ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 19.07. 
COM(95) 370 τβλικΛ 995 
Πράσινη Βίβλος 
Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην ενιαία αγορά 
<υ«ο0ληθέν απο 
ΤΠν Επιτροπή) 

-Λ-
Περιεχόμενα 
Περίληψη χα ι ερωτήσεις 
Ι. Εισαγωγή 1 
II. Η ανάγκη ανάληψης δράσης σε κοινοτικό επίπεδο 5 
Α. Η εγκαθίδρυση και λειτουργία της ενιαίας αγοράς 6 
Β. Η υφιστάμενη κατάσταση στα κράτη μέλη 7 
Γ. Η οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας 9 
1. Η χρησιμοποίηση του υποδείγματος χρησιμότητας στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση 10 
(α) Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις εθνικές αιτήσεις 10 
(β) Διασυνοριακές αιτήσεις 12 
(γ) Μεταβολή της συμπεριφοράς των καταθετών στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση 13 
2. Η σημασία των υποδείγματος χρησιμότητας σε σύγκριση 
με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας 14 
3. Η σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε 
συνάρτηση με το μέγεθος της επιχείρησης 15 
4. Σημασία για συγκεκριμένους οικονομικούς κλάδους 16 
5. Αόγοι που οδηγούν στη χρησιμοποίηση υποδείγματος 
χρησιμότητας 17 
(α) Γρήγορη και απλή καταχώρηση 17 
(β) Λιγότερο αυστηροί όροι 19 
(γ) Χαμηλό κόστος 20 
(δ) Προσωρινή προστασία 22 
6. Οικονομική αξιολόγηση εκ μέρους των χρηστών 22 
7. Προοπτικές της οικονομικής σημασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας 23 
(α) Οι μεταβολές των δαπανών για την έρευνα και την 
ανάπτυξη 24 
(β) Μεταβολές στον κύκλο ζωής των προϊόνπον, στο 
χρόνο διάθεσης στην αγορά και στη διάρκεια των 
εφευρέσεων 25 
(γ) Μεταβολές που επηρεάζουν την τεχνολογική πρόοδο 
και τη διάρκεια χρησιμοποίησης των εφευρέσεων 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση 29 
(δ) Η σημασία του κοινοτικού υποδείγματος 
χρησιμότητας για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις και 
τους ανεξάρτητους εφευρέτες 30 
- Λ, 6L 
Δ. Οι επιπτώσεις των διαφορών στην κοινή αγορά 33 
1. ΙΙαρεμπόδιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εμπορευμάτο>ν 33 
2. Νόθευση του ανταγαηασμού στην κοινή αγορά 35 
3. Συνέπειες για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις και τους 
ανεξάρτητους εφευρέτες.... 37 
Ε. Κοινοτικοί στόχοι και οικονομική αναγκαιότητα 42 
III. Ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν 44 
Α. Η ενδεικνυόμενη μορφή νομοθετικών μέτρων 45 
Ι. Προσέγγιση των εθνικών συστημάτων .46 
(α) Θέσπιση νέων δικαιωμάτων 47 
(β) Η προσέγγιση των εθνικών διατάξεων ουσιαστικού 
δικαίου σχετικά με το υπόδειγμα χρησιμότητας 50 
2. Ευρύτερη προσέγγιση των νομοθεσιών 50 
3. Θέσπιση ενός κοινοτικού δικαιώματος 52 
4. Σύστημα που συνδυάζει την προσέγγιση των νομοθεσιών 
και τη θέσπιση ενός κοινοτικού δικαιώματος 53 
5. Οι απόψεις των βιομηχανικών επιχειρήσείυν και των 
ανεξάρτητων εφευρετών 53 
6. Οι απόψεις των νομικών συμβούλων επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας 55 
Β. Βασικές αρχές του συστήματος προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας σε κοινοτικό επίπεδο 57 
1. Ουσιώδη στοιχεία 57 
(α) Προστασία της μορφής ή της εφεύρεσης; 58 
(β) Παράλειψη της καταχώρησης 59 
(γ) Έλεγχος των απαιτούμενων προϋποθέσεων για τη 
χορήγηση προστασίας 60 
(δ) Αρχές 62 
2. Αλλοι κανόνες 64 
(α) Εφευρετικό ύψος 64 
(β) Τρισδιάστατη μορφή 66 
(γ) Εφευρέσεις εξαιρούμενες της προστασίας 68 
(1) Εφευρέσεις μη δεκτικές προστασίας 68 
(2) Ουσίες και συνθέσεις 69 
(3) Εφευρέσεις μεθόδων 70 
(δ) Το νέο της εφεύρεσης 71 
(ε) Βιομηχανική εφαρμογή 73 
(στ) Διαδικασία χορήγησης 74 
(ζ) Αποτελέσματα της προστασίας και μεταβίβαση 77 
(η) Διάρκεια 78 
(θ) Προσβολή 79 
(ι) Διπλή προστασία 79 
(κ) Σχέση με την προστασία που παρέχει το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας 81 
Βιβλιογραφία i 
Ιϊρίληψη κοα ερωτήσεις 
Η νομική προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας (διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας σήματα, σχέδια και υποδείγματα και υποδείγματα 
χρησιμότητας) διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εσωτερική αγορά: 
προωθεί τις καινοτόμες δραστηριότητες στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ώστε να 
γίνεται επιτυχής υλοποίηση μιας αρχικής ιδέας στην πράξη. Οσο πιο 
άπλες κοα σαφείς για τον χρήστη είναι οι σχετικές ρυθμίσεις τόσο 
περισσότερο διευκολύνουν την καινοτομία προσφέροντας 
αποτελεσματική προστασία στις εφευρέσεις. Ταυτόχρονα, εξο«3φαλΐζρυν 
την ενημέρωση των ανταγωνιστών για τις νέες εξελίξεις με τη 
δημοσίευση των κατοχυρωμένων εφευρέσεων Ετσι, αυξάνεται η 
ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων συμβάλλοντας στην 
επίτευξη των στόχων της ελεύθερης ιαχλοφορίας των εμπορευμάτων κοα 
του ανόθευτου ανταγωνισμού. 
Το "υπόδειγμα χρησιμότητας" είνοα ενα καταχωρημένο δικαίωμα που 
παρέχει αποκλειστική προστασία σε μία τεχνική εφεύρεση. Οπως και 
στην περίπτωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας η εφεύρεση πρέπει να 
είνοα νεα και να προκύπτει από εφευρετική δραστηριότητα, αν κοα το 
απαιτούμενο εφευρετικό Οψος δεν είναι τόσο μεγάλο όσο στην περίπτωση 
των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Σε αντίθεση με τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας, τα υποδείγματα χρησιμότητας χορηγοθνται χωρίς 
προηγουμένη εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού 
Οψους Τούτο σημαίνει ότι μπορεί να χορηγηθεί ταχύτερα και με 
μικρότερο κόστος άλλα η παρεχομένη προστασία είναι λιγότερο 
ασφαλής. Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας διέπεται σήμερα 
αποκλειστικά από την εθνική νομοθεσία των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον για την εγκαθίδρυση και λειτουργία της 
ενιαίας αγοράς απαιτείται να ληφθούν μέτρα στον τομέα των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας σε κοινοτικό επίπεδο κοα, στην περίπτωση 
αυτή, ποια είνοα τα εν^κνυομενα μέτρα για την ενορμοναση της 
ΥΌμοθεσίας περί υποδειγμάτων χρησιμότητας για την επίτευξη του εν 
λόγω επιδιωκόμενου στόχου. 
- 11 -
Ανάγκη για ανάληψη δράσης 
Στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Γΐρτογαλία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη 
Γερμανία, τη Δανία, την Ελλάδα κοα την Ολλανδία υφίσταται ήδη μία 
μορφή προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο κοα 
το Λουξεμβούργο δεν ισχρει παρόμοια προστασία Από τη σύγκριση των 
εθνικών συστημάτων προκύπτει η ύπαρξη σημαντικών διαφορών όσον 
άφορα τις προϋποθέσεις χορήγησης προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας Λόγω των σημαντικών οιαφορών που παρατηρούνται, η 
διασυνοριακή εφαρμογή των εθνικών συστημάτων υπό τις παρούσες 
συνθήκες δεν είνοα δυνατή. 
Μέχρι σήμερα δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος στο θέμα αυτό σε 
κοινοτικό επίπεδο. Συνεπώς δεν παρέχεται προστασία σε κοινοτικό 
επίπεδο για τις εφευρέσεις που παρουσιάζουν μικρό εφευρετικό οψος. 
Πράγματι, στις χώρες όπου δεν έχει θεσπισθεί νομοθετικά το υπόδειγμα 
χρησιμότητας δεν παρέχεται καμία απολύτως προστασία Ω; εκ τούτου, 
η Επιτροπή μελέτησε την οικονομική σημασία της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας προκείμενου να αποφανθεί αν οι διάφορες 
αυτές έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στους στόχους της ελεύθερης 
κυκλοφορίας των εμπορευμάτων κοα του ανόθευτου ανταγωνισμού. 
Η οικονομική σηρασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
σήμερα κοα στο μέλλον 
Για την εκτίμηση της οικονομικής σημασίας της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας η Επιτροπή εξέτασε τη συχνότητα 
χρησιμοποίησης των υφιστάμενων συστημάτων (συχνότητα 
χρτκπμοποίησης μέγεθος της επιχείρησης λόγοι κατάθεσης αίτησης), 
καθώς κοα τις εξελίξεις που παρατηρούνται στον τομέα της εφευρετικής 
δραστηριότητας. 
Κατ'αρχας διαπιστώνεται εν γένει ότι η προστασία με υπόδειγμα 
χρη^μοτητας είνοα πόλο διαδεδομένη. Οι αιτήσεις υποδείγματος 
χρησιμότητας είνοα περίπου ισάριθμες με τις αιτήσεις χορήγησης 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Από τη σύγκριση των διάφορων εθνικών 
συστημάτων προκύπτει το συμπέρασμα ότι τα συστήματα που απαιτούν 
μικρό εφευρετικό Οψος χρησιμοποιούνται ευρύτερα σε σχέση με τα 
συστήματα που απαιτούν εφευρετικό Οψος ανάλογο με των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας. Ivfe την εδραίωση της ενιαίας αγοράς αναμένεται Οτι θα 
αυξηθούν οι αιτήσεις για τη χορήγηση υποδείγματος χρησιμότητας κοα 
ιδιαίτερα οι διασυνοριακές οατήσεις 
- Ill -
Εαν οι αιτήσεις χορήγησης υποδείγματος χρησιμότητας ταξινομηθούν 
ανα οικονομικό κλάδο, διαπιστώνεται Οτι οι περισσότερες αιτήσεις 
κατατίθενται από τους κλάδους της ηλεκτρομηχανολογίας των οργάνων 
ακριβείας κοα των οπτικών. Οι μκρες επιχειρήσεις κοα οι ανεξάρτητοι 
εφευρέτες εκδηλώνουν μεγαλοτερο ενδιαφέρον σε σχέση με τις μεγάλες 
επιχ^ρήσεις 
Συμφωνά με μια μελέτη των αιτήσεων για χορήγηση υποδείγματος 
χρησιμότητας οι κυριότεροι λόγοι για τη χρησιμοποίηση του 
συστήματος αυτοΟ είνοα οι ακόλουθοι: 
γρήγορη κοα απλή κοπαχώρηση 
λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις σε σχέση με τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας 
χαμηλό κόστος 
προσωρινή προστασία μέχρι τη χορήγηση διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. 
Συνεπώς τα κίνητρα είναι πολλά. Το υπόδειγμα χρησιμότητας 
προτιμάται σε περίπτωση που ο καταθέτης δεν είνοα διόλου βέβαιος για 
τη διάθεση της εφεύρεσης του στην αγορά κοα, για το λόγο αυτό, 
επιδιώκει να διατηρήσει το κόστος στο χοαιηλοτερο δυνατό επίπεδο. 
Χρησιμοποιείται επίσης για τις εφευρέσεις που είνοα εκτεθειμένες 
στον κίνδυνο της απομίμησης και, συνεπώς είνοα μείζονος σημασίας για 
την αποδοπκοτητά και την αλ^αγωνιστικοτητα της επιχείρησης. Το 
υπόδειγμα χρησιμότητας αξιοποιείται επίσης στις περιπτώσεις Οπου 
το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας είτε παρέχει περιορισμένη προστασία είτε 
δεν παρέχει καμία προστασία, (για παράδειγμα, λόγω του μεγάλου 
χρονικού διαστήματος που αποατείτοα για τη χορήγηση του η λόγω του 
περιορισμένου εφευρετικού Οψους της εφεύρεσης). Για τους ανωτέρω 
λογούς οι επιχαρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους αξιολογούν πόλο θετικά 
το υπόδειγμα χρησιμότητας που οη3νεπαγετοα βελτίωση της θέσης τους 
στην αγορά κοα άμεση αύξηση των εσόδων της. 
Η ανάλυση της σημασίας των εφευρέσεων δείχνει ότι ιδιαίτερα οι 
μικρές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης της 
εφευρετικής τους δραστηριότητας προκείμενου να αντεπεξέλθουν στον 
αυξανόμενο ανταγωνισμό. Πιστεύουν ότι οι εφευρέσεις που συνιστούν 
μικρό τεχνολογικό επίτευγμα η έχουν σύντομη περίοδο εκμετάλλευσης 
θα είνοα σημαντικότερες στο μέλλον, με συνέπεια να υπάρχει 
μεγαλοτερη ocvuc/κη προστασίας στην οποία θα ανταποκρίνεται καλότερα 
το υπόδειγμα χρησιμότητας. Επιπλέον, ενα μικρό μόνο ποσοστό 
(μικρότερο του 10%) των επιχειρήσεων, ανεξαρτήτως μεγέθους κοα 
οικονομικού κλάδου, που συμμετείχαν στην έρευνα προβλέπει μείωση του 
αριθμοο των "μικρών" εφευρέσεων στο μέλλον. 
- IV 
Εχοντας υπόψη τα αποτελέσματα αυτά, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός 
ότι οι κοαασκευαστες οι εφευρέτες κοα οι νομικοί σύμβουλοι επί 
θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας είνοα σύμφωνοι για τη μεγάλη 
οικονομική σημασία ενός ενοποιημένου συστήματος υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ανοίλυτικη μελέτη των 
αποτελεσμάτων με βάση το μέγεθος της επιχείρησης δείχνει ότι 
ιδιαίτερο ενδιαφέρον εκδηλώνουν οι μικρότερες επιχειρήσεις που 
απασχολοΟν μέχρι 500 εργαζόμενους. 
Επιπτώσεις στην κοινή αγορά 
Τα κράτη μέλη είνοα ουσιαστικά ελευθέρα να διαμορφώσουν κατά τη 
βούληση τους τα συστήματα χορήγησης υποδείγματος χρησιμότητας υπό 
τον όρο ότι τα μέτρα που λαμβάνουν δεν συνιστούν μέσο αυθαίτερης 
διάκρισης η συγκεκαλυμμένο περιορισμό του εμπορίου μεταξο των 
κρατών μελών. Συνεπώς τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα σήμερα να 
θεσπίζουν διαφορετικές διατάξεις ή κοα να μην παρέχουν αυτή τη μορφή 
προστασίας 
Τα δικοαώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που χορηγούνται από τη 
νομοθεσία ενός κράτους μέλους παρέχουν προστασία μόνο στο έδαφος του 
εν λόγω κράτους. Συνεπώς εαν δεν εναρμονισθοΟν οι νομοθεσίες ο 
δικαιούχος μπορεί να εμποδίζει την εισαγωγή κατοχυρωμένων προϊόντων 
που παράγονται κοα διατίθενται στο εμπόριο χωρίς την άδεια του. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που 
χορηγούν τα ΐφατη μέλη μπορούν λόγω της φοσης τους να 
χρησιμοποιηθοον για την παρεμπόδιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των 
εμπορευμάτων. 
Οι διάφορες μεταξο των συστημάτων προστασίας τις οποίες ο 
δικαιούχος δεν μπορεί να επηρεάσει, τον υποχρεώνουν να αποφεύγει τις 
αγορές όπου οεν μπορεί να εξασφαλίσει ισότιμη προστασία της 
εφεύρεσης του. Κατ'αυτόν τον τρόπο, λόγω της οικονομικής σημασίας των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας δημιουργούνται φραγμοί μεταξο των αγορών 
της Ευρωπαϊκής ΕνωσηςΣυνεπώς οι υφιστάμενες διάφορες έχουν άμεσες 
δυσμενείς επιπτώσεις στις συναλλαγές εντός της Κοινότητας κοα στη 
δυνατότητα των επιχειρήσεων να αντιμετωπίζουν την κοινή αγορά ως ενα 
ενιαίο σονολο για τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Η 
ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων παρεμποδίζεται, γεγονός που 
δημιουργεί συγκεκριμένα προβλήματα στους ενδιαφε^μενους. 
- ν -
Για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τις θεμελιώδεις 
ελευθερίες που θεσπίζει η Συνθήκη ΕΚ, οι κανόνες περί διανοητικής 
ιδιοκτησίας πρέπει να εξασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξο 
τους. Λόγω των υφιστάμενων διαφορών, οι επιχειρήσεις η οι ανεξάρτητοι 
εφευρέτες που επιθυμούν να εκμεταλλευτοΟν μία εφεορεση σε διάφορα 
κράτη μέλη αναγκάζονται να εξοικειωθούν με πολλές διαφορετικές 
νομοθεσίες η να καταφύγουν στις δαπανηρές υπηρεσίες συμβούλων σε 
κάθε κράτος μέλος. 
Η κατάσταση αυτή είνοα ίσως ανεκτή για τις μεγάλες εγχειρήσεις που 
μπορούν να επενδύσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για την προώθηση κοα 
προστασία των εφευρέσεων τους. Αντίθετα, για τους ανεξάρτητους 
εφευρέτες και τις MME οι διάφορες των νομοθεσιών κοα η avuc/κη 
προσφυγής στις υπηρεσίες νομικών συμβσολων δημιουργούν διοικηπκα 
προβλήματα, ενώ συχνά οι σχετικές δαπάνες είνοα απαγορευτικές 
γεγονός που περιορίζει την εφευρετική δραστηριότητα των 
επιχειρήσεων αυτών κοα, συνεπώς νοθεύει τον ανταγωνισμό. 
Επομένως είνοα ευλόγα τα παράπονα που εκφράζουν οι επιχειρήσεις κοα 
οι ανεξάρτητοι εφευρέτες σχετικά με τις δυσκολίες που 
ανπμετωπίζουν στην προ>σπαθεια τους να χρησιμοποιήσουν το υπόδειγμα 
χρησιμότητας σε διασυνοριακό επίπεδο. Εξαλλου, η αυξανόμενη 
εξαγωγική δραστηριότητα οξονει τα προβλήματα αυτά 
Κοινοτικοί στόχοι κοα οικονομική αναγκαιότητα 
Ενόψει της μεγάλης οικονομικής αναγκαιότητας για προστασία, η 
διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης δεν είνοα επιθυμητή. Ερχεται 
σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, δεν επιτρέπει την ελεύθερη 
κυκλοφορία των εμπορευμάτων κοα αναβαίνει στην αρχή του ανόθευτου 
ανταγωνισμοο. 
- VI -
Η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη τις σημερινές κοα τις μελλονπκες 
οικονομικές ανάγκες προκείμενου να εξασφαλίσει την υλοποίηση κοα 
την εορυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.1 Η εξέλιξη της εφευρετικής 
δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, που χαρακτηρίζεται από μία τάση 
προς εφευρέσεις που συνιστοον μικρότερα τεχνολογικά επιτεύγματα 
από μία προσπάθεια περιορισμού του κόστους συντομότερους κύκλους 
παραγωγής κοα εμπορίας καθώς κοα συντόμευση της διάρκειας ζωής των 
εφευρέσεων, καθίστα εντονότερη την ανάγκη για μία μορφή προστασίας 
που παρέχει ταχεία, απλή κοα μη δαπανηρή προστασία των τεχνικών 
εφευρέσεων στην κοινή αγορά. 
Για την αντιμετώπιση αυτών των προβληυατων είνοα αναγκαία η λήψη 
μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο με τους ακόλουθους βασικούς στόχους: 
• προστασία των βραχοβιων τεχνικών εφευρέσεων 
προστασία των τεχνικών εφευρέσεων που συνιστούν μικρό 
τεχνολογικό επίτευγμα 
• ταχεία εξασφάλιση της προστασίας 
θέσπιση μίας απλής διαδικασίας για την παροχή προστασίας 
• χαμηλό κόστος προστασίας και 
• ταχεία δημοσίευση για την έγκαιρη ενημέρωση του κοινοο. 
Η άποψη αυτή έχει ήδη οδη/Τρει στη λήψη μέτρων για την προστασία των 
νέων τεχνολογιών, όπως για παράδειγμα της βιοτεχνολογίας και στην 
προσαρμογή των υφιστάμενων συστημάτων προστασίας στις 
εξελισσόμενες ανάγκες, όπως στην περίπτωση των φαρμακευτικών 
προϊόντων. 
- Vil -
Απαιτούμενα μέτρα 
Το άρθρο 100 Α σε συνδυασμό με το άρθρο 7 Α της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει 
ότι η Επιτροπή υποβάλλει προτάσεις σχετικά με την προσέγγιση των 
νομοθεσιών με σκοπό την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς. Ω; εκ 
τούτου, η Επιτροπή μελέτησε τη μορφή κοα το περιεχόμενο των 
νομοθετικών μέτρων ενός μελλοντικού κοινοτικού συστήματος 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Μ)ρφη των νομοθετικών μέτρων εναρμόνισης της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας 
Στον τομέα των υποδειγμάτων χρη^μοτητας παρουσιάζονται διάφορες 
εναλλακτικές δυνατότητες. 
Κατ'αρχας η προσέγγιση των εθνικών συστημάτων προστασίας μπορεί να 
γίνει μέσω οδηγίας Στην περίπτωση αυτή η εναρμόνιση δεν θα 
περιοριζόταν στην εξάλειψη των διαφορών μεταξο των υφιστάμενων 
νομοθετικών διατάξεων, αλλία θα επεκτεινόταν κοα στη θέσπιση της 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στις χώρες όπου δεν υπάρχει 
σήμερα η ρύθμιση αυτή. Κατ'αυτόν τον τρόπο θα προέκυπτε μία δέσμη 
εθνικών δικαιωμάτων προστασίας. Τα εν λόγω δικαιώματα θα 
εξακολουθσοσαν να περιορίζονται στο έδαφος κάθε κράτους μέλους. 
Οπως προκοπτει από τα αποτελέσματα ερευνών μεταξο νομικών συμβσολων 
ειδικών στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας αφενός κοα επιχειρήσεων κοα 
ανεξάρτητων εφευρετών αφετέρου, η πλειοψηφία είνοα υπέρ ενός 
συστήματος που θα διαμορφωθεί με βάση τις ανάγκες των χρηστών κοα θα 
παρέχει προστασία σε τρία εως πέντε κράτη μέλη μέσω μίας ενιαίας 
αίτησης. Το σοστηυα αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της 
προσέγγισης των νομοθεσιών. 
Η Επιτροπή θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι η εναρμόνιση των εθνικών 
συστημάτων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης άλλα δεν 
μπορεί να λοσει όλα τα προβλήματα 
Επομένως η Επιτροπή κρίνει ότι πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα 
λήψης μέτρων που δεν περιορίζονται στην απλή προσέγγιση των 
νομοθεσιών. 
- Vlll -
Μα λοση θα ήταν να συνδυαστεί η εναρμόνιση των νομοθεσιών με την 
αμοιβαία οτνα/νωριση της παρεχόμενης προστασίας από τα κράτη μέλη. 
Στην περίπτωση αυτή τα εθνικά δικαιώματα προστασίας και οι εθνικές 
υπηρεσίες κοααχώρησης θα εξακολουθήσουν να υφίστανται, άλλα η 
διασυνοριακή προστασία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα 
επιτυγχάνεται μέσω μίας ενιαίας αίτησης. 
Μα άλλη δυνατότητα είνοα η έκδοση κανονισμοο που θα καθιερώνει ενα 
νεο κοινοτικό σύστημα προστασίας το οποίο εφόσον πρόκειται για 
κοινοτικό δίκοαο, θα υπερίσχυε των εθνικών συστημάτων χωρίς να τα 
αντικαθιστά Τα δικαιώματα που θα χορηγούνται βάσει του κοινοτικού 
δικαίου θα έχουν άμεση ισχρ σε όλα τα κράτη μέλη. Κατ'αυτόν τον τρόπο 
με μία αίτηση κοα μία διαδικασία που ενώπιον μίας κοινοτικής 
υπηρεσίας θα εξασφαλίζεται η προστασία στο έδαφος όλων των κρατών 
μελών. 
Tbtpa ταύτα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ολοκλήρωση της κοινής αγοράς 
είνοα μία διαδικασία εν εξελίξει, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη 
διεύρυνση κοα την πρε>σχώρηση της Αυστρίας της Σουηδίας κοα της 
Φινλανδίας. Ο συνδυασμός διαφόρων πιθανών λύσεων ίσως παρέχει τις 
περισσότερες εγ/υησεις ότι το μελλοντικό σύστημα θα είνοα καλοτερα 
προσαρμοσμένο στις ανάγκες της κοινής αγοράς. Οπως κοα στην 
περίπτωση των εμπορικών σημάτων κοα των σχεδίων κοα υποδειγμάτων, 
μπορεί να συνδυαστεί μία οδηγία που θα εναρμονίζει τα εθνικά 
συστήματα με έναν κανονισμό που θα καθιερώνει ενα νεο ενιαίο 
δικαίωμα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Ιΐριεχόμενο της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε κοινοτικό 
επίπεοο 
Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας ισχοει σε δέκα από τα 
δεκαπέντε κράτη μέλη. Ολα τα υφιστάμενα συστήματα προβλέπουν την 
καταχώρηση των τεχνικών εφευρέσεων χωρίς προηνσομενη εξέταση για 
την απόδειξη του νέου της εφεύρεσης κοα του εφευρετικού Οψους Η 
Επιτροπή εκτιμά ότι τα κοινά αυτά χαρακτηριστικά πρέπει να 
οστοτελεσουν τη βάση του κοινοτικού συστήματος. 
Σε άλλα σημεία υπάρχουν μεγάλες διάφορες μεταξο των υφιστάμενων 
συστημάτων. Για τον λόγο αυτόν η Βατροπή κρίνει Οτι πρέπει να 
μελετηθούν όλες οι δυνατότητες. Τα καίρια σημεία που πρέπει να 
εξετασθούν είνοα το εφευρετικό Οψος η προϋπόθεση ενσωμάτωσης της 
εφεύρεσης σε τρισδιατατη μορφή, οι εξοαροϋμενες της προστασίας 
εφευρέσεις το νεο της εφεύρεσης η βιομηχανική εφαρμογή, η 
διαδικασία, τα αποτελέσματα της προστασίας η μεταβίβαση, η διατήρηση 
κοα η προσβολή του δικαιώματος κοα η διπλή προστασία (η προστασία 
μίας εφεύρεσης τόσο με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας όσο και με υπόδειγμα 
χρησιμότητας). 
-IX-
Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τα οστοτελεσματα της έρευνας της εκτιμά 
ότι: 
• το απαιτούμενο εφευρετικό οψος πρέπει να είναι μικρότερο από 
ό,τι στην περίπτωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας διότι αυτός 
είνοα ο μόνος τρόπος να ληφθούν υπόψη οι νέες ανάγκες της 
εφευρετικής δραστηριότητας 
η προϋπόθεση ενσωμάτωσης της εφεύρεσης σε τρισδιάστατη μορφή 
πρέπει να κοαοργηθεί, διότι οι λόγοι ύπαρξης της είνοα 
ιστορικοί κοα δεν ocvrooTOKplvsToa πλέον στις σύγχρονες ανάγκες 
• οι συνθέσεις πρέπει να είνοα δεκτικές προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Οσον άφορα τις ουσίες κοα τις εφευρέσεις μεθόδων, 
η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να περιμένει τις αντιδράσεις των 
ενδιαφερομένων μερών, 
το νεο της εφεύρεσης πρέπει να καθορίζεται με βάση τη στάθμη 
της τεχνικής η οποία δεν πρέπει να περιορίζεται στο έδαφος 
ενός ΟΣυγκεκριμενου κράτους μέλους διότι τοοτο αντιβαίνει στην 
εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς 
• πρέπει να προβλέπεται περίοδος χάριτος δώδεκα μηνών για το νεο 
της εφεύρεσης κατά το πρότυπο του άρθρου 8 της πρότασης 
κανονισμοο σχετικά με τα κοινοτικά σχέδια κοα υποδείγματα, 
οι διατάξεις ως προς το θέμα της βιομηχανικής εφαρμογής πρέπει 
va διοη^οραφωθσον κατά το πρότυπο του άρθρου 57 της σύμβασης για 
τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιεχνίας 
η διαδικασία χορήγησης της προστασίας πρέπει να βασίζεται στα 
άρθρα 78 εως 85 της σύμβασης για τη χορήγηση ευρωπαϊκών 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας χωρίς να διενεργείται προηγουμένη 
εξέταση για να διαπιστωθεί εαν πληρούνται όλες οι 
προϋποθέσεις. Ωττόσο, πρέπει να ελέγχεται εαν η εφεύρεση εκ 
πρώτης όψεως είνοα δεκτική προστασίας 
• πάρα ταύτα, πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα διενέργειας 
προαιρετικής έρευνας ώστε να ενισχυθεί η ασφάλεια του δικαίου, 
τα δικαιώματα χρήσης κοα οσταγόρευσης της χρήσης καθώς κοα η 
ανάλωση τους πρέπει να διέπονται από διατάξεις ανάλογες με τις 
ισχύουσες στα κράτη μέλη για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Θα 
ήταν σκόπιμο ενδεχομένως να περιορισθεί ο αριθμός των 
αξιώσεων, 
πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα μεταβίβασης των δικαιωμάτων 
χωρίς περιορισμό, 
X-
οι διατάξεις σχετικά με τους λόγους απόσβεσης κοα οαουρότητας 
πρέπει να είνοα ανάλογες με τις ισχρουσες για τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας στα κράτη μέλη, 
η διάρκεια της προστασίας πρέπει να είνοα μικρή, μέχρι δέκα ετη 
κατ" ανώτατο όριο, με δυνατότητα διαδοχικών πολυετών 
ανανεώσεων. Κατ'αυτόν τον τρόπο αντισταθμίζονται 
αποτελεσματικά οι ελαστικότερες προϋποθέσεις χο>ρήγησης της 
προστασίας 
• σε περίπτωση προσβολής πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα στο 
δικαστήριο να ζήτα τη διενέργεια έρευνας για να διαπιστωθεί 
εαν η επίδικη εφεορεση είνοα δεκτική προστασίας. Κατ'αυτόν τον 
τρόπο, καλύπτεται το κενό που δημιουργείται λόγω της μη 
διενέργειας προηγουμένης εξέτασης 
για να αποφευχθεί η υπερβολική ενίσχυση της θέσης του 
δικαιούχου θα πρέπει είτε να οστοαορευθεί η διπλή προστασία (με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας κοα υπόδειγμα χpηmμότητας) είτε να 
απαγορευθεί η διαδοχική επίκληση των δυο δικαιωμάτων. 
Το προτεινόμενο σύστημα προορίζεται για εέευρεσεις με σχετικά 
περιορισμένο το στοιχείο της καινοτομίας Το εφευρετικό Οψος μπορεί 
να είνοα μικρό, το οστοατοϋμενο χρονικό διάστημα προστασίας σύντομο 
κοα η δυνατότητα βιομηχανικής εφαρμογής περιορισμένη. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι το σύστημα αυτό μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο 
συμπλήρωμα τηκ προστασίας που παρέχει το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας κοα 
μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της εφευρετικής δραστηριότητας κοα, 
κατά συνέπεια, της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 
που ασκούν τις δρα^ιριότητες τους στην ενιαία αγορά, γεγονός που θα 
βελτιώσει περαιτέρω τη λεττουργία της ενιαίας αγοράς 
Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη διαμορφώσει οριστική άποψη. Τα μέχρι τώρα 
συμπεράσματα πρέπει να συζητηβοον με τα ενδιαφερόμενα μέρη πριν 
προβεί η Επιτροπή στην ανάληψη περαιτέρω δράσης σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
Στη συνέχεια παρατίθενται ορισμένα ερωτήματα που απευθύνονται προς 
τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι οσταντήσεις θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να 
αξιολογήσει καλύτερα κατά πόσον πρέπει να προβεί σε περαιτέρω 
ενέργειες κοα ποια μορφή πρέπει να λάβουν οι ενέργειες αυτές 
Η Επιτροπή καλεί ως εκ τούτου, τα ενδιαφερόμενα μέρη να οσταντήσουν 
προσεκτικά στις ερωτήσεις. 
- XI -
ΕΡΩΙΗΣΗ 1: Βάσει των ερευνών που έχει διενεργήσει μέχρι σήμερα, η 
Επιτροπή κατέληξε στην ακόλουθη αξιολόγηση της οικονομικής σημασίας 
της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας: 
(α) Σοστημα προστασίας: Μεταξο των υφιστάμενων συστημάτων προστασίας 
γενικότερης αποδοχής τυγχάνει το σύστημα που προϋποθέτει μικρότερο 
εφευρετικό οψος σε σχέση με το απαιτούμενο για το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας κοα εν γένει δεν απαιτεί την ενσωμάτωση της εφεύρεσης 
σε τρισδιάστατη μορφή. 
(β) Οικονομικός τομέας: Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας 
αξιοποιείται ευρύτερα στους τομείς της ηλεκτρομηχανΌλογίας των 
οργάνων ακριβείας κοα των οπτικών. 
(γ) Μέγεθος της επιχείρησης: Οι μκρομεσαΐες επιχειρήσεις κοα οι 
ανεξάρτητοι εφευρέτες εκδηλώνουν κάπως μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε 
σχέση με τις μεγάλες επιχειρήσεις για την προστασία με υπόδειγμα 
χρη^μότητας. 
(δ) Λόγοι κατάθεσης αίτησης: Σομφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών, 
οι κυριότεροι λόγοι κατάθεσης αίτησης προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας είνοα οι ακόλουθοι: 
* η γρήγορη κοα απλή καταχώρηση 
* οι λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις σε σχέση με τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας 
* το χαμηλό κόστος 
* η προσωρινή προστασία μέχρι τη χορήγηση διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. 
(ε) Μελλονπκες εξελίξεις: Στους οικονομκσΟς κλάδους που εκδηλώνουν 
μεγαλοτερο ενδιαφέρον για τα υποδείγματα χρησιμότητας η προστασία 
των εφευρέσεων που συνιστούν μικρό τεχνολχηακο επίτευγμα κοα έχουν 
μικρή διάρκεια ζωής θα αποκτήσει μεγαλοτερη σημασία στο μέλλον, 
ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες, άλλα και για τις μεγάλες 
επιχειρήσεις. 
Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να τοποθετηθούν επί των 
ανωτέρω εκτιμήσεων. 
ΕΡΩΤΗΣΗ 2: Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να απαντήσουν 
στο ερώτημα εαν, κατά την αποψή τους λόγω της μεγάλης οικονομικής 
σημασίας των υποδειγμάτων χρησιμότητας αφενός, και της 
ανομοιογένειας των εθνικών νομοθετικών ρυθμίσεων, αφετέρου, 
παρεμποδίζεται η ελεοθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων κοα νοθεύεται 
ο ανταγωνισμός προκαλώντας τους πρακτικά προβλήματα 
- Xll -
ΕΡΩΤΗΣΗ 3: Κατά την άποψη της Επιτροπής η εξέλιξη της εφευρετικής 
δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει ως αποτέλεσμα μια 
μεγαλότερη ανάγκη για μία μορφή προστασίας που θά συμπληρώνει την 
προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γρήγορη, απλή κοα οικονομική. 
Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να τοποθετηθούν επί του 
θέματος. 
ΕΡΩΙΉΣΗ 4: Σε περίπτωση που αποδειχθεί απαραίτητη η ανάληψη δράσης 
η Επιτροπή έχει στη διάθεση της τις οαοολουθες δυνατότητες 
παρέμβασης 
(α) Μα πρώτη δυνατότητα συνίσταται στην προσέγγιση των διαφόρων 
εθνικών συστημάτων μέσω μίας οδηγίας που θα επέτρεπε ταυτόχρονα τη 
θέσπιση αυτής της μορφής προστασίας στις χώρες όπου δεν ισχοει 
σήμερα Κατ'αυτόν τον τρόπο θά προέκυπτε μία δέσμη παρόμοιων εθνικών 
συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
(β) Μα τέτοια οδηγία θα μπορούσε επίσης να προβλέπει την αμοιβαία 
οααγνωριση της παρεχόμενης προστασίας στα κράτη μέλη. Στην περίπτωση 
αυτή θά εξοκολουθοόσαν να υπάρχουν εθνικά δικαιώματα προστασίας κοα 
εθνικά γραφεία κοττοτχίΰρησης άλλα θα εξασφαλιζόταν διασυνοριακή 
προστασία σε όλη την Ειρωπαΐκή Ενωση μέσω μίας κοα μόνο αίτησης 
(γ) Μα άλλη δυνατότητα είνοα η έκδοση κανονισμοο που θα θεσπίζει ενα 
νεο κοινοτικό δικαίωμα προστασίας το οποίο θα διέπεται από το 
κοινοτικό δίκοαο κοα θα υπερέχει των εθνικών συστημάτων προστασίας 
χωρίς ωστόσο να τα ανπκαθιστα Κατ'αυτόν τον τρόπο θα είνοα δυνατή 
η εξασφάλιση προστασίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση με μία ενιαία 
διαδικασία ενώπιον ενός κοινού γραφείου κοααχώρησης. 
(δ) Τέλος όπως κοα στην περίπτωση των σημάτων κοα των σχεδίων κοα 
υποδειγμάτων, η προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών μπορεί να 
συνδυαστεί με τη δημιουργία ενός νέου, ενιαίου δικαιώματος 
προστασίας ώστε το νεο σύστημα να αντοστοκρίνεται καλύτερα στις 
ανάγκες της εσωτερικής αγοράς. 
Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποφανθοον ποια από τα 
ανωτέρω συστήματα θα εξυττηρετσοσαν καλοτερα τη λειτουργία της 
ενιαίας αγοράς. 
Xlll -
ΕΡΩΤΗΣΗ 5: Σε περίπτωση που η ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο 
κριθεί απαραίτητη κοα λάβει τη μορφή πράξης του κοινοτικού δικαίου, 
τίθετοα το ερώτημα ποιο θα είνοα το περιεχόμενο της προστασίας. Ολα 
τα υφιστάμενα συστήματα προβλέπουν την προστασία των τεχνικών 
εφευρέσεων μέσω ενός κοααχωρημενου δικαιώματος χωρίς να αποατείτοα 
προηγουμένη εξέταση του νεσυ της εφεύρεσης κοα του εφευρετικού 
Οψους. 
Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποφανθούν εαν τα κοινά 
αυτά στοιχεία μπορούν να αποτελέσουν τη βάση του συστήματος 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε κοινοτικό επίπεδο. 
ΕΡΩΙΗΣΗ 6: Τα υφιστάμενα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο τους. 
Η Επιτροπή ζήτα από τα ενδιαφερόμενα μέρη να αποφανθούν εαν τα 
κατωτέρω στοιχεία πρέπει να συμπεριληφθούν στο κοινοτικό σοστημα 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
• Εφευρετικό Οψος μικρότερο από το ισχΟον για το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας· 
μη ενσωμάτωση της εφεύρεσης σε τρισδιάστατη μορφή-
εξαίρεση των ουσιών και των εφευρέσεων μεθόδων 
καθορισμός του νέου της εφεύρεσης με βάση τη στάθμη της 
τεχνικής η οποία περιορίζεται στο έδαφος της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης 
δωδεκάμηνη περίοδος χάριτος όσον άφορα το νεο της εφεύρεσης 
βιομηχανική εφαρμογή, βάσει του άρθρου 57 της σύμβασης για τη 
χοιρηγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 
διαδικασία κατάθεσης οατήσεων με βάση τα άρθρα 78 εως 85 της 
σύμβασης για τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 
επίσημος έλεγχος της δυνατότητας προστασίας χωρίς γενική 
εξέταση των προϋποθέσεων προστασίας· 
προαιρετική έρευνα· 
δικαιώματα χρήσης και απαγόρευσης της χρήσης καθώς κοα 
ανάλωση τους με βάση τις ισχύουσες διατάξεις του δικαίου των 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας· 
διάρκεια της προστασίας μέχρι δέκα ετών με δυνατότητα 
ανανέωσης για πολυετή χρονικά διαστήματα 
διενέργεια έρευνας σε περίπτωση αγωγής για προσβολή· 
αποφυγή της υπέρ το δέον ισχυρής προστασίας με τον αποκλεισμό 
της προστασίας της ίδιας εφεύρεσης ταυτόχρονα με δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας κοα υπόδειγμα χρησιμότητας. 

/ Εισαγωγή 
Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς υπήρξε επί μακρόν ο κύριος στόχος της 
Ευρο>παϊκής Κοινότητας. Σήμερα, μετά (χπό μία περίοδο προοδευτικής 
εγκαθίδρυσης που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 19922, η ενιαία αγορά αποτελεί 
πραγματικότητα. Ωστόσο, μπορεί και πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω, ώστε να 
εξασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και η εξάλειψη κάθε 
νόθευσης του ανταγωνισμού. Η 1η Ιανουαρίου 1993 δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή 
μίας μακρόχρονης διαδικασίας, κατά τη διάρκεια της οποίας θα χρειασθούν 
περαιτέρω μεταβολές των νομικών δομών και διοικητικών πρακτικών που έχουμε 
συνηθίσει στις χώρες μας. 
Στο τέλος του 1993 η Επιτροπή αποφάσισε να δημοσιεύσει ένα στρατηγικό 
πρόγραμμα για την ενιαία αγορά, προκειμένου να θέσει συγκεκριμένες 
προτεραιότητες για τα επόμενα χρόνια.3 Τούτο ήταν απαραίτητο για να 
αξιοποιηθούν δεόντως οι δυνατότητες που παρέχει η ενιαία αγορά για την 
προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της 
απασχόλησης.4 
Η "ενιαία" ή "εσωτερική" αγορά είναι αδιανόητη χωρίς μία κοινή αγορά 
εμπορευμάτων.5 Προϋπόθεση για την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς των αγαθών 
είναι η ελεύθερη διακίνηση το)ν αγαθών και ο ανόθευτος ανταγο)νισμός. Όμως 
ακόμη και σήμερα μπορούν να παρεμβληθούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία 
των εμπορευμάτων και ο ανταγωνισμός μπορεί να νοθευθεί από τους κανόνες που 
ισχύουν στα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, συχνά τα δικακόματα βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας παρέχουν αποκλειστική προστασία μόνο στο έδαφος της χώρας στην 
οποία πρέπει να κατατεθεί η σχετική αίτηση. Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να 
αποφασίσουν εάν θα παρέχουν παρόμοια προστασία και ποια μορφή θα λάβει. 
Συνεπώς, ενδέχεται να δημιουργηθούν διαφορετικοί όροι ανταγοηασμού και τούτο 
μπορεί να οδηγήσει σε νόθευση. Επιπλέον, οι κάτοχοι δικαιωμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας θα αποφεύγουν εκείνες τις χώρες, στις οποίες δεν παρέχεται επαρκής 
προστασία. Τούτο έχει δυσμενείς επιπτώσεις στις συναλλαγές και περιορίζει την 
ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. 
Αρθρο 7 Α της Συνθήκης ΕΚ. 
Αξιοποίηση των πλεονεκτήματος της εσωτερικής αγοράς: στρατηγικό πρόγραμμα, COM(93) 632 
τελικό, 22 Δεκεμβρίου 1993. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Η εσωτερική αγορά το 1993 - Σύνοψη, Υπηρεσία επίσημων εκδόσεο)ν τονν 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, ISBN 92-826-7644-7. 
Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση 78/70 Deutsche Grammophon κατά Metro, 
Συλλογή 1971, σ. 487, σημείο 6, τελευταίο εδάφιο. 
Η εναρμόνιση των δικαιωμάτων . βιομηχανικής ιδιοκτησίας είναι ιδιαίτερα 
σημαντική, έχοντας υπόψη τη στενή διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ τοον 
εταιρειο')ν της Ευρωπαϊκής Ένο)σης. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος άρσης των 
δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις λόγω της μεγάλης ανομοιογένειας 
μεταξύ των διαφόρων συστημάτων. Για τον λόγο αυτόν έχουν γίνει ενέργειες, ή 
τουλάχιστον έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες σε κοινοτικό επίπεδο σε όλους σχεδόν 
τους τομείς της βιομηχανικής ιδιοκτησίας.6 Καμία ενέργεια δεν έχει γίνει σχετικά με 
το "υπόδειγμα χρησιμότητας", το δικαίωμα βιομηχανικής ιδιοκτησίας που αποτελεί 
αντικείμενο της παρούσας Πράσινης Βίβλου. 
Το "υπόδειγμα χρησιμότητας" είναι ένα καταχωρημένο δικαίωμα που παρέχει 
αποκλειστική προστασία σε μία τεχνική εφεύρεση.7 Όπως και στην περίπτωση των 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η εφεύρεση πρέπει να είναι νέα και να αποτελεί 
αποτέλεσμα εφευρετικής δραστηριότητας, αν και το απαιτούμενο "εφευρετικό 
ύψος" δεν είναι τόσο μεγάλο όσο στην περίπτωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. 
Σε αντίθεση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα υποδείγματα χρησιμότητας 
χορηγούνται χωρίς προηγούμενη εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του 
εφευρετικού ύψους. Συνεπώς, μπορεί να χορηγηθεί γρηγορότερα και με μικρότερο 
κόστος, αλλά η παρεχόμενη προστασία είναι λιγότερο ασφαλής. Η προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας διέπεται σήμερα αποκλειστικά (χπό την εθνική νομοθεσία 
των κρατών μελών. 
Στα κράτη μέλη υπάρχουν διάφορα συστήματα προστασίας που είναι γνωστά με 
διαφορετικές ονομασίες, όπως "υπόδειγμα χρησιμότητας", "πιστοποιητικό 
χρησιμότητας", "εξαετές δίπλωμα ευρεσιτεχνίας", "μικρής διάρκειας δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας", "δευτερεύον δίπλωμα ευρεσιτεχνίας" ή "πιστοποιητικό 
υποδείγματος χρησιμότητας". Όπως μπορεί κανείς να φαντασθεί από την ποικιλία 
των χρησιμοποιούμενων όρων, υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των 
συστημάτων. Ωστόσο όλα παρέχουν προστασία σε τεχνικές εφευρέσεις παράλληλα 
με την προστασία που παρέχεται βάσει της νομοθεσίας περί διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας. Όλα τα υπάρχοντα συστήματα αποσκοπούν στην ενίσχυση της 
εφευρετικής ικανότητας των επιχειρήσεων. 
Π.χ. Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 40/94 της 20ής Δεκεμβρίου 1993 για το κοινοτικό 
σήμα (ΕΕ αριθ. L 11, 14.1.1994), τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη 
νομική προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων (COM(92) 589 τελικό, ΕΕ αριθ. C 44, 
16.2.1993), κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1768/92 της 18ης Ιουνίου 1992 σχετικά με 
την καθιέρωση συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας για τα φάρμακα (ΕΕ αριθ. 182, 
2.7.1992), πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα 
κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα (COM(93) 342 τελικό, ΕΕ αριθ. C 29, 31.1.1994). 
Τούτο διαφοροποιεί τα υποδείγματα χρησιμότητας από τα σχέδια και τα υποδείγματα, που 
προστατεύουν την εξωτερική μορφή ενός αντικειμένου και όχι την την τεχνική εφεύρεση που 
ενσοοματώνει. 
Από νομική άποψη, είναι θεμιτή η εφαρμογή διαφορετικ<ί>ν συστημάτων 
προστασίας με το υπόδειγμα χρησιμότητας στα κράτη μέλη, υπό την προϋπόθεση 
ασφαλούς ότι γίνεται σ<υστή εφαρμογή τ(ον συστημάπον αυπόν.8 Ωστόσο, η 
υπάρχουσα κατάσταση δεν συνάδει με τους στόχους της ελεύθερης διακίνησης των 
αγαθών και του ανόθευτου ανταγωνισμού. Επιπλέον αποθαρρύνει την εφευρετική 
δραστηριότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών. Ένα υψηλό επίπεδο εφευρετικής 
δραστηριότητας προσδίδει σε μία επιχείρηση ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και, 
συνεπώς, αποτελεί παράγοντα μείζονος σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της.9 
Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έχει σήμερα όσο ποτέ άλλοτε 
πρωταρχική σημασία. 
Ως εκ τούτου, είναι ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την προο')()ηση της εφευρετικής 
δραστηριότητας ούτως ώστε να διευκολύνεται η μετάβαση από την αρχική σύλληψη 
μίας ιδέας στην επιτυχή υλοποίηση της. Η νομική προστασία που παρέχεται στην 
ενιαία αγορά αποτελεί σημαντικό στοιχείο από την άποψη αυτή.1" Όσο 
απλούστερες και σαφέστερες είναι οι σχετικές διαδικασίες για τον χρήστη, τόσο 
προωθούν την καινοτομία, αφενός παρέχοντας στους εφευρέτες αποτελεσματική 
προστασία και, αφετέρου, τηρώντας ενήμερο το κοινό για τις νέες εξελίξεις. Τούτο 
θα συνέβαλλε στην αύξηση της ανταγαονιστικότητας των ευρωπαϊκών εταιρειών και 
στην επίτευξη των στόχων της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων και του 
ανόθευτου ανταγωνισμού. 
Κατά τα τέσσερα τελευταία χρόνια τρεις ακόμη χώρες θέσπισαν νέα συστήματα 
προστασίας," με αποτέλεσμα δέκα από τα δεκαπέντε κράτη μέλη να διαθέτουν 
τέτοια συστήματα. ΙΙαράλληλα με τις εξελίξεις αυτές, βιομηχανικοί κύκλοι και 
επαγγελματικές ενώσεις διατύπωσαν το αίτημα να εναρμονιστεί η προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας.12 Κατά το 1994 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκδήλωσε 
ενδιαφέρον για το ζήτημα με γραπτές ερωτήσεις στις οποίες καλείται η Επιτροπή 
να υποβάλει προτάσεις.13 Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή αποφάσισε 
στο Στρατηγικό της Πρόγραμμα14 την εκπόνηση μιας Πράσινης Βίβλου σχετικά με 
την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
10 Βλ. τη δεύτερη πρόταση του άρθρου 36 της Συνθήκης ΕΟΚ. 
Η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Πολιτική στη δεκαετία του 1990, Συμπλήρωμα 3/91 - Δελτίο των 
Ευρίοπαϊκών Κοινοτήτων σελ. 23. 
Παράλληλα με άλλους παράγοντες, όπο)ς τα προγράμματα τεχνολογικής ανάπτυξης της 
Ευροιπαϊ'κής Ένωσης και πον κρατοτν μελονν. 
Η Ιρλανδία, η Δανία, η Ελλάδα, η Αυστρία και η Φινλανδία. 
Π.χ. Action pour l'Education, l'Invention et Γ,Innovation, αναφορά προς το Ευρίοπαϊκό. 
Κοινοβούλιο, αριθ. 1012/93, International Federation of Industrial Property Attorneys (FICPI), 
απόφαση αριθ. 6, Σεπτέμβριος 1994. 
Γραπτές ερωτήσεις αριθ. 1552/94 και 2536/94: ακρόαση για την αναφορά αριθ. 1012/93 της 
Action europienne pour l'Education, Hnvention et l'Innovation. 
Αξιοποίηση των πλευνεκτημάτοτν της εσωτερικής αγοράς: Στρατηγικό Πρόγραμμα, COM(93) 
632 τελικό, 22 Δεκεμβρίου 1993. 
Στόχος της παρούσας Πράσινης Βίβλου είναι να αξιολογηθεί η ανάγκη για 
ανάληψη δράσης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα υποδείγματα 
χρησιμότητας και να προταθούν ορισμένες εναλλακτικές λύσεις Η Επιτροπή θα 
είναι σε θέση να επιλέξει μία από αυτές αφού μελετήσει τις παρατηρήσεις των 
ενδιαφερομένων μερών. 
Με βάση τις γενικές παρατηρήσεις του Κεφαλαίου Ι, στο Κεφάλαιο II εξετάζεται η 
ανάγκη ανάληψης δράσης σε κοινοτικό επίπεδο. Έχοντας υπόψη την έκταση το)ν 
αρμοδιοτήτων που έχουν παραχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, μελετάται η 
οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας και οι αρνητικές 
επιπτώσεις των διαφορών που υφίστανται σήμερα στην κοινή αγορά.15 Στη 
συνέχεια, το Κεφάλαιο III πραγματεύεται τα νομοθετικά μέτρα που θεωρούνται 
πρόσφορα και τη μορφή που θα μπορούσε να λάβει η εν λόγω προστασία. 
Σε όλα τα κεφάλαια της Πράσινης Βίβλου παρατίθενται τα αποτελέσματα δύο 
μελετών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην ελεύθερη διακίνηση των 
αγαθαΥν και τον ανταγοηασμό, ενώ παράλληλα παρέχουν μία εμπειρική βάση για τη 
μορφή που θα μπορούσε να πάρει η κοινοτική δράση στον τομέα της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας. Σε μία αρχική διερευνητική μελέτη ζητήθηκε από 9Θ5 
νομικούς συμβούλους επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας στη Γερμανία, τη 
Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να εκφράσουν τις απόψεις τους 
σχετικά με την οικονομική σημασία των υπαρχόντων συστημάτοον και τη 
μελλοντική τους εξέλιξη.16 Στην ολοκληρωμένη μελέτη που ακολούθησε, τα ίδια 
ερωτήματα τέθηκαν σε 3.793 βιομηχανικές επιχειρήσεις και ανεξάρτητους 
εφευρέτες, ενώ παράλληλα συγκεντρώθηκαν και αξιολογήθηκαν στατιστικά 
στοιχεία.17 
Στο τέλος της Πράσινης Βίβλου ο αναγνώστης θα βρει μία σύνοψη των 
σημαντικότερων συμπερασμάτων, καθώς και ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με την 
ανάγκη ανάληψης κοινοτικής δράσης και τη μορφή που θα μπορούσε να λάβει. 
Η Επιτροπή ζητά από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά σ' 
αυτή τη διαδικασία διαβούλευσης 
Βλ. τη συγκριτική μελέτη των νομοθεσκόν στο Παράρτημα 1. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Pilotstudie - Die Wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes, 
C-Ι,σελ. 9. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτα'χτεις της νομικής προστασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένοισης, 2.1. 
-5-
//. Η ανάγκη ανάληψης δράσης σε κοινοτικό επίπεδο 
Η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει την ανάγκη για ανάληψη δράσης σε κοινοτικό 
επίπεδο όσον αφορά την εγκαθίδρυση και λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Ως εκ 
τούτου, εξέτασε κατά πόσον οι διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας παρεμποδίζει την επίτευξη των στόχων 
αυτών. 
Η Επιτροπή έχει επίσης μελετήσει την οικονομική σημασία της προστασίας αυτής. 
Το ότι οι διαφορές μεταξύ των ισχυόντων συστημάτων σε ορισμένες χώρες και η 
απουσία παρόμοιων συστημάτων σε άλλες χώρες έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην 
ενιαία αγορά επιβεβαιώνεται από τη διαπίστωση ότι η προστασία αυτή έχει μεγάλη 
σημασία για την ενιαία αγορά. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η οικονομική 
σημασία των υποδειγμάτων χρησιμότητας και το μέγεθος των τυχόν δυσμενών 
επιπτώσεων στην ενιαία αγορά θα επηρεάσει την απάντηση στο ερώτημα εάν και 
κατά πόσον είναι αναγκαία η εναρμόνιση. 
-6 
Α. Η εγκαθίδρυση και λειτουργία της ενιαίας αγοράς. 
Το άρθρο 7 Α της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η Κοινότητα εκδίδει μέτρα "για την 
προοδευτική εγκαθίδρυση της εσο>τερικής αγοράς". Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 
ορίζει ότι η εσοπερική αγορά (ή "ενιαία" αγορά ή "κοινή" αγορά) περιλαμβάνει "ένα 
χώρο χωρίς εσο>τερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη 
κυκλοφορία το)ν εμπορευμάτίον, των προσο')πο)ν, πυν υπηρεσιών και των 
κεφαλαίων σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας Συνθήκης".ΙΚ Στον ορισμό 
αυτόν δεν αναφέρεται ως στόχος ο ανόθευτος ανταγωνισμός, ωστόσο η ίδια η 
έννοια της εσωτερικής αγοράς σημαίνει ότι η έκταση ισχύος της διάταξης αυτής 
είναι ευρεία. 
Στο τομέα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας η εγκαθίδρυση και λειτουργία της κοινής 
αγοράς προϋποθέτει κυρίως την άρση των τυχόν εναπομενόντων εμποδίων στην 
ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και των υπηρεσκόν και την περαιτέρω βελτίωση 
του συστήματος του ανόθευτου ανταγωνισμού. 
Η ύπαρξη διαφορετικοί συστημάπον προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στις 
χώρες της ΕΕ ενδέχεται να βλάπτει την ελεύθερη διακίνηση τα>ν εμπορευμάτων και 
τον ανόθευτο ανταγοηασμό. Στην περίππυση αυτή, σύμφκηνα με το άρθρο 1Θ0 Α της 
Συνθήκης ΕΚ η Κοινότητα καλείται να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την 
προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των 
κρατών μελών με σκοπό την άρση των εμποδίων και την περαιτέρω βελτίωση της 
λειτουργίας της κοινής αγοράς. 
Πρβλ. άρθρο 3, στοιχείο ζ). 
-7-
Β. Η υφιστάμενη κατάσταση στα κράτη μέλη 
Συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας υφίστανται ήδη στη Γαλλία, το 
Βέλγιο, την Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Δανία, την 
Ελλάδα και τις Κάτο) Χώρες. Μεταξύ το)ν συστημάτο)ν αυπόν μερικές φορές 
υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις. Η θέσπιση ενός ανάλογου συστήματος μελετάται 
στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Λουξεμβούργο. 
Όλα τα εν λόγω συστήματα προστατεύουν τις τεχνικές εφευρέσεις. Επομένως, 
μπορούν να χαρακτηρισθούν οος μορφές "συμπληροοματικής προστασίας των 
τεχνικών εφευρέσείυν". Όλα επίσης επιτρέπουν την καταχώρηση χο>ρίς να 
απαιτείται εξέταση για την απόδειξη του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού 
ύψους, με αποτέλεσμα η κτήση των σχετικών δικαιωμάτων προστασίας να είναι 
ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή. 
Τα δικακύματα προστασίας μπορούν να χωρισθούν σε τέσσερις κατηγορίες βάσει 
των προϋποθέσεων για τη χορήγηση τους. 
Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται τα δικαιώματα που συμπληροΥνουν τα 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αλλά οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση τους είναι ίδιες 
με τις ισχύουσες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το απαιτούμενο εφευρετικό 
ύψος επαρκεί για να χορηγηθεί στην εφεύρεση και δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ("πολύ 
μεγάλο εφευρετικό ύψος"). Το νέο της εφεύρεσης καθορίζεται βάσει της διεθνούς 
στάθμης της τεχνικής ("απολύτως νέο"). Η ενσωμάτωση σε τρισδιάτατη μορφή δεν 
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. 
Στα συστήματα αυτού του είδους ανήκουν το γαλλικό "certificat d'utilité", το βελγικό 
brevet de courte durée, το ολλανδικό "zesjarig octrooi" και το "second-tier patent" που 
έχει προταθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται τα δικαιώματα για τα οποία απαιτούνται 
διαφορετικές προϋποθέσεις σε σχέση με τα διπλο')ματα ευρεσιτεχίας. Το 
απαιτούμενο εφευρετικό ύψος είναι μικρότερο, γεγονός που επιτρέπει την 
επέκταση της προστασίας σε εφευρέσεις ελάσσονος σημασίας ("περιορισμένο 
εφευρετικό ύψος"). Ο αριθμός των εφευρέσεων που είναι δεκτικές προστασίας 
περιορίζεται από την προϋπόθεση ενσωμάτωσης της εφεύρεσης σε τρισδιάτατη 
μορφή. 
8-
Στα συστήματα της κατηγορίας αυτής περιλαμβάνονται το ελληνικό πιστοποιητικό 
υποδείγματος χρησιμότητας, το ισπανικό modelo de ulilidad, το πορτογαλικό 
modelo de utilidade και το ιταλικό brevetto per modelli di utilità. Τα εν λόγο) 
συστήματα μπορούν να υποδιαιρεθούν περαιτέρω βάσει του κριτηρίου του 
απαιτούμενου νέου χαρακτήρα της εφεύρεσης: το απολύτως νέο απαιτείται στην 
Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα, ενο') στην Ισπανία αρκεί το σχετικώς νέο. 
Στην τρίτη κατηγορία απαιτείται επίσης περιορισμένο ες^ευρετικό ύψος. Αντίθετα, 
η ενσωμάτωση σε τρισδιάτατη μορφή είτε διαδραματίζει δευτερεύοντα ρόλο είτε δεν 
αποτελεί προϋπόθεση. Ως εκ τούτου, παρέχεται προστασία τόσο στις εφευρέσεις 
μεθόδων, όσο και στις εφευρέσεις που συνιστούν μικρή πρόοδο της τεχνικής. 
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνεται το γερμανικό Gebrauchsmuster που στο 
παρελθόν προϋπέθετε την ενσωμάτωση σε τρισδιάστατη μορφή. Μετά από 
πρόσφατη τροποποίηση της νομοθεσίας, η προϋπόθεση αυτή δεν υφίσταται πλέον, 
με αποτέλεσμα η προστασία να καλύπτει όλες τις ελάσσονες εφευρέσεις, 
συμπεριλαμβανομένων των εφευρέσεων μεθόδων. Το δανικό brugsmodel και το 
ιρλανδικό "short-term patent" ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Το γερμανικό σύστημα, 
σε αντίθεση με τα άλλα δύο, απαιτεί μόνο σχετικώς νέο χαρακτήρα της εφεύρεσης. 
Από τη σύγκριση όλων τοον ανωτέρω συστημάτων προκύπτει ότι πρόκειται σε όλες 
τις περιπτώσεις για καταχωρημένα δικαιώματα που χορηγούνται χωρίς 
προηγούμενη εξέταση. Ωστόσο, λόγω των σημαντικών διαφορών τους, η 
διασυνοριακή εφαρμογή τους υπό τις παρούσες συνθήκες δεν είναι εφικτή. 
Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει τίποτε για τη βελτίοχτη της κατάστασης. Στον τομέα της 
εναρμόνισης των νομοθεσιών περί πνευματικής ιδιοκτησίας δεν προβλέπεται καμία 
ενέργεια, ούτε υφίσταται κάποια άλλη μορφή προστασίας που θα μπορούσε να 
καλύψει τον ίδιο τομέα. Τούτο σημαίνει ότι, ιδιαίτερα για τις εφευρέσεις που 
συνιστούν μικρή πρόοδο της τεχνικής, δεν παρέχεται προστασία σε κοινοτικό 
επίπεδο. Πράγματι, στις χώρες όπου δεν έχουν θεσπισθεί νομοθετικά τα 
υποδείγματα χρησιμότητας δεν παρέχεται καμία απολύτως προστασία. 
Η Πράσινη Βίβλος σχετικά με την προστασία των βιομηχανικών σχεδίων και 
υποδειγμάτων χαρακτηρίζει το γεγονός αυτό ως ένα "κενό [που] αποτελεί μείζον 
πρόβλημα για την δημιουργία ενός κοινοτικού συστήματος προστασίας της 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας".19 
19 Έγγραφο εργασίας των υπηρεσία'™ της Επιτροπής, σημείο 11.5.2.3., σελ. 155. 
-9 
Γ. Η οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
Η μελέτη της οικονομικής σημασίας της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
μπορεί να ξεκινήσει με την καινοτόμο δραστηριότητα των επιχειρήσεων της ενιαίας 
αγοράς. Το υψηλό επίπεδο καινοτόμου δραστηρότητας παρέχει σε μία επιχείρηση 
ένα τεχνολογικό πλεονέκτημα και αποτελεί, συνεπώς, παράγοντα μείζονος 
σημασίας για την ανταγωνιστικότητα.20 Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών 
εταιρειών έχει σήμερα όσο ποτέ άλλοτε προπαρχική σημασία. Για το λόγο αυτό, η 
καινοτομία ως καταλυτικός παράγοντας της ανταγωνιστικότητας έγινε 
αναπόσπαστο στοιχείο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής στη δεκαετία του 
1990.21 
Η καινοτόμος δραστηριότητα τα)ν επιχειρήσε<υν στην κοινή αγορά αντανακλάται 
στο βαθμό χρησιμοποίησης των δικαιωμάτα)ν προστασίας για τις τεχνικές 
εφευρέσεις, σκοπός των οποίων είναι η προώθηση και η ανταμοιβή αυτής της 
δραστηριότητας.22 Η παρούσα μελέτη εξετάζει κατ'αρχάς τη χρήση του 
υποδείγματος χρησιμότητας μέσα στα διάφορα κράτη μέλη και πέρα από τα σύνορα 
τους. Στη συνέχεια τα στοιχεία αυτά συγκρίνονται με τα διαθέσιμα στοιχεία για τα 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ώστε να διαφανεί καλύτερα η σημασία των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας στις διάφορες χώρες. 
Στη συνέχεια εξετάζονται οι κατηγορίες των εταιρειών και οι συγκεκριμένοι 
οικονομικοί κλάδοι που καταφεύγουν συχνότερα στην προστασία των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας καθώς και οι πιθανότερες αιτίες για την επιλογή του 
συστήματος αυτού. 
Το κεφάλαιο τελειώνει με μια ανάλυση της καινοτόμου δραστηριότητας ανά 
οικονομικό κλάδο. Κατ'αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή η πρόβλεψη της 
οικονομικής σημασίας του υποδείγματος χρησιμότητας για το μέλλον. 
20 
22 Η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Πολιτική στη δεκαετία του 1990, Συμπλήρο>μα 3/91 -Δελτίο πον 
Ευρωπαϊκοτν Κοινοτήτοιν, σελ. 23. 
Η βιομηχανική πολιτική σε ένα ανοιχτό και ανταγοννιστικύ περιβάλλον: κατευθύνσεις για μία 
κοινοτική προσέγγιση, COM (90) 556. 
Προώθηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος για τις βιομηχανικές δραστηριότητες που 
στηρίζονται στη βιοτεχνολογία μέσα στην Κοινότητα, SEC(91) 629. 
10· 
1. Η χρησιμοποίηση του υποδείγματος χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση 
Για την εξέταση του βαθμού χρησιμοποίησης του υποδείγματος χρησιμότητας 
πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ εθνικο')ν και οι διασυνοριακών αιτήσεων. Οι 
τελευταίες δείχνουν σε ποιο βαθμό η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας 
παρουσιάζει ενδιαφέρον για τη βιομηχανία στην κοινή αγορά εν γένει, εκτός των 
συνόρο)ν των κρατών μελών. 
(α) Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις εθνικές αιτήσεις 
Οι στατιστικές σχετικά με τις εθνικές αιτήσεις αποτελούν σημαντική ένδειξη για 
την οικονομική σημασία των υποδειγμάτων χρησιμότητας στα διάφορα κράτη μέλη. 
Δείχνουν ποια συστήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον 
επιχειρηματικό κόσμο. Για πολλές χώρες στοιχεία αυτού του είδους υπάρχουν στις 
ετήσιες στατιστικές που δημοσιεύει ο WIPO23 και στις βάσεις δεδομένων του 
Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας.24 Δεν υπάρχουν στοιχεία για 
τη Γαλλία και το Βέλγιο.25 Τούτο μπορεί να οφείλεται στη διαφορετική ταξινόμηση 
της Σύμβασης των Παρισίων, σύμφωνα με την οποία η προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας στη Γαλλία και το Βέλγιο διέπεται από τους κανόνες περί 
διπλα)μάτων ευρεσιτεχνίας και δεν κατατάσσεται μεταξύ των "υποδειγμάτων 
χρησιμότητας" κατά την έννοια της Σύμβασης.26 Ωστόσο, για την παρούσα μελέτη 
αντλήθηκαν στοιχεία σχετικά με την κατάθεση αιτήσεων για διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας μικρής διάρκειας από το βελγικό Γραφείο Διπλωμάτων 
Ευρεσιτεχνίας. Όσον αφορά τη Γαλλία, συγκεντρώθηκαν στοιχεία σχετικά με τις 
αιτήσεις κατά τα έτη 1988, 1989 και 1990 μέσω ερωτηματολογίων που δόθηκαν στην 
ετήσια συνέλευση της Fidiration des Conseils en Propriiti Intellectuelle. Στην Ιρλανδία 
και τη Δανία η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας θεσπίσθηκε μόλις το 1992, με 
αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ακόμη επίσημα στοιχεία. Ωστόσο, σύμφωνα με το 
δανικό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, κατατέθηκαν περισσότερες από 1.000 
23 
26 World Intellectual Property Organization (Παγκόσμιος Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας), 
που εδρεύει στη Γενεύη. 
Βάσεις δεδομένων Epidos και Inpadoc. 
Σύμφωνα με πληροφορίες που παρέσχε στις 4 Αυγούστου 1992 ο κ. Ludwig Baeumer, διευθυντής 
του τμήματος βιομηχανικής ιδιοκτησίας του WIPO, τα στοιχεία του WIPO για τις αιτήσεις στο 
Βέλγιο περιλαμβάνουν και τα διπλο')ματα ευρεσιτεχνίας. Μέχρι σήμερα η Γαλλία δεν έχει δώσει 
στοιχεία σχετικά με αιτήσεις και καταχο)ρήσεις πιστοποιητικών χρησιμότητας. Μπορεί να 
υποτεθεί ότι τα στοιχεία για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας καλύπτουν και τα πιστοποιητικά 
χρησιμότητας. 
Βλ. τη συγκριτική μελέτη στο Παράρτημα 1, σημείο Α.2(α). 
11-
αιτήσεις από τον Ιούλιο του 1992, οπότε θεσπίσθηκε το υπόδειγμα χρησιμότητας, 
μέχρι την 1η Ιουνίου 1993. Από τα ανωτέρω προκύπτει ο ακόλουθος πίνακας:27 
Στατιστικές σχετικά με τις αιτήσεις για υποδείγματα χρησιιχότητας στα κράτη μέλη 
της ΕΕ 
(Πηγή: Ευροιπαϊκό Γραφείο Λιπλοιμάτίον Ευρεσιτεχνίας, Epulos/Inpadoc, κατάσταση στις 9.7.1993 και στατιστικές σχετικ 
α με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του Ifo) 
Όπως φαίνεται στον πίνακα, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία είναι οι χώρες με 
το μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων. Στις χώρες αυτές εφαρμόζονται συστήματα στα 
οποία απαιτείται περιορισμένο εφευρετικό ύψος. Ανάλογο σύστημα εφαρμόζεται 
και στην Ελλάδα, όπου όμως τα στοιχεία είναι λιγότερο αντιπροσωπευτικά, 
δεδομένου ότι το σύστημα θεσπίσθηκε μόλις το 1987. Όλα τα νεότερα συστήματα 
προβλέπουν περιορισμένο εφευρετικό ύψος.28 Κατ'αυτόν τον τρόπο, χωρίς να 
ερευνήσουμε περαιτέρω τις αιτίες στην παρούσα φάση, μπορούμε να πούμε ότι τα 
συστήματα που απαιτούν περιορισμένο εφευρετικό ύψος έχουν μεγαλύτερη 
απήχηση σε σχέση με τα συστήματα στα οποία απαιτείται το ίδιο εφευρετικό ύψος 
με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας.29 
27 Στις ιταλικές στατιστικές συμπεριλαμβάνονται οι αιτήσεις που προέρχονται από το εξωτερικό. 
Τις βελγικές στατιστικές διέθεσε το βελγικό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας. Τα στοιχεία 
σχετικά με τις αιτήσεις κατά το 1990 καλύπτουν την περίοδο μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 1990. Το 
γαλλικό ΙΝΡΙ δεν ήταν σε θέση να παράσχει στοιχεία σχετικά με τις αιτήσεις για πιστοποιητικά 
χρησιμότητας. Οι στατιστικές για την Ελλάδα προέρχονται από τις ετήσιες εκθέσεις του 
Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (OBI). 
Τα πιο πρόσφατα είναι τα συστήματα που θεσπίστηκαν στην Ιρλανδία και τη Δανία. 
Οι αιτίες για την προτίμηση αυτή εξετάζονται στο Κεφάλαιο III, σημείο Β.2. 
-12-
(β) Διασυνοριακές αιτήσεις 
Τα στοιχεία σχετικά με τη χρησιμοποίηση των υπαρχόνπον συστημάτίον σε εθνικό 
επίπεδο δεν επιτρέπουν να διαπιστώσουμε κατά πόσον κατατίθενται 
διασυνοριακές αιτήσεις. Όπα)ς αναφέρεται ανονυέρο),30 η ανομοιογένεια των 
συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας δεν ευνοεί την κατάθεση 
μεγάλου αριθμού διασυνοριακών αιτήσεων. 
Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τον αριθμό των εθνικών αιτήσεων για υποδείγματα 
χρησιμότητας σε σύγκριση με τον αριθμό των αιτήσεων από άλλες χώρες της ΕΚ 
από το 1987 έως το 1991: 
Ισπανία 
Πορτογαλία 
Ελλάδα 
Γερμανία 
Βέλγιο 
14000 
(Πηγή: Στατιστικές Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, δημοσίευση Α και Β, WIPO και βελγικό ΓραφείοΔιπλωματων Ευρεσιτεχνί 
ας) 
Το γεγονός ότι ο αριθμός των καταχωρήσεων είναι τόσο χαμηλός πρέπει να 
αποδοθεί στις δυσχέρειες που παρουσιάζουν οι διασυνοριακές αιτήσεις. 
30 Βλ. Κεφάλαιο II, σημείο Δ.3, "Επιπτακιεις για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις και τους 
ανεξάρτητους εφευρέτες". 
-13-
(γ) Μεταβολή της συμπεριφοράς των καταθετών στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση 
Οι εταιρείες που αναπτύσσουν καινοτόμα προϊόντα προκειμένου να βελτιώσουν 
την ανταγωνιστικότητα τους χρειάζονται διασυνοριακή προστασία για τις 
εφευρέσεις τους. Είναι ασφαλώς δύσκολο για ορισμένες επιχειρήσεις να κάνουν 
μία ρεαλιστική εκτίμηση τοον μακροπρόθεσμων εμπορικών προοπτικών και, 
παράλληλα της αύξησης του ανταγωνισμού που ενδέχεται να προκύψει. Τα 
ζητήματα που αντιμετωπίζουν σχετικά οι επιχειρήσεις είναι, ως επί το πλείστον, 
θεωρητικά. Ωστόσο, σε μία έρευνα που έγινε σε νομικούς συμβούλους επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις 
της ενιαίας αγοράς όσον αφορά τις καταθέσεις αιτήσεων για υποδείγματα 
χρησιμότητας, σε μια προσπάθεια να διευρευνηθούν οι μελλοντικές τάσεις.31 Τα 
αποτελέσματα δείχνουν ότι, τουλάχιστον στη Γερμανία και την Ισπανία, παρά την 
υφιστάμενη κατάσταση, η πλειοψηφία των νομικών συμβούλων επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας προβλέπει ότι ο αριθμός των αιτήσεων υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα αυξηθεί λόγω της ενιαίας αγοράς. 
Οι αιτήσεις προβλέπεται ότι θα προέρχονται εξίσου από μεγάλες και μικρές 
επιχειρήσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο τα αποτελέσματα δεν είναι τόσο σαφή: το 56% 
των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι προβλέπουν αύξηση, ενώ το 44% απάντησε ότι δεν 
προβλέπεται αύξηση. Οι νομικοί σύμβουλοι επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
της Γαλλίας διατύπωσαν τις αμφιβολίες τους: έχοντας υπόψη την υφιστάμενη 
κατάσταση, το 76% δεν προβλέπει αύξηση των αιτήσεων και, συνεπώς, δεν 
προβλέπει ούτε ότι οι επιχειρήσεις στις οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες τους θα 
χρειασθούν μεγαλύτερη προστασία. 
Ωστόσο, οι νομικοί σύμβουλοι επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας εξέφρασαν 
πολύ θετικές προσδοκίες σε περίπτωση που τροποποιηθεί ουσια)δώς η ισχύουσα 
νομοθεσία. Η μεγάλη πλειοψηφία στη Γερμανία, την Ισπανία και τη Γαλλία που 
συμμετείχαν στην έρευνα, το 82% κατά μέσον όρο, προβλέπει αύξηση των αιτήσεων 
σε περίπτωση που παρέχεται προστασία σε αρκετά κράτη μέλη μέσω μίας και μόνο 
αίτησης. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η ουσιαστική απλοποίηση της 
διαδικασίας χορήγησης της προστασίας θα οδηγούσε σε συχνότερη χρησιμοποίηση 
του υποδείγματος χρησιμότητας, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης. Οι 
εκτιμήσεις είναι διαφορετικές στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου μόνο το 56% των 
ερωτηθέντων συμβούλων προβλέπει μία τέτοια εξέλιξη. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά 
φαίνονται δικαιολογημένα, δεδομένου ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει 
31 Weitzel, G. Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmuserschutzes in 
der Europâischen Union, 2.6. σελ. 26. 
-14-
θεσπιστεί η προστίχσία με υπόδειγμα χρησιμότητας, με αποτέλεσμα να μην είναι 
γνωστή στις επιχειρήσεις. 
2. Η σημασία των υποδειγμάτων χρησιμότητας σε σύγκριση με τα 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας 
Η σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα συστήματα 
προστασίας. Από τη σύγκριση το)ν εθνικών στοιχείων σχετικά με τις αιτήσεις για 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα υποδείγματα χρησιμότητας στη Γερμανία, την 
Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία προκύπτει ο ακόλουθος πίνακας:32 
Ισπανία 
Ιταλία 
Γαλλία 
Γερμανία 
(Πηγή: Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, Epidos/Inpadoc, κατάσταση στις 9.7.1993,στατιστικές του Ifo και 
εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) 
Όπως φαίνεται, στην περίπτωση της Γερμανίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας, όπου 
το απαιτούμενο εφευρετικό ύψος για τα υποδείγματα χρησιμότητας είναι 
μικρότερο από ό,τι για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, το υπόδειγμα χρησιμότητας 
διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο σε σχέση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας από 
ό,τι στην περίπτωση της Γαλλίας, όπου το απαιτούμενο εφευρετικό ύψος είναι το 
ίδιο για τα υποδείγματα χρησιμότητας και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
32 Δεν υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία για άλλες χώρες. 
-15-
Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι στα συστήματα όπου το απαιτούμενο εφευρετικό 
ύψος είναι μικρότερο, οι προϋποθέσεις που πρέπει vex πληρούνται ώστε μία 
εφεύρεση να είναι δεκτική προστασίας είναι λιγότερες. Ως εκ τούτου, κάθε είδος 
προστασίας έχει δικό του λόγο ύπαρξης. 
Όταν η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας υπόκειται στις ίδιες προϋποθέσεις 
με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, έχει μικρότερη απήχηση, διότι βρίσκεται σε 
ανταγωνιστική σχέση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, που πολλοί καταθέτες 
προτιμούν διότι παρέχουν μεγαλύτερη ασφάλεια. 
3. Η σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε συνάρτηση 
με το μέγεθος της επιχείρησης 
Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας δεν είναι εξίσου σημαντική για όλες τις 
επιχειρήσεις: εξαρτάται από τα συμφέροντα της επιχείρησης. Στη Γερμανία 
εκπονήθηκε μελέτη για τη "σχέση μεταξύ του γερμανικού συστήματος διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και της καινοτόμου δραστηριότητας το)ν επιχειρήσεων",33 η οποία, 
μεταξύ άλλων, εξετάζει τη σημασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας34 
σε σχέση με το μέγεθος των εταιρειών.35 Από τη μελέτη προκύπτει ότι, στην 
αξιολόγηση των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας βρίσκεται στην τρίτη θέση, μετά τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας και τα εμπορικά σήματα. Ανάλογα με το είδος της επιχείρησης, η 
κατάθεση αιτήσεων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας καταλαμβάνει τη 
δεύτερη θέση μετά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας μεταξύ των ανεξάρτητων 
εφευρετών και των βιοτεχνικών επιχειρήσεων. Μεταξύ των βιομηχανικών και 
μεταποιητικών επιχειρήσεων και των ερευνητικών ινστιτούτων καταλαμβάνει 
τουλάχιστον την τρίτη θέση. Είναι αξιοσημείωτο ότι για όλες τις κατηγορίες 
καταθετών η προστασία με βιομηχανικά σχέδια και υποδείγματα κατέλαβε την 
τελευταία θέση.36 Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, διαπιστώνεται ότι 
υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση για υποδείγματα χρησιμότητας μεταξύ επιχειρήσεων με 
ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 5 εκατ. ECU, δηλαδή μεταξύ των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων.37 Στην κατηγορία αυτή η προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας κατέχει τη δεύτερη θέση μετά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Όμως 
ακόμη και μεταξύ των επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών άνω των 1,25 δισ. ECU τα 
33 
34 
35 
36 
37 Tàger, U.C., σε συνεργασία με τον Seyler, Η., Problème des deutschen Patentwesens im Hinblick auf 
die Innovationstatigkeiten der Wirtschaft, μελέτη που εκπονήθηκε από το Ifo Institute για το 
γερμανικό ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας, Μάιος 1989. 
Διπλώματα ευρεσιτεχνίας, υποδείγματα χρησιμότητας, βιομηχανικά σχέδια και υποδείγματα και 
εμπορικά σήματα. 
ό.π. σελ. 142, σημείο 7.3. 
ό.π., σελ 144. 
Βλ. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τους ορισμούς 
της MME που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των κοινοτικών ενέργεια'™, SEC(92) 351 τελικό. 
16 
υποδείγματα χρησιμότητας καταλαμβάνουν την τρίτη θέση. Συνεπώς, στη Γερμανία 
τα υποδείγματα χρησιμότητας είναι σημαντικά, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών μέχρι 5 εκατ. ECU. Το γεγονός αυτό 
οφείλεται κυρίως στην εξοικονόμηση χρημάτων και χρόνου, καθώς και στα 
χαμηλότερα διοικητικά έξοδα. Τα πλεονεκτήματα αυτά ισχύουν για όλα τα 
υφιστάμενα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας και, κατά την 
άποψη της Επιτροπής, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας είναι αρκετά χρήσιμη για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά 
ακόμη περισσότερο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
4. Σημασία για συγκεκριμένους οικονομικούς κλάδους 
Μετά τη μελέτη του βαθμού χρησιμοποίησης και της σημασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, η Επιτροπή επιχείρησε να 
προσδιορίσει ποιοι οικονομικοί κλάδοι προσφεύγουν ιδιαίτερα συχνά στην 
προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η 
Επιτροπή επιτρέπουν τη μελέτη των εξελίξεων στους επί μέρους οικονομικούς 
κλάδους και τη διαμόρφωση εκτιμήσεων σχετικά με τη μελλοντική συμπεριφορά 
τους. Οι αιτήσεις που υποβάλλονται για υποδείγματα χρησιμότητας κατά 
οικονομικό κλάδο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι 
διαφορές των συστημάτων, απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα: 
1987-1990 
(Πηγή: Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, κατάστημα Βιέννης, κατάσταση στις 8 Ιανουαρίου 1993) 
-17-
Συνεπώς, ο κλάδος που προσφεύγει περισσότερο στην προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας είναι ο κλάδος των μηχανολογικών κατασκευών. Το συμπέρασμα 
αυτό συμφοονεί με τα (χποτελέσματα έρευνας μεταξύ επιχειρήσεων που 
πραγματοποιήθηκε στη Δανία με σκοπό τη θέσπιση του εν λόγο) συστήματος 
προστασίας.™ Από την έρευνα αυτή προέκυψε ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας θα 
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό (λπό τους κλάδους το>ν 
μηχανολογικών και ηλεκτρολογικών κατασκευών. Μετά τον κλάδο των 
μηχανολογικών κατασκευών, κύριοι χρήστες είναι οι κλάδοι των ηλεκτρολογικών 
κατασκευών, οργάνων ακριβείας και οπτικών και η αυτοκινητοβιομηχανία. 
5. Λόγοι που οδηγούν στη χρησιμοποίηση υποδείγματος χρησιμότητας 
Οι λόγοι που οδηγούν στην επιδίωξη προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τη σωστή αξιολόγηση της οικονομικής 
σημασίας τους. Παρέχουν συγκεκριμένες ενδείξεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά 
του συστήματος που ευνοούν τη χρησιμοποίηση του. Σύμφωνα με έρευνα μεταξύ 
βιομηχανικών επιχειρήσεων, ανεξάρτητων εφευρετών39 και νομικών συμβούλων επί 
θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας40 στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το 
Ηνο)μένο Βασίλειο και την Ισπανία οι κυριότεροι λόγοι για τη χρησιμοποίηση του 
συστήματος αυτού είναι οι ακόλουθοι: 
• γρήγορη και απλή καταχώρηση 
• λιγότερο αυστηροί όροι 
• χαμηλό κόστος 
• προσωρινή προστασία μέχρι τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας 
(α) Γρήγορη και απλή καταχώρηση 
Για τη χορήγηση ευρίοπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας41 απαιτείται κατά μέσο 
όρο πάροδος τεσσάρων ετών και για τη χορήγηση εθνικού διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας42 δυόμισι ετών. Αντίθετα, για την καταχώρηση ενός υποδείγματος 
χρησιμότητας αρκούν έξι μήνες, δεδομένου ότι δεν απαιτείται εξέταση για να 
αποδειχθεί το νέο της εφεύρεσης και το εφευρετικό ύψος. Η απλή και γρήγορη 
καταχώρηση και η προστασία κατά των απομιμήσεων είναι ο συνηθέστερος λόγος 
38 
39 
40 
41 
42 "Νομική και οικονομική σημασία της προστασίας υποδείγματος χρησιμότητας", Επετηρίδα 
ΑΙΡΡΙ 1986, 1-4, Q 83, σσ. 45-47. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτοχτεις της νομικής προστασίας υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 2.7. 
Wietzel, G. Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in 
der Europaischen Union, D, 2.1, σελ. 12. 
Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλοομάτων Ευρεσιτεχνίας 1991, Κεφάλαιο III, 1, 
σελ. 28. 
Σε περίπτωση προηγούμενης εξέτασης. 
-18-
που επικαλούνται οι εταιρείες, οι ανεξάρτητοι ερευνητές και οι νομικοί σύμβουλοι 
επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας για τη χρησιμοποίηση των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας. 
Ο ανωτέρω λόγος αναφέρεται συχνότερα από τις MME (67%), ενώ οι μεγαλύτερες 
εταιρείες τον επικαλούνται με συχνότητα δύο φορές μικρότερη (33%). Το 
αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώνει σε μεγάλο βαθμό ότι η γρήγορη και απλή 
καταχώρηση αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση για την (χποτελεσματικότητα 
του υποδείγματος χρησιμότητας όπως εκτιμούν και οι νομικοί σύμβουλοι επί 
θεμάτο>ν βιομηχανικής ιδιοκτησίας και οι επιχειρήσεις. Εάν η καταχώρηση είναι 
πράγματι γρήγορη και απλή, αυτό θα είναι και το σημαντικότερο πλεονέκτημα του 
σε σχέση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
Η εξασφάλιση προστασίας σε σύντομο χρονικό διάστημα δεν είναι αυτοσκοπός. 
Χρησιμεύει κυρίως στην εδραίωση της ανταγωνιστικής θέσης της επιχείρησης και 
στη διατήρηση ενδεχόμενων ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων. Τούτο επιτρέπει 
στους παραγωγούς κεφαλαιουχικών και καταναλωτικών αγαθών να ασκούν την 
πολιτική εμπορίας τους με βάση τη βελτίωση της ποιότητας. Η προστασία κατά των 
απομιμήσεων διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη Γερμανία (όπου το 58% 
τη θεωρεί "πολύ σημαντική"). Ακολουθούν η Ισπανία και η Γαλλία. Στην Ιταλία και 
το Ηνωμένο Βασίλειο μόλις το ένα τρίτο περίπου των ερωτηθέντων αναφέρει το 
λόγο αυτό. Το γεγονός αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στη σχετικά περιορισμένη 
προστασία που παρέχεται βάσει της νομοθεσίας ή της διοικητικής πρακτικής. Εάν 
οι επιχειρήσεις διακριθούν με βάση το μέγεθος τους, διαπιστώνεται ότι για τις 
μικρότερες εταιρείες η προστασία κατά των απομιμήσεων αποτελεί πολύ σημαντικό 
κίνητρο για την αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας. 
Όσον αφορά τις μεγάλες εταιρείες, η προστασία κατά των απομιμήσεων είναι 
λιγότερο καθοριστική. Τούτο μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι μεγάλες 
εταιρείες έχουν περισσότερες δυνατότητες να αξιοποιήσουν όλο το φάσμα των 
διαθέσιμων μέσων έννομης προστασίας έναντι των ανταγωνιστούν τους. 
Η ταχεία καταχώρηση που επιτρέπει μια ταχεία οικονομική εκμετάλλευση - είτε με 
τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης είτε με απευθείας χρήση της εφεύρεσης -
θεωρείται από το 40% περίπου των ερωτηθέντων ως "πολύ σημαντική" ή 
"σημαντική". Αυτός είναι ο δεύτερος κατά σειρά λόγος που αναφέρεται στις 
απαντήσεις, με την ίδια περίπου συχνότητα για τις επιχειρήσεις όλων των μεγεθών. 
-19-
Συνεπώς, η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας αποτελεί αυτοτελές 
ανταγωνιστικό όπλο. Χρησιμοποιείται από όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως 
μεγέθους, κυρίως ως έμμεσος τρόπος προστασίας ή ισχυροποίησης της θέσης τους 
στην αγορά, αλλά επίσης και ως άμεσος τρόπος βελτίωσης της εμπορικής 
εκμετάλλευσης των εφευρέσεων. 
(β) Λιγότερο αυστηροί όροι 
Το εφευρετικό ύψος και ο απολύτως νέος χαρακτήρας της εφεύρεσης αποτελούν 
βασικές προϋποθέσεις για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Τα 
περισσότερα συστήματα προστασίας με \)πόδειγμα χρησιμότητας απαιτούν 
μικρότερο εφευρετικό ύψος σε σχέση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και 
περιορίζουν την έννοια του νέου της εφεύρεσης, με αποτέλεσμα να πληρούνται 
ευκολότερα οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Τούτο αποτελεί άλλον ένα σημαντικό 
λόγο για την επιλογή της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Από την έρευνα διαπιστώνεται ότι οι εφευρέσεις που συνιστούν μικρή πρόοδο της 
τεχνικής είναι σημαντικές όχι μόνο για τις μικρές επιχειρήσεις, αλλά και για τις 
μεγάλες. Αυτό επιβεβαίωσαν και οι ερωτηθέντες νομικοί σύμβουλοι επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας οι οποίοι στη μεγάλη πλειοψηφία τους εκτιμούν ότι το 
μικρό εφευρετικό ύψος αποτελεί σημαντικό κίνητρο για την κατάθεση 
υποδείγματος χρησιμότητας. Αυτές οι διαφορές στα αποτελέσματα της έρευνας 
είναι δικαιολογημένες, εάν λάβουμε υπόψη ότι οι σύμβουλοι αυτοί αντιμετωπίζουν 
συχνά αυτού του είδους τα νομικά προβλήματα κατά την καθημερινή προώθηση 
των αιτήσεων. 
Στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο το ζήτημα σχετικά με τους λόγους 
κατάθεσης υποδείγματος χρησιμότητας ήταν εκ το>ν πραγμάτων θεωρητικό: εάν 
υπήρχε ένα παρόμοιο σύστημα, για ποιο λόγο θα καταθέτατε σχετική αίτηση; Η 
απάντηση στο ερώτημα αυτό ήταν δύσκολη διότι οι επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι 
εφευρέτες πολύ σπάνια είχαν κάποια πρακτική εμπειρία σχετικά με την κατάθεση 
υποδείγματος χρησιμότητας στο εξωτερικό. Ωστόσο, οι απαντήσεις 
ανταποκρίνονται ακριβώς στο διαφορετικό νομικό πλαίσιο των χωρών αυτών. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αποτελεί το μόνο μέσο 
προστασίας των τεχνικών εφευρέσεων και απαιτεί προηγούμενη εξέταση, ενώ τα 
λειτουργικά σχέδια και υποδείγματα προστατεύονται ως μη καταχωρημένα σχέδια 
και υποδείγματα, τα οποία θεσπίστηκαν το 1988, το 50% το)ν ερωτηθέντων θεωρεί 
τις λιγότερο αυστηρές νομικές προϋποθέσεις ο>ς "πολύ σημαντικό" ή "σημαντικό" 
λόγο, σε θεωρητικό επίπεδο, για την κατάθεση της σχετικής αίτησης. 
20-
Διατυπώνοντας ένα προσωρινό συμπέρασμα, μπορούμε να πούμε ότι σε οικονομικό 
επίπεδο είναι φανερό ότι απαιτείται μία μορφή προστασίας με λιγότερο αυστηρές 
προϋποθέσεις σε σχέση με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
(γ) Χαμηλό κόστος 
Σε αντίθεση με τα διπλο')ματα ευρεσιτεχνίας, τα υποδείγματα χρησιμότητας 
χορηγούνται χωρίς προηγούμενη εξέταση για την απόδειξη του νέου χαρακτήρα και 
του εφευρετικού ύψους της εφεύρεσης. Για το λόγο αυτό η απόκτηση τους έχει 
μικρότερο κόστος. Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει τις σχετικές δαπάνες στα 
διάφορα εθνικά συστήματα υποδείγματος χρησιμότητας. 
Τέλη κατάθεσης, γορήγησης και ανανέωσης (νια δέκα έτη, σε ECU) 
Γεομανία 
Ισπανία 
Ιταλία 
Ποοτογαλία 
Ελλάδα 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία Κατάθεση 
24,5 
52,21 
13,65 
19,6 
60 
48 
260 
37,5 Χορήγηση 
20,9 
319,8 
40 
97,5 Ανανέωση 
906,5 
586,04 
151,2 
162 
182,4 
650 
136,5 Σύνολο 
931 
659,15 
333,45 
170,8 
262 
230,4 
910 
271,5 
43 44 45 46 47 48 49 50 (Με βάση τις εθνικές διατάξεις για τα τέλη . Η μετατροπή των νομισμάτων έγινε με βάση τις ισο 
τιμίες την 1η Μαίου 1993) 
43 
44 
45 
46 Γερμανία: νόμος για τα τέλη του Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και του Δικαστηρίου 
Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας της 18ης Αυγούστου 1976, όπως τροποποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 
1990. 
Γαλλία: οι βασικοί κανόνες σχετικά με τα τέλη περιέχονται σε διάφορες διατάξεις του γαλλικού 
νόμου για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όπως για παράδειγμα στο άρθρο 41. Οι διατάξεις αυτές 
διευκρινίζονται από το διάταγμα αριθ. 79-822, άρθρο 94 και επόμενα. Το ακριβές ύψος των 
τελο')ν καθορίζεται στην απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1985 σχετικά με τα τέλη που εισπράττει 
το Εθνικό Ίδρυμα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΙΝΡΙ). 
Ισπανία: σύμφωνα με τα άρθρα 154 και 160, παράγραφος 1 του ισπανικού νόμου περί 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τα τέλη καθορίζονται βάσει του παραρτήματος του εν λόγω νόμου. 
Ιταλία: βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 1 του ιταλικού νόμου περί βιομηχανικών σχεδίων και 
υποδειγμάτων, καταβάλλονται τέλη κατάθεσης και χορήγησης υποδείγματος χρησιμότητας. Το 
ύψος των τελών καθορίζεται στα παραρτήματα Α και Γ του νόμου. Τα τέλη αυξήθηκαν σε 
μεγάλο βαθμό με το νόμο αριθ. 60 της 14ης Φεβρουαρίου 1987. Βάσει του άρθρου 12 του νόμου 
το τέλος χορήγησης μπορεί να καταβληθεί είτε εξ ολοκλήρου είτε σε δύο δόσεις, εκ των οποίων η 
πρώτη παρέχει προστασία για πέντε έτη και η δεύτερη για άλλα πέντε έτη. Το άρθρο 12 ορίζει ότι 
κατά τα λοιπά για τα τέλη υποδείγματος χρησιμότητας εφαρμόζεται το άρθρο 46 του νόμου περί 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Το άρθρο 46, παράγραφος 1 του νόμου περί διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας προβλέπει ότι το τέλος κατάθεσης, τουλάχιστον το πρα'πο ήμισυ του τέλους 
χορήγησης και το τέλος εκτύποκτης καταβάλλονται πριν από την κατάθεση της αίτησης. 
-21-
Το χαμηλό κόστος είναι ο τρίτος, κατά σειρά αναφερόμενος (υς λόγος για την 
αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας. Ιδιαίτερα οι εταιρείες που προσπαθούν να 
προστατευθούν κατά το δυνατόν πληρέστερα κατά του κινδύνου τα>ν (χπομιμήσεα)ν 
αντιμετωπίζουν το υψηλό κόστος του μεγάλου αριθμού αιτήσεων που πρέπει να 
καταθέσουν. Από στατιστικές σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας είναι γνωστό 
ότι η πολιτική της κατάθεσης πολλών αιτήσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική στον 
τομέα αυτό. Ιδιαίτερα οι μεγάλες εταιρείες είναι δυνατόν να καταθέσουν σε 
διάστημα ενός έτους άνω των εκατό αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας στη 
χώρα τους και στο εξωτερικό. Στη Γερμανία για παράδειγμα, το 20% όλων των 
αιτήσεο)ν για διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αντιστοιχεί σε εταιρείες που καταθέτουν 
πολυάριθμες αιτήσεις, παρ'όλο που, όπα>ς είναι φυσικό, οι εταιρείες αυτές είναι 
ολιγάριθμες - περίπου 30 γερμανικές και ξένες εταιρείες. Τα υποδείγματα 
χρησιμότητας είναι τελείως διαφορετικά από την άποψη αυτή. Εκτός λίγων 
εξαιρέσεων, ακόμη και οι μεγάλες εταιρείες δεν καταθέτουν περισσότερες από 
τριάντα αιτήσεις υποδείγματος χρησιμότητας το χρόνο.51 
Ωστόσο, η αβεβαιότητα ως προς την εμπορική αξία μίας εφεύρεσης, ωθεί τις 
επιχειρήσεις να καταθέτουν αιτήσεις υποδείγματος χρησιμότητας λόγω του 
χαμηλού τους κόστους. Η εμπορική αξιοποίηση μίας εφεύρεσης εμπεριέχει 
σημαντικό επιχειρηματικό κίνδυνο, διότι το νέο προϊόν ή η νέα μέθοδος ενδέχεται 
πολλές φορές να μην έχει εμπορική επιτυχία. Συνεπώς, όταν η επιτυχία μίας 
εφεύρεσης είναι αβέβαιη, το χαμηλό κόστος κατάθεσης υποδείγματος χρησιμότητας 
αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για την επιλογή αυτής της μορφής προστασίας. 
Οι MME αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσχέρειες όσον αφορά τον καθορισμό των 
προοπτικών πώλησης νέων προϊόντων και, κατ'επέκταση, την αξία των 
εφευρέσεων, διότι έχουν ανεπαρκείς πληροιρορίες από την παρατήρηση και την 
έρευνα της αγοράς. Οι μεγάλες εταιρείες μπορούν αντίθετα να εφαρμόσουν δόκιμες 
47 
49 
50 Στην Πορτογαλία τα τέλη καταχα')ρησης υποδείγματος χρησιμότητας καθορίζονται κάθε χρόνο 
με ειδική απόφαση (άρθρο 255 του Κίόδικα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας). Το άρθρο 257 του 
Κοόδικα προβλέπει ότι κάθε πέντε χρόνια καταβάλλονται τέλη για την ανανέακτη της 
καταχώρησης του υποδείγματος χρησιμότητας. 
Ελλάδα: απόφαση για τα τέλη, ΔΣ/Α/2/89 της 26ης Ιανουαρίου 1989. 
Βέλγιο: τα άρθρα 71 και 72 του νόμου περί διπλίομάτων ευρεσιτεχνίας συμπληρώνονται από το 
βασιλικό διάταγμα της 18ης Δεκεμβρίου 1986, το οποίο τροποποιήθηκε το 1990. 
Δανία: Wsterburg, "Endlich ein Gebrauchsmuster- modellgesetz in Danemark", GRUR Int. 6/1993, 
σελ. 453. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτακτεις της νομικής προστασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 3.1. 
•22-
μεθόδους σχεδιασμού και πρόβλεψης. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν αποτυχίες 
σε νέα προϊόντα, αλλά μπορούν τουλάχιστον να περιορίσουν σε κάποιο βαθμό τον 
επιχειρηματικό κίνδυνο. 
Οι ανωτέρω διαφορές φαίνονται καθαρά στα αποτελέσματα της έρευνας. Μόνο το 
11% των μεγάλων εταιρειών ανέφεραν την αβεβαιότητα ως προς την αξία της 
εφεύρεσης ως "πολύ σημαντικό" λόγο για την κατάθεση υποδείγματος 
χρησιμότητας, ενο') για τις μικρές εταιρείες που απασχολούν μέχρι 100 
εργαζομένους το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 26%. 
Συνεπώς, λόγου του χαμηλού κόστους κατάθεσης των αιτήσεων υποδείγματος 
χρησιμότητας, αυτή η μορφή προστασίας μπορεί να συμβάλει στη μείωση του 
κόστους εμπορικής εκμετάλλευσης μίας εq)εύρεσης και, κατ'αυτόν τον τρόπο, να 
οδηγήσει σε αύξηση της εφευρετικής δραστηριότητας. 
(δ) Προσωρινή προστασία 
Η ταχεία καταχώρηση του υποδείγματος χρησιμότητας επιτρέπει την κάλυψη του 
σχετικά μεγάλου χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί μέχρι τη χορήγηση 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η εφεύρεση είναι 
δεκτική και των δύο μορφών προστασίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της 
έρευνας, ο λόγος αυτός έχει σε γενικές γραμμές την ίδια σημασία με το χαμηλό 
κόστος για την κατάθεση αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας, σε περίπτωση που ο 
καταθέτης έχει αμφιβολίες σχετικά με την εμπορική αξία της εφεύρεσης. 
Η προσωρινή προστασία είναι χρήσιμη κυρίως στις χώρες όπου διενεργείται 
εμπεριστατωμένη εξέταση για την απόδειξη του νέου της εφεύρεσης και του 
εφευρετικού ύψους πριν χορηγηθεί δίπλίημα ευρεσιτεχνίας. Στις χώρες όπου δεν 
γίνεται επίσημος έλεγχος, η προσωρινή προστασία δεν είναι εν γένει απαραίτητη, 
δεδομένου ότι η εξέταση μίας αίτησης δεν διαρκεί επί μακρόν και το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας μπορεί να χορηγηθεί σχεδόν το ίδιο γρήγορα με το υπόδειγμα 
χρησιμότητας. 
6. Οικονομική αξιολόγηση εκ μέρους των χρηστών 
Στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία, όπου υπάρχει ήδη η προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας, ζητήθηκε από βιομηχανικές επιχειρήσεις και 
ανεξάρτητους εφευρέτες να αξιολογήσουν αυτή τη μορφή προστασίας από 
-23-
οικονομική άποψη.52 Συγκεκριμένα ζητήθηκε <χπό τους εροοτηθέντες να εξετάσουν, 
αφενός, το κόστος και, αφετέρου, τα οφέλη. 
Η συντριπτική πλειοψηφία τόσο το)ν εταιρειών, όσο και των ανεξάρτητων 
εφευρετών επιβεβαιώνει τα θετικά αποτελέσματα της προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας: τούτο ισχύει για όλο το φάσμα των ερωτηθέντων, με μικρές μόνο 
διαφορές μεταξύ εταιρειών διαφορετικού μεγέθους (από 87% έως 96%) και μεταξύ 
χωρών (από 73% έως 89%). 
Ως σημαντικότερο θετικό αποτέλεσμα αναφέρεται η βελτίωση της θέσης στην 
αγορά. Και στο σημείο αυτό δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ επιχειρήσεα>ν 
διαφορετικού μεγέθους και μεταξύ χωρών. Κατά μέσον όρο το 60% των 
εροπηθέντων θεωρεί ότι "ισχύει" η ανωτέρω εκτίμηση, το 24% θεωρεί ότι "ισχύει εν 
μέρει" και μόλις το 2% θεωρεί ότι "δεν ισχύει". 
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι 
εφευρέτες έχουν ήδη επίγνωση του γεγονότος ότι για να διατηρήσουν το 
ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα πρέπει να χρησιμοποιήσουν μέσα έννομης 
προστασίας προκειμένου να εμποδίσουν τους ανταγωνιστές τους να μιμηθούν τα 
καινοτόμα προϊόντα τους για ορισμένο διάστημα, καταθέτοντας, για παράδειγμα, 
αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας για την εφεύρεση τους. Χάρις στην καινοτομία 
των προϊόντων και των μεθόδων τους, μπορούν να επιδείξουν πρωτοτυπία και να 
ξεχωρίσουν από τους ανταγωνιστές τους, ώστε οι πελάτες τους να δημιουργήσουν 
θετική εικόνα για τις τεχνολογικές τους δυνατότητες. Επιπλέον, το 40% των 
ερωτηθέντων πιστεύει ότι η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας επιτρέπει την 
άμεση αύξηση των κερδών, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα ταχύτερης κάλυψης 
του κόστους της εφευρετικής δραστηριότητας και καθιστά περισσότερο επικερδή 
την έρευνα και την ανάπτυξη. 
7. Προοπτικές της οικονομικής σημασίας των υποδειγμάτων χρησιμότητας 
Με βάση την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, η Επιτροπή μελέτησε τις 
μεταβολές και τις εξελίξεις της εφευρετικής δραστηριότητας ώστε να καταλήξει σε 
μία πρόβλεψη σχετικά με τις μελλοντικές οικονομικές ανάγκες στον τομέα των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας. 
52 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτώσεις της νομικής προστασίας τατν υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2.7. 
-24-
Οι μεταβολές το)ν δαπανών για την έρευνα και την ανάπτυξη, η φύση των νέων 
εφευρέσεων, οι παραγο>γικοί κύκλοι, ο χρόνος διάθεσης στην αγορά ενός 
προστατευόμενου προϊόντος και η διάρκεια τα>ν εφευρέσεων παρέχουν ενδείξεις 
σχετικά με την περαιτέρω εξέλιξη της εφευρετικής δραστηριότητας. 
(α) Οι μεταβολές των δαπανών νια την έρευνα και την 
ανάπτυξη 
Η έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α) αποτελεί από τη δεκαετία του 1950 (αρχικά κυρίως 
στις ΗΠΑ) κεντρικό στοιχείο της οικονομικής έρευνας, τόσο σε μικροοικονομικό, 
όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο. Αναγνο)ρίσθηκε η ύπαρξη μίας αλυσιδωτής 
σχέσης αιτιώδους συνάφειας, στη βάση της οποίας βρίσκεται η δραστηριότητα 
έρευνας και ανάπτυξης, που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την έκταση και τη φύση 
των καινοτομιών, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν αποφασιστικά τον ρυθμό 
της τεχνολογικής προόδου και, τέλος, της οικονομικής ανάπτυξης. Ένα τμήμα της 
αλυσίδας αυτής εκτείνεται από την Ε&Α μέχρι την καινοτομία. 
Η έρευνα μεταξύ επιχειρήσεων και ανεξάρτητων εφευρετο')ν5354· δείχνει ότι οι 
δαπάνες για Ε&Α θα παραμείνουν σταθερές στο μέλλον, πράγμα που συμφωνεί με 
τις απαντήσεις στα εραπήματα σχετικά με τη μελλοντική σημασία των εφευρέσεων 
"ήσσονος σημασίας". Η σταθερότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σαφής όσον αφορά τους 
κλάδους όπου εφαρμόζεται υψηλή τεχνολογία, καθώς και στις μεγάλες 
επιχειρήσεις. Έτσι, οι ερωτηθέντες από τους κλάδους κατασκευής μηχανημάτων, 
αυτοκινήτων και των εξαρτημάτων τους, ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών συσκευών και 
οργάνων ακριβείας, οπτικών ειδών και ιατρικών μηχανημάτων εκτιμούν ότι το 
ποσοστό των δαπανών για την Ε&Α θα παραμείνει σταθερό στο μέλλον. Έχοντας 
υπόψη τις συνεχείς προσπάθειες περικοπής των δαπανών σε όλους τους 
οικονομικούς κλάδους, η σταθερότητα των δαπανών για την Ε&Α θεωρείται θετική. 
Υπάρχουν περιθώρια αύξησης των δαπανών για την Ε&Α στους τομείς 
συσκευασίας και μεταφοράς υλικών, ξυλείας και επίπλων, καθώς και στον τομέα 
των οικιακών συσκευών. Ιδιαίτερα οι δύο τελευταίοι κλάδοι δεν απαιτούν υψηλή 
τεχνολογία και, σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, υπάρχει ένα κενό που θα έπρεπε να 
αναπληρώσουν προκειμένου να καλύψουν την καθυστέρηση τους στον τομέα της 
Ε&Α. Εάν τα στοιχεία αναλυθούν ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων, 
Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτο'χιεις της νομικής προστασίας τονν υποδειγμάτων 
χρησιμότητας στις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένακτης, 2.4. 
Από το 1979 το Ifo Institute πραγματοποιεί τακτικά έρευνες σχετικά με την εφευρετική 
δραστηριότητα. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 το ποσοστό αυτό παραμένει σε όλους τους 
οικονομικούς κλάδους "γύρω στο 5,5%" με μικρές διακυμάνσεις. Στις άλλες χο')ρες της ΕΕ που 
έχουν επιλεγεί για την παρούσα μελέτη το ποσοστό αυτό είναι πιθανώς λίγο χαμηλότερο: 
Schmalholz and Penzkofer (1993), σελ. 88. 
-25-
προκύπτει μία ανάλογη εικόνα για τις μικρές επιχειρήσεις. Ιίερίπου το ένα τρίτο 
των ερωτηθέντων της κατηγορίας αυτής προβλέπει αύξηση των δαπανών για την 
Ε&Α στο μέλλον. Το αντίστοιχο ποσοστό για τις μεγάλες εταιρείες ανέρχεται στο 
17%. 
Η σαφής αυτή τάση δείχνει ότι στο μέλλον η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας 
θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία. 
(β) Μεταβολές στον κύκλο tonic των προϊόντων, στο χρόνο 
διάθεσης στην αγορά και στη διάρκεια τ(ον εφευρέσεο)ν 
Σύμφωνα με μία ιαπωνική μελέτη, ο κύκλος ζωής το)ν προϊόνπυν συρρικνώνεται 
παγκοσμίως. Χωρίς να ερευνήσουμε τις πιθανές αιτίες του φαινομένου, φαίνεται 
ότι ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της εφεύρεσης, της διάθεσης του προϊόντος 
στην αγορά και της επόμενης γενιάς προϊόντων συνεχώς μειώνεται. Εάν συγκριθεί 
ο κύκλος ζωής τα)ν προϊόντων μεταξύ του 1981 και του 1991 προκύπτει ο 
ακόλουθος πίνακας:55 
Μεταβολές του κύκλου £ωής των προϊόντων μεταξύ 1981 και 1991 
ΜρΧοκίη Καμία |ΐκι<φολή ΛύξηοηΙ 
(Πηγή: Ιαπωνική Ιδρυμα Πνευματικής Ιδιοκτησίας, 1991) 
55 Ερωτηματολόγιο σχετικά με τους καρπούς της Ε&Α, Ιαποτνικό Ίδρυμα Πνευματικής 
Ιδιοκτησίας, 1991. 
-26-
Η μείωση του κύκλου ζωής των προϊόντων καθιστά αναγκαία την ταχεία 
προστασία της εφεύρεσης. Η μεγάλη διάρκεια της προστασίας δεν έχει τόση 
σημασία. Ως εκ τούτου, στην Ιαπωνία η διάθεση στην αγορά το)ν προϊόντων που 
προστατεύονται με \)πόδειγμα χρησιμότητας γίνεται συνήθως στο διάστημα που 
μεσολαβεί από την κατάθεση μέχρι τη δημοσίευση.56 
Διάθεση στην αγορά προϊόντων που προστατεύονται με υπόδειγμα νρησιμότητας. 
σε ποσοστό επί τοις εκατό 
Μιτ((£,ι'ιτης ht||u><i(i'itm|ç 
"Κ /<>1>»ÏY'I<»IÇ wii της 
Μεταξύ τιις Λημοοίπκίης 
της αίτηστις και της 
Μρταξύ ττις κατάΟεοης 
ττις aUt)(j»|ç και τιις 
lljuv από την κατάΟϊοη 
0 10 20 30 40 50 60 70 SO 80 100 
(Πηγή: Ερωτηματολόγιο σχετικά με τη νομική προστασία των καρπών της ΙΪ&Α, Ιαπωνικό Ιδρυμα Πνευματικής 
Ιδιοκτησίας, 1991) 
Ως εκ τούτου, στην Ιαπωνία πρόκειται να καταργηθεί στο εγγύς μέλλον η έρευνα 
για την απόδειξη του νέου της εφεύρεσης. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος 
αντιμετώπισης της ανάγκης για ταχεία προστασία βραχύβιων εφευρέσεων.58 
56 Ερωτηματολόγιο σχετικά με τους καρπούς της Ε&Α, Ιαπωνικό Ίδρυμα Πνευματικής 
Ιδιοκτησίας, 1991. 
57 
58 Το σύνολο υπερβαίνει το 100%, διότι ήταν δυνατές περισσότερες από μία απαντήσεις. 
Έκθεση της επιτροπής για τη νομοθεσία σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα 
υποδείγματα χρησιμότητας και την εφαρμογή τους με σκοπό τη διεθνή εναρμόνιση, Συμβούλιο 
Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας του ΜΙΤΙ, 1991. 
27 
Στις Ηνωμένες Πολιτείες το Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας έχει εκπονήσει 
μελέτη σχετικά με τη διάρκεια πυν εφευρέσε(»ν. Τα στοιχεία αναλύονται ανά 
οικονομικό κλάδο και δείχνουν την ποσοστιαία μεταβολή του χρονικού 
διαστήματος που μεσολαβεί μέχρι να αντικαταστήσει μία εταιρεία μία γενιά 
εφευρέσεων με νέες εφευρέσεις. Όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή της μεταβολής, τόσο 
περισσότερο ο σχετικός κλάδος έχει την τάση να μειώνει τη διάρκεια των γενεών 
εφευρέσεων 59 
Τάοτι Jtooc ιιείωση του γοόνου tjofic των εφευρέσεων. 1987-91. σε ποσοστό επί τοις 
Α60 
εκατό 
(Πηγή: Business Week, Science and Technology, 3 Αυγούστου 1992, CHI Research Inc.) 
Από τα στοιχεία προκύπτει ότι σε όλους τους κλάδους με εξαίρεση τα καύσιμα, τα 
είδη διατροφής και τα χημικά προϊόντα, παρατηρείται τάση ταχύτερης ανάπτυξης 
νέων εφευρέσεων. 
Σύμφωνα με την έρευνα, ο μέσος χρόνος ζωής μίας εφεύρεσης σήμερα δεν 
υπερβαίνει τα έξι έτη.61 Μία μελέτη σχετικά με τις εφευρέσεις στις μεγαλύτερες 
εταιρείες του κόσμου επιβεβαιώνει τα ανωτέρω στοιχεία: .62 
59 
61 
62 Business Week, Science and Technology, 3 Αυγούστου 1992 McGraw-Hill Inc. 
Ο χρόνος ζωής μίας εφεύρεσης λήγει όταν εμφανίζεται μία νέα εφεύρεση που την υπερκαλύπτει 
από τεχνική άποψη. Για τον λόγο αυτόν, συχνά ο χρόνος ζαχής μίας εφεύρεσης είναι μικρότερος 
από τη διάρκεια του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, που μπορεί να διατηρηθεί για μεγαλύτερο 
διάστημα. 
Business Week, Science and Technology, 3 Αυγούστου 1992 CHI Research Inc. 
Business Week, Science and Technology, 3 Αυγούστου 1992 CHI Research Inc. 
-28 
Χρόνος £ωής των εφευρέσεων σε έτη 
(Πηγή: Business Week, Science and Technology, 3 Αυγούστου 1992 CHI Research Inc.) 
Εάν επιχειρήσουμε να εξετάσουμε τη μείωση του κύκλου ζωής των προϊόντων και 
της διάρκειας ζωής των εφευρέσεων σε σχέση με τους κλάδους που χρησιμοποιούν 
συχνότερα την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας, θα διαπιστώσουμε ότι 
υπάρχει εντυπωσιακή αντιστοιχία. Η κατασκευή μηχανημάτων, η 
ηλεκτρομηχανολογία και η αυτοκινητοβιομηχανία είναι οι κλάδοι που καταθέτουν 
τα περισσότερα υποδείγματα χρησιμότητας, αλλά παράλληλα είναι και οι κλάδοι 
όπου παρατηρείται σε μεγαλύτερο βαθμό τάση περαιτέρω μείωσης του κύκλου ζωής 
των προϊόντων και του χρόνου ζωής των εφευρέσεων. 
Το 1991 το διάστημα που μεσολαβούσε (χπό την κατάθεση μίας αίτησης για 
χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων 
Ευρεσιτεχνίας μέχρι τη χορήγηση ή μη του διπλώματος μετά την εξέταση της 
αίτησης, ήταν 44 μήνες στο ήμισυ των περιπτώσεων.63 Εάν συγκρίνουμε το 
διάστημα αυτό με τη μέση διάρκεια ζωής των εφευρέσεων, καταλήγουμε στο 
συμπέρασμα ότι ο κύκλος ζωής των εφευρέσεων θα μειωθεί περαιτέρω στο μέλλον 
και, ως εκ τούτου, θα καταστεί περισσότερο αναγκαία μία μορφή προστασίας που 
θα μπορεί να αποκτηθεί γρήγορα για βραχύβιες εφευρέσεις, ανεξάρτητα από τα 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το υπόδειγμα χρησιμότητας αποτελεί το καλύτερο μέσο 
για την κάλυψη της ανάγκης αυτής. 
63 Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλο)μάτων Ευρεσιτεχνίας, 1991, σελ. 28. 
-29-
(ν) Μεταβολές που επηρεάζουν την τεχνολογική πρόοδο 
και τη διάρκεια χρησιμοποίησης το>ν εφευρέσεο)ν στην 
Ευρ(ΐ>παϊκη Ένοκτη 
ΙΙροκειμένου να διαμορφωθεί μία σαφέστερη εικόνα της προστασίας που 
χρειάζονται οι βιομηχανικές επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες, τους 
ζητήθηκε να χαρακτηρίσουν το εφευρετικό ύψος των εφευρέσεων τους ως μεγάλο, 
μέτριο ή μικρό. Τους υποβλήθηκε επίσης το ερώτημα κατά πόσο σχετίζεται η 
προστασία μικρής διάρκειας και τα βραχύβια προϊόντα. 64 
Ιδιαίτερα οι μεγάλες εταιρείες (που απασχολούν περισσότερους από 1.000 
εργαζόμενους: το 6% των ερωτηθέντων) αναμένουν ότι θα παραμείνει σταθερό το 
ποσοστό των εφευρέσεο)ν με μικρό εφευρετικό ύψος ή με μικρή διάρκεια χρήσης. 
Ως εκ τούτου, οι εταιρείες αυτές εκτιμούν, ως επί το πλείστον, ότι η εφευρετική 
δραστηριότητα δεν θα αυξηθεί ουσιωδώς, πέραν την τακτικής ανανέωσης του 
φάσματος των προϊόντων τους, και ότι η διάρκεια ζωής το>ν προϊόντων τους δεν 
θα μειωθεί περαιτέρω. 
Οι μικρότερες επιχειρήσεις έχουν διαφορετική άποψη: δέχονται ότι πρέπει να 
αναπτύξουν μεγαλύτερη δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα προκειμένου να 
διατηρήσουν την ανταγωνιστική τους θέση. Συνεπώς, η πλειοψηφία τους εκτιμά ότι 
θα αυξηθεί το ποσοστό των "μικρών" εφευρέσεων και των εφευρέσεων με μικρότερη 
διάρκεια εκμετάλλευσης. 
Συχνά οι MME εκφράζουν την άποψη ότι, λόγω της όξυνσης του ανταγωνισμού, 
πρέπει να εντείνουν την εφευρετική τους δραστηριότητα. Για το λόγο αυτό 
εκτιμούν ότι οι εφευρέσεις με μικρό εφευρετικό ύψος ή με μικρή διάρκεια 
εκμετάλλευσης θα διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στο μέλλον. Συνεπώς, θα 
καταστεί εντονότερη η ανάγκη για μία κατάλληλη μορφή προστασίας, που 
παρέχεται κατά τον καλύτερο τρόπο από το υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Για την αξιολόγηση των μελλοντικών αναγκών πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι 
μόνο ένα μικρό ποσοστό των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών και όλων των 
κλάδων (όχι μεγαλύτερο του 10%) εκτιμά ότι το ποσοστό των "μικρών" εφευρέσεων 
θα μειωθεί. 
64 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτώσεις της νομικής προστασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2.3. 
-30-
(δ) Η σημασία του κοινοτικού υποδείγματος χρησιιιότητας 
για TIC βιομηχανικές επινειρήσεις και τους 
ανεξάρτητους εφευρέτες 
Έχοντας υπόψη τις εξελίξεις στον τομέα της εφευρετικής δραστηριότητας, τέθηκε 
το ερώτημα σε βιομηχανικές επιχειρήσεις και ανεξάρτητους εφευρέτες στη Γαλλία, 
την Ισπανία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία κατά πόσο θα τους 
ενδιέφερε μία μορφή προστασίας για τη διευκόλυνση της διάθεσης στην αγορά των 
"μικρών" εφευρέσεων, με λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις σε σύγκριση με το 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη εξέταση και, κατά 
συνέπεια, με μικρότερο κόστος, αλλά και μικρότερης διάρκειας.65 
Σύμφωνα με τα (Αποτελέσματα της έρευνας, είναι αναμφίβολο ότι υπάρχει αρκετά 
μεγάλη ανάγκη για μία τέτοια μορφή προστασίας. Κατά μέσον όρο το 39% των 
ερωτηθέντων απάντησαν ότι θα τους ενδιέφερε "πάρα πολύ", το 32% ότι θα τους 
ενδιέφερε "αρκετά" και μόνο το 20% απάντησε ότι θα τους ενδιέφερε "λίγο". Το 9%, 
δηλαδή μικρό ποσοστό, απαντά ότι "δεν γνωρίζει". 
Η ανάλυση των αποτελεσμάτων με βάση το μέγεθος των επιχειρήσεων δείχνει ότι 
υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον μεταξύ των μικρότερων επιχειρήσεων που 
απασχολούν μέχρι 500 εργαζομένους. Σχεδόν η μία στις δύο επιχειρήσεις αυτού του 
μεγέθους απάντησε ότι θα ενδιαφερόταν πολύ. Το ενδιαφέρον είναι κάπως 
μικρότερο μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων που απασχολούν περισσότερους από 
1000 εργαζομένους. 
65 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτώσεις της νομικής προστασίας των υποδειγμάτων 
χρησιμότητας για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2.10. 
-31-
Ενδιαφέρον νια την προστ(χσία με υπόδειγμα νρησιιιότητας στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση (%) 
Ανά επιλεγμένο κράτος μέλος 
[•πά(χιπολνι Βαρκττά α λίγο αδρνγνοι^ίζω Ι 
Hviiifu-vo Ηαοίλκιο 
Γαλλία 
Ιοπανία 
Ιταλία 
1>ρ)ΐανία 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης 
[•πάραπολύ • αρκετά Ολίγο QOPV γνώριζα 
Όλκς οι χαττιγορικς 
V(D τιιΐν KXX) f ργ(ΐζ<>|ΐίν<ι>ν 
SOI-1 (XX) 
μέχρι 100 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
32-
Ανάλογα με την εξαγωγική δραστηριότητα 
Ι πάρα πολύ • αρκετά Μλίγο Οδενγνυ>ρίζ<ι> 
Σύνολο 
νω του 50% 
30% - 50% 
10%-29% 
Ποσοστό εξαγωγών <10% 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, εκτιμήσεις της Ευρο>πα'ικής Επιτροπής, 1994) 
Η αναλυτική μελέτη των αποτελεσμάτων ανά χώρα δείχνει ότι ιδιαίτερο 
ενδιαφέρον για τη θέσπιση ενός ειδικού δικαιώματος που θα συμπληρώνει το 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας υπάρχει στη Γερμανία. Το 46% των εταιρειών και 
ανεξάρτητων εφευρετών της Γερμανίας απάντησε ότι θα ενδιαφερόταν πολύ και το 
30% ότι θα ενδιαφερόταν αρκετά. Παρόμοια, αποτελέσματα προέκυψαν και στην 
Ισπανία. Η ανωτέρω μορφή προστασίας θα γινόταν ευνοϊκά δεκτή και στις δύο 
χώρες. Αναμφίβολα, σ' αυτό συμβάλλει το γεγονός ότι στις δύο αυτές χώρες το 
σύστημα των υποδειγμάτων χρησιμότητας έχει ήδη μακρά παράδοση και 
εφαρμόζεται ευρέως. Οι εροπηθέντες διαθέτουν πρακτική εμπειρία και μπορούν 
ευκολότερα να συλλάβουν το νόημα της επέκτασης της προστασίας σε άλλες χώρες 
της ΕΕ και να εκτιμήσουν τη χρησιμότητα της για τη διάθεση των προϊόντων τους 
στις αγορές του εξωτερικού. 
Στα υπόλοιπα επιλεγμένα κράτη της ΕΕ οι ερωτηθέντες που απάντησαν ότι θα 
ενδιαφέρονταν "πάρα πολύ" για την προστασία του υποδείγματος χρησιμότητας 
αποτελούν σχετικά μικρότερο ποσοστό. Ωστόσο, εάν προσθέσουμε το ποσοστό 
όσων ενδιαφέρονται "πάρα πολύ" και όσων ενδιαφέρονται "αρκετά", 
διαπιστώνουμε ότι δεν υφίστανται μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών. 
Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο παρατηρείται μία αξιοσημείωτη πόλωση των 
απόψεων. Το ένα τρίτο περίπου των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των 
ανεξάρτητων εφευρετών θα ενδιαφέρονταν "πάρα πολύ", ενώ το ίδιο ποσοστό 
απαντά ότι θα ενδιαφερόταν "λίγο" για την εν λόγω μορφή προστασίας. Τούτο 
-33-
ενδέχεται να οφείλεται στο γεγονός ότι σήμερα δεν υπάρχει προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι επιχειρήσεις μπορούν να 
διαβλέψουν τα οικονομικά πλεονεκτήματα, αλλά αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό 
την ιδέα μίας νομοθετικής ρύθμισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο διότι δεν έχουν 
εμπειρία επί του θέματος. 
Εάν τα (χποτελέσματα αναλυθούν με βάση το ποσοστό των εξαγορών επί των 
συνολικοί πο)λήσεων, διαπιστοϊνεται ότι οι εταιρείες με ποσοστό εξαγο)γ(ί)ν 10% 
έως 50% εκδηλώνουν κάπως μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε σχέση με τις επιχειρήσεις 
που έχουν ποσοστό εξαγωγών μικρότερο του 10%. Επομένως, το ενδιαφέρον για 
την προστασία με κοινοτικό υπόδειγμα χρησιμότητας είναι σε μεγάλο βαθμό 
ανεξάρτητο από την εξαγωγική δραστηριότητα μίας επιχείρησης. 
Η ομοιογένεια αυτή των απαντήσεων δείχνει ότι, ανεξάρτητα από τις πωλήσεις που 
πραγματοποιούν επί του παρόντος στην ενιαία αγορά, οι βιομηχανικές 
επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες θέλουν τουλάχιστον να αφήσουν 
ανοιχτή τη δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης τους στο εξωτερικό και, για τον 
λόγο αυτόν, ενδιαφέρονται για την προστασία με το υπόδειγμα χρησιμότητας σε 
ολόκληρη την ΕΕ. 
Δ. Οι επιπτώσεις των διαφορών στην κοινή αγορά 
Λόγω της οικονομικής σημασίας της προστασίας του υποδείγματος χρησιμότητας, 
οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων εθνικών συστημάτων έχουν πρακτικές 
επιπτώσεις. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον οι διαφορές αυτές 
παρεμποδίζουν την ελεύθερη διακίνηση των αγαθών και νοθεύουν τον 
ανταγωνισμό με αποτέλεσμα να αντιβαίνουν στην εγκαθίδρυση της εσωτερικής 
αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 7Α της Συνθήκης ΕΚ. 
1. Παρεμπόδιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων 
Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και η τελωνειακή ένωση αποτελούν τη 
βάση της Κοινότητας. Αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπονται 
στο άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΚ με την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς66, η οποία θα 
προκύψει από τη συγχώνευση των εθνικών αγορών και τη σταδιακή προσέγγιση της 
οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών. Η κοινή αγορά είναι αδιανόητη χωρίς 
την ενιαία αγορά εμπορευμάτων. Οι διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με την 
ελεύθερη διακίνηση των αγαθών αποσκοπούν στην προώθηση της ολοκλήρωσης 
επιτρέποντας στους ιδιώτες να διακινούν ελεύθερα και κατά τη βούληση τους 
εμπορεύματα μεταξύ των κρατών μελών, με τα λιγότερα δυνατά εμπόδια. Για το 
66 Βλ. άρθρο 7Α της Συνθήκης ΕΚ. 
34-
λόγο αυτό η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων χαρακτηρίζεται από τη 
Συνθήκη ΕΟΚ ο>ς "θεμέλιο της Κοινότητας". Το Δικαστήριο έχει αναφερθεί "στον 
βασικό σκοπό της Συνθήκης, που είναι η ενοποίηση το>ν εθνικίόν αγορών σε μία 
ενιαία αγορά".67 
Τα εθνικά συστήματα προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας που απαιτούν 
καταχώρηση του σχετικού δικακόματος σε ένα κράτος μέλος παρέχουν προστασία 
μόνο στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους. Συνεπώς, εάν δεν εναρμονισθούν οι 
νομοθεσίες ο δικαιούχος μπορεί να εμποδίσει την εισαγωγή προστατευόμενων 
αγαθών που παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο χο>ρίς την άδεια του. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο τα δικαιο')ματα διανοητικής ιδιοκτησίας που χορηγούν τα 
κράτη μέλη μπορούν λόγω της φύσης τους να χρησιμοποιηθούν για την 
παρεμπόδιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. 
Το Δικαστήριο ερμηνεύοντας τα άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης ΕΚ ήρε την 
σύγκρουση αυτή μεταξύ των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και της αρχής 
της ελεύθερης κυκλοφορίας το>ν εμπορευμάτων. Η ερμηνεία του Δικαστηρίου 
συνίσταται βασικά στο ότι η Συνθήκη ΕΚ δεν επηρεάζει την ύπαρξη των 
δικαιωμάτων που αναγνωρίζει η νομοθεσία ενός κράτους μέλους στον τομέα της 
βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, αλλά η άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων 
μπορεί να περιορισθεί από τις απαγορευτικές διατάξεις της Συνθήκης: η ελεύθερη 
κυκλοφορία των εμπορευμάτων μπορεί να περιορισθεί μόνο σε περίπτωση που 
τούτο "δικαιολογείται (χπό την εξασφάλιση το>ν δικαιωμάτοον τα οποία αποτελούν 
το ειδικό αντικείμενο" του δικαιώματος ιδιοκτησίας.68 
Το υπόδειγμα χρησιμότητας παρέχει πρόσθετη προστασία στις τεχνικές εφευρέσεις 
και, κατ'αναλογία με την προστασία του διπλώματος ευρεσιτεχνίας69, μπορεί να 
περιληφθεί στη "βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία" που αναφέρεται στο άρθρο 
36 της Συνθήκης ΕΚ. Ωστόσο, λόγω των διαφορών μεταξύ των συστημάτων 
προστασίας, η εφαρμογή των αρχών σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των 
εμπορευμάτων παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες. 
Τα κράτη μέλη είναι καταρχήν ελεύθερα να διαμορφώσουν κατά τη βούληση τους 
την προστασία με υποδείγματα χρησιμότητας, υπό τον όρο ότι τα μέτρα που 
λαμβάνουν δεν συνιστούν αυθαίρετη διάκριση ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό του 
εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών.70 Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να μην 
67 
68 
69 
70 Υπόθεση 78/80 Deutsche Grammophon κατά Metro, Συλλογή 1971, σ. 487, παράγραφος 6, 
τελευταίο εδάφιο. 
Βλ. π.χ. Υπόθεση 192/73 Van Zuylen κατά Hag, Συλλογή 1974, ο. 731 και Υπόθεση 15/74 
Centrafarm κατά Sterling Drug, Συλλογή 1974, σ. 1147. 
Π.χ. Centrafarm, ανωτέρω. 
Υπόθεση 53/87 Consorzio Italiano κατά Renault, Συλλογή 1988, σ. 6039, σκέψη 12. 
-35-
θεσπίσουν αυτή τη μορφή προστασίας, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το 
Λουξεμβούργο και η Σουηδία, ή, να θέσουν διαφορετικές προϋποθέσεις. Οι 
εφευρέσεις με μικρό εφευρετικό ύψος είναι δεκτικές προστασίας μόνο στις χώρες 
όπου υπάρχει προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητίχς. Το γεγονός ότι στην Ισπανία 
αρκεί η εφεύρεση να έχει σχετικώς νέο χαρακτήρα σημαίνει ότι οι εφευρέσεις που 
έχουν ήδη δημοσιευθεί σε άλλα κράτη μέλη είναι, παρά το γεγονός αυτό, δεκτικές 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Ισπανία. Ένα δικαίωμα που έχει 
αποκτηθεί υπό τις συνθήκες αυτές εμπίπτει στις παρεκκλίσεις από την 
προβλεπόμενη στο άρθρο 30 αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, 
οι οποίες επιτρέπονται βάσει του άρθρου 36.71 Οι διαφορές μεταξύ των 
συστημάτων προστασίας, τις οποίες ο δικαιούχος δεν μπορεί να επηρεάσει, τον 
υποχρεώνουν να αποφεύγει τις αγορές όπου δεν μπορεί να εξασφαλίσει ισότιμη 
προστασία της εφεύρεσης του. Αφότου θεσπίστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο η 
προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων72, δεν είναι πλέον δυνατή η καταχώρηση 
δικαιώματος προστασίας για τα αγαθά η μορφή των οποίων καθορίζεται 
αποκλειστικά από την τεχνική τους λειτουργία73. Ως εκ τούτου, δημιουργείται ένας 
φραγμός μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και τα>ν άλλων αγορών. 
Συνεπώς, οι υφιστάμενες διαφορές έχουν άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στις 
συναλλαγές εντός της Κοινότητας και στη δυνατότητα των επιχειρήσεων να 
αντιμετωπίζουν την κοινή αγορά ως ένα ενιαίο σύνολο για τις δραστηριότητες 
τους.74 Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων παρεμποδίζεται και, όπως έχει 
παρατηρήσει επανειλημμένα το Δικαστήριο, το φαινόμενο αυτό αποτελεί 
αναπόφευκτη συνέπεια της μη εναρμόνισης των νομοθεσιών.15 
2. Νόθευση του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά 
Το άρθρο 3, στοιχείο ζ της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει την εγκαθίδρυση ενός 
συστήματος που εξασφαλίζει ανόθευτο ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά. Ο 
στόχος αυτός συνδέεται με το άρθρο 2 που προβλέπει "την αρμονική και ισόρροπη 
ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων" σε ολόκληρη την Κοινότητα.76 Για να 
μπορέσουν οι επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες που 
75 
76 Υπόθεση 35/87 Thetford κατά Fiamma, Συλλογή 1988, σ. 3585. 
Copyright, Designs and Patents Act 1988. 
Cornish, Intellectual Property, 1989, Κεφάλαιο 14, 14-106. 
Απόσπασμα από το Αευκό Βφλίο της Επιτροπής σχετικά με την Ολοκλήραχτη της Εσαττερικής 
Αγοράς, Ιούνιος 1985, παράγραφος 145: "Οι διαφορές μεταξύ τ<ον νομοθεσκόν περί πνευματικής 
ιδιοκτησίας έχουν άμεσες και αρνητικές επιπτίόσεις στο ενδοκοινοτικό εμπόριο και στη 
δυνατότητα τονν επιχειρήσεονν να αντιμεταιπίζουν την κοινή αγορά (ος ένα ενιαίο περιβάλλον για 
τις οικονομικές τους δραστηριότητες." 
Π.χ. Υπόθεση 53/87 Consorzio Italiano κατά Renault, ανωτέρω, σκέψη 10, με άλλες παραπομπές. 
Manfred Zuleeg in Groeben, Kommentar zum EWG-Vertrag, τέταρτη έκδοση, σημείο 9 σχετικά με 
το άρθρο 3. 
-36-
θεσπίζει η Συνθήκη ΕΚ, οι κανόνες προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
πρέπει να επιτρέπουν έναν υγιή ανταγωνισμό μεταξύ τους.77 
Αόγο) το>ν υφιστάμενοκν διαφορίόν, οι εταιρείες ή οι ανεξάρτητοι εφευρέτες που 
επιθυμούν να εκμεταλλευτούν μία εφεύρεση σε διάφορα κράτη μέλη αναγκάζονται 
να εξοικειωθούν με πολλές διαφορετικές νομοθεσίες ή να καταφύγουν στις 
δαπανηρές υπηρεσίες συμβούλων σε κάθε κράτος μέλος. Τούτο είναι εφικτό για τις 
μεγάλες επιχειρήσεις που μπορούν να επενδύσουν μεγάλα χρηματικά ποσά για την 
προώθηση και προστασία των εφευρέσεων τους. Αντίθετα, για τους ανεξάρτητους 
εφευρέτες και τις MME οι διαφορές των νομοθεσιών και η παρεπόμενη ανάγκη 
νομικών συμβουλών δημιουργούν διοικητικά προβλήματα, ενο') συχνά το κόστος 
τους είναι απαγορευτικό, γεγονός που περιορίζει την εφευρετική δραστηριότητα 
των εταιρειών αυτών και, συνεπώς, νοθεύει τον ανταγοηασμό. 
Στις χο')ρες όπου απαιτείται το ίδιο εq)ευρετικό ύψος για τα υποδείγματα 
χρησιμότητας και τα διπλα>ματα ευρεσιτεχνίας δεν υπάρχει επαρκής προστασία για 
τις εφευρέσεις που συνιστούν μικρή πρόοδο της τεχνικής. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, 
στο Λουξεμβούργο και στη Σουηδία δεν υφίσταται προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Στις χώρες όπου δεν υφίσταται αποτελεσματική προστασία τα 
εμπορεύματα μπορούν να γίνουν αντικείμενο απομίμησης χο)ρίς να υπάρχει 
δυνατότητα επανόρθωσης. 
Τα αντίγραφα έχουν συνήθως μικρότερο κόστος κατασκευής από τα πρωτότυπα, 
διότι ο κατασκευαστής δεν χρειάζεται να καλύψει το κόστος της καινοτομίας και, 
συνεπώς, μπορούν να πωληθούν σε χαμηλότερη τιμή σε σχέση με τα πρωτότυπα.78 
Κατ' αυτόν τον τρόπο στις χώρες με χαμηλό επίπεδο προστασίας υπάρχει κίνδυνος 
η απομίμηση να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς σε σχέση με το 
πρωτότυπο. Επιπλέον, καθώς προχωρά η ολοκλήρωση της εσοπερικής αγοράς, δεν 
αποκλείεται να καταστεί ευκολότερη η εισαγο)γή απομιμήσεων σε κράτη μέλη όπου 
το επίπεδο προστασίας είναι υψηλότερο. Εξάλλου, ο εισαγωγέας μπορεί απλώς να 
αγνοεί τις διαφορές μεταξύ το δύο συστημάτων προστασίας. Στην περίπτωση αυτή 
ο δικαιούχος δεν έχει άλλη επιλογή, παρά να προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά μίας 
επιχείρησης που ενδέχεται να έχει ενεργήσει καλόπιστα. 
77 
78 Langheine in Grabitz, άρθρο 100, παράγραφος 20, von der Groeben, Pipkorn, άρθρο 100A, σημείο 
17 και επόμενα. 
Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη νομική προστασία των βιομηχανικών σχεδίων και υποδείγματος, 
Ιούνιος 1991, 3.3.4, σελ. 31. 
-37-
Τούτο έρχεται σε αντίθεση με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στόχος της 
οποίας είναι η προστασία των δικαιωμάτων που έχουν αποκτηθεί χάρη στη 
δημιουργική προσπάθεια των ευρωπαίων εφευρετών καθώς και των σημαντικών 
επενδύσεων από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσει^. Επιπλέον, συνιστά νόθευση του 
ανταγωνισμού που μπορεί να αποφευχθεί εάν ισχύουν ίσοι όροι ανταγωνισμού για 
όλες τις επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητες στην κοινή αγορά80 
3. Συνέπειες για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις και τους ανεξάρτητους 
εφευρέτες 
Τα εθνικά συστήματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη έχουν εν γένει 
προσαρμοσθεί στο ευρωπαϊκό δίκαιο τα)ν διπλοίμάτων ευρεσιτεχνίας. Αν και η 
σύμβαση για τη χορήγηση ευροΜίαϊκών διπλωμάτο)ν ευρεσιτεχνίας διαμορφώθηκε 
κατά τρόπον ώστε να μην θίγονται τα εθνικά συστήματα, μετά από τη διαδικασία 
εκούσιας εναρμόνισης81 που ακολούθησε, οι πρακτικές προϋποθέσεις για την 
κατάθεση διασυνοριακών αιτήσεων έχουν απλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. 
Η κατάσταση που επικρατεί όσον αφορά τα υποδείγματα χρησιμότητας είναι 
τελείως διαφορετική. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, υπάρχει ένα ευρύ φάσμα 
συστημάτων υποδείγματος χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα συστήματα 
αυτά χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από τους καταθέτες του οικείου κράτους, 
κατά δεύτερο λόγο από καταθέτες που προέρχονται από άλλες χώρες της 
Κοινότητας και πολύ σπανιότερα από καταθέτες που προέρχονται από τρίτες 
χώρες. 
Λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των διεθνών συναλλαγών, λόγω της επέκτασης 
του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας, η εξέλιξη αυτή δεν είναι ίσως η 
αναμενόμενη. Θα έπρεπε να παρατηρείται αύξηση του αριθμού αιτήσεων για 
διπλο')ματα ευρεσιτεχνίας ή άλλες μορφές προστασίας το)ν τεχνικών εφευρέσεων, 
όχι μόνο στις εγχώριες αγορές, αλλά και στις ξένες. Επιπλέον η ανταλλαγή των 
πληροφοριών γίνεται με μεγαλύτερη ταχύτητα, οι διεθνείς εκθέσεις αποτελούν 
σημαντικό μέσο παρουσίασης των καινοτομιών, με αποτέλεσμα να είναι ακόμη 
περισσότερο αναγκαία η προστασία έναντι των επιχειρήσεων που δεν διστάζουν να 
μιμηθούν τα προϊόντα των ανταγωνιστών τους. 
Ωστόσο, στην πράξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σπανίως επιδιώκεται η απόκτηση 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε αγορές εκτός της Ένωσης, ενώ το ίδιο 
79 
80 Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη νομική προστασία των βιομηχανικάί>ν σχεδίων xui υποδείγματος, 
Ιούνιος 1991, σημείο 3.5, σελ. 33. 
Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη νομική προστασία των βιομηχανικοί σχεδίοτν και υποδείγματος, 
Ιούνιος 1991, σημείο 3.3.1, σελ. 31. 
Βλ. Van Benthem, Grur Int., 1993 
-38-
ισχύει και αντίστροφα. Από τη μελέτη των αιτήσεων σε ασιατικές χώρες όπου 
προβλέπεται η νομική προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας προκύπτει ότι οι 
ευρίυπαϊκές εταιρείες δεν την χρησιμοποιούν. ΙΙαρομοίως, οι ασιατικές εταιρείες 
αξιοποιούν ελάχιστα τις δυνατότητες που παρέχουν τα ευρωπαϊκά συστήματα 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Ακόμη και σε αγορές που παρουσιάζουν 
μεγάλο ενδιαφέρον για τις ασιατικές εταιρείες, όπως για παράδειγμα στη γερμανική 
αγορά, υποβάλλονται πολύ λίγες αιτήσεις για τη χορήγηση υποδείγματος 
χρησιμότητας. 
Σύγκριση των εθνικοόν και ξένων αιτήσεων για τη χορήγηση υποδείγματος 
χρησιμότητας το 1991 
_f [Από κατοίκους της χώρας Από αλλοδαπούς 
Γερμανία 13.920 1633 
Κορέα 25.125 770 
Κίνα 33.157 125 
Ιαπωνία 113.340 1.334 
(Πηγή: Στατιστικές βιομηχανικής ιδιοκτησίας 1991, δημοσίευση A, WIPO, Γενεύη) 
Κατανομή των αιτήσεων που κατατίθενται στο εξωτερικό ανά χώρα 
MmmmmmmmmmmmmmmmmmmBmtmmmmaÊmmmmmammiammmmBmmmiBmmmimmmmmmammmmmmaemmimmmmam 
Αιτήσεις γερμανικών Αιτήσεις ιαπωνικών 
εταιρειών στην/στο εταιρειών στην/στο 
Γερμανία m 64 
Ιαπωνία 145 -
Ισπανία 48 5 
Πορτογαλία 20 -
Βραζιλία 1 5 
Κίνα 4 14 
Μεξικό 2 -
Πολωνία 3 
•-----"«•""•™"'™™'ι™!—™"!—™™«ι ιι ιι mm ιι • -11 ι 11 iL—ι—— • ——— 
(Πηγή: Στατιστικές βιομηχανικής ιδιοκτησίας 1991, δημοσίευση A, W1PO, Γενεύη) 
Συνεπώς, η Επιτροπή εκτιμά ότι η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας 
περιορίζεται στην εγχώρια αγορά Ωστόσο, η αγορά αυτή αναπτύσσεται στο πλαίσιο 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς και δεν 
πρέπει να εξομειώνεται με την αγορά ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους. 
Ωστόσο, ακόμη και στην ενιαία αγορά οι διασυνοριακές αιτήσεις αποτελούν 
μάλλον εξαίρεση. Προκειμένου να διερευνηθούν τα αίτια της υποβολής μικρού 
αριθμού διασυνοριακών αιτήσεων, τέθηκε σε βιομηχανικές επιχειρήσεις και 
-39-
ανεξάρτητους εφευρέτες σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ το ερώτημα κατά πόσον οι 
διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
δημιουργούν πρακτικές δυσκολίες για την προστασία των εφευρέσεων.82 
Δυσκολίες που προκαλεί στην προστασία των εφευρέσεων η ύπαρξη διαφορετικών 
συστήματος υποδείγματος χρησιμότητας στην Ευρακιταϊκή Ένωση (%) 
Ανά επιλεγμένη χώρα της ΕΕ 
(•αρκπί'ςίιηςιιοβαρίς Βλίγρς Οοι-νγνυιρίε,ΐι) Ι 
όλρς οι x»i\wç 
ΗνοιμΓνο Βασίλπο 
Γαλλία 
Ιοπανία 
Ιτίΐλύι 
1>ρ|ΐανία 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης 
Ιαρκετέςέα*; σοβαρές Βλίγρς αί>ρνγν<ιιρίζ(ΐ> | 
Όλες οι Επιχριρήοτ ις 
νωτοιν 1(ΧΧ)Ρ(τγ(ΐζο|ΐτνϋ>ν 
501 κος 1000 
101 «ας 500 
Μέχρι 100 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
82 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτ<ί>σεις της νομικής προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένακτης, 2.7. 
40-
Ανάλογα με την εξαγο>γική δραστηριότητα της επιχείρησης 
ΙΙοοοοτό κξαγωγιι'ιν 50% 
Κάτω ton ιο% |(ΐ(>κηΐς iiDÇdofWtoiç ΒλΙγί'ς ΟΛι νγνιιιοί,ζιι 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, 1993, εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 1994) 
Κατά μέσον όρον το 50% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν 
ότι υπάρχουν "σοβαρές" ή "αρκετές" δυσκολίες για την κατάθεση διασυνοριακών 
αιτήσεων για υπόδειγμα χρησιμότητας στην ενιαία αγορά. 
Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι ένας αρκετά μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων 
απάντησε στο εροπημα αυτό ότι δεν έχει γνώμη. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι 
υπάρχει τέτοια ανομοιογένεια μεταξύ των συστημάτίον προστασίας ώστε οι 
εταιρείες και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες δεν είναι σε θέση να διαμορφώσουν γνώμη. 
Είναι εύλογο ότι το υψηλότερο ποσοστό όσων δεν έχουν γνώμη παρατηρείται στο 
Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι μόνες μορφές 
προστασίας είναι το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, για τη χορήγηση του οποίου 
απαιτείται προηγούμενη εξέταση, και το καταχωρημένο δικαίωμα προστασίας των 
λειτουργικών σχεδίων και υποδειγμάτων. Στη Γαλλία δε, το certificat d'utilité έχει 
μεγάλες ομοιότητες με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.Οι εταιρείες των χωρών αυτών 
δεν έχουν σαφή ιδέα για το τι αντιπροσωπεύει ένα σύστημα προστασίας που 
υπάρχει παράλληλα με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί 
είτε αυτόνομα είτε επικουρικά με σκοπό την προστασία των τεχνικών εφευρέσεων 
που είτε συνιστούν μικρή πρόοδο της τεχνικής είτε είναι βραχύβιες. 
Παρά ταύτα, ένα σημαντικό ποσοστό το)ν ερωτηθέντος στο Ηνωμένο Βασίλειο και 
τη Γαλλία θεωρεί ότι η ισχύουσα κατάσταση δημιουργεί δυσκολίες (Ηνο)μένο 
Βασίλειο 35%, Γαλλία 41%). 
-41-
Εάν αναλυθούν τα αποτελέσματα ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, 
παρατηρείται ότι ποσοστό ελαφρώς ανώτερο του 50% των επιχειρήσεο)ν που 
απασχολούν μέχρι 1000 εργαζόμενους θεωρεί ότι υπάρχουν δυσκολίες για την 
προστίχσία των εφευρέσεων. Αντίθετα, τη γνώμη αυτή διατυπώνει μόνο το 34% των 
πολύ μεγάλων εταιρειών που απασχολούν περισσότερους από 1000 εργαζόμενους. 
Όσο μικρότερο είναι το μέγεθος το)ν επιχειρήσεων, τόσο συχνότερα διατυπώνεται η 
άποψη ότι η υφιστάμενη κατάσταση δημιουργεί δυσκολίες. Μία πιθανή εξήγηση 
είναι ότι οι μικρές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν τους (χπαραίτητους εμπειρογνίόμονες 
μεταξύ των στελεχών τους και δεν έχουν τη δυνατότητα να απευθύνονται σε 
εξωτερικούς συμβούλους παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις λόγω του κόστους. 
Το τμήμα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των μεγάλων επιχειρήσεων αντιμετωπίζει 
λιγότερες δυσκολίες στην κατάθεση υποδειγμάτων χρησιμότητας στις χώρες όπου 
εφαρμόζεται το σύστημα και όπου το επιβάλλει η θέση της επιχείρησης στην αγορά. 
Επίσης διαπιστώνεται ότι οι μικρές επιχειρήσεις συχνότερα δεν εκφράζουν γνο')μη, 
ενώ οι μεγάλες εταιρείες έχουν ήδη διαμορφώσει άποψη επί του θέματος. Τούτο 
δείχνει ότι οι μικρές επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες στην ευρωπαϊκή 
ενιαία αγορά δεν έχουν ακόμη ανάγκη προστασίας, διότι εξακολουθούν να πωλούν 
τα προϊόντα τους κυρίως στις παραδοσιακές τοπικές αγορές. 
Η ίδια κατάσταση παρουσιάζεται εάν μελετηθούν οι απαντήσεις σε συνάρτηση με 
την εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα. 
Όσο περισσότερες είναι οι εξαγωγικές δραστηριότητες της επιχείρησης, τόσο 
συχνότερα αναφέρουν οι επιχειρήσεις ότι έχουν προβλήματα για την προστασία 
των εφευρέσεων. Η εξαγωγική δραστηριότητα σχετίζεται άμεσα με το μέγεθος της 
επιχείρησης, γεγονός που σημαίνει ότι θίγονται κυρίως οι μεγάλες επιχειρήσεις. 
Ωστόσο, ακόμη και όταν η επιχείρηση έχει μικρή εξαγωγική δραστηριότητα 
(ποσοστό των εξαγωγών επί των συνολικών πωλήσεων μικρότερο του 10%) το 41% 
των ερωτηθέντων ανέφερε ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες. 
Επομένως, κατά την άποψη των ερωτηθέντων, οι διαφορές μεταξύ των συστημάτων 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας καθιστούν δυσχερέστερη την προστασία 
των εφευρέσεων στην ενιαία αγορά Στις δυσχέρειες αυτές οφείλεται επίσης σε 
μεγάλο βαθμό το γεγονός ότι η εφαρμογή των υφιστάμενων συστημάτων 
προστασίας περιορίζεται στις εθνικές αγορές. 
-42-
Ε. Κοινοτικοί στόχοι και οικονομική αναγκαιότητα 
Μέχρι στιγμής διαπιστώθηκε ότι στα κράτη μέλη ισχύουν διάφορα συστήματα 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητίχς, η οπού/, έχει και θα εξακολουθήσει να έχει 
μεγάλη οικονομική σημασία. Οι διαφορές μεταξύ τίυν εθνικών συστημάτων 
αποτελούν εμπόδιο για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και τον 
ανόθευτο ανταγωνισμό. Η υφιστάμενη κατάσταση δεν είναι ικανοποιητική και η 
διατήρηση της έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της ευρίοπαϊκής ολοκλήρωσης. 
Σύμφωνα με τα άρθρα 100Α και 7Α της Συνθήκης ΕΚ, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
οφείλει να λάβει μέτρα για τη βελτίωση μίας κατάστασης που είναι επιζήμια για την 
ενιαία αγορά και να συμβάλει κατ' αυτόν τον τρόπο στην καλύτερη λειτουργία της 
τελευταίας. 
Ωστόσο, κατά την άποψη της Επιτροπής, τα μέτρα εναρμόνισης για την 
εγκαθίδρυση και την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς πρέπει να 
ανταποκρίνονται στις υφιστάμενες και τις μελλοντικές οικονομικές ανάγκες. Η 
εξέλιξη της εφευρετικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που 
χαρακτηρίζεται από μία τάση για εφευρέσεις με μικρότερο εφευρετικό ύψος, από 
προσπάθεια ελαχιστοποίησης του κόστους, από συντομότερους κύκλους 
παραγωγής και εμπορίας, καθώς και από συντόμευση της διάρκειας ζωής των 
εφευρέσεων, καθιστά εντονότερη την ανάγκη για μία μορφή προστασίας που 
παρέχει ταχεία, απλή και μη δαπανηρή προστασία των τεχνικών εφευρέσεων στην 
κοινή αγορά. 
Τα δώδεκα διαφορετικά εθνικά συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
δεν συμβάλλουν στην επίτευξη του ανωτέρα) στόχου. Δεν γίνεται κανενός είδους 
μομφή γι'αυτό στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι, αφενός, είναι ελεύθερα να 
διαμορφώσουν κατά τη βούληση τους το σύστημα προστασίας που θα εφαρμόσουν 
και, αφετέρου, οι δυσκολίες που επισημάνθηκαν δεν καθίστανται εμφανείς εντός 
των ορίων των μεμονωμένων κρατών μελών, αλλά στις διασυνοριακές συναλλαγές 
στην ενιαία αγορά. 
Επομένως, για την υλοποίηση και την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς είναι 
απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για την άρση των παρατηρούμενων προβλημάτων σε 
κοινοτικό επίπεδο με τους εξής κύριους στόχους: 
.43-
προστασία των τεχνικών εφευρέσεων με μικρό εφευρετικό ύψος 
προστασία των βραχύβιων τεχνικοί εφευρέσεων 
ταχεία εξασφάλιση προστασίας 
θέσπιση μίας απλής διαδικασίας για την παροχή προστασίας 
χαμηλό κόστος προστασίας και 
ταχεία δημοσίευση για την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού. 
-44-
/// Ποια ιιέτοα πρέπει να ληφθούν 
Όπως είδαμε, η ύπαρξη διαφόρων μορφών προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητίχς 
έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. 
Προέκυψε το συμπέρασμα ότι η εναρμόνιση το)ν διαφόρίον συστημάτων 
προστασίας είναι το μόνο μέσο για την κάλυψη των αναγκών της οικονομίας και 
την προώθηση της ολοκλήρωσης της κοινής αγοράς. Εφόσον διαπιστώθηκε ότι η 
ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο είναι ίχπαραίτητη, πρέπει να εξετασθούν οι 
επιλογές που υπάρχουν όσον αφορά: 
• τη μορφή πουπρέπει να λάβουν τα νομοθετικά μέτρα και 
• το περιεχόμενο πον μέτρων που θα ληφθούν. 
-45-
Α. Η ενδεικνυόμενη μορφή νομοθετικών μέτρων 
Στόχος της εναρμόνισης δεν πρέπει να είναι μόνο η άρση το>ν μ.ειονεκτημάτ<ι>ν που 
προκύπτουν από την ανομοιογένεια το>ν διαφόρίον συστημάτίον προστασίας, τα 
οποία έχουν ήδη επισημανθεί, αλλά και η βελτίωση του γενικότερου επιπέδου 
προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Το άρθρο 100Α της Συνθήκης ΕΚ, σε 
συνδυασμό με το άρθρο 7Α, παρέχει στην Επιτροπή την αρμοδιότητα ανάληψης 
δράσης. 
Στα άρθρα 100Α και 7Α η Επιτροπή καλείται να προτείνει τα απαιτούμενα "μέτρα" 
για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Η "προσέγγιση των νομοθεσιών" δεν 
περιορίζεται στην εξάλειψη των διαφορών μεταξύ το>ν υφιστάμενων διατάξεων, 
αλλά περιλαμβάνει επιπλέον την άρση το>ν αντιφάσεων μεταξύ τα>ν υπαρχόντων 
κανονιστικών συστημάτων εν γένει.83 Τούτο μπορεί να ί)δηγήσει στη θέσπιση ενός 
συστήματος προστασίας σε ένα κράτος μέλος όπου δεν προβλεπόταν ανάλογο 
σύστημα, εφόσον το μέτρο αυτό συμβάλλει στην ολοκλήρο>ση της ενιαίας αγοράς. 
Τα μέτρα "εναρμόνισης" μπορούν να λάβουν τη μορφή μιας από τις πράξεις που 
αναφέρονται στο άρθρο 189 της Συνθήκης ΕΚ, και ιδιαίτερα του κανονισμού και 
της οδηγίας. Ωστόσο, κατά την ερμηνεία της διάταξης αυτής πρέπει να ληφθεί 
υπόψη η "Δήλωση σχετικά με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης ΕΟΚ" που 
διατυπώθηκε από τη συνδιάσκεψη των αντιπροσώπων το)ν κυβερνήσεων των 
κρατών μελών και προσαρτήθηκε στην τελική πράξη που υπεγράφη παράλληλα με 
την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη: αναφέρει ότι "η Επιτροπή θα ακολουθεί κατά 
προτίμηση την οδό των οδηγιών, εάν η εναρμόνιση συνεπάγεται, σε ένα ή 
περισσότερα κράτη μέλη, τροποποίηση νομοθετικών διατάξεων"."4 Η δήλωση αυτή 
καθιερίόνει μία ιεράρχηση το>ν νομοθετικοί πράξείον, σύμφωνα με την οποία 
δίδεται προτεραιότητα στην οδηγία, η οποία ίχποσκοπεί στην προσέγγιση των 
νομοθεσιών με βάση την αρχή της εδαφικότητας, ενώ ακολουθεί ο κανονισμός, που 
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θέσπιση ενιαίων κοινοτικών νομοθετικών 
διατάξεων. 
Όσον αφορά τα υποδείγματα χρησιμότητας, πρέπει να εξεταστεί κατ'αρχάς η 
προσέγγιση των εθνικών συστημάτων μέσω της έκδοσης οδηγίας που θα προβλέπει 
τη θέσπιση προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας και στις χώρες όπου δεν 
υφίσταται παρόμοια προστασία. Εφόσον οι επιχειρήσεις ή οι ανεξάρτητοι 
εφευρέτες ενδιαφέρονται να εξασφαλίσουν την προστασία της εφεύρεσης τους σε 
πλείονα κράτη μέλη καταθέτοντας μία μόνο αίτηση, πρέπει να ληφθούν μέτρα που 
83 Pipkorn, Groeben, άρθρο 100Α, σημεία 25,41. 
84 Geiger, EG-Vertrag, C.H. Beck, 1993, άρθρο 100 Α, σημείο 4. 
-46-
δεν θα περιορίζονται απλώς στην προσέγγιση τίον εθνικίόν συστημάτίον 
προστασίας. Μία δυνατότητα προς την κατεύθυνση αυτή θα ήταν η ευρύτερη 
προσέγγιση τίον νομοθεσίίόν με τη θέσπιση της αμοιβαίας αναγνώρισης της 
προστασίας που χορηγούν άλλα κράτη μέλη. Μία άλλη δυνατότητα είναι η θέσπιση 
ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικαιώματος προστασίας που θα υπερείχε των εθνικών 
συστημάτων προστασίας, χωρίς όμίος να τα αντικαθιστά. Τέλος, είναι επίσης 
δυνατός ο συνδυασμός περισσότερων δυνατοτήτων, εάν το αποτέλεσμα 
ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της ενιαίας αγοράς. 
Ι. Προσέγγιση των εθνικών συστημάτων 
Σήμερα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά οι περισσότεροι οικονομικοί κλάδοι ασκούν 
τις δραστηριότητες τους σε αγορές που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Δεν 
χρειάζεται να γίνει εδώ λεπτομερής εξέταση των παραγόντίον που συμβάλλουν στο 
φαινόμενο αυτό. Η εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς και η άρση των τελωνειακών 
φραγμών το 1993, οδήγησε σε μία χωρίς προηγούμενο γείογραφική διεύρυνση των 
αγορών πολλών προϊόντων. Η τάση αυτή θα καταστεί εντονότερη στο μέλλον. Τα 
σύνορα που σήμερα εξακολουθούν να υφίστανται δεν θα αποτελούν πλέον εμπόδιο 
στις συναλλαγές. Ωστόσο, προς το παρόν εξακολουθούν να υφίστανται τεχνητά 
σύνορα λόγω της ανομοιογενούς προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Για 
την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς δεν αρκεί η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα: 
η ενιαία αγορά πρέπει να αναγνωρίζεται ως τέτοια. Τούτο είναι δύσκολο όσο οι 
διαφορές μεταξύ ορισμένων δικαιωμάτοον πνευματικής ιδιοκτησίας είναι τόσο 
μεγάλες ώστε να αποθαρρύνεται ο καταθέτης να υποβάλει αίτηση για την παροχή 
αντίστοιχης προστασίας σε άλλα κράτη μέλη.85 Οι ίχποκλίσεις αυτές δημιουργούν 
διοικητικά προβλήματα που αντιμεποπίζονται με δυσκολία από όλους τους 
καταθέτες, αλλά ιδιαίτερα από τις MME και τους ανεξάρτηρους εφευρέτες. 
Επιπλέον, αποτελούν τροχοπέδη όχι μόνο για την εφευρετική δραστηριότητα των 
επιχειρήσεων, αλλά και για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. 
Για την εναρμόνιση των υφιστάμενων συστημάτων προστασίας μέσω οδηγίας, έτσι 
ώστε να δημιουργηθούν 15 παραπλήσια αλλά ξεχωριστά συστήματα προστασίας, 
απαιτείται: 
η θέσπιση της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στις χώρες όπου δεν 
υφίσταται και η εναρμόνιση των ουσιαστικών κανόνων που υφίστανται ήδη. 
85 Απόσπασμα από το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής σχετικά με την Ολοκλήροχιη της Εσοπερικής 
Αγοράς, Ιούνιος 1985, παράγραφος 145: "Οι διαφορές που υπάρχουν στη νομοθεσία για την 
πνευματική ιδιοκτησία έχουν άμεση αρνητική επίπτοχτη στο ενδοκοινοτικό εμπόριο και στην 
ικανότητα των επιχειρήσεων να αντιμεποπίζουν την κοινή αγορά ίος ένα ενιαίο περιβάλλον για 
την πραγματοποίηση τατν οικονομικά™ τους δραστηριότητος." 
-47-
(α) Θέσπιση νέων δικαιωμάτων 
Επί του παρόντος δεν υφίσταται προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, στο Λουξεμβούργο και στη Σουηδία. Η εναρμόνιση τα>ν 
νομοθεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεπάγεται τη θέσπιση της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας στις χώρες αυτές. Μέχρι σήμερα στο Λουξεμβούργο δεν 
υπάρχει καμία ανάλογη εμπειρία, αλλά στο Ηνίομένο Βασίλειο είχε υποβληθεί 
πρόταση για "δευτερεύον δίπλωμα ευρεσιτεχνίας" που εγκαταλείφθηκε το 1986.86 
Ωστόσο, σε πρόσφατη έρευνα επιχειρήσεις και ανεξάρτητοι εφευρέτες από το 
Ηνίομένο Βασίλειο εξέφρασαν ρητά την άποψη ότι η θέσπιση ενός ανάλογου 
δικαιώματος θα αποτελούσε πολύτιμο συμπλήρωμα της προστασίας με δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας που χορηγείται αφού προηγηθεί εξέταση.87 
86 Λευκό Βιβλίο σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία και την καινοτομία, Απρίλιος 1986, 3.6. 
87 Ifo-Institut, G. Weitzel: "Die Wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der 
Europâischen Union", κεφάλαιο 2.9.3- Zum Innovationsschutz in Grofibritannien - Φεβρουάριος 
1994. 
-48 
Εκδήλωση ενδιαφέροντος στο Ηνωμένο Βασίλειο για το υπόδειγμα χρησιμότητας 
Ενδιαφέρον, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης (%) 
|βμργ(ίλο ενδιαφέρον • Γνδί'χομκνως (no μέλλον Ο μικρό ενδιαφέρον προς το παρόν Ο μικρό ενδιαφέρον Ι 
Όλα χα (ΐιγΓί)τ| 
Vin τΐιιν ΚΧΧ) ιρΥΓίζομ/νοιν 
Μελλοντική χρησιμοποίηση πον υπί)δειγμάτο)ν χρησιμότητας, ίχνάλογα με το 
μέγεθος της επιχείρησης (%) 
Ι όλες ή σχεδόν όλες Βοι περισσότερες αένα μικρό ποσοστό οπεριμι• νοιιν για vci αποφασίσοιιν 
Όλα τα μ.εγέΟΐ| 
νω τιιΐν ΚΧΧ) εργαζομένων 
501-ΚΧΧ) 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, 1993, εκτιμήσεις της Ευρω 
παϊκής Επιτροπής, 1994) 
-49-
Κατά μέσον όρο το 53% των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων 
εφευρετών από το Ηνωμένο Βασίλειο που συμμετείχαν στην έρευνα εκδήλωσαν 
"μεγάλο ενδιαφέρον". Η κατανομή μεταξύ των μεγάλων και των μικρών 
επιχειρήσεων είναι χαρακτηριστική. Οι μικρές επιχειρήσεις (που απασχολούν μέχρι 
100 εργαζομένους) εκδήλωσαν μεγάλο ενδιαφέρον σε ποσοστό 76% και, επομένως, 
ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο από τις μεγάλες επιχειρήσεις (που απασχολούν 
περισσότερους από 1000 εργαζόμενους). Ωστόσο, και οι μεγάλες επιχειρήσεις 
εκδήλωσαν μεγάλο ενδιαφέρον σε ποσοστό 31%. Λίγες μόνο μικρές επιχειρήσεις, το 
3% όσων συμμετείχαν στην έρευνα, εξέφρασαν μικρό ενδιαφέρον, ενώ το 
αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 34% για τις μεγάλες επιχειρήσεις. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν σαφώς ότι η 
προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας, εάν υπήρχε, θα είχε μεγάλη οικονομική 
σημασία από τώρα. Ένα σχετικά μικρό ποσοστό, το 21% των ερωτηθέντων, θεωρεί 
ότι το εν λόγω σύστημα προστασίας θα ήταν σημαντικό μόνο στο μέλλον. 
Οι επιχειρήσεις και οι εφευρέτες του Ηνωμένου Βασιλείου που συμμετείχαν στην 
έρευνα εξέφρασαν εκτός από σχετικά μεγάλο ενδιαφέρον για την προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας, και την πρόθεση τους να την αξιοποιούν συχνά για τις 
εφευρέσεις τους. Και στο σημείο αυτό παρατηρούνται σημαντικές διαφορές 
ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. 
Μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων παρατηρείται μεγαλύτερη τάση αξιοποίησης του 
υπό μελέτη συστήματος προστασίας. Το 24% των μικρών επιχειρήσεων θα 
κατέθεταν αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας για "όλες ή σχεδόν όλες" τις 
εφευρέσεις τους, ενώ μεταξύ των άλλων κατηγοριών, το αντίστοιχο ποσοστό 
ανέρχεται στο 3% έως 9%. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις τηρούν περισσότερο στάση 
αναμονής σε σχέση με τις μικρές. Το 30% των μεγάλων επιχειρήσεων απάντησε ότι 
είναι πρόωρο να αποφανθεί, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις μικρές 
επιχειρήσεις είναι 18%. 
Αυτές οι θετικές αντιδράσεις των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των 
ανεξάρτητων εφευρετών στο Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να συμπληρωθούν με τα 
στοιχεία για το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία προτού ληφθεί τελική απόφαση 
σχετικά με το οικονομικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η θέσπιση του συστήματος 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
-50-
(β) Η προσέγγιση των εθνικών διατάξεων ουσιαστικού 
δικαίου σχετικά με το υπόδειγμα χρησιμότητας 
Σε περίπτωση θέσπισης προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στις χώρες όπου 
δεν υφίσταται παρόμοιο σύστημα και εναρμόνισης τίον υφιστάμενων συστημάτων 
στα κράτη μέλη, θα συνυπάρχουν δεκίχπέντε παρόμοια εθνικά συστήματα 
προστασίας. 
Οι δικαιούχοι θα γνωρίζουν ότι ισχύουν ισότιμα δικαιώματα σε όλα τα κράτη μέλη 
και δεν θα προσκρούουν πλέον σε μία πλειάδα διαφορετικών δικαιωμάτων. Είτε 
καταθέτουν αίτηση προστασίας σε μία μόνο χώρα είτε σε όλη την Ευρωπαϊκή 
Ένωση θα γνωρίζουν τις βασικές προϋποθέσεις και την έκταση ισχύος της 
χορηγούμενης προστασίας. Κατ'αυτόν τον τρόπο θα μειωθεί το κόστος και θα 
απλοποιηθεί η διαδικασία κατάθεσης αιτήσεων στα άλλα κράτη μέλη. Η εναρμόνιση 
των συστημάτων προστασίας μέσω οδηγίας που θα δημιουργήσει μία δέσμη 
αντίστοιχων δικαιωμάτων προστασίας θα αυξήσει σε μεγάλο βαθμό τα 
προσδοκώμενα πλεονεκτήματα της κατάθεσης μιας διασυνοριακής αίτησης. Τούτο 
αναμένεται να αποτελέσει κίνητρο για την εφευρετική δραστηριότητα. 
Η προσέγγιση των νομοθεσιών προϋποθέτει οπωσδήποτε τη θέσπιση διατάξεων 
ουσιαστικού δικαίου σχετικά με το αντικείμενο της προστασίας, τις απαιτούμενες 
προϋποθέσεις, την έκταση και τη διάρκεια της προστασίας, τους λόγους 
απαράδεκτου ή ακυρότητας και την ανάλωση των δικαιωμάτων. Κατ'αυτόν τον 
τρόπο θα μειωθεί ο αριθμός των συγκρούσεων που είναι επιζήμιες για την ενιαία 
αγορά, χωρίς ωστόσο να εκλείψουν οι αιτίες τους. 
2. Ευρύτερη προσέγγιση των νομοθεσιών 
Η προσέγγιση των εθνικών κανόνων ουσιαστικού δικαίου περί υποδειγμάτων 
χρησιμότητας μέσω μίας οδηγίας θα είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μίας δέσμης 
παράλληλων δικαιωμάτων, αλλά όχι και την άρση των περιορισμών στις 
συναλλαγές ή στον ανταγωνισμό, που οφείλονται στην αυτονομία των εθνικών 
νομοθεσιών και, ως εκ τούτου, στο διαφορετικό τρόπο ερμηνείας της αρχής της 
εδαφικότητας σε κάθε κράτος μέλος. Με την εναρμόνιση αυτού του είδους θα 
εξακολουθούσαν να υφίστανται τόσο τα εσωτερικά σύνορα, όσο και η πιθανότητα 
συγκρούσεων μεταξύ δικαιωμάτων που προβλέπονται από διαφορετικά συστήματα. 
-51-
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα θέσπισης μίας οδηγίας με ευρύτερο περιεχόμενο, η 
οποία, πέραν της προσέγγισης των κανόνίον ουσιαστικού δικαίου, θα προβλέπει 
την τροποποίηση της νομοθεσίας τίον κρατοΥν μελίόν ούτίος ίόστε, μετά ίχπό αίτηση 
του καταθέτη, κάθε υπόδειγμα χρησιμότητίχς που χορηγείται σε ένα κράτος μέλος 
να ισχύει και σε άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη 
δημιουργία του, την κατάθεση, την καταχώρηση, τη μεταβίβαση και την προστασία 
του, ενώ παράλληλα τα υποδείγματα χρησιμότητας που χορηγούνται σε άλλα κράτη 
μέλη θα παράγουν ανάλογα αποτελέσματα. 
Οι πράξεις κάθε αρμόδιας εθνικής αρχής θα μπορούσαν έτσι, βάσει της ανωτέρω 
εναρμόνισης των εθνικών νομοθεσιών, να παράγουν αποτελέσματα και στα άλλα 
κράτη μέλη. Επιπλέον, θα υπήρχε αμοιβαία αναγνίόρισή τους και οι διαδικασίες 
κατάθεσης και καταχώρησης θα έπρεπε να εναρμονισθούν πλήρως. 
Από νομική άποψη, τα υποδείγματα χρησιμότητας και τα αντίστοιχα δικαιώματα 
θα παρέμεναν εθνικά, αλλά θα ίσχυαν και πέραν των εθνικών συνόρων. 
Ασφαλώς τα μεμονωμένα κράτη μέλη δεν έχουν την εξουσία να θεσπίζουν νόμους 
με εξωεδαφική ισχύ σε άλλα κράτη μέλη. Έχουν όμως τη δυνατότητα να 
προβλέπουν στη νομοθεσία τους ότι, τα υποδείγματα χρησιμότητας που χορηγούν 
και οι πράξεις των αρχών τους έχουν ισχύ και στα άλλα κράτη μέλη. Τούτο θα 
σήμαινε ότι τα δικαιώματα που προκύπτουν από τα υποδείγματα χρησιμότητας και 
οι πράξεις των αρχών τους πρέπει να αναγνωρίζονται και στα άλλα κράτη μέλη. 
Για να γίνει δεκτή η εξωεδαφική ισχύς στο δίκαιο των άλλων κρατών μελών, κάθε 
κράτος μέλος θα πρέπει να την αναγνωρίσει για το έδαφος του. Στην πράξη, θα 
έπρεπε να εκδοθεί οδηγία για να εξασφαλιστεί η θέσπιση του ίδιου συστήματος σε 
όλα τα κράτη μέλη, η οποία θα προβλέπει μία εκτεταμένη προσέγγιση των κανόνων 
ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου. 
Για την πρακτική εφαρμογή της εν λόγω αμοιβαίας αναγνώρισης θα ήταν 
απαραίτητος ο συντονισμός του έργου των αρμόδιων αρχών κάθε χώρας, 
ενδεχομένως μέσω μίας συμβουλευτικής επιτροπής.88 Κατ'αυτόν τον τρόπο μία 
απλοποιημένη διοικητική διαδικασία ενώπιον ενός εθνικού γραφείου θα επέτρεπε 
την καταχώρηση ενός υποδείγματος χρησιμότητας ταυτόχρονα και στα άλλα κράτη 
μέλη. 
88 Παρόμοια άποψη εκφράζει ο Ινο Schwartz, ειδικός σύμβουλος για την προσέγγιση τίον 
νομοθεσιών, σχη γνωμοδόχησή του όσον αφορά χο καχά πόσον "χο σχέδιο κανονισμού χου 
Συμβουλίου σχεχικά με χα κοινοχικά σχέδια και υποδείγμαχα μπορεί να βασισθεί σχο άρθρο 100 
Α χης Συνθήκης ΕΟΚ;", 11175327/91-ΕΛ, Αύγουσχος 1991. 
-52-
3. Θέσπιση ενός κοινοτικού δικαιώματος 
Η εκτεταμένη προσέγγιση των κανόνων ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου 
σχετικά με τα υποδείγματα χρησιμότητας και, συνεπώς του έργου των αρμόδιων 
αρχίόν κάθε κράτους μέλους, που απαιτείται για να εξασφαλιστεί η ισχύς των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας και των πράξεων των εθνικών υπηρεσιών σε όλη την 
Κοινότητα, θα δημιουργούσε μία σειρά δυσεπίλυτίον προβλημάτων. 
Οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν θα ήταν ευθύς εξ αρχής σε θέση να εφαρμόσουν το 
"εξευρωπαϊσμένο" δίκαιο των υποδειγμάτων χρησιμότητας κατά τρόπο 
ομοιόμορφο και αποτελεσματικό χωρίς επιπλέον προσωπικό και διοικητικές 
δαπάνες. 
Για τους ανεξάρτητους εφευρέτες και τις βιομηχανικές επιχειρήσεις ένα σύστημα 
που θα είχε μεν "εξευρωπαϊστεί", αλλά η διαχείριση του θα εξακολουθούσε να 
γίνεται σε εθνικό επίπεδο θα παρουσίαζε πολύ λιγότερο ενδιαφέρον από ό,τι ένα 
πραγματικά κοινοτικό δικαίωμα. Τα θέματα που έχουν ζωτική σημασία για τους 
χρήστες είναι κυρίως η απλότητα, η σαφήνεια και η ασφάλεια του δικαίου. 
Επομένως, πρέπει επίσης να εξετασθεί το ενδεχόμενο έκδοσης κανονισμού που θα 
θεσπίζει ένα κοινοτικό δικαίωμα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Ένα 
δικαίωμα που χορηγείται βάσει του κοινοτικού δικαίου θα έχει άμεση ισχύ σε όλα 
τα κράτη μέλη. 
Στην περίπτωση αυτή εξασφαλίζεται η προστασία στο έδαφος όλων των κρατών 
μελών 
• με την κατάθεση μίας και μόνο αίτησης σε μία κοινοτική υπηρεσία 
• στο πλαίσιο μίας ενιαίας διαδικασίας 
• βάσει μίας ενιαίας νομοθεσίας. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η σταδιακή εξαφάνιση των εμποδίίον που 
παρεμβάλλονται στις διασυνοριακές κοινοτικές συναλλαγές και της νόθευσης του 
ανταγωνισμού όσον αφορά τα προϊόντα των εφευρέσεων, σε σχέση με τις 
συναλλαγές και τον ανταγωνισμό σε εθνικό επίπεδο. 
-53-
4. Σύστημα που συνδυάζει την προσέγγιση των νομοθεσιών και τη θέσπιση 
ενός κοινοτικού δικαιώματος 
Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Θα 
εξακολουθήσουν να υπάρχουν εταιρείες που χρειάζονται την προστασία με 
υπόδειγμα χρησιμότητας, αλλά τίον οποίων οι δραστηριότητες περιορίζονται σε 
συγκεκριμένα κράτη μέλη. Η εναρμόνιση είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις μικρές 
επιχειρήσεις, αλλά τα πλεονεκτήματα που θα αποκομίσουν αρχικά από την 
εναρμόνιση θα είναι περιορισμένα.89 
Ένας συνδυασμός των διαφόρων δυνατοτήτο>ν που εξετάσθηκαν οδηγεί 
ενδεχομένίος σε ένα σύστημα που είναι καλύτερα προσαρμοσμένο στις ανάγκες της 
ενιαίας αγοράς. Όπως και στον τομέα των σημάτων και των σχεδίων και 
υποδειγμάτων, μπορεί να εκδοθεί μία οδηγία για την εναρμόνιση των εθνικών 
νομοθεσίίόν σε συνδυασμό με έναν κανονισμό που θα θεσπίζει ένα νέο ενιαίο 
σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Κατ' αυτόν τον τρόπο θα προέκυπταν δεκαπέντε εναρμονισμένα εθνικά συστήματα 
προστασίας τα οποία θα ισχύουν παράλληλα με ένα κοινοτικό σύστημα. Οι 
καταθέτες θα μπορούσαν να επιλέξουν μεταξύ ενός ή περισσοτέρων αμιγώς 
εθνικών συστημάτων και ενός κοινοτικού συστήματος που θα κάλυπτε το σύνολο 
του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
5. Οι απόψεις των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων 
εφευρετών 
Έρευνα που διεξήχθη στη Γαλλία, στην Ισπανία, στη Γερμανία, στο Ηνωμένο 
Βασίλειο και στην Ιταλία δείχνει καθαρά ότι οι επιχειρήσεις και οι εφευρέτες 
βρίσκουν οικονομικά ενδιαφέρουσα τη δυνατότητα να εξασφαλίζουν προστασία 
ταυτόχρονα σε περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένίοσης. Το συμπέρασμα 
αυτό προκύπτει από τις απαντήσεις στο ερώτημα σε πόσες χώρες της ΕΕ θα 
κατέθεταν ταυτόχρονα αιτήσεις υποδείγματος χρησιμότητας, εάν αυτό ήταν 
δυνατό.90 
89 
90 Πριν από χην επικύρο>ση xuw συνθηκονν προσχο>ρησης σχην ΕΕ, όλες οι χώρες χης ΕΖΕΣ,, εκχύς 
χης Ελβεχίας, συναποχελούσαν με χην Ευρίοπαϊκή Κοινύχηχα έναν χοίρο ελεύθερονν συναλλαγονν 
βάσει χης Συμφωνίας ΕΟΧ. Το Προ)χόκολλο 28 χης Συμφοηάας προβλέπει χην εφαρμογή χο>ν 
κοινοχικών κανόνων σχον χομέα χης βιομηχανικής ιδιοκτησίας στις ανοπέρο) χώρες. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπχοκίεις χης νομικής προσχασίας με υπόδειγμα 
χρησιμόχηχας σχις επιχειρήσεις χης Ευρωπαϊκής Ένοκτης, 2.10. 
54 
Αριθμός χωρών που αναφέρθηκαν, σε περίπτωση ύπαρξης κοινοτικού 
υποδείγματος χρησιμότητας στην ΕΕ 
Ανά επιλεγμένη χώρα της ΕΕ (%) 
• καμία ΒΙ-2 Q3-6 Q6t| πΡίΗΟσότιρις • πιρψ/νοιινγια νααπυφαιιί.οοιιν | 
ΙΙν(ι>|ΐίνο ΜαοΙλπο 
Γαλλία 
Ιταλία 
Γκρμανία 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης (%) 
Ικαμία ΒΙ-2 Q3-6 Q6ï| πΐίρκισιΥΠ'οις Βπι-ριμίνυιιν για νααποφαοΐιιοιιν 
Όλα τα |t£yF.0i) 
νω το>ν 1000 κργαζομένίον 
Μίχρι ΙΟΟίρναζόμΕνοι 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: Έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, 1993, εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπή, 1994) 
Ένα πολύ μικρό ποσοστό (5%) δεν θα κατέθετε αίτηση σε καμία χώρα της ΕΕ. Οι 
περισσότεροι ερωτηθέντες (42%) δηλώνουν ότι θα κατέθεταν αιτήσεις σε τρεις έως 
πέντε χώρες. Το 25% θα κατέθεταν αιτήσεις σε έξι ή περισσότερες χώρες, ενώ το 
22% δηλώνουν ότι είναι αναποφάσιστοι και πρέπει να περιμένουν για να 
αποφασίσουν. 
-55-
6. Οι απόψεις των νομικών συμβούλων επί θεμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας 
Έρευνα, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ νομικών συμβούλων επί Οεμάτίον 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας στη Γερμανία, στη Γαλλία, στο Ηνίυμένο Βασίλειο και 
στην Ισπανία και στην οποία τέθηκε το ερώτημα ποια μορφή θα πρέπει να λάβει στο 
μέλλον η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οδήγησε 
στα ακόλουθα αποτελέσματα91: 
Αξιολόγηση των διαφόρων νομυαϋν δυνατοτήτων (% των ερωτηθέντων) 
Γερμανία 
(α) (β) Ισπανία 
(α) (β) Γαλλία 
(a) (β) Ηνωμένο Βασίλειο 
(α) (Ρ) 
Ενιαίο ευρωπαϊκό σύστ 
ημα υποδείγματος χρησ 
ιμότητας σημαντικό 
όχι πολύ σημαντικό 
αριβμός απαντήσεων 17 1(Κ) 50 
50 50 
50 50 
50 
Εναρμόνιση των εθνικ 
«ί»ν διατάξεων σημαντικό 
όχι πολύ σημαντικό 
αριθμός απαντήσεων 7Κ 
22 100 100 50 
50 Ι(Χ) 100 
Εναρμόνιση και ενιαίο 
σύστημα σημαντικό 
όχι πολύ σημαντικό 
αριθμός απαντήσεων 79 
21 
98 68 24 20 16 71 
29 
34 29 
Καμία προσέγγιση των 
συστημάτων προστασί 
ας σημαντικό 
όχι πολύ σημαντικό* 
αριθμός απαντήσεων 100 
16 100 33 
67 17 
83 40 
60 14 
86 
* Επιτρεπόταν περισσότερες από μία απαντήσεις 
(α) Μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) 
(β) Μεγάλες επιχειρήσεις 
Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΚ, 1992. 
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίαζαν οι απόψεις των νομικών συμβούλων στα 
τέσσερα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε η έρευνα σχετικά με την ιεράρχηση 
των νομοθετικών λύσεων ανάλογα με τις ανάγκες των επιχειρήσεων στις οποίες 
παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Προτιμήθηκαν οι απαντήσεις "σημαντικό" και "όχι 
πολύ σημαντικό" από τις απαντήσεις "ναι" και "όχι" ώστε να διαβαθμισθούν κατά 
91 Weitzel, G., Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in 
der Europaischen Union, D, 2.7, σελ. 30. 
-56-
σειρά προτεραιότητας οι προτεινόμενες λύσεις. Ωστόσο, η ανάλυση των 
αποτελεσμάτων δείχνει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ 
ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος υποδείγματος χρησιμότητας σε συνδυασμό 
με την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων. 
Σύμφωνα με την έρευνα, ένα πολύ μικρό ποσοστό των νομικών συμβούλων στις 
τέσσερις χώρες της ΕΕ όπου πραγματοποιήθηκε η έρευνα εκφράζει τη γνώμη ότι θα 
αρκούσε είτε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα υποδείγματος χρησιμότητίχς είτε η 
εναρμόνιση των εθνικίόν διατάξεων. Είναι σαφές ότι πολλοί νομικοί σύμβουλοι δεν 
μπορούν ή δεν θέλουν να συνηγορήσουν υπέρ μίας ενιαίας στρατηγικής διότι τούτο 
είναι επωφελές μόνο για μία ορισμένη κατηγορία καταθετών. Τα αποτελέσματα της 
έρευνας δείχνουν ότι το μέγεθος της επιχείρησης δεν επηρεάζει τις απαντήσεις. Δεν 
διαπιστοΥνεται δηλαδή ότι, για παράδειγμα, οι μεγάλες επιχειρήσεις προτιμούν το 
σύστημα ευρωπαϊκού υποδείγματος χρησιμότητας, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις 
τάσσονται υπέρ της εναρμόνισης. Σύμφωνα με τους συμβούλους επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας που συμμετείχαν στην έρευνα, είναι σαφές ότι πρέπει να 
υπάρχουν και οι δύο δυνατότητες. Στο σημείο αυτό υπήρχε ευρύτατη συναίνεση και 
στις τέσσερις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα. 
Συνεπώς, οι νομικοί σύμβουλοι επί θεμάτίον βιομηχανικής ιδιοκτησίας, οι 
βιομηχανικές επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες συμμερίζονται την άποψη 
ότι είναι απαραίτητο να θεσπιστεί η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητίχς στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει έκδηλο ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εξασφάλισης 
προστασίας σε τρεις έως πέντε χώρες μέσω μίας και μόνο αίτησης, σε συνδυασμό με 
την προστασία που θα παρέχεται δυνάμει εναρμονισμένων εθνικών διατάξεων. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκτιμά ότι η προσέγγιση των εθνικών συστημάτων 
αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τη βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης, 
αλλά δεν αρκεί για την άρση των σημερινών προβλημάτων. Η Επιτροπή επί του 
παρόντος θεωρεί ότι πρέπει επίσης να εξετασθεί κατά πόσον 
• η αμοιβαία αναγνώριση των εναρμονισμένων εθνικών δικαιωμάτων 
προστασίας 
• η θέσπιση ενός κοινοτικού δικαιώματος προστασίας ή 
• η προσέγγιση των νομοθεσιών σε συνδυασμό με τη θέσπιση ενός κοινοτικού 
υποδείγματος χρησιμότητας 
συνιστούν μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στο σταδιακό περιορισμό των 
εμποδίων στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και της νόθευσης του ανταγωνισμού 
όσον αφορά τα προϊόντα που προκύπτουν από εφευρέσεις. 
-57-
Β. Βασικές αρχές του συστήματος προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε 
κοινοτικό επίπεδο 
Ξεκινο')ντας από τη δΐίχπίστωση ότι είναι αναγκαία η εναρμόνιση της προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, 
παραθέτουμε σε γενικές γραμμές ένα διττό σύστημα που συνίσταται, αφενός, σε 
πλείονα εθνικά υποδείγματα χρησιμότητας και, αφετέρου, σε ένα κοινοτικό 
υπόδειγμα χρησιμότητας, και το οποίο συνδυάζει αποτελεσματικά τα διαθέσιμα 
μέσα. 
Λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική σημασία των υφιστάμενων συστημάτων, την 
εξέλιξη της εφευρετικής δραστηριότητας στην ενιαία αγορά και την οικονομική 
αναγκαιότητα ενός συστήματος προστασίας καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το 
σύστημα προστασίας που θα διαμορφωθεί πρέπει να έχει τα ακόλουθα 
χαρακτηριστικά προκειμένου να συμβάλει στην υλοποίηση και την εύρυθμη 
λειτουργία της ενιαίας αγοράς: 
• προστασία των τεχνικών εφευρέσεοχν που συνιστούν μικρό τεχνολογικό 
επίτευγμα 
προστασία των βραχύβιων τεχνικών εφευρέσεων 
ταχεία παροχή της προστασίας 
απλή διαδικασία για την παροχή προστασίας 
χαμηλό κόστος της προστασίας και 
ταχεία δημοσίευση για την έγκαιρη ενημέρωση του κοινού. 
Ως προς την ουσία, το σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας, στο 
πλαίσιο της υλοποίησης της ενιαίας αγοράς, πρέπει να καλύπτει πραγματικές 
ανάγκες αλλά να μην τις υπερκαλύπτει. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ξεκινώντας από 
τη μελέτη των υφιστάμενων συστημάτων εξέτασε κατά πόσον θα μπορούσαν να 
αξιοποιηθούν για τη διαμόρφωση ενός μελλοντικού κοινοτικού συστήματος. 
1. Ουσιώδη στοιχεία 
Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας υφίσταται σε δώδεκα από τα δεκαπέντε 
κράτη μέλη. Εκτός από τις ευρύτατες διαφορές μεταξύ των εν λόγω συστημάτων 
προστασίας, υπάρχουν και ομοιότητες που μπορούν να χρησιμεύσουν ως βάση για 
τη διαμόρφωση ενός κοινοτικού υποδείγματος χρησιμότητας. 
Βάση των διαφόρων συστημάτων αποτελεί ένα δικαίωμα προστασίας των τεχνικών 
εφευρέσεων, το οποίο συμπληρώνει την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και 
καταχωρείται χωρίς προηγούμενο έλεγχο για την απόδειξη του νέου της εφεύρεσης 
και του εφευρετικού ύψους. Η Επιτροπή, πριν προβεί στη μελέτη των διαφορών 
-58-
μεταξύ των εθνικών συστημάτων, εξέτασε κατά πόσον τα κοινά αυτά 
χαρακτηριστικά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ενός συστήματος σε κοινοτικό 
επίπεδο ή κατά πόσον χρειάζονται νέοι κανόνες, διαφορετικοί από τους ήδη 
ισχύοντες. 
Τα θέματα που εξετάζονται είναι εάν θα έπρεπε να προστατεύεται η τεχνική μορφή 
αντί της εφεύρεσης, εάν είναι δυνατή η παράλειψη της καταχίόρησης και εάν πρέπει 
να διενεργείται έλεγχος πριν από τη χορήγηση του δικαιώματος προκειμένου να 
διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις. 
(α) Προστασία της μορφής ή της εφεύρεσης; 
Έχοντας υπόψη τον επιδιωκόμενο στόχο, η Επιτροπή εξέτασε εάν το κοινοτικό 
υπόδειγμα χρησιμότητας πρέπει να προστατεύει την τεχνική μορφή ή την τεχνική 
εφεύρεση. Το ερα'πημα αυτό δεν αφορά απλίός το αντικείμενο της προστασίας: η 
απάντηση που θα δοθεί έχει καθοριστική σημασία για το σύστημα στο σύνολο του. 
Από τη σύγκριση των εθνικών συστημάτων καθίσταται φανερό ότι σε μερικές χώρες 
είναι δύσκολο να καθορισθεί με ακρίβεια το αντικείμενο της προστασίας.92 Για 
παράδειγμα, στην Ιταλία και στην ΙΙορτογαλία η προστασία είναι τόσο στενά 
συνδεδεμένη με την τρισδιάστατη μορφή ώστε χρειάστηκε η συνδρομή της 
νομολογίας και η προσεκτική ερμηνεία του νόμου ώστε να αποδειχθεί ότι 
αντικείμενο της προστασίας είναι η εφεύρεση. Συνεπώς, είναι εύλογο το ερώτημα 
εάν το ίδιο το λειτουργικό προϊόν πρέπει να προστατεύεται από το μελλοντικό 
σύστημα. Πράγματι, σε ορισμένες χώρες τα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας κάλυπταν, σε κάποια φάση της εξέλιξης τους, όχι την ίδια την 
εφεύρεση, αλλά το αντικείμενο που κατασκευαζόταν με βάση την εφεύρεση.93 
Ανεξάρτητα από την απαίτηση για ενσίομάτωση της εφεύρεσης σε τρισδιάτατη 
μορφή, όλα τα συστήματα προστατεύουν το λειτουργικό χαρακτήρα ενός 
αντικειμένου και όχι την εμφάνιση του, η οποία μπορεί ασφαλώς να προστατεύεται 
από τη νομοθεσία περί σχεδίων και υποδειγμάτοον ή περί πνευματικής ιδιοκτησίας. 
Ο λειτουργικός χαρακτήρας δεν έχει υλική υπόσταση, όπως για παράδειγμα οι 
οδηγίες εφαρμογής μίας τεχνικής μεθόδου ή η λύση ενός τεχνικού προβλήματος. Η 
προστασία που παρέχουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας συνήθως δεν 
92 
93 Βλ. Παράρτημα 1, συγκριτική μελέτη Α.2. 
Στη Γερμανία για παράδειγμα, ο νομοθέτης έκανε στο παρελθόν ένα βήμα προς τα πίσο) 
δηλώνοντας ότι η προστασία παρέχεται στην τρισδιάστατη σύλληψη που ενσαιματοχνεται σε 
εργαλεία και χρηστικά αντικείμενα (Β1. 36, 116). Ωστόσο, σήμερα και στη Γερμανία 
προστατεύεται η ίδια η τεχνική εφεύρεση. 
-59-
καλύπτει τα λειτουργικά αντικείμενα, λόγο) του βαθμού πρωτοτυπίας ή 
δημιουργικότητας που απαιτείται για την χορήγηση της μορφής αυτής προστασίας. 
Tux την παροχή της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας μπορεί να ίχπαιτείται η 
ενσωμάτο)ση σε τρισδιάστατη μορφή. Ωστόσο, η τρισδιάστατη μορφή δεν είναι το 
αντικείμενο της προστασίας αλλά μία από τις προϋποθέσεις που πρέπει να 
πληρούνται για να είναι μία εφεύρεση δεκτική προστασίας. Η προστασία της με 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή βάσει το>ν διατάξεων περί σχεδίων και 
υποδειγμάτων είναι σε κάθε περίπτωση αδύνατη. Η εφαρμογή της έννοιας της 
εφεύρεσης στο λειτουργικό χαρακτήρα είναι η μόνη ικανοποιητική λύση. 
Επομένως, το κοινοτικό σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας πρέπει 
να προστατεύει την τεχνική εφεύρεση. 
(β) Παράλειψη της καταχώρησης 
Όλα τα κράτη μέλη που παρέχουν προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας 
προβλέπουν την καταχώρηση. Η θέσπιση ενός παρόμοιου συστήματος προτάθηκε 
αλλά απορρίφθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, όπου οι επιχειρήσεις ιδίως εξέφρασαν 
τον φόβο ότι το σύστημα αυτό δεν θα τις κατοχύρωνε νομικά, εφόσον θα οδηγούσε 
μεν στην καταχώρηση μίας πλειάδας δικαιωμάτων χωρίς προηγούμενο έλεγχο αλλά 
δεν θα παρείχε οριστική κατοχύρωση ούτε στον δικαιούχο ούτε σε τρίτους.94 Η 
βρετανική κυβέρνηση έκρινε ότι δεν αρκούσε ο περιορισμός της διάρκειας 
προστασίας στα 10 χρόνια ώστε να υπάρχει κάποια ασφάλεια του δικαίου. 
Επομένως, τίθεται το ερώτημα εάν η κατάργηση της καταχώρησης αποτελεί τη λύση 
των ανωτέρω προβλημάτων. Ωστόσο, η λύση αυτή θα δημιουργούσε μεγαλύτερη 
ανασφάλεια στους εφευρέτες από ό,τι η καταχώρηση χίυρίς προηγούμενο έλεγχο. 
Θα ήταν πολύ δύσκολο να αποδειχθεί σε ποιον έχει χορηγηθεί προστασία, πότε και 
για ποια εφεύρεση, γεγονός που θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα κατά την 
εφαρμογή των κανόνων. 
Ωστόσο, η εφαρμογή ενός συστήματος καταχώρησης δεν θα οδηγήσει κατ' ανάγκη 
στην αναγνώριση μιας πληθώρας δικαιωμάτων χωρίς προηγούμενο έλεγχο. Στα 
κράτη μέλη όπου ισχύει ήδη ανάλογο σύστημα υπάρχει ισορροπία μεταξύ των 
υποδειγμάτων χρησιμότητας και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας: το γεγονός ότι 
δεν διενεργείται προηγούμενη εξέταση για τη χορήγηση υποδείγματος χρησιμότητας 
σημαίνει ότι αυτή η μορφή προστασίας παρέχει περιορισμένη ασφάλεια δικαίου, 
ενώ το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εξασφαλίζει συχνά αποτελεσματικότερη προστασία. 
94 Λευκό Βιβλίο σχετικά με την Πνευματική Ιδιοκτησία και την Καινοτομία, Απρίλιος 1986, 3.6. 
-60-
Επιπλέον, στα περισσότερα κράτη μέλη γίνεται συνοπτικός έλεγχος τη στιγμή της 
κατάθεσης ίόστε VÎX δΐίχπιστίυθεί αν η εφεύρεση είναι εκ πρίότης όψεως δεκτική 
προστασίας. Η διαδικασία αυτή αποτελεί ένα είδος διαλογής που δεν επιτρέπει την 
καταχίυρηση όλίον τίον εφευρέσεων. 
Η καταχώρηση επιτρέπει επίσης στον δικαιούχο να ασκήσει αποτελεσματικότερα τα 
δικαιώματα του. Σε αντίθεση με τα αντικείμενα, που προστατεύονται βάσει της 
εξωτερικής τους μορφής, οι προστατευόμενες εφευρέσεις συχνά δεν 
αναγνωρίζονται άμεσα από τρίτους. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι οι δικαιούχοι 
μπορούν να επικαλεστούν την καταχώρηση, προσδίδει μεγαλύτερο κύρος στην 
προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Η δημοσίευση σε συνδυασμό με την 
καταχώρηση συμβάλλει στην ταχύτερη ενημέρωση του κοινού και προωθεί 
περαιτέρω την καινοτομία. 
Συνεπώς, το κοινοτικό σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας πρέπει VÎX 
περιλαμβάνει την καταχώρηση. 
(γ) Έλεγχος των απαιτούμενων προϋποθέσεων νια τη 
νορήγηση προστασίας 
Το γεγονός ότι δεν εξετάζεται το νέο της εφεύρεσης και το εφευρετικό ύψος ήταν 
ένας από τους σημαντικότερους λόγους απόρριψης αυτής της μορφής προστασίας 
στο Ηνωμένο Βασίλειο95. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός ότι ο 
προηγούμενος έλεγχος αυξάνει σε μεγάλο βαθμό την ασφάλεια του δικαίου. 
Πράγματι, η Ιαπωνία, όπου το σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
γνωρίζει ευρύτατη εφαρμογή, δεν ακολούθησε το παράδειγμα της Γερμανίας κατά 
τη θέσπιση του συστήματος, αλλά, αντίθετα, καθιέρωσε έναν έλεγχο πριν από την 
καταχώρηση για να διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις.96 
Ωστόσο, τα τέλη που εισπράττονται για τον έλεγχο αυξάνουν σημαντικά το κόστος 
και παρατείνουν τον απαιτούμενο χρόνο για την καταχώρηση του δικαιώματος. 
Όπως προκύπτει από τη μελέτη της οικονομικής σημασίας του υποδείγματος 
χρησιμότητας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για μία μορφή 
προστασίας που μπορεί να χορηγηθεί με ταχύτητα και χωρίς υψηλό κόστος.97 Η 
ταχύτητα και το κόστος είναι οι λόγοι που αναφέρονται συχνότερα ως κίνητρα για 
την κατάθεση αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας. 
95 
96 
97 Λευκό Βιβλίο σχετικά με την Πνευματική Ιδιοκτησία και την Καινοτομία, Απρίλιος 1986, 3.6. 
Οδηγός για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα υποδείγματα χρησιμότητας στην Ιαποτνία, 
Κεφάλαιο Ι, σελ. 12, σημείο (4)(ϋ). 
Βλ. ανωτέρω, Κεφάλαιο Π, "Η ανάγκη ανάληψης δράσης σε κοινοτικό επίπεδο". 
-61-
Έρευνα σχετικά με την εφευρετική δραστηριότητα των επιχειρήσεων στη Γερμανία 
έδειξε ότι οι αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας μειώνονται.9* Το 55% περίπου 
των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλοχτε ότι ί) σημαντικότερος 
λόγος μείωσης του αριθμού το>ν αιτήσεων είναι το υπερβολικά μεγάλο χρονικό 
διάστημα που απαιτείται για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων. Ιδιαίτερα οι μικρές 
επιχειρήσεις επικεντρώνουν την κριτική τους στην πάροδο μεγάλου χρονικού 
διαστήματος μέχρι την τελική χορήγηση που τις αποτρέπει να καταθέτουν αιτήσεις 
ακόμη και για εφευρέσεις οι οποίες έχουν πολλές πιθανότητες να κριθούν ως 
δεκτικές προστασίας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. 
Το χαμηλό κόστος καταχώρησης καθιστά το υπόδειγμα χρησιμότητας ιδιαίτερα 
ενδιαφέρον για τις εφευρέσεις των οποίων η εμπορική αξία δεν μπορεί να 
καθορισθεί με ακρίβεια. Η εφαρμογή μίας εφεύρεσης εμπεριέχει μεγάλο 
επιχειρηματικό κίνδυνο, διότι το νέο προϊόν ή η νέα μέθοδος μπορεί να μην έχει 
εμπορική επιτυχία. Επομένως, όταν η επιτυχία μίας εφεύρεσης είναι πολύ 
αμφίβολη, το χαμηλό κόστος της κατάθεσης αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας 
αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα υπέρ της επιλογής αυτής της μορφής 
προστασίας. 
Οι MME αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην εκτίμηση των προοπτικών 
πώλησης των νέων προϊόντων και, συνεπώς, της αξίας των εφευρέσεων, διότι δεν 
έχουν επαρκείς πληροφορίες από την παρατήρηση και την έρευνα της αγοράς. Οι 
μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν να θέσουν σε εφαρμογή δοκιμασμένες μεθόδους 
σχεδιασμού και πρόβλεψης. Τούτο δεν σημαίνει ότι τα νέα προϊόντα τους δεν 
αποτυγχάνουν ποτέ, αλλά τουλάχιστον μπορούν να περιορίσουν σε κάποιο βαθμό 
τον κίνδυνο αποτυχίας. Η αμοιβή ενός νομικού συμβούλου επί θεμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας για την κατάθεση αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας 
είναι μεν της ίδιας τάξεως με την αμοιβή του για την αίτηση διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας, ωστόσο οι επιχειρήσεις ζητούν σπανιότερα τις υπηρεσίες νομικών 
συμβούλων για τα υποδείγματα χρησιμότητας, σε αντίθεση με τις περιπτώσεις 
πολύπλοκων αιτήσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Επιπλέον, τα τέλη κατάθεσης 
αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας είναι κατά πολύ μικρότερα, δεδομένου ότι δεν 
διενεργείται προηγούμενος έλεγχος. 
Η καθιέρωση του προηγούμενου ελέγχου θα προσέδιδε μεγαλύτερη ασφάλεια 
δικαίου στο υπόδειγμα χρησιμότητας, αλλά θα είχε δυσμενείς επιπτώσεις ως προς 
την ταχύτητα χορήγησης και το χαμηλό κόστος που αποτελούν σημαντικούς 
98 Tâger and Seyler, Ifo Institute, Problème des deutschen Patentwesens im Hinblick auf die 
Innovationstâtigkeiten der Wirtschaft (insbesonder kleiner und mittlerer Unternehmen) und 
VorschlSge zu deren Lôsung, SçhluBbericht, May 1989. 
-62-
στόχους του εν λόγα) συστήματος προστασίας. Η επί σειρά ετίόν θετική εμπειρία 
ίττις χώρες όπου εφαρμόζεται αυτή η μορφή προστασίας δείχνει ότι η περιορισμένη 
ασφάλεια δικαίου δεν έχει σημαντικές πρακτικές συνέπειες.99 
Επιπλέον, εάν καθιερωθεί ο προηγούμενος έλεγχος, το μόνο σημείο στο οποίο θα 
διαφέρει το υπόδειγμα χρησιμότητίχς από το δίπλίομα ευρεσιτεχνίας θα είναι το 
μικρότερο απαιτούμενο εφευρετικό ύψος. Ως εκ τούτου, θα υποβαθμιζόταν η 
σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας σε σύγκριση με το δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας: θα αποτελούσε απλή προέκταση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας με 
την ίδια σχεδόν κάλυψη ισχύος και θα μπορούσε να ενσωματωθεί πλήρως στο 
δίκαιο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας,100 με το αναπόφευκτο κόστος και τη 
βραδύτητα που χαρακτηρίζουν τα τελευταία. 
Τέλος, η ανάγκη ασφάλειας του δικαίου μπορεί επίσης VÎX καλυφθεί μέσω του 
περιορισμού της διάρκειας της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε σχέση με 
τη διάρκεια του διπλώματος ευρεσιτεχνίας101, καθώς και με τη θέσπιση της 
διενέργειας ελέγχου σε περίπτωση προσβολής προκειμένου VÎX διαπιστωθεί εάν 
πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Η καθιέρωση προηγούμενου ελέγχου 
έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους της ταχείας και μη δαπανηρής προστασίας και 
θα περιόριζε την εφευρετική δραστηριότητα, ιδιαίτερα των μικρών επιχειρήσεων. 
Επομένως, δεν ενδείκνυται η θέσπιση ελέγχου για να διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι 
απαιτούμενες προϋποθέσεις πριν από την καταχώρηση. 
iSà Αρχές 
Περιγράψαμε ένα σύστημα προστασίας των τεχνικίύν εφευρέσεων που 
συμπληρώνει την προστασία με δίπλίομα ευρεσιτεχνίας και περιλαμβάνει την 
καταχώρηση ενός δικαιώματος χωρίς προηγούμενο έλεγχο του εφευρετικού ύψους 
και του νέου της εφεύρεσης. Οι αρχές αυτές πρέπει να αποτελέσουν τη βάση της 
δράσης σε κοινοτικό επίπεδο. 
Όλα τα συστήματα προστασίας που θεσπίστηκαν τα τελευταία χρόνια ακολουθούν 
το ανωτέρω υπόδειγμα, επιβεβαιώνοντας κατ'αυτόν τον τρόπο την 
αποτελεσματικότητα του.102 Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου δεν υφίσταται μέχρι 
σήμερα ανάλογο σύστημα, τέθηκε το ερώτημα σε νομικούς συμβούλους επί θεμάτων 
99 
100 
101 
102 Ένωση ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων σε Βέματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, Δελτίο αριθ. 21, 
Μάρτιος 1992, σελ. 9. 
Το επιχείρημα αυτό οδήγηση την ιαπωνική κυβέρνηση στην κατάργηση του προηγούμενου 
ελέγχου. 
Αυτό συμβαίνει σε όλες τις χώρες όπου εφαρμόζεται το σύστημα προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. 
Στην Ιρλανδία, στη Δανία, στην Ελλάδα, στις Κάτω Χίόρες και στην Αυστρία. 
-63-
βιομηχανικής ιδιοκτησύχς πί)ΐίχ θίχ ήταν η στάση το>ν πελατίόν τους στη θέσπιση (σε 
εθνικό επίπεδο) μίας μορίρής προστασίας το>ν τεχνικίόν εφευρέσεων με υπόδειγμα 
χρησιμότητας που θα προέβλεπε την καταχώρηση χωρίς προηγούμενο έλεγχο του 
εφευρετικού ύψους και του νέου της εφεύρεσης.103 
Ηνωμένο Βασίλειο: οικονομική αναγκαιότητα θέσπισης προστασίας των τεγνικών 
εφευρέσεων με υπόδειγμα γρησιμότητας χωρίς να απαιτείται για την καταγώρηση 
προηγούμενος έλεγγος του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού χ'ηΰους 
Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης (%) 
Ιβπολύοηικιντική Λάχι πολύ οημαντική αα<ιή|ΐαντη Ι 
Μργάλρς κπιχκιρήσιας 
ΜιΧ(Μ)|ΜΊΜΐίΐ'ς ιπιχηοήοιις 
(ΜΜΙ·) 
τ*—'—r 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
Πηγή: έρευνα του Ifo Institute μεταξύ συμβουλίων βιομηχανικής ιδιοκτησίας σε επιλεγμένες χώρες της ΕΚ, 1992. 
Το 60% περίπου των νομικών συμβούλων του Ηνωμένου Βασιλείου που 
συμμετείχαν στην έρευνα θεωρεί τη θέσπιση της εν λόγα) προστασίας "πολύ 
σημαντική" για τις MME (το αντίστοιχο ποσοστό για τις μεγάλες επιχειρήσεις είναι 
32%), ενώ μόλις το 16% εκτιμά ότι ένα "νέο" σύστημα αυτού του είδους θα ήταν 
"ασήμαντο", με άλλα λόγια περιττό, για τις MME. Συνεπώς, η πλειοψηφία τάσσεται 
υπέρ της θέσπισης του υποδείγματος χρησιμότητας, ιδιαίτερα για το συμφέρον των 
μικρών επιχειρήσεων. 
103 Weitzel, G., Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in 
der Europâischen Union, D, 2.7.1, σελ. 32. 
-64-
2. Άλλοι κανόνες 
Υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές μεταξύ των υφιστάμενοι συστημάτίον προστασίας 
με υπόδειγμα χρησιμότητίχς, όσον αφορά το εφευρετικό ύψος, την τρισδιάστατη 
μορφή, τις εφευρέσεις που δεν είναι δεκτικές προστασίας, το νέο της εφύρεσης, τη 
βιομηχανική εφαρμογή, τη διαδικασία, τα ίχποτελέσματα, τη μεταβίβαση, τη 
διάρκεια, την προσβολή και τη διπλή προστασία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέτασε 
τις διάφορες ισχύουσες διατάξεις ίόστε να δΐίχπιστώσει ποιες μπορούν vit 
υιοθετηθούν σε ένα κοινοτικό σύστημα. 
(α) Εφευρετικό ύψος 
Μία από τις βασικές διαφορές μεταξύ των υφιστάμενων συστημάτων προστασίας 
με υπόδειγμα χρησιμότητας είναι το απαιτούμενο εφευρετικό ύψος. 
Μερικές φορές απαιτείται το ίδιο εφευρετικό ύψος που. ισχύει για τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας, αλλά στις περισσότερεςς περιππόσεις αρκεί μικρότερο εφευρετικό 
ύψος. Κατ'αυτόν τον τρόπο παρέχεται προστασία σε εφευρέσεις που λόγω του 
εφευρετικού τους ύψους δεν είναι δεκτικές προστασίας με δίπλίομα 
ευρεσιτεχνίας.1"4 Αυτό σημαίνει ότι οι εφευρέσεις που είναι δεκτικές προστασίας, 
θεωρούμενες κάθετα, είναι περισσότερες ίχπό ό,τι στην περίπτωση των διπλωμάπην 
ευρεσιτεχνίας.105 Η εμπειρία που έχει αποκτηθεί στις χώρες όπου εφαρμόζονται 
ανάλογα συστήματα δείχνει ότι οι μικρές εφευρέσεις συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό 
στην τεχνική πρόοδο. 
Στη Γερμανία και στην Ιαπωνία, όπου ο αριθμός των καταχωρήσεων διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και υποδειγμάτων χρησιμότητας είναι πολύ υψηλός, ο περιορισμός 
των αιτήσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας οφείλεται εν μέρει στη μείωση των 
εφευρέσεων που είναι δεκτικές προστασίας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.1()6 Καθώς ο 
ανταγωνισμός στον τομέα της καινοτομίας αυξάνεται, ευνοείται η συνεχής 
βελτίωση ("continuous improvement").107 
104 
105 
107 Βλ. Παράρτημα Ι, συγκριτική μελέτη, Α (3)(β), "Εφευρετικό ύψος". 
Αντίθετα, θεωρούμενες οριζόντια μπορεί να είναι λιγότερες λόγω της προϋπόθεσης 
ενσωμάτωσης σε τρισδιάτατη μορφή, για παράδειγμα. 
Γερμανία: Tâger and Seyler, Ifo Institute, Problème des deutschen Patentwesens im Hinblick auf die 
Innovationstàtigkeiten der Wirtschaft (insbesondere kleiner und mittlerer Unternehmen) und 
Vorschlâge zu deren Lôsung, SchluBbericht, Μάιος 1989, σελ. 127. 
Ιαπωνία: συζήτηση με ειδικούς της ιαπωνικής νομοθεσίας σχετικά με το υπόδειγμα 
χρησιμότητας, Τόκιο, Μάρτιος 1992. 
Weitzel, G., Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in 
der Europàischen Union, 2.3. 
-65-
Συχνά οι εφευρέσεις με μικρό εφευρετικό ύψος είναι πολύ χρήσιμες και έχουν 
μεγάλη εμπορική σημασία: οι "μικρές" εφευρέσεις δεν είναι κατ' ανάγκη λιγότερο 
σημαντικές από εμπορική άποψη σε σχέση με τις εφευρέσεις οι οποίες 
παρουσιάζουν εφευρετικό ύψος που τις καθιστά δεκτικές προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας.108 Μερικές φορές αποτελούν εξίσου σημαντικές καινοτομίες με τις 
εφευρέσεις για τις οποίες μπορεί VÎX χορηγηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ακόμη και 
αν δεν είναι δεκτικές προστασίας. 'Οπα>ς δΐίχπιστίόθηκε κατά την εξέταση της 
οικονομικής σημασίας της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητίχς, το "σύνηθες" 
τεχνολογικό επίτευγμα αναμένεται ότι θα θεωρείται στο μέλλον σημαντικότερο σε 
σχέση με το "εξαιρετικό" επίτευγμα.109 
Τα συστήματα που παρέχουν προστασία σε εφευρέσεις με μικρό εφευρετικό ύψος 
εξασφαλίζουν τη δημοσιοποίηση των εφευρέσεων που διαφορετικά δεν θα γίνονταν 
γνωστές στο κοινό για λόγους εμπιστευτικότητας. Κατ'αυτόν τον τρόπο άλλοι 
εφευρέτες μπορούν να προο)θήσουν την εφευρετική τους δραστηριότητα, έχοντας 
ταυτόχρονα στη διάθεση τους ένα αποτελεσματικό μέσο προστασίας για τις 
δημιουργίες τους. 
Ως εκ τούτου, η απαίτηση μικρότερου εφευρετικού ύψους για τη χορήγηση 
προστασίας προωθεί τα "συνήθη" τεχνολογικά επιτεύγματα110, γεγονός που 
ανταποκρίνεται στις παρατηρούμενες εξελίξεις της εφευρετικής δραστηριότητας. 
Επομένως, δεν προξενεί έκπληξη το γεγονός ότι ήδη από το 1986 ομάδες 
συμφερόντων1" στη Γαλλία και στο Βέλγιο, δηλαδή στις χώρες όπου δεν είναι 
δεκτό το μικρότερο εφευρετικό ύψος, ζήτησαν τη θέσπιση ενός υποδείγματος 
χρησιμότητας λιγότερο απαιτητικού ως προς το εφευρετικό ύψος σε σχέση με το 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.112 Εάν κρίνουμε δε με βάση τον αριθμό των αιτήσεων, 
διαπιστώνουμε ότι τα συστήματα όπου ίίπαιτείται μικρότερο είρευρετικό ύψος 
βρίσκουν πολύ μεγαλύτερη απήχηση σε σχέση με εκείνα που ίχπαιτούν το ίδιο 
εφευρετικό ύψος με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας.113 
10» 
110 
111 
112 
113 Tâger και Seyler, ό. π., σελ. 55,1. 
Importance juridique et économique de la protection des modèles d'utilité, Επετηρίδα AIPPI 1986, 0 
83, Allemagne, σελ. 6, 1.1. 
ό.π. 
Εκπρύσοιποι του βελγικού και του γαλλικού τμήματος του ΑΙΡΡΙ. 
"Importance juridique et économique de la protection des modèles d'utilité", Επετηρίδα AIPPI 1986, 
Q 83, Γαλλία, σελ. 81: "Le modèle d'utilité n'a pas à être soumis au même degré d'activité inventive 
que le brevet, mais il doit remplir d'autres conditions que celle d'activité inventive". 
Βλ. ανωτέρω, Κεφάλαιο ΙΙ.Γ.Ι(α) και (β), εθνικές και διασυνοριακές αιτήσεις. 
-66-
Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ επιχειρήσεων, ανεξάρτητων εφευρετών 
και νομικοΥν συμβούλίυν επί θεμάτων βΐί)μηχανικής ιδιοκτησίας επιβεβαΐίόνουν 
αυτή τη διαπίστο)ση."4 
Συνεπώς, στα πλαίσια της κοινοτικής δράσης σχετικά με τα υποδείγματα 
χρησιμότητας, θα έπρεπε να γίνεται δεκτό μικρότερο είρευρετικό ïnpoç σε σχέση με 
τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. II διαχωριστική γραμμή μεταξύ του διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας και του υποδείγματος χρησιμότητας πρέπει να χαραχθεί κατά τρόπον 
ώστε να καλύπτονται εξίσου οι ανάγκες των χρηστών, των ανταγωνιστών και των 
αρμόδιων δικαστηρίων. 
(β) Τρισδιάστατη μορφή 
Από τη σύγκριση των διαφόρων συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας στα κράτη μέλη συνάγεται ότι σε ορισμένα συστήματα η εφεύρεση 
πρέπει να ενσωματώνεται σε τρισδιάστατη μορφή. Στα συστήματα της ομάδας 
αυτής ανήκουν το ελληνικό πιστοποιητικό υποδείγματος χρησιμότητας, το 
ισπανικό modelo de utilidad, το πορτογαλικό modelo de utilidade και το ιταλικό 
brevetto per modelli di utilité. 
Η προϋπόθεση της ενσωμάτωσης της εφεύρεσης σε τρισδιάστατη μορφή οφείλεται 
σε ιστορικούς λόγους και συγκεκριμένα στο γεγονός ότι αρχικά το υπόδειγμα 
χρησιμότητας περιοριζόταν στα εργαλεία και στα χρηστικά αντικείμενα."5 
Αποσκοπούσε στην εξασφάλιση μίας μορφής προστασίας που θα μπορούσε να 
χορηγηθεί εύκολα και θα ήταν ανάλογη με την τεχνική και εμπορική σημασία των 
πολυάριθμων εφευρέσεων που ανέπτυσσαν ανεξάρτητοι εφευρέτες, και άλλες 
μικρές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις. Επρόκειτο για έναν τομέα που δεν υπαγόταν 
στο δίκαιο των σχεδίων και υποδειγμάπυν ούτε το δίκαιο των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας. Κατ'αυτόν τον τρόπο η νέα μορφή προστασίας θα μείωνε τον φόρτο 
εργασίας των αρμόδιων για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας αρχο')ν, ενο') παράλληλα θα 
κάλυπτε ένα κενό."6 Ήδη την εποχή αυτή είχε εξετασθεί το ενδεχόμενο επέκτασης 
της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε όλες τις εφευρέσεις, ως 
δραστικότερο μέσο μείωσης του φόρτου εργασίας των αρμόδιων για τα διπλώματα 
114 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτακιεις της νομικής προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας στις επιχειρήσεις της Ευρ<οπαϊκής Ένοχτης, 2.6., Weitzel, G., Ifo Institute, 
Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in der Europâischen Union, 
D, 2.7.2. 
Beier, "Gebraucbsmusterreform auf halbem Wege: die Uberholte Raumform", GRUR 1986, Heft I, 
σελ. 1, σελ. 3, αριστερή στήλη. 
116 Beier, ό.π., Asendorf, "Herkunft und Entwicklung des Raumformerfordernisses im 
Gebrauchsmusterrecht", GRUR 1988, Heft 2, σελ. 83, σελ. 84, σημείο 3. 115 
-67-
ευρεσιτεχνίας υπηρεσίίόν."7 Ωστόσο, αποφασίστηκε VÎX τεθεί ως προϋπόθεση η 
ενσο)μάτί»ση της εφεύρεσης σε τρισδιάτατη μορφή, διότι οι μικρές εφευρέσεις της 
εποχής ήταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία προϊόντα, δηλαδή η εq>εύρεoη 
ενσωματωνόταν σε ένα αντικείμενο. Επιπλέον, μόνο οι ίχπλές εφευρέσεις ήταν 
δεκτικές προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας."8 Οι πολύπλοκες εφευρέσεις, 
που δεν ήταν άμεσα κατανοητές από το κοινό ή τον δικαστή, έπρεπε να υποβληθούν 
σε προηγούμενη εξέταση και, συνεπίός, καλύπτονταν ίχπό την προστασία του 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας."9 
Η κατάσταση σήμερα είναι διαφορετική. Μία εφεύρεση ενσωματωμένη σε ένα 
ίχντικείμενο δεν είναι κατ' ανάγκη ίχπλή. Απί) τα τέλη της δεκαετίας του 193Θ η 
γερμίχνική νομολογία έχει δεχθεί ότι μπορεί VÎX χορηγείται υπόδειγμα χρησιμότητίχς 
γΐίχ πολύπλοκες συσκευές.120 Από την άλλη πλευρά, αν και το υπόδειγμα 
χρησιμότητας προορίζεται για τις μικρές και τις βραχύβιες εφευρέσεις, 
συμπληρώνοντας την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, πολλές εφευρέσεις 
αυτού του είδους δεν είναι δεκτικές προστασίας κατά κανόνα λόγω της 
προϋπόθεσης της ενσωμάτωσης της εφεύρεσης σε τρισδιάτατη μορφή.121 Μεταξύ 
αυτών συμπεριλαμβάνονται: 
- οι χημικές ή άλλες ουσίες χωρίς σταθερή μορφή 
- τα τρόφιμα, τα ποτά, ο καπνός και τα φάρμακα 
- τα ηλεκτρικά κυκλώματα, το)ν οποίων η καινοτομία συνίσταται στο 
λειτουργικό χαρακτήρα τους και 
οι μέθοδοι εργασίας και οι τρόποι χρήσης, συμπεριλαμβανομένων τίον 
νέων χρήσεων ήδη γνωστίόν αντικειμένων. 
Επομένο>ς οι λόγοι που οδήγησαν στη θέσπιση της προϋπόθεσης της τρισδιάστατης 
μορφής δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σύγχρονες ανάγκες.122 
117 
11Κ 
119 
120 
121 
122 Στενογραφημένα πρακτικά πην εργασίίόν αναθείόρησης του νόμου σχετικά με τα διπλώματα 
ευρεσιτεχνίας της 25ης Μαΐου 1887, υποσημείοχτη 15, Beier, ό.π., σελ. 4, αριστερή στήλη. 
Beier, ό.π., σελ. 4, δεξιά στήλη. 
Asendorf, ό.π., σελ. 88, VI. Ο Asendorf υποστηρίζει ότι η προϋπόθεση της τρισδιάτατης μορφής 
οφείλεται στην κριτική του Kohler σχετικά με τη διάκριση μεταξύ της νομοθεσίας περί σχεδίων 
και υποδειγμάτων και της νομοθεσίας περί υποδειγμάτων χρησιμότητας. Σύμφοννα με τον 
Kohler, η νομοθεσία περί διπλώματος ευρεσιτεχνίας αφορά την χρησιμοποίηση της κινητήριας 
δύναμης, ενο') η νομοθεσία περί σχεδίοχν και υποδειγμάτονν και υποδειγμάτων χρησιμότητας 
αφορά τη συγκεκριμένη μορφή. 
Beier, ό.π., σελ. 5, αριστερή στήλη με περαιτέρω παραπομπές στην υποσημείοχτη 22. 
Beier, ό.π., σελ. 6, αριστερή στήλη. 
Την άποψη του Beier συμμερίζεται ο Olbricht στο "Raumerfordernis", GRUR 1986, σελ. 435, 
σημείο 3 και ο Biihling στο "Gebrauchsmusterreform auf halbem Wege: die iiberholte Raumform" 
GRUR 1986, σελ. 434. Διαφορετική άποψη εκφράζουν οι Fischer και Pietzcker στο 
"Gebrauchsmusterrreform auf halbem Weg - eine Erwiderung" GRUR 1986, Heft 3, σελ. 210, δεξιά 
στήλη. 
-68-
Συνεπώς, δεν ενδείκνυται να τεθεί η τρισδιάστατη μορφή ως προϋπόθεση σε ένα 
μελλοντικό σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
(y) Εφευρέσεις εξαιρούμενες της προστασίας 
Εάν η μεταβολή της κατάστασης δικαιολογεί την κατάργηση της προϋπόθεσης της 
τρισδιάστατης μορφής ως αναχρονιστικής123, τούτο δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι 
πρέπει να επιτρέπεται η προστασία όλων των εφευρέσεων με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Η Επιτροπή εξέτασε τις σύγχρονες ανάγκες προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας προκειμένου να αποφανθεί εάν συντρέχουν ακόμη λόγοι 
αποκλεισμού ορισμένων εφευρέσεων ίχπό την προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. 
(1) Εφευρέσεις μη δεκτικές προστασίας 
Όλα τα υφιστάμενα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
προβλέπουν εξαιρέσεις που βασίζονται στη σύμβαση για τη χορήγηση ευρωπαϊκών 
διπλωμάτο)ν ευρεσιτεχνίας και αποτελούν δάνεια του δικαίου των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας. 
Βάσει του άρθρου 52 παράγραφος 2 της σύμβασης, δεν θεωρούνται ως εφευρέσεις 
ιδίως: 
- οι ανακαλύψεις, οι επιστημονικές θεωρίες και οι μαθηματικές μέθοδοι, 
- οι αισθητικές δημιουργίες, 
- τα σχέδια, οι κανόνες και οι μέθοδοι για την άσκηση πνευματικών 
δραστηριοτήτων, για παιχνίδια ή για την άσκηση οικονομικών 
δραστηριοτήτων, καθώς και τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, 
- οι παρουσιάσεις πληροφοριών. 
Βάσει του άρθρου 53 της σύμβασης περί ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίες 
εξαιρούνται επίσης: 
- Οι εφευρέσεις των οποίων η δημοσίευση ή η εφαρμογή αντίκειται στη 
δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη. Παρόλ'αυτά δεν μπορεί η εφαρμογή μίας 
εφεύρεσης να θεωρηθεί ότι αντίκειται στη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη 
απλά και μόνο επειδή έχει απαγορευθεί με διάταξη νόμου ή κανονισμού σε 
όλα τα συμβαλλόμενα κράτη ή σε μερικά από αυτά, 
123 Fischer, "25 Jahre Patent- und Gebrauchsmusterreform - ein Ruckblick", GRUR Int. 1989, Heft 9, σσ. 
717, 722, αριστερή στήλη. 
-69-
- οι ποικιλίες φυτών ή τα είδη ζώων ή οι βιολογικές κυρίως μέθοδοι για την 
παραγωγή φηπών ή ζώων. II διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή σε 
μικροβιολογικές μεθόδους και σε προϊόντα που λαμβινονται μι τις 
μεθόδους αυτές. 
Οι ανωτέρω εξαιρέσεις πρέπει να συμπεριληφθούν στο κοινοτικό σύστημα 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
(2) Ουσίες και συνθέσεις 
Εκτός από τις ανωτέρω εξαιρέσεις που προβλέπονται ήδη στο διεθνές δίκαιο, στο 
παρελθόν έχει προταθεί η εξαίρεση το)ν είρευρέσεων ουσιοϊν και μεθόδων. 
Μεταξύ των συνθέσεων περιλαμβάνονται, λόγου χάρη, τα υλικά στεγανοποίησης, οι 
συγκολλητικές ουσίες, οι ενώσεις συνδετικών ουσιών πολυμερών, τα προϊόντα 
κολλαρίσματος, τα γαλακτώματα και εναιωρήματα που χρησιμοποιούνται ευρέως 
για την παρασκευή ειδών διατροφής και καλλυντικών124, καθώς και στην 
φαρμακοβιομηχανία, και τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στην 
κλο)στοϋφαντουργία, τη βυρσοδεψία και τη βιομηχανία χάρτου.125 Τα προϊόντα 
αυτά μπορούν VÎX παρασκευαστούν και να διατεθούν στην αγορά γρήγορα. 
Χρειάζονται μία μορφή προστασίας που μπορεί να χορηγηθεί γρήγορα.126 
Το ίδιο ισχύει για όλες τις ουσίες εν γένει, εκτός των ουσιών που χρειάζονται 
μακρά περίοδο προπαρασκευής μέχρι VÎX διατεθούν στην αγορά, όπως τα 
φυτοφάρμακα, τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι βασικές δραστικές ουσίες το)ν 
φαρμάκων.127 Ωστόσο, ο περιορισμός της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 
στην περίπτωση αυτή, θα συνιστούσε περιττή διάκριση. Ενδεχομένως, η θέσπιση 
της προστασίας των ουσιών δεν εξυπηρετεί κανέναν σκοπό σε ορισμένες 
περιπτώσεις. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να παρέχεται προστασία σε 
άλλες περιπτώσεις όπου θα ήταν απαραίτητη και δικαιολογημένη.128 Ένα άλλο 
επιχείρημα που συνηγορεί υπέρ της εξαίρεσης των ουσιών και των συνθέσεων 
αφορά τη δυνατότητα ελέγχου εκ μέρους των δικαστηρίου. Λόγω της 
πολυπλοκότητας των εφευρέσεων αυτών και της μη διενέργειας προηγούμενης 
εξέτασης, υποστηρίζεται ότι σε περίπτωση προσβολής το δικαστήριο δεν είναι σε 
θέση να αξιολογήσει εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις προστασίας. Ωστόσο, το 
πρόβλημα αυτό δεν αφορά αποκλειστικά την εν λόγω κατηγορία εφευρέσεων. Λόγω 
124 
125 
126 
127 
128 Buhling, "Zum Raumerfordernis bei Gebrauchsmustern", GRUR 1988, Heft Ι, σσ. 15,16, δεξιά στήλη. 
Domes, "Zum Raumerfordernis beim Gebrauchsmuster", GRUR 1987, Heft 9, σσ. 584, 589, αριστερή 
στήλη. 
Dôrries, ό.π., σελ. 589, σημείο 2.3. 
Dôrries, ό.π., σελ. 588, σημείο 2.2. 
Αντίθετη άποψη εκφράζει ο Dôrries, ό.π., σελ. 588, δεξιά στήλη. 
-70-
της ταχείας εξέλιξης της τεχνικής, μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις μορφές 
εφευρετικής δραστηριότητας. Δεν είναι δυνατόν λοιπόν σήμερα να απαιτείται από 
έναν δικαστή να είναι σε θέση να αξιολογήσει το "νέο" και το είρευρετικό ύψος των 
πάσης φύσεως εφευρέσεων. Το πρόβλημα δεν λύνεται με την εξαίρεση ορισμένων 
κατηγορίίόν εφευρέσείον αλλά με τη βελτίίοση τίον μεθόδων ελέγχου σε περίπτωση 
αγοΓ/ής για προσβολή, λόγου χάρη με τη διενέργεια υποχρεωτικής έρευνας στις 
περιπτοισεις αυτές ή με την εξέταση εμπειρογνώμονος ή εκπροσώπου το>ν 
Γραφείων Διπλθ)μάτων Ευρεσιτεχνίας. 
Συνεπώς, οι συνθέσεις πρέπει να περιληφθούν στην προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Είναι δύσκολο να απαντηθεί τί) ερώτημα εάν πρέπει να καλυφθούν 
όλες οι ουσίες, αλλά δεν πρέπει να ίχποκλεισθούν συνολικά για το λόγο και μόνο 
ότι η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητίχς δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό στην 
περίπτωση αυτή. 
(3) Εφευρέσεις μεθόδων 
Το θέμα των εφευρέσεων μεθόδων θέτει περισσότερα προβλήματα. Η αξία των 
"μεγάλων" εφευρέσεων μεθόδα)ν, δηλαδή εκείνων που είναι δεκτικές προστασίας με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, έχει ήδη αποδειχθεί. Στις χο')ρες όπου ισχύει η προϋπόθεση 
του μεγάλου εφευρετικού ύψους, με αποτέλεσμα η προστασία με υπόδειγμα 
χρησιμότητας να παρέχεται μόνο στις εφευρέσεις που είναι δεκτικές προστασίας με 
δίπλωμα ευρεσιτεχνίας129, η προστασία των εφευρέσεο)ν μεθόδων δεν τίθεται υπό 
αμφισβήτηση. Ωστόσο, στη Γερμανία και πιο πρόσφατα στη Δανία το θέμα 
προκάλεσε εκτεταμένες συζητήσεις κατά την τροποποίηση και τη θέσπιση 
αντίστοιχα του συστήματος προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας, διότι το 
απαιτούμενο μικρό εφευρετικό ύψος επιτρέπει την προστασία και των "μικρών" 
εφευρέσεων μεθόδων. Οι μικρές εφευρέσεις μεθόδων ανήκουν στον τομέα της 
γνώσης που χαρακτηρίζεται με τον όρο "τεχνογνωσία". Η βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των κύκλων παραγωγής με στόχο τη βελτιστοποίηση τους 
επιτυγχάνεται συχνά μέσω μίας σειράς εφευρέσεων μεθόδων.130 Πολύ συχνά δεν 
είναι δυνατό να διαπιστο)θεί με βάση το τελικό προϊόν που διατίθεται στην αγορά 
εάν μία συγκεκριμένη εφεύρεση μεθόδου έχει χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του. 
Για τον λόγο αυτό, τα καταχο)ρημένα δικαιώματα για τις μεθόδους αυτές χάνουν 
στην πράξη της αξία τους, διότι ο δικαιούχος πολύ δύσκολα μπορεί να αποδείξει 
την προσβολή τους. Ως εκ τούτου, συχνά οι εφευρέσεις μεθόδου τηρούνται 
μυστικές για να αποφευχθεί η άμεση απομίμηση τους από ανταγωνιστές.131 Ωστόσο, 
129 
130 
131 Γαλλία, Κάτω Χώρες και Βέλγιο. 
Dôrries, ό.π., σελ. 586, δεξιά στήλη. 
Επετηρίδα ΑΙΡΡΙ 1986, Q 83, Γαλλία, σελ. 82. 
71 
είναι εύλογο ότι οι μικρές επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι ε«)ευρέτες έχουν 
συμφέρον να προστατεύονται οι εφευρέσεις αυτές. Ακόμη και στις μεγάλες 
επιχειρήσεις η προοπτική ανταμοιβής για εφευρέσεις που πραγματοποιούνται από 
εργαζομένους μπορεί VÎX προωθήσει την εφευρετική δραστηριότητα. Τί) επιχείρημα 
ότι θα κατατίθενται αιτήσεις με τυφλή εμπιστοσύνη στο σύστημα προστασίας, με 
αποτέλεσμα το)ν πολλαπλασιασμό πον απομιμήσεο)ν δεν είναι πειστικό. Η 
ΙρλανδίίΧ είναι μέχρι σήμερα η μόνη χο')ρα όπου προστατεύονται οι εφευρέσεις 
μεθόδο)ν που παρουσιάζουν μικρό εφευρετικό ύψος. Η δυνατότητα αυτή 
θεσπίστηκε μόλις το 1992, με ίχποτέλεσμα VÎX μην έχει συγκεντρωθεί ακόμη η 
απαραίτητη εμπειρία. Η κατάθεση αίτησης για εφευρέσεις αυτού του είδους θα 
αντιμετωπίζεται μάλλον με σκεπτικισμό και, συνεπώς, λόγο) το>ν αμφιβολιών θα 
υιοθετείται η λύση που επικρατούσε και στο παρελθόν, δηλαδή το απόρρητο. Η 
έλλειψη εμπειρίας δυσχεραίνει επίσης την αξιολόγηση της πρακτικής σημασίας που 
θα είχε η προστασία αυτού του είδους. Αναμφίβολα, η συμπεριφορά των καταθετών 
στην Ιρλανδία θα συμβάλει εν καιρώ στη διευκρίνιση του θέματος. 
Επομένως, δεν μπορεί να δοθεί οριστική απάντηση στο ερώτημα εάν οι εφευρέσεις 
μεθόδων πρέπει να εξαιρεθούν από την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
(δ) Το νέο της εφεύρεσης 
Το νέο της εφεύρεσης αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις προστασίας με υπόδειγμα 
χρησιμότητας σε όλα τα κράτη μέλη όπου εφαρμόζεται το σύστημα αυτό. Στις 
περισσότερες νομοθεσίες το νέο της εφεύρεσης καθορίζεται με βάση τη "στάθμη της 
τεχνικής", έννοια που προέρχεται ίχπό τί) δίκαιο τονν διπλίημάτων ευρεσιτεχνίας.132 
Εν τούτοις, υπάρχουν διαφορές ί«ς προς το περιεχόμενο του όρου "στάθμη της 
τεχνικής". Σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται στο άρθρο 54, παράγραφος 2 της 
συνθήκης για τη χορήγηση ευρο)παϊκών διπλο)μάτο)ν ευρεσιτεχνίας, 0)ς στάθμη της 
τεχνικής νοείται "κάθε τι που έχει γίνει γνωστό στο κοινό, πριν από την ημερομηνία 
κατάθεσης της αίτησης για χορήγηση ευρωπαϊκού αιπλώματος ευρεσιτεχνίας με 
γραπτή ή προφορική περιγραφή, με χρήση ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο". Η διεθνής 
στάθμη της τεχνικής είναι το κριτήριο που χρησιμοποιείται σε εννέα κράτη μέλη. 
Στην Ισπανία η αποκάλυψη133 είναι βλαπτική για το νέο της εφεύρεσης μόνο όταν 
γίνεται στο ισπανικό έδαφος.134 Επομένο)ς, λαμβάνεται υπόψη μόνο η εγχώρια 
στάθμη της τεχνικής. Στη Γερμανία μόνο η γραπτή περιγραφή βλάπτει το νέο της 
εφεύρεσης.135 Σε αντίθεση με το δίκαιο το)ν 
132 
133 
134 
135 Εξαίρεση αποτελεί η Πορτογαλία: βλ. Παράρτημα 1, συγκριτική μελέτη, Κεφάλαιο Α.3.(α), "Το 
νέο της εφεύρεσης". 
Με τον όρο "αποκάλυψη" νοείται εδώ η γνοκποποίηση μίας εφεύρεσης στο κοινό, η δημοσίευση. 
Αρθρο 145, παράγραφος 1 του ισπανικού νόμου περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. 
Αρθρο 3, παράγραφος 1 του γερμανικού νόμου περί υποδείγματος χρησιμότητας. 
-72-
διπλο)μάτίον ευρεσιτεχνίας, η προφορική ίχποκάλυψη δεν είναι βλίχπτική. Οι 
προφορικές περιγραφές από όλί) τον κόσμο λαμβάνονται υπόψη για να 
διαπισποθεί το νέο της εφεύρεσης, ενο') οι πράξεις εκμετάλλευσης λαμβάνονται 
υπόψη μόνον όταν λαμβάνουν χώρα εντός των γεωγραφικίόν ορίων εφαρμογής του 
γερμανικού νόμου. Στην ΙΙορτογαλία η στάθμη της τεχνικής είναι διεθνής από 
γείυγραφική άποψη, αλλά στην πράξη περιορίζεται ίχπό το γεγονός ότι λαμβάνεται 
υπόψη μόνο η γνο')ση της εφεύρεσης και η χρήση της από ειδικούς.136 Συνεπώς, στη 
Γερμανία και την Πορτογαλία η στάθμη της τεχνικής είναι διεθνής, αλλά 
περιορισμένη, αν και με διαφορετικό τρόπο. 
Ο περιορισμός του κριτηρίου του νέου της εφεύρεσης στο έδαφος ενός κράτους 
μέλους δεν ενδείκνυται για τη διαμόρφο)ση ενός ευρωπαϊκού συστήματος, βάση του 
οποίου θα είναι η εγκαθίδρυση και λειτουργία μίας ενιαίας αγοράς και, συνεπούς, η 
ενοποίηση των μεμονωμένα^ αγοροΥν. Εν τούτοις, δεδομένου ότι ο σχετικός τίτλος 
προστασίας καταχωρείται χο)ρίς προηγούμενο έλεγχο, τί) κριτήριο του απολύτως 
νέου σε σχέση με τη διεθνή στάθμη της τεχνικής137 ενδέχεται VÎX δημιουργήσει 
πρακτικά προβλήματα, θα ήταν δύσκολο για τους δικαιούχους ή τρίτους VÎX 
αποδείξουν εάν η εφεύρεση ανήκει στη στάθμη της τεχνικής. 
Κατά παράδοση η προστίχσία με υπόδειγμα χρησιμότητίχς περιορίζεται στις εθνικές 
αγορές και, επομένως, στο έδαφος των μεμονο)μένο)ν κρατών μελίόν. Η σταδιακή 
ενοποίηση της ενιαίας αγοράς έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση των αγορών πέραν 
των εθνικών συνόρων. Επομένως, η έννοια του νέου της εφεύρεσης μπορεί να 
καθορίζεται με βάση τη στάθμη της τεχνικής στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Η αποκάλυψη της εφεύρεσης πριν ίχπό την κατάθεση αίτησης υποδείγματος 
χρησιμότητας δεν θα έπρεπε να θεωρείται βλίχπτική για το νέο της εφεύρεσης, σε 
περίπτωση που η αποκάλυψη γίνεται ίχπό τον εφευρέτη ή τον δικαιοδόχο ή είναι 
αποτέλεσμα κατάχρησης σε βάρος του εφευρέτη ή του δικαιοδόχου. Η εν λόγο) 
περίοδος χάριτος, που βασίζεται στο άρθρο 8 της πρότασης κανονισμού για τα 
κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα, θα έπρεπε να διαρκεί 12 μήνες. 
Συνεπώς, θα ήταν εύλογο να εφαρμοσθεί η έννοια του νέου της εφεύρεσης σε 
συνάρτηση με τη στάθμη της τεχνικής και να μην περιορισθεί στο έδαφος ενός 
κράτους μέλους. Θα έπρεπε να δοθεί περίοδος χάριτος δώδεκα μηνών, κατά το 
πρότυπο του άρθρου 8 της πρότασης για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα 
136 
Ι 36 Αρθρο 37 σε συνδυασμό με το άρθρο 51 του ιρλανδικού κο')δικα βιομηχανικής ιδιοκτησίας. 
37 Υπέρ τυυ κριτηρίου αυτού τάχθηκε η πλειοψηφία κατά τη σύσκεψη στρογγυλής τραπέζης της 
Ευρωπαϊκής Έναχτης Εμπειρογνωμόνων στον τομέα της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας τον Μάιο 
του 1992: Δελτίο αριθ. 21, Μάρτιος 1992, σημείο 3. 
73 
(ε) Βιομηχανική εφαριιονη 
Η βιομηχανική εφαρμογή ίχποτελεί σήμερα προϋπόθεση σε όλες τις χο')ρες, εκτός της 
Ιταλίας, της Ισπανίας και της ΙΙορτογαλίας.138 Αντί αυτής, στις ανωτέρω χο')ρες 
υπάρχει η προϋπόθεση της "χρησιμότητας", γεγονός που οφείλεται κυρίως στη 
μεγάλη σημασία της προϋπόθεσης της ενσο)μάτο)σης σε τρισδιάτατη μορφή στις 
χο')ρες αυτές. Το κριτήριο αυτό χρησιμεύει για τη διάκριση μεταξύ του αντικειμένου 
της προστασίας και της μορφής του ίδιου του αντικειμένου.139 Στις χώρες αυτές η 
βιομηχανική εφαρμογή δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, εφόσον απορρέει 
από την ενσωμάτο)ση της εφεύρεσης σε τρισδιάστατη μορφή.140 Η κατάσταση είναι 
διαφορετική στις χώρες όπου η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας παρέχεται 
σε όλες τις εφευρέσεις και η τρισδιάτατη μορφή της εφεύρεσης δεν είναι 
απαραίτητη. Στην περίπτοκτη αυτή δεν είναι αναγκαία η διάκριση του υποδείγματος 
χρησιμότητας από την προστασία της μορίρής. Ωστόσο, η είρεύρεση ενδέχεται VÎX 
μην έχει βιομηχανική εφαρμογή: οι εφευρέσεις που δεν είναι ενσο)ματο)μένες σε 
τρισδιάστατη μορφή, όπως για παράδειγμα τα ηλεκτρικά κυκλίόματα, μπορεί να 
χρειάζονται ορισμένες τροποποιήσεις για να καταστεί δυνατή η εμπορία τους. Ως 
εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι η βιομηχανική εφαρμογή αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για τη σύνδεση της αφηρημένης προστασίας της εφεύρεσης και της 
πρακτικής της αξιοποίησης. 
Συνεπώς, στα πλαίσια της κοινοτικής δράσης σχετικά με το υπόδειγμα 
χρησιμότητας, θα έπρεπε να θεσπιστεί, αντί του κριτηρίου της χρησιμότητας, η 
προϋπόθεση της βιομηχανικής εφαρμογής, σύμφωνα με το άρθρο 57 της σύμβασης 
για τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. 
138 Βλ. Παράρτημα 1, συγκριτική μελέτη, Κεφάλαιο Α.3.(δ), "Βιομηχανική εφαρμογή". 
139 Segade, GRUR Int. 1988, Heft 2, σσ. 99, 113. 
140 Για την υποστήριξη της άποψης αυτής μπορούν να αναφερθούν οι εξελίξεις που σημειώθηκαν 
στη Γερμανία. Στη χοόρα αυτή η προϋπόθεση της βιομηχανικής εφαρμογής τέθηκε όταν η 
προϋπόθεση της τρισδιάστατης μορφής έγινε ελαστικότερη. 
-74-
(ατ) Διαδικασία χορήγησης 
Η διαδικασία χορήγησης υποδείγματος χρησιμότητας περιλαμβάνει τα στάδια 
κατάθεσης της αίτησης, εξέτασης και απόφασης. Η διαδικασία που ακολουθείται 
στα υπάρχοντα συστήματα συνήθως διαμορφώνεται κατά το πρότυπο των εθνικών 
διατάξεοχν σχετικά με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που με τη σειρά τους αντιστοιχούν 
στα άρθρα 78 έθ)ς 85 της σύμβασης για τη χορήγηση ευρο)παϊκο')ν διπλο)μάτο)ν 
ευρεσιτεχνίας. Η ίδια διαδικασία θα έπρεπε VÎX υιοθετηθεί στο μελλοντικό σύστημα 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. 
Όσον αφορά τα στάδια εξέτασης και απόφασης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι 
κανένα από τα υφιστάμενα συστήματα δεν προβλέπει την εξέταση το)ν 
προϋποθέσεων παροχής της προστασίας. Στο σύστημα που περιγράφεται εδώ δεν 
προβλέπεται επίσης εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού ύψους. 
Ωστόσο, θα έπρεπε να γίνεται ένας επίσημος έλεγχος για να διαπιστωθεί η 
δυνατότητα προστασίας της εφεύρεσης.141 Κατ'αυτόν τον τρόπο θα αποκλείονταν 
οι εφευρέσεις που ο νόμος ορίζει ρητά ότι δεν είναι δεκτικές προστασίας.142143 Το 
γεγονός ότι δεν διενεργείται προηγούμενη εξέταση ο)ς προς το νέο της εφεύρεσης 
και το εφευρετικό ύψος σημαίνει ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας δεν παρέχει την 
ίδια ασφάλεια δικαίου με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, που προϋποθέτει 
εμπεριστατωμένη επίσημη εξέταση των προϋποθέσεων χορήγησης του144. 
Όσον αφορά την ασφάλεια του δικαίου, η Επιτροπή πιστεύει ότι η διενέργεια 
έρευνας από τα Γραφεία Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας κατόπιν σχετικής αιτήσεως 
μπορεί να αποτελέσει μία συμβιβαστική λύση μεταξύ της προστασίας με 
προηγούμενη εξέταση και της προστασίας χωρίς εξέταση. Στην περίπτωση αυτή οι 
καταθέτες -ή, εάν προβλεπόταν από τί) νόμο, και τρίτοι- θα μπορούσαν να 
ζητήσουν τη διενέργεια έρευνας σχετικά με τη στάθμη της τεχνικής και, κατ' αυτόν 
τον τρόπο θα μπορούσαν να αξιολογήσουν καλύτερα κατά πόσον πληρούνται οι 
προϋποθέσεις, γεγονός που θα καθιστούσε ασφαλέστερη τη χορηγούμενη 
προστασία. 
141 
142 
143 
144 Ο έλεγχος αυτός θα ήταν ανάλογος με την εξέταση της δυνατότητας χορήγησης διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. 
Για παράδειγμα, οι εφευρέσεις που εξαιρούνται της προστασίας ή εκείνες που κατά το νόμο δεν 
πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης προστασίας. 
Σήμερα η δυνατότητα προστασίας εξετάζεται σε όλες τις χώρες εκτός του Βελγίου. 
Παρά την προηγούμενη εξέταση, μετά τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι δυνατό να 
υποβληθεί ένσταση ή αίτηση ακύρωσης του, με αποτέλεσμα η χορήγηση του διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας να μην εγγυάται την απόλυτη ισχύ του. 
-75-
Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία 
και το Ηνίομένο Βασίλειο με τη συμμετοχή επιχειρήσείον και ανεξάρτητοι 
εφευρεπόν δείχνει ότι σταθμίζοντας τί) πλεονέκτημα της μεγαλύτερης ασφάλειας 
και τί) μειονέκτημα του επιπλέον κόστους ένα πολύ μικρί) ποσοστό (κατά μέσον 
όρο 12%) το>ν ερωτηθέντος πιστεύει ότι η προαιρετική έρευνα δεν θα ήταν 
χρήσιμη.145 Το ένα τρίτο πιστεύει ότι η προαιρετική έρευνα θα ήταν εν γένει χρήσιμη 
και περίπου οι μισοί πιστεύουν ότι θα ήταν χρήσιμη σε ορισμένες περιπτοκτεις. 
Αυτή τη θετική, σε γενικές γραμμές, γνίόμη συμμερίζονται, στον ίδιο περίπου 
βαθμό, οι μεγάλες και οι μικρές επιχειρήσεις. 
Γνο)μη σχετικά με την προαιρετική έρευνα, λαμβάνοντας υπόιΐιη τα σνετικά 
πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. 
Ανά επιλεγμένη χίόρα της ΕΕ (%) 
'•πολύχρήοιμη Βχοήοιμη <ip<>(>ui|ifvrç πτριπτο'χιης ϋόχι, λόγοι τοι>κ<Ήιτ<ηις οδινγνοι^ίζοι | 
Όλνς οι χ«ι\»ς 
Ην(ι)|ΐί-ν<) Βααίληο 
Γαλλία 
Ιοπανία 
Ιταλία 
Ιΐμίκινία 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, 1993, εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) 
145 Weitzel, G., Ifo Institute, Οι οικονομικές επιπτο'κτεις της νομικής προστασίας με υπόοειγμα 
χρησιμότητας στις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένακιης, 2.8. 
76 
Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης (%) 
Ιπολΰ χρήοιμη βχρήοιμη <ιι· <>(*αμ/νρς πν^ιπτύχκις αόχι, λόγοι του κόοτοτς αΛκν γνοιρίζοι Ι 
Όλα τα ιικγΐΟη 
πάνοιαπό ΗΧΧ) ιχιγαζόμηΌΐ 
501-ΚΧΧ) 
1()1-5(Χ) 
Μίχ(.>ι 11Χ· Ϊ(/Υ(ιζόμ* ν<ιι 
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 
(Πηγή: έρευνα του Ifo Institute σε επιλεγμένες χώρες της ΕΕ, 1993, εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) 
Η εξέταση το)ν αποτελεσμάτων ανά χώρα συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με τα 
αποτελέσματα της έρευνας μεταξύ νομικών συμβούλου επί θεμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας στην Ισπανία (σύμβουλοι 63% "πολύ σημαντική'Υεπιχειρήσεις 55% 
"πολύ χρήσιμη"), στη Γαλλία (45%/39%) και στο Ηνο)μένο Βασίλειο (43%/38%). 
Στις χώρες αυτές σήμερα δεν διενεργείται προαιρετική έρευνα κατόπιν αιτήσεως146, 
με αποτέλεσμα να μην υπάρχει εμπειρία στο θέμα αυτό. Ωστόσο, οι ερωτηθέντες 
εκδήλίοσαν αξιοσημείωτο ενδιαφέρον για την προαιρετική έρευνα. Η Γερμανία 
είναι η χώρα όπου παρατηρείται η μεγαλύτερη διάσταση ίχπίΥψεων. Το 78% το)ν 
νομικών συμβουλίων χαρακτηρίζει την προαιρετική έρευνα "πολύ σημαντική", ενα') 
μόνο το 34% των επιχειρήσεαχν την χαρακτηρίζει "πολύ χρήσιμη". Εν τούτοις, τί) 
50% των επιχειρήσεων την χαρακτηρίζει χρήσιμη σε ορισμένες περιπτο')σεις. Η 
γνώμη των επιχειρήσεων και το)ν εφευρετών που συμμετείχαν στην έρευνα στη 
Γερμανία ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στην ισχύουσα πρακτική. Το γερμανικό 
Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας διενεργεί έρευνες από το 1987, οπότε ο νόμος 
περί υποδειγμάτων χρησιμότητας τροποποιήθηκε ανάλογα. Ο αριθμός των 
αιτήσεων διενέργειας έρευνας βρίσκεται σε συνεχή άνοδο, και από 1002 που ήταν 
κατά τον πρώτο χρόνο (6,4% των καταθέσεο)ν) έφθασε σε 1468 το 1990 και σε 2288 
το 1992 (13,5% των καταθέσεων).147 Συνεπώς, η δυνατότητα που παρέχει ο 
νομοθέτης, να εξασφαλισθεί δηλαδή τουλάχιστον εν μέρει το κύρος του 
υποδείγματος χρησιμότητίχς, βρήκε απήχηση στους καταθέτες. 
146 
147 Εκτός της Γαλλίας, όπου η έρευνα είναι υποχρεοπική για τα οιπλώματα ευρεσιτεχνίας. 
Βλ. Blatt for Patent-, Muster und Zeichenwesen, Μάρτιος 1993. 
-77-
Όσον αφορά την προτεραιότητα, η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας μπορεί 
να βασιστεί στις σχετικές διατάξεις της σύμβασης το>ν Παρισίων. Βάσει του άρθρου 
4.Α και του άρθρου 4.Γ της εν λόγο) σύμβασης, όποιος έχει καταθέσει κανονικά 
αίτηση πιστοποιητικού χρησιμότητας σε μία ίχπό τις χο')ρες που έχουν υπογράψει τη 
σύμβαση, έχει δικαίθ)μα προτεραιότητας για περίοδο δίόδεκα μηνίόν προκειμένου 
να καταθέσει αίτηση στα άλλα κράτη14". Τί) άρθρο 4.Ε, παράγραφος 2 επιτρέπει την 
κατάθεσης υποδείγματος χρησιμότητας σε μία χώρα δυνάμει δικαιότατος 
προτεραιότητας βάσει της κατάθεσης αίτησης για τη χορήγηση διπλίόματος 
ευρεσιτεχνίας και το αντίστροφο. Και στην περίπτωση αυτή η διάρκεια του 
δικαιώματος προτεραιότητας είναι 12 μήνες, βάσει του άρθρου 4.Γ, παράγραφος 1. 
Συνεπώς, η διαδικασία πρέπει να βασίζεται στις διατάξεις του δικαίου των 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που περιέχονται στα άρθρα 78 έως 85 της σύμβασης για 
τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Στο στάδιο της εξέτασης και 
της απόφασης δεν είναι απαραίτητος ο έλεγχος των προϋποθέσεων. Ωστόσο, θα 
έπρεπε να γίνεται επίσημος έλεγχος της δυνατότητας προστασίας και να 
προβλέπεται η προαιρετική έρευνα 
(t) Αποτελέσματα της προστασίας και μεταβίβαση 
Σε όλα τα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας τα δικαιώματα 
εκμετάλλευσης και απαγόρευσης της χρήσης, καθώς και οι διατάξεις σχετικά με την 
ανάλωση των δικαιωμάτων αποτελούν δάνεια του δικαίου των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και αντιστοιχούν στα άρθρα 29, 30, 31 και 32 της συμφωνίας για τα 
κοινοτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας.149 
Βάσει του άρθρου 69 παράγραφος 1 της σύμβασης για τη χορήγηση ευρωπαϊκού 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας, η έκταση της χορηγούμενης προστασίας μέσω του 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας καθορίζεται με βάση το περιεχόμενο των αξιώσειον του 
καταθέτη. Στην περίπτα>ση το>ν υποδειγμάτων χρησιμότητας θα ήταν ίσο)ς σκόπιμο 
να περιορισθεί ο αριθμός των αξιο')σεο)ν ώστε να περιορισθεί η έκταση της 
προστασίας.150 Κατ'αυτόν τον τρόπο αντισταθμίζεται η απουσία προηγούμενης 
εξέτασης. 
14Κ 
149 
150 Αρθρο 4.Γ, παράγραφος 1 της σύμβασης. 
Γερμανία: άρθρο 12α του νόμου περί υποδείγματος χρησιμότητας. Βέλγιο: άρθρο 26 του νόμου 
περί διπλοομάτων ευρεσιτεχνίας. Ελλάδα: δεν αναφέρονται ρητά, αλλά αναγνο>ρίζονται. Ιταλία: 
εφαρμογή τ<υν διατάξεων του δικαίου των διπλωμάτονν ευρεσιτεχνίας. Γαλλία: άρθρο 28, 
παράγραφος 1 του νόμου περί διπλίημάτοτν ευρεσιτεχνίας. Δανία: πληρoq)oρία της κ. Joergensen, 
από το δανικό Γραφείο Διπλ(ομάτων Ευρεσιτεχνίας. Ιρλανδία: μέρος III, άρθρο 63, παράγραφος 
6 και μέρος II του νόμου περί διπλωμάτα>ν ευρεσιτεχνίας του 1992. Ισπανία: άρθρο 60, 
παράγραφος 1 του νόμου περί διπλώματος ευρεσιτεχνίας. 
Όπως συμβαίνει στην Αυστραλία, για παράδειγμα. 
-78-
Όλα τα εθνικά συστήματα επιτρέπουν την άνευ περιορισμού μεταβίβαση το)ν 
δικαιωμάτο)ν. Δεν υπάρχει λόγος να μην ισχύσει η ίδια αρχή στο κοινοτικό 
σύστημα. 
Συνεπώς, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και απαγόρευσης της χρήσης, καθώς και οι 
κανόνες που διέπουν την ανάλωση των δικαιωμάτων θα έπρεπε να διαμορφωθούν 
με /Ιαση τις ισχύουσες διατάξεις του δικαίου περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Όσον 
αφορά την έκταση της προστασίας, θα ήταν ίσως σκόπιμο να περιορισθεί ο αριθμός 
των αξιώσεων. 
(η) Διάρκεια 
Οι λόγοι απόσβεσης και ακυρότητας, που βασίζονται στο δίκαιο των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας, χαρακτηρίζονται από αρκετά μεγάλη ομοιογένεια στα κράτη μέλη.151 
Επομένως, μπορούν να ισχύσουν ανάλογες διατάξεις και για το υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Παράλληλα, υπάρχει το θέμα της διάρκειας, που έχει ιδιαίτερη 
σημασία για την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας, καθώς μπορεί να 
λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στις ελαστικότερες προϋποθέσεις χορήγησης της 
προστασίας. 
Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας παρέχει προστασία για είκοσι έτη. Η διάρκεια του 
υποδείγματος χρησιμότητίχς πρέπει VÎX είναι σαφίός μικρότερη. Εάν η προστασία 
καλύπτει τις μικρές εφευρέσεις, γεγονός που ισχύει στο προτεινόμενο ευρωπαϊκό 
σύστημα, η διάρκεια της προστασίας πρέπει να αντιστοιχεί στη μικρή διάρκεια 
ζωής της εφεύρεσης και στο μικρό απαιτούμενο εφευρετικό ύψος. Η διάρκεια του 
υποδείγματος χρησιμότητας θα ήταν σκόπιμο να ορισθεί στα οκτώ με δέκα έτη, 
ώστε να διακρίνεται επαρκούς από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, εξασφαλίζοντας 
ταυτόχρονα την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος, χωρίς να του 
αφαιρείται ο ρόλος που καλείται να διαδραματίσει. 
Δεδομένου ότι σε έξι κράτη μέλη η διάρκεια της προστασίας είναι ήδη δέκα έτη152, 
μπορούμε να αποκλείσουμε την περίπτωση μικρότερης διάρκειας για το κοινοτικό 
σύστημα ώστε να περιορισθεί στο ελάχιστο η ανασφάλεια που θα προκαλούσε από 
νομική άποψη στους καταθέτες η τροποποίηση του υφιστάμενου εθνικού 
συστήματος. Η μικρότερης διάρκειας προστασία θα πρέπει να μπορεί να ανανεωθεί 
για πολυετή διαστήματα μέχρι δέκα ετών κατ'ανοπατο όριο. 
151 
152 Βλ. Παράρτημα 1, συγκριτική μελέτη, Κεφάλαιο Α.8(β) "Αλλοι λόγοι ανάλοχτης" και (γ) 
"Ακύροκιη". 
Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία, Ιρλανδία, Δανία και Αυστρία. 
-79-
Συνεπώς, η διάρκεια της παρεχόμενης προστασίας με το μελλοντικό υπόδειγμα 
χρησιμότητας πρέπει να μπορεί να ανανεωθεί μέχρι δέκα έτη κατ'ανώτατο όριο. 
(θ) Ηοοσβολτί 
Το ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας που περιγράψαμε 
προστατεύει, όπως και το δίπλο>μα ευρεσιτεχνίας, τις τεχνικές εφευρέσεις. Τα είδη 
προσβολής και οι συγκρούσεις συμορερόντονν που ενδέχεται VÎX προκύψουν 
μπορούν να αντιμετοχπισθούν ο)ς επί τί) πλείστον με τον ίδιο τρόπο. 
Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ένα χαρακτηριστικό του υποδείγματος 
χρησιμότητας. Το σύστημα που προτείνεται δεν προβλέπει προηγούμενο έλεγχο για 
να εξασφαλισθεί ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας πληροί όλες τις προϋποθέσεις, 
γεγονός που μπορεί VÎX δημιουργήσει προβλήματα σε περίπτοκτη αγίυγής λόγο) 
προσβολής. Στις περιπτο>σεις αυτές μπορεί να διενεργείται έρευνα. Στο 
προκαταρκτικό στάδιο μίας τέτοιας διαδικασίας θα έπρεπε να διευκρινισθεί η 
δυνατότητα προστασίας της επίδικης εφεύρεσης. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η 
διενέργεια έρευνας πρέπει να αποφασίζεται από το δικαστήριο και όχι να 
επιβάλλεται υποχρεωτικά στον ενάγοντα ή τον εναγόμενο. Σε μία έρευνα μεταξύ 
νομικών συμβούλων επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας που έχει ήδη 
αναφερθεί, η πλειοψηφία τάχθηκε υπέρ της διενέργειας έρευνας ως προϋπόθεσης 
για την κίνηση οποιασδήποτε διαδικασίας για προσβολή.153 
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα κοινοτικό σύστημα προστασίας με 
υπόδειγμα χρησιμότητας θα έπρεπε να παρέχει στο δικαστήριο τη δυνατότητα, σε 
περίπτωση προσβολής, να δώσει εντολή για τη διενέργεια έρευνας, προκειμένου να 
διαπιστωθεί εάν η επίδικη εφεύρεση είναι δεκτική προστασίας. 
(ι) Διπλή προστασία 
Το προτεινόμενο σύστημα θα συνυπάρχει με το σύστημα των διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας και δεν θα το αντικαταστήσει. Σε περίπτωση που θεσπιστούν δύο 
παράλληλα συστήματα, θα είναι δυνατή η χορήγηση και των δύο μορφών 
προστασίας για την ίδια εφεύρεση (διπλή προστασία). 
Το θέμα της διπλής προστασίας τίθεται μόνο σε περίπτωση κατάθεσης 
υποδείγματος χρησιμότητας για μία εφεύρεση που πληροί τις προϋποθέσεις και για 
τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. 
153 Weitzel, G., Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes in 
der Europâischen Union, D, 2.7.2, σελ. 41. 
-80-
Ο καταθέτης έχει λόγους να ζητήσει διπλή προστασία σε περίπποση που 
• επιδιώκει προσα)ρινή προστασία μέχρι τη χορήγηση διπλίόματος 
ευρεσιτεχνίας, 
• δεν είναι βέβαιος ότι η εφεύρεση του είναι δεκτική προστασίας με δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας, ή 
• επιδιο')κει VÎX εξασφαλίσει ιδιαίτερα ισχυρή προστασία καλύπτοντας την 
είρεύρεσή του με δικαια')ματα που απορρέουν από δύο διαφορετικά 
συστήματα. 
Και στις τρεις ανοπέρο) περιπτά)σεις ο συνδυασμός της προστασίας με δίπλωμα 
ευρεσιτεχνίας και υπόδειγμα χρησιμότητας παρέχει στον δικαιούχο υπερβολικά 
ισχυρή θέση. 
Τα προβλήματα που θα προξενήσει αυτό σε τρίτους, οι οποίοι θα πρέπει να 
κινήσουν διπλή διαδικασία, μπορεί VÎX αποφευχθούν, εάν αποκλειστεί η δυνατότητα 
προστασίας της ίδιας εφεύρεσης ταυτόχρονα με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και 
υπόδειγμα χρησιμότητας. Παράλληλα, θα ήταν δυνατό να επιτραπεί στον καταθέτη 
να μετατρέψει την αίτηση του για δίπλίυμα ευρεσιτεχνίας σε αίτηση για υπόδειγμα 
χρησιμότητας μέχρι τη χορήγηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας και αντίστροφος. 
Εάν όμως επιτραπεί η διπλή προστασία πρέπει να απαγορευθεί η διαδοχική 
επίκληση των δύο δικαιωμάτων. Ειδάλλως, ο δικαιούχος σε περίπτωση απόρριψης 
της αγωγής του με βάση το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας θα μπορούσε να ασκήσει νέα 
επικαλούμενος το υπόδειγμα χρησιμότητας και αντιστρόφως. 
Η απαγόρευση της διαδοχικής επίκλησης θα έπρεπε επίσης να ισχύσει και σε ό,τι 
αφορά τα εθνικά και τα κοινοτικά υποδείγματα χρησιμότητας. 
Για να αποφευχθεί η εξασφάλιση υπερβολικά ισχυρής θέσης στον δικαιούχο, το 
κοινοτικό σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να 
απαγορεύει είτε τη διπλή προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και υπόδειγμα 
χρησιμότητας είτε τη διαδοχική επίκληση τους. 
-81 -
(κ) Σχέση με την προστασία που παρέχει το δίπλίομα 
ευρεσιτεχνύχς 
Έχοντας υπόψη ότι τόσο τί) δίκαιο το>ν διπλίομάτίον ευρεσιτεχνίας, όσο και τί) 
δίκαιο των υποδειγμάτων χρησιμότητας αποσκοπεί στην προστασία το)ν τεχνικών 
εφευρέσεων, δεν μπορούν να αποκλειστούν οι τριβές μεταξύ των δύο συστημάτων. 
Η Επιτροπή προσπάθησε VÎX διαμορφα'κιει τις αρχές του ευρωπαϊκού συστήματος 
προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητίχς κατά τρόπον ίόστε vît εξασφαλίσει μία 
ισορροπία μεταξύ των δύο συστημάτίον. 
Εάν συγκριθεί η προτεινόμενη προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας με την 
υφιιστάμενη προστασία με δίπλίομα ευρεσιτεχνίας, όιαπιστοΥνεται ότι τί) 
προτεινόμενο σύστημα προορίζεται για τις εφευρέσεις όπου τί) στοιχείο της 
καινοτομίας είναι σχετικά περιορισμένο. Πρόκειται για εφευρέσεις που 
χαρακτηρίζονται από μικρό εφευρετικό ύψος, μικρότερη διάρκεια ζωής ή 
περιορισμένη δυνατότητα βιομηχανικής εφαρμογής. 
Λόγω των χαρακτηριστικών του δικαίου των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των 
λεπτομερειών εφαρμογής του, οι εν λόγω εφευρέσεις δεν καλύπτονται με ισότιμη 
προστασία σε κοινοτικό επίπεδο. Για τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας 
απαιτείται μεγαλύτερο εφευρετικό ύψος και, επιπλέον, η διαδικασία χορήγησης 
είναι πΐί) δαπανηρή και χρονοβόρα, δεδομένου ότι διενεργείται προηγούμενη 
εξέταση των αιτήσεων για να διαπισποθεί εάν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις. 
Από την άλλη πλευρά, το δίπλίομα ευρεσιτεχνίας παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια 
δικαίου και μεγαλύτερη διάρκεια προστασίας σε σχέση με το υπόδειγμα 
χρησιμότητας. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας παραμένει η σημαντικότερη μορφή 
προστασίας για τις μείζονος σημασίας εφευρέσεις και για τις εφευρέσεις που 
απαιτούν περισσότερο χρόνο ανάπτυξης. 
Το προτεινόμενο σύστημα συμπληρώνει την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 
και συμβάλλει στην περαιτέρω βελτίωση της λειτουργίας της κοινής αγοράς και 
αποτελεί κίνητρο για την ανάπτυξη της εφευρετικής δραστηριότητας. 
Βιβλιογραφία 
Α. Νομοθετικά κείμενα, εγχειρίδια, προτάσεις και αιτιολογικές εκθέσεις 
/. Ευρώπη 
Gewerblicher Rechtsschutz, Wettbewerbsrecht, Urheberrecht, Texlsammlung, VerlagC.II. Beck, Stand 1993. 
Satorius II, Internationale Vertrage - Europarecht, Verlag C. II. Beck, Stand 1993. 
Paris Convention for the Protection of Industrial Property, WIPO, Geneva 1991. 
The Hague Agreement concerning the International Deposit of Industrial Designs, WIPO, Geneva 1986. 
The European Patent Convention, European Patent Office, Munich 1985. 
Patent Cooperation Treaty (PCT) and Regulations under the PCT, WIPO. Geneva 1992. 
Strasbourg Agreement concerning the International Patent Classification, WIPO, Geneva 1989. 
Treaties establishing the European Communities, Office for Official Publications of the European Communities, 1987. 
Rules relating to Fees, European Patent Organization.Gebuhrenordnung der europciischen Patentorganisation, printed in 
Beck'sche Textausgaben, Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, No 522. 
Convention for the European patent for the common market (Community Patent Convention): signed in 1975, this was amended in 
1989, and may enter into force in 1993. 
Strasbourg Convention on the Unification of Certain Points of Substantive IMW on Patents for Invention, 27.11.63. 
Schedule of Fees referred to in the Regulations under the PCT 
Rules relating to Fees, European Patent Organization. 
Proposal for a Council Regulation on the Community trade mark: COM(80) 635/11 final. 
Proposal for a Council Regulation implementing Regulation (EEC) No ... of... on the Community trade mark: COM(85) 844 final. 
First Council Directive to approximate the laws of the Member States relating to trade marks: COM(80) 635 final; OJ No L 40, 
11.2.1989. 
Proposal for a Council Regulation on fees payable to the Community trade mark office: COM(86) 742 final. 
Proposal for a Council Regulation on the rules of procedure of the Boards of Appeal instituted by Regulation (EEC) ...on the 
Community trade mark: COM(86) 731 final. 
Council Directive on the legal protection of semiconductor products: COM(85) 775 final; OJ No L 24, 27.1.1987, p. 36. 
Proposal for a Council Directive on the legal protection of biotechnological inventions: COM(90) 586 final. 
Council Directive on the legal protection of computer programs: COM(88) 816 final; OJ No L 122, 17.5.1991. 
Council Directive on rental right and lending right and on certain rights related to copyright in the field of intellectual property: 
COM(90) 586 final. 
Proposal for a Council Directive on the coordination of certain rules concerning copyright and neighbouring rights applicable to 
satellite broadcasting and cable retransmission: COM(9l) 276 final. 
Proposal for a Council Regulation on Community plant variety rights: COM(90) 347 final. 
Council Regulation on the protection of geographical indications and designations of origin for agricultural products and 
foodstuffs: SEC(90) 2415 final, 21.1.1991; OJ No L 208, 24.7.1992, p. I. 
Council Directive harmonizing the term of protection of copyright and certain related rights: COM(92) 33 final. 
Proposal for a Council Directive on the legal protection of databases: COM(92) 24. 
Proposal for a Council Regulation concerning the creation of a supplementary protection certificate for medicinal products: 
COM(90) 101 final-SYN255, 11.4.90; OJNoL182, 2.7.1992. 
Proposal for a Council Directive concerning the protection of individuals in relation to the processing of personal data: 
COM(90) 314 final. 
Proposal for a Council Directive concerning the protection of personal data and privacy in the context ofpulic digital 
telecommunications networks, in particular the integrated services digital network (ISDN) and public digital mobile networks: 
COM(90) 314 final. 
Green Paper on the Legal Protection of Industrial Design, European Commission. 
Preliminary draft of a Council Directive on Community utility model rights, unpublished, version of 12 July 1993. 
2. Γερμανία 
Patents Act: Gewerblicher Rechtsschutz, Wettbewerbsrecht, Urheberrecht, Textsammlung, VerlagC.II. Beck, Stand 1993. 
Utility Models Act: A consolidated version of the Utility Models Act was enacted on 28 August 1986, entering into force on 
4 September 1986 (BGBl 11455); this was subsequently amended by an Act of 7 March 1990 (Bl.f PMZ 1990, 161). 
Applications: An Order of 12 November 1986 introduced new regulations governing utility model applications submitted from 
I January 1987 on (BGBl. 11739); these were amended by an Order of 4 May 1990 (Bl.f PMZ 1990, 215). 
Fees: Patent Office and Patent Court Fees Act of 18 August 1986 as amended on 7 March 1990. 
Zur Wahl des Begriffes "Gebrauchsmuster" in Deutschland, Bericht der XI. Kommission, RT-Drucksache 1890/91, No 398, p. 2447. 
ίι 
Order No 540 of 30 June 1972 on the simplification of administrative procedures for the handling of industrial inventions, 
industrial models and trade marks. 
3. Γαλλία 
Patents Act: Act No 68-1 of 2 January 1968 (since amended in particular by Act No 78-742 of 13 July 1978 and more recently by 
Act No 90-510 of 25 June 1990 and Act No 90-1052 of 26 November 1990): Journal officiel de la République française, 3.1.1968. 
Applications: Regulation No 79-822 of 19 September 1979 on the filing of utility certificates and the granting and continuance of 
this entitlement; Order of 23 September 1979 making detailed arrangements for applications for the filing of utility certificates. 
Fees: Order of 17 December 1985 on fees charged by the National Industrial Property Institute (INPI) 
Legislative history: Documents relating to the debates on the introduction of the utility certificate assembled by Dreier, 
9 October 1986. 
4. Βέλγιο 
Patents Act: Revised Patents Act of 28 March 1984. 
Applications Royal Order of 2 December 1986 on the filing, granting and continuance of patents 
Explanatory memorandum to the Patents Bill, lower house of Parliament, 4 September 1981. 
5. Ισπανία 
Patents Act: In Spain, protection of technical innovations additional to that of patent law was provided in the form of a utility 
model as long ago as Royal Order No 1789 of 26 July 1929 on industrial property, at Articles 171 et seq. The new Patents Act, Act 
No 11/1986 of 20 March 1986, entered into force on 26 June 1986; utility models are dealt with in Title XIV Sections 143-154: 
I986BOENo73, 11188. 
Implementation Order: The new Act is complemented by Title II, Sections 41-48, of the Patent Act Implementation Order. 
Fees: Under Sections 154 and 160(1) of the Patents Act, fees are to be regulated in accordance with the schedule to the Act. 
6 Πορτογαλία 
Patents: Industrial Property Code, published in Boletim da Propriedade Industrial. 
Utility models: Industrial Property Code, Chapter II, utility models and industrial models and designs (in Portuguese; a German 
translation can be found in Blattfur Patent-, Muster- und Zeichenwesen, 47. Jahrgang, Heft 6, p. 56, and Heft 7/8, p. 101). 
Fees: The fees for the registration of a utility model are set afresh each year in a special order (Section 255 of the Industrial 
Property Code). 
7. Ιταλία 
Patents and utility models: Title II on industrial models, Gazzettu Ufficiale delta Repuhhtica Italiana, 1987, No 53. 
Act No 60, Gazzetta Ufficiale de lia Repubblica Italiana, 1987, No 53. 
Lower house bill submitted to the president's office on 16 April 1926, opinion of the minister. 
8. Ελλάδα 
Patents Act: Act on technology transfer, inventions and technological innovation. 
Fees: Fees Order, DS/A/2/89 of 26 January 1989. 
Explanatory memorandum to the Bill on technology transfer, inventions and technological innovation laid before Parliament. 
9. Κάτω Χώρες 
Patents: New Patents Bill, draft of 8 January 1991, Chapter I. 
Explanatory memorandum to the Patents Act 1992. 
10. Ηνωμένο Βασίλειο 
White paper on Intellectual Property and Innovation, April 1986. 
White paper on Intellectual Property Rights and Innovation, December 1983. 
Designs: Registered Designs Act 1949, Section 1(3); unregistered design right. 
III-
//. Ιρλανδία 
Patents Patents Act 1992. 
Utility models: short-term patents, Part III of the Patents Act. 
12. Λα via 
Utility Models Act; Order on the treatment of utility model applications and registered utility models, Patent Directorate Order 
No 517 of 18 June 1992. 
Legislative history: Patent Office document 89-243-1, Notât om baggrunden for og konsekvenserne af visse œndringer i den tyske 
hrugsmodellov, 21 August 1990. 
Report on the economic need for utility model protection in Denmark, PA Consulting group, 21 August 1990 
13. Λουξεμβούργο 
Patents: Patents Bill submitted to Parliament. 
Β. Νομολογία 
1. Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Case 78/70 Deutsche Grammophon ν Metro f 1971J ECR 487. 
Case 192/73 Van Zuylen ν Hag [1974J ECR 731. 
Case 15/74 Centrafarm ν Sterling Drug 11974] ECR 1147. 
Case 144/81 Keurkoop ν Nancy Kean Gifts [1982] ECR 2853. 
Joined Cases 55 and 57/80 Membran ν GEMA [1981] ECR 147. 
Case 12/74 Commission ν Germany [1975] ECR 181. 
Case 258/78 Nungesser ν Commission 11982] ECR 2015. 
Case 53/87 Consorzio Italiano ν Renault /1988J ECR 6039 
Case 119/75 Terrapin ν Terranova /1976/ ECR 1039. 
Case 35/87 Thetford ν Fiamma /1988/ ECR 3585. 
Case 45/86 Commission ν Council (customs preferences) 119871 ECR 1493. 
Case 242/87 Commission ν Council (Erasmus) /1989] ECR 1425. 
Case 15/81 Gaston Schu I I [1982] ECR 1409. 
Case 270/80 Polydor ν Harlequin [1982] ECR 329. 
Case C-202/88 France ν Commission [1991/ ECR 1-1223 
2. Εθνική 
Germany, analogy in utility model law, BGHZ 86, 264. 
Germany, the Chemical balance (Analysenwaage) case, RGZ120, 224. 
Germany, RGZ 99, 211,212. 
Italy, Court of Cassation, 22 October 1979, Giur. Ann. Dir. Ind. 1979, 1009/1. 
Germany, BGHZ 1992, 188. 
Germany, ROHG 24, 109. 
Germany, BGHZ 86, 264. 
Γ. Σχόλια 
Benkard, G., Palenlgesetz, Gebrauchsmustergesetz, eighth edition, Bruchhausen, Rogge, Schafers and Ullmann éd., Verlag 
C.H Beck. 
Mascarehas, Modelose desenhos, vol. 2, Portugal 1986. 
Bodenhausen, G.H.C, Pariser Verbandsiibereinkunft zum Schutz des gewerblichen Eigentums, 1971. 
Beier, Haertel and Schricker, Europaisches Patentiibereinkommen: Munchner Gemeinschaftskommenlar, appearing in instalments 
since 1984. 
Bodenhausen, G.H.C, Guide to the Application of the Paris Convention for the Protection of Industrial Property 1967, WIPO 1991. 
Grabilz, Kommentar zum EWG-Vertrag, fourth edition, 1992. 
PCT Guide du déposant, vol. I, Phase internationale, WIPO 1991. 
Guide to the International Deposit of Industrial Designs, WIPO Geneva 1986. 
Ύ-
Groehen, Boeckh, Thiesing and Ehlermann, Kommentar zum EWG-Vertrug, fourth edition, Baden-Baden 1989 
Monya, Guide to Patents and Utility Models in Japan, Tokyo 1986 
Ladas, S.P., Modelas de utilidade, Portugal 1986. 
Geiger, Rudolf, EG-Vertrug, Kommentar zu de m Vertrag der Europdischen Gemeinschaft, VerlagC.II. Beck, 1993 
Δ. Βιβλία 
Bernhardt and Krafier, Lehrbuch des Patentrechts, fourth edition. 
Bruchhausen, K., Patent-, Sortenschutz- und Gebrauchsmusterrecht (Teilband I von R. Nirk/K. Bruchhausen, Gewerblicher 
rechtsschutz und Urheberrecht), 1985. 
Tetzner, V., Leitfaden des Patent-, Gebrauchsmuster- und Arbeitnehmererfindungsrecht der Bundesrepublik Deutschland, third 
edition, 1983. 
Cornish, W.R., Intellectual Property: Patents, Copyright, Trade Marks and Allied Rights, second edition, 1989. 
Flint, Thome and Williams, Intellectual Property- the New Ixtw, a Guide to the Copyright, Designs and Patents Act 1988. 
Boucourechliev and Mousseron, I^es brevets d'invention, rédaction et interprétation, Paris 1973. 
Glaesner, Cahier de droit européen, 1989 
Ricketson, S, The IMW of Intellectual Property, the Book Co Ltd, 1984. 
Iloomann, Dossier, La nouvelle loi sur les brevets d'invention. 
European Commission, Green Paper on the Legal Protection of Industrial Design, working document of the services of the 
Commission, IU/F/5131/91-EN, Brussels, June 1991 
European Commission, European Industrial Policy for the 1990s, Bulletin of the European Communities, Supplement 3/91. 
European Commission, Industrial Policy in an Open and Competitive Environment: Guidelines for a Community Approach, 
COM(90) 556. 
European Commission, Promoting the Competitive Environment for the Industrial Activities based on Biotechnology within the 
Community, SEC(91) 629. 
European Commission, White Paper on Completing the Internal Market, 14 June 1985. 
European Commission, Nutzung der Ergebnisse aus ôffentlicher Forschung und Entwicklung, EUR 11243 de. 
Miège and Mahieux, Training in Innovation Management, EUR 11868 en. 
European Commission, Transfer and Exploitation of Scientific and Technical Information, EUR 7716 de, en.fr, it. 
Koktvedgaard and Osier burg, Patentloven, second edition, Copenhagen 1979 
Delcorde, La protection des inventions, Ghent 1986. 
Sena, G., I diritti suite invenzioni e sui modelli industrial!, second edition, Milan 1984. 
Fernandez-Novoa and Gomez Segade, La modernization del derecho espanol de patentes, 1984. 
Stauder, D., Patent- und Gebrauchsmusterverletzungsverfahren in der Bundesrepublik Deutschland, Grofihritannien, Frankreich 
und Italien, 1989. 
Eck, M., Neue Wege zum Schutz der Formgebung, 1993. 
Tagerandvon Witzleben, Strategies for the Protection of Innovation, Deutscher Wirtschaftsdienst. 1990. 
Hummel, M., Die volkswirtschaftliche Bedeutung des Urheberrechts, Ifo Institute, 1989. 
Ε. Αρθρα 
Sinanioti, K., jDie Angleichung des griechischen Patentrechts an das europaische Patentiibereinkommen und das neue griechischc 
Patentgesetz Nr. 1733 von 1987φ, in Mitteilungen der deutschen Patentanwûlte, Heft 2, p. 23. 
Fromme, jSchutzumfang und Erfindungshôhe im Gebrauchsmusterrecht^, in GRUR 1958, 261. 
Osterburg and Lise Dybdahl, presseausschnitte des Europûischen Patentamts, February 1992, 'New Legislation on 
"Mini-patents"^; and 'Endlich ein danisches Gebrauchsmodellgesetzf, in GRUR Int. 6/1993, p. 453. 
Haertel, K., jGebrauchsmusterschutz undStrafiburger Patentiibereinkommen von 19634. in GRUR Int. 1987, Heft 6, p. 373. 
Pescatore.P., in Europarecht 1986, 153. 
Schricker , \Die europaische Angleichung des Rechts des unlauteren Wettbewerbs - ein aussichtsloses Unterfangen?'φ, in GRUR 
Int. 1990, p. 771. 
Bruchhausen, jMethodik der Auslegung und Anwendung des europdischen Patentrechts und der harmonisierten nationalen 
Patentrechtet in GRUR Int. 1983, p. 205. 
Pfanner, / Vereinheitlichung des materiellen Patentrechts im Rahmen des Europarates$, in GRUR Int. 1962, p. 545. 
Forwood and Clough, in European Law Review, 11, 1986, p. 385. 
Beier, F-K., jGehrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die uherholte Raumformt, in GRUR 1986, Heft I, p. I. 
Asendorf, jllerkunft und Entwicklung des Raumformerfordernisses im Gebrauchsmusterrecht^, in GRUR 1988, I left 2, ρ 83 
Armiiage, Ε, /Updating the European Patent Convention^, in GRUR Int 1990, Heft 9, p. 662 
Schwartz, I., jSuhsidiaritdt und EG-Kompetenzen - Der neuen Titel "Kultur" - Medienvielfalt und H/nnenmarktf. in Afp, Heft I. 
1993. ρ 409 
V 
Eichmann, II, jGeschmacksmusterrechl und EWG-Verlrag<t, in GRUR hit, 1990. Heft 2. ρ 122 
Ullrich. II, jPatenlschutz im europdischen Hinnenmarkti. in GRUR hit 1991. Ilefl Ι. μ I 
Ullrich. II. /Patents and Know-how and Common Market Com/ietilion Policy f, in International Review of Industrial Property and 
Copyright Law, No 5, 1992, ρ 600 
Van Benthem, J.B., /Europaisches Patenisystem und Weltpatentsystemt, in GRUR Int 1990, I left 9, ρ 685 
Olbricht, jRaumformerforderni.it, in GRUR 1986, p. 435. 
Biihling, jGehrauchsmusterreform auf halbem Wege: Die iiberholte Raumformf, in GRUR 1986, p. 434. 
Fischer and Pietzcker, / Gebrauchsmusterreform auf halbem Weg - Eine Erwiderungi, in GRUR 1986, Heft 3, p. 208. 
Fischer, ;25 Jahre Patent- und Gebrauchsmusterreform - Ein Ruckblickf. in GRUR Int. 1989, Heft 9, p. 717. 
Biihling, jZum Raumformerfordernis beim Gebrauchsmuster - Braucht die Chemie ein Gebràuchszertifikat?4, in GRUR 1988, Heft 
1. ρ 15. 
Beier, /Europaisches Patenisystem und die Harmonisierung des griechischen Patentrechts^, in GRUR Int. 1987, Heft 11. 
Scherer, F., /Research on Patents and the Economy: The State of the Artf, in Ifo Digest, Volume 15, June 1992, p. 3. 
Riehle.G., jEG-Geschmacksmuster und Kraftfahrzeugersatzteilef, in GRUR Int. 1993, I left I, p. 50. 
Segade, jGrundziige und Einzelheiten des spanischen PatentgesetzesÇ, in GRUR Int. 1988, Heft 2, ρ 99 
Beier, F-K, /Die Zukunft des gcistigen Eigentums in Europaf, in GRUR Int. 1990, I left 9, ρ 675. 
Tronser, U., jAuswirkungen des Produktpiraleriegesetzes vom 7. Marz 1990 auf das Gehrauchsmustergesetzf, in GRUR 1991, 
Heft I, p. 10. 
Braendli, Ρ , /Die Dynamik des Europdischen Patentsystemst, in GRUR Int 1990, Heft 9, ρ 699 
Fischer, E., j 25 Jahre Patent- und Gebrauchsmusterreform - Ein Riickblicki, in GRUR Int. 1990, I left 9, p. 717. 
Steup, E., jUnorthodoxe Gedanken zum Gebrauchsmusterrecht^, in GRUR Int. 1990, Heft 9, p. 800. 
Schmidhuber and Hitzler, jBinnenmarkt undSubsidiaritatsprinzipt, in EuZW 1993, p. 8. 
Dôrries H, jZum Raumformerfordernis beim Gebrauchsmuster - braucht die Chemie ein Gebrauchszertifikal?4, in GRUR 1987, 
Heft 9, p. 585. 
Beier, F-K., /Gewerblicher Rechtsschutz, Soziale Marktwirtschaft und Europdischer Binnenmarkt$, in GRUR 1992, Heft 4, p. 228. 
ΣΤ. Μελέτες, εκθέσεις και στατιστικές 
Margellou, C, The New Greek Legislation on Technology Transfer, Inventions and Technical Innovations, 1987. 
Schwartz, Ivo, Can the draft Council Regulation on the Community Design be based on Article 100a of the EEC Treaty?, 
111/5327/91-EN, August 1991. 
Pedersen, T. and Petersen, B., Business and Economic Studies on European Integration - The Boundaries of the Firm and the 
European Market integration, WP 2-93, Copenhagen Business School. 
Pedersen, Τ and Petersen, B., Business and Economic Studies on European Integration - Patterns of Technological Specialization 
in an Integrated Europe, WP 1-93, Copenhagen Business School. 
Pedersen. '/'. and Petersen, li, Business and Economic Studies on European Integration - The End of Special Interests? The 
Political Economy of FA ' Trade Policy - ( 'hanges in the 1990s, WP 1-93, ( 'openhagen Business School 
Booz, Allen and Hamilton, The Comi>etiliveness of Europe and its Enterprises, UPEFE, December 1992. 
Vohland.L, Italien- Gehrauchsmustergesetz, unpublished paper, Max Planck Institute. 
Osterburg, Notât om baggrunden for og konsekvenserne af visse cendringer i den tyske brugsmodellov, unpublished, Danish Patent 
Office document 89-243-1. 
Tager, U.C., with the collaboration ofSeyler, H, Problème des deutschen Patentwesens im llinhlick auf die Innovationstatigkeiten 
der Wirtschaft, Ifo Institute study for the German Federal Ministry of Economic Affairs, May 1989. 
Trdger and Seyler, Problème des deutschen Patentwesens im Hinblick auf die Innovationstatigkeiten der Wirtschaft (insbesondere 
kleiner und mittlerer Unternehmen) und Vorschlage zu deren Losung, Schlufibericht, Ifo Institute, May 1989. 
Grefermann, Oppenlànder, Peffgen, Rôthlingshofer and Scholz, Patentwesen und technischer Fortschritt, Teil I: Die Wirkungdes 
Patentwesens im lnnovationsprozefl, Ifo Institute, 1974. 
Grefermann and Rôthlingshofer, Patentwesen und technischer Fortschritt, Teil 2: Patent- und Lizenzpolitik der Unternehmen. Ifo 
Institute, 1974. 
Lees, C, General Meeting, C1PA, May 1993, p. 150. 
Siwek and Furchtgott-Roth, Copyright Industries in the US Economy 1977-90, prepared for the International Intellectual Property 
Alliance, 1992. 
Womack, J. P., The MIT Japan Program: Competing with Japan in Intellectual Property: a Strategic Overview, 1992. 
Pieper, S., Das Subsidiaritdtsprinzip - Strukturprinzip des Gemeinschaftsrechts, unpublished thesis. 
European Commission, Zustdndigkeit der Gemeinschaft zur Schaffung eines Europdischen Markensystems und der Notwendigkeit 
ihres Tdtigwerdens, first part in GRUR Int 1980, Heft I, p. 33, second part in GRUR Int 1980, Heft 2, p. 96 
Ifo Institute, Entwicklungstendenzen im Patentverhalten deutscher Erfinder und Unternehmen, Ifo-Schnelldienst 23/89. 
%(, 
Ifo Institute, Empirische Palentforschung: Mehr Information iiber okonomische Wirkungeh des Patents erforderlich, Ifo-
Schnelldienst 3/90. 
Weitzel, G., Ifo Institute, The Economic Impact of the Legal Protection of Utility Models on Enterprises in the European Union, 
1994 
Weitzel G , Ifo Institute, Pilotstudie - Die wirtschaftliche Bedeutung des Gebrauchsmusterschutzes, 1993 
National Consumer Council, International Trade and the Consumer: Working Paper 6: Intellectual Property - the Consumer View 
of Patents, Copyright, Trade Marks and Allied Rights, 1991. 
i Introduction of new and harmonization of the existing utility model protection systems^in AIPPI Yearbook 1993/1, Q 117. 
illegal and economic significance of protection by utility models f, in AIPPI Yearbook 1986 1-4, Q 83 
WIPO, Traité, Situation au 1er Janvier 1991, p. 6-8. 
IPC Union, States Party to the Convention establishing the World Intellectual Property Organization (WIPO) and the Treaties 
Administered by WIPO and States Members of Governing Bodies and Committees, Status on January I. 1991. 
Business Week: Science & Technology, August 3, 1992, McGraw-Hill, Inc. 
Business Week: Science & Technology, August 3, 1992, CHI Research Inc. 
Japan Institute of Intellectual Property, Questionnaire relating to lœgal Protection of the Fruits of R&D, 1991. 
Industrial Property Council ofMITI, Subcommittee Report on Patent & Utility Models Laws and their Practices leading to 
International Harmonization, 1991. 
UK Industrial Property and Copyright Department, unpublished study on the protection of spare parts in the motor industry, 
supplied by the Patent Office on 2 October 1990. 
European Commission, Panorama of EC Industry, Brussels 1993. 
European Commission, The Principle of Subsidiarity, communication to the Council and Parliament, SEC(92) 1990 final. 
European Commission, Report from the Commission to the Council on the Definitions of Small and Medium-sized Enterprises 
(SMEs) used in the context of Community Measures, SEC(92) 351 final. 
Ζ. Περιοδικά 
Bulletin of the Union of European Practitioners in Industrial Property 
AIPPI Yearbook 
Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht (GRUR) 
Official Journal of the European Communities, L and C series (OJ) 
Official Journal of the European Patent Office 
Blattfur Patent-, Muster- und Zeichenwesen (Bl.f PMZ) 
Entscheidungen des deutschen Bundespatentgerichts (BPatGE) 
Annual reports of the Greek Industrial Property Organization (OBI) 
Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, Internationaler Teil (GRUR Int.) 
International Review of Industrial Property and Copyright law (1IC) 
Mitteilungen der deutschen Patentanwdlte (Mitt) 
Supplements, Bulletin of the European Communities, 
Archivfur Presserecht (AfP) 
Business Week 
The Journal, incorporating the Transactions of the Chartered Institute of Patent Agents (C/PA) 
*> 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 370 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 06 10 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-431-GR-C 
ISBN 92-77-92689-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβσύργο