Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προγραμματισμός των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2000-2006: αρχική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Urban"

(2003/C 128/11)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προγραμματισμός των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2000-2006: αρχική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Urban, COM(2002) 308 τελικό·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής, της 14ης Ιουνίου 2002, να ζητήσει τη γνωμοδότησή της επί του θέματος, σύμφωνα με το άρθρο 265, 1ο εδάφιο, της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 23ης Σεπτεμβρίου 2002, να αναθέσει την κατάρτιση της γνωμοδότησης αυτής στην επιτροπή "Πολιτική εδαφικής συνοχής"·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη με Κατευθυντήριες Γραμμές για την θέσπιση κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικής με την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση των πόλεων και συνοικιών που αντιμετωπίζουν κρίση με στόχο την προώθηση μίας βιώσιμης αστικής ανάπτυξης (Urban) (COM(1999) 477 τελικό), (CdR 357/1999 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 15ης Ιουνίου 2000, με θέμα την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με "κοινοτικό πλαίσιο συνεργασίας για την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης σε αστικό περιβάλλον" (COM(1999) 557 τελικό) (CdR 134/2000 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 4ης Απριλίου 2001, με θέμα την τελική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Αστικό Έλεγχο (CdR 190/2000 fin)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 15ης Φεβρουαρίου 2001, με θέμα "Η διάρθρωση και οι σκοποί της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής στην πορεία προς τη διεύρυνση και την παγκοσμιοποίηση: έναρξη της συζήτησης" (CdR 157/2000 fin)(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τη δεύτερη έκθεση σχετικά με την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, της 31ης Ιανουαρίου 2001 (COM(2001) 24 τελικό), (CdR 74/2001 fin)(5)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την πρώτη έκθεση προόδου σχετικά με την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή - Σύνοψη και επόμενα βήματα (COM(2002) 46 τελικό) (CdR 101/2002 fin)(6)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή "Πολιτική εδαφικής συνοχής" στις 4 Δεκεμβρίου 2002 (CdR 322/2002 rev.), εισηγήτρια: η κα Sally Powell (αρμόδιο για την ανάπλαση μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου, του Ηammersmith και του Fulham, Λονδίνο, ΗΒ, ΕΣΚ)·

εκτιμώντας ότι η αστική διάσταση είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή στην ΕΕ·

εκτιμώντας ότι αναγνωρίζεται σαφώς ότι, ενώ οι πόλεις διαθέτουν σημαντικό δυναμικό ως κινητήριες δυνάμεις για ανάπτυξη, αντιμετωπίζουν ωστόσο σοβαρά προβλήματα υποβάθμισης και περιβαλλοντικές πιέσεις·

εκτιμώντας ότι οι πόλεις διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στην επίτευξη των βασικών στόχων της ΕΕ για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα·

εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητεί την ανάληψη δέσμευσης για την επίτευξη στόχων κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως είναι η βιώσιμη ανάπτυξη, η ατζέντα της Λισαβόνας και η ισότητα των ευκαιριών·

υιοθέτησε ομόφωνα την παρούσα γνωμοδότηση κατά την 48η σύνοδο ολομέλειας της 12ης και 13ης Φεβρουαρίου 2003 (συνεδρίαση της 13ης Φεβρουαρίου).

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. Επιδοκιμάζει την αρχική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Urban II, κατά την οποία γίνεται μία πολύτιμη επισκόπηση του προγράμματος στα πρώτα στάδια, και θεωρεί τόσο την αρχική όσο και την ενδιάμεση αξιολόγηση, η οποία προγραμματίζεται για το 2003, σημαντική για την ανάπτυξη της μελλοντικής κοινοτικής πολιτικής για τη συνοχή.

2. Εκφράζει ικανοποίηση διότι αναγνωρίζεται ότι το αστικό ζήτημα καθίσταται όλο και πιο βαρύνουσα πολιτική προτεραιότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και υποστηρίζει την άποψη ότι η Urban συμβάλλει σημαντικά στη διευθέτηση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν γειτονιές σε κρίση.

3. Συμφωνεί ότι μία ολοκληρωμένη προσέγγιση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών θεμάτων αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο για την αντιμετώπιση των τοπικών προβλημάτων.

4. Αναγνωρίζει την υψηλή εγγενή προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας Urban για την προώθηση της ανάπτυξης και την εφαρμογή στρατηγικών βιώσιμης οικονομικής και κοινωνικής ανάπλασης, που είναι ιδιαίτερα καινοτόμες και συνεπάγονται υψηλή ορατότητα των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων για τους πολίτες.

5. Επικροτεί την εταιρική προσέγγιση που βρίσκεται στο κέντρο της Urban ως τον αποτελεσματικότερο τρόπο για να διασφαλισθεί ότι αναπτύσσονται κατάλληλες τοπικές λύσεις για τοπικά προβλήματα, και συμφωνεί ότι η Urban συμπεριέλαβε επιτυχώς κοινοτικές ομάδες στην ανάπτυξη τοπικών δραστηριοτήτων ανάπλασης.

6. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι πολλές από τις αστικές περιοχές που αντιμετωπίζουν τις εντονότερες πολλαπλές προκλήσεις στερούνται της απαραίτητης τοπικής κοινοτικής υποδομής για μία πραγματική κοινοτική συμμετοχή. Είναι δυνατόν να απαιτείται μεγάλη υποστήριξη για την προσφορά εφοδίων σε κοινοτικές οργανώσεις, προκειμένου αυτές να διαχειρίζονται σχέδια, και η ΕΤΠ φρονεί ότι ένα καίριο μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης ικανοτήτων προσφέρει στις περιοχές το χρόνο για την ανάπτυξη υποδομών διαχείρισης και υλοποίησης αναγκαστικά περίπλοκων προγραμμάτων.

7. Επιδοκιμάζει τον υψηλό βαθμό αποκέντρωσης της πρωτοβουλίας Urban και υπογραμμίζει το ζωτικό και συχνά ηγετικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στη διαχείριση προγραμμάτων.

8. Καλεί την Επιτροπή να αναζητήσει τρόπους για την περαιτέρω ενίσχυση αυτού, επιδιώκοντας την τοπική και περιφερειακή συμμετοχή και κοινοπραξία στην προετοιμασία και εφαρμογή μελλοντικών προγραμμάτων με στόχο την οικονομική και κοινωνική συνοχή, για παράδειγμα μέσω τριμερών συμφωνιών, σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης, όχι μόνο σε ό,τι αφορά τα τοπικά πλαίσια που έχουν ληφθεί υπόψη έως σήμερα, αλλά επίσης και το στρατηγικό προγραμματισμό μιας μεγάλης περιοχής με αστικό χαρακτήρα που δεν συγκαταλέγεται στις περιοχές παρέμβασης που έχουν προσδιοριστεί από το Urban II.

9. Αναγνωρίζει την ανάγκη εντατικοποίησης της υποστήριξης που δίνεται σε έντονα υποβαθμισμένες περιοχές, αλλά φρονεί ακόμη ότι υφίσταται η θεμελιώδης ανάγκη για την εγκαθίδρυση σχέσεων μεταξύ μειονεκτικών περιοχών και πλουσιότερων περιοχών στο εσωτερικό αστικών περιοχών. Η υφιστάμενη προσέγγιση, η οποία δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση δαπανών εκτός της επιλέξιμης περιοχής, δεν συμβάλλει σε αυτό.

10. Θεωρεί σημαντική την ανάπτυξη προγραμμάτων Urban που να συνδυάζουν, αφενός, μέτρα για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της αστικής οικονομίας και, αφετέρου, μέτρα για τη βελτίωση των υπηρεσιών και του περιβάλλοντος καθώς και για την προαγωγή της κοινωνικής ένταξης σε μειονεκτικές περιοχές.

11. Ζητεί από την Επιτροπή την επείγουσα απόδοση μεγαλύτερης βαρύτητας στη βιωσιμότητα στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού. Η συγκέντρωση πόρων σε μία μικρή περιοχή αποτελεί πολύτιμο παράγοντα για την ενθάρρυνση κοινοτήτων να εργασθούν με βάση την εταιρική σχέση και να αναπτύξουν ικανότητες, ενώ σε περίπτωση που η χρηματοδότηση περιορισθεί πιθανόν να διαλυθούν και οι εταιρικές σχέσεις.

12. Επικροτεί την επικέντρωση σε κοινοτικά θέματα, όπως είναι η κοινωνική ένταξη, η οποία αφορά κυρίως τους μετανάστες, τους πρόσφυγες και τις μειονοτικές εθνικές ομάδες, και θα συνιστούσε ένθερμα η εν λόγω θεματική προσέγγιση να προσφέρει αξιόλογα διδάγματα για τη μελλοντική ανάπτυξη πολιτικής για τη συνοχή και τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

13. Αναγνωρίζει την αξία της ευελιξίας κατά την επιλογή των περιοχών και τη χρήση ενός φάσματος δεικτών που ανακλούν τις προτεραιότητες τόσο της Κοινότητας όσο και των κρατών μελών, όπως επίσης τον ειδικό χαρακτήρα κάθε περιοχής και, σε συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας, επαναβεβαιώνει την ανάγκη συμμετοχής των κρατών μελών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην επιλογή περιοχών επιλέξιμων για υποστήριξη από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, χωρίς αυτό να οδηγεί στην εκ νέου "εθνικοποίηση" των πολιτικών και των δραστηριοτήτων περιφερειακής ανάπτυξης.

14. Επισημαίνει, εντούτοις, την ανάγκη για την επίτευξη συνέπειας, καθώς και την ανάγκη για την Επιτροπή να ορίσει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές σχετικές με τις αρχές και αντικειμενικά κριτήρια επιλογής.

15. Έχει την ισχυρή πεποίθηση ότι η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών είναι θεμελιώδους σημασίας για την επίτευξη των καλύτερων αποτελεσμάτων και την αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμμάτων. Η επιτυχής χρήση μίας ενιαίας προσέγγισης χρηματοδότησης στην περίπτωση της πρωτοβουλίας URBAN μπορεί να προσφέρει επωφελή διδάγματα, και η ΕΤΠ θα ζητούσε από την Επιτροπή να εξετάσει την εφαρμογή της εν λόγω προσέγγισης σε μελλοντικά προγράμματα.

16. Θα επιθυμούσε να υπογραμμίσει την αξία της ανάπτυξης δικτύωσης, καθώς και της ανταλλαγής εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών στο πλαίσιο προγραμμάτων, και επιδοκιμάζει τη συμπερίληψη, για πρώτη φορά, της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ πόλεων στα κοινοτικά προγράμματα, ενώ ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει επειγόντως την πλήρη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις εν λόγω δραστηριότητες.

17. Αναγνωρίζει ότι η υψηλή ένταση της βοήθειας στο πλαίσιο της Urban II είναι σαφώς κεντρικής σημασίας για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν οι γείτονες που παρακμάζουν. Εντούτοις, η ΕΤΠ έχει την ισχυρή πεποίθηση ότι η περιορισμένης κλίμακας προσέγγιση που προωθεί η URBAN δεν επαρκεί για τη διευθέτηση των διαρθρωτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι αστικές περιοχές ή για την ενίσχυση του δυναμικού τους για την προώθηση της ανάπτυξης και την επίτευξη των στόχων της ατζέντας της Λισαβόνας. Η ΕΤΠ συνιστά θερμά να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στα θέματα των αστικών περιοχών στην περιφερειακή πολιτική και μετά το 2006.

Βρυξέλλες, 13 Φεβρουαρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 156 της 6.6.2000, σ. 29-32.

(2) ΕΕ C 317 της 6.11.2000, σ. 33.

(3) ΕΕ C 253 της 12.9.2001, σ. 12.

(4) ΕΕ C 148 της 18.5.2001, σ. 25.

(5) ΕΕ C 107 της 3.5.2002, σ. 27.

(6) ΕΕ C 66 της 19.3.2003, σ. 11.