ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την εξαγωγή, επανεξαγωγή, εισαγωγή και το ενδοενωσιακό εμπόριο κεράτων ρινόκερου

(2019/C 386/04)

1. Βασικές πληροφορίες σχετικά με τη διατήρηση των ρινόκερων και τους κινδύνους που απορρέουν από τη λαθροθηρία και το παράνομο εμπόριο

Όλα τα είδη του ρινόκερου περιλαμβάνονται στο προσάρτημα I της CITES, με εξαίρεση τους πληθυσμούς του νότιου λευκού ρινόκερου (Ceratotherium simum simum) από τη Νότια Αφρική και το Εσουατίνι, που απαριθμούνται στο προσάρτημα II.

Η λαθροθηρία ρινόκερων στην Αφρική σημείωνε αύξηση επί έξι συναπτά έτη, από το 2009 έως το 2015, έτος κατά το οποίο κορυφώθηκε φτάνοντας σχεδόν τους 3,7 ρινόκερους την ημέρα, μολονότι ο ρυθμός αύξησης ήταν βραδύτερος κατά το διάστημα 2013-2015 (1). Παρότι έχει καταγραφεί μείωση από το 2015, η λαθροθηρία παραμένει σε υψηλά επίπεδα, αφού το 2017 θηρεύονταν περίπου 3,1 ρινόκεροι την ημέρα. Η μείωση της λαθροθηρίας από το 2015 φαίνεται ότι συνεχίστηκε έως το 2018, καθώς τα περιστατικά λαθροθηρίας που αναφέρθηκαν κατά τους πρώτους οκτώ έως εννέα μήνες του έτους είτε παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα είτε σημείωσαν πτώση σε πολλά κράτη της περιοχής κατανομής (2). Συνεπώς, η αύξηση των πληθυσμών του λευκού και του μαύρου ρινόκερου (Ceratotherium simum και Diceros bicornis) που σημειώθηκε τα προηγούμενα έτη ως αποτέλεσμα των ισχυρών μέτρων διατήρησης που ελήφθησαν στα κράτη της περιοχής κατανομής τις τελευταίες δεκαετίες, ιδίως στη Νότια Αφρική, υπονομεύεται από τη συνεχιζόμενη λαθροθηρία ρινόκερων και τη διακίνησης κεράτων ρινόκερου.

Φορείς του οργανωμένου εγκλήματος δραστηριοποιούνται επίσης σε ολόκληρη την ΕΕ για την απόκτηση και το εμπόριο κεράτων ρινόκερου. Ενώ η εισαγωγή ρινόκερων και παράγωγων προϊόντων ρινόκερου στην ΕΕ δεν επιτρέπεται για εμπορικούς σκοπούς, η εισαγωγή τους υπό ορισμένους όρους, π.χ. ως κυνηγετικών τροπαίων, επιτρέπεται (3). Τα εν λόγω κυνηγετικά τρόπαια θεωρούνται προσωπικά ή οικιακά αντικείμενα δυνάμει του άρθρου 57 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006 της Επιτροπής (4). Δεν μπορούν να πωληθούν ή να χρησιμοποιηθούν με άλλο τρόπο για εμπορικούς σκοπούς και πρέπει να παραμένουν στην κυριότητα του κυνηγού μετά την εισαγωγή. Τα τελευταία έτη, οι διατάξεις σχετικά με το εμπόριο κυνηγετικών τροπαίων δειγμάτων ρινόκερων έχουν εκ προθέσεως χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά από δίκτυα που προσλαμβάνουν κυνηγούς για να συμμετάσχουν έναντι αμοιβής σε κυνηγετικά σαφάρι ρινόκερου π.χ. στη Νότια Αφρική. Όπως προκύπτει από έρευνες σε ορισμένα κράτη μέλη και τρίτες χώρες, αυτός ο τρόπος δράσης, δηλαδή η πρόσληψη «ψευδοκυνηγών» ή και «καλόπιστων κυνηγών» έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως από εγκληματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ. Μετά την εισαγωγή των τροπαίων, τα δίκτυα παραλαμβάνουν τα κέρατα και τα διακινούν λαθραία στην Ασία.

Πριν από την έγκριση της πρώτης έκδοσης του παρόντος εγγράφου καθοδήγησης τον Φεβρουάριο του 2011, ορισμένα κράτη μέλη παρατήρησαν αύξηση του ενδοενωσιακού εμπορίου και της επανεξαγωγής κεράτων ρινόκερου που παρουσιάζονταν ως «αντικείμενα αρχαιολογικής αξίας» ή «επεξεργασμένα δείγματα». Σε πολλές περιπτώσεις, οι έρευνες αποκάλυψαν ότι τα κίνητρα των αγοραστών δεν είχαν μεγάλη σχέση με τον καλλιτεχνικό χαρακτήρα των αντικειμένων. Ένδειξη αποτελεί το γεγονός ότι οι τιμές για τα προϊόντα αυτά καθορίζονταν κυρίως σε συνάρτηση με το βάρος τους και όχι με την καλλιτεχνική τους αξία.

Το 2010 δύο κράτη μέλη υιοθέτησαν αυστηρή ερμηνεία της νομοθεσίας της Ένωσης σχετικά με την επανεξαγωγή προϊόντων ρινόκερου. Στη συνέχεια, άλλα κράτη μέλη έλαβαν αιτήσεις για επανεξαγωγή ή αιτήσεις παροχής πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα διεκπεραίωναν τέτοιες αιτήσεις επανεξαγωγής. Αυτό έδειχνε ότι ορισμένοι έμποροι προσπαθούσαν να παρακάμψουν τα δύο καθεστώτα και να βρουν άλλους τρόπους επανεξαγωγής αυτών των ειδών από την ΕΕ.

Μία ακόμη ένδειξη των συνεχιζόμενων απειλών αποτελεί το γεγονός ότι, ενώ πρόσφατα ο αριθμός των περιστατικών κλοπής κεράτων ρινόκερου από μουσεία, οίκους δημοπρασιών και αρχαιοπωλεία ή ταριχευτήρια μειώθηκε σημαντικά, τον Μάρτιο του 2017 για πρώτη φορά θανατώθηκε ρινόκερος για τα κέρατά του σε ζωολογικό πάρκο στην Ευρώπη (5).

Υπάρχει ισχυρό τεκμήριο ότι οι επανεξαγωγές κεράτων ρινόκερου από την ΕΕ θα μπορούσαν να τονώσουν τη ζήτηση κεράτων ρινόκερου, κυρίως για ιατρική χρήση, στην Ασία και να διατηρήσουν τις υψηλές τιμές ή ακόμη και να τις ωθήσουν σε υψηλότερα επίπεδα. Φαίνεται ότι σε πολλά κράτη μέλη υπάρχουν συντονισμένες προσπάθειες από ορισμένους εμπόρους να αποκτήσουν κέρατα ρινόκερου με σκοπό να τα (επαν)εξαγάγουν στην Ασία. Με τη σειρά της, μια τόσο υψηλή ζήτηση για προϊόντα υψηλής αξίας αποτελεί επίσης μια κερδοφόρα αγορά, πολύ ελκυστική για τους λαθροκυνηγούς, ενθαρρύνοντας το παράνομο εμπόριο και τις εγκληματικές δραστηριότητες. Αυτό θέτει σε μεγαλύτερο κίνδυνο τη διατήρηση των πληθυσμών ρινόκερων που έχουν απομείνει.

2. Σκοπός και καθεστώς του παρόντος εγγράφου

Το κανονιστικό πλαίσιο της Ένωσης σχετικά με το εμπόριο ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας πρέπει να ερμηνευθεί με βάση τους στόχους του, την αρχή της προφύλαξης, και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των πρόσφατων εξελίξεων. Τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να επιβάλλουν τη νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με το εμπόριο άγριας πανίδας κατά τρόπο που να ενισχύει την προστασία και τη διατήρηση του είδους.

Χρειάζεται καθοδήγηση για να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη ακολουθούν κοινή προσέγγιση για την εξαγωγή και επανεξαγωγή προϊόντων ρινόκερου [τμήμα 3 στοιχείο α)], για το ενδοενωσιακό εμπόριο κεράτων ρινόκερου [τμήμα 3 στοιχείο β)], για την εισαγωγή στην ΕΕ προϊόντων ρινόκερου που δηλώνονται ως «κυνηγετικά τρόπαια» (τμήμα 4), καθώς και για άλλες εισαγωγές στην ΕΕ επεξεργασμένων και ακατέργαστων δειγμάτων κεράτων ρινόκερου για προσωπική, μη εμπορική χρήση (τμήμα 5).

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης εκπονήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και σχέδιό του εγκρίθηκε από την επιτροπή για το εμπόριο της άγριας πανίδας και χλωρίδας, η οποία έχει συσταθεί βάσει του άρθρου 18 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου (6) («ο βασικός κανονισμός»), και, ως εκ τούτου, από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.

Το παρόν έγγραφο καθοδήγησης προορίζεται να συνδράμει τις εθνικές αρχές ως προς την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97. Δεν έχει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα. Μοναδικός σκοπός του είναι η παροχή πληροφοριών σχετικά με ορισμένες πτυχές του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006 και σχετικά με μέτρα τα οποία θεωρούνται βέλτιστη πρακτική. Δεν αντικαθιστά, δεν προσθέτει ούτε και τροποποιεί διατάξεις του εφαρμοστέου ενωσιακού δικαίου. Το έγγραφο δεν θα πρέπει επίσης να εξετάζεται μεμονωμένα· πρέπει να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με τη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων άλλων συναφών νομοθετικών πράξεων για τις εισαγωγές ζωικών προϊόντων, και όχι ως «αυτοτελές» έγγραφο αναφοράς. Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να ερμηνεύει έγκυρα το δίκαιο της Ένωσης.

Το έγγραφο θα δημοσιευτεί ηλεκτρονικά από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και επιτρέπεται να δημοσιευτεί από τα κράτη μέλη. Θα επανεξεταστεί από την ενωσιακή επιτροπή για το εμπόριο της άγριας πανίδας και χλωρίδας σε εύθετο χρόνο.

3. Αρχές καθοδήγησης σχετικά με την ερμηνεία των κανόνων της ΕΕ για την εξαγωγή, την επανεξαγωγή και το ενδοενωσιακό εμπόριο κεράτων ρινόκερου

Οι πράξεις του δικαίου της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τον σκοπό τους. Το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου προβλέπει ότι στόχος του εν λόγω κανονισμού είναι «να προστατευθούν τα είδη της άγριας πανίδας και χλωρίδας και να εξασφαλιστεί η διατήρησή τους με τον έλεγχο του εμπορίου τους». Οι διατάξεις του κανονισμού πρέπει, επομένως, να ερμηνεύονται κατά τρόπο σύμφωνο με αυτόν τον στόχο.

Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 191 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος πρέπει να βασίζεται στην αρχή της προφύλαξης. Αυτό σημαίνει ότι εάν μια ενέργεια ή πολιτική ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα σοβαρή ή μη αναστρέψιμη βλάβη στο κοινό ή στο περιβάλλον, η έλλειψη πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως λόγος για την αναβολή της εφαρμογής οικονομικά αποδοτικών μέτρων, προκειμένου να αποτραπεί η εν λόγω ζημία. Σκοπός της αρχής αυτής είναι να εξασφαλιστεί υψηλότερο επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, μέσω της λήψης προληπτικών αποφάσεων στην περίπτωση τέτοιων κινδύνων.

Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αρχή της προφύλαξης εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή του κεκτημένου της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος, και, ως εκ τούτου, επίσης στην ερμηνεία και την εφαρμογή του βασικού κανονισμού. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν την αρχή της προφύλαξης κατά την άσκηση της διακριτικής τους ευχέρειας σύμφωνα με τον βασικό κανονισμό. (7)

α) Αιτήσεις για άδειες ή πιστοποιητικά σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 (εξαγωγή και επανεξαγωγή)

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του βασικού κανονισμού, κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων για εξαγωγή και επανεξαγωγή κεράτων ρινόκερου, τα διαχειριστικά όργανα των κρατών μελών «βεβαιώνονται, ύστερα από διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική αρχή, ότι κανένας παράγοντας που συνδέεται με τη διατήρηση του είδους δεν αντιτίθεται στην έκδοση της άδειας εξαγωγής» (η επισήμανση του συντάκτη). Η εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται για τις αιτήσεις αδειών εξαγωγής καθώς επίσης –σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3– πιστοποιητικών επανεξαγωγής για δείγματα ειδών των παραρτημάτων Α και Β. Η προϋπόθεση ισχύει για όλα τα δείγματα κεράτων ρινόκερου, ανεξαρτήτως εάν αυτά θεωρούνται «επεξεργασμένα δείγματα» ή όχι (8).

Υπό τις παρούσες περιστάσεις, με βάση την αρχή της προφύλαξης, και εκτός εάν προκύψουν πειστικές επιστημονικές αποδείξεις για το αντίθετο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεωρούν ότι υπάρχουν όντως σοβαροί παράγοντες σχετικά με τη διατήρηση των ειδών ρινόκερου οι οποίοι δεν συνηγορούν υπέρ της έκδοσης αδειών εξαγωγής και πιστοποιητικών επανεξαγωγής.

Συνεπώς, θεωρείται θεμιτό να διασφαλίσουν τα κράτη μέλη, ως προσωρινό μέτρο, ότι δεν χορηγούνται άδειες εξαγωγής ή πιστοποιητικά επανεξαγωγής κεράτων ρινόκερου, εκτός εάν το διαχειριστικό όργανο βεβαιωθεί ότι η άδεια ή το πιστοποιητικό θα χρησιμοποιηθεί για νόμιμους σκοπούς, όπως σε περιπτώσεις στις οποίες:

i) το αντικείμενο αποτελεί μέρος μιας γνήσιας ανταλλαγής πολιτιστικών ή καλλιτεχνικών αγαθών μεταξύ έγκριτων ιδρυμάτων (δηλαδή, μουσείων)·

ii) το αντικείμενο είναι αναγνωρισμένο έργο τέχνης και το διαχειριστικό όργανο είναι πεπεισμένο ότι η αξία του αντικειμένου εξασφαλίζει ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί για άλλους σκοπούς·

iii) το αντικείμενο δεν έχει πωληθεί και αποτελεί οικογενειακό κειμήλιο το οποίο μεταφέρεται στο πλαίσιο οικογενειακής μετεγκατάστασης ή ως κληροδότημα· ή

iv) το αντικείμενο αποτελεί μέρος ενός καλόπιστου ερευνητικού έργου.

Θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τυχόν αυστηρότερα μέτρα τα οποία λαμβάνονται από τρίτες χώρες, και μεταξύ των οποίων ενδέχεται να περιλαμβάνονται γενικές απαγορεύσεις εισαγωγής κεράτων ρινόκερου. Στο πλαίσιο αυτό, πριν από την έκδοση πιστοποιητικού επανεξαγωγής ή άδειας εξαγωγής σύμφωνα με τους όρους του παρόντος τμήματος, το οικείο κράτος μέλος θα πρέπει να ενημερώσει τις αρχές CITES της χώρας προορισμού σχετικά με τη συναλλαγή και να τους ζητήσει να βεβαιώσουν ότι συμφωνούν με την εισαγωγή του εν λόγω δείγματος.

Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία ταυτότητας του εξαγωγέα και του εισαγωγέα θα πρέπει να εξακριβώνονται και να καταγράφονται (π.χ. με τη διατήρηση αντιγράφου των εγγράφων ταυτότητας).

β) Αιτήσεις πιστοποιητικών σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 (ενδοενωσιακό εμπόριο)

Οι ενδοενωσιακές εμπορικές συναλλαγές δειγμάτων του παραρτήματος Α απαγορεύονται δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού. Εξαίρεση προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 3 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο επιτρέπει παρέκκλιση των κρατών μελών από την προαναφερόμενη απαγόρευση εάν πληρούνται ορισμένοι όροι [οι οποίοι απαριθμούνται στα στοιχεία α) έως η)] (9). Η χρήση της διατύπωσης «είναι δυνατές» στο άρθρο 8 παράγραφος 3 (10) υποδηλώνει ότι τα κράτη μέλη δεν είναι γενικώς υποχρεωμένα να χορηγήσουν πιστοποιητικό ενδοενωσιακού εμπορίου, όταν πληρούνται οι εν λόγω όροι, εκτός αντίθετων διατάξεων του ενωσιακού δικαίου. Με άλλα λόγια, το άρθρο 8 παράγραφος 3 δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέχει σε οποιονδήποτε αιτούντα δικαίωμα απόκτησης πιστοποιητικού ενδοενωσιακού εμπορίου. Τα κράτη μέλη μπορούν να αρνηθούν τη χορήγηση πιστοποιητικού εφόσον η άρνηση είναι σκόπιμη για την προστασία του είδους ή για την εξασφάλιση της διατήρησής του και δεν υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής και η ενωσιακή επιτροπή για το εμπόριο της άγριας πανίδας και χλωρίδας είναι της άποψης ότι αυτό θα συμβαίνει όταν δεν θα έχει καταδειχθεί σαφώς από τον αιτούντα ότι μια συναλλαγή είναι νόμιμη και ότι συνάδει με τους στόχους του βασικού κανονισμού.

Λόγω των περιστάσεων που περιγράφονται στο πρώτο τμήμα του παρόντος εγγράφου, τα κράτη μέλη θα πρέπει, ως προσωρινό μέτρο, να μη χορηγούν πιστοποιητικό καταρχήν για κέρατα ρινόκερου δυνάμει του άρθρου 8 παράγραφος 3.

Στις περιπτώσεις που οι διατάξεις του εσωτερικού δικαίου ενός κράτους μέλους δεν επιτρέπουν στις αρχές του να απορρίπτουν αιτήσεις χορήγησης ενδοενωσιακών πιστοποιητικών για το εμπόριο κεράτων ρινόκερου βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3 σύμφωνα με τις ανωτέρω συστάσεις, και στις περιπτώσεις που το εμπόριο των δειγμάτων πραγματοποιείται για μη εμπορικούς σκοπούς εντός της ΕΕ (αλλαγή ιδιοκτήτη λόγω δωρεάς ή κληρονομίας που περιέρχεται σε ιδιωτικό ή δημόσιο φορέα – για παράδειγμα σε ένα μουσείο), το διαχειριστικό όργανο της CITES του κράτους μέλους θα πρέπει να ακολουθεί μια προσέγγιση με βάση τους κινδύνους και να εξασφαλίζει το μέγιστο επίπεδο ελέγχου στον χειρισμό αιτήσεων για πιστοποιητικά εντός της ΕΕ.

Εάν εκδοθεί ενδοενωσιακό πιστοποιητικό, θα πρέπει να περιγράφει το σχετικό αντικείμενο με επαρκείς λεπτομέρειες, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για το συγκεκριμένο δείγμα και δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση άλλων δειγμάτων. Επιπλέον και εφόσον το επιτρέπει η νομοθεσία, τα κράτη μέλη μπορούν ενδεχομένως να προβούν σε αντιπαραβολή, εξακρίβωση και καταγραφή των στοιχείων ταυτότητας του αιτούντος και του αγοραστή (π.χ. διατηρώντας αντίγραφο των εγγράφων ταυτότητάς τους).

Τέλος, τα πιστοποιητικά για το ενδοενωσιακό εμπόριο θα πρέπει να εκδίδονται σε βάση συγκεκριμένης συναλλαγής –επιτρέποντας μία μόνο συναλλαγή– ώστε να διασφαλίζεται ότι το πιστοποιητικό ισχύει μόνο για τον κάτοχο που αναφέρεται στο τετραγωνίδιο 1 του πιστοποιητικού. Η σύσταση αυτή βασίζεται στο άρθρο 11 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006 το οποίο επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος «να εγκρίνει την έκδοση πιστοποιητικού συναλλαγής, εφόσον θεωρηθεί ότι στην έκδοσή του δεν αντιτίθενται άλλοι παράγοντες σχετικά με τη διατήρηση του είδους».

4. Καθοδήγηση σχετικά με την ερμηνεία των κανόνων της ΕΕ για τις εισαγωγές «κυνηγετικών τροπαίων» ρινόκερου στην ΕΕ, σύμφωνα με το άρθρο 57 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της εσκεμμένης κατάχρησης των διατάξεων σχετικά με το εμπόριο κυνηγετικών τροπαίων, η ομάδα δράσης της CITES για την επιβολή των κανόνων σχετικά με τον ρινόκερο συνέστησε «να εφαρμοστούν έλεγχοι της νομοθεσίας και της επιβολής των κανόνων, ώστε να μη χρησιμοποιούνται κέρατα ρινόκερου τα οποία αποτελούν μέρος νομίμως αποκτηθέντων τροπαίων για σκοπούς άλλους από τα κυνηγετικά τρόπαια, και να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω τρόπαια παραμένουν στην κατοχή των ιδιοκτητών τους για τον σκοπό που αναφέρεται στην άδεια εξαγωγής CITES» (11).

Στο πλαίσιο αυτό, συνιστάται στα κράτη μέλη, κατά την επεξεργασία μιας αίτησης εισαγωγής για κυνηγετικά τρόπαια δειγμάτων ρινόκερου:

i) σε κάθε περίπτωση, να ενημερώνονται αν οι επιστημονικές αρχές έχουν αποφανθεί ότι η εισαγωγή στην ΕΕ θα έχει επιζήμιο αποτέλεσμα για τη διατήρηση των ειδών – δεν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα και η αίτηση πρέπει να απορρίπτεται σε περίπτωση που δεν μπορεί να εξαχθεί μη ζημιογόνο πόρισμα·

ii) να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στην κυνηγετική πείρα του αιτούντος·

iii) να ενημερώνουν τον αιτούντα ότι η εισαγωγή στην ΕΕ επιτρέπεται μόνο για προσωπική χρήση και ότι δεν υπάρχει δυνατότητα για τους ιδιοκτήτες κυνηγετικών τροπαίων να λαμβάνουν πιστοποιητικό για εμπορικούς σκοπούς εντός της Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3 στοιχείο γ)·

iv) εφόσον είναι αναγκαίο, να επικοινωνούν με το διαχειριστικό όργανο της CITES της χώρας εξαγωγής ώστε να βεβαιώνονται ότι είναι ενήμερο για το σχεδιαζόμενο κυνήγι και τη σκοπούμενη εξαγωγή και ότι δεν διαθέτει πληροφορίες που δεν συνηγορούν κατά της έκδοσης άδειας εισαγωγής·

v) κατά την έκδοση της άδειας εισαγωγής (αφού εξακριβώσουν δεόντως ότι πληρούνται όλοι οι όροι σύμφωνα με τον βασικό κανονισμό και τους συναφείς κανονισμούς της Επιτροπής), να περιλαμβάνουν στην άδεια την ακόλουθη ανακοίνωση: «Η εισαγωγή του παρόντος τροπαίου είναι μόνο για προσωπική χρήση. Το αντικείμενο θα παραμείνει στην ιδιοκτησία του κατόχου της παρούσας άδειας. Παρουσιάζεται στις αρμόδιες αρχές κατόπιν αιτήματός τους»·

vi. όταν παρέχεται η δυνατότητα από το εθνικό δίκαιο, να διενεργούν ελέγχους βάσει ανάλυσης κινδύνου στους εισαγωγείς κυνηγετικών τροπαίων ρινόκερου που πραγματοποίησαν εισαγωγές μετά το 2009 (12) προκειμένου να εξακριβωθεί ότι τα τρόπαια βρίσκονται ακόμα υπό την κατοχή τους. Τα αποτελέσματα των εν λόγω ελέγχων θα πρέπει να κοινοποιούνται στα υπόλοιπα κράτη μέλη, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στη Γραμματεία της CITES.

Όταν προσδιορίζεται υψηλότερος κίνδυνος μεταγενέστερης κατάχρησης ενός κυνηγετικού τροπαίου για παράνομο εμπόριο, τα κράτη μέλη μπορούν να εξετάζουν το ενδεχόμενο έκδοσης άδειας εισαγωγής κυνηγετικού τροπαίου υπό τον όρο ότι δεν θα περιέχεται το κέρατο ρινόκερου (π.χ. αυτό θα αντικαθίσταται με τεχνητό αντίγραφο).

5. Καθοδήγηση σχετικά με την ερμηνεία των κανόνων της ΕΕ για τις εισαγωγές στην ΕΕ επεξεργασμένων και ακατέργαστων δειγμάτων κεράτων ρινόκερου για άλλα είδη προσωπικής μη εμπορικής χρήσης

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή και να επαγρυπνούν όσον αφορά το σύνολο των αιτήσεων εισαγωγής δειγμάτων κεράτων ρινόκερου – επεξεργασμένων και ακατέργαστων δειγμάτων εκτός των κυνηγετικών τροπαίων – για προσωπικούς σκοπούς. Οι κατευθυντήριες γραμμές της επιστημονικής αρχής (13) θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση του τρόπου ερμηνείας των κανόνων που εφαρμόζονται στις εισαγωγές των δειγμάτων του παραρτήματος Α και των «άλλων στόχων» που μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν βλάπτουν τη διατήρηση των ειδών.

(1) Emslie, R., Milliken, T. και Talukdar, B. (2016). African and Asian Rhinoceroses – Status, Conservation and Trade. Διατίθεται στη διεύθυνση https://rhinos.org/wp-content/uploads/2015/07/final-cop16-rhino-rpt.pdf.

(2) Rhinoceroses (Rhinocerotidae spp.) – Report of the Standing Committee and the Secretariat, CoP18 Doc. 83.1, διατίθεται στη διεύθυνση https://cites.org/sites/default/files/eng/cop/18/doc/E-CoP18-083-01.pdf.

(3) Ο ορισμός του «κυνηγετικού τροπαίου» δίνεται στο άρθρο 1 σημείο 4β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 865/2006 της Επιτροπής.

(4) ΕΕ L 166 της 19.6.2006, σ. 1.

(5) https://www.bbc.com/news/world-europe-39194844

(6) ΕΕ L 61 της 3.3.1997, σ. 1.

(7) Για το περαιτέρω σκεπτικό σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, ανατρέξτε επίσης στην Ανακοίνωση της Επιτροπής για την αρχή προφύλαξης, της 2ας Φεβρουαρίου 2000, COM(2000) 1 – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex%3A52000DC0001

(8) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής – Καθοδήγηση σχετικά με τα επεξεργασμένα δείγματα βάσει των κανονισμών της ΕΕ για το εμπόριο ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας, ΕΕ C 154 της 17.5.2017, σ. 15–26 – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=uriserv:OJ.C_.2017.154.01.0015.01.ELL.

(9) Βλέπε σκέψη 34 της απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-510/99: «Η διάταξη αυτή επιτρέπει, χωρίς όμως να τις επιβάλλει, παρεκκλίσεις από τη θεσπιζόμενη απαγόρευση.»

(10) Το άρθρο 8 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 338/97 του Συμβουλίου αναφέρει: «Σύμφωνα με τις απαιτήσεις άλλης κοινοτικής νομοθεσίας για τη διατήρηση της άγριας πανίδας και χλωρίδας, είναι δυνατές παρεκκλίσεις από τις απαγορεύσεις της παραγράφου 1 υπό την προϋπόθεση ότι το διαχειριστικό όργανο του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκονται τα δείγματα χορηγεί σχετικό πιστοποιητικό, το οποίο εκδίδεται κατά περίπτωση όταν τα δείγματα.»

(11) Βλέπε http://cites.org/sites/default/files/notif/E-Notif-2014-006A.pdf

(12) Για τις εισαγωγές κυνηγετικών τροπαίων ρινόκερου που πραγματοποιήθηκαν πριν αρχίσει να ισχύει η απαίτηση για άδεια εισαγωγής, θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα οι χώρες εξαγωγής να παρέχουν, κατόπιν αιτήματος, πληροφορίες σχετικά με τους αιτούντες των οποίων η αίτηση για κυνηγετικά τρόπαια ρινόκερου έχει γίνει δεκτή.

(13) http://ec.europa.eu/environment/cites/pdf/srg/guidelines.pdf, σ. 11 και 12.