ΕΠΙΤΡΟΠΗ TÛN ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 08.01 1997 
COM(96) 691 τβλικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
ΤΟΥ 
ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΕΝΤΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ 
ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 
(ΔΚΕΤ) 
ΜΟΣΧΑΣ 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. ΤΟ (ΔΚΕΤ) ΩΣ ΑΠΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕ 
ΕΝΑΝ ΤΟΜΕΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟ 
Το τέλος του ψυχρού πολέμου και η αποξήλωση των διοικητικών μηχανισμών 
της τέως ΕΕΣΔ ανέκοψαν απότομα την προσπάθεια στον τομέα έρευνας και 
ανάπτυξης στην τέως ΕΣΣΔ στον τομέα των όπλων μαζικής καταστροφής. 
Έτσι, για τους ερευνητές στον κλάδο αυτό, το βιωτικό επίπεδο υποβαθμίστηκε 
ενώ οι προοπτικές αξιοποίησης των γνώσεων τους μειώνονταν. Η κατάσταση 
αυτή προκάλεσε ανησυχίες για μαζικό εκπατρισμό ρώσων επιστημόνων προς 
χώρες με καθεστώτα ασταθή που είχαν στη διάθεση τους πυρηνικά όπλα ή ήδη 
προχωρούσαν στην ανάπτυξη πυρηνικού εξοπλισμού. 
Ταχύτατα η κυβέρνηση της Ρωσίας αντιλήφθηκε τη σοβαρότητα της 
κατάστασης. Σε συνάντηση του το Νοέμβριο του 1991 στην Ουάσινγκτον με 
τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών πρότεινε 
τη σύσταση διεθνούς ταμείου για την επιστημονική έρευνα, προκειμένου να 
αποφευχθεί η διάδοση, στον τομέα των όπλων μαζικής καταστροφής, γνώσεων 
και τεχνογνωσίας που κατείχαν ορισμένοι ρώσοι επιστήμονες και μηχανικοί οι 
οποίοι θα ήταν δυνατόν να δελεασθούν με προσφορές αμοιβών προερχόμενες 
από περιφέρειες της υφηλίου όπου αναπτύσσονται συγκρούσεις. Στις 27 
Νοεμβρίου 1992, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία, οι Ευρωπαϊκές 
Κοινότητες και η Ρωσική Ομοσπονδία υπέγραψαν στη Μόσχα συμφωνία για 
τη συγκρότηση του Διεθνούς Κέντρου για την Επιστήμη και την Τεχνολογία 
(ΔΚΕΤ- CIST). 
Τον Μάρτιο του 1994, πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρίαση του 
διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία εγκρίθηκαν τα καταστατικά του 
ΔΚΕΤ και οι πρώτες χρηματοδοτήσεις έργων. 
Μετά από δύο έτη δραστηριότητας, το πλήθος των προτάσεων που 
εξετάσθηκαν (πλέον των 500) από το Κέντρο αποδεικνύει το ενδιαφέρον που 
έδειξαν για το ΔΚΕΤ οι στρατιωτικοί οργανισμοί και κρατικοί οργανισμοί. 
Η εμπειρία αποκτήθηκε κατά τον τρόπο αυτό από το ΔΚΕΤ για θέματα 
επαναπροσανατολισμού δίδει τη δυνατότητα στους στρατιωτικούς 
οργανισμούς να προσαρμοστούν βαθμηδόν στις υποχρεώσεις που συνεπάγεται 
το διεθνές επιστημονικό περιβάλλον, διατηρώντας το ανθρώπινο δυναμικό 
τους. Η ανάπτυξη νέων επιστημονικών αρχών στην έρευνα για μη 
στρατιωτικές εφαρμογές και η θέση σε εφαρμογή σύγχρονων μέσων 
διαχείρισης έργων προσφέρουν στους επιστήμονες του στρατιωτικού χώρου 
σπάνια ευκαιρία να προσαρμόσουν την νοοτροπία τους στις ανάγκες της 
κοινωνίας των πολιτών και να αυξήσουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα τους. 
Παράλληλα με τις ικανότητες των ομάδων και το άριστο επίπεδο της ΕΑ που 
δείχνουν η ποιότητα των προταθέντων έργων και η έκταση των τομέων που 
καλύφθηκαν, τα στοιχεία αυτά είναι επιδεικτικά της αμετάκλητης δέσμευσης 
των εταίρων του ΔΚΕΤ. Επίσης, το μέσο ποσό επένδυσης, 0,31 εκατ. ECU ανά 
χρηματοδοτούμενο έργο, αποτελεί μέτρο της βούλησης των χρηματοδοτών να 
ασχοληθούν με συγκεκριμένα έργα, στοχοθετημένα, με πεδίο επαρκές, 
προκειμένου να δρομολογηθεί μια γνήσια διαδικασία επαναπροσανατολισμού 
των στρατιωτικών επιστημόνων. 
2. II ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΟΥ ΔΚΕΤ 
Στην πρωτοβουλία αυτή, ο ρόλος των κοινοτήτων είναι να συμβάλουν στην 
αναδιάρθρωση του τομέα στρατιωτικής Ε Α των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών 
(ΝΑΚ), συμμετέχοντας στη θέση σε εφαρμογή μη στρατιωτικών έργων με 
συμμετοχή επιστημόνων οι οποίοι προηγουμένως είχαν ασχοληθεί στην 
ανάπτυξη όπλων μαζικής καταστροφής. Επίσης, ο ρόλος των κοινοτήτων 
συνίσταται στην επιλογή μέσω του ΔΚΕΤ έργων που ενδεχομένως 
ενδιαφέρουν την επιστήμη, την έρευνα και τη βιομηχανία της Ευρώπης. Όπως 
δείχνει ο πίνακας 1, η Ευρώπη συμμετέχει ισότιμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες 
της Αμερικής ως χρηματοδότης του ΔΚΕΤ. 
Πίνακας 1 : Χρηματοδοτική συμμετοχή των εταίρων του ΔΚΕΤ 
(σε εκατ. ECU) 
1994 
1995 
1996 
Σύνολο Ηνωμ. 
Πολιτείες 
20 
19 
12 
51 ΕΚ 
20 
10 
15 
45 Σουηδία 
3,1 
3,1 Φινλανδία 
1 
1 Ιαπωνία 
14,1 
14,1 
Και στις κοινότητες το ΔΚΕΤ αποτελεί έναν από τους κύριους άξονες όσον 
αφορά τη συνεργασία με τα ΝΑΚ στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης μαζί 
με τους υπόλοιπους άξονες που είναι το INCO-Copernicus, που έχει ως στόχο 
τη διάσωση του δυναμικού ΕΑ στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και τα 
ΝΑΚ, να δοθεί βοήθεια στην επίλυση των κοινωνικών, οικονομικών και 
οικολογικών προβλημάτων και να εντατικοποιηθεί η συνεργασία στον τομέα 
της ΕΑ, και η INTAS (Διεθνής Ένωση για την προώθηση της συνεργασίας με 
επιστήμονες από τα ΝΑΚ), που αποβλέπει κυρίως στη χρηματοδότηση 
ερευνητικών έργων εκτελούμενων από κοινού από ερευνητές των ΝΑΚ και 
κρατών μελών της INTAS, στη χρηματοδότηση σεμιναρίων και την παροχή 
υποτροφιών ώστε να ενθαρρυνθεί η κινητικότητα των ερευνητών. Τα 
επενδυόμενα από τις Κοινότητες ποσά είναι συγκρίσιμα για τα δύο 
προγράμματα, όπου για το 1996 έχουν διατεθεί 15 εκατ. ECU για το ΔΚΕΤ, 14 
εκατ. ECU για το INCO-Copernicus στα ΝΑΚ και 14 εκατ. ECU για την INTAS. 
Σε σχέση με τα υπόλοιπα προγράμματα, η πρωτοτυπία του ΔΚΕΤ συνίσταται 
στη χρηματοδότηση έργων εκτελούμενων εξ ολοκλήρου από ερευνητές των 
ΝΑΚ με ταυτόχρονη οικονομική υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την 
Ιαπωνία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία καθώς και με συμμετοχή σε είδος εκ 
μέρους της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Τα επενδυόμενα στα έργα ΔΚΕΤ ποσά από 
τους εταίρους του έφθασαν τον Οκτώβριο του 1996 συνολικά το ποσό των 96 
εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση 324 έργων μέσης χρονικής διάρκειας δύο έως 
τριών ετών με απασχόληση 15.000 ερευνητών. Τα επενδυθέντα ποσά στην 
INTAS από τους εταίρους του προγράμματος αυτού θα φθάσουν τα 60 εκατ. 
ECU στο τέλος του 1996 και θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση 1.200 
έργων. 
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΚΕΤ 
Το ΔΚΕΤ έχει δημιουργηθεί υπό το πρίσμα μ,ακροπρόθεσμ,ου 
επαναπροσανατολισμού των στρατιωτικών δραστηριοτήτων ΕΑ ρώσων 
επιστημόνων και μηχανικών προς ειρηνικές δραστηριότητες. Δεδομένου ότι 
εντάσσεται σε γενικό πλαίσιο απομάκρυνσης από τη στρατιωτική δράση, η 
ενέργεια ΔΚΕΤ χαρακτηρίζεται από την αναγκαιότητα να αποφευχθεί η 
διάδοση τεχνολογιών και τεχνογνωσίας για όπλα μαζικής καταστροφής. 
Η ενέργεια ΔΚΕΤ εξελίσσεται επίσης σε νομικό πλαίσιο καθορισμένο από το 
σχετικό καταστατικό, όπου μεταξύ άλλων ορίζονται οι κανόνες πνευματικής 
ιδιοκτησίας προς όφελος των εφευρετών ενώ στους χρηματοδότες 
προσφέρεται δικαίωμα εκμετάλλευσης, αποκλειστικό, αμετάκλητο και δωρεάν 
επί τους εδάφους τους. 
Το ΔΚΕΤ συγκροτείται από γραμματεία, διοικητικό συμβούλιο, συντονιστική 
επιτροπή και επιστημονική επιτροπή. Το ΔΚΕΤ επιλέγει, χρηματοδοτεί και 
επιβλέπει έργα στον επιστημονικό και τεχνικό τομέα. Η ιδιαιτερότητα του 
ΔΚΕΤ συνίσταται στο ότι δεν διαθέτει τους πόρους προς οργανισμούς ή 
εργαστήρια αλλά στους ιδίους τους ερευνητές, αμοίβοντας τους απευθείας σε 
δολάρια ΗΠΑ, κερδίζοντας έτσι όχι μόνο την εμπιστοσύνη τους αλλά και το 
ενδιαφέρον τους. 
Πρόσβαση στο ΔΚΕΤ έχουν όλα τα κράτη της ΚΑΚ. Στα κράτη τα οποία 
έχουν προσχωρήσει στη συμφωνία για τη σύσταση του ΔΚΕΤ 
περιλαμβάνονται, εκτός από τη Ρωσία, η Αρμενία, η Αευκορωσία, η Γεωργία, 
το Καζακστάν και το Κιργιζιστάν. Για λόγους πολιτικούς, η Ουκρανία 
επέμεινε να δημιουργήσει δικό της κέντρο. Η έδρα του ΔΚΕΤ βρίσκεται στη 
Μόσχα ενώ ήδη λειτουργούν δύο θυγατρικά κέντρα, ένα στο Μίνσκ και το 
άλλο στην Αλμα Ατα, στο Καζακστάν. 
Στο πλαίσιο των Κοινοτήτων, το ΔΚΕΤ χρηματοδοτείται με το πρόγραμμα 
TACIS, πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας προς τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και τη 
Μογγολία, σκοπός του οποίου είναι η διευκόλυνση της μετάβασης προς 
οικονομία αγοράς και η ανάπτυξη της δημοκρατίας. Τα έργα του ΔΚΕΤ 
έρχονται να συμπληρώσουν τα προγράμματα πυρηνικής ασφάλειας, ενέργειας, 
περιβάλλοντος και τηλεπικοινωνιών που συμβάλλουν στην προσπάθεια 
επαναπροσανατολισμού πολυάριθμων επιστημόνων και μηχανικών είτε αυτοί 
είχαν ασχοληθεί είτε όχι στην κατασκευή όπλων μαζικής καταστροφής. 
ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΛΚΕΤ 
Σε περιβάλλον τόσο πολύπλοκο όσο εκείνο της έρευνας στον τομέα των 
τακτικών και στρατηγικών όπλων της τέως ΕΣΣΔ, το γεγονός ότι το ΔΚΕΤ 
υφίσταται, διατηρείται και αναπτύσσεται αρμονικά αποτελεί αναμφισβήτητη 
επιτυχία. II επιτυχία αυτή ανήκει τόσο στις αρχές της ρωσικής ομοσπονδίας 
όσο και στους διεθνείς χρηματοδότες: τις Κοινότητες, τις Ηνωμένες Πολιτείες 
της Αμερικής, και την Ιαπωνία. Την επιτυχία αυτή καθιστούν φανερή το 
πλήθος των χρηματοδοτηθέντων έργων, το είδος και η ποικιλία των τομέων 
και το αναπτυσσόμενο δίκτυο συνεργασίας. 
1 ) Πλήθος και μέγεθος χρηματοδοτηθέντων έργων 
Μετά από δυόμισυ έτη δράσης, δηλαδή τον Οκτώβριο του 1996, στη 
χρηματοδότηση 324 έργων επενδύθηκαν 96 εκατ. ECU εξασφαλίζοντας 
άμεσα τη δραστηριότητα 15.000 επιστημόνων οι οποίοι κατά το 
παρελθόν ασχολήθηκαν στην ανάπτυξη όπλων μαζικής καταστροφής 
και από τους οποίους περισσότεροι από 3.000 αποτελούσαν μέρος του 
σκληρού πυρήνα των στρατιωτικών ερευνητών. 
2) Οι τομείς δραστηριότητας των έργων 
Τα έργα ΔΚΕΤ καλύπτουν πολυάριθμους επιστημονικούς και 
τεχνικούς τομείς και δίδουν τη δυνατότητα χάραξης κάποιου πλαισίου 
στρατηγικής για την αξιοποίηση τους με την ανταλλαγή γνώσεων και 
την εισαγωγή σύγχρονων μεθόδων προστασίας, ασφάλειας και 
ποιότητας. 
Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην περίπτωση του πυρηνικού τομέα, που 
αντιπροσωπεύει το 50% περίπου της δραστηριότητας ΔΚΕΤ ως 
συνέχεια του σοβιετικού παρελθόντος. Η δραστηριότητα αυτή 
συμπεριλαμβάνει τις αναλύσεις ασφάλειας και ειδικότερα τις συναφείς 
με ταχέως εξελισσόμενα φαινόμενα, θέματα ανακύκλωσης πλουτωνίου 
πυρηνικής προέλευσης και αποθήκευσης αποβλήτων, τη σύνταξη 
εκθέσεων όσον αφορά τη θαλάσσια ρύπανση καθώς και τη ρύπανση του 
εδάφους, την εισαγωγή μεθόδων ελέγχου και τη διασφάλιση των 
σχάσιμων υλικών, την μεταφορά υλικών, την ανάπτυξη τεχνικών για 
σεισμικές μετρήσεις. 
Δεδομένου ότι τα έργα ΔΚΕΤ άπτονται βασικών επιστημών, γίνονται 
κτήμα της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Αυτό συμβαίνει για τα 
έργα CERN του ΔΚΕΤ τα οποία αφορούν την εκμετάλλευση του 
διαστήματος ή για τα έργα που συνδέονται με τη θερμοπυρηνική 
σύντηξη και ειδικότερα το ITER (Διεθνής Πειραματικός 
Θερμοπυρηνικός Αντιδραστήρας). 
Ο τομέας της υγείας δίδει τη δυνατότητα μεταβολής κατεύθυνσης των 
δραστηριοτήτων των ειδικών στα βιολογικά όπλα με την ανάπτυξη 
νέων εμβολίων και την εισαγωγή σύγχρονων μέσων παραγωγής στο 
φαρμακευτικό τομέα. 
Ο τομέας της χημείας συγκεντρώνει την ανάπτυξη τεχνικών 
καταστροφής χημικών όπλων οι οποίες θα ήταν δυνατόν στο μέλλον vex 
παίξουν σημαντικό ρόλο καθώς και την ανάπτυξη τεχνικών για τον 
έλεγχο πυρκαϊών σε βιομηχανικά συγκροτήματα ή σε πετρελαιοφόρα 
πεδία. 
Τέλος, στους ειδικούς στις εκτοξεύσεις πυραύλων προσφέρεται 
φυσιολογικά ο τομέας των μη στρατιωτικών εφαρμογών αεροναυτικής 
και αεροδιαστημικής. Η δραστηριότητα αυτή αντιπροσωπεύει όμως 
μόνο το 5% της δραστηριότητας του ΔΚΕΤ και πρέπει να υπάρξει 
σχετική βελτίωση με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Αεροδιαστημικής και του κλάδου της αεροναυτικής. 
Εξάλλου, το ΔΚΕΤ παίζει το ρόλο παρατηρητηρίου για τον εντοπισμό 
ιδιαίτερα ελκυστικών τομέων της ρωσικής επιστήμης, ρόλο φορέα 
προγράμματος για την προώθηση έργων και ρόλο καταλύτη για την 
τροχιοδρόμηση νέων δραστηριοτήτων. 
Λιάγοαμαα 1: Κατανομή éçycov ΔΚΕΤ κατά τομέα 
Χρηματοδοτήσεις καχά τομέα δραστηριότητας 
Ιούλιος 1996 
Διάστημα, 
Αεροπορία 
Οργανολογία _^^^^pjjiiiiifcte^- ^ * 
13% 
Ηλεκτρονική 
5% 
Ιατρικές τεχνικές 
7% Βασική έρευνα 
9% 
_______________ __ Παραγωγή 
Περιβάλλον ^^|^^^ΗΗ|^Ηΐ " ^W ενέργειας 
6% ^ΗΗΗΗΗΗΑ S 9% 
Πυρηνική ασφάλεια 
Πυρηνικά/ 7ι, 
περιβάλλον 
18% 
3) Το δίκτυο 
Με συμμετοχή πλέον των 150 στρατιωτικών οργανισμών στα έργα ΔΚΕΤ, ο 
επαναπροσανατολισμός προς μη στρατιωτικές δραστηριότητες αποβαίνει 
πραγματικότητα της καθημερινής ζωής, μεταξύ άλλων για τους σημαντικούς 
οργανισμούς που ασχολούνται με πολυάριθμα έργα όπως τους: Arzamas (37 
έργα), Chelyabinsk (24), Bochvar (11), Kurtchatov (12), Lebedev (8), Ioffe (7), 
το Ινστιτούτο Φυσικής MIFI της Μόσχας (8), ΜΚΟ Vector κ.λπ.. Μετά την 
περεστρόικα, το ΔΚΕΤ αποτελεί τον πρώτο διεθνή οργανισμό που απέκτησε 
το δικαίωμα πρόσβασης σε χώρους απροσπέλαστους όπου εργάζονταν, υπό 
αυστηρή παρακολούθηση και σε "απομόνωση", οι επιστήμονες που 
ασχολούνταν με την ανάπτυξη όπλων μαζικής καταστροφής. 
Σήμερα το ΔΚΕΤ εμφανίζεται ως διεθνές όργανο αποτελεσματικής παροχής 
βοήθειας στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, το οποίο εντάσσεται 
στο γενικό πλαίσιο του καθορισμού πολιτικών έρευνας των ΝΑΚ. 
' Ενα ακόμη μέτρο της επιτυχίας του ΔΚΕΤ αποτελεί το εύρος των 
συνεργασιών που αναπτύχθηκαν μεταξύ ομάδων των ΝΑΚ και των 
Κοινοτήτων. Απαριθμούνται περίπου 200 ερευνητικά ινστιτούτα, 
πανεπιστήμια ή ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε διάφορους 
βαθμούς στα έργα. Είναι δυνατόν ως παράδειγμα να αναφερθούν τα: 
Forschunszentrum Karlsruhe, Rossendorf, CEA, BNFL, ENEA, Siemens, 
Ansaldo, Framatome, Airbus, Cogema και το Κοινό Κέντρο ' Ερευνας της 
Επιτροπής. Στο ΔΚΕΤ οι βιομηχανίες και τα ινστιτούτα της Κοινότητας 
προσβλέπουν ως δυνατότητα συνεργασίας με ινστιτούτα που τους ήταν 
απρόσιτα και των οποίων η φήμη ως άριστων στον τομέα των τεχνολογιών 
αιχμής τους ήταν γνωστή. Εξάλλου, το ΔΚΕΤ αποτελεί άνοιγμα προς τη 
νέα ρωσική ομοσπονδία το οποίο επιτρέπει τη σφυρηλάτηση 
μακροπρόθεσμων δεσμών συνεργασίας σε επίπεδο τόσο εργαστηρίων του 
στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος όσο και συνόλου των 
βιομηχανικών κλάδων που εμφανίζονται στους τομείς τους συναφείς προς 
τα έργα ΔΚΕΤ. 
Ευνοώντας συστηματικά τη συνεργασία ευρωπαϊκών οργανισμών 
ξεχωριστά για κάθε περίπτωση, η Επιτροπή συμβάλλει στη ζύμωση ιδεών 
και αρχών στους τομείς της προηγμένης ή εφαρμοσμένης ΕΑ. Οι γνώσεις οι 
συσσωρευμένες στους στρατιωτικούς οργανισμούς της τέως ΕΣΣΔ σε 
συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές επιστημονικές δεξιότητες βοηθούν στη 
σύναψη δεσμών μόνιμων και αμοιβαία επωφελών στους κόλπους τόσο της 
επιστημονικής κοινότητας όσο και της διεθνούς βιομηχανίας. 
Οι συνεργασίες αυτές, απαιτούν συχνά μακρό χρόνο μέχρις ότου 
αναπτυχθούν αλλά προοιωνίζονται τις μελλοντικές σχέσεις συνεργασίας 
μεταξύ των κοινοτήτων και των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών, και ειδικότερα 
της Ρωσικής Ομοσπονδίας. 
ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΔΚΕΤ 
1. Γενικές προοπτικές 
Οι επιτυχίες δεν πρέπει να αποτελέσουν λόγο να παραβλεφθούν οι 
αναγκαίες προσαρμογές που πρέπει να πραγματοποιηθούν προκειμένου να 
ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα. Για το ΔΚΕΤ πρέπει να επιτευχθούν η 
αναγνώριση του διεθνούς χαρακτήρα του από τις διάφορες διοικητικές 
υπηρεσίες και η βελτίωση της πρόσβασης σε απαγορευμένης πρόσβασης 
χώρους, όπου εξακολουθεί να απαιτείται χρονικό διάστημα άνω των 35 
ημερών προκειμένου να χορηγηθεί άδεια εισόδου. Τέλος, το επίπεδο των 
μισθών που απαλλάσσεται από φορολογία γίνεται λιγότερο ελκυστικό, στο 
βαθμό που ο χρόνος παρέρχεται και υφίσταται κίνδυνος επιβράδυνσης της 
διαδικασίας επαναπροσανατολισμού σε περίπτωση που δεν 
πραγματοποιηθεί η προσαρμογή προς τις υφιστάμενες σήμερα οικονομικές 
συνθήκες, ιδίως στη Μόσχα. 
Στο πλαίσιο της Ρωσικής Ομοσπονδίας, τα διμερή προγράμματα στους 
επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς εξακολουθούν να μη θεωρούνται 
ελκυστικά, λόγω αμφιβολιών που εγείρονται όσον αφορά την αντιμετώπιση 
θεμάτων αρχής, και ειδικότερα θεμάτων που αφορούν την πνευματική 
ιδιοκτησία. Το τελευταίο αυτό δεν ισχύει για το ΔΚΕΤ το οποίο, αντίθετα, 
παρουσιάζεται ως χώρος συνεργασίας όπου τηρούνται οι νόμοι και που 
ωφελεί το έθνος. Η μοναδικότητα αυτή πρέπει να γίνει καλύτερα αντιληπτή 
από τις πολιτικές αρχές όπως τη Δούμα, η οποία παρακολουθεί με 
ιδιαίτερη προσοχή τις δραστηριότητες του ΔΚΕΤ. Στο υφιστάμενο σήμερα 
στη Ρωσία πολιτικό περιβάλλον η υποστήριξη της Δούμα αποτελεί, όπως 
και η προεδρική υποστήριξη, θεμελιώδη παράγοντα επιτυχίας του ΔΚΕΤ. 
Σε επίπεδο Κοινοτήτων, η πολιτική βούληση να υποστηριχθεί η 
δραστηριότητα του ΔΚΕΤ υλοποιείται με αύξηση της χρηματοδοτικής 
συμμετοχής από το 1996. Η κατάσταση αυτή καθιστά τις Κοινότητες 
προνομιακό αντιδιαλεγόμενο της Ρωσικής Ομοσπονδίας ενώ 
αντικατοπτρίζει πλήρως την απόφαση της Επιτροπής και των Ηνωμένων 
Πολιτειών να ανταλλάξουν τη διεύθυνση του κέντρου έναντι της προεδρίας 
του διοικητικού συμβουλίου την οποία σήμερα ασκούν οι Κοινότητες. 
7 
Η ικανότητα διοργάνωσης ουσιαστικής παρακολούθησης των έργων, ιδίως 
σε επίπεδο εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων, αποτελεί σήμερα τον 
επιχειρησιακό στόχο στον οποίο το ΔΚΕΤ πρέπει να συγκεντρώσει τις 
προσπάθειες του. Το έργο αυτό πρέπει να αναληφθεί με κάποια 
αποτελεσματική οργάνωση της εταιρικής σχέσης με τους δυτικούς ή 
ιαπωνικούς οργανισμούς οι οποίοι διαθέτουν τη βούληση και τις 
ικανότητες να συμμετάσχουν σοβαρά στα έργα. 
Πιθανότατα, ακριβώς στη διοργάνωση αυτής της εταιρικής σχέσης και την 
εισαγωγή αυστηρών μεθόδων επιστημονικής διαχείρισης των έργων πρέπει 
να συγκεντρωθεί κατά τους προσεχείς μήνες η επιστημονική διαχείριση των 
έργων του ΔΚΕΤ. Η γραμματεία του ΔΚΕΤ ήδη αναπτύσσει επιθετικότερη 
πολιτική επικοινωνίας. Σε επίπεδο Κοινοτήτων, η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη πρέπει να εξακολουθήσουν τη δράση τους στον τομέα της 
πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης που είναι πλέον δυνατόν να 
στηρίζεται σε απτά παραδείγματα. 
Μόνο του το ΔΚΕΤ δεν θα έχει τα μέσα να επεκτείνει την πολιτική αυτή 
εξασφαλίζοντας τη συνέχεια των ενεργειών τις οποίες ξεκίνησε. Μετά το 
πέρας των έργων που θα δώσουν τη δυνατότητα αξιολόγησης και 
επιβεβαίωσης των επιστημονικών και τεχνικών δυνατοτήτων εκατοντάδων 
ερευνητικών ομάδων, θα πρέπει να εξευρεθούν επιπρόσθετες πηγές 
χρηματοδότησης, δημόσιες ή ιδιωτικές. Το "σήμα ΔΚΕΤ" πρέπει να βοηθά 
τους ασχολούμενους με τα έργα να αντλούν κεφάλαια είτε από δημόσια 
χρηματοδότηση της Ρωσίας είτε από συμβάσεις με επιχειρήσεις ρωσικές ή 
αλλοδαπές. 
2. Η δράση των Κοινοτήτων 
Κατόπιν τούτου, οι Κοινότητες πρέπει να αποδυθούν στην οργάνωση 
μακροπρόθεσμης συνεργασίας με τη βιομηχανία και τους ερευνητικούς 
οργανισμούς της Ευρώπης. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη πρέπει να αξιολογήσουν το ΔΚΕΤ και να υποστηρίξουν την ανάπτυξη 
τεχνολογιών και γνώσεων τους ευαίσθητους τομείς που ενδιαφέρουν 
μελλοντικά. Συνεπώς πρέπει να εξακολουθήσει και να εντατικοποιηθεί η 
προσπάθεια μας όσον αφορά το ΔΚΕΤ, με τη χρησιμοποίηση του κέντρου 
αυτού για: 
• τη διοργάνωση της συνεργασίας στους μη στρατιωτικούς τομείς μεταξύ 
των ευρωπαϊκών οργανισμών και των ερευνητικών στρατιωτικών 
ινστιτούτων της Ρωσίας και των ΝΑΚ· 
• την προώθηση πολιτικής ανταλλαγών και εξοικείωσης προς τις 
ακολουθούμενες στη Ρωσία και στα ΝΑΚ πρακτικές, προκειμένου να 
αποκτηθούν οι αναγκαίες γνώσεις ώστε να διεξαχθούν με επιτυχία και 
άλλες ενέργειες βιομηχανικού ή εμπορικού χαρακτήρα· 
• την ενθάρρυνση της εναρμόνισης, ώστε να προωθηθεί ο προσδιορισμός 
κοινών μεθοδολογιών και προτύπων (υγεία, ενέργεια, περιβάλλον). 
Αλλο τρόπο αξιοποίησης των έργων του ΔΚΕΤ αποτελεί ο συσχετισμός 
τους με προγράμματα ή μεγάλα έργα διεθνούς συνεργασίας. 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα έργα του ΔΚΕΤ που 
υποστηρίξουν ενέργειες για το ITER. Η προσπάθεια αυτή θα μπορούσε να 
εντατικοποιηθεί με το ΔΚΕΤ, με ευρύτερη συμμετοχή των ινστιτούτων 
του CCR για την υποστήριξη έργων τα οποία δεν ήταν δυνατόν να 
αναπτυχθούν διαφορετικά με διεθνή προγράμματα. 
Παράλληλα, η ίδια η αξία της εμπειρίας των επιστημόνων στρατιωτικών 
κέντρων ΕΑ θα ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή 
διεθνών συνθηκών σχετικών με την καταστροφή χημικών και βιολογικών 
όπλων και την παύση των πυρηνικών δοκιμών. 
Στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS πρέπει να αναπτυχθούν νέες 
συνεργίες μεταξύ των έργων ΔΚΕΤ και των έργων TACIS στους τομείς 
του στρατιωτικού επαναπροσανατολισμού, της βιομηχανικής 
αναδιάρθρωσης και των τηλεπικοινωνιών, της πυρηνικής ασφάλειας, του 
περιβάλλοντος και της ενέργειας. Παραδείγματος χάρη, ένα έργο TACIS 
που έχει ως αντικείμενο την αναδιάρθρωση κάποιου στρατιωτικού 
συγκροτήματος θα ήταν δυνατόν, σε περίπτωση που το εν λόγω 
συγκρότημα απασχολούσε επιστήμονες εξειδικευμένους στην ανάπτυξη 
όπλων μαζικής καταστροφής, να συνδυαστεί με κάποιο έργο ΔΚΕΤ όπου 
οι επιστήμονες του εν λόγω συγκροτήματος θα εργαστούν σε εφαρμογές 
με άμεσο ή έμμεσο εμπορικό ενδιαφέρον, εφόσον για το έργο έχει δοθεί η 
έγκριση των αρμόδιων εθνικών αρχών. 
Τα θεμελιώδη στοιχεία της πολιτικής αυτής περιλαμβάνουν: την 
πραγματική αύξηση του επιπέδου χρηματοδότησης διατιθέμενης στο 
ΔΚΕΤ στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS· την προώθηση της 
συνεργασίας προς την κατεύθυνση ενδεχόμενων ευρωπαίων εταίρων 
αφενός και στρατιωτικών ή μη εργαστηρίων και βιομηχανιών της 
Ρωσικής Ομοσπονδίας και των ΝΑΚ αφετέρου· την ενίσχυση των 
επιστημονικών κριτηρίων διαχείρισης των έργων· την ενίσχυση της 
ευρωπαϊκής παρουσίας στη γραμματεία του ΔΚΕΤ με την απόσπαση 
νέων υπεύθυνων για έργα· την πρόσβαση των Κοινοτήτων στο 
Ανεξάρτητο Κέντρο Επιστημών και Τεχνικών της Ουκρανίας (CSTU)· 
την ένταξη της δραστηριότητας ΔΚΕΤ στην πολιτική συνεργασίας στον 
τομέα της Ε και Τ με τα ΝΑΚ· το άνοιγμα των προγραμμάτων 
συνεργασίας και βοήθειας (TACIS, COST, EUREKA, IVo πρόγραμμα 
πλαίσιο) στην αξιοποίηση των έργων ΔΚΕΤ με στόχο μακροπρόθεσμα 
οικονομική εταιρική σχέση· τέλος, την προβολή των αποτελεσμάτων των 
έργων με την εκμετάλλευση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη και 
σε ολόκληρο τον κόσμο. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Συνεπώς, τα δύο πρώτα έτη δραστηριότητας του ΔΚΕΤ δείχνουν την 
επιτυχία του συστήματος αυτού, δηλαδή ενός κέντρου με πολυμερή 
χαρακτήρα που δέχεται, επιλέγει, αναπτύσσει και θέτει σε εφαρμογή 
επιστημονικά και τεχνικά έργα με σκοπό να προσφερθεί στους 
επιστήμονες των ΝΑΚ τους εξειδικευμένους στην ανάπτυξη όπλων 
μαζικής καταστροφής η ευκαιρία να εργαστούν σε δραστηριότητες μη 
στρατιωτικές, επωφελείς και εκμεταλλεύσιμες μακροπρόθεσμα, 
ικανοποιώντας έτσι έναν από τους θεμελιώδεις στόχους του ΔΚΕΤ. 
Πάντως η επιτυχία αυτή δεν πρέπει να αφήσει να διαφύγει το μέγεθος του 
έργου που απομένει να πραγματοποιηθεί. Το ΔΚΕΤ εισέρχεται σε φάση 
παγίωσης, όπου εξέχοντα ρόλο αποκτούν οι δραστηριότητες που 
αφορούν τη συνέχιση των πολυάριθμων έργων που άρχισαν το 1994 
9 
καθώς και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων τους. Η φάση αυτή 
αποτελεί επίσης φάση μεταβατική για τις ομάδες που συμμετέχουν στα 
έργα και οι οποίες πρέπει, μαζί με το ΔΚΕΤ, να προσδιορίσουν και να 
συγκροτήσουν τους μηχανισμούς που θα δώσουν τη δυνατότητα να 
συνεχιστεί η αξιολόγηση των εργασιών τους στους χώρους της αγοράς οι 
οποίοι θα ήταν δυνατόν να επωφεληθούν από αυτές. Μελλοντικά, τα 
έργα πρέπει να ξεπεράσουν το πλαίσιο του ΔΚΕΤ και να περάσουν στα 
ινστιτούτα έρευνας και τη βιομηχανία. Μόνον εφόσον η διαδικασία αυτή 
ολοκληρωθεί, το ΔΚΕΤ θα έχει εκπληρώσει τους στόχους 
επαναπροσανατολισμού στρατιωτικών επιστημόνων προς μη 
στρατιωτικές δραστηριότητες. 
Κατόπιν τούτου, τα έργα ΔΚΕΤ πρέπει να επιλέγονται σε συνάρτηση με 
τις βιομηχανικές εφαρμογές που θα ήταν δυνατόν να επωφεληθούν από 
αυτά, να εξευρίσκονται ιδιώτες εταίροι κατά τη φάση σύλληψης των 
έργων και να εξασφαλίζεται η ανάληψη των έργων αυτών με διμερείς 
συμμετοχές κρατών μελών μετά το πέρας της χρηματοδότησης ΔΚΕΤ. 
Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΚΕρ θα αποτελέσει ενεργό εταίρο για τα έργα 
ΔΚΕΤ και θα έχει τη δυνατότητα να συμβάλλει στην επανασύσφιξη των 
δεσμών με τα ινστιτούτα των ΚΑΚ, προσανατολίζοντας τα έργα προς τη 
βιομηχανία έτσι ώστε το ΔΚΕΤ να επωφεληθεί από το υφιστάμενο δίκτυο 
συνεργασίας που θα έχει αναπτύξει. 
Έτσι, επιβάλλεται οι εταίροι του ΔΚΕΤ να αναλάβουν σοβαρή 
προσπάθεια εξεύρεσης συνεργατών, πράγμα που καθιστά αναγκαία για 
τις Κοινότητες την κινητοποίηση δυνάμεων ανάλογων προς τη σημασία 
του προς επιτέλεση έργου. 
Κατά συνέπεια η Επιτροπή θα ενισχύσει την υφιστάμενη δομή επιτόπου, 
με επέμβαση αφενός σε πολιτικό, διοικητικό και χρηματοδοτικό επίπεδο 
(TACIS) και αφετέρου στο επιστημονικό και τεχνικό σκέλος μέσω 
συντονιστικών εργασιών με τις βιομηχανίες κρατών μελών και τους 
αρμόδιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. 
10 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 691 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 il 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-713-GR-C 
ISBN 92-78-13847-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
41