Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/EΚ με στόχο το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό

(υποβάλλεται από τη Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1 Ιστορικο

1.1 Κανονιστικό πλαίσιο

Η οδηγία 97/67/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών [1] ("ταχυδρομική οδηγία") περιλαμβάνει τα εξής κύρια στοιχεία:

[1] ΕΕ L 15, 21.1.1998, σ. 14.

- θεσπίζει ένα εναρμονισμένο κανονιστικό πλαίσιο για τον κοινοτικό ταχυδρομικό τομέα.

- καθορίζει μια διαδικασία λήψης αποφάσεων για το περαιτέρω άνοιγμα της ταχυδρομικής αγοράς στον ανταγωνισμό.

Τα κύρια στοιχεία αυτού του πλαισίου καθορίζουν:

- τα ελάχιστα χαρακτηριστικά της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας την οποία πρέπει να εγγυώνται όλα τα κράτη μέλη. τα ποιοτικά πρότυπα για τις διασυνοριακές υπηρεσίες. τις τιμολογιακές αρχές και τις αρχές που διέπουν τη διαφάνεια των λογαριασμών.

- κοινά ανώτατα όρια για τις υπηρεσίες που είναι δυνατόν να ανατεθούν από ένα κράτος μέλος αποκλειστικά στο δικό του φορέα (ή φορείς) παροχής καθολικής υπηρεσίας, στο μέτρο που αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να εξασφαλιστεί η διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας (350 γραμμάρια και 5 φορές το βασικό τιμολόγιο για ένα αντικείμενο της πρώτης βαθμίδας βάρους).

- τις αρχές που διέπουν τις διαδικασίες έγκρισης ή χορήγησης αδειών για την παροχή μη αποκλειστικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και το διαχωρισμό των κανονιστικών εξουσιών και των επιχειρησιακών λειτουργιών στον ταχυδρομικό τομέα.

Η μεταφορά της εν λόγω ταχυδρομικής οδηγίας, η οποία έπρεπε να έχει γίνει έως τον Φεβρουάριο του 1999, έχει σχεδόν ολοκληρωθεί στα κράτη μέλη. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά αφορούν κυρίως την επάρκεια των ρυθμίσεων που προβλέπονται προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι προβλεπόμενες κανονιστικές αρχές είναι νομικά αυτόνομες και επιχειρησιακά ανεξάρτητες από τους ταχυδρομικούς οργανισμούς και την επέκταση των εθνικών ταχυδρομικών μονοπωλίων σε υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας. Η Επιτροπή εργάζεται για την επίλυση των προβλημάτων αυτών. Προσπαθεί επίσης να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες καταγγελίες που αφορούν θέματα ανταγωνισμού, σύμφωνα με τις αρχές που περιγράφονται στην ανακοίνωσή της αριθ. 98/C 39/02 [2].

[2] ΕΕ C 39, 6.2.1998, Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον ταχυδρομικό τομέα και σχετικά με την εκτίμηση ορισμένων κρατικών μέτρων στον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Η ταχυδρομική οδηγία προβλέπει τη συνέχιση της διαδικασίας σταδιακού και ελεγχόμενου ανοίγματος των ταχυδρομικών αγορών στον ανταγωνισμό, την οποία προέβλεψε το Συμβούλιο στο ψήφισμά του της 7ης Φεβρουαρίου 1994 σχετικά με την ανάπτυξη των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών [3]. Το χρονοδιάγραμμα που είχε καθοριστεί προέβλεπε τα εξής:

[3] ΕΕ C 48, 16.2.1994, σ. 3.

- η Επιτροπή έπρεπε να υποβάλει πρόταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998 για το περαιτέρω σταδιακό και ελεγχόμενο άνοιγμα της ταχυδρομικής αγοράς, με στόχο ιδίως το άνοιγμα του διασυνοριακού και του διαφημιστικού ταχυδρομείου στον ανταγωνισμό, καθώς και την περαιτέρω αναθεώρηση των ορίων τιμών και βάρους.

- το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα έπρεπε να αποφασίσουν σχετικά με την πρόταση αυτή έως την 1η Ιανουαρίου 2000. και

- τα μέτρα θα έπρεπε να τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2003.

Η πρόταση της Επιτροπής καθυστέρησε κυρίως λόγω της παραίτησης της προηγούμενης Επιτροπής στις 15 Μαρτίου 1999, καθώς και εξαιτίας της ανάγκης της νέας Επιτροπής να επανεξετάσει το θέμα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του τρέχοντος έτους, έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο ζήτημα του περαιτέρω ανοίγματος της ταχυδρομικής αγοράς, όπως αναφέρεται και στα συμπεράσματα της προεδρίας. Πρώτον, σε γενικότερο επίπεδο, η Ένωση έθεσε ένα νέο στρατηγικό στόχο για την επόμενη δεκαετία: να γίνει, σε παγκόσμιο επίπεδο, η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης, που να είναι σε θέση να εξασφαλίσει αειφόρο οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Δεύτερον, όσον αφορά τις ταχυδρομικές υπηρεσίες ειδικότερα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κάλεσαν την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να αναλάβουν δράση, βάσει των αντίστοιχων εξουσιών τους, για την επίτευξη των εξής στόχων:

- χάραξη, έως το τέλος του 2000, μιας στρατηγικής για την άρση των εμποδίων στην παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών.

- επιτάχυνση της απελευθέρωσης τομέων όπως [...] οι ταχυδρομικές υπηρεσίες [...], με στόχο να δημιουργηθεί μια πλήρως επιχειρησιακή εσωτερική αγορά στους τομείς αυτούς.

Η παρούσα πρόταση λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα αυτά. Υποβάλλεται μετά από μια διεξοδική ανασκόπηση του τομέα η οποία, εκτός από τις προηγούμενες μελέτες για τις τάσεις στον τομέα της απασχόλησης και τον αντίκτυπο του ηλεκτρονικού εμπορίου, περιέλαβε μελέτες για το κόστος και τη χρηματοδότηση της καθολικής υπηρεσίας και τον αντίκτυπο των διαφόρων εναλλακτικών επιλογών για τη διευρυμένη πρόσβαση στην ταχυδρομική αγορά. Για τα θέματα αυτά ζητήθηκε η γνώμη των ενδιαφερόμενων μερών, τα οποία κλήθηκαν να παράσχουν στοιχεία. [4]

[4] Οι μελέτες αυτές βρίσκονται στον ακόλουθο ιστοχώρο του Internet:

Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση προβλέπουν, μέσω διαφόρων τροποποιήσεων της ταχυδρομικής οδηγίας, τη συνέχιση του ανοίγματος των κοινοτικών ταχυδρομικών αγορών με βάση μια προσέγγιση βήμα προς βήμα, όπως ορίζει το άρθρο 7 της εν λόγω οδηγίας.

1.2 Κατάσταση και εξέλιξη του ταχυδρομικού τομέα

1.2.1 Μια βασική κοινοτική υποδομή για τη συνοχή της ΕΕ

Ο ταχυδρομικός τομέας βρίσκεται στο "σταυροδρόμι" τριών αγορών που έχουν ζωτική σημασία για την ευρωπαϊκή οικονομία: επικοινωνίες, διαφήμιση και μεταφορές / υλικοτεχνική υποστήριξη.

Οι αγορές αυτές είναι ήδη πολύ ανοικτές στον ανταγωνισμό και αναπτύσσονται ταχύτατα, με κινητήριους μοχλούς τη ζήτηση της αγοράς και την τεχνολογική πρόοδο (ιδίως στην περίπτωση των τηλεπικοινωνιών).

Ο ταχυδρομικός τομέας, ο οποίος προσφέρει μια βασική επικοινωνιακή υποδομή με υψηλή οικονομική και κοινωνική σημασία, πρέπει να αναπτυχθεί σε πλήρη αρμονία με τις σημαντικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στις αγορές αυτές. Διαφορετικά θα μείνει πίσω και θα χρησιμοποιεί σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό την ξεπερασμένη τεχνολογία του χθες.

Σε όλη την ΕΕ, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες υπολογίζεται ότι χειρίζονται 135 δισεκατομμύρια αντικείμενα ετησίως, δημιουργώντας κύκλο εργασιών περίπου 80 δισεκατομμυρίων ευρώ, πράγμα που αντιπροσωπεύει περίπου το 1,4% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Περίπου τα 2/3 του εν λόγω κύκλου εργασιών προέρχονται από τις υπηρεσίες αλληλογραφίας, περιλαμβανομένου του κατ' αποκλειστικότητα ανατεθειμένου τομέα. Ο υπόλοιπος κύκλος εργασιών παράγεται από τις υπηρεσίες δεμάτων και κατεπειγόντων, οι οποίες έχουν ήδη ανοιχτεί στον ανταγωνισμό.

1.2.2 Βασικό στοιχείο της εσωτερικής αγοράς

Αν οι ταχυδρομικές υπηρεσίες της ΕΕ δεν είναι αποτελεσματικές, τα αγαθά και οι υπηρεσίες δεν θα κυκλοφορούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην Ένωση - πράγμα που πλήττει την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Εξάλλου, τα πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου δεν θα καταστεί δυνατόν να αξιοποιηθούν πλήρως αν οι ταχυδρομικές υπηρεσίες της ΕΕ - που βρίσκονται στην "καρδιά" της διανομής από επιχειρήσεις σε επιχειρήσεις και της διανομής κατ' οίκον στην Ευρώπη - δεν είναι άριστου επιπέδου. Κατά συνέπεια, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις έχουν τεράστιο συμφέρον να έχουν στη διάθεσή τους ένα ευρύ φάσμα ταχυδρομικών υπηρεσιών και προϊόντων υψηλής ποιότητας. Εξάλλου, η ταχυδρομική αγορά δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά διασυνδέεται και ανταγωνίζεται με άλλες μορφές επικοινωνίας, πράγμα που κάνει ακόμη περισσότερο σημαντικό και απαραίτητο να συμβαδίσει με τον εκσυγχρονισμό και τις τεχνολογικές εξελίξεις προσελκύοντας επενδύσεις και καινοτόμες εφαρμογές.

1.2.3 Μεγάλη κοινωνική σημασία

Σε όλη την ΕΕ, υπολογίζεται ότι οι ταχυδρομικές υπηρεσίες απασχολούν άμεσα περίπου 1,7 εκατομμύρια άτομα, εκ των οποίων τα 1,3 εκατομμύρια απασχολούνται από τους ταχυδρομικούς φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας. Αυτά τα επίπεδα απασχόλησης, αν και επί του παρόντος παρουσιάζουν γενικά μια κάποια σταθεροποίηση στα περισσότερα κράτη μέλη, μειώθηκαν, ωστόσο, σε ορισμένα απ' αυτά και αναμένεται να συνεχίσουν να μειώνονται με ρυθμό 0,8% περίπου ετησίως κατά την επόμενη επταετία, λόγω της αυξημένης παραγωγικότητας και του αυξημένου ανταγωνισμού άλλων μέσων επικοινωνίας. Αυτή η μείωση θα λάβει χώρα ανεξαρτήτως των αποφάσεων που θα ληφθούν για περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς.

Επιπροσθέτως, ο κοινωνικός ρόλος των ταχυδρομικών υπηρεσιών, το δίκτυο των οποίων φθάνει έως και τις απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές, έχει ζωτική σημασία για την κοινωνική συνοχή της Κοινότητας. Οι ταχυδρομικές υπηρεσίες διαδραματίζουν εξέχοντα ρόλο ως σύμβολα και παράγοντες αλληλεγγύης, σύνδεσης και συμμετοχής - ιδίως στις κοινότητες, τα χωριά, τις κωμοπόλεις, τις περιφέρειες, και τις ιδιαίτερα απόκεντρες περιοχές της Ένωσης. Αυτή η κοινωνική διάσταση λαμβάνει, στην αγορά αλληλογραφίας, τη μορφή μιας καθημερινής καθολικής υπηρεσίας παραλαβής και παράδοσης επιστολών σε κάθε διεύθυνση.

Αξίζει να σημειωθεί, από την άποψη αυτή, ότι η παρούσα πρόταση δεν μεταβάλλει τις υποχρεώσεις που αφορούν την καθολική υπηρεσία, υποχρεώσεις οι οποίες καθορίζονται στο κεφάλαιο 2 της ταχυδρομικής οδηγίας, όπου τα άρθρα 3 έως 6 περιλαμβάνουν τον ορισμό της εν λόγω καθολικής υπηρεσίας, προβλέπουν τις κατάλληλες εγγυήσεις που εξασφαλίζουν την παροχή της και περιγράφουν τις απαιτήσεις που πρέπει να τηρούνται και τα λεπτομερή και επίκαιρα πληροφοριακά στοιχεία που πρέπει να παρέχονται ως προς τα προσφερόμενα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, κανένα κράτος μέλος δεν έχει κοινοποιήσει στην Επιτροπή οποιαδήποτε εξαίρεση ή παρέκκλιση από την καθολική υπηρεσία, εξαίρεση ή παρέκκλιση που να έχει δοθεί στο δικό του φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας εξαιτίας περιστάσεων ή γεωγραφικών συνθηκών που θεωρούνται εξαιρετικού χαρακτήρα.

Η απασχόληση στον ταχυδρομικό τομέα αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα. Πρέπει να συνειδητοποιηθεί ότι το μακροπρόθεσμο μέλλον αυτών των θέσεων απασχόλησης μπορεί να εξασφαλιστεί αποτελεσματικότερα μέσα σε ένα κλίμα στα πλαίσια του οποίου ο ανταγωνισμός θα προωθεί την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών που θα προσφέρονται σε ελκυστικές τιμές, πράγμα που θα αυξήσει τη ζήτηση για ταχυδρομικές υπηρεσίες και θα επιτρέψει στις εν λόγω υπηρεσίες να επωφεληθούν κι αυτές από την ανάπτυξη της αγοράς επικοινωνιών. Η δημιουργία ενός ανάλογου πλαισίου χρειάζεται επίσης προκειμένου να μπορέσουν οι ταχυδρομικοί οργανισμοί να επεκταθούν και σε άλλους τομείς, ούτως ώστε να επωφεληθούν από οικονομίες φάσματος. Αν οι ταχυδρομικές υπηρεσίες δεν μπορέσουν να παρακολουθήσουν την εξέλιξη της αγοράς επικοινωνιών συνολικά, κινδυνεύουν να χάσουν την ίδια τη βάση στην οποία εδράζεται ο κοινωνικός τους ρόλος.

1.2.4 Καλύτερη ποιότητα υπηρεσίας

Όλοι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας, εκτός από έναν, έχουν ήδη επιτύχει το στόχο τον οποίο θέτει η ταχυδρομική οδηγία για το διασυνοριακό ταχυδρομείο, δηλαδή η διανομή να γίνεται μέσα σε τρεις ημέρες μετά την ημέρα ταχυδρόμησης για το 85% του ταχυδρομείου προτεραιότητας και μέσα σε πέντε ημέρες μετά την ημερομηνία ταχυδρόμησης για το 97% των ταχυδρομικών αντικειμένων προτεραιότητας (παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των διαφόρων ταχυδρομικών οργανισμών και των διαφόρων δρομολογίων). Η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται στον τομέα του διασυνοριακού ταχυδρομείου οφείλεται εν μέρει στην υπογραφή της συμφωνίας REIMS II για τα καταληκτικά τέλη [5], που υπογράφηκε από τους περισσότερους ευρωπαϊκούς φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας και η οποία εξαρτά την επιβολή υψηλότερων καταληκτικών τελών από αποδεδειγμένες βελτιώσεις της ποιότητας της παρεχόμενης υπηρεσίας.

[5] Διεθνής σύμβαση για την πληρωμή των καταληκτικών τελών, δηλαδή για την αμοιβή για την τελική διανομή της αλληλογραφίας.

Όσον αφορά το εσωτερικό ταχυδρομείο, η επιτελεσθείσα πρόοδος είναι πολύ δυσκολότερο να προσδιοριστεί λόγω της έλλειψης εναρμονισμένων και ανεξάρτητα ελεγχόμενων συστημάτων μέτρησης της ποιότητας. Στην περίπτωση αυτή, η ταχυδρομική οδηγία επιβάλλει στους υφιστάμενους παραδοσιακούς φορείς την υποχρέωση να δημοσιεύουν πρότυπα για την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν και πληροφορίες σχετικά με το βαθμό επίτευξης των προτύπων αυτών. Φαίνεται επίσης ότι, μετά την έκδοση της ταχυδρομικής οδηγίας, σημειώθηκε κάποια (λιγότερο σημαντική) πρόοδος όσον αφορά την ποιότητα στον τομέα του εσωτερικού ταχυδρομείου.

Οι σημαντικές βελτιώσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα όσον αφορά την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών και την παραγωγικότητα θα δώσουν τη δυνατότητα στους υφιστάμενους φορείς να προετοιμαστούν καλύτερα για να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό.

1.2.5 Η αναδιάρθρωση του ταχυδρομικού τομέα

Η τεχνολογία γίνεται σημαντικός κινητήριος μοχλός για την εξέλιξη του ταχυδρομικού τομέα

Οι εξελίξεις που σημειώνονται σήμερα στον τεχνολογικό τομέα, όπως η ταχεία ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής αγοράς, η ραγδαία ανάπτυξη του Internet και η ταχύτατα αναδυόμενη αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου, έχουν σημαντική επίδραση στον ταχυδρομικό τομέα, δημιουργώντας κινδύνους και ευκαιρίες. Ως εκ τούτου, η τεχνολογία αναδεικνύεται σε σημαντικό κινητήριο μοχλό για την εξέλιξη του ταχυδρομικού τομέα. Επιπροσθέτως, υπάρχει μια αξιοσημείωτη τάση για την ανάπτυξη εξειδικευμένων ή ειδικά προσαρμοσμένων υπηρεσιών, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ τη συνήθη υπηρεσία αλληλογραφίας και που, μερικές φορές, συνδυάζουν τις νέες τεχνολογίες των ηλεκτρονικών επικοινωνιών με στοιχεία προστιθέμενης αξίας των ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Η αναδυόμενη αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου, που βασίζεται στην παγκόσμια υποδομή του Internet, δημιουργεί την ανάγκη για "πανταχού παρόντα" και σύγχρονα δίκτυα άμεσης διανομής και υπηρεσίες υλικοτεχνικής υποστήριξης. Αυτή η επαναστατική και ραγδαία εξέλιξη θα αλλάξει ριζικά τις βιομηχανίες μεταφορών και υλικοτεχνικής υποστήριξης, δημιουργώντας σημαντικό επιχειρηματικό δυναμικό. Είναι επείγουσα ανάγκη για τους ταχυδρομικούς οργανισμούς να προσδιορίσουν και να εδραιώσουν τη θέση τους στην αγορά στα πλαίσια αυτής της νέας οικονομίας, αν θέλουν να αξιοποιήσουν αυτήν την αναδυόμενη αγορά.

Ανεξάρτητα από την αλλαγή του κανονιστικού περιβάλλοντος, ο ανταγωνισμός στην αγορά της αλληλογραφίας (επιστολικό ταχυδρομείο) είναι ήδη αυξημένος. Όσον αφορά την βασική υπηρεσία αλληλογραφίας (η οποία συνήθως παρέχεται υπό καθεστώς αποκλειστικών δικαιωμάτων), ο ανταγωνισμός προέρχεται από εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνιών (όπως το φαξ, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση και, τώρα, το Internet), οι οποίες μπορεί να υποκαταστήσουν στο μέλλον, με ολοένα ταχύτερους ρυθμούς, την παραδοσιακή υπηρεσία αλληλογραφίας. Αυτό έχει ήδη γίνει στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου σημαντικό ποσοστό της αλληλογραφίας χρηματοοικονομικού χαρακτήρα έχει ήδη αντικατασταθεί από συναλλαγές βάσει του Internet, δεδομένου ότι στις χώρες αυτές η διείσδυση του Internet έχει ήδη φθάσει σε μια κρίσιμη μάζα.

Ειδικότερα, καθώς οι παραδοσιακές υπηρεσίες αλληλογραφίας είναι ήδη υποχρεωμένες να προσαρμοστούν στην αυξανόμενη πίεση την οποία υφίστανται από τις τεχνολογικές εξελίξεις, απαιτείται η δημιουργία ενός νέου, περισσότερο προσαρμοσμένου κανονιστικού περιβάλλοντος προκειμένου να ενισχυθούν οι υπηρεσίες αυτές ώστε να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικές και ευέλικτες. Με τον τρόπο αυτό, θα καταστεί δυνατόν να διατηρηθούν και να βελτιωθούν οι καθολικές υπηρεσίες, τις οποίες κυρίως χρειάζονται οι πολίτες των περισσότερο απομονωμένων γεωγραφικών περιοχών, και έτσι να ενδυναμωθεί η κοινωνική συνοχή.

Κατά τα τελευταία έτη, πολλοί ταχυδρομικοί οργανισμοί έθεσαν σε εφαρμογή εκτεταμένα προγράμματα αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού. Τα προγράμματα αυτά κάνουν ευρεία χρήση των νέων τεχνολογιών της πληροφόρησης και των επικοινωνιών, με στόχο να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των υφισταμένων ταχυδρομικών υπηρεσιών και να προωθηθούν στην αγορά νέα είδη υπηρεσιών. Μεταξύ αυτών των νέων υπηρεσιών περιλαμβάνεται η χρήση συστημάτων για την παρακολούθηση και τον εντοπισμό των ταχυδρομικών αντικειμένων, η παροχή υβριδικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και η προσφορά υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας στους καταναλωτές σε διάφορα επίπεδα της ταχυδρομικής «αλυσίδας» (όπως, βάσεις δεδομένων που περιλαμβάνουν διευθύνσεις, εκτύπωση και προετοιμασία ταχυδρομείου και επεξεργασία απαντητικών δελταρίων τα οποία επιστρέφονται ατελώς από τους παραλήπτες στην επιχείρηση-αποστολέα, η οποία έχει προπληρώσει τα ταχυδρομικά τέλη). Εξάλλου, κορυφαίοι ταχυδρομικοί οργανισμοί έχουν αρχίσει να δραστηριοποιούνται στην αγορά του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Διαφορετικές εξελίξεις στα κράτη μέλη

Ωστόσο, η διαδικασία εκσυγχρονισμού που περιγράφεται παραπάνω δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλη την Κοινότητα. Όσον αφορά το άνοιγμα της αγοράς, επτά κράτη μέλη προχώρησαν περισσότερο, σε ορισμένα σημεία, από τα μέγιστα επίπεδα αποκλειστικής υπηρεσίας που επιτρέπονται στην ταχυδρομική οδηγία. Στη Σουηδία και την Φινλανδία, δεν υπάρχει ταχυδρομικό μονοπώλιο. Στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Δανία, ο αποκλειστικός τομέας έχει ήδη μικρότερη έκταση από τα μέγιστα επίπεδα που επιτρέπονται στην οδηγία. στη Γερμανία, το όριο που ισχύει σήμερα είναι 200 γραμμάρια για το κοινό ταχυδρομείο και 50 γραμμάρια για το διαφημιστικό ταχυδρομείο. στις Κάτω Χώρες, το διαφημιστικό ταχυδρομείο (που ορίζεται συσταλτικά) δεν περιλαμβάνεται στο μονοπώλιο, ενώ το όριο βάρους/τιμής (που προγραμματίζεται να ισχύσει από τον Ιούνιο του 2000) θα είναι 100 γραμμάρια. Στην Ισπανία, όλα τα αντικείμενα τοπικού ταχυδρομείου και όλα τα αντικείμενα διαφημιστικού ταχυδρομείου δεν περιλαμβάνονται στο μονοπώλιο. Τέλος, στην Ιταλία, τα αντικείμενα διαφημιστικού ταχυδρομείου εξαιρούνται επίσης από το μονοπώλιο.

Αυτές οι διαφορές που υπάρχουν ως προς τις ακολουθούμενες προσεγγίσεις ενδέχεται να προκαλέσουν στρέβλωση και αποσταθεροποίηση της εσωτερικής αγοράς. Επομένως, είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η περαιτέρω εναρμόνιση προς την κατεύθυνση του ανοίγματος της αγοράς, τάση την οποία ακολουθεί σημαντικός αριθμός κρατών μελών.

Ο άμεσος ανταγωνισμός παραμένει περιορισμένος στην αγορά αλληλογραφίας

Η ταχυδρομική οδηγία προέβλεψε ένα πολύ περιορισμένο μόνο άνοιγμα της αγοράς (επιστολές βάρους άνω των 350 γραμμαρίων ή πέντε φορές το βασικό τιμολόγιο της ταχύτερης κατηγορίας). Δεν δημιούργησε πραγματικό ανταγωνισμό στην αγορά αλληλογραφίας, δεδομένου ότι αφορά μόνο το 3%, κατά μέσο όρο, των ταχυδρομικών εσόδων των δημόσιων ταχυδρομικών οργανισμών. Κατά συνέπεια, η πραγματοποίηση ενός σημαντικού βήματος μετατέθηκε για την επόμενη φάση του χρονοδιαγράμματος που περιγράφεται στην οδηγία. Η διατήρηση των μη εναρμονισμένων εθνικών ρυθμίσεων όσον αφορά τον αποκλειστικό τομέα έχει ως συνέπεια να εξακολουθεί η εσωτερική αγορά να παραμένει ανολοκλήρωτη όσον αφορά την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελευθερία εγκατάστασης.

Στην πράξη, οι εξελίξεις που σημειώθηκαν μετά την έκδοση της ταχυδρομικής οδηγίας αποδεικνύουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιμέρους φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας και μεταξύ των επιμέρους κρατών μελών. Οι διαφορές αυτές εντοπίζονται σε τρεις κύριους τομείς:

- τα προβλεπόμενα επίπεδα μονοπωλίου, τα οποία σε πολλά κράτη μέλη είναι πολύ κατώτερα από το ανώτατο όριο των 350 γραμμαρίων που επιτρέπεται από την οδηγία (π.χ., Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Κάτω Χώρες, Ιταλία, Σουηδία και Φινλανδία).

- η επιχειρησιακή ελευθερία των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας να συνάπτουν συμμαχίες με ιδιωτικούς φορείς.

- διαφορές ως προς την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας, ιδίως όσον αφορά το κοινό εσωτερικό ταχυδρομείο και τα ταχυδρομικά προϊόντα που αποστέλλονται σε μεγάλες ποσότητες.

Ενίσχυση του άμεσου και του έμμεσου ανταγωνισμού και ισχυροποίηση της θέσης ορισμένων φορέων του τομέα (συγχωνεύσεις επιχειρήσεων)

Ορισμένοι οργανισμοί προέβησαν σε σημαντικές κινήσεις προς την κατεύθυνση της πραγματοποίησης εξαγορών και της διεθνούς επέκτασής τους. Οι οργανισμοί αυτοί συμπεριφέρονται ήδη ως "παίκτες" προσανατολισμένοι προς την αγορά. Και στο σημείο αυτό, οι προαναφερόμενες διαφορές είναι δυνατόν να ενταθούν περαιτέρω λόγω της ισχυροποίησης της θέσης των κύριων παραγόντων του τομέα στις αγορές των κατεπειγόντων δεμάτων, των μεταφορών και της υλικοτεχνικής υποστήριξης. Ωστόσο, οι μικρότεροι οργανισμοί μπορούν να σχηματίσουν περιφερειακές συμμαχίες ή άλλα είδη στρατηγικών συμμαχιών. Αυτές οι αποκλίνουσες εξελίξεις οδηγούν σε αυξανόμενες στρεβλώσεις της εσωτερικής αγοράς και καθιστούν επιβεβλημένη την υιοθέτηση περαιτέρω κανονιστικών αλλαγών για την εναρμόνιση των όρων παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών.

Ειδικότερα, μετά την έκδοση της ταχυδρομικής οδηγίας, υπήρξε ένα κύμα διασυνοριακών εξαγορών από τους πιο δυναμικούς φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας του τομέα σε όμορες ανταγωνιστικές αγορές. Αυτό έγινε διότι οι εν λόγω (κυρίως δημόσιοι) οργανισμοί επιδίωξαν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό την εξαγορά εταιρειών που διαθέτουν πελατεία, εμπειρογνωμοσύνη και διεθνή δίκτυα στις αγορές κατεπειγόντων, δεμάτων και υλικοτεχνικής υποστήριξης, προκειμένου να ικανοποιήσουν την αυξανόμενη ζήτηση των καταναλωτών για πανευρωπαϊκές υπηρεσίες και να ανταποκριθούν στην πρόκληση του άμεσου ανταγωνισμού από ιδιωτικούς φορείς.

Ορισμένοι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας χρησιμοποίησαν επίσης το πλεονέκτημα του εθνικού τους δικτύου και το υψηλό κύρος τους στην αγορά προκειμένου να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε αγορές επικουρικές σε σχέση με τη βασική ταχυδρομική αγορά, σε τομείς όπως οι υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας για το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (όπως είναι η ασφαλής ηλεκτρονική διαβίβαση κρυπτογραφημένων εγγράφων), οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες πλήρους διαχείρισης και διεκπεραίωσης αλληλογραφίας.

Κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για την παρούσα πρόταση είναι το ότι αρκετοί φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας προετοιμάζονται ήδη, επίσης, για μια περισσότερο ανοιχτή εγχώρια και διεθνή αγορά αλληλογραφίας μέσω εξαγορών και συμμαχιών (π.χ., η κοινή επιχείρηση μεταξύ TNT Post Group, UK Post Office και Singapore Post). Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι, αφότου εκδόθηκε η οδηγία, η ταχυδρομική βιομηχανία προέβλεψε και προσαρμόστηκε στη μελλοντική εξέλιξη της αγοράς αλληλογραφίας και ότι η προοπτική του μελλοντικού ανοίγματος της αγοράς χρησίμευσε ήδη ως ένα από τα βασικά κριτήρια για τις επιχειρηματικές αποφάσεις ορισμένων φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

Μεγαλύτερες ανησυχίες ως προς την τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού

Η αύξηση των εμπορικών δραστηριοτήτων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη ύπαρξη μεγάλων εθνικών μονοπωλίων, οδηγεί σε επίταση των ανησυχιών στον τομέα του ανταγωνισμού, περιλαμβανομένων των καταγγελιών για υποτιθέμενες διασταυρούμενες επιδοτήσεις από τον αποκλειστικό προς τον ανταγωνιστικό τομέα. Υποβάλλονται ολοένα και περισσότερες καταγγελίες από ιδιωτικούς φορείς, αλλά ακόμη και από φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας, για υποτιθέμενες αντίθετες προς τον ανταγωνισμό πρακτικές ή για αδικαιολόγητα μέτρα κρατικών ενισχύσεων. Η προστασία ενός σημαντικού τμήματος των εθνικών αγορών των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας δεν μπορεί να συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, διότι αφορά το λιγότερο δυναμικό τμήμα της αγοράς και στηρίζεται σε κανονιστικές ρυθμίσεις που βασίζονται στο ιστορικό εύρος των ταχυδρομικών μονοπωλίων. Επιπροσθέτως, οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας προετοιμάζονται, εν πάση περιπτώσει, με συνεχώς εντατικότερους ρυθμούς για ένα ανταγωνιστικό μέλλον στις εσωτερικές τους αγορές, καθώς και στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η εξέλιξη της απασχόλησης

Η συνεχιζόμενη αναδιάρθρωση της ταχυδρομικής βιομηχανίας οδηγεί σε αναπροσαρμογές και στον τομέα της απασχόλησης. Γενικά, στα περισσότερα κράτη μέλη, τα επίπεδα απασχόλησης στους οργανισμούς παροχής καθολικής υπηρεσίας παρέμειναν γενικώς σταθερά κατά τα τελευταία έτη, με επιμέρους αυξήσεις ή μειώσεις της τάξης του 0,4% ετησίως κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 1995-1998. Σε δύο περιπτώσεις, υπήρξαν μεγάλες μειώσεις της απασχόλησης σε φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας - στη Γερμανία, όπου, κατόπιν εθελοντικών αποχωρήσεων, υπήρξε μείωση κατά 45.000 ισοδύναμα θέσεων πλήρους απασχόλησης (17%) μεταξύ του 1995 και του 1998, καθώς και στη Σουηδία, όπου, κατά την ίδια περίοδο, σημειώθηκε μείωση κατά 4.000 ισοδύναμα θέσεων πλήρους απασχόλησης (9%). Σε μία περίπτωση, αυτή των Κάτω Χωρών, σημειώθηκε σημαντική αύξηση κατά 41.088 ισοδύναμα θέσεων πλήρους απασχόλησης, πράγμα που οφείλεται κυρίως στην εξαγορά του ομίλου ΤΝΤ από το δημόσιο ταχυδρομικό οργανισμό της χώρας.

Ενώ η υιοθέτηση της νέας τεχνολογίας και οι ανταγωνιστικές πιέσεις οδήγησαν σε μειώσεις της απασχόλησης στους εν λόγω φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας όσον αφορά τον τομέα των παραδοσιακών υπηρεσιών, ωστόσο, δημιουργούνται νέες θέσεις απασχόλησης σε νέους τομείς υπηρεσιών, καθώς και στον ιδιωτικό τομέα. Π.χ., στη Γερμανία, μόνο το 1999, δημιουργήθηκαν 5.000 θέσεις πλήρους και μερικής απασχόλησης, καθώς και 11.000 ακόμη θέσεις μερικής απασχόλησης με ειδικούς συμβατικούς όρους, από ιδιωτικούς φορείς που δημιουργούν νέες υπηρεσίες ως συνέπεια του μεγαλύτερου ανοίγματος της αγοράς. Ενώ οι υφιστάμενοι παραδοσιακοί οργανισμοί έχασαν παρόμοιο αριθμό θέσεων απασχόλησης, οι απώλειες αυτές αντισταθμίστηκαν από κέρδη παραγωγικότητας και αναδιάρθρωση.

1.3. Η ανάγκη για περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς στον ανταγωνισμό

Προβλεπόμενες εξελίξεις

Οι συνέπειες της περαιτέρω ανάπτυξης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και του ηλεκτρονικού εμπορίου θα είναι τεσσάρων ειδών. Πρώτον, οι εξελίξεις αυτές θα οδηγήσουν σε μείωση του όγκου της αλληλογραφίας, ιδίως δεδομένου ότι, καθώς η διείσδυση του Internet θα φθάσει σε μια κρίσιμη μάζα, θα αναπτυχθεί η ηλεκτρονική διενέργεια των τραπεζικών συναλλαγών και το ηλεκτρονικό διαφημιστικό ταχυδρομείο. Δεύτερον, θα αναπτυχθεί περισσότερο το διασυνοριακό υβριδικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, που θα είναι συγκεντρωμένο σε ορισμένα σημεία - ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση Citicorp [6] ενδέχεται να περιορίσει την ανάπτυξη αυτή σε κάποιο βαθμό. Τρίτον, οι εξελίξεις αυτές θα οδηγήσουν σε αύξηση του όγκου διανομής πακέτων και δεμάτων συνεπεία της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου. Τέταρτον, θα αυξηθεί η ζήτηση για υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, ειδικά προσαρμοσμένες στις ανάγκες ορισμένων ειδών καταναλωτών.

[6] Η απόφαση την οποία εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στις 10 Φεβρουαρίου 2000 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-147/97 και C-148/97 απαιτεί την πληρωμή της τιμής που προβλέπει το εσωτερικό τιμολόγιο όταν το ταχυδρομείο διαβιβάζεται ηλεκτρονικά διαμέσου των συνόρων και επανεισέρχεται στην εσωτερική αγορά προκειμένου να διανεμηθεί, εφόσον δεν υπάρχει ένα σύστημα πληρωμής που να καλύπτει το κόστος.

Αυτό είναι ένα ακόμα επιχείρημα για τη βελτίωση της βασικής υπηρεσίας αλληλογραφίας και δεμάτων, προκειμένου να περιοριστεί η επέκταση του ηλεκτρονικού εμπορίου εις βάρος της παραδοσιακής αλληλογραφίας, και για την αποσαφήνιση της διάκρισης μεταξύ των κοινών υπηρεσιών αλληλογραφίας και των υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας (βλ. σημείο 2.9.2 παρακάτω).

Το άνοιγμα της αγοράς και η παροχή καθολικής υπηρεσίας δεν είναι ασυμβίβαστες μεταξύ τους έννοιες

Στις υπηρεσίες διανομής είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν σημαντικές οικονομίες κλίμακας και φάσματος. Οι εμπειρίες που αποκομίστηκαν από την "απορύθμιση" των ταχυδρομικών αγορών δείχνουν ότι δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της διατήρησης και βελτίωσης αυτής της υπηρεσίας και της σταδιακής εισαγωγής του ανταγωνισμού, με την προϋπόθεση ότι ο φορέας παροχής της καθολικής υπηρεσίας διαθέτει την απαραίτητη εμπορική και τιμολογιακή ευελιξία προκειμένου να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις που συνεπάγεται η νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Ειδικότερα, η βελτιούμενη χρηματοοικονομική κατάσταση των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας, το πλεονέκτημα πείρας και τεχνογνωσίας που διαθέτουν και το γεγονός ότι μεγάλα τμήματα της καθολικής υπηρεσίας είναι ήδη κερδοφόρα καθιστούν δυνατή την απορρόφηση μεγάλου ποσοστού του κόστους που συνεπάγεται η παροχή καθολικής υπηρεσίας. Επιπροσθέτως, η ταχυδρομική οδηγία προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου αποζημίωσης, το οποίο θα αναλαμβάνει την κάλυψη κάθε άλλου κόστους της καθολικής υπηρεσίας που δεν καλύπτεται από τον νεοπροσδιοριζόμενο αποκλειστικό τομέα, πράγμα που αποτελεί βασική ασφαλιστική δικλίδα στην πρόταση. Αυτή η ασφαλιστική δικλίδα περιλαμβάνεται ήδη στην ισχύουσα οδηγία.

Επιπλέον, ορισμένες οργανώσεις καταναλωτών ζητούν εδώ και αρκετό καιρό το άνοιγμα της αγοράς αλληλογραφίας (δηλαδή του επιστολικού ταχυδρομείου) στον ανταγωνισμό [7]. Ειδικότερα, το BEUC έχει δηλώσει σαφώς ότι είναι υπέρ της πλήρους κατάργησης των ταχυδρομικών μονοπωλίων έως το 2005, προκειμένου να δοθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ διαφόρων φορέων παροχής υπηρεσίας, αλλά και για να ενθαρρυνθούν οι εν λόγω φορείς να βελτιώσουν την ποιότητά τους. Η πρόταση λαμβάνει υπόψη τόσο τις απόψεις αυτές όσο και την ανάγκη να δοθεί στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας μια εύλογη και ανάλογη περίοδος προσαρμογής, περιλαμβανομένης μιας φάσης ανασκόπησης. Καθώς αρκετοί δημόσιοι φορείς μετακινούνται προς ένα καθεστώς το οποίο απέχει περισσότερο από την άμεση παρέμβαση των κυβερνήσεων στα επιχειρησιακά και εμπορικά θέματα, οι υφιστάμενοι οργανισμοί θα επωφεληθούν από την αύξηση των εμπορικών ελευθεριών και θα προετοιμαστούν για τον άμεσο ανταγωνισμό, διασφαλίζοντας, παράλληλα, και ενισχύοντας τον κοινωνικό τους ρόλο.

[7] Βλ., π.χ., τη θέση που διατύπωσε το BEUC (Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών) στις 6 Ιανουαρίου 1999.

Μόνο αν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας γίνουν πιο αποτελεσματικοί και πιο ικανοί να ανταγωνίζονται τα εναλλακτικά μέσα επικοινωνιών και μόνο αν αποκτήσουν την ελευθερία να διαφοροποιούνται και να επεκτείνονται σε όμορες αγορές, θα είναι σε θέση να εξυπηρετούν τους χρήστες και να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του τομέα γενικά και της καθολικής υπηρεσίας ειδικότερα.

Μια σημαντική ευκαιρία

Οι μελλοντικές εξελίξεις στον τομέα των κανονιστικών ρυθμίσεων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους την ταχεία αλλαγή της τεχνολογίας και την εν γένει διάρθρωση της βιομηχανίας. Αν αυτό δεν γίνει, τα επίπεδα απασχόλησης στον κλάδο θα διαβρωθούν με αυξανόμενους ρυθμούς, χωρίς οι νέες θέσεις απασχόλησης που θα δημιουργηθούν να είναι σε θέση από μόνες τους να καλύψουν το κενό.

Οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας έχουν ήδη αρχίσει, και πρέπει να συνεχίσουν με αυξανόμενους ρυθμούς, μιαν αναντίστρεπτη διαδικασία αλλαγών, που θα τους επιτρέψει να αξιοποιήσουν την εξελισσόμενη δυναμική της εσωτερικής αγοράς.

Σήμερα, και στο ορατό μέλλον, η αγορά αλληλογραφίας αναπτύσσεται (με ρυθμούς που εκτιμώνται σε ποσοστό 2-3% ετησίως), αλλά η ανάπτυξη αυτή ενδέχεται να πληγεί σε κάποιο μη προβλέψιμο στάδιο από την υποκατάσταση της παραδοσιακής αλληλογραφίας από την τεχνολογία. Εν τω μεταξύ, καθώς δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες (π.χ., οι ευκαιρίες που προκύπτουν από την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου), μας δίνεται μια μοναδική ευκαιρία να ανοίξουμε ουσιαστικά την εσωτερική αγορά όσον αφορά τις ταχυδρομικές υπηρεσίες. Ένα τέτοιο μέτρο θα επιτρέψει στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας να επωφεληθούν από την ανάπτυξη της αγοράς, προκειμένου να λάβουν τα μέτρα που απαιτούνται για να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό.

Με βάση τη σκέψη αυτή, η πρόταση επιδιώκει να είναι υλοποιήσιμη και λογική, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, τα απαραίτητα χρονικά περιθώρια για την αναγκαία προσαρμογή.

2 Η προταση τησ επιτροπησ

2.1 Στόχοι και πεδίο εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων

Σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι να προωθήσει την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, διασφαλίζοντας, παράλληλα, τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας, σύμφωνα με τα όσα προβλέπει η οδηγία και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας. Με τον τρόπο αυτό, τα οφέλη που θα προκύψουν από τον εντονότερο ανταγωνισμό πιστεύεται ότι θα οδηγήσουν στη βελτίωση του επιπέδου της παρεχόμενης υπηρεσίας, τόσο από την πλευρά της ποιότητας όσο και των τιμών που προσφέρονται στους καταναλωτές, και στη συνακόλουθη ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η επίτευξη του στόχου αυτού μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερα αν συναφθεί συμφωνία για την πραγματοποίηση ενός σημαντικού βήματος την 1η Ιανουαρίου 2003, παράλληλα με τον καθορισμό ενός χρονοδιαγράμματος για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς.

Η Επιτροπή πιστεύει ότι το βήμα που θα πραγματοποιηθεί το 2003 πρέπει να είναι σαφώς πραγματοποιήσιμο για τα κράτη μέλη και να εστιάζεται, ειδικότερα, στις αγορές στις οποίες το άνοιγμα έχει ήδη αρχίσει και στα ταχύτερα αναπτυσσόμενα τμήματα, όπου ο αντίκτυπος του ανταγωνισμού στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας μπορεί να αντισταθμιστεί από την ανάπτυξη της αγοράς. Το εν λόγω βήμα πρέπει να είναι επίσης αρκετά ουσιαστικό, ώστε να δημιουργεί πραγματικό ανταγωνισμό.

Η Επιτροπή πιστεύει επίσης ότι, στο πνεύμα της απαίτησης που διατυπώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, η απόφαση για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς το 2003 πρέπει να ακολουθηθεί από ένα επιπλέον βήμα προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς, το οποίο πρέπει να προταθεί πριν από το τέλος του Δεκεμβρίου του 2004, αφού προηγηθεί ανασκόπηση της κατάστασης νωρίτερα κατά το εν λόγω έτος.

Με βάση το πλαίσιο και τους στόχους που περιγράφονται παραπάνω, η Επιτροπή πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να καθοριστεί, μέσω της πρότασης αυτής, ένας "οδικός χάρτης" για τη συνέχιση της διαδικασίας εκσυγχρονισμού του ταχυδρομικού τομέα, η οποία δρομολογήθηκε με την ταχυδρομική οδηγία. Η προσέγγιση αυτή συνάδει με τους στόχους μιας ανοιχτής και ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς, στόχους οι οποίοι υποστηρίζονται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας. Αποτελεί επίσης αναγκαία και αναλογική απάντηση στις ανάγκες τόσο των χρηστών όσο και της ευρύτερης ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η παρούσα πρόταση τροποποιεί την ταχυδρομική οδηγία προκειμένου να χαράξει μια ξεκάθαρη πορεία και να θέσει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για το περαιτέρω άνοιγμα του κοινοτικού ταχυδρομικού τομέα, αλλά με μεθοδικό και συστηματικό τρόπο, ούτως ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος τόσο στην αγορά συνολικά όσο και στους τομείς παροχής καθολικής υπηρεσίας ειδικότερα να ολοκληρώσουν τη διαδικασία εκσυγχρονισμού και να προσαρμοστούν στις συνθήκες εντονότερου ανταγωνισμού μέσα σε ένα σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον.

Ως εκ τούτου, η παρούσα πρόταση προβλέπει τη συνέχιση της διαδικασίας σταδιακού και ελεγχόμενου ανοίγματος της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, που θα γίνει σε δύο περαιτέρω στάδια. Το πρώτο στάδιο, το οποίο θα αρχίσει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2003, συνίσταται στη γενική μείωση των σημερινών ορίων βάρους και τιμών για ορισμένες υπηρεσίες οι οποίες θα μπορούν να εξακολουθήσουν να ανατίθενται κατ' αποκλειστικότητα, με αντίστοιχη κατάργηση όλων των ορίων βάρους και τιμών για το εξερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο και το κατεπείγον ταχυδρομείο.

Το επόμενο στάδιο ανοίγματος της αγοράς θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2007. Θα προβλέπει την περαιτέρω μείωση των υπόλοιπων αποκλειστικών δικαιωμάτων που χορηγούνται στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας, με μοναδική προϋπόθεση την ανάγκη διατήρησης της καθολικής υπηρεσίας. Το εύρος του περαιτέρω βήματος πρέπει να αποφασιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005, με βάση πρόταση την οποία θα υποβάλει η Επιτροπή έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2004, μετά από ανασκόπηση του τομέα. Η ανασκόπηση της Επιτροπής πρέπει να έχει ως κεντρικό άξονα τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

2.2 Το πρώτο βήμα που θα γίνει το 2003. μειώσεις του ορίου τιμής/βάρους

Με αφετηρία την 1η Ιανουαρίου 2003, τα ανώτατα όρια που προβλέπονται στην ταχυδρομική οδηγία για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν αποκλειστικά στο δικό τους φορέα (ή φορείς) παροχής καθολικής υπηρεσίας, αποκλειστικά στο μέτρο που είναι αναγκαίο για τη χρηματοδότηση της παροχής της καθολικής υπηρεσίας, προτείνεται να μειωθούν από τα σημερινά τους επίπεδα (350 γραμμάρια και 5 φορές το βασικό τυποποιημένο τιμολόγιο) ως εξής: σε 50 γραμμάρια και 2,5 φορές, αντιστοίχως, για την κοινή εσωτερική αλληλογραφία, την εισερχόμενη διασυνοριακή αλληλογραφία και το διαφημιστικό ταχυδρομείο. και σε 0 γραμμάρια για την εξερχόμενη διασυνοριακή αλληλογραφία. Για το εξερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο και το κατεπείγον ταχυδρομείο, το όριο τιμής που ισχύει σήμερα θα καταργηθεί.

Οι λόγοι για την επιλογή του ορίου βάρους των 50 γραμμαρίων είναι οι εξής:

Ο μέγιστος "χώρος" ο οποίος σήμερα μπορεί να ανατεθεί κατ' αποκλειστικότητα στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας βάσει της ταχυδρομικής οδηγίας αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο στην Κοινότητα το 70% των συνολικών ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας. Τα αντικείμενα που ζυγίζουν από 50 έως 350 γραμμάρια αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο στην Κοινότητα το 16% των εσόδων τα οποία αποκομίζουν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες. Κατά συνέπεια, ένα βήμα όπως το προτεινόμενο συνάδει με μια σταδιακή και ελεγχόμενη προσέγγιση για τη μείωση των ορίων βάρους και τιμής. Επιπλέον, όμως, το βήμα αυτό είναι αρκετό για να ενθαρρύνει τους δημόσιους φορείς να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες της αγοράς.

Μόνο ένα μικρό μέρος από το 16% που θα ανοιχτεί στον ανταγωνισμό θα είναι προσπελάσιμο από τους νεοεισερχόμενους λόγω του κόστους και του χρόνου που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός δικτύου παράλληλης διανομής. Μεσοπρόθεσμα, υπολογίζεται ότι οι υφιστάμενοι φορείς θα διατηρήσουν το 80 έως 90% της αγοράς η οποία έχει ανοιχτεί στον ανταγωνισμό, όπως προκύπτει από την εμπειρία των ταχυδρομικών αγορών που λειτουργούν ήδη σε ένα περισσότερο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Ο άμεσος αντίκτυπος τον οποίο θα έχει το προβλεπόμενο από την παρούσα πρόταση άνοιγμα της αγοράς όσον αφορά τη μείωση της απασχόλησης αναμένεται ότι θα συνίσταται σε ένα πρόσθετο ποσοστό 2,5% επιπλέον της μείωσης της απασχόλησης στους δημόσιους οργανισμούς λόγω της υπό εξέλιξη διαδικασίας εκσυγχρονισμού. Μια πολύ περιορισμένη προσέγγιση, όπως αυτή την οποία θα αποτελούσε η επιλογή ενός ορίου βάρους 100 γραμμαρίων, θα συνεπαγόταν άνοιγμα της αγοράς της τάξης μόλις του 9%, αλλά θα αντιπροσώπευε το ήμισυ της εν λόγω μείωσης της απασχόλησης. Αυτή η διαφορά όσον αφορά τον αντίκτυπο στην απασχόληση στους δημόσιους οργανισμούς δεν δικαιολογεί την επιλογή του ορίου των 100 γραμμαρίων, διότι θα ήταν ανεπαρκής από την άποψη της άντλησης πραγματικών πλεονεκτημάτων από τον ανταγωνισμό και της διασφάλισης καλύτερων μεσοπρόθεσμων προοπτικών απασχόλησης τόσο στους ιδιωτικούς όσο και στους δημόσιους οργανισμούς (βλέπε επίσης σημείο 2.8 παρακάτω).

Τα 50 γραμμάρια είναι μια τυποποιημένη βαθμίδα βάρους που χρησιμοποιείται στα περισσότερα κράτη μέλη και, κατά συνέπεια, δεν αναμένεται να απαιτήσει μείζονες τεχνικές προσαρμογές σε επιχειρησιακό επίπεδο. Εξάλλου, το όριο αυτό είναι αρκετά υψηλό ώστε να μη δημιουργήσει πρακτικά προβλήματα "υπεκφυγής" από τον αποκλειστικό τομέα μέσω της τεχνητής αύξησης του βάρους των επιμέρους ειδών αλληλογραφίας.

2.3 Τομείς στους οποίους προβλέπεται η κατάργηση των ορίων βάρους/τιμής:

Το άρθρο 7 της ταχυδρομικής οδηγίας προέβλεπε ότι η ανασκόπηση του ταχυδρομικού τομέα την οποία όφειλε να πραγματοποιήσει η Επιτροπή στα πλαίσια της κατάρτισης της παρούσας πρότασης θα έπρεπε επίσης να εξετάσει και το άνοιγμα του διασυνοριακού ταχυδρομείου και του διαφημιστικού ταχυδρομείου στον ανταγωνισμό, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2003.

- Διαφημιστικό ταχυδρομείο

Όσον αφορά το διαφημιστικό ταχυδρομείο, επισημαίνονται τα εξής:

Τα αντικείμενα διαφημιστικού ταχυδρομείου που ζυγίζουν από 0 έως και 50 γραμμάρια [8] αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο στην Κοινότητα το 8% των εσόδων τα οποία αποκομίζουν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, πράγμα που καθιστά την πρόταση σύμφωνη με το στόχο για το σταδιακό και ελεγχόμενο άνοιγμα της αγοράς.

[8] Τα αντικείμενα διαφημιστικού ταχυδρομείου που ζυγίζουν από 50 έως 350 γραμμάρια έχουν ήδη ανοιχτεί στον ανταγωνισμό μέσω του ορίου των 50 γραμμαρίων.

Το διαφημιστικό ταχυδρομείο είναι ένα ταχέως αναπτυσσόμενο και κερδοφόρο τμήμα της αγοράς (ετήσια αύξηση περίπου 5% σε όγκο και έσοδα), το οποίο ήδη ανταγωνίζεται τα εναλλακτικά μέσα επικοινωνιών. Έξι κράτη μέλη έχουν ήδη ανοίξει αυτό το τμήμα της αγοράς εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στον ανταγωνισμό. Η σημερινή και η προβλεπόμενη ανάπτυξη του διαφημιστικού ταχυδρομείου (+5% ετησίως σε όγκο και αξία κατά την επόμενη επταετία) αντανακλά το γεγονός ότι τα κατά κεφαλήν μεγέθη διαφημιστικού ταχυδρομείου στην Ευρώπη είναι κατώτερα από το ήμισυ των αντίστοιχων κατά κεφαλήν μεγεθών των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά συνέπεια, οι ανταγωνιστές έχουν ήδη ευρύτατα περιθώρια να αποκτήσουν κάποιο μερίδιο αυτής της αναπτυσσόμενης αγοράς χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η παροχή της καθολικής υπηρεσίας μέσω της εκτροπής σημαντικών εσόδων. Το βήμα αυτό αναμένεται να προωθήσει ακόμη περισσότερο τον όγκο και την ποιότητα του διαφημιστικού ταχυδρομείου, δίνοντας τη δυνατότητα στη βιομηχανία διαφημιστικού ταχυδρομείου γενικά να ενισχύσει την ανταγωνιστική της θέση έναντι των εναλλακτικών μέσων επικοινωνίας.

Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η μείωση στα 50 γραμμάρια που προτείνεται αλλού αποτελεί ήδη σημαντικό βήμα. Επιπλέον, περίπου το ένα τρίτο από το 16% των ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας που ανοίγει στον ανταγωνισμό το όριο των 50 γραμμαρίων συνίσταται σε έσοδα προερχόμενα από το διαφημιστικό ταχυδρομείο. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ορισμένα κράτη μέλη που δεν έχουν ήδη ανοίξει την αγορά αυτή ίσως επιθυμούν να συνεχίσουν να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα το διαφημιστικό ταχυδρομείο κάτω από το προτεινόμενο όριο βάρους στο βαθμό που απαιτείται για να διασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας. Κατά συνέπεια, για να διασφαλιστεί ότι το βήμα που θα γίνει το 2003 είναι "σταδιακό και ελεγχόμενο", η Επιτροπή δεν προτείνει, στην παρούσα φάση, το άνοιγμα της υπόλοιπης αγοράς διαφημιστικού ταχυδρομείου στον ανταγωνισμό.

- Εξερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο

Όσον αφορά το εξερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο, η Επιτροπή πιστεύει ότι η υπηρεσία αυτή, η οποία έχει "de facto" απελευθερωθεί στα περισσότερα κράτη μέλη, θα επιτρέψει στους υπάρχοντες και τους νέους ταχυδρομικούς οργανισμούς να συνάψουν εταιρικές σχέσεις με άλλους οργανισμούς του εξωτερικού για την παροχή διασυνοριακών ταχυδρομικών υπηρεσιών στα κράτη μέλη, ιδίως προκειμένου να αντλήσουν οφέλη από τυχόν άνοιγμα της εθνικής αγοράς κάτω του ορίου των 50 γραμμαρίων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει να περιληφθεί η απελευθέρωση του συνόλου του εξερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου (το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 3% των συνολικών ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας) στην επόμενη φάση ανοίγματος της αγοράς, που προβλέπεται για το 2003.

- Εισερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο

Όσον αφορά το εισερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τα εξής επιχειρήματα: πρώτον, ότι η απελευθέρωση του εισερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου θα είναι δυσκολότερο να ρυθμιστεί λόγω της ύπαρξης προβλημάτων που αφορούν τον έλεγχο του πραγματικού τόπου προέλευσης των αντικειμένων αλληλογραφίας και, δεύτερον, ότι η απελευθέρωση του τομέα αυτού θα μπορούσε, συν τω χρόνω, να οδηγήσει στην αλλαγή του τόπου ταχυδρόμησης ενός ποσοστού του εσωτερικού ταχυδρομείου μεγάλης ποσότητας (το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 30% του όγκου του εσωτερικού ταχυδρομείου), πράγμα που θα κάνει τις συνέπειές της περισσότερο απρόβλεπτες. Επιπροσθέτως, τα υψηλότερα από το μέσο όρο επίπεδα εισερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου που παρατηρούνται σε ορισμένα κράτη μέλη (και ιδίως στο Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία και την Ελλάδα) θα μπορούσαν να καταστήσουν τις συνέπειες ενός τέτοιου ανοίγματος δυσανάλογα μεγάλες, στην παρούσα φάση, για τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας στα εν λόγω κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν προτείνει το άνοιγμα της αγοράς εισερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου για την επόμενη φάση του 2003.

- Υπηρεσίες κατεπείγοντος ταχυδρομείου

Η πείρα έχει δείξει ότι τα κριτήρια προστιθέμενης αξίας που εφαρμόζονται για τις υπηρεσίες κατεπείγοντος ταχυδρομείου εκτός του κατ' αποκλειστικότητα ανατεθειμένου τομέα είναι αμφισβητήσιμα. Η Επιτροπή αντιμετώπισε ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες το ζήτημα αυτό δημιούργησε προβλήματα. Αποδείχθηκε επίσης ότι οι υπηρεσίες αυτές είναι δυνατόν να παρέχονται σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων κάτω του ορίου τιμής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την κατάργηση του ορίου τιμής για τις υπηρεσίες κατεπείγοντος ταχυδρομείου. Ο αντίκτυπος του μέτρου αυτού υπολογίζεται σε ποσοστό κάτω του 1% των ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.4 Ο εκτιμώμενος αντίκτυπος του προτεινόμενου ανοίγματος της αγοράς

Τα μέτρα αυτά, στο σύνολό τους, θα προωθήσουν τη διαδικασία ανοίγματος της αγοράς, όπως προβλέπεται στην ταχυδρομική οδηγία, και θα διατηρήσουν μεγάλο ποσοστό των σημερινών μέγιστων εσόδων του αποκλειστικού τομέα. Κατά μέσο όρο στην Κοινότητα, μετά την υιοθέτηση του νέου ορίου βάρους των 50 γραμμαρίων και το πλήρες άνοιγμα της αγοράς του εξερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου και του κατεπείγοντος ταχυδρομείου, το 50% των συνολικών εσόδων που αποκομίζουν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας από ταχυδρομικές υπηρεσίες θα παραμείνει μέσα στον μέγιστο "χώρο" ο οποίος μπορεί να ανατεθεί κατ' αποκλειστικότητα, έναντι ποσοστού 70% σήμερα.

Αυτό σημαίνει ότι τα προτεινόμενα μέτρα ισοδυναμούν με ένα κατά 20% επιπλέον άνοιγμα της αγοράς (από πλευράς εσόδων), σε σύγκριση με την προηγούμενη οδηγία, και ότι αντιπροσωπεύουν ένα λογικό, αναλογικό και υλοποιήσιμο ενδιάμεσο βήμα, το οποίο θα δώσει σε όλους τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας επαρκή χρόνο (5 έτη) προκειμένου να προετοιμαστούν για ένα περαιτέρω, σημαντικότερο βήμα προς την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, με βάση τα υπάρχοντα οικονομικά στοιχεία, τα εν λόγω μέτρα δεν θα θέσουν σε κίνδυνο την δημοσιονομική ισορροπία των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.5 Ανάγκη συνέχισης της διαδικασίας ανοίγματος της αγοράς

Περαιτέρω στάδιο ανοίγματος της αγοράς την 1η Ιανουαρίου 2007:

Ο καθορισμός, ήδη από σήμερα, ενός χρονοδιαγράμματος για την πραγματοποίηση περαιτέρω βημάτων προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της ταχυδρομικής αγοράς είναι σημαντικός τόσο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας όσο και για τη συνεχή ανάπτυξη και εξέλιξη του ταχυδρομικού τομέα συνολικά. Ο στόχος αυτός, δηλαδή η εξασφάλιση μιας πλήρως επιχειρησιακής και ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών σε κοινοτικό επίπεδο:

- θα δώσει την απαραίτητη δυναμική σε όλες τις περιοχές της Κοινότητας για τη συνεχή ανάπτυξη σύγχρονων και αποτελεσματικών Ταχυδρομείων μέσω της καινοτομίας και της δυναμικής επίδρασης του ανταγωνισμού στην εξέλιξη των προσφερομένων υπηρεσιών. Όπως διαπιστώθηκε ήδη από τις πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά, η ίδια η προοπτική του ανοίγματος της αγοράς μπορεί από μόνη της να λειτουργήσει ως κίνητρο για την αλλαγή, με την προϋπόθεση ότι η προοπτική αυτή είναι πραγματική και πειστική. Όλοι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας επιβάλλεται να προετοιμαστούν προκειμένου να προσαρμοστούν σε ένα περισσότερο εμπορικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον.

- θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε όλα τα υπόλοιπα στοιχεία κόστους της καθολικής υπηρεσίας, τα οποία δεν μπορούν να καλυφθούν από τη μεγαλύτερη ευελιξία παρεχομένων υπηρεσιών και τιμών, να καλύπτονται από ένα ταμείο αποζημίωσης και/ή ένα σύστημα χορήγησης αδειών, το οποίο θα παρέχει πλήρη εγγύηση για το μέλλον της καθολικής υπηρεσίας.

- θα τονώσει την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων και την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών στον τομέα, τόσο από τους υπάρχοντες ταχυδρομικούς οργανισμούς όσο και από τους νεοεισερχόμενους στην αγορά φορείς, πράγμα που δεν θα γινόταν χωρίς τον καθορισμό ενός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.

- θα δημιουργήσει τις καλύτερες προϋποθέσεις για την προώθηση της αλληλεπίδρασης των ταχυδρομικών υπηρεσιών με άλλες υπηρεσίες στο μέλλον, πράγμα που θα οδηγήσει στην πλήρη ένταξη του ταχυδρομικού τομέα στην κοινωνία της πληροφορίας και στη διατήρηση του μεριδίου του στην ευρύτερη αγορά των επικοινωνιών και της υλικοτεχνικής υποστήριξης.

- θα συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι οι ταχυδρομικοί οργανισμοί στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας, δημόσιοι ή ιδιωτικοί, θα μπορούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους με ίσους όρους πρόσβασης, ούτως ώστε οι οργανισμοί που εδρεύουν στα κράτη μέλη τα οποία έχουν ανοίξει τις εσωτερικές ταχυδρομικές αγορές τους στον ανταγωνισμό να μην υποστούν το ανταγωνιστικό μειονέκτημα τού να είναι υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται στις αγορές αυτές με οργανισμούς άλλων περιοχών της Κοινότητας οι εσωτερικές αγορές των οποίων παραμένουν προστατευμένες μέσω ενός κατ' αποκλειστικότητα ανατεθειμένου τομέα.

- θα ωθήσει τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των βασικών υπηρεσιών τους ενόψει του αυξανόμενου ανταγωνισμού από εναλλακτικές, ηλεκτρονικές μεθόδους διανομής.

- θα μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων ανταγωνισμού που θα μπορούσαν να προκύψουν από την επέκταση της δεσπόζουσας θέσης των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας, η οποία απορρέει από τα εθνικά τους ταχυδρομικά μονοπώλια, σε συμπληρωματικές αγορές, όπως είναι οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ή οι υπηρεσίες που συνδυάζουν φυσική διανομή με άλλες, μη ταχυδρομικές λειτουργίες, όπως οι υπηρεσίες υλικοτεχνικής υποστήριξης και αποθήκευσης ή οι υβριδικές ταχυδρομικές υπηρεσίες.

- θα ικανοποιήσει το αίτημα των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να έχουν έναν και μόνο ταχυδρομικό εταίρο ο οποίος θα επιλαμβάνεται όλων των ταχυδρομικών αναγκών τους.

- θα εξασφαλίσει την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών μέσα σε ένα λογικό χρονικό πλαίσιο, ούτως ώστε όλοι οι πολίτες και όλες οι επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε μια καθολική ταχυδρομική υπηρεσία σταθερά υψηλής ποιότητας υπό παρόμοιους όρους, ανεξάρτητα από την περιοχή στην οποία κατοικούν μέσα στην Κοινότητα.

Κατά συνέπεια, η διαδικασία ανοίγματος της αγοράς θα επηρεάσει θετικά το συνολικό επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας και θα συμβάλει στην οικονομική ολοκλήρωση και την κοινωνική συνοχή της Κοινότητας.

Για τους λόγους αυτούς, η παρούσα πρόταση προβλέπει την πραγματοποίηση ενός περαιτέρω βήματος στη διαδικασία ανοίγματος της αγοράς την 1η Ιανουαρίου 2007. Η εμβέλεια αυτού του περαιτέρω βήματος πρέπει να αποφασιστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005, με βάση πρόταση της Επιτροπής η οποία θα υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 μετά από ανασκόπηση του τομέα. Βασικός άξονας της ανασκόπησης την οποία θα πραγματοποιήσει η Επιτροπή πρέπει να είναι η διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

2.6 Προβλεπόμενος αντίκτυπος του περαιτέρω ανοίγματος της αγοράς στις δραστηριότητες των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας

Με την παραδοχή ότι δεν θα γίνουν άλλες μεταβολές στο κανονιστικό πλαίσιο, οι κύριοι τομείς ταχυδρομικής δραστηριότητας των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας που υπάγονται σήμερα στον αποκλειστικό τομέα προβλέπεται να αναπτυχθούν κατά μέσο όρο, τόσο από πλευράς όγκου όσο και από πλευράς εσόδων, κατά 2,2% ετησίως κατά την περίοδο 2000 - 2007.

Ακόμη και αν οι εξελίξεις που θα λάβουν χώρα εν τω μεταξύ σε κανονιστικό επίπεδο συμπεριλάβουν το πλήρες άνοιγμα της αγοράς το 2007, καθώς και την υιοθέτηση ενός ορίου βάρους 50 γραμμαρίων το 2003, προβλέπεται ότι τα έσοδα των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας θα εξακολουθήσουν να αυξάνονται κατά 2,3% ετησίως κατά την ίδια περίοδο.

Οι προβολές αυτές δείχνουν ότι, ακόμη και με την προοπτική ενός πλήρους ανοίγματος της αγοράς το 2007, θα υπάρχει και πάλι ένα θετικό επίπεδο ανάπτυξης των συνολικών δραστηριοτήτων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας. Οι εν λόγω προβλέψεις μπορούν να συγκριθούν με τη συνολική ανάπτυξη της ταχυδρομικής αγοράς κατά την τελευταία τριετία, ανάπτυξη η οποία ήταν της τάξης του 3% περίπου ετησίως.

2.7 Βιώσιμη εγγύηση της παροχής καθολικής υπηρεσίας.

Όσον αφορά το κόστος της καθολικής υπηρεσίας, και συγκεκριμένα την πρόσθετη επιβάρυνση που συνεπάγεται η παροχή υπηρεσίας σε περιοχές ή τομείς που δεν είναι εμπορικά ελκυστικοί, το κόστος που συνδέεται με την επιβάρυνση αυτή υπολογίζεται κατά μέσο όρο σε 5% των ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι ένα σημαντικό μέρος του κόστους που σχετίζεται με την παροχή της καθολικής υπηρεσίας δεν μπορεί να καλυφθεί σε ένα εμπορικό πλαίσιο. Κάθε επιπλέον κόστος που συνεπάγεται η παροχή καθολικής υπηρεσίας, κόστος το οποίο δεν καλύπτεται από τα έσοδα του αποκλειστικού τομέα, μπορεί να καλυφθεί από ένα ταμείο αποζημίωσης.

Οι χρηματοοικονομικές επιδόσεις των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας βελτιώθηκαν σημαντικά κατά τα τελευταία έτη. Όλοι, εκτός από έναν, βρίσκονται πλέον στο "νεκρό σημείο", ενώ μερικοί πραγματοποιούν σημαντικά κέρδη, πράγμα που τους επιτρέπει μάλιστα να προβαίνουν σε σημαντικές εξαγορές σε άλλα κράτη μέλη. Η εξέλιξη αυτή θα συνεχιστεί στο μέλλον, καθώς θα βελτιώνουν την παραγωγικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν, όπως προβλέπει η ισχύουσα οδηγία. Η σταθερή ανάπτυξη της αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών και η βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας, συνεπεία των κερδών παραγωγικότητάς τους, θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν την παροχή τουλάχιστον ενός σημαντικού μέρους της καθολικής υπηρεσίας σε εμπορική βάση.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να μην παραβλέπονται τα πλεονεκτήματα των ήδη υφισταμένων ταχυδρομικών οργανισμών σε τομείς όπως η πείρα, το δίκτυο, οι οικονομίες κλίμακας και φάσματος, η τεχνογνωσία, το κύρος και η εμπιστοσύνη του καταναλωτή, στοιχεία τα οποία είναι δύσκολο να "οικοδομήσει" γρήγορα ο κάθε ανταγωνιστής. Ειδικότερα, ένα καθολικό ταχυδρομικό δίκτυο αποτελεί σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ιδίως επειδή είναι δύσκολο να αντιγραφεί, και, κατά συνέπεια, συνιστά ένα επιπλέον εμπόδιο το οποίο πρέπει να υπερπηδήσουν οι νεοεισερχόμενοι προκειμένου να εξασφαλίσουν σημαντικότερα μεγέθη εργασιών.

Ο βαθμός ανοίγματος της αγοράς που πρέπει να λάβει χώρα από την 1η Ιανουαρίου 2003 εξακολουθεί να επιτρέπει στα κράτη μέλη, εφόσον το επιθυμούν, να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα στο δικό τους φορέα (ή φορείς) παροχής καθολικής υπηρεσίας έναν τομέα σημαντικού μεγέθους, ο οποίος μπορεί να αντισταθμίσει οποιοδήποτε κόστος στο οποίο υποβάλλονται προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας που τους βαρύνουν, κόστος που δεν μπορεί να καλυφθεί από τα έσοδα των υπηρεσιών που μπορούν να παρέχονται σε εμπορική βάση, πράγμα που τους επιτρέπει να προετοιμαστούν για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς.

Η εμπειρία στα κράτη μέλη τα οποία έχουν προχωρήσει περαιτέρω στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς αλληλογραφίας δείχνει ότι ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό Ταχυδρομείο μπορεί από μόνο του να παράσχει καθολική υπηρεσία του επιπέδου που απαιτεί η ταχυδρομική οδηγία στα πλαίσια ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, στηριζόμενο στα εν γένει πλεονεκτήματα που του παρέχει το καθολικό ταχυδρομικό του δίκτυο και το υψηλό κύρος που απολαμβάνει σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να δείχνει ότι ένα σημαντικό άνοιγμα της αγοράς θα έθετε σε κίνδυνο την απαίτηση της ταχυδρομικής οδηγίας για "προσιτές τιμές". Τα ενιαία τιμολόγια μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξελιχθούν εύκολα σε "ενιαία διάρθρωση των τιμολογίων" προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διάφορες κατηγορίες χρηστών, όπως γίνεται ήδη σήμερα με την περίπτωση των επιχειρηματικών πελατών.

Εν πάση περιπτώσει, η ισχύουσα ταχυδρομική οδηγία καλεί τα κράτη μέλη να επανεξετάσουν τα τιμολόγιά τους κατά τρόπον ώστε οι τιμές να αντικατοπτρίζουν πιστότερα το κόστος, πράγμα που αποτελεί μια από τις δεδηλωμένες απαιτήσεις της οδηγίας. Η εμπειρία της Σουηδίας (η ταχυδρομική αγορά της οποίας άνοιξε πλήρως στον ανταγωνισμό το 1994) και της Ισπανίας (η οποία έχει απελευθερώσει εδώ και πολύ καιρό το τοπικό ταχυδρομείο) δείχνει ότι, μέχρι σήμερα, οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας δεν εγκατέλειψαν το ενιαίο τιμολόγιο για τους απλούς καταναλωτές, παρά το πλήρες ή σημαντικό άνοιγμα της αγοράς. Η εφαρμογή ενός "άκαμπτου" ενιαίου τιμολογίου για όλους τους πελάτες δεν αποτελεί δεσμευτικό τμήμα του πλαισίου της ταχυδρομικής οδηγίας και η παρούσα πρόταση αντανακλά το γεγονός αυτό. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των ταχυδρομικών εσόδων του τμήματος "αλληλογραφία" προέρχεται από τους επιχειρηματικούς πελάτες, για τους οποίους προβλέπονται σημαντικές μειώσεις τιμών.

Όλοι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας της ΕΕ, εκτός από έναν, συνήψαν πρόσφατα μια συμφωνία σχετικά με την αμοιβή για τη διανομή διασυνοριακού ταχυδρομείου, που εξαιρέθηκε πέρυσι από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 86, παράγραφος 3, της συνθήκης. Το αποτέλεσμα της συμφωνίας αυτής ήταν ή θα είναι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάργηση της εφαρμογής ενός ενιαίου μέχρι σήμερα τιμολογίου για το εσωτερικό και το διασυνοριακό ταχυδρομείο στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό, ορισμένοι οργανισμοί εφαρμόζουν, στο χώρο της εσωτερικής αγοράς, την αρχή σύμφωνα με την οποία οι τιμές πρέπει να αντικατοπτρίζουν το κόστος. Κατά συνέπεια, θα ήταν παράλογο να ακολουθηθεί μια διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά τον εσωτερικό αποκλειστικό τομέα.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη δεν είναι οπωσδήποτε υποχρεωμένα να εφαρμόζουν τα περισσότερο δεσμευτικά όρια όσον αφορά την καθολική υπηρεσία. Μπορεί να εξεταστεί η εφαρμογή ενός χαμηλότερου και λιγότερο δαπανηρού ορίου, με την προϋπόθεση ότι το όριο αυτό βρίσκεται στο ίδιο ή πάνω από το συμφωνημένο εγγυημένο επίπεδο υπηρεσίας που ορίζεται στην ταχυδρομική οδηγία. Π.χ., ένα κράτος μέλος θα μπορούσε σήμερα να έχει θεσπίσει, για την καθολική υπηρεσία, υψηλότερο όριο βάρους από το ελάχιστο προβλεπόμενο ή περισσότερες από μία διανομές ημερησίως.

Οι πελάτες των ταχυδρομείων (καταναλωτές και επιχειρήσεις) αναζητούν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό περισσότερο αξιόπιστες βασικές υπηρεσίες ή πιο εξειδικευμένες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, καλύτερα προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους. Η περαιτέρω ανάπτυξη τέτοιων υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας, π.χ. η παρακολούθηση και ο εντοπισμός των αντικειμένων αλληλογραφίας ή η βεβαιότητα όσον αφορά την ημερομηνία/ώρα διανομής, θα αυξήσει τον κύκλο εργασιών και τα έσοδα των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας και θα μπορούσε να καλύψει εν μέρει το επιπλέον κόστος που προκύπτει από τις υποχρεώσεις παροχής καθολικής υπηρεσίας.

Η ταχυδρομική οδηγία επιτρέπει ήδη τη χρήση εναλλακτικών μεθόδων για τη διασφάλιση της καθολικής υπηρεσίας, μεθόδων που περιορίζουν λιγότερο τον ανταγωνισμό απ' ό,τι η πρόβλεψη ενός αποκλειστικού τομέα και οι οποίες θα εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμες, όταν είναι απόλυτα δικαιολογημένες. Μεταξύ των μεθόδων αυτών περιλαμβάνεται, ειδικότερα, όπως προαναφέρθηκε, η δυνατότητα των κρατών μελών να ιδρύουν ένα ταμείο αποζημιώσεων, στις περιπτώσεις τις οποίες τα κράτη πιστεύουν ότι οι υποχρεώσεις παροχής καθολικής υπηρεσίας συνιστούν δυσανάλογο οικονομικό βάρος για τον φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας, ή να εξαρτούν τη χορήγηση αδειών στους ταχυδρομικούς οργανισμούς από υποχρεώσεις παροχής καθολικής υπηρεσίας. Τελικά, αυτή η δυνατότητα των κρατών μελών να προσφεύγουν σε ένα ταμείο αποζημίωσης, στο οποίο ενδέχεται να κληθούν να συνεισφέρουν και άλλοι οργανισμοί στους οποίους έχει χορηγηθεί άδεια, αποτελεί βασική εγγύηση για τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας, ανεξάρτητα από την εξέλιξη των μεριδίων αγοράς των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

Στην περίπτωση αυτή, και προκειμένου τα ταμεία αποζημιώσεων ή οι υποχρεώσεις που συνδέονται με τη χορήγηση αδειών να μην εμποδίσουν ή ακόμη και να αποτρέψουν εντελώς την είσοδο ανταγωνιστών στην αγορά, η παρούσα πρόταση περιλαμβάνει μια διάταξη η οποία απαιτεί από την Επιτροπή να εξετάζει τα εμπειρικά δεδομένα κόστους βάσει των οποίων υπολογίζονται οι εισφορές που πρέπει να καταβάλλονται σε κάθε υφιστάμενο ή προτεινόμενο ταμείο αποζημίωσης και να αποφασίζει αν θα τα εγκρίνει ή αν θα ζητά τροποποιήσεις.

Το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στην παρούσα πρόταση για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, παρέχει στα κράτη μέλη ευρύτατα περιθώρια για τις αλλαγές που θα χρειαστεί να πραγματοποιήσουν, τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε κανονιστικό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση της μακροπρόθεσμης χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας του φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας μέσω της αύξησης της ανταγωνιστικότητάς του.

2.8 Κοινωνικά ζητήματα και θέματα απασχόλησης

Οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας απασχολούν σήμερα περίπου 1,3 εκατομμύρια άτομα, ενώ περίπου 400.000 ακόμη άτομα απασχολούνται από ιδιωτικούς ταχυδρομικούς φορείς.

Η σταδιακή μείωση των γενικών επιπέδων απασχόλησης που παρατηρήθηκε στον τομέα κατά τα τελευταία έτη πιθανόν να συνεχιστεί έως το 2007, εξαιτίας των κερδών αποδοτικότητας τα οποία υπερακοντίζουν τις συνέπειες που έχει η ανάπτυξη της αγοράς. Έχει υπολογιστεί ότι κατά την περίοδο 1997-2007 η απασχόληση στον τομέα συνολικά θα μειωθεί περίπου κατά 8,4%, ανεξάρτητα από κάθε περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς.

Από τους πέντε κινητήριους μοχλούς της αλλαγής (ζήτηση, υποκατάσταση των ταχυδρομικών υπηρεσιών από ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, οργανωτικές αλλαγές, αυτοματισμός/νέες τεχνολογίες και απελευθέρωση), ο παράγοντας ο οποίος θα έχει, κατά πάσα πιθανότητα, τις λιγότερες συνέπειες στα επίπεδα απασχόλησης είναι το άνοιγμα στον ανταγωνισμό. Τα κέρδη που θα προκύψουν από τον εκσυγχρονισμό, από πλευράς διατήρησης της απασχόλησης, πρέπει να συγκριθούν με το κόστος που θα έχει η ανάληψη περιορισμένης δράσης ή η πλήρης αδράνεια, συνέπεια της οποίας θα ήταν η συνεχής στασιμότητα και, σε τελική ανάλυση, η αναντίστρεπτη παρακμή.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι υπόλοιποι κινητήριοι μοχλοί της αλλαγής στον ταχυδρομικό τομέα έχουν ήδη διαδραματίσει μείζονα ρόλο στην αναδιάρθρωση του τομέα αυτού και θα εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν τέτοιο ρόλο, ανεξάρτητα από το εάν το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς πραγματοποιηθεί ή όχι.

Ειδικότερα, αν εξετάσει κανείς τις πρόσφατες περιπτώσεις διαφόρων φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας, όπως η TNT Post Group και η Deutsche Post AG, που, και οι δύο, αναδιαρθρώθηκαν και εκσυγχρονίστηκαν σε μεγάλο βαθμό κατά τα τελευταία έτη, θα διαπιστώσει ότι, στην πρώτη περίπτωση, η απασχόληση αυξήθηκε, ενώ, στη δεύτερη, παρά τις μειώσεις προσωπικού, δεν χρειάστηκε να γίνουν απολύσεις.

Το χρονοδιάγραμμα που καθορίζει η παρούσα πρόταση για το σταδιακό άνοιγμα της αγοράς, χρονοδιάγραμμα το οποίο προβλέπει ένα ενδιάμεσο βήμα ελεγχόμενου και μετριοπαθούς ανοίγματος της αγοράς από την 1η Ιανουαρίου 2003 και περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς το 2007, θα δώσει στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας τον επιπλέον χρόνο τον οποίο ίσως χρειάζονται προκειμένου να προετοιμάσουν το εργατικό δυναμικό τους για το νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων επανακατάρτισης και ανακατανομής του προσωπικού, ώστε να αντιμετωπιστούν οι μελλοντικές ανάγκες της αγοράς στους διάφορους τομείς ταχυδρομικών και άλλων επικουρικών δραστηριοτήτων στους οποίους ενεργοποιούνται οι ταχυδρομικοί οργανισμοί.

Πρέπει να τονιστεί ότι, αν ο δημόσιος τομέας δεν προχωρήσει σε περαιτέρω εκσυγχρονισμό και αναδιάρθρωση υπό την πίεση του ανοίγματος της αγοράς, θα υπάρξει σοβαρός κίνδυνος σημαντικής, απότομης και αναντίστρεπτης μείωσης της ζήτησης των πελατών για παραδοσιακές ταχυδρομικές υπηρεσίες σε κάποια φάση η οποία σήμερα δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί εύκολα. Η ζήτηση αυτή θα στραφεί προς άλλα μέσα επικοινωνίας και θα αφορά κυρίως την αναπτυσσόμενη διαφημιστική αγορά, το επιχειρηματικό ταχυδρομείο και την τραπεζική αλληλογραφία. Επομένως, αν υπάρξει αδράνεια ή ανεπαρκής δράση σήμερα, θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια ταχύτερη μείωση της απασχόλησης στις παραδοσιακές ταχυδρομικές υπηρεσίες.

Σε μεσομακροπρόθεσμη προοπτική, το μόνο πράγμα που μπορεί να εγγυηθεί την επιβίωση και την άνθηση του τομέα, ο οποίος αντιμετωπίζει τις νέες τεχνολογικές προκλήσεις, είναι μια δυναμική, ευέλικτη και αποτελεσματική, σε σχέση με το κόστος της, ταχυδρομική υπηρεσία. Αυτή η συνεχής προσαρμογή, η οποία υποκινείται από τον ανταγωνισμό, θα δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε οι σύγχρονες και αποτελεσματικές ταχυδρομικές υπηρεσίες να παίξουν πλήρως τον ρόλο τους στην κοινωνία της πληροφορίας και να οδηγήσουν στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, παράλληλα με τη διατήρηση των ήδη υφισταμένων θέσεων εργασίας.

2.9 Συναφή ζητήματα

2.9.1 Ελευθερία των κρατών μελών να ανοίξουν τις αγορές τους ταχύτερα

Πρέπει να έχει κανείς κατά νουν ότι τα στάδια τα οποία προβλέπονται στο χρονοδιάγραμμα που καθορίζει η παρούσα οδηγία για το άνοιγμα της αγοράς συνιστούν το απώτατο χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δράση για να ανοίξουν τις ταχυδρομικές τους αγορές προκειμένου να αντεπεξέλθουν στον εντεινόμενο ανταγωνισμό που ασκούν άλλες εναλλακτικές μέθοδοι επικοινωνίας. Από την ταχυδρομική οδηγία (και από το άρθρο 26, παράγραφος 1, ειδικότερα), καθώς και από την ίδια τη Συνθήκη, προκύπτει σαφώς ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προωθήσουν τη διαδικασία ανοίγματος της αγοράς περισσότερο και ταχύτερα απ' ό,τι προβλέπει το κοινοτικό κανονιστικό πλαίσιο, πράγμα που έχει ήδη γίνει σε πολλά κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στην παρούσα πρόταση πρέπει να νοηθεί ως το απώτατο δυνατό χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να πραγματοποιηθεί το άνοιγμα της αγοράς, για εκείνους οι οποίοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστούν.

2.9.2 Ειδικές υπηρεσίες

Κατά τα τελευταία έτη, αναπτύχθηκαν διάφορες ειδικές υπηρεσίες που διαφέρουν από την τυποποιημένη υπηρεσία επιστολικού ταχυδρομείου (αλληλογραφία) και οι οποίες εξυπηρετούν ειδικές ανάγκες των καταναλωτών (π.χ., υπηρεσίες κατεπειγόντων ή άλλες ειδικές υπηρεσίες που προσφέρουν διαφορετικά χαρακτηριστικά προστιθέμενης αξίας, τα οποία δεν παρέχονται από την παραδοσιακή ταχυδρομική υπηρεσία). Οι υπηρεσίες αυτές αναπτύχθηκαν μερικές φορές σε χαμηλές τιμές, πράγμα που οφείλεται στον εξαιρετικά επικεντρωμένο και εξειδικευμένο χαρακτήρα τους. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι η μοναδιαία τιμή μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας δεν μπορεί να αποτελεί πλέον αξιόπιστο δείκτη του αν η υπηρεσία αυτή έχει προστιθέμενη αξία.

Οι ειδικές υπηρεσίες, όρος που καλύπτει κάθε υπηρεσία η οποία είναι σαφώς διαφορετική από την τυποποιημένη, καθολική υπηρεσία αλληλογραφίας και η οποία ανταποκρίνεται σε ειδικές ανάγκες του πελάτη και παρουσιάζει πρόσθετα χαρακτηριστικά που δεν προσφέρονται από την καθολική υπηρεσία, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως "καθολικές" και, κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να ανατεθούν αποκλειστικά σε κάποιον φορέα βάσει της ισχύουσας οδηγίας, ανεξαρτήτως ορίων τιμής και βάρους. Επομένως, και σύμφωνα με τις εξελίξεις που σημειώνονται στην αγορά, είναι ευκταίο να ενισχυθεί η διάκριση αυτή με την εισαγωγή ενός ορισμού αυτών των ειδικών (μη συμβατικών) υπηρεσιών στη νέα οδηγία, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών κατεπείγοντος ταχυδρομείου. Ως εκ τούτου, προτείνεται να τροποποιηθεί το άρθρο 2 της οδηγίας, τροποποίηση που αντανακλάται και στην προτεινόμενη νέα διατύπωση του άρθρου 7 της οδηγίας.

2.9.3 Ταμείο αποζημιώσεων

Η ταχυδρομική οδηγία επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να ιδρύσει ταμείο αποζημιώσεων, εάν κρίνει ότι οι υποχρεώσεις παροχής καθολικής υπηρεσίας, όπως προβλέπονται στο άρθρο 3, συνιστούν δυσανάλογο οικονομικό βάρος για τον φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας. Δεδομένου ότι ένα τέτοιο ταμείο ή οποιοσδήποτε άλλος κρατικός πόρος που διατίθεται για το σκοπό αυτό ενδέχεται να περιέχει στοιχεία κρατικών ενισχύσεων, η παρούσα οδηγία περιλαμβάνει μια αιτιολογική σκέψη η οποία υπενθυμίζει την απαίτηση κοινοποίησης κάθε τέτοιας ενίσχυσης, σύμφωνα με τα άρθρα 87, παράγραφος 1, και 88, παράγραφος 3, της συνθήκης.

2.9.4 Ειδικά τιμολόγια

Δεδομένων των ειδικών τιμολογίων που προσφέρονται σε πολλές επιχειρήσεις και σε μεγάλους πελάτες και ενδιαμέσους, λόγω του μειωμένου κόστους που συνεπάγονται οι πελάτες αυτοί για τον φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας, και επειδή διατυπώθηκαν κάποιες καταγγελίες ως προς το θέμα αυτό εναντίον ορισμένων παραδοσιακών ταχυδρομικών οργανισμών, επιβάλλεται να καταστεί σαφές ότι οι αρχές της διαφάνειας και της μη εισαγωγής διακρίσεων πρέπει να τηρούνται πάντοτε κατά την εφαρμογή αυτών των ειδικών τιμολογίων και όλων των συναφών όρων. Φυσικά, οι αρχές αυτές πρέπει να ισχύουν εξίσου αυστηρά για κάθε υπηρεσία των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας για την οποία ισχύουν τέτοια ειδικά τιμολόγια. Ως εκ τούτου, η οδηγία περιέχει ρητή διάταξη σύμφωνα με την οποία οι αρχές αυτές πρέπει οπωσδήποτε να τηρούνται. Προβλέπει επίσης ότι τα τυχόν ειδικά τιμολόγια πρέπει να ισχύουν και για τα νοικοκυριά (οικιακοί πελάτες) τα οποία κάνουν χρήση των ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό τις ίδιες συνθήκες.

2.9.5 Διασταυρούμενες επιδοτήσεις

Καθώς οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας επεκτείνονται σε ανταγωνιστικούς τομείς δραστηριότητας, ιδίως μέσω εξαγορών και συμμαχιών, καθώς ο αποκλειστικά ανατεθειμένος τομέας μειώνεται και εν όψει του γεγονότος ότι διατυπώθηκαν καταγγελίες εναντίον ορισμένων παραδοσιακών οργανισμών κατά τα τελευταία έτη, είναι απαραίτητο να γίνεται αυστηρός διαχωρισμός των λογαριασμών μεταξύ των αποκλειστικών και των μη αποκλειστικών υπηρεσιών και να προσδιορίζεται με σαφήνεια το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η παροχή της καθολικής υπηρεσίας.

Ένας φορέας παροχής καθολικής υπηρεσίας πρέπει να καλύπτει το κόστος του για τις ανταγωνιστικές του ταχυδρομικές υπηρεσίες. Οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις από τον αποκλειστικά ανατεθειμένο τομέα προς υπηρεσίες του ανταγωνιστικού τομέα, οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο της καθολικής υπηρεσίας, απαγορεύονται. Οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις προς υπηρεσίες του ανταγωνιστικού τομέα οι οποίες υπόκεινται σε απαίτηση παροχής καθολικής υπηρεσίας δεν πρέπει να υπερβαίνουν το επίπεδο που είναι απολύτως απαραίτητο για την κάλυψη του πρόσθετου κόστους της καθολικής υπηρεσίας. Η πρόβλεψη ενός τέτοιου κανόνα στην οδηγία, όπως προβλέπεται και στην Ανακοίνωση για τον ταχυδρομικό τομέα, μπορεί να συμβάλει στην εξάλειψη μελλοντικών προβλημάτων στον τομέα του ανταγωνισμού, που επισημαίνονται σε αρκετές καταγγελίες που υποβλήθηκαν πρόσφατα στην Επιτροπή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 12 της οδηγίας ούτως ώστε οι εθνικές ταχυδρομικές κανονιστικές αρχές να υποχρεωθούν να θεσπίσουν σχετικούς κανόνες και να τους κοινοποιήσουν στην Επιτροπή.

2.9.6 Διαδικασίες υποβολής παραπόνων από τους πελάτες

Η παρούσα πρόταση προβλέπει, στο τροποποιημένο άρθρο 19, ότι οι διαδικασίες υποβολής παραπόνων που προβλέπονται για τους χρήστες καθολικών υπηρεσιών πρέπει να εφαρμόζονται επίσης και για τους χρήστες ταχυδρομικών υπηρεσιών που δεν εμπίπτουν στην καθολική υπηρεσία.

2.9.7 Λήξη της ισχύος της ταχυδρομικής οδηγίας αν δεν ληφθεί απόφαση σχετικά με το επόμενο βήμα ανοίγματος της αγοράς

Η παρούσα πρόταση προβλέπει, στο τροποποιημένο άρθρο 27, ότι η ταχυδρομική οδηγία θα παύσει να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου 2006, αν δεν ληφθεί απόφαση περί του αντιθέτου σύμφωνα με τη διαδικασία του νέου άρθρου 7. Κατά συνέπεια, πρέπει να προσαρμοστούν ανάλογα οι υφιστάμενες διατάξεις της ταχυδρομικής οδηγίας.

2.9.8 Ανασκόπηση και έκθεση για την εφαρμογή της ταχυδρομικής οδηγίας το έτος 2000

Το άρθρο 23 της ταχυδρομικής οδηγίας προβλέπει ότι η Επιτροπή, το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2000 θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της αρχικής οδηγίας, όπου θα περιλαμβάνονται οι αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με τις εξελίξεις του τομέα, ιδίως όσον αφορά τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές, τις πτυχές τις σχετικές με την απασχόληση και τις τεχνολογικές πτυχές, καθώς και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η ανασκόπηση αυτή θα δώσει τη δυνατότητα να αξιολογηθεί η πείρα που θα προκύψει από την πρακτική εφαρμογή της ταχυδρομικής οδηγίας, όπως αυτή έχει σήμερα, και να εξεταστούν όλα τα περαιτέρω κανονιστικά ζητήματα τα οποία πρέπει να ρυθμιστούν σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

3 Συνοπτική παρουσιαση του περιεχομενου τησ προτασησ

Το άρθρο 1 τροποποιεί την ταχυδρομική οδηγία ως εξής:

α) Το άρθρο 2 τροποποιείται προκειμένου να συμπεριληφθεί ο ορισμός των ειδικών υπηρεσιών οι οποίες δεν συμπεριλαμβάνονται στη βασική υπηρεσία ταχυδρομείου και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στον τομέα ο οποίος μπορεί να ανατεθεί κατ' αποκλειστικότητα.

β) Το άρθρο 7 αντικαθίσταται από ένα νέο άρθρο, το οποίο καθορίζει τα νέα όρια βάρους και τιμής και τις υπηρεσίες στις οποίες τα όρια αυτά μπορούν να εξακολουθήσουν να ισχύουν. Το νέο άρθρο προβλέπει επίσης μια διαδικασία δύο σταδίων για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, σύμφωνα με την οποία:

i) με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2003, τα μέγιστα όρια τιμών και βάρους των ταχυδρομικών υπηρεσιών τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα στον ή στους δικούς τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας θα μειωθούν σε σχέση με τα σημερινά επίπεδά τους (τα οποία έχουν ως εξής: πέντε φορές το βασικό τιμολόγιο για ένα αντικείμενο αλληλογραφίας της πρώτης βαθμίδας βάρους της ταχύτερης τυποποιημένης κατηγορίας και 350 γραμμάρια) σε δυόμισι φορές το βασικό τιμολόγιο και 50 γραμμάρια για τα κοινά αντικείμενα αλληλογραφίας και για το διαφημιστικό ταχυδρομείο. Τα όρια αυτά θα καταργηθούν τελείως για όλα τα αντικείμενα εξερχόμενης διασυνοριακής αλληλογραφίας και για το σύνολο των υπηρεσιών κατεπείγοντος ταχυδρομείου. και

ii) έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα λάβουν απόφαση σχετικά με την πραγματοποίηση ενός περαιτέρω βήματος προς την κατεύθυνση του ανοίγματος της ταχυδρομικής αγοράς με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2007. Η απόφαση αυτή θα ληφθεί κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, η οποία πρέπει να υποβληθεί πριν από το τέλος του 2004 μετά από ανασκόπηση του τομέα, βασικός άξονας της οποίας θα είναι η διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον. Αν δεν ληφθεί τέτοια απόφαση, η τροποποιημένη ταχυδρομική οδηγία θα παύσει να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου του 2006.

γ) Το άρθρο 9 τροποποιείται με την προσθήκη μιας νέας παραγράφου 6 η οποία ορίζει ότι, όταν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας εφαρμόζουν ειδικά τιμολόγια, π.χ. για υπηρεσίες που παρέχονται σε επιχειρήσεις, σε αποστολείς μεγάλων ποσοτήτων αλληλογραφίας ή σε φορείς συγκεντρωτικής διαχείρισης της αλληλογραφίας διαφόρων πελατών, πρέπει να εφαρμόζουν τις αρχές της διαφάνειας και της μη εισαγωγής διακρίσεων όσον αφορά τόσο τα τιμολόγια όσο και τους σχετικούς όρους. Η τροποποίηση προβλέπει ακόμη ότι τα τιμολόγια αυτά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους το κόστος που αποφεύγεται και, μαζί με τους σχετικούς όρους, πρέπει να ισχύουν επίσης και για τις ισοδύναμες υπηρεσίες των ίδιων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας. Τέλος, η νέα παράγραφος προβλέπει ότι τα τυχόν ειδικά τιμολόγια πρέπει να ισχύουν και για τα νοικοκυριά τα οποία κάνουν χρήση των ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό τις ίδιες συνθήκες.

δ) Το άρθρο 12 τροποποιείται με την προσθήκη μιας υποπερίπτωσης, η οποία προβλέπει ότι οι εθνικές ταχυδρομικές κανονιστικές αρχές πρέπει να θεσπίσουν κανόνες προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας, εντός του πεδίου της καθολικής υπηρεσίας, δεν προβαίνουν σε διασταυρούμενες επιδοτήσεις από τον αποκλειστικό προς τον μη αποκλειστικό (δηλαδή τον ανοιχτό στον ανταγωνισμό) τομέα, με εξαίρεση το επίπεδο έως το οποίο οι εν λόγω διασταυρούμενες επιδοτήσεις αποδεικνύεται ότι είναι απολύτως απαραίτητες για την εκπλήρωση ειδικών υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας που επιβάλλονται στον ανταγωνιστικό τομέα. Το άρθρο απαιτεί την κοινοποίηση αυτών των κανόνων στην Επιτροπή.

ε) Το άρθρο 19 τροποποιείται με την προσθήκη, στην πρώτη παράγραφο, μιας πρότασης η οποία ορίζει ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες υποβολής παραπόνων πρέπει να εφαρμόζονται επίσης και για τους αποδέκτες ταχυδρομικών υπηρεσιών που δεν εμπίπτουν στην καθολική υπηρεσία.

Το άρθρο 2 περιλαμβάνει τυποποιημένες διατάξεις για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών, μεταφορά η οποία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως την 1η Ιανουαρίου 2003.

Το άρθρο 3 αφορά τη θέση σε ισχύ της οδηγίας.

Το άρθρο 4 αναφέρει ότι η οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

2000/0139 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/EΚ όσον αφορά το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 47, παράγραφος 2, 55 και 95,

την πρόταση της Επιτροπής [9],

[9] ΕΕ

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [10],

[10] ΕΕ

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [11],

[11] ΕΕ

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 251 της συνθήκης [12],

[12] ΕΕ

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Το Συμβούλιο, στο ψήφισμά του της 7ης Φεβρουαρίου 1994 σχετικά με την ανάπτυξη των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών [13], επισήμανε ως έναν από τους κύριους στόχους της κοινοτικής ταχυδρομικής πολιτικής το συνδυασμό του περαιτέρω σταδιακού, ελεγχόμενου ανοίγματος της ταχυδρομικής αγοράς στον ανταγωνισμό με τη σταθερή εγγύηση της παροχής της καθολικής υπηρεσίας.

[13] ΕΕ C 48, 16.2.1994, σ. 3.

(2) Η οδηγία 97/67/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών [14] καθόρισε ένα κανονιστικό πλαίσιο για τον ταχυδρομικό τομέα σε κοινοτικό επίπεδο, πλαίσιο που περιλαμβάνει τη λήψη μέτρων για την εξασφάλιση της παροχής της καθολικής υπηρεσίας, τον καθορισμό ανώτατων ορίων για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα στο δικό τους ή στους δικούς τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας, με στόχο τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας, και τον καθορισμό ενός χρονοδιαγράμματος για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς στον ανταγωνισμό, με σκοπό τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών.

[14] ΕΕ L 15, 21.1.1998, σ. 14.

(3) Το άρθρο 16 της συνθήκης τονίζει τη θέση που κατέχουν οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος στα πλαίσια των κοινών αξιών της Ένωσης, καθώς και τη συμβολή τους στην προώθηση της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. το ίδιο άρθρο ορίζει ακόμη ότι πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ούτως ώστε οι υπηρεσίες αυτές να λειτουργούν βάσει αρχών και προϋποθέσεων οι οποίες να επιτρέπουν την εκπλήρωση του σκοπού τους.

(4) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα ψηφίσματά του, της 14ης Ιανουαρίου 1999, σχετικά με τις ευρωπαϊκές ταχυδρομικές υπηρεσίες [15], και, εν συνεχεία, στο ψήφισμά του, της 18ης Φεβρουαρίου 2000, σχετικά με τις ευρωπαϊκές ταχυδρομικές υπηρεσίες [16], επισημαίνει την κοινωνική και οικονομική σημασία των ταχυδρομικών υπηρεσιών και την ανάγκη διατήρησης μιας καθολικής υπηρεσίας υψηλού επιπέδου.

[15] ΕΕ C 104, 14.1.1999, σ. 134.

[16] Ψήφισμα Β5- 0116/2000. δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

(5) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβώνα στις 23 και 24 Μαρτίου 2000 έλαβε, στα συμπεράσματα της προεδρίας, δύο αποφάσεις που ισχύουν για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες και βάσει των οποίων η Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δράση, στα πλαίσια των αντίστοιχων εξουσιών τους. Οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν είναι οι εξής: πρώτον, να χαραχθεί έως το τέλος του 2000 μια στρατηγική για την άρση των εμποδίων στον τομέα των υπηρεσιών, περιλαμβανομένων των ταχυδρομικών υπηρεσιών. και, δεύτερον, να επιταχυνθεί η απελευθέρωση τομέων, όπως οι ταχυδρομικές υπηρεσίες. Ο δεδηλωμένος στόχος είναι να δημιουργηθεί μια πλήρως επιχειρησιακή αγορά ταχυδρομικών υπηρεσιών.

(6) Η Επιτροπή ανέλαβε τη διενέργεια μιας διεξοδικής ανασκόπησης του κοινοτικού ταχυδρομικού τομέα, περιλαμβανομένης της ανάθεσης μελετών για τις οικονομικές, κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα, και πραγματοποίησε ευρείες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

(7) Ο κοινοτικός ταχυδρομικός τομέας απαιτεί ένα σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο, που να αποσκοπεί στην προώθηση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, προκειμένου να μπορέσει ο τομέας να ανταγωνιστεί τις εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνιών και να ικανοποιήσει τη μεταβαλλόμενη και αυξανόμενη ζήτηση των χρηστών.

(8) Ο βασικός στόχος, ο οποίος έγκειται στη διασφάλιση της σταθερής παροχής μιας καθολικής υπηρεσίας στα επίπεδα ποιότητας που απαιτεί η οδηγία 97/67/ΕΚ με συνεκτικό τρόπο σε όλη την Κοινότητα, μπορεί να επιτευχθεί υπό συνθήκες υψηλής αποτελεσματικότητας, τις οποίες διασφαλίζει η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα αυτόν.

(9) Τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα τα οποία προσφέρει ένα καθολικό ταχυδρομικό δίκτυο, αποτελεσματικό και ευαίσθητο στις ανάγκες των πελατών, μπορούν να συμβάλουν στην αντιστάθμιση κάθε πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας και το οποίο δεν μπορεί να καλυφθεί εμπορικά.

(10) Η πείρα έχει δείξει ότι η αποκλειστική χρησιμοποίηση του ορίου τιμής ως μέσου προσδιορισμού της προστιθέμενης αξίας των υπηρεσιών επείγοντος ταχυδρομείου δεν ενδείκνυται πλέον, λόγω της ανάπτυξης υπηρεσιών επείγοντος ταχυδρομείου προστιθέμενης αξίας κάτω του εν λόγω ορίου τιμής.

(11) Κατά συνέπεια, πρέπει να οριστεί μια κατηγορία που θα περιλαμβάνει τις "ειδικές υπηρεσίες", οι οποίες ικανοποιούν ειδικές ανάγκες των πελατών. η κατηγορία αυτή πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις υπηρεσίες που έχουν τα απαιτούμενα πρόσθετα χαρακτηριστικά. οι υπηρεσίες αυτές δεν πρέπει να ανατίθενται κατ' αποκλειστικότητα, ανεξάρτητα από το βάρος ή την τιμή των σχετικών αντικειμένων. Στο πλαίσιο αυτό, δεν θα αρκεί η ηλεκτρονική αποστολή ταχυδρομείου μόνο για εξ αποστάσεως εκτύπωση προκειμένου να εξέλθει από τον κατ' αποκλειστικότητα ανατεθειμένο τομέα.

(12) Η προβλεπόμενη μεσοπρόθεσμα αύξηση της ζήτησης στον ταχυδρομικό τομέα συνολικά θα συμβάλει στην αντιστάθμιση της απώλειας μεριδίων αγοράς την οποία ενδέχεται να υποστούν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας εξαιτίας του περαιτέρω ανοίγματος της αγοράς και, επομένως, αποτελεί πρόσθετη εγγύηση για τη διατήρηση της καθολικής υπηρεσίας.

(13) Από τους κινητήριους μοχλούς της αλλαγής, που επηρεάζουν την απασχόληση στον ταχυδρομικό τομέα, η τεχνολογική ανάπτυξη και η πίεση της αγοράς για αύξηση της αποδοτικότητας είναι οι σημαντικότεροι. από τους υπόλοιπους παράγοντες της αλλαγής, το άνοιγμα της αγοράς θα διαδραματίσει το λιγότερο σημαντικό ρόλο. το άνοιγμα της αγοράς θα συμβάλει στη διεύρυνση του συνολικού μεγέθους των ταχυδρομικών αγορών. οποιεσδήποτε μειώσεις του ανθρώπινου δυναμικού των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας εξαιτίας της λήψης τέτοιων μέτρων (ή της πρόβλεψής τους) αναμένεται να αντισταθμιστούν από την αύξηση της απασχόλησης στους ιδιωτικούς οργανισμούς και στους νεοεισερχόμενους στην αγορά φορείς.

(14) Θα πρέπει να καθοριστεί, σε κοινοτικό επίπεδο, ένα χρονοδιάγραμμα για το σταδιακό και ελεγχόμενο άνοιγμα της αγοράς αλληλογραφίας στον ανταγωνισμό, χρονοδιάγραμμα που θα παρέχει σε όλους τους φορείς καθολικής υπηρεσίας επαρκή χρονικά περιθώρια προκειμένου να λάβουν τα περαιτέρω μέτρα εκσυγχρονισμού και αναδιάρθρωσης που απαιτούνται ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους στα πλαίσια των νέων συνθηκών της αγοράς. τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να έχουν στη διάθεσή τους επαρκές χρονικό διάστημα για να μπορέσουν να προσαρμόσουν τα κανονιστικά τους συστήματα σε ένα περισσότερο ανοικτό περιβάλλον. κατά συνέπεια, πρέπει να υιοθετηθεί, για το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς, μια προσέγγιση βήμα προς βήμα, η οποία θα συνίσταται στην πραγματοποίηση ενός ενδιάμεσου βήματος, που θα αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό αλλά ελεγχόμενο άνοιγμα της αγοράς, και το οποίο θα ακολουθηθεί από τη διενέργεια μιας ανασκόπησης και, εν συνεχεία, την υποβολή πρότασης για την πραγματοποίηση ενός περαιτέρω βήματος.

(15) Πρέπει να διασφαλιστεί ότι το επόμενο στάδιο ανοίγματος της αγοράς θα είναι και σημαντικό σε μέγεθος, αλλά και υλοποιήσιμο στην πράξη για τα κράτη μέλη.

(16) Η γενική μείωση του ορίου βάρους των υπηρεσιών που μπορούν να ανατεθούν κατ' αποκλειστικότητα στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας στα 50 γραμμάρια, σε συνδυασμό με το πλήρες άνοιγμα του εξερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου και του κατεπείγοντος ταχυδρομείου στον ανταγωνισμό, αποτελεί μια σχετικά απλή και ελεγχόμενη επόμενη φάση, η οποία, ωστόσο, είναι σημαντική.

(17) Τα αντικείμενα συνήθους αλληλογραφίας τα οποία ζυγίζουν από 50 έως 350 γραμμάρια αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο στην Κοινότητα περίπου το 16% των συνολικών ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας. τα αντικείμενα εξερχόμενης διασυνοριακής αλληλογραφίας και οι υπηρεσίες κατεπείγοντος ταχυδρομείου κάτω του ορίου βάρους αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο στην Κοινότητα περίπου ένα επιπλέον ποσοστό 4% των συνολικών ταχυδρομικών εσόδων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

(18) Για τις υπηρεσίες που είναι δυνατόν να ανατίθενται κατ' αποκλειστικότητα, η θέσπιση ενός ορίου τιμής ίσου με 2,5 φορές το δημόσιο τέλος για ένα αντικείμενο αλληλογραφίας της πρώτης βαθμίδας βάρους της ταχύτερης τυποποιημένης κατηγορίας είναι η πλέον ενδεδειγμένη, εφόσον συνδυάζεται με τη θέσπιση ενός ορίου βάρους 50 γραμμαρίων, κατά περίπτωση.

(19) Η θέσπιση ενός ορίου βάρους 50 γραμμαρίων για τα αντικείμενα συνήθους εσωτερικής αλληλογραφίας είναι πρακτική, διότι δεν ενέχει τον κίνδυνο να καταστρατηγηθεί μέσω της τεχνητής αύξησης του βάρους των επιμέρους αντικειμένων αλληλογραφίας, δεδομένου ότι τα περισσότερα αντικείμενα αλληλογραφίας έχουν βάρος κάτω των 20 γραμμαρίων.

(20) Το διαφημιστικό ταχυδρομείο αντιπροσωπεύει ήδη στα περισσότερα κράτη μέλη μια δυναμική και αναπτυσσόμενη αγορά με μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές, ενώ και στα υπόλοιπα κράτη μέλη παρουσιάζει σημαντικό αναπτυξιακό δυναμικό. το διαφημιστικό ταχυδρομείο είναι ήδη, σε μεγάλο βαθμό, ανοικτό στον ανταγωνισμό σε έξι κράτη μέλη. οι βελτιώσεις που θα προκύψουν από τον ανταγωνισμό όσον αφορά την ευελιξία και την τιμολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών θα ενισχύσουν τη θέση του διαφημιστικού ταχυδρομείου έναντι των εναλλακτικών μεθόδων επικοινωνίας, πράγμα που, με τη σειρά του, είναι πιθανόν να οδηγήσει στην εμφάνιση νέων, πρόσθετων ταχυδρομικών αντικειμένων και να ενισχύσει τη θέση της ταχυδρομικής βιομηχανίας συνολικά. ωστόσο, στο βαθμό που απαιτείται για να διασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας, το διαφημιστικό ταχυδρομείο θα πρέπει να μπορεί να εξακολουθήσει να ανατίθεται κατ' αποκλειστικότητα εντός των προαναφερομένων ορίων βάρους και τιμής (50 γραμμάρια και δυόμισι φορές το βασικό δημόσιο τέλος, αντιστοίχως).

(21) Το εξερχόμενο διασυνοριακό ταχυδρομείο είναι ήδη de facto ανοικτό στον ανταγωνισμό στα περισσότερα κράτη μέλη. δεν είναι απαραίτητη η διατήρησή του στον αποκλειστικό τομέα προκειμένου να διασφαλιστεί η καθολική υπηρεσία, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο το 3% των συνολικών ταχυδρομικών εσόδων. η απελευθέρωση αυτού του τμήματος της αγοράς de lege θα επιτρέψει σε διάφορους ταχυδρομικούς φορείς να προβαίνουν στη συλλογή, διαλογή και μεταφορά του συνόλου του εξερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου και στη διανομή του στα κράτη μέλη, αλλά μόνο στο βαθμό που η εσωτερική νομοθεσία του εκάστοτε κράτους μέλους το επιτρέπει.

(22) Το άνοιγμα του εισερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου στον ανταγωνισμό θα καθιστούσε δυνατή την καταστρατήγηση του ορίου των 50 γραμμαρίων μέσω της αλλαγής του τόπου ταχυδρόμησης ενός ποσοστού του εσωτερικού ταχυδρομείου μεγάλων ποσοτήτων, πράγμα που καθιστά τις συνέπειές του απρόβλεπτες. ο προσδιορισμός του τόπου προέλευσης των αντικειμένων αλληλογραφίας ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες εφαρμογής. η θέσπιση ενός ορίου βάρους 50 γραμμαρίων για τα αντικείμενα συνήθους εισερχόμενης διασυνοριακής αλληλογραφίας και για το διαφημιστικό ταχυδρομείο, όπως και για τη συνήθη εσωτερική αλληλογραφία, είναι πρακτική, διότι δεν ενέχει κίνδυνο καταστρατήγησης ούτε με αυτόν το τρόπο ούτε μέσω της τεχνητής αύξησης του βάρους των επιμέρους αντικειμένων αλληλογραφίας.

(23) Η θέσπιση, ήδη από τώρα, ενός χρονοδιαγράμματος για την πραγματοποίηση ενός περαιτέρω βήματος προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών είναι σημαντική τόσο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της καθολικής υπηρεσίας όσο και για τη συνεχή ανάπτυξη σύγχρονων και αποτελεσματικών Ταχυδρομείων.

(24) Πρέπει να προβλεφθεί μια περαιτέρω περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας τα κράτη μέλη θα μπορούν να συνεχίσουν να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα ορισμένες ταχυδρομικές υπηρεσίες στο δικό τους ή στους δικούς τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας. αυτή η πρόσθετη περίοδος θα δώσει τη δυνατότητα στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας να ολοκληρώσουν τη διαδικασία προσαρμογής των δραστηριοτήτων και των ανθρώπινων πόρων τους σε συνθήκες εντονότερου ανταγωνισμού, χωρίς να διαταραχθεί η χρηματοοικονομική ισορροπία τους και, ως εκ τούτου, χωρίς να διακυβευθεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας.

(25) Θα πρέπει να ορισθούν τα νέα όρια βάρους και τιμής και οι υπηρεσίες για τις οποίες είναι δυνατόν να ισχύουν τα όρια αυτά. Το νέο άρθρο θα προβλέπει την περαιτέρω ανασκόπηση του τομέα και τη διαδικασία λήψης απόφασης σχετικά με το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς.

(26) Πρέπει να υπομνησθεί ότι τα μέτρα τα οποία λαμβάνει ένα κράτος μέλος, περιλαμβανομένης της δημιουργίας ή κάθε αλλαγής στη λειτουργία ενός ταμείου αποζημίωσης ή της καταβολής κάποιας πληρωμής από ένα τέτοιο ταμείο, ενδέχεται να συνιστούν ενίσχυση που χορηγείται από ένα κράτος μέλος ή μέσω κρατικών πόρων υπό οποιαδήποτε μορφή, κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, της συνθήκης ΕΚ, και να απαιτούν εκ των προτέρων κοινοποίηση στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 88, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΚ.

(27) Η δυνατότητα χορήγησης αδειών σε ανταγωνιστές, στον τομέα της καθολικής υπηρεσίας, μπορεί να συνδυάζεται με την υποχρέωση των κατόχων των εν λόγω αδειών να συμβάλλουν στην παροχή της καθολικής υπηρεσίας.

(28) Οι εθνικές κανονιστικές αρχές πρέπει να συνδέουν την έκδοση όλων αυτών των αδειών με την απαίτηση να τίθενται στη διάθεση των καταναλωτών των ταχυδρομικών υπηρεσιών διαφανείς, απλές και ανέξοδες διαδικασίες εξέτασης των παραπόνων τους, είτε τα παράπονα αυτά αφορούν υπηρεσίες του φορέα (ή των φορέων) παροχής καθολικής υπηρεσίας είτε αφορούν τις υπηρεσίες οργανισμών που κατέχουν άδειες, περιλαμβανομένων των μεμονωμένων κατόχων αδειών. Επιπροσθέτως, η απαίτηση αυτή πρέπει να ισχύει για τους χρήστες όλων των ταχυδρομικών υπηρεσιών, είτε πρόκειται για καθολικές υπηρεσίες είτε όχι.

(29) Οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας παρέχουν συνήθως υπηρεσίες, π.χ. σε επιχειρήσεις, σε ενδιάμεσους φορείς συγκεντρωτικής διαχείρισης της αλληλογραφίας διαφόρων πελατών και σε αποστολείς μεγάλων ποσοτήτων αλληλογραφίας, που δίνουν τη δυνατότητα στους πελάτες αυτούς να εισέλθουν στην ταχυδρομική "αλυσίδα" σε διαφορετικά σημεία και με διαφορετικούς όρους σε σχέση με την τυποποιημένη υπηρεσία αλληλογραφίας. κατά τη δραστηριότητά τους αυτή, οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας θα πρέπει να τηρούν τις αρχές της διαφάνειας και της μη εισαγωγής διακρίσεων, τόσο μεταξύ των διαφόρων τρίτων μερών όσο και μεταξύ τρίτων μερών και φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας που παρέχουν ισοδύναμες υπηρεσίες. Είναι επίσης απαραίτητο να τίθενται οι υπηρεσίες αυτές στη διάθεση και των νοικοκυριών που κάνουν χρήση των ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό τις ίδιες συνθήκες, δεδομένης της ανάγκης για μη εισαγωγή διακρίσεων στην παροχή υπηρεσιών.

(30) Είναι σκόπιμο ενόψει των καταγγελιών και των παραπόνων που διατυπώθηκαν κατά τα τελευταία έτη εναντίον ορισμένων παραδοσιακών ταχυδρομικών οργανισμών, να προβλεφθεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κανόνες που να διασφαλίζουν ότι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας δεν θα προβαίνουν σε διασταυρούμενες επιδοτήσεις των υπηρεσιών που δεν εμπίπτουν στον αποκλειστικό τομέα με έσοδα προερχόμενα από τις υπηρεσίες του αποκλειστικού τομέα, εκτός από το επίπεδο το οποίο αποδεικνύεται αυστηρά αναγκαίο για την εκπλήρωση ειδικών υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας. κατά συνέπεια, οι εθνικές κανονιστικές αρχές θα πρέπει να θεσπίσουν κανόνες για το σκοπό αυτό και να τους κοινοποιήσουν στην Επιτροπή.

(31) Ενόψει των τροποποιήσεων θα πρέπει να μετατεθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2006 η ημερομηνία για την πιθανή λήξη ισχύος της οδηγίας 97/67/ΕΚ.

(32) Η οδηγία 97/67/ΕΚ θα πρέπει να τροποποιηθεί ανάλογα.

(33) Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την εφαρμογή των κανόνων της συνθήκης σχετικά με τον ανταγωνισμό και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, όπως επεξηγείται ειδικότερα στην Ανακοίνωση της Επιτροπής [17] σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον ταχυδρομικό τομέα και την εκτίμηση ορισμένων κρατικών μέτρων στον τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών,

[17] ΕΕ C 39, 6.2.1998, σ. 2.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία 97/67/EΚ τροποποιείται ως εξής:

1. Στο άρθρο 2 προστίθεται το ακόλουθο κείμενο:

"20. ειδικές υπηρεσίες: υπηρεσίες σαφώς διαφορετικές από την καθολική υπηρεσία, που ικανοποιούν ιδιαίτερες απαιτήσεις των πελατών και παρουσιάζουν πρόσθετα χαρακτηριστικά προστιθέμενης αξίας τα οποία δεν παρέχονται από την τυποποιημένη ταχυδρομική υπηρεσία. Πρόσθετα χαρακτηριστικά προστιθέμενης αξίας είναι, π.χ., η παράδοση κατόπιν ραντεβού, η δυνατότητα αλλαγής του προορισμού ή του παραλήπτη στην πορεία ή αν δεν καταστεί δυνατόν να γίνει η διανομή στον κύριο προορισμό, η παρακολούθηση και ο εντοπισμός των ταχυδρομικών αντικειμένων, ο εγγυημένος χρόνος παράδοσης, οι περισσότερες από μία προσπάθειες διανομής ή η διανομή σύμφωνα με την προτεραιότητα ή τη σειρά που καθορίζει ο πελάτης.

Η κατ' οίκον παραλαβή των ταχυδρομικών αντικειμένων, εάν δεν συνοδεύεται από κανένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, δεν αποτελεί ειδική υπηρεσία.

Η ηλεκτρονική διαβίβαση προς τον ταχυδρομικό οργανισμό ή και η ηλεκτρονική παραλαβή του ταχυδρομείου απ' αυτόν για διαλογή, εκτύπωση και/ή προετοιμασία δεν θεωρούνται ως πρόσθετα χαρακτηριστικά προστιθέμενης αξίας κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου.

Οι υπηρεσίες κατεπείγοντος ταχυδρομείου είναι ειδικές υπηρεσίες οι οποίες, επιπλέον της ταχύτερης και περισσότερο αξιόπιστης συλλογής, μεταφοράς και διανομής, χαρακτηρίζονται από την παροχή μερικών ή όλων των ακόλουθων πρόσθετων χαρακτηριστικών: παραλαβή από τη διεύθυνση του αποστολέα, παράδοση στον παραλήπτη αυτοπροσώπως ή στον εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπό του, εγγυημένη πραγματοποίηση της διανομής έως συγκεκριμένη ημερομηνία, δυνατότητα αλλαγής του προορισμού ή του παραλήπτη στην πορεία, επιβεβαίωση της διανομής στον αποστολέα, παρακολούθηση και εντοπισμός των ταχυδρομικών αντικειμένων, εξατομικευμένη μεταχείριση των πελατών και παροχή ενός φάσματος υπηρεσιών σύμφωνα με τις απαιτήσεις του πελάτη."

2. Το άρθρο 7 αντικαθίσταται ως εξής:

" Άρθρο 7

"1. Στο μέτρο που είναι αναγκαίο για να διασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας, τα κράτη μέλη μπορούν να εξακολουθήσουν να αναθέτουν κατ' αποκλειστικότητα ορισμένες βασικές ταχυδρομικές υπηρεσίες στον φορέα ή τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας. Οι υπηρεσίες αυτές περιορίζονται στη συλλογή, τη διαλογή, τη μεταφορά και τη διανομή των συνήθων αντικειμένων αλληλογραφίας εσωτερικού και εισερχόμενης διασυνοριακής αλληλογραφίας εντός και των δύο ακόλουθων ορίων βάρους και τιμής. Το όριο βάρους ανέρχεται σε 50 γραμμάρια. Αυτό το όριο βάρους δεν ισχύει εάν η τιμή είναι ίση ή μεγαλύτερη από δυόμισι φορές το δημόσιο τέλος ενός αντικειμένου αλληλογραφίας της πρώτης βαθμίδας βάρους της ταχύτερης κατηγορίας.

Παρεκκλίσεις από τους περιορισμούς βάρους και τιμής είναι δυνατόν να επιτρέπονται στην περίπτωση της παροχής δωρεάν ταχυδρομικών υπηρεσιών σε άτομα τυφλά ή με σοβαρά προβλήματα όρασης.

Στο μέτρο που είναι αναγκαίο για να διασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας, το διαφημιστικό ταχυδρομείο μπορεί να εξακολουθήσει να ανατίθεται κατ' αποκλειστικότητα εντός των ορίων βάρους και τιμής που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο.

2. Τα αντικείμενα εξερχόμενης διασυνοριακής αλληλογραφίας, η ανταλλαγή εγγράφων και οι ειδικές υπηρεσίες (περιλαμβανομένου του κατεπείγοντος ταχυδρομείου) δεν μπορούν να ανατίθενται κατ' αποκλειστικότητα.

Για τις ειδικές υπηρεσίες, δεν αρκεί η ηλεκτρονική αποστολή ταχυδρομείου μόνο για εξ αποστάσεως εκτύπωση προκειμένου να αποφεύγεται το μονοπώλιο επί του εισερχόμενου διασυνοριακού ταχυδρομείου.

3. Ως περαιτέρω βήμα προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ταχυδρομικών υπηρεσιών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφασίζουν, το αργότερο την 31η Δεκεμβρίου 2005, σχετικά με το περαιτέρω άνοιγμα της ταχυδρομικής αγοράς με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2007. Η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2004, μετά από ανασκόπηση του τομέα, βασικός άξονας της οποίας θα είναι η ανάγκη να διασφαλιστεί η παροχή της καθολικής υπηρεσίας με κατάλληλο τρόπο σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον αγοράς.

Εάν τους ζητηθεί από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη παρέχουν όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για την πραγματοποίηση της ανασκόπησης αυτής."

3. Στο άρθρο 9 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

"6. Όταν οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας εφαρμόζουν ειδικά τιμολόγια, π.χ. για υπηρεσίες που παρέχονται σε επιχειρήσεις, σε αποστολείς μεγάλων ποσοτήτων αλληλογραφίας ή σε φορείς συγκεντρωτικής διαχείρισης της αλληλογραφίας διαφόρων πελατών, υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις αρχές της διαφάνειας και της μη εισαγωγής διακρίσεων όσον αφορά τόσο τις τιμές όσο και τους σχετικούς όρους. Οι τιμές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το κόστος που αποφεύγεται, σε σύγκριση με την τυποποιημένη υπηρεσία που καλύπτει το πλήρες φάσμα χαρακτηριστικών που προσφέρονται για τη συλλογή, τη μεταφορά, τη διαλογή και τη διανομή μεμονωμένων ταχυδρομικών αντικειμένων, και, όπως και οι σχετικοί όροι, πρέπει να ισχύουν επίσης τόσο μεταξύ τρίτων μερών όσο και μεταξύ τρίτων μερών και φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας για τις ισοδύναμες υπηρεσίες.

Κάθε τέτοιο τιμολόγιο πρέπει να είναι επίσης στη διάθεση και των νοικοκυριών που κάνουν χρήση των ταχυδρομικών υπηρεσιών υπό παρόμοιες συνθήκες. "

4. Στο άρθρο 12 προστίθεται η ακόλουθη περίπτωση:

"- οι διασταυρούμενες επιδοτήσεις των καθολικών υπηρεσιών που δεν εμπίπτουν στον αποκλειστικό τομέα με έσοδα προερχόμενα από τις υπηρεσίες του αποκλειστικού τομέα απαγορεύονται, εκτός έως το επίπεδο που αποδεικνύεται ότι είναι απολύτως απαραίτητο για την εκπλήρωση ειδικών υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας που επιβάλλονται στον ανταγωνιστικό τομέα. οι εθνικές κανονιστικές αρχές πρέπει να θεσπίσουν κανόνες προς την κατεύθυνση αυτή και να ενημερώνουν σχετικά την Επιτροπή."

5. Στο άρθρο 19, πρώτο εδάφιο, προστίθεται η ακόλουθη πρόταση:

"Η αρχή αυτή εφαρμόζεται επίσης στους χρήστες ταχυδρομικών υπηρεσιών που δεν εμπίπτουν στο πεδίο της καθολικής υπηρεσίας."

6. Στο άρθρο 27 η ημερομηνία "31 Δεκεμβρίου 2004" αντικαθίσταται από την ημερομηνία "31 Δεκεμβρίου 2006".

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία, το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2002. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τα κείμενα των κύριων διατάξεων εθνικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που καλύπτει η παρούσα οδηγία.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει