EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 310/12

ΓΝΏΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΚΕΝΤΡΙΚΉΣ ΤΡΆΠΕΖΑΣ

της 1ης Αυγούστου 2012

αναφορικά με πρόταση κανονισμού σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων

(CON/2012/62)

2012/C 310/02

Εισαγωγή και νομική βάση

Στις 3 Απριλίου 2012 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αίτημα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διατύπωση γνώμης αναφορικά με πρόταση κανονισμού σχετικά με τη βελτίωση του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων (ΚΑΤ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ (1) (εφεξής ο «προτεινόμενος κανονισμός»). Στις 19 Απριλίου 2012 η ΕΚΤ έλαβε αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διατύπωση γνώμης αναφορικά με τον προτεινόμενο κανονισμό.

Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης βασίζεται στα άρθρα 127 παράγραφος 4 και 282 παράγραφος 5 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι ο προτεινόμενος κανονισμός περιέχει διατάξεις που επηρεάζουν τη χάραξη και εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ από την ΕΚΤ και την προαγωγή της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών κατά το άρθρο 127 παράγραφος 2 της Συνθήκης, καθώς και τη συμβολή της ΕΚΤ στην εκ μέρους των αρμόδιων αρχών ομαλή άσκηση των πολιτικών που αφορούν την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος δυνάμει του άρθρου 127 παράγραφος 5 της Συνθήκης. Περαιτέρω, το άρθρο 22 του καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (εφεξής το «καταστατικό του ΕΣΚΤ») προβλέπει ότι η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες μπορούν να παρέχουν διευκολύνσεις και ότι η ΕΚΤ μπορεί να θεσπίζει κανονισμούς με σκοπό την εξασφάλιση αποτελεσματικών και υγιών συστημάτων συμψηφισμού και πληρωμών, εντός της Ένωσης και με άλλες χώρες. Η παρούσα γνώμη εκδόθηκε από το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 17.5 πρώτη πρόταση του εσωτερικού κανονισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Γενικές παρατηρήσεις

Μαζί με την οδηγία 2004/39/ΕΚ (2) και την πρόταση κανονισμού για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών (3), ο προτεινόμενος κανονισμός θα αποτελέσει μέρος του κανονιστικού πλαισίου για τις υποδομές των αγορών και τους τόπους διαπραγμάτευσης. Λόγω του μεγέθους, της πολυπλοκότητας και της συστημικής τους διασύνδεσης, τα ΚΑΤ θεωρούνται συστημικής σημασίας (4) και, ως εκ τούτου, απαιτούν ένα άρτιο κανονιστικό πλαίσιο εποπτείας και ελέγχου που να συνδυάζει μικροπροληπτικά και μακροπροληπτικά εργαλεία. Η ΕΚΤ υποστηρίζει σθεναρά την πρόταση της Επιτροπής για ενδυνάμωση του εφαρμοστέου νομικού πλαισίου όσον αφορά τα ΚΑΤ και εναρμόνιση των κανόνων που στηρίζουν τη λειτουργία, αδειοδότηση και εποπτεία τους, καθώς και των κανόνων που αφορούν την έκδοση, κατοχή και μεταβίβαση αξιογράφων μέσω των ΚΑΤ στην Ένωση (5).

Με το σύστημα TARGET2-Securities (T2S), το οποίο τελεί υπό ανάπτυξη, το Ευρωσύστημα επιδιώκει τη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού διακανονισμού για την Ευρώπη. Και στο πλαίσιο αυτό η ΕΚΤ υποστηρίζει σθεναρά τον προτεινόμενο κανονισμό, ο οποίος θα ενισχύσει τους νομικούς και λειτουργικούς όρους του διασυνοριακού διακανονισμού γενικά στην Ευρώπη, αλλά και ειδικότερα στο T2S. Εν προκειμένω η ΕΚΤ συνιστά την έκδοση του προτεινόμενου κανονισμού και των σχετικών πράξεων εφαρμογής πριν από την προγραμματισμένη έναρξη λειτουργίας του T2S τον Ιούνιο του 2015.

1. Πεδίο εφαρμογής του κανονισμού

Ο προτεινόμενος κανονισμός θεσπίζει ενιαίες απαιτήσεις για το διακανονισμό χρηματοοικονομικών μέσων (6). Κατά την οδηγία 2004/39/ΕΚ (7), ο όρος «χρηματοοικονομικά μέσα» περιλαμβάνει τις κινητές αξίες, τα μέσα χρηματαγοράς, τα μερίδια οργανισμών συλλογικών επενδύσεων, τις συμβάσεις παραγώγων, τις χρηματοοικονομικές συμβάσεις επί διαφορών (financial contracts for differences) και τα δικαιώματα εκπομπής. Η ΕΚΤ σημειώνει εν προκειμένω ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν ορίζει τα «χρηματοοικονομικά μέσα» και ότι ορισμένα τμήματά του εφαρμόζονται μόνο στα «αξιόγραφα» ή τις κινητές αξίες (8), ενώ άλλα εφαρμόζονται και στα μέσα χρηματαγοράς (9), στα μερίδια οργανισμών συλλογικών επενδύσεων και στα δικαιώματα εκπομπής (10). Εξάλλου, ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει τα ΚΑΤ ως νομικά πρόσωπα που διαχειρίζονται ορισμένο σύστημα διακανονισμού αξιογράφων και εκτελούν τουλάχιστον μία ακόμη βασική υπηρεσία εκ των αναφερόμενων στο παράρτημα (11). Η ΕΚΤ έχει την άποψη ότι θα πρέπει να ρυθμιστούν και οι τρεις βασικές υπηρεσίες. Ενόψει τούτου, και για λόγους νομικής σαφήνειας, η ΕΚΤ συνιστά την περαιτέρω αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής του προτεινόμενου κανονισμού όσον αφορά τον τύπο των μέσων στα οποία έχει εφαρμογή, αλλά και τον ορισμό των ΚΑΤ.

Ο ορισμός των ΚΑΤ θα πρέπει να τροποποιηθεί, προκειμένου να αποτρέπεται το κανονιστικό αρμπιτράζ που θα ευνοούσε η δημιουργία, από ένα ΚΑΤ, δύο ή τριών νομικών οντοτήτων για την εκτέλεση διαφορετικών βασικών δραστηριοτήτων, χωρίς αυτές να υπόκεινται στις ρυθμίσεις του κανονισμού που εφαρμόζονται στα ΚΑΤ. Η ΕΚΤ θεωρεί ότι στις ρυθμίσεις του κανονισμού θα πρέπει να υπόκειται κάθε νομικό πρόσωπο που προσφέρει οποιαδήποτε από τις τρεις βασικές υπηρεσίες του τμήματος Α του παραρτήματος.

2. Συνεργασία μεταξύ των αρχών

2.1. Ο προτεινόμενος κανονισμός επιφυλάσσει πρωταρχικό ρόλο στις αρμόδιες εποπτικές αρχές και επικουρικό ρόλο στα μέλη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) ως αρχές σχετικές με τη λειτουργία των ΚΑΤ. Λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο των κεντρικών τραπεζών ως φορέων επίβλεψης ή/και ως κεντρικών τραπεζών έκδοσης και τη χρήση από αυτές των υπηρεσιών των ΚΑΤ για σκοπούς διακανονισμού των πράξεων νομισματικής πολιτικής, ο προτεινόμενος κανονισμός θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εξουσίες των αρμόδιων αρχών και της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) συμπληρώνονται και εξισορροπούνται με την προσήκουσα συμμετοχή των μελών του ΕΣΚΤ. Οι κεντρικές τράπεζες και οι ρυθμιστικές αρχές της αγοράς κινητών αξιών που μετέχουν στην Επιτροπή Συστημάτων και Διακανονισμού (Committee of Payment and Settlement Systems — CPSS) και στο Διεθνή Οργανισμό Επιτροπών Κινητών Αξιών (International Organisation of Securities Commissions — IOSCO) έχουν αναγνωρίσει τη σημασία της ρύθμισης, της εποπτείας και του ελέγχου όσον αφορά τις υποδομές των χρηματοπιστωτικών αγορών, συμπεριλαμβανομένων των ΚΑΤ (12). Η ΕΚΤ θεωρεί ότι ο προτεινόμενος κανονισμός θα πρέπει να συνάδει με τις αρχές των CPSS-IOSCO. Η αποτελεσματική και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των μελών του ΕΣΚΤ θα πρέπει να προαχθεί τόσο για σκοπούς επίβλεψης όσο και λόγω της ιδιότητας των τελευταίων ως κεντρικών τραπεζών έκδοσης, με την επιφύλαξη πάντως των εξουσιών των κεντρικών τραπεζών (13).

2.2. Η ΕΚΤ σημειώνει περαιτέρω ότι ο προτεινόμενος κανονισμός ήδη αναγνωρίζει μια σειρά τομέων συνεργασίας και προτείνει κάποιους επιπλέον τομείς, στους οποίους επίσης θεωρεί ότι η συμμετοχή αυτή των ΕΑΚΑΑ-ΕΣΚΤ απαιτείται. Εξάλλου, η ΕΚΤ τονίζει την ανάγκη συνεργασίας των ΕΑΚΑΑ-ΕΣΚΤ για την κατάρτιση σχεδίων τεχνικών προτύπων. Τούτο αναμένεται ότι θα διασφαλίσει πως τα μέλη του ΕΣΚΤ δεν θα χρειάζεται να θεσπίζουν πρόσθετες, και ενδεχομένως διαφορετικές, απαιτήσεις όσον αφορά τα μέτρα επίβλεψης, συμπεριλαμβανομένων των νομικών πράξεων. Ακόμη, θα εξέλειπε η ανάγκη συνεχούς αξιολόγησης της συμμετοχής των ΚΑΤ στο διακανονισμό των πράξεων νομισματικής πολιτικής με βάση τα πρότυπα χρήστη (14), αξιολόγηση η οποία υπό άλλες συνθήκες θα απαιτείτο για τους σκοπούς συμμόρφωσης με τις νομικές υποχρεώσεις που θεσπίζει το ΕΣΚΤ. Ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο αυτό έχει η έγκαιρη και κατάλληλη ανταλλαγή των αναγκαίων πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων όσων παρέχονται για σκοπούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, επίβλεψης και στατιστικής.

2.3. Επομένως το σχέδιο κανονισμού θα πρέπει να προβλέπει κανόνες συνεργασίας που να επιτρέπουν στις αρμόδιες και σχετικές αρχές να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους τόσο σε εγχώριο όσο και σε διασυνοριακό πλαίσιο σύμφωνα με τις αρχές των CPSS-IOSCO (15). Ο προτεινόμενος κανονισμός θα πρέπει να διευκολύνει τη διεξοδική εποπτεία και επίβλεψη σε διασυνοριακό πλαίσιο, ενόψει της αναμενόμενης ανάπτυξης διασυνοριακών πράξεων και του διασυνοριακού διακανονισμού, καθώς και συνδέσεων (links) μεταξύ των ΚΑΤ, χαρακτηριστικού που θα διευκολυνθεί, και μάλιστα θα ενισχυθεί, με την ενεργοποίηση της κοινής πλατφόρμας του T2S. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διαθέτουν την ευχέρεια να αποφασίζουν ως προς την εκάστοτε ενδεδειγμένη μορφή του πλαισίου συνεργασίας. Εν προκειμένω, η δυνατότητα σύστασης σωμάτων αρχών θα μπορούσε να εξετάζεται ιδίως όταν ένα ΚΑΤ μετέχει σε διασυνοριακή δραστηριότητα μέσω θυγατρικής ή υποκαταστήματος ή στις περιπτώσεις που η παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών καθίσταται ουσιώδης (16).

3. Μακροπροληπτική επίβλεψη

Αναγνωρίζεται ότι οι εύρωστες υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων διακανονισμού αξιογράφων, συμβάλλουν ουσιωδώς στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μειώνοντας το συστημικό κίνδυνο (17). Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η άσκηση μακροπροληπτικής επίβλεψης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου και από τις σχετικές εθνικές αρχές, κατά περίπτωση, θα πρέπει να τελεί υπό την επιφύλαξη των αντίστοιχων εξουσιών των μελών του ΕΣΚΤ.

4. Διακανονισμός σε χρήμα κεντρικής τράπεζας

Ο προτεινόμενος κανονισμός επιτρέπει στα ΚΑΤ να παρέχουν διακανονισμό σε μετρητά μέσω εμπορικών τραπεζών, όταν ο διακανονισμός με χρήμα κεντρικής τράπεζας δεν είναι πρακτικός και εφικτός (18). Τούτο συνάδει με τις αρχές των CPSS-IOSCO και τις συστάσεις των ΕΣΚΤ-ΕΡΑΑΚΑ (19) και αποδεικνύει ότι η ρευστότητα των κεντρικών τραπεζών και το χρήμα των εμπορικών τραπεζών δεν αποτελούν ισοδύναμες επιλογές από άποψη κινδύνου. Στις περιπτώσεις που ορισμένο ΚΑΤ επιτρέπεται να παρέχει διακανονισμό σε μετρητά μέσω εμπορικών τραπεζών, θα πρέπει να απαιτείται η θέσπιση αυστηρών κριτηρίων για το πιστωτικό ίδρυμα που ενεργεί ως τράπεζα διακανονισμού και να παρακολουθείται η συμμόρφωση με αυτά (20). Η ΕΚΤ επίσης επικροτεί το ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν ρυθμίζει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση κεντρικής τράπεζας, συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας παροχής ρευστότητας, η οποία αποτελεί προνόμιο των κεντρικών τραπεζών και συνδέεται άμεσα με τη νομισματική πολιτική.

5. ΚΑΤ και επικουρικές υπηρεσίες τραπεζικού τύπου

5.1. Ο προτεινόμενος κανονισμός ορίζει ότι τα ίδια τα ΚΑΤ δεν μπορούν να παρέχουν επικουρικές υπηρεσίες τραπεζικού τύπου και ότι θα πρέπει, αντ’ αυτού, να εξουσιοδοτούνται να ορίζουν ένα ή περισσότερα πιστωτικά ιδρύματα για την εκτέλεση ορισμένων επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου που προβλέπονται σε αυτόν. Εντούτοις, κατά παρέκκλιση των ανωτέρω και εφόσον υφίστανται συγκεκριμένα εχέγγυα, ορισμένο ΚΑΤ μπορεί να λαμβάνει περιορισμένη άδεια για την εκτέλεση των εν λόγω υπηρεσιών (21).

5.2. Τούτο απαιτεί προσεκτική επανεξέταση, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή με τους κανόνες ανταγωνισμού της Ένωσης, τη συστημική μακροπροληπτική επίβλεψη και τα τραπεζικά νομοθετικά πλαίσια (22), καθώς και μια ενδεδειγμένη κατανομή καθηκόντων μεταξύ των αρχών εποπτείας των ΚΑΤ και των τραπεζικών εποπτικών αρχών. Εν προκειμένω, όπως υπογραμμίζει και σε προηγούμενη γνώμη της, η ΕΚΤ υποστηρίζει τη συστηματική συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) στη διεξαγωγή πρότερης τεχνικής ανάλυσης αναφορικά με τη τραπεζική νομοθεσία της Ένωσης (23). Πιο συγκεκριμένα, ο προτεινόμενος κανονισμός διακρίνει μεταξύ, αφενός, των επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου που αφορούν τους συμμετέχοντες σε σύστημα διακανονισμού αξιογράφων και που σχετίζονται με την υπηρεσία διακανονισμού και, αφετέρου, των επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου που σχετίζονται με άλλες βασικές ή επικουρικές υπηρεσίες (24). Επίσης, αναθέτει στην Επιτροπή την αρμοδιότητα να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τη εξειδίκευση των εν λόγω επικουρικών υπηρεσιών (25). Η ΕΚΤ έχει την άποψη ότι η παραπάνω διάκριση μεταξύ επικουρικών υπηρεσιών τραπεζικού τύπου δεν είναι σαφής και ότι θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί όσο το δυνατό περισσότερο με την ορολογία που χρησιμοποιείται στην ευρωπαϊκή τραπεζική νομοθεσία.

5.3. Το πλαίσιο παροχής επικουρικών τραπεζικών υπηρεσιών θα πρέπει να έχει ως γνώμονα τον ενδεδειγμένο μετριασμό των κινδύνων και ταυτόχρονα να διαφυλάσσει την αποτελεσματικότητα των ΚΑΤ κατά την παροχή των υπηρεσιών τους. Η καθοριστική σημασία του ζητήματος αυτού καθιστά ενδεχομένως απαραίτητη μια διεξοδικότερη αξιολόγηση των διάφορων δυνατοτήτων όσον αφορά την παροχή επικουρικών τραπεζικών υπηρεσιών. Μια τέτοια αξιολόγηση θα συνέβαλλε στον σαφή καθορισμό α) των διαφορετικών κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που βασίζονται στην εξυγίανση, καθώς και των νομικών και πιστωτικών κινδύνων, των κινδύνων ρευστότητας και των λειτουργικών και επιχειρησιακών κινδύνων, και β) του βαθμού αποτελεσματικότητας των εν λόγω δυνατοτήτων, ενώ θα βοηθούσε στον καθορισμό του ασφαλέστερου και αποτελεσματικότερου μοντέλου. Η ΕΚΤ είναι προετοιμασμένη να συμβάλει σε μια τέτοια αξιολόγηση. Περαιτέρω, δεν πρέπει να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το ακριβές αντικείμενο των επικουρικών τραπεζικών υπηρεσιών τις οποίες έχουν την άδεια να παρέχουν τα οριζόμενα πιστωτικά ιδρύματα (26), τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας στις οποίες αυτά υπόκεινται, καθώς και το βαθμό αυτονομίας τους έναντι του τραπεζικού νομοθετικού πλαισίου (27).

5.4. Ο προτεινόμενος κανονισμός περιορίζει τις υπηρεσίες που παρέχει ορισμένο πιστωτικό ίδρυμα το οποίο ανήκει στον ίδιο όμιλο με το ΚΑΤ (28). Η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται ότι ο εν λόγω περιορισμός βασίζεται σε πτυχές που αφορούν τον κίνδυνο, και συγκεκριμένα στην αποφυγή δευτερογενών επιπτώσεων. Η ΕΚΤ συνιστά την επέκταση του εν λόγω περιορισμού σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα που παρέχουν τραπεζικές υπηρεσίες του καταλόγου του τμήματος Γ του παραρτήματος για τους συμμετέχοντες σε σύστημα διακανονισμού αξιογράφων, λαμβανομένων υπόψη των ενδεχόμενων αρνητικών επιπτώσεων στην ικανότητα του ΚΑΤ να συνεχίσει να επιτελεί τις λειτουργίες του, ιδίως όσες βασίζονται σε μηχανισμό παράδοσης έναντι πληρωμής, σε περίπτωση εξυγίανσης ή αφερεγγυότητας του πιστωτικού ιδρύματος.

5.5. Τέλος, η ΕΚΤ θεωρεί ότι η προτεινόμενη διαδικασία για τη χορήγηση παρέκκλισης είναι μάλλον σύνθετη και θα μπορούσε να απλοποιηθεί προς επίτευξη του αναγκαίου βαθμού βεβαιότητας και ομοιομορφίας. Συγκεκριμένα, προκειμένου να καθορίζεται αν η χορήγηση παρέκκλισης επιτρέπεται ή όχι, θα πρέπει να διασφαλιστεί η υιοθέτηση αντικειμενικών κριτηρίων, κατά περίπτωση και ποσοτικών, πέραν των αναγκαίων ποιοτικών κριτηρίων που προβλέπονται στην πρόταση.

6. Συνοχή με παγκόσμια πρότυπα για τα ΚΑΤ

Ο προτεινόμενος κανονισμός αναγνωρίζει ότι ο κανονισμός θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τις υφιστάμενες συστάσεις που διατυπώθηκαν από τις CPSS-IOSCO (29). Ωστόσο, παρατηρούνται κάποιες ανακολουθίες μεταξύ των αρχών των CPSS-IOSCO και του προτεινόμενου κανονισμού, τη ρύθμιση των οποίων συνιστά η ΕΚΤ. Για παράδειγμα, οι απαιτήσεις για κλιμακωτή συμμετοχή (30) δεν ρυθμίζονται στον προτεινόμενο κανονισμό. Περαιτέρω, ο προτεινόμενος κανονισμός αναφέρει την ανάγκη διαχείρισης κινδύνων που απορρέουν από τις αλληλεξαρτήσεις (31) μόνο στο πλαίσιο του λειτουργικού κινδύνου (32). Ανακολουθίες παρατηρούνται επίσης αναφορικά με τη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας (33), υπό την έννοια ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν διακρίνει μεταξύ των συστημάτων προθεσμιακού καθαρού διακανονισμού (DNS) που παρέχουν εγγύηση διακανονισμού και εκείνων που δεν την παρέχουν. Τούτο δεν συνάδει με τις αρχές των CPSS-IOSCO που απαιτούν την πλήρη κάλυψη τυχόν έκθεσης των πιστωτικών ιδρυμάτων σε κίνδυνο ρευστότητας ή πιστωτικό κίνδυνο από τα DNS που παρέχουν εγγύηση διακανονισμού, σε αντίθεση με τα DNS που δεν παρέχουν εγγύηση διακανονισμού, τα οποία πρέπει να καλύπτουν τυχόν έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο που προκύπτει από την αθέτηση υποχρέωσης των δύο μεγαλύτερων συμμετεχόντων και των συνδεόμενων με αυτούς, καθώς και τυχόν έκθεση σε κίνδυνο ρευστότητας που προκύπτει από την αθέτηση υποχρέωσης του μεγαλύτερου συμμετέχοντα και των συνδεόμενων με αυτόν.

7. Εξωτερική ανάθεση σε δημόσιες οντότητες

Ο προτεινόμενος κανονισμός θέτει προϋποθέσεις που τα ΚΑΤ πρέπει να πληρούν όταν προβαίνουν σε εξωτερική ανάθεση μέρους των δραστηριοτήτων τους (34). Εξαίρεση προβλέπεται για περιπτώσεις στις οποίες ένα ΚΑΤ προβαίνει σε εξωτερική ανάθεση σε δημόσιες οντότητες ορισμένων από τις λειτουργίες του, εφόσον η σχετική συμφωνία διέπεται από το κατάλληλο νομικό, κανονιστικό και λειτουργικό πλαίσιο. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η εν λόγω εξαίρεση θα κάλυπτε το υπό εξέλιξη έργο του T2S που έχει αναλάβει το Ευρωσύστημα. Η ΕΚΤ επικροτεί αυτή την εξαίρεση, η οποία λαμβάνει υπόψη ότι η εν λόγω εξωτερική ανάθεση μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη για την οικονομία, συμβάλλει στην εκτέλεση των σκοπών του Ευρωσυστήματος και αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας-πλαισίου που περιέχει εχέγγυα (35).

8. Εφαρμοστέο δίκαιο

Ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει ως γενικό κανόνα ότι οποιοδήποτε ζήτημα αφορά πτυχές της κυριότητας επί των χρηματοοικονομικών μέσων που διακρατεί ορισμένο ΚΑΤ διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία τηρείται ο λογαριασμός αξιογράφων (36). Ενώ ο εν λόγω γενικός κανόνας συνάδει με την προσέγγιση που ακολουθείται σε άλλες νομικές πράξεις της Ένωσης και που συνίσταται στην εφαρμογή του δικαίου του τόπου του οικείου φορέα διαμεσολάβησης σε πτυχές κυριότητας επί των αξιογράφων (37), η ΕΚΤ εκφράζει την έντονη αντίθεσή της στην εισαγωγή των πρόσθετων κανόνων περί του εφαρμοστέου δικαίου που θα ήταν ανακόλουθοι με την ισχύουσα νομοθεσία της Ένωσης και θα επηρέαζαν αρνητικά την ασφάλεια δικαίου (38).

Επιπλέον, όπως άλλωστε υπογραμμίστηκε και σε προηγούμενη γνώμη, ενώ είναι σημαντικό για την αποτελεσματική και ασφαλή διασυνοριακή διακράτηση και μεταβίβαση χρηματοοικονομικών μέσων να υπάρχει ένας σαφής και απλός κανόνας περί του εφαρμοστέου δικαίου σε περίπτωση σύγκρουσης νομοθεσιών, ο οποίος να καταλαμβάνει όλες τις πτυχές των τίτλων σε λογιστική μορφή, η πρακτική εφαρμογή ενός ενιαίου καθεστώτος σύγκρουσης νομοθεσιών όσον αφορά το διασυνοριακό διακανονισμό και το συμψηφισμό αξιογράφων στην Ένωση εξακολουθεί να φέρνει στην επιφάνεια διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά στην ερμηνεία του «τόπου τήρησης του λογαριασμού» (39). Εν προκειμένω η ΕΚΤ θεωρεί αναγκαία την εναρμόνιση των διαφόρων νομικών πλαισίων της Ένωσης για την κατοχή και διάθεση των αξιογράφων και την άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτά σύμφωνα με την τελική έκθεση της ομάδας για την ασφάλεια δικαίου (Legal Certainty Group) (40).

9. Ειδικό καθεστώς εξυγίανσης των ΚΑΤ

Επειδή ο προτεινόμενος κανονισμός δεν περιέχει κάποιο συγκεκριμένο, άρτιο καθεστώς εξυγίανσης των ΚΑΤ, η ΕΚΤ συνιστά την υιοθέτηση ενός τέτοιου καθεστώτος.

Όπου η ΕΚΤ υποδεικνύει τροποποίηση του προτεινόμενου κανονισμού, το παράρτημα περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις διατύπωσης συνοδευόμενες από την αντίστοιχη αιτιολογία.

Φρανκφούρτη, 1 Αυγούστου 2012. Ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Mario DRAGHI

(1) COM(2012) 73 τελικό.

(2) Οδηγία 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2004 για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, για την τροποποίηση των οδηγιών 85/611/ΕΟΚ και 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2000/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 93/22/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 145 της 30.4.2004, σ. 1). Τελεί υπό αναθεώρηση. Βλ. την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, COM(2011) 656 τελικό, και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και για την τροποποίηση του κανονισμού [EMIR] για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, COM(2011) 652 τελικό.

(3) Βλ. την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, COM(2010) 484 τελικό.

(4) Βλ. παράγραφο 1 της αιτιολογικής έκθεσης του προτεινόμενου κανονισμού.

(5) Βλ. επίσης την απάντηση των υπηρεσιών της ΕΚΤ της 22ας Μαρτίου 2011 (εφεξής η «απάντηση της ΕΚΤ») στη δημόσια διαβούλευση της Επιτροπής για τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων και για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του διακανονισμού αξιογράφων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής η «διαβούλευση της Επιτροπής»). Η απάντηση της ΕΚΤ είναι διαθέσιμη στο δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (http://www.ecb.int).

(6) Βλ. άρθρο 1 παράγραφος 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(7) Οδηγία 2004/39/ΕΚ. Η πρόταση της Επιτροπής για κατάργηση της οδηγίας 2004/39/ΕΚ (βλ. υποσημείωση 3) ενσωματώνει επίσης την έννοια των δικαιωμάτων εκπομπής.

(8) Βλ. άρθρο 4 παράγραφος 18 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ.

(9) Βλ. άρθρο 4 παράγραφος 19 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ.

(10) Τα δικαιώματα εκπομπής ορίζονται στον προτεινόμενο κανονισμό κατά παραπομπή στην οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 2003 σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 275 της 25.10.2003, σ. 32).

(11) Βλ. άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο 1 και τμήμα Α του παραρτήματος του προτεινόμενου κανονισμού.

(12) Βλ. CPSS-IOSCO, «Principles for financial market infrastructures» (Αρχές για τις υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών), Απρίλιος 2012. Το έγγραφο είναι διαθέσιμο στο δικτυακό τόπο της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (ΤΔΔ) (http://www.bis.org), συγκεκριμένα το κεφάλαιο 4 (εφεξής οι «αρχές των CPSS-IOSCO»).

(13) Βλ. γνώμη της ΕΚΤ CON/2011/1 της 13ης Ιανουαρίου 2011 σχετικά με πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών (ΕΕ C 57 της 23.2.2011, σ. 1). Όλες οι γνώμες της ΕΚΤ δημοσιεύονται στο δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (http://www.ecb.europa.eu).

(14) «Standards for the use of EU securities settlement systems in ESCB credit operations» (Πρότυπα όσον αφορά τη χρήση συστημάτων διακανονισμού τίτλων της ΕΕ στις πιστοδοτικές πράξεις του ΕΣΚΤ), Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα, Ιανουάριος 1998.

(15) Βλ. ιδίως την Υποχρέωση E (Συνεργασία με άλλες αρχές) των αρχών των CPSS-IOSCO.

(16) Τόσο το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ EMIR όσο και η οδηγία 2006/48/ΕΚ σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 177 της 30.6.2006, σ. 1) και οι αρχές των CPSS-IOSCO ήδη προβλέπουν τη σύσταση σωμάτων.

(17) Βλ. Συμβούλιο χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, «Reducing the moral hazard posed by systemically important financial institutions — recommendations and time lines» (Μείωση των ηθικών κινδύνων που συνεπάγονται τα σημαντικά από συστημικής άποψης χρηματοπιστωτικά ιδρύματα — συστάσεις και προθεσμίες), Οκτώβριος 2010, σ. 8.

(18) Άρθρο 37 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(19) Βλ. την αρχή 9 των αρχών των CPSS-IOSCO και τη σύσταση 10 του κειμένου σχετικών συστάσεων των ΕΣΚΤ-ΕΡΑΑΚΑ με τίτλο «Recommendations for securities settlement systems and recommendations for central counterparties in the European Union» (Συστάσεις για τα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων και συστάσεις για τους κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση), Μάιος 2009 (εφεξής οι «συστάσεις των ΕΣΚΤ-ΕΡΑΑΚΑ»).

(20) Βλ. την αρχή 9 των αρχών των CPSS-IOSCO και σύσταση 10 των συστάσεων των ΕΣΚΤ-ΕΡΑΑΚΑ.

(21) Βλ. ιδίως τον τίτλο IV και το τμήμα Γ του παραρτήματος του προτεινόμενου κανονισμού.

(22) Βλ. την οδηγία 2006/48/ΕΚ και τις τροποποιήσεις που τελούν υπό συζήτηση στα συμβιβαστικά κείμενα της προεδρίας.

(23) Βλ. την παράγραφο 3.2 της γνώμης CON/2012/5 της ΕΚΤ της 25ης Ιανουαρίου 2012 αναφορικά με πρόταση οδηγίας σχετικά με την πρόσβαση στη δραστηριότητα πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία πιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων επενδύσεων και με πρόταση κανονισμού σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων (ΕΕ C 105 της 11.4.2012, σ. 1).

(24) Βλ. τμήμα Γ του παραρτήματος του προτεινόμενου κανονισμού.

(25) Βλ. άρθρο 2 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(26) Βλ. άρθρο 54 του προτεινόμενου κανονισμού.

(27) Βλ. τα άρθρα 57 και 58 του προτεινόμενου κανονισμού.

(28) Βλ. άρθρο 52 παράγραφος 5 του προτεινόμενου κανονισμού.

(29) Βλ. αιτιολογική σκέψη 25 του προτεινόμενου κανονισμού.

(30) Βλ. αρχή 19 των αρχών των CPSS-IOSCO.

(31) Βλ. αρχή 3 των αρχών των CPSS-IOSCO.

(32) Άρθρο 42 παράγραφος 6 του προτεινόμενου κανονισμού.

(33) Βλ. αρχή 7 των αρχών CPSS-IOSCO και άρθρο 57 του προτεινόμενου κανονισμού.

(34) Βλ. άρθρο 28 του προτεινόμενου κανονισμού.

(35) Βλ. τη διαβούλευση της Επιτροπής και την απάντηση της ΕΚΤ.

(36) Βλ. άρθρο 46 παρ. 1 του προτεινόμενου κανονισμού.

(37) Βλ. άρθρο 9 της οδηγίας 98/26/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Μαΐου 1998 σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων (ΕΕ L 166 της 11.6.1998, σ. 45), το άρθρο 9 της οδηγίας 2002/47/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 6ης Ιουνίου 2002 για τις συμφωνίες παροχής χρηματοοικονομικής ασφάλειας (ΕΕ L 168 της 27.6.2002, σ. 43), και το άρθρο 24 της οδηγίας 2001/24/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Απριλίου 2001 για την εξυγίανση και την εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 125 της 5.5.2001, σ. 15).

(38) Βλ. άρθρο 46 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού.

(39) Βλ. τη γνώμη της ΕΚΤ υπ’ αριθ. CON/2008/37 της 7ης Αυγούστου 2008 σχετικά με πρόταση οδηγίας για την τροποποίηση της οδηγίας 98/26/ΕΚ και της οδηγίας 2002/47/ΕΚ (ΕΕ C 216 της 23.8.2008, σ. 1), παράγραφος 8.

(40) Βλ. http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/docs/certainty/2ndadvice_final_en.pdf