ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 384 τελικό 
Βρυξέλλες, 22 Ιουλίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ 
- 2 -
ΕΙΣΑΓΑΓΗ 
Το θέμα της προστασίας των ζώων έχει πολιτική or\\iaoia. Εξάλλου, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα εκφράσει την επιθυμία να υιοθετήσει η Κοινότητα 
αποτελεσματικά μέτρα στον τομέα αυτό. 
Η Κοινότητα έλαβε πάντα υπόψη της το θέμα της προστασίας των ζώων και ιδίως κατά 
την ανάπτυξη της κοινής γεωργικής πολιτικής και θεσπίστηκαν, από το 1974, 
ειδικές διατάξεις στην Κοινότητα σχετικά με την προστασία των ζώων στις μονάδες 
εκτροφής κατά τη μεταφορά και τη σφαγή. 
Κατά τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς, αποδόθηκε ιδιαίτερη σημασία στη 
διασφάλιση της υγείας των ζώων σύμφωνα με την Ενιαία Πράξη. Εξάλλου, στο πλαίσιο 
της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην 
ενθάρρυνση των συστημάτων εκτατικής κτηνοτροφίας τα οποία ανταποκρίνονται 
καλύτερα στις απαιτήσεις όσον αφορά τη διατήρηση του περιβάλλοντος και την καλή 
διαβίωση των ζώων. 
Η διακυβερνητική διάσκεψη του Μάαστριχτ κινήθηκε στο ίδιο επίπεδο όταν στη 
δήλωση (αριθ. 24) σχετικά με την προστασία των ζώων, που προσαρτήθηκε στην 
τελική πράξη, κάλεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, 
καθώς και τα κράτη μέλη να λάβουν πλήρως υπόψη, κατά την εκπόνηση και την 
εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στους τομείς της γεωργικής πολιτικής, των 
μεταφορών, της εσωτερικής αγοράς και της έρευνας, τις επιταγές της καλής 
διαβίωσης των ζώων. 
Εντούτοις, ο στόχος της προστασίας των ζώων δεν αποτελεί αποκλειστική μέριμνα 
της Κοινότητας. Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δεσμευθεί όσον αφορά αυτόν τον 
στόχο στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου έχει εκδηλωθεί η συναίνεση 
των ευρωπαϊκών χωρών για την εξασφάλιση ενός υψηλού και ομοιόμορφου επιπέδου 
προστασίας των ζώων. 
Για πολλά χρόνια στο παρελθόν, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Κοινότητα 
ενήργησαν εκ παραλλήλου για τη βελτίωση της προστασίας των ζώων στους τομείς της 
εκτροφής, της μεταφοράς και της σφαγής. Εντούτοις, παρά τις παράλληλες αυτές 
ενέργειες παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις, τόσο όσον αφορά τους τομείς που 
καλύπτουν οι ενέργειες αυτές όσο και τις λεπτομέρειες των εφαρμοζομένων 
ρυθμίσεων. Οι υφιστάμενοι κανόνες και οι τρέχουσες προτάσεις του Συμβουλίου της 
Ευρώπης και της Κοινότητας περιγράφονται στο παράρτημα 1. Στο παράρτημα 2, 
παρατίθεται πίνακας των Ευρωπαϊκών Συμβάσεων και Πρωτοκόλλων που έχουν υπογραφεί 
και επικυρωθεί από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. 
- 3 -
Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να εξετάσει διεξοδικά την υπάρχουσα 
νομοθεσία στον τομέα της προστασίας των ζώων και να συναγάγει τα αναγκαία 
συμπεράσματα για τη δράση που θα αναπτύξει μελλοντικά η Κοινότητα στον τομέα 
αυτό. 
Ι. ΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
1. ΣυυΒούλιο των Ευρωπαϊκών ΣυυΒάοεων και Συστάσεων. 
α) Οι συμβάσεις και οι συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης βασίζονται σε 
γενικές ιδέες περί ηθικής που είναι κοινές για όλα τα έθνη που συμμετέχουν. Οι 
συμβάσεις, τις οποίες πρέπει να θέσουν σε ισχύ όλα τα συμβαλλόμενα μέρη, 
θεσπίζουν ορισμένες γενικές αρχές· οι συστάσεις εκθέτουν πιο λεπτομερείς 
κανόνες, οι οποίοι βασίζονται σε επιστημονικές γνώσεις. 1ε αμφότερες τις 
περιπτώσεις, βασικός στόχος είναι να αποφεύγεται η επιβολή κάθε είδους αναίτιου 
πόνου και τραυματισμού και να παρέχονται στα ζώα συνθήκες διαβίωσης, που 
αντιστοιχούν στις ειδικές βιολογικές τους ανάγκες. 
β) Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ζώων που διατηρούνται με σκοπό 
την εκτροφή, θεσπίζει μία μόνιμη επιτροπή, η οποία έχει επιφορτιστεί με την 
επεξεργασία και τη διατύπωση συστάσεων που απευθύνονται στα συμβαλλόμενα μέρη. 
Οι συστάσεις αυτές περιέχουν λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής των αρχών της 
σύμβασης για τους διάφορους τύπους εκτρεφόμενων ζώων. Οι συστάσεις δεν είναι 
δεσμευτικές, υπό την έννοια ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος οφείλει, μετά την πάροδο 
αρχικής προθεσμίας 6 μηνών (ή περισσότερων, ανάλογα με την απόφαση της μόνιμης 
επιτροπής) και χωρίς ημερομηνία λήξεως, ή να τις θέσει σε εφαρμογή ή να 
ενημερώσει τη μόνιμη επιτροπή σχετικά με τους λόγους για τους οποίους δεν τις 
εφαρμόζει ή δεν πρόκειται να τις εφαρμόσει πλέον. Εάν δύο ή περισσότερα 
συμβαλλόμενα μέρη ή η Κοινότητα κοινοποιήσουν την απόφαση τους να μην εφαρμόσουν 
ή να μην εφαρμόζουν στο μέλοον μια σύσταση, τότε η σύσταση αυτή παύει να έχει 
ισχύ. 
γ) Οι Ευρωπαϊκές Συμβάσεις για την προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια 
διεθνούς μεταφοράς και τη προστασία των ζώων για σφαγή, δεν έχουν Μόνιμες 
Επιτροπές. Συστάσεις για τη μεταφορά και τη σφαγή έχουν υιοθετηθεί από την 
επιτροπή των υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Οι συστάσεις αυτές δεν είναι 
νόμιμα συνδεδεμένες με τις συμβάσεις. 
δ) Η Κοινότητα ως διεθνής οργανισμός είναι προς το παρόν, συμβαλλόμενο μέρος 
στη σύμβαση για την προστασία των ζώων που διατηρούνται με σκοπό την εκτροφή. 
Στο πλαίσιο της Μόνιμης Επιτροπής, η Κοινότητα ασκεί το δικαίωμα της ψηφοφορίας 
και διαθέτει τόσες ψήφους όσα είναι και τα κράτη μέλη που αποτελούν συμβαλλόμενα 
μέρη. Η Κοινότητα δεν ασκεί το δικαίωμα ψηφοφορίας στις περιπτώσεις στις οποίες 
τα κράτη μέλη της ασκούν το δικαίωμα αυτό και αντιστρόφως (εσωτερικός κανονισμός 
της Μόνιμης Επιτροπής). 
- 4 -
2. Κοινοτικό δίκαιο 
α) Κοινοτική αουοδιότητα. 
(Ι) Η Κοινή Γεωργική Πολιτική 
Η προστασία των ζώων αποτελεί αρμοδιότητα της Κοινότητας δεδομένου ότι θεωρείται 
ότι τελεί αποκλειστικά υπό την ευθύνη της κοινής γεωργικής πολιτικής*. Τα 
ζώντα ζώα περιλαμβάνονται στα γεωργικά προϊόντα του παραρτήματος II της Συνθήκης 
και η προστασία των ζώων κατά την εκτροφή, τη μεταφορά και τη σφαγή συμβάλλει 
στην επίτευξη των στόχων του άρθρου 39 της Συνθήκης (ιδίως του στόχου που 
αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α) «να αυξάνει την παραγωγικότητα της 
γεωργίας με την ανάπτυξη της τεχνικής προόδου, με την εξασφάλιση της ορθολογικής 
ανάπτυξης της γεωργικής παραγωγής ...»). 
(II) Κατάργηση των εμποδίων για την ελεύθερη κυκλοφορία των 
εμπορευμάτων 
Οι κοινοτικές διατάξεις σχετικά με την προστασία των ζώων συμβάλλουν επίσης στην 
εξασφάλιση της ελευθερίας των συναλλαγών και την κατάργηση των στρεβλώσεων 
ανταγωνισμού και αμφότεροι οι αντικειμενικοί αυτοί στόχοι αποτελούν αναπόσπαστο 
τμήμα της ΚΓΠ. 
Η κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και οι 
γενικοί κανόνες ανταγωνισμού που εξασφαλίζουν την ισότητητα των παραγωγών 
εντάσσονται συνήθως στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας. Δεν εντάσσεται 
επομένως στο πεδίο εφαρμογής του δεύτερου εδαφίου του άρθρου 3Β της Συνθήκης 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κοινότητα υποχρεούται να παρουσιάσει κάποια 
αποτελέσματα να εγγυηθεί αφενός μεν την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων 
αφετέρου δε την ισότητα των ενδιαφερομένων. 
Ειδικότερα, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς απαιτεί τη θέσπιση κοινοτικής 
νομοθεσίας σε θέματα προστασίας των ζώων κατά τη μεταφορά. Δεδομένου ότι το 
άρθρο 36 της Συνθήκης παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης περιορισμών 
στις συναλλαγές "που δικαιολογούνται από λόγους προστασίας της υγείας και της 
ζωής ... των ζώων". Η ελευθερία των συναλλαγών εντός της Κοινότητας δεν μπορεί 
να εξασφαλίζεται πλήρως παρά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών σε θέματα 
προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά. Το λευκό βιβλίο είχε ήδη καταλήξει σε αυτό 
το συμπέρασμα και προέβλεπε και σχετική πρόταση. 
Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση "ωοτόκες όρνιθες" 
Απόφαση της 23.02.1988. Υποθέσεις 68/86 και 131/86. 
- 5 -
(Hi) Γενικοί κανόνες ανταγωνισμού 
Η ελευθερία των συναλλαγών πρέπει όμως να συνοδεύεται από (σους όρους 
ανταγωνισμού. Οι διατάξεις για την προστασία των ζώων, δεν είναι δυνατόν 
να περιοριστούν σε διατάξεις που αφορούν μόνο τη μεταφορά. Εάν οι 
συνθήκες εκτροφής και μεταχείρισης προ της σφαγής διακρίνονται σαφώς από 
το ένα κράτος μέλος στο άλλο, μπορεί να προκύψουν σοβαρές στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού (παράδειγμα: μέγεθος των κλωβών για τις ωοοτόκες όρνιθες). 
Αυτές οι στρεβλώσεις ανταγωνισμού θα μπορούσαν ακόμη και να θέσουν σε 
κίνδυνο την καλή λειτουργία των οργανώσεων αγοράς. Επιβάλλεται επομένως η 
προσέγγιση σε ενιαία βάση για όλα τα κράτη μέλη. 
β) Νομικές αρχές 
(i) Από τα παραπάνω προκύπτει ότι είναι απαραίτητη η θέσπιση κοινοτικής 
νομοθεσίας για την προστασία των ζώων και η οποία πρέπει να έχει τρεις 
αντικειμενικούς στόχους: 
- να εξασφαλίζει καλύτερη προστασία των ζώων 
- να συμβάλει στην εφαρμογή της ΚΓΠ και ιδίως 
- να εγγυάται την ελεύθερη διακίνηση των προϊόντων στην ενιαία αγορά 
και την (ση μεταχείριση των ενδιαφερομένων. 
Βάσει της 3ης παραγράφου του άρθρου 3Β της ΣΕΕ, η δράση της Κοινότητας δεν 
πρέπει να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την επίτευξη των στόχων 
αυτών. 
(Μ) Το άρθρο 228 της Συνθήκης της Ρώμης, καθορίζει τους όρους για την 
ολοκλήρωση των συμφωνιών που επισυνάπτονται μεταξύ της Κοινότητας και 
διεθνών οργανισμών όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης. Το άρθρο αυτό ορίζει ότι 
οι συμφωνίες που συνάπτονται υπό τις προϋποθέσεις αυτές, δεσμεύουν τα 
όργανα της Κοινότητας και τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία 
του Δικαστηρίου, οι διατάξεις μιας τέτοιας συμφωνίας αποτελούν αναπόσπαστο 
τμήμα της κοινοτικής έννομης τάξης καθώς ε(ναι πράξεις των οργάνων που 
έχουν συσταθεί για την εφαρμογή της συμφωνίας. 
Εν τούτοις, στην περίπτωση της προστασίας των ζώων, η νομολογία του 
Δικαστηρίου δεν καθιστά αμέσως εφαρμόσιμους τους κανόνες που θεσπίζονται 
από το Συμβούλιο της Ευρώπης και στους οποίους προσχωρεί η Κοινότητα. 
Πράγμα.ι, το περιεχόμενο των συμβάσεων δεν είναι αρκετά σαφές ώστε να 
επιτρέπει την άμεση εφαρμογή τους και οι συστάσεις δεν έχουν δεσμευτικό 
χαρακτήρα. Για να εξασφαλιστεί η ενιαία εφαρμογή στα κράτη μέλη, η 
Κοινότητα οφείλει να αποκτήσει το κατάλληλο νομικό πλαίσιο. 
- 6 -
(III) Μέχρι σήμερα η Κοινότητα ενεργεί θεσπίζοντας οδηγίες βάσει των 
εκάστοτε περιπτώσεων. Αυτή η κοινοτική νομοθεσία έχει καθαρά αυτόνομο 
χαρακτήρα ακόμη και για την κτηνοτροφία, για την οποία η Κοινότητα 
αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης, 
δεδομένου ότι οι οδηγίες για τον τομέα αυτό υποβλήθηκαν και συζητήθηκαν 
από το Συμβούλιο, ενώ ταυτόχρονα στο Συμβούλιο της Ευρώπης διεξάγονταν 
συζητήσεις σχετικά με συστάσεις που αφορούσαν τα (δια θέματα. 
Οι ισχύουσες οδηγίες περιλαμβάνουν ελάχιστες προϋποθέσεις στις οποίες τα 
κράτη μέλη μπορούν να επιφέρουν βελτιώσεις και αντιστοιχούν στους κανόνες 
που έχουν θεσπιστεί κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Συστάσεων 
για τα ίδια αυτά είδη. Στις οδηγίες αυτές δεν περιλαμβάνεται το σύνολο των 
κειμένων εκείνων και, συνεπώς, σε γενικές γραμμές είναι λιγότερο 
αναλυτικές όσον αφορά την ουσία του θέματος, αλλά σε μερικές περιπτώσεις, 
είναι αντιθέτως πολύ ακριβείς και πιο λεπτομερείς σε ορισμένα σημεία. 
II. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
Βάσει των όσων περιγράφονται ανωτέρω, υπάρχουν τρεις πιθανές επιλογές για 
δράση στο μέλλον: 
ΕιηλονΛ 1 
Η Κοινότητα περιορίζεται να προσχωρήσει στις συμβάσεις του Συμβουλίου της 
Ευρώπης. Δεδομένου ότι οι κανόνες της σύμβασης και οι πράξεις που έχουν 
συνταχθεί από τα όργανα της σύμβασης αυτής αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της 
κοινοτικής έννομης τάξης, δεν απαιτείται καμία άλλη ενέργεια σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
Αυτή φαίνεται να είναι η απλούστερη από πλευράς κοινοτικής νομοθεσίας 
καθώς, φαίνεται να καθιστά δυνατή την οικονομία κοινοτικής νομοθεσίας σε 
θέματα που αφορούν τις συμβάσεις των οποίων η Κοινότητα είναι ή πρόκειται 
να γίνει συμβαλλόμενο μέρος. 
Παρόλα αυτά το συμπέρασμα αυτό θα ήταν λανθασμένο. Η εμπειρία δείχνει 
πράγματι ότι παρόλο που προσχωρούν τα κράτη μέλη, η πρακτική μεταφορά των 
κανόνων που θεσπίζει το Συμβούλιο της Ευρώπης δεν είναι η αρμόζουσα. Εν 
πάσει περιπτώσει, το είδος και οι επιπτώσεις των διεθνών νομικών οργάνων, 
είναι τέτοιες που δεν παρέχουν τις εγγυήσεις νομικής ασφάλειας και 
ομοιόμορφης εφαρμογής που προκύπτουν από το κοινοτικό δίακαιο. Η ένταξη 
της Κοινότητας στα όργανα αυτά δεν αρκεί για να ρυθμίσει το πρόβλημα εάν 
δεν έχει, ταυτόχρονα, στη διάθεση της τα ανάλογα μέσα: 
να εξασφαλιστεί η εφαρμογή του περιεχομένου των συμβάσεων αυτών σε 
ολόκληρη την επικράτεια των κρατών μελών σε βάση ισότιμη με εκείνη 
των κοινοτικών κειμένων και 
- 7 -
να μεταφραστούν τα κείμενα των διεθνών οργάνων σε όλες τις 
κοινοτικές γλώσσες και 
να συμπληρωθούν τα μέτρα τους ώστε να προβλέπουν για κάθε 
επιπρόσθετη λεπτομέρεια απαραίτητη για τους κοινοτικούς στόχους, 
για παράδειγμα, καθεστώς ελέγχου, διαδικασίες των κοινοτικών 
επιτροπών και τα μέσα για την επιβολή των μέτρων. 
Βάσει των προϋποθέσεων αυτών, οι κοινοτικός νομοθέτης δεν μπορεί παρά να 
θεσπίσει συμπληρωματικούς κανόνες. 
Επιλογή 2 
Η Κοινότητα προσχωρεί στις συμβάσεις, περιλαμβάνοντας στην κοινοτική 
έννομη τάξη τους κανόνες που προκύπτουν από τη σύμβαση· εξάλλου, η 
Κοινότητα εξασφαλίζει τα μέσα που είναι αναγκαία για την ορθή εφαρμογή των 
εν λόγω διατάξεων σε ολόκληρη την επικράτεια των κρατών μελών και 
συμπληρώνει τα μέσα αυτά, εφόσον κριθεί αναγκαίο. Συνεπώς νομοθετεί, αλλά 
χωρίς να επαναλαμβάνει το περιεχόμενο των κειμένων του Συμβουλίου της 
Ευρώπης. 
Η επιλογή 2. φαίνεται ικανή να λύσει τα προβλήματα που εκθέτονται στην 
προαναφερθείσα επιλογή 1, καθιστώντας δυνατή την οικονομία κοινοτικής 
νομοθεσίας. Παρόλα αυτά το συμπέρασμα αυτό θα ήταν λανθασμένο, εξαιτίας 
του ότι : 
- οι συμβάσεις και οι συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι, από 
κοινοτικής απόψεως, μερικές φορές ανεπαρκείς όσον αφορά την ακτίνα 
δράσεως. Για παράδειγμα, το πλαίσιο δράσης της σύμβασης για τις 
μεταφορές περιορίζεται στις διεθνείς μεταφορές* αυτό, όσον αφορά την 
Κοινότητα, σημαίνει μεταφορές που πραγματοποιούνται μεταξύ της 
Κοινότητας και τρίτων χωρών. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η 
υλοποίηση της κοινής αγοράς προϋποθέτει εναρμόνιση των κανόνων 
σχετικά με τη μεταφορά ζώων εντός των ορίων της Κοινότητας· 
- όσον αφορά τις συστάσεις, αν και τμήματα αυτών θα μπορούσαν να 
μεταφερθούν στην κοινοτική νομοθεσία, άλλα τμήματα αποτελούν 
συμβουλή ή κώδικες εφαρμογής και η μεταφορά τους στην κοινοτική 
νομοθεσία θα ήταν εξωπραγματική, ανέφικτος και αντιτιθέμενη στον 
πρωταρχικό αντικειμενικό τους στόχο· 
- όσον αφορά τις συστάσεις που θεσπίστηκαν βάσει της σύμβασης για την 
προστασία των εκτρεφόμενων ζώων, η μεταφορά τους στην κοινοτική 
νομοθεσία θα ενείχε τον κίνδυνο να επιφέρει την παύση της ισχύος 
τους σε επίπεδο Συμβουλίου της Ευρώπης, εξαιτίας της κοινοποίησης 
της μη εφαρμογής τους από δύο συμαβαλλόμενα μέρη, τα οποία δεν είναι 
κράτη μέλη της Κοινότητας ή ακόμη και της μη εφαρμογής τους από το 
Συμβούλιο της Ευρώπης. 
- 8 -
Τα τρία αυτά προβλήματα θα ήταν δυνατόν να προκαλέσουν νομική αβεβαιότητα 
και, ως εκ τούτου, θα ήταν δυνατόν να παρεμποδίσουν την επίτευξη των 
αντικειμενικών στόχων της Κοινότητας, όπως εκτίθενται στην παρούσα 
ανακοίνωση. 
Επιλογή 3 
Βάσει της προαναφερθείσας συζήτησης γίνεται φανερό ότι εάν πράγματι η 
Κοινότητα προτίθεται να πραγματοποιήσει τους αντικειμενικούς στόχους 
σχετικά με τη βελτίωση της προστασίας των ζώων, συμβάλλοντας στην εφαρμογή 
της ΚΓΠ και παρέχοντας εγγυήσεις για τη ελεύθερη διακίνηση στην κοινή 
αγορά και για την (ση μεταχείρηση των παραγωγών, πρέπει όχι μόνο να 
μετέχει στις εργασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά και να θεσπίζει 
αυτόνομη κοινοτική νομοθεσία για την προστασία των ζώων. 
Ως εκ τούτου, βάσει της επιλογής 3, η Κοινότητα ως συμβαλλόμενο μέρος μιας 
σύμβασης, τηρεί τους κανόνες που θεσπίζει το Συμβούλιο της Ευρώπης 
μεταφέροντας τους στο αυτόνομο κοινοτικό δίκαιο μέσω της θέσπισης ειδικών 
νομικών οργάνων που περιλαμβάνουν αφενός το περιεχόμενο της σύμβασης καθώς 
και των πράξεων που έχουν συνταχθεί με βάση τη σύμβαση αυτή ή τα κατάλληλα 
τμήματα των πράξεων αυτών και, αφετέρου, άλλες διατάξεις που έχουν κριθεί 
αναγκαίες. 
Με σκοπό να ξεπεράσει τις δυσκολίες που προκύπτουν από τις επιλογές 1 και 
2, η επιλογή 3 επιτρέπει όπως οι κανόνες του Συμβουλίου της Ευρώπης να 
υιοθετούνται με τέτοιο τρόπο και με τις απαραίτητες λεπτομέρειες για την 
εξυπηρέτηση των στόχων του κοινοτικού δικαίου, σύμφωνα με την τρίτη 
παράγραφο του άρθρου 3Β της ΣΕΕ. Βάσει της επιλογής αυτής, η Κοινότητα 
διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει ποιο νομοθετικό όργανο είναι το πλέον 
κατάλληλο για τη μεταφορά των κανόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης. 
Η πράξη της Κοινότητας θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης όλες τις αναγκαίες 
συμπληρωματικές διατάξεις, για παράδειγμα, αυτές που έχουν ως στόχο να 
εξασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία και να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού, καθώς επίσης και άλλες διατάξεις που είναι αναγκαίες για την 
εφαρμογή των κανόνων στο πλαίσιο της Κοινότητας. Η Επιτροπή, εκ μέρους της 
Κοινότητας, θα έπρεπε επίσης να συμμετέχει πλήρως στο Συμβούλιο της 
Ευρώπης και τις επιτροπές του κατά την προετοιμασία των συμβάσεων και των 
συστάσεων, ενεργώντας βάσει των κατευθυντήριων γραμμών διακανονισμού που 
θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο. Εξάλλου, η δράση του Συμβουλίου θα έπρεπε να 
παρέχει τις νομοθετικές βάσεις για την Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με τη 
διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής, με στόχο την εφαρμογή κανόνων 
τεχνικής φύσεως. 
- 9 -
Πεοίληωη 
Η επιλογή 3 αποτελεί τη μοναδική λύση που : 
- πραγματοποιεί τους αντικειμενικούς στόχους που εκτίθενται στην 
παρούσα ανακοίνωση· 
- παρέχει στην Κοινότητα τη δυνατότητα να τηρεί τις διεθνείς της 
υποχρώσεις και 
- παρέχει τη δυνατότητα της απαραίτητης ευελιξίας για τη θέσπιση σε 
κοινοτικό επίπεδο των διατάξεων του Συμβουλίου της Ευρώπης. 
III. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. Συνέπε^ νια την ιοϊύουσα νουοθεοία 
α) Ωοτόκες όρνιθες: η υφιστάμενη οδηγία για την προστασία των ωοτόκων 
ορνίθων που εκτρέφονται σε κλωβοστοιχίες, η οποία θεσπίσθηκε κατόπιν 
αιτήσεως του Συμβουλίου, δε φαίνεται να πρόκειται να αναθεωρηθεί βάσει 
των όρων του άρθρου 3Β της ΣΕΕ. Εξάλλου, η οδηγία αυτή έχει τεθεί σε 
ισχύ από το 1988, με μεταβατική περίοδο ως την πλήρη εφαρμογή της μέχρι 
το 1995. Περισσότερο από το 50% των ενδιαφερόμενων παραγωγών έχει ήδη 
προβεί σε απαραίτητες επενδύσεις για να συμμορφωθεί με τις προϋποθέσεις 
της οδηγίας και άλλοι προτίθενται να προβούν στις ίδιες ενέργειες. Σε 
περίπτωση που η οδηγία πρόκειται να ανακληθεί, οι παραγωγοί εκείνοι οι 
οποίοι θα έχουν παρουσιάσει μικρή ή καμία πρόοδο σχετικά με την 
εφαρμογή της οδηγίας αυτής, θα βρίσκονταν μελλοντικά σε τεχνητά ευνοϊκή 
θέση και θα προέκυπταν σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά την ελεύθερη 
διακίνηση και τη διαστρέβλωση του ανταγωνισμού. 
β) Μόσχοι και χοίροι : Οι οδηγίες για την προστασία των χοίρων και των 
μόσχων ανταποκρίνονται κατά ένα μέρος στο αίτημα του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και κατά ένα μέρος στα αιτήματα των κρατών μελών. Η 
προθεσμία μεταφοράς τους λήγει την 1η Ιανουαρίου 1994· ένα κράτος μέλος 
έχει ήδη κοινοποιήσει τη μεταφορά και οι διαδικασίες μεταφοράς 
βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο σε τουλάχιστον άλλα πέντε κράτη μέλη. 
Για λόγους που έχουν σχέση με τη νομική ασφάλεια και την οικονομική 
βέβαιοιητα, οι προαναφερθείσες οδηγίες δεν πρέπει να αμφισβητηθούν. 
- 10 -
2. Συνέπε^ νια το ιιέλλον 
α) Προστασία των Ζώων που διατηρούνται νια εκτροφή 
- Το Συμβούλιο κάλε(ται να εγκρίνει, το ταχύτερο δυνατό, την ανάθεση 
κοινοτικού οργάνου για την κύρωση του τροποποιητικού πρωτοκόλλου της 
Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των ζώων στις μονάδες 
εκτροφής· 
- Οι συζητήσεις του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής 
για κανονισμό περί της προστασίας των ζώων σε μονάδες εκτροφής, θα 
έπρεπε να ολοκληρωθούν με στόχο την ταχύτερη δυνατόν θέσπιση τους· 
- Μετά από την υιοθέτηση του προαναφερθέντος κειμένου, πρέπει να 
ληφθούν μέτρα για τη μεταφορά των συστάσεων της Μόνιμης Επιτροπής 
για τα ζώα που δεν καλύπτονται ήδη από τις οδηγίες που αναφέρονται 
στο προαναφερθέν σημείο Ι 11.1. 
β) Προστασία των £ώων κατά τη υεταωοοά 
- Εστάλη προς το Συμβούλιο ανακοίνωση και πρόταση, σύμφωνα με το άρθρο 
13 της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου· 
- Πρόκειται να σταλεί πρόταση ενόψει της προσχώρησης της Κοινότητας 
στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς 
μεταφορές, καθώς και το συμπληρωματικό της πρωτόκολλο μαζί με 
πρόσκληση για έγκριση, το ταχύτερο δυνατόν, της ανάθεσης κοινοτικού 
οργάνου για την κύρωση. 
γ) Προοταοΐα των ζώων πον προορίζονται γιο σφαγή 
- Το Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει, το ταχύτερο δυνατόν, την ανάθεση 
του κοινοτικού οργάνου για την κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τη 
προστασία των ζώων που προορίζονται για σφαγή · 
- Οι συζητήσεις του Συμβουλίου, σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής 
για κανονισμό περί της προστασίας των ζώων κατά το χρόνο της σφαγής 
ή της θανάτωσης, θα έπρεπε να συνεχίσουν με στόχο την ταχύτερη 
δυνατόν θέσπιση του. 
- 11 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 
1. Εκτροφή 
α) Στο επίπεδο του ΣυυΒουλίου Tnc Ευοώπηο. υπάρχει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για 
την προστασία των ζώων στις μονάδες εκτροφής, στην οποία αναπτύσσονται οι 
γενικές αρχές και θεσπίζονται διαδικαστικές διατάξεις για την εφαρμογή της 
εν λόγω σύμβασης. 
Η εφαρμογή επιτεύχθηκε μέσω της διατύπωσης συστάσεων που συντάχθηκαν από 
τη Μόνιμη Επιτροπή της Σύμβασης, οι οποίες ορίζουν σαφείς και αναλυτικούς 
κανόνες για 
τα πουλερικά (εγκρίθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1986) 
τους χοίρους (εγκρίθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1986) 
τα βοοειδή (εγκρίθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1988) 
τα ζώα που εκτρέφονται για τη γούνα τους (εγκρίθηκε στις 19 
Οκτωβρίου 1990) 
τις αίγες (εγκρίθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1992) 
τα πρόβατα (εγκρίθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1992) 
τους μόσχους (εγκρίθηκε στις 6 Ιουνίου 1993). 
Η σύμβαση έχει κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας. Οι συστάσεις 
έγιναν αποδεκτές από όλα τα κράτη μέλη ομόφωνα, με εξαίρεση τις δύο αποχές 
της Δανίας, οι οποίες είχαν τυπικό χαρακτήρα. 
β) Η Κοινότητα είναι από το 1988 συμβαλλόμενο μέρος της Ευρωπαϊκής 
Σύμβασης για την προστασία των ζώων στις μονάδες εκτροφής (απόφαση αριθ. 
78/923/ΕΟΚ της 19.06.78 - ΕΕ αριθ-L 323 της 17.11.78, σ. 12). Επίσης, το 
Συμβούλιο ενέκρινε το τροποποιητικό πρωτόκολλο της εν λόγω σύμβασης 
(απόφαση αριθ. 92/583/ΕΟΚ - ΕΕ αριθ. L 395 της 31.12.92, σ. 21). τα 
έγγραφα κυρώσεως του πρωτοκόλλου δεν έχουν κατατεθεί από το Συμβούλιο 
δεδομένου ότι αναμένεται η επικύρωση της σύμβασης από όλα τα κράτη μέλη. 
Εξάλλου, σε κοινοτικό επίπεδο υπάρχουν οδηγίες για 
τις ωοτόκες όρνιθες που εκτρέφονται σε κλωβοστοιχίες (οδηγία 
88/166/ΕΟΚ της 07.03.1988 - ΕΕ αριθ. L 74 της 19.03.88, σ. 83) 
τους μόσχους (οδηγία 91/629/ΕΟΚ της 19.11.91 - ΕΕ αριθ. L 340 
της 11.12.91, σ. 28) και 
τους χοίρους (οδηγία 91/630/ΕΟΚ της 19.11.91 - ΕΕ αριθ. L 340 
της 11.12.91, σ. 33). 
- 12 -
Εξάλλου, η Επιτροπή υπέβαλε στις 18 Μαΐου 1992 πρόταση οδηγίας του 
Συμβουλίου σχετικά με κοινοτικούς κανόνες που καλύπτουν τις γενικές πτυχές 
της κτηνοτροφίας (ΕΕ αριθ. C 156 της 23.06.92, σ. 11). 
2. Μεταωοοά 
α) Στο επίπεδο του ΣυυΒουλίου της Ευρώπης υπάρχει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για 
την προστασία των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές, η οποία συμπληρώθηκε 
με ένα πρωτόκολλο (που άρχισε να ισχύει) στο πλαίσιο του οποίου γίνεται 
δεκτή και η προσχώρηση της Κοινότητας. 
Για τη σύμβαση αυτή δεν προβλέπεται ένα ιδιαίτερο καθεστώς εφαρμογής όπως 
ισχύει για τη σύμβαση που αφορά την εκτροφή των ζώων, αλλά υπάρχουν 
συστάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή των Υπουργών για 
τους ίππους (εγκρίθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1987) 
τους χοίρους (εγκρίθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1988) 
τα βοοειδή (εγκρίθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1990) 
τα πρόβατα και τις αίγες (εγκρίθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1990) 
τα πουλερικά (εγκρίθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1990). 
Οι συστάσεις αυτές αποτελούν περισσότερο κώδικες συμπεριφοράς και από 
νομική άποψη δεν συνδέονται άμεσα με τη σύμβαση. Όλες οι συστάσεις αυτές 
υιοθετήθηκαν ομόφωνα από την επιτροπή των υπουργών. 
β) Η Κοινότητα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης αυτής. Μέχρι 
τώρα, η Επιτροπή δεν έχει υποβάλει καμία πρόταση στο Συμβούλιο για 
προσχώρηση στη σύμβαση. Για το σκοπό αυτό έχουν αρχίσει προπαρασκευαστικές 
εργασίες. 
Εν τούτοις, υπάρχει μια οδηγία (αριθ. 91/628/ΕΟΚ της 19ης Νοεμβρίου 1991 -
ΕΕ αριθ. L 340 της 11.12.1991, σ. 17) που εφαρμόζεται για τις 
ενδοκοινοτικές μεταφορές ζώων και τις μεταφορές ζώων εντός κράτους μέλους. 
Η οδηγία αυτή περιλαμβάνεται στους καταλόγους του λευκού βιβλίου. Η 
εισαγωγή, η διαμετακόμιση και η μεταφορά στο έδαφος της Κοινότητας ζώντων 
ζώων προέλευσης τρίτων χωρών δεν επιτρέπεται παρά μόνον εάν ο εξαγωγέας 
και/ή ο εισαγωγέας έχουν αναλάβει γραπτή δέσμευση να τηρούν τις απαιτήσεις 
της οδηγίας και έχουν λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την τήρηση της. 
Σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας, η Επιτροπή έπρεπε να είχε υποβάλει, 
πριν από την 1η Ιουλίου 1992, μια έκθεση που θα συνοδευόταν ενδεχομένως 
από προτάσεις με σκοπό να θεσπιστούν πιο λεπτομερείς διατάξεις. Οι 
προτάσεις αυτές καθυστέρησαν λόγω της αναμονής της υιοθέτησης της παρούσας 
ανακοίνωσης από την Επιτροπή. 
- 13 -
3. Σφαγή 
α) Στο επίπεδο του ΣυυΒουλίου Tnc Euoéirnc υπάρχει η Ευρωπαϊκή Σύμβασητην 
προστασία των ζώων που προορίζονται για σφαγή, καθώς και σύσταση του 
Συμβουλίου των Υπουργών (που εγκρίθηκε ομόφωνα στις 17.06.1991) για τη 
σφαγή των ζώων. 0 νομικός χαρακτήρας της σύστασης αυτής είναι ίδιος με 
εκείνον που ισχύει για τις συστάσεις που αφορούν τη μεταφορά των ζώων. 
β) Η Κοινότητα ενέκρινε τη σύμβαση (απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 
1988 - ΕΕ αριθ. L 137 της 02.06.1988, σ. 25), αλλά τα έγγραφα κυρώσεως δεν 
έχουν ακόμη κατατεθεί από το Συμβούλιο δεδομένου ότι αναμένεται η 
επικύρωση της σύμβασης από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή προέβη σε δήλωση 
εκφράζοντας την αντίθεση της για την κατάσταση αυτή. 
Επιπλέον, υπάρχει μια οδηγία (αριθ. 74/577/ΕΟΚ της 18.11.1974 - ΕΕ αριθ. L 
316 της 26.11.1974, σ. 10) σχετικά με την αναισθητοποίηση των ζώων προ της 
σφαγής τους. 
Στις 25 Νοεμβρίου 1991 υποβλήθηκε στο Συμβούλιο πρόταση κανονισμού για την 
προστασία των ζώων κατά τη σφαγή ή τη θανάτωση τους (ΕΕ αριθ. C 314 της 
05.12.1991, σ. 14), η οποία αναθεωρήθηκε προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι 
τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (COM(92) 460 τελικό της 16ης 
Νοεμβρίου 1992). Η πρόταση αυτή εξετάζεται τώρα στο επίπεδο του 
Συμβουλίου. Η πρόταση καλύπτει ορισμένα θέματα (εξασφάλιση καλών συνθηκών 
διαβίωσης εκτός των σφαγείων, ζώα που εκτρέφονται για τη γούνα τους 
κλπ...) τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται στη σύμβαση και στη σύσταση του 
Συμβουλίου της Ευρώπης ενώ περιλαμβάνει ορισμένα άλλα θέματα των εν λόγω 
συμφωνιών. 
H 
naoOBTnua 2 
ΠΙΝΑΚΑΣ TON ΕΥΡΟΠΑΪΚΟΝ ΣΥΜΒΑΣΕΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΟΚΟΑΑΟΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΚΥΡΟΚΙ 
Ευρωπαϊκή 
Συμβαοη 
Κοάτη μέλη 
Βέλγιο 
Δανία 
Γαλλία 
Γερμανία 
Ελλάβα 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ιοπανία 
Ηνωμένο Βαοίλειο 
ΕΟΚ Ι 
Επικύρωοη 
προοχώρηοη (Α) 
21/11/73 Δ 
24/06/69 ΕΔ 
09/01/7* Δ 
09/01/74 Δ 
25/05/78 
14/03/75 Ε 
03/05/74 Δ 
13/04/72 
04/09/80 ΕΔ 
01/06/82 
(Α) 02/08/74 
09/01/74 
Δ/ΕΔ II 
Επικύρωοη 
προοχώρηοη (Α) 
13/09/79 
28/01/80 ΕΔ 
10/01/78 
09/03/78 
12/11/84 
07/04/76 
07/02/86 
19/01/79 
21/04/81 
Δ/ΕΔ 
20/04/82 
05/05/88 
08/01/79 ΕΔ 
18/10/88 III 
Υπογραφή 
10/05/79 
20/06/79 
10/05/79 
10/05/79 
12/11/84 
06/10/80 
19/02/80 
10/05/79 
25/02/81 
18/12/79 
10/05/79 Επικύρωοη 
Προοχώρηοη (Α) 
23/02/81 ΕΔ 
24/02/84 
12/11/84 
10/12/81 
07/02/86 
24/07/80 
27/06/86 ΕΔ 
03/11/81 IV 
Υπογραφή 
06/02/92 
06/02/92 
25/02/92 
10/06/92 
29/04/92 
06/02/92 
06/02/92 Επικύρωοη 
Προοχώρηοη (Α) 
20/01/93 
Ι : Ευρωπαϊκή Συμβαοη για την προοταοια των ζώων κατά τις διεθνείς μεταφορές (Παρίσι, 13/12/68) 
II : Ευρωπαϊκή Συμβαοη για την προοταοια των ζώων που εκτρέφονται για αγροτική εκμεταλλευοη 
(Στρασβούργο, 10/03/76) 
III : Ευρωπαϊκή Συμβαοη για την προοταοια των ζώων που προορίζονται για οφαγή 
(Στρασβούργο, 10/05/79 
IV : Τροποποιητικό πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβαοης για την προοταοια των ζώων που εκτρέφονται για 
αγροτική εκμεταλλευοη (Στρασβούργο, 06/02/92) 
ΕΔ : Εδαφική δήλωοη Ε : Επιφύλαξη Δ: Δήλωση 
15" 
ISSN 0254-1483 
COM(93) 384 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 03 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-416-GR-C 
ISBN 92-77-58392-4 
Υπηρεσία Επισήαων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg