Η προαγωγή της διάδοσης των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών πρέπει να συνοδεύεται από τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου υποδομών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού ώστε να καταστεί πλήρως εφικτή η ευρεία διάδοση των οχημάτων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς. Η στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα ενισχύει τους φιλόδοξους στόχους που έχουν τεθεί στην ευρωπαϊκή εμβληματική πρωτοβουλία «Recharge and refuel» (επαναφόρτιση και ανεφοδιασμός) στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τους οποίους, έως το 2025, θα πρέπει να εγκατασταθούν στο οδικό δίκτυο τουλάχιστον 1 εκατομμύριο από τα 3 εκατομμύρια προσβάσιμα στο κοινό σημεία επαναφόρτισης, καθώς και 500 από τα 1 000 σημεία ανεφοδιασμού υδρογόνου που θα χρειαστούν έως το 2030. Επισημαίνει επίσης τον φιλόδοξο στόχο για τη στήριξη λιμένων και αερολιμένων κατά τη μετάβασή τους σε κόμβους πολυτροπικών μεταφορών μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, τη στήριξη κόμβων μεταφοράς και την ενθάρρυνση της χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Η ΕΣΑ 2021 πρότεινε επίσης τη δημιουργία, στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μιας ευρωπαϊκής εμβληματικής πρωτοβουλίας με τίτλο «Recharge and refuel» (επαναφόρτιση και ανεφοδιασμός), με στόχο την προώθηση ανθεκτικών στις μελλοντικές εξελίξεις καθαρών τεχνολογιών για την επιτάχυνση της χρήσης βιώσιμων, προσβάσιμων και έξυπνων σταθμών μεταφορών, φόρτισης και ανεφοδιασμού και την επέκταση των δημόσιων συγκοινωνιών. Επιπλέον, η εμβληματική πρωτοβουλία «Power up» (ενίσχυση της ενέργειας) θέτει τα θεμέλια για τις πρωτοπόρες αγορές υδρογόνου στην Ευρώπη και τις σχετικές υποδομές, οι οποίες θα συμβάλουν επίσης στη βιώσιμη κινητικότητα.

Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο αυτής της αποστολής μπορούν να συμβάλουν θετικά στην ανάπτυξη υποδομών επαναφόρτισης στις πόλεις. Η διαδικασία αυτή θα περιλαμβάνει τόσο τον καθορισμό προσβάσιμων στο κοινό σημείων επαναφόρτισης όσο και την εγκατάσταση αγωγών και καλωδιώσεων σε κτίρια και χώρους στάθμευσης για την επαναφόρτιση ιδιωτικών οχημάτων. Ομοίως, οι συμπράξεις του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» με τη βιομηχανία και τα κράτη μέλη μέσω της σύμπραξης για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας προσφέρουν ευκαιρίες χρηματοδότησης για έρευνα και ανάπτυξη σε αυτούς τους τομείς. Η σύμπραξη 2Zero και η σύμπραξη για τους συσσωρευτές, καθώς και η κοινή επιχείρηση «Καθαρό υδρογόνο» μεταξύ άλλων εστιάζουν συγκεκριμένα στην ανάπτυξη υποδομών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού, σε τομείς όπως οι υπηρεσίες σύνδεσης οχημάτων με το ηλεκτρικό δίκτυο (vehicle to grid, V2G) και οι εκτεταμένες υποδομές επαναφόρτισης στο οδικό δίκτυο ή τα πρωτόκολλα ταχείας φόρτισης φορτηγών και ανεφοδιασμού τους με υδρογόνο. Η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης εμβληματική πρωτοβουλία για τους συσσωρευτές, προσφέροντας επιπλέον 200 εκατ. EUR προκειμένου να στηρίξει την ανάπτυξη και την καινοτομία στον τομέα των συσσωρευτών στην Ευρώπη (πρωτοβουλία «Battery 2030+»). Το Ταμείο Καινοτομίας θα στηρίξει καινοτόμες τεχνολογίες και τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσφέρουν στην αγορά βιομηχανικές λύσεις για τη στήριξη της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα.

Είναι σημαντικό να διαθέτει από σήμερα η ΕΕ ένα ανθεκτικό στις μελλοντικές εξελίξεις δίκτυο υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Για να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη υποδομών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού με συνεκτικό τρόπο, είναι ζωτικής σημασίας η ύπαρξη κοινής αντίληψης για τις ειδικές τεχνολογικές ανάγκες που πρέπει να αντιμετωπιστούν σχετικά με τα διάφορα καύσιμα για κάθε τρόπο μεταφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επιτακτική ανάγκη να ολοκληρωθεί η τεχνολογική προσέγγιση για την ανάπτυξη υποδομών ανεφοδιασμού με υδρογόνο για βαρέα επαγγελματικά οχήματα, ειδικότερα όσον αφορά την τελική τυποποιημένη μορφή του καυσίμου (υγροποιημένο ή συμπιεσμένο, καθώς και στάθμη πίεσης). Επομένως, ο καθορισμός κοινής κατεύθυνσης στην αγορά για την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων, λαμβανομένων υπόψη των πτυχών που αφορούν τα οχήματα, τις υποδομές και την παραγωγή/διανομή, θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την έγκαιρη ανάπτυξη με ολιστικό τρόπο.

Έχει δοθεί επίσης υψηλή προτεραιότητα στην προσαρμογή των υποδομών εναλλακτικών καυσίμων στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία. Η πράξη για την προσβασιμότητα ορίζει ήδη ελάχιστες απαιτήσεις σε επίπεδο ΕΕ, αλλά αυτές πρέπει να εφαρμοστούν δεόντως. Περιλαμβάνουν απαιτήσεις για τερματικά πληρωμών, ορισμένες υπηρεσίες και υποδομές μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών επαναφόρτισης. Η Επιτροπή θα καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές και θα ανταλλάξει ορθές πρακτικές, σε συνεργασία με το φόρουμ για τις βιώσιμες μεταφορές, για την προώθηση αυτών των απαιτήσεων κατά την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων.

Όσον αφορά τις οδικές μεταφορές, οι εργασίες τυποποίησης επικεντρώθηκαν σε ηλεκτροτεχνικά ζητήματα, όπως οι ρευματολήπτες, οι ρευματοδότες και οι προδιαγραφές ηλεκτρικής ασφάλειας. Για να επιτευχθεί πλήρης διαλειτουργικότητα σε όλα τα μέρη του οικοσυστήματος επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για περαιτέρω τυποποίηση των διεπαφών επικοινωνίας και ανάπτυξη νέων μοντέλων δεδομένων για την ενσωμάτωση των ηλεκτρικών οχημάτων στο δίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης κτιρίων, καθώς και για προώθηση της ανάπτυξης πανευρωπαϊκών δικτύων ηλεκτρονικής περιαγωγής. Ειδικότερα, τα σημεία επαναφόρτισης με ηλεκτρική ενέργεια και ανεφοδιασμού με υδρογόνο για βαρέα επαγγελματικά οχήματα αποτελούν προτεραιότητα για την τυποποίηση. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς και φορείς τυποποίησης για την έγκριση νέου αιτήματος τυποποίησης:

·προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης διαλειτουργικότητα του οικοσυστήματος επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένης της επικοινωνίας μεταξύ όλων των μερών του εν λόγω οικοσυστήματος (κατασκευαστές οχημάτων, φορείς εκμετάλλευσης σημείων επαναφόρτισης, πάροχοι υπηρεσιών κινητικότητας, πλατφόρμες ηλεκτρονικής περιαγωγής και διαχειριστές συστημάτων διανομής)·

·προκειμένου να διεισδύσουν στην αγορά αναδυόμενες τεχνολογίες όπως η έξυπνη επαναφόρτιση και οι υπηρεσίες σύνδεσης οχημάτων με το ηλεκτρικό δίκτυο (vehicle-to-grid, V2G), οι οποίες θα αποτελέσουν επίσης αντικείμενο έργων έρευνας και ανάπτυξης και έργων επίδειξης στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (συμπεριλαμβανομένου του εγκεκριμένου προγράμματος εργασίας του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) και της αποστολής για τις κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις·

·προκειμένου να διατυπωθούν ειδικές απαιτήσεις για την επαναφόρτιση βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων των ρευματοληπτών, ρευματοδοτών, τεχνολογιών ψύξης και διεπαφών επικοινωνίας υψηλής έντασης ρεύματος που έχουν κατασκευαστεί βάσει των ευρωπαϊκών τεχνικών προδιαγραφών οι οποίες έχουν ήδη εφαρμοστεί σε ελαφρά επαγγελματικά οχήματα· θα απαιτηθεί ειδική προσπάθεια λαμβανομένων υπόψη των εξελίξεων της προ-τυποποιητικής έρευνας και της μεθοδολογίας δοκιμών προκειμένου να υποστηριχθεί η ανταγωνιστικότητα και η αξιοπιστία της ενωσιακής έρευνας και ανάπτυξης και της βιομηχανίας σε αυτές τις τεχνολογίες·

·προκειμένου να καλυφθεί η ανάπτυξη προτύπων για ηλεκτρικά οδικά συστήματα, σχεδιασμένα για τη μετάδοση ηλεκτρικής ενέργειας σε οχήματα εν κινήσει·

·προκειμένου να διευκολυνθεί η εισαγωγή τεχνολογίας ασύρματης επαναφόρτισης, τόσο σε στατική όσο και σε δυναμική μορφή, η οποία θα επιτυγχάνει μεταφορές ισχύος που θα επαρκούν για να καλύψουν τους διαφόρους τύπους οχημάτων και τις ανάγκες των χρηστών· θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα των εν λόγω τεχνολογιών με τις υφιστάμενες ζώνες επικοινωνιών υπό εύλογα και ρεαλιστικά καθορισμένες συνθήκες·

·προκειμένου να καταρτιστούν τεχνικές προδιαγραφές για σημεία ανεφοδιασμού με υδρογόνο που θα παρέχουν υγροποιημένο και συμπιεσμένο υδρογόνο για βαρέα επαγγελματικά οχήματα.

Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ των πολλών ενδιαφερόμενων μερών που αποτελούν μέρος του οικοσυστήματος επαναφόρτισης σε ό,τι αφορά τον μελλοντικό σχεδιασμό πλαισίου διακυβέρνησης για την επικοινωνία οχήματος-δικτύου. Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να βασίζεται σε ανοικτές και διαφανείς αρχές και να έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ευρωπαϊκού οικοσυστήματος που θα είναι εύκολα προσβάσιμο για όλα τα μέρη. Η Επιτροπή θα αναλάβει τον συντονισμό προκειμένου να διασφαλίσει ότι η διαδικασία ανάπτυξης αυτού του πλαισίου θα είναι αποτελεσματική και διαφανής.

Όσον αφορά τον σιδηροδρομικό τομέα, ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ηγείται της ανάπτυξης τεχνικών απαιτήσεων και προδιαγραφών σε συνεργασία με φορείς εκμετάλλευσης, κατασκευαστές τροχαίου υλικού και κατασκευαστές κυψελών καυσίμου. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συμπεριληφθούν δοκιμές ασφαλούς εγκατάστασης και επιδόσεων. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις τεχνικές απαιτήσεις, ο Οργανισμός εκδίδει εγκρίσεις για τη θέση σιδηροδρομικών οχημάτων σε λειτουργία και διευκολύνει την εμπορική εκμετάλλευση σιδηροδρομικών οχημάτων και αμαξοστοιχιών σε όλα τα κράτη μέλη. Κατά τα προσεχή έτη, θα πρέπει να αρθούν τρία συγκεκριμένα τεχνολογικά εμπόδια προκειμένου η τεχνολογία κυψελών καυσίμου υδρογόνου να θεωρηθεί εμπορικά βιώσιμη για τις αμαξοστοιχίες. Τα εμπόδια αυτά είναι τα εξής:

·επίδειξη μεγάλης κλίμακας σιδηροδρομικών στόλων αποτελούμενων από συρμούς πολλαπλών μονάδων·

·ανάπτυξη, σχεδιασμός και λειτουργία πρωτοτύπου για μηχανές ελιγμών ή μηχανές γραμμής·

·ανάπτυξη τεχνολογίας για βελτιστοποιημένο σύστημα αποθήκευσης υδρογόνου για σιδηροδρομικές εφαρμογές κυψελών καυσίμου υδρογόνου.

Αυτά τα τρία ζητήματα υψηλής προτεραιότητας θα αποτελέσουν το επίκεντρο των εργασιών έρευνας και ανάπτυξης, ενδεχομένως με την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ της μελλοντικής ευρωπαϊκής σύμπραξης για τον μετασχηματισμό του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος και της ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης για το καθαρό υδρογόνο.

Τα περισσότερα από τα εναπομένοντα τεχνολογικά εμπόδια αφορούν τις δυνατότητες βελτιστοποίησης που απαιτούνται για να μπορέσει η τεχνολογία κυψελών καυσίμου υδρογόνου να ανταγωνιστεί καλύτερα τις ντιζελοκίνητες ή τις ηλεκτρικές αμαξοστοιχίες. Συγκεκριμένα, οι δυνατότητες βελτιστοποίησης εξαρτώνται άμεσα από την ίδια την αμαξοστοιχία κυψελών καυσίμου υδρογόνου, αλλά υπάρχουν επίσης πολλά περιθώρια βελτίωσης και ανάπτυξης των αντίστοιχων υποδομών ανεφοδιασμού με υδρογόνο, καθώς και των συστημάτων επισκευής και συντήρησης.

Επιπλέον, η τεχνολογική ανάπτυξη στον σιδηροδρομικό τομέα πραγματοποιείται σε κατακερματισμένο κανονιστικό περιβάλλον όσον αφορά τις τεχνικές απαιτήσεις, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο (τεχνικές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας) όσο και σε εθνικό επίπεδο (κοινοποιημένοι εθνικοί τεχνικοί κανόνες). Αυτό έχει σημαντικότατες επιπτώσεις, κυρίως διότι απαιτούνται διάφοροι τύποι αμαξοστοιχιών για την κάλυψη ολόκληρης της ευρωπαϊκής αγοράς. Εν αναμονή της κατάρτισης ευρωπαϊκών τεχνικών απαιτήσεων και ειδικών προτύπων, οι αμαξοστοιχίες που τροφοδοτούνται με κυψέλες καυσίμου υδρογόνου θα μπορούσαν να έρθουν αντιμέτωπες με κατακερματισμό της αγοράς με αποτέλεσμα αυξημένες πάγιες δαπάνες, που θα έχει ως συνέπεια να ζημιωθούν οι πρωτοπόροι σε περίπτωση που σχεδιαστεί νέο κανονιστικό περιβάλλον για όλους τους τύπους χρήσης.

Νέες ιδέες μπορούν να διασφαλίσουν συνέργειες στο πλαίσιο της ανάπτυξης υποδομών επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και προηγμένης σιδηροδρομικής τεχνολογίας. Για παράδειγμα, σε πιθανές μελλοντικές ανοικτές φορτάμαξες μεταφοράς αυτοκινήτων, απαιτούνται ειδικά εξαρτήματα μετατροπής, προσαρμοσμένα αφενός στις διαφορετικές και σε κάποιον βαθμό μεταβλητές τάσεις και συχνότητες των ηλεκτρικών αμαξοστοιχιών και αφετέρου στην τυποποιημένη τεχνολογία επαναφόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα, καθώς και λύσεις ασφαλούς καλωδίωσης, σύμφωνα με τα σιδηροδρομικά πρότυπα ασφάλειας.

Όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές και τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, η κατάρτιση προτύπων είναι θεμελιώδους σημασίας για τη μετάβαση από δράσεις υψηλού επιπέδου, όπως οι εργασίες στο πλαίσιο των συμβάσεων/κωδίκων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και η επιχειρησιακή ή τεχνική εφαρμογή. Η σημασία των διεθνών προτύπων στους λιμένες, ειδικότερα για τη διεπαφή πλοίου-ξηράς σε διεθνείς θαλάσσιους λιμένες, συνδέεται άμεσα με την προώθηση της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης στην ανάπτυξη βιώσιμων εναλλακτικών καυσίμων (αλκοόλες, αμμωνία, υδρογόνο, άλλα) ή λύσεων εξηλεκτρισμού (όπως παροχή ενέργειας από την ξηρά και φόρτιση συσσωρευτών). Τα πρότυπα αυτά είναι επίσης σημαντικά για την προώθηση της τοπικής διαθεσιμότητας, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες αποθήκευσης και διανομής, και ως εκ τούτου να μειώσει τις ανάγκες για υποδομές αυτού του είδους (π.χ. για προηγμένα βιοκαύσιμα), στοιχείο που είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν πρόκειται να συνυπάρξουν διαφορετικές λύσεις καυσίμων σε συνδυασμό με μηχανές που είναι ευέλικτες από πλευράς καυσίμου.

Στο πλαίσιο αυτό, καθώς επίσης στο πλαίσιο του αιτήματος τυποποίησης που υπέβαλε η Επιτροπή το 2015 (εντολή 533), καταρτίστηκαν πρότυπα διαλειτουργικότητας για τις θαλάσσιες μεταφορές και τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, ιδίως για τους χερσαίους ρευματολήπτες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA) εκπόνησε επίσης, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τον κλάδο, το έγγραφο «Guidance on LNG Bunkering for port authorities and administration» (Καθοδήγηση σχετικά με την καυσίμευση πλοίων με ΥΦΑ για λιμενικές αρχές και διοικήσεις). Ομοίως, ο EMSA καταρτίζει επί του παρόντος έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την παροχή ενέργειας από την ξηρά. Αμφότεροι οι οδηγοί αυτοί συμπληρώνουν τα πρότυπα, τις κατευθυντήριες γραμμές και τις βέλτιστες πρακτικές που ισχύουν ήδη για τον οικείο κλάδο, με στόχο την παροχή συστάσεων για βέλτιστες πρακτικές.