Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα των αποξηραμένων χορτονομών για τις περιόδους εμπορίας 2004/05 έως 2007/08"

(COM(2003) 23 τελικό - 2003/0010 (CNS))

(2003/C 208/11)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2003 και σύμφωνα με το άρθρο 37, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Απριλίου 2003, με βάση την εισήγηση του κ. Wilms.

Κατά την 399η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Μαΐου 2003 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 102 ψήφους υπέρ και 18 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει μια δραστική μείωση των ενισχύσεων για τις αποξηραμένες χορτονομές, κατά τρόπο ώστε ο προϋπολογισμός της ΚΟΑ αποξηραμένων χορτονομών να εκλείψει εντός τεσσάρων ετών από το 2004. Η Επιτροπή προτείνει μία αρχική μείωση του προϋπολογισμού κατά 55 % και μία μείωση κατά 100 % το 2009, καθώς και τη συμπερίληψη των αποξηραμένων χορτονομών στο σύστημα της ενιαίας πληρωμής, με αποτέλεσμα την κατάργηση των μέσων στήριξης στον τομέα. Η ενίσχυση στη βιομηχανία θα μειωθεί προοδευτικά από 33 EUR ανά τόνο κατά το έτος 2004/2005 σε 0 EUR ανά τόνο κατά το έτος 2007/2008 και θα χορηγηθεί παρομοίως στην αφυδάτωση ή την αποξήρανση. Το ήμισυ του σημερινού προϋπολογισμού θα κατανεμηθεί στους γεωργούς μέσω της νέας ενιαίας επιδότησης ανά εκμετάλλευση.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή ασχολείται με την κοινή οργάνωση της αγοράς αποξηραμένων χορτονομών διότι "μετά από τις δύο τελευταίες μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ και της συμφωνίας στα πλαίσια του ΠΟΕ, ο βαθμός αυτοεφοδιασμού της ΕΕ σε φυτικές πρωτεΐνες μειώθηκε εκ νέου φθάνοντας, πέρυσι, σε ποσοστό μικρότερο του 25 %. Το ποσοστό αυτό, το οποίο μειώνεται συνεχώς, θέτει το ζήτημα μιας εξάρτισης η οποία παρουσιάζει κινδύνους όσον αφορά την κάλυψη των αναγκών της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας σε φυτικές πρωτεΐνες"(1).

2.2. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΕΟΚΕ τον Ιανουάριο 2002 υπογράμμισε τη σημασία των φυτικών πρωτεϊνών για τις ζωοτροφές και διαπίστωσε μια διάσταση ανάμεσα στις ανάγκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε φυτικές πρωτεΐνες και στο δυναμικό της παραγωγής της(2). Η ΕΟΚΕ τόνισε, επίσης, στα πλαίσια των εργασιών της με θέμα τις φυτικές πρωτεΐνες το γεγονός ότι η ζήτηση θα αυξηθεί πιθανώς στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ σημειώνεται συγχρόνως ο περιορισμός των εκτάσεων καλλιέργειας, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η εξάρτηση από εισαγωγές(3).

2.3. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι ισχύουσες ρυθμίσεις που διέπουν τη χορήγηση ενισχύσεων για τις αποξηραμένες χορτονομές(4), οι οποίες προβλέπονται από την ΚΟΑ για τις χώρες παραγωγής που διαθέτουν ευνοϊκές κλιματολογικές και εδαφικές συνθήκες, επέτρεψαν την ανάπτυξη μίας οικονομίας βασισμένης στην καλλιέργεια μηδικής, η οποία συγκράτησε τους βασικούς παράγοντές της (αγρότες και βιομηχανία) στην ύπαιθρο και διατήρησε περισσότερες από 15000 θέσεις εργασίας στην ΕΕ. Επιπλέον, έδωσε τη δυνατότητα παραγωγής μίας φυτικής πρωτεΐνης υψηλής ποιότητας, η οποία συνέβαλε στην αντιστάθμιση του τεράστιου ελλείμματος αυτών των ουσιών που παρουσίαζε η ΕΕ. Το κλίμα ορισμένων περιφερειών της νότιας Ευρώπης έδωσε τη δυνατότητα σημαντικής εξοικονόμησης ενέργειας ανά μονάδα προϊόντος, οφειλόμενης στη συγκριτικά χαμηλή υγρασία που επιτυγχάνεται στη χορτονομή και τις γαίες μετά από το θερισμό, χάρη σε τεχνικές όπως η προξήρανση. Αυτή η εξοικονόμηση κατέληξε να καταστήσει την καλλιέργεια μηδικής μόνιμη, με ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά την εργασία και τα αζωτούχα λιπάσματα. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι χάρη σε χώρες, όπως η Ισπανία, καλυπτόταν η ευρωπαϊκή μέγιστη εγγυημένη ποσότητα και διατηρόταν σταθερή. Παρ' όλα αυτά, πρέπει να αναληφθούν οι κατάλληλες μεταρρυθμίσεις για την εξασφάλιση του δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας που επιτρέπουν οι φυσικές συνθήκες στη νότια Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να διακυβευθούν οι θετικές συνέπειες αυτής τις δραστηριότητας.

2.4. Για τη χρησιμοποίηση του μέγιστου δυνατού παραγωγικού δυναμικού της Ένωσης και του προϋπολογισμού που προορίζεται για τον τομέα, πρέπει να συνεχισθεί η πολιτική της συνυπευθυνότητας που αφορά τον υπολογισμό της υπέρβασης των μέγιστων εγγυημένων ποσοτήτων. Μόνο σε περίπτωση υπέρβασης της ευρωπαϊκής εγγυημένης ποσότητας πρέπει να κυρώνονται τα κράτη μέλη που υπερέβησαν τις αντίστοιχες εθνικές ποσότητές τους.

3. Πιθανές επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων της κοινής οργάνωσης αγοράς για αποξηραμένες χορτονομές

3.1. Η κατανάλωση ενέργειας κατά την παραγωγή

3.1.1. Από οικολογική άποψη κρίνεται θετικό το γεγονός ότι η διαφοροποίηση των ενισχύσεων, οι οποίες προσανατολίζονται προς τη διαδικασία αποξήρανσης θα εναρμονιστούν σε ένα χαμηλό ενιαίο συντελεστή. Όσον αφορά την τεχνητή διαδικασία αφυδάτωσης το 40 % του συνολικού κόστους παραγωγής οφείλεται στην ενέργεια που καταναλώθηκε για την παραγωγή θερμότητας. Μόνο το 8 % των εγκαταστάσεων αφυδάτωσης που λειτουργούν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα λειτουργούν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ το 92 % χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία λόγω του κλασικού φαινομένου της αιθαλομίχλης (smog), αν και στις αγροτικές περιοχές το φαινόμενο αυτό περιορίζεται εξαιτίας της μικρότερης συγκέντρωσης ρύπων. Ωστόσο, αυτή η ρύπανση συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου που επηρεάζει το κλίμα. Βάσει των προηγουμένων, θα ήταν σκόπιμος ο αναπροσανατολισμός των ενισχύσεων στη μεταποίηση των χορτονομών για να καταστεί δυνατή η εξοικονόμηση ενέργειας και να προωθηθεί η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως ήδη συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό κατά την τεχνική αφυδάτωση χορτονομών. Επιπλέον, η τεχνιτή αφυδάτωση των χορτονομών (με μηχανήματα) προκαλεί οσμές που καθιστούν αυτή τη μέθοδο πρόσθετα προβληματική. Η άρδευση που χρησιμοποιείται σε ορισμένα κράτη μέλη κατά την παραρωγή χορτονομής είναι επιπλέον προβληματική τόσο από οικολογική όσο και από οικονομική άποψη.

3.2. Οι επιπτώσεις για τις θέσεις εργασίας

3.2.1. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζονται σήμερα περίπου 15000 άτομα με πλήρη απασχόληση σε επιχειρήσεις αποξήρανσης χορτονομών καθώς και σε παρεμφερείς τομείς πριν και μετά την αποξήρανση. Συνήθως, οι επιχειρήσεις συνάπτουν με τους παραγωγούς συμβάσεις και κατ' αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται τόσο η παραγωγή όσο και η μεταποίηση.

3.2.2. Οι παραγωγοί αποξηραμένων χορτονομών στην Ευρώπη εκφράζουν τους φόβους ότι περίπου 350 μονάδες παραγωγής θα παύσουν να λειτουργούν, επειδή, λόγω της νέας ρύθμισης, δεν θα διαθέτουν πλέον ικανοποιητικές ποσότητες πρώτων υλών για την παραγωγή τους. Στο μέλλον, το ερώτημα σε πιο βαθμό η αξιοποίηση των ικανοτήτων παραγωγής στον τομέα της μεταποίησης μπορεί να συμβάλει σε μια ανταγωνιστική τιμή αγοράς των πρώτων υλών, θα εξαρτηθεί ιδιαίτερα από τη διαπραγμάτευση συμβάσεων. Οι επιχειρηματίες πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη υποστήριξη στην προσπάθεια ανάπτυξης των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την προσαρμογή της επιχείρησής τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς(5).

3.3. Περιβαλλοντικές συνέπειες

3.3.1. Η καλλιέργεια φυτών για την παραγωγή αποξηραμένων χορτονομών θα πρέπει να προσφέρει στους γεωργούς κατάλληλο εισόδημα. Μόνο υπό τον όρο αυτό μπορούν να διατηρηθούν οι θετικές οικολογικές επιπτώσεις της καλλιέργειας φυτικών ζωοτροφών. Επειδή η καλλιέργεια των φυτών αυτών καταλαμβάνει το έδαφος καθόλη τη διάρκεια του έτους, εμποδίζεται έτσι η διάβρωση του εδάφους και διασφαλίζεται σε πολλές περιφέρειες της Ευρώπης την προσαρμογή της γεωργικής δραστηριότητας σε μειονεκτικές περιοχές στις ανάγκες της αγοράς, με αποτέλεσμα να βελτιώνεται η κοινωνική κατάσταση στην αγροτική οικονομία. Η ΕΟΚΕ τόνισε στη γνωμοδότησή της για τα πρωτεϊνούχα φυτά ρητά ότι οι καλλιέργειες πρωτεϊνούχων φυτών είναι ευεργετικές για τη στερεοποίηση του εδάφους και έχουν εξαιρετική σημασία για την αειφόρο ανάπτυξη της γεωργίας(6). Συνεπώς, η καλλιέργεια πρωτεϊνούχων φυτών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την ισορροπία των δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές(7). Ο ρόλος αυτός πρέπει να διαδραματίζεται και στο μέλλον.

3.4. Παγκόσμια αγορά

3.4.1. Η παγκόσμια αγορά θα είναι και στο μέλλον ανοικτή για το εμπόριο με πρωτεϊνούχα φυτά. Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει και σε άλλο σημείο ότι δεν χρειάζεται να επιδιώκεται η κάλυψη της συνολικής ζήτησης μέσω της ίδιας παραγωγής της Κοινότητας(8). Πρέπει να υπενθυμιστεί σχετικά ότι τα πρωτεϊνούχα φυτά που καταναλώνονται για ζωοτροφές στην ΕΕ προέρχονται κατά περίπου 70 % από εισαγόμενη σόγια. Η βάση της παραγωγής αποξηραμένης χορτονομής θα πρέπει ωστόσο, να διασφαλίζεται μέσω της κοινοτικής παραγωγής, πράγμα που υπό τις παρούσες συνθήκες είναι εφικτό μόνον μέσω ενός συστήματος οικονομικών ενισχύσεων. Σε σχέση με την εγχώρια παραγωγή αποξηραμένων χορτονομών, οι μεγάλες ποσότητες εισαγόμενης αποξηραμένης χορτονομής καθώς και η παρουσία γενετικώς μεταλλαγμένων οργανισμών δημιουργούν ασφαλώς μεγαλύτερους ενδοιασμούς.

4. Η παραγωγή αποξηραμένης χορτονομής στην Κοινότητα: προς μια αειφόρο παραγωγή

4.1. Κατά το οικονομικό έτος 2001/2002 παρήχθησαν 4800000 τόνοι αποξηραμένης χορτονομής(9), ενώ ο όγκος της συνολικής παραγωγής ζωοτροφών στην Ευρωπαϊκή Ένωση φθάνει τα 200000000 τόνους. Οι ποσότητες της παραγωγής διαφέρουν έντονα από κράτος σε κράτος, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες(10).

4.2. Κατά το παρελθόν ασκήθηκε έντονη κριτική όσον αφορά την τεχνητή αφυδάτωση νωπών χορτονομών(11). Η Κοινότητα οφείλει να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να καθιερώσουν τον κρατικό έλεγχο των χορτονομών, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των ελέγχων και να επιβάλλονται αυστηρότερα μέτρα εφαρμογής. Η αμοιβαία συνδρομή και η συνεργασία μεταξύ των αρχών πρέπει να καταστούν υποχρεωτικές. Συγχρόνως, χρειάζεται να δημιουργηθούν οικονομικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή των μέτρων, με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των ζωοτροφών ενώ η συχνότητα των ελέγχων θα πρέπει να εξαρτάται από το μέγεθος του κινδύνου. Ο κίνδυνος πρέπει να εκτιμάται ως εξαιρετικά υψηλός, όσον αφορά την παραγωγή αποξηραμένων χορτονομών επειδή κατά τη θερμική διαδικασία μπορούν να γίνουν πολυάριθμες καταχρήσεις. Από αυτή την άποψη, η ασφάλεια των ζωοτροφών πρέπει να ταυτίζεται με την ασφάλεια των τροφίμων.

4.3. Στο μέλλον η Κοινότητα δεν θα πρέπει να ενισχύει μεθόδους παραγωγής οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται από κοινωνική, οικολογική και οικονομική βιωσιμότητα. Για το λόγο αυτό, οι παραγωγοί αποξηραμένων χορτονομών οφείλουν να επανελέγξουν τις εγκαταστάσεις τους ως προς την ενεργειακή αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια λειτουργίας.

4.4. Κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια οι παραγωγοί αφυδατωμένων χορτονομών κατόρθωσαν να περιορίσουν τη χρήση ενέργειας κατά 50 %(12). Ο προσανατολισμός αυτός πρέπει να συνεχιστεί αδιάλειπτα, προκειμένου να διασφαλιστεί η αειφόρος παραγωγή αποξηραμένων χορτονομών.

5. Μέτρα για την υλοποίηση μιας αειφόρου παραγωγής αποξηραμένης χορτονομής: τα αιτήματα της ΕΟΚΕ

5.1. Η σημερινή διάρθρωση του κόστους των επιχειρήσεων αφυδάτωσης χορτονομών οφείλεται στην υψηλή κοινοτική επιδότηση της παραγωγής (βλέπε σημείο 1). Η ΕΟΚΕ αξιολογεί θετικά την νέα εξισορρόπηση των προτεινόμενων ενισχύσεων εντός του τομέα, διότι συνεκτιμά και τα δύο αυτά στάδια της στην παραγωγής.

5.2. Οι επιχειρήσεις τεχνητής αφυδάτωσης χορτονομών θα πρέπει και στο μέλλον να είναι σε θέση να συνεχίσουν την παραγωγή αποξηραμένης χορτονομής. Θα πρέπει και στο μέλλον να είναι δυνατή η διασφάλιση της κοινοτικής παραγωγής πρωτεϊνούχων φυτών. Μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να διασφαλιστεί μια σχετική ανεξαρτησία της ευρωπαϊκής γεωργίας από την παγκόσμια παραγωγή.

5.3. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορούν να διασφαλίσουν την παραγωγή μόνον όταν διασφαλίζεται και η αγορά της παραγωγής τους από τις επιχειρήσεις μεταποίησης. Μόνο με την προϋπόθεση αυτή μπορούν να αξιοποιηθούν με βιώσιμο τρόπο οι σημαντικές οικολογικές συνέπειες της καλλιέργειας πρωτεϊνούχων φυτών στην ευρωπαϊκή γεωργία.

5.4. Προκειμένου να διατηρηθούν και στο μέλλον οι ενισχύσεις, θα πρέπει οι επιχειρήσεις μεταποίησης να επανεξετάσουν τις εγκαταστάσεις τους ως προς την αποτελεσματική χρήση της ενέργειας και να καθιερώσουν τεχνικές με τις οποίες εξοικονομάται ενέργεια, ώστε να περιοριστεί το σχετικό κόστος και να καταστούν οι επιχειρήσεις αυτές ανταγωνιστικές. Οι επιπτώσεις για το περιβάλλον και τις θέσεις απασχόλησης που θα προκύψουν από τα μέτρα αυτά είναι αδιαμφισβήτητες.

5.5. Χάρη στον εξοπλισμό των εργοστασίων αφυδάτωσης με εγκαταστάσεις θέρμανσης και παραγωγής που είναι φιλικές προς το περιβάλλον, διατηρούνται και δημιουργούνται θέσεις εργασίας όχι μόνο στην ίδια την επιχείρηση αλλά και σε παρεμφερείς τομείς. Σε αυτό το πλαίσιο χρειάζεται να υπενθυμίζονται στις επιχειρήσεις οι κοινωνικές τους υποχρεώσεις, τις οποίες αναλαμβάνουν ιδιαίτερα όταν λειτουργούν με ίδια ευθύνη.

5.6. Η Κοινότητα θα πρέπει να ορίσει ότι η χορήγηση εθνικής άδειας λειτουργίας σε εγκαταστάσεις αφυδάτωσης θα πρέπει να εξαρτάται, όσον αφορά τη χορήγηση ενισχύσεων, και από το σεβασμό των κριτηρίων για την ασφάλεια των θέσεων εργασίας και της προστασίας του περιβάλλοντος.

5.7. Η ΕΟΚΕ προτείνει την καθιέρωση ενός συστήματος ενισχύσεων για τις επιχειρήσεις αφυδάτωσης χορτονομών, με το οποίο να ανταμείβεται η χαμηλή χρήση ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι η επιλεξιμότητα για τη χορήγηση ενισχύσεων σε επιχειρήσεις μεταποίησης θα ισχύει μόνο εφόσον η κατανάλωση ενέργειας για την παραγωγή θα έχει περιοριστεί στο από τεχνική άποψη χαμηλότατο επίπεδο. Για το λόγο αυτό η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ορίσει για τις επιχειρήσεις αυτές μια μεταβατική περίοδο κατά την οποία θα πρέπει να προσαρμόσουν την τεχνολογία των εγκαταστάσεών τους. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι επιχειρήσεις θα αξιοποιήσουν τις δυνατότητες καινοτομίας για τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Παρόμοια μεταβατική περίοδος θα μπορούσε να ανταποκρίνεται στην αρχικά προγραμματισμένη φάση της σταδιακής μείωσης έως το 2008. Εντούτοις, οι επιχειρήσεις μπορούν να αντιμετωπίσουν μία τέτοια προσαρμογή, μόνον εάν υπάρχει η δυνατότητα διατήρησης, μακροπρόθεσμα, ενός συστήματος ενισχύσεων προσανατολισμένου προς την προστασία του περιβάλλοντος. Ένα σύστημα επιδότησης που περιορίζεται σε τέσσερα μόνο έτη δεν παροτρύνει τους παραγωγούς στην προσαρμογή, αλλά στη διακοπή της παραγωγής.

5.8. Οι πεπαλαιωμένες εγκαταστάσεις που λειτουργούν με υψηλό ποσοστό χρήσης ενέργειας θα πρέπει, μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, να μην λαμβάνουν πλέον ενισχύσεις. Επίσης, θα μπορούν να καταργηθούν οι ενισχύσεις μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου για τεχνολογικές εγκαταστάσεις που βλάπτουν το περιβάλλον.

5.9. Το σύστημα ενισχύσεων θα πρέπει να ευνοεί κυρίως εκείνες τις επιχειρήσεις οι οποίες δεν χρησιμοποιούν πλέον ορυκτά καύσιμα αλλά ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι ενισχύσεις όμως θα πρέπει να χορηγούνται και σε περίπτωση μικτής χρήσης ενέργειας (π.χ. 2/3 φυσικού αερίου και 1/3 αιολική ενέργεια) και να ανταμείβουν το ποσοστό της ανανεώσιμης ενέργειας με το υψηλότερο συντελεστή της επιδότησης στην μεταποίηση.

5.10. Προκειμένου να υποστηριχθούν παρόμοιες βιώσιμες διαδικασίες της παραγωγής αποξηραμένων χορτονομών, θα πρέπει να αντικατασταθεί η προτεινόμενη σταδιακή μείωση του συντελεστή ενίσχυσης έως την οριστική του κατάργηση από ένα σύστημα ενισχύσεων που επιβραβεύει τη μειωμένη χρήση ενέργειας.

5.11. Με την προτεινόμενη ρύθμιση δεν διασφαλίζεται ότι ο τομέας της αποξήρανσης χορτονομών θα εξακολουθεί να αποτελεί διαρθρωτικό στοιχείο του αγροτικού χώρου, καθώς οι πιθανές οικονομίες που θα προκύψουν από την κατάργηση των ενισχύσεων, τόσο στις αφυδατωμένες ζωοτροφές όσο και στις αποξηραμένες στον ήλιο, δεν επαρκούν για την αντιστάθμιση των απωλειών εσόδων της βιομηχανίας και την παράλληλη διατήρηση μίας επικερδούς τιμής για τους αγρότες. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ αποτελεί ευκαιρία για τη βελτίωση του κοινοτικού εφοδιασμού με ζωικές πρωτεΐνες, της περιβαλλοντικής ισορροπίας και της εξισορρόπησης των παραγόντων του τομέα, με την παράλληλη εγκαθίδρυση ενός βιώσιμου νομοθετικού πλαισίου. Αυτό απαιτεί την προσπάθεια όλων των ενδιαφερομένων, οι οποίες θα πρέπει να ανταμειφθούν και να παρακινηθούν από τα μέσα της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Η παρούσα πρόταση δεν επαρκεί, καθώς καταργεί το βασικό μέσο που διαθέτει η υφιστάμενη ΚΓΠ, αντί να την προσαρμόζει στους ορισθέντες στόχους. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των πολυάριθμων προβλημάτων, των αρμοδιοτήτων και των κοινοτικών στόχων όσον αφορά την παραγωγή αποξηραμένης χορτονομής, πρέπει να αναδειχθούν εφικτές προοπτικές μέσω δοκιμασμένων μεθόδων που ανοίγουν το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας.

5.12. Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι η άμεση βοσκή σε λιβάδια και η κατανάλωση καλλιεργημένων χορτονομών από τα ζώα, συνιστά το βέλτιστο σύστημα από την άποψη της ενεργειακής ισορροπίας, της ευζωίας των ζώων και της ασφάλειας και του ελέγχου των τροφίμων. Η ΕΟΚΕ προτείνει συνεπώς τη μελέτη μέτρων για την ανάπτυξη και την προστασία του συστήματος αυτού. Η καλλιέργεια χορτονομής, ιδιαίτερα σε συνάρτηση με τους βοσκότοπους, πρέπει να αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ορθής και βιώσιμης παραγωγής γάλακτος και βοείου κρέατος. Το γεγονός ότι η πολιτική ενισχύσεων που εφαρμόζεται έως σήμερα έθεσε σε μειονεκτική θέση τον τομέα αυτό, συνέβαλε παράλληλα με την κοινή οργάνωση της αγοράς αποξηραμένων χορτονομών στη σταδιακή μείωση της καλλιέργειας φυσικών χορτονομών. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική πρέπει να ενθαρρύνει τη χρήση του εδάφους με τρόπο οικονομικά και οικολογικά αποδοτικό και να τερματίσει τις διακρίσεις σε βάρος των ψυχανθών χορτονομής, ενθαρρύνοντας την αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων τους. Εξάλλου, η αποξήρανση των χορτονομών αποτελεί ένα σύστημα που χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τη διατήρηση των πλεονασμάτων για αργότερα, ένα σύστημα που είναι προσαρμοσμένο κυρίως στις γεωργο-κλιματολογικές συνθήκες ορισμένων περιοχών της Ευρώπης. Η αφυδάτωση επιτρέπει, επί του παρόντος, τη μέγιστη χρησιμοποίηση των αγρονομικών και διατροφικών πλεονεκτημάτων της μηδικής, καθώς προσφέρει στα ζώα πρωτεΐνες και ίνες. Η παραγωγή αποξηραμένης χορτονομής θα παραμείνει απαραίτητη, ανεξαρτήτως του τρόπου εκτροφής, στο βαθμό που οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις δεν μπορούν να είναι αυτάρκεις ως προς τη χορτονομή. Επιπλέον, οι κυριότερες χώρες παραγωγής αποξηραμένων χορτονομών βρίσκονται στη Νότια Ευρώπη, και δεν μπορούν να αναπτύξουν την παραγωγή γάλακτος επί των χορτονομικών γαιών, λόγω των εξαιρετικά περιοριστικών κλιματικών συνθηκών. Οι διαφορές των κλιματικών συνθηκών επιβάλλουν, άλλωστε την εξισορρόπηση της παραγωγής αποξηραμένων ζωοτροφών μεταξύ της Βόρειας και της Νότιας Ευρώπης.

Βρυξέλλες. 14 Μαΐου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "Προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(2) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(3) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(4) 38,64 EUR/τόνο για αποξηραμένες χορτονομές και 68,83 EUR/τόνο αφυδατωμένες χορτονομές.

(5) Πράσινη Βίβλος "για την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη", COM(2003) 27 τελικό, σ. 27.

(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(7) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(8) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ "προώθηση σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα", ΕΕ C 80 της 3.4.2002, σ. 26-34.

(9) CIDE, ενημερωτικός φάκελος οι επιπτώσεις για το ήμερο τριφύλλι μετά από τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, σ. 13.

(10) GHM Αυστρία: 4400 τόνοι· GHM Γαλλία 1,6 τόνοι.

(11) Στη Γερμανία (ομοσπονδιακό κρατίδιο της Θουριγγίας) παρήχθησαν σε ένα εργοστάσιο αποξήρανσης χορτονομών και διατέθηκαν στην αφορά 250 τόνοι ζωοτροφών που είχαν μολυνθεί με διοξίνη. Η μόλυνση, που οφειλόταν σε μηχανικό πρόβλημα, διαπιστώθηκε κατά τον έλεγχο από την αρμόδια γερμανική αρχή. (Βλέπε έκθεση του ομοσπονδιακού Υπουργείου προστασίας των καταναλωτών, ασφάλειας των τροφίμων και γεωργίας, της 19ης Φεβρουαρίου 2003).

(12) CIDE, ενημερωτικός φάκελος, οι επιπτώσεις της καλλιέργειας άγριου τριφυλλιού στα πλαίσια της μεταρρύθμισης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, σ. 20.