Βρυξέλλες, 13.6.2007

COM(2007) 316 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ - 2007 Εξασφαλίζοντας την αποτελεσματικότητα του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ {SEC(2007) 776}

I. Εισαγωγή

Η συνθήκη ΕΚ απαιτεί την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ), με βάση τις διατάξεις της συνθήκης, αναπτύσσει μια σειρά από κοινού συμφωνηθέντων κανόνων, αρχών και διαδικασιών που συμβάλλουν στο σχεδιασμό, την εποπτεία και το συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών των κρατών μελών της ΕΕ. Το ΣΣΑ περιλαμβάνει ένα διορθωτικό και ένα προληπτικό σκέλος. Η λειτουργία του εξαρτάται από το εάν τα ελλείμματα θεωρούνται υπερβολικά ή όχι. Στην πρώτη περίπτωση, η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος προβλέπει προκαθορισμένες και κωδικοποιημένες διορθωτικές ενέργειες, συστάσεις και κυρώσεις που έχουν αποτρεπτικό χαρακτήρα. Η λειτουργία του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ, σκοπός του οποίου είναι η αποτροπή της εμφάνισης υπερβολικών ελλειμμάτων και η εξασφάλιση του δημοσιονομικού και οικονομικού συντονισμού στην ΕΕ, είναι διαφορετική. Το προληπτικό σκέλος, μολονότι στηρίζεται στο συνδυασμό αριθμητικών και διαδικαστικών κανόνων όπως το διορθωτικό, εστιάζεται κυρίως στον μεσοπρόθεσμο προγραμματισμό, στην αμοιβαία υποστήριξη και άσκηση πίεσης και στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά, απαιτεί μια κοινή αντίληψη όσον αφορά τις προκλήσεις της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής στην ΕΕ, καθώς και μεγάλη πολιτική βούληση για την αντιμετώπισή τους.

Ένας από τους κεντρικούς στόχους τόσο της Επιτροπής όσο και του Συμβουλίου στη μεταρρύθμιση του ΣΣΑ το 2005 ήταν η ενίσχυση του προληπτικού σκέλους του συμφώνου. Αυτό επιτεύχθηκε με την αύξηση της οικονομικής διάστασης των κανόνων και την προώθηση πολιτικών που δημιουργούν περιθώρια για αυτόματη σταθεροποίηση του προϊόντος, διασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών και βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητάς τους. Το αναθεωρημένο ΣΣΑ δεν υποχρεώνει πλέον τα κράτη μέλη να επιδιώκουν μια ομοιόμορφη σχεδόν ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση μεσοπρόθεσμα. Αντιθέτως, για κάθε κράτος μέλος καθορίζονται διαφορετικοί μεσοπρόθεσμοι στόχοι (ΜΔΣ) με βάση τις ιδιαιτερότητες του καθενός. Η μεταρρύθμιση του ΣΣΑ εισήγαγε διατάξεις που διασφαλίζουν τη συμμετρία των δημοσιονομικών πολιτικών κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου και τη συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά τα έτη που έπονται της διόρθωσης υπερβολικών ελλειμμάτων. Συγκεκριμένα, με τη μεταρρύθμιση τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ ή του ΜΣΙ-ΙΙ οφείλουν να επιδιώκουν ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή τουλάχιστον ίση προς 0,5 % του ΑΕΠ. Τέλος, εξαλείφθηκαν τα τυχόν αντικίνητρα για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ενώ, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής εποπτείας, δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στο χρέος και στην μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα.

Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει τις πρόσφατες δημοσιονομικές εξελίξεις και τη λειτουργία του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ. Υπογραμμίζει ότι την τελευταία περίοδο οι διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος εξελίχθηκαν ομαλά, ενώ σημειώνει ορισμένες αποκλίσεις από τους κανόνες πολιτικής του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ. Τώρα που στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η διόρθωση της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος είτε έχει επιτευχθεί είτε επίκειται, η πρόκληση έγκειται στην αξιοποίηση της ευκαιρίας που προσφέρει η τρέχουσα ευνοϊκή συγκυρία για την ταχεία πρόοδο προς τον ΜΔΣ. Ως εκ τούτου, οι διατάξεις του αναθεωρημένου ΣΣΑ πρέπει να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά και ορισμένες από τις πτυχές της αναθεώρησης του 2005 πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω.

Η παρούσα ανακοίνωση διατυπώνει συγκεκριμένες προτάξεις προς τούτο, βάσει των βέλτιστων πρακτικών που καταγράφονται στις χώρες της ΕΕ. Οι προτάσεις αυτές ανταποκρίνονται πλήρως στο πνεύμα της πολιτικής συμφωνίας της αναθεώρησης του ΣΣΑ του 2005, και μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. Στόχος τους είναι η ενίσχυση της αξιοπιστίας και της εθνικής αποδοχής των μεσοπρόθεσμων στόχων που περιλαμβάνονται στα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης, ενώ από αυτές απορρέει ότι η εποπτεία της δημοσιονομικής πολιτικής πρέπει να γίνεται υπό το πρίσμα μιας ευρύτερης οικονομικής προοπτικής, σύμφωνα με την ανανεωθείσα στρατηγική της Λισαβόνας για την απασχόληση και την ανάπτυξη.

II. Οι πρόσφατες δημοσιονομικές εξελιξεισ απαιτουν μετρα διασφαλισησ τησ αποτελεσματικης λειτουργιας του προληπτικου σκελουσ του ΣΣΑ

Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών συνεχίζεται

Το 2006, η δημοσιονομική κατάσταση συνέχισε να βελτιώνεται τόσο στην ΕΕ όσο και στη ζώνη του ευρώ. Μέσα σε ένα πλαίσιο ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας - αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ 3,0 % του ΑΕΠ το 2006 έναντι 1,7% του ΑΕΠ το 2005 – το δημόσιο έλλειμμα της ΕΕ μειώθηκε από 2,4% του ΑΕΠ το 2005 σε 1,7% του ΑΕΠ το 2006. Ο δείκτης χρέους μειώθηκε, για πρώτη φορά από το 2002, τόσο στην ΕΕ όσο και στη ζώνη του ευρώ. Εκτός αυτού, η βελτίωση της συνολικής δημοσιονομικής κατάστασης χαρακτηρίσθηκε για δεύτερο κατά σειρά έτος από σημαντική μείωση του διαρθρωτικού ελλείμματος (0,9 της εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ), ήτοι του δημόσιου ελλείμματος απαλλαγμένου από κυκλικούς παράγοντες και έκτακτα και προσωρινά μέτρα. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής, το διαρθρωτικό έλλειμμα της ΕΕ μειώθηκα από σχεδόν 3% του ΑΕΠ το 2004 σε ποσοστό μικρότερο του 1½% του ΑΕΠ το 2006.

Η μείωση του δημόσιου ελλείμματος το 2006 οφειλόταν κατά κύριο λόγο σε μεγάλες θετικές εκπλήξεις όσον αφορά την εξέλιξη των φορολογικών εσόδων. Εκτιμάται ότι η μεγαλύτερη από την προγραμματιζόμενη αύξηση των κρατικών εσόδων συνέβαλε στη βελτίωση του κρατικού αποτελέσματος κατά περίπου μία εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σχέση με τα σχέδια που εξήγγειλαν τα κράτη μέλη στα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης που υποβλήθηκαν στα τέλη Νοεμβρίου του 2005. Εν τω μεταξύ, όμως, οι κρατικές δαπάνες αυξήθηκαν ταχύτερα από ό,τι είχε προγραμματισθεί σε διάφορες χώρες της ΕΕ. Τέτοιου είδους εξελίξεις θέτουν υπό αμφισβήτηση τον μόνιμο χαρακτήρα της επιτελούμενης βελτίωσης στα δημόσια οικονομικά.

Αποφυγή της επανάληψης λαθών του παρελθόντος

Η διαφορετική σύνθεση της δημοσιονομικής προσαρμογής σε σχέση με τα προγραμματισθέντα, υποδηλώνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις έκτακτα φορολογικά έσοδα, ενδεχομένως προσωρινά, χρησίμευσαν εν μέρει για τη χρηματοδότηση αυξήσεων των κρατικών δαπανών. Η τροπή αυτή υποδηλώνει κίνδυνο επανάληψης παρελθόντων λαθών πολιτικής. Ο τρέχων συνδυασμός ταχείας οικονομικής μεγέθυνσης και θετικών εκπλήξεων στον τομέα των φορολογικών εσόδων πλησιάζει την κατάσταση που επικρατούσε στις αρχές της δεκαετίας κατά την οποία έγιναν λάθη πολιτικής. Την περίοδο 1999-2001, ορισμένα κράτη μέλη δεν αξιοποίησαν την ευνοϊκή οικονομική συγκυρία για να επιτύχουν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους. Εξ αιτίας αυτού, βρέθηκαν σε δυσάρεστη θέση όταν ο οικονομικός κύκλος εισήλθε σε λιγότερο ευνοϊκή φάση.

Σήμερα οι οικονομολόγοι και οι ιθύνοντες συμφωνούν ότι η εσφαλμένη δημοσιονομική συμπεριφορά κατά τις περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας αποτελεί το αίτιο των προβλημάτων που παρουσιάσθηκαν κατά το πρώτο ήμισυ της τρέχουσας δεκαετίας όσον αφορά την τήρηση του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Δεδομένου ότι οι περισσότερες χώρες της ΕΕ έχουν επιτύχει ή πλησιάζουν τη διόρθωση των υπερβολικών ελλειμμάτων τους, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η κεκτημένη ταχύτητα στον τομέα της δημοσιονομικής εξυγίανσης κατά την τρέχουσα κυκλική οικονομική ανάκαμψη. Η ευκαιρία που προσφέρει η οικονομική ανάκαμψη πρέπει να αξιοποιηθεί για να τεθεί ο δείκτης δημόσιου χρέους σε διαρκή καθοδική τροχιά στις χώρες της ΕΕ.

Οι πρόσφατες εξελίξεις απαιτούν την καλύτερη λειτουργία του προληπτικού σκέλους

Κατά την προκαταρκτική αξιολόγηση της μεταρρύθμισης του ΣΣΑ, η Επιτροπή είχε σημειώσει πριν από ένα έτος, ότι η μεταρρύθμιση είχε βελτιώσει τη λειτουργία της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Οι πρόσφατες εξελίξεις επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή. Οι χώρες με υπερβολικά ελλείμματα χρησιμοποίησαν σωστά τις προθεσμίες για τη διόρθωση των υπερβολικών ελλειμμάτων που καθορίσθηκαν βάσει του μεταρρυθμισμένου ΣΣΑ και κατέβαλαν σημαντικές διαρθρωτικές προσπάθειες προκειμένου να διορθώσουν την κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος. Κατά μέσο όρο, βελτίωσαν το διαθρωτικό αποτέλεσμα κατά περίπου 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2006. Τα δημοσιονομικά προγράμματα των χωρών αυτών ανταποκρίνονται εν γένει στο στόχο της διόρθωσης των υπερβολικών ελλειμμάτων εντός των προθεσμιών που καθόρισε το Συμβούλιο. Ενώ δέκα κράτη μέλη παρουσίασαν έλλειμμα μεγαλύτερο από 3% του ΑΕΠ το 2004, το 2008 μόνον η Ουγγαρία και η Τσεχική Δημοκρατία θα παρουσιάσουν έλλειμμα βάσει των νεότερων ΠΣΣ.

Αντιθέτως, παραμένει ο προβληματισμός ως προς τη λειτουργία του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ ο οποίος ενισχύεται από την ανάλυση παρελθουσών εξελίξεων και μελλοντικών προοπτικών. Το 2006, οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης ορισμένων χωρών που δεν είχαν ακόμη επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο στόχο τους ήταν ανεπαρκείς με βάση τις βελτιωμένες κυκλικές συνθήκες. Τα δημοσιονομικά προγράμματα ήταν επίσης κάπως απογοητευτικά. Σε αρκετές χώρες της ζώνης του ευρώ και του ΜΣΙ-ΙΙ, η προγραμματιζόμενη βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος το 2007 και τα επόμενα

έτη δεν φθάνει το όριο του 0,5% του ΑΕΠ που καθορίζει το αναθεωρημένο ΣΣΑ, αντίθετα με την πρόσφατη σύσταση του Συμβουλίου[1] και παρά την ύπαρξη οικονομικών συνθηκών που δικαιολογούν την υπέρβαση του ορίου αυτού[2]. Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής του 2007, με βάση ένα σενάριο αμετάβλητων πολιτικών, μόνον δέκα από τις είκοσι επτά χώρες της ΕΕ θα έχουν επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό τους στόχο το 2008, μετά από δύο συναπτά έτη οικονομικής ανάπτυξης άνω της δυνητικής.

III. Ενα αποτελεσματικότερο προληπτικο σκέλος προκειμενου να διασφαλιστει η προοδοσ προς την κατευθυνση των διατηρησιμων δημοσιων οικονομικων

Το προληπτικό σκέλος του ΣΣΑ βασίζεται στην τακτική παρακολούθηση και εποπτεία των δημόσιων οικονομικών στα κράτη μέλη. Προς τούτο, οι χώρες της ΕΕ υποβάλλουν ετήσια Προγράμματα Σταθερότητας και Σύγκλισης (ΠΣΣ) στα οποία παρουσιάζουν τον δημοσιονομικό τους προγραμματισμό για τα επόμενα τρία έως τέσσερα έτη. Τα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν ακόμη επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό τους στόχο (ΜΔΣ) παρουσιάζουν στα ΠΣΣ τους την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του στόχου αυτού. Τα εν λόγω προγράμματα αξιολογούνται κατόπιν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο εκδίδει γνώμη για καθένα από αυτά.

Όπως φαίνεται ανωτέρω, τα δημοσιονομικά προγράμματα που διατυπώνουν τα κράτη μέλη στα ΠΣΣ τους δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στις απαιτήσεις του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ, ιδίως από άποψη ετήσιας προσαρμογής. Επιπλέον, στο παρελθόν ορισμένες χώρες της ΕΕ αντιμετώπισαν δυσκολίες στην τήρηση των πολυετών δημοσιονομικών τους στόχων. Οι δυσκολίες αυτές οφείλονταν ιδίως σε επανειλημμένες υπερβάσεις στον τομέα των δαπανών[3]. Τα βελτιωμένα αποτελέσματα των τελευταίων δύο ετών όσον αφορά την τήρηση των στόχων για το αποτέλεσμα του προϋπολογισμού οφείλονται κατά μεγάλο μέρος σε θετικές εκπλήξεις στον τομέα των κρατικών εσόδων.

Με βάση τα ανωτέρω, στο παρόν μέρος του εγγράφου διατυπώνονται διάφορες συγκεκριμένες προτάσεις για τη διασφάλιση της καλύτερης λειτουργίας του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ, βάσει βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται στις χώρες της ΕΕ. Όλες οι εν λόγω προτάσεις μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας και ανταποκρίνονται στο πνεύμα της αναθεώρησης του ΣΣΑ του 2005. Αναπτύσσονται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες:

(i) Ένταξη των θεμάτων δημοσιονομικής πολιτικής σε ένα ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο;

(ii) Ενίσχυση της εθνικής ενεργού συμμετοχής στην επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων που καθορίζονται στα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης;

(iii) Ενίσχυση της αξιοπιστίας των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών προγραμμάτων που περιλαμβάνουν τα ΠΣΣ;

(iv) Πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη διατηρήσιμων δημοσιονομικών θέσεων μεσοπρόθεσμα..

Ένταξη των θεμάτων δημοσιονομικής πολιτικής σε ένα ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο

Τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν υγιείς δημοσιονομικές πολιτικές θα ήταν πιο κατανοητά εάν η δημοσιονομική εποπτεία ετίθετο σε ένα ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο, ιδίως σε σχέση με την ανανεωμένη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Αυτό θα απαιτούσε σαφέστερες εξηγήσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα θα συμβάλλουν στην μακροοικονομική σταθερότητα και τον τρόπο με τον οποίο οι προγραμματιζόμενες αλλαγές ως προς το ύψος και τη διάρθρωση των δαπανών και της φορολογίας και άλλα μέρα οικονομικής πολιτικής θα καθορίζουν τις κατάλληλες προτεραιότητες και κίνητρα για την ενθάρρυνση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας και την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων και της απασχόλησης.

Με βάση τον απώτερο στόχο της δημιουργίας των προϋποθέσεων για έντονη και διατηρήσιμη ανάπτυξη που θα οδηγήσει σε νέες θέσεις απασχόλησης στις χώρες της ΕΕ, η αξιολόγηση των εξελίξεων δημοσιονομικής πολιτικής στο πλαίσιο του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ θα μπορούσε να λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη συνολική μακροοικονομική κατάσταση της εκάστοτε χώρας και να εξετάζει την ποιότητα και τη σύνθεση των δημοσιονομικών στρατηγικών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους κινδύνους που συνδέονται με την εξέλιξη των εσωτερικών και εξωτερικών ανισορροπιών, του πληθωρισμού και της ανταγωνιστικότητας, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το εάν η χώρα είναι εντός ή εκτός της ζώνης του ευρώ. Για παράδειγμα, για τις χώρες της ζώνης του ευρώ, πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη εστίαση στις προσαρμογές της πραγματικής ισοτιμίας ενώ, για τις χώρες σύγκλισης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο ρόλος της δημοσιονομικής πολιτικής για τη στήριξη μιας βιώσιμης διαδικασίας γεφύρωσης του οικονομικού χάσματος.

Οι συζητήσεις ως προς την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών, καθώς και τη συμβολή τους στην άνοδο της δυνητικής ανάπτυξης πρέπει να γίνουν συστηματικότερες κατά την αξιολόγηση των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών προγραμμάτων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στα ΠΣΣ. Η έλλειψη δημόσιων πόρων, που εντείνεται από τις ανάγκες δαπανών που συνεπάγεται η δημογραφική γήρανση και ο αυξανόμενος φορολογικός ανταγωνισμός, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική σε σχέση με το παρελθόν την κατανομή των δημόσιων πόρων με βάση προτεραιότητες, λαμβάνοντας υπόψη τις ανά χώρα συστάσεις που εκδίδει το Συμβούλιο επί τη βάσει των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και την ανάπτυξη, καθώς και την αποδοτική χρησιμοποίησή τους. Κάτι που θα συνέβαλε στην καλύτερη κατανόηση των μεταρρυθμίσεων αυτών στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής θα ήταν να διασφαλιστεί ότι στα ΠΣΣ και στις αξιολογήσεις τους περιγράφονται με σαφήνεια οι μεσοπρόθεσμες συνέπειες των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που συνεπάγονται σημαντικές αλλαγές στο ύψος και τη διάρθρωση των κρατικών δαπανών και της φορολογίας. Τα ΠΣΣ πρέπει συνεπώς να παρέχουν συστηματικές πληροφορίες ως προς το δημοσιονομικό κόστος ή την εξοικονόμηση πόρων που απορρέουν άμεσα από τις κυριότερες μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων.

Πρόταση 1. Προκειμένου να διασφαλισθεί η ταχεία επίτευξη διατηρήσιμων δημοσιονομικών θέσεων με παράλληλη ενίσχυση της συμβολής των δημοσιονομικών πολιτικών στην ανάπτυξη και την απασχόληση, θα μπορούσε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα και την αποδοτικότητα των δημόσιων οικονομικών στα ΠΣΣ καθώς και στις αξιολογήσεις τους από την Επιτροπή. Τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν σαφέστερες ενδείξεις ως προς τις προθέσεις τις οποίες έχουν σε επίπεδο πολιτικών από άποψη μεταβολών στη διάρθρωση ή/και την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών και της φορολογίας, και τα αναμενόμενα οφέλη από άποψη ανάπτυξης και απασχόλησης. Τέτοιες ενδείξεις θα μπορούσαν επίσης να επισημαίνουν τους δεσμούς που υφίστανται με τα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να παρέχουν πληροφορίες ως προς τις μεταρρυθμίσεις στα αρμόδια για τον προϋπολογισμό θεσμικά όργανα με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητας των δημόσιων οικονομικών - π.χ. εισαγωγή τεχνικών κατάρτισης προϋπολογισμού με βάση τις επιδόσεις ή νέους δημοσιονομικούς κανόνες που ευνοούν την ανακατανομή δαπανών σε διαφορετικές προτεραιότητες.

Πρόταση 2. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα μπορούσαν να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τη συνολική μακροοικονομική κατάσταση της εκάστοτε χώρας κατά την αξιολόγηση των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών. Ιδιαίτερη προσοχή θα μπορούσε να δίδεται στην εξέλιξη των εξωτερικών ανισορροπιών, του πληθωρισμού και της ανταγωνιστικότητας. Στόχος θα ήταν η διασφάλιση ομαλής λειτουργίας και εσωτερικής προσαρμογής στη ζώνη του ευρώ και η στήριξη μιας βιώσιμης διαδικασίας γεφύρωσης του χάσματος στις χώρες σύγκλισης. Ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικής αξιολόγησης θα καθιστούσε ευκολότερο να διαπιστωθεί αν η οικονομία διέρχεται περίοδο ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας, καθώς και ποιες θα είναι οι συνέπειες για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής.

Ενίσχυση της ενεργού εθνικής συμμετοχής στην επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων που καθορίζονται στα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης.

Η μεταρρύθμιση του ΣΣΑ του 2005, προχώρησε πολύ προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της εθνικής ενεργού συμμετοχής στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Η αυξημένη οικονομική διάσταση των κανόνων και η εισαγωγή συγκεκριμένων για κάθε χώρα μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων αποτέλεσαν καθοριστικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του ΣΣΑ του 2005, το Συμβούλιο κάλεσε επίσης τις κυβερνήσεις των κρατών μελών να παρουσιάσουν τα ΠΣΣ και τις σχετικές γνώμες του Συμβουλίου, στα εθνικά κοινοβούλια. Την τελευταία διετία η πρόοδος στο θέμα αυτό ήταν μικρή. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Επιτροπής, ο βαθμός πολιτικής δέσμευσης είναι ανεπαρκής σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων που καθορίζονται στα ΠΣΣ. Σε λίγες μόνον χώρες της ΕΕ αποτελεί το ΠΣΣ αντικείμενο ψηφοφορίας ή προϊόν εγγράφου το οποίο εγκρίνεται προηγουμένως από το εθνικό κοινοβούλιο. Επιπλέον, ενώ τα ΠΣΣ παρουσιάζουν τις δημοσιονομικές προβλέψεις για το σύνολο της γενικής κυβέρνησης, σε ορισμένες περιπτώσεις ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων βαθμίδων διακυβέρνησης προ του καθορισμού των στόχων, είναι ανύπαρκτος ή ελάχιστος.

Κατά συνέπεια, η σχέση μεταξύ των πολυετών δημοσιονομικών προγραμμάτων στα ΠΣΣ και της κατάρτισης ετήσιων προϋπολογισμών για τα επόμενα έτη τείνει να είναι σχετικά χαλαρή στις χώρες της ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δημοσιονομικές προβλέψεις που περιλαμβάνονται στα ΠΣΣ είναι μόνον ενδεικτικές και λαμβάνονται ελάχιστα υπόψη κατά την κατάρτιση των ετήσιων προϋπολογισμών των επόμενων ετών. Αυτό οδηγεί σε σημαντικές αναθεωρήσεις με σκοπό να εξασφαλιστεί συνοχή μεταξύ δημοσιονομικών προγραμμάτων στα ΠΣΣ και στόχων καθοριζόμενων στους ετήσιους προϋπολογισμούς των επόμενων ετών. Συνολικά, η τρέχουσα κατάσταση υποδηλώνει ότι υφίσταται σημαντική απόσταση μεταξύ επιθυμητού και πραγματικότητας όσον αφορά την κατάρτιση και τη σημασία των ΠΣΣ στα κράτη μέλη.

Για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, την εθνική ενεργό συμμετοχή στον συντονισμό της δημοσιονομικής πολιτικής στο πλαίσιο του προληπτικού σκέλους θα ωφελούσε και η κατάρτιση ενός κοινού δημόσιου εγγράφου το οποίο θα συνόψιζε τα πολυετή δημοσιονομικά προγράμματα που υποβάλλουν όλα τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ. Το εν λόγω Πρόγραμμα σταθερότητας για τη ζώνη του ευρώ θα τόνιζε τη συμβολή εκάστου κράτους μέλους στο μείγμα πολιτικής της ζώνης του ευρώ. Θα μπορούσε να συζητείται από τους υπουργούς της ευρωομάδας σε αρχικό στάδιο του κύκλου εποπτείας, με βάση αξιολόγηση της Επιτροπής και με τον τρόπο αυτόν να ενισχύει την εξέταση των μεμονωμένων προγραμμάτων σταθερότητας των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ.

Πρόταση 3. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν καλύτερα να εφαρμόσουν τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματά τους εάν διασφαλιζόταν μεγαλύτερη δέσμευση από μέρους όλων των εθνικών συντελεστών που συμμετέχουν στην άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής, ως προς την εφαρμογή πολιτικών συνεκτικών προς τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς στόχους που καθορίζονται στα ΠΣΣ. Προς τούτο, όπως συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του ΣΣΑ του 2005, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο μεγαλύτερης εμπλοκής των εθνικών κοινοβουλίων στην κατάρτιση των ΠΣΣ και στην παρακολούθηση των γνωμών του Συμβουλίου. Κατά προτίμηση, πολυετείς δημοσιονομικοί στόχοι πρέπει να καθορίζονται μετά από κατάλληλο συντονισμό μεταξύ των διαφόρων κυβερνητικών βαθμίδων.

Πρόταση 4. Για λόγους ενίσχυσης της ενεργούς συμμετοχής στην επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων που καθορίζονται στα ΠΣΣ και συνοχής μεταξύ ΠΣΣ και επακόλουθων ετήσιων προϋπολογισμών, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να συμπληρώσουν τα δημοσιονομικά τους πλαίσια με εθνικούς πολυετείς δημοσιονομικούς κανόνες συνεκτικούς προς τους στόχους των ΠΣΣ. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με βάση τις θετικές εμπειρίες ορισμένων κρατών μελών στα οποία υπάρχουν πολυετή πλαίσια δαπανών βασιζόμενα σε κανόνες με τα οποία εξασφαλίζεται η τήρηση των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών προγραμμάτων – ιδίως από την πλευρά των δαπανών – καθώς και συνοχή μεταξύ των προγραμμάτων αυτών και των επακόλουθων ετήσιων προϋπολογισμών.

Ενίσχυση της αξιοπιστίας των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων

Πρωταρχικός στόχος των ΠΣΣ είναι να ενθαρρυνθεί ο κατάλληλος συντονισμός των δημοσιονομικών πολιτικών στην ΕΕ μέσα σε ένα πολυετές πλαίσιο. Σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ, τα ΠΣΣ χρησιμοποιούνται και σε εθνικό επίπεδο για την επέκταση του χρονικού ορίζοντα άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής και πέρα από τον ετήσιο δημοσιονομικό κύκλο. Εάν συνεχίσουν να εμφανίζονται επανειλημμένες αποκλίσεις από τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα, όπως στο παρελθόν, η αξιοπιστία των προβλέψεων μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση μέχρι του σημείου να στερούνται νοήματος.

Ένας τομέας στον οποίο απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή είναι η κατάρτιση μακροοικονομικών προβλέψεων για τις δημοσιονομικές προβλέψεις, οι οποίες με τη σειρά τους καθορίζουν το ύψος των πόρων που είναι διαθέσιμοι μεσοπρόθεσμα για τη χρηματοδότηση πολιτικών. Στο παρελθόν, οι μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές προβλέψεις βασίζονταν ορισμένες φορές σε υπερβολικά αισιόδοξες μακροοικονομικές προβλέψεις, ιδίως σε περιόδους ανάκαμψης. Όμως, η τάση προς τα πάνω αναθεώρησης των μεσοπρόθεσμων προβλέψεων για την ανάπτυξη σε ευνοϊκές περιόδους φαίνεται ότι μετριάσθηκε σε σημαντικό βαθμό από τότε που επήλθε η αναθεώρηση του ΣΣΑ. Τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να βασίζουν τις δημοσιονομικές τους προβλέψεις σε ρεαλιστικές παραδοχές. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν τους λεγόμενους συντελεστές συνετής διαχείρισης (prudence factors) όπως έκτακτα δημοσιονομικά αποθεματικά για απρόβλεπτα που μπορούν να ενεργοποιηθούν μόνον υπό ειδικές προϋποθέσεις.

Άλλη βελτίωση θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τον χαρακτήρα και το μέγεθος των δημοσιονομικών προκλήσεων που συνεπάγονται οι δημοσιονομικοί στόχοι των ΠΣΣ. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη μπορούν να παράσχουν σαφέστερες ενδείξεις στα ΠΣΣ αν η προβλεπόμενη πορεία των βασικών δημοσιονομικών μεγεθών είναι εφικτή υπό αμετάβλητες πολιτικές. Ειδικότερα θα μπορούσε να προσδιορίζεται λεπτομερώς το βασικό σενάριο "των αμετάβλητων πολιτικών". Το ΣΣΑ, περιλαμβανομένου του Κώδικα δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των ΠΣΣ ο οποίος παρέχει στα κράτη μέλη οδηγίες για την κατάρτιση των ΠΣΣ, ήδη ορίζει ότι τα προγράμματα πρέπει να περιγράφουν τα μέτρα δημοσιονομικής και άλλης οικονομικής πολιτικής που λαμβάνονται ή προτείνονται για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων[4]. Στην πράξη, όμως, οι πληροφορίες για τα προγραμματιζόμενα διορθωτικά μέτρα είναι σχετικά λίγες στα ΠΣΣ.

Πρόταση 5. Προκειμένου να αυξηθεί η αξιοπιστία των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων τους, τα κράτη μέλη πρέπει να καθιστούν σαφέστερο στα ΠΣΣ που υποβάλλουν, αν οι μεσοπρόθεσμοι δημοσιονομικοί στόχοι είναι εφικτοί υπό αμετάβλητες πολιτικές ή αν απαιτούν τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων πολιτικής. Στη δεύτερη περίπτωση, θα ήταν σημαντικό να προσδιορίζεται στα ΠΣΣ η απόκλιση μεταξύ κύριων δημοσιονομικών στόχων (κρατικό ισοζύγιο, κρατικές δαπάνες) και εξέλιξης των δημόσιων οικονομικών υπό αμετάβλητες πολιτικές, και να παρέχουν όσο το δυνατόν λεπτομερέστερη περιγραφή των προγραμματιζόμενων μέτρων κάλυψης της απόκλισης αυτής.

Πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη διατηρήσιμων δημοσιονομικών θέσεων μεσοπρόθεσμα.

Βασικός στόχος δημοσιονομικής πολιτικής των χωρών της ΕΕ είναι η επίτευξη θέσεων που συνάδουν με την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, η αντιμετώπιση της πρόκλησης της διατηρησιμότητας απαιτεί ευρεία στρατηγική περιλαμβάνουσα αφενός ειδικά μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης όσο και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Σε ορισμένα κράτη μέλη, απαιτούνται σημαντικές επιλογές ως προς το ποιο μέρος του κενού διατηρησιμότητας θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με μεσοπρόθεσμη εξυγίανση και ποιό με μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας, στις συντάξεις και στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Οι μεσοπρόθεσμοι δημοσιονομικοί στόχοι πρέπει να είναι αρκετά φιλόδοξοι ώστε να αντιμετωπίζουν σημαντικό μέρος της πρόκλησης της διατηρησιμότητας.

Η ταχεία επίτευξη υγιών δημοσιονομικών θέσεων απαιτεί εξάλλου την καλύτερη κατανόηση της προέλευσης των αποκλίσεων από τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν, ούτως ώστε να αποφευχθεί η επανάληψή τους στο μέλλον. Μεγαλύτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην παρακολούθηση προηγούμενων δημοσιονομικών προγραμμάτων στο πλαίσιο της αξιολόγησης των ΠΣΣ από την Επιτροπή και το Συμβούλιο. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά κανόνα τα κράτη μέλη καταρτίζουν προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης με βάση τις δαπάνες και ότι οι αποκλίσεις από τα μεσοπρόθεσμα προγράμματα οφείλονται κυρίως σε υπερβάσεις στον τομέα των δαπανών, η ενισχυμένη παρακολούθηση θα πρέπει να αφιερώνει ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη των δαπανών.[5]

Για τις χώρες της ζώνης του ευρώ, η συνοχή μεταξύ καθορισθέντων μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων και ετήσιων προϋπολογισμών θα μπορούσε να παρακολουθείται στο πλαίσιο της Ενδιάμεσης επισκόπησης των δημοσιονομικών πολιτικών. Αυτή συνίσταται σε ετήσια συζήτηση που πραγματοποιείται κατά την εαρινή περίοδο, σχετικά με τα προγράμματα δημοσιονομικής πολιτικής του επόμενου έτους, η οποία αποβλέπει στη διασφάλιση του κατάλληλου συντονισμού των εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών στη ζώνη του ευρώ και στην αμοιβαία υποστήριξη για την άσκηση υγιών δημοσιονομικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο. Η Ευρωομάδα πρόσφατα αποφάσισε να μετατρέψει τη διαδικασία αυτή σε έναν πραγματικό διάλογο στρατηγικής πολιτικής, που θα οργανώνεται πριν από τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων για τα δημοσιονομικά προγράμματα του επόμενου έτους από τα κράτη μέλη.[6]

Πρόταση 6. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα εντείνουν τις προσπάθειές τους, όπως συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του ΣΣΑ, για την περαιτέρω ανάπτυξη δεσμών μεταξύ μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών πολιτικών και μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής δυναμικής. Οι ανά χώρα μεσοπρόθεσμοι δημοσιονομικοί στόχοι (ΜΔΣ) θα λαμβάνουν καλύτερα υπόψη την πρόκληση της διατηρησιμότητας. Στόχος είναι να διαπιστωθούν, όπου είναι απαραίτητο πιο φιλόδοξοι ΜΔΣ για κάθε χώρα που μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη μέλη να βελτιώσουν σημαντικά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Πρόταση 7. Κατά την αξιολόγηση των ΠΣΣ η Επιτροπή θα ενισχύσει την ανάλυση των επιδόσεων κάθε χώρας όσον αφορά την τήρηση των δημοσιονομικών στόχων προηγούμενων ΠΣΣ, με έμφαση στην εξέλιξη των κρατικών δαπανών. Για τις χώρες της ζώνης του ευρώ, η συνοχή μεταξύ καθορισθέντων μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων – ιδίως όσον αφορά τις κρατικές δαπάνες – και ετήσιων προϋπολογισμών θα παρακολουθείται επίσης στο πλαίσιο της Ενδιάμεσης επισκόπησης των δημοσιονομικών πολιτικών.

IV. Συμπέρασμα

Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει τις πρόσφατες δημοσιονομικές εξελίξεις και τη λειτουργία του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ. Υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης και την ομαλή εφαρμογή των διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος. Ωστόσο, η ανακοίνωση επισημαίνει και τους προβληματισμούς της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ. Οι προβληματισμοί αυτοί αφορούν, ιδίως, τις ανεπαρκείς προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης των κρατών μελών που δεν έχουν ακόμη επιτύχει τον ΜΔΣ τους στο πλαίσιο της ευνοϊκής κυκλικής συγκυρίας. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι απρόσμενες αυξήσεις των φορολογικών εσόδων χρησιμοποιούνται εν μέρει για τη χρηματοδότηση αυξήσεων στις κρατικές δαπάνες. Τέτοιου είδους εξελίξεις προξενούν αμφιβολίες όσον αφορά τον μόνιμο χαρακτήρα της υπό εξέλιξη δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, και το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες της ΕΕ έχουν μόλις επιτύχει ή πλησιάζουν τη διόρθωση του υπερβολικού τους ελλείμματος, η πρόκληση έγκειται στο να αξιοποιηθεί η ευνοϊκή κυκλική συγκυρία για αποφασιστικές κινήσεις με σκοπό την επίτευξη των ΜΔΣ.

Με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του προληπτικού σκέλους του ΣΣΑ, η παρούσα ανακοίνωση διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις στηριζόμενες στη μεταρρύθμιση του ΣΣΑ του 2005. Οι προτάσεις αυτές θα συζητηθούν με τα κράτη μέλη κατά τους ερχόμενους μήνες. Αφορούν τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις διατυπώνουν και εφαρμόζουν τις δημοσιονομικές τους στρατηγικές μεσοπρόθεσμα, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ενισχυθούν η εποπτεία και ο συντονισμός των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών προς υποστήριξη της επίτευξης διατηρήσιμων δημοσιονομικών πολιτικών που συμβάλλουν σε περισσότερη ανάπτυξη και απασχόληση. Από τις πρόσφατες εμπειρίες και εργασίες στις διάφορες χώρες προκύπτει ότι η εφαρμογή των προτάσεων αυτών θα στηρίξει αποτελεσματικά τις προσπάθειες των κρατών μελών να συγκλίνουν προς διατηρήσιμες δημοσιονομικές θέσεις και παράλληλα να επιτύχουν μεγαλύτερη ανάπτυξη και περισσότερες θέσεις απασχόλησης.

[1] Ειδικές ανά χώρα συστάσεις του Συμβουλίου τον Μάρτιο του 2007 σχετικά με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και την ανάπτυξη προς τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ: «συνιστάται στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να επωφεληθούν από την ευνοϊκή οικονομική συγκυρία για να επιδιώξουν ή να συνεχίσουν μια φιλόδοξη δημοσιονομική εξυγίανση προς την κατεύθυνση των μεσοπρόθεσμων στόχων τους σύμφωνα με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, προσπαθώντας έτσι να επιτύχουν ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ που θεωρείται ως το ποσοστό αναφοράς.»

[2] Το αναθεωρημένο ΣΣΑ ορίζει ότι τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ και του ΜΣΙ-ΙΙ τα οποία δεν έχουν ακόμη επιτύχει τον ΜΔΣ τους πρέπει να επιδιώξουν ετήσια προσαρμογή του διαρθρωτικού τους αποτελέσματος ίση προς 0,5% του ΑΕΠ ως ποσοστό αναφοράς. Η προσπάθεια προσαρμογής πρέπει να είναι μεγαλύτερη σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας ενώ μπορεί να είναι περιορισμένη σε περιόδους δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας.

[3] Για λεπτομερή ανάλυση των λόγων στους οποίους οφείλονται οι δυσκολίες στην τήρηση των δημοσιονομικών στόχων, βλ. την έκδοση του 2007 της έκθεσης της Επιτροπής για τα «Δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ».

[4] Βλ. έγγραφο «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ecofin τον Σεπτέμβριο του 2005.

[5] Βλ. έκθεση της Επιτροπής "Τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ – 2007" για λεπτομερή ανάλυση των λόγων στους οποίους οφείλονται τα προβλήματα στην τήρηση των δημοσιονομικών στόχων που καθορίζονται στα ΠΣΣ.

[6] Στην πράξη, τα κράτη μέλη παρέχουν στους ομόλογούς τους και στην Επιτροπή πληροφορίες για το τι προτίθενται να πράξουν από άποψη δημοσιονομικής πολιτικής το επόμενο έτος. Στη βάση αυτή πραγματοποιείται συζήτηση κατά την οποία αξιολογείται η καταλληλότητα των προθέσεων αυτών τόσο για την εκάστοτε χώρα όσο και για τη ζώνη του ευρώ ως σύνολο.