Γνωμοδότηση για τη « Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 - ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής »

(96/C 39/15)

Στις 23 Νοεμβρίου 1995, και βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για την : « Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 - ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ».

Οι σχετικές εργασίες ανατέθηκαν στην ομάδα ad hoc « Η Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 - ο ρόλος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής » και στην εισηγήτρια κ. Cassina.

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

I.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), η ΟΚΕ διεξήγαγε ευρεία συζήτηση για το συμβουλευτικό χαρακτήρα της, για τα μέσα καλύτερης προβολής του ρόλου της καθώς και για την ενίσχυση των σχέσεων που διασφαλίζει μεταξύ της διαδικασίας ολοκλήρωσης και των οργανωμένων πολιτών.

Ακολούθως, τον Απρίλιο του 1995, το Προεδρείο ενέκρινε ένα έγγραφο για το ρόλο της ΟΚΕ, το οποίο αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο εξετάζεται, γενικά, το μέλλον της Ευρώπης. Στο δεύτερο, περιέχονται οι προτάσεις τροποποιήσεων της ΣΕΕ που αποτελούν τον καρπό της εμβριθούς συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στην ΟΚΕ και οι οποίες καταχωρούνται εν συνεχεία.

Την ομάδα ad hoc του Προεδρείου, που συνέταξε την εν λόγω γνωμοδότηση, μετά από ευρεία συζήτηση, αποτελούσαν τα εξής μέλη :

Πρόεδρος : ο κ. Carlos Ferrer (Πρόεδρος της ΟΚΕ)

Εισηγήτρια : η κ. Giacomina Cassina

Συνεισηγητές : οι κ. Manuel Cavaleiro Brandγo (πρόεδρος της Ομάδας των Εργοδοτών)

Tom Jenkins (πρόεδρος της Ομάδας των Εργαζομένων)

η κ. Beatrice Rangoni Machiavelli (πρόεδρος της Ομάδας « Διάφορες Δραστηριότητες »)

Μέλη : οι κ. Andrι Laur (Αντιπρόεδρος της ΟΚΕ)

Klaus Boisserιe (μέλος της Ομάδας « Διάφορες Δραστηριότητες »)

Bent Nielsen (Αντιπρόεδρος της ΟΚΕ)

Jean Pardon (πρόεδρος του τμήματος « Οικονομικές, δημοσιονομικές και νομισματικές υποθέσεις »)

Η ΟΚΕ θα συνεχίσει να προβληματίζεται σχετικά με την άμεση και τη μελλοντική αποστολή της, προκειμένου να προσαρμόσει και ενδυναμώσει την αντιπροσωπευτικότητά της. Η μεταγενέστερη αυτή εμβάθυνση θα έχει ως στόχο να συμβάλει στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή κοινωνία και οι οποίες, ειδικότερα, είναι η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και η ανταγωνιστικότητα με στόχο την προβολή του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου και την κοινωνική ανασύνθεση μέσω της πλήρους συμμετοχής των οργανωμένων πολιτών στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση.

II.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

1. Η ΟΚΕ, στο πλαίσιο της ασκήσεως των συμβουλευτικών της καθηκόντων και ειδικότερα δια της ασκήσεως του δικαιώματος πρωτοβουλίας της, έχει συχνά κατευθύνει και μάλιστα προτρέψει την Επιτροπή να διατυπώσει προτάσεις για να αντιμετωπιστεί η εξέλιξη των αναγκών της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Μεριμνώντας για την κατά το δυνατόν καλύτερη προετοιμασία της αποκαλούμενης « προνομοθετικής » φάσεως, η Επιτροπή έχει αρχίσει να ζητεί ολοένα και περισσότερο τη γνώμη των κοινωνικών εταίρων και των διοικήσεων και συχνά επίσης των οργανώσεων που εκπροσωπούν ειδικά συμφέροντα καθώς επίσης και τη γνώμη ιδιωτών. Η ΟΚΕ είναι συνεπώς έτοιμη να υποστηρίξει την Επιτροπή κατά την οργάνωση της διαβούλευσης πριν από την υποβολή προτάσεων.

Θέλοντας να συμβάλει ώστε να καταστεί διαφανέστερη αυτή η συμβουλευτική φάση που προηγείται της νομοθετικής διαδικασίας και προκειμένου να εδραιώσει σε μονιμότερη βάση το συμβουλευτικό της έργο, η ΟΚΕ προτείνει να προστεθεί μετά την πρώτη παράγραφο του άρθρου 198, η εξής παράγραφος :

« Η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλευθεί με την ΟΚΕ πριν από τη λήψη αποφάσεων για θέματα που συνδέονται με τα εκπροσωπούμενα σ`αυτήν συμφέροντα. »

2. Στο πλαίσιο δημοκρατικής ενίσχυσης και επανεξισορρόπησης του ρόλου των οργάνων, η ΟΚΕ εκτιμά ότι, η ενδεχόμενη διεύρυνση της διαδικασίας συναποφάσεως συνεπάγεται την ενδυνάμωση του συμβουλευτικού έργου και τούτο για να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι προσδοκίες της κοινωνίας : η ΟΚΕ είναι έτοιμη να ασκήσει τα συμβουλευτικά της καθήκοντα και σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η ΟΚΕ ζητεί, συνεπώς, να της εξασφαλισθεί η δυνατότητα ούτως ώστε τη δεδομένη στιγμή να είναι σε θέση να συμβάλει στη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 189 Β, κατά το στάδιο της δεύτερης ανάγνωσης. Σχετικά με τις προτάσεις που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας αυτής, θα μπορούσε να συμμετέχει ο εισηγητής της ΟΚΕ ως παρατηρητής στην επιτροπή συνδιαλλαγής.

Το άρθρο 189 Β, παράγραφος 4, θα πρέπει να τροποποιηθεί με την προσθήκη της εξής προτάσεως στο τέλος :

« Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμμετέχει στις εργασίες της επιτροπής συνδιαλλαγής ως παρατηρητής. »

3. Ως εκπρόσωπος των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων που συμμετέχουν κατά τρόπον άμεσο στην υλοποίηση της ΟΝΕ, η ΟΚΕ παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την πολύπλοκη αυτή διαδικασία και, συγκεκριμένα, μέσω ενημερωτικών εκθέσεων και γνωμοδοτήσεων πρωτοβουλίας θέματα των οποίων είναι είτε η ΟΝΕ αυτή καθ`εαυτή, είτε - και κυρίως - οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις που συνεπάγεται για την ευρωπαϊκή κοινωνία.

Η ΟΚΕ ζητεί στο πλαίσιο των διαδικασιών πολυμερούς επόπτευσης των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της συμβουλευτικής δραστηριότητάς της και με την αναγνώριση του δικαιώματος ενημέρωσης.

Στο άρθρο 103, παράγραφος 2, τελευταίο εδάφιο, μετά τις λέξεις « ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο » να προστεθεί « καθώς και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ». Στο άρθρο 103, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, μετά τις λέξεις « της πολυμερούς εποπτείας » να προστεθεί « και ενημερώνουν την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ».

4. Η ΟΚΕ κινητοποιήθηκε έντονα για την προώθηση της Ευρώπης των πολιτών υποβάλλοντας το αίτημα της θεσπίσεως ενός διαφανούς νομικού πλαισίου για την θεμελίωσή της και την λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την πραγματοποίησή της.

Η ΟΚΕ ζητά, συνεπώς, στο άρθρο 8 Α, παράγραφος 2, μετά τις λέξεις « του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου » να προστεθεί η φράση « και γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ». Παρομοίως, στο άρθρο 8 Β, παράγραφος 1, μετά τις λέξεις « με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο » να προστεθεί « και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή » και στο άρθρο 8 Ε, 2η παράγραφος, μετά τις λέξεις « με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο », να προστεθεί « και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ».

5. Η ΟΚΕ συνεκτίμησε ανέκαθεν στις γνωμοδοτήσεις την πολιτισμική διάσταση της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κοινωνίας, οι επιπτώσεις της πολιτιστικής διάστασης επί των άλλων πολιτικών (και τανάπαλιν) αφορούν κατ`ανάγκην και την ΟΚΕ.

Η ΟΚΕ ζητεί να ζητείται η γνώμη της για ζητήματα πολιτιστικής πολιτικής της ΕΕ.

Στο άρθρο 128, παράγραφος 5, πρώτη περίπτωση, μετά τις λέξεις « διαβούλευση », να προστεθεί « την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή καθώς και την ».

6. Το παρατηρητήριο για την ενιαία αγορά, που θεσπίσθηκε με την στήριξη του ΕΚ, θα πρέπει να συμπεριληφθεί μεταξύ των θεσμικών καθηκόντων της ΟΚΕ.

Στο τέλος του άρθρου 197, να προστεθεί η εξής παράγραφος :

« Συνίσταται παρατηρητήριο σκοπός του οποίου θα είναι η ανάλυση, η αξιολόγηση και η έκθεση των σχετικών με τη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. »

7. Η ΟΚΕ ανέπτυξε πολλές επαφές με τους φυσικούς συνομιλητές της των τρίτων χωρών. Σε πολλές περιπτώσεις, προώθησε τον κοινωνικοεπαγγελματικό διάλογο, και πολλές φορές μάλιστα προτού να λάβει σχετικές πρωτοβουλίες η Επιτροπή, και πάντοτε με ωφέλιμες επιπτώσεις στον διάλογο και την συνεργασία, με την ευρύτερη έννοια, της ΕΕ και των τρίτων χωρών.

Η ΟΚΕ ζητεί να θεσμοθετηθεί η σημαντική αυτή λειτουργία σε όλες τις συμφωνίες συνδέσεως. Η ΟΚΕ ζητεί επίσης να ζητείται η γνώμη της κάθε φορά που υποβάλλονται αιτήσεις εντάξεως.

Στο άρθρο Ξ, πρώτη παράγραφος, μετά τις λέξεις « Επιτροπής » να προστεθεί « και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ».

8. Στο πλαίσιο των πολιτικών συνεργασίας στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, το Συμβούλιο ζητεί την γνώμη του ΕΚ. Η ΟΚΕ έχει ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης του ρόλου του ΕΚ στις πολιτικές αυτές, ακόμη και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν πρόκειται να καταστούν κοινοτικές. Οι περισσότερες από τις πολιτικές αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις επί των πολιτών, επί της ευρωπαϊκής κοινωνίας και επί των οργανώσεων. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ είναι άμεσα ενδιαφερόμενη.

Η ΟΚΕ ζητεί στο πλαίσιο αυτό να ενημερώνεται προκειμένου να είναι σε θέση να ενεργεί μέσω του δικαιώματος της πρωτοβουλίας επί σταθερότερης βάσεως και μεγαλύτερης διαφάνειας στις σχέσεις της με το Συμβούλιο και την Επιτροπή.

Το άρθρο Κ.6, πρώτη παράγραφος, θα πρέπει να τροποποιηθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε μετά τις λέξεις « το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο » να προστεθούν τα εξής : « και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ».

9. Στην οπτική της ΟΚΕ και αφού ληφθεί υπόψη η αρχή της επικουρικότητας, η διεύρυνση των εξουσιών για την ανάληψη δράσης από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί πάντοτε μία επιλογή την οποίαν πρέπει να συμμερίζονται και οι πολίτες και η οργανωμένη κοινωνία.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι στο βαθμό που το άρθρο 235 θα διατηρηθεί - θα πρέπει να εφαρμόζεται η διαδικασία συνεργασίας και επίσης ότι θα πρέπει να προβλέπεται υποχρεωτική διαβούλευση με την ΟΚΕ.

10. Η ΟΚΕ επέτυχε να ανταποκριθεί στην απαίτηση για αυξημένη αντιπροσωπευτικότητα που προκύπτει από την εξέλιξη της διαδικασίας ολοκλήρωσης και την ποικιλία της ευρωπαϊκής κοινωνίας, διαφοροποιώντας το συμβουλευτικό της έργο. Αυτό θα πρέπει να αντικατοπτρισθεί και στη Συνθήκη.

Η ΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, τα άρθρα 193 έως 198 να τροποποιηθούν ως εξής :

10.1. Τροποποίηση του άρθρου 194, δεύτερη παράγραφος : να ευθυγραμμιστεί η διάρκεια της εντολής της ΟΚΕ με βάση την διάρκεια της εντολής του ΕΚ και της Επιτροπής (5 έτη).

10.2. Να απαλειφθεί η τέταρτη παράγραφος του άρθρου 194.

10.3. Να διαγραφεί η διάταξη περί συγκλήσεως της ΟΚΕ κατόπιν αιτήσεως του Συμβουλίου και της Επιτροπής 7 στην τρίτη παράγραφο του άρθρου 196, μετά τις λέξεις « από τον Πρόεδρό της » να διαγραφούν τα λοιπά έως το τέλος του άρθρου.

10.4. Να απαλειφθεί η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 197, διότι η εξέλιξη της διαδικασίας ολοκλήρωσης καθώς και η εξέλιξη της ΟΚΕ, βάσει της αυτονομίας που διαθέτει όσον αφορά τον Εσωτερικό Κανονισμό, καθιστούν εντελώς μεροληπτικό και αναχρονιστικό τον κατάλογο που περιλαμβάνεται στην παράγραφο αυτή.

10.5. Τροποποίηση του άρθρου 198, τρίτη παράγραφος, για να εξασφαλισθεί η συνέχεια που δίδεται στις γνωμοδοτήσεις με την προσθήκη της εξής πρότασης : « Τα όργανα τα οποία επικουρούνται από την ΟΚΕ την ενημερώνουν σχετικά με τη συνέχεια που δίδουν στις γνωμοδοτήσεις της ». Η ενημέρωση αυτή θα μπορούσε π.χ. να γίνεται μέσω δημοσιεύσεως στην ΕΕ ΕΚ.

11. Η διευκρίνηση που γίνεται στο άρθρο 193 σχετικά με την εκπροσώπηση των κλάδων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής δεν είναι ικανοποιητική, δεδομένου ότι παρέμεινε αμετάβλητη από την εποχή της ιδρύσεως της ΟΚΕ. Ο κατάλογος των κλάδων αυτών πρέπει να ενημερωθεί έτσι ώστε να ληφθούν υπόψη οι μεγάλες αλλαγές που συντελέστηκαν κατά τα τελευταία σαράντα χρόνια ως προς την οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση καθώς επίσης και οι αλλαγές που συντελούνται σήμερα ως αποτέλεσμα π.χ. της « επανάστασης της πληροφορικής ».

12. Με τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις της Συνθήκης, η ΟΚΕ επέτυχε διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και της αυτονομίας της. Αυτό κατέστη δυνατό διότι η ΟΚΕ ανασκοπούσε ανέκαθεν τα προβλήματα της αποστολής της, της εμπειρίας και των προοπτικών της και προσάρμοζε το έργο της στις πολύπλοκες απαιτήσεις της συμβουλευτικής λειτουργίας στα πλαίσια της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Αλλά τούτο επιτεύχθηκε, επίσης, και για το λόγο ότι η ΟΚΕ κατόρθωσε να συμβάλει στην εκπροσώπηση των κοινωνικοεπαγγελματικών συμφερόντων που εξελίσσονται με ταχείς ρυθμούς, πέραν της απλής εντολής που της ανατέθηκε από τη Συνθήκη.

Η ΟΚΕ θεωρεί, λοιπόν, ότι εκ των πραγμάτων είναι ένα όργανο συμβουλευτικού χαρακτήρα και ζητεί από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 να της παράσχει και εκ του νόμου το θεσμικό καθεστώς με όλες τις σχετικές συνέπειες και κυρίως το δικαίωμα προσφυγής που προβλέπεται στο άρθρο 175, πρώτη παράγραφος. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ προτείνει τις εξής τροποποιήσεις :

12.1. Στο άρθρο 4, πρώτη παράγραφος μετά τις λέξεις « ένα Ελεγκτικό Συνέδριο » να προστεθούν και τα εξής : « μία Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ».

12.2. Να απαλειφθεί το άρθρο 4, δεύτερη παράγραφος.

12.3. Να αντικατασταθεί η πρώτη παράγραφος του άρθρου 193 με τα εξής :

« Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, όργανο συμβουλευτικού χαρακτήρα, επικουρεί τα θεσμικά όργανα που ασκούν νομοθετική αρμοδιότητα στις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παρούσα Συνθήκη. »

III.

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Σημ. : Η σειρά των άρθρων της Συνθήκης ακολουθεί τη σειρά των άρθρων της γνωμοδότησης.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER