2007/0229 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη

θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία υποβολής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (COM(2007) 638 τελικό - 2007/0229(COD) | 26 Οκτωβρίου 2007 |

Ημερομηνία έκδοσης γνώμης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 9 Ιουλίου 2008 |

Ημερομηνία έκδοσης γνώμης της Επιτροπής των Περιφερειών | 18 Ιουνίου 2008 |

Ημερομηνία θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώτη ανάγνωση: | 24 Μαρτίου 2011 |

Προβλεπόμενη ημερομηνία έκδοσης της θέσης του Συμβουλίου: | 24 Νοεμβρίου 2011 |

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ο στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι διττός: αφενός να καθιερώσει μια ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τους υπηκόους τρίτων χωρών που επιθυμούν να διαμείνουν σε κράτος μέλος με σκοπό να εργαστούν, και παράλληλα μια ενιαία (διαμονής και εργασίας) άδεια για να περιοριστεί η γραφειοκρατία· και αφετέρου να προβλέψει κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος. Το κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους τρίτων χωρών εξασφαλίζεται με τον καθορισμό τομέων[1] στο πλαίσιο των οποίων θα χορηγηθεί ίση μεταχείριση με τους υπηκόους του οικείου κράτους μέλους.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ

Η θέση του Συμβουλίου είναι απόρροια μακράς διαδικασίας διαπραγματεύσεων. Μετά από τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την πρώτη ανάγνωση της 24ης Μαρτίου 2011, επετεύχθη τελικά μεταξύ των συν-νομοθετών συμφωνία επί των εκκρεμούντων θεμάτων σε τριμερή διάλογο που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2011. Το μοναδικό σημείο ήταν το θέμα των πινάκων αντιστοιχίας, σχετικά με το οποίο εξευρέθη στο μεταξύ οριζόντιου χαρακτήρα λύση.[2]

Η Coreper επιβεβαίωσε τη συμφωνία επί του κειμένου στις 29 Ιουνίου 2011. Στις 15 Ιουλίου 2011 ο πρόεδρος της επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (Επιτροπή LIBE) διαβίβασε επιστολή στην Προεδρία του Συμβουλίου με την οποία επιβεβαίωνε τη συμφωνία των εισηγητών (της επιτροπής LIBE, της EMPL και των σκιωδών εισηγητών) επί του κειμένου που είχε εγκρίνει η Coreper και επί της διοργανικής δήλωσης που το συνόδευσε ως παράρτημα, και στην οποία δηλώθηκε ότι αν τα κείμενα αυτά διαβιβάζονταν τυπικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θέση του Συμβουλίου, αυτός θα προέβαινε στη σύσταση να τα αποδεχθούν χωρίς τροπολογίες τα μέλη της επιτροπής LIBE και στη συνέχεια η Ολομέλεια. Στο πλαίσιο της Coreper επετεύχθη πολιτική συμφωνία επ’ αυτής της βάσεως στις 20 Ιουλίου 2011.

Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ της κοινής θέσης και της αρχικής πρότασης της Επιτροπής εκτίθενται κατωτέρω.

- Επακριβής προσδιορισμός και μερικοί περιορισμοί στο πεδίο εφαρμογής (άρθρο 3)

Η κοινή θέση αφενός προσδιορίζει και αφετέρου περιορίζει περαιτέρω το πεδίο εφαρμογής της πρότασης.

Πρώτον, προσδιορίζει επακριβώς το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων περί ίσης μεταχείρισης (άρθρο 3 παρ. 1 υπό β και βα νέο) αναφερόμενη σε δύο κατηγορίες ενδεχόμενων δικαιούχων: τους υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν γίνει δεκτοί για να εργαστούν και εκείνους που έχουν γίνει δεκτοί για άλλους λόγους αλλά τους επιτρέπεται να εργαστούν. Η αλλαγή αυτή επιβεβαιώνει την πρόθεση της Επιτροπής να έχει ευρύ πεδίο εφαρμογής που θα περιλαμβάνει και εκείνους στους οποίους επιτρέπεται να εργαστούν αλλά έχουν φθάσει με διαφορετικό αρχικό σκοπό υποδοχής. Εντούτοις, στις τροπολογίες αυτές ορίζεται ότι η δεύτερη κατηγορία θα πρέπει να διαθέτει άδεια διαμονής[3].

Δεύτερον, εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής τους ναυτικούς και τους υπηκόους τρίτων χωρών που απολαύουν διεθνούς προστασίας, προσωρινής προστασίας ή προστασίας στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου υπενθυμίζοντας ότι τα δικαιώματά τους ρυθμίζονται από άλλες νομοθετικές πράξεις.

Τρίτον, εξαιρεί επίσης από το πεδίο εφαρμογής τους αυτοαπασχολούμενους. Η εξαίρεση αυτή ωστόσο έχει απλώς δηλωτικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι ο ορισμός του εργαζόμενου τρίτης χώρας στην οδηγία (άρθρο 2 υπό β) καθιστά σαφές ότι πρόκειται μόνο για όσους έχουν έμμισθη σχέση.

Τέλος, υπάρχει ενδεχόμενη παρέκκλιση – αλλά μόνο όσον αφορά τους κανόνες για ενιαία διαδικασία/άδεια – για σπουδαστές και εκείνους στους οποίους επιτρέπεται να εργαστούν για διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες. Αυτές οι δύο τελευταίες κατηγορίες υπόκεινται στις διατάξεις περί ίσης μεταχείρισης του άρθρου 12.

- Παράλληλη ύπαρξη καθεστώτος θεώρησης για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή (άρθρο 2 υπό γ και άρθρο 3 παρ. 4)

Η αντικατάσταση της αναφοράς σε "κάθε άδεια" από την "άδεια διαμονής" στο άρθρο 2 υπό γ της κοινής θέσης, δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να διατηρήσουν το σύστημα θεώρησης για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή. Στόχος της Επιτροπής είναι να υπάρχει η ενιαία άδεια ως αποκλειστική άδεια εργασίας, αλλά λόγω των εξελίξεων στον τομέα (ο κανονισμός 265/2010 άρθρο 1 παρ. 1, 2 περιορίζει τη διάρκεια των θεωρήσεων για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή σε ένα έτος και αναγνωρίζει αυτά τα έγγραφα ως ταξιδιωτικά έγγραφα εντός του χώρου Σένγκεν στην ΕΕ), η Επιτροπή συμφωνεί να επιτρέψει στα κράτη μέλη να εκδίδουν θεωρήσεις για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή παράλληλα με τις ενιαίες άδειες, με την προϋπόθεση ότι οι θεωρήσεις για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή δεν συνεπάγονται διαφορές ως προς τα δικαιώματα των εργαζομένων που είναι κάτοχοι αυτού του τύπου εγγράφου.

Διευκρινίσεις ως προς τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων (άρθρα 4, 5, 8 και 10)

Οι διαδικαστικοί κανόνες προσδιορίζονται περαιτέρω στην κοινή θέση. Μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γίνεται μνεία των αιτούντων (υπήκοος τρίτων χωρών, ο μελλοντικός εργοδότης, ή και οι δύο). Όσον αφορά τους κανόνες σχετικά με τα τέλη, διατηρείται η αρχή της αναλογικότητας αλλά προστίθενται διατάξεις σχετικές με τον δυνατό υπολογισμό βάσει της πραγματικά χορηγηθείσας υπηρεσίας. Τέλος, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, με αίτημα του Συμβουλίου παρετάθη η προθεσμία της διαδικασίας σε τέσσερις μήνες, σε αντίθεση με την αρχική προθεσμία των τριών μηνών που είχε προτείνει η Επιτροπή.

- Άδεια αποθήκευσης πρόσθετων πληροφοριών υπό ηλεκτρονική μορφή ή σε χαρτί (άρθρα 6 και 7)

Ως μέρος της σφαιρικής συμφωνίας, με αίτημα του Συμβουλίου δίνεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αποθηκεύουν πληροφορίες – που δεν συμφωνεί με τον εναρμονισμένο τύπο[4] – υπό ηλεκτρονική μορφή ή σε πρόσθετο έγγραφο σε χαρτί. Αυτή η δυνατότητα εξυπηρετεί τη σκοπιμότητα καλύτερου ελέγχου της μετανάστευσης, αλλά είναι επίσης και προς το συμφέρον του μετανάστη εργαζόμενου να έχει στην κατοχή του όλες τις πληροφορίες που συνδέονται με την απασχόλησή του και μπορούν να αποτρέψουν απέλασή του (π.χ. ώρες εργασίας). Εντούτοις, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η δυνατότητα τέτοιων εγγράφων δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την εκ νέου καθιέρωση αδειών εργασίας.

- Το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης (άρθρο 12)

Η κοινή θέση ακολουθεί πιο περιοριστική προσέγγιση όσον αφορά την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες επιτρέποντας στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τις διατάξεις περί ίσης μεταχείρισης μόνο σε εκείνους που κατέχουν θέση απασχόλησης (άρθρο 12 παρ. 2 υπό δ). Όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση, η ίση μεταχείριση είναι εγγυημένη για εγγεγραμμένους άνεργους μετανάστες εργαζόμενους επίσης· εντούτοις, είναι δυνατοί και άλλοι περιορισμοί όσον αφορά τα τέλη και άλλα προαπαιτούμενα, αλλά ως ελάχιστη εγγύηση πρέπει να εξασφαλιστεί η ίση μεταχείριση στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης που συνδέεται με τη συγκεκριμένη επαγγελματική δραστηριότητα (άρθρο 12 παρ. 2 υπό α).

Ταυτόχρονα, μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι διατάξεις περί ίσης μεταχείρισης έγιναν πιο φιλόδοξες σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής ως προς την κοινωνική ασφάλιση, και περιλαμβάνουν όχι μόνο αυτούς που κατά τη δεδομένη στιγμή έχουν απασχόληση αλλά και εκείνους που είχαν απασχόληση για ελάχιστο διάστημα 6 μηνών και ενεγράφησαν ως άνεργοι. Επιπλέον, οι συν-νομοθέτες συμφώνησαν να επεκτείνουν το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης ως προς τις συνθήκες εργασίας και την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι (άρθρο 12 παρ. 1 υπό α και β) και σε εκείνους που κατά τη δεδομένη στιγμή δεν απασχολούνται. Το δικαίωμα εξαγωγής κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων υπό τους ιδίους όρους και υπό τους ιδίους συντελεστές διατηρήθηκε από τους συν-νομοθέτες με μερικές νομικοτεχνικές διευκρινίσεις (άρθρο 12 παρ. 4).

Υπάρχει ένας συγκεκριμένος περιορισμός στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης: τα οικογενειακά επιδόματα δεν χρειάζεται να χορηγούνται σε εκείνους που εργάζονται με βάση θεώρηση ή στους οποίους έχει δοθεί άδεια εργασίας για 6 μήνες ή λιγότερο, ή έχουν γίνει δεκτοί ως σπουδαστές (άρθρο 12 παρ. 2 υπό ε). Η Επιτροπή τονίζει την προτίμησή της να εφαρμόζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τον τύπο των εγγράφων (θεώρηση ή ενιαία άδεια) που έχουν στην κατοχή τους οι μετανάστες εργαζόμενοι. Λαμβάνοντας εντούτοις υπόψη ότι οι εργαζόμενοι που είναι κάτοχοι θεωρήσεων για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή απολαύουν ίσης μεταχείρισης ως προς όλα τα δικαιώματα εκτός από το συγκεκριμένο επίδομα και απολαύουν πλήρως ίσης μεταχείρισης ως προς τα οικογενειακά επιδόματα σε διασυνοριακή κατάσταση[5], η Επιτροπή δεν έχει αντίρρηση σχετικά με την νέα αυτή διάταξη.

- Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο (αιτιολογική σκέψη 32 και άρθρο 16)

Όπως αναφέρεται ανωτέρω, το μοναδικό ανοικτό σημείο κατά τον τριμερή διάλογο μεταξύ των συν-νομοθετών ήταν το θέμα των πινάκων αντιστοιχίας, σχετικά με το οποίο εξευρέθη στο μεταξύ οριζόντιου χαρακτήρα λύση. Ως εκ τούτου, μετά από το αιτιολογημένο αίτημα της Επιτροπής, η αιτιολογική σκέψη 32 της κοινής θέσης ορίζει ότι τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συνοδεύσουν την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς που λαμβάνουν με ένα ή περισσότερα έγγραφα στα οποία εξηγείται η σχέση μεταξύ των στοιχείων της παρούσας οδηγίας και των αντίστοιχων τμημάτων των εθνικών νομοθετικών πράξεων μεταφοράς στο οικείο εθνικό δίκαιο.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η κοινή θέση ικανοποιεί τον αρχικό στόχο της Επιτροπής να απλουστευθούν οι διαδικασίες και να υπάρξει ενιαία άδεια, καθώς και να παρασχεθεί προστασία στους μετανάστες εργαζομένους, να τους χορηγηθεί ένα σύνολο εργασιακών κοινωνικο-οικονομικών δικαιωμάτων με βάση, κατά το δυνατόν, την ίση μεταχείριση με τους εργαζόμενους της ΕΕ, δημιουργώντας ισότιμες συνθήκες σε ολόκληρη την ΕΕ. Το κείμενο της θέσης του Συμβουλίου συμφωνεί επί της ουσίας και σε μεγάλο βαθμό με τις προτάσεις της Επιτροπής και, επομένως, μπορεί να εγκριθεί εξ ολοκλήρου.

[1] Συνθήκες εργασίας, ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, αναγνώριση διπλωμάτων, κοινωνική ασφάλιση, εξαγωγή κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, φορολογικά πλεονεκτήματα, πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών στέγασης και της συνδρομής που προσφέρεται από τις υπηρεσίες απασχόλησης.

[2] Οριζόντιου χαρακτήρα λύση εξευρέθη και διατυπώνεται σε κοινή πολιτική δήλωση του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

[3] Δυνάμει του κανονισμού 1030/2002 της 13ης Ιουνίου 2002 για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών.

[4] Κανονισμός 1030/2002 της 13ης Ιουνίου 2002 για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών

[5] Κανονισμός (ΕΕ) No 1231/10 της 24ης Νοεμβρίου 2010 για την επέκταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διέπονται ήδη από τους κανονισμούς αυτούς μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους.