ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Αμπελουργική περίοδος : Το έτος παραγωγής των προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα (που περιγράφονται στο μέρος XII του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007). Αρχίζει την 1η Αυγούστου κάθε έτους και λήγει στις 31 Ιουλίου του επόμενου έτους.

Απογραφή αμπελώνων : Βάση δεδομένων με πληροφορίες για το δυναμικό παραγωγής οίνου κάθε κράτους μέλους.

Γλύκανση : Η διαδικασία προσθήκης ζάχαρης σε γλεύκος σταφυλιών που δεν έχει υποστεί ζύμωση, προκειμένου να αυξηθεί η περιεκτικότητα σε αλκοόλη μετά τη ζύμωση.

Δικαιώματα φύτευσης : Εντός της ΕΕ, η φύτευση αμπέλων με οινοποιήσιμες ποικιλίες απαγορεύεται, εκτός εάν η φύτευση καλύπτεται από δικαιώματα φύτευσης —το δικαίωμα, που χορηγείται σε εκτάρια, παρέχει τη δυνατότητα στους αμπελουργούς να φυτεύσουν αμπέλους. Τα δικαιώματα αυτά μπορούν να λάβουν τη μορφή i) ατομικών δικαιωμάτων αναφύτευσης, που χορηγούνται σε αμπελουργό κατόπιν της εκρίζωσης παλαιότερων αμπέλων ή ii) δικαιωμάτων νέας φύτευσης και δικαιωμάτων από το εθνικό ή περιφερειακό απόθεμα που διαχειρίζεται το κράτος μέλος και τα οποία δεν έχουν ακόμη χορηγηθεί σε συγκεκριμένους καλλιεργητές. Πρόσθετες απαιτήσεις του συστήματος δικαιωμάτων φύτευσης περιγράφονται στα άρθρα 85στ έως 85ιδ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

Εμπλουτισμός : Η αύξηση του φυσικού κατ’ όγκο αλκοολικού τίτλου των νωπών σταφυλιών, του γλεύκους σταφυλιών ή του οίνου που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ζύμωσης με την προσθήκη σακχαρόζης, συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών ή διορθωμένου συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών ή με μερική συμπύκνωση.

Καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης (ΚΕΕ) : Καθεστώς ενισχύσεων που αντικατέστησε την πλειονότητα των προϋπαρχόντων καθεστώτων άμεσων ενισχύσεων και στο οποίο οι ενισχύσεις αποσυνδέονται από την υποχρέωση παραγωγής. Αντ’ αυτού, η πλήρης καταβολή των ενισχύσεων εξαρτάται από την προϋπόθεση να διατηρούν οι γεωργοί το σύνολο των εκτάσεών τους σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση και να τηρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης —απαίτηση της "πολλαπλής συμμόρφωσης".

Μέτρο ταμείων αλληλοβοήθειας : Τα ταμεία αλληλοβοήθειας παρέχουν συνδρομή στους παραγωγούς που επιζητούν να εξασφαλιστούν έναντι των διακυμάνσεων της αγοράς. Η στήριξη της ΕΕ για τη σύσταση ταμείων αλληλοβοήθειας μπορεί να χορηγείται με τη μορφή προσωρινής και φθίνουσας ενίσχυσης για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών των ταμείων.

Μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής των αμπελώνων : Η στήριξη για αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων μπορεί να καλύπτει μόνο μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες δραστηριότητες: α) μετατροπή ποικιλίας, συμπεριλαμβανομένου του επανεμβολιασμού· β) επαναφύτευση αμπελώνων· γ) βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων. Η κανονική ανανέωση των αμπελώνων που προσεγγίζουν το τέλος της φυσικής τους ζωής δεν θεωρείται δραστηριότητα αναδιάρθρωσης και μετατροπής. Η στήριξη για αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων μπορεί να λαμβάνει μόνο τις ακόλουθες μορφές: α) αποζημίωση των παραγωγών για τις απώλειες εισοδήματος τις οποίες έχουν υποστεί λόγω της εφαρμογής του μέτρου· β) συμβολή στο κόστος αναδιάρθρωσης και μετατροπής.

Μέτρο απόσταξης κρίσης : Η στήριξη που παρέχεται έως τις 31 Ιουλίου 2012 για εθελοντική ή υποχρεωτική απόσταξη πλεονασμάτων οίνου την οποία αποφασίζουν τα κράτη μέλη σε δικαιολογημένες περιπτώσεις κρίσης, ούτως ώστε να μειωθεί ή να εξαλειφθεί το πλεόνασμα και παράλληλα να εξασφαλιστεί η συνέχεια του εφοδιασμού από τη μία εσοδεία στην άλλη.

Μέτρο απόσταξης πόσιμης αλκοόλης : Η στήριξη που παρέχεται, υπό μορφή ενίσχυσης ανά εκτάριο, έως τις 31 Ιουλίου 2012, σε παραγωγούς για οίνο που αποστάζεται προς πόσιμη αλκοόλη.

Μέτρο απόσταξης υποπροϊόντων : Η στήριξη που παρέχεται για την εθελοντική ή υποχρεωτική απόσταξη υποπροϊόντων οινοποίησης (στέμφυλα σταφυλιών και οινολάσπη), η οποία έχει πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο σημείο Δ του παραρτήματος XVβ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

Μέτρο ασφάλειας συγκομιδής : Η στήριξη που παρέχεται με στόχο να συμβάλλει στην προστασία των εισοδημάτων των παραγωγών για απώλειες που οφείλονται σε φυσικές καταστροφές, δυσμενή καιρικά φαινόμενα, ασθένειες ή προσβολή από επιβλαβείς οργανισμούς.

Μέτρο επενδύσεων : Η στήριξη που παρέχεται για υλικές ή άυλες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, υποδομές οινοποιίας και εμπορίας οίνων, οι οποίες βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις των επιχειρήσεων και αφορούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα: α) την παραγωγή ή την εμπορία προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα ΧΙβ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007· β) την ανάπτυξη νέων προϊόντων, επεξεργασιών και τεχνολογιών που συνδέονται με προϊόντα που αναφέρονται στο παράρτημα ΧΙβ.

Μέτρο προώθησης : Η στήριξη που παρέχεται για μέτρα ενημέρωσης ή προώθησης για τους κοινοτικούς οίνους. Το μέτρο αφορά την προώθηση οίνων με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, ή οίνους με ένδειξη της οινοποιήσιμης ποικιλίας αμπέλου. Το μέτρο αυτό μπορεί να αφορά μόνο: α) δημόσιες σχέσεις, μέτρα προώθησης ή διαφήμισης, β) συμμετοχή σε εκδηλώσεις, εμποροπανηγύρεις ή εκθέσεις διεθνούς σημασίας, γ) ενημερωτικές εκστρατείες, δ) μελέτες νέων αγορών, αναγκαίες για τη διεύρυνση των εμπορικών διεξόδων και ε) μελέτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των μέτρων προώθησης και ενημέρωσης. Η συνδρομή της ΕΕ στις δραστηριότητες προώθησης δεν υπερβαίνει το 50 % των επιλέξιμων δαπανών.

Μέτρο πρώιμου τρύγου : Ως πρώιμος τρύγος νοείται η ολική καταστροφή ή η απομάκρυνση των σταφυλιών που δεν έχουν ακόμη ωριμάσει και εκμηδενίζουν έτσι την απόδοση της σχετικής έκτασης. Η στήριξη για τον πρώιμο τρύγο μπορεί να χορηγείται με τη μορφή κατ’ αποκοπήν ενίσχυσης ανά εκτάριο που καθορίζεται από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Πριμοδότηση εκρίζωσης : Η στήριξη που παρέχεται στους αμπελουργούς για την οριστική απόσυρση του συνόλου των αμπέλων από αμπελοτεμάχιο ή αμπελουργική εκμετάλλευση.

Συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών : Συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών είναι το μη καραμελωμένο γλεύκος σταφυλιών που παράγεται με μερική αφυδάτωση γλεύκους σταφυλιών, με οποιαδήποτε επιτρεπόμενη μέθοδο εκτός από την απευθείας θέρμανση.

Συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών (διορθωμένο) : Διορθωμένο συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών είναι το μη καραμελωμένο υγρό προϊόν που παράγεται με μερική αφυδάτωση γλεύκους σταφυλιών, με οποιαδήποτε επιτρεπόμενη μέθοδο εκτός από την απευθείας θέρμανση, και έχει υποστεί επιτρεπόμενη κατεργασία μείωσης της οξύτητας και απομάκρυνσης συστατικών, εκτός από τα σάκχαρα.

Χρησιμοποίηση συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών : Η στήριξη που παρέχεται έως τις 31 Ιουλίου 2012 σε οινοπαραγωγούς που χρησιμοποιούν συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών, καθώς και διορθωμένο συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών, για να αυξήσουν τον φυσικό αλκοολικό τίτλο των προϊόντων, υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο παράρτημα ΧVα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου.

Χρησιμοποιήσιμη παραγωγή : Η παραγωγή γλεύκους που προορίζεται για οινοποίηση και ισοδυναμεί με τη συνολική παραγωγή, εξαιρουμένων των χρήσεων που δεν αφορούν τον οίνο, ιδίως του γλεύκους που προορίζεται αποκλειστικά για χυμό σταφυλιών και των απωλειών λόγω εξάτμισης.

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΚΓΠ : κοινή γεωργική πολιτική

ΚΟΑ : κοινή οργάνωση αγοράς

ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης

ΕΓΤΕ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων

ΕΕ των 27 : η Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών μελών

ΚΕΕ : καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης

ha : εκτάριο (hectare)

hl : εκατόλιτρο (hectolitre)

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός οίνου παγκοσμίως. Με 3,5 εκατομμύρια εκτάρια αμπελώνων, η ΕΕ παρήγαγε κατά την αμπελουργική περίοδο 2007/08 σχεδόν 160 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου, τα οποία αντιστοιχούν στο 60 % περίπου της παγκόσμιας παραγωγής οίνου. Εκτιμάται ότι η παραγωγή οίνου αντιστοιχεί κατά προσέγγιση στο 5 % της αγροτικής παραγωγής της ΕΕ. Η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία είναι τα μεγαλύτερα οινοπαραγωγά κράτη μέλη.

II. Το 2008 το Συμβούλιο θέσπισε μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα, στοχεύοντας κατ’ ουσίαν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των οινοπαραγωγών της ΕΕ και την εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης στον αμπελοοινικό τομέα, στο πλαίσιο ενός συνεχιζόμενου από μακρού διαρθρωτικού πλεονάσματος προσφοράς και μείωσης της ζήτησης. Τα κύρια χρηματοοικονομικά μέσα της μεταρρύθμισης αυτής περιλάμβαναν ένα προσωρινό καθεστώς εκρίζωσης και τη σύσταση εθνικών προγραμμάτων στήριξης: έναν ειδικό προϋπολογισμό που διατέθηκε σε κάθε κράτος μέλος, το οποίο μπορεί να επιλέξει τα καταλληλότερα για την ιδιαίτερη κατάστασή του μέτρα (μεταξύ 11 διαθέσιμων).

III. Κύριος στόχος του ελέγχου ήταν να αξιολογήσει την πρόοδο που επετεύχθη έως σήμερα όσον αφορά έναν από τους κύριους στόχους της μεταρρύθμισης: τη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στα μέτρα "Εκρίζωση" και "Αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων", τα οποία καλύπτουν τους δύο μεγαλύτερους τομείς δαπανών.

IV. Έναντι μιας συνολικής (για την ΕΕ των 27) συνεχιζόμενης από μακρού κατάστασης διαρθρωτικού πλεονάσματος και απώλειας ανταγωνιστικότητας σε διεθνές επίπεδο, με τη μεταρρύθμιση δημιουργήθηκαν ή επανασχεδιάστηκαν εργαλεία αντιμετώπισης των κύριων προβλημάτων στην αμπελοοινική αγορά. Είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων, εκτός της εκρίζωσης και της αναδιάρθρωσης, τα οποία θεσπίστηκαν με τη σύσταση εθνικών χρηματοδοτικών συνόλων που λαμβάνουν υπόψη την ποικιλομορφία των συνθηκών της αγοράς σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους.

V. Όσον αφορά το μέτρο της εκρίζωσης, το οποίο αποτελούσε σημαντικό εργαλείο εξισορρόπησης της προσφοράς και της ζήτησης, ιδεωδώς με την εξάλειψη ή τουλάχιστον τη σημαντική μείωση της ανισορροπίας της αγοράς, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι τα ποσά των ενισχύσεων καθορίστηκαν σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα κατά τα δύο πρώτα έτη του καθεστώτος. Κάθε χρόνο η ζήτηση για το μέτρο αυτό υπερέβαινε τον στόχο, ακόμη και όταν τα ποσά διατηρήθηκαν στα προγενέστερα επίπεδά τους κατά το τρίτο έτος. Το Συνέδριο φρονεί ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, το σύστημα θα μπορούσε να ήταν αποδοτικότερο, δεδομένου ότι είναι πιθανό μικρότερες αυξήσεις ή ακόμη και η διατήρηση των ποσών της ενίσχυσης στα προγενέστερα επίπεδά τους να είχαν καταστήσει δυνατή την επίτευξη σημαντικότερων αποτελεσμάτων με τους διαθέσιμους πόρους ή των ίδιων αποτελεσμάτων με λιγότερους πόρους.

VI. Εντούτοις, δεν επετεύχθη η αναμενόμενη μείωση του όγκου, διότι τα άλλα μέτρα δεν είχαν τον προβλεπόμενο αντίκτυπο. Ο στόχος της εκρίζωσης 175000 εκταρίων δεν ήταν αρκετός ώστε να διορθωθεί η υπάρχουσα ανισορροπία της αγοράς. Ο εν λόγω στόχος βασίστηκε σε υποθέσεις που δεν επαληθεύτηκαν, όπως η διακοπή του εμπλουτισμού με σακχαρόζη, καθώς και στον αντίκτυπο άλλων μέτρων, όπως ο πρώιμος τρύγος και η προώθηση.

VII. Όσον αφορά το μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής, το οποίο είναι πλέον στη διάθεση των κρατών μελών στο πλαίσιο των εθνικών χρηματοδοτικών συνόλων, έχει επιτευχθεί σημαντικός αντίκτυπος για μεγάλες εκτάσεις αμπελώνων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το μέτρο διευκολύνει και, ως εκ τούτου, επιταχύνει τη διεργασία της ποιοτικής προσαρμογής της προσφοράς στη ζήτηση, καθώς και τον εκσυγχρονισμό και τον εξορθολογισμό των αμπελώνων. Ωστόσο, τα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν την ευελιξία που τους παραχωρήθηκε ως προς την εφαρμογή του μέτρου προκειμένου να επιλέξουν ευρύ φάσμα ενεργειών προς κάλυψη, καθώς και πολύ διαφορετικά ποσά ενίσχυσης. Επιπλέον, οι αυξήσεις των αποδόσεων που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση, χωρίς κανέναν αισθητό αντίκτυπο στη συνολική κατανάλωση, ακύρωσαν εν μέρει την επίδραση της εκρίζωσης στην Ισπανία και την Ιταλία.

VIII. Μολονότι οι προπαρασκευαστικές εργασίες της Επιτροπής υπήρξαν, ως επί το πλείστον, εκτεταμένες τόσο από πλευράς εμβέλειας όσο και από πλευράς βάθους, ορισμένες από τις αρχικές προτάσεις της δεν υλοποιήθηκαν, ενώ η σχεδιασθείσα απελευθέρωση των δικαιωμάτων φύτευσης δεν στηριζόταν σε επαρκή έρευνα.

IX. Βάσει των παρατηρήσεων αυτών, το Συνέδριο διατυπώνει τις εξής συστάσεις:

- Η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στον αμπελοοινικό τομέα βάσει επικαιροποιημένων στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της σχεδιασθείσας απελευθέρωσης των δικαιωμάτων φύτευσης. Βάσει της εκτίμησης αυτής, πρέπει να προσδιορίσει εάν είναι αναγκαία η λήψη τυχόν μέτρων προς αντιμετώπιση πιθανών ανισορροπιών.

- Εάν θεωρηθούν αναγκαία πρόσθετα μέτρα εκρίζωσης, πρέπει να αποφεύγεται η εκρίζωση εκσυγχρονισθέντων αμπελώνων μέσω του καθορισμού πρόσθετων κριτηρίων επιλεξιμότητας, τα οποία να συνδέονται με τον ίδιο τον αμπελώνα και όχι μόνο με τον αμπελουργό.

- Δεδομένου του ευρέος φάσματος δράσεων που καθορίζουν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του μέτρου της αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει ακριβέστερο ορισμό των επιλέξιμων ενεργειών αναδιάρθρωσης, ιδίως εκείνων που περιλαμβάνονται στον κανονιστικό τίτλο "Βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων".

- Προκειμένου να αποφεύγεται η υπέρογκη αποζημίωση στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληρωμές προς τους δικαιούχους βασίζονται σε κατ’ αποκοπήν ποσά ανά εκτάριο, η Επιτροπή πρέπει να ζητεί από τα κράτη μέλη να ελέγχουν, τουλάχιστον σε δειγματοληπτική βάση, ότι η επιδότηση της ΕΕ δεν υπερβαίνει το επιλέξιμο ποσό του πραγματικού κόστους.

- Ενώ, αφενός, η ΕΕ χρηματοδοτεί το μέτρο εκρίζωσης προκειμένου να μειωθεί το πλεόνασμα του παραγόμενου οίνου, αφετέρου, το μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής οδηγεί σε αυξήσεις των αποδόσεων αμπελώνα και, επομένως, των παραγόμενων όγκων, γεγονός που αντιβαίνει στον στόχο της εξισορρόπησης προσφοράς και ζήτησης χωρίς να εξασφαλίζονται νέες εμπορικές διέξοδοι· συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι είναι διαθέσιμος ο κατάλληλος συνδυασμός πολιτικών για την αντιμετώπιση της έντασης αυτής.

- Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία, η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει βασικούς δείκτες επιδόσεων, σχετικούς με τους στόχους της μεταρρύθμισης, οι οποίοι θα μπορούσαν να παρέχουν έγκαιρη μέτρηση της επιτυχίας της.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός οίνου παγκοσμίως. Με 3,5 εκατομμύρια εκτάρια αμπελώνων, η ΕΕ παρήγαγε κατά την αμπελουργική περίοδο 2007/08 περίπου 160 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου [1]. Αυτά αντιστοιχούν κατά προσέγγιση στο 60 % της παγκόσμιας παραγωγής οίνου και στο 5 % περίπου της αγροτικής παραγωγής της ΕΕ. Η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία είναι τα μεγαλύτερα οινοπαραγωγά κράτη μέλη.

ΓΡΑΦΗΜΑ 1

ΈΚΤΑΣΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΉΣ ΑΜΠΕΛΏΝΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΣΙΜΗ ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΟΊΝΟΥ (ΜΈΣΟΣ ΌΡΟΣ ΑΠΌ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2003/04 ΈΩΣ ΤΗΝ ΠΕΡΊΟΔΟ 2007/08) [2]

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς και ετήσια στατιστικά στοιχεία καλλιεργειών προϊόντων.

2. Η κοινή οργάνωση αγοράς (ΚΟΑ) του αμπελοοινικού τομέα δημιουργήθηκε το 1962. Την εποχή εκείνη, υπήρχαν μόνον ελάχιστα νομοθετικά μέσα που ρύθμιζαν την αμπελοοινική αγορά. Η ΚΟΑ υποστήριζε τότε την παραγωγή με εγγυημένες ουσιαστικά πωλήσεις, μέσω μέτρων παρέμβασης όπως η απόσταξη και οι επιστροφές κατά την εξαγωγή, γεγονός που κατέληξε σε διαρθρωτικό πλεόνασμα. Το 1976 καθιερώθηκε η απαγόρευση νέων φυτεύσεων και η υποχρέωση απόσταξης του πλεονάσματος παραγωγής και προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 αυξήθηκαν τα οικονομικά κίνητρα για την εκρίζωση αμπελώνων. Η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ στον αμπελοοινικό τομέα που πραγματοποιήθηκε το 1999 στόχευε στην επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά, μέσω χρηματοδότησης της αναδιάρθρωσης μεγάλου μέρους της συνολικής έκτασης των αμπελώνων της ΕΕ, καθώς και μέσω της ενίσχυσης μέτρων παρέμβασης όπως οι επιστροφές κατά την εξαγωγή και η στήριξη για την απόσταξη και την αποθήκευση. Παρά τα ενισχυμένα μέτρα παρέμβασης δεν επετεύχθη ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, δεδομένου ότι τα μέτρα εκείνα διατηρούσαν αποτελεσματικά μια επιδοτούμενη διέξοδο για τα πλεονάσματα οίνου.

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

3. Το εν λόγω διαρθρωτικό πλεόνασμα παραγωγής αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής αμπελοοινικής αγοράς κατά τις τελευταίες δεκαετίες και έχει επανειλημμένα αναφερθεί ως βασικός προβληματισμός κατά τις διάφορες μεταρρυθμίσεις της ΚΟΑ. Το 2005, όταν η Επιτροπή προέβη στην έναρξη των προπαρασκευαστικών εργασιών της για την τελευταία μεταρρύθμιση της ΚΟΑ, τα συσσωρευμένα αποθέματα οίνου ισοδυναμούσαν με ένα έτος παραγωγής και το διαρθρωτικό πλεόνασμα υπολογιζόταν σε περίπου 14,5 εκατομμύρια εκατόλιτρα [3], ήτοι στο 8,5 % της συνολικής παραγωγής. Η Επιτροπή εκτίμησε ότι το επιδοτούμενο καθεστώς απόσταξης πόσιμης αλκοόλης αύξησε το εν λόγω πλεόνασμα κατά 4 εκατομμύρια εκατόλιτρα επιπλέον, με αποτέλεσμα να φθάσει τα 18,5 εκατομμύρια εκατόλιτρα. Το αποτέλεσμα αυτού του πλεονάσματος προσφοράς έναντι της ζήτησης ήταν να ασκηθούν πιέσεις για μείωση των τιμών του οίνου σε επίπεδο παραγωγού.

4. Από την πλευρά της ζήτησης, η συνολική κατανάλωση οίνου στην ΕΕ μειώθηκε κατά την εικοσαετία έως το 2009. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σημαντική πτώση της κατανάλωσης στα κύρια κράτη μέλη παραγωγής (γράφημα 2). Ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη αυξήθηκε η κατανάλωση οίνου, η αυξημένη αυτή ζήτηση καλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό με εισαγωγές, των οποίων τα επίπεδα αυξάνονταν έως το 2007 και έκτοτε παραμένουν σταθερά (γράφημα 3), γεγονός που δηλώνει συνολική απώλεια ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής παραγωγής οίνου. Όπως επεσήμανε η Επιτροπή το 2006, "η θετική εξέλιξη της κατανάλωσης οίνου στα μη οινοπαραγωγά κράτη μέλη δεν οδήγησε σε όφελος για τις πωλήσεις των οίνων της ΕΕ, δεδομένου ότι οι επιπλέον ποσότητες που καταναλώνονταν αντιστοιχούσαν σχεδόν εξ ολοκλήρου σε αύξηση της κατανάλωσης οίνων εισαγόμενων από τρίτες χώρες". Κατά τη χρονική περίοδο της μεταρρύθμισης οι εξαγωγές είχαν αυξηθεί, αλλά σε χαμηλότερο ποσοστό από αυτό των εισαγωγών.

ΓΡΑΦΗΜΑ 2

ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΟΙΝΟΥ ΣΤΑ ΕΠΙΛΕΓΕΝΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

+++++ TIFF +++++

1 Τα στοιχεία σχετικά με την αμπελουργική περίοδο 2010/11 είναι προσωρινά.

Πηγή: Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς οίνου.

ΓΡΑΦΗΜΑ 3

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΟΙΝΟΥ ΤΗΣ ΕΕ

+++++ TIFF +++++

1 Τα στοιχεία σχετικά με την αμπελουργική περίοδο 2010/11 είναι προσωρινά.

Πηγή: Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς οίνου.

5. Η τελευταία ειδική έκθεση που εξέδωσε το Συνέδριο σχετικά με την ΚΟΑ οίνου δόθηκε στη δημοσιότητα το 1987 και κάλυπτε ουσιαστικά τα κοινοτικά μέτρα απόσταξης οίνου [4]. Ήδη εκείνη την εποχή ήταν σαφές ότι η προσφορά υπερέβαινε τη ζήτηση, λόγω του συνδυασμού της αύξησης των αποδόσεων (η οποία ακύρωνε την επίδραση των μέτρων που αποσκοπούσαν στη μείωση των εκτάσεων των αμπελώνων) και της μείωσης της ζήτησης. Πέραν της διαπίστωσης ανεπαρκειών τόσο στους κανονισμούς που διέπουν την ΚΟΑ όσο και στην εφαρμογή τους σε επίπεδο κρατών μελών, το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα απόσταξης στην πραγματικότητα συνέβαλλαν στο διαρθρωτικό πλεόνασμα προσφοράς, παρέχοντας εξασφαλισμένες δυνατότητες διάθεσης σε εξαιρετικά ελκυστικές τιμές. Πράγματι, το κύριο αποτέλεσμα των μέτρων απόσταξης ήταν η μεταφορά του προβλήματος του διαρθρωτικού πλεονάσματος από την αμπελοοινική αγορά στην αγορά αλκοόλης. Επίσης, το Συνέδριο επεσήμανε σε ετήσιες εκθέσεις μεταγενέστερων ετών τις αρνητικές επιπτώσεις των μέτρων απόσταξης, σε συνδυασμό με τα ευρύτερα προβλήματα των συνεχιζόμενων ανισορροπιών στην αμπελοοινική αγορά και τη σχετική αναποτελεσματικότητα του μέτρου εκρίζωσης (εν μέρει λόγω ακύρωσης της επίδρασής του εξαιτίας καθεστώτων στήριξης της αναφύτευσης) [5].

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

6. Ο πρωταρχικός λόγος για τη μεταρρύθμιση που επικαλείται η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, το 2006, προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο —«Προς έναν αειφόρο ευρωπαϊκό κλάδο του οίνου" [6]— ήταν η αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ως επιπλέον λόγους, η Επιτροπή επεσήμανε την πολυπλοκότητα του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου, την αυξημένη χρήση της απόσταξης κρίσης, η οποία καθίστατο τακτική πρακτική, τη μείωση της κατανάλωσης, τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες, την περιορισμένη επιτυχία των δικαιωμάτων φύτευσης όσον αφορά τον έλεγχο του δυναμικού παραγωγής, και τις αρνητικές συνέπειες των περιορισμών φύτευσης στη διαδικασία εξορθολογισμού της διάρθρωσης των εκμεταλλεύσεων.

7. Κατά συνέπεια, υπό το πρίσμα των προβλημάτων αυτών, οι στόχοι της μεταρρύθμισης ήταν οι εξής [7]:

- Να δημιουργηθεί ένα αμπελοοινικό καθεστώς που να λειτουργεί με σαφείς, απλούς και αποτελεσματικούς κανόνες, οι οποίοι να εξισορροπούν την προσφορά και τη ζήτηση.

- Να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των οινοπαραγωγών της Κοινότητας.

- Να ενισχυθεί η φήμη των κοινοτικών οίνων ποιότητας ως των καλύτερων παγκοσμίως.

- Να ανακτηθούν παλαιές αγορές και να κατακτηθούν νέες, στην Κοινότητα και σε παγκόσμιο επίπεδο.

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΘΕΙΣΑΣ ΚΟΑ

Τα κύρια χρηματοδοτικά μέσα, που υποστηρίζονται από ετήσιο προϋπολογισμό 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, είναι τα εξής:

Εθελοντική εκρίζωση των αμπελώνων, περιορισμένη σε τριετή περίοδο.

Εθνικά χρηματοδοτικά σύνολα: διατίθεται ειδικός προϋπολογισμός για κάθε κράτος μέλος, το οποίο μπορεί να επιλέξει τα καταλληλότερα για την ιδιαίτερη κατάστασή του μέτρα (μεταξύ 11 διαθέσιμων [8]) .

Αγροτική ανάπτυξη και προστασία του περιβάλλοντος στις οινοπαραγωγικές περιοχές.

Άλλα χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου περιλαμβάνουν:

Άμεση απόσυρση μέτρων παρέμβασης όπως οι επιστροφές κατά την εξαγωγή και η αποθήκευση, καθώς και σταδιακή απόσυρση άλλων μέτρων παρέμβασης (π.χ. απόσταξη κρίσης), τα οποία πρέπει να λήξουν έως το 2012. Τα τελευταία μέτρα περιλαμβάνονται στα εθνικά χρηματοδοτικά σύνολα.

Παράταση του καθεστώτος των δικαιωμάτων φύτευσης έως το τέλος του 2015, με δυνατότητα επέκτασής του για τα κράτη μέλη έως το τέλος του 2018.

Προσαρμογή των οινολογικών πρακτικών, σύμφωνα με εκείνες που καθορίζονται από τον Διεθνή Οργανισμό Αμπέλου και Οίνου (International Organisation of Vine and Wine, OIV).

Νέους κανόνες για την ταξινόμηση των οίνων, σύμφωνα με τρεις κατηγορίες ("Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης", "Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη" και άλλους οίνους, συμπεριλαμβανομένων των ποικιλιακών οίνων).

Απλούστερους κανόνες επισήμανσης.

Απαιτήσεις πολλαπλής συμμόρφωσης (οι αμπελουργοί πρέπει πλέον να διατηρούν τη γη τους σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση, όπως ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 73/2009 του Συμβουλίου).

+++++ TIFF +++++

- Να δημιουργηθεί ένα αμπελοοινικό καθεστώς που να διατηρεί τις καλύτερες οινοπαραγωγικές παραδόσεις της Κοινότητας, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό πολλών αγροτικών περιοχών.

- Να εξασφαλιστεί ότι το σύνολο της παραγωγής διασφαλίζει την προστασία του περιβάλλοντος.

8. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου για τη νέα ΚΟΑ του αμπελοοινικού τομέα τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2008 και παρέσχε το συνολικό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση του αμπελοοινικού τομέα. Τον Αύγουστο του 2009 ο κανονισμός αυτός καταργήθηκε [9] και η ΚΟΑ οίνου ενσωματώθηκε στην ενιαία ΚΟΑ που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου.

+++++ TIFF +++++

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΜΕΝΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑΣ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ

ΣΤΟΧΟΣ, ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

9. Στόχος του ελέγχου ήταν κατά κύριο λόγο η αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα όσον αφορά ειδικότερα έναν από τους κύριους στόχους της μεταρρύθμισης: τη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στα μέτρα "Εκρίζωση" και "Αναδιάρθρωση και μετατροπή", διότι αποτελούν τους δύο μεγαλύτερους τομείς των δαπανών και είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου της βελτίωσης της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Το μέτρο εκρίζωσης έχει σχεδιαστεί με σκοπό τη μείωση της προσφοράς και ένας στόχος του μέτρου αναδιάρθρωσης και μετατροπής είναι η προσαρμογή της προσφοράς στη ζήτηση. Μολονότι πραγματοποιήθηκε γενική επισκόπηση του σχεδιασμού των άλλων μέτρων, με τον έλεγχο δεν αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητά τους, δεδομένου ότι άρχισαν να εφαρμόζονται μόλις από το 2009 και εξής. Κατά τη χρονική περίοδο διενέργειας του ελέγχου, μια τέτοια εκτίμηση θα ήταν πρόωρη.

10. Το Συνέδριο πραγματοποίησε αποστολές ελέγχου στη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Ρουμανία, καθώς και στην Επιτροπή, προκειμένου να συνομιλήσει με τους αρμόδιους για την προετοιμασία, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της μεταρρύθμισης. Στα επιλεγέντα κράτη μέλη, ο έλεγχος συμπεριέλαβε εξέταση και ανάλυση των εθνικών νομοθεσιών, των στατιστικών δεδομένων και των εσωτερικών διαδικασιών, βάσει δειγμάτων πράξεων, καθώς και επιτόπιους ελέγχους σε δικαιούχους —τους αμπελουργούς. Οι εξετασθείσες πράξεις επελέγησαν δειγματοληπτικά από τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν κατά το οικονομικό έτος 2009 [10] —το πρώτο έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης.

+++++ TIFF +++++

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΜΕΝΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΡΟΥΜΑΝΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

ΕΝ ΓΕΝΕΙ, Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΒΗ ΣΕ ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

11. Κατά την προετοιμασία της μεταρρύθμισης, η Επιτροπή προέβη σε ευρεία αναθεώρηση του αμπελοοινικού τομέα. Μεταξύ του 2005 και του 2008, ανέλαβε τη διενέργεια εκ των υστέρων αξιολόγησης του προϋπάρχοντος καθεστώτος, προέβη σε διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους, πραγματοποίησε εκτίμηση αντικτύπου και διεξήγαγε έρευνες σχετικά με ειδικές πτυχές του αμπελοοινικού τομέα.

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ "ΑΠΟΣΤΑΞΗΣ ΚΡΙΣΗΣ" ΚΑΙ ΤΗΣ "ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ", ΑΠΟΣΤΑΧΘΕΙΣΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2000-2008

Χρησιμοποίηση της απόσταξης κρίσης | | Αποθεματοποίηση οίνου και γλεύκους σταφυλιών |

Αμπελουργική περίοδος | Αποσταχθείσες ποσότητες (hl) | Δαπάνες (EUR) | | Οικονομικό έτος | Δαπάνες (EUR) |

2000/01 | 5923000 | 120400000 | | 2001 | 61706018 |

2001/02 | 6679000 | 165160000 | | 2002 | 68534023 |

2002/03 | - | - | | 2003 | 53182036 |

2003/04 | - | - | | 2004 | 50206010 |

2004/05 | 7058000 | 175053000 | | 2005 | 69571712 |

2005/06 | 4880000 | 120300000 | | 2006 | 90332117 |

2006/07 | - | - | | 2007 | 85452311 |

2007/08 | - | - | | 2008 | 73821269 |

Σύνολο | 24540000 | 580913000 | | Σύνολο | 552805497 |

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Aνάπτυξης. | | Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γενικός προϋπολογισμός. |

12. Εκτός από την εκρίζωση και τα μέτρα αναδιάρθρωσης, τα οποία καλύπτονται διεξοδικά στα επόμενα σημεία, στη μεταρρύθμιση περιλαμβάνονται τα ακόλουθα σημαντικά χαρακτηριστικά:

α) Η δημιουργία εθνικών χρηματοδοτικών συνόλων, γεγονός που σημαίνει ότι, δεδομένης της ποικιλομορφίας του αμπελοοινικού τομέα, τα κράτη μέλη [11] έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τα καταλληλότερα μέτρα για την ιδιαίτερη κατάστασή τους, συμπεριλαμβανομένων των ως άνω αναφερθέντων μέτρων αναδιάρθρωσης. Πράγματι, ο οίνος δεν είναι ένα αδιαφοροποίητο εμπόρευμα: παρατηρείται σημαντική ποικιλομορφία του προϊόντος, καθώς και διαφορετική κατάσταση της αγοράς στα διάφορα κράτη μέλη. Τα προσαρμόσιμα εθνικά χρηματοδοτικά σύνολα μπορεί να αποτελούν κατάλληλη απάντηση σε αυτές τις διαφορετικές συνθήκες των εθνικών αγορών.

β) Η σταδιακή λήξη μέτρων παρέμβασης όπως η αποθήκευση και η απόσταξη, τα οποία χρησιμοποιούνταν συστηματικά, όπως εμφαίνει το πλαίσιο 2, αποσκοπεί στην κατάργηση των εναλλακτικών διεξόδων που δεν στηρίζονται στην αγορά για την παραγωγή οίνου.

ΩΣΤΟΣΟ, Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΕ ΕΠΑΡΚΩΣ ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΦΥΤΕΥΣΗΣ

13. Ένα από τα βασικά στοιχεία της ΚΟΑ του αμπελοοινικού τομέα είναι το καθεστώς των δικαιωμάτων φύτευσης, σε ισχύ από το 1976, το οποίο περιορίζει σημαντικά τη φύτευση νέων αμπελώνων. Μολονότι με την ΚΟΑ το 1999 προβλεπόταν ότι το καθεστώς θα έληγε το 2010, η μεταρρύθμιση του 2008 το διατηρεί έως το τέλος του 2015, και παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να συνεχίσουν να το εφαρμόζουν στο σύνολο ή σε τμήμα της επικράτειάς τους μέχρι το τέλος του 2018 [12].

14. Σε εσωτερικά σημειώματα, η Επιτροπή ανέλυσε συνοπτικά τον αντίκτυπο της κατάργησης των δικαιωμάτων φύτευσης και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχε κίνδυνος αύξησης των φυτειών μετά το τέλος του καθεστώτος δικαιωμάτων φύτευσης, θεωρώντας ότι μετά τη λήξη των μηχανισμών στήριξης της αγοράς "οι παραγωγοί θα φυτεύσουν μόνον εάν είναι βέβαιοι για την ύπαρξη εμπορικής διεξόδου". Ωστόσο, η Επιτροπή δεν πραγματοποίησε εις βάθος εκτίμηση αντικτύπου των δυνητικών συνεπειών —κινδύνων και ευκαιριών— της παράτασης του καθεστώτος δικαιωμάτων φύτευσης [13].

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΑΡΧΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΕΝ ΥΙΟΘΕΤΗΘΗΚΑΝ

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΣΤΑΞΗΣ ΠΟΣΙΜΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

15. Οι παλαιότερες μορφές της ΚΟΑ περιελάμβαναν στήριξη για τον οίνο που αποστάζεται προς πόσιμη αλκοόλη και μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί σε ποτά όπως το κρασί Πορτό ή το κονιάκ. Η στήριξη αυτή υπολογιζόταν βάσει του όγκου οίνου που είχε πράγματι αποσταχθεί. Κατά τη διάρκεια του σταδίου προετοιμασίας της τελευταίας ΚΟΑ, η Επιτροπή εξέτασε το ενδεχόμενο τόσο μείωσης της ενίσχυσης για απόσταξη όσο και τερματισμού της. Οι δύο αυτές εναλλακτικές λύσεις εξετάστηκαν λόγω της ανησυχίας ότι τα προηγούμενα ποσά ενίσχυσης για απόσταξη ήταν υπερβολικά ελκυστικά σε σύγκριση με τις τιμές της αγοράς οίνου, προωθώντας κατ’ αυτό τον τρόπο τεχνητά την παραγωγή χαμηλής ποιότητας οίνου και παρεμποδίζοντας την αναδιάρθρωση του τομέα. Τελικά, το Συμβούλιο αποφάσισε τη διατήρηση του καθεστώτος κατά τη διάρκεια περιορισμένης μεταβατικής περιόδου τεσσάρων ετών, αλλά υπό μορφή ενίσχυσης ανά εκτάριο (ανεξάρτητα από τον όγκο του αποσταχθέντος οίνου), καταβαλλόμενης στους παραγωγούς των οποίων η παραγωγή χρησιμοποιείται για αποστάγματα οίνου. Ενώ η απόφαση αυτή έχει θετικές βραχυπρόθεσμες συνέπειες στην ισορροπία της αμπελοοινικής αγοράς, δεν αντιμετωπίζει τις αρνητικές συνέπειες του καθεστώτος.

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ

16. Κατά τα έτη με αντίξοες καιρικές συνθήκες, ο εμπλουτισμός μπορεί να είναι αναγκαίος για την παραγωγή οίνου με τον απαιτούμενο αλκοολικό τίτλο. Στην Ευρώπη, κατά μέσο όρο 27 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου εμπλουτίζονται ετησίως με χρήση συμπυκνωμένου γλεύκους ή διορθωμένου συμπυκνωμένου γλεύκους και 28 εκατομμύρια εκατόλιτρα με χρήση σακχαρόζης (η τελευταία διαδικασία είναι επίσης γνωστή ως "γλύκανση"). Το σύνολο των 55 εκατομμυρίων εκατολίτρων αντιστοιχεί στο 30 % της συνολικής παραγωγής οίνου στην ΕΕ. Για τον εμπλουτισμό στην κλίμακα αυτή χρησιμοποιούνται 5 εκατομμύρια εκατόλιτρα γλεύκους και 90000 τόνοι σακχαρόζης.

17. Η Επιτροπή αρχικά πρότεινε την κατάργηση των ενισχύσεων για τη χρήση συμπυκνωμένου γλεύκους και την απαγόρευση της χρήσης σακχαρόζης. Η μετάβαση από τον εμπλουτισμό με ζάχαρη στο διορθωμένο συμπυκνωμένο γλεύκος δεν προξενεί σημαντικές τεχνικές δυσκολίες, αλλά αυξάνει το κόστος παραγωγής, όπως το κόστος μεταφοράς του διορθωμένου συμπυκνωμένου γλεύκους. Η Επιτροπή προέβλεψε ότι αυτό θα οδηγούσε σε εξοικονόμηση 130 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως και θα βοηθούσε την εξισορρόπηση της αγοράς (4,4 εκατομμύρια εκατόλιτρα μέσω της αντικατάστασης της σακχαρόζης με διορθωμένο συμπυκνωμένο γλεύκος). Ωστόσο, η πρόταση αντιμετώπισε έντονες αντιδράσεις από ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία υποστήριξαν ότι αυτή θα επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα των ενδιαφερόμενων παραγωγών και θα τους εξαναγκάσει σε αλλαγή των παραδοσιακών πρακτικών σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν διαρθρωτικά πλεονάσματα. Το Συμβούλιο αποφάσισε να καταργήσει τις ενισχύσεις για τη χρήση συμπυκνωμένου γλεύκους από την αμπελουργική περίοδο 2012/13 και εξής, ενώ εξακολουθεί να επιτρέπει τη χρήση σακχαρόζης σε ορισμένες περιφέρειες (όπως ορίζεται στο παράρτημα XVα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007). Ως εκ τούτου, η θεωρητική μείωση κατά 4,4 εκατομμύρια εκατόλιτρα δεν μπόρεσε να επιτευχθεί.

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΩΝ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

18. Ιστορικά στοιχεία έχουν καταδείξει ότι η συνολική παραγωγή οίνου μπορεί να ποικίλει μεταξύ δύο διαδοχικών ετών κατά περισσότερο από 15 % [14]. Η μεταρρύθμιση τερμάτισε τους μηχανισμούς στήριξης της αγοράς (όπως η αποθήκευση, η απόσταξη ή οι επιστροφές κατά την εξαγωγή) που βοηθούσαν τους οινοπαραγωγούς να αντιμετωπίσουν τα κυμαινόμενα επίπεδα παραγωγής. Τα δύο μέτρα που καθιέρωσε η μεταρρύθμιση με στόχο την ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων της εν λόγω διακύμανσης (πρώιμος τρύγος και ταμεία αλληλοβοήθειας) είτε μέχρι σήμερα υιοθετήθηκαν σε περιορισμένο βαθμό ή έχουν περιορισμένο πεδίο εφαρμογής [15]. Ο πρώιμος τρύγος, ο οποίος είναι το μέτρο με το μεγαλύτερο δυναμικό αντιμετώπισης των διακυμάνσεων της συγκομιδής, παρουσιάζει την πρόσθετη εγγενή αδυναμία να περιορίζεται μεταξύ Ιουνίου και Ιουλίου [16], περίοδο κατά την οποία οι αμπελουργοί μπορεί να μην έχουν ακόμη σαφή εικόνα για τη συγκομιδή του έτους. Επομένως, το νέο αυτό μέτρο δεν μπορεί να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στην ισορροπία στον τομέα του οίνου.

ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ

ΈΝΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΜΕΣΟ

19. Το μεταβατικό "καθεστώς εκρίζωσης" αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό της μεταρρύθμισης της ΚΟΑ, με στόχο την παροχή γρήγορης και μόνιμης απάντησης στο πρόβλημα του διαρθρωτικού πλεονάσματος, μέσω της μείωσης της παραγωγής. Κατ’ ουσίαν, παρέχει αποζημίωση στους αμπελουργούς που επιλέγουν να εκριζώσουν τις αμπέλους τους και να χάσουν οριστικά τα αντίστοιχα δικαιώματα φύτευσης. Υποστηρίζοντας τη μόνιμη απόσυρση των αμπελώνων, το καθεστώς εκρίζωσης αποτελεί αποτελεσματικότερο μέσο για την αντιμετώπιση ενός διαρθρωτικού πλεονάσματος οίνου σε σύγκριση με τα προηγούμενα μέτρα παρέμβασης, όπως τα μέτρα αποθήκευσης και απόσταξης, τα οποία παρείχαν απλώς προσωρινή λύση σε ένα διαρθρωτικό πρόβλημα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιτυχία του καθεστώτος εκρίζωσης είναι ουσιώδης για την επίτευξη διαρθρωτικής ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αμπελοοινική αγορά.

20. Μολονότι ένα παρόμοιο καθεστώς υπήρχε ήδη στις προηγούμενες εκδόσεις της ΚΟΑ ("πριμοδότηση για εγκατάλειψη"), το πεδίο εφαρμογής του μέτρου διευρύνθηκε, ιδίως επειδή αφαιρέθηκε η επιλογή που είχε δοθεί προηγουμένως στα κράτη μέλη να αποφασίσουν εάν θα εφάρμοζαν το μέτρο στην επικράτειά τους. Μεταξύ 1996 και 2008 η πρόσβαση των αμπελουργών στο μέτρο αυτό ήταν εξαρτημένη από τους εθνικούς κανόνες, με αποτέλεσμα η έκταση που πράγματι εκριζώθηκε κατά την περίοδο αυτή να είναι ασήμαντη στην πλειονότητα των κρατών μελών [17]. Με την τελευταία μεταρρύθμιση, κάθε αμπελουργός είναι ελεύθερος να υποβάλει αίτηση για το μέτρο, επεκτείνοντας δυνητικά το πεδίο εφαρμογής του σε όλους τους αμπελώνες της ΕΕ [18].

21. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2008 θέσπισε τον διαθέσιμο προϋπολογισμό για το μέτρο εκρίζωσης σε 1074 εκατομμύρια ευρώ, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν καθ’ όλη την τριετία της εφαρμογής του ως εξής:

(εκατομμύρια ευρώ) |

Αμπελουργική περίοδος | 2008/09 | 2009/10 | 2010/11 | Σύνολο |

Διαθέσιμος προϋπολογισμός | 464 | 334 | 276 | 1074 |

ΩΣΤΟΣΟ, ΤΑ ΠΟΣΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΘΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΥΨΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΑΙ Η ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΥΠΕΡΕΒΗ ΤΟΝ ΣΤΟΧΟ, ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΑ ΠΟΣΑ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝΤΑΝ ΣΤΑ ΠΡΟΓΕΝΕΣΤΕΡΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥΣ

22. Η Επιτροπή αποφάσισε, χωρίς προφανή αιτιολογία, να αυξήσει το ποσό της ενίσχυσης κατά 20 % για το πρώτο από τα τρία έτη εφαρμογής του καθεστώτος και κατά 10 % για το δεύτερο, ενώ τα ποσά διατηρήθηκαν στα προηγούμενα επίπεδά τους για το τρίτο και τελευταίο έτος [19]. Αυτό βασίστηκε στην παραδοχή ότι τα επίπεδα της πριμοδότησης πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον πέντε έτη περιθωρίου κέρδους των αμπελουργών. Ωστόσο, ορισμένες περιοχές της απογραφής αμπελώνα της ΕΕ με ουσιαστική δραστηριότητα εκρίζωσης [20] πληρούσαν ήδη το εν λόγω κριτήριο πριν από τη μεταρρύθμιση. Το Συνέδριο εκτιμά ότι οι αυξήσεις αυτές στα ποσά των ενισχύσεων κόστισαν στο ΕΓΤΕ περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι το 10 % του συνολικού κόστους του καθεστώτος εκρίζωσης.

23. Όταν εφαρμόστηκε η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ το 2008, το συνδυασμένο αποτέλεσμα των υψηλότερων ποσών ενίσχυσης και της σε μεγάλο βαθμό απεριόριστης πρόσβασης οδήγησε σε σημαντική αύξηση της ζήτησης για το μέτρο αυτό σε πολλά οινοπαραγωγά κράτη μέλη, η οποία υπερέβαινε τα διαθέσιμα κονδύλια για καθένα από τα τρία έτη εφαρμογής του μέτρου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή χρειάστηκε να περιορίσει την αποδοχή των αιτήσεων, σε κάθε κράτος μέλος, σε δεδομένο ποσοστό της νομισματικής αξίας των αιτήσεων που υπεβλήθησαν. Η συνολική κατάσταση παρουσιάζεται στον πίνακα 1.

24. Επειδή η ζήτηση για το μέτρο εκρίζωσης κατά την τριετία της εφαρμογής του υπερέβη κατά πολύ τα διαθέσιμα κονδύλια, κατέστη αναγκαία η ιεράρχηση προτεραιοτήτων, γεγονός που υποδηλώνει ότι, με το καθορισθέν επίπεδο, ήταν πρόθυμοι να προβούν σε εκρίζωση πολλοί περισσότεροι αμπελουργοί από εκείνους που πράγματι επωφελήθηκαν από το καθεστώς. Η κατάσταση αυτή παρατηρήθηκε ακόμη και κατά το τρίτο και τελευταίο έτος του μέτρου, όταν τα ποσά των ενισχύσεων ήταν ίσα με εκείνα που ίσχυαν πριν από τη μεταρρύθμιση. Αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση την κλίμακα της αύξησης των ποσών ενίσχυσης και, κατά συνέπεια, την αποδοτικότητα του μέτρου: η μεγάλη ζήτηση για το μέτρο υποδεικνύει ότι η εκρίζωση της ίδιας έκτασης θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί με λιγότερους πόρους, με μικρότερες αυξήσεις στα ποσά ενίσχυσης ή ακόμη και με διατήρηση του ύψους των ενισχύσεων στο προηγούμενο επίπεδο.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ — ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΔΗΛΩΘΗΚΑΝ, ΕΓΙΝΑΝ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΚΑΙ ΕΚΡΙΖΩΘΗΚΑΝ

Πηγή: ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, ανακοινώσεις των κρατών μελών.

Αμπελουργική περίοδος | Δηλωθείσα έκταση (ha) | Ποσοστό αποδοχής | Έκταση που έγινε αποδεκτή (ha) | Εκριζωθείσα έκταση (ha) | Ποσοστό εκρίζωσης |

2008/09 | 159949 | 45,9 | 73377 | 68903 | 93,9 |

2009/10 | 108064 | 50,1 | 54182 | 47613 | 87,9 |

2010/11 | 83210 | 59,6 | 49612 | 44033 | 88,8 |

Σύνολο | 351223 | 50,4 | 177171 | 160550 | 90,6 |

ΕΝΤΟΥΤΟΙΣ ΔΕΝ ΕΠΕΤΕΥΧΘΗ Η ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ, ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΔΙΟΤΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΜΕΤΡΑ ΔΕΝ ΕΙΧΑΝ ΤΟΝ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ

25. Αρχικά, λαμβάνοντας υπόψη τον προτεινόμενο τερματισμό των μέτρων απόσταξης, η Επιτροπή είχε εκτιμήσει το διαρθρωτικό πλεόνασμα οίνου σε 18,5 εκατομμύρια εκατόλιτρα (βλέπε σημείο 3) και υπολόγισε ότι για μείωση της προσφοράς κατά το ποσό αυτό θα απαιτείτο εκρίζωση 400000 εκταρίων σε διάστημα πενταετίας, με κόστος 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αργότερα, το 2007, η Επιτροπή θεώρησε ότι άλλα μέτρα στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, όπως η απαγόρευση της σακχαρόζης, ο πρώιμος τρύγος, η αγροτική ανάπτυξη, η προώθηση και η επισήμανση, θα μείωναν το πλεόνασμα οίνου κατά 10 εκατομμύρια εκατόλιτρα. Ως αποτέλεσμα, ο στόχος του καθεστώτος εκρίζωσης αναθεωρήθηκε σε 175000 εκτάρια, με σχετικό προϋπολογισμό 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου.

26. Ωστόσο, ορισμένες από τις παραδοχές αυτές δεν επαληθεύτηκαν: η απαγόρευση της σακχαρόζης δεν ελήφθη υπόψη στο τελικό κείμενο της μεταρρύθμισης, ενώ ο πρώιμος τρύγος και η προώθηση έχουν, μέχρι στιγμής, περιορισμένη επίδραση. Επίσης, το Συνέδριο θεωρεί ότι για την αύξηση της ζήτησης που αναμενόταν από την προώθηση, την επισήμανση και την αγροτική ανάπτυξη δεν υπήρχαν συγκεκριμένα και ποσοτικά προσδιορισμένα αποδεικτικά στοιχεία προς υποστήριξη των προσδοκιών αυτών. Ελλείψει του προβλεπόμενου αντικτύπου από τα άλλα μέτρα, ο στόχος των 175000 εκταρίων από την εκρίζωση και μόνον δεν επαρκούσε ώστε να αντιμετωπιστεί το εκτιμηθέν από την Επιτροπή διαρθρωτικό πλεόνασμα κατά τη χρονική περίοδο της μεταρρύθμισης.

27. Ως εκ τούτου, μολονότι η ζήτηση για εκρίζωση υπερέβη τα 350000 εκτάρια (πίνακας 1), ο αντίκτυπός της περιορίστηκε από τον καθορισμένο στόχο των 175000 εκταρίων και τελικά εκριζώθηκαν μόλις 160550 εκτάρια. Το Συνέδριο εκτιμά ότι το καθεστώς εκρίζωσης τελικά μείωσε την έκταση απογραφής αμπελώνων κατά 5 % περίπου [21], γεγονός που αντιστοιχεί σε απόσυρση 10,2 εκατομμυρίων εκατολίτρων οίνου κατά προσέγγιση ή στο 6 % της χρησιμοποιήσιμης παραγωγής οίνου [22]. Όπως εμφαίνει το γράφημα 4, η χρησιμοποιήσιμη παραγωγή οίνου και τα αποθέματα της ΕΕ των 27 μειώθηκαν ελαφρώς κατά την αμπελουργική περίοδο 2010/11, αλλά μειώθηκε και η κατανάλωση οίνου. Ακόμη και αν η εν λόγω μείωση της παραγωγής και των αποθεμάτων επιβεβαιωνόταν μακροπρόθεσμα, θα ήταν αναγκαία σημαντική αύξηση των εξαγωγών προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εναπομένουσες ανισορροπίες της αγοράς.

28. Τα γραφήματα 5 και 6 εμφαίνουν τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με την παραγωγή οίνου έως την αμπελουργική περίοδο 2011/12, η οποία έπεται των τριών αμπελουργικών περιόδων εφαρμογής του μέτρου εκρίζωσης.

ΓΡΑΦΗΜΑ 4

ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΙΜΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ

+++++ TIFF +++++

1 Τα στοιχεία σχετικά με την αμπελουργική περίοδο 2010/11 είναι προσωρινά.

Πηγή: Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς.

ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ 5 ΚΑΙ 6

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΟΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΕ ΤΩΝ 27

+++++ TIFF +++++

ΕΞΈΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑ ΡΑΓ ΩΓΉΣ ΟΊΝΟΥ Γ ΙΑ ΟΡΙΣΜΈΝΑ ΚΡΆΤΗ ΜΈΛΗ (2008/09 = 100)

+++++ TIFF +++++

1 Τα στοιχεία σχετικά με την αμπελουργική περίοδο 2011/12 είναι προσωρινά.

Πηγή: ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης.

29. Η συνολική παραγωγή οίνου της ΕΕ των 27 μειώθηκε κατά την αμπελουργική περίοδο 2010/11 αλλά όχι στα κράτη μέλη που είχαν εκριζώσει τις μεγαλύτερες εκτάσεις κατά τις δύο πρώτες περιόδους, την Ισπανία (68447 εκτάρια), την Ιταλία (20532 εκτάρια) και τη Γαλλία (16674 εκτάρια). Χωρίς νέες εμπορικές διεξόδους, μέρος της μείωσης της παραγωγικής ικανότητας μπορεί να ακυρωθεί λόγω της αύξησης των αποδόσεων σε ορισμένες περιφέρειες (όπως περιγράφεται λεπτομερέστερα στα σημεία 36 και 37). Η μείωση της παραγωγής οίνου στην ΕΕ των 27 κατά την αμπελουργική περίοδο 2010/11 οφείλεται κυρίως σε μείωση στη Γερμανία και τη Ρουμανία, όπου η συνολική εκριζωθείσα έκταση ήταν 56 εκτάρια και 185 εκτάρια αντίστοιχα για τις δύο πρώτες αμπελουργικές περιόδους εφαρμογής του καθεστώτος. Κατά την αμπελουργική περίοδο 2011/12, η παραγωγή οίνου αυξήθηκε σε σύγκριση με το 2010. Το Συνέδριο φρονεί ότι, λαμβανομένων υπόψη των καιρικών συνθηκών, η εκρίζωση δεν έχει ακόμη επιφέρει την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής οίνου.

Η ΕΚΡΙΖΩΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΣΤΟΥΣ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΒΙΩΣΙΜΟΥΣ ΑΜΠΕΛΩΝΕΣ

30. Το άνοιγμα της ενίσχυσης για την πλειονότητα των αμπελουργών και τα κριτήρια που θεσπίστηκαν με το άρθρο 85ιθ, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007, το οποίο παραχωρεί προτεραιότητα στους αμπελουργούς άνω των 55 ετών ή σε εκείνους που επιλέγουν να προβούν σε εκρίζωση του συνόλου των εκμεταλλεύσεών τους, σημαίνουν ότι η εκρίζωση δεν είναι στοχευμένη κατ’ ανάγκη στους λιγότερο ανταγωνιστικούς ή στους λιγότερο βιώσιμους αμπελώνες. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει τον στόχο του καθεστώτος, στο πλαίσιο του οποίου επαφίεται στους αμπελουργούς να αποφασίσουν εάν οι αμπελώνες τους είναι βιώσιμοι [23]. Ωστόσο, δημιουργείται ο κίνδυνος να χρηματοδοτεί το καθεστώς την εκρίζωση αμπελώνων που είχαν ήδη αναδιαρθρωθεί και ήταν, κατ’ αρχήν, ανταγωνιστικοί. Το Συνέδριο εντόπισε τέτοιες περιπτώσεις εκσυγχρονισμένων αμπελώνων, οι οποίοι ωστόσο εκριζώθηκαν με κονδύλια της ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 3). Συνεπώς, υπάρχει μια εγγενής ένταση μεταξύ του καθεστώτος εκρίζωσης και των μέτρων αναδιάρθρωσης, η οποία οδηγεί σε έλλειψη αποδοτικότητας όσον αφορά τη χρήση των ενισχύσεων της ΕΕ.

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΕΝΟΥ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΠΟΥ ΕΚΡΙΖΩΘΗΚΕ

Ένας από τους αμπελουργούς τους οποίους επισκέφθηκε το Συνέδριο στην Ισπανία επέλεξε να εκριζώσει αμπελοτεμάχιο 55 εκταρίων περίπου, το οποίο είχε φυτευθεί μόλις έντεκα έτη νωρίτερα, με ποικιλία ερυθρού οίνου (tempranillo) και δομή σπαλιέρα [espaldera] —προϋποθέσεις που ίσχυαν και για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης οι οποίες τέθηκαν στη διάθεση άλλων αμπελουργών. Το ΕΓΤΕ συνεισέφερε περίπου 420000 ευρώ. Αυτό τονίζει το γεγονός ότι η πολιτική χρηματοδοτεί την αναδιάρθρωση παλαιότερων αμπελώνων και ταυτόχρονα την εκρίζωση αμπελώνων που ήδη έχουν εκσυγχρονισμένη και προσανατολισμένη στην αγορά δομή· επίσης, καταδεικνύει ότι η ενίσχυση για εκρίζωση μπορεί να είναι υπερβολικά ελκυστική ακόμη και στην περίπτωση σύγχρονων ανταγωνιστικών αμπελώνων.

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΑΝ ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

31. Μετά την εκρίζωση, οι αμπελουργοί υπόκεινται στους όρους της "πολλαπλής συμμόρφωσης", ήτοι σε πιθανή μείωση της πριμοδότησης εκρίζωσης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με ορισμένες απαιτήσεις [24] στις εκμεταλλεύσεις τους για τριετή περίοδο [25]. Ωστόσο, στη Γαλλία, η υποχρέωση αυτή δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση δικαιούχων που σταματούν εντελώς τη γεωργική τους δραστηριότητα, με το σκεπτικό ότι σε τέτοιες περιπτώσεις οι δικαιούχοι δεν ανταποκρίνονται πλέον στον ορισμό του "γεωργού" που περιλαμβάνεται στον κανονισμό. Ωστόσο, η ερμηνεία αυτή υπονομεύει τον κύριο στόχο της υποχρέωσης, ο οποίος είναι "να διασφαλιστεί η υπεύθυνη μεταχείριση των εκτάσεων που εκριζώθηκαν". Συνεπώς, κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, το τμήμα του κανονισμού που αναφέρει ότι "η χορήγηση της πριμοδότησης πρέπει να εξαρτάται από την τήρηση εκ μέρους των σχετικών παραγωγών των ισχυόντων περιβαλλοντικών κανόνων [26]" εξακολουθεί να ισχύει, ακόμη και όταν οι γεωργοί παύουν τη γεωργική δραστηριότητα.

ΜΕΤΡΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗ ΖΗΤΗΣΗ

32. Η αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της ΚΟΑ του αμπελοοινικού τομέα από τη μεταρρύθμιση του 1999 και εξής. Στόχος του μέτρου είναι να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των οινοπαραγωγών μέσω της καταβολής αποζημίωσης για την απώλεια εσόδων κατά τη διάρκεια προσαρμογής του αμπελώνα, καθώς και ως συμβολή στο κόστος αναδιάρθρωσης και μετατροπής.

33. Σημαντικοί πόροι της ΕΕ έχουν διατεθεί για το μέτρο, όχι μόνο σε απόλυτους όρους (4,2 δισεκατομμύρια ευρώ κατά τη δεκαετία 2001-2010, κατά μέσο όρο 420 εκατομμύρια ευρώ ετησίως), αλλά και ως ποσοστό των συνολικών κονδυλίων της ΚΟΑ (περίπου 32 %). Η τάση αυτή συνεχίστηκε και μετά τη θέσπιση της τελευταίας μεταρρύθμισης, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη συνέχισαν να δίνουν μεγάλη έμφαση στο μέτρο, το οποίο πλέον αποτελεί μία επιλογή μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των εθνικών χρηματοδοτικών συνόλων τους. Με συνολικό κόστος περίπου 326 εκατομμύρια ευρώ για το οικονομικό έτος 2009, το μέτρο αποτέλεσε την κύρια επιλογή για όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ισπανία (η οποία χορήγησε το μεγαλύτερο μέρος του χρηματοδοτικού συνόλου της κατά το οικονομικό έτος 2009 στην απόσταξη) και άλλα μικρότερα οινοπαραγωγά κράτη μέλη, τα οποία επέλεξαν να μεταφέρουν σημαντικό μέρος των κονδυλίων τους στο ΚΕΕ [27].

34. Ο αντίκτυπος του μέτρου είναι σημαντικός. Για τις δύο μεγαλύτερες οινοπαραγωγούς περιφέρειες, Καστίλλη-La Mancha και Languedoc-Rousillon, το 16 % και το 21 % αντίστοιχα της συνολικής έκτασης των αμπελώνων τους αναδιαρθρώθηκε τα τελευταία δέκα έτη με την υποστήριξη των κονδυλίων της ΕΕ [28].

35. Ορισμένοι παράγοντες είναι βασικοί για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας ενός αμπελώνα: ποικιλία σταφυλιού (εάν είναι προσαρμοσμένη στη ζήτηση της αγοράς), απόδοση (παραγωγικότητα) και διάρθρωση του κόστους (κόστος παραγωγής). Στο πλαίσιο αυτό, το μέτρο αναδιάρθρωσης, το οποίο περιλαμβάνει υποστήριξη για μετατροπή ποικιλίας [29], επαναφύτευση αμπελώνων ή βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων, είναι γενικά αναγνωρισμένο ως θεμελιώδες εργαλείο για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας [30], δεδομένου ότι διευκολύνει τις προσπάθειες των αμπελουργών να προσαρμόσουν την παραγωγή στη ζήτηση και να αυξήσουν την παραγωγικότητα και/ή να εξοικονομήσουν κόστος [31].

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΕ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

Πηγή: Στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την Eurostat (βασική και ετήσια έρευνα αμπελώνων), καθώς και από τις εθνικές και περιφερειακές αρχές στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη.

| Ιταλία | Ισπανία (Καστίλλη- La Mancha) | Γαλλία (Languedoc- Roussillon) | Γερμανία |

Συνολική έκταση αμπελώνων το 2000 (2002 για τη Languedoc-Roussillon) σε εκτάρια | 724860 | 566380 | 295464 | 101541 |

Αριθμός αναδιαρθρωθέντων εκταρίων μεταξύ των αμπελουργικών περιόδων 2000/01 και 2008/09 | 127177 | 90000 | 63166 | 16016 |

Ποσοστό αναδιάρθρωσης | 18 | 16 | 21 | 16 |

ΧΩΡΙΣ ΝΕΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΥΣ, ΟΙ ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΚΥΡΩΣΟΥΝ ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ

36. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η αναδιάρθρωση οδηγεί σε αύξηση της απόδοσης αμπελώνα, αυτό μπορεί να ακυρώνει εν μέρει την επίδραση της εκρίζωσης όσον αφορά τη μείωση των ανισορροπιών της αγοράς, εκτός εάν ευρεθούν νέες διέξοδοι διάθεσης. Αυτό ισχύει ιδίως διότι οι νέοι κανόνες της ΕΕ σχετικά με την αναδιάρθρωση δεν απαγορεύουν πλέον αυτές τις αυξήσεις, όπως συνέβαινε στην περίπτωση της μεταρρύθμισης του 1999 [32]. Μολονότι τα συνολικά αποτελέσματα των πλέον πρόσφατων σχεδίων αναδιάρθρωσης δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, υπήρξε αύξηση των αποδόσεων κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ιδίως στην Ισπανία, όπου οι ιστορικές αποδόσεις ήταν χαμηλές σε σχέση με άλλες αμπελουργικές περιφέρειες (βλέπε γράφημα 7).

37. Στην Καστίλλη-La Mancha, η ανάλυση του Συνεδρίου όσον αφορά το αμπελουργικό μητρώο κατέδειξε ότι οι μέσες αποδόσεις των αναδιαρθρωθέντων αμπελοτεμαχίων υπερβαίνουν εκείνες των μη αναδιαρθρωθέντων αμπελοτεμαχίων κατά 60 % σχεδόν (βλέπε γράφημα 8). Το γράφημα 9 εμφαίνει με ποιον τρόπο η επίδραση της εκρίζωσης στην παραγωγή οίνου ακυρώθηκε εν μέρει λόγω της αύξησης της απόδοσης στην Ισπανία και την Ιταλία. Εάν η αυξημένη αυτή παραγωγή δεν βρει εμπορική διέξοδο, το πρόβλημα του μακροχρόνιου πλεονάσματος θα διογκωθεί.

ΓΡΑΦΗΜΑ 7

ΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΜΩΝ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ετήσια στατιστικά στοιχεία καλλιεργειών προϊόντων της Eurostat.

ΓΡΑΦΗΜΑ 8

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΘΕΝΤΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΘΕΝΤΩΝ ΑΜΠΕΛΟΤΕΜΑΧΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΣΤΙΛΛΗ–LA MANCHA ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007-2009

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Αμπελουργικό μητρώο, Καστίλλη–La Mancha.

ΓΡΑΦΗΜΑ 9

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ, ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Εκτίμηση του Συνεδρίου βάσει των ετήσιων στατιστικών στοιχείων καλλιεργειών προϊόντων της Eurostat και των αριθμητικών στοιχείων της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης.

38. Ο αντίκτυπος της αναδιάρθρωσης επί της παραγωγής αυξάνεται επίσης λόγω του ότι τα έργα είναι επιλέξιμα για ενίσχυση όταν βασίζονται σε δικαιώματα φύτευσης που προέρχονται από εθνικό ή περιφερειακό απόθεμα. Το Συνέδριο επεσήμανε ότι στη Ρουμανία το μέτρο αναδιάρθρωσης χρηματοδοτεί στην πραγματικότητα την επέκταση των αμπελώνων αντί της ανανέωσης των υπαρχουσών εκμεταλλεύσεων, πολλές από τις οποίες δεν είναι προσαρμοσμένες στην τρέχουσα ζήτηση της αγοράς. Το Συνέδριο εκτιμά ότι ο αντίκτυπος στην παραγωγή θα μπορούσε να φθάσει έως και επιπλέον 250000 εκατόλιτρα ή 5 % της μέσης παραγωγής της Ρουμανίας κατά την περίοδο 2000-2008 [33]. Και στην περίπτωση αυτή, το γεγονός αυτό μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση των ανισορροπιών της αγοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εάν η αυξημένη συνολική ζήτηση δεν συμβαδίζει με τέτοια αύξηση της παραγωγής.

ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΑΝ ΜΗ ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ

39. Το άρθρο 103ιζ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 ορίζει ότι η στήριξη για την αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων μπορεί να λαμβάνει μόνο τη μορφή αποζημίωσης των παραγωγών για τις απώλειες εισοδήματος λόγω της εφαρμογής του μέτρου και/ή συμβολής στο πραγματικό κόστος της αναδιάρθρωσης και μετατροπής των αμπελώνων, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50 % ή 75 % στις περιφέρειες σύγκλισης. Επίσης, ο κανονισμός καθορίζει ως δραστηριότητες που μπορούν να καλύπτονται από το μέτρο τη μετατροπή ποικιλίας, την επαναφύτευση αμπελώνων και τις βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων.

ΠΛΑΙΣΙΟ 4

ΜΗ ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008/09

Στην Τσεχική Δημοκρατία, οι υπηρεσίες ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαπίστωσαν ότι δράσεις ενεργητικής και παθητικής προστασίας κατά των πτηνών και της άγριας πανίδας χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου αναδιάρθρωσης και μετατροπής, με την προϋπόθεση ότι έπρεπε να δαπανηθούν τουλάχιστον 300 ώρες για την προστασία του αμπελώνα.

Ο αναδασμός —η διαδικασία της αναδιανομής αγροτεμαχίων και της ιδιοκτησίας τους— υποστηρίζεται ως πράξη αγροτικής ανάπτυξης δυνάμει του άρθρου 30 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου. Στη Γερμανία, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι καταβάλλεται πρόσθετο ποσό ύψους 1500 ευρώ ανά εκτάριο ως ενίσχυση για αναδιάρθρωση, σε περιπτώσεις που αφορούν αναδασμό.

Το Συνέδριο θεωρεί ότι καμία από τις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν δεν πρέπει να είναι επιλέξιμη για στήριξη στο πλαίσιο των μέτρων μετατροπής και αναδιάρθρωσης αμπελώνων, δεδομένου ότι δεν εμπίπτουν στο κανονικό πεδίο εφαρμογής τους, όπως προβλέπεται από το άρθρο 103ιζ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007: μετατροπή ποικιλίας, επαναφύτευση αμπελώνων και βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων.

40. Ο όρος "τεχνικές διαχείρισης των αμπελώνων" έχει ευρύ πεδίο εφαρμογής και παρέχει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας στα κράτη μέλη, τα οποία φέρουν τελικά την ευθύνη για την εφαρμογή του μέτρου. Η απουσία περαιτέρω καθοδήγησης, ιδίως στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 555/2008, έχει δύο σημαντικές συνέπειες για την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα του μέτρου:

α) Τα κράτη μέλη έχουν καθορίσει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, ορισμένες από τις οποίες κατ’ ουσίαν δεν μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους, ενώ άλλες δεν έχουν καμία σχέση με τα σχέδια αναδιάρθρωσης —παραδείγματα που εντοπίστηκαν τόσο με τον έλεγχο του Συνεδρίου όσο και από την Επιτροπή παρουσιάζονται στο πλαίσιο 4:

β) Οι εκτιμήσεις των κρατών μελών σχετικά με το κόστος κάθε δραστηριότητας παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις, όπως και τα ποσά ενίσχυσης της ΕΕ που υπολογίζονται για κάθε δραστηριότητα. Διαπιστώθηκαν διαφορές έως και 200 % στο εκτιμώμενο κόστος παρόμοιων δραστηριοτήτων, ακόμη και σε περιπτώσεις με παρόμοια πυκνότητα αμπέλων ανά εκτάριο.

41. Με εξαίρεση την Ισπανία, τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη χρησιμοποιούν κατ’ αποκοπήν ποσά ανά εκτάριο για τον υπολογισμό των πληρωμών και όχι ένα ποσοστό των πραγματικών εξόδων που βαρύνουν τον δικαιούχο. Ενώ η διαδικασία αυτή προβλέπεται στον κανονισμό, εάν δεν διενεργούνται περαιτέρω έλεγχοι από τους οργανισμούς πληρωμών προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η επιδότηση της ΕΕ δεν υπερβαίνει το κανονιστικό όριο του 50 % ή 75 % του πραγματικού κόστους σε ατομικό επίπεδο, δεν υπάρχει καμία διασφάλιση ότι οι αμπελουργοί δεν τυγχάνουν υπέρογκης αποζημίωσης.

42. Επιπλέον, το Συνέδριο διαπίστωσε συγκεκριμένες περιπτώσεις (συλλογικά σχέδια αναδιάρθρωσης στη Γαλλία) καταβολής αποζημίωσης αχρεωστήτως για απώλεια εισοδήματος σε αμπελουργούς οι οποίοι δεν προέβησαν σε αναφύτευση αλλά απλώς σε εκρίζωση των αμπελώνων τους, καθώς και περιπτώσεις υπέρογκης αποζημίωσης για αμπελουργούς οι οποίοι προέβησαν τόσο σε εκρίζωση όσο και σε αναφύτευση (έως και 6,5 έτη απώλειας εισοδήματος, χρονικό διάστημα το οποίο υπερβαίνει το κανονικό, όταν ένας νέος αμπελώνας δεν είναι παραγωγικός).

43. Τέλος, στη Γαλλία (στην περιοχή του Μπορντό), το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η πρόσβαση στις ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση αμπελώνα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης εξαρτάται από το εάν οι αμπελουργοί έχουν ενταχθεί σε έναν ειδικό περιφερειακό φορέα και καταβάλλουν εισφορά για τη συμμετοχή τους, υποχρέωση η οποία δεν ισχύει για εκείνους που επιλέγουν να προβούν σε αναδιάρθρωση χωρίς την υποστήριξη της ΕΕ. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η εισφορά αποτελεί αδικαιολόγητη μείωση της επιδότησης της ΕΕ που δικαιούνται οι εν λόγω αμπελουργοί και, κατά συνέπεια, ότι η υποχρέωση αυτή δεν είναι σύμφωνη με το άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 [34] του Συμβουλίου, ούτε με το άρθρο 96 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008, τα οποία απαιτούν να καταβάλλονται οι πληρωμές στο ακέραιο στους δικαιούχους.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΘΕΣΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΕΠΙΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΙΔΙΩΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

44. Η ικανότητα των κρατών μελών να επιλέγουν τα καταλληλότερα μέτρα για τις τοπικές συνθήκες τους αποτελεί βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου. Κατά τα οικονομικά έτη 2009 και 2010 (γράφημα 10), τα κράτη μέλη επέλεξαν να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής, το οποίο αντιστοιχούσε στο 41 % των συνολικών δαπανών των εθνικών χρηματοδοτικών συνόλων για τα έτη αυτά (714 εκατομμύρια ευρώ [35] επί συνόλου 1737 εκατομμυρίων ευρώ) και σχεδόν στο 27 % του συνολικού προϋπολογισμού της ΚΟΑ οίνου.

ΓΡΑΦΗΜΑ 10

ΕΘΝΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ — ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟ 2009 ΚΑΙ ΤΟ 2010 ΑΝΑ ΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ 2009-2013

Δαπάνες κατά τα οικονομικά έτη 2009 και 2010 — Εθνικά χρηματοδοτικά σύνολα

Πρόβλεψη για τα οικονομικά έτη 2009-2013 — Εθνικά χρηματοδοτικά σύνολα

+++++ TIFF +++++

Πηγή: Ανακοινώσεις των κρατών μελών σύμφωνα με το παράρτημα IV του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008.

45. Ενώ η αναδιάρθρωση είναι ένα μέτρο που ευνοεί την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, δεν ήταν όλες οι επιλογές των κρατών μελών κατά την εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων τους σύμφωνες με τους στόχους της μεταρρύθμισης. Σε ανακοίνωση προς την Επιτροπή την 1η Μαρτίου 2011, η Ισπανία προβλέπει να διαθέσει σχεδόν 450 εκατομμύρια ευρώ, ή 30 % του εθνικού χρηματοδοτικού συνόλου της μεταξύ 2009-2013, για το ΚΕΕ, ένα από τα μέτρα που προβλέπονται στον κανονισμό. Ωστόσο, στην Ισπανία, το μεγαλύτερο μέρος των απαιτούμενων δικαιωμάτων ΚΕΕ υπολογίστηκαν με βάση τις ιστορικές ενισχύσεις για την απόσταξη πόσιμης αλκοόλης, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα μόνιμο οικονομικό πλεονέκτημα για συγκεκριμένη ομάδα αμπελουργών —εκείνους των οποίων η παραγωγή αποστάχθηκε αντί να διατεθεί στην αγορά. Σε αντίθεση με εκείνους που επέλεξαν την εκρίζωση, οι αμπελουργοί αυτοί μπορούν να συνεχίσουν να παραδίδουν οίνο στην αγορά. Συνεπώς, η δαπάνη αυτή αντιβαίνει στους στόχους της μεταρρύθμισης, δεδομένου ότι ούτε προωθεί την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ούτε αποτελεί κίνητρο για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των αμπελουργών στην αγορά.

ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΕΝ ΓΕΝΕΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ

46. Για τα επιλεγέντα κράτη μέλη (βλέπε σημείο 10), το Συνέδριο διαπίστωσε ότι, εν γένει, τα συστήματα ελέγχου που καλύπτουν τη νομιμότητα και κανονικότητα των πράξεων λειτούργησαν ικανοποιητικά, παρά το γεγονός ότι ορισμένα χαρακτηριστικά των κανονισμών είναι ιδιαίτερα απαιτητικά για τα κράτη μέλη.

47. Παραδείγματος χάριν, οι επιτόπου μετρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 75 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008, οι οποίες είναι απαραίτητες για τον υπολογισμό των πληρωμών εκρίζωσης και αναδιάρθρωσης, βασίζονται πλέον στην πραγματική έκταση που καταλαμβάνεται από αμπέλους και όχι στο συνολικό μέγεθος των σχετικών αμπελοτεμαχίων —κριτήριο που χρησιμοποιήθηκε κατά το παρελθόν και εξακολουθεί να αποτελεί αναφορά για τα συστήματα αναγνώρισης αγροτεμαχίων (LPIS), καθώς και για τα αμπελουργικά μητρώα. Αυτό ανάγκασε ορισμένα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν νέες επιτόπου μετρήσεις των αμπελοτεμαχίων και στη συνέχεια να διατηρούν βάσεις δεδομένων που περιέχουν έως και τρεις διαφορετικές μετρήσεις για το ίδιο αμπελοτεμάχιο.

ΩΣΤΟΣΟ, ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΑΝ ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ

48. Παρά την εν γένει θετική αξιολόγηση του Συνεδρίου όσον αφορά τα εθνικά συστήματα ελέγχου, η οποία αναφέρεται στο σημείο 46, οι καταστάσεις που περιγράφονται στο ακόλουθο σημείο απαιτούν αναθεώρηση της διακριτικής ευχέρειας που παρέχεται στα κράτη μέλη να διαχειρίζονται τα μέτρα, καθώς και πρόσθετη παρακολούθηση από την Επιτροπή.

49. Όλοι οι αμπελώνες χωρίς αντίστοιχο δικαίωμα φύτευσης είναι παράνομοι μετά την 1η Ιανουαρίου 2010 και πρέπει να εκριζώνονται με δαπάνη του αμπελουργού. Παρά την υποχρέωση αυτή, αρκετά κράτη μέλη αναγνωρίζουν την ύπαρξη παράνομων αμπελώνων στο έδαφός τους, ενώ δήλωσαν ότι η διαδικασία υποχρεωτικής εκρίζωσης βρίσκεται σε εξέλιξη.

ΡΟΛΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ: ΔΙΑΘΕΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

50. Προκειμένου να είναι η Επιτροπή σε θέση να εκπληρώνει τον ρόλο της όσον αφορά την παρακολούθηση, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 555/2008 απαριθμεί τις πληροφορίες που πρέπει να διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη σε συγκεκριμένες ημερομηνίες. Το Συνέδριο θεωρεί ότι το επίπεδο των απαιτήσεων σχετικά με τις πληροφορίες είναι υψηλό. Ωστόσο, το Συνέδριο επισημαίνει την έλλειψη συγκεκριμένων δεικτών επιδόσεων που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ανάλυση όσον αφορά τις επιδόσεις της μεταρρύθμισης σε σχέση με τους στόχους της. Σχετικοί δείκτες, βάσει επίκαιρων δεδομένων, θα ήταν, ιδίως, εκείνοι που συνδέονται με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των οινοπαραγωγών της ΕΕ (εισαγωγές, εξαγωγές, τιμές, όγκοι) και με την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης (παραγωγή, κατανάλωση, αποθέματα).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

51. Έναντι μιας κατάστασης χρόνιου διαρθρωτικού πλεονάσματος και απώλειας της διεθνούς ανταγωνιστικότητας σε ολόκληρη την ΕΕ, η μεταρρύθμιση ανέπτυξε ή επανασχεδίασε εργαλεία αντιμετώπισης των κύριων προβλημάτων της αμπελοοινικής αγοράς. Αυτό συμβαίνει, ιδίως, για τα παλαιότερα μέτρα στα οποία αντιστοιχεί η πλειονότητα των δαπανών, ήτοι την εκρίζωση και την αναδιάρθρωση και μετατροπή αμπελώνων.

52. Ως επί το πλείστον, οι εργασίες της Επιτροπής κατά την προετοιμασία της μεταρρύθμισης υπήρξαν εκτεταμένες τόσο από πλευράς εμβέλειας όσο και από πλευράς βάθους, αλλά ορισμένες από τις προτάσεις της δεν στηρίζονταν σε επαρκή έρευνα. Μεταξύ αυτών, το Συνέδριο επισημαίνει τη σχεδιασθείσα απελευθέρωση του συστήματος των δικαιωμάτων φύτευσης. Επιπλέον, για συγκεκριμένους τομείς, οι στόχοι καθορίστηκαν με βάση παραδοχές που δεν επαληθεύτηκαν, όπως η πρόταση για τη διακοπή του εμπλουτισμού με σακχαρόζη, καθώς και η επίδραση συμπληρωματικών μέτρων, όπως ο πρώιμος τρύγος και η προώθηση.

53. Το καθεστώς εκρίζωσης αποτελεί ταχύ και μόνιμο τρόπο μείωσης του δυναμικού παραγωγής, και συνεπώς αποτελεί βασικό τμήμα του στόχου της Επιτροπής για μείωση του διαρθρωτικού πλεονάσματος. Μολονότι το καθεστώς είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της προσφοράς κατά 10,2 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου περίπου, ο στόχος των 175000 εκταρίων αποδείχθηκε ανεπαρκής για την εξάλειψη του διαρθρωτικού πλεονάσματος που υπήρχε πριν από τη μεταρρύθμιση, κυρίως επειδή οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε ο στόχος αυτός δεν επαληθεύτηκαν. Η επίτευξη ενός από τους κύριους στόχους της μεταρρύθμισης θα εξαρτηθεί από τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εναπομένουσες ανισορροπίες της αγοράς.

54. Επιπλέον, με την τελευταία μεταρρύθμιση, το καθεστώς εκρίζωσης τέθηκε στη διάθεση της αμπελουργικής κοινότητας με την ευρεία έννοια, σε αντίθεση με την κατάσταση στο παρελθόν, όταν τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να περιορίσουν την πρόσβαση των αμπελουργών σε αυτό. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αύξηση των αντίστοιχων ποσών ενίσχυσης χωρίς προφανή αιτιολόγηση από την Επιτροπή, δημιούργησε στα περισσότερα οινοπαραγωγά κράτη μέλη μεγάλη ζήτηση για το καθεστώς, διπλάσια σε σύγκριση με τα διαθέσιμα κονδύλια. Το Συνέδριο εκτιμά ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, το καθεστώς θα μπορούσε να ήταν αποδοτικότερο —δεδομένου ότι είναι πιθανό μικρότερες αυξήσεις, ή ακόμη και η διατήρηση των ποσών ενίσχυσης στα προγενέστερα επίπεδά τους, να είχαν καταστήσει δυνατή την επίτευξη σημαντικότερων αποτελεσμάτων με τους διαθέσιμους πόρους ή των ίδιων αποτελεσμάτων με λιγότερους πόρους (το Συνέδριο εκτιμά ότι οι εν λόγω αυξήσεις στα ποσά των ενισχύσεων κόστισαν για το ΕΓΤΕ 100 εκατομμύρια ευρώ).

55. Η επίτευξη του στόχου της διόρθωσης των ανισορροπιών της αγοράς μπορεί να παρεμποδιστεί από την επίδραση του μέτρου αναδιάρθρωσης και μετατροπής που παρατηρήθηκε σε ορισμένες οινοπαραγωγές περιφέρειες, οι οποίες γνώρισαν αύξηση της απόδοσης ανά εκτάριο κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Η επίδραση της εκρίζωσης ακυρώθηκε εν μέρει λόγω της αύξησης της απόδοσης στην Ισπανία και την Ιταλία. Η αύξηση της απόδοσης δεν θα αποτελούσε πρόβλημα εάν ο επιπλέον παραγόμενος οίνος ήταν στην πραγματικότητα ανταγωνιστικός και ανταποκρινόταν σε επιπλέον ζήτηση της αγοράς, χωρίς να αντικαθιστά άλλη παραγωγή της ΕΕ. Ωστόσο, αυτό θα απαιτήσει νέες εμπορικές διεξόδους εκτός ΕΕ, δεδομένου ότι η κατανάλωση οίνου στην ΕΕ μειώνεται.

56. Εντούτοις, το μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής είχε σαφώς έναν σημαντικό και θετικό αντίκτυπο σε επίπεδο αμπελουργών, υποστηρίζοντας την προσαρμογή της προσφοράς στη ζήτηση για μεγάλη έκταση αμπελώνων και συμβάλλοντας στη βελτίωση των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων. Ωστόσο, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι παραχωρήθηκε υπερβολική διακριτική ευχέρεια στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του μέτρου, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν πράξεις που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μέτρου και επιτρέποντας την ύπαρξη μεγάλων διαφορών στα κατ’ αποκοπήν ποσά που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των πληρωμών.

57. Παρά τη συγκέντρωση μεγάλου όγκου πληροφοριών από τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων, ο ρόλος παρακολούθησης της Επιτροπής, ο οποίος πρέπει να περιλαμβάνει αξιολόγηση του κατά πόσον η μεταρρύθμιση επιτυγχάνει τους στόχους της, περιορίζεται λόγω της απουσίας βασικών δεικτών επιδόσεων. Ο καθορισμός τους είναι ζωτικής σημασίας για την έγκαιρη μέτρηση της επιτυχίας της μεταρρύθμισης.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

58. Όσον αφορά τα μέτρα εκρίζωσης, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα φύτευσης:

- Η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στον αμπελοοινικό τομέα βάσει επικαιροποιημένων στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης της σχεδιασθείσας απελευθέρωσης των δικαιωμάτων φύτευσης. Βάσει της εκτίμησης αυτής, πρέπει να προσδιορίσει εάν είναι αναγκαία η λήψη τυχόν μέτρων προς αντιμετώπιση πιθανών ανισορροπιών.

- Εάν θεωρηθούν αναγκαία πρόσθετα μέτρα εκρίζωσης, πρέπει να αποφεύγεται η εκρίζωση εκσυγχρονισθέντων αμπελώνων μέσω του καθορισμού πρόσθετων κριτηρίων επιλεξιμότητας, τα οποία να συνδέονται με τον ίδιο τον αμπελώνα και όχι μόνο με τον αμπελουργό.

59. Όσον αφορά τα μέτρα αναδιάρθρωσης:

- Δεδομένου του ευρέος φάσματος δράσεων που καθορίζουν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του μέτρου της αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει ακριβέστερο ορισμό των επιλέξιμων ενεργειών αναδιάρθρωσης, ιδίως εκείνων που περιλαμβάνονται στον κανονιστικό τίτλο "Βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης των αμπελώνων".

- Προκειμένου να αποφεύγεται η υπέρογκη αποζημίωση στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληρωμές προς τους δικαιούχους βασίζονται σε κατ’ αποκοπήν ποσά ανά εκτάριο, η Επιτροπή πρέπει να ζητεί από τα κράτη μέλη να ελέγχουν, τουλάχιστον σε δειγματοληπτική βάση, ότι η επιδότηση της ΕΕ δεν υπερβαίνει το επιλέξιμο ποσό του πραγματικού κόστους.

60. Όσον αφορά τον βασικό στόχο της μεταρρύθμισης, προκειμένου να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης:

Ενώ, αφενός, η ΕΕ χρηματοδοτεί το μέτρο εκρίζωσης προκειμένου να μειωθεί το πλεόνασμα του παραγόμενου οίνου, αφετέρου, το μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής οδηγεί σε αυξήσεις των αποδόσεων αμπελώνα και, επομένως, των παραγόμενων όγκων, γεγονός που αντιβαίνει στον στόχο της εξισορρόπησης προσφοράς και ζήτησης χωρίς να εξασφαλίζονται εμπορικές διέξοδοι· συνεπώς, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι είναι διαθέσιμος ο κατάλληλος συνδυασμός πολιτικών για την αντιμετώπιση της έντασης αυτής.

61. Όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία, η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει βασικούς δείκτες επιδόσεων, σχετικούς με τους στόχους της μεταρρύθμισης, οι οποίοι θα μπορούσαν να παρέχουν έγκαιρη μέτρηση της επιτυχίας της.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Michel CRETIN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 7ης Μαρτίου 2012.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Ευρωπαϊκή Επιτροπή/ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, απογραφή αμπελώνων και Eurostat — ισοζύγιο προσφοράς, αντίστοιχα.

[2] Μόνο τα κράτη μέλη με μέση παραγωγή άνω του ενός εκατομμυρίου εκατολίτρων παρουσιάζονται στο γράφημα αυτό. Οι τιμές που εμφαίνονται για την παραγωγή αναφέρονται σε προσαρμοσμένο μέσο όρο, που αποκλείει τις υψηλότερες και χαμηλότερες τιμές για κάθε χώρα κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.

[3] Επειδή η συνολική παραγωγή μπορεί να ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των ετών ως αποτέλεσμα των καιρικών συνθηκών, ο καλύτερος τρόπος μέτρησης του διαρθρωτικού πλεονάσματος συνίσταται στη χρησιμοποίηση μέσων όρων περισσότερων ετών. Η εκτίμηση των 14,5 εκατομμυρίων εκατολίτρων βασίζεται στην ανάλυση της Επιτροπής για την περίοδο 1999-2003 και η ανάλυση του Συνεδρίου δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές.

[4] Ειδική έκθεση αριθ. 4/87 (ΕΕ C 297 της 6.11.1987, σ. 14).

[5] Οι ετήσιες εκθέσεις του Συνεδρίου για τα οικονομικά έτη 1991 (ΕΕ C 330 της 15.12.1992, σ. 1), 1993 (ΕΕ C 327 της 24.11.1994, σ. 1), 1996 (ΕΕ C 348 της 18.11.1997, σ. 1) και 1999 (ΕΕ C 342 της 1.12.2000, σ. 1) περιέχουν ειδικές αναφορές στα ζητήματα αυτά.

[6] COM(2006) 319 τελικό της 22ας Ιουνίου 2006.

[7] Αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2008, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1493/1999, (ΕΚ) αριθ. 1782/2003, (ΕΚ) αριθ. 1290/2005, (ΕΚ) αριθ. 3/2008 και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2392/86 και (ΕΚ) αριθ. 1493/1999 (ΕΕ L 148 της 6.6.2008, σ. 1).

[8] Το άρθρο 103ιγ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα (ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ) (ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1) απαριθμεί τα μέτρα που διατίθενται στα κράτη μέλη: καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης, προώθηση, αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων, πρώιμος τρύγος, ταμεία αλληλοβοήθειας, ασφάλεια της συγκομιδής, επενδύσεις, απόσταξη υποπροϊόντων, απόσταξη πόσιμης αλκοόλης, απόσταξη κρίσης και χρήση συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών.

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 491/2009 του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 2009, σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα (ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ) (ΕΕ L 154 της 17.6.2009, σ. 1)

[10] Το οικονομικό έτος του ΕΓΤΕ διαρκεί από τις 16 Οκτωβρίου του έτους ν-1 έως τις 15 Οκτωβρίου του έτους ν.

[11] Ο αμπελοοινικός τομέας σε κάθε κράτος μέλος διαφέρει σημαντικά, όχι μόνο όσον αφορά την ποικιλία των προϊόντων, αλλά και από την άποψη της διάρθρωσης της παραγωγής και την ισορροπία ή ανισορροπία μεταξύ της εθνικής παραγωγής και κατανάλωσης.

[12] Άρθρο 85ζ, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[13] Σε αντίθεση με ό, τι συνέβη με άλλες αγορές που υπέστησαν σημαντικές αλλαγές, π.χ. με την αγορά γάλακτος μετά την κατάργηση του καθεστώτος ποσοστώσεων γάλακτος.

[14] Η χρησιμοποιήσιμη παραγωγή οίνου έφθασε τα 168 εκατομμύρια εκατόλιτρα το 2003, αλλά ανήλθε στα 194 εκατομμύρια εκατόλιτρα το 2004, ήτοι προστέθηκαν 26 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου επιπλέον μεταξύ 2003 και 2004.

[15] Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2009, μόνον η Σλοβενία χρησιμοποίησε τον πρώιμο τρύγο, για ποσό 131000 ευρώ, ή 3,7 % του εθνικού χρηματοδοτικού συνόλου της. Η υιοθέτηση του μέτρου αυξήθηκε το 2010 (16,8 εκατομμύρια ευρώ), αλλά εξακολουθεί να είναι περιορισμένη στην Ιταλία, τη Σλοβενία και την Κύπρο. Όσον αφορά τα ταμεία αλληλοβοήθειας, δεν υπήρχε καμία δαπάνη στο πλαίσιο του μέτρου αυτού σε αμφότερα τα οικονομικά έτη 2009 και 2010, και καμία δεν προβλέπεται έως το τέλος της περιόδου προγραμματισμού, το 2013.

[16] Άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 2008, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς όσον αφορά τα προγράμματα στήριξης, τις συναλλαγές με τρίτες χώρες, το δυναμικό παραγωγής και τους ελέγχους στον αμπελοοινικό τομέα (ΕΕ L 170 της 30.6.2008, σ. 1) — Οι αιτήσεις πρέπει να υποβάλλονται μεταξύ 15 Απριλίου και 31 Μαΐου, ενώ η ίδια η συγκομιδή και ο τελικός έλεγχος πρέπει να λαμβάνουν χώρα μεταξύ 15 Ιουνίου και 31 Ιουλίου.

[17] Κατά την περίοδο πριν από την τελευταία μεταρρύθμιση της ΚΟΑ, ιδίως μεταξύ 1988 και 1996, εκριζώθηκαν περισσότερα από 500000 εκτάρια αμπελώνων, κυρίως στην Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία, τα μεγαλύτερα οινοπαραγωγά κράτη μέλη. Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση άνω του 1/8 της έκτασης αμπελώνων που υπήρχε το 1988 στην ΕΕ των 12 —περίπου 4 εκατομμύρια εκτάρια. Ωστόσο, μετά το 1996, παραχωρήθηκε στα κράτη μέλη η δυνατότητα να περιορίσουν την εφαρμογή του μέτρου στα αντίστοιχα εδάφη τους, γεγονός που κατέληξε σε σημαντική μείωση της εκριζωθείσας έκτασης μετά την ημερομηνία αυτή (μεταξύ 1997 και 2008 εκριζώθηκαν λιγότερα από 30000 εκτάρια, κυρίως στη Γαλλία).

[18] Ωστόσο, τα κράτη μέλη διατήρησαν τη δυνατότητα περιορισμού του αντικτύπου της εκρίζωσης σε ορισμένες περιφέρειες ή όταν η πράγματι εκριζωθείσα έκταση έφθανε σε ορισμένα προκαθορισμένα όρια.

[19] Τα ποσά ενίσχυσης ανά εκτάριο στο καθεστώς εκρίζωσης υπολογίζονται σε συνάρτηση με την ιστορική απόδοση της σχετικής εκμετάλλευσης, μολονότι προβλέπονται ορισμένες παρεκκλίσεις σε περίπτωση που οι πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες. Κυμαίνονται μεταξύ 1450 ευρώ/εκτάριο και 12300 ευρώ/εκτάριο για τη χαμηλότερη και την υψηλότερη κατηγορία απόδοσης αντίστοιχα. Ωστόσο, τα ποσά αυτά αυξήθηκαν κατά 20 % για το πρώτο έτος εφαρμογής του καθεστώτος και κατά 10 % για το δεύτερο.

[20] Η ανάλυση της Επιτροπής καταδεικνύει ότι για την Καστίλλη-La Mancha (όπου έλαβε χώρα το 44 % της συνολικής εκρίζωσης κατά την τριετή περίοδο) τα προηγούμενα ποσά ενισχύσεων κάλυπταν ήδη 6,5 έτη περιθωρίου, ενώ η Languedoc-Roussillon (όπου έλαβε χώρα το 10 % της συνολικής εκρίζωσης κατά την τριετή περίοδο) σχεδόν πληροί τα κριτήρια (4,9 έτη περιθωρίου).

[21] 3,5 εκατομμύρια εκτάρια κατά την αμπελουργική περίοδο 2007/08.

[22] Η εκτίμηση της συνολικής χρησιμοποιήσιμης παραγωγής που αποσύρεται οριστικά μέσω του καθεστώτος εκρίζωσης βασίζεται στις επίσημες ανακοινώσεις των κρατών μελών στην Επιτροπή σχετικά με τον αριθμό των εκταρίων που εκριζώθηκαν και την κατάταξή τους σε κατηγορίες απόδοσης, για την τριετία των αμπελουργικών περιόδων 2008/09 έως 2010/11. Η μέση χρησιμοποιήσιμη παραγωγή για την περίοδο 2000/08, που δημοσίευσε η Eurostat, ήταν 176,3 εκατομμύρια εκατόλιτρα.

[23] Η αιτιολογική σκέψη 68 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 αναφέρει ότι "Όταν οι παραγωγοί θεωρούν ότι οι συνθήκες σε ορισμένες περιοχές δεν συντελούν σε βιώσιμη παραγωγή, θα πρέπει να τους παρέχεται η δυνατότητα να μειώνουν το κόστος τους και να αποσύρουν μόνιμα τις εκτάσεις αυτές από την αμπελοκαλλιέργεια […]".

[24] Η πολλαπλή συμμόρφωση αναφέρεται στις κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης και τις ορθές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που περιγράφονται στα άρθρα 3 έως 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2019/93, (ΕΚ) αριθ. 1452/2001, (ΕΚ) αριθ. 1453/2001, (ΕΚ) αριθ. 1454/2001, (ΕΚ) αριθ. 1868/94, (ΕΚ) αριθ. 1251/1999, (ΕΚ) αριθ. 1254/1999, (ΕΚ) αριθ. 1673/2000, (ΕΟΚ) αριθ. 2358/71 και (ΕΚ) αριθ. 2529/2001 (ΕΕ L 270 της 21.10.2003, σ. 1).

[25] Άρθρο 85κ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007.

[26] Αιτιολογική σκέψη 71 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008.

[27] Η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και το Ηνωμένο Βασίλειο (από το 2010) επέλεξαν να μεταφέρουν αμετακλήτως σημαντικό μέρος των χρηματοδοτικών συνόλων τους στο καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης.

[28] Σε ορισμένες περιφέρειες, όπως η Languedoc-Roussillon στη Γαλλία, όπου το μέτρο αναδιάρθρωσης εφαρμόζεται ήδη από τη δεκαετία του ’80, ο αντίκτυπος ήταν ακόμη μεγαλύτερος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε ο γαλλικός οργανισμός πληρωμών FranceAgriMer, αναδιαρθρώθηκε σχεδόν το 40 % των υφισταμένων το 1977 αμπελώνων, ήτοι περίπου 164000 εκτάρια.

[29] Το Συνέδριο σημείωσε, παραδείγματος χάριν, ουσιαστική αλλαγή στις ποικιλίες που χρησιμοποιούνται από τους αμπελουργούς, οι οποίοι αύξησαν την έμφαση στις ποικιλίες ερυθρού οίνου κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2010. Η έκταση παραγωγής ερυθρού οίνου αυξήθηκε κατά 18 ποσοστιαίες μονάδες στην Ισπανία (φθάνοντας στο 55 % της συνολικής έκτασης των αμπελώνων), κατά 8 στη Γερμανία (φθάνοντας στο 32 %), κατά 5 στη Γαλλία (φθάνοντας στο 75 %) και κατά 5 στην Ιταλία (φθάνοντας στο 56 %).

[30] Άρθρο 103ιζ, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007: "Στόχος των μέτρων της αναδιάρθρωσης και μετατροπής των αμπελώνων είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας των αμπελουργών".

[31] Ένα παράδειγμα δυνητικού παράγοντα εξοικονόμησης κόστους είναι η μηχανοποίηση: μολονότι δεν καλύπτεται από το μέτρο αναδιάρθρωσης, η μηχανοποίηση ορισμένων εργασιών αμπελώνα είναι δυνατή μόνο με συγκεκριμένη δομή αμπελώνα (π.χ. σπαλιέρα) —πρόκειται για μετασχηματισμό που επίσης υποστηρίζεται άμεσα από τα μέτρα αναδιάρθρωσης και μετατροπής.

[32] Το εν λόγω ζήτημα έχει παρατηρηθεί κατά το παρελθόν και τα συμπεράσματα του Συνεδρίου στην ειδική έκθεση αριθ. 4/87 αναφέρονται συγκεκριμένα σε αυτό. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1227/2000 της Επιτροπής (ΕΕ L 143 της 16.6.2000, σ. 1) σχετικά με το δυναμικό παραγωγής έχει ως στόχο την πρόληψη αυξήσεων στην απόδοση, ορίζοντας ότι "τα κράτη μέλη θεσπίζουν τους κανόνες που περιορίζουν τη χρήση, κατά την υλοποίηση ενός σχεδίου, των δικαιωμάτων αναφύτευσης που απορρέουν από την εκρίζωση που προβλέπεται στο σχέδιο, εφόσον η εφαρμογή του θα οδηγούσε σε ενδεχόμενη αύξηση της απόδοσης της καλυπτόμενης από αυτό έκτασης". Η απαίτηση αυτή δεν υπάρχει πλέον στη νέα ΚΟΑ.

[33] Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στα 9169 εκτάρια δικαιωμάτων φύτευσης που είναι διαθέσιμα στο ρουμανικό εθνικό και περιφερειακό απόθεμα, με μέση απόδοση 27 hl/ha.

[34] ΕΕ L 209 της 11.8.2005, σ. 1.

[35] Κατά τη διάρκεια των οικονομικών ετών 2009 και 2010, οι δαπάνες για την αναδιάρθρωση και μετατροπή ήταν ιδιαίτερα σημαντικές στην Ιταλία (168,7 εκατομμύρια ευρώ), τη Γαλλία (148,6 εκατομμύρια ευρώ), την Ισπανία (134,7 εκατομμύρια ευρώ) και τη Ρουμανία (83,2 εκατομμύρια ευρώ).

--------------------------------------------------