[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες,

COM(2008) XXX

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Η EE, η Αφρική και η Κίνα: για ένα τριμερή διάλογο και για τη συνεργασία

EN

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Η EE, η Αφρική και η Κίνα: για ένα τριμερή διάλογο και για τη συνεργασία

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. H πολιτική πρωτοβουλία της EE για την τριμερή συνεργασία 5

2.1. Οι κατευθυντήριες αρχές του τριμερούς διαλόγου και της συνεργασίας 5

2.2. Συγκεκριμένοι στόχοι της τριμερούς συνεργασίας 6

2.3. Διάλογος για την αναπτυξιακή πολιτική και εταιρική σχέση για την ανάπτυξη 7

3. Συμπεράσματα 9

Εισαγωγή

Στην αυγή του 21ου αιώνα τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα δημιουργούν προκλήσεις και ευκαιρίες για όλους, ιδίως μάλιστα στην Αφρική, η οποία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο. Η Αφρική αναδύεται, περισσότερο δημοκρατική και δυναμική καθώς σπεύδει να εκμεταλλευθεί τις ευκαιρίες της παγκοσμιοποίησης.

Η δημιουργία της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ), η ενίσχυση του ρόλου των Περιφερειακών Οικονομικών Κοινοτήτων της Αφρικής, τα αφρικανικά σχέδια για οικονομική ανάπτυξη (NEPAD - Νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής) και για δημοκρατική διακυβέρνηση (APRM - Αφρικανικός Μηχανισμός Αξιολόγησης από Ομοτίμους) και το Στρατηγικό Σχέδιο της Αφρικανικής Ένωσης (2004-2007) σηματοδότησαν μια θεμελιώδη τομή στον τρόπο με τον οποίο η Αφρική βλέπει τον εαυτό της και στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζεται με τους εξωτερικούς της εταίρους. Η Αφρική είναι πλέον αποφασισμένη να υψώσει το ανάστημά της στο παγκόσμιο προσκήνιο και αναλαμβάνει ενεργό δράση για τα σημαντικότερα παγκόσμια προβλήματα, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η ενέργεια και η αλλαγή του κλίματος, καθώς και τα μεταβαλλόμενα οικονομικά πλαίσια.

Η Αφρική έχει αναπτύξει ένα δίκτυο εταιρικών σχέσεων, γεγονός που σημαίνει ότι έχει αναλάβει η ίδια την ευθύνη για την ανάπτυξή της αναζητώντας αφρικανικές λύσεις σε αφρικανικά προβλήματα. Συγχρόνως, οι σημαντικότερες δυνάμεις του πλανήτη δείχνουν ανανεωμένο ενδιαφέρον για την αφρικανική ήπειρο λόγω της στρατηγικής σημασίας της από οικονομικής και πολιτικής άποψης καθώς και για λόγους ασφάλειας. Δημιουργείται κατά τον τρόπο αυτό μια σημαντική και ευπρόσδεκτη ευκαιρία για την ανάπτυξη και για την καταπολέμηση της φτώχιας στην Αφρική.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κίνα έχουν αναπτύξει μακροχρόνιες εταιρικές σχέσεις με τις αφρικανικές χώρες. H ΕΕ και η Κίνα αποτελούν αντιστοίχως τον πρώτο και τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο και επενδυτή στην Αφρική και κατά τα τελευταία χρόνια έχουν ανταποκριθεί στο μετασχηματισμό της αφρικανικής ηπείρου αναθεωρώντας εκ βάθρων τις στρατηγικές τους προσεγγίσεις.

Η Αφρική και η EE έχουν αναπτύξει μια νέα και ευρεία εταιρική σχέση, η οποία συμφωνήθηκε στη δεύτερη διάσκεψη κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Λισαβόνα το Δεκέμβριο του 2007[1]. Στην Κοινή Στρατηγική Αφρικής-EE και στο πρώτο πρόγραμμα δράσης της που συμφωνήθηκε στη Λισαβόνα, εντοπίζονται κοινοί στόχοι, κοινά συμφέροντα και τομεακές εταιρικές σχέσεις σε συγκεκριμένη βάση με σκοπό την εξάλειψη της φτώχιας, την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας και την προώθηση της ασφάλειας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατικής διακυβέρνησης, της αειφόρου ανάπτυξης, της περιφερειακής ολοκλήρωσης και της ενσωμάτωσης στην παγκόσμια οικονομία. Στο πλαίσιο αυτών των στόχων και των αρχών, η EE, η οποία αποτελεί συνολικά τον σημαντικότερο χορηγό επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ΕΑΒ), συμφώνησε να αυξήσει σταδιακά τη βοήθεια που παρέχει, ιδίως στην Αφρική, και να την καταστήσει αποτελεσματικότερη[2]. Έχει αναλάβει επίσης να ευθυγραμμίσει την πολιτική της για την Αφρική με τις προτεραιότητες της ΑΕ («οικειοποίηση»). Οι μη συνδεδεμένες επιχορηγήσεις και τα χαμηλότοκα δάνεια αποτελούν τα κύρια χρηματοδοτικά μέσα.

Από τη δεκαετία του 1990 η Κίνα αναδείχθηκε και πάλι σε παγκόσμια οικονομική δύναμη συνάπτοντας όλο και στενότερες σχέσεις με την Αφρική. Από το 2000 το εμπόριο Κίνας-Αφρικής αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς, οι κινεζικές επενδύσεις στην Αφρική γνώρισαν κατακόρυφη αύξηση και η Κίνα προσέφερε όλο και στενότερη συνεργασία για την ανάπτυξη στις χώρες της Αφρικής. Στο πλαίσιο της συνεργασίας αυτής μεταφέρει την πείρα που έχει αποκτήσει από τις προσπάθειες περιορισμού της φτώχιας στο εσωτερικό της. Η νέα προσέγγιση έναντι της Αφρικής παρουσιάστηκε το 2006, όταν η Κίνα δημοσίευσε τη Λευκή Βίβλο για την αφρικανική της πολιτική η οποία επικεντρώνεται στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας, της ανάπτυξης και της κοινής ευημερίας[3]. Η επίσημη αναπτυξιακή πολιτική της Κίνας συνίσταται στην επιδίωξη της συνεργασίας με έμφαση στον σεβασμό της κυριαρχίας, την αλληλεγγύη, την ειρήνη και την ανάπτυξη, με κατευθυντήριες αρχές την απόρριψη των επεμβάσεων στις εσωτερικές υποθέσεις και το αμοιβαίο όφελος. Κύρια εργαλεία για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι το εμπόριο, οι επενδύσεις, η κατασκευή ετοιμοπαράδοτων υποδομών και η κατάρτιση στην Κίνα (χορήγηση υποτροφιών). Τα εργαλεία αυτά υποστηρίζονται με δάνεια και παροχές σε είδος[4].

Στη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο τον Νοέμβριο του 2006, η Κίνα και η Αφρική εγκαινίασαν μια νέα στρατηγική εταιρική σχέση στο πλαίσιο του Φόρουμ Συνεργασίας Κίνας-Αφρικής (FOCAC)[5]. Πολλοί παρατηρητές της διαδικασίας αυτής εντόπισαν ένα σύνολο κοινών στόχων και συμφερόντων όσον αφορά την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης της Αφρικής και της ενσωμάτωσής της στο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι, την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (ΑΣΧ) και τις προσπάθειες διαχείρισης κρίσεων και διατήρησης της ειρήνης.

Επιπλέον, είναι προς το κοινό συμφέρον τόσο της EE όσο και της Κίνας να προωθήσουν τη σταθερή και βιώσιμη ανάπτυξη στην Αφρική. Η EE και η Κίνα έχουν αναγνωρίσει αυτή την πραγματικότητα: κατά τη 10η σύνοδο κορυφής EE-Κίνας, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο στις 28 Νοεμβρίου 2007, οι ηγέτες της EE και της Κίνας δήλωσαν ότι «προσβλέπουν σε περισσότερο πρακτική συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών, μέσω των αντίστοιχων μηχανισμών συνεργασίας που διαθέτουν με την Αφρική, με σκοπό να συμβάλουν στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την αειφόρο ανάπτυξη της Αφρικής βάσει των αρχών της ισότητας και του αμοιβαίου οφέλους. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τον διάλογο για τα ζητήματα της Αφρικής και να αναζητήσουν ενεργώς τρόπους και διαύλους συνεργασίας μεταξύ της Κίνας, της EE και της Αφρικής στους κατάλληλους τομείς».

Στην Κοινή Στρατηγική Αφρικής-ΕΕ απευθύνεται ρητώς πρόσκληση στους άλλους εταίρους να συνεισφέρουν. Η Κοινή Στρατηγική είναι ανοικτή στη συνεργασία με τρίτες χώρες στη βάση των κοινών στόχων της εταιρικής σχέσης. Για τον λόγο αυτό, οι δηλώσεις αυτές προσφέρουν μια σαφή ευκαιρία στρατηγικής σύνδεσης και αμοιβαίας ενίσχυσης των εταιρικών σχέσεων που έχει συνάψει η EE τόσο με την Αφρική όσο και με την Κίνα.

Τίθεται το ερώτημα εάν μπορούν να πραγματοποιηθούν περισσότερα μεταξύ της EE, της Αφρικής και της Κίνας για την ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου και της συνεργασίας τους μέσω μορφών τριμερούς συνεργασίας[6] οι οποίες συμπληρώνουν τις διμερείς εταιρικές σχέσεις[7]. Η παρούσα ανακοίνωση υποστηρίζει ότι πρέπει να αρχίσουμε στη βάση της συναίνεσης για να αναπτύξουμε, σταδιακά αλλά προοδευτικά, ένα τριμερές θεματολόγιο τόσο με τους αφρικανούς όσο και με τους κινέζους εταίρους μας σε μια σειρά τομέων στους οποίους μπορούν να μεγιστοποιηθούν οι συνέργιες και τα αμοιβαία οφέλη.

H πολιτική πρωτοβουλία της EE για την τριμερή συνεργασία

Η Επιτροπή προτείνει η Αφρική, η Κίνα και η EE να συνεργάζονται με τρόπο πρακτικό και ευέλικτο για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου αριθμού τομέων οι οποίοι προσφέρονται για τριμερή συνεργασία συνδέοντας, όπου είναι δυνατόν, τη συνεργασία αυτή με τις δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναληφθεί σε πολυμερή φόρα και ιδίως στον ΟΗΕ. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ακολουθηθεί μια σταδιακή προσέγγιση.

Οι κατευθυντήριες αρχές του τριμερούς διαλόγου και της συνεργασίας

- Ρεαλιστική και προοδευτική προσέγγιση : πρακτική συνεργασία επί τόπου. Η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα σχέδια και τομείς. Μια τέτοια στρατηγική προσανατολισμένη στην επίτευξη αποτελεσμάτων θα βοηθήσει στη διατύπωση κοινών στόχων.

- Κοινή προσέγγιση: πρακτική συνεργασία με την ενεργό συμμετοχή και τη συμφωνία σε κάθε στάδιο με τους ενδιαφερόμενους αφρικανούς εταίρους (σε επίπεδο περιφερειών ή χωρών).

- Αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης : η προτεινόμενη προσέγγιση αποσκοπεί α) στην αποφυγή της άσκοπης επανάληψης των προσπαθειών, β) στη βελτίωση του συντονισμού των δραστηριοτήτων της EE και της Κίνας σε επίπεδο χωρών, λαμβάνοντας υπόψη τις αναπτυξιακές στρατηγικές των αφρικανικών χωρών, και στη διευκόλυνση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, και γ) στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της βοήθειας και την ανταλλαγή πείρας σε τομείς όπως ο ρόλος της ΕΑΒ, των άμεσων ξένων επενδύσεων και άλλων μέσων.

Η τριμερής συνεργασία θα συμβάλει στην ενίσχυση της κοινής μας ευθύνης για την παγκόσμια διακυβέρνηση και ανάπτυξη.

Συγκεκριμένοι στόχοι της τριμερούς συνεργασίας

Προτείνεται η τριμερής συνεργασία να επικεντρωθεί - κατά την αρχική φάση - στους ακόλουθους τομείς, οι οποίοι είναι αποφασιστικής σημασίας για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη της Αφρικής και στους οποίους αναμένεται ότι θα είναι μεγαλύτερη η προστιθέμενη αξία της τριμερούς συνεργασίας.

1. Ειρήνη και ασφάλεια στην Αφρική — αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη. Είναι, επομένως, προς το συμφέρον της Αφρικής, της EE και της Κίνας να συνεργασθούν για να προωθήσουν τη σταθερότητα και την ευημερία στις χώρες και τις οικονομίες της Αφρικής, να συνεργασθούν με την ΑΕ και στα Ηνωμένα Έθνη (ΗΕ) με την Κίνα για την ενίσχυση της ανάπτυξης της Αφρικανικής Αρχιτεκτονικής Ειρήνης και Ασφάλειας και να συνδράμουν τις επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης, δημιουργίας ικανοτήτων και κατάρτισης της ΑΕ.

2. Yποστήριξη για τις υποδομές στην Αφρική — Οι υποδομές αποτελούν τη σπονδυλική στήλη της ανάπτυξης, του εμπορίου και των επενδύσεων: η ανάπτυξη κοινών στρατηγικών και η βελτίωση των συνεργιών μεταξύ της Αφρικής, της EE και της Κίνας θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των τεράστιων αναγκών της Αφρικής για υποδομές και στην επίτευξη των κοινών στόχων, καθώς και στην προώθηση της τριμερούς συνεργασίας για την κατασκευή προσιτών και βιώσιμων υποδομών στην Αφρική ενισχύοντας τη διασυνδεσιμότητα και την περιφερειακή ολοκλήρωση και βελτιώνοντας τις συνθήκες που ευνοούν την αειφόρο ανάπτυξη και την ανάπτυξη της οικονομίας (διάδρομοι πολυτροπικών μεταφορών, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών, τομεακές προσεγγίσεις). Ο Όμιλος Υποδομών για την Αφρική πρέπει να αποτελέσει το εστιακό σημείο στο οποίο η Αφρική, η ΕΕ και η Κίνα, από κοινού με άλλες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, θα συντονίζουν τις ενέργειές τους και θα προβαίνουν σε ανταλλαγή εμπειριών. Ο συντονισμός για τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Αφρική (το Βραχυπρόθεσμο Σχέδιο Δράσης — STAP — και το Μέσο για την Προετοιμασία Έργων Υποδομής της NEPAD — NEPAD-IPPF, 2003) θα μπορούσαν επίσης να ενισχυθούν εντός του πλαισίου που παρέχει η Εταιρική Σχέση ΕΕ-Αφρικής για τις Υποδομές.

3. Η αειφόρος διαχείριση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων αποτελεί στοιχείο αποφασιστικής σημασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και την προώθηση των αμοιβαίων εμπορικών συμφερόντων. Η τριμερής συνεργασία στο πλαίσιο πρωτοβουλιών όπως η Πρωτοβουλία Διαφάνειας των Εξορυκτικών Βιομηχανιών (EITI), η Επιβολή της Δασικής Νομοθεσίας, Διακυβέρνηση και Εμπόριο (FLEGT), η διαδικασία Kimberley, θα μπορούσε να επιτρέψει στις αφρικανικές χώρες να αυξήσουν τις δυνατότητες που διαθέτουν σε τοπικό επίπεδο για τη διαχείριση των πόρων, του εμπορίου και του ανταγωνισμού με ανοικτό και διαφανή τρόπο, ώστε να εξασφαλίσουν όσο το δυνατόν πιο βιώσιμα αποτελέσματα στους τομείς των επενδύσεων και της ανάπτυξης, ιδίως μάλιστα σε τομείς όπως η δασοκομία, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η αποτελεσματική χρήση της ενέργειας, η διαχείριση των αποβλήτων, η αλιεία και οι εξορύξεις. Δεδομένης της σημασίας της δημιουργίας ικανότητας μακροπρόθεσμης προσαρμογής, ιδίως στις χώρες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην αλλαγή του κλίματος, η Επιτροπή προτείνει τη διερεύνηση της δυνατότητας να καταβληθούν κοινές προσπάθειες με την Επιτροπή της ΑΕ και την Κίνα, με σκοπό τη δημιουργία ικανοτήτων, για την αλλαγή του κλίματος και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενδεχομένως συμπεριλαμβάνοντας τη μεταφορά τεχνολογίας και την αύξηση των επενδυτικών δυνατοτήτων του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης (CDM), επίσης στο πλαίσιο μιας συμφωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο σχετικά με την αλλαγή του κλίματος για την περίοδο μετά το 2012. Η ύπαρξη ισχυρής περιβαλλοντικής διάστασης συμβάλλει στην εξασφάλιση των βιοτικών πόρων των φτωχότερων πληθυσμών και στη διατήρηση της ειρήνης. Η από κοινού δημιουργία ικανοτήτων θα είναι σύμφωνη με τους διμερείς διαλόγους που διεξάγονται σήμερα για το περιβάλλον μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Κίνας και μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Αφρικανικής Ένωσης.

4. Γεωργία και επισιτιστική ασφάλεια: Η αύξηση της παραγωγικότητας του γεωργικού τομέα είναι αποφασιστικής σημασίας για την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας εν γένει, και του 1ου ΑΣΧ για την φτώχια και την πείνα ειδικότερα. Η διμερής συνεργασία θα μπορούσε να ενισχύσει την παραγωγικότητα της γεωργίας, να αυξήσει τα επίπεδα της παραγωγής στην Αφρική και να συμβάλει στην αύξηση της επισιτιστικής ασφάλειας κατά τρόπο βιώσιμο, χωρίς να αγνοούνται οι κοινωνικοοικονομικές διαστάσεις και οι πτυχές της παραγωγής τροφίμων που αφορούν το περιβάλλον και την υγεία. Η Επιτροπή προτείνει τη διερεύνηση των συνεργιών που θα μπορούσαν να προκύψουν από την τριμερή συνεργασία στους ακόλουθους τομείς: γεωργική έρευνα και καινοτομία, με ιδιαίτερη έμφαση στα βασικά τρόφιμα, έλεγχος των ζωονόσων και ασφάλεια των τροφίμων, με ιδιαίτερη έμφαση στη θέσπιση και την τήρηση προτύπων υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας. Η τριμερής συνεργασία πρέπει να εγγράφεται στο πλαίσιο του Συνολικού Προγράμματος Γεωργικής Ανάπτυξης της Αφρικής (CAADP), το οποίο διαμορφώνει το μακροπρόθεσμο θεματολόγιο για τη γεωργική ανάπτυξη της Αφρικής.

Διάλογος για την αναπτυξιακή πολιτική και εταιρική σχέση για την ανάπτυξη

Για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων πρέπει, αφενός, να επεκταθεί ο διάλογος σε επίπεδο πρωτευουσών και σε τοπικό επίπεδο βάσει των διαλόγων ΕΕ-Αφρικής και EE-Κίνας που διεξάγονται ήδη και να συμπληρωθεί επίσης το πλαίσιο των HE. Είναι σημαντικό να δημιουργηθεί ένα κλίμα ανταλλαγών και διαβουλεύσεων σε όλα τα επίπεδα. Η παράλληλη διεξαγωγή διαλόγων μεταξύ ομάδων προβληματισμού θα μπορούσε να βοηθήσει τους υπεύθυνους για τη χάραξη των πολιτικών να γνωρίσουν καλύτερα τις αντίστοιχες πολιτικές και προσεγγίσεις των άλλων εταίρων και να εντοπίσουν ευκαιρίες συνεργασίας συμβάλλοντας παράλληλα στη δημιουργία ικανοτήτων στον τομέα της έρευνας και προωθώντας την ανάπτυξη των διαπροσωπικών ανταλλαγών.

Ο διάλογος πρέπει να διοργανώνεται και να ενισχύεται σε διάφορα επίπεδα, στηριζόμενος στις δομές και στα βήματα που ήδη υπάρχουν:

- Σε ηπειρωτικό επίπεδο: για την προώθηση της ηπειρωτικής και περιφερειακής ολοκλήρωσης της Αφρικής προσβλέπουμε στην Επιτροπή της Αφρικανικής Ένωσης από την οποία αναμένουμε να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο σε αυτό το διάλογο. O επικεφαλής της EE στην ΑΕ στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας θα μπορούσε να αποτελέσει εστιακό σημείο για τη διοργάνωση τακτικών και ad hoc διαβουλεύσεων μεταξύ της ΑΕ, της EE και της Κίνας, ιδίως στον τομέα της ειρήνης και της ασφάλειας.

- Σε περιφερειακό επίπεδο: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμβάλει όσο καμία άλλη πλευρά στην ενίσχυση των Περιφερειακών Οικονομικών Κοινοτήτων (ΠΟΚ) και με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης διαθέτει ένα ισχυρό μέσω συνεργασίας. Οι διάφορες περιφερειακές στρατηγικές και τα ενδεικτικά προγράμματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν αφετηρία για την προώθηση της τριμερούς συνεργασίας σε όλους τους προτεινόμενους τομείς, ιδίως όμως στον τομέα των υποδομών, όπου για την αποτίμηση και την εφαρμογή σημαντικών προγραμμάτων στον τομέα της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών ή των διαδρόμων πολυτροπικών μεταφορών χρειάζεται μια περιφερειακή διάσταση σε θεσμικό και διαχειριστικό επίπεδο για την υποστήριξη των εθνικών πλαισίων[8].

- Σε επίπεδο χωρών (πρέσβεων) για τακτικές και ad hoc ανταλλαγές πληροφοριών και απόψεων, καθώς και σε πολυμερή πλαίσια με πρωτοβουλία συγκεκριμένων χωρών.

- Στον διμερή διάλογο EE-Κίνας: η Αφρική να τίθεται ως τακτικό θέμα στην ημερήσια διάταξη των διαβουλεύσεων EE-Κίνας, του στρατηγικού διαλόγου, της μικτής επιτροπής και της αφρικανικής τρόικας, καθώς και στις συνόδους κορυφής EE-Κίνας. Όποτε είναι δυνατό, πρέπει να συμμετέχουν οι αντίστοιχοι αφρικανικοί φορείς.

Για να δοθεί ώθηση στην εταιρική σχέση για την ανάπτυξη (8ος ΑΣΧ) και να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της αναπτυξιακής βοήθειας (βλ. Δήλωση του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας[9]) υπάρχει επιτακτική ανάγκη να διευρυνθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και πείρας που ήδη πραγματοποιούνται με τους αφρικανούς εταίρους σχετικά με τις εθνικές στρατηγικές και να εξεταστούν οι τρόποι με τους οποίους κάθε πλευρά εφαρμόζει και αξιολογεί την πολιτική της για την ανάπτυξη, με σκοπό να βελτιωθούν η συμπληρωματικότητα και ο καταμερισμός των καθηκόντων, η χρησιμοποίηση των συστημάτων κάθε χώρας, η προβλεψιμότητα και η διαχείριση βάσει αποτελεσμάτων με λιγότερους διαδικαστικούς περιορισμούς στη χορήγηση της βοήθειας. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί με επισκέψεις μελέτης, απόσπαση υπαλλήλων και τακτικές διαβουλεύσεις σε επίπεδο επιτελείων και χωρών. Οι «συνεδριάσεις συντονισμού δωρητών» θα μπορούσαν να διευρυνθούν και να καταστούν «συνεδριάσεις συντονισμού αναπτυξιακών εταίρων» και η πείρα που διαθέτει η Κίνα θα μπορούσε να εμπλουτίσει αυτή τη διαδικασία. Tο Διεθνές Κέντρο για τον Περιορισμό της Φτώχειας στην Κίνα επιδιώκει να καταστεί ένα βήμα για τέτοιες ανταλλαγές και έχει έλθει σε επαφή με την Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ και με παραδοσιακούς χορηγούς βοήθειας. Τέτοιες προσπάθειες πρέπει να βρουν αρωγό την EE. Η διαδικασία διαλόγου του Heiligendamm, στην οποία συμμετέχει η Κίνα, μπορεί να συμβάλει στην εφαρμογή μιας τέτοιας νέας προσέγγισης. Η πολιτική ενισχυμένης δέσμευσης που ακολουθεί ο ΟΟΣΑ, καθώς και οι συζητήσεις που διεξάγονται επί του παρόντος στην Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας με σκοπό την προετοιμασία μιας νέας εντολής για την ΕΑΒ ώστε να ανταπεξέρχεται στις μελλοντικές προκλήσεις, μπορούν να ανοίξουν νέες προοπτικές προς την κατεύθυνση αυτή. Η τριμερής συνεργασία στην Αφρική θα μπορούσε μέσω πρακτικών εμπειριών να υποστηρίξει αυτή τη διαδικασία και να προσφέρει χρήσιμα διδάγματα, τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη στη συζήτηση που διεξάγεται σχετικά με την αποτελεσματικότητα της βοήθειας για την ανάπτυξη.

Συμπεράσματα

Η τριμερής συνεργασία θα αναπτυχθεί σταδιακά, αλλά οι αλλαγές μπορούν να έχουν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση των αποτελεσμάτων όσον αφορά την αντιμετώπιση των παγκόσμιων αναπτυξιακών προκλήσεων με τρόπο αποτελεσματικό και πολυμερή. Οι τρεις εταίροι μπορούν να αναπτύσσουν μαζί κοινά συμφέροντα και να συζητούν τις σημαντικότερες παγκόσμιες προκλήσεις αναπτύσσοντας ταυτόχρονα τις διμερείς τους σχέσεις. Η διαδικασία αυτή θα ενισχύσει τις αντίστοιχες διμερείς εταιρικές σχέσεις και θα αυξήσει τις δυνατότητες της Αφρικανικής Ένωσης να διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της Αφρικής και στο διεθνές προσκήνιο. Το συνολικό αποτέλεσμα αυτής της τριμερούς συνεργασίας θα συμβάλει στην από κοινού ανάληψη ευθυνών για την παγκόσμια διακυβέρνηση και ανάπτυξη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη της EE, τους αφρικανούς και κινέζους εταίρους να εξετάσουν και να υποστηρίξουν τις ανωτέρω προτάσεις και να συνεργασθούν για την προετοιμασία τριμερών πρωτοβουλιών βάσει των ακόλουθων αξόνων:

- Ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο των σχετικών διεθνών οργανισμών και πρωτοβουλιών, ιδίως των αφρικανικών πρωτοβουλιών, και εντοπισμός των κατάλληλων μεθόδων συνεργασίας.

- Αύξηση των αμοιβαίων επισκέψεων και των ανταλλαγών αξιωματούχων από όλες τις πλευρές με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών και τη δημιουργία ενός δικτύου υποστήριξης του τριμερούς διαλόγου και της συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο και σε επίπεδο πρωτευουσών και χωρών, καθώς και τη βελτίωση της ροής πληροφοριών.

- Διοργάνωση ετήσιας συνάντησης ανωτάτων υπαλλήλων (EU-ΑΕ-Κίνας) από τους εταίρους εκ περιτροπής για τον στρατηγικό συντονισμό του διαλόγου και της συνεργασίας.

- Πρόσκληση στην τρόικα της ΑΕ να συμμετέχει στον ετήσιο διάλογο EE-Κίνας για την Αφρική.

- Ενίσχυση της έρευνας και της παραγωγής γνώσης στους προαναφερόμενους τομείς.

- Σύναψη ειδικών συμφωνιών μεταξύ υπηρεσιών, ιδρυμάτων και ενώσεων για τη διευκόλυνση της ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών προσανατολισμένων στην επίτευξη αποτελεσμάτων.

- Υποβολή της παρούσας ανακοίνωσης στους αφρικανούς και κινέζους εταίρους ώστε να συζητηθεί στις συνόδους κορυφής ή σε υπουργικό επίπεδο.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν τις ανωτέρω προτάσεις, με σκοπό να συζητηθούν περαιτέρω με τους αφρικανούς και τους κινέζους ομολόγους.

[1] Για περισσότερες πληροφορίες βλ. http://www.africa-union.org/root/AU/Conferences/2007/December/eu-au/AU_EU.htm

[2] Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Η ΕΕ - παγκόσμιος εταίρος για την ανάπτυξη», η Επιτροπή προτείνει μια σειρά ενεργειών με σκοπό να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να αυξήσουν τον όγκο και την αποτελεσματικότητα της βοήθειας που προσφέρουν, καθώς και πεδία στα οποία οι πολιτικές της EE θα μπορούσαν να συντονίζονται πιο αποτελεσματικά.

[3] Υπουργείο Εξωτερικών της ΛΔ Κίνας «Η πολιτική της Κίνας στην Αφρική», Ιανουάριος 2006.

[4] Είναι δύσκολο να υπολογισθούν με ακρίβεια τα σχετικά ποσά, δεδομένου ότι οι λογιστικές μέθοδοι που εφαρμόζονται διαφέρουν σημαντικά και η Κίνα δεν δημοσιεύει ακόμα στατιστικά στοιχεία για τη βοήθεια που χορηγεί. Εκτός από τα προγράμματα της κεντρικής κυβέρνησης, πολυάριθμοι περιφερειακοί και επιχειρηματικοί φορείς αναπτύσσουν όλο και πυκνότερα δίκτυα σχέσεων με την Αφρική.

[5] Tο Φόρουμ Συνεργασίας Κίνας-Αφρικής (FOCAC) εγκαινιάσθηκε με μια υπουργική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο το 2000. Το τρίτο FOCAC πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο συνόδου κορυφής στο Πεκίνο στο διάστημα 3-5 Νοεμβρίου 2006. Για λεπτομέρειες βλ. http://english.focacsummit.org/

[6] Σύμφωνα με την παράγραφο 19β του Θεματολόγιου Δράσης της Άκρα που ενθαρρύνει την τριγωνική συνεργασία.

[7] Οι γενικότερες επιπτώσεις από την άνοδο της Κίνας συζητήθηκαν στην ανακοίνωση που εκδόθηκε το 2006 με τίτλο: «EE-Κίνα: Στενότερη συνεργασία, αυξανόμενες ευθύνες». Η παρούσα ανακοίνωση εστιάζεται ιδίως στην απόκριση της EE στις αναπτυξιακές ευκαιρίες και προκλήσεις που δημιουργούνται στην Αφρική λόγω της ανάδειξης της Κίνας ως βασικού εταίρου για την ανάπτυξη της Αφρικής.

[8] Τέτοιες περιφερειακές παρεμβάσεις πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή μόνον εφόσον πληρούνται συγκεκριμένοι όροι (διαφάνεια, θεσμική και διαχειριστική ικανότητα σε περιφερειακό επίπεδο, αποτελεσματικότητα των τομεακών και περιφερειακών οργανώσεων), ώστε να δημιουργείται το ευνοϊκό περιβάλλον που είναι αναγκαίο για την υλοποίηση των προβλεπόμενων πρωτοβουλιών.

[9] Η Κίνα έχει υπογράψει τη Διακήρυξη του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, της 2ας Mαρτίου 2005. Η Κίνα εξετάζει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις δραστηριότητες των άλλων υπογραφόντων μερών και της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ στον τομέα αυτό. Συμμετέχει επίσης στη διαδικασία παρακολούθησης (π.χ. στο Φόρουμ Υψηλού Επιπέδου για την Αποτελεσματικότητα της Βοήθειας, της Άκρα, τον Σεπτέμβριο του 2008).