Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004 η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές της προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τα αναθεωρημένα στοιχεία που κοινοποίησε η Ελλάδα στις 30 Μαρτίου 2004, τα οποία δεν επικυρώθηκαν από την Ευρωστάτ, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε το 2003 στο 2,95% του ΑΕΠ. Μετά από επαφές μεταξύ της Ευρωστάτ και των ελληνικών αρχών στα τέλη του Απριλίου, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στις 5 Μαΐου νέα αναθεωρημένη κοινοποίηση στην οποία το έλλειμμα για το 2003 εκτιμάται στο 3,2% του ΑΕΠ. υπερβαίνει συνεπώς την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και είναι σημαντικά υψηλότερο από το έλλειμμα του 2002 (1,5% του ΑΕΠ). Επιπλέον, ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 103% και εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, η Επιτροπή κίνησε στις 19 Μαΐου 2004 τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα με την κατάρτιση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης [2].

[1] Οι εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

[2] Το πλήρες κείμενο της έκθεσης είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης [3].

[3] ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

Στη έκθεσή της βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η αύξηση του ελλείμματος στο 3,2% του ΑΕΠ το 2003, δηλαδή πάνω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, δεν οφειλόταν, κατά την έννοια του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, σε ασυνήθεις περιστάσεις εκτός του ελέγχου των ελληνικών αρχών, ούτε σε σοβαρή οικονομική ύφεση, η οποία ορίζεται στο σύμφωνο ως ετήσια πτώση του πραγματικού ΑΕΠ κατά τουλάχιστον 2%. Αντίθετα, το έλλειμμα σημειώθηκε υπό συνθήκες ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, με άνοδο 4,2% του πραγματικού ΑΕΠ το 2003, και θετικού κενού παραγωγής της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 πρέπει να συγκριθεί με το στόχο για έλλειμμα 0,9% του ΑΕΠ στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Δεκεμβρίου 2002. Η σημαντική αυτή διολίσθηση αποδίδεται σε μη επαναλαμβανόμενους παράγοντες (υπερβάσεις δαπανών για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων και αποζημιώσεις για ζημίες από δυσμενείς καιρικές συνθήκες), στις υψηλότερες πρωτογενείς δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες (κοινωνικές μεταβιβάσεις και μισθοί στο δημόσιο τομέα) και στην ανεπάρκεια των εσόδων του προϋπολογισμού (ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος και αναταξινόμηση ως χρηματοοικονομική πράξη μιας πληρωμής από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο στην κυβέρνηση). Όσον αφορά τις εξελίξεις το 2004, η έκθεση συμπέρανε ότι είναι πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα παραμείνει υψηλότερο από το 3% του ΑΕΠ, εάν δεν ληφθούν νέα μέτρα.

Στην έκθεση της Επιτροπής, η οποία βασίζεται στις εαρινές της προβλέψεις, επισημαίνεται ότι ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 103% του ΑΕΠ το 2003, υπερβαίνοντας κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Σημειώνεται επιπλέον ότι η Επιτροπή προβλέπει οριακή μόνο μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους στο 102,8% το 2004, επίπεδο υψηλότερο από το 98,3% του ΑΕΠ που ανήγγειλαν οι ελληνικές αρχές στις 4 Μαΐου 2004. Η έκθεση εκτιμά ότι τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και ο αργός ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης ορίζει ότι «η Επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε τη γνώμη της στις 2 Ιουνίου 2004, στην οποία εξέφρασε τη συμφωνία της με την εκτίμηση που παρουσιάζει η Επιτροπή στην έκθεσή της. Συμπέρανε ιδίως ότι οι δημοσιονομικές εξελίξεις το 2003 στην Ελλάδα επιβεβαίωσαν την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος κατά την έννοια και των δύο κριτηρίων που προβλέπει το άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό αυτών των ελλειμμάτων. Η εξέταση άλλων σχετικών παραγόντων, ιδίως της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημόσιων επενδύσεων δεν μεταβάλλουν την εκτίμηση βάσει των ίδιων των κριτηρίων. Η επιτροπή αυτή έκρινε επίσης ότι με τις σημερινές πολιτικές και προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα υπερβεί και το 2004 την τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη και ότι το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει το 2004 πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Επίσης, η επιτροπή αυτή έκρινε ότι τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και ο βραδύς ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής.

Αφού εξέτασε όλους τους σχετικούς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της, και έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής αυτής, η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα. Η γνώμη αυτή, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 2004, διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή συνιστά με την παρούσα στο Συμβούλιο να απευθύνει σύσταση στην Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος.

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 7,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

(2) Το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης βασίζεται στο στόχο της διασφάλισης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσου ενίσχυσης των προϋποθέσεων για τη σταθερότητα των τιμών και για μια ισχυρή και διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη που ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

(3) Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ της 17ης Ιουνίου 1997 για το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης καλεί επίσημα όλα τα μέρη, δηλαδή τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, να εφαρμόσουν με συνέπεια και έγκαιρα τη Συνθήκη και το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

(4) Το Συμβούλιο αποφάσισε στις [5 Ιουλίου 2004], σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα.

(5) Εφόσον αποφασίσει ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα, το Συμβούλιο απευθύνει ταυτόχρονα, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης και το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, σύσταση σε αυτό το κράτος μέλος προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος. Η σύσταση του Συμβουλίου πρέπει να ορίζει μέγιστη προθεσμία τεσσάρων μηνών εντός της οποίας η Ελλάδα οφείλει να λάβει αποτελεσματικά διορθωτικά μέτρα, καθώς και μια προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, η οποία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο διαπιστώθηκε το υπερβολικό έλλειμμα, εκτός εάν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις.

(6) Κατά την άποψη του Συμβουλίου, τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να εξασφαλίζουν διαρκή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης και να αποσκοπούν παράλληλα στην αύξηση της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών της χώρας και στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας της.

(7) Κατά τη διατύπωση των συστάσεων για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες: α) στις εαρινές της προβλέψεις του 2004, η Επιτροπή προέβλεψε ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει στο 3,2% το 2004 και στο 2,8% το 2005. Ωστόσο, οι προβλέψεις της Επιτροπής για το 2005 καταρτίστηκαν με βάση την υπόθεση αμετάβλητων οικονομικών πολιτικών και την εκτίμηση που κοινοποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2004 για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 2,95% του ΑΕΠ το 2003, το οποίο όμως αναθεωρήθηκε στο 3,2% του ΑΕΠ στις 4 Μαΐου 2004. β) προβλέπεται ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα φθάσει το 4% το 2004, ποσοστό συγκρίσιμο με το ρυθμό αύξησης 4,2% το 2003, και θα επιβραδυνθεί στο 3,3% το 2005 μετά την ολοκλήρωση των έργων για τους Ολυμπιακούς Αγώνες στο πρώτο εξάμηνο του 2004. Η επίδραση, στην παρούσα φάση, προσωρινών παραγόντων τόνωσης της ανάπτυξης αφήνει να διαφανεί το ενδεχόμενο επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας στο αμέσως προσεχές μέλλον. γ) σε ένα πλαίσιο ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και θετικού κενού παραγωγής, προβλέπεται ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα θα αυξηθεί το 2004, αντικατοπτρίζοντας τη διατήρηση του προκυκλικού χαρακτήρα της δημοσιονομικής πολιτικής στην Ελλάδα. δ) σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί οριακά μόνο από 103,0% του ΑΕΠ το 2003 σε 102,8% του ΑΕΠ το 2004 και σε 101,7% του ΑΕΠ το 2005, παραμένοντας συνεπώς πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους και ο βραδύς ρυθμός μείωσής του δημιουργούν ανησυχίες, ιδίως σε μια περίοδο υψηλών ρυθμών αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και θετικού και διευρυνόμενου κενού παραγωγής. ε) μετά την απόφαση της νέας κυβέρνησης να πραγματοποιήσει πλήρη δημοσιονομική απογραφή, οι ελληνικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση να επιλύσουν γρήγορα και σε στενή συνεργασία με την Ευρωστάτ τα εκκρεμή προβλήματα που σχετίζονται με την ποιότητα των στοιχείων για τα δημόσια οικονομικά. Υπάρχουν ενδείξεις ότι στη συνήθη κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου 2004 θα γίνουν νέες σημαντικές αναθεωρήσεις προς τα πάνω των ελλειμμάτων για το 2003 και τα προηγούμενα έτη. Είναι πιθανό ότι οι αναθεωρήσεις αυτές θα επηρεάσουν τις προβλέψεις για το έλλειμμα του 2004 και του 2005 και, συνεπώς, την έκταση των μέτρων που απαιτούνται για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

(8) Εάν οι μακροοικονομικές εξελίξεις είναι σύμφωνες με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, η εφαρμογή διορθωτικών μέτρων διαρθρωτικού κυρίως χαρακτήρα που θα ισοδυναμούν με μία τουλάχιστον εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σωρευτικά στην περίοδο 2004-2005, θα οδηγούσε στη μείωση του ελλείμματος κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% που ορίζει η Συνθήκη από το 2005 και μετά, εάν ληφθούν επίσης υπόψη οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις αναμενόμενες αναθεωρήσεις των στοιχείων για το έλλειμμα. Με την επιφύλαξη ότι οι αναθεωρήσεις αυτές δεν θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις βάσης, η λήψη το 2004 διορθωτικών μέτρων ισοδύναμων με το 0,5% του ΑΕΠ θα επέτρεπε τη μείωση του ελλείμματος κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% ήδη κατά το έτος αυτό.

ΣΥΝΙΣΤΑ:

- Οι ελληνικές αρχές πρέπει να θέσουν τέρμα στη σημερινή κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος όσο το δυνατόν ταχύτερα και το αργότερο το 2005 σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97. Το Συμβούλιο ορίζει την προθεσμία της 5ης Νοεμβρίου 2004 για τη λήψη από την ελληνική κυβέρνηση αποτελεσματικών μέτρων για το σκοπό αυτό.

- Για να εξασφαλιστεί ότι το υπερβολικό έλλειμμα θα έχει πραγματικά διορθωθεί το 2005 το αργότερο, τα διορθωτικά μέτρα που θα λάβουν οι ελληνικές αρχές πρέπει να έχουν διαρθρωτικό κυρίως χαρακτήρα και να ισοδυναμούν τουλάχιστον με 1% του ΑΕΠ σωρευτικά στην περίοδο 2004-2005, κατά προτίμηση κατανεμημένα σε ίσα μέρη μεταξύ των δύο ετών.

- Οι ελληνικές αρχές πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν ότι ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει με ικανοποιητικό ρυθμό την τιμή αναφοράς. ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους άλλους παράγοντες εκτός του καθαρού δανεισμού που επηρεάζουν το επίπεδο του χρέους.

- Οι ελληνικές αρχές πρέπει να βελτιώσουν τη συγκέντρωση και επεξεργασία των στοιχείων για τα δημόσια οικονομικά, προκειμένου να διορθώσουν τις σοβαρές ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στον τομέα αυτό.

Το Συμβούλιο καλεί επίσης τις ελληνικές αρχές να εξασφαλίσουν ότι η δημοσιονομική εξυγίανση για την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης θα συνεχιστεί με τη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου δημοσιονομικού ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, [5 Ιουλίου 2004].

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

...