26. 3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 75/13 
Γνωμοδότηση για την οικονομική και εμπορική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
της Λατινικής Αμερικής 
(90/C 75/03) 
Στις 29 Μαρτίου 1989, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, με βάση το άρθρο 20, 
παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού της, να επεξεργασθεί μια γνωμοδότηση για την οικονομική 
και εμπορική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Λατινικής Αμερικής. 
Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 19 Ιανουαρίου 
1990 με βάση την εισήγηση του κ. Vasco Cal. 
Στη 273η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 31ης Ιανουαρίου 1990) η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Ενώπιον των γεγονότων στην Ανατολική Ευρώπη, της 
διεθνούς ύφεσης και της εδραίωσης ενός κόσμου όπου κυ­
ριαρχεί η πολυμέρεια, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της 
υλοποιούν με τρόπο έντονο το έργο για την πλήρη εφαρμογή 
της Ενιαίας Πράξης, και χρειάζεται να καταδείξουν με σαφή­
νεια ότι οι φροντίδες τους στο ευρωπαϊκό επίπεδο δεν θα 
έχουν σαν συνέπεια παραμέληση των ευθυνών τους έναντι 
του υπόλοιπου κόσμου. 
Η οικονομική και εμπορική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊ­
κής Κοινότητας και της Λατινικής Αμερικής διέρχεται μια 
κρίσιμη καμπή. 
Εμπορικές σχέσεις 
1.1. Σε εμπορικό επίπεδο, το μερίδιο της Λατινικής Αμερι­
κής στο εμπόριο της Κοινότητας με το εξωτερικό μειώνεται 
σταθερά τα τελευταία έτη και ήδη ανέρχεται στο 5% του 
συνόλου. 
Η διάρθρωση των εισαγωγών προέλευσης Λατινικής Αμερι­
κής αποτελείται κυρίως από βασικά προϊόντα και τρόφιμα 
(60%) και καύσιμα (15%). Εξάλλου οι εξαγωγές της Κοινό­
τητας προς την Λατινική Αμερική περιλαμβάνουν κυρίως 
μηχανήματα και μεταφορικό υλικό (50%), και χημικά και 
μεταποιημένα προϊόντα (30%). 
Το μερίδιο της Κοινότητας στο εξωτερικό εμπόριο των 
χωρών της Λατινικής Αμερικής είναι σημαντικότερο, δεδομέ­
νου ότι ανέρχεται στο 20% περίπου του συνόλου και το 
εμπορικό υπόλοιπο είναι ευνοϊκό για την Λατινική Αμερική, 
που εξάγει προς την ΕΚ το 30% περίπου των πλεονασμάτων 
της. 
Η διαρθρωτική ασυμμετρία των ανταλλαγών με την Κοινό­
τητα — η Λατινική Αμερική εισάγει βιομηχανικά προϊόντα 
και εξάγει βασικά προϊόντα και καύσιμα — δημιουργεί μια 
εξαιρετικά επισφαλή κατάσταση λόγω των διακυμάνσεων των 
τιμών των βασικών προϊόντων και έχει σαν συνέπεια τη 
μεγάλη επιδείνωση των ανταλλαγών με την ΕΚ κατά τα τελευ­
ταία έτη. Εκτός από αυτούς τους παράγοντες και τις δυσχέρειες 
πρόσβασης στην αγορά που απορρέουν από αυτούς, διαπιστώ­
νεται ότι το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ) 
αφορά μόλις το 12% περίπου των εξαγωγών της Λατινικής 
Αμερικής προς την ΕΚ (για τις άλλες αναπτυσσόμενες χώρες 
το ΣΓΠ περιλαμβάνει το 70% του συνόλου των εξαγωγών). 
Το διαπεριφερειακό εμπόριο εξάλλου περιορίζεται στο 10% 
του συνόλου, είναι δηλαδή κατώτερο από το αντίστοιχο του 
1981 που έφθανε το 13%. 
Ανθρωπιστική βοήθεια 
1.2. Όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια, τα ποσά 
υπήρξαν εντελώς ανεπαρκή σε σχέση με τα κρίσιμα προβλή­
ματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν. 
Μόνο στην Κεντρική Αμερική, στην οποία εξάλλου 
συγκεντρώνεται το κύριο μέρος της βοήθειας, υπάρχουν 2 
εκατ. περίπου πρόσφυγες, εκπατρισμένοι και εκτοπισμένοι 
σε ένα σύνολο πληθυσμού 25 εκατ. κατοίκων. Η Λατινική 
Αμερική είναι μια από τις περιοχές που επλήγη περισσότερο 
από φυσικές καταστροφές. 
Η αύξηση των κονδυλίων για ενίσχυση των προσφύγων, 
εκπατρισμένων και εκτοπισμένων, από το 1985, και για την 
καταπολέμηση των ναρκωτικών, από το 1987, συνέβαλε σε 
αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας που έφθασε τα 20 εκατ. 
ECU περίπου τα τελευταία 4 έτη. 
Οι τελευταίες αποφάσεις για την αύξηση των κονδυλίων που 
χορηγούνται στην ανθρωπιστική βοήθεια, από την Κοινό­
τητα και τα κράτη μέλη της, μπορεί να συμβάλει στη σημα­
ντική ενίσχυση του κύρους της Ε.Κ. σ'αυτό τον τομέα και να 
παρακινήσει τις άλλες ανεπτυγμένες χώρες να ενεργήσουν 
προς αυτή την κατεύθυνση, προς όφελος των πλέον φτωχών 
στρωμάτων του πληθυσμού και των περιοχών με τα μεγαλύ­
τερα προβλήματα. 
Για την εξάλειψη των ναρκωτικών προβλέφθηκε κατά τα 
τελευταία έτη ειδικό κονδύλι του προϋπολογισμού, με ένα 
σχετικά μικρό ποσό (5 εκατ. ECU περίπου). Παρά την μεγάλη 
σημασία που έχει η μάχη κατά των ναρκωτικών σε ορισμένες 
χώρες της Λατινικής Αμερικής το «πρόγραμμα συνεργασίας 
για την καταπολέμηση των ναρκωτικών», που αποφασίσθηκε 
στο Συμβούλιο των Υπουργών τον Ιούνιο του 1987, δεν εφαρ­
μόζεται πλήρως. Μετά από τα τελευταία γεγονότα στη Λατι-
Αριθ. C 75/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 3. 90 
νική Αμερική το πρόγραμμα αυτό, προικισμένο με τους 
αναγκαίους πόρους, αποτελεί μια αποφασιστική προτεραιό­
τητα. 
Ενίσχυση στην ανάπτυξη 
1.3. Σε ό,τι αφορά την επισιτιστική βοήθεια, στην Λατι­
νική Αμερική κατευθύνεται το 10% περίπου της συνολικής 
επισιτιστικής βοήθειας που παρέχει η Ε.Κ. 
Η παροχή βοήθειας πραγματοποιείται μέσω μη κυβερνητικών 
οργανώσεων και μέσω διεθνών οργανισμών, κατά το ένα τρίτο 
περίπου, και η υπόλοιπη άμεσα από την Επιτροπή. 
Σε μια πρώτη φάση η ενίσχυση συνίστατο στην αποστολή 
πλεονασμάτων τροφίμων από την Ε.Κ. προς τις χώρες με 
διαρθρωτικό επισιτιστικό έλλειμμα, ή με ελλείψεις λόγω 
ξηρασίας, φυσικών καταστροφών ή ένοπλων συγκρούσεων. 
Η βαθμιαία όμως ένταξη της επισιτιστικής βοήθειας στις 
συνθήκες τοπικής παραγωγής και πώλησης με βάση το νέο 
κανονισμό αποσυνδέει την επισιτιστική βοήθεια από την 
κοινή γεωργική πολιτική και την εντάσσει στους στόχους 
προώθησης της επισιτιστικής ασφάλειας και ενίσχυσης της 
παραγωγής τροφίμων των αναπτυσσόμενων χωρών. Επιπλέον, 
τα συγκεντρωμένα κεφάλαια σε εθνικό νόμισμα χρησιμο­
ποιούνται όλο και καλύτερα για την ενίσχυση προγραμμάτων 
ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται από την τεχνική και χρη­
ματοδοτική συνεργασία. 
1.4. Η τεχνική και χρηματοδοτική συνεργασία αποτελεί 
το σημαντικότερο κονδύλιο του προϋπολογισμού για τη 
συνεργασία της ΕΚ με τη Λατινική Αμερική και παρέχεται 
κυρίως λιγότερο αναπτυγμένες χώρες και στα στρώματα των 
χωρών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. 
Δεν υπάρχει μια κοινή πολιτική συνεργασίας και το μέγεθος 
της συνεργασίας των κρατών μελών είναι εξαπλάσιο από 
εκείνο της ΕΚ. Ο κατακερματισμός που δημιουργείται με 
τον τρόπο αυτό μειώνει τις επιπτώσεις της συνεργασίας της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Το Συμβούλιο αναγνώρισε, στα συμπεράσματα της 21ης 
Νοεμβρίου 1989, ότι είναι ανάγκη να ενισχυθεί ο συντονισμός 
της κοινοτικής ενίσχυσης με εκείνη των κρατών μελών, 
κυρίως με την ανάπτυξη των συγχρηματοδοτήσεων 
Κοινότητας/κρατών μελών, όπως και με το συντονισμό με 
άλλους χορηγητές. 
Οι μορφές που έλαβε αυτή η τεχνική και χρηματοδοτική 
συνεργασία είναι παραδοσιακές και βασίσθηκαν σε μια 
λογική προγραμματισμού και συγκέντρωσης στους τομείς 
αγροτικής ανάπτυξης και γεωργικής αναμόρφωσης. 
Οι δυσχέρειες που απορρέουν από την τεχνική ανεπάρκεια 
των χωρών και των υπεύθυνων οργανισμών σε ό,τι αφορά 
την εντόπιση, επεξεργασία, παρουσίαση και εκτέλεση των 
προγραμμάτων, δεν αντιμετωπίσθηκαν ικανοποιητικά από τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής. 
Πράγματι, παρά την αύξηση του αριθμού των αναπτυξιακών 
δραστηριοτήτων δεν διαπιστώθηκε ακόμη μια αντίστοιχη αύξηση του τεχνικού προσωπικού των αντιπροσωπειών της 
Ε.Κ. στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και στις υπηρεσίες 
των Βρυξελλών, οι οποίες μόλις πρόσφατα αναδιοργανώθη­
καν για να ανταπεξέλθουν καλύτερα στο έργο τους. Δεν συμ­
βάλλουν, επίσης σε μια αποτελεσματική διαχείριση της 
συνεργασίας αυτής και αντίθετα συμβάλλουν στη μικρή απορ­
ρόφηση των εγκεκριμένων πιστώσεων η ανά σχέδιο προσέγ­
γιση και η εξάρτηση των κονδυλίων από την ετήσια εγγραφή 
τους στον προϋπολογισμό. 
Η πλέον καινοτόμος πτυχή της τεχνικής και χρηματοδοτικής 
συνεργασίας υπήρξε η συνεργασία και η στήριξη υποπεριφε-
ρειακών οργανισμών (Συνθήκη των Ανδεων και Κοινή Αγορά 
της Κεντρικής Αμερικής), κυρίως η ενίσχυση με επενδυτικά 
δάνεια σχεδίων/προγραμμάτων, η θεσμική στήριξη, η πραγ­
ματοποίηση προβλέψιμων τομεακών μελετών και ερευνών. 
Προσφάτως, η έγκριση του προγράμματος ανάκαμψης του 
εμπορίου και περιφερειακής ενοποίησης της Λατινικής 
Αμερικής που περιλαμβάνει, αφενός, μέτρα εξάλειψης των 
εμπορικών εμποδίων και στήριξης του περιφερειακού συστή­
ματος πληρωμών και, αφετέρου, μια χρηματοδοτική στήριξη 
της ΕΚ στις εισαγωγές που είναι αναγκαίες για την αναθέρ­
μανση των επενδύσεων, ενισχύουν ακόμη περισσότερο τις 
καινοτόμες αυτές πτυχές της τεχνικής και χρηματοδοτικής 
συνεργασίας. 
1.5. Η συνεργασία μέσω μη κυβερνητικών οργανώσεων 
(ΜΚΟ) είχε αναλογικά σημαντικότερα αποτελέσματα από 
εκείνα που θα μπορούσε να σκεφθεί κανείς με βάση τα μικρά 
ποσά που έχουν διατεθεί και γενικά οι ΜΚΟ γνωρίζουν καλύ­
τερα τις τοπικές πραγματικότητες στις οποίες πρόκειται να 
ενταχθούν τα σχέδια. 
Τα χρηματοδοτούμενα μικροσχέδια εντάσσονται καλύτερα, 
στην πλειοψηφία τους, στην κοινωνική και οικονομική δομή 
των δικαιούχων χωρών και, μπροστά στα προβλήματα διαχεί­
ρισης και πλαισίωσης των σχεδίων, οι ΜΚΟ τείνουν να 
διαδραματίσουν ένα συνεχώς σημαντικότερο ρόλο. 
Οικονομική συνεργασία 
1.6. Η οικονομική συνεργασία που περιλαμβάνει την 
προώθηση των εμπορικών σχέσεων, την ενεργειακή συνεργα­
σία, την επιστημονική και τεχνική συνεργασία, την κατάρ­
τιση, τη βιομηχανική συνεργασία, την προστασία του περι­
βάλλοντος, αποτελεί τη χαρακτηριστικότερη περίπτωση της 
μη ανταπόκρισης των δεδηλωμένων στόχων προς τους διαθέ­
σιμους πόρους. 
Συνολικά, τα σχετικά κονδύλια του προϋπολογισμού έφθασαν 
κατά μέσο όρο μόλις τα 4,5 εκατ. ECU κατά τα τελευταία 
δέκα τρία έτη. 
Η πρόσφατη θέσπιση ενός νέου χρηματοδοτικού μέσου για τη 
διευκόλυνση της πρόσβασης σε κεφάλαια των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων που ενδιαφέρονται για επενδύσεις σε συνεργα­
σία με τοπικούς εταίρους δεν είχε σημαντικά αποτελέσματα, 
δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνεχίζει 
να επεμβαίνει, πράγμα που περιορίζει τις δυνατότητες αυτού 
του μέσου. 
26. 3. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 75/15 
2. Οι θεσμικές και πολιτικές συνθήκες που καθορίζουν 
την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας με την Λατινική 
Αμερική πρέπει να εξετασθούν λεπτομερώς ώστε να καταστεί 
δυνατή η δημιουργία ενός σταθερότερου πλαισίου για το 
μέλλον. 
Η σημερινή κατάσταση στις χώρες της Λατινικής Αμερικής 
2.1. Σε πολιτικό επίπεδο, η αποκατάσταση της δημο­
κρατίας και η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε για την 
επίτευξη της Ειρήνης στην Κεντρική Αμερική, όπως επίσης 
και η δημιουργία στοιχειωδών ζωνών περιφερειακής ενοποίη­
σης, αποτελούν πολιτικές εξελίξεις που συμβάλλουν στην 
ενίσχυση των σχέσεων της Λατινικής Αμερικής με την Ευρω­
παϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της. 
Οι δυσκολίες όμως που αντιμετωπίζουν οι χώρες της Λατινι­
κής Αμερικής σε οικονομικό επίπεδο, λόγω των αρνητικών 
συνεπειών του συσσωρευμένου εξωτερικού χρέους και της 
επιδείνωσης των όρων των ανταλλαγών, μεταβάλλονται σε 
εσωτερικά κοινωνικά προβλήματα, που τείνουν να χειρο­
τερεύσουν μακροπρόθεσμα με τη δημογραφική έκρηξη που 
εκδηλώνεται στην περιοχή. 
2.2. Οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται για το βάρος του 
χρέους των χωρών της Λατινικής Αμερικής, 400 χ.λ. εκατ. 
δολάρια περίπου, επιβάλλουν κοινές προσπάθειες και στενό 
συντονισμό μεταξύ των εσωτερικών μέτρων προσαρμογής και 
των διεθνών μέτρων στήριξης, διαφορετικά όλες οι προσπά­
θειες θα καταλήξουν σε αποτυχία. 
Θα πρέπει να αναλυθεί η κοινοτική συμβολή για την 
ενίσχυση των προσπαθειών που καταβάλλουν σήμερα οι 
χώρες της Λατινικής Αμερικής για τη μείωση του βάρους 
που δημιουργεί η εξυπηρέτηση του χρέους και η φυγή των 
κεφαλαίων που μειώνουν σοβαρά τις δυνατότητες εισαγωγών 
και εμποδίζουν την ομαλή οικονομική και κοινωνική 
ανάπτυξη τους. 
Οι δραματικές κοινωνικές συνέπειες, οι τεράστιες διαφορές 
στην κατανομή του εισοδήματος και του πλούτου και η επιδεί­
νωση της θέσης των περισσότερο απροστάτευτων στρωμάτων 
του πληθυσμού, η οικονομική ύφεση και ο τεράστιος πλη­
θωρισμός απειλούν τη σταθερότητα των πρόσφατα αποκα-
τασταθεισών δημοκρατιών. Η Κοινότητα οφείλει να εντείνει 
την ενίσχυση που παρέχει στις προσπάθειες εκδημοκρα­
τισμού και να συμβάλει σε μια οικονομική ανάπτυξη καλύ­
τερα ισορροπημένη και κατανεμημένη. 
Η ανάγκη για μια συνεπή σφαιρική στρατηγική 
2.3. Το Συμβούλιο των Υπουργών της Ευρωπαϊκής Κοινό­
τητας, με το ψήφισμα της 22ας Ιουνίου 1987 τόνισε την 
ανάγκη: 
«εφαρμογής μιας συνεπούς σφαιρικής στρατηγικής 
ενίσχυσης των σχέσεων συνεργασίας μεταξύ της Κοινό­
τητας και των κρατών μελών της αφενός, και της Λατινι­
κής Αμερικής και των χωρών και περιοχών της αφετέ­
ρου». 
Το ψήφισμα αυτό αναφέρει ως κύριους προσανατολισμούς 
για την ενίσχυση της συνεργασίας: 
— την κοινοτική ενίσχυση στην ανάπτυξη, η αποτελεσμα­
τικότητα της οποίας θα πρέπει να βελτιωθεί μέσω της 
στενότερης σύνδεσης της με την ενίσχυση που χορηγούν 
τα κράτη μέλη· — την ενθάρρυνση των προσπαθειών περιφερειακής ολοκλή­
ρωσης· 
— τη μεγαλύτερη πρόσβαση στην κοινοτική αγορά, είτε 
μέσω της εφαρμογής του ΣΓΠ, είτε με την ενίσχυση στην 
παραγωγική διαφοροποίηση-
— την προώθηση κοινών επιχειρήσεων σε συντονισμό με 
δημόσιους ιδιωτικούς φορείς που αναπτύσσουν δρα­
στηριότητα σ'αυτό τον τομέα-
— την προτεραιότητα στην κατάρτιση διοικητικού και τεχνι­
κού προσωπικού-
— τη δράση στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοι­
νωνίας, με συνεκτίμηση της πολιτιστικής διάστασης των 
σχέσεων-
— την εκτέλεση ενός προγράμματος συνεργασίας στον τομέα 
της καταπολέμησης των ναρκωτικών 
— την ενίσχυση των εξαγωγικών πιστώσεων σε συνάρτηση 
με τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν οι πολιτικές προ­
σαρμογής. 
2.4. Παρά το γεγονός ότι το ψήφισμα του Συμβουλίου 
αποτελεί σημαντικό βήμα, διαπιστώνουμε ότι δύο χρόνια 
μετά η συνεργασία με τη Λατινική Αμερική εξακολουθεί να 
διατηρεί τα προηγούμενα χαρακτηριστικά της και ότι οι 
οικονομικές και εμπορικές σχέσεις δεν ενισχύονται σημα­
ντικά. 
Το καθορισμένο θεσμικό πλαίσιο εντείνει τη διαφορετι­
κότητα των μέσων συνεργασίας και τον αριθμό των κον­
δυλίων του προϋπολογισμού, με χορηγήσεις σε ετήσια βάση. 
Οι υφιστάμενες διάφορες συμφωνίες συνεργασίας με χώρες 
της Λατινικής Αμερικής δεν περιλαμβάνουν χρηματοδοτικά 
πρωτόκολλα ενώ συνυπάρχουν συμφωνίες με διαφορετικούς 
στόχους και περιοχές, μερικές από τις οποίες περιλαμβά­
νονται στην πρώτη σειρά συμφωνιών. Ο συντονισμός σε 
πολιτικό επίπεδο μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτρο­
πής εξακολουθεί να μην έχει πρακτική εφαρμογή. Ο συντο­
νισμός των προσπαθειών μεταξύ των χωρών της Λατινικής 
Αμερικής, εξάλλου, περιορίζεται επίσης στις ζώνες υποπε-
ριφερειακής ολοκλήρωσης και στην Ομάδα του Ρίο, με την 
οποία η Κοινότητα συζητεί για τα προβλήματα του χρέους 
και της οικονομικής ανάκαμψης. 
Η συνεργασία για την ανάπτυξη μπορεί να γίνει αποτελεσμα­
τική μόνο αν προσαρμοσθεί στο περιβάλλον και τις ειδικές 
ανάγκες κάθε χώρας ή περιοχής. Αυτό, ωστόσο, δεν μπορεί 
να συνταυτιστεί με τον πολλαπλασιασμό των μέσων συνεργα­
σίας που, σε τελευταία ανάλυση, εφαρμόζονται ομοιόμορφα 
σε διαφορετικές καταστάσεις. 
2.5. Η δημιουργία συνθηκών, για καλύτερα διαρθρωμένες, 
περισσότερο σφαιρικές θεσμοθετημένες σχέσεις μεταξύ της 
Κοινότητας και των κρατών μελών της με τη Λατινική 
Αμερική και τα κράτη μέλη και τις περιοχές της αποτελεί 
αντικειμενική ανάγκη για την πραγματική ενίσχυση της 
συνεργασίας. 
Η προοπτική που υπάρχει να αρχίσουν μεσοπρόθεσμα οι 
διαπραγματεύσεις για τη σύναψη μιας γενικής Συμφωνίας-
Αριθ. C 75/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 3. 90 
Πλαισίου θα πρέπει να εξετασθεί στα πλαίσια του καθορισμού 
της «συνεπούς σφαιρικής στρατηγικής» που πρόκειται να 
εφαρμοσθεί. 
Σε ό,τι αφορά την Λατινική Αμερική, η προοπτική αυτή θα 
δημιουργούσε αντικειμενικές συνθήκες ενίσχυσης της πολιτι­
κής συνεργασίας, και θα οδηγούσε τις χώρες της στον καθορι­
σμό κοινών και συντονισμένων θέσεων. 
Σε κοινοτικό επίπεδο, εξάλλου, τα κράτη μέλη θα συμμετεί­
χαν περισσότερο στη διαδικασία σχεδιασμού και προετοι­
μασίας αυτών των διαπραγματεύσεων, πράγμα που θα είχε 
θετικές επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες δράσεις και στο 
συντονισμό των πρωτοβουλιών τους με εκείνες της Κοινό­
τητας στο σύνολο της. 
Τα βασικά θέματα συνεργασίας με τη Λατινική Αμερική θα 
ήταν δυνατό να συμφωνηθούν με βάση διαπραγματεύσεις που 
θα επέτρεπαν τον από κοινού καθορισμό στόχων, αρχών και 
μεθόδων. 
3. Η διαδικασία δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς και η 
πρόσφατη εξέλιξη της ευρωπαϊκής κατάστασης δημιουργούν 
καλύτερες προοπτικές για την αποτελεσματική και αμοιβαίως 
επικερδή συνεργασία της Κοινότητας με την Λατινική 
Αμερική. 
Επιπτώσεις από τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς 
3.1. Η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς μπορεί να έχει 
θετικές επιπτώσεις στο εμπόριο με τον υπόλοιπο κόσμο (βλ. 
γνωμοδότηση Beltrami, ΕΕ αριθ. C 221 της 28. 8.1989). 
Η βαθμιαία κατάργηση των εθνικών ποσοτικών περιορισμών 
και των μέτρων διασφάλισης, η βαθμιαία κατάργηση των 
περιφερειακών δασμολογικών ποσοστώσεων (στα πλαίσια 
του ΣΓΠ) ή ποσοτικών (στα πλαίσια των διμερών συμφωνιών 
για τα κλωστοϋφαντουργικά), η εξάλειψη των μη δασμολογι­
κών εμποδίων, κυρίως σε ό,τι αφορά τους τεχνικούς κανόνες 
και πρότυπα, το άνοιγμα των δημόσιων αγορών και την ελεύ­
θερη παροχή υπηρεσιών, όλα αυτά αποτελούν μέτρα που 
θα μπορούσαν να ευνοήσουν τις εξαγωγές της Λατινικής 
Αμερικής. 
Ο ανταγωνισμός, όμως, που εντείνεται στην κοινοτική αγορά 
θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις χώρες που συναντούν 
μεγάλες δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά και προσαρμογής 
στις μεταβολές του εμπορίου, μεταξύ των οποίων περιλαμβά­
νονται και οι χώρες της Λατινικής Αμερικής. Για να διευκο­
λυνθούν οι εξαγωγές της Λατινικής Αμερικής και η διάθεση 
στο εμπόριο των προϊόντων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
(ΜΜΕ) στη διεθνή αγορά ο ρόλος των «Εμπορικών Εται­
ρειών» χρειάζεται να αναβαθμισθεί. 
Διεθνές εμπόριο και γεωργία 
3.2. Η διάρθρωση των εξαγωγών της Λατινικής Αμερικής 
προς την ΕΚ, που αποτελείται κυρίως από γεωργικά προϊόντα, 
μεταποιημένα και μη, αποτελεί ένα αντικειμενικό περιορισμό 
στη βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη τους. Οι πραγματοποιούμενες πολυμερείς διαπραγματεύσεις, στο 
Γύρο της Ουρουγουάης, μπορεί να οδηγήσουν στη βαθμιαία 
μείωση των εξαγωγικών ενισχύσεων, και να ευνοήσουν με 
τον τρόπο αυτό ορισμένες εξαγωγές της Λατινικής Αμερικής. 
Η κατάσταση αυτού του τομέα είχε σαν αποτέλεσμα να δοθεί 
από την τεχνική και χρηματοδοτική συνεργασία προτεραιό­
τητα στην ενθάρρυνση της γεωργικής μεταρρύθμισης και 
στην «οικογενειακή» καλλιέργεια για τοπική κατανάλωση, 
προσανατολισμός που πρέπει να ενισχυθεί για να αποτραπεί 
η επιδότηση μεγάλων εξαγωγικών καλλιεργειών. 
Η πρόσφατη απόφαση της Κοινότητας για τη στήριξη του 
διαπεριφερειακού εμπορίου της Λατινικής Αμερικής θα διευ­
κολύνει και την αγορά γεωργικών προϊόντων από πλεονασμα­
τικές χώρες της περιοχής, στα πλαίσια μιας τριμερούς συνερ­
γασίας με τεράστιες δυνατότητες που μπορεί βαθμιαία να 
διευρυνθεί και να παγιωθεί. 
Προτεραιότητα πόρων για την οικονομική συνεργασία 
3.3. Η προσπάθεια για την προώθηση της διαφοροποίησης 
των εξαγωγών της Λατινικής Αμερικής πρέπει να στηριχθεί 
στα υπάρχοντα μέσα συνεργασίας, των οποίων τα κονδύλια 
θα πρέπει να αυξηθούν. 
Η βιομηχανική συνεργασία πρέπει να διαδραματίσει ένα 
σημαντικότερο και πλέον συντονισμένο ρόλο με την προώ­
θηση των επενδύσεων και τη μεγαλύτερη χρησιμοποίηση των 
νέων χρηματοδοτικών μέσων (κεφάλαια υψηλού κινδύνου, 
κοινές επιχειρήσεις, κλπ.). Οι ενισχύσεις χωρίς επιστροφή 
θα πρέπει να εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό 
ρόλο στη στήριξη της ανάπτυξης, είναι όμως έκδηλα ανεπαρ­
κής και δεν προσαρμόζονται στις υφιστάμενες ανάγκες. 
Η ΕΤΕ πρέπει να αναλάβει στην Λατινική Αμερική συγκεκρι­
μένο ρόλο. Η ενίσχυση των χρηματοδοτικών μέσων σε περι­
φερειακό και υποπεριφερειακό πλαίσιο στη Λατινική 
Αμερική πρέπει να τύχει της στήριξης της ΕΤΕ, τόσο από 
χρηματοδοτική όσο και από τεχνική άποψη. Με τον τρόπο 
αυτό θα καταστούν δυνατές, κυρίως, λειτουργίες ενδιάμεσων 
οργανισμών υπεύθυνων για την άμεση διαχείριση των επιδο­
τήσεων ή γενικών δανείων. Έχει μεγάλη σημασία να εξασφα­
λισθεί ένας μεγαλύτερος συντονισμός των κοινοτικών χρη­
ματοδοτικών παρεμβάσεων με εκείνες που προέρχονται από 
άλλες πηγές χρηματοδότησης (Διεθνής Τράπεζα, Διαμερικα-
νική Τράπεζα Ανάπτυξης, κλπ.). 
Η δημιουργία καλύτερων συνθηκών για την ενίσχυση της 
συνεργασίας μεταξύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων μπο­
ρεί επίσης να αυξήσει σχετικά την εμπειρία της Ε.Κ. ως προς 
το εσωτερικό της. Η εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και 
καλύτερης ενημέρωσης για τις υφιστάμενες δυνατότητες σε 
ό,τι αφορά την αξιοποίηση όλων των μέσων οικονομικής 
συνεργασίας αποτελεί βασικό όρο για την ενίσχυση της κοι­
νοτικής δράσης και την ενθάρρυνση των οικονομικών και 
κοινωνικών φορέων, οι οποίοι εξάλλου διαδραματίζουν 
βασικό ρόλο στη συνεργασία αυτή, που είναι περισσότερο 
προσαρμοσμένη στο ρυθμό ανάπτυξης των χωρών της Λατινι­
κής Αμερικής. 
26. 3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 75/17 
Προγραμματισμός και εταιρική σχέση στην τεχνική και χρη­
ματοδοτική συνεργασία 
3.4. Η τεχνική και χρηματοδοτική συνεργασία πρέπει να 
προγραμματισθεί καλύτερα ώστε να ενταχθεί στα πλαίσια των 
προσπαθειών και της αναπτυξιακής πολιτικής των χωρών που 
μπορούν να ευνοηθούν από αυτή. 
Η αύξηση του αριθμού των αντιπροσώπων της ΕΚ στις χώρες 
της Λατινικής Αμερικής και η ενίσχυση των τεχνικών δυνα­
τοτήτων της και η διαπραγμάτευση μεταξύ της Επιτροπής και 
χωρών της Λατινικής Αμερικής για τα εθνικά ενδεικτικά 
προγράμματα θα διευκολύνουν τη διαδικασία για την έγκριση 
των σχεδίων και ολοκληρωμένων προγραμμάτων, θα δυναμώ­
σουν την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας και θα συμ­
βάλλουν στην καλύτερη τακτική εκτίμηση αυτής της συνερ­
γασίας. 
Η γνώση των ενδεικτικών αυτών προγραμμάτων από τους 
οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς της Ε. Κ. έχει μεγάλη 
σημασία για την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και 
ενός καλύτερου συντονισμού με τη συνεργασία των κρατών 
μελών και των ιδρυμάτων και επιχειρήσεων που αναπτύσσουν 
δραστηριότητες στη Λατινική Αμερική, με την εξασφάλιση 
μιας μεσοπρόθεσμης προοπτικής σε επίπεδο κοινοτικού 
προϋπολογισμού που έχει μεγάλη σημασία για το διάλογο με 
τις αρχές των ενδιαφερόμενων χωρών. 
Στα πλαίσια της τεχνικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας, 
η Κοινότητα θα μπορούσε να εξετάσει και τη δυνατότητα 
ειδικών ενισχύσεων, τομεακών ή γενικών, στις εισαγωγές που 
είναι περισσότερο επείγουσες και αναγκαίες για τη λειτουρ­
γία των ήδη εγκατεστημένων επιχειρήσεων, που αντιμετω­
πίζουν προβλήματα λόγω έλλειψης συναλλάγματος. 
Κατάρτιση στελεχών 
3.5. Η συνεργασία για την κατάρτιση στελεχών διοίκησης 
και διαχείρισης πρέπει να προικισθεί με επαρκή μέσα ώστε 
να αποτελέσει μια πραγματική προτεραιότητα, ώστε οι χώρες 
τις Λατινικής Αμερικής αν δυνηθούν αν ενισχύσουν τις πολι­
τικές τους στον τομέα της βασικής εκπαίδευσης, πολιτικές 
απαραίτητες για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. 
Η ενίσχυσητων εθνικών δυνατοτήτων διαχείρισης, τόσο σε 
επίπεδο διοίκησης όσο και επιχειρήσεων, είναι σημαντική 
για τις ενδιαφερόμενες χώρες, αποτελεί δε ταυτόχρονα και 
ένα σημαντικό δυναμικό για τις μελλοντικές οικονομικές και 
κοινωνικές σχέσεις της ΕΚ με τη Λατινική Αμερική. 
Βρυξέλλες, 31 Ιανουαρίου 1990. Η επιστημονική και τεχνική συνεργασία πρέπει επίσης να 
ενισχυθεί, κυρίως με τη δημιουργία δυνατοτήτων, για ένα 
μεγάλο αριθμό ερευνητών της Λατινικής Αμερικής, να εκπαι­
δεύονται και να συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά και κοινοτικά 
ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα. 
Με την επιταχυνόμενη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και 
τις επακόλουθες μεταβολές στην παραγωγή και το διεθνές 
εμπόριο, θα πρέπει να διευρυνθούν οι τομείς που στο παρελ­
θόν θεωρούνταν ότι έχουν προτεραιότητα για την επιστη­
μονική και τεχνολογική συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες 
χώρες, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των 
ερευνητών και των διαχειριστικών στελεχών των χωρών της 
Λατινικής Αμερικής. 
Συνεργασία σε υποπεριφερειακό επίπεδο 
3.6. Η συνεργασία που πραγματοποιείται στα πλαίσια των 
συμφωνιών με την Κοινή Αγορά της Κεντρικής Αμερικής και 
το Σύμφωνο των Ανδεων, που περιλαμβάνει την οικονομική 
συνεργασία, και όχι μόνο στον εμπορικό τομέα, δεν διαθέτει, 
παρά το γεγονός ότι είναι καλύτερα διαρθρωμένη, επαρκή 
μέσα και πόρους για την επίτευξη των καθορισμένων στόχων. 
Η μη ύπαρξη χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων στις συμφωνίες 
αυτές και η εξάρτηση των σχετικών προικοδοτήσεων από τις 
ετησίως λαμβανόμενες αποφάσεις περιορίζει την αποτε­
λεσματικότητα της συνεργασίας αυτού του τύπου και δεν 
επιτρέπει τον προγραμματισμό μεσοπρόθεσμων δράσεων. 
Η ΕΚ με βάση τη δική της εμπειρία οικονομικής ολοκλή­
ρωσης είναι σε θέση να στηρίξει τεχνικά τους υποπεριφερεια-
κούς οργανισμούς στη Λατινική Αμερική, όπως αποδεικνύε­
ται από το πρόγραμμα για τη Λατινική Αμερική που εγκρί­
θηκε πρόσφατα. 
Οι κοινοτικοί πόροι πρέπει να κατευθύνονται κατά προ­
τεραιότητα προς ενίσχυση των προσπαθειών μεγαλύτερης 
περιφερειακής οικονομικής ενσωμάτωσης. 
Ανάπτυξη και περιβάλλον 
3.7. Τα θέματα του περιβάλλοντος αποδεικνύουν την αλλη-
λοεξάρτηση των διάφορων περιοχών του κόσμου. Αφενός 
διαπιστώνεται η αυξανόμενη σημασία που αποκτούν αυτές οι 
περιοχές, αφετέρου όμως επιδεινώνεται το περιβάλλον σε 
πολλές χώρες. Το Συμβούλιο της 21ης Νοεμβρίου 1989 καθό­
ρισε τα σημαντικότερα θέματα για την καλύτερη ένταξη των 
προβλημάτων του περιβάλλοντος στη συνεργασία για την 
ανάπτυξη. Είναι επείγουσα ανάγκη να διατεθούν για το θέμα 
αυτό πόροι που θα αντιστοιχούν στις διακηρύξεις προθέσεων 
που έχουν γίνει. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE