[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.10.2008

COM(2008) 612 τελικό

EΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τελική αξιολόγηση του προγράμματος Τελωνεία 2007 σύμφωνα με το άρθρο 19 της απόφασης αριθ. 253/2003/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνεία 2007)

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τελική αξιολόγηση του προγράμματος Τελωνεία 2007 σύμφωνα με το άρθρο 19 της απόφασης αριθ. 253/2003/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος δράσης για τα τελωνεία στην Κοινότητα (Τελωνεία 2007)

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΕΛΩΝΕΙΑ 2007

Το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 253/2003/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 2003. Ήταν το τρίτο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης στον τομέα των τελωνείων και κάλυψε την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2003 έως 31 Δεκεμβρίου 2007. Δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα Τελωνεία 2007 είχαν τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και η Κροατία και η Τουρκία. Το κόστος του προγράμματος κατανεμήθηκε μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των συμμετεχουσών χωρών.

Ο κύριος στόχος του προγράμματος Τελωνεία 2007 ήταν να υποστηρίξει και να ευνοήσει τη συνεργασία και το συντονισμό μεταξύ των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων των κρατών μελών, δηλαδή των κυριότερων δικαιούχων του προγράμματος. Για την επίτευξη των στόχων του (που αναφέρονται στο σχέδιο δράσης του προγράμματος Τελωνεία 2007, μέρος Ι), το πρόγραμμα βασίστηκε κυρίως στα ακόλουθα μέσα:

- κοινές δράσεις, μεταξύ των οποίων σεμινάρια, συναντήσεις εργασίας και ομάδες έργου, ανταλλαγές υπαλλήλων, δραστηριότητες επιμόρφωσης, συγκριτικές μελέτες και διάφορες άλλες δράσεις. Οι κοινές αυτές δράσεις αντιστοιχούσαν στο 20% περίπου του προϋπολογισμού του προγράμματος·

- τα συστήματα τεχνολογιών των πληροφοριών (ΤΠ), συμπεριλαμβανομένου του νέου μηχανογραφημένου συστήματος διαμετακόμισης (NCTS), και διάφορα συστήματα σχετικά με το δασμολόγιο (συμπεριλαμβανομένου του συστήματος πληροφοριών για το ολοκληρωμένο δασμολόγιο της Κοινότητας — TARIC) και τα συστήματα διαχείρισης και πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους (συμπεριλαμβανομένου του συστήματος ηλεκτρονικού εντύπου πληροφοριών για τους κινδύνους — RIF). Περίπου το 80% του προϋπολογισμού του προγράμματος αφιερώθηκε στα συστήματα ΤΠ.

Το χρηματοδοτικό πλαίσιο για την εκτέλεση του πενταετούς προγράμματος καθορίστηκε σε 165,55 εκατ. ευρώ.

Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Το άρθρο 19 της απόφασης 253/2003/ΕΚ ορίζει ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 «θα υπόκειται σε συνεχή αξιολόγηση[1], που θα διεξάγεται από την Επιτροπή σε συνεργασία με τις συμμετέχουσες χώρες.» Η τελική αξιολόγηση άρχισε το Νοέμβριο του 2007 και περατώθηκε τον Μάιο του 2008. Κάλυψε ολόκληρη την παρέμβαση (2003-2007). Σύμφωνα με την εντολή για την τελική αξιολόγηση, ο πρωταρχικός στόχος της τελευταίας είναι να εξετάσει:

- ποιες επιπτώσεις (αποτελέσματα και αντίκτυπος) έχουν επιτευχθεί·

- με ποιο τρόπο έχουν συμβάλει οι επιπτώσεις αυτές στην επίτευξη των στόχων (αποτελεσματικότητα)·

- κατά πόσο οι επιπτώσεις αυτές έχουν επιτευχθεί με εύλογο κόστος (αποδοτικότητα).

Η τελική αξιολόγηση συγκέντρωσε απόψεις και στοιχεία από όλες τις ενδιαφερόμενες ομάδες του προγράμματος, και συγκεκριμένα από την Επιτροπή, τις τελωνειακές διοικήσεις των συμμετεχουσών χωρών και τους εμπορικούς φορείς (που αναφέρονται επίσης ως οικονομικοί φορείς). Επειδή ήταν δύσκολο να βρεθούν απλοί δείκτες για τη μέτρηση της επιτυχίας του προγράμματος Τελωνεία 2007 (λόγω του πολύπλοκου και πολύπτυχου χαρακτήρα του προγράμματος και της πληθώρας των στόχων του), η αξιολόγηση εκτίμησε τις επιπτώσεις του προγράμματος Τελωνεία 2007 υπό την ευρύτερη έννοια, με βάση συνδυασμό ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων (στις περιπτώσεις που ήταν διαθέσιμα) για την εκτίμηση του αντικτύπου και της αποτελεσματικότητας του προγράμματος.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για τη συγκέντρωση δεδομένων και πληροφοριών περιελάμβανε τα ακόλουθα μέσα:

- ερωτηματολόγιο αξιολόγησης για τις εθνικές τελωνειακές διοικήσεις: απεστάλη λεπτομερές ερωτηματολόγιο στα εθνικά σημεία επαφής για το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 όλων των 29 συμμετεχουσών χωρών, με το οποίο κλήθηκαν να εκφράσουν τις απόψεις τους για το πρόγραμμα και να τις τεκμηριώσουν με την παροχή δεδομένων και πραγματικών περιστατικών·

- ερωτηματολόγιο πληροφοριών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: η Γενική Διεύθυνση Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Επιτροπής (ΓΔ TAXUD) παρέσχε επιπλέον στοιχεία (ως επί το πλείστον ποσοτικά) για τους πόρους που χρησιμοποίησε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 και για τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν·

- περιπτωσιολογικές μελέτες: διεξήχθησαν τέσσερις περιπτωσιολογικές μελέτες, καθεμία από τις οποίες συγκεντρώθηκε σε μία από τις προτεραιότητες του προγράμματος. Στο πλαίσιο αυτό, διεξήχθησαν πάνω από 80 συνεντεύξεις με συμμετέχοντες σε δείγμα κοινών δράσεων, ιδίως τελωνειακούς υπαλλήλους από 23 διαφορετικές συμμετέχουσες χώρες, οικονομικούς φορείς και υπαλλήλους της ΓΔ TAXUD.

- ηλεκτρονικές έρευνες: διεξήχθησαν δύο χωριστές έρευνες — η μία απευθύνθηκε στους τελωνειακούς υπαλλήλους που έλαβαν μέρος σε κοινές δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007 και/ή είχαν χρησιμοποιήσει τα συστήματα ΤΠ (παρελήφθησαν 1243 απαντήσεις) και η άλλη απευθύνθηκε σε οικονομικούς φορείς που έλαβαν μέρος στις δραστηριότητες του προγράμματος Τελωνεία 2007 (παρελήφθησαν 133 απαντήσεις)·

- έρευνα τεκμηρίωσης: η έρευνα τεκμηρίωσης χρησιμοποίησε τις υφιστάμενες πηγές αποδεικτικών στοιχείων, μεταξύ των οποίων τις βάσεις δεδομένων ART και CIRCA, και άλλα έγγραφα που είτε έχουν περιέλθει στον δημόσιο τομέα, είτε παρασχέθηκαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η ανάλυση των πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν με τα εν λόγω μέσα και μεθόδους πραγματοποιήθηκε με γνώμονα αναλυτικό πλαίσιο κριτηρίων και δεικτών αξιολόγησης που αναπτύχθηκαν κατά την αρχική φάση της αξιολόγησης. Μεγάλα μέρη του πλαισίου αυτού βασίστηκαν στη λογική παρέμβασης του προγράμματος (που προήλθε από τη δομή των στόχων, των προτεραιοτήτων και επιμέρους προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο σχέδιο δράσης του προγράμματος Τελωνεία 2007). Όταν ήταν σκόπιμο και εφικτό, χρησιμοποιήθηκαν επίσης οι ποσοτικοί δείκτες που καθορίστηκαν το 2003 για την αξιολόγηση του προγράμματος.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ/Α ΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 επιδίωξε να επιτύχει του ακόλουθους τέσσερις κύριους στόχους (βλ. απόφαση σχετικά με το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 και σχέδιο δράσης Τελωνεία 2007, μέρος Ι):

- προστασία των συμφερόντων της Κοινότητας: ειδικότερα εξασφάλιση της δέουσας προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παροχή ασφαλούς και προστατευμένου περιβάλλοντος στους πολίτες της·

- διευκόλυνση του εμπορίου: να δοθεί η δυνατότητα στις διοικήσεις των κρατών μελών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που θέτουν η παγκοσμιοποίηση και η συνεχής αύξηση του όγκου των εμπορικών συναλλαγών και να συμβάλουν στην ενίσχυση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

- ισοδύναμα αποτελέσματα/υποδομή: να παρασχεθεί στις διοικήσεις των κρατών μελών η δυνατότητα αλληλεπίδρασης και εκπλήρωσης των υποχρεώσεών τους με αποτελεσματικότητα σαν να αποτελούσαν μια μοναδική διοίκηση, ώστε να επιτύχουν ισοδύναμα αποτελέσματα απανταχού στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας·

- διεύρυνση: να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για την προετοιμασία της διεύρυνσης και την υποστήριξη της προσχώρησης νέων κρατών μελών, και για την κατοχύρωση της ασφάλειας των μελλοντικών εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.

Με βάση το σκοπό της αξιολόγησης και τους στόχους του προγράμματος, διατυπώθηκαν οκτώ ερωτήσεις αξιολόγησης. Οι πρώτες τέσσερις ερωτήσεις αφορούσαν το βαθμό στον οποίο το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 συνέβαλε στην επίτευξη καθενός από τους στόχους αυτούς. Η πέμπτη ερώτηση καλούσε τους ερωτηθέντες να αξιολογήσουν χωριστά κατά πόσο τα συστήματα ΤΠ συνέβαλαν στην επίτευξη των στόχων αυτών. Τα κυριότερα συμπεράσματα σχετικά με τα στοιχεία αυτά συνοψίζονται στις ακόλουθες παραγράφους.

Συνέβαλε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 στην παροχή ασφαλούς και προστατευμένου περιβάλλοντος στους πολίτες και στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας;

Με βάση τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά την αξιολόγηση μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 συνέβαλε σημαντικά στην προστασία των σχετικών συμφερόντων της Κοινότητας. Πάνω από το 80% όλων των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων δήλωσαν ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 συνέβαλε «εν μέρει» ή «πολύ» τόσο στην παροχή ασφαλούς και προστατευμένου περιβάλλοντος στους πολίτες, όσο και στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας. Το αποτέλεσμα αυτό επετεύχθη χάρη σε πολυάριθμες δράσεις του προγράμματος για την απλούστευση, την ορθολογική οργάνωση, την τυποποίηση και/ή τη γενική βελτίωση της τελωνειακής νομοθεσίας και των τελωνειακών διαδικασιών, καθώς και με δράσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των τελωνειακών αρχών εν γένει.

Συνολικά, οι απαντήσεις που ελήφθησαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη φανερώνουν σαφώς ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 αναγνωρίζεται ευρέως ως σημαντικός παράγων διευκόλυνσης και ως καταλύτης της ουσιαστικής και εποικοδομητικής συνεργασίας μεταξύ όλων των φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τελωνειακής νομοθεσίας, των τελωνειακών διαδικασιών και διατυπώσεων (συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης της απάτης και της καταπολέμησης της παραποίησης/απομίμησης). Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα των διαφόρων ομάδων εργασίας που δραστηριοποιούνται/είχαν δραστηριοποιηθεί στον τομέα αυτό, ο ευρύτερος αντίκτυπος που έχει επιτευχθεί χάρη στη βελτίωση των επαφών μεταξύ των εθνικών διοικήσεων (για παράδειγμα μέσω ανταλλαγών) και τα σύστημα ΤΠ και ανταλλαγής πληροφοριών που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007, έχουν όλα συμβάλει στη γενική θετική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος Τελωνεία 2007 όσον αφορά την προστασία των κοινοτικών συμφερόντων.

Συνέβαλε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 στη διευκόλυνση του εμπορίου;

Γενικά, από την αξιολόγηση προκύπτει ότι η συμβολή του προγράμματος Τελωνεία 2007 στη διευκόλυνση του εμπορίου ποικίλλει σε σημαντικό βαθμό. Παρατηρείται σαφής τάση (ιδίως κατά τα τελευταία τρία έως τέσσερα έτη) να παρέχεται στους οικονομικούς φορείς η δυνατότητα να συμμετέχουν σε ομάδες εργασίας, σεμινάρια και άλλες κοινές δράσεις και, με τον τρόπο αυτό, να συνεργάζονται καθ'όλη τη διαδικασία θέσπισης νέων κανόνων, διαδικασιών, προδιαγραφών, κ.λπ. Οι οικονομικοί φορείς (και εν μέρει τα κράτη μέλη επίσης) εξέφρασαν ιδιαίτερη ικανοποίηση για τη βούληση και τις προσπάθειες της Επιτροπής να τους εντάξει στο πρόγραμμα και να ακούσει με προσοχή τα προβλήματά τους. Επίσης, στην πλειονότητά τους, οι τελωνειακοί υπάλληλοι εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την αυξημένη συμμετοχή των οικονομικών φορέων, παρότι μερικοί διατύπωσαν την επιφύλαξη ότι μια «υπερβολική» συμμετοχή των οικονομικών φορέων μπορεί ορισμένες φορές να αποβεί εις βάρος της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων.

Αντίθετα, οι οικονομικοί φορείς ήταν λιγότερο ενθουσιώδεις όσον αφορά τον πραγματικό αντίκτυπο της συνεργασίας στη μείωση των επιβαρύνσεων που υφίσταται το θεμιτό εμπόριο και στην απλούστευση και τον εκσυγχρονισμό των τελωνειακών διαδικασιών και διατυπώσεων. Ενώ πολλές δράσεις που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007 συνέβαλαν στη μείωση των επιβαρύνσεων για τους εμπορικούς φορείς (για παράδειγμα, η εφαρμογή του νέου μηχανογραφικού συστήματος διαμετακόμισης), υπήρξαν κριτικές σύμφωνα με τις οποίες τα περισσότερα νέα μέτρα και πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν στην Ευρώπη μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2009 επικεντρώνονταν κυρίως σε θέματα προστασίας και ασφάλειας, γεγονός που προκαλούσε συχνά επιπλέον επιβαρύνσεις για το εμπόριο. Ο σχετικά μικρός αριθμός κοινών δράσεων που προορίζονταν ρητά για την επίτευξη του στόχου της διευκόλυνσης του εμπορίου αποτελεί μία ακόμη ένδειξη ασυμμετρίας (παρότι πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές άλλες δράσεις που δεν συνδέονται ρητά με το στόχο αυτό είναι επίσης πιθανό να συνέβαλαν έμμεσα στη διευκόλυνση του εμπορίου).

Βοήθησε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 τις εθνικές τελωνειακές διοικήσεις να εργαστούν σαν να αποτελούσαν μία και μόνη διοίκηση;

Η αξιολόγηση κατέδειξε ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 συνέβαλε σημαντικά στο στόχο αυτό διευκολύνοντας την ενιαία εφαρμογή του τελωνειακού δικαίου, καθώς και την εναρμόνιση των μεθόδων εργασίας σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. Ο στόχος αυτός απέβλεπε στην εξασφάλιση ισοδύναμων αποτελεσμάτων σε όλα τα σημεία του τελωνειακού εδάφους και οι απαντήσεις των εμπορικών φορέων στην έρευνα επιβεβαίωσαν ότι οι τελωνειακές διοικήσεις των κρατών μελών της ΕΕ συνέβαλαν σημαντικά στην εκπλήρωση των καθηκόντων τους με τόσο αποτελεσματικό τρόπο σαν να αποτελούσαν μία και μόνη διοίκηση.

Το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 έχει συμβάλει αναμφισβήτητα στην προσέγγιση των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων και στην εναρμόνιση και τυποποίηση των διαδικασιών και προσεγγίσεων. Τα κοινά συστήματα ΤΠ που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007, η κοινή προσέγγιση κατάρτισης και τα μέσα ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning) αποτελούν απτά παραδείγματα. Σε πιο «ανθρώπινο» επίπεδο, οι δράσεις του προγράμματος Τελωνεία 2007 διευκολύνουν την ανταλλαγή των γνώσεων, των εμπειριών, των βέλτιστων πρακτικών, καθώς και των προσωπικών επαφών πέραν των εθνικών συνόρων. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλουν επίσης στον καλύτερο συντονισμό των εργασιών που διεξάγουν οι τελωνειακές διοικήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Βοήθησε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 τα νέα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες στη ενταξιακή διαδικασία και στην προετοιμασία τους για την προσχώρηση;

Με βάση τις απαντήσεις που έχουν ληφθεί από τις τελωνειακές διοικήσεις των νέων κρατών μελών και των ίδιων των υποψήφιων χωρών, το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 συνέβαλε σημαντικά στην ένταξή τους και στην προετοιμασία προσχώρησής τους στην ΕΕ (οι περισσότερες ανέφεραν ότι το πρόγραμμα συνέβαλε «πολύ» στην επίτευξη του στόχου αυτού). Η περιπτωσιολογική μελέτη επιβεβαίωσε ότι οι τελωνειακοί υπάλληλοι στα νέα κράτη μέλη είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 και έχουν υπογραμμίσει τη χρησιμότητά του για την ανταλλαγή των γνώσεων, την ανταλλαγή εμπειριών και μεθόδων και για τη διαδικτύωση εν γένει.

Η στήριξη που έχει παράσχει το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 για την προσχώρηση και την ένταξη νέων κρατών μελών προέρχεται κυρίως από τρεις τύπους πρωτοβουλιών:

- πολλές δράσεις που προορίζονταν ειδικά για τα νέα κράτη μέλη και/ή τις υποψήφιες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των έργων συγκριτικής αξιολόγησης και τεχνικής στήριξης). Οι πρωτοβουλίες αυτές είχαν πολλές φορές θετικό αντίκτυπο στην ενίσχυση των ικανοτήτων και στην υιοθέτηση πιο αποτελεσματικών προσεγγίσεων και διαδικασιών·

- οι υποψήφιες χώρες είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και στις διάφορες ομάδες εργασίας και έργων (που δεν αφορούσαν τη διεύρυνση), σε σεμινάρια κ.λπ., από το πρώτο ήδη στάδιο της διαδικασίας προσχώρησης. Το γεγονός αυτό δίνει στα μελλοντικά κράτη μέλη μια πρώτη εικόνα της νομοθεσίας, των διαδικασιών, των διατυπώσεων της ΕΕ, καθώς και της εφαρμογής τους, και τους επιτρέπει να αρχίσουν να ενημερώνουν και να προσαρμόζουν τους κανόνες και τις διαδικασίες τους πριν ακόμη προσχωρήσουν επίσημα στην ΕΕ·

- τα διάφορα συστήματα ΤΠ που αναπτύχθηκαν με την υποστήριξη του προγράμματος Τελωνεία 2007 και οι δραστηριότητες που ανελήφθησαν για την υποστήριξη της εφαρμογής τους και για την κατάρτιση των χρηστών, συνέβαλαν επίσης στην ομαλή ένταξη των τελωνειακών διοικήσεων των νέων κρατών μελών.

Σε ποιο βαθμό συνέβαλαν τα συστήματα ΤΠ στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος;

Στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007, σημειώθηκε αλματώδης πρόοδος για τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας πολυάριθμων συστημάτων ΤΠ. Μέχρι σήμερα, όλα τα συστήματα που αξιολογήθηκαν φαίνεται ότι λειτουργούν ομαλά και ο υψηλός βαθμός ικανοποίησης των χρηστών αποτελεί απόδειξη της χρησιμότητάς τους. Τούτο δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχουν εξαλειφθεί όλα τα προβλήματα· η αξιολόγηση έχει εντοπίσει ορισμένες αδυναμίες συγκεκριμένων συστημάτων ΤΠ, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Συνολικά, τα αποτελέσματα αξιολόγησης δείχνουν ότι τα συστήματα ΤΠ συνέβαλαν σημαντικά στην πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων ΙΙ (διευκόλυνση του εμπορίου) και ΙΙΙ (ισοδύναμα αποτελέσματα/υποδομή) του προγράμματος. Όσον αφορά τους πρώτους στόχους, φαίνεται ότι το νέο μηχανογραφικό σύστημα διαμετακόμισης (NCTS) είχε τη μεγαλύτερη συμβολή, με την απλούστευση και την επίσπευση του καθεστώτος διαμετακόμισης τόσο για τους εμπορικούς φορείς όσο και για τις διοικήσεις των συμμετεχουσών χωρών. Ορισμένα δασμολογικά συστήματα — ιδίως το σύστημα πληροφοριών για το ολοκληρωμένο δασμολόγιο της Κοινότητας (TARIC) και το ευρωπαϊκό σύστημα δεσμευτικών δασμολογικών πληροφοριών (EBTI) — είχαν επίσης θετικό αντίκτυπο στη διευκόλυνση του εμπορίου με τη βελτίωση της διάθεσης των πληροφοριών και με την αύξηση της ασφάλειας δικαίου για τους εμπορικούς φορείς.

Όσον αφορά το στόχο Ι του προγράμματος (προστασία των συμφερόντων της Κοινότητας), αναγνωρίστηκε ευρέως ότι τα συστήματα ΤΠ (ιδίως τα δασμολογικά συστήματα) βελτίωσαν τη διάθεση των δεδομένων συμβάλλοντας στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας. Αντίθετα, η καταπολέμηση της απάτης δεν ήταν ο κύριος στόχος των συστημάτων ΤΠ, δεδομένου ότι η ανάπτυξη και η συντήρηση των συστημάτων ΤΠ που προορίζονται για την καταπολέμηση της απάτης καλύπτονται από άλλα νομικά μέσα[2]. Ωστόσο, με την πρόοδο της ανάπτυξης κοινού πλαισίου διαχείρισης κινδύνων, το σύστημα ηλεκτρονικού εντύπου πληροφοριών για τους κινδύνους (RIF) αναμένεται ότι θα συμβάλλει στο μέλλον, σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό, στη βελτίωση των τελωνειακών ελέγχων και, επομένως, στην αποτροπή των περιπτώσεων απάτης.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ

Οι τρεις τελευταίες ερωτήσεις αξιολόγησης αφορούσαν την αποτελεσματικότητα, τη χρησιμότητα και τη βιωσιμότητα του προγράμματος Τελωνεία 2007. Τα κυριότερα συμπεράσματα σχετικά με τις πτυχές αυτές συνοψίζονται στις ακόλουθες παραγράφους.

Θα μπορούσε το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 να είναι αποδοτικότερο και να έχει τα ίδια αποτελέσματα και τον ίδιο αντίκτυπο με μικρότερο κόστος;

Συνολικά, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης καταδεικνύουν ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 είναι αποτελεσματικό. Στο επίπεδο των κοινών δράσεων, τα μέσα που θεωρούνται πιο αποτελεσματικά από τους δικαιούχους (ιδίως από τις ομάδες εργασίας, τις ομάδες έργου και ανταλλαγές) είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται ευρύτερα και για τα οποία καταβάλλεται το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού. Από τις περιπτωσιολογικές μελέτες προέκυψε επίσης ότι οι δυνατότητες μείωσης του κόστους ήταν ελάχιστες με βάση το δείγμα των 20 δράσεων που αξιολογήθηκαν λεπτομερώς. Είναι δυσκολότερο να αξιολογηθεί η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας της ανάπτυξης και της στήριξης των διαφόρων συστημάτων ΤΠ στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007. Ωστόσο, σύμφωνα με τις απαντήσεις των χρηστών και των δικαιούχων, υπάρχει γενική ικανοποίηση για τα συστήματα ΤΠ και θεωρείται ότι ο αντίκτυπός τους δικαιολογεί το κόστος τους.

Οι δικαιούχοι του προγράμματος έκριναν επίσης ότι οι δομές διαχείρισης και οι διαδικασίες του προγράμματος λειτουργούν ικανοποιητικά. Ωστόσο, πολλές συμμετέχουσες χώρες θεωρούν ότι οι διαθέσιμοι (ανθρώπινοι ιδίως) πόροι σε εθνικό επίπεδο για τη διαχείριση και το συντονισμό δεν αρκούν για να μπορέσουν να αξιοποιηθούν πλήρως τα δυνητικά οφέλη του προγράμματος Τελωνεία 2007.

Τέλος, μόνο το 60% περίπου του προβλεπόμενου για τα πρόγραμμα Τελωνεία 2007 προϋπολογισμού δαπανήθηκε στην πράξη έως το τέλος του 2007. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα κονδύλια που δεσμεύθηκαν για το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 προβλέπεται να διατεθούν το 2008 και το 2009 (στο πλαίσιο πιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων που έχουν συναφθεί δυνάμει του προγράμματος Τελωνεία 2007, κυρίως για υπηρεσίες πληροφορικής), το συνολικό ποσό των δαπανών θα παραμείνει σαφώς κάτω από το μέγιστο διαθέσιμο κονδύλιο του προϋπολογισμού. Τούτο οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι το κόστος της ανάπτυξης και της στήριξης των συστημάτων ήταν αισθητά χαμηλότερο απ’ό,τι είχε προβλεφθεί. Το γεγονός αυτό οφείλεται πιθανώς σε συνδυασμό διαφόρων παραγόντων που δυσχεραίνουν την άντληση συγκεκριμένων συμπερασμάτων ως προς την αποδοτικότητα του προγράμματος. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 επέτυχε τους στόχους του με κόστος 95 εκατ. ευρώ περίπου μέχρι σήμερα και όχι με το προβλεπόμενο ποσό των 165,55 εκατομμυρίων ευρώ. Στο κόστος αυτό πρέπει να προστεθούν πρόσθετες δαπάνες για τα επόμενα έτη, της τάξης των 10 έως 15 εκατ. ευρώ.

Αντιστοιχούσαν τα αποτελέσματα στις εντοπισθείσες ανάγκες και στα προς επίλυση προβλήματα;

Η αξιολόγηση κατέδειξε ότι τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν από το πρόγραμμα αντιστοιχούν, σε μεγάλο βαθμό, στις εντοπισθείσες ανάγκες και στα προς επίλυση προβλήματα, λόγω του γεγονότος ότι:

α) οι τέσσερις κύριοι στόχοι του προγράμματος Τελωνεία 2007 είναι κατάλληλοι και αφορούν σημαντικές ανάγκες και προτεραιότητες των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων των συμμετεχουσών χωρών· απ'ό,τι φαίνεται, δεν υπάρχουν άλλες σημαντικές ανάγκες που θα έπρεπε να είχαν καλύψει οι συμμετέχουσες χώρες·

β) τα αποτελέσματα του προγράμματος Τελωνεία 2007 συνέβαλαν (εν μέρει) στην επίτευξη και των τεσσάρων στόχων του προγράμματος (βλ. παραπάνω).

Επομένως, η χρησιμότητα του προγράμματος ήταν μεγάλη. Με την παροχή μηχανισμών, εργαλείων και διαδικασιών σε όλους τους φορείς που αφορά ο τελωνειακός τομέας στην ΕΕ για να μπορέσουν, από κοινού, να εξετάζουν, να συζητούν και να επιλύουν σημαντικά προβλήματα σχετικά με την τελωνειακή νομοθεσία και διαδικασίες, το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 βοήθησε σαφώς τις εθνικές τελωνειακές διοικήσεις να σημειώσουν πρόοδο στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για να εργαστούν σαν να αποτελούσαν μία και μόνη διοίκηση. Το πρόγραμμα συνέβαλε επίσης σημαντικά στην προετοιμασία για τη διεύρυνση και ένταξη νέων κρατών μελών, καθώς και στην προστασία των συμφερόντων της Κοινότητας. Τέλος, παρότι είναι ασαφές αν, σε τελική ανάλυση, τα μέτρα που υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007 συνέβαλαν στη διευκόλυνση του εμπορίου, είναι βέβαιο ότι το πρόγραμμα επέτρεψε να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις που θίγουν το θεμιτό εμπόριο σε ορισμένους τομείς και να μειωθούν οι πρόσθετες επιβαρύνσεις που επιβάλλουν ορισμένα νέα μέτρα που αποβλέπουν στην ενίσχυση της προστασίας και ασφάλειας.

Θα διαρκέσουν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα οι επιπτώσεις του προγράμματος Τελωνεία 2007;

Το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 έχει οδηγήσει αναμφισβήτητα σε πολλά συγκεκριμένα αποτελέσματα, των οποίων οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Τα κυριότερα παραδείγματα των εν λόγω βιώσιμων αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν: τα σχέδια κειμένων που καταρτίζουν οι ομάδες εργασίας δυνάμει του προγράμματος Τελωνεία 2007, τα οποία αποτελούν μέρος της νομοθεσίας που έχει θεσπιστεί ή πρόκειται να θεσπιστεί· μια σειρά επιχειρησιακών συστημάτων ΤΠ, των οποίων η ανάπτυξη και εφαρμογή κατέστησαν δυνατές χάρη σε δραστηριότητες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007· και τα προγράμματα ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning) που έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται ήδη σε διάφορα κράτη μέλη.

Ωστόσο, η πλήρης υλοποίηση των δυνητικών θετικών επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη συνέχεια του προγράμματος. Το πρόγραμμα παρέχει έναν βασικό μηχανισμό που σκοπό έχει να συνοδεύει, να εξετάζει από κοινού και να αναπτύσσει ήδη διεξαγόμενες και νέες δραστηριότητες στον τελωνειακό τομέα (είτε αυτές είναι νομικές, διαδικαστικές, τεχνολογικές, πολιτικές ή άλλες), και, σε τελική ανάλυση, να βελτιώνει την ποιότητά τους, την αποτελεσματικότητα, τη συνοχή και την αποδοχή τους από τις συμμετέχουσες χώρες και τους οικονομικούς φορείς. Μια διακοπή του προγράμματος για τα Τελωνεία θα μπορούσε να προβληματίσει σοβαρά τους δικαιούχους και τα ενδιαφερόμενα μέρη ως προς το επίπεδο της μεταξύ τους συνεργασίας και συντονισμού, γεγονός που θα απέβαινε εις βάρος της περαιτέρω προόδου για την επίτευξη όλων των στόχων του προγράμματος Τελωνεία 2007.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Γενικές συστάσεις

Η τελική αξιολόγηση επιβεβαίωσε ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 είχε θετικές επιπτώσεις στο έργο των τελωνείων στην Ευρώπη. Οι δικαιούχοι και οι ενδιαφερόμενοι φορείς είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από το πρόγραμμα αυτό, το οποίο συμβάλλει με αποτελεσματικό τρόπο (σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ σημαντικό) στην επίτευξη όλων των κύριων στόχων του. Επομένως, η τελική αξιολόγηση επιβεβαιώνει ό,τι είχε ήδη αναφερθεί στην ενδιάμεση αξιολόγηση — δηλαδή την ανάγκη συνέχισης του προγράμματος για το πρόγραμμα Τελωνεία 2007. Για να διασφαλιστεί ότι το ή τα διάδοχα προγράμματα θα λειτουργούν με εξίσου ομαλό και αποτελεσματικό τρόπο, θα πρέπει:

- να διατηρήσουν την προσέγγιση διαχείρισης που βασίζεται στους στόχους, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι όλες οι δραστηριότητες αποβλέπουν στην επίτευξη σαφώς καθορισμένων στόχων, σε συνάρτηση με τους γενικούς στόχους του προγράμματος και να διευκολύνουν την παρακολούθηση και την αξιολόγηση·

- να επανεξετάσουν τον κατάλογο των προτεραιοτήτων και επιμέρους προτεραιοτήτων με σκοπό τη διατήρηση της ισχύος της προσέγγισης αυτής που βασίζεται στους στόχους, με σαφή ιεράρχηση των ενδεδειγμένων και εφικτών στόχων. Ορισμένες προτεραιότητες του προγράμματος Τελωνεία 2007 μπορεί να μην είναι πλέον επίκαιρες, ενώ άλλες είναι πιθανώς υπερβολικά ασαφείς ή εξειδικευμένες·

- να βελτιώσουν την προβολή και τη χρησιμότητα του ετησίου προγράμματος εργασιών, βασιζόμενα σ'αυτό για τον καθορισμό πολύ σαφών βασικών προτεραιοτήτων για το επόμενο έτος (αντί να εξετάζουν απλώς όλους τους στόχους και τις προτεραιότητες του προγράμματος δράσης)·

- να εξακολουθήσουν να καταφεύγουν σε μεγάλο βαθμό στις ομάδες έργου/εργασίας και στις ανταλλαγές, που διαπιστώθηκε από τους δικαιούχους ότι αποτελούν τους αποτελεσματικότερους τύπους δράσης, και που, όταν είναι σαφώς στοχοθετημένοι, έχουν αποδείξει ότι μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ χρήσιμα, απτά και συγκεκριμένα αποτελέσματα·

- διάφοροι άλλοι τύποι κοινών δράσεων (συμπεριλαμβανομένων των σεμιναρίων, των συγκριτικών αναλύσεων, κ.λπ.) μπορούν επίσης να αποβούν ιδιαίτερα χρήσιμοι σε συγκεκριμένες περιστάσεις, αλλά η επιτυχία τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο οργάνωσής τους. Ειδικότερα, θα ήταν σκόπιμο να επανεξετάζονται οι κατευθυντήριες γραμμές του προγράμματος Τελωνεία 2007 για τις συγκριτικές αναλύσεις, ούτως ώστε να αντιμετωπίζονται οι εντοπισθείσες κατά την αξιολόγηση αδυναμίες στη χρήση του εργαλείου αυτού.

Ειδικοί τομείς

Η αξιολόγηση έχει εντοπίσει ορισμένα προβλήματα όσον αφορά ειδικούς τομείς, τα οποία πρέπει να επιλυθούν. Για να μπορέσουν να εξακολουθήσουν να βασίζονται στη μέχρι σήμερα πρόοδο και να κατορθώσουν να επιλύσουν τα σημαντικότερα προβλήματα των ενδιαφερομένων μερών, το ή τα διάδοχα προγράμματα του προγράμματος Τελωνεία 2007 θα πρέπει:

- να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στη διευκόλυνση του εμπορίου. Ο στόχος αυτός είναι βασικός για τους εμπορικούς φορείς καθώς και για τις εθνικές τελωνειακές διοικήσεις πολλών συμμετεχουσών χωρών, αλλά έχει τύχει σχετικά μικρότερης προσοχής στο πλαίσιο του προγράμματος Τελωνεία 2007 (σε σύγκριση με τους άλλους κύριους στόχους). Για να επιτρέψουν να μειωθούν στο ελάχιστο οι επιβαρύνσεις που θίγουν το θεμιτό εμπόριο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό:

- να διασφαλίσουν την έγκαιρη ανάπτυξη της πρωτοβουλίας «ηλεκτρονικά τελωνεία» και να αποφύγουν την επιβράδυνση της διαδικασίας πριν αρχίσουν να γίνονται πραγματικότητα τα οφέλη για τους οικονομικούς φορείς·

- να δώσουν προτεραιότητα στις δραστηριότητες που αφορούν τις ενιαίες άδειες, συμπεριλαμβανομένου του εξουσιοδοτημένου οικονομικού φορέα και των ενιαίων αδειών για απλουστευμένες διαδικασίες, και να εργαστούν για την πραγματικά ενιαία αναγνώριση και εφαρμογή των αρχών αυτών σε ολόκληρη την ΕΕ·

- να εξακολουθήσουν να ζητούν τη συμμετοχή των οικονομικών φορέων στις σχετικές κοινές δράσεις, ούτως ώστε να διασφαλίσουν ότι οι ανάγκες, οι εμπειρίες και οι απόψεις των εμπορικών φορέων αναγνωρίζονται και λαμβάνονται υπόψη στην ανάπτυξη νέων κανόνων, διαδικασιών, μέσων, κ.λπ.

- να αναλάβουν περαιτέρω εργασίες για την ανάλυση και διαχείριση των κινδύνων, έναν βασικό τομέα για τη βελτίωση και για την τυποποίηση των τελωνειακών ελέγχων και διαδικασιών και την αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης. Η συνέχιση των εργασιών όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των κινδύνων, τους δείκτες, τους κανόνες κ.λπ., καθώς και την εξεύρεση τρόπων για τη διευκόλυνση και τη μεγιστοποίηση της χρήσης τους από όλες τις εθνικές τελωνειακές διοικήσεις πρέπει να εστιάζεται κυρίως:

- στον προσδιορισμό των πολιτικώς ευαίσθητων στοιχείων της διαχείρισης κινδύνων (εν μέρει λόγω του γεγονότος ότι αυτό που είναι νόμιμο σε ένα κράτος μέλος μπορεί να είναι παράνομο σε ένα άλλο) και στην επίλυσή τους στα κατάλληλα επίπεδα·

- στη διατήρηση της έμφασης σε δραστηριότητες και πρακτικές πρωτοβουλίες που αποβλέπουν άμεσα στην περαιτέρω εναρμόνιση των προσεγγίσεων διαχείρισης των κινδύνων σε ολόκληρη την ΕΕ.

- να εξακολουθήσουν να επιδιώκουν και να εφαρμόζουν τη νέα κοινή προσέγγιση κατάρτισης διασφαλίζοντας συγχρόνως ότι η δημιουργία προγραμμάτων ηλεκτρονικής μάθησης ή συνδυασμού μαθησιακών μεθόδων δεν καθίσταται αυτοσκοπός, και ότι δεν αγνοούνται άλλοι τομείς δράσης. Επομένως, πρέπει:

- να αναληφθεί ανοιχτός διάλογος χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ της Επιτροπής και των συμμετεχουσών χωρών, ούτως ώστε να καθοριστούν οι προτεραιότητες για τα μελλοντικά έτη (συμπεριλαμβανομένων των λοιπών τομέων που έχουν σχέση με την κατάρτιση και που θα έπρεπε, σύμφωνα με την επιθυμία των συμμετεχουσών χωρών, να καλυφθούν από το πρόγραμμα)·

- να επανεξεταστούν και — ενδεχομένως — να προσαρμοστούν το περιεχόμενο, η συχνότητα, η διάρκεια και η δομή των συναντήσεων της ομάδας διαχείρισης της κατάρτισης, ούτως ώστε να μπορέσει η ομάδα αυτή να συμβάλει πιο ενεργά στο συντονισμό των δραστηριοτήτων του προγράμματος στον τομέα της κατάρτισης·

- να εξακολουθήσουν να βασίζονται στην επιτευχθείσα πρόοδο στον τομέα των συστημάτων ΤΠ, διερευνώντας περισσότερο και εξετάζοντας τομείς που πρέπει να βελτιωθούν και/ή νέες δραστηριότητες. Συγκεκριμένα,

- να αντιμετωπίζουν τις συγκεκριμένες προκλήσεις και αδυναμίες που έχει εντοπίσει η αξιολόγηση και που αφορούν κυρίως τα συστήματα ΤΠ που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος σε επίπεδο ΕΕ·

- να επιτύχουν την πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των διεπαφών με τους εμπορικούς φορείς για όλες τις τελωνειακές διαδικασίες. Η Επιτροπή πρότεινε κατά το παρελθόν κατευθυντήριες γραμμές για την εναρμόνιση των εν λόγω διεπαφών σε ολόκληρη την ΕΕ, και από την αξιολόγηση προέκυψε ότι περίπου το ήμισυ των συμμετεχουσών χωρών θεωρούσαν ότι το πρόγραμμα Τελωνεία 2007 θα μπορούσε ή θα έπρεπε να ενθαρρύνει περισσότερο την εναρμόνιση των διεπαφών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Συνοδευτικά μέτρα

Τέλος, υπάρχουν ορισμένα συνοδευτικά μέτρα τα οποία συνιστούν οι αξιολογητές για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος και τα οποία συμβάλλουν με τον τρόπο αυτό στην ικανότητα επίτευξης των στόχων του:

- να ενθαρρυνθούν οι συμμετέχουσες χώρες να διασφαλίσουν την παροχή ικανοποιητικού αριθμού πόρων για το συντονισμό, τη διαχείριση και τη διοίκηση του προγράμματος στο επίπεδο των εθνικών τελωνειακών διοικήσεων·

- να αναπτυχθούν δραστηριότητες επικοινωνίας που προορίζονται για το ενδιαφερόμενο θεσμικό κοινό (ιδίως τα αρμόδια για τα τελωνεία υπουργεία), ούτως ώστε να αυξηθεί η προβολή του προγράμματος Τελωνεία 2007 και να ευαισθητοποιηθεί περισσότερο η κοινή γνώμη για τον ρόλο του, τις δυνατότητες που προσφέρει και τις επιπτώσεις του (και με τον τρόπο αυτό, μεταξύ άλλων, να αυξηθούν οι δυνατότητες διάθεσης επαρκών πόρων)·

- να επανεξεταστούν οι δείκτες και τα μέτρα επιτυχίας που καθορίστηκαν στην αρχή του προγράμματος Τελωνεία 2007, με σκοπό να αποφασιστεί η κατάρτιση οριστικού καταλόγου κατάλληλων και εφικτών δεικτών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για τον έλεγχο και την αξιολόγηση του προγράμματος.

[1] Η ενδιάμεση αξιολόγηση ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2005. Βλ. έγγραφο εργασίας της Επιτροπής: «Έκθεση της Επιτροπής: Ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Τελωνεία 2007», SEC (2006) 35.

[2] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 515/97 του Συμβουλίου περί της αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των διοικητικών αρχών των κρατών μελών και της συνεργασίας των αρχών αυτών με την Επιτροπή με σκοπό τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των τελωνειακών και γεωργικών ρυθμίσεων (ΕΕ L82-22.03.1997) και σύμβαση βασιζόμενη στο άρθρο Κ.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τη χρήση της πληροφορικής στον τελωνειακό τομέα, που υπογράφηκε στις 26/07/1995 (Επίσημη Εφημερίδα C316, 27/11/1995 σ. 0034-0047).