12. 12.88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 318/23 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα τόνωσης 
της συνεργασίας και των ανταλλαγών των ερευνητών στον τομέα των οικονομικών επιστημών 
(1988-1992) (SPES) 
(88/C 318/10) 
Το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε να ζητήσει, στις 4 Απριλίου 1988, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του άρθρου 130Q, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την 
παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 9 Σεπτεμβρίου 1988, με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Valesco Mancebo. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 258η σύνοδο ολομέλειας της, συνεδρίαση της 28ης 
Σεπτεμβρίου 1988, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής και ειδικότερα 
τους στόχους του προγράμματος. Εντούτοις, η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι είναι απαραίτητο να εκτιμηθούν οι ανάγκες που υπάρχουν, 
στον κλάδο της οικονομικής επιστήμης στην Ευρώπη, ώστε 
να αποφευχθούν οι επικαλύψεις και η σπατάλη ως προς τις 
πιστώσεις. Είναι εξάλλου ιδιαίτερα σημαντικό, η επιλογή 
των θεμάτων έρευνας που καλύπτονται από το πρόγραμμα 
να γίνεται αφού ληφθεί υπόψη η γνώμη των οικονομικών, 
κοινωνικών και ακαδημαϊκών κύκλων τους οποίους αφορά. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Στη γνωμοδότηση της της 16ης Δεκεμβρίου 1987 (') 
για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το πρόγραμμα 
SCIENCE (2), η ΟΚΕ είχε κρίνει ορθή την πρόθεση της 
Επιτροπής να προτείνει την ανάληψη μιας παρόμοιας δράσης, 
στον τομέα των οικονομικών επιστημών, η οποία να επιδιώκει 
τους ίδιους στόχους, δηλαδή «την εντατικοποίηση της κινητι­
κότητας και της συνεργασίας των ερευνητών στα πλαίσια της 
Κοινότητας προκειμένου να αυξηθεί η επαγγελματική τους 
επίδοση. 
1.2. Στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος, θα πρέπει 
να θεωρήσουμε ότι ο όρος «οικονομική επιστήμη» δεν περι­
λαμβάνει μόνο τους βασικούς κανόνες της οικονομίας ως 
επιστήμης, αλλά εξίσου και τις θετικές εφαρμογές της στην 
κοινωνία, δηλαδή ειδικότερα την οικονομία των επιχειρή­
σεων, την κοινωνική οικονομία, την οικονομική πολιτική 
κλπ. Αυτό το περιεχόμενο δίνει στον όρο και η Επιτροπή. 
1.3. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει πάλι ότι υποστηρίζει την πρω­
τοβουλία της Επιτροπής να προτείνει το παρόν πρόγραμμα 
SPES και εγκρίνει τους στόχους που θέτει. 
1.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ωστόσο ότι το ύψος των διαθέ­
σιμων πιστώσεων για την εφαρμογή του προγράμματος-πλαί-
σιο των κοινοτικών δράσεων έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης (1987-1991)(3) δεν επιτρέπει να αντιμετωπισθεί 
σήμερα η ανάπτυξη ενός παρόμοιου προγράμματος για το 
σύνολο των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. 
(') ΕΕ αριθ. C 35 της 5. 2. 1988, σ. 5. 
(2) ΕΕ αριθ. C 14 της 19. 1. 1988, σ. 5. 
(3) ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987, σ. 1. 1.5. Η Επιτροπή, έχοντας η ίδια συνειδητοποιήσει αυτή 
την κατάσταση, οφείλει, κατά την αναθεώρηση του προγράμ-
ματος-πλαίσιο, στην οποία προτίθεται να προχωρήσει, να 
προβλέψει τις αναγκαίες πιστώσεις για την εφαρμογή του 
προγράμματος αυτού. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ δεν συμμερίζεται παρά μερικά τη διαπίστωση 
της Επιτροπής ως προς τη «σχετικά χαμηλή επίδοση των 
ευρωπαϊκών οικονομικών επιστημών», επίδοση που «είναι 
πολύ μικρότερη από την αναμενόμενη» και δικαιολογεί τις 
προτάσεις της Επιτροπής. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα 
οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η πρώτη δύναμη παραγωγής 
οικονομικής τεχνολογίας στον κόσμο, αυτό όμως δεν συμβαί­
νει σήμερα, κυρίως εξαιτίας της σχετικής αποτυχίας των 
θεωρητικών υποδειγμάτων που αναπτύχθηκαν σ'αυτή τη χώρα 
και των δυσκολιών που συναντά ως προς την επίλυση των 
προβλημάτων που η ίδια η οικονομία της πρέπει να αντιμετω­
πίσει (ελλείμματα εμπορικά και στον προϋπολογισμό, βιομη­
χανική παραγωγικότητα, έλεγχος του κυκλοφορούντος χρή­
ματος, εξωτερικό χρέος). 
2.2. Η σημαντική συμβολή της οικονομικής επιστήμης 
όπως αυτή αναπτύχθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα πρέπει 
να αναγνωρισθεί. Η Ευρώπη ωστόσο συνειδητοποίησε την 
ανάγκη να αναπτύξει τα δικά της πρακτικά και θεωρητικά 
υποδείγματα, που λαμβάνουν υπόψη την ιδιαιτερότητα της 
τόσο σε κοινωνικοοικονομικό όσο και σε πνευματικό 
επίπεδο. 
2.3. Η Ευρώπη δεν έχει σαν στόχο την παραγωγή οικονομι­
κής τεχνολογίας που θα ανταγωνισθεί την αντίστοιχη των 
Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά στοχεύει στην εξεύρεση και στην 
εφαρμογή των μέσων για τη δημιουργία, τόσο σε μακροοικο­
νομικό όσο και σε μικροοικονομικό επίπεδο τεχνολογίας, 
που να είναι προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις ταυτόχρονα 
των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των επιχειρήσεων και πιο 
γενικά μιας τεχνολογίας που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες 
ολόκληρης της ευρωπαϊκής κοινωνίας. 
2.4. Αυτές οι απαιτήσεις και ανάγκες συνδέονται κυρίως 
με την ανάπτυξη από την Κοινότητα εννοιών που καλύπτουν 
όρους όπως Εσωτερική Αγορά, εναρμόνιση, οικονομική και 
κοινωνική συνοχή, ολοκληρωμένα προγράμματα, κριτικές 
ποσότητες, κοινωνικό κόστος, ελάχιστα κατώφλια κλπ., που 
καθιστούν αισθητά ορισμένα προβλήματα για την επίλυση 
των οποίων σε οικονομικό επίπεδο δεν διατίθεται η κατάλ-
Αριθ. C 318/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 12.88 
ληλη τεχνολογία. Μόνον όταν η Ευρώπη αναπτύξει μια 
τέτοια τεχνολογία, ο οικονομικός προβληματισμός θα βρει 
πλήρως τη θέση του, μέσα στο πλαίσιο της κοινοτικής έρευ­
νας. 
2.5. Σε σχέση μ'αυτό το στόχο, οι στόχοι του προτεινόμε­
νου προγράμματος φαίνονται περιορισμένοι. Η ΟΚΕ παρ'όλα 
αυτά εγκρίνει το πρόγραμμα, θεωρώντας ότι μακροπρόθεσμα, 
θα συμβάλει στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού επιστημονικού 
δυναμικού στον τομέα της οικονομικής επιστήμης κυρίως 
χάρη σε μια καλύτερη συνδυασμένη αξιοποίηση ειδικοτήτων. 
2.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει το βάσιμο των δράσεων τις οποίες 
η Επιτροπή προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή και πιστεύει 
ότι αυτή η πειραματική περίοδος του προγράμματος πρέπει 
να αποτελέσει την ευκαιρία για: 
2.6.1. Να γίνει αφενός απογραφή των διαθέσιμων πόρων 
όσον αφορά την οικονομία στο πλαίσιο της Κοινοτικής 
Ευρώπης. Χονδρικά διαπιστώνεται ότι δεν είναι αρκετά 
γνωστοί οι κυριότεροι ειδικοί και τα ερευνητικά κέντρα που 
υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη (οικονομική των μεταφορών 
στο πανεπιστήμιο του Leeds, κοινωνιολογία της εργασίας 
και βιομηχανική οικονομία σε διάφορα ιταλικά και αγγλικά 
πανεπιστήμια, περιφερειακή οικονομία στην Valence κλπ.). 
Οι πιο άμεσες συνέπειες που θα απορρεύσουν από την 
απογραφή αυτή είναι η αποφυγή επικαλύψεων, η αξιοποίηση 
των εμπειριών και η ανάπτυξη μελλοντικών συνεργασιών. 
2.6.2. Να προωθηθεί αφετέρου η συζήτηση σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα (στην οποία θα συμμετάσχουν πανεπιστήμια, επιχει­
ρήσεις, συνδικάτα και καταναλωτές) με θέμα τα κυριότερα 
κοινωνικοοικονομικά προβλήματα της Κοινότητας, ώστε να 
καθορισθούν οι σημαντικότερες ερευνητικές κατευθύνσεις 
καθώς και τα θέματα που θα πρέπει να αποτελέσουν αντικεί­
μενο της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο 
σύνολο των χωρών της ΕΟΚ. Τούτο βεβαίως σημαίνει ότι 
πρέπει να τεθούν οι βάσεις για την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής 
οικονομικής τεχνολογίας. 
2.7. Μεταξύ των αιτίων της σχετικά χαμηλής επίδοσης της 
οικονομικής επιστήμης είναι και ο ανεπαρκής πολλές φορές 
χαρακτήρας των στατιστικών που είναι διαθέσιμες σε ευρω­
παϊκό επίπεδο. Η ΟΚΕ καλεί στο πλαίσιο αυτό την Επιτροπή 
να σκεφθεί και να διατυπώσει προτάσεις για τον τρόπο με 
τον οποίο η στατιστική υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων θα μπορούσε να συμβάλει στη διόρθωση των ανεπαρ­
κειών αυτών και να καταστεί έτσι ένα στατιστικό όργανο 
αναφοράς για όλους τους ευρωπαίους ερευνητές στον τομέα 
των οικονομικών επιστημών. 
2.8. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται η δημιουργία μιας 
τράπεζας στατιστικών δεδομένων για οικονομικές δραστηριό­
τητες με ομοιογενή κριτήρια μετρήσιμης εφαρμογής και εκτί­
μησης για όλες τις χώρες της Κοινότητας (στοιχεία που 
υπεισέρχονται στον υπολογισμό του ακαθάριστου εγχώριου 
προϊόντος, εκτίμηση των αποδόσεων των ξένων οικονομιών, 
κοινωνικός απολογισμός, δείκτης τιμών καταναλωτή, στα­τιστικά στοιχεία σχετικά με την απασχόληση του ενεργού 
πληθυσμού κλπ.) 
2.9. Εξάλλου, η επιλογή της μορφής της πληροφορίας που 
θα περιέχουν τα δεδομένα και ο τρόπος με τον οποίο θα 
διαρθρώνεται η πληροφορία συνεπάγονται μια κοινωνικοοι­
κονομικής φύσεως εκτίμηση των γεγονότων που πρέπει να 
γνωρίζουμε κατά προτεραιότητα. Είναι ουσιαστικής σημα­
σίας ο ορισμός του τι «θα ήταν καλό να γνωρίζουμε» να 
αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στα πλαίσια των εργα­
σιών για τις οποίες γίνεται λόγος στην παράγραφο 2.6.2. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Προϋπολογισμός 
3.1.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το πρόγραμμα έχει σ'αυτό 
το στάδιο πειραματικό χαρακτήρα, γεγονός που μπορεί να 
εξηγήσει το περιορισμένο ύψος των χορηγούμενων για την 
πραγματοποίηση του πιστώσεων από την Επιτροπή. Θα πρέ­
πει εντούτοις η Επιτροπή να είναι επιφυλακτική διότι υπάρχει 
ο κίνδυνος να εξανεμισθούν οι πιστώσεις όταν κατανέμονται 
μεταξύ ενός υπερβολικά μεγάλου αριθμού δράσεων τόνωσης 
και ερευνητικών προγραμμάτων. 
3.1.2. Η Επιτροπή συνεπώς καλείται, κατά τη διάρκεια 
αυτής της πειραματικής φάσης, να κατευθύνει τη δράση της 
προς τη δημιουργία ενός χώρου συζητήσεων σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα (σεμινάρια, συνέδρια, «εργαστήρια», ενώσεις ειδι­
κών σε διάφορους τομείς σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια 
και τους ενδιαφερόμενους κοινωνικοοικονομικούς κύκλους) 
και στη συγκρότηση κοινών ερευνητικών δικτύων για ερευνη­
τές των οικονομικών επιστημών των κρατών μελών της Κοι­
νότητας. 
3.2. Κριτήρια επιλογής των αιτήσεων για χρηματοπιστω­
τική υποστήριξη 
3.2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει τα κριτήρια τα οποία προτίθεται 
να εφαρμόσει η Επιτροπή για την επιλογή των αιτήσεων 
χρηματοπιστωτικής υποστήριξης (άριστη επιστημονική 
συγκρότηση — πολυεθνικός ευρωπαϊκός χαρακτήρας — εν­
διαφέρον του περιεχομένου της έρευνας για την Ευρώπη). 
3.2.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης το μέλημα της Επιτρο­
πής να δώσει προτεραιότητα σε ερευνητικά θέματα που 
απομακρύνονται από την απλή οικονομική θεωρία για να 
εισχωρήσουν ακόμη περισσότερο στην κοινωνικοοικο­
νομική πραγματικότητα της Κοινότητας σε συνδυασμό με 
την ανάπτυξη των κοινοτικών πολιτικών (εσωτερική αγορά, 
οικονομική και κοινωνική συνοχή, συντονισμός των οικονο­
μικών πολιτικών, φορολογική εναρμόνιση, κλπ.). 
3.3. Σύνθεση και ρόλος της Επιτροπής για την Ανάπτυξη 
της Επιστήμης και της Τεχνολογίας στην Ευρώπη 
(Codest) 
3.3.1. Το άρθρο 4 της πρότασης για απόφαση προβλέπει 
ότι η Επιτροπή κατά την εφαρμογή του προγράμματος θα 
12. 12. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 318/25 
έχει τη συμπαράσταση της Codest, ειδικά για την επιλογή 
των δράσεων, των σχεδίων ή των ερευνητών που θα τύχουν 
χρηματοπιστωτικής υποστήριξης. 
3.3.2. Η ΟΚΕ αμφιβάλλει αν η Codest έχει τη ενδεδειγμένη 
σύνθεση για το έργο αυτό. Η σύνταξη του άρθρου 4 της 
πρότασης για απόφαση δεν δείχνει παρ'όλα αυτά να αντα­
ποκρίνεται στις πραγματικές προθέσεις της Επιτροπής, η 
οποία απέβλεπε περισσότερο στη δημιουργία στους κόλπους 
της Codest μιας επιτροπής ad hoc που εκτός από τα τρία μέλη 
της Codest θα περιλαμβάνει και έναν όχι καθορισμένο προς 
το παρόν αριθμό οικονομολόγων με εξαιρετικά προσόντα. 
3.3.3. Οι προθέσεις αυτές θα έπρεπε να προκύπτουν από το 
περιεχόμενο της πρότασης για απόφαση, που η ΟΚΕ θα 
μπορούσε στην περίπτωση αυτή να εγκρίνει, με την προϋπό­
θεση εντούτοις ότι τα μέλη αυτής της επιτροπής θα είναι 
εξίσου αντιπροσωπευτικά όχι μόνο των ακαδημαϊκών αλλά 
και των κοινωνικοοικονομικών κύκλων. 
3.3.4 Η επιτροπή αυτή θα πρέπει εξάλλου να παρουσιάζει 
ετησίως μια έκθεση που θα περιέχει τον κατάλογο των αιτή­
σεων χρηματοπιστωτικής υποστήριξης καθώς και των 
δράσεων τόνωσης, των σχεδίων ή των ερευνητών στους 
οποίους παρέχεται αυτή η υποστήριξη. Η έκθεση αυτή θα 
πρέπει να δημοσιεύεται. 
Βρυξέλλες, 28 Σεπτεμβρίου 1988. 3.4. Μεταβίβαση της αξιολογικής έκθεσης αξιολόγησης των 
αποτελεσμάτων του προγράμματος στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή 
3.4.1. Το άρθρο 5 της πρότασης για απόφαση προβλέπει 
την κατάρτιση έκθεσης αξιολόγησης των αποτελεσμάτων του 
προγράμματος η οποία θα διαβιβασθεί στο Συμβούλιο και 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για μια ακόμη φορά η Επιτροπή 
παραλείπει κάθε μνεία όσον αφορά τη διαβίβαση αυτής της 
έκθεσης αξιολόγησης στην Οικονομική και Κοινωνική Επι­
τροπή. 
3.4.2. Η ΟΚΕ οφείλει να επαναλάβει το αίτημα της να 
προβλέπεται ρητώς η διαβίβαση των εκθέσεων αξιολόγησης 
των ερευνητικών προγραμμάτων στην Οικονομική και Κοι­
νωνική Επιτροπή. Οι εκθέσεις αυτές αποτελούν τόσο για την 
ΟΚΕ όσο και για το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβού­
λιο ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση των 
προγραμμάτων που τίθενται σε εφαρμογή από την Επιτροπή 
προκειμένου να κρίνουν όχι μόνο το βάσιμο των προτάσεων 
της για τροποποίηση ή παράταση αλλά επίσης κατά πόσο οι 
πιστώσεις που χορηγούνται στα προγράμματα αυτά χρησιμο­
ποιούνται κατά τρόπο κατάλληλο. 
3.4.3. Το αίτημα αυτό ισχύει βεβαίως και για τη διαβίβαση 
της έκθεσης αξιολόγησης των τελικών αποτελεσμάτων του 
προγράμματος όπως προβλέπεται από το άρθρο 5 παράγρα­
φος 2. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT