ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ 2000

Πίνακας περιεχομένων

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

1. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

2. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ

2.1. Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός

2.2. Χώρες Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ΝΑΚ

2.3. Ασία, Λατινική Αμερική, Βόρεια Αφρική και Μέση Ανατολή

2.4. Ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστροφών - DIPECHO

3. ΘΕΜΑΤΑ ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

3.1. Σχέσεις με τους εταίρους - ΣΠΕΣ

3.2. Διευκόλυνση μη επιστρεπτέας ενίσχυσης / NOHA

3.3. Επικοινωνία και Πληροφόρηση

3.4. Προϋπολογισμός, δημοσιονομικός έλεγχος και αξιολόγηση

4. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

5. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Παρουσίαση των αποφάσεων χρηματοδότησης 1995 - 2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1A Συμβάσεις ECHO 1998 - 2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1B Αποφάσεις χρηματοδότησης για ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΚ ανά πηγή χρηματοδότησης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 Αποφάσεις χρηματοδότησης το 2000 - Γεωγραφική κατανομή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2A Γεωγραφική κατανομή των αποφάσεων χρηματοδότησης 1998 -2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2B Κατανομή των αποφάσεων χρηματοδότησης ανά χώρα / (υπο-) περιοχή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 Κατανομή των συμβάσεων ανά συνεργαζόμενους φορείς εκτέλεσης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3A Κατανομή των χρηματοδοτήσεων ανά ομάδες εταίρων 1998 - 2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3B Συμβάσεις ECHO ανά ομάδα και εθνικότητα των εταίρων 1998 - 2000

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 Έργα που χρηματοδοτήθηκαν βάσει της διευκόλυνσης μη επιστρεπτέας ενίσχυσης 2000

Συνοπτικη παρουσιαση

Η παγκόσμια κατάσταση στον ανθρωπιστικό τομέα το 2000 χαρακτηρίστηκε από ασαφείς τάσεις. Όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, τα σημαντικότερα γεγονότα που είχαν σοβαρές επιπτώσεις στις συνθήκες διαβίωσης των πληθυσμών ήταν οι πλημμύρες στη Μοζαμβίκη και τη Νοτιοανατολική Ασία και η ξηρασία στο Κέρας της Αφρικής. Συνολικά, οι επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών στον άνθρωπο ήταν μικρότερες το 2000 σε σχέση με το 1999, επειδή επλήγησαν λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Αντιθέτως, η κατάσταση όσον αφορά τις καταστροφές που προκαλούνται από τον άνθρωπο είναι διαφορετική. Όχι μόνο παρατάθηκαν οι κρίσεις και οι πόλεμοι, αλλά ο συνολικός αριθμός των συνεχιζόμενων πολέμων και των βίαιων συγκρούσεων αυξήθηκε σε 36 μέχρι το τέλος του 2000. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στον Βόρειο Καύκασο, την Κολομβία, το Ισραήλ/Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας και το Αφγανιστάν. Αρκετές τοπικές συγκρούσεις στην Αφρική εξαπλώθηκαν σε μια μεγάλη ζώνη κρίσης η οποία διαπερνά την ήπειρο από το Σουδάν, μέσω της ΛΔ του Κογκό και της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών, μέχρι την Αγκόλα. Σημαντικός δείκτης των δυσμενών επιπτώσεων που έχουν αυτά τα γεγονότα στους ανθρώπους είναι ο αριθμός των προσφύγων και των ατόμων που αναγκάζονται να μετακινηθούν στο εσωτερικό της χώρας (ΕΑΜΑ), που εκτιμάται σε 20-25 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Οι αριθμοί αυτοί, αν και χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους αριθμούς κατά τα μέσα της δεκαετίας του `90, είναι απαράδεκτα υψηλοί, κυρίως επειδή συνιστούν κίνδυνο αποσταθεροποίησης των ίδιων των χωρών υποδοχής.

Η ανταπόκριση της ECHO στις κρίσεις το 2000 υλοποιήθηκε μέσω 121 αποφάσεων χρηματοδότησης για συνολικό ποσό 491,7 εκατ. ευρώ. Υπεγράφησαν 993 συμβάσεις συνολικού ποσού 545 εκατ. ευρώ (στο οποίο περιλαμβάνονται 242 συμβάσεις για την εφαρμογή των αποφάσεων του 1999) για τη χρηματοδότηση ανθρωπιστικών έργων σε περισσότερες από 60 χώρες. Η γεωγραφική κατανομή των κεφαλαίων αντικατοπτρίζει τη σημαντική βελτίωση της κατάστασης στα Δυτικά Βαλκάνια το 2000, μειώνοντας το μερίδιο της πρώην Γιουγκοσλαβίας από το 55% το 1999 (το οποίο περιελάμβανε ποσό 346 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό της Επιτροπής για τα θύματα της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου) στο 20% το 2000. Το ποσοστό των χρηματοδοτήσεων που διατέθηκε στα κράτη ΑΚΕ το 2000 ανήλθε στο 35% (1999: 16%). Όσον αφορά τις άλλες περιοχές, η Ασία έλαβε ποσοστό 16% (1999: 11%) των χρηματοδοτήσεων, η Βόρεια Αφρική / Μέση Ανατολή το 10% (1999: 2,5%), τα ΝΑΚ το 10% (1999: 6,8%) και η Λατινική Αμερική το 6% (1999: 6%). Το 3% δεν μπορεί να αποδοθεί σε κάποια συγκεκριμένη χώρα (π.χ. δαπάνες εμπειρογνωμόνων, επιχορηγήσεις). Όσον αφορά τον τύπο των συνεργαζόμενων φορέων, οι τρεις βασικές ομάδες εταίρων ήταν ΜΚΟ της ΕΚ (το 65% των χρηματοδοτήσεων της ECHO διατέθηκαν μέσω αυτών των οργανώσεων), οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών (19%) και άλλοι διεθνείς οργανισμοί (10%). Μέσω των εταίρων της, η ECHO ήταν σε θέση να παράσχει αρωγή σε τουλάχιστον 18 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η ECHO άρχισε να εφαρμόζει το σχέδιο δράσης της βάσει των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης του 1999, όπως ορίζει το άρθρο 20 του κανονισμού για την ανθρωπιστική βοήθεια, και πραγματοποίησε ορισμένες οργανωτικές και διαδικαστικές αλλαγές για να αυξήσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα των ενεργειών της. Εντούτοις, το 2000 δεν έφερε την πολυπόθητη μέθοδο για την επίλυση ορισμένων προκλήσεων με τις οποίες είναι αντιμέτωποι όλοι οι χορηγοί ανθρωπιστικής βοήθειας, όπως ο αυξανόμενος αριθμός γεγονότων που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του προσωπικού, η άρνηση της πρόσβασης των ανθρωπιστικών οργανώσεων στα θύματα, οι κίνδυνοι να επηρεαστούν αρνητικά μέσω της βοήθειας οι ευπαθείς τοπικές κοινότητες. Ο διευρυνόμενος κατάλογος των παρατεινόμενων κρίσεων που προκαλούνται από τον άνθρωπο και η μακροχρόνια τάση αύξησης των φυσικών καταστροφών με ολοένα και μεγαλύτερες καταστροφικές επιπτώσεις, που οφείλονται στη δημογραφική αλλαγή και στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος, αποτελούν ανησυχητικά συμπτώματα της εντυπωσιακής έλλειψης ικανότητας της διεθνούς κοινότητας να επιλύει τα προβλήματα. Η ανθρωπιστική βοήθεια, υπό αυτές τις συνθήκες, μπορεί να θεραπεύει συμπτώματα. Δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις πραγματικές αιτίες αυτών των προβλημάτων. Τα προβλήματα αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται με άλλα μέσα: πρόληψη των συγκρούσεων, προστασία του περιβάλλοντος και βιώσιμη ανάπτυξη.

1. γενικο πλαισιο πολιτικης

Το 2000 ήταν μεταβατικό έτος για την ECHO, εφόσον τα θέματα πολιτικού διαλόγου, όπως ορίστηκαν από τον Επίτροπο κ. Poul Nielson, έδωσαν νέες κατευθύνσεις σε τρεις σημαντικούς τομείς πολιτικής, και ιδίως όσον αφορά το αποκαλούμενο «χάσμα» ανάμεσα στην αρωγή, την αποκατάσταση και την ανάπτυξη, (LRRD), τις σχέσεις με τα Ηνωμένα Έθνη και τη διοικητική μεταρρύθμιση. Στο πλαίσιο της γενικής μεταρρυθμιστικής προσπάθειας [1] και υπό την ηγεσία της νέας Διευθύντριας της ECHO, κας Costanza Adinolfi, η ECHO έλαβε συγκεκριμένα μέτρα για να εφαρμόσει τις συστάσεις της αποκαλούμενης «αξιολόγησης βάσει του άρθρου 20» [2]. Σύμφωνα με τις εν λόγω συστάσεις και στο πλαίσιο της γενικής διαδικασίας μεταρρυθμίσεων της Επιτροπής, τα μέτρα επικεντρώνονται σε τρεις στρατηγικούς στόχους: τον καθορισμό της αποστολής της ECHO έναντι των άλλων κοινοτικών μέσων στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, με σαφέστερο και συνεπέστερο τρόπο, την αναδιάρθρωση των εσωτερικών μεθόδων οργάνωσης και λειτουργίας της ECHO και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων των ενεργειών της ECHO.

[1] Βλέπε απόφαση της Επιτροπής της 16ης Μαΐου 2000.

[2] Ανακοίνωση COM (1999) 468 τελικό της 26.10.1999 για την «Εκτίμηση και προοπτική των ανθρωπιστικών δραστηριοτήτων της Κοινότητας» (άρθρο 20 του κανονισμού (EΚ) 1257/96). Οι συστάσεις αυτές υιοθετήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Βλέπε πρακτικά της 2263ης συνεδρίασης του Συμβουλίου Ανάπτυξης, της 18ης Μαΐου 2000, σελ.17-18, και την Έκθεση της Επιτροπής Συνεργασίας για την Ανάπτυξη, 28 Ιουνίου 2000 («Έκθεση Imbeni»).

Όσον αφορά τα θεσμικά ζητήματα και τα θέματα πολιτικής, δόθηκε προτεραιότητα στην ορθότερη κατανομή της εργασίας ανάμεσα στα κοινοτικά μέσα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, κυρίως όσον αφορά τη «γκρίζα ζώνη» ανάμεσα στις ενέργειες αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης, αλλά και σε σχέση με την πρόληψη των συγκρούσεων και τη διαχείριση κρίσεων. Διασαφηνίστηκε η αποστολή της ECHO κατά τρόπο που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στο βασικό της καθήκον, δηλαδή την παροχή άμεσης αρωγής για τη διάσωση ζωών σε καταστάσεις επείγουσας ανάγκης, και διατηρείται η επιχειρησιακή της ανεξαρτησία για τη διαχείριση κρίσεων χωρίς στρατιωτικά μέσα. Αυτό θα εξασφαλίσει τη ζωτικά αναγκαία αμεροληψία της ECHO σε κρίσεις με σοβαρές επιπτώσεις στους ανθρώπους. Συντάσσεται ανακοίνωση για τη «γκρίζα ζώνη». Έχει αρχίσει επίσης η επεξεργασία ανακοίνωσης για τη δημιουργία αποτελεσματικότερης εταιρικής σχέσης με τα Ηνωμένα Έθνη, όσον αφορά τη συνεργασία για την ανάπτυξη και τις ανθρωπιστικές υποθέσεις. Θα επισημαίνει ότι οι σχέσεις ΕΚ / ΟΗΕ έχουν στρατηγική προτεραιότητα για την Επιτροπή.

Τον Ιούνιο του 2000 πραγματοποιήθηκε αναδιάρθρωση των υπηρεσιών της ECHO, έτσι ώστε να οργανώνονται οι δραστηριότητές της κατά τρόπο που να διευκολύνεται η όσο το δυνατό αποτελεσματικότερη παροχή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Έχει δοθεί ιδιαίτερη σημασία στο να ενισχυθούν οι συνιστώσες της λειτουργίας της ECHO (διοικητική, εννοιολογική, χρηματοδοτική, ελεγκτική και αξιολογητική), οι οποίες έχουν συνδεθεί στενότερα και ορθολογικά με τις διαδικαστικές και πολιτικές πτυχές των παρεμβάσεων της ECHO στις διάφορες γεωγραφικές συνθήκες. Η νέα οργανωτική δομή εξυπηρετεί επίσης την ανάγκη για ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση και παρέχει εύκολη και σαφή πρόσβαση στους εξωτερικούς εταίρους της ECHO.

Η ECHO έχει επίσης αρχίσει να επανεξετάζει τις εσωτερικές διαδικασίες της, με στόχο να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ ταυτόχρονα θα διατηρηθεί επαρκές επίπεδο ελέγχου. Το σύνολο των μέτρων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή το Νοέμβριο του 2000 για την απλούστευση των διαδικασιών έδωσε στην ECHO τη δυνατότητα να θεσπίσει ταχεία διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτό θα επιτρέψει στην ECHO να χρηματοδοτεί παρεμβάσεις εντός 24 - 72 ωρών μετά από αιφνίδια καταστροφή. Η νέα διαδικασία εκτιμάται ότι θα τεθεί σε εφαρμογή το πρώτο εξάμηνο του 2001.

Όσον αφορά την επιχειρησιακή στρατηγική βάσει επιδόσεων, η ECHO ενίσχυσε την εταιρική της σχέση με άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις και βελτίωσε τις μεθόδους στρατηγικού προγραμματισμού της. Σε στενή συνεργασία με τους εταίρους της, παραδείγματος χάρη, απλουστεύθηκαν και διασαφηνίστηκαν τα τεχνικά έγγραφα της συμφωνίας-πλαισίου εταιρικής σχέσης και επιτεύχθηκε μεγαλύτερη ευελιξία. Για να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και προβλεψιμότητα στη διαδικασία σχεδιασμού, η ECHO, για πρώτη φορά από τότε που δημιουργήθηκε, πραγματοποίησε διεξοδικό στρατηγικό διάλογο με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με τις βασικές ανθρωπιστικές οργανώσεις, περιλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, σχετικά με τις επιχειρησιακές και θεματικές προτεραιότητές της για το επόμενο έτος.

2. επισκοπηση των επιχειρησεων ανθρωπιστικης βοηθειας

Οι παρεμβάσεις της ECHO είχαν άμεση συνάφεια με την εξέλιξη της παγκόσμιας κατάστασης στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας το 2000. Όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, τα σημαντικότερα γεγονότα με σοβαρές επιπτώσεις ήταν οι πλημμύρες στη Μοζαμβίκη και τη Νοτιοανατολική Ασία και οι ξηρασίες που έπληξαν το Κέρας της Αφρικής. Το 2000 ήταν έτος με πρωτοφανώς υψηλό αριθμό φυσικών καταστροφών, οι οποίες ανήλθαν στις 850, αν και ο αριθμός των θανάτων που προκλήθηκαν από αυτές ήταν χαμηλότερος σε σχέση με το 1999, επειδή οι καταστροφές έπληξαν γενικά λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές [3].

[3] 10.000 έναντι 80.000 ατόμων το 1999. Πηγή: Munich Re. IFCR World Disasters Report 2000.

Παρά τις θετικές εξελίξεις στα Βαλκάνια, η παγκόσμια κατάσταση όσον αφορά τις καταστροφές που προκαλούνται από τον άνθρωπο εξακολουθεί να είναι ανησυχητική. Όχι μόνο παρατάθηκαν οι κρίσεις και οι πόλεμοι, αλλά ο συνολικός αριθμός των παρατεινόμενων πολέμων και εκρήξεων βίας αυξήθηκε από 28 το 1996 σε 36 στο τέλος του 2000 [4], με αποτέλεσμα ο αριθμός των προσφύγων ή των εσωτερικά μετακινηθέντων ατόμων να ανέλθει σε 20-25 εκατομμύρια παγκοσμίως [5]. Οι περιοχές που προκαλούν τη βασική ανησυχία της ECHO είναι ο Βόρειος Καύκασος, η Κολομβία και το Αφγανιστάν. Αρκετές τοπικές συγκρούσεις στην Αφρική επεκτάθηκαν σε μία μεγάλη ζώνη κρίσης που διαπερνά την ήπειρο από το Σουδάν, μέσω της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών, μέχρι την Αγκόλα. Η γεωγραφική κατανομή της βοήθειας της ECHO το 2000 αντικατοπτρίζει αυτή την κατάσταση.

[4] Heidelberger Institut fόr Internationale Konfliktforschung: Konfliktbarometer 2000.

[5] Σχέδιο για εσωτερική μετακίνηση του Brookings Institution, Σεπτέμβριος 2000 και Στατιστική εξέταση της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα 1999.

Η ανταπόκριση της ECHO στις κρίσεις το 2000 υλοποιήθηκε μέσω 121 αποφάσεων χρηματοδότησης συνολικού ποσού 491,7 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση ανθρωπιστικών έργων σε περισσότερες από 60 χώρες. Η γεωγραφική κατανομή των κεφαλαίων αντανακλά τη σημαντική βελτίωση της κατάστασης στα Δυτικά Βαλκάνια, για τα οποία διατέθηκε το 20% της χρηματοδότησης το 2000 έναντι 55% το 1999. Βέβαια, το έτος εκείνο χαρακτηρίστηκε από έκτακτες καταστάσεις, εφόσον ο αρχικός προϋπολογισμός της ECHO αναθεωρήθηκε, ώστε να περιλάβει συμπληρωματικές χορηγήσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο (346 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό της επείγουσας βοήθειας).

Το ποσοστό των κεφαλαίων που χορηγήθηκαν στα κράτη ΑΚΕ το 2000 ανήλθε στο 35%, κυρίως για να αντιμετωπισθούν η επιδείνωση της κατάστασης στη ΛΔ του Κογκό και στη Δυτική Αφρική και οι ξηρασίες στο ανατολικό τμήμα της ηπείρου. Οι χρηματοδοτήσεις σε άλλες περιοχές παρέμειναν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό σταθερές, εφόσον το 16% διατέθηκε στην Ασία, το 10% στη Βόρεια Αφρική / Μέση Ανατολή και στα ΝΑΚ αντίστοιχα και το 6% στη Λατινική Αμερική.

Πολλές παρεμβάσεις της ECHO αφορούσαν τη χρηματοδότηση έργων ειδικά σχεδιασμένων για την αντιμετώπιση των αναγκών των οικονομικά ασθενέστερων τμημάτων του πληθυσμού. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι 47 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 16,7 εκατ. ευρώ, αφορούσαν την ικανοποίηση ειδικών αναγκών παιδιών που επλήγησαν από καταστροφές.

Η βασική ομάδα συνεργαζόμενων φορέων της ECHO εξακολουθούν να είναι οι ΜΚΟ της ΕΚ (65% της χρηματοδότησης) και ακολουθούν ο ΟΗΕ (19%) και άλλοι διεθνείς οργανισμοί (10%). Η βασική προτεραιότητα που δόθηκε στις επιχειρήσεις επισιτιστικής βοήθειας λόγω των ξηρασιών σε πολλές περιοχές ανέδειξε το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα σε βασικό επιμέρους εταίρο το 2000 (με συμβάσεις αξίας 43 εκατ. ευρώ).

Μέσω των εταίρων της, η ECHO κατόρθωσε να παράσχει αρωγή σε 18 εκατομμύρια ανθρώπους περίπου.

2.1 Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός

Κεντρική Αφρική

Επειδή κανένα από τα εμπόλεμα μέρη στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό (ΛΔΚ) δεν σεβάστηκε τη συμφωνία εκεχειρίας της Λουζάκα και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, η κρίση επιδεινώθηκε το 2000 και εξελίχθηκε σε καταστροφή με άνευ προηγουμένου διαστάσεις για τους πληγέντες πληθυσμούς. Σύμφωνα με ανεξάρτητη έκθεση που συντάχθηκε τον Ιούνιο, εκτιμάται ότι η σύγκρουση είχε προκαλέσει, σε διάστημα μικρότερο των δύο ετών, «επιπλέον» θανάτους 1,7 εκατομμυρίων ατόμων, εκ των οποίων μόνο το 12% θεωρήθηκε ότι είχαν προκληθεί άμεσα από πράξεις βίας. Οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν από τις σφαίρες, αλλά από υποσιτισμό και από ιάσιμες ασθένειες, όπως η ελονοσία. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ECHO επεξεργάστηκε και βελτίωσε τη στρατηγική της, με στόχο να εξασφαλίσει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας στο ένα τρίτο από τις 300 υγειονομικές περιοχές της χώρας. Αν στο σχέδιο παρέμβασης των 20 εκατ. ευρώ που εγκρίθηκε τον Ιούνιο συνυπολογισθούν τα κεφάλαια που αποφασίστηκαν το 1999 και διατέθηκαν το 2000, η συνεισφορά της ECHO σε ανθρωπιστικές ενέργειες στη ΛΔΚ το 2000 ανήλθε σε 30 εκατ. ευρώ περίπου.

Η Τανζανία εξακολουθεί να φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων στην αφρικανική ήπειρο, με 400.000 άτομα από το Μπουρούντι και 100.000 άτομα από το Κογκό που ζουν σε καταυλισμούς στις δυτικές επαρχίες. Η ECHO χορήγησε ποσό ελαφρώς χαμηλότερο από 27 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα υπέρ των προσφύγων της Τανζανίας το 2000, μέσω του ΟΗΕ και του Ερυθρού Σταυρού. Η συνδρομή της αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του ενός τρίτου της συνολικής ανθρωπιστικής βοήθειας που διατέθηκε στους πρόσφυγες σε αυτή τη χώρα.

Η κατάσταση στον ανθρωπιστικό τομέα στο Μπουρούντι δεν παρουσίασε σημαντική βελτίωση το 2000, εφόσον σε ένα μεγάλο μέρος της χώρας εξακολουθούν να σημειώνονται σποραδικές συγκρούσεις και να κυριαρχεί γενική ανασφάλεια. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ECHO χορήγησε ποσό 13,7 εκατ. ευρώ για να βοηθήσει τα πλέον ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού, κυρίως τα παιδιά, τους εσωτερικά αναγκαστικά μετακινηθέντες και άτομα που δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό ή σύστημα αποχέτευσης.

Η ECHO προώθησε με επιτυχία την αποχώρησή της από δύο χώρες στις οποίες είχε αναπτύξει στο παρελθόν σημαντική δραστηριότητα: (α) τη Ρουάντα, από την οποία η ECHO αποσύρθηκε στις αρχές του 2000 για να εφαρμοσθούν περισσότερο ενδεδειγμένες, διαρθρωτικές παρεμβάσεις, και (β) το Κογκό-Μπραζαβίλ, όπου η επάνοδος της πλειοψηφίας των προσφύγων και των εσωτερικά μετακινηθέντων (ΕΜΑ) έδωσε στην ECHO τη δυνατότητα να αρχίσει τη σταδιακή αποκλιμάκωση των προγραμμάτων της.

Κέρας της Αφρικής και Ανατολική Αφρική

Το 2000, η κατάσταση στην περιοχή αυτή χαρακτηρίστηκε κυρίως από την ξηρασία που έπληξε την Αιθιοπία, την Ερυθραία, την Κένυα και τη Σομαλία και από τον πόλεμο ανάμεσα στην Αιθιοπία και την Ερυθραία. Η ECHO αντέδρασε με ταχύτητα και ευελιξία και στις δύο περιπτώσεις.

Αν και η ECHO δεν διέθετε προηγουμένως μόνιμη παρουσία ούτε ανέπτυσσε σημαντικές παρεμβάσεις στην Αιθιοπία, με τις πρώτες ενδείξεις των σοβαρών συνεπειών της ξηρασίας έλαβε ένα σύνολο αποφάσεων επείγουσας παρέμβασης για συνολικό ποσό 9,4 εκατ. ευρώ το 2000, οι οποίες συνέβαλαν σημαντικά, παραδείγματος χάρη στην εφαρμογή συμπληρωματικού προγράμματος επισιτισμού της ΔΕΕΣ υπέρ 188.000 ατόμων. Επιπλέον, η ECHO διέθεσε ειδική πτήση της στο ΠΕΠ για να διευκολύνει τις προσπάθειες αρωγής των θυμάτων της ξηρασίας στις δυσμενείς από υλικοτεχνική υποδομή συνθήκες της νοτιοανατολικής Αιθιοπίας. Επιπροσθέτως, η ECHO υπέγραψε σύμβαση αξίας 3,5 εκατ. ευρώ με το ΠΕΠ (από τον προϋπολογισμό του 1999) και εκταμίευσε πρόσθετο ποσό 5 εκατ. ευρώ γι αυτό τον οργανισμό, υπέρ των πληθυσμών που αναγκάστηκαν να μετακινηθούν λόγω του πολέμου στο Tigray. Για να υπάρξει στενή συνεργασία με τους εταίρους και άλλους χρηματοδότες, η ECHO άνοιξε γραφείο στην Αντίς Αμπέμπα.

Στην Ερυθραία, η συμμετοχή της ECHO το 2000 εστιάστηκε στην αντιμετώπιση των αναγκών που δημιουργήθηκαν λόγω του συνοριακού πολέμου με την Αιθιοπία. Η ECHO χρηματοδότησε παρεμβάσεις ύδρευσης / αποχέτευσης και υγείας / διατροφής, την παροχή βοήθειας εκτός του επισιτιστικού τομέα και για τη στέγαση εκτοπισθέντων και ΕΜΑ. Η στήριξη αυτή περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την παροχή 6.000 αντίσκηνων. Με τον τρόπο αυτό, η ECHO συνέβαλε σημαντικά στη σταθεροποίηση της κατάστασης των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού που ζουν σε καταυλισμούς και, σε μικρότερο βαθμό, των ατόμων που ζουν σε κοινότητες υποδοχής. Το γραφείο της ECHO που άνοιξε πρόσφατα στην Ασμάρα θα συνεχίσει να καταγράφει συστηματικά τις ανάγκες στους καταυλισμούς για όσον καιρό εξακολουθούν να υφίστανται. Η ECHO μπορεί επίσης να συμβάλει περιορισμένα στην επάνοδο και επανένταξη των ΕΜΑ και των προσφύγων. Κατά τη διάρκεια του έτους, διατέθηκε επείγουσα χρηματοδότηση 8 εκατ. ευρώ.

Στην Κένυα, η παρέμβαση της ECHO εστιάστηκε στην προσπάθεια να περιορισθούν οι επιπτώσεις της ξηρασίας στο βόρειο και ανατολικό τμήμα της χώρας. Διατέθηκε ποσό 4 εκατ. ευρώ για προγράμματα επισιτισμού και κτηνοτροφίας καθώς και για επείγοντα έργα ύδρευσης. Διατέθηκε συμπληρωματικό ποσό 400.000 ευρώ για την καταπολέμηση της ελονοσίας στα νοτιοδυτικά υψίπεδα της Κένυας.

Η κατάσταση στην κεντρική και νότια Σομαλία, περιοχές οι οποίες καλύπτονται από την ECHO, παρέμεινε ασταθής καθόλη τη διάρκεια του 2000, παρά το γεγονός ότι συστάθηκε κοινοβούλιο και κυβέρνηση για όλη τη χώρα. Λόγω της έλλειψης χρηματοδοτήσεων ανασυγκρότησης, η ECHO συνέχισε την εφαρμογή προγράμματος 6,5 εκατ. ευρώ που εστιάζεται στους τομείς της υγείας και του επισιτισμού, για να εξασφαλιστεί η επιβίωση των φτωχότερων ομάδων του πληθυσμού.

Τα θύματα του εμφυλίου πολέμου στο Σουδάν εξακολούθησαν να λαμβάνουν σημαντική χρηματοδότηση της ECHO (ύψους 11 εκατ. ευρώ). Αν και η ECHO εξακολουθεί να χρηματοδοτεί με ουδετερότητα και αντικειμενικότητα όλους τους πληθυσμούς που έχουν ανάγκη, τον Μάρτιο του 2000 σταμάτησε να χρηματοδοτεί τις περιοχές που ελέγχονται από το SPLM, λόγω της αναγκαστικής εφαρμογής του Μνημονίου Συμφωνίας (ΜΣ) που έπρεπε να υπογράψουν οι ΜΚΟ οι οποίες δραστηριοποιούνται σε αυτή την περιοχή. Οι οργανώσεις αυτές θεώρησαν ότι το ΜΣ έθετε υπό αμφισβήτηση την ικανότητά τους να παραδίδουν τη βοήθεια σύμφωνα με τις ανθρωπιστικές αρχές. Το γεγονός αυτό έδωσε τη δυνατότητα να εστιασθεί η βοήθεια σε περιοχές του νότιου Σουδάν οι οποίες δεν καλύπτονταν μέχρι τότε, στις οποίες η κατάσταση βελτιώθηκε μέσω της παροχής απόλυτα αναγκαίων ειδών στους εσωτερικά αναγκαστικά μετακινηθέντες πληθυσμούς.

Δυτική Αφρική

Η ευρύτερη περιοχή της Σιέρρα Λεόνε / Γουινέας / Λιβερίας, που αποτελεί το βασικό πεδίο της κρίσης, παρέμεινε ασταθής καθόλη τη διάρκεια του 2000, μετά την επανάληψη των βιαιοπραγιών στα τέλη Μαΐου. Το γεγονός αυτό προκάλεσε νέο κύμα αναγκαστικών μετακινήσεων πληθυσμών από περιοχές που ελέγχονται από το RUF σε περιοχές που ελέγχονται από τις κυβερνητικές δυνάμεις. Η ECHO κατόρθωσε να δράσει με ευελιξία υπό αυτές τις συνθήκες, τροποποιώντας το πρόγραμμα των παρεμβάσεών της στη χώρα καθόλη τη διάρκεια του έτους. Τα χρηματοδοτούμενα από την ECHO έργα είχαν ως ομάδες στόχου τόσο τους πρόσφυγες στις γειτονικές χώρες (που εκτιμώνται σε 340.000 περίπου) όσο και τους εσωτερικά αναγκαστικώς μετακινηθέντες στο εσωτερικό της Σιέρρα Λεόνε (περίπου 400.000 άτομα). Για να περιορισθεί στο ελάχιστο ο κίνδυνος εντάσεων, μέρος της βοήθειας διατέθηκε στις κοινότητες υποδοχής. Τα έργα της ECHO είχαν επίσης ως ομάδα στόχου τα παιδιά που επλήγησαν από τον πόλεμο και είναι θύματα υποσιτισμού. Το συνολικό ποσό που χορηγήθηκε στη Σιέρρα Λεόνε και στις γειτονικές χώρες ανήλθε σε 16,1 εκατ. ευρώ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται τα έξοδα για την αντιμετώπιση αναγκών των αναγκαστικώς μετακινηθέντων πληθυσμών και των προσφύγων στη γειτονική Γουινέα. Από τον Σεπτέμβριο και μετά, η Γουινέα, η οποία προηγουμένως ήταν μία χώρα με σχετική σταθερότητα και αποτελούσε τον βασικό τόπο υποδοχής προσφύγων από τη Σιέρρα Λεόνε και τη Λιβερία, εξελίχθηκε σε στόχο διασυνοριακών επιθέσεων και εσωτερικών βιαιοπραγιών. Η χρηματοδότηση περιλαμβάνει επίσης ποσό 1,7 εκατ. ευρώ για εκστρατεία εμβολιασμού για την καταπολέμηση της επιδημίας του κίτρινου πυρετού στη Γουινέα. Εμβολιάστηκαν ένα εκατομμύριο άτομα και έτσι στάθηκε δυνατό να αναχαιτισθεί η επιδημία μετά από δύο μήνες. Επίσης, διατέθηκε ποσό 1,2 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση εμβολιασμού δύο εκατομμυρίων ατόμων, λόγω της επιδημίας μηνιγγίτιδας στο Τσαντ και στο Νίγηρα.

Μεσημβρινή Αφρική

Δεν υπήρξε αισθητή βελτίωση της κατάστασης των πληθυσμών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο της Αγκόλας, λόγω της συνέχισης του εμφυλίου πολέμου. Το 60% των περιοχών που φιλοξενούν ΕΑΜΑ εξακολουθούσε να μην λαμβάνει καμία ανθρωπιστική βοήθεια, αν και η αύξηση των τιμών του πετρελαίου επέτρεψε τη σχετική οικονομική ανάκαμψη της χώρας. Άρχισαν συνομιλίες με τη ΓΔ Ανάπτυξης για να οργανωθεί η υλοποίηση συγκεκριμένων έργων (κυρίως στον τομέα της δευτεροβάθμιας υγείας), με στόχο να διοχετευθούν τα κεφάλαια για αυστηρά ανθρωπιστικούς σκοπούς. Το 2000, η ECHO χρηματοδότησε παρεμβάσεις ύψους 15,7 εκατ. ευρώ στην Αγκόλα.

Αν και η ECHO δεν ανέπτυξε δραστηριότητα στη Μοζαμβίκη κατά τα τελευταία έτη, οι πλημμύρες που κατέκλυσαν τις περιοχές Limpopo, Save και την κοιλάδα του ποταμού Buzi τον Φεβρουάριο/Μάρτιο επέβαλαν την άμεση, συντονισμένη και ισόρροπη παρέμβαση, κυρίως λόγω της γενναιόδωρης ανταπόκρισης των κρατών μελών και του πληθυσμού της ΕΕ στην έκκληση των μέσων μαζικής επικοινωνίας τα οποία κάλυψαν την καταστροφή. Η ECHO απέστειλε, εντός 48 ωρών από τη μεγάλη πλημμύρα, ανώτερο υπάλληλο στο Μαπούτο για να συντονίσει επιτόπου την παρέμβαση και συστάθηκε αμέσως ειδική ομάδα δράσης από εκπροσώπους της ΓΔ Ανάπτυξης, της ECHO και της SCR, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης της ECHO από την αρχή μέχρι τη λήξη της παρέμβασης στις αρχές του 2001. Η Μοζαμβίκη αποτελεί παράδειγμα επιτυχούς αποκλιμάκωσης της παρέμβασης της ECHO, εφόσον τα περισσότερα έργα που χρηματοδοτεί ολοκληρώθηκαν εμπρόθεσμα μέχρι το τέλος του 2000. Επειδή υπήρχε εισροή κεφαλαίων για δραστηριότητες αρωγής από άλλους χρηματοδότες, η παρέμβαση της ECHO εστιάστηκε σε ενέργειες επείγουσας επανεγκατάστασης ατόμων, για τις οποίες διατέθηκε συνολικό ποσό μόλις κατώτερο των 10 εκατ. ευρώ.

Ινδικός ωκεανός

Οι τυφώνες Eline, Gloria και Hudah έπληξαν σοβαρότατα τη Μαδαγασκάρη. Η ECHO διέθεσε 1,6 εκατ. ευρώ για να αντιμετωπισθούν οι συνέπειες της καταστροφής. Η κατάσταση στις Κομόρες, όπου στο νησί Anjouan υπάρχουν αποσχιστικές τάσεις, κατέστησε αναγκαία την παρέμβαση στον τομέα της υγείας με ποσό 2,1 εκατ. ευρώ.

2.2 χωρες της κεντρικης και ανατολικης ευρωπης, νακ

Δυτικά Βαλκάνια

Το 2000, η συνολική κατάσταση στον ανθρωπιστικό τομέα στα Δυτικά Βαλκάνια παρουσίασε θεαματική βελτίωση. Η αλλαγή αυτή αντικατοπτρίζεται και στο ύψος της χρηματοδότησης της ECHO για την περιοχή αυτή, η οποία μειώθηκε από 447 εκατ. ευρώ το 1999 σε 98,7 εκατ. ευρώ το 2000. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισημάνουμε ότι ποσό 50 εκατ. ευρώ της χορήγησης του 1999, το οποίο είχε συσταθεί ως αποθεματικό, χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση έργων τον Δεκέμβριο του 2000. Η πρώτη σημαντική απόφαση χρηματοδότησης του έτους, για ποσό 61 εκατ. ευρώ υπέρ του Κοσσυφοπεδίου, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, τέθηκε σε εφαρμογή μόλις τον Ιούνιο.

Μετά την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, η ECHO συνήγαγε τα συμπεράσματα από την παρέμβασή της, μέσω εσωτερικής αξιολόγησης που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1999, η οποία επιβεβαιώθηκε από ανεξάρτητη εξωτερική αξιολόγηση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000. Οι συστάσεις της αξιολόγησης αυτής εντάχθηκαν στην τρέχουσα στρατηγική της ECHO για τα Βαλκάνια. Οι δύο βασικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε η ECHO ήταν να ικανοποιήσει τις ανάγκες σε ανθρωπιστική βοήθεια των ομάδων του πληθυσμού που επλήγησαν κατ` εξοχήν καθόλη τη διάρκεια του έτους, και ιδίως κατά τους δύσκολους μήνες του χειμώνα, και να στηρίξει τη διαδικασία ανασυγκρότησης κα μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.

Όσον αφορά τις επείγουσες ανάγκες του πληθυσμού, η ECHO χορήγησε επισιτιστική βοήθεια, εφάρμοσε προγράμματα στέγασης και αντιμετώπισης των αναγκών του χειμώνα και παρείχε βασική υγειονομική περίθαλψη και κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης. Με τον τρόπο αυτό, η διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια κατόρθωσε να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις στοιχειώδεις ανάγκες, εφόσον δεν αναφέρθηκαν θάνατοι λόγω έκθεσης σε κίνδυνο, επιδημιών ή πείνας.

Στη Σερβία, η ECHO και άλλοι ανθρωπιστικοί οργανισμοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με το μεγαλύτερο κύμα προσφύγων και εσωτερικά μετακινηθέντων πληθυσμών στην Ευρώπη (508.000 πρόσφυγες από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Κροατία και 180.000 εσωτερικά αναγκαστικά μετακινηθέντες που εγκατέλειψαν το Κοσσυφοπέδιο). Η κατάσταση στο Μαυροβούνιο είναι παρόμοια (28.000 πρόσφυγες και 32.000 ΕΑΜΑ), αν και σε μικρότερη κλίμακα. Στη Σερβία, η οικονομική ύφεση είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση της φτώχειας και του αριθμού των κοινωνικά αποκλεισμένων ατόμων, κυρίως μεταξύ των προσφύγων, που αποτελούν και τους βασικούς στόχους των παρεμβάσεων της ECHO.

Αν και οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες, οι οποίοι κατέφυγαν στην Αλβανία και την πΓΔΜ κατά την κρίση του 1999, επέστρεψαν στις εστίες τους, έπρεπε να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες όσων παρέμειναν. Επειδή οι περισσότεροι πρόσφυγες και ΕΜΑ προτιμούν να διαμένουν σε οικογένειες υποδοχής και όχι σε κέντρα υποδοχής, η ECHO μερίμνησε ώστε ένα μέρος της χρηματοδότησής της να διατεθεί για την ικανοποίηση βασικών αναγκών κοινοτήτων υποδοχής και να ελαφρυνθεί, με τον τρόπο αυτό, η «κόπωση των φιλοξενούντων».

Εξαιρουμένης της Σερβίας, η κατάσταση στα Δυτικά Βαλκάνια στο τέλος του 2000 δεν μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ως κατάσταση επείγουσας ανάγκης. Έτσι, η βασική προτεραιότητα της ECHO ήταν να διασφαλιστεί η μετάβαση στο στάδιο της ανοικοδόμησης και της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, κυρίως μέσω της εκχώρησης τομέων παρέμβασης στους κατάλληλους οργανισμούς, περιορίζοντας τον βαθμό εξάρτησης από την ανθρωπιστική βοήθεια, ενθαρρύνοντας τις δραστηριότητες που εξασφαλίζουν την αυτάρκεια και στοχεύοντας σε μια σταθερή επίλυση της κατάστασης των προσφύγων. Σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτέλεσε η επίσημη δημουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ανασυγκρότησης (ΕΟΑ) τον Φεβρουάριο του 2000, που θα εξασφαλίσει τη μετάβαση από την κατάσταση επείγουσας ανάγκης στο στάδιο της ανασυγκρότησης και της ανάπτυξης.

Οι καθοριστικής σημασίας πολιτικές αλλαγές που σημειώθηκαν στη Γιουγκοσλαβία εκτιμάται ότι θα επιφέρουν ακόμα σημαντικότερες βελτιώσεις, εφόσον θα συμβάλουν σημαντικά στη διαδικασία σταθεροποίησης και συμφιλίωσης σε ολόκληρη την περιοχή. Ενώ οι εξελίξεις στο Βελιγράδι μετέβαλαν ριζικά το πλαίσιο λειτουργίας των ανθρωπιστικών οργανισμών, αυτό δεν επηρέασε άμεσα τον χαρακτήρα και το πεδίο παρέμβασης της ECHO, αν και κατέστη αναγκαίος ο αυξημένος συντονισμός με άλλες υπηρεσίες της ΕΚ και με χρηματοδότες που παρεμβαίνουν με μέσα μακροχρόνιας συνδρομής. Η δεύτερη σημαντική απόφαση χρηματοδότησης που έλαβε η ECHO το 2000 (για ποσό 31,6 εκατ. ευρώ) αντιμετωπίζει σαφώς προσδιορισμένες και επείγουσες ανάγκες των προσφύγων, των ΕΜΑ και άλλων ατόμων που βρίσκονται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση κατά τη διάρκεια του χειμώνα στη Σερβία, το Κοσσυφοπέδιο, το Μαυροβούνιο, την Αλβανία και την πΓΔΜ. Για να αποτραπεί το ενδεχόμενο διακοπής της ανθρωπιστικής βοήθειας κατά τη διάρκεια του χειμώνα, έχει προβλεφθεί συμπληρωματική απόφαση χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό του 2001.

Εκτός από τα ανωτέρω ποσά, διατέθηκε στην πΓΔΜ ποσό 2 εκατ. ευρώ, τον Αύγουστο του 2000, και το Νοέμβριο ελήφθη απόφαση για τη χορήγηση ποσού 3,7 εκατ. ευρώ ως βοήθεια για τους πληγέντες από τις πλημμύρες στη Βοϊβοδίνα. Τα γραφεία της ECHO στην Κροατία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη έκλεισαν τον Μάιο και Δεκέμβριο του 2000 αντίστοιχα. Τα έργα υποστήριξης της επανόδου των προσφύγων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τα οποία άρχισαν το 1999, ολοκληρώθηκαν και αντικαταστάθηκαν από άλλα προγράμματα μακροχρόνιας βοήθειας της Επιτροπής, τα οποία στηρίζουν αυτή τη διαδικασία.

ΝΑΚ

Το 2000, δεν βελτιώθηκε η συνολική κατάσταση στον ανθρωπιστικό τομέα στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ). Αν και καταβλήθηκαν προσπάθειες σε πολλά ΝΑΚ να τεθούν σε εφαρμογή οικονομικές μεταρρυθμίσεις, δεν επιτεύχθηκαν συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του πληθυσμού. Αντίθετα, υπήρξε τάση μείωσης των δημόσιων δαπανών για την υγεία και τους κοινωνικούς τομείς, ενώ ο νοσοκομειακός εξοπλισμός καθίσταται απαρχαιωμένος και ο πληθυσμός αντιμετωπίζει όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες να αποκτήσει πρόσβαση στην κατάλληλη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Αυτοί που πλήττονται περισσότερο είναι οι πολυμελείς οικογένειες, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αναπηρίες και όσοι ζουν σε κοινωνικά ιδρύματα, εφόσον υποφέρουν ιδιαίτερα από τις συνέπειες της συνεχούς επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης και δεν διαθέτουν πλέον μηχανισμούς άμυνας ώστε να αντεπεξέλθουν στις δοκιμασίες.

Είναι προφανές ότι τα προβλήματα που οδήγησαν σε αυτή τη δυσχερή κατάσταση έχουν διαρθρωτικό χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι εύκολο να δικαιολογηθεί πλέον η παρέμβαση της ECHO, κυρίως λόγω της αναθεώρησης της βασικής της αποστολής. Εντούτοις, δεδομένων των συνθηκών που αναφέρθηκαν προηγουμένως και της έλλειψης άλλων καταλληλότερων κοινοτικών μέσων παρέμβασης υπό αυτές τις συνθήκες, η ECHO συνέχισε να χορηγεί το 2000 χρηματοδοτήσεις, έστω και με μικρά ποσά (ύψους 8,25 εκατ. ευρώ), σε σαφώς προσδιορισμένες ομάδες στόχου που αντιμετωπίζουν ειδικούς κινδύνους, όπως τα παιδιά σε ιδρύματα, οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι και οι πολυμελείς οικογένειες.

Σύμφωνα με τον επαναπροσδιορισμό της βασικής αποστολής της ECHO, συνεχίστηκε η σταδιακή περάτωση των παρεμβάσεών της στη Λευκορωσία, Μολδαβία και Ουκρανία καθώς και στην περιοχή του νότιου Καυκάσου (Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία) και της Κεντρικής Ασίας (Κιργιζία, Καζακστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν).

Εντούτοις, λόγω της ξηρασίας που έπληξε την περιοχή του νότιου Καυκάσου και ειδικότερα το Τατζικιστάν το 2000, διατέθηκε ειδική χρηματοδότηση (15,6 εκατ. ευρώ) για να αντιμετωπισθούν οι άμεσα αρνητικές επιπτώσεις της. Η ECHO θα χρειασθεί ενδεχομένως να συνεχίσει την παρέμβασή της στο Τατζικιστάν για περιορισμένο διάστημα, έως ότου η χώρα αποκτήσει τον έλεγχο της κατάστασης μετά τις συγκρούσεις που προηγήθηκαν και ολοκληρωθεί η πλήρης εφαρμογή των προγραμμάτων διμερούς βοήθειας ή των άλλων προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Η ECHO διέθεσε μικρό ποσό (1,8 εκατ. ευρώ) για την αντιμετώπιση καταστροφικών καιρικών φαινομένων (χιονοθύελλες, ξηρασία) στη Μογγολία, στην οποία χρηματοδότησε παρεμβάσεις επισιτιστικής ασφάλειας, προκειμένου να βοηθήσει τις οικογένειες και τους οργανισμούς που βρίσκονται στην πλέον δυσχερή θέση.

Στη Ρωσική Ομοσπονδία, η ένοπλη σύγκρουση στην Τσετσενία προκάλεσε την αναγκαστική μετακίνηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού στον βόρειο Καύκασο, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν σημαντικές ανάγκες ανθρωπιστικής βοήθειας. Έχοντας διαθέσει ποσό 23,2 εκατ. ευρώ, η ECHO είναι με μεγάλη διαφορά ο σημαντικότερος χρηματοδότης για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης, εφόσον συμβάλλει σημαντικά στις διεθνείς προσπάθειες αρωγής, χρηματοδοτώντας έργα, όπως π.χ. έργο της UNHCR, το οποίο δεν παρέχει μόνο επισιτιστική βοήθεια σε 70.000 ΕΑΜΑ, αλλά και σε περισσότερες από 8.000 οικογένειες υποδοχής στη Ινγκουσετία, οι οποίες δέχθηκαν με γενναιοδωρία να στεγάσουν άτομα που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Τσετσενία. Εντούτοις, οι προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτών των αναγκών δυσχεράνθηκαν συχνά από τις εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες εργασίας, κυρίως στο εσωτερικό της Τσετσενίας. Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που επιθυμούσαν να εργασθούν στην Τσετσενία ήταν αναγκασμένες να αντιμετωπίσουν χρονοβόρα «διαδικασία παροχής πρόσβασης και άδειας εργασίας» και ανεπαρκείς εγγυήσεις ασφάλειας. Η Επιτροπή και οι οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας έκαναν και συνεχίζουν να κάνουν έκκληση προς τις ρωσικές αρχές να επιδείξουν μεγαλύτερο πνεύμα συνεργασίας.

Λόγω της συνεχιζόμενης προσέγγισης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με την ΕΕ και της βελτίωσης των εθνικών οικονομιών τους, δεν χορηγήθηκε χρηματοδότηση της ECHO για παρεμβάσεις στις χώρες αυτές το 2000.

2.3 ασια, μεση ανατολη, βορεια αφρικη και λατινικη αμερικη

Ασία

Στην ασιατική ήπειρο εκδηλώθηκαν διάφορες κρίσεις οι οποίες κατέστησαν αναγκαία την παρέμβαση της ECHO για τη χρηματοδότηση διαφόρων ενεργειών, επειδή οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις για μεγάλο διάστημα έπληξαν εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι φυσικές καταστροφές, η ένταση των οποίων αυξάνεται συνεχώς, έπληξαν τεράστιες περιοχές σε όλη την Ασία, δυσχεραίνοντας τις δυνατότητες παρέμβασης των τοπικών και διεθνών οργανώσεων. Συχνά, όπως π.χ. στο Αφγανιστάν και την Ινδονησία, η ECHO είναι αναγκασμένη να εστιάζει τη δράση της ταυτόχρονα και στις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών και των καταστροφών που προκαλεί ο άνθρωπος, εφόσον ορισμένες περιοχές που πλήττονται ήδη από πόλεμο ή από εξάρσεις εθνικιστικής βίας αντιμετωπίζουν και τις επιπτώσεις φυσικών καταστροφών.

Η Ινδονησία είναι χώρα που δημιουργεί αυξανόμενη ανησυχία από ανθρωπιστική άποψη, επειδή οι θρησκευτικές ή εθνικές εντάσεις αυξάνονται και επηρεάζουν και άλλες περιοχές του αρχιπελάγους. Η παρέμβαση της ECHO είχε ως ομάδες στόχου τους ΕΑΜΑ και τα θύματα που επλήγησαν από τις συγκρούσεις σε διαφορετικά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νέα πεδία συγκρούσεων, όπως οι Moluccas, Aceh, Irian Jaya και Δυτικό Τιμόρ, και εστιάστηκε επίσης στην παροχή αρωγής στα θύματα των σεισμών στο Sulawesi και στη Σουμάτρα. Η χρηματοδότηση της ECHO, συνολικού ποσού 7,5 εκατ. ευρώ, διατέθηκε για την παροχή τροφίμων και ιατρικής βοήθειας, για τον τομέα της αποχέτευσης καθώς και για την κάλυψη των εξόδων λειτουργίας ενός πλοίου για τη μεταφορά πόσιμου νερού.

Επειδή το επίκεντρο της προσοχής της διεθνούς βοήθειας στο Ανατολικό Τιμόρ μετατοπίστηκε σταδιακά από τις παρεμβάσεις αρωγής σε ενέργειες ανασυγκρότησης και ανάπτυξης, η ECHO συνεισέφερε σημαντικά (με ποσό 10,5 εκατ. ευρώ) στο να καλυφθούν οι συνεχιζόμενες ανάγκες του πληθυσμού, κυρίως στους τομείς της παροχής πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, της ψυχολογικής υποστήριξης και της στέγασης. Με χρηματοδότηση της ECHO, επαρχιακά νοσοκομεία μπόρεσαν να εξασφαλίσουν την απόλυτα αναγκαία πρόσβαση του πληθυσμού αγροτικών περιοχών σε υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας. Σε συνεργασία με την UNHCR και την IOM, η ECHO χρηματοδότησε την αποκατάσταση αγροτικών κατοικιών και την επάνοδο προσφύγων στις εστίες τους.

Η επισφαλής κατάσταση στη Βόρεια Κορέα επιδεινώθηκε λόγω των καταστροφικών τυφώνων και των ξηρασιών. Η ECHO συνέχισε να χορηγεί ανθρωπιστική βοήθεια (αξίας 8 εκατ. ευρώ), μέσω των τεσσάρων ευρωπαϊκών ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στη χώρα και των οργανώσεων του Ερυθρού Σταυρού. Τα χρηματοδοτούμενα έργα εστιάστηκαν στους τομείς της υγείας, της ύδρευσης και της αποχέτευσης. Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στο να τηρηθούν οι ανθρωπιστικές αρχές στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Κορέας (άμεση πρόσβαση για τους δικαιούχους, ελεύθερη παρακολούθηση, έμφαση στις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού). Οι αρχές της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κορέας συμφώνησαν να υπογράψουν Επιστολή Συμφωνίας η οποία επιβεβαιώνει τον σεβασμό αυτών των αρχών για κάθε έργο που χρηματοδοτείται από την ECHO.

Το Ιράν, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν επλήγησαν από τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 30 ετών. Η ECHO κατάρτισε πρόγραμμα παροχής βοήθειας αξίας 9,5 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση της καταστροφής, την οποία διέθεσε στις τρεις χώρες, σε συνάρτηση με την ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της χρηματοδότησης διατέθηκε στο Αφγανιστάν, που πλήττεται από τον πόλεμο, για τη στήριξη των θυμάτων της ξηρασίας, μέσω της συμμετοχής σε προγράμματα «Αμοιβής της Εργασίας με Τρόφιμα», τα οποία συνδυάζουν την επείγουσα παρέμβαση με βραχυπρόθεσμες δραστηριότητες αποκατάστασης (π.χ. αποκατάσταση αρδευτικών διωρύγων). Η ξηρασία προκάλεσε επίσης μαζική εσωτερική μετακίνηση πληθυσμών προς τις αστικές περιοχές, σε αναζήτηση τροφής. Τα έργα που υλοποιούνται από συνεργαζόμενους φορείς της ECHO κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν αυτή τη μαζική φυγή σε ορισμένες περιοχές (Ghor). Η ECHO ενέτεινε τον αγώνα της για να βελτιώσει την κατάσταση του αστικού πληθυσμού, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή γυναικών των τοπικών κοινοτήτων στην υλοποίηση των έργων. Διατήρησε επίσης τη χρηματοδότηση της επείγουσας παροχής ιατρικής βοήθειας στα μέτωπα των συγκρούσεων και συστήματος «άμεσης ετοιμότητας» σε περίπτωση έξαρσης επιδημίας ή απρόβλεπτης συρροής αναγκαστικά μετακινούμενων ατόμων. Λόγω της μεγάλης κλίμακας της κρίσης, η ECHO αύξησε τη χρηματοδότησή της για το Αφγανιστάν, η οποία ανήλθε συνολικά σε 19 εκατ. ευρώ το 2000.

Παρά τις διεθνείς προσπάθειες αρωγής, η γενική κατάσταση όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού στο Ιράκ εξακολούθησε να είναι τραγική, εφόσον τα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας είναι ανησυχητικά και ο υποσιτισμός έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις. Δεδομένου ότι οι ανάγκες ανθρωπιστικής παρέμβασης στο βόρειο τμήμα της χώρας αντιμετωπίστηκαν με τα έσοδα του προγράμματος «Πώληση πετρελαίου για την αγορά τροφίμων», το συνολικό ποσό της βοήθειας της ECHO το 2000 (8,6 εκατ. ευρώ) διατέθηκε στο κεντρικό και νότιο Ιράκ, όπου καταβλήθηκε προσπάθεια να εφαρμοστεί πρόγραμμα για την αποκατάσταση κέντρων πρωτοβάθμιας υγείας, νοσοκομείων και μονάδων καθαρισμού ύδατος.

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική

Η κατάρρευση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή και οι εκδηλώσεις βίας και το κλείσιμο των περιοχών της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας επιδείνωσαν την προϋπάρχουσα κρίση με τον παλαιστινιακό πληθυσμό και επέβαλαν την ουσιαστική παρέμβαση της ECHO. Στα τέλη του 2000, η συνολική χρηματοδότηση της ECHO για τη Μέση Ανατολή ανήλθε σε 23,9 εκατ. ευρώ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται η συνδρομή στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (για τους τομείς της υγείας και της στέγασης) και η βοήθεια σε παραμελημένες ευπαθείς ομάδες, όπως οι κοινότητες των Βεδουίνων. Μετά την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το νότιο Λίβανο, η ECHO χορήγησε βοήθεια στον πληθυσμό που ήταν θύμα του πολυετούς πολέμου. Η χρηματοδότηση κάλυπτε και δραστηριότητες εκκαθάρισης ναρκών, με στόχο την προστασία των κατοίκων και την ενθάρρυνση της επανόδου όσων είχαν εγκαταλείψει την περιοχή. Όσο αυξάνονταν τα δραματικά γεγονότα στην περιοχή και επιδεινώνονταν σταδιακά οι βιαιοπραγίες, η ECHO ανταποκρίθηκε στην κατάσταση επείγουσας ανάγκης αναπροσαρμόζοντας το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων της και παρέχοντας επείγουσα βοήθεια στα κατ` εξοχήν θύματα, όπως π.χ. τα παιδιά στους προσφυγικούς καταυλισμούς της Λωρίδας της Γάζας.

Μια άλλη χρονίζουσα κρίση είναι η ξεχασμένη δοκιμασία των προσφύγων της Δυτικής Σαχάρας. Όσο αναβάλλεται συνεχώς η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος στη Δυτική Σαχάρα, οι συνθήκες διαβίωσης στους καταυλισμούς παραμένουν αμετάβλητες. Βασικός στόχος της συνδρομής της ECHO ήταν να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο επισιτιστικής ασφάλειας για τους 155.000 πρόσφυγες. Με συνολική χρηματοδότηση ύψους 13,9 εκατ. ευρώ, η ECHO έδωσε έμφαση στη συμπληρωματική διατροφή, με την παράλληλη παροχή ειδών βασικής ανάγκης. Ο συντονισμός με τους ελάχιστους χρηματοδότες θεωρήθηκε θέμα καθοριστικής σημασίας για την αρωγή του λαού της Δυτικής Σαχάρας και οι προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση αρχίζουν να καρποφορούν, επιτρέποντας την παροχή μιας περισσότερο ισορροπημένης διατροφής.

Λατινική Αμερική

Κατά τη διάρκεια του 2000, η ECHO ολοκλήρωσε τη σταδιακή αποκλιμάκωση της βοήθειάς της στα θύματα του τυφώνα Mitch, σύμφωνα με τη σταδιακή εισαγωγή των μέσων αποκατάστασης. Η ECHO ολοκλήρωσε τη βοήθειά της στα θύματα των πλημμυρών και των ιλυοστιβάδων στη Βενεζουέλα. Η κατάσταση δεν βελτιώθηκε όσον αφορά τις βασικές κρίσεις που προκαλούνται από τον άνθρωπο σε αυτή την ήπειρο: η εσωτερική σύγκρουση στην Κολομβία εξακολούθησε να αποτελεί το επίκεντρο των δραστηριοτήτων αρωγής της ECHO σε αυτή την περιοχή.

Οι πλημμύρες στη Βενεζουέλα προκάλεσαν από 10.000 έως 20.000 θανάτους. Περίπου 200.000 άτομα έμειναν άστεγοι, ενώ επλήγησαν άμεσα περισσότερα από 400.000 άτομα. Η επείγουσα βοήθεια της ECHO (ύψους 6,7 εκατ. ευρώ) κάλυψε τις βασικές ανάγκες άνω των 60.000 ατόμων που ζουν σε προσωρινά καταλύματα, με την παροχή βασικών ειδών ανάγκης, όπως τρόφιμα και κουβέρτες.

Η εσωτερική σύγκρουση στην Κολομβία επιδεινώθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια του έτους, εξαναγκάζοντας επιπλέον 300.000 άτομα να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Η ECHO διατήρησε το επίπεδο της ανθρωπιστικής της βοήθειας (6,5 εκατ. ευρώ) και επέκτεινε τη γεωγραφική κάλυψη σε όλη τη χώρα, μέσω των οργανώσεων του Ερυθρού Σταυρού, ΜΚΟ και της UNICEF. Για να αυξηθεί η συνολική αποτελεσματικότητα της βοήθειας, καταβλήθηκαν ιδιαίτερες προσπάθειες, ώστε να εξασφαλιστεί ο καλύτερος συντονισμός με τους οργανισμούς της Κολομβίας οι οποίοι έχουν αναλάβει τη φροντίδα των ΕΜΑ.

Η ECHO συνέχισε την προοδευτική αποχώρησή της από την Κούβα.

2.4 ετοιμοτητα αντιμετωπισης καταστροφων - DIPECHO

Μετά την αξιολόγηση των σχεδίων δράσης της DIPECHO για τη Νοτιανατολική Ασία, την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική το 1999, η ECHO κατάρτισε δεύτερο σχέδιο δράσης γι αυτές τις περιοχές. Το σχέδιο αποτελείται από τρεις βασικές συνιστώσες:

Αναβάθμιση των ικανοτήτων των τοπικών κοινοτήτων: βελτίωση της ικανότητας αντιμετώπισης καταστροφών και σύσφιξη των σχέσεων ανάμεσα στις τοπικές κοινότητες, τους τοπικούς οργανισμούς και τους φορείς προστασίας των πολιτών.

Ανάπτυξη δικτύων συστήματος επείγουσας ειδοποίησης για τον εντοπισμό καταστροφών, τη διαβίβαση επειγουσών αναγγελιών και τη διευκόλυνση της οργάνωσης του έργου διάσωσης.

Πρότυπα έργα με χαρακτήρα επίδειξης: χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών πρόληψης καταστροφών, προσαρμοσμένων στο πολιτισμικό και κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον των ευπαθών τμημάτων του πληθυσμού.

Το Δεύτερο Σχέδιο Δράσης για τη Νοτιοανατολική Ασία (4 εκατ. ευρώ) εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2000. Τα 13 από τα 14 έργα που περιλαμβάνει το σχέδιο πρόκειται να εφαρμοστούν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο και ένα σε περιφερειακό επίπεδο. Το περιφερειακό έργο θα ενθαρρύνει τη συνεργασία και τον συντονισμό δραστηριοτήτων ετοιμότητας αντιμετώπισης καταστροφών σε όλη την ευρύτερη περιοχή, κυρίως μέσω των ανταλλαγών και της διάδοσης γνώσεων και πραγματογνωμοσύνης.

Το Δεύτερο Σχέδιο Δράσης για την Κεντρική Αμερική (3,5 εκατ. ευρώ) εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2000. Τα κεφάλαια θα επιτρέψουν σε ΜΚΟ να υλοποιήσουν δέκα έργα σε περίοδο 12 μηνών. Στόχος του σχεδίου δράσης είναι να περιορισθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς της Κεντρικής Αμερικής. Οι παρεμβάσεις θα εστιάζονται σε δύο βασικά ζητήματα: στην ενίσχυση της ικανότητας των περιφερειακών και εθνικών οργανισμών να αντιμετωπίζουν φυσικές καταστροφές και στην προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού μεταξύ των τοπικών κοινοτήτων, των οργανισμών προστασίας των πολιτών και των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης.

3. θεματα οριζοντιου χαρακτηρα

3.1 Σχέσεις με τους εταίρους - ΣΠΕΣ

Το 2000, εξετάσθηκαν 121 αιτήσεις για συμμετοχή στη Συμφωνία Πλαίσιο Εταιρικής Σχέσης (ΣΠΕΣ). Έχουν ήδη υπογραφεί 24 συμφωνίες. Συνολικά, μέχρι το τέλος του 2000, κατεγράφησαν 169 συνεργαζόμενοι οργανισμοί. Η εφαρμογή της ΣΠΕΣ παρατάθηκε για ένα έτος, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001.

3.2 διευκολυνση μη επιστρεπτεας ενισχυσης / NOHA

Σε τακτά διαστήματα, η ECHO θέτει σε εφαρμογή διευκόλυνση μη επιστρεπτέας ενίσχυσης για την παροχή κατάρτισης, τη διενέργεια μελετών και την οργάνωση δικτύων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Το 2000 ελήφθησαν 51 αιτήσεις. Η ECHO διέθεσε συνολικό ποσό 1,8 εκατ. ευρώ. Στα επιλεγέντα έργα περιλαμβάνονται η παροχή μαθημάτων κατάρτισης σε θέματα δημοσιονομικής διαχείρισης και η επισιτιστική ασφάλεια σε καταστάσεις επείγουσας ανάγκης, η διενέργεια μελετών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για τα παιδιά-στρατιώτες.

Το δίκτυο ανθρωπιστικής βοήθειας (NOHA), που άρχισε να λειτουργεί το 1994, είναι μεταπτυχιακό δίπλωμα μονοετών διεπιστημονικών σπουδών στον ανθρωπιστικό τομέα. Το πρόγραμμα σπουδών παρέχει συνολική επισκόπηση του πεδίου ανθρωπιστικής βοήθειας και συμπληρώνεται με τη συμμετοχή είτε σε μια ανθρωπιστική οργάνωση είτε στην ECHO. Περίπου 20 σπουδαστές φοιτούν σε κάθε ένα από τα οκτώ ευρωπαϊκά πανεπιστήμια που συμμετέχουν στο δίκτυο. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της ECHO στα έξοδα συντονισμού του δικτύου ανήλθε σε 231.300 ευρώ το 2000.

3.3 επικοινωνια και πληροφορηση

Η ECHO επεξεργάστηκε νέα στρατηγική πληροφόρησης και επικοινωνίας το 2000, βάσει των πορισμάτων της αξιολόγησης που ορίζεται στο «άρθρο 20». Σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, υπήρξε σημαντική μετατόπιση της έμφασης από την περιορισμένη οπτική γωνία της «προβολής» προς τις ευρύτερες έννοιες της «πληροφόρησης» και «επικοινωνίας». Έχει γίνει σαφής προσδιορισμός των ομάδων στόχου και έχουν καθορισθεί καλύτερα διαρθρωμένοι στόχοι που βασίζονται στη χρησιμοποίηση τόσο συμβατικών όσο και καινοτόμων εργαλείων επικοινωνίας. Βασικό στοιχείο της νέας προσέγγισης ήταν η επιδίωξη καλύτερων σχέσεων συνεργασίας στον τομέα της πληροφόρησης μεταξύ της κεντρικής υπηρεσίας της ECHO και όσων εργάζονται σε τοπικό επίπεδο (εμπειρογνώμονες ECHO, γραφεία ECHO, Αντιπροσωπείες της Επιτροπής). Σε αυτό το πλαίσιο, καταρτίστηκαν κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο διαλόγου με τους επιτόπου εμπειρογνώμονες της ECHO και τους βοηθούς σε θέματα πληροφόρησης, σε ειδικά σεμινάρια. Οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν τις ευθύνες των διαφόρων φορέων, διευκολύνουν την αποτελεσματική και άμεση επικοινωνία σε περίπτωση σοβαρών καταστροφών.

Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη σημασία του Διαδικτύου ως εργαλείου πληροφόρησης, η ECHO βελτίωσε τον σχεδιασμό και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του κόμβου της. Στα τέλη του 2000, η Επιτροπή έπαψε να χρησιμοποιεί το ειδικό λογότυπο της ECHO. Το μελλοντικό επικοινωνιακό προϊόν της ECHO θα είναι η χρησιμοποίηση του λογότυπου ΕΕ με τα δώδεκα αστέρια σε συνδυασμό με το κείμενο «ECHO - Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας» στη σχετική γλώσσα.

Η ECHO έχει χρηματοδοτήσει εκδόσεις, σεμινάρια και διασκέψεις με ποσό 411.988 ευρώ. Στις εκδόσεις περιλαμβάνονται η Ετήσια Έκθεση, το τριμηνιαίο «ECHO News», ενημερωτικό φυλλάδιο για τις δραστηριότητες της ECHO στο Ανατολικό Τιμόρ και δελτία τύπου

3.4 προϋπολογισμος, δημοσιονομικοσ ελεγχος και αξιολογηση

Η ανταπόκριση της ECHO για την αντιμετώπιση σοβαρών κρίσεων το 2000 πραγματοποιήθηκε μέσω 121 αποφάσεων χρηματοδότησης, για συνολικό ποσό 491,71 εκατ. ευρώ. Εάν συγκρίνουμε το ποσό αυτό με το ποσό του 1999, θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι ο προϋπολογισμός του 1999 ενισχύθηκε με το αποθεματικό επείγουσας παρέμβασης (346 εκατ. ευρώ) για να αντιμετωπισθεί η καταστροφή στο Κοσσυφοπέδιο. Το 2000, υπεγράφησαν 993 συμβάσεις για συνολικό ποσό 545 εκατ. ευρώ (στις οποίες περιλαμβάνονται 242 συμβάσεις για την εφαρμογή αποφάσεων του 1999). Το ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τόσο σε όρους πιστώσεων υποχρεώσεων και πιστώσεων πληρωμών, υπερέβη το 99% το 2000.

Η λειτουργία εξωτερικού δημοσιονομικού ελέγχου της ECHO υλοποιήθηκε με διενέργεια λογιστικών ελέγχων και επιτόπιων ελέγχων στις κεντρικές εγκαταστάσεις των συνεργαζόμενων οργανισμών που έλαβαν τα περισσότερα κεφάλαια της ECHO. Οι δημοσιονομικοί έλεγχοι διενεργήθηκαν με τρόπο ανοικτό και διαφανή, με τη συμμετοχή των ελεγχθέντων φορέων σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Οι δημοσιονομικοί έλεγχοι διευκόλυναν τις αμφίδρομες ανταλλαγές πληροφοριών, όχι μόνον από πλευράς των εταίρων προς την ECHO, αλλά και αντιστρόφως. Οι περισσότερες εκθέσεις δημοσιονομικού ελέγχου ECHO ολοκληρώθηκαν με αμοιβαία συμφωνία μεταξύ της ECHO και του συνεργαζόμενου φορέα. Αν και η τεράστια πλειοψηφία των εταίρων της ECHO διαπιστώθηκε ότι είχε τηρήσει τουλάχιστον τα ελάχιστα πρότυπα δημοσιονομικού ελέγχου και λογιστικής, επισημάνθηκε η ανάγκη να υπάρξουν ορισμένες βελτιώσεις. Ειδικότερα, πολλοί εταίροι της ECHO θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ποιότητα της δημοσιονομικής πληροφόρησης για την ακολουθούμενη εσωτερική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί το επίπεδο δημοσιονομικού ελέγχου και της λογιστικής ανάμεσα στις κεντρικές υπηρεσίες και στα επιτόπου γραφεία.

Τον Σεπτέμβριο του 2000, η λειτουργία εξωτερικού δημοσιονομικού ελέγχου διαχωρίστηκε από τα άλλα καθήκοντα τα οποία ασκεί η Μονάδα οικονομικών και δημοσιονομικού ελέγχου της ECHO και ενισχύθηκε με επιπλέον προσωπικό. Η Μονάδα θα χρησιμοποιεί επίσης τακτικά ελεγκτές του ιδιωτικού τομέα, έτσι ώστε να βελτιωθούν περαιτέρω οι ικανότητες λογιστικού ελέγχου της ECHO.

Η ECHO συνέχισε και ανέπτυξε το πρόγραμμα αξιολόγησής της το 2000, υλοποιώντας ανεξάρτητες μελέτες αξιολόγησης των παρεμβάσεών της στο Τατζικιστάν, το Μαλί και το Νίγηρα, την Κούβα, την Αγκόλα, το Κοσσυφοπέδιο και της ανταπόκρισής της μετά τον τυφώνα Mitch. Η σημαντικότερη από τις αξιολογήσεις αυτές ήταν η αξιολόγηση για το Κοσσυφοπέδιο. Επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα της ECHO να ανταποκρίνεται με τον κατάλληλο τρόπο σε έκτακτες συνθήκες. Χρηματοδοτήθηκε επίσης μελέτη για την κατάρτιση τυποποιημένων όρων αναφοράς για τις εκ των προτέρων αξιολογήσεις.

Το 2000, δύο στοιχεία κατέδειξαν την ανάγκη να διενεργεί η ECHO αξιολογήσεις της δράσης της. Το ένα ήταν η καλύτερη χρησιμοποίηση των αξιολογήσεων ως μέσο για τη λήψη αποφάσεων, π.χ. παρέχοντας τα αναγκαία στοιχεία για τον σχεδιασμό των μελλοντικών δραστηριοτήτων της ECHO. Ως εκ τούτου, οι «εκ των υστέρων» ή οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις συμπληρώθηκαν με ένα σκέλος εκτίμησης των αναγκών το 2000. Το άλλο θέμα ήταν η πρόθεση της ECHO να επανεξετάσει τη βασική της αποστολή. Εξαιτίας αυτού, οι όροι αναφοράς των αξιολογήσεων περιελάμβαναν ολοένα και περισσότερο την υποχρέωση να καθορισθούν οι πιθανές στρατηγικές τερματισμού ορισμένων δραστηριοτήτων της ECHO ή των μακροχρόνιων στοιχείων τους.

4. προβλεψεις και προοπτικες

Οι τρέχουσες μεσοπρόθεσμες τάσεις δείχνουν ότι μάλλον θα πολλαπλασιασθούν παρά θα περιορισθούν οι σοβαρές φυσικές καταστροφές και οι κρίσεις που προκαλεί ο άνθρωπος σε πολλές περιοχές της γης. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η δημογραφική αλλαγή υπάρχει κίνδυνος να εξουδετερώσουν τα μέχρι τώρα επιτεύγματα στον τομέα της ετοιμότητας αντιμετώπισης καταστροφών. Η ικανότητα της ΕΚ να ανταποκρίνεται στις ανθρωπιστικές καταστροφές με χρήσιμο τρόπο θα εξαρτάται πλέον όχι μόνον από την αποτελεσματική παράδοση της ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά ακόμη περισσότερο από τη δημιουργία και ενίσχυση μηχανισμών για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών που προκαλούν αυτές τις καταστροφές. Οι προσπάθειες για να μειωθεί ο βαθμός έκθεσης σε φυσικές καταστροφές πρέπει να εντατικοποιηθούν πολύ περισσότερο σε σχέση με τη βοήθεια που μπορεί να χορηγήσει η ECHO. Ως εκ τούτου, η ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστροφών πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η ΕΚ έχει καθορίσει φιλόδοξους στόχους για την πρόληψη συγκρούσεων και για τα μέτρα διαχείρισης κρίσεων και έχει δημιουργήσει νέες δυνατότητες αντιμετώπισης αυτών των θεμάτων βάσει της Συμφωνίας της Κοτονού. Όλες αυτές οι νέες πολιτικές και διαδικασίες θα συμβάλουν αναμφίβολα καθοριστικά στην επίτευξη μεγαλύτερης σταθερότητας και στην επιβράδυνση, ενδεχομένως, της εκδήλωσης των ανωτέρω τάσεων.

Εντούτοις, είναι τελείως απίθανο να αχρηστευθεί η ανθρωπιστική βοήθεια, εφόσον θα υπάρχουν πάντοτε απρόβλεπτες ή δύσκολα ελεγχόμενες καταστάσεις, όπως οι σεισμοί του Ιανουαρίου του 2001 στο Ελ Σαλβαδόρ και στην Ινδία, ή οι ξαφνικές εκρήξεις βιαιοπραγιών. Η δυνατότητα περιορισμού των επιπτώσεων αυτών των κρίσεων με άλλους τρόπους εκτός από την άμεση ανθρωπιστική βοήθεια θα εξακολουθήσουν να εινα περιορισμένες. Κατά συνέπεια, υπάρχει προφανής ανάγκη να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η ECHO. Κατά συνέπεια, η ECHO θα συνεχίσει την προσπάθειά της να αυξήσει την ικανότητά της να ανταποκρίνεται με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα για την αντιμετώπιση κρίσεων με σοβαρές επιπτώσεις στον άνθρωπο.

5. στατιστικα παραρτηματα

Παράρτημα 1: Ο προϋπολογισμός της ECHO το 2000 ήταν 491.715.000 ευρώ (παράρτημα 1A). Το 2000, υπεγράφησαν συνολικά 993 συμβάσεις (μέχρι τις 24 Ιανουαρίου 2001), οι 751 από τις οποίες καταλογίσθηκαν στον προϋπολογισμό του 2000. Η διαφορά εξηγείται από το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός συμβάσεων που υπεγράφησαν το 2000 συνιστούσαν εφαρμογή αποφάσεων οι οποίες ελήφθησαν το 1999 και αφορούσαν κυρίως την περιοχή των Βαλκανίων. Όπως δείχνει το παράρτημα 1B, η βασική πηγή χρηματοδότησης είναι το κονδύλιο B7-210 του προϋπολογισμού. Ελάχιστα χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός της Σύμβασης Λομέ. Το ποσό των 3,36 εκατ. ευρώ του κονδυλίου B7-210A του προϋπολογισμού αφορά κυρίως μελέτες, ενέργειες κατάρτισης και πληροφόρησης.

Παράρτημα 2: Η παρουσίαση του πίνακα στο παράρτημα 2A απλουστεύθηκε κατά κάποιο τρόπο σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Επειδή δεν υπάρχει λόγος χωριστής παρουσίασης του Ιράκ, η χώρα αυτή έχει περιληφθεί στο τμήμα που αφορά τη Μέση Ανατολή / Βόρεια Αφρική. Η DIPECHO και οι αποφάσεις που αφορούν πολλές χώρες περιελήφθησαν, όπου ήταν δυνατό, στην αντίστοιχη ευρύτερη γεωγραφική περιοχή. Οι συνολικοί προϋπολογισμοί που παρουσιάζουν μεγαλύτερες αποκλίσεις και το αυξανόμενο ποσοστό των αποφάσεων οι οποίες αφορούν περισσότερες από μία χώρες καθιστούν ολοένα και δυσκολότερες τις συγκρίσεις για κάθε χώρα χωριστά σε περίοδο αρκετών ετών. Έτσι, το παράρτημα 2B εστιάζεται στις αντίστοιχες γεωγραφικές υποπεριοχές και όχι σε μεμονωμένες χώρες, και αποκλειστικά για το έτος 2000. Το βασικό στοιχείο του τμήματος «Παγκόσμιο» περιλαμβάνει τις δαπάνες για το δίκτυο των τοπικών εμπειρογνωμόνων.

Παράρτημα 3: Το 2000, υπήρξε σημαντική ανακατανομή των κεφαλαίων μεταξύ των οργανισμών του ΟΗΕ, δηλαδή, από την UNHCR στο ΠΕΠ. Αυτό αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη σημασία των ενεργειών επισιτιστικής βοήθειας, λόγω της κατάστασης που δημιουργήθηκε από την ξηρασία το 2000. Τα ποσοστά και τα ποσά στο παράρτημα 3A και 3B αναφέρονται σε συμβάσεις που υπεγράφησαν αυτό το έτος και όχι σε αποφάσεις. Ορισμένες από τις συμβάσεις αυτές εφαρμόζουν αποφάσεις προηγούμενων ετών. Κατά συνέπεια, ο αριθμός για το 2000 είναι μεγαλύτερος από το πραγματικό ποσό των 491 εκατ. ευρώ του προϋπολογισμού του 2000.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Παράρτημα 1B: Αποφάσεις χρηματοδότησης για την ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΚ, α

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

νά πηγή χρηματοδότησης

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Παράρτημα 2B: Κατανομή των αποφάσεων χρηματοδότησης ανά χώρα / (υπο-)περιοχή

Κατανομή των αποφάσεων χρηματοδότησης ανά χώρα /(υπο-) περιοχή //

// Σε χιλιάδες ευρώ

ΑΦΡΙΚΗ, ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ, ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ //

ΧΩΡΑ / ΥΠΟ-ΠΕΡΙΟΧΗ // Προϋπολογισμός 2000

Κέρας της Αφρικής // 45.263

Αιθιοπία / Ερυθραία // 22.495

Ουγκάντα // 810

Σομαλία // 6.518

Σουδάν // 11.000

Κένυα // 4.440

Περιοχή Μεγάλων Λιμνών // 63.630

Μπουρούντι // 13.780

Λ. Δ. Κογκό // 20.000

Κογκό Μπραζαβίλ // 3.000

Τανζανία // 26.850

Δυτική Αφρική // 17.702

Μαυριτανία // 365

Σιέρρα Λεόνε / Γουινέα / Λιβερία - κρίση // 16.137

Τσαντ / Νίγηρας // 1.200

Καραϊβική / Ειρηνικός / Ινδικός Ωκεανός // 4.835

Μπελίζε // 850

Κομόρες Νήσοι // 2.175

Μαδαγασκάρη // 1.610

Άλλα νησιά // 200

Μεσημβρινή Αφρική // 29.948

Αγκόλα // 15.768

Μοζαμβίκη ( + Μποτσουάνα) // 9.680

Ζάμπια // 4.500

Πτήση ECHO // 8.800

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ ΑΚΕ // 170.178

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ / ΝΑΚ //

ΧΩΡΑ / ΥΠΟ-ΠΕΡΙΟΧΗ // Προϋπολογισμός 2000

Περιοχή ΝΑΚ // 48.930

Βόρειος Καύκασος // 23.200

Λευκορωσία, Μολδαβία, Ουκρανία // 2.800

Νότιος Καύκασος // 3.855

Ρωσική Ομοσπονδία (πλην του Καυκάσου) // 1.200

Τατζικιστάν / Αρμενία // 15.600

Γεωργία // 400

Μογγολία // 1.875

Δυτικά Βαλκάνια // 98.700

ΟΔΓ - Σερβία // 50.450

ΟΔΓ - Μαυροβούνιο / Κοσσυφοπέδιο // 38.400

Αλβανία // 3.400

Περιφερειακό, πΓΔΜ, Β-Ε // 6.450

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ // 147.630

ΑΣΙΑ / ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ / ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ / ΒΟΡΕΙΟΣ ΑΦΡΙΚΗ //

// Προϋπολογισμός 2000

Ασία //

Αφγανιστάν / Πακιστάν / Ιράν - ξηρασία // 9.500

Αφγανιστάν - γενικό // 12.017

Μπαγκλαντές // 1.500

Βιρμανία // 1.000

Καμπότζη / Βιετνάμ // 10.400

Βόρεια Κορέα // 8.050

Ινδία // 5.830

Ινδονησία // 7.500

Λάος // 1.140

Κίνα (Θιβέτ) // 1.300

Φιλιππίνες // 2.635

Σρι Λάνκα // 1.200

Ταϋλάνδη // 4.500

Τιμόρ // 10.500

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ ΑΣΙΑ // 77.072

Μέση Ανατολή / Βόρεια Αφρική //

Αλγερία // 300

Ιράκ // 8.600

Μέση Ανατολή // 23.920

Δυτική Σαχάρα // 13.935

Υεμένη // 1.740

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ/ΒΟΡΕΙΑ ΑΦΡΙΚΗ // 48.495

Λατινική Αμερική //

Κεντρική Αμερική // 4.425

Κολομβία // 6.500

Κούβα // 2.000

Μεξικό // 850

Νότια Αμερική // 4.035

Βενεζουέλα // 6.750

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ // 24.560

DIPECHO //

ΧΩΡΑ / ΥΠΟ-ΠΕΡΙΟΧΗ // Προϋπολογισμός 2000

Κεντρική Αμερική // 3.500

Νοτιοανατολική Ασία // 4.000

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ DIPECHO // 7.500

ΛΟΙΠΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ //

Δράση // Προϋπολογισμός 2000

ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ / ΜΕΛΕΤΕΣ // 1.800

ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟΠΙΚΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ (B7-210 A) // 1.100

ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟΠΙΚΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ (B7-210) // 10.900

ΜΚΟ //

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ // 200

ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ // 1.680

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ // 600

ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ // 16.280

ΣΥΝΟΛΟ ECHO // 491.715

Παράρτημα 3: Κατανομή των συμβάσεων ανά συνεργαζόμενους φορείς εκτέλεσης

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Παράρτημα 3A: Κατανομή των χρηματοδοτήσεων ανά ομάδες εταίρων 1998 - 2000

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Παράρτημα 3B: Συμβάσεις ECHO ανά ομάδα και εθνικότητα των εταίρων 1998 -

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2000

Παράρτημα 4: Έργα που χρηματοδοτήθηκαν βάσει της διευκόλυνσης μη επιστρεπτέας ενίσχυσης 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Δεν έχουν ακόμη συναφθεί συμβάσεις για τις δύο προτάσεις της Voice και τις δύο προτάσεις από την ODI