Επιστολή του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφαλείας (DHS) των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής προς την Προεδρία του Συμβουλίου και την Επιτροπή, σχετικά με την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων των αναλήψεων υποχρεώσεων που εξέδωσε το DHS την 11η Μαΐου 2004 συναφώς προς τη διαβίβαση δεδομένων απο τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) απο τους αερομεταφορείς (1)

(2006/C 259/01)

Σκοπός της ανά χείρας επιστολής είναι να εκθέσει τις απόψεις μας όσον αφορά την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων των αναλήψεων υποχρεώσεων για τις καταστάσεις με τα ονόματα επιβατών (PNR) που εκδόθηκαν στις 11 Μαΐου 2004 από το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Department of Homeland Security, DHS) των ΗΠΑ. Για τους σκοπούς της ανά χείρας επιστολής, DHS σημαίνει την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων, την Υπηρεσία Επιβολής του Τελωνειακού και του Μεταναστευτικού Δικαίου των Ηνωμένων Πολιτειών και το Γραφείο του Υπουργού και τις οντότητες που το υποστηρίζουν απευθείας, δεν περιλαμβάνει δε τις άλλες υπηρεσίες του Υπουργείου, όπως τις Υπηρεσίες Ιθαγένειας και Μετανάστευσης, την Υπηρεσία Ασφάλειας των Μεταφορών, τη Μυστική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, την Ακτοφυλακή των Ηνωμένων Πολιτειών, και την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης. Προσβλέπουμε στην περαιτέρω επανεξέταση αυτών και άλλων ζητημάτων κατά τις μελλοντικές μας συζητήσεις για την επίτευξη γενικής και αμοιβαίας συμφωνίας βάσει κοινών αρχών.

Ανταλλαγή και αποκάλυψη δεδομένων PNR

Σύμφωνα με τον Νόμο του 2004 για τη μεταρρύθμιση στον τομέα της συλλογής πληροφοριών ασφαλείας και την πρόληψη της τρομοκρατίας (Intelligence Reform and Terrorism Prevention Act), ο Πρόεδρος υποχρεούται να δημιουργήσει περιβάλλον ανταλλαγής πληροφοριών «that facilitates the sharing of terrorism information» (που να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την τρομοκρατία). Μετά την κύρωση του νόμου αυτού, στις 25 Οκτωβρίου 2005, ο Πρόεδρος εξέδωσε το Εκτελεστικό Διάταγμα αριθ. 13388 με το οποίο το DHS και άλλες υπηρεσίες εντέλλονται να «promptly give access to … terrorism information to the head of each other agency that has counterterrorism functions» (παρέχουν αμελλητί πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικές με την τρομοκρατία στους επικεφαλής κάθε άλλης υπηρεσίας που ασκεί αντιτρομοκρατικά καθήκοντα) και δημιουργείται μηχανισμός για την υλοποίηση του περιβάλλοντος ανταλλαγής πληροφοριών.

Σύμφωνα με την παράγραφο 35 των αναλήψεων υποχρεώσεων (κατά την οποία «No statement in these Undertakings shall impede the use or disclosure of PNR data in any criminal judicial proceedings or as otherwise required by law» [καμμία διάταξη στην ανάληψη υποχρεώσεων δεν εμποδίζει τη χρησιμοποίηση και κοινολόγηση δεδομένων PNR στο πλαίσιο οποιασδήποτε ποινικής ένδικης διαδικασίας ή εάν επιβάλλεται εκ του νόμου] και επιτρέπεται στο DHS να «advise the European Commission regarding the passage of any U.S. legislation which materially affects the statements made in these Undertakings» [ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη θέσπιση οποιασδήποτε νομοθετικής πράξης των ΗΠΑ η οποία επηρεάζει ουσιωδώς τις διατάξεις των εν λόγω αναλήψεων υποχρεώσεων]), οι ΗΠΑ ενημέρωσαν την ΕΕ ότι η υλοποίηση του περιβάλλοντος ανταλλαγής πληροφοριών που απαιτείται από τον προαναφερθέντα νόμο και το προαναφερθέν εκτελεστικό διάταγμα ενδέχεται να παρεμποδιστεί από ορισμένες διατάξεις των αναλήψεων υποχρεώσεων που περιορίζουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ υπηρεσιών των ΗΠΑ, και συγκεκριμένα από τις παραγράφους 17, 28, 29, 30, 31 και 32, ή μέρη αυτών.

Υπό το πρίσμα των εξελίξεων αυτών και σύμφωνα με τα κατωτέρω, οι αναλήψεις υποχρεώσεων θα πρέπει να ερμηνευθούν και να εφαρμοστούν κατά τρόπο που να μην εμποδίζει την ανταλλαγή δεδομένων PNR μεταξύ του DHS και άλλων υπηρεσιών της αμερικανικής κυβέρνησης που είναι αρμόδιες για την πρόληψη ή την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των συναφών εγκλημάτων, όπως επισημαίνεται στην παράγραφο 3 των αναλήψεων υποχρεώσεων.

Συνεπώς, το DHS θα διευκολύνει την κοινολόγηση των δεδομένων PNR (χωρίς να παρέχει άνευ όρων άμεση ηλεκτρονική πρόσβαση σ' αυτά) στις κρατικές αρχές των ΗΠΑ οι οποίες ασκούν αντιτρομοκρατικά καθήκοντα και οι οποίες χρειάζονται τα δεδομένα PNR για την πρόληψη ή την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των συναφών εγκλημάτων στις υποθέσεις (είτε περί απειλών, είτε περί πτήσεων, είτε περί ατόμων, είτε περί διαδρομών ή άλλων πραγμάτων πρόκειται) που εξετάζουν ή διερευνούν. Το DHS θα μεριμνά ώστε οι αρχές αυτές να τηρούν κανόνες προστασίας δεδομένων συγκρίσιμους με τους κανόνες που εφαρμόζονται στο DHS, ιδίως όσον αφορά τον περιορισμό των σκοπών για τους οποίους επιτρέπεται η αξιοποίηση των δεδομένων, τη διατήρησή τους, την περαιτέρω αποκάλυψή τους, την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση, τους κανόνες ασφαλείας και τις κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων, καθώς και διαδικασίες ενημέρωσης, καταγγελίας και επανόρθωσης. Πριν αρχίσει να λαμβάνει τέτοια δεδομένα, κάθε αποδέκτρια αρχή θα επιβεβαιώνει γραπτώς στο DHS ότι τηρεί τους κανόνες αυτούς. Πριν από την εκπνοή της Συμφωνίας, το DHS θα ενημερώσει γραπτώς την ΕΕ για την υλοποίηση αυτής της διευκολυμένης κοινολόγησης και για την τήρηση των εφαρμοστέων κανόνων.

Έγκαιρη πρόσβαση στα δεδομένα PNR

Μολονότι η παράγραφος 14 περιορίζει το πόσες φορές είναι δυνατόν να αντλούνται δεδομένα PNR, η διάταξη αυτή δεν θέτει περιορισμούς όσον αφορά την προώθηση των δεδομένων στο DHS. Η ΕΕ θεωρεί ότι το σύστημα προώθησης είναι λιγότερο επεμβατικό από άποψη προστασίας των δεδομένων. Ωστόσο, το σύστημα προώθησης δεν παρέχει στους αερομεταφορείς καμιά διακριτική ευχέρεια για να αποφασίζουν πότε, πώς ή ποιά δεδομένα να προωθήσουν. Η περί τούτου απόφαση εμπίπτει στην αρμοδιότητα του DHS δυνάμει του αμερικανικού δικαίου. Συνεπώς, εξυπακούεται ότι το DHS θα χρησιμοποιεί μέθοδο προώθησης των απαιτούμενων δεδομένων PNR η οποία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της υπηρεσίας για αποτελεσματική αξιολόγηση του κινδύνου, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών επιπτώσεων για τους αερομεταφορείς.

Για τον καθορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία θα πραγματοποιείται η προώθηση των δεδομένων, το DHS έχει την ευχέρεια να λαμβάνει δεδομένα PNR και περισσότερο από 72 ώρες πριν την αναχώρηση της πτήσης, εφόσον πρέπει να ληφθούν μέτρα για την καταπολέμηση αδικήματος που περιλαμβάνεται στην παράγραφο 3. Επιπλέον, έστω και αν υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κυβέρνηση των ΗΠΑ διαθέτει συγκεκριμένες πληροφορίες για συγκεκριμένη απειλή, στις περισσότερες περιπτώσεις οι διαθέσιμες πληροφορίες είναι λιγότερο σαφείς και ενδέχεται να απαιτούν τη διενέργεια πιο εκτεταμένων ερευνών για την ανακάλυψη τόσο της φύσης της απειλής όσο και των ενεχόμενων ατόμων. Συνεπώς, κατά την άποψή μας, η παράγραφος 14 επιτρέπει την πρόσβαση στα δεδομένα PNR πριν από την 72-ωρη περίοδο, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η έγκαιρη πρόσβαση είναι πιθανό να συμβάλει στην αντιμετώπιση συγκεκριμένης απειλής για μια πτήση, ομάδα πτήσεων, διαδρομή, ή άλλες περιστάσεις που σχετίζονται με τα αδικήματα της παραγράφου 3 των αναλήψεων υποχρεώσεων. Όταν ασκεί αυτή τη διακριτική του ευχέρεια, το DHS θα ενεργεί με σύνεση και αναλογικότητα.

Το DHS θα αρχίσει να εφαρμόζει, το συντομότερο δυνατόν, σύστημα προώθησης για τη διαβίβαση δεδομένων PNR σύμφωνα με τις αναλήψεις υποχρεώσεων και θα διεξαγάγει, το αργότερο στα τέλη του 2006, τις απαιτούμενες δοκιμές για ένα τουλάχιστον σύστημα το οποίο τελεί ήδη υπό ανάπτυξη, εάν ο προς δοκιμή σχεδιασμός ανταποκρίνεται προς τις τεχνικές απαιτήσεις του DHS. Χωρίς να παρεκκλίνουν από τις αναλήψεις υποχρεώσεων και για να μην προδικάζουν τις ενδεχόμενες μελλοντικές ανάγκες του συστήματος, τα τυχόν φίλτρα του συστήματος προώθησης καθώς και ο σχεδιασμός του ίδιου του συστήματος πρέπει να επιτρέπουν την προώθηση στο DHS όλων των δεδομένων PNR που περιέχονται στα συστήματα ελέγχου κρατήσεων ή αναχωρήσεων των αερομεταφορέων, στις εξαιρετικές περιπτώσεις που η κοινολόγηση μεγαλύτερου όγκου στοιχείων είναι απολύτως αναγκαία για την αντιμετώπιση απειλής για τα ζωτικά συμφέροντα του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλων προσώπων.

Διατήρηση δεδομένων

Διάφορες σημαντικές χρήσεις των δεδομένων PNR συμβάλλουν στον εντοπισμό δυνητικών τρομοκρατών· ακόμη και δεδομένα παλαιότητας άνω των 3,5 ετών μπορεί να έχουν ζωτική σημασία για τον εντοπισμό σχέσεων μεταξύ υπόπτων τρομοκρατίας. Η Συμφωνία θα έχει εκπνεύσει προτού καταστεί υποχρεωτική, δυνάμει της παραγράφου 15 των αναλήψεων υποχρεώσεων, η καταστροφή δεδομένων, τα δε ζητήματα σχετικά με το εάν και πότε πρέπει να καταστραφούν δεδομένα PNR που έχουν συλλεχθεί σύμφωνα με τις αναλήψεις υποχρεώσεων θα εξεταστούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο μελλοντικών συζητήσεων.

Από κοινού έλεγχος

Αν ληφθούν υπόψη τόσο η εκτεταμένη κοινή ανάλυση των αναλήψεων υποχρεώσεων που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2005 όσο και το γεγονός ότι η συμφωνία θα εκπνεύσει πριν από τον επόμενο από κοινού έλεγχο, το ζήτημα του πώς και εάν πρέπει να πραγματοποιηθεί κοινός έλεγχος το 2007 θα εξεταστεί κατά τις συζητήσεις για μελλοντική συμφωνία.

Στοιχεία δεδομένων

Το πεδίο «συχνός ταξιδιώτης» μπορεί να προσφέρει διευθύνσεις, αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου· όλα αυτά τα στοιχεία, καθώς και ο ίδιος ο αριθμός συχνού ταξιδιώτη, μπορούν να παράσχουν ζωτικής σημασίας πληροφορίες για σχέσεις με την τρομοκρατία. Παρομοίως, οι πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό αποσκευών ενός επιβάτη μπορεί να έχουν αξία στο πλαίσιο της αντιτρομοκρατικής δράσης. Δυνάμει των αναλήψεων υποχρεώσεων, το DHS δικαιούται να προσθέτει και άλλα στοιχεία δεδομένων στα 34 στοιχεία που προβλέπονται στο Προσάρτημα «Α» των αναλήψεων υποχρεώσεων, εάν τα δεδομένα αυτά είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της παραγράφου 3.

Με την ανά χείρας επιστολή, οι ΗΠΑ διαβουλεύθηκαν δυνάμει της παραγράφου 7 με την ΕΕ όσον αφορά το σημείο 11 του Προσαρτήματος Α σχετικά με την ανάγκη του DHS να λαμβάνει τον αριθμό συχνού ταξιδιώτη και οποιοδήποτε στοιχείο που περιλαμβάνεται στο Προσάρτημα Α των αναλήψεων υποχρεώσεων εφόσον είναι δυνατόν να ανευρεθεί το στοιχείο αυτό.

Ζωτικά συμφέροντα του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλων

Αναγνωρίζοντας τη δυνητική σημασία των δεδομένων PNR στο πλαίσιο των λοιμωδών νόσων και άλλων κινδύνων για τους επιβάτες, το DHS επιβεβαιώνει ότι η πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές επιτρέπεται δυνάμει της παραγράφου 34, η οποία ορίζει ότι οι αναλήψεις υποχρεώσεων δεν πρέπει να εμποδίζουν τη χρήση των δεδομένων PNR για την προστασία των ζωτικών συμφερόντων του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλων προσώπων ούτε να παρακωλύουν την άμεση διαθεσιμότητα των δεδομένων PNR στις αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς που εκτίθενται στην παράγραφο 3 των αναλήψεων υποχρεώσεων. Ο όρος «ζωτικά συμφέροντα» καλύπτει περιπτώσεις στις οποίες θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλων, περιλαμβάνει δε την πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για να εξασφαλίζεται ότι προσδιορίζονται, εντοπίζονται και ενημερώνονται χωρίς καθυστέρηση όσοι ενδέχεται να είναι φορείς ή να έχουν εκτεθεί σε επικίνδυνες μεταδοτικές νόσους. Τα δεδομένα αυτά θα προστατεύονται κατά τρόπο ανάλογο με τη φύση τους, θα χρησιμοποιούνται δε αποκλειστικά για τους σκοπούς για τους οποίους ελήφθησαν.