A4-0273/98

Ψήφισμα σχετικά με την κατάσταση των ανύπαντρων μητέρων και των μονογονικών οικογενειών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το επικυρωθέν από τα κράτη μέλη κείμενο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 8ης Ιουλίου 1986 για τις μονογονικές οικογένειες ((EE C 227 της 8.9.1986, σελ. 31.)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής για τις «Γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα» ((EUROSTAT, Λουξεμβούργο, ISBN 92-826-3136-2,1992.)),

- έχοντας υπόψη την «Δημογραφική Έκθεση για το 1997«της Επιτροπής ((ΓΔ V, ΜΟΝΑΔΑ V/Ε,1, Σειρά Απασχόλησης & Κοινωνικών Υποθέσεων,

Σεπτέμβριος 1997.)),

- έχοντας υπόψη τη μελέτη του σχετικά με τις «Μονογονικές οικογένειες στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης» ((Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Έρευνα και Τεκμηρίωση, W-9, 6-1996.)),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (A4-0273/98),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι το κράτος οφείλει να εγγγυάται σε κάθε πολίτη αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και ότι αυτός πρέπει να τυγχάνει μιας ελάχιστης κρατικής εξασφάλισης σε περίπτωση που είτε δεν μπορεί να αποκτήσει εξ ιδίας εργασίας είτε κατ' άλλον τρόπον στερείται τα απαραίτητα προς τούτο μέσα,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κρατικοί προϋπολογισμοί υφίστανται ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που συμφωνήθηκαν δυνάμει των κριτηρίων σύγκλισης της ΟΝΕ,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προϋπολογισμοί για την κοινωνική ασφάλιση αποτελούν κατά παράδοση ένα μεγάλο και συχνά το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών προϋπολογισμών,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικές παροχές για τις μονογονικές οικογένειες και τα τέκνα που εξαρτώνται από αυτές είναι ένα σημαντικό κονδύλιο του προϋπολογισμού σε πολλά κράτη μέλη[semigr ] επειδή η επιθυμία για τη χάραξη νέων πολιτικών στον τομέα αυτόν, με προοπτική την εξοικονόμηση χρημάτων, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της συζήτησης για την κοινωνική πολιτική,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μολονότι απαραίτητη μείωση της δημόσιας δαπάνης δεν μπορεί να βαρύνει τις ασθενέστερες οικογένειες όπως, συχνά, είναι οι μονογονικές,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη αναθεωρούν τις πολιτικές τους για τις ανύπαντρες μητέρες, κυρίως από δημοσιονομική άποψη,

1. παρατηρεί ότι η δομή της οικογένειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβάλλεται αισθητά, κυρίως λόγω της συντελούμενης δημογραφικής αλλαγής, ότι οι μονογονικές οικογένειες αποτελούν το 10% των οικογενειακών πυρήνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι, κατά συνέπεια, οι πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις αλλαγές αυτές[semigr ]

2. υπογραμμίζει ότι το εισόδημα των μονογονικών οικογενειών είναι συχνά σημαντικά μικρότερο από εκείνο των διγονικών και ότι, ως εκ τούτου, οι μονογονικές οικογένειες συχνά κινδυνεύουν περισσότερο από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

3. τονίζει ότι το 80-90% αυτών των μόνων γονέων είναι γυναίκες οι οποίες ενεργούν ως κεφαλή του νοικοκυριού και επωμίζονται όλες τις ευθύνες για τη συντήρηση και τη φροντίδα του[semigr ]

4. τονίζει ότι η μονογονική οικογένεια μπορεί να προκύψει από καταστάσεις πολύ διαφορετικές, ότι από την ίδια της τη φύση αυτή η μορφή οικογένειας είναι ιδιαίτερα ευάλωτη και ότι, για τους λόγους αυτούς, μπορεί να χρειάζεται ειδικά μέτρα υποστήριξης[semigr ] θεωρεί, συνεπώς, ότι επιβάλλεται η εκπόνηση μελέτης για τις διάφορες μορφές μονογονικών οικογενειών προκειμένου να εντοπισθούν οι καταλληλότερες πολιτικές[semigr ]

5. αναγνωρίζει ότι ο χαρακτηριστικός τύπος της ανύπαντρης μητέρας είναι συχνά η άνεργη γυναίκα ή η γυναίκα που εργάζεται σε λιγότερο καλοπληρωμένες θέσεις μερικής απασχόλησης με χαρακτηριστικό γνώρισμα τη μειωμένη επαγγελματική κατοχύρωση και την περιορισμένη δυνατότητα απόκτησης βασικών ή νέων δεξιοτήτων με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται κάθε δυνατότητα εξέλιξης της σταδιοδρομίας της και βελτίωσης της κινητικότητάς της στην αγορά εργασίας[semigr ] εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι, βοηθούσας της έλλειψης κατάλληλης πολιτικής εκ μέρους των εθνικών αρχών, δημιουργείται η εσφαλμένη αντίληψη ότι, συχνά, η ανύπαντρη μητέρα είναι άνεργη οικειοθελώς ή προτιμά τις λιγότερο καλοπληρωμένες θέσεις μερικής απασχόλησης έναντι μιας πλήρους καλοπληρωμένης απασχόλησης, επωφελούμενη έτσι πέραν του δέοντος των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης[semigr ]

6. επιμένει στην άποψη ότι η ανύπαντρη μητέρα ειδικότερα αλλά και ο ανύπαντρος πατέρας, θα αποκτήσει ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην αγορά εργασίας, μόνο εάν καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για επενδύσεις σε οικονομικά αντιμετωπίσιμες υπηρεσίες παιδικών σταθμών και κέντρων υποδοχής των παιδιών μετά το ωράριο του σχολείου, σε όλα τα κέντρα δημόσιας ή επιδοτούμενης ιδιωτικής εκπαίδευσης, χωρίς τα οποία είναι αδύνατον η μόνη μητέρα ή ο μόνος πατέρας να μπορέσει να συμβιβάσει την ιδιωτική και επαγγελματική ζωή τους[semigr ]

7. υπενθυμίζει ότι, μολονότι τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης αντιπροσωπεύουν μεγάλο μέρος των δημοσίων δαπανών, πρέπει να στηρίζουν τις μονογονικές οικογένειες που βρίσκονται σε δυσχερή οικονομική κατάσταση, προκειμένου το εισόδημά τους να επαρκεί για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους[semigr ]

8. παρατηρεί με ανησυχία ότι, σε πρόσφατες συζητήσεις για τη χάραξη νέας πολιτικής με στόχο τη μείωση των δαπανών κοινωνικής ασφάλισης, οι παροχές προς τις μονογονικές οικογένειες κατέλαβαν ξεχωριστή θέση[semigr ]

9. προειδοποιεί ότι δεν θα επιτρέψει να γίνουν οι μόνες μητέρες εξιλαστήρια θύματα στη συζήτηση αυτή και προτείνει μια σοβαρή συζήτηση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές και τις πολιτικές που θα επιτρέψουν την ένταξη των μόνων γονέων στην παραδοσιακή κοινωνία με στόχο τη μέγιστη αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων, τόσο από την άποψη της κοινωνίας όσο και, κυρίως, από εκείνη των μόνων γονέων και των παιδιών τους[semigr ]

10. δεν δέχεται την άποψη ότι η μονογονική οικογένεια είναι προσωπική επιλογή ή μια κατάσταση η οποία ηθελημένα εκμεταλλεύεται το σύστημα[semigr ] να, λοιπόν, γιατί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να βοηθήσουν τους μόνους γονείς προωθώντας πολιτικές που θα τους επιτρέψουν να αποκτήσουν τον υψηλότερο δυνατό βαθμό οικονομικής και κοινωνικής ανεξαρτησίας[semigr ]

11. καλεί τις αρχές να εντοπίσουν και να αναγνωρίσουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι μόνοι γονείς που επιθυμούν να ενταχθούν ή να επανενταχθούν στον ενεργό βίο -πρόσβαση στην απασχόληση, πρόσβαση στην εκπαίδευση/κατάρτιση και, κυρίως, πρόσβαση στις υπηρεσίες παιδικών σταθμών και κέντρων μελέτης μετά το σχολικό ωράριο, σε τιμές προσιτές, κατά την περίοδο κατάρτισης και αναζήτησης εργασίας- πράγματα που αν δεν γίνουν όλα τα άλλα μέτρα για την υποστήριξη των μόνων μητέρων κινδυνεύουν να αποβούν άχρηστες επενδύσεις[semigr ]

12. απορρίπτει το μοντέλο που εξαναγκάζει τις μόνες μητέρες να εργαστούν μέσω της άρνησης καταβολής κοινωνικών παροχών εκτός εάν εργάζονται, πράγμα ασυμβίβαστο με την ευρωπαϊκή νοοτροπία κοινωνικής ευημερίας η οποία οικοδομείται στα θεμέλια της αλληλεγγύης και όχι της τιμωρίας[semigr ]

13. καλεί τα κράτη μέλη να αναλύσουν διεξοδικά την κατάσταση των μόνων γονέων, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, δεδομένου ότι ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά, προτού καταρτίσουν ρεαλιστικούς στόχους για τη βελτίωση της θέσης των γονέων αυτών συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασής τους στην απασχόληση[semigr ]

14. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εάν και κατά πόσο παρατηρείται από πλευράς εργοδοτών αδικαιολόγητα επιφυλακτική στάση, εάν όχι έμμεση ή άμεση διακριτική μεταχείριση, κατά την πρόσληψη υποψηφίων γυναικών που τυχαίνει να είναι ανύπαντρες μητέρες[semigr ]

15. ζητεί επίσης από τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τα νομοθετικά τους συστήματα και τις πρακτικές τους για να εξασφαλίσουν ότι και οι δύο γονείς θα εκπληρώνουν όλες τις υποχρεώσεις τους προς τα παιδιά τους, κυρίως εκείνες που αφορούν τη φροντίδα τους και την οικονομική τους ενίσχυση, καταβάλλοντας παράλληλα προσπάθεια να αποφύγουν οποιαδήποτε σοβαρή υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσής τους[semigr ]

16. ζητεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι τα νομοθετικά τους συστήματα, έχοντας και την κατάλληλη παιδαγωγική καθοδήγηση, θα εκπονήσουν τις καλύτερες φόρμουλες για την από κοινού επιμέλεια, με τη δέουσα ενημερωτική υποστήριξη και τη διοργάνωση εκστρατειών προβολής όσον αφορά τα πιθανά οφέλη που θα προκύψουν από τη σωστή κατανομή των οικογενειακών ευθυνών στις περιπτώσεις ύπαρξης δύο γονέων[semigr ]

17. προτείνει στα κράτη μέλη, κατά τη χάραξη και την εφαρμογή των φορολογικών πολιτικών τους, να μελετήσουν και να εκτιμήσουν τη δυνατότητα μείωσης των φορολογικών επιβαρύνσεων, που δεν θα πρέπει σε καμιά περίπτωση να έχουν άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στους εργαζόμενους, για εκείνες τις επιχειρήσεις που θέτουν στη διάθεση των υπαλλήλων τους υπηρεσίες φύλαξης και υποδοχής παιδιών μετά το ωράριο του σχολείου, κυρίως σε περιπτώσεις οργάνωσης της εργασίας με βάρδιες ή με ωράρια που δεν ευθυγραμμίζονται με υπηρεσίες αυτού του τύπου.

18. καλεί τα κράτη μέλη, όπου αυτό δεν συμβαίνει ήδη, να αναπροσαρμόσουν τις οικείες νομοθεσίες και διαδικασίες περί διαζυγίου, κατά τρόπον ώστε να παρέχεται στα ενεχόμενα μέρη η δυνατότητα να καταρτίζουν μεταξύ τους σύμφωνο διαζυγίου, με ή χωρίς τη βοήθεια ειδικού συμβούλου, στο οποίο θα ρυθμίζουν, κατόπιν αμοιβαίας συνεννόησης, θέματα όπως η επιμέλεια και η ανατροφή των παιδιών και το οποίο θα υποβάλλουν εν συνεχεία στις αρμόδιες δικαστικές αρχές προς έλεγχο και επικύρωση[semigr ]

19. καλεί τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν μια σειρά πολιτικών όπως τις πολιτικές για την κοινωνική ασφάλιση, τη φορολογία, τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και το δικαίωμα για αξιοπρεπή στέγαση, που πρέπει να θεωρούνται πρωτότυπα και όχι παράγωγα δικαιώματα, και πάνω σε αυτή τη βάση να θεσπίσουν μέτρα στήριξης για να προωθήσουν την απασχόληση και την ένταξη στην αγορά εργασίας[semigr ]

20. επιμένει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη βελτίωση της κατάστασης των μονογονικών οικογενειών από ότι στον προβληματισμό που σχετίζεται με το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού[semigr ] επιμένει, επίσης, ότι μια συντονισμένη αναθεώρηση των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών πρέπει να συνοδεύεται από αναθεώρηση άλλων νόμων για την κοινωνική ασφάλιση όπως τα πρωτότυπα και τα παράγωγα δικαιώματα του ατόμου[semigr ]

21. επισημαίνει την επικείμενη αναμόρφωση των διαρθρωτικών ταμείων της Ένωσης που βασίζεται στην αρχή της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της θέσης των μονογονικών οικογενειών

22. τονίζει ότι η Κοινότητα υποχρεούται από την αρχή του «mainstreaming» να περιλάβει την ισότητα ευκαιριών σε όλες τις πολιτικές της και ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση των ανύπαντρων γονέων[semigr ]

23. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών και τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους.