Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας»

[COM(2022) 105 final]

(2022/C 443/13)

Εισηγητής: ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ Συνεισηγήτρια: η κ. Ody NEISINGH

Αιτήσεις γνωμοδότησης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Υιοθετήθηκε από το τμήμα 22.6.2022 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 13.7.2022 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 571 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 200/7/7

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει τη νομοθετική καινοτομία που αντιπροσωπεύει μια οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών με διατομεακή προσέγγιση. Μια τέτοια οδηγία αποτελεί καίριο αίτημα της κοινωνίας.

1.2. Ομοίως, δεδομένης της εμβέλειας και της έκτασης των πολλών μορφών βίας που υφίστανται οι γυναίκες, οι πολιτικές για την καταπολέμησή τους πρέπει να μην είναι ουδέτερες, αλλά να αναπτύσσονται με βάση μια σαφή και αδιαμφισβήτητη έμφυλη οπτική, η οποία πρέπει να τοποθετείται με τρόπο που θα διευκολύνει την κατανόηση της αναγκαιότητας και της αποτελεσματικότητάς της.

1.3. Η ΕΟΚΕ θέλει οπωσδήποτε να αναφέρει ότι θεωρεί αναγκαίο και επιτακτικό να προωθηθεί —σε όλα τα κράτη μέλη που δεν το έχουν πράξει ακόμη, καθώς και εκ μέρους της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)— η επικύρωση τόσο της σύμβασης 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) για τη βία και την παρενόχληση, όσο και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.

1.4. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να συμπεριληφθούν στην υπό εξέταση οδηγία όλες οι μορφές βίας κατά των γυναικών, όπως π.χ. η θεσμική βία, η σεξουαλική και αναπαραγωγική εκμετάλλευση, η ηθική παρενόχληση, η ενδοοικογενειακή έμφυλη βία, η υποταγή μέσω χημικών ουσιών, η παρενόχληση στον δρόμο, η σεξουαλική παρενόχληση λόγω βιολογικού ή κοινωνικού φύλου, ή ακόμη η εξαναγκαστική στείρωση των γυναικών με αναπηρία, μεταξύ άλλων.

1.5. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να επιλεγεί η συμπερίληψη της βίας κατά των γυναικών στα εγκλήματα ευρωπαϊκής εμβέλειας που προβλέπονται στο άρθρο 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

1.6. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα πρέπει να συμπεριληφθούν συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να εξασφαλίζεται στα θύματα βίας κατά των γυναικών η διατήρηση της απασχόλησης, σε όσα δε θύματα δεν διαθέτουν απασχόληση, η εργασιακή ένταξη.

1.7. Σύμφωνα με τη γραμμή που ακολουθούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW), η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιείται ο όρος «γυναίκες σε πορνεία» αντί του όρου «σεξεργάτριες» ή «εργαζόμενες στον τομέα των σεξουαλικών υπηρεσιών».

1.8. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα έπρεπε να προβλέπονται μεταξύ των επιβαρυντικών περιστάσεων πτυχές όπως η ύπαρξη εκ των προτέρων απειλής προς το θύμα ή το συναισθηματικό ή οικογενειακό περιβάλλον του, καθώς και το κέρδος.

1.9. Ομοίως, ιδιαίτερη προσοχή θα έπρεπε να δίνεται στις γυναίκες και τα κορίτσια από εθνοτικές και/ή πολιτιστικές μειονότητες —όπως π.χ. οι Ρομά—, στις μετανάστριες, ιδίως όσες βρίσκονται σε παράτυπη διοικητική κατάσταση, και στα κορίτσια και τις γυναίκες πρόσφυγες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο.

1.10. Η ΕΟΚΕ απαιτεί επίσης ειδική προσοχή στις γυναίκες με αναπηρία, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε επιθέσεις λόγω φύλου, εξαιτίας ακριβώς της αναπηρίας τους.

1.11. Όσον αφορά την παρενόχληση στον κυβερνοχώρο, φρονεί ότι η απουσία συναίνεσης και η δημόσια έκθεση θα έπρεπε να συνιστούν αφ’ εαυτών παρενόχληση στον κυβερνοχώρο.

1.12. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παραπομπή των θυμάτων σε υπηρεσίες υποστήριξης θα πρέπει όχι απλώς να γίνεται με πρόσφορο και συντονισμένο τρόπο, αλλά επίσης επειγόντως και κατά προτεραιότητα.

1.13. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τις υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, στον κατάλογο των θεμελιωδών για τα θύματα υπηρεσιών υποστήριξης, καθώς επίσης και να καλέσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταργήσουν επειγόντως όλους τους φραγμούς που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στην επείγουσα αντισύλληψη και στις υπηρεσίες τεχνητής διακοπής της κύησης μετά από βιασμό.

1.14. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στα εντάλματα περιορισμού και επείγουσας προστασίας ως εγγύηση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των θυμάτων πρέπει οπωσδήποτε να προβλέπονται μέτρα που θα εμποδίζουν τον δράστη της βίας να παρενοχλεί ή να πλησιάζει το θύμα.

1.15. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι σε όλους τους μηχανισμούς και μέτρα στήριξης των θυμάτων σεξουαλικής βίας θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται ρητώς η προσβασιμότητα και η δωρεάν παροχή.

1.16. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στον περιορισμό που συνιστά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και φροντίδας που προβλέπονται για τη σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία είναι μόνο εξωτερικού χαρακτήρα, ενώ δεν προβλέπεται τίποτα σχετικά με τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου, των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της αναγκαίας συμμετοχής και διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους.

1.17. Δεδομένου του ρόλου της παιδείας στη διαμόρφωση ρόλων και στερεοτύπων σχετικά με το φύλο, θα πρέπει να σχεδιαστεί ο προληπτικός της ρόλος —ιδίως μέσω πλήρους σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης— σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και να συμπεριληφθεί ρητώς στη θεσμική συνεργασία η συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως των φεμινιστικών οργανώσεων), των κοινωνικών εταίρων και των πληττόμενων ομάδων.

1.18. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού πρέπει να υπερισχύει των ρυθμίσεων προσωπικής επικοινωνίας όταν υπάρχουν εύλογες αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα εγγύησης ασφαλούς επαφής τόσο σε σωματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο.

1.19. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη στην οδηγία του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως ειδικού αδικήματος.

1.20. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι γενικότερες παραβιάσεις που αφορούν τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα θα έπρεπε επίσης να καταπολεμούνται ως βία κατά των γυναικών, όπως στην περίπτωση της γυναικολογικής και μαιευτικής βίας, της καταναγκαστικής εγκυμοσύνης και της άρνησης της φροντίδας για την άμβλωση. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό της βίας κατά των γυναικών οι υφιστάμενοι περιορισμοί στην ελεύθερη και ασφαλή τεχνητή διακοπή της κύησης, καθώς και η παρενόχληση που υφίστανται, ιδίως κοντά στις κλινικές, οι γυναίκες που επιλέγουν ελεύθερα την πρακτική αυτή.

1.21. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη ώστε να ζήσουν μια ολοκληρωμένη ζωή, υπό συνθήκες ελευθερίας και ισότητας, τα ορφανά τέκνα των θυμάτων βίας κατά των γυναικών.

1.22. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για το γεγονός ότι η δράση της άκρας δεξιάς έχει θέσει ως στόχο την καταπολέμηση των προτάσεων ισότητας των φύλων, ειδικότερα δε για τη συστηματική άρνηση της διαρθρωτικής βίας κατά των γυναικών, αυτής την οποία υφίστανται για τον μόνο λόγο ότι είναι γυναίκες. Η άρνηση αυτή όχι μόνο δηλητηριάζει την ισότιμη συμβίωση, αλλά συνιστά και επίθεση κατά των αξιών και των αρχών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ).

1.23. Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβλεφθεί στην οδηγία ένα οικονομικό υπόμνημα, ώστε να μπορεί να εξασφαλιστεί η πραγματική εφαρμογή των εγκρινόμενων μέτρων μέσω κατάλληλης δημόσιας χρηματοδότησης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η βία κατά των γυναικών συνιστά την ύψιστη έκφραση των διακρίσεων κατά των γυναικών. Αντιπροσωπεύει έναν μηχανισμό ελέγχου, η προέλευση του οποίου έγκειται στην ανισότητα ανδρών και γυναικών, και ο οποίος εγγυάται και τροφοδοτεί την ανισότητα αυτή.

2.2. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για το γεγονός ότι η δράση της άκρας δεξιάς έχει θέσει ως στόχο την καταπολέμηση των προτάσεων ισότητας των φύλων, ειδικότερα δε για τη συστηματική άρνηση της διαρθρωτικής βίας κατά των γυναικών, αυτής την οποία υφίστανται για τον μόνο λόγο ότι είναι γυναίκες. Η άρνηση αυτή όχι μόνο δηλητηριάζει την ισότιμη συμβίωση, αλλά συνιστά και επίθεση κατά των αξιών και των αρχών που κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ).

2.3. Στους κύριους στόχους της Ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ισότητα των φύλων 2020-2025 συμπεριλαμβάνεται η εξάλειψη της έμφυλης βίας. Άλλοι στόχοι που περιλαμβάνονται επίσης είναι η καταπολέμηση των έμφυλων στερεοτύπων, η κατάργηση της μισθολογικής ανισότητας, της ανισότητας στην εργασία και στις ευθύνες φροντίδας, η επίτευξη ισότιμης συμμετοχής στους διάφορους κλάδους της οικονομίας και η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ γυναικών και ανδρών στη λήψη αποφάσεων και στην πολιτική δραστηριότητα.

2.4. Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών είναι μία από τις πλέον επίμονες μορφές έμφυλων διακρίσεων και συνιστά παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην ΕΕ, οι μισές γυναίκες (53 %) αποφεύγουν ορισμένα μέρη ή καταστάσεις, φοβούμενες μην υποστούν σωματικές ή σεξουαλικές επιθέσεις ( 1 ) , ενώ το ένα τρίτο των γυναικών (33 %) δηλώνει ότι έχει υπάρξει θύμα σωματικής ή σεξουαλικής βίας.

2.5. Λόγω της εμβέλειας και της έκτασης των πολλών μορφών βίας που υφίστανται οι γυναίκες, οι πολιτικές για την καταπολέμησή τους πρέπει να μην είναι ουδέτερες, αλλά να αναπτύσσονται με βάση μια σαφή και αδιαμφισβήτητη έμφυλη οπτική, η οποία πρέπει να τοποθετείται με τρόπο που να διευκολύνει την κατανόηση της αναγκαιότητας και της αποτελεσματικότητάς της.

2.6. Κάθε μέρα, οι γυναίκες κινδυνεύουν να υποστούν βία στον χώρο εργασίας τους, ιδίως όσες εργάζονται στον κλάδο των μεταφορών (το 63 % εξ αυτών δηλώνει ότι έχει υποστεί πράξη βίας πρόσφατα τουλάχιστον μία φορά) ( 2 ) , καθώς και στον κλάδο των υπηρεσιών και πωλήσεων ( 3 )

2.7. Η εξ οικείων βία έχει επίσης αυξηθεί λόγω των μέτρων εγκλεισμού που επιβλήθηκαν για την ανάσχεση της υγειονομικής κρίσης από την πανδημία COVID-19 ( 4 )

2.8. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση οδηγίας έχει ως στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας, ώστε να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο ασφάλειας και πλήρη άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε ίση μεταχείριση και απαγόρευση των διακρίσεων. Παρότι κατανοούμε ότι ο ποινικός προσανατολισμός της καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών είναι αναγκαίος, πρέπει ωστόσο να συνοδεύεται αναγκαστικά από μια ολιστική και πλήρη προσέγγιση για την πρόληψη, καταπολέμηση και εξάλειψη της έμφυλης βίας.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη νομοθετική καινοτομία που αντιπροσωπεύει μια οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών με διατομεακή προσέγγιση. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι απαιτείται να ενεργοποιηθούν πρωτόκολλα και εκστρατείες ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης για επαγγελματίες, ώστε να αποτραπεί τόσο η θεσμική βία όσο και η ενοχοποίηση των θυμάτων για εξωτερικούς λόγους, άσχετους με την πράξη βίας. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν την εμφάνιση, τη στάση, το καθεστώς, την καταγωγή ή οποιοδήποτε άλλο χαρακτηριστικό του θύματος ή περίσταση.

3.2. Υπό αυτή την έννοια, παρότι η ΕΟΚΕ επικροτεί την εννοιολογική και ποινική διασαφήνιση που συνιστά η συμπερίληψη στην οδηγία ορισμών για ορισμένες μορφές βίας κατά των γυναικών, θεωρεί αναγκαίο να εξετάζει η πρόταση όλες τις μορφές έμφυλης βίας κατά των γυναικών και να περιλαμβάνει έναν γενικό ορισμό της έμφυλης βίας, όπως είναι αυτός που περιλαμβάνεται στα άρθρα 1 και 2 της Διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών του 1993 ή στο άρθρο 3 της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.

3.3. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα έπρεπε να είχε επιλεγεί η συμπερίληψη της βίας κατά των γυναικών στα εγκλήματα ευρωπαϊκής εμβέλειας που προβλέπονται στο άρθρο 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

3.4. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ποινικοποίηση του βιασμού με βάση την απλή έλλειψη συναίνεσης, χωρίς να απαιτείται η χρήση βίας ή απειλής για να στοιχειοθετείται δίωξη. Ο νομικός αυτός ορισμός συμπεριλαμβάνει το συγκεκριμένο αδίκημα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης: η έννοια αυτή πρέπει να εφαρμοστεί σε νέες μορφές βιασμού, όπως η υποταγή μέσω χημικών ουσιών.

3.5. 3.5 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι είναι σημαντική η συμπερίληψη ειδικών μέτρων για την προστασία και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη των θυμάτων έμφυλης βίας εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ απαιτεί να συμπεριληφθεί η συγκεκριμένη αυτή μορφή βίας στα αδικήματα που ορίζονται στην οδηγία, ώστε να καθιερωθεί ένα κοινό πλαίσιο όσον αφορά τις κυρώσεις, τις επιβαρυντικές περιστάσεις, τη δικαιοδοσία και την παραγραφή.

3.6. Περισσότερες από τις μισές Ευρωπαίες δηλώνουν ότι υπήρξαν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης σε κάποια περίπτωση (55 %) ( 5 ) . Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι δεν μπορεί να αγνοείται στην οδηγία η εν λόγω μορφή βίας κατά των γυναικών, ούτε στην πρόταση ορισμού ούτε στο σύστημα κυρώσεων, επιβαρυντικών περιστάσεων, δικαιοδοσίας και παραγραφής ( 6 )

3.7. Το ένα τρίτο των γυναικών που έχουν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση, την υπέστησαν στο εργασιακό περιβάλλον ( 7 ) . Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να εξετάζεται αυτή η περίπτωση βίας στην οδηγία, καθώς και η οργάνωση και επικαιροποίηση, εκ μέρους των εργοδοτών, ειδικών δράσεων για την καταπολέμηση της σεξουαλικής παρενόχλησης και της έμφυλης παρενόχλησης στην εργασία, συμπεριλαμβανομένων της βίας και της παρενόχλησης στον κυβερνοχώρο ( 8 ) . Συνεπώς, η ΕΟΚΕ απαιτεί να προβλεφθεί το αδίκημα της ηθικής παρενόχλησης.

3.8. Η έμμεση βία, ήτοι η βία που υφίστανται οι γυναίκες μέσω της βίας που ασκείται κατά ατόμων του συναισθηματικού ή οικογενειακού τους περιβάλλοντος με στόχο τη συναισθηματική επίθεση ενάντια σε αυτές, ασκείται ιδίως κατά των παιδιών τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού πρέπει να υπερισχύει των ρυθμίσεων προσωπικής επικοινωνίας όταν υπάρχουν εύλογες αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα εγγύησης ασφαλούς επαφής με το ανήλικο τέκνο, τόσο σε σωματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο.

3.9. Δεδομένου ότι η οικονομική αυτονομία συνιστά καθοριστικό στοιχείο για να χειραφετηθούν και να ανακτήσουν δυνάμεις τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία ότι δεν προβλέπονται συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να εξασφαλίζεται στα εν λόγω θύματα η διατήρηση της απασχόλησης, αλλά και η εργασιακή ένταξη σε όσα θύματα δεν διαθέτουν απασχόληση.

3.10. Γνωρίζοντας τα συμπεράσματα της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την πορνεία καθώς και τον αντίκτυπό τους στην ισότητα των φύλων ( 9 ) , στο ίδιο πνεύμα με το άρθρο 6 της Σύμβασης για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW) και με τη γενική σύσταση αριθ. 38 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη των διακρίσεων κατά των γυναικών, της 6ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με την εμπορία γυναικών και κοριτσιών στο πλαίσιο της παγκόσμιας μετανάστευσης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το καλύτερο είναι να αναφέρονται οι γυναίκες αυτές ως «γυναίκες σε πορνεία» και όχι ως «σεξεργάτριες» ή «εργαζόμενες στον τομέα των σεξουαλικών υπηρεσιών».

3.11. Η oδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ( 10 ) θεωρεί άκυρη τη συναίνεση του θύματος όταν έχει μεσολαβήσει απειλή, χρήση βίας, εξαναγκασμός, κατάχρηση εξουσίας ή ευάλωτης θέσης ή πληρωμή ή αποδοχή χρημάτων ή άλλων απολαβών για την εξασφάλιση της συναίνεσης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η μαστροπεία ή το κέρδος που απορρέει από τη σεξουαλική εκμετάλλευση τρίτου θα έπρεπε να προβλέπεται στις κυρώσεις του κεφαλαίου 2 της οδηγίας, που εξετάζει τα «Αδικήματα που αφορούν τη γενετήσια εκμετάλλευση».

3.12. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της ειδικής εισηγήτριας του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών ( 11 ) για την αύξηση της λεγόμενης παρένθετης μητρότητας. Συμφωνεί με την έκφραση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ( 12 ) , το οποίο την θεωρεί ως μορφή αναπαραγωγικής εκμετάλλευσης που πλήττει την αξιοπρέπεια των γυναικών. Ως εκ τούτου, φρονεί ότι η πρακτική αυτή —όταν αποτελεί επαχθή δικαιοπραξία στην οποία μεσολαβεί κέρδος ή όφελος για οποιοδήποτε εκ των μερών, συμπεριλαμβανομένης της διαφήμισης— πρέπει να θεωρείται ως μορφή βίας κατά των γυναικών και να αντιμετωπίζεται στο ίδιο επίπεδο με τη σεξουαλική εκμετάλλευση (με συμπερίληψή της στο κεφάλαιο 2 και στο άρθρο 1).

3.13. Η βία κατά των γυναικών αντιπροσωπεύει την πλέον διαδεδομένη στην Ένωση παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες και κορίτσια σε ευάλωτη κατάσταση, ιδιαίτερη δε προσοχή πρέπει να δοθεί στις γυναίκες και κορίτσια από εθνοτικές και/ή πολιτιστικές μειονότητες, όπως οι Ρομά.

3.14. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλα τα κατάλληλα νομοθετικά μέτρα για την προστασία των γυναικών με αναπηρία από όλες τις μορφές εκμετάλλευσης, βίας και κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών με βάση το φύλο. Υποστηρίζει επίσης και τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης, ιδίως δε τις κατάλληλες μορφές βοήθειας και στήριξης, που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ζητήματα φύλου για τις γυναίκες με αναπηρία. Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι όλες οι εγκαταστάσεις και τα προγράμματα που σχεδιάζονται για τη φροντίδα των γυναικών με αναπηρία πρέπει να εποπτεύονται αποτελεσματικά από ανεξάρτητες αρχές.

3.15. Ομοίως, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλα τα κατάλληλα μέτρα για την ενίσχυση της σωματικής, διανοητικής και ψυχικής ανάρρωσης, της αποκατάστασης και της κοινωνικής επανένταξης των γυναικών με αναπηρία που είναι θύματα οποιασδήποτε μορφής βίας ή κακοποίησης, μεταξύ άλλων την παροχή υπηρεσιών προστασίας, απαιτεί δε ιδιαίτερη προσοχή για τις γυναίκες με αναπηρία, καθώς, λόγω της αναπηρίας τους, είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε επιθέσεις λόγω φύλου (εξαναγκαστικές στειρώσεις, στέρηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας εκ μέρους μελών του οικογενειακού περιβάλλοντος).

3.16. Οι μετανάστριες, ιδίως μάλιστα όταν βρίσκονται σε παράτυπη διοικητική κατάσταση, πρέπει να προστατεύονται με την άμεση παροχή αυτόνομης προσωρινής άδειας παραμονής, όταν υποβάλλουν καταγγελία ( 13 ) . Ομοίως, εάν, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, διαπιστωθεί η εν λόγω έλλειψη νόμιμων εγγράφων, δεν θα πρέπει να ενημερώνονται οι αρμόδιες για τη μετανάστευση αρχές.

3.17. Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική τη συμπερίληψη της παρενόχλησης στον κυβερνοχώρο και της μη συναινετικής ανταλλαγής υλικού προσωπικής φύσης ή παραποιημένου υλικού ως μορφών βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών. Ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, για να θεωρείται αδίκημα, απαιτείται να έχει καταστεί το υλικό προσβάσιμο σε «πλήθος τελικών χρηστών». Πρόκειται για απαίτηση ασαφή, αόριστη και άκρως υποκειμενική, η οποία, παράλληλα, δεν μεριμνά για την πραγματική ζημία στη φήμη, που ενίοτε είναι μεγαλύτερη εάν η διάδοση γίνει αποκλειστικά σε πρόσωπα του στενότερου κοινωνικού, οικογενειακού ή εργασιακού περιβάλλοντος του θύματος. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η απουσία συναίνεσης και η δημόσια έκθεση θα έπρεπε να συνιστούν από μόνες τους παρενόχληση στον κυβερνοχώρο, χωρίς να χρειάζεται εκτίμηση του κατά πόσον το υλικό διατέθηκε σε πλήθος τελικών χρηστών ή σε πολλούς ή αρκετούς [άρθρο 7 στοιχεία α) και β), άρθρο 8 στοιχείο γ) και άρθρο 9 στοιχείο α)].

3.18. Λόγω της εκτεταμένης χρήσης του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η μη συναινετική κοινοχρησία υλικού με σεξουαλικό περιεχόμενο καθίσταται μια πρακτική όλο και συχνότερη, με ολοένα μεγαλύτερο αντίκτυπο και, συνεπώς, ολοένα και περισσότερο επιβλαβής για τα θύματα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έκταση της πρακτικής αυτής και φρονεί ότι οι κυρώσεις και η παραγραφή του αδικήματος που προβλέπονται γι’ αυτήν (άρθρο 7) θα έπρεπε να είναι αντίστοιχες με τις προβλεπόμενες στα άρθρα 12 και 15 για την παρενοχλητική κυβερνοπαρακολούθηση (άρθρο 8).

3.19. Από την πλευρά της, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόβλεψη ειδικής κατάρτισης των αρχών που είναι αρμόδιες για την παραλαβή και διαβίβαση των καταγγελιών για τα αδικήματα που εξετάζονται στην οδηγία. Ωστόσο, πιστεύει ότι θα έπρεπε, επιπροσθέτως, να προβλέπονται συγκεκριμένα μέτρα με στόχο τον έλεγχο και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του συστήματος, καθώς και πρόβλεψη σχετικά με τις συγκεκριμένες κυρώσεις στην περίπτωση που οι αρμόδιες αρχές δεν τηρούν την αρχή της δέουσας επιμέλειας (άρθρο 37 παράγραφος 6).

3.20. Η ΕΟΚΕ κρίνει θετική την απαίτηση να διαθέτουν επαρκή εμπειρία τα πρόσωπα, οι μονάδες ή οι υπηρεσίες που διερευνούν και διώκουν τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών, ειδικότερα δε οι δικαστικοί υπάλληλοι, οι παρά τω δικαστή αρχές και προσωπικό, οι εισαγγελείς, οι δικηγόροι, οι βοηθοί στήριξης των θυμάτων και οι υπηρεσίες αποκαταστατικής δικαιοσύνης, οι επαγγελματίες της παροχής φροντίδας, οι κοινωνικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες και το λοιπό προσωπικό που ενδέχεται να έρθει σε επαφή με τις ευάλωτες ομάδες ή με τα θύματα. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για την υποκειμενικότητα που μπορεί να διέπει την αντίληψη περί επάρκειας ή ανεπάρκειας της εμπειρίας. Δεδομένου ότι ένα από τα κύρια σφάλματα κατά την παρέμβαση στα θέματα αυτά έγκειται ακριβώς στην έλλειψη κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των ενδιαφερόμενων φορέων, συνιστά η απαίτηση ειδικής κατάρτισης να ισχύει όχι μόνο για τους επαγγελματίες που διαβιβάζουν τις καταγγελίες ή έρχονται σε επαφή με τα θύματα, αλλά και για εκείνους που συμμετέχουν στη διαδικασία έρευνας ή δίωξης που προβλέπεται στο κεφάλαιο 3 (άρθρο 17 παράγραφος 1).

3.21. Η ταχύτητα της παροχής φροντίδας στα θύματα συνιστά κομβικό παράγοντα για τη σωστή αντιμετώπιση, αποκατάσταση και ανάκαμψή τους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παραπομπή των θυμάτων σε υπηρεσίες υποστήριξης θα πρέπει όχι απλώς να γίνεται με πρόσφορο και συντονισμένο τρόπο, αλλά επίσης επειγόντως και κατά προτεραιότητα (άρθρο 20 παράγραφος 2).

3.22. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που προτείνονται για τη διασφάλιση της πρόσβασης των θυμάτων σε ολοκληρωμένες, κατάλληλες, γενικές και ειδικές υπηρεσίες στήριξης που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ο κατάλογος των υπηρεσιών ειδικής υποστήριξης που οφείλουν να παρέχουν στα θύματα τα κράτη μέλη (άρθρο 27 παράγραφος 1) αναφέρεται αποκλειστικά στην υποστήριξη κατά το νομικό στάδιο ή κατά την έρευνα και τη δικαστική διαδικασία και δεν αναφέρεται στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, ως στοιχείο καθοριστικής σημασίας για τα θύματα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ παρατηρεί με μεγάλη ανησυχία ότι δεν αναφέρονται ειδικά οι υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της επείγουσας αντισύλληψης και της άμβλωσης, ως υπηρεσίες στήριξης όχι απλώς βασικές αλλά και επείγουσες, στις οποίες πρέπει να έχουν πρόσβαση τα θύματα σεξουαλικής βίας (άρθρο 28). Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο εξαναγκασμός σε ολοκλήρωση μιας εγκυμοσύνης που προέρχεται από βιασμό μπορεί να αποτελέσει μορφή σκληρής, απάνθρωπης και ταπεινωτικής βίας, η οποία είναι σοβαρή. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τις υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, στον κατάλογο των θεμελιωδών για τα θύματα υπηρεσιών υποστήριξης, καθώς επίσης και να καλέσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να καταργήσουν επειγόντως όλους τους φραγμούς που δυσχεραίνουν την πρόσβαση στην επείγουσα αντισύλληψη και στις υπηρεσίες τεχνητής διακοπής της κύησης μετά από βιασμό.

3.23. Οι εκτοπισθείσες γυναίκες και όσες προσπαθούν να ξεφύγουν από συγκρούσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν έμφυλη βία. Η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται συχνά ως πολεμικό όπλο, και οι γυναίκες και τα κορίτσια διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πέσουν θύματα εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η στήριξη, η προστασία και η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες υγείας, όπως η φροντίδα για ψυχικά τραύματα και οι υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, μεταξύ των οποίων η επείγουσα αντισύλληψη και η μέριμνα για την άμβλωση, είναι ύψιστης σημασίας και θα πρέπει να παρέχονται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

3.24. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι στα εντάλματα περιορισμού και επείγουσας προστασίας ως εγγύηση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των θυμάτων πρέπει οπωσδήποτε να προβλέπονται μέτρα που θα εμποδίζουν τον δράστη της βίας να παρενοχλεί ή να πλησιάζει το θύμα. Και τούτο όχι μόνο σε σχέση με τον περιορισμό ή την απαγόρευση της πρόσβασης στην κατοικία ή στον χώρο εργασίας (άρθρο 21 παράγραφος 1), αλλά και στον δημόσιο χώρο γενικά, λαμβανομένων υπόψη περιπτώσεων κατά τις οποίες η προσέγγιση μεταξύ θύματος και δράστη μπορεί να θεωρηθεί ως επικίνδυνη συμπεριφορά του δράστη ή υπόπτου (άρθρο 21 παράγραφος 2).

3.25. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας για τα θύματα και η εξειδικευμένη υποστήριξη που παρέχεται στα κέντρα παραπομπής θυμάτων σεξουαλικής βίας είναι προσβάσιμες κάθε μέρα της εβδομάδας και δωρεάν. Πιστεύει όμως ότι η προσβασιμότητα και η δωρεάν παροχή θα έπρεπε να προβλέπονται επίσης ρητώς σε όλους τους μηχανισμούς και μέτρα στήριξης προς τα θύματα σεξουαλικής βίας, στα προληπτικά μέτρα ενημερωτικού χαρακτήρα σχετικά με τα δικαιώματα λήψης βοήθειας, καθώς και σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες επανόρθωσης και αποζημίωσης.

3.26. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη ειδικευμένης στήριξης σε περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας και τη σύσταση για προληπτικά κρατικά μέτρα. Εφιστά όμως την προσοχή στον περιορισμό που συνιστά το γεγονός ότι οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και μέριμνας προβλέπεται να είναι αποκλειστικά εξωτερικές (άρθρο 30), ενώ δεν προβλέπεται τίποτα σχετικά με τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου, των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της αναγκαίας συμμετοχής και διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, ιδίως με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ως νόμιμους εκπροσώπους των συμφερόντων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων, γυναικών και ανδρών. Ομοίως, παρατηρεί με έκπληξη και ανησυχία ότι προβλέπεται η δυνατότητα «συμβιβασμού» για αυτού του είδους βίας κατά των γυναικών.

3.27. Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο και επιτακτικό να προωθηθεί —σε όλα τα κράτη μέλη που δεν το έχουν πράξει ακόμη, καθώς και εκ μέρους της ίδιας της ΕΕ— η επικύρωση τόσο της σύμβασης 190 της ΔΟΕ για τη βία και την παρενόχληση, όσο και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης.

3.28. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη προληπτικών μέτρων κατά της έμφυλης βίας στον χώρο της εκπαίδευσης, με συμπερίληψη και της ενίσχυσης της πλήρους σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Όμως, δεδομένου του ρόλου της παιδείας στη διαμόρφωση ρόλων και στερεοτύπων σχετικά με το φύλο, η αποστολή αυτή θα πρέπει να εκτείνεται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, όποιες κι εάν είναι αυτές, καθώς επίσης και να συμπεριληφθεί ρητώς στη θεσμική συνεργασία η συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως των φεμινιστικών οργανώσεων), των κοινωνικών εταίρων και των πληττόμενων ομάδων (άρθρο 36 παράγραφος 2).

3.29. Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά τη συνεργασία και τον συντονισμό των κρατών μελών για τη συλλογή δεδομένων και τη διερεύνηση των αιτίων, της συχνότητας περιστατικών και των επιπτώσεων της βίας κατά των γυναικών. Ωστόσο, διατηρεί αμφιβολίες για την πραγματική δέσμευση που μπορεί να προκύψει από την απλή έκκληση προς τα κράτη μέλη για δράση, που συνιστά η διατύπωση «στηρίζουν», που περιλαμβάνεται στο άρθρο 44 παράγραφος 7. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό και φιλόδοξο να προβλεφθεί δέσμευση που θα καθιστά υποχρεωτική τη λήψη ειδικών και συγκεκριμένων μέτρων, με καθορισμένη προθεσμία (άρθρο 44 παράγραφος 7).

3.30. Οι μεταναστευτικές κοινότητες που έχουν ως τόπο υποδοχής τις διάφορες χώρες της Ένωσης καθιστούν αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη ορισμένες μορφές βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών που περιλαμβάνονται στο εθιμικό δίκαιο των κοινοτήτων καταγωγής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη στην οδηγία του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως ειδικού αδικήματος. Εντούτοις, εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ιδιαίτερης μέριμνας ώστε οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης ή πρόληψης να αποφεύγουν τον στιγματισμό των γυναικών που ανήκουν στις κοινότητες αυτές και η «ευαισθησία ως προς την πολιτισμική διάσταση», που προβλέπεται στο άρθρο 37 παράγραφος 2 όσον αφορά τον εντοπισμό των συνεπειών, να εφαρμόζεται και στις εκστρατείες πρόληψης. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, από αυτή την άποψη, είναι σημαντικό να αναπτύσσονται δράσεις μαζί και από τις ίδιες τις κοινότητες αναφοράς, ώστε να προλαμβάνεται και να απενεργοποιείται το πολιτισμικό έρεισμα της πρακτικής αυτής (άρθρο 36 παράγραφος 6) ( 14 )

3.31. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναγνώριση της εξαναγκαστικής άμβλωσης και της εξαναγκαστικής στείρωσης ως ειδικές μορφές βίας. Ωστόσο, οι γενικότερες παραβιάσεις που αφορούν τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα θα έπρεπε επίσης να καταπολεμούνται ως βία κατά των γυναικών, όπως στην περίπτωση της γυναικολογικής και μαιευτικής βίας, της καταναγκαστικής εγκυμοσύνης και της άρνησης της φροντίδας για την άμβλωση. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται στον ορισμό της βίας κατά των γυναικών οι υφιστάμενοι περιορισμοί στην ελεύθερη και ασφαλή τεχνητή διακοπή της κύησης, καθώς και η παρενόχληση που υφίστανται, ιδίως κοντά στις κλινικές, οι γυναίκες που επιλέγουν ελεύθερα την πρακτική αυτή.

3.32. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία το γεγονός ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη ώστε να ζήσουν μια ολοκληρωμένη ζωή, υπό συνθήκες ελευθερίας και ισότητας, τα ορφανά τέκνα των θυμάτων βίας κατά των γυναικών. Αυτό προϋποθέτει να μπορούν να ξεπεράσουν την εξαιρετικά ευάλωτη κατάστασή τους, που απορρέει από την βίαια συγκυρία που έζησαν, η οποία επιδεινώνεται σε περίπτωση δολοφονίας των μητέρων τους. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, έχει ύψιστη σημασία να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην αστική αποζημίωση που δικαιούνται για τα αδικήματα που υπέστησαν. Είναι επίσης απαραίτητο να επιταχυνθεί η διαδικασία κληρονομικής διαδοχής μετά το έγκλημα, ώστε να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα περιουσιακά τους στοιχεία και τα κληρονομικά τους δικαιώματα χωρίς καθυστέρηση ( 15 )

3.33. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υποβάλλεται οικονομικό υπόμνημα που να συνοδεύει την οδηγία και, συνεπώς, δεν εξασφαλίζεται η δημόσια χρηματοδότηση της οδηγίας και των υπηρεσιών και δράσεων που προτείνονται σε αυτήν.

Βρυξέλλες, 13 Ιουλίου 2022. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) 2014, Violence against women: an EU-wide survey (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα).

(2) Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές (ETF) 2019, Time's Up for Violence Against Women! (Τέλος χρόνου για τη βία κατά των γυναικών).

(3) Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβιώσεως και Εργασίας (Eurofound) (2017), 6th European Working Condition Survey (6η Ευρωπαϊκή έρευνα για τις συνθήκες εργασίας).

(4) Ευρωπαϊκή Ένωση (2021), 2021 report on gender equality in the EU (Έκθεση του 2021για την ισότητα των φύλων στην ΕΕ).

(5) Έρευνα σε δείγμα 42 000 γυναικών. Πηγή: Violence against women: an EU-wide survey, (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα), Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), 2014.

(6) Ώστε να εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις που εγκρίθηκαν κατά τις ημερίδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το Me Too, που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2019, κατά τις οποίες ζητήθηκε από τους υποψήφιους στις εκλογές του Μαΐου να αναλάβουν ισχυρή δέσμευση για την καταπολέμηση ειδικά της σεξουαλικής παρενόχλησης.

(7) Έρευνα σε δείγμα 42 000 γυναικών. Πηγή: Violence against women: an EU-wide survey, (Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα), Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA), 2014.

(8) Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στο Άρθρο 48 του οργανικού νόμου 3/2007 της 22ας Μαρτίου, ως ορθή πρακτική στην Ισπανία για την ουσιαστική ισότητα γυναικών και ανδρών.

(9) Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την πορνεία καθώς και τον αντίκτυπό τους στην ισότητα των φύλων (2013/2103(INI)). Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων. Εισηγήτρια: Mary Honeyball. A7-0071/2014. 3.2.2014. Βλ. επίσης το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 10ης Φεβρουαρίου 2021, σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της (2020/2029(INI)).

(10) Οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 101 της 15.4.2011, σ. 1).

(11) Ηνωμένα Έθνη. Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Report of the Special Rapporteur on the Sale and Sexual Exploitation of Children, including Child Prostitution, Child Pornography and Other Child Sexual Abuse Material (Έκθεση της ειδικής εισηγήτριας σχετικά με την πώληση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής πορνείας, της παιδικής πορνογραφίας και λοιπού υλικού από σεξουαλική κακοποίηση παιδιών). A/HRC/37/60. Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 37η σύνοδος. 26 Φεβρουαρίου έως 23 Μαρτίου 2018.

(12) Όπως υποστηρίζεται στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2015 σχετικά με την Ετήσια Έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό (2015/2229(INI)), όπου καταδικάζεται η παρένθετη μητρότητα ή οι «μήτρες επί πληρωμή», επειδή «υπονομεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια της γυναίκας, δεδομένου ότι το σώμα και οι αναπαραγωγικές λειτουργίες του χρησιμοποιούνται ως εμπόρευμα», ζητά να εξεταστεί επειγόντως η νομιμότητα της πρακτικής αυτής, υπό το φως των διαφόρων νομικών πράξεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και απευθύνει έκκληση για την απαγόρευση μιας πρακτικής που «συνεπάγεται την αναπαραγωγική εκμετάλλευση και τη χρήση του ανθρώπινου σώματος για τον προσπορισμό οικονομικού ή άλλου οφέλους, ιδίως στην περίπτωση των ευάλωτων γυναικών στις αναπτυσσόμενες χώρες».

(13) Στον τομέα αυτόν, η ισπανική νομοθεσία περί μετανάστευσης συνιστά ορθή πρακτική (άρθρο 31α του οργανικού νόμου 4/2000).

(14) The Multisectorial Academic Program to prevent and combat female Genital Mutilation (FGM/C) (Πολυτομεακό ακαδημαϊκό πρόγραμμα για την πρόληψη και την καταπολέμηση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων). Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2016-2018.

(15) Επ’ αυτού, η ΕΟΚΕ θεωρεί ως ορθή πρακτική στην Ισπανία τον οργανικό νόμο 2/2022, της 21ης Μαρτίου, για τη βελτίωση της προστασίας των ορφανών θυμάτων έμφυλης βίας.