Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους", και

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το όζον στον ατμοσφαιρικό αέρα"

(2000/C 317/13)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους και την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το όζον στον ατμοσφαιρικό αέρα (COM(1999) 125 τελικό, 99/0067 (COD) - 99/0068 (COD))·

έχοντας υπόψη την αίτηση γνωμοδότησής της που υπέβαλε το Συμβούλιο στις 13 Οκτωβρίου 1999 σύμφωνα με το άρθρο 175, παράρτημα 1, και το άρθρο 265 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 2ας Ιουνίου 1999, να ανατεθεί κατάρτιση γνωμοδότησης στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, αστικά θέματα, περιβάλλον, ενέργεια"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης της επιτροπής 4 (CdR 358/99 rev. 2) που υιοθετήθηκε στις 3 Μαρτίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση των κ.κ. Johannes Flensted-Jensen (DK, ΕΣΚ) και Ευάγγελου Κουλουμπή (EL, ΕΣΚ)·

υιοθέτησε κατά την 34η σύνοδο ολομέλειας της 14ης-15ης Ιουνίου 2000 (συνεδρίαση της 14ης Ιουνίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών παρέλαβε τις τελικές προτάσεις οδηγιών του Συμβουλίου σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους (οδηγία "ΕΑΟΕ") και για το όζον στον ατμοσφαιρικό αέρα (οδηγία "Όζον"), οι οποίες υπεβλήθησαν στις 9 Ιουνίου 1999.

1.2. Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους θίγει τα περιβαλλοντικά προβλήματα της οξεοποίησης, του όζοντος της τροπόσφαιρας και του ευτροφισμού του εδάφους. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται σε ένα συνδυασμό τοπικών και διασυνοριακών εκπομπών διοξειδίου του θείου (SO2), οξειδίων του αζώτου (NOx), πτητικών οργανικών ουσιών (VOC) και αμμωνίας (NH3).

1.3. Με τον περιορισμό των εκπομπών των τεσσάρων αυτών στοιχείων, η πρόταση έχει ως μακροπρόθεσμο στόχο την επίτευξη, πέραν της βελτίωσης της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα σε τοπικό επίπεδο, την μη υπέρβαση των κρίσιμων συγκεντρώσεων και φορτίων στο περιβάλλον ή των οριακών τιμών που έχει ορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) για την προστασία της ανθρώπινης υγείας.

1.4. Στην πρόταση ορίζονται τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών (NEC-National Emission Ceilings), τα οποία πρέπει να τηρούνται το 2010. Στόχος είναι να επιτευχθεί πριν το τέλος του 2010 η κατά το ήμισυ μείωση, σε σχέση με το 1990, του μεγέθους των περιοχών στις οποίες παρατηρείται υπέρβαση των φορτίων οξεοποίησης. Δεν θεσπίζονται κανόνες για τον τρόπο επίτευξης των ανώτατων ορίων. Εναπόκειται στις διάφορες χώρες να επιτύχουν το στόχο αυτό με τον πλέον κατάλληλο για αυτές τρόπο. Η ΕΤΠ συνιστά ωστόσο να θεσπιστούν κατευθυντήριες γραμμές για τις βέλτιστες πρακτικές ώστε να διασφαλισθεί μία κατάλληλη ανταλλαγή εμπειριών.

1.5. Η πρόταση οδηγίας για την περιεκτικότητα του αέρα σε όζον είναι η τρίτη θυγατρική οδηγία της οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα. Η οδηγία αποτελείται από τρία βασικά μέρη. Στο πρώτο ορίζονται βραχυπρόθεσμα επίπεδα για την περιεκτικότητα του αέρα σε όζον. Στο δεύτερο ορίζονται μακροπρόθεσμοι στόχοι. Στο τρίτο θεσπίζονται κοινοί κανόνες για την ενημέρωση και την προειδοποίηση του κοινού σε περίπτωση υπέρβασης των ορίων του WHO για την περιεκτικότητα του αέρα σε όζον. Βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η μη υπέρβαση των οριακών τιμών που έχουν ορισθεί για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον στις χώρες της ΕΕ.

1.6. Οι δύο προτάσεις οδηγιών συμπληρώνουν η μία την άλλη, δεδομένου ότι η οδηγία για το όζον θέτει σχετικά ποιοτικά όρια, ενώ η οδηγία ΕΑΟΕ περιορίζει τις συνολικές εκπομπές ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν τη δημιουργία όζοντος. Οι δύο προτάσεις οδηγιών υποβάλλονται από κοινού με στόχο τη συνεκτική και οικονομικά συμφέρουσα διαχείριση των προβλημάτων ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Εκτός αυτού, οι δύο οδηγίες συνδέονται στενά με τις άλλες ρυθμίσεις της ΕΕ στον τομέα του περιβάλλοντος. Πρόκειται συγκεκριμένα για την εφαρμογή των οδηγιών σχετικά με τις πτητικές οργανικές ουσίες (VOC) και την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC) και άλλες οδηγίες που έχουν σημασία για τη διαχείριση του περιβάλλοντος σε τοπικό επίπεδο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η πρόταση της Επιτροπής είναι καλά τεκμηριωμένη και ότι οι προτεινόμενοι κανόνες έχουν μεγάλη σημασία για τη διατήρηση και την επίτευξη ενός αποδεκτού επιπέδου ποιότητας του περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα μέσων για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η δε Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις δύο προτάσεις οδηγιών.

2.2. Οι στόχοι των δύο οδηγιών είναι πολύ φιλόδοξοι και η επίτευξη των αποτελεσμάτων που σκιαγραφούνται θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προόδου για τη βελτίωση της γενικής ποιότητας του αέρα. Μολονότι ορισμένοι από τους στόχους αυτούς φαίνεται δύσκολο να επιτευχθούν, είναι σημαντικό για την προστασία της δημόσιας υγείας και του φυσικού περιβάλλοντος να υπάρχουν οι φιλόδοξοι αυτοί στόχοι.

2.3. Οι δύο προτάσεις οδηγιών εξετάζουν σφαιρικά τα σοβαρά προβλήματα των εκπομπών και θα πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με τη στρατηγική αυτή. Η ΕΤΠ κρίνει σχετικά ότι τα νομικά πλαίσια για την περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας είναι πολλά και, μερικές φορές, αλληλεπικαλύπτονται, κρίνει δε ότι θα ήταν σκόπιμο να εναρμονισθούν οι προτάσεις οδηγιών όσο το δυνατό περισσότερο με τις υφιστάμενες οδηγίες για τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και απλούστερων κανόνων. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει ως ελάχιστο μέτρο να περιλαμβάνουν οι μελλοντικές προτάσεις οδηγιών αναφορές σε άλλες σχετικές οδηγίες, εάν δεν είναι δυνατόν να τις παραθέτουν αυτούσιες.

2.4. Η Επιτροπή αναλύει στο επισυναπτόμενο υπόμνημα το κόστος που αναμένεται να έχει η επίτευξη των στόχων που ορίζονται στις δύο προτάσεις οδηγιών. Η επίτευξη των εν λόγω στόχων είναι δαπανηρή, αλλά η Επιτροπή των Περιφερειών παρατηρεί ότι αναμένεται να προκύψουν μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη για την Ένωση από την εφαρμογή των οδηγιών τα οποία θα είναι μεγαλύτερα από τις δαπάνες. Στο υπόμνημα εκτιμάται το ανώτατο όριο των οικονομικών συνεπειών τις οποίες θα έχουν οι προτάσεις για κάθε κράτος μέλος. Ωστόσο, αναμένεται ότι οι στόχοι θα επιτευχθούν, αφενός μεν, μέσω της εφαρμογής άλλων μέτρων που έχουν ήδη εγκριθεί από την ΕΕ, αφετέρου δε, μέσω των εθνικών υποχρεώσεων των κρατών στα πλαίσια διεθνών συμφωνιών όπως π.χ. του πρωτοκόλλου του Κυότο. Παρόλα αυτά, η επίτευξη των στόχων που ορίζονται στις δύο προτάσεις θα είναι δαπανηρή, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Τα θετικά αποτελέσματα των προτάσεων οδηγιών για την Ένωση ως σύνολο είναι δεδομένα. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι απαραίτητο να υποδείξει η Επιτροπή τον τρόπο κάλυψης των δαπανών.

2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι δεν υπάρχει στρατηγική για τις παραμεθόριες περιοχές. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι η Επιτροπή δεν είναι επισήμως υπεύθυνη για τη χάραξη ανάλογων στρατηγικών. Ωστόσο, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να συμβάλει στη χάραξή τους. Οι οδηγίες θα καταστήσουν δυνατή τη στενή διασυνοριακή συνεργασία, επειδή οι εκπομπές ρύπων δεν έχουν σύνορα· άλλωστε, για την επίτευξη ενός αποτελέσματος σε μια περιοχή οι απαιτούμενες δράσεις πρέπει να αναλαμβάνονται εκατέρωθεν των συνόρων. Αυτό ισχύει και για τις περιφέρειες που συνορεύουν με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων και των υποψήφιων χωρών. Στις προτάσεις οδηγιών δεν περιλαμβάνεται καμία στρατηγική ή ανάλυση των προβλημάτων αυτών και των σχετικών δυνατοτήτων. Αυτό είναι σημαντικό, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν είναι φυσικά δυνατή η διευθέτηση καταστάσεων εκτός των συνόρων της ΕΕ.

3. Παρατηρήσεις για την οδηγία "ΕΑΟΕ"

3.1. Η πρόταση οδηγίας υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καταρτίζουν εθνικά προγράμματα σχετικά με τον τρόπο επίτευξης των καθοριζόμενων ορίων εκπομπών και συγκεντρώσεων. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντικό να αποτελούν οι περιφερειακές και τοπικές αρχές νόμιμα μέρη της διαδικασίας εκπόνησης εθνικών προγραμμάτων προς εφαρμογή. Στις περισσότερες χώρες οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι αρμόδιες για περιβαλλοντικά θέματα που έχουν σχέση με τις μεταφορές, τη γεωργία, την παραγωγή ενέργειας, την τοπική βιομηχανία, την αποχέτευση και την εποπτεία και τον έλεγχο του περιβάλλοντος, όπως αναφέρεται στην οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC).

3.2. Συνεπώς, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι εκείνες που έχουν άμεση επαφή με τους φορείς των οποίων η συμπεριφορά θα ρυθμιστεί ή θα μεταβληθεί από την οδηγία. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορεί να είναι σε τελική ανάλυση εκείνες στις οποίες θα ανατεθεί η εφαρμογή μεγάλων μερών των εθνικών στρατηγικών. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ως ζωτικής σημασίας για την επιτυχή εφαρμογή της οδηγίας τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στον προγραμματισμό όσο και στην εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας.

3.3. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της πρότασης σχετικά με τις οικονομικές συνέπειες, η εφαρμογή των μέτρων που είναι αναγκαία για την επίτευξη των εθνικών ανώτατων ορίων εκπομπών θα πλήξει ορισμένους τομείς περισσότερο από άλλους. Ωστόσο, για την Ένωση ως σύνολο αναμένεται γενικά ότι οι συνέπειες αυτές θα αντισταθμιστούν από οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση στους τομείς των οποίων αντικείμενο δράσης είναι οι τεχνολογίες καταπολέμησης της ρύπανσης. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι περιορισμοί και ανάπτυξη μπορούν κάλλιστα να παρατηρηθούν σε διαφορετικές περιοχές και χώρες, και ότι αυτό έχει συνέπειες για την τοπική οικονομία και απασχόληση. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι ο πιθανός αυτός επηρεασμός των οικονομικών δραστηριοτήτων σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο δείχνει τη σημασία που έχει η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις εργασίες εκπόνησης εθνικών σχεδίων εφαρμογής. Δείχνει επίσης ότι είναι σημαντικό να υποδείξει η Επιτροπή τρόπους κάλυψης των δαπανών για την εφαρμογή των οδηγιών.

3.4. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι για να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι της μείωσης, τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών επιβάλλεται να συμπληρωθούν με κοινοτικούς κανόνες για τις εκπομπές και προς το σκοπό αυτό στις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας πρέπει να καθιερωθούν προθεσμίες για την κατάρτιση νέων οδηγιών που περιορίζουν τις εκπομπές για τις κυριότερες πηγές και δραστηριότητες που ρυπαίνουν ενδεχομένως την ατμόσφαιρα, ενώ πρέπει ταυτόχρονα να ληφθούν μέτρα προκειμένου να ολοκληρωθεί εντός των καθορισθεισών προθεσμιών η επεξεργασία των υπόλοιπων θυγατρικών οδηγιών της οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα.

3.5. Η πρόταση οδηγίας περιλαμβάνει εκτίμηση του ευτροφισμού των οικοσυστημάτων εδάφους λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (NH3 και ΝOx). Ανάλογες εκτιμήσεις πρέπει να γίνουν και για την επίδραση της ατμόσφαιρας στον ευτροφισμό των θαλασσών, των υδροβιοτόπων και των γλυκέων υδάτων. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι συχνά υπεύθυνες για το περιβάλλον στις περιοχές αυτές. Συνεπώς, η ΕΤΠ κρίνει ότι στην οδηγία "ΕΑΟΕ" θα πρέπει να γίνεται αναφορά στις θετικές επιδράσεις που έχει η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης για τα επιφανειακά ύδατα.

3.6. Στην οδηγία "ΕΑΟΕ" υπολογίζονται οι εκπομπές από τον τομέα των μεταφορών. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί άνισο το γεγονός ότι η οδηγία λαμβάνει μόνο υπόψη τις εκπομπές από τις σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές, αγνοώντας τις εκπομπές που προέρχονται από τις αεροπορικές μεταφορές πέραν του κύκλου απογειώσεως και προσγειώσεως και τις εκπομπές από τη διεθνή θαλάσσια ναυσιπλοΐα. Οι εκπομπές αυτές που δεν λαμβάνονται υπόψη μπορούν σε ορισμένες περιοχές να έχουν ως αποτέλεσμα ένα απαράδεκτο επίπεδο ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η μορφή αυτή επιβάρυνσης πρέπει είτε να εξετάζεται από την οδηγία είτε να αποτελεί το αντικείμενο ρύθμισης. Με μια αλλαγή μεταξύ των εν λόγω εναλλακτικών τρόπων μεταφοράς, μια τοπική περιβαλλοντική επιβάρυνση μπορεί να μεταβληθεί σε διασυνοριακό περιβαλλοντικό πρόβλημα.

4. Παρατηρήσεις για την οδηγία "Όζον"

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προθέσεις που εκφράζονται στην πρόταση οδηγίας για το όζον. Στην πρόταση αυτή αναγνωρίζεται ότι χρειάζονται διαφορετικά μέτρα στις περιφέρειες για την επίτευξη των οριακών τιμών που ορίζονται σε αυτή. Αναγνωρίζεται επίσης ότι μπορεί να προκύψουν καταστάσεις όπου το κόστος εφαρμογής των τοπικών μέτρων είναι υπερβολικά υψηλό σε σχέση με το αναμενόμενο αποτέλεσμα, και ότι, κατά συνέπεια, δεν θα πρέπει να αναλαμβάνονται δράσεις. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σημαντικό να τηρηθούν οι προϋποθέσεις αυτές. Η ΕΤΠ θεωρεί αναγκαίο όπως στις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας "όζον" αναφέρονται οι μετεωρολογικές ιδιαιτερότητες των μεσογειακών περιοχών, στο βαθμό που ο σχηματισμός τροποσφαιρικού όζοντος ευνοείται από φυσικές διεργασίες σε σχέση με άλλες περιοχές της Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι η συγκέντρωση όζοντος στην τροπόσφαιρα είναι υψηλότερη στην περιοχή της Μεσογείου από ό,τι στην υπόλοιπη Ένωση και, για το λόγο αυτό, τα μέτρα και τα σχέδια για μείωση του όζοντος θα έχουν μικρότερη επίδραση στην περιοχή της Μεσογείου.

4.2. Για την επίτευξη των στόχων χρειάζεται να θεσπισθούν ρυθμίσεις στα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι αναγκαία στις περισσότερες χώρες και περιοχές η κατά το ήμισυ μείωση των εκπομπών αμμωνίας που προέρχεται από τη γεωργία. Η μείωση της αμμωνίας είναι δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς ρυθμίσεις στη γεωργία.

4.3. Το όζον απλώνεται σε μεγάλη έκταση και οι τοπικές δράσεις πρέπει συχνά να αναλαμβάνονται σε ένα τελείως διαφορετικό μέρος από εκείνο όπου το όζον παρουσιάζει επιβλαβείς συγκεντρώσεις. Στην πρόταση οδηγίας για το όζον τονίζεται ότι, λόγω των διασυνοριακών επιδράσεων του τελευταίου, είναι απαραίτητη η συμμετοχή των γειτονικών κρατών μελών στην εφαρμογή. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί επίσης αναγκαία τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, επειδή κατέχουν γνώσεις που έχουν βασική σημασία σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, η ΕΤΠ κρίνει ότι την κύρια ευθύνη έχουν τόσο η ΕΕ όσο και οι εθνικές αρχές, και ότι η Επιτροπή έχει ένα σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στον τομέα της διασυνοριακής ρύπανσης.

4.4. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 ορίζεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διάδοση ενημερωμένων πληροφοριών σχετικά με τις συγκεντρώσεις το όζοντος τόσο στο κοινό όσο και σε οργανισμούς που εκπροσωπούν ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού και άλλους οργανισμούς υγειονομικής περίθαλψης. Η διάδοση αυτή μπορεί, για παράδειγμα, να γίνεται μέσω του ραδιοφώνου, του Τύπου, των δικτύων ηλεκτρονικών υπολογιστών κ.λπ. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σημαντικό να συμμετέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στις προσπάθειες αυτές, επειδή αυτές είναι ακριβώς εκείνες οι οποίες έχουν στενή επαφή με τις ομάδες του πληθυσμού που πρέπει να ενημερώνονται. Η ΕΤΠ ζητεί να βελτιωθεί η βάση δεδομένων και να εξασφαλισθεί, μέσω ερευνητικών προγραμμάτων η συμπερίληψη στο πρότυπο επίκαιρων, ρεαλιστικών και βάσιμων δεδομένων για τα διάφορα κράτη μέλη.

4.5. Παρά το γεγονός ότι η ρύπανση από το όζον είναι κυρίως διασυνοριακής φύσεως, η ΕΤΠ κρίνει ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα επωμισθούν μη αμελητέα καθήκοντα όταν τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν την οδηγία, επειδή οι αρχές αυτές έχουν μεγάλες και σημαντικές γνώσεις τις οποίες απέκτησαν κατά την εφαρμογή άλλων οδηγιών, όπως της οδηγίας για την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC).

5. Τεχνικές παρατηρήσεις

5.1. Οι υποβληθείσες προτάσεις οδηγιών δίδουν διαφορετικούς ορισμούς στην έννοια "Πτητικές οργανικές ουσίες" (VOC). Η οδηγία για το όζον ορίζει τις ουσίες αυτές ως όλες τις οργανικές ενώσεις που μπορούν να παράγουν φωτοχημικά οξειδωτικά με την αντίδραση προδρόμων όπως τα οξείδια του αζώτου παρουσία φωτός, ενώ η οδηγία "ΕΑΟΕ" αφορά τις ανθρωπογενείς πτητικές οργανικές ουσίες, με εξαίρεση το μεθάνιο. Η χρησιμοποίηση της συντομογραφίας αυτής για διαφορετικές πτητικές οργανικές ουσίες μπορεί να οδηγήσει σε δαπανηρές παρανοήσεις. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να συμπληρωθεί η πρόταση για την αποφυγή ανάλογων παρανοήσεων, και να μεριμνήσει η Επιτροπή ώστε να υπάρχουν μακροπρόθεσμα σαφείς ορισμοί.

5.2. Στην πρόταση οδηγίας "ΕΑΟΕ" (άρθρο 7.2) ορίζεται ότι τα κράτη μέλη καταρτίζουν τους καταλόγους απογραφής των εκπομπών και τις προβλέψεις τους χρησιμοποιώντας τις μεθοδολογίες που ορίζονται στο παράρτημα 3. Το παράρτημα αυτό αναφέρεται στον κοινό οδηγό ΕMEP/Corinair. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η οδηγία πρέπει να περιέχει άμεσες αναφορές στα κυριότερα σημεία του εν λόγω οδηγού και κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο ενημέρωσής τους. Με τον τρόπο αυτό θα παρέχονται επαρκείς διευκρινίσεις όσον αφορά το απαιτούμενο σύστημα ελέγχου, υπολογισμού και προειδοποίησης. Ταυτόχρονα θα αυξηθεί και η διαφάνεια.

5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί η απαραίτητη ομοιομορφία στις απαιτούμενες εκθέσεις και αναλύσεις, επειδή δεν προκύπτει σαφώς για ποιο επίπεδο εκπομπών πρέπει να υποβάλλονται εκθέσεις. Η οδηγία της Επιτροπής 1999/13/ΕΚ, της 11ης Μαρτίου, σχετικά με τις πτητικές οργανικές ουσίες (VOC) ορίζει τι θα μπορούσε να γίνει σε παρόμοια περίπτωση υποδεικνύοντας συγκεκριμένες δραστηριότητες τις οποίες εξετάζει η οδηγία. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να ορίζεται σε ποια επίπεδα εκπομπών πρέπει να υποβάλλεται έκθεση, π.χ. με άμεση αναφορά στις διατάξεις του οδηγού ΕMEP/Corinair. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η διενέργεια του ελέγχου χωρίς περιττές ρυθμίσεις για τα εθνικά προγράμματα.

5.4. Τα κράτη μέλη πρέπει, πριν από το τέλος του 2002, να υποβάλλουν στην Επιτροπή προγράμματα για την προοδευτική μείωση των ετήσιων εθνικών εκπομπών ρύπων. Τα προγράμματα αυτά θα ενημερωθούν και θα αναθεωρηθούν το 2006. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταρτίζουν και να ενημερώνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα καταλόγους για τις εθνικές εκπομπές και τις προβλέψεις εκπομπών SO2, NOx, VOC και ΝΗ3 το έτος 2010. Οι κατάλογοι αυτοί απογραφής θα υποβάλλονται στην Επιτροπή σε ετήσια βάση. Βάσει των εκθέσεων αυτών, η Επιτροπή θα υποβάλλει με τη σειρά της έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των ανώτατων ορίων εκπομπών. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντική την εξασφάλιση της παρακολούθησης, αλλά για την τήρηση των προθεσμιών είναι απαραίτητη η έγκαιρη χάραξη κατευθυντήριων γραμμών πριν το 2002.

5.5. Στο εδάφιο Β του άρθρου 1 της οδηγίας για το όζον ορίζεται ότι πρέπει να διασφαλισθεί η χρήση κοινών μεθόδων και κριτηρίων για την εκτίμηση των συγκεντρώσεων του όζοντος και των προδρόμων του όζοντος (NOx και VOC) στην ατμόσφαιρα των κρατών μελών. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η βασική ιδέα της πρότασης είναι να διασφαλιστεί η χρήση ενιαίων μεθόδων και κριτηρίων. Ωστόσο, στο αγγλικό κείμενο ο όρος "Κοινές μέθοδοι" έχει αποδοθεί με τον όρο "Συνήθεις μέθοδοι". Ο όρος "Συνήθεις" μπορεί να ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους και δεν οδηγεί απαραίτητα σε ενιαίες μεθόδους.

5.6. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 3 της πρότασης για το όζον ορίζεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν κατάλογο των ζωνών και των οικισμών όπου τα επίπεδα του όζοντος στον ατμοσφαιρικό αέρα, όπως εκτιμούνται σύμφωνα με το άρθρο 9, είναι υψηλότερα από τις καθορισθείσες τιμές-στόχους. Θεσπίζονται επίσης κανόνες για τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να χαραχθούν. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 3 ορίζεται ότι τα επίπεδα του όζοντος που αναφέρονται στην οδηγία πρέπει να έχουν επιτευχθεί πριν από το τέλος του 2010. Η ΕΤΠ κρίνει ότι θα είναι δυνατό να επιτευχθούν οι στόχοι για το 2000 και στη συνέχεια για το 2010, χωρίς περιττά διοικητικά έξοδα, εάν οι κατευθυντήριες γραμμές χαραχθούν εντός σχετικά σύντομου χρονικού διαστήματος.

6. Συμπέρασμα

6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προτάσεις οδηγιών. Οι προτάσεις αυτές ορίζουν φιλόδοξους στόχους και πρωτοστατούν στις προσπάθειες για βελτίωση, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, της ποιότητας του αέρα και ελαχιστοποίηση της διασυνοριακής ρύπανσης της τροπόσφαιρας από ουσίες που καταστρέφουν το όζον. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντικό να πρωτοστατήσει με τον τρόπο αυτό η ΕΕ στον αγώνα για την καταπολέμηση της εκτεταμένης διασυνοριακής ρύπανσης της ατμόσφαιρας και των κλιματολογικών αλλαγών σε παγκόσμια κλίμακα.

6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντική, για την επιτυχή εφαρμογή των οδηγιών, τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στη χάραξη όσο και στην εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν στενή επαφή με τους φορείς που πρέπει να αλλάξουν συμπεριφορά, η δε ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό να ωφεληθούν οι εθνικές στρατηγικές από αυτό με την εφαρμογή των οδηγιών. Οι προσπάθειες των τοπικών και περιφερειακών αρχών για καθιέρωση αυστηρότερων περιβαλλοντικών προτύπων πρέπει να επικροτηθούν και να προωθηθούν.

6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τις οδηγίες που έχουν καταρτιστεί με εμπεριστατωμένο τρόπο, όπως προκύπτει από το υπόμνημα της Επιτροπής. Η εκτίμηση των οικονομικών συνεπειών που πραγματοποιείται στο υπόμνημα δείχνει σαφώς ότι τα μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη για την ΕΕ από την εφαρμογή των οδηγιών θα είναι μεγαλύτερα από τις δαπάνες. Ωστόσο, σε ένα πρώτο στάδιο θα χρειαστούν σημαντικές δαπάνες για την επίτευξη των στόχων των οδηγιών. Οι οικονομικές συνέπειες θα είναι πολύ διαφορετικές σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα τυχόν χρηματοδοτικά προβλήματα μπορούν να συνεπάγονται τη μη επίτευξη των επιθυμητών στόχων. Η ΕΤΠ θεωρεί αναγκαίο να υποδείξει η Επιτροπή τρόπους κάλυψης των εξόδων.

6.4. Η ΕΤΠ παρατηρεί ότι οι στόχοι των προτάσεων μπορούν να επιτευχθούν με λογικές δαπάνες εάν όλες οι σημαντικές και απαραίτητες κατευθυντήριες γραμμές χαραχθούν εντός σύντομου χρονικού διαστήματος.

6.5. Η ΕΤΠ παρατηρεί ειδικότερα ότι η Επιτροπή πρέπει να λάβει μέτρα ώστε να ολοκληρωθεί εντός των καθορισθεισών προθεσμιών η επεξεργασία των υπόλοιπων θυγατρικών οδηγιών της οδηγίας του Συμβουλίου για την εκτίμηση και τη διαχείριση της ποιότητας του αέρα.

6.6. Οι εκπομπές δεν έχουν σύνορα. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η Επιτροπή πρέπει να συμβάλλει στη χάραξη στρατηγικών και ρυθμίσεων συνεργασίας τόσο των κρατών μελών όσο και των υποψήφιων και των τρίτων χωρών. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα μπορούν, σε περίπτωση διασυνοριακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης να καλούν τους ρυπαίνοντες να επεξεργαστούν και να υλοποιήσουν από κοινού σχέδια και προγράμματα με σκοπό να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενες τιμές ή πιο μακροπρόθεσμοι στόχοι. Προκειμένου να αποφευχθεί στην οδηγία σχετικά με τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους η θέσπιση διαφορετικών διατάξεων ίδιου περιεχομένου θα πρέπει να συμμετάσχουν και τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, στην ίδια βάση με εκείνη που ισχύει για τις χώρες της ΕΕ.

6.7. Με τις προτάσεις οδηγιών προστίθενται δύο ακόμη σειρές κανόνων στην κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να καταβληθούν προσπάθειες για την αύξηση της διαφάνειας και την περαιτέρω απλούστευση των κανόνων. Η ΕΤΠ προτείνει ως ελάχιστο μέτρο να περιλαμβάνουν οι μελλοντικές προτάσεις οδηγιών άμεσες αναφορές στις σημαντικές οδηγίες.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert