ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ δυνάμει του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά τη θέσπιση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αναφορικά με πολυετές πρόγραμμα δράσεων στο πεδίο της ενέργειας: Πρόγραμμα "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη" (2003-2006)

2002/0082 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ δυνάμει του άρθρου 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά τη θέσπιση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αναφορικά με πολυετές πρόγραμμα δράσεων στο πεδίο της ενέργειας: Πρόγραμμα "Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη" (2003-2006)

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η πρόταση (έγγρ. COM(2002) 162 τελικό - 2002/0082 (COD)) διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στις: // 10 Απριλίου 2002

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότησε στις: // 18 Σεπτεμβρίου 2002

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γνωμοδότησε σε πρώτη ανάγνωση στις: // 20 Νοεμβρίου 2002

Η Επιτροπή των Περιφερειών γνωμοδότησε στις: // 20 Νοεμβρίου 2002

Η πολιτική συμφωνία επί της κοινής θέσης επιτεύχθηκε στις: // 25 Νοεμβρίου 2002

Η κοινή θέση εγκρίθηκε στις: // 3 Φεβρουαρίου 2003

2- ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στην Πράσινη Βίβλο με τίτλο «Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού [1]», η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες δράσεις, σε μακροπρόθεσμο ενεργειακό πλαίσιο:

[1] COM(2000) 769 τελικό, 29.11.2000.

- Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να λάβει σαφή μέτρα ώστε η πολιτική της να μην ασκείται στην προσφορά ενέγειας αλλά να μετατοπιστεί προς τη ζήτηση. Πράγματι, η δυνατότητα αύξησης της κοινοτικής προσφοράς είναι περιορισμένη, λαμβανομένων υπόψη των αναγκών στον τομέα, ενώ η αντίστοιχη, στη ζήτηση, φαίνεται περισσότερο ελπιδοφόρα.

- Όσον αφορά τη ζήτηση ενέργειας, στην Πράσινη Βίβλο γίνεται έκκληση για μια γνήσια μεταβολή της συμπεριφοράς των καταναλωτών. Οι κλάδοι των μεταφορών και των κατασκευών, καθώς και ο κλάδος του ηλεκτρικού εξοπλισμού, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ενεργού πολιτικής εξοικονόμησης ενέργειας και διαφοροποίησης προς όφελος μη ρυπογόνων μορφών ενέργειας.

- Όσον αφορά την προσφορά ενέργειας, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στον αγώνα κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η ανάπτυξη νέων και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων των βιοκαυσίμων), αποτελεί το κλειδί της αλλαγής. Ο διπλασιασμός του μεριδίου τους - από 6% σε 12 % - στο ενεργειακό ισοζύγιο, καθώς και η αύξηση του ποσοστού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τις μορφές αυτές, από 14% σε 22 %, είναι στόχος προς επίτευξη έως το 2010.

Οι κύριες γραμμές δράσης, όπως σκιαγραφούνται στην Πράσινη Βίβλο, αξιοποιήθηκαν και ενισχύθηκαν με τις νέες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες αποφασίστηκαν κατά το πρόσφατο ευρωπαϊκό συμβούλιο του Γκόττεμπουργκ, ειδικά όσον αφορά την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη.

Η παρούσα πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αφορά τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος δράσεων στο πεδίο της ενέργειας: Πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη» για το χρονικό διάστημα από το 2003 έως το 2006. Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί ως το κύριο κοινοτικό μέσο για τη μη τεχνολογική στήριξη στο πεδίο της ενέργειας. Προβλέπει τη συνέχεια των δράσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των προγραμμάτων ALTENER, SAVE και, σε κάποιο βαθμό, SYNERGY και συνδυάζει όλες τις δραστηριότητες στους τομείς της ενέργειας που συμβάλλουν στην επίτευξη των κύριων στόχων των στρατηγικών της Κοινότητας σε θέματα ενέργειας, μεταφορών και αειφόρου ανάπτυξης.

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις συγκεκριμένους άξονες:

* ορθολογική χρήση της ενέργειας και έλεγχος της ζήτησης (SAVE),

* νέες και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας (ALTENER),

* ενεργειακές πτυχές των μεταφορών (δράσεις STEER), και

* προαγωγή σε διεθνές επίπεδο στα πεδία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης (COOPENER).

Προβλέπονται έξη τύποι δράσης για κάθε πεδίο:

α) εφαρμογή στρατηγικών, ανάπτυξη προτύπων, μελέτες, κλπ..

β) δημιουργία δομών και δημοσιονομικών μέσων και μέσων της αγοράς, συμπεριλαμβανόμενου του τοπικού και περιφερειακού προγραμματισμού.

γ) προαγωγή συστημάτων και εξοπλισμού ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση από την επίδειξη στην εμπορική εκμετάλλευση.

δ) ανάπτυξη δομών πληροφόρησης και εκπαίδευσης και χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων.

ε) παρακολούθηση, και

στ) αξιολόγηση του αντίκτυπου των δράσεων.

Είναι καθοριστικής σημασίας να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τους πόρους που είναι αναγκαίοι για την εφαρμογή αυτού του φιλόδοξου προγράμματος δράσης για την ενέργεια στο πλαίσιο της κοινοτικής στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο 2001. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής για το προηγούμενο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ενέργεια (1998-2002) προέβλεπε προϋπολογισμό 200 εκατομμυρίων ευρώ για πέντε δημοσιονομικά έτη, το οποίο τελικά περιορίστηκε σε 175 εκατομμύρια ευρώ.

Πολλοί παράγοντες αιτιολογούν μια αναθεώρηση προς τα άνω του δημοσιονομικο´πυ κονδυλίου για το εν λόγω πρόγραμμα σε σύγκριση με το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ενέργεια:

Πρώτον, απαιτείται ενίσχυση για τις δράσεις που προκύπτουν από τις νέες κατευθύνσεις της πολιτικής, από τη νομοθεσία που έχει ήδη θεσπιστεί ή που πρόκειται να θεσπιστεί στα πεδία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης και λόγω της σημασίας που αποδίδει στις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών η στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη.

Δεύτερον, πρέπει να υποστηριχθεί η διεθνής δράση, ιδίως η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες, στο πλαίσιο των μηχανισμών του Κυότο και να ληφθεί υπόψη η προτεραιότητα που αποδόθηκε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από την Παγκόσμια Διάσκεψη για την αειφόρο Ανάπτυξη του Γιοχάνεσμπουργκ.

Τέλος, υπάρχει η ανάγκη να αυξξηθεί το ποσοστό διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών και τεχνολογιών ώστε να αυξηθεί η χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος.

Συνεπώς, η Επιτροπή πρότεινε μια αύξηση του τελικού δημοσιονομικού ποσού αναφοράς από την οποία προέκυψε ένας συνολικός προϋπολογισμός EUR 215 εκατομμυρίων για την ΕΕ των 15 για τη χρονική περίοδο των τεσσάρων ετών.

3- ΣΧΟΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

α) Γενικά

Βάσει της επιτυχίας των προηγούμενων προγραμμάτων, η παρούσα πρόταση θεωρείται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και από την Επιτροπή, ως βασικό μέσο για την επίτευξη τόσο του στόχου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και αυτού για την ενεργειακή απόδοση και για τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ για την αλλαγή του κλίματος και την αειφόρο ανάπτυξη.

Η ισπανική και πλέον προσφάτως η δανική προεδρία χειρίστηκαν αυτήν την πρόταση ως υψηλής προτεραιότητας και ενέτειναν αντιστοίχως τις προσπάθειές τους στο Συμβούλιο. Κατά τη διάρκεια και των δύο προεδριών κυριάρχησε πνεύμα εποικοδομητικής συνεργασίας και συμβιβασμού στις συζητήσεις μεταξύ των κρατών μελών, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της πρότασης.

Κατά την προετοιμασία της πρώτης ανάγνωσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι θέσεις που εκφράστηκαν στο Κοινοβούλιο γίνονταν συνεχώς γνωστές στο Συμβούλιο, παρέχοντας χρήσιμες οδηγίες στα κράτη μέλη για την εκπόνηση και τη διαπραγμάτευση της κοινής θέσης. Από τις 39 τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 22 αντανακλώνται πλήρως ή εν μέρει στην κοινή θέση και 17 απορρίπτονται.

Γενικά, στα σημεία όπου το κείμενο της κοινής θέσης δεν συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής, πρόκειται για λόγους διευκρίνησης και ορισμού του πεδίου και των εννοιών σε σχέση με τη διατύπωσή τους στο αρχικό κείμενο.

Σχετικά με το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς στο κείμενο της κοινής θέσης, τα κράτη μέλη επέτυχαν ένα συμβιβασμό για ένα συνολικό ποσό 190 εκατομ. ευρώ, 25 εκατομ.ευρώ μικρότερο από αυτό που πρότεινε η Επιτροπή. Επιπλέον, το άρθρο 6 περιλαμβάνει πρόσθετες προϋποθέσεις για την αναθεώρηση της κατανομής του πορβλεπόμενου κονδυλίου μεταξύ των τεσσάρων πεδίων και πρόσθετες διατάξεις για την αναθεώρηση του ποσού δημοσιονομικής αναφοράς, όπου η τελευταία εκτελείται σύμφωνα με το πλαίσιο των χρηματοδοτικών προοπτικών και λαμβάνοντας υπόψη τις υποβαλλόμενες αιτήσεις. Η Επιτροπή μπορεί να υποστηρίξει αυτόν τον συμβιβασμό.

β) Κύριοι στόχοι των τροπολογιών που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την παρούσα πρόταση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σταθερά υποστήριξε τα κύρια τμήματα της πρότασης της Επιτροπής. Σημαντικός αριθμός των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση ήταν η βελτίωση και εκσυγχρονισμός του κειμένου σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις στην πολιτική, σε επίπεδο ΕΕ και σε διεθνές επίπεδο, και η συμβολή του για τη διευκρίνιση, τον εστιασμό ή/και την επέκταση των ορισμών, των στόχων και του πεδίου του προγράμματος, τόσο στα άρθρα όσο και στις αιτιολογικές σκέψεις. Οι τροπολογίες 1-7, 11, 13, 15, 18-21, 27 και 34, που αντιστοιχούνσε αυτά τα θέματα, αντανακλώνται πλήρως ή εν μέρει στην κοινή θέση και οι τροπολογίες 16, 17 και 31 απορρίπτονται. Έχουν προστεθεί σημαντικές αναφορές στη διαφάνεια, το φύλο, την πρόσβαση τοου κοινού στα έγγραφα για τα αποτελέσματα των έργων και άλλα στοιχεία διευκόλυνσης κ.λπ., που αντιστοιχούν στις τροπολογίες 14, 22, 23 και 28.

Στηριζόμενο στις νέες και βελτιωμένες προτεραιότητες, σε επίπεδο ΕΕ και σε παγκόσμιο επίπεδο, σχετικά με την ενέργεια, το περιβάλλον και την αειφορία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θεωρεί ότι πρέπει να αυξηθεί η χρηματοδότηση για τις δράσεις προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης (τροπολογίες 32 και 41). Επιπροσθέτως, το νέο πεδίο COOPENER πρέπει να ενισχυθεί ιδιαιτέρως υπό το φως της ειδικής δέσμευσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που ανέλαβε η ΕΕ στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Οι θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς αποτελούν σαφώς το κύριο σημείο για επίλυση προκειμένου να επιτευχθεί μια τελική συμφωνία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ασφαλώς θα εξετάσει σε αυτό το πλαίσιο τη ρήτρα αναθεώρησης που το Συμβούλιο συμπεριέλαβε στο κείμενο κατά τις τελικές συζητήσεις.

γ) Άλλα στοιχεία της κοινής θέσης αναφορικά με τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Εξετάστηκε επίσης η διαχείριση και η εφαρμογή του εσωτερικού προγράμματος της Επιτροπής. Ωστόσο, οι τροπολογίες (8,10, 24, 29, 33, 35,37-40) σχετικά με τους κανόνες επιτροπολογίας και εσωτερικής διαχείρισης δεν αντανακλώνται πλήρως στην κοινή θέση ή μόνον εν μέρει (τροπολογίες 26 και 30). Οι γενικές διατάξεις που ισχύουν σήμερα πρέπει να εφαρμόζονται και δεν υπάρχουν λόγοι για προσαρμογή τους με μοναδικό σκοπό τη διαχείριση του προγράμματος.

Όσον αφορά τις προτεινόμενες τροπολογίες 9 και 25 για τη σύσταση ενός «παραδοσιακού» Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ενέργειας, δεν έχει περιληφθεί σχετική αναφορά στην κοινή θέση. Θεωρήθηκε ότι ένας τέτοιος οργανισμός θα ασχοληθεί με ζητήματα ενεργειακής πολιτικής και επομένως η απόφαση για ένα νέο πρόγραμμα δεν αποτελεί κατάλληλο μέσο για τη σύστασή του. Η Επιτροπή σκοπεύει να προχωρήσει αυτή τη στιγμή δημιουργώντας ένα «εκτελεστικό γραφείο» το οποίο θα την επικουρεί στη διαχείριση της κοινοτικής δράσης στο πλαίσιο του προγράμματος. Ωστόσο, η ίδρυσή του δεν εμπίπτει στο πεδίο της παρούσας απόφασης και εκπονείται τώρα χωριστή πρόταση απόφασης.

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση που εγκρίθηκε με πλειοψηφία του Συμβουλίου στις 3 Φεβρουαρίου 2003 παραμένει γενικά πιστή στο πνεύμα και το περιεχόμενο της πρότασης της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 2002, η οποία με τη σειρά της εκπονήθηκε ως απάντηση στις υποδείξεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη συνέχιση της κοινοτικής δράσης στο πλαίσιο των ενεργειακών προγραμμάτων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση προβλέπει - σύμφωνα με την πρόταση που ενέκρινε η Επιτροπή - τη στοχοθέτηση, ενδυνάμωση και βελτίωση της κοινοτικής δράσης στο πεδίο της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ενώ θα επεκτείνει αυτή τη δράση στις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών και στη συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση επέτυχε να διατηρήσει το σκοπό της πρότασης της Επιτροπής και να λάβει υπόψη ένα σημαντικό αριθμό από τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η κοινή θέση λαμβάνει επίσης υπόψη τις νέες εξελίξεις της κοινοτικής πολιτικής στα πεδία της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης παρόλο που η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές οι νέες προτεραιότητες και οι στόχοι που μόλις καθορίστηκαν δεν αντανακλώνται πλήρως στο ποσό δημοσιονομικής αναφοράς. Ωστόσο, προκειμένου να βοηθήσει στο συμβιβασμό των αντικρουόμενων απόψεων, η Επιτροπή συνέβαλε ενεργά στην επίτευξη συμφωνίας. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η ρήτρα ενδιάμεσης αναθεώρησης που προβλέπεται στην κοινή θέση προβλέπει την εξέταση και - εάν είναι αναγκαίο- την αναθεώρηση του ποσού αναφοράς εντός του πλαισίου των χρηματοδοτικών προοπτικών και λαμβάνοντας υπόψη τις υποβληθείσες αιτήσεις.

Σχετικά με τις αναφορές στη διαφάνεια και τις ίσες ευκαιρίες, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές, επίσης, όπως εκφράζονται στην κοινή θέση ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις τροπολογίες που ενέκρινε το Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή επομένως συνιστά την παρούσα κοινή θέση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

5- ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

Η Επιτροπή λαμβάνει μνεία του ενδεικτικού προϋπολογισμού που περιέχεται στο παράρτημα της απόφασης και σκοπεύει να καλύψει τα πεδία δράσης SAVE και ALTENER με ισορροπημένο και ευέλικτο τρόπο κατά την τετραετή διάρκεια του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη την ποιότητα των προτάσεων που θα υποβληθούν.