Αριθ. C 77/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21. 3. 83 
απαλύνουν όσο το δυνατόν την έννοια του καρτέλ. Τούτο δύναται να επιτευχθεί εάν εξασφαλισθεί με τον 
κανονισμό αφενός η δυνατότητα υπάρξεως και λειτουργίας outsiders εκτός των κοινοπραξιών, οι οποίοι 
να τις ανταγωνίζονται βάσει εμπορικών κριτηρίων και αφετέρου η δυνατότητα εισδοχής στις 
κοινοπραξίες νέων μελών με ίσους όρους προς εκείνους των εταιρειών μελών δηλαδή με τη χορήγηση 
βιώσιμων φορτίων. Είναι προφανές ότι μια τέτοια εισδοχή για να είναι συνεπής με την γενική αρχή της μη 
διακρίσεως λόγω εθνικότητος της συνθήκης της ΕΟΚ δεν θα πρέπει να λαμβάνει σαν βάση κριτήρια που 
δημιουργούν τέτοιες διακρίσεις στον κοινοτικό χώρο, όπως η σημαία του πλοίου ή η προέλευση του 
φορτίου. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 25, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 16. 
2. Τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Σελίδα 14, παράγραφος 1.1.3 
«Όσον αφορά τη νομική βάση που προτείνεται για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής των 
άρθρων 85 και 86 της συνθήκης στις θαλάσσιες μεταφορές, το τμήμα θεωρεί ότι, λαμβανομένης 
υπόψη της σπουδαιότητας που έχει για τον αναφερόμενο τομέα, πρέπει η πρόταση κανονισμού να 
βασισθεί μόνο στο άρθρο 84 παράγραφος 2 της συνθήκης». 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 16, ψήφοι κατά: 84, αποχές: 9. 
Σελίδα 16, παράγραφος 2.3.3 προς το τέλος 
«... αν προσδιορισθεί η δομή των εν λόγω κοινοπραξιών και κατ' επέκταση ορισθούν δίκαιοι όροι 
για την είσοδο σ' αυτές ναυτιλιακών εταιρειών, μη μελών». 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Απορρίφθηκε ομόφωνα. 
Γνωμοδότηση για μια πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου κερί εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 
της συνθήκης ΕΟΚ στις εναέριες μεταφορές (κανόνες ανταγωνισμού οι οποίοι ισχύουν για τις 
επιχειρήσεις) 
Το κείμενο που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης αυτής δημοσιεύεται στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 291 της 12ης Νοεμβρίου 1981, σελίδα 4, και 
αριθ. C 317 της 3ης Δεκεμβρίου 1981, σελίδα 3. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 27 Αυγούστου 1981 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις των 
άρθρων 84 και 87 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣΌΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότηση της για το ανωτέρω θέμα 
κατά την 204η σύνοδο της ολομέλειας της, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 26 και 
27 Ιανουαρίου 1983. 
Το κείμενο της γνωμοδότησης αυτής είναι το ακόλουθο: 
21.3.83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 77/21 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 84 και το άρθρο 87, 
την αίτηση γνωμοδότησης του Συμβουλίου της 27ης 
Αυγούστου 1981 για την παραπάνω πρόταση ('), 
τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρο­
υαρίου 1962 (2), αριθ. 141 του Συμβουλίου της 26ης 
Νοεμβρίου 1962 (3) και (ΕΟΚ) αριθ. 1017/68 του Συμβου­
λίου της 19ης Ιουλίου 1968 (4), 
το πρόγραμμα προτεραιοτήτων για ης εναέριες μεταφο­
ρές που ενέκρινε το Συμβούλιο την 1η Ιουνίου 1978 και στο 
οποίο εξετάζεται αν και σε ποιο βαθμό μπορούν οι 
κανόνες για τον ανταγωνισμό να εφαρμοσθούν και στις 
εναέριες μεταφορές, 
το υπόμνημα της Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 1979 προς το 
Συμβούλιο για τη συμβολή των Κοινοτήτων στην ανά­
πτυξη των εναέριων μεταφορών και τη σχετική γνωμοδό­
τηση της ΟΚΕ της 3ης Ιουλίου 1980 (5), 
την απόφαση του Προέδρου της ΟΚΕ της 9ης Σεπτεμβρίου 
1981 να αναθέσει στο τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών 
την επεξεργασία γνωμοδότησης για την πρόταση αυτή 
(άρθρο 22 του Εσωτερικού Κανονισμού), 
τη γνωμοδότηση που εξέδωσε το παραπάνω τμήμα στην 
146η συνεδρίαση του, στις 10 Νοεμβρίου 1982, 
την εισηγητική έκθεση του εισηγητή κ. Bos στην 146η 
συνεδρίαση της 10ης Νοεμβρίου 1982, 
τις συζητήσεις της κατά τη 204η συνεδρίαση του της 26ης 
και 27ης Ιανουαρίου 1983 (συνεδρίαση της 27ης Ιανουα­
ρίου 1983), 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 
με πλειοψηφία (6 ψήφοι κατά και 4 αποχές): 
Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής με την 
επιφύλαξη των εξής γενικών και ειδικών παρατηρή­
σεων. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Νομικές βάσεις 
1.1.1. Η ΟΚΕ εξέτασε το πεδίο εφαρμογής των κανο­
νισμών του Συμβουλίου αριθ. 17 της 6ης Φεβρουαρίου 
1962, αριθ. 141 της 26ης Νοεμβρίου 1962 και (ΕΟΚ) αριθ. 
1017/68 της 19ης Ιουλίου 1968 και διαπίστωσε ότι, λόγω 
των κανονισμών αριθ. 141 και (ΕΟΚ) αριθ. 1017/68 ο 
(») ΕΕ αριθ. C 317 της 3. 12. 1982, σ. 3. 
(*) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62. 
(3) ΕΕ αριθ. 124 της 18. 11. 1962, σ. 2751/62. 
(<) ΕΕ αριθ. 175 της 23. 7. 1968, σ. 1. 
(*) ΕΕ αριθ. C 230 της 8. 9. 1980, σ. 30. κανονισμός αριθ. 17, πρώτος κανονισμός εφαρμογής των 
άρθρων 85 και 86 δεν εφαρμόζεται στους τομείς των 
εναέριων και θαλάσσιων μεταφορών. 
1.1.2. Ωστόσο, μετά τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου της 4ης Απριλίου 1974 και 12ης Οκτωβρίου 
1978 για τις υποθέσεις 176/73 και 156/77, οι εναέριες 
και θαλάσσιες μεταφορές υπάγονται στις διατάξεις των 
άρθρων 85 και 86 της συνθήκης, μολονότι, δυνάμει του 
άρθρου 84 παράγραφος 2 της ίδιας συνθήκης και εφόσον 
δεν υπάρχει διαφορετική απόφαση του Συμβουλίου, εξαι­
ρούνται από τον τίτλο Ιν της συνθήκης, που αφορά την 
κοινή πολιτική μεταφορών. Με βάση τα δεδομένα αυτά η 
Επιτροπή θεμελιώνει την πρόταση της που καθορίζει τις 
λεπτομέρειες εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της 
συνθήκης στις αεροπορικές μεταφορές, μόνο στο άρθρο 
87 της συνθήκης, το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων ότι οι 
προβλεπόμενες διατάξεις «θεσπίζονται από το Συμβούλιο 
με ειδική πλειοψηφία προτάσει της Επιτροπής». 
1.1.3. Η ΟΚΕ χωρίς να εξετάσει όλες τις λεπτομέρειες 
και τις νομικές αποχρώσεις που εκφράστηκαν κατά τις 
συνεδριάσεις της, θεωρεί ότι το Συμβούλιο θα πρέπει να 
χρησιμοποιήσει, για τη δική του πρόταση σχετικά με το 
θέμα αυτό μια διπλή νομική βάση, δηλαδή το άρθρο 84 
παράγραφος 2, και το άρθρο 87, δεδομένου ότι ο καθο­
ρισμός των λεπτομερειών εφαρμογής των άρθρων 85 και 
86 της συνθήκης στις θαλάσσιες μεταφορές αποτελεί ένα 
σοβαρό θέμα για τις ανωτέρω μεταφορές. 
1.1.4. Για να ενισχύσει τη γνώμη της, η ΟΚΕ υπενθυ­
μίζει ότι από το 1979, που δημοσιεύτηκε το υπόμνημα για 
τις εναέριες μεταφορές, η Επιτροπή έχει υποβάλει στο 
Συμβούλιο μια σειρά από προτάσεις ορισμένες από τις 
οποίες μερικές έχουν υιοθετηθεί. Οι σχετικές πράξεις του 
Συμβουλίου είχαν όλες σαν βάση το άρθρο 84 παράγραφος 
2 της συνθήκης. Η ΟΚΕ διερωτάται κατά συνέπεια, για 
ποιο λόγο η Επιτροπή δεν ακολούθησε στο σημαντικό 
αυτό τομέα του εναέριου και θαλάσσιου ανταγωνισμού -
που από τα πράγματα υπερβαίνει τα κοινοτικά όρια - τη 
γραμμή που η ίδια είχε χαράξει κατά το παρελθόν. 
1.2. Πεδίο εφαρμογής και σκοπιμότητα ρυθμίσεως του 
ανταγωνισμού στον τομέα των αεροπορικών μεταφο­
ρών 
1.2.1. Η ΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι πρέπει να ληφθούν 
υπόψη στην πρόταση της Επιτροπής για τον ανταγωνισμό 
τα ιδιαίτερα προβλήματα των μεταφορών και ιδίως εκείνα 
των διεθνών εμπορευματικών αεροπορικών μεταφορών. 
1.2.2. Η. ΟΚΕ διαπίστωσε όμως, δυστυχώς, ότι μέχρι 
τώρα δεν υπήρξε κοινή πολιτική μεταφορών, αλλά ούτε 
και αεροπορικών μεταφορών, ότι ο προτεινόμενος κανο­
νισμός δεν περιλαμβάνει παρά μόνο διαδικαστικές δια­
τάξεις, χωρίς να περιέχει μια ανάλογη πολιτική ανταγω­
νισμού και ότι τελικά μέχρι τώρα δεν υπήρξε κοινή 
κοινωνική πολιτική για τους εργαζομένους των αεροπο­
ρικών εταιρειών και των εταιρειών αεροδρομίων. Κάθε 
προσπάθεια να ρυθμισθούν επιμέρους τομείς του θέματος 
είναι καταδικασμένη να αποτύχει γιατί λείπουν βασικές 
Αριθ. C 77/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21. 3. 83 
αρχές των τομέων αυτών. Γι' αυτό και η ΟΚΕ έχει πολλές 
αμφιβολίες για το περιεχόμενο του εγγράφου της Επιτρο­
πής στη σημερινή μορφή του. 
1.2.3. Σύμφωνα με τη γνώμη της, δεν είναι επίσης 
λογικό να ρυθμισθούν ορισμένες μορφές των διακοινοτι­
κών αεροπορικών μεταφορών χωρίς να ληφθεί υπόψη η 
παγκόσμια οργάνωση τους (OACI, ΙΑΤΑ, CEAC). 
1.2.4. Η ΟΚΕ θα υποστηρίξει τις ρυθμίσεις για την 
επίτευξη σωστών συνθηκών ανταγωνισμού στις αεροπο­
ρικές μεταφορές, μόνον αν πληρούνται οι ακόλουθοι 
όροι: 
— πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ήδη υπάρχουσες συμφω­
νίες με τις τρίτες χώρες, 
— η προσπάθεια για τη λήψη μέτρων πολιτικών μεταφο­
ρών ή του ανταγωνισμού θα έπρεπε να ισοδυναμεί με 
την προσπάθεια για την εναρμόνιση των συμφερόντων 
μεταξύ των ενδιαφερομένων, 
— τα μέτρα δεν θα έπρεπε να αποβούν σε βάρος της 
ασφάλειας των αεροπορικών μεταφορών και της 
ασφάλειας και της δυνατότητας να δημιουργηθούν 
νέες θέσεις απασχόλησης, 
— τα μέτρα της πολιτικής αεροπορικών μεταφορών θα 
πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τα προβλήματα 
ενέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος, 
— απορρίπτονται μέτρα που συντείνουν στην αύξηση της 
παραγωγικότητας ή/και στις ταυτόχρονες μειώσεις 
των μισθών, που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στους 
όρους εργασίας. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις για τα επιμέρους άρθρα 
2.1. Άρθρο 1 
2.1.1. Σύμφωνα με το άρθρο 1 ο προτεινόμενος κανο­
νισμός ισχύει «για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές 
από ή προς ένα ή περισσότερους κοινοτικούς αερολιμέ­
νες». Επομένως κατά το άρθρο αυτό ο κανονισμός 
περιλαμβάνει τις συμφωνίες μεταξύ κοινοτικών αεροπο­
ρικών εταιρειών καθώς επίσης και μεταξύ κοινοτικών 
αεροπορικών εταιρειών και αεροπορικών εταιρειών τρί­
των χωρών. Θεωρείται σαν δεδομένο, ότι με βάση το 
άρθρο 85 και το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΟΚ, οι συμφω­
νίες του είδους αυτού εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του 
κανονισμού μόνο κατά την έκταση που στρεβλώνουν τον 
ανταγωνισμό στις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ των 
Κρατών μελών και στις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ 
των Κρατών μελών και των τρίτων χωρών. Οι συνθήκες 
αυτές, που επικρατούν σε επιμέρους γραμμές εκτός της 
Κοινότητας, μπορούν πράγματι να επιδράσουν στο συνο­
λικό υπολογισμό των αεροπορικών ναύλων στις κοινοτι­
κές μεταφορές που αποτελούν δρομολόγια ανταποκρίσε­
ως ή κύρια δρομολόγια. 
2.1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί σαν δεδομένο ότι ο κανονισμός 
ισχύει και για τα γραφεία ταξιδιών σε περίπτωση που 
προσφέρουν υπηρεσίες που συνήθως προσφέρονται από 
τις αεροπορικές εταιρείες. 2.1.3. Η ΟΚΕ εκφράζει όμως σοβαρές ανησυχίες για 
τον προφανή κίνδυνο που ενέχει η λήψη μονομερών 
μέτρων από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, τα οποία είναι 
ικανά να επηρεάσουν τα συμφέροντα των καταναλωτών, 
των εργαζομένων, των αεροπορικών εταιρειών καθώς και 
τρίτων κρατών. 
2.1.4. Έχει εξάλλαυ τη γνώμη ότι οι αεροπορικές 
συγκοινωνίες, όπως διεξάγονται μέχρι τώρα στην Κοινό­
τητα, αποτελούν ουσιαστικά έκφραση εθνικών κυριαρχι­
κών δικαιωμάτων (υποχρεώσεις του Δημοσίου, χρησιμο­
ποίηση του εναέριου χώρου, εξασφάλιση θέσεων απασχό­
λησης, συντονισμός τιμολογίων κλπ.) και δεν μπορούν να 
αποτελέσουν οπωσδήποτε αντικείμενο ρύθμισης από 
νόμους περί ανταγωνισμού με βάση τους οποίους θα 
έπρεπε η προσφορά και η ζήτηση να αποφασίζουν για την 
ισορροπία της αγοράς. Μια ανεπιφύλακτα θετική στάση 
έναντι αυτού του σχεδίου θα έπρεπε να οδηγήσει ανα­
γκαστικά στην οικονομική καταστροφή πολλών αεροπο­
ρικών εταιρειών και θα είχε σαν αποτέλεσμα την κατάρ­
γηση ενός ορισμένου αριθμού ασύμφορων γραμμών και 
θέσεων απασχόλησης, τις οποίες όμως τα Κράτη μέλη, 
εξαιτίας άλλων λόγων, θεωρούν αναγκαίες. 
2.1.5. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η εφαρμογή των 
κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα αυτό μπορεί να γίνει 
μόνο σταδιακά και μάλιστα παράλληλα με μεταρρυθμί­
σεις μεταξύ άλλων και στους εξής τομείς: 
— εναρμόνιση της δομής των δαπανών και των κοινωνι­
κών προϋποθέσεων μεταξύ των εταιρειών 
— ρύθμιση της διαφάνειας των κρατικών ενισχύσεων 
— εξυγίανση της αγοράς των αεροπορικών μεταφο­
ρών. 
2.1.6. Τέλος, λόγω του διεθνούς χαρακτήρα των αερο­
πορικών μεταφορών, θα έπρεπε να προβλεφθεί για τον 
τομέα αυτό μια σειρά εξαιρετικών ρυθμίσεων, διότι αλ­
λιώς στην κατάσταση που είναι τώρα το διεθνές σύστημα 
των αεροπορικών μεταφορών θα κατέληγε στην κατάρ­
ρευση του. 
2.1.7. Κατά την άποψη της ΟΚΕ θα έπρεπε η έννοια 
«διεθνείς αεροπορικές μεταφορές» να ορισθεί οπωσδήπο­
τε επακριβώς και να περιλαμβάνει τους ακόλουθους 
τομείς δραστηριότητας: 
α) εμπορευματικές τακτικές αεροπορικές μεταφορές* 
β) εμπορευματικές έκτακτες αεροπορικές μεταφορές* 
γ) γενικές αεροπορικές μεταφορές για την εξυπηρέτη­
ση επιχειρηματιών κατά την έκταση που διέρχονται 
τα σύνορα (aviation generate d'affaires)* 
δ) αεροδρόμια-
ε) διεκπεραιώσεις εδάφους· 
στ) γραφεία ταξιδιών και φορτωτές που προσφέρουν 
αεροπορικές υπηρεσίες ή μεσολαβούν για την προ­
σφορά τέτοιων υπηρεσιών 
ζ) αεροπορικές μεταφορές με τρίτες χώρες. 
21. 3. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 77/23 
2.1.8. Επειδή οι δραστηριότητες α) έως στ) που ανα­
φέρθηκαν ασκούνται κάθε φορά με άλλη μορφή στά 
Κράτη μέλη της Κοινότητας, ή μάλλον το άρθρο 83 της 
συνθήκης ΕΟΚ δεν λαμβάνει υπόψη την προβληματική 
των τρίτων χωρών, θα πρέπει να προσδιορισθεί αναλόγως 
ο τομέας ισχύος του. 
2.2. Άρθρο 2 
2.2.1. Λόγω της σημερινής διατύπωσης του άρθρου 2, 
η ΟΚΕ καταλήγει εξάλλου στην άποψη ότι ο προτεινό­
μενος κανονισμός της Επιτροπής υπερβαίνει σε μεγάλη 
έκταση τα όρια ενός κανονισμού που έχει κυρίως διαδι­
καστικό χαρακτήρα. Θεωρεί ότι η παράλειψη: 
α) ορισμένων κριτηρίων στα οποία πρέπει η Επιτροπή να 
δώσει προσοχή κατά την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού σε ορισμένες συμφωνίες, αποφάσεις ή 
πρακτικές που έχουν αμοιβαία συμφωνηθεί, 
β) ειδικών εξαιρέσεων για τις συνήθεις μορφές επιχειρη­
ματικών συμφωνιών, 
καταλήγει ουσιαστικά στο να ασκείται πολιτική διαμέσου 
ερευνών και αποφάσεων ad hoc (ενώ αυτό θα πρέπει να 
είναι υπόθεση του Συμβουλίου). 
2.2.2. Επίσης ορισμένες μορφές «τεχνικών συμφω­
νιών» που απαριθμούνται στο άρθρο 2 δεν έχουν μόνο 
καθαρά τεχνολογικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι έχουν 
και οικονομικές συνέπειες. Στην πράξη αυτές οι τεχνικές 
συμφωνίες συνδυάζονται μερικά με συμφωνίες οικονομι­
κού χαρακτήρα ή μάλλον βασίζονται σ' αυτές. Η ΟΚΕ θα 
ήθελε να διευκρινισθεί το ερώτημα κατά πόσον ο προτει­
νόμενος κανονισμός αφορά και τέτοιου είδους επιπτώ­
σεις. 
2.2.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει επιπλέον ότι ο κατάλογος 
εξαιρέσεων που αναφέρεται στο άρθρο 2 δεν περιλαμβάνει 
τις δύο κύριες μορφές συμφωνιών που ισχύουν σήμερα και 
συγκεκριμένα τα σύμφωνα pool και τις συμφωνίες ναύ­
λων. Οι δύο αυτές μορφές συμφωνιών περιλαμβάνουν 
πλην της σειράς σημείων που περιορίζουν τον ανταγωνι­
σμό και σειρά σημαντικών πλεονεκτημάτων για τους 
καταναλωτές και τις αεροπορικές εταιρείες. 
2.2.4. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον προτεινόμενο 
κανονισμό, οι συμφωνίες pool και οι συμφωνίες ναύλων 
δεν απολαύουν εξαίρεσης, θα μπορούσε να δημιουργήσει 
ανασφάλεια στις αεροπορικές εταιρείες που έχουν συνά­
ψει τις συμφωνίες αυτές. Κατά συνέπεια, είναι απόλυτα 
απαραίτητο να προσδιορίσει η Επιτροπή τα αποτελέσμα­
τα της εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού στις 
συμφωνίες pool και στις συμφωνίες για τον καθορισμό 
των ναύλων. Η Επιτροπή λοιπόν καλείται να λάβει υπόψη 
της τα πλεονεκτήματα αυτού του είδους των συμφωνιών 
και να αναφέρει πώς είναι δυνατό να διατηρηθούν, στην 
περίπτωση που θα απαγορευθούν οι συμφωνίες αυτού του 
είδους. 
2.2.5. Όσον αφορά ης εξαιρέσεις που προβλέπονται 
στο άρθρο 2 του σχεδίου κανονισμού πρέπει η Επιτροπή να ερευνήσει αν στην περίπτωση έλλειψης συμφωνημένων 
τιμολογιακών δομών και τιμολογιακών επιπέδων είναι 
δυνατόν να δικαιολογηθούν οι εξαιρέσεις αυτές. Με τις 
εξαιρέσεις κατά την έννοια του άρθρου 2 σημεία στ) και ζ) 
η Επιτροπή έχει ήδη εκδηλώσει τη βούληση της να 
διατηρήσει το σύστημα του συνδυασμού εταιρειών σε μια 
γραμμή και τα ποσοστικά στοιχεία του ισχύοντος συστή­
ματος. 
2.2.6. Συμπερασματικά πρέπει να διαπιστώσουμε ότι η 
Επιτροπή δεν έχει ακόμα αναγνωρίσει ότι υπάρχει στενή 
σχέση μεταξύ των πλεονεκτημάτων που απολαμβάνει ο 
επιβάτης, τα οποία δικαίως προσπαθεί να προστατεύσει, 
και των γνωστών και από πολλές και διαφορετικές 
αεροπορικές εταιρείες αποδεκτών ναύλων. ΗΙΑΤΑ απο­
τελεί μέχρι τώρα έναν παράγοντα για την επίτευξη αυτού 
του σκοπού. 
2.2.7. Τα όσα έχουν μέχρι τώρα εκτεθεί δείχνουν ότι ο 
συντονισμός των τιμών των αεροπορικών εισιτηρίων σε 
πολυμερή βάση (για τις οποίες η Επιτροπή δεν είναι 
διατεθειμένη να παράσχει άδεια εξαίρεσης σ' αυτό το 
στάδιο) αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για ορισμένα 
στοιχεία του ισχύοντος συστήματος (για τα οποία η 
Επιτροπή είναι διατεθειμένη να παράσχει την άδεια εξαί­
ρεσης) η οποία και αποβαίνει σε όφελος του επιβάτη. 
Είναι προφανές ότι σε περίπτωση που ορισμένα 
αποτελέσματα απολαύουν της εξαίρεσης κατά την ίδια 
έννοια της εξαίρεσης απολαύει και η αιτία που τα προκά­
λεσε. 
2.2.8. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ τα πλεονεκτή­
ματα των συμφωνιών pool στηρίζονται και στα εξής 
επιχειρήματα: 
— αν ορισμένη διαδρομή εξυπηρετείται από δύο ή περισ­
σότερες αεροπορικές εταιρείες, τότε ο συνδυασμός 
των πτήσεων τους είναι αντικειμενικά λογικός. 
Διευρύνει τις δυνατότητες που προσφέρονται στον 
επιβάτη, ενώ συγχρόνως μειώνει τα έξοδα των αερο­
πορικών εταιρειών καθώς και τα έξοδα τα σχετικά με 
τα αεροδρόμια και τον αεροπορικό έλεγχο, 
— σκοπός του καταμερισμού των εσόδων (στην περί­
πτωση ακριβώς καθορισμένης σχέσης) είναι να παρά­
σχει στις αεροπορικές εταιρείες μια αντιπαροχή για 
την εξυπηρέτηση σπανίως χρησιμοποιημένων διαδρο­
μών, 
— με την περιοριστική χρησιμοποίηση της κατανομής 
των εσόδων, διατηρείται άθικτη η ανταγωνιστική 
λειτουργία για τις ενδιαφερόμενες αεροπορικές εται­
ρείες. 
2.2.9. Κατά τη γνώμη ορισμένων μελών πρέπει να 
τροποποιηθούν τα σημεία α) και β) σε μια διάταξη που 
υπόκειται σε έγκριση. 
2.2.10. Είναι π.χ. συχνά αδύνατο για τα συνδικάτα 
αλλά και για ης ελεγκτικές υπηρεσίες να επηρεάσουν 
μέσω συλλογικών συμβάσεων που ισχύουν σε εθνικά 
πλαίσια τέτοιου είδους πρακηκές, όπως αυτές που απα­
γορεύει το άρθρο 85 της συνθήκης. 
Αριθ. C 77/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21. 3. 83 
2.2.11. Η ΟΚΕ διατυπώνει επίσης ορισμένες επιφυλά­
ξεις όσον αφορά το σημείο στ) σύμφωνα με το οποίο 
επιτρέπεται να «αντιστραφεί» η απαγόρευση που προβλέ­
πει το άρθρο 85 παράγραφος 1 και που συνεπάγεται την 
αυτόματη εξαίρεση. 
2.2.12. Περαιτέρω η ΟΚΕ ζητά την επεξεργασία από 
συντακτική άποψη και από άποψη περιεχομένου της 
σημερινής μορφής του άρθρου 2 σε σχέση με την μορφή 
του αντίστοιχου άρθρου 2 της πρότασης κανονισμού «Ο 
ανταγωνισμός στις θαλάσσιες μεταφορές». 
2.3. Άρθρο 3 
2.3.1. Η ΟΚΕ προτείνει να βελτιωθεί η διατύπωση του 
άρθρου 3 υπό β) στις διάφορες γλώσσες, επειδή δεν ορίζει 
προφανώς με σαφή τρόπο τους δικαιούμενους να δια­
τυπώνουν αντιρρήσεις. Πάντως θα πρέπει κατά την 
άποψη του τμήματος να εξασφαλίζεται και για τους 
επιχειρηματίες, τις ενώσεις καταναλωτών και για άλλα 
πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων το δικαίωμα να διατυπώ­
νουν αντιρρήσεις. 
2.4. Άρθρο 4 
2.4.1. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ στην περίπτωση που η 
Επιτροπή θα διαπιστώσει την παράβαση, πρέπει να υπο­
χρεώνει τους δράστες να απέχουν από τις παράνομες 
πράξεις. Η παρούσα μορφή του κειμένου:«... μπορεί να 
υποχρεώνει», δίνει στην Επιτροπή περιορισμένη διακριτι­
κή ευχέρεια που δε βασίζεται σε δικαιικό κανόνα· έτσι 
χάνεται η ουσία του περιεχομένου του άρθρου αυτού. 
2.5. Άρθρο 5 
2.5.1. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ πρέπει να τροποποιηθεί 
το εδάφια 2 του άρθρου 5 ως εξής: 
«Στην περίπτωση που η Επιτροπή θεωρεί παραδεκτή 
την αίτηση, βάσει των εγγράφων που της έχουν υπο­
βληθεί, τότε . . . πρέπει να γνωστοποιηθεί αμελλητί 
στην επίσημη εφημερίδα . . . ληφθεί υπόψη». 
Η έκφραση «στην κατοχή όλων των εγγράφων» μπορεί να 
προκαλέσει περιττές καθυστερήσεις. 
2.5.2. Η Επιτροπή θα έπρεπε να πραγματοποιεί εξάλ­
λου τις δημοσιεύσεις «χωρίς υπαίτιο αργοπορία» επομέ­
νως αμελλητί και όχι «όσο το δυνατόν συντομότερα». 
2.6. Άρθρο 6 
Καμία παρατήρηση. 
2.7. Άρθρο 7 
2.7.1. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, θα έπρεπε να απαλειφ­
θεί και να μην αντικατασταθεί το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 7 («οι αρμόδιες αρχές των Κρατών μελών. . . έχει 
στείλει»), δεδομένου ότι αποτελεί πλεονασμό. 
2.7.2. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, το Δικαστήριο οπω­
σδήποτε εξετάζει μετά από αίτηση τις αποφάσεις της 
Επιτροπής. Επιπλέον τα Κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα, 
από τη συνθήκη ΕΟΚ να επιβάλλουν το σεβασμό των 
κοινοτικών πράξεων για τις οποίες αποτελούν δίχως άλλο 
εποπτεύουσα αρχή. 
2.8. Άρθρο 8 
2.8.1. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ θα πρέπει να καθορισθεί 
σ' αυτό το άρθρο ότι επιβάλλεται να ζητά η Επιτροπή όχι 
μόνο τη γνώμη της «Συμβουλευτικής Επιτροπής για 
θέματα καρτέλ αλλά και μονοπωλίων» στη γνώμη ενός 
τεχνικού οργανισμού που πρέπει να δημιουργηθεί από τις 
ομάδες συμφερόντων που αντιπροσωπεύονται στον τομέα 
αυτό, όπως π.χ. των κυβερνήσεων Κρατών μελών, επιχει­
ρήσεων, καταναλωτών και συνδικάτων. Πλην των ειδι­
κών γνώσεων που θα είχε ένας τέτοιος οργανισμός, θα 
έπρεπε συγχρόνως να φροντίζει για την απαραίτητη 
εξισορρόπηση των συμφερόντων. 
2.8.2. Η Επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 8 
συγκροτείται από δύο υπαλλήλους ανά Κράτος μέλος. 
Στην περίπτωση που θα εζητείτο η γνώμη της Επιτροπής 
αυτής πριν από τη λήψη κάθε απόφασης, τότε η εξισορ­
ρόπηση των συμφερόντων που ήδη αναφέρθηκε δε θα 
μπορούσε με κανένα τρόπο να εξασφαλισθεί. Για να 
αποφευχθεί όμως μία επιβάρυνση του Δικαστηρίου θεω­
ρείται απαραίτητη η δημιουργία και τεχνικού οργανισμού. 
Η σύνθεση της επιτροπής αυτής θα έπρεπε να ρυθμισθεί 
ξεχωριστά. 
2.9. Άρθρο 9 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ θα έπρεπε η έννοια «τομέας 
αεροπορικών μεταφορών» (εδάφιο 3) να συμφωνεί με τον 
ορισμό του άρθρου 1 εδάφιο 2 του προτεινόμενου κανο­
νισμού. 
2.10. Άρθρο 10 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ θα πρέπει να προστεθεί η 
κατάσταση απασχόλησης σαν περαιτέρω κριτήριο της ~ 
αξιολόγησης της ανάπτυξης των αεροπορικών μεταφο­
ρών. Συγκεκριμένα, κατά την άποψη του τμήματος, είναι 
απόλυτα δυνατό να περιέλθει μια επιχείρηση σε οικονομι­
κές δυσκολίες και συγχρόνως να είναι υποχρεωμένη είτε 
από νόμους είτε από συλλογικές συμβάσεις να συνεχίσει 
να απασχολεί το προσωπικό της. Τέτοιου είδους κατα­
στάσεις πρέπει οπωσδήποτε να ληφθούν υπόψη, ιδίως 
λόγω του αριθμού των ανέργων στον κλάδο αυτό ή ακόμα 
και στα Κράτη μέλη της ΕΟΚ. 
2.11. έως 2.17. Άρθρα 11 έως 17 
Καμία παρατήρηση. 
21. 3. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 77/25 
2.18. Άρθρο 18 
2.18.1. Ανεξάρτητα από τη δημιουργία τεχνικού οργα­
νισμού που απαιτεί το άρθρο 8 πρέπει να αναφερθούν ρητά 
στα εδάφια 1 και 2 του άρθρου 18 οι συνδικαλιστικές 
οργανώσεις. 
2.18.2. Στο αγγλικό κείμενο του άρθρου 18 παράγρα­
φος 3 του προτεινόμενου κανονισμού, γίνεται παραπλα­
νητικά λόγος περί «negative clearance». Πρόκειται για την 
εξαίρεση κατά το άρθρο 85 παράγραφος 3. 
2.19. έως 2.22. Άρθρα 19 έως 22 
Καμία παρατήρηση. 
Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 1983. 3. Τελικές παρατηρήσεις 
Γενικά πρέπει να παρατηρηθεί ότι η πρόταση της Επιτρο­
πής με τη μορφή που έχει, δυσχεραίνει τη δυνατότητα 
λήψεως αποφάσεως. Είναι απόλυτα απαραίτητη η έκδοση 
κανονισμού για τον ανταγωνισμό, ο οποίος να ενοποιεί 
καλύτερα τις πολιτικές απόψεις και τη γενική κοινοτική 
πολιτική των μεταφορών. 
Πράγματι είναι απαραίτητα για τον τομέα των αεροπορι­
κών μεταφορών, να διευκρινισθούν οι βασικές αρχές της 
σχετικής άποψης τόσο σε πολιτικό επίπεδο, όσο και σε 
επίπεδο ανταγωνισμού, αφού ληφθούν υπόψη οι περιορι­
σμοί που ισχύουν προς το παρόν για τον ανταγωνισμό. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Francis CEYRAC 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογίες που απορρίφθηκαν 
1. Οι ακόλουθες τροπολογίες που κατατέθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του Εσωτερικού Κανονισμού 
απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Σελίδα 21 παράγραφος 1.1.3 
Να αντικατασταθεί η φράσι\ «άρθρο 84 παράγραφος 2» από τη φράση «άρθρο 87». 
Αιτιολογία 
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με την οποία τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης 
ισχύουν για τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 16, ψήφοι κατά: 84, αποχές: 9. 
Σελίδες 21 και 22, παράγραφοι 1.2.2, 1.2.3 και 1.2.4 
Να αντικατασταθούν οι παράγραφοι 1.2.2, 1.2.3 και 1.2.4 με το παρακάτω κείμενο: 
«1.2.2. Παρά τις σοβαρές αναρρήσεις όσον αφορά το άρθρο 2 που μπορεί να θεωρηθεί σαν το 
κεντρικό στοιχείο της πρότασης, η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής που αποβλέπει 
στην επίτευξη ενός λογικού ανταγωνισμού στον τομέα των διεθνών εναέριων ανταγωνισμών και 
διαπιστώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. 
1.2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η πρόταση της Επιτροπής θεσπίζει για πρώτη φορά διατάξεις που 
επιτρέπουν την εισαγωγή της αρχής του ελεύθερου ανταγωνισμού στις εναέριες μεταφορές 
λαμβάνοντας υπόψη τα νόμιμα συμφέροντα των καταναλωτών. 
Αριθ. C 77/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21. 3. 83 
1.2.4. Η πρόταση μπορεί να συμβάλει στην πραγματοποίηση μιας ισορροπίας ανάμεσα στις 
αεροπορικές εταιρείες αφενός και στους καταναλωτές αφετέρου.» 
Αιτιολογία 
Η τροπολογία αυτοαιτιολογείται. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 13, ψήφοι κατά: 60, αποχές: 9. 
Σελίδες 22 κ» 23, σημεία 2.1.2, 2.1.4, 2.1.5, 2.1.6, 2.1.7 «α 2.1.8 
Το κείμενο των σημείων αυτών να αντικατασταθεί από το ακόλουθο κείμενο: 
«2.1.2. Λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων που εξέφρασε στο σημείο 2.1.1, η ΟΚΕ 
συμφωνεί με το πνεύμα της πρότασης κανονισμού.» 
Αιτιολογία 
Το αρχικό κείμενο θέτει τόσους όρους και τόσες επιβαρύνσεις που οδηγεί τελικά στη διατήρηση της 
ισχύουσας κατάστασης ενώ με το προτεινόμενο κείμενο υποστηρίζεται η πρόταση της Επιτροπής. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 3, ψήφοι κατά: πλειοψηφία, αποχές: 0. 
2. Το ακόλουθο σημείο της γνωμοδότησης αντικαταστάθηκε από νέα διατύπωση κατά τη διάρκεια των 
συζητήσεων: 
Σελίδα 21, σημείο 1.1.3 
«Όσον αφορά τη νομική βάση που προτείνεται για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής των 
άρθρων 85 και 86 της συνθήκης στις θαλάσσιες μεταφορές, το τμήμα θεωρεί ότι, λαμβανομένης 
υπόψη της σπουδαιότητας που έχει για τον αναφερόμενο τομέα, πρέπει η πρόταση κανονισμού να 
βασισθεί μόνο στο άρθρο 84 παράγραφος 2 της συνθήκης.» 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 16, ψήφοι κατά: 84, αποχές: 9. 
Γνωμοδότηση για μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί των κομίστρων στις τακτικές 
αεροπορικές μεταφορές μεταξύ των Κρατών μελών 
Το κείμενο που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης αυτής δημοσιεύεται στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 78 της 30ής Μαρτίου 1982, σελίδα 6. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 11 Νοεμβρίου 1981 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 84 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.