Βρυξέλλες, 9.2.2005

SEC(2005) 194 τελικό

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

με την οποία ειδοποιείται η Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9 της Συνθήκης ΕΚ, να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος η οποία κρίνεται αναγκαία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

η κατασταση υπερβολικου ελλειμματος στην ελλαδα

Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και από τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, ο οποίος αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Οι διατάξεις αυτές συμπληρώνονται με τις πολιτικές δεσμεύσεις που ενσωματώθηκαν στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ της 17ης Ιουνίου 1997 σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν στις 4 Μαΐου 2004 αναθεωρημένη κοινοποίηση στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, στην οποία το έλλειμμα εκτιμάται στο 3,2% του ΑΕΠ για το 2003. Παρόλο που είχε επίγνωση του προσωρινού χαρακτήρα του στοιχείου αυτού, το οποίο δεν είχε ακόμα πιστοποιηθεί από την Eurostat, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις της τής άνοιξης 2004, έκρινε ότι αυτή η κοινοποίηση παρείχε μια πρώτη ένδειξη για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα κατά την έννοια του άρθρου 104 της Συνθήκης. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Ελλάδα στις 19 Μαΐου 2004, με την κατάρτιση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Αφού εξέτασε τους σχετικούς παράγοντες που λήφθηκαν υπόψη στην έκθεσή της και έχοντας υπόψη τη γνώμη που διατύπωσε η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) στις 2 Ιουνίου 2004 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Επιτροπή εξέδωσε στις 24 Ιουνίου 2004 γνώμη σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5, στην οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο εξέδωσε σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 απόφαση βασιζόμενη στη γνώμη αυτή. Απηύθυνε ταυτόχρονα στην Ελλάδα σύσταση σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης προκειμένου να τερματιστεί μέχρι το 2005 η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος. Το Συμβούλιο όρισε την προθεσμία της 5ης Νοεμβρίου 2004 για τη λήψη από τις ελληνικές αρχές αποτελεσματικών μέτρων για το σκοπό αυτό.

Στις 22 Δεκεμβρίου 2004, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 104 παράγραφος 8 της Συνθήκης και του άρθρου 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, η Επιτροπή συνέστησε στο Συμβούλιο να αποφασίσει ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή της σύστασης που απηύθυνε το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 εντός της προθεσμίας που ορίστηκε στη σύσταση αυτή. Στις 18 Ιανουαρίου 2005, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση βασιζόμενη στη σύσταση της Επιτροπής. Το Συμβούλιο αναγνώρισε ότι οι ελληνικές αρχές εφάρμοσαν το 2004 μέτρα για να αναστρέψουν την αυξητική πορεία του ελλείμματος και ότι ο προϋπολογισμός 2005 περιλαμβάνει μέτρα που οδηγούν σε σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, η απόφαση με την οποία το Συμβούλιο ειδοποιεί το συμμετέχον κράτος μέλος να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9, λαμβάνεται εντός μηνός από την απόφαση με την οποία το Συμβούλιο διαπίστωσε ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 8.

η προθεσμια για τη διορθωση του υπερβολικου ελλειμματος

Σύμφωνα με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, το δημοσιονομικό έλλειμμα για το 2005 εκτιμάται στο 3,6% του ΑΕΠ. Παρόλο που η σύσταση του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 όρισε το έτος 2005 ως προθεσμία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, το Συμβούλιο δύναται, όταν απευθύνει «ειδοποίηση» σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9, να αποφασίσει να επιβεβαιώσει την προθεσμία αυτή ή να ορίσει νέα προθεσμία. Για τον καθορισμό της προθεσμίας αυτής στην ειδική περίπτωση της Ελλάδας πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες:

Το εκτιμώμενο σήμερα τελικό έλλειμμα για το 2004 είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που αναμενόταν όταν το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7. Τα στοιχεία των ελληνικών αρχών που πιστοποιήθηκαν από την Eurostat στις 4 Μαΐου 2004 αναθεωρήθηκαν σημαντικά στην κοινοποίηση του Σεπτεμβρίου 2004. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει στο 5,5% του ΑΕΠ το 2004, έναντι πρόβλεψης 3,2% του ΑΕΠ την άνοιξη και 1,2% του ΑΕΠ στον αρχικό προϋπολογισμό για το 2004. Η απόκλιση αυτή δεν εξηγείται μόνο από τις στατιστικές αναθεωρήσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία με την Eurostat προκειμένου να εφαρμοστεί ορθά το στατιστικό σύστημα ΕΣΟΛ 95, και από τις υπερβάσεις δαπανών που σχετίζονταν με τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και από τις διολισθήσεις που σημειώθηκαν σε ορισμένους τομείς εσόδων και δαπανών που δεν είχαν εκτιμηθεί ορθά στον προϋπολογισμό για το 2004. Οι διολισθήσεις αυτές υπεραντιστάθμισαν τα μέτρα συγκράτησης των δαπανών που ανακοινώθηκαν για το 2004.

Το έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής για το 2005 είναι αισθητά υψηλότερο από το στόχο για έλλειμμα 2,8% του ΑΕΠ στον προϋπολογισμό που ενέκρινε το Ελληνικό Κοινοβούλιο για το 2005. Η διαφορά μεταξύ του στόχου του επίσημου προϋπολογισμού και της πρόβλεψης των υπηρεσιών της Επιτροπής εξηγείται από τρεις κυρίως παράγοντες: (i) τη διαφορά 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ στις πληρωμές τόκων που λήφθηκαν υπόψη στο προβλεπόμενο έλλειμμα για το 2004. (ii) τις διαφορές στις προβλέψεις για το ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης το 2005 (3,3% σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, 3,9% σύμφωνα με τον επίσημο προϋπολογισμό), και (iii) τη διαφορετική εκτίμηση των υπηρεσιών της Επιτροπής για τη δημοσιονομική επίπτωση ορισμένων από τα μέτρα του προϋπολογισμού 2005, ιδίως όσον αφορά τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τη μισθολογική δαπάνη και τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.

Ανεξάρτητα όμως από αυτά τα δύο στοιχεία, οι πρόσφατοι δείκτες εμπιστοσύνης και οι πρόδρομοι δείκτες, καθώς και τα τελευταία τριμηνιαία στοιχεία, δείχνουν ότι η εκτίμηση των υπηρεσιών της Επιτροπής στις προβλέψεις του φθινοπώρου 2004 για ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 3,3% το 2005 θα μπορούσε να αναθεωρηθεί προς τα κάτω στις προβλέψεις της άνοιξης 2005[1]. Επιπλέον, το τελικό έλλειμμα για το 2004 ενδέχεται να είναι υψηλότερο από το επίπεδο του 5,5% του ΑΕΠ που είχαν εκτιμήσει οι υπηρεσίες της Επιτροπής στις προβλέψεις του φθινοπώρου 2004, πράγμα που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και το 2005[2].

Λαμβανομένων υπόψη αυτών των παραγόντων, η αναγκαία προσαρμογή για να μειωθεί το ονομαστικό έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον 2,6% του ΑΕΠ, δηλαδή τουλάχιστον 0,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ περισσότερο από την προσαρμογή που προέβλεπαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των μέτρων του επίσημου προϋπολογισμού 2005. Παρά το σημασία της δημοσιονομικής εξυγίανσης, ιδίως εάν αυτή είναι ορθά διαρθρωμένη, για την οικονομική ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα, μια υπερβολικά μεγάλη προσπάθεια σε ένα μόνο έτος ενδέχεται να έχει υψηλό κόστος για την οικονομία.

Ωστόσο, η σχεδόν μόνιμη κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα, όπως καταδείχθηκε από την κοινοποίηση ΔΥΕ του Σεπτεμβρίου, σε συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα του δημόσιου χρέους και τη μη ικανοποιητική πορεία μείωσής του, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες. Εάν οι δημοσιονομικές ανισορροπίες της Ελλάδας δεν διορθωθούν, θα επηρεάσουν αρνητικά τις προσδοκίες των οικονομικών φορέων και το επίπεδο και τη μακροχρόνια διατηρησιμότητα της οικονομικής ανάπτυξης.

απαιτησεισ δημοσιονομικησ πολιτικησ για το 2005 και το 2006

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι η παράταση έως το 2006 της προθεσμίας που όρισε το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2004 για την αντιμετώπιση του υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για μια ισόρροπη και διαρκή διόρθωση. Όσον αφορά ιδίως το 2005, οι ελληνικές αρχές πρέπει να εφαρμόσουν με αποφασιστικότητα τα μέτρα που ενέκρινε το Ελληνικό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 2005, τα οποία, με βάση την πρόβλεψη των υπηρεσιών της Επιτροπής για ρυθμό ανάπτυξης 3,3% το 2005 και την εκτίμηση για έλλειμμα 5,5% του ΑΕΠ το 2004, αναμένεται να οδηγήσουν σε ονομαστικό έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ. Αυτό θα επέτρεπε να καλυφθεί το 2005 η υστέρηση από την ανεπαρκή προσαρμογή το 2004 και να δημιουργηθεί μια αξιόπιστη βάση για μια σαφή μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2006.

Σε περίπτωση υψηλότερου ρυθμού ανάπτυξης το 2005 και/ή χαμηλότερου τελικού ελλείμματος το 2004, σε σχέση με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, αναμένεται ότι οι ελληνικές αρχές θα χρησιμοποιήσουν αυτό το πρόσθετο περιθώριο ελιγμών για να επιταχύνουν τη μείωση του ελλείμματος. Σε αντίθετη περίπτωση, οι ελληνικές αρχές πρέπει να περιορίσουν τη διολίσθηση σε σχέση με τους στόχους για το 2005 στο ελάχιστο επίπεδο που θα δικαιολογούνταν από το χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης και/ή το υψηλότερο έλλειμμα του 2004, και να αξιοποιήσουν παράλληλα κάθε δυνατότητα εξοικονόμησης πόρων για να αντισταθμίσουν στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό την απόκλιση αυτή.

Με βάση την εκτίμηση για τελικό έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ το 2005, η μείωση του ελλείμματος κάτω από το όριο του 3% το 2005 θα απαιτήσει μια ονομαστική προσαρμογή το έτος αυτό κατά τουλάχιστον 0,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Παρά τη σημαντική αβεβαιότητα που περιβάλλει τις αναπτυξιακές προοπτικές της Ελλάδας το 2006, ο ρυθμός πραγματικής ανάπτυξης θα διατηρηθεί στα επίπεδα του 2005, δηλαδή στο 3,3%, σύμφωνα με το κεντρικό σενάριο των προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004. Επιπλέον, προβλέπεται ότι το θετικό κενό παραγωγής (κατά 2% σχεδόν της δυνητικής παραγωγής) όχι μόνο θα παραμείνει υψηλό, αλλά θα αυξηθεί επίσης ελαφρά. Με βάση την παραδοχή των αμετάβλητων πολιτικών, η αύξηση αυτή θα έχει αυτόματη θετική επίπτωση στη δημοσιονομική κατάσταση και θα βελτιώσει το ονομαστικό έλλειμμα κατά περίπου 0,1% του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, με βάση την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 3,3% το 2006 και για έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ το 2005, η διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2006 θα απαιτήσει μέτρα μόνιμου χαρακτήρα που θα αποσκοπούν στη μείωση του ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,6% του ΑΕΠ.

Επιπλέον, μετά το 2006 πρέπει να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα μια σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση προκειμένου να εξασφαλιστεί η ταχεία μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, αποφεύγοντας παράλληλα τα υπερβολικά ελλείμματα. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει συνεπώς, όπως προβλέπεται στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών 2003-2005, να αναλάβουν τη δέσμευση να συνεχίσουν να μειώνουν το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα κατά τουλάχιστον 0,5 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ ετησίως.

άλλες απαιτησεις οικονομικής πολιτικησ

Μετά τις στατιστικές αναθεωρήσεις προς τα πάνω που πραγματοποιήθηκαν το 2004, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αυξήθηκε σε σχεδόν 110% το 2003. Το επίπεδο αυτό είναι το υψηλότερο στην ΕΕ και υπερβαίνει κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που προβλέπει η Συνθήκη. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, ο δείκτης δημόσιου χρέους θα σταθεροποιηθεί στο 112% περίπου του ΑΕΠ το 2004 και το 2005 και θα υποχωρήσει οριακά μόνο το 2006 στο 110% περίπου. Παρότι μειούμενη, η συμβολή των άλλων παραγόντων (πράξεις «κάτω από τη γραμμή» (below-the-line operations)) εκτός των καθαρών δανειακών αναγκών και της αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ, οι οποίοι ευθύνονται εν μέρει για την αύξηση του δημόσιου χρέους τα τελευταία χρόνια, προβλέπεται να ανέλθει σε 3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2005 και σε 2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2006. Παρόλο που η εξέλιξή της αντιπροσωπεύει μια βελτίωση σε σχέση με το παρελθόν, η προσαρμογή αποθεμάτων-ροών παραμένει υψηλή και εμποδίζει τη μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους με ικανοποιητικό ρυθμό. Κατά συνέπεια, οι ελληνικές αρχές πρέπει να λάβουν συμπληρωματικά μέτρα για τον εντοπισμό και τον έλεγχο των άλλων παραγόντων εκτός του καθαρού δανεισμού που συμβάλλουν στη μεταβολή των επιπέδων του χρέους.

Όσον αφορά το στατιστικό σύστημα, η Ελλάδα έχει ήδη αντιμετωπίσει ορισμένα από τα προβλήματα που επεσήμανε η Eurostat. Ωστόσο, όπως εξήγησε η Επιτροπή στην προειδοποιητική επιστολή με την οποία η Ελλάδα ενημερώθηκε επίσημα για την κίνηση της διαδικασίας παράβασης αριθ. 2004/2234 την 1η Δεκεμβρίου, υπάρχει ακόμα μια σειρά προβλημάτων τα οποία, κατά την άποψη της Επιτροπής, θέτουν σε αμφισβήτηση την επάρκεια των μηχανισμών που εξασφαλίζουν την άμεση και ορθή παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Είναι συνεπώς αναγκαίο να καταβληθούν νέες προσπάθειες για τη βελτίωση της συλλογής και επεξεργασίας των γενικών δημοσιονομικών στοιχείων, ιδίως με την ενίσχυση αυτών των μηχανισμών.

*

* *

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω παρατηρήσεων, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να ειδοποιήσει την Ελλάδα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9 να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος την οποία το Συμβούλιο κρίνει αναγκαία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2006 το αργότερο. Η Επιτροπή συνιστά επίσης να υποβάλει η Ελλάδα πριν από τις 21 Μαρτίου 2005 έκθεση που θα παρουσιάζει τα μέτρα που θα εφαρμόσει η Ελλάδα για να συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου. Ειδικότερα, η έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει περιγραφή των μέτρων που θα εφαρμοστούν το 2005 για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, συνεκτιμώντας τις επιπτώσεις του τελικού ελλείμματος για το 2004 που θα γνωστοποιηθεί στην κοινοποίηση ΔΥΕ του Μαρτίου 2005 και τους κινδύνους που συνδέονται με το μακροοικονομικό σενάριο. Η Ελλάδα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει στην έκθεση αυτή μια όσο το δυνατόν ακριβέστερη περιγραφή των μέτρων που θα εφαρμοστούν το 2006 για τη μείωση του ελλείμματος. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα εξετάσουν την έκθεση προκειμένου να εκτιμήσουν τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση του Συμβουλίου. Επίσης, η Επιτροπή συνιστά, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9, να ζητηθεί από την Ελλάδα να υποβάλει εκθέσεις βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα εξετάζουν τις εκθέσεις αυτές προκειμένου να εκτιμούν σε τακτά διαστήματα τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση.

Σύσταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

με την οποία ειδοποιείται η Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9 της Συνθήκης ΕΚ, να λάβει μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος η οποία κρίνεται αναγκαία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Έχοντας υπόψη:

τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 9,

τη σύσταση της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 1 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης βασίζεται στο στόχο των υγιών δημοσίων οικονομικών ως μέσου για την ενίσχυση των συνθηκών σταθερότητας των τιμών και για την επίτευξη ισχυρής και διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης που ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης περιλαμβάνει τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1467/97[3] του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ της 17ης Ιουνίου 1997 σχετικά με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης[4] καλεί επίσημα όλα τα μέρη, και συγκεκριμένα τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, να εφαρμόσουν αυστηρά και έγκαιρα τη Συνθήκη και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Με την απόφαση 2004/917/EΚ[5] της 5ης Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης και το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, το Συμβούλιο απηύθυνε στις 5 Ιουλίου 2004 σύσταση στην Ελλάδα, ορίζοντας την προθεσμία της 5ης Νοεμβρίου 2004 για τη λήψη από την Ελλάδα μέτρων προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το 2005 το αργότερο.

Μετά την έκδοση της απόφασης 2004/917/ΕΚ του Συμβουλίου, τα στοιχεία που κοινοποίησαν οι ελληνικές αρχές στις 4 Μαΐου 2004 αναθεωρήθηκαν σημαντικά το Σεπτέμβριο του 2004. Το έλλειμμα για το 2003 αυξήθηκε στο 4,6% του ΑΕΠ (από 3,2% στην κοινοποίηση του 4ης Μαΐου), ενώ, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, είναι πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει στο 5,5% του ΑΕΠ το 2004, έναντι πρόβλεψης 3,2% την άνοιξη. Επιπλέον, τα μέτρα που ενέκρινε το Ελληνικό Κοινοβούλιο στον προϋπολογισμό του 2005 δεν θα εξασφαλίσουν τη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, οι οποίες εκτιμούν στο 3,3% το ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης το 2005, τα μέτρα που περιλήφθηκαν στον ελληνικό προϋπολογισμό για το 2005 θα οδηγήσουν σε ονομαστικό έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ, το οποίο υπερβαίνει το όριο του 3%.

Με την απόφαση 2004/XXX/ΕΚ, το Συμβούλιο διαπίστωσε σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 8 της Συνθήκης ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 9, εάν ένα κράτος μέλος επιμένει να μην εφαρμόζει τις συστάσεις του Συμβουλίου, τότε το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει να ειδοποιήσει το κράτος μέλος να λάβει, εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος. Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 ορίζει ότι η απόφαση του Συμβουλίου να απευθύνει την ειδοποιήσει αυτή λαμβάνεται εντός μηνός από την απόφαση με την οποία το Συμβούλιο διαπίστωσε ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 8.

Οι ακόλουθοι παράγοντες πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό των συστάσεων που πρέπει να περιληφθούν στην ειδοποίηση. Πρώτον, το εκτιμώμενο τελικό έλλειμμα για το 2004 θα είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που αναμενόταν κατά το χρόνο της έκδοσης της σύστασης σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7, και οι διολισθήσεις υπεραντιστάθμισαν τα μέτρα συγκράτησης των δαπανών που εφαρμόστηκαν το 2004. Για το λόγο αυτό, οι ελληνικές αρχές πρέπει να καταβάλουν το έτος αυτό το σύνολο της δημοσιονομικής προσπάθειας που είναι αναγκαία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005 το αργότερο, όπως ζήτησε το Συμβούλιο στη σύστασή του σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7. Δεύτερον, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, εάν εφαρμοστούν πλήρως, τα μέτρα που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό που ενέκρινε το Ελληνικό Κοινοβούλιο για το 2005 θα οδηγήσουν σε μείωση του ελλείμματος κατά 1,9 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης, αλλά δεν επαρκεί για να μειωθεί το ονομαστικό έλλειμμα κάτω από το όριο του 3%. Τέλος, αυτή η συμπληρωματική προσαρμογή ενδέχεται να καταστεί ακόμα μεγαλύτερη εάν συγκεκριμενοποιηθούν ορισμένοι από τους κινδύνους που απειλούν το μακροοικονομικό σενάριο για το 2005 και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα του 2004. Λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες αυτούς, το σύνολο της αναγκαίας προσαρμογής για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005 ενδέχεται να υπερβεί τις 2,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ και να απαιτήσει συνεπώς συμπληρωματικά μέτρα μόνιμου χαρακτήρα για τη μείωση του ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Μια τέτοια προσπάθεια σε ένα μόνο έτος θα μπορούσε να έχει υψηλό κόστος για την οικονομία.

Λαμβανομένων υπόψη αυτών των παραγόντων, φαίνεται ότι η προθεσμία που ορίστηκε τον Ιούλιο του 2004 για την κατάργηση του υπερβολικού ελλείμματος στην Ελλάδα πρέπει να παραταθεί κατά ένα έτος.

Με βάση την εκτίμηση για ρυθμό ανάπτυξης 3,3% στις προβλέψεις για το 2005 και 2006 των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, και λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων που περιβάλλουν τις μακροοικονομικές και τις δημοσιονομικές προοπτικές, φαίνεται ότι η αυστηρή εφαρμογή του προϋπολογισμού 2005, σε συνδυασμό με μέτρα μόνιμου χαρακτήρα για τη μείωση του ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,6% του ΑΕΠ το 2006, θα οδηγήσει σε έλλειμμα 3,6% του ΑΕΠ το 2005 και στη μείωσή του κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2006.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004, ο δείκτης δημόσιου χρέους θα σταθεροποιηθεί στο 112% περίπου του ΑΕΠ το 2004 και το 2005, ενώ το 2006 θα μειωθεί οριακά μόνο στο 110% περίπου του ΑΕΠ. Αυτό είναι το υψηλότερο επίπεδο στην ΕΕ και υπερβαίνει κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 60% που προβλέπει η Συνθήκη. Επιπλέον, η συμβολή των άλλων παραγόντων, εκτός των καθαρών δανειακών αναγκών, στις μεταβολές του επιπέδου του χρέους είναι επίσης υψηλή. Οι ελληνικές αρχές πρέπει να συνεχίσουν να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στους παράγοντες αυτούς προκειμένου να μειώσουν το δείκτη δημόσιου χρέους με ρυθμό ικανοποιητικό και συμβατό με τις προβλέψεις για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης και για την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ.

Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών στατιστικών αναθεωρήσεων, και προκειμένου να καταστεί δυνατή η κατάλληλη παρακολούθηση της κατάστασης των δημόσιων οικονομικών στην Ελλάδα, απαιτούνται συμπληρωματικές προσπάθειες για τη βελτίωση της συλλογής και επεξεργασίας των γενικών δημοσιονομικών στοιχείων που προβλέπονται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, με την ενίσχυση ιδίως των μηχανισμών που εξασφαλίζουν την άμεση και ορθή παροχή αυτών των στοιχείων.

Η Ελλάδα πρέπει να υποβάλει στην Επιτροπή πριν από τις 21 Μαρτίου 2005 έκθεση που θα παρουσιάζει τα μέτρα που θα εφαρμόσουν οι ελληνικές αρχές για να συμμορφωθούν με την παρούσα απόφαση. Ειδικότερα, στην έκθεση πρέπει να περιγράφονται τα μέτρα που θα εφαρμοστούν το 2005 για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, συνεκτιμώντας τις επιπτώσεις του τελικού ελλείμματος για το 2004 που θα γνωστοποιηθεί στην κοινοποίηση του Μαρτίου 2005 στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με το μακροοικονομικό σενάριο. Η Ελλάδα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει στην έκθεση αυτή μια όσο το δυνατόν ακριβέστερη περιγραφή των μέτρων που θα εφαρμοστούν το 2006 για τη μείωση του ελλείμματος. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα εξετάσουν την έκθεση αυτή προκειμένου να εκτιμήσουν τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση.

Σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 104 παράγραφος 9 της Συνθήκης, το Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει από την Ελλάδα να υποβάλλει εκθέσεις με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, προκειμένου να εξετάσει τις προσπάθειες προσαρμογής που καταβάλλονται σε εφαρμογή της παρούσας απόφασης. Είναι σκόπιμο να υποβάλλει η Ελλάδα τις εκθέσεις αυτές αμέσως μετά τη λήξη των προθεσμιών για την κοινοποίηση των στοιχείων για το δημόσιο έλλειμμα και χρέος που προβλέπονται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3605/93, προκειμένου να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να εκτιμήσει τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση.

Κατά την άποψη του Συμβουλίου, τα μέτρα προσαρμογής πρέπει να εξασφαλίζουν τη διαρκή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος της γενικής κυβέρνησης. Για να εξασφαλιστεί μια διατηρήσιμη δημοσιονομική εξυγίανση που να επιτρέπει την επίτευξη μεσοπρόθεσμα σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης, όπως απαιτείται από το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, είναι αναγκαία η μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1) Η Ελλάδα τερματίζει τη σημερινή κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατό και το αργότερο το 2006, μέσω:

(i) της αυστηρής εφαρμογής του προϋπολογισμού 2005 όπως αυτός εγκρίθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο. Με βάση το μακροοικονομικό σενάριο των προβλέψεων της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004 και λαμβάνοντας υπόψη την πρόβλεψη για τελικό έλλειμμα 5,5% του ΑΕΠ το 2004, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα ένα ονομαστικό έλλειμμα 3,6% περίπου του ΑΕΠ το 2005·

(ii) της εφαρμογής το 2006 μέτρων προσαρμογής μόνιμου χαρακτήρα για τη διόρθωση του ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,6 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Με βάση το μακροοικονομικό σενάριο των προβλέψεων της Επιτροπής του φθινοπώρου 2004 και εφόσον εφαρμοστεί πλήρως ο προϋπολογισμός 2005 σύμφωνα με το σημείο (i), αυτό θα μειώσει το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης κάτω από το 3% του ΑΕΠ.

2) Η Ελλάδα συνεχίζει τις προσπάθειες για τον εντοπισμό και τον έλεγχο των άλλων παραγόντων, εκτός των καθαρών δανειακών αναγκών, που συμβάλλουν στη μεταβολή των επιπέδων του δημόσιου χρέους, προκειμένου να εξασφαλίσει ότι ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μειώνεται επαρκώς και προσεγγίζει την τιμή αναφοράς με ρυθμό ικανοποιητικό που συμβαδίζει με τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος·

3) Η Ελλάδα συνεχίζει τις προσπάθειες για τη βελτίωση της συλλογής και επεξεργασίας των γενικών δημοσιονομικών στοιχείων, ιδίως με την ενίσχυση των μηχανισμών που εξασφαλίζουν την άμεση και ορθή παροχή των γενικών δημοσιονομικών στοιχείων που απαιτούνται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Άρθρο 2

1) Η Ελλάδα υποβάλλει, έως τις 21 Μαρτίου 2005 το αργότερο, έκθεση στην οποία θα περιγράφονται οι αποφάσεις που λήφθηκαν σε εφαρμογή της παρούσας απόφασης. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα αναλύσουν την έκθεση αυτή προκειμένου να εκτιμήσουν τη συμμόρφωση της Ελλάδας με την παρούσα απόφαση·

2) Η Ελλάδα υποβάλλει εκθέσεις στις 31 Οκτωβρίου 2005, 30 Απριλίου 2006 και 31 Οκτωβρίου 2006, στις οποίες θα παρουσιάζεται η πρόοδος που θα έχει επιτευχθεί στην εφαρμογή των συστάσεων της παρούσας απόφασης. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα εξετάσουν τις εκθέσεις αυτές προκειμένου να εκτιμήσουν τη συμμόρφωση της Ελλάδας με την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 3

Η Ελλάδα θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι η πορεία δημοσιονομικής εξυγίανσης προς την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης θα συνεχιστεί, με τη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Άρθρο 4

Η Ελλάδα λαμβάνει έως τις 21 Μαρτίου 2005 αποτελεσματικά μέτρα για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 5

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

[1] Οι δείκτες εμπιστοσύνης που δημοσιεύουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής εμφανίζουν μια επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Οι προβλέψεις του Ιανουαρίου 2005 εκτιμούν γενικά στο 2,7% το ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας το 2005, ενώ το ΔΝΤ, στις Παγκόσμιες Οικονομικές Προοπτικές του Σεπτεμβρίου 2004, προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 3%. Ομοίως, η εξέλιξη των πρόδρομων δεικτών ΟΟΣΑ ενδέχεται να προαναγγέλλει μια επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης το 2005.

[2] Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας (Στατιστικό Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας) και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (Κρατικός Προϋπολογισμός, Νοέμβριος 2004) για το έλλειμμα σε ταμειακή βάση δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος μη αμελητέας υπέρβασης του στόχου για το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2004. Ωστόσο, για να ερμηνευτούν σωστά αυτά τα στοιχεία πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ο τομέας της κοινωνικής ασφάλισης ενδέχεται να αντισταθμίσει εν μέρει αυτή τη διολίσθηση, καθώς και το γεγονός ότι κράτος εισπράττει σημαντικά έσοδα ΦΠΑ στο τέλος του έτους και στους πρώτους δύο μήνες του επόμενου έτους.

[3] ΕΕ αριθ. L 209 της 2.8.1997, σ. 6.

[4] ΕΕ αριθ. C 236 της 2.8.1997, σ. 1.

[5] ΕΕ αριθ. L 389 της 31.12.2004, σ. 25.