ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ - Δεύτερη διετής έκθεση για την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Η σημασία της αμοιβαίας αναγνώρισης για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς δεν μπορεί να υποτιμηθεί : η οικονομική αξία του ενδοκοινοτικού εμπορίου προϊόντων που καλύπτονται από την αμοιβαία αναγνώριση εκτιμάται σε 430 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου.

* Οι ειδικές αξιολογήσεις της λειτουργίας της αμοιβαίας αναγνώρισης, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από το 1999 έως το 2001, επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η αμοιβαία αναγνώριση λειτουργεί καλά στον τομέα των προϊόντων που δεν δημιουργούν πολλά προβλήματα ασφάλειας, όπως τα ποδήλατα, τα βυτία και τα εμπορευματοκιβώτια.

* Απεναντίας, η εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης φαίνεται προβληματική στον τομέα των προϊόντων που είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα από τεχνική άποψη (π.χ. λεωφορεία, φορτηγά, δομικά προϊόντα, πολύτιμα μέταλλα) ή των προϊόντων που ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα ασφάλειας ή υγείας (όπως τα συμπληρώματα διατροφής και τα ενισχυμένα προϊόντα), λόγω άγνοιας της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης από διάφορους οικονομικούς φορείς και εθνικές διοικήσεις (έλλειψη πληροφοριών, απουσία ή άρνηση διαλόγου ή διοικητικής συνεργασίας).

* Με σκοπό να διευκολύνει στην πράξη την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ οικονομικών φορέων και εθνικών διοικήσεων στον τομέα των προϊόντων, η Επιτροπή θα εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εν λόγω εφαρμογή μέσω ανακοίνωσης προς τα κράτη μέλη και τους οικονομικούς φορείς. Η ανακοίνωση αυτή θα επεξηγεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ενδιαφερόμενων μερών στις περιπτώσεις όπου βρίσκει εφαρμογή η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Εξάλλου θα φροντίσει να αξιοποιηθούν περισσότερο τα υφιστάμενα μέσα ώστε να παγιωθεί η ορθή εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στις εθνικές νομοθεσίες και διοικητικές πρακτικές. Οι οδηγοί πρακτικής εφαρμογής ανά τομέα ή ομάδα τομέων και τα σεμινάρια θα εξακολουθήσουν πιθανώς να είναι αποτελεσματικά εργαλεία για τη βελτίωση της γνώσης και της λειτουργίας της αρχής όχι μόνο στα κράτη μέλη αλλά επίσης στις υποψήφιες για ένταξη χώρες. Τα εργαλεία αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τους οργανισμούς που παρεμβαίνουν και συνεργάζονται στο πλαίσιο των ελέγχων συμμόρφωσης.

* Στους επιμέρους τομείς στους οποίους η σύγκλιση των επιπέδων προστασίας, όπως προκύπτει από τους εθνικούς κανόνες, είναι τέτοια που η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν μπορεί να παίξει σωστά το ρόλο της (όπως στον τομέα των ενισχυμένων προϊόντων διατροφής και στον τομέα των δομικών προϊόντων) η εναρμόνιση παραμένει η καταλληλότερη λύση, υπό τον όρο ότι καλύπτει όλα τα προβλήματα για τα οποία η αμοιβαία αναγνώριση δεν μπορεί να προσφέρει αποτελεσματική λύση. Η εναρμόνιση συνιστά επίσης ένα σημαντικό εργαλείο, ιδίως στους τομείς της προστασίας της υγείας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτών.

Στον τομέα των υπηρεσιών μόλις καθορίστηκε μια νέα στρατηγική από την Επιτροπή, η οποία στηρίζεται εν μέρει στην εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης ως μέσου αντιμετώπισης της περιττής (και συχνά αντιφατικής) παράθεσης κανονισμών που εμποδίζουν τις διασυνοριακές συναλλαγές και καταπνίγουν την καινοτομία. Η αμοιβαία αναγνώριση θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ - Δεύτερη διετής έκθεση για την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Πλαίσιο της έκθεσης

1.2. Στόχοι της έκθεσης

2. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ

2.1. Κατάρτιση και πληροφόρηση

2.1.1. Συνέδρια, σεμινάρια και στρογγυλές τράπεζες

2.1.2. Διάφοροι οδηγοί και εκδόσεις

2.1.3. Ιστότοποι

2.2. Μέσα πρόληψης και φιλικής διευθέτησης των προβλημάτων.

2.2.1. Η γνωστοποίηση σχεδίων εθνικών κανονισμών βάσει της οδηγίας 98/34/ΕΚ

2.2.2. Η γνωστοποίηση ειδικών μέτρων βάσει της απόφασης 3052/95/ΕΚ

2.2.3. Η διοικητική συνεργασία σε δίκτυο

2.2.4. Οι « συνεδριάσεις-πακέτα »

2.2.5. Επαγγελματικά προσόντα

2.3. Οι διαδικασίες επί παραβάσει

2.3.1. Προϊόντα

2.3.2. Επαγγελματικά προσόντα

3. ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ : ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ Ή ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ

3.1. Τα προϊόντα

3.1.1. Οριζόντια μέτρα

3.1.2. Κάθετα μέτρα : ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις

3.2. Επαγγελματικά προσόντα

3.3. Ηλεκτρονικό εμπόριο

3.4. Εμπορικές επικοινωνίες

3.5. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

4.1. Οι ειδικές έρευνες

4.2. Είδη διατροφής

4.3. Διάφορα οχήματα: λεωφορεία, φορτηγά, ρυμουλκούμενα και ποδήλατα

4.4. Δομικά προϊόντα

4.5. Σκάλες και ικριώματα που δεν ενσωματώνονται σε μια δομική κατασκευή

4.6. Άλλες κατηγορίες προϊόντων

5. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΜΗ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΟ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

5.1. Αποκάλυψαν οι έρευνες την πραγματική λειτουργία της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης ;

5.2. Η άγνοια της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν πρέπει να υποτιμάται...

5.3. ...στην πράξη δε, μεταφράζεται σε μια υπερβολικά επιφυλακτική στάση

5.4. Μήπως το γεγονός ότι υπάρχει άγνοια σημαίνει ότι η λειτουργία της αρχής είναι κακή ;

5.5. Αποτελεί πρόβλημα η άγνοια ;

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

6.1. Τα προϊόντα

6.2. Τα επαγγελματικά προσόντα : επιβάλλεται απλούστευση και ενοποίηση της νομοθεσίας

6.3. Οι υπηρεσίες : μια νέα στρατηγική για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών

7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

7.1. Στατιστικές σχετικά με τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα ως προς τα τυπικά προσόντα

7.2. Προϊόντα : στατιστικές σχετικά με τις καταγγελίες και τις παραβάσεις

7.3. Προϊόντα : Αποτελέσματα των ερευνών που διενεργήθηκαν στις εθνικές αρχές

7.4. Προϊόντα : Αποτελέσματα των ερευνών που διενεργήθηκαν στους οικονομικούς φορείς

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Πλαίσιο της έκθεσης

Βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, έτσι όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 28 έως 30 της συνθήκης ΕΚ, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί, κατ' αρχήν, να απαγορεύσει την πώληση στο έδαφός του ενός προϊόντος που έχει κατασκευαστεί ή/και διατεθεί στο εμπόριο νόμιμα σε άλλο κράτος μέλος, ακόμη και αν το προϊόν αυτό έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τεχνικές προδιαγραφές ή προδιαγραφές ποιότητας διαφορετικές από εκείνες που επιβάλλει στα δικά του προϊόντα. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να παρεκκλίνουν από αυτή την αρχή και να λαμβάνουν μέτρα τα οποία απαγορεύουν ή περιορίζουν την πρόσβαση στο εν λόγω προϊόν στην εθνική αγορά παρά μόνο με πολύ αυστηρές προϋποθέσεις [1]. Τα μέτρα πρέπει να είναι πράγματι αναγκαία και ανάλογα των επιτακτικών αναγκών που προστατεύουν, όπως είναι ιδίως η δημόσια υγεία, η προστασία των καταναλωτών ή το περιβάλλον. Όταν διακυβεύονται τέτοιες ανάγκες, η αμοιβαία αναγνώριση δεν εφαρμόζεται αυτόματα : το κράτος μέλος προορισμού διατηρεί την ευχέρεια να απαιτήσει ο βαθμός προστασίας που προσφέρει ένα προϊόν το οποίο προέρχεται από άλλο κράτος μέλος να είναι ίσος με εκείνον που προβλέπεται από την εθνική του νομοθεσία [2].

[1] Από το 1980 η Επιτροπή καθόρισε ορισμένες κατευθύνσεις για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης οι οποίες είχαν προκύψει από τη νομολογία του Δικαστηρίου - βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί στην απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο στις 20 Φεβρουαρίου 1979 για την υπόθεση 120/78 (Cassis de Dijon) ΕΕ αριθ. C 256 της 3.2.1980 απόφαση « Cassis de Dijon » , Συλλογή της Νομολογίας 1979, σ. 649.

[2] Όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, το Δικαστήριο δηλώνει στη νομολογία του ότι «κανένας λόγος που να αναφέρεται στην προστασία του εθνικού καταναλωτή δεν συνηγορεί υπέρ ενός κανόνα που τον εμποδίζει να δοκιμάσει (ένα προϊόν που έχει παρασκευαστεί) σύμφωνα με τη διαφορετική παράδοση άλλου κράτους μέλους» (απόφαση «De Kikvorsch» της 17.3.1983, Συλλογή 1983 σ. 947). Σύμφωνα με το Δικαστήριο, η προστασία ενός τέτοιου στόχου μπορεί να επιτευχθεί με άλλα μέσα που εμποδίζουν λιγότερο τις συναλλαγές όπως είναι «η προσήκουσα πληροφόρηση του καταναλωτή» ιδίως μέσω της «κατάλληλης επισήμανσης».

Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης εφαρμόζεται τηρουμένων των αναλογιών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά. Αυτό σημαίνει ότι ένας φορέας παροχής υπηρεσιών νόμιμα εγκατεστημένος σε ένα κράτος μέλος πρέπει να μπορεί να παρέχει τις υπηρεσίες του σε όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τα οποία οφείλουν, κατά γενικό κανόνα, να του αναγνωρίζουν αυτή την ικανότητα, χωρίς να του επιβάλλουν πρόσθετους περιορισμούς από την πλευρά τους. Τα μόνα αποδεκτά εμπόδια είναι εκείνα που δεν εισάγουν διακρίσεις, δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, είναι πρόσφορα για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου και είναι, σε κάθε περίπτωση, αναλογικά.

Πρέπει να υπομνησθεί ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν εφαρμόζεται όταν οι κανονισμοί διάθεσης προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά έχουν αποτελέσει αντικείμενο πλήρους εναρμόνισης με συγκεκριμένες οδηγίες.

1.2. Στόχοι της έκθεσης

Στην ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [3] η Επιτροπή πρότεινε ιδίως μια σειρά πρωτοβουλιών για την καλύτερη εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Ορισμένες από αυτές τις πρωτοβουλίες απευθύνονταν στους οικονομικούς φορείς, άλλες στα κράτη μέλη. Στην ανακοίνωση αυτή η Επιτροπή δεσμεύτηκε να εκπονεί κάθε δύο χρόνια μια έκθεση αξιολόγησης η οποία θα διαβιβάζεται στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[3] Ανακοίνωση COM(1999)299τελικό στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 16ης Ιουνίου 1999, για την αμοιβαία αναγνώριση στο πλαίσιο της υλοποίησης του σχεδίου δράσης για την εσωτερική αγορά.

Η πρώτη διετής έκθεση για την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα των προϊόντων και των υπηρεσιών [4] κατέληξε σε μια πρώτη διάγνωση της λειτουργίας της εν λόγω αρχής στην εσωτερική αγορά, βάσει των στοιχείων που διέθετε η Επιτροπή το 1999 [5].

[4] SEC (1999)1106 της 13ης Ιουλίου1999.

[5] Η ανακοίνωση και η πρώτη διετής έκθεση αποτέλεσαν αντικείμενο ψηφίσματος του Συμβουλίου, της 28ης Οκτωβρίου 1999 (ΕΕ C 141 της 19ης Μαΐου 2000, σσ. 5-6), και γνωμοδότησης πρωτοβουλίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 2000 (CES 1402 2000 ΕΕ C116 της 20ής Απριλίου, σσ. 14-19). Το ψήφισμα του Συμβουλίου ενσωματώθηκε στη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο δυνάμει της απόφασης αριθ. 15/2002 της μεικτής επιτροπής του ΕΟΧ, της 1ης Μαρτίου 2002 (ΕΕ L 110 της 25ης Απριλίου 2002, σσ. 9-10).

Η παρούσα έκθεση αποτελεί τη δεύτερη διετή έκθεση με κύριο στόχο την αξιολόγηση της προόδου η οποία επιτελέστηκε κατά την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στην εσωτερική αγορά [6] από το 1999 και μετά και τον καλύτερο εντοπισμό των τομέων εκείνων στους οποίους η αμοιβαία αναγνώριση εξακολουθεί να παρουσιάζει προβλήματα [7].

[6] Θα πρέπει να τονιστεί ότι η παρούσα έκθεση δεν αφορά την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης σε τομείς άλλους από την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων και των υπηρεσιών, όπως είναι η εξωτερική εμπορική πολιτική της Κοινότητας ή η από κοινού δράση στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας.

[7] Η οικονομική σημασία της καλής λειτουργίας της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα των προϊόντων δεν μπορεί να υποτιμηθεί : η οικονομική αξία του ενδοκοινοτικού εμπορίου προϊόντων που καλύπτονται από την αμοιβαία αναγνώριση εκτιμάται σε 430 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου. Βλέπε, σχετικά, την ανακοίνωση COM(2001)736 της 7ης Δεκεμβρίου 2001 για την οικονομική μεταρρύθμιση και τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών προϊόντων και κεφαλαίων.

2. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ

Οι δράσεις που ορίζονται στην ανακοίνωση του 1999 σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση στρέφονται κυρίως γύρω από τρεις άξονες : α) βελτίωση της πληροφόρησης και ανάπτυξη της κατάρτισης . β) αξιοποίηση των μέσων πρόληψης και φιλικής και αποτελεσματικής διευθέτησης των προβλημάτων που τίθενται από την ελεύθερη κυκλοφορία και γ) εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρει η κοινοτική νομοθεσία για την εξάλειψη των εμποδίων που απομένουν.

Όσον αφορά τα προϊόντα, οι τομεακές στρογγυλές τράπεζες που διοργανώθηκαν από την Επιτροπή φανέρωσαν τη μεγάλη ανησυχία των ενδιαφερόμενων φορέων για τον τρόπο εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης στην καθημερινή πράξη. Η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται συχνά σε πολύ αποκλίνουσες ερμηνείες όχι μόνο από τις εθνικές διοικήσεις αλλά επίσης από τους οικονομικούς φορείς. Στο πλαίσιο ορισμένων εθνικών διοικήσεων η έννοια της « ισοδυναμίας » φαίνεται να δημιουργεί ορισμένες παρεξηγήσεις.

Η αποτελεσματική λειτουργία της αμοιβαίας αναγνώρισης είναι ουσιαστικής σημασίας, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Επιτροπή διαπίστωσε την ύπαρξη νέου κύματος « επαναρρύθμισης ». Το νέο αυτό κύμα οφείλεται κυρίως στην τεχνολογική πρόοδο και στην προσπάθεια ενίσχυσης των ελέγχων στον τομέα της υγείας (και ιδίως της διατροφής). Χάρη στη διαδικασία που θέσπισε η οδηγία 98/34/ΕΚ, η οποία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να γνωστοποιούν κάθε σχέδιο τεχνικού κανόνα, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να επεμβαίνει ώστε τα κράτη μέλη να συμπεριλαμβάνουν την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης στα σχέδια εθνικών τεχνικών κανόνων. Η προληπτική αυτή δράση συμπληρώνεται, εάν είναι απαραίτητο, με τις διαδικασίες επί παραβάσει των άρθρων 28 έως 30 της συνθήκης ΕΚ τις οποίες κινεί η Επιτροπή βάσει του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ με σκοπό να ενσωματωθεί η αρχή επίσης στις ισχύουσες εθνικές νομοθεσίες.

Περίπου το 95% των περιπτώσεων παράβασης που αφορούν την αμοιβαία αναγνώριση στον τομέα των προϊόντων επιλύονται στο πλαίσιο διαλόγου με τα κράτη μέλη πριν ακόμη γίνει προσφυγή στο Δικαστήριο, γεγονός που επιβεβαιώνει την ιδιαίτερη χρησιμότητα της συνεργασίας μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών. Στον τομέα της διοικητικής συνεργασίας σε δίκτυο, το δίκτυο σημείων επαφής για τους πολίτες και για τις επιχειρήσεις δεν έδωσε πολύ θετικά αποτελέσματα σε αυτό τον τομέα. Στον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων υπάρχει ένας πιο αποτελεσματικός μηχανισμός.

2.1. Κατάρτιση και πληροφόρηση

2.1.1. Συνέδρια, σεμινάρια και στρογγυλές τράπεζες

Από το 1999 και μετά οι υπηρεσίες της Επιτροπής διοργάνωσαν 15 διαφορετικά ειδικά σεμινάρια για την αμοιβαία αναγνώριση στην εσωτερική αγορά. Τα σεμινάρια αυτά διοργανώθηκαν με την ευκαιρία των « συνεδριάσεων-πακέτων ». Σε αυτά συμμετείχαν, κατά πρώτο λόγο, οι εθνικές διοικήσεις, που τα αντιμετώπισαν ευνοϊκά και φάνηκαν να τάσσονται υπέρ της τακτικότερης διεξαγωγής τέτοιων σεμιναρίων.

Η Επιτροπή διοργάνωσε επίσης στρογγυλές τράπεζες για τις διοικήσεις και τις επιχειρήσεις.

Οι πρώτες στρογγυλές τράπεζες πραγματοποιήθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2000 με θέμα την αμοιβαία αναγνώριση στον τομέα των ειδών διατροφής [8]. Ένα από τα συμπεράσματα που βγήκαν είναι ότι, παρόλο που η σύνθεση, η ονομασία, η συσκευασία και η επισήμανση των ειδών διατροφής έχουν ήδη εναρμονιστεί σε μεγάλο βαθμό, ο ημιτελής ή/και μη υποχρεωτικός χαρακτήρας αυτής της εναρμόνισης αφήνει ανοιχτή την πόρτα, κατά την άποψη των οικονομικών φορέων, σε περιορισμούς στην κυκλοφορία των τροφίμων. Η αμοιβαία αναγνώριση θα εξακολουθήσει επομένως να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο σε αυτό τον τομέα. Οι στρογγυλές τράπεζες επιβεβαίωσαν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολυάριθμα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπλουτισμένων τροφίμων και των συμπληρωμάτων διατροφής, λόγω του γεγονότος ότι οι εκτιμήσεις των κρατών μελών αποκλίνουν όσον αφορά την επιστημονική αβεβαιότητα γύρω από την αβλαβή κατανάλωση αυτών των προϊόντων μακροπρόθεσμα [9]. Οι αποκλίσεις αυτές αποτέλεσαν την αιτία για τη θέσπιση των πιο διαφορετικών εθνικών νομοθεσιών και διαδικασιών για την απόκτηση πρόσβασης στην εθνική αγορά. Γι' αυτόν κυρίως το λόγο, στη Λευκή Βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων [10] η Επιτροπή πρότεινε ένα πρόγραμμα νομοθετικών μεταρρυθμίσεων με σκοπό να βελτιωθεί και να αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή το νομοθετικό πλαίσιο που καλύπτει όλες τις πτυχές που αφορούν τα τρόφιμα, «από το αγρόκτημα ως το τραπέζι». Σε αυτό το πλαίσιο η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής [11] και σκοπεύει άλλωστε να υποβάλει ως το τέλος του 2002 πρόταση οδηγίας σχετικά με τα εμπλουτισμένα τρόφιμα.

[8] Η περίληψη των συζητήσεων που έγιναν κατά τις εν λόγω στρογγυλές τράπεζες έχει δημοσιευθεί στον ιστότοπο http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/goods/index.htm

[9] Βλέπε εκκρεμείς υποθέσεις στο Δικαστήριο, ιδίως τις υποθέσεις C-387/99, C-150/00 και C-95/01.

[10] COM(1999)719 τελικό της 12ης Ιανουαρίου 2000.

[11] COM(2000)222 τελικό της 8ης Μαΐου 2000, όπως τροποποιήθηκε από το COM(2001)159 τελικό.

Οι δεύτερες στρογγυλές τράπεζες για την αμοιβαία αναγνώριση πραγματοποιήθηκαν στις 6 Σεπτεμβρίου 2001 και αφορούσαν διάφορες κατηγορίες βιομηχανικών προϊόντων [12]. Οι στρογγυλές αυτές τράπεζες επιβεβαίωσαν ότι στην καθημερινή πράξη εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα. Για ορισμένα προϊόντα (λεωφορεία, ικριώματα) ετοιμάζεται διεξοδικότερη εναρμόνιση. Χάρη στην πρόσφατη δημοσίευση των πρώτων εναρμονισμένων κανόνων και στη χορήγηση ευρωπαϊκής τεχνικής έγκρισης, η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς δομικών προϊόντων προχωρεί γρήγορα. Για το ενδοκοινοτικό εμπόριο άλλων κατηγοριών προϊόντων που αποτέλεσαν αντικείμενο των προαναφερόμενων στρογγυλών τραπεζών, η αμοιβαία αναγνώριση κατέχει κεντρική θέση. Για την πλειονότητα των κατηγοριών των εν λόγω προϊόντων, ορισμένοι οικονομικοί φορείς διαμαρτυρήθηκαν για το γεγονός ότι θέλουν δε θέλουν είναι υποχρεωμένοι πάντα να προσαρμόζουν τα προϊόντα τους ανάλογα με τους τεχνικούς κανόνες του κράτους μέλους προορισμού.

[12] Οι τομείς με τους οποίους ασχολήθηκαν οι ειδικευμένες αυτές στρογγυλές τράπεζες συγκεντρώνουν τις ακόλουθες κατηγορίες προϊόντων : λεωφορεία, φορτηγά, μικρά φορτηγά και ρυμουλκούμενα. συστήματα ζεύξης για τα προαναφερόμενα οχήματα καθώς και για τα επιβατικά αυτοκίνητα (Μ1) και τους τροχοφόρους γεωργικούς ή δασικούς ελκυστήρες, ποδήλατα, βυτία και εμπορευματοκιβώτια, δομικά προϊόντα για τα οποία δεν υπάρχουν (εναρμονισμένοι) κανόνες ή τεχνική έγκριση, σκάλες και ικριώματα που δεν προορίζονται να ενσωματωθούν σε μια δομική κατασκευή, συστήματα αντιπυρικού και αντιδιαρρηκτικού συναγερμού και προϊόντα παιδοκομίας (ιδίως, κρεβάτια, καροτσάκια και καθίσματα για βρέφη). Η περίληψη των συζητήσεων που έγιναν στις εν λόγω στρογγυλές τράπεζες έχει δημοσιευθεί στον ιστότοπο http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/goods/mutrec.htm

Η ιδέα της σύνταξης οδηγών πρακτικής εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων με σκοπό τη βελτίωση της ενημέρωσης των ενδιαφερόμενων μερών συνάντησε μεγάλη αποδοχή μεταξύ των συμμετεχόντων στις στρογγυλές τράπεζες. Η ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας στο πλαίσιο ειδικευμένων δικτύων των αρμόδιων εθνικών υπαλλήλων ανά κατηγορία προϊόντων καθώς και η βελτίωση της διαφάνειας των εθνικών αποφάσεων θα ήταν πολύ χρήσιμες, σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, για την ενίσχυση της εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης στην πράξη.

Οι σουηδικές αρχές έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα αυτό και διοργάνωσαν, σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, ένα σεμινάριο για την αμοιβαία αναγνώριση στον τομέα της αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Το σεμινάριο αυτό πραγματοποιήθηκε στις 13 Ιουνίου 2001 [13].

[13] Βλέπε http://www.swedac.se.

2.1.2. Διάφοροι οδηγοί και εκδόσεις

Αναμφισβήτητα η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης προϋποθέτει βασική γνώση των αρχών της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων. Η Επιτροπή δημοσίευσε έναν « πρακτικό οδηγό για την έννοια και την εφαρμογή των άρθρων 28-30 ΕΚ ». Ο οδηγός αυτός περιγράφει ιδίως την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και συνοψίζει την σχετικότερη με το θέμα νομολογία του Δικαστηρίου. Πρόσβαση στο οδηγό παρέχεται από τον ιστότοπο της Επιτροπής [14].

[14] http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/goods/art2830.htm

Μετά τη δέσμευση που ανέλαβε στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης 3052/95/ΕΚ [15] το 1997 και το 1998 [16], η Επιτροπή δημοσίευσε στη διάρκεια του 2001 έναν επεξηγηματικό οδηγό σχετικά με την απόφαση 3052/95/ΕΚ. Το έγγραφο αυτό προορίζεται όχι μόνο για τις εθνικές αρχές που καλούνται να εφαρμόσουν την απόφαση αλλά επίσης για τους οικονομικούς φορείς. Η Επιτροπή προσπαθεί να εξασφαλίσει την ευρύτερη δυνατή κυκλοφορία του, ιδίως μέσω της δημοσίευσής του στον ιστότοπό της [17].

[15] Απόφαση αριθ. 3052/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί διαδικασίας αμοιβαίας πληροφόρησης σχετικά με τα εθνικά μέτρα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων των εντός της Κοινότητας

[16] COM (2000) 194 τελικό της 7ης Απριλίου 2000.

[17] http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/goods/3052intro.htm

Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης το φθινόπωρο του 2000 ένα ενημερωτικό φυλλάδιο με τίτλο «Η εμπέδωση της ενιαίας αγοράς. Οδηγία 98/34/ΕΚ» το οποίο δίνει μια εποπτεία του σκοπού και της λειτουργίας του συστήματος γνωστοποίησης που θεσπίζει αυτή η οδηγία. Το φυλλάδιο αυτό διαβιβάστηκε στις κεντρικές μονάδες των κρατών μελών που καλούνται να διαχειριστούν το σύστημα των γνωστοποιήσεων, καθώς και σε μεγάλο αριθμό ευρωπαϊκών συνδέσμων βιομηχάνων.

2.1.3. Ιστότοποι

Με σκοπό τη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης στην εσωτερική αγορά, αφιερώνεται σε αυτήν ένας νέος ιστότοπος [18].

[18] http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/goods/index.htm

Για την οδηγία 98/34/ΕΚ, η Επιτροπή δημιούργησε επίσης ένα νέο ιστότοπο [19]. Από τον ιστότοπο αυτό μπορούν να ενημερωθούν όλοι οι οικονομικοί φορείς και το ενδιαφερόμενο κοινό σχετικά με σχέδια τεχνικών κανόνων και με κανόνες για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας που έχουν γνωστοποιηθεί στην Επιτροπή, προκειμένου να εκδηλώσουν, εάν το επιθυμούν, τις αντιδράσεις τους.

[19] http://europa.eu.int/comm/enterprise/tris/

2.2. Μέσα πρόληψης και φιλικής διευθέτησης των προβλημάτων.

2.2.1. Η γνωστοποίηση σχεδίων εθνικών κανονισμών βάσει της οδηγίας 98/34/ΕΚ [20]

[20] Οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών. Η οδηγία 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, επεξέτεινε τη διαδικασία πληροφόρησης στους κανόνες για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας (ΕΕ L 217 της 5/8/1998, σ. 18).

Το 2001 η Επιτροπή έλαβε 530 σχέδια τεχνικών κανονισμών (από τα οποία τα 25 αφορούσαν κανόνες σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, ενώ τα υπόλοιπα αφορούσαν προϊόντα) που αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις υπηρεσίες της. Ο αριθμός αυτός ανερχόταν σε 604 το 1998, σε 591 το 1999 και σε 751 το 2000 [21]. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, παρά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να θεσπίζουν πλειάδα τεχνικών κανονισμών, ακόμη και να « επαναρρυθμίζουν », ιδίως λόγω της τεχνολογικής προόδου και της προσπάθειας ενίσχυσης των ελέγχων στον τομέα της υγείας και κυρίως της διατροφής. Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να ελέγχονται για να μην τίθεται σε κίνδυνο η καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η καταγραφή τους επιτρέπει να εντοπίζονται οι τομείς στους οποίους είναι απαραίτητη η λήψη κοινοτικών μέτρων.

[21] Βλέπε πίνακα 7.2.4 στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης. Για στατιστικά στοιχεία από το 1995 ως το 1998, βλέπε έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 98/34/ΕΚ από το 1995 μέχρι το 1998 : COM(2000)429τελικό της 7ης Ιουλίου 2000, καθώς και τα στατιστικά στοιχεία που παρουσιάζονται στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/enterprise/tris/statistics/index_fr.htm.

Διαπιστώνεται μια τάση βελτίωσης της ποιότητας των εθνικών νομοθεσιών : τα κράτη μέλη προσπαθούν όλο και πιο συχνά να εισάγουν ρήτρες αμοιβαίας αναγνώρισης στα νομοθετικά τους σχέδια για τους μη εναρμονισμένους τομείς [22].

[22] Το 1999 τα κράτη μέλη και η Επιτροπή διατύπωσαν 408 παρατηρήσεις και εξέδωσαν 148 αιτιολογημένες γνώμες. Το 2000, παρά τη σημαντική αύξηση των γνωστοποιήσεων, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή διατύπωσαν 444 παρατηρήσεις και εξέδωσαν 144 αιτιολογημένες γνώμες. To 2001 τα κράτη μέλη και η Επιτροπή εξέδωσαν 152 αιτιολογημένες γνώμες. Ωστόσο, λιγότερες από τις μισές αιτιολογημένες γνώμες που εξέδωσε η Επιτροπή αφορούσαν την απουσία ρητρών αμοιβαίας αναγνώρισης.

Το 2000 η οδηγία διευκόλυνε επίσης τις εργασίες εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο εμποδίζοντας τη θέσπιση εθνικών μέτρων που μπορεί να καθιστούσαν άκαμπτη τη θέση ορισμένων κρατών μελών τη στιγμή που αναζητούνταν κοινώς αποδεκτές λύσεις (για παράδειγμα, σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες στους ηλεκτρικούς και ηλεκτρονικούς εξοπλισμούς, με τα συμπληρώματα διατροφής, με τις σύνθετες ζωοτροφές και με την προσθήκη βιταμινών και μετάλλων στα είδη διατροφής).

Η σημασία του τομέα των υπηρεσιών αυξήθηκε γοργά. Έτσι, ενώ το 1999 οι υπηρεσίες της Επιτροπής έλαβαν 11 γνωστοποιήσεις, ο αριθμός των γνωστοποιήσεων αυξήθηκε σε 23 το 2000 και σε 25 το 2001, καλύπτοντας αρκετά σύνθετα θέματα όπως η ηλεκτρονική υπογραφή, η καταπολέμηση του εγκλήματος πληροφορικής, το ηλεκτρονικό εμπόριο, η προστασία των ανηλίκων στις επικοινωνίες ή οι ονομασίες τομέων.

Δυστυχώς, στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας διαπιστώνεται ότι συχνά τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν ακόμη επαρκώς την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και ζητούν από τους οικονομικούς φορείς να ικανοποιήσουν για δεύτερη φορά τις απαιτήσεις που πληρούν ήδη σε άλλα κράτη μέλη. Προβλήματα εμφανίζονται επίσης λόγω του γεγονότος ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα κράτη μέλη εισάγουν στα σχέδια κανονισμών τους έννοιες εξωεδαφικής ισχύος [23]. Στις περιπτώσεις αυτές η Επιτροπή υπενθυμίζει συστηματικά στο αρμόδιο κράτος μέλος ότι δεν μπορεί να επιβάλλει στους φορείς που είναι εγκατεστημένοι αλλού στην κοινοτική επικράτεια τις ίδιες υποχρεώσεις που επιβάλλει στους ημεδαπούς οικονομικούς φορείς και ότι, αντιθέτως, κάθε νέος κανονισμός οφείλει να αναγνωρίζει και να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις απαιτήσεις που πληρούνται και τους ελέγχους που διεξάγονται από κάθε οικονομικό φορέα στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος.

[23] Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από τα στατιστικά στοιχεία. Έτσι, το 1999 η Επιτροπή διατύπωσε 8 παρατηρήσεις και εξέδωσε μια αιτιολογημένη γνώμη για τις 11 γνωστοποιήσεις που έλαβε σε αυτό τον τομέα. Τα κράτη μέλη διατύπωσαν με τη σειρά τους 2 παρατηρήσεις. Το 2000 η Επιτροπή διατύπωσε 4 παρατηρήσεις και εξέδωσε 9 αιτιολογημένες γνώμες για 23 γνωστοποιήσεις. Τα κράτη μέλη διατύπωσαν με τη σειρά τους 5 παρατηρήσεις. Το 2001 η Επιτροπή διατύπωσε 10 παρατηρήσεις και εξέδωσε 4 αιτιολογημένες γνώμες. Τα κράτη μέλη διατύπωσαν με τη σειρά τους 2 παρατηρήσεις.

2.2.2. Η γνωστοποίηση ειδικών μέτρων βάσει της απόφασης 3052/95/ΕΚ [24]

[24] Απόφαση αριθ. 3052/95/ΕΚ του Κοινοβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί διαδικασίας αμοιβαίας πληροφόρησης σχετικά με τα εθνικά μέτρα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων των εντός της Κοινότητας.

Όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή στην έκθεσή της την οποία εξέδωσε στις 7 Απριλίου 2000 [25] σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης, η εφαρμογή αυτή δεν λειτουργεί ικανοποιητικά. Πράγματι, ο αριθμός των γνωστοποιήσεων στη διάρκεια των ετών που καλύπτει η έκθεση (1997 και 1998), ο οποίος επιβεβαιώθηκε στη διάρκεια των επόμενων ετών [26], δεν δίνει πιστή εικόνα της λειτουργίας της αμοιβαίας αναγνώρισης μέσα στην Κοινότητα.

[25] Έκθεση COM(2000)194 τελικό της 7ης Απριλίου 2000 της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης 3052/95/ΕΚ το 1997 και το 1998.

[26] Η Επιτροπή έλαβε συνολικά 33 γνωστοποιήσεις το 1997, 69 το 1998, 26 το 1999 και 67 το 2000.

Η Επιτροπή, όπως δήλωνε στην έκθεσή της, προσπαθεί να προωθήσει την εφαρμογή της απόφασης [27]. Είναι σαφές ωστόσο ότι, χωρίς την ενεργητική συνεργασία των κρατών μελών, η Επιτροπή δεν θα είναι σε θέση από μόνη της να εγγυηθεί ότι η απόφαση εκπληρώνει απολύτως και ικανοποιητικά τη λειτουργία για την οποία θεσπίστηκε.

[27] Βλέπε σημείο 4 της προαναφερόμενης έκθεσης COM(2000)194τελικό και σημεία 2.1.2 και 2.1.3 της παρούσας έκθεσης.

2.2.3. Η διοικητική συνεργασία σε δίκτυο

Όλα τα κράτη μέλη όρισαν σημεία επαφής για τους πολίτες και άλλα για τις επιχειρήσεις. [28] Υπάρχει επίσης ένα συντονιστικό κέντρο για κάθε κράτος μέλος που χρησιμεύει τόσο ως συντονιστής του δικτύου στο κράτος μέλος όσο και ως πρώτο σημείο επαφής μεταξύ κρατών μελών (στο πλαίσιο του δικτύου αυτού) και ως σημείο επαφής μεταξύ αυτών των κρατών και της Επιτροπής. Το δίκτυο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό να βοηθάει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα που ανακύπτουν από την κακή εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς από μέρους μιας δημόσιας αρχής [29].

[28] Βλέπε http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/cpoints/index.htm.

[29] Το δίκτυο αυτό διεκπεραιώνει φυσιολογικά τις περιπτώσεις καταγγελιών που παραλαμβάνουν τα σημεία επαφής και τα συντονιστικά κέντρα απευθείας από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Η Επιτροπή διαβίβασε, δοκιμαστικά, τις περιπτώσεις καταγγελιών που είχε δεχθεί για θέματα ταξινόμησης αυτοκινήτων.

Τα αποτελέσματα του μηχανισμού αυτού είναι μάλλον απογοητευτικά. Ένας από τους λόγους είναι η απουσία υποχρεωτικών προθεσμιών για τη διεκπεραίωση των καταγγελιών που διαβιβάζονται στο δίκτυο και ο χρόνος επίλυσης ενός προβλήματος που ποικίλλει εξαιρετικά. Ωστόσο, για μεγάλο αριθμό πολιτών και επιχειρήσεων, η ταχύτητα με την οποία επιλύεται το πρόβλημά τους έχει κρίσιμη σημασία. Αποδεικνύεται έτσι ότι η ύπαρξη σημείων επαφής δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστή στο κοινό στο οποίο αυτά απευθύνονται, επειδή οι δράσεις προώθησης στην πλειονότητα των κρατών μελών δεν ήταν αρκετά πλατιές.

Η Επιτροπή εξέδωσε, κατά συνέπεια, μια ανακοίνωση με αυτό το θέμα [30], με σκοπό να αντιμετωπιστούν αυτές οι αδυναμίες. Έως τον Ιούνιο του 2002 θα εγκατασταθεί μια βάση δεδομένων σε απευθείας σύνδεση, η οποία θα είναι φιλική προς το χρήστη και θα καλύπτει το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σκοπό τη βελτίωση της διαφάνειας και, μέσω της « άμιλλας » που θα υπάρχει, την ενθάρρυνση των κρατών μελών να επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μια σύσταση [31] με την οποία δίνει στα συντονιστικά κέντρα σαφείς αρχές για την εξέταση των καταγγελιών στο πλαίσιο του δικτύου.

[30] COM (2001) 702 τελικό, της 27ης Νοεμβρίου 2001

[31] Σύσταση 2001/893/ΕΚ της Επιτροπής, της 7ης Δεκεμβρίου 2001, για τις αρχές σχετικά με τη χρήση του « SOLVIT » - του δικτύου επίλυσης προβλημάτων στην εσωτερική αγορά, ΕΕ L331 της 15ης Δεκεμβρίου 2001, σ. 79.βλέπε http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/update/solvit/index.htm.

Στον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων [32] υπάρχει εδώ και καιρό μια πιο καρποφόρα συνεργασία. Με σκοπό να δώσει ταχύτερες λύσεις σε ορισμένα προβλήματα που φανερώθηκαν, η Επιτροπή συνέχισε τις τακτικές της επαφές με τις εθνικές αρχές, ιδίως με τους εμπειρογνώμονες των καθ' ύλην αρμόδιων ομάδων και επιτροπών (ομάδα συντονιστών και άλλες επιτροπές ανώτατων υπαλλήλων).

[32] http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/qualifications/index.htm

2.2.4. Οι « συνεδριάσεις-πακέτα »

Στο πλαίσιο του εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των εθνικών διοικήσεων, η Επιτροπή διοργανώνει περιοδικές « συνεδριάσεις-πακέτα » με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Διεξάγονται εις βάθος συζητήσεις σχετικά με τις καταγγελίες που κατατίθενται στην Επιτροπή και με τις εξεταζόμενες παραβάσεις, χάρη στις οποίες επιλύονται με φιλικό διακανονισμό οι υποθέσεις που είναι εγγεγραμμένες στην ημερήσια διάταξη αυτών των συνεδριάσεων.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι οι « συνεδριάσεις-πακέτα » δεν αποτελούν εναλλακτική λύση σε σχέση με την κίνηση της διαδικασίας επί παραβάσει του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ αλλά συμπληρωματική και παράλληλη προσέγγιση. Μια « συνεδρίαση-πακέτο » επιτρέπει σε όλα τα παρόντα στη συνεδρίαση μέρη να ανταλλάξουν τις απόψεις τους και, ως εκ τούτου, συνιστά διδακτικό μέσο το οποίο εκτιμούν πολύ οι αρχές των κρατών μελών.

Κατά την περίοδο 1998-2001 διοργανώθηκαν 53 « συνεδριάσεις-πακέτα »: 19 το 1998, 13 το 1999, 11 το 2000 και 10 το 2001 [33]. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η μείωση των συνεδριάσεων συμβαδίζει με τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά τους, ιδίως χάρη στην αύξηση του αριθμού των υποθέσεων που συζητούνται σε κάθε συνεδρίαση. Εξάλλου, ο αριθμός των διμερών ad hoc συνεδριάσεων με τις εθνικές αρχές παρουσιάζει σαφή αύξηση. Το είδος αυτό των συνεδριάσεων επιτρέπει μια περισσότερο διεξοδική συζήτηση των πολύ τεχνικών φακέλων.

[33] Βλέπε πίνακα 7.2.5 στο παράρτημα.

2.2.5. Επαγγελματικά προσόντα

Στον τομέα των επαγγελματικών προσόντων θα πρέπει να επισημανθούν ορισμένες δράσεις πολιτικής και ακαδημαϊκής συνεργασίας με σκοπό το συντονισμό των προγραμμάτων σπουδών καθώς και τη βελτίωση της διαφάνειας των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών τίτλων.

Η Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η ΟΥΝΕΣΚΟ εκπόνησαν από κοινού, εκτός του εναρμονισμένου τομέα, ένα συμπλήρωμα διπλώματος που περιλαμβάνει τόσο τα προσωπικά αποτελέσματα του πτυχιούχου όσο και την περιγραφή του εθνικού του συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το συμπλήρωμα διπλώματος, παρόλο που δεν είναι ένα υποχρεωτικό μέσο, αρχίζει τώρα να εφαρμόζεται ευρέως σε όλη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουλίου 2001, σχετικά με την ενδοκοινοτική κινητικότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών [34], εκπονήθηκε ένα παράλληλο μέσο, το συμπλήρωμα πιστοποιητικού, για τα επαγγελματικά προσόντα [35]. Το εν λόγω συμπλήρωμα εφαρμόζεται τώρα δοκιμαστικά στα κράτη μέλη.

[34] ΕΕ L 215 της 9ης Αυγούστου 2001, σ.30-37.

[35] Βλέπε http://www.cedefop.eu.int/transparency/certsupp.asp)

Οι υπουργοί παιδείας περισσότερων από 30 χωρών συμφώνησαν εξάλλου, στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια, να δημιουργήσουν ως το 2010 έναν «ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» μέσα στον οποίο θα είναι ευκολότερα συγκρίσιμα τα διπλώματα. Μια παράλληλη διαδικασία έχει δρομολογηθεί στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, με σκοπό την αύξηση της διαφάνειας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης στον τομέα των επαγγελματικών προσόντων.

2.3. Οι διαδικασίες επί παραβάσει

2.3.1. Προϊόντα

Περίπου το 28% των περιπτώσεων παράβασης που έχουν καταγραφεί (καταγγελίες και αυτεπαγγέλτως αποκαλυφθείσες περιπτώσεις) από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά την περίοδο 1998 ως 2001 στον « μη εναρμονισμένο » τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων (άρθρα 28 έως 30 της συνθήκης ΕΚ) αφορούν την αμοιβαία αναγνώριση. Το ένα τρίτο περίπου των διαδικασιών επί παραβάσει [36] την ίδια αυτή περίοδο συνδέονται με την απουσία αμοιβαίας αναγνώρισης [37].

[36] Αποστολή προειδοποιητικής επιστολής και αιτιολογημένης γνώμης και προσφυγή στο Δικαστήριο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ.

[37] Αναλυτικότερα στατιστικά στοιχεία παρουσιάζονται στους πίνακες 7.2.1 έως 7.2.3 στο παράτημα της παρούσας έκθεσης.

Δεν θα ήταν χρήσιμο να προσπαθήσουμε να εξαγάγουμε συμπεράσματα βάσει των στατιστικών στοιχείων για τις περιπτώσεις που έχουν τεθεί στο αρχείο ή έχουν επιλυθεί, δεδομένου ότι περιλαμβάνουν και καταγγελίες αβάσιμες ή καταγγελίες για πολύ ειδικές καταστάσεις σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη [38]. Όσον αφορά τις διαδικασίες επί παραβάσει, οι ίδιες στατιστικές αντικατοπτρίζουν, αφενός, το σημαντικό αριθμό εμποδίων που συνδέονται με την απουσία αμοιβαίας αναγνώρισης και, αφετέρου, τις σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν στις νομοθεσίες τους και στις διοικητικές τους πρακτικές τη σωστή εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης.

[38] Είναι σκόπιμο να υπομνησθεί ότι κατά την περίοδο αναφοράς σημειώθηκε παροδική αύξηση του αριθμού των καταγγελιών, την οποία προκάλεσαν οι φραγμοί που τέθηκαν μετά την κρίση της διοξίνης. Οι καταγγελίες αυτές περιλαμβάνονται στο συνολικό αριθμό των υποθέσεων που εξετάστηκαν το 1999 και το 2000.

2.3.2. Επαγγελματικά προσόντα

Στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων, η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης αφορά κυρίως τους πολίτες. Αυτοί εξακολουθούν να επωφελούνται από τις κοινοτικές οδηγίες σχετικά με την αναγνώριση των διπλωμάτων στο πλαίσιο της άσκησης της ελεύθερης κυκλοφορίας που παρέχει η συνθήκη [39]. Επιπλέον, πρέπει να διαπιστωθεί ότι ο αριθμός των καταγεγραμμένων καταγγελιών για την περίοδο 1999-2000 [40] παρουσιάζει μείωση, γεγονός που φαίνεται να δηλώνει ότι τα σχετικά κοινοτικά μέσα λειτουργούν ικανοποιητικά.

[39] Βλέπε πίνακες 7.1.1 και 7.1.2 στο παράρτημα.

[40] Βλέπε πίνακα 7.1.3 στο παράρτημα.

3. ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ : ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΓΚΡΙΘΗΚΑΝ Ή ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ

Η εναρμόνιση ή η συμπληρωματική εναρμόνιση εξακολουθεί να είναι μάλλον ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα, τόσο για τους οικονομικούς φορείς όσο και για τις εθνικές διοικήσεις. Η αμοιβαία αναγνώριση δεν μπορεί πράγματι να λύσει όλα τα προβλήματα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς.

Σε αυτή τη λογική, από το 1999 ως το 2000, χρειάστηκε να καταβληθεί μια ιδιαίτερη προσπάθεια εναρμόνισης για την αντιμετώπιση των εμποδίων που απέμεναν και των ιδιαίτερων δυσκολιών όχι μόνο στον τομέα των επαγγελματικών προσόντων, του ηλεκτρονικού εμπορίου, της προστασίας των καταναλωτών, των εμπορικών επικοινωνιών και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αλλά επίσης στον τομέα των ειδών διατροφής (συμπληρώματα διατροφής) και στον τομέα των βιομηχανικών προϊόντων (όργανα μετρήσεων, ανελκυστήρες, σκάφη αναψυχής, προϊόντα πολιτικής αεροπορίας κ.λπ.). Στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών η Επιτροπή σκοπεύει να εκπονήσει μια πρόταση οδηγίας-πλαισίου που να προβλέπει ιδίως τη μέγιστη δυνατή εναρμόνιση σε συνδυασμό με ένα υψηλό επίπεδο προστασίας.

3.1. Τα προϊόντα

3.1.1. Οριζόντια μέτρα

Η νέα οδηγία 2001/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 2001, για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων [41] κατάργησε την προηγούμενη οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων [42]. Η νέα οδηγία δεν θεσπίζει απλώς απαιτήσεις ασφάλειας για τα προϊόντα που δεν υπόκεινται σε ειδικές τομεακές διατάξεις (όπως τα προϊόντα παιδοκομίας και οι αναπτήρες) αλλά ακόμη δημιουργεί ένα νομοθετικό πλαίσιο αναφοράς για την αξιολόγηση της ισοδυναμίας μεταξύ του επιπέδου προστασίας που παρέχεται από το προϊόν και του επιπέδου προστασίας που υπάρχει στο κράτος μέλος προορισμού.

[41] ΕΕ L11 της 15ης Ιανουαρίου 2002, σ.4.

[42] Οδηγία 92/59/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1992, για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων

Έτσι, η οδηγία προβλέπει ότι, εάν δεν υπάρχουν ειδικές κοινοτικές διατάξεις που να διέπουν την ασφάλεια ενός προϊόντος, το προϊόν θεωρείται ασφαλές (δηλαδή δεν παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο ή ο κίνδυνος που παρουσιάζει είναι πολύ μικρός) όταν συμμορφώνεται με τους ειδικούς εθνικούς κανονισμούς του κράτους μέλους στου οποίου το έδαφος διατίθεται στο εμπόριο, υπό τον όρο ότι οι εν λόγω κανονισμοί ορίζουν απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας τις οποίες πρέπει να ικανοποιεί το προϊόν για να μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο και ότι οι απαιτήσεις αυτές είναι σύμφωνες με τη συνθήκη, ιδίως δε με τα άρθρα 28 έως 30.

Εξάλλου, η οδηγία θεσπίζει τεκμήριο συμμόρφωσης όταν το προϊόν συμμορφώνεται με μη υποχρεωτικά εθνικά πρότυπα που ενσωματώνουν ευρωπαϊκά πρότυπα των οποίων τα στοιχεία αναφοράς δημοσιεύονται από την Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σύμφωνα με την ειδική διαδικασία που προβλέπεται στην οδηγία.

Ως εκ τούτου, η οδηγία θα διευκολύνει την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα των προϊόντων που προορίζονται για τους καταναλωτές και δεν παρουσιάζουν κανέναν κίνδυνο ή ο κίνδυνος που παρουσιάζουν είναι πολύ μικρός, τηρούν δε υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των προσώπων.

Στην ανακοίνωση σχετικά με τη συνέχεια της Πράσινης Βίβλου για την προστασία του καταναλωτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση [43], η Επιτροπή εξετάζει την εκπόνηση μιας πρότασης οδηγίας-πλαισίου που να προβλέπει ιδίως τη μέγιστη δυνατή εναρμόνιση σε συνδυασμό με ένα υψηλό επίπεδο προστασίας. Στον τομέα αυτό ο συνδυασμός ενός κατάλληλου επιπέδου εναρμόνισης και των αρχών της αμοιβαίας αναγνώρισης και της χώρας καταγωγής (που πρέπει να κατοχυρώνονται στην οδηγία-πλαίσιο) θα συμβάλλει ώστε οι αποκλίνουσες ερμηνείες σε δικαστικές αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο δεν θα οδηγούν στον κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς.

[43] COM(2002)289τελικό.

3.1.2. Κάθετα μέτρα : ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις

Όταν αποδεικνύεται ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν μπορεί να εφαρμοστεί, επιβάλλεται εναρμόνιση ή συμπληρωματική εναρμόνιση. Έτσι, η Επιτροπή πρότεινε μια ειδική οδηγία σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής [44]. Όσον αφορά τις ουσίες που μπορούν να προστίθενται για ειδικούς διατροφικούς σκοπούς σε τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή, η οδηγία 2001/15/ΕΚ της Επιτροπής, της 15ης Φεβρουαρίου 2001 [45] αποσκοπεί να άρει τα εμπόδια που απομένουν για την ελεύθερη κυκλοφορία αυτών των προϊόντων.

[44] COM (2000)222τελικό της 8ης Μαΐου 2000, όπως τροποποιήθηκε από το COM(2001)159 τελικό

[45] ΕΕ L52 της 22ας Φεβρουαρίου 2001, σ.19.

Στον τομέα των βιομηχανικών προϊόντων προβλέπεται μια συμπληρωματική εναρμόνιση όσον αφορά τα όργανα μετρήσεων [46], τους ανελκυστήρες [47], τα σκάφη αναψυχής και τα ατομικά σκάφη [48], καθώς και την πολιτική αεροπορία [49].

[46] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα όργανα μετρήσεων : COM(2000)566τελικό της 15ης Σεπτεμβρίου 2000.

[47] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις μηχανές και για τροποποίηση της οδηγίας 95/16/EΚ - COM(2000) 899τελικό της 26ης Ιανουαρίου 2001.

[48] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 94/25/ΕΚ για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών ρυθμίσεων των κρατών μελών οι οποίες αφορούν τα σκάφη αναψυχής - COM(2000) 639τελικό της 12ης Οκτωβρίου 2000.

[49] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό κοινών κανόνων στον τομέα της πολιτικής αεροπορίας και τη σύσταση Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Ασφάλεια των Αερομεταφορών - COM(2000)595τελικό της 27ης Σεπτεμβρίου 2000.

3.2. Επαγγελματικά προσόντα

Η έκδοση της νέας οδηγίας 1999/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Ιουνίου 1999, που αφορά τα επαγγελματικά προσόντα στον τομέα της βιοτεχνίας, του εμπορίου και ορισμένων υπηρεσιών, θα διευκολύνει την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Από τη μια πλευρά, η εν λόγω οδηγία δημιουργεί έναν μηχανισμό αναγνώρισης των διπλωμάτων για επαγγέλματα που δεν καλύπτονται ακόμη από το γενικό σύστημα (οδηγίες 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ). Από την άλλη πλευρά, προβαίνει στην ανασύνταξη 35 οδηγιών που περιέχουν μεταβατικά μέτρα και οδηγιών ελευθέρωσης που είχαν εκδοθεί κατά το παρελθόν. Θα συμβάλει έτσι στην προώθηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών μέσα στην Ένωση απλουστεύοντας ταυτοχρόνως την κοινοτική νομοθεσία.

3.3. Ηλεκτρονικό εμπόριο

Η οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο [50] αποσκοπεί να καταργήσει τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας μεταξύ κρατών μελών θεσπίζοντας ένα σαφές και σταθερό νομοθετικό πλαίσιο με βάση τις αρχές της εσωτερικής αγοράς.

[50] Οδηγία 2000/31/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Ιουνίου 2000, για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά (« οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο »), ΕΕ L 178 της 17ης Ιουλίου 2000, σ.1. Θα πρέπει να υπομνησθεί ότι η οδηγία αυτή δεν θεσπίζει πρόσθετους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και δεν ασχολείται με την αρμοδιότητα των δικαστηρίων.

Με σκοπό να επιτρέψει την κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οδηγία προβλέπει ότι οι φορείς μπορούν να παράσχουν τις υπηρεσίες τους βάσει της νομοθεσίας του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι (χώρα καταγωγής). Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να περιορίζουν την κυκλοφορία των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας με προέλευση άλλα κράτη μέλη παρά μόνο στο πλαίσιο των παρεκκλίσεων που αναφέρονται στην οδηγία. Εξάλλου η οδηγία εναρμονίζει ορισμένες νομικές πτυχές της κοινωνίας της πληροφορίας ώστε να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία τους [51].

[51] Ο ορισμός του τόπου εγκατάστασης των οικονομικών φορέων, οι υποχρεώσεις διαφάνειας για τους οικονομικούς φορείς, οι απαιτήσεις διαφάνειας για τις εμπορικές επικοινωνίες, η σύναψη και η εγκυρότητα των ηλεκτρονικών συμβάσεων, η ευθύνη των ενδιάμεσων φορέων του Internet, ο διακανονισμός των διαφορών σε απευθείας σύνδεση και η συνεργασία μεταξύ εθνικών διοικήσεων.

Η οδηγία 1999/93 [52] θεσπίζει ένα νομικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές υπογραφές και για ορισμένες υπηρεσίες πιστοποίησης με σκοπό την εξασφάλιση της καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Η οδηγία ορίζει, μεταξύ άλλων, απαιτήσεις για ορισμένους παρόχους υπηρεσιών πιστοποίησης που εκδίδουν αναγνωρισμένα πιστοποιητικά. Προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει τις εθνικές διατάξεις που εκδίδει βάσει της οδηγίας αυτής στους παρόχους υπηρεσιών πιστοποίησης που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός του και στις υπηρεσίες που παρέχουν. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς στην παροχή υπηρεσιών πιστοποίησης με προέλευση άλλο κράτος μέλος στους τομείς που καλύπτει η οδηγία.

[52] Οδηγία 1999/93/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1999, σχετικά με το κοινοτικό πλαίσιο για ηλεκτρονικές υπογραφές, ΕΕ αριθ. L 13 της 19ης Ιανουαρίου 2000, σ. 12.

3.4. Εμπορικές επικοινωνίες

Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένοι εθνικοί περιορισμοί στις εμπορικές επικοινωνίες, για τις οποίες δεν αρκεί απλώς και μόνο η εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης ώστε να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τις αναλύσεις που πραγματοποίησε η Επιτροπή, οι διάφοροι τομείς της ενιαίας αγοράς αλληλοεπηρεάζονται : εισαγωγή υπηρεσιών, ελευθερία εγκατάστασης, εξαγωγή υπηρεσιών και κατάργηση των σημαντικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Εάν δεν υπάρξει στοχοθετημένη εναρμόνιση, θα είναι αδύνατο να θεσπιστούν ενιαίοι κανόνες του παιχνιδιού.

Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση [53] με την οποία προτείνεται η θέσπιση κανονισμού σχετικά με τη χρήση και επικοινωνία των πρακτικών προώθησης των πωλήσεων. Ο κανονισμός αυτός προβλέπει την αντικατάσταση ορισμένων περιορισμών από στοχοθετημένα μέτρα εναρμόνισης και την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης για τις εθνικές απαιτήσεις που εξακολουθούν να υφίστανται όσον αφορά τις πρακτικές προώθησης των πωλήσεων.

[53] Ανακοίνωση COM(2001)546 τελικό της 2ας Οκτωβρίου 2001 σχετικά με τις πρακτικές προώθησης των πωλήσεων στην εσωτερική αγορά, που περιλαμβάνει πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις πρακτικές προώθησης των πωλήσεων στην εσωτερική αγορά.

Εξάλλου η Επιτροπή δρομολόγησε μια διαδικασία προβληματισμού όσον αφορά τις δραστηριότητες χορηγίας [54].

[54] Βλέπε http://europa.eu.int/comm/internal_market/comcom/sponsorship/index_en.htm.

Η ανακοίνωση σχετικά με τη συνέχεια της Πράσινης Βίβλου για την προστασία του καταναλωτή στη Ευρωπαϊκή Ένωση [55] πραγματεύεται ιδίως όλες τις πτυχές της επικοινωνίας μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή προτείνει να επιλυθεί το πρόβλημα των περιορισμών που υπάρχουν στον τομέα αυτό με μια πλήρη εναρμόνιση.

[55] COM(2002)289 τελικό.

3.5. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

Η Επιτροπή επαγρυπνεί ιδίως για τη διατήρηση ενός σαφούς και συνεκτικού νομοθετικού πλαισίου στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, τομέα στον οποίο η αμοιβαία αναγνώριση παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, λόγω της πολυπλοκότητας και του όγκου των εφαρμοζόμενων προτύπων. Η σημασία του ρόλου της απεικονίζεται στην οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η εν λόγω οδηγία έχει ως βασική αρχή τη λεγόμενη ρήτρα «της εσωτερικής αγοράς», που επιτρέπει στους προμηθευτές σε απευθείας σύνδεση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε όλη την Ένωση βάσει των κανονιστικών ρυθμίσεων που εφαρμόζει το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένοι. Ωστόσο, η οδηγία προβλέπει ορισμένο αριθμό παρεκκλίσεων από αυτή τη ρήτρα, από τις οποίες αρκετές αφορούν τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Εξάλλου, η ρήτρα της εσωτερικής αγοράς θα εφαρμόζεται σε τομείς στους οποίους οι αποκλίσεις μεταξύ εθνικών κανόνων είναι αξιοσημείωτες, ιδίως στους μη εναρμονισμένους τομείς.

Με σκοπό την υποβολή ενός προγράμματος δράσης, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες [56].

[56] COM (2001) 66 τελικό της 7ης Φεβρουαρίου 2001.

Η Επιτροπή εκτιμά στην ανακοίνωσή της ότι θα χρειαστεί μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών κανόνων, ιδίως στους τομείς των κανόνων συμπεριφοράς των επιχειρήσεων, όσον αφορά τις επενδυτικές υπηρεσίες, και των προσυμβατικών υποχρεώσεων ενημέρωσης. Οι εν λόγω υποχρεώσεις καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από την πρόταση οδηγίας για την εξ αποστάσεως εμπορία των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Για να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη αυτή σύγκλιση, είναι σκόπιμο να συνδυαστούν διάφορες προσεγγίσεις, με τη διατύπωση νομοθετικών προτάσεων που θα εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών σε όλη την Ένωση και με την πρόβλεψη, για τα κράτη μέλη, της ανάγκης εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης κάθε φορά που αυτό θα φαίνεται σκόπιμο.

Η Επιτροπή παρουσιάζει μια στρατηγική σε τρία στάδια: προβλέπει τη δρομολόγηση ενός προγράμματος σύγκλισης που να καλύπτει συμβατικούς και εξωσυμβατικούς κανόνες. Τα εν λόγω μέτρα εναρμόνισης θα συνοδεύονται από στοχοθετημένες δράσεις για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο, ιδίως μέσω της προσφυγής σε επαρκή μέσα διακανονισμού των διασυνοριακών διαφορών και μέσω της βελτίωσης των πληρωμών στο Internet. Τέλος, η Επιτροπή επιμένει στην ανακοίνωσή της στη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών εποπτείας, δεδομένου ότι οι αρχές των κρατών μελών υποδοχής εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τις ομολόγους τους των κρατών μελών στα οποία είναι εγκατεστημένοι οι πάροχοι των υπηρεσιών.

4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Βάσει ερευνών που διενεργήθηκαν σε οικονομικούς φορείς και εθνικές διοικήσεις, η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δοκιμάστηκε σε διάφορες κατηγορίες προϊόντων. Τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό από τη μια κατηγορία στην άλλη.

Μπορούν ωστόσο να υπογραμμιστούν τα ακόλουθα :

- Στους τομείς στους οποίους η κοινοτική εναρμόνιση δεν αφορά ακόμη τις νέες ή τεχνολογικά προηγμένες κατηγορίες προϊόντων, οι οικονομικοί φορείς έρχονται συχνά αντιμέτωποι με φραγμούς στις συναλλαγές οι οποίοι οφείλονται στην απουσία αμοιβαίας αναγνώρισης (π.χ. ενισχυμένα προϊόντα διατροφής, ορισμένα δομικά προϊόντα).

- Στους μη υποχρεωτικά εναρμονισμένους τομείς (λεωφορεία, φορτηγά, ρυμουλκούμενα) η φύση των εμποδίων στις συναλλαγές κυμαίνεται μεταξύ υπερβολικών απαιτήσεων στις εθνικές διαδικασίες πιστοποίησης και περιορισμών που επιβάλλουν οι « κώδικες οδικής κυκλοφορίας », που διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

- Ο τομέας των δομικών προϊόντων εξακολουθεί να πάσχει από τον κερματισμό των αγορών. Ο κερματισμός είναι συνέπεια της εφαρμογής εθνικών τεχνικών κανόνων και « σημάτων ποιότητας » που αποτελούν εμπορική αναγκαιότητα για την εξασφάλιση της πρόσβασης στην αγορά ενός συγκεκριμένου προϊόντος.

- Στους μη εναρμονισμένους τομείς που μελετήθηκαν (ποδήλατα, σκάλες, ικριώματα, τεχνουργήματα από πολύτιμα μέταλλα, είδη παιδοκομίας, βυτία και εμπορευματοκιβώτια) και στον τομέα των συστημάτων συναγερμού, του οποίου ορισμένα στοιχεία έχουν εναρμονιστεί, οι δυσκολίες ποικίλλουν σε συνάρτηση με την πολυπλοκότητα και με τον τεχνικό χαρακτήρα του προϊόντος.

4.1. Οι ειδικές έρευνες

Στην ανακοίνωση του 1999 η Επιτροπή είχε ήδη αναγνωρίσει την ανάγκη να υπάρχουν περισσότερες και πιο αξιόπιστες πληροφορίες ώστε να αξιολογείται με ακρίβεια η εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στους τομείς εκείνους στους οποίους η εναρμόνιση των νομοθεσιών σχετικά με τα προϊόντα είναι ελλιπής ή ανύπαρκτη. Έκτοτε η Επιτροπή προσπάθησε να συλλέξει δεδομένα σχετικά με τις επιτυχίες και τις ανεπάρκειες που καταγράφονταν στον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης διενεργώντας δύο σειρές συναφών μεταξύ τους ερευνών : μια πρώτη σειρά ερευνών σε ένα δείγμα οικονομικών φορέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [57] και μια δεύτερη σειρά ερευνών μεταξύ των αρμόδιων εθνικών διοικήσεων [58]. Οι έρευνες αυτές διενεργήθηκαν βάσει πολύ λεπτομερών ερωτηματολογίων, που περιείχαν ειδικές ερωτήσεις σχετικά ιδίως με την επίκληση της αμοιβαίας αναγνώρισης, με τη στάση των εθνικών διοικήσεων και των οικονομικών φορέων κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, με τις ενδεχόμενες δυσκολίες, με τη φύση των δυσκολιών και τις συνέπειές τους.

[57] Ερωτήθηκαν περίπου 2000 οικονομικοί φορείς.

[58] Οι εθνικές διοικήσεις περιλαμβάνουν, ενδεχομένως, τις περιφερειακές αρχές όταν το θέμα για το οποίο πρόκειται δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα μιας κεντρικής εθνικής διοίκησης. Ο αριθμός των εθνικών διοικήσεων αναγράφεται στον πίνακα 7.3.8 της παρούσας έκθεσης.

Για ορισμένες έρευνες τα αποτελέσματα απλώς σκιαγραφούν την κατάσταση και θα πρέπει ίσως να συμπληρωθούν από διεξοδικότερες έρευνες, ιδίως εξαιτίας του χαμηλού ποσοστού απαντήσεων στα ερωτηματολόγια που στάλθηκαν στους οικονομικούς φορείς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον τομέα των κονσερβών τροφίμων, για τον τομέα των μη οινοπνευματωδών ποτών και της μπίρας, για τον τομέα των ενισχυμένων προϊόντων και για τον τομέα των δομικών προϊόντων [59].

[59] Στον τομέα των κονσερβών τροφίμων απάντησαν 21 οικονομικοί φορείς από τους 394 που είχαν ερωτηθεί (5%). Στις έρευνες σχετικά με τα μη οινοπνευματώδη ποτά και τη μπίρα υπάρχουν 38 απαντήσεις από 289 οικονομικούς φορείς που ερωτήθηκαν (13%). 18 επιχειρήσεις του τομέα των ενισχυμένων προϊόντων απάντησαν από τους 67 οικονομικούς φορείς που είχαν ερωτηθεί. Το 5% των επιχειρήσεων που ερωτήθηκαν στον τομέα των δομικών προϊόντων, οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στον υποτομέα των προϊόντων τοιχοποιίας, θέλησαν να απαντήσουν στο ερωτηματολόγιο (28 απαντήσεις). Εξάλλου θα πρέπει να σημειωθεί ότι, όσον αφορά τις δομικές κατασκευές και τις σκάλες, ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν εθνικό σύστημα πιστοποίησης και σήμανσης το οποίο, μολονότι είναι εθελοντικού χαρακτήρα, συνιστά στην πραγματικότητα εμπορική αναγκαιότητα για την πρόσβαση στην εθνική αγορά (εμπιστοσύνη των πελατών στις εθνικές αγορές). Η γκρίζα αυτή ζώνη μεταξύ των υποχρεωτικών διαδικασιών διοικητικής έγκρισης και των εθελοντικών συστημάτων πιστοποίησης και σήμανσης απαιτεί να ερμηνευθούν με προσοχή οι απαντήσεις στους δύο αυτούς τομείς. Στον τομέα των μικρών φορτηγών απάντησαν 38 επιχειρήσεις.

Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών [60] συνοψίζονται ως ακολούθως:

[60] Τα αναλυτικά αποτελέσματα αυτών των ερευνών βρίσκονται στους πίνακες 7.3.1 έως 7.3.7 και 7.4.1 έως 7.4.14 στο παράρτημα. Οι στατιστικές αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με τις στατιστικές που αναφέρονται στο σημείο 3 του πίνακα αποτελεσμάτων για την εσωτερική αγορά του Νοεμβρίου 2001 (αριθ. 9), δηλαδή με την έρευνα για την ποιότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος της ΕΕ η οποία αφορά γενικά τη γνώμη των φορέων σχετικά με τις απαιτήσεις συμμόρφωσης των προϊόντων τόσο στον εναρμονισμένο όσο και στον μη εναρμονισμένο τομέα. Βλέπε ιστότοπο http://europa.eu.int/comm/internal_market/fr/update/score/index.htm.

4.2. Είδη διατροφής

Η αμοιβαία αναγνώριση εξακολουθεί να διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στον τομέα των ειδών διατροφής παρόλο που η εναρμόνιση έχει προχωρήσει πολύ [61].

[61] Βλέπε ιστότοπο http://europa.eu.int/comm/food/index_fr.html.

Τα δύο τρίτα των επιχειρήσεων που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο για τον τομέα των κονσερβών τροφίμων δεν αντιμετωπίζουν καμία δυσκολία να διακινήσουν τα προϊόντα τους σε άλλο κράτος μέλος. Οι έρευνες στις εθνικές διοικήσεις δεν φανερώνουν ιδιαίτερα προβλήματα.

Στον τομέα των μη οινοπνευματωδών ποτών και της μπίρας περίπου το 59% των απαντήσεων δεν αποκαλύπτουν καμιά δυσκολία σχετικά με την εμπορία αυτών των ποτών σε άλλο κράτος μέλος. Το 31% των απαντήσεων που επισημαίνουν εμπόδια καταγγέλλουν διαφορές μεταξύ των εθνικών τεχνικών προδιαγραφών που ορίζουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για το ποτό ενώ το 75% των απαντήσεων σημειώνουν προβλήματα που αφορούν τη συσκευασία και την επισήμανση. Τα δύο τρίτα των εθνικών διοικήσεων που ερωτήθηκαν δεν έχουν συναντήσει ακόμη προβλήματα σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση. Απεναντίας οι έρευνες υποδηλώνουν ότι οι εθνικές διοικήσεις θεωρούν πως τα προβλήματα που παρουσιάζονται συχνότερα είναι στον τομέα της επισήμανσης (35% των ερωτηθέντων).

Όσον αφορά τα ενισχυμένα προϊόντα, το 89% των επιχειρήσεων που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο επισημαίνουν προβλήματα στον ενδοκοινοτικό εμπόριο αυτού του είδους προϊόντων. Η πλειονότητα των προβλημάτων αυτών φαίνεται να έχει ως αιτία τις διαφορές μεταξύ των εθνικών τεχνικών προδιαγραφών που ορίζουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για το προϊόν, επιβεβαιώνοντας έτσι την ανάγκη ανάληψης κοινοτικής νομοθετικής δράσης. Για το σκοπό αυτό, όπως ανακοινώθηκε στο Λευκό Βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων, η Επιτροπή θέλει να υποβάλει πρόταση οδηγίας για τα εμπλουτισμένα τρόφιμα ως το τέλος του 2002. Η πρόταση αυτή θα έχει ως στόχο να θεσπίσει τις διατάξεις που θα εφαρμόζονται στην εμπορία τροφίμων στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικά συστατικά όπως οι βιταμίνες και τα ανόργανα άλατα.

Εξάλλου, οι απαντήσεις αυτές επιβεβαιώνουν τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή μέσω των διαδικασιών επί παραβάσει.

4.3. Διάφορα οχήματα: λεωφορεία, φορτηγά, ρυμουλκούμενα [62] και ποδήλατα

[62] Τα λεωφορεία, τα φορτηγά και τα ρυμουλκούμενα αποτελούν αντικείμενο μερικής εναρμόνισης. Βλέπε ιδίως ιστότοπο http://europa.eu.int/comm/enterprise/automotive/index.htm.

Η ανάλυση των ερευνών που διενεργήθηκαν στον τομέα των λεωφορείων δηλώνει ότι περίπου το 60% των εθνικών διοικήσεων συνάντησαν προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Εάν ληφθεί υπόψη ότι σχεδόν όλες οι διοικήσεις που ερωτήθηκαν δηλώνουν ότι υπάρχει μια εθνική διαδικασία πιστοποίησης πριν από την κυκλοφορία στην αγορά δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι μια από τις κυριότερες αιτίες των δυσκολιών που υπήρξαν έγκειται, σύμφωνα με τις επιχειρήσεις που ερωτήθηκαν, στην πολυπλοκότητα των διαδικασιών πιστοποίησης και στην αναγκαιότητα συμμόρφωσης ορισμένων λεωφορείων με τα τοπικά πρότυπα προκειμένου να μπορούν να κυκλοφορήσουν στην αγορά. Από την πλευρά των διοικήσεων, οι διαστάσεις των λεωφορείων φαίνεται ότι συνιστούν την κυριότερη δυσκολία για το 40% των ερωτηθέντων.

Στον τομέα των φορτηγών, ο αριθμός και η φύση των δυσκολιών εμπορίας μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με την κατάσταση που επικρατεί στον τομέα των λεωφορείων. Το 33% των 223 προσπαθειών εμπορίας φορτηγών σε ένα κράτος μέλος συνάντησαν δυσκολίες. Οι σημαντικότερες πηγές δυσκολιών φαίνεται να είναι η τήρηση υποχρεωτικών τεχνικών κανόνων στο κράτος μέλος προορισμού, καθώς και η άρνηση αναγνώρισης πιστοποιητικών και βεβαιώσεων που λαμβάνονται από το κράτος μέλος παραγωγής. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι στο 70% των περιπτώσεων δυσκολιών η επιχείρηση χρειάστηκε να προσαρμόσει το προϊόν της μετά από αίτηση ή εξαιτίας της στάσης του κράτους μέλους προορισμού.

Στον τομέα των ρυμουλκουμένων, οι ερωτηθείσες επιχειρήσεις επισήμαναν ότι ορισμένες τεχνικές προδιαγραφές φαίνεται να επιβάλλονται από τις διαφορετικές επιταγές των τοπικών « κωδίκων οδικής κυκλοφορίας » που περιλαμβάνουν περιορισμούς οι οποίοι διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα (π.χ. μέγιστες διαστάσεις, ιδιαίτερη σήμανση, μέγιστα αξονικά φορτία κ.λπ.). Στο 61% των περιπτώσεων η επιχείρηση δεν συνάντησε δυσκολίες με την εμπορία του προϊόντος της. Δεν αποκλείεται, κατά την κατασκευή, οι κατασκευαστές να φροντίζουν να τηρούν τις επιταγές του κώδικα οδικής κυκλοφορίας του κράτους μέλους προορισμού.

Τα ποδήλατα δεν αποτελούν αντικείμενο κοινοτικής εναρμόνισης. Η ανάλυση των ερευνών δείχνει ότι τα μικροπροβλήματα που δημιουργούνται από την κακή εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης παραμένουν σχετικά περιορισμένα. Καμία από τις ερωτηθείσες διοικήσεις δεν πρότεινε εναρμόνιση σε αυτόν τον τομέα. Από τη σκοπιά των οικονομικών φορέων, οι δυσκολίες φαίνεται να αφορούν κυρίως τέσσερα κράτη μέλη. Εξάλλου, ο τομέας των ποδηλάτων φαίνεται να χαρακτηρίζεται από την έντονη προθυμία των οικονομικών φορέων να τα προσαρμόζουν στη ζήτηση της αγοράς προορισμού : το 68% των κατασκευαστών δήλωσαν ότι προσαρμόζουν τα ποδήλατά τους για να ικανοποιήσουν τις τοπικές καταναλωτικές συνήθειες. Ωστόσο οι απαντήσεις στις έρευνες δεν επιτρέπουν να αξιολογηθεί μέχρι ποιου βαθμού οι διαφορετικοί κατά τόπους « κώδικες οδικής κυκλοφορίας », που περιέχουν ορισμένες φορές διαφορετικούς τεχνικούς κανόνες που υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους, επηρεάζουν άμεσα τις τοπικές καταναλωτικές συνήθειες.

4.4. Δομικά προϊόντα

Λόγω απουσίας τεχνικών προδιαγραφών, έτσι όπως ορίζονται από το άρθρο 4 της οδηγίας 89/106/ΕΟΚ σχετικά με τα δομικά προϊόντα [63], η αμοιβαία αναγνώριση εφαρμόζεται σε μια τεράστια κατηγορία δομικών προϊόντων, ιδίως στους εξοπλισμούς οδικής ασφάλειας, στους σωλήνες και στα προϊόντα τοιχοποιίας [64].

[63] Οδηγία 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1998, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δομικών κατασκευών.

[64] Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι ο ρόλος της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα αυτό θα μειωθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σταδιακή θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων και από τη συστηματικότερη εφαρμογή της ευρωπαϊκής τεχνικής έγκρισης. Μια ακριβέστερη περιγραφή της προόδου που έχει σημειωθεί πρόσφατα στον ειδικό αυτό τομέα υπάρχει στη διεύθυνση : http://europa.eu.int/comm/enterprise/construction/index.htm.

Περίπου το 54% των επιχειρήσεων που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο επισημαίνουν προβλήματα, σε αντίθεση με το υπόλοιπο 46%, που ανήκουν κυρίως στον κλάδο των εισαγωγέων. Δεν αποκλείεται να επωφελούνται οι εισαγωγείς από το γεγονός ότι οι παραγωγοί επωμίζονται συχνά τις διαδικασίες διοικητικής έγκρισης και πιστοποίησης, αφού στη συνέχεια είναι σε θέση να πωλούν δεόντως εγκεκριμένα ή πιστοποιημένα προϊόντα. Το 80% των απαντήσεων καταγγέλλουν τις διαφορετικές μεθόδους δοκιμών ως βασικό πρόβλημα, καθώς και τις υποχρεωτικές δοκιμές που πρέπει να διεξάγονται από τρίτο, βάσει μιας υποχρεωτικής διαδικασίας αξιολόγησης της συμμόρφωσης (73% των απαντήσεων). Οι εθνικές διοικήσεις που ερωτήθηκαν δεν φαίνεται να συναντούν τόσα προβλήματα όσα οι οικονομικοί φορείς. Παρά το σημαντικό αριθμό διαδικασιών για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας στην αγορά, δεν ξεπέρασαν το 35% οι εθνικές διοικήσεις που δήλωσαν ότι συνάντησαν προβλήματα αμοιβαίας αναγνώρισης. Ένα τέταρτο των εθνικών διοικήσεων δεν αποδέχθηκαν ότι τα προϊόντα που προέρχονταν από άλλα κράτη μέλη εξασφάλιζαν ισοδύναμο επίπεδο προστασίας.

4.5. Σκάλες και ικριώματα που δεν ενσωματώνονται σε μια δομική κατασκευή

Το 71% των επιχειρήσεων που ερωτήθηκαν δεν επισήμαναν κανένα πρόβλημα. Ωστόσο καμία από αυτές δεν παράγει στην πραγματικότητα αυτό το είδος προϊόντων. Τα προβλήματα αναφέρονται αποκλειστικά από τους παραγωγούς που αποτελούν το υπόλοιπο 29% [65]. Τα πιστοποιητικά και οι πληροφορίες που διαβιβάστηκαν από τους παραγωγούς δεν κατόρθωσαν να πείσουν, στο 80% των προβληματικών περιπτώσεων, τις εθνικές διοικήσεις σχετικά με την ισοδυναμία του επιπέδου προστασίας που παρέχεται σε σύγκριση με τη νομοθεσία του κράτους μέλους προορισμού. Η νομοθεσία ενός μόνο κράτους μέλους υποχρέωσε τέσσερις παραγωγούς σκαλών να τροποποιήσουν τα προϊόντα τους ώστε αυτά να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία του εν λόγω κράτους μέλους. Σύμφωνα με τις απαντήσεις στις έρευνες, κανένα κράτος μέλος δεν υποχρέωσε τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς να τροποποιήσουν τα προϊόντα τους.

[65] 5 επιχειρήσεις

Επειδή ο αριθμός των προβλημάτων που συνάντησαν γενικά οι διοικήσεις είναι περιορισμένος, λίγες είναι οι διοικήσεις που θεωρούν ότι είναι επιθυμητή μια εναρμόνιση.

4.6. Άλλες κατηγορίες προϊόντων

Η ανάλυση των ερευνών που διενεργήθηκαν στον τομέα των ειδών παιδοκομίας φανερώνει ότι οι δυσκολίες που συναντιούνται για την εμπορία αυτών των ειδών στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περιορισμένες. Το χαμηλό ποσοστό δυσκολιών που παρατηρήθηκε φαίνεται να εξηγείται από την ύπαρξη ευρωπαϊκών προτύπων ασφαλείας όσον αφορά τα παιδικά κρεβατάκια και τα καθίσματα αυτοκινήτου για βρέφη.

Τα συστήματα αντιπυρικού και αντιδιαρρηκτικού συναγερμού αποτελούν ιδιαίτερη ομάδα προϊόντων λόγω, αφενός, της παράλληλης εφαρμογής πολλών οδηγιών [66] και, αφετέρου, του σημαντικού ρόλου των ασφαλιστικών επιχειρήσεων που φαίνεται να προωθούν την εγκατάσταση συστημάτων συναγερμού που πληρούν ορισμένα πρότυπα ποιότητας [67]. Δυσκολίες φαίνεται να παρουσιάζονται σχετικά σπάνια. Η τεχνική πολυπλοκότητα αυτού του είδους προϊόντος εξηγεί πιθανώς γιατί οι διοικήσεις ανέφεραν περισσότερα προβλήματα απ' ό,τι οι οικονομικοί φορείς και γιατί το 39% των διοικήσεων επιθυμούν συμπληρωματική εναρμόνιση.

[66] Της οδηγίας 73/23/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Φεβρουαρίου 1973, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί εντός ορισμένων ορίων τάσεως, της οδηγίας 89/336/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 3ης Μαΐου 1989, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη συμβατότητα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, καθώς και, για ορισμένα συστήματα, της οδηγίας 1999/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1999, σχετικά με το ραδιοεξοπλισμό και τον τηλεπικοινωνιακό τερματικό εξοπλισμό και την αμοιβαία αναγνώριση της πιστότητας των εξοπλισμών αυτών.

[67] Βλέπε ιδίως http://www.cea.assur.org/cea/v1.1/publ/fr/ouvrage/ και http://www.efsac.org/list.html.

Εκ πρώτης όψεως, τα προβλήματα στον τομέα των τεχνουργημάτων από πολύτιμα μέταλλα φαίνονται περιορισμένα. Οι κυριότερες δυσκολίες προκύπτουν από την υποχρέωση εγχάραξης εθνικής σφραγίδας [68] και από τις διαφορές μεταξύ εθνικών προδιαγραφών σχετικά με τον ελάχιστο τίτλο [69] και με την περιεκτικότητα σε νικέλιο. Οι κατασκευαστές, επομένως, που είναι εγκατεστημένοι στα κράτη μέλη με χαμηλότερο ελάχιστο τίτλο οφείλουν ορισμένες φορές να εμπορεύονται τα προϊόντα τους με άλλη ονομασία πώλησης αντί της ονομασίας « χρυσό » στις χώρες με υψηλό ελάχιστο τίτλο ή να σχεδιάζουν διαφορετικές σειρές προϊόντων, γεγονός που τους αναγκάζει να αναθεωρούν τις μεθόδους παραγωγής τους. Ωστόσο, ορισμένες ερωτηθείσες επιχειρήσεις άφησαν να εννοηθεί ότι οι προτιμήσεις και οι καταναλωτικές συνήθειες ποικίλλουν από χώρα σε χώρα και ότι οι κατασκευαστές προβαίνουν συχνότερα σε προσαρμογές των προϊόντων τους για λόγους αποκλειστικά εμπορικούς.

[68] Η εγχάρακτη σφραγίδα βεβαιώνει τη συμμόρφωση του προϊόντος όσον αφορά την περιεκτικότητά του σε χρυσό (επομένως τον τίτλο) και την περιεκτικότητά του σε νικέλιο. Η απαίτηση εγχάραξης εθνικής σφραγίδας φαίνεται να αποτελεί πηγή δυσκολιών για την εμπορία των τεχνουργημάτων από πολύτιμα μέταλλα σε δέκα κράτη μέλη. Βλέπε σχετικά με το θέμα αυτό τις εξής πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου : απόφαση της 14ης Ιουνίου 2001, Επιτροπή κατά Γαλλίας, υπόθεση C-84/00 και απόφαση της 21ης Ιουνίου 2001, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, υπόθεση C-30/99.

[69] Ο ελάχιστος νόμιμος τίτλος αντιπροσωπεύει την περιεκτικότητα σε χρυσό κάτω από την οποία η υπηρεσία ποιοτικού ελέγχου δεν θέτει την εγχάρακτη σφραγίδα της και το αντικείμενο δεν μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο με την ονομασία πώλησης «χρυσό» σε μια χώρα. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκό πρότυπο για τον ελάχιστο αυτό τίτλο.

Η γενίκευση των συστημάτων εγχάραξης σφραγίδων και τα προβλήματα αμοιβαίας αναγνώρισης που συνεπάγεται επιβεβαιώνονται από τις εθνικές διοικήσεις, παρά την καλά οργανωμένη διοικητική συνεργασία. Είναι επομένως λογικό οι μισές ερωτηθείσες διοικήσεις να επιθυμούν εναρμόνιση στον τομέα των πολύτιμων μετάλλων και οι άλλες μισές ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας [70].

[70] Η Επιτροπή πρότεινε μια εναρμόνιση που δεν έχει ακόμη καταλήξει σε αποτέλεσμα : βλέπε σχετικά την πρόταση οδηγίας 93/C 318/06 του Συμβουλίου περί των τεχνουργημάτων από πολύτιμα μέταλλα (ΕΕ 1993, C 318, σ. 5), έτσι όπως τροποποιήθηκε από την πρόταση οδηγίας 94/C 209/04 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα τεχνουργήματα από πολύτιμα μέταλλα (ΕΕ 1994, C 209, σ. 4).

Η ανάλυση των απαντήσεων των επιχειρήσεων στον τομέα των βυτίων φανερώνει ότι οι δυσκολίες σχετικά με την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης είναι μάλλον λίγες. Ωστόσο οι επιχειρήσεις που δήλωσαν ότι δεν συνάντησαν καμία δυσκολία συχνά εφάρμοσαν στρατηγικές αποφυγής ή εργάζονται κατά παραγγελία βάσει των ειδικών προδιαγραφών που θέλουν οι πελάτες τους. Πέρα από τις διαφορές μεταξύ εθνικών τεχνικών προδιαγραφών που ορίζουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά του προϊόντος, η υποχρέωση επανάληψης όλων ή μέρους των δοκιμών έγκρισης τύπου, καθώς και οι μέθοδοι δοκιμών και οι μέθοδοι αξιολόγησης της συμμόρφωσης από διαφορετικούς τρίτους, φαίνεται να είναι η κύρια πηγή προβλημάτων.

Τέλος, η ύπαρξη διεθνών προτύπων και ιδίως ευρωπαϊκών προτύπων για τα εμπορευματοκιβώτια (κάθε είδους) φαίνεται να διευκολύνουν την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης: λίγα προβλήματα επισημάνθηκαν.

5. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΜΗ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΟ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι είναι πολύ δύσκολο να έχει μια πραγματική και αξιόπιστη εικόνα της λειτουργίας της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα των προϊόντων, παρά τις έρευνες που έχουν διενεργηθεί μεταξύ των εθνικών διοικήσεων και των οικονομικών φορέων βάσει στοχοθετημένων ερωτήσεων.

Ορισμένοι οικονομικοί φορείς θέλουν να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους στις προτιμήσεις των καταναλωτών της αγοράς προορισμού και γι' αυτό δεν έχουν κάνει χρήση της αμοιβαίας αναγνώρισης. Εκείνοι που δεν θέλουν να τροποποιήσουν τα προϊόντα τους διστάζουν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που αντιπροσωπεύουν οι τυχόν διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης στο κράτος μέλος προορισμού.

Η πηγή αυτών των δυσκολιών, εφόσον υπάρχουν, φαίνεται ότι γενικά είναι η άγνοια της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και η αβεβαιότητα των εθνικών διοικήσεων σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής.

5.1. Αποκάλυψαν οι έρευνες την πραγματική λειτουργία της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης ;

Ανέκαθεν η Επιτροπή αντιμετώπιζε ουσιαστικές δυσκολίες όταν ήθελε να αποκτήσει, ακόμα και μέσα από πολύ ακριβείς έρευνες, μια σαφή και αξιόπιστη εικόνα της εφαρμογής στην πράξη της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι στο πλαίσιο των εθνικών διοικήσεων υπάρχουν ελάχιστα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των περιπτώσεων εφαρμογής, επίκλησης ή απόρριψης της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων η εθνική νομοθεσία δεν ζητεί την ενεργητική παρέμβαση των εθνικών αρχών πριν από τη διάθεση ενός προϊόντος στην αγορά του κράτους μέλους προορισμού για να μπορεί να εφαρμοστεί η αμοιβαία αναγνώριση. Εξάλλου δεν ήταν εύκολο σε ορισμένες περιπτώσεις να εντοπιστεί η αρμόδια εθνική διοίκηση.

Όσον αφορά τους οικονομικούς φορείς, είτε δεν υπάρχουν αυτές οι στατιστικές είτε δεν έχουν ανακοινωθεί στην Επιτροπή. Άλλωστε η εμπορική στρατηγική ορισμένων κατασκευαστών που ερωτήθηκαν αλλοιώνει την αξιοπιστία των πληροφοριών σχετικά με τη λειτουργία της αμοιβαίας αναγνώρισης στην εσωτερική αγορά. Στην πραγματικότητα, δηλώνουν ότι δεν συνάντησαν δυσκολίες για την εμπορία των προϊόντων τους επειδή εφάρμοσαν στρατηγικές που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν στρατηγικές « αποφυγής » των δυσκολιών. Μια από τις στρατηγικές αυτές είναι η κατασκευή προϊόντων που συμμορφώνονται με τα εθνικά πρότυπα των αγορών στις οποίες απευθύνονται πριν καν υπάρξει απόπειρα εμπορίας τους στην εν λόγω αγορά. Μια άλλη στρατηγική είναι η παραγωγή διάφορων σειρών προϊόντων καθεμία από τις οποίες συμμορφώνεται με διαφορετικό εθνικό πρότυπο, μεγαλύτερων απαιτήσεων από τα υπόλοιπα και, στη συνέχεια, η εξασφάλιση της πιστοποίησης του προϊόντος από τις αρμόδιες για τα εν λόγω πρότυπα αρχές. Οι δύο αυτές στρατηγικές υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να προτείνουν διαφορετικές σειρές προϊόντων αλλά τους βοηθούν να αποφύγουν κάθε δυσκολία εμπορίας. Επομένως, το κόστος των στρατηγικών αυτών μπορεί να αποσβεστεί μόνο από επιχειρήσεις που μπορούν να διαθέσουν επαρκείς ποσότητες προϊόντων. Τέλος, σε ορισμένους τομείς που μελετήθηκαν, οι κατασκευαστές εργάζονται κατά παραγγελία και προσφέρουν προϊόντα κατά παραγγελία, σύμφωνα με τα εθνικά πρότυπα που επιθυμούν οι πελάτες τους.

Μια άλλη βασική δυσκολία έγκειται, τουλάχιστον για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, στο χαμηλό ποσοστό απαντήσεων. Πέρα από τους λόγους που έχουν να κάνουν με τη χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία (τηλεφωνικές έρευνες ή γραπτές έρευνες) η κυριότερη αιτία για το χαμηλό αυτό ποσοστό απαντήσεων μπορεί να είναι η διστακτικότητα ορισμένων οικονομικών φορέων να αποκαλύψουν ό,τι θεωρούν ως στρατηγικής σημασίας εμπορικές πληροφορίες. Ωστόσο, το χαμηλό ποσοστό απαντήσεων θα μπορούσε να εξηγηθεί και από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις κρίνουν πως η αμοιβαία αναγνώριση λειτουργεί καλά και πως, αφού δεν υπάρχουν δυσκολίες σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση, δεν είναι απαραίτητο να απαντήσουν στις έρευνες. Η ίδια αυτή διστακτικότητα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις που ερωτήθηκαν δεν διαθέτουν ακριβή στοιχεία, φαίνεται να είναι η αιτία της αδυναμίας υπολογισμού, ακόμη και εκτίμησης, του πρόσθετου άμεσου ή έμμεσου κόστους που συνεπάγονται οι δυσκολίες εξασφάλισης της εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης.

Όπως και να 'χει, οι έρευνες που διενεργήθηκαν δεν δημιουργούν μεγάλες εκπλήξεις. Η σύγκριση των δεδομένων τους με τα δεδομένα των διαδικασιών επί παραβάσει δείχνει ότι οι τελευταίες αποτελούν σχετικά αξιόπιστη πηγή για τον εντοπισμό των μεγάλων προβλημάτων της αμοιβαίας αναγνώρισης στην εσωτερική αγορά.

5.2. Η άγνοια της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν πρέπει να υποτιμάται...

Οι έρευνες που περιγράφονται στο κεφάλαιο 4 της παρούσας έκθεσης και οι στρογγυλές τράπεζες που αναφέρθηκαν στο σημείο 2.1.1 επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης εξακολουθεί να αγνοείται από σημαντικό τμήμα των ερωτηθέντων οικονομικών φορέων [71]. Εξάλλου, ακόμη και αν η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης συχνά είναι γνωστή ως πρακτική εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, η επίκλησή της από τους οικονομικούς φορείς παραμένει σχετικά περιθωριακή [72]. Πράγματι, επειδή εκείνο που ενδιαφέρει πρωτίστως τους οικονομικούς φορείς είναι να εξασφαλίσουν ταχεία πρόσβαση στην εθνική αγορά, συχνά επιλέγουν να προσαρμόσουν τη σύνθεση του προϊόντος στους εθνικούς κανόνες του κράτους μέλους προορισμού. Κρίνουν, ίσως υπερβολικά συχνά, ότι η επίκληση της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν θα βοηθούσε να καμφθεί η στάση των ενδιαφερόμενων εθνικών αρχών και δηλώνουν ότι προτιμούν να αποφύγουν το χάσιμο χρόνου. Συνεπώς, πρέπει να συναχθεί ότι εάν η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης ήταν περισσότερο γνωστή σε όλα τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη, θα μπορούσε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην αγορά προορισμού με μικρότερο κόστος για τον οικονομικό φορέα.

[71] Βλέπε ιδίως πίνακα 7.4.14 στο παράρτημα.

[72] Πίνακες 7.4.4 και 7.4.5 στο παράρτημα.

5.3. ...στην πράξη δε, μεταφράζεται σε μια υπερβολικά επιφυλακτική στάση

Οι στρογγυλές τράπεζες και οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι μπροστά στο άγνωστο - το άγνωστο προϊόν που δεν ανταποκρίνεται επακριβώς στους τεχνικούς κανόνες του κράτους μέλους προορισμού ή τους άγνωστους κανόνες και παραδόσεις στο κράτος μέλος προορισμού - κυριαρχεί η αβεβαιότητα στη στάση των διοικήσεων και των οικονομικών φορέων. Η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται μερικές φορές σε υπερβολική σύνεση, τόσο από πλευράς οικονομικών φορέων όσο και από πλευράς εθνικών αρχών που ερωτήθηκαν και που εξέφρασαν πολλές φορές την επιθυμία να ενισχυθεί και να βελτιωθεί η διοικητική συνεργασία.

5.4. Μήπως το γεγονός ότι υπάρχει άγνοια σημαίνει ότι η λειτουργία της αρχής είναι κακή ;

Όχι απαραιτήτως. Οι έρευνες καταδεικνύουν σαφώς ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης λειτουργεί με ικανοποιητικό τρόπο για πολλά προϊόντα (ποτά, ποδήλατα, σκάλες και ικριώματα, προϊόντα παιδοκομίας). Για τη μεγάλη πλειονότητα των οικονομικών φορέων και των εθνικών διοικήσεων που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων αυτών έχει γίνει τόσο αυτονόητη ώστε η ρητή προσφυγή στην ελεύθερη κυκλοφορία έχει καταστεί περιττή.

5.5. Αποτελεί πρόβλημα η άγνοια ;

Η άγνοια δεν έχει πολλές συνέπειες για τα απλά προϊόντα που δεν παρουσιάζουν σοβαρούς κινδύνους όσον αφορά την προστασία της υγείας, της ασφάλειας ή του περιβάλλοντος. Στην περίπτωση αυτή η αμοιβαία αναγνώριση μεταξύ κρατών μελών εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία αυτών των προϊόντων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς.

Απεναντίας, για τα νέα ή τα πολύπλοκα προϊόντα που υπόκεινται σε κάποια εθνική διαδικασία αδειοδότησης ή σε οποιαδήποτε μορφή ελέγχου της συμμόρφωσης για τη διάθεσή τους στην αγορά του κράτους μέλους προορισμού, η άγνοια της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δημιουργεί πραγματικό πρόβλημα τόσο για τις διοικήσεις που είναι υπεύθυνες για τους ελέγχους συμμόρφωσης στο πλαίσιο της εποπτείας της αγοράς όσο και για τους οικονομικούς φορείς που δεν επιθυμούν να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους για να κυκλοφορήσουν στην αγορά του κράτους μέλους προορισμού.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Ο απολογισμός των δράσεων που δρομολογήθηκαν μεταξύ 1999 και 2001 είναι θετικός. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της συνεχιζόμενης έλλειψης πληροφοριών γύρω από την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και της αβεβαιότητας των εθνικών διοικήσεων σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής της, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κατευθύνσεις που πρότεινε η ανακοίνωση του 1999 σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση παραμένουν επίκαιρες.

Η Επιτροπή θα εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για την πρακτική εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης, ιδίως μέσω ανακοίνωσης προς τα κράτη μέλη και τους οικονομικούς φορείς, στην οποία θα εξηγούνται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των ενδιαφερόμενων μερών στις περιπτώσεις στις οποίες βρίσκει εφαρμογή η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Εξάλλου, θα φροντίσει να αξιοποιηθούν περισσότερο τα υφιστάμενα μέσα ώστε να παγιωθεί η ορθή εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στις εθνικές νομοθεσίες και διοικητικές πρακτικές. Η Επιτροπή θα αναλάβει περισσότερο στοχοθετημένες δράσεις στους τομείς των προϊόντων όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν λειτουργεί πάντοτε σωστά.

Σε κάθε περίπτωση η κοινοτική εναρμόνιση θα εξακολουθήσει να είναι η καταλληλότερη λύση στους τομείς ειδικά στους οποίους η απόκλιση των επιπέδων προστασίας εξαιτίας των εθνικών κανόνων είναι τέτοια που η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν μπορεί να παίξει σωστά το ρόλο της (ενισχυμένα προϊόντα διατροφής και δομικά προϊόντα).

Η Επιτροπή χάραξε μια νέα στρατηγική για τις υπηρεσίες καταβάλλοντας ιδιαίτερη προσπάθεια για τη βελτίωση της εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης.

6.1. Τα προϊόντα

Διάφορες δράσεις που προτάθηκαν στην ανακοίνωση του 1999 σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση έχουν ήδη εκτελεστεί, ενώ άλλες θα εκτελεστούν στο εγγύς μέλλον [73].

[73] Βλέπε λεπτομερή κατάλογο στον πίνακα 7.5 στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Διαπιστώνοντας τη συνεχιζόμενη έλλειψη πληροφοριών γύρω από την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και την αβεβαιότητα των εθνικών διοικήσεων σχετικά με τους τρόπους εφαρμογής της, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προσέγγιση που ορίστηκε στην ανακοίνωση του 1999 [74] θα πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται ώστε να βελτιωθεί η πληροφόρηση των οικονομικών φορέων και των εθνικών διοικήσεων.

[74] Ανακοίνωση COM(1999)299τελικό στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 16ης Ιουνίου 1999, για την αμοιβαία αναγνώριση στο πλαίσιο της υλοποίησης του σχεδίου δράσης για την εσωτερική αγορά.

Οι μεμονωμένες ή συνεχείς δράσεις που προβλέπονται θα λάβουν ιδίως τη μορφή:

* σαφέστερων κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης στην καθημερινή πρακτική :

α) με την έκδοση ανακοίνωσης από την Επιτροπή προς τα κράτη μέλη και τους οικονομικούς φορείς στην οποία θα επεξηγούνται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των ενδιαφερόμενων μερών στις περιπτώσεις στις οποίες βρίσκει εφαρμογή η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Θα υπομνησθεί ιδίως στα κράτη μέλη η υποχρέωσή τους να εισάγουν συστηματικά μια ρήτρα αμοιβαίας αναγνώρισης στις ισχύουσες νομοθεσίες τους [75] και η υποχρέωσή τους να εξασφαλίσουν κατάλληλο κίνητρο για τις περιπτώσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος κρίνει απαραίτητο να παρεκκλίνει από την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης.

[75] Βλέπε ιδίως απόφαση «foie gras» του Δικαστηρίου της 22ας Οκτωβρίου 1998, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, υπόθεση C-184/96, Συλλογή της Νομολογίας 1998, p. I-6197.

β) με τη δημοσίευση οδηγών πρακτικής εφαρμογής σε ειδικούς τομείς.

γ) με τις τακτικότερες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ διοικήσεων και βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας σε δίκτυο [76],

[76] Βλέπε σημείο 2.2.3 της παρούσας έκθεσης.

δ) με τη δρομολόγηση δράσεων κατάρτισης και πληροφόρησης.

* μεγαλύτερης αξιοποίησης των υφιστάμενων μέσων ώστε να παγιωθεί η ορθή εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στις εθνικές νομοθεσίες και διοικητικές πρακτικές. Τα υφιστάμενα αυτά μέσα είναι ιδίως η υποβολή καταγγελίας και η κίνηση διαδικασίας επί παραβάσει, η οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, η απόφαση αριθ. 3052/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί διαδικασίας αμοιβαίας πληροφόρησης σχετικά με τα εθνικά μέτρα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων των εντός της Κοινότητας και η οδηγία 2001/95/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 2001, για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων.

* περισσότερο στοχοθετημένων δράσεων στους τομείς των προϊόντων όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης δεν λειτουργεί πάντοτε σωστά.

Ωστόσο, μια πιο προχωρημένη εναρμόνιση στους τομείς ειδικά στους οποίους οι διαφορές ή/και οι αποκλίσεις των τεχνικών κανόνων δημιουργούν τόσο πολλά προβλήματα ώστε να μην μπορεί να παίξει σωστά το ρόλο της η αμοιβαία αναγνώριση θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη [77]. Στην περίπτωση αυτή η εναρμόνιση θα πρέπει να καλύπτει όλα τα προβλήματα για τα οποία η αμοιβαία αναγνώριση δεν μπορεί να προσφέρει αποτελεσματική λύση. Η ταχύτερη θέσπιση εναρμονισμένων ευρωπαϊκών προτύπων για τις κατηγορίες προϊόντων τα οποία διέπονται από κοινοτική οδηγία (π.χ. από την οδηγία 89/106/ΕΟΚ για τα δομικά προϊόντα, από τη νέα οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων κ.λπ.) παραμένει πρωταρχικής σημασίας [78].

[77] Βλέπε, για παράδειγμα, τις εκκρεμείς υποθέσεις στο Δικαστήριο C-12/00 και C-14/00. Αφορούν την απαγόρευση εμπορίας ορισμένων προϊόντων κακάου και σοκολάτας με την ονομασία με την οποία διατίθενται στο εμπόριο στο κράτος μέλος προέλευσης.

[78] COM(2001)527 τελικό της 26ης Σεπτεμβρίου 2001 : έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις δράσεις που αναλήφθηκαν έπειτα από τα ψηφίσματα για την ευρωπαϊκή τυποποίηση που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 1999 . βλέπε επίσης σημείο Ι.Δ του πίνακα αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς αριθ. 9 Νοέμβριος 2001 (SEC(2001)1908).

6.2. Τα επαγγελματικά προσόντα : επιβάλλεται απλούστευση και ενοποίηση της νομοθεσίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας [79] με σκοπό την αποσαφήνιση και την απλούστευση των κανόνων ώστε να διευκολύνεται η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων με επαγγελματική ειδίκευση μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως στην προοπτική μιας διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προτεινόμενη οδηγία θα αντικαταστήσει τις δεκαπέντε υφιστάμενες οδηγίες στον τομέα αυτό. Η πρόταση συνιστά τον πρώτο συνολικό εκσυγχρονισμό του κοινοτικού συστήματος από τότε που ξεκίνησε.

[79] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, COM(2002)119 τελικό της 7ης Μαρτίου 2002 - Βλέπε επίσης http://www.europa.eu.int/comm/internal_market/fr/qualifications/02-393.htm.

Υπό την επιφύλαξη της διατήρησης των υφιστάμενων εγγυήσεων για τους διακινούμενους εργαζομένους, προτείνονται διάφορες τροποποιήσεις σε σχέση με τους ισχύοντες κανόνες, ιδίως η αυξημένη απελευθέρωση της παροχής υπηρεσιών, η μεγαλύτερη αυτοματοποίηση της αναγνώρισης των προσόντων και η μεγαλύτερη ευελιξία των διαδικασιών επικαιροποίησης της οδηγίας. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης την ανάπτυξη της συνεργασίας με τα κράτη μέλη ώστε να ενημερώνονται καλύτερα οι πολίτες σχετικά με τα δικαιώματά τους και να βοηθούνται καλύτερα για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων τους.

6.3. Οι υπηρεσίες : μια νέα στρατηγική για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι ευρωπαίοι καταναλωτές ξεκινούν γενικά από την εξέταση των δυνατοτήτων που τους προσφέρονται σε εθνικό επίπεδο πριν αγοράσουν, παράσχουν ή χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες στο εξωτερικό. Μια τέτοια συμπεριφορά στέκεται εμπόδιο στην πλήρη αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρονται από τη νέα οικονομία, η οποία στηρίζεται στον τομέα των υπηρεσιών. Πράγματι, η εσωτερική αγορά πρέπει να θεωρείται ως η «φυσική» αγορά για όλους τους φορείς παροχής υπηρεσιών και για τους πελάτες τους.

Για να επισπευσθεί η υλοποίηση αυτού του στόχου η Επιτροπή δρομολόγησε μια νέα στρατηγική στον τομέα των υπηρεσιών [80]. Μια από τις αρχές αυτής της στρατηγικής είναι ότι μια γνήσια εσωτερική αγορά που στηρίζεται στην αποτελεσματική εφαρμογή των θεμελιωδών ελευθεριών της Συνθήκης (εν προκειμένω, ελευθερία της εγκατάστασης και ελεύθερη παροχή υπηρεσιών) και, ως εκ τούτου, στην εφαρμογή της αμοιβαίας αναγνώρισης και της αρχής της αναλογικότητας καταργεί την περιττή (και συχνά αντιφατική) παράθεση κανονισμών που εμποδίζουν τις διασυνοριακές συναλλαγές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δήλωσε πάλι ρητά ότι στο θέμα αυτό «πρέπει να ισχύει η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών κανόνων και απαιτήσεων καθώς και η αρχή του κράτους καταγωγής» [81]. Ωστόσο η χρήση της εναρμόνισης συνιστά ένα από τα μέσα για την εξασφάλιση υψηλού βαθμού προστασίας, στο κοινοτικό επίπεδο, για την εξυπηρέτηση του γενικού συμφέροντος όπως είναι η προστασία των καταναλωτών.

[80] «Μια στρατηγική για την εσωτερική αγορά υπηρεσιών» : ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 29ης Δεκεμβρίου 2000 . COM(2000)888τελικό.

[81] Βλέπε ψήφισμα της 4ης Οκτωβρίου 2001, A5-0310, PE 309.503.

Η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει εξαντλητική και συστηματική ανάλυση όλων των εμποδίων που απομένουν στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών καθώς και των συνεπειών που έχουν σε άλλους τομείς της οικονομίας. Η ανάλυση αυτή θα αφορά τους κανόνες και τις πρακτικές που υπεισέρχονται σε καθένα από τα έξι στάδια της εμπορικής διαδικασίας [82]. Επιπλέον, θα αξιολογήσει πώς εμποδίζουν οι διαφορές μεταξύ κανονιστικών και διοικητικών πρακτικών τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και πώς αναστέλλουν την εξαγωγή αποτελεσματικών εμπορικών μοντέλων στην Ένωση. Η ανάλυση αυτή θα στηριχτεί στα έξι στάδια της εμπορικής διαδικασίας. Τα αποτελέσματα της μελέτης θα παρουσιαστούν σε μια έκθεση προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το 2002. Η Επιτροπή θα είναι τότε σε θέση να εντοπίσει τους βασικούς τομείς στους οποίους θα πρέπει ενδεχομένως να κινηθούν διαδικασίες επί παραβάσει ή στους οποίους είναι σκόπιμο να βελτιωθούν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί που βοηθούν τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες να επωφεληθούν από την εσωτερική αγορά.

[82] Το πρώτο στάδιο είναι η εγκατάσταση. Όταν μια επιχείρηση εγκαθίσταται σε ένα κράτος μέλος, για να είναι ανταγωνιστική και να παρέχει τις υπηρεσίες της όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, οφείλει να χρησιμοποιήσει υπηρεσίες εξεύρεσης προσωπικού, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και εμπορικές υπηρεσίες (δεύτερο στάδιο) και να είναι σε θέση να προωθήσει τις δικές της υπηρεσίες (τρίτο στάδιο), να τις παράσχει (τέταρτο στάδιο), να καθορίσει την τιμή τους και να τις πουλήσει (πέμπτο στάδιο) - όλα αυτά με βέλτιστο τρόπο. Η επιχείρηση αυτή οφείλει επίσης να διαχειριστεί μια υπηρεσία εξυπηρέτησης μετά την πώληση για να εξακολουθήσει να έχει παραγγελίες και να εξοικειωθεί με την αγορά στην οποία απευθύνεται για να βελτιώσει τις υπηρεσίες της (έκτο στάδιο).

Σε αυτή τη βάση θα αναληφθεί και άλλη σειρά πρωτοβουλιών σε δεύτερο στάδιο, συγκεκριμένα: δράσεις για τα εμπόδια που μπορούν να καταργηθούν με την απευθείας εαφρμογή των αρχών της Συνθήκης, δράσεις μη νομοθετικού χαρακτήρα και δράσεις για την εξάλειψη των εμποδίων μέσω στοχοθετημένης εναρμόνισης, η οποία θα περιέχει ιδίως ένα μηχανισμό που θα εγγυάται ότι η εσωτερική αγορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους τους ευρωπαϊκούς φορείς παροχής υπηρεσιών σαν την εθνική τους αγορά, ιδίως χάρη στην αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης.

* * *

Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να λάβουν γνώση της παρούσας έκθεσης.

7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

7.1. Στατιστικές σχετικά με τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα ως προς τα τυπικά προσόντα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίν.7.1.3 : Αριθμός καταγγελιών που ελήφθησαν στον τομέα των διπλωμάτων για τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα την περίοδο 1999-2000

Επάγγελμα // Αριθμός καταγγελιών

Γιατροί // 0

Νοσηλευτές // 0

Οδοντίατροι // 5

Φαρμακοποιοί // 2

Κτηνίατροι // 0

Λοιπά παραϊατρικά επαγγέλματα // 8

Αρχιτέκτονες // 3

Εκπαιδευτικοί // 2

Μηχανικοί // 5

Δικηγόροι // 8

Άλλοι // 12

Σύνολο // 45

7.2. Προϊόντα : στατιστικές σχετικά με τις καταγγελίες και τις παραβάσεις

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.3. Προϊόντα : Αποτελέσματα των ερευνών που διενεργήθηκαν στις εθνικές αρχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίν. 7.3.3 : Εναρμόνιση που επιθυμούν οι εθνικές διοικήσεις

Είδος προϊόντος // Εθνικές διοικήσεις που επιθυμούν εναρμόνιση

Λεωφορεία και φορτηγά // 35 %

Συστήματα συναγερμού // 39 %

Ποδήλατα // 0 %

Ποτά // 18 %

Βυτία και εμπορευματοκιβώτια // 43 %

Σκάλες και ικριώματα // 18 %

Πολύτιμα μέταλλα // 50 %

Δομικά προϊόντα // 18 %

Προϊόντα παιδοκομίας // 24 %

Κονσέρβες // 21 %

Συμπληρώματα διατροφής // 47 %

Πίν. 7.3.4 : Εθνικές αρχές που συνάντησαν προβλήματα σε σχέση με την αμοιβαία αναγνώριση: //

Είδος προϊόντος // Εθνικές αρχές που αντιμετώπισαν ήδη προβλήματα αμοιβαίας αναγνώρισης

Λεωφορεία και φορτηγά // 59 %

Συστήματα συναγερμού // 32 %

Ποδήλατα // 45 %

Ποτά // 50 %

Βυτία και εμπορευματοκιβώτια // 43 %

Σκάλες και ικριώματα // 29 %

Πολύτιμα μέταλλα // 50 %

Δομικά προϊόντα // 35 %

Προϊόντα παιδοκομίας // 24 %

Κονσέρβες // 53 %

Συμπληρώματα διατροφής // 87 %

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.4. Προϊόντα : Αποτελέσματα των ερευνών που διενεργήθηκαν στους οικονομικούς φορείς

Πίν. 7.4.1: Ποσοστό των οικονομικών φορέων που συνάντησαν δυσκολίες για την εμπορία του προϊόντος τους σε άλλο κράτος μέλος //

Λεωφορεία // 34 %

Φορτηγά // 34 %

Μικρά φορτηγά // 53 %

Ρυμουλκούμενα // 39 %

Ποδήλατα // 33 %

Προϊόντα παιδοκομίας // 18 %

Αντιπυρικά συστήματα συναγερμού // 28 %

Αντιδιαρρηκτικά συστήματα συναγερμού // 43 %

Τεχνουργήματα από πολύτιμα μέταλλα // 27 %

Βυτία // 41 %

Σκάλες και ικριώματα // 29 %

Κονσέρβες τροφίμων // 33 %

Μη οινοπνευματώδη ποτά και μπίρα // 41 %

Ενισχυμένα προϊόντα // 89 %

Δομικά προϊόντα // 54 %

Εμπορευματοκιβώτια // 18 %

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) = Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) = Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) = Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) = Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Βάσει του αριθμού των δυσκολιών - Δυνατότητα πολλαπλών απαντήσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(A) Σε σχέση με τον αριθμό των προσπαθειών εμπορίας

(B) Σε σχέση με τον αριθμό των δυσκολιών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>