Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς (καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά)

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Το Eυρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας είχε αναλάβει την αποφασιστική δέσμευση να ενοποιήσει τις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές έως το 2005 το αργότερο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης έκρινε ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη έπρεπε να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την ενοποίηση της αγοράς κινητών αξιών μέχρι το τέλος του 2003, δίδοντας προτεραιότητα στη νομοθεσία για τις αγορές κινητών αξιών που προβλέπεται στο πρόγραμμα δράσης, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που υιοθέτησε η Επιτροπή Σοφών στην έκθεσή της για τη ρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών κινητών αξιών. Επίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε να επιταχυνθεί η νομοθετική διαδικασία και να καταστεί πιο ευέλικτη ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις εξελίξεις της αγοράς και να εξασφαλίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σε θέση να προσαρμόζεται στις νέες πρακτικές της αγοράς και στα νέα ρυθμιστικά πρότυπα τηρώντας τις απαιτήσεις διαφάνειας και ασφάλειας δικαίου.

Διαμορφώνεται μια όλο και ευρύτερη συναίνεση ότι η ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά θα αποτελέσει τον βασικό παράγοντα προώθησης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, χάρη στη μείωση του κόστους του κεφαλαίου τόσο για τις μεγάλες όσο και για τις μικρές επιχειρήσεις. Μια ενοποιημένη αγορά που θα διέπεται από κατάλληλες ρυθμίσεις και θα υπόκειται σε αποτελεσματική προληπτική εποπτεία θα παρέχει επίσης σημαντικά πλεονεκτήματα στους καταναλωτές όπως υψηλότερες συντάξεις, ενυπόθηκα δάνεια με χαμηλότερο κόστος και ευρύτερο φάσμα χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Επιπλέον, θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας νέας οικονομικής και κοινωνικής συνοχής σε όλη την Ευρώπη. Το μέσο που θα επιτρέψει αυτή την ενοποίηση είναι το Πρόγραμμα Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες, ένας από τους στόχους του οποίου είναι «να ενισχύσει την ακεραιότητα της αγοράς, περιορίζοντας τη δυνατότητα χειραγώγησής της από τους θεσμικούς επενδυτές και τους ενδιάμεσους φορείς ... και να καθορίσει μια κοινή πειθαρχία ... προκειμένου να αυξήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών».

Οι αγορές κινητών αξιών της ΕΕ διαδραματίζουν έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων και της οικονομίας στο σύνολό της. Η αποτίμηση των κινητών αξιών επηρεάζει την επέκταση ή τον περιορισμό των χορηγούμενων πιστώσεων και την αναγκαία εξασφάλιση των τραπεζικών δανείων. Οι ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις εξαρτώνται από την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια των χρηματοπιστωτικών αγορών για την άντληση των κεφαλαίων τους. Πράγματι, η καλή λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών και η εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτές αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για μια διαρκή οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Οι καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά δεν αυξάνουν μόνο το κόστος χρηματοδότησης των εταιρειών, αλλά επηρεάζουν επίσης αρνητικά την ακεραιότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και την εμπιστοσύνη του κοινού στις συναλλαγές σε κινητές αξίες και σε παράγωγα μέσα. Οι πρακτικές αυτές αποθαρρύνουν τους νέους επενδυτές και μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες. Θέτουν συνεπώς σε κίνδυνο την οικονομική ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική.

Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλίσει την ακεραιότητα των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών, να καθορίσει και να θέσει σε εφαρμογή κοινά πρότυπα καταπολέμησης των καταχρηστικών πρακτικών σε όλες τις αγορές στην Ευρώπη και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στις αγορές αυτές.

α) Τι είναι οι καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά;

Καταχρηστικές πρακτικές ενδέχεται να υπάρχουν σε περιπτώσεις στις οποίες ορισμένοι επενδυτές τέθηκαν, άμεσα ή έμμεσα, σε αδικαιολόγητα μειονεκτική θέση λόγω των ενεργειών άλλων επενδυτών οι οποίοι:

- χρησιμοποίησαν προς όφελός τους ή προς όφελος άλλων πληροφορίες που δεν είχαν γίνει γνωστές στο κοινό.

- στρέβλωσαν το μηχανισμό καθορισμού των τιμών χρηματοπιστωτικών μέσων.

- διέδωσαν ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες.

Οι συμπεριφορές αυτού του είδους μπορούν να δημιουργήσουν μια παραπλανητική εντύπωση για τις συναλλαγές σε χρηματοπιστωτικά μέσα και να θέσουν σε κίνδυνο τη γενική αρχή της ισότητας μεταξύ όλων των επενδυτών:

- όσον αφορά την πρόσβαση σε πληροφορίες. Οι «εκ των ένδον» γνωρίζοντες επιχειρήσεις και πολιτικές κατέχουν εσωτερικές πληροφορίες. Οι συναλλαγές που διενεργούνται βάσει αυτών των πληροφοριών αποφέρουν αδικαιολόγητα οικονομικά πλεονεκτήματα σε βάρος των «μη μυημένων».

- όσον αφορά τη γνώση του μηχανισμού διαμόρφωσης των τιμών. Οι τιμές είναι δίκαιες όταν προκύπτουν από αποφάσεις επενδυτών οι οποίοι αναλύουν όλες τις πληροφορίες που είναι γνωστές στο κοινό. Οι τιμές που προκύπτουν από τη χειραγώγηση της αγοράς καθορίζονται σε άλλα επίπεδα και αποφέρουν οικονομικά πλεονεκτήματα μόνο στα πρόσωπα που εφαρμόζουν καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά, ενώ βλάπτουν τα συμφέροντα των άλλων επενδυτών.

- όσον αφορά τη γνώση της βάσης ή της προέλευσης των πληροφοριών που είναι γνωστές στο κοινό. Η διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών μπορεί να οδηγήσει τους επενδυτές να λάβουν αποφάσεις βάσει εσφαλμένων πληροφοριών.

β) Η αναγκαιότητα ενός ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου για την καταπολέμηση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά

Το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο που προστατεύει σήμερα την ακεραιότητα της αγοράς είναι ελλιπές:

- σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν υπάρχουν κοινές διατάξεις για την καταπολέμηση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά. Η οδηγία για τις πράξεις προσώπων τα οποία είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών (89/592/ΕΟΚ) [1] περιορίζεται στην απαγόρευση της καταχρηστικής χρήσης εμπιστευτικών πληροφοριών.

[1] ΕΕ αριθ. L 334 της 18.11.89, σσ.. 30-32.

- σε επίπεδο κρατών μελών, οι κανόνες για την αποφυγή των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά ποικίλλουν σημαντικά. Οι νομικές υποχρεώσεις διαφέρουν σε κάθε εθνική έννομη τάξη. Παρόλο που όλα τα κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει στο εσωτερικό τους δίκαιο την οδηγία για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες, σε ορισμένα από αυτά δεν υπάρχει νομοθεσία για τη χειραγώγηση της αγοράς. Επιπλέον, δεν είναι πάντα σαφές ποιος είναι υπεύθυνος στα κράτη μέλη για την καταπολέμηση αυτών των πρακτικών.

Οι διαφορές αυτές δημιουργούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Εμποδίζουν την ανάπτυξη στην Ευρώπη μιας ενιαίας χρηματοπιστωτικής αγοράς βασιζόμενης σε ίσους όρους ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις επενδυτικών υπηρεσιών και οι άλλοι επενδυτικοί φορείς να βρίσκονται συχνά σε αβεβαιότητα σχετικά με τι έννοιες, τους ορισμούς και τους κανόνες εφαρμογής που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη.

Στις δυσχέρειες αυτές πρέπει επίσης να προστεθούν και οι εξελίξεις που σημειώνονται στην αγορά: νέα προϊόντα και νέες τεχνολογίες αναπτύσσονται συνεχώς. το φάσμα των παράγωγων προϊόντων διευρύνεται. όλο και περισσότεροι νέοι φορείς δραστηριοποιούνται στις αγορές. οι διασυνοριακές συναλλαγές πολλαπλασιάζονται και η διασύνδεση των αγορών αναπτύσσεται.

Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν τα κίνητρα, τα μέσα και τις ευκαιρίες χειραγώγησης της αγοράς. Το καλύτερο παράδειγμα είναι η ανάπτυξη του Ίντερνετ, το οποίο χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο από το ευρύ κοινό για την ανταλλαγή πληροφοριών, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο διάδοσης ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών.

Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική προστασία των ενοποιημένων ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών, απαιτείται ένα κοινό νομοθετικό πλαίσιο για την πρόληψη, τη διαπίστωση και τη διερεύνηση των καταχρηστικών πρακτικών και την επιβολή κυρώσεων. Το πλαίσιο αυτό πρέπει να εγγυάται στους συμμετέχοντες στην αγορά ασφάλεια δικαίου ως προς τις έννοιες και την εφαρμογή της νομοθεσίας, δημιουργώντας έτσι ίσους όρους ανταγωνισμού για όλους τους οικονομικούς φορείς σε όλα τα κράτη μέλη.

γ) Μια ενιαία οδηγία για την καταπολέμηση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά

Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά: οι πράξεις προσώπων που είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών και η χειραγώγηση της αγοράς.

Η οδηγία για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες (89/592/ΕΟΚ) εκδόθηκε εδώ και πάνω από δέκα χρόνια, πολύ πριν τη θέσπιση της οδηγίας για τις επενδυτικές υπηρεσίες. Λαμβανομένων υπόψη των μεταβολών στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στην ευρωπαϊκή νομοθεσία από τη θέσπισή της, τέθηκε το ερώτημα εάν η οδηγία αυτή είναι προσαρμοσμένη στα σημερινά δεδομένα και εάν είναι σκόπιμο να αντικατασταθεί ή να επικαιροποιηθεί.

Μια χωριστή νέα οδηγία για τη χειραγώγηση της αγοράς θα επεδίωκε τον ίδιο στόχο με την ισχύουσα οδηγία για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες: την εξασφάλιση της ακεραιότητας των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών στις αγορές αυτές.

Κάθε οδηγία για τη χειραγώγηση της αγοράς πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις νέες εξελίξεις που σημειώθηκαν από τη θέσπιση της οδηγίας για τις πράξεις προσώπων που είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών. Θα πρέπει ιδίως να καθορίζει πιο αυστηρούς κανόνες για την ενσωμάτωση και τον έλεγχο της εφαρμογής της οδηγίας σε όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη πιο ενοποιημένων χρηματοπιστωτικών αγορών.

Η λύση αυτή θα οδηγούσε σε ασυνέπειες μεταξύ των δύο οδηγιών, οι οποίες θα αποτελούσαν πηγή σύγχυσης και ενδεχόμενων κενών στην εφαρμογή τους. Για να αποφευχθεί η κατάσταση αυτή, πρέπει να τροποποιηθεί και η οδηγία για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει τα νέα αυτά πρότυπα.

Κατά την άποψη της Επιτροπής, όλα τα ανωτέρω στοιχεία συνηγορούν υπέρ μιας ενιαίας οδηγίας για τις καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά, η οποία θα καλύπτει τόσο τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες όσο και τη χειραγώγηση της αγοράς. Με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο πλαίσιο για την κατανομή των αρμοδιοτήτων, την εφαρμογή της νομοθεσίας και τη συνεργασία, επιτρέποντας έτσι να αποφευχθούν οι κίνδυνοι ασυνεπειών και σύγχυσης. Η διαδικασία αυτή θα απλούστευε τις διοικητικές διαδικασίες και θα περιόριζε τον αριθμό των διαφορετικών κανόνων και προτύπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

δ) Η προσέγγιση που υιοθετείται στην οδηγία

Για να εξασφαλιστεί ότι η προσέγγιση που θα επιλεγεί για το ευρωπαϊκό καθεστώς καταπολέμησης των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά θα παραμείνει κατάλληλη για πολλές δεκαετίες, παρά την ταχεία εξέλιξη των χρηματοπιστωτικών αγορών, η οδηγία δίνει ένα γενικό ορισμό των καταχρηστικών πρακτικών. Ο ορισμός αυτός είναι επαρκώς ευέλικτος για να επιτρέπει την κάλυψη νέων καταχρηστικών πρακτικών που θα εμφανιστούν στο μέλλον στην αγορά. Είναι επίσης επαρκώς σαφής για να καθορίσει τους επιθυμητούς κανόνες συμπεριφοράς των οικονομικών φορέων.

Η ακεραιότητα της αγοράς μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο με μια γενική εφαρμογή της απαγόρευσης καταχρηστικής συμπεριφοράς. Λαμβανομένων υπόψη των δυνητικών εξελίξεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές, το πεδίο της απαγόρευσης αυτής δεν πρέπει να περιορίζεται στις «οργανωμένες αγορές» προκειμένου να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση άλλων αγορών, όπως τα εναλλακτικά συστήματα συναλλαγών (ATS) και άλλα είδη αγορών, για τη διενέργεια καταχρηστικών πράξεων. Ωστόσο, η οδηγία αναγνωρίζει ότι, σε ειδικές περιπτώσεις και για απόλυτα κατανοητούς λόγους, πρέπει να προβλεφθούν επίσης παρεκκλίσεις («safe harbours») από την εφαρμογή ορισμένων απαγορεύσεων.

Για να επιτύχει η Ευρωπαϊκή Ένωση την ενοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών, πρέπει να υπάρξει σύγκλιση (και όχι απόκλιση) των μεθόδων ενσωμάτωσης και εφαρμογής στα κράτη μέλη. Οι διαφορές στη διάρθρωση των αρμοδιοτήτων και εξουσιών των εθνικών διοικητικών αρχών εμποδίζουν την δημιουργία μιας πλήρως ενοποιημένης αγοράς και αυξάνουν τη σύγχυση. Για την επίλυση του προβλήματος αυτού, η οδηγία προτείνει να ορίζουν τα κράτη μέλη μια ενιαία ρυθμιστική και εποπτική αρχή στην οποία θα ανατεθεί ένα ελάχιστο κοινό σύνολο ευθυνών.

Λαμβανομένου υπόψη του αυξανόμενου αριθμού των διασυνοριακών δραστηριοτήτων, η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι ρυθμιστικές και εποπτικές αρχές συνεργάζονται πραγματικά μεταξύ τους για την πρόληψη, τη διερεύνηση και τη δίωξη των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά. Για το σκοπό αυτό, οι αρχές αυτές πρέπει να μπορούν να βασίζονται στη συνδρομή των άλλων αρμόδιων εθνικών αρχών και να έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν γρήγορα μεταξύ τους χρήσιμες πληροφορίες.

Σε μια ενοποιημένη χρηματοπιστωτική αγορά, δεν μπορεί καταρχήν να γίνει δεκτό ότι η ίδια παράνομη συμπεριφορά τιμωρείται με βαριά ποινή σε ένα κράτος μέλος, με ελαφρά ποινή σε ένα άλλο και καθόλου σε ένα τρίτο. Ωστόσο, η πλήρης εναρμόνιση των ποινικών κυρώσεων δεν προβλέπεται από τη Συνθήκη ΕΚ. Είναι όμως επιθυμητό και σύμφωνο με την κοινοτική νομοθεσία να προβλεφθεί στην οδηγία γενική υποχρέωση για τα κράτη μέλη να καθορίζουν και να επιβάλλουν κυρώσεις για την παράβαση των μέτρων που λαμβάνονται βάσει της οδηγίας, οι οποίες πρέπει να είναι επαρκώς αποτρεπτικές ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της.

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία δεν αποσκοπεί να αντικαταστήσει τις εθνικές διατάξεις με κοινοτικές διατάξεις άμεσης εφαρμογής, αλλά να συμβάλει στην επίτευξη κάποιας σύγκλισης μεταξύ των διαφόρων εθνικών καθεστώτων κατά τρόπο που να τα καθιστά σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας. Εφόσον όλα τα κράτη μέλη έχουν υπογράψει και επικυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δεσμεύονται από τα πρότυπά της κατά την ενσωμάτωση του πλαισίου της παρούσας οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να εξασφαλιστεί ότι υπάρχει μια διαδικασία για τη θέσπιση νέων μέτρων, έτσι ώστε οι καταναλωτές που επενδύουν σε νέα προϊόντα να τυγχάνουν κατάλληλης προστασίας και ίσης μεταχείρισης σε κάθε κράτος μέλος. Νέες νομοθετικές τεχνικές απαιτούνται για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της αποτελεσματικής ρύθμισης των σύγχρονων χρηματοπιστωτικών αγορών. Στις 17 Ιουλίου 2000, το Συμβούλιο προέβη στη σύσταση Επιτροπής Σοφών για τη ρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών κινητών αξιών. Στην τελική της έκθεση, η επιτροπή αυτή ζήτησε να διαχωρίζονται εφεξής σαφώς για κάθε οδηγία οι αρχές-πλαίσια από τα «μη ουσιώδη» τεχνικά μέτρα εφαρμογής που θα θεσπίζονται από μια επιτροπή κανονιστικών ρυθμίσεων σύμφωνα με τη διαδικασία των επιτροπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο ψήφισμά του για την αποτελεσματικότερη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη πρόθεση της Επιτροπής να συστήσει Επιτροπή Κινητών Αξιών. Η Επιτροπή Κινητών Αξιών, υπό τη συμβουλευτική της ιδιότητα, θα διατυπώνει τη γνώμη της επί θεμάτων πολιτικής, ιδιαιτέρως δε, αλλά όχι μόνον, για το είδος των μέτρων που ενδέχεται να προτείνει η Επιτροπή στο επίπεδο 1. Στο ψήφισμά του, το Συμβούλιο προσέθεσε ότι, με την επιφύλαξη των ειδικών νομοθετικών πράξεων που προτείνονται από την Επιτροπή και εγκρίνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Επιτροπή Κινητών Αξιών θα λειτουργεί επίσης ως επιτροπή κανονιστικών ρυθμίσεων σύμφωνα με την απόφαση του 1999 για τη διαδικασία επιτροπών, προκειμένου να επικουρεί την Επιτροπή όταν λαμβάνει αποφάσεις για εκτελεστικά μέτρα δυνάμει του άρθρου 202 της Συνθήκης ΕΚ. Η παρούσα οδηγία είναι σύμφωνη με τις κατευθύνσεις που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης.

Η παρούσα πρόταση προσδιορίζει τις μη ουσιώδεις λεπτομέρειες εφαρμογής που πρέπει να καθοριστούν από την Επιτροπή με τη διαδικασία των επιτροπών. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται ιδίως η προσαρμογή και αποσαφήνιση των ορισμών και παραδειγμάτων προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή της οδηγίας και η συμβατότητά της με τις τεχνικές εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Λαμβάνοντας υπόψη την επείγουσα ανάγκη μέτρων για την αντιμετώπιση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά, αλλά και τις ευρείες διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν ήδη σχετικά με το θέμα αυτό με τις ρυθμιστικές και εποπτικές αρχές. των κρατών μελών, με τους φορείς του κλάδου (Ομάδα Φόρουμ, συνεδριάσεις) και τους άλλους ενδιαφερόμενους, η Επιτροπή αποφάσισε να υποβάλει την παρούσα πρόταση αμέσως χωρίς να προσφύγει σε πιο επίσημη διαδικασία διαβουλεύσεων. Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Σοφών, η Επιτροπή θα προβεί στις διαβουλεύσεις που προβλέπονται από το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης κατά την προετοιμασία των εκτελεστικών μέτρων βάσει των σχετικών διατάξεων της προτεινόμενης οδηγίας.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

Άρθρο 1 - Ορισμοί

«Εμπιστευτικές πληροφορίες»

Ο ορισμός των «εμπιστευτικών πληροφοριών» βασίζεται στον ορισμό που δίδεται στη σημερινή οδηγία για τις πράξεις προσώπων που είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών, ο οποίος επεκτάθηκε όμως για να καλύψει και τις πρωτογενείς αγορές. Η έννοια των κινητών αξιών αντικαταστάθηκε από εκείνη των «χρηματοπιστωτικών μέσων», όπως αυτά ορίζονται στην οδηγία για τις επενδυτικές υπηρεσίες, στα οποία προστέθηκαν τα παράγωγα μέσα επί εμπορευμάτων. Τα καλυπτόμενα μέσα απαριθμούνται στο Τμήμα Α του συνημμένου παραρτήματος. Η επέκταση του πεδίου του ορισμού αποσκοπεί στην προσαρμογή του στις εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας. Τα χρηματοπιστωτικά μέσα των οποίων η τιμή επηρεάζεται αισθητά από εμπιστευτικές πληροφορίες δεν περιορίζονται στα μέσα του εκδότη, αλλά περιλαμβάνουν και τα παράγωγα μέσα που συνδέονται με αυτά (π.χ. δικαιώματα σε μετοχές, συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης και δικαιώματα σε χρηματιστηριακούς δείκτες).

«Χειραγώγηση της αγοράς»

Ο ορισμός της «χειραγώγησης της αγοράς» βασίζεται στη συμπεριφορά των εμπλεκόμενων προσώπων και όχι στην πρόθεση ή το σκοπό τους. Απαριθμούνται δύο είδη συμπεριφορών που μπορούν να θεωρηθούν ως πράξεις χειραγώγησης της αγοράς:

- συναλλαγές και εντολές για την πραγματοποίηση συναλλαγών,

- διάδοση πληροφοριών,

οι οποίες παραπλανούν ή έχουν ως σκοπό να παραπλανήσουν τους φορείς της αγοράς.

Ο ορισμός είναι επαρκώς ακριβής για να ενθαρρύνει τους φορείς της αγοράς να υιοθετήσουν μια υπεύθυνη συμπεριφορά, αλλά και επαρκώς αφηρημένος για να παράσχει την αναγκαία ευελιξία για την προσαρμογή σε κάθε νέα εξέλιξη στην αγορά.

«Χρηματοπιστωτικά μέσα»

Ο ορισμός των «χρηματοπιστωτικών μέσων» καλύπτει τα μέσα που απαριθμούνται στο Παράρτημα Β της οδηγίας για τις επενδυτικές υπηρεσίες (93/22/ΕΟΚ) [2], καθώς και τα παράγωγα μέσα σε εμπορεύματα, τα οποία θεωρούνται ως κατηγορία παράγωγων χρηματοπιστωτικών μέσων και πρέπει επομένως να υπαχθούν στην οδηγία.

[2] ΕΕ αριθ. L 141 της 11.06.93, σσ. 27-46.

«Οργανωμένη αγορά»

Ο ορισμός της «οργανωμένης αγοράς» είναι εκείνος που δίδεται στο άρθρο 1 παράγραφος 13 της οδηγίας για τις επενδυτικές υπηρεσίες. Η διάταξη έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει τη συνέπεια μεταξύ των οδηγιών και να αποφύγει τη σύγχυση.

«Διαδικασία επιτροπών»

Τα εκτελεστικά μέτρα είναι αναγκαία για να λαμβάνονται υπόψη κατά την εφαρμογή της οδηγίας οι νέες εξελίξεις και να εξασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων της κατά τρόπο που να επιτρέπει στους οικονομικούς φορείς να ανταγωνίζονται με ίσους όρους μεταξύ τους.

Άρθρα 2, 3 και 4 - Απαγόρευση συμπεριφορών που σχετίζονται με την κατοχή εμπιστευτικών πληροφοριών

Η απαγόρευση των συμπεριφορών που ορίζονται στα άρθρα 2 έως 4 είναι γενική:

- εφαρμόζεται σε κάθε πρόσωπο (φυσικό ή νομικό). Αυτό σημαίνει ιδίως ότι ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί ότι ενεργεί ως κάτοχος εμπιστευτικών πληροφοριών, για παράδειγμα όταν εκμεταλλεύεται εμπιστευτική πληροφορία για ίδιο όφελος.

- εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη, προκειμένου να καθιερωθεί ένα κοινό πρότυπο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμβάλλοντας έτσι στη ενοποίηση και την αποτελεσματική λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Το περιεχόμενο των άρθρων αυτών βασίζεται στα άρθρα 2, 3 και 4 της ισχύουσας οδηγίας για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες, εκτός από τα ακόλουθα:

- η έκφραση «εν γνώσει των γεγονότων», η οποία χρησιμοποιείται στην οδηγία για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν άμεσα εμπιστευτικές πληροφορίες παραλείπεται στο άρθρο 2 της παρούσας οδηγίας, εφόσον αυτά τα πρόσωπα μπορούν, από τη φύση των δραστηριοτήτων τους, να έχουν καθημερινή πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες και έχουν επίγνωση του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών που λαμβάνουν.

- ο όρος «κινητές αξίες» αντικαταστάθηκε από τον όρο «χρηματοπιστωτικά μέσα» προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ανάπτυξη νέων προϊόντων.

- η διάκριση των συναλλαγών που γίνονται με την παρέμβαση προσώπου που «ενεργεί κατ' επάγγελμα ως ενδιάμεσος» παραλείφθηκε. Αυτό σημαίνει ότι οι απευθείας συναλλαγές μεταξύ μερών βάσει εμπιστευτικών πληροφοριών θα καλύπτονται από την οδηγία εφόσον τα χρηματοπιστωτικά μέσα εισάγονται ή πρόκειται να εισαχθούν προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά (βλέπει άρθρο 9).

- η γενική παρέκκλιση για τις πράξεις που διενεργούν οι κυβερνήσεις κρατών και οι άλλοι δημόσιοι οργανισμοί στο άρθρο 2 παράγραφος 4 τη οδηγίας για τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες μετατίθεται στο άρθρο 7.

- η αναφορά στις «αγορές» παραλείπεται. Το άρθρο 9 ορίζει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Άρθρο 5 - Γενική απαγόρευση των πράξεων χειραγώγησης της αγοράς

Όπως και οι πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες, η χειραγώγηση της αγοράς, κατά την έννοια του άρθρου 1, απαγορεύεται. Η απαγόρευση εφαρμόζεται τόσο στα φυσικά όσο και στα νομικά πρόσωπα. Η εμπειρία δείχνει ότι, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, και τα δύο είδη προσώπων μπορούν να υιοθετούν καταχρηστικές συμπεριφορές με όμοιες αρνητικές επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Προκειμένου να καθιερωθεί ένα κοινό πρότυπο σε όλη την Ευρώπη, η γενική απαγόρευση πρέπει να ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη.

Για να διευκολυνθεί η κατανόηση και η εφαρμογή της απαγόρευσης αυτής, στο τμήμα Β του παραρτήματος δίδεται μη εξαντλητικός κατάλογος των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση της αγοράς.

Επίσης, για να λαμβάνονται υπόψη οι νέες μέθοδοι χειραγώγησης της αγοράς, η Επιτροπή πρέπει να έχει τη δυνατότητα να τροποποιεί ή να συμπληρώνει τα παραδείγματα των μεθόδων αυτών με τη διαδικασία των επιτροπών.

Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να θεσπίσουν ειδικές διατάξεις για τα πρόσωπα που ενεργούν για δημοσιογραφικούς σκοπούς κατά την κανονική άσκηση του επαγγέλματός τους. Με τον τρόπο αυτό η οδηγία διαχωρίζει ρητά την επαγγελματική - δηλαδή δημοσιογραφική - συμπεριφορά από τις συμπεριφορές που συνιστούν καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά.

Άρθρο 6 - Υποχρέωση αμερόληπτης ανακοίνωσης των πληροφοριών στο κοινό και ειδικές παρεκκλίσεις

1. Οι κανόνες των άρθρων 2 έως 4 απαγορεύουν, αφενός, την εκμετάλλευση εμπιστευτικής πληροφορίας και, αφετέρου, την ανακοίνωσή της σε τρίτο. Ο γενικός κανόνας του άρθρου 6 παράγραφος 1 προβλέπει την ταχύτερη δυνατή ανακοίνωση της εμπιστευτικής πληροφορίας στο κοινό. Η απαίτηση αυτή θα περιορίσει τις δυνατότητες εκμετάλλευσης εμπιστευτικών πληροφοριών.

2. Ο κανόνας αυτός θα εξασφαλίσει ότι σε κάθε περίπτωση επιλεκτικής ανακοίνωσης πληροφορίας σε τρίτο κατά την κανονική άσκηση επαγγελματικών καθηκόντων σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3, η πληροφορία αυτή θα ανακοινώνεται πλήρως και αποτελεσματικά στο κοινό. Η δημόσια ανακοίνωση πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα με την ανακοίνωση σε τρίτο. Εάν η ανακοίνωση της πληροφορίας σε τρίτο δεν γίνεται εκ προθέσεως, η δημόσια ανακοίνωση πρέπει να γίνει το ταχύτερο δυνατό. Προτείνονται παρεκκλίσεις για ειδικές περιπτώσεις στις οποίες τα πρόσωπα που λαμβάνουν εμπιστευτικές πληροφορίες οφείλουν να τις τηρήσουν απόρρητες ή να τις χρησιμοποιήσουν μόνο για το συγκεκριμένο σκοπό για τον οποίο αυτές τους ανακοινώθηκαν. Για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας, οι εκδότες και οι φορείς που ενεργούν για λογαριασμό τους πρέπει να καταρτίζουν κατάλογο των προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και να τον ενημερώνουν τακτικά.

3. Για να προστατεύσει τα νόμιμα συμφέροντά του και υπό ορισμένους όρους (μη παραπλανητική για το κοινό παράλειψη, ικανότητα τήρησης του απορρήτου της εμπιστευτικής πληροφορίας), ο εκδότης μπορεί να αναλάβει την ευθύνη να μην τηρήσει την υποχρέωση ανακοίνωσης που προβλέπεται στην παράγραφο 1. Αυτό μπορεί να συμβεί σε περίπτωση συζητήσεων για ενδεχόμενη προσφορά εξαγοράς: πράγματι, η δημοσιοποίηση των συζητήσεων πριν την επίτευξη συμφωνίας θα μπορούσε να προκαλέσει απότομες διακυμάνσεις τιμών που θα καθιστούσαν δυσχερή τον προσδιορισμό της δίκαιης τιμής της προσφοράς εξαγοράς.

4.-5. Συγκεκριμένες ρήτρες καλύπτουν τους επαγγελματίες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) που είναι επιφορτισμένοι με την πραγματοποίηση χρηματοοικονομικών αναλύσεων και τη διάδοση των αποτελεσμάτων τους ή άλλων πληροφοριών ή που λόγω της επαγγελματικής τους ιδιότητας λαμβάνουν εντολές για συναλλαγές που μπορούν εύλογα να θεωρηθούν ότι βασίζονται σε εμπιστευτικές πληροφορίες ή ότι συνιστούν πράξεις χειραγώγησης της αγοράς. Οι ρήτρες αυτές είναι αναγκαίες για να εξασφαλιστεί ότι οι επαγγελματίες της αγοράς συμβάλλουν στη διατήρηση της ακεραιότητας της αγοράς.

6. Η θέσπιση ειδικών εκτελεστικών μέτρων είναι αναγκαία για να αποσαφηνιστούν καλύτερα στους οικονομικούς φορείς οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 4. Η οδηγία επιτρέπει τη θέσπιση των μέτρων αυτών με τη διαδικασία των επιτροπών (βλέπε άρθρο 17).

Άρθρα 7 και 8 - Παρεκκλίσεις από την απαγόρευση των πράξεων κατόχων εμπιστευτικών πληροφοριών και των πράξεων χειραγώγησης της αγοράς

Μια πρώτη σειρά παρεκκλίσεων (άρθρο 7) προβλέπεται για τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες κατά την άσκηση νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής ή πολιτικής διαχείρισης δημόσιου χρέους. Το άρθρο προβλέπει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επεκτείνουν την παρέκκλιση αυτή στα ομόσπονδα κράτη τους.

Μια δεύτερη σειρά παρεκκλίσεων (άρθρο 8) προβλέπεται, υπό ορισμένους όρους, για τους φορείς της αγοράς. Οι παρεκκλίσεις αυτές αφορούν τις εταιρείες που διενεργούν πράξεις επί ιδίων μετοχών σε προγράμματα «επαναγοράς» των μετοχών τους ή πράξεις στο πλαίσιο μέτρων σταθεροποίησης ενός χρηματοπιστωτικού μέσου σε αρχική ή δευτερογενή δημόσια προσφορά, εφόσον οι συναλλαγές αυτές γίνονται με ορισμένους όρους. Ωστόσο, οι συναλλαγές για την επαναγορά ιδίων μετοχών και τη σταθεροποίηση των τιμών πρέπει να γίνονται με διαφάνεια για να αποφεύγονται οι πράξεις κατόχων εσωτερικών πληροφοριών και να μην αποστέλλονται παραπλανητικά μηνύματα στις αγορές. Οι πράξεις σε ίδιες μετοχές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του μετοχικού κεφαλαίου ενός εκδότη και μπορούν επομένως να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των επενδυτών. Η σταθεροποίηση της τιμής ενός τίτλου για περιορισμένη περίοδο κατά την αρχική ή δευτερογενή δημόσια προσφορά είναι συχνά αναγκαία για απόλυτα βάσιμους οικονομικούς λόγους. Η σταθεροποίηση μπορεί να αυξήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να ενθαρρύνει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να προσφύγουν στις κεφαλαιαγορές.

Η πρόταση οδηγίας προτείνει να δοθεί στην Επιτροπή δυνατότητα να θεσπίζει τα πρότυπα με τα οποία θα διενεργούνται οι πράξεις σταθεροποίησης και επαναγοράς ιδίων μετοχών με τη διαδικασία των επιτροπών.

Άρθρο 9 - Πεδίο εφαρμογής και χρησιμοποιούμενα μέσα

Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν περιορίζεται αυστηρά στις ελεγχόμενες αγορές. Επεκτείνεται επίσης:

- στις μη ελεγχόμενες αγορές,

- στις πλατφόρμες συναλλαγών,

- στους μηχανισμούς συνεχούς διάδοσης πληροφοριών για τις τιμές,

- στις συναλλαγές εκτός αγοράς,

- σε κάθε άλλο μέσο ή μηχανισμό,

εφόσον χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση ενός χρηματοπιστωτικού μέσου που έχει εισαχθεί ή θα εισαχθεί για διαπραγμάτευση σε ελεγχόμενη αγορά ενός τουλάχιστον κράτους μέλους, ή εφόσον χρησιμοποιούνται για τη διενέργεια πράξεων προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες σε παρόμοιο χρηματοπιστωτικό μέσο.

Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δεν περιορίζεται στις δευτερογενείς αγορές, αλλά περιλαμβάνει επίσης την πρωτογενή αγορά και τις προ της ημερομηνίας της επίσημης έκδοσης δραστηριότητες («grey market»), προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι συμμετέχοντες στις αγορές αυτές δεν μπορούν να επωφεληθούν με αθέμιτο τρόπο από μια προνομιακή θέση ή εμπιστευτική πληροφορία που ενδεχομένως κατέχουν.

Άρθρο 10 - Εδαφικότητα

Η προτεινόμενη οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τις διατάξεις της τουλάχιστον στις πράξεις που διενεργούνται στο έδαφός τους. Τους επιτρέπει να τις εφαρμόζουν επίσης στις πράξεις των οποίων ορισμένα μόνο στοιχεία της απαγορευμένης συμπεριφοράς διαπράττονται στο έδαφός τους (π.χ. όταν συναλλαγές αντίθετες με την παρούσα οδηγία διενεργούνται εξ αποστάσεως από μέλη εγχώριου χρηματιστηρίου, ή όταν η ανακοίνωση των εμπιστευτικών πληροφοριών γίνεται σε τρίτη χώρα αλλά επηρεάζει την τιμή χρηματοπιστωτικών μέσων σε ελεγχόμενη εγχώρια αγορά. Επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τις διατάξεις της οδηγίας όταν το σχετικό χρηματοπιστωτικό μέσο είναι εισηγμένο ή πρόκειται να εισαχθεί για διαπραγμάτευση σε ένα κράτος μέλος.

Άρθρο 11 - Αρμόδια εθνική αρχή

Προς το παρόν, οι διαρθρώσεις των ρυθμίσεων που καλύπτουν τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς διαφέρουν σε κάθε κράτος μέλος. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν μία μόνο εποπτική αρχή ενώ άλλα διαθέτουν περισσότερες. Σε μερικά κράτη μέλη δεν υπάρχει δημόσια εποπτική αρχή και η εποπτεία ασκείται από τα ίδια τα χρηματιστήρια. Παρατηρούνται, τέλος, και συνδυασμοί των διαφόρων αυτών διαρθρώσεων.

Ο ορισμός σε κάθε κράτος μέλος μιας ενιαίας αρμόδιας για την εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας οδηγίας ανταποκρίνεται στην ανάγκη αποτελεσματικότητας και σαφήνειας και αποσκοπεί να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ αρμόδιων αρχών (βλέπε άρθρο 16).

Η διοικητική φύση αυτών των ενιαίων εποπτικών αρχών είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία τους από τις αγορές και να αποφευχθεί η σύγκρουση συμφερόντων.

Άρθρα 12 και 13 - Έλεγχος της εφαρμογής της νομοθεσίας και επαγγελματικό απόρρητο στο πλαίσιο της αρμόδιας αρχής

Η οδηγία απαριθμεί τις ελάχιστες εξουσίες που πρέπει να έχουν οι αρμόδιες αρχές για τη διαπίστωση και τη διερεύνηση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά. Οι εξουσίες αυτές θα επιτρέπουν στις αρμόδιες αρχές να εκπληρώσουν την αποστολή τους και θα αυξήσουν τη συνέπεια και τη διαφάνεια κατά την εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας. Τα κράτη μέλη θα έχουν ωστόσο τη δυνατότητα να προβλέπουν ότι σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία, τις παραδόσεις τους ή το σύνταγμά τους, η αρμόδια αρχή δεν θα μπορεί να χρησιμοποιεί τις εξουσίες αυτές παρά μόνο σε συνεργασία με άλλες αρχές του κράτους μέλους, και ιδίως τις δικαστικές αρχές.

Μόνο σε ορισμένες ειδικές κατηγορίες επαγγελματιών θα επιτρέπεται να αντιτάσσουν, μερικώς ή πλήρως, το επαγγελματικό απόρρητο στις αρμόδιες αρχές, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία (π.χ. δικηγόροι ή δημοσιογράφοι).

Στο εσωτερικό της αρμόδιας αρχής, η αυστηρή τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία των συμφωνιών ανταλλαγής πληροφοριών και το σεβασμό των δικαιωμάτων των προσώπων.

Άρθρο 14 - Κυρώσεις

Σε μια ενοποιημένη χρηματοπιστωτική αγορά, δεν μπορεί καταρχήν να γίνει δεκτό ότι η ίδια παράνομη συμπεριφορά τιμωρείται με βαριές κυρώσεις σε ένα κράτος μέλος, με ελαφρές κυρώσεις σε άλλο και καθόλου σε ένα τρίτο. Ωστόσο, η εναρμόνιση των κυρώσεων δεν είναι δυνατή στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας. Είναι όμως επιθυμητό και σύμφωνο με την κοινοτική νομοθεσία να προβλεφθεί στην οδηγία η γενική υποχρέωση για τα κράτη μέλη να καθορίζουν και να επιβάλλουν κυρώσεις για την παράβαση των μέτρων που λαμβάνονται βάσει της οδηγίας.

Εκτός από τις ποινικές κυρώσεις, οι διοικητικές κυρώσεις αποκτούν υποχρεωτικό χαρακτήρα στην οδηγία, εν μέρει λόγω του γεγονότος ότι οι διοικητικές διαδικασίες είναι ταχύτερες από τις ποινικές. Η ταχύτητα επιβολής των διοικητικών κυρώσεων έχει ιδιαίτερη σημασία για να αποφευχθεί η συνέχιση της παράνομης συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Η επιβολή διοικητικών κυρώσεων δικαιολογείται επίσης από το γεγονός ότι οι αρμόδιες αρχές πρέπει να συνεργάζονται στενά μεταξύ τους για να εξασφαλίσουν την ομοιόμορφη εφαρμογή των κανόνων για τις κυρώσεις. Ωστόσο, αυτοί καθαυτοί, οι κανόνες παραμένουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

Οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Ωστόσο, κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίζει το ίδιο τις κυρώσεις που θα επιβάλλει σε περίπτωση παράβασης των μέτρων αυτών ή σε περίπτωση μη συνεργασίας σε έρευνα, με την επιφύλαξη του άρθρου 12 της παρούσας οδηγίας.

Για τον προσδιορισμό των κυρώσεων και την οργάνωση της διαδικασίας επιβολής τους, τα κράτη μέλη πρέπει να συμμορφώνονται με τις αρχές της σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών.

Η δημόσια ανακοίνωση των κυρώσεων έχει πολύ ισχυρό αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς, θα ήταν χρήσιμο να ενημερώνεται η αγορά για τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών. Κατά συνέπεια, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ανακοινώνουν δημόσια τις κυρώσεις, εκτός εάν αυτό δημιουργεί κινδύνους για τις ίδιες τις χρηματοπιστωτικές αγορές ή δυσανάλογη ζημία στα ενδιαφερόμενα μέρη (αυτές οι διασφαλίσεις είναι αναγκαίες για να αποφευχθεί, σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς φυσικού προσώπου, η απώλεια εμπιστοσύνης στον οργανισμό στον οποίο ανήκει).

Άρθρο 15 - Ένδικα μέσα

Η διάταξη αυτή εγγυάται την αρχή της ασφάλειας δικαίου και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, όπως απαιτείται από την ευρωπαϊκή σύμβαση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Εξασφαλίζει ότι κατά την άσκηση των εξουσιών τους, οι αρμόδιοι για τη λήψη των αποφάσεων φορείς σέβονται τα δικαιώματα που προστατεύει ή σύμβαση. Κάθε πρόσωπο που αποτελεί αντικείμενο απόφασης θα έχει δικαίωμα να ασκήσει όλα τα σχετικά ένδικα μέσα.

Άρθρο 16 - Συνεργασία μεταξύ αρμόδιων αρχών

Λαμβανομένου υπόψη του αυξανόμενου όγκου των διασυνοριακών δραστηριοτήτων, η οδηγία προβλέπει ένα πλήρη μηχανισμό συνεργασίας, ιδίως για τα θέματα που σχετίζονται με τη διερεύνηση των σχετικών υποθέσεων και την κατανομή των ευθυνών.

Για το σκοπό αυτό, κάθε αρμόδια αρχή θα πρέπει να διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση τις πληροφορίες που ζητά μια άλλη αρμόδια αρχή. Ωστόσο, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να αρνούνται την παροχή πληροφοριών εάν η δικαστική διαδικασία έχει ήδη αρχίσει ή εάν έχει εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση για τα ίδια πραγματικά περιστατικά, ή εάν πρόκειται για ειδικές περιπτώσεις στις οποίες διακυβεύονται σημαντικά και νόμιμα συμφέροντα των κρατών μελών (κυριαρχία, ασφάλεια ή δημόσια τάξη)

Η απάντηση πρέπει να αποστέλλεται το ταχύτερο δυνατό για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για τη διερεύνηση των σχετικών υποθέσεων και να αποτρέπεται η ανάπτυξη διασυνοριακών μηχανισμών παράνομης συμπεριφοράς. Όταν μια αρμόδια αρχή είναι πεπεισμένη ότι μια καταχρηστική πρακτική που εφαρμόζεται ή έχει εφαρμοστεί σε αγορά που υπόκειται στη δικαιοδοσία της επηρεάζει και άλλα κράτη μέλη, υποχρεούται να ενημερώσει τις αρμόδιες αρχές των κρατών αυτών. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί να περιορίσει τα ενδεχόμενα κενά του συστήματος.

Φαίνεται ότι οι διασυνοριακές έρευνες μπορούν να αποτελέσουν ένα συμπληρωματικό μέσο για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ερευνών. Την ευθύνη των ελέγχων αυτών πρέπει να έχει το κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου διενεργούνται.

Η οδηγία παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να θεσπίζει τον τρόπο εφαρμογής της διαδικασίας ανταλλαγής πληροφοριών και διασυνοριακών ελέγχων με τη διαδικασία των επιτροπών.

Άρθρο 17 - Επιτροπή Κινητών Αξιών και σχετική διαδικασία

Το άρθρο αυτό κάνει μνεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κινητών Αξιών που συστάθηκε με την απόφαση 2001/... /ΕΚ και διευκρινίζει την κανονιστική διαδικασία που εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση του Ιουλίου 1999 για τη διαδικασία των επιτροπών (1999/468/ΕΚ) [3]. Η διάταξη αυτή είναι αναγκαία για να ληφθούν υπόψη οι νέες εξελίξεις κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, για την ανάπτυξη κοινών προτύπων και κατάλληλων εκτελεστικών μέτρων που θα εξασφαλίσουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού στους οικονομικούς φορείς, καθώς και για να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ αρμόδιων αρχών.

[3] ΕΕ αριθ. L 184 της 17.07.99, σσ. 23-26.

Άρθρο 18 - Θέσπιση εθνικών διατάξεων

Το άρθρο αυτό καθορίζει την προθεσμία για τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας στα κράτη μέλη.

Άρθρο 19 - Κατάργηση της οδηγίας 89/592/ΕΟΚ

Η οδηγία για τις πράξεις προσώπων που είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών θα καταργηθεί από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας οδηγίας στα κράτη μέλη. Αυτό αντικατοπτρίζει απλώς το γεγονός ότι θα αντικατασταθεί από την παρούσα οδηγία.

2001/0118 (COD)

Πρόταση για ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς (καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ αριθ. C [...], [...], σ. [...].

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [5],

[5] ΕΕ αριθ. C [...], [...], σ. [...].

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [6],

[6] ΕΕ αριθ. C [...], [...], σ. [...].

ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Μια πραγματικά ενιαία αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών έχει ουσιώδη σημασία για την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Κοινότητα.

(2) Η δημιουργία μιας ενοποιημένης και αποτελεσματικής χρηματοπιστωτικής αγοράς απαιτεί την εξασφάλιση της ακεραιότητας της αγοράς. Η καλή λειτουργία των αγορών κινητών αξιών και η διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού στις αγορές αυτές αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για διαρκή οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Οι καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην ακεραιότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και στην εμπιστοσύνη του κοινού στις κινητές αξίες και τα παράγωγα μέσα.

(3) Η ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Μαΐου 1999 για την «Εφαρμογή του πλαισίου για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες: πρόγραμμα δράσης [7]» απαριθμεί μια σειρά ενεργειών που θεωρούνται αναγκαίες για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας τον Απρίλιο του 2000, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων ζήτησαν την πλήρη υλοποίηση του προγράμματος δράσης έως το 2005. Το πρόγραμμα δράσης υπογραμμίζει την ανάγκη κατάρτισης μιας οδηγίας για την πρόληψη των πράξεων χειραγώγησης της αγοράς.

[7] (COM/99/0232 τελικό).

(4) Στη σύνοδό του στις 17 Ιουλίου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε τη σύσταση Επιτροπής Σοφών για τη ρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών κινητών αξιών. Στην τελική της έκθεση, η επιτροπή αυτή πρότεινε την καθιέρωση νέων νομοθετικών τεχνικών βάσει μιας προσέγγισης σε τέσσερα επίπεδα: αρχές-πλαίσια, εκτελεστικά μέτρα, συνεργασία και εφαρμογή. Στο επίπεδο 1, η οδηγία περιορίζεται στη διατύπωση γενικών αρχών-πλαισίων, ενώ στο επίπεδο 2 η Επιτροπή, επικουρούμενη από ειδική επιτροπή, θεσπίζει τα εκτελεστικά μέτρα.

(5) Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης ενέκρινε την τελική έκθεση της Επιτροπής Σοφών, και ιδίως την προτεινόμενη προσέγγιση σε τέσσερα επίπεδα, προκειμένου να αυξήσει την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια της κανονιστικής διαδικασίας της νομοθεσίας της ΕΕ περί κινητών αξιών.

(6) Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, τα εκτελεστικά μέτρα του επιπέδου 2 θα πρέπει να χρησιμοποιούνται συχνότερα, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα προσαρμογής των τεχνικών διατάξεων στις εξελίξεις στην αγορά καιστα εποπτικά πρότυπα, και θα πρέπει να καθορίζονται προθεσμίες για όλα τα στάδια των εργασιών του επιπέδου 2.

(7) Οι νέες χρηματοπιστωτικές και τεχνικές καινοτομίες, και ιδίως η εμφάνιση νέων προϊόντων και νέων τεχνολογιών, η ανάπτυξη των διασυνοριακών δραστηριοτήτων και η χρήση του Ίντερνετ, αυξάνουν τα κίνητρα, τα μέσα και τις ευκαιρίες για καταχρηστικές πρακτικές στις αγορές.

(8) Το σημερινό κοινοτικό νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία της ακεραιότητας της αγοράς είναι ελλιπές. Οι νομικές υποχρεώσεις διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος, με αποτέλεσμα οι οικονομικοί φορείς να βρίσκονται συχνά σε αβεβαιότητα ως προς τις ισχύουσες αρχές και ορισμούς και τον τρόπο εφαρμογής της νομοθεσίας. Σε ορισμένα κράτη μέλη δεν υπάρχει νομοθεσία για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των τιμών και της διάδοσης παραπλανητικών πληροφοριών.

(9) Η έννοια των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά καλύπτει τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς. Ο στόχος της νομοθεσίας για την πρόληψη των πράξεων προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες είναι ίδιος με εκείνον της νομοθεσίας κατά της χειραγώγησης της αγοράς: η εξασφάλιση της ακεραιότητας των κοινοτικών χρηματοπιστωτικών αγορών και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών στις αγορές αυτές. Είναι επομένως σκόπιμο να θεσπιστούν συνδυασμένοι κανόνες για την καταπολέμηση τόσο των πράξεων προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες όσο και των πράξεων χειραγώγησης της αγοράς. Μια ενιαία οδηγία θα καθιερώσει σε όλη την Κοινότητα ένα ενιαίο πλαίσιο για την κατανομή των αρμοδιοτήτων, την εφαρμογή της νομοθεσίας και τη συνεργασία.

(10) Η οδηγία αριθ. 89/592/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 13ης Νοεμβρίου 1989 για το συντονισμό των ρυθμίσεων όσον αφορά τις πράξεις προσώπων τα οποία είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών [8] θεσπίστηκε εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Λαμβανομένων υπόψη των εξελίξεων που σημειώθηκαν στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στην κοινοτική νομοθεσία από τη θέσπισή της, η οδηγία αυτή πρέπει πλέον να αντικατασταθεί για να εξασφαλιστεί η συνέπεια με τη νομοθεσία για την καταπολέμηση της χειραγώγησης της αγοράς. Η θέσπιση νέας οδηγίας είναι επίσης αναγκαία για να αποφευχθούν ενδεχόμενα κενά στην κοινοτική νομοθεσία τα οποία θα μπορούσαν να διευκολύνουν επιζήμιες συμπεριφορές, να εξασθενήσουν την εμπιστοσύνη του κοινού και να θέσουν έτσι σε κίνδυνο την καλή λειτουργία των αγορών.

[8] ΕΕ αριθ. L 334 της 18.11.89, σ. 30.

(11) Οι πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και οι πράξεις χειραγώγησης της αγοράς εμποδίζουν τη δημιουργία συνθηκών πλήρους διαφάνειας στην αγορά, η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τις συναλλαγές όλων των οικονομικών φορέων που δραστηριοποιούνται σε ενοποιημένες χρηματοπιστωτικές αγορές.

(12) Η ταχεία και αμερόληπτη ανακοίνωση των πληροφοριών στο κοινό ενισχύει την ακεραιότητα της αγοράς, ενώ αντίθετα η επιλεκτική πληροφόρηση από τους εκδότες μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της εμπιστοσύνης των επενδυτών στην ακεραιότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Οι οικονομικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στις αγορές πρέπει να συμβάλλουν στην εξασφάλιση της ακεραιότητάς τους.

(13) Τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών δεν πρέπει να υπόκεινται σε περιορισμούς κατά την άσκηση της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής και της πολιτικής για τη διαχείριση του δημόσιου χρέους.

(14) Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μέτρα σταθεροποίησης ή οι πράξεις σε ίδιες μετοχές μπορούν να δικαιολογούνται από οικονομικούς λόγους και συνεπώς δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται, αυτά καθαυτά, ως καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά. Πρέπει να καθοριστούν κοινά πρότυπα που θα παρέχουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις στον τομέα αυτό.

(15) Λόγω της διεύρυνσης των χρηματοπιστωτικών αγορών, των ταχέων μεταβολών που σημειώνονται σε αυτές και του φάσματος νέων προϊόντων και καινοτομιών, το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας πρέπει να είναι επαρκώς ευρύ ως προς τα καλυπτόμενα χρηματοπιστωτικά μέσα και τεχνικές, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ακεραιότητα των κοινοτικών χρηματοπιστωτικών αγορών.

(16) Η εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στις κοινοτικές χρηματοπιστωτικές αγορές απαιτεί μια ευρεία εδαφική εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας οδηγίας.

(17) Ο μεγάλος αριθμός αρμόδιων αρχών στα κράτη μέλη, με διαφορετικές εξουσίες η καθεμία, δημιουργεί αδικαιολόγητο κόστος και σύγχυση στους οικονομικούς φορείς. Για την καταπολέμηση των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά, κάθε κράτος μέλος πρέπει να ορίζει μια ενιαία αρμόδια αρχή, η οποία θα έχει διοικητικό χαρακτήρα που θα εγγυάται την αυτονομία της σε σχέση με τους οικονομικούς φορείς και θα επιτρέπει να αποφεύγονται οι συγκρούσεις συμφερόντων.

(18) Η αποτελεσματικότητα της εποπτείας θα εξασφαλιστεί με την παραχώρηση στις αρμόδιες αρχές ενός ελάχιστου συνόλου εξουσιών και ισχυρών μέσων δράσης.

(19) Για να εξασφαλιστεί η επάρκεια του κοινοτικού πλαισίου καταπολέμησης των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά, πρέπει να επιβάλλονται άμεσες και αποτρεπτικές κυρώσεις για κάθε παράβαση των απαγορεύσεων ή υποχρεώσεων που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία.

(20) Η ανάπτυξη των διασυνοριακών δραστηριοτήτων καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ αρμόδιων εθνικών αρχών και τον ορισμό ενός πλήρους συνόλου κανόνων για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ αρμόδιων εθνικών αρχών.

(21) Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που ορίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης, οι στόχοι των προβλεπόμενων μέτρων, δηλαδή η αποφυγή των καταχρηστικών πρακτικών υπό μορφή πράξεων κατόχων εμπιστευτικών πληροφοριών και πράξεων χειραγώγησης της αγοράς, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Η παρούσα οδηγία περιορίζεται στα ελάχιστα απαραίτητα για την επίτευξη των στόχων αυτών και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για το σκοπό αυτό όρια.

(22) Η θέσπιση κατευθύνσεων τεχνικού χαρακτήρα και η τροποποίηση των κανόνων που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία ενδέχεται να είναι αναγκαίες κατά διαστήματα για να λαμβάνονται υπόψη οι νέες εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές. η Επιτροπή θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να πραγματοποιεί τις τροποποιήσεις που κρίνονται αναγκαίες, αφού ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κινητών Αξιών που συστάθηκε με την απόφαση 2001/.../ΕΚ [9] της Επιτροπής.

[9] ...

(23) Εφόσον τα μέτρα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας είναι γενικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 2 της απόφασης αριθ. 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1999 για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [10], πρέπει να θεσπίζονται με τη διαδικασία κανονιστικών ρυθμίσεων του άρθρου 5 της απόφασης αυτής,

[10] ΕΕ αριθ. L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

(24) Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας:

(1) Ως «εμπιστευτικές πληροφορίες» νοούνται οι πληροφορίες οι οποίες δεν έχουν γίνει γνωστές στο κοινό, έχουν χαρακτήρα συγκεκριμένο και αφορούν έναν ή περισσότερους εκδότες χρηματοπιστωτικών μέσων ή ένα ή περισσότερα χρηματοπιστωτικά μέσα, και οι οποίες αν γίνονταν γνωστές στο κοινό θα μπορούσαν να επηρεάσουν αισθητά την τιμή αυτών των χρηματοπιστωτικών μέσων ή την τιμή των συνδεόμενων με αυτά παράγωγων μέσων.

(2) Ως πράξεις «χειραγώγησης της αγοράς» νοούνται:

(α) οι συναλλαγές ή οι εντολές για τη διενέργεια συναλλαγών με τις οποίες δίδονται ή είναι πιθανό ότι θα δοθούν ψευδείς ή παραπλανητικές ενδείξεις για την προσφορά, τη ζήτηση ή την τιμή χρηματοπιστωτικού μέσου, ή με τις οποίες διαμορφώνεται, από ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ενεργούν από κοινού, η τιμή ενός ή περισσοτέρων χρηματοπιστωτικών μέσων σε μη κανονικό ή τεχνητό επίπεδο, ή με τις οποίες χρησιμοποιούνται τεχνητοί μηχανισμοί ή κάθε άλλης μορφής πλάνη ή τέχνασμα.

(β) η διάδοση μέσω των μαζικών μέσων ενημέρωσης, περιλαμβανομένου του Ίντερνετ, ή με κάθε άλλο τρόπο, πληροφοριών οι οποίες δίνουν ή είναι πιθανό ότι θα δώσουν ψευδείς ή παραπλανητικές ενδείξεις σχετικά με την προσφορά, τη ζήτηση ή την τιμή χρηματοπιστωτικών μέσων, περιλαμβανομένης της διάδοσης φημών ή παραπλανητικών ειδήσεων.

(3) Ως «χρηματοπιστωτικό μέσο» νοείται οποιοδήποτε από τα μέσα που απαριθμούνται στο Τμήμα Α του Παραρτήματος.

(4) Ως «οργανωμένη αγορά» νοείται η αγορά που ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 13 της οδηγίας 93/22/ΕΟΚ [11].

[11] EE αριθ. L 141 της 11.06.1993, σ. 27.

(5) Oι ορισμοί που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο και στο τμήμα Α του Παραρτήματος αποσαφηνίζονται και προσαρμόζονται από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 17 παράγραφος 2 προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι τεχνικές εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή της παρούσας οδηγίας στην Κοινότητα.

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη απαγορεύουν στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία είναι κάτοχοι εμπιστευτικών πληροφοριών να εκμεταλλεύονται τις πληροφορίες αυτές για να αποκτήσουν ή να εκχωρήσουν για δικό τους λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτων, άμεσα ή έμμεσα, χρηματοπιστωτικά μέσα που αφορούν οι πληροφορίες αυτές.

Το πρώτο εδάφιο ανωτέρω εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το εάν τα εν λόγω πρόσωπα απόκτησαν αυτές τις πληροφορίες:

(α) λόγω της ιδιότητάς τους ως μελών των διοικητικών, διευθυντικών, ελεγκτικών και εποπτικών οργάνων του εκδότη, ή

(β) λόγω της συμμετοχής τους στο κεφάλαιο του εκδότη, ή

(γ) λόγω της πρόσβασης που έχουν στις πληροφορίες αυτές κατά την άσκηση της εργασίας, του επαγγέλματος ή των καθηκόντων τους,

2. Όταν το πρόσωπο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι εταιρεία ή άλλο νομικό πρόσωπο, η απαγόρευση που προβλέπεται στην παράγραφο αυτή ισχύει επίσης για τα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν στην απόφαση για τη διενέργεια της συναλλαγής για λογαριασμό του εν λόγω νομικού προσώπου.

3. Η απαγόρευση της παραγράφου 1 εφαρμόζεται σε κάθε απόκτηση ή εκχώρηση χρηματοπιστωτικών μέσων.

Άρθρο 3

Τα κράτη μέλη απαγορεύουν στα πρόσωπα που υπόκεινται στην απαγόρευση του άρθρου 2 και είναι κάτοχοι εμπιστευτικής πληροφορίας:

(α) να ανακοινώνουν την εμπιστευτική αυτή πληροφορία σε τρίτο, εκτός εάν ενεργούν στα συνήθη πλαίσια άσκησης της εργασίας, του επαγγέλματος ή των καθηκόντων τους.

(β) να συστήσουν σε τρίτο, βάσει αυτής της εμπιστευτικής πληροφορίας, να αποκτήσει ή να εκχωρήσει ο ίδιος ή μέσω άλλου τα χρηματοπιστωτικά μέσα που αφορά η πληροφορία αυτή.

Άρθρο 4

Τα κράτη μέλη επιβάλλουν επίσης τις απαγορεύσεις των άρθρων 2 και 3 σε κάθε πρόσωπο, άλλο από εκείνα που αναφέρονται στα άρθρα αυτά, το οποίο εν γνώσει του κατέχει εμπιστευτική πληροφορία.

Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη απαγορεύουν σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο να χειραγωγεί την αγορά.

Το Παράρτημα Β περιέχει μη εξαντλητικό κατάλογο μεθόδων που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη χειραγώγηση της αγοράς. Η Επιτροπή θεσπίζει, με τη διαδικασία του άρθρου 17 παράγραφος 2, τροποποιήσεις στα παραδείγματα αυτών των μεθόδων.

Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να θεσπίσουν ειδικές διατάξεις για να καλύψουν τα πρόσωπα που ενεργούν για δημοσιογραφικούς σκοπούς κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους.

Άρθρο 6

1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εκδότες χρηματοπιστωτικών μέσων ανακοινώνουν το ταχύτερο δυνατό τις εμπιστευτικές πληροφορίες στο κοινό.

2. Κάθε φορά που εκδότης, ή πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό του, ανακοινώνει εμπιστευτική πληροφορία σε τρίτο κατά την άσκηση της εργασίας, του επαγγέλματος ή των καθηκόντων του, κατά την έννοια του άρθρου 3 στοιχείο (α), τα κράτη μέλη απαιτούν από αυτόν να ανακοινώσει πλήρως και με αποτελεσματικά μέσα την πληροφορία αυτή στο κοινό, ταυτόχρονα εάν η ανακοίνωση έγινε εκ προθέσεως, ή το ταχύτερο δυνατό εάν η ανακοίνωση δεν έγινε εκ προθέσεως.

Οι διατάξεις του πρώτου εδαφίου δεν εφαρμόζονται:

(α) εάν το πρόσωπο που λαμβάνει την πληροφορία έχει έναντι του εκδότη υποχρέωση εμπιστευτικότητας, ή εάν αναλαμβάνει ρητά να διατηρήσει εμπιστευτική την πληροφορία που του ανακοινώθηκε.

(β) εάν η κύρια δραστηριότητα του λαμβάνοντος την πληροφορία είναι η αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, υπό τον όρο ότι η πληροφορία ανακοινώνεται αποκλειστικά για μια αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας που θα ανακοινωθεί στο κοινό.

Τα κράτη μέλη απαιτούν από τους εκδότες και από τους φορείς που ενεργούν για λογαριασμό τους, να καταρτίζουν και να ενημερώνουν τακτικά τον κατάλογο των προσώπων που εργάζονται γι' αυτούς και έχουν πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες

3. Ένας εκδότης μπορεί, με δικό του κίνδυνο, να αναβάλει τη δημόσια ανακοίνωση συγκεκριμένης πληροφορίας προκειμένου να μην βλάψει τα νόμιμα συμφέροντά του, υπό τον όρο ότι η παράλειψη αυτή δεν κινδυνεύει να παραπλανήσει το κοινό και ότι ο εκδότης μπορεί να διασφαλίσει την εμπιστευτικότητα της εν λόγω πληροφορίας.

4. Τα κράτη μέλη επιβάλλουν στα φυσικά και/ή νομικά πρόσωπα που ευθύνονται για την εκπόνηση χρηματοοικονομικών αναλύσεων και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων τους και άλλων σχετικών πληροφοριών στα μέσα μετάδοσης ή στο κοινό να εξασφαλίζουν με τη δέουσα επιμέλεια την αμερόληπτη παρουσίαση των πληροφοριών και να γνωστοποιούν τα συμφέροντά τους ή τις συγκρούσεις συμφερόντων που σχετίζονται με τα χρηματοπιστωτικά μέσα που αφορά η πληροφορία.

5. Τα κράτη μέλη απαιτούν από κάθε φυσικό πρόσωπο ή οντότητα που πραγματοποιεί υπό επαγγελματική ιδιότητα συναλλαγές σε χρηματοπιστωτικά μέσα να μην συμμετέχει σε συναλλαγές και να αρνείται να εκτελέσει εντολές πελατών του εάν μπορεί εύλογα να θεωρήσει ότι οι συναλλαγές αυτές βασίζονται σε εμπιστευτικές πληροφορίες ή επηρεάζουν με αθέμιτο τρόπο την αγορά.

6. Η Επιτροπή θεσπίζει, με τη διαδικασία του άρθρου 17 παράγραφος 2, εκτελεστικά μέτρα για τον καθορισμό:

- των τεχνικών λεπτομερειών της δημοσιοποίησης εμπιστευτικών πληροφοριών σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2.

- των τεχνικών λεπτομερειών της αμερόληπτης παρουσίασης των αποτελεσμάτων αναλύσεων και των άλλων σχετικών πληροφοριών, καθώς και τις τεχνικές πτυχές της δημοσιοποίησης τυχόν συμφερόντων ή συγκρούσεων συμφερόντων σύμφωνα με την παράγραφο 4.

Άρθρο 7

Η οδηγία δεν εφαρμόζεται στις πράξεις που διενεργούνται κατά την άσκηση νομισματικής ή συναλλαγματικής πολιτικής ή πολιτικής διαχείρισης δημόσιου χρέους από ένα κράτος μέλος, από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών, από εθνική κεντρική τράπεζα ή από οποιοδήποτε όργανο επίσημα εξουσιοδοτημένο για το σκοπό αυτό, ή από οποιοδήποτε πρόσωπο που ενεργεί για λογαριασμό τους. Τα κράτη μέλη μπορούν να επεκτείνουν την παρέκκλιση αυτή στα ομόσπονδα κράτη τους όσον αφορά τη διαχείριση του δημόσιου χρέους.

Άρθρο 8

1) Οι γενικές απαγορεύσεις της παρούσας οδηγίας δεν εφαρμόζονται στις πράξεις σε ίδιες μετοχές που διενεργούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων «επαναγοράς» ιδίων μετοχών, ούτε στα μέτρα σταθεροποίησης ενός χρηματοπιστωτικού μέσου, εφόσον οι σχετικές συναλλαγές διενεργούνται με τους όρους που έχουν συμφωνηθεί για το σκοπό αυτό.

2) Η Επιτροπή ορίζει αυτούς τους τεχνικούς όρους με τη διαδικασία του άρθρου 17 παράγραφος 2.

Άρθρο 9

Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται σε κάθε χρηματοπιστωτικό μέσο που έχει εισαχθεί ή πρόκειται να εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά σε ένα τουλάχιστον κράτος μέλος, ανεξάρτητα από το εάν η ίδια η συναλλαγή πραγματοποιείται ή όχι σε αυτή την αγορά.

Άρθρο 10

Κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει τις απαγορεύσεις και τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία τουλάχιστον στις πράξεις που λαμβάνουν χώρα στο έδαφός του, στο βαθμό που τα σχετικά χρηματοπιστωτικά μέσα έχουν εισαχθεί ή πρόκειται να εισαχθούν προς διαπραγμάτευση σε ένα κράτος μέλος.

Άρθρο 11

Κάθε κράτος μέλος ορίζει μία μόνο διοικητική αρχή αρμόδια για την εφαρμογή των διατάξεων που θεσπίζονται δυνάμει της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 12

Η αρμόδια αρχή έχει όλες τις εξουσίες ελέγχου και έρευνας που είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση της αποστολής της. Ασκεί τις εξουσίες αυτές είτε άμεσα είτε, κατά περίπτωση, έμμεσα σε συνεργασία με άλλες αρχές, περιλαμβανομένων των δικαστικών.

Οι εξουσίες αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον το δικαίωμα της αρμόδιας αρχής:

α) να έχει πρόσβαση σε οποιοδήποτε έγγραφο και να λαμβάνει αντίγραφό του.

β) να ζητά πληροφορίες από οποιοδήποτε πρόσωπο και, εάν είναι αναγκαίο, να καλεί μάρτυρες.

γ) να διενεργεί επιτόπιους ελέγχους.

δ) να απαιτεί να της γνωστοποιηθούν ηχογραφημένες τηλεφωνικές συνδιαλέξεις και ανταλλαγές πληροφοριών.

ε) να ζητά τη δέσμευση και/ή την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων.

στ) να ζητά προσωρινή απαγόρευση άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας.

Οι διατάξεις του πρώτου και του δεύτερου εδαφίου ισχύουν με την επιφύλαξη των εθνικών νομοθετικών διατάξεων περί επαγγελματικού απορρήτου.

Άρθρο 13

Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι όλα τα πρόσωπα που εργάζονται ή έχουν εργαστεί για την αρμόδια αρχή, καθώς και οι ελεγκτές και πραγματογνώμονες που έχουν διορίσει οι αρμόδιες αρχές, έχουν υποχρέωση τήρησης του επαγγελματικού απορρήτου. Οι πληροφορίες που καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο δεν μπορούν να ανακοινωθούν σε κανένα πρόσωπο ή αρχή παρά μόνο δυνάμει διατάξεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία.

Άρθρο 14

1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι λαμβάνονται, σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία, κατάλληλα μέτρα, περιλαμβανομένων των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, κατά των φυσικών ή νομικών προσώπων που ευθύνονται για τη μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε τα μέτρα αυτά να είναι αποτελεσματικά, αναλογικά και αποτρεπτικά.

2. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις κυρώσεις που πρέπει να εφαρμόζονται σε περίπτωση μη συνεργασίας σε έρευνα που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 12.

3. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην αρμόδια αρχή τη δυνατότητα να ανακοινώνει δημόσια τις κυρώσεις που επιβάλλει για παράβαση των μέτρων που λαμβάνονται βάσει της παρούσας οδηγίας, εκτός εάν η ανακοίνωση των κυρώσεων αυτών μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις χρηματοπιστωτικές αγορές ή να προκαλέσει δυσανάλογη ζημία στα ενδιαφερόμενα μέρη.

Άρθρο 15

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αποφάσεις της αρμόδιας αρχής να μπορούν να αποτελούν αντικείμενο άσκησης ένδικων μέσων.

Άρθρο 16

1. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών συνεργάζονται μεταξύ τους εφόσον αυτό είναι αναγκαίο για την εκπλήρωση της αποστολής τους, ασκώντας όλες τις εξουσίες τους, είτε αυτές προβλέπονται από την παρούσα οδηγία είτε από την εθνική νομοθεσία. Κάθε αρμόδια αρχή παρέχει συνδρομή στις αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών μελών, ιδίως με την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία στο πλαίσιο ερευνών.

2. Οι αρμόδιες αρχές διαβιβάζουν αμέσως, κατόπιν σχετικής αίτησης, όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τους σκοπούς που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Εφόσον είναι αναγκαίο, η αρμόδια αρχή στην οποία υποβάλλεται αίτηση πληροφόρησης λαμβάνει αμέσως όλα τα αναγκαία μέτρα για να συγκεντρώσει τις ζητούμενες πληροφορίες. Εάν η αρμόδια αρχή στην οποία υποβάλλεται αίτηση πληροφόρησης δεν είναι σε θέση να παράσχει αμέσως τις ζητούμενες πληροφορίες, πρέπει να γνωστοποιήσει τους σχετικούς λόγους στην αιτούσα αρμόδια αρχή. Οι πληροφορίες που διαβιβάζονται με τον τρόπο αυτό καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο με το οποίο δεσμεύονται τα πρόσωπα που απασχολούνται ή έχουν απασχοληθεί στην αρχή που λαμβάνει τις πληροφορίες.

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αρνηθούν να απαντήσουν σε αίτηση πληροφόρησης όταν η ανακοίνωση των πληροφοριών ενδέχεται να προσβάλει την κυριαρχία, την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη του κράτους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση πληροφόρησης, ή εάν έχει ήδη κινηθεί δικαστική διαδικασία για τα ίδια πραγματικά περιστατικά και κατά των ιδίων προσώπων ενώπιον των αρχών του κράτους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση πληροφόρησης, ή όταν τα πρόσωπα αυτά έχουν ήδη κριθεί τελεσίδικα για τα ίδια πραγματικά περιστατικά από τις αρμόδιες αρχές του κράτους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση πληροφόρησης.

Με την επιφύλαξη των υποχρεώσεών τους σε ποινικές δικαστικές διαδικασίες, οι αρχές που λαμβάνουν πληροφορίες βάσει της παραγράφου 1 τις χρησιμοποιούν αποκλειστικά για την άσκηση των καθηκόντων τους όπως αυτά ορίζονται από την παρούσα οδηγία, καθώς και στο πλαίσιο διοικητικών ή δικαστικών διαδικασιών που σχετίζονται ειδικά με την άσκηση αυτών των καθηκόντων. Ωστόσο, εφόσον συμφωνήσει η αρμόδια αρχή που ανακοινώνει τις πληροφορίες, η αρχή που λαμβάνει τις πληροφορίες μπορεί να τις χρησιμοποιήσει για άλλους σκοπούς ή να τις διαβιβάσει στις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών.

3. Εάν μια αρμόδια αρχή έχει πεισθεί ότι πράξεις αντίθετες με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας διαπράττονται ή έχουν διαπραχθεί στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, πληροφορεί σχετικά και με τον πιο λεπτομερή δυνατό τρόπο την αρμόδια αρχή του άλλου κράτους μέλους. Η αρμόδια αρχή του άλλου κράτους μέλους υποχρεούται να λάβει κατάλληλα μέτρα. Ενημερώνει την αρμόδια αρχή που την πληροφόρησε για τα αποτελέσματα των μέτρων της και, στο μέτρο του δυνατού, για τις κυριότερες εξελίξεις της παρέμβασής της.

4. Αρμόδια αρχή κράτους μέλους μπορεί να ζητήσει τη διενέργεια έρευνας από την αρμόδια αρχή άλλου κράτους μέλους στο έδαφός του τελευταίου.

Μπορεί επίσης να ζητήσει να επιτραπεί σε ορισμένους από τους υπαλλήλους της να συνοδεύσουν τους υπαλλήλους της αρμόδιας αρχής του άλλου κράτους μέλους κατά τη διενέργεια της έρευνας.

Ωστόσο, η έρευνα τίθεται υπό τον πλήρη έλεγχο του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου διενεργείται.

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αρνηθούν να διενεργήσουν έρευνα που ζητείται σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο ή να μην επιτρέψουν στους υπαλλήλους της αρμόδιας αρχής άλλου κράτους μέλους να συνοδεύσουν τους δικούς τους υπαλλήλους μετά από αίτηση που υποβάλλεται σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο, εάν η έρευνα αυτή ενδέχεται να προσβάλει την κυριαρχία, την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη του κράτους από το οποίο ζητήθηκε να την διενεργήσει, ή εάν έχει ήδη κινηθεί δικαστική διαδικασία για τα ίδια πραγματικά περιστατικά και κατά των ιδίων προσώπων ενώπιον των αρχών του κράτους αυτού, ή εάν τα πρόσωπα αυτά έχουν ήδη κριθεί τελεσίδικα για τα ίδια πραγματικά περιστατικά από την αρμόδια αρχή του κράτους αυτού.

5. Η Επιτροπή θεσπίζει, με τη διαδικασία του άρθρου 17 παράγραφος 2, εκτελεστικά μέτρα για τις διαδικασίες ανταλλαγής πληροφοριών ή διασυνοριακών ερευνών που προβλέπονται από το παρόν άρθρο.

Άρθρο 17

1. Η Επιτροπή επικουρείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κινητών Αξιών που συστάθηκε με την απόφαση (2001/..../ΕΚ) [12] της Επιτροπής.

[12] H απόφαση της Επιτροπής για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κινητών Αξιών δεν έχει ακόμη εκδοθεί.

2. Όταν γίνεται μνεία της παρούσας παραγράφου, εφαρμόζεται η κανονιστική διαδικασία του άρθρου 5 της απόφασης 1999/468/ΕΚ σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 της απόφασης αυτής.

3. Η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 6 της απόφασης 1999/468/ΕΚ είναι τρεις μήνες.

Άρθρο 18

Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία [έως τις ... . το αργότερο ένα έτος από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας]. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 19

Η οδηγία 89/592/ΕΟΚ καταργείται από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 20.

Άρθρο 20

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την 20ή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 21

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΤΜΗΜΑ A

Χρηματοπιστωτικά μέσα

Ως «χρηματοπιστωτικά μέσα» νοούνται:

- οι κινητές αξίες όπως ορίζονται στην οδηγία 93/22/ΕΟΚ.

- τα μερίδια σε οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων.

- τα μέσα χρηματαγοράς.

- τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σε χρηματοπιστωτικά μέσα, περιλαμβανομένων των ισοδύναμων μέσων που διακανονίζονται σε μετρητά.

- οι προθεσμιακές συμφωνίες επιτοκίου.

- οι συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίων, νομισμάτων και μετοχών.

- τα δικαιώματα αγοράς ή πώλησης οποιουδήποτε μέσου των ανωτέρω κατηγοριών, περιλαμβανομένων των ισοδύναμών μέσων που διακανονίζονται σε μετρητά. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει ιδίως τα δικαιώματα προαίρεσης σε νομίσματα και επιτόκια.

- τα παράγωγα μέσα σε βασικά εμπορεύματα.

ΤΜΗΜΑ B

Τα ακόλουθα παραδείγματα μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση της αγοράς έχουν ενδεικτικό και όχι εξαντλητικό χαρακτήρα και αποσκοπούν να διευκολύνουν την ερμηνεία του γενικού ορισμού του άρθρου 1 στοιχείο (2):

* Πράξεις που προορίζονται να δημιουργήσουν εσφαλμένη εντύπωση συναλλακτικής δραστηριότητας:

- συναλλαγές χωρίς πραγματική μεταβίβαση κυριότητας των χρηματοπιστωτικών μέσων («wash sales»).

- συναλλαγές στις οποίες τόσο οι εντολές πώλησης όσο και οι εντολές αγοράς εισάγονται ταυτόχρονα, στην ίδια τιμή και για την ίδιο όγκο, από διαφορετικά αλλά συνεργούντα μέρη («improper matched orders»).

- διενέργεια σειράς συναλλαγών εμφανιζόμενων σε δημόσια οθόνη προκειμένου να δημιουργηθεί εντύπωση συναλλακτικής δραστηριότητας σε ένα χρηματοπιστωτικό μέσο ή μεταβολής της τιμής του («painting the tape»).

- συμμετοχή σε δραστηριότητα που έχει επινοηθεί από ένα ή περισσότερα από κοινού ενεργούντα πρόσωπα με σκοπό την αύξηση σε τεχνητά επίπεδα της τιμής ενός χρηματοπιστωτικού μέσου και τη μαζική πώληση στη συνέχεια των τίτλων του/τους («pumping and dumping»).

- αύξηση της προσφερόμενης τιμής για την αγορά χρηματοπιστωτικού μέσου προκειμένου να προκληθεί αύξηση της τιμής του (με τη δημιουργία απατηλής εντύπωσης ανοδικής τάσης ή αύξησης οφειλομένης σε συναλλακτική δραστηριότητα («advancing the bid»).

* Πράξεις προοριζόμενες να προκαλέσουν στενότητα στην αγορά:

- εξασφάλιση του ελέγχου της προσφοράς ή της ζήτησης του παράγωγου και/ή του υποκείμενου μέσου, σε βαθμό που παρέχει στο πρόσωπο που εφαρμόζει καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά δεσπόζουσα θέση την οποία μπορεί να εκμεταλλευθεί για να επηρεάσει προς όφελός του την τιμή του παράγωγου και/ή του υποκείμενου μέσου («cornering»).

- όπως στην περίπτωση του «cornering», πρόκληση στενότητας σε ένα χρηματοπιστωτικό μέσο με τον έλεγχο της ζήτησης γι' αυτό το μέσο και εκμετάλλευση της επακόλουθης συμφόρησης στην αγορά για τη δημιουργία τεχνητών τιμών. Ικανότητα άσκησης ουσιαστικής επιρροής στην προσφορά ή στην παράδοση του μέσου, κατάχρηση δικαιώματος απαίτησης παράδοσης για την επιβολή τεχνητών ή μη κανονικών τιμών («abusive squeezes»).

* Μέθοδοι χειραγώγησης της αγοράς με βάση το χρόνο διενέργειας των συναλλαγών:

- αγορά ή πώληση χρηματοπιστωτικού μέσου στο κλείσιμο της αγοράς με σκοπό τον επηρεασμό της τιμής κλεισίματός του και την παραπλάνηση με τον τρόπο αυτό των επενδυτών που ενεργούν με βάση την τιμή κλεισίματος («marking the close»).

- διενέργεια συναλλαγών που αποσκοπούν να επηρεάσουν την τιμή τοις μετρητοίς ή την τιμή εκκαθάρισης συμβολαίων παράγωγων μέσων.

- διενέργεια συναλλαγών που αποσκοπούν να επηρεάσουν την τιμή τοις μετρητοίς ενός χρηματοπιστωτικού μέσου που έχει επιλεγεί για τον υπολογισμό της αξίας μιας συναλλαγής.

* Μέθοδοι χειραγώγησης της αγοράς που βασίζονται σε πληροφορίες:

- αγορά χρηματοπιστωτικού μέσου για ίδιο λογαριασμό πριν τη σύστασή του σε άλλους και επικερδής πώλησή του στη συνέχεια χάρη στην αύξηση της τιμής που προκάλεσε η σύσταση («scalping»).

- διάδοση ψευδών ειδήσεων για να προκληθεί αγοραστική κίνηση ή μαζική πώληση από άλλους.

- ανακοίνωση αναληθών πληροφοριών για σημαντικά γεγονότα.

- παράλειψη δημόσιας ανακοίνωσης σημαντικών γεγονότων ή συμφερόντων.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΣ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΜΜΕ)

ονομασια τησ προτασησ

Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις πράξεις κατόχων εμπιστευτικών πληροφοριών και τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς (καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά).

αριθμοσ αναφορας του εγγραφου

η προταση

1. Λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, γιατί είναι αναγκαία μια κοινοτική νομοθετική πράξη στον τομέα αυτό και ποιοι είναι οι κυριότεροι στόχοι της;

- Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας που ορίζονται στο άρθρο 5 της Συνθήκης, οι στόχοι των προτεινόμενων μέτρων, δηλαδή η αποφυγή καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά υπό μορφή πράξεων κατόχων εμπιστευτικών πληροφοριών και πράξεων χειραγώγησης της αγοράς, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Η παρούσα οδηγία περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων αυτών και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη τους.

επιπτωσεις στις επιχειρησεις

2. Ποιος θα επηρεαστεί από την πρόταση;

- Ποιοι τομείς επιχειρήσεων; Όλοι οι φορείς των χρηματοπιστωτικών αγορών οι οποίοι χρησιμοποιούν χρηματοπιστωτικά μέσα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές.

- Ποια μεγέθη επιχειρήσεων (αναλογία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων); Όλες οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά αυτή, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, επηρεάζονται από την πρόταση. Η αναλογία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ποικίλλει ανάλογα με τα κράτη μέλη.

- Υπάρχουν στην Κοινότητα ιδιαίτερες γεωγραφικές περιοχές στις οποίες οι επιχειρήσεις αυτές είναι εγκατεστημένες; Όχι.

3. Ποια μέτρα πρέπει να λάβουν οι επιχειρήσεις για να συμμορφωθούν με την πρόταση (και με ποιες χρηματοοικονομικές συνέπειες);

- Συμμόρφωση με πρότυπα επαγγελματικής δεοντολογίας (για τα πρόσωπα και τους φορείς που μεσολαβούν σε συναλλαγές χρηματοπιστωτικών μέσων): άρνηση διενέργειας συναλλαγών και μη αποδοχή εντολών πελατών εάν μπορούν εύλογα να θεωρήσουν ότι οι συναλλαγές βασίζονται σε εμπιστευτικές πληροφορίες ή συνιστούν πράξεις χειραγώγησης της αγοράς. Η μη διενέργεια αυτών των συναλλαγών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις βραχυχρόνια στα έσοδα από τη μεσολάβηση σε χρηματιστηριακές πράξεις, αλλά μεσοπρόθεσμα η γενικότερη εμπιστοσύνη των επενδυτών θα ενισχυθεί με τον τρόπο αυτό και θα αποβεί προς όφελος του κλάδου.

- Παράδοση εγγράφων στην αρμόδια αρχή εάν αυτή το ζητήσει.

- Διατήρηση αρχείων με καταγραφές τηλεφωνικών συνδιαλέξεων και ανταλλαγών δεδομένων.

4. Ποιες είναι οι πιθανές οικονομικές επιπτώσεις της πρότασης;

- Στην απασχόληση; Η ομαλή λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών και η εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτές αποτελούν προϋποθέσεις για μια υγιή και διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, με θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση.

- Στις επενδύσεις και τη δημιουργία επιχειρήσεων; Στο βαθμό που μειώνουν το κόστος άντλησης κεφαλαίων, οι αποτελεσματικές χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν θετικές επιπτώσεις στις επενδύσεις των εταιρειών γενικά. Επιπλέον, η ανάπτυξη νέων μορφών φορέων (όπως οι χρηματιστηριακές εταιρείες που παρέχουν απευθείας σύνδεση) ή μέσων συναλλαγών (όπως οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες), που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, βασίζεται στην εμπιστοσύνη των επενδυτών, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται από τη διαφάνεια των αγορών.

- Στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων; Η απαγόρευση των πράξεων κατόχων εμπιστευτικών πληροφοριών και η αυστηρή εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας ενισχύουν την ισότητα των φορέων της αγοράς στην πρόσβαση στις πληροφορίες που γνωστοποιούν οι εκδότες και, με τον τρόπο αυτό, εγγυώνται ότι οι φορείς της αγοράς ανταγωνίζονται χωρίς στρεβλώσεις μεταξύ τους. Ομοίως, η απαγόρευση της χειραγώγησης της αγοράς και η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας ενισχύουν την ίση μεταχείριση των φορέων της αγοράς μέσω της αυξημένης διαφάνειας των συμπεριφορών τους και συμβάλλουν έτσι στη εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

5. Περιέχει η πρόταση μέτρα που επιτρέπουν να ληφθεί υπόψη η ειδική κατάσταση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ελάφρυνση ή διαφοροποίηση απαιτήσεων κλπ.); Όχι.

διαβουλεύσεις

6. Κατάλογος των οργανισμών των οποίων ζητήθηκε η γνώμη σχετικά με την πρόταση και κυριότερες παρατηρήσεις τους:

Η Διάσκεψη Ευρωπαϊκών Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς (FESCO), η οποία απαρτίζεται από τις εθνικές εποπτικές αρχές των αγορών κινητών αξιών, συμμετείχε στις εργασίες της Επιτροπής κατά την κατάρτιση της οδηγίας.