ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Πρόταση βασικών πράξεων για τις επιδοτήσεις που καλύπτονται σήμερα από τη διοικητική αυτονομία της Επιτροπής (μέρος A του προϋπολογισμού) ή από την εφαρμογή των θεσμικών προνομίων της: έγγραφο γενικής εισαγωγής

1. Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Εδώ και πολλά έτη, ένα σύνολο επιδοτήσεων χρηματοδοτείται βάσει πιστώσεων που είναι εγγεγραμμένες στο μέρος A (διοικητικές πιστώσεις) του τμήματος του προϋπολογισμού της Επιτροπής (τμήμα III). Ο κύριος λόγος της παρουσίας τους σε αυτή τη θέση ήταν η απουσία βασικών πράξεων που θα επέτρεπαν να ληφθούν υπόψη ως επιχειρησιακές πιστώσεις. Η παρουσία τους στο πλαίσιο του μέρους A επέτρεψε να θεωρούνται ως διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής, οι οποίες δεν απαιτούν βασικές πράξεις για την εκτέλεσή τους.

Ομοίως, ορισμένες επιδοτήσεις χρηματοδοτούνται από το μέρος "B" του προϋπολογισμού (επιχειρησιακές πιστώσεις) χωρίς να πλαισιώνεται η χορήγησή τους από ειδική βασική πράξη. Αυτές οι επιδοτήσεις αποτελούν εν γένει μέρος του κεφαλαίου B3-30 και επομένως απαλλάχθηκαν από την ανάγκη νομικής βάσης δυνάμει των θεσμικών προνομίων στον τομέα της πληροφόρησης.

Τέλος, υπάρχουν ορισμένες επιδοτήσεις που συνδέθηκαν προσωρινά με υφιστάμενες βασικές πράξεις. Πρόκειται ιδίως για επιδοτήσεις συνδεόμενες με την Πλατφόρμα των ευρωπαϊκών ΜΚΟ του κοινωνικού τομέα (B3-4105 και B5-803).

Οι περισσότερες από αυτές τις επιδοτήσεις έχουν κοινό στόχο, δηλαδή την ενίσχυση των οργανώσεων ή την προώθηση των ενεργειών που ενισχύουν το ευρωπαϊκό μήνυμα. Εφαρμόζονται ωστόσο σε πολύ διαφορετικούς τομείς δραστηριοτήτων, οι οποίοι διέπονται από διαφορετικές διατάξεις των συνθηκών.

2. ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

2.1. Η εφαρμογή του προϋπολογισμού βάσει δραστηριοτήτων (ABB)

Η ανάγκη θέσπισης προτάσεων βασικών πράξεων για τις επιδοτήσεις του μέρους Α, οι οποίες στερούνταν τέτοιων πράξεων, εμφανίστηκε όταν λήφθηκε η απόφαση να βασίζεται η οικοδόμηση του προϋπολογισμού της Επιτροπής στην προσέγγιση ABB (Activity Based Budgetting), προσέγγιση η οποία παγιώθηκε με το άρθρο 41 του δημοσιονομικού κανονισμού [1].

[1] Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή άρχισε προβληματισμό σχετικά με τις πιστώσεις του προϋπολογισμού που έπρεπε να θεωρούνται ως διοικητικές και αυτές που έπρεπε να θεωρούνται ως επιχειρησιακές. Ορισμένες δαπάνες, οι οποίες σήμερα κατατάσσονται στις επιχειρησιακές πιστώσεις, όπως οι γραμμές BA ή το διοικητικό μέρος των πιστώσεων που αφιερώνονται στην έρευνα (B6), τοποθετήθηκαν στο διοικητικό μέρος του προϋπολογισμού (κεφάλαιο 01). Αντίστροφα, ορισμένες δαπάνες, όπως οι επιδοτήσεις του μέρους A, οι οποίες θεωρούνταν ως "διοικητικές" ανακατατάχθηκαν ως επιχειρησιακές πιστώσεις.

Ωστόσο, ο νέος Δημοσιονομικός Κανονισμός προβλέπει, στο άρθρο 49 παράγραφος 2, ότι, εκτός σε ό,τι αφορά τα θεσμικά προνόμια, τα δοκιμαστικά σχέδια, τις προπαρασκευαστικές ενέργειες και τις πιστώσεις λειτουργίας καθενός από τα όργανα, όλες οι επιχειρησιακές δαπάνες απαιτούν βασική πράξη για την εκτέλεσή τους. Επομένως ήταν αναγκαίο να προταθεί η δημιουργία βασικών πράξεων γι'αυτές τις επιδοτήσεις οι οποίες βρίσκονται σήμερα στο μέρος A.

Αυτή η βούληση να έχουν βασικές πράξεις οι επιδοτήσεις που βρίσκονται σήμερα στο μέρος A ανακοινώθηκε δημοσία από την Επιτροπή σε δήλωση σχετιζόμενη με την έγκριση του νέου δημοσιονομικού κανονισμού. Στη δήλωση αυτή, "το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σημειώνουν την πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση κανονισμού-πλαισίου στον οποίο θα προσδιορίζονται τα συνολικά κριτήρια επιλογής και χορήγησης των επιδοτήσεων λειτουργίας υπέρ των οργανισμών που αναφέρονται στο άρθρο 108, παράγραφος 1β)".

2.2 Ο ορισμός των θεσμικών προνομίων

Ορισμένες επιδοτήσεις που έχουν τοποθετηθεί στο επιχειρησιακό μέρος του προϋπολογισμού εκτελέσθηκαν ως θεσμικά προνόμια στο πλαίσιο της πολιτικής της Επιτροπής στον τομέα της πληροφόρησης. Με την ευκαιρία της δημιουργίας βασικών πράξεων για τις επιδοτήσεις του μέρους A, προτάθηκε επιπλέον ορισμένες από αυτές τις επιδοτήσεις να έχουν επίσης στο μέλλον ειδική βασική πράξη.

2.3. Η έγκριση του νέου δημοσιονομικού κανονισμού

Ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός προέβλεψε τίτλο VI ολοσχερώς αφιερωμένο στη χορήγηση των επιδοτήσεων. Επισημαίνει ιδιαίτερα τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης, της μη σώρευσης, της μη αναδρομικότητας και της συγχρηματοδότησης. Η σχέση μεταξύ των αρχών αυτών και ορισμένων πρακτικών χορήγησης, με εκ των προτέρων προορισμό, ορισμένων επιδοτήσεων από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή πρέπει να διευκρινιστεί. Επομένως είναι σημαντικό να καθοριστούν βασικές πράξεις που παρέχουν στους διατάκτες τη δυνατότητα να ακολουθούν σαφώς εκτεθειμένες αρχές, οι οποίες τους επιτρέπουν, αφενός, να τηρούν τις διατάξεις του νέου δημοσιονομικού κανονισμού και, αφετέρου, να λαμβάνουν υπόψη τις επιθυμίες της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής (πρακτικά του Συμβουλίου 10003/02 ADD1, της 13ης Ιουνίου 2002).

2.4. Η ανάγκη ορισμού ειδικών βασικών πράξεων για ορισμένες επιδοτήσεις

Τέλος, υπάρχουν επίσης ορισμένες επιδοτήσεις οι οποίες συνδέονται με βασικές πράξεις που καλύπτουν και άλλες ενέργειες και για τις οποίες το Συμβούλιο ζήτησε τη θέσπιση ειδικής βασικής πράξης. Οι επιδοτήσεις αυτές εντάχθηκαν επίσης στο εγχείρημα προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή του συνόλου των εργασιών.

3. ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΘΗΚΑΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ

3.1. Η γενική προσέγγιση

Οι επιδοτήσεις που πρέπει να καλύπτονται από ειδική βασική πράξη συγκεντρώθηκαν καταρχάς ανάλογα με τους τομείς δραστηριοτήτων τους οποίους κάλυπταν προκειμένου να συνδεθούν, στο μέτρο του δυνατού, με ειδικό άρθρο της συνθήκης. Έτσι, οι προτάσεις για τις βασικές πράξεις που καλύπτουν τις επιδοτήσεις τις σχετικές με την ισότητα ευκαιριών βασίστηκαν στο άρθρο 13 της συνθήκης ΕΚ, αυτές που καλύπτουν τις επιδοτήσεις τις σχετικές με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη νεολαία βασίστηκαν στο άρθρο 149 και 150 της συνθήκης ΕΚ και αυτές που καλύπτουν τις επιδοτήσεις τις σχετικές με τον πολιτισμό βασίστηκαν στο άρθρο 151 της συνθήκης ΕΚ.

Οι βασικές πράξεις που καλύπτουν τις επιδοτήσεις οι οποίες δεν εύρισκαν ειδική νομική βάση στη συνθήκη ΕΚ, θεμελιώθηκαν στο άρθρο 308 της συνθήκης. Αυτές οι βασικές πράξεις δημιουργήθηκαν βάσει της ανάγκης να υποστηριχθούν οι οργανώσεις που μπορούν να προωθήσουν την ευρωπαϊκή ιδέα στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών, τόσο εντός της Ένωσης, όσο και έναντι των τρίτων χωρών.

Αυτή η ανά τομέα προσέγγιση της οικοδόμησης των βασικών πράξεων έχει ως συνέπεια ότι οι διαδικασίες θέσπισης και οι διαδικασίες διαχείρισης θα είναι ειδικές για κάθε βασική πράξη. Ωστόσο αυτές οι βασικές πράξεις αποτέλεσαν, στο μέτρο του δυνατού, αντικείμενο παρεμφερούς διάρθρωσης. Επιπλέον, κάθε βασική πράξη χειρίζεται με τον ίδιο τρόπο ορισμένα προβλήματα.

3.2. Η κοινή προσέγγιση στις βασικές πράξεις

Κάθε βασική πράξη, είτε προβλέπει επιδοτήσεις λειτουργίας ή επιδοτήσεις ενεργειών, λαμβάνει τη μορφή χρηματοδότησης ενός προγράμματος που καλύπτει περίοδο από 2 έως 6 ετών. Στην περίπτωση σύνδεσης με ένα άρθρο της συνθήκης που συνεπάγεται τη συναπόφαση, η Επιτροπή προτείνει για θέσπιση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ένα συνολικό χρηματικό ποσό του προγράμματος για το σύνολο της διάρκειάς του σύμφωνα με τους κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 33 της Διοργανικής Συμφωνίας.

Η θέσπιση βασικών πράξεων δεν μεταβάλλει τον τομέα των δημοσιονομικών προοπτικών στον οποίο προσαρτάται η χρηματοδότηση των επιδοτήσεων, τουλάχιστον μέχρι την εκπνοή των ισχυουσών δημοσιονομικών προοπτικών, το 2006.

Οι βασικές πράξεις κατατάσσουν τις επιδοτήσεις ανάλογα με 3 ομάδες, που καλούνται οι "πτυχές" του προγράμματος. η πρώτη πτυχή περιλαμβάνει τις επιδοτήσεις λειτουργίας (δηλ. τη χρηματοδότηση διαρκών δραστηριοτήτων του δικαιούχου) για τις οργανώσεις που αναφέρονται ονομαστικά στη βασική πράξη, η δεύτερη πτυχή περιλαμβάνει τις λοιπές επιδοτήσεις λειτουργίας και η τρίτη πτυχή περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων ενεργειών, δηλαδή επιδοτήσεις για περιστασιακές δραστηριότητες. Μια βασική πράξη είναι δυνατόν να περιλαμβάνει μόνο ένα υποσύνολο αυτών των 3 πτυχών του προγράμματος.

Κάθε βασική πράξη συντάχθηκε με τήρηση του δημοσιονομικού κανονισμού και των κανόνων εφαρμογής του. Ειδικότερα,

-Κάθε βασική πράξη προβλέπει ως γενικό κανόνα τη διοργάνωση προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, εκτός από τις ακόλουθες περιπτώσεις που αντιστοιχούν σε επιδοτήσεις λειτουργίας, δηλαδή στη χρηματοδότηση διαρκών δραστηριοτήτων των δικαιούχων:

-Όταν η βασική πράξη περιλαμβάνει αναφορά σε μία ή περισσότερες οργανώσεις. Η περίπτωση αυτή καλύπτει τις επιδοτήσεις που χορηγούνται σε "θεσμικούς" εταίρους, καθώς και ορισμένες περιπτώσεις όπου η επιδότηση αφορά ένα "επικεφαλής δικτύου" [2], δηλ. οργανισμούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

[2] Πρόκειται για οργανισμό του οποίου το έργο είναι να εκπροσωπεί, έναντι των θεσμικών οργάνων, σύνολο οντοτήτων συγκεντρωμένων ανά τομέα.

-Στην περίπτωση ορισμένων επιδοτήσεων των βασικών πράξεων «Πολιτισμός ή «Ιθαγένεια» όπου ο τίτλος της γραμμής ορίζει ρητά ένα δικαιούχο ή όταν ο προϋπολογισμός αναφέρει ονομαστικά τους δικαιούχους και ορίζει τα προβλεπόμενα για καθένα από αυτούς ποσά, και ολόκληρο το ποσό της γραμμής του προϋπολογισμού έχει εκ των προτέρων προορισμό. Όταν ένας δικαιούχος που έχει οριστεί στον προϋπολογισμό δεν τηρεί τους όρους του δημοσιονομικού κανονισμού, των κανόνων εφαρμογής ή των ειδικών άρθρων των οικείων βασικών πράξεων, η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τη δημοσιονομική ρύθμιση, να μειώσει το προβλεφθέν ποσό ή να μην χορηγήσει την επιδότηση. Τα αντίστοιχα ποσά δεν εκτελούνται.

-Όταν, σύμφωνα με το δημοσιονομικό κανονισμό και τους κανόνες εφαρμογής, είναι αναγκαίο να εφαρμοστεί φθίνων συντελεστής, αυτός ο συντελεστής μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με το συντελεστή συγχρηματοδότησης ή σε ποσοστό του ποσού της επιδότησης σε σχέση με το ποσό του προηγούμενου έτους. Ο χρησιμοποιούμενος τρόπος υπολογισμού θα αποφύγει την αύξηση του ποσού της επιδότησης που χορηγείται στην ίδια οργάνωση από το ένα έτος στο άλλο, εκτός από μεταβατικές καταστάσεις οργανισμού κατά τα πρώτα έτη ύπαρξής του. Από την εφαρμογή του φθίνοντος συντελεστή μπορούν να απαλλαγούν μόνο οι οργανισμοί που επιδιώκουν σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και που ορίζονται στο άρθρο 162 των κανόνων εφαρμογής.

-Η απαίτηση ποσοστού συγχρηματοδότησης τουλάχιστον 20% των εξόδων λειτουργίας ή των ενεργειών, εκτός από την περίπτωση των οργανώσεων που αναφέρονται ονομαστικά στη βασική πράξη, όπου το ποσοστό συγχρηματοδότησης μπορεί να είναι διαφορετικό. Μέτρα παρέκκλισης σε σχέση με το ποσοστό αυτό μπορούν ωστόσο να αναφέρονται σε ορισμένες ειδικές βασικές πράξεις.

-Όπως προβλέπεται από το άρθρο 110 2 του Δημοσιονομικού Κανονισμού, η Επιτροπή θα παρουσιάζει κάθε έτος δημοσίευση όλων των επιδοτήσεων που χορηγήθηκαν, τηρουμένων των απαιτήσεων εμπιστευτικότητας και ασφάλειας.

4. ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι βασικές πράξεις που καλύπτονται από αυτή τη γενική παρουσίαση είναι:

-Η βασική πράξη "προώθηση των οργανώσεων που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της ισότητας ανδρών και γυναικών" που συνδέεται με το άρθρο 13 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις στον τομέα της ισότητας ευκαιριών και μεταχείρισης, οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές A-3037 και A-3046.

-Η βασική πράξη "προώθηση των οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και υποστήριξη συγκεκριμένων δραστηριοτήτων στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης" που συνδέεται με τα άρθρα 149 και 150 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές A-3010, A-3011, A-3012, A-3013, A-3014, A-3017, A-3022, A-3027, A-3044, B3-1000 και B3-304.

-Η βασική πράξη "προώθηση των οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της νεολαίας" που συνδέεται με το άρθρο 149 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές A-3023 και A-3029.

-Η βασική πράξη "προώθηση των οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα του πολιτισμού" που συνδέεται με το άρθρο 151 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές A-3015, A-3035 και A-3042.

-Η βασική πράξη "προώθηση της ενεργού ευρωπαϊκής ιθαγένειας (civic participation)" που συνδέεται με το άρθρο 308 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις για τις διαρκείς ή συγκεκριμένες δραστηριότητες, τις πραγματοποιούμενες από ευρωπαϊκές ομάδες προβληματισμού ή οργανώσεις που προωθούν την ενεργό ευρωπαϊκή ιθαγένεια, από τις γραμμές A-3016, A-3020, A-3021, A-3024, A-3026, A-3030, A-3036, A-321, B3-305, B3-4105 και B5-803.

-Η βασική πράξη για οργανισμούς "που προωθούν την αμοιβαία κατανόηση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ορισμένων μη βιομηχανικών περιοχών του κόσμου" που συνδέεται με το άρθρο 308 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές A-3031, A-3034 , A-3039. Η επιδότηση που χρηματοδοτείται από τη γραμμή A-3033 δεν καλύπτεται από αυτή τη βασική πράξη. Αυτή η επιδότηση υπάγεται στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας. συνεπώς αρμόζει να συνδεθεί με τους κανονισμούς του Συμβουλίου αριθ. 975/99 και 976/99 της 29ης Απριλίου 1999 και να τροποποιηθούν αυτοί οι κανονισμοί προκειμένου να επιτρέπουν τη χορήγηση επιδότησης λειτουργίας στο Κέντρο Βορρά-Νότου του Συμβουλίου της Ευρώπης.

-Η βασική πράξη "προώθηση ενεργειών στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας" που συνδέεται με το άρθρο 280 της συνθήκης και καλύπτει τις επιδοτήσεις στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων οι οποίες χρηματοδοτούνται σήμερα από τις γραμμές COM-III-A-3010 και B5-910.

Η Επιτροπή μπορεί να αναγκαστεί να υποβάλει μεταγενέστερα συμπληρωματικές προτάσεις για ορισμένες ενέργειες που θεωρούνταν στο παρελθόν ως διοικητικές, αλλά που αιτιολογούνται από ειδικά άρθρα της συνθήκης και θα θεωρούνται στο μέλλον ως επιχειρησιακές δαπάνες. Αυτό αφορά, για παράδειγμα, τη χρηματοδότηση των Ινστιτούτων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ερευνών συγκυρίας (A-3500, A-3501) ή ορισμένες επιδοτήσεις στον τομέα της ανάπτυξης (Β7-610).

5. Η ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Με την ευκαιρία της έγκρισης του δημοσιονομικού κανονισμού, τα τρία θεσμικά όργανα δήλωσαν ότι δεσμεύονται να επιτύχουν το στόχο αυτόν [τη θέσπιση του κανονισμού-πλαισίου] ώστε να εξασφαλισθεί η έναρξη ισχύος του κανονισμού αυτού κατά το οικονομικό έτος 2004. Καταρχήν, οι βασικές πράξεις θα πρέπει συνεπώς να θεσπισθούν από το νομοθέτη ούτως ώστε να είναι εφαρμόσιμες από το 2004.

Σε περίπτωση μη επίτευξης αυτού του στόχου, η Επιτροπή θα προτείνει εγκαίρως μεταβατικά μέτρα παρέκκλισης που θα επιτρέπουν τη χορήγηση των επιδοτήσεων κατά το 2004, εν αναμονή της θέσπισης των βασικών πράξεων.