EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 97/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την αναθεώρηση του πλαισίου των κοινοτικών κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών

(2007/C 97/10)

Στις 29 Ιουνίου 2006, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Ιανουαρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. McDonogh.

Κατά την 433η σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Φεβρουαρίου 2007 (συνεδρίαση της 16ης Φεβρουαρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 139 ψήφους υπέρ και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό πλαίσιο

1.1 Σύνοψη

Η παρούσα ανακοίνωση αφορά την πρακτική εφαρμογή των οδηγιών που συνιστούν το πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (1). Σε αυτήν εξηγούνται οι τρόποι επίτευξης των στόχων του κανονιστικού πλαισίου και προσδιορίζονται τομείς για την υιοθέτηση αλλαγών. Οι προτεινόμενες αλλαγές εξετάζονται στο σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (2). Στη συναφή εκτίμηση του αντίκτυπου (3) περιλαμβάνεται το ευρύτερο φάσμα επιλογών που εξετάστηκαν πριν από τη διατύπωση των συμπερασμάτων που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση.

1.2 Διάρθρωση του πλαισίου

Μία από τις κύριες προκλήσεις για την Ευρώπη (4), στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, είναι η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου πληροφοριών, με ανοιχτή και ανταγωνιστική εσωτερική αγορά. Οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες στηρίζουν το σύνολο της οικονομίας και, σε κοινοτικό επίπεδο, διέπονται από πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων που τέθηκε σε ισχύ το 2003.

Το πλαίσιο αυτό παρέχει μια ενιαία, κοινή δέσμη κανόνων για όλες τις επικοινωνίες που μεταδίδονται ηλεκτρονικά, μέσω ασύρματης ή σταθερής πρόσβασης, είτε πρόκειται για φωνητική επικοινωνία είτε για επικοινωνίες δεδομένων που παρέχονται μέσω διαδικτύου ή μέσω μεταγωγής κυκλώματος, ανεξάρτητα εάν απευθύνονται στο ευρύ κοινό ή πρόκειται για επικοινωνίες προσωπικού χαρακτήρα (5). Οι στόχοι του κανονιστικού πλαισίου είναι η ενθάρρυνση του ανταγωνισμού στις αγορές ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και η προστασία των συμφερόντων των Ευρωπαίων πολιτών (6).

Τα κύρια στοιχεία των νομοθετικών μέσων του πλαισίου μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

— Η οδηγία πλαίσιο καθορίζει τις βασικές αρχές και διαδικασίες και τους κύριους στόχους για μια κανονιστική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

— Η οδηγία για την πρόσβαση και τη διασύνδεση καθορίζει τις διαδικασίες και αρχές σχετικά με την επιβολή ευνοϊκών για τον ανταγωνισμό υποχρεώσεων όσον αφορά την πρόσβαση και διασύνδεση των δικτύων σε φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά.

— Με την οδηγία για την αδειοδότηση εισάγεται ένα σύστημα γενικών αδειών, αντί των ατομικών αδειών ή των αδειών κατά κατηγορίες, προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος των φορέων εκμετάλλευσης στην αγορά και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος που τους επιβαρύνει.

— Στην οδηγία καθολικής υπηρεσίας προβλέπεται η θέσπιση ελάχιστου επιπέδου διάθεσης και οικονομικής προσιτότητας βασικών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και διασφαλίζεται μια δέσμη βασικών δικαιωμάτων των χρηστών και των καταναλωτών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

— Στην οδηγία σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες καθορίζονται κανόνες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία σε σχέση με τις επικοινωνίες που παρέχονται μέσω δημόσιων δικτύων επικοινωνιών.

— Η οδηγία της Επιτροπής σχετικά με τον ανταγωνισμό ενοποιεί τα νομικά μέτρα που θεμελιώνονται στο άρθρο 86 της Συνθήκης, τα οποία οδήγησαν στην απελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών με την πάροδο των ετών. (Δεν καλύπτεται από την παρούσα αναθεώρηση).

— Στην σύσταση της Επιτροπής για τις σχετικές αγορές περιλαμβάνεται κατάλογος 18 επιμέρους αγορών, οι οποίες πρέπει να εξεταστούν από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.

Επιπλέον, η Επιτροπή υιοθέτησε την απόφαση σχετικά με την πολιτική ραδιοφάσματος 622/2002/ΕΚ), η οποία αποσκοπεί να εξασφαλίσει τη διάθεση και αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος στην εσωτερική αγορά.

1.3 Αξιολόγηση του πλαισίου — Επίτευξη στόχων

Εξέλιξη της αγοράς

Μετά από το πλήρες άνοιγμα των αγορών στον ανταγωνισμό, το 1998, οι χρήστες και οι καταναλωτές επωφελήθηκαν από ευρύτερη επιλογή, χαμηλότερες τιμές και καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες. Το 2005 η αξία του τομέα των ΤΠΕ ανήλθε σε 614 δισ. ευρώ (7). Οι ΤΠΕ συμβάλλουν επίσης μακροοικονομικά στην αύξηση της παραγωγικότητας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του συνόλου της ευρωπαϊκής οικονομίας, συντελούν επομένως στην ανάπτυξη και την δημιουργία απασχόλησης.

Διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους

Οι απαντήσεις στην 'πρόσκληση για υποβολή ιδεών' (8) της Επιτροπής ήταν γενικά θετικές ως προς τον αντίκτυπο του πλαισίου των κανονιστικών ρυθμίσεων. Ομάδες καταναλωτών και από τον κλάδο της βιομηχανίας τάχθηκαν υπέρ της προσέγγισης που υιοθετήθηκε για το πλαίσιο, μολονότι διατύπωσαν κριτική όσον αφορά την υλοποίηση του. Πολλοί άλλοι ζήτησαν απλούστευση των διαδικασιών επανεξέτασης της αγοράς και επικρότησαν ευρύτερα τις νέες θεσμικές ρυθμίσεις για την εναρμόνιση του ραδιοφάσματος (9).

Καινοτομία, επενδύσεις και ανταγωνισμός

Οι ευρωπαϊκές επενδύσεις στον τομέα αυτό κατά τα τελευταία έτη ήταν στο ίδιο αν όχι σε υψηλότερο επίπεδο από ό,τι σε άλλες περιφέρειες του κόσμου (45 δις ευρώ το 2005) (10). Ο ανταγωνισμός παραμένει η κύρια κινητήρια δύναμη. Οι χώρες που εφήρμοσαν το κοινοτικό πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων με τρόπο αποτελεσματικό και ευνοϊκό για τον ανταγωνισμό επέτυχαν να προσελκύσουν τις περισσότερες επενδύσεις (11). Χώρες με ισχυρό ανταγωνισμό μεταξύ κατεστημένων και καλωδιακών φορέων εκμετάλλευσης τείνουν να παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά ευρυζωνικής διείσδυσης (12).

Σύνοψη

Η Επιτροπή θεωρεί ότι με αποτελεσματικότερη διαχείριση του ραδιοφάσματος θα αναπτυχθεί πλήρως το δυναμικό του, συμβάλλοντας στην προσφορά καινοτόμων, ποικίλων και οικονομικά προσιτών υπηρεσιών στους ευρωπαίους πολίτες και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών ΤΠΕ. Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι — εφόσον εφαρμόζονται πλήρως και αποτελεσματικά — οι αρχές και τα ευέλικτα εργαλεία στο πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων συνιστούν τα πλέον ενδεδειγμένα μέσα για την ενθάρρυνση των επενδύσεων, της καινοτομίας και την εξέλιξη της αγοράς.

1.4 Επισκόπηση των προτεινόμενων αλλαγών

Από το ισχύον πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων έχουν προκύψει σημαντικά οφέλη, χρειάζεται όμως προσοχή σε ορισμένα πεδία ώστε να παραμείνει αποτελεσματικό για την επόμενη δεκαετία. Τα δύο κύρια πεδία αλλαγών είναι:

— εφαρμογή στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες της πολιτικής προσέγγισης της Επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση του ραδιοφάσματος, όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση του Σεπτεμβρίου του 2005 (13);

— περιορισμός των διαδικαστικών επιβαρύνσεων οι οποίες συνδέονται με την επανεξέταση των αγορών που επιδέχονται εκ των προτέρων ρύθμιση.

Εκτός από τις δύο αυτές αλλαγές, στην ανακοίνωση προσδιορίζονται και άλλες, με τις οποίες επιδιώκεται:

— εδραίωση της ενιαίας αγοράς·

— ενίσχυση των συμφερόντων καταναλωτών και χρηστών·

— βελτίωση της ασφάλειας και

— κατάργηση παρωχημένων διατάξεων.

Στην παρούσα ανακοίνωση και στο σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (14), υπογραμμίζονται οι κύριες προτεινόμενες αλλαγές.

2. Εισαγωγή

2.1 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προτάσεις της Επιτροπής για την αναθεώρηση του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης το ολοκληρωμένο έργο που επιτέλεσε η Επιτροπή στα πλαίσια της διαδικασίας αναθεώρησης, κατά την οποία πραγματοποιήθηκε σύνθεση των μελετών εμπειρογνωμόνων και των όσων προέκυψαν από τις διαβουλεύσεις με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, και η οποία οδήγησε στις συστάσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση COM(2006) 334 «Αναθεώρηση του πλαισίου των κοινοτικών κανονιστικών ρυθμίσεων σχετικά με δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών» και το σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της SEC(206) 816. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί η Επιτροπή να λάβει υπό σημείωση τις επιφυλάξεις και τις συστάσεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση.

2.2 Το πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τη στρατηγική για την ανάπτυξη του τομέα των ΤΠΕ και να στηρίξει την καθοριστική συμβολή των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Ένωσης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει με θέρμη τους στόχους της αναθεώρησης του ρυθμιστικού πλαισίου για τη συνέχεια της «πρωτοβουλίας i2010: ευρωπαϊκή κοινωνία των πληροφοριών 2010» (15), στην οποία περιγράφεται η συμβολή του κλάδου ΤΠΕ στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας για την προαγωγή της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον αποφασιστικό ρόλο του πλαισίου των κανονιστικών ρυθμίσεων για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου πληροφοριών, ο οποίος θα προσφέρει οικονομικά προσιτές και ασφαλείς επικοινωνίες υψηλού εύρους ζώνης, με πλούσιο και ποικίλο περιεχόμενο, συνοδευόμενες από ψηφιακές υπηρεσίες· επιδόσεις παγκόσμιας κλάσης σε έρευνα και καινοτομία ΤΠΕ, κλείνοντας το χάσμα με τους ηγετικούς ανταγωνιστές της Ευρώπης· και μια κοινωνία της πληροφορίας, χωρίς αποκλεισμούς, που παρέχει δημόσιες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και προάγει την ποιότητα ζωής.

2.3 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την επιτυχία που σημείωσε το ρυθμιστικό πλαίσιο από τη στιγμή που καθιερώθηκε. Σημειώνει δε την άμεση ανάγκη ανάδειξης ενός πανευρωπαϊκού κλάδου τηλεπικοινωνιών, αύξησης του ανταγωνισμού στον κλάδο των υπηρεσιών σε πολλές αγορές· επίτευξης υψηλού επιπέδου καινοτομίας· και μειώσεων του πραγματικού κόστους των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί επίσης την αύξηση των επενδύσεων που πραγματοποιούνται στην αγορά τα τελευταία χρόνια και αναγνωρίζει το γεγονός ότι το ύψος των επενδύσεων στην Ευρώπη έχει υπερκεράσει τις επενδύσεις στις ΗΠΑ και στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού. Απόδειξη της ευεργετικής επίδρασης που ασκεί το πλαίσιο αποτελεί το γεγονός ότι τα υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων παρατηρήθηκαν στις χώρες οι οποίες κατόρθωσαν να το εφαρμόσουν εγκαίρως και με αποτελεσματικό τρόπο. Παρά τις ανωτέρω θετικές επιδράσεις, η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης ότι, σε ολόκληρη την Ευρώπη, το πρόβλημα του ψηφιακού χάσματος εξακολουθεί να αυξάνεται.

2.4 Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, στις οποίες υποστηρίζεται το πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων και διατυπώνονται συστάσεις σχετικά με τους δυνατούς τρόπους βελτίωσης των πολιτικών για την ανάπτυξη και την μεγέθυνση του τομέων των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (16) προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος στην στρατηγική i2010. Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να σχολιάσει τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και να υποβάλει ορισμένες συστάσεις.

3. Συστάσεις

3.1 Γενική αρχή των κανονιστικών ρυθμίσεων αποτελεί ότι το δημόσιο συμφέρον υπερισχύει των ιδιωτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι η αγορά δεν μπορεί από μόνη της να επιτύχει δέουσα αυτορρύθμιση προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα ισχυρό πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων για την προαγωγή των συμφερόντων της πλειοψηφίας των πολιτών, στόχος που επιδιώκεται και από την στρατηγική της Λισαβόνας.

3.2 Λαμβανομένων δεόντως υπόψη των παρατηρήσεων του σημείου 3.1, η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί το ταχύτερο δυνατό προς την κατεύθυνση μιας περισσότερο προσανατολισμένης στην αγορά προσέγγισης του θέματος της διαχείρισης του ραδιοφάσματος, με την περαιτέρω ενδυνάμωση της θέσης των συντελεστών της αγοράς και την καθιέρωση ενός ευρύτερου εμπορίου των συχνοτήτων του ραδιοφάσματος, αλλά και με περιορισμό της κατανομής του εύρους συχνοτήτων εκ μέρους της γραφειοκρατίας των κρατών μελών.

3.3 Θεωρείται σκόπιμο να ιδρυθεί μια ευρωπαϊκή υπηρεσία ραδιοφάσματος για να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο καθεστώς πανευρωπαϊκής διαχείρισης του ραδιοφάσματος.

3.4 Παράλληλα με την χαλάρωση των προϋποθέσεων κοινοποίησης σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 7, η Επιτροπή θα πρέπει να αυξήσει την επαγρύπνησή της σε ό,τι αφορά τα κανονιστικά μέτρα που εφαρμόζονται από τις Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές (ΕΡΑ), προκειμένου να ενθαρρυνθεί η διαφοροποίηση της προσφοράς.

3.5 Η Επιτροπή θα πρέπει να σεβαστεί τις διαφορετικές συνθήκες που ισχύουν στις διάφορες εθνικές αγορές και τη διαθέσιμη εμπειρογνωσία για να αντιμετωπίσει τις συνθήκες αυτές εντός των ΕΡΑ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με την προτεινόμενη εξουσία αρνησικυρίας που διαθέτει η Επιτροπή βάσει της διαδικασίας του άρθρου 7, και υπογραμμίζει την ανάγκη να επιδειχθεί η μέγιστη δυνατή σύνεση πριν από την άσκηση αυτού του ισχυρού δικαιώματος.

3.6 Η ΕΟΚΕ είναι προβληματισμένη για το γεγονός ότι η αδικαιολόγητη υποστήριξη που εντοπίζεται στο πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων προς τους πολυεθνικούς παρόχους υπηρεσιών και δικτύων θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε ολιγοπώλια. Το πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων θα πρέπει να συνυπολογίσει δεόντως αυτήν την παράμετρο και δεν θα πρέπει να μεροληπτήσει υπέρ των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες σε εθνικό επίπεδο.

3.7 Για να προωθηθεί η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, μαζί με την εναρμόνιση της πολιτικής και την πρόοδο της συνεκτικότητας των κανονιστικών ρυθμίσεων, η Επιτροπή πρέπει να αξιοποιήσει περισσότερο τις υπηρεσίες της Επιτροπής Επικοινωνιών και της Επιτροπής Ραδιοφάσματος, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ομάδας Ρυθμιστικών Αρχών και της Ομάδας για το Ραδιοφάσμα.

3.8 Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δέουσα πληροφόρηση των καταναλωτών σχετικά με την επιλογή των διαθέσιμων υπηρεσιών, η ΕΟΚΕ προτείνει οι ΕΡΑ να ενθαρρυνθούν να δημοσιεύουν διαδικτυακά εργαλεία, προκειμένου να διευκολυνθούν οι καταναλωτές στη σύγκριση των προσφορών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (υπηρεσίες και τιμές) που προωθούν ανταγωνιστικοί πάροχοι στην αγορά.

3.9 Στην προτεινόμενη Πράσινη Βίβλο του 2007 για την καθολική υπηρεσία, πρέπει να αναγνωριστεί η ανάγκη να γεφυρωθεί το αυξανόμενο χάσμα που υφίσταται στο χώρο των υποδομών και των υπηρεσιών μεταξύ των περισσότερο και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών της ΕΕ. Εάν, σύμφωνα με μία ανάλυση που θα βασίζεται σε συγκεκριμένα μέσα και σε ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα, δεν γεφυρωθεί το χάσμα αυτό με την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας, πρέπει να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις, ενδεχομένως με τη θέσπιση εθνικών επενδυτικών προγραμμάτων που θα υποστηρίζονται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ.

3.10 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, λόγω της αυξημένης σημασίας που έχουν οι ευρυζωνικές υπηρεσίες για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, η δυνατότητα ευρυζωνικής σύνδεσης πρέπει να συμπεριληφθεί στο πεδίο εφαρμογής του ορισμού της καθολικής υπηρεσίας (17).

3.11 Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότηση με θέμα «Η γεφύρωση του ευρυζωνικού φάσματος» (18), συγκεκριμένα ότι η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει τις ελάχιστες ταχύτητες μετάδοσης και την ποιότητα των υπηρεσιών, οι οποίες πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό των «ευρυζωνικών »υπηρεσιών.

3.12 Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να συνεργαστεί με τις ΕΡΑ για τη διαμόρφωση ενός καθεστώτος κυρώσεων για το ηλεκτρονικό έγκλημα που απειλεί την ασφάλεια των επικοινωνιών, το οποίο να ισχύει σε όλη την Κοινότητα. Θα πρέπει επίσης να εξεταστούν μηχανισμοί οι οποίοι μπορούν να διευκολύνουν τους καταναλωτές (με τη μορφή ατομικής ή συλλογικής δράσης) στην άσκηση του «δικαιώματος προσφυγής ταχείας διαδικασίας »ενάντια σε μεμονωμένα πρόσωπα που διαπράττουν αυτά τα εγκλήματα.

3.13 Πέρα από το πεδίο εφαρμογής του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει συστηματικά αδικήματα κατά της ασφάλειας — όπως τα ανεπίκλητα ηλεκτρονικά μηνύματα, το ηλεκτρονικό «ψάρεμα »και την ηλεκτρονική πειρατεία — τα οποία διαπράττουν παραβάτες εκτός της ΕΕ, και να επιδιώξει την εφαρμογή έννομων μέσων προστασίας σε διακυβερνητικό επίπεδο.

4. Παρατηρήσεις

4.1 Υποστήριξη του πλαισίου και της αναθεώρησης

4.1.1 Η δημιουργία μιας συνεκτικής πανευρωπαϊκής αγοράς δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών απαιτεί τη θέσπιση ενός ικανοποιητικού πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων σε συνδυασμό με σύνθετους πολιτικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι πρέπει να εναρμονιστούν. Το τρέχον πλαίσιο έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό όσον αφορά τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής, καινοτόμου ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών επικοινωνιών, η οποία σημειώνει σημαντική ανάπτυξη, ενώ, ταυτόχρονα, επιδιώκει να εξισορροπήσει τις ανάγκες των παρόχων υπηρεσιών με τα συμφέροντα των καταναλωτών και τα εθνικά συμφέροντα.

4.1.2 Το τρέχον κανονιστικό πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ πριν από 3 χρόνια και πρέπει να επανεξεταστεί υπό το φως των εμπειριών και των μελλοντικών προκλήσεων. Από τις μελέτες εμπειρογνωμόνων (19) που έλαβε υπόψη η Επιτροπή και την εκτεταμένη διαδικασία διαβούλευσης με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη αντλήθηκαν σημαντικές πληροφορίες για τη διαδικασία αναθεώρησης και οι προτάσεις της Επιτροπής καταδεικνύουν ότι συνεκτιμήθηκαν δεόντως όλοι οι παράγοντες.

4.1.3 Οι προτάσεις που περιέχονται στην ανακοίνωση και στο σχετικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής εισάγουν καλά ισορροπημένες και ενδεδειγμένες αλλαγές στο τρέχον πλαίσιο.

4.1.4 Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις προτάσεις σχετικά με την αφαίρεση ορισμένων παρωχημένων διατάξεων στο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων.

4.2 Διαχείριση του ραδιοφάσματος

4.2.1 Η σημασία του ραδιοφάσματος ως παραγωγικού συντελεστή για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (παραδείγματος χάρη κινητές, ασύρματες και δορυφορικές επικοινωνίες, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές) και άλλες εφαρμογές (συσκευές μικρής εμβέλειας, άμυνα, μεταφορές, ραδιοεντοπισμός και το δορυφορικό σύστημα GPS/Galileo) έχει αυξηθεί θεαματικά κατά την τελευταία δεκαετία. Εκτιμάται ότι, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνολική αξία των υπηρεσιών που εξαρτώνται από το ραδιοφάσμα ξεπερνά κατά πολύ τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 2 %-2,5 % του ετήσιου ευρωπαϊκού ακαθάριστου προϊόντος.

4.2.2 Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του φάσματος στην ΕΕ έχει ήδη διανεμηθεί για συγκεκριμένους σκοπούς και σε ορισμένους χρήστες, το κόστος οποιασδήποτε νέας κατανομής επιβαρύνει τους υφιστάμενους χρήστες. Στην πολιτική για το ραδιοφάσμα πρέπει να συνυπολογιστούν όχι μόνον οι ανάγκες των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, αλλά όλοι οι υπόλοιποι χρήστες ραδιοφάσματος συμπεριλαμβάνομένων των τομέων: έρευνα, αεροναυτιλία, ναυτιλία, διάστημα, άμυνα, οπτικοακουστικό (περιεχόμενο), αμυντική βιομηχανία, γεωσκόπηση, ιατρική, ένταξη, οδική ασφάλεια, επιστήμες, κλπ. Όλο και συχνότερα, οι πολιτικές στους τομείς που χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα αναπτύσσονται και εγκρίνονται για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

4.2.3 Η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη σε συνδυασμό με την ψηφιοποίηση της μετάδοσης καθώς και τη σύγκλιση των υπηρεσιών επικοινωνιών έχει καταστήσει ασαφή τη σχέση μεταξύ των πλατφόρμων ραδιοπρόσβασης και των υπηρεσιών στις οποίες στηριζόταν κατά παράδοση η διαχείριση του ραδιοφάσματος.

4.2.4 Η τεχνολογική καινοτομία μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο παρεμβολών μεταξύ των διαφορετικών χρηστών του ραδιοφάσματος, περιορίζει την ανάγκη χορήγησης αποκλειστικής πρόσβασης σε πόρους ραδιοφάσματος, καθιστά δυνατή την ευρύτερη εφαρμογή του συστήματος γενικών αδειών, και, ταυτόχρονα, μετριάζει τα τεχνικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι χρήστες του ραδιοφάσματος. Συνεπώς, η εφαρμογή αυτών των καινοτόμων τεχνολογιών θα μπορούσε να μειώσει τους φραγμούς πρόσβασης στο ραδιοφάσμα και να αυξήσει την αποδοτική του χρήση.

4.2.5 Προκειμένου να καλυφθούν η καθοριστική ανάγκη ικανοποίησης μιας τεράστιας ζήτησης για πανευρωπαϊκό ραδιοφάσμα μέσω των αναδυόμενων τεχνολογιών υπηρεσιών ηλεκτρονικής επικοινωνίας και η εξίσου σημαντική ανάγκη προστασίας του ραδιοφάσματος που απαιτείται για άλλες κρίσιμες εφαρμογές είναι απαραίτητη η σφαιρική αναθεώρηση των μηχανισμών διαχείρισης του ραδιοφάσματος στην ΕΕ.

4.2.6 Είναι πρακτικά αδύνατο να αναμένουμε ότι οι 25 διαφορετικές ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές που διαχειρίζονται επί του παρόντος την κατανομή του ραδιοφάσματος θα κατορθώσουν να θεσπίσουν ένα ενιαίο καθεστώς για το ραδιοφάσμα για την Ευρώπη. Κρίνεται σκόπιμο να εξουσιοδοτηθεί μια κεντρική αρχή — μια ευρωπαϊκή υπηρεσία ραδιοφάσματος — η οποία θα συντονίζει, θα καθοδηγεί και θα ελέγχει τη διαχείριση αυτού του κρίσιμου πόρου, η οποία, λόγω της εγγύτητας της δράσεώς της προς τις δημόσιες θεμελιώδεις ελευθερίες, θα υποχρεούται να υποβάλει εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητές της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.

4.2.7 Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη ελευθερία στα εμπορικά συμφέροντα όσον αφορά την εμπορία του ραδιοφάσματος μέσω κατάλληλων ρυθμίσεων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποδοτική αξιοποίηση του ραδιοφάσματος που χρησιμοποιείται για εμπορικούς σκοπούς στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τους πλέον παραγωγικούς, από οικονομική άποψη, σκοπούς.

4.3 Εσωτερική αγορά και ανταγωνισμός

4.3.1 Η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς αποτελεί μια από τις κινητήριες δυνάμεις της αύξησης της ευημερίας και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής στην Ευρώπη. Μέσω του συνδυασμού καθοδήγησης, κατεύθυνσης και επιβολής, το πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων έχει αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής για την προώθηση της εσωτερικής αγοράς δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Αυτό έχει επιτευχθεί με ταυτόχρονη διατήρηση των διαφορετικών περιστάσεων και προκλήσεων που αντιμετωπίζει το κάθε κράτος· και ενθάρρυνση τόσο του αυξανόμενου ανταγωνισμού όσο και των επενδύσεων σε δίκτυα και υπηρεσίες.

4.3.2 Η διαδικασία δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς πρέπει πάντοτε να διασφαλίζει ότι το δημόσιο συμφέρον υπερισχύει των ιδιωτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων. Η αγορά δεν μπορεί από μόνη της να επιτύχει δέουσα αυτορρύθμιση προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Αυτό ισχύει κυρίως στις περιπτώσεις όπου το ζητούμενο είναι η ποιότητα των υπηρεσιών και σε περιστάσεις όπου ο ανταγωνισμός είναι ανεπαρκής. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα ισχυρό πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων για την προαγωγή των συμφερόντων της πλειοψηφίας των πολιτών, στόχος που επιδιώκεται και από την στρατηγική της Λισσαβόνας, στους οποίους να εξασφαλίζεται η βέλτιστη τεχνολογία με το πιο προσιτό κόστος.

4.3.3 Η πλειοψηφία των παρόχων υπηρεσίας και δικτύου δραστηριοποιούνται σε ενιαίες εθνικές αγορές. Η ΕΟΚΕ είναι προβληματισμένη για το γεγονός ότι, στο πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων, εντοπίζεται αδικαιολόγητη υποστήριξη προς τους πολυεθνικούς παρόχους υπηρεσιών και δικτύων, η οποία θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει σε ολιγοπώλια, με αποτέλεσμα ένας μικρός αριθμός μεγάλων επιχειρήσεων να αποκτά δεσπόζουσα θέση στην αγορά της Ένωσης. Το πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων θα πρέπει να συνυπολογίσει δεόντως αυτήν την παράμετρο και δεν θα πρέπει να μεροληπτήσει υπέρ των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες σε εθνικό επίπεδο εις βάρος των εθνικών φορέων εκμετάλλευσης.

4.3.4 Αφενός, η σύσταση μιας κεντρικής ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αρχής, παρόμοιας με εκείνη που λειτουργεί στον τραπεζικό τομέα, θα αποτελούσε έναν ταχύτερο και πιο άμεσο τρόπο για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών· αφετέρου όμως, η απώλεια της εμπειρογνωσίας και κρίσης που παρέχουν επί του παρόντος οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) ενδέχεται να αποβεί εις βάρος ορισμένων χωρών, και η αντίσταση εκ μέρους των εθνικών κρατών μπορεί πράγματι να παρεμποδίσει την πρόοδο προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς.

4.3.5 Επί του παρόντος, η καλύτερη λύση είναι να ενισχυθεί το ισχύον καθεστώς της αποκεντρωμένης ρύθμισης μέσω της ευρύτερης χρήσης του από την επιτροπή ραδιοφάσματος και τις υφιστάμενες συμβουλευτικές δομές πολιτικής. Κρίνεται πιο σκόπιμο να υπάρξει συμφωνία για μια κοινή προσέγγιση, παρά να επιχειρείται η επιβολή μια ενιαίας ομοιόμορφης προσέγγισης.

4.3.6 Μολονότι αυτό ξεπερνά το πεδίο εφαρμογής του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η ραγδαία αύξηση στη διάθεση των διεθνών υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας μέσω δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεπιθύμητη εξάπλωση χαμηλής ποιότητας περιεχομένου των μέσων επικοινωνίας. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τους τρόπους με τους οποίους η κοινοτική πολιτική μπορεί να στηρίξει την παραγωγή και διάδοση υψηλής ποιότητας περιεχομένου των μέσων επικοινωνίας, και, ειδικότερα, περιεχομένου το οποίο να σέβεται την πλούσια πολιτιστική πολυμορφία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.4 Δικαιώματα των καταναλωτών

4.4.1 Δεδομένου ότι η πολυπλοκότητα των διαθέσιμων υπηρεσιών αυξάνεται, και αναδύονται νέες πανευρωπαϊκές υπηρεσίες, είναι σημαντικό οι καταναλωτές να είναι δεόντως ενημερωμένοι σχετικά με τις επιλογές τους. Είναι απαραίτητο να παρέχεται ικανοποιητική πληροφόρηση στους καταναλωτές σχετικά με ανταγωνιστικές προσφορές, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των υπηρεσιών και η διαφάνεια στις τιμές. Επίσης, πρέπει να επικαιροποιείται η νομοθεσία όσον αφορά τα δικαιώματα των καταναλωτών, προκειμένου να ανταποκριθεί στη νέα δυναμική της αγοράς. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενθαρρυνθούν οι ΕΡΑ όσον αφορά τη δημοσίευση διαδικτυακών εργαλείων, που θα περιλαμβάνουν τυποποιημένα κριτήρια αναφοράς, τα οποία θα διευκολύνουν τους καταναλωτές στη σύγκριση των προσφορών των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (υπηρεσίες και τιμές) που προωθούν ανταγωνιστικοί πάροχοι στην αγορά.

4.4.2 Αναγνωρίζεται ότι η οδηγία καθολικής υπηρεσίας πρέπει να επικαιροποιηθεί, και επικροτείται η πρόταση της Επιτροπής να παρουσιάσει έγγραφο συζήτησης σχετικά με μια Πράσινη Βίβλο εντός του επόμενου έτους. Εντούτοις, είναι σημαντικό οι πολίτες που ζουν σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες να μην αντιμετωπίζουν περαιτέρω μειονεκτήματα από την κατάργηση των υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας που έχουν οι δεσπόζοντες πάροχοι υπηρεσιών. Το πρόβλημα του ψηφιακού χάσματος θα οξυνθεί ακόμη περισσότερο όταν τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα θα προωθήσουν την αύξηση των υπηρεσιών διαδικτυακής τηλεόρασης για τους πολίτες που διαθέτουν ευρωζωνική σύνδεση υψηλής ταχύτητας.

4.4.3 Στην περίπτωση που αποφασιστεί ότι οι υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας δεν συνιστούν πλέον έναν δίκαιο ή πρακτικό τρόπο διασφάλισης της παροχής των βασικών υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών στον 21ο αιώνα, όπως οι ευρυζωνικές επικοινωνίες, πρέπει να εντοπιστούν εναλλακτικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης προκειμένου να γεφυρωθεί το ψηφιακό χάσμα — ενδεχομένως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ.

4.5 Ασφάλεια

4.5.1 Η ΕΟΚΕ παραπέμπει την Επιτροπή στη γνωμοδότηση με θέμα την ανακοίνωση Στρατηγική για ασφαλή κοινωνία της πληροφορίας — «διάλογος, πνεύμα συνεργασίας και ενίσχυση των ικανοτήτων» COM(2006) 251, καθώς και στο αίτημα της ΕΟΚΕ για την υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής σχετικά με την ασφάλεια των πληροφοριών, η οποία να αποτελεί τον συνδετικό κρίκο των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών.

4.5.2 Οι παραβιάσεις της ασφάλειας στα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών υπονομεύουν σε μεγάλο βαθμό την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και τη χρήση των υπηρεσιών. Επιπλέον, οι παραβιάσεις της ασφάλειας μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης στην ιδιωτική ζωή. Είναι ζωτικής σημασίας η Επιτροπή να ενεργήσει δυναμικά για την προστασία της ασφάλειας των δικτύων και των δικαιωμάτων των πολιτών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που προτείνονται στο πλαίσιο της αναθεώρησης του κανονιστικού πλαισίου προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτοί οι προβληματισμοί.

4.5.3 Η ασφάλεια των ηλεκτρονικών επικοινωνιών είναι ζωτική για τη εφαρμογή και ανάπτυξη των τεχνολογιών και υπηρεσιών πληροφοριών. Πρέπει να επιβληθούν ισχυρές κυρώσεις σε ολόκληρη την ΕΕ με στόχο να αποφευχθεί η υπονόμευση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και η καθυστέρηση στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών λόγω αυτού του είδους εγκλήματος. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να συνεργαστεί με τις ΕΡΑ για τη διαμόρφωση ενός καθεστώτος κυρώσεων για το ηλεκτρονικό έγκλημα που απειλεί την ασφάλεια των επικοινωνιών, το οποίο να ισχύει σε όλη την Κοινότητα. Θα πρέπει επίσης να εξεταστούν μηχανισμοί οι οποίοι θα μπορούσαν να διευκολύνουν τους καταναλωτές στην άσκηση του «δικαιώματος προσφυγής »ενάντια σε μεμονωμένα πρόσωπα που διαπράττουν αυτά τα εγκλήματα.

4.5.4 Πέρα από τα προβλήματα ασφαλείας που προκαλούνται από πρόσωπα εκτός της ΕΕ, η ασφάλεια των ευρωπαϊκών δικτύων και των Ευρωπαίων πολιτών δέχεται καθημερινά επιθέσεις από εξωτερικούς φορείς εκτός της ΕΕ. Πρέπει να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ασκηθούν διώξεις εναντίον των προσώπων που ευθύνονται για αυτές τις επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της επίρριψης ευθυνών στα κράτη από τα οποία προέρχονται οι συγκεκριμένες επιθέσεις για τις βλάβες που προκαλούν.

Βρυξέλλες, 16 Φεβρουαρίου 2007. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) Οδηγίες 2002/19/ΕΚ, 2002/20/ΕΚ, 2002/21/ΕΚ, 2002/22/ΕΚ (ΕΕ L 108, 24.4.2002, σ. 7) και 2002/58/EC (ΕΕ L 201, 31.7.2002, σ. 37).

(2) SEC(2006) 816.

(3) SEC(2006) 817.

(4) COM(2005) 24, 2.2.2005.

(5) Το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις υπηρεσίες εμπορικού περιεχομένου — όπως, λόγου χάρη, οι υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών και οι ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες — που παρέχονται μέσω υποδομών μετάδοσης καλύπτονται από άλλα κοινοτικά μέσα (όπως, παραδείγματος χάρη, η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο 2000/31/ΕΚ και η οδηγία για την τηλεόραση χωρίς σύνορα 89/552/ΕΕΚ. Οι υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών ορίζονται στην οδηγία 2000/31/ΕΚ για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών στο άρθρο 17 ως εξής: «κάθε υπηρεσία που συνήθως παρέχεται έναντι αμοιβής, με ηλεκτρονικά μέσα εξ αποστάσεως και κατόπιν προσωπικής επιλογής ενός αποδέκτη υπηρεσιών».

(6) COM(2003) 784 τελικό.

(7) COM(2006) 68, 20.2.2006.

(8) Οι απαντήσεις διατίθενται στη ηλε-διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/information_society/policy/ecomm/info_centre/documentation/public_consult/review/index_en.htm.

(9) Με την απόφαση για το ραδιοφάσμα, 676/2002/EΚ, παρέχεται δυνατότητα τεχνικής εναρμόνισης των όρων χρήσης του (μέσω της επιτροπής ραδιοφάσματος)· συμβουλές στρατηγικού χαρακτήρα για την πολιτική ραδιοφάσματος μέσω της ομάδας πολιτικής για το ραδιοφάσμα.

(10) Βλέπε υποσημείωση 6.

(11) London Economics σε συνεργασία με την PricewaterhouseCoopers, μελέτη για την ΓΔ Κοινωνία της Πληροφορίας και Μέσα επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με 'An assessment of the Regulatory Framework for Electronic Communications — Growth and Investment in the EU e-communications sector' (προς δημοσίευση).

(12) Βλέπε σχετικό έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής, κεφ. 2.

(13) COM(2005) 411, 6.9.2005.

(14) SEC(2006) 816.

(15) COM(2005) 229 τελικό, βλέπε στη διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/i2010/index_en.htm.

(16) Συμπεριλαμβανομένων των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ για τα εξής θέματα:

— Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η προσαρμογή των πολιτικών για το ηλεκτρονικό επιχειρείν σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον: τα διδάγματα από την πρωτοβουλία Go Digital και οι μελλοντικές προκλήσεις — ΕΕ C 108 της 30.4.04, σ. 23.

— Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση πολυετούς κοινοτικού προγράμματος για προαγωγή ασφαλέστερης χρήσης του Ίντερνετ και νέων επιγραμμικών τεχνολογιών — ΕΕ C 157 της 28.6.05, σ. 136.

— Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Συνδέσεις υψηλών ταχυτήτων στην Ευρώπη: πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών — ΕΕ C 120 της 20.5.2005, σ. 22.

— Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών «Η στρατηγική i2010 — Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση »— ΕΕ C 110 της 9.5.06, σ. 83.

— Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ηλεκτρονική προσβασιμότητα — ΕΕ C 110 της 9.5.06, σ. 26.

— Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Η γεφύρωση του ευρωζωνικού χάσματος — CESE 1181/2006.

— «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για ασφαλή κοινωνία της πληροφορίας — διάλογος, πνεύμα συνεργασίας και ενίσχυση των ικανοτήτων »— R/CESE 1474/2006 βρίσκεται σε στάδιο κατάρτισης.

(17) COM(2005) 203, και οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

(18) «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η γεφύρωση του ευρυζωνικού φάσματος »— CESE 1181/2006.

(19) Συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης του 2006 με τίτλο «Preparing the next steps in regulation of electronic communications »(Προετοιμάζοντας τα επόμενα βήματα όσον αφορά την κανονιστική ρύθμιση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών)· και τη μελέτη με τίτλο «An assessment of the regulatory framework for electronic communications — growth and investment in the EU e-communications sector »της London Economics σε συνεργασία με την Price Waterhouse (2006).