Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής συνδρομής σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ακύρωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης"

(COM(2001) 784 τελικό - 2001/0305 (COD))

(2002/C 241/05)

Στις 30 Ιανουαρίου 2002 και σύμφωνα με το άρθρο 80, της Συνθήκης ΕΟΚ, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές εργασίες της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουνίου 2002 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bo Green.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 121 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Σε αναγνώριση της ανάγκης να θεσπισθούν κοινοί κανόνες για ένα σύστημα αντισταθμιστικών παροχών και συνδρομής σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης, εξεδόθη ο κανονισμός (EΟΚ) αριθ. 295/91(1)

1.2. Το 1998 η Επιτροπή στην πρόταση της για την τροποποίηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 295/91 COM(1998) 580 τελικό, 98/0022 (SYN)(2) συμπέρανε ότι ήταν αναγκαία η επέκταση και η μεγαλύτερη σαφήνεια των διατάξεων του κανονισμού.

1.3. Η πρόταση, όπως είχε τροποποιηθεί σύμφωνα με τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(3), θα διεύρυνε αισθητά το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Συγκεκριμένα, το πεδίο αυτό θα συμπεριλάμβανε τις μη προγραμματισμένες πτήσεις, τις πτήσεις από κοινοτικούς σε μη κοινοτικούς αερολιμένες, τις ακυρώσεις πτήσεων για λόγους που δεν σχετίζονται με την προστασία επιβατών ή την ασφάλεια των πτήσεων και τις μη έντυπες μορφές εισιτηρίου· προέβλεπε επίσης καλύτερη την πληροφόρηση των επιβατών σχετικά με τα δικαιώματά τους.

1.4. Η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της για την πρόταση κατέληγε ως εξής: "Με την επιφύλαξη των πορισμάτων της αξιολόγησης του ενεχόμενου κόστους και οφέλους, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για έναν κανονισμό που να διέπει την καταβολή αντισταθμιστικών πληρωμών στις περιπτώσεις άρνησης επιβίβασης λόγω υπεράριθμης κράτησης θέσεων. Ο ισχύων κανονισμός ναι μεν υπήρξε αποτελεσματικός, αλλά χρειάζεται επανεξέταση για να αντιμετωπισθούν ορισμένα προβλήματα που ανέκυψαν μετά την αρχική υιοθέτησή του"(4).

1.5. Δυστυχώς, το Συμβούλιο δεν μπόρεσε να εκδώσει την πρόταση αυτή διότι προέκυψε διαφωνία σχετικά με την εφαρμογή της στον αερολιμένα του Γιβραλτάρ.

1.6. Η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για την προστασία των επιβατών στις αερομεταφορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση(5) εξήγγειλε ότι θα απέσυρε την πρόταση του 1998 και ότι θα την αντικαθιστούσε με μια άλλη αυστηρότερη.

1.7. Το Μάιο του 2001, οι ενώσεις ευρωπαϊκών αερογραμμών(6) ανέλαβαν εθελούσια δεσμεύσεις να βελτιώσουν την ποιότητα εξυπηρέτησης και συνέστησαν στα μέλη τους να τις υιοθετήσουν, πράγμα που η πλειονότητα αυτών αναμένεται να πράξει. Οι δεσμεύσεις αποτελούν ουσιαστικό βήμα προόδου, δεν καλύπτουν όμως την αποζημίωση και την παροχή συνδρομής στους επιβάτες σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης ή ακύρωσης της πτήσεως. Κατόπιν των ανωτέρω, η Επιτροπή φρονεί ότι χρειάζεται νομοθεσία για να προστατεύονται καλύτερα οι επιβάτες αυτοί.

1.8. Με βάση τα ανωτέρω η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής συνδρομής σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ακύρωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης(7), η οποία εξετάζεται με την παρούσα γνωμοδότηση. Από το άρθρο 20 της πρότασης συνάγεται ότι ζητείται η κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 295/91.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Δυνάμει του ισχύοντος κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 295/91, ο επιβάτης, σε περίπτωση άρνησης επιβίβασής του, διαθέτει τα εξής τρία δικαιώματα:

- χρηματοδοτική αντιστάθμιση (από 75 έως 300 EUR),

- επιλογή, εναλλακτικά, μεταξύ άλλης πτήσης ή επιστροφής της αξίας του εισιτηρίου του, και

- παροχή συνδρομής κατά τη διάρκεια της αναμονής: αναψυκτικά, γεύματα, ξενοδοχείο.

2.2. Η Επιτροπή προτείνει τώρα να υποχρεούνται οι αερομεταφορείς, σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα, να ρωτούν ποιοι επιβάτες μπορούν να παραχωρήσουν εθελοντικά τις θέσεις τους έναντι κάποιου οφέλους, που θα συμφωνείται επιτόπου. Στους όρους της συμφωνίας θα αντανακλάται η αξία που προσδίδει κάθε επιβάτης στην ταλαιπωρία του.

2.3. Μόνον εάν δεν παρουσιασθούν αρκετοί εθελοντές, θα μπορούν οι αερομεταφορείς να αρνηθούν την επιβίβαση. Οι επιβάτες στους οποίους αρνήθηκαν την επιβίβαση θα έχουν τα ίδια δικαιώματα με τα σημερινά, εφόσον η οικονομική αποζημίωση αυξάνεται και κυμαίνεται μεταξύ 375 και 1500 EUR, ανάλογα με το εάν η απόσταση είναι άνω ή κάτω των 3500 χιλιομ. αντίστοιχα.

2.4. Σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης επιβάτη του δίνεται το δικαίωμα να επιλέξει μεταξύ επιστροφής του αντιτίμου του εισιτηρίου του και ενδεχομένως δωρεάν επιστροφής στον τόπο κατοικίας του, είτε μεταφοράς του με την ενωρίτερη δυνατή πτήση. Οι επιβάτες στους οποίους δεν επιτράπηκε να επιβιβασθούν διατηρούν δικαιώματα μέριμνας κατά την αναμονή επόμενης πτήσης, υπό μορφή γευμάτων, αναψυκτικών και παραμονής τους σε ξενοδοχεία.

2.5. Στον ισχύοντα κανονισμό δεν προβλέπεται η περίπτωση της ακύρωσης πτήσης από υπαιτιότητα του ταξιδιωτικού πράκτορα. Στη νέα πρόταση, όταν ο ταξιδιωτικός πράκτορας ακυρώνει μια πτήση έχει την υποχρέωση να επικοινωνήσει με τους επιβάτες και να τους προτρέψει να ακυρώσουν εθελοντικά τις κρατήσεις τους, εκτός και εάν ο ταξιδιωτικός πράκτορας μπορεί να αποδείξει ότι αυτό οφείλεται αποκλειστικά σε απρόβλεπτες περιστάσεις για τις οποίες δεν φέρει ευθύνη.

2.6. Ο επιβάτης που δεν ακυρώνει εθελοντικά την κράτησή του έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στα σημεία 2.2, 2.3 και 2.4.

2.7. Ούτε οι μεγάλες καθυστερήσεις προβλέπονται στον ισχύοντα κανονισμό. Στη νέα πρόταση καλύφθηκε το κενό διότι το επιβατικό κοινό θα μπορεί να επιλέξει μεταξύ μιας εναλλακτικής πτήσης και της επιστροφής του εισιτηρίου. Επιπλέον, οι επιβάτες με μειωμένη κινητικότητα, και τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι συνοδοί τους και τα ασυνόδευτα παιδιά έχουν δικαίωμα στην παροχή των υπηρεσιών που ορίζονται στο άρθρο 9 και κάθε άλλης βοήθειας που είναι λογικό να απαιτείται για την κάλυψη των ειδικών τους αναγκών κατά τη διάρκεια της αναμονής.

2.8. Μεγάλες καθυστερήσεις θεωρούνται οι δύο ώρες για πτήσεις κάτω των 3500 χιλιομ. και οι τέσσερις ώρες για πτήσεις άνω των 3500 χιλιομ.

2.9. Τέλος, προτείνεται να επεκταθεί ο κανονισμός και στις έκτακτες πτήσεις, διότι στον ισχύοντα κανονισμό προβλέπονται μόνο οι τακτικές. Η επέκταση δεν επηρεάζει τα δικαιώματα των επιβατών σύμφωνα με την οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια(8).

2.10. Η πρόταση θα ισχύει για τους επιβάτες που έχουν πληρώσει αλλά και για αυτούς που έχουν αποκτήσει το εισιτήριο τους με "bonus points" όταν αναχωρούν από αερολιμένα στο έδαφος κράτους μέλους, όπου ισχύει η Συνθήκη, και για τους επιβάτες που έχει σύμβαση με κοινοτικό αερομεταφορέα ή με ταξιδιωτικό πράκτορα για οργανωμένο ταξίδι προσφερόμενο προς πώληση στο έδαφος της Κοινότητας και αναχωρούν από αερολιμένα ευρισκόμενο σε τρίτη χώρα με προορισμό έναν αερολιμένα ευρισκόμενο στο έδαφος κράτους μέλους, όπου ισχύει η Συνθήκη, εκτός εάν οι επιβάτες τυγχάνουν αποζημίωσης και παροχής συνδρομής στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα.

2.11. Επισυνάπτεται σύνοψη του ισχύοντος κανονισμού και της πρότασης νέου κανονισμού με τη μορφή πίνακα.

2.12. Τα κράτη μέλη θα ορίσουν ένα όργανο που θα έχει την ευθύνη για την εφαρμογή του κανονισμού.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της που η Επιτροπή ανέλαβε τώρα την πρωτοβουλία να υποβάλει έναν εντελώς νέο τροποποιημένο κανονισμό, και συμπεριέλαβε επίσης ορισμένες βελτιώσεις που πρότεινε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της με θέμα τον αρχικό κανονισμό. Συμπεριλήφθηκαν επίσης ορισμένες βελτιώσεις που πρότεινε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του αρχικού κανονισμού, μολονότι η πρόταση τροποποίησης δεν εγκρίθηκε τότε.

3.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν μπόρεσε να δημοσιεύσει λεπτομερή στατιστικά στοιχεία για την έκταση των αρνήσεων επιβίβασης στην Ευρώπη. Στις ΗΠΑ το Υπουργείο Μεταφορών καταρτίζει κάθε μήνα στατιστικές για τις καθυστερήσεις, τις αρνήσεις επιβίβασης κλπ.(9)

3.3. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η άρνηση επιβίβασης για εμπορικούς λόγους θα είναι περιορισμένης έκτασης, λόγω του ύψους των αποζημιώσεων που θα καταβάλουν οι αερομεταφορείς, οι οποίοι δεν θα κερδίζουν εφαρμόζοντας την πρακτική της διπλοκράτησης, αρνούμενοι τακτικά την επιβίβαση. H ΕΟΚΕ προσβλέπει επίσης στις αναγγελθείσες από την Επιτροπή τακτικές εκθέσεις στον τομέα.

3.4. Πρέπει να διευκρινισθεί ότι, όπως άλλωστε προκύπτει από τη νομική βάση, η πρόταση βασίζεται κυρίως στην προστασία των καταναλωτών(10).

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Άρθρο 7, § 1

4.1.1. Η Επιτροπή προτείνει να συνδέεται η αποζημίωση με την τιμή του αεροπορικού εισιτηρίου και να είναι διπλάσια από την κανονική τιμή του εισιτηρίου πρώτης θέσεως. Ωστόσο, ο νέος κανονισμός πρέπει επίσης να ισχύει για τα μικρά αεροσκάφη που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο (με 60 θέσεις κατ' ανώτατο όριο και χωρίς πρώτη θέση) και για τα οργανωμένα ταξίδια, τις οργανωμένες διακοπές και τις περιηγήσεις. Οι τιμές των εισιτηρίων ανά επιβάτη μη τακτικών αεροπορικών γραμμών είναι πολύ χαμηλότερες από τις τιμές των εισιτηρίων πρώτης θέσεως των τακτικών αεροπορικών δρομολογίων. Επίσης, οι τιμές των εισιτηρίων μπορεί να είναι χαμηλότερες στα μικρά αεροσκάφη που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο με 60 το πολύ θέσεις και χωρίς πρώτη θέση. Εάν η αποζημίωση σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης είναι η ίδια σε όλες τις περιπτώσεις, η αεροπορική εταιρεία που εκτελεί πτήσεις σε περιφερειακό επίπεδο και μη τακτικές πτήσεις υφίσταται πολύ μεγαλύτερη επιβάρυνση, από άποψη τιμής του εισιτηρίου, σε σχέση με την αεροπορική εταιρεία τακτικών γραμμών. Αυτό δεν είναι λογικό.

4.1.2. Σύσταση

Πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο είναι λογική η αποζημίωση που προτείνεται στο άρθρο 7, παράγραφος 1. Το ύψος της αποζημίωσης πιθανόν να είναι διαφορετικό για τις τακτικές, τις περιφερειακές και τις μη τακτικές αεροπορικές μεταφορές.

4.2. Άρθρο 7, § 2

4.2.1. Η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση της TRA/357, της 1ης Ιουλίου 1998 για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του αρχικού κανονισμού υποστήριξε ότι το ποσό της αποζημίωσης μπορεί να μειωθεί κατά 50 % σε περίπτωση άρνησης της επιβίβασης σε επιβάτη λόγω διπλοκράτησης στην αρχικά επιλεγείσα πτήση, ο οποίος όμως μεταφέρεται στον τελικό προορισμό του με άλλη πτήση, της οποίας η ώρα άφιξης υπερβαίνει το πολύ τις δύο ώρες για πτήσεις έως 3500 χιλιομ. και το πολύ τις τέσσερις ώρες για πτήσεις άνω των 3500 χιλιομ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έκρινε λογική τη μείωση των δύο ωρών σε μια και των τεσσάρων σε δύο ώρες.

4.2.2. Σύσταση

Το ποσό της αποζημίωσης πρέπει να μειώνεται κατά 50 % όταν αερομεταφορέας, που αρνείται την επιβίβαση επιβάτη στην αρχική πτήση, μπορεί να προσφέρει μεταφορά με άλλη πτήση, της οποίας η ώρα άφιξης είναι το πολύ μια ώρα αργότερα για τις πτήσεις έως 3500 χιλιομ. και το πολύ δύο ώρες αργότερα για τις μεγαλύτερης διάρκειας πτήσεις.

4.3. Αρθρο 19

4.3.1. Η Επιτροπή θα συντάξει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έως την 1η Ιανουαρίου 2008 το αργότερο. Η Επιτροπή πρέπει ωστόσο να υποβάλει ανά πενταετία έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού, που θα βασίζεται αφενός σε δικές της έρευνες και αφετέρου σε ερωτήματα προς τα κράτη μέλη.

4.3.2. Σύσταση

Η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει ανά πενταετία έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού, που θα βασίζεται σε εκθέσεις συντασσόμενες από τα κράτη μέλη.

4.4. Λοιπές παρατηρήσεις

4.4.1. Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να εξετάζονται τακτικά ο κανονισμός και ιδίως τα ποσά αποζημίωσης στα πλαίσια των ετήσιων συναντήσεων με εκπροσώπους των οργανώσεων χρηστών στον τομέα των αερομεταφορών, π.χ. βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2409/92(11). Κατά την εξέταση θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή τόσο στις δαπάνες των μερών που θα εφαρμόσουν τον κανονισμό όσο και στα πλεονεκτήματα των οποίων θα τύχουν οι καταναλωτές, καθώς και στις γενικές εξελίξεις στον τομέα των επιβατικών αεροπορικών μεταφορών και στις εξελίξεις όσον αφορά την άρνηση επιβίβασης.

4.4.2. Σύσταση

Πριν την εξέταση του κανονισμού η Επιτροπή οφείλει να διαβουλευθεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη μεταξύ άλλων με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών και περιφερειακών οργανώσεων αεροπορικών εταιρειών και των οργανώσεων χρηστών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, προκειμένου να εκτιμήσουν τις δαπάνες και τα πλεονεκτήματα που συνεπάγονται οι διατάξεις του κανονισμού.

5. Συμπέρασμα

5.1. Με την επιφύλαξη των ανωτέρω συστάσεων, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι χρειάζεται ένας κανονισμός για την καταβολή αποζημιώσεων λόγω άρνησης επιβίβασης εξαιτίας διπλοκράτησης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη προσαρμογή των ποσών καθώς και για την προτεινόμενη επέκταση στις ακυρώσεις και τις μεγάλες καθυστερήσεις τόσο των τακτικών όσο και των έκτακτων πτήσεων.

ΣΥΝΟΨΗ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Κανονισμός (EΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 295/91 της 4ης Φεβρουαρίου 1991 για τη θέσπιση κοινών κανόνων σχετικών με ένα σύστημα αντισταθμιστικών παροχών σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης κατά τις τακτικές αεροπορικές μεταφορές. ΕΕ L 36 της 8.2.1991, σ. 5.

(2) Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 295/91 για τη θέσπιση κοινών κανόνων σχετικών με ένα σύστημα αντισταθμιστικών παροχών σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης κατά τις τακτικές αεροπορικές μεταφορές. COM(1998) 41 τελικό, 30.1.1998.

(3) Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 295/91 για τη θέσπιση κοινών κανόνων σχετικών με ένα σύστημα αντισταθμιστικών παροχών σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης κατά τις τακτικές αεροπορικές μεταφορές. COM(1998) 580 τελικό, 19.10.1998.

(4) Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 295/91 για τη θέσπιση κοινών κανόνων σχετικών με ένα σύστημα αντισταθμιστικών παροχών σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης κατά τις τακτικές αεροπορικές μεταφορές" (COM(98) 41 τελικό).

(5) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Προστασία των επιβατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. COM(2000) 365 τελικό, 21.6.2000.

(6) ΑΕΑ (Ένωση Ευρωπαϊκών Αερογραμμών), ERA (Ευρωπαϊκή Ένωση Αερομεταφορέων των Περιφερειών της Ευρώπης), IACA (Διεθνής Ένωση για τις Ναυλωμένες Πτήσεις).

(7) COM(2001) 784 τελικό - 2001/0305 (COD).

(8) Οδηγία 90/314/EΟΚ του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου για τα οργανωμένα ταξίδια, τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις. ΕΕ L 158 της 23.6.1990, σ. 59.

(9) Η ιστοσελίδα βρίσκεται στη διεύθυνση www.dot.gov/airconsumer.

(10) Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τα οργανωμένα ταξίδια, δηλαδή τις υπηρεσίες που ορίζονται στο άρθρο 2, παράγραφος. 1 της οδηγίας του Συμβουλίου αριθ. 90/314/ΕΟΚ, χωρίς να επηρεάζει τα δικαιώματα των επιβατών που απορρέουν από την οδηγία.

(11) Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2409/92 της 23ης Ιουλίου 1992 για τους ναύλους και τα κόμιστρα των αεροπορικών γραμμών, ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 15.