[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 9.11.2010

COM(2010) 612 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εμπόριο, ανάπτυξη και παγκόσμιες υποθέσειςΗ εμπορική πολιτική ως βασική συνιστώσα της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» της ΕΕ

{SEC(2010) 1268}{SEC(2010) 1269}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εμπόριο, ανάπτυξη και παγκόσμιες υποθέσεις Η εμπορική πολιτική ως βασική συνιστώσα της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» της ΕΕ

1. Πλαίσιο και βασικοί προσανατολισμοί

Ο πρώτιστος στόχος της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής είναι η ταχύτερη ανάπτυξη. Μόνο η συνεχής οικονομική ανάπτυξη μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες θέσεις εργασίας και να προστατεύσει το κράτος προνοίας μας. Αλλά η ενίσχυση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων των οικονομιών μας θα είναι σημαντική πρόκληση —πρόκληση που αντανακλάται στον τριπλό στόχο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»[1] για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της εξωτερικής διάστασης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο η εμπορική και επενδυτική πολιτική πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού αλλά και στην άσκηση των εξωτερικών πολιτικών μας συνολικά. Πρέπει να συνδυαστεί με δύο συνοδευτικά έγγραφα: μια έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο της στρατηγικής του 2006 για την «Ευρώπη στον κόσμο» και ένα αναλυτικό έγγραφο που εξαίρει το εμπόριο ως μοχλό ευημερίας («Τrade as driver of prosperity»).

Οι ανοιχτές οικονομίες αναπτύσσονται συνήθως ταχύτερα από τις κλειστές. Το εμπόριο ενισχύει την ανάπτυξη της ΕΕ, διότι προάγει την αποδοτικότητα και την καινοτομία μας. Αυξάνει τη ζήτηση για τα αγαθά και τις υπηρεσίες μας από το εξωτερικό. Το ανοιχτό εμπόριο παρέχει επίσης στους καταναλωτές της ΕΕ πρόσβαση σε ευρύτερη ποικιλία αγαθών σε χαμηλότερες τιμές. Το άνοιγμα της Ευρώπης στις ξένες άμεσες επενδύσεις (ΞΑΕ) αυξάνει την ανταγωνιστικότητά μας. Ομοίως, η δυνατότητα των εταιρειών μας να επενδύουν στο εξωτερικό τούς δίνει τη δυνατότητα να αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους σε παγκόσμιο επίπεδο και να δημιουργούν θέσεις εργασίας τόσο στη χώρα τους όσο και στο εξωτερικό. Εν ολίγοις, η Ευρώπη, χωρίς να χαλαρώνει την επαγρύπνησή της για το κόστος προσαρμογής, πρέπει να αξιοποιήσει το τριπλό όφελος που προκύπτει από το μεγαλύτερο άνοιγμα του εμπορίου και των επενδύσεων: μεγαλύτερη ανάπτυξη, περισσότερες θέσεις εργασίας και χαμηλότερες τιμές για τον καταναλωτή.

Το τριπλό όφελος από το άνοιγμα του εμπορίου

Οικονομική ανάπτυξη: Η ολοκλήρωση όλων των διαπραγματεύσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη (γύρος της Ντόχα και διμερείς συμφωνίες) και η επίτευξη σημαντικής περαιτέρω προόδου στις σχέσεις μας με τους στρατηγικούς μας εταίρους αναμένεται να οδηγήσουν, έως το 2020, το ΑΕγχΠ της ΕΕ σε επίπεδο υψηλότερο κατά 1% και πλέον απ’ ό,τι αν δεν γίνουν αυτά[2].

Οφέλη για τον καταναλωτή: τα κέρδη που θα αποκομίσει ο μέσος ευρωπαίος καταναλωτής από τη διεύρυνση της ποικιλίας αγαθών και υπηρεσιών που του προσφέρονται είναι της τάξης των 600 ευρώ ετησίως, επιπλέον των οφελών που θα προκύψουν από τη μείωση των τιμών.

Συνέπειες στην απασχόληση: Είναι γενικά αποδεκτό ότι η ενσωμάτωση της ΕΕ στην παγκόσμια οικονομία μέσω της αύξησης του εμπορίου δημιουργεί περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Πάνω από 36 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην Ευρώπη εξαρτώνται, άμεσα ή έμμεσα, από τη δυνατότητά μας να συναλλασσόμαστε με τον υπόλοιπο κόσμο. Πάνω από 4,6 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ εργάζονται σε εταιρείες που ελέγχονται κατά πλειοψηφία από την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ[3].

Πηγή: Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. «Τrade as driver of prosperity» («Το εμπόριο ως μοχλός ευημερίας»), σημείο II.1.

Αλλά για να πετύχει σε πολιτικό επίπεδο μια ανοιχτή εμπορική πολιτική στην Ευρώπη, θα πρέπει να συστρατευθούν με τις προσπάθειές μας και άλλοι παράγοντες —συμπεριλαμβανομένων τόσο των ανεπτυγμένων όσο και των αναδυόμενων εταίρων μας— σε βάση αμοιβαιότητας και με πνεύμα αμοιβαίου οφέλους[4]. Η εμπορική πολιτική δεν θα κερδίσει τη δημόσια στήριξη στην Ευρώπη αν, π.χ., δεν έχουμε δίκαιη πρόσβαση στις πρώτες ύλες ή αν εμποδίζεται η πρόσβασή μας στις δημόσιες συμβάσεις στο εξωτερικό. Η ΕΕ θα παραμείνει μια ανοιχτή οικονομία, αλλά δεν θα είμαστε αφελείς. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα παραμείνει άγρυπνος φρουρός των ευρωπαϊκών συμφερόντων και των ευρωπαϊκών θέσεων εργασίας. Θα καταπολεμήσει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές με όλα τα κατάλληλα μέσα.

Η οικονομία μας είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο. Είναι επίσης ο μεγαλύτερος εξαγωγέας. Οι εταιρείες μας εξήγαγαν το 2009 αγαθά και υπηρεσίες αξίας 1,6 τρισεκατομμυρίων ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει περίπου το 13% του ΑΕγχΠ μας. Η ΕΕ είναι επίσης ο σημαντικότερος πάροχος και αποδέκτης ΞΑΕ. Όπως προκύπτει από το σχήμα 1 στο παράρτημα, το μερίδιό μας στο παγκόσμιο εμπόριο παραμένει επί του παρόντος σταθερό, παρά τη μεγάλη άνοδο των αναδυόμενων οικονομιών. Η δύναμη της Ευρώπης στο διεθνές εμπόριο αντανακλάται και στις απόψεις της κοινής γνώμης[5].

Έως το 2015 το 90% της παγκόσμιας ανάπτυξης θα παράγεται έξω από την Ευρώπη, με το ένα τρίτο στην Κίνα μόνο (σχήμα 1). Συνεπώς, τα επόμενα χρόνια, πρέπει να αξιοποιήσουμε το γεγονός ότι τα επίπεδα ανάπτυξης στο εξωτερικό, και ιδίως στην ανατολική και τη νότια Ασία, θα είναι υψηλότερα. Έως το 2030 οι αναπτυσσόμενες και οι αναδυόμενες χώρες είναι πιθανό να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% του παγκόσμιου ΑΕγχΠ, έναντι ποσοστού μικρότερου από το 50% σήμερα[6] .

Η παγκόσμια οικονομία και το παγκόσμιο εμπόριο υπέστησαν βαθιές αλλαγές κατά το πρόσφατο παρελθόν. Η αλυσίδα εφοδιασμού πολλών αγαθών και υπηρεσιών περιλαμβάνει τώρα εργοστάσια και γραφεία σε διάφορα μέρη της υφηλίου. Τα δύο τρίτα των εισαγωγών μας αφορούν ενδιάμεσες εισροές που ενισχύουν την παραγωγική μας ικανότητα. Για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις μας να παραμείνουν στην πρωτοπορία, πρέπει να είναι σε θέση να στηρίζονται σε εισροές, υπηρεσίες και άτομα υψηλής ειδίκευσης από όλο τον κόσμο. Συγχρόνως, οι επενδύσεις τους και η διανοητική τους ιδιοκτησία χρειάζονται ισχυρή προστασία.

Οι προτεραιότητές μας πρέπει να εξελιχθούν ανάλογα, όπως άλλωστε επισημαίνεται με σαφήνεια και στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Η μείωση των δασμών στα βιομηχανικά και γεωργικά αγαθά εξακολουθεί να είναι σημαντική, αλλά η κύρια πρόκληση έγκειται αλλού. Αυτό που θα κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά είναι η πρόσβαση στις αγορές υπηρεσιών και επενδύσεων, το άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων, η σύναψη καλύτερων συμφωνιών για την προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και η αποτελεσματικότερη επιβολή τους, η απεριόριστη παροχή πρώτων υλών και ενέργειας και, πράγμα εξίσου σημαντικό, η άρση των κανονιστικών εμποδίων, μεταξύ άλλων με την προώθηση των διεθνών προτύπων. Μέσω του εμπορίου πρέπει επίσης να προωθήσουμε την οικολογική διάσταση της παγκόσμιας οικονομίας και την αξιοπρεπή εργασία.

Αυτοί οι στόχοι θα μας φέρνουν ολοένα και περισσότερο αντιμέτωπους με τη διασύνδεση μεταξύ των εσωτερικών μας κανόνων και της εξωτερικής απελευθέρωσης και —όπως επισήμανε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο— πρέπει « να ενισχύσουμε περαιτέρω τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των εσωτερικών και των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ συνολικά»[7] . Για παράδειγμα, η πληρέστερη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών και η συστηματικότερη συνεργασία με σημαντικές τρίτες χώρες σε κανονιστικά ζητήματα θα διευκολύνουν το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών και την άρση των διασυνοριακών εμποδίων.

Θα ενεργήσουμε τόσο σε πολυμερές επίπεδο, μέσω του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), όσο και διμερώς. Η Ντόχα παραμένει η κύρια προτεραιότητά μας. Ωστόσο, το διμερές δεν είναι εχθρός του πολυμερούς. Ίσως, μάλιστα, να ισχύει περισσότερο το αντίθετο: η απελευθέρωση ενισχύει την απελευθέρωση.

Για τον λόγο αυτόν θα κατευθύνουμε μεγάλο μέρος των προσπαθειών μας στη σύναψη ισορροπημένων συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) που είχε καθορίσει ως προτεραιότητα η Επιτροπή στη στρατηγική της για την Ευρώπη στον κόσμο. Μια πρώτη σημαντική επιτυχία είναι πολύ κοντά, με την έγκριση της συμφωνίας με τη Νότια Κορέα. Ήταν μια δύσκολη διαπραγμάτευση και δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις: οι παραχωρήσεις που θα ζητηθούν από την ΕΕ και τα ανταλλάγματα που θα χρειαστούν για τις επόμενες συμφωνίες θα είναι ακόμη πιο σημαντικά.

Συγχρόνως, θα εργαστούμε για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του γύρου της Ντόχα και για την περαιτέρω ενίσχυση του ΠΟΕ. Ο γύρος της Ντόχα έχει καθυστερήσει πολύ. Η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων αυτών είναι πολύτιμη όχι μόνο για τα οικονομικά οφέλη που θα αποφέρει, αλλά και γιατί θα επιβεβαιώσει τον κεντρικό ρόλο του ΠΟΕ στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα.

Ωστόσο, η συμφωνία της Ντόχα δεν θα δώσει απαντήσεις στα νέα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι παγκόσμιοι εμπορικοί κανόνες. Είναι καιρός να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τα επόμενα βήματα μετά τη Ντόχα. Η Επιτροπή θα συγκροτήσει μια ομάδα διακεκριμένων εμπειρογνωμόνων για τον σκοπό αυτόν.

Μόλις εγκριθούν όλες οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών που είναι υπό διαπραγμάτευση ή υπό εξέταση, η ΕΕ θα διαθέτει προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες με τη μεγάλη πλειονότητα των μελών του ΠΟΕ. Ωστόσο, όλες αυτές οι χώρες μαζί αντιπροσωπεύουν μόνο το ήμισυ του εμπορίου μας. Είναι εξίσου σημαντικό να εμβαθυνθούν οι εμπορικές και επενδυτικές μας σχέσεις με τις άλλες μεγάλες οικονομίες του κόσμου: ΗΠΑ, Κίνα, Ιαπωνία και Ρωσία.

Θα ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με τις χώρες αυτές μέσω των φόρουμ που έχουν δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτόν. Θα εξετάσουμε αν αυτά τα φόρουμ εκπληρώνουν ικανοποιητικά την αποστολή τους ή αν θα πρέπει να διερευνήσουμε άλλους διαύλους συνεργασίας με τις χώρες αυτές. Σε ό,τι αφορά τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, πρώτιστη επιδίωξη πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των μη δασμολογικών εμποδίων που παρακωλύουν το εμπόριο και τις επενδύσεις, κυρίως μέσω της συνεργασίας σε κανονιστικό επίπεδο.

Η Κίνα, που είναι τώρα ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος μας, είναι πηγή όχι μόνο σημαντικών ευκαιριών αλλά και προκλήσεων. Λαμβανομένου υπόψη του τεράστιου αναπτυξιακού δυναμικού της, η Κίνα αποτελεί σημαντικό θέλγητρο για εξαγωγές και επενδύσεις. Αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι μερικές από τις βιομηχανικές και μακροοικονομικές πολιτικές της Κίνας ακολουθούν μια προσέγγιση βασισμένη στον κρατικό καπιταλισμό. Παρόμοια ζητήματα υπάρχουν και σε σχέση με τη Ρωσία, που είναι ο μεγαλύτερος κοντινός γείτονάς μας.

Το εμπόριο πρέπει επίσης να οδηγήσει σε βελτίωση της κοινωνικής ενσωμάτωσης τόσο σε όλο τον κόσμο όσο και στην ΕΕ. Στις αναπτυσσόμενες χώρες που έχουν εισέλθει στο παγκόσμιο εμπορικό και παραγωγικό κύκλωμα τα εισοδήματα και τα ποσοστά απασχόλησης αυξήθηκαν γρήγορα, ενώ η φτώχεια μειώθηκε σημαντικά. Η εμπορική πολιτική της ΕΕ βοηθά επίσης τις φτωχότερες οικονομίες παρέχοντάς τους γενναιόδωρες μονομερείς εμπορικές προτιμήσεις. Γενικότερα, ακολουθούμε μια προσεκτικά διαφοροποιημένη προσέγγιση ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης των εταίρων μας. Επιδιώκουμε συστηματικά τη συνοχή με τους στόχους των αναπτυξιακών πολιτικών, όπως η εξάλειψη της φτώχειας.

Συγχρόνως, το άνοιγμα του εμπορίου εξακολουθεί να ενισχύει τα επίπεδα ευημερίας και αυξάνει την απασχόληση και τις αμοιβές στις ανεπτυγμένες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ. Το άνοιγμα δημιουργεί θέσεις εργασίας. Αλλά αναγνωρίζουμε επίσης ότι το κόστος της προσαρμογής σε ορισμένους κλάδους ή τομείς ενδέχεται ενίοτε να είναι υψηλό, πράγμα που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε κατάλληλες εθνικές και ευρωπαϊκές κοινωνικές πολιτικές και πολιτικές απασχόλησης, για να βοηθήσουμε τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν. Αυτή η μέριμνα πρέπει να αντανακλάται και στις δημοσιονομικές προτεραιότητές μας, συμβαδίζοντας με την αναθεώρηση του προϋπολογισμού στην οποία προέβη η Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2010[8]. Για την κατάρτιση της παρούσας ανακοίνωσης πραγματοποιήσαμε ευρύτατες διαβουλεύσεις σε όλη την ΕΕ. Με βάση τις διαβουλεύσεις αυτές και τους ενδοϋπηρεσιακούς προβληματισμούς μας, διαμορφώσαμε τα κύρια στοιχεία της εμπορικής πολιτικής που προτίθεται να ακολουθήσει η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της θητείας της. Αυτό θα γίνει μέσα στο νέο θεσμικό πλαίσιο της συνθήκης της Λισαβόνας, που πρέπει να θεωρηθεί σημαντική ευκαιρία, δεδομένου ότι παρέχει μεγαλύτερη διαφάνεια και μεγαλύτερη νομιμοποίηση στην εμπορική πολιτική της ΕΕ, ενισχύει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα εμπορικά θέματα και δημιουργεί επίσης τις προϋποθέσεις για την αμοιβαία ενίσχυση των εμπορικών και των εξωτερικών μας δραστηριοτήτων τόσο εδώ, στις Βρυξέλλες, όσο και στις αντιπροσωπείες της ΕΕ σε 136 χώρες σε όλο τον κόσμο.

Η παρούσα ανακοίνωση πρέπει να θεωρηθεί βασικό στοιχείο της εξωτερικής διάστασης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» αλλά και σαφής εκδήλωση της πρόθεσης της Ευρώπης να διαδραματίσει ενεργό και εποικοδομητικό ρόλο στην προώθηση των θεμάτων της εμπορικής πολιτικής στο πλαίσιο της ομάδας G20 και σε όλα τα σχετικά παγκόσμια εμπορικά φόρουμ. Πράγματι, το άνοιγμα των αγορών θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εδραίωση της ισχυρής, βιώσιμης και ισορροπημένης ανάπτυξης για την οποία δεσμεύτηκαν οι ηγέτες της ομάδας G20 στη σύνοδο κορυφής που πραγματοποίησαν στο Τορόντο.

2. Μια εμπορική και επενδυτική πολιτική έτοιμη για τις προκλήσεις του αύριο

2.1. Έξυπνη ανάπτυξη: γρήγορη μετάβαση στο μέλλον

Το οικονομικό μας μέλλον εξαρτάται από το αν θα μπορέσουμε να διατηρήσουμε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε καινοτόμα προϊόντα υψηλής αξίας, που δημιουργούν βιώσιμες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας[9]. Η εμπορική πολιτική μας πρέπει να λάβει υπόψη της τον παράγοντα αυτόν, διευρύνοντας το πεδίο των εργασιών μας ώστε να συνεκτιμηθούν και τα ακόλουθα ζητήματα:

- Χωρίς τη ζωτική στήριξη των μεταφορικών, τηλεπικοινωνιακών, χρηματοοικονομικών, επιχειρηματικών και επαγγελματικών υπηρεσιών δεν μπορεί να υπάρξει αποδοτική παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού στον μεταποιητικό τομέα. Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν το 70% της παγκόσμιας παραγωγής αλλά μόνο το ένα πέμπτο περίπου του παγκόσμιου εμπορίου. Το χαμηλό ποσοστό των υπηρεσιών στο συνολικό εμπόριο οφείλεται εν μέρει σε φυσικά εμπόδια (μερικές υπηρεσίες είναι εξ ορισμού μη εμπορεύσιμες), αλλά και τα εμπορικά εμπόδια διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Η τάξη μεγέθους των εμπορικών εμποδίων στα οποία εξακολουθούν να προσκρούουν οι υπηρεσίες είναι γενικά υψηλότερη από τα εμπόδια που υπάρχουν στους τομείς της μεταποίησης. Τα εκτιμώμενα ισοδύναμα δασμών είναι κατά κανόνα αρκετά μεγαλύτερα από το 20% και συχνά πολύ υψηλότερα (βλ. τον πίνακα 2). Θα ζητήσουμε από τους κύριους ανεπτυγμένους και αναδυόμενους εμπορικούς εταίρους μας, με όλα τα διαθέσιμα μέσα, μεγαλύτερο άνοιγμα για τους παρόχους υπηρεσιών μας, σε αντιστοιχία με όσα προσφέρει η εσωτερική αγορά της ΕΕ στους παρόχους υπηρεσιών από τρίτες χώρες, διατηρώντας συγχρόνως τους στόχους μας για πολιτισμική ποικιλομορφία σύμφωνα με τη σχετική σύμβαση της Unesco, του 2005. Θα εξακολουθήσουμε να προσφέρουμε σε μερικές γειτονικές χώρες (π.χ. Ουκρανία, Μολδαβία, χώρες του Καυκάσου, Αίγυπτο, Ιορδανία, Μαρόκο και Τυνησία) δυνατότητες ένταξης στην εσωτερική αγορά σε τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές, οι ταχυδρομικές και οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες.Όπως επισημάνθηκε κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης, πρέπει επίσης να επιδιώξουμε να εξασφαλίσουμε ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει την παροχή υπηρεσιών σε όλες τις τρίτες χώρες είναι ανοιχτό, χωρίς διακρίσεις, διαφανές και σύμφωνο με το δημόσιο συμφέρον, έτσι ώστε και οι δικοί μας πάροχοι υπηρεσιών να μπορούν να αναπτύσσουν αποτελεσματικότερα τις δραστηριότητές τους εκεί. Τέλος, καθώς οι τεχνολογικές αλλαγές δημιουργούν νέες υπηρεσίες και ενισχύουν την εμπορευσιμότητα των διασυνοριακών υπηρεσιών, οι εμπορικές συμφωνίες μας πρέπει να βρουν τρόπους αποτροπής της δημιουργίας νέων εμποδίων στο εμπόριο αυτών των υπηρεσιών.

- Οι κινήσεις κεφαλαίων και οι ξένες άμεσες επενδύσεις έχουν αυξηθεί σε τεράστιο βαθμό. Περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου εμπορίου διεξάγεται τώρα ανάμεσα σε θυγατρικές πολυεθνικών επιχειρήσεων που εμπορεύονται ενδιάμεσα αγαθά και υπηρεσίες. Η Επιτροπή έχει προτείνει μια συνολική ευρωπαϊκή επενδυτική πολιτική[10] για να ικανοποιήσει καλύτερα τις ανάγκες των επενδυτών από όλα τα κράτη μέλη. Θα επιδιώξει να συμπεριλάβει στις τρέχουσες εμπορικές διαπραγματεύσεις το ζήτημα της προστασίας των επενδύσεων μαζί με την απελευθέρωσή τους. Για την επίτευξη του στόχου αυτού θα προτείνει σύντομα επικαιροποιήσεις των σχετικών διαπραγματευτικών οδηγιών, αρχίζοντας από τον Καναδά, τη Σινγκαπούρη και την Ινδία. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης αν θα ήταν χρήσιμο να συναφθούν αυτόνομες επενδυτικές συμφωνίες με άλλες χώρες, όπως η Κίνα.

- Οι δημόσιες συμβάσεις είναι τομέας στον οποίο οι ξένες αγορές είναι εξαιρετικά κλειστές για τις εταιρείες της ΕΕ. Με μερίδιο πάνω από το 10% του ΑΕγχΠ στις μεγάλες βιομηχανικές χώρες και με αυξανόμενο μερίδιο στις αναδυόμενες οικονομίες, οι δημόσιες συμβάσεις παρέχουν επιχειρηματικές ευκαιρίες σε τομείς στους οποίους η βιομηχανία της ΕΕ είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική. Πρόκειται για τομείς όπως, π.χ., οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι ιατροτεχνολογικές συσκευές, τα φαρμακευτικά είδη και οι «πράσινες» τεχνολογίες. Θα εξακολουθήσουμε να πιέζουμε για μεγαλύτερο άνοιγμα των αγορών δημόσιων συμβάσεων στο εξωτερικό και θα καταπολεμήσουμε ιδιαίτερα τις πρακτικές που εισάγουν διακρίσεις. Διαπραγματευόμαστε ενεργά την αύξηση της πρόσβασης των επιχειρήσεών μας στην αγορά των δημόσιων συμβάσεων τόσο στο πλαίσιο διμερών διαπραγματεύσεων όσο και στο πλαίσιο της συμφωνίας του ΠΟΕ για τις δημόσιες συμβάσεις. Πιέζουμε για την όσο το δυνατόν ταχύτερη προσχώρηση της Κίνας στη ΣΔΣ (συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις), με βάση μια φιλόδοξη προσφορά η οποία ευθυγραμμίζεται με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κίνα κατά την προσχώρησή της στον ΠΟΕ. Αλλά ενώ η αγορά μας είναι ήδη ανοιχτή σε μεγάλο βαθμό, οι αγορές των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων μας είναι πολύ λιγότερο ανοιχτές, ιδίως σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (βλ. τον πίνακα 4 στο παράρτημα). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα υποβάλει το 2011 νομοθετική πρόταση για την έκδοση ενωσιακής πράξης που θα αποσκοπεί στην ενίσχυση της δυνατότητάς μας να εξασφαλίσουμε καλύτερη ισορροπία όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές δημόσιων συμβάσεων των ανεπτυγμένων και των μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών, με βάση την υλοποίηση των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί σε διεθνές επίπεδο. Ομοίως, πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ισορροπία στην πρόσβαση σε ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα τρίτων χωρών, σε αντιστοιχία με το δικό μας υψηλό επίπεδο ανοίγματος, όπως επισημάνθηκε στην πρόσφατη ανακοίνωση για την Ένωση καινοτομίας[11].

- Οι ροές εμπορίου και επενδύσεων διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διάχυση της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών σε ολόκληρη την ΕΕ και στον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό ισχύει τόσο για τους «νέους» τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες, όσο και για περισσότερο «παραδοσιακούς» τομείς —π.χ. την παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Υποστηρίζουμε την παράταση του μορατόριουμ στους δασμούς για το ηλεκτρονικό εμπόριο και θα εξακολουθήσουμε τις προσπάθειές μας για επικαιροποίηση της συμφωνίας του ΠΟΕ, του 1996, για την τεχνολογία των πληροφοριών , προκειμένου να επεκτείνουμε το πεδίο της, να καταργήσουμε τα μη δασμολογικά εμπόδια στο εμπόριο αυτών των προϊόντων, όπως η διπλή δοκιμή συμμόρφωσης, και να αυξήσουμε τη γεωγραφική της κάλυψη[12].

- Τα κανονιστικά εμπόδια στο εμπόριο αγαθών, υπηρεσιών και επενδύσεων είναι εξαιρετικά ζημιογόνα, ιδίως όταν προέρχονται από τους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους μας, με δεδομένο το εύρος των εμπορικών και επενδυτικών μας σχέσεων μ’ αυτούς. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν η έλλειψη αποδοχής και/ή χρήσης των διεθνών προτύπων και οι συχνά επαχθείς απαιτήσεις πιστοποίησης ή ελέγχου, μεταξύ άλλων για τα βιομηχανικά προϊόντα και για τα γεωργικά ή τα αλιευτικά προϊόντα που εξάγουμε. Κάθε χώρα έχει το δικαίωμα να καθορίζει τα δικά της επίπεδα προστασίας στόχων δημόσιας πολιτικής, όπως η διατήρηση υψηλού επιπέδου υγείας και ασφάλειας του ανθρώπου και προστασίας του περιβάλλοντος, και να νομοθετεί ανάλογα· και φυσικά οι κανονιστικές ρυθμίσεις πρέπει επίσης να επιβάλλονται. Η γνώση ότι υπάρχουν και ότι επιβάλλονται αποτελεσματικά κανονιστικές ρυθμίσεις αυτού του είδους παρέχει επίσης ασφάλεια στους καταναλωτές όταν κάνουν τις αγορές τους, είτε πρόκειται για εισαγόμενα είτε για εγχωρίως παραγόμενα αγαθά και υπηρεσίες.

- Αλλά ενώ οι διαφορές στους νόμους και τους κανονισμούς ή η έλλειψη κοινών προτύπων ή αμοιβαίας αναγνώρισης μπορεί να είναι θεμιτές σε μερικές περιπτώσεις, πάρα πολύ συχνά αποτελούν σημαντική πηγή δαπανών για τις επιχειρήσεις μας στο εξωτερικό. Τα μη δασμολογικά εμπόδια, αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά, αποτελούν συχνά πηγή εμπορικών διενέξεων, ενώ η μείωση των σχετικών εμπορικών δαπανών μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικές οικονομίες[13]. Συνεπώς, η ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα κανονιστικών ρυθμίσεων —τόσο για να προωθηθεί διεθνώς η ισοδυναμία ή η σύγκλιση (κανόνων, προτύπων, πρακτικών δοκιμής και πιστοποίησης) όσο και για να ελαχιστοποιηθούν οι περιττές κανονιστικές δαπάνες παγκοσμίως— αποτελεί σημαντική πτυχή των εμπορικών μας σχέσεων, ιδίως με τους βασικούς μας εταίρους ή στο πλαίσιο των ΣΕΣ ή παρόμοιων διαπραγματεύσεων. Αλλά, για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά. Θα παροτρύνουμε τους σημαντικότερους εμπορικούς μας εταίρους να προσχωρήσουν και να προωθήσουν τη χρήση των υφιστάμενων τομεακών πρωτοβουλιών κανονιστικής σύγκλισης, όπως είναι οι κανονισμοί της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ-ΟΗΕ) σχετικά με τα αυτοκίνητα, και να συμμετάσχουν ενεργά στην ανάπτυξη διεθνών προτύπων ή κοινών κανονιστικών προσεγγίσεων σε ευρύ φάσμα τομέων. Πράγματι, η εμπειρία δείχνει ότι είναι πολύ πιο εύκολο να αντιμετωπιστούν τα πιθανά εμπόδια προτού εδραιωθούν οι κανονιστικές πρακτικές, τόσο στους παραδοσιακά ανεπτυγμένους τομείς της βιομηχανίας της ΕΕ, όπως τα αυτοκίνητα οχήματα, οι εργαλειομηχανές και οι χημικές ουσίες, αλλά ιδίως στους ταχέως αναδυόμενους τομείς όπως οι υπηρεσίες που παρέχονται online ή η βιοτεχνολογία.

- Φυσικά, αρκετές τρίτες χώρες αναγνωρίζουν τα πλεονεκτήματα του συστήματος της ΕΕ να θεσπίζει κανόνες για την ενιαία αγορά και έχουν προσαρμόσει τους κανόνες τους αναλόγως. Ωστόσο, σε μια ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένη οικονομία, όταν θεσπίζουμε κανόνες, πρέπει να είμαστε όλο και πιο ευαίσθητοι στο διεθνές πλαίσιο και στην ανάγκη να βοηθήσουμε τις επιχειρήσεις μας να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Πράγματι, η σχέση μεταξύ του ανοίγματος του εξωτερικού εμπορίου και των μεταρρυθμίσεων της εσωτερικής αγοράς μοιάζει συχνά με δρόμο διπλής κατεύθυνσης, καθώς και στις δύο περιπτώσεις στοχεύουμε να μειώσουμε το κόστος των περιττών κανονιστικών εμποδίων που παρακωλύουν τη ροή αγαθών, υπηρεσιών και επενδύσεων. Πρέπει να καταβάλουμε μεγαλύτερες προσπάθειες για να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητα των εσωτερικών και των εξωτερικών μας πολιτικών και, με τον τρόπο αυτόν, να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά[14]. Η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους ενίσχυσης των αμοιβαίων σχέσεων μεταξύ των ενεργειών κανονιστικού χαρακτήρα που αναλαμβάνονται σε εσωτερικό και σε εξωτερικό επίπεδο και θα διερευνήσει τον τρόπο βελτίωσης του συντονισμού μεταξύ τους σε τομείς όπως οι κρατικές κανονιστικές ρυθμίσεις και τα διεθνή πρότυπα, με ιδιαίτερη έμφαση στη μελλοντική νομοθεσία. Τα θέματα αυτά εξετάζονται επίσης στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Προς μια πράξη για την ενιαία αγορά»[15].

- Πρέπει επίσης να εξασφαλίσουμε ότι η προσωρινή μετακίνηση ατόμων με σκοπό την παροχή υπηρεσιών[16] βοηθά τους δικούς μας παρόχους υπηρεσιών και επενδυτές να γίνουν ανταγωνιστικότεροι τόσο στην ΕΕ και όσο στο εξωτερικό. Η προσέλκυση των πλέον καταρτισμένων ανθρώπων από όλο τον κόσμο έχει πολύ μεγάλη σημασία για να μπορέσουν οι εταιρείες μας και τα ερευνητικά μας κέντρα να παραμείνουν στην αιχμή της καινοτομίας. Επιπλέον, οι εταιρείες μας πρέπει να είναι σε θέση να αποστέλλουν διευθυντικά στελέχη και εμπειρογνώμονες από την Ευρώπη στις εγκαταστάσεις τους στο εξωτερικό. Πρέπει να προσφέρουμε την ίδια μεταχείριση στις εταιρείες των εταίρων μας, αν θέλουμε να εξακολουθήσουμε να επωφελούμαστε από τις επενδύσεις τους στην ΕΕ —και από τις θέσεις εργασίας που δημιουργούν οι επενδύσεις αυτές. Σχετικά με το θέμα αυτό, η πρόταση οδηγίας για τους όρους υποδοχής υπηκόων τρίτων χωρών στο πλαίσιο ενδοεπιχειρησιακής μετάθεσης αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία ενός σταθερού και ανοιχτού περιβάλλοντος για τους υπηκόους τρίτων χωρών που παίρνουν ενδοεπιχειρησιακή μετάθεση στην ΕΕ.

2.2. Ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς στην ΕΕ και στο εξωτερικό

Παρά τα οφέλη που προκύπτουν από την παγκοσμιοποίηση, οι πολίτες της Ευρώπης ανησυχούν σαφώς για μερικές από τις πιθανές συνέπειές της, ιδίως στην απασχόληση[17], και συγχρόνως ζητούν την εφαρμογή πολιτικών που προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες στις αναπτυσσόμενες χώρες.

- Το άνοιγμα του εμπορίου δημιουργεί γενικά περισσότερες θέσεις εργασίας , αλλά επειδή η ισχυρότερη ανάπτυξη απαιτεί μετατόπιση πόρων προς τους πιο αποδοτικούς τομείς, μπορεί να προκαλέσει απώλειες θέσεων εργασίας σε κάποιους τομείς. Συνεπώς, το άνοιγμα της αγοράς πρέπει να συνοδεύεται από πολιτικές που παρέχουν στους ανθρώπους τα αναγκαία εφόδια για να προσαρμοστούν στις αλλαγές αυτές. Μολονότι είναι ευθύνη των κρατών μελών να λάβουν τα ενδεδειγμένα συνοδευτικά μέτρα κοινωνικής πολιτικής, εκπαιδευτικής πολιτικής και πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, η ΕΕ παρέχει πρόσθετη στήριξη μέσω διάφορων μέσων (συμπεριλαμβανομένων των διαρθρωτικών ταμείων). Ένα από τα μέσα αυτά είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (ΕΤΠ). Με την επέκταση και την απλούστευση του ΕΤΠ, η ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει περισσότερο τους πολίτες που χάνουν τη δουλειά τους σε διάφορους τομείς να προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση και να επανεκπαιδευθούν, έτσι ώστε να μετριαστεί ο αντίκτυπος ορισμένων μεγάλων διαταράξεων στα κράτη μέλη.

- Η απουσία αποκλεισμών είναι εξίσου σημαντική και έξω από τα σύνορα της ΕΕ. Έχουμε δεσμευθεί να προωθούμε τη βιώσιμη ανάπτυξη, τα διεθνή πρότυπα εργασίας και την αξιοπρεπή εργασία και εκτός ΕΕ. Φυσικά, η ενσωμάτωση των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια οικονομία συμβάλλει στην εξάλειψη της φτώχειας και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Αυτή την προσέγγιση ακολουθεί η ΕΕ στις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού: προαγωγή της ανάπτυξης με την προώθηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης, τη δημιουργία εμπορικών και επενδυτικών ευκαιριών και τη βελτίωση της οικονομικής διακυβέρνησης.

- Στις αρχές του 2011 θα προτείνουμε μεταρρύθμιση του « συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων » της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτόν θα επιδιώξουμε, μεταξύ άλλων, να εστιάσουμε τα οφέλη στις χώρες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη και στις χώρες που εφαρμόζουν αποτελεσματικά τα διεθνή πρότυπα εργασίας και τις αρχές των δικαιωμάτων του ανθρώπου, της προστασίας του περιβάλλοντος και της χρηστής διακυβέρνησης.

- Το 2011 η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση σχετικά με το εμπόριο και την ανάπτυξη. Στην ανακοίνωση αυτή θα μελετηθεί διεξοδικά ο τρόπος με τον οποίο η εμπορική μας πολιτική μπορεί να εξυπηρετήσει καλύτερα την ανάπτυξη, όπως, π.χ., με την παροχή ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης στις αναπτυσσόμενες χώρες, με την υποστήριξη μεταρρυθμίσεων που αφορούν το εμπόριο και με την άρση των διαρθρωτικών εμποδίων που παρακωλύουν την ενσωμάτωσή τους στο παγκόσμιο εμπορικό κύκλωμα. Επιπροσθέτως, η ανακοίνωση αυτή θα περιλαμβάνει προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο το εμπόριο μπορεί να βοηθήσει τρίτες χώρες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές , όπως ο σεισμός στην Αϊτή ή οι πρόσφατες πλημμύρες στο Πακιστάν.

2.3. Βιώσιμη ανάπτυξη στην ΕΕ και στο εξωτερικό

Η εμπορική πολιτική πρέπει να εξακολουθήσει να υποστηρίζει τους στόχους της «πράσινης» ανάπτυξης και της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, και ιδίως τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι η βιομηχανία μας θα παραμείνει ανταγωνιστική στη βιώσιμη οικονομία του μέλλοντος, συμπεριλαμβανομένων του αλιευτικού και του γεωργικού τομέα, στους οποίους θα υπάρξουν και άλλες μεταρρυθμίσεις.

- Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή , η προτεραιότητά μας παραμένει μια παγκόσμια συμφωνία στο πλαίσιο της οποίας θα τεθούν στόχοι μείωσης για όλες τις χώρες. Η υποστήριξη την οποία παρέχει η εμπορική πολιτική στις προσπάθειες καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής πρέπει να έχει τη μορφή της εξάλειψης των εμποδίων στο εμπόριο περιβαλλοντικών αγαθών και υπηρεσιών[18]. Η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι η επιλογή της θέσπισης συνοριακών μέτρων προσαρμογής θέτει ορισμένα ζητήματα, όπως επισημαίνεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής[19].

- Γενικότερα, η εμπορική πολιτική πρέπει να εξακολουθήσει να υποστηρίζει και να προωθεί την «πράσινη» ανάπτυξη σε όλο τον κόσμο και σε άλλους τομείς, όπως η ενέργεια, η αποδοτική χρήση των πόρων και η προστασία της βιοποικιλότητας. Θα εξακολουθήσουμε επίσης να αποδίδουμε ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των κεφαλαίων των εμπορικών συμφωνιών μας τα οποία αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη , καθώς και στη στενή συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.

- Η βιώσιμη και χωρίς στρεβλώσεις παροχή πρώτων υλών και ενέργειας έχει στρατηγική σημασία για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ. Αυτό υπογραμμίστηκε ξεκάθαρα από μεγάλο αριθμό παραγόντων του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας των πολιτών κατά τη δημόσια διαβούλευση. Ορισμένες κυβερνήσεις εκτός της ΕΕ εφαρμόζουν βιομηχανικές πολιτικές που δημιουργούν δυσχέρειες εφοδιασμού και άλλες στρεβλώσεις. Η Επιτροπή, στο έγγραφο στρατηγικής που εξέδωσε το 2008 για τις πρώτες ύλες[20], καθόρισε μια συνολική προσέγγιση για να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό των επιχειρήσεων της ΕΕ με πρώτες ύλες σε διάφορους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της εμπορικής πολιτικής. Έως το τέλος του 2010 η Επιτροπή θα εκδώσει νέα ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής και την πρόοδο που θα επιτελεστεί. Θα χρησιμοποιήσουμε τους ισχύοντες εμπορικούς κανόνες στον μέγιστο δυνατό βαθμό, θα επιδιώξουμε την καθιέρωση ενός μηχανισμού ελέγχου των περιορισμών εξαγωγής, θα διαπραγματευτούμε σχετικούς κανόνες στο πλαίσιο των διμερών διαπραγματεύσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη και θα διερευνήσουμε περαιτέρω τη δυνατότητα θέσπισης πολυμερών και πλειομερών μέσων, π.χ. μιας συμφωνίας του ΟΟΣΑ που θα βασίζεται στις «βέλτιστες πρακτικές». Αυτή η προσέγγιση και ο διάλογός μας με τις τρίτες χώρες για το θέμα αυτό πρέπει να εξακολουθήσουν να συνάδουν πλήρως με τους αναπτυξιακούς στόχους εξάλειψης της φτώχειας και χρηστής διακυβέρνησης —αλλά αξίζει να επισημανθεί ότι οι περιορισμοί στην προμήθεια πρώτων υλών προκαλούν συχνά σοβαρή ζημία σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. Συνεπώς, πρέπει να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό.

- Στον τομέα της ενέργειας , θα χρησιμοποιήσουμε τόσο τις διμερείς και όσο και τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις μας για να καθιερώσουμε εμπορικές διατάξεις που θα μας βοηθήσουν να διαφοροποιήσουμε τον ενεργειακό εφοδιασμό μας (επίσης προς το συμφέρον της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού), να απελευθερώσουμε τη διαμετακόμιση και να προωθήσουμε το εμπόριο βιώσιμης ενέργειας, όπου τα εμπόδια που υπάρχουν σε τρίτες χώρες παρακωλύουν τη γρήγορη ανάπτυξη της βιομηχανίας ανανεώσιμης ενέργειας της ΕΕ.

3. Επικαιροποίηση της διαπραγματευτικής ατζέντας με στόχο την τόνωση της ανάπτυξης

Το πρώτο μέρος της παρούσας ανακοίνωσης και τα συνοδευτικά έγγραφα εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο η εμπορική πολιτική μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη. Αποτελεί την εξωτερική διάσταση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Η προτεραιότητά μας στον τομέα της εμπορικής πολιτικής πρέπει τώρα να είναι να εξασφαλίσουμε καλύτερη πρόσβαση στις μεγαλύτερες και ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στον κόσμο, ιδίως μέσω φιλόδοξων εμπορικών συμφωνιών.

3.1. Ολοκλήρωση της Ντόχα και στήριξη στο βασισμένο σε πολυμερείς κανόνες σύστημα

Παρά την αργή πρόοδο, η ολοκλήρωση του γύρου της Ντόχα παραμένει η κορυφαία προτεραιότητά μας. Τα δυνητικά οφέλη είναι τόσο σημαντικά που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Το 2011 είναι η επόμενη καλύτερη ευκαιρία για να συναφθεί μια φιλόδοξη, ισορροπημένη και συνολική συμφωνία στην οποία θα συμβάλουν σημαντικά όλοι οι μεγάλοι παίκτες και από την οποία θα μπορούσαν να ωφεληθούν όλοι οι παίκτες, μεγάλοι και μικροί. Η Ντόχα θα μπορούσε να δώσει μεγάλη ώθηση στην παγκόσμια οικονομία. Το παγκόσμιο εμπόριο θα μπορούσε να αυξηθεί τουλάχιστον κατά 300 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως και το παγκόσμιο εισόδημα τουλάχιστον κατά 135 δισεκατομμύρια ευρώ[21].

Η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων της Ντόχα θα επιβεβαιώσει τον καίριο ρόλο της πολυμερούς απελευθέρωσης του εμπορίου και θέσπισης κανόνων. Θα επιβεβαιώσει επίσης τον ρόλο του ΠΟΕ ως ισχυρής ασπίδας εναντίον των τάσεων για επιστροφή στον προστατευτισμό —πράγμα που αποτελεί μια από τις κρίσιμες διαφορές μεταξύ της σημερινής κρίσης και της κρίσης της δεκαετίας του ’30. Θα κάνουμε καλύτερη χρήση των δυνατοτήτων εποπτείας και παρακολούθησης που διαθέτει ο ΠΟΕ και θα υποστηρίξουμε την ενίσχυσή τους. Η προσπάθεια αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει ενισχυμένη εποπτεία από ομολόγους, διαφάνεια και πολυμερή έλεγχο των εμπορικών πολιτικών, ούτως ώστε να ανακοπούν οι πιθανές προστατευτικές τάσεις, να επιβληθεί η εφαρμογή των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών και μέσων και να βελτιωθούν οι εμπορικές πρακτικές στις τρίτες χώρες. Θα εξακολουθήσουμε επίσης να αποδίδουμε προτεραιότητα στις νέες προσχωρήσεις. Τέλος, θα επιδιώξουμε να ενισχύσουμε το ενιαίο σύστημα επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ. Η επίτευξη του στόχου αυτού προϋποθέτει την ενίσχυση της δικαστικής φύσης της διαδικασίας και τη διάθεση περισσότερων πόρων στη γραμματεία του ΠΟΕ για τον σκοπό αυτόν.

Η ενίσχυση του ΠΟΕ ως κεντρικού φορέα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης, παράλληλα με άλλους παράγοντες όπως η ομάδα G20, θα προσφέρει ένα μακροπρόθεσμο συστημικό όφελος. Έτσι, θα συγκροτήσουμε μια ομάδα διαπρεπών εμπειρογνωμόνων από τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες, για να λάβουμε ανεξάρτητες συστάσεις που θα μας βοηθήσουν να διαμορφώσουμε την ευρωπαϊκή μας άποψη σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες και τη λειτουργία του ΠΟΕ μετά τη Ντόχα.

3.2. Ολοκλήρωση των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ)

Η προβλεπόμενη από την πρωτοβουλία «Η Ευρώπη στον κόσμο» σύναψη μιας φιλόδοξης νέας γενιάς διμερών εμπορικών συμφωνιών με σημαντικούς εμπορικούς μας εταίρους αποτελεί δύσκολο εγχείρημα. Ορισμένες αναδυόμενες οικονομίες κατέχουν ήδη σημαντικό και αυξανόμενο μερίδιο του παγκόσμιου εμπορίου. Κατά τον προσδιορισμό του επιπέδου των φιλοδοξιών μας, θα εξακολουθήσουμε να λαμβάνουμε υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης των εμπορικών μας εταίρων. Αυτός, όμως, είναι ο δρόμος τον οποίο πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη και ο δρόμος αυτός έχει αρχίσει να φέρνει αποτελέσματα.

Πρόκειται για έναν σημαντικό και ιδιαίτερα απαιτητικό στόχο, ειδικά επειδή αυτές οι νέες εμπορικές συμφωνίες δεν περιορίζονται απλώς στους εισαγωγικούς δασμούς, η σημασία των οποίων έχει μειωθεί, αλλά αντιμετωπίζουν και θέματα όπως τα κανονιστικά εμπόδια στα αγαθά, τις υπηρεσίες και τις επενδύσεις, τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, οι δημόσιες συμβάσεις, η προστασία της καινοτομίας, η βιώσιμη ανάπτυξη (δηλ. αξιοπρεπής εργασία, πρότυπα εργασίας και προστασία του περιβάλλοντος) και άλλα σημαντικά ζητήματα.

Αλλά τα οφέλη αναμένεται να είναι ουσιαστικά. Αν ολοκληρωθούν με επιτυχία όλες αυτές οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις:

- περίπου το ήμισυ του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ θα διέπεται από συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών·

- ο μέσος δασμός που επιβάλλεται στις εξαγωγές της ΕΕ θα μειωθεί σχεδόν κατά το ήμισυ (και θα πέσει στο 1,7% περίπου) και ο μέσος δασμός εισαγωγών της ΕΕ σχεδόν κατά ένα πέμπτο (σε 1,3%)[22]· και

- συνολικά, στο πλαίσιο της μελλοντικής συμβολής της εμπορικής πολιτικής στην ανάπτυξη, οι διάφορες αυτές ΣΕΣ αναμένεται να προσθέσουν μακροπρόθεσμα έως 0,5% στο ΑΕγχΠ της ΕΕ[23].

Έχουμε ολοκληρώσει με επιτυχία τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΣΕΣ με την Κορέα, καθώς επίσης με το Περού, την Κολομβία και την Κεντρική Αμερική. Οι συζητήσεις με τις χώρες του Περσικού Κόλπου, την Ινδία, τον Καναδά, και τη Σινγκαπούρη βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Αρχίσαμε και πάλι σημαντικές διαπραγματεύσεις με την περιοχή του Mercosur. Η ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος σύναψης ΣΕΣ με γνώμονα την ανταγωνιστικότητα παραμένει προτεραιότητα. Πρέπει να αξιοποιήσουμε την ταχεία ανάπτυξη του περιφερειακού εμπορίου στην ανατολική Ασία και να προασπίσουμε τα στρατηγικά οικονομικά μας συμφέροντα σ’ αυτή την περιοχή, εντασσόμενοι, μεταξύ άλλων, στο ταχέως διευρυνόμενο δίκτυο ζωνών ελεύθερων συναλλαγών στην εν λόγω περιοχή. Συνεπώς, θα επιδιώξουμε να επεκτείνουμε και να ολοκληρώσουμε τις διμερείς διαπραγματεύσεις με τις χώρες της ASEAN, αρχίζοντας με τη Μαλαισία και το Βιετνάμ, και να εμβαθύνουμε τις εμπορικές και επενδυτικές μας σχέσεις με την Άπω Ανατολή.

Παράλληλα, και για να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός χώρου κοινής ευημερίας με τους γείτονές της Ευρώπης, θα εξακολουθήσουμε να επιδιώκουμε τη σύναψη σφαιρικών και σε βάθος συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών μέσα στα αντίστοιχα πλαίσια της ανατολικής εταιρικής σχέσης και της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, παρέχοντας στις χώρες των περιοχών αυτών την προοπτική να συμμετάσχουν στην εσωτερική αγορά μόλις εκπληρώσουν τις ειδικές προϋποθέσεις. Οι συμφωνίες αυτές αποτελούν ισχυρό παράγοντα αλλαγής μέσω της κανονιστικής σύγκλισης και της εξάλειψης των δασμολογικών και λοιπών εμποδίων, παράλληλα με τη διαπραγμάτευση συμφωνιών σύνδεσης, έτσι ώστε να υπάρξει οικονομική ολοκλήρωση στο πλαίσιο μιας πολιτικής ένωσης.

Εν κατακλείδι, η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων αυτών θα βελτιώσει πολύ τον τρόπο με τον οποίο συναλλασσόμαστε με τον υπόλοιπο κόσμο.

3.3. Σύγκλιση με τους στρατηγικούς οικονομικούς μας εταίρους στον τομέα του εμπορίου, των επενδύσεων και των κανονιστικών ζητημάτων

Τον Σεπτέμβριο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε ως κρίσιμο στόχο την ενίσχυση του εμπορίου με τους στρατηγικούς εταίρους της ΕΕ και ζήτησε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα ώστε « να συναφθούν φιλόδοξες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην αγορά και να ενισχυθεί η ρυθμιστική συνεργασία με τους μείζονες εμπορικούς εταίρους » . Ωστόσο, υπενθύμισε επίσης ότι αυτές οι εταιρικές σχέσεις πρέπει να είναι « αμφίδρομοι δίαυλοι με βάση τα αμοιβαία συμφέροντα και οφέλη και την αναγνώριση ότι όλοι οι παίκτες έχουν τόσο δικαιώματα όσο και καθήκοντα »[24].

Η εμπορική πολιτική μας πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις ΗΠΑ, την Κίνα, τη Ρωσία, την Ιαπωνία, την Ινδία και τη Βραζιλία λόγω του οικονομικού μεγέθους και του δυναμικού των χωρών αυτών, καθώς και της επιρροής τους στη παγκόσμια οικονομία. Για διαφορετικούς λόγους οι οικονομικές σχέσεις μας με τις χώρες αυτές έχουν στρατηγική διάσταση για την ΕΕ. Πρέπει τώρα να δώσουμε στις εν λόγω σχέσεις ακόμη μεγαλύτερη προτεραιότητα. Οι εντατικές διαπραγματεύσεις που διεξάγουμε με την Ινδία για τη σύναψη ΣΕΣ βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Εξάλλου, θα δώσουμε νέα διάσταση στη σχέση μας με τη Βραζιλία όταν ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Mercosur, που ξανάρχισαν πρόσφατα.

Η κατάσταση και οι προοπτικές όσον αφορά τις σχέσεις μας με τους άλλους τέσσερις στρατηγικούς οικονομικούς μας εταίρους συνοψίζονται κατωτέρω.

Οι ΗΠΑ είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος εμπορικός και επενδυτικός εταίρος της ΕΕ. Παρά τις περιστασιακές διαφωνίες, το διατλαντικό εμπόριο και οι διατλαντικές επενδύσεις γίνονται με περισσότερη ελευθερία απ’ ό,τι σχεδόν οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Τα σημαντικότερα εμπόδια που απομένουν οφείλονται στη διαφορά των προτύπων και των κανονισμών που ισχύουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, μολονότι έχουμε πολύ παρόμοιους ρυθμιστικούς στόχους. Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα, όπως αποκάλυψε πρόσφατη μελέτη που ανέφερε ότι η εξάλειψη μόνο των μισών από τα μη δασμολογικά εμπόδια που παρακωλύουν το εμπόριο με τις ΗΠΑ θα οδηγήσει σε αύξηση 0,5% του ΑΕγχΠ της ΕΕ[25]. Το Διατλαντικό Οικονομικό Συμβούλιο αποτελεί θαυμάσιο φόρουμ για παροχή πολιτικής καθοδήγησης σε μια σειρά διαφόρων περίπλοκων συζητήσεων για κανονιστικά ζητήματα κ.λπ. Με τον τρόπο αυτόν μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη κανονιστικής σύγκλισης. Η προτεραιότητά μας πρέπει να είναι ακριβώς η αποφυγή των μελλοντικών εμποδίων, ιδίως στους τομείς της καινοτομίας, της ενεργειακής αποδοτικότητας και της υψηλής τεχνολογίας, πράγμα που προέκυψε με σαφήνεια και κατά τη δημόσια διαβούλευσή μας.

Η Κίνα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ. Είναι πηγή όχι μόνο φτηνών καταναλωτικών αγαθών αλλά και βασικών εισροών για τις μεταποιητικές βιομηχανίες μας. Είναι επίσης μια ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά για τις εξαγωγές μας. Ωστόσο, οι εμπορικές μας συναλλαγές με την Κίνα παραμένουν πολύ χαμηλότερες απ’ αυτές που θα μπορούσαν να είναι. Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια πρόσβασης στην αγορά —στα πρότυπα και τους κανονισμούς, τις υπηρεσίες, τις επενδύσεις και τις δημόσιες συμβάσεις—, καθώς επίσης ανεπαρκής επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ), αδιαφανές σύστημα τυποποίησης, επαχθείς διαδικασίες πιστοποίησης και μέτρα βιομηχανικής πολιτικής που στοχεύουν στην υποκατάσταση των εισαγωγών, στην αναγκαστική μεταφορά τεχνολογίας και στην παροχή, στους τοπικούς παραγωγούς, προτιμησιακής πρόσβασης στις πρώτες ύλες. Η ΕΕ έχει προσβάλει ορισμένα από τα μέτρα αυτά στον ΠΟΕ και διμερώς, και θα εξακολουθήσει να το κάνει.

Στο γενικότερο πλαίσιο του οικονομικού και εμπορικού διαλόγου υψηλού επιπέδου, θα υποστηρίξουμε πολιτικές που συνάδουν περισσότερο με τους κανόνες της οικονομίας της αγοράς και θα επιδιώξουμε να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες των σημερινών σημαντικών ανισορροπιών.

Η Ιαπωνία επιδιώκει ένθερμα τη σύσφιγξη των οικονομικών της σχέσεων με τους βασικούς εμπορικούς της εταίρους, περιλαμβανομένης της ΕΕ. Ωστόσο, μολονότι οι δασμοί στην Ιαπωνία είναι γενικά χαμηλοί, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα κανονιστικά εμπόδια στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, στις επενδύσεις και στις δημόσιες συμβάσεις[26], εμπόδια που φαίνονται περισσότερο αξεπέραστα απ’ ό,τι οποτεδήποτε στο παρελθόν. Η ικανότητα της Ιαπωνίας να αποδείξει ότι αυτά τα εμπόδια μπορούν να αρθούν αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για τη στενότερη οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ της ΕΕ και της Ιαπωνίας. Το ζήτημα εξετάζεται σήμερα από την ομάδα υψηλού επιπέδου που συγκροτήθηκε κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής ΕΕ–Ιαπωνίας.

Η Ρωσία είναι ο σημαντικότερος κοντινός γείτονάς μας. Είναι επίσης ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός για τις εξαγωγές της ΕΕ, η τρίτη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών της ΕΕ παγκοσμίως και ο μεγαλύτερος ενεργειακός προμηθευτής για πολλά κράτη μέλη. Η ένταξη της Ρωσίας στον ΠΟΕ παραμένει κρίσιμος βραχυπρόθεσμος στόχος για την εμπορική πολιτική της ΕΕ, καθώς και θέμα που έθιξαν ξεκάθαρα πολλοί από εκείνους που απάντησαν στη δημόσια διαβούλευση που πραγματοποιήσαμε. Θα ήταν το σημαντικότερο μέτρο πρόσδεσης της Ρωσίας στο παγκόσμιο σύστημα και θα έδινε ώθηση στον εκσυγχρονισμό και τη διαφοροποίηση της οικονομίας της. Στο μεταξύ, η υπό διαπραγμάτευση διμερής συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Ρωσίας, η οποία θα αντικαταστήσει την υπάρχουσα συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, θα συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού, σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος εμπορικών συναλλαγών και αναμένεται να εξασφαλίσει καλύτερη ισορροπία μεταξύ των αντίστοιχων δικαιωμάτων και υποχρεώσεών μας. Καθώς αφήνουμε την κρίση πίσω μας, η Ρωσία πρέπει, για παράδειγμα, να καταργήσει τις μονομερείς αυξήσεις δασμών τις οποίες επέβαλε από το 2007.

Θα ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με τις χώρες αυτές, ιδίως μέσω των διαφόρων φόρουμ που έχουν δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτόν. Θα αξιολογήσουμε αργότερα αν αυτά τα φόρουμ ανταποκρίνονται στη μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε για ανάπτυξη των εμπορικών και επενδυτικών μας σχέσεων με τις εν λόγω χώρες, επισημαίνοντας ειδικότερα τη σημασία που έχει αποδώσει σ’ αυτό το ζήτημα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

4. Οι στόχοι επιβολής και εφαρμογής

Η ΕΕ πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για επιβολή των δικαιωμάτων μας βάσει διμερών και πολυμερών συμφωνιών, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί το άνοιγμα αγορών που είναι παράνομα κλειστές. Η ενδεδειγμένη επιβολή των εμπορικών κανόνων είναι αναγκαίος πυλώνας της εμπορικής πολιτικής. Εξασφαλίζει ότι οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν να αποφέρουν συγκεκριμένα αποτελέσματα για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις στην πράξη, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Αυτή η ανησυχία για δίκαιη επιβολή των κανόνων αντανακλάται και στην κοινή γνώμη[27].

Σε παγκόσμιο επίπεδο η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στα μέτρα που λαμβάνουν οι εμπορικοί μας εταίροι για ανάκαμψη από την οικονομική κρίση, πρωτοβουλία που χαιρετίστηκε από τους συμμετέχοντες στη δημόσια διαβούλευσή μας. Η δέσμευση την οποία ανέλαβαν τα κράτη της ομάδας G20 το 2008 να μη θεσπίσουν προστατευτικά μέτρα (δέσμευση που ανανεώθηκε και επεκτάθηκε ως προς το εύρος της το 2010 έως το τέλος του 2013) διαδραματίζει σημαντικό πολιτικό ρόλο από την άποψη αυτή και τηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους εταίρους —αν και όχι από όλους. Θα εξακολουθήσουμε να ελέγχουμε προσεκτικά τη συμμόρφωση και θα υποβάλλουμε τακτικά σχετικές εκθέσεις. Καλούμε τους εταίρους μας της ομάδας G20 να αναλάβουν δράση για τη χαλάρωση ή την άρση των περιοριστικών εμπορικών μέτρων που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Επιπλέον, θα καταπολεμήσουμε κάθε προστατευτική τάση που θα μπορούσε να βλάψει τα συμφέροντά μας. Έχουμε ήδη επικεντρώσει την κριτική μας σε ορισμένα ιδιαιτέρως επιζήμια μέτρα [π.χ., στις πολιτικές «Buy National» (αγοράστε εγχώρια προϊόντα) που υιοθετήθηκαν σε μερικές χώρες μετά την οικονομική κρίση] και ζητήσαμε την απόσυρσή τους. Επιπλέον, πρέπει να ασκήσουμε μεγάλη πίεση για τη συστηματική εφαρμογή όλων των εμπορικών συμφωνιών, παρακολουθώντας προσεκτικά την εφαρμογή τους από τους εταίρους μας και επιβάλλοντας τα δικαιώματά μας, μεταξύ άλλων μέσω μηχανισμών διευθέτησης διαφορών και με τη χρήση του κανονισμού της ΕΕ για τα εμπορικά εμπόδια, κατά περίπτωση.

Όσον αφορά τις διμερείς συμφωνίες , θα δώσουμε προτεραιότητα στην εφαρμογή των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, ιδίως όσον αφορά τα κανονιστικά θέματα και τα μη εμπορικά εμπόδια. Θα αρχίσουμε με τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ–Κορέας, η οποία περιέχει φιλόδοξες δεσμεύσεις, ιδίως στα κανονιστικά ζητήματα, οι οποίες μπορούν να επιβληθούν μέσω ταχέων μηχανισμών διευθέτησης διαφορών ή μέσω διαμεσολάβησης.

Η στρατηγική πρόσβασης στην αγορά (MAS) θα παραμείνει βασικό στοιχείο των δραστηριοτήτων μας στον τομέα της επιβολής[28]. Η συνεργασία μας με τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις μάς επέτρεψε να συγκροτήσουμε ομάδες πρόσβασης στην αγορά σε τρίτες χώρες και στις Βρυξέλλες. Όσοι απάντησαν στη δημόσια διαβούλευση που πραγματοποιήσαμε επιβεβαίωσαν ότι η MAS απέφερε πολύ καλά και συγκεκριμένα αποτελέσματα όσον αφορά την κατάργηση των εμπορικών περιορισμών σε τρίτες χώρες και τη βελτίωση των όρων πρόσβασης των εταιρειών της ΕΕ στην αγορά των χωρών αυτών. Οι συντονισμένες ενέργειες που αναλήφθηκαν από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις συνέβαλαν στην άρση των εμποδίων για ευρύ φάσμα τομέων και τρίτων χωρών με πολύ σημαντικό εξαγωγικό δυναμικό. Ως πρόσφατα παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν οι αυστηρές απαιτήσεις επισήμανσης για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα στην Αίγυπτο, οι απαιτήσεις επιθεώρησης για τα ζωικά προϊόντα στην Ουκρανία, η χορήγηση αδειών για τις εισαγωγές ελαστικών αυτοκινήτου στην Ινδία (όπου, ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια οφειλόμενα στις αυστηρές απαιτήσεις πιστοποίησης), οι διαδικασίες πιστοποίησης για τα παιχνίδια στη Βραζιλία ή οι όροι πρόσβασης στην αγορά για την παράδοση ταχυδρομείου από τον Καναδά[29]. Στο πλαίσιο του στόχου μας για ενίσχυση των δραστηριοτήτων επιβολής, θα επιδιώξουμε τη συγκρότηση πρόσθετων ομάδων πρόσβασης στην αγορά σε έξι τρίτες χώρες και θα ενισχύσουμε τις υπάρχουσες 33 ομάδες, με ιδιαίτερη εστίαση στον έλεγχο της εφαρμογής των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Θα συνεργαστούμε επίσης κατά περίπτωση με τρίτες χώρες με τις οποίες έχουμε κοινές ανησυχίες σε θέματα πρόσβασης στην αγορά. Τέλος, όπως εξαγγέλθηκε και στην ανακοίνωση «Ευρώπη 2020», θα συντάσσουμε ετήσια έκθεση για τα εμπορικά και τα επενδυτικά εμπόδια, στην οποία θα παρακολουθούμε τα εμπορικά εμπόδια και τα προστατευτικά μέτρα που υπάρχουν σε τρίτες χώρες. Η εν λόγω έκθεση θα αποτελεί το έναυσμα για την ανάληψη κατάλληλων ενεργειών επιβολής, με τη δυνατότητα «κατονομασίας και ονειδισμού» τρίτων χωρών.

Θα συνεργαστούμε επίσης με τους σημαντικότερους εταίρους μας για να ενισχύσουμε και να συντονίσουμε καλύτερα τις δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι αρχές εποπτείας της αγοράς στον τομέα της ασφάλειας των καταναλωτών .

Το 2005 η Επιτροπή πρότεινε νομοθετική πράξη σχετικά με την επισήμανση της καταγωγής για τα εισαγόμενα τελικά προϊόντα, με στόχο την παροχή περισσότερων πληροφοριών στους καταναλωτές. Η ταχεία έγκριση της πράξης αυτής από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα δημιουργήσει ίσους όρους ανταγωνισμού με τις τρίτες χώρες στον τομέα αυτόν.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη διεθνή τελωνειακή συνεργασία στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών αλλά και στους κόλπους του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων. Οι αποδοτικές τελωνειακές διαδικασίες μειώνουν τις δαπάνες συμμόρφωσης για τους εμπόρους, διευκολύνουν το νόμιμο εμπόριο και μας βοηθούν να αντιμετωπίζουμε τους αυξανόμενους κινδύνους που εμφανίζονται στους τομείς της ασφάλειας και των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

Η ενδεδειγμένη προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που αφορούν τα αγαθά, τις υπηρεσίες και τις ξένες άμεσες επενδύσεις της ΕΕ έχει θεμελιώδη σημασία. Για να ενισχυθεί η επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και να εξορθολογιστούν οι σχετικές διαδικασίες, επανεξετάζουμε τους κανόνες που διέπουν τη λήψη τελωνειακών μέτρων στα σύνορα της ΕΕ. Θα επανεξετάσουμε επίσης τη στρατηγική μας του 2004 σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε τρίτες χώρες, για να ανταποκριθούμε στις νέες προκλήσεις. Για να διασφαλίσουν και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους στην οικονομία της γνώσης, οι εταιρείες μας και οι κάτοχοι δικαιωμάτων χρειάζονται αποτελεσματικότερη προστασία και επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών ενδείξεων, στις ξένες αγορές, και ιδίως στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Στο πλαίσιο αυτό, η περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων περί διανοητικής ιδιοκτησίας στην ΕΕ θα ενισχύσει την ικανότητα της Επιτροπής να διαπραγματευτεί, εξ ονόματος της ΕΕ, την ανάληψη ισχυρότερων δεσμεύσεων από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους μας στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας. Κατά τη διαπραγμάτευση των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, οι ρήτρες περί δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας πρέπει, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, να προβλέπουν ίδια επίπεδα προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας με τα επίπεδα που υπάρχουν στην ΕΕ, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης των αντίστοιχων χωρών. Η εμπορική συμφωνία καταπολέμησης της παραποίησης (ACTA) αποσκοπεί στη δημιουργία ενός συνολικού διεθνούς πλαισίου —καταλόγου «βέλτιστων πρακτικών»— που θα βοηθήσει τα μέλη της στην αποτελεσματική καταπολέμηση των προσβολών των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Η ACTA, όταν υπογραφεί και εφαρμοστεί, θα δημιουργήσει όντως ένα νέο διεθνές πρότυπο, με βάση τη συμφωνία TRIPS (συμφωνία για τις εμπορικές πτυχές των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας) του ΠΟΕ.

Η δέσμευσή μας για ανοιχτό εμπόριο εξαρτάται από τον δίκαιο ανταγωνισμό μεταξύ εγχώριων και ξένων παραγωγών, με βάση τα πραγματικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Προστατεύουμε την παραγωγή της ΕΕ από τις διεθνείς εμπορικές στρεβλώσεις ή διαταράξεις, με την εφαρμογή μέσων εμπορικής άμυνας σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ. Θα εφαρμόσουμε τα μέσα αυτά σε νέες μορφές στρεβλώσεων όπως η επιδότηση στρατηγικών τομέων, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες τρίτες χώρες χρησιμοποιούν περιορισμούς εξαγωγής για να παράσχουν έμμεσα οφέλη στις κατάντη βιομηχανίες. Θα εξακολουθήσουμε να εφαρμόζουμε τα αυστηρά νομικά και οικονομικά πρότυπά μας και αναμένουμε από τους εμπορικούς μας εταίρους να κάνουν το ίδιο. Θα υποστηρίξουμε τις επιχειρήσεις της ΕΕ αν τρίτες χώρες χρησιμοποιήσουν τα μέσα εμπορικής άμυνας με άδικο τρόπο, συμπεριλαμβανομένης, όπου ενδείκνυται, της παραπομπής αυτών των ζητημάτων στον ΠΟΕ. Λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές που επήλθαν με τη συνθήκη της Λισαβόνας και/ή τα αποτελέσματα που θα επιτευχθούν στο μέλλον στον γύρο της Ντόχα στο πλαίσιο του κεφαλαίου «Κανόνες», θα εξετάσουμε αν και με ποιο τρόπο μπορούμε να επικαιροποιήσουμε περαιτέρω και να εκσυγχρονίσουμε τα μέσα εμπορικής άμυνάς μας.

Η ανυπαρξία ή η αναποτελεσματικότητα των κανόνων για τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις σε τρίτες χώρες περιορίζουν την πρόσβαση των εξαγωγέων της ΕΕ στην αγορά. Συνεπώς, η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον να καθοριστούν διεθνείς κανόνες που θα εξασφαλίζουν ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν θα περιέρχονται σε μειονεκτική θέση στις τρίτες χώρες λόγω αθέμιτων επιδοτήσεων των τοπικών επιχειρήσεων ή αντιανταγωνιστικών πρακτικών. Η θέσπιση ενός πολυμερούς συνόλου κανόνων στο πλαίσιο του ΠΟΕ θα ήταν η καλύτερη λύση. Ωστόσο, πολλά βασικά ζητήματα μπορούν επίσης να αντιμετωπιστούν και μέσω διμερών συμφωνιών.

Θα καταβάλουμε μεγαλύτερες προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των ΜΜΕ, αναγνωρίζοντας, π.χ., στον τομέα της εμπορικής άμυνας ότι συχνά, ως εισαγωγείς, ως χρήστες, ως καταγγέλλοντες ή ως εξαγωγείς, αντιμετωπίζουν πραγματικά προβλήματα με τις υψηλού κόστους έρευνες που πραγματοποιούνται στον τομέα αυτόν. Επιπλέον, η Επιτροπή θα υποβάλει το 2011 ανακοίνωση σχετικά με πιθανά μέτρα στήριξης που θα βοηθήσουν τις ΜΜΕ οι οποίες επιθυμούν να αναπτύξουν τις διεθνείς δραστηριότητές τους.

Θα ενισχύσουμε επίσης τον ρόλο των αντιπροσωπειών της ΕΕ ως σημείων επαφής για τις επιχειρήσεις της ΕΕ στο εξωτερικό και, όπου ενδείκνυται, θα δημιουργήσουμε ειδικούς μηχανισμούς υποστήριξης των επιχειρήσεων σε τρίτες χώρες.

5. Δημόσιες διαβουλεύσεις και εκτίμηση αντικτύπου

Οι διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών και τους βασικούς ενδιαφερομένους, καθώς επίσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με τα κράτη μέλη της ΕΕ, πρόσφεραν χρήσιμα στοιχεία για την εκπόνηση του παρόντος εγγράφου[30]. Για παράδειγμα, πήραμε 302 απαντήσεις από 37 χώρες, συμπεριλαμβανομένων 23 κρατών μελών, οι οποίες συνοψίστηκαν σε χωριστό έγγραφο.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στην αρχή της πραγματοποίησης διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, όταν χαράσσουμε πολιτική και όταν προτείνουμε την ανάληψη δράσης. Η διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών αποτελεί θεμελιώδη συνιστώσα της διαδικασίας που ακολουθούμε για τη χάραξη πολιτικής και απαντούμε σε όσους συμμετέχουν στις δημόσιες διαβουλευτικές διαδικασίες μας, όταν αυτό είναι εφικτό. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται ήδη εν μέρει μέσω των τακτικών διαλόγων με την κοινωνία των πολιτών για τα εμπορικά ζητήματα: τακτικές, συγκροτημένες συνεδριάσεις για τα ζητήματα εμπορικής πολιτικής που ενδιαφέρουν ένα ευρύτερο ακροατήριο, συνεδριάσεις που προάγουν την ενεργό και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία χάραξης της εμπορικής πολιτικής μας.

Θα ενισχύσουμε την ενσωμάτωση των εκτιμήσεων και των αξιολογήσεων αντικτύπου στη χάραξη της εμπορικής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι θα γίνονται εκτιμήσεις αντικτύπου για όλες τις νέες εμπορικές πρωτοβουλίες που έχουν ενδεχομένως σημαντικό οικονομικό, κοινωνικό ή περιβαλλοντικό αντίκτυπο στην ΕΕ και τους εμπορικούς της εταίρους, συμπεριλαμβανομένων των αναπτυσσόμενων χωρών. Θα δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στην ευρεία διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών και στη συμμετοχή της στις εκτιμήσεις αντικτύπου στην αειφορία τις οποίες πραγματοποιούμε κατά τη διάρκεια των εμπορικών διαπραγματεύσεων. Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και πριν από την υπογραφή, θα υποβάλλουμε στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ανάλυση των συνεπειών της εκάστοτε προτεινόμενης συμφωνίας για την ΕΕ. Τέλος, για να συμβάλουμε στην παρακολούθηση των συνεπειών των υπαρχουσών εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ, θα πραγματοποιούμε αξιολογήσεις εκ των υστέρων σε συστηματικότερη βάση.

6. Εμπόριο και εξωτερικές σχέσεις

Ο στόχος μας είναι ο εξής: ο ρόλος τον οποίο διαδραματίζει η ΕΕ στις εξωτερικές υποθέσεις και στην παγκόσμια διακυβέρνηση να είναι αντίστοιχος με το οικονομικό της βάρος.

Η εμπορική πολιτική έχει τη δική της ιδιαίτερη οικονομική λογική και συμβολή στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης. Το εμπόριο και η εμπορική πολιτική ενισχύουν τη διεθνή επιρροή της ΕΕ, η δε ανάληψη συντονισμένης δράσης σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να εξυπηρετεί και να υποστηρίζει τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ στις τρίτες χώρες. Συνεπώς, η εμπορική και η εξωτερική πολιτική της Ένωσης μπορούν και πρέπει να αλληλοενισχύονται. Αυτό ισχύει για τομείς όπως η αναπτυξιακή πολιτική και η εφαρμογή των κυρώσεων του ΟΗΕ αλλά και για τη δημιουργία των σωστών κινήτρων στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, των εμπορικών και πολιτικών μας σχέσεων με τρίτες χώρες ή μέσω ειδικών εμπορικών οργάνων όπως το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων ή οι ΣΕΣ, ούτως ώστε να ενθαρρυνθούν οι εταίροι μας να προωθούν τον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των προτύπων εργασίας, του περιβάλλοντος και της χρηστής διακυβέρνησης, μεταξύ άλλων στα φορολογικά ζητήματα. Άλλα εργαλεία της εξωτερικής δράσης, όπως οι αντιπροσωπείες της ΕΕ στο εξωτερικό, πρέπει να συμβάλλουν στην υλοποίηση των εμπορικών μας στόχων και στην υποστήριξη των εταιρειών μας στο εξωτερικό. Ένα άλλο παράδειγμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ της εμπορικής πολιτικής και της εξωτερικής δράσης είναι το σύστημα ελέγχου των εξαγωγών μας για τα αγαθά διπλής χρήσης, το οποίο εξυπηρετεί έναν στόχο που εντάσσεται στην πολιτική εξωτερικής ασφάλειας. Μολονότι τα τελευταία 20 χρόνια σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός πλήρως ανεπτυγμένου συστήματος ελέγχου των εξαγωγών της ΕΕ, οι διαφορές μεταξύ των εθνικών μέτρων εφαρμογής στην ΕΕ υπονομεύουν τα οφέλη της ενιαίας αγοράς και της κοινής εμπορικής πολιτικής. Οι μεταρρυθμίσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα αυτόν από τους εταίρους της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, καταδεικνύουν σαφώς την οικονομική σημασία του τομέα του ελέγχου των εξαγωγών και την ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειες για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγών της ΕΕ, με παράλληλη εξασφάλιση των υψηλότερων δυνατών επιπέδων ασφάλειας. Θα συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε μέτρα ελέγχου των εξαγωγών που θα στοχεύουν στην απλούστευση και στην αύξηση της διαφάνειας του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τους εξαγωγείς της ΕΕ, μέτρα τα οποία θα συμβάλλουν συγχρόνως στην ενίσχυση των διεθνών προσπαθειών στον τομέα της ασφάλειας. Θα υποβάλουμε μια πράσινη βίβλο για να ζητήσουμε τις απόψεις των ενδιαφερομένων σχετικά με τη λειτουργία του τρέχοντος συστήματος και τα σημεία στα οποία χρειάζεται ενδεχομένως κάποια μεταρρύθμιση.

7. Συμπεράσματα

Η παρούσα ανακοίνωση σκιαγραφεί τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύουμε να θέσουμε την εμπορική και επενδυτική μας πολιτική στην υπηρεσία μιας βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης που θα δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας και θα προστατεύει το κράτος προνοίας μας. Η επίτευξη του στόχου αυτού απαιτεί ισχυρή δέσμευση από όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες, τα όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη.

Συμπερασματικά:

1. Θα υλοποιήσουμε το διαπραγματευτικό μας πρόγραμμα :

- θα επιδιώξουμε την επείγουσα ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων του γύρου της Ντόχα, το αργότερο έως το τέλος του 2011·

- θα συγκροτήσουμε μια ομάδα διαπρεπών εμπειρογνωμόνων από τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες χώρες, για να λάβουμε ανεξάρτητες συστάσεις που θα μας βοηθήσουν να διαμορφώσουμε την ευρωπαϊκή μας άποψη σχετικά με τις μελλοντικές προτεραιότητες και τη λειτουργία του ΠΟΕ μετά τη Ντόχα·

- θα επιδιώξουμε την επίτευξη σημαντικής προόδου στις εν εξελίξει διμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις, θα αρχίσουμε νέες εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις χώρες της ASEAN και θα προτείνουμε αυτόνομες επενδυτικές διαπραγματεύσεις με βασικούς μας εταίρους·

- θα διεξαγάγουμε διαπραγματεύσεις με τους γείτονες της ΕΕ, με απώτερο στόχο τη σύναψη σφαιρικών και σε βάθος συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, που θα φέρουν σταδιακά όλους τους γείτονές μας πιο κοντά στην ενιαία αγορά.

2. Θα εμβαθύνουμε τις στρατηγικές εταιρικές μας σχέσεις

- θα αποσαφηνίσουμε τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύουμε να αναβαθμίσουμε τις σχέσεις μας με τους στρατηγικούς μας εταίρους για να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα που παρακωλύουν την ομαλότερη λειτουργία των αγορών τον 21ο αιώνα και θα εξετάσουμε τον δρόμο που θα έχουμε διανύσει έως το τέλος του 2012·

3. Θα προωθήσουμε την εμπορική μας πολιτική

Το 2011 :

- θα υποβάλουμε νομοθετική πρόταση για την έκδοση πράξης της ΕΕ που θα συμβάλει στην εξασφάλιση και στην αύξηση της ισορροπίας όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές δημόσιων συμβάσεων των ανεπτυγμένων χωρών και των μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών της αγοράς·

- θα ολοκληρώσουμε τις συζητήσεις με τα κράτη μέλη και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για μια νέα επενδυτική πολιτική της ΕΕ·

- θα παρουσιάσουμε τις απόψεις μας για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσουμε να αναπτύξουμε την αμοιβαία ενίσχυση του ανοίγματος της εσωτερικής και της εξωτερικής αγοράς, ιδίως όσον αφορά το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών·

- θα εκδώσουμε ανακοίνωση της Επιτροπής για το εμπόριο και την ανάπτυξη και θα υποβάλουμε νομοθετική πρόταση για τη μεταρρύθμιση του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων για τις αναπτυσσόμενες χώρες·

- θα εκδώσουμε πράσινη βίβλο με στόχο τη βελτίωση του συστήματος ελέγχου των εξαγωγών μας·

- θα υποβάλουμε ανακοίνωση σχετικά με πιθανά μέτρα υποστήριξης των ΜΜΕ που θέλουν να αναπτύξουν τις διεθνείς δραστηριότητές τους·

4. Θα επιβάλουμε την εφαρμογή των δικαιωμάτων μας

- θα επανεξετάσουμε τη στρατηγική μας για την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας στις τρίτες χώρες καθώς και τον τελωνειακό μας κανονισμό σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας στα σύνορα της ΕΕ·

- από το 2011 και μετά θα καταρτίζουμε και θα υποβάλλουμε στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ετήσια έκθεση για τα εμπορικά και επενδυτικά εμπόδια, έκθεση που θα αποτελεί το βασικό μέσο με το οποίο θα παρακολουθούμε τα εμπορικά εμπόδια και τα προστατευτικά μέτρα και θα αποφασίζουμε τη λήψη κατάλληλων μέτρων επιβολής.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Σχήμα 1

[pic]

Σχήμα 2

[pic]

Πίνακας 1: Κατάσταση των ΣΕΣ της ΕΕ και μερίδιό τους στο εμπόριο της ΕΕ (%)

Βιομηχανικά προϊόντα* | Γεωργικά προϊόντα** |

Περιφέρειες και κατάσταση ΣΕΣ | Εισαγωγές (%) | Εξαγωγές (%) | Εισαγωγές (%) | Εξαγωγές (%) |

Εφαρμοζόμενες ΣΕΣ | 22.3 | 27.7 | 24.3 | 29.1 |

Χιλή, Μεξικό, Νότια Αφρική | ΣΕΣ με αναπτυσσόμενες χώρες | 2.5 | 3.4 | 5.7 | 2.2 |

Ανδόρα, Άγιος Μαρίνος, Τουρκία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία, Ελβετία | ΕΖΕΣ και τελωνειακές ενώσεις | 14.6 | 15.9 | 11.6 | 14.6 |

Καραϊβική ΑΚΕ | ΣΟΕΣ | 0.3 | 0.3 | 1.0 | 0.6 |

Αλγερία, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανος, Μαρόκο, Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, Τυνησία | Μεσογειακές χώρες, ΣΕΣ | 4.0 | 5.9 | 4.5 | 7.9 |

Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Μαυροβούνιο, Σερβία | Δυτικά Βαλκάνια, συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης | 0.9 | 2.2 | 1.5 | 3.7 |

Οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΕΣ έχουν ολοκληρωθεί, αλλά οι ΣΕΣ δεν έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται ακόμη, διαπραγματεύσεις ΣΕΣ σε εξέλιξη και προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις ΣΕΣ | 21.8 | 25.6 | 56.2 | 26.2 |

Βολιβία, Ισημερινός, Περού, Κολομβία | Κοινότητα των Άνδεων | 0.4 | 0.6 | 5.3 | 0.4 |

Μπρουνέι Νταρουσαλάμ, Ινδονησία, Μαλαισία, Φιλιππίνες, Σινγκαπούρη, Ταϊλάνδη, Βιετνάμ | ASEAN | 5.4 | 4.6 | 9.8 | 4.2 |

Κόστα Ρίκα, Ελ Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα, Ονδούρα, Νικαράγουα, Παναμάς | Κεντρική Αμερική | 0.2 | 0.4 | 2.8 | 0.4 |

Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα | Συμβούλιο Συνεργασίας του Περσικού Κόλπου (GCC) | 2.0 | 5.3 | 0.3 | 5.1 |

Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη | Mercosur | 1.5 | 2.5 | 20.9 | 1.5 |

Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Καναδάς, Γεωργία, Ινδία, Κορέα, Λιβύη, Μολδαβία, Συρία, Ουκρανία | Άλλες ΣΕΣ | 10.0 | 9.1 | 7.2 | 8.0 |

ΑΚΕ πλην Καραϊβικής | ΣΟΕΣ | 2.3 | 3.2 | 10.5 | 6.6 |

Καμία ΣΕΣ | 55.8 | 46.7 | 19.5 | 44.7 |

Αυστραλία, Κίνα, Ιαπωνία, Νέα Ζηλανδία, Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες | Σημαντικοί εμπορικοί εταίροι | 50.3 | 38.6 | 16.6 | 35.8 |

Υπόλοιπος κόσμος (~ 70 χώρες) | 5.5 | 8.1 | 2.9 | 8.9 |

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σημείωση: * HS25-99. ** HS01-24. Σημείωση: Τα πλάγια γράμματα σημαίνουν ότι οι διαπραγματεύσεις για τις ΣΕΣ έχουν ολοκληρωθεί, αλλά οι ΣΕΣ δεν έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται ακόμη.

Πίνακας 2: Εκτιμώμενα δασμολογικά ισοδύναμα των εμποδίων στον τομέα των υπηρεσιών (%)

Τηλεπικοινωνίες | Κατασκευές | Εμπόριο | Μεταφορές | Χρηματοοικονομικός τομέας | Επιχειρηματικές υπηρεσίες | Λοιποί κλάδοι |

Ανεπτυγμένες χώρες | 24 | 42 | 31 | 17 | 34 | 24 | 26 |

Ασία | 33 | 25 | 17 | 8 | 32 | 15 | 17 |

ΕΕ25 | 22 | 35 | 30 | 18 | 32 | 22 | 27 |

ΗΠΑ | 29 | 73 | 48 | 14 | 41 | 34 | 7 |

Αναπτυσσόμενες χώρες | 50 | 80 | 47 | 27 | 57 | 50 | 34 |

Συνολικός μέσος όρος | 35 | 58 | 38 | 21 | 44 | 35 | 29 |

Μέγιστη τιμή | 119 | 119 | 95 | 53 | 103 | 101 | 54 |

Πηγή: ΓΔ TRADE/ CEPII. Με βάση μοντέλα βαρύτητας για τα στοιχεία ροής εμπορίου υπηρεσιών.

Πίνακας 3: Εμπορικό κόστος των μη δασμολογικών μέτρων (ΜΔΜ) στην ΕΕ και τις ΗΠΑ (σε % δασμολογικών ισοδυνάμων)

Τομέας | Κόστος ΜΔΜ στην ΕΕ | Κόστος ΜΔΜ στις ΗΠΑ |

Χημικά προϊόντα | 23.9 | 21.0 |

Φαρμακευτικά προϊόντα | 15.3 | 9.5 |

Καλλυντικά | 34.6 | 32.4 |

Ηλεκτρονικά | 6.5 | 6.5 |

Εξοπλισμός γραφείου & επικοινωνιών | 19.1 | 22.9 |

Αυτοκινητοβιομηχανία | 25.5 | 26.8 |

Αεροδιαστημική βιομηχανία | 18.8 | 19.1 |

Τρόφιμα & ποτά | 56.8 | 73.3 |

Μέταλλα | 11.9 | 17.0 |

Κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα & είδη ιματισμού | 19.2 | 16.7 |

Προϊόντα ξύλου & χαρτιού | 11.3 | 7.7 |

Πηγή: Ecorys (2009) «Non-Tariff Measures in EU-US Trade and Investment – An Economic Analysis»

Σημείωση: Αυτά τα δασμολογικά ισοδύναμα των μη δασμολογικών κανονιστικών μέτρων προέκυψαν με οικονομετρικές μεθόδους από ειδική έρευνα για τους επιμέρους βιομηχανικούς κλάδους.

Πίνακας 4: Η αγορά δημόσιων συμβάσεων σε βασικούς εμπορικούς εταίρους (

| ΕΕ |ΗΠΑ |Ιαπωνία |Καναδάς |Κορέα |Βραζιλία* |Αργεντινή* |Ινδία* | | Συνολική αγορά δημόσιων συμβάσεων

(σε δισεκ. €) | 2088 |1077 |565 |225 |106 |133 |15 |64 | | (% του ΑΕγχΠ) | 16% |11% |18% |22% |14% |13% |8% |8% | | Συνολικές δημόσιες συμβάσεις άνω του ορίου της ΣΔΣ (συμφωνίας για τις δημόσιες συμβάσεις)

(σε δισεκ. €) |370 |279 |96 |59 |25 |42* |3.7* |20* | | (% του ΑΕγχΠ) | 3% |3% |3% |6% |3% |4%* |2%* |2.5%* | | ΔΣ που υπάγονται στη ΣΔΣ (σε δισεκ. €) |312 |34 |22 |2 |15 |μ.δ. |μ.δ. |μ.δ. | | (% της άνω του ορίου αγοράς ΔΣ) | 84% |12% |23% |3% |60% |μ.δ. |μ.δ. |μ.δ. | | Πηγή: Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

( Δεν υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία για την Κίνα.

* Μη μέλη της ΣΔΣ. Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις δυνατότητες ανάπτυξης της αγοράς δημόσιων συμβάσεων, με την επιφύλαξη σχετικών δεσμεύσεων, αν οι εν λόγω χώρες προσχωρήσουν στη ΣΔΣ.

[1] Ευρωπαϊκή Επιτροπή «Ευρώπη 2020: Μια στρατηγική για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», βλ. http://ec.europa.eu/eu2020/index_en.htm.

[2] Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, το 1% του ΑΕγχΠ της ΕΕ το 2010 ισοδυναμούσε με 120 δισεκατομμύρια ευρώ.

[3] «The transatlantic economy 2010» από τους D. Hamilton και J. Quinlan, Center for Transatlantic Relations, πανεπιστήμιο Johns Hopkins, και «Basic Survey of Overseas Business Activities, 2010», METI, Ιαπωνία.

[4] Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 16 Σεπτεμβρίου 2010.

[5] Σύμφωνα με την ειδική έρευνα 357 για το διεθνές εμπόριο, η οποία διενεργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010 στο πλαίσιο του Ευρωβαρόμετρου, το 65% όσων απάντησαν πιστεύουν ότι η ΕΕ ωφελήθηκε πολύ από το διεθνές εμπόριο, ενώ το 64% θεωρούν ότι τα ευρωπαϊκά προϊόντα είναι πολύ ανταγωνιστικά σε σχέση με τα προϊόντα που προέρχονται από το εξωτερικό.

[6] 49% το 2010, βλ. ΟΟΣΑ (2010) « Perspectives on Global Development: Shifting Wealth » .

[7] Σημείο α) παράρτημα Ι, συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 16 Σεπτεμβρίου 2010.

[8] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση του προϋπολογισμού, 19.10.2010, σελίδα 15.

[9] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" — Ένωση καινοτομίας», COM (2010) 546 της 6.10.2010.

[10] COM(2010) 343 της 7.7.2010.

[11] Βλ. υποσημείωση 9.

[12] Πρβλ. πρόταση της ΕΕ που περιλαμβάνεται στο έγγραφο G/IT/W/28 του ΠΟΕ της 15ης Σεπτεμβρίου 2008.

[13] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Trade as a driver of prosperity» («Το εμπόριο ως μοχλός ευημερίας»), σημείο III.2 «Non-tariff regulatory barriers on goods» («Μη δασμολογικά κανονιστικά εμπόδια στα αγαθά»).

[14] Βλ. συμπεράσματα του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας: «Προτεραιότητες για την εσωτερική αγορά την επόμενη δεκαετία», 4.12.09, σημεία 6 και 14.

[15] COM(2010) 608 της 27.10.2010.

[16] Στην ορολογία του ΠΟΕ αυτό ονομάζεται «απελευθέρωση υπηρεσιών της κατηγορίας 4».

[17] Σύμφωνα με την ειδική έρευνα 357 του Ευρωβαρόμετρου, το 30% όσων πιστεύουν ότι δεν ωφελούνται σήμερα από το διεθνές εμπόριο, αποδίδουν το πρόβλημα αυτό στις συνέπειες της ανεργίας. Οι πολίτες που πήραν μέρος στην έρευνα θεωρούν ότι η δημιουργία θέσεων εργασίας στην ΕΕ πρέπει να είναι η πρώτη προτεραιότητα για την εμπορική πολιτική της ΕΕ.

[18] Βλ. υποσημείωση 13.

[19] Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2010) 265 της 26ης Μαΐου 2010: «Ανάλυση επιλογών για την κατά πέραν του 20% μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και εκτίμηση του κινδύνου διαρροής άνθρακα».

[20] COM(2008) 699 της 4.11.2008, «Πρωτοβουλία για τις πρώτες ύλες — κάλυψη των ουσιωδών αναγκών μας για ανάπτυξη και απασχόληση στην Ευρώπη» και COM(2010) 614 της 27.10.2010 «Μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης — Η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα στο προσκήνιο».

[21] CEPII, «Economic Impact of potential outcome of the DDA» («Οικονομικός αντίκτυπος της πιθανής έκβασης του αναπτυξιακού προγράμματος της Ντόχα»), τελική έκθεση που παραγγέλθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2009.

[22] Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Trade as a driver of prosperity» («Το εμπόριο ως μοχλός ευημερίας»), σημείο III.1, αναφέρεται κυρίως στους δασμούς που επιβάλλονται στα βιομηχανικά προϊόντα.

[23] Βλ. έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Trade as a driver of prosperity» («Το εμπόριο ως μοχλός ευημερίας»), σημείο ΙΙ.

[24] Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 16ης Σεπτεμβρίου 2010, σημείο 4.

[25] Βλ. Ecorys (2009) «Non tariff measures in EU-US trade and investment», διαθέσιμο στη διεύθυνση http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2009/december/tradoc_145613.pdf

[26] Copenhagen Economics (2010) «Assessment of barriers to trade and investment between the EU and Japan» διαθέσιμο στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/trade/analysis/chief-economist/.

[27] Σύμφωνα με την ειδική έρευνα 357 του Ευρωβαρόμετρου, οι πολίτες της ΕΕ φρονούν ότι μια από τις βασικές προτεραιότητες της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ πρέπει να είναι η εξασφάλιση της εφαρμογής των ίδιων κανόνων σε όλον τον κόσμο.

[28] Βλ. έκθεση «Εφαρμογή της ανακοίνωσης της Επιτροπής: Η Ευρώπη στον κόσμο — ισχυρότερη εταιρική σχέση για την πρόσβαση στην αγορά για τους ευρωπαίους εξαγωγείς», της 18ης Απριλίου 2007.

[29] Βλ. «Εφαρμογή της στρατηγικής για την πρόσβαση στην αγορά — ετήσια έκθεση 2009», διαθέσιμη online στη διεύθυνση http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2010/march/tradoc_145851.pdf

[30] Βλ. την έκθεση και τις επιμέρους απαντήσεις στη διεύθυνση http://trade.ec.europa.eu/consultations/?consul_id=144.