[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 1.2.2006

SEC(2006) 111 τελικό

Σύσταση

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας τoυ Λουξεμβούργου, 2005-2008

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ιστορικό

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσο ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Το 2005, το σύμφωνο τροποποιήθηκε για πρώτη φορά. Η μεταρρύθμιση αναγνώριζε τη χρησιμότητα του συμφώνου για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά είχε ως σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς επίσης τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου υποβλήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 1999. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη επί του προγράμματος στις 15 Μαρτίου 1999 επί τη βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο έχει την ευχέρεια να τα εξετάσει.

Στα εν λόγω προγράμματα, τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τον μεσοπρόθεσμο στόχο τον οποίον θέτουν για τη δημοσιονομική τους κατάσταση και να προσδιορίσουν τα μέτρα που σκοπεύουν να εφαρμόσουν προκειμένου να επιτύχουν και να διατηρήσουν το στόχο αυτό, περιλαμβανομένων των συνοδευτικών οικονομικών παραδοχών. Μετά τη μεταρρύθμιση του συμφώνου, ο μεσοπρόθεσμος στόχος πρέπει να διαφοροποιείται για τα επιμέρους κράτη μέλη με γνώμονα την οικονομική και δημοσιονομική ανομοιογένεια που υπάρχει στην Ένωση, περιλαμβανομένου του στοιχείου του κινδύνου που η δημοσιονομική πολιτική συνεπάγεται για τη διατηρησιμότητα. Άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι το ότι πρέπει, αφενός, να επιτυγχάνεται συμμετρικότερη προσέγγιση σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την τήρηση αυξημένης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας και, αφετέρου, να λαμβάνονται υπόψη «μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» με επαληθεύσιμα αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα ενόψει πρόσκαιρων αποκλίσεων από το μεσοπρόθεσμο στόχο ή από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξή του.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων και τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, η Επιτροπή εξέτασε την προσφάτως υποβληθείσα επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας του Λουξεμβούργου και, επί τη βάσει της κατωτέρω αξιολόγησης, εξέδωσε σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου επί της εν λόγω επικαιροποίησης.

Αξιολόγηση

(1) Το 7ο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 28 Νοεμβρίου 2005 και καλύπτει την περίοδο 2005-2008. Το πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο και τις απαιτήσεις παροχής δεδομένων που ισχύουν για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας[3].

(2) Οι οικονομικές επιδόσεις του Λουξεμβούργου υπήρξαν ιδιαιτέρως λαμπρές την τελευταία 20ετία, με ετήσιο ρυθμό αύξησης κατά μέσο όρο 5½% για το πραγματικό ΑΕΠ και 3¼% για την εγχώρια απασχόληση. Το 2001 η ανάπτυξη σημείωσε έντονη επιβράδυνση αλλά ανέρρωσε γρήγορα και το 2004 έφθασε στο 4,4% του ΑΕΠ. Παραδοσιακά, η οικονομική κατάσταση της κυβέρνησης του Λουξεμβούργου υπήρξε πολύ υγιής, με αλλεπάλληλα πλεονάσματα από τις αρχές της δεκαετίας του '90 και πολύ χαμηλό δημόσιο χρέος. Ωστόσο, εξαιτίας της πολύ έντονης αύξησης των δαπανών, τα πλεονάσματα αυτά μειώθηκαν γρήγορα από τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας και το 2004 η χώρα παρουσίασε έλλειμμα.

(3) Σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ προβλέπεται ότι θα επιταχυνθεί από εκτιμώμενο ποσοστό 4,0% το 2005 σε 4,4% το 2006 και σε 4,9% το 2007 και το 2008. Το αναπτυξιακό αυτό σενάριο θεωρείται εύλογο αν και κάπως ευνοϊκό για τα τελευταία έτη της περιόδου σε σύγκριση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 και τις εκτιμήσεις για την αύξηση της δυνητικής παραγωγής με βάση τις εν λόγω προβλέψεις. Οι προβλέψεις του προγράμματος όσον αφορά τον πληθωρισμό θεωρούνται εύλογες. Είναι πολύ χαμηλότερες από τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 για τον πληθωρισμό αλλά βασίζονται σε διαφορετικές παραδοχές και ιδίως σε χαμηλότερη τιμή για το πετρέλαιο. Τα προϊόντα πετρελαίου καταλαμβάνουν ιδιαίτερα μεγάλο βάρος στον ΕνΔΤΚ του Λουξεμβούργου εξαιτίας των μεγάλων πωλήσεων καυσίμων αυτοκινήτων σε μη μόνιμους κατοίκους.

(4) Στη γνώμη που εξέδωσε στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε τη δημοσιονομική στρατηγική του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας που κάλυπτε την περίοδο 2004-2007. Όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2005, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης εκτιμάται στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 σε -2,3% του ΑΕΠ έναντι -1,0% του ΑΕΠ που αποτελούσε τον στόχο του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας. Μολονότι το προηγούμενο πρόγραμμα σταθερότητας προέβλεπε αύξηση των κρατικών εσόδων κατά 1,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, στην πραγματικότητα αυτά αυξήθηκαν μόνον κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, εν μέρει εξαιτίας μεγάλων και απροσδόκητων επιστροφών ΦΠΑ. Οι κρατικές δαπάνες, όμως, αυξήθηκαν κατά 1,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (από το οποίο 0,8 αφορούσε δημόσιες επενδύσεις) αντί για 0,8 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ όπως είχε προγραμματισθεί.

(5) Το πρόγραμμα αποβλέπει σε μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης από -2,3% του ΑΕΠ το 2005 σε -0,2% του ΑΕΠ το 2008 ούτως ώστε το ίδιο έτος να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμος στόχος (ΜΠΣ) ίσος προς -0,8% του ΑΕΠ. Η διαχρονική εξέλιξη και το επίπεδο του πρωτογενούς αποτελέσματος προσεγγίζουν την εξέλιξη και το επίπεδο του συνολικού αποτελέσματος, με βελτίωση από πρωτογενές έλλειμμα ίσο προς -2,1% του ΑΕΠ το 2005 σε ισοσκέλιση του ισολογισμού στα τέλη της περιόδου. Η δημοσιονομική στρατηγική υπέστη προσαρμογές από την εποχή της υποβολής του προηγούμενου προγράμματος, το οποίο βασιζόταν σε λιγότερο αισιόδοξες αλλά, εντούτοις, εύρωστες μακροοικονομικές παραδοχές και προέβλεπε βελτίωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης από -1,4% του ΑΕΠ το 2004 σε -1,0% του ΑΕΠ το 2005 και στη συνέχεια τη σταθεροποίησή του στο επίπεδο αυτό κατά το 2006 και το 2007. Μολονότι η αύξηση του ΑΕΠ το 2005 ήταν κάπως ανώτερη από το αναμενόμενο, το έλλειμμα, αντί να βελτιωθεί, εκτινάχθηκε από αναθεωρημένο ποσοστό -1,2% του ΑΕΠ το 2004 σε -2,3% του ΑΕΠ το 2005. Για τον λόγο αυτόν η δημοσιονομική στρατηγική προσαρμόσθηκε στο τρέχον πρόγραμμα προκειμένου να αντιμετωπισθεί η απροσδόκητη αυτή επιδείνωση. Η δημοσιονομική προσαρμογή του προγράμματος εστιάζεται στις δαπάνες· προβλέπεται μείωση των συνολικών κρατικών δαπανών κατά 2,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο αναφοράς και ελάττωση του δείκτη εσόδων κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Η μείωση του δείκτη δαπανών πρέπει να αφορά κυρίως τις τρέχουσες δαπάνες και ιδίως στον τομέα της συλλογικής κρατικής κατανάλωσης και των κοινωνικών μεταβιβάσεων. Η προσπάθεια προσαρμογής είναι οπισθοβαρής καθώς η προβλεπόμενη μείωση τόσο του ονομαστικού όσο και του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος προγραμματίζεται να επιταχυνθεί σημαντικά το 2007.

(6) Το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (όπως υπολογίζεται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία και βάσει των στοιχείων που παρέχει το πρόγραμμα) προβλέπεται ότι θα βελτιωθεί από έλλειμμα ίσο προς 1½ % του ΑΕΠ το 2005 σε γενικά ισοσκελισμένη θέση το 2008. Ελλείψει εκτάκτων ή λοιπών προσωρινών μέτρων, το διαρθρωτικό αποτέλεσμα ακολουθεί την ίδια πορεία. Η δημοσιονομική βελτίωση συνδυάζεται με ένα αρνητικό μεν αλλά μειούμενο (από -1¾% του ΑΕΠ το 2005 σε -0,5% το 2008) κενό παραγωγής ενόψει της πολύ μεγάλης αύξησης της δυνητικής παραγωγής που εκτιμάται για το Λουξεμβούργο. Μεσοπρόθεσμος στόχος (ΜΠΣ) του προγράμματος είναι η επίτευξη διαρθρωτικού (ήτοι κυκλικά προσαρμοσμένου, χωρίς έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα) ελλείμματος ίσου προς -0,8% του ΑΕΠ, παρόμοιου προς το εκτιμώμενο ελάχιστο όριο στόχος του οποίου είναι η δημιουργία επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας ούτως ώστε το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης να μην υπερβεί το όριο του 3%. Ως εκ τούτου η επίτευξη του ΜΠΣ θα εκπληρώσει και τον στόχο της δημιουργίας του εν λόγω περιθωρίου ασφαλείας. Επιπλέον, μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλος με βάση την παρούσα αξιολόγηση, αφενός, διότι βρίσκεται εντός του φάσματος που προβλέπεται στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και στον κώδικα δεοντολογίας για τα κράτη μέλη που μετέχουν στην ευρωζώνη ή στον μηχανισμό ΜΣΙ II και, αφετέρου, επειδή αντικατοπτρίζει καταλλήλως τον δείκτη χρέους και τη μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα.

(7) Υπάρχουν ορισμένοι κίνδυνοι όσον αφορά τους δημοσιονομικούς στόχους του προγράμματος: Πρώτον, οι μακροοικονομικές προβλέψεις του ενδέχεται να είναι κάπως αισιόδοξες για τα τελευταία έτη της περιόδου την οποία καλύπτει. Δεύτερον, τα μέτρα περιορισμού των δαπανών που εξαγγέλθηκαν για τα έτη 2007 και 2008, δεν έχουν ακόμη προσδιορισθεί. Επομένως, προκειμένου να τηρηθούν οι δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος πρέπει να προσδιορισθούν και να εφαρμοσθούν σωστά τα μέτρα που αφορούν τα έτη 2007 και 2008.

(8) Με βάση αυτή την αξιολόγηση κινδύνου, η δημοσιονομική στρατηγική του προγράμματος θεωρείται επαρκής προκειμένου να εξασφαλισθεί η επίτευξη του ΜΠΣ έως τα τέλη της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα υπό την προϋπόθεση να προσδιορισθούν και να εφαρμοσθούν σωστά τα μέτρα για τα έτη 2007 και 2008. Ο κίνδυνος της υπέρβασης του ορίου του 3% του ΑΕΠ όσον αφορά το έλλειμμα δεν δύναται να αποκλεισθεί το 2006 δεδομένου ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα (όπως το υπολογίζουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει του προγράμματος με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία) θα εξακολουθήσει να ανέρχεται σε 1¼ % του ΑΕΠ, ποσοστό που υπερβαίνει το ελάχιστο όριο. Μολονότι από το 2007 και μετά το προγραμματιζόμενο διαρθρωτικό έλλειμμα θα είναι χαμηλότερο από το ελάχιστο όριο, το περιθώριο ασφαλείας μπορεί επίσης να μην είναι αρκετό εκτός εάν προσδιορισθούν και εφαρμοσθούν τα μέτρα περιορισμού των δαπανών που εξαγγέλθηκαν για το έτος εκείνο. Τέλος, η πορεία προσαρμογής (σε διαρθρωτικούς όρους) για την επίτευξη του ΜΠΣ του προγράμματος είναι επαρκής, με κάποια επιφύλαξη για το 2006 κατά το οποίο η μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος ανέρχεται μόνον σε 0,3% του ΑΕΠ. Το ποσοστό αυτό είναι κατώτερο της μέσης ετήσιας βελτίωσης του διαρθρωτικού ελλείμματος κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ που απαιτεί το σύμφωνο. Ταυτόχρονα, παρά το αρνητικό αλλά μειούμενο κενό παραγωγής, οι οικονομικές συνθήκες στο σύνολό τους μπορούν να θεωρηθούν καλές.

(9) Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης εκτιμάται σε 6,4% του ΑΕΠ το 2005. Στο πρόγραμμα προβλέπεται ότι θα αυξηθεί σε 10,2% του ΑΕΠ το 2008 και ότι το κύριο μέρος της αύξησης αυτής θα λάβει χώρα το 2006. Οι κυριότεροι λόγοι της αύξησης αυτής είναι η προγραμματιζόμενη έκδοση νέων δανείων για την χρηματοδότηση δαπανών οδικής και σιδηροδρομικής υποδομής καθώς και ορισμένων μεγάλων επενδυτικών σχεδίων σε πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, για τα οποία η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου παρέχει χρηματοδοτική εγγύηση στον ανάδοχο.

(10) Σε ό,τι αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, εκτιμάται ότι το Λουξεμβούργο αντιμετωπίζει μεσαίας τάξεως κίνδυνο εξαιτίας του προβλεπόμενου δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης. Το τρέχον επίπεδο χρέους είναι, όντως, πολύ χαμηλό και η προγραμματιζόμενη εξυγίανση μεσοπρόθεσμα αναμένεται ότι θα συμβάλλει στην μερική ελάφρυνση του κινδύνου όσον αφορά την διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Ωστόσο, για το Λουξεμβούργο οι τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν μια περίοδος ιδιαίτερα έντονης αύξησης της απασχόλησης, που προοδευτικά θα οδηγήσει σε ανάλογη αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων και σε μεγάλη αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών. Μολονότι τα περιουσιακά στοιχεία των ταμείων συντάξεων συμβάλλουν σημαντικά στη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, το τρέχον μέγεθός τους δεν θα είναι επαρκές και, όπως εξάλλου αναγνωρίζεται στο πρόγραμμα, σε κάποιο χρονικό σημείο θα αποδειχθούν αναγκαίες ορισμένες αλλαγές στο σύστημα συντάξεων προκειμένου να συγκρατηθεί η μελλοντική αύξηση των δημόσιων δαπανών και να μειωθεί ο κίνδυνος για την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα.

(11) Η στρατηγική του προγράμματος στον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμβαδίζει εν πολλοίς με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Συγκεκριμένα ανταποκρίνεται στην ολοκληρωμένη κατευθυντήρια γραμμή όσον αφορά την εξασφάλιση οικονομικής σταθερότητας μέσω της διατήρησης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου καθ' όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου και, στο μέτρο που ο στόχος αυτός δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, μέσω της λήψης όλων των απαραίτητων διορθωτικών μέτρων όπως ορίζει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Ανταποκρίνεται, επίσης, στην ολοκληρωμένη κατευθυντήρια γραμμή για την εξασφάλιση οικονομικής διατηρησιμότητας ενόψει του προβλεπόμενου κόστους της δημογραφικής γήρανσης.

(12) Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου, το οποίο υποβλήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, επισημαίνει ότι η εξασφάλιση οικονομικής διατηρησιμότητας και η διαφύλαξη της οικονομικής διατηρησιμότητας αποτελούν προκλήσεις με σοβαρές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά. Επισημαίνει δε προκλήσεις και σε άλλους τομείς, που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, ιδίως την ανάγκη σημαντικής αύξησης της δημόσιας Ε&Α. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των δράσεων που περιλαμβάνονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αντικατοπτρίζονται στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σταθερότητας ενώ τα μέτρα που προβλέπει το πρόγραμμα σταθερότητας για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμφωνούν με τις δράσεις που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Το πρόγραμμα σταθερότητας συμπληρώνει τα μέτρα αυτά με αλλαγές στις θεσμικές πτυχές των δημόσιων οικονομικών, ιδίως την αναβολή της κατάθεσης του προϋπολογισμού από τον Αύγουστο στον Οκτώβριο προκειμένου να αυξηθεί η διαθεσιμότητα δεδομένων και να βελτιωθεί η ποιότητα των δημοσιονομικών προβλέψεων. Το πρόγραμμα εξαγγέλλει, επίσης, την εισαγωγή μιας βαθύτερης ανάλυσης του κόστους των επενδυτικών σχεδίων, περιλαμβανομένης της εξέτασης του λειτουργικού τους κόστους από την πρώτη φάση του σχεδιασμού τους.

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, μολονότι η γενικότερη στρατηγική του προγράμματος για τη μείωση του ελλείμματος μέσω του περιορισμού των δαπανών είναι αξιέπαινη, θα ήταν σκόπιμο οι αρχές του Λουξεμβούργου:

- να εντείνουν τις προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής το 2006 και να εντοπίσουν και να εφαρμόσουν τα απαραίτητα μέτρα για τα έτη 2007 και 2008, και

- να αντιμετωπίσουν τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης.

Σύσταση

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας τoυ Λουξεμβούργου, 2005-2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[4], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

1. Οι οικονομικές επιδόσεις του Λουξεμβούργου υπήρξαν ιδιαιτέρως λαμπρές την τελευταία 20ετία, με ετήσιο ρυθμό αύξησης κατά μέσο όρο 5½% για το πραγματικό ΑΕΠ και 3¼% για την εγχώρια απασχόληση. Το 2001 η ανάπτυξη σημείωσε έντονη επιβράδυνση αλλά ανέρρωσε γρήγορα και το 2004 έφθασε στο 4,4% του ΑΕΠ. Παραδοσιακά, η οικονομική κατάσταση της κυβέρνησης του Λουξεμβούργου υπήρξε πολύ υγιής, με αλλεπάλληλα πλεονάσματα από τις αρχές της δεκαετίας του '90 και πολύ χαμηλό δημόσιο χρέος. Ωστόσο, εξαιτίας της πολύ έντονης αύξησης των δαπανών, τα πλεονάσματα αυτά μειώθηκαν γρήγορα από τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας και το 2004 η χώρα παρουσίασε έλλειμμα.

2. Στη γνώμη που εξέδωσε στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε τη δημοσιονομική στρατηγική του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας που κάλυπτε την περίοδο 2004-2007.

3. Όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2005, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης εκτιμάται στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 σε -2,3% του ΑΕΠ έναντι -1,0% του ΑΕΠ που αποτελούσε τον στόχο του προηγούμενου επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας. Μολονότι το προηγούμενο πρόγραμμα σταθερότητας προέβλεπε αύξηση των κρατικών εσόδων κατά 1,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, στην πραγματικότητα αυτά αυξήθηκαν μόνον κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, εν μέρει εξαιτίας μεγάλων και απροσδόκητων επιστροφών ΦΠΑ. Οι κρατικές δαπάνες, όμως, αυξήθηκαν κατά 1,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (από το οποίο 0,8 αφορούσε δημόσιες επενδύσεις) αντί για 0,8 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ όπως είχε προγραμματισθεί.

4. Στις [14 Φεβρουαρίου 2006] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου το οποίο καλύπτει την περίοδο 2005 - 2008. Το πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο και τις απαιτήσεις παροχής δεδομένων που ισχύουν για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας[5].

5. Σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ προβλέπεται ότι θα επιταχυνθεί από εκτιμώμενο ποσοστό 4,0% το 2005 σε 4,4% το 2006 και σε 4,9% το 2007 και το 2008. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες το σενάριο αυτό φαίνεται να θεμελιώνεται σε γενικά εύλογες αναπτυξιακές παραδοχές, μολονότι είναι κάπως ευνοϊκό για τα τελευταία έτη της περιόδου. Οι προβλέψεις του προγράμματος ως προς τον πληθωρισμό φαίνονται, επίσης, ρεαλιστικές.

6. Στόχος του προγράμματος είναι να πλησιάσει το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης την ισοσκέλιση έως τα τέλη της περιόδου και με τον τρόπο αυτόν να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμος στόχος ίσος προς -0,8% του ΑΕΠ, το ίδιο έτος. Η διαχρονική εξέλιξη και το επίπεδο του πρωτογενούς αποτελέσματος προσεγγίζουν την εξέλιξη και το επίπεδο του συνολικού αποτελέσματος, με βελτίωση από πρωτογενές έλλειμμα -2,1% του ΑΕΠ το 2005 σε πρωτογενές πλεόνασμα ίσο προς 0,1% στα τέλη της περιόδου. Η μείωση του ελλείμματος εστιάζεται στις δαπάνες, δεδομένου ότι προβλέπεται μείωση των συνολικών κρατικών δαπανών κατά 2,5 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο αναφοράς και, ταυτόχρονα, μείωση του δείκτη εσόδων κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί η απροσδόκητη επιδείνωση του κρατικού αποτελέσματος το 2005, η δημοσιονομική στρατηγική υπέστη προσαρμογές μετά την υποβολή του προηγούμενου προγράμματος, το οποίο βασιζόταν σε λιγότερο αισιόδοξες μακροοικονομικές παραδοχές και προέβλεπε βελτίωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης από -1,4% του ΑΕΠ το 2004 σε -1,0% του ΑΕΠ το 2005 και στη συνέχεια τη σταθεροποίησή του στο επίπεδο αυτό κατά το 2006 και το 2007.

7. Κατά την περίοδο του προγράμματος, το διαρθρωτικό αποτέλεσμα (δηλαδή το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα χωρίς τα έκτακτα και τα λοιπά προσωρινά μέτρα) υπολογιζόμενο με την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία προγραμματίζεται να βελτιωθεί ετησίως κατά ποσοστό ελαφρώς ανώτερο του 0,5% του ΑΕΠ, κατά μέσο όρο. Η προσπάθεια προσαρμογής είναι οπισθοβαρής, αυξανόμενη σημαντικά το 2007 τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε διαρθρωτικούς όρους. Το πρόγραμμα προσδιορίζει τον μεσοπρόθεσμο στόχο (ΜΠΣ) για την δημοσιονομική θέση ως διαρθρωτικό έλλειμμα ίσο προς 0,8% του ΑΕΠ και αποβλέπει στην επίτευξή του έως το 2008. Ο ΜΠΣ του προγράμματος είναι ανάλογος προς το ελάχιστο όριο σκοπός του οποίου είναι η δημιουργία επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας ώστε να εξασφαλισθεί ότι δεν θα υπάρξει υπέρβαση του ορίου του 3% του ΑΕΠ που έχει τεθεί για το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης. Ως εκ τούτου η επίτευξη του ΜΠΣ θα εκπληρώσει και τον στόχο της δημιουργίας του εν λόγω περιθωρίου ασφαλείας. Επιπλέον, μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλος με βάση την παρούσα αξιολόγηση, αφενός, διότι βρίσκεται εντός του φάσματος που προβλέπεται στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και στον κώδικα δεοντολογίας για τα κράτη μέλη που μετέχουν στην ευρωζώνη ή στον μηχανισμό ΜΣΙ II και, αφετέρου, επειδή αντικατοπτρίζει καταλλήλως τον δείκτη χρέους και τη μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα.

8. Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι χειρότερο από ό,τι προβλέπεται στο πρόγραμμα. Πρώτον, οι μακροοικονομικές προβλέψεις του ενδέχεται να είναι κάπως αισιόδοξες για τα τελευταία έτη της περιόδου την οποία καλύπτει. Επιπλέον, τα μέτρα που εξαγγέλλονται στο πρόγραμμα τα οποία αφορούν τη συνέχιση της προσπάθειας προσαρμογής το 2007 και το 2008 δεν έχουν ακόμη προσδιορισθεί. Η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων του προγράμματος εξαρτάται από τον προσδιορισμό και την ορθή εφαρμογή των εν λόγω μέτρων.

9. Με βάση αυτή την αξιολόγηση κινδύνου, η δημοσιονομική στρατηγική του προγράμματος θεωρείται επαρκής προκειμένου να εξασφαλισθεί η επίτευξη του ΜΠΣ το αργότερο έως το 2008, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα, υπό την προϋπόθεση να προσδιορισθούν και να εφαρμοσθούν σωστά τα μέτρα για τα έτη 2007 και 2008. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής ο κίνδυνος της υπέρβασης του ορίου του 3% του ΑΕΠ όσον αφορά το έλλειμμα υπό κανονικές μακροοικονομικές διακυμάνσεις, δεν δύναται να αποκλεισθεί το 2006. Μολονότι από το 2007 και μετά το προγραμματιζόμενο διαρθρωτικό έλλειμμα θα είναι χαμηλότερο από το ελάχιστο όριο, το περιθώριο ασφαλείας μπορεί επίσης να αποδειχθεί ανεπαρκές το 2007, εκτός εάν προσδιορισθούν και εφαρμοσθούν τα μέτρα περιορισμού των δαπανών που εξαγγέλθηκαν για το έτος εκείνο. Ο ρυθμός της προσαρμογής προς τον ΜΠΣ ανταποκρίνεται εν γένει στις επιταγές του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο ορίζει ότι για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ και του ΜΣΙ ΙΙ, η ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος πρέπει να είναι τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η βελτίωση του διαρθρωτικού ελλείμματος που σχεδιάζεται στο πρόγραμμα ανέρχεται μόνον σε 0,3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2006, έτος κατά το οποίο, παρά το αρνητικό αλλά μειούμενο κενό παραγωγής, οι οικονομικές συνθήκες στο σύνολό τους μπορούν να θεωρηθούν καλές.

10. Το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης εκτιμάται σε 6,4% του ΑΕΠ το 2005. Στο πρόγραμμα προβλέπεται ότι θα αυξηθεί σε 10,2% του ΑΕΠ το 2008 και ότι το κύριο μέρος της αύξησης αυτής θα λάβει χώρα το 2006.

11. Σε ό,τι αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, εκτιμάται ότι το Λουξεμβούργο αντιμετωπίζει μεσαίας τάξεως κίνδυνο εξαιτίας του προβλεπόμενου δημοσιονομικού κόστους της δημογραφικής γήρανσης. Το τρέχον επίπεδο χρέους είναι, όντως, πολύ χαμηλό και η προγραμματιζόμενη εξυγίανση μεσοπρόθεσμα αναμένεται ότι θα συμβάλλει στην μερική ελάφρυνση του κινδύνου όσον αφορά την διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Ωστόσο, για το Λουξεμβούργο οι τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν μια περίοδος ιδιαίτερα έντονης αύξησης της απασχόλησης, που προοδευτικά θα οδηγήσει σε ανάλογη αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων και σε μεγάλη αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών. Μολονότι τα περιουσιακά στοιχεία των ταμείων συντάξεων συμβάλλουν σημαντικά στη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, το τρέχον μέγεθός τους δεν θα είναι επαρκές και, όπως εξάλλου αναγνωρίζεται στο πρόγραμμα, σε κάποιο χρονικό σημείο θα αποδειχθούν αναγκαίες ορισμένες αλλαγές στο σύστημα συντάξεων προκειμένου να συγκρατηθεί η μελλοντική αύξηση των δημόσιων δαπανών και να μειωθεί ο κίνδυνος για την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα.

12. Η στρατηγική του προγράμματος στον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμβαδίζει εν πολλοίς με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Συγκεκριμένα ανταποκρίνεται στην ολοκληρωμένη κατευθυντήρια γραμμή όσον αφορά την εξασφάλιση οικονομικής σταθερότητας μέσω της διατήρησης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου καθ' όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου και, στο μέτρο που ο στόχος αυτός δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, μέσω της λήψης όλων των απαραίτητων διορθωτικών μέτρων όπως ορίζει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Ανταποκρίνεται, επίσης, στην ολοκληρωμένη κατευθυντήρια γραμμή για την εξασφάλιση οικονομικής διατηρησιμότητας ενόψει του προβλεπόμενου κόστους της δημογραφικής γήρανσης.

13. Το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου που υποβλήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2005 επισημαίνει τις εξής προκλήσεις που έχουν σημαντικές επιπτώσεις για τα δημόσια οικονομικά: (i) εξασφάλιση οικονομικής σταθερότητας και (ii) διαφύλαξη της οικονομικής διατηρησιμότητας. Επισημαίνει δε προκλήσεις και σε άλλους τομείς, που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, ιδίως την ανάγκη σημαντικής αύξησης της δημόσιας Ε&Α. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των δράσεων που περιλαμβάνονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αντικατοπτρίζονται στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σταθερότητας ενώ τα μέτρα που προβλέπει το πρόγραμμα σταθερότητας για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμφωνούν με τις δράσεις που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.

Μολονότι η γενικότερη στρατηγική του προγράμματος για τη μείωση του ελλείμματος μέσω του περιορισμού των δαπανών είναι αξιέπαινη, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι οι αρχές του Λουξεμβούργου πρέπει:

- να εντείνουν τις προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής το 2006 και να προσδιορίσουν και να εφαρμόσουν τα απαραίτητα μέτρα για τα έτη 2007 και 2008, και

- να αντιμετωπίσουν τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης.

Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |

Πραγματικό ΑΕΠ (μεταβολή %) | ΠΣ Δεκ. 2005 | 4,4 | 4,0 | 4,4 | 4,9 | 4,9 |

COM Νοέμβ. 2005 | 4,5 | 4,2 | 4,4 | 4,5 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 4,4 | 3,8 | 3,3 | 4,3 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | ΠΣ Δεκ. 2005 | 3,2 | 3,7 | 2,6 | 2,0 | 1,8 |

COM Νοέμβ. 2005 | 3,2 | 4,1 | 4,4 | 2,2 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 2,6 | 3,2 | 1,5 | 1,7 | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 20051 | -1,7 | -1,7 | -1,3 | -0,7 | -0,6 |

COM Νοέμβ. 20052 | -1,8 | -1,6 | -1,3 | -1,2 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 20041 | -1,2 | -2,2 | -3,8 | -5,0 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2005 | -1,2 | -2,3 | -1,8 | -1,0 | -0,2 |

COM Νοέμβ. 2005 | -1,2 | -2,3 | -2,0 | -2,2 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | -1,4 | -1,0 | -0,9 | -1,0 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2005 | -0,9 | -2,1 | -1,7 | -0,7 | 0,1 |

COM Νοέμβ. 2005 | -0,9 | -2,1 | -1,8 | -2,0 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | -1,2 | -0,9 | -0,8 | -0,9 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα = διαρθρωτικό αποτέλεσμα3 (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 20051 | -0,3 | -1,5 | -1,2 | -0,6 | 0,1 |

COM Νοέμβ. 2005 | -0,4 | -1,5 | -1,4 | -1,6 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 20041 | -0,7 | 0,3 | 1,4 | 2,0 | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκ. 2005 | 6,6 | 6,4 | 9,6 | 9,9 | 10,2 |

COM Νοέμβ. 2005 | 6,6 | 6,8 | 7,1 | 7,3 | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκ. 2004 | 5,0 | 5,0 | 4,6 | 4,5 | μ.δ.σ. |

Σημειώσεις: 1 Οι υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής πραγματοποιήθηκαν βάσει των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα. 2 Βάσει εκτιμώμενης δυνητικής αύξησης 4,1%, 4,0%, 4,1% και 4,3% αντιστοίχως για την περίοδο 2004-2007. 3 Δεδομένου ότι το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα, το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα και το διαρθρωτικό αποτέλεσμα είναι ταυτόσημα. Πηγή: Πρόγραμμα σταθερότητας (ΠΣ)· Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής το 2005 (COM), υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[3] Το πρόγραμμα παρουσιάζει κενά όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που προβλέπονται από τον κώδικα δεοντολογίας.

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[5] Το πρόγραμμα παρουσιάζει κενά όσον αφορά τα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα που προβλέπονται από τον κώδικα δεοντολογίας.