ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COM(93) 88 τελιπό 
Βρυξέλλες, 1 Απριλίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΙ 3η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
για την τρέχουσα κατάσταση και ι ι ς προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών 
αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
-Λ -
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών 
αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
I . ΠΡΟΛΟΓΟΣ *• ^» 
II. ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Μ.Α. Παραγωγή αποβλήτων 
N.B. Διαχείριση των αποβλήτων με σύντομο κύκλο ζωής 
Ι Ι.Γ. Κατάσταση της αποθήκευσης σε μεγάλο βάθος 
Ι Ι.Δ. Αποτελέσματα και εκκρεμή θέματα 
III. ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
IV. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
I- ΠΡΟΛΟΓΟΣ ν 
Στο ψήφισμα του στις 18 Φεβρουαρίου 19801. το Συμβούλιο ενέκρινε 
Σχέδιο Κοινοτικής Δράσης 1980-1992 σε θέματα ραδιενεργών αποβλήτων. Το 
Σχέδιο αυτό αντιμετωπίζει τα προβλήματα που θέτουν τα ραδιενεργά 
απόβλητα που προέρχονται από πυρηνικές εγκαταστάσεις και ειδικότερα 
αυτά που αφορούν τη διαχείριση και την απόθεση αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας και/ή μεγάλης διάρκειας ζωής. 
Το σημείο 1 του Σχεδίου προβλέπει την διαρκή ανάλυση της κατάστασης σε 
ότι αφορά τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα με στόχο 
τη θέσπιση των ενδεδειγμένων λύσεων. Η ανάλυση αυτή αφορά : 
τις χρησιμοποιούμενες τεχνικές και τις υπάρχουσες καθώς και 
προβλεπόμενες εγκαταστάσεις στα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλίζεται 
η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στα διάφορα στάδια, 
συμπεριλαμβανομένων και των μεθόδων και διαδικασιών που 
χρησιμοποιούνται για την οριστική απόθεση τους· 
τις ερευνητικές εργασίες και τις τεχνολογικές εξελίξεις που 
προτίθενται να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη και η Κοινότητα· 
- τις πρακτικές διαχείρισης των διαφόρων κατηγοριών αποβλήτων των 
κρατών μελών, καθορισμένες ή υπό καθορισμό-
- τις προβλέψεις περί της εφαρμογής τους και σχετικό 
χρονοδιάγραμμα. 
Τα στοιχεία και τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τις εργασίες αυτές 
θα αξιοποιηθούν "προκειμένου να παρέχεται σε διαρκή βάση στην 
Κοινότητα και στα κράτη μέλη μία εικόνα περί της κατάστασης των 
εργασιών και των επιτευγμάτων στον τομέα της διαχείρισης και της 
διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων, λαμβανομένων υπ' όψη των αναγκών των 
πυρηνικών προγραμμάτων". 
Η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο δύο εκθέσεις το 1983 και το 19872 
σχετικά με την κατάσταση και τις προοπτικές μέχρι το τέλος του αιώνα 
σε ότι αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη 
της Κοινότητας. 
Η Επιτροπή διαβιβάζει στο παράρτημα την τρίτη έκθεση της, η οποία 
βασίζεται στην κατάσταση μεταξύ 1990-1991 και καταρτίζεται, όπως και 
οι προηγούμενες, με πληροφοριακά στοιχεία που παρέχονται από τα κράτη 
μέλη. 
1 βλ. Ε.Ε. αρ. C51/1-2-3 της 29.2.1980 
2 Ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο "Πρώτη έκθεση σχετικά 
με την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της διαχείρισης 
ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα" εγγρ. C0M(83)262 της 
16.05 .1983 και "Δεύτερη έκθεση" εγγρ. C0M(87)312 της 22.10-1987 
AC 
To Συμβούλιο ενέκρινε πρόσφατα την ανανέωση too Σχεδίου1 για την 
περίοδο 1993-1999. Η ανανέωση αυτή θα επιτρέψει συγκεκριμένα στην 
Επιτροπή να συνεχίσει την περιοδική ενημέρωση τοα Συμβουλίου και με 
άλλες εκθέσεις. 
II- ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ 
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Ι Ι.Α. Παραγωγή αποβλήτων 
Το υψηλό επίπεδο ανάπτυξης των κρατών μελών έχει ως συνέπεια την 
παραγωγή στην Κοινότητα ραδιενεργών αποβλήτων ποικίλων κατηγοριών και 
προελεύσεων· η σημασία της παραγωγής αυτής ποικίλει σημαντικά από ένα 
κράτος μέλος της Κοινότητας σε άλλο· εν τούτοις το πρόβλημα αφορά όλα 
τα κράτη. 
Η πρώτη πηγή παραγωγής αποβλήτων προέρχεται από τη χρησιμοποίηση 
ραδιοϊσοτόπων και από ορισμένα συστήματα άκτινοβόλησης της 
βιομηχανίας, της ιατρικής και της μη πυρηνικής έρευνας. Αφορά δε 
όλα τα κράτη μέλη. Τα απόβλητα αυτά είναι μικρής ραδιενεργού 
δράσεως, εξαιρουμένων των χρησιμοποιημένων πηγών ακτινοβολίας. Αν 
και τα τεχνικά στοιχεία σχετικά με τα απόβλητα αυτά εμφανίζουν 
δυσκολίες σύγκρισης, φαίνεται ότι πρόκειται για μη αμελητέες 
ποσότητες και οι οποίες απαιτούν προσεκτική διαχείριση. 
Η δεύτερη πηγή παραγωγής προέρχεται από την επεξεργασία εκ 
μέρους διαφόρων βιομηχανιών των μεταλλευμάτων ή μικτών υλικών 
που περιέχουν φυσικά ραδιοστοιχεία* η πηγή αυτή αφορά τα 
κράτη που διαθέτουν ή δεν διαθέτουν προγράμματα παραγωγής 
ηλεκτρισμού από πυρηνική ενέργεια, όπου λαμβάνουν χώρα 
βιομηχανικές δραστηριότητες όπως εξόρυξη κοιτασμάτων 
ουρανίου, παραγωγής φωσφορούχων λιπασμάτων ή εξαγωγής φυσικού 
αερίου και πετρελαίου· τα απόβλητα αυτά περιέχουν φυσικά μόνο 
ραδιοϊσότοπα και εμφανίζουν στην ουσία πολύ χαμηλή ραδιενεργό 
δράση. Δεν υπάρχουν συστηματικώς διαθέσιμα στοιχεία για την 
τελευταία αυτή κατηγορία αποβλήτων, εκτός αυτών που 
προέρχονται από την αξιοποίηση των κοιτασμάτων ουρανίου. 
Η εφαρμογή προγραμμάτων παραγωγής ηλεκτρισμού από πυρηνική 
ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης και της σχετικής έρευνας καθώς 
και του παροπλισμού απηρχαιωμένων εγκαταστάσεων αποτελούν 
συνολικά την τρίτη πηγή παραγωγής αποβλήτων^. Τα απόβλητα 
που προέρχονται από πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρισμού 
και από συναφείς εγκαταστάσεις του κύκλου καυσίμου 
αντιπροσωπεύουν το σοβαρότερο ποσοστό σε ότι αφορά την 
περιεχόμενη ραδιενέργεια. Τα απόβλητα αυτά ανήκουν σε όλες 
τις κατηγορίες (χαμηλή, μέση, υψηλή ραδιενέργεια χρόνος 
ημιζωής μεγάλος και μικρός). Αφορούν όλα τα κράτη μέλη που 
1 Ψήφισμα του Συμβουλίου της 15.06.92 
2 Η έκθεση δεν ασχολείται με τα απόβλητα στρατιωτικής φύσεως 
4cl 
διαθέτουν εν ενεργεία πυρηνικά προγράμματα ή που 
πραγματοποίησαν τέτοια προγράμματα στο παρελθόν. 
Σε ότι αφορά τις ποσότητες αποβλήτων, η ετήσια παραγωγή τους 
περιλαμβάνεται στις προβλέψεις της προηγούμενης έκθεσης και 
αναμένεται ότι θα παραμείνει λίγο-πολύ σταθερή κατά την 
διάρκεια της δεκαετίας, υπό την επίδραση διαφόρων παραγόντων 
(εξέλιξη των εθνικών πυρηνικών προγραμμάτων, τεχνολογική 
πρόοδος σε θέματα επεξεργασίας αποβλήτων, βελτιστοποίηση της 
διαχείρισης, κλπ). 
Αν και η έκθεση καλύπτει την περίοδο 1990-2020, οι προβλέψεις για 
τα χρόνια μετά από το 2000 συνεπάγονται μεγάλες ασάφειες 
λαμβανομένων υπόψη των αβεβαιοτήτων που έχουν σχέση με τις εθνικές 
πολιτικές σε θέματα ανέγερσης και αποξήλωσης πυρηνικών 
εγκαταστάσεων. 
N.B. Διαχείριση των αποβλήτων με σύντομο κύκλο ζωής 
Η διαχείριση και η διάθεση των αποβλήτων χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας (σύντομος κύκλος ζωής) που αντιπροσωπεύουν το 90% 
της κατ' όγκον παραγωγής της πυρηνικής βιομηχανίας παραγωγής 
ηλεκτρισμού, υπόκεινται σε ικανοποιητικές και δοκιμασμένες από την 
πράξη τεχνικές λύσεις. 
Οι μέθοδοι επεξεργασίας φαίνεται ότι ικανοποιούν, στο σύνολο τους, 
τις σημερινές ανάγκες της βιομηχανίας και τις απαιτήσεις των αρχών 
ασφαλείας της Κοινότητας? αν και οι δράσεις αυτές αναλαμβάνονται 
εδώ και αρκετές δεκαετίες, επωφελούνται συνεχώς από την πρόοδο της 
τεχνολογίας και από την βελτιστοποίηση της διαχείρισης, κυρίως σε 
ό,τι αφορά τον περιορισμό των όγκων των παραγόμενων αποβλήτων και 
την μείωση των ραδιενεργών απορρίψεων στο περιβάλλον. 
Η εγγύς της επιφανείας αποθήκευση εντός τεχνικών κατασκευών 
εφαρμόζεται κατά τρόπο ιδιαίτερα εκτεταμένο στην Κοινότητα για την 
κατηγορία αυτών των αποβλήτων και μάλιστα με διαρκώς αυξανόμενους 
ρυθμούς1. Οι δυναμικότητες των εθνικών εγκαταστάσεων που 
τέθηκανπρόσφατα σε λειτουργία μπορούν να επιτρέψουν την 
ικανοποίηση των αναγκών των ενδιαφερομένων των κρατών μελών μέχρι 
το έτος 2020/2030. 
Οι ανάγκες των άλλων κρατών μελών πρέπει να καλυφθούν με 
εναλλακτικό τρόπο, την αποθήκευση σε χώρους εναπόθεσης μεγάλου 
βάθους (βλέπε παρακάτω παράγραφο Γ) που βρίσκονται στο στάδιο της 
κατασκευής ή της χορήγησης εγκρίσεων ή και με την εναπόθεση 
μεγάλης διάρκειας (περίπτωση ενός κράτους μέλους). 
1.400.000 m3 περίπου αποθηκεύθηκαν ήδη, συμπεριλαμβανομένων των 
υλικών εγκλεισμού και των συσκευασιών μιας χρήσεως. 
I Ι.Γ. Κατάσταση της αποθήκευσης σε μεγάλο βάθος 
Η αποθήκευση σε μεγάλο βάθος1 των ραδιενεργών αποβλήτων κάθε 
κατηγορίας είναι βεβαίως, μετά από δύο δεκαετίες προγραμμάτων 
έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης σε διεθνές, κοινοτικό και εθνικά 
επίπεδα, πραγματοποιήσιμη από τεχνική άποψη και ασφαλής στις αρχές 
της. Υπάρχουν μέθοδοι αξιολόγησης της ασφάλειας ανάλογα με τους 
επιλεγόμενους χώρους εναπόθεσης. 
0 τύπος αυτός αποθήκευσης δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ μέχρι τώρα γι' 
αυτούς τους τύπους αποβλήτων για τα οποία αποτελεί κατηγορηματική 
ανάγκη, δηλαδή για τύπους αποβλήτων μεγάλου κύκλου ζωής : δηλαδή 
ενδιάμεσα απόβλητα μολυσμένα από πηγές εκπομπής ακτινών άλφα ή 
απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας2 που παράγουν συγχρόνως θερμότητα 
με ραδιενεργό μετάπτωση. Η κατάσταση αυτή δεν αφορά μόνον την 
Κοινότητα. Δεν είναι ανησυχητική κατά το μέτρο όπου τα τρέχοντα 
προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης ευρίσκονται σε 
εξέλιξη από την άποψη της ακτινοπροστασίας, αφού τα απόβλητα αυτά 
μπορούν να εναποτεθούν προσωρινά, κατά τρόπο ασφαλή, σε κατάλληλες 
εγκαταστάσεις. 
Όσον αφορά τα απόβλητα υψηλής ρεδιενέργειας, επιβάλλεται, 
πράγματι, να αφεθούν ώστε να "ψυχθούν" μερικές δεκαετίες για 
λόγους τεχνικούς και για λόγους ασφαλείας. Εξάλλου, υπάρχουν ήδη 
εν λειτουργία ή βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης λύσεις και 
εγκαταστάσεις εναπόθεσης μεγάλης διάρκειας. 
Η κατάσταση είναι, αντιθέτως, λυπηρή σε ότι αφορά τα απόβλητα τα 
μολυσμένα από πηγές εκπομπής άλφα που δεν εμφανίζουν ανάγκες 
"ψύξης", και των οποίων οι προς αποθήκευση ποσότητες - 8 % του 
συνολικού ετήσιου όγκου των παραγομένων αποβλήτων - αποκτούν 
ιδιαίτερη σημασία. Τα τρέχοντα σχέδια σε ορισμένα κράτη μέλη 
εμφανίζουν επομένως ιδιαίτερο ενδιαφέρον. 
Ι Ι.Δ. Αποτελέσματα και εκκρεμή θέματα 
Σε γενικές γραμμές, n ασφάλεια τηο διαχείρισηο των ραδιενεργών 
αποβλήτων που παράγονται από την πυρηνική βιομηχανία και ο 
περιορισμός των επιδράσεων τους επί του περιβάλλοντος, εκτιμάται 
ότι έχει σημειώσει αξιόλογες προόδους κατά τα τελευταία χρόνια 
χάρις ταυτόχρονα στην τεχνολογική πρόοδο και στις μεγάλες 
πραγματοποιηθείσες επενδύσεις, στην βελτίωση της διαχείρισης, στις 
δομές που δημιουργήθηκαν στα διάφορα κράτη μέλη και στην 
τελειοποίηση των κανονιστικών διατάξεων. 
Τα απόβλητα που προέρχονται από τον ιατρικό, τον βιομηχανικό ή τον 
ερευνητικό τομέα αποτελούν αντικείμενο προσπαθειών που αποβλέπουν 
στη διατήρηση και τη βελτίωση του ελέγχου της παραγωγής και της 
διαχείρισης τους. 
1 Αποκαλείται επίσης "γεωλογική" αποθήκευση. 
2 Ενναλωμένα απόβλητα προερχόμενα από την επανεπεξεργασία 
χρησιμοποιημένων καυσίμων ή από τα ίδια τα καύσιμα όταν δεν 
προβλέπεται η επανεπεξεργασία τους. 
/ 
Ορισμένα θέματα κανονιστικής ή στρατηγικής φύσεως παραμένουν ακόμα υπό 
μελέτη και απαιτούν αυξημένες προσπάθειες επαγρύπνισης, ιδιαίτερα η 
διαχείριση πολύ ελαφρά ραδιενεργών υλικών, διαφόρων προελεύσεων, η 
μελέτη της ισοδυναμίας μεταξύ ραδιενεργών αποβλήτων διαφόρου προελεύσεως 
και παραγωγής και η πληροφόρηση και η διαβούλευση του κοινού. 
III- Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Με βάση την έκθεση που επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση, η δράση 
της Επιτροπής φαίνεται ότι ικανοποιεί τις ανάγκες της Κοινότητας τόσο σε 
θέματα έρευνας και ανάπτυξης όσο και στον τομέα της κανονιστικής 
ρύθμισης και σε ό,τι αφορά την ενθάρρυνση της συνεργασίας και τον 
εναρμονισμό των πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. 
Σε θέματα Έρευνας και ΑνάπτυΕης. το πρόγραμμα 1985-1989 
ακολουθήθηκε σωστά* και το πρόγραμμα 1990-1994 βρίσκεται στο 
στάδιο της υλοποίησης με τη στήριξη της Συμβουλευτικής Επιτροπής 
Διαχείρισης και Συντονισμού. 
Σε θέματα κανονιστικής διαρρύθμισης, πρέπει να υπογραμμιστούν 
ιδιαίτερα τα ληφθέντα μέτρα για την αποφυγή ανεξέλεγκτων μεταφορών 
ραδιενεργών αποβλήτων από μια χώρα σε άλλη**. Επιπλέον, η 
Κοινότητα απαγόρευσε κάθε άμεση ή έμμεση εξαγωγή επικινδύνων και 
ραδιενεργών αποβλήτων προς τις 68 χώρες ΑΚΕ***. 
Στο πεδίο Tnc συνεργασίας και εναρμόνισης. χαρακτηριστικά 
παραδείγματα αποτελούν το ακόμη ευρύτερο άνοιγμα των εθνικών 
πειραματικών εγκαταστάσεων διάθεσης αποβλήτων σε υπόγειους 
σχηματισμούς προς τις επιστημονικές ομάδες άλλων κρατών μελών και 
η ανάπτυξη κοινοτικού δικτύου εργαστηρίων με στόχο την 
αριστοποίηση και εναρμόνιση του ποιοτικού ελέγχου συσκευασιών 
αποβλήτων. 
Με σκοπό να δώσει συνέχεια στις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο 
του 5ου προγράυ.υ.ατος δράσης της Κοινότητας για το περιβάλλον, η 
Επιτροπή προτίθεται να προτείνει προσεχώς μια κοινοτική στρατηγική 
για το θέμα των ραδιενεργών αποβλήτων. Επομένως, θα συμπληρωθεί η 
κοινοτική στρατηγική για τα απόβλητα (από την οποία εξαιρούνται τα 
ραδιενεργά απόβλητα) που καθορίζεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου 
της 7ης Μαίου 1990. 
βλ. Αξιολόγηση του προγράμματος "Διαχείριση και αποθήκευση ραδιενεργών 
αποβλήτων 1985-1989" έκθεση EUR 12264 ΕΝ 
Οδηγία του Συμβουλίου της 3ης Φεβρουαρίου 1992 σχετικά με την 
παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταφορών ραδιενεργών αποβλήτων μεταξύ 
κρατών μελών καθώς και με την είσοδο και έξοδο τους από την Κοινότητα 
Ε.Ε. L 35 - 12/2/92 Σ 24 
Σύμφωνα με το άρθρο 39 της 4ης Σύμβασης ΑΚΕ-ΕΟΚ, που υπεγράφη στη Lomé 
στις 15 Δεκεμβρίου 1989 
IV- ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ » 
Με βάση την ανάλυση που παρατίθεται στην έκθεση του παραρτήματος 
και συνοψίζεται στην ανωτέρω παράγραφο Μ η Επιτροπή επισύρει την 
προσοχή του Συμβουλίου στα εξής σημεία : 
- η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί σοβαρό 
στοιχείο σε θέματα ασφάλειας και προστασίας του 
περιβάλλοντος· η διαχείριση αυτή πρέπει να αναπτυχθεί και να 
διαρθρωθεί έτσι ώστε να καλύπτει όλα τα απόβλητα, 
οποιασδήποτε προέλευσης κατά την παραγωγή, προκειμένου να 
εξασφαλιστεί η τήρηση των επιταγών ασφαλείας και προστασίας 
από τις ακτινοβολίες· 
η μελέτη, η επιλογή και το άνοιγμα των μόνιμων χώρων 
αποθήκευσης. αποτελούν προτεραιότητες και πρέπει να 
συνεχιστούν· 
πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες τεχνολογικής ανάπτυξης 
και βελτιστοποίησης, ιδίως στον τομέα της διαχείρισης των 
αποβλήτων με μεγάλη διάρκεια ζωής (π.χ. μείωση του όγκου, 
αποκάθαρση και μείωση της μακροχρόνιας ραδιοτοξικότητας)· 
η εφαρμογή της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και 
ιδιαίτερα του τελικού σταδίου της, της αποθήκευσης, απαιτεί 
την εντατικοποίηση της πληροφόρησης και της διαβούλευσης του 
κοινού. 
R 
3η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
για την τρέχουσα κατάσταση και ι ι ς προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών 
αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότηια 
A i 
ΠΙΜΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΝ 
Προοίμιο 
Ι Συγκριτική εξέταση της διαχείρισης αποβλήτων 
II Συγκεντρώσεις ραδιενεργών αποβλήτων στις κοινοτικές χώρες 
II. 1 Πηγές παραγωγής ραδιενεργών αποβλήτων 
ΙΙ.2 Κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων 
II.3 Συγκεντρώσεις ραδιενεργών αποβλήτων 
11.3.1 Ραδιενεργά απόβλητα προκύπτοντα από τη χρήση ισοτόπων στη 
βιομηχανία, την ιατρική και από την έρευνα γενικώς 
11.3.2 Απόβλητα προερχόμενα από την επεξεργασία πρώτων υλών οι 
οποίες περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεϊδια 
11.3.3 Απόβλητα προκύπτοντα από πυρηνικά προγράμματα 
ηλε κτροπαραγωγής 
III Σημερινή κατάσταση και προοπτικές των εφαρμοζόμενων στην Κοινότητα 
πρακτικών και ασκούμενων πολιτικών στον τομέα της διαχείρισης 
ραδιενεργών αποβλήτων 
III. 1 Οργάνωση και δομή της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στις 
κοινοτικές χώρες 
111.2 Προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης 
111.2.1 Προγράμματα και προϋπολογισμοί 
111.2.2 Προηγμένη έρευνα/μεταστοιχείωση 
111.3 Συστημική θεώρηση και αρχές 
III.Α Επεξεργασία και συσκευασία 
111.5 Μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων 
111.5.1 Διατάξεις διέπουσες τη μεταφορά πυρηνικών υλικών γενικώς 
111.5.2 Μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων στην πράξη 
111.6 Αποθήκευση και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου καυσίμου 
111.6.1 Εισαγωγή 
111.6.2 Ενδιάμεση αποθήκευση 
III.6.2.1 Συσκευασίες αποβλήτων χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας 
ΙΙΙ.6.2.2 Ενυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας 
ΙΙΙ.6.2.3 Αναλωμένο καύσιμο 
111.6.3 Διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων 
111.6.3.1 Τόποι διάθεσης πλησίον της επιφανείας 
111.6.3.2 Τόποι απόθεσης σε μεγάλα βάθη 
IV Πυρηνική ασφάλεια στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων 
IV. 1 Δραστηριότητες πριν από τη διάθεση 
IV.2 Διάθεση 
IV.2.1 Διάθεση πλησίον της επιφανείας 
IV.2.2 Διάθεση σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς 
V Επίκαιρα ζητήματα κανονισμών και πολιτικής 
V.1 Υλικά παρουσιάζοντα πολύ χαμηλή ραδιενέργεια 
V.2 Ισοδυναμία ραδιενεργών αποβλήτων 
V.3 Πληροφόρηση και εμπλοκή του κοινού 
ν 
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 
ΑΕΑ Atomic Energy Authority 
ANDRA Agence Nationale pour la gestion des Déchets RAdioactifs 
BfS Bundesamt fur Strahlenschutz 
BNFL British Nuclear Fuels pic 
CEA Commissariat à 1TEnergie Atomique 
CEC Commission of the European Communities 
(EEK) (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων) 
CEN/SCK Centre dTEtude de 1Ténergie Nucléaire/Studie Centrum voor 
Kernenergie 
CIEMAT Centro de Investigaciones Energiticas, Medio Ambientales y 
Technologicas 
COVRA Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval 
DBE Deutsche Gesellschaft zum Bau und Betriebe von Endlagern fur 
Abfallstoffe 
EC European Community 
(ΕΚ) Ευρωπαϊκή Κοινότητα) 
ΕΝΕΑ Ente per le Nuove technologie, lTEnergia e l'Ambiente 
ENEL Ente Nazionale dellfEnergia ELettrica 
ENRESA Empresa Nacional de RESiduos rAdioactivos 
HLW High Level Waste 
(Απόβλητα Υψηλής Ραδιενέργειας) 
IAEA International Atomic Energy Agensy 
(ΔΟΑΕ) (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας) 
LLW Low Level Waste 
(Απόβλητα Χαμηλής Ραδιενέργειας) 
MLW Medium Level Waste 
(Απόβλητα Μέσης Ραδιενέργειας) 
NE Nuclear Electric 
ΝΕΑ Nuclear Energy Agency 
(ΟΠΕ) (Οργάνωση Πυρηνικής Ενέργειας - (του ΟΟΣΑ)) 
NIREX Nuclear Industry Radioactive waste Executive 
NUCLECO NUCLeare-ECOlogia 
ONDRAF/ Organisme National des Déchets Radioactifs et des matières 
NIRAS Fissiles/Nationale Instelling voor het Beheer van Radioactief 
Afval en Splijstoffen r 
OECD 
(ΟΟΣΑ) 
OPLA 
SN 
WAK 
WHO 
(ΠΟΥ) Organisation for Economic Co-operation and Development 
(Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) 
OPslag op LAnd 
Southern Network 
WiederaufArbeitungsanlage Karlsruhe 
World Health Organisation 
(Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) 
3 
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
Το σχέδιο κοινοτικής δράσης στο πεδίο των ραδιενεργών αποβλήτων για την 
περίοδο 1980-1992, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων το Φεβρουάριο 1980 (1), στο σημείο 1 προβλέπει να διενεργείται από 
την Επιτροπή συνεχής ανάλυση της κατάστασης όσον αφορά τη διαχείριση 
ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα. 
Για να διευκολύνει την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα 
αποτελέσματα μιας τέτοιας ανάλυσης, η Επιτροπή συντάσσει κατά τακτά διαστήματα 
εκθέσεις προς το Συμβούλιο Υπουργών. 
Τέτοιες εκθέσεις διαβιβάστηκαν στο Συμβούλιο το 1983 και 1987 (2). Η παρούσα 
έκθεση αποτελεί άρα την τρίτη του είδους της* με αυτήν επικαιροποιούνται και 
συμπληρώνονται οι πληροφορίες που δόθηκαν στις προηγούμενες εκθέσεις και για 
πρώτη φορά δίνονται στοιχεία για την κατάσταση που επικρατεί στα νέα κρατίδια 
("Lander") της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Η αξιολόγηση των 
δημιουργούμενων στην Κοινότητα ραδιενεργών αποβλήτων επεκτάθηκε χρονικώς, υπό 
τύπο πειράματος, έως το έτος 2020. 
Η παρούσα έκθεση βασίζεται σε πληροφορίες από εθνικές πηγές, τις οποίες έδωσαν 
εκπρόσωποι των κρατών μελών στη Συμβουλευτική Επιτροπή που ασχολείται με το 
σχέδιο κοινοτικής δράσης στο πεδίο των ραδιενεργών αποβλήτων. 
Στις προηγούμενες εκθέσεις έχουν παρατεθεί γενικές πληροφορίες για το ιστορικό 
σχετικά με τα ραδιενεργά απόβλητα, στις οποίες θα πρέπει ως εκ τούτου να 
ανατρέχει ο αναγνώστης όποτε ανακύπτει σχετική ανάγκη. 
(1) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 1980, ΕΕ αριθ. C 51 της 
29.2.1980, σ. 1 
(2) Ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, Έγγρ. COM (83) 262 της 16ης Μαΐου 1983 "Ανάλυση της 
σημερινής κατάστασης και προοπτικές στον τομέα της διαχείρισης των 
ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα" και 'Εγγρ. COM (87) 312 
της 29ης Ιουλίου 1987 με τον ίδιο τίτλο. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I 
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
Κατά την τελευταία δεκαετία, η παντός είδους διαχείριση αποβλήτων (οικιακών, 
τοξικών ή μη βιομηχανικών, πυρηνικών) απετέλεσε αντικείμενο αυξημένης προσοχής 
και ανησυχίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Όσον αφορά τα οικιακά και βιομηχανικά απόβλητα, έχουν διατυπωθεί σε εθνικό 
και κοινοτικό επίπεδο πρώτες εκτιμήσεις για τις δημιουργούμενες ποσότητες. Η 
ετήσια παραγωγή στερεών αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων όλων των κατηγοριών) 
κινείται στα 2.200 εκατομμύρια τόννους για το σύνολο της Κοινότητας, από τα 
οποία τα 20 εκατομμύρια αποτελούν βιομηχανικά τοξικά απόβλητα. Έχουν 
συνταχθεί προσωρινοί κατάλογοι των επιβλαβών προϊόντων που πιθανώς να 
περιέχονται στα απόβλητα αυτά και καταρτίζονται ενδεικτικές κατηγορίες με 
σκοπό να διευκολυνθεί η ασφαλής διαχείριση και διάθεση των αποβλήτων αυτών. Οι 
δυνατότητες διάθεσης τοξικών αποβλήτων, κυρίως υπογείως, εξετάζονται σε 
ορισμένες χώρες, όπως στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, καθώς και 
ενδεδειγμένες μορφές αποβλήτων, σύμφωνα με την ήδη αναπτυχθείσα για τα 
πυρηνικά απόβλητα "συστημική θεώρηση" (βλέπε κεφάλαιο III. 
Παράλληλα, αναπτύσσεται έντονα το κανονιστικό πλαίσιο σε εθνικό και κοινοτικό 
επίπεδο, ιδίως η σχετική κοινοτική νομοθεσία. 
Στα τέλη 1989 υιοθετήθηκε κοινοτική στρατηγική αποβλήτων. Επιπλέον, τελευταία 
συγκροτήθηκαν σε πολλά κράτη μέλη κατάλληλες εθνικές δομές για τον τύπο αυτό 
των αποβλήτων. 
Όσον αφορά τα ραδιενεργά απόβλητα, διατυπώθηκαν ανά χώρα και για την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο σύνολο της εκτιμήσεις της παρελθούσας και μελλοντικής 
παραγωγής ανάλογα με την κατηγορία αποβλήτων. Όσον αφορά το σύνολο της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τα ετησίως προκύπτοντα ποσά ανέρχονται προσεγγιστικώς 
σε 80.000 κυβικά μέτρα, από τα οποία περίπου 150 κυβικά μέτρα είναι ισχυρώς 
ραδιενεργά. Οι εφαρμοζόμενες πρακτικές και παρατηρούμενες τάσεις στην 
επεξεργασία και διαχείριση των αποβλήτων, οι ασκούμενες εθνικές στρατηγικές 
διαχείρισης, οι εξελίξεις των κανονισμών και οι εθνικές δομές (δηλαδή εθνικοί 
οργανισμοί, φορείς διακίνησης αποβλήτων, επιφορτισμένες με την ασφάλεια αρχές) 
απετέλεσαν αντικείμενο εκθέσεων της Επιτροπής προς το Συμβούλιο Υπουργών τα 
έτη 1983 και 1987. Επιπλέον, από το 1980 και μετά, το σχέδιο κοινοτικής δράσης 
στο πεδίο των ραδιενεργών αποβλήτων προσέφερε κατάλληλο πλαίσιο για την 
εναρμόνιση των εθνικών πολιτικών και κανονιστικών πρακτικών στο πεδίο της 
διαχείρισης αποβλήτων. 
Έκτοτε, αναπτύχθηκε παγκοσμίως αυξημένη επίγνωση των φορέων λειτουργίας των 
μονάδων και του κοινού για τις πρόσθετες πτυχές της διαχείρισης ραδιενεργών 
αποβλήτων, όπως : 
την ανάγκη ελαχιστοποίησης των αποβλήτων, από πλευράς ποσότητας, 
ραδιενέργειας και χημικής τοξικότητας, η οποία απαιτεί βέλτιστη 
διαδικασία διαχείρισης* 
τους κανόνες για τη μεταφορά και διεθνή διακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων 
την ανακύκλωση και διάθεση αποβλήτων που προκύπτουν από την αποξήλωση 
παλαιών πυρηνικών εγκαταστάσεων σήμερα έχουν κλείσει ανά τον κόσμο άνω 
των εκατό μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις* ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί με 
την παλαίωση των υφισταμένων μονάδων* 
η διαχείριση και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων τα οποία δημιουργούνται 
εκτός του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου και προκύπτουν από ερευνητικές, 
βιομηχανικές και ιατρικές δραστηριότητες στις οποίες χρησιμοποιούνται 
ραδιονουκλεϊδια* 
η αποκατάσταση των τόπων που χρησιμοποιήθηκαν κατά τα πρώτα έτη της 
ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας* 
Οι συνθήκες της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων και η αποδοχή της από το κοινό 
παραμένουν όμως σήμερα μείζον ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και άλλα μέρη 
του κόσμου. 
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποδίδει την δέουσα προσοχή στα ανωτέρω 
ζητήματα μέσω των ερευνητικών της προγραμμάτων και των κανονιστικών 
δραστηριοτήτων της, όπως ορίζονται στο κεφάλαιο III "Υγεία και Ασφάλεια" της 
Συνθήκης Ευρατόμ. Τελείως πρόσφατα εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών οδηγία 
με αντικείμενο τη διακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων. Το Συμβούλιο διατύπωσε 
επίσης πρόσφατα συμπεράσματα (3) για τις μελλοντικές προτεραιότητες, ιδίως 
όσον αφορά την καθιέρωση κοινών αρχών για τον τόπο εγκατάστασης μονάδων 
διάθεσης αποβλήτων. 
Η παρούσα έκθεση, όπως και οι δύο προηγούμενες, ασχολείται με τη γενική 
κατάσταση στα κράτη μέλη της ΕΟΚ, επικαιροποιεί τις πληροφορίες που δόθηκαν 
στις προηγούμενες εκθέσεις, τις συμπληρώνει δε με τα ανωτέρα εκτεθέντα 
ζητήματα. 
(3) Ανακοινωθέν τύπου της 18ης Δεκεμβρίου 1990, αριθ. 10871-90 - τύπους 232 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II 
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ 
11.1 ΠΗΓΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
Μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μπορούν να εξεταστούν τρεις τύποι 
δραστηριότητας που παράγουν ραδιενεργά απόβλητα (Α) : 
Π χρησιμοποίηση ραδιοϊσοτόπων και ορισμένων τύπων ακτινοβόλησης 
στο βιομηχανικό, ιατρικό και ερευνητικό χώρο* 
η επεξεργασία, από διάφορες βιομηχανίες, πρώτων υλών που περιέχουν 
φυσικά ραδιονουκλεϊδια* 
τα πυρηνικά προγράμματα ηλεκτροπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένων της 
συναφούς έρευνας και του παροπλισμού πεπαλαιωμένων μονάδων. 
Η σχετική σπουδαιότητα των ανωτέρω πηγών ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό από 
τη μία κοινοτική χώρα στην άλλη* όλες οι κοινοτικές χώρες χρησιμοποιούν 
ανεξαιρέτως ραδιονουκλεϊδια για ερευνητικούς, βιομηχανικούς και 
ιατρικούς σκοπούς. Όσες χώρες διαθέτουν πυρηνικά προγράμματα 
ηλεκτροπαραγωγής παράγουν τη μεγαλύτερη ποσότητα ραδιενέργειας που 
περιέχεται σα απόβλητα και το μεγαλύτερο τμήμα των ραδιενεργών αποβλήτων 
που παράγεται στο σύνολο της Κοινότητας. Ελάχιστες χώρες που διαθέτουν ή 
μη πυρηνικό ενεργειακό πρόγραμμα εκμεταλλεύονται ορυχεία και μονάδες 
ουρανίου που παράγουν μεγάλες ποσότητες ελαφρώς ραδιενεργών υλικών, στις 
οποίες περιέχονται φυσικά ραδιονουκλεϊδια. 
Επί πολλά έτη γινόταν επίσης δεκτό ότι και άλλες βιομηχανικές 
δραστηριότητες πιθανώς να δημιουργούν παρόμοια υλικά. Τούτο συμβαίνει 
στις βιομηχανικές δραστηριότητες, όπου πρώτες ύλες, περιέχουσες φυσικώς 
απαντώντα ραδιονουκλεϊδια σε χαμηλές συγκεντρώσεις, υποβάλλονται σε 
επεξεργασία σε μεγάλη κλίμακα, όπως η παραγωγή τεχνητών φωσφορικών 
λιπασμάτων και η εξόρυξη πετρελαίου και αερίου. Στις εν λόγω διεργασίες, 
τα περιεχόμενα στην πρώτη ύλη φυσικά ραδιονουκλεϊδια συγκεντρώνονται 
είτε στα προϊόντα είτε στα διάφορα ρεύματα αποβλήτων. Ωστόσο, δεν 
διατίθεται σήμερα γενική εικόνα των ποσοτήτων, της σύνθεσης, των σταθμών 
ραδιενέργειας κλπ. στα ανωτέρω απόβλητα (5). 
11.2 ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
Τα ραδιενεργά απόβλητα περιλαμβάνουν μεγάλη ποικιλία υλικών. Τα υλικά 
αυτά δύνανται να έχουν διάφορες φυσικές/χημικές μορφές, να εκπέμπουν 
πολλούς τύπους ραδιενέργειας (6) και μπορεί να περιέχουν πολύ 
(4) Οι στρατιωτικές δραστηριότητες δεν εμπίπτουν στο αντικείμενο της 
παρούσας έκθεσης. 
(5) Η έκθεση EUR 13262 ΕΝ, 1991 "Μελέτη των ραδιονουκλεϊδίων που περιέχονται 
στα απόβλητα τα οποία παράγονται από τη βιομηχανία φωσφάτων και 
επιπτώσεις τους στο περιβάλλον" δίνει δεδομένα που αφορούν συγκεκριμένη 
περίπτωση. Βλέπε επίσης τμήμα V.1. της παρούσας έκθεσης για τις σχετικές 
πτυχές όσον αφορά την ασφάλεια. 
(6) Κυρίως ακτινοβολίες άλφα, βήτα και γάμμα. 
διαφορετικά ποσά ραδιενέργειας. 
Η διαφοροποίηση αυτή σαφώς συνεπάγεται ευρέως διαφέροντες δυνητικούς 
κινδύνους και ως εκ τούτου χρειάζεται διαφόρου τύπου συστήματα 
διαχείρισης. Ως εκ τούτου τα ραδιενεργά απόβλητα οφείλουν να 
ταξινομηθούν ανά κατηγορίες. Η κατωτέρω περιγραφόμενη ταξινόμηση έχει 
ήδη χρησιμοποιηθεί στις προηγούμενες εκθέσεις (του 1983 και 1987), 
επελέγη δε επειδή αποτελεί τον καλύτερο τρόπο παρουσίασης, στην 
περίπτωση της Κοινότητας, ποσοτικών δεδομένων για επεξεργασμένα και 
συσκευασμένα ραδιενεργά απόβλητα τα οποία παράγονται στα κράτη μέλη. 
Περιέχει επίσης το πλεονέκτημα της κατάταξης των ραδιενεργών αποβλήτων 
σε κατηγορίες που αντιστοιχούν σε κάποιο βαθμό με τις δυνατότητες 
διάθεσης οι οποίες εφαρμόζονται σήμερα ή μελετώνται στα κράτη μέλη 
(βλέπε κεφάλαιο III). 
Διακρίνονται τέσσερις κύριες κατηγορίες αποβλήτων : 
απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, 
απόβλητα μέσης ραδιενέργειας, 
απόβλητα ακτινοβολίας άλφα, 
απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από επανεπεξεργασμένα και αναλωμένα 
καύσιμα (εφόσον δηλωθούν ως απόβλητα). 
Οι ανωτέρω κατηγορίες και η κατάταξη ενός "τύπου" αποβλήτων σε μια 
κατηγορία και όχι σε μία άλλη αποτελούν αντικείμενο κανονισμών ή 
κανόνων. Επιπλέον, οι εφαρμοζόμενες σε ορισμένα κράτη μέλη πρακτικές 
διαχείρισης πιθανώς να είναι τέτοιες ώστε να μην υφίστανται σε εθνικό 
επίπεδο κατηγορίες ή τύποι αποβλήτων ακριβώς ίδιες με εκείνες που 
εξετάζονται στην παρούσα έκθεση. 
(α) Η κατηγορία των αποβλήτων χαυηλήο ραδιενεργέiac καλύπτει τα 
απόβλητα (κυρίως τεχνολογικά (7) τα οποία περιέχουν ή για τα οποία 
υπάρχει υποψία ότι περιέχουν φορείς εκπομπής ακτινοβολίας βήτα και 
γάμμα και κυρίως φυσικώς απαντώντες φορείς εκπομπής ακτινοβολίας 
άλφα σε χαμηλές συγκεντρώσεις (και ως εκ τούτου χαμηλής 
ραδιενέργειας), οι οποίοι παράγονται από ερευνητικά κέντρα και 
προκύπτουν από βιομηχανικές και ιατρικές χρήσεις ραδιονουκλεϊδίων 
και από τις εργασίες που εκτελούνται σε διάφορες εγκαταστάσεις 
υπεισερχόμενες στον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου. Η συγκέντρωση 
των λοιπών φορέων εκπομπής ακτινοβολίας άλφα (πλουτώνιο, αμερίκιο 
κλπ) στην κατηγορία αυτή αποβλήτων είναι πολύ χαμηλή και υπόκειται 
σε αυστηρότατη παρακολούθηση. Η ραδιενέργεια αυτού του είδους των 
αποβλήτων καθίσταται αμελητέα μέσω φυσικής διάσπασης, το πολύ μετά 
από πολλές εκατονταετίες. Τα απόβλητα παράγουν αμελητέα μόνο ποσά 
θερμότητας. 
(β) Η κατηγορία των αποβλήτων μέσης ραδιενεργέiac (8) περιλαμβάνει 
απόβλητα τα οποία περιέχουν κυρίως φορείς εκπομπής ακτινοβολίας 
βήτα και γάμμα σε σχετικώς υψηλές συγκεντρώσεις. Τα απόβλητα αυτά 
προέρχονται, στο μεγαλύτερο τμήμα τους, από τη λειτουργία 
πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής (ιονταναλλακτικές ρητίνες, 
κάλυκες φίλτρων, συμπυκνώματα από εξατμιστές, ). 
(7) Τα τεχνολογικά απόβλητα παράγονται στη διάρκεια εργασιών συντήρησης. 
(8) Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, τα απόβλητα μέσης 
ραδιενέργειας και όσα εκπέμπουν ακτινοβολία άλφα, τα οποία παράγουν 
αμελητέα ποσά θερμότητας, συνδυάζονται με απόβλητα της κατηγορίας 
χαμηλής ραδιενέργειας προκειμένου όλες αυτές οι κατηγορίες αποβλήτων να 
διατεθούν οριστικώς σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς. 
8 
Η συγκέντρωση φορέων εκπομπής ακτςνοβλίας άλφα στα απόβλητα της 
κατηγορίας αυτής είναι άκρως χαμηλή, όπως συμβαίνει και με τα 
απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας. Παράγονται αμελητέα μόνο ποσά 
θερμότητας. 
(γ) Τα απόβλητα της κατηΥΟοίαο των εκπεμπόντων ακτινοβολία άλα>α (9) 
περιλαμβάνει τεχνολογικά απόβλητα και απόβληταα διεργασιών από 
πυρηνικά εργαστήρια τα οποία διεξάγουν έρευνα με αντικείμενο τα 
υπερουράνια στοιχεία, μονάδες που κατασκευάζουν στοιχεία καυσίμου 
από μικτά οξείδια ουρανίου/πλουτωνίου και σταθμούς 
επανεπεξεργασίας αναλωμένου καυσίμου. Μερικά από τα εν λόγω 
απόβλητα είναι χαμηλής ραδιενέργειας περιέχοντα μόνο φορείς 
ακτινοβολίας άλφα. Το υπόλοιπο μέρος αποτελεί απόβλητα μέσης 
ραδιενέργειας περιέχοντα φορείς εκπομπής ακτινοβολίας άλφα, βήτα 
και γάμμα οι οποίοι δημιουργούνται στους σταθμούς 
επανεπεξεργασίας, περιλαμβάνουν δε κελύφη, καλύπτρες και ψήγματα 
από στοιχεία καυσίμου. Οι προερχόμενοι από τα απόβλητα αυτά 
ραδιενέργεια διατηρείται επί πολύ μακρά χρονικά διαστήματα λόγω 
παρουσίας μακρόζωων φορέων εκπομπής ακτινοβολίας άλφα. Παράγονται 
μικρά μόνο ποσά θερμότητας. 
(δ) Η κατηγορίων των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας (10) περιλαμβάνει, 
για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, ενυαλωμένα κυρίως απόβλητα 
περιέχοντα τις "στάχτες" που προκύπτουν από την πυρηνική καύση 
(προϊόντα σχάσης και ελάσσονες ακτινίδες που εκπέμπουν ακτινοβολία 
άλφα και βήτα-γάμμα). Οι στάχτες αυτές διαχωρίζονται από το μη 
αναλωθέν πυρηνικό καύσιμο (ουράνιο και πλουτώνιο) σε ραδιοχημικές 
εγκαταστάσεις (σταθμούς επανεπεξεργασίας), όπου υποβάλλεται σε 
επεξεργασία το αναλωμένο καύσιμο που αποβάλλεται από τους 
πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Τα ανωτέρω απόβλητα 
περιέχουν το πλείστο της ακτινοβολίας και παραμένουν επικίνδυνα 
για πολύ μακρές χρονικές περιόδους, εκπέμπουν δε αξιόλογα ποσά 
θερμότητας επί πολλές εκατονταετίες. 
(ε) Αν ληφθεί απόφαση να μην υποβληθεί σε επανεπεξεργασία το αναλωμένο 
καύσιμο που αποβάλλεται από τους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαρα­
γωγής, δηλώνεται ως απόβλητο και συνιστά χωριστή κατηγορία, δια­
κρινόμενη από τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας. Το αναλωμένο καύ­
σιμο από τον αντιδραστήρα THTR (11) στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας και το προερχόμενο από τους αντιδραστήρες ελαφρού 
ύδατος στην Ισπανία αποτελούν παραδείγματα τέτοιων αποβλήτων. 
Ορισμένα απόβλητα πολύ χαμηλής ραδιενέργειας δύνανται να εξαιρεθούν από 
τον έλεγχο εκ μέρους των αρμοδίων αρχών, στο πλαίσιο κανονισμών, και ως 
εκ τούτου δεν θα πρέπει να θεωρούνται πλέον ως ραδιενεργά απόβλητα. Το 
ζήτημα αυτό θα εξετασθεί στο κεφάλαιο V. 
Οι εκχύσεις υγρών και αερίων λυμάτων στα επιφανειακά ύδατα και στην 
ατμόσφαιρα - οι οποίες πραγματοποιούνται με τήρηση των ισχυόντων 
κανονισμών ακτινοπροστασίας και τυγχάνουν ανάλογης παρακολούθησης -
γνωστοποιούνται στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αποτελούν το 
αντικείμενο εκθέσεων της Επιτροπής κατά τακτά διαστήματα, δεν 
αντιμετωπίζονται δε στην παρούσα έκθεση. 
(9) Όπως παραπομπή (8) 
(10) Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η κατηγορία αυτή ορίζεται ως 
απόβλητα παράγοντα αξιόλογα ποσά θερμότητας. 
(11) THTR : αντιδραστήρας υψηλής θερμοκρασίας με θόριο ως καύσιμο στο 
Hamm/Uentrop 
II.3. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Οι εκτιμήσεις αφορούν ραδιενεργά απόβλητα υποβαλλόμενα σε ενδε­
δειγμένη επεξεργασία και συσκευασία μέσω μεθόδων τρέχουσας χρήσης. 
II.3.1. Ραδιενεργά απόΒλητα προκύπτοντα από τα χρησιμοποιούμενα ισότοπα στη 
Βιομηχανία, την ιατρική και από γενική έρευνα 
Θα πρέπει να τονισθεί ότι το ανωτέρω ζήτημα ενδιαφέρει όλα τα κράτη 
μέλη της Κοινότητας. Η παραγωγή και ο πολλαπλασιασμός των αποβλήτων 
αυτών δεν εξαρτάται από πυρηνικά προγράμματα ηλεκτροπαραγωγή, αλλά 
από το βαθμό και το ρυθμό βιομηχανικής, οικονομικής και κοινωνικής 
ανάπτυξης των υπόψη χωρών και από το ύψος του πληθυσμού τους και τη 
μελλοντική αύξηση του. 
Τα επίμαχα απόβλητα είναι γενικώς τύπου χαμηλής ραδιενέργειας και 
βραχύτατης διάρκειας ζωής. Εξαιρέσεις αποτελούν οι αναλωμένες 
σφραγισμένες πηγές ακτινοβολίες, ορισμένες από τις οποίες μπορεί να 
είναι υψηλής ραδιενέργειας και μακράς διάρκειας ζωής. Δεν θα πρέπει 
να υποεκτιμάται ο δυνητικός κίνδυνος των ανωτέρω πηγών, σε περίπτωση 
εσφαλμένης διααχείρισης, όπως κατεδείχθει από το ατύχημα που συνέβη 
το 1987 στη Goiania της Βραζιλίας. 200 περίπου άτομα ακτινοβολήθηκαν 
τότε. 
Έχουν ληφθεί μέτρα σε εθνικό επίπεδο και συνεχίζεται η καταβολή 
προσπαθειών για να διατηρηθούν και βελτιωθούν οι έλεγχοι στην 
παραγωγή και διαχείριση. 
Στον πίνακα Ι δίνονται χαρακτηριστικές εκτιμήσεις των όγκων αποβλήτων 
που στέλλονται ετησίως στους οργανισμούς που τα συγκεντρώνουν για 
ενδιάμεση αποθήκευση. 
Λόγω ύπαρξης διαφορών στις ασκούμενες πρακτικές πορειών διαχείρισης 
πριν από την ενδιάμεση αποθήκευση (π.χ. σε θέματα ιχνηλασίας 
αποβλήτων, φυσικής διάσπασης, επεξεργασίας και συσκευασίας), τα υπόψη 
δεδομένα δεν είναι ευχερώς συγκρίσιμα από χώρα σε χώρα. Παρά το 
γεγονός αυτό, δύναται να εξαχθεί μέση τιμή ύψους 10 έως 15 κυβικών 
μέτρων ανά εκατομμύριο κατοίκων ετησίως. 
II.3.2 ΑπόΒλητα προερχόμενα από την επεΕεΡΥασία πρώτων υλών οι onoUc 
περιέχουν Φυσικά ραδιονουκλεϊδια 
Οι δραστηριότητες απόληψης ουρανίου αποδίδουν ειδική κατηγορία 
αποβλήτων καλούμενα απορριμματικός πολφός, στον οποίο περιέχονται 
πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεϊδίων, ορισμένα από τα 
οποία είναι μακράς διάρκειας ζωής. Οι εργασίες εξόρυξης και απόληψης 
ουρανίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχουν σχετικώς μέτρια έκταση και 
περιορίζονται στη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. 
Τα μεταλλεύματα ουρανίου στις ανωτέρω χώρες είναι γενικώς πτωχής 
ποιότητας. Η ανάκτηση ουρανίου βασίζεται στην υδρομεταλλουργική 
μέθοδο εκχύλισης. Λόγω της χαμηλής περιεκτικότητας σε ουράνιο, ο 
πολφός περιέχει ποσοστό άνω του 99% της υποβληθείσας σε επεξεργασία 
μάζας μεταλλεύματος και συγκρατεί ποσοστό 75 έως 80% της φυσικής 
ραδιενέργειας που είναι παρούσα στο μετάλλευμα υπό μορφή 
ραδιοϊσοτόπων της αλυσίδας διάσπασης του ουρανίου 238. Ένα από τα 
φυσικά ραδιονουκλεϊδια που συνδέονται με τον υπόψη πολφό είναι το 
αέριο ραδόνιο (ραδόνιο 222). 0 πολφός περιέχει επίσης τμήμα των 
χημικών μέσων (π.χ. υπολειπόμενη οξύτητα) που χρησιμοποιήθηκαν στη 
διεργασία εκχύλισης. 
10 
Αν η εκχύλιση του ουρανίου διενεργηθεί εκπλύνοντας τους σωρούς του 
μεταλλεύματος (όσων είναι κατώτερης ποιότητας), οι σωροί του 
εξαντληθέντος μεταλλεύματος παραμένουν στη θέση τους. Για το λόγο 
αυτό, το έδαφος στο οποίο σχηματίζονται οι σωροί καθίσταται πριν από 
την κατεργασία αδιαπέραστο προκειμένου να επιτευχθεί ικανοποιητική 
απόδοση της έκπλυσης και για να προβλεφθούν αργότερα ανεξέλεγκτες 
διαρροές μολυσμένου ύδατος προς το έδαφος. 
0 πολφός από τις εργασίες δυναμικής έκπλυσης (των ανώτερης ποιότητας 
μεταλλευμάτων) διατίθεται μαζί με τις ιλύς από την εξουδετέρωση ή την 
κατεργασία των υγρών λυμάτων των μονάδων, σε ειδικώς διασκευασμένους 
σωρούς ή αναχώματα, προκειμένου να περιοριστούν οι κίνδυνοι 
ακτινοβολιών για τον άνθρωπο και το περιβάλλον. 
Στην περίπτωση πολφού που έχει αφεθεί από παλαιότερες εργασίες 
απόληψης μετάλλου, πιθανώς να πρέπει να αναληφθούν επανορθωτικές 
ενέργειες. Οι εργασίες ενδέχεται να ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό, 
ανάλογα με τις ειδικές συνθήκες του τόπου. 
Όπως και με οποιαδήποτε άλλη εξορυκτική δραστηριότητα και ειδικώς 
στις υπαίθριες εκμεταλλεύσεις, η διάθεση και συσκευασία του πολφού 
αποτελεί τμήμα ολοκληρωμένης διαδικασίας αποκατάστασης του τόπου, με 
την οποία επιχειρείται η ανασύσταση ή ανάκτηση του αρχικού τοπίου. 
Τα υγρά λύματα συγκρατούνται στο ελάχιστο μέσω ανακυκλοφορίας, πριν 
δε από την ελεγχόμενη έκχυση τους υποβάλλονται σε επεξεργασία που 
συνίσταται σε εξουδετέρωση! κατακρήμνιση και φυσική εξάτμιση-
Το ποσό των παραχθέντων αποβλήτων από την απόληψη ουρανίου μέχρι τα 
τέλη 1990 έχει ως εξής : 
Ιλύες (πολφός) Έκπλυση σωρών (εξαντλημένου με­
ταλλεύματος) 
Ομοσπονδιακή Δημοκρα­
τία της Γερμανίας 54.00 
Γαλλία 30.49* 18.05 
Πορτογαλία 2.38 0.04 
Ισπανία 1.75 6.20 
* Υγρό βάρος* το ξηρό βάρος είναι 27,72 
II-3.3 ΑπόΒλητα προκύπτοντα από πυρηνικά προγράμματα ηλεκτροπαραγωγήο 
Η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων συνδεόμενων με πυρηνικά προγράμματα 
ηλεκτροπαραγωγής (συμπεριλαμβανομένης και της άμεσα συνδεμένης με 
αυτά έρευνας) ακολουθεί λίγο-πολύ αναλογικά την κλίμακα των 
προγραμμάτων αυτών. Ωστόσο, εξαρτάται επίσης από τον τύπο (12) και 
(12) Για παράδειγμα, ο τύπος του αντιδραστήρα GGR (Αντιδραστήρας 
Αερίου-Γραφίτη) και οι μονάδες του συναφούς κυκλώματος του πυρηνικού 
καυσίμου (σταθμοί επανεπεξεργασίας κλπ.), στον οποίο δεν έχει δοθεί 
περαιτέρω εξέλιξη αλλά αποτελεί τμήμα του προγράμματος του Ηνωμένου 
Βασιλείου, παράγει σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερα απόβλητα ανά μονάδα 
απ'ό,τι ο τύπος του αντιδραστήρα LWR (ελαφρού ύδατος) με τις ανάλογες 
εγκαταστάσεις του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου. 
11 
την κατάσταση σε λειτουργία, πουr έχουν σταματήσει, σε φάση 
αποξήλωσης) των πυρηνικών εγκαταστάσεων που υπεισέρχονται σε κάθε 
πρόγραμμα. 
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 μέχρι σήμερα πολλές κοινοτικές 
χώρες έχουν εγκαταστήσει πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής 
διαφόρων τύπων. Η εγκατεστημένη ισχύς ηλεκτροπαραγωγής από την 
πυρηνική ενέργεια στην Κοινότητα αυξήθηκε σταδιακά για να φθάσει 
περίπου 111,8 GWe το 1990 (το 1,8 GWe οφείλεται στους επιπρόσθετους 
σταθμούς της Ανατολικής Γερμανίας). Το μέγεθος αυτό πρέπει να 
συγκριθεί με την τιμή του 77,5 GWe του τέλους 1985, η οποία 
χρησιμοποιήθηκε για τις εκτιμήσεις της συγκέντρωσης αποβλήτων στην 
έκθεση του 1987. Το πλείστο της ανωτέρω αύξησης οφείλεται σε νέους 
γαλλικούς και γερμανικούς σταθμούς και, σε μικρότερο βαθμό, 
βρετανικούς και ισπανικούς. Το 1987 σταμάτησαν να λειτουργούν οι 
ιταλικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής. Τον Ιούλιο 1990 απεφασίσθη n 
οριστική διακοπή λειτουργίας τους. 
α. Παραχθέντα πριν από το 1991 ραδιενεργά απόβλητα από πυρηνικά 
προγράμματα ηλεκτροπαραγωγής 
Τα απόβλητα αυτά είτε πρόκειται να συσκευασθούν ή έχουν 
συσκευασθεί και αποθηκευθεί σε παρακολουθούμενη μονάδα ενδιάμεσης 
αποθήκευσης ή έχουν ήδη οριστικώς διατεθεί. 
Ενδιάμεση αποθήκευση 
Ένα μέρος των υπαρχόντων αποβλήτων χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας ευρίσκεται σε ενδιάμεση αποθήκευση (βλέπε πίνακα 
II) είτε επειδή μέχρι τώρα δεν προσφέρεται καμιά μονάδα οριστικής 
διάθεσης στις επίμαχες χώρες (Βέλγιο, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
Γερμανίας, Ιταλία, Ισπανία) είτε επειδή η σημερινή πολιτική της 
χώρας ευνοεί την ενδιάμεση αποθήκευση (Κάτω Χώρες) ή επειδή 
αντιπροσωπεύει συνήθη σταθμό στη διαχείριση των υπαρχουσών 
μονάδων οριστικής διάθεσης (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο). Όλα τα 
απόβλητα που εκπέμπουν ακτινοβολία άλφα, τα απόβλητα υψηλής 
ραδιενέργειας και τα μη επεξεργασμένα αναλωμένα καύσιμα 
ευρίσκονται σε ενδιάμεση αποθήκευση. 
Οριστική διάθεση 
Στο παρελθόν τα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (βλέπε 
πίνακα III) διατέθηκαν με : 
- πόντιση στη θάλασσα (πολλές χώρες, έως ότου ισχύσει αναστολή 
στο πλαίσιο της Διεθνούς Διάσκεψης του Λονδίνου του 1983 για 
την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης)" 
- διάθεση σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς (Ομοσπονδιακή 
Δημοκρατία της Γερμανίας, μέχρι το 1978)* 
- διάθεση πλησίον της επιφανείας (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) 
(13). 
Η διάθεση πλησίον της επιφανείας γνώρισε μεγάλες βελτιώσεις (14) 
και εφαρμόζεται από τη Γαλλία στο "Κέντρο της Μάγχης" και στο 
"Κέντρο της Αυγής" και από το Ηνωμένο Βασίλειο στο Drigg. Μέχρι 
τώρα έχουν διατεθεί 464.500 κυβικά μέτρα αποβλήτων χαμηλής και 
μέσης ραδιενέργειας στο "Κέντρο της Μάγχης" και 775.000 κυβικά 
(13) Για λεπτομέρειες βλέπε 2η έκθεση COM (87) 312 του 1987 
(14) Βλέπε κεφάλαιο III.6.3.1 
12 
μέτρα αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας στο Drigg (15). Επιπλέον, 
στο Dounreay (Ηνωμένο Βασίλειο) έχουν διατεθεί 14.000 κυβικά 
μέτρα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας. 
Στην πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, διατέθηκαν 14.300 
κυβικά μέτρα αποβλήτων χαμηλής ως επί το πλείστο ραδιενέργειας 
(επειδή ένα μέρος από αυτά ήταν υγρά, διατέθηκαν με επί τόπου 
στερεοποίηση) στο αλατωρυχείο του Morsleben και 5.800 εγκιβωτι-
σμένες ραδιενεργές πηγές, από το 1978 έως το 1990. Έκτοτε, κατό­
πιν αιτήματος της αρμόδιας για την ασφάλεια αρχής ("Ομοσπονδιακή 
Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας"), δεν διατίθενται πλέον υγρά απόβλητα, 
μη συσκευασμένα καύσιμα απόβλητα και ραδιενεργοί πηγές. 
Επί του παρόντος εκπονείται ανάλυση ασφάλειας της μονάδας του 
Morsleben. Από το Φεβρουάριο 1991, οι τοπικές αρχές απεφάσισαν 
την αναστολή της διαθέσεως αποβλήτων, λόγω νομικών κωλυμάτων. 
Μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μέχρι τώρα δεν έχουν διοχετευθεί 
για οριστική διάθεση απόβλητα ακτινοβολίας άλφα, υψηλής 
ραδιενέργειας ή αναλωμένα καύσιμα. 
β. Ραδιενεργά απόβλητα που θα προκύψουν στο μέλλον από πυρηνικά 
προγράμματα ηλεκτροπαραγωγής 
Όσον αφορά το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας (πίνακας IV), στις 
περισσότερες περιπτώσεις οι εκτιμήσεις έχουν ικανοποιητική 
ακρίβεια μόνο σε πολύ βραχυχρόνιο ορίζοντα. Ως εκ τούτου δεν 
είναι δυνατό να δοθεί βέβαιη εκτίμηση της εγκαταστημένης 
πυρηνικής ισχύος για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το έτος 
2000 και, έτι πλέον, το 2020. Τούτο οφείλεται κυρίως σε πολιτικές 
αβεβαιότητες που αφορούν το απώτερο μερίδιο της πυρηνικής 
ενέργειας σε κάθε εθνικό ενεργειακό ισοζύγιο. 
Λόγω της ανωτέρω κατάστασης και για σκοπούς ομοιογένειας, οι 
εκτιμήσεις ραδιενεργών αποβλήτων που δίνονται στην παρούσα έκθεση 
για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αφορούν απόβλητα που 
παράγονται από υπάρχοντες (σταματημένους ή σε λειτουργία) ή 
προγραμματισμένους πυρηνικούς σταθμούς (16). Τούτο πιθανώς να 
οδηγεί σε μη ρεαλιστικά μεγέθη σε εθνικό επίπεδο. Τούτο συμβαίνει 
στη Γαλλία, όπου η ομάδα εργασίας που εκπονεί το ενεργειακό 
σχέδιο προβλέπει την προσθήκη νέων πυρηνικών σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής κατά τη χρονική περίοδο 2000-2020 (βλέπε πίνακα 
IV, υποσημείωση 7). 
Οι εκτιμήσεις πυρηνικής ισχύος του πίνακα IV οδηγούν ως εκ τούτου 
σε επίπεδο παραγόμενων αποβλήτων που θα μπορούσε μόνο να μειωθεί 
αφενός με απρόσμενες μείζονες πολιτικές αποφάσεις για εθνικές 
ενεργειακές πολιτικές και αφετέρου από τις τεχνολογικές και 
διαχειριστικές προόδους που αναμένεταί να προκύψουν από τις 
εργασίες έρευνας και ανάπτυξης και από την τρέχουσα εμπειρία. 
Οι αφορώσες έκαστο κράτος μέλος εκτιμήσεις υποδιαιρέθηκαν σε 
τέσσερις κατηγορίες αποβλήτων περιγραφόμενες στο τμήμα II.2, 
παρουσιάζονται δε, αθροιστικά ανά πενταετείς ή δεκαετείς χρονικές 
περιόδους, στους πίνακες V, VI, VII και VIII για τα απόβλητα 
χαμηλής, μέσης, ακτινοβολίας άλφα και υψηλής ραδιενέργειας, 
αντίστοιχα. 
12α 
Η συνολική εξέλιξη των αποβλήτων που θα ανακύψουν στο μέλλον 
προέρχεται από το συνδυασμό διαφόρων αιτιών, που έχουν ενίοτε 
αντιφατικές συνέπειες : 
(15) Οι τιμές του 1986 ήταν 278.000 κυβικά μέτρα για το Κέντρο της Μάγχης και 
630.000 κυβικά μέτρα για το Drigg. 
(16) Σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και οι συναφείς εγκαταστάσεις του κυκλώματος 
του καυσίμου. 
13 
- Την παραγωγή ηλεκτρισμού από πυρηνικές πηγές* 
- Την παραδοχή μείωσης του όγκου, εν αναμονή της σταδιακής 
έναρξης εφαρμογής νέων τεχνικών κατεργασίας και συσκευασίας 
και της αριστοποίησης της διαχείρισης αποβλήτων στις πηγές 
παραγωγής * 
- Το χρόνο διενέργειας της επανεπεξεργασίας αναλωμένου καυσίμου 
και της κατεργασίας και συσκευασίας των προκυπτόντων 
αποβλήτων 
- Τη βελτίωση των τρόπων λειτουργίας των αντιδραστήρων, των 
σχημάτων γόμωσης/αφαίρεσης καυσίμων και των βαθμών ανάλωσης 
που προσαρμόζονται κατά τακτά διαστήματα προκειμένου να 
επιτυγχάνεται αποδοτικότερη οικονομική αριστοποίηση και, 
μεταξύ άλλων, μείωση των προκυπτόντων αποβλήτων* 
- Τελευταίο δε, αλλά πολύ σημαντικό το κλείσιμο πολλών σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής και την αποξήλωση πεπαλαιωμένων πυρηνικών 
εγκαταστάσεων* 
Καθώς δεν είναι γνωστό σε πολλές χώρες το μέλλον, σε μεσαίο και 
απώτερο ορίζοντα, των σήμερα λειτουργούντων πυρηνικών σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής, έγινε αυθαίρετη παραδοχή ότι θα λειτουργήσουν 
μέχρι τα τέλη της τεχνολογικής τους ζωής, θεωρούμενης 30 έτη 
(βλέπε πίνακα IV). 
Από τα στοιχεία που δείχνονται σε διάφορους πίνακες, φαίνεται ότι 
τελικώς τα συμπεράσματα της έκθεσης 1987 εξακολουθούν να είναι 
έγκυρα και για τα προσεχή έτη. Ακριβέστερα, οι προβλέψεις του 
1987 για τα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας 
αναθεωρήθηκαν ελαφρώς προς τα κάτω για την περίοδο 1996-2000, ενώ 
οι προβλέψεις του 1987 για τις συγκεντρώσεις αποβλήτων 
ακτινοβολίας άλφα αναθεωρήθηκαν προς τα άνω, κυρίως συνεπεία της 
λειτουργίας των βρετανικών και γαλλικών σταθμών επανεπεξεργασίας. 
0 συνολικός ρυθμός παραγωγής συσκευασμένων αποβλήτων χαμηλής, 
μέσης ραδιενέργειας και ακτινοβολίας άλφα εκτιμάται σήμερα σε 
περίπου 80.000 κυβικά μέτρα ετησίως για το σύνολο της Κοινότητας 
και αναμένεται να κινηθεί στο ίδιο επίπεδο μέχρι τα τέλη του 
αιώνα. Τα απόβλητα ακτινοβολίας άλφα αντιπροσωπεύουν ποσοστό 8% 
του συνόλου, ενώ σχεδόν όλο το υπόλοιπο, δηλαδή 92%, αποτελεί 
απόβλητα μέσης και χαμηλής ραδιενέργειας. Με τις ανωτέρω 
διατυπωθείσες παραδοχές για το μέλλον των πυρηνικών προγραμμάτων 
ηλεκτροπαραγωγής, n ετήσια παραγωγή αποβλήτων θα μειωθεί ελαφρώς 
μετά το έτος 2000. 
Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις αποβλήτων χαμηλής/μέσης ραδιενέργειας 
πιθανώς να αυξηθούν απότομα μετά το 1995/2000 από τον παροπλισμό 
πεπαλαιωμένων πυρηνικών σταθμών. Στους πίνακες V και VI δίνονται 
αριθμητικές τιμές, οι οποίες βασίζονται σε μελετώμενες σήμερα 
στρατηγικές σε διάφορα κράτη μέλη. Πολλές εθνικές αρχές θεωρούν 
δυσχερή τη διατύπωση αξιόλογων προβλέψεων για το χρονοδιάγραμμα 
καθώς και για τις ποσότητες αποβλήτων από παροπλισμό 
εγκαταστάσεων, για τους εξής λόγους : 
13α 
η ζωή ενός σταθμού ηλεκτροπαραγωγής είναι δυνατό να παραταθεί 
για πρόσθετη δεκαετία, σύμφωνα με διεξαγόμενες μελέτες* 
δεν έχουν ακόμη αποφασισθεί εθνικές πολιτικές παροπλισμού* 
πολλοί πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής πιθανώς να 
σταματήσουν για μακρές χρονικές περιόδους στα τέλη της ζωής 
τους, χωρίς να αποξηλωθούν εν μέρει ή εξ ολοκλήρου. 
δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστή n ποσότητα ραδιενεργών αποβλήτων 
που θα δώσουν 12.000 έως 15.000 τόννοι υλικών (σκυρόδεμα, 
14 
μέταλλα) που θα προέλθουν από από την αποξήλωση της πυρηνικής 
νησίδας ενός σταθμού ηλεκτροπαραγωγής ισχύος 1.000 MWe. Αφενός 
τεχνολογικές πρόοδοι, ιδίως στις διαδικασίες απολύμανσης, θα 
μειώσουν την ποσότητα των προς διάθεση αποβλήτων και αφετέρου 
είναι ακόμη υπό διαμόρφωση σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο οι 
κανόνες για την εξαίρεση, από τους ρυθμιστικούς ελέγχους, 
ορισμένων ελαφρώς μολυσμένων αποξηλούμενων υλικών. 
Όσον αφορά το αφαιρούμενο από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής 
αναλωμένο καύσιμο, σε αυτό είναι συγκεντρωμένο το σύνολο σχεδόν 
της ραδιενέργειας που παράγεται κατά τη χρήση της πυρηνικής 
ενέργειας* 0 ρυθμός παραγωγής ανέρχεται σήμερα σε περίπου 3.400 
ΜΤΗΜ (17) ετησίως και θα μειωθεί σε περίπου 3.000 ΜΤΗΜ ετησίως 
για το σύνολο της Κοινότητας το έτος 2000 (πίνακας IX). Οι 
ανωτέρω τιμές αποτελούν άμεση συνέπεια της επιβράδυνσης ή 
διακοπής πυρηνικών προγραμμάτων ηλεκτροπαραγωγής, ιδίως στο 
Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιταλία, και του περιορισμού της 
σημερινής εκτίμησης σε σταματημένους, λειτουργούντες ή 
προγραμματισμένους πυρηνικούς σταθμούς, ενώ εξαιρούνται μονάδες 
στη φάση του σχεδιασμού. 
Το μεγαλύτερο τμήμα του αναλωμένου αυτού καυσίμου θα υποβληθεί σε 
επανεπεξεργασία στη διάρκεια της παρούσας δεκαετίας και επομένως 
για το σύνολο της Κοινότητας θα παραχθούν ετησίως πολλές 
εκατοντάδες κυβικών μέτρων ενυαλωμένων αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας. 
Το αναλωμένο καύσιμο των αντιδραστήρων διεξαγωγής έρευνας 
αντιπροσωπεύει πολύ περιορισμένες ποσότητες υλικού υψηλού βαθμού 
εμπλουτισμού και ως επί το πλείστο ευρίσκεται σε ενδιάμεση 
αποθήκευση" το γεγονός αυτό και η ποικιλία των προς αντιμετώπιση 
στοιχείων καυσίμου καθιστά δυσχερή την επανεπεξεργασία τους σε 
μεγάλες βιομηχανικές μονάδες. 
(17) ΜΤΗΜ = Μετρικοί Τόννοι Βαρέος Μετάλλου 
15 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III 
ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΩΝ 
ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
Η διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων συνίσταται στην εφαρμογή σειράς 
συντονισμένων δράσεων (διαλογή, κατεργασία, προετοιμασία, συσκευασία, 
μεταφορά, αποθήκευση αποβλήτων) από την παραγωγή τους στην πηγή μέχρι 
την τελική τους διάθεση. Στο σχήμα 1 δίνεται τυπικό σχήμα διαχείρισης 
ραδιενεργών αποβλήτων. 
III. 1 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΙΣ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Τα τέσσερα κυριότερα μέρη που εμπλέκονται στη διαχείριση αποβλήτων σε 
εθνικό επίπεδο είναι τα εξής : 
- n παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων 
- τα εκτελεστικά όργανα που είναι αρμόδια για ολόκληρη ή μέρος της 
διαχείρισης αποβλήτων σε κάθε χώρα* 
- οι κανονιστικές αρχές* 
- n κυβέρνηση· 
Σε κάθε χώρα οι κανονιστικές gpxéc καταχωρούν σε μητρώο τους 
παραγωγούς ραδιενεργών αποβλήτων. Οι παραγωγοί είναι γενικώς 
υπεύθυνοι για την προετοιμασία και συσκευασία των αποβλήτων έως την 
παράδοση των συσκευασμένων τεμαχίων στον τόπο οριστικής διάθεσης. Από 
εκεί και πέρα, η ευθύνη των συσκευασμένων τεμαχίων αναλαμβάνεται από 
τον φορέα εκμετάλλευσης του τόπου διάθεσης. Ωστόσο : 
- στις Κάτω Χώρες, ο παραγωγός αποβλήτων είναι υπεύθυνος μόνο για να 
πιστοποιεί ότι n φύση, οι ιδιότητες, η περιεχόμενη ραδιενέργεια 
κλπ. των αποβλήτων συμφωνούν με τα κριτήρια και τις προδιαγραφές 
αποδοχής για την επεξεργασία σε κεντρική θέση και την ενδιάμεση 
αποθήκευση* 
- ο ανωτέρω αναφερόμενος γενικός κανόνας για την ευθύνη πιθανώς 
επίσης να μην εφαρμόζεται στους παραγωγούς μικρών ποσοτήτων 
αποβλήτων, τους αποκαλούμενους "μικρούς παραγωγούς". Στην 
περίπτωση αυτή, n προετοιμασία των αποβλήτων αναλαμβάνεται από 
αρμόδιο όργανο σε εθνικό επίπεδο ή σε τοπικό επίπεδο ομόσπονδου 
κράτους όπως η Γερμανία (σταθμοί συγκέντρωσης στα ομόσπονδα 
κρατίδια). 
Στο εθνικό κανονιστικό πλαίσιο, η διάθεση των αποβλήτων και, σε 
κυμαινόμενο βαθμό, η διαχείριση τους ανατίθεται σε εκτελεστικά όργανα 
ή εθνικές υππρεσίεο διαχείρισης αποβλήτων τέτοιες διαχειριστικές 
δομές λειτούργησαν επί πολλά έτη σε όλα τα κράτη μέλη που είχαν 
πυρηνικά προγράμματα ηλεκτροπαραγωγής. 
15a 
Απόβλητα προκύπτοντα στην πηγή 
Διαλογή κατά κατηγορίες 
Επεξεργασία 
(μείωση όγκου και/ή απολύμανση) 
Συσκευασία 
ακινητοποίηση σε μήτρα αν 
απαγορεύεται από κριτήρια διάθεσης 
Ενδιάμεση αποθήκευση Ι 
εν όψει διαθέσεως ι 
Μεταφορά 
Διάθεση σε εγκαταστάσεις πλησίον της 
επιφανείας ή σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς 
Εικόνα 1 : ΤΥΠΙΚΟ ΣΧΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
16 
Οι διάφορες εργασίες και αρμοδιότητες τους περιγράφηκαν αρκετά 
αναλυτικά στην προηγούμενη έκθεση του 1987. 0 πίνακας Χ συνοψίζει την 
παρούσα κατάσταση με τα σύγχρονα στοιχεία του 1991. Τα εκτελεστικά 
όργανα δέχονται τα συσκευασμένα τεμάχια που τους παραδίδονται από 
τους παραγωγούς των αποβλήτων για ενδιάμεση αποθήκευση και οριστική 
διάθεση, εφόσον τα εν λόγω τεμάχια ανταποκρίνονται στα κριτήρια 
αποδοχής. Τα κριτήρια αυτά συμφωνούν με τους στόχους γενικής 
ακτινολογικής προστασίας και πυρηνικής ασφάλειας. Συμμόρφωση προς τα 
κριτήρια αποδοχής εξασφαλίζεται με ποιοτική εγγύηση και διαδικασίες 
ελέγχου. 
Θα πρέπει να σημειωθούν οι εξής αλλαγές που επήλθαν μετά τη 
δημοσίευση της τελευταίας έκθεσης : 
- η ανεξαρτησία που δόθηκε στη γαλλική εθνική υπηρεσία ANDRA, η 
οποία προηγουμένως εξηρτάτο από τη γαλλική "Επιτροπή Ατομικής 
Ενέργειας (CEA)"* 
- η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της βελγικής εθνικής υπηρεσίας 
ONDRAF/NIRAS για να καλύπτει δραστηριότητες παροπλισμού 
εγκαταστάσεων* 
- η μεταφορά του σχετικού τμήματος του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου 
Φυσικής Τεχνικής (PTB) στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας 
(BfS) στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας* 
- η μεταβίβαση της ευθύνης για ρύθμιση της διάθεσης αποβλήτων στον 
Ηνωμένο Βασίλειο προς τις Βασιλικές Επιθεωρήσεις καταπολέμησης της 
ρύπανσης (HMIP και ΗΜΙΡΙ). 
Οι ανωτέρω κυβερνητικές αποφάσεις αντανακλούν εθνική συναίνεση για 
την αριστοποίηση ήδη υφισταμένων οργανωτικών και λειτουργικών δομών 
επιδιδόμενων στη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. 
Οι κανονιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη του 
κανονιστικού πλαισίου, τον έλεγχο της εφαρμογής του και για την 
παραχώρηση άδειας πυρηνικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων της 
διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και μονάδων οριστικής διάθεσης. 
Τέλος, οι κυβέρνησεic είναι υπεύθυνες για τις εθνικές πολιτικές 
διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και είναι τελικώς υπεύθυνες για την 
απώτερη ασφάλεια της διάθεσης. Τα τρία άλλα μέρη ενεργούν στο υπόψη 
πλαίσιο. 
III.2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
III.2.1. Προγράμματα και προϋπολογισμοί 
Επί πολλά έτη εκτελέσθηκαν αξιόλογα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης 
με αντικείμενο τη διαχείριση και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων, σε 
εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. 0 όγκος των συσσωρευθεισών γνώσεων 
είναι 
17 
αξιοσημείωτος (18) και δεν υφίσταται καμμιά αμφιβολία ότι τα απόβλητα 
μπορούν να υπόκεινται σε ασφαλή διαχείριση και διάθεση σε βιομηχανική 
κλίμακα. Ως εκ τούτου, τα προγράμματα αποκτούν όλο και περισσότερο 
χαρακτήρα εξέλιξης της έρευνας και επίδειΕης. είναι δε 
προσανατολισμένα προς την αριστοποίηση της διαχείρισης αποβλήτων και 
την επιβεβαίωση της εγκυρότητας της ήδη υπό ανάπτυξη ιδέας διάθεσης 
σε μεγάλα υπόγεια βάθη (βλέπε κεφάλαιο III.7.3). 
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα εξής θέματα : 
- ελαχιστοποίηση των όγκων αποβλήτων προς διάθεση, ειδικώς εκείνων 
που περιέχουν ραδιονουκλεϊδια μακράς διάρκειας ζωής (απόβλητα 
ακτινοβολίας άλφα)* 
- μείωση των εκλύσεων ραδιενέργειας στο περιβάλλον πολύ κάτω από τα 
υπάρχοντα σχετικά όρια* 
- ανάπτυξη βαθέων υπόγειων τόπων απόθεσης* ασφάλεια της οριστικής 
διάθεσης. 
0 πίνακας XI δίνει γενική εικόνα των προϋπολογισμών που έχουν 
διαθέσει τα κράτη μέλη και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για 
εργασίες έρευνας και ανάπτυξης στο πεδίο της διαχείρισης ραδιενεργών 
αποβλήτων. Θα πρέπει κανείς να παρατηρήσει ότι n γενική τάση κατά την 
τελευταία τριετία ήταν n διατήρηση ή ακόμη και αύξηση του επιπέδου 
χρηματοδοτήσεων των ερευνητικών προσπαθειών. 
Επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι στον ιδιαίτερο αυτό τομέα είναι 
εξαιρετικά έντονη Π διεθνής συνεργασία. Ως προς το ζήτημα αυτό, η 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων υπήρξε και εξακολουθεί να 
δραστηριοποιείται ζωηρά για την προώθηση και το συντονισμό της 
συνεργασίας αυτής μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως μέσω του 
προγράμματος της Ε&Α και του κοινοτικού σχεδίου δράσης στο πεδίο των 
ραδιενεργών αποβλήτων (19). 
III.2.2. Προηγμένη έρευνα/υεταστοιχείωση 
Ορισμένα ερευνητικά προγράμματα άρχισαν πρόσφατα να διερευνούν το 
τεχνικώς εφικτό και τις διάφορες επιπτώσεις της ανάπτυξης προηγμένης 
στρατηγικής διαχείρισης για ραδιενεργά απόβλητα - δηλαδή τη 
δυνατότητα μεταστοιχείωσης ραδιονουκλεϊδίων μακράς διάρκειας ζωής σε 
αντίστοιχα βραχείας διάρκειας. Μια τέτοια στρατηγική προϋποθέτει, 
μεταξύ άλλων, τη χρήση ειδικών μονάδων επανεπεξεργασίας για το 
διαχωρισμό των σχετικών ραδιονουκλεϊδίων και ειδικούς "καυστήρες" για 
τη μεταστοιχείωση τους (π.χ. αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ταχέων 
νετρονίων, επιταχυντές κλπ). Η στρατηγική αυτή πιθανώς να αυξήσει την 
ασφάλεια της διάθεσης σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Ως εκ τούτου 
κοινωνικές σκοπιμότητες και πολιτικά αιτήματα συνηγορούν επίσης για 
να καταβληθεί προσπάθεια στον υπόψη τομέα. Τούτο αντανακλάται σε 
εθνικό επίπεδο στον πρόσφατο γαλλικό νόμο για την έρευνα στον τομέα 
της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων (20) και σε κοινοτικό επίπεδο 
στο περιεχόμενο του σημερινού προγράμματος Ε&Α της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. 
(18) Βλέπε, για παράδειγμα, τα πρακτικά του 3ου Συνεδρίου τς Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας σχετικά με τη διαχείριση και διάθεση των ραδιενεργών 
αποβλήτων, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο από τις 17 έως τις 21 
Σεπτεμβρίου 1990, έκθεση EUR 13389 ΕΝ (1991). 
(19) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 18.2.1980 - ΕΕ C 51/1 και ανακοίνωση της 
Επιτροπής προς το Συμβούλιο C0M(92) 22 της 31.1.1992 για την ανανέωση 
του σχεδίου. 
(20) Νόμος αριθ. 91/1381 της 30ής Δεκεμβρίου 1991 
18 
Η ερευνητική προσπάθεια για τη μεταστοιχείωση επί του παρόντος είναι 
πολύ περιορισμένη από πλευράς διατιθέμενων κονδυλίων* η εμπλοκή των 
κοινοτικών χωρών αφορά κυρίως τη Γαλλία (προσπάθεια ύψους 30 
ανθρωποετών) και σε μικρότερο βαθμό τις Κάτω Χώρες, την Ομοσπονδιακή 
Δημοκρατία της Γερμανίας και ίσως την Ιταλία. Στον εξωκοινοτικό χώρο, 
μόνο η Ιαπωνία (έργο OMEGA) και η πρώην ΕΣΣΔ έχουν αξιόλογα 
προγράμματα. 
III.3 ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ 
Η διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων περιλαμβάνει τις εργασίες 
συγκέντρωσης, διαλογής, κατεργασίας, προετοιμασίας, μεταφοράς, 
αποθήκευσης και, τέλος, οριστικής διάθεσης. Οι δραστηριότητες αυτές 
συνδέονται στενά με πολυάριθμες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους. Θα 
πρέπει να θεωρούνται ως σύστημα και να αντιμετωπίζονται ανάλογα. 
Επί του παρόντος χρησιμοποιείται παγκοσμίως "συστπυική θεώρηση" για 
τον εντοπισμό των πολλών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των συνιστωσών του 
συστήματος : συσκευασία αποβλήτων, μέσα μεταφοράς, μονάδα αποθήκευσης 
ή χώρος απόθεσης, τόπος οριστικής διάθεσης και το περιβάλλον του. 
Καθυστερήσεις στον ορισμό μιας συνιστώσας του συστήματος πιθανώς 
επομένως να έχει συνέπειες στην ανάπτυξη των υπολοίπων. Για 
παράδειγμα, αν κρατείται ανοικτή η δυνατότητα οριστικής διάθεσης, 
πιθανώς να είναι δυσχερής η επιλογή της ορθής μορφής ή συσκευασίας 
αποβλήτων και ίσως να πρέπει να κατασκευαστούν ειδικές συσκευασίες 
που είναι κατάλληλες μόνο για σκοπούς ενδιάμεσης αποθήκευσης. 
Η συστημική θεώρηση λαμβάνεται υπόψη στις πολιτικές των κρατών μελών 
στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων. 
Οι νενικέο gpxéc. που αποτελούν αντικείμενο διεθνούς συναίνεσης, 
προσφέρουν το πλαίσιο για τη διαχείριση αποβλήτων και την ασφάλεια 
της. Εφαρμόζονται στην ακτινοπροστασία, δεοντολογικά και 
κοινωνιολογικά ζητήματα, την προστασία του περιβάλλοντος και των 
φυσικών πόρων και τις πυρηνικές διασφαλίσεις. Οι αρχές παρατίθενται 
κατωτέρω. 
Οι κοινοτικοί κανονισμοί παρέχουν κοινές κατευθυντήριες γραμμές και 
απαιτήσεις από τις οποίες απορρέει μεγάλο ποσοστό εθνικών μέτρων. Ως 
εκ τούτου, τα εθνικά μέτρα έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, κυρίως 
στο πεδίο της ακτινοπροστασίας (βλέπε κεφάλαιο V). Παρόλα αυτά, οι 
πολιτικές και στρατηγικές για την άσκηση της διαχείρισης των 
ραδιενεργών αποβλήτων αποτελούν ζητήματα εμπίπτοντα στις εθνικές 
αρμοδιότητες, όπως συμβαίνει και με τους τρόπους και τα μέσα επιβολής 
της τεχνολογικής ασφάλειας. 
Συνεπεία τούτου, από τη μία κοινοτική χώρα στην άλλη υφίστανται 
ορισμένες διαφορές στις εφαρμοζόμενες πρακτικές διαχείρισης 
αποβλήτων, όπως θα γίνει αντιληπτό κατωτέρω. 
19 
α) ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (21) 
Π£ΔΙΟ_ 
ΑκτινρπροστΑσ(α 
Σύστημα περιορισμού της δόσης Α£Χϋ 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ 
ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 
(ALARΑ) 
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΗΣ 
ΔΟΣΗΣ 
β) Σύστημα ελέγχου 
Δεοντολογικά και κοινωνιολογικά 
Ζητήματα ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ 
ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ 
ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ 
ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ 
Ο ΡΥΠΑΙΝΟΝ ΠΛΗΡΩΝΕΙ 
ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΗΜΙΕΣ 
(ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ) 
Προστασία του πεΡίΒάλλοντοο 
και τον Φυσικών πόρων ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΖΗΜΙΑΣ 
ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΗΣ ΖΗΜΙΑΣ 
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
nupnviKéc διασφαλίσει ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΡΟΠΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ 
ΥΛΙΚΩΝ 
III.4. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ 
Μετά τη συγκέντρωση και την ορθή διαλογή, τα απόβλητα υποβάλλονται σε 
επεξεργασία και προετοιμασία. Οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν 
εργασίες βιομηχανικής μετατροπής προοριζόμενες να δώσουν στα απόβλητα 
μορφή κατάλληλη για το χειρισμό, την αποθήκευση και τη διάθεση τους. 
ΑπόΒλητα χαυηλήο και uéonc ραδιενέρνειαο 
Ποσοστό σχεδόν 92% του όγκου των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγονται 
(21) "Στόχοι, πρότυπα και κριτήρια για τη διάθεση ρααδιενεργών αποβλήτων στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα" Έκθεση EUR 12570 ΕΝ (1989). 
20 
σήμερα στην Κοινότητα αποτελούν απόβλητα χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας (βλέπε κεφάλαιο II). 
Διατίθενται μέθοδοι για την επεξεργασία και προετοιμασία τέτοιων 
αποβλήτων, λειτουργούν δε επιτυχώς βιομηχανικές εγκαταστάσεις από τις 
αρχές της δεκαετίας του 1950. Γενική περιγραφή των ανωτέρω μεθόδων 
και εγκαταστάσεων δόθηκε στις εκθέσεις του 1983 και 1987. 
Με την κατεργασία παρασκευάζονται τα απόβλητα, που παράχθηκαν στην 
πηγή, για προετοιμασία* κατά κύριο λόγο η κατεργασία λαμβάνει τη 
μορφή : 
συμπύκνωσης ή αποτέφρωσης στην περίπτωση στερεών αποβλήτων 
εξάτμισης, ιοντεναλλαγής και χημικής κατακρήμνισης ακολουθούμενης 
από διήθηση στην περίπτωση υδατωδών αποβλήτων. 
Όσον αφορά τα στερεά απόβλητα, επιβεβαιώνονται οι εντοπισθείσες στην 
έκθεση του 1987 τάσεις ελαχιστοποίησης του όγκου με υπερσυμπύκνωση 
και αποτέφρωση. 
Η υπερσυμπύκνωση δεν δημιουργεί προβλήματα (βασίζεται σε καθιερωμένη 
τεχνολογία υδραυλικών πρεσσών), δεν ενοχλεί το περιβάλλον και είναι 
ιδιαίτερα ελκυστική όταν είναι περιορισμένη η διαθεσιμότητα τόπων 
ενδιάμεσης αποθήκευσης και/ή οριστικής διάθεσης. 
Για παράδειγμα, η χρήση τεχνικών υπερσυμπύκνωσης στον τόπο οριστικής 
διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας του Drigg (Ηνωμένο Βασίλειο) 
θα παρατείνει το χρόνο ζωής του τόπου έως το έτος 2050. Στη γαλλική 
μονάδα διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας "Κέντρο της Αυγής", 
θα τεθεί σε λειτουργία το 1992 υπερσυμπυκνωτής 1.000 τόννων. Πολλοί 
υπερσυμπυκνωτές έχουν πωληθεί η σχεδιάζεται να λειτουργήσουν σε κράτη 
μέλη της Κοινότητας (Βέλγιο, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, 
Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο). 
Σε πολλές περιπτώσεις η υπερσυμπύκνωση διενεργείται σε αλληλουχίες, 
με τη χρήση κινητών εμπορικών μονάδων. Ωστόσο, σταθερές εγκαταστάσεις 
υπερσυμπύκνωσης χρησιμοποιούνται και προγραμματίζεται να συμπληρώσουν 
(ή να υποκασταστήσουν) τις κινητές μονάδες. Τούτο θα γίνει στο 
Βέλγιο, όπου μια μεγάλη σταθερή μονάδα με τις αναγκαίες 
συμπληρωματικές εγκαταστάσεις (ενδιάμεση αποθήκευση, προκατεργασία, 
εγκιβωτισμός, έλεγχος) αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία πριν από το 
1995. Μπορούν να επιτευχθούν συντελεστές μείωσης του όγκου μέχρι και 
10, υπό τον όρο να έχει γίνει προηγουμένως διαλογή των στερεών 
αποβλήτων (βλέπε πίνακα XII). Στην Ιταλία, σήμερα διενεργείται σε 
σταθερές και κινητές μονάδες υπερσυμπύκνωση αποβλήτων χαμηλής 
ραδιενέργειας, με συντελεστές μείωσης του όγκου κυμαινόμενους μεταξύ 
3 και 6. 
Η αποτέφρωση μπορεί να αποφέρει πολύ υψηλότερους συντελεστές μείωσης 
του όγκου (22), μετά από κατάλληλο διαχωρισμό του καύσιμου τμήματος 
από τα απόβλητα. Παρά το γεγονός αυτό, οι μεγάλοι αποτεφρωτές 
αναπτύσσονται με αργότερο ρυθμό απ'ό,τι οι υπερσυμπυκνωτές, εξαιτίας 
του υψηλού των κόστους και της ανάγκης για περίπλοκες αντιρρυπαντικές 
διατάξεις πλύσης και καθαρισμού των απαερίων κατά την καύση αποβλήτων 
σχετικώς υψηλής ειδικής δραστικότητας ή μολυσμένων ίσως με φορείς 
εκπομπής ακτινοβολίας άλφα. Επιπλέον, δεν έχει ακόμη επιδειχθεί η 
σωστή μακροχρόνια συμπεριφορά των μητρών για τον εγκιβωτισμό της 
στάχτης από την αποτέφρωση και αποτελεί αντικείμενο σημερινών ερευνών 
(βλέπε πίνακα XIII). 
Τέλος, οι καταβληθείσες κατά τα τελευταία έτη προσπάθειες εκ μέρους 
των επιχειρήσεων παραγωγής ηλεκτρισμού να εκπαιδεύσουν το προσωπικό 
(22) 20 έως 40 
21 
τους που είναι επιφορτισμένο με τη διαχείριση αποβλήτων σε σταθμούς 
με πυρηνικούς αντιδραστήρες έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη μείωση 
της παραγωγής αποβλήτων στην πηγή. Για παράδειγμα, στη Γαλλία ο μέσος 
όρος του λόγου παραγωγής στερεών αποβλήτων από τη λειτουργία 
πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής μειώθηκε με ρυθμό περίπου 8% 
ετησίως, πέφτοντας από 70 κυβικά μέτρα ανά TWh το 1983 σε 40 κυβικά 
μέτρα ανά TWh το 1990. 
Όσον αφορά τα υγρά απόβλητα. πρόσφατα υιοθετήθηκε η χρήση, σε 
ορισμένες μείζονες πυρηνικές εγκαταστάσεις, πολυάριθμων μονάδων 
σχεδιασμένων να επιτυγχάνουν υψηλούς συντελεστές απολύμανσης' για 
παράδειγμα, ο σταθμός ιοντεναλλαγής στα λύματα του τόπου παραγωγής 
(SIXEP), ο οποίος ετέθη σε λειτουργία το 1985 για την απολύμανση των 
υγρών αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας στο βρετανικό σταθμό 
επανεπεξεργασίας του Sellafield (Ηνωμένο Βασίλειο). Η πολύ μεγάλη 
αυτή εγκατάσταση χρησιμοποιεί διαδικασία ιοντεναλλαγής, n οποία 
καθιστά πλέον δυνατό να μειωθεί n ποσότηττα ραδιενέργειας που 
εκλύεται στη θάλασσα σε ελάχιστα μόνο εκατοστά εκείνης που εκλυόταν 
κατά τη δεκαετία του 1970. Στο πυρηνικό κέντρο CEN/SCK του Mol 
(Βέλγιο) χρησιμοποιήθηκαν επί πολλά έτη διαδικασίες 
κροκίδωσης/συγκατακρήμνισης για σκοπούς απολύμανσης. Αναπτύσσονται 
και άλλες πολύ αποτελεσματικές διεργασίες, όπως η υπερδιήθηση 
(διεργασίες διαχωρισμού με μεμβράνες) ή διαδικασίες στις οποίες 
χρησιμοποιούνται συμπλέκοντα μέσα για τα πλέον σημαντικά 
ραδιονουκλεϊδια. Η έναρξη εφαρμογής των διαδικασιών αυτών θα 
καταστήσει δυνατή τη μείωση του όγκου των ενεργών ιλύων μέσω του 
βελτιωμένου διαχωρισμού και πιθανώς επίσης να αποφέρει χαμηλότερη 
υπολειπόμενη δραστικότητα στα απορριπτόμενα λύματα. 
Με την προετοιμασία μετατρέπονται τα επεξεργασμένα απόβλητα σε υλικά 
που ενέχουν χαμηλότερο κίνδυνο διασποράς των περιεχόμενων στα 
απόβλητα ραδιονουκλεϊδίων στη διάρκεια εργασιών χειρισμού και 
μεταφοράς ή μέσω επαφής με το νερό ή άλλα εξωτερικά μέσα μετά τη 
διάθεση τους. Για το σκοπό αυτό, τα επεξεργασμένα απόβλητα συχνότατα 
ενσωματώνονται σε μήτρες που στερεοποιούνται σε ογκόλιθους ή 
κατασκευές που παρουσιάζουν, με ή και χωρίς εξωτερικά δοχεία, τα 
απαιτούμενα χαρακτηριστικά ασφάλειας (καλή μηχανική αντοχή, αντίσταση 
στο πυρ, χαμηλό βαθμό διαρροής, ικανοποιητική μακροχρόνια συμπεριφορά 
κλπ.). 
Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες στην Κοινότητα μήτρες είναι οι εξής : 
- τσιμέντα, που χρησιμοποιούνται από τη δεκαετία του 1950 μέχρι 
σήμερα, κυρίως για απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας* 
- άσφαλτοι, που άρχισαν να εφαρμόζονται στο διάστημα μεταξύ 1960 και 
1965, χρησιμοποιούνται από ορισμένα κράτη μέλη (Βέλγιο, Γαλλία, 
Δανία)* 
- πολυμερή, τα οποία άρχισαν να εφαρμόζονται πλέον πρόσφατα. 
Έχουν καταβληθεί αξιόλογες προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων 
κοινοτικών ερευνητικών έργων, για τη βελτίωση των χαρακτηριστικών των 
αποβλήτων που στερεοποιούνται με τσιμέντο, προκειμένου να εξακριβωθεί 
n μακροχρόνια συμπεριφορά τους υπό συνθήκες αποθήκευσης ή οριστικής 
διάθεσης και να διευρυνθεί η κλίμακα εφαρμογής τους. Η απλότητα 
λειτουργίας και τα θετικά αποτελέσματα καθιστούν τα τσιμέντα τις 
πλέον ευρέως χρησιμοποιούμενες σήμερα μήτρες για απόβλητα χαμηλής και 
μέσης ραδιενέργειας. 
21α 
Φαίνεται ότι οι μέθοδοι κατεργασίας αποβλήτων χαμηλής και και μέσης 
ραδιενέργειας, στο σύνολο τους, ανταποκρίνονται ικανοποιητικώς στις 
τρέχουσες απαιτήσεις της πυρηνικής βιομηχανίας ηλεκτροπαραγωγής και 
τις απαιτήσεις ασφάλειας των κανονιστικών αρχών. Μολονότι τέτοιες 
εργασίες διεξάγονται εδώ και πολλές δεκαετίες, εξακολουθούν να 
αντλούν σημαντικά οφέλη από τις προόδους της τεχνολογίας. 
22 
ΑπόΒλητα ακτινοΒολίαο άλ·α 
Από τα παραγόμενα στην Κοινότητα ραδιενεργά απόβλητα, ποσοστό περίπου 
8% αποτελείται από προϊόντα μολυσμένα με ραδιονουκλεϊδια μακράς 
διάρκειας ζωής, κυρίως φορείς εκπομπής ακτινοβολίας άλφα, όπως 
πλουτώνιο, αμερίκιο και προσειδώνιο. Παρά τις καταβληθείσες σοβαρές 
προσπάθειες Ε&Α για την ανάπτυξη βελτιωμένων μεθόδων κατεργασίας και 
προετοιμασίας, μεγάλο τμήμα των ανωτέρω αποβλήτων εξακολουθεί να 
διατηρείται ακατέργαστο υπό αποθήκευση, κυρίως επειδή λείπουν 
οριστικά κριτήρια αποδοχής αποβλήτων για την οριστική διάθεση των 
αποβλήτων ακτινοβολίας άλφα (εξαιρουμένων των αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας) σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Η απουσία αυτή κριτηρίων 
(που και αυτή προέρχεται από τη μη διαθεσιμότητα, στο άμεσο μέλλον, 
μονάδων οριστικής διάθεσης υπογείως) οδήγησε στην επανεστίαση των 
σημερινών ερευνητικών προγραμμάτων στην ανάπτυξη μεθόδων απολύμανσης 
υψηλών επιδόσεων, ικανών να επιτυγχάνουν αποχαρακτηρισμό των 
αποβλήτων ακτινοβολίας άλφα από πλευράς πορείας οριστικής διάθεσης. 
Άλλως πώς, έγιναν απόπειρες να μειωθεί η περιεκτικότητα σε φορείς 
ακτινοβολίας άλφα ορισμένων τύπων αποβλήτων σε επίπεδο τέτοιο ώστε τα 
απόβλητα αυτά να μπορούν κατόπιν να ανταποκρίνονται στα κριτήρια 
αποδοχής που συνδέονται με τη διάθεση πλησίον της επιφανείας. Από της 
πλευράς αυτής, ευρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης ορισμένες 
προηγμένες μέθοδοι κατεργασίας που αφορούν απόβλητα φέροντα υγρές και 
στερεές πηγές ακτινοβολίας άλφα. Ορισμένες από τις μεθόδους αυτές 
έχουν φθάσει στην κλίμακα της ενεργού δοκιμαστικής εφαρμογής. 
Για όσα απόβλητα ακτινοβολίας άλφα δεν μπορεί - εκ των προτέρων - να 
επιτευχθεί αποχαρακτηρισμός με τις σημερινές τεχνολογίες, οι 
ερευνητικές προσπάθειες κατευθύνονται στην ανάπτυξη τεχνικών μείωσης 
του όγκου. Ως προς το ζήτημα αυτό, αξίζει να αναφερθούν η μέθοδος 
τήξης που διερευνάται από τη CEN/Valrhô (Γαλλία) για αναλωμένα κελύφη 
καυσίμου (που λειτουργεί χωρίς ακτινοβολία σε κλίμακα βιομηχανικού 
πρωτοτύπου) και την επικείμενη έναρξη λειτουργίας υπό ακτινοβολία της 
μονάδας EARP (Σταθμός Ενισχυμένης Αφαίρεσης Ακτινιδών) για την 
κατεργασία των υγρών αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας του 
Sellafield (Ηνωμένο Βασίλειο). 
Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι μπορεί να επιτευχθούν αξιόλογες 
βελτιώσεις στη διαχείριση αποβλήτων ακτινοβολίας άλφα με την εφαρμογή 
κατάλληλων τεχνολογιών για τη μείωση των παραγόμενων ποσοτήτων 
αποβλήτων στην πηγή. Παράδειγμα του ισχυρισμού αυτού αποτελεί n 
πρόσφατη εμπειρία της Belgonucléaire (Βέλγιο) με τη λειτουργία του 
σταθμού κατασκευής μικτών οξειδίων καυσίμου στο Dessel, όπου 
σημειώθηκε μείωση τόσο του περιεχομένου πλουτωνίου (κατά 80%) όσο και 
των όγκων στερεών αποβλήτων που περιείχαν φορείς ακτινοβολίας άλφα 
(κατά 10 έως 15%), μετά την εισαγωγή τετάρτου φράγματος απομόνωσης 
στη γραμμή παρασκευής του καυσίμου. 
Απόβλητα υΦηλής ραδιενεργέiac 
0 παραγόμενος κατά τις εργασίες επανεπεξεργασίας τύπος αυτός 
αποβλήτων περιέχει το σύνολο σχεδόν της ραδιενέργειας που 
αναπτύσσεται κατά τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. Η 
22α 
προετοιμασία των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας συνήθως διενεργείται 
σε μεγάλους, εμπορικώς εκμεταλλευόμενους σταθμούς ενυάλωσης 
ευρισκόμενους στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο (Marcoule, La Hague 
και Sellafield). Και οι τρεις σταθμοί χρησιμοποιούν την ίδια μέθοδο 
ενυάλωσης που βασίζεται στη λειτουργία περιστροφικής καμίνου. 
Επιπλέον, στην τοποθεσία Dessel (Βέλγιο) έχει ανεγερθεί σταθμός 
ενυάλωσης για σκοπούς επίδειξης, στον οποίο χρησιμοποιείται μονάδα 
τήξης κεραμικών υλικών. Αφού λειτούργησε για την προετοιμασία 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας της Eurochemie, ο σταθμός αυτός 
προορίζεται να χρησιμοποιηθεί έπειτα για την ενυάλωση των υγρών 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας WAK που παρήχθησαν στο παρελθόν στην 
Karlrsuhe (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας). 
23 
III.5 ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
III-5.1. ΔιατάΕειο που διέπουν τη υετα·ορά νενικώο πυρηνικών υλικών 
Η μεταφορά ραδιενεργών υλικών διέπεται εδώ και πολλά έτη από τις 
διατάξεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), οι 
οποίες ελήφθησαν υπόψη από όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας στους 
εθνικούς των νόμους. 
Φιλοσοωία των κανονισμών και Baoïicéc κανόνι στ ι κέο απαίτησε ι c 
Οι ενσωματωμένες στους κανονισμούς του ΔΟΑΕ προβλέψεις στοχεύουν κατά 
βάση στο να εξασφαλίσουν ότι όταν μεταφέρεται οποιοδήποτε ραδιενεργό 
υλικό τηρούνται οι εξής τέσσερις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας : 
α. επαρκής απομόνωση του ραδιενεργού υλικού* 
β. επαρκής έλεγχος της ακτινοβολίας που εκπέμπεται από το υλικό" 
γ. ασφαλής διάχυση της θερμότητας που παράγεται κατά τη διεργασία 
απορρόφησης της ακτινοβολίας* 
δ. πρόληψη της κρίσιμης κατάστασης, αν το υλικό είναι σχάσιμο. 
Οι κανονισμοί του ΔΟΑΕ φροντίζουν στο να τηρείται κάθε μια από τις 
ανωτέρω απαιτήσεις, προδιαγράφοντας στάθμη ακτινοβολίας και όρια 
εκλύσεων τόσο για τις ομαλές συνθήκες μεταφοράς όσο και την περίπτωση 
ατυχήματος. Αντί να επιζητούν τούτο μέσω ελέγχων, όπως ειδικά οχήματα 
ή ειδικές διαδρομές, οι κανονισμοί στρέφονται στο να εξασφαλίσουν την 
παροχή προστασίας κατά των κινδύνων μεταφοράς ραδιενεργών υλικών 
κυρίως με τη συσκευασία υπό την οποία μεταφέρονται* οι ασφαλίσεις που 
αρμόζουν στη φύση και την ποσότητα του ραδιενεργού υλικού είναι 
"ενσωματωμένες" στη μελέτη της συσκευασίας με το συλλογισμό ότι 
μπορεί να συμβεί σοβαρό ατύχημα κατά τη μεταφορά. Οι κανονισμοί 
προδιαγράφουν πρότυπα ονομαστικών επιδόσεων που είναι ανεξάρτητα από 
το μέσο μεταφοράς με το οποίο διακινείται το συσκευασμένο τεμάχιο. 
Στις περιπτώσεις που η ραδιενέργεια του υπόψη περιεχομένου υπερβαίνει 
προδιαγραφόμενες στάθμες, τα πρότυπα περιλαμβάνουν δοκιμές για να 
επιδειχθεί η ικανότητα αντοχής στις συνθήκες μεταφοράς, 
συμπεριλαμβανομένων ατυχημάτων, απαιτούν δε ανεξάρτητη εκτίμηση και 
πιστοποίηση της συμμόρφωσης εκ μέρους της αρμόδιας αρχής. Επιπλέον, 
οι κανονισμοί επιβάλλουν στις αρμόδιες αρχές να θεσπίζουν έκτακτα 
μέτρα ανταπόκρισης που θα ακολουθηθούν εφόσον συμβεί κατά τη μεταφορά 
ατύχημα. 
Η κύρια ευθύνη για την ασφάλεια εναπόκειται στον αποστολέα του 
ραδιενεργού υλικού, ο οποίος οφείλει να δηλώσει, στα παραστατικά 
μεταφοράς, ότι το υλικό είναι συσκευασμένο, φέρει δε τα ανάλογα 
σήματα και πινακίδες σύμφωνα με τους ισχύουντες κανονισμούς. Με αυτό 
διασφαλίζεται ότι το βάρος της προσφοράς ασφάλειας κατά τη μεταφορά 
μεμονωμένων φορτίων το φέρει κυρίως το πρόσωπο που είναι το 
πιθανότερο να διαθέτει τις αναγκαίες γνώσεις για τους ειδικούς 
κινδύνους που συνεπάγεται το ραδιενεργό υλικό, έχει δε τους πόρους 
για να επιληφθεί των κινδύνων αυτών. Πολύ μικρότερος βαθμός ευθύνης 
αποδίδεται στο μεταφορέα, ο οποίος οφείλει να λαμβάνει τις 
προσήκουσες προφυλάξεις για να προστατεύει τους εργαζόμενους και το 
κοινό στη διάρκεια της μετακίνησης του υλικού* για παράδειγμα, 
εξασφαλίζοντας ότι το φορτίο του είναι ορθώς στοιβαγμένο. 
24 
Οι κανονισμοί απαιτούν επίσης αυστηρά μέτρα ποιοτικής εγγύησης για να 
αποφεύγεται η μη συμμόρφωση, λόγω απροσεξίας, προς όσα επιβάλλει n 
ασφάλεια και κατάλληλες διευθετήσεις ανταπόκρισης σε περίπτωση 
ανάγκης για να αμβλύνονται οι συνέπειες ατυχημάτων ή επεισοδίων. Η 
ενεργός και περιεκτική φύση του συνιστώμενου από τον ΔΟΑΕ 
κανονιστικού συστήματος απετέλεσε αξιόλογο παράγοντα στην επίτευξη 
της συνολικής υλοποίησης του. 
III.5.2. Μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων στην πράΕη 
Μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων και κανόνιστιKéc πτυχέο 
Το πλείστο των ραδιενεργών αποβλήτων μεταφέρεται σε στερεά μορφή. 
Ωστόσο, για τη μεταφορά υγρών αποβλήτων χρησιμοποιούνται σε ορισμένες 
κοινοτικές χώρες ειδικώς σχεδιασμένα και θωρακισμένα δοχεία. 
Η μεταφορά διενεργείται κυρίως από τον παραγωγό των αποβλήτων προς τη 
μονάδα συγκεντρωτικής αποθήκευσης ή οριστικής διάθεσης. Η συχνότητα 
της μεταφοράς εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις περιστάσεις σε 
εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο διενεργήθηκαν περίπου 200 
αποστολές φορτίων μη συσκευασμένων αποβλήτων το 1989 και 1990, 115 δε 
αποστολές φορτίων συσκευασμένων αποβλήτων το 1990, το πλείστο από τα 
οποία προέρχονταν από ένα πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής με 
προορισμό το σταθμό αποθήκευσης της Belgoprocess. Το ιστορικό της 
μεταφοράς ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη της Κοινότητας υπήρξε 
άμεμπτο καθ*όλα τα έτη, δείχνοντας ότι η σχετική τεχνολογία έχει 
αφομοιωθεί καλώς. 
Όπως και όλες οι άλλες κατηγορίες ραδιενεργών υλικών, έτσι και η 
μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων διέπεται από τους περιγραφόμενους 
ανωτέρω διατάξεις και κανονισμούς. 
Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το άρθρο 2 της Συνθήκης Ευρατόμ 
(23) περιλαμβάνει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης τη μεταφορά 
ραδιενεργών ουσιών. Παρόλα αυτά, η αντίστοιχη οδηγία σχετικά με τα 
ενιαία πρότυπα ασφαλείας (άρθρο 30) περιέχει απλώς γενικές απαιτήσεις 
που εφαρμόζονται σε οποιαδήποτε δραστηριότητα συνεπαγόμενη κίνδυνο 
από ιοντίζουσες ακτινοβολίες. 
Διασυνοριακέο αποστολέο φορτίων ραδιενεργών αποβλήτων 
Τον Ιανουάριο 1988, διατυπώθηκαν ορισμένοι υπαινιγμοί σχετικά με τη 
μετακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων, ιδιαίτερα μεταξύ Βελγίου και της 
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων δήλωσε ότι οι μετά από εξέταση διαπιστώθηκε ότι οι φυσικοί 
διακανονισμοί για τη μεταφορά αποβλήτων χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας, ανταποκρίνονταν προς τις σχετικές απαιτήσεις του ΔΟΑΕ 
και παρείχαν πάντοτε επαρκές επίπεδο ασφάλειας. Διεφάνη όμως ότι ο 
έλεγχος της μετακίνησης αποβλήτων εκ μέρους των κανονιστικών αρχών 
έπρεπε σε ορισμένες περιπτώσεις να βελτιωθεί. 
24α 
Κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την 1η Δεκεμβρίου 1989 
(24) η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατέθεσε στο Συμβούλιο 
Υπουργών της Κοινότητας πρόταση οδηγίας με την οποία προστίθεται η 
αποστολή φορτίων ραδιενεργών αποβλήτων στις δραστηριότητες για τις 
οποίες απαιτείται προηγούμενη άδεια και τάσσεται κοινό σύστημα 
(23) Το άρθρο 2 (β) ορίζει ότι η Κοινότητα θα καθιερώσει ενιαία πρότυπα 
ασφάλειας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του 
γενικότερου κοινού και θα διασφαλίσει την εφαρμογή των προτύπων αυτών. 
(24) ΕΕ αριθ. C 5/7 της ΙΘης Ιανουαρίου 1990. 
25 
κοινοποίησης και αποστολής με στόχο να αποφευχθούν οι κίνδυνοι που 
συνδέονται με την απώλεια ελέγχου επί των ραδιενεργών αποβλήτων εκ 
μέρους των αρμοδίων εθνικών αρχών. Η ανωτέρω οδηγία εγκρίθηκε από το 
Συμβούλιο στις 3 Φεβρουαρίου 1992. 
Η διεθνής μετακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων έχει επίσης αντιμετωπιστεί 
σε επίπεδο Κοινότητας. Η Τέταρτη Διάσκεψη ΑΚΕ - ΕΟΚ (25), που 
υπεγράφη στο Lomé στις 15 Δεκεμβρίου 1989, στο άρθρο της 39 
ασχολείται με τις διεθνείς μετακινήσεις επικινδύνων και ραδιενεργών 
αποβλήτων. Στις διατάξεις περιλαμβάνεται n φράση ότι "η Κοινότητα 
απαγορεύει κάθε άμεση και έμμεση εξαγωγή επικινδύνων και ραδιενεργών 
αποβλήτων προς τα 68 κράτη ΑΚΕ, ενώ παράλληλα τα κράτη ΑΚΕ 
απαγορεύουν την άμεση ή έμμεση εισαγωγή, στο έδαφος τους, τέτοιων 
αποβλήτων που προέρχονται από την Κοινότητα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα. 
Οι διατάξεις αυτές δεν εμποδίζουν ένα κράτος μέλος, προς το οποίο ένα 
κράτος ΑΚΕ απεφάσισε να εξαγάγει απόβλητα προς επεξεργασία, από του 
να επιστρέψει τα επεξεργασμένα απόβλητα στο κράτος ΑΚΕ καταγωγής." 
Το ίδιο ζήτημα έχει επίσης αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο* το 
1990, συμφωνήθηκε από τα 112 κράτη μέλη του ΔΟΑΕ κώδικας ορθής 
πρακτικής ΔΟΑΕ σχετικά με τη διεθνή διασυνοριακή μετακίνηση 
ραδιενεργών αποβλήτων. 0 κώδικας, που δεν είναι νομικώς δεσμευτικός, 
διακηρύσσει το κυρίασχο δικαίωμα εκάστου κράτους να απαγορεύει τη 
μετακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων προς, από ή μέσω του εδάφους του. 
Επιπλέον επιβάλλει για τις διασυνοριακές μετακινήσεις ραδιενεργών 
αποβλήτων να πραγματοποιούνται σύμφωνα με διεθνώς αποδεκτά πρότυπα 
ασφάλειας και αντίστοιχους εθνικούς νόμους και κανονισμούς, με την 
προηγούμενη δε κοινοποίηση προς και αποδοχή από τα κράτη αποστολής, 
παραλαβής και διαμετακόμισης. 
III.6 ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΜΕΝΟΥ 
ΚΑΥΣΙΜΟΥ 
III.6.1. Εισαγωγή 
Δεν έχει αλλάξει αισθητά, από το 1987 μέχρι σήμερα, n γενική 
κατάσταση σχετικά με τις εργασίες οριστικής διάθεσης, που συνιστούν 
το καίριο και τελικό βήμα οποιασδήποτε πορείας διαχείρισης για 
ραδιενεργά απόβλητα. Αφενός, η αναστολή της πόντισης ραδιενεργών 
αποβλήτων στη θάλασσα (26) εξακολουθεί να εφαρμόζεται, ως εκ τούτου 
δε δεν διενεργείται απόρριψη στη θάλασσα. Αφετέρου, μόνο μια χερσαία 
25α 
μονάδα οριστικής διάθεσης ετέθη σε λειτουργία, δηλαδή το "Κέντρο της 
Αυγής" (το οποίο αναμένεται να υποκαταστήσει σταδιακώς το "Κέντρο της 
Μάγχης" το οποίο έχει σχεδόν υπερπληρωθεΙ) για την ιδιαίτερη 
περίπτωση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (Γαλλία). Ένας 
άλλος τόπος απόθεσης πλησίον της επιφανείας κατασκευάζεται στο "ΕΙ 
Cabri1" της Ισπανίας, θα τεθεί δε σε λειτουργία στις αρχές 1992. Στην 
προηγούμενη έκθεση ήδη δόθηκαν οι αδρές γραμμές ορισμένων θεωρήσεων 
και γενικών αρχών που διέπουν την επιλογή μονάδων ενδιάμεσης 
αποθήκευσης και οριστικής διάθεσης, καθώς και μερικές περιγραφές 
εγκαταστάσεων που λειτουργούν. Για το λόγο αυτό δεν θα επαναληφθούν 
στην παρούσα έκθεση. 
(25) Χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού Ωκεανού. 
(26) Η αναστολή αυτή συμφωνήθηκε σε εκούσια βάση από τα συμβαλλόμενα μέρη στη 
διάσκεψη για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης λόγω απόρριψης αποβλήτων 
και άλλων ουσιών (της καλούμενης Διάσκεψης του Λονδίνου) το 1983, 
εξακολουθεί δε να ισχύει εν αναμονή της ολοκληρώσεως διαφόρων μελετών 
που αναμένεται να περατωθούν το 1993. 
26 
Παρόλα αυτά, πρέπει να αναφερθεί ότι η ανησυχία του κοινού σχετικά με 
την πυρηνική βιομηχανία γενικώς, που είχε ήδη γίνει αντιληπτή το 
1987, συνεχίσθηκε κατά τα τελευταία έτη, καταλήγοντας στην ανάπτυξη 
ισχυρών τοπικών κινήσεων αντίθεσης στην εγκατάσταση μονάδων οριστικής 
διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα τον 
πολλαπλασιασμό των ενεργειών προσφυγής στη δικαιοσύνη και αναστολής 
πρωτοβουλιών, οι οποίες καθυστέρησαν σοβαρά την κατασκευή και/ή τη 
λειτουργία τόπων απόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων ή πειραματικών και 
δοκιμαστικής εφαρμογής υπογείων εγκαταστάσεων. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις (όπως στις Κάτω Χώρες), n αντίθεση του κοινού καθυστέρησε 
ακόμη και τη λειτουργία μίας συγκεντρωτικής μονάδας ενδιάμεσης 
αποθήκευσης. 
Ακόμη και όταν υπάρχουν σαφείς διαφορές μεταξύ των κρατών μελών μία 
από τις συνέπειες της ανωτέρω κατάστασης είναι η αύξηση της επί τόπου 
αποθήκευσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων ή ραδιενεργών αποβλήτων. Το 
γεγονός αυτό συνέβαλε επίσης στην ανάπτυξη πολύ αποτελεσματικών 
τεχνικών μείωσης του όγκου (π.χ. αποτέφρωση, υπερσυμπύκνωση) για την 
εξοικονόμηση αποθηκευτικού χώρου. 
Άλλες συνέπειες είναι περισσότερες ερευνητικές εργασίες για βελτίωση 
της πληροφόρησης του κοινού όσον αφορά τους δυνητικούς κινδύνους που 
συνδέονται με τόπους οριστικής διάθεσης, πρόσθετες προσπάθειες για 
την αύξηση της ασφάλειας, καθώς και ποιότητα της τεκμηρίωσης για 
θέματα ασφάλειας, τόπων απόθεσης και επίσης η μελέτη προηγμένων 
στρατηγικών διαχείρισης που δίνουν τη δυνατότητα περικοπής του 
καταλόγου ραδιονουκλεϊδίων μακρού χρόνου ζωής που πρέπει να διατεθούν 
οριστικώς στο απώτερο μέλλον (βλέπε τμήμα III.2.2). 
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι n άμεση οριστική διάθεση αναλωμένων 
καυσίμων - ειδικώς τύπων εκτός των τυπικών - εξετάζεται με αυξημένη 
προσοχή στα περισσότερα κράτη μέλη. 
III.6.2. Ενδιάμεση αποθήκευση 
III.6.2.1. Συσκευασμένα τεμάχια αποβλήτων χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας 
Βασικώς, υπάρχουν δύο κύριες θεωρήσεις για την αποθήκευση 
συσκευασμένων τεμαχίων αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, 
είτε αποθήκευση στον τόπο παραγωγής τους ή σε συγκεντρωτική μονάδα 
ενδιάμεσης αποθήκευσης. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ακολουθούνται και οι 
δύο προσεγγίσεις. Όπως δείχνει ο πίνακας XIV, τα κράτη μέλη που 
έχουν περιορισμένη μόνο εγκαταστημένη πυρηνική ισχύ φαίνεται ότι 
προτιμούν τη συγκεντρωτική ενδιάμεση αποθήκευση. 
26α 
Ισπανία 
Η συγκεντρωτική μονάδα αποθήκευσης του "El Cabril" αποτελείται από 
ενότητες οι οποίες, στα τέλη του 1990, παρέλαβαν περίπου 2.900 κυβικά 
μέτρα συσκευασμένων αποβλήτων, κυρίως συσκευασμένα τεμάχια αποβλήτων 
προερχόμενα από μικρούς παραγωγούς και δραστηριότητες της CIEMAT. 
Συσκευασμένα τεμάχια αποβλήτων από ορισμένους πυρηνικούς σταθμούς 
ηλεκτροπαραγωγής στέλλονται προς αποθήκευση από το 1988 και μετά. 
Περί τα 12.000 κυβικά μέτρα εξακολουθούν να είναι αποθηκευμένα στον 
τόπο των αντιδραστήρων. 
Κάτω Xboec 
Μετά το 1984 n κυβέρνηση υιοθέτησε την επιλογή της συγκεντρωτικής 
μακροχρόνιας (για 100 έτη) ενδιάμεσης αποθήκευσης για όλα τα είδη 
ραδιενεργών αποβλήτων. Για το σκοπό αυτό, από την COVRA ανεγέρθη 
μονάδα προσωρινώς πρώτα στο Petten και έπειτα πλησίον του Borsele. 
Ωστόσο, εξαιτίας της τοπικής αντίδρασης, η έναρξη των εργασιών 
αποθήκευσης στο Borsele καθυστέρησε κάπως. Μετά από θετική απόφαση 
του Συμβουλίου των Περιφερειών, οι εργασίες της αποθήκευσης 
συσκευασμένων τεμαχίων ραδιενεργών υλικών άρχισαν στα τέλη του 1991. 
27 
Βέλγιο 
Όλοι οι τύποι των αποβλήτων (από πυρηνικούς σταθμούς 
ηλεκτροπαραγωγής, κατασκευή καυσίμων από μικτά οξείδια, απόβλητα από 
εφαρμογές ιατρικής κλπ) αποθηκεύονται σήμερα σε συγκεντρωτική μονάδα 
αποθήκευσης στο Mol/Dessel. Επί του παρόντος, είναι αποθηκευμένα 
8.300 κυβικά μέτρα αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. Τα συσκευασμένα 
απόβλητα μέσης ραδιενέργειας (2.750 κυβικά μέτρα) που προέρχονται από 
την επανεπεξεργασία του αναλωμένου καυσίμου που διενεργεί η 
EUROCHEMIC είναι αποθηκευμένα σε κτίριο με την ονομασία 
"Eurostorage". Η απομένουσα διαθέσιμη αποθηκευτική δυναμικότητα του 
ανωτέρω κτιρίου (άνω των 1.000 κυβικών μέτρων) χρησιμοποιείται σήμερα 
για απόβλητα μέσης ραδιενέργειας που προκύπτουν από τη λειτουργία 
αντιδραστήρων. 
Στο Dessel κατασκευάζεται πρόσθετη μονάδα ενδιάμεσης αποθήκευσης 
ειδικώς αφιερωμένη για απόβλητα επανεπεξεργασίας που προέρχονται από 
το εξωτερικό. Η μονάδα αυτή αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 
1993. 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Με εξαίρεση στερεά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας που ανταποκρίνονται 
στα κριτήρια αποδοχής που έχουν ταχθεί για τον τόπο οριστικής 
διάθεσης πλησίον της επιφανείας Drigg ιδιοκτησίας της BNFL, όλοι οι 
τύποι αποβλήτων αποθηκεύονται σήμερα στον τόπο παραγωγής τους. Είναι 
όμως υπό σχεδιασμό μονάδα οριστικής διάθεσης σε βαθείς γεωλογικούς 
σχηματισμούς που θα δέχεται τόσο απόβλητα χαμηλής όσο και μέσης 
ραδιενέργειας. 
Γαλλία 
Λαμβάνοντας υπόψη την τωρινή λειτουργία δύο τόπων οριστικής διάθεσης 
πλησίον της επιφανείας για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας 
("Κέντρο της Μάγχης" και "Κέντρο της Αυγής"), η ενδιάμεση αποθήκευση 
αφορά κυρίως απόβλητα με φορείς ακτινοβολίας άλφα και μέρος των 
αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας που προκύπτει από μικρούς παραγωγούς, 
τα οποία χρειάζεται να διασπαστούν και υποστούν διαλογή πριν να 
ελευθερωθούν ή να τύχουν επεξεργασίας. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, 
διατίθενται δύο συγκεντρωτικοί τόποι ενδιάμεσης αποθήκευσης 
(CEN/Saclay και Tricastin). 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία Tnc ΓεΡϋανίαο 
Εν αναμονή της διάθεσης του ορυχείου Konrad ή της επαναλειτουργίας 
του τόπου οριστικής διάθεσης Morsleben, σε διάφορες τοποθεσίες 
λειτουργούν πολλές μονάδες ενδιάμεσης αποθήκευσης αποβλήτων χαμηλής 
και μέσης ραδιενέργειας. Ένα μέρος των τεμαχίων συσκευασμένων 
αποβλήτων από αντιδραστήρες αποθηκεύονται επί τόπου και ένα άλλο 
μέρος αποθηκεύεται στις μονάδες Gorleben και Mitterteich. Οι 
υφιστάμενες δυναμικότητες επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών των 
επομένων ετών. 
Ιταλία 
Όλα τα τεμάχια συσκευασμένων ραδιενεργών αποβλήτων που παρήχθησαν 
κατά τη λειτουργία πυρηνικών μονάδων στο παρελθόν αποθηκεύονται επί 
τόπου. 
Δανία. Πορτογαλία. Ελλάδα 
Εφαρμόζεται ενδιάμεση αποθήκευση σε συγκεντρωτικές μονάδες (Riso, 
Sacavém και Κέντρο Δημόκριτος). 
28 
III.6.2.2. Ενυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας 
Από την έκδοση της έκθεσης του 1987 μέχρι σήμερα, n διαθέσιμη στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα δυναμικότητα επανεπεξεργασίας καυσίμων για 
αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος αυξήθηκε περί τους 1.000 τόννους ανά 
έτος (κυρίως εξαιτίας της λειτουργίας της μονάδας UP2 στην ονομαστική 
της ικανότητα των 400 τόννων και της πρόσφατης έναρξης της μονάδας 
επανεπεξεργασίας UP3 στη La Hague της Γαλλίας). Κατά συνέπεια, σήμερα 
παράγονται και αποθηκεύονται αυξημένες ποσότητες ενυαλωμένων 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας που περιέχουν το πλείστο των προϊόντων 
σχάσης και ραδιονουκλεϊδίων μακράς διάρκειας ζωής (βλέπε πίνακα 
VIII). 
Προκειμένου να δοθεί αρκετός χρόνος ώστε να εξασθενήσει n θερμότητα 
και ραδιενέργεια, ο τύπος αυτός αποβλήτων πρέπει να αποθηκεύεται για 
πολλές δεκαετίες είτε επί τόπου (δηλαδή όπως στο Sellafield του 
Ηνωμένου Βασιλείου, το Dessel του Βελγίου, τη La Hague και Marcoule 
της Γαλλίας) ή σε κατάλληλες μονάδες ευρισκόμενες στα κράτη μέλη που 
έχουν στην κυριότητα τους το αναλωμένο καύσιμο που υποβάλλεται σε 
επανεπεξεργασία στο εξωτερικό (βλέπε πίνακα XV). 
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γενική ιδέα της ενδιάμεσης 
αποθήκευσης ενυαλωμένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας βασίζεται στην 
ένθεση υάλινων όγκων σε χαλυβδοσωλήνες διπλής παρειάς ψυχόμενους με 
φυσική κυκλοφορία αέρα. 
Οι αποθήκες κατασκευάζονται ακολουθώντας κάνναβο, οπότε μπορούν 
εύκολα να επεκταθούν για την κάλυψη μελλοντικών αναγκών. 
III.6.2.3. Αναλωμένο καύσιμο 
Οι γενικές πολιτικές των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση 
αναλωμένου καυσίμου δεν έχουν αλλάξει αισθητώς από το 1987 μέχρι 
τώρα, υπό την έννοια ότι καμμιά άλλη χώρα δεν ακολούθησε την Ισπανία 
και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στην απόφαση τους να 
μην υποβάλουν σε επανεπεξεργασία το πλείστο ή ειδικές κατηγορίες 
αναλωμένων καυσίμων αντίστοιχα. Αφετέρου, η πρώιμη επανεπεξεργασία 
αναλωμένων καυσίμων δεν είδε πρόσθετους υποστηρικτές. Ορισμένες χώρες 
προτίμησαν να παραμείνουν θεατές μέχρι να υπάρξουν εξελίξεις, το 
οποίο συνίσταται στην αποθήκευση του αναλωμένου καυσίμου τουλάχιστον 
επί μερικές δεκαετίες. 
Η ενδιάμεση αποθήκευση αναλωμένου καυσίμου ως επί το πλείστο 
διενεργείται σε δεξαμενές στον τόπο των αντιδραστήρων επί πολλούς 
μήνες ή και έτη, προκειμένου να αφεθεί το καύσιμο να ψυχθεί προτού να 
μεταφερθεί σε μια άλλη μονάδα αποθήκευσης. 
28α 
Ωστόσο, ακόμη και με ενδεδειγμένο έλεγχο των συνθηκών αποθήκευσης, 
δηλαδή χημικές ιδιότητες του νερού της δεξαμενής και άλλες φυσικές 
παράμετροι μόλυνσης, το καύσιμο από τους αντιδραστήρες Magnox (που 
παράγεται στο Ηνωμένο Βασίλειο) μπορεί να αποθηκευθεί μόνο επί 
τριετία περίπου λόγω του ιδιαίτερου τύπου του κανίστρου που περιέχει 
το καύσιμο και του ίδιου του μεταλλικού ουρανίου. Περαιτέρω 
αποθήκευση του είδους αυτού καυσίμου μπορεί να πραγματοποιηθεί υπό 
ξηρές συνθήκες. 
Αυξάνει το ενδιαφέρον για την ξηρά αποθήκευση αναλωμένων καυσίμων από 
αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, ιδίως δε όταν στοχεύονται μακροχρόνιοι 
περίοδοι ενδιάμεσης αποθήκευσης (πέραν μερικών δεκαετιών). Ως προς 
τούτο, αναμένεται να υπάρξουν ορισμένες εφαρμογές στο Ηνωμένο 
Βασίλειο για την ενδιάμεση αποθήκευση καυσίμων από προηγμένους 
αερόψυκτους αντιδραστήρες (27). 
Παράλληλα, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας διερευνάται η 
δυνατότητα αυτή ενδιάμεσης αποθήκευσης. Λόγω όμως της τοπικής 
αντίδρασης που οδήγησε σε προσφυγές στη δικαιοσύνη, οι 
κατασκευασθείσες στο Gorleben και Ahaus μονάδες αποθήκευσης δεν έχουν 
ακόμη δεχθεί αναλωμένα καύσιμα. 
(27) Καύσιμα από αντιδραστήρες Magnox του Wylfa ήδη αποθηκεύονται σε αέριο 
περιβάλλον. 
29 
Στην Ισπανία δρομολογήθηκε ο σχεδιασμός και η παραχώρηση άδειας σε 
μεταλλικά βυτία διπλής σκοπιμότητας (αποθήκευση/μεταφορά). Τα βυτία 
αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για ενδιάμεση αποθήκευση 
αναλωμένου καυσίμου είτε στον τόπο είτε μακράν του αντιδραστήρα. 
Η σήμερα διαθέσιμη στα κράτη μέλη συνολική αποθηκευτική δυναμικότητα 
(δηλαδή επί τόπου και σε συγκεντρωτικές μονάδες) για αναλωμένο 
καύσιμο αναλύεται στον πίνακα XVI. 
III.6.3. Οριστική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων 
III.6.3.1. Τόποι διάθεσης πλησίον της επιφανείας 
Γαλλία 
Η δυνατότητα αυτή οριστικής διάθεσης απετέλεσε αντικείμενο σοβαρών 
εξελίξεων μετά το 1987. Κατά πρώτον, λόγω του σταδιακού κλεισίματος 
του "Κέντρου της Μάγχης" στο οποίο θα έχουν τελικώς απορριφθεί 
περίπου 500.000 κυβικά μέτρα ραδιενεργών αποβλήτων προϊόντων που 
περιέχουν ραδιονουκλεϊδια βραχείας διάρκειας ζωής, κατασκευάσθηκε 
ένας νέος τόπος οριστικής διάθεσης πλησίον της επιφανείας για να 
δέχεται το είδος αυτό των ραδιενεργών αποβλήτων. 0 τόπος αυτός - με 
την ονομασία "Κέντρο της Αυγής" - θα δεχθεί μέχρι 1 εκατομμύριο 
τόννους συσκευασμένων τεμαχίων ραδιενεργών αποβλήτων. Στις αρχές 1992 
άρχισε να λειτουργεί ο τόπος οριστικής διάθεσης του "Κέντρου της 
Αυγής". 
Ισπανία 
Μια παρόμοια ιδέα, η οποία εμπεριέχει ορισμένες ειδικές σχεδιαστικές 
παραλλαγές, καλλιεργήθηκε στην Ισπανία με τον τόπο "El Cabril", όπου 
έχει προχωρήσει η κατασκευή ενός χώρου απόθεσης πλησίον της 
επιφανείας. Η δυνατότητα ανάληψης των συσκευασμένων τεμαχίων 
αποβλήτων, σε περίπτωση ανάγκης, αποτελεί ένα από τα κύρια ειδικά 
χαρακτηριστικά που περιλαμβάνονται στη μελέτη της εν λόγω 
εγκατάστασης. Η μονάδα θα έχει δυναμικότητα ισοδύναμη προς περίπου 
50.000 κυβικά μέτρα συσκευασμένων τεμαχίων ραδιενεργών αποβλήτων, η 
δε λειτουργία της προγραμματίζεται να αρχίσει στα μέσα 1992. 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μονάδα οριστικής διάθεσης του Drigg συνέχισε 
να δέχεται συσκευασμένα τεμάχια αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας (μετά 
το 1987). Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι το 1988 ετάχθησαν νέα όρια 
για την ειδική ραδιενέργεια όσον αφορά τα μεμονωμένα φορτία αποβλήτων 
(4 GBq ακτινοβολίας άλφα ανά τόννο και 12 GBq ακτινοβολίας βήτα-γάμμα 
ανά τόννο) και στις συνολικές ποσότητες ομάδων ραδιονουκλεϊδίων που 
29α 
απορρίπτονται στον τόπο στο διάστημα ενός πλήρους έτους. Επιπλέον, n 
μονάδα του Drigg αναβαθμίστηκε υπό την έννοια ότι οι τάφροι 
αντικαταστάθηκαν από σύστημα θόλων από σκυρόδεμα με στόχο τη βελτίωση 
της συνολικής ασφάλειας των εργασιών οριστικής διάθεσης. Τον 
Ιανουάριο 1989 άρχισε να χρησιμοποιείται ο πρώτος θόλος από 
σκυρόδεμα. 
Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι διακόπηκαν το 1987 στο Ηνωμένο Βασίλειο 
διερευνήσεις για πρόσθετους τόπους οριστικής διάθεσης αποβλήτων 
χαμηλής ραδιενέργειας πλησίον της επιφανείας κατόπιν αποφάσεως της 
κυβερνήσεως που θεωρούσε ότι αφού συμπληρωθούν οι επιτρεπόμενες 
ποσότητες διάθεσης στον τόπο του Drigg, οι συγκεντρούμενες ποσότητες 
αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας θα πρέπει να απορρίπτονται σε τόπο 
απόθεσης σε μεγάλα βάθη Μαζί με απόβλητα μέσης ραδιενέργειας και 
απόβλητα ακτινοβολίας άλφα. 
30 
Βέλγιο 
Διερευνώνται δυνατές επιλογές οριστικής διάθεσης συσκευασμένων 
αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας πλησίον της επιφανείας. Αναμένεται 
ότι η τελική απόφαση για το σύστημα οριστικής διάθεσης θα ληφθεί το 
νωρίτερο μέχρι τα τέλη 1992, προκειμένου να αρχίσει να λειτουργεί ως 
χώρος απόθεσης στα τέλη του αιώνα. 
Στο Βέλγιο εκπονούνται μελέτες προκειμένου να αποφασισθεί η 
σχεδιαστική φάση την οποία θα ακολουθεί ένας πιθανός σχετικός τόπος, 
συμπεριλαμβανομένων προκαταρκτικών ορίων για τα χαρακτηριστικά των 
αποβλήτων. 
Με βάση προκαταρκτική ανασκόπηση ασφάλειας, θα μπορούσε να 
διενεργηθεί μία πρώτη επιλογή τόπου που θα οδηγούσε, αφού εγκριθεί 
από τις αρχές η έκθεση για την ασφάλεια του τόπου, στην κατασκευή και 
έναρξη λειτουργίας μιας μονάδας οριστικής διάθεσης περί τα τέλη της 
δεκαετίας του 1990. 
ΙΙΙ.6.3.2. Χώροι απόθεσης σε βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς 
Μπορεί κανείς να διακρίνει βασικώς δύο είδη χώρων απόθεσης σε μεγάλα 
βάθη* όσους προορίζονται για την αρχική διάθεση αποβλήτων που δεν 
εκλύουν θερμότητα και εκείνους που θα δέχονται κάθε κατηγορία 
αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων ενυαλωμένων αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας και αναλωμένου καυσίμου. Μολονότι σήμερα στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα δεν λειτουργεί μονάδα απόθεσης σε μεγάλα βάθη, υπάρχουν 
κάποιες προοπτικές ότι οι μονάδες οριστικής διάθεσης που έχουν 
εγκατασταθεί σε παροπλισμένα ορυχεία (στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία 
της Γερμανίας) για απόβλητα που δεν παράγουν θερμότητα μπορούν να 
αρχίσουν ή να επαναρχίσουν τη λειτουργία τους στα τέλη του αιώνα, με 
την προϋπόθεση ότι τα πολιτικά ζητήματα δεν θα καθυστερήσουν 
περαιτέρω την παραχώρηση των αδειών λειτουργίας. Ωστόσο, για τους 
χώρους απόθεσης σε μεγάλα βάθη που θα εκσκαφούν από γεωλογικούς 
σχηματισμούς (θόλο άλατος, πηλό, σχιστόλιθο, γρανιτικοί σχηματισμοί), 
προχωρούν διερευνήσεις στο πλαίσιο της κατασκευής και/ή λειτουργίας 
υπόγειων εργαστηρίων που αναμένεται να διαρκέσουν πολλές ακόμα 
πενταετίες. Αξίζει να αναφερθεί ότι με χορηγό την Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει αποκατασταθεί στενή και καρποφόρος 
συνεργασία μεταξύ των οργανισμών που είναι επιφορτισμένες με τη 
λειτουργία των υπογείων εργαστηρίων και ότι το πρόγραμμα Ε&Α της 
Επιτροπής υποστηρίζει χρηματικώς έρευνα σε υπόγειες πειραματικές 
εγκαταστάσεις. 
Κατωτέρω περιγράφεται σε αδρές γραμμές η κατάσταση που επικρατεί σε 
καθένα μεμονωμένο κράτος μέλος όσον αφορά την κατασκευή χώρων 
απόθεσης σε μεγάλα βάθη. 
30α 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία Tnc repuavtac 
Συνεπεία των διαδοχικών προσφυγών στη δικαιοσύνη τις οποίες ενήργησε 
n κυβέρνηση της Κάτω Σαξωνίας, καθυστέρησε σοβαρά η πρόοδος της 
διοικητικής διαδικασίας για την έναρξη λειτουργίας του χώρου απόθεσης 
στο ορυχείο του Konrad. Η νομική διαδικασία 
("Planfesstellungsverfahren") έχει τώρα φθάσει σε σημείο όπου μετά το 
άνοιγμα, έναντι προς το κοινό, των εγγράφων σχεδιασμού της μονάδας 
(μεταξύ 16 Μαΐου και 15 Ιουλίου 1991) μελετώνται τα σχόλια και 
ερωτήματα. Η δημόσια συζήτηση όλων των επιχειρημάτων πιθανώς να 
πραγματοποιηθεί το 1992. Ως εκ τούτου, η λειτουργία του χώρου αυτού 
απόθεσης αποβλήτων, που δεν εκλύουν θερμότητα, σε μεγάλα βάθη όεν 
αναμένεται να αρχίσει πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Η 
δυναμικότητα οριστικής διάθεσης του ορυχείου Konrad ανέρχεται σε 
περίπου 1 εκατομμύριο κυβικά μέτρα συσκευασμένων τεμαχίων ραδιενεργών 
αποβλήτων. Το μη χρησιμοποιούμενο αυτό ορυχείο θα περιλαμβάνει έξι 
διαφορετικά πεδία τοποθέτησης, καθένα από τα οποία υποδιαιρούμενο σε 
πολλές αίθουσες διάθεσης μέσης διατομής 40 m2 και μήκους μέχρι 1.000 
\ιέιρα. 
31 
Έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί οι επίγειες διερευνήσεις για την τοποθεσία 
του Gorleben η οποία αναμένεται να δεχθεί κάθε είδους απόβλητα, 
συμπεριλαμβανομένων και των εκλυόντων θερμότητα. Προχωρεί η υπόγεια 
εξερεύνηση του θόλου άλατος του Gorleben. Έχουν εκσκαφεί δύο φρέατα 
προσπέλασης. Η περάτωση των υπόγειων διερευνήσεων τοποθετείται στα 
τέλη της δεκαετίας του 1990, μαζί με τη γενική εκτίμηση των επιδόσεων 
του θόλου άλατος του Gorleben για την οριστική διάθεση ραδιενεργών 
αποβλήτων. Η λειτουργία της μονάδας αναμένεται να αρχίσει πριν από το 
2008. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι όπως και για το ορυχείο του 
Konrad, η πρόοδος των διερευνήσεων και της διαδικασίας παραχώρησης 
της σχετικής άδειας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πολιτικά ζητήματα 
που πιθανώς να προκαλέσουν περαιτέρω καθυστερήσεις. 
Το μη χρησιμοποιούμενο αλατωρυχείο του Morsleben - το οποίο 
λειτουργούσε ως χώρος απόθεσης σε μεγάλα βάθη για απόβλητα χαμηλής 
και μέσης ραδιενέργειας στην πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας 
(ήδη έχουν διατεθεί σε αυτό 14.300 κυβικά μέτρα στερεών και υγρών 
ραδιενεργών αποβλήτων, καθώς και περί τις 5.800 ραδιενεργοί πηγές) -
έκλεισε κατόπιν αποφάσεως του Δικαστηρίου του Μαγδεμβούργου που 
ελήφθη το Φεβρουάριο 1991. Επιπλέον, το αρμόδιο Ομοσπονδιακό 
Γερμανικό Υπουργείο διέταξε να σταματήσει οποιαδήποτε περαιτέρω 
εργασία οριστικής διάθεσης έως ότου να δοθεί το πράσινο φως από την 
Επιτροπή Ασφάλειας Αντιδραστήρων. 
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι στο αλατωρυχείο του Asse εκτελείται 
σοβαρό πρόγραμμα Ε&Α προς υποστήριξη των πειραματικών διερευνήσεων 
που διεξάγονται στο Gorleben. 
Το πρόγραμμα αυτό αφορά : 
την ανάπτυξη και δοκιμή των τεχνικών τοποθέτησης για συσκευασμένα 
τεμάχια αποβλήτων μέσης ραδιενέργειας (περιέχοντα κατάλοιπα 
διάλυσης, καθώς και κελύφη και πώματα) και για αναλωμένα υψηλής 
θερμοκρασίας στοιχεία καυσίμου αντιδραστήρων (έργο MAW)* 
δοκιμές οριστικής διάθεσης τριάντα προσομοιωμένων υάλινων όγκων 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας με αιχμές καισίου και στροντίου, 
για τις οποίες έχουν μεσολαβήσει σοβαρές καθυστερήσεις που έχουν 
φθάσει την πενταετία, εξαιτίας προβλημάτων στην παραχώρηση άδειας 
(έργο HAW)* 
πείραμα επίδειξης για άμεση οριστική διάθεση στοιχείων αναλωμένου 
καυσίμου (δοκιμή TSS)* 
31α 
την ανάπτυξη ενός πολυστοιχειακού φράγματος για χρήση ως τεχνητού 
φραγμού σε υπόγειες στοές. 
Από το 1984 έχει αρχίσει η κατασκευή και λειτουργία υπόγειου 
εργαστηρίου (δοκιμαστική σήραγγα μήκους 67 μέτρων και εσωτερικής 
διαμέτρου 3,5 μέτρων) στο αργιλικό στρώμα κάτω από την τοποθεσία του 
Mol σε βάθος 225 μέτρων (έργο HADES). Σχετικώς με το θέμα, πολλοί 
ερευνητικοί τομείς έχουν αποτελέσει αντικείμενο διερευνήσεων, δηλαδή: 
32 
παρακολούθηση της μακροχρόνιας καταπόνησης στην οποία υποβάλλεται 
η επένδυση μιας στοάς διάθεσης αποβλήτων* 
ρυθμιστικό πείραμα με ακτινοβολία για το βελγικό χώρο απόθεσης 
(έργο CERBERUS) που συνίσταται στην παρακολούθηση της απόκρισης 
της αργιλικής μάζας της τοποθεσίας διάθεσης στην ελεγχόμενη 
έκθεση στη συνδυασμένη θερμότητα και ακτινοβολία* 
δοκιμές θέρμανσης (μόνο με ηλεκτρικούς θερμαντήρες) προκειμένου 
να ευρεθούν οι συνέπειες των θερμικών πηγών στην περιβάλλουσα 
άργιλο και στα υλικά της επίχώσης σε μια στοά διάθεσης αποβλήτων 
(έργα PRACLAY και CACTUS). 
Το 1989, εκδόθηκε από τον οργανισμό ONDRAF/NIRAS η έκθεση SAFIR 
(Ενδιάμεση Έκθεση Εκτίμησης και Εφικτού της Ασφάλειας) σχετικά με τα 
χαρακτηριστικά της αργίλου του Boom ως ξενιστή για τη διάθεση 
ισοτόπων υψηλής ραδιενέργειας και/ή μακράς διάρκειας ζωής. Μια 
επιτροπή αξιολόγησης ενέκρινε την έκθεση και εξέδωσε συστάσεις στο 
εξετασθέν πεδίο. Καθορίσθηκε το ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο μία 
έκθεση PSAR (προκαταρκτική έκθεση ανάλυσης της ασφάλειας) για το έτος 
1997. Μετά από περίοδο επίδειξης του εφικτού, θα καταστεί αναγκαία η 
οριστική επιλογή τοποθεσίας. Τοποθέτηση του πρώτου πλήρως ραδιενεργού 
συσκευασμένου τεμαχίου δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί πριν από το 
2030. 
raMCq 
Ως πρώτο βήμα επιλογής γεωλογικού σχηματισμού που να μπορεί να 
λειτουργήσει ως ξενιστής για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων μακράς 
διάρκειας ζωής, άρχισαν το 1987 προκαταρκτικές διερευνήσεις πεδίου σε 
τέσσερις τοποθεσίες. 
Διενεργήθηκαν σε ένα αργιλικό σχηματισμό (διαμέρισμα της Aisne) 
γεωτρητικές δοκιμές για τη διακρίβωση σεισμικών μετρήσεων και για 
υδρολογικούς σκοπούς. Η έναρξη νέας εκστρατείας γεωτρητικών δοκιμών 
σε σχιστολιθικό σχηματισμό (διαμέρισμα Maine et Loire) έδωσε λαβή σε 
ισχυρή τοπική αντίδραση που οδήγησε τον Πρωθυπουργό να αναστείλει τις 
εργασίες επί του πεδίου μέχρις ότου συζητηθεί και εγκριθεί από το 
Κοινοβούλιο νόμος με αντικείμενο την έρευνα για τη διάθεση 
ραδιενεργών αποβλήτων. 0 εν λόγω νόμος εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο 
στα τέλη 1991. Δύο από τα κύρια χαρακτηριστικά του νόμου είναι ότι 
στη Γαλλία θα κατασκευασθούν πολλά υπόγεια εργαστήρια και ότι δεν θα 
ληφθεί οριστική απόφαση σχετικά με τη γεωγραφική θέση του χώρου 
απόθεσης σε μεγάλο βάθος προτού ολοκληρωθεί πλήρης εκτίμηση των 
επιδόσεων των διαφόρων εργαστηρίων (το αργότερο το 2007). 
32α 
Μολονότι δεν συνδέεται άμεσα με διερευνήσεις επί του πεδίου, στα τέλη 
1990 εγκαινιάσθηκε επί τόπου ερευνητικό πρόγραμμα σε σήραγγα μήκους 
1Τ885 μέτρων στο Tournemire της Νότιας Γαλλίας. Η σήραγγα αυτή 
διαπερνά αργιλικό σχηματισμό μεγάλου πάχους (τα υπερκείμενα 
ασβεστολιθικά στρώματα έχουν πάχος 270 μέτρων), οι γεωτεχνικές και 
υδρογεωλογικές συνθήκες του οποίου εφάνη ότι ήσαν αντιπροσωπευτικές 
προς εκείνες χώρου απόθεσης σε μεγάλα βάθη-
ηνωμένο Βασίλειο 
Η εταιρεία UK NIREX Ltd διερευνά τώρα τις δυνατότητες ανάπτυξης 
υπόγειας μονάδας μεγάλου βάθους για απόβλητα χαμηλής και μέσης 
ραδιενέργειας. Για το σκοπό αυτό, διενεργήθηκαν στο Sellafield και 
στο Dounreay γεωτρητικές και γεωφυσικές έρευνες. 
33 
Και στις δύο τοποθεσίες ανευρέθησαν κατάλληλοι σκληροί βραχώδεις 
σχηματισμοί, επελέγη όμως το Sellafield για αναλυτικές υπόγειες 
διερευνήσεις και μετρήσεις στη διάρκεια της φάσης εκσκαφής. 0 χώρος 
απόθεσης θα συνίσταται σε σειρά υπογείων σπηλαίων μέσα στο βαθύ 
πέτρωμα. Θα κατασκευασθούν σταδιακά τα σπήλαια, οι δε εργασίες θα 
συνεχιστούν και κατά την περίοδο λειτουργίας. Η προτιμώμενη θέση 
ευρίσκεται πλησίον του τόπου επανεπεξεργασίας αποβλήτων στο 
Sellafield. 
Σύμφωνα με το σημερινό χρονοδιάγραμμα (υπό την επιφύλαξη της 
Χορήγησης των αναγκαίων αδειών και συγκαταθέσεων), η κατασκευή χώρου 
απόθεσης σε μεγάλα βάθη για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας 
αναμένεται να αρχίσει στα τέλη της δεκαετίας του 1990, με συνέπεια 
πιθανή λειτουργία περί το έτος 2005. 
Όσον αφορά την οριστική διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, το 
Υπουργείο Περιβάλλοντος διατηρεί εντολή παρακολούθησης της 
διεξαγόμενης στο εξωτερικό έρευνας. Δεν έχουν ακόμη επιλεγεί ούτε 
συγκεκριμένες μέθοδοι ούτε η δέση Υΐα την οριστική διάθεση των 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. 
Ισπανία 
Όσον αφορά την οριστική διάθεση αναλωμένων καυσίμων από 
αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος και ενυαλωμένων αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας, καθώς και όσων συσκευασμένων τεμαχίων αποβλήτων δεν 
ανταποκρίνονται στα κριτήρια αποδοχής της μονάδας "El Cabril", από το 
1986 διεξάγονται προκαταρκτικές διερευνήσεις με στόχο τον εντοπισμό 
δυνητικών τοποθεσιών εναπόθεσης σε μεγάλα βάθη. 
Παράλληλα, το 1990 ανελήφθησαν έργα ασχολούμενα με την προκαταρκτική 
μελέτη της γενικής σύλληψης ενός χώρου απόθεσης σε μεγάλα βάθη σε δύο 
γεωλογικά μέσα : αλάτι και γρανίτη. Αργότερα σχεδιάζεται να αρχίσει 
παρόμοιο έργο για την άργιλο. Κύριο σκοπό των ανωτέρω έργων αποτελεί 
η παροχή επαρκών αποτελεσμάτων για την επιλογή μεθόδων αναφοράς, 
καθώς και σημαντικών δεδομένων για τη διαδικασία εύρεσης της θέσης 
και το συναφές πρόγραμμα Ε&Α. Η λειτουργία του χώρου απόθεσης σε 
γεωλογικούς σχηματισμούς δεν αναμένεται να λάβει χώρα πριν από τη 
δεύτερη δεκαετία μετά το 2000. 
Κάτω Χώρες 
Μολονότι η πολιτική των Κάτω Χωρών βασίζεται σε μακροχρόνια ενδιάμεση 
αποθήκευση (για 100 έτη) των παντός είδους ραδιενεργών αποβλήτων 
(βλέπε τμήμα III.6.2.1), εξακολουθεί να διεξάγεται το ερευνητικό 
πρόγραμμα OPLA με αντικείμενο τις δυνατές επιλογές τελικής διάθεσης 
μέσα σε αλάτι. Λόγω της οριζόντιας φύσης του ερευνητικού αυτού 
προγράμματος δεν έχει ακόμη περιληφθεί ο εντοπισμός δυνητικών τόπων 
για χώρους απόθεσης σε μεγάλα βάθη. Δεν αναμένεται να αρχίσουν πριν 
από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 πιθανές προκαταρκτικές έρευνες επί 
του πεδίου πλησίον των τόπων (συμπεριλαμβανομένων σεισμικών ερευνών 
και άλλων μη καταστρεπτικών ερευνών επί του πεδίου, καθώς και 
γεω-υδρολογικών γεωτρήσεων). 
Ιταλία. Πορτογαλία. Ελλάδα. Ιρλανδία. Δανία 
Από το 1987 δεν έχουν συμβεί άλλες εξελίξεις στο ζήτημα της διάθεσης 
ραδιενεργών αποβλήτων. 
34 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 
ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
IV.1. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟ ΤΗΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ 
Πρέπει να εξασφαλίζεται πυρηνική ασφάλεια σε όλους τους τομείς 
ανθρώπινων δραστηριοτήτων στις οποίες υπεισέρχονται μετακινήσεις 
ραδιενεργών υλικών και η κατασκευή, λειτουργία και το κλείσιμο 
πυρηνικών μονάδων. Η διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων και τα διάφορα 
σχετικά βήματα δεν αποτελούν εξαίρεση. 
Η εκμετάλλευση μονάδων και σταθμών επεξεργασίας και συσκευασίας 
ραδιενεργών αποβλήτων διενεργείται με τις ίδιες γενικές απαιτήσεις 
ασφάλειας όπως και οι υπόλοιποι πυρηνικοί σταθμοί. Αξίζει όμως να 
αναφερθούν τρεις τύποι σοβαρών βημάτων προόδου : 
Η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την έναρξη 
λειτουργίας νέων σταθμών επεξεργασίας μείωσε δραστικά τις 
εκλύσεις ραδιενέργειας προς το περιβάλλον παραδείγματα αποτελούν 
τα βρετανικά επιτεύγματα στο Sellafield και το υπό διεξαγωγή 
γαλλικό πρόγραμμα της La Hague* 
Η συνεχής ανάπτυξη τεχνολογιών και διεργασιών για το 
χαρακτηρισμό, ποιοτικό έλεγχο, εξακρίβωση των στοιχείων και 
ιχνηλασία των μορφών ή συσκευασμένων τεμαχίων που παράγονται από 
το σταθμό. Το γεγονός αυτό δεν αφορά την ασφάλεια των ίδιων των 
σταθμών που προκαλούν ανησυχία, αποτελεί όμως σοβαρή συμβολή στην 
ασφάλεια των επομένων εργασιών της αλληλουχίας διαχείρισης 
αποβλήτων (δηλαδή μεταφορά, αποθήκευση, οριστική διάθεση)* 
Η μόνιμη μείωση της επαγγελματικής έκθεσης που προκύπτει από κάθε 
μεμονωμένη εργασία υπεισερχόμενη στη διαχείριση ραδιενεργών 
αποβλήτων (διαλογή αποβλήτων, επεξεργασία, συσκευασία, χειρισμός 
συσκευασμένων τεμαχίων αποβλήτων ...). 
Η επικρατούσα κατάσταση όσον αφορά τη μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων 
περιγράφηκε ανωτέρω (βλέπε κεφάλαιο III.5). Οι πρόσφατες εξελίξεις 
κανονιστικής φύσης, τα τεχνολογικά επιτεύγματα, ιδίως για τη μεταφορά 
αναλωμένου καυσίμου, και η ευρεία εμπειρία που αποκτήθηκε με το 
ικανοποιητικό ιστορικό εμπνέουν εμπιστοσύνη ότι στον τομέα αυτό 
υπάρχει πλήρης γνώση των ζητημάτων ασφάλειας. 
34α 
Η ασφάλεια νέων μονάδων αποθήκευσης, όπως της μονάδας Borsele (Κάτω 
Χώρες), της μονάδας "El Cabril* (Ισπανία) ή της μονάδας Dessel 
(Βέλγιο) παρέχεται από κατάλληλες μελέτες για την περαιτέρω 
ελαχιστοποίηση των κινδύνων όπως πλημμύρας, πυρός κλπ. Όταν 
αποθηκεύονται απόβλητα παράγοντα θερμότητα, όπως ενυαλωμένα απόβλητα 
υψηλής ραδιενέργειας, εξασφαλίζεται κατάλληλη και αξιόπιστη ψύξη για 
την ελαχιστοποίηση του κινδύνου μηχανικών προβλημάτων. Για 
παράδειγμα, παθητικά συστήματα πλούτισαν τη μονάδα Marcoule με 
ικανοποιητική εμπειρία κατά την τελευταία εικοσαετία, για δε τη 
μονάδα La Hague (Γαλλία) επελέγη σύστημα αγωγής-μεταφοράς με 
ανεμιστήρες. 
35 
IV.2. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ 
IV.2.1. Διάθεση πλησίον της επι»ανεία€ 
Για λόγους ασφάλειας, η διάθεση πλησίον της επιφανείας περιορίζεται 
στα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (όπως ορίσθηκαν στο 
τμήμα II.2). 0 τρόπος αυτός έχει εφαρμοστεί σε ορισμένες χώρες από 
τις πρώτες ημέρες της πυρηνικής ενέργειας. 
Στην αρχή, τα απόβλητα θάβονταν σε αβαθείς τάφρους, έχοτας ή μη 
προηγουμένως υποβληθεί σε προετοιμασία και/ή συσκευασθεί. Η πρώτη 
αυτή ιδέα θεωρείται πλέον γενικώς ξεπερασμένη. 
Συνεπεία της προόδου των γνώσεων στους τομείς της τεχνολογίας, της 
μηχανικής και της λειτουργίας, διερευνήθηκαν και/ή εφαρμόσθηκαν πλέον 
προηγμένες αντιλήψεις. Η ιδέα της διάθεσης πλησίον της επιφανείας σε 
τεχνητές κατασκευές που κατά πρώτο επεδείχθη στη Γαλλία ("Κέντρο της 
Μάγχης") στις αρχές της δεκαετίας του 1970 για απόβλητα βραχείας 
διάρκειας ζωής χαμηλής και μέσης ραδιέργειας περιλαμβάνεται πλέον 
στις στρατηγικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων όλων των χωρών που 
εφαρμόζουν ή εξετάζουν την οριστική διάθεση πλησίον της επιφανείας. 
Η αρχή από την οποία διαπνέεται η ιδέα είναι να απομονωθούν τα 
απόβλητα από το ανθρώπινο περιβάλλον υπό ελεγχόμενες συνθήκες και για 
χρονική περίοδο επαρκώς μακρά ώστε να επιτραπεί στη ραδιενέργεια να 
υποχωρήσει με φυσική διαδικασία και έπειτα ο τόπος να επιστραφεί σε 
απρόσκοπτη πρόσβαση. 
Στην πραγματικότητα, η αρχή αυτή είναι εφαρμόσιμη μόνο στο μέτρο που 
το μάκρος της καθιερωμένης περιόδου ελέγχου (περίοδος λειτουργίας της 
μονάδας συν περίοδος μετά το κλείσιμο της) είναι αποδεκτή σε 
ανθρώπινη κλίμακα, δηλαδή κατ'ανώτατο μερικές εκατοντάδες έτη-
Η εφαρμογή της αρχής εξαρτάται από τη χρήση συστήματος πολλαπλών 
φραγμών μεταξύ της ραδιενέργειας και του ανθρώπινου περιβάλλοντος. Το 
σύστημα αυτό γενικώς υποδιαιρείται σε τρεις κύριες συνιστώσες, ως 
εξής : 
το τεμάχιο συσκευασμένων αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των 
φυσικοχημικών ιδιοτήτων των αποβλήτων, των χαρακτηριστικών του 
εγκιβωτισμένου υλικού, αν υπάρχει τέτοιο, και των επιδόσεων του 
δοχείου* 
35α 
το χώρο απόθεσης» δηλαδή τις κατασκευές που εγείρονται στη μονάδα 
οριστικής διάθεσης για την προστασία του συγκροτήματος 
συσκευασμένων αποβλήτων : πώμα διάθεσης, πέδιλο από σκυρόδεμα, 
άλλες κατασκευές από σκυρόδεμα κλπ* 
τη γεωλογία του ίδιου του τόπου. 
Η συνδυασμένη ακριβώς απόδοση των ανωτέρω τριών φραγμάτων προσφέρει 
απομόνωση της ραδιενέργειας υπό ομαλές συνθήκες λειτουργίας και 
συνθήκες μετά το κλείσιμο της μονάδας, εξασφαλίζει δε αποδεκτώς 
χαμηλές συνέπειες τυχόν εύλογου προβλέψιμου επεισοδίου. 
Πολλές εθνικές αρχές αρμόδιες για την ασφάλεια έχουν δώσει κατά 
συνέπεια τη συγκατάθεση τους κατά τα τελευταία έτη για να εφαρμόζεται 
η διάθεση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας πλησίον της 
36 
επιφανείας σε τεχνητές κατασκευές. 
Μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (28) η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται : 
α. στη μονάδα Drigg του Ηνωμένου Βασιλείου, μετά την επανεξέταση 
της άδειας λειτουργίας της το 1987 από τις αρμόδιες υπηρεσίες* 
β. στη μονάδα Dounreay του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία 
χρησιμοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικώς για τα απόβλητα χαμηλής 
ραδιενέργειας που προέκυψαν στην τοποθεσία Dounreay* 
γ. στο υπάρχον κέντρο οριστικής διάθεσης αποβλήτων χαμηλής/μέσης 
ραδιενέργειας της Γαλλίας "Κέντρο της Μάγχης", αφού 
επανεξετάσθηκε το 1971* 
δ. στο νέο κέντρο οριστικής διάθεσης αποβλήτων χαμηλής/μέσης 
ραδιενέργειας "Κέντρο της Αυγής" n άδεια λειτουργίας του οποίου 
εδόθη από τις αρμόδιες για την ασφάλεια γαλλικές αρχές το 
Δεκέμβριο 1991 * 
ε. στο νέο χώρο απόθεσης αποβλήτων χαμηλής/μέσης ραδιενέργειας "ΕΙ 
Cabril", η άδεια κατασκευής του οποίου εδόθη από τις αρμόδιες 
για την ασφάλεια ισπανικές αρχές νωρίς το 1990, η δε άδεια 
λειτουργίας του αναμένεται να δοθεί την άνοιξη 1992. 
Επιπλέον, η δυνατότητα εξετάζεται στο Βέλγιο (βλέπε τμήμα ΙΙΙ.6.3.1). 
IV.2.2. Οριστική διάθεση σε Βαθείο νεωλονικούο σχηματισμούς 
Εν αντιθέσει προς τους τεχνητούς φραγμούς που είναι απίθανο να 
παραμείνουν αναλλοίωτοι για χρονικές περιόδους υπερβαίνουσες πολλούς 
αιώνες, ορισμένοι γεωλογικοί σχηματισμοί (π.χ. άργιλος, αλάτι και 
γρανίτης) απέδειξαν ότι είναι σταθεροί επί πολλά εκατομμύρια έτη και 
τοιουτοτρόπως θα μπορούσαν να προσφέρουν ασφαλή μακροχρόνια λύση για 
την οριστική διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων που περιέχουν 
ραδιονουκλεϊδια μακράς διάρκειας ζωής. Ως εκ τούτου, n διάθεση σε 
βαθείς γεωλογικούς σχηματισμούς έχει αναπτυχθεί ανά τον πλανήτη για 
απόβλητα ακτινοβολίας άλφα και υψηλής ραδιενέργειας. 
Η ασφαλής διάθεση των ανωτέρω αποβλήτων, ιδιαίτερα όσον αφορά την 
ανάγκη προστασίας των ανθρώπων και του περιβάλλοντος στο απώτερο 
μέλλον, αποτελεί ζήτημα ευρείας ανησυχίας σε όλες τις χώρες που 
επιδίδονται στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, ιδίως στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα. Αποτελεί επίσης πηγή ανησυχίας στις υπόλοιπες χώρες που 
χρησιμοποιούν ραδιενεργά υλικά μόνο για ιατρικούς, βιομηχανικούς ή 
ερευνητικούς σκοπούς. 
36α 
Η ασφάλεια ενός συστήματος οριστικής διάθεσης αποβλήτων μακράς 
διάρκειας ζωής χρειάζεται να αναλυθεί και να επιδειχθεί επί χρονικές 
κλίμακες που υπερβαίνουν κατά πολύ τον συνήθη ορίζοντα κοινωνικού και 
τεχνικού σχεδιασμού προκειμένου να ληφθούν άδειες κατασκευής και 
λειτουργίας για ένα χώρο απόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. 
Αναπτύσσονται όμως συζητήσεις για τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας 
ανάλυσης και συχνά προβάσσονται αμφιβολίες για την εγκυρότητα των 
αντίστοιχων αποτελεσμάτων. 
Είναι προφανές ότι η απόλυτη απόδειξη της συνεχούς ασφαλούς 
συμπεριφοράς είναι αδύνατη για όλα τα τεχνικά συστήματα. Κατά 
συνέπεια, αυτό που αναμένεται και επιδιώκεται είναι μία επιστημονική 
και κανονιστική διαδικασία, στην οποία σταθμίζονται ορθώς όσοι 
παράγοντες πιθανώς να επηρεάζουν σοβαρά την ασφάλεια και που 
κατ'αυτόν τον τρόπο προσφέρει τη βάση Υΐα να αποφασισθεί κατά πόσο το 
προτεινόμενο σύστημα διάθεσης αποβλήτων μπορεί να θεωρείται αρκετά 
ασφαλές μακροχρονίως. 
(28) Οι προγραμματισμένες μονάδες διάθεσης στη Βόρεια Καρολίνα, το Ιλλινόϊς 
και την ΠενσυλβανΙα των ΗΠΑ αποτελούν παραδείγματα διάθεσης πλησίον της 
επιφανείας εντός τεχνητών κατασκευών που θα διενεργείται έξω από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
37 
Στα κατωτέρω συνοψίζονται οι επιτελεσθείσες πρόοδοι στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα όσον αφορά την ανάπτυξη επιστημονικών τρόπων και μέσων για 
την αξιολόγηση της μακροχρόνιας ασφάλειας της διάθεσης, 
παρουσιάζονται δε τα επιτευχθέντα μέχρι τώρα αποτελέσματα, καθώς και 
η άποψη των κοινοτικών εμπειρογνωμόνων και της διεθνούς επιστημονικής 
κοινότητας. 
Εκτίμηση της ασφάλειας 
Η εκτίμηση της ασφάλειας μπορεί να ορισθεί ως μια ανάλυση της 
μελλοντικής συμπεριφοράς του συνολικού συστήματος διάθεσης αποβλήτων 
και των δυνητικών επιπτώσεων του στον άνθρωπο και το περιβάλλον, 
ακολουθούμενη από σύγκριση των αποτελεσμάτων με ενδεδειγμένα πρότυπα 
ασφάλειας. 
Η κλίμακα των πιθανών μελλοντικών εξελίξεων προς πραγμάτευση 
καθορίζεται με τη χρήση υποθετικών πλοκών με βάση τη φαντασία του 
ανθρώπου και την επιστημονική κρίση» συνδυασμένη με τις υφιστάμενες 
γνώσεις για φυσικά συστήματα (βλέπε κατωτέρω φυσικά ανάλογα) και 
ανθρωπογενεΙς φραγμούς. 
Έπειτα, χρησιμοποιούνται προρρητικά μοντέλα για να αξιολογηθούν και 
ποσοτικοποιηθούν οι συνέπειες καίριων διεργασιών που έχουν 
προσδιοριστικό ρόλο στις επιδόσεις συστημάτων διάθεσης ραδιενεργών 
αποβλήτων και για την εκτίμηση των πιθανών ακτινολογικών επιπτώσεων 
συναρτήσει του χρόνου. Κυριότερη προϋπόθεση για την εκπόνηση επιτυχών 
μοντέλων εξακολουθούν να αποτελούν επαρκή δεδομένα σχετικά με το υπό 
αξιολόγηση σύστημα και μία εμπεριστατωμένη βασική κατανόηση των 
σχετικών φυσικών και χημικών ιδιοτήτων των συνιστωσών του συστήματος 
και της εξέλιξης τους. Τούτο αποτελεί ένα από τους κυριότερους 
στόχους του τρέχοντος ερευνητικού προγράμματος, όπως εδείχθη στο 
τμήμα III.2.1. 
Η επίταση των προσπαθειών για τη βελτίωση της εκτίμησης ασφαλείας 
υπήρξε εντυπωσιακή κατά τα τελευταία έτη. 
Όλες οι χώρες που διαθέτουν αξιόλογο πυρηνικό πρόγραμμα 
ηλεκτροπαραγωγής ανέπτυξαν ικανότητα στις εργασίες εκτίμησης της 
ασφάλειας και κατάρτισαν, ή καταρτίζουν σήμερα, κατάλληλες 
μεθοδολογίες. 
Μέσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η Επιτροπή εγκαινίασε το 1982 ένα 
μεγάλο πολυεθνικό έργο (PAGIS : Εκτίμηση Επιδόσεων των Συστημάτων 
Απομόνωσης σε Γεωλογικούς Σχηματισμούς), στο πλαίσιο του προγράμματος 
της Ε&Α με αντικείμενο τα ραδιενεργά απόβλητα, προκειμένου να 
υποστηρίξει μία τέτοια ανέλιξη στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη της 
Κοινότητας, να εναρμονίσει τις διάφορες μεθοδολογικές προσεγγίσεις 
και για να δώσει δυνατότητα διάδοσης των αποτελεσμάτων. 
37α 
Όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συμμετέσχον ή είναι συνδεδεμένα με 
το ανωτέρω έργο το οποίο τερματίσθηκε το 1989. 
Έγινε επεξεργασία μιας μεθοδολογίας με την εμπλοκή και συναίνεση του 
πλείστου των επιστημόνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που πρωταγωνιστούν 
στα διάφορα πεδία της πολυεπιστημονικής αυτής δραστηριότητας, η οποία 
μεθοδολογία εφαρμόσθηκε στην περίπτωση χώρων απόθεσης αποβλήτων 
υψηλής ραδιενέργειας σε μεγάλα βάθη. 
Με τις παραδοχές που έγιναν, τα ανακοινωθέντα στο συνέδριο της 
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στη Μαδρίτη το 1989 αποτελέσματα 
δείχνουν ότι δε σημειώθηκε έκλυση ραδιενέργειας στην επιφάνεια 
κανενός από τους τόπους που διερευνήθηκαν σε διάστημα τουλάχιστον 
10.000 ετών και αμελητέες ενδεχομένως εκλύσεις στο πολύ απώτερο 
μέλλον. 
Η αναπτυχθείσα μεθοδολογία στη διάρκεια του έργου PAGIS μπορεί να 
αποτελέσει, όπως γίνεται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη της Κοινότητας, 
τη βάση για την εκτίμηση επιδόσεων που χρειάζεται στο μέλλον, όταν θα 
μπορεί να υλοποιηθεί με βελτιωμένα μοντέλα και δεδομένα, όπως 
λήφθηκαν από τις ιδιάζουσες ανάλογα με τον τόπο διερευνήσεις. 
38 
Τα ανωτέρω επιτεύγματα, μαζί με όσα πραγματοποιήθηκαν εκτός του 
κοινοτικού χώρου οδήγησαν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα να 
διατυπώσει το 1990 συλλογική γνώμη, όπου αναφέρονται τα εξής (29) : 
"Σήμερα διατίθενται μέθοδοι εκτίμησης της ασφάλειας για να 
αξιολογούνται ικανοποιητικώς οι δυνητικές μακροχρόνιες ακτινολογικές 
επιπτώσεις που έχει επί του ανθρώπου και του περιβάλλοντος ένα 
προσεκτικά σχεδιασμένο σύστημα οριστικής διάθεσης ραδιενεργών 
αποβλήτων"* 
"και n κατάλληλη χρήση μεθόδων εκτίμησης της ασφάλειας, συνδυασμένη 
με επαρκείς πληροφορίες από προτεινόμενους τόπους διάθεσης» μπορούν 
να αποτελέσουν την τεχνική βάση για να αποφασισθεί κατά πόσο 
συγκεκριμένα συστήματα διάθεσης θα προσέφεραν στην κοινωνία 
ικανοποιητικό επίπεδο ασφάλειας τόσο για τη σημερινή όσο και για τις 
επόμενες γενεές". 
Συνεχίζονται οι εργασίες στο υπόψη πεδίο προκειμένου να αναπτυχθούν 
περαιτέρω οι μέθοδοι εκτίμησης της ασφάλειας και για να συγκεντρωθούν 
και αξιολογηθούν δεδομένα από προτεινόμενους τόπους απόθεσης. 
Φυσικά ανάλογα : ένα βοηθητικό τεκμήριο της ασφάλειας 
Όπως έγινε ανωτέρω αντιληπτό, καίριο ζήτημα στην εκτίμηση των 
μακροχρόνιων επιδόσεων και της ασφάλειας μιας μονάδας διάθεσης 
ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί η ικανότητα πρόρρησης, με επαρκή βαθμό 
εμπιστοσύνης, της φύσης και των επιδράσεων των διεργασιών και 
γεωλογικών συμβάντων στο απώτερο μέλλον. 
Προφανές πρόβλημα αποτελεί η παρεκβολή εργαστηριακών δεδομένων, που 
γενικώς αποκτώνται μετά εργασία μηνών ή το πολύ ορισμένων ετών, σε 
ρεαλιστικές χρονικές στιγμές στο μέλλον. 
Οι μελετώμενες στο εργαστήριο διεργασίες εξετάζουν ειδικές πτυχές της 
μετακίνησης των ραδιονουκλεϊδίων από τα απόβλητα και της μετέπειτα 
μεταφοράς τους στα υπόγεια ύδατα. Ευτυχώς, το σύνολο σχεδόν των 
διεργασιών που μας ενδιαφέρουν ευρέθη ότι πραγματοποιούνται επίσης 
στο φυσικό περιβάλλον, μολονότι πιθανώς να υπεισέρχονται διαφορετικά 
στοιχεία και διαφορετικά γεωχημικά και υδροχημικά καθεστώτα. Δίνεται 
τοιουτοτρόπως η ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν φυσικά ανάλογα για την 
εκτίμηση των ανωτέρω διεργασιών σε γεωλογικές χρονικές κλίμακες. 
Ήδη εδώ και αρκετά έτη, τα κράτη μέλη διερευνούν φυσικά συστήματα 
(καθώς και αρχαιολογικά και ιστορικά ανάλογα) μέσα και έξω από την 
Ευρώπη. Μερικά από αυτά συμμετέχουν επίσης σε μείζονα έργα, όπως για 
παράδειγμα εκείνα που αφορούν τα κοιτάσματα ουρανίου του ποταμού 
Alligator, του Pocos de Caldas και της λίμνης Cigar αντίστοιχα στην 
Αυστραλία, στη Βραζιλία και στον Καναδά. 
38α 
Από το 1985 μέχρι σήμερα η Επιτροπή υποστηρίζει τη μελέτη φυσικών 
αναλόγων μέσω του προγράμματος της Ε&Α με αντικείμενο τα ραδιενεργά 
απόβλητα και προσφέροντας διεθνές βήμα προβολής ιδεών (την Ομάδα 
Εργασίας για τα Φυσικά Ανάλογα), όπου παρουσιάζεται και συζητείται η 
αποκτώμενη παγκοσμίως εμπειρία στο πεδίο. 
Συσσωρεύονται στοιχεία για τις ικανότητες διαχωρισμού και 
επιβράδυνσης φυσικών συστημάτων, τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση της 
εμπιστοσύνης για την ιδέα της οριστικής διάθεσης σε βαθείς 
γεωλογικούς σχηματισμούς. 
Η Επιτροπή συνεχίζει να καταβάλλει προσπάθειες στο πλαίσιο του 
τετάρτου ερευνητικού προγράμματος με αντικείμενο τη διαχείριση 
ραδιενεργών αποβλήτων και συμβάλλει χρηματικά σε ορισμένες μελέτες 
στην οικεία επιστημονική περιοχή και ιδιαίτερα στις εργασίες ανάλυσης 
(29) Συλλογική γνώμη σχετικά με "διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων" : μπορεί να 
αξιολογηθεί η μακροχρόνια ασφάλεια ;" / ΟΠΕ/ΕΕΚ/ΔΟΑΕ Παρίσι 1990. 
39 
του φυσικού αντιδραστήρα στο Oklo (Gabon), στις οποίες πρωταγωνιστεί 
η Γαλλική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, με τη σύμπραξη και άλλων 
χωρών. 
Κανονιστική διαδικασία 
Για την επιλογή ενός τόπου και μέχρι τη χορήγηση της τελικής άδειας 
ενός χώρου απόθεσης αποβλήτων, χρειάζεται κανονικώς να καθοριστεί, 
ανάλογα με την περίπτωση, λεπτομερής διαδικασία για να επιδειχθεί η 
ασφάλεια του συστήματος : Επομένως πιθανώς να διαφέρει από χώρα σε 
χώρα. Σε όλες τις περιπτώσεις, στη διαδικασία εμπλέκονται διάφοροι 
οργανισμοί με συγκεκριμένη ευθύνη, όπως περιγράφηκε στο τμήμα III.1. 
Οι παρατιθέμενοι στον πίνακα Χ οργανισμοί και εκτελεστικά όργανα 
είναι υπεύθυνοι για την προσφορά όλων των απαιτούμενων στοιχείων που 
θα ικανοποιούν τις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές ώστε η μονάδα να 
ανταποκρίνεται προς σειρά προκαθορισμένων κριτηρίων. 
40 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V 
ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
V.1 ΥΛΙΚΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΥΝ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ 
Τα υφιστάμενα κανονιστικά μέτρα σε διεθνές, κοινοτικό και εθνικό 
επίπεδο όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων και του κοινού από 
τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες ορίζουν σαφέστατα τις συνθήκες υπό τις 
οποίες πρέπει να διενεργείται η επεξεργασία, συσκευασία, αποθήκευση, 
μεταφορά και διάθεση ραδιενεργών υλικών. Το πεδίο εφαρμογής των 
κανονιστικών αυτών μέτρων καθορίζεται ανάλογα με τη ραδιενέργεια των 
επίμαχων υλικών. 
Στα περισσότερα κανονιστικά καθεστώτα υπάρχει όμως μια "γκρίζα" 
περιοχή, όπου τα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας φθάνουν σε επίπεδα 
δραστικότητας (και ραδιοτοξικότητας) που πλησιάζουν ή και εξισούνται 
ακόμα προς εκείνα που υπάρχουν σε πολλές φυσικώς απαντώμενες ουσίες. 
Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι οι δραστηριότητες ελέγχου 
συγκεντρώνονται ως επί το πλείστο σε τομείς που παρουσιάζουν 
υψηλότερους κινδύνους, προκειμένου να αριστοποιούνται τα επίπεδα 
προστασίας. Η κατάσταση εξηγείται επίσης από το μέγα πλήθος των 
εφαρμοζόμενων πρακτικών στις οποίες υπεισέρχονται πολύ μικρές 
ποσότητες ραδιενεργών υλικών και τη μεγάλη ποικιλία των βιομηχανιών 
που πιθανώς να τις αφορούν (30). 
Πολλές από τις ανωτέρω πρακτικές που εφαρμόζονται στην ιατρική, την 
έρευνα και τη βιομηχανία υπόκεινται σε ρυθμίσεις που τάσσουν οι 
σχετικές εθνικές αρχές* τα παραγόμενα ραδιενεργά απόβλητα εξαιρούνται 
από τον έλεγχο συμμόρφωσης στους κανονισμούς όταν πληρούν τα 
αντίστοιχα κριτήρια εξαίρεσης. Ωστόσο, οι εθνικοί κανονισμοί 
διαφέρουν σοβαρά από χώρα σε χώρα. 
Σε κοινοτικό επίπεδο, η εξαίρεση από την ενημέρωση των αρμοδίων 
εθνικών αρχών και από προηγούμενη παραχώρηση άδειας για οποιαδήποτε 
πρακτική στην οποία υπεισέρχονται ραδιενεργοί ουσίες καθορίζεται στα 
βασικά πρότυπα ασφάλειας της Ευρατόμ (οδηγία 80/836, όπως 
τροποποιήθηκε το 1984). Η οδηγία αυτή ποσοτικοποιεί τα όρια για ένα 
δεδομένο φορτίο ραδιενεργών ουσιών, αναλόγως της ραδιοτοξικότητας 
αυτών. Τάσσει επίσης γενικό όριο 100 Bq/g, για τις συγκεντρώσεις, το 
οποίο αυξάνεται σε 500 Bq/g για τις στερεές φυσικές ραδιενεργούς 
ουσίες. 
40α 
Υλικά περιέχοντα ραδιενεργούς ουσίες σε ποσότητες και συγκεντρώσεις 
υπερβαίνουσες τα ανωτέρω όρια δύνανται να απελευθερώνονται μόνο 
κατόπιν συμφωνίας των αρχών. Ωστόσο, οι ανωτέρω τιμές δεν θα πρέπει 
να θεωρούνται ως επιτρεπτές ποσότητες για την απεριόριστη διάθεση 
αποβλήτων. 
Όσον αφορά τον πυρηνικό τομέα, ο παροπλισμός πεπαλαιωμένων πυρηνικών 
εγκαταστάσεων αποτελεί πρακτική υπό εξέλιξη που θα παραγάγει μεγάλες 
ποσότητες υλικών από την αποξήλωση, το πλείστο από τα οποία θα 
εμφανίζει πολύ χαμηλή ραδιενέργεια (βλέπε τμήμα ΙΙ.3.3β). Στο επίπεδο 
της Κοινότητας, συστάσεις σχετικά με "κριτήρια ακτινολογικής 
προστασίας για την ανακύκλωση υλικών από τον παροπλισμό πυρηνικών 
(30) Απόβλητα από ιατρική ανάλυση και επεξεργασία, απόβλητα από ερευνητικά 
κέντρα, πεταμένα καταναλωτικά προϊόντα όπως ανιχνευτές καπνού και 
χρησιμοποιημένες ηλεκτρονικές βαλβίδες, απόβλητα από τη βιομηχανία 
φωσφοριζουσών βαφών κλπ. 
41 
εγκαταστάσεων (31) δημοσιεύθηκαν υπό την εποπτεία της ομάδας 
εμπειρογνωμόνων της Κοινότητας όπως καθορίζεται στο άρθρο 31 της 
Συνθήκης Ευρατόμ. Οι συστάσεις αυτές είναι επί του παρόντος στο 
στάδιο της αναθεώρησης και πρόκειται να επεκταθούν για να 
συμπεριλάβουν και άλλα υλικά πέρα από το χάλυβα, όπως χαλκό και 
αλουμίνιο* σε επόμενο στάδιο πρόκειται να προστεθεί το σκυρόδεμα. Οι 
συστάσεις αυτές έχουν απλώς επιστημονικό χαρακτήρα. Στο επίπεδο των 
κρατών μελών της Κοινότητας, οι περισσότερες αποφάσεις σχετικά με 
εξαίρεση των αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας στους κόλπους του 
κυκλώματος του πυρηνικού καυσίμου λαμβάνονται από τις αρμόδιες αρχές 
κατά περίπτωση. 
Σε τελευταία ανάλυση, δεν είναι ικανοποιητική η κατάσταση σχετικά με 
την εξαίρεση από τον έλεγχο συμμόρφωσης προς τους κανονισμούς των 
υλικών που εμφανίζουν πολύ χαμηλή ραδιενέργεια. Για το λόγο αυτό, 
εντάθηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες οι δραστηριότητες σύνταξης 
συνεπών και επιστημονικώς έγκυρων κανόνων* πολλές αρμόδιες για την 
ασφάλεια εθνικές αρχές και διεθνείς οργανισμοί (ΔΟΑΕ, ΟΟΣΑ/ΟΠΕ, ΠΟΥ) 
(32) μελετούν κριτήρια για την εξαίρεση - εν μέρει ή εξ ολοκλήρου -
των πηγών ακτινοβολίας και σχετικών πρακτικών από τον κανονιστικό 
έλεγχο. Στο μεταξύ, πολλά κράτη μέλη της Κοινότητας έχουν ετοιμάσει ή 
ευρίσκονται στο στάδιο της κατάρτισης νομικών μέτρων. Θα πρέπει να 
υπογραμμιστεί ότι υποδεικνύεται ζωηρώς η εναρμόνιση των εθνικών 
μέτρων προκειμένου να εξασφαλισθεί ισοδύναμο επίπεδο προστασίας μέσα 
στην Κοινότητα. Η επερχόμενη πραγματοποίηση της ενιαίας εσωτερικής 
κοινοτικής αγοράς επιτείνει την ανάγκη μιας τέτοιας εναρμόνισης. 
Τέλος, οφείλει κανείς να σημειώσει, όπως έγινε ήδη στο κεφάλαιο II, 
ότι ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες που οδηγούν σε περαιτέρω 
συγκέντρωση φυσικώς απαντώντων ισοτόπων (παράδειγμα αποτελεί η 
κατεργασία φωσφορικών μεταλλευμάτων) (33) συνήθως εξαιρούνται από την 
κοινοποίηση προς τις σχετικές αρμόδιες για την ασφάλεια εθνικές 
αρχές, είτε δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο των πρακτικών όπου 
υπεισέρχονται ραδιενεργά υλικά. Στο σημείο αυτό πιθανώς να εγείρονται 
ανησυχίες σχετικώς με τις ακτινολογικές συνέπειες της διάθεσης 
ορισμένων από τα υλικά αυτά. Πολλές χώρες ευρίσκονται σε διάφορα 
στάδια ανάπτυξης απογραφών και στρατηγικών διαχείρισης για τα υπόψη 
απόβλητα και αν είναι ανάγκη θα ληφθούν κατάλληλα μέτρα. 
V.2 ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
Σε ορισμένες χώρες γίνεται επεξεργασία ή συσκευασία ορισμένων 
αποβλήτων που προέρχονται από το εξωτερικό, συνεπεία εμπορικών 
διακανονισμών ή δεσμεύσεων για επανεπεξεργασία αναλωμένου καυσίμου. 
41α 
Πέραν και υπεράνω οποιασδήποτε πιθανής εθνικής πολιτικής της χώρας 
παραλαβής σχετικά με την οριστική διάθεση αποβλήτων που προέρχονται 
από το εξωτερικό, πιθανώς, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καθίσταται 
τεχνικώς αδύνατη n επιστροφή των ίδιων επακριβώς ξένων αποβλήτων, 
στην ολότητα τους, στη Χώρα καταγωγής μετά από επαρκή κατεργασία και 
συσκευασία ή n επιστροφή αυτή να είναι αντιπαραγωγική από τη σκοπιά 
της ακτινολογικής ασφάλειας (για παράδειγμα άσκοπος χειρισμός 
ραδιενεργών υλικών). Σε μια τέτοια περίσταση, μπορεί κανείς να 
εξετάσει ή πράγματι να είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει "ισοδύναμα 
απόβλητα". 
(31) Σειρά ακτινοπροστασίας της ΕΕΚ, δημοσίευση αριθ. 43, Δεκέμβριος 1988 
(32) ΣΕΙΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΟΑΕ αριθ. 89 "Αρχές για την εξαίρεση πηγών 
ακτινοβολίας και σχετικών πρακτικών απ'τον κανονιστικό έλεγχο" (1988) 
(33) Βλέπε παραπομπή 5 της σελίδας 6 
42 
Ο διακανονισμός αυτός θα πρέπει να πραγματοποιείται σε κατάλληλο 
κανονιστικό πλαίσιο που θα συμφωνηθεί από τα εμπλεκόμενα μέρη. 
Η ισοδυναμία ραδιενεργών αποβλήτων δεν έχει αντιμετωπιστεί μέχρι τώρα 
ούτε σε διεθνείς ούτε σε εθνικούς κανονισμούς. Το Συμβούλιο Υπουργών 
της Κοινότητας σημείωσε το 1990 (34) την ανάγκη καθορισμού καταλλήλων 
κατευθυντήριων αρχών, υπό τύπο πορίσματος σε έκθεση της Επιτροπής επί 
του θέματος (35). 
V.3 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ 
Κατά τα τελευταία έτη έχουν καταβληθεί έντονες προσπάθειες διαφόρων 
εθνικών αρχών και/ή επιχειρήσεων εκμετάλλευσης σταθμών αποβλήτων, 
καθώς και εκ μέρους της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εντός των 
ορίων αρμοδιοτήτων της : 
- για την παροχή πληροφοριών προς το κοινό σχετικά με μείζονες 
πυρηνικές εγκαταστάσεις και τις σχετικές απορρίψεις ραδιενεργών 
αποβλήτων 
- για την εμπλοκή του κοινού στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων 
σχετικά με την ίδρυση νέων εγκαταστάσεων για ραδιενεργά απόβλητα ή 
τη διάθεση τους* 
Όσον αφορά τα όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τον Ιούλιο 1988 
άρχισε να ισχύει οδηγία με την οποία ζητούνται, μεταξύ άλλων, από τα 
κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε : 
- κάθε αίτηση παροχής άδειας για ένα νέο έργο και οι συναφείς 
πληροφορίες να τίθενται στη διάθεση του κοινού* 
- το κοινό να έχει την ευκαιρία να καταστήσει γνωστή τη γνώμη του 
προτού να αρχίσει το έργο. 
Η Επιτροπή θα στείλει έκθεση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, το 
1993, σχετικά με την εφαρμογή και αποτελεσματικότητα της οδηγίας. 
Σε πολλές περιπτώσεις το κοινό μπορεί να εξετάσει τυχόν αιτήσεις 
ίδρυσης τέτοιων μονάδων (Ηνωμένο Βασίλειο κλπ.) και στην περίπτωση 
μειζόνων έργων συχνά διενεργείται δημόσια έρευνα με την οποία : 
- το κοινό έχει πρόσβαση στις πληροφορίες για το υπό μελέτη έργο* 
- συγκεντρώνονται τα σχόλια και οι αντιρρήσεις του κοινού προς 
εξέταση από την αρμόδια εθνική διοικητική αρχή. 
(34) Πορίσματα της 1464ης συνεδρίασης του Συμβουλίου στις 18 και 19 
Δεκεμβρίου 1990, δελτίο τύπου 10871/90 (τύπος 232). 
(35) "Ισοδυναμία ραδιενεργών αποβλήτων", σειρά Euradwaste αριθ. 3, έκθεση EUR 
12879 - Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των ΕΚ, Λουξεμβούργο 1990. 
43 
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διαδικασία της δημόσιας έρευνας έχει 
νομική βάση* μπορεί να είναι υποχρεωτική (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας, Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες) ή, όπως συμβαίνει στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, η κυβέρνηση σταθμίζει πώς να τη χρησιμοποιήσει ανάλογα με 
την περίπτωση. Επιπλέον, ένας πρόσφατος γαλλικός νόμος (36) επιβάλλει 
τη συγκρότηση τοπικής επιτροπής πληροφόρησης και εποπτείας, στην 
οποία αντιπροσωπεύονται όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, στον τόπο εκάστου 
υπογείου εργαστηρίου οριστικής διάθεσης αποβλήτων. 
Πέραν των πληροφοριών που τίθενται στη διάθεση του κοινού μέσω 
φυλλαδίων (όπως η ολλανδική ενημερωτική εκστρατεία του 1987) ή 
επιτρέποντας την ανάγνωση επισήμων εγγράφων, πολλές κυβερνήσεις 
(Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο) 
υποβάλλουν αναφορά σε διάφορα χρονικά διαστήματα, προς τα εθνικά 
κοινοβούλια, σχετικά με τις συγκεντρώσεις και/ή τη διαχείριση 
ραδιενεργών αποβλήτων στη χώρα τους. Οι εκθέσεις αυτές διατίθενται 
στο κοινό. Σύμφωνα με τον ανωτέρω αναφερθέντα πρόσφατο νόμο, η 
γαλλική κυβέρνηση υποβάλλει επίσης ετήσια έκθεση στο Κοινοβούλιο 
σχετικά με τις ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο τη διαχείριση 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και ακτινοβολίας άλφα. 
(36) Νόμος αριθ. 91/1381 της 30ής Δεκεμβρίου 1991 περί έρευνας με αντικείμενο 
τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων. 
vv 
ΠΙΝΑΚΑΣ 1 
ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΠΡΟΚΥΠΤΟΝΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΑ ΙΣΟΤΟΠΑ 
ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ, ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 
(σε κυβ. μέτρα) 
(Φορτία υγρών και στερεών αποβλήτων αποστελλόμενα 
για συγκεντρωμένη ενδιάμεση αποθήκευση) 
ΧΩΡΑ 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ (1)' 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΚΑΤΡ. ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΏΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟ 1991-1995 
370 
100 
5,100 
μερικές 
δεκάδες _η> 
210 
5,000 
100 
4,500 
1,600 
20 
4,960 1996-2000 
370 
100 
5,100 
μερικές 
δεκάδες w 
210 
5,000 
μερικές 
δεκάδες 
4,500 
1,600 
30 
3,030 2001-2010 
740 
200 
10,200" 
420 
10,000 
μερικές 
δεκάδες (5) 
9,000 
3,200 
80 
5,610 2011-2020 
740 
100 
10.200" 
420 
10,000 
μερικές 
δεκάδες (5> 
9,000 
3,200 
100 
5,610 
1) Όγκοι αποβλήτων πριν από την επεξεργασία και συσκευασία. 
2) Αντίστοιχοι περίοδοι 1990-1994, 1995-1999, 2000-2009, 2010-2019. 
3) Μη συσκευασμένα και φυλασσόμενα στον τόπο παραγωγής 
4) Τιμές παρεκβαλλόμενες από τις δ ι δομένες στο διάστημα μέχρι το έτος 
5) Ανά πενταετή περίοδο. 
lllMAKAi. 11 
àBOBAilUUIAlIKÏILàMmE^^ 
ΥΠΟΒΛΗΘΕΝΤΑ £Ε ΕΠΕίΕΡΕαΙΙα-^Ι-ΙΪΙΕΚΪλΠά-ΧΘΕυΕΟΥΙίΕΪΙΑ.^ 
ΠΕΚΕΥ^ΣΘΕΜΙΑ (1) 
'% 
ΧΏΡΑ 
Βέλγιο 
Γερμανία 
Ισπαν ία 
Γαλλία 
Ιταλία (3) 
Κάτω Χάρες 
Ηνωμ. Βασίλειο 
Δανία 
Πορτογαλία 
Ελλάδα •— ..." * , -,ι 
Ποσότητες αποβλήτων σε ενδιάμεση αποθήκευση (οε κυβ. μέτρα). 
Χαμηλής ρα-
διενέργειας 
6,000 
43,900 
15,000 
0 
10,400 Μέσης ρα-
61 ενεργείας 
-
"Λ. * 
0 
720 
3,100 
7,930 
700*9 
50 
100 18,470 
505* 
-
50 Ακτινοβο- Υψηλής ρά­
λι ας άλφα διενέργειας 
3,000 
2) 
-
60,400 
190 
65,550 
-
-
-160 
500 
-
1,040 
15 
710 
-
-
-Παρατηρήσεις 
Δεδομένα της 1.5.1990 
Στα απόβλητα χαμηλής ραδιενερ­
γέ ιας περι λαμβάνονται και 
-mim'rm μέπηΓ pn«S ι ρνφγρ ι ne 
Στα απόβλητα χαμηλής ραδιενέρ­
γειας περιλαμβάνονται και 
τοιαύτα μέσης ραδιενέργειας 
Στα απόβλητα χαμηλής ραδιενέρ­
γειας περιλαμβάνονται και 
τοιαύτα μέσης ραδιενέργειας 
Απόβλητα ακτινοβολίας άλφα ε ί­
να ι όσα απόβλητα μέσης ραδιε­
νέργειας εκπέμπουν ακτινοβολκ 
>Ίυ GBq/m3 όταν είναι σε μορ­
φή συσκευασμένων αποβλήτων 
Στα απόβλητα μέσης ραδιενέρ­
γειας περιλαμβάνονται τοιαύτα 
εκπέμποντα ακτινοβολία άλφα 
1) 
2) 
3) 
4) 
5) Το πλείστο των αποβλήτων υφπλής ραδιενέργειας και εκείνων που εκπέμπουν ακτινοβολία άλφα (τα 
οποία αποθηκεύονται σε υγρή μορφή) δεν έχουν ακόμη συσκευασθεί. Για λόγους ομοιομορφίας 
παρουσίασης, οι εμωαινόμενοι στον παρόντα πίνακα όγκοι είναι εκείνοι που αντιστοιχούν στα 
συσκευασμένα, με τις σήμερα διαθέσιμες μεθόδους, απόβλητα. 
Περιλαμβάνονται εν μέρει στα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας («ς απόβλητα "άνευ παραγωγής 
θερμότητας") και στα απόβλητα υφηλής ραδιενέργειας («ς "απόβλητα παράγοντα θερμότητα"). 
Οι μη συσκευασμένες ποσότητες σε ενδιάμεση αποθήκευση είναι : 12.195 κυβικά μέτρα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας (11.628 κυβικά μέτρα στερεά και 575 κυβικά μέτρα υγρά)' 585 κυβικά 
μέτρα στερεό απόβλητα μέσης ραδιενέργειας* 356 κυβικά μέτρα απόβλητα ακτινοβολίας άλφα (346 
κυβικά μέτρα στερεά και 18 κυβικά μέτρα υγρά)' 128 κυβικά μέτρα υγρά απόβλητα υφηλής 
ραδιενέργειας. 
Οι ποσότητες συσκευασμένων αποβλήτων σε ενδιάμεση αποθήκευση είναι : 3.618 κυβικά μέτρα 
απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας και 345 κυβικά μέτρα απόβλητα μέσης ραδιενέργειας. 
Γίνεται παραδοχή συντελεστή με(«σης του όγκου μεταξύ 3 και 5 για στερεά απόβλητα που θα 
συμπυκνωθούν και συντελεστή με(«ισης 1/2 για υγρά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας. 
Οι τιμές δεν περιλαμβάνουν περίπου 5.888 έ·ς 7.888 κυβικά μέτρα μη συσκευασμένων αποβλήτων 
που προέρχονται από ιατρική, βιομηχανική και μη πυρηνική έρευνα. 
Μόνο το ήμισυ του όγκου αντιστοιχεί στα πραγματικά απόβλητα, το δε υπόλοιπο είναι η 
περιβάλλουσα στρώση σκυροδέματος στα τεμάχια αποβλήτων. 
Αποθηκευμένα ως επί το πλείστο άνευ συσκευασίας σε δοχεία από ανοξείδωτο χάλυβα, βαρέλια ή 
άλλους τύπους περιτυλίγματος. 
raï!Sanauasf3K.-2SAtH*-AÏ.~iZiï..; 
M* 
ΠΙΝΑΚΑΣ III 
ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ Η ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ 
ΔΙΕΝΕΡΓΗΘΗΚΕ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ 1991* ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΝ ΤΟΝ ΠΡΟΙΟΝΤΟΝ 
ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΛΕΣΘΕΙΣΑΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ 
ΧΩΡΑ 
• . ' ' « " «. > 
"Βέλγιο 
Γερμανία 
Ισπαν ία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμένο Βασίλειο Π:σότητες αποβλήτων (σε κυβ.. μέτρα) 
Χαμηλής por 
διενεργείας Μέσης ραδιε­
νέργειας 
15,000 *' 
96 
42,000 260 
ΚΒΟΟ3* 
-
9,900 
464,500 
23 
8,700 
26,000 
775,000 
14,000 Τύπος διάθεσης 
Πόντιση στη θάλασσα (1) 
Πόντιση στη Θάλασσα (1) 
Βαθύς, γεωλογ | κός σχηματ ι -
φός 
Βαθύς γεωλογικός- σχηματι­
σμός 
Πόντιση στη θάλασσα (4) 
Διάθεση πλησ ίον' της επιφα­
ν ί ας 
Πόντιση στη θάλασσα (1) 
Πόντιση στη θάλασσα (1) 
Πόντιση στη θάλασσα (1) 
Αβαθής ταφή 
Αβαθής ταφή Τόπος 
Βόρειος Ατλαντικός 
Ωκεανός 
Βόρει ος Ατλαντικός 
Ωκεανός 
Αλατωρυχείο ÀSSE 2) 
Αλατωρυχείο M0RSLEBE Ι 
Βόρειος Ατλαντικός 
Ωκεανός 
Κέντρο της Μάγχης 
Βόρειος Ατλαντικός 
Ωκεανός-
Βόρειος Ατλαντικός 
Ωκεανός 
Βόρειος Ατλαντικός 
Ωκεανός 
Drigg 
Dounreay 
1) Αναστολή της πόντισης στη Αέλασσα μετά το 1983 
2) Σε λειτουργία μεταξύ των ετών 1967 και 1978 
3) Τιμές μέχρι και το 1990 
4) Πειραματικές εκστρατείες το 1967 και το 1969 
W^T 
ΠΙΝΑΚΑΣ IV 
ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΟΓΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
ΤΗΣ ΕΥΡΟΠΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
ΧΩΡΑ 
Βέλγιο "•> 
Γερμανία 
Ισπανία 2> 
Γαλλία 7) 
Ιταλία 3> 
Κάτω Χώρες 4) 
Ηνωμένο Βασίλειο 6> Καθαοή εγκατεστημένη ισχύς στα τέλη του έτους 
ϋνάμβάνονται υπόψη μόνο σταθμοί ηλεκχροπαραγωγι||ς 
που λειτουργούν ή είναι ποογραμ *ΤΓ ι g κΗ; η. νη,λο,τ »Γγτ^^ 
1990 
5.4 
23.6 
7.1 
62.7 
1.1 
0.5 
11.4 1995 
5.4 
23.6 
7.1 
62.2 
0.5 
10.0 2000 
5.4 
23.6 
7.1 
[63.3] 
0.5 
9.5 2010 
5.4 
25.05) 
17.5 
[63.3] 
5.4 2020 
3.6 
25.05) 
17.5 
[63.3] 
1.2 
1 ) 
2) 
3) 
4) 
5) 
6) 
7) Το γενικό πρόγραμμα εξηλεκτρισμού ισχύει έως το έτος 2000" δεν υπάρχουν 
εκτιμήσεις πέραν του χρονικού αυτού ορίζοντα. 
Το σημερινό πυρηνικό πρόγραμμα φθάνει μόνο μέχρι το έτος 2000. Δεν 
διατίθενται στοιχεία προβλέψεων πέραν του έτους αυτού. 
Είναι εγκαταστημένα 1,1 GWe, πλην όμως δεν λειτουργούν. 
Οφείλει να επανεξετασθεί η ανάπτυξη πυρηνικών προγραμμάτων 
ηλεκτροπαραγωγής. 
1η γραμμή : σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής σε λειτουργία, οι οποίοι υποκαθιστούν 
παλαιούς σταθμούς αποσυρόμενους σταδιακώς από το σύστημα 
2η γραμμή : ομοίως χωρίς υποκατάσταση 
Θα επανεξετασθεί το 1994. 
Οι τιμές σε παρένθεση δίνονται για να υπάρξει ομογένεια με όμοια μεγέθη σε 
άλλες χώρες. Στις τιμές αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη οι προγραμματισμένοι 
σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που έχουν ενταχθεί στις προβλέψεις του γαλλικού 
ενεργειακού προγράμματος : 63,3% έως 66,3 GWe το 2000/74,2 έως 80,8 GWe το 
2010 και 80 έως 95 GWe to 2020. 
ΠΙΝΑΚΑΣ V 
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΜΗΛΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(Σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής πη* λειτουργούν ή είναι προγραμματισμένοι - παραδοχές 
στον πίνακα ΙΜ} ουΛ/αφείς εγκαταστάσεις του κυκλώματος 
του πυρηνικού καυσίμιοι^, έρευνα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας) 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία 2) 
Ισπανία 1) 
Γαλλία 
Ιταλία 1) 
' Κάτω Χώρες 
• Ηνωμένο 
! Βασίλειο 
! 
• 
Δανία Συσσωρευθείσες ποσότητες αποβλήτων κατά την εμφαινόμενη χρονική περίοδο (σε κυβ. μέτρα) * 
1991-1995 1996-2000 2001-2010 * * *- ·\ν$ΐΪ402α / Ααροτηρήσε ι $$ 
3,130 
35,000-50,000 
11,000 
160,000 
3,100 
(3,100+0) 
2,400 
137,530 
(104,550+32,980) 
-4,230 
50,000-71,000 
10,000 
(8,500+1,500) 
160,000 
2,700 
(1,900+800) 
2,400 
106,230 
(65,200+41,030) 
-15,785 
97,000 
(83,000+14,000) 
17,000 
(15,700+1,300) 
300,000 
4,300 
(3,500+800) 
j) 
256,730 
(77,360+179,370) 
-15,060 
97,000 
(83,000+14,000) 
40,000 
(14,600+25,400) 
300,000 
7,000 
(500+6,500) 
J) 
143,330 
(12,830+130,500) 
1,500" \ 
Περ ι λαμβάνουν εν μέ­
ρει απόβλητα μέσης 
ραδιενεργέ ι ας και; 
εκπέμποντα ακτ ι νο^, 
βόλια ύλψμ 
Περ ι λαμβάνουν από­
βλητα μέσης ραδ ι ε-
νΐργπ οις 
Περ ι λο«μβάνουν από-
β^ Vic<T)r Γ*^ ' ενερ 
χρονικές περίοδοι 
90-94,95-99/ 
•κλπ.· · * 
• :? m. 
06 
rl/^nXaa'^ae^r^^.M^?50 ^ °"**™ ^ ^°^°ύ^ ™*»* «Π τ,μή) κ., όγκους αποΡΧήτων από 
Ανώτερες και κατώτερες εκτιμήσεις. 
Πιθανός παροπλισμός του ερευνητικού αντιδραστήρα DR3. 
Βλέπε υποσημείωση 4 του πίνακα IV. 
W2> 
ΠΙΝΑΚΑΣ VI 
ΠΑΡΑΓΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟΙ! ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ ΜΕΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
ΠΑΣΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ. ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(Σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν ή είναι προγραμματισμένοι -
παραδοχές στον πίνακα IV) 
Χώρα 
Βέλγιο 3) 
Γερμανία " 
Ισπαν ία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 3) 
Δανία Συσσωρευθείσες ποσότητες αποβλήτων κατά την -εμφαινόμενη χρονική "περίοδο (σε 
κυβ. μέτρα) * - - · \ * 
. W1.1W5 
'• ' 2500 
(2450+50) 
-
-
-
205 
-
12240 
(7240+5000) 
100 1996-2000 
2754 
(2704+50) 
-
-
-
120 
250 
11540 
(6400+5140) 
5 2001-2010 
6724 
(6624+100) 
-
-
275 
250 
23010 
(11560+11450) 
5 2011-2020 
5730 
-
-
-
18100 
(6270+11830) 
-Παρατήρησε ις~ 
1) 
1) 
1) 
4) 
2) 
Χρονικές περίοδοι 
90-94, 95/99 
κλπ. 
Συμπεριλαμβάνονται 
απόβλητα ακτινοβο­
λίας άλφα 
1) Σύμφωνα με τις εφαρμοζόμενες στη χώρα αυτή πρακτικές διαχείρισης, τα υπόψη 
απόΒλητα υπάγονται σε άλλες κατηγορίες αποβλήτων. 
2) Απόβλητα προερχόμενα από καύσιμο σημερινών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής το 
οποίο υπεβλήθη σε επανεπεξεργασία στο εξωτερικό. 
3) Βλέπε σημείωση 1 του πίνακα V 
4) Απόβλητα προερχόμενα από καύσιμο σταματημένων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, το 
οποίο υπεβλήθη σε επανεπεξεργασία στο εξωτερικό. 
*• 
Xo 
ΠΙΝΑΚΑΣ VII 
ΠΑΡΑΓΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΝ ΚΑΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΑΛΦΑ. ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(Σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν ή είναι προγραμματισμένοι 
παραδοχές στον πίνακα IV) 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία 3) 
Ισπαν.ία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 2) Συσσωρευθείσες ποσότητες αποβλήτων κατά την εμφαινόμενη χρονική περίοδο 
(σε κυβ. μέτρα9 
1991-1995 
190 
-
-
13640 
10 
16350 
(12000+4350) 1996-2000 
540 
-
-
14060 
60 
18620 
(14230+4390) 2001-2010 
2890 
-
-
36110 
70 
20470 
(11960+8500) 2011-2020 
2430 
40 
36110 
20 
9550 
(1080+8470) Παρατηρήσεις 
*) 
1) 
<ρον.περίοδοι 
90-94,95-94 
κλπ. Ι 
1) Συμπεριλαμβανομένων των αποβλήτων που προέρχονται από καύσιμο σημερινών 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής το οποίο υπεβλήθη σε επανεπεξεργασία στο 
εξωτερικό. 
2) Βλέπε σημείωση 1 του πίνακα V 
3) Σύμφωνα με τις εφαρμοζόμενες στη χώρα αυτή πρακτικές διαχείρισης 
αποβλήτων, τα υπόψη απόβλητα υπάγονται σε άλλες κατηγορίες αποβλήτων. 
4) Θεωρείται ότι δεν προκύπτει καμιά αξιόλογη ποσότητα από τις ερευνητικές 
δραστηριότητες στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. 
••**>.* •-..?•••>•:••'-••• 
S4 
ΠΙΝΑΚΑΣ VIII 
ΠΑΡΑΓΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΝ ΚΑΙΓΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΟΝ ATIORAHTQN ΥΦΗΛΗΣ 
ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ^ΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
Χώρα 
Βέλγιο 
Γερμανία.: "2) 
Ισπαν ία 
Γαλλία 
Ιταλία 4) 
Κάτω Χώρες 1) 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 3) Συσσωρευθείσες ποσότητες αποβλήτων κατά την εμφαινόμενη χρονική περίοδο 
(σε κυβ. μέτρα) ι ν 
1991-1995 
• 45 
1310-1510 
-
510 
10 
-
170 1996-2000 
. 54 
1310-1510 
-
540 
5 
20 
260 2001-2010 
180 
2620-3020 
(5) 
-
1980 
25 
25 
130 2011-2020 
180 
2620-3020 
(5) 
36 
2190 
-
-
-Παρατηρήσεις 
χρονικές 
περίοδοι :1990-
1994,1995-1999, 
κλπ. 
1) Απόβλητα προερχόμενα από καύσιμο σημερινών πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαρα­
γωγής, το οποίο υπεβλήθη σε επανεπεξεργασία στο εξωτερικό. 
2) Ανώτερες και κατώτερες εκτιμήσεις. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει εν μέρει 
απόβλητα μέσης ραδιενέργειας και απόβλητα εκπέμποντα ακτινοβολία άλφα. 
3) Αποκλειστικώς από την επανεπεξεργασία καυσίμου σταθμών του Ηνωμένου 
Βασιλείου. 
4) Απόβλητα προερχόμενα από καύσιμο σταματημένων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, το 
οποίο υπεβλήθη σε επανεπεργασία στο εξωτερικό. 
5) Τιμές παρεκβαλλόμενες από τις διδόμενες στο διάστημα μέχρι το έτος 2000. 
S3. 
ΠΙΝΑΚΑΣ IX 
ΑΠΟΡΡΙΦΗ ΑΝΑΛΟΜΕΝΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
- ·ν 
Χώρα 
.Βέλγιο 
Γερμαν ία 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιταλία 2)4) 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
Δανία 
1 Τύπος 
Αντιδραστήρα . 
LWR 
LWR 
LWR 
GGR 
LWR 
GGR 
FBR 
LWR 
GGR 
LWR 
GGR 
AGR 
LWR 
FBR Απορριπτόμενη ποσότητα καυσίμου ανά εμφαινόμενη χρονική περίοδο 
(ΜΤΗΜ) 1) . -, 
- (Σταθμό ί ηλεκτροπαραγωγής που λε ι ρουργούν κα ι ε ίνα ι προγραμμα-
- παραδοχές στον πίνακα IV) * 
μέχρι τα 
τέλη 1990 
850 
3865 
975 
445 
6650 
4340 
342 
1353 
75 
0.2 1991-1995 
550 
2450 
800 
447 
5120 
1850 
65 
137 
73 
75 
4000 
1100 
0 1996-2000 
550 
2215 
855 
5330 
72 
75 
4000 
1200 
150 
0 2001-2010 
1100 
4500"' 
4100 
1510 
10820 
140» 
2) 
2300* 
1500* 
150* 
0 2011-2020 
770 
5500*' 
3200 
1090 
11000 
140» 
2) 
3) 
0 
1 ) 
2) 
3) 
4) 
5) 
6) ΜΤΗΜ : Μετρικοί τόννοι βαρέος μετάλλου 
Βλέπε υποσημειώσεις 3 και 4 του πίνακα IV 
Διατίθενται στοιχεία μόνο μέχρι το έτος 2005 
Προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί η απόρριψη το 1991 
Τα παρατιθέμενα δεδομένα αφορούν αντιδραστήρες σε λειτουργία και δεν 
προκαταλαμβάνουν αποφάσεις για το μέλλον των αναπαραγωγικών αντιδραστή­
ρων 
1η γραμμή : Σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν και έχουν υποκατα­
στήσει παλαιούς σταθμούς αποσυρόμενους σταδιακώς από το σύ­
στημα* 
2η γραμμή : ομοίως, χωρίς υποκατάσταση 
LWR 
GGR 
AGR 
FBR Αντιδραστήρας Ελαφρού Ύδατος 
Αντιδραστήρας Αερίου-Γραφίτη 
Προηγμένος Αερόψυκτος Αντιδραστήρας 
Αναπαραγωγικός Αντιδραστήρας Ταχέων Νετρονίων 
ΠΙΝΑΚΑΣ Χ 
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΑ ΓΙΑ ΟΛΗ Ή ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ, 
(βλέπε παράρτημα για το νόημα των ακρωνυμίων) 
Χώρα Εκτελεστικό όργανο Συσκευασία απο­
βλήτων Διατύπωση προδια­
γραφών και κριτη­
ρίων ποιότητας Ποιοτικός 
έλεγχος Μελέτες, τόπου, 
σχεδιασμός, κα­
τασκευή και 
διαχείριση 
κέντρων οριστι­
κής διάθεσης Μελέτες με αντι­
κείμενο τις 
στρατηγικές 
διαχείρισης Μεταφορά 
αποβλήτων Ενδιάμεση απο­
θήκευση μακράν 
των εγκαταστά­
σεων παραγωγής 
ΒΕΛΓΙΟ ONDRAF/NIRAS 
δημόσιος οργανι­
σμός ιδρυθείς το 
1980-81 Παράλληλα με του<; 
βιομηχανικούς φο­
ρεί ς εκμετάλλευ­
σης 
Το εθνικό εργαστήριο RIS0, κατόπιν συμφωνίας με την εθνική υπηρεσία υγείας, είναι υπεύθυνο για τη συγκέντρωση και αποθήκευση ραδιενεργών 
αποβλήτων από νοσοκομεία και βιομηχανικές μονάδες. 
Επιθεώρηση 
Πυρηνικών 
Εγκαταστάσεων 
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ 
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ BfS 
Η εργασία των "απο­
βλήτων" ανετέθη στο 
Ομοσπονδιακό αυτό 
όργανο το 1976 (Ευθύνεται ηβιο-
μηχαν ία) Χ 
BfS Χ 
BfS (DBE ενεργή για 
λογαριασμό της 
BfS) Διενεργείται 
από τη βιομη­
χανία με την 
άδεια της BfS Από τη βιομηχα­
νία και/ή τα 
ομοσπονδιακά 
κέντρα (Landes-
sammelst etten) 
ΓΑΛΛΙΑ ANDRA 
δημόσ ι ος οργαν ι σμός (Ευθύνεται ηβιο-
μηχαν ία) 
ιδρυθείςστις 
7.11.79 (εν μέρει) 
ΙΣΠΑΝΙΑ ENRESA * δημόσιος (οε ειδικέςπερι-
οργανισμός ιδρυθεί*;πτώσεις και περι­στάσεις) το 1984 
ΕΛΛΑΔΑ Το έργο της διαχείρισης και αποθήκευσης έχουν αναλάβει τα σχετικά υπουργεία σε συνεργασία με την Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας και το Ερευνη­
τικό Κέντρο Δημόκριτος. 
* Συμπεριλαμβανομένου του αναλωμένου καυσίμου 
Ιο 
ΠΙΝΑΚΑΣ Χ (συνέχεια) 
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΑ ΓΙΑ ΟΛΗ Ή ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
(βλέπε παράρτημα για το νόημα των ακρωνυμίων) 
Χώρα 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜΕΝΟ 
ΒΑΣΙΛΕΙΟ Εκτελεστικό όργανο Συσκευασία 
αποβλήτων Διατύπωση προδια­
γραφών και κριτη­
ρίων ποιότητας Ποιοτικός 
έλεγχος ϊίελέτες, τόπου, 
σχεδιασμός, κατα­
σκευή και διαχεί­
ριση κέντρων ορι­
στικής διάθεσης Μελέτες με avTr 
κείμενο τις 
στρατηγικές δι α-
χειρι σης Μεταφορά 
αποβλήτων Ενδιάμεση απο­
θήκευση μακράν 
των εγκαταστά­
σεων παραγωγής 
Το Συμβούλιο Πυρηνικής Ενέργειας είναι υπεύθυνο για την έκδοση κανονισμών αποθήκευσης και οριστικής διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων προερχό­
μενων από τη βιομηχανία, ερευνητικά εργαστήρια και νοσοκομεία σύμφωνα με τον καταστατικό νόμο 166/1977 
NUCLEC0 * 
ημιδημόσιος οργανι­
σμός ιδρυθείς το 1981 
C0VRA 
Ιδ ι ωτ ι κός οργαν ι σμός 
ι ορυοε ι ςτο ΰεκεμι jp ι ( Παραγωγοί αποβλή­
των (ENEA &ENEL) 
και 
NUCLEC0 
Χ ** 
> ΕΝΕΑ - DISP 
Δ ι εύθυνση Πυρην ι κής 
Ασφάλειας και Ακτι­
νοπροστασίας) 
Χ ENEA -
DISP 
Χ Διαχείριση 
τόπου ΕΝΕΑ Εμπορικοί φορείς 
εκμετάλλευσης 
(υπό τον έλεγχο 
της ENEA-DISP) 
Χ ** Χ 
(γ ι α απόβλητα 
από ιατρικές, 
βιομηχανικές 
και ερευνητικές 
δραστηριότητες) 
J\ "K7CK7C 
Η συγκέντρωση, συσκευασία και αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων από ερευνητικά εργαστήρια, νοσοκομεία και βιομηχανίες διενεργείται από το 
τμήμα ακτινολογικής προστασίας και ασφάλειας του Εθνικού Εργαστηρίου Βιομηχανικής Γ^χανικής και Τεχνολογίας (LNETI) του SACAVEM. Αρμόδιες 
αρχές σε εθνικό επίπεδο είναι η Γενική Διεύθυνση πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης του Υπουργείου Υγείας (Νόμος αριθ. 348/89 της 12ης 
Οκτωβρίου 1989) και το Γραφείο Πυρηνικής Ασφάλειας και Προστασίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος (Νόμος αριθ. 425/91 της 30ής Οκτωβρίου 1991). 
UK NIREX LTD 
Εταιρεία ιδρυθείσα 
τον Ιούλιο 1982 και 
μετατραπείσα σε 
εταιρεία περιορισμέ­
νης ευθύνης το 1985, 
η οποία ανήκειεκατο 
τοις εκατοστό κρά-
,., ,ΙΩζ- 1 Παραγωγός 
αποβλήτων ]\*kjck Χ*ΑΓΧ"« Χ"Α""ΑΓ7Γ Παραγωγοί 
αποβλήτων Φορείς εκμε­
τάλλευσης πυρη­
ν ικών μονάδων BNFL, ΑΕΑ 
NE, SN. 
ΆΠΛΠΛΓ Μόνο στην περίπτωση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (φορέας παροχής υπηρεσιών συσκευασίας αποβλήτων). 
Στην περίπτωση ενδιάμεσης αποθήκευσης αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας. 
Μόνο στην περίπτωση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας και αποβλήτων που εκπέμπουν ακτινοβολία άλφα. 
Ευρίσκονται υπό κατασκευή νέες μονάδες για ενδιάμεση αποθήκευση και επεξεργασία αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, αναμένεται δε να ολοκλη-
θούν αντίστοιχα το 1991 και 1992. 
Ρόλος τον οποίο καλύπτει το Εκτελεστικό 'Οργανο. 
Co 
ss 
ΠΙΝΑΚΑΣ XI 
ΕΤΗΣΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΠΑΓΟΝΤΑΙ ΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε&Α 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ TQN ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟΝ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
MECU 
(1) μόνο η CEA 1987 (1) 1990 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΟΜ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
KATQ ΧΟΡΕΣ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΗΝΟΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΕΕΚ 9.5 
0.6 
48 1) 
55 
0.1 
10 
0 
4.3 
4.5 
56 
15 11 
0.3 
85 
57 
0.1 
5 
0 
3.6 
7.5 
63 
20 
1 Παραπομπή : Το κύκλωμα του πυρηνικού καυσίμου : Ανασκόπηση των πολιτικών 
Ε&Α στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας - EUR 12380 
(1987) 
SÇ 
ΠΙΝΑΚΑΣ XII 
βΜ&4Ε£.ΪΑ£ΕΠβΕΪ»!^ϋΙ-4Π&&^ΠΝ.ΣΐΑαΕ&Ι0^1ϋ 
(οε λειτουργία ή προγραμματισμένες) 
XQPA ΚΑΙ 
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΤΥΠΟΣ ΜΕΓΙΣΤΗ 
ΔΥΝΑΜΗ ΡΕΥΜΑ 
ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ ΤΕΛΙΚΗ 
ΜΕΙΟΣΗ 
JUÏMLilL 
EàAAiA 
Ita&t-an4i£&Qt-&!Lo.Uo.m 
Κέντρο Αυγής 
Σταθμοί επανεπεξεργασίας 
La Hague AD2 
Πυρηνικός σταθμός 
ηλεκτροπαραγωγής 
.ftUfiÊÏ 
£uiufcjLto&i&m&myi£ 
Brunsduttel 
EaiuniiiLKimft 
Karlstein και Karlsruhe 
Εταιρεία Πυρηνικάν 
Υπηρεσιών Σταθερή 
Σταθερή 
.£ΐα*££&. 
Κινητή 
Σταθερή 
Κινητή 18881 Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 
1588Τ Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 
.mu. 
28881 
158ΘΤ 
15881 2-5 
2-16 
Διάφορα απόβλητα 3-4 
χαμηλής ραδιενέργειας 
(βαρέλια τ«ν 188 λίτριν) 
Διάφορα απόβλητα 3-18 
χαμηλής ραδιενέργειας 
(βαρέλια τ·ν 188 λίτρνν) 
Διάφορα απόβλητα 3-18 
χαμηλής ραδιενέργειας 
.ilfiÊiÀIîL!ïv_22LAÎ!Ê!Y! 
ΠΑΛΙΑ 
EemaiuLUmo./ 
SinoiAiiiy 
Casaccia 
Nucleco διάφορα Σταθερή 
Κινητή 1588Τ Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 
2888Τ Διάφορα απόβλητα 
ilaÉtiàia-Iiv_2.a_àiîp.jLvl. 3-6 
3-6 
ImmiûAiim 
ÊniiiieQ5Q_£E££££ïaoiat 
snoiAôiMY Σταθερή 1588T Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 
ilflfciUa_i!YJL!!_Allp_ïYL 
U1AIII 
4ΐ4ΐ2£ες 
"ÏÎÔilïÔlÂÊÎÂËïfî" 
Drigg 
Dounreay 
ïïliïï Κινητή 
Σταθερή 
Κινητή 1288Τ Διάφορα απόβλητα 
.XaUQ*!k_P_g.6u¥ip_mac_ 5-18 
3-6 
2888Τ 
Κινητή 
Σταθερή Θα αρχίσει 
να λειτουργεί 
is_m§_ Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 
Διάφορα απόβλητα 
-uuaàrk_pa&uvic>ni&£. 
Διάφορα απόβλητα 
χαμηλής ραδιενέργειας 5-18 
s* 
ΠΙΝΑΚΑΣ XIII 
»ΕΓΔΛ0Ι_ΔΠΟΤΕ*ΕΰΤΕ£_ΙΙΑ_^ΒΔΙΕ_ΐ1ΕΔϋ_Ι11Ι_Ε0ΙΗ0ΙϋΐΔΣ_!. 
(σε λειτουργία ή προγραμματισμένοι) 
XQPA ΚΑΙ 
ΒΕΛΓΙΟ 
Mol 
ομοίνς ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΕΥΜΑ ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ 
σε λειτουργία 
θα αντικαταστήσει 
τον προηγούμενο Στερεά απόβλητα χαμηλής ραδιε­
νέργειας εκπέμποντα ακτινοβο­
λία βήτα και γάμμα • μικρές πο­
σότητες υγράν 
ομοί§ς • περιορισμένες ποσότη­
τες αποβλήτιν πολύ χαμηλής ρα­
διενέργειας τα οποία εκπέμπουν 
.aiiiy.o.!o.àia-4Ai!L ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ 
.4ÏË&&U0IIIIL. 
88 kg/h 
UJAA_ 
ΓΑΛΛΙΑ 
Marcoule 
Fontenay-aux-
Roses 
Pierrelatte 
Cadarache 
—SLSno&le. Προγραμματισμένος 
Σε λειτουργία Διάφορα στερεά απόβλητα 
Πτάματα ζά«ν 
Έλαια και διαλύτες 
Αναλυμένοι διαλύτες 
Στερεά μολυσμένα από πλουτάνιο 
.ÔÊïaviia_fiÊfilèyifi 88 kg/h 
58 kg/h 
78 kg/h 
38 kg/h 
38 kg/h 
ALÏilL 
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ 
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ 
Karlsuhe 
Julich Σε λειτουργία 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
JLfiataiL. 
HNQMENO 
ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
Hinkley 
και Weylfa 
Harwell Προγραμματισμένος Στερεά εκπέμποντα ακτινοβολία άλφα 58-68 kg/h 
Διάφορα στερεά 58 kg/h 
(ακτινοβολίας βήτα/γάμμα) 
Υγρά 58 kg/h 
Υγρά απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας 28 kg/h 
.£i£Ê£4_iinitiàaia_iîiuaàât_p.iiiitîiUï£itt SIAKÛL 
Απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, κυ- 58 kg/h 
.Êi*£-0£ïSYiKa_Kfti_ftifiAomLfl!ÔiADliI 
Σε λειτουργία Διάφορα στερεά 
Μολυσμένα έλαια 
Στερεά απόβλητα χαμηλής ραδιε­
νέργειας 75 kg/h 
28-38 1/h 
136 kg/h 
—HaUQCÊàï ! &y.£it£_o.Ufc£Lftnfc&AaiiL ϋ!1.ι1££ΐ&ς. 
ΠΙΝΑΚΑΣ XIV 
Ενδιάμεση αποθήκευση συσκευασμένων τεμαχίων αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
ΧΩΡΑ 
Ισπανία 
Κάτω Χώρες 
Βέλγιο 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Γαλλ ία 
Ομοσπονδιακή Δημοκρα­
τία Γερμανίας 
Ιταλία 
Πορτογαλία 
Ελλάδα 
bs^ia ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ 
ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ 
ναι 
ναι 
(προσωρινώς) 
όχι 
ναι 
ναι 
ναι 
ναι 
όχι 
όχι 
όχι ΤΟΠΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΈΝΗΣ 
ΑΠΟΘΉΚΕΥΣΗΣ 
ναι 
ναι 
ναι 
όχι 
ναι 
(για απόβλητα χαμηλής ραδιενέρ­
γειας προερχόμενα από μικρούς 
παραγωγούς) 
ναι 
(Μονάδες GORLEBEN και MITTERTEICH) 
όχι 
ναι 
ναι 
ναι ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Η μονάδα EL CABRIL αναμένεται να παραλαμβάνει σταδιακώς συσκευασμένα 
τεμάχια αποβλήτων που εξακολουθούν να αποθηκεύονται στον τόπο της πα­
ραγωγής τους. 
Η μονάδα ενδιάμεσης αποθήκευσης BORSELE είναι εξοπλισμένη για να παρα­
λαμβάνει επίσης απόβλητα από αντιδραστήρες και σταθμούς επανεπεξεργα-
σίας. 
Τα πάσης φύσεως απόβλητα που παράγονται στο Βέλγιο αποθηκεύονται στο 
MOL/DESSEL. Το 1993 αναμένεται να ολοκληρωθεί επέκταση των κτιριακών 
εγκαταστάσεων ώστε να αποθηκεύονται απόβλητα σταθμών επανεπεξεργασίας. 
Η ενδιάμεση αποθήκευση αφορά μόνο όσους τύπους αποβλήτων δεν ανταπο­
κρίνονται στα κριτήρια οριστικής διάθεσης του τόπου ταφής πλησίον της 
επιφανείας DRIGG. 
Όπως και στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, η ενδιάμεση αποθήκευ­
ση αφορά μόνο όσους τύπους αποβλήτων δεν μπορούν να διατεθούν σε τόπο 
ταφής πλησίον της επιφανείας (Κέντρο της Μάγχης και Κέντρο της Αυγής). 
Μόλις είναι διαθέσιμη μονάδα οριστικής διάθεσης για απόβλητα χαμηλής 
και μέσης ραδιενέργειας, θα λειτουργούν πλέον μόνο τόποι συγκεντρωτι­
κής ενδιάμεσης αποθήκευσης. 1/> 
S9 
ΠΙΝΑΚΑΣ XV 
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ENYMQMENQN ΑΠΟΒΛΗΤΟΝ ΥΦΗΛΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΟΠΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Χώρα Μονάδες (διαθέσιμη 
χωρητικότητα 
σε κυβικά μέτρα) Διάρκεια της 
ενδιάμεσης 
αποθήκευσης Χρόνος 
λειτουργίας 
Γαλλία Marcoule 
La Hague 400 
160 
900 
720 30 έτη 
30 έτη 1978 
1996 
Ιούνιος 1989 
1996 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Sellafield 1200 τουλάχιστον 
50 έτη Φεβρουάριος 
1991 
Βέλγιο Dessel 
1) Eurochemic 
2) La Hague 250 
75 τουλάχιστον 
30 έτη 
τουλάχιστον 
50 έτη 1986 
1993 
Κάτω Χώρες Borsele 60 100 έτη 2000 
Ομοσπονδιακή Gorbelen 
Δημοκρατία 
Γερμανίας θα καθορι 
στε( τουλάχιστον 
15 έως 
20 έτη δεν έχει ακό­
μη καθοριστεί 
Ισπανία - 1 40 έτη - 2 
Ιταλία - 3 1994 
Θα καθοριστεί στα τέλη του αιώνα. 
Μετά το 2010 θα επιστραφούν τα ενυαλωμένα απόβλητα. 
Τα ενυαλωμένα απόβλητα τπς ENEL πιθανώς να αποθηκευθούν σε ένα σταματημένο 
σταθμό ηλεκτροπαραγωγής. 
ΠΙΝΑΚΑΣ XVI 
ΧΟΡΗΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΑΝΑΛΟΜΕΝΟΥ ΚΑΥΣΙΜΟΥ 
(ΤΟΝΝΟΙ ΒΑΡΕΟΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥ) 
Χώρα 
1990 Έτος 
1995 2000 
Βέλγιο 1350 1350 1350* 
Ομοσπονδιακή 
Δημοκρατία 
Γερμανίας 3000 3000 3000 
Ισπανία *** 1950 4030 4170 
Γαλλία *•*** 13000 20400 21Θ00 
Ιταλία 590 590 580 
Κάτω Χώρες 
Ηνωμένο Βασίλειο 8,300 8,300»* 8,300** 
·*### 
**«** Μελετάται η αύξηση της χωρητικότητας. 
Πέραν της ημερομηνίας αυτής, θα προσφερθεί πρόσθετη χωρητικότητα 
ανάλογα με τις ανάγκες. 
Διατίθεται πρόσθετη χωρητικότητα απόρριψης καυσίμου από τον κυρίως 
πυρήνα του αντιδραστήρα. 
Μακράν του αντιδραστήρα. 
Συμπεριλαμβάνονται σταθμοί επανεπεξεργασίας και ηλεκτροπαραγωγής 

ISSN 0254-1483 
COM(93) 88 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR is 
Apit3. καταλόγου : CB-CO-93-109-GR-C 
ISBN 92-77-53529-6 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg