ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Βάσει του άρθρου 251 παράγραφος 2 της συνθήκης EΚ όσον αφορά την κοινή θέση του Συμβουλίου επί της τροποποιημένης πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Βάσει του άρθρου 251 παράγραφος 2 της συνθήκης EΚ όσον αφορά την κοινή θέση του Συμβουλίου επί της τροποποιημένης πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Η πρόταση (COM(1996)511 τελικό - 1996/0304 (SYN) της 4ης Δεκεμβρίου 1996, ΕΕ C 129 της 25ης Aπριλίου 1997) διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο στις 25 Mαρτίου 1997 με βάση την διαδικασία της συνεργασίας σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 175 παράγραφος 1 της συνθήκης EΚ.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της στις 29 Mαϊου 1997 (ΕΕ C 287 της 22ας Σεπτεμβρίου 1997).

Η Eπιτροπή των Περιφερειών εξέδωσε τη γνώμη της στις 20 Noεμβρίου 1997 (ΕΕ C 64 της 27ης Φεβρουαρίου 1998) και επί της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής στις 15 Σεπτεμβρίου 1999 (ΕΕ C 374 της 23ης Δεκεμβρίου 1999).

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε την γνωμοδότησή του, σε πρώτη ανάγνωση, στις 20 Oκτωβρίου 1998 (ΕΕ C 341 της 9ης Νοεμβρίου 1998).

Έπειτα από τη γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει του άρθρου 250 παράγραφος 2 της συνθήκης EΚ, η Επιτροπή ενέκρινε την τροποποιημένη πρότασή της (COM(1999)73 τελικό, ΕΕ C 83 της 25ης Mαρτίου 1999) στις 18 Φεβρουαρίου 1999.

Η κοινή θέση του Συμβουλίου εγκρίθηκε στις 30 Mαρτίου 2000.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

Στόχος της οδηγίας είναι η διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και η συμβολή στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών εκτιμήσεων στον προγραμματισμό, ενόψει της προώθησης της αειφόρου ανάπτυξης.

Με την οδηγία θα καταστεί δυνατός ο εντοπισμός, η περιγραφή και η εκτίμηση των πιθανών σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον στη φάση της προπαρασκευής και πριν από την έγκρισή τους. Θα καταρτίζεται περιβαλλοντική έκθεση, ενώ παράλληλα θα συμμετέχουν το κοινό και οι ενδιαφερόμενες περιβαλλοντικές αρχές και θα τους παρέχεται η δυνατότητα υποβολής παρατηρήσεων. Στις περιπτώσεις σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, θα διεξάγονται διαβουλεύσεις με το κράτος το οποίο ενδέχεται να υποστεί τις επιπτώσεις. Θα παρέχεται στο κοινό και στις ενδιαφερόμενες περιβαλλοντικές του αρχές η δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. Τέλος, στη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα της συνολικής διαδικασίας. Έπειτα από την έγκριση του σχεδίου ή προγράμματος, πρέπει να ενημερώνονται το κοινό και οι ενδιαφερόμενες περιβαλλοντικές αρχές καθώς και κάθε κράτος μέλος με το οποίο έχουν γίνει διαβουλεύσεις.

Στις βασικές συνιστώσες της μελλοντικής οδηγίας συμπεριλαμβάνονται:

- Με την κοινή θέση διαχωρίζεται το πεδίο εφαρμογής σε υποχρεωτικό και σε μη υποχρεωτικό σκέλος. Για ορισμένες μορφές σχεδίων και προγραμμάτων από ένα περιορισμένο κατάλογο κλάδων και σχεδίων και προγραμμάτων που έχει προσδιοριστεί ότι επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις ζώνες του Natura-2000, θα είναι υποχρεωτική η περιβαλλοντική εκτίμηση. Για ορισμένα άλλα σχέδια και προγράμματα που δεν υπάγονται στο υποχρεωτικό σκέλος, εναπόκειται στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν εκείνα τα σχέδια και προγράμματα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να διενεργήσουν στη συνέχεια την περιβαλλοντική εκτίμηση.

- Η βασική αρχή της ενσωμάτωσης καθορίζεται ως ένας από τους αντικειμενικούς στόχους της μελλοντικής οδηγίας και κατονομάζεται στις αιτίες που αναφέρονται στην τελική απόφαση (και συγκεκριμένα στο χωρίο «σχετική δήλωση στην οποία συνοψίζεται ο τρόπος με τον οποίο οι περιβαλλοντικές θεωρήσεις ενσωματώνονται στα σχέδια και προγράμματα»).

- Οι κυριότερες διατάξεις του δεύτερου πυλώνα της σύμβασης του Aarhus, αναφορικά με τη συμμετοχή του κράτους στην προπαρασκευή σχεδίων/προγραμμάτων που αφορούν το περιβάλλον, ενσωματώνονται στη μελλοντική οδηγία.

- Eνσωματώνονται οι ρυθμίσεις που αποσαφηνίζουν τη σχέση μεταξύ της μελλοντικής οδηγίας και των άλλων λειτουργικών μηχανισμών της Κοινότητας, στο πλαίσιο των οποίων τίθεται το θέμα της περιβαλλοντικής εκτίμησης (όπως π.χ. η οδηγία 92/43/EΟΚ για τους οικοτόπους ή η μελλοντική οδηγία - πλαίσιο για τους υδάτινους πόρους).

- Στη μελλοντική οδηγία θεσπίζονται ρυθμίσεις με τις οποίες αποσαφηνίζεται ότι δεν θα απαιτείται καμία επανάληψη των αξιολογήσεων, στις περιπτώσεις της εμπλοκής των διαφόρων επιπέδων προγραμματισμού στην ιεραρχική ακολουθία των προγραμμάτων (όταν π.χ. οι υπάρχουσες συναφείς πληροφορίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την σύνταξη της περιβαλλοντικής έκθεσης).

- Στις περιπτώσεις που υπάρχουν σημαντικές διασυνοριακές επιπτώσεις, μια διάταξη προβλέπει την ενημέρωση του κράτους μέλους που ενδέχεται να υποστεί τις επιπτώσεις αυτές σε σημαντικό βαθμό, καθώς και του θιγόμενου κοινού και των ενδιαφερόμενων περιβαλλοντικών αρχών η εν λόγω διάταξη θέτει σε εφαρμογή τις θεμελιώδεις αρχές της σύμβασης UNECE Espoo σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των διασυνοριακών σχεδίων.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή αποδέχθηκε εξ ολοκλήρου, κατ' αρχήν ή εν μέρει, δεκαπέντε από τις είκοσι εννέα τροπολογίες που είχαν προταθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρώτη ανάγνωση (κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, οι αρχικές 33 τροπολογίες συγχωνεύτηκαν τελικά σε 29). Οι τροπολογίες αυτές ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση COM(1999)73 τελικό της 18ης Φεβρουαρίου 1999. Όλες αυτές οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενσωματώθηκαν εξ ολοκλήρου στην κοινή θέση, κατ' αρχήν ή εν μέρει.

Tο πεδίο εφαρμογής της μελλοντικής οδηγίας αποτέλεσε και το κυριότερο θέμα των διαπραγματεύσεων. Στην τροποποιημένη της πρόταση, η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη επίσης στο σχετικό αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επεδίωξε την υιοθέτηση ενός μάλλον ευρύτερου πεδίου για το οποίο επιβάλλεται υποχρεωτικά η περιβαλλοντική εκτίμηση για όλα τα αντίστοιχα σχέδια και προγράμματα σε απεριόριστους θεματικούς τομείς ή κλάδους σχεδιασμού ή προγραμματισμού, όταν εκπληρώνονται συγκεκριμένοι όροι. Στα κράτη μέλη δίνεται η δυνατότητα να προσδιορίσουν αυτοδικαίως κατά πόσον η περιβαλλοντική εκτίμηση είναι αναγκαία ή όχι, μόνο σε συνάρτηση με τις τροποποιήσεις ήσσονος σημασίας και με ορισμένα σχέδια ή προγράμματα τοπικής κλίμακας. Το αποτέλεσμα του επιτεύχθηκε με την κοινή θέση είναι εντελώς διαφορετικό. Με την κοινή θέση διαχωρίζεται σαφώς το πεδίο εφαρμογής σε υποχρεωτικό και μη υποχρεωτικό σκέλος, με αποτέλεσμα τον περιορισμό των καλυπτόμενων σχεδίων και προγραμμάτων, σε σύγκριση με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής. Επιπλέον, ο ορισμός των σχεδίων και προγραμμάτων είναι πιο περιορισμένος, επειδή προστέθηκαν ορισμένες άλλες τυπικές απαιτήσεις, ενώ στην κοινή θέση ενσωματώνονται πολυάριθμες εξαιρέσεις για ορισμένες κατηγορίες σχεδίων και προγραμμάτων, οι οποίες περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής (για περισσότερες λεπτομέρειες παραπέμπουμε στο σημείο 3.2.2 σχετικά με το άρθρο 3).

Με τη συνάθροιση του στενότερου ορισμού των σχεδίων και προγραμμάτων, των πρόσθετων εξαιρέσεων και του διαφορετικά εξισορροπημένου πεδίου, μειώνεται σε σημαντικό βαθμό το πεδίο εφαρμογής, με αποτέλεσμα ένα τέτοιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής να μην εναρμονίζεται με τις βασικές αρχές και τους στόχους της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης που είχαν χαραχθεί από το Συμβούλιο Κορυφής του Κάρντιφ και που είχαν επιβεβαιωθεί από τις μεταγενέστερες συνόδους κορυφής. Η Επιτροπή υπέβαλε κατά συνέπεια σχετική δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου κατά τη συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου 1999, τονίζοντας ότι, λόγω των περιορισμών που είχαν ενσωματωθεί στην κοινή θέση σε ότι αφορά το πεδίο εφαρμογής σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής, δεν ήταν σε θέση να υποστηρίξει την κοινή θέση (βλ. στο σημείο 5).

3.2. Αναλυτικές παρατηρήσεις

3.2.1. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της και οι οποίες ενσωματώθηκαν πλήρως, καταρχήν ή εν μέρει, στην κοινή θέση

Όλες οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή ενσωματώθηκαν πλήρως, καταρχήν ή εν μέρει στην κοινή θέση. Εξ αιτίας της αναδιατύπωσης των σημείων του αιτιολογικού και των άρθρων κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ωστόσο, αποδείχθηκε αναγκαίο να γίνει μία κάποια αναδιάρθρωση και αναπροσαρμογή των τροπολογιών αυτών προς τις αντίστοιχες διατάξεις της κοινής θέσης.

Οι τροπολογίες 2 έως 4, 7, 9, 11 και 14 σχετίζονται με τις αιτιολογικές σκέψεις και ενσωματώνονται στα σημεία του αιτιολογικού 1, 2, 4, 7, 14 και 19. Tα σημεία του αιτιολογικού, εν γένει, συμβαδίζουν στενά με το περιεχόμενο των άρθρων της κοινής θέσης.

Η τροπολογία 16 που διαφωτίζει τη σημασία της συμβολής στην αειφόρο ανάπτυξη ενσωματώθηκε στο άρθρο 1, καθώς αποτελεί έναν από τους αντικειμενικούς στόχους της κοινής θέσης.

Οι τροπολογίες 17 και 19 σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής της κοινής θέσης, το οποίο ενσωματώνεται πλέον στα άρθρα 2 και 3 της κοινής θέσης.

Οι τροπολογίες 22 και 33 αφορούν το περιεχόμενο, το είδος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται και την ποιότητα των περιβαλλοντικών εκθέσεων. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται πλέον στα άρθρα 5 και 11 και στο παράρτημα I της κοινής θέσης.

Η τροπολογία 27 αφορά τον αναλυτικό τρόπο πραγματοποίησης των διαβουλεύσεων με το κοινό και ενσωματώνεται πλέον στο άρθρο 6 της κοινής θέσης.

Στις τροπολογίες 31 και 32 εξετάζεται το χρονοδιάγραμμα των εκθέσεων εκτίμησης σχετικά με την έμπρακτη εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα της οδηγίας και με την ανταλλαγή των απαιτούμενων πληροφοριών. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται πλέον στα άρθρα 11 και 12 της κοινής θέσης.

3.2.2. Αλλαγές που επέφερε το Συμβούλιο στην τροποποιημένη πρόταση

Αιτιολογικές σκέψεις

Η σειρά ορισμένων αιτιολογικών σκέψεων μεταβλήθηκε, ώστε να αντικατοπτρίζει τη σειρά των αντίστοιχων άρθρων. Ορισμένες αιτιολογικές σκέψεις συγχωνεύθηκαν και διαπιστώθηκαν νέες αιτιολογικές σκέψεις, για να αντικατοπτρίζονται στο κείμενο οι νέες απαιτήσεις.

Άρθρο 1 (Στόχοι)

Για να λαμβάνονται υπόψη οι τελευταίες εξελίξεις που διαφωτίζουν τη σημασία της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών θεωρήσεων στη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων, προστέθηκε η βασική αρχή της ενσωμάτωσης στους στόχους που προβλέπονται από την μελλοντική οδηγία.

Άρθρο 2 (Ορισμοί)

Η κύρια αλλαγή του άρθρου 2 σχετίζεται με τον ορισμό "σχεδίων και προγραμμάτων". Στην πρόταση της Επιτροπής συμπεριλαμβανόταν ταυτόχρονα στον ορισμό των σχεδίων και προγραμμάτων και το αντίστοιχο πεδίο εφαρμογής τους. Στην κοινή θέση, αυτά τα δύο στοιχεία διαχωρίστηκαν σε δύο άρθρα (το σκέλος του πεδίου εφαρμογής επεξηγείται στο άρθρο 3). Προστέθηκαν επίσης ορισμένα επιπλέον περιοριστικά στοιχεία στον ορισμό των σχεδίων και προγραμμάτων που έχουν σχέση με τις τυπικές απαιτήσεις (π.χ. σχέδια και προγράμματα που απαιτούνται βάσει των νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων). Τα υπόλοιπα στοιχεία των ορισμών του άρθρου που συμπεριλαμβάνονταν στην πρόταση της Επιτροπής εξαλείφθηκαν και τέθηκε ο ορισμός του "κοινού", εξ αιτίας των απαιτήσεων τροποποίησης του κειμένου.

Άρθρο 3 (Πεδίο εφαρμογής)

Η Επιτροπή επεδίωξε με την τροποποιημένη πρότασή της, ανταποκρινόμενη παράλληλα στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να θεσπίσει ένα μάλλον ευρύ πεδίο εφαρμογής που θα καλύπτει το σύνολο των σχεδίων και προγραμμάτων σε ένα απεριόριστο φάσμα τομέων ή κλάδων σχεδιασμού ή προγραμματισμού, όταν εκπληρώνονται συγκεκριμένοι όροι. Στα κράτη μέλη δίνεται η δυνατότητα να προσδιορίσουν αυτοδικαίως κατά πόσον η περιβαλλοντική εκτίμηση είναι αναγκαία ή όχι, μόνο σε συνάρτηση με τις τροποποιήσεις ήσσονος σημασίας και με ορισμένα σχέδια ή προγράμματα τοπικής κλίμακας. Το αποτέλεσμα που επετεύχθηκε στην κοινή θέση ήταν εντελώς διαφορετικό. Στην κοινή θέση διαχωρίζεται σαφώς το πεδίο εφαρμογής σε υποχρεωτικό και μη υποχρεωτικό σκέλος, με αποτέλεσμα τον περιορισμό των καλυπτομένων σχεδίων και προγραμμάτων, σε σύγκριση με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής.

Το υποχρεωτικό σκέλος καλύπτει ορισμένα σχέδια και προγράμματα που προετοιμάζονται για περιορισμένο αριθμό κλάδων και τομέων, που καθορίζουν το πλαίσιο για τις μελλοντικές συναινετικές εξελίξεις των έργων που απαριθμούνται στην οδηγία 85/337/EΟΚ, και ορισμένα σχέδια και προγράμματα που εντοπίζεται ότι είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις ζώνες του Natura-2000, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 6 ή 7 της οδηγίας 92/43/EΟΚ για τους οικοτόπους. Συγκρινόμενη με την προσέγγιση αυτή, η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής κάλυπτε σχέδια και προγράμματα σε όλα τα θεματικά πεδία σχεδιασμού ή προγραμματισμού που καθορίζουν το πλαίσιο της μελλοντικής ανάπτυξης συναινετικών έργων, χωρίς να τα περιορίζει αποκλειστικά και μόνο στις ρυθμίσεις της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ.

Για ορισμένα σχέδια και προγράμματα που καταρτίζονται σε τοπική κλίμακα και για ορισμένες τροποποιήσεις ήσσονος σημασίας, καθώς και για άλλα σχέδια και προγράμματα με τα οποία καθορίζεται το πλαίσιο για τις μελλοντικές συναινετικές εξελίξεις των έργων, αλλά τα οποία δεν εμπίπτουν στο υποχρεωτικό σκέλος, εναπόκειται στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν κατά πόσον τα εν λόγω σχέδια και προγράμματα είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η εν λόγω απόφαση πρέπει να διαμορφώνεται με βάση τα ουσιαστικά κριτήρια επιλογής που περιλαμβάνονται στο νέο παράρτημα της κοινής θέσης και έπειτα από διαβουλεύσεις με τις περιβαλλοντικές αρχές (την αποκαλούμενη διαδικασία της «διεξοδικής διερεύνησης»). Περιλαμβάνεται επίσης σχετική ρύθμιση, στόχος της οποίας είναι να είναι διαφανείς οι αποφάσεις αυτές για το κοινό. Η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής δεν θεσπίζει η γενικότερη δυνατότητα «διεξοδικής διερεύνησης», ούτε και συμπεριλαμβάνει χωριστά κριτήρια «διεξοδικής διερεύνησης» σε κάποιο παράρτημα. Παρείχε έναν βαθμό ευελιξίας, για την ένταξη τροποποιήσεων ήσσονος σημασίας και την υλοποίηση συγκεκριμένων σχεδίων και προγραμμάτων τοπικής κλίμακας, αλλά εκτός αυτού θα έπρεπε να εφαρμόζεται σε όλα τα άλλα σχέδια και προγράμματα που εκπληρώνουν τους συγκεκριμένους όρους της.

Επιπλέον, στο άρθρο αυτό έχουν προστεθεί ορισμένες εξαιρέσεις από την μελλοντική οδηγία (όπως τα σχέδια που εξυπηρετούν αποκλειστικά σκοπούς εθνικής άμυνας ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, τα σχέδια που αφορούν τον δημοσιονομικό τομέα ή τον προϋπολογισμό, τα σχέδια που αφορούν την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων). Δεν δικαιολογείται ουδόλως η νομική εξαίρεση των Διαρθρωτικών Ταμείων της ΕΕ από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Όπως, ωστόσο, επισήμανε η Επιτροπή στην αιτιολογική της έκθεση επί της προτάσεως οδηγίας, το 1996, "κατά την έννοια" των ρυθμίσεών της, "η νέα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα προγράμματα που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή βάσει των κανονισμών των Διαρθρωτικών Ταμείων". Εξάλλου, στο άρθρο 41 του κανονισμού αριθ. 1260/99 προβλέπεται ήδη η εκ των προτέρων διεξοδική εξέταση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου. Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στη διεξοδική διερεύνηση του θέματος στο πλαίσιο της έκθεσης του άρθρου 11, παράγραφος 4 της οδηγίας, πριν καταλήξει στην οριστική της άποψη αναφορικά με το σημείο εάν θα πρέπει να ενταχθούν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας τα έγγραφα προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων, για την επόμενη φάση προγραμματισμού.

Άρθρο 4 (Γενικές υποχρεώσεις)

Στο άρθρο αυτό εντάχθηκαν ορισμένα στοιχεία που αφορούν διαδικαστικά ζητήματα, με απώτερο στόχο τον περιορισμό των διοικητικών επιβαρύνσεων για τα κράτη μέλη.

Άρθρο 5 (Περιβαλλοντική μελέτη)

Με την κύρια αλλαγή που επέρχεται στο άρθρο αυτό καθίσταται σαφές ότι στη περιβαλλοντική μελέτη δεν θα εντοπίζεται μόνο το αντίστοιχο σχέδιο ή πρόγραμμα, αλλά επίσης οι εύλογες εναλλακτικές δυνατότητές του. Με τις ρυθμίσεις θα διασφαλίζεται, ωστόσο, ότι στη φάση της προπαρασκευής της περιβαλλοντικής μελέτης, θα είναι δυνατόν να αποφεύγεται η επανάληψη της εκτίμησης, επικεντρώνοντας την προσοχή σε πληροφορίες που ευλόγως μπορεί να απαιτηθούν, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ορισμένα πρόσθετα στοιχεία. Το είδος των πληροφοριών που συμπεριλαμβάνονται στις περιβαλλοντικές μελέτες απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της κοινής θέσης.

Από την κοινή θέση εξαλείφθηκε ωστόσο μία χρήσιμη διευκρίνιση αναφορικά με τα αναλυτικότερα στοιχεία του περιβάλλοντος (όπως π.χ. ο ανθρώπινος πληθυσμός, η χλωρίδα, η πανίδα, το έδαφος, οι υδάτινοι πόροι κ.ο.κ.) τα οποία θα εξετάζονται κατά την εκπόνηση της περιβαλλοντικής εκτίμησης.

Άρθρο 6 (Διαβουλεύσεις)

Στο άρθρο 6 εξετάζονται τα απαιτούμενα στοιχεία των διαβουλεύσεων με το κοινό και τις ενδιαφερόμενες περιβαλλοντικές αρχές. Οι εν λόγω απαιτούμενοι όροι των διαβουλεύσεων ευθυγραμμίζονται και μετουσιώνουν τις αντίστοιχες υποχρεώσεις που εκπορεύονται από τον δεύτερο πυλώνα της σύμβασης του Aarhus όσον αφορά την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στις αρχές παροχής έννομης προστασίας.

Άρθρο 7 (Διασυνοριακές διαβουλεύσεις)

Αν εξαιρέσουμε τις απαιτήσεις όσον αφορά τις διασυνοριακές διαβουλεύσεις μεταξύ των κρατών μελών που έχουν ήδη θεσπισθεί από την πρόταση της Επιτροπής, με την κοινή θέση προστίθεται το στοιχείο της συμμετοχής του κοινού και των περιβαλλοντικών αρχών του κράτους μέλους που ενδέχεται να επηρεαστεί σημαντικά από τις διασυνοριακές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του αντίστοιχου σχεδίου ή προγράμματος. Με τη ρύθμιση αυτή ενσωματώνονται ορισμένες βασικές αρχές της σύμβασης ESPOO, όσον αφορά την διασυνοριακή περιβαλλοντική εκτίμηση των έργων, οι οποίες και εφαρμόζονται σε ορισμένα σχέδια και προγράμματα.

Άρθρο 8 (Λήψη αποφάσεων)

Το άρθρο αυτό παρέμεινε κατά βάση απαράλλακτο, και επήλθαν μόνον ορισμένες προσαρμογές που το ευθυγραμμίζουν με τις αλλαγές που έγιναν στα προηγούμενα άρθρα.

Άρθρο 9 (Ενημέρωση σχετικά με την απόφαση)

Το άρθρο αυτό ευθυγραμμίσθηκε με τις αλλαγές που επήλθαν στα προηγούμενα άρθρα, με αποτέλεσμα να έχουν συμπεριληφθεί ορισμένα πρόσθετα σημαντικά στοιχεία των πληροφοριών που οφείλουν να παρέχονται στο κοινό και τους άλλους ενδιαφερόμενους πρωταγωνιστικούς φορείς με τους οποίους έγιναν διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια της σχετικής διαδικασίας (όπως π.χ. 'συνοπτική δήλωση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ενσωματώθηκαν τα περιβαλλοντικά ζητήματα στο σχέδιο ή πρόγραμμα', 'σχετικά με τους λόγους για τους οποίους επελέγη το σχέδιο ή πρόγραμμα, όπως εγκρίθηκε, λαμβάνοντας υπόψη και τις άλλες εύλογες εναλλακτικές δυνατότητες που εξετάσθηκαν').

Άρθρο 10 (Σχέση με τις άλλες διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας)

Για να αποσαφηνισθεί η σχέση της μελλοντικής οδηγίας με τις άλλες ρυθμίσεις της κοινοτικής νομοθεσίας στις οποίες εξετάζονται οι περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και να αποφευχθεί το έργο της επανάληψης των αξιολογήσεων, θεσπίσθηκε σχετική διάταξη στην κοινή θέση, με βάση την οποία προβλέπεται η δυνατότητα της θέσπισης κοινών ή συντονισμένων διαδικασιών οι οποίες πληρούν τις απαιτήσεις της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί βελτίωση, εφόσον με αυτή επιδιώκεται ο περιορισμός των διοικητικών επιβαρύνσεων.

Η διάταξη που αφορούσε την δικαστική επανεξέταση σε συνάρτηση με τα σχέδια και προγράμματα που είχαν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο διαγράφηκε, εφόσον θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρεβλωμένη εφαρμογή των ρυθμίσεων της μελλοντικής οδηγίας.

Άρθρο 11 (Ενημέρωση, έκθεση και αναθεώρηση)

Στο άρθρο αυτό προστέθηκαν ορισμένα άλλα σημαντικά στοιχεία που αφορούν την ποιότητα της περιβαλλοντικής μελέτης. Τα στοιχεία αυτά οφείλουν να εξεταστούν στην έκθεση εκτίμησης της οδηγίας. Πρέπει ιδίως να διερευνηθεί η δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας και της θέσπισης διάταξης με την οποία θα ζητείται από την Επιτροπή να διευκρινίσει τη σχέση μεταξύ της μελλοντικής οδηγίας και των κανονισμών για τα διαρθρωτικά ταμεία.

Άρθρο 12 (Εφαρμογή της οδηγίας)

Η μόνη σημαντική μεταβολή που επήλθε στο άρθρο αυτό συνίσταται στο ότι η χρονική περίοδος για τη μεταφορά των διατάξεων της μελλοντικής οδηγίας στην εθνική νομοθεσία επεκτάθηκε από δύο σε τρία έτη, που αποτελεί και το μέσο χρονικό διάστημα για τις οδηγίες του είδους αυτού.

Άρθρο 13 (Έναρξη ισχύος)

Παρέμεινε αμετάβλητο.

Άρθρο 14 (Αποδέκτες)

Παρέμεινε αμετάβλητο.

Παράρτημα I (Πληροφορίες σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1)

Σε σύγκριση με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, το Παράρτημα Ι, που συνδέεται με το άρθρο 5 (περιβαλλοντική μελέτη) της κοινής θέσης, παρέμεινε στην ουσία αμετάβλητο, αλλά βελτιώθηκε όσον αφορά την δομή και τη σαφήνειά του. Μία άλλη βελτίωση που επήλθε ήταν η προσθήκη του απαιτούμενου όρου να περιγράφονται τα προβλεπόμενα μέτρα περιβαλλοντικής παρακολούθησης.

Παράρτημα II (Κριτήρια για τον καθορισμό της ενδεχόμενης σημασίας των επιπτώσεων τα οποία αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 5)

Το παράρτημα αυτό δεν συναποτελούσε μέρος της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής, εφόσον σε αυτό δεν θεσπιζόταν έναν σύστημα βάσει του οποίου τα ίδια τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εντοπίσουν ποια σχέδια και προγράμματα οφείλουν να υπάγονται στο καθεστώς της περιβαλλοντικής εκτίμησης. Εφόσον με την κοινή θέση γίνεται διάκριση μεταξύ των σχεδίων και προγραμμάτων για τα οποία η περιβαλλοντική εκτίμηση είναι υποχρεωτική εξ υπαρχής και των προγραμμάτων εκείνων για τα οποία η περιβαλλοντική εκτίμηση καθίσταται υποχρεωτική μόνο εφόσον έχει προσδιορισθεί ότι μπορεί να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, στην κοινή θέση προστέθηκε ο κατάλογος των κριτηρίων επιλογής, για να δοθούν στα κράτη μέλη τα ουσιαστικά στοιχεία για να καταλήξουν στον προσδιορισμό αυτό.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Εν γένει, με τις αλλαγές που θεσπίσθηκαν από το Συμβούλιο αποσαφηνίζεται και βελτιώνεται το κείμενο της προτεινόμενης οδηγίας. Όσον αφορά ωστόσο το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων της μελλοντικής οδηγίας, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι είναι υπερβολικά περιορισμένο, σε σύγκριση με την προσέγγιση που είχε ακολουθηθεί στην πρόταση της Επιτροπής.

5. ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

"Η κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, περιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής της, έρχεται σε οξεία αντίθεση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Αυτό το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής δεν συνάδει προς τις αρχές και τους στόχους για την περιβαλλοντική ολοκλήρωση, όπως αυτοί τέθηκαν στο Συμβούλιο του Κάρντιφ και επιβεβαιώθηκαν από μεταγενέστερα συμβούλια, ειδικότερα δε από το Συμβούλιο του Ελσίνκι, ούτε προς το ευρύ πεδίο εφαρμογής που αιτήθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη ανάγνωση. Επίσης, θα πρέπει να τονισθεί ότι δεν δικαιολογείται νομικά η εξαίρεση των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν δύναται να υποστηρίξει την κοινή θέση."