ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ (ΕΚ) αριθ. 44/94 η οποία καθορίστικε από το Συμβούλιο στις 21 Νοεμβρίου 1994 για τη θέσπιση της οδηγίας 94/. . ./ΕΚ του Συμβουλίου της . . . για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση τελών υποδομής (94/C 354/03)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 75,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης (3),

Εκτιμώντας:

ότι η μεγαλύτερη ενοποίηση του τομέα των μεταφορών στην Κοινότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της εσωτερικής αγοράς και ότι οι σιδηρόδρομοι αποτελούν ζωτικό στοιχείο του τομέα αυτού 7

ότι η αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών πρέπει να εφαρμοστεί στο σιδηροδρομικό τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του 7

ότι η οδηγία 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 1991 για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων (4), προβλέπει τη χορήγηση, σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και διεθνείς ενώσεις τους, δικαιωμάτων πρόσβασης στις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές 7

ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και οι διεθνείς ενώσεις τους, οι οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες που προβλέπονται από το άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ, μπορούν να επωφεληθούν πλήρως από τα νέα δικαιώματα πρόσβασης και ότι, για το σκοπό αυτό, πρέπει να θεσπισθεί ένα σύστημα για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και για τη χρέωση τελών υποδομής βασισμένο στην αρχή της μη διάκρισης και ενιαίο για ολόκληρη την Κοινότητα 7

ότι είναι σκόπιμο να διατηρηθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένων των εξαιρέσεων που προβλέπει αυτή η οδηγία για τις αστικές, προαστιακές και περιφερειακές μεταφορές, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι εξαιρούνται επίσης από το πεδίο εφαρμογής οι μεταφορές τύπου «σαΐτας» μέσω του τούνελ κάτω από τη Μάγχη 7

ότι, κατ' εφαρμογήν της αρχής της επικουρικότητας, η Κοινότητα θα πρέπει να καθορίσει τις γενικές αρχές ενός τέτοιου συστήματος, αναθέτοντας στα κράτη μέλη τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων πρακτικής εφαρμογής 7

ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν μια λογική ευκαμψία όσον αφορά τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής, προκειμένου να επιτυγχάνεται η αποτελεσματική και βέλτιστη χρησιμοποίησή της 7

ότι είναι, ωστόσο, αναγκαίο να χορηγηθούν τα δικαιώματα χρήσης της υποδομής βάσει ορισμένων προτεραιοτήτων, ιδίως υπέρ των δημοσίων υπηρεσιών και των υπηρεσιών που εκτελούνται σε συγκεκριμένη σιδηροδρομική υποδομή 7

ότι θα πρέπει επιπλέον, να υπάρχει η δυνατότητα χορήγησης ειδικών δικαιωμάτων χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής, εάν αυτό είναι απαραίτητο για την εξασφάλιση κατάλληλων υπηρεσιών μεταφορών, ή για να υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης νέων υποδομών 7

ότι, τέλος, η χρηματοοικονομική κατάσταση του διαχειριστή της υποδομής πρέπει να είναι τέτοια ώστε να έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις δαπάνες υποδομής 7

ότι θα πρέπει, εξάλλου, να καθοριστούν κανόνες που να μην εισάγουν διακρίσεις όσον αφορά την επιβολή τελών χρήσης της υποδομής στην ίδια αγορά 7

ότι, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση της υποδομής, απαιτούνται κοινά γενικά κριτήρια για τον καθορισμό των τελών 7

ότι, στο πλαίσιο της γενικής επιδίωξης να υπάρχει διαφάνεια και να μη γίνονται διακρίσεις, σκόπιμο είναι να θεσπιστούν κοινοί κανόνες για τις διαδικασίες χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης της υποδομής και χρέωσης τελών υποδομής 7

ότι, για λόγους ασφάλειας της κυκλοφορίας, η σιδηροδρομική επιχείρηση πρέπει, προκειμένου να έχει πρόσβαση σε συγκεκριμένη υποδομή, να είναι κάτοχος πιστοποιητικού ασφαλείας, εκδιδομένου βάσει ορισμένων κοινών κριτηρίων και των εθνικών διατάξεων, από την αρχή την αρμόδια για τη χρησιμοποιούμενη υποδομή 7 ότι, εξάλλου, η σιδηροδρομική επιχείρηση οφείλει να συνάψει, με το διαχειριστή της υποδομής, της επιβεβλημένες τεχνικές, διοικητικές και οικονομικές συμφωνίες 7

ότι πρέπει να εξασφαλίζονται οι δυνατότητες προσφυγής ενώπιον ανεξάρτητης αρχής κατά των αποφάσεων που λαμβάνουν οι αρχές και οι οργανισμοί που είναι αρμόδιοι για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης της υποδομής και τη χρέωση τελών υποδομής 7 ότι η δυνατότητα προσφυγής απαιτείται ιδίως για την επίλυση τυχόν συγκρούσεων συμφερόντων σε περίπτωση που ο διαχειριστής της υποδομής, ο οποίος συγχρόνως παρέχει και υπηρεσίες μεταφορών, είναι επιφορτισμένος με την κατανομή των ζωνών γραφικού δρομολογίου ή/και τη χρέωση τελών υποδομής,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΤΜΗΜΑ Ι Στόχοι και πεδίο εφαρμογής

Άρθρο 1

1. Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να ορίσει τις αρχές και διαδικασίες για την χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση τελών υποδομής όσον αφορά τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες ή που πρόκειται να εγκατασταθούν στην Κοινότητα, και τις διεθνείς ενώσεις τους, εφόσον οι εν λόγω επιχειρήσεις και ενώσεις παρέχουν τις υπηρεσίες που ορίζονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ υπό τους όρους αυτού του άρθρου.

2. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις των οποίων η δραστηριότητα περιορίζεται αποκλειστικά στην εκμετάλλευση των αστικών, προαστιακών ή περιφερειακών μεταφορών εξαιρούνται της παρούσας οδηγίας.

Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και οι διεθνείς ενώσεις των οποίων η δραστηριότητα περιορίζεται στην παροχή υπηρεσιών τύπου «σαΐτας» μεταφέροντας οδικά οχήματα μέσω του τούνελ κάτω από τη Μάγχη, εξαιρούνται επίσης της παρούσας οδηγίας.

3. Το δικαίωμα χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής κατανέμεται μέσω χορήγησης ζωνών γραφικών δρομολογίων σύμφωνα με την κοινοτική και την εθνική νομοθεσία.

Άρθρο 2

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:

α) «σιδηροδρομική επιχείρηση»: κάθε ιδιωτική ή δημόσια επιχείρηση η κύρια δραστηριότητα της οποίας συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών σιδηροδρομικής μεταφοράς εμπορευμάτων ή/και επιβατών, υπό την προϋπόθεση ότι η ίδια παρέχει και την έλξη 7

β) «διεθνής ένωση»: κάθε ένωση που αποτελείται από δύο τουλάχιστον σιδηροδρομικές επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε διαφορετικά κράτη μέλη με σκοπό την παροχή υπηρεσιών διεθνών μεταφορών μεταξύ κρατών μελών 7

γ) «διαχειριστής της υποδομής»: καθε δημόσια αρχή ή επιχείρηση επιφορτισμένη κυρίως με την εγκατάσταση και τη συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής, καθώς και με την διαχείριση των συστημάτων ρύθμισης και ασφάλειας 7

δ) «ζώνη γραφικού δρομολογίου»: η υποδομή που απαιτείται για να καλυφθεί η απόσταση μεταξύ δύο σημείων σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο 7

ε) «χορήγηση δικαιώματος χρήσης»: η διάθεση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής από ένα φορέα χορήγησης 7

στ) «φορέας χορήγησης δικαιώματος χρήσης»: η αρχή ή/και ο διαχειριστής της υποδομής που ορίζει το κράτος μέλος ως αρμόδιο για τη χορήγηση του δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής.

ΤΜΗΜΑ ΙΙ Χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής

Άρθρο 3

Τα κράτη μέλη ορίζουν τον φορέα που είναι αρμόδιος για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας. Ειδικότερα, ο ανωτέρω φορέας ο οποίος έχει γνώση του συνόλου των διαθέσιμων ζωνών γραφικού δρομολογίου, θα πρέπει να εξασφαλίζει:

- ότι το δικαίωμα χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής χορηγείται δικαίως και αδιακρίτως, και

- ότι, η διαδικασία χορήγησης του δικαιώματος χρήσης επιτρέπει αποτελεσματική και βέλτιστη χρήση της υποδομής με την επιφύλαξη των άρθρων 4 και 5.

Άρθρο 4

1. Τα κράτη μέλη μπορούν να λάβουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλίζεται ότι, κατά τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής δίδεται προτεραιότητα στις παρακάτω σιδηροδρομικές υπηρεσίες:

α) υπηρεσίες που παρέχονται για το γενικότερο δημόσιο συμφέρον, όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 της 26ης Ιουνίου 1969 του Συμβουλίου περί των ενεργειών των κρατών μελών που αφορούν τις υποχρεώσεις που είναι συνυφασμένες με την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (5) 7

β) υπηρεσίες που παρέχονται συνολικά ή εν μέρει βάσει υποδομής η οποία κατασκευάστηκε ή διασκευάστηκε γι' αυτές τις υπηρεσίες (ειδικές σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας ή εμπορευματικές γραμμές), με την επιφύλαξη των άρθρων 85, 86 και 90 της συνθήκης.

Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις για όλες τις υπηρεσίες που παρέχονται κατ' εφαρμογήν του άρθρου 1 και των οποίων τα χαρακτηριστικά είναι συγκρίσιμα και οι παροχές παρόμοιες.

2. Όσον αφορά τις υπηρεσίες που παρέχονται σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο α), τα κράτη μέλη μπορούν να αποζημιώνουν τον διαχειριστή της υποδομής για οποιαδήποτε οικονομική ζημία υφίσταται λόγω της υποχρεωτικής χορήγησης δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής για το γενικότερο δημόσιο συμφέρον.

Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν χωρίς διακρίσεις, ειδικά ή αποκλειστικά σχετικά δικαιώματα, σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που παρέχουν ορισμένα είδη υπηρεσιών ή/και σε ορισμένες περιοχές, εάν αυτό είναι απαραίτητο για να εξασφαλισθούν κατάλληλες δημόσιες υπηρεσίες ή αποτελεσματική χρησιμοποίηση του δικαιώματος χρήσης της υποδομής, ή για να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση νέων υποδομών, με την επιφύλαξη των άρθρων 85, 86 και 90 της συνθήκης.

ΤΜΗΜΑ ΙΙΙ Χρέωση τελών υποδομής

Άρθρο 6

Οι λογιστικοί λογαριασμοί του διαχειριστή μιας υποδομής πρέπει να είναι τουλάχιστον ισοσκελισμένοι, υπό κανονικές επιχειρηματικές συνθήκες και επί εύλογο χρονικό διάστημα. Στη στήλη του ενεργητικού περιλαμβάνονται τα έσοδα από τα τέλη χρήσης της υποδομής και οι κρατικές επιχορηγήσεις και στη στήλη του παθητικού οι δαπάνες υποδομής.

Άρθρο 7

Δεν γίνεται καμία διάκριση όσον αφορά τη χρέωση τελών για υπηρεσίες ανάλογης φύσης στην ίδια αγορά.

Τα κράτη μέλη, αφού διαβουλευθούν με το διαχειριστή της υποδομής, ορίζουν τους κανόνες καθορισμού των τελών. Οι κανόνες αυτοί πρέπει να παρέχουν στο διαχειριστή τη δυνατότητα να προωθήσει στην αγορά την υποδομή του αποτελεσματικά.

Άρθρο 8

1. Τα τέλη που εισπράττονται από το διαχειριστή της υποδομής καθορίζονται κυρίως σύμφωνα με τη φύση της υπηρεσίας, το χρόνο παροχής, την κατάσταση της αγοράς, τη φύση και τη φθορά της υποδομής.

2. Όσον αφορά τις διαδικασίες καταβολής των τελών, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν τη δυνατότητα σύναψης γενικής συμφωνίας με το διαχειριστή της υποδομής για τις υπηρεσίες που παρέχονται για το γενικότερο δημόσιο συμφέρον, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69.

Άρθρο 9

1. Τα τέλη καταβάλλονται στο/στους διαχειριστές της υποδομής.

2. Τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν από το διαχειριστή υποδομής κάθε απαραίτητη πληροφορία που θα τους επιτρέπει να διακριβώνουν ότι τα τέλη καταβάλλονται χωρίς διακρίσεις.

3. Ο διαχειριστής ανακοινώνει σε εύθετο χρόνο στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τις υποδομές του για να παρέχουν τις υπηρεσίες που ορίζονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ όλες τις σημαντικές μεταβολές της ποιότητας ή του δυναμικού της υποδομής.

ΤΜΗΜΑ IV Γενικές διατάξεις

Άρθρο 10

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις διαδικασίες χορήγησης του δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 3. Οι διαδικασίες αυτές δημοσιεύονται από κάθε κράτος μέλος και κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

2. Η αίτηση δικαιώματος χρήσης σιδηροδρομικής υποδομής υποβάλλεται στον φορέα χορήγησης του κράτους μέλους αναχώρησης του δρομολογίου.

3. Ο φορέας στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση ενημερώνει αμέσως τους ενδιαφερόμενους ομολόγους του φορείς οι οποίοι και δίνουν τη γνώμη τους το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο ένα μήνα μετά την παραλαβή των απαραίτητων πληροφοριών 7 κάθε φορέας χορήγησης μπορεί να απορρίψει αίτηση ενημερώνοντας αμέσως τον φορέα χορήγησης στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση.

Ο οργανισμός χορήγησης στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση αποφασίζει επ' αυτής - σε συνεννόηση με τους ομολόγους του φορείς - το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο δύο μήνες από την ημερομηνία κατά την οποία διαβιβάστηκαν όλες οι απαραίτητες πληροφορίες.

Μία αίτηση που απορρίπτεται για λόγους ανεπάρκειας υποδομής πρέπει να επανεξετάζεται κατά την επόμενη αναμόρφωση των δρομολογίων για τις σχετικές διαδρομές, εφόσον αυτό ζητηθεί από τον αιτούντα. Οι ημερομηνίες της αναμόρφωσης των δρομολογίων ή άλλων διοικητικών ρυθμίσεων ανακοινώνονται στα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η απόφαση ανακοινώνεται στην αιτούσα επιχείρηση. Κάθε απόρριψη πρέπει να αιτιολογείται.

4. Η αιτούσα επιχείρηση μπορεί να έλθει κατευθείαν σε επαφή με τους άλλους φορείς χορήγησης εφόσον ενημερωθεί ο φορέας στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση.

5. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις στις οποίες χορηγήθηκε δικαίωμα χρήσης της υποδομής συνάπτουν τις απαραίτητες διοικητικές, τεχνικές και χρηματοοικονομικές συμφωνίες με τους διαχειριστές της υποδομής.

Άρθρο 11

1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν την υποχρέωση να υποβάλλεται και ένα πιστοποιητικό ασφαλείας το οποίο ορίζει τις απαιτήσεις ασφαλείας που επιβάλλονται στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ώστε να εξασφαλίζεται παροχή υπηρεσίας χωρίς κινδύνους στα εν λόγω δρομολόγια.

2. Για την απόκτηση του πιστοποιητικού ασφαλείας, η σιδηροδρομική επιχείρηση οφείλει να τηρεί τις συμβατές προς την κοινοτική νομοθεσία διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, οι οποίες επιβάλλονται χωρίς διακρίσεις όσον αφορά τις ειδικές τεχνικές λειτουργικές απαιτήσεις για τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες και τις απαιτήσεις ασφαλείας που ισχύουν για το προσωπικό, το τροχαίο υλικό και την εσωτερική οργάνωση της επιχείρησης.

Ειδικότερα, οφείλει να αποδεικνύει ότι οι οδηγοί και συνοδοί των τρένων τα οποία παρέχουν τις υπηρεσίες που ορίζονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ, έχουν την απαιτούμενη κατάρτιση και τηρούν τους κανόνες κυκλοφορίας που εφαρμόζονται από το διαχειριστή της υποδομής και τους κανονισμούς ασφαλείας που του επιβάλλονται όσον αφορά την κυκλοφορία των τρένων.

Η επιχείρηση πρέπει επιπλέον να αποδείξει ότι το τροχαίο υλικό που συνιστά τα τρένα αυτά έχει εγκριθεί από τη δημόσια αρχή ή από τον διαχειριστή της υποδομής και έχει ελεγχθεί σύμφωνα με τους κανονισμούς εκμετάλλευσης της χρησιμοποιούμενης υποδομής. Το πιστοποιητικό ασφάλειας χορηγείται από την αρχή η οποία ορίζεται γι' αυτό το σκοπό από το κράτος μέλος όπου ευρίσκεται η χρησιμοποιημένη υποδομή.

Άρθρο 12

Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι οι αιτήσεις πρόσβασης στις υποδομές θα συνοδεύονται από κατάθεση εγγύησης ή αντίστοιχη ασφάλεια.

Εάν η αιτούσα επιχείρηση δεν κάνει χρήση της χορηγηθείσας ζώνης γραφικού δρομολογίου, μπορεί να αφαιρεθεί από την εγγύηση ποσό που αντιπροσωπεύει τις δαπάνες εξέτασης της αίτησης και οποιαδήποτε διαφυγόντα κέρδη λόγω της μη χρήσης της εν λόγω σιδηροδρομικής υποδομής. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η οιαδήποτε εγγυητική κατάθεση επιστρέφεται εν ολοκλήρω.

ΤΜΗΜΑ V Τελικές διατάξεις

Άρθρο 13

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλισθεί ότι οι αποφάσεις σχετικά με την χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής ή τη χρέωση τελών επιδέχονται προσφυγής ενώπιον μιας ανεξάρτητης αρχής εάν αυτό ζητηθεί γραπτώς από μια σιδηροδρομική επιχείρηση. Η αρχή αυτή λαμβάνει απόφαση μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή όλων των σχετικών πληροφοριών.

2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλισθεί ότι οι αποφάσεις που ελήφθησαν σύμφωνα με την παράγραφο 1 υπόκεινται σε δικαστική επανεξέταση.

Άρθρο 14

1. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο, δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, έκθεση περί εφαρμογής και τυχόν προτάσεις για την περαιτέρω κοινή δράση ανάπτυξης των σιδηροδρόμων, ιδίως για τη δυνατότητα διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας.

2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία το αργότερο δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της, και ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

3. Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις για την αναφορά αυτή καθορίζονται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 15

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Κοινοτήτω Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 16

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

. . ., . . .

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

(1) ΕΕ αριθ. C 24 της 28. 1. 1994, σ. 2 και ΕΕ αριθ. C 225 της 13. 8. 1994, σ. 11.

(2) Γνώμη που διατυπώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1994 (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα).

(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 3ης Μαΐου 1994 (ΕΕ αριθ. C 205 της 25. 7. 1994, σ. 45), κοινή θέση του Συμβουλίου της . . . (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα) και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της . . . (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα).

(4) ΕΕ αριθ. L 237 της 24. 8. 1991, σ. 25.

(5) ΕΕ αριθ. L 156 της 28. 6. 1969, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1893/91 (ΕΕ αριθ. L 169 της 29. 6. 1991, σ. 1).

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Ι. Εισαγωγή

Στις 15 Δεκεμβρίου 1993, η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο πρόταση οδηγίας για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής και τη χρέωση τελών υποδομής (1).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε τη γνώμη του στις 3 Μαΐου 1994 (2) και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις 14 Σεπτεμβρίου 1994 (3).

Λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω γνώμες, η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο τροποποιημένη πρόταση, στις 18 Ιουλίου 1994 (4).

Στις . . . το Συμβούλιο καθόρισε την κοινή θέση του σύμφωνα με το άρθρο 189 Γ της συνθήκης ΕΚ.

ΙΙ. Στόχος της πρότασης

Η οδηγία 91/440/ΕΟΚ για την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων (5), χορηγεί δικαίωμα πρόσβασης στη σιδηροδρομική υποδομή στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες ή πρόκειται να εγκατασταθούν σε κράτος μέλος, καθώς και στις διεθνείς ενώσεις δύο τουλάχιστον εξ αυτών των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, εξαιρουμένων των επιχειρήσεων των οποίων η δραστηριότητα περιορίζεται αποκλειστικά στην εκμετάλλευση των αστικών, προαστιακών ή περιφερειακών μεταφορών.

Κατ' αυτό τον τρόπο, οι συγκεκριμένες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα πρόσβασης στην υποδομή των άλλων κρατών μελών με σκοπό την εκμετάλλευση υπηρεσιών διεθνών συνδυασμένων μεταφορών εμπορευμάτων.

Οι διεθνείς ενώσεις έχουν δικαιώματα πρόσβασης και διέλευσης στα κράτη μέλη στα οποία είναι εγκατεστημένες οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που τις απαρτίζουν, καθώς και δικαιώματα διέλευσης στα άλλα κράτη μέλη για την παροχή διεθνών υπηρεσιών μεταφορών μεταξύ των κρατών μελών στα οποία είναι εγκατεστημένες οι επιχειρήσεις που απαρτίζουν τις εν λόγω ενώσεις (άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ).

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να εξασφαλιστεί η εφαρμογή κοινών όρων για την πρόσβαση στην κοινοτική σιδηροδρομική αγορά στα πλαίσια των δικαιωμάτων πρόσβασης που χορηγούνται με την οδηγία 91/440/ΕΟΚ.

Συνεπώς, η παρούσα πρόταση, σε συνδυασμό με την πρόταση οδηγίας για τη χορήγηση αδειών σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, συμπληρώνει την οδηγία 91/440/ΕΟΚ της οποίας διευκολύνει την εφαρμογή.

Η πρόταση της Επιτροπής καθορίζει το γενικό πλαίσιο ενός ενιαίου και άνευ διακρίσεων κοινοτικού συστήματος πρόσβασης στη σιδηροδρομική υποδομή και χρέωσης τελών υποδομής, ώστε οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και οι πελάτες τους να μπορούν να επωφελούνται πλήρως από τις δυνατότητες της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των σιδηροδρόμων.

ΙΙΙ. Ανάλυση της κοινής θέσης

Η κοινή θέση που ενέκρινε το Συμβούλιο καθορίζει, όπως προβλέπει η πρόταση της Επιτροπής, ορισμένες κοινές αρχές και κριτήρια, εφαρμοζόμενα άνευ διακρίσεων, για τη χορήγηση «ζωνών γραφικού δρομολογίου» και για τη χρέωση τελών χρήσης της υποδομής και αφήνει στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών τη φροντίδα να θεσπίσουν τους λεπτομερείς κανόνες πρακτικής εκτέλεσης του θεσπιζόμενου συστήματος.

Η κοινή θέση του Συμβουλίου, μολονότι ακολουθεί ευρύτατα τους στόχους της πρότασης της Επιτροπής, περιλαμβάνει ορισμένες τροποποιήσεις σε σχέση με την εν λόγω πρόταση.

Οι κυριότερες τροποποιήσεις που επέφερε το Συμβούλιο αφορούν τους ακόλουθους τομείς:

1. Πεδίο εφαρμογής της οδηγίας

Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει ότι η οδηγία εφαρμόζεται σε όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις για το σύνολο των υπηρεσιών μεταφορών, εθνικών και διεθνών.

Δεδομένης της λίαν πρόσφατης εφαρμογής της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ από τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο έκρινε ότι η υπό εξέταση οδηγία πρέπει να έχει πεδίο εφαρμογής που να αντιστοιχεί σε εκείνο της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ, χωρίς καμία διεύρυνση (βλέπε σημείο ΙΙ, ανωτέρω).

Επομένως:

- τα δικαιώματα πρόσβασης στη σιδηροδρομική υποδομή χορηγούνται αποκλειστικά στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και στις διεθνείς ενώσεις που αναφέφονται στο άρθρο 10 της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ, για τις διεθνείς υπηρεσίες μεταφορών που αναφέρει το εν λόγω άρθρο (άρθρο 1 παράγραφος 1 της κοινής θέσης),

- οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις των οποίων η δραστηριότητα περιορίζεται αποκλειστικά στις αστικές, προαστιακές και περιφερειακές υπηρεσίες μεταφορών, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας όπως εξαιρούνται και από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ. Ωστόσο, σε σχέση με το πεδίο εφαρμογής που προβλέπει η οδηγία 91/440/ΕΟΚ, προβλέπεται παρέκκλιση για τις μεταφορικές υπηρεσίες τύπου «σαΐτας» που πραγματοποιούνται μέσω του τούνελ κάτω από τη Μάγχη, λόγω του ιδιάζοντος χαρακτήρα αυτών των υπηρεσιών (άρθρο 1 παράγραφος 2).

2. Ευθύνες του διαχειριστή της υποδομής

Η κοινή θέση προβλέπει ότι:

α) τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν, τηρουμένων των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπει η συνθήκη, στο διαχειριστή της υποδομής την κατανομή των ζωνών γραφικού δρομολογίου ή/και την είσπραξη των τελών υποδομής, ακόμα και στις περιπτώσεις όπου ο εν λόγω διαχειριστής είναι συγχρόνως ο φορέας εκμετάλλευσης των υπηρεσιών σιδηροδρομικών μεταφορών (κυρίως άρθρα 2, 3, 7, 8 και 9) 7

β) η σιδηροδρομική επιχείρηση μπορεί να ασκεί προσφυγή, ενώπιον ανεξάρτητης αρχής, κατά των αποφάσεων που λαμβάνουν οι αρμόδιες αρχές και οργανισμοί όσον αφορά τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής ή τη χρέωση τελών υποδομής, κυρίως όταν αυτές οι αποφάσεις λαμβάνονται από το διαχειριστή της υποδομής ο οποίος είναι συγχρόνως και ο φορέας εκμετάλλευσης των σιδηροδρόμων (άρθρο 13). Εξασφαλίζεται επίσης η δυνατότητα δικαστικής προσφυγής.

3. Ειδικά δικαιώματα πρόσβασης στη σιδηροδρομική υποδομή

Η κοινή θέση (άρθρο 5) προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ειδικών δικαιωμάτων σε δύο πρόσθετες περιπτώσεις σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής, δηλαδή όταν τα δικαιώματα αυτά είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί:

- η αποτελεσματική χρησιμοποίηση του δικαιώματος χρήσης της υποδομής,

- η χρηματοδότηση νέων υποδομών.

4. Πιστοποιητικό ασφαλείας

Η κοινή θέση προβλέπει τον καθορισμό ορισμένων απαιτήσεων ασφαλείας τις οποίες πρέπει να τηρεί η σιδηροδρομική επιχείρηση που έχει το δικαίωμα χρήσης, προκειμένου να της χορηγείται το πιστοποιητικό ασφαλείας. Αυτό το πιστοποιητικό χορηγείται από την αρχή η οποία ορίζεται γι' αυτό το σκοπό από το κράτος μέλος όπου ευρίσκεται η χρησιμοποιούμενη υποδομή (άρθρο 11).

5. Έκθεση περί εφαρμογής και ενδεχόμενη συνέχιση της κοινοτικής δράσης

Η κοινή θέση προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο, δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της συνοδευόμενη ενδεχομένως από προτάσεις για τη συνέχιση της κοινοτικής δράσης στον τομέα της ανάπτυξης των σιδηροδρόμων, ιδίως δε για τη δυνατότητα διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 14 παράγραφος 1).

6. Προθεσμία για την έναρξη εφαρμογής της οδηγίας

Λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα της οδηγίας, η έναρξη της εφαρμογής της προβλέπεται να πραγματοποιηθεί εντός προθεσμίας δύο ετών από την έναρξη ισχύος της (άρθρο 14 παράγραφος 2).

IV. Τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

1. Τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο

Το Συμβούλιο ακολούθησε την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής και δέχθηκε:

- την τροπολογία 2 [άρθρο 2 στοιχείο γ) της κοινής θέσης], που επαναλαμβάνει τον ορισμό του διαχειριστή της υποδομής ο οποίος περιέχεται στην οδηγία 91/440/ΕΟΚ,

- την τροπολογία 4 (άρθρο 3 πρώτη φράση) που παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να ορίζουν ως αρμόδιο για τη χορήγηση δικαιώματος χρήσης της σιδηροδρομικής υποδομής όχι μόνον την αρχή αλλά και το διαχειριστή της υποδομής,

- την τροπολογία 6, πρώτο μέρος (άρθρο 4 παράγραφος 1 πρώτη γραμμή) και το πρώτο μέρος της τροπολογίας 7 (άρθρο 5 πρώτη γραμμή) με τις οποίες ανατίθεται στα κράτη μέλη, και όχι στους φορείς χορήγησης του δικαιώματος χρήσης, η αρμοδιότητα να λαμβάνουν τα μέτρα που προβλέπουν τα εν λόγω άρθρα,

- την τροπολογία 10 πρώτο μέρος (άρθρο 10 παράγραφος 2) που καταργεί την υποχρέωση να επισυνάπτονται στην αίτηση αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το προσωπικό εκμετάλλευσης.

Η κοινή θέση ενσωματώνει, εξάλλου, στο άρθρο 5, το δεύτερο μέρος της τροπολογίας 7 η οποία προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ειδικών δικαιωμάτων όσον αφορά τη χρήση της σιδηροδρομικής υποδομής στην περίπτωση κατά την οποία αυτά τα δικαιώματα είναι απαραίτητα για την αποτελεσματική χρήση των δυνατοτήτων της υποδομής.

2. Τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που δεν έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο

α) Τροποποιήσεις που συμπεριέλαβε η Επιτροπή

Το Συμβούλιο έκρινε ότι οι τροπολογίες 1 (δεδομένου του πεδίου εφαρμογής που προβλέπει η κοινή θέση), 6 δεύτερο μέρος, 8, 11 και 14 καλύπτονται κατ' ουσίαν από την κοινή θέση.

Όσον αφορά τις τροπολογίες 3, 4 δεύτερο μέρος και 5, το Συμβούλιο έκρινε ότι είναι δύσκολο να εφαρμοστούν αποτελεσματικά λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα των προβλεπόμενων ενεργειών και ότι πρέπει τα κράτη μέλη να μεριμνούν για την οργάνωση και την κατανομή των διαφορών αρμοδιοτήτων που απορρέουν από τη διαχείριση της σιδηροδρομικής υποδομής και από την εκμετάλλευση των υπηρεσιών σιδηροδρομικών μεταφορών (χορήγηση αδειών, πιστοποιητικών ασφαλείας, χορήγηση ζωνών γραφικού δρομολογίου, είσπραξη των τελών υποδομής), υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρείται η αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων και θα εξασφαλίζεται η διαφάνεια του συστήματος.

Για να αποτραπούν ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων, το άρθρο 13 της κοινής θέσης προβλέπει δυνατότητα προσφυγής ενώπιον ανεξάρτητης αρχής (βλέπε σημείο ΙΙΙ.2 ανωτέρω).

Σχετικά με την τροπολογία 9 πρώτο μέρος, το Συμβούλιο έκρινε ότι πρέπει να προβλεφθούν αποκλειστικώς αντικειμενικά κριτήρια για τον καθορισμό των τελών χρήσης της υποδομής και ότι πρέπει να ανατεθεί στα κράτη μέλη η φροντίδα να ρυθμίζουν το θέμα των σχέσεων μεταξύ των ενδιαφερόμενων εθνικών φορέων.

Τέλος, το Συμβούλιο έκρινε ότι η τροπολογία 10 περιλαμβάνει σειρά μέτρων των οποίων η εφαρμογή είναι υπερβολικά περίπλοκη και ότι είναι προτιμότερο να προβλεφθούν κοινά γενικά κριτήρια, σαφή και συγκεκριμένα, σχετικά με τις διαδικασίες χρέωσης των τελών και χορήγησης δικαιώματος χρήσης της υποδομής, ενώ συγχρόνως θα εξασφαλίζεται η απαιτούμενη ευελιξία ώστε οι διαδικασίες αυτές να εφαρμόζονται με τρόπο δίκαιο και χωρίς διακρίσεις και να αποτελούν εγγύηση για τη διαφάνεια του συστήματος.

β) Τροποποιήσεις που δεν συμπεριέλαβε η Επιτροπή

Το Συμβούλιο δεν δέχθηκε τις τροπολογίες 13 (βλέπε άρθρο 3 της πρότασης της Επιτροπής), 15 (βλέπε άρθρο 8 παράγραφος 1) και το δεύτερο μέρος της τροπολογίας 9 (βλέπε άρθρο 8 παράγραφος 1, προτιμησιακά τέλη) για της ίδιους λόγους που αναφέρει η Επιτροπή στην αιτιολογική έκθεση της τροποποιημένης πρότασής της.

(1) ΕΕ αριθ. C 24 της 28. 1. 1994, σ. 6.

(2) Έγγρ. 6738/94 PE-RESOL 33, σ. 11.

(3) Έγγρ. CES 1005/94.

(4) ΕΕ αριθ. C 225 της 13. 8. 1994, σ. 11.

(5) ΕΕ αριθ. L 237 της 24. 8. 1991, σ. 25.