ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την πείρα που έχουν αποκτήσει τα κράτη μέλη μετά τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

2. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

2.1. Απόδοση μικρής προτεραιότητας στην εφαρμογή της οδηγίας σε ορισμένα κράτη μέλη.

2.2. Δυσχέρειες στη συγκέντρωση των εκθέσεων ελέγχου των κρατών μελών

2.3. Μεταφορά ίππων

2.4. Ακατάλληλα οδικά οχήματα

2.5. Μη τήρηση των δρομολογίων και των ανώτατων ορίων διάρκειας του

ταξιδιού

2.6. Παραμέληση και κακή μεταχείριση των ζώων

2.7. Ζώα η κατάσταση των οποίων δεν επιτρέπει τη μεταφορά

2.8. Ανεπαρκής αερισμός των οδικών οχημάτων που χρησιμοποιούνται για τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων

2.9. Υπερφόρτωση

2.10. Έγκριση των μεταφορέων

2.11. Προβλήματα ερμηνείας της οδηγίας

2.12. Νέες επιστημονικές έρευνες διεξήχθησαν στον τομέα της μεταφοράς των

ζώων

3. ΔΡΑΣΕΙΣ

3.1. Κράτη μέλη

3.2. Εγγραφή σε μητρώα και πιστοποίηση μεταφορέων

3.3. Ανταλλαγή πληροφοριών και αμοιβαία συνδρομή

3.4. Εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στα ζώα που φθάνουν από τρίτες χώρες

3.5. Εντολή διαπραγμάτευσης της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής σύμβασης

3.6. Μεταφορά ίππων

Συμπληρωματικά μέτρα για την προστασία των ίππων κατά τη μεταφορά

3.7. Τροποποίηση του σχεδίου δρομολογίου

3.8. Ορισμός των μη ικανών προς μεταφορά ζώων

3.9. Υγειονομικά πιστοποιητικά

3.10. Εξαερισμός

3.11. Έκθεση ελέγχου των κρατών μελών

Μακροπρόθεσμες πρωτοβουλίες

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά αποτελεί ανέκαθεν έναν από τους βασικούς τομείς μέριμνας όσον αφορά την καλή διαβίωση των ζώων. Η πρώτη κοινοτική οδηγία στον τομέα αυτό θεσπίστηκε το 1977 και έκτοτε έχει τροποποιηθεί δύο φορές. Η τελευταία φορά ήταν το 1995 με την οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου. Με την τελευταία αυτή οδηγία έγιναν αρκετές αλλαγές, οι κυριότερες από τις οποίες είναι:

-Οι μεταφορείς ζώων κατέστησαν υπεύθυνοι για τη θέση σε εφαρμογή των κυριοτέρων διατάξεων της οδηγίας και πρέπει να έχουν εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών,

-Καθορίστηκαν πυκνότητες φόρτωσης για τα ζώα εκτροφής,

-Τα ταξίδια διάρκειας άνω των οκτώ ωρών πρέπει να προγραμματίζονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας σχετικά με τα οχήματα και τη διάρκεια μεταφοράς. Ειδική διαδικασία («σχέδιο δρομολογίου») θεσπίστηκε προκειμένου να καταστεί υποχρεωτικός ο προγραμματισμός και να διευκολυνθεί η εξακρίβωση της ορθής εκτέλεσης των μεταφορών μεγάλων αποστάσεων.

Η οδηγία αυτή περιελάμβανε επίσης για την Επιτροπή την υποχρέωση να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την πείρα που έχουν αποκτήσει τα κράτη μέλη μετά τη θέση σε εφαρμογή της οδηγίας. Για τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιήθηκαν τρεις πηγές πληροφοριών:

-Οι εκθέσεις ελέγχου των κρατών μελών.

-Οι εκθέσεις ελέγχου του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων. (ΓΤΚΘ)

-Οι καταγγελίες μη κυβερνητικών οργανώσεων.(ΜΚΟ)

Οι κυριότερες διαπιστώσεις είναι οι εξής:

Τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσχέρειες όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας στο σύνολό της. Οι εκθέσεις του γραφείου τροφίμων και κτηνιατρικών θεμάτων τονίζουν το χαμηλό βαθμό προτεραιότητας που αποδίδουν τα κράτη μέλη στην εφαρμογή της οδηγίας.

Οι δυσχέρειες όσον αφορά τη συγκέντρωση των εκθέσεων ελέγχου από τα κράτη μέλη και η ανεπαρκής εναρμόνιση των διαβιβαζόμενων στοιχείων περιόρισε τη χρήση τους.

Η μεταφορά ίππων από τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ιδιαίτερα προβληματική. Μέχρι στιγμής έχει εξασφαλιστεί πολύ μικρή βελτίωση της κατάστασης, μακροπρόθεσμα.

Από τεχνική άποψη, οι κυριότερες διαπιστώσεις είναι οι εξής:

-Ακατάλληλα οδικά οχήματα.

-Παράνομα σχέδια δρομολογίων και μη τήρηση των ανώτατων χρονικών ορίων όσον αφορά τη διάρκεια της μεταφοράς.

-Παραμέληση και κακή μεταχείριση των ζώων.

-Μεταφορά ζώων η κατάσταση των οποίων δεν επιτρέπει τη μεταφορά.

-Ανεπαρκής αερισμός των οδικών οχημάτων.

-Υπερφόρτωση.

-Δυσχέρειες στον έλεγχο της έγκρισης των μεταφορέων για τη μεταφορά ζώων.

Βάσει των διαπιστώσεων αυτών, οι κυριότεροι τομείς στους οποίους πρέπει να εξεταστεί η λήψη διορθωτικών μέτρων είναι:

Τα κράτη μέλη είναι κατ' αρχήν υπεύθυνα για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σε καθημερινή βάση και οφείλουν να διαθέτουν άμεσα τους απαιτούμενους πόρους για την επίτευξη των στόχων που θέτει η οδηγία.

Για να καταστεί δυνατή η διενέργεια γρήγορων ελέγχων είναι απαραίτητη η εναρμόνιση των πιστοποιητικών εγκεκριμένων μεταφορέων.

Ειδικές διαδικασίες πρέπει επίσης να θεσπιστούν για τη διευκόλυνση των ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή του δρομολογίου και την κατάλληλη αντιμετώπιση των παραβάσεων.

Οι κοινοτικοί κανόνες εφαρμόζονται μετά την άφιξη των ζώων στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αρχές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης πρέπει να κληθούν να διασφαλίσουν την ενημέρωση των μεταφορέων σχετικά με τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την τήρηση των κοινοτικών κανόνων όταν διέρχονται τα σύνορα της Ένωσης. Οι απαιτούμενες ενέργειες πρέπει να γίνουν από την Επιτροπή, η οποία θα ενθαρρύνει επίσης τις χώρες τις οποίες αφορά η διαδικασία διεύρυνσης να θεσπίσουν κανόνες που θα συμβιβάζονται με την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία.

Η Κοινότητα θα πρέπει επίσης να αποτελέσει συμβαλλόμενο μέρος στην ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια των διεθνών μεταφορών.

Για την αντιμετώπιση του ειδικού προβλήματος των μεταφερόμενων ίππων, η εκφόρτωση και η καθορισμένη περίοδος ανάπαυσης θα πρέπει να γίνουν υποχρεωτικές για τους ίππους που διέρχονται τα σύνορα της Ένωσης.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να γίνουν ορισμένες τεχνικές τροποποιήσεις στην οδηγία, ιδίως όσον αφορά το σχέδιο δρομολογίου που ακολουθείται, τον ορισμό των ζώων η κατάσταση των οποίων δεν επιτρέπει τη μεταφορά, τα υγειονομικά πιστοποιητικά, τις προδιαγραφές αερισμού των οδικών οχημάτων και τις εκθέσεις ελέγχου των κρατών μελών.

Θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα ανάληψης περισσότερο μακροπρόθεσμων πρωτοβουλιών κυρίως όσον αφορά την αντιμετώπιση της ανάγκης επικαιροποίησης των επιστημονικών γνώσεων που διαθέτει επί του παρόντος η Επιτροπή. Πολλές βασικές πτυχές της οδηγίας πρέπει να αξιολογηθούν σε επιστημονική βάση, ιδίως όσον αφορά τα στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια των ταξιδίων και την πυκνότητα φόρτωσης. Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το θέμα της βελτίωσης των προσόντων του προσωπικού που ασχολείται με τη μεταφορά των ζώων. Ένα ακόμη θέμα που θα πρέπει να εξετασθεί είναι η λήψη μέτρων για την ενθάρρυνση της σφαγής των ζώων πλησιέστερα του τόπου εκτροφής τους.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η μεταφορά είναι ένας από τους πλέον αμφιλεγόμενους τομείς της καλής διαβίωσης των ζώων και αποτελεί ανέκαθεν το αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής της κοινής γνώμης. Η πρώτη οδηγία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά, η οποία θεσπίστηκε το 1977 [1], θεσπίστηκε αμέσως μετά τη θέσπιση της πρώτης οδηγίας για την προστασία των ζώων το 1974 [2]. Η νέα νομοθεσία για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά θεσπίστηκε το 1991 και το 1995.

[1] Οδηγία 77/489/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 1997 - ΕΕ 1977 L 200 σ. 10.

[2] Οδηγία 74/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Νοεμβρίου 1974 περί αναισθητοποιήσεως των ζώων προ της σφαγής τους - ΕΕ 1974 L 316 σ. 10.

Σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 3 της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εμπειρία των κρατών μελών από την εφαρμογής της τροποποιητικής οδηγίας, συνοδευόμενη ενδεχομένως από προτάσεις.Στόχος της έκθεσης αυτής είναι η ανάλυση του επιπέδου εφαρμογής από τα κράτη μέλη της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και η υποβολή προτάσεων για περαιτέρω δράση. Η έκθεση πρέπει να επικεντρώνεται σε κρίσιμα σημεία τα οποία είναι δυνατόν να βελτιωθούν, κυρίως με την τροποποίηση του υφιστάμενου κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου.

Το άρθρο 2 της οδηγίας 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου ορίζει ότι τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθούν με τις διατάξεις της πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1996. (Με εξαίρεση το κεφάλαιο VII (3)).

Με την οδηγία 95/29/ΕΚ έγιναν νέες σημαντικές τροποποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι συνθήκες μεταχείρισης των ζώων κατά τη μεταφορά. Έχει λοιπόν σημασία η παρακολούθηση της πρακτικής εφαρμογής των τροποποιήσεων αυτών.

Ένα από τα κυριότερα στοιχεία της τροποποιητικής οδηγίας ήταν η επιβολή στον μεταφορέα μιας σειράς ευθυνών καθώς και της υποχρέωσης έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Οι οργανώσεις προστασίας των ζώων θεωρούν την έγκριση των μεταφορέων ως ένα από τα πλέον θετικά βήματα για την ανάληψη των ευθυνών των μεταφορέων για ενδεχόμενες παραβάσεις στον τομέα αυτό και για την αποσαφήνιση της ευθύνης που φέρουν τα κράτη μέλη όσον αφορά τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων εφαρμογής.

Η οδηγία 91/628/ΕΟΚ ορίζει την πυκνότητα φόρτωσης για τα πλέον συχνά μεταφερόμενα είδη (ίπποι, βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίροι και πουλερικά).Κατά γενικό κανόνα, προβλέπεται ανώτατο όριο οκτώ ημερών για τη μεταφορά των ζώων. Εξακολουθεί να επιτρέπεται η παράταση της προθεσμίας αυτής, εφόσον η μεταφορά πραγματοποιείται με αναβαθμισμένα οχήματα κάτω από ειδικές συνθήκες όσον αφορά το πότισμα και τη σίτιση καθώς και τις περιόδους ανάπαυσης.Βάσει της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ, έχουν θεσπιστεί δύο κανονισμοί οι οποίοι καθορίζουν τις προδιαγραφές των οχημάτων και των σημείων στάσης [3].

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1255/97 του Συμβουλίου της 15ης Ιουνίου 1997 για τα κοινοτικά κριτήρια που απαιτούνται για τα σημεία στάσης και για την τροποποίηση του σχεδίου δρομολογίου που αναφέρεται στο παράρτημα της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ, ΕΕ L 174 , 02/07/1997, σ. 0001 - 0006.

Πριν από την αναχώρηση, ο μεταφορέας οφείλει να υποβάλει στον επίσημο κτηνίατρο ένα «σχέδιο δρομολογίου» το οποίο περιγράφει όλα τα «στάδια» της μεταφοράς (ώρα αναχώρησης και άφιξης, στάσεις για σίτιση και πότισμα, στάσεις στα σημεία στάθμευσης, αλλαγή μεταφορικού μέσου).

Για τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιήθηκαν τρεις βασικές πηγές πληροφοριών:

1. Οι εκθέσεις των κρατών μελών. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να υποβάλλουν στην Επιτροπή ετήσια έκθεση στην οποία αναφέρεται ο αριθμός των διενεργηθέντων ελέγχων και λεπτομερή στοιχεία όσον αφορά τις διαπιστωθείσες παραβάσεις και τα μέτρα που έχουν ληφθεί στη συνέχεια από την αρμόδια αρχή. Το άρθρο 2 της οδηγίας 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου προβλέπει ως προθεσμία θέσεως σε εφαρμογή τις 31 Δεκεμβρίου 1996. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία που παρέσχαν τα κράτη μέλη και που έχουν χρησιμοποιηθεί στην έκθεση αφορούν το 1997 και το 1998 (βλέπε πίνακα 2).Τα στοιχεία αυτά συμπληρώθηκαν από πολύτιμες πληροφορίες που παρέσχε μία ομάδα εργασίας της Μόνιμης Κτηνιατρικής Επιτροπής, η οποία έχει συγκροτηθεί σχετικά με το θέμα της μεταφοράς των ζώων.

2. Οι εκθέσεις ελέγχου του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων. Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων έχει επιφορτισθεί με τον έλεγχο της ορθής εφαρμογής της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας. Από την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ της οδηγίας 95/29/ΕΚ, το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων προέβη σε μεγάλο αριθμό ελέγχων όσον αφορά την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά στα κράτη μέλη (βλέπε πίνακα 3).

3. Οι επίσημες καταγγελίες μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ). Η Επιτροπή δέχεται τακτικά καταγγελίες από ΜΚΟ για την προστασία των ζώων. Οι κυριότερες ΜΚΟ που έχουν κοινοποιήσει στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό είναι οι ακόλουθες: η "EUROGROUP for Animal Welfare", η "Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals" (RSPCA), η "Dutch Animal Welfare Society" (NVBD), η "International League for the Protection of Horses" (ILPH), η οργάνωση "Animals' Angels", η "Compassion In World Farming" (CIWF) και η "Deutscher Tierschutzbund e. V".Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το ευρύ κοινό έχουν επανειλημμένα ασχοληθεί με το θέμα των συνθηκών μεταχείρισης των ζώων κατά τη μεταφορά.

Επιπλέον, η Επιτροπή μεριμνά ανελλιπώς για την θέσπιση νομοθεσίας που βασίζεται σε γερή επιστημονική βάση. Η επιστημονική επιτροπή για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων συνέταξε έκθεση σχετικά με τον εξαερισμό των οδικών οχημάτων, η οποία εγκρίθηκε [4] στις 8 Δεκεμβρίου 1999.

[4] Προδιαγραφές όσον αφορά το μικροκλίμα στο εσωτερικό των οδικών οχημάτων μεταφοράς ζώων - έκθεση της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων (εγκρίθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1999) SANCO/B3/AW/R13/1999.

ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ [5]

[5] Βλ. λεπτομερή στοιχεία στους πίνακες 1 έως 6 του παραρτήματος.

2.1. Απόδοση μικρής προτεραιότητας στην εφαρμογή της οδηγίας σε ορισμένα κράτη μέλη.

Η μικρή προτεραιότητα που αποδίδουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών στη συμμόρφωση με την οδηγία είναι μια από τις συχνότερες παρατηρήσεις στις εκθέσεις του γραφείου τροφίμων και κτηνιατρικών θεμάτων καθώς και στις εκθέσεις των ΜΚΟ.

Συχνά επισημαίνεται ότι τα κράτη μέλη δεν λαμβάνουν κανένα μέτρο για την αντιμετώπιση των παρατυπιών που διαπιστώνονται όσον αφορά την ορθή εφαρμογή της οδηγίας. Η παρατήρηση αυτή αφορά πολλές παρατυπίες τεχνικής φύσης που αναφέρονται παρακάτω, όπως, για παράδειγμα, η έγκριση σχεδίων δρομολογίων που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και η μη ταχεία λήψη μέτρων σε περίπτωση μεταφοράς ζώων που η κατάστασή τους δεν επιτρέπει τη μεταφορά ή κακής μεταχείρισης των ζώων. Οι μεταφορείς αναπτύσσουν δραστηριότητες σε πολλά κράτη μέλη, στο πλαίσιο μιας σχετικά πολύπλοκης αλυσίδας μεταφορών και συχνά είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποιος από τους μεταφορείς φέρει την ευθύνη. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την επιβολή κυρώσεων όταν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών διαπιστώνουν την ύπαρξη παραβάσεων.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχουν κινηθεί διαδικασίες για παράβαση κατά ορισμένων κρατών μελών σχετικά με τη μη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά.

2.2. Δυσχέρειες στη συγκέντρωση των εκθέσεων ελέγχου των κρατών μελών

Παρόλο που η Επιτροπή έχει υπενθυμίσει επανειλημμένα στα κράτη μέλη την υποχρέωσή τους να υποβάλλουν έκθεση για τα έτη 1997 και 1998, δεν έχει ακόμη λάβει εκθέσεις από όλα τα κράτη μέλη (24 εκθέσεις από τις 30). Μερικά κράτη μέλη απέστειλαν τα απαιτούμενα στοιχεία με πολύ μεγάλη καθυστέρηση και μόνο 19 εκθέσεις έφθασαν έγκαιρα για τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης. Κανένα στοιχείο δεν δόθηκε από την Ελλάδα, παρ' όλο που το 1997 θεσπίστηκαν εθνικά μέτρα για την εφαρμογή τη ς οδηγίας.

Το ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν απέστειλαν έκθεση για το 1997 οφείλεται στην καθυστερημένη ενσωμάτωση της οδηγίας. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη απέστειλαν ορισμένα στοιχεία ελέγχων για το 1997 χωρίς να έχουν ενσωματώσει πλήρως την οδηγία την 1η Ιανουαρίου 1997 (Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Δανία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Φινλανδία, ΗΒ).

Οι εκθέσεις είναι συχνά ελλιπείς και όχι εναρμονισμένες, με αποτέλεσμα να μην είναι η Επιτροπή σε θέση να παράσχει μια γενική εικόνα των προσπαθειών που έχουν καταβάλει οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για την συμμόρφωση με την οδηγία. Η ανεπαρκής εναρμόνιση των στοιχείων που έχουν αποσταλεί περιορίζει σε ορισμένες περιπτώσεις τη σύγκριση και τη χρήση τους. Τα στοιχεία που έχουν αποσταλεί δεν είναι ομοιόμορφα και για το λόγο αυτό δεν μπορούμε να έχουμε ασφαλείς στατιστικές συγκρίσεις.

2.3. Μεταφορά ίππων

Η μεταφορά ίππων που προορίζονται για σφαγή από τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σε ορισμένα κράτη μέλη είναι ιδιαίτερα προβληματική. Τα ζώα καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις μέχρι να φθάσουν στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από την εποχή που άνοιξαν τα σύνορα των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, στις αρχές της δεκαετίας του '90, εισάγονται ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως οδικώς, περίπου 140 000 ζωντανοί ίπποι που προορίζονται για σφαγή. Η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής, η Ουγγαρία και η Ρουμανία είναι οι κυριότεροι εξαγωγείς και η Ιταλία είναι ο κυριότερος εισαγωγέας (περισσότερο από 80%).

Σύμφωνα με τις ΜΚΟ [6] και όπως επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή, η νομοθεσία στις χώρες εξαγωγής ή στις χώρες διέλευσης είναι ακατάλληλη για την προστασία της ορθής μεταχείρισης των ίππων κατά τη μεταφορά. Ως εκ τούτου, οι ίπποι φθάνουν στα σύνορα της Ένωσης κουρασμένοι, διψασμένοι και πεινασμένοι. Συχνά, τα οχήματα είναι υπερφορτωμένα και ακατάλληλα για μεταφορές σε μεγάλες αποστάσεις και αγνοούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά την ορθή μεταχείριση των ζώων.

[6] Βλ. δημοσίευση με θέμα "Dead on arrival, the transport of live horses in Europe", της Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals και της International League for the Protection of Horses.

Οι ΜΚΟ καταγγέλλουν επίσης ότι οι έλεγχοι που διενεργούνται στους μεθοριακούς σταθμούς ελέγχου της Ένωσης (κυρίως στην Ιταλία) από τους οποίους διέρχονται οι ίπποι είναι ανεπαρκείς και ότι οι ίπποι μεταφέρονται για πολλές επιπλέον ώρες χωρίς ανάπαυλα, νερό, τροφή ή κτηνιατρική περίθαλψη πριν να φθάσουν στον τελικό προορισμό τους.

Αυτό αντικατοπτρίζει για μια ακόμη φορά τη μικρή προτεραιότητα που αποδίδουν οι υπάλληλοι στην ορθή μεταχείριση των ζώων.

Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων έχει διατυπώσει μια σειρά συστάσεων στα κράτη μέλη, χωρίς όμως να φαίνεται ότι θα επιτευχθεί σημαντική βελτίωση μακροπρόθεσμα. Πιο συγκεκριμένα. Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων επέκρινε το γεγονός ότι οι ιταλικές κτηνιατρικές αρχές στους μεθοριακούς σταθμούς δεν καταβάλλουν προσπάθειες για την επιβολή της οδηγίας [7].

[7] Βλ. την έκθεση του γραφείου τροφίμων και κτηνιατρικών θεμάτων DG(SANCO)/1067/1999-MR Τελική έκθεση σχετικά με την αποστολή που πραγματοποιήθηκε στους μεθοριακούς σταθμούς ελέγχου στην Ιταλία από τις 5 έως 9 Ιουλίου 1999 και ιδίως το τμήμα 6.2.5 σχετικά με το μεθοριακό σταθμό ελέγχου Gorizia.

2.4. Ακατάλληλα οδικά οχήματα

Η χρήση κακώς σχεδιασμένων, κακά συντηρημένων και ακάθαρτων οχημάτων επισημαίνεται συχνά από τα κράτη μέλη και το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων. Η έλλειψη καθαριότητας των οχημάτων αναφέρεται συχνά από τα κράτη μέλη και δημιουργεί επίσης σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την υγεία των ζώων. Άλλες ελλείψεις συνδέονται με την κακή κατάσταση των οροφών και των τοιχωμάτων, τις αιχμηρές πλευρές και την κακή τοποθέτηση των δακτυλίων πρόσδεσης στα οδικά οχήματα. Στις εκθέσεις του γραφείου τροφίμων και κτηνιατρικών θεμάτων τονίζεται ότι ο κακός σχεδιασμός και η κακή συντήρηση των οχημάτων ενδέχεται να είναι επικίνδυνα για τα μεταφερόμενα ζώα (προεξοχές, ολισθηρές επιφάνειες, έλλειψη οροφής, οπές και κενά στο δάπεδο, κ.λπ).

2.5. Μη τήρηση των δρομολογίων και των ανώτατων ορίων διάρκειας του ταξιδιού

Η μη τήρηση των δρομολογίων και ο ανεπαρκής χρόνος ξεκούρασης δεν θεωρούνται συχνές παρατυπίες από τα κράτη μέλη. Αντίθετα, για τις αποστολές του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων, πρόκειται για δύο από τις σημαντικότερες τεχνικές ελλείψεις.Οι εκθέσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων αναφέρουν ότι οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών εγκρίνουν τακτικά σχέδια δρομολογίων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις της οδηγίας (Γερμανία, Κάτω Χώρες, Γαλλία και Ισπανία).Τα κράτη μέλή επιμένουν στην ύπαρξη δυσχερειών όσον αφορά την ορθή χρήση των δρομολογίων. Αυτό επιβεβαιώνει την διαπίστωση ορισμένων εκθέσεων ελέγχου του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων οι οποίες αναφέρουν ότι τα σχέδια δρομολογίων, στη σημερινή τους μορφή, δεν είναι καθόλου λειτουργικά για τις διαδρομές με ενδιάμεσους σταθμούς σε πολλά τμήματα στο πλαίσιο του ενδοκοινοτικού εμπορίου. Η ανάγκη διεξαγωγής ακριβών υπολογισμών όσον αφορά τη διάρκεια μιας μεταφοράς προκειμένου να εξακριβωθεί αν το σχέδιο δρομολογίου πληροί τις απαιτήσεις της οδηγίας επισημάνθηκε ως ένας από τους τομείς που εμπνέουν ανησυχία στις αρμόδιες αρχές. Ιδιαίτερα, αναφέρονται τα προβλήματα ερμηνείας που συνδέονται με τη χρήση του δρομολογίου όταν η μεταφορά πραγματοποιείται σε πολλά τμήματα και με διαφορετικά μεταφορικά μέσα.

Οι ανεπαρκείς έλεγχοι των δρομολογίων στον τόπο αναχώρησης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι σύμφωνα με τα όρια που προβλέπει η οδηγία επιτρέπουν τη μεταφορά ζώων για περιόδους πολύ μεγάλης διάρκειας χωρίς επαρκή ξεκούραση και χωρίς να τους παρέχονται επαρκείς ποσότητες νερού και τροφής.

2.6. Παραμέληση και κακή μεταχείριση των ζώων

Οι εκθέσεις των κρατών μελών, του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων και των ΜΚΟ περιέχουν αποδεικτικά στοιχεία για την παραμέληση και την κακή μεταχείριση των ζώων κατά τη μεταφορά.Όσον αφορά τους χοίρους, επισημάνθηκε η έλλειψη εξοπλισμού για την ικανοποιητική παροχή ύδατος. Αναφέρθηκε επίσης η έλλειψη ζωοτροφών και στρωμνής. Η κατάχρηση συσκευών ηλεκτρικών εκκενώσεων επισημάνθηκε και από πολλές χώρες. Ο μη διαχωρισμός των νεαρών από τα ενήλικα ζώα επισημάνθηκε επίσης για τα βοοειδή. Αναφέρθηκε επίσης ότι σε ορισμένες αγορές επιφυλάσσεται στα ζώα η χειρότερη δυνατή μεταχείριση και η ωμή βία.

Είναι απαραίτητο να βελτιωθεί ο τρόπος μεταχείρισης των ζώων. Τα πρόσωπα που έρχονται απευθείας σε επαφή με τα ζώα καθώς και οι επίσημοι επιθεωρητές οφείλουν να λάβουν περισσότερο υπόψη τους την ταλαιπωρία των ζώων και την ευθύνη που έχουν όσον αφορά την πρόληψή της, όπως απαιτείται από τον νόμο.

2.7. Ζώα η κατάσταση των οποίων δεν επιτρέπει τη μεταφορά

Η μεταφορά ζώων που η φυσική τους κατάσταση δεν επιτρέπει τη μεταφορά αποτελεί μια από τις κυριότερες διαπιστώσεις τόσο των κρατών μελών όσο και του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων.Οι κυριότερες αιτίες που εντοπίστηκαν είναι η χωλότητα διαφόρων βαθμών (αρθρίτιδα, παλαιό ή πρόσφατο κάταγμα μέλους), ιδίως όσον αφορά τους χοίρους, άλλα τραύματα, η προχωρημένη εγκυμοσύνη (ίπποι, βοοειδή) και ίπποι «σε κακή κατάσταση υγείας». Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων τονίζει την ανάγκη να δοθεί πιο ακριβής ορισμός για τα ζώα σε κατάσταση κυοφορίας και τα πολύ νεαρά ζώα που μπορούν να μεταφερθούν.

2.8. Ανεπαρκής αερισμός των οδικών οχημάτων που χρησιμοποιούνται για τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων

Ο ανεπαρκής αερισμός του εσωτερικού των φορτηγών είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί, στο βαθμό που το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου ζώων κτηνοτροφίας στην Ευρώπη γίνεται από το Βορρά προς το Νότο, για όλα σχεδόν τα είδη εκτρεφόμενων ζώων (ίπποι, βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίροι). Η έλλειψη επαρκούς αερισμού στα οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις αναφέρεται ως σοβαρό πρόβλημα στις εκθέσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων, ενώ οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν αναφέρουν προβλήματα από την άποψη αυτή. Οι ΜΚΟ έχουν επισημάνει τα σοβαρά προβλήματα που δημιουργεί η έλλειψη επαρκούς αερισμού.

Όπως έχει υποδειχθεί από διάφορα συμβάντα στο παρελθόν, η υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία το καλοκαίρι αποτελεί σημαντικό παράγοντα ταλαιπωρίας και θνησιμότητας των ζώων κατά τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Ο επαρκής αερισμός και η παροχή επαρκούς ποσότητας νερού, όπως επίσης η κατάλληλη πυκνότητα φόρτωσης έχουν τεράστια σημασία για την καλή διαβίωση των ζώων κατά τη μεταφορά.

2.9. Υπερφόρτωση

Η υπερφόρτωση είναι συχνό φαινόμενο, υπάρχουν όμως πολύ λίγα στοιχεία σχετικά με τα είδη των ζώων που αφορά περισσότερο το πρόβλημα αυτό. Αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά την υπερφόρτωση υπάρχουν στις εκθέσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων και στις εκθέσεις των ΜΚΟ, ιδίως όσον αφορά τους χοίρους.

Η υπερφόρτωση αυτή καθ' αυτή αποτελεί σημαντική αιτία καταπόνησης των ζώων και καθοριστικό παράγοντα αύξησης της θερμοκρασίας και της υγρασίας στο διαμέρισμα στο οποίο βρίσκονται τα ζώα και ενδέχεται να προκαλέσει υπερθέρμανση. Πρόκειται για μια ακόμη ένδειξη ανεπαρκούς ελέγχου κατά την αναχώρηση.

2.10. Έγκριση των μεταφορέων

Μέχρι στιγμής, οι μεταφορείς δεν είναι υποχρεωμένοι να έχουν μαζί τους κατά τη διάρκεια της μεταφοράς και να επιδεικνύουν κάθε φορά που ζητείται από τις αρμόδιες αρχές έγγραφο που να αποδεικνύει την έγκρισή τους. Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών βρίσκουν εξαιρετικά δύσκολο να ελέγχουν με κατάλληλο και αποτελεσματικό τρόπο αν οι μεταφορείς είναι εγκεκριμένοι σύμφωνα με την οδηγία 91/628/ΕΟΚ.

Από τα στοιχεία που έχουν δοθεί προκύπτει, επίσης, ότι δεν δίδεται απαραίτητα συνέχεια στις παραβάσεις που διαπράττονται από εγκεκριμένους μεταφορείς και οι οποίες κοινοποιούνται στο κράτος μέλος εγγραφής του μεταφορέα, ενώ οι αρμόδιες αρχές που διενήργησαν τον έλεγχο δεν ενημερώνονται πάντα για τη συνέχεια που δόθηκε σε κάθε περίπτωση.

Τα κενά της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την έγκριση των μεταφορέων και η ανεπαρκής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και του αποτρεπτικού αποτελέσματος της επιβολής κυρώσεων. Οι αρχές στο κράτος μέλος καταγωγής των μεταφορέων αγνοούν ενίοτε τις παραβάσεις που διαπράττονται. Κατά συνέπεια, οι μεταφορείς που δεν ενδιαφέρονται για την καλή διαβίωση των ζώων αγνοούν, ενδεχομένως, συχνά τις κοινοτικές διατάξεις στον τομέα αυτό. Αυτό συντείνει στη δημιουργία ανταγωνιστικών στρεβλώσεων, με τους "καλούς" μεταφορείς να είναι λιγότερο ικανοί να ανταγωνιστούν τους ανεύθυνους ανταγωνιστές τους.

2.11. Προβλήματα ερμηνείας της οδηγίας

Τα κράτη μέλη, το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων και οι ΜΚΟ επισήμαναν τα εξής προβλήματα ερμηνείας όσον αφορά τις διατάξεις του κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας:

-παράγραφος 4 στοιχείο (α) σχετικά με τον ορισμό των απογαλακτισμένων ζώων [8],

[8] Η ανώτατη διάρκεια μεταφοράς διαφέρει, σύμφωνα με την οδηγία, ανάλογα με το αν πρόκειται για απογαλακτισμένα ή μη απογαλακτισμένα ζώα.

-παράγραφος 4 στοιχείο (γ) σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του δρομολογίου στους εγγεγραμμένους ίππους,

-παράγραφος 7 στοιχείο (β) σχετικά με τη δωδεκάωρη περίοδο ανάπαυσης μετά από ταξίδι σε οχήματα που φορτώνονται στα πλοία χωρίς να εκφορτώνονται τα ζώα.

Οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται ομοιόμορφα στο σύνολο της Κοινότητας και οι αποκλίσεις αυτές έχουν συχνά αρνητικές συνέπειες για την καλή διαβίωση των ζώων. Συνεπώς, η εφαρμογή των απαιτήσεων αυτών δεν είναι αποτελεσματική σε πολλά κράτη μέλη.

2.12. Νέες επιστημονικές έρευνες διεξήχθησαν στον τομέα της μεταφοράς των ζώων

Οι απαιτήσεις του Κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας σχετικά με τη διάρκεια της μεταφοράς πρέπει να αναθεωρηθούν βάσει των αποτελεσμάτων των ερευνών που έχουν διεξαχθεί πρόσφατα στον τομέα αυτό, για παράδειγμα όσον αφορά τις πυκνότητες φόρτωσης και το στρες που προκαλείται από την φόρτωση και την εκφόρτωση.

Οι πυκνότητες φόρτωσης θα πρέπει επίσης να επαναξιολογηθούν λαμβάνοντας υπόψη την ενδεχόμενη αναθεώρηση των στοιχείων αυτών στα τεχνικά πρωτόκολλα της ευρωπαϊκής σύμβασης για την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές (ETS 65).

ΔΡΑΣΕΙΣ [9]

[9] Βλ. τον πίνακα 7 του παραρτήματος, στον οποίο φαίνεται η αντιστοιχία μεταξύ των κυριοτέρων διαπιστώσεων και των μέτρων που θα πρέπει να ληφθούν από την Επιτροπή.

Η Επιτροπή προτίθεται ν' αρχίσει να υποβάλλει προτάσεις για τη βελτίωση των συνθηκών μεταφοράς των ζώων στο εγγύς μέλλον και, αν είναι δυνατόν, πριν από το τέλος του έτους. Επιπλέον, θα εξεταστεί η δυνατότητα ανάληψης, περισσότερο μακροπρόθεσμων πρωτοβουλιών.

Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Κράτη μέλη

Η κάλυψη ορισμένων σοβαρών ελλείψεων που έχουν επισημανθεί εξαρτάται κυρίως από τη στάση και την αφοσίωση των ελεγκτών και όλων που ασχολούνται με τα ζώα στο καθήκον τους. Αυτό ισχύει κυρίως για τις βιαιότητες και την ανεπαρκή φροντίδα των ζώων. Η εξακρίβωση της καταλληλότητας των οχημάτων από την άποψη της ορθής μεταχείρισης των ζώων καθώς και ο έλεγχος της πυκνότητας φόρτωσης, είναι δύο από τους τομείς στους οποίους απαιτείται παρακολούθηση από επαγγελματίες, υπό την ευθύνη των κρατών μελών.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν στο εγγύς μέλλον επαρκείς πόρους για ενημέρωση, κατάρτιση και συντονισμό των ενεργειών των υπαλλήλων που διενεργούν επιτόπιους ελέγχους, με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Στα θέματα που σχετίζονται με την καλή διαβίωση των ζώων πρέπει να δοθεί άμεση προτεραιότητα από τους επαγγελματίες στο σύνολο της Κοινότητας.

3.2. Εγγραφή σε μητρώα και πιστοποίηση μεταφορέων

Η οδηγία δεν προβλέπει εναρμονισμένη διαδικασία όσον αφορά την εγγραφή σε μητρώα και την πιστοποίηση των εγκεκριμένων μεταφορέων.

Η μορφή των πιστοποιητικών των μεταφορέων που είναι εγγεγραμμένοι σε μητρώα πρέπει να εναρμονιστεί στο σύνολο της Ένωσης έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία διενέργεια ελέγχων, ιδίως στις περιπτώσεις που παρατηρούνται παρατυπίες σε διαφορετικό κράτος μέλος από αυτό στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο μεταφορέας. Στο πιστοποιητικό αυτό θα πρέπει να αναγράφονται όλα τα στοιχεία που αφορούν τους μεταφορείς, τους όρους έγκρισής τους (πεδίο εφαρμογής και περίοδος ισχύος) καθώς και τα στοιχεία της αρμόδιας αρχής που παρέσχε την αίτηση.

3.3. Ανταλλαγή πληροφοριών και αμοιβαία συνδρομή

Η σωστή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών έχει τεράστια σημασία για την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ.

Η οδηγία υπενθυμίζει την ανάγκη συνεργασίας των κρατών μελών για τη διευκόλυνση των ενδεδειγμένων ελέγχων όσον αφορά την εγγραφή των εγκεκριμένων μεταφορέων σε μητρώα και τη χρησιμοποίηση του δρομολογίου. Δεδομένου ότι τα περισσότερα προβλήματα που απαιτούν λεπτούς χειρισμούς ανακύπτουν κατά τη διάρκεια ταξιδίων μεγάλων αποστάσεων στα οποία εμπλέκονται πολλά κράτη μέλη, πρέπει να θεσπιστούν ειδικές διαδικασίες που θα διευκολύνουν τους ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές στο κράτος καταγωγής όσον αφορά την ολοκλήρωση του ταξιδιού σύμφωνα με το προγραμματισμένο σχέδιο δρομολογίου καθώς και τη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων σε περίπτωση που έχουν διαπιστωθεί παραβάσεις, ιδίως από κατά συρροή παραβάτες.

3.4. Εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στα ζώα που φθάνουν από τρίτες χώρες

Οι διαδρομές μεγάλων αποστάσεων ξεκινούν συνήθως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τα ζώα φθάνουν επί του παρόντος στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά από ταξίδια μεγάλης διάρκειας.

Στις περιπτώσεις αυτές, η επιβολή της συμμόρφωσης προς την οδηγία υστερεί συχνά σε σθένος λόγω σύγχυσης που επικρατεί ως προς την εκ του νόμου δυνατότητα επιβολής της συμμόρφωσης προς τους κοινοτικούς κανόνες από τις αρμόδιες αρχές. Εντούτοις, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κοινοτικοί κανόνες εφαρμόζονται όταν τα ζώα φθάνουν στο έδαφος κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη οφείλουν να απαγορεύσουν την μεταφορά αν δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της οδηγίας. Σκοπός της οδηγίας ήταν η αποφυγή της ταλαιπωρίας των ζώων καθ' όλη τη διάρκεια της μεταφοράς, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την πρόληψη της ταλαιπωρίας των ζώων στο έδαφός τους, ακόμη κι αν η ταλαιπωρία αυτή οφείλεται σε γεγονότα που συνέβησαν σε τρίτες χώρες. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών διαθέτουν συνήθως τα μέσα που επιτρέπουν να προσδιοριστούν οι συνθήκες μεταφοράς των ζώων πριν την άφιξή τους στα σύνορα της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων των εγγράφων που συνοδεύουν την αποστολή και ιδίως των κτηνιατρικών και τελωνειακών εγγράφων καθώς και του ταχογράφου των οχημάτων. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμα για τον προσδιορισμό των συνθηκών μεταχείρισης των ζώων.

Οι κοινοτικοί κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται όσον αφορά παράγοντες που προέκυψαν κατά τη μεταφορά προς το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την προϋπόθεση ότι οι παράγοντες αυτοί εξακολουθούν να υφίστανται. Κάτω απ' αυτές τις περιστάσεις, είναι δυνατόν να διαπραχθεί και να διαπιστωθεί παράβαση στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι μεταφορείς δεν θεωρούνται υπεύθυνοι για το προηγούμενο τμήμα της μεταφοράς, η οποία πραγματοποιήθηκε σε τρίτη χώρα, αλλά για το γεγονός ότι μεταφέρουν ζώα στο έδαφος της Κοινότητας κατά παράβαση των απαιτήσεων της οδηγίας, με αποτέλεσμα την ταλαιπωρία των ζώων αυτών. Επιπλέον, η οδηγία διασφαλίζει ότι οι εισαγωγείς και εξαγωγείς ενημερώνονται σχετικά με τις κοινοτικές αιτήσεις στον τομέα αυτόν και διευκρινίζει ότι η εισαγωγή, η διαμετακόμιση και η μεταφορά εντός και διαμέσου της Κοινότητας επιτρέπεται μόνο αν ο μεταφορέας δεσμεύεται γραπτώς να τηρεί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας και έχει λάβει μέτρα προς το σκοπό αυτό (άρθρο 11 παράγραφος 2).

Σε μία προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών μεταχείρισης των ζώων που φθάνουν στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης, η Επιτροπή προτίθεται να συνεργαστεί με τις αρμόδιες αρχές των χωρών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης και να τις παροτρύνει να εφαρμόζουν κριτήρια ισοδύναμα με αυτά που εφαρμόζονται στην Κοινότητα.Το θέμα της μεταφοράς ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, και ιδίως των ίππων, συζητήθηκε με τους προϊστάμενους των κτηνιατρικών υπηρεσιών των χωρών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης που διεξάγουν επί του παρόντος διαπραγματεύσεις για την προσχώρησή τους στην Ένωση. Βάσει των αποτελεσμάτων των συζητήσεων, συνήφθη πρωτόκολλο για την προστασία των ίππων κατά τη μεταφορά. Στο πλαίσιο αυτό, το Γραφείο TAIEX (Γραφείο Τεχνικής Βοήθειας και Ανταλλαγής Πληροφοριών) κατήρτισε προγράμματα, στόχος των οποίων είναι να ευαισθητοποιηθεί το ευρύ κοινό αλλά και οι επίσημοι κτηνίατροι των χωρών αυτών. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο θέμα της προστασίας των ζώων κατά τη μεταφορά. Το TAIEX προτίθεται να συνεχίσει τα προγράμματα αυτά.

Επιπλέον, στο πλαίσιο των συζητήσεων που πρόκειται να εντατικοποιηθούν στον κτηνιατρικό τομέα στο πλαίσιο της διεύρυνσης, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις υπό εξέταση χώρες να θεσπίσουν και να θέσουν σε εφαρμογή κανονισμούς που θα συμβιβάζονται με την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι οι μεταφορείς και οι αρμόδιες αρχές θα αναπτύσσουν δραστηριότητες σε ένα συνεκτικό κανονιστικό περιβάλλον το συντομότερο δυνατόν, ή ακόμη και πριν από την επίσημη ημερομηνία προσχώρησης. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθούν οι μεταφορές και παράλληλα θα διασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας των ζώων στο εσωτερικό της Ένωσης και στο έδαφος των γειτονικών χωρών.

3.5. Εντολή διαπραγμάτευσης της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής σύμβασης

Για το λόγο αυτό επίσης, η Κοινότητα πρέπει να αποτελέσει μέρος της ευρωπαϊκής σύμβασης για την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές (ETS-65). Οι διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή της πρέπει να αποβλέπουν στην ευρύτερη αποδοχή των αρχών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας οι οποίες συνδέονται με την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά.

Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει στο Συμβούλιο σχέδιο σύστασης με την οποία εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να διαπραγματευτεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας την αναθεωρημένη ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές (έγγραφα SEC(2000) 649 και 764). Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να συγκατατεθούν στην έγκρισή της το συντομότερο δυνατόν.

3.6. Μεταφορά ίππων

Συμπληρωματικά μέτρα για την προστασία των ίππων κατά τη μεταφορά

Δεδομένης της σοβαρότητας και της συχνότητας των προβλημάτων που ανακύπτουν, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 2.3 της παρούσας έκθεσης, θα ληφθούν συμπληρωματικά μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών μεταφοράς των ίππων που προορίζονται για σφαγή.

Για να διασφαλιστεί η ορθή μεταχείρισή τους, οι ζώντες ίπποι θα πρέπει να μεταφέρονται μόνο σε ατομικά ιπποφορεία ή κιβώτια σχεδιασμένα ειδικά για να τους προστατεύουν από τους κραδασμούς.

Ο ανώτατος αριθμός μεταφερόμενων ίππων ανά οδικό όχημα θα πρέπει επίσης να καθορίζεται βάσει επιστημονικών δεδομένων.

Σύμφωνα με τις γενικές αρχές της έκθεσης που συνέταξε η επιστημονική επιτροπή για την υγεία και τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων σχετικά με τα «πρότυπα μικροκλίματος στο εσωτερικό των οδικών οχημάτων μεταφοράς ζώων» που εγκρίθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1999, οι ενήλικες ίπποι θα μεταφέρονται μόνον όταν οι θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 0 και 30°C με υγρασία <80%.

Όσον αφορά τα μόνοπλα που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης, πρέπει να προβλεφθεί η υποχρεωτική εκφόρτωση και περίοδος ανάπαυσης (τουλάχιστον 24 ώρες) στον μεθοριακό σταθμό ελέγχου, εφόσον η ενέργεια αυτή είναι δικαιολογημένη για τη διασφάλιση της ικανότητας των ζώων να συνεχίσουν το ταξίδι.

Παρεκκλίσεις από την απαίτηση αυτή είναι δυνατόν να χορηγούνται μόνον όταν οι μεταφορείς είναι σε θέση να παράσχουν στις αρμόδιες αρχές του μεθοριακού σταθμού επιθεώρησης επαρκή αποδεικτικά στοιχεία

-ότι τα ζώα έχουν μεταφερθεί από τον τόπο αναχώρησης μέχρι τον μεθοριακό σταθμό επιθεώρησης υπό συνθήκες ισοδύναμες με αυτές που ορίζει η οδηγία 91/628/ΕΚ και

-ότι, λαμβανομένης υπόψη της συνολικής διαδρομής, η τήρηση των διατάξεων της οδηγίας δεν απαιτεί την εκφόρτωση των ζώων.

Παρατηρήσεις τεχνικής φύσεως

3.7. Τροποποίηση του σχεδίου δρομολογίου

Η μορφή του σχεδίου δρομολογίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη της την πολύπλοκη αλυσίδα μεταφοράς και να είναι αρκετά σαφές για να αποφεύγεται η έγκριση εγγράφων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις. Επιπλέον, το έγγραφο πρέπει να ενημερώνεται έτσι ώστε να διευκολύνεται ο εντοπισμός του υπεύθυνου σε κάθε στάδιο της διαδρομής και των περιόδων ανάπαυσης. Οι διαδικασίες ελέγχου των εγγράφων μετά την ολοκλήρωση της μεταφοράς πρέπει να βελτιωθούν έτσι ώστε να ενημερώνεται η αρμόδια αρχή για τον τόπο αναχώρησης.

Η δυνατότητα τροποποίησης της μορφής του σχεδίου δρομολογίου από την Επιτροπή μέσω της διαδικασίας της Μόνιμης Κτηνιατρικής Επιτροπής θα διευκολύνει τη βελτίωσή του βάσει της κτηθείσας πείρας.

3.8. Ορισμός των μη ικανών προς μεταφορά ζώων

Για ορισμένες κατηγορίες ζώων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ταλαιπωρίας κατά τη διάρκεια της μεταφοράς, πρέπει να θεσπιστεί σαφέστερος ορισμός των μη ικανών προς μεταφορά ζώων. Δεν θα πρέπει να επιτρέπεται η μεταφορά κυοφορούντων ζώων πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία της γέννας για περίοδο τουλάχιστον ίση με 10% της περιόδου κυοφορίας. Η μεταφορά δεν θα πρέπει επίσης να επιτρέπεται για μια τουλάχιστον εβδομάδα μετά τη γέννα.

Στο ίδιο πλαίσιο, στο βαθμό που η οδηγία προβλέπει μέγιστη διάρκεια διαδρομής για τα μη απογαλακτισμένα ζώα, απαιτείται λεπτομερής ορισμός των ζώων αυτών για τα διάφορα είδη.

3.9. Υγειονομικά πιστοποιητικά

Τα υγειονομικά πιστοποιητικά που χρησιμοποιούνται για το ενδοκοινοτικό εμπόριο πρέπει να τροποποιηθούν έτσι ώστε να επισύρουν την προσοχή των κτηνιάτρων που είναι επιφορτισμένοι με την πιστοποίηση στις ευθύνες που έχουν όσον αφορά την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά [10].

[10] Το άρθρο 6, παράγραφος 2 της οδηγίας προβλέπει ήδη ότι «τα πιστοποιητικά ή έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 της οδηγίας 90/425/ΕΟΚ συμπληρώνονται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 17 ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας».

3.10. Εξαερισμός

Για την επίλυση των προβλημάτων που δημιουργούν ακραίες κλιματικές συνθήκες κατά τη μεταφορά των ζώων (ιδίως από τη Βόρεια στη Νότια Ευρώπη), τα φορτηγά πρέπει να είναι εξοπλισμένα με σύστημα παρακολούθησης της θερμοκρασίας και της υγρασίας στο εσωτερικό του διαμερίσματος στο οποίο μεταφέρονται τα ζώα. Η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση σχετικά με το θέμα αυτό προς το Συμβούλιο [11] βάσει της έκθεσης που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο 1999 από την επιστημονική επιτροπή για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων.

[11] Για την τροποποίηση του παραρτήματος του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 411/98 σχετικά με συμπληρωματικούς κανόνες προστασίας των ζώων οι οποίοι ισχύουν για τα ειδικά οχήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ζώων σε ταξίδια με διάρκεια άνω των 8 ωρών (ΕΕ L 52 σ.8-11).

3.11. Έκθεση ελέγχου των κρατών μελών

Οι εκθέσεις ελέγχου των κρατών μελών, όπως απαιτείται από το άρθρο 8 της οδηγίας, πρέπει να εναρμονιστούν έτσι ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα των παρεχόμενων πληροφοριών. Οι εκθέσεις αυτές πρόκειται επίσης να επεκταθούν έτσι ώστε να περιλαμβάνουν πρόσθετα στοιχεία (όπως η ανάκληση της έγκρισης μεταφορέων λόγω παραβάσεων).

Μακροπρόθεσμες πρωτοβουλίες

Οι διατάξεις της οδηγίας όσον αφορά τη μέγιστη διάρκεια ταξιδίου και τις περιόδους ανάπαυσης για τη μεταφορά σε πλοία ro-ro έχουν δημιουργήσει προβλήματα στην εφαρμογή και πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού. Ωστόσο, είναι απαραίτητη η παροχή επιστημονικών συμβουλών για τη θέσπιση προτύπων για το μέλλον.

Θα πρέπει επίσης να ζητηθεί η συμβουλή επιστημόνων προκειμένου να αποσαφηνιστούν τα προβλήματα που θέτει η ερμηνεία του κεφαλαίου VII του παραρτήματος της οδηγίας όσον αφορά τη διάρκεια ταξιδίου. Μια σειρά σχεδίων επιστημονικής έρευνας ολοκληρώθηκε πρόσφατα, ιδίως όσον αφορά την πυκνότητα φόρτωσης και το στρες που συνδέεται με την φόρτωση και την εκφόρτωση. Σχετικά με όλα αυτά τα θέματα πρέπει να ζητηθεί η γνώμη της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων. Προβληματισμός απαιτείται, επίσης, σχετικά με την ενδεχόμενη ανάγκη συμπληρωματικής βελτίωσης του κανονιστικού πλαισίου, προκειμένου να βελτιωθεί, για παράδειγμα, η κατάρτιση και τα προσόντα των διαφόρων κατηγοριών προσωπικού που εμπλέκονται στην μεταφορά ζώων. Αξίζει επίσης να εξετασθεί το ενδεχόμενο λήψης μέτρων για την ενθάρρυνση της σφαγής των ζώων πλησιέστερα στον τόπο εκτροφής τους. Η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει, μεταξύ άλλων όλες αυτές τις δυνατότητες βελτίωσης με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών και των σχετικών τομέων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πίνακας 1 - Κατάλογος των εθνικών μέτρων εφαρμογής

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 2 - Κατάλογος των εκθέσεων ελέγχου των κρατών μελών [12]

[12] Οι εκθέσεις της Αυστρίας (1997 και 1998), των Κάτω Χωρών (1998) και της Ιρλανδίας (1997 και 1998) παρελήφθησαν με μεγάλη καθυστέρηση (τον Μάρτιο 2000) με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατό να συμπεριληφθούν εξ ολοκλήρου στην παρούσα έκθεση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 3 - Κατάλογος των εκθέσεων ελέγχου του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων

Από την 1 Ιανουαρίου 1997

Κράτη μέλη στα οποία διενεργήθηκε έλεγχος από το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων // Ημερομηνίες των αποστολών του γραφείου τροφίμων και κτηνιατρικών θεμάτων

A Αυστρία // Καμία αποστολή

B Βέλγιο // 13-18 Σεπτεμβρίου 1998

D Γερμανία // 21-23 Μαρτίου 1999 (Έκθεση μη διαθέσιμη στην αγγλική γλώσσα)

5-8 Οκτωβρίου 1999 (Σημεία στάσης)

DK Δανία // Καμία αποστολή

E Ισπανία // 8-12 Δεκεμβρίου 1997

EL Ελλάδα // 12-16 Οκτωβρίου 1998

F Γαλλία // 26 Απριλίου έως 1η Μαΐου 1998

2-5 Νοεμβρίου 1999 (Σημεία στάσης)

FIN Φινλανδία // Καμία αποστολή

I Ιταλία // 5-9 Ιουλίου 1999

IRL Ιρλανδία // 10-11 Νοεμβρίου 1998 και 16-19 Φεβρουαρίου - 7 και 16 Μαρτίου 1999

L Λουξεμβούργο // Καμία αποστολή

NL Κάτω Χώρες // Καμία αποστολή

P Πορτογαλία // Νοέμβριος 1999

S Σουηδία // Καμία αποστολή

UK Ηνωμένο Βασίλειο // Καμία αποστολή

Σύνολο // 9 αποστολές / 8 χώρες

Πίνακας 4 - Διαπιστώσεις των εκθέσεων των κρατών μελών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 5 - Διαπιστώσεις των εκθέσεων του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 6 - Διαπιστώσεις των εκθέσεων και καταγγελιών [13] των ΜΚΟ

[13] Στηρίζονται σε 11 ιδέες που αναφέρονται στο έγγραφο Eurogroup για την ορθή μεταχείριση των ζώων:"A Summary of Suffering, An investigation into the poor enforcement of Directive 95/29 on the welfare of animals in transport".

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 7 - Πίνακας αντιστοιχίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>