Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Υλοποίηση του Παγκόσμιου συμφώνου για την ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση με βάση τις αξίες της ΕΕ»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 14/02)

Εισηγητής: ο κ. José Antonio MORENO DIAZ

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 24.1.2019 Νομική βάση Άρθρο 32 παράγραφος 2 Αρμόδιο τμήμα: Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Υιοθετήθηκε από το τμήμα 8.7.2019 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 25.9.2019 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 546 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 138/3/8

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την έλλειψη προόδου όσον αφορά την επίτευξη μιας κοινής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ: αυτό αποδυναμώνει την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών και, ταυτόχρονα, επηρεάζει τη δέουσα τήρηση των ευθυνών που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

1.2. Ο ΟΗΕ θεωρεί ότι η διαχείριση της μετανάστευσης πρέπει να προσεγγιστεί με πολυμερή τρόπο: το Παγκόσμιο σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών ( 1 ) για ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση είναι μια συμφωνία που περιλαμβάνει ορισμένες γραμμές προτεραιότητας για τον διάλογο και τη συνολική διαχείριση της μετανάστευσης.

1.3. Το περιεχόμενο του συμφώνου συνάδει πλήρως με το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο περιλαμβάνει —ως βασικές αξίες— τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα, το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.

1.4. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το σύμφωνο τοποθετεί το ζήτημα της μετανάστευσης και του ασύλου σε διεθνές επίπεδο και σε πολυμερή βάση, με στόχο την προώθηση της συνεργασίας και του διαλόγου μεταξύ των χωρών προέλευσης, προορισμού και διέλευσης των μεταναστευτικών ροών, με στόχο την προώθηση της ομαλής, ασφαλούς και τακτικής μετανάστευσης.

1.5. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το Παγκόσμιο σύμφωνο είναι ένα μη δεσμευτικό μέσο που δεν δημιουργεί καμία νέα υποχρέωση για τα κράτη μέλη της ΕΕ και με το περιεχόμενό του αναπτύσσονται πλήρως οι αρχές και οι αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.6. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το σύμφωνο δεν έχει εγκριθεί από όλα τα κράτη μέλη και πιστεύει ότι θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για να προχωρήσουμε στην οικοδόμηση μιας ενιαίας φωνής της ΕΕ για τη μετανάστευση στην παγκόσμια σκηνή. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επικυρώσουν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ το σύμφωνο και ταυτόχρονα συνιστά η ΕΕ να διασαφηνίσει και να αναπτύξει τους στόχους του μέσω κατάλληλων μηχανισμών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ενδιαφέρον να διερευνηθούν οι δυνατότητες συμμετοχής στη διαδικασία διαβουλεύσεων και διακυβερνητικών διαπραγματεύσεων με σκοπό να αναπτυχθεί το Διεθνές φόρουμ Εξέτασης της Μετανάστευσης, το οποίο θα αποτελέσει το μέσο του ΟΗΕ για την εποπτεία του Παγκόσμιου συμφώνου.

1.7. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ, που με τη δέσμευση και τη δράση τους έχουν αποδείξει ότι οι αξίες της ΕΕ και, ως εκ τούτου, οι στόχοι του συμφώνου όντως εκπληρώνονται.

1.8. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι ακροδεξιές πολιτικές δυνάμεις επιχειρούν να μετατρέψουν το φαινόμενο της μετανάστευσης σε πρόβλημα, το οποίο δημιουργεί εντάσεις και εδραιώνει τη ρητορική μίσους δημιουργώντας μια ΕΕ διχασμένη και σε ένταση που δεν είναι σε θέση να προσφέρει τις κατάλληλες προτάσεις.

2. Ιστορικό

2.1. Τον Δεκέμβριο του 2018, κυρώθηκε στο Μαρακές (Μαρόκο) το Παγκόσμιο σύμφωνο για την ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση (εφεξής Παγκόσμιο σύμφωνο).

2.2. Το Παγκόσμιο σύμφωνο είναι μια μη δεσμευτική συμφωνία που επιδιώκει τον προσδιορισμό των βασικών ζητημάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση της μετανάστευσης, τόσο για τις χώρες προέλευσης όσο και για τις χώρες διέλευσης και προορισμού, και αποσκοπεί στη δημιουργία μιας βάσης εποικοδομητικής και ρεαλιστικής παγκόσμιας συζήτησης σχετικά με την πολυμερή διακυβέρνηση της μετανάστευσης.

2.3. Το Παγκόσμιο σύμφωνο προέρχεται από δύο προηγούμενες πρωτοβουλίες: αφενός, το Θεματολόγιο του 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, το οποίο έχει υιοθετηθεί από τα κράτη μέλη και διαθέτει μια κοινή στρατηγική προσέγγιση ( 2 ) . Αφετέρου, τη «Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες», η οποία καθορίζει την πολιτική βούληση των παγκόσμιων ηγετών για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την κατανομή των ευθυνών για τη διαχείριση της μετανάστευσης σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία εγκρίθηκε από όλα τα κράτη μέλη.

2.4. Το σύμφωνο εγκρίθηκε από 164 χώρες στο Μαρακές στις 10 Δεκεμβρίου 2018 και κυρώθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 19 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, με 152 ψήφους υπέρ, 12 αποχές και 5 ψήφους κατά (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Ισραήλ, Πολωνία και Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής).

2.5. Το έργο ανάπτυξης του συμφώνου από πλευράς των Ηνωμένων Εθνών συνεχίζεται με τη δημιουργία ενός Παγκόσμιου δικτύου για τη μετανάστευση καθώς και με τη διοργάνωση ανά τετραετία του Διεθνούς φόρουμ Εξέτασης της Μετανάστευσης (IMRF), η πρώτη σύνοδος του οποίου θα πραγματοποιηθεί το 2022.

3. Το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ και οι εργασίες της ΕΟΚΕ για τη μετανάστευση

3.1. Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση «η ΕΕ είναι θεμελιωμένη στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών».

3.2. Τον Μάρτιο του 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση απόφασης για την έγκριση του συμφώνου ( 3 ) , θεωρώντας ότι αυτό συνάδει με την πρόοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου.

3.3. Στην πρόταση απόφασης, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το σύμφωνο θεσπίζει έναν κατάλογο κοινών στόχων για την ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση και ότι αυτό δεν δημιουργεί καμία νομική υποχρέωση βάσει του εθνικού ή του διεθνούς δικαίου, ούτε έχει κανέναν τέτοιο σκοπό.

3.4. Η ΕΟΚΕ έχει ανέκαθεν εκφράσει «δυνατές ιδέες» ως προς το να θεωρηθεί η μετανάστευση φυσιολογικό φαινόμενο διαμέσου των αιώνων και στην πορεία ανάπτυξης του ανθρώπου, καθώς και ως προς την ανάγκη για νόμιμη, αποτελεσματική, τακτική και ασφαλή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών με προορισμό την ΕΕ, είτε για οικονομικούς λόγους είτε για λόγους διεθνούς προστασίας.

3.5. Στο ίδιο πνεύμα της προώθησης ενός ανοικτού, εποικοδομητικού και διατομεακού διαλόγου, η ΕΟΚΕ αναπτύσσει, από το 2015, το Ευρωπαϊκό φόρουμ για τη Μετανάστευση (ΕΦΜ), στο πλαίσιο του οποίου τόσο οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών όσο και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, καθώς και πολιτικοί παράγοντες των κρατών μελών της ΕΕ διαφόρων επιπέδων έχουν συζητήσει το θέμα της μετανάστευσης ( 4 )

3.6. Η ΕΟΚΕ βρίσκεται επίσης στην πρώτη γραμμή της κατάρτισης γνωμοδοτήσεων για το μεταναστευτικό ζήτημα, ιδίως κατά τα τελευταία έτη ( 5 )

3.7. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση το Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τη Μετανάστευση του 2015, επιδίωξε να βελτιώσει το κανονιστικό πλαίσιο τόσο της οικονομικής μετανάστευσης όσο και της διεθνούς προστασίας και αντιμετώπισε έντονη αντίθεση από το Συμβούλιο -το οποίο εμπόδισε την ανάπτυξη νέων εργαλείων- και ιδίως λόγω των εμποδίων που πρόβαλαν ορισμένα κράτη μέλη επ’ αυτού.

3.8. Σε κάθε περίπτωση, η αξιολόγηση όσων έχουν επιτευχθεί από το 2015 είναι απογοητευτική και πρέπει να οδηγήσει σε εποικοδομητικό προβληματισμό, δεδομένου ότι έχει σημειωθεί πρόοδος μόνο στη συνήθη κατεύθυνση της καταστολής της παράτυπης μετανάστευσης, της δίωξης των δικτύων διακίνησης ανθρώπων και της σφράγισης των συνόρων.

4. Η θέση της ΕΟΚΕ ως προς το περιεχόμενο του Παγκόσμιου συμφώνου

4.1. Στο προοίμιο του συμφώνου, ορίζεται ότι «Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες δικαιούνται τα ίδια οικουμενικά ανθρώπινα δικαιώματα και θεμελιώδεις ελευθερίες, τα οποία πρέπει να γίνονται σεβαστά, να προστατεύονται και να πραγματώνονται ανά πάσα στιγμή».

4.2. Το σύμφωνο αναγνωρίζει ότι «ο σεβασμός του κράτους δικαίου, οι δικονομικές εγγυήσεις και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη είναι θεμελιώδους σημασίας για όλες τις πτυχές της διακυβέρνησης της μετανάστευσης. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος και οι δημόσιοι και ιδιωτικοί οργανισμοί και θεσμικά όργανα, καθώς και οι ίδιοι οι ιδιώτες, υπόκεινται σε νόμους που θεσπίζονται δημοσίως, επιβάλλονται με ισότιμο τρόπο και εφαρμόζονται με ανεξαρτησία, και είναι συμβατοί με το διεθνές δίκαιο».

4.3. Το Παγκόσμιο σύμφωνο περιλαμβάνει 23 στόχους για ομαλή, ασφαλή και τακτική μετανάστευση, και επισημαίνει, σε πολλές περιπτώσεις, ότι όλοι πρέπει να αναπτυχθούν σύμφωνα με τις αρμοδιότητες και τη βούληση των κρατών.

4.4. Ο στόχος 1 είναι «Συγκέντρωση και χρήση επακριβών και αναλυτικών στοιχείων για να γίνεται τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής». Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Eurostat έχει ως στόχο τη συγκέντρωση δεδομένων προκειμένου να διευκολύνεται η κατανόηση της ευρωπαϊκής πραγματικότητας και η σύγκριση μεταξύ κρατών μελών, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων δράσεων ( 6 )

4.5. Ο στόχος 2 είναι «Ελαχιστοποίηση των αρνητικών και διαρθρωτικών παραγόντων που αναγκάζουν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη χώρα καταγωγής τους» και συνδέει τους στόχους που συγκεντρώθηκαν από το πρόγραμμα της Χάγης του 2004 μέχρι το Καταπιστευματικό Ταμείο της ΕΕ για την Αφρική το 2015, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση τόνιζε την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική, που θα καλύπτει όλα τα στάδια της μετανάστευσης και θα «αντιμετωπίζει τα βαθύτερα αίτια της μετανάστευσης» ( 7 ) μεταξύ άλλων.

4.6. Ο στόχος 3 είναι «Παροχή ακριβούς και έγκαιρης πληροφόρησης σε όλα τα στάδια της μετανάστευσης». Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάπτυξη τακτικών μεταναστευτικών οδών, μέσω πιλοτικών σχεδίων ( 8 ) , καθώς και για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση όσον αφορά τους κινδύνους των παράτυπων διαδρομών ( 9 ) , ιδίως για τους πλέον ευάλωτους μετανάστες.

4.7. Ο στόχος 4 είναι «Διασφάλιση ότι όλοι οι μετανάστες διαθέτουν αποδεικτικά στοιχεία της νομικής τους ταυτότητας και κατάλληλα έγγραφα». Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ προβλέπει την υιοθέτηση μέσων για τη θέσπιση των κανόνων «για τη χορήγηση από τα κράτη μέλη θεωρήσεων και αδειών διαμονής μακράς διαρκείας» και ότι η πρόσβαση στον χώρο Σένγκεν σημαίνει ότι διατίθενται τα απαιτούμενα έγγραφα.

4.8. Ο στόχος 5 είναι «Αύξηση της διαθεσιμότητας και της ευελιξίας των τακτικών μεταναστευτικών οδών». Σε αυτή την κατεύθυνση, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να προωθήσει περαιτέρω και εντατικότερα την ανάπτυξη τακτικών οδών, ορισμένες από τις οποίες έχουν επισημανθεί κατά την τελευταία συζήτηση για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( 10 )

4.9. Ο στόχος 6 είναι «Διευκόλυνση των δίκαιης και δεοντολογικής πρόσληψης και διασφάλιση των συνθηκών που εγγυώνται αξιοπρεπή εργασία». Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένως, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ), τη σημασία της αξιοπρεπούς εργασίας και της πρόσβασης των αλλοδαπών εργαζομένων σε αυτήν ( 11 )

4.10. Ο στόχος 7 είναι «Αντιμετώπιση και μείωση των τρωτών σημείων που συνδέονται με τη μετανάστευση». Για μια ακόμη φορά, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κατευθυντήριες αρχές που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ, καθώς και τον στόχο της κοινής πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο, που είναι η μείωση των τρωτών σημείων των μεταναστών, των ανηλίκων ή όσων ζητούν διεθνή προστασία ( 12 )

4.11. Ο στόχος 8 είναι «Διάσωση ζωών και ανάληψη συντονισμένων διεθνών πρωτοβουλιών για τους αγνοούμενους μετανάστες». Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη στάση ορισμένων κρατών μελών όσον αφορά τη διάσωση ναυαγών και υπενθυμίζει τη δέσμευση των κρατών μελών ως προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας για τη θαλάσσια διάσωση και τη φροντίδα των ναυαγών, καθώς και τις εργασίες που πραγματοποιεί η ΕΕ για τον σκοπό αυτόν. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να τονίσει το έργο των ατόμων και των οργανώσεων που βοηθούν και σώζουν ζωές, και μάλιστα ορισμένες φορές παρά τις απειλές και την ποινικοποίηση που μετέρχονται ορισμένες κυβερνήσεις της ΕΕ ( 13 )

4.12. Ο στόχος 9 είναι «Ενίσχυση της διακρατικής αντιμετώπισης της λαθραίας διακίνησης μεταναστών». Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι αυτό αποτελεί στόχο της «οδηγίας για την υποβοήθηση» ( 14 ) (αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η παρέκκλιση για την ανθρωπιστική βοήθεια που προβλέπεται από την ίδια οδηγία δεν έχει μεταφερθεί επαρκώς) και του σχεδίου δράσης της ΕΕ κατά της λαθραίας διακίνησης μεταναστών.

4.13. Ο στόχος 10 είναι «Πρόληψη, καταπολέμηση και εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων στο πλαίσιο της διεθνούς μετανάστευσης». Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι αυτό αποτελεί προτεραιότητα ( 15 ) , στην οποία συμμετέχει και η Ευρωπόλ και στο πλαίσιο της οποίας έχουν αναπτυχθεί επιχειρήσεις (με δυνατότητα βελτίωσης), όπως η επιχείρηση SOPHIA της EUNAVFOR MED.

4.14. Ο στόχος 11 είναι «Διαχείριση των συνόρων με ολοκληρωμένο, ασφαλή και συντονισμένο τρόπο». Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι αυτός είναι ένας από τους κύριους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 67 της ΣΛΕΕ.

4.15. Ο στόχος 12 είναι «Ενίσχυση της ασφάλειας και της προβλεψιμότητας των διαδικασιών μετανάστευσης για τον ενδεδειγμένο έλεγχο του ιστορικού, την αξιολόγηση και την παραπομπή». Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι πρόκειται για ένα από τα καθήκοντα της Frontex, επισημαίνει ωστόσο ότι η πρόβλεψη δεν σημαίνει πάντοτε και μεγαλύτερη δυνατότητα πολιτικής αντιμετώπισης.

4.16. Ο στόχος 13 είναι «Η κράτηση μεταναστών να αποτελεί μόνο έσχατη λύση και να αναζητούνται άλλες εναλλακτικές λύσεις». Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η οδηγία περί επιστροφής ( 16 ) ορίζει ήδη ότι η κράτηση πρέπει να συνδέεται με διαδικασία επιστροφής, να περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιστάσεις λαμβάνοντας υπόψη εγγυήσεις όπως ο δικαστικός έλεγχος, και να μην υπερβαίνει τους έξι μήνες κατ’ ανώτατο όριο για την περίοδο κράτησης ( 17 )

4.17. Ο στόχος 14 είναι «Βελτίωση της προξενικής προστασίας, μέριμνας και συνεργασίας σε όλη τη διάρκεια του μεταναστευτικού κύκλου». Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να διερευνηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει η νομοθετική πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά τις θεωρήσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα ( 18 ) , η οποία θα προσφέρει τη δυνατότητα στους αιτούντες διεθνή προστασία να υποβάλλουν αίτηση θεώρησης εισόδου σε πρεσβείες ή προξενεία της ΕΕ στο εξωτερικό.

4.18. Ο στόχος 15 είναι «Παροχή στους μετανάστες πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες». Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, από το 1999, η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται για να διασφαλίζει τη δίκαιη μεταχείριση των πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν νομίμως στο έδαφος των κρατών μελών της. Υπενθυμίζει ακόμη ότι μία έκθεση του ΠΟΥ-Ευρώπης ( 19 ) δείχνει ότι δεν υπάρχει δημόσια υγεία εάν δεν υπάρχει υγειονομική περίθαλψη για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες.

4.19. Ο στόχος 16 είναι «Ενδυνάμωση των μεταναστών και των κοινωνιών για την επίτευξη της πλήρους ένταξης και της κοινωνικής συνοχής». Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της κοινωνικής ένταξης των μεταναστών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, η οποία αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση από το Τάμπερε και για την οποία έχουν αναπτυχθεί πολλές σημαντικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων διακρίνεται το σχέδιο δράσης του 2016 για την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών ( 20 )

4.20. Ο στόχος 17 είναι «Εξάλειψη κάθε μορφής διακρίσεων και προώθηση τεκμηριωμένου δημόσιου διαλόγου για την αλλαγή των αντιλήψεων για τη μετανάστευση». Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της καταπολέμησης των διακρίσεων σε όλους τους τομείς, καθώς και της προώθησης δράσεων για την καταπολέμηση της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. Το έργο του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων έχει καίρια σημασία εν προκειμένω. Στην κατεύθυνση αυτή ( 21 ) , η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να αναπτυχθεί ένα νέο αφήγημα για τη μετανάστευση, που θα διευκολύνει τον ορθό προσδιορισμό της από την ευρωπαϊκή κοινωνία, μέσω της χρήσης παιδαγωγικών και διδακτικών ομιλιών, που θα εξαλείφουν τα ψεύδη και τη ρητορική μίσους κατά της μετανάστευσης και θα δημιουργήσουν ένα νέο αφήγημα για τη μετανάστευση.

4.21. Ο στόχος 18 είναι «Επένδυση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης δεξιοτήτων, προσόντων και ικανοτήτων». Ήδη κατά την έγκριση των Κοινών Βασικών Αρχών για την ένταξη των μεταναστών το 2004, είχε επισημανθεί η σημασία της απασχόλησης και της εκπαίδευσης στην προώθηση της ένταξης των αλλοδαπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αναγνώριση της εμπειρίας, των τίτλων σπουδών και των δεξιοτήτων έχει καίρια σημασία εν προκειμένω, και η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να γίνουν βήματα όσον αφορά την ένταξη των αλλοδαπών στις διαδικασίες αναγνώρισης και έγκρισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις προτάσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και τους Εξόριστους (ECRE) στην έκθεσή του για το 2007 ( 22 )

4.22. Ο στόχος 19 είναι «Δημιουργία των αναγκαίων συνθηκών ώστε οι μετανάστες και οι πληθυσμοί της διασποράς να μπορούν συμβάλλουν πλήρως στη βιώσιμη ανάπτυξη σε όλες τις χώρες». Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει τον ρόλο των πληθυσμών διασποράς ως συνδέσμου μεταξύ της ευρωπαϊκής πραγματικότητας και των χωρών καταγωγής τους. Αυτό αντικατοπτρίστηκε στην τελευταία πρόσκληση του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ), ιδίως επειδή αποτελεί αξιόπιστο συνομιλητή σχετικά με τις μεταναστευτικές διαδρομές στον τόπο καταγωγής. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δυνατότητες των πληθυσμών διασποράς μπορούν να διερευνηθούν περαιτέρω, με αξιοποίηση των κοινών ευκαιριών που δημιουργούν ( 23 )

4.23. Ο στόχος 20 είναι «Προώθηση ταχύτερων, ασφαλέστερων και οικονομικότερων εμβασμάτων και ενθάρρυνση της οικονομικής ένταξης των μεταναστών». Όσον αφορά αφενός την οικονομική ένταξη των αλλοδαπών που διαμένουν στις χώρες της ΕΕ και αφετέρου την οικονομική ενίσχυση των γειτονικών χωρών, η ΕΕ εργάζεται για την οικονομική ένταξη ( 24 ) . Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να συνεχίσει να διασφαλίζεται η ισότητα σε αυτόν τον τομέα για τους διαμένοντες αλλοδαπούς και να διευκολύνεται ο ρόλος των εμβασμάτων, ώστε να εξασφαλίζεται ο θετικός τους αντίκτυπος τόσο στον προορισμό όσο και στην προέλευσή τους, όπως επίσης επισημαίνεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ( 25 )

4.24. Ο στόχος 21 είναι «Συνεργασία για να διευκολυνθεί η ασφαλής και αξιοπρεπής επιστροφή και επανεισδοχή, καθώς και η βιώσιμη επανένταξη». Οι πολιτικές επιστροφής και επανεισδοχής είναι θεμελιώδους σημασίας για την ανάπτυξη της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει την ανάγκη να διασφαλίζεται πάντα το ότι αυτά τα μέσα θα αναπτύσσονται όπως ορίζεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, με τον μέγιστο σεβασμό των ατομικών και διαδικαστικών εγγυήσεων. Με τη σειρά της, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να διευκολύνεται η ασφαλής και αξιοπρεπής επανένταξη, όπως ορίζεται από την κοινή πρωτοβουλία ΕΕ-ΔΟΜ για την προστασία και την επανένταξη των μεταναστών ( 26 )

4.25. Ο στόχος 22 είναι «Ανάπτυξη μηχανισμών για τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης και των κεκτημένων παροχών», τομέας στον οποίο έχει επιτελεστεί σημαντικό έργο στο ενδοκοινοτικό πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την επίτευξη περαιτέρω προόδου σε αυτούς τους τομείς που αφορούν τη δυνατότητα μεταφοράς δικαιωμάτων και διασφαλίζουν την ασφαλέστερη κινητικότητα, καθώς και τη διερεύνηση πρωτοβουλιών όπως η Πολυμερής Ιβηροαμερικανική σύμβαση για την Κοινωνική Ασφάλιση ( 27 ) , στην οποία συμμετέχουν κράτη μέλη όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία.

4.26. Ο στόχος 23 είναι «Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και των παγκόσμιων συμμαχιών για την ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση», που αποτελεί σημαντικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο από ενάρξεώς της.

Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 2019. O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Ψήφισμα ΟΗΕ 73/195.

(2) COM(2016) 0739 final.

(3) COM(2018) 167 final.

(4) Το 2015, το ΕΦΜ ασχολήθηκε με τη διαχείριση των μεικτών ροών που έφταναν στη Μεσόγειο, το 2016, με τη μετανάστευση και την ένταξη των εργαζομένων, το 2017, με την πρόσβαση σε δικαιώματα και υπηρεσίες των μεταναστών στην ΕΕ, και το 2018, με την ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας. Τον Απρίλιο του 2019, το ζήτημα που εξετάστηκε ήταν ο τρόπος εξασφάλισης νόμιμων και ασφαλών οδών προς την ΕΕ.

(5) ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 184· ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 40· ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 97· ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 144· ΕΕ C 75 της 10.3.2017, σ. 75· ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 19· ΕΕ C 71 της 24.2.2016, σ. 46.

(6) Eurostat - Στατιστικές για τη μετανάστευση και τον μεταναστευτικό πληθυσμό.

(7) ΕΕ C 53 της 3.3.2005, σ. 1.

(8) COM(2017) 558 final.

(9) COM(2017) 558 final.

(10) Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Κατάσταση της Ένωσης 2018 - Ενίσχυση ασφαλών και νόμιμων οδών προς την Ευρώπη.

(11) Παράδειγμα, η γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι στόχοι στην ευρωμεσογειακή περιοχή για την περίοδο μετά το 2015» (EE C 383 της 17.11.2015, σ. 44).

(12) COM(2015) 240 final.

(13) Βλέπε http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/536490/IPOL_STU(2016)536490_EN.pdf και http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/608838/IPOL_STU(2018)608838_EN.pdf

(14) Οδηγία 2002/90/CE του Συμβουλίου της 28.11.2002.

(15) «The EU’s global engagement to counter human smuggling and trafficking networks», Μάρτιος 2019.

(16) EE L 348 της 24.12.2008, σ. 98.

(17) ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 53.

(18) 2018/2271 (INL) «Humanitarian visas».

(19) World Health Organization - Report on the health of refugees and migrants in the WHO European Region.

(20) COM(2016) 377 final.

(21) ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 1.

(22) Βλέπε https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2016/07/ECRE-Submission-in-response-to-the-European-Commission-s-Green-Paper-on-the-Future-of-the-CEAS_September-2007.pdf, COM(2007) 301 final. Το θέμα αυτό έχει ήδη επισημανθεί στο COM(2016) 377 final.

(23) Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ «How West African migrants engage with migration information en-route to Europe».

(24) EU initiative on financial inclusion.

(25) FEMIP - Study on improving the efficiency of workers’ remittances in Mediterranean countries.

(26) EU - IOM joint initiative for migrant protection and reintegration.

(27) OISS - Πολυμερής Ιβηροαμερικανική Σύμβαση για την Κοινωνική Ασφάλιση.