22.7.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 191/37 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 89/622/ΕΟΚ περί 
της προσέγγισης των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά 
με τη σήμανση προϊόντων καπνού (ι) 
(91/C191 15) 
Στις 28 Ιανουαρίου 1991, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Το τμήμα περιβάλλοντος στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη 
γνωμοδότηση του στις 17 Μαΐου 1991. Εισηγητής ήταν ο κ. Noordwal. 
Κατά τη 287η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1991) η ΟΚΕ υιοθέτησε με 78 ψήφους 
υπέρ, 33 κατά και 4 αποχές την ακόλουθμ γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Σκοπός της οδηγίας που υπέβαλε η Επιτροπή είναι η 
ικανοποίηση του αιτήματος των κρατών μελών για — όσο 
είναι τεχνικώς δυνατή — την υποβολή πρότασης ώστε η 
σήμανση καπνικών προϊόντων, άλλων εκτός από τα σιγαρέτ-
τα, να συμπληρωθεί με κατάλληλα μέτρα και ιδίως για να 
γίνουν οι αναγκαίες τροποποιήσεις σχετικά με τη θέσπιση 
ειδικών προειδοποιήσεων γι'αυτή την κατηγορία καπνικών 
προϊόντων. 
1.2. Επιπλέον η Επιτροπή επωφελείται της ευκαιρίας ώστε 
να συμπληρώσει τον κατάλογο των προαιρετικών προειδοποι­
ήσεων του παραρτήματος της οδηγίας, οι οποίες ίσχυαν μέχρι 
τώρα για τα σιγαρέττα. με βάση τα συμφωνηθέντα με το 
Συμβούλιο για την κατά περιόδους θέση σε επικαιρότητα του 
καταλόγου. 
1.3. Συμπερασματικά η ανωτέρω πρόταση έχει σχέση με 
μια απαγόρευση διάθεσης του υγρού καπνού για εκμύζηση 
(κοινώς πιπίλισμα), επειδή τα κράτη μέλη που αντιμετώπισαν 
περισσότερο αυτό το νέο προϊόν απαγόρευσαν τη διάθεση 
του και οι σχετικές εθνικές διατάξεις επιβάλλεται να εναρμο­
νισθούν. 
1.4. Η Επιτροπή με την πρόταση λαμβάνει ως σημείο εκκί­
νησης ένα υψηλό επίπεδο προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 
100 Α/3 της συνθήκης ΕΟΚ. 
1.5. Βάσει των επιστημονικών συμβουλών και των τεχνι­
κών προϋποθέσεων η Επιτροπή προβαίνει στην παρουσίαση 
των ειδικών προειδοποιήσεων στη συσκευασία (πακέττα) σε 
τρεις ομάδες δηλ. 
— λεπτοκομμένος καπνός. 
— άλλα είδη καπνού για κάπνισμα, 
— καπνικά προϊόντα που δεν προορίζονται για κάπνισμα. 
Οι τεχνικές προϋποθέσεις συμφωνούν, κατά την Επιτροπή, 
με την στο άρθρο 4.5 της οδηγίας 89 622/ΕΟΚ θεσπισθείσα ελαστική προσέγγιση για καπνικά προϊόντα αλλά εκτός σιγα-
ρέττων. 
1.6. Στην ομάδα «λεπτοκομμένος καπνός» η Επιτροπή ανα­
γνωρίζει παρόμοια χαρακτηριστικά και τους ίδιους κινδύνους 
για την υγεία όπως και κατά τη χρήση σιγαρέττων. Στην 
ομάδα «άλλα είδη καπνού για κάπνισμα» εμπίπτουν ο καπνός 
πίπας, τα πούρα και τα πουράκια που παρουσιάζουν ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά ιδίως όσον αφορά την αιτιώδη σχέση μεταξύ 
της χρήσης αυτών των προϊόντων και των καρδιακών και 
αγγειακών παθήσεων. 
Τα προϊόντα καπνού που δεν προορίζονται για το κάπνισμα 
(π.χ. καπνός για μάσημα και καπνός για αναρρόφηση από τη 
μύτη) διακρίνονται, κατά την Επιτροπή, λόγω της ρινικής ή 
στοματικής τους χρήσης και λόγω της πολύ περιορισμένης 
χρησιμοποίησης τους εντός ορισμένων επαγγελματικών ομά­
δων και περιφερειών όπως ναυτικοί, εργάτες ορυχείων και 
ορισμένα τμήματα των στρατιωτικών δυνάμεων. 
1.7. Ένα ειδικό κεφάλαιο αφιερώνει η Επιτροπή στο αιτιο­
λογικό της πρόταση της στο προϊόν «καπνός για εκμύζηση, 
«(πιπίλισμα)».» 
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτό το προϊόν είναι σχετικά νέο, 
και από μερικές πτυχές, σύμφωνα με πρόσφατα επιστημονικά 
δεδομένα, περισσότερο βλαβερό και δημιουργικό εθισμού 
παρά καπνικά προϊόντα άλλα από τα σιγαρέττα. Υφίσταται 
επίσης ο επιβαρυντικός παράγοντας ότι το είδος αυτό χρησι­
μοποιούν οι νέοι και προκαλεί τον εθισμό τους προς τη 
νικοτίνη. 
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι ύστερα από έρευνα, η απαγόρευση 
της πώλησης σε νέους κάτω των 18 ετών δεν αποτελεί ικανο­
ποιητική λύση, και ότι έτσι είναι προτιμότερο να ακολουθη­
θεί το παράδειγμα των κρατών μελών που έχουν απαγορεύσει 
ή βρίσκονται στο στάδιο της απαγόρευσης του προϊόντος 
αυτού. Η Επιτροπή θεωρεί σχετικά ότι, όσον αφορά προϊόντα 
νέα, επιστημονικά αναγνωρισμένα ως βλαβερά αλλά πάντως 
μη ευρείας κατανάλωσης στην Ευρώπη, η έγκαιρη απαγόρευ­
ση ττ1ζ ΧΡήστ1ζ τοι)ζ αποτελεί το κατάλληλο προληπτικό 
μέτρο κατά του καρκίνου κατά το μέτρο κατά το οποίο δε 
θίγονται τα οικονομικά και προσωπικά συμφέροντα των κατα­
ναλωτών. 
(') ΕΕ αριθ. C 29 της 5. 2. 1991. σ. 15. 1.8. Τέλος αξίζει να μνημονευθεί ότι η Επιτροπή προτείνει 
μια νέα προειδοποίηση σχετικά με τον μέσω της χρήσης 
Αριθ ^ 191 38 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22 7 91 
καπνικών ιδιοσκευασμάτων προκαλούμενο εθισμό στη νικο­
τίνη, που βασίζεται στην έκθεση για το 1988 του $ητξωη 
Οβηβταϊ των ΗΠΑ «Τηε Ηε&Κη (Γοηδεςιιεηοεδ οΓ δπιοκιη§, 
Νιοοίιηε Αάάιοίιοη» (Οι συνέπειες του καπνίσματος για την 
υ^εια Εθισμός στη Νικοτίνη) 
Απο την άποψη της αντικειμενικής πληροφόρησης για τον 
καταναλωτή και της προληπτικής επίδρασης ιδιαίτερα για 
τους νέους η Επιτροπή θεωρεί την καταχώρηση αυτού του 
μηνύματος στον κατά/ ονο ως πολύ σημαντική 
2 Γενικές παρατηρήσεις 
2 1 Η ΟΚΕ θεωρεί την υποβολή εκθέσεων εκ μέρους των 
ειδικών κατά του καρκίνου σχετικά με τους κίνδυνους που 
συνδέονται με τη χρήση καπνού πολι σοβαρή υπόθεση και 
συνιστά πιο εμπεριστατωμένα μέτρα στον τομέα για το συμφέ­
ρον του καταναλωτή 
Μια συνεκτική κοινοτική πολιτική είναι, κατά τη γνώμη της 
ΟΚΕ επιθυμητή με τρόπο επείγοντα Βάσει της πολιτικής 
αυτής προγράμματα εξευγενισμού για ακατέργαστο καπνό και 
η παροχή ενίσχυσης σε εκείνους που θίγονται λόγω απώλειας 
της απασχόλησης και του εισοδήματος τους σαν συνέπεια 
της εφαρμονης της οδηγίας είναι αναγκαία 
Σε κάθε κράτος μέλος η θεραπεία εκείνων που πάσχουν απο 
χρονιά δηλητηρίαση απο τη νικοτίνη συνεπάγεται σημαντι­
κές δαπάνες για τα εθνικά ταμεία κοινωνικής ασφάλισης 
Συνεπώς νια να καταστεί δυνατή η συνέχιση της θεραπείας 
των πασχόντων υπο καλές συνθήκες θα εκρινετο σκόπιμο 
όπως ορισμένο ποσοστό των ειδικών φορών κατανάλωσης 
που επιβάλλεται επι των προϊόντων καπνού χρηματοδοτεί τον 
προϋπολογισμό των εθνικών ταμείων κοινωνικής ασφάλισης 
Στη γνωμοδότηση της της 7ης Ιουλίου 1988('), για την πρώτη 
οδηγία περί σημάνσεως η ΟΚΕ είχε ηδη αναφέρει οτι αυτά 
τα μέτρα πρέπει να διατηρήσουν την ισορροπία μεταξύ επι­
διωκομένων αποτε/ εσματων και του κόστους που θα προκ/ η-
θει 
Είναι >υπηρο συνεπώς οτι με την ανωτέρω πρόταση η Επι­
τροπή απομακρύνεται απο τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ, οπού 
ζητείται επίσης να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες για την 
οικονομία και την απασχόληση ιδιαίτερα για τις ευρωπαϊκές 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) Αυτό ισχύει ακόμη 
περισσότερο τώρα επειδή οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ ασχολούνται 
ακόμη με την καταγραφή των συνεπειών της πρώτης οδηγίας 
περί σημάνσεως πράγμα που όπως και η ίδια η Επιτροπή 
διαπιστώνει — δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί σε ολα τα 
κράτη με) η 
2 2 Στην ΕΚ η αγορά για λεπτοκομμενο καπνό, καπνό 
πίπας, πούρα πουρακια καπνό για μάσημα και για αναρρό­
φηση σχεδόν μικρή (περίπου 9%) και απο συνολικής διαρ­
θρωτικής άποψης περιορίζεται Οι παράγωγοι είναι συχνά 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις που με μεγάλο αριθμό σημάτων 
και ειδών καπνού ανταποκρίνονται στις τρέχουσες επιθυμίες 
των επι μερου^ καταναλωτών Χαρακτηριστικά παραδείγματα απο μερικά σημαντικά όσον 
άφορα τα εν λόγω προϊόντα κράτη μέλη δίνουν μια σχετική 
εντύπωση (δεδομένα 1990) 
Πουρα/Πουρακια 
Γερμανία 
Γαλ) ια 
Ολ) ανόια 
Λεπτοκομμενος 
καπνός 
Γερμανία 
Ολλανόια 
Καπνός πίπα*: 
Γερμανία 
Ολλανδία 
Καπνός για μάσημα 
Γερμανία 
Ολλανδία 
Καπνός για 
αναρρόφηση 
Γερμανία 
θ//αν δια Είδη σήματα 
1600 
450 
650 
300 
100 
700 
60 
20 
200 
10 Κατανάλωση 
1 245 εκατομμύρια 
(τεμάχια) 
1459 εκατομμύρια 
(τεμάχια) 
519 εκατομμύρια 
(τεμάχια) 
14 266 τοννοι 
16 072 
1 259 τοννοι 
267 
14 τοννοι 
65 
260 τοννοι 
Μερικοί τοννοι Γ) 
2 3 θ κύκλος εργασιών για πούρα και πουρακια μειώθηκε 
κατά 30% στην ΕΚ μεταξύ 1970-1990 Ο κύκλος εργασιών του 
λεπτοκομμενου καπνού σε ολα τα κοινοτικά κράτη μειώθηκε 
κατά τα τελευταία δυο ετη κατά 6 % θ καπνός πίπας παρου­
σιάζει απο το 1982 μια σταθερή επάνοδο της τάξης του 25° ο 
ενω για τον καπνό για μάσημα και για αναρρόφηση εμφανίζε­
ται μια και η αυτή τάση 
2 4 Οσον άφορα τις διάφορες συσκευασίες, η ΟΚΕ διερω­
τάται αν η Επιτροπή έχει επίγνωση των πρακτικών δυσχερει­
ών τις οποίες αντιμετωπίζει ένας παράγωγος Οι συσκευασίες 
πρέπει να παραγγελονται και να περιλαμβάνονται σε 10 000 
τουλάχιστον αντίτυπα, πράγμα που για μια συσκευασία 40 η 
50 γρ σημαίνει όγκο 4 000 η 5 000 κιλών και αυτό για σήματα 
με κύκλο εργασιών 1 000 κιλά το χρόνο και ενα απόθεμα 
συσκευασιών για 4 εως 5 χρονιά 
Για εξαγωγικές επιχειρήσεις το πρόβλημα είναι ακόμη οξύ­
τερο, αν ληφθούν υπόψη τα προσθετά αποθέματα (συσκευα­
σίας) με τρέχουσες προειδοποιήσεις στη γλωσσά της χωράς 
εισαγωγής Σχετικά χρειάζεται να ληφθεί ακόμη υπόψη οτι 
τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να μεταβάλλουν κατά την 
πορεία του χρόνου τον κατάλογο των τρεχουσων προειδοποι­
ήσεων 
Για καπνό προς αναρρόφηση τέλος, τονίζεται ρητώς οτι η 
συσκευασία είναι τόσο μικρή (4, 5,7 10 γραμ κλπ ) ώστε 
έκτος απο τη γενική προειδοποίηση δεν υπάρχει χώρος για 
δεύτερη 
(') ΕΕαριθ €237 τη», 12 9 1991 (-) Ακριβής κύκλος εργασιών δεν είναι διαθέσιμος 
22. 7. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 191/39 
2.5. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα προτεινόμενα από την Επιτροπή 
μέτρα προσανατολίζονται πολύ προς την αγορά σιγαρέττων 
όπου η παραγωγή γίνεται με σχετικά λίγα σήματα μέσω ορι­
σμένων μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων παγκόσμιου 
χαρακτήρα που μπορούν να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις 
για τη σήμανση με σύγχρονα μέσα (τεχνική λέιζερ). Η εντύ­
πωση αυτή ενισχύεται ακόμη επειδή ο κατάλογος με τις 
τρέχουσες προειδοποιήσεις για τα σιγαρέττα έχει υιοθετηθεί 
σχεδόν χωρίς καμία τροποποίηση από την Επιτροπή για τα 
άλλα καπνικά προϊόντα. 
Τα μέτρα για καπνικά προϊόντα άλλα από σιγαρέττα δεν 
επιτρέπεται να έχουν σαν συνέπεια διακρίσεις εις βάρος των 
ευρωπαϊκών Μ Μ Ε. 
2.6. Η ΟΚΕ επομένως πιστεύει ότι το μικρό και διαρθρω­
τικά περιορισμένο μερίδιο της αγοράς για τα προϊόντα αυτά 
μαζί με το γεγονός ότι η παραγωγή τους πραγματοποιείται σε 
βαρύνοντα βαθμό από ΜΜΕ. θα μπορούσαν να αποτελέσουν 
ορθούς λόγους για να αποφευχθεί η εναλλαγή ειδικών προει­
δοποιήσεων. 
2.7. Επίσης οι παρατηρήσεις της ΟΚΕ στην εν λόγω γνω­
μοδότηση για τα εμπόδια στις συναλλαγές που προκαλούνται 
από τις γλωσσικές διαφορές και η υπόδειξη της για τη δυνατό­
τητα χρησιμοποίησης ένος εικονογραφήματος δεν ελήφθη­
σαν υπόψη. Επομένως παραμένει η ανωμαλία ότι ο τύπος 
προειδοποιήσεων που έχει επιλέξει η Επιτροπή μπορεί να 
δημιουργήσει εμπόδια στις συναλλαγές στα κράτη μέλη, ενώ 
το άρθρο 100 Α έχει ακριβώς σκοπό να αποφευχθεί παρόμοια 
εξέλιξη. 
2.8. Σε ό,τι αφορά την απαγόρευση με τον καπνό για εκμύ-
ζηση (πιπίλισμα) η ΟΚΕ διερωτάται αν μια οδηγία που ρυθμί­
ζει την επισήμανση προϊόντων μπορεί επίσης να χρησιμοποι­
ηθεί για τη θέσπιση απαγόρευσης για ένα από τα προϊόντα 
αυτά. Ιδιαιτέρως η ΟΚΕ ζητά να ερευνηθεί αν μια απαγόρευση 
— που επιβάλλεται καταρχή σε κάθε κοινοτικό πολίτη — 
είναι δυνατό να ρυθμισθεί μέσω μιας οδηγίας, ενώ θα έπρεπε 
μάλλον να εξετασθεί σχετικά η περίπτωση ενός κανονισμού. 
Κατά τα λοιπά ο εννοιολογικός ορισμός είναι ανεπαρκής για 
το νομικό χαρακτηρισμό της σχετικής διαφοράς μεταξύ του 
καπνού για εκμύζηση (πιπίλισμα) και άλλων καπνών που 
λαμβάνονται από το στόμα (ο αποκαλούμενος «υγρός καπνός» 
για μάσημα). 
Ένας ορισμός κατάλληλος για το σκοπό της Επιτροπής θα 
μπορούσε να είναι «καπνός με τη μορφή ψιλοκομμένου, υγρού 
καπνού συσκευασμένου σε σακκουλάκια που προορίζεται, 
όπως έχει συσκευασθεί, για χρησιμοποίηση με τοποθέτηση 
στο στόμα στην εσωτερική πλευρά των παρειών» (μάγουλα). 
2.9. Την πρόθεση της Επιτροπής για τη διεύρυνση του 
τμήματος Β του παραρτήματος με ένα σημείο που έχει τη 
διατύπωση «το κάπνισμα προκαλεί εθισμό», δε συμμερίζεται 
η ΟΚΕ. επειδή η έννοια εθισμός στρέφει τη σκέψη καταρχήν 
προς άλλα προϊόντα, όπως η κάνναβις. Γεγονός είναι ότι το 
κάπνισμα γενικά αφορά σε σοβαρό βαθμό 30 — 40% του 
πληθυσμού. Συνεπώς, η ΟΚΕ συνιστά όπως το κείμενο τροπο­
ποιηθεί ως εξής «ο καπνός προκαλεί ορισμένη μορφή εθισμού 
και εξοικείωσης». 3. Σχολιασμός κατά άρθρο 
3.1. Αν η Επιτροπή συμφωνεί με την ΟΚΕ ότι για μια 
απαγόρευση χρειάζεται μάλλον ένας κανονισμός, πράγμα το 
οποίο οπωσδήποτε δεν αποτελεί προορισμό της οδηγίας για 
επισήμανση, τότε πρέπει η προτεινόμενη διάκριση στο 
άρθρο 1 σχετικά ιιε το άρθρο 2 στο σημείο 1 και σημείο 4 να 
απαλειφθεί. 
Κατά τα λοιπά απαιτείται τροποποίηση του προτεινόμενου 
στο σημείο 4 προσδιορισμού. Μια υπόδειξη σχετικά περιλαμ­
βάνεται στο σημείο 2.8. 
3.2. (α) Η ΟΚΕ προτείνει όπως η διάκριση «σιγαρέττα» 
αφενός, και «άλλα καπνικά προϊόντα εκτός σιγαρέττων» αφε­
τέρου, διατηρηθεί λόγω των εις το σημείο 2.5 αναφερόμενων 
σοβαρών διαφορών. Συνεπώς η προσθήκη «και λεπτοκομμέ-
νος καπνός» στο άρθρο 1. σημείο 2(α), 2 α) και 2 β) είναι 
ανάγκη να διαγραφεί. 
(β) Στο σημείο γ πρέπει μετά τις λέξεις «καπνικά προϊόντα 
που δεν προορίζονται για κάπνισμα» να προστεθούν οι λέξεις 
«εξαιρουμένου του καπνού για αναρρόφηση» και τούτο διότι 
η εξαιρετικά μικρή συσκευασία δεν αφήνει χώρο για μια 
πρόσθετη προειδοποίηση. 
3.3. Το άρθρο 1.2 β) να τροποποιηθεί ως εξής: 
«Στη συσκευασία για καπνικά προϊόντα άλλα από τα 
σιγαρέττα επιβάλλεται η επίθεση μιας μη εναλλασσόμε­
νης προειδοποίησης.» 
3.4. Με βάση όσα αναφέρονται στο σημείο 3.1 το σημείο 
4 του άρθρου 1 πρέπει ενδεχομένως να απαλειφθεί. 
3.5. Η προσθήκη στο σημείο 15 του παραρτήματος μέρος 
β είναι απαραίτητο να συμπληρωθεί ως εξής: 
«Ο καπνός προκαλεί ορισμένες μορφές εθισμού και εξοι­
κείωσης». 
3.6. Άρθρο 2 
α) Για το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, ισχύουν κατά τον ίδιο 
λόγο όσα αναφέρονται στο σημείο 3.1 και 3.4. 
β) Το δεύτερο και τρίτο εδάφιο θα δημιουργήσουν μεγάλα 
προβλήματα στις ΜΜΕ, επειδή γενικά η εφαρμογή της 
πρώτης οδηγίας δεν έχει ολοκληρωθεί. Η ΟΚΕ καλεί 
την Επιτροπή επομένως να προσαρμόσει τα δεδομένα των 
εδαφίων αυτών στην επικαιρότητα βάσει της προθεσμίας 
κατά την οποία όλα τα κράτη μέλη θα έχουν εφαρμόσει 
στην πράξη την πρώτη οδηγία για τη σήμανση. Για μια 
παρόμοια εφαρμογή είναι ανάγκη όπως οι ΜΜΕ διαθέ­
τουν διάστημα τουλάχιστον ενός έτους μετά τις μεταβατι­
κές προθεσμίες που προβλέπονται στην πρώτη οδηγία για 
τη σήμανση. 
Αριθ. C 191/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22. 7. 91 
3.7. Το άρθρο 3.1 πρέπει να επαναδιατυπωθεί σύμφωνα με 3.8. Το άρθρο 3.2 πρέπει να προσαρμοσθεί στο αποτέλεσμα 
το σημείο 3.2 της παρούσας γνωμοδότησης. των αναφερόμενων στα σημεία 3.2 και 3.6. β) της παρούσας 
γνωμοδότησης. 
Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1991. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Frangois STAEDELIN 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Κατά τη συζήτηση απορρίφθηκαν οι παρακάτω τροπολογίες, οι οποίες συγκέντρωσαν το ένα τέταρτο τουλάχιστον 
των εκφρασθεισών ψήφων: 
Σελίδα 7 — σημείο 2.9 
Στην τελευταία πρόταση να διαγραφούν οι λέξεις «ορισμένη μορφή». 
Αιτιολογία 
Δεν μπορεί να γίνει διάκριση, είτε είναι, είτε δεν είναι συνήθεια και εξοικείωση. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 34, ψήφοι κατά: 45. αποχές: 19. 
Σελίδα 8, σημείο 3.2 
Να διαγραφεί. 
Αιτιολογία 
Η οδηγία στόχο έχει την τοποθέτηση αποτρεπτικών σημάνσεων και, συνεπώς κανένα προϊόν καπνού δεν θα πρέπει 
να εξαιρείται. Το επιχείρημα για το μέγεθος δεν ευσταθεί όπως επίσης δεν ευσταθεί και το επιχείρημα σχετικά με 
το θέμα των εμπορικών επωνυμιών. 
Η εναρμόνιση πρέπει να εφαρμοσθεί για όλα τα προϊόντα καπνού, για να διατηρηθεί ο συναγωνισμός. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 31, ψήφοι κατά: 44, αποχές: 21. 
Σελίδα 8, σημείο 3.5 
Να απαλειφθούν οι λέξεις: «ορισμένες μορφές». 
Αιτιολογία 
Είναι γνωστό ότι ορισμένα άτομα τα οποία καπνίζουν εθίζονται, ορισμένα άλλα εξοικειώνονται και επιθυμούν να 
χρησιμοποιούν καπνό. Πρόκειται και για εθισμό και για εξοικείωση. 
Ο νέος ορισμός στη ννωμοδότηση θα ανοίξει τη συζήτηση σχετικά με το βαθμό του εθισμού και της εξοικείωσης. 
22.7.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 191/41 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 34, ψήφοι κατά: 45, αποχές: 19. 
Σελίδα 9, σημείο 3.6 (β) 
Να τροποποιηθεί η δεύτερη πρόταση ως εξής: 
«Η ΟΚΕ καλεί, επομένως, την Επιτροπή να φροντίσει ώστε η πρώτη οδηγία περί σημάνσεως να τεθεί αμέσως 
σε ισχύ». 
Αιτιολογία 
Υπάρχει οδηγία σχετικά με την οποία έχει επιτευχθεί συμφωνία. Θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ. Οι αναβλητικές 
πρακτικές που αναφέρονται στη γνωμοδότηση σε περίπτωση μη συμμόρφωση: ενός κράτους μέλους προς την 
κοινοτική νομοθεσία είναι απαράδεκτες. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 37. ψήφοι κατά: 42, αποχές: 16. 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης 
των δημοσίων συμ|»άσεων υπηρεσιών(') 
(91/C 191/16) 
Στις 4 Ιανουαρίου 1991, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 100 Α της συνθήκης περί ιδρύσεως 
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 3 Μαΐου 1991, με βάση εισηγητική 
έκθεση του κ. Salmon. 
Κατά τη 287η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1991), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε με πλειοψηφία και με δύο (2) αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η πρόταση της Επιτροπής έχει ως στόχο να καλύψει 
τις συμβάσεκ υπηρεσιών που ανατίθενται από δημόσιες αρχές 
σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αρκεί οι συμ­
βάσεις αυτές να είναι σημαντικές για να καθίστανται συμφέ­
ρουσες οι διασυνοριακές συναλλαγές. Εξαιρούνται από το 
πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας οι συμβάσεις υπηρε­
σιών με φορείς που λειτουργούν στους τομείς του ύδατος, 
ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, οι οποίες θα απο­
τελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης οδηγίας. 
1.2. Η ταξινόμηση των υπηρεσιών επί των οποίων η οδηγία 
εφαρμόζεται πλήρως (παράρτημα Ι Α), και εκείνων επί των 
οποίων εφαρμόζονται οι ελάχιστες προϋποθέσεις (παράρτημα 
Ι Β), γίνεται με βάση διάφορα κριτήρια. Για τον προσδιορι­
σμό των κατηγοριών υπηρεσιών γίνεται παραπομπή στην 
κεντρική ταξινόμηση προϊόντων (CPC) των Ηνωμένων 
Εθνών. 
(') ΕΕ αριθ. C 23 της 31. 1. 1991. σ. 1. 1.3. Προβλέπονται διάφορες παρεκκλίσεις: για την ακί­
νητη περιουσία, τις υπηρεσίες στον οπτικοακουστικό τομέα. 
τις διαιτησίες και τους συμβιβασμούς, την έκδοση κρατικών 
ομολόγων και τη διαχείριση του δημοσίου χρέους — ένα 
τμήμα των τηλεπικοινωνιών (που δεν ρυθμίζονται από την 
οδηγία 90/338/ΕΟΚ «ανταγωνισμός στην αγορά τηλεπικοινω­
νιακών υπηρεσιών»). 
1.4. Τα όρια προβλέπουν ελάχιστα ύψη για τις συμβάσεις 
(συμβάσεις ορισμένου χρόνου: 5 εκατομμύρια Ecu αορίστου 
χρόνου: 4 000 Ecu ανά μηνιαία τμηματική καταβολή) που 
πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την ανάθεση των συμβά­
σεων αυτών, καθώς και τον καθορισμό του ύψους των βραβεί­
ων και των λοιπών πληρωμών για να υπάρχει δυνατότητα 
ελεύθερης συμμετοχής σε διαγωνισμούς μελετών. 
1.5. Στους διαγωνισμούς μελετών έχουν το δικαίωμα να 
συμμετέχουν οι υπήκοοι της Κοινότητας, όταν το συνολικό 
ύψος των βραβείων και των λοιπών πληρωμών στους συμμετέ­
χοντες είναι ίσο ή υπερβαίνει τα 200 000 Ecu. Σύμφωνα με 
ορισμένες εθνικές διατάξεις, η ανάθεση της παροχής ορισμέ­
νων υπηρεσιών είναι δυνατόν να επιφυλάσσεται σε συγκεκρι-