
30
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
58 
Ήταν επίσης δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικώς οι πόροι που κατανεμή -
θηκαν στους διάφορους θεματικούς τομείς, δεδομένου ότι ορισμένα μέτρα 
αντιστοιχούσαν σε περισσότερες θεματικές ενότητες. Στο γράφημα 4  κατωτέρω 
παρουσιάζονται οι συνολικές δαπάνες για το ΘΠΜΑ για την περίοδο 2007-2013. Γράφημα 4Αθροιστική θεματική κατανομή των συμβάσεων στο πλαίσιο του ΘΠΜΑ την περίοδο 
2007-2013
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή.εκατο/uni03BC/uni03BCύρια400
350
300
250
200150
100
50
0
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Πρόληψη και εντοπισ/uni03BCό/uni03C2 παράτυπη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 Προώθηση τη/uni03C2 νό/uni03BCι/uni03BCη/uni03C2 και για λόγου/uni03C2 εργασία/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2Άσυλο και διεθνή/uni03C2 προστασία Ενίσχυση τη/uni03C2 σύνδεση/uni03C2 /uni03BCεταξύ /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ανάπτυξη/uni03C2/uni0394ικαιώ/uni03BCατα /uni03BCεταναστών και καταπολέ/uni03BCηση τη/uni03C2 ε/uni03BCπορία/uni03C2 ανθρώπων Πολυθε/uni03BCατικέ/uni03C219,087,6107,8185,9213,5267,9375,0
21 %
5 % 7 % 79 % 8 %32 %18 %12 %25 %79 %
11 %
14 %
30 %
8 %6 %8 %22 %22 %11 %30 %28 %
11 %
22 %
22 %
8 %
9 %23 %
19 %
19 %
22 %
9 %
8 %10 %12 %20 %20 %18 %20 %
31
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
59 
Από παρόμοια ανάλυση των συμβάσεων που υπεγράφησαν στο πλαίσιο του 
ευρωπαϊκού μηχανισμού γειτονίας για την περίοδο 2008-2013 προκύπτουν τα 
αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο γράφημα 5 .Γράφημα 5Αθροιστική θεματική κατανομή των συμβάσεων στο πλαίσιο του ΕΜΓΕΣ την περίοδο 
2008-2013
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή.Πρόληψη και εντοπισ/uni03BCό/uni03C2 τη/uni03C2 παράτυπη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2
Άσυλο και διεθνή/uni03C2 προστασία
∆ικαιώ/uni03BCατα /uni03BCεταναστών και καταπολέ/uni03BCηση τη/uni03C2 ε/uni03BCπορία/uni03C2 ανθρώπωνΠροώθηση τη/uni03C2 νό/uni03BCι/uni03BCη/uni03C2 και για λόγου/uni03C2 εργασία/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2
Ενίσχυση τη/uni03C2 σύνδεση/uni03C2 /uni03BCεταξύ /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ανάπτυξη/uni03C2
Πολυθε/uni03BCατικέ/uni03C22008 2009 2010 2011 2012 2013400
350
300
250
200
150
100
50
0εκατο/uni03BC/uni03BCύρια
1949171222232367
68 %7 %17 %7 %
32
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
60 
Από τον συνδυασμό των δύο αυτών πινάκων εξάγεται το συμπέρασμα ότι τα 
δύο βασικά μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής μετανά -
στευσης, ήτοι το ΘΠΜΑ και ο ΕΜΓΕΣ επικέντρωσαν το σημαντικότερο μέρος των 
δραστηριοτήτων τους στην πρόληψη ή τον εντοπισμό της παράτυπης μετανά -
στευσης (περιλαμβανομένων των συνοριακών ελέγχων). Το γεγονός ότι η ασφά -
λεια και η προστασία των συνόρων ήταν το κυρίαρχο στοιχείο στις δαπάνες της 
ΕΕ στον τομέα της μετανάστευσης καθιστά δευτερεύοντες άλλους στόχους στους 
οποίους δίνει έμφαση η Συνολική Προσέγγιση, όπως η ανάπτυξη σύνδεσης μετα -
ξύ της μετανάστευσης και της ανάπτυξης και η εστίαση, σε συνεργασία με τρίτες 
χώρες, στην οργάνωση αποτελεσματικών δομών διαχείρισης της μετανάστευσης 
που να αντικατοπτρίζουν τις οικονομικές ανάγκες των χωρών υποδοχής, τις ανά -
γκες ανάπτυξης των χωρών καταγωγής και τα δικαιώματα των μεταναστών.
Παρέμβαση που εκτείνεται σε ευρεία γεωγραφική 
περιοχή
61 
Οι δαπάνες της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης κάλυ -
πταν ευρύ φάσμα στόχων, μέσων και γεωγραφικών περιοχών, γεγονός που ενδέ -
χεται να περιόρισε την αποτελεσματικότητά τους.
62 
Οι πόροι που διατέθηκαν για την παροχή βοήθειας σε τρίτες χώρες υπολείπο -
νταν σημαντικά εκείνων που θα απαιτούνταν για την ταχεία ανάπτυξη την οποία 
επέτασσε η σημαντική αύξηση της παράτυπης μετανάστευσης στην περιοχή της 
Μεσογείου, κυρίως από το 2013 και εξής. Το γεγονός ότι τα έργα εντάσσονταν 
σε μια σειρά θεματικών προτεραιοτήτων που απευθύνονται σε πολλές χώρες 
εμπόδισε τη συγκέντρωση κρίσιμης μάζας χρηματοδοτικών πόρων σε μία και 
μόνο χώρα-εταίρο. Το ΘΠΜΑ κάλυπτε επομένως μια ευρεία γεωγραφική περιοχή 
και ευρύ φάσμα παρεμβάσεων, των οποίων ο χαρακτήρας και το πεδίο εφαρ -
μογής διαφέρουν σημαντικά. Το πεδίο εφαρμογής της δράσης του ΘΠΜΑ και 
ο φιλόδοξος χαρακτήρας των στόχων του δεν συμβάδιζαν με τον περιορισμένο 
όγκο των διαθέσιμων πόρων, οι οποίοι διασκορπίστηκαν σε πολλά έργα που, κατά 
συνέπεια, δεν διέθεταν την κρίσιμη μάζα που θα τους επέτρεπε να παραγάγουν 
σημαντικά αποτελέσματα στις οικείες χώρες. Λόγω της κατάστασης αυτής περι -
εστάλη η ικανότητα της ΕΕ να εγγυηθεί ότι η παρέμβασή της προσέφερε γνήσια 
κίνητρα σε τρίτες χώρες ή να αναπτύσσει με αυτές αποτελεσματική συνεργασία 
για προβλήματα που σχετίζονται με τη μετανάστευση. Δεδομένου ότι οι πόροι εί -
ναι πλέον πενιχροί, πρέπει να κατανέμονται σε προτεραιότητες που προσφέρουν 
το μεγαλύτερο δυναμικό για προστιθέμενη αξία.
33
Η συνεκτικότητα των στόχων, ο προσδιορισμός των 
αναγκών των χωρών-εταίρων και τα μέσα  
παρακολούθησης χρήζουν βελτίωσης
63 
Η ίδια επισήμανση διατυπώθηκε και στο έγγραφο στρατηγικής του ΘΠΜΑ για 
την περίοδο 2011-2013, στο οποίο επισημαίνεται ότι το ευρύ γεωγραφικό πεδίο 
εφαρμογής και το ευρύ φάσμα στόχων, σε συνδυασμό με τους περιορισμένους 
διαθέσιμους πόρους, οδηγούν σε έλλειψη «κρίσιμης μάζας» με αποτέλεσμα να 
μειώνεται σημαντικά ο αντίκτυπός του στις οικείες χώρες. Ως εκ τούτου, η ΕΕ δεν 
είναι σε θέση να προωθήσει τη χρηματοδότηση αυτή ως πραγματικό κίνητρο στο 
πλαίσιο της συνεργασίας της με τρίτες χώρες ούτε επομένως να συνεργαστεί απο -
τελεσματικά με τις κυβερνήσεις των χωρών αυτών στον συγκεκριμένο τομέα.
64 
Πρόκειται για κάτι που κατέστη εμφανές και σε έργο που έλεγξε το Συνέδριο —
την κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-ΗΕ για τη μετανάστευση και την ανάπτυξη— σκοπός 
του οποίου ήταν να συμβάλει στην ενίσχυση του θετικού αντικτύπου της μετανά -
στευσης και της ανάπτυξης μέσω της στήριξης και της συμμετοχής παραγόντων 
μικρότερου βεληνεκούς και της διάδοσης παγκόσμιων καλών πρακτικών. Εν 
γνώσει του ότι το πρόγραμμα αυτό ήταν πιλοτικό, καταλήξαμε σε συμπεράσματα 
παρόμοια με εκείνα που διατύπωσε η Επιτροπή στην αξιολόγηση της εν λόγω 
πρωτοβουλίας, στην οποία επέκρινε την απουσία θεματικής και γεωγραφικής 
εστίασης, αναφέροντας ότι, εξαιτίας της απαίτησης για ένα παγκόσμιο πρόγραμ -
μα και δεδομένου ότι το 50 % της χρηματοδότησης διατέθηκε σε χώρες που 
εντάσσονται στον μηχανισμό ΕΜΓΕΣ (χώρες της ευρωπαϊκής γειτονίας) και το 
άλλο 50 % σε χώρες ΜΑΣ, δεν υπήρχε κρίσιμη μάζα έργων σε καμία από τις χώρες 
ή περιοχές.
65 
Δεδομένων των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων για την αντιμετώπιση των 
αυξανόμενων προκλήσεων στον τομέα της μετανάστευσης, η δράση της ΕΕ 
κινδυνεύει να διαχυθεί άσκοπα εξαιτίας της έλλειψης σαφώς καθορισμένων και 
προσδιορισμένων ποσοτικώς προτεραιοτήτων.
34
 Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
66 
Εξετάσαμε την αποτελεσματικότητα των δαπανών της ΕΕ και συγκεκριμένα αν τα 
έργα είχαν σχεδιαστεί ορθά, αν είχαν μετρηθεί τα αποτελέσματα, αν η υλοποίηση 
πραγματοποιήθηκε εντός των ταχθεισών προθεσμιών και αν επιτεύχθηκαν τα 
προσδοκώμενα αποτελέσματα. Η εξέταση συνίστατο σε ανάλυση των επιλεγέ -
ντων έργων, καθώς και όλων των διαθέσιμων εγγράφων παρακολούθησης και 
αξιολόγησης. Πέραν ορισμένων αδυναμιών, εντοπίσαμε επίσης μικρό αριθμό 
καλών πρακτικών.
Οι ανεπάρκειες όσον αφορά τους επιχειρησιακούς 
στόχους και τους δείκτες αποτελεσμάτων κατέστησαν 
δύσκολη την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας 
των έργων
67 
Γ ια τη μέτρηση των αποτελεσμάτων ενός έργου, τον ποσοτικό προσδιορισμό 
της επιτευχθείσας προόδου και τη διαπίστωση του βαθμού συμμόρφωσης των 
αποτελεσμάτων με τους αρχικούς στόχους, είναι απαραίτητο να καθοριστούν 
επιχειρησιακοί στόχοι, καθώς και εκροές και επακόλουθα βάσει τιμών αναφοράς 
και στόχου (βλέπε γλωσσάριο ).
68 
Διαπιστώσαμε ότι συχνά οι στόχοι των έργων ήταν διατυπωμένοι γενικόλογα, 
δυσχεραίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων σε 
σχέση με τους δηλωθέντες στόχους (βλέπε πλαίσιο 5 ). Συχνά, οι δείκτες αποτελε -
σμάτων δεν αντικατόπτριζαν την επίτευξη των στόχων και μάλιστα λειτουργού -
σαν ως δείκτες εκροών. Ελάχιστα ήταν τα ελεγχθέντα έργα που διέθεταν δείκτες 
με τις βασικές τιμές αναφοράς ή στόχου για τη μέτρηση της προόδου που είχε 
επιτευχθεί χάρη στην υλοποίηση του έργου.
35
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσηςΠλαίσιο 5Παράδειγμα αποτελεσμάτων που ήταν δύσκολο να μετρηθούν
Το έργο «Παροχή βελτιωμένης προστασίας σε μετανάστες και ενίσχυση της ικανότητας διαχείρισης μικτών 
μεταναστευτικών28 ροών στην Αλγερία» είχε τρεις ειδικούς στόχους:
1. Να εδραιώσει τη νομική ικανότητα και νομικές διαδικασίες στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου 
για τη διαχείριση μικτών μεταναστευτικών ροών και την αναζήτηση βιώσιμων λύσεων.
2. Να συνδράμει στην ενίσχυση της προστασίας και στην ανάπτυξη της ανθρωπιστικής βοήθειας για μετα -
νάστες και αιτούντες άσυλο, ιδίως δε για όσους ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες.
3. Να ευαισθητοποιήσει και να ενημερώσει την κοινωνία των πολιτών για ζητήματα σχετικά με τις μικτές 
μεταναστευτικές ροές.
i) Πρώτον, οι στόχοι αυτοί δεν ήταν συγκεκριμένοι (κατά τον ορισμό των στόχων SMART), δεδομένου 
ότι αφορούν δράσεις είτε πολύ αόριστες είτε πολύ γενικές για να προσδιοριστούν ποσοτικώς. Επίσης, 
στη σύμβαση δεν οριζόταν καμία μέθοδος μέτρησης της επίτευξης των στόχων. Ενδεικτικά, ο πρώτος 
και ο τρίτος στόχος προβλεπόταν να μετρώνται βάσει μελετών οργανώσεων και άρθρων εφημερίδων 
σχετικά με τυχόν πρόοδο στον τομέα που καλύπτει το έργο.
ii) Δεύτερον, οι δείκτες μέτρησης των επιδόσεων ήταν ελάχιστοι και, ακόμη και όταν οι δείκτες αυτοί 
μπορούσαν να προσδιοριστούν ποσοτικώς, αυτό δεν γινόταν ούτε περιλαμβάνονταν τιμές αναφοράς 
ή στόχου. Παραδείγματος χάριν, μία από τις προγραμματισμένες δραστηριότητες ήταν η εθελούσια 
επιστροφή προσφύγων (π.χ. στη Νιγηρία) με την αρωγή μιας ιταλικής συνδικαλιστικής οργάνωσης. 
Δεν έγινε εκτίμηση του αναμενόμενου αριθμού επιστροφών ούτε ανάλυση της ετοιμότητας της 
χώρας καταγωγής να δεχθεί τους επιστρέφοντες μετανάστες. Τέλος, δεν διευκρινίστηκε ποιες είναι οι 
συναφείς και αξιόπιστες πληροφορίες που θα έπρεπε να συλλέγονται για τη μέτρηση των αποτελε -
σμάτων. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, δεν κατέστη δυνατή η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο το έργο 
είχε συντελέσει στη βελτίωση της κατάστασης.
iii) Ο τρίτος στόχος έπασχε από τις ίδιες αδυναμίες. Η υλοποίηση βασίστηκε στη διοργάνωση δραστηρι -
οτήτων ευαισθητοποίησης για την κοινωνία των πολιτών και τον διοργανικό διάλογο. Ο αντίστοιχος 
δείκτης ορίζεται ως εξής: «βαθμός ευαισθητοποίησης του κοινού όσον αφορά τις ειδικές ανάγκες 
ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας». Η αοριστία των εν λόγω εννοιών δεν κατέστησε δυνατή 
την αξιολόγησή τους.
28 Με τον όρο « μικτή μετανάστευση»  νοούνται οι σύνθετες μετακινήσεις πληθυσμών που περιλαμβάνουν άτομα που ακολουθούν τις ίδιες 
διαδρομές και χρησιμοποιούν τους ίδιους τρόπους μεταφοράς, αλλά των οποίων τα προφίλ ποικίλλουν και οι οποίοι ταξιδεύουν για 
διαφορετικούς λόγους (ΔΟΜ).
36
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
69 
Σκοπός της δημιουργίας του ΘΠΜΑ ήταν η ενίσχυση της ικανότητας σε χώρες 
καταγωγής και διέλευσης (βλέπε πλαίσιο 6 ). Στήριζε πρωτοβουλίες συνεργασίας 
και ενθάρρυνε τρίτες χώρες να ανταλλάσσουν τις εμπειρίες και τις μεθόδους ερ -
γασίας τους. Τα έργα του ΘΠΜΑ χρηματοδοτούσαν κατά κανόνα δραστηριότητες 
έρευνας, την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, επισκέψεις μελέτης σε κρά -
τη μέλη της ΕΕ, εκστρατείες ευαισθητοποίησης κ.λπ. Ως εκ τούτου, τα έργα του 
ΘΠΜΑ προέβλεπαν συχνά στόχους ή δραστηριότητες των οποίων ο αντίκτυπος 
στη μετανάστευση δεν ήταν εύκολο να αξιολογηθεί ή μπορούσε να αξιολογηθεί 
μόνο μακροπρόθεσμα.
Παράγοντες που αποβαίνουν σε βάρος της 
αποτελεσματικότητας
70 
Διαπιστώσαμε ότι οκτώ έργα πέτυχαν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματά τους. Σε 
δεκατρείς άλλες περιπτώσεις, τα προβλεπόμενα αποτελέσματα είχαν επιτευ -
χθεί εν μέρει. Αυτό συνδεόταν συχνά με τους στόχους των έργων οι οποίοι ήταν 
υπερβολικά ευρείς και δύσκολο να μετρηθούν. Ένα έργο δεν είχε επιτύχει τα 
αποτελέσματά του αφού βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη και, όσον αφορά ένα άλλο 
έργο, ήταν ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί η επίτευξη των αποτελεσμάτων. 
Σε μικρό αριθμό περιπτώσεων, η πολιτική αστάθεια απέβη σε βάρος της αποτελε -
σματικότητας των έργων. Τέλος, διαφάνηκε ότι ορισμένα έργα ήταν περισσότερο 
προσανατολισμένα προς τα συμφέροντα κρατών μελών, γεγονός που περιόρισε 
τον αντίκτυπό τους στις χώρες-εταίρους. Πλαίσιο 6Παράδειγμα ανάπτυξης ικανοτήτων που οδηγεί σε πιο μακροπρόθεσμα 
αποτελέσματα
Έργα για την ενίσχυση της μετανάστευσης για λόγους εργασίας έχουν βοηθήσει τη Μολδαβία να διαπραγ -
ματευθεί διμερείς συμφωνίες σε θέματα εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης με μια σειρά κρατών μελών της 
ΕΕ και τρίτων χωρών, καθώς και να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διακυβερνητικών συμφωνιών 
σχετικά με τη μετανάστευση επαγγελματιών του τομέα της υγείας.
37
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
71 
Λαμβανομένων υπόψη του πλαισίου και της σύνθετης φύσης των μεταναστευ -
τικών ζητημάτων, διαπιστώσαμε ορισμένες καθυστερήσεις στην υλοποίηση του 
έργου. Εξετάσαμε κατά πόσον τα επιλεγέντα έργα υλοποιήθηκαν εγκαίρως και 
απέδωσαν αποτελέσματα εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος. Εννέα 
έργα υλοποιήθηκαν εντός των ταχθεισών προθεσμιών, πέντε έργα με καθυστέρη -
ση που δεν ξεπερνούσε τους δώδεκα μήνες και άλλα πέντε έργα με καθυστέρηση 
μεγαλύτερη των δώδεκα μηνών. Τέσσερα έργα βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη κατά 
τον χρόνου του ελέγχου. Πλαίσιο 7Παράδειγμα μερικώς αποτελεσματικού έργου
Seahorse Mediterraneo
Σκοπός του εν λόγω έργου ήταν να ενδυναμώσει την ικανότητα των κυβερνήσεων της Βορείου Αφρικής μέσω 
της ενίσχυσης της επιτήρησης των συνόρων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα η παρά -
τυπη μετανάστευση και το λαθρεμπόριο. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός μεσογειακού δικτύου (Seahorse) το 
οποίο θα παρείχε τη δυνατότητα ταχείας και αξιόπιστης ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με την παράτυπη 
μετανάστευση διά θαλάσσης χρησιμοποιώντας σημεία επαφής στα οικεία αφρικανικά κράτη. Το έργο Seahorse 
Mediterraneo είχε στρατηγική σημασία για την ΕΕ, δεδομένης της στενής σχέσης του με την ανάπτυξη του 
ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων και ανταλλαγής πληροφοριών (EUROSUR)29. Έναν χρόνο 
μετά την έναρξη του έργου ελάχιστα ήταν αυτά που είχαν επιτευχθεί. Παρότι είχαν δρομολογηθεί ορισμένες 
δραστηριότητες (κατάρτιση, συναντήσεις τεχνικών ομάδων εργασίας και το πρώτο εθνικό σημείο επαφής), 
η Λιβύη ήταν η μόνη χώρα που είχε ενταχθεί στο δίκτυο, ενώ η εκτέλεση του έργου υπονομεύθηκε σημαντικά 
από την επικρατούσα ατμόσφαιρα ανασφάλειας και αστάθειας. Η αποδοχή της Λιβύης έγινε παρά την αντίθε -
τη άποψη της Επιτροπής, η οποία θα προτιμούσε να είχε αποφύγει πολιτικά ασταθή κράτη. Οι αλγερινές αρχές 
παραδέχτηκαν ότι δίσταζαν να λάβουν μέρος, επειδή τα κίνητρα ήταν ανεπαρκή και οι απαιτήσεις ασφαλείας 
υπερβολικά επαχθείς.
29 Όπως τόνισε το συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων στις 18 Νοεμβρίου 2013- έγγραφο του Συμβουλίου αριθ. 16364/13 της 18ης και 
19ης Νοεμβρίου 2013.
38
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
72 
Σε ορισμένες περιπτώσεις η περιορισμένη επιτυχία οφειλόταν στην πολιτική αστά -
θεια. Το έργο «SaharaMed» δρομολογήθηκε το 2010, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη 
σημαντικές μεταναστευτικές ροές προς τη Λιβύη και μέσω της Μεσογείου προς την 
Ιταλία. Η υλοποίηση ξεκίνησε πριν από την επανάσταση του 2011 στη Λιβύη, ενώ εν 
συνεχεία τροποποιήθηκε προκειμένου να λάβει υπόψη την κατάσταση που διαμορ -
φώθηκε μετά την επανάσταση. Το έργο, το οποίο διέθετε ευρύ πεδίο εφαρμογής, 
είχε ως στόχο να βελτιώσει ή να ενισχύσει τους πόρους για την καταπολέμηση της 
παράτυπης μετανάστευσης, να αποτρέψει και να αναχαιτίσει την κατεύθυνση της 
παράτυπης μετανάστευσης προς τις μεσογειακές ακτές, να κινήσει διαδικασίες για 
την έρευνα και τη δίωξη της παράνομης διακίνησης αγαθών και ανθρώπων, και 
ιδίως της εμπορίας ανθρώπων, και να διαχειριστεί αποτελεσματικά όχι μόνο τη με -
ταχείριση των μεταναστών που συλλαμβάνονται σε συμμόρφωση με τους διεθνείς 
κανόνες αλλά και τις επιχειρήσεις εντοπισμού και διάσωσης. Η πολιτική αστάθεια 
στη χώρα και οι αδυναμίες στη διαχείριση του έργου οδήγησαν στην επί 12 μήνες 
αναστολή του το 2011. Στη συνέχεια δόθηκε παράταση 12 μηνών, ενώ ανεστάλη εκ 
νέου για επτά μήνες το 2014. Η εν λόγω κατάσταση προκάλεσε επίσης την απώλεια 
ορισμένων επενδύσεων. Από σύνολο 10 εκατομμυρίων ευρώ, μόνο 3 εκατομμύ -
ρια ευρώ δαπανήθηκαν στο πλαίσιο του έργου, σύμφωνα με τη διαθέσιμη κατά τον 
χρόνο διενέργειας του ελέγχου οικονομική έκθεση, ενώ η Επιτροπή είχε ήδη προκα -
ταβάλει 5,8 εκατομμύρια ευρώ κατά την έναρξή του. Εξαιτίας των εν λόγω δυσχερει -
ών, κατά τον χρόνο του ελέγχου ορισμένες υπηρεσίες για τη στήριξη επιχειρήσεων 
διάσωσης και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων διά θαλάσσης, όπως 
η προμήθεια ασθενοφόρων ή η επισκευή σκαφών που είχαν καταστραφεί κατά τον 
πόλεμο, δεν είχαν παρασχεθεί.
73 
Στα προηγούμενα σημεία περιγράφονται αδυναμίες που είχαν αντίκτυπο στην 
αποτελεσματικότητα των έργων. Εντοπίσαμε επίσης ελάχιστες περιπτώσεις στις 
οποίες οι αδυναμίες αντιμετωπίστηκαν δεόντως, γεγονός που λειτούργησε υπέρ της 
αποτελεσματικότητας των εν λόγω έργων. Πλαίσιο 8Ένα παράδειγμα ορθής πρακτικής
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το έργο «Προαγωγή του σεβασμού των δικαιωμάτων των μεταναστών από την 
Υποσαχάρια Αφρική στο Μαρόκο». Το συγκεκριμένο εν εξελίξει έργο, το οποίο ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2013 
(2 εκατομμύρια ευρώ) είχε στόχο να συντελέσει στην προαγωγή του σεβασμού των δικαιωμάτων των μεταναστών 
από την Υποσαχάρια Αφρική στις επαρχίες γύρω από το Ραμπάτ, την Ταγγέρη και την Καζαμπλάνκα. Το έργο είχε 
σχεδιαστεί ορθώς, ανταποκρίθηκε στις τοπικές ανάγκες και έθεσε περιορισμένο αριθμό επιχειρησιακών στόχων 
(π.χ. «Βελτίωση του τρόπου υποδοχής των μεταναστών και μείωση του κινδύνου ολοκληρωτικού αποκλεισμού» 
καθώς και συγκεκριμένα προσδοκώμενα αποτελέσματα (π.χ. περίπου 4 500 ιδιαιτέρως ευάλωτοι μετανάστες στε -
γάστηκαν σε τρία πρότυπα κέντρα υποδοχής και τα δικαιώματα των μεταναστών αναγνωρίστηκαν και γίνονταν 
σεβαστά από τους θεσμικούς εταίρους), ενώ έχουν καθοριστεί προσδιορισμένοι ποσοτικώς δείκτες, καθώς και οι 
πηγές και οι δίαυλοι για την επαλήθευσή τους.
Από τα αναλυτικά διαθέσιμα στοιχεία, τα οποία είχαν βασιστεί σε επαληθεύσιμα πραγματικά περιστατικά, προέ -
κυπτε σαφώς ότι οι στόχοι είχαν επιτευχθεί σταδιακά (εντούτοις, κατά τον χρόνο του ελέγχου ήταν ακόμη πολύ 
νωρίς για να αναλυθεί ο συνολικός αντίκτυπος ή η συνολική έκβαση του έργου). Στο πλαίσιο του έργου ανα -
πτύσσεται στενή συνεργασία με πρωτοβουλίες άλλων χορηγών και καταβάλλονται έντονες προσπάθειες για να 
επιτευχθεί η συμμετοχή της κυβέρνησης καθώς και των τοπικών αρχών. Η αντιπροσωπεία της ΕΕ φροντίζει να 
ενημερώνεται τακτικά και προβαίνει σε συστηματική παρακολούθηση.
39
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
Ζητήματα αποτελεσματικότητας σε τρεις καίριους 
τομείς
74 
Στις επόμενες τρεις ενότητες εξετάζεται η αποτελεσματικότητα σε τρεις καίριους 
τομείς:
 ο στη σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης (ο θετικός αντίκτυπος 
της μετανάστευσης στην ανάπτυξη), που αποτελεί μία από τις προτεραιότη -
τες της ΕΕ,
 ο στα μέτρα στήριξης για την επιστροφή και την επανεισδοχή,
 ο στην προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η οποία συνιστά οριζόντιο 
στόχο στο πλαίσιο του συνόλου των έργων.
Η σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης
75 
Η σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης είναι μία από τις τέσσερις 
προτεραιότητες της Συνολικής Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητι -
κότητας (ΣΠΜΚ) (βλέπε σημείο 7). Αναφέρεται επίσης, σε πολύ γενικές γραμμές, 
στον κανονισμό ΜΑΣ «μεγιστοποίηση της αναπτυξιακής επίπτωσης της αυξη -
μένης κινητικότητας των ανθρώπων σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, 
και ειδικότερα της καλής διαχείρισης της μετανάστευσης εργατικού δυναμικού, 
[…] ανάπτυξη κοινής αντιμετώπισης όσον αφορά τη σχέση μετανάστευσης και 
ανάπτυξης». Πρόκειται για μία από τις κύριες δράσεις του τέταρτου πυλώνα «μια 
νέα πολιτική για τη νόμιμη μετανάστευση» του ευρωπαϊκού θεματολογίου για τη 
μετανάστευση που εξέδωσε η Επιτροπή τον Μάιο του 2015.
76 
Το εμβληματικό έργο του θεματικού προγράμματος στον συγκεκριμένο τομέα 
ήταν η Κοινή Πρωτοβουλία για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη (ΚΠΜΑ), με 
προϋπολογισμό 15 εκατομμύρια ευρώ, η οποία εφαρμόστηκε στο πλαίσιο του 
προγράμματος ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. Γ ενικός στόχος της πρωτοβου -
λίας ήταν να συμβάλει στην ενίσχυση του θετικού αντικτύπου της μετανάστευ -
σης μέσω της συμμετοχής παραγόντων μικρής κλίμακας και με τη διάδοση καλών 
πρακτικών σε παγκόσμια κλίμακα. Ορίστηκαν τρεις συγκεκριμένοι στόχοι:
α) να ενισχυθεί η ικανότητα παραγόντων μικρής κλίμακας ούτως ώστε να σχεδι -
άζουν και να υλοποιούν με αποτελεσματικότερο τρόπο τις πρωτοβουλίες τους 
στον τομέα της μετανάστευσης και της ανάπτυξης γραμμές·
β) να διευκολυνθούν η δικτύωση και η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ επαγγελμα -
τιών στους τομείς της μετανάστευσης και της ανάπτυξης·
γ) να διατυπωθούν συστάσεις σε επαγγελματίες και φορείς λήψης πολιτικών 
αποφάσεων με σκοπό τη διάδοση σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
40
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
77 
Σε εξωτερική αξιολόγηση που διενεργήθηκε το 201130, είχε ήδη επισημανθεί το 
γεγονός ότι οι στόχοι αυτοί είναι υπερβολικά αόριστοι, με αποτέλεσμα να μην 
καθίσταται δυνατή η ορθή αξιολόγησή τους, ενώ υπογραμμίστηκε το γεγονός ότι 
ήταν πιθανό να εκληφθεί ως συμμορφούμενο με τους στόχους οποιοδήποτε απο -
τέλεσμα. Τα συμπεράσματα της αξιολόγησης δεν συζητήθηκαν από τη διευθύνου -
σα επιτροπή της Κοινής Πρωτοβουλίας για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη.
78 
Οι συνολικές επιδόσεις και τα αποτελέσματα του προγράμματος ΚΠΜΑ θα 
μετρούνταν βάσει δεικτών, όπως ο αριθμός των μαθημάτων κατάρτισης που θα 
παραδίδονταν στον τομέα της ανάπτυξης ικανοτήτων, η συχνότητα επικοινωνίας 
ή ο βαθμός συμμετοχής σε συζητήσεις στο διαδίκτυο, ο αριθμός των μεταφορ -
τώσεων, το περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί και κυκλοφορήσει, ο αριθμός των 
επισκεπτών σε μια ψηφιακή συνάθροιση και ένα εγχειρίδιο για τις βέλτιστες πρα -
κτικές όσον αφορά τη μετανάστευση και την ανάπτυξη. Οι εν λόγω δείκτες δεν 
έδειχναν με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αυξηθεί ο θετικός 
αντίκτυπος της μετανάστευσης στην ανάπτυξη ούτε τα συγκεκριμένα αποτελέ -
σματα που θα μπορούσαν να επιτευχθούν από άποψη ποιότητας και ποσότητας.
79 
Τα κύρια επιτεύγματα της Πρωτοβουλίας ΚΠΜΑ ήταν ο σχεδιασμός και η προκή -
ρυξη της πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων για 55 μικρά έργα, τα οποία 
επρόκειτο να υλοποιηθούν σε 16 χώρες, στα οποία συμμετείχαν οργανώσεις της 
διασποράς με παρουσία στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και ένα εγχειρίδιο 
βέλτιστων πρακτικών που συγκεντρώθηκαν και κωδικοποιήθηκαν βάσει των 
αποτελεσμάτων των έργων. Έχει επίσης καταστήσει δυνατή τη δικτύωση και την 
ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ επαγγελματιών στους τομείς της μετανάστευσης 
και της ανάπτυξης. Επίσης, το έργο πέτυχε επίσης υψηλό βαθμό προβολής σε 
διεθνή φόρουμ όπως το ετήσιο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση και την 
Ανάπτυξη.
80 
Εξετάσαμε δείγμα έργων που δρομολογήθηκαν στο πλαίσιο της πιλοτικής Πρω -
τοβουλίας ΚΠΜΑ κατόπιν πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων. Τα αποτελέ -
σματα ήταν ανάμεικτα: οι στόχοι ήταν συχνά υπέρμετρα φιλόδοξοι ή δεν ήταν 
ευδιάκριτη η σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης και δεν ήταν όλα τα 
έργα βιώσιμα. Σε ένα έργο στο Μαρόκο, γυναίκες που προέρχονταν από μια περι -
οχή με υψηλά ποσοστά αποδημίας είχαν συστήσει συνεταιρισμούς και κατάφεραν 
να δημιουργήσουν βιώσιμες, προσοδοφόρες δραστηριότητες (π.χ. εμπόριο καρυ -
κευμάτων, διαχείριση εργαστηρίου ζαχαροπλαστικής) και να αναπτύξουν βασικές 
δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Οι συνεταιρισμοί επρόκειτο να τεθούν σε 
λειτουργία σε στενή συνεργασία με τη διασπορά των Μαροκινών στην Ιταλία. Εν 
τέλει οι συνεταιρισμοί συστάθηκαν, χωρίς όμως σημαντική συμμετοχή από την 
πλευρά της διασποράς των Μαροκινών στην Ιταλία.30 Αξιολόγηση της κοινής 
πρωτοβουλίας Επιτροπής/ΗΕ 
για τη μετανάστευση και την 
ανάπτυξη, IBF International 
Consulting 2011.
41
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
81 
Τα έργα που εξετάσαμε είχαν περιορισμένο αντίκτυπο και περιορισμένη βιωσι -
μότητα, ενώ αφορούσαν περισσότερο την ανάπτυξη παρά τη μετανάστευση. Στα 
έργα στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο Μαρόκο, τη Γ εωργία και την Αλ -
γερία συμμετείχαν φορείς πολύ περιορισμένου από γεωγραφική άποψη βεληνε -
κούς ενώ αφορούσαν πολύ μικρό αριθμό ατόμων. Δεδομένου του γενικού στόχου 
της ΚΠΜΑ περί προσδιορισμού βέλτιστων πρακτικών, ο αντίκτυπος της διάδοσης 
σε μεγάλη κλίμακα ήταν αναγκαστικά περιορισμένος.
Μέτρα στήριξης για επιστροφές και επανεισδοχές: 
περιορισμένος αντίκτυπος και ανισομερής στήριξη από 
τρίτες χώρες
82 
Η πολιτική της ΕΕ για την επανεισδοχή παράτυπων μεταναστών εγκαινιάστηκε 
μέσω της Συνθήκης του Άμστερνταμ το 1999, η οποία έδωσε στην Ένωση την 
εξουσία να διαπραγματεύεται και να συνάπτει συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες 
χώρες. Πρόκειται για συμφωνίες συνεργασίας που διευκολύνουν την έκδοση 
αδειών διέλευσης (laissez-passer) από τη χώρα καταγωγής ή τη χώρα διέλευσης 
σε πολίτες τρίτων χωρών που δεν έχουν διαβατήριο και βρίσκονται σε διαδικασία 
απομάκρυνσης. Η πολιτική αποτυπώθηκε επίσημα στην οδηγία για την επιστρο -
φή του 200831.
83 
Η ΕΕ έχει συνάψει 17 συμφωνίες επανεισδοχής, εκ των οποίων πέντε με χώρες της 
γειτονίας. Επιπλέον, αρκετά είναι τα κράτη μέλη που έχουν υπογράψει διμερείς 
συμφωνίες με τρίτες χώρες. Παραδείγματος χάριν, η Γ εωργία έχει συνάψει συμφω -
νία επανεισδοχής με την ΕΕ καθώς και σειρά διμερών συμφωνιών επανεισδοχής 
με κράτη μέλη.
84 
Τα προγράμματα δαπανών της ΕΕ για επιστροφές και επανεισδοχές παρείχαν 
υπηρεσίες για μετανάστες ενόψει της εθελούσιας ή αναγκαστικής επιστροφής 
τους. Παρεχόταν βοήθεια στον τομέα της επαγγελματικής ενσωμάτωσης και 
επαγγελματικής επιμόρφωσης, βοήθεια σχετικά με τη σύσταση επιχείρησης και 
την υγειονομική περίθαλψη. Τα προγράμματα στήριζαν επίσης τις δημόσιες αρχές 
όσον αφορά τη μεταχείριση των επιστρεφόντων και επαναπατρισθέντων μετα -
ναστών μέσω της εκπόνησης μελετών, ανταλλαγών και βοήθειας για τη διοργά -
νωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους της παράτυπης 
μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων.31 Οδηγία 2008/115/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 16ης 
Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με 
τους κοινούς κανόνες και 
διαδικασίες στα κράτη μέλη 
για την επιστροφή των 
παρανόμως διαμενόντων 
υπηκόων τρίτων χωρών (ΕΕ 
L 348 της 24.12.2008, σ. 98).
42
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
85 
Από τα 23 έργα που εξέτασε το Συνέδριο, πέντε σχετίζονταν με την επανεισδοχή 
και το συνολικό κόστος τους ανερχόταν σε 20,50 εκατομμύρια ευρώ. Το εν λόγω 
ποσό κατανεμήθηκε μεταξύ του ευρωπαϊκού μηχανισμού γειτονίας και εταιρικής 
σχέσης (16,31 εκατομμύρια ευρώ) και του θεματικού προγράμματος για τη μετα -
νάστευση και το άσυλο (4,19 εκατομμύρια ευρώ). Τα αποτελέσματα και η αποτε -
λεσματικότητα των έργων, τα οποία ήταν μάλλον μικρά σε μέγεθος, ήταν εν γένει 
περιορισμένα (βλέπε πλαίσιο 9 ).Πλαίσιο 9Έργο επανεισδοχής στη Γεωργία
Στήριξη της επιστροφής/του επαναπατρισμού γεωργιανών μεταναστών και εκτέλεση συμφωνιών επα -
νεισδοχής μεταξύ ΕΕ και Γεωργίας
Σκοπός του εν λόγω έργου (αξίας 3 εκατομμυρίων ευρώ) ήταν η ενίσχυση της κυβερνητικής ικανότητας δι -
αχείρισης των επιστρεφόντων/επαναπατρισθέντων μεταναστών, η παροχή βοήθειας για την οικονομική και 
κοινωνική επανένταξη των Γ εωργιανών και η οργάνωση μιας ενημερωτικής εκστρατείας.
Το έργο συνέβαλε στην ανάπτυξη μιας εθνικής στρατηγικής και την κατάρτιση νομοθεσίας για τη μετανά -
στευση. Συστάθηκαν δύο κέντρα επαγγελματικού προσανατολισμού και προσλήψεων για να βοηθήσουν την 
επανένταξη των επιστρεφόντων. Εντούτοις, δεν ήταν βέβαιο, κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, κατά 
πόσον τα κέντρα αυτά θα συνέχιζαν να λειτουργούν μετά την περάτωση του έργου, επειδή η περαιτέρω χρη -
ματοδότηση επρόκειτο να προέλθει από την ΕΕ, μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και όχι από 
τοπικές πηγές.
Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, 700 άτομα θα ωφελούνταν από την υπηρεσία εύρεσης εργασίας. Εν τέλει βο -
ηθήθηκαν 423 άτομα, εκ των οποίων 119 βρήκαν θέση εργασίας και, κατόπιν εξακριβώσεων, διαπιστώθηκε ότι 
83 εξακολουθούσαν να εργάζονται κατά το τέλος του έργου.
Ένα άλλο μέτρο ήταν η παροχή προσωρινής στέγασης σε 180 άτομα. Από τη στήριξη αυτή ωφελήθηκαν μόνο 
δεκατρία άτομα.
Βοήθεια για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού συστήματος για τη διαχείριση των επανεισδοχών 
στα τρία κράτη του Καυκάσου
Σκοπός του έργου αυτού (αξίας 1,5 εκατομμυρίων ευρώ) ήταν να συμβάλει στην ανάπτυξη ενός αποτελεσματι -
κού συστήματος για τη διαχείριση των επανεισδοχών στην Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γ εωργία. Το 20 % 
του κόστους του έργου αναλήφθηκε από κράτη μέλη της ΕΕ. Στις δραστηριότητες του έργου περιλαμβάνονταν 
ένα πρόγραμμα ανάπτυξης ικανοτήτων και επισκέψεις μελέτης σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ (στις οποίες 
συμμετείχαν εννέα δημόσιοι υπάλληλοι), ενώ κινήθηκε διαδικασία υποβοηθούμενης εκούσιας επιστροφής για 
110 αλλοδαπούς διαμένοντες στη Γ εωργία. Στο πλαίσιο του έργου δημιουργήθηκε ένα ηλεκτρονικό σύστημα 
διαχείρισης υποθέσεων επανεισδοχής στο διαδίκτυο στο οποίο τα κράτη μέλη μπορούσαν να καταχωρίζουν 
και να διεκπεραιώνουν αιτήσεις επανεισδοχής. Αρκετά κράτη μέλη εγγράφηκαν στο σύστημα το 2014, αλλά 
παρ’ όλα αυτά ήταν πολύ νωρίς για να προσδιοριστούν ποσοτικώς τυχόν οφέλη από άποψη αποδοτικότητας.
43
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
86 
Τα επιτεύγματα των ελεγχθέντων έργων ήταν περιορισμένα επειδή:
α) Η πολιτική επανεισδοχών εκλαμβάνεται εσφαλμένα από ορισμένες χώρες-ε -
ταίρους ως συνιστώσα της πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ. Εκλαμβάνεται συχνά 
ως αντιστάθμισμα για τη διευκόλυνση των διαδικασιών έκδοσης θεώρησης 
στις ανατολικές χώρες ή των εμπορικών συμφωνιών με κυβερνήσεις του 
Νότου.
β) Τα κράτη μέλη δεν προετοιμάζουν αποτελεσματικά τους μετανάστες που 
ζουν στην ΕΕ για την παλιννόστησή τους32.
γ) Τέλος, πολλοί από τους μετανάστες που έχουν επιστρέψει δεν γνωρίζουν ότι 
παρέχεται βοήθεια για την επανεισδοχή τους. Έτσι οι δυσκολίες που ενδε -
χομένως να αντιμετωπίζουν κατά την επάνοδό τους τούς ωθούν σε μεγάλο 
ποσοστό εκ νέου στη μετανάστευση33.
Προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων: πτυχή που 
περιλαμβάνεται στα ελεγχθέντα έργα χωρίς όμως να 
υλοποιείται πάντοτε επιτυχώς
87 
Σε πολλά έγγραφα διακηρύσσεται η δέσμευση περί σεβασμού των ανθρώπινων 
δικαιωμάτων. Σε αυτά συγκαταλέγεται η ανακοίνωση που εκδόθηκε από την Επι -
τροπή μετά την Αραβική Άνοιξη34. Στην πρώτη έκθεσή της σχετικά με τη Συνολική 
Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας, η Επιτροπή επισήμανε ότι 
η σύναψη εταιρικών σχέσεων κινητικότητας εξαρτάται από την καλύτερη ισορ -
ροπία μεταξύ θεματικών προτεραιοτήτων. Συγκεκριμένα χρειαζόταν μεγαλύτερη 
έμφαση στην νόμιμη μετανάστευση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστα -
σία των προσφύγων35. Κατά την έγκριση της έκθεσης, το Συμβούλιο επανέλαβε τα 
συμπεράσματα αυτά.
88 
Διαπιστώσαμε ότι, στην πλειονότητά τους, τα ελεγχθέντα έργα περιλάμβαναν 
στους στόχους τους, άμεσα ή έμμεσα, την πτυχή των ανθρώπινων δικαιωμάτων. 
Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν οι στόχοι της προαγωγής των δικαιωμά -
των των μεταναστών στο Μαρόκο και την Αλγερία και της κατασκευής κέντρων 
υποδοχής μεταναστών βάσει διεθνών προτύπων στο ουκρανικό πρόγραμμα 
επανεισδοχής. Ωστόσο, στην πράξη, στην περίπτωση παραδείγματος χάριν των 
ουκρανικών κέντρων υποδοχής, δεν είχε προβλεφθεί η διοργάνωση μαθημάτων 
κατάρτισης που θα βοηθούσαν τις υπεύθυνες για τη διαχείριση των κέντρων 
αρχές να συμμορφωθούν με τα διεθνή πρότυπα περί ανθρώπινων δικαιωμάτων. 
Η μεταχείριση των μεταναστών, των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων στην 
Ουκρανία έχει επικριθεί επανειλημμένως από διεθνείς οργανισμούς και την κοι -
νωνία των πολιτών.32 Picard, E και Greco Tonegutti, 
R, Study on the results of 
concrete migration and 
development projects 
financed from the Aeneas and 
TPMA programmes (Μελέτη 
επί των αποτελεσμάτων 
συγκεκριμένων έργων για τη 
μετανάστευση και την 
ανάπτυξη, τα οποία 
χρηματοδοτούνται από τα 
προγράμματα Aeneas και το 
ΘΠΜΑ), Οκτώβριος 2014, 
http://ec.europa.eu/
europeaid/sites/devco/files/
study-migration-and-
development-20141031_
en.pdf .
33 Σύμφωνα με μελέτη που 
δημοσιεύθηκε στο CARIM-
East, το 40 % των 
επιστρεψάντων είναι 
αποφασισμένοι να 
μεταναστεύσουν εκ νέου 
εξαιτίας των δυσκολιών που 
αντιμετωπίζουν μετά τον 
επαναπατρισμό. Mirian 
Tukhashvili, «The demographic 
and economic framework of 
circular migration in Georgia» 
(Το δημογραφικό και 
οικονομικό πλαίσιο της 
κυκλικής μετανάστευσης στη 
Γεωργία), CARIM-East 
επεξηγηματικό σημείωμα 
αριθ. 12/89.
34 COM(2014) 96 τελικό.
35 COM(2011) 303 τελικό της 25ης 
Μαΐου 2011 «Μια νέα 
απάντηση σε μια γειτονιά που 
αλλάζει».
44
Αδυναμίες επηρέασαν την αποτελεσματικότητα 
των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής 
μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) στις χώρες 
της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης
89 
Το έργο SaharaMed, το οποίο έλαβε χρηματοδότηση ύψους 10 εκατομμυρί -
ων ευρώ για τη βελτίωση της ικανότητας αντιμετώπισης της παράτυπης με -
τανάστευσης και την αποτροπή και αναχαίτιση παράτυπων μεταναστών στη 
Μεσόγειο, δεν περιλάμβανε κανένα προληπτικό μέτρο που να διασφαλίζει τον σε -
βασμό των δικαιωμάτων των μεταναστών, είτε μέσω δραστηριοτήτων είτε μέσω 
της αγοράς εξοπλισμού. Η εκτίμηση κινδύνου δεν πρότεινε καμία λύση για την 
αντιμετώπιση περιπτώσεων παραβίασης ανθρώπινων δικαιωμάτων. Όταν, περί τα 
τέλη του 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την καθιέρωση αποτελεσματι -
κών μηχανισμών παρακολούθησης για την προστασία των ανθρώπινων δικαιω -
μάτων36, η απάντηση του διαχειριστή του έργου ήταν να ζητήσει από μια ιταλική 
ΜΚΟ να αναπτύξει την ικανότητα των λιβυκών αρχών να παρέχουν προστασία. 
Παρότι πολλές εκθέσεις θίγουν το ζήτημα των πολυάριθμων παραβιάσεων των 
ανθρώπινων δικαιωμάτων σε κέντρα κράτησης, οι λιβυκές αρχές αρνήθηκαν τη 
βοήθεια της ΜΚΟ, μολονότι είχε συναφθεί επίσημη συμφωνία37. Η ίδια η ΜΚΟ πρό -
τεινε την παύση του έργου SaharaMed το 2013 και το έργο ανεστάλη. Το 2014 το 
έργο συμπληρώθηκε με δύο άλλα που εστίαζαν στην προστασία και την τήρηση 
των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μεταναστών στη Λιβύη38.36 Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, της 22ας 
Νοεμβρίου 2012, σχετικά με 
την κατάσταση των 
μεταναστών στη Λιβύη 
(2012/2879(RSP)).
37 http://www.amnesty.org/en/
news/libya-refugees-asylum-
seekers-and-migrants-held-
indefinitely-deplorable-
conditions-2013-06-20 ; http://
www.hrw.org/
news/2014/06/22/
libya-whipped-beaten-and-
hung-trees .
38 «Προστασία ευάλωτων 
πληθυσμών στη Λιβύη» 
(5 εκατομμύρια ευρώ) και 
«Υποστήριξη ου συστήματος 
ασύλου και της διαχείρισης της 
μετανάστευσης στη Λιβύη, με 
γνώμονα την προστασία των 
δικαιωμάτων» 
(10 εκατομμύρια ευρώ).
45
 Δύσκολος ο συντονισμός μεταξύ πολλών 
εταίρων σε διάφορα επίπεδα
90 
Είναι πολλοί οι εταίροι στην ΕΕ, τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες οι οποίοι 
διαδραματίζουν διαφορετικούς ρόλους στη διακυβέρνηση της μεταναστευτικής 
πολιτικής. Σε αυτή συμμετέχουν αρκετές διευθύνσεις και υπηρεσίες της Επιτρο -
πής (περιλαμβανομένων της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης, της ΓΔ 
Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, της ΓΔ Διεύρυνσης και, προσφάτως, 
της ΓΔ Γ ειτονίας και Διαπραγματεύσεων για τη Διεύρυνση καθώς και της ΕΥΕΔ), 
σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες, των οποίων οι προσδοκίες 
ενδέχεται να διαφέρουν.
Η διακυβέρνηση ήταν περίπλοκη
91 
Το οργανόγραμμα για την υλοποίηση της πολιτικής για τη μετανάστευση στα 
θεσμικά όργανα της ΕΕ (βλέπε παράρτημα V ) ήταν περίπλοκο. Υπήρχαν αδυναμί -
ες στη σύνδεση μεταξύ σημαντικών παραγόντων —τόσο μεταξύ διευθύνσεων και 
υπηρεσιών της Επιτροπής όσο και μεταξύ των κεντρικών υπηρεσιών της Επιτρο -
πής στις Βρυξέλλες και των αντιπροσωπειών της.
92 
Το Συμβούλιο, η Επιτροπή και αρκετές ομάδες εργασίας επαναλαμβάνουν συχνά 
την ανάγκη βελτίωσης του εσωτερικού συντονισμού μεταξύ των κύριων υπη -
ρεσιών της Επιτροπής  —ιδίως μεταξύ της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυ -
ξης και της ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, ήτοι των δύο βασικών 
συνεργαζόμενων γενικών διευθύνσεων.
93 
Παρά τις προσπάθειες της Επιτροπής για τη διαχείριση της μετανάστευσης στους 
διάφορους τομείς πολιτικής και τις διάφορες υπηρεσίες της (αναπτυξιακή συνερ -
γασία, γειτονία, διεύρυνση και εξωτερικές και εσωτερικές υποθέσεις), δεν υπήρχε 
κάποια υλοποιήσιμη στρατηγική ή μηχανισμός για τη διασφάλιση του συντονι -
σμού μεταξύ διαφορετικών τομέων πολιτικής, ταμείων ή γενικών διευθύνσεων.
94 
Η χρηματοδότηση της ΣΠΜΚ αποτελεί σημαντική συνιστώσα για την επιτυχή 
υλοποίησή της. Τα κράτη μέλη μπορούν να συνεισφέρουν απευθείας στη χρη -
ματόδοτησή της και, για τον λόγο αυτό, είναι σημαντική η ύπαρξη ενός αποτελε -
σματικού μηχανισμού συντονισμού. Εντούτοις, δεν υπήρχε γενική επισκόπηση 
της χρηματοδότησης στο επίπεδο της ΣΠΜΚ που να ορίζει, συγκεκριμένα, ποιος 
χρηματοδοτεί τι ή πώς διοχετεύονται τα κεφάλαια.
46
Δύσκολος ο συντονισμός μεταξύ πολλών  
εταίρων σε διάφορα επίπεδα
95 
Το Συνέδριο επισημαίνει την πρόσφατη εσωτερική αναδιοργάνωση της Επιτρο -
πής (π.χ. τη συγκρότηση σώματος Επιτρόπων για τη βελτίωση του συντονισμού).
96 
Εσωτερικά, ο συντονισμός μεταξύ της ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης 
και της ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων έχει ενισχυθεί, κυρίως 
χάριν της παρουσίας στη μεν τελευταία υπαλλήλων με πείρα στον τομέα της 
ανάπτυξης, στη δε πρώτη, υπαλλήλων με πείρα στις εσωτερικές υποθέσεις. Το 
αμοιβαίο συμφέρον της δράσης της ΕΕ στους τομείς της μετανάστευσης και της 
ανάπτυξης καθίσταται πλέον πιο ευκρινές.
97 
Κατά την περίοδο που κάλυψε ο έλεγχος, η ΕΥΕΔ, η οποία άρχισε να λειτουργεί το 
2010/2011, δεν ήταν σε θέση να δράσει αποτελεσματικά, παρά την έμφαση που 
έχει δώσει το Συμβούλιο στην ανάγκη, η οποία αποτυπώνεται και στη ΣΠΜΚ, για 
μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ της εσωτερικής και της εξωτερικής διάστασης της 
μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ. Αυτό εξηγούνταν εν μέρει από την έλλειψη 
επαρκούς θεματικής εμπειρογνωσίας εκ μέρους της ΕΥΕΔ σε τομείς που περιλαμ -
βάνουν την πολιτική μετανάστευσης και ασύλου. Πρόκειται για μια έλλειψη που 
είχε επισημάνει το Συνέδριο σε ειδική έκθεσή του δημοσιευθείσα το 201439.
98 
Απόρροια του ελλιπούς συντονισμού μεταξύ των κεντρικών υπηρεσιών της Επι -
τροπής στις Βρυξέλλες και των αντιπροσωπειών της ΕΕ στις χώρες-εταίρους ήταν 
η έλλειψη αποτελεσματικότητας. Το γεγονός ότι οι αντιπροσωπείες δεν συμμετεί -
χαν ενεργά στον σχεδιασμό επιδείνωσε την κατάσταση, καθώς διαπιστώθηκε ότι 
στην πλειονότητα των ελεγχθέντων έργων δεν υπήρχε ουσιαστική αντίληψη των 
προσδοκιών της χώρας-εταίρου και της συγκεκριμένης κατάστασης.
99 
Γ ια τις αδυναμίες αυτές ευθύνεται, ως έναν βαθμό, η Επιτροπή στις Βρυξέλλες, 
επειδή δεν παρείχε στις αντιπροσωπείες τις απαιτούμενες πληροφορίες, ιδίως 
στην περίπτωση έργων στα οποία συμμετέχουν περισσότερες της μίας χώρες. 
Διαπιστώσαμε ότι οι εμπλεκόμενες αντιπροσωπείες δεν ήταν πάντοτε κατάλλη -
λα ενημερωμένες επ’ αυτού. Η Επιτροπή αμέλησε επίσης να δώσει συνέχεια στις 
συστάσεις εξωτερικών αξιολογητών που αφορούσαν τη γενική συγκέντρωση των 
καλών πρακτικών που εντοπίζονταν κατά την υλοποίηση των έργων σε τοπικό 
επίπεδο.39 Ειδική έκθεση αριθ. 11/2014 
«Η σύσταση της Ευρωπαϊκής 
Υπηρεσίας Εξωτερικής 
Δράσης» 
(http://eca.europa.eu ).
47
Δύσκολος ο συντονισμός μεταξύ πολλών  
εταίρων σε διάφορα επίπεδα
100  
Επομένως, ο ανεπαρκής συντονισμός οδήγησε σε απώλεια πληροφοριών και 
αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών. Παραδείγματος χάριν, η αποτελεσματικότητα 
ενός έργου επλήγη όταν επαναλήφθηκε εκ του περισσού η εκπόνηση ήδη διαθέ -
σιμων μελετών.
Εταιρικές σχέσεις κινητικότητας: ανάγκη 
αποσαφήνισης του συντονισμού
101  
Οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας διαρθρώνονται γύρω από ένα τυποποιημένο 
μοντέλο, το οποίο διαφέρει ανάλογα με τις σχετικές ανάγκες, τα συμφέροντα και 
την ικανότητα της χώρας-εταίρου και της ΕΕ. Η διαπραγμάτευση και η υλοποίηση 
των εταιρικών σχέσεων κινητικότητας παρακολουθούνται (σε επίπεδο στρατη -
γικής/πολιτικής) από την ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου με αντικείμενο το 
άσυλο και τη μετανάστευση. Επιπλέον, οι περισσότερο τεχνικές και επιχειρησι -
ακές πτυχές της υλοποίησης παρακολουθούνται από ομάδα εμπειρογνωμόνων, 
η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών, των ενδιαφερόμενων 
γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής (ΓΔ Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέ -
σεων, ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης και ΓΔ Γ ειτονίας και Διαπραγματεύ -
σεων για τη Διεύρυνση), της ΕΥΕΔ και των σχετικών οργανισμών της ΕΕ.
102  
Ο συντονισμός είναι απαραίτητος προκειμένου να διασφαλίζεται, παραδείγματος 
χάριν, ότι τα κράτη μέλη επικαιροποιούν δεόντως και ανταλλάσσουν μεταξύ τους 
τακτικά πίνακες αποτελεσμάτων σε σχέση με την εταιρική σχέση και προκειμένου 
να ενημερώνεται η Frontex για την ύπαρξη διμερών έργων, ώστε να αποφεύγεται 
ο κίνδυνος αλληλεπικάλυψης.
Μελλοντικές προοπτικές
103  
Με το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2014-2020) και την έναρξη της θη -
τείας της νέας Επιτροπής στο τέλος του 2014 ανοίγονται ευκαιρίες για ενίσχυση 
του συντονισμού της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής της Ένωσης. Η νέα 
Επιτροπή αναγνωρίζει τη μετανάστευση ως προτεραιότητα και έχει μάλιστα 
αναθέσει την αρμοδιότητα για τον συγκεκριμένο τομέα ειδικώς σε έναν Επίτρο -
πο. Το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση, το οποίο εκδόθηκε από την 
Επιτροπή τον Μάιο του 2015 προσδιορίζει «τέσσερις πυλώνες για καλύτερη δια -
χείριση της μετανάστευσης» και ζητεί «καλύτερη συνοχή μεταξύ των διαφόρων 
τομέων πολιτικής, όπως είναι οι πολιτικές για την αναπτυξιακή συνεργασία, το 
εμπόριο, την απασχόληση, την εξωτερική πολιτική και τις εσωτερικές υποθέσεις». 
Η καλύτερη συνεργασία με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης, στην οποία θα 
συμβάλλουν οι αντιπροσωπείες της ΕΕ αναλαμβάνοντας πιο ενεργό ρόλο, πρόκει -
ται να βελτιώσει την παρακολούθηση των επανεισδοχών. Η Επιτροπή ζητεί επίσης 
να αναληφθεί αποφασιστικότερη δράση για τη σύνδεση της μεταναστευτικής με 
την αναπτυξιακή πολιτική, μεγιστοποιώντας τα αναπτυξιακά οφέλη για τις χώρες 
καταγωγής.
48
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
Συμπέρασμα 1 — Οι δαπάνες που πραγματοποίησε η ΕΕ 
στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής 
χαρακτηρίζονταν από ένα ευρύ φάσμα στόχων πολιτικής, 
οι οποίοι δεν αναλύονταν περαιτέρω σε επιχειρησιακούς 
στόχους υποστηριζόμενους από δείκτες αποτελεσμάτων. 
Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση χρήζουν περαιτέρω 
βελτιώσεων.
α) Η εξωτερική διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής υλοποιήθηκε μέσω 
διάφορων μέσων εκτέλεσης δαπανών, καθένα εκ των οποίων είχε τους δικούς 
του στόχους. Οι στόχοι δεν αλληλοσυνδέονταν και τα μέσα δεν διέθεταν 
σαφή στρατηγική βάσει της οποίας να προσδιορίζεται το ύψος της συνεισφο -
ράς τους. Δεν είναι επομένως σαφείς οι στόχοι που επιδίωκαν να επιτύχουν σε 
επίπεδο ΕΕ (βλέπε σημεία 27 έως 31).
β) Οι εξαιρετικά γενικοί στόχοι του θεματικού προγράμματος δεν αναλύονταν 
περαιτέρω σε επιχειρησιακούς στόχους, ειδικά προσαρμοσμένους στις ανά -
γκες των χωρών-εταίρων. Οι δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν για την παρα -
κολούθηση κάλυπταν λίγους μόνο από τους στόχους και ήταν αντιφατικοί 
μεταξύ τους. Είχαν επίσης την τάση να μεταβάλλονται με την πάροδο του 
χρόνου και δεν παρακολουθούνταν επισταμένως, ενώ τα αριθμητικά στοιχεία 
ήταν ελλιπή και εν γένει αναξιόπιστα. Δεν υπήρχε συνεκτικότητα μεταξύ των 
δεικτών που χρησιμοποιούνταν στα διάφορα επίπεδα πολιτικής (στρατηγικό 
πλαίσιο, προϋπολογισμός και ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων) και μεταξύ 
των εν λόγω δεικτών και εκείνων που καθορίζονται σε επίπεδο έργου (βλέπε 
σημεία 32 έως 47).
γ) Δεν υπήρχε κάποιος συγκεντρωτικός πίνακας για τον συσχετισμό των στόχων 
και των δεικτών σε όλα τα επίπεδα (από μεμονωμένα έργα έως την ετήσια 
έκθεση δραστηριοτήτων) για όλα τα μέσα εκτέλεσης δαπανών. Ως εκ τούτου, 
δεν κατέστη δυνατή η παρακολούθηση ή η ορθή καταγραφή των αποτε -
λεσμάτων της πολιτικής με ολοκληρωμένο και συντονισμένο τρόπο (βλέπε 
σημεία 49 έως 51).
δ) Εξαιτίας αδυναμιών στα πληροφοριακά συστήματα της Επιτροπής, δεν κατέ -
στη δυνατό να διαπιστωθεί ο βαθμός στον οποίο τα κονδύλια της ΕΕ διατέθη -
καν (μέσω του ΘΠΜΑ) στις κύριες προτεραιότητες των χωρών της γειτονίας. 
Ελλείψει μιας ποσοτικής αξιολόγησης των αναγκών προτεραιότητας, δεν 
κατέστη δυνατή η αξιολόγηση της καταλληλότητας των τρεχόντων επιπέδων 
στήριξης στις χώρες γειτονίας (βλέπε σημεία 52 έως 56).
ε) Οι δαπάνες της ΕΕ στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης στις 
χώρες της γειτονίας διαφοροποιήθηκαν σημαντικά από θεματικής και γεω -
γραφικής άποψης. Αυτό περιόρισε την αποτελεσματικότητά τους καθιστώ -
ντας αδύνατη τη συγκέντρωση μιας κρίσιμης μάζας χρηματοδότησης για τη 
στόχευση πραγματικών αναγκών σε περιοχές προτεραιότητας (βλέπε σημεία 
58 έως 65).
49 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 1 — Αποσαφήνιση των στόχων, ανάπτυξη, 
επέκταση και βελτίωση του πλαισίου μέτρησης των 
επιδόσεων και εστίαση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών 
πόρων σε σαφώς ορισμένες και προσδιορισμένες ποσοτικώς 
προτεραιότητες-στόχους
Η Επιτροπή πρέπει να θέσει σαφείς και συγκεκριμένους στόχους πολιτικής οι 
οποίοι θα υλοποιούνται μέσω μιας συνεκτικής δέσμης μέσων εκτέλεσης δαπα -
νών της ΕΕ. Γ ια τη μεγιστοποίηση του αντικτύπου, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει 
πόρους σε δράσεις και γεωγραφικές περιοχές βάσει σαφώς καθορισμένων και 
ποσοτικώς προσδιορισμένων προτεραιοτήτων. Η διαχείριση του προϋπολογισμού 
και των έργων πρέπει να είναι αρκούντως ευέλικτη ώστε να προσαρμόζεται σε 
ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει τον καθορι -
σμό δεικτών αποτελεσμάτων, μετρήσιμων στόχων και τιμών αναφοράς σε επίπε -
δο έργου βάσει των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται. Οι δείκτες πρέπει να 
παραμένουν σταθεροί με την πάροδο του χρόνου και να είναι συγκρίσιμοι, ενώ 
θα πρέπει να συλλέγονται συστηματικά ποσοτικά στοιχεία. Πρέπει να αναπτυχθεί 
ένας συγκεντρωτικός πίνακας συσχετισμού των στόχων και των δεικτών σε όλα 
τα επίπεδα και για όλα τα μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ, προκειμένου να απει -
κονίζονται σωστά τα αποτελέσματα πολιτικής και να καταγράφονται με ολοκλη -
ρωμένο και συντονισμένο τρόπο.
Σύσταση 2 — Ανάπτυξη κατάλληλης κωδικοποίησης στα 
πληροφοριακά συστήματα της Επιτροπής
Η Επιτροπή πρέπει να επιδιώξει τη δημιουργία ενός κατάλληλου συστήματος 
κωδικοποίησης για τις δράσεις στον τομέα της εξωτερικής μετανάστευσης ή να 
αναπτύξει κατάλληλη μεθοδολογία που θα της επιτρέψει να έχει μια πιο ολο -
κληρωμένη επισκόπηση των δαπανών που πραγματοποιούνται στον τομέα της 
μετανάστευσης, προκειμένου να καταστεί δυνατός ο εντοπισμός και η παρα -
κολούθηση των δαπανών της ΕΕ (ανά είδος και τοποθεσία) στον τομέα αυτό και 
η συμπλήρωση του συστήματος κωδικοποίησης ΟΟΣΑ-ΕΑΒ.
Συμπέρασμα 2 — Αδυναμίες επηρέασαν την 
αποτελεσματικότητα των δαπανών της ΕΕ στο πλαίσιο της 
εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) 
στις χώρες της Νότιας Μεσογείου και της ανατολικής 
εταιρικής σχέσης
α) Λόγω του φιλόδοξου ή υπερβολικά γενικού χαρακτήρα των στόχων, συχνά δεν 
ήταν δυνατό να μετρηθούν τα αποτελέσματα των έργων. Οι δείκτες αποτελε -
σμάτων είχαν συχνά τη μορφή δεικτών εκροών και, ως εκ τούτου, δεν παρουσί -
αζαν κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι στόχοι (βλέπε σημεία 67 έως 72).
β) Ο στόχος για ενίσχυση της σχέσης μεταξύ μετανάστευσης και ανάπτυξης 
επετεύχθη εν μέρει. Κρίνοντας από τα εξετασθέντα έργα, η συνεισφορά των 
μεταναστών που επέστρεψαν στη χώρα καταγωγής τους ήταν περιορισμένη 
(βλέπε σημεία 75 έως 81).
50 Συμπεράσματα και συστάσεις 
γ) Τα έργα που είχαν ως στόχο τη διευκόλυνση των διαδικασιών επιστροφής και 
επανεισδοχής είχαν να επιδείξουν περιορισμένα αποτελέσματα, ιδίως επειδή 
ορισμένες χώρες-εταίροι είχαν εσφαλμένως εκλάβει τη διέπουσα αυτά πολι -
τική ως συνιστώσα της πολιτικής ασφαλείας της ΕΕ, με αποτέλεσμα να μην τα 
αποδέχονται με μεγάλη ευκολία. Επιπλέον, τα κράτη μέλη δεν προετοιμάζουν 
αποτελεσματικά τους μετανάστες για την επιστροφή τους στις χώρες καταγω -
γής τους (βλέπε σημεία 82 έως 86).
δ) Στην πλειονότητα των ελεγχθέντων έργων, οι στόχοι τους περιλάμβαναν 
μια —εν πολλοίς θεωρητική— δέσμευση για σεβασμό των ανθρώπινων δικαι -
ωμάτων. Εντοπίσαμε, ωστόσο, αρκετές περιπτώσεις στις οποίες η δέσμευση 
αυτή δεν μετουσιώθηκε σε πράξη (βλέπε σημεία 87 έως 89).
Σύσταση 3 — Βελτίωση της προετοιμασίας και της επιλογής 
έργων
Η Επιτροπή πρέπει να βελτιώσει τον αρχικό σχεδιασμό των έργων, απαιτώντας 
συναφείς, εφικτούς και μετρήσιμους στόχους (και διασφαλίζοντας ότι οι απαιτή -
σεις αυτές διατυπώνονται ρητώς σε υποδείγματα συμβάσεων και σε κατευθυντή -
ριες γραμμές , και κατ’ επέκταση ότι εφαρμόζονται). Οι δείκτες των έργων πρέπει 
να περιλαμβάνουν δείκτες αποτελεσμάτων.
Σύσταση 4 — Περαιτέρω ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ 
ανάπτυξης και μετανάστευσης
Η Επιτροπή πρέπει να αποσαφηνίσει περαιτέρω την προσέγγισή της προκειμένου 
να διασφαλίσει τη θετική επίδραση της μετανάστευσης στην ανάπτυξη. Πρέπει 
να εξασφαλίσει ότι τα προγράμματα και τα έργα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη 
μετανάστευση και, παράλληλα, να επιδιώξει να προσδιορίσει τις πολιτικές που 
απαιτούνται για την αποκόμιση θετικού αντικτύπου.
Συμπέρασμα 3 — Ο συντονισμός των δαπανών της ΕΕ στο 
πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής (ΘΠΜΑ 
και ΕΜΓΕΣ) μεταξύ παραγόντων σε διαφορετικά επίπεδα ήταν 
δυσχερής
Οι σύνθετες ρυθμίσεις διακυβέρνησης επιβαρύνουν τον συντονισμό σε όλα τα 
επίπεδα μεταξύ των οργάνων της ΕΕ, ιδίως μεταξύ των ΓΔ και μεταξύ των κε -
ντρικών υπηρεσιών της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και των αντιπροσωπειών της 
ΕΕ στις χώρες-εταίρους. Παρά τις πρόσφατες πρωτοβουλίες στον συγκεκριμένο 
τομέα, απαιτείται περαιτέρω εξορθολογισμός. Δεν υπήρξε γενική επισκόπηση 
της χρηματοδότησης στο επίπεδο της ΣΠΜΚ που να ορίζει, συγκεκριμένα, ποιος 
χρηματοδοτεί τι μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών (βλέπε σημεία 91 έως 100).
51 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 5 — Εσωτερικός και εξωτερικός διάλογος για τη 
βελτίωση του συντονισμού
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ πρέπει να ενισχύσουν τις ικανότητες των αντιπροσωπειών 
της ΕΕ σε σχέση με τα μεταναστευτικά ζητήματα. Η Επιτροπή πρέπει να επιδιώξει 
τη δημιουργία μιας γενικής επισκόπησης της χρηματοδότησης, όπου θα φαίνεται 
ποιος χρηματοδοτεί τι στο πλαίσιο της ΣΠΜΚ.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, 
κατά τη συνεδρίασή του της 25ης Φεβρουαρίου 2016.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

52
 Παραρτήματα
Εταιρικές σχέσεις κινητικότητας που υπεγράφησαν μεταξύ ΕΕ, κρατών μελών της ΕΕ 
και τρίτων χωρών
Πράσινο 
ΑκρωτήριοΜολδαβία Γεωργία Αρμενία ΜαρόκοΑζερμπαϊ -
τζάνΤυνησία Ιορδανία
Ημερομηνία 2008 2008 2009 2011 2013 2013 2013 2014
ΕΕ X X X X X X X X 8
Γα λ λία X X X X X X X X 8
Γερμα νία X X X X X X 6
Ιταλία X X X X X X 6
Πολωνία X X X X X X 6
Σουηδία X X X X X X 6
Βέλγιο X X X X 4
Βουλγαρία X X X X 4
Τσεχική 
ΔημοκρατίαX X X X 4
Κάτω Χώρες X X X X 4
Πορτογαλία X X X X 4
Ρουμανία X X X X 4
Ισπανία X X X X 4
Δανία X X X 3
Ελλάδα X X X 3
Λιθουανία X X X 3
Ηνωμένο 
ΒασίλειοX X X 3
Κύπρος X X 2
Ουγγαρία X X 2
Σλοβακία X X 2
Σλοβενία X X 2
Εσθονία X 1
Λετονία X 1
Λουξεμβούργο X 1
Αυστρία 0
Κροατία 0
Φινλανδία 0
Ιρλανδία 0
Μάλτα 0
Σύνολο 
κρατών μελών4 15 16 10 9 8 10 11Παράρτημα  I
53 Παραρτήματα 
Ποσά για τα οποία αναλήφθηκαν υποχρεώσεις και υπογράφηκαν συμβάσεις, καθώς 
και ποσά που καταβλήθηκαν σε σχέση με την εξωτερική διάσταση της μεταναστευτι -
κής πολιτικής κατά τη διάρκεια της περιόδου 2007-2013 (σε εκατομμύρια ευρώ)
Δημοσιονομικές 
αναλήψεις υποχρεώσεωνΣυμβάσεις ανά αξία Αριθμός συμβάσεων Πληρωμές
ΘΠΜΑ 379,78 375 256 304,30
ΕΜΓΕΣ 376 64
ΜΑΣ (πλην του ΘΠΜΑ) 190 64
ΕΤΑ 156 27
ΕΥΕΔ 7 43
ΜΣ 5 4
ΜΠΒ 309 76
ΣΥΝΟΛΟ 1 418 534 304,30
Μη διαθέσιμα στοιχείαΠαράρτημα  II
54 Παραρτήματα 
Δαπάνες στο πλαίσιο της εξωτερικής μεταναστευτικής πολιτικής: πολλά διαφορε -
τικά μέσα εκτέλεσης δαπανών της ΕΕ, καθένα εκ των οποίων διαθέτει δικούς του 
στόχους και στρατηγικές
 Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας: (1. ΜΑΣ — ΘΠΜΑ, 2. ΜΑΣ — άλλοι) : ο εφαρμοστέος κανο -
νισμός ορίζει κύριους και πρωταρχικούς στόχους, αναφέρεται σε στόχους για γεωγραφικά και θεματικά 
προγράμματα και επιδιώκει στόχους που ορίζονται σε άλλα έγγραφα πολιτικής ή εξωτερικά έγγραφα (οι 
αναπτυξιακοί στόχοι της Χιλιετίας και στόχοι που έχουν εγκριθεί από τα Ηνωμένα Έθνη και άλλους διεθνείς 
οργανισμούς). Εφαρμόζεται σε όλες τις τρίτες χώρες πλην εκείνων που είναι επιλέξιμες για προενταξιακή 
βοήθεια. Στην περίπτωση των γεωγραφικών προγραμμάτων, δεν καλύπτονται οι χώρες που είναι επιλέξιμες 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γ ειτονίας ή τον Μηχανισμό Προενταξιακής 
Βοήθειας ούτε οι συμβαλλόμενες χώρες της εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ (εκτός της Νοτίου Αφρικής).
3. Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός γειτονίας και εταιρικής σχέσης , ο οποίος περιλάμβανε ως έναν βαθμό τη 
μετανάστευση, δεν καθόριζε αυτοτελώς στόχους πολιτικής. Στον εφαρμοστέο κανονισμό προβλεπόταν ο κα -
θορισμός στόχων προτεραιότητας σε έγγραφα στρατηγικής για μια χώρα ή περιφέρεια, τα οποία εγκρίνει 
η Επιτροπή. Στις περιπτώσεις που η ΕΕ δεν έχει συμφωνήσει συγκεκριμένους στόχους με την ενδιαφερόμενη 
χώρα, επιδιώκονται οι στόχοι πολιτικής της ΕΕ (χωρίς να διευκρινίζεται ποιοι εξ αυτών).
4. Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης : οι διατάξεις του ΕΤΑ είναι παρεμφερείς με εκείνες του μηχανισμού ανα -
πτυξιακής συνεργασίας, αλλά εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, συγκεκριμένα σε 78 χώρες της Αφρικής, της 
Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ). Ως εκ τούτου, το ΕΤΑ δεν χρησιμοποιείται κατ’ αυτόν τον τρόπο στις 
χώρες της γειτονίας αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί, παραδείγματος χάριν, για την υποστήριξη μεταναστών 
που επιστρέφουν από χώρες της γειτονίας.
5. Ο Μηχανισμός Σταθερότητας  στοχεύει στην αντιμετώπιση σημαντικών κινδύνων και απειλών για την πο -
λιτική ασφάλεια και την ανάπτυξη. Ο κανονισμός ορίζει δύο γενικούς στόχους. Οι ειδικοί στόχοι ορίζονται σε 
έγγραφα στρατηγικής που καλύπτουν πολλές χώρες, σε θεματικά έγγραφα στρατηγικής και πολυετή ενδει -
κτικά προγράμματα.Παράρτημα  III
55 Παραρτήματα 
6. Το Ευρωπαϊκό μέσο για τη δημοκρατία και τα δικαιώματα του ανθρώπου  αποσκοπεί στην εδραίωση της 
δημοκρατίας σε τρίτες χώρες και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ο κανονισμός 
ορίζει τρεις γενικούς στόχους, ενώ οι ειδικοί στόχοι καθορίζονται σε έγγραφα στρατηγικής, τα οποία η Επι -
τροπή χρησιμοποιεί και για τον καθορισμό των στόχων των ετήσιων προγραμμάτων δράσης.
7. Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας  παρέχει σε οκτώ «χώρες της διεύρυνσης» οικονομική και τεχνική 
βοήθεια κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσχώρησης. Ο κανονισμός ορίζει γενικούς στόχους (οι ειδικοί 
στόχοι καθορίζονται σε πολυετή και ετήσια προγράμματα) και άλλους στόχους σε σχέση με συγκεκριμένες 
συνιστώσες όπως η διασυνοριακή συνεργασία. Ως εκ τούτου, ο ΜΠΒ δεν χρησιμοποιείται κατ’ αυτόν τον τρό -
πο στις χώρες της νότιας Μεσογείου και της ανατολικής εταιρικής σχέσης.Παράρτημα III
56 Παραρτήματα 
Σύνοψη ελεγχθέντων έργων
Χρηματοδοτικό 
μέσοΧρηματοδοτι -
κό μέσοΔιάρκεια
(μήνες)ΤίτλοςΧρηματοδότηση 
της ΕΕ  
(ευρώ)
Παγκόσμια
ΘΠΜΑ 2007 55 Κοινή Πρωτοβουλία Μετανάστευσης και Ανάπτυξης 15 000 000
Ανατολική γειτονία
ΕΜΓΕΣ 2008 45Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Συνόρων του Νότιου Καυκάσου 
(ΟΔΣΝΚ)6 000 000
ΕΜΓΕΣ 2009 71Βοήθεια σε σχέση με την επανεισδοχή και υποστηρικτικά μέτρα 
στο πλαίσιο της EUBAM (Αποστολή συνοριακής συνδρομής της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης)14 864 050
ΕΜΓΕΣ 2009 42Στήριξη της υλοποίησης της συνιστώσας που αφορά τη μετανάστευ -
ση και το άσυλο στην εταιρική σχέση κινητικότητας ΕΕ-Μολδαβίας1 999 734
ΘΠΜΑ 2010 36Αποτελεσματική διακυβέρνηση της μετανάστευσης για λόγους 
εργασίας και της οικείας πτυχής των δεξιοτήτων1 507 501
ΘΠΜΑ 2010 35Στήριξη της επανένταξης των γεωργιανών επιστρεφόντων μετανα -
στών και εκτέλεση της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Γεωργίας3 000 000
ΕΜΓΕΣ 2011 22Βοήθεια σε σχέση με την επανεισδοχή και υποστηρικτικά μέτρα 
στο πλαίσιο της EUBAM (Αποστολή συνοριακής συνδρομής της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης)1 798 941
ΕΜΓΕΣ 2011 48Βοήθεια σε σχέση με την επανεισδοχή και υποστηρικτικά μέτρα 
στο πλαίσιο της EUBAM (Αποστολή συνοριακής συνδρομής της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης)9 532 400
ΘΠΜΑ 2011 35Καλύτερη διαχείριση της κινητικότητας των επαγγελματιών του 
τομέα της υγείας στη Δημοκρατία της Μολδαβίας2 000 000
ΘΠΜΑ 2011 23Στήριξη σε δραστηριότητες της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων 
Εθνών για τους Πρόσφυγες στην ανατολική Ευρώπη στο πλαίσιο των 
περιφερειακών προγραμμάτων προστασίας της ΕΕ — Φάση ΙΙ1 500 000
ΘΠΜΑ 2012 24Στήριξη της δημιουργίας αποτελεσματικής διαχείρισης της επανεισ -
δοχής στην Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία1 193 965
ΘΠΜΑ 2013 36Ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της εταιρικής σχέσης 
κινητικότητας της ΕΕ στη Γεωργία μέσω της στοχευμένης κυκλικής 
μετανάστευσης και της κινητοποίησης μελών της διασποράς878 000Παράρτημα  IV
1  Στο ποσό περιλαμβάνεται τροποποίηση του έργου ύψους 864 810 ευρώ, την οποία το Συνέδριο έπρεπε να εξετάσει προκειμένου να αποκτή -
σει σαφή εικόνα του συνολικού έργου
57 Παραρτήματα 
Χρηματοδοτικό 
μέσοΧρηματοδοτι -
κό μέσοΔιάρκεια
(μήνες)ΤίτλοςΧρηματοδότηση 
της ΕΕ  
(ευρώ)
Νότια Γειτονία
ΘΠΜΑ 2008 47Διευκόλυνση της σύστασης επιχειρήσεων στο Μαρόκο χάρη στην 
κινητοποίηση της διασποράς των Μαροκινών που είναι εγκατεστη -
μένοι στην Ευρώπη (FACE-Maroc)1 497 305
ΘΠΜΑ 2008 26Διαδραστικός χάρτης με τις διαδρομές και τις ροές παράτυπης 
μετανάστευσης στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την περιοχή της 
Μεσογείου (I-Map)784 789
ΘΠΜΑ 2009 59SaharaMed: Πρόληψη και διαχείριση των παράτυπων μεταναστευτι -
κών ροών από την έρημο Σαχάρα στη Μεσόγειο10 000 000
ΕΜΓΕΣ 2010 44 MEDSTAT III 7 000 000
ΘΠΜΑ 2010 36Αλγερία: Ενίσχυση της προστασίας των μεταναστών και της ικανότη -
τας διαχείρισης μικτών μεταναστευτικών ροών1 915 916
ΘΠΜΑ 2011 23Στήριξη σε δραστηριότητες της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων 
Εθνών για τους Πρόσφυγες στη Νότιο Αφρική στο πλαίσιο των 
περιφερειακού προγράμματος προστασίας3 631 627
ΕΜΓΕΣ 2011 40 EUROMED MIGRATION III 4 998 800
ΘΠΜΑ 2012 35Προαγωγή του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μετα -
ναστών της υποσαχάριας Αφρικής στο Μαρόκο1 594 264
ΘΠΜΑ 2012 36Στήριξη της δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας στο 
Μαγκρέμπ - Η μετανάστευση στην υπηρεσία της τοπικής ανάπτυξης1 875 000
ΘΠΜΑ 2013 36 Δίκτυο «Seahorse Mediterraneo» με κράτη μέλη (SP) 4 500 000
ΘΠΜΑ 2013 13Στήριξη σε δραστηριότητες της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων 
Εθνών για τους Πρόσφυγες στη Νότιο Αφρική στο πλαίσιο των 
περιφερειακού προγράμματος προστασίας1 953 000
ΣΥΝΟΛΟ 89 025 292Παράρτημα IV
58 Παραρτήματα 
Εκτέλεση μέσων χρηματοδοτικής βοήθειας της ΕΕ  
(εξωτερική διάσταση μετανάστευσης και ασύλου)Παράρτημα  V
Πηγή:  Eυρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.Ευρωπαϊκό Συ/uni03BCβούλιο
Γ∆ Ανθρωπιστική/uni03C2 Βοήθεια/uni03C2
και Πολιτική/uni03C2 Προστασία/uni03C2Γ∆ Μετανάστευση/uni03C2 και Εσωτερικών υποθέσεων1
Γ∆ ∆ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2 Γ∆ Γειτονία/uni03C2 και ∆ιαπραγ/uni03BCατεύσεων
για τη ∆ιεύρυνση2Ο/uni03BCάδα Υψηλού
Επιπέδου για το Άσυλο και
την Μετανάστευση
Οργανισ/uni03BCοί
τη/uni03C2 ΕΕΣυβούλιο τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2
ΕΥΕ∆
Τίτλο/uni03C2 234ΕΤΜΑ ETA5 ΜΑΣ ΕΜΓΕΣ/ΕΜΓ ΜΠΒ/ΜΠΒ II ΤΕΑ Χρη/uni03BCατοδοτικά /uni03BCέσαΥΠΟΜΝΗΜΑ
Ο/uni03BCάδα
«Συνεργασία για την ανάπτυξη»
ΜΕΣ6ΜΣΣΕ7Υπάγεται επισή/uni03BCω/uni03C2 στο ΣΓΥ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ∆ΡΑΣΗΣ
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
1 Πρώην Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων. Η Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων ήταν αρ/uni03BCόδια για την εκτέλεση των κονδυλίων του 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 «Αλληλεγγύη και διαχείριση των /uni03BCεταναστευτικών ροών» (SOLID) την περίοδο 2007-2013. Επρόκειτο για το 
Τα/uni03BCείο Εξωτερικών Συνόρων, το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Επιστροφών, το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Προσφύγων και το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Ένταξη/uni03C2 των Υπηκόων Τρίτων Χωρών. /uni03A9στόσο, κανένα από τα τα/uni03BCεία αυτά δεν διέθετε εξωτερική πτυχή όσον αφορά τι/uni03C2 
δαπάνε/uni03C2 σε τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2, σε αντίθεση /uni03BCε τα διάδοχα τα/uni03BCεία για την περίοδο 2014-2020, το Τα/uni03BCείο Ασύλου, Μετανάστευση/uni03C2 και 
Ένταξη/uni03C2 και το Τα/uni03BCείο Εσωτερική/uni03C2 Ασφάλεια/uni03C2. 
2 Γ/uni0394 Γειτονία/uni03C2 και /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύσεων για τη /uni0394ιεύρυνση (πρώην Γ/uni0394 /uni0394ιεύρυνση/uni03C2)
3 Κοινό Θε/uni03BCατολόγιο για τη Μετανάστευση και την Κινητικότητα 4 Ανθρωπιστική Βοήθεια και Πολιτική Προστασία5 /uni0394εν ισχύει για τι/uni03C2 χώρε/uni03C2 τη/uni03C2 Γειτονία/uni03C26 Μέσα Εταιρική/uni03C2 Σχέση/uni03C2 7 Μηχανισ/uni03BCό/uni03C2 Συ/uni03BCβολή/uni03C2 στη Σταθερότητα και την Ειρήνη (πρώην /uni03BCηχανισ/uni03BCό/uni03C2 σταθερότητα/uni03C2)8 Συνιστώσα περί /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ασύλου του Θε/uni03BCατικού Προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 για τα Παγκόσ/uni03BCια /uni0394η/uni03BCόσια Αγαθά και τι/uni03C2 Προκλήσει/uni03C2 
(ΘΠΠ/uni0394ΑΠ) (2014-2020)2014+2007-2013Συ/uni03BCβούλιο 
Εξωτερικών 
Υποθέσεων Συ/uni03BCβούλιο ∆ικαιοσύνη/uni03C2 
και Εσωτερικών 
ΥποθέσεωνΣυ/uni03BCβούλιο Γενικών 
ΥποθέσεωνΠολιτικό/uni03C2
διάλογο/uni03C2
Προπαρασκευαστικά όργανα του Συ/uni03BCβουλίου και 
ο/uni03BCάδε/uni03C2 εργασία/uni03C2• Χαράσσει ολοκληρω/uni03BCένη στρατηγική για τη 
συνεργασία τη/uni03C2 ΕΕ /uni03BCε τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 στον το/uni03BCέα 
τη/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και του ασύλου
• Καταρτίζει τα συ/uni03BCπεράσ/uni03BCατα και τι/uni03C2 συστάσει/uni03C2 
του Συ/uni03BCβουλίου σχετικά /uni03BCε τα αίτια και τι/uni03C2 
συνέπειε/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2
και του ασύλου• Επικουρεί την ΕΜΑ σε νο/uni03BCικά, oριζόντια και 
στρατηγικά θέ/uni03BCατα στου/uni03C2 το/uni03BCεί/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 
και του ασύλου, καθώ/uni03C2 και των συνόρων
• Καταρτίζει εξα/uni03BCηνιαία έκθεση για τη δράση
τη/uni03C2 ΕΕ για τι/uni03C2 /uni03BCεταναστευτικέ/uni03C2
πιέσει/uni03C2.Λοιπά
(π.χ. JAIEX, CATS, COSI)Γεωγραφικέ/uni03C2 ο/uni03BCάδε/uni03C2 
εργασία/uni03C2/uni0394ιαχείριση χρη/uni03BCατοδοτικών /uni03BCέσων
Μέλο/uni03C2 του /uni0394ιοικητικού συ/uni03BCβουλίουΠαρίσταται σε συνεδριάσει/uni03C2/uni0394ίαυλοι αναφορά/uni03C2
• Ανθρωπιστική βοήθεια για πρόσφυγε/uni03C2 και 
εσωτερικά εκτοπισ/uni03BCένα άτο/uni03BCα• Κύριο/uni03C2 συντάκτη/uni03C2 των ανακοινώσεων τη/uni03C2 Επιτροπή/uni03C2 για τη 
/uni03BCεταναστευτική πολιτική
• Κύριο/uni03C2 εκπρόσωπο/uni03C2 τη/uni03C2 Επιτροπή/uni03C2 στην Ο/uni03BCάδα Υψηλού 
Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύεται συ/uni03BCφωνίε/uni03C2 για τη διευκόλυνση τη/uni03C2 έκδοση/uni03C2 
θεωρήσεων και επανεισδοχή/uni03C2, τη σύναψη εταιρικών σχέσεων 
κινητικότητα/uni03C2, καθώ/uni03C2 και ΚΘΜΚ3
• Ηγείται δι/uni03BCερών και περιφερειακών διαλόγων περί 
/uni03BCετανάστευση/uni03C2
• Συναξιολογεί τι/uni03C2 προσκλήσει/uni03C2 για υποβολή προτάσεων στο 
πλαίσιο του ΘΠΜΑ• Κύριο/uni03C2 συντάκτη/uni03C2 των ανακοινώσεων τη/uni03C2 
Επιτροπή/uni03C2 για την αναπτυξιακή πολιτική
• Προγρα/uni03BC/uni03BCατίζει την αναπτυξιακή βοήθεια σε 
τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 βάσει γεωγραφικών και θε/uni03BCατικών κριτηρίων
• /uni0394ιαχειρίζεται και εποπτεύει την υλοποίηση τη/uni03C2 
βοήθεια/uni03C2• Υπεύθυνη για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονία/uni03C2• Μέχρι τα τέλη του 2014, οι διευθύνσει/uni03C2 «Ανατολική 
Γειτονία» και «Νότια Γειτονία» υπάγονταν στη Γ/uni0394 /uni0394ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2
• Από τα  τέλη του 2014, η διαχείριση του ΕΜΓ 
/uni03BCεταβιβάστηκε από τη Γ/uni0394 /uni0394ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2 στη Γ/uni0394 Γειτονία/uni03C2 και /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύσεων για τη /uni0394ιεύρυνσηΥΠΗΡΕΣΙΑ ΜΕΣΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
• /uni0394ιευκολύνει τη /uni03BCεταξύ των κρατών 
/uni03BCελών τη/uni03C2 ΕΕ ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά /uni03BCε τι/uni03C2 χώρε/uni03C2 καταγωγή/uni03C2
• Υποστηρίζει τα κράτη /uni03BCέλη τη/uni03C2 ΕΕ 
που υφίστανται ιδιαίτερη πίεση, /uni03BCέσω του ΣΕΠ
• Συ/uni03BCβάλλει στην εφαρ/uni03BCογή του 
Κοινού Ευρωπαϊκού Συστή/uni03BCατο/uni03C2 Ασύλου• /uni0394ιευκολύνει και βελτιώνει την 
εφαρ/uni03BCογή των /uni03BCέτρων τη/uni03C2 ΕΕ για τη διαχείριση των συνόρων και συντονίζει τι/uni03C2 δράσει/uni03C2 που αναλα/uni03BCβάνουν τα κράτη /uni03BCέλη για την εφαρ/uni03BCογή του/uni03C2
• Ανάλυση κινδύνων• Επιχειρησιακή βοήθεια σε κράτη 
/uni03BCέλη τη/uni03C2 ΕΕ και τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 (17)• Παρέχει στήριξη σε χώρε/uni03C2-εταίρου/uni03C2 
στον το/uni03BCέα τη/uni03C2 νό/uni03BCι/uni03BCη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2, ιδίω/uni03C2 όσον αφορά την απασχόληση και τι/uni03C2 δεξιότητε/uni03C2 (Η Γ/uni0394 Εκπαίδευση/uni03C2 και Πολιτισ/uni03BCού /uni03BCετέχει επίση/uni03C2 στο διοικητικό συ/uni03BCβούλιο , καθώ/uni03C2 και η Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων ω/uni03C2 παρατηρητή/uni03C2)• Αξιολόγηση απειλών όσον 
αφορά και οργανω/uni03BCένο  έγκλη/uni03BCα (OCTA)
• Στρατηγικέ/uni03C2 συ/uni03BCφωνίε/uni03C2 /uni03BCε 
τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2
ΘΠΜΑ/
ΘΠΠ∆ΑΠ8• Υπεύθυνη για τι/uni03C2 λειτουργικέ/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 στο 
πλαίσιο τη/uni03C2 εξωτερική/uni03C2 δράση/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ, περιλα/uni03BCβανο/uni03BCένου του το/uni03BCέα /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ασύλου• Παρίσταται στην Ο/uni03BCάδα Υψηλού Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• Επικουρεί την Επιτροπή κατά την προετοι/uni03BCασία των επικαιροποιήσεων τη/uni03C2 ΣΠΜΚ για 
λογαριασ/uni03BCό τη/uni03C2 Ο/uni03BCάδα/uni03C2 Υψηλού Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• Ενσω/uni03BCατώνει τη /uni03BCεταναστευτική πολιτική σε δι/uni03BCερεί/uni03C2 γενικού/uni03C2
διαλόγου/uni03C2 πολιτική/uni03C2/uni00A0Στρατηγική επιτροπή 
για τη /uni03BCετανάστευση, τα 
σύνορα και το άσυλο
Ευρωπαϊκό 
Τα/uni03BCείο 
Επενδύσεων Ευρωπαϊκό 
Τα/uni03BCείο 
ΕπιστροφήΠεριφε-
ρειακά
τα/uni03BCείαΤα/uni03BCείο 
Εξωτερικών 
Συνόρων
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Υποστήριξη/uni03C2 για το 
ΆσυλοΕυρωπαϊκό Ίδρυ/uni03BCα 
Επαγγελ/uni03BCατική/uni03C2 
Εκπαίδευση/uni03C2EUROPOL FRONTEX
59 Παραρτήματα 
Ευρωπαϊκό Συ/uni03BCβούλιο
Γ∆ Ανθρωπιστική/uni03C2 Βοήθεια/uni03C2
και Πολιτική/uni03C2 Προστασία/uni03C2Γ∆ Μετανάστευση/uni03C2 και Εσωτερικών υποθέσεων1
Γ∆ ∆ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2 Γ∆ Γειτονία/uni03C2 και ∆ιαπραγ/uni03BCατεύσεων
για τη ∆ιεύρυνση2Ο/uni03BCάδα Υψηλού
Επιπέδου για το Άσυλο και
την Μετανάστευση
Οργανισ/uni03BCοί
τη/uni03C2 ΕΕΣυβούλιο τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2
ΕΥΕ∆
Τίτλο/uni03C2 234ΕΤΜΑ ETA5 ΜΑΣ ΕΜΓΕΣ/ΕΜΓ ΜΠΒ/ΜΠΒ II ΤΕΑ Χρη/uni03BCατοδοτικά /uni03BCέσαΥΠΟΜΝΗΜΑ
Ο/uni03BCάδα
«Συνεργασία για την ανάπτυξη»
ΜΕΣ6ΜΣΣΕ7Υπάγεται επισή/uni03BCω/uni03C2 στο ΣΓΥ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ∆ΡΑΣΗΣ
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
1 Πρώην Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων. Η Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων ήταν αρ/uni03BCόδια για την εκτέλεση των κονδυλίων του 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 «Αλληλεγγύη και διαχείριση των /uni03BCεταναστευτικών ροών» (SOLID) την περίοδο 2007-2013. Επρόκειτο για το 
Τα/uni03BCείο Εξωτερικών Συνόρων, το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Επιστροφών, το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Προσφύγων και το Ευρωπαϊκό Τα/uni03BCείο Ένταξη/uni03C2 των Υπηκόων Τρίτων Χωρών. /uni03A9στόσο, κανένα από τα τα/uni03BCεία αυτά δεν διέθετε εξωτερική πτυχή όσον αφορά τι/uni03C2 
δαπάνε/uni03C2 σε τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2, σε αντίθεση /uni03BCε τα διάδοχα τα/uni03BCεία για την περίοδο 2014-2020, το Τα/uni03BCείο Ασύλου, Μετανάστευση/uni03C2 και 
Ένταξη/uni03C2 και το Τα/uni03BCείο Εσωτερική/uni03C2 Ασφάλεια/uni03C2. 
2 Γ/uni0394 Γειτονία/uni03C2 και /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύσεων για τη /uni0394ιεύρυνση (πρώην Γ/uni0394 /uni0394ιεύρυνση/uni03C2)3 Κοινό Θε/uni03BCατολόγιο για τη Μετανάστευση και την Κινητικότητα 4 Ανθρωπιστική Βοήθεια και Πολιτική Προστασία5 /uni0394εν ισχύει για τι/uni03C2 χώρε/uni03C2 τη/uni03C2 Γειτονία/uni03C26 Μέσα Εταιρική/uni03C2 Σχέση/uni03C2 7 Μηχανισ/uni03BCό/uni03C2 Συ/uni03BCβολή/uni03C2 στη Σταθερότητα και την Ειρήνη (πρώην /uni03BCηχανισ/uni03BCό/uni03C2 σταθερότητα/uni03C2)8 Συνιστώσα περί /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ασύλου του Θε/uni03BCατικού Προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 για τα Παγκόσ/uni03BCια /uni0394η/uni03BCόσια Αγαθά και τι/uni03C2 Προκλήσει/uni03C2 
(ΘΠΠ/uni0394ΑΠ) (2014-2020)2014+2007-2013Συ/uni03BCβούλιο 
Εξωτερικών 
Υποθέσεων Συ/uni03BCβούλιο ∆ικαιοσύνη/uni03C2 
και Εσωτερικών 
ΥποθέσεωνΣυ/uni03BCβούλιο Γενικών 
ΥποθέσεωνΠολιτικό/uni03C2
διάλογο/uni03C2
Προπαρασκευαστικά όργανα του Συ/uni03BCβουλίου και 
ο/uni03BCάδε/uni03C2 εργασία/uni03C2• Χαράσσει ολοκληρω/uni03BCένη στρατηγική για τη 
συνεργασία τη/uni03C2 ΕΕ /uni03BCε τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 στον το/uni03BCέα 
τη/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και του ασύλου
• Καταρτίζει τα συ/uni03BCπεράσ/uni03BCατα και τι/uni03C2 συστάσει/uni03C2 
του Συ/uni03BCβουλίου σχετικά /uni03BCε τα αίτια και τι/uni03C2 
συνέπειε/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2
και του ασύλου• Επικουρεί την ΕΜΑ σε νο/uni03BCικά, oριζόντια και 
στρατηγικά θέ/uni03BCατα στου/uni03C2 το/uni03BCεί/uni03C2 τη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2 
και του ασύλου, καθώ/uni03C2 και των συνόρων
• Καταρτίζει εξα/uni03BCηνιαία έκθεση για τη δράση
τη/uni03C2 ΕΕ για τι/uni03C2 /uni03BCεταναστευτικέ/uni03C2
πιέσει/uni03C2.Λοιπά
(π.χ. JAIEX, CATS, COSI)Γεωγραφικέ/uni03C2 ο/uni03BCάδε/uni03C2 
εργασία/uni03C2/uni0394ιαχείριση χρη/uni03BCατοδοτικών /uni03BCέσων
Μέλο/uni03C2 του /uni0394ιοικητικού συ/uni03BCβουλίουΠαρίσταται σε συνεδριάσει/uni03C2/uni0394ίαυλοι αναφορά/uni03C2
• Ανθρωπιστική βοήθεια για πρόσφυγε/uni03C2 και 
εσωτερικά εκτοπισ/uni03BCένα άτο/uni03BCα• Κύριο/uni03C2 συντάκτη/uni03C2 των ανακοινώσεων τη/uni03C2 Επιτροπή/uni03C2 για τη 
/uni03BCεταναστευτική πολιτική
• Κύριο/uni03C2 εκπρόσωπο/uni03C2 τη/uni03C2 Επιτροπή/uni03C2 στην Ο/uni03BCάδα Υψηλού 
Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύεται συ/uni03BCφωνίε/uni03C2 για τη διευκόλυνση τη/uni03C2 έκδοση/uni03C2 
θεωρήσεων και επανεισδοχή/uni03C2, τη σύναψη εταιρικών σχέσεων 
κινητικότητα/uni03C2, καθώ/uni03C2 και ΚΘΜΚ3
• Ηγείται δι/uni03BCερών και περιφερειακών διαλόγων περί 
/uni03BCετανάστευση/uni03C2
• Συναξιολογεί τι/uni03C2 προσκλήσει/uni03C2 για υποβολή προτάσεων στο 
πλαίσιο του ΘΠΜΑ• Κύριο/uni03C2 συντάκτη/uni03C2 των ανακοινώσεων τη/uni03C2 
Επιτροπή/uni03C2 για την αναπτυξιακή πολιτική
• Προγρα/uni03BC/uni03BCατίζει την αναπτυξιακή βοήθεια σε 
τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 βάσει γεωγραφικών και θε/uni03BCατικών 
κριτηρίων
• /uni0394ιαχειρίζεται και εποπτεύει την υλοποίηση τη/uni03C2 
βοήθεια/uni03C2• Υπεύθυνη για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονία/uni03C2• Μέχρι τα τέλη του 2014, οι διευθύνσει/uni03C2 «Ανατολική 
Γειτονία» και «Νότια Γειτονία» υπάγονταν στη Γ/uni0394 /uni0394ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2
• Από τα  τέλη του 2014, η διαχείριση του ΕΜΓ 
/uni03BCεταβιβάστηκε από τη Γ/uni0394 /uni0394ιεθνού/uni03C2 Συνεργασία/uni03C2 και Ανάπτυξη/uni03C2 στη Γ/uni0394 Γειτονία/uni03C2 και /uni0394ιαπραγ/uni03BCατεύσεων για τη /uni0394ιεύρυνσηΥΠΗΡΕΣΙΑ ΜΕΣΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ 
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
• /uni0394ιευκολύνει τη /uni03BCεταξύ των κρατών 
/uni03BCελών τη/uni03C2 ΕΕ ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά /uni03BCε τι/uni03C2 χώρε/uni03C2 καταγωγή/uni03C2
• Υποστηρίζει τα κράτη /uni03BCέλη τη/uni03C2 ΕΕ 
που υφίστανται ιδιαίτερη πίεση, /uni03BCέσω του ΣΕΠ
• Συ/uni03BCβάλλει στην εφαρ/uni03BCογή του 
Κοινού Ευρωπαϊκού Συστή/uni03BCατο/uni03C2 Ασύλου• /uni0394ιευκολύνει και βελτιώνει την 
εφαρ/uni03BCογή των /uni03BCέτρων τη/uni03C2 ΕΕ για τη διαχείριση των συνόρων και συντονίζει τι/uni03C2 δράσει/uni03C2 που αναλα/uni03BCβάνουν τα κράτη /uni03BCέλη για την εφαρ/uni03BCογή του/uni03C2
• Ανάλυση κινδύνων• Επιχειρησιακή βοήθεια σε κράτη 
/uni03BCέλη τη/uni03C2 ΕΕ και τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2 (17)• Παρέχει στήριξη σε χώρε/uni03C2-εταίρου/uni03C2 
στον το/uni03BCέα τη/uni03C2 νό/uni03BCι/uni03BCη/uni03C2 /uni03BCετανάστευση/uni03C2, ιδίω/uni03C2 όσον αφορά την απασχόληση και τι/uni03C2 δεξιότητε/uni03C2 (Η Γ/uni0394 Εκπαίδευση/uni03C2 και Πολιτισ/uni03BCού /uni03BCετέχει επίση/uni03C2 στο διοικητικό συ/uni03BCβούλιο , καθώ/uni03C2 και η Γ/uni0394 Εσωτερικών Υποθέσεων ω/uni03C2 παρατηρητή/uni03C2)• Αξιολόγηση απειλών όσον 
αφορά και οργανω/uni03BCένο  έγκλη/uni03BCα (OCTA)
• Στρατηγικέ/uni03C2 συ/uni03BCφωνίε/uni03C2 /uni03BCε 
τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2
ΘΠΜΑ/
ΘΠΠ∆ΑΠ8• Υπεύθυνη για τι/uni03C2 λειτουργικέ/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 στο 
πλαίσιο τη/uni03C2 εξωτερική/uni03C2 δράση/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ, περιλα/uni03BCβανο/uni03BCένου του το/uni03BCέα /uni03BCετανάστευση/uni03C2 και ασύλου• Παρίσταται στην Ο/uni03BCάδα Υψηλού Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• Επικουρεί την Επιτροπή κατά την προετοι/uni03BCασία των επικαιροποιήσεων τη/uni03C2 ΣΠΜΚ για 
λογαριασ/uni03BCό τη/uni03C2 Ο/uni03BCάδα/uni03C2 Υψηλού Επιπέδου για το Άσυλο και την Μετανάστευση
• Ενσω/uni03BCατώνει τη /uni03BCεταναστευτική πολιτική σε δι/uni03BCερεί/uni03C2 γενικού/uni03C2
διαλόγου/uni03C2 πολιτική/uni03C2/uni00A0Στρατηγική επιτροπή 
για τη /uni03BCετανάστευση, τα 
σύνορα και το άσυλο
Ευρωπαϊκό 
Τα/uni03BCείο 
Επενδύσεων Ευρωπαϊκό 
Τα/uni03BCείο 
ΕπιστροφήΠεριφε-
ρειακά
τα/uni03BCείαΤα/uni03BCείο 
Εξωτερικών 
Συνόρων
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Υποστήριξη/uni03C2 για το 
ΆσυλοΕυρωπαϊκό Ίδρυ/uni03BCα 
Επαγγελ/uni03BCατική/uni03C2 
Εκπαίδευση/uni03C2EUROPOL FRONTEX
60 Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Συνοψη
I
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ διατυπώνουν τις ακόλουθες παρατηρήσεις όσον αφορά το πλαίσιο και το περιεχόμενο της 
παρούσας έκθεσης:
Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ οφείλουν να ενεργούν σε ένα πολύπλοκο και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Σε συν -
θήκες πρωτοφανούς προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, οι προτεραιότητες της πολιτικής μετανάστευσης 
αναπροσαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό και ενισχύονται τα χαρακτηριστικά της σε επίπεδο ΕΕ, ενώ προσαρμόζεται 
συνεχώς στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Η παρούσα έκθεση από το Ελεγκτικό Συνέδριο συντάχθηκε πριν από τις εν λόγω σημαντικές εξελίξεις.
Η μετανάστευση και το άσυλο αποτελούν πολυδιάστατο, πολύπλοκο και διαρκώς εξελισσόμενο τομέα πολιτικής, 
τόσο σε διεθνές όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, η δε Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να λειτουργεί σε αυτό το μετα -
βαλλόμενο και δύσκολο περιβάλλον. Ως εκ τούτου, πρόκειται για τομέα πολιτικής που απαιτεί εξίσου σύνθετους και 
πολυδιάστατους μηχανισμούς υλοποίησης.
Αυτή η πολιτική, νομική, επιχειρησιακή και δημοσιονομική διάσταση της πραγματικότητας δεν λαμβάνεται επαρκώς 
υπόψη στην έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΙΙ
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι είναι δύσκολο να καθοριστεί το συνολικό ποσό των δαπανών που καταλογίζονται στον 
προϋπολογισμό και αν οι δαπάνες αυτές διατέθηκαν σύμφωνα με τις επιδιωκόμενες γεωγραφικές και θεματικές 
προτεραιότητες. Η Επιτροπή θα βελτιώσει περαιτέρω το συνολικό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης σε 
αυτό τον πολύπλοκο τομέα πολιτικής, συνεχίζοντας να εξασφαλίζει ότι οι επιδιωκόμενες γεωγραφικές και θεματικές 
προτεραιότητες καθορίζονται από τα σχετικά μέσα σύμφωνα με τους τομείς εστίασης.
III
Κάθε έργο που χρηματοδοτείται από τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ περιλαμβάνει ανεξάρτητους δείκτες που παρα -
κολουθούνται καθ’ όλο τον κύκλο ζωής κάθε έργου. Βλ. επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 68.
IV
Η μετανάστευση είναι ένα πολύπλοκο και πολιτικά ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα που αφορά αρκετούς τομείς και 
εμπλέκει ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων φορέων (ευρωπαϊκούς οργανισμούς, ΔΟΜ, Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για 
τους Πρόσφυγες) εντός και εκτός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Η διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευ -
σης και συνεργασίας της ΕΕ αντικατοπτρίζει αναγκαστικά αυτή την κατάσταση.
Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται προσπάθειες για την περαιτέρω βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των γενικών 
διευθύνσεων της Επιτροπής και με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, καθώς και με τα κράτη μέλη της 
ΕΕ, και για τον σκοπό αυτό έχουν τεθεί σε λειτουργία ορισμένοι μηχανισμοί συντονισμού. Το πρόσφατο ευρωπαϊκό 
θεματολόγιο για τη μετανάστευση υπογραμμίζει την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης αυτών των προσπαθειών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 61
Εισαγωγή
01
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι δαπάνες για τους πρόσφυγες στις χώρες-εταίρους, μεταξύ άλλων και στην περιοχή 
γειτονίας, συμπεριλαμβάνονταν στη συνεργασία της ΕΕ με τρίτες χώρες σε θέματα μετανάστευσης και ασύλου, 
ακόμη και πριν από το 2015. Πράγματι, το μεγαλύτερο μέρος των έργων για τη μετανάστευση ακολουθεί συνολική 
και χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση, δεδομένου ότι οι μεταναστευτικές ροές είναι μεικτού χαρακτήρα, εφόσον 
περιλαμβάνουν οικονομικούς μετανάστες, ευάλωτους μετανάστες και άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας.
02
Στις 13 Μαΐου του 2015, η Επιτροπή υπέβαλε το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση, βάσει του οποίου 
εγκρίθηκαν τα συμπεράσματα του Συμβουλίου τον Ιούνιο του 2015.
11
Από την έναρξη της αποκαλούμενης διαδικασίας του Χαρτούμ τον Νοέμβριο του 2014 (με τις χώρες κατά μήκος των 
μεταναστευτικών οδών της Ανατολικής Αφρικής), δίδεται προτεραιότητα σε οκτώ περιφερειακούς διαλόγους.
Τα κοινά θεματολόγια για τη μετανάστευση και την κινητικότητα θεωρούνται επίσης ως κύριο διμερές πλαίσιο, 
παράλληλα με τις εταιρικές σχέσεις κινητικότητας.
13
Τα γενεσιουργά αίτια της παράτυπης και αναγκαστικής μετανάστευσης εκτείνονται από τη φτώχεια και την έλλειψη 
οικονομικών ευκαιριών μέχρι τις συγκρούσεις, την ανασφάλεια και την κλιματική αλλαγή και άλλα πολλά. Το θεμα -
τικό πρόγραμμα για τη μετανάστευση και το άσυλο, με ετήσια κονδύλια ύψους περίπου 50 εκατ. ευρώ, ουδέποτε 
είχε, βεβαίως, την πρόθεση να αντιμετωπίσει αυτά τα βαθύτερα αίτια, αλλά εστιαζόταν στο να στηρίζει τις χώρες 
στη βελτίωση της διαχείρισης της μετανάστευσης και του ασύλου.
15
Ο κανονισμός του ΕΜΓΕΣ ορίζει γενικούς στόχους, ενώ οι συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων παρέ -
χουν το πολιτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό της βοήθειας. (βλ. κανονισμό ΕΜΓΕΣ, άρθρο 3).
Παρόλα αυτά, για την περίοδο 2014-2020, καθορίστηκαν ειδικοί στόχοι κατά την αντικατάσταση του ΕΜΓΕΣ από 
τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γ ειτονίας (ΕΜΓ). Σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 232/2014, ένας από τους έξι ειδικούς 
στόχους του ΕΜΓ είναι η δημιουργία « προϋποθέσεων για την καλύτερη οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και 
την προαγωγή της καλής διαχείρισης της κινητικότητας των προσώπων, για την εφαρμογή υφιστάμενων ή μελλοντι -
κών συμφωνιών που συνάπτονται βάσει της Συνολικής Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας, και 
για την προώθηση των διαπροσωπικών επαφών, ιδίως σε ό,τι αφορά πολιτιστικές, εκπαιδευτικές, επαγγελματικές και 
αθλητικές δραστηριότητες ».
Απαντήσεις της Επιτροπής 62
Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
22
Όπως ανέφερε το Συνέδριο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, αν και περιλαμβάνονται στο παράρτημα III, ούτε ο ΜΠΒ 
ούτε το ΕΤΑ παρέχουν χρηματοδότηση στις γειτονικές χώρες.
Η συνοχή των στόχων, ο προσδιορισμός των αναγκών των χωρών-εταίρων και οι μηχανισμοί παρακολούθησης πρέπει να βελτιωθούν
Απάντηση στον τίτλο πριν από το σημείο 27
Η Επιτροπή αναγνωρίζει το ευρύ φάσμα των πολιτικών ρυθμίσεων οι οποίες οφείλονται κυρίως στην πολυπλοκότητα 
του φαινομένου της μετανάστευσης.
Χάρη στις προτάσεις της Επιτροπής, όλα τα μέσα εξωτερικής συνεργασίας έχουν απλουστευθεί σημαντικά και 
ενταχθεί στα διαδοχικά πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια. Το υφιστάμενο σύνολο γεωγραφικών και θεματικών μέσων 
αντικατοπτρίζει συνολικά μια σφαιρική και ισορροπημένη προσέγγιση που παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να αντι -
μετωπίσει τις διάφορες προκλήσεις με μια συνολικά συνεκτική και συμπληρωματική δέσμη χρηματοδοτικών μέσων.
29
Γ ια την περίοδο 2014-2020, ο ΕΜΓΕΣ έχει αντικατασταθεί από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γ ειτονίας (ΕΜΓ). Σύμφωνα 
με τον κανονισμό αριθ. 232/2014, ένας από τους έξι ειδικούς στόχους του ΕΜΓ είναι η δημιουργία « προϋποθέσεων 
για την καλύτερη οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης και την προαγωγή της καλής διαχείρισης της κινητικότητας 
των προσώπων, για την εφαρμογή υφιστάμενων ή μελλοντικών συμφωνιών που συνάπτονται βάσει της Συνολικής 
Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας, και για την προώθηση των διαπροσωπικών επαφών, ιδίως 
σε ό,τι αφορά πολιτιστικές, εκπαιδευτικές, επαγγελματικές και αθλητικές δραστηριότητες ».
Ο κανονισμός ΕΜΓ προβλέπει την προσθήκη παραρτήματος με τις προτεραιότητες για τον προγραμματισμό και τις 
γενικές χρηματοδοτήσεις για κάθε τύπο προγράμματος (διμερούς, πολυεθνικής και διασυνοριακής συνεργασίας), 
που μπορεί να τροποποιηθεί με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη. Ένα από τα κύρια στοιχεία που ανέδειξαν οι διαπραγμα -
τεύσεις ήταν η διαπραγμάτευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενός νέου παραρτήματος με γενικές 
προτεραιότητες για την περιοχή που καλύπτει η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γ ειτονίας συνολικά, στο πλαίσιο του ΕΜΓ · οι εν 
λόγω προτεραιότητες θα πλαισιώσουν την επόμενη διαδικασία προγραμματισμού.
30
Τα χρηματοδοτικά μέσα της εξωτερικής και αναπτυξιακής συνεργασίας με τρίτες χώρες έχουν θεσπιστεί με σκοπό 
την αντιμετώπιση προκλήσεων όπως η φτώχεια, η ανασφάλεια, η δημοκρατία και η διακυβέρνηση, η έλλειψη οικο -
νομικών ευκαιριών, ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.λπ.
Σύμφωνα με κάθε νομική πράξη, λεπτομερείς τομείς παρέμβασης καθορίζονται στα πολυετή και ετήσια προγράμ -
ματα και μπορεί να περιλαμβάνουν τομείς εστίασης όπως η εκπαίδευση, η υγεία, το περιβάλλον, καθώς και η ασφά -
λεια, οι εσωτερικές υποθέσεις και η μετανάστευση. Όσον αφορά τα γεωγραφικά μέσα, η επιλογή των τομέων παρέμ -
βασης αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας με τις σχετικές χώρες-εταίρους κατά το στάδιο προγραμματισμού.
Απαντήσεις της Επιτροπής 63
Όπως συμβαίνει με όλες τις τομεακές πολιτικές της ΕΕ, η υλοποίηση της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης και 
ασύλου μπορεί να χρηματοδοτείται με διαθέσιμους πόρους των σχετικών μέσων εξωτερικής συνεργασίας της ΕΕ, 
σύμφωνα με τα κριτήρια και τις διαδικασίες που ορίζονται εντός των νομικών βάσεων κάθε αντίστοιχου χρηματοδο -
τικού μέσου.
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 22.
31
Τηρώντας παράλληλα τους στόχους κάθε χρηματοδοτικού μέσου, οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο της εξωτερικής 
δράσης μπορεί να συμβάλουν στην άσκηση της πολιτικής της ΕΕ σε διάφορους θεματικούς τομείς, όπως η κλιματική 
αλλαγή, η ασφάλεια, η εκπαίδευση, η γεωργία ή η μετανάστευση.
32
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εν γένει, τα έργα ήταν δεόντως τεκμηριωμένα. Στο μέλλον, ωστόσο, η Επιτροπή θα προσπα -
θήσει να τεκμηριώνει τις αναλύσεις των αναγκών των έργων της με πιο συστηματικό τρόπο.
33
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι, παρότι οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας είναι ένα σύνθετο διμερές πλαίσιο για την 
αντιμετώπιση των θεμάτων της μετανάστευσης και του ασύλου με τρόπο που να καθιστά τη συνεργασία αμοι -
βαίως επωφελή, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η ισόρροπη εφαρμογή τους, δηλ. να 
αποτυπώνουν καλύτερα τις τέσσερις θεματικές προτεραιότητες της συνολική προσέγγισης της μετανάστευση και 
της κινητικότητας (ΣΠΜΚ) και να περιλαμβάνουν περισσότερες δράσεις όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση, τα 
ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία των προσφύγων.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει τακτικά στα κράτη μέλη τη σημασία της εξασφάλισης ισορροπίας μεταξύ των τεσσάρων 
θεματικών προτεραιοτήτων της ΣΠΜΚ στο επίπεδο εφαρμογής των εταιρικών σχέσεων κινητικότητας.
34
Οι περισσότερες, αν όχι όλες, οι αντιπροσωπείες έχουν ορίσει ήδη σημεία αναφοράς για τα θέματα της μετανάστευ -
σης εδώ και αρκετά έτη. Επιπλέον, μέλη του προσωπικού της ΓΔ HOME θα μπορούσαν να τοποθετηθούν μόνο σε 
πολύ περιορισμένο αριθμό αντιπροσωπειών προτεραιότητας (ΗΠΑ, Ρωσία, Γ ενεύη, Βιέννη, Τουρκία, Κίνα, Ινδία). Στις 
περισσότερες περιπτώσεις, οι θέσεις αυτές είναι κοινές με άλλες Γ ενικές Διευθύνσεις και καλύπτουν και άλλα θέματα 
που υπάγονται στην αρμοδιότητα της ΓΔ HOME (και, ως εκ τούτου, δεν έχουν κατ’ ανάγκη ως κύριο αντικείμενο τη 
μετανάστευση).
Όπως αναγνωρίζεται στο πρόσφατο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί 
η εμπειρογνωσία για τη μετανάστευση στις αντιπροσωπείες της ΕΕ. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο αποφάσισε να 
ενισχύσει την ικανότητα των αντιπροσωπειών της ΕΕ σε σχέση με την αντιμετώπιση της μετανάστευσης, και συγκε -
κριμένα να διαθέσει Ευρωπαίους αξιωματικούς συνδέσμους μετανάστευσης στις αντιπροσωπείες προτεραιότητας, 
με ιδιαίτερη έμφαση στις χώρες της γειτονίας.
Απαντήσεις της Επιτροπής 64
35
Η δημιουργία θεματικών διοικητικών μονάδων στη ΓΔ Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης πριν από αρκετά έτη, 
μεταξύ των οποίων και μία για τη μετανάστευση, αντικατοπτρίζει τη σημασία που αποδίδεται στην ενίσχυση της 
εμπειρογνωσίας σ’ αυτόν τον τομέα σε όλη τη δομή οργάνωσης, συμπεριλαμβανομένων των αντιπροσωπειών.
Σημαντικό μέρος των καθηκόντων των εν λόγω θεματικών μονάδων αφορά τη θεματική ποιοτική στήριξη των 
κεντρικών υπηρεσιών και του προσωπικού των αντιπροσωπειών. Η ΓΔ DEVCO, η οποία είναι αρμόδια για τη μετα -
νάστευση και το άσυλο, έχει αναπτύξει ένα σύνολο εργαλείων που εξασφαλίζουν ότι η στήριξη αυτή παρέχεται με 
συνεκτικό και αποτελεσματικό τρόπο. Γ ια τον σκοπό αυτό έχουν καταρτιστεί ενημερωτικά σημειώματα και κατευθυ -
ντήριες γραμμές, καθώς και θεματικές ενότητες κατάρτισης.
Δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στα θέματα της μετανάστευσης όσον αφορά την εξωτερική δράση της ΕΕ, η Επιτροπή 
εξετάζει τη δυνατότητα εκπόνησης ενός προγράμματος ηλεκτρονικής διδασκαλίας που θα συμπληρώνει τα εργα -
λεία διαδραστικής μάθησης.
36
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι, μέχρι πρόσφατα, η μετανάστευση δεν αποτελούσε βασική προτεραιότητα για πολλές από 
τις χώρες της γειτονίας, αλλά η κατάσταση έχει αλλάξει σημαντικά το τελευταίο διάστημα, δεδομένου ότι οι χώρες 
αυτές αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο τη σημασία της μετανάστευσης και την ανάγκη συνεργασίας με την 
ΕΕ.
Στην περίπτωση του έργου Seahorse Mediterraneo, η Επιτροπή αναγνωρίζει τις δυσκολίες προσέλκυσης χωρών της 
Βόρειας Αφρικής ως εταίρων. Ενώ οι προσπάθειες συνεχίζονται, θα πρέπει να τονιστεί ότι η ασταθής κατάσταση 
στην περιοχή μετά τον σχεδιασμό του έργου εμπόδισε τον διάλογο με τις εν λόγω χώρες σε αυτό τον πολύ ευαί -
σθητο τομέα.
37
Αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι οι περισσότεροι χρήστες του τελικού προϊόντος I-Map είναι κράτη μέλη της ΕΕ και 
όχι χώρες-εταίροι, η Επιτροπή κρίνει ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένες πτυχές.
Με βάση την ανάγκη που εκφράστηκε στο πλαίσιο του μεσογειακού διαλόγου για τη μεταναστευτική διέλευση, στό -
χος του έργου ήταν η παροχή επικαιροποιημένων πληροφοριών σχετικά με τις μεταναστευτικές ροές για τη βελτί -
ωση της διαδικασίας χάραξης πολιτικής.
Το I-Map ήταν ένα ενιαίο και πολύ στοχοθετημένο έργο, το οποίο, από κοινού με άλλα έργα, στήριζε την αποτελε -
σματική λειτουργία του διαλόγου για τη μετανάστευση μεταξύ των χωρών, αφενός, της Μέσης Ανατολής και της 
Βόρειας Αφρικής (MENA) και, αφετέρου, των κρατών μελών της ΕΕ. Χωρίς να έχουν ενοποιηθεί προηγουμένως σε 
ενιαίο σύστημα, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα στοιχεία για τη μετανάστευση που έγιναν διαθέσιμα με πολύ πρακτικό 
τρόπο συνέβαλαν στη βελτίωση του διαλόγου.
38
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι έχει ζωτική σημασία ο ακριβέστερος καθορισμός του πλαισίου συνεργασίας για τη μετα -
νάστευση και τη διεθνή προστασία μέσω του καθορισμού επιχειρησιακών στόχων και σαφών και μετρήσιμων αποτε -
λεσμάτων και εκροών, συνδέοντας άμεσα τις δραστηριότητες με τα αποτελέσματα.
Απαντήσεις της Επιτροπής 65
39
Αναγνωρίζοντας τη μέχρι τώρα έλλειψη συγκεκριμένων στόχων, τιμών αναφοράς και δεικτών για την παρακολού -
θηση της υλοποίησης της ΣΠΜΚ σε στρατηγικό επίπεδο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι στόχοι πρέπει να ορίζονται σε 
γενικές γραμμές, ώστε να ανταποκρίνονται με ευελιξία σε διαφορετικές καταστάσεις, πολύ διαφορετικές πτυχές και 
ταχέως εξελισσόμενες προκλήσεις και ανάγκες στον τομέα της μετανάστευσης.
Η Επιτροπή δρομολόγησε εκ νέου το 2015 συζήτηση με τα κράτη μέλη της ΕΕ σε επίπεδο της ομάδας υψηλού επιπέ -
δου για τον καθορισμό των κατάλληλων δεικτών για την παρακολούθηση της ΣΠΜΚ.
Κοινή απάντηση στα σημεία 43 έως 50
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα σχετικά κριτήρια και οι δείκτες SMART για τη μετανάστευση εξακολουθούν να αποτε -
λούν ζητούμενο, μεταξύ άλλων και σε επίπεδο διεθνών χορηγών και ΟΗΕ, όπως καταδεικνύεται από την προσπάθεια 
να εντοπιστούν και να συμφωνηθούν οι δείκτες μετανάστευσης στο αναπτυξιακό πλαίσιο μετά το 2015.
Αυτό συνδέεται εν γένει με τις πολύπλοκες και πολύπλευρες διαστάσεις της πολιτικής για τη μετανάστευση και το 
άσυλο. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει συλλογική ανάγκη να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες για το ζήτημα 
αυτό.
Όσον αφορά τη ΓΔ DEVCO, η αναθεώρηση του πλαισίου αποτελεσμάτων, που προγραμματίζεται να πραγματοποιη -
θεί μετά την έγκριση των δεικτών των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) την άνοιξη του 2016, αποτελεί ευκαιρία για 
να υπάρξει πρόοδος όσον αφορά την καλύτερη μέτρηση των αποτελεσμάτων στον τομέα της μετανάστευσης.
Απάντηση στον τίτλο πριν από το σημείο 52
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι γεωγραφικές και θεματικές προτεραιότητες στο πλαίσιο της ΣΠΜΚ ήταν σαφώς καθορισμέ -
νες, αλλά δέχεται ότι η ακριβής ποσοτικοποίηση των δαπανών της ΕΕ που σχετίζονται με τις προτεραιότητες αυτές 
ήταν δύσκολο να αξιολογηθεί κατά τη διάρκεια του ελέγχου.
53
Το κοινό σύστημα πληροφόρησης εξωτερικών σχέσεων (CRIS) είναι εργαλείο δημοσιονομικής διαχείρισης που 
τροφοδοτεί το λογιστικό σύστημα ABAC της Επιτροπής και παρέχει σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες σχετικά με 
οικονομικές συναλλαγές για όλες τις εξωτερικές δαπάνες. της ΕΕ Το CRIS δεν είχε σχεδιαστεί ειδικά για τους σκοπούς 
της υποβολής στοιχείων. Το σύστημα CRIS καταργείται σταδιακά και αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από το ABAC 
και συμπληρώνεται από ένα νέο σύστημα, το OPSYS.
Το σύστημα χρησιμοποιεί κωδικούς του ΟΟΣΑ για τον χαρακτηρισμό των συμβάσεων ανά τομέα δραστηριότη -
τας. Δεν υπάρχει επί του παρόντος κανένας κωδικός για τη μετανάστευση· ωστόσο, η Επιτροπή είναι εις γνώση 
των περιορισμών που απορρέουν από την έλλειψη ειδικού κωδικού ΕΑΒ για τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις που 
χρηματοδοτούνται από τα κονδύλια για τη μετανάστευση και το άσυλο. Αυτό συνδέεται με τον πολυδιάστατο και 
οριζόντιο χαρακτήρα της μετανάστευσης που άπτεται πολλών διαφορετικών πολιτικών και τομέων. Η Επιτροπή θα 
δρομολογήσει σύντομα συζήτηση με τον ΟΟΣΑ (και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη) για να εντοπίσει τους καλύτερους 
δυνατούς τρόπους για τον προσδιορισμό των δαπανών των διαφόρων αναπτυξιακών οργανισμών στον τομέα της 
μετανάστευσης.
Απαντήσεις της Επιτροπής 66
54
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο πίνακας Excel τον οποίο διαχειρίζεται η DEVCO είναι ένα απλό εργαλείο υποβοηθητικό 
του κοινού συστήματος πληροφόρησης εξωτερικών σχέσεων της Επιτροπής (CRIS). Δεδομένης της ανυπαρξίας κωδι -
κού ΕΑΒ για τη μετανάστευση, θεωρήθηκε χρήσιμο εργαλείο για τους σκοπούς της υποβολής στοιχείων.
55
Το δημοσιονομικό σύστημα ΤΠ καταργείται σταδιακά και αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από το λογιστικό 
σύστημα της Επιτροπής. Υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες να καταστεί δυνατή η διάθεση συγκεντρωτικών δεδομέ -
νων αυτού του είδους στο άμεσο μέλλον.
56
Το λογιστικό σύστημα ΤΠ καταργείται σταδιακά και αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από το σύστημα λογιστικής 
σε δεδουλευμένη βάση (ABAC) της Επιτροπής. Όλα τα δημοσιονομικά στοιχεία θα μεταφερθούν στο ABAC. Υπό το 
πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων, η Επιτροπή θα αρχίσει συζητήσεις με τον ΟΟΣΑ.
Η Επιτροπή γνωρίζει, ωστόσο, τους περιορισμούς που απορρέουν από την έλλειψη ειδικού κωδικού ΕΑΒ για τις ανα -
πτυξιακές παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από τα κονδύλια για τη μετανάστευση και το άσυλο. Αυτό συνδέεται 
με τον πολυδιάστατο και οριζόντιο χαρακτήρα της μετανάστευσης που άπτεται πολλών διαφορετικών πολιτικών και 
τομέων.
Πλαίσιο 4 — Παραδείγματα μη κατάλληλης κωδικοποίησης των δαπανών στο πλαίσιο 
της εξωτερικής πολιτικής μετανάστευσης
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι εσφαλμένα είχε αποδοθεί κωδικός ΕΑΒ στα δύο αναφερόμενα έργα, τα έργα Seahorse 
και Sahara Med, μολονότι κρίθηκε ότι το 100 % των δραστηριοτήτων δεν πληροί τα κριτήρια της Επιτροπής Αναπτυ -
ξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) του ΟΟΣΑ. Έκτοτε έχει διορθωθεί αυτό.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο κανονισμός για τον Μηχανισμό Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ) ορίζει τα ακόλουθα 
όσον αφορά τα κριτήρια της ΕΑΒ του ΟΟΣΑ:
«Το 90 % τουλάχιστον των δαπανών που προβλέπονται στο πλαίσιο των θεματικών προγραμμάτων σχεδιάζεται κατά 
τρόπο ώστε να πληροί τα κριτήρια της ΔΑΒ τα οποία έχει θεσπίσει η ΟΟΣΑ/ΕΑΒ...., »
57
Το θεματικό πρόγραμμα ΜΑΣ θεσπίστηκε με παγκόσμια εμβέλεια, με σκοπό να συμπληρώνει και όχι να υποκαθιστά 
τα γεωγραφικά μέσα και προγράμματα. Κατά την περίοδο 2007-2013, εγκρίθηκαν δύο έγγραφα στρατηγικής για το 
Θεματικό Πρόγραμμα για τη Μετανάστευση και το Άσυλο (ΘΠΜΑ)· το πρώτο καλύπτει την περίοδο 2007-2010 και 
το δεύτερο την περίοδο 2011-2013. Ενώ το ΘΠΜΑ καλύπτει όλες τις γεωγραφικές περιοχές, οι στρατηγικές αυτές 
καθόρισαν σαφή προτεραιότητα για τις δαπάνες στο πλαίσιο του ΘΠΜΑ για τις περιοχές της Νότιας Μεσογείου, της 
Αφρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, σύμφωνα με τη ΣΠΜΚ και με το πρόγραμμα της Στοκχόλμης. Αυτή η ιεράρ -
χηση προτεραιοτήτων βασίζεται στην έννοια των μεταναστευτικών οδών, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστευ -
τικών οδών που ξεκινούν εκτός της περιοχής γειτονίας (από χώρες της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας) και διέρχονται 
διαμέσου της περιοχής.
Απαντήσεις της Επιτροπής 67
60
Η Επιτροπή συμφωνεί μόνον εν μέρει με τη δήλωση αυτή, διότι θα έπρεπε να λάβει επίσης υπόψη ότι αυτό συχνά 
ανταποκρίνεται στο αίτημα των χωρών-εταίρων, ιδίως στις ανατολικές χώρες της γειτονίας, και ότι οι δαπάνες για τη 
διαχείριση των συνόρων μπορεί εν γένει να είναι πολύ μεγαλύτερες απ’ ό,τι σε άλλες περιοχές, όπως τα έργα κοινω -
νικοοικονομικού χαρακτήρα για τον χειρισμό του ζητήματος της ένταξης των μεταναστών.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εστίαση στις δαπάνες για την παράτυπη μετανάστευση που αναφέρονται από το Ελεγκτικό 
Συνέδριο λαμβάνει επίσης υπόψη τις προτεραιότητες που διατύπωσαν ορισμένες χώρες-εταίροι.
Πράγματι, οι δαπάνες που σχετίζονται με αυτούς τους τομείς, ιδίως με τη διαχείριση των συνόρων, είναι υψηλές, 
αφορούν την ανάγκη για επενδύσεις στα σημεία διέλευσης των συνόρων και σε εξοπλισμό πληροφορικής και 
επικοινωνιών.
Πρέπει να προστεθεί ότι η ΕΕ είναι ένας μόνον από τους χορηγούς βοήθειας που συνεργάζεται με τις χώρες, τα 
κράτη μέλη και τους διεθνείς οργανισμούς.
62
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η νομική πράξη σύστασης του ΘΠΜΑ ορίζει ότι το πρόγραμμα συμπληρώνει τα γεωγρα -
φικά προγράμματα. Η κατανομή των πόρων στους τομείς προτεραιότητας στο πλαίσιο των γεωγραφικών προγραμ -
μάτων εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τις χώρες-εταίρους και όχι μόνο από την Επιτροπή.
64
Η κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-ΟΗΕ για τη μετανάστευση και την ανάπτυξη (ΚΠΜΑ) δρομολογήθηκε ως ένα πρώτο συνο -
λικό πρόγραμμα για τη μετανάστευση το οποίο εστιάστηκε στον αντίκτυπο που έχει η μετανάστευση στην ανά -
πτυξη των χωρών-εταίρων.
Θεωρήθηκε ως σημαντική συμβολή της ΕΕ στο θεματολόγιο για τη μετανάστευση και την ανάπτυξη, μετά την ενσω -
μάτωση αυτής της διάστασης στη συνολική προσέγγιση της μετανάστευσης και της κινητικότητας.
Είχε όντως σχεδιαστεί ως πιλοτικό πρόγραμμα για να δοκιμαστεί η σχέση μετανάστευσης με την ανάπτυξη, εξού και 
κάλυπτε πολλές διαφορετικές χώρες σε διαφορετικές περιοχές.
Τα αποτελέσματα και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το πρόγραμμα αυτό έχουν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της 
συνέχειας του προγράμματος, το οποίο, αντιθέτως, στοχεύει περισσότερο σε συγκεκριμένες χώρες προτεραιότητας.
68
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι εννέα έργα είχαν σαφώς προσδιορισμένους στόχους. Σε 12 περιπτώσεις, οι στόχοι 
μόνον εν μέρει κάλυπταν τον ορισμό των σαφώς καθορισμένων στόχων, που συχνά ορίζονται σε γενικές γραμμές, 
και σε μία περίπτωση οι στόχοι δεν ήταν σαφώς καθορισμένοι (βλ. πλαίσιο 5).
Πλαίσιο 5 — Παράδειγμα αποτελεσμάτων που δεν ήταν εύκολο να μετρηθούν
Η Επιτροπή συμφωνεί εν μέρει με την παρατήρηση ότι τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα ορατά και μετρήσιμα. 
Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το έργο ήταν γενικά επιτυχές, ιδίως όσον αφορά την ικανότητά του να δημιουργή -
σει έναν χώρο διαλόγου με χώρες-εταίρους οι οποίες έχουν αντιμετωπίσει πολυετή αναστολή των δημοκρατικών 
μεταρρυθμίσεων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 68
69
Η Επιτροπή σημειώνει ότι το ΘΠΜΑ, όπως τα περισσότερα άλλα θεματικά και γεωγραφικά μέσα εξωτερικής χρη -
ματοδότησης, εστιάζει στην ενίσχυση των ικανοτήτων των αρχών και της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες-εταί -
ρους. Τα έργα παρέχουν κατά κανόνα ενίσχυση των ικανοτήτων σε νομικό, θεσμικό και επιχειρησιακό επίπεδο, με 
την παροχή τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης. Ωστόσο, η Επιτροπή συμφωνεί ότι η βελτίωση των ικανοτήτων και 
η μεταρρύθμιση των νομικών και θεσμικών πλαισίων είναι - και θα πρέπει να είναι - μεσοπρόθεσμος έως μακροπρό -
θεσμος στόχος, και τα αποτελέσματα δεν είναι αμέσως αισθητά.
70
Η Επιτροπή αναγνωρίζει εν μέρει ότι δεν έχουν επιτευχθεί όλοι οι στόχοι των έργων του δείγματος.
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα ήθελε να επαναλάβει ότι, σε έναν πολύπλοκο και διαρκώς μεταβαλλόμενο τομέα πολιτι -
κής, όπως η μετανάστευση, η επίδραση εξωτερικών παραγόντων είναι σημαντική και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί 
αποκλειστικά και μόνο με την υποδειγματική προετοιμασία και τον σχεδιασμό των έργων.
Ανεξάρτητα από το πόσο καλά σχεδιασμένη και προσαρμοσμένη στην κατάσταση των χωρών εταίρων είναι 
η παρέμβαση, η αδυναμία πρόβλεψης των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών και των πολιτικών προκλήσεων 
θα επηρεάσει το αποτέλεσμα της παρέμβασης σε όλα τα στάδια της υλοποίησης. Αυτό καταδεικνύεται ανάγλυφα 
από την κατάσταση που επικρατεί στη Λιβύη.
Πλαίσιο 7 — Παράδειγμα ενός μερικώς αποτελεσματικού έργου
Το έργο του δικτύου «Seahorse Mediterraneo» έχει στόχο να συμβάλει στην ανάπτυξη ενός από τα περιφερειακά 
δίκτυα που αποσκοπούν στη στήριξη του συστήματος EUROSUR.
Κατά τον χρόνο υπογραφής της σύμβασης, η κατάσταση στην Τρίπολη ήταν σχετικά σταθερή και ήταν αδύνατο να 
προβλεφθεί η έκταση της μετέπειτα επιδείνωσης της κατάστασης της ασφάλειας στη Λιβύη.
Εκπρόσωποι της Αλγερίας, της Τυνησίας και της Αιγύπτου καλούνταν τακτικά και συχνά συμμετείχαν ενεργά στις 
συνεδριάσεις της διευθύνουσας επιτροπής του έργου. Καμία από αυτές τις τρεις χώρες δεν έχει αναλάβει μέχρι στιγ -
μής κάποια επίσημη υποχρέωση.
Η Guardia Civil, χρηματοδοτούμενη από 5 κράτη μέλη που είναι μέρη της κοινοπραξίας, είναι σε τακτική επαφή με 
τρίτες χώρες δυνητικούς εταίρους, προκειμένου να τις πείσει να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δηλώνει ότι «η αποδοχή της συμμετοχής της Λιβύης δεν ικανοποίησε τις βλέψεις της Επιτρο -
πής». Ωστόσο, λόγω της στρατηγικής της θέσης, αναγνωρίστηκε σε μεταγενέστερο στάδιο ότι η Λιβύη ήταν ο σημα -
ντικότερος εταίρος για την πρωτοβουλία αυτή και, ως εκ τούτου, αποφασίστηκε να συμπεριληφθεί.
72
Παρά τις σημερινές έκτακτες καταστάσεις στη Λιβύη, η υλοποίηση του έργου συνεχίζεται και με αργό ρυθμό επιτυγ -
χάνονται ορισμένα αποτελέσματα. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν κατά την υλοποίηση του έργου οφείλονται 
στην επισφαλή και ασταθή κατάσταση στη Λιβύη και η υλοποίηση άρχισε εκ νέου τον Αύγουστο του 2015 και προ -
σαρμόστηκε στη νέα κατάσταση μετά την κρίση του 2014.
Το έργο λήγει στο τέλος Απριλίου του 2016 και έχει στόχο να ανταποκριθεί στις πλέον επείγουσες ανάγκες των 
μεταναστών που έχουν εγκλωβιστεί και είναι υπό κράτηση στη Λιβύη και στα κέντρα κράτησης/υποδοχής που τους 
προσφέρουν βοήθεια και εκούσια επιστροφή με πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 69
77
Η Επιτροπή σημειώνει την παρατήρηση του Συνεδρίου και επισημαίνει ότι η έκθεση αξιολόγησης περιλαμβάνει 
χωριστές θετικές πτυχές.  
Τα συμπεράσματα της αξιολόγησης συζητήθηκαν εκτενώς με το UNDP επανειλημμένα κατά τη διάρκεια των τακτι -
κών επαφών για το έργο, και ειδικότερα σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2011. Υπήρξε 
επίσης συντονισμός με όλους τους συνεργαζόμενους οργανισμούς στο πλαίσιο της έκθεσης, προκειμένου να υποβά -
λουν τις παρατηρήσεις τους.
80
Η κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-ΟΗΕ για τη μετανάστευση και την Ανάπτυξη (ΚΠΜΑ) δρομολογήθηκε ως ένα πρώτο συνο -
λικό πρόγραμμα για τη μετανάστευση το οποίο εστιάστηκε στη βελτίωση του αντίκτυπου της μετανάστευσης στην 
ανάπτυξη των χωρών-εταίρων.
Ως πρώτο πιλοτικό έργο σε αυτόν τον τομέα, θεωρήθηκε σημαντική συμβολή της ΕΕ στο θεματολόγιο για τη μετανά -
στευση και την ανάπτυξη, μετά την ενσωμάτωση αυτής της διάστασης στη συνολική προσέγγιση της μετανάστευ -
σης και της κινητικότητας.
Τα αποτελέσματα και τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το πρόγραμμα αυτό έχουν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της 
συνέχειας του προγράμματος, το οποίο, αντιθέτως, στοχεύει περισσότερο σε συγκεκριμένες χώρες προτεραιότητας.
81
Η στήριξη της ΕΕ στον τομέα της μετανάστευσης στη Γ εωργία έχει ευρύ φάσμα δικαιούχων και ειδών στήριξης στα 
διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης. Η προστιθέμενη αξία της ΚΠΜΑ ήταν το ότι εξασφάλισε τη συμμετοχή φορέων 
σε τοπικό επίπεδο· αυτό το είδος στήριξης μπορεί να φθάσει μόνο σε σχετικά μικρό αριθμό τελικών δικαιούχων. 
Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτών των παρεμβάσεων μπορούν ακόμη να επεκταθούν και αλλού.
Στην περίπτωση της Αλγερίας, μολονότι ο αντίκτυπος ήταν πολύ περιορισμένος, το πρόγραμμα βοήθησε να τεθούν 
τα θέματα της μετανάστευσης στην ημερήσια διάταξη και να συγκροτηθεί μόνιμος διυπουργικός μηχανισμός με 
επικεφαλής το Υπουργείο Εξωτερικών.
Στην περίπτωση του Μαρόκου, στο μεταναστευτικό ζήτημα εντάχθηκε μία χρήσιμη παρέμβαση που ήταν σε μεγάλο 
βαθμό προσανατολισμένη σε τοπικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, η διάδοση έπρεπε να επιτευ -
χθεί με βάση άνισα αποτελέσματα και επιπτώσεις. Έχουν εξαχθεί συμπεράσματα για το στάδιο II της ΚΠΜΑ, κατά το 
οποίο η διάδοση αντιμετωπίζεται προς το παρόν με πιο διαρθρωμένο τρόπο.
Πλαίσιο 9 — Έργο επανεισδοχής στη Γεωργία
Όσον αφορά την αβεβαιότητα σχετικά με τη συνέχιση της λειτουργίας των κέντρων επαγγελματικού προσανατολι -
σμού και προσλήψεων κατά τη στιγμή του ελέγχου, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι γεωργιανές αρχές έχουν εξασφα -
λίσει τη βιωσιμότητα των κέντρων μέσω πιστώσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό (400.000 GEL στον προϋπολο -
γισμό του 2015, 600.000 GEL έχουν προγραμματιστεί στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2016).
Ο αριθμός των ατόμων που προβλέπεται να ωφεληθούν από τις υπηρεσίες εξεύρεσης εργασίας ήταν τελικά χαμηλό -
τερος από τον αναμενόμενο, λόγω της υποεκτίμησης της αυτάρκειας των επαναπατριζόμενων μεταναστών.
Όσον αφορά την παροχή προσωρινής διαμονής, η Επιτροπή ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει τις ανάγκες 180 ατόμων, 
αλλά η ζήτηση ήταν χαμηλότερη χάρη στο τοπικό πλαίσιο ισχυρών κοινωνικών και οικογενειακών δεσμών. Τα χρη -
ματοδοτικά κονδύλια είχαν μειωθεί αναλόγως.
Όσον αφορά τον εκούσιο επαναπατρισμό, αυξήθηκε ο αριθμός των αλλοδαπών διαμενόντων στη Γ εωργία σε 167, σε 
σύγκριση με τα 110 άτομα κατά τον χρόνο διεξαγωγής του ελέγχου.
Απαντήσεις της Επιτροπής 70
86 α)
Η Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και προσθέτει ότι η επανεισδοχή των υπηκόων 
μιας χώρας αποτελεί υποχρέωση βάσει του διεθνούς εθιμικού δικαίου, ενώ η επανεισδοχή των υπηκόων τρίτων 
χωρών δεν είναι υποχρεωτική. Αντίθετα με την αντίληψη ορισμένων χωρών-εταίρων, αποτελεί στοιχείο της πολιτι -
κής μετανάστευσης και όχι της πολιτικής ασφάλειας.
Οι αποτελεσματικές πολιτικές επιστροφής και επανεισδοχής αποτελούν βασικό στοιχείο και προαπαιτούμενο για την 
ορθή διαχείριση της μετανάστευσης και όχι ζήτημα ασφάλειας. Η αποτελεσματική επιστροφή παράτυπων μετανα -
στών, οι οποίοι δεν έχουν ή δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, είναι επίσης σημαντική ως προληπτικό 
μέτρο κατά της περαιτέρω παράτυπης μετανάστευσης, όπως τονίζεται στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την επιστροφή 
(της 9ης Σεπτεμβρίου 2015). Τόσο η επιστροφή όσο και η επανεισδοχή αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ΣΠΜΚ 
και όλων των ακόλουθων κατευθυντήριων γραμμών (π.χ. θεματολόγιο της ΕΕ για τη μετανάστευση). Πράγματι, οι 
συμφωνίες διευκόλυνσης της χορήγησης θεωρήσεων είναι εφικτές και εξετάζονται παράλληλα με τις συμφωνίες 
επανεισδοχής της ΕΕ και εντάσσονται στο πλαίσιο της προσέγγισης της παροχής κινήτρων.
Απάντηση στον τίτλο πριν από το σημείο 87
Η Επιτροπή τονίζει ότι η επιτυχής εφαρμογή της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συχνά εξαρτάται από το 
πλήθος των εξωτερικών παραγόντων που διαφεύγουν τον έλεγχό της.
87
Πέραν του ότι αποτελεί επίσημα οριζόντιο ζήτημα και αντιμετωπίζεται σοβαρά σε όλες τις παρεμβάσεις της εξωτε -
ρικής δράσης της ΕΕ, το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών αποτελεί προτεραιότητα και της 
εξωτερικής δράσης για τη μετανάστευση.
Εκτός από τη διασφάλιση του ότι όλες οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μέτρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαι -
ώματα των μεταναστών αποτελούσαν γενικό στόχο πολλών δράσεων. Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν έργα για 
την παροχή βοήθειας και την προστασία των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, την προστασία των δικαιωμάτων των 
μεταναστών που εργάζονται ως οικιακοί βοηθοί, τη βοήθεια και προστασία των προσφύγων κ.λπ.
88
Όσον αφορά την Ουκρανία, η δυνατότητα παροχής κατάρτισης σχετικά με τα πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαι -
ώματα είχε αρχικά προβλεφθεί στο έργο READMIT και συζητήθηκε με την κυβέρνηση. Ωστόσο, συμφωνήθηκε σε 
εκείνο το στάδιο να αφαιρεθεί από αυτό το πρόγραμμα, για να αποφευχθεί η επικάλυψη με ορισμένα άλλα έργα 
που υλοποιούνταν από διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως i) ο ΔΟΜ (αριθ. 
αναφ. Cris:2011/282-850) έργο «Strengthening Migration Management and Cooperation on Readmission in Eastern 
Europe» (MIGRECO), ii) Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (αριθ. αναφ. Cris: 2010/272-415, έργο με 
τίτλο: «Support to UNHCR activities in Eastern Europe in the context of EU Regional Protection Programmes 
(RPP II) — Phase II») ή iii) η ΜΚΟ «Right to Protection» (αριθ. αναφ. Cris:2012/334-088, έργο με τίτλο: «Advocacy and 
Government Capacity Building in Migration»). Σε γενικές γραμμές, επί συνόλου 34 έργων σχετικών με τη μετανά -
στευση και το άσυλο τα οποία χρηματοδοτούνται με πόρους της ΕΕ από το 2003, 18 αφορούσαν, σε μικρότερο 
ή μεγαλύτερο βαθμό, θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
89
Η Επιτροπή κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για να πείσει τις αρχές της Λιβύης να υπογράψουν μνημόνιο συνεννόη -
σης με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
Οι αρχές της Λιβύης, και ιδίως εκείνες που αντιπροσώπευαν το καθεστώς του Καντάφι ήταν εξαιρετικά απρόθυμες, 
για πολιτικούς λόγους, να δεχθούν την UNHCR ως κύριο εταίρο της δράσης.
Η Επιτροπή τόνιζε πάντοτε, ωστόσο, ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο 
του έργου.
Απαντήσεις της Επιτροπής 71
91
Η Επιτροπή υπό τον κ. Γ ιούνκερ έχει δώσει πράγματι εκ νέου έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού 
μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, καθώς και μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής. Έχουν θεσπιστεί ορισμένοι 
βελτιωμένοι μηχανισμοί συντονισμού οι οποίοι, όπως αποδείχθηκε από την πρόσφατη μεταναστευτική και προσφυ -
γική κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, λειτουργούν ικανοποιητικά.
92
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο εσωτερικός συντονισμός έχει βελτιωθεί ήδη σημαντικά.
93
Αν και η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης, θα επιθυμούσε να τονίσει ότι οι μηχα -
νισμοί συντονισμού όσον αφορά τις πολιτικές για τη μετανάστευση και τον προγραμματισμό είναι απολύτως 
αποτελεσματικοί.
Ενδεικτικά, ο συντονισμός διασφαλίζεται από τη ΓΔ HOME κατά την εκπόνηση και την έγκριση των εθνικών προ -
γραμμάτων των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (AMIF) ή του Ταμείου 
Εσωτερικής Ασφάλειας (ISF), καθώς και των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας στο πλαίσιο της κεντρικής διαχεί -
ρισης. Οι ΓΔ DEVCO και NEAR εφαρμόζουν την ίδια διαδικασία. Επιπλέον, η επίσημη διαβούλευση της ΕΥΕΔ με τις 
αρμόδιες Γ ενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής διεξάγεται κατά τη διάρκεια των διυπηρεσιακών διαβουλεύσεων για την 
έγκριση όλων των χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
Η ΕΥΕΔ είναι επικεφαλής ή συνεπικεφαλής από κοινού με την Επιτροπή του πολυετούς προγραμματισμού των 
περισσότερων μέσων χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης και, ως εκ τούτου, εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο 
συντονισμού μεταξύ των διαφόρων τομέων πολιτικής και σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές. Οι αποκλίσεις μεταξύ 
των αιτήσεων των δικαιούχων τρίτων χωρών θα μπορούσαν επίσης να αποτελούν λόγο που εξηγεί τις διαφορές (δεν 
υπάρχει ενιαία λύση για όλες τις καταστάσεις).
94
Η Επιτροπή αναγνωρίζει πράγματι τη χρησιμότητα των καταγραφών/επισκοπήσεων των χρηματοδοτήσεων που 
αφορούν τη μετανάστευση για συγκεκριμένη χώρα ή περιοχή, έτσι ώστε να διευκολύνεται ο συντονισμός και να δια -
σφαλίζεται καλύτερη συμπληρωματικότητα μεταξύ των χρηματοδοτήσεων της ΕΕ και άλλων χορηγών. Επισκοπήσεις 
των δαπανών για τη μετανάστευση οι οποίες χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη υπάρχουν κυρίως για 
το σύνολο των εταιρικών σχέσεων κινητικότητας (ΕΣΚ) και των κοινών θεματολογίων για τη μετανάστευση και την 
κινητικότητα (ΚΘΜΚ) (οι λεγόμενοι «πίνακες αποτελεσμάτων»), καθώς και για ορισμένες περιφερειακές διαδικασίες. 
Οι εν λόγω επισκοπήσεις καταρτίζονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής σε διαβούλευση με σχετικές δομές συντο -
νισμού (τοπικές πλατφόρμες συντονισμού ΕΣΚ, συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων ΣΠΜΚ, κ.λπ.). Προφανώς δεν μπο -
ρούν να είναι παρά ενδεικτικές και δεν μπορούν να ορίσουν υποχρεώσεις για τους διαφόρους χορηγούς ή τις πηγές 
χρηματοδότησης, εφόσον αυτό δεν θα ήταν εφικτό βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου της ΕΕ ούτε συμβατό με 
τις διαδικασίες που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο των αντίστοιχων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ.
97
Η ΕΥΕΔ θεωρεί ότι η ΕΥΕΔ έχει διαδραματίσει τον δικό της ρόλο στην ένταξη της μετανάστευσης στο πλαίσιο των 
πολιτικών διαλόγων με τρίτες χώρες, ιδίως τις γειτονικές χώρες, μέσω των ειδικών υποεπιτροπών ΔΕΥ/μετανάστευση 
και κοινωνικές υποθέσεις με τις αντίστοιχες χώρες. Επιπλέον, ενόψει της αυξημένης καίριας σημασίας της μετανά -
στευσης στις σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες, η ΕΥΕΔ δημιουργεί σταδιακά θεματική αρμοδιότητα σ’ αυτόν τον τομέα 
και θέτει συμπληρωματικούς ανθρώπινους πόρους στις τομεακές πτυχές που συνδέονται με τον τομέα των εξωτε -
ρικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης. Με τη νέα Επιτροπή, έχει δοθεί πλέον μια σαφέστερη 
περαιτέρω ώθηση στη σύνδεση της εσωτερικής με την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης και την ενίσχυση 
της συνοχής των πολιτικών στο έργο της ΕΥΕΔ και των σχετικών Γ ενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής.
Απαντήσεις της Επιτροπής 72
98
Αν και αναγνωρίζεται ότι ο συντονισμός με τις αντιπροσωπείες της ΕΕ μπορεί και θα πρέπει να βελτιωθεί και ότι 
λαμβάνονται μέτρα για τον σκοπό αυτό, για διαφόρους λόγους αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Εκτός από την 
έλλειψη ανθρώπινων πόρων στις αντιπροσωπείες (και στις κεντρικές υπηρεσίες), η περιορισμένη εμπειρογνωσία σε 
θέματα μετανάστευσης στις αντιπροσωπείες της ΕΕ συνεπάγεται επίσης περιορισμένες ικανότητες αξιολόγησης των 
αναγκών και προτεραιοτήτων που έχουν σχέση με τη μετανάστευση στις χώρες-εταίρους.
99
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι ο συντονισμός με τις αντιπροσωπείες της ΕΕ έχει ζωτική σημασία και καταβάλλει προσπά -
θειες να εξασφαλίσει την πρακτική εφαρμογή του στην καθημερινή διαχείριση των έργων.
Η εδραίωση και η επικύρωση των ορθών πρακτικών από επιτυχή έργα παρέχονται στις εκθέσεις παρακολούθησης 
και αξιολόγησης των μεμονωμένων έργων, ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για τη θέσπιση ενός συστήματος για τη 
σταθεροποίηση και τη διάδοση αυτών των πληροφοριών. Ειδικότερα, οι πληροφορίες σχετικά με τις ορθές πρακτι -
κές πρέπει να περιληφθούν στα εργαλεία καθοδήγησης που εκπόνησε η υπηρεσία DEVCO.B3 και, όταν ολοκληρω -
θούν, πρέπει να είναι προσβάσιμες μέσω ενός ειδικού θεματικού διαδικτυακού τόπου για τη μετανάστευση.
Επιπλέον, τα θεματικά προγράμματα κατάρτισης που οργάνωσε η υπηρεσία DEVCO.B3 περιλαμβάνουν σεμινάρια 
σχετικά με τα αντληθέντα συμπεράσματα και τις βέλτιστες πρακτικές.
Συμπεράσματα και συστάσεις
Συμπέρασμα 1
Η Επιτροπή τονίζει ότι η αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Πολιτική Γ ειτονίας έχει ως στόχο τον καθορισμό προτάσεων σε 
στενή συνεργασία με τους γείτονές μας για ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο συνεργασίας με γνώμονα τον αντίκτυπό του 
σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης
Ομοίως, το πρόγραμμα που θα διαδεχθεί το ΘΠΜΑ περιλαμβάνει λεπτομερείς στόχους, αποτελέσματα και δείκτες.
α) Η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχουν περιθώρια για τον καλύτερο καθορισμό των στρατηγικών προσανατολισμών 
σχετικά με τα θέματα της μετανάστευσης στην περιοχή γειτονίας, μέσω του καθορισμού σαφών και μετρήσιμων 
στόχων και συνεκτικών, συγκεκριμένων αποτελεσμάτων που θα πρέπει να επιτευχθούν, τα οποία θα αποτελούν 
τον πυρήνα των νέων πλαισίων συνεργασίας με χώρες της γειτονίας και χώρες της διεύρυνσης.
β) Η Επιτροπή συμφωνεί εν μέρει με αυτό το συμπέρασμα όσον αφορά τη συνοχή μεταξύ των διαφόρων επιπέδων 
των μηχανισμών παρακολούθησης και αξιολόγησης. Όσον αφορά τον ΕΜΓΕΣ και ΘΠΜΑ, το μεγαλύτερο μέρος των 
έργων για τη μετανάστευση περιλαμβάνει λεπτομερείς ρυθμίσεις για την παρακολούθηση και αξιολόγηση, καθώς 
και πλήρη εννοιολογικά πλαίσια. Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι υπάρχουν περιθώρια για τον καλύτερο καθορι -
σμό του πλαισίου συνεργασίας για τη μετανάστευση στην περιοχή γειτονίας μέσω του καθορισμού στρατηγικών 
στόχων και σαφών και μετρήσιμων αποτελεσμάτων και εκροών με άμεση σύνδεση μεταξύ των δραστηριοτήτων 
και των αποτελεσμάτων.
ε) Η Επιτροπή συμφωνεί εν μέρει με την εν λόγω δήλωση, ιδίως σε ό,τι αφορά τη γεωγραφική πολυμορφία.
Η συνεργασία με τις γειτονικές μας χώρες, ιδίως όσον αφορά τα θέματα της μετανάστευσης και της διεθνούς προ -
στασίας, πρέπει να προσαρμόζεται στο διαφορετικό επίπεδο δέσμευσης και επεξεργασίας των σχετικών πολιτικών 
των εταίρων και να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές ευαισθησίες, τις προσδοκίες και τους περιορισμούς των εταί -
ρων σε αυτά τα ζητήματα. Λαμβανομένης επίσης υπόψη της παρατεταμένης κρίσης που επικρατεί στις χώρες της 
γειτονίας, πρέπει να εξασφαλίζονται μηχανισμοί διαφοροποίησης και ευελιξίας.
Απαντήσεις της Επιτροπής 73
Ωστόσο, όσον αφορά τον ΕΜΓ, για τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων του ΕΜΓ, η Επιτροπή είχε την πρόθεση να 
κάνει διαφοροποίηση μεταξύ των εταίρων σύμφωνα με τα κριτήρια προγραμματισμού που ορίζονται στον ΕΜΓ και 
να εφαρμόσει με αυστηρότητα την προσέγγιση βάσει κινήτρων.
Όπως προαναφέρθηκε, οι ανάγκες των εταίρων διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε περιοχή. Σύμ -
φωνα με τις συστάσεις του προγράμματος δράσης για αλλαγή και τη διαφοροποιημένη προσέγγιση που ορίζεται 
στον νέο ΕΜΓ, η συνεργασία της ΕΕ με τις χώρες της γειτονίας επικεντρώνεται σε τρεις τομείς προτεραιότητας σε 
κάθε περίπτωση. Οι τομείς αυτοί προσδιορίστηκαν μέσω εκτενούς διαδικασίας διαβούλευσης με κυβερνήσεις, τοπι -
κές αρχές, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα κράτη μέλη της ΕΕ, διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και 
διεθνείς οργανισμούς.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση ιδίως σε ό, τι αφορά την ανάγκη να βελτιωθεί το πλαίσιο μέτρησης των 
επιδόσεων. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι έχει ζωτική σημασία να καθοριστεί ακριβέστερα το στρατηγικό πλαίσιό της 
για τη συνεργασία στον τομέα της μετανάστευσης και της διεθνούς προστασίας μέσω του καθορισμού επιχειρησια -
κών στόχων και σαφών και μετρήσιμων αποτελεσμάτων και εκροών, με άμεση σύνδεση των δραστηριοτήτων με τα 
αποτελέσματα.
Ωστόσο, δεδομένου ότι οι ανάγκες και, ως εκ τούτου, η βοήθεια για κάθε χώρα είναι διαφορετικές, η Επιτροπή 
υπογραμμίζει τη δυσκολία να καθοριστεί κοινή δέσμη συγκρίσιμων δεικτών που θα παραμείνουν σταθεροί σε 
βάθος χρόνου και την ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία κατά τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Αναπτύσσονται ειδικά 
σχεδιασμένα εργαλεία παρακολούθησης και αξιολόγησης που θα επιτρέπουν τη μέτρηση των επιτευγμάτων και της 
προόδου, το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο για την παροχή πιο συγκεκριμένων και αποτελεσματικών πλαισίων 
συνεργασίας για τη μετανάστευση.
Η αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Πολιτική Γ ειτονίας (ΕΠΓ) αποσκοπεί ειδικά στον καθορισμό προτάσεων σε στενή 
συνεργασία με τις γειτονικές χώρες για πιο συνεκτικά πλαίσια συνεργασίας με γνώμονα τον αντίκτυπο σε ζητήματα 
κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης
Η σημερινή κατάσταση είναι ασταθής και είναι απαραίτητο να γίνει διάκριση ανάμεσα στις επείγουσες δράσεις και 
στα πιο συστημικά προγράμματα. Δεν θα είναι πάντοτε δυνατή η εργασία με βάση ποσοτικά προσδιορισμένες προ -
τεραιότητες ως προς τους στόχους.
Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης ΕΠΓ, η Επιτροπή θα επιδιώξει τη δημιουργία ενισχυμένων εταιρικών σχέσεων με 
μεγαλύτερη εστίαση και πιο εξατομικευμένη συνεργασία. Η πείρα δείχνει ότι η ΕΠΓ θα καταστεί αποτελεσματικό -
τερη όταν θα υπάρχει πράγματι κοινό πρόγραμμα δράσης της ΕΕ και των εταίρων της. Ως εκ τούτου, η επανεξέταση 
θα αποσαφηνίσει τα συμφέροντα της ΕΕ και κάθε εταίρου, καθώς και τους τομείς με το μεγαλύτερο κοινό ενδιαφέ -
ρον (συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης και της κινητικότητας). Η επανεξέταση αποτελεί ευκαιρία για την ΕΕ 
και τους εταίρους της να εδραιώσουν κοινή πεποίθηση για τους εν λόγω τομείς υψηλού κοινού ενδιαφέροντος, που 
θα αποτελέσει τη βάση για μια ισχυρότερη εταιρική σχέση και στοχοθετημένη χρηματοδοτική στήριξη. Ωστόσο, 
η ευελιξία θα παραμείνει βασική αρχή για την εφαρμογή της χρηματοδότησης από το Ευρωπαϊκό Μέσο Γ ειτονίας, 
προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ μπορεί καλύτερα να ανταποκριθεί με μεγαλύτερη ευελιξία μέσω της οικονομι -
κής συνεργασίας της στις ταχέως μεταβαλλόμενες εξελίξεις και ανάγκες της περιοχής.
Σύσταση 2
Η Επιτροπή δέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Όπως ορθά επισημάνθηκε, οι κωδικοί ΕΑΒ καθορίζονται από τον ΟΟΣΑ. Υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων, 
η Επιτροπή θα αρχίσει συζητήσεις με τον ΟΟΣΑ.
Επιπλέον, η Επιτροπή θα αναλύσει τη δυνατότητα συμπλήρωσης του συστήματος κωδικοποίησης της ΟΟΣΑ/ΕΑΒ.
Απαντήσεις της Επιτροπής 74
Συμπέρασμα 2
α) Βλ. απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 68 και στο πλαίσιο 5.
β) Η μετανάστευση και η ανάπτυξη πρόκειται να μεγιστοποιήσουν τη θετική σχέση που υπάρχει μεταξύ της μετα -
νάστευσης και της ανάπτυξης, με στόχο να αξιοποιηθεί η δυναμική ανάπτυξης της μετανάστευσης, προς όφελος 
και των κοινωνιών και των μεταναστών, και να προωθηθεί η βιώσιμη ανάπτυξη και η μείωση της φτώχειας. Αν και 
η ακριβής φύση της σχέσης μεταξύ της μετανάστευσης και της ανάπτυξης σε διαφορετικές καταστάσεις θα πρέ -
πει να βασίζεται σε περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία, η μετανάστευση αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως 
ένα ισχυρό μέσο για την τόνωση της ανάπτυξης τόσο στις χώρες προέλευσης όσο και στις χώρες προορισμού. Το 
γεγονός ότι η μετανάστευση περιλαμβάνεται πλέον ως ένας μοχλός ανάπτυξης στο θεματολόγιο για τη βιώσιμη 
ανάπτυξη του 2030 αποδεικνύει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στον τομέα αυτό τα τελευταία χρόνια.
γ) Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η παροχή στήριξης για την επιστροφή και επανεισδοχή δεν έχει αποδώσει πάντοτε μέ -
χρι στιγμής τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ωστόσο, οι αποτελεσματικές πολιτικές επιστροφής και επανεισδοχής 
αποτελούν προϋπόθεση για την ορθή διαχείριση της μετανάστευσης και αναπόσπαστο στοιχείο της ΣΠΜΚ.
 Η Επιτροπή συμφωνεί με την παρατήρηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και προσθέτει ότι η επανεισδοχή των υπη -
κόων μιας χώρας αποτελεί υποχρέωση βάσει του διεθνούς εθιμικού δικαίου. Αντίθετα με την αντίληψη ορισμένων 
χωρών-εταίρων, αποτελεί στοιχείο της πολιτικής μετανάστευσης και όχι της πολιτικής ασφάλειας.
δ) Η Επιτροπή συμφωνεί εν μέρει με αυτό το συμπέρασμα.
 Όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης των επιδόσεών 
της για τον προσδιορισμό πιο συγκεκριμένων μέτρων μετριασμού, όπως η ενίσχυση των διπλωματικών ενεργειών 
στο πεδίο της ανθρωπιστικής βοήθειας και των εθνικών συστημάτων καθοδήγησης.
 Ωστόσο, το 2014 η Επιτροπή ξεκίνησε μια δράση για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη εργαλειοθήκης προκειμένου 
να εξασφαλιστεί ότι τα περισσότερα νέα έργα περιλαμβάνουν μια προσέγγιση βάσει δικαιωμάτων (ΠΒΔ) κατά τη 
διάρκεια όλων των σταδίων της παρέμβασης.
 Η εφαρμογή της ΠΒΔ εδράζεται στον οικουμενικό και αδιαίρετο χαρακτήρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στις 
αρχές της ένταξης και συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, της απαγόρευσης των διακρίσεων, της ισό -
τητας και της ισότιμης μεταχείρισης, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Οι αρχές αυτές βρίσκονται στο επίκεντρο 
της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, εξασφαλίζοντας την ενδυνάμωση των φτωχότερων και πλέον ευάλωτων 
ατόμων, ιδίως των γυναικών και των ανηλίκων.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή και η εφαρμογή της είναι ήδη σε εξέλιξη.
Η Επιτροπή έχει ήδη κάνει χρήση ολόκληρου του φάσματος των προβλεπόμενων μέσων στον κύκλο διαχείρισης των 
έργων. Μολονότι αναγνωρίζεται ότι υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση των επιδόσεών μας στον καθορισμό 
της λογικής της παρέμβασης για κάθε δράση, τα περισσότερα έργα περιλαμβάνουν ήδη πλήρως ανεπτυγμένα εννοι -
ολογικά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένων των δεικτών αποτελεσμάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 75
Σύσταση 4
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή.
Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία που υπογραμμίζουν τον θετικό αντίκτυπο της μετανάστευ -
σης στην ανάπτυξη (τόσο των χωρών καταγωγής και προορισμού, όσο και των ίδιων των μεταναστών). Ωστόσο, 
λόγω των μεταβαλλόμενων και αυξανόμενων μεταναστευτικών τάσεων, είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η απόκτηση 
αξιόπιστων στοιχείων για τη μετανάστευση προκειμένου να ληφθούν υπόψη για τα προγράμματα. Η Επιτροπή επεν -
δύει στην περαιτέρω εδραίωση αυτών των στοιχείων, ως βάση για τον σχεδιασμό των μελλοντικών στρατηγικών και 
σχεδίων αντίδρασης.
Συμπέρασμα 3
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, μετά από σημαντικές προσπάθειες, έχουν τεθεί σε εφαρμογή αποτελεσματικοί μηχανισμοί 
συντονισμού στον τομέα της μετανάστευσης. Δεδομένης της πολυπλοκότητας του θέματος, της κατανομής αρμο -
διοτήτων και του αριθμού των εμπλεκομένων μερών, τα περιθώρια για περαιτέρω εξορθολογισμό των ρυθμίσεων 
διακυβέρνησης στον τομέα της μετανάστευσης είναι πολύ περιορισμένα.
Σύσταση 5
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, λαμβανομένων επίσης υπόψη των δημοσιονο -
μικών περιορισμών, έχουν ήδη καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση των ικανοτήτων των αντιπρο -
σωπειών της ΕΕ (βλ. επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 34, 98 και 99).
Η Επιτροπή έχει ήδη καταρτίσει επισκοπήσεις των δαπανών των χορηγών στον τομέα της μετανάστευσης για τη 
στήριξη διαφόρων διμερών και περιφερειακών πλαισίων (όπως οι πίνακες αποτελεσμάτων για την εταιρική σχέση 
κινητικότητας).
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάπτυξη ενιαίας και συνολικής επισκόπησης για όλες τις συναφείς με τη μετανάστευση 
δαπάνες είναι ανέφικτη.

Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2 (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Η παρούσα έκθεση πραγματεύεται τα δύο κύρια 
χρηματοδοτικά μέσα (ΘΠΜΑ και ΕΜΓΕΣ) της εξωτερικής 
διάστασης της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, 
τα οποία σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν την 
αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών 
σε συνεργασία με χώρες καταγωγής και διέλευσης. Στο 
πλαίσιο της παρούσας έκθεσης εξετάζεται κατά πόσον οι 
δαπάνες αμφότερων των μέσων πραγματοποιήθηκαν 
βάσει σαφών στόχων, κατά τρόπο αποτελεσματικό και με 
καλό συντονισμό. Διαπιστώσαμε ότι, συνολικά, τα μέσα 
δεν διέθεταν σαφή στρατηγική βάσει της οποίας να είναι 
δυνατός ο προσδιορισμός της συμβολής τους στην 
επίτευξη των στόχων και, επομένως, δεν είναι σαφές τι 
επιδιώκουν να επιτύχουν σε επίπεδο ΕΕ. Η μέτρηση των 
επιτευχθέντων αποτελεσμάτων μέσω των δαπανών της ΕΕ 
ήταν συχνά δυσχερής, όπως και η εκτίμηση της συμβολής 
της μετανάστευσης στην ανάπτυξη. Η πολιτική 
χαρακτηρίζεται από περίπλοκη διακυβέρνηση, ανεπαρκή 
συντονισμό, καθώς και από την απουσία μιας επισκόπησης 
της χρηματοδότησης που να καθιστά σαφές ποιος 
χρηματοδοτεί τι μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ