Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή οργάνωση αγοράς του ρυζιού"

(COM(2003) 23 τελικό - 2003/0009 (CNS))

(2003/C 208/18)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2003, και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 25 Απριλίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση της κας Maria Luisa Santiago.

Κατά την 399η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Μαΐου 2003 (συνεδρίαση της 14ης Μαΐου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 74 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 9 αποχές την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στα πλαίσια της ενδιάμεσης αναθεώρησης του Προγράμματος Δράσης 2000, η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση του ισχύοντος κανονισμού για την κοινή οργάνωση αγοράς του ρυζιού(1) ως εξής:

- Εφάπαξ μείωση της τιμής παρέμβασης κατά 50 %, στην τιμή των 150 EUR/τόνο, σύμφωνα με τις τιμές στην παγκόσμια αγορά.

- Αύξηση των σημερινών άμεσων ενισχύσεων από 52 EUR/τόνο σε 177 EUR/τόνο, με την εξής κατανομή:

- 102 EUR/τόνο για την ενιαία ενίσχυση ανά εκμετάλλευση, βάσει των ιστορικών δικαιωμάτων εντός των ορίων μιας μέγιστης εγγυημένης έκτασης.

- 75 EUR/τόνο ως ειδική ενίσχυση για την καλλιέργεια ρυζιού, τα οποία θα πολλαπλασιάζονται επί την απόδοση στην κάθε χώρα, όπως θεσπίστηκε κατά τη μεταρρύθμιση του 1995.

- Περιορισμός της μέγιστης εγγυημένης έκτασης από 433423 εκτάρια σε 392801 εκτάρια.

- Αντικατάσταση του συστήματος δημόσιας παρέμβασης από ένα σύστημα ιδιωτικής αποθεματοποίησης, σύμφωνα με κανόνες που θα ορίσει η επιτροπή διαχείρισης, το οποίο και θα ενεργοποιείται όταν η τιμή της αγοράς πέφτει κάτω από την τιμή στήριξης (150 EUR/t) για περισσότερο από δύο συνεχόμενες εβδομάδες.

- Εφαρμογή ενός ειδικού μέτρου όταν η μέση τιμή αγοράς του αναποφλοίωτου ρυζιού (paddy) είναι κατώτερη από 120 EUR/τόνο για δύο συνεχόμενες εβδομάδες και είναι πιθανό να παραμείνει κατώτερη από την τιμή αυτή.

- Εισαγωγή συστήματος προοδευτικής μείωσης των ενισχύσεων, στις οποίες θα επιβληθεί ποσοστό μείωσης μεταξύ 1 % το 2006 και 19 % το 2012, ανάλογα με τις δέσμες και με τις διάφορες περιόδους και στάδια εφαρμογής.

1.2. Η Επιτροπή στηρίζει την πρόταση αυτή στην εκτίμηση ότι η σημερινή αγορά του ρυζιού στην Κοινότητα παρουσιάζει σοβαρή έλλειψη ισορροπίας, η οποία οφείλεται στην αύξηση και της εγχώριας παραγωγής και των εισαγωγών.

1.2.1. Ως αποτέλεσμα μιας προβλέψιμης αύξησης των εισαγωγών από τρίτες χώρες, λόγω της εφαρμογής της Συμφωνίας "Όλα πλην όπλων", η Επιτροπή προβλέπει ότι "η τρέχουσα ανισορροπία θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο και πιθανώς θα φθάσει σε μη ανεκτό επίπεδο, στη διάρκεια των προσεχών ετών" (υπό εξέταση πρόταση).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή επιχειρεί τη "δημιουργία, ως αντιστάθμιση [για την πτώση των τιμών], μιας εισοδηματικής ενίσχυσης ανά εκμετάλλευση και μιας ειδικής για την καλλιέργεια ενίσχυσης που αντικατοπτρίζει το ρόλο της παραγωγής ρυζιού στις παραδοσιακές περιοχές παραγωγής"(2). Η αναγνώριση αυτή είναι θετική, αλλά κρίνεται ανεπαρκής σε συνάρτηση με τον όλως ιδιαίτερο και αναντικατάστατο ρόλο της καλλιέργειας αυτής από περιβαλλοντική άποψη.

2.1.1. Το ρύζι που παράγεται στην ΕΕ είναι συγκεντρωμένο σε πολύ ιδιαίτερες γεωγραφικές ζώνες, κοντά στο δέλτα ποταμών και σε περιοχές υγρές, επίπεδες και με ανεπαρκή εσωτερική αποστράγγιση. Το σύστημα του πλημμυρίσματος, που είναι χαρακτηριστικό της καλλιέργειας αυτής, εμποδίζει την άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα, που κοντά στις εκβολές των ποταμών περιέχει αλμυρά ύδατα, αποτρέποντας έτσι την υποβάθμιση της δομής του εδάφους και το διαχωρισμό της αργίλου. Το καλυμμένο με ύδατα έδαφος προσελκύει μια τυπική αποδημητική πανίδα, όπως πελαργούς, σταχτοτσικνιάδες, φοινικόπτερους, νεροπουλάδες και μπεκατσίνια, που επιλέγουν τους ορυζώνες ως φυσικό τους βιότοπο. Η χλωρίδα που συνδέεται με τους ορυζώνες είναι επίσης ιδιαίτερη και η διατήρησή της εξασφαλίζεται επίσης με τη διατήρηση υγρών περιοχών μέσω της καλλιέργειας ρυζιού. Το πλούσιο οικοσύστημα των ορυζώνων έχει μια αδιαμφισβήτητη αξία, από άποψη φυσικού κάλλους και κυνηγετικού ενδιαφέροντος. Σημαντικές εκτάσεις ορυζώνων βρίσκονται στο εσωτερικό Φυσικών Πάρκων και Προστατευόμενων Περιοχών, συμβιώνοντας με αυτές και συνιστώντας, σε πολλές περιπτώσεις, το στήριγμα των οικοσυστημάτων αυτών, που αποτελούν αντικείμενο ειδικής προστασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

2.1.2. Η συγκέντρωση της καλλιέργειας σε ειδικές ζώνες, το εργατικό δυναμικό που απασχολεί, ο μηχανολογικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται και το γεγονός ότι πρόκειται για εποχιακή καλλιέργεια που παρέχει στους αγρότες τη δυνατότητα να ασκούν και άλλες δραστηριότητες, δημιουργεί μια πολυλειτουργική αγροτική κοινότητα συνδεδεμένη και εξαρτώμενη από την καλλιέργεια του ρυζιού, χωρίς την οποία θα αποδιαρθρωθεί. Ο οικονομικός ιστός των αγροτικών αυτών περιοχών περιλαμβάνει, πέρα από τις οικογένειες των γεωργών, τους Συνεταιρισμούς, τις επιχειρήσεις λιπασμάτων και παρασιτοκτόνων, τις επιχειρήσεις μηχανημάτων και εξοπλισμού, τις βιομηχανίες αποφλοίωσης, και όλα αυτά εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από την καλλιέργεια του ρυζιού. Οι περιοχές των ορυζώνων συνδέονται επίσης με αρδευτικές κοινότητες που διαχειρίζονται περιμέτρους άρδευσης οι οποίες δημιουργήθηκαν με βάση την παραγωγή του ρυζιού και προσαρμόστηκαν σ' αυτήν και η διατήρηση και επιβίωση των οποίων θα τεθεί σε κίνδυνο με την εγκατάλειψη της καλλιέργειας αυτής. Η ενίσχυση της πολυλειτουργικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και η διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για τη διαρκή οικονομική ανάπτυξη των περιοχών. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις των περιοχών που παράγουν ρύζι αποτελούν τυπικό παράδειγμα ιδιαίτερων αγροτικών κοινοτήτων, με παραδοσιακή οικονομική βάση και τρόπους ζωής, όπου οι συνέπειες της εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής θα έχουν πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια και όπου η κοινωνική συνοχή απειλείται σοβαρά.

2.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι προτάσεις της Επιτροπής δεν είναι κατάλληλες για να αποτρέψουν ένα μέλλον μη ανεκτό για την καλλιέργεια αυτή, όπως η ίδια προβλέπει.

2.3. Πράγματι, η πρόταση να προσαρμοστεί η τιμή του κοινοτικού ρυζιού στην τιμή του ρυζιού που εισάγεται από τις ΛΑΧ (λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες), με στόχο να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα του ρυζιού που παράγεται εντός της ΕΕ, δεν θα μπορέσει να εφαρμοστεί στην πράξη εάν διατηρηθεί σε ισχύ το σημερινό σύστημα υπολογισμού των δασμών που εφαρμόζονται για την εισαγωγή στην ΕΕ.

2.3.1. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η οποιαδήποτε τροποποίηση της ΚΟΑ του ρυζιού θα πρέπει να εφαρμοστεί παράλληλα με την αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος των μεταβλητών εισαγωγικών δασμών από σταθερούς δασμούς, ούτως ώστε να καταργηθεί η ισχύουσα σύνδεση μεταξύ της τιμής παρέμβασης και του επιπέδου των εισαγωγικών δασμών. Η όποια μεταρρύθμιση θα πρέπει να προβλέπει τις εσωτερικές συνέπειες για την γεωργία των κρατών μελών, θα πρέπει όμως επίσης να προωθεί τη μελέτη της επίδρασης των διεθνών συμφωνιών που έχουν συναφθεί και που πρόκειται να συναφθούν στα πλαίσια του ΠΟΕ. Η μελέτη πρέπει να εξετάσει τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας "Όλα πλην όπλων" στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όσον αφορά το εισόδημα των παραγωγών, τη δημιουργία απασχόλησης και την επανεπένδυση των κερδών, προκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της εν λόγω πρωτοβουλίας

2.3.2. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις του Κύκλου της Ουρουγουάης, οι τιμές αναφοράς που χρησιμοποιήθηκαν για το ρύζι ήταν οι ίδιες με των λοιπών σιτηρών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κόστος της πρώτης επεξεργασίας. Ο διορθωτικός μηχανισμός που επεβλήθη τότε - το εισαγωγικό σημείωμα 7 - κατέληξε στη σημερινή έλλειψη ισορροπίας στον κλάδο(3). Πράγματι, με το σύστημα αυτό, η οποιαδήποτε μείωση της τιμής παρέμβασης συνεπάγεται αυτόματη μείωση, περισσότερο από αναλογική, στους εισαγωγικούς δασμούς.

2.3.3. Από τις περιστάσεις αυτές επωφελήθηκε το ρύζι basmati, οι εισαγωγές του οποίου αυξήθηκαν από 60000 τόνους σε 200000 τόνους. Καλυπτόμενα από το σύστημα αυτό, εισήχθησαν στην ευρωπαϊκή αγορά ρύζια με χαρακτηριστικά παρόμοια με το basmati, κατώτερης όμως ποιότητας, και η αυθεντικότητα των οποίων είναι δύσκολα ελέγξιμη.

2.3.4. Η πρωτοβουλία "Όλα πλην όπλων" ήταν μια πολιτική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έλαβε υπόψη τις συνέπειές της για την ευρωπαϊκή καλλιέργεια ρυζιού και που θα δημιουργήσει δυνατότητες εισαγωγής ρυζιού άλλων προελεύσεων, χωρίς πραγματικά οφέλη για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

2.4. Σε παγκόσμια κλίμακα, η ευρωπαϊκή παραγωγή ρυζιού είναι ανάξια λόγου, δεδομένου ότι δεν φθάνει ούτε στο 0,4 % της παγκόσμιας παραγωγής· πρόκειται εντούτοις για μια αγορά που συγκεντρώνει το διεθνές ενδιαφέρον, κυρίως λόγω των δυνατοτήτων αύξησης της κατανάλωσης που διαπιστώνεται στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Η Ταϊλάνδη είναι ο πρώτος εξαγωγέας ρυζιού παγκοσμίως και ακολουθούν το Βιετνάμ, η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες, αν και βρίσκονται στην τέταρτη θέση, διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στον καθορισμό και την εξέλιξη των τιμών. Το ρύζι είναι ένα από τα διαπραγματεύσιμα στο χρηματιστήριο του Σικάγο προϊόντα και πολλοί επενδυτές αγοράζουν και πωλούν ρύζι το οποίο δεν έχουν την πρόθεση να καλλιεργήσουν, αποκλειστικά ως επένδυση, κερδοσκοπώντας με την αύξηση των τιμών και τη δυνατότητα μεταπώλησης με κερδοσκοπία επί των τιμών. Οι διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής του ρυζιού αποτελούν αντικείμενο σημαντικής κερδοσκοπίας και ενδέχεται να μην έχουν καμία σχέση με την κατάσταση του ρυζιού στην Ευρώπη.

2.4.1. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ρύζι παράγεται αποκλειστικά στη λεκάνη της Μεσογείου και μόνο σε περιορισμένες ζώνες, όπως προαναφέρεται. Έτσι, η παραγωγή ρυζιού απασχολεί ορισμένες μόνο περιφέρειες και τείνει να θεωρείται δευτερεύουσα από τις ίδιες τις εθνικές και κοινοτικές αρχές, παρά την τεράστια σημασία που παρουσιάζει για τον πληθυσμό των περιοχών παραγωγής.

2.4.2. Παρότι οι μεταποιητικές βιομηχανίες βρίσκονται κοντά στις ζώνες παραγωγής, και συχνά είναι οργανωμένες με τη μορφή συνεταιρισμών παραγωγών, υπάρχει στην Κοινότητα μια κατάσταση που έχει ιδιαίτερη σημασία: η ύπαρξη βιομηχανίας αποφλοίωσης ρυζιού στις μη παραγωγούς χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Οι χώρες αυτές έχουν συμφέρον να είναι χαμηλές οι τιμές της πρώτης ύλης και να διατηρηθούν τα μέτρα προστασίας του επεξεργασμένου ρυζιού.

2.4.3. Οι περιστάσεις αυτές οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των εισαγωγών, με αποτέλεσμα τη βαθμιαία αύξηση της ποσότητας ρυζιού που υπόκειται σε παρέμβαση.

2.5. Ολόκληρο το σκεπτικό της πρότασης επικεντρώνεται στο πρόβλημα της παρέμβασης και των δημοσιονομικών πόρων που αυτή συνεπάγεται. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η κατάσταση αυτή πρέπει να επιλυθεί, πιστεύει όμως ότι οι προτεινόμενες λύσεις φαίνεται να προσανατολίζονται περισσότερο σε μετατροπή της καλλιέργειας και όχι στην προσαρμογή της. Είναι σκόπιμο να τονίσουμε ότι οι εκτάσεις καλλιέργειας ρυζιού, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, είναι δύσκολο να μεταστραφούν προς άλλες καλλιέργειες. Η μη οικονομική βιωσιμότητα της καλλιέργειας αυτής έχει ως λογικό αποτέλεσμα την εγκατάλειψη, με τις επακόλουθες επιπτώσεις από κοινωνική άποψη, καθώς και από την άποψη της απασχόλησης και της αγροτικής ανάπτυξης, πέρα από την ευθύνη για την καταστροφή του περιβάλλοντος που αυτή συνεπάγεται.

2.5.1. Η ποσότητα του αποθηκευόμενου ρυζιού με δημόσια παρέμβαση είναι υψηλή, με αποτέλεσμα μια έλλειψη ισορροπίας στην αγορά, η οποία δεν οφείλεται στην αύξηση της εσωτερικής παραγωγής, όπως αναφέρεται στην πρόταση. Η ευρωπαϊκή παραγωγή ρυζιού, σε αντίστοιχο επεξεργασμένου ρυζιού, σημείωσε πτώση κατά 14 % (από 1667000 τόνους το 1997/98 σε 1436000 τόνους το 2000/2001), ενώ η ευρωπαϊκή κατανάλωση ρυζιού αυξήθηκε κατά 31 % μεταξύ 1990 και 2000 και θα συνεχίσει να αυξάνεται με την ένταξη των νέων χωρών, οι οποίες δεν είναι παραγωγοί ρυζιού.

2.6. Οι μελέτες επίδρασης της πρότασης ενδιάμεσης αναθεώρησης της ΚΓΠ, τις οποίες η Επιτροπή ανέθεσε σε διάφορα Πανεπιστήμια, καταλήγουν σε αποκλίνοντα συμπεράσματα ως προς τις συνέπειες και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού ρυζιού. Ορισμένες μελέτες προβλέπουν ότι οι εισαγωγές θα αυξηθούν, ενώ άλλες διαβεβαιώνουν ότι θα μειωθούν. Εντούτοις, είναι όλες σύμφωνες όσον αφορά τη μείωση της ευρωπαϊκής παραγωγής, που ενδέχεται να φθάσει το 29 %, καμία όμως απ' αυτές δεν μελετά τις συνέπειες, είτε περιβαλλοντικές είτε κοινωνικο-οικονομικές για την καλλιέργεια ρυζιού(4).

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η προτεινόμενη πραγματική τιμή στήριξης, κατώτερη από το χαμηλότερο κόστος παραγωγής ρυζιού στην ΕΕ, δεν αντισταθμίζεται πλήρως με την αύξηση των ενισχύσεων, γεγονός που συνεπάγεται πτώση των εισοδημάτων των γεωργών. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι μια καλλιέργεια αναγκαία για τη διατήρηση μιας ιδιαίτερης πανίδας και χλωρίδας, καθώς και για την προστασία των ζωνών αλμυρών υδάτων, πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή. Η αντιστάθμιση πρέπει να ανέρχεται στο 100 % της μείωσης της τιμής, λαμβανομένου επιπλέον υπόψη του σημερινού επιπέδου απόδοσης. Η παρέμβαση, υπό τους σημερινούς όρους εφαρμογής, δεν προορίζεται αποκλειστικά και μόνο για τους παραγωγούς. Οποιοσδήποτε φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να προσφύγει σ' αυτή, αρκεί να παρουσιάσει το ρύζι σε επαρκείς παρτίδες και με τα απαιτούμενα ελάχιστα χαρακτηριστικά ποιότητας.

3.2. Η Επιτροπή προτείνει ένα σύστημα ιδιωτικής αποθεματοποίησης, το οποίο δεν προσδιορίζεται επακριβώς, και χωρίς τις μηνιαίες προσαυξήσεις, που έχουν σημαντικό ρόλο για τη ρευστότητα της αγοράς. Η ΕΟΚΕ φοβάται μήπως το νέο σύστημα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη έλλειψη ισορροπίας στις αγορές.

3.2.1. Η δημιουργία ενός συστήματος ιδιωτικής αποθεματοποίησης και ενός μηχανισμού προστασίας για την αντιμετώπιση της κατάστασης των τιμών πρέπει να διασαφηνιστεί και να εκτιμηθεί ποσοτικά. Δεν είναι ακόμη γνωστό ποιοι θα είναι οι μηχανισμοί διαχείρισης των ιδιωτικών αποθεμάτων.

3.2.2. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, αντί για τα περίπλοκα αυτά συστήματα, η αναποτελεσματικότητα των οποίων έχει ήδη διαπιστωθεί σε άλλους κλάδους, θα ήταν προτιμότερο να διατηρηθεί η κλασική παρέμβαση, στο επίπεδο της προτεινόμενης πραγματικής τιμής στήριξης, στα πλαίσια της οποίας και να καθοριστούν νέοι κανόνες που να επιτρέπουν την πρόσβαση στους παραγωγούς μόνο σε καταστάσεις κρίσης. "Για να αποτραπεί η σοβαρή διαταραχή της αγοράς του ρυζιού paddy κατά τους τελευταίους μήνες της περιόδου εμπορίας 2003/04"(5), η Επιτροπή περιορίζει την ποσότητα του ρυζιού που θα μπορούν να παραλάβουν οι οργανισμοί παρέμβασης σε 100000 τόνους. Το ρύζι όμως που θα διατεθεί στην αγορά κατά την περίοδο αυτήν, είναι το ρύζι που καλλιεργείται επί του παρόντος. Δεδομένου ότι η συγκομιδή του ρυζιού διεξάγεται μεταξύ Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου, είναι προφανές ότι η βιομηχανία θα επιχειρήσει να αγοράσει το ρύζι σε τιμές που θα πλησιάζουν πολύ την προτεινόμενη πραγματική τιμή στήριξης, και όχι την σημερινή τιμή παρέμβασης. Οι γεωργοί που, κατά την τωρινή περίοδο εμπορίας, λαμβάνουν ακόμη τις ισχύουσες ενισχύσεις, θα υποστούν δυσβάστακτες ζημίες. Ο μόνος τρόπος να αποτραπεί η κερδοσκοπία αυτή, είναι να διατηρηθεί η ισχύουσα παρέμβαση χωρίς περιορισμούς, για το μεταβατικό αυτό έτος.

3.3. Οι μέγιστες εγγυημένες εκτάσεις, που θεσπίστηκαν από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3072/95, είχαν αποτελέσει αντικείμενο προσεκτικής μελέτης. Η τροποποίησή τους -που στηρίζεται σε περιστασιακό περιορισμό της καλλιεργούμενης έκτασης, ασφαλώς λόγω αφύσικων κλιματικών μεταβολών, όπως λόγου χάρη η έλλειψη νερού σε ορισμένες ζώνες άρδευσης κατά το έτος 2000, που οφειλόταν σε εποχή υπερβολικής ξηρασίας- δεν είναι δικαιολογημένη, πόσο μάλλον που, με την προοπτική της διεύρυνσης, η κατανάλωση ρυζιού πρόκειται να αυξηθεί, σύμφωνα με τις μελέτες επίδρασης της Επιτροπής.

3.3.1. Η τροποποίηση αυτή, σε συνδυασμό με τη διατήρηση των κυρώσεων σε περίπτωση υπέρβασης των εκτάσεων στο πλαίσιο της ειδικής ενίσχυσης, αυξάνει τον κίνδυνο επιβολής των κυρώσεων αυτών, με τεράστιες ζημίες, ιδίως δε για τις μικρές εκμεταλλεύσεις, το βάρος των οποίων είναι σημαντικό στις περισσότερες από τις παραγωγούς χώρες. Συνεπώς, πρέπει να αντικατασταθεί το ισχύον σύστημα κυρώσεων από ένα γραμμικό σύστημα, όπως ισχύει και στις υπόλοιπες καλλιέργειες γεωργικών προϊόντων.

3.3.2. Πριν από την εφαρμογή του συστήματος κυρώσεων, θα έπρεπε να εφαρμοστεί ένα σχέδιο αντισταθμίσεως εκτάσεων μεταξύ των κρατών μελών, ετήσιο και μη δεσμευτικό για τα επόμενα έτη, για τις μη καλλιεργούμενες εκτάσεις, μέχρι την πλήρη αξιοποίηση της μέγιστης εγγυημένης έκτασης. Οι κυρώσεις θα πρέπει να επιβάλλονται στα κράτη μέλη που υπερέβησαν τη μέγιστη εγγυημένη έκταση, μόνον όταν σημειώνεται υπέρβαση και της μέγιστης εγγυημένης κοινοτικής έκτασης. Μόνον έτσι θα αξιοποιούνται τόσο το σύνολο του παραγωγικού δυναμικού της ΕΕ όσο και τα κονδύλια του προϋπολογισμού για τον εν λόγω τομέα.

3.4. Οι υγειονομικές, περιβαλλοντικές και εργασιακές ρυθμίσεις που ισχύουν για την παραγωγή ρυζιού της Κοινότητας θα πρέπει να εφαρμόζονται και στο ρύζι που εισάγεται από τρίτες χώρες, ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των τροφίμων στην Ευρώπη, και να αποτρέπεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός ή το ντάμπιγκ.

3.5. Η ενθάρρυνση της κατανάλωσης ρυζιού στην Κοινότητα πρέπει να συνεχιστεί, με δράσεις προώθησης που θα το προβάλλουν ως υγιεινό φυσικό προϊόν, η παραγωγή του οποίου συνδέεται με οικολογικούς βιότοπους, με ιδιαίτερη έμφαση στις ποικιλίες του τύπου Japonica.

3.6. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η παρούσα μεταρρύθμιση δεν ανταποκρίνεται στους προτεινόμενους στόχους για την εξισορρόπηση της αγοράς του ρυζιού και την ανάδειξη της καλλιέργειας αυτής ως ανταγωνιστικής στην παγκόσμια αγορά και πιστεύει ότι η αναθεώρηση των σημερινών κριτηρίων για τις εισαγωγές πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα κατά τις διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ.

3.7. Την άποψη αυτή συμμερίζεται και η ίδια η Επιτροπή, η οποία, στην ειδική επιτροπή γεωργίας της 23ης Ιουλίου 2002, επανέλαβε τη σύστασή της να τροποποιηθούν οι δεσμεύσεις της ΕΚ έναντι του ΠΟΕ σχετικά με τις εισαγωγές ρυζιού και να ληφθεί υπόψη η πρόθεση του Συμβουλίου να επανεξετάσει το ζήτημα αυτό πριν από τη λήξη του έτους.

4. Συμπεράσματα

- Το ρύζι είναι μια καλλιέργεια απαραίτητη για τη διαφύλαξη των οικοσυστημάτων των υγρών ζωνών, για τις οποίες δεν υπάρχουν εναλλακτικές γεωργικές χρήσεις.

- Οι γεωργοί πρέπει να λαμβάνουν αντισταθμίσεις που να καλύπτουν πλήρως την επιβαλλόμενη πτώση των τιμών.

- Το σύστημα παρέμβασης πρέπει να διατηρηθεί με τα σημερινά χαρακτηριστικά και το επίπεδο της τιμής παρέμβασης πρέπει να είναι η προτεινόμενη πραγματική τιμή στήριξης.

- Το καθεστώς των εισαγωγών πρέπει να είναι κατάλληλο για την επιβίωση του κλάδου, είτε από οικονομική άποψη είτε από άποψη επισιτιστικής ασφάλειας του πληθυσμού.

Βρυξέλλες, 14 Μαΐου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3072/95 του Συμβουλίου.

(2) Βλέπε 5η αιτιολογική σκέψη της Πρότασης κανονισμού 2003/0009 (CNS) - COM(2003) 23 τελικό.

(3) EE C 14 της 16.1.2001.

(4) ΓΔ Γεωργία - Μελέτες επίδρασης, Μάρτιος 2003.

(5) Βλέπε 27ο "Εκτιμώντας" της Πρότασης κανονισμού 2003/0009 (CNS) - COM(2003) 23 τελικό.