ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΏΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ - Έκθεση σχετικά με τις προετοιμασίες για την τελική εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ

Η « έκθεση σχετικά με τις προετοιμασίες για την τελική είσοδο των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ » επιδιώκει τρεις στόχους:

- να περιγράψει λεπτομερώς την κατάσταση όσον αφορά τις προετοιμασίες λίγους μήνες πριν τη μετάβαση στο ευρώ. Το ότι είναι ογκώδες το έγγραφο οφείλεται στην πολυπλοκότητα των ενεργειών και στο μέγεθος των επιπτώσεων τους, οι οποίες αφορούν άμεσα το σύνολο των καταναλωτών, των δημόσιων διοικήσεων και των ευρωπαϊκών οικονομικών φορέων.

- να θέσει στη διάθεση της ευρωομάδας ένα πλήρες έγγραφο το οποίο θα περιγράφει την κατάσταση όσον αφορά την πρόοδο των εργασιών.

- να συνεχιστεί η προσπάθεια που κάνει η Επιτροπή για τον εντοπισμό και τη διάδοση των καλών πρακτικών η εφαρμογή των οποίων θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην επιτυχία της αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων.

Οι συντάκτες της έκθεσης τήρησαν ουδέτερη στάση επιδιώκοντας να περιγράψουν κατά τον πλέον αντικειμενικό τρόπο την κατάσταση όσον αφορά τις προετοιμασίες. Για τη σύνταξη του παρόντος εγγράφου ζητήθηκε η γνώμη των αρμόδιων των διάφορων κρατών μελών οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για το συντονισμό των ενεργειών μετάβασης στο ευρώ.

1.1. Ποιες ήταν οι διαπιστώσεις που έγιναν;

Όσον αφορά τις επιχειρήσεις

Συνολικά η προετοιμασία των μεγάλων επιχειρήσεων προχωρεί με ικανοποιητικό ρυθμό. Όμως, οι ΜΜΕ και ειδικότερα οι πολύ μικρές επιχειρήσεις έχουν μια τάση να υποτιμούν το μέγεθος των ενεργειών που πρέπει να κάνουν και τους κινδύνους που σχετίζονται με την καθυστερημένη προετοιμασία. Έτσι, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα που δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό δελτίο του Ευρωβαρόμετρου (Ιανουάριος 2001) μόνο το 26% των ΜΜΕ δηλώνουν ότι είναι ήδη προετοιμασμένες για το ευρώ. Το ήμισυ περίπου των επιχειρήσεων δεν έχουν καταστρώσει ακόμη σχέδιο δράσης για τη μετάβαση στο ευρώ. Η έρευνα πάντως δείχνει ότι ο βαθμός προετοιμασίας έχει μια τάση να αυξάνεται ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων. Κατά τους τελευταίους μήνες π.χ. έχει βελτιωθεί η κατάσταση όσον αφορά τις μεσαίες επιχειρήσεις. Θα μπορούσαμε να πούμε γενικά ότι μέχρι σήμερα περίπου μια στις τρεις επιχειρήσεις δεν έχει καταλάβει ακόμη ότι 1η Ιανουαρίου του 2002 είναι η ημερομηνία που θα αρχίσει να χρησιμοποιείται εξ ολοκλήρου το ευρώ.

->Επιβάλλεται να γίνει μια προσπάθεια ενημέρωσης ειδικά όσον αφορά τις ΜΜΕ.

Όσον αφορά τους καταναλωτές

Η έρευνα του ευρωβαρόμετρου που έγινε τον Ιανουάριο του 2001 σχετικά με τις απόψεις των πολιτών όσον αφορά το ευρώ δείχνει ότι υπάρχει σύγχυση σε ορισμένες περιπτώσεις όσον αφορά το νέο νόμισμα. Η διαπίστωση αυτή αφορά: την κατανόηση της νέας κλίμακας αξιών (η πλειοψηφία των καταναλωτών αποδίδει ελάχιστη σημασία στη διπλή απεικόνιση και το 80% δεν μπορεί να απομνημονεύσει καμία τιμή σε ευρώ) καθώς και την ίδια την έννοια του ενιαίου νομίσματος (το ένα τρίτο των πολιτών πιστεύει ότι η τιμή μετατροπής του ευρώ έναντι των εθνικών νομισμάτων δεν έχει καθοριστεί οριστικά). Ένας στους τέσσερις πιστεύει ότι τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα ευρώ που εκδίδονται στο δικό τους κράτος θα ισχύουν μόνο για το κράτος αυτό, δεν έχουν κατανοήσει δηλαδή την έννοια του ενιαίου νομίσματος. Ένας στους πέντε αγνοεί επίσης ότι η εισαγωγή του ευρώ συνεπάγεται την απόσυρση των εθνικών νομισμάτων. Σημαντική πρόοδος εντούτοις έχει πραγματοποιηθεί όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα: το 60% των πολιτών γνωρίζει την ακριβή ημερομηνία της εισαγωγής των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων (έναντι 40% τον περασμένο Νοέμβριο), παρά το γεγονός ότι δεν έχουν κατανοήσει απόλυτα όλες τις λεπτομέρειες (π.χ. οι πιο πολλοί πιστεύουν ότι η περίοδος της διπλής κυκλοφορίας θα διαρκέσει έξι μήνες).

->Οι πολυάριθμες ενημερωτικές εκστρατείες που έχουν γίνει μέχρι τώρα απέφεραν περιορισμένα αποτελέσματα. Εξακολουθεί να είναι δύσκολο να κινήσουμε το ενδιαφέρον του καταναλωτή όσον αφορά το ευρώ. Η κατάσταση θα βελτιωθεί προφανώς στις αρχές του δεύτερου εξαμήνου με την πρόωρη μετάβαση των μεγάλων οργανισμών κοινής ωφέλειας και με την προσαρμογή των τραπεζικών λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής γεγονός που θα συμβάλει στο να εξοικειωθεί σταδιακά ο πολίτης με το περιβάλλον του ευρώ. Θα πρέπει όμως να γίνει μια προσπάθεια ενημέρωσης και πρακτικής εξάσκησης των καταναλωτών.

Όσον αφορά τις δημόσιες διοικήσεις

Όλα τα συμμετέχοντα κράτη έχουν δημοσιεύσει ένα πρόγραμμα μετάβασης των δημόσιων διοικήσεων τους προς το ευρώ καθώς και ένα λεπτομερές πρόγραμμα ανταλλαγής των κυκλοφορούντων κερμάτων και νομισμάτων (βλ. παράρτημα 2). Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν επιτρέψει την προαιρετική χρησιμοποίηση του ευρώ ήδη από τον Ιανουάριο του 1999 (Ιανουάριος του 2001 για την Ελλάδα) για όλες σχεδόν τις χρηματοπιστωτικές εργασίες και για την παρουσίαση των χρηματοοικονομικών πληροφοριών προς τις δημόσιες αρχές. Οι περισσότερες χώρες έχουν επιλέξει να μετατρέψουν τους λογαριασμούς τους σε ευρώ μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να λάβουν ένα μεγάλο αριθμό αποφάσεων για την προσαρμογή των μέσων που χρησιμοποιεί το ευρύ κοινό στις καθημερινές του επαφές με τις δημόσιες διοικήσεις και την προσαρμογή των μετατρεπόμενων ποσών, τα οποία στρογγυλοποιούνται κατά κανόνα στο εθνικό νόμισμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι αποφάσεις αυτές χρειάζονται θέσπιση συμπληρωματικών κανονιστικών διατάξεων οι οποίες βρίσκονται στο στάδιο της έκδοσης Οι δημόσιες διοικήσεις των κρατών μελών αρχίζουν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο το ευρώ στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους και των σχέσεων τους με τις επιχειρήσεις και τους πολίτες.

->Οι δημόσιες διοικήσεις - εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις - δεν συνέβαλαν στην προσπάθεια μετάβασης του ευρώ. Στο σύνολό τους βέβαια δεν αποτέλεσαν εμπόδιο και προσέφεραν στους πολίτες πολλές δυνατότητες για να ενημερωθούν σχετικά με το ευρώ. Δυστυχώς όμως ελάχιστες ήταν αυτές που πήραν πρωτοβουλίες [1] με στόχο να δώσουν ώθηση σε ολόκληρη την οικονομία.

[1] Θα αρχίσουν π.χ. να χρησιμοποιούν από φέτος το ευρώ για τις δημόσιες συμβάσεις και για τις αμοιβές των υπαλλήλων.

Όσον αφορά τις τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα

Η τραπεζική κοινότητα προετοιμάζεται πυρετωδώς για το ευρώ και έχει ήδη αρχίσει να χρησιμοποιεί πρόωρα το ευρώ σε γενικές γραμμές όσον αφορά τις σχέσεις της με την πελατεία. Η προσαρμογή των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης χαρτονομισμάτων κατά το 2002 προβλέπεται να γίνει γρήγορα, για να μην πούμε αμέσως, στα περισσότερα από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη. Θα διαθέτουν μάλιστα μικρά χαρτονομίσματα ούτως ώστε να μειωθούν τα προβλήματα των εμπόρων όσον αφορά τα ρέστα. Η ανταλλαγή των εθνικών χαρτονομισμάτων με χαρτονομίσματα ευρώ θα γίνει ατελώς και χωρίς κανένα περιορισμό στα περισσότερα συμμετέχοντα κράτη κατά τη διάρκεια της διπλής κυκλοφορίας. Η ουσιαστική είσοδος του ευρώ προϋποθέτει φυσικά τον καθορισμό ενός χώρου πληρωμών σε ευρώ. Οι εργασίες προχωρούν με αργό ρυθμό και υπάρχει κίνδυνος να μην έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τον προσεχή Ιανουάριο. Επομένως οι διασυνοριακές πληρωμές εκτός των πληρωμών τοις μετρητοίς θα συνεχίσουν να κοστίζουν πολύ περισσότερο από τις εθνικές πληρωμές, γεγονός που κινδυνεύουν να μην το καταλάβουν οι πολίτες. H Επιτροπή υπενθυμίζει ότι παρόμοια κατάσταση θα ήταν αντίθετη με τον επιδιωκόμενο στόχο, ο οποίος είναι να δοθεί στους καταναλωτές και στους οικονομικούς φορείς η δυνατότητα να επωφεληθούν από όλα τα δυνητικά πλεονεκτήματα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με την ΕΚΤ, κάνει θερμή έκκληση στους διάφορους φορείς να λάβουν τα απαραίτητα μέσα για την επίλυση αυτού του προβλήματος.

->Σχεδόν όλα τα εθνικά τραπεζικά συστήματα αποφάσισαν να παίξουν ηγετικό ρόλο στην προσπάθεια μετάβασης στο ευρώ παίρνοντας την πρωτοβουλία να αρχίσουν ήδη από τις αρχές του δευτέρου εξαμήνου να πραγματοποιούν τις λογιστικές πράξεις στο νέο νόμισμα, που είναι σίγουρο ότι θα συμβάλει σημαντικά στην « ευρωευαισθητοποίηση » των οικονομικών φορέων. Θα πρέπει επειγόντως να γίνουν προσπάθειες ώστε να δημιουργηθεί ένας χώρος πληρωμών σε ευρώ. Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της και να κάνει όλες τις απαραίτητες ενέργειες ώστε το κόστος των διασυνοριακών πράξεων να προσεγγίσει το κόστος των εθνικών πράξεων την 1η Ιανουαρίου 2002.

1.2. Ποια συμπεράσματα βγαίνουν από την εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής της 11ης Οκτωβρίου 2000 ;

Η Επιτροπή συνιστούσε :

- Τη μετατροπή κατά το 3ο τρίμηνο του 2001 (εκτός από ρητό αντίθετο αίτημα του πελάτη) των τραπεζικών λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής. Το μέτρο αυτό προβλεπόταν μόνο από τις βελγικές και τις γαλλικές τράπεζες. Σήμερα έχει σχεδόν γενικευθεί: θα γίνει πρόωρη μετάβαση σε όλες ή σε ένα μέρος από τις τράπεζες από την 1η Ιουλίου 2001 στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Αυστρία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στο Λουξεμβούργο και στο Βέλγιο, από το Σεπτέμβριο στην Ισπανία, από τον Οκτώβριο στη Φινλανδία και από το Δεκέμβριο στην Ελλάδα. Το ίδιο μέτρο προβλέπεται επίσης και από ορισμένες τράπεζες της Ολλανδίας. Μόνο στην Ιρλανδία δεν προβλέπεται πρόωρη μετάβαση.

- Τον καθορισμό των τιμών σε ευρώ καθώς και στο εθνικό νόμισμα για το σύνολο των προϊόντων που πωλούνται εξ αποστάσεως καθώς και στα σημεία όπου κυριαρχούν οι λογιστικές πληρωμές. Η κοινή δήλωση των ευρωπαίων εκπροσώπων των καταναλωτών, του εμπορίου και των ΜΜΕ, που εγκρίθηκε στις 2 Απριλίου του 2001 στις Βρυξέλλες, προβλέπει τη σταδιακή απεικόνιση των τιμών σε ευρώ κατά κύριο λόγο (το ευρώ θα είναι πιο ορατό από το εθνικό νόμισμα) καθώς και τον καθορισμό των ψυχολογικών τιμών σε ευρώ από το Σεπτέμβριο μέχρι τις αρχές του Δεκεμβρίου του 2001. Αυτή η ευρωπαϊκή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εφαρμοστεί σε εθνικό επίπεδο.

- Τη χωρίς επιβάρυνση ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ για τους πελάτες των τραπεζών με τη μόνη υποχρέωση να υπάρχει προειδοποίηση για τα μεγάλα ποσά κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας. Αυτό θα συμβεί σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη εκτός της Αυστρίας (η οποία όμως έχει ένα αρκετά υψηλό ανώτατο όριο: 50000 αυστριακά σίλιγκ δηλαδή 3633, 64 ευρώ) και της Ιρλανδίας.

- Τη χωρίς επιβάρυνση ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων για όσους δεν είναι πελάτες κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας εντός ενός ορίου που θα καθορίσει ελεύθερα κάθε τράπεζα. Αυτό πρόκειται να συμβεί σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη εκτός της Γερμανίας - όπου οι περισσότερες τράπεζες δεν επιθυμούν να αλλάζουν τα νομίσματα αυτών που δεν είναι πελάτες - και την Ολλανδία και την Αυστρία όπου θα υπάρχει γενικά επιβάρυνση για κάθε ανταλλαγή.

- Τη θέσπιση διατάξεων για την ανταλλαγή των εθνικών χαρτονομισμάτων και των κερμάτων στις εμπορικές τράπεζες επί κάποιο διάστημα μετά το τέλος της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας. Όλα τα κράτη έχουν θεσπίσει σχετικές διατάξεις που την επιτρέπουν στις περισσότερες φορές (ορισμένες φορές έναντι αμοιβής) μέχρι το τέλος Ιουνίου ή μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου).

- Τη θέσπιση διατάξεων που θα επιτρέπουν την ανταλλαγή των κερμάτων στα επίσημα ιδρύματα μετά το τέλος της νομικής ισχύος τους ώστε να μπορούν να τα ανταλλάξουν και οι κάτοχοι τους που διαμένουν στο εξωτερικό. Εκτός από την Πορτογαλία όπου η διάρκεια είναι κάπως μικρή (τέλος Δεκεμβρίου του 2002), όλα τα συμμετέχοντα κράτη έχουν θεσπίσει διατάξεις προς αυτή την κατεύθυνση. Η ανταλλαγή θα μπορεί να γίνεται στην Κεντρική Τράπεζα επ1 δέκα έτη στην Ελλάδα, μέχρι το τέλος του 2004 στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο, επί τρία έτη στη Γαλλία, επί δέκα έτη στην Ιταλία και στη Φινλανδία επί τριάντα έτη στην Ολλανδία και χωρίς κανένα περιορισμό αλλού.

- Τη διάθεση επαρκών ποσοτήτων μικρών χαρτονομισμάτων από τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης ή από οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο μέσο από τις πρώτες ημέρες του 2002. Τα μικρά χαρτονομίσματα (των 5 ή των 10 ευρώ) θα διατίθενται από όλα ή από ορισμένα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη εκτός από τη Φινλανδία. Η συμφωνία που υπεγράφη στις 19 Φεβρουαρίου του 2001 ανάμεσα στην Επιτροπή και στις τρεις ενώσεις ευρωπαϊκών τραπεζών προβλέπει επίσης τη χορήγηση μικρών χαρτονομισμάτων κατά τις συνήθεις αναλήψεις στα ταμεία κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδομάδων του 2002..

- Τα ρέστα που θα δίνουν οι έμποροι κατά το 2002 να είναι μόνο σε ευρώ. Έχουν γίνει σχετικές συστάσεις προς τους εμπόρους και από τις εθνικές διοικήσεις ή/και τις επαγγελματικές ενώσεις στο σύνολο των συμμετεχόντων κρατών.

1.3. Ποιες είναι οι καλές πρακτικές που επισημαίνει η ανακοίνωση;

Ο στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι διαφορετικός από τον στόχο της σύστασης: δε θέλει να δώσει γενικές κατευθύνσεις πολιτικού χαρακτήρα αλλά να εντοπίσει συγκεκριμένες ιδέες οι οποίες εφαρμόζονται στο ένα ή στο άλλο κράτος μέλος και θα άξιζε τον κόπο να γενικευθεί η εφαρμογή τους. Η παρούσα ανακοίνωση μπορεί να συμβάλει προς το σκοπό αυτό. Ορισμένες δράσεις ενδέχεται να εφαρμοστούν πριν την 1η Ιανουαρίου του 2002 και ορισμένες άλλες κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας.

1.3.1. Δέκα παραδείγματα χρήσιμων δράσεων πριν την 1η Ιανουαρίου του 2002.

-> Ευρεία διανομή στα μικρά καταστήματα συσκευών για να υπολογίζουν τα ρέστα..

Τα μεγάλα πολυκαταστήματα είναι εφοδιασμένα με ταμεία που τους επιτρέπουν να υπολογίζουν τα ρέστα συνδυασμένων πληρωμών. Αυτό θα συμβεί σπάνια στην περίπτωση των μικρών καταστημάτων όπου η έλλειψη εξοπλισμού θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση των ταμείων. Στην αγορά υπάρχουν διάφορες συσκευές οι οποίες δεν κοστίζουν πολύ και έχουν σχήμα υπολογιστικής μηχανής, αλλά καθυστερούν οι παραγγελίες. Αυτές οι συσκευές θα μπορούσαν εντούτοις να βοηθήσουν στο να αποφευχθούν οι ουρές στα καταστήματα της γειτονιάς και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος λαθών σε σχέση με τα ρέστα. Πολλοί είναι οι πιθανοί τρόποι διανομής: εμπορικά επιμελητήρια, τράπεζες, ενώσεις εμπόρων, δημόσιες διοικήσεις...

->Δημιουργία και διανομή απλών μέσων εκτίμησης των αναγκών σε μετρητά

Είναι τελικά δύσκολο για έναν έμπορο να εκτιμήσει τις ανάγκες του σε ρευστά για τις αρχές του 2002. Αυτή όμως είναι μια πολύ σημαντική πράξη επειδή θα πρέπει να παραγγείλει τα απαραίτητα κέρματα και χαρτονομίσματα. Η Αυστρία, η Ιρλανδία, και η Ολλανδία είναι οι μόνες χώρες προς το παρόν οι οποίες έχουν επεξεργαστεί και διανείμει στους εμπόρους μικρά ηλεκτρονικά προγράμματα υπολογισμού των αναγκών σε μετρητά.

->Να δίνονται, σε συμφωνία με τον καταναλωτή, για ρέστα πακέτα με κέρματα κατά τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου

Η ιδέα αυτή, την οποία διατύπωσαν οι ολλανδοί έμποροι, είναι σχετικά εύκολο να εφαρμοστεί επειδή η αξία όλων των πακέτων αντιστοιχεί σε ένα στρογγυλό ποσό σε εθνικό νόμισμα (100 γαλλικά φράγκα, 500 βελγικά φράγκα...). Η ενέργεια αυτή μπορεί να συμβάλει στο να αυξηθούν οι συνήθεις τρόποι διανομής και να αυξηθεί ο όγκος των χρημάτων με τα οποία θα προεφοδιαστούν οι καταναλωτές, ούτως ώστε να μειωθούν τα προβλήματα όσον αφορά την καταβολή του ακριβούς ποσού και τα ρέστα κατά τις πρώτες ημέρες του 2002.

->Να επιτρέπεται στους εργοδότες να προσφέρουν πακέτα με κέρματα ευρώ στο προσωπικό τους

Οι βελγικές αρχές π.χ. επέτρεψαν στους εργοδότες να χορηγούν ως δώρο σε ολόκληρο το προσωπικό τους ένα πακέτο με κέρματα ευρώ (τα οποία θα αφαιρούνται από τις δαπάνες της επιχείρησης). Αυτό το μέτρο θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τον όγκο του προεφοδιασμού.

->Τοποθέτηση μικρότερων χαρτονομισμάτων στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης κατά τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου.

Αυτό προβλέπεται να γίνει στη Γερμανία και στην Ολλανδία. Με την τοποθέτηση κατά αυτό τον τρόπο θα χρησιμοποιούνται για τις πληρωμές μόνο μικρά χαρτονομίσματα κατά τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου του 2000 και έτσι θα μειωθεί εκ των πραγμάτων ο όγκος των ποσών σε ευρώ που θα δίνονται ως ρέστα με συνέπεια να περιοριστούν και τα διοικητικά προβλήματα που θα αντιμετωπίζουν τα καταστήματα.

->Πρόωρη τοποθέτηση χαρτονομισμάτων ευρώ στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης.

Αυτό προβλέπουν να το κάνουν πολλές μεγάλες τράπεζες ειδικά στο Βέλγιο και στις χώρες όπου τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης έχουν τέσσερις κασετίνες. Η κασετίνα ευρώ πρόκειται να ενεργοποιηθεί ηλεκτρονικά την 1η Ιανουαρίου και ώρα 0, ούτως ώστε να μπορεί αμέσως να εφοδιαστεί το κοινό με χαρτονομίσματα ευρώ.

->Αποστολή επιτόπου ειδικών οι οποίοι θα εξηγήσουν στους εμπόρους τη μετάβαση στο ευρώ

Αυτή η δράση εφαρμόστηκε από το εμπορικό επιμελητήριο της Lille, η οποία ανέθεσε σε διάφορους ειδικούς να πάνε από πόρτα σε πόρτα κατά τις ώρες που δεν παρατηρείται μεγάλη κίνηση ώστε να εξηγήσουν στους εμπόρους τους τρόπους μετάβασης στο ευρώ. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να γενικευθούν με την πρωτοβουλία των εμπορικών επιμελητηρίων, των επαγγελματικών επιμελητηρίων και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.

->Αποστολή επιστολών προς όλες τις επιχειρήσεις όπου θα αναφέρεται ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους

Πολλά κράτη, όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, έστειλαν επιστολές προς όλες τις επιχειρήσεις που είναι καταχωρημένες στο μητρώο ΦΠΑ όπου αναφέρονται οι λογιστικές και φορολογικές τους υποχρεώσεις το 2002 επ´ ευκαιρία της μετάβασης στο ευρώ. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να βελτιώσει την ενημέρωση των επιχειρήσεων ειδικά των μικρότερων και να περιορίσει τις συγχύσεις.

->Οργάνωση εικονικών πληρωμών σε ευρώ

Έχουν ήδη γίνει πολυάριθμες εικονικές πράξεις που περιελάμβαναν την κυκλοφορία επί ένα πολύ περιορισμένο διάστημα πλαστών κερμάτων και χαρτονομισμάτων « αξίας » ισοδύναμης με το ευρώ με πρωτοβουλία των τοπικών αρχών. Οι εμπειρίες αυτές επιτρέπουν στους καταναλωτές να εξοικειωθούν με τις πληρωμές σε ευρώ σε ένα φιλικό περιβάλλον.

->Συγκέντρωση στα πλαίσια της ίδιας ομάδας του συνόλου των τοπικών φορέων για την ενημέρωσή τους σχετικά με το ευρώ

Αυτό έγινε στην περιοχή της Βαρκελώνης όπου οι αρχές κάθε χωριού κάλεσαν το σύνολο των τοπικών οικονομικών φορέων να συγκεντρωθούν και να δημιουργήσουν τοπικές ομάδες για την παρακολούθηση της μετάβασης στο ευρώ και το συντονισμό των ενημερωτικών δράσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό και στις ΜΜΕ.

1.3.2. Δέκα παραδείγματα χρήσιμων ενεργειών μετά την 1η Ιανουαρίου του 2002

->Μετάθεση της ημερομηνίας έναρξης των εκπτώσεων στις περιπτώσεις που προβλέπονται για την 1η εβδομάδα του Ιανουαρίου.

Αυτό προβλέπεται π.χ. για το Βέλγιο όπου οι εκπτώσεις, οι οποίες επρόκειτο να αρχίσουν στις 3 Ιανουαρίου, θα μετατεθούν κατά δυο έως τρεις εβδομάδες. Καλό θα ήταν οι εκπτώσεις να αρχίσουν είτε περί τα τέλη Δεκεμβρίου είτε μετά το τέλος της δεύτερης εβδομάδας του Ιανουαρίου. Κατά παράδοση τις τρεις πρώτες ημέρες των εκπτώσεων παρατηρείται η μεγαλύτερη κίνηση. Επομένως η μετάθεσή τους θα συμβάλει στο να αποφευχθούν τα προβλήματα τα οποία σχετίζονται με τη μεγάλη κίνηση κατά τις πρώτες ημέρες των εκπτώσεων και με την κυκλοφορία του νέου νομίσματος.

->Να επιτραπεί η ακύρωση των εθνικών χαρτονομισμάτων.

Η ακύρωση με διάτρηση στις τράπεζες κατά το 2002 έχει ήδη αποφασιστεί στο Βέλγιο και μελετάται ακόμη στη Γαλλία. Παρόλο ότι δημιουργεί ορισμένες τεχνικές δυσκολίες (π.χ. : θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε τα διάτρητα χαρτονομίσματα να μην απορρίπτονται από τις μηχανές μέτρησης), θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε να μειωθούν σημαντικά τα προβλήματα της ασφάλειας και της ασφάλισης, ιδίως όταν συνοδεύεται από κανονιστικές διατάξεις οι οποίες θα παρέχουν μόνο στις τράπεζες το δικαίωμα να ανταλλάσσουν αυτά τα χαρτονομίσματα στην Κεντρική Τράπεζα.

->Δημιουργία τυποποιημένων πακέτων για την επιστροφή των εθνικών κερμάτων.

Αυτό θα γίνει π.χ. στη Γαλλία. Μπορούν να επιλεγούν δυο διαφορετικές λύσεις ανάλογα με τον τρόπο που λειτουργούν τα υποκαταστήματα των τραπεζών. Εάν εισπράττουν περιοδικά τα μετρητά των εμπόρων πιστώνοντας το λογαριασμό τους και δίνοντάς τους κάθε πρωί ένα σταθερό ποσό για το ταμείο τους, καλό θα ήταν να διαθέτουν στους εμπόρους ένα τυποποιημένο πακέτο για να το γεμίσουν με ένα στρογγυλοποιημένο ποσό σε εθνικό νόμισμα. Εάν ο έμπορος λάβει για το ταμείο του ένα ποσό σε ευρώ που θα είναι ισοδύναμο με το ποσό του ταμείου που κατέθεσε την προηγουμένη, καλό θα ήταν να του δοθεί ένα πακέτο για την επιστροφή των εθνικών κερμάτων που θα αντιστοιχούν σε ένα στρογγυλοποιημένο ποσό ευρώ. Τα μέτρα αυτά ευνοούν την γρήγορη επιστροφή των κερμάτων.

->Τοποθέτηση σε διαφορετικό μέρος των εθνικών χαρτονομισμάτων και κερμάτων που εισέρχονται στα ταμεία

Τα περισσότερα πολυκαταστήματα έχουν φροντίσει ώστε να τοποθετούνται τα εθνικά νομίσματα που εισέρχονται στο ταμείο σε ένα κουτί που βρίσκεται κάτω από την ταμειακή μηχανή. Εάν ο ταμίας τοποθετεί τα εθνικά νομίσματα σε μέρος που τα βλέπει ο καταναλωτής, ενδέχεται οι πελάτες που πληρώνουν σε εθνικό νόμισμα να του ζητήσουν ρέστα σε εθνικό νόμισμα. Γεγονός που θα ήταν γενικά επιζήμιο. Είναι προς το συμφέρον όλων να μειωθεί στο ελάχιστο η διπλή κυκλοφορία.

->Ανάθεση σε ένα ή περισσότερα μέλη του προσωπικού των μεγάλων πολυκαταστημάτων και των μεγάλων καταστημάτων να απαντούν ειδικά στις ερωτήσεις όσον αφορά το ευρώ.

Όλες οι εικονικές ενέργειες που έγιναν δείχνουν ότι η διπλή κυκλοφορία θα παρατείνει σημαντικά τη διάρκεια των πληρωμών στα ταμεία και κατά συνέπεια θα έχει αρνητική επίπτωση στον κύκλο εργασιών. Για την ελαχιστοποίηση των προβλημάτων σε σχέση με τις ουρές στα ταμεία θα πρέπει τουλάχιστον - όπως προτίθενται να κάνουν πολλά μεγάλα πολυκαταστήματα - να γίνει κάτι ώστε όλες οι ερωτήσεις των πελατών σχετικά με το ευρώ να γίνονται μακριά από τα ταμεία. Εάν το ίδιο ταμείο είχε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τα ρέστα και να απαντήσει στις ερωτήσεις των μη καλά πληροφορημένων πελατών, θα εδημιουργείτο μια έκρυθμη κατάσταση που θα μπορούσε να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο τις ουρές στα ταμεία. .

->Διάθεση συσκευών μετατροπής στους πελάτες

Η περίοδος της διπλής κυκλοφορίας θα είναι γεμάτη παγίδες και ενδέχεται να γίνουν πολλά λάθη. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν με ταχύτητα τα παράπονα των πελατών καλό θα ήταν να τεθούν στη διάθεσή τους απλές συσκευές μετατροπής. Οι ευρωπαίοι εκπρόσωποι των εμπόρων δεσμεύθηκαν άλλωστε ως προς αυτό με την κοινή τους δήλωση της 2ας Απριλίου 2000 [2].

[2] Το Βέλγιο έχει διανείμει συσκευές μετατροπής στους χήρους, στους ανάπηρους, στους συνταξιούχους και τα ορφανά άνω των 66 ετών κάνοντας χρήση του δικτύου των φαρμακείων.

->Να ανοίξουν όλα ή ένα μέρος των τραπεζικών ταμείων την 1η Ιανουαρίου του 2002.

Αυτό προτίθενται να κάνουν οι ολλανδικές τράπεζες καθώς και ορισμένες γερμανικές τράπεζες. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαδικασία της μετάβασης διότι θα επέτρεπε την αντικατάσταση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων από την 1η ημέρα. Το γεγονός αυτό εξάλλου θα μπορούσε να καθησυχάσει τους διάφορους οικονομικούς φορείς. Εάν υπάρξουν προβλήματα διαθεσιμότητας του προσωπικού, η πρόσβαση στα υποκαταστήματα θα μπορούσε εν ανάγκη να περιοριστεί μόνο στους εμπόρους [3].

[3] Σε αυτή την περίπτωση εμπίπτει η Ολλανδία όπου μόνο οι έμποροι μπορούν να παραγγείλουν χαρτονομίσματα.

->Προσαρμογή το συντομότερο δυνατό στο ευρώ των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης

Σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης αποτελούν τη βασική πηγή εφοδιασμού των καταναλωτών με χαρτονομίσματα. Σε πέντε κράτη (Βέλγιο, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Αυστρία) το σύνολο των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης θα διαθέτει ευρώ από την πρώτη ημέρα δημιουργώντας έτσι τους όρους για τη γρήγορη εισαγωγή του νέου νομίσματος. Η ταχύτητα με την οποία θα προσαρμοστούν αποτελεί ένα βασικό στοιχείο της επιτυχίας των ενεργειών μετάβασης.

->Παράταση των ορών λειτουργίας των ταμείων των τραπεζών

Πολλές τράπεζες έχουν προβλέψει ήδη να παρατείνουν τις ώρες λειτουργίας τους κατά τη διάρκεια των δυο πρώτων εβδομάδων του Ιανουαρίου του 2002, γεγονός που πιστεύεται ότι θα διευκολύνει τις πράξεις αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων και θα περιορίσει τον όγκο των εθνικών χαρτονομισμάτων που θα χρησιμοποιούνται για τις αγορές στα καταστήματα (και κατά συνέπεια θα περιορίσει το πρόβλημα σχετικά με τα ρέστα).

->Να χορηγούνται μικρά χαρτονομίσματα κατά τις συνήθεις αναλήψεις στα ταμεία

Αυτό προβλέπεται να γίνει στο Βέλγιο, στην Ισπανία και στη Γερμανία και είναι ένα μέτρο που προβλέπεται επίσης από τη συμφωνία η οποία συνήφθη στις 19 Φεβρουαρίου 2001 ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στις τρεις μεγάλες ενώσεις ευρωπαϊκών τραπεζών. [4] Αποτελεί ένα χρήσιμο συμπλήρωμα της τροφοδότησης των μηχανών αυτόματης ανάληψης με μικρά χαρτονομίσματα και επιτρέπει τον περιορισμό των προβλημάτων σχετικά με τα ρέστα.

[4] Πρόκειται για την ευρωπαϊκή ομοσπονδία τραπεζών, για τον ευρωπαϊκό όμιλο συνεταιριστικών τραπεζών και για την ευρωπαϊκή ένωση τραπεζών καταθέσεων ταμιευτηρίου.

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι είναι ανάγκη να γίνει ό,τι είναι δυνατό ώστε να ενημερωθούν ατομικά τα απομονωμένα άτομα που δεν έχουν πρόσβαση στις συνήθεις πληροφορίες. Τα «πρόσωπα εμπιστοσύνης» μπορούν να φανούν χρήσιμα ευαισθητοποιώντας το περιβάλλον τους σχετικά με τη χρησιμοποίηση του ευρώ: οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι οικογενειακοί γιατροί, οι εργαζόμενοι στα γηροκομεία κλπ... μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο προς το σκοπό αυτό. Καμία από αυτές τις συγκεκριμένες ενέργειες δεν είναι επαναστατική, αλλά η ταυτόχρονη υλοποίησή τους θα μπορούσε « να λαδώσει τα γρανάζια » του βραδυκίνητου και πολύπλοκου μηχανισμού της αντικατάστασης των νομισμάτων.

Έκθεση

Σχετικά με τις προετοιμασίες

Για την τελική εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 15

2. Η κατάσταση όσον αφορά τις προετοιμασίες 16

2.1. Οι προετοιμασίες των επιχειρήσεων 16

2.1.1. Η κατάσταση των πραγμάτων 16

2.1.1.1. Οι μεγάλες επιχειρήσεις 16

2.1.1.2. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 17

2.1.2. Βαθμός χρησιμοποίησης του ευρώ 19

2.1.2.1. Η λογιστική σε ευρώ 20

2.1.2.2. Οι τραπεζικοί λογαριασμοί σε ευρώ 20

2.1.2.3. Οι πληρωμές σε ευρώ 21

2.2. Οι προετοιμασίες των χρηματοπιστωτικών οργανισμών 22

2.2.1. Οι προετοιμασίες για το 2001 22

2.2.1.1. Η πρόωρη μετατροπή των λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής 22

2.2.1.2. Οι πράξεις προεφοδιασμού και περαιτέρω εφοδιασμού 23

2.2.2. Οι προετοιμασίες για το 2002 23

2.2.2.1. Ο εφοδιασμός των καταναλωτών με ευρώ 24

2.2.2.2. Η ανταλλαγή εθνικών κερμάτων και χαρτονομισμάτων με ευρώ 24

2.3. Οι προετοιμασίες των δημοσίων διοικήσεων 25

2.3.1. Οι δημόσιες διοικήσεις 25

2.3.1.1. Η προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου 25

2.3.1.2. Οι εσωτερικές προετοιμασίες 28

2.3.1.3. Η χρησιμοποίηση του ευρώ από τις δημόσιες διοικήσεις 28

2.3.2. Η τοπική αυτοδιοίκηση 29

2.3.2.1. Η προσαρμογή του διοικητικού και του νομικού πλαισίου 29

2.3.2.2. Οι εσωτερικές προετοιμασίες 30

2.3.2.3. Οι τοπικές δράσεις επικοινωνίας σχετικά με το ευρώ : 32

2.4. Οι προετοιμασίες των πολιτών 33

2.4.1. Οι γνώσεις των πολιτών σχετικά με το ευρώ 34

2.4.1.1. Το χρονοδιάγραμμα της μετάβασης στο ευρώ 34

2.4.1.2. Οι πρακτικές πτυχές του ευρώ 34

2.4.2. Η εξοικείωση με τη νέα κλίμακα αξιών 35

2.4.2.1. Ανεπαρκής εξοικείωση του καταναλωτή με το ευρώ 35

2.4.2.2. Το αργοπορημένο ξεκίνημα μιας πιο ενεργούς προσέγγισης 36

2.4.3. Βαθμός χρησιμοποίησης του ευρώ 37

2.4.3.1. Οι λογαριασμοί σε ευρώ 37

2.4.3.2. Οι πληρωμές σε ευρώ 38

2.5. Οι εκστρατείες ενημέρωσης 39

2.5.1. Ο ρόλος της Επιτροπής στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της επικοινωνιακής πολιτικής για το ευρώ 39

2.5.1.1. Η ανταλλαγή πληροφοριών 39

2.5.1.2. Η ανάπτυξη των εταιρικών σχέσεων και των άμεσων δράσεων 40

2.5.1.3. Οι άμεσες δράσεις 40

2.5.2. Ο ρόλος των κρατών μελών στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των επικοινωνιακών δράσεων για το ευρώ 41

2.5.3. Η εκστρατεία του ευρωσυστήματος για τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα ευρώ 42

3. Ενέργειες σε εξέλιξη και άξονες δράσης 42

3.1. Οι κυριότερες ενέργειες σε εξέλιξη 42

3.1.1. Καταπολέμηση της παραχάραξης 42

3.1.1.1. Τεχνικά χαρακτηριστικά 43

3.1.1.2. Ο μηχανισμός προστασίας 43

3.1.1.3. Ο συντονισμός των οργάνων της ΕΕ 44

3.1.1.4. Νομική προστασία του ευρώ 44

3.1.1.5. Εκπαίδευση και πληροφόρηση 45

3.1.2. Πρακτική προετοιμασία των πολιτών και βοήθεια σε άτομα με δυσχέρειες στην πρόσβαση στην πληροφόρηση 45

3.1.3. Η αντιμετώπιση του κινδύνου αύξησης των τιμών 47

3.1.3.1. Προώθηση της διπλής αναγραφής των τιμών. 48

3.1.3.2. Εντατικοποίηση των παρατηρήσεων τιμών και των ελέγχων στα τέλη του 2001 και στις αρχές του 2002 48

3.1.3.3. Προώθηση οικειοθελών δεσμεύσεων για τη συνολική σταθερότητα των τιμών 48

3.1.3.4. Αξιοποίηση των παραδειγμάτων των δημόσιων διοικήσεων 48

3.1.3.5. Δημιουργία στατιστικής οργάνωσης ad hoc 48

3.1.4. Η διαχείριση των ταμείων και των ουρών αναμονής 49

3.1.4.1. Η διαχείριση των ταμείων 49

3.1.4.2. Πρόληψη της επιμήκυνσης των ουρών αναμονής 49

3.1.5. Η δημιουργία ενός χώρου πληρωμών σε ευρώ 50

3.2. Είκοσι καλές πρακτικές που θα διευκολύνουν την τελική μετάβαση στο ευρώ 52

3.2.1. Δέκα παραδείγματα χρήσιμων δράσεων πριν την 1η Ιανουαρίου 2002 52

3.2.1.1. Ευρεία διανομή στους μικροεμπόρους εργαλείων για τον υπολογισμό των επιστρεφόμενων ρέστων 52

3.2.1.2. Δημιουργία και διανομή απλών εργαλείων εκτίμησης των αναγκών σε μετρητά 53

3.2.1.3. Τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου, και εφόσον συμφωνεί ο πελάτης, επιστροφές ρέστων από πακέτα κερμάτων 53

3.2.1.4. Χορήγηση άδειας στους εργοδότες να προσφέρουν πακέτα κερμάτων ευρώ στο προσωπικό τους 53

3.2.1.5. Μείωση της αξίας των εθνικών χαρτονομισμάτων στα μηχανήματα τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου 54

3.2.1.6. Εκ των προτέρων τοποθέτηση χαρτονομισμάτων ευρώ στα μηχανήματα ανάληψης 54

3.2.1.7. Αποστολή εμπειρογνωμόνων που θα εξηγήσουν επιτόπου στους εμπόρους τη μετάβαση στο ευρώ 54

3.2.1.8. Αποστολή επιστολών σε όλες τις επιχειρήσεις για να τους υπενθυμιστούν οι υποχρεώσεις τους 54

3.2.1.9. Οργάνωση προσομοιώσεων πληρωμών σε ευρώ 54

3.2.1.10. Εξασφάλιση της συμμετοχής όλων των τοπικών φορέων στην πληροφόρηση για το ευρώ 54

3.2.2. Δέκα παραδείγματα χρήσιμων δράσεων μετά την 1η Ιανουαρίου 2002 55

3.2.2.1. Μετάθεση της ημερομηνίας έναρξης των εκπτώσεων εάν αυτές έχουν προβλεφθεί για την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου 55

3.2.2.2. Έγκριση της ακύρωσης των εθνικών χαρτονομισμάτων 55

3.2.2.3. Δημιουργία μέσων προκαθορισμένου διαμετρήματος για την επιστροφή των εθνικών κερμάτων 55

3.2.2.4. Χωριστή τοποθέτηση των εθνικών κερμάτων και χαρτονομισμάτων που εισέρχονται στο ταμείο 55

3.2.2.5. Τοποθέτηση ενός ή περισσοτέρων προσώπων με ειδική αποστολή να απαντούν στις ερωτήσεις για το ευρώ στα μεγάλα καταστήματα 55

3.2.2.6. Διάθεση στους πελάτες εργαλείων μετατροπής 56

3.2.2.7. Άνοιγμα όλων ή μέρους των ταμείων την 1η Ιανουαρίου 2002 56

3.2.2.8. Ταχύτερη δυνατή προσαρμογή στο ευρώ των μηχανημάτων ανάληψης 56

3.2.2.9. Παράταση των ωρών λειτουργίας των τραπεζικών θυρίδων 56

3.2.2.10 Διανομή χαρτονομισμάτων μικρής αξίας κατά τις αναλήψεις συνήθων ποσών στις θυρίδες 56

4. Παραρτήματα 57

4.1. Πρόοδος εφαρμογής της σύστασης της Επιτροπής της 11ης Οκτωβρίου 2000 57

4.1.1. Άρθρο 1 - Ενημέρωση των μελλοντικών χρηστών 57

4.1.2. Άρθρο 2 - Παροχή βοήθειας στους πολίτες ώστε να εξοικειωθούν με το ευρώ 57

4.1.3. Άρθρο 3 - Προτροπή των οικονομικών παραγόντων να αποκτήσουν εμπειρία στη χρήση του ευρώ 58

4.1.4. Άρθρο 4 -Περιορισμός των πράξεων που θα πρέπει να γίνει μετατροπή σε ευρώ 59

4.1.5. Άρθρο 5 - Διευκόλυνση της μετάβασης στο ευρώ ως νόμιμο νόμισμα 60

4.2. Ενοποιημένο χρονοδιάγραμμα των ενεργειών μετάβασης στο ευρώ 61

4.3. Κοινή δήλωση των ευρωπαίων εκπροσώπων των καταναλωτών, των εμπόρων και των ΜΜΕ της 2ας Απριλίου 2001 64

4.4. Τεχνικά ζητήματα σχετικά με τη λήξη της μεταβατικής περιόδου 69

4.4.1. Μετατροπή της ονομαστικής αξίας του κεφαλαίου 69

4.4.2. Δηλώσεις που έγιναν το 2002 για το οικονομικό έτος 2001 71

4.4.3. Εσωτερική λογιστική και ιστορικά αρχεία 73

4.5. Πίνακας εθνικών προγραμμάτων νομισματικής αλλαγής Προετοιμασία για τη νομισματική αλλαγή 75

1. εισαγωγη

Σε 272 ημέρες ακριβώς η Ευρώπη θα γνωρίσει τη μεγαλύτερη αλλαγή νομισμάτων της ιστορίας της: περίπου δεκαπέντε δισεκατομμύρια χαρτονομίσματα και πενήντα δισεκατομμύρια κέρματα ευρώ θα αντικαταστήσουν σε διάστημα λίγων εβδομάδων μια ισοδύναμη ποσότητα περίπου εθνικών κερμάτων και χαρτονομισμάτων σε δώδεκα διαφορετικές χώρες, όπου κατοικούν περίπου τριακόσια εκατομμύρια άνθρωποι. Εκτός από ιστορικό γεγονός η εισαγωγή του ευρώ αποτελεί επίσης και μια στρατηγική, διοικητική και πρακτική πρόκληση που δεν έχει προηγούμενο. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμόσουν τον εξοπλισμό τους, να προετοιμαστούν ώστε να χρησιμοποιούν ένα νέο νόμισμα και να επωφεληθούν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο από τον αυξημένο ανταγωνισμό στα πλαίσια της μεγάλης αγοράς, που θα οφείλεται στην βελτίωση της διαφάνειας ως προς τις τιμές. Οι καταναλωτές θα πρέπει να μάθουν να εξοικειωθούν με το ευρώ και να κάνουν τις απαραίτητες προσπάθειες για τη δημιουργία μιας νέας κλίμακας αξιών. Πολλά εκατομμύρια αυτόματων μηχανημάτων πώλησης και πολλές εκατοντάδες χιλιάδες μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης χαρτονομισμάτων θα πρέπει να προσαρμοστούν αναλόγως. Χιλιάδες φορτηγά αυτοκίνητα θα πρέπει να πάρουν τους δρόμους για να παραδώσουν τα νέα νομίσματα και να παραλάβουν τα παλιά.

Πρόκειται για μια θεαματική ενέργεια όσον αφορά το μέγεθός της: μόνο το βάρος των κερμάτων ευρώ ανέρχεται σε 239.000 τόνους, δηλαδή εικοσιτέσσερις φορές το βάρος του πύργου της Πίζας. Το πάχος τους (εάν στοιβαχτούν) ανέρχεται σε 78.870 χιλιόμετρα, δηλαδή 1,4 εκ. φορές το ύψος του πύργου της Πίζας. Θα χρειάζονταν 478.000 φορτηγά αυτοκίνητα για τη μεταφορά των κερμάτων, εάν επρόκειτο να μεταφερθούν όλα ταυτόχρονα. Εάν ετοποθετούντο το ένα δίπλα στο άλλο τα τραπεζογραμμάτια θα κάλυπταν μια απόσταση 1,9 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, δηλαδή πέντε φορές την απόσταση ανάμεσα στη γη και στη σελήνη. Τα ποσά αυτά θα πρέπει να διπλασιαστούν, εάν συνυπολογιστούν και τα εθνικά νομίσματα που πρόκειται να αποσυρθούν.

Η διοικητική φάση των εν λόγω ενεργειών θα ξεκινήσει στα περισσότερα από τα συμμετέχοντα κράτη εντός πέντε μηνών με την έναρξη του προεφοδιασμού. Στόχος της ενέργειας αυτής είναι να διευκολυνθεί η μετάβαση προς το νέο νόμισμα με την εκ των προτέρων διανομή της μεγαλύτερης δυνατής ποσότητας κερμάτων και χαρτονομισμάτων, ούτως ώστε να αρχίσουν γρήγορα οι πληρωμές σε ευρώ την 1η Ιανουαρίου του 2002. Στα περισσότερα από τα συμμετέχοντα κράτη οι τράπεζες θα πρέπει να προεφοδιαστούν σε κέρματα ή/και σε χαρτονομίσματα ευρώ από το μήνα Σεπτέμβριο. Ο προεφοδιασμός των καταστημάτων θα γίνει στο διάστημα Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου ανάλογα με τη χώρα. Οι ιδιώτες θα έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν πακέτα κερμάτων περί τα μέσα Δεκεμβρίου σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη εκτός από την Ελλάδα.

Την 1η Ιανουαρίου 2002 και ώρα 0 τα εθνικά νομίσματα θα πάψουν να υπάρχουν ακόμη και ως υποδιαιρέσεις του ευρώ. Θα υπάρξει μια ανώτατη μεταβατική περίοδος οκτώ εβδομάδων στα περισσότερα κράτη μέλη κατά την οποία θα κυκλοφορούν ταυτόχρονα τα εθνικά κέρματα και χαρτονομίσματα [5], αλλά δεν θα μπορούν πλέον να γίνονται πληρωμές με κάρτες ή με επιταγές στα παλιά εθνικά νομίσματα [6]. Οι επιχειρήσεις θα λειτουργούν αποκλειστικά με ευρώ. Τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης τραπεζογραμματίων θα διαθέτουν ευρώ και οι έμποροι θα προσπαθήσουν να δίνουν ρέστα σε ευρώ, ακόμη και αν οι πληρωμές γίνονται σε ένα από τα παλιά εθνικά νομίσματα. Μετά το τέλος της πρώτης εβδομάδας του Ιανουαρίου οι περισσότερες πληρωμές τοις μετρητοίς θα γίνονται σε ευρώ. Μετά το τέλος της δεύτερης εβδομάδας θα έχουν ολοκληρωθεί κατά μεγάλο μέρος οι ενέργειες μετάβασης στο νέο νόμισμα. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας οι καταναλωτές θα μπορούν να χρησιμοποιούν στα καταστήματα τα κέρματα και τα τραπεζογραμμάτια που θα έχουν στην κατοχή τους. Εάν το επιθυμούν θα μπορούν επίσης να τα αλλάζουν ατελώς στις τράπεζές τους με ευρώ και μόνο για τα μεγάλα ποσά θα χρειάζεται κάποια προειδοποίηση. Μετά το τέλος αυτής της περιόδου τα τραπεζογραμμάτια θα μπορεί ακόμη κανείς να τα ανταλλάσσει στις εμπορικές τράπεζες (για ορισμένους μήνες ακόμη) [7] ενώ στη συνέχεια η ανταλλαγή θα μπορεί να γίνεται μόνο στις κεντρικές τράπεζες επί ένα διάστημα δέκα ετών τουλάχιστον [8].

[5] Μέχρι τις 28 Ιανουαρίου στην Ολλανδία, τις 9 Φεβρουαρίου στην Ιρλανδία, τις 17 Φεβρουαρίου στη Γαλλία και τις 28 Φεβρουαρίου σε όλες τις άλλες χώρες, εκτός από τη Γερμανία, όπου το γερμανικό μάρκο παύει να έχει νομική υπόσταση την 1η Ιανουαρίου 2002 (οι έμποροι όμως δεσμεύονται να το δέχονται μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου). Ορισμένες τράπεζες θα επιβάλλουν τέλη για την ανταλλαγή μετά τη λήξη της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας.

[6] Το γεγονός ότι θα ισχύουν τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα ευρώ σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να απαιτήσει από τον έμπορο να του δώσει ρέστα σε παλιά εθνικά νομίσματα

[7] Μέχρι τις 30 Ιουνίου του 2002 στη Γαλλία, στην Ισπανία, στο Λουξεμβούργο και στην Πορτογαλία. μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου στην Ολλανδία και στο Βέλγιο δεν υπάρχει κανένας περιορισμός για τις τράπεζες στα άλλα κράτη. Η Ιρλανδία δεν έχει αποφασίσει ακόμη.

[8] Επί δέκα χρόνια στη Φινλανδία, στην Ιταλία, στη Γαλλία και στην Ελλάδα, επί 20 στην Πορτογαλία, επί 30 στην Ολλανδία και χωρίς κανένα περιορισμό στις άλλες χώρες.

Η παρούσα « έκθεση σχετικά με τις προετοιμασίες για την τελική εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ » έχει ως στόχο να καταγράψει τις προετοιμασίες που κάνουν οι διάφοροι οικονομικοί φορείς, να παρουσιάσει τις εργασίες που γίνονται σε ορισμένους μεγάλους τομείς και να εντοπίσει παραδείγματα καλής πρακτικής που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την αρμονική μετάβαση προς το νέο νόμισμα.

2. η κατασταση όσον αφορα τισ προετοιμασιες

Θα εξεταστούν διαδοχικά οι προετοιμασίες των επιχειρήσεων, των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, των διοικήσεων και των πολιτών. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί επίσης στις ενημερωτικές εκστρατείες.

2.1. Οι προετοιμασίες των επιχειρήσεων

Δεν έχει σημειωθεί ακόμη μεγάλη πρόοδος όσον αφορά την προετοιμασία των επιχειρήσεων για τη χρησιμοποίηση του ευρώ.

2.1.1. Η κατάσταση των πραγμάτων

Οι μεγάλες επιχειρήσεις στο σύνολο τους έχουν προχωρήσει περισσότερο από τις ΜΜΕ όσον αφορά την προετοιμασία τους για τη χρησιμοποίηση του ευρώ.

2.1.1.1. Οι μεγάλες επιχειρήσεις

Οι περισσότερες από τις μεγάλες επιχειρήσεις από το 1996 ή από το 1997 χρησιμοποιούν ήδη ένα μέρος του προσωπικού τους ώστε να προετοιμαστούν για το ευρώ. Η τελική μετάβαση στο ευρώ έρχεται να επισφραγίσει αρκετά χρόνια προετοιμασίας και εντατικές προσπάθειες, στις οποίες μετέχουν πολλές φορές σημαντικές ομάδες. Μια μελέτη που έγινε το Δεκέμβριο του 2000 για λογαριασμό του συνδέσμου για τη νομισματική ένωση της Ευρώπης και της Cap Gemini Ernst and Young έδειξε σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι προετοιμασίες τους [9].

[9] Διατίθεται στη διεύθυνση www.amue.org

Κατά μέσον όρο το ένα τέταρτο των μεγάλων επιχειρήσεων χρησιμοποιεί ήδη το ευρώ για τη λειτουργία του και για τα εσωτερικά του λογιστικά συστήματα. Περίπου το μισό προτίθεται να πραγματοποιήσει τη μετάβαση προς το νέο νόμισμα κατά το τρέχον έτος και μόνο το ένα τέταρτο των εν λόγω επιχειρήσεων θα το κάνει την 1η Ιανουαρίου 2002 ή αργότερα. Τα αποτελέσματα διαφέρουν αισθητά ανάμεσα στις χώρες και στους τομείς δραστηριότητας. Περίπου το ένα τρίτο των μεγάλων επιχειρήσεων της Αυστρίας (45%), του Λουξεμβούργου (36%) και της Φινλανδίας χρησιμοποιούν ήδη στα εσωτερικά λογιστικά τους συστήματα το ευρώ αλλά τα αντίστοιχα ποσοστά όσον αφορά τις επιχειρήσεις άλλων χωρών είναι μικρότερα, Ιρλανδία (16%), Ιταλία (15%) και κυρίως Πορτογαλία (9%). Ανά τομέα δραστηριότητας η κατασκευαστική βιομηχανία (31%), οι τράπεζες (30%) και οι τηλεπικοινωνίες (23%) είναι οι τρεις τομείς όπου χρησιμοποιείται σε μεγάλη έκταση το ευρώ για τα εσωτερικά λογιστικά συστήματα των επιχειρήσεων. Ο τομέας των αυτοκινήτων βρίσκεται στην κορυφή. Από το 1998 οι ευρωπαίοι κατασκευαστές επεξεργάστηκαν ένα κοινό χάρτη για τη μετάβαση στο ευρώ και αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν γρήγορα τη μετάβαση, λαμβάνοντας επίσης και μέτρα για την ενθάρρυνση της μετάβασης των προμηθευτών τους προς το ευρώ. Οι προσπάθειες αυτές απέφεραν καρπούς: εκτός από τις εν λόγω επιχειρήσεις το 80% περίπου των προμηθευτών του τομέα χρησιμοποιεί ήδη το ευρωπαϊκό νόμισμα.

H προετοιμασία για την τελική μετάβαση προς το ευρώ αποτελεί γενικά την κορυφαία προτεραιότητα των επιχειρήσεων (43%), ξεπερνώντας κατά πολύ το ηλεκτρονικό εμπόριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις (81%) προϋποθέτει την προσαρμογή του συνόλου των μηχανογραφημένων συστημάτων και ειδικά στις χώρες όπου χρησιμοποιούνται ελάχιστα οι δεκαδικοί αριθμοί (π.χ. : Ιταλία. Ισπανία...).

Οι εργαζόμενοι στις μεγάλες επιχειρήσεις σπάνια πληρώνονται σε ευρώ (22%). Η κατάσταση όμως διαφέρει αισθητά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο : ένας στους δέκα εργαζόμενους πληρώνεται σε ευρώ στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στη Φινλανδία, στην Ιρλανδία και στην Ισπανία, ένας στους τέσσερις στο Λουξεμβούργο και στην Πορτογαλία και περισσότερο από ένας στους δυο στο Βέλγιο και στην Ολλανδία.

Εκτός από τη δική τους προετοιμασία μία στις τρεις μεγάλες επιχειρήσεις περίπου (29%) βοήθησε τους προμηθευτές της να μεταβούν στο ευρώ και μια στις πέντε προτίθεται να το κάνει κατά το τρέχον έτος.

Τέλος, οι μεγάλες επιχειρήσεις θεωρούν ότι είναι καλά πληροφορημένες σχετικά με τους κανόνες μετάβασης στο ευρώ καθώς και με τις φορολογικές και λογιστικές συνέπειές της (73%).

2.1.1.2. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) είναι προφανές ότι είναι λιγότερο προετοιμασμένες για τη μετάβαση στο ευρώ σε σύγκριση με τις μεγάλες επιχειρήσεις. Οι περισσότερες σκοπεύουν να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το εθνικό νόμισμα και να μεταβούν στο ευρώ την τελευταία στιγμή. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν μια τάση γενικά να υποτιμούν τη δυσκολία αυτής της μετάβασης και τους κινδύνους που συνεπάγεται η καθυστέρηση όσον αφορά την προετοιμασία. Η μετριότητα των υπαλλήλων τους έχει συχνά ως συνέπεια την ανάμειξη του ίδιου του διευθυντή, ο οποίος ασχολείται κανονικά με άλλα καθήκοντα που αφορούν την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης.

Όσο πιο μικρή είναι η επιχείρηση τόσο πιο χαμηλό είναι το επίπεδο της προετοιμασίας. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι μικροί έμποροι και οι μικροί βιοτέχνες στο σύνολό τους είναι ελάχιστα προετοιμασμένοι. Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε το Ευρωβαρόμετρο τον Ιανουάριο του 2001 [10], μόνο το 19% των πολύ μικρών επιχειρήσεων διαθέτει ένα λεπτομερές σχέδιο δράσης. Κατά κανόνα είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με τις άλλες κατηγορίες επιχειρήσεων που έχουν λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την μετάβασή τους. Αντίθετα οι μεσαίες επιχειρήσεις στο σύνολό τους έχουν βελτιώσει σημαντικά το επίπεδο της προετοιμασίας τους : το 86% έχει προγραμματίσει τις ενέργειες που πρόκειται να κάνει - έναντι 69% που ήταν το Μάιο του περασμένου έτους - και το 51% διαθέτει ένα λεπτομερές σχέδιο δράσης. Συνολικά μόνο το 26% των ΜΜΕ δηλώνει έτοιμο για το ευρώ (έναντι 17% τον περασμένο Σεπτέμβριο). Ένα άλλο 23% εξάλλου θεωρεί ότι δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα για να προετοιμαστεί (έναντι 32% το Σεπτέμβριο). Μεγάλος είναι ο αριθμός των μικρών επιχειρήσεων (με λιγότερους από 10 εργαζόμενους) και των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών που πιστεύουν ότι μπορούν να αναβάλουν την προετοιμασία τους. Οι μεσαίες επιχειρήσεις είναι πιο ευαισθητοποιημένες. Υπάρχουν μικρές εθνικές διαφορές εκτός από τη Γερμανία, όπου οι ΜΜΕ φαίνεται καθαρά ότι είναι λιγότερο πεπεισμένες σχετικά με την ανάγκη προετοιμασίας τους (το 33% πιστεύει ότι μπορεί να περιμένει). Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν μια ανησυχητική αναμονή ενόψει του ότι πλησιάζει η κρίσιμη ημερομηνία.

[10] Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 2828 ΜME της ζώνης ευρώ από την EOS Gallup Europe για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ιανουάριος 2001. Ανακοίνωση τύπου της 23 Φεβρουαρίου 2001, διατίθεται στην ιστοσελίδα : www.europa.eu.int/rapid

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα του Ευρωβαρόμετρο μόνο το 11% των ΜΜΕ δηλώνει ότι είναι ικανός να πραγματοποιήσει όλες τις πράξεις του σε ευρώ. Τα ποσοστά είναι μεγαλύτερα στη Φινλανδία, στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στη Γερμανία, στην Αυστρία και στο Λουξεμβούργο (όπου φτάνουν ακόμη και το 30%) και μικρότερα στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και στη Γαλλία. Λίγες ΜΜΕ χρησιμοποιούν πράγματι το ευρώ για τις εμπορικές τους πράξεις: κατά μέσο όρο το 12 % των ΜΜΕ που ρωτήθηκαν δήλωσε ότι χρησιμοποιεί συστηματικά το ευρώ για τα τιμολόγιά του. Το ποσοστό ανέρχεται στο 5-6% περίπου στην Πορτογαλία και στη Γαλλία και σε 19-20% στην Αυστρία, στην Ελλάδα και στο Βέλγιο.

Το ποσοστό των ΜΜΕ που δήλωσαν έτοιμες για το ευρώ είναι αισθητά υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό αυτών που χρησιμοποιούν ήδη το ευρώ. Πολλοί λόγοι μπορούν να εξηγήσουν αυτή τη διαφορά: ορισμένες επιχειρήσεις υπερβάλλουν όσον αφορά το βαθμό προετοιμασίας τους, άλλες δηλώνουν ότι έχουν την εσωτερική δυνατότητα να εργαστούν σε ευρώ αλλά δεν το έχουν χρησιμοποιήσει ακόμη σε σχέση με τους τρίτους (απροθυμία των πελατών, των προμηθευτών ...). Το ήμισυ περίπου των ΜΜΕ δεν διαθέτει κάποιο σχέδιο δράσης για τη μετάβαση στο ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση εμπίπτουν οι περισσότερες ΜΜΕ της Φιλανδίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας.

Ελάχιστες ΜΜΕ σχεδιάζουν πράγματι τη μετάβασή τους στο ευρώ: λιγότερο από το ένα στα δυο σχέδια είναι λεπτομερές. Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των ΜΜΕ που έχουν καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης έχει αυξηθεί ελαφρώς (51% έναντι 42% τον περασμένο Σεπτέμβριο) δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του. Τα δυο τρίτα περίπου των ΜΜΕ έχουν προσδιορίσει στο μεταξύ τις προσαρμογές που θα κάνουν στα μηχανογραφικά τους συστήματα (65%) και έχουν επιλέξει τον αρμόδιο για τις ενέργειες που πρόκειται να γίνουν (67%). Το 57% των ΜΜΕ που ρωτήθηκαν έχει ήδη ενημερώσει το προσωπικό του. Αντίθετα δεν υπερβαίνει το 40% το ποσοστό των ΜΜΕ που έχει προσδιορίσει την επίπτωση του ευρώ ανά λειτουργία (39%), είχε αξιολογήσει τους απαραίτητους χρηματοοικονομικούς πόρους (35%) και έχει κατανοήσει την ανάγκη κατάρτισης του προσωπικού (31%) ή έχει ενημερώσει τους συναλλασσομένους σχετικά με τις προθέσεις του (36%). Τα αποτελέσματα αυτά δίνουν την εικόνα μιας ελάχιστης προετοιμασίας φέρνοντας σε δεύτερη μοίρα το σχέδιο των στρατηγικών ή εμπορικών πτυχών (σχέσεις με τους προμηθευτές και τους πελάτες, ανακαθορισμός των τιμών, αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τις τιμές, κατάρτιση και συμμετοχή του προσωπικού κλπ). Οι ΜΜΕ τείνουν συχνά να μειώνουν τη σημασία της μετάβασης στο ευρώ, την οποία θεωρούν ως μια απλή πράξη μετατροπής. Το ευρώ το θεωρούν ως ένα μικρό πρόβλημα [11] και προκαλεί γενικά ένα συναίσθημα αδιαφορίας. Τα δυο τρίτα περίπου των ΜΜΕ (63%) κρίνουν π.χ. ότι το ευρώ δεν θα έχει καμιά επίπτωση στην ανταγωνιστικότητά τους, ειδικά στη Γαλλία και στη Γερμανία. Αυτή η νοοτροπία πολλών επιχειρήσεων συμβάλλει στο να μην αποδίδουν μεγάλη σημασία στις ενέργειες ενημέρωσης σχετικά με το ευρώ. Για το λόγο αυτό οι παραδοσιακές ενημερωτικές εκστρατείες έχουν περιορισμένα αποτελέσματα. Επίσης λίγες ΜΜΕ γνωρίζουν τους ακριβείς κανόνες της εισαγωγής του πιστωτικού ευρώ, διαπίστωση η οποία είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τους εμπόρους, οι οποίοι είναι αναγκασμένοι να συμμετάσχουν ενεργά στην εισαγωγή των κερμάτων και των τραπεζογραμματίων σε ευρώ [12].

[11] Βλέπε συγκεκριμένα την ποιοτική μελέτη "στάση των ευρωπαϊκών ΜΜΕ σε σχέση με το ευρώ και ο βαθμός προετοιμασίας τους", OPTEM, Ιανουάριος 2001.

[12] Οι επιχειρήσεις θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην εισαγωγή των νέων χαρτονομισμάτων και κερμάτων και στην ενημέρωση των πελατών τους. Αντιμετωπίζουν ειδικά διοικητικά προβλήματα για την προσαρμογή των ταμείων και την επισήμανση, επειδή η αποθήκευση των εισπράξεων προϋποθέτει συχνά ειδική επένδυση.

Σύγχυση υπάρχει επίσης όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και την καταληκτική φύση της προθεσμίας που λήγει την 1η Ιανουαρίου. Το 7% των ΜΜΕ πρόκειται να αρχίσει να χρησιμοποιεί συστηματικά το ευρώ μετά την 1η Ιανουαρίου του 2000 για τους λογαριασμούς του και το 12% προβλέπει να είναι « ευρωσυμβατό » (δηλαδή ικανό να πραγματοποιεί όλες τις πράξεις του σε ευρώ) μετά από αυτή την ημερομηνία. Εάν συμπεριληφθούν στον υπολογισμό οι ΜΜΕ που δεν δηλώνουν αυθόρμητα ότι θα αρχίσουν να χρησιμοποιούν το ευρώ από την 1η Ιανουαρίου του 2002 το αργότερο, περίπου μια στις τρεις επιχειρήσεις δεν έχει καταλάβει ακόμη ότι η 1η Ιανουαρίου του 2002 είναι η ημερομηνία από την οποία θα πρέπει πλέον να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά το ευρώ. Αυτή η κακή πληροφόρηση είναι ιδιαίτερα αισθητή στη Γαλλία, στην Ισπανία, στην Ιταλία, τη Γερμανία, στη Φινλανδία και στην Πορτογαλία.

2.1.2. Βαθμός χρησιμοποίησης του ευρώ

Η χρησιμοποίηση του ευρώ αυξάνει αλλά εξακολουθεί να παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα συνολικά. Τρεις δείκτες επιτρέπουν να διαπιστωθεί πόσο χρησιμοποιείται το ευρωπαϊκό νόμισμα στις επιχειρήσεις. Το ποσοστό του ευρώ στα εξωτερικά λογιστικά συστήματα, στους τραπεζικούς λογαριασμούς και στις πληρωμές: τα στοιχεία προκύπτουν από την τριμηνιαία έρευνα της Επιτροπής [13] στις τράπεζες και στα υπουργεία οικονομικών των διάφορων κρατών. Τα ποσά αφορούν το τελευταίο τρίμηνο του 2000.

[13] Τριμηνιαίο σημείωμα σχετικά με τη χρησιμοποίηση του ευρώ. Διατίθεται στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/economy_finance/document/misc/eurouse_en.htm

2.1.2.1. Η λογιστική σε ευρώ

Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ο αριθμός των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν το ευρώ στη λογιστική τους. Μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει τις τιμές σε ευρώ και να εκδίδει τιμολόγια σε ευρώ αλλά να χρησιμοποιεί το εθνικό νόμισμα για τη λογιστική της. Οι διοικήσεις θεωρούν ως δεδομένο ότι οι επιχειρήσεις που δηλώνουν το ΦΠΑ τους σε ευρώ χρησιμοποιούν ήδη το ευρωπαϊκό νόμισμα στη λογιστική τους και με τον τρόπο αυτό πραγματοποιούν εκτιμήσεις που είναι αρκετά αξιόπιστες. Η διαπίστωση είναι σαφής: εκτός από το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο, λιγότερο από το 1,5% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί το ευρώ στη λογιστική τους [14].

[14] Μια μελέτη της ένωσης εργοδοτών της Γερμανίας (DIHT) σε 25.000 επιχειρήσεις εκτιμά σε 14% το ποσοστό των γερμανικών επιχειρήσεων που τηρεί την εσωτερική του λογιστική σε ευρώ.

Το Λουξεμβούργο (21%) είναι επικεφαλής των κρατών όσον αφορά τον αριθμό των επιχειρήσεων που τηρούν τη λογιστική τους σε ευρώ και στη συνέχεια είναι το Βέλγιο (5,5%) και η Πορτογαλία (1,2%). Στην Αυστρία το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλό (0,01%) καθώς και στην Ιταλία (0,29%).

Πολλοί είναι οι λόγοι που μπορούν να εξηγήσουν αυτά τα πενιχρά αποτελέσματα :

- πάρα πολλές επιχειρήσεις αγνοούν ότι μπορούν (νομίμως) να αρχίσουν κατά την διάρκεια του έτους να χρησιμοποιούν το ευρώ, για το λόγο αυτό διάλεξαν γενικά την 1η Ιανουαρίου του 2002 [15] σε ορισμένα από τα συμμετέχοντα κράτη πάντως θα είναι υποχρεωτικό να δηλώσουν σε ευρώ το 2002 τα αποτελέσματα του οικονομικού έτους 2001 [16]: παρόλο ότι φαίνεται απλή η επιλογή της 1η Ιανουαρίου του 2002 εντούτοις δημιουργούνται μεγάλα προβλήματα όσον αφορά τις υποχρεώσεις για φορολογικές δηλώσεις κατά το 2002 .

[15] Με βάση τα γαλλικά αποτελέσματα φαίνεται ότι δεν έγιναν μεγάλες λογιστικές αλλαγές στην 1η Ιανουαρίου του 2001 (ο αριθμός των επιχειρήσεων που τηρεί τους λογαριασμούς του σε ευρώ διπλασιάστηκε αλλά φτάνει μόλις το 1,5% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων).

[16] Σε αυτή την περίπτωση είναι η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Γαλλία.

- ορισμένα πακέτα λογισμικού που τα επεξεργάστηκε μια επιχείρηση η οποία έχει μεγάλο μερίδιο στην αγορά [17] δεν επιτρέπουν την αλλαγή των λογαριασμών κατά τη διάρκεια του έτους, λόγω αδυναμίας υπολογισμού της προβολής των στοιχείων στο παρελθόν.

[17] Τα πακέτα λογισμικού SAP.

- οι επανειλημμένες εκκλήσεις της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας λογιστών για την πρόωρη μετάβαση δε βρήκε γενικά μεγάλη απήχηση σε εθνικό επίπεδο

2.1.2.2. Οι τραπεζικοί λογαριασμοί σε ευρώ

Δεν είναι βέβαια απαραίτητο να ανοίξει κανείς ένα λογαριασμό σε ευρώ για να μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές σε ευρώ: πληρωμές μπορούν επίσης να πραγματοποιηθούν και από έναν λογαριασμό που τηρείται σε εθνικό νόμισμα. Το ποσοστό των λογαριασμών σε ευρώ εντούτοις αποτελεί έναν ενδιαφέροντα δείκτη για τη μέτρηση « της ευρωευαισθησίας » της επιχείρησης : το άνοιγμα ενός λογαριασμού σε ευρώ δείχνει τη θέληση ανάπτυξης μιας πραγματικής δραστηριότητας στο ευρωπαϊκό νόμισμα και μάλιστα της πλήρης μετάβασης της εταιρείας προς το ευρώ. Σύμφωνα με τις έρευνες της Επιτροπής το ποσοστό των λογαριασμών σε ευρώ επί του συνόλου των λογαριασμών των επιχειρήσεων ανήλθε στο 3,9% κατά μέσο όρο περί τα τέλη του έτους 2000. Η κίνηση είναι ακόμη πολύ αργή όταν μάλιστα πρόκειται για τη δημιουργία μιας νέας εμπορικής σχέσης: πάνω από το 90% των νέων λογαριασμών που ανοίγονται εξακολουθούν να γίνονται σε εθνικό νόμισμα.

Τρεις χώρες έχουν αποτελέσματα τα οποία είναι αισθητά υψηλότερα από το μέσο όρο: το Λουξεμβούργο (10,9%), το Βέλγιο (10,8%) και η Γαλλία (7,1%). Αντιθέτως το ποσοστό των λογαριασμών σε ευρώ είναι πολύ μικρό στην Ολλανδία (0,44%), στην Ισπανία (0,70%), στη Φινλανδία και στην Ιρλανδία (1%). Η κατάσταση είναι περίπου παρόμοια από την άποψη του ανοίγματος των λογαριασμών με επικεφαλής το Λουξεμβούργο (36,4%), το Βέλγιο (27,6%) και τη Γαλλία (16,6%) ενώ στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται η Ιρλανδία (0,02%), η Αυστρία (1,27%) και η Ισπανία (1,80%). Αυτές οι σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις χώρες ενδέχεται να προκύπτουν από τη διαφορά όσον αφορά την ευρωδραστηριότητα των επιχειρήσεων, όπως είναι η ύπαρξη ή η ανυπαρξία μιας εμπορικής πολιτικής της τράπεζας για την προώθηση του ευρώ.

Η κατάσταση είναι πιθανό να εξελιχθεί μέχρι να αρχίσει η εφαρμογή εκ μέρους των τραπεζών στην αρχή του δευτέρου εξαμήνου πολιτικών πρόωρης μετάβασης (βλ. 2.2 η προετοιμασία των χρηματοπιστωτικών οργανισμών), παρά το γεγονός ότι ορισμένες τράπεζες έχουν ήδη ξεκινήσει με επιτυχία μια πολιτική συστηματικής προώθησης του ευρώ στις επιχειρήσεις που είναι πελάτες τους.

2.1.2.3. Οι πληρωμές σε ευρώ

Σύμφωνα με τη τριμηνιαία μελέτη της Επιτροπής στις τράπεζες το μέσο ποσοστό του ευρώ όσον αφορά τις εθνικές πληρωμές των επιχειρήσεων (ανεξαρτήτως προέλευσης) ανήλθε περί τα τέλη του έτους 2000 στο 30% σε αξία και στο 5,8% σε όγκο, δηλαδή υπήρξε μικρή αύξηση σε σχέση με την αρχή του έτους (25% και 2,4% αντίστοιχα). Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα αποτελέσματα όσον αφορά τον όγκο και την αξία οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι ήταν πολύ περισσότερες οι μεγάλες επιχειρήσεις που άρχισαν να χρησιμοποιούν το ευρώ σε σχέση με τις ΜΜΕ. Συνολικά τα αποτελέσματα σε όγκο δίνουν μια πιο πιστή εικόνα της πραγματικής ευρωδραστηριότητας από ό,τι τα αποτελέσματα σε αξία, επειδή επηρεάζονται λιγότερο από τις μεγάλες αλλαγές (π.χ.: συγχωνεύσεις και εξαγορές μεγάλων επιχειρήσεων).

Τα αποτελέσματα ανά χώρα παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές. Όπως συνήθως το Λουξεμβούργο υπερέχει με μεγάλη διαφορά και ο όγκος των πληρωμών του σε ευρώ ανέρχεται στο 20%. Ακολουθούν οι βελγικές επιχειρήσεις (8,8%), οι ελληνικές (7,3%), οι ιρλανδικές (6%) και οι πορτογαλικές (5,4%). Η χρησιμοποίηση του ευρώ είναι πολύ περιορισμένη στην Αυστρία (1,1%), στην Ολλανδία (1,2%) και στη Γαλλία (1,7%) [18]. Το ευρωπαϊκό νόμισμα κατέχει ήδη κυρίαρχη θέση όσον αφορά την αξία των πληρωμών σε τρεις χώρες : Ισπανία (75%), Βέλγιο (56%) και Λουξεμβούργο (55%).

[18] Οι στατιστικές του Φεβρουαρίου 2001 δείχνουν εντούτοις ότι έχουν αυξηθεί σημαντικά στη Γαλλία οι πληρωμές σε ευρώ.

Το ευρώ χρησιμοποιείται φυσικά πολύ περισσότερο για τις διεθνείς συναλλαγές, τόσο σε αξία (39,7%) όσο και σε όγκο (32,5%). Η σημασία του ευρώ όσον αφορά τις διασυνοριακές συναλλαγές είναι το λογικό αποτέλεσμα δυο παραγόντων :

- της πλήρους εξαφάνισης των εθνικών νομισμάτων από τις χρηματαγορές προς όφελος του ευρώ, γεγονός που συμβάλλει στη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την πραγματοποίηση των διεθνών συναλλαγών στο ευρωπαϊκό νόμισμα.

- των πολύ μεγαλύτερων εξαγωγών που πραγματοποιούν οι μεγάλες επιχειρήσεις σε σχέση με τις ΜΜΕ που ευνοήθηκαν από τη μικρή διαφορά που υπάρχει στα ποσοστά του ευρώ που αφορούν τον όγκο και την αξία. .

Το ευρώ χρησιμοποιείται ειδικότερα για τις διεθνείς πληρωμές των ισπανικών (72% σε όγκο), των πορτογαλικών (43% σε όγκο), των ελληνικών (40% σε όγκο) και των Λουξεμβουργιανών (38,5%) επιχειρήσεων. Η χρησιμοποίησή του είναι αρκετά περιορισμένη στη Γαλλία (15,6%) και πολύ περιορισμένη στην Αυστρία (2,2%).

2.2. Οι προετοιμασίες των χρηματοπιστωτικών οργανισμών

Η ευρωπαϊκή τραπεζική κοινότητα πραγματοποίησε πολύ μεγάλες τεχνικές και χρηματοοικονομικές προσπάθειες για να συμβάλει στην επιτυχία της μετάβασης προς το ευρώ. Οι προετοιμασίες των χρηματοπιστωτικών οργανισμών για το 2001 δείχνουν γενικά ότι υπάρχει μια εκούσια προσέγγιση του θέματος η οποία ενδέχεται να έχει θετικά αποτελέσματα στο σύνολο των οικονομικών φορέων. Οι προετοιμασίες για το 2002 έχουν ως στόχο τη δημιουργία των συνθηκών για τη γρήγορη μετάβαση προς όφελος των καταναλωτών.

2.2.1. Οι προετοιμασίες για το 2001

Εκτός από τη σημαντική προσπάθεια για την ενημέρωση των πελατών τους οι τράπεζες παίζουν σημαντικό ρόλο σε δυο περιπτώσεις: κατά τη μετατροπή των λογαριασμών και των λογιστικών εγγραφών σε ευρώ καθώς και στο στάδιο του προεφοδιασμού. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα συμμορφώθηκαν κατά μεγάλο μέρος προς τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στη σύσταση της Επιτροπής της 11ης Οκτωβρίου 2000 (βλ. παράρτημα 1.1), οι οποίες αφορούν την πρόωρη μετατροπή των λογαριασμών, τους κανόνες ανταλλαγής των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ή των χαρτονομισμάτων που θα τοποθετηθούν στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης.

2.2.1.1. Η πρόωρη μετατροπή των λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής

Με τη σύσταση της 11ης Οκτωβρίου του 2000 η Επιτροπή είχε εκφράσει την επιθυμία της να γίνει η μετατροπή των τραπεζικών λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής σε ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2001, εκτός εάν φέρει αντίρρηση ο πελάτης. Το μέτρο αυτό σκόπευαν να εφαρμόσουν οι βελγικές και οι γαλλικές τράπεζες. Σήμερα όλες οι τράπεζες σκοπεύουν να κάνουν το ίδιο: τον Ιούλιο του 2001 η πρόωρη μετάβαση όλων ή ενός μέρους των τραπεζών θα γίνει στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Αυστρία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στο Λουξεμβούργο και στο Βέλγιο, το Σεπτέμβριο στην Ισπανία, τον Οκτώβριο στη Φινλανδία και το Δεκέμβριο στην Ελλάδα. Στην Ολλανδία δεν προβλέπεται επισήμως να εφαρμοστεί αυτό το μέτρο, αλλά πολλές μεγάλες τράπεζες θα το εφαρμόσουν. Οι ιρλανδικές τράπεζες δεν έχουν προβλέψει την πρόωρη μετατροπή των λογαριασμών, αλλά το κάνουν όταν το ζητά ο πελάτης.

Με έγγραφό τους στις 26 Φεβρουαρίου 2001 [19] οι τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές ενώσεις τραπεζών [20] τάχθηκαν υπέρ της πρόωρης μετατροπής των λογαριασμών στην περίπτωση που συμφωνεί ρητά και ο πελάτης ή και κατόπιν σιωπηρής συμφωνίας (προειδοποίηση ενός μηνός). Κάλεσαν επίσης τα μέλη τους να διαθέσουν στην πελατεία τους επιταγές σε ευρώ από την 1η Ιουλίου του 2001 όσον αφορά τις επιχειρήσεις και από την 1η Σεπτεμβρίου του 2001 όσον αφορά τους ιδιώτες [21].

[19] « European guidelines for best practice concerning customer and nostro legacy currency account conversion » (26 Φεβρουαρίου 2001). Το έγγραφο αυτό που είναι απλώς μια σύσταση και δεν υπερισχύει των πιθανών διαφορετικών εθνικών μέτρων, διατίθεται στη διεύθυνση www.fbe.be

[20] Ευρωπαϊκή ομοσπονδία τραπεζών, η ευρωπαϊκή ένωση συνεταιριστικών τραπεζών, η ευρωπαϊκή ένωση τραπεζών καταθέσεων ταμιευτηρίου

[21] « European guidelines for best practice concerning legacy currency cross border cheques », 2 Μαρτίου 2001. Διατίθεται στη διεύθυνση www.fbe.be

Όσον αφορά τις τράπεζες η πρόωρη μετάβαση βοηθά στον καλύτερο προγραμματισμό των ενεργειών τους. Η άποψη ότι θα μπορούσε να γίνει χωρίς δυσκολία η προσαρμογή των τεχνικών μέσων για την αλλαγή του νομίσματος μέσα σε ένα σαββατοκύριακο απεδείχθη γενικά λανθασμένη από τις εμπειρίες που έχουν κάνει μέχρι σήμερα οι οικονομικοί φορείς οι οποίοι χρησιμοποιούν ήδη το ευρώ. Η πρόωρη μετατροπή των λογαριασμών συμβάλλει επίσης στο να αποφευχθούν και άλλες δυσκολίες όπως είναι η ταυτόχρονη αλλαγή των λογαριασμών και η εισαγωγή των νέων τραπεζογραμματίων και κερμάτων.

´Όσον αφορά τους οικονομικούς φορείς η μετατροπή των λογαριασμών και των λογιστικών μέσων πληρωμής αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο για την αύξηση της χρησιμοποίησης του ευρώ και κατά συνέπεια για την εξοικείωση με το νέο νόμισμα. Για παράδειγμα το 46% των μη πιστωτικών πληρωμών στη Γαλλία γίνονται με επιταγές. Επομένως η έκδοση επιταγών σε ευρώ θα αυξήσει σημαντικά τη χρησιμοποίηση του ευρωπαϊκού νομίσματος. .

2.2.1.2. Οι πράξεις προεφοδιασμού και περαιτέρω εφοδιασμού

Οι τράπεζες παίζουν εξ ορισμού ένα σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη διάθεση κεφαλαίων στην αγορά. Πριν την 1η Ιανουαρίου του 2002 θα αποτελέσουν ένα από τα κέντρα των πράξεων προεφοδιασμού. Θα προεφοδιαστούν με κέρματα και τραπεζογραμμάτια από το Σεπτέμβριο μέχρι το Δεκέμβριο (βλ. παράρτημα 5. tableau comparatif des plans nationaux d'ιchange fiduciaire). Σύμφωνα με το υπόδειγμα χρεωστικών εγγραφών που καθορίστηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (για τα χαρτονομίσματα) και από τα Υπουργεία Οικονομικών (για τα κέρματα), θα χρεωθούν με την αξία των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων που θα λάβουν σε τρεις ισόποσες δόσεις τον Ιανουάριο του 2002 (στις 2, 23 και στις 30 Ιανουαρίου).

Οι τράπεζες θα κρατήσουν ένα μέρος των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων για τις δικές τους ανάγκες και θα διαθέσουν το υπόλοιπο στους εμπόρους και στις επιχειρήσεις που είναι πελάτες τους, πραγματοποιώντας κατ´ αυτό τον τρόπο τον περαιτέρω προεφοδιασμό. Οι τράπεζες υποχρεούνται να καταθέσουν αμέσως στην Κεντρική Τράπεζα εγγυήσεις που θα αντιστοιχούν στην αξία των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων που θα λάβουν και θα είναι νομικά υπεύθυνες για τις πιθανές συνέπειες της κακής χρησιμοποίησης. Η συμφωνία της 19ης Φεβρουαρίου 2001 ανάμεσα στην Επιτροπή και στις τρεις ευρωπαϊκές ομοσπονδίες τραπεζών [22] προβλέπει ότι τα καταστήματα που είναι σε θέση να χορηγήσουν στην τράπεζα εγγυήσεις ως αντάλλαγμα των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων που θα λάβουν δεν θα χρεωθούν με τόκους πριν την 1η Ιανουαρίου του 2002.

[22] Διατίθεται στη διεύθυνση www.europa.eu.int/rapid

2.2.2. Οι προετοιμασίες για το 2002

Οι τράπεζες θα είναι στο επίκεντρο των ενεργειών υποκατάστασης: θα εφοδιάζουν τις επιχειρήσεις με χαρτονομίσματα και κέρματα και τους καταναλωτές με χαρτονομίσματα και θα πραγματοποιούν ένα μεγάλο μέρος των ανταλλαγών των εθνικών χαρτονομισμάτων και κερμάτων με ευρώ.

2.2.2.1. Ο εφοδιασμός των καταναλωτών με ευρώ

Ο εφοδιασμός αυτός θα γίνει μέσω των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης τραπεζογραμματίων και των αναλήψεων και ανταλλαγών στα ταμεία [23]. Όσον αφορά τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης στις 19 Φεβρουαρίου του 2001 η Επιτροπή και οι τρεις ευρωπαϊκές ενώσεις τραπεζών συνήψαν μια συμφωνία η οποία προβλέπει ότι οι τράπεζες που θα διαθέτουν το ευρώ στα ταμεία τους θα κάνουν το παν ώστε να εφοδιάσουν αμέσως και τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης ούτως ώστε να πάψουν να κυκλοφορούν τα εθνικά χαρτονομίσματα. Η προσαρμογή του εξοπλισμού προβλέπεται να γίνει αμέσως στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στο Λουξεμβούργο και στην Αυστρία. Θα γίνει σχεδόν αμέσως (+/- 90% την 1η Ιανουαρίου), στην Ελλάδα, στην Ολλανδία, στην Ισπανία και στην Ιταλία και σχετικά γρήγορα στην Ιρλανδία (+/- 80% την πρώτη ημέρα, 100% σε μια εβδομάδα). Τρεις χώρες προβλέπουν ότι θα υπάρξει καθυστέρηση όσον αφορά την προσαρμογή των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης : η Πορτογαλία (+/- 8% την 1η Ιανουαρίου, αλλά 85% σε μια εβδομάδα) και κυρίως η Φινλανδία (+/- 38% την 1η Ιανουαρίου, +/- 65% σε μια εβδομάδα) και η Γαλλία (+/- 55% την 1η Ιανουαρίου [24], +/- 85% σε μια εβδομάδα). Σε όλες τις περιπτώσεις το σύνολο των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης θα έχει κανονικά προσαρμοστεί εντός δεκαπέντε ημερών.

[23] Οι καταναλωτές θα προεφοδιαστούν με κέρματα περί τα μέσα Δεκεμβρίου σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη εκτός από την Ελλάδα. Ένα μεγάλο μέρος κερμάτων και χαρτονομισμάτων θα διατεθεί εξάλλου στην οικονομία μέσω των καταστημάτων, που θα προεφοδιαστούν μεταξύ Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου ανάλογα με το συμμετέχον κράτος. Ο προεφοδιασμός του ευρύτερου κοινού με χαρτονομίσματα αποκλείσθηκε από την ΕΚΤ και το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας. Οι εργασίες των ευρωπαϊκών ομοσπονδιών συνεχίσθηκαν.

[24] Ο όμιλος τραπεζικών καρτών εκτιμά εντούτοις σε 85% το ποσοστό των μηχανών αυτόματης ανάληψης που θα έχουν προσαρμοστεί από την 1η ημέρα.

Οι αναλήψεις ή οι ανταλλαγές στα ταμεία αποτελούν μια άλλη σημαντική πηγή εφοδιασμού των καταναλωτών σε τραπεζογραμμάτια και κέρματα. Προκειμένου να μειωθούν τα προβλήματα των εμπόρων σε σχέση με τα ρέστα, οι βελγικές, οι ισπανικές και οι γερμανικές τράπεζες σκοπεύουν να χορηγούν μικρά χαρτονομίσματα κατά τις συνήθεις αναλήψεις στα ταμεία. Το σημείο αυτό αποτελεί επίσης μέρος της συμφωνίας που συνήφθη στις 19 Φεβρουαρίου του 2001 μεταξύ της Επιτροπής και των τριών ενώσεων ευρωπαϊκών τραπεζών.

Τέλος, με μικρά χαρτονομίσματα (5 ή 10 ευρώ) θα εφοδιαστούν όλα ή ένα μέρος των μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη, εκτός από τη Φινλανδία. Στην Ιρλανδία το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών παροχών καταβάλλεται σε μετρητά κάθε εβδομάδα από τα ταχυδρομεία. Κατά την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου οι πληρωμές ενός ποσού μεγαλύτερου των είκοσι ευρώ θα γίνονται γενικά με τη χρησιμοποίηση τουλάχιστον τεσσάρων χαρτονομισμάτων των πέντε ευρώ.

2.2.2.2. Η ανταλλαγή εθνικών κερμάτων και χαρτονομισμάτων με ευρώ

Ατελώς θα γίνεται η ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων για τους πελάτες των τραπεζών με τη μόνη υποχρέωση να υπάρχει προειδοποίηση για τα μεγάλα ποσά κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας. Αυτό θα συμβεί σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη, εκτός από την Αυστρία (η οποία πάντως έχει ένα πολύ υψηλό ανώτατο όριο : 50000 αυστριακά σελίνια δηλαδή 3633, 64 ευρώ) και την Ιρλανδία.

Η ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων για όσους δεν θα είναι πελάτες των τραπεζών γίνεται επίσης ατελώς κατά τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας εντός κάποιων ορίων ενδεχομένως που θα καθορίσει ελεύθερα η τράπεζα. Αυτό θα συμβεί σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη εκτός από τη Γερμανία - όπου οι περισσότερες τράπεζες δεν επιθυμούν να κάνουν ανταλλαγές για όσους δεν είναι πελάτες τους - και την Ολλανδία και την Αυστρία όπου η ανταλλαγή θα γίνεται κατά κανόνα έναντι αμοιβής.

Τέλος, όλα τα κράτη έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την ανταλλαγή των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων στις εμπορικές τράπεζες επί κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη και μετά το τέλος της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις φτάνει μέχρι το τέλος Ιουνίου ή μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.

2.3. Οι προετοιμασίες των δημοσίων διοικήσεων

Τα Ευρωπαϊκά Όργανα χρησιμοποιούν το ευρώ για όλες τις δραστηριότητές τους (προϋπολογισμούς, αμοιβές...) ήδη από τον Ιανουάριο του 1999. Όσον αφορά τα συμμετέχοντα κράτη θα πρέπει να γίνει διάκριση ανάμεσα στην εθνική διοίκηση και στην τοπική αυτοδιοίκηση.

2.3.1. Οι δημόσιες διοικήσεις

Κατά τα τελευταία χρόνια ελήφθησαν διάφορα εθνικά νομοθετικά μέτρα και πολλές αποφάσεις που έχουν σχέση με την αλλαγή του νομίσματος. Ακολουθώντας το παράδειγμα της Ιταλίας που δημοσίευσε ένα σχέδιο αλλαγής του νομίσματος τώρα όλα τα κράτη μέλη της ζώνης ευρώ έχουν δημοσιεύσει ένα έγγραφο σχετικά με τους κανόνες αλλαγής του νομίσματος (βλέπε παράρτημα 4 για λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις διάφορες φάσεις της διαδικασίας αλλαγής του νομίσματος για καθένα από τα κράτη μέλη της ζώνης ευρώ). Τα θέματα γενικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνουν τα βασικά νομοθετικά μέτρα σχετικά με την εισαγωγή του ευρώ, την προσαρμογή του εξοπλισμού που χρησιμοποιεί το κοινό στις καθημερινές του επαφές με τις διοικήσεις, τη στρογγυλοποίηση των ποσών κατά τη μετατροπή των νομισμάτων και το βαθμό της χρησιμοποίησης του ευρώ στη δημόσια διοίκηση.

2.3.1.1. Η προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου

Στο Βέλγιο η κυβέρνηση ενέκρινε την τελική έκδοση του "Βελγικού σεναρίου για την εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ" στις 2 Φεβρουαρίου, 2001. Επιπλέον τρεις νόμοι σχετικά με το ευρώ δημοσιεύθηκαν περί τα τέλη Ιουλίου του 2000. Οι νόμοι αυτοί αφορούν την εξομάλυνση των ποσών που μετατρέπονται σε ευρώ, τις απαραίτητες προσαρμογές στο δεκαδικό σύστημα για την εισαγωγή του ευρώ στο λογισμικό του δημόσιου τομέα και τις ενδείξεις των τιμών στα όργανα μέτρησης. Περί τα τέλη Αυγούστου δημοσιεύτηκαν είκοσι τέσσερα βασιλικά διατάγματα για την εφαρμογή αυτών των νόμων. Το Νοέμβριο του 2000 εγκρίθηκε επίσης ένα «συνολικό σενάριο για την αποτελεσματική και την τελική λογιστική μετάβαση». Επομένως η νομοθεσία έχει προσαρμοστεί κατά μεγάλο μέρος. Η προσαρμογή της νομοθεσίας συνεχίζεται για όλα τα ενδιαφερόμενα υπουργεία σε σχέση με τους δήμους και τις περιφέρειες.

Στη Γερμανία προχωρά με γοργούς ρυθμούς η θέσπιση της νομοθεσίας σχετικά με "την προσαρμογή των ποσών αναφοράς". Πάνω από δώδεκα νόμοι (Artikelgesetze) εγκρίθηκαν από το ομοσπονδιακό υπουργικό συμβούλιο, και ορισμένοι μάλιστα έχουν ήδη εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα, με πρώτο και καλύτερο το νόμο της 19ης Δεκεμβρίου του 2000 σχετικά με την μετατροπή και την προσαρμογή των ποσών σε ευρώ στη φορολογική νομοθεσία (Steuer-Euroglδttungsgesetz). Τα 16 ομόσπονδα κρατίδια προσαρμόζούν και αυτά τη δική τους νομοθεσία. Ορισμένα θεσπίζουν νομοθετικά κείμενα γενικής ισχύος ενώ άλλα θεσπίζουν ειδικές διατάξεις σε ορισμένους τομείς (Einzelgesetze). Εξάλλου, η διάσκεψη των υπουργών εσωτερικών των 16 ομόσπονδων κρατιδίων ενέκρινε ένα γενικό σχέδιο αντιμετώπισης των θεμάτων ασφάλειας σε σχέση με την εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων ευρώ, το οποίο θα εφαρμοστεί σε τοπικό επίπεδο ή σε επίπεδο ομόσπονδου κρατιδίου και θα επιτρέπει τη στενή συνεργασία ανάμεσα στην τοπική αστυνομία, στα υποκαταστήματα της κεντρικής τράπεζας, στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στους εμπόρους λιανικής πώλησης και στις εταιρείες μεταφοράς χρημάτων.

Η Ελλάδα θέσπισε το Σεπτέμβριο του 2000 ένα "βασικό νόμο σχετικά με την εισαγωγή του ευρώ". Ο νόμος αυτός αφορά, εκτός των άλλων, την μετατροπή και την εξομάλυνση, το μετοχικό κεφάλαιο, τη διπλή απεικόνιση, τις κεφαλαιαγορές και τη μετατροπή των προστίμων. Συγκεκριμένα δημοσιεύτηκαν τρία κείμενα: μια κοινή απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Ανάπτυξης σχετικά με την διπλή απεικόνιση των τιμών, μια εγκύκλιος του Υπουργείου Ανάπτυξης με την οποία δημιουργείται ένα παρατηρητήριο για το ευρώ και μια εγκύκλιος του Υπουργείου Οικονομικών που αφορά τα φορολογικά θέματα κατά την διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Η μετατροπή σε ευρώ των τίτλων δημοσίου χρέους της Ελλάδας έγινε μέσα σε ένα σαββατοκύριακο με τη συμμετοχή του Υπουργείου Οικονομικών, της Τράπεζας της Ελλάδας, των τραπεζών καθώς και άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε μια εγκύκλιο για τελωνειακά θέματα που έχουν σχέση με το ευρώ και το Υπουργείο Ανάπτυξης επίσης μια εγκύκλιο σχετικά με τη μετατροπή του μετοχικού κεφαλαίου σε ευρώ. Ένα πρόγραμμα αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων εγκρίθηκε από την εθνική συντονιστική επιτροπή το Δεκέμβριο του 2000.

Η Ισπανία προετοιμάζει προς το παρόν ένα νομοθετικό κείμενο για τη τροποποίηση του νόμου 46/1998, το οποίο θα καθορίσει σε δυο μήνες τη διάρκεια της περιόδου της διπλής κυκλοφορίας και θα προβλέπει ότι θα γίνεται ατελώς η ανταλλαγή των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων ως το τέλος του 2002 στις εμπορικές τράπεζες ενώ βέβαια δεν υπάρχει κανένας περιορισμός όσον αφορά την Τράπεζα της Ισπανίας.

Η Γαλλία θέσπισε τη δική της νομοθεσία σχετικά με την εξομάλυνση τον Ιούνιο του 2000 (νόμος 2000-517) και το Σεπτέμβριο του 2000 (Κανονιστικό διάταγμα 2000-916). Περίπου 600 κατώτατα όρια και ποσά, τα περισσότερα εκ των οποίων αφορούν τη φορολογία, μετετράπησαν σε ευρώ. Επίσης το Φεβρουάριο δημοσιεύτηκαν τέσσερα διατάγματα σχετικά με τη μετατροπή σε ευρώ και την προσαρμογή 200 ποσών περίπου τα οποία προβλέπονται από διάφορους κανονισμούς που αφορούν τη φορολογία, χρηματοοικονομικά θέματα, τελωνειακά θέματα, θέματα ασφαλειών, θέματα καταναλωτών ή θέματα αποταμίευσης. Κατά τις τελευταίες εβδομάδες δημοσιεύτηκαν διάφορα διατάγματα σχετικά με τον καθορισμό των κατώτατων ποσών διοικητικού χαρακτήρα.

Η Ιρλανδία δημοσίευσε στις 5 Φεβρουαρίου 2001 ένα νόμο σχετικά με την προσαρμογή (των νομισματικών ποσών) στο ευρώ, ο οποίος μετατρέπει σε ευρώ από την 1η Ιανουαρίου όπου χρειάζεται τα ποσά που περιλαμβάνονται στα νομοθετικά κείμενα. Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν ο νόμος του 2001 σχετικά με την κοινωνική προστασία, ο οποίος εκτός των άλλων αφορά την προσαρμογή των ποσών του κώδικα κοινωνικής προστασίας στο ευρώ, και ο νόμος του 2001 για τα οικονομικά ο οποίος κάνει το ίδιο για το φορολογικό κώδικα. Στο Ιρλανδικό Κοινοβούλιο έχει υποβληθεί για ψήφιση μια διάταξη η οποία προβλέπει ότι τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα της ιρλανδικής λίρας παύουν να έχουν νομική υπόσταση από την 9η Φεβρουαρίου του 2002.

Η Ιταλία θέσπισε ένα νόμο για τον προϋπολογισμό ο οποίος περιλαμβάνει τις βασικές διατάξεις για την εισαγωγή του ευρώ (legge finanz. n. 388 del 23 dicembre 2000, art. 155). Ο νόμος αυτός εκτός των άλλων προβλέπει την ημερομηνία κατά την οποία θα παύει να έχει νομική υπόσταση η λίρα καθώς και τους τεχνικούς κανόνες για ην απόσυρση των κερμάτων. Εξάλλου, το πρόγραμμα αντικατάστασης των νομισμάτων και των κερμάτων περιλαμβάνει ορισμένες ενδείξεις σχετικά με την προσαρμογή και την εξομάλυνση των νομισματικών ποσών στη δημόσια διοίκηση, ειδικά όσον αφορά τις επιβαρύνσεις, τα πρόστιμα και τις φορολογικές δηλώσεις.

Στο Λουξεμβούργο η κυβέρνηση ενέκρινε στις αρχές Οκτωβρίου ένα σχέδιο νόμου που έχει ως στόχο την προσαρμογή 250 νομισματικών ποσών τα οποία έχουν ήδη μετατραπεί και προβλέπονται από διάφορα νομοθετικά κείμενα καθώς και 600 ποσών που προβλέπονται από διοικητικά κείμενα. Ο νόμος περιλαμβάνει επίσης διατάξεις σχετικά με την εξομάλυνση και την προσαρμογή των προστίμων εκτός των διοικητικών επιβαρύνσεων, των φορολογικών ποσών, των ιστορικών ποσών που αφορούν άλλους νόμους, των γραμματοσήμων, των κατώτατων ορίων, των δασμών και των λοιπών φόρων κατανάλωσης.

Στην Ολλανδία η κυβέρνηση ενέκρινε το πρόγραμμα αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων στις 8 Δεκεμβρίου 1998. Ο νόμος για την μετατροπή των ποσών που περιλαμβάνονται στα νομοθετικά κείμενα βρίσκεται ενώπιον του Κοινοβουλίου για ψήφιση. Η βασική αρχή είναι η ουδέτερη μετατροπή. Εξάλλου, το νομοσχέδιο που προβλέπει ότι το φλορίνι θα παύσει να έχει νομική υπόσταση από τις 28 Ιανουαρίου του 2002 (ώρα 0) βρίσκεται επίσης ενώπιον του Κοινοβουλίου για ψήφιση. Τέλος, σύντομα θα θεσπισθεί νομοθεσία που θα προβλέπει ότι οι δήμοι θα μπορούν να εισπράττουν τα τέλη στάθμευσης και με άλλους τρόπους εκτός από τα μετρητά.

Στην Αυστρία το επικαιροποιημένο πρόγραμμα αντικατάστασης που φέρει τον τίτλο "Η αντικατάσταση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων με ευρώ στο δημόσιο τομέα", καλύπτει τις νομικές και κανονιστικές πτυχές του ευρώ, περιλαμβάνει μια σύντομη περιγραφή των προετοιμασιών που γίνονται στα κράτη μέλη, λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την αντικατάσταση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις προσαρμογές που γίνονται στο λογιστικό και στο φορολογικό τομέα καθώς και στον τομέα της μηχανογράφησης του δημόσιου τομέα. Πολλοί νόμοι τροποποιήθηκαν και προσαρμόστηκαν προς τη νομοθεσία της ΕΕ. Η "Eurogesetz" (Ομοσπονδιακή Επίσημη Εφημερίδα I αριθ. 72/2000) προβλέπει τους κανόνες που θα ισχύουν κατά την περίοδο της διπλής κυκλοφορίας, ενώ οι διατάξεις που διέπουν τη διπλή απεικόνιση των τιμών προβλέπονται από το νόμο "Euro-Wδhrungsangabengesetz" (Ομοσπονδιακή Επίσημη Εφημερίδα I αριθ. 110/1999) καθώς και αυτές που αφορούν την προσαρμογή των συμφωνιών και των συμβάσεων μακράς διάρκειας προβλέπονται από το νόμο "Euro-Justiz-Begleitggesetz" (Ομοσπονδιακή Επίσημη Εφημερίδα I αριθ. 125/1998).

Το υπουργικό συμβούλιο της Πορτογαλίας ενέκρινε το πρόγραμμα αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων στις 16 Νοεμβρίου του 2000. Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει τον προεφοδιασμό με κέρματα και χαρτονομίσματα ευρώ. Προβλέπει επίσης ότι τα ποσά των συμβάσεων που λήγουν μετά την 1.1.2002 πρέπει να μετατραπούν σε ευρώ. Τα διάφορα υπουργεία βρίσκονται τώρα στο στάδιο της τελικής προετοιμασίας σχετικά με την εξομάλυνση και τη μετατροπή των ιστορικών στοιχείων. Ο πορτογάλος υπουργός οικονομικών ενέκρινε την τελική εκδοχή του «προγράμματος μετάβασης όσον αφορά την οικονομική διαχείριση» στις 7 Φεβρουαρίου του 2001. Στις 15 Μαρτίου του 2001 το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε δυο νομοσχέδια: το ένα καθορίζει την περίοδο της διπλής κυκλοφορίας σε δυο μήνες και προέβλεπε ότι τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα σε εσκούδος θα μπορούν να ανταλλάσσονται ατελώς μέχρι τον Ιούνιο του 2002 στις εμπορικές τράπεζες και επί 20 χρόνια στην Banco de portugal. Προβλέπει επίσης ότι εάν δεν αντιδράσουν οι πελάτες σημαίνει ότι εγκρίνουν τις πρωτοβουλίες που πρόκειται να αναλάβουν οι εμπορικές τράπεζες προκειμένου να γίνουν πρόωρες μετατροπές των τραπεζικών λογαριασμών μετά τον Οκτώβριο του 2001. Το δεύτερο νομοσχέδιο ρυθμίζει την διπλή απεικόνιση των τιμών η οποία θα είναι υποχρεωτική από την 1η Οκτωβρίου 2002 μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2002.

Στη Φινλανδία το πρόγραμμα αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2000. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει τα βασικά μέρη των προγραμμάτων του δημόσιου τομέα.

2.3.1.2. Οι εσωτερικές προετοιμασίες

Όσον αφορά την τεχνική προετοιμασία της δημόσιας διοίκησης μόνο το 20 έως 30% των εργασιών που χρειάζονται για την προσαρμογή του ηλεκτρονικού εξοπλισμού του δημόσιου τομέα έχει ήδη ολοκληρωθεί στη Γαλλία και στην Αυστρία. Στη Γαλλία η κυβέρνηση έχει δώσει απόλυτη προτεραιότητα, όσον αφορά το διάστημα από τα μέσα του 2001 μέχρι το Μάρτιο του 2002, στην προσαρμογή των μηχανογραφικών συστημάτων της δημόσιας διοίκησης στο ευρώ σε σχέση με όλα τα άλλα μηχανογραφικά προγράμματα. Περίπου το 40% των απαραίτητων εργασιών για την προσαρμογή των μηχανογραφικών συστημάτων έχει ήδη ολοκληρωθεί. Από τις αρχές του έτους χρησιμοποιείται ήδη το 10% των προγραμμάτων που έχουν προσαρμοστεί στο ευρώ. Στην Ιρλανδία τα υπουργεία αναφέρουν ότι συνεχίζονται σύμφωνα με τις προβλέψεις οι προετοιμασίες στον τομέα των τεχνολογιών και της πληροφόρησης.

Τα κράτη μέλη εξάλλου έχουν λάβει διάφορα μέτρα για την επιμόρφωση των δημοσίων υπαλλήλων τους σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής. Στην Ελλάδα οργανώθηκε ένα σεμινάριο για τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα στα πλαίσια του λειτουργικού προγράμματος Κλεισθένης. Στη Γαλλία εφαρμόζεται ένα διυπουργικό πρόγραμμα για την επιμόρφωση όλων των δημοσίων υπαλλήλων που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος του 2001. Στην Πορτογαλία πραγματοποιούνται διάφορες δράσεις επιμόρφωσης στα πλαίσια των δημόσιων οργανισμών καθώς και άλλων φορέων και έχει διανεμηθεί σε πάνω από 100 μέλη της δημόσιας διοίκησης ένα εγχειρίδιο με τον τίτλο "Το ευρώ στη δημόσια διοίκηση". Αυτό το έγγραφο των 60 σελίδων αφορά τις νομικές και κανονιστικές πτυχές του ευρώ, τις επιπτώσεις του στα συστήματα πληροφόρησης, στα λογιστικά συστήματα, στη φορολογία και στις στατιστικές. Το Νοέμβριο έγινε μια διεθνής διάσκεψη στη Λισσαβόνα με το θέμα "Το ευρώ στις κεντρικές και τοπικές δημόσιες διοικήσεις: Καλές πρακτικές". Προς το παρόν προετοιμάζονται διάφορες εκδηλώσεις για την ενημέρωση 308 δημοτικών συμβουλίων της χώρας. Στη Φινλανδία το υπουργείο οικονομικών οργάνωσε στις 13 του περασμένου Δεκεμβρίου ένα σεμινάριο σχετικά με την προετοιμασία για το ευρώ, στην οποία έλαβαν μέρος περίπου 300 δημόσιοι υπάλληλοι, μεταξύ των οποίων και μέλη όλων των λογιστικών υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης. Στην Ιρλανδία ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης των επιμορφωτών σχετικά με το ευρώ χρησιμοποιείται στα υπουργεία και στους δημόσιους οργανισμούς για την ενημέρωση του προσωπικού

2.3.1.3. Η χρησιμοποίηση του ευρώ από τις δημόσιες διοικήσεις

Υπάρχουν και άλλες εθνικές πρωτοβουλίες σχετικά με τη χρησιμοποίηση του ευρώ στο πλαίσιο των σχέσεων της δημόσιας διοίκησης με τους υπαλλήλους της και με το κοινό. Η σύσταση της Επιτροπής του Οκτωβρίου του 2000 περιελάμβανε έναν ορισμένο αριθμό προτάσεων στον τομέα αυτό.

Στην Ελλάδα οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας εφαρμόζουν την διπλή απεικόνιση των τιμών στα τιμολόγιά τους (τελικά ποσά). Το Υπουργείο Οικονομικών εξάλλου εφαρμόζει δοκιμαστικά τη διπλή απεικόνιση σε σχέση με τους μισθούς και τις συντάξεις. Από την 1η Ιανουαρίου του 2000 όλα τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου εκδίδονται και διαπραγματεύονται σε ευρώ. Ο προϋπολογισμός του 2002 είναι σε ευρώ και σε δραχμές. Στη Γαλλία τα ποσά όλων των νέων συμβάσεων που υπεγράφησαν μετά την 1η Ιουλίου του 2000 είναι σε ευρώ. Από τις τοπικές αρχές εξάλλου ζητήθηκε να κάνουν το ίδιο από την 1η Ιανουαρίου του 2001. Όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι θα πληρώνονται σε ευρώ από τον Ιούλιο του 2001. Εκτός από το συνηθισμένο εκκαθαριστικό αποδοχών στο οποίο θα αναγράφεται και στα δυο νομίσματα το συνολικό ποσό που θα εισπράξουν, θα λάβουν για την ενημέρωσή τους και ένα λεπτομερές εκκαθαριστικό σημείωμα που τα ποσά θα είναι σε ευρώ. Η ομάδα εργασίας για το ευρώ, που ασχολείται με το θέμα της αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων με ευρώ την 1η Ιανουαρίου του 2002 δημοσίευσε δυο νέους πρακτικούς οδηγούς, ένα για τα νοσοκομεία και έναν άλλο για τον τομέα των κατοικιών κοινωνικής πρόνοιας, ενώ έχει προετοιμάσει και έναν οδηγό για τους δημάρχους. Στο Λουξεμβούργο ζητήθηκε από όλα τα υπουργεία και από όλες τις δημόσιες διοικήσεις να χρησιμοποιούν το ευρώ για τις δημόσιες συμβάσεις τους. Εξάλλου τα εκκαθαριστικά αποδοχών εμφανίζουν ήδη το συνολικό ποσό σε ευρώ δίπλα στο ποσό που εμφανίζεται στο εθνικό νόμισμα.

Στην Ολλανδία οι δημόσιες συμβάσεις θα συνάπτονται καταρχήν σε φλορίνια μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001 αλλά ζητήθηκε από τις δημόσιες διοικήσεις να χρησιμοποιούν το ευρώ για τις συμβάσεις οι οποίες θα λήξουν μετά την 1η Ιανουαρίου του 2002. Στην Πορτογαλία οι δημόσιες διοικήσεις και οι τοπικές αρχές αναμένεται ότι θα αρχίσουν να πληρώνουν τους δημόσιους υπαλλήλους τους σε ευρώ ήδη από το 2001 και μάλιστα όσο το δυνατό γρηγορότερα κατά τη διάρκεια του 2001. Σε όλα τα νέα νομοθετικά κείμενα που θεσπίζει η κυβέρνηση από το Δεκέμβριο του 2000 τα ποσά είναι σε ευρώ. Στη Φινλανδία τα έντυπα για την φορολόγηση του εισοδήματος στην πηγή κατά το 2001 που χορηγήθηκαν σε όλους τους φορολογούμενους προέβλεπαν την αναγραφή των ποσών και στα δυο νομίσματα. Από τα μέσα του δευτέρου τριμήνου μέχρι το τέλος του έτους τα υπουργεία θα αρχίσουν σταδιακά να καταβάλλουν τους μισθούς σε ευρώ. Οι δημόσιοι υπάλληλοι συνεπώς θα λαμβάνουν τα εκκαθαριστικά των αποδοχών τους σε ευρώ και μόνο το καθαρό ποσό των αποδοχών θα αναγράφεται και σε ιρλανδικές λίρες. Είναι πιθανόν πάντως να συνεχίσουν να γίνονται πληρωμές στο εθνικό νόμισμα μέχρι τον Ιανουάριο του 2002. Στην Ιταλία οι μισθοί και οι συντάξεις του δημόσιου τομέα θα υπολογίζονται γενικά σε λιρέτες μέχρι το τέλος του 2001, αλλά μπορούν να καταβληθούν και σε ευρώ εάν το επιθυμεί ο ενδιαφερόμενος. Προκειμένου να εξοικειωθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι με το νέο νόμισμα, στα εκκαθαριστικά αποδοχών και στις καταστάσεις πληρωμών των συντάξεων θα αναφέρουν τα ποσά σε ευρώ κατά το δεύτερο εξάμηνο και μόνο το τελικό ποσό θα αναγράφεται σε λιρέτες.

2.3.2. Η τοπική αυτοδιοίκηση

2.3.2.1. Η προσαρμογή του διοικητικού και του νομικού πλαισίου

Στη Γερμανία τα 16 ομόσπονδα κρατίδια θέσπισαν την απαραίτητη νομοθεσία που απαιτείται σε τοπικό επίπεδο για τις μετατροπές και τις στρογγυλοποιήσεις σε ευρώ. Οι υπεύθυνοι των προγραμμάτων ευρώ των κρατιδίων συναντώνται συχνά για να εξετάσουν τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος τα οποία συζητούνται κατά τις περιοδικές συσκέψεις με την ομάδα εργασίας ευρώ του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών. Στους γερμανικούς δήμους διανεμήθηκαν λεπτομερείς οδηγοί. Στην Αυστρία τα κρατίδια ολοκληρώνουν τα νομοθετικά κείμενα τα οποία πρόκειται να ψηφιστούν πριν το καλοκαίρι του 2001. Η αυστριακή ομάδα εργασίας για το ευρώ έχει θέσει ως την υψηλότερη προτεραιότητα της για το πρώτο εξάμηνο του 2001 την προετοιμασία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι υπεύθυνοι για την παρακολούθηση του ευρώ στο Υπουργείο Οικονομικών έχουν προβλέψει για το 2001 μια σειρά τεχνικών συσκέψεων σε τοπικό επίπεδο με τα αιρετά μέλη και τους μονίμους υπαλλήλους της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στη Γαλλία οι 36559 δήμοι έλαβαν από το Υπουργείο Οικονομικών και Εσωτερικών όλες τις οδηγίες για τη μετατροπή των συμβάσεων και των δημόσιων συμβάσεων καθώς και για τη λειτουργία σε ευρώ των δημόσιων επιχειρήσεων. Ένα υπόδειγμα μεθόδου σχετικά με τη μετατροπή των δημόσιων τελών, την οποία επεξεργάστηκαν διάφορες ομάδες εργασίας μιας μεγάλης πόλης, διανεμήθηκε ως παράδειγμα καλής πρακτικής για την ενημέρωση όλων των δήμων. Μετά τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου του 2001 οι δήμαρχοι, οι νέοι ή οι επανεκλεγέντες, λαμβάνουν ενημερωτικά φυλλάδια επ´ ευκαιρία της ανάληψης των καθηκόντων τους όπου αναφέρονται οι προθεσμίες και οι πρακτικές προετοιμασίες για τη μετάβαση στο ευρώ. Σε κάθε νομαρχία οι νομάρχες στις τριμηνιαίες εκθέσεις τους θα πρέπει να αναφέρουν σε ποιο στάδιο βρίσκεται η τοπική προετοιμασία για τη μετάβαση στο ευρώ.

Στην Ολλανδία το Υπουργείο Οικονομικών παρακολουθεί από κοντά την προετοιμασία των 502 δήμων. Μια ιδιωτική εταιρεία, η οποία επιλέγεται μετά από διαγωνισμό, αξιολογεί την πρόοδο της προετοιμασίας κάθε δήμου. Το Υπουργείο Οικονομικών στέλνει τακτικά ένα επίσημο ερωτηματολόγιο. Η απάντηση θα πρέπει να υπογραφεί από το δήμαρχο ή το αιρετό μέλος που είναι υπεύθυνο για τα οικονομικά, προκειμένου να υπάρχει διαβεβαίωση ότι είναι καλά ενημερωμένο σχετικά με τις εργασίες του συντονιστή για θέματα ευρώ της πόλης. Η ομάδα εξέτασης των καλών πρακτικών (« Logo ») συνεργάζεται σε τακτική βάση με 25 από τους δυναμικότερους επικεφαλής των προγραμμάτων ευρώ των πόλεων στο Υπουργείο Οικονομικών. Κάθε έξι μήνες υποβάλλεται στο Κοινοβούλιο μια επίσημη έκθεση όπου γίνεται κατάταξη των πόλεων ανάλογα με το επίπεδο της προετοιμασίας τους.

Η Ομοσπονδία των Δήμων και Επαρχιών της Ισπανίας συντονίζει επί τόπου την τεχνική προετοιμασία των δήμων σε συνεργασία με τις επαρχίες και τις αυτόνομες Κοινότητες. Στο Βέλγιο οι περιφέρειες λαμβάνουν τις εγκυκλίους τους σχετικά με τις οδηγίες για τη μετάβαση των δημοτικών διοικήσεων στο ευρώ και τις σχετικές τεχνικές οδηγίες μετά από συντονισμό σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Στην Ιρλανδία οι τοπικές αρχές είναι οι ίδιες υπεύθυνες για τη μετάβαση και ο αρμόδιος για τα οικονομικά σε κάθε δημοτικό συμβούλιο έχει αναλάβει την ευθύνη για τις προετοιμασίες όσον αφορά τη μετάβαση.

Η προσαρμογή στο ευρώ του διοικητικού και του νομικού πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης βρίσκεται σε καλό δρόμο γενικά.

2.3.2.2. Οι εσωτερικές προετοιμασίες

Τα εμπόδια της μετάβασης στο ευρώ μπορούν να παρακινήσουν την τοπική αυτοδιοίκηση να βελτιώσει τη διακυβέρνηση μέσω του εκσυγχρονισμού της χρηματοοικονομικής διαχείρισης, της επιμόρφωσης, της πληροφορικής και της λειτουργίας των αυτόματων μηχανημάτων. Το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων αντικατάστασης των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων των μεγάλων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης έχει υλοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η κατάσταση δεν είναι και τόσο ευχάριστη όσον αφορά τους μικρούς οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης με συνέπεια να χρειάζεται συχνά να γίνονται επιτόπιες ενέργειες για την ενίσχυσή τους. Η τεχνική προετοιμασία για τη μετάβαση στο ευρώ αποτελεί μια ευνοϊκή συγκυρία για την εξέταση του συνόλου των υπηρεσιών και για τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης.

Τα συστήματα μηχανογράφησης της τοπικής αυτοδιοίκησης είχαν προσαρμοστεί εν μέρει στο ευρώ επ´ ευκαιρία της μετάβασης στο 2000. Εντούτοις, η πολυπλοκότητα και ο μεγάλος αριθμός των χρησιμοποιούμενων λογισμικών καθιστά απαραίτητη την παρέμβαση πολυάριθμων επιχειρήσεων καθ' όλη τη διάρκεια του 2001. Στη Βόννη το 80% των εφαρμογών πληροφορικής βρίσκονται στο στάδιο προσαρμογής στο ευρώ. Στη Γαλλία οι εταιρείες πληροφορικής που είναι ειδικευμένες στις τοπικές εφαρμογές προσκλήθηκαν επανειλημμένα σε συσκέψεις από την κεντρική διοίκηση για να εξετάσουν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι εργασίες προσαρμογής στο ευρώ. Οι περισσότερες ολλανδικές πόλεις έχουν προσαρμόσει τους εκτυπωτές τους ώστε να επιτρέπουν τη διπλή απεικόνιση στα διοικητικά έγγραφα. Στο Βέλγιο οι οδηγίες που έχουν δοθεί για την τελική φάση της μετάβασης των τοπικών αρχών στο ευρώ ορίζουν ότι ο εξοπλισμός πληροφορικής (μισθοί, φόροι, τιμολόγια) θα πρέπει να έχει προσαρμοστεί πριν τις 31 Οκτωβρίου του 2001 ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή των δεδομένων την 1η Ιανουαρίου του 2002. Συνήθως η προθεσμία που διατίθεται για τις διάφορες δοκιμές του εξοπλισμού πληροφορικής είναι μικρότερος από τον προβλεπόμενο με κίνδυνο να προκληθούν δυσκολίες. Περί τα τέλη του 2000 δημοσιεύθηκαν ειδικά ενημερωτικά φυλλάδια για τους πληροφορικούς και τους λογιστές.

Σε πολλές περιπτώσεις καταργήθηκαν τα άχρηστα έντυπα ως συνέπεια των εργασιών των ομάδων εργασίας για το ευρώ. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα βελτιώθηκαν και τα κείμενα των διοικητικών εγγράφων επ´ ευκαιρία της εξέτασης της συμβατότητάς τους με το ευρώ.

Η τροποποίηση του εξοπλισμού των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στη ζώνη ευρώ προχωρεί με ικανοποιητικό ρυθμό. Η προσαρμογή των αυτόματων μηχανών μπορεί επίσης να βελτιώσει την τοπική διαχείριση. Έτσι, η πρόωρη διαπραγμάτευση του Δήμου της Βόννης με το Ταχυδρομείο με αντικείμενο την προσαρμογή στο ευρώ των μηχανών προπληρωμής του ταχυδρομικού τέλους είχε ως συνέπεια να γίνουν σημαντικές οικονομίες και η προσαρμογή στο ευρώ των συσκευών αποτύπωσης ημερομηνίας και ώρας θα αυξήσει την εφαρμογή των μαγνητικών καρτών και τη βελτίωση της ασφάλειας μέσω της μείωσης του αριθμού των παρκόμετρων που λειτουργούν με κέρματα.

Η επιμόρφωση των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης σχετικά με τη χρησιμοποίηση του ευρώ είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για την εσωτερική διαχείριση αλλά κυρίως για την ποιότητα των υπηρεσιών που θα παρέχονται στο κοινό στα ταμεία από την 1η Ιανουαρίου του 2002. Η επιμόρφωση αυτή γίνεται με διάφορους τρόπους. Πολλοί οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν ενσωματώσει την επιμόρφωση των υπαλλήλων τους σχετικά με το ευρώ στα ετήσιά τους προγράμματα. Στη Γαλλία και την Πορτογαλία οργανώνονταν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2001 ειδικά μαθήματα επιμόρφωσης των επιμορφωτών, οι οποίοι θα χρησιμεύουν ως "τοπικοί επιμορφωτές". Το ολλανδικό Υπουργείο Οικονομικών θα οργανώσει κατευθείαν έξι ημερίδες επιμόρφωσης ειδικά για τους συντονιστές ευρώ των δήμων κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2001.

Οι αξιολογήσεις που έκαναν οι εθνικές δημόσιες διοικήσεις σχετικά με την προετοιμασία των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης για τη μετάβαση στο ευρώ δείχνουν ότι γίνονται μεν προσπάθειες αλλά δεν έχουν την ίδια ένταση παντού. Στην Ολλανδία μια επίσημη έκθεση που υπεβλήθη στο Κοινοβούλιο δείχνει παραδείγματος χάρη ότι 14 μικροί και μεγάλοι δήμοι και 26 δήμοι με πάνω από 50.000 κατοίκους δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένοι. Στη Γαλλία μια πρόσφατη έρευνα σε τοπικούς λογιστές δείχνει ότι η προετοιμασία είναι δυσανάλογη προς το μέγεθος των πόλεων: το 66% των δήμων άνω των 50.000 κατοίκων προχωρούν με το ρυθμό που προβλέπουν τα προγράμματα ή ακόμη και πιο γρήγορα. Το ποσοστό πέφτει στο 37% για τους δήμους μεταξύ 10.000 και 50.000 κατοίκων, στο 31% για τους δήμους μεταξύ 3.500 και 10.000 κατοίκων, στο 27% για τους δήμους των 500 έως 3.500 κατοίκων και στο 23% για τους πολύ μικρούς δήμους με λιγότερους των 500 κατοίκων. Στην Ισπανία, σύμφωνα με μια αξιολόγηση της ομοσπονδίας των δήμων και των περιφερειών που έγινε το Μάρτιο του 2001, το 30-40% των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης προετοιμάζεται πυρετωδώς. Στην Αυστρία το 85% των δήμων αναθέτει την οργάνωση της μετάβασής του στο ευρώ σε εταιρείες συμβούλων οι οποίες έχουν συνάψει συμβάσεις μακράς διάρκειας με τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το σενάριο της μετάβασης στο ευρώ των δημόσιων αρχών δεν επιβάλλει κανένα διοικητικό πρότυπο. Η ομοιόμορφη προετοιμασία των 73.000 οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης της ζώνης ευρώ δεν είναι ούτε επιθυμητή ούτε ρεαλιστική. Με βάση τις καλές πρακτικές που διαπιστώθηκαν επιτόπου μπορούν να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις γενικού ενδιαφέροντος :

- Οι οδηγοί και τα φυλλάδια όσον αφορά το 2001 έχουν μικρότερη χρησιμότητα από ό,τι τα χρονοδιαγράμματα των ενεργειών που πρέπει να γίνουν κατά τόπους. Τέτοια έγγραφα υπάρχουν π.χ. στην Ολλανδία και τη Γαλλία.

- Η συνεργασία ανάμεσα στους δήμους διευκολύνει την προετοιμασία της μετάβασης στο ευρώ, όπως δείχνουν οι εμπειρίες της Villeurbanne, της Breda ή της Sintra..

- Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην προσαρμογή των ηλεκτρονικών εφαρμογών που είναι απαραίτητες σε τοπικό επίπεδο για τις πληρωμές σε ευρώ των κοινωνικών παροχών.

- Τέλος η επιμόρφωση σχετικά με το ευρώ των διευθυντών και των υπαλλήλων των υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης που έρχονται σε άμεση επαφή με το κοινό θα πρέπει να τους δώσει τη δυνατότητα να απαντούν στις πολυάριθμες ερωτήσεις που θα τους υποβάλλονται. Προς το σκοπό αυτό θα μπορούσαν να προετοιμάσουν και να διανείμουν σχετικά ενημερωτικά φυλλάδια.

2.3.2.3. Οι τοπικές δράσεις επικοινωνίας σχετικά με το ευρώ :

Κατά το 2001 προβλέπεται να αυξηθούν οι τοπικές πρωτοβουλίες ή οι ενημερωτικές εκστρατείες σε εθνικό επίπεδο καθώς και οι δράσεις επικοινωνίας σχετικά με το ευρώ σε επίπεδο οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Στη Γερμανία 100 πόλεις θα φιλοξενήσουν κατά το 2001 το περίπτερο γενικής ενημέρωσης σχετικά με το ευρώ. Στην Ιταλία « το ευρωκαραβάνι » θα συνεχίσει την επιτόπια παιδαγωγική του δράση μέχρι τον Ιούνιο του 2001 στο κέντρο των πόλεων μεσαίου μεγέθους. Στην Πορτογαλία προβλέπεται μια εβδομάδα ευρώ σε πολλές πόλεις με εκπαιδευτικές δράσεις σχετικά με τη χρήση του ευρώ που θα απευθύνονται στους υπαλλήλους των δημόσιων υπηρεσιών, στους νέους, στα σχολεία και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Στην Ισπανία 400 δήμοι φιλοξενούν σε αγροτικές περιοχές δυο κινητές εκθέσεις σχετικά με το ευρώ. Στη Γαλλία μια ένωση καταναλωτών, η οποία έχει εκπροσώπους στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, πραγματοποιεί διάφορες επιτόπιες παρουσιάσεις σχετικά με το ευρώ σε συνεργασία με το ταχυδρομείο και υψηλόβαθμα στελέχη .

Υπάρχει επίσης μια τάση ανάπτυξης πιο στοχοθετημένων δράσεων άμεσης επικοινωνίας σχετικά με το ευρώ. Στις δράσεις αυτές συμμετέχουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, οι υπηρεσίες τους για την ανάπτυξη του τουρισμού και οι συμβουλευτικές τους υπηρεσίες και διαθέτουν πληροφορίες στους επαγγελματίες του τουριστικού τομέα και στους πελάτες τους στις τουριστικές περιοχές, Οι διάφορες οργανώσεις π.χ. λαμβάνουν πρακτικές πληροφορίες που διευκολύνουν την προετοιμασία των φακέλων χρηματοδότησης των ολλανδικών πόλεων. Σε κάθε γαλλική νομαρχία εκτελείται ένα πρόγραμμα ευαισθητοποίησης σχετικά με το ευρώ των ανθρώπων οι οποίοι συναντούν κοινωνικές δυσκολίες, το οποίο έχει τον τίτλο « όλα έτοιμα για το ευρώ », με τη βοήθεια ενός μεθοδολογικού οδηγού το οποίο επεξεργάστηκαν από κοινού το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ευρωπαϊκό Διαπεριφερειακό Ινστιτούτου Καταναλωτών και η συνέλευση των νομαρχιών της Γαλλίας με βάση τα μέσα που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «στο ευρώ χωρίς δυσκολία» της Επιτροπής. Πολλά άλλα κράτη, όπως το Βέλγιο, η Ισπανία και η Ιταλία έχουν κάνει παρόμοιες ενέργειες. Στην Ιταλία οργανώνονται γιορτές ευρώ σε κάθε περιφέρεια από τις τοπικές αρχές, τις ενώσεις πολιτών και τους περιφερειακούς οικονομικούς φορείς στο πλαίσιο του προγράμματος που συντονίζει η ένωση «Cittadinanza Attiva". Μια άλλη κοινή δράση που απευθύνεται σε άλλες ομάδες οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες θα πραγματοποιηθεί το 2001 από 12 πόλεις της ομάδας « ευρωπαϊκές πόλεις » στο πλαίσιο της δράσης Exchange II η οποία ενισχύεται από το πρόγραμμα Prince. Οι υπεραπομακρυσμένες περιοχές εργάζονται επίσης από κοινού στο ίδιο πλαίσιο ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των πολιτών που έχουν προβλήματα πρόσβασης στις πληροφορίες.

Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης μπορούν επίσης να συμβάλουν στη διευκόλυνση της μετάβασης στο ευρώ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων συμπληρώνοντας τις δράσεις των εμπορικών και επαγγελματικών επιμελητηρίων. Στο κέντρο της Φινλανδίας, στο Jyvδskylδ, μια εταιρεία περιφερειακής ανάπτυξης, η οποία ιδρύθηκε από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, παρέχει υπηρεσίες ενίσχυσης των τοπικών ΜΜΕ στις οποίες εκτός των άλλων περιλαμβάνονται και μια δράση παροχής συμβουλών και ανοίγματος στις διεθνείς αγορές επ´ ευκαιρία της μετάβασης στο ευρώ. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης οργανώνουν ειδικές δράσεις ενημέρωσης σχετικά με τις μετατροπές όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις οι οποίες εκτελούν δημόσιες συμβάσεις. Η μετάβαση στο ευρώ των επιχειρήσεων που συμμετέχει το κράτος ή των τοπικών δημόσιων επιχειρήσεων, οι οποίες συχνά είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, μπορεί να αποτελέσει ένα καλό κίνητρο για τις συναφείς ΜΜΕ. Στην Ιρλανδία το Loughrea Euro Town Project, στο πλαίσιο του οποίου ένας συγκεκριμένος αριθμός επιχειρήσεων έχει μεταβεί πρόωρα στο ευρώ, έχει ήδη ολοκληρωθεί και η εμπειρία που αποκτήθηκε διαβιβάζεται στις υπόλοιπες επιχειρήσεις της χώρας οι οποίες εισέρχονται στη φάση μετάβασης στο ευρώ.

Οι δημόσιες διοικήσεις αρχίζουν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο το ευρώ στις δημόσιες δραστηριότητες τους καθώς και στις σχέσεις τους με τους χρήστες. Βέβαια οι εθνικές δημόσιες διοικήσεις πραγματοποιούν πολύ περισσότερες χρηματοοικονομικές συναλλαγές σε ευρώ απ´ ό,τι οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης και οι περισσότεροι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης. Υπάρχουν όμως διαφορές ανάλογα με τον τομέα: οι μεγάλοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης εδώ και πολλά χρόνια επωφελούνται από τις χρηματοδοτικές δυνατότητες που παρέχουν τα δάνεια σε ευρώ. Τα ποσά των δημόσιων συμβάσεων και των συμβάσεων που ισχύουν και πέραν του 2001 είναι συχνά είτε μόνο σε ευρώ είτε και στα δυο νομίσματα, ούτως ώστε να αποφεύγονται οι μετατροπές που μπορούν να προκαλέσουν αμφισβητήσεις. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης χρησιμοποιούν λιγότερο το ευρώ για τις πληρωμές και για τις φορολογικές δηλώσεις ή για την πληρωμή των υπαλλήλων τους.

Στο μεταξύ, αυτή η επιφυλακτικότητα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης αντανακλά τη γνώμη του κοινού με το οποίο έρχονται σε επαφή όσον αφορά τη μετάβαση στο ευρώ. Αυξήθηκαν πάντως οι τοπικές τους δράσεις επικοινωνίας κατά το 2001 και είναι πολύ σημαντικές για τη διευκόλυνση της χρησιμοποίησης του ευρώ στη καθημερινή ζωή.

2.4. Οι προετοιμασίες των πολιτών

Οι πολίτες συνολικά αγνοούν σε μεγάλο βαθμό τις οδηγίες που έχουν δοθεί σχετικά με τη μετάβαση στο ευρώ, δεν είναι και τόσο εξοικειωμένοι με τη νέα κλίμακα αξιών και κάνουν περιορισμένη χρήση σχετικά του νέου νομίσματος. Απομένουν λίγοι μήνες για να τους βοηθήσουμε να μάθουν τις προθεσμίες μετάβασης στο ευρώ, να εξοικειωθούν με τη χρήση του και να απομνημονεύουν ορισμένες τιμές αναφοράς.

2.4.1. Οι γνώσεις των πολιτών σχετικά με το ευρώ

Σύμφωνα με τη μελέτη του ευρωβαρόμετρου της Επιτροπής (οι ερωτήσεις έγιναν τον Ιανουάριο του 2001) [25] οι γνώσεις του κοινού σχετικά με το γενικό χρονοδιάγραμμα της μετάβασης στο ευρώ βελτιώνονται αλλά διαπιστώνονται πολυάριθμα κενά όσον αφορά τις λεπτομέρειες της ενέργειας αυτής.

[25] Δελτίο ευρωβαρόμετρου αριθ. 82/5. « Απόψεις σχετικά με την εισαγωγή του ευρώ », δημοσκόπηση που πραγματοποίησε η Gallup Europe για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

2.4.1.1. Το χρονοδιάγραμμα της μετάβασης στο ευρώ

Η ημερομηνία της θέσης σε κυκλοφορία των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων ευρώ είναι σχετικά γνωστή σε ευρεία κλίμακα τώρα: το 60% των πολιτών της ζώνης ευρώ δηλώνει αυθόρμητα ότι πρόκειται για την 1η Ιανουαρίου 2002, ποσοστά τα οποία είναι κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο σε σχέση με το Νοέμβριο του 2002. Το 10% των ανθρώπων πιστεύει ότι θα γίνει πριν την ημερομηνία αυτή και το 24% μετά. Όσο πλησιάζει η ημερομηνία αυτή θα μειώνεται εξ ορισμού ο αριθμός των προσώπων που θα πιστεύει ότι θα αρχίσει να κυκλοφορεί νωρίτερα (εκτός αν υπάρξει σύγχυση με την ημερομηνία του προεφοδιασμού).

Οι Λουξεμβουργιανοί (81%), οι Ολλανδοί (77%), οι Φιλανδοί (74%), οι Ιρλανδοί (73%), οι Βέλγοι (67%), οι Γάλλοι (65%) και οι Γερμανοί (63%) παρουσιάζουν υψηλά ποσοστό όσον αφορά τη σωστή απάντηση. Σοβαρό πρόβλημα πληροφόρησης υπάρχει σε τρεις χώρες όπου η πλειοψηφία των ερωτηθέντων απάντησε λανθασμένα: στην Ισπανία (το 48% των απαντήσεων ήταν σωστές), στην Πορτογαλία (45%) και στην Ελλάδα (34%). Συνολικά οι άντρες και αυτοί που έχουν πάει περισσότερο καιρό στο σχο