[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 26.11.2008

COM(2008) 760 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ενδιάμεση έκθεση για την πρόοδο που έχει συντελεσθεί σχετικά με το χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών (2006-2010)

1. . εισαγωγη

Πενήντα χρόνια κοινοτικής πολιτικής υπέρ της ισότητας είχαν ως αποτέλεσμα να βελτιωθεί η κατάσταση των γυναικών. Ωστόσο, ανισότητες εξακολουθούν να υφίστανται σε πολλούς τομείς και οι εξελίξεις, ιδίως στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών αλλαγών, δημιούργησαν νέες προκλήσεις που πρέπει να απαντηθούν για να επιτευχθεί η ισότητα γυναικών και ανδρών.

Εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο μιας συντονισμένης δράσης, να επιταχύνουν την επίτευξη της ισότητας. Στο χάρτη πορείας, που εγκρίθηκε το 2006[1], η Επιτροπή παρουσίασε τις δεσμεύσεις της υπέρ της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών για την περίοδο 2006-2010. Το Μάρτιο του 2006, επίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ισότητα[2], παρακίνησε τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τους περισσότερο την ισότητα στις πολιτικές τους και να στηρίξουν τους στόχους του χάρτη πορείας.

Στον εν λόγω χάρτη πορείας, η Επιτροπή εξήγγειλε τις ενέργειες που σχεδίαζε να αναλάβει σε έξι πολιτικούς τομείς: οικονομική ανεξαρτησία επί ίσοις όροις για τις γυναίκες και τους άνδρες, συνδυασμός ιδιωτικού και επαγγελματικού βίου, ίση εκπροσώπηση στη λήψη αποφάσεων, εξάλειψη όλων των μορφών βίας με βάση το φύλο, εξάλειψη των στερεοτύπων των φύλων και προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών στις εξωτερικές και αναπτυξιακές πολιτικές. Δεσμεύτηκε επίσης να αναλάβει την παρακολούθηση της υλοποίησης και την αξιολόγηση του χάρτη πορείας. Μετά την έκδοση του χάρτη πορείας καταρτίστηκαν δύο προγράμματα εργασίας[3]. Η παρούσα ενδιάμεση έκθεση περιγράφει με ποιο τρόπο συνεισέφεραν οι ενέργειες αυτές, από το Μάρτιο του 2006 έως σήμερα, στην επίτευξη των στόχων του χάρτη πορείας. Η τελική αξιολόγηση του χάρτη πορείας προβλέπεται να πραγματοποιηθεί το 2010.

2. υλοποιηση των στοχων του χαρτη πορειασ

2.1. Επίτευξη της οικονομικής ανεξαρτησίας για γυναίκες και άνδρες

Ο χάρτης πορείας επανεπιβεβαίωσε ότι η οικονομική ισότητα γυναικών και ανδρών δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνον εάν αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών στην απασχόληση. Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην Ένωση θα φθάσει πιθανότατα το στόχο του 60 % το 2010. Ωστόσο, η απόκλιση μεταξύ των αμοιβών γυναικών και ανδρών παραμένει υψηλή (15 %). Στην ανακοίνωση « Καταπολέμηση των διαφορών στις αμοιβές των δύο φύλων »[4] υπογραμμίζεται η δέσμευση της Επιτροπής να εξαλείψει τις διαφορές αυτές και παρουσιάζονται διάφορες πιθανές μορφές δράσης. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε ιδίως να αναλύσει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, έτσι ώστε να αποφασίσει εάν πρέπει να αναθεωρηθεί για να γίνει πιο αποτελεσματικό. Ωστόσο, η νομοθεσία δεν αρκεί για να εξαλειφθεί ένα πολυσύνθετο φαινόμενο όπως αυτό, που εξηγείται κυρίως με τη μεγαλύτερη παρουσία των γυναικών σε τομείς δραστηριοτήτων που αμείβονται λιγότερο καλά ή σε θέσεις εργασίας με ιδιαίτερα προσωρινό χαρακτήρα. Το ζητούμενο είναι επίσης να βελτιωθεί η ποιότητα της απασχόλησης των γυναικών, τομέας που αναδεικνύεται στην έκθεση του 2008 για την ισότητα γυναικών και ανδρών[5].

Πολυάριθμες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί, όπως προβλεπόταν στο χάρτη πορείας, για την καλύτερη συνεκτίμηση των ζητημάτων ισότητας στο νέο κύκλο της στρατηγικής για τη μεγέθυνση και την απασχόληση της περιόδου 2008-2010. Η ανάλυση των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εφαρμογή της πολιτικής ισότητας που προβλέπεται στη στρατηγική της Λισαβόνας απέδειξε ότι ελάχιστη προσοχή δόθηκε στην εν λόγω πολιτική. Στο πλαίσιο αυτό, η δημοσίευση εγχειριδίου για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές απασχόλησης[6] έτυχε θερμής υποδοχής στα κράτη μέλη.

Για την αύξηση της συμμετοχής στην απασχόληση πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως το γυναικείο εργατικό δυναμικό και να αυξηθεί η δέσμευση όλων των οικονομικών συντελεστών. Η Επιτροπή ανέλυσε τις δυσκολίες που συναντούν οι γυναίκες προκειμένου να γίνουν επιχειρηματίες και υποστήριξε το δίκτυο των επιχειρηματιών γυναικών . Εξέδωσε, επίσης, κανονισμό με τον οποίο η έγκριση των κρατικών ενισχύσεων εκτείνεται, κατ' αρχήν, στις νέες επιχειρήσεις που ιδρύουν γυναίκες[7]. Οι πρακτικές που έχουν ως σκοπό να ενθαρρύνουν τη μεγαλύτερη ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών υποστηρίχθηκαν επίσης στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Η δημογραφική γήρανση, η οποία επιβαρύνει κυρίως τη βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, απαιτεί εκσυγχρονισμό που να λαμβάνει υπόψη την κατάσταση γυναικών και ανδρών. Με το σκεπτικό αυτό, η Επιτροπή ανέλυσε κατά πόσο ελήφθη υπόψη ο στόχος της ισότητας γυναικών και ανδρών στα εθνικά προγράμματα της ανοικτής μεθόδου συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και της κοινωνικής ένταξης[8] και εκπόνησε εγχειρίδιο για να ενισχύσει τις ικανότητες των αρμόδιων συντελεστών με απώτερο στόχο την προαγωγή της ισότητας στις πολιτικές αυτές[9].

Οι ανάγκες των γυναικών και των ανδρών στον τομέα της υγείας και της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη ελήφθησαν υπόψη στο πλαίσιο της ανοικτής μεθόδου συντονισμού στον τομέα της υγείας και της μακροχρόνιας φροντίδας. Η κοινή έκθεση για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη[10] υπενθύμισε τις διαφορές μεταξύ φύλων ως προς τη συνολική βελτίωση της υγείας και της πρόσβασης στην περίθαλψη σε συνάρτηση με τις κοινωνικές ομάδες. Βάσει της στρατηγικής της Ένωσης σχετικά με την υγεία (2008-2013)[11], καλείται η Επιτροπή να λάβει υπόψη της τις ιδιαίτερες διαστάσεις της υγείας των γυναικών και των ανδρών. Το πρόγραμμα δράσης για την υγεία[12] έχει σκοπό να βελτιώσει τις γνώσεις σχετικά με τις ανάγκες των γυναικών και των ανδρών στον τομέα της δημόσιας υγείας και να υποστηρίξει πρωτοβουλίες για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να βρεθούν σε καταστάσεις φτώχειας από ό,τι οι άνδρες. Για το λόγο αυτό προσδιορίστηκαν ως στοχευόμενη ομάδα για το ευρωπαϊκό έτος καταπολέμησης της φτώχειας 2010. Οι γυναίκες βρίσκονται μεταξύ των μη προνομιούχων ομάδων και υφίστανται συχνά πολλαπλές διακρίσεις. Ο προβληματισμός για το μέλλον των πολιτικών που στοχεύουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων[13] βασίστηκε στις εμπειρίες του ευρωπαϊκού έτους ίσων ευκαιριών για όλους (2007) για να καταδείξει την ανάγκη να καταπολεμηθεί κάθε μορφή διακρίσεων. Οι πρωτοβουλίες υπέρ της κοινότητας των Ρομ απέδειξαν, επίσης, ότι είναι σημαντικό να ενσωματωθούν τα θέματα της ισότητας σε όλες τις πολιτικές και τα μέτρα που λαμβάνονται.

Οι ανισότητες αφορούν ιδίως τις γυναίκες που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες και τις γυναίκες μετανάστριες , οι οποίες αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των μεταναστών στην Ένωση[14]. Στη χάραξη της στρατηγικής για τη μεταναστευτική πολιτική[15] ελήφθη υπόψη η κατάσταση αυτή, ιδίως σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και την προστασία των γυναικών που πέφτουν θύματα δουλεμπορίου. Η Επιτροπή έδωσε μεγάλη προσοχή στην κατάσταση των γυναικών στο πλαίσιο της παρακολούθησης της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο της οδηγίας[16] σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στις εργασίες εκπόνησης της οδηγίας-πλαισίου[17] σχετικά με τα δικαιώματα των διακινούμενων εργαζομένων που γίνονται δεκτοί στην ΕΕ με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης.

Η προαγωγή της ισότητας γυναικών και ανδρών θα επιτευχθεί με την κινητοποίηση όλων των μέσων. Τα ευρωπαϊκά ταμεία 2007-2013 για την πολιτική συνοχής[18] [19] [20], την αγροτική ανάπτυξη[21] και την αλιεία[22] είναι σημαντικοί μοχλοί για την πολιτική ισότητας σε πολλούς τομείς. Στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης των προγραμμάτων, η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τους στόχους ισότητας για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην απασχόληση, στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, να προαχθεί η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και να ενισχυθεί ο συνδυασμός του επαγγελματικού και ιδιωτικού βίου.

2.2. Βελτίωση του συνδυασμού επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου

Παρά την πιο ισόρροπη συμμετοχή στην απασχόληση, οι γυναίκες εξακολουθούν να αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος των οικογενειακών και οικιακών ευθυνών. Η υλοποίηση των στόχων σε θέματα απασχόλησης μπορεί να επιτευχθεί με την ενίσχυση των πολιτικών που αποβλέπουν στο συνδυασμό του επαγγελματικού, ιδιωτικού και οικογενειακού βίου , ώστε να αξιοποιηθεί το δυναμικό του εργατικού δυναμικού της Ένωσης. Η Επιτροπή πρότεινε κοινές αρχές για το «συνδυασμό ευελιξίας-ασφάλειας»[23] ώστε να προωθήσει τη διαμόρφωση πιο ανοιχτών, πιο ευέλικτων και προσιτών σε όλους αγορών εργασίας, να διευκολύνει την ισότιμη πρόσβαση γυναικών και ανδρών σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και την παροχή δυνατοτήτων για το συνδυασμό επαγγελματικού και οικογενειακού βίου.

Από τον προβληματισμό για τις νέες δημογραφικές προκλήσεις αναδύθηκε η ανάγκη για μεγαλύτερη ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών και για εκσυγχρονισμό των οικογενειακών πολιτικών ώστε να ενισχυθεί η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών[24]. Η Επιτροπή ενθάρρυνε, επίσης, τη διαδικασία ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών που έχει θέσει σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τις οικογένειες[25].

Τέλος, η Επιτροπή υπέβαλε ένα νέο πολιτικό πλαίσιο για « μεγαλύτερη υποστήριξη για το συνδυασμό της επαγγελματικής με την ιδιωτική και την οικογενειακή ζωή »[26] και για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης για τη μεγέθυνση και την απασχόληση.

Εγκρίθηκαν νομοθετικές προτάσεις[27], αφενός, για την ενίσχυση του δικαιώματος των εργαζομένων σε άδεια μητρότητας[28] και, αφετέρου, για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των προσώπων που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα καθώς και των συζύγων τους που συμμετέχουν στη δραστηριότητα αυτή[29]. Η Επιτροπή κατέγραψε την πρόοδο που σημείωσαν τα κράτη μέλη όσον αφορά το στόχο της βελτίωσης της διαθεσιμότητας των υποδομών φύλαξης παιδιών (για το 90 % των παιδιών ηλικίας από τριών ετών έως την έναρξη της υποχρεωτικής σχολικής εκπαίδευσης και για το 33 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών)[30]. Στην έκθεσή της[31], η Επιτροπή διαπίστωσε ότι λίγα μόνο κράτη μέλη πέτυχαν το στόχο αυτό. Προτάθηκαν, επίσης, μέτρα για την ανάπτυξη των υποδομών φύλαξης των παιδιών και εντάχθηκαν στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή. Εξάλλου, ζητήθηκε η γνώμη των κοινωνικών εταίρων για την ανάγκη βελτίωσης της νομοθεσίας για διάφορες μορφές αδειών και ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για τη γονική άδεια.

2.3. Προώθηση της ίσης συμμετοχής των γυναικών και των ανδρών στη λήψη αποφάσεων

Η συμμετοχή όλων των πολιτών, γυναικών και ανδρών, στις πολιτικές διεργασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων είναι μια δημοκρατική και οικονομική αναγκαιότητα, καθώς και πρωταρχικό κριτήριο για την ιδιότητα του μέλους της Ένωσης. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στις δημοκρατικές διεργασίες είναι μια από τις προτεραιότητες του προγράμματος «Η Ευρώπη για τους πολίτες»[32]. Έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες[33] για τη στήριξη του διαλόγου σχετικά με τα ευρωπαϊκά ζητήματα και τη συμμετοχή των νέων και των γυναικών ώστε να εκπληρωθούν οι προσδοκίες τους από την Ευρώπη.

Βάσει των πλέον πρόσφατων στοιχείων, η έκθεση για τις «γυναίκες και τους άνδρες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων το 2007» έδειξε ότι, αν και έχει συντελεστεί αναμφισβήτητα πρόοδος, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε όλες τις σφαίρες της εξουσίας στα περισσότερα κράτη μέλη, καθώς και εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Η Επιτροπή υποστήριξε τη δράση των κρατών μελών στον τομέα αυτόν: συγκέντρωσε, ανέλυσε και διέδωσε τα συγκρίσιμα δεδομένα, ενθάρρυνε τη δημιουργία δικτύων μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Για το σκοπό αυτό, δημιουργήθηκε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο για την προώθηση των γυναικών στις πολιτικές και οικονομικές θέσεις ευθύνης . Το δίκτυο συγκέντρωσε για πρώτη φορά τους εκπροσώπους των ευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα αυτό, με σκοπό την από κοινού δράση.

Στο δημόσιο τομέα της έρευνας , η Ένωση έθεσε ως στόχο την κατάληψη των θέσεων ευθύνης σε ποσοστό 25 % από γυναίκες[34]. Για την επίτευξη του στόχου αυτού δρομολογήθηκε μια σειρά από ενέργειες. Τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης [35] περιλαμβάνουν μέτρα για τη μείωση των ανισορροπιών στην εκπαίδευση και στις επιστημονικές και τεχνικές σταδιοδρομίες. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις ερευνητικές δραστηριότητες[36] έχει λάβει υπόψη την πτυχή της ισότητας γυναικών και ανδρών. Αναλύθηκε, επίσης, η εξέλιξη των σταδιοδρομιών των γυναικών για να καταστεί δυνατή η προώθηση των γυναικών στα δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, ιδίως μέσω των εργασιών εμπειρογνωμόνων για τη λήψη αποφάσεων στον τομέα της έρευνας[37].

Έχει καταδειχθεί η κυρίαρχη θέση των ανδρών στον τομέα των νέων τεχνολογιών της επικοινωνίας [38], και προτάθηκε στρατηγική για την ενθάρρυνση των γυναικών να ασχοληθούν επαγγελματικά με τις νέες τεχνολογίες της επικοινωνίας. Η Επιτροπή συνεργάστηκε, επίσης, με τους εθνικούς συντελεστές στο πλαίσιο εκστρατείας που έχει στόχο να ωθήσει τις νέες γυναίκες να επιλέξουν επιστημονικές σταδιοδρομίες ή σταδιοδρομίες μηχανικών.

2.4. Εξάλειψη της βίας που συνδέεται με το φύλο και της εμπορίας ανθρώπων

Η Επιτροπή κρίνει πολύ ανησυχητικό τον αριθμό των γυναικών που πέφτουν θύματα οικιακής βίας, από την έκταση της σωματεμπορίας και της πορνείας, από το εμμένον ποσοστό εγκληματικών ενεργειών που διαπράττονται υπό το πρόσχημα των παραδόσεων και της θρησκείας.

Οι ενέργειες για την πρόληψη και την καταπολέμηση κάθε μορφής βίας, ιδίως απέναντι στις γυναίκες, θα συνεχιστούν χάρη στο πρόγραμμα Δάφνη III[39], το οποίο στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών και των ΜΚΟ που απευθύνονται στα θύματα και στους δράστες της βίας. Οι πολυάριθμες βιαιοπραγίες που εκδηλώνονται μεταξύ των νέων οδήγησαν, επίσης, την Επιτροπή στην απόφαση να συμπεριλάβει την καταπολέμηση της βίας με θύματα τις γυναίκες στα σχέδια του προγράμματος «Νεολαία σε δράση»[40].

Το σχέδιο δράσης της Ένωσης για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων ενθαρρύνει τη χρήση κάθε μέσου. Σχεδιάστηκε, επίσης, ένα κοινό πλαίσιο για τον καθορισμό δεικτών και τη συλλογή δεδομένων σχετικά με την εμπορία ανθρώπων[41] ώστε να γίνει καλύτερα γνωστή η έκταση του προβλήματος. Εξάλλου, η Επιτροπή υπέβαλε συστάσεις για την ταυτοποίηση των θυμάτων σωματεμπορίας και την παροχή βοήθειας σε αυτά και στήριξε τους κυριότερους συντελεστές, αλλά και πρωτοβουλίες όπως η Ημέρα κατά της εμπορίας ανθρώπων.

2.5. Εξάλειψη των στερεοτύπων που συνδέονται με το φύλο

Στο χάρτη πορείας προσδιορίστηκε η καταπολέμηση των στερεοτύπων ως τομέας προτεραιότητας και υπενθυμίστηκε ότι τα γυναικεία και ανδρικά στερεότυπα είναι η αιτία πολλών ανισοτήτων. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε πρόσφατα, ακόμη μια φορά, ότι έχει σημασία να ενσωματωθεί η διάσταση της ισότητας των φύλων στις πολιτικές για τη νεολαία[42]. Το πρόγραμμα για τη σχολική εκπαίδευση που αποσκοπεί στη συνεργασία μεταξύ σχολείων έχει εντάξει στους στόχους του τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Τα σεξιστικά στερεότυπα επηρεάζουν τον προσανατολισμό προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις σπουδών και, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή[43], εξαιτίας αυτών των στερεοτύπων οι γυναίκες απασχολούνται σε επαγγέλματα που αμείβονται λιγότερο καλά. Οι στόχοι που όρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποσκοπούν στην αύξηση κατά 15 % του αριθμού των πτυχιούχων στα μαθηματικά, τις φυσικές επιστήμες και την τεχνολογία με παράλληλη μείωση της μη ισορροπημένης εκπροσώπησης γυναικών και ανδρών στους κλάδους αυτούς[44]. Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί και να υποχωρήσουν, γενικά, τα στερεότυπα, η ισότητα των γυναικών και των ανδρών ενσωματώθηκε ως ειδική προτεραιότητα στα κοινοτικά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης[45].

Οι στερεότυπες αντιλήψεις, ιδίως όσον αφορά την ικανότητα των γυναικών να ασκήσουν ορισμένα καθήκοντα μέσα στις επιχειρήσεις, ώθησαν την Επιτροπή να δρομολογήσει ενέργειες ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων.

2.6. Προώθηση της ισότητας των φύλων εκτός της ΕΕ

Ο χάρτης πορείας επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Επιτροπής ως προς τις αρχές της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών οι οποίες αναγνωρίζονται διεθνώς στη διακήρυξη της χιλιετίας για την ανάπτυξη και στο πρόγραμμα δράσης του Πεκίνου .

Συγκεκριμένα, η στρατηγική της Ένωσης για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών στη συνεργασία για την ανάπτυξη [46], την οποία θα ακολουθήσει σχέδιο δράσης, συνεκτίμησε την ισότητα γυναικών και ανδρών στη συνεργασία για την ανάπτυξη και τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Η προώθηση της ισότητας στις επιμέρους στρατηγικές που εκπονήθηκαν για κάθε χώρα ξεχωριστά στο πλαίσιο του 10ου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης [47] υποστηρίχθηκε μέσω της χάραξης κατευθυντήριων γραμμών για τον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της συνέχειας που δίνεται για ζητήματα ισότητας στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων.

Η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών ενισχύθηκε, επίσης, στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης και το πλαίσιο δράσης της Κωνσταντινούπολης οδήγησε σε μια σειρά δεσμεύσεων και στην κινητοποίηση των πόρων υπέρ των γυναικών και υπέρ της πλήρους συμμετοχής των γυναικών στον πολιτειακό, τον πολιτικό, τον κοινωνικό, τον οικονομικό και τον πολιτιστικό τομέα.

Το νέο χρηματοδοτικό μέσο για την προαγωγή της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου [48] προβλέπει την ενίσχυση της ισότητας και των δικαιωμάτων των γυναικών σε πολλούς τομείς, ιδίως στους τομείς της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική, της καταπολέμησης της οικιακής βίας και των ακρωτηριασμών των γεννητικών οργάνων.

Οι « πρωτοβουλίες για την οικοδόμηση της ειρήνης » και η εταιρική σχέση ΕΚ/ΟΗΕ για την ανάπτυξη και την ειρήνη επέτρεψαν την ενίσχυση δράσεων σχετικά με την κατάσταση και το ρόλο των γυναικών στις ένοπλες συγκρούσεις και τις μετασυγκρουσιακές περιόδους και την εφαρμογή του ψηφίσματος αριθ. 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, με τη διοργάνωση από την Επιτροπή της διεθνούς διάσκεψης με θέμα «Οι γυναίκες παράγοντας σταθερότητας σε έναν ασταθή κόσμο» έγινε πράξη η πολιτική υποστήριξη στους τομείς αυτούς.

Ένας άξονας του θεματικού προγράμματος « Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό »[49] είναι αφιερωμένος στη ισότητα για την υλοποίηση, παραδείγματος χάρη, σχεδίων που αφορούν τη συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων ή στην ενσωμάτωση της πτυχής της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών. Χάρη σε προγράμματα συνεργασίας με τις τρίτες χώρες ενισχύθηκε, επίσης, ο ρόλος των γυναικών στην κοινωνία ή σε σχέδια κινητικότητας για τους νέους[50].

Η ΕΕ επιβεβαίωσε τις αρχές σχετικά με την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών που διέπουν την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανθρωπιστική βοήθεια [51] και δεσμεύτηκε, στο σχέδιο δράσης της[52], να προωθήσει τη συμμετοχή των γυναικών και την προστασία απέναντι στη σεξουαλική και σεξιστική βία στις περιπτώσεις έκτακτης βοήθειας.

Η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού για την αειφόρο ανάπτυξη και ενθαρρύνει την εφαρμογή των θεμελιωδών εργασιακών προτύπων στις εμπορικές διαπραγματεύσεις και τη συνεργασία με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας για τη διάσταση της αξιοπρεπούς εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η πολιτική της ΕΕ για τη διεύρυνση ώθησε τις υποψήφιες χώρες και τις δυνητικά υποψήφιες χώρες να ευθυγραμμιστούν με το κοινοτικό κεκτημένο και τα ευρωπαϊκά πρότυπα σε θέματα ισότητας και να δημιουργήσουν τα κατάλληλα θεσμικά και διοικητικά όργανα.

3. βελτιωση της διακυβερνησησ

Οι στόχοι της ισότητας δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς τη δέσμευση όλων των εμπλεκόμενων μερών . Η Επιτροπή συνεργάστηκε με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της ομάδας υψηλού επίπεδου αντιπροσώπων για τα θέματα ισότητας, στο πλαίσιο των εργασιών του Συμβουλίου (ιδίως στις «τρόικες» των προεδριών), για τη διοργάνωση των διασκέψεων που πραγματοποιούνταν υπό την αιγίδα των προεδριών και στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής. Οι κοινωνικοί εταίροι σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρουσίασαν έκθεση για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης τους για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών[53]. Επίσης, χρηματοδοτήθηκαν οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για τη διατήρηση του διαλόγου και την ενίσχυση της δράσης τους για την προαγωγή της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών.

Πολυάριθμες δραστηριότητες έλαβαν χώρα για την ενίσχυση των μέσων υπέρ της ισότητας. Συγκροτήθηκε ένα κοινοτικό δίκτυο των οργανισμών που είναι επιφορτισμένο με την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών[54], ώστε να εξασφαλιστεί η ενιαία εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου στον τομέα αυτόν. Νομικοί πραγματοποιούν κάθε χρόνο ανάλυση της προόδου σε επίπεδο κοινοτικού δικαίου και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας , ιδίως στον τομέα της ίσης μεταχείρισης[55]. Eξάλλου, στους πολίτες δίνονται πληροφορίες και συμβουλές για τα δικαιώματά τους σε θέματα ισότητας.

Η Επιτροπή σημείωσε πρόοδο ως προς την καλύτερη ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας γυναικών και ανδρών σε όλες τις πολιτικές και τα προγράμματα της Ένωσης, εξετάζοντας τον αντίκτυπο των μέτρων της στις γυναίκες και τους άνδρες και διερευνώντας τις δυνατότητες ενσωμάτωσης της ισότητας γυναικών και ανδρών στη διαδικασία του προϋπολογισμού .

Η Επιτροπή διασφάλισε, επίσης, την προαγωγή της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών μέσα στη δική της διοίκηση στο πλαίσιο του 4ου προγράμματος δράσης για την ισότητα γυναικών και ανδρών[56].

Σε γενικές γραμμές, οι εργασίες σχετικά με τους δείκτες ανταποκρίθηκαν στις διεθνείς δεσμεύσεις των κρατών μελών. Η Επιτροπή συνεργάστηκε με τα κράτη μέλη για την κατάρτιση δεικτών που ανταποκρίνονται στα ζητούμενα του προγράμματος δράσης του Πεκίνου.

Για να υπάρξουν περισσότερα διαθέσιμα εναρμονισμένα δεδομένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να συμπληρωθούν οι υφιστάμενοι δείκτες[57], πραγματοποιήθηκαν εργασίες που αφορούσαν κυρίως την αξιοποίηση του χρόνου, τις διαφορές μεταξύ των αμοιβών και την κατάρτιση ενός ευρωπαϊκού δείκτη για την ισότητα.

Πολλές δράσεις του χάρτη πορείας χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα PROGRESS [58], ιδίως ο συντονισμός και η εγκάρσια υλοποίηση των στόχων της ισότητας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της επικοινωνίας για την πολιτική ισότητας.

Τέλος, έχει πλέον συσταθεί ένα ευρωπαϊκό ινστιτούτο για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών [59].

4. συμπερασματα

Ο χάρτης πορείας αποτελεί ένα φιλόδοξο πολιτικό πλαίσιο για την προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών σε όλες τις πολιτικές και δραστηριότητες της Ένωσης. Εξασφάλισε τη συνοχή και την προβολή των δράσεων της Επιτροπής και λειτούργησε, επίσης, ως σημείο αναφοράς για τα κράτη μέλη που πραγματοποίησαν τις δικές τους εργασίες για την επίτευξη των κοινών στόχων που ορίζονται στο χάρτη πορείας, το σύμφωνο για την ισότητα και τις διεθνείς δεσμεύσεις του προγράμματος δράσης του Πεκίνου.

Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε και οι στόχοι της ισότητας ελήφθησαν πιο συγκεκριμένα υπόψη σε όλες τις πολιτικές που καταγράφονται στο χάρτη πορείας. Σημαντικότερη πρόοδος φαίνεται να συνδέεται με τις πολιτικές δεσμεύσεις της Ένωσης, όταν η κοινοτική δράση καθοδηγείται από κοινούς ποσοτικούς στόχους.

Η παρακολούθηση της συνέχειας που δίνεται στο χάρτη πορείας έδειξε ότι σημειώθηκε πρόοδος στο σύνολο σχεδόν των δράσεων που εντάσσονται στο χάρτη πορείας. Ωστόσο, η πρόοδος είναι άνιση και αναδεικνύει την ανάγκη να συνεχιστεί η ανάληψη πρωτοβουλιών έως και το 2010. Το εμπόδιο στην υλοποίηση της πολιτικής για την ισότητα είναι η αδυναμία κατανόησης της σημασίας του διακυβεύματος. Η ευαισθητοποίηση και η συμπαράταξη με τα οικονομικά και κοινωνικά διακυβεύματα των στόχων της ισότητας πρέπει να ενισχυθούν και αυτό απαιτεί ισχυρή πολιτική βούληση.

Το ζητούμενο, για παράδειγμα, θα είναι να υποστηριχθεί η ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας των γυναικών και των ανδρών και, ιδίως, η πολιτική για το συνδυασμό επαγγελματικού και ιδιωτικού βίου στον κύκλο 2008-2010 της στρατηγικής της Λισαβόνας και η ανοικτή μέθοδος συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και της κοινωνικής ένταξης, και να αξιολογηθεί εάν τηρούνται οι δεσμεύσεις υπέρ της ισότητας στα προγράμματα της πολιτικής για τη συνοχή, την εκπαίδευση και την έρευνα. Πρέπει να συνεχιστεί να σημειώνεται σημαντική πρόοδος στις εξωτερικές πολιτικές. Η ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών σε όλα τα όργανα λήψης αποφάσεων, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά, πρέπει να προωθηθεί στο επίπεδο της Ένωσης και στις δομές που διαχειρίζεται η Επιτροπή. Η επαγρύπνηση ενάντια στα σεξιστικά στερεότυπα πρέπει επίσης να βελτιωθεί, ιδίως με το διάλογο με τα μέσα και τους πολίτες. Το ευρωπαϊκό ινστιτούτο για την ισότητα γυναικών και ανδρών πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί όσο το δυνατόν νωρίτερα. Τέλος, πρέπει να καταβληθούν συμπληρωματικές προσπάθειες σε θέματα επικοινωνίας για να γίνουν καλύτερα κατανοητά τα διακυβεύματα της πολιτικής για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούνιο του 2009, οι επικοινωνιακές δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στις γυναίκες.

Η Επιτροπή θέλησε να δώσει νέα ώθηση στην κοινωνική διάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μια ανανεωμένη κοινωνική ατζέντα[60], της οποίας αναπόσπαστο μέρος αποτελεί η πολιτική για την ισότητα γυναικών και ανδρών. Η ανανεωμένη κοινωνική ατζέντα προβλέπει ότι η Επιτροπή θα ενισχύσει την ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας γυναικών και ανδρών στις πολιτικές και τις δραστηριότητές της.

Οι πολιτικές έχουν πάντα αντίκτυπο στις γυναίκες και στους άνδρες, εφόσον αφορούν τον πολίτη, την οικονομία και την κοινωνία. Ωστόσο, ο αντίκτυπος αυτός λαμβάνεται συνήθως πολύ λίγο υπόψη σε ορισμένους τομείς που καλύπτονται από τις κοινοτικές πολιτικές. Σε αυτούς ακριβώς τους τομείς όπου δίνεται λιγότερη προσοχή στα θέματα ισότητας πρέπει να υπάρχει μεγαλύτερη επαγρύπνηση και ευαισθητοποίηση των εμπλεκόμενων μερών. Οι πολιτικές και δημοσιονομικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ανδρών και των γυναικών και να συνεκτιμούν πιο συστηματικά τις συνέπειές τους σε όλα τα άτομα.

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει το 2010 τα αποτελέσματα και θα ετοιμάσει μια στρατηγική για τη συνέχεια που θα δοθεί στο χάρτη πορείας. Την άνοιξη του 2009 θα διοργανωθεί ένα συνέδριο απολογισμού για την υλοποίηση του χάρτη πορείας, την κινητοποίηση των πολιτικών και την ευαισθητοποίηση των συντελεστών ως προς τα διακυβεύματα της ισότητας γυναικών και ανδρών.

[1] COM(2006) 92 τελικό.

[2] Συμβούλιο 23/24 Μαρτίου 2006.

[3] SEC(2007) 537, SEC(2008) 338.

[4] COM(2007) 424 τελικό.

[5] COM(2008) 10 τελικό.

[6] Manual for gender mainstreaming of employment policies (Εγχειρίδιο για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές απασχόλησης), 2007.

[7] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 800/2008.

[8] COM(2005) 706 τελικό.

[9] Manual for gender mainstreaming of social inclusion and social protection policies (Εγχειρίδιο για την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις πολιτικές για την κοινωνική ένταξη και την κοινωνική προστασία), 2008.

[10] COM(2008) 42 τελικό.

[11] COM(2007) 630 τελικό.

[12] Απόφαση αριθ. 1786/2002/ΕΚ

[13] COM(2008) 420 τελικό.

[14] Γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Κατάσταση των μεταναστριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση» της 15.12.2007.

[15] COM(2008) 359 τελικό.

[16] Οδηγία 2004/81/ΕΚ.

[17] COM(2007) 637 τελικό.

[18] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 για τα διαρθρωτικά ταμεία [Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ)] και Ταμείο Συνοχής.

[19] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1081/2006 Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

[20] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1080/2006 Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης.

[21] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005.

[22] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1198/2006

[23] COM(2007) 359 τελικό.

[24] COM(2007) 244 τελικό.

[25] Συμβούλιο 8/9 Μαρτίου 2007.

[26] COM(2008) 635 τελικό.

[27] COM(2008) 636 και 637.

[28] Οδηγία 92/85/ΕΚ.

[29] Οδηγία 86/613/ΕΚ.

[30] Συμβούλιο 15/16 Μαρτίου 2002.

[31] COM(2008) 638 τελικό.

[32] Απόφαση αριθ. 1904/2006/ΕΚ.

[33] COM(2005) 494 και COM(2008) 158.

[34] Συμβούλιο της 18.4.2005.

[35] Απόφαση αριθ. 1720/2006/ΕΚ.

[36] Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ.

[37] Mapping the maze: getting more women to the top in research (Για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στις ανώτερες ερευνητικές θέσεις), 2008.

[38] Women in ICT, status and the way ahead (Οι γυναίκες στις τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας, κατάσταση και προοπτικές), 2008.

[39] Απόφαση αριθ. 779/2007/ΕΚ.

[40] Απόφαση αριθ. 1719/2006/ΕΚ.

[41] COM(2006) 437 τελικό.

[42] Investir dans la jeunesse: une stratégie de responsabilisation (Επενδύοντας στους νέους: στρατηγική για την αυξημένη αίσθηση ευθύνης), 2007.

[43] COM(2007) 498 τελικό.

[44] Συμβούλιο 5/6 Μαΐου 2003.

[45] Απόφαση αριθ. 1720/2006/ΕΚ.

[46] COM(2007) 100 τελικό.

[47] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1905/2006.

[48] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1889/2006.

[49] COM(2006) 18 τελικό.

[50] Απόφαση αριθ. 1719/2006/ΕΚ.

[51] ΕΕ C 25 της 30.1.2008, σ. 1.

[52] SEC (2008)1991.

[53] Framework of actions on gender equality second follow-up report (Δεύτερη έκθεση προόδου για το πλαίσιο δράσεων για την ισότητα των φύλων), 2007.

[54] Οδηγία 2002/73/ΕΚ.

[55] Οδηγία 2004/113/ΕΚ.

[56] SEC(2007) 1506/2.

[57] COM(2006) 92.

[58] Απόφαση αριθ. 1672/2006/ΕΚ.

[59] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1922/2006.

[60] COM(2008) 412 τελικό.