Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στον τομέα της ενημέρωσης των εργαζομένων και της διαβούλευσης με αυτούς»

(96/C 212/08)

Στις 20 Νοεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στον τομέα της ενημέρωσης των εργαζομένων και της διαβούλευσης με αυτούς».

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 2 Μαΐου 1996. Εισηγήτρια: η κ. Engelen-Kefer και συνεισηγητής: ο κ. Boussat.

Κατά τη 336η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 118 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 13 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Για την ορθή κατανόηση της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με αυτούς, είναι απαραίτητος ένας διαχωρισμός των ερωτημάτων που τίθενται.

2. Ο μηχανισμός ενημέρωσης και διαβούλευσης με τους εργαζομένους δεν ταυτίζεται με το μηχανισμό συνδιαχείρισης με τους εργαζομένους σε επίπεδο επιχείρησης που προβλέπεται από το δίκαιο των επιχειρήσεων σχετικά με τα επιχειρησιακά όργανα. Οι δύο μηχανισμοί διαφέρουν ποιοτικά. Η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τη διαφορά αυτή και τους αντιμετώπισε και τους δύο με τον ίδιο τρόπο. Συνεπώς, η ανάλυσή της και οι τρεις συνεπόμενες επιλογές στηρίζονται σε μια ακατάλληλη προϋπόθεση.

3. Για το λόγο αυτό, θα ήταν ορθότερο να διαχωρισθεί το ζήτημα της ενημέρωσης και της διαβούλευσης, θεσμοί που ισχύουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, από το ζήτημα της συνδιαχείρισης που ισχύει μόνο σε ορισμένα κράτη μέλη και αντιστοιχεί σε μια διαφορετική πρακτική και στόχους.

4. Προϋπόθεση για μια κοινοτική πρωτοβουλία αποτελεί η γνώση της ισχύουσας νομοθεσίας στα κράτη μέλη. Η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν προβαίνει σε καμμία σχετική ανάλυση. Ωστόσο, μια συγκριτική ανάλυση δίνει τη δυνατότητα να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό υφίστανται μεταξύ των κρατών εναρμονισμένες ή αντικρουόμενες νομοθεσίες και σε ποιο βαθμό μια κοινοτική παρέμβαση είναι ορθή και απαραίτητη. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει η Επιτροπή κατ`αρχάς να προβεί σε επανεξέταση του ζητήματος και, για το σκοπό αυτό, να συντάξει συγκριτική μελέτη.

5. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά περίπλοκο και ευαίσθητο ζήτημα, το οποίο αφορά τις σχέσεις των εργοδοτών με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους. Συγκεκριμένα, για ένα τέτοιο ζήτημα θα ήταν ορθό και ευκταίο να διεξαχθεί κατά προτεραιότητα μια συζήτηση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων βάσει της προβλεπόμενης διαδικασίας του κοινωνικού διαλόγου και να μην αναληφθεί δράση μέχρις ότου εκδοθούν τα πορίσματά του. Ακόμη, πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα:

6. Οι οδηγίες που έχουν υιοθετηθεί μέχρι σήμερα αφορούν αποκλειστικά την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζόμενους. Η οδηγία σχετικά με την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης ρυθμίζει το ζήτημα αυτό σε διακρατικό επίπεδο για τις επιχειρήσεις και τους ομίλους επιχειρήσεων ευρωπαϊκής κλίμακας.

7. Οι οδηγίες σχετικά με τις ομαδικές απολύσεις και την διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων προβλέπουν την πληροφόρηση και την ακρόαση των εκπροσώπων των εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, έχουν απλώς περιστασιακό χαρακτήρα.

8. Πριν να αναληφθεί μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, η συγκριτική μελέτη (που αναφέρεται στο σημείο 5) θα πρέπει να υποβληθεί στους κοινωνικούς εταίρους και να συζητηθεί μαζί τους, έτσι ώστε να μπορέσουν να κρίνουν εάν είναι σκόπιμο να θεσπισθεί γενική ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία, κατά προτίμηση, να απορρέει από συμφωνία, η οποία θα μπορεί να συμπληρωθεί σε εθνικό επίπεδο. Οι εμπειρίες από την οδηγία σχετικά με την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης δείχνουν ότι είναι πολύ χρήσιμο και για τις ελεύθερες διαπραγματεύσεις εάν ο νομοθέτης προκαθορίζει ένα τέτοιο πλαίσιο, το οποίο μπορούν να συμπληρώσουν οι κοινωνικοί εταίροι εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.

9. Ακόμη, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα κείμενα σχετικά με τους έξι μηχανισμούς εταιρικού δικαίου που ανέφερε η Επιτροπή διότι αφορούν διαφορετικές νομικές μορφές εργοδοτών, που διαφέρουν κατά πολύ από χώρα σε χώρα και είναι άνισα κατανεμημένοι. Κυρίως όμως, τα διάφορα αυτά μέσα αφορούν πολύ διαφορετικές μορφές συμμετοχής των εργαζομένων, γεγονός που αποτελεί αντικείμενο της ανακοίνωσης της Επιτροπής.

10. Οι μέχρι σήμερα προτάσεις για το καταστατικό της ευρωπαϊκής ανώνυμης εταιρείας δεν αφορούν μόνο την ενημέρωση και την διαβούλευση με τους εργαζόμενους αλλά και μια περαιτέρω συνδιαχείριση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σε επίπεδο επιχειρησιακών οργάνων. Τέτοιες πρόσθετες ρυθμίσεις για τη συνδιαχείριση υφίστανται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη. Ούτε οι οδηγίες για την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης που περιορίζονται στο ζήτημα της ενημέρωσης και της διαβούλευσης με τους εργαζόμενους, ούτε μια προς θέσπιση συνολική κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την ενημέρωση και την διαβούλευση με τους εργαζόμενους σε εθνικό επίπεδο (που αναφέρεται στο σημείο 8) μπορούν να αντικαταστήσουν ικανοποιητικά τη συνδιαχείριση με τους εργαζομένους σε επίπεδο επιχείρησης.

11. Η υιοθέτηση του καταστατικού τη ευρωπαϊκής εταιρείας δεν θα πρέπει να δώσει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις που εδρεύουν στα κράτη μέλη με πληρέστερη νομοθεσία για τη συνδιαχείριση, να επιλέξουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία εις βάρος της πληρέστερης εθνικής.

12. Το ζήτημα δεν είναι να μεταφερθεί και στα υπόλοιπα κράτη μέλη ένα συγκεκριμένο πρότυπο συνδιαχείρισης που ισχύει σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη. Ακόμη, θα πρέπει να αποκλεισθεί η δυνατότητα παράκαμψης της συνδιαχείρισης με τη βοήθεια ενός ευρωπαϊκού νομικού θεσπίσματος. Στα εν λόγω κράτη μέλη, δεν πρέπει οι εργαζόμενοι να υποστούν απώλεια των δικαιωμάτων που κατείχαν σε εθνικό επίπεδο επειδή η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να τους παραχωρήσει, αντί της απλής ενημέρωσης και διαβούλευσης, ικανοποιητικά δικαιώματα συνδιαχείρισης.

13. Κατά την άποψη των κρατών μελών που αναγνωρίζουν το δικαίωμα συνδιαχείρισης στους εργαζόμενους, δεν επαρκούν οι δυνατότητες που επισημαίνονται στις επιλογές 2 και 3 της Επιτροπής. Αντίθετα, θα πρέπει να εξευρεθεί λύση, η οποία να διασφαλίζει ότι, στα κράτη μέλη της Κοινότητας που υφίσταται νομοθεσία για το δικαίωμα συνδιαχείρισης, τούτη δεν θα μπορεί να περιοριστεί να παρακαμφθεί από οποιαδήποτε μορφή ευρωπαϊκής εταιρείας.

14. Οι προαναφερθείσες σκέψεις, σύμφωνα με τις οποίες οι υφιστάμενες νομοθεσίες για τη συνδιαχείριση μπορούν να παρακαμφθούν, αφορούν το καταστατικό της ευρωπαϊκής ανώνυμης εταιρείας. Τούτο ισχύει και για τις υπόλοιπες μορφές ευρωπαϊκής επιχείρησης (ευρωπαϊκό σωματείο, ευρωπαϊκός συνεταιρισμός, ευρωπαϊκή ένωση κοινωνικής αλληλεγγύης). Συνεπώς, θα ήταν σκόπιμη η αποσύνδεσή τους από το καταστατικό της ευρωπαϊκής ανώνυμης εταιρείας και η θέσπιση ιδιαίτερης νομοθεσίας. Η απόφαση αυτή πρέπει να ληφθεί όσο το δυνατόν συντομότερα προκειμένου να διαμορφωθεί ένας χώρος εντός του οποίου θα δρουν οι εταιρείες και οι συμπράξεις ατόμων. Προκειμένου να συντομευθεί η περίοδος αυτή θα πρέπει οι σχέσεις μεταξύ εργαζομένων αφενός, και μελλοντικών ευρωπαϊκών συνεταιρισμών ενώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και σωματείων, κατά την εκτέλεση των εργοδοτικών καθηκόντων τους, αφετέρου, να καλύπτονται από τις κατάλληλες ρυθμίσεις, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους. Οι εκπρόσωποι των συνεταιρισμών, των ενώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης και των σωματείων πρέπει να συμμετάσχουν στην κατάρτιση ενός τέτοιου ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου.

Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER