ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.Αντικείμενο της πρότασης

Η παρούσα πρόταση αφορά την απόφαση για καθορισμό της θέσης που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα όργανα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ) σε σχέση με την προβλεπόμενη έγκριση τροποποιήσεων στο κεφάλαιο 9 του παραρτήματος 9 («Διευκόλυνση») της Σύμβασης για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία (η «Σύμβαση του Σικάγου») για τον καθορισμό των νέων προτύπων του ΔΟΠΑ όσον αφορά τα δεδομένα από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR).

2.Πλαίσιο της πρότασης

2.1.Η Σύμβαση για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία (η «Σύμβαση του Σικάγου»)

Η Σύμβαση του Σικάγου έχει ως στόχο τη ρύθμιση των διεθνών αεροπορικών μεταφορών. Τέθηκε σε ισχύ στις 4 Απριλίου 1947 και με αυτήν ιδρύθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ).

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του Σικάγου.

2.2.Ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας

Ο ΔΟΠΑ είναι ειδικευμένος οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών. Στόχοι του Οργανισμού είναι η ανάπτυξη των αρχών και των τεχνικών της διεθνούς αεροναυτιλίας και η προώθηση του σχεδιασμού και της ανάπτυξης των διεθνών αεροπορικών μεταφορών.

Το Συμβούλιο του ΔΟΠΑ είναι μόνιμο όργανο του ΔΟΠΑ, με μέλη 36 συμβαλλόμενα κράτη που εκλέγονται από τη συνέλευση του ΔΟΠΑ για περίοδο τριών ετών. Για την περίοδο 2016-2019, επτά κράτη μέλη της ΕΕ εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο του ΔΟΠΑ.

Οι υποχρεωτικές λειτουργίες του Συμβουλίου του ΔΟΠΑ, που απαριθμούνται στο άρθρο 54 της Σύμβασης του Σικάγου, περιλαμβάνουν την έγκριση διεθνών προτύπων και συνιστώμενων πρακτικών (γνωστών επίσης με το ακρώνυμο SARP), που έχουν οριστεί ως παραρτήματα της σύμβασης του Σικάγου.

Το Συμβούλιο του ΔΟΠΑ συγκαλεί επίσης τη Συνέλευση, η οποία αποτελεί κυρίαρχο όργανο του ΔΟΠΑ. Η Συνέλευση του ΔΟΠΑ συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά κάθε τρία έτη και καθορίζει την πολιτική κατεύθυνση του Οργανισμού για την επόμενη τριετία. Η 40ή σύνοδος της Συνέλευσης του ΔΟΠΑ θα πραγματοποιηθεί την περίοδο 24 Σεπτεμβρίου-4 Οκτωβρίου στο Μόντρεαλ του Καναδά.

2.3. Η σχεδιαζόμενη πράξη του ΔΟΠΑ

Σύμφωνα με το άρθρο 54 σημείο 1 της Σύμβασης του Σικάγου, το Συμβούλιο του ΔΟΠΑ εγκρίνει πρότυπα και συνιστώμενες πρακτικές (SARP). Τα πρότυπα και συνιστώμενες πρακτικές σχετικά με τις καταστάσεις ονομάτων των επιβατών παρατίθενται στα μέρη Α και Δ του κεφαλαίου 9 του παραρτήματος 9 («Διευκόλυνση») της Σύμβασης του Σικάγου. Συμπληρώνονται με πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές, ιδίως το έγγραφο 9944 του ΔΟΠΑ «Guidelines on Passenger Name Record (PNR) Data» [Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα δεδομένα από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR)]. Τα δεδομένα PNR είναι προσωπικά δεδομένα των επιβατών τα οποία συλλέγουν οι αεροπορικές εταιρίες για επιχειρηματικούς σκοπούς, σε αντίθεση με άλλα δεδομένα ταξιδιωτικού χαρακτήρα που συλλέγονται εξ ονόματος κυβερνήσεων, όπως οι εκ των προτέρων πληροφορίες σχετικά με τους επιβάτες.

Το ψήφισμα 2396 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που εγκρίθηκε στις 21 Δεκεμβρίου απαιτεί τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών «ακολουθώντας τα πρότυπα και τις συνιστώμενες πρακτικές του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας, [να] αναπτύξουν τη δυνατότητα συλλογής, επεξεργασίας και ανάλυσης δεδομένων που αφορούν τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (Passenger Name Record - PNR) και [να] διασφαλίσουν ότι τα δεδομένα των καταστάσεων ονομάτων επιβατών (PNR) χρησιμοποιούνται από και παρέχονται σε όλες τις αρμόδιες εθνικές αρχές τους, με πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών». Το ψήφισμα προτρέπει επίσης τον ΔΟΠΑ «να συνεργαστεί με τα Κράτη Μέλη για τη θέσπιση ενός προτύπου για τη συλλογή, χρήση, επεξεργασία και προστασία των δεδομένων σχετικά με τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR)».

Στο πλαίσιο αυτό, στις 18 Ιουλίου 2019, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε έγγραφο πληροφόρησης με τίτλο «Standards and principles on the collection, use, processing and protection of Passenger Name Record (PNR) data» [Πρότυπα και αρχές για τη συλλογή, χρήση, επεξεργασία και προστασία των δεδομένων από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR)], το οποίο θα υποβάλει στην 40ή σύνοδο της Συνέλευσης του ΔΟΠΑ. Το εν λόγω έγγραφο πληροφόρησης τέθηκε σε διαβούλευση στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Πολιτικής Αεροπορίας (ΕΔΠΑ).

Τον Μάρτιο του 2019 η Επιτροπή Αεροπορικών Μεταφορών (ATC) του ΔΟΠΑ συγκρότησε μια ειδική ομάδα διευκόλυνσης (Facilitation Panel Task Force) προκειμένου να εξετάσει τις προτάσεις για πρότυπα και συνιστώμενες πρακτικές σχετικά με τη συλλογή, χρήση, επεξεργασία και προστασία των δεδομένων από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών, σύμφωνα με το ψήφισμα 2396 (2017) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Η ειδική ομάδα έχει εντολή: α) να επανεξετάσει τα υφιστάμενα πρότυπα και τις συνιστώμενες πρακτικές σχετικά με τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 9 του παραρτήματος 9 της Σύμβασης του Σικάγου· β) να διαπιστώσει αν πρέπει να συμπληρωθούν με πρόσθετα πρότυπα και συνιστώμενες πρακτικές και/ή υλικό καθοδήγησης, λαμβανομένων υπόψη της απόφασης και των εκτιμήσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας· και γ) όπως απαιτείται, να αναπτύξει νέες διατάξεις (πρότυπα, συνιστώμενες πρακτικές και/ή υλικό καθοδήγησης) για τη συλλογή, χρήση, επεξεργασία και προστασία των δεδομένων από τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών.

Οι συζητήσεις σχετικά με την αναθεώρηση των προτύπων και των συνιστώμενων πρακτικών για τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών του ΔΟΠΑ βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Μόλις τα προβλεπόμενα πρότυπα εγκριθούν, θα είναι δεσμευτικά για όλα τα μέλη του ΔΟΠΑ, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών μελών της ΕΕ, σύμφωνα με και εντός των ορίων που τέθηκαν στη Σύμβαση του Σικάγου. Το άρθρο 38 της Σύμβασης του Σικάγου απαιτεί από τα συμβαλλόμενα κράτη να κοινοποιούν στον ΔΟΠΑ την πρόθεσή τους να αποκλίνουν από κάποιο πρότυπο, στο πλαίσιο του μηχανισμού κοινοποίησης διαφορών.

2.4.Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ