[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.11.2008

COM(2008) 771 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Η Ευρώπη μπορεί να εξοικονομήσει περισσότερη ενέργεια με τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Η Ευρώπη μπορεί να εξοικονομήσει περισσότερη ενέργεια με τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού

1. Εισαγωγή

Οι κύριοι στόχοι της παρούσας ανακοίνωσης είναι η αποτίμηση της τρέχουσας κατάστασης ως προς τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού (CHP ή συμπαραγωγή), και η παρουσίαση των δυνατοτήτων ανάπτυξής της. Με την εργασία αυτή η Επιτροπή ανταποκρίνεται επίσης στις υποχρεώσεις σύνταξης εκθέσεων που επιβάλλει η οδηγία 2004/8/ΕΚ[1] σχετικά με τη συμπαραγωγή, ιδίως ως προς τις δυνατότητες συμπαραγωγής και τη συντελούμενη πρόοδο στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων αυτών στα κράτη μέλη. Ωστόσο, η σύνταξη εκθέσεων εφαρμόζεται εν μέρει μόνο, λόγω καθυστερήσεων στην υλοποίηση της οδηγίας και το μικρό αριθμό των διαθέσιμων εθνικών εκθέσεων[2] στην παρούσα φάση. Η ανακοίνωση παρουσιάζει την πορεία προς το μέλλον για επιτάχυνση της διαδικασίας και βελτίωση των δυνατοτήτων CHP στην Ευρώπη.

2. Τι είναι η CHP και ο ρόλος της στο φάσμα ενεργειακων επιλογων της ΕΕ;

Πολλές τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής δημιουργούν παράλληλα με τον ηλεκτρισμό θερμότητα η οποία χάνεται άσκοπα, συχνά σε πύργους ψύξης και εις βάρος του περιβάλλοντος. Ο τρέχων μέσος βαθμός απόδοσης της ηλεκτροπαραγωγής σε συμβατικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς ανέρχεται σε περίπου 40%[3] στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν η παραγόμενη εκ παραλλήλου θερμότητα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, ο συνολικός βαθμός απόδοσης του σταθμού συμπαραγωγής θα μπορούσε σχεδόν να διπλασιαστεί.

Περιοριστικός παράγων μπορεί να είναι η διαθεσιμότητα ζήτησης για την παράλληλη θερμότητα, δηλαδή θερμικό φορτίο. Επαρκώς μεγάλα θερμικά φορτία μπορεί κανονικά να υπάρξουν σε δίκτυο τηλεθέρμανσης ή σε μια βιομηχανική διεργασία.

Η συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού αποτελεί ενεργειακή τεχνολογία πολύ υψηλής απόδοσης η οποία μπορεί να προσφέρει εξοικονόμηση ενέργειας σε σύγκριση με άλλες τεχνολογίες. Επιπλέον, καθώς οι σταθμοί CHP θα πρέπει να ευρίσκονται σχετικά πλησίον των τελικών καταναλωτών, είτε πρόκειται για κοινότητες ανθρώπων είτε για βιομηχανία, παραμένουν μικρές οι απώλειες μεταφοράς και διανομής ενέργειας. Στη συμπαραγωγή μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλές ενεργειακές πηγές, από άνθρακα έως φυσικό αέριο, καθώς και ανανεώσιμες πηγές ενέργειες[4]. Η CHP μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ευρύ φάσμα δυναμικότητας, από μικρο-συμπαραγωγή μίας κιλοβατώρας σε ιδιωτικές κατοικίες έως εκατοντάδες μεγαβατώρες σε συστήματα τηλεθέρμανσης και βιομηχανικές μονάδες.

Η CHP αντιπροσωπεύει ποσοστό 13,1% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας (ΤΚΕ)[5] της ΕΕ το 2006, επίπεδο που δεν παρουσίασε σημαντική βελτίωση[6]. Η διακύμανση μεταξύ χωρών είναι σημαντική, από σχεδόν μηδενική έως πάνω από 40% στη Δανία και στη Φινλανδία (βλ. σχήμα 1).

[pic]

Σχήμα 1: Μερίδιο της αποδιδόμενης ενέργειας CHP σε σχέση με την ΤΚΕ από τα κράτη μέλη (Eurostat – 2006)

Η δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής με CHP ανέρχεται στην ΕΕ-27 σε περίπου 100 GW, αντιπροσωπεύει δε ποσοστό 13,6% της συνολικής δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ-27. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω CHP στην ΕΕ-27 ανέρχεται σε 366 TWh, δηλαδή ποσοστό 10,9% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής το 2006[7]. Το επίπεδο παραγωγής κυμαίνεται σε μεγάλο βαθμό μεταξύ κρατών μελών, από 0,3% στην Κύπρο σε περισσότερο από 40% στη Λετονία και στη Δανία.

Τα οφέλη από πλευράς εξοικονόμησης ενέργειας από τη συμπαραγωγή εκτιμώνται σήμερα σε περίπου 35 εκατ. ΤΙΠ κατ’ έτος στην ΕΕ-27, που ισοδυναμούν στην ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση της Αυστρίας. Η εξοικονόμηση εκπομπών CO2 ανέρχεται σε περίπου 100 εκατ. τόνους κατ’ έτος[8].

Η CHP αποτελεί τεχνολογία εξοικονόμησης ενέργειας η οποία σήμερα συμβάλλει κατά 2% περίπου στην επιδίωξη εξοικονόμησης ποσοστού 20% πρωτογενούς ενέργειας ετησίως για το 2020.

3. Η CHP στο πλέγμα εργαλειων άσκησης ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ

Η ΕΕ έχει υιοθετήσει φιλόδοξους πολιτικούς στόχους στα πεδία της ενέργειας και του κλίματος για να μειώσει κατά 20% τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, να αυξήσει σε 20% το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να εξοικονομεί ποσοστό 20% της ενέργειας το έτος 2020. Η ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης στοχεύει στην προώθηση της ασφάλειας του εφοδιασμού, στην αειφόρο ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα. Η CHP μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των πολιτικών αυτών στόχων συμβάλλοντας στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, στην αειφόρο ενέργεια, στη βελτίωση του περιβάλλοντος και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, η συμπαραγωγή συνιστά ευρωπαϊκή τεχνογνωσία με αυξανόμενες εξαγωγικές δυνατότητες, τεχνογνωσία που προωθεί την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και προσφέρει ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης επίσης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Γι’ αυτούς τους λόγους έχει προβλεφθεί ειδικό νομικό πλαίσιο προώθησης της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης, η οδηγία για τη συμπαραγωγή.

Η οδηγία για τη συμπαραγωγή αναγνωρίζει τα οφέλη της εν λόγω τεχνολογίας και ορίζει τις αρχές από τις οποίες εμπνέονται τα κράτη μέλη ως προς τον τρόπο στήριξής της. Οι μηχανισμοί στήριξης, για παράδειγμα η στήριξη με χρηματοδότηση, και η πρόσβαση στο διασυνδεδεμένο ηλεκτρικό δίκτυο και τα σχετικά τιμολόγια, καθώς και οι διοικητικές διαδικασίες διευκόλυνσης της διείσδυσης της συμπαραγωγής στην αγορά δεν αναιρούν την αναγκαία τήρηση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις οι οποίες καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία. Για να κατοχυρώσει την αξία της προωθούμενης τεχνολογίας από πλευράς ενεργειακής απόδοσης, η οδηγία προβλέπει τι σημαίνει ο όρος «ωφέλιμη θερμότητα». Στην πράξη, ο υπόψη ορισμός έχει διατυπωθεί για να διασφαλίζει εξοικονόμηση ενέργειας και όχι για να προωθήσει μια ιδιαίτερη τεχνολογία.

Ένα σημαντικό εργαλείο της οδηγίας είναι η εγγύηση προέλευσης (ΕΠ). Όπως έγινε με τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών, οι ΕΠ δημιουργήθηκαν για να προσφέρουν στους καταναλωτές ενέργειας διαφανείς πληροφορίες από πού προέρχεται η ηλεκτρική τους ενέργεια και για να καταστήσει τους παραγωγούς ικανούς να καταδείξουν ότι η ηλεκτρική ενέργεια την οποία πωλούν παράγεται από μονάδες συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης. Οι εν λόγω ΕΠ θα εκδίδονται από τον αρμόδιο φορέα εκάστου κράτους μέλους. Θα πρέπει να τυγχάνουν αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ των χωρών. Η εναρμόνιση των ΕΠ εξακολουθεί να απαιτεί περαιτέρω προσπάθειες, χρειάζεται δε ακόμη να καθοριστεί η μορφή τους καθώς και οι αρμοδιότητες για την έκδοσή τους.

Στις ΕΠ προσδιορίζεται η ποσότητα της ηλεκτρικής ενέργειας από συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης. Προκειμένου να είναι ικανή να ταυτοποιήσει την ποσότητα αυτή ηλεκτρικής ενέργειας, η Επιτροπή έχει αναπτύξει αναλυτικές κατευθυντήριες γραμμές[9] για τον υπολογισμό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από συμπαραγωγή.

Η οδηγία καθορίζει επίσης υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται σε ορισμένα από τα εν λόγω καθήκοντα όπως αναλύεται κατωτέρω.

4. Σε ποιο σημειο βρισκόμαστε ως προς την προώθηση της CHP;

Μέτρα σε επίπεδο ΕΕ

Η οδηγία για τη συμπαραγωγή εκδόθηκε το 2004. Η υλοποίησή της έχει σημειώσει πρόοδο, πλην όμως βραδύτερη απ’ όσο αναμενόταν αρχικώς. Μείζων πρόκληση υπήρξε η υιοθέτηση αναλυτικών κατευθυντήριων γραμμών για τον υπολογισμό της προερχόμενης από συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές έχουν πλέον αναπτυχθεί ως επακόλουθο διεξοδικών συζητήσεων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. Απαραίτητο στοιχείο των κατευθυντήριων γραμμών υπήρξε απόφαση εκδοθείσα το 2006 περί εναρμονισμένων τιμών αναφοράς σχετικά με το βαθμό απόδοσης για τη χωριστή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας[10].

Μέχρι στιγμής, 22 κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει τμήματα της οδηγίας CHP στο εσωτερικό τους δίκαιο, καθώς και τη συναφή απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τις τιμές αναφοράς. Στις περιπτώσεις που η οδηγία δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, συχνά αυτό οφείλεται στο ιδιαίτερο νομικό σύστημα της χώρας, το οποίο απαιτεί να γίνεται σε μία και μόνο νομοθετική διαδικασία η πλήρης μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο και όλης της συναφούς δευτερογενούς νομοθεσίας. Η διαδικασία αυτή δεν κατέστη δυνατό να διεκπεραιωθεί πριν από την έγκριση των αναλυτικών κατευθυντήριων γραμμών το Νοέμβριο 2008.

Άλλα κοινοτικά νομοθετήματα θα επηρεάσουν επίσης τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού στην ΕΕ. Μεταξύ των τρεχόντων εργαλείων άσκησης πολιτικής θα πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

- Η οδηγία για τις ενεργειακές υπηρεσίες[11] περιλαμβάνει διατάξεις που μπορεί να στηρίξουν την ανάπτυξη της μικρο-συμπαραγωγής, για παράδειγμα με την προώθηση προηγμένων μεθόδων μέτρησης[12]. Τα εθνικά σχέδια ενεργειακής απόδοσης, βάσει της ανωτέρω οδηγίας, αναμένεται επίσης να περιλάβουν τη συμπαραγωγή ως μέτρο εξοικονόμησης ενέργειας.

- Η οδηγία για τα κτήρια[13] – στην περίπτωση νεόδμητων κτηρίων, συνολικής ωφέλιμης επιφάνειας άνω των 1.000m2 – συνεπάγεται τη διασφάλιση τεχνικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής σκοπιμότητας της CHP ή συστημάτων τηλεθέρμανσης ή θέρμανσης ή ψύξης κτηριακών συγκροτημάτων («εναλλακτικά συστήματα»). Μια αναδιατύπωση της εν λόγω οδηγίας προτείνει την εξάλειψη αυτού του ορίου των 1.000m2 για νεόδμητα κτήρια.

- Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος[14] επιτρέπουν να τύχουν χρηματοδοτικής στήριξης οι επενδύσεις και οι επιχειρησιακές δαπάνες που σχετίζονται με την κατασκευή και λειτουργία σταθμών συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης, καθώς και οι επενδυτικές ενισχύσεις για συστήματα τηλεθέρμανσης υψηλής απόδοσης. Βασική αρχή είναι ότι θα πρέπει οι εξοικονομήσεις πρωτογενούς ενέργειας να έχουν ως αποτέλεσμα λιγότερες εκπομπές CO2. Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη προσαρμόζουν τους μηχανισμούς των στήριξης στις νέες διατάξεις.

- Η προτεινόμενη οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προβλέπει ευρωπαϊκή νομοθεσία που καλύπτει για πρώτη φορά τη θέρμανση και ψύξη από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα εθνικά σχέδια δράσης βάσει της ανωτέρω οδηγίας θα πρέπει να περιλαμβάνουν στόχους για τα μερίδια της παραγόμενης ενέργειες από ανανεώσιμες πηγές που θα διατίθενται για θέρμανση και ψύξη το 2020. Η συμπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα πρέπει να περιληφθεί στις στρατηγικές επίτευξης των στόχων εκ μέρους των κρατών μελών.

Υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη

Η οδηγία CHP υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλλουν εκθέσεις για τις δυνατότητες συμπαραγωγής και τις θεσπισμένες διοικητικές δομές προώθησης της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού. Επιπλέον, τα κράτη οφείλουν να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο της συμπαραγωγής και να διαβιβάζουν σχετικά στατιστικά στοιχεία ανά τέσσερα έτη. 11 μόνο κράτη μέλη έχουν υποβάλει μέχρι στιγμής την ανάλυσή τους για τις εθνικές δυνατότητες. Οι εκθέσεις αυτές εν γένει ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάλυση, όπως τις έχει επιδοκιμάσει η επιτροπή της οδηγίας.

Οι υποβληθείσες εκθέσεις δεν δίνουν πολλές σαφείς πληροφορίες ή αριθμητικά στοιχεία που μπορούν να συγκριθούν εύλογα. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να σχηματιστεί πλήρης γενική εικόνα των δυνατοτήτων συμπαραγωγής σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, προφανώς μπορεί να αυξηθεί σημαντικά η δυναμικότητα συμπαραγωγής, αυτό όμως συνεπάγεται για ορισμένα κράτη μέλη την απαίτηση να αποδίδουν περισσότερη προσοχή στην ασκούμενη πολιτική και να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις των όπως διατυπώνονται στην οδηγία CHP.

Επί του παρόντος, οι χώρες με σχετικώς υψηλά μερίδια δυναμικότητας CHP παρουσιάζουν σχετικώς υψηλό μερίδιο τηλεθέρμανσης. Καθώς η τηλεθέρμανση δεν αναπτύσσεται ταχέως στην Ευρώπη, η προώθηση της CHP μπορεί να βοηθήσει να επεκταθεί η τηλεθέρμανση στα κράτη μέλη όπου δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί. Οι βιομηχανικές εφαρμογές της CHP αντιπροσωπεύουν μια ακόμη ευκαιρία ανάπτυξης της εν λόγω τεχνολογίας. Οι μελλοντικές δυνατότητες CHP στο ενεργειακό μείγμα μιας χώρας εξαρτώνται κυρίως από τις εν λόγω εξελίξεις στην τηλεθέρμανση και τις βιομηχανικές εφαρμογές.

Όσον αφορά το μερίδιο της CHP[15] στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και της θερμότητας, φαίνεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καταταχθούν σε τέσσερεις ομάδες ή κατηγορίες, με βάση τη σχετική τους θέση ως προς τον μέσο όρο του συνόλου της ΕΕ-27. Το ιδανικό για τα κράτη μέλη όσον αφορά τη συμπαραγωγή είναι να διαθέτουν υψηλό επίπεδο τόσο παραγωγής θερμότητας όσο και ηλεκτρικής ενέργειας, κατάσταση που αντιστοιχεί στην περιοχή Ι του σχήματος 2.

[pic]

Σχήμα 2: Μερίδιο της CHP όσον αφορά τη θερμότητα και την ηλεκτρική ενέργεια

Οι εκθέσεις των κρατών μελών υπογραμμίζουν ορισμένες εγγενείς δυσκολίες στην ανάπτυξη του κλάδου συμπαραγωγής (σχετιζόμενες με τη χαμηλή ή/και φθίνουσα ζήτηση για CHP και την έλλειψη οικονομικής ελκυστικότητας της εν λόγω τεχνολογίας). Για παράδειγμα:

- Η CHP απαιτεί να υπάρχει πλησίον η ενδεδειγμένη ζήτηση ωφέλιμης θερμότητας·

- οι υψηλές επενδύσεις και οι πάγιες δαπάνες για CHP συνεπάγονται χαμηλή κερδοφορία και μακροχρόνια περίοδο αποπληρωμής·

- η φθίνουσα ζήτηση θερμότητας στα κτήρια επηρεάζει τη χρήση της CHP στην τηλεθέρμανση.

Οι εκθέσεις των κρατών μελών σχετικά με τις εθνικές δυνατότητες κάνουν επίσης λόγο για φραγμούς . Αυτοί δεν υπάρχουν σε όλες τις χώρες που υπέβαλαν μέχρι τώρα εκθέσεις, αλλά περιλαμβάνουν:

- ασαφείς μακροχρόνιες προοπτικές της στήριξης από τον κυβερνητικό μηχανισμό· πολύπλοκα νομικά πλαίσια (ομοσπονδιακά/περιφερειακά επίπεδα)· πολύπλοκες και χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες· επιδράσεις άλλων νομοθετημάτων· και

- δυνατότητα διάθεσης σύνδεσης με το κεντρικό ηλεκτρικό δίκτυο σε εύλογη τιμή και χρονικό πλαίσιο, και δαπάνες για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ώστε να δέχεται ηλεκτρική ενέργεια από CHP· μη ευνοϊκές συνθήκες για εφεδρική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από το διασυνδεδεμένο δίκτυο.

Η οδηγία CHP πραγματεύεται πολλούς από τους ανωτέρω φραγμούς και η πλήρης ενσωμάτωσή της στο εσωτερικό δίκαιο θα μπορούσε επομένως να οδηγήσει σε υψηλότερες δυνατότητες CHP από εκείνες που ανέφεραν τα κράτη μέλη.

Μολονότι έχει επιδειχθεί περισσότερο ενδιαφέρον στην τηλεψύξη, η χρήση θερμότητας από εγκαταστάσεις CHP για το σκοπό αυτό σπάνια αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή. Ακόμη και εάν είναι τεχνικώς δυνατή, δεν αποτελεί αποδοτική διεργασία. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται ότι η τηλεψύξη θα συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην περαιτέρω ανάπτυξη της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού.

Παρά την έλλειψη διεξοδικών στοιχείων, υπάρχουν ενδείξεις ότι εφαρμογές CHP σε μικροκλίμακα και μικρή κλίμακα διεισδύουν στην αγορά, για παράδειγμα στον οικιακό τομέα. Ωστόσο, οι περισσότερες εκθέσεις των κρατών μελών περιλαμβάνουν μόνο περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες μικρομονάδων CHP κατά τις επόμενες δεκαετίες.

Η Επιτροπή ανέπτυξε δευτερογενή νομοθεσία για να διασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας Τα κράτη μέλη εργάζονται για τη μεταφορά της οδηγίας CHP στο εθνικό δίκαιο, αλλά επιδεικνύουν βραδύτητα στην υποβολή εκθέσεων Θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν περισσότερες δυνατότητες, αλλά παραμένουν διοικητικοί και άλλου είδους φραγμοί |

- 5. Η πορεία προς το μέλλον

Η συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού έχει μεγάλη σημασία για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και συμβάλλει στην επίτευξη όλων των από κοινού πολιτικών επιδιώξεων της ΕΕ στα πεδία της ενέργειας και του κλίματος. Για το λόγο αυτό, έχει συγκροτηθεί το νομικό πλαίσιο προώθησης της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης. Η υλοποίηση του νομικού αυτού πλαισίου, ιδίως της οδηγίας CHP, δεν έχει προχωρήσει με την ταχύτητα που προβλεπόταν κατά το σχεδιασμό της. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν επειγόντως μέτρα για την εφαρμογή της νομοθεσίας τώρα, επειδή έχουν τεθεί όλες οι κύριες προϋποθέσεις με τις δύο προαναφερθείσες αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με εναρμονισμένες τιμές αναφοράς για το βαθμό απόδοσης κατά τη χωριστή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας[16] και για αναλυτικές κατευθυντήριες γραμμές ως προς τον υπολογισμό της ηλεκτρικής ενέργειας από συμπαραγωγή[17]. Επίσης, έχει τεράστια σημασία να υποβάλλουν όλες οι χώρες εκθέσεις σχετικά με τις δυνατότητες συμπαραγωγής και τις διοικητικές δομές που έχουν στηθεί, όπως ορίζεται στην υπόψη νομοθεσία. Θα πρέπει να επακολουθήσει περαιτέρω υποβολή εκθέσεων σχετικά με τη συντελεσθείσα πρόοδο και με συνημμένα στοιχεία.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αναλαμβάνει το μερίδιο ευθύνης που της αναλογεί στο πλαίσιο των συνεχειών που δίνονται στην οδηγία. Συνεχίζεται η μόνιμη παρακολούθηση της υλοποίησης . Η Επιτροπή θα κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει, όπως κριθεί αναγκαίο, προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας. Επιπλέον, μπορεί να εξεταστούν και άλλα μέτρα στήριξης για να υποβοηθήσουν τα κράτη μέλη. Το μοντέλο εναρμονισμένης δράσης έχει αποδειχθεί χρήσιμο σε πολλές οδηγίες. Προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να πραγματεύονται προβλήματα υλοποίησης της νομοθεσίας μαζί με άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Αυτό θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί εν προκειμένω για να στηριχθούν τα κράτη μέλη.

Οι εξελίξεις σε άλλα σχετιζόμενα με την ενέργεια μέτρα θα επηρεάσουν επίσης την CHP. Για την μικρο-CHP: η ενεργειακή σήμανση και τα εκτελεστικά μέτρα για τους λέβητες βάσει της οδηγίας οικολογικού σχεδιασμού το 2009. Για την CHP μεγάλης κλίμακας: η πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για το ΣΕΔΕ[18] και η πρόταση οδηγίας για τις ΑΠΕ[19], με τις οποίες θα υπαχθεί σε κανονιστικές ρυθμίσεις ο προτιμώμενος υπολογισμός των εξοικονομήσεων εκπομπών από τους σταθμούς CHP που χρησιμοποιούν καύσιμα από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Το σχέδιο δράσης για ενεργειακή απόδοση (ΣΔΕΑ) του 2006 περιλάμβανε ορισμένα μέτρα στήριξης της συμπαραγωγής. Το 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε την εκπόνηση διάφορων μελετών. Το αποτέλεσμα των μελετών αυτών – η ανάπτυξη συστήματος για την εναρμονισμένη ηλεκτρονική εγγύηση προέλευσης CHP, η κατάρτιση ελάχιστων απαιτήσεων απόδοσης για συστήματα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης και ο ορισμός των ελάχιστων απαιτήσεων απόδοσης για τη μικροσυμπαραγωγή – θα μπορούσε να βοηθήσει στον προσδιορισμό μέτρων άσκησης πολιτικής εκεί όπου απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες.

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει, το 2009, το σχέδιο δράσης για ενεργειακή απόδοση, με σκοπό να το επικαιροποιήσει. Στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσαν να εκτιμηθούν πιθανές νέες προτάσεις και ιδέες σχετικές με τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρισμού. Στη φάση αυτή θα εξεταστεί ο ζωτικός ρόλος των κωμοπόλεων και πόλεων στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια ενεργειακή πολιτική σκηνή. Το 2030 περί το 80% των ευρωπαίων πολιτών θα κατοικούν και εργάζονται σε αστικές περιοχές. Τα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα – που καταναλώνουν μεγάλα ποσά ενέργειας – προσφέρουν ορισμένες από τις καλύτερες ευκαιρίες για αναδυόμενες ευρωπαϊκές επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση. Στα εν λόγω πολεοδομικά συγκροτήματα η παρουσία μεγάλων συστημάτων τηλεθέρμανσης και η ύπαρξη σημαντικής ζήτησης ηλεκτρισμού συνδεδεμένης με τη γειτνίαση με πολυάριθμούς τελικούς χρήστες αυξάνει τη βιωσιμότητα και σκοπιμότητα της συμπαραγωγής. Πέραν της νομοθεσίας, είναι επίσης ανάγκη να στηριχθούν περαιτέρω δραστηριότητες όπως η πρωτοβουλία του «Συμφώνου των δημάρχων», που θα βοηθήσουν την ανάπτυξη CHP σε αστικές περιοχές.

Επιπλέον, η συμπαραγωγή ως αποκεντρωμένη τεχνολογία ενθαρρύνει την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη και προωθεί την τοπική απασχόληση. Σε αγροτικές και απομονωμένες περιοχές, ιδίως η CHP που χρησιμοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προσφέρει ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Στην επικαιροποίηση του ΣΔΕΑ μπορεί να εξεταστεί επέκταση του ρόλου των εθνικών σχεδίων δράσης ενεργειακής απόδοσης. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να αποτελέσουν πρωταρχικό εργαλείο άσκησης πολιτικής που περιλαμβάνει τις πάσης φύσεως δραστηριότητες σχετικά με την ενεργειακή απόδοση, συμπεριλαμβανομένης της συμπαραγωγής. Τα σχέδια θα πρέπει να προσφέρουν το γενικό πλαίσιο άσκησης πολιτικής της χώρας – και να αποτελούν το μοναδικό μέσο υποβολής εκθέσεων προς την Επιτροπή. Έτσι αναμένεται να ελαφρυνθεί ο διοικητικός φόρτος που βαρύνει τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Οι ανά χώρα εκθέσεις για την CHP απεκάλυψαν ορισμένους εμμένοντες φραγμούς στην ευρύτερη αφομοίωση της συμπαραγωγής. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ασχοληθούν με πολλούς από τους φραγμούς αυτούς αμελλητί. Για παράδειγμα, οι ομαλές διοικητικές διαδικασίες και οι διαφανείς μηχανισμοί στήριξης, όταν εφαρμόζονται, είναι ουσιαστικής σημασίας για την τόνωση της ενεργειακής απόδοσης, όπως και της συμπαραγωγής. Ένα κοινό πλαίσιο κανόνων πρόσβασης στο διασυνδεδεμένο δίκτυο θα πρέπει να βοηθήσει όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες. Φυσικά, οι δημόσιες αρχές διαθέτουν εξουσίες σχετικά με το πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού που αποτελεί την αφετηρία των δικτύων τηλεθέρμανσης. Ανεπαρκής πρόσβαση και διασύνδεση του ηλεκτρικού δικτύου περιορίζουν την αύξηση των τεχνολογιών CHP, ειδικώς σε όσα κράτη μέλη καθιερώθηκαν πρόσφατα αυστηρότεροι επιχειρησιακοί κανόνες λόγω της ισχύος αρχών προστασίας του διασυνδεδεμένου δικτύου.

Τα κράτη μέλη πρέπει να οριστικοποιήσουν την υλοποίηση της οδηγίας CHP Η Επιτροπή παρακολουθεί την υλοποίηση και προσφέρει στήριξη Στην επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης ενεργειακής απόδοσης θα εξεταστούν πιθανά νέα μέτρα |

- 6. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή θεωρεί την οδηγία CHP σημαντικό εργαλείο που συμβάλλει στις απαντήσεις της Ευρώπης στις ενεργειακές προκλήσεις. Καθώς συνεχίζεται η παρακολούθηση της υλοποίησης, παρά την μη ή και απλώς καθυστερημένη υποβολή εκθέσεων εκ μέρους των κρατών μελών, η Επιτροπή παραδέχεται ότι υπάρχουν διοικητικά και μη διοικητικά εμπόδια στην ανάπτυξη της συμπαραγωγής. Η Επιτροπή έχει ήδη ασχοληθεί με ορισμένους από τους εν λόγω φραγμούς, όπως με τον ορισμό εναρμονισμένων τιμών αναφοράς για το βαθμό απόδοσης και την υιοθέτηση κοινοτικών αναλυτικών κατευθυντήριων γραμμών για τον υπολογισμό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται με τη μέθοδο της συμπαραγωγής, όπως προαναφέρθηκε. Ωστόσο, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να διασφαλίσουν την ανάπτυξη της συμπαραγωγής.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την πορεία εξέλιξης και θα παρουσιάσει και άλλες προτάσεις εάν αυτό ενδείκνυται για την προώθηση της συμπαραγωγής. Ως πρώτο βήμα, το 2009 η Επιτροπή θα αξιολογήσει το σχέδιο δράσης για ενεργειακή απόδοση, με σκοπό να το επικαιροποιήσει.

Η συμπαραγωγή φέρει την Ευρωπαϊκή Ένωση εγγύτερα στις συναφείς με την ενέργεια επιδιώξεις της. Αποτελεί αποδεδειγμένο εργαλείο αύξησης της ενεργειακής απόδοσης και επίτευξης εξοικονόμησης. Παράλληλα, ενισχύει τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής με τη μείωση των εκπομπών CO2 και την ελάττωση των απωλειών στο δίκτυο. Επιπλέον, η CHP μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα μέσω της ανάπτυξης τεχνολογιών συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης με εξαγωγικές δυνατότητες και να συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη δημιουργώντας οικονομική μεγέθυνση και θέσεις εργασίας. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση και αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού της CHP σε όλα τα κράτη μέλη έχουν μεγάλη σημασία για την ΕΕ.

[1] Οδηγία 2004/8/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Φεβρουαρίου 2004, για την προώθηση της συμπαραγωγής ενέργειας βάσει της ζήτησης για ωφέλιμη θερμότητα στην εσωτερική αγορά ενέργειας· επίσης αποκαλούμενη οδηγία CHP.

[2] 8 μόνο κράτη μέλη έχουν διαβιβάσει εκθέσεις που καλύπτουν όλα τα απαιτούμενα ζητήματα (έκθεση προόδου, εθνικές δυνατότητες, εγγυήσεις προέλευσης και εμπόδια): BE, DK, DE, EE, PL, SI, SK και UK.

[3] Εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά, η πηγή των χρησιμοποιούμενων στοιχείων στο έγγραφο είναι η Eurostat.

[4] Ενεργειακές πηγές στην ΕΕ-27 (2006): 38% αέριο, 34% στερεά καύσιμα, 12% ανανεώσιμες πηγές ενέργειες, 6% πετρέλαιο και 10% λοιπά

[5] Χωρίς να υπολογίζεται η ενέργεια που καταναλώνεται στον τομέα των μεταφορών.

[6] Το μερίδιο της ενέργειας CHP ανήλθε σε 12,0% το 2004 (EΕ-25) και σε 13,2% το 2002 (EΕ-15)

[7] Το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας CHP ανήλθε σε 10,2% το 2004 (EΕ-25) και σε 14,1% το 2002 (EΕ-15)

[8] Κατανάλωση 1 εκατ. ΤΙΠ καυσίμου παράγει περίπου 3 εκατ. τόνους εκπομπών CO2.

[9] Απόφαση της Επιτροπής [προς έκδοση το Νοέμβριο του 2008]

[10] Απόφαση της Επιτροπής 2007/74/ΕΚ.

[11] Οδηγία 2006/32/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2006 , για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες και για την κατάργηση της οδηγίας 93/76/ΕΟΚ.

[12] Άρθρο 13 της οδηγίας 2006/32/ΕΚ

[13] Οδηγία 2002/91/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

[14] ΕΕ C 82 της 1.4.2008, σ. 1

[15] ESTAT – στοιχεία 2006

[16] Απόφαση της Επιτροπής 2007/74/ΕΚ

[17] Απόφαση της Επιτροπής [προς έκδοση το Νοέμβριο του 2008]

[18] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ με στόχο τη βελτίωση και την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Κοινότητας, COM(2008)16 τελικό

[19] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, COM(2008)19 τελικό