Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Prism-Περιφερειακές πρωτοβουλίες" (Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς)

(2001/C 116/01)

Στις 28 Ιανουαρίου 1999, και σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το "Prism-Περιφερειακές πρωτοβουλίες" (Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς).

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Σεπτεμβρίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pezzini.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 97 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Από το 1999, το Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής διεξάγει μία έρευνα σε ευρωπαϊκή κλίμακα με τίτλο "Prism" (Έκθεση προόδου "Πρωτοβουλίες στην Ενιαία Αγορά") σχετικά με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στα επιμέρους κράτη μέλη, τόσο από τις εθνικές και τοπικές αρχές, όσο και από τους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες, με στόχο την προσαρμογή στους νέους κινδύνους που συνεπάγεται η ενιαία αγορά (εισαγωγή του ευρώ, εντατικοποίηση του ανταγωνισμού, νέοι τομείς συνεργασίας, εμπόδια στην ενημέρωση και τη συνεργασία, κ.λπ.).

1.2. Οι στόχοι που το Παρατηρητήριο έθεσε για το Prism μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

- Να αναπτυχθεί μία καινοτόμος προσέγγιση για την ενιαία αγορά, από τα κάτω προς τα πάνω, για να συμπληρώσει την παραδοσιακή προσέγγιση, από τα πάνω προς τα κάτω, που έχουν υιοθετήσει οι Βρυξέλλες.

- Να αξιοποιηθούν και διαδοθούν οι βέλτιστες "επιτόπιες" πρακτικές.

- Να καταρτισθεί, με βάση τα πιο πάνω, ένας κατάλογος με τις πολιτικές και κανονιστικές πρωτοβουλίες που θα ήταν σκόπιμο να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να διευκολυνθούν, να συνοδευτούν και να αναπτυχθούν τέτοιου είδους πρωτοβουλίες.

- Να διασφαλισθεί ότι η ΟΚΕ θα συμβάλει με πρωτότυπο και αποτελεσματικό τρόπο στη συζήτηση για την ενιαία αγορά και το διαδίκτυο: από όλες τις πρωτοβουλίες, αυτή θα είναι η πρωτοβουλία της ΟΚΕ.

- Να επιβεβαιωθεί η αποστολή της ΟΚΕ ως συνδέσμου μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και των οργάνων της ΕΕ.

1.3. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο της ΟΚΕ, οι πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν και οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την προσαρμογή της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος των πιο κάτω τεσσάρων κατηγοριών:

A. Ενημέρωση και υποστήριξη

- Αποτελεσματική ενημέρωση των χρηστών (δημοσιεύσεις, συνέδρια, διαδίκτυο, κατάρτιση, μέσα ενημέρωσης).

- Στοχοθετημένη εκτίμηση της κατάστασης της ενιαίας αγοράς (έρευνες, σφυγμομετρήσεις, μέσα ενημέρωσης).

B. Παρέμβαση

- Παρέμβαση σχετική με τα εμπόδια και τα προβλήματα που παρουσιάζονται (παρέμβαση σε εθνικό, διεθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, άμεση διαπραγμάτευση μίας λύσης του προβλήματος).

Γ. Εταιρικές σχέσεις

- Ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων προκειμένου να διευκολυνθεί το άνοιγμα (αδελφοποιήσεις, ανταλλαγές, συνεργασίες, συμφωνίες, συγχωνεύσεις).

- Από κοινού χρήση των πόρων με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας (πόλοι, χορηγίες, λέσχη των ΜΜΕ, γλωσσική υποστήριξη).

Δ. Συμφωνίες και κώδικες συμπεριφοράς

- Απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών (ενιαία θυρίδα, αμοιβαία αναγνώριση, κώδικες συμπεριφοράς).

- Αξιοποίηση της εικόνας στο πλαίσιο του ανταγωνισμού (χαρακτηρισμός, πιστοποίηση, ονομασία προέλευσης, ετικέτα, δίπλωμα, χάρτης).

2. Έκθεση του προγράμματος εργασίας

2.1. Η έννοια της "Ευρώπης των περιφερειών" εξαίρει τόσο την οικολογική, όσο και την πολιτισμική ποικιλία και πολυμορφία του εδαφικού μωσαϊκού που συνιστά την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και την απαίτηση μίας ολοένα εντατικότερης συνεργασίας.

2.2. Η πληθώρα των παραδόσεων και των κοινωνικών οργανώσεων αποτελεί έναν ανεκτίμητο πλούτο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι διευκολύνεται αυτόματα η δημιουργία της ενιαίας αγοράς ή η υπερεθνική ευρωπαϊκή ενοποίηση.

2.3. Ορισμένες περιφέρειες έχουν ήδη αρχίσει να αναζητούν λύσεις, ενώ άλλες αφήνουν τα προβλήματα να επιλυθούν σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.4. Στόχος της γνωμοδότησης είναι ο προσδιορισμός των βέλτιστων πρακτικών και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων διάδοσής τους σε άλλες περιφέρειες.

2.5. Δεδομένου ότι, στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος του Παρατηρητηρίου Ενιαίας Αγοράς, το πρόγραμμα Prism θα εξετάσει, μέσα στο 2001, τουλάχιστον μία περιφέρεια ανά κράτος μέλος (15-18), θα πρέπει να προβλεφθεί ένα επίπεδο εργασίας το οποίο να βασιστεί σε έναν περιορισμένο αριθμό θεμάτων προτεραιότητας έτσι ώστε να καταστεί δυνατό να συγκεντρωθούν ομοιογενή στοιχεία τα οποία θα είναι εύκολο να συγκριθούν.

2.6. Ένας πρώτος τρόπος να γίνει διάκριση είναι να διαχωριστούν τα θέματα που σχετίζονται με την αρχή της επικουρικότητας έτσι ώστε να μην εξετασθούν θέματα που θα μπορούσαν να εξετασθούν και επιλυθούν σε υπερπεριφερειακό επίπεδο. Θα μπορούσε σχετικά να προβλεφθεί μία συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών.

2.7. Κατά την επιλογή των περιφερειών που θα εξετασθούν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη όχι τόσο οι διαφορές, όσο οι ενδεχόμενες ομοιότητες σε οικονομικούς όρους έτσι ώστε να είναι δυνατόν να συγκριθούν οι λύσεις που θα αφορούν παρόμοια προβλήματα.

2.8. Με στόχο, πάντοτε, την απλοποίηση της αντιπαραβολής των στοιχείων, οι τέσσερις κατηγορίες για τις οποίες γίνεται λόγος στο σημείο 1.3. θα πρέπει να εφαρμοσθούν σε τέσσερις τομείς προτεραιότητας:

- τη γεωργία,

- τη βιομηχανία,

- το περιβάλλον,

- τη χρήση των διαρθρωτικών ταμείων.

2.9. Θα πρέπει να είναι δυνατόν να τεθούν ερωτήματα σε ό,τι αφορά τα ακόλουθα θέματα:

- τα προγράμματα ενημέρωσης για το ενιαίο νόμισμα,

- τα προγράμματα ανάπτυξης της απασχόλησης,

- τον ανταγωνισμό.

2.10. Αφού ελήφθησαν υπόψη οι πιο πάνω σκέψεις, χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο που επισυνάπτεται και με βάση τις ακροάσεις που πραγματοποιήθηκαν και τις απαντήσεις που ελήφθησαν, διατυπώνονται οι ακόλουθες παρατηρήσεις.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Οι απαντήσεις έχουν μάλλον κριτικό χαρακτήρα, όπως ήταν αναμενόμενο, παρά θετικό.

3.2. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι όλοι ξεκινούν από το συλλογισμό ότι οι περιφερειακές πρωτοβουλίες, πέρα από τις ανακολουθίες και τις αντιφάσεις τους, εφαρμόζουν δύο βασικές αρχές: οι κοινοτικές ενισχύσεις παρέχουν ένα ερέθισμα για την ανάληψη δράσης και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων οδηγούν στη σημαντική προσέγγιση των περιφερειών.

3.3. Μπορεί συνεπώς να υποστηριχθεί ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνοχής οδήγησαν στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων.

3.4. Η κριτική επικεντρώθηκε κυρίως στα ακόλουθα θέματα:

- τον ανταγωνισμό,

- την διεύρυνση της ΕΕ,

- την πληροφόρηση,

- την διαβούλευση και τις εταιρικές σχέσεις,

- την αποκέντρωση από πλευράς διαχείρισης,

- την διαφάνεια των ελέγχων και επαληθεύσεων,

- την προστιθέμενη αξία των προγραμμάτων.

3.5. Σήμερα εξακολουθούν να παραμένουν προβλήματα στον τομέα του ανταγωνισμού τα οποία οφείλονται κατά μεγάλο μέρος στις υφιστάμενες διαφορές και στην ατελή μεταφορά των κοινοτικών κανονιστικών διατάξεων στις εθνικές νομοθεσίες, ενώ είναι απαραίτητο οι οικονομικοί παράγοντες να υπόκεινται σε δίκαιους όρους ανταγωνισμού, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο ασκούν τη δραστηριότητά τους.

3.6. Εάν οι σοβαρές ανισότητες παρέμεναν, αυτό θα είχε αρνητικές συνέπειες, για το λόγο ότι θα τονίζονταν οι διαφορές από πλευράς ανάπτυξης μεταξύ των κρατών μελών, γεγονός που θα ζημίωνε την οικονομική και κοινωνική συνοχή της ΕΕ.

3.7. Έχει συνεπώς ουσιαστική σημασία να υιοθετηθούν κανόνες ολοένα πιο σαφείς οι οποίοι να είναι σε θέση να συμβιβάσουν το δυναμικό ανάπτυξης με την διασφάλιση της συνοχής, ενόψει κυρίως της μελλοντικής διεύρυνσης της ΕΕ.

3.7.1. Η διεύρυνση, την πολιτική και κοινωνική σημασία της οποίας δεν αρνείται κανείς, θα έχει καταρχάς ως πρώτη επίπτωση την αύξηση των ανισοτήτων, από πλευράς ανάπτυξης, μεταξύ των περιφερειών, ενώ το άνοιγμα ανάμεσα στους φτωχότερους και τους πλουσιότερους θα μεγαλώσει, μολονότι αυτό ενδέχεται να μην είναι δυνατό να υπολογισθεί ποσοτικά.

3.7.2. Προκειμένου τα αποτελέσματα αυτά να μετριαστούν και να επιτευχθούν σταδιακά, θα χρειασθεί να ενισχυθούν τα μέτρα που προβλέπει η Ατζέντα 2000 για την προενταξιακή στρατηγική.

3.8. Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται, τόσο οι οικονομικοί παράγοντες όσο και οι Ευρωπαίοι πολίτες παραπονούνται για την ελλιπή και ανακριβή ενημέρωση, πράγμα που οφείλεται στα γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια, στην απουσία μέσων διάδοσης και στις δυσκολίες που οφείλονται στην "ξύλινη γλώσσα" της γραφειοκρατίας.

3.9. Σε ό,τι αφορά την εταιρική σχέση και την αντίστοιχη συνεννόηση, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων είναι πεπεισμένοι ότι τα μέσα αυτά είναι ορθά, αλλά αναφέρουν ότι υφίστανται δυσκολίες εφαρμογής οι οποίες οφείλονται στην ύπαρξη αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων - που ενίοτε έχουν ιδιάζοντα χαρακτήρα - ή στο γεγονός ότι έχουν εκδηλωθεί ριζικές αντιθέσεις σε ό,τι αφορά τους στόχους των μεμονωμένων προγραμμάτων.

3.10. Μία θετική παρατήρηση αφορά την αποκέντρωση από πλευράς διαχείρισης δεδομένου ότι όλοι όσοι μπόρεσαν να την εφαρμόσουν - αποτελούν ακόμη, βέβαια, μία μειοψηφία - διαπίστωσαν και εξετίμησαν τα πλεονεκτήματα της γραφειοκρατικής ευκινησίας, της απλούστευσης των διαδικασιών, της επιτάχυνσης των χρηματοδοτήσεων και της ακρίβειας των ελέγχων.

3.10.1. Διαφορετική είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των παραγόντων που εξακολουθούν να υπόκεινται σε ελέγχους και διαδικασίες έντονα συγκεντρωτικές, οι οποίες επιβραδύνουν - και ενίοτε εμποδίζουν επ' αόριστον - την εφαρμογή των προγραμμάτων. Κυρίως ωστόσο γίνεται λόγος για την περιορισμένη διαφάνεια των αποτελεσμάτων των ελέγχων και επαληθεύσεων.

3.11. Τέλος, ένα ακανθώδες και δυσεπίλυτο θέμα - διότι θα απαιτούσε συγκριτικές αντιπαραβολές και εκθέσεις αξιολόγησης - είναι η προστιθέμενη αξία που θα προκύψει από την εφαρμογή των προγραμμάτων.

3.11.1. Δεδομένου ότι οι στόχοι του σχεδίου Prism αποσαφηνίστηκαν, μπορούμε να αναφέρουμε με ποιόν τρόπο δεν πρέπει να καταρτίζονται τα προγράμματα:

- με μεμονωμένες ή ασυντόνιστες πρωτοβουλίες,

- με τη σχέση κόστους-οφέλους έξω από την αγορά,

- με μη επιλεκτική κατανομή των χρηματοδοτήσεων,

- με κανένα ή ελάχιστο βαθμό καινοτομίας.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Οι παρατηρήσεις αναφέρονται συγκεκριμένα στις επιμέρους απαντήσεις του ερωτηματολογίου.

4.2. Επιπτώσεις της Ενιαίας Αγοράς

Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων απάντησε ότι τα καλύτερα αποτελέσματα σημειώθηκαν στον οικονομικό τομέα και φρονεί ότι τα αποτελέσματα κοινωνικού, διοικητικού και πολιτιστικού χαρακτήρα θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να αναπτυχθούν, σήμερα όμως δεν είναι δυνατόν να αποτιμηθούν.

4.3. Ελεύθερη κυκλοφορία

Υφίστανται δυσκολίες κατά πρώτο λόγο σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και κατά δεύτερο την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Σε ό,τι αφορά τα εμπορεύματα και τις υπηρεσίες δεν φαίνεται να υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα.

4.4. Δικαίωμα εγκατάστασης

Οι περιπτώσεις που αναφέρθηκαν είναι σποραδικές και συνεπώς οι μόνες δυσκολίες που διαπιστώθηκαν είναι διοικητικού χαρακτήρα.

4.5. Αναγνώριση των τίτλων

Η συντριπτική πλειοψηφία καταγγέλλει ότι αντιμετώπισε μεγάλες δυσκολίες σε ό,τι αφορά την αναγνώριση τίτλων μέσης τεχνικής εκπαίδευσης και μέσων και κατώτερων επαγγελματικών σπουδών.

4.6. Διαρθρωτικά ταμεία

Διαπιστώνεται αντίφαση επί της ουσίας δεδομένου ότι τα προγράμματα που παρέχουν χρηματοδοτική βοήθεια είναι πιο επιθυμητά, ιδιαίτερα εάν αφορούν έργα διαρθρωτικού χαρακτήρα, ενώ σχεδόν δεν εφαρμόζονται εκείνα που παρέχουν στήριξη στην κατάρτιση, τον συντονισμό και τις βασικές υπηρεσίες τα οποία, σύμφωνα με τις προθέσεις της Κοινότητας, θα έπρεπε να ωφελήσουν κυρίως τις ΜΜΕ.

4.7. Μέσα και δίαυλοι πληροφόρησης

Εκτός από το θέμα που εξετάστηκε πιο πάνω σχετικά με την πρόσβαση στην ενημέρωση, το συνολικό πλαίσιο που προβλέπεται για τη διάδοση των πληροφοριών φαίνεται απογοητευτικό.

4.7.1. Ορισμένα μεγάλα σχέδια έχουν εύκολη πρόσβαση στον Τύπο και την τηλεόραση λόγω του έκδηλου γενικού ενδιαφέροντός τους και ορισμένες φορές διαθέτουν δικούς τους διαύλους και μέσα. Για τα υπόλοιπα ωστόσο δεν μπορεί να λεχθεί το ίδιο και αυτό ζημιώνει τους οικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι δεν μπορούν να αντλήσουν το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από τις ευκαιρίες της αγοράς· τους χρήστες, εξαιτίας της έλλειψης πληροφοριών πρακτικού χαρακτήρα και την εικόνα, διότι δεν αξιοποιείται στο πλαίσιο του ανταγωνισμού.

4.7.2. Εξάλλου, πρέπει να αναφερθεί ένα ανησυχητικό φαινόμενο το οποίο έχει ουσιαστικά καταγγελθεί από όλους: η διάχυτη έλλειψη πληροφοριών σε ό,τι αφορά το Εuro, λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά την καθιέρωσή του.

5. Συμπεράσματα

5.1. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το Prism είναι ένα πρόγραμμα σε εξέλιξη, το οποίο προβλέπει την διεξαγωγή περιοδικών ερευνών και αντίστοιχων ακροάσεων, και ότι οι σκέψεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα γνωμοδότηση απορρέουν από τα αποτελέσματα δύο ακροάσεων: μίας γενικού χαρακτήρα που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 13 Ιουλίου 1999 και μίας ειδικού που πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβόνα στις 24 Φεβρουαρίου 2000.

5.2. Εάν κρίνουμε από το έργο που επιτελέστηκε, δεν φαίνεται να είναι η κατάλληλη στιγμή να αντληθούν οριστικά συμπεράσματα. Μπορεί μόνον να συσταθεί ένας κατάλογος με θέματα τα οποία θα πρέπει να εμβαθύνει το Παρατηρητήριο Ενιαίας Αγοράς προκειμένου να υποβάλει συγκεκριμένες συστάσεις και προτάσεις στα ευρωπαϊκά, εθνικά και περιφερειακά όργανα.

5.3. Ο κατάλογος που ακολουθεί δεν είναι πλήρης και μπορεί να διευρυνθεί όποτε η ΟΚΕ το κρίνει απαραίτητο:

- πρόσβαση και διάδοση των πληροφοριών

- προσαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού στα σύγχρονα δεδομένα

- αποκέντρωση από πλευράς διαχείρισης

- πρότυπα κριτήρια για τον προσδιορισμό των βέλτιστων πρακτικών.

5.4. Αφού ληφθούν υπόψη τα πρώτα σημαντικά αποτελέσματα, θα πρέπει να προβλεφθεί η επιτάχυνση του προγράμματος Prism προκειμένου να καταστεί δυνατή η ακριβέστερη παρακολούθηση των εξελίξεων της ενιαίας αγοράς.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

1. Ερωτηματολόγιο

1.1. Τί αντίκτυπο είχε η υλοποίηση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς στην ανάπτυξη της περιφέρειάς σας

- από οικονομικής πλευράς;

- από κοινωνικής πλευράς;

- από διοικητικής πλευράς;

- από πολιτιστικής πλευράς;

1.2. Αντιμετωπίζουν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες της περιφέρειάς σας δυσκολίες σε ό,τι αφορά τις αρχές

- της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων;

- της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων;

- της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών;

- της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων;

1.3. Υφίστανται εμπόδια σε ό,τι αφορά την αρχή του ελεύθερου ανταγωνισμού;

1.4. Το δικαίωμα της εγκατάστασης γίνεται σεβαστό;

1.5. Η αρχή της αναγνώρισης των τίτλων εφαρμόζεται;

1.6. Οι πόροι που είναι διαθέσιμοι μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων έχουν συμβάλει, στην περιφέρειά σας, στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς;

1.7. Μπορείτε να αναφέρετε μία ή περισσότερες πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν στην περιφέρειά σας με στόχο να αντληθούν τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη από τις ευκαιρίες της ενιαίας αγοράς, όπως π.χ.:

- αποτελεσματική ενημέρωση των χρηστών (δημοσιεύσεις, συμπόσια, κατάρτιση)·

- στοχοθετημένη αξιολόγηση της κατάστασης της ενιαίας αγοράς (έρευνες, σφυγμομετρήσεις)·

- ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις με στόχο την διευκόλυνση των ανταλλαγών (αδελφοποιήσεις πόλεων, συνεργασίες, συμφωνίες, συγχωνεύσεις)·

- αξιοποίηση της εικόνας στο πλαίσιο του ανταγωνισμού (χαρακτηρισμός, πιστοποίηση, ονομασία προέλευσης, ετικέτα, δίπλωμα, κάρτα)·

- από κοινού χρήση των πόρων με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας (πόλοι, χορηγίες, λέσχη των ΜΜΕ, γλωσσική υποστήριξη, ερευνητικά σχέδια, σχέσεις με κέντρα που προωθούν το επιχειρηματικό πνεύμα)·

- υποδομές στους τομείς της συνεργασίας και των συναλλαγών·

- ειδικά προγράμματα δράσης με θεσμική, τεχνική και οικονομική στήριξη με στόχο της διευκόλυνση του ανοίγματος της εκάστοτε περιφέρειας προς την Ευρώπη.

1.8. Μπορείτε να αναφέρετε πρωτοβουλίες που αναπτύχθηκαν με στόχο την άρση των εμποδίων που τίθενται στην ελευθερία των συναλλαγών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις ΜΜΕ, όπως π.χ.:

- απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών (ενιαία θυρίδα, αμοιβαία αναγνώριση, κώδικες συμπεριφοράς)·

- πιστωτικές διευκολύνσεις·

- φορολογικά μέτρα·

- παρέμβαση σχετική με τα εμπόδια και τα προβλήματα που παρουσιάζονται (παρέμβαση σε εθνικό, διεθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, άμεση διαπραγμάτευση).

1.9. Ποιές συστάσεις θα επιθυμούσατε να κάνετε με βάση τις εμπειρίες σας σε περιφερειακό επίπεδο, οι οποίες θα ήταν σκόπιμο να αποτελέσουν αντικείμενο πρωτοβουλιών σε κοινοτική κλίμακα, όπως, π.χ.:

- προαγωγή της απασχόλησης και της κινητικότητας (κατάρτιση, εξειδίκευση, προσέγγιση των κοινωνικών νομοθεσιών)·

- πληροφόρηση για το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα·

- άρση των διοικητικών και φορολογικών εμποδίων·

- "ανταγωνιστικός ανταγωνισμός" μεταξύ των περιφερειών στον κοινωνικό και φορολογικό τομέα και στον τομέα των δημοσίων ενισχύσεων υπέρ των επενδύσεων.

1.10. Θα επιθυμούσατε να μεταδώσετε την εμπειρία και τις πρωτοβουλίες σας σε άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες;