EL   EL 
 
 
 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ   
Στρασβούργο, 15.2.2022  
COM(2022) 60 final  
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
Συμβολή της Επιτροπής στην ευρωπαϊκή άμυνα   
 
1 1. Εισαγωγή  
Στον σημερινό κόσμο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει να αντιμετωπίσει αυξημένη παγκόσμια 
αστάθεια και γεωπολιτικές τριβές , όπως αναγνωρίστηκε  στο πλαίσιο της πρώτης 
ολοκληρωμένης ανάλυσης απειλών της ΕΕ, η οποία διενεργήθηκε τον Νοέμβριο του 2020 ως 
μέρος της προετοιμασίας για την επικείμενη Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ. Οι συγκρούσεις και οι 
κρίσεις στη γειτονιά μας και πέραν αυτής έχουν άμεσο αντί κτυπο στην ασφάλειά μας, ενώ οι 
κοινωνίες και οι οικονομίες μας αποτελούν στόχο προηγμένων υβριδικών απειλών, 
συμπεριλαμβανομένων κυβερνοεπιθέσεων και εκστρατειών παραπληροφόρησης που 
προέρχονται από το εξωτερικό. Εν τω μεταξύ, η κλιματική κρίση και η απώλ εια βιοποικιλότητας 
δημιουργούν προκλήσεις για την παγκόσμια ασφάλεια εν γένει και για τις στρατιωτικές και μη 
στρατιωτικές επιχειρήσεις ειδικότερα.  
Ό,τι συμβαίνει επί του παρόντος και ό,τι έχει συμβεί στο παρελθόν στα σύνορά μας στην ξηρά, 
στον αέρα και στη θάλασσα ή γύρω από αυτά, καθώς και στον κυβερνοχώρο, κατά μήκος 
σημαντικών θαλάσσιων διαδρομών και στο διάστημα —όλα υπογραμμίζουν την ανάγκη να 
είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι, πιο ικανοί και πιο ανθεκτικοί. Στο πλαίσιο ενός 
επιταχυνόμενου τεχνολογικού αγώνα δρόμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, η 
Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναπτύξει περαιτέρω και να διασφαλίσει το τεχνολογικό της 
πλεονέκτημα. Καθώς οι γεωπολιτικές σχέσεις εξελίσσονται και το περιβάλλον μας 
μεταβάλλεται, η Ένωση πρέπει να εξελιχθεί με παρόμοιο τρόπο, καθώς και να εντείνει και να 
επιταχύνει τις συλλογικές της ικανότητες να υπερασπίζεται και να διασφαλίζει τις θεμελιώδει ς 
αξίες της και την ασφάλεια των πολιτών της. Ένα σημαντικό άλμα στον τομέα της 
ευρωπαϊκής άμυνας αποτελεί απαραίτητο και αναπόσπαστο βήμα για την εγγύηση της 
ασφάλειας της Ένωσης και των πολιτών της κατά τα επόμενα έτη και τις επόμενες 
δεκαετίες.  
Τρέχοντ α και παρελθόντα γεγονότα μας υπενθυμίζουν ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να 
συνεργαστούν στενότερα στον τομέα της άμυνας ώστε να διασφαλίσουν τη δική τους ασφάλεια 
και να καταστούν ισχυρότεροι πάροχοι ασφάλειας για άλλους, χρησιμοποιώντας την εξαιρετικά 
ευρεία εργαλειοθήκη της Ένωσης. Η ΕΕ έχει ήδη δεσμευτεί να αντιμετωπίσει τις πολλαπλές 
ανοικτές και παγωμένες συγκρούσεις στην ανατολική και νότια γειτονία, καθώς και σε διάφορες 
περιοχές της Αφρικής ως γειτονικής μας ηπείρου. Η πρόσφατη συγκέντρωση ρωσικώ ν 
στρατιωτικών δυνάμεων κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ουκρανίας, στη 
Λευκορωσία και στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες της 
Μόσχας να διαταράξει, να διχάσει και να επαναπροσδιορίσει την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην 
Ευρώπη, αποτελεί πρόκληση για τη βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη. Μας υπενθυμίζει επίσης 
ότι πρέπει να χτίσουμε μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα, σε στενή συνεργασία με τον 
Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ). Το απότομο τέλος της διεθνούς 
στρατιωτικής αποστολής στο Αφγανιστάν  τον Αύγουστο του 2021 μας δίδαξε ότι η Ευρώπη 
πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη να διαχειρίζεται πολύπλοκα καθήκοντα 
σταθεροποίησης και αιφνίδιες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης από μόνη της. Έχουμε δει τον 
τρόπο με τον οποίο η αστάθεια μπορεί να αποτελέσει γόνιμο έδαφος για την τρομοκρατία και να 
οδηγήσει σε εκτοπισμούς πληθυσμών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο παγκόσμιες και 
περιφερειακές δυνάμεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν τέτοιες καταστάσεις για να αποκτήσουν 
 
2 επιρροή και πρ όσβαση σε πόρους. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω της 
πολλαπλασιαστικής επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στο ενδεχόμενο συγκρούσεων εντός και 
μεταξύ των κρατών.  
Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη δική της ετοιμότητα, ικανότητα και ανθ εκτικότητα για 
την καλύτερη προστασία των πολιτών της. Οι απειλές για την ασφάλεια της ΕΕ είναι όλο και 
περισσότερο όχι μόνο στρατιωτικού χαρακτήρα. Έχουμε να αντιμετωπίσουμε πιο επιζήμιες 
κυβερνοεπιθέσεις, οι οποίες στρέφονται κατά των οντοτήτων μας ζωτικ ής σημασίας και 
παραλύουν βιομηχανικές μονάδες, εγκαταστάσεις ενεργειακού εφοδιασμού, δημοτικές 
διοικήσεις και νοσοκομεία, ενώ η χειραγώγηση πληροφοριών και οι παρεμβολές από το 
εξωτερικό φτάνουν επίσης μέχρι τον πυρήνα των δημοκρατιών μας. Η κρατικά 
χρημα τοδοτούμενη υβριδική επίθεση του καθεστώτος Λουκασένκο, με την οποία 
χρησιμοποιήθηκαν μετανάστες για πολιτικούς σκοπούς, αποτελεί σαφές παράδειγμα της 
εξελισσόμενης φύσης των υβριδικών εκστρατειών που αποσκοπούν στην υπονόμευση, στον 
εξαναγκασμό και στη χε ιραγώγησή μας χωρίς να περιλαμβάνουν ένοπλη βία. Η ΕΕ 
ανταποκρίθηκε στην κατάσταση αυτή με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, με διπλωματικές 
επαφές με τρίτες χώρες, με τη στήριξη των κρατών μελών μας και με κυρώσεις κατά των 
υπευθύνων. Εν τω μεταξύ, η παν δημία της COVID -19 υπογράμμισε επίσης την ανάγκη για 
ενισχυμένη ανθεκτικότητα, με τις ένοπλες δυνάμεις να παρέχουν υλικοτεχνική βοήθεια, βοήθεια 
στον τομέα της ασφάλειας και ιατρική βοήθεια στις μη στρατιωτικές αρχές στα πρώτα στάδια 
της πανδημίας το 2020.  Σε αυτό το ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον , η Ευρωπαϊκή Ένωση 
πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την ετοιμότητα, τις ικανότητες  και την  ανθεκτικότητά της, 
ιδίως με την ενίσχυση των μηχανισμών απορρόφησης των κραδασμών και με την ενίσχυση 
της εργαλειοθήκης της σε όλους τους σχετικούς τομείς .  
Τα κράτη μέλη εργάζονται για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση όλων των απειλών και 
των προκλήσεων μέσω της νέας Στρατηγικής Πυξίδας της ΕΕ για την ασφάλεια και την 
άμυνα  (στο εξής: Στρατηγική Πυξίδα), η οποία θα εγκριθεί  από τα κράτη μέλη τον Μάρτιο του 
2022. Η Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ θα καθορίσει ένα κοινό στρατηγικό όραμα για την επόμενη 
δεκαετία και θα σκιαγραφήσει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ θα ενισχύσει την ικανότητά της να 
ενεργεί και να ανταποκρίνεται σε διάφορες κρίσεις και προκλήσεις· θα διασφαλίσει τα 
συμφέροντά της και θα προστατεύσει τους πολίτες της· θα επενδύσει και θα καινοτομήσει για 
την από κοινού ανάπτυξη των αναγκαίων ικανοτήτων και τεχνολογιών· και θα εμβαθύνει τις 
εταιρικές σχέσεις με βάση τις αξίες κ αι τα συμφέροντα της ΕΕ. Με την παρούσα ανακοίνωση, η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμβάλλει περαιτέρω στο έργο αυτό.  
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει τώρα δράση για να προωθήσει τις αμυντικές της 
ικανότητες στο παρόν πλαίσιο και να εξοπλίσει επίσης την ΕΕ ώστε να αντιμετωπίσει τα 
μελλοντικά πεδία μάχης, μεταξύ άλλων με μια νέα γενιά τεχνολογιών αιχμής, ικανών να 
αντιμετωπίζουν απειλές που προέρχονται από συνεργατικά και αυτόνομα συστήματα του 
κυβερνοχώρου και υβριδικά και διαστημικά συστήματα, τα οποία βασίζονται στη 
συνδεσιμότητα και στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Ταυτόχρονα, το βιομηχανικό οικοσύστημα 
που σχηματίζει ο  τομέας της άμυνας μαζί με τον τομέα της αεροδιαστημικής και της ασφάλειας 
αποτελεί ένα βιομηχανικό οικοσύστημα υψηλής τεχνολογίας , το οποίο όχι μόνο αποτελεί 
βασική κινητήρια δύναμη για την ανοικτή στρατηγική αυτονομία και την τεχνολογική κυριαρχία 
 
3 της Ευ ρώπης, αλλά και σημαντικό παράγοντα ανάπτυξης και καινοτομίας. Εκτός από τη 
συμβολή του στην ασφάλεια των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ευρωπαϊκός αμυντικός 
τομέας μπορεί να συμβάλει στη βιώσιμη οικονομική ανάκαμψη  μετά την πανδημία και στον 
συνολικό κα ινοτόμο χαρακτήρα ενός οικοσυστήματος που έχει τη δυνατότητα να συμβάλει 
σημαντικά στην πράσινη μετάβαση και να οδηγήσει σε θετικές δευτερογενείς επιπτώσεις για μη 
στρατιωτική χρήση.  
Η επίτευξη των στόχων μας είναι δυνατή μόνο με την από κοινού ανάπτυξη, π ρομήθεια και 
χρήση στρατιωτικού εξοπλισμού . Η ΕΕ έχει θέσει σε εφαρμογή νέα εργαλεία και μέσα1 για να 
αναστρέψει τον μακροχρόνιο  κατακερματισμό που παρεμποδίζει την αποδοτικότητα του 
αμυντικού τομέα της Ευρώπης και μειώνει την ικανότητα της ΕΕ και των κρατών μελών της να 
οικοδομήσουν την επόμενη γενιά αμυντικών ικανοτήτων, η οποία θα είναι ζωτικής σημασίας για 
τη μελλοντική ασφάλεια  της Ευρώπης και την ικανότητά της να παρέχει ασφάλεια στη γειτονιά 
της και πέραν αυτής.  
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (ΕΤΑ)2, με προϋπολογισμό περίπου 8  δισ. EUR για 
την περίοδο 2021 -27, αποτελεί ήδη παράγοντα ριζικής αλλαγής για την καθιέρωση ε νός 
ευρωπαϊκού αμυντικού οικοσυστήματος ικανού να παρέχει υπερσύγχρονες διαλειτουργικές 
αμυντικές τεχνολογίες και εξοπλισμό που θα ενισχύσουν την ελευθερία δράσης της Ένωσης και 
την τεχνολογική κυριαρχία και ανταγωνιστικότητά της.  
Σε αυτό το δύσκολο πλαίσι ο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τον 
Ύπατο Εκπρόσωπο και τα κράτη μέλη με σκοπό τα εξής:  
o διασφάλιση της αποτελεσματικής και εστιασμένης εφαρμογής  των καινοτόμων μέσων 
και πρωτοβουλιών που έχουμε δημιουργήσει, όπως το ΕΤΑ και τ ο σχέδιο δράσης για τη 
στρατιωτική κινητικότητα, μεταξύ άλλων μέσω μιας σειράς πρόσθετων μέτρων που 
προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση·  
o στήριξη της στενότερης αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ 
των βιομηχανιών , η οποία θα υποστηρίζεται από τους αναγκαίους χρηματοδοτικούς πόρους 
και από υψηλότερες συνεργατικές δαπάνες σύμφωνα με τις υφιστάμενες δεσμεύσεις, για την 
ενίσχυση της οικονομικής αποδοτικότητας, την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, την 
προώθηση της και νοτομίας και τη βελτίωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και 
ανθεκτικότητας·  
o ενίσχυση της ικανότητάς μας να αντιμετωπίζουμε οξείες κρίσεις , συμπεριλαμβανομένων 
κυβερνοεπιθέσεων και υβριδικών εκστρατειών, καθώς και πιο μακροπρόθεσμες 
προκλήσεις και γεω πολιτικές αμφισβητήσεις σε στρατηγικούς τομείς , με βάση μια 
προσέγγιση που περιλαμβάνει το σύνολο της διοίκησης και ενισχύοντας τις συνέργειες 
διπλής χρήσης και τις στρατιωτικές και μη στρατιωτικές συνέργειες σε  ευρύ φάσμα 
πολιτικών, εργαλείων και μέσων υπ ό την καθοδήγηση της Επιτροπής·  
                                                           
1 Συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας (PESCO) και 
της συντονισμένης ετήσιας επανεξέτασης στον τομέα της άμυνας (CARD).  
2 PE/11/2021/INIT.  
 
4 o διατήρηση και ενίσχυση της στενής αλληλεπίδρασης με το ΝΑΤΟ , σύμφωνα με τις 
δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί και τις συμφωνηθείσες αρχές που διέπουν τη συνεργασία 
ΕΕ–ΝΑΤΟ στο πλαίσιο των κοινών δηλώσεων, καθώς και με άλλους βα σικούς διεθνείς 
εταίρους όπως τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) και διμερείς εταίρους που συμμερίζονται τις ίδιες 
απόψεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, της Νορβηγίας3 
και του Καναδά.  
Σε αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο γεωπολιτικό και τεχνολογι κό πλαίσιο, και ενόψει της 
επικείμενης άτυπης συνόδου κορυφής στο Παρίσι στις 10 και 11 Μαρτίου 2022, η παρούσα 
ανακοίνωση περιγράφει συγκεκριμένα νέα μέτρα και πρωτοβουλίες σε μια σειρά κρίσιμων 
τομέων  και προσδιορίζει βασικούς παράγοντες επιτυχίας για μι α πιο ανταγωνιστική και 
εναρμονισμένη ευρωπαϊκή αγορά στον τομέα της άμυνας, μεταξύ άλλων με:  
- ενίσχυση των επενδύσεων για την έρευνα στον τομέα της άμυνας και των ικανοτήτων 
που αναπτύσσονται εντός πλαισίων συνεργασίας της ΕΕ·  
- διευκόλυνση των συνεργειών μεταξύ της μη στρατιωτικής και της αμυντικής έρευνας 
και καινοτομίας και μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων · 
- παροχή κινήτρων για την από κοινού προμήθεια αμυντικών ικανοτήτων που 
αναπτύσσονται με συνεργατικό τρόπο εντός της ΕΕ·  
- έκκληση προς τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν να κατευθύνονται προς 
εξορθολογισμένες και πιο συγκλίνουσες πρακτικές ελέγχου των εξαγωγών, ιδίως όσον 
αφορά τις αμυντικές ικανότητες που αναπτύσσονται εντός πλαισίου της ΕΕ·  
- ενίσχυση της διάστασης ασφάλειας και άμ υνας του διαστήματος σε επίπεδο ΕΕ·  
- ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της 
κυβερνοασφάλειας και με την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών και οποιωνδήποτε άλλων 
υβριδικών απειλών, με την ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας κα ι με την 
αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η κλιματική αλλαγή για την άμυνα.  
Μέσω αυτών των δομικών στοιχείων και της αξιοποίησης των συνεργειών μεταξύ εσωτερικών 
και εξωτερικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προωθούνται στο πλαίσιο της 
στρατηγικής για την Ένωση Ασφάλειας του 2020, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συμβάλλει 
ενεργά κατά τα επόμενα έτη στη διαδικασία οικοδόμησης μιας Ευρωπαϊκής Αμυντικής 
Ένωσης  με στοχευμένες πρωτοβουλίες και έργα, χρησιμοποιώντας το πλήρες φάσμα των 
εργαλείων που έχει στη διάθεσή της για την περαιτέρω αντιμετώπιση των ταχέως 
μεταβαλλόμενων πολυ επίπεδων απειλών που αντιμετωπίζουμε.  
2. Ενίσχυση των επενδύσεων για την έρευνα στον τομέα της άμυνας και των ικανοτήτων 
που αναπτύσσονται εντός πλαισίων συνεργασίας της ΕΕ  
Το ΕΤΑ είναι ένα φιλόδοξο, ισορροπημένο και συμπεριληπτικό πρόγραμμα  που διασφαλίζει 
την ισχυρή συμμετοχή των κρατών μελών, έτσι ώστε τα χρηματοδοτούμενα έργα να 
ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων, ανοίγοντας τον δρόμο για 
την παραγωγή και την προμήθεια. Τα κριτήρια επιλεξιμότητάς του  διατηρού ν την αγορά 
                                                           
3 Ως μέλους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.  
 
5 ανοικτή, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής 
βιομηχανίας και προστατεύοντας την ασφάλεια και τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ.  
Έως το τέλος του 2022, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει επενδύσει 1,9  δισ. EUR σε έργα έ ρευνας 
και ανάπτυξης ικανοτήτων στον τομέα της άμυνας, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες 
ικανοτήτων των κρατών μελών. Θα δρομολογήσει έτσι βασικά συνεργατικά έργα ανάπτυξης 
ικανοτήτων μεγάλης κλίμακας  για την αντιμετώπιση κρίσιμων ελλείψεων, ενώ παρ άλληλα θα 
τονώσει την καινοτομία στον τομέα της άμυνας , συμπεριλαμβανομένων ιδίως εξειδικευμένων 
τομέων. Οι επενδύσεις αυτές περιλαμβάνουν μικρότερα έργα και ανοικτές προσκλήσεις 
υποβολής προτάσεων που διευρύνουν τη διασυνοριακή συμμετοχή νεοφυών επιχειρήσ εων και 
μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), με ποσοστό έως 8  % του προϋπολογισμού για το 
2021 να διατίθεται για τη χρηματοδότηση ανατρεπτικών τεχνολογιών στον τομέα της άμυνας 
και περίπου 6  % να διατίθεται για ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για  ΜΜΕ. Οι 
ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν το 48  % των 1100 οντοτήτων που έχουν υποβάλει προτάσεις και το 
20 % της συνολικής ζήτησης χρηματοδότησης4 για προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του ΕΤΑ 
για το 20215. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να προωθεί τη συμμετοχή των ΜΜΕ σε ολόκλ ηρη την 
ΕΕ, μεταξύ άλλων ενθαρρύνοντας την ενσωμάτωση των πλέον καινοτόμων και ανταγωνιστικών 
ΜΜΕ στις αλυσίδες εφοδιασμού.  
Οι πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που δημοσιεύτηκαν το 2021 προβλέπουν ήδη τη 
διάθεση περίπου 700  εκατ.  EUR σε έργα που αφορο ύν αμυντικές πλατφόρμες και 
συστήματα μεγάλης κλίμακας και πολυπλοκότητας , όπως τα μαχητικά συστήματα επόμενης 
γενιάς, ο στόλος οχημάτων εδάφους, τα πολλαπλών λειτουργιών αρθρωτά περιπολικά σκάφη 
ανοικτής θάλασσας και η αντιπυραυλική άμυνα.  
Επίσης, μέσω το υ προηγούμενου προγράμματος ανάπτυξης6, δύο μεγάλα έργα ανάπτυξης 
ικανοτήτων υψηλής στρατηγικής σημασίας έλαβαν συνολική επιχορήγηση ύψους περίπου 
140 εκατ.  EUR . Το MALE RPAS υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός μη επανδρωμένου 
αεροσκάφους μεσαίου ύψους και μεγάλης εμβέλειας. Συμβάλλει στην εδραίωση τεχνολογικής 
κυριαρχίας στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η οποία θα αποτελέσει σημαντικό 
πλεονέκτημα για τις ένοπλες δυνάμεις των κρατών μελών. Η ευρωπαϊκή ασφαλής 
ραδιοεπικοινωνία μέσω λογισμικού (ESSOR ) θα ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα με τη 
δημιουργία ευρωπαϊκής τυποποίησης για ασφαλείς τεχνολογίες επικοινωνιών στον τομέα της 
άμυνας. Άλλα σημαντικά χρηματοδοτούμενα έργα επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στη 
διοίκηση και στον έλεγχο, στη λήψη αποφάσεων β άσει τεχνητής νοημοσύνης, στη συνεργατική 
μάχη, στην κυβερνοάμυνα ή στα διαστημικά συστήματα παρατήρησης.  
Η ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων είναι μακροπρόθεσμη διαδικασία, η οποία απαιτεί 
συντονισμένο και εκ των προτέρων σχεδιασμό . Ο στρατηγικός προσανατολισ μός για το ΕΤΑ 
                                                           
4 Συμπεριλαμβανομένων των υπεργολάβων.  
5 Το 2020, στο πλαίσιο του προηγούμενου προγράμματος, του ευρωπαϊκού προγράμματος βιομηχανικής ανάπτυξης 
στον τομέα της άμυνας (EDIDP), για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα αποτελέσματα, οι ΜΜΕ αντιπροσώπευαν το 
35 % των οντοτήτων και επωφελήθηκαν από το 30  % τη ς συνολικής χρηματοδότησης των 26 έργων, προτού ληφθεί 
υπόψη η συμμετοχή υπεργολάβων, που είναι συχνά ΜΜΕ.  
6 Ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας (EDIDP).  
 
6 παρέχεται μέσω των προτεραιοτήτων αμυντικών ικανοτήτων που έχουν συμφωνηθεί από 
κοινού από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας 
(ΚΠΑΑ), και ιδίως στο πλαίσιο του σχεδίου ανάπτυξης δυνατοτήτων (CDP ) και σύμφωνα με 
άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η συντονισμένη ετήσια 
επανεξέταση στον τομέα της άμυνας (CARD) και η μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO).  
Επιπλέον, για την εξασφάλιση διαφάνειας και προβλεψιμότητας, ιδίως ενόψει του σχεδι ασμού 
των εθνικών αμυντικών προϋπολογισμών, η Επιτροπή έχει καταρτίσει μια ενδεικτική και 
ευέλικτη πολυετή προοπτική  για τα επόμενα τέσσερα έτη, η οποία θα επανεξετάζεται κάθε 
χρόνο υπό το πρίσμα των εξελίξεων.  Η προοπτική αυτή διασφαλίζει τη συνέπεια των 
συνεργατικών έργων αμυντικών ικανοτήτων και τη συνοχή των προγραμμάτων εργασίας 
καθ’ όλη τη διάρκεια του ΕΤΑ, παρέχοντας παράλληλα διαφάνεια και προβλεψιμότητα.  Στο 
πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να ενισχύουν την πολυετή ετήσια 
προοπτική, λαμβάνοντας υπόψη τις βασικές ικανότητες και τους στρατηγικούς παράγοντες 
διευκόλυνσης  που θα προσδιορίζονται ως προτεραιότητες από τα κράτη μέλη μετά την 
έγκριση της Στρατηγικής Πυξίδας . 
 
Χάρη στην καταλυτική του επίδραση, το ΕΤΑ θα συνεχίσει έτσι να προετοιμάζει το έδαφος για 
στοχευμένες επενδύσεις στον τομέα της άμυνας προς στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής και 
τεχνολογικής βάσης στον τομέα της άμυνας (EDTIB) και των αντίστοιχων προτεραιοτήτων που 
συμφωνούνται από κοινού από τα κράτη μέλη ε ντός της ΕΕ.  Για την καλύτερη στήριξη της 
ανάπτυξης έργων αμυντικών ικανοτήτων μεγάλης κλίμακας, θα πρέπει να εκτιμηθεί, στο πλαίσιο 
της ενδιάμεσης επανεξέτασης του ΕΤΑ, η δυνατότητα πολυετών προγραμμάτων εργασίας. Είναι 
εξίσου σημαντικό να διασφαλιστεί ότ ι άλλες οριζόντιες πολιτικές , όπως οι πρωτοβουλίες για 
τη βιώσιμη χρηματοδότηση, εξακολουθούν να συνάδουν με  τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης για τη διευκόλυνση της επαρκούς πρόσβασης της ευρωπαϊκής αμυντικής 
βιομηχανίας σε χρηματοδότηση και επενδύσει ς.  
Προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω τόσο η συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΤΑ όσο και η 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αμυντικής αγοράς, η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να εργάζεται 
από κοινού με τα κράτη μέλη για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η οδ ηγία 
2009/43/ΕΚ7 για την ενδοενωσιακή μεταφορά προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της 
άμυνας, με σκοπό τη διευκόλυνση των μεταφορών που σχετίζονται με συνεργατικά έργα τα 
οποία χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.  Η Επιτροπή, παρέχοντας συμβουλές σχετικά με τους 
κανόνες και τις διαδικασίες βάσει της οδηγίας 2009/43/ΕΚ, και εργαζόμενη για την επίτευξη 
συναίνεσης μεταξύ των κρατών μελών, θα επιδιώξει την απλούστευση της μεταφοράς 
προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας εντός της εσωτερικής αγοράς, και ιδίως στο  
πλαίσιο συνεργατικών έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, καθώς και τη διευκόλυνση της 
ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών.  
                                                           
7 Οδηγία 2009/43/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6 ης Μαΐου 2009, για την 
απλούστευση των όρων και προϋποθέσεων για τις μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας 
εντός της Κοινότητας.  
 
7 Η ενίσχυση του συντονισμού, της εστίασης και του επιπέδου των συνεργατικών επενδύσεων 
στον τομέα της άμυνας είναι ζωτικής σημασίας για  τη βελτίωση της συνολικής αποδοτικότητας 
των αμυντικών δαπανών εντός της ΕΕ, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των υφιστάμενων 
δεσμεύσεων, όπως εκείνες που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο της PESCO για την τακτική 
αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών. Η συλλογική π αροχή στρατηγικών αμυντικών 
ικανοτήτων μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω συντονισμένου σχεδιασμού, καθώς και ενωσιακών 
και εθνικών δημόσιων επενδύσεων που στοχεύουν σε κοινές προτεραιότητες έρευνας και 
ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας.  
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα αναπτύξει επίσης περαιτέρω κίνητρα για την τόνωση των 
συνεργατικών επενδύσεων των κρατών μελών σε στρατηγικές ικανότητες στον τομέα της 
άμυνας, ιδίως όταν η ανάπτυξη και/ή η προμήθεια αυτών των ικανοτήτων 
πραγματοποιείται εν τός πλαισίων συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή θα 
συμπεριλάβει ένα κεφάλαιο με παρατηρήσεις όσον αφορά τις εξελίξεις, τους φραγμούς και τις 
ευκαιρίες σε σχέση με τα πολυεθνικά έργα αμυντικών ικανοτήτων στην ετήσια έκθεση για 
την ενιαία αγορά , η οποία συνήθως δημοσιεύεται σε συνδυασμό με τη φθινοπωρινή δέσμη του 
Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να διερευνήσει 
τρόπους κλιμάκωσης των συλλογικών προσπαθειών για τη διασφάλιση και τον συντονισμό της 
συγχρηματοδότηση ς των κρατών μελών που διοχετεύεται μέσω του ΕΤΑ, με σκοπό την 
εξασφάλιση καλύτερης σχέσης ποιότητας/τιμής.  
Μελλοντική πορεία  
 Με το ΕΤΑ, η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενθαρρύνει ενεργά τα κράτη μέλη να 
καθορίσουν περαιτέρω τις προτεραιότητες στρατηγικών αμυντικών ικανοτήτων τους και 
τους αντίστοιχους παράγοντες διευκόλυνσης κατόπιν της έγκρισης της Στρατηγικής 
Πυξίδας , μέσω του αναθ εωρημένου CDP και των αποτελεσμάτων της CARD . Θα 
συμβάλει στην ευθυγράμμιση του αμυντικού σχεδιασμού με τις συλλογικές δαπάνες για 
τη στήριξη της ανάπτυξής τους.  
 Η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω πρόσθετα κίνητρα για την τόνωση των 
συνεργατικών επενδύσεων των κρατών μελών σε στρατηγικές αμυντικές ικανότητες, 
ιδίως εκείνες των οποίων η ανάπτυξη και/ή η από κοινού προμήθεια πρόκειται να 
πραγματοποιηθεί εντός πλαισίων συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και θα υποβάλει 
έκθεση σχετικά με τις εξελίξεις, τους φραγ μούς και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με τα 
πολυεθνικά έργα αμυντικών ικανοτήτων στην ετήσια έκθεση για την ενιαία αγορά.  
 Το 2022, η Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται από κοινού με τα κράτη μέλη για την 
περαιτέρω διευκόλυνση της μεταφοράς χρηματοδοτούμεν ων από την ΕΕ αμυντικών 
προϊόντων εντός της εσωτερικής αγοράς, ιδίως με την υποστήριξη της πλήρους 
αξιοποίησης των δυνατοτήτων που προσφέρει η οδηγία 2009/43/ΕΚ.  
 
 
8 3. Διευκόλυνση των συνεργειών μεταξύ της μη στρατιωτικής και της αμυντικής έρευνας 
και καινοτομίας και μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων  
Η Επιτροπή περιγράφει, στον χάρτη πορείας της για τις τεχνολογίες ζωτικής σημασίας για την 
ασφάλεια και την άμυνα, ο οποίος εγκρίνεται παράλληλα με την παρούσα ανακοίνωση8, μια 
διαδρομή για την τόνωση της έ ρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας και για 
τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της ΕΕ όσον αφορά τεχνολογίες και αξιακές αλυσίδες 
ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια και την άμυνα.  
Με βάση την επικαιροποίηση της «νέας βιομηχανικής στρατ ηγικής του 2020: προς μια 
ισχυρότερη ενιαία αγορά για την ανάκαμψη της Ευρώπης»9 και το σχέδιο δράσης για τις 
συνέργειες μεταξύ της πολιτικής, της αμυντικής και της διαστημικής βιομηχανίας10, προτείνει 
μια μελλοντική πορεία για την ΕΕ και τα κράτη μέλη με σ κοπό:  
 να προσδιοριστούν οι τεχνολογίες που είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια και την 
άμυνα της ΕΕ·  
 να προωθηθεί εξαρχής μια στρατηγική και συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ για τις 
εν λόγω τεχνολογίες ζωτικής σημασίας με τη μόχλευση προγραμμάτων έρευνας, 
τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας·  
 να μειωθούν οι στρατηγικές εξαρτήσεις.  
Τούτο απαιτεί μ εγαλύτερη ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη ζωτική σημασία ορισμένων 
τεχνολογιών, όπως οι ημιαγωγοί, για τους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας, καλύτερο 
προσδιορισμό των σχετικών στρατηγικών εξαρτήσεων και πιθανά μέτρα μετριασμού, 
λαμβανομένων υπόψη της ποι κιλομορφίας των πηγών και της προοπτικής υπονόμευσης ή 
άρνησης της επιχειρησιακής χρήσης της τεχνολογίας11. Το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες 
τεχνολογίες12 (στο εξής: παρατηρητήριο) θα θεσπίσει ειδικό μηχανισμό για τον εντοπισμό 
σχετικών εκτιμήσεων, με βάση τις συνεισφορές των κρατών μελών και της βιομηχανίας . Οι 
διαπιστώσεις του παρατηρητηρίου θα είναι καθοριστικής σημασίας για την τόνωση της έρευνας, 
της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας της ΕΕ σχετικά με τις εν λόγω τεχνολογίες, στο 
πλαίσιο μιας σ υντονισμένης προσέγγισης σε επίπεδο ΕΕ. Οι εργασίες αυτές συμπληρώνουν τις 
ευρύτερες προσπάθειες για την εξέταση του ζητήματος της ασφάλειας του εφοδιασμού με μη 
στρατιωτικά αγαθά ζωτικής σημασίας, σε τομείς όπως η υγεία και η ενέργεια13. 
                                                           
8 COM (2022) 61 final.  
9 COM (2021) 350 final.  
10 COM (2021) 70 final.  
11 Όσον αφορά τους ημιαγωγούς, βλ. τον συνοδευτικό χάρτη πορείας για τις τεχνολογίες ζωτικής σημασίας για την 
ασφάλεια και την άμυνα, τμήμα 2.2, και την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια πράξη για τα 
μικροκυκλώματα για την Ευρώπη», COM(2022)  45 final.  
12 Σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής και με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας.  
13 Σύμφωνα με τις προτάσεις της Επιτροπής COM  (2021)  577 της 16.9.2021 σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου 
μέτρων για τη διασφάλιση της προμήθειας ιατρικών αντιμέτρων α ναγκαίων για την αντιμετώπιση κρίσεων σε 
περίπτωση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας, COM  (2021)  660 της 13.10.2021 σχετικά με την 
αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας, και COM  (2021)  350 σχετικά με την επικαιροποίηση της νέας 
βιομηχανικής στρατηγικής.  
 
9 Η Επιτροπή θα προετοιμάσει επίσης μια προσέγγιση για την ενθάρρυνση της διπλής χρήσης 
στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας σε επίπεδο ΕΕ , και θα αναπτύξει ένα πρόγραμμα 
καινοτομίας στον τομέα της άμυνας για τη στήριξη της καινοτομίας και της επιχειρη ματικότητας 
σε σχέση με τις τεχνολογίες ζωτικής σημασίας, σε στενό συντονισμό με τον κόμβο καινοτομίας 
στον τομέα της άμυνας ο οποίος πρόκειται να συσταθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας 
(ΕΟΑ).  
Τέλος, προκειμένου να μειωθούν οι στρατηγικές εξαρτήσεις,  η Επιτροπή θα συνεχίσει να  
αξιολογεί συστηματικά τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας κατά την εφαρμογή και την 
επανεξέταση υφιστάμενων —ή κατά τον σχεδιασμό νέων — μέσων της ΕΕ .  
4. Παροχή κινήτρων για την από κοινού προμήθεια ικανοτήτων που αναπτύσσονται με 
συνεργατικό τρόπο εντός της ΕΕ  
Η κοινή προμήθεια ευρωπαϊκών αμυντικών ικανοτήτων  από τα κράτη μέλη αυξάνει 
σημαντικά τη διαλειτουργικότητα  των ευρωπαϊκών εθνικών ενόπλων δυνάμεων και στηρίζει 
την ανταγωνιστικότητα της ΕΒΤΒΑ, ιδίως μέσω μεγαλύτερων οικονομιών κλίμακας.  
Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη εκπληρώσει το μακροχρόνιο ευρωπαϊκό συλλογικό 
κριτήριο για συνεργατική προμήθεια εξοπλισμού14 —35 % των δαπανών αμυντικού εξοπλισμού, 
το οποίο έχουν επιβεβαιώσει στο πλαίσιο της PESCO15. Σύμφωνα με τον ΕΟΑ, το 2020 τα 
κράτη μέλη16 δαπάνησαν περίπου 37 δισ. EUR για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού (δηλ. 
προμήθεια νέου αμυντικού εξοπλισμού). Από το ποσό αυτό, μόνο το 11  % (περίπου 4,1 δισ. 
EUR)17 διατέθηκε για τις δαπάνες ευρωπαϊκής συνεργατικής προμήθειας αμυντικ ού εξοπλισμού 
(δηλ. προμήθειας νέου αμυντικού εξοπλισμού σε συνεργασία με άλλα κράτη μέλη). Αυτό 
σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού των κρατών 
μελών (περίπου 89  %) πραγματοποιήθηκε σε εθνική βάση και/ή σε συνεργασί α με τρίτες χώρες.  
Το έτος 2020 δεν αποτελεί εξαίρεση και μπορεί μάλιστα να θεωρηθεί ότι ακολουθεί μια τάση 
που έχει επιδεινωθεί τα τελευταία έτη. Πράγματι, το ποσοστό των ευρωπαϊκών συνεργατικών 
προμηθειών αμυντικού εξοπλισμού μειώνεται συνεχώς από το 201 6 και τα αριθμητικά στοιχεία 
για το 2020 είναι τα χαμηλότερα, από τότε που συλλέγονται τέτοια στοιχεία (2005).  
Δύο μέσα της ΕΕ ήδη προλειαίνουν το έδαφος για κοινές προμήθειες . Ως προϋπόθεση για τη 
χρηματοδοτική στήριξη αναπτυξιακών δράσεων, ο κανονισμός ΕΤΑ απαιτεί από τα κράτη μέλη 
να προτίθενται να προμηθεύονται το τελικό προϊόν ή να χρησιμοποιούν την τεχνολογία με 
συντονισμένο τρόπο. Η οδηγία 2009/81/ΕΚ για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της 
άμυνας  προβλέπει ειδική εξαίρεση από τους κανόνες για τις δ ημόσιες συμβάσεις για τα 
συνεργατικά έργα που βασίζονται στην έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α)18. Η εξαίρεση αυτή ισχύει 
                                                           
14 Τον Νοέμβριο του 2007, το υπουργικό διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΑ ενέκρινε τέσσερις συλλογικούς δείκτες 
αναφοράς για επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένου του 35  % των συνολικών εξοπλιστικών δαπανών για την 
ευρωπαϊκή συνεργατική προμήθεια  εξοπλισμού.  
15 EUR -Lex - 32021H1117(01) - EL - EUR -Lex (europa.eu)  
16 Πλην DK.  
17 Βάσει στοιχείων που παρασχέθηκαν από έντεκα κράτη μέλη.  
18 Άρθρο 13 της οδηγίας 2009/81 /ΕΚ. 
 
10 επίσης για τις φάσεις του κύκλου ζωής μετά την Ε&Α, εάν οι δημόσιες συμβάσεις ανατίθενται 
στο πλαίσιο του ίδιου συνεργατικού έργου. Το 2019 η Ε πιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση19 που 
παρέχει κατευθύνσεις σχετικά με διάφορες δυνατότητες για σύναψη συνεργατικών δημόσιων 
συμβάσεων που προσφέρονται στο πλαίσιο της οδηγίας. Θα παρασχεθεί περαιτέρω στήριξη στα 
κράτη μέλη, ιδίως μέσω της ομάδας εμπειρογνωμόν ων για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα 
της άμυνας και της ασφάλειας.  
Η Επιτροπή αποσκοπεί στην περαιτέρω παροχή κινήτρων για την κοινή προμήθεια 
ευρωπαϊκών αμυντικών ικανοτήτων από τα κράτη μέλη , μεταξύ άλλων σε σχέση με 
επιχειρήσεις και συντήρηση. Ωστόσ ο, υπάρχουν ορισμένα πρακτικά οικονομικά και φορολογικά 
εμπόδια που πρέπει να αντιμετωπιστούν για τον σκοπό αυτό.  
Η Επιτροπή θα διερευνήσει τρόπους που καθιστούν δυνατή την ενδεχόμενη απαλλαγή από τον 
φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) με στόχο τη στήριξη της κοινής προμήθειας και της 
συνιδιοκτησίας αμυντικών ικανοτήτων που αναπτύσσονται με συνεργατικό τρόπο εντός 
της ΕΕ . Οι δυνατότητες αυτές θα είναι διαθέσιμες προς χρήση από τα κράτη μέλη για 
αποστολές και επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ20 ή στο πλαίσιο δρασ τηριοτήτων του ΟΗΕ, 
του ΝΑΤΟ και εθνικών δραστηριοτήτων. Ένα μέτρο του είδους αυτού θα μπορούσε να 
ωφελήσει ιδιαίτερα τις ικανότητες που αναπτύσσονται εντός πλαισίων συνεργασίας της ΕΕ 
(ΕΤΑ και/ή PESCO και/ή στο πλαίσιο του ΕΟΑ). Στο πλαίσιο αυτό θα μπορού σε να εξεταστεί 
το ενδεχόμενο θέσπισης νομικού πλαισίου εμπνευσμένου από την Κοινοπραξία Ευρωπαϊκής 
Ερευνητικής Υποδομής21, το οποίο θα μπορούσε να τύχει απαλλαγής από τον ΦΠΑ για 
εξοπλισμό τον οποίο θα αγοράζουν και θα κατέχουν κοινοπραξίες κρατών μελών.  
Ομοίως, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΕΤΑ, η 
Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο ενίσχυσης του τρέχοντος συστήματος πριμοδοτήσεων 
του ΕΤΑ, προκειμένου να παράσχει οικονομικό κίνητρο  υπό τον όρο ότι τα κράτη μέλη θα 
δεσμ ευθούν να αποκτήσουν και/ή να κατέχουν από κοινού τις υπό ανάπτυξη αμυντικές 
ικανότητες22. Με τον τρόπο αυτό θα παρασχεθούν ισχυρότερα κίνητρα για να εξασφαλιστεί ότι 
η συνεργασία θα συνεχιστεί πέραν των φάσεων Ε&Α, στις αγορές, καθώς και στη λειτουργία και  
τη συντήρηση.  
Επιπλέον, με βάση τις εργασίες της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη χρηματοδοτική 
εργαλειοθήκη, νέες χρηματοδοτικές λύσεις  θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη χρήση 
από τα κράτη μέλη ήδη υφιστάμενων φορέων κοινών προμηθειών, όπως ο ΕΟΑ ή ο Κοινός 
Οργανισμός Συνεργασίας στον τομέα των Εξοπλισμών (OCCAR — Organisation Conjointe de 
Coopération en matière d'Armement ). Ειδικότερα, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον οι 
διατάξεις του κανονισμού ΕΤΑ, όπως εκείνες που σχετίζονται με προεμπορικές δη μόσιες 
                                                           
19 2019/C 157/01.  
20 Σύμφωνα με τις πολυεθνικές δυνάμεις που προβλέπονται στο άρθρο 42 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση.  
21 Η Κοινοπραξία Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Υποδομής (ΚΕΕΥ) είναι μια ειδική νομική μορφή που διευκολύνει τη 
δημιουργία και τη λειτουργία ερευνητικών υποδομών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.  
22 Πέραν της απαίτησης επιλεξιμότητας που ορίζεται στο άρθρο 21 παράγραφος 3 σ τοιχείο α) του κανονισμού ΕΤΑ, 
η οποία απαιτεί πρόθεση προμήθειας του τελικού προϊόντος ή χρήσης της τεχνολογίας με συντονισμένο τρόπο.  
 
11 συμβάσεις23, μπορεί να προβλέπουν χρηματοδοτική στήριξη σε αναθέτουσες αρχές και φορείς 
κοινής προμήθειας για τον περαιτέρω συντονισμό των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων, 
μεταξύ άλλων καλύπτοντας διοικητικά/συναλλακτικά έξοδα που σχετίζονται με την κοινή 
προμήθεια υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας.  
Μελλοντική πορεία  
 Έως τις αρχές του 2023, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση που θα επιτρέψει την 
απαλλαγή από τον ΦΠΑ  για τη στήριξη της κοινής προμήθειας και της κοινής 
ιδιοκτησίας αμυντικών ικανοτήτων που αναπτύσσονται  με συνεργατικό τρόπο εντός της 
ΕΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με τους κανόνες του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Εμπορίου.  
 Έως τα μέσα του 2023, η Επ ιτροπή θα αξιοποιήσει τις εργασίες της ομάδας 
εμπειρογνωμόνων για τη χρηματοδοτική εργαλειοθήκη με σκοπό να προτείνει νέες 
χρηματοδοτικές λύσεις  για τη διευκόλυνση της κοινής προμήθειας στρατηγικών 
αμυντικών ικανοτήτων της ΕΕ από τα κράτη μέλη, με βάση την  ήδη διαθέσιμη 
εμπειρογνωσία.  
 Μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΕΤΑ24, η Επιτροπή θα διερευνήσει το ενδεχόμενο 
τροποποίησης του άρθρου 13 του κανονισμού 2021/697 για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού 
Ταμείου Άμυνας με σκοπό την ενίσχυση του συστήματος πριμοδοτήσεω ν του ΕΤΑ 
όταν τα κράτη μέλη δεσμεύονται να αποκτήσουν και/ή να κατέχουν από κοινού  τις 
υπό ανάπτυξη αμυντικές ικανότητες.  
 
5. Έκκληση προς τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν να κατευθύνονται προς 
εξορθολογισμένες και πιο συγκλίνουσες πρακτικές ελέγχου των εξαγωγών  
Αν και τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την έκδοση αδειών εξαγωγής στρατιωτικού 
εξοπλισμού, διαμορφώνουν τις αποφάσεις τους με βάση την κοινή θέση του Συμβουλίου25 που 
καθορίζει κοινά κριτήρια για τον έλεγχο των εξαγωγών στρατιωτικής τεχνολογίας κα ι 
εξοπλισμού. Η κοινή θέση θεσπίζει επίσης μηχανισμούς κοινοποίησης άρνησης και 
διαβούλευσης με σκοπό την αύξηση της σύγκλισης στην εφαρμογή των εξαγωγικών πολιτικών 
τους για προϊόντα συνδεόμενα με τον τομέα της άμυνας.  
Ωστόσο, καθώς η ανάπτυξη κοινών αμυντικών δυνατοτήτων θα καταστεί σταδιακά ο κανόνας 
στην ΕΕ παρά η εξαίρεση, τα κράτη μέλη θα ωφεληθούν από αυξημένη ανταλλαγή 
βέλτιστων πρακτικών και σταδιακή μετάβαση σε μια πιο συγκλίνουσα προσέγγιση όσον 
αφορά τους ελέγ χους των εξαγωγών όπλων . Στηριζόμενη στις εργασίες που έχουν ήδη 
ολοκληρωθεί και αναγνωρίζοντας ότι οι εξαγωγές αποτελούν βασικό παράγοντα επιτυχίας για το 
επιχειρηματικό μοντέλο της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, η Επιτροπή υποστηρίζει τη 
                                                           
23 Άρθρο 17 του κανονισμού ΕΤΑ.  
24 Η ενδιάμεση αξιολόγηση πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο τέσσερα έτη (2025) μετά την έναρξη της 
περιόδου εφαρμογής του Ταμείου σύμφωνα με το άρθρο 29 του κανονισμού για τη θέσπιση του ΕΤΑ.  
25 Κοινή θέση 2008/944/ΚΕΠΠΑ.  
 
12 μετάβαση των κρατών μελών προς τη σταδιακή ενίσχυση του εξορθολογισμού και την 
περαιτέρω σύγκλιση των πρακτικών ελέγχου των εξαγωγών όπλων, προ πάντων για τις 
αμυντικές ικανότητες που αναπτύσσουν από κοινού, ιδίως στο πλαίσιο του ΕΤΑ.  
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τον προβληματισμό που 
άρχισε στο Συμβούλιο26 σχετικά με την εξαγωγή ικανοτήτων που έχουν αναπτυχθεί σε 
ενωσιακό πλαίσιο και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις συζητήσεις αυτές για τη 
διευκόλυνση των διαδικασιών ελέγχ ου των εξαγωγών των εν λόγω προϊόντων. Η διαδικασία 
αυτή θα μπορούσε επίσης να αξιοποιήσει την πείρα διμερών και πολυμερών συμφωνιών μεταξύ 
των κρατών μελών για από κοινού ανεπτυγμένες ικανότητες.  
Για να μην παρεμποδίζεται η συνεργασία, οι εργασίες αυτές θ α πρέπει να διευκολύνουν τον 
καθορισμό σαφών και εύκολων στην εφαρμογή διαδικασιών. Θα πρέπει να καθοριστούν 
αποτελεσματικά μέτρα ελέγχου των εξαγωγών, ώστε τα προϊόντα που χρηματοδοτούνται από το 
ΕΤΑ να έχουν επαρκή και ανταγωνιστική πρόσβαση στις διεθνεί ς αγορές, με παράλληλη 
διαφύλαξη των κυρίαρχων αποφάσεων των κρατών μελών, με πλήρη σεβασμό των σχετικών 
έννομων υποχρεώσεών τους και με συνεκτίμηση των συμφερόντων τους στον τομέα της εθνικής 
ασφάλειας. Για να διατηρηθεί η ελκυστικότητα των κοινών έργων α μυντικών ικανοτήτων, η 
Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επιδιώξουν μια προσέγγιση σύμφωνα με την οποία, 
κατ’  αρχήν, δεν θα εμποδίζει το ένα το άλλο να εξάγει σε τρίτη χώρα στρατιωτικό 
εξοπλισμό και τεχνολογία που έχουν αναπτυχθεί σε συνεργασία μεταξύ τους . Η προσέγγιση 
αυτή θα μπορούσε να ισχύει για τις προβλεπόμενες εξαγωγές εξοπλισμού ή τεχνολογίας που 
ενσωματώνει κατασκευαστικά στοιχεία από άλλο κράτος μέλος τα οποία υπερβαίνουν ένα 
ορισμένο όριο de minimis . 
Μελλοντική πορεία  
 Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλ η να διερευνήσουν τρόπους για τον εξορθολογισμό και τη 
σταδιακή περαιτέρω σύγκλιση των πρακτικών ελέγχου των εξαγωγών όπλων, προ 
πάντων για τις αμυντικές ικανότητες που αναπτύσσονται από κοινού, ιδίως σε ενωσιακό 
πλαίσιο, διασφαλίζοντας έτσι ότι τα προϊόντ α που χρηματοδοτούνται από το ΕΤΑ θα 
ωφελούνται από επαρκή και ανταγωνιστική πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, με την 
επιφύλαξη των κυρίαρχων αποφάσεων των κρατών μελών.  
 
6. Ενίσχυση της αμυντικής διάστασης του διαστήματος σε επίπεδο ΕΕ  
Το διάστημα αποτελεί στρατηγικό χώρο για την ελευθερία δράσης και την ασφάλεια της ΕΕ . 
Ταυτόχρονα, πρόκειται για έναν ολοένα και πιο κορεσμένο και διαφιλονικούμενο χώρο, ο 
οποίος χαρακτηρίζεται από αυξανόμενο ανταγωνισμό ισχύος.  
Είναι επείγουσα η ανάγκη ν α αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις. Μια νέα διαστημική 
στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα, η οποία εξετάζεται επί του παρόντος από τα 
κράτη μέλη στο πλαίσιο της Στρατηγικής Πυξίδας, αναμένεται να συμβάλει στη διαμόρφωση 
                                                           
26 Στο πλαίσιο της υποομάδας «Εξαγ ωγές συμβατικών όπλων» (COARM) της ομάδας εργασίας «Μη διάδοση και 
εξαγωγές όπλων».   
 
13 κοινής αντίληψης γι α τους κινδύνους και τις απειλές που σχετίζονται με το διάστημα, στην 
ανάπτυξη κατάλληλων απαντήσεων για καλύτερη και ταχύτερη αντίδραση σε κρίσεις, στην 
ενίσχυση της ανθεκτικότητάς μας και στην πλήρη αξιοποίηση των οφελών και των ευκαιριών 
που συνδέονται με τον διαστημικό τομέα. Με την επιφύλαξη του περιεχομένου της μελλοντικής 
κοινής στρατηγικής, θα εξεταστούν οι ακόλουθες δράσεις:  
Πρώτον, οι διαστημικοί πόροι της ΕΕ27 θα πρέπει να προστατευθούν περαιτέρω για να 
αυξηθεί η ανθεκτικότητα της ΕΕ στο διάστημα και από το διάστημα .  
Στην κοινή ανακοίνωση για τη διαχείριση της διαστημικής κυκλοφορίας (STM)28, η 
Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος παρέχουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις σχετικά με τον 
τρόπο με τον οποίο μπορεί να αυξηθεί η προστασία των διαστημικών πόρων της ΕΕ και να 
προωθηθεί μια πιο βιώσιμη χρήση του διαστήματος. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα ενισχύσε ι τους 
οικείους πόρους επιτήρησης του διαστήματος  μέσω της ενίσχυσης των υπηρεσιών 
επιτήρησης και παρακολούθησης του διαστήματος (SST)  και της ανάπτυξης συναφών 
τεχνολογιών, όπως η αυτόματη αποφυγή συγκρούσεων ή η τεχνητή νοημοσύνη.  
Η Επιτροπή θα στηρίξει  επίσης περαιτέρω την ανάπτυξη έργων που σχετίζονται με την 
επίγνωση της κατάστασης στο διάστημα (SSA) και τις ικανότητες έγκαιρης 
προειδοποίησης για σκοπούς άμυνας . Τα έργα αυτά θα συμβάλουν σε προηγμένες ικανότητες 
διοίκησης και ελέγχου του διαστήματος ( SC2), ενισχυμένους αισθητήρες SSA και σύστημα 
έγκαιρης προειδοποίησης έναντι απειλών από βαλλιστικούς πυραύλους και νέων υπερηχητικών 
απειλών29. 
Δεύτερον, η Επιτροπή θα ενισχύσει τη διάσταση της ασφάλειας και της άμυνας στις 
υφιστάμενες και μελλοντικές διασ τημικές υποδομές της ΕΕ, σε συνεργασία με τον Ύπατο 
Εκπρόσωπο.  
Η κυβερνητική υπηρεσία Galileo (PRS)30 παρέχει υπηρεσία πλοήγησης που περιορίζεται σε 
χρήστες εξουσιοδοτημένους από το κράτος για ευαίσθητες εφαρμογές. Αυτές απαιτούν υψηλό 
επίπεδο συνέχειας των υπηρεσιών, με τη χρήση ισχυρών, κρυπτογραφημένων σημάτων, ιδίως 
στον τομέα της ασφάλειας και της άμ υνας. Η PRS έχει σχεδιαστεί για να παρέχει απεριόριστες 
και αδιάλειπτες υπηρεσίες παγκοσμίως. Αποτελεί σαφή απόδειξη ότι μια κοινή υποδομή υπό μη 
στρατιωτικό έλεγχο μπορεί να καλύψει τις ανάγκες άμυνας και ασφάλειας.  
Η πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση το υ προγράμματος ασφαλούς συνδεσιμότητας της 
Ένωσης  για την περίοδο 2022 -202731, η οποία εγκρίνεται παράλληλα με την παρούσα 
ανακοίνωση στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για το διάστημα , θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα 
                                                           
27 Το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΕ έχει τέσσερις συνιστώσες: Galileo/EGNOS για τον εντοπισμό θέσης, την 
πλοήγηση και τον χρονισμό, Copernicus για τη γεωσκόπηση, GOVSATCOM γι α τις ασφαλείς κυβερνητικές 
δορυφορικές επικοινωνίες και SSA για την επίγνωση της κατάστασης στο διάστημα.  
28 JOIN (2022) 4 final.  
29 Τα έργα αυτά στηρίζονται από το ΕΤΑ και τα πρόδρομα προγράμματά του.  
30 Απόφαση αριθ.  1104/2011/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίο υ και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, 
σχετικά με τις μεθόδους πρόσβασης στην κυβερνητική υπηρεσία η οποία προσφέρεται από το παγκόσμιο σύστημα 
δορυφορικής ραδιοπλοήγησης που υλοποιήθηκε από το πρόγραμμα Galileo (ΕΕ  L 287 της  4.11.2011, σ.  1). 
31 COM (2022) 57 final.  
 
14 της ΕΕ όσον αφορά τη συνδεσιμότητα μέσω ασφαλ ών κυβερνητικών επικοινωνιών. Θα 
περιλαμβάνει εξ αρχής αμυντικές απαιτήσεις όσον αφορά την ανθεκτικότητα και η συστοιχία 
δορυφόρων χαμηλής γήινης τροχιάς (LEO) θα προσφέρει την ευκαιρία να αναλαμβάνονται 
ωφέλιμα φορτία που συμβάλλουν σε άλλες συνιστώσες το υ διαστημικού προγράμματος της ΕΕ. 
Το σύστημα θα βασιστεί στο GOVSATCOM και σε συνέργειες με το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Άμυνας.  
Η εξέλιξη του Copernicus θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις αμυντικές απαιτήσεις  
στο μέτρο του δυνατού, με ιδιαίτερη προσοχή στα α παιτούμενα επίπεδα ασφάλειας και 
επιδόσεων, και να υποστηρίζεται από την προσήκουσα διακυβέρνηση με βάση την εμπιστοσύνη.   
Για να στηρίξει την ανάπτυξη της αμυντικής διάστασης των υφιστάμενων και μελλοντικών 
διαστημικών υποδομών της ΕΕ, η Επιτροπή θα στηρί ξει την ανάπτυξη ικανοτήτων 
διαστημικής άμυνας μέσω του ΕΤΑ . Μέχρι σήμερα, έχουν διατεθεί περίπου 130 εκατ. EUR 
για τη χρηματοδότηση δράσεων που σχετίζονται με το διάστημα στο πλαίσιο του ΕΤΑ και των 
πρόδρομων προγραμμάτων του.  
Η Επιτροπή στηρίζει την ανά πτυξη συνεργατικών πλατφορμών για την αντιμετώπιση 
μελλοντικών προκλήσεων στον τομέα της άμυνας, αλλά επιδιώκει επίσης να βελτιώσει τις 
επιδόσεις τους αξιοποιώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους υφιστάμενους και τους 
μελλοντικούς ευρωπαϊκούς διαστημικού ς πόρους. Για παράδειγμα, το έργο Galileo για την 
άμυνα της ΕΕ  (GEODE) συγχρηματοδοτείται με 44 εκατ. EUR32 και αποσκοπεί στην ανάπτυξη 
ευρωπαϊκών τυποποιημένων στρατιωτικών δεκτών πλοήγησης συμβατών με την PRS του 
Galileo. Περισσότερα από 22 εκατ. EUR θα επενδυθούν επίσης στην ενίσχυση αισθητήρων και 
στη διοίκηση και έλεγχο (C2) για το Ευρωπαϊκό στρατιωτικό δί κτυο ευαισθητοποίησης για την 
επιτήρηση του διαστήματος, καθώς και στην ανάπτυξη διαστημικής ικανότητας έγκαιρης 
προειδοποίησης.  
Στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας του ΕΤΑ για το 2021, το ΕΤΑ θα διαθέσει 50 εκατ. 
EUR στην επιτήρηση τόσο του διαστημικού  όσο και του επίγειου πολέμου πλοήγησης 
(NAVWAR)  και στις ευρωπαϊκές τεχνολογίες για ανθεκτικές κατά των παρεμβολών 
δορυφορικές επικοινωνίες . 
Τρίτον, η Επιτροπή θα εργαστεί για τη μείωση των σχετικών στρατηγικών εξαρτήσεων 
της ΕΕ από κρίσιμες τεχνολογίες , π.χ. στον τομέα των μικροκυκλωμάτων, της κβαντικής 
τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Για να επιτευχθεί αυτό, η Επιτροπή θα 
μεγιστοποιήσει τις συνέργειες με πρωτοβουλίες που σχετίζονται με το διάστημα και 
υλοποιούνται στο πλαίσιο υφιστάμενων μέσων υπ ό την καθοδήγηση της Επιτροπής 
(συμπεριλαμβανομένων του ΕΤΑ, του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»33, του διαστημικού 
προγράμματος, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας και του InvestEU) και θα αξιοποιήσει 
το παρατηρητήριο για τις κρίσιμες τεχνολογίες. Η Επιτρο πή θα ενισχύσει επίσης την 
                                                           
32 Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας (EDIDP).  
33 Ο όρος «Ορίζων Ευρώπη» στο παρόν έγγραφο αναφέρεται στο ειδικό πρόγραμμα υλοποίησης του προγράμματος 
«Ορίζων Ευρώπη» και στο Ευρωπαϊκό Ινσ τιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας· οι δραστηριότητες που 
διεξάγονται στο πλαίσιο αυτών επικεντρώνονται αποκλειστικά σε μη στρατιωτικές εφαρμογές.  
 
15 ανθεκτικότητα των σχετικών ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού  για τη διασφάλιση της 
ακεραιότητας, της ασφάλειας και της λειτουργίας των διαστημικών υποδομών.  
Τέταρτον, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, σύμφωνα με τις 
αντίστοιχες εντολές τους, θα υλοποιήσει τη διεύρυνση του υφιστάμενου μηχανισμού 
αντιμετώπισης απειλών του Galileo34 στα συστήματα και τις υπηρεσίες που υπάγονται στις 
άλλες συνιστώσες του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί 
περαι τέρω η διακυβέρνηση της ασφάλειας των διαστημικών υποδομών της ΕΕ για 
καλύτερη απάντηση σε απειλές  και θα προωθηθεί η κατάλληλη διακυβέρνηση που θα τεθεί σε 
εφαρμογή από τους σχετικούς φορείς. Θα βελτιωθεί επίσης η επίγνωση της κατάστασης σε 
επίπεδο ΕΕ μέσ ω της καλύτερης χρήσης διαστημικών δεδομένων, σε στενή συνεργασία με τα 
κράτη μέλη και συστηματική συνεργασία μεταξύ των σχετικών οργανισμών/φορέων που 
λειτουργούν υποδομές της ΕΕ.  
Η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα συμβάλουν επίσης στις προσπάθειες των κρατών 
μελών να αυξήσουν περαιτέρω τους μηχανισμούς αμοιβαίας συνδρομής και αντιμετώπισης 
κρίσεων, μεταξύ άλλων μέσω ασκήσεων και μέσω της ενίσχυσης της ετοιμότητας έναντι 
απειλών, της προώθησης της διαλειτουργικότητας και της υποστήριξης κοινής στρατη γικής 
νοοτροπίας.  
 
 
Μελλοντική πορεία  
 Μετά την έγκριση της Στρατηγικής Πυξίδας, η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα 
προτείνουν κοινή διαστημική στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα.  
 Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή θα διερευνήσει τρόπους για την περαιτέρω ενίσχυση 
της προστασίας των διαστημικών πόρων της ΕΕ , ιδίως μέσω πρόσθετων υπηρεσιών 
SST, βελτιωμένων επιδόσεων της SST της ΕΕ και πλήρους αξιοποίησης του δυναμικού 
της βιομηχανίας της ΕΕ.  
 Από το 2022, η Επιτροπή θα προωθήσει μια προσέγγιση «διπλής χρήσης εκ 
σχεδιασμού»  για τις διαστημικές υποδομές της ΕΕ, με σκοπό την παροχή νέων 
ανθεκτικών υπηρεσιών που καλύπτουν τις κυβερνητικές ανάγκες. Στο πλαίσιο αυτό, η 
Επιτροπή ενθαρρύνει του ς συννομοθέτες να εγκρίνουν ταχέως την πρόταση κανονισμού 
για τη θέσπιση του προγράμματος ασφαλούς συνδεσιμότητας της Ένωσης για την 
περίοδο 2022 -2027.  
 Η Επιτροπή θα εντείνει τις εργασίες για τη μείωση των στρατηγικών τεχνολογικών 
εξαρτήσεων και την ενίσχυ ση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού που 
σχετίζονται με τις διαστημικές υποδομές, ιδίως μέσω των χρηματοδοτικών μέσων της 
                                                           
34 Όπως προβλέπεται στον κανονισμό 2021/696 για το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΕ και στην απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 
2021/ 698 του Συμβουλίου, της 30ής Απριλίου 2021, σχετικά με την ασφάλεια των συστημάτων και υπηρεσιών 
που αναπτύσσονται, λειτουργούν και χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο του Ενωσιακού Διαστημικού Προγράμματος 
και ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια της Ένωσης.  
 
16 ΕΕ, καθώς και του παρατηρητηρίου για τις κρίσιμες τεχνολογίες.  
 Η Επιτροπή θα διαμορφώσει κατάλληλη διακυβέρνηση για τις διαστημικές υποδομές της 
ΕΕ, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, με βάση το μοντέλο της PRS του Galileo. 
Θα αξιολογήσει τη σκοπιμότητα ανάπτυξης και εγκατάστασης μιας πιο ανθεκτικής και 
ασφαλούς υπηρεσίας Copernicus για κυβερνητικούς σκοπούς35, λαμβάνοντα ς υπόψη τις 
αμυντικές απαιτήσεις στο μέτρο του δυνατού.  
 Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα διερευνήσουν τη 
δυνατότητα ενεργοποίησης μηχανισμών αλληλεγγύης, αμοιβαίας συνδρομής και 
αντιμετώπισης κρίσεων σε περίπτωση επιθέσεων που π ροέρχονται από το διάστημα ή 
απειλών κατά διαστημικών πόρων.  
 
7. Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας   
Η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της για την πρόληψη μελλοντικών 
κλυδωνισμών, την προστασία από αυτούς και την αντιμετώπισή τους. Λαμβανομένης υπόψη της 
εγγενούς σχέσης με τις εθνικές πολιτικές ασφάλειας και άμυνας, την ευθύνη για την 
αντιμετ ώπιση των εν λόγω απειλών φέρουν κυρίως τα κράτη μέλη. Εν τω μεταξύ, ορισμένα 
τρωτά σημεία είναι κοινά σε όλα τα κράτη μέλη και ορισμένες απειλές, όπως η στόχευση 
διασυνοριακών δικτύων ή υποδομών, καθώς και η κλιματική αλλαγή, επεκτείνονται πέραν των 
συνόρ ων.  
Η προσέγγιση της EE αποσκοπεί στην ενσωμάτωση της εξωτερικής και της εσωτερικής 
διάστασης σε μια απρόσκοπτη ροή. Συγκεντρώνει στρατιωτικούς και μη στρατιωτικούς 
προβληματισμούς, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, με σκοπό την προώθηση 
συγκεκριμένων λύσεων, ενώ παράλληλα διευκολύνει την αύξηση της ανθεκτικότητας και τη 
συνεχή επιχειρησιακή αποδοτικότητα.  
7.1. Αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών  
Το 2020, στη στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας36, οι υβριδικές απειλές 
προσδιορίστηκαν ως ένα ς από τους τομείς προτεραιότητας που πρέπει να ληφθούν υπόψη για 
την ενίσχυση της ασφάλειας της ΕΕ. Η στρατηγική θέτει τη βάση για μια ανανεωμένη 
προσέγγιση όσον αφορά την αντιμετώπιση αυτών των διαρκώς εξελισσόμενων απειλών, η οποία 
καλύπτει όλο το φάσμα των δράσεων —από την έγκαιρη ανίχνευση, την ανάλυση, την 
ευαισθητοποίηση, την οικοδόμηση ανθεκτικότητας και την πρόληψη έως την αντιμετώπιση 
κρίσεων και τη διαχείριση συνεπειών.  
Η χαρτογράφηση των μέτρων37 που σχετίζονται με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και 
την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών περιλαμβάνει πάνω από διακόσια εργαλεία και 
                                                           
35 Υπηρεσία Copernicus παρεμφερή με την PRS.  
36 COM (2020)  605. 
37 SWD (2020) 152 final.  
 
17 μέτρα σε επίπεδο ΕΕ , η συντριπτική πλειονότητα των οποίων δρομολογείται ή υποστηρίζεται 
από την Επιτροπή. Οι προτάσεις της Επιτροπής σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων  της 
πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες38, της πρότασης οδηγίας για την ανθεκτικότητα των 
κρίσιμων οντοτήτων39 και του αναθεωρημένου μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης40, 
θα συμβάλουν περαιτέρω στην αύξηση των διαθέσιμων εργαλείων της ΕΕ για την αντιμε τώπιση 
των υβριδικών απειλών.  
Η ανθεκτικότητα αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες για την αντιμετώπιση των 
υβριδικών απειλών. Σε κοινό υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας του Ιανουαρίου του 202241 
προσδιορίστηκαν 53 βασικοί παράμετροι ανθεκτικότητας42 σε επίπεδο ΕΕ. Οι παράμετροι 
αυτοί αναφέρονται στη στρατηγική για την Ένωση Ασφάλειας και αποτελούν πρώτο βήμα 
καίριας σημασίας για την παρακολούθηση και την αντικειμενική μέτρηση της προόδου στον εν 
λόγω τομέα.  
Στο πλαίσιο αυτό, τον Νοέμβριο του 2022, οι  υπηρεσίες της Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου θα πραγματοποιήσουν 
την άσκηση «EU Integrated Resolve PACE», μεταξύ άλλων, με σκοπό την αντιμετώπιση 
υβριδικών απειλών, συμπεριλαμβανομένης της κ υβερνοδιάστασής τους. Η άσκηση αυτή θα 
πραγματοποιηθεί υπό τη γενική ευθύνη του Ύπατου Εκπροσώπου, με τη συμμετοχή των κρατών 
μελών και των οργανισμών της ΕΕ, παράλληλα και σε συντονισμό (PACE) με το ΝΑΤΟ.  
Επίσης, η Επιτροπή έχει προσαρμοστεί  στην ταχέως μ εταβαλλόμενη φύση των απειλών . 
Μετά την κρίση στα σύνορα της ΕΕ με τη Λευκορωσία, η Επιτροπή πρότεινε μέτρα για την 
αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης , όπως την καταχώριση σε μαύρη λίστα 
των μεταφορέων που εμπλέκονται στην παράνομη διακίνησ η ή την εμπορία ανθρώπων στην 
ΕΕ43. 
Η πανδημία της COVID -19 κατέδειξε την ανάγκη να ενισχυθεί η συντονισμένη δράση σε 
επίπεδο ΕΕ για να αντιμετωπιστούν οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Σε 
μια εποχή, κατά την οποία οι χημικές, βιολογικέ ς, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές θα 
μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ετοιμότητας και 
Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA) είναι καίριας 
σημασίας για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της αντίδρ ασης της ΕΕ σε σοβαρές 
διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, δεδομένου ότι επιτρέπει την άμεση διαθεσιμότητα των 
αναγκαίων αντίμετρων, την ταχεία πρόσβαση σε αυτά και τη διανομή της. Με βάση τα 
διδάγματα που αντλήθηκαν κατά τα πρώτα στάδια της πανδημίας, θα συνεχιστούν οι εργασίες 
για την ενίσχυση της στρατιωτικής βοήθειας που παρέχεται, στο πλαίσιο αυτό, σε μη 
στρατιωτικές αρχές.  
                                                           
38 COM (2020) 825 final.  
39 COM (2020) 829 final.  
40 Κανονισμός (ΕΕ)  2021/836 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής  Μαΐου  2021.  
41 SWD (2022) 21 final.  
42 Κριτήρια αναφοράς, τα οποία αφορούν καταστάσεις όπου αποτελούν σημείο εκκίνησης, καθώς και επιδιωκόμενο 
στόχο ή συμβουλή σχετικά με ελάχιστες απαιτήσεις.  
43 COM (2021) 753 final.  
 
18 Μελλοντική πορεία  
 Έως το 2023, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον Ύπατο Εκπρόσωπο και τα κράτη μέλη, 
θα αξιολογήσει τις τομεακές βασικές παραμέτρους ανθεκτικότητας για να προσδιορίσει 
κενά και ανάγκες , καθώς και μέτρα για την αντιμετώπισή τους.  
 Μετά την έγκριση της Στρατηγική ς Πυξίδας, η Επιτροπή θα συμβάλει στη μελλοντική 
υβριδική εργαλειοθήκη της ΕΕ, εξασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν πλήρη 
επισκόπηση των υφιστάμενων εσωτερικών μέσων και μέτρων για την αντιμετώπιση των 
υβριδικών απειλών που επηρεάζουν την ΕΕ και τα κ ράτη μέλη της. Στο πλαίσιο αυτό, θα 
ληφθούν υπόψη τα μέτρα που περιλαμβάνονται στη χαρτογράφηση του 2020 για την 
αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών, καθώς και σε πρόσφατες προτάσεις της Επιτροπής 
και του Ύπατου Εκπροσώπου σε τομείς όπως οι υποδομές ζωτικής  σημασίας και η 
παραπληροφόρηση.  
 Μετά την έγκριση της Στρατηγικής Πυξίδας, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο 
ανεύρεσης εμπειρογνωμόνων σε σχετικούς τομείς πολιτικής, οι οποίοι θα μπορούσαν να 
συμμετάσχουν στο πλαίσιο ομάδας ταχείας αντίδρασης σε υβριδικές απειλές, κατόπιν 
αιτήματος, σε συνέργεια με τις προτεινόμενες ομάδες ταχείας αντίδρασης της Κοινής 
Κυβερνομονάδας.  
 Παράλληλα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής και η ΕΥΕΔ θα επανεξετάσουν από κοινού το 
εγχειρίδιο στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.  
 Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, θα 
καθορίσει ένα ολοκληρωμένο όραμα για τους οικείους μηχανισμούς έγκαιρης 
ειδοποίησης και, ιδίως, για τη δυνατότητα διαμόρφωσης καλύτερης επίγνωσης της 
κατάστασης,  σε συντονισμό και συμπληρωματικά με άλλους υφιστάμενους μηχανισμούς 
της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτόν θα ενισχυθούν οι ικανότητες της Ένωσης που αφορούν την 
παρακολούθηση και την έγκαιρη ανίχνευση, την πρόληψη και την ετοιμότητα, 
συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικ ότητας, και την αντίδραση σε υβριδικές απειλές.  
 Με βάση την εμπειρογνωμοσύνη και τα μέσα που διαθέτει, η Επιτροπή θα συμβάλει στην 
προσπάθεια της ΕΕ για οικοδόμηση ανθεκτικότητας στις χώρες εταίρους.  
 
7.2. Ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και της κυβερνοάμυνας  
Παρόλο που οι κρατικοί φορείς έχουν αναπτύξει ειδικές εξελιγμένες ικανότητες, η αντιμετώπιση 
των κυβερνοαπειλών συγκαταλέγεται σήμερα μεταξύ των πολυπλοκότερων προκλήσεων στον 
τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, ιδίως δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού και του 
αντικτύπου τους.  
Η ΕΕ πρέπει να προστατεύσει τα κρίσιμα συστήματα δικτύου και πληροφοριών και να 
διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην εξασφάλιση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της 
ανθεκτικότητας, καθώς και της ελευθερίας του παγκόσμιου διαδικτύου. Πρέ πει να ενισχύσουμε 
την κυβερνοασφάλεια και την κυβερνοάμυνα στην Ευρώπη. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί με την 
 
19 ενίσχυση της συνεργασίας μας, την πραγματοποίηση αποτελεσματικότερων επενδύσεων για την 
ανάπτυξη προηγμένων ικανοτήτων και τη θέσπιση κατάλληλων κανό νων που θα επιτρέπουν την 
καλύτερη σύνδεση όλων των διαστάσεων του κυβερνοχώρου. Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει 
να επικεντρωθούν στην προστασία  των πολιτών, των επιχειρήσεων και των συμφερόντων της 
ΕΕ, στην ανίχνευση και αποτροπή κακόβουλων κυβερνοδραστηρι οτήτων και στην άμυνά  μας 
απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, και, με τον τρόπο αυτόν, θα συμβάλουν στη διεθνή ασφάλεια και 
σταθερότητα, καθώς και στην εδραίωση των δυνατοτήτων της ΕΕ όσον αφορά την αποτροπή 
κυβερνοεπιθέσεων.  
Η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος έχουν ήδη καθορίσει, στη στρατηγική της ΕΕ για την 
κυβερνοασφάλεια του Δεκεμβρίου του 202044, φιλόδοξες δράσεις που συμβάλλουν στην 
επίτευξη των εν λόγω στόχων. Υπάρχουν ορισμένα σημαντικά μέσα για την αύξηση της 
ανθεκτικότητας της ΕΕ, ιδίως η οδηγία σχετικ ά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο ασφάλειας 
συστημάτων δικτύου και πληροφοριών σε ολόκληρη την Ένωση  (ΣΔΠ)45, η πράξη για την 
κυβερνοασφάλεια46, η οδηγία για τις επιθέσεις κατά συστημάτων πληροφοριών47 και η 
εφαρμογή της  εργαλειοθήκης της ΕΕ για την κυβερνοα σφάλεια των δικτύων 5G48, η 
σύσταση σχετικά με την εκπόνηση «προσχεδίου» για τη συντονισμένη αντιμετώπιση 
περιστατικών και κρίσεων μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο49 και το πλαίσιο πολιτικής 
της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα  [επικαιροποιήσεις του 2018 ]50. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης 
κατ’ εξουσιοδότηση πράξη51 βάσει της οδηγίας για τον ραδιοεξοπλισμό52, με την οποία 
θεσπίστηκαν νομικές απαιτήσεις για τις διασφαλίσεις κυβερνοασφάλειας, τις οποίες θα πρέπει 
να λαμβάνουν υπόψη οι κατασκευαστές κατά τον σχεδιασμό και την παραγωγή 
ραδιοεξοπλισμού. Τέλος, εξέδωσε σύσταση σχετικά με τη δημιουργία Κοινής 
Κυβερνομονάδας53 και υπέβαλε πρόταση για την αναθεώρηση της οδηγίας ΣΔΠ  τον 
Δεκέμβριο του 202054, η οποία εξετάζεται επί του παρόντος από τους συννομοθέτες. Σύμφωνα 
με αυτό το επίπεδο φιλοδοξίας, η Επιτροπή θα υποβάλει σύντομα προτάσεις για την ενίσχυση 
της κυβερνοασφάλειας και της ασφάλειας των πληροφοριών των θεσμικών και λοιπών οργάνων 
και οργανισμών της ΕΕ.  
                                                           
44 JOIN (2020) 18 final.  
45 Οδηγία (ΕΕ) 2016/1148 για την ασφάλεια των συστημάτ ων δικτύου και πληροφοριών (ΣΔΠ).  
46 Κανονισμός (ΕΕ) 2019/881 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, 
σχετικά με τον ENISA («Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια») και με την 
πιστοποίηση της κυβερνοασφάλει ας στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών και για την 
κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.  526/2013.  
47 Οδηγία 2013/40/ΕΕ (της 12.8.2013).  
48 COM (2020) 50 final.  
49 Σύσταση (ΕΕ) 2017/1584 της Επιτροπής, της 13ης Σεπτεμβρίου 2017, για τη συντο νισμένη αντιμετώπιση 
περιστατικών και κρίσεων μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο, C/2017/6100.  
50 14413/18 (της 19.11.2018).  
51 C(2021) 7672.  
52 Οδηγία 2014/53/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με την 
εναρμόνιση  των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά.  
53 C (2021) 4520 final.  
54 COM(2020) 823 final.  
 
20 Το πολυετές πρόγραμμα εργασίας του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» και του μηχανισμού 
«Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ — Ψηφιακός τομέας) για την περίοδο 2021 -2025 θα στηρίξει 
την ανάπτυξη ασφαλούς υποδομής κβαντικής επικοινωνίας (Euro QCI). Ο μηχανισμός 
«Συνδέοντας την Ευρώπη» θα στηρίξει επίσης άλλες κρίσιμες υποδομές επικο ινωνίας, 
συμπεριλαμβανομένων ορισμένων υποδομών κορμού μεταξύ κρατών μελών και με τρίτες 
χώρες, οι οποίες πληρούν τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας.  
Για να συμπληρωθούν τα μέσα αυτά και να μειωθεί περαιτέρω η επιφάνεια έκθεσης σε πιθανές 
επιθέσεις, καθώς και η έκθεση σε κινδύνους, θα πρέπει να ενισχυθεί η ασφάλεια και η 
τυποποίηση των προϊόντων και των υπηρεσιών που σχετίζονται με την τεχνολογία των 
πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ). Τούτο ισχύει ιδίως για την ασφάλεια των κρίσιμων 
στοιχείων υλισμικού και λογισμικού. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκπονεί επί του παρόντος νέες 
προτάσεις για τη θέσπιση οριζόντιων απαιτήσεων ασφάλειας που θα αποτελέσουν το  κεντρικό 
στοιχείο της πράξης για την κυβερνοανθεκτικότητα , η οποία ανακοινώθηκε στην ομιλία για 
την κατάσταση της Ένωσης55. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη η αμυντική 
διάσταση, ιδίως όσον αφορά τη πιθανή ανάπτυξη κοινών ή υβριδικών προτύπων 
κυβερνοασφάλειας.  
Για να ενισχυθούν περαιτέρω οι τεχνολογικές ικανότητες της ΕΕ και των φορέων της στον 
τομέα της κυβερνοάμυνας (κυρίως των αμυντικών δυνάμεων των κρατών μελών), θα επιδιωχθεί 
περισσότερη συνεργασία μεταξύ των σχετικών φορέων κατά τον σχεδιασμό αμυντικών και  μη 
στρατιωτικών επενδύσεων για την ανάπτυξη και τη χρήση σχετικών τεχνολογιών. Το 2022, το 
βιομηχανικό, τεχνολογικό και ερευνητικό κέντρο ικανοτήτων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας 
και το δίκτυο κέντρων συντονισμού  (CCCN)56 θα εγκρίνουν το στρατηγικό τους θεματολόγιο για τις 
επενδύσεις στον κυβερνοχώρο.  Το θεματολόγιο θα μπορούσε να καλύπτει πιθανές συνέργειες 
μεταξύ αμυντικών και μη στρατιωτικών τεχνολογιών, καθώς και πιθανές εφαρμογές διπλής 
χρήσης· έτσι, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν συνέργειες με άλλα προ γράμματα της ΕΕ, όπως τα 
προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη» και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης 
(ΕΤΑ), με συντονισμένο τρόπο και παράλληλη τήρηση των σχετικών κανόνων διακυβέρνησης.  
Η Επιτροπή έχει ήδη διαθέσει 38,6 εκατ. EUR57 σε έξι έργα κυβερ νοάμυνας.  Ο 
προϋπολογισμός αυτός στηρίζει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας 
επίγνωσης της κατάστασης στον κυβερνοχώρο και ενός έργου σχετικά με τις τεχνολογίες για 
ασφαλείς και ανθεκτικές επικοινωνίες. Το ΕΤΑ θα εξακολουθήσει να στηρίζ ει την ανάπτυξη 
κυβερνοαμυντικών ικανοτήτων. Το 2021, προκηρύχθηκαν δύο ειδικές προσκλήσεις υποβολής 
προτάσεων στο πλαίσιο του ΕΤΑ για χρηματοδοτικό  κονδύλιο ύψους 33,5 εκατ. EUR. Αν και 
όλα τα έργα αμυντικών ικανοτήτων περιέχουν μια κυβερνοδιάσταση, η κυβ ερνοάμυνα θα 
παραμείνει προτεραιότητα για το ΕΤΑ κατά τα προσεχή έτη.  
                                                           
55 Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2021 — Ενισχύουμε το πνεύμα της Ένωσής μας — 15 Σεπτεμβρίου 
2021.  
56 PE/28/2021/INIT.  
57 Στο πλαίσιο του EDIDP.  
 
21 Για την εξασφάλιση καλύτερης ετοιμότητας απέναντι σε πιθανά περιστατικά και κρίσεις 
μεγάλης κλίμακας στην Ένωση, και για τον μετριασμό των πιθανών επιπτώσεων στην Ένωση, 
είναι απαραίτητο  να ενισχυθεί ο συντονισμός ώστε να εξασφαλιστεί επίγνωση της κατάστασης, 
να προσδιοριστούν εγκαίρως πιθανές ανάγκες και πόροι όσον αφορά την αντίδραση και να 
ευθυγραμμιστεί η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των σχετικών φορέων σε επίπεδο κρατών 
μελών κα ι ΕΕ.  
Για να ενισχυθεί η ανίχνευση κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο και να 
αυξηθεί η επίγνωση της κατάστασης , η Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη με σκοπό τη 
δημιουργία διασυνοριακών πλατφορμών για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με 
κυβερνοαπειλές (SOC της ΕΕ) , ενώ παράλληλα ενισχύει τις ικανότητες των κέντρων 
επιχειρήσεων ασφάλειας (SOC) σε εθνικό επίπεδο σε ολόκληρη την ΕΕ.  Οι εν λόγω 
διασυνοριακές πλατφόρμες (στο εξής: SOC της ΕΕ) έχουν ως στόχο να καταστεί δυνατή η 
μεγάλης κλίμακα ς ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με κυβερνοαπειλές από διάφορες πηγές, 
καθώς και εργαλείων και ικανοτήτων, σε ένα αξιόπιστο περιβάλλον. Θα εξοπλιστούν με 
εξαιρετικά ασφαλή εργαλεία και υποδομές επόμενης γενιάς. Με τον τρόπο αυτόν θα είναι 
δυνατό να βελτιωθούν  οι συλλογικές ικανότητες ανίχνευσης και να ειδοποιούνται εγκαίρως οι 
αρχές και οι σχετικές οντότητες. Οι δράσεις αυτές θα λάβουν χρηματοδοτική στήριξη από το 
πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», ιδίως μέσω της σύναψης συμφωνιών κοινής προμήθειας για 
την ανάπτυξη κ αι τη λειτουργία των SOC της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων 
εργαλείων και υποδομών, καθώς και μέσω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για επιχορηγήσεις 
με σκοπό τη στήριξη των δυνατοτήτων των SOC στα κράτη μέλη.  Ως επόμενο βήμα, θα 
μπορούσε επίσης να ληφθεί  υπόψη, από κοινού με τα κράτη μέλη, η προώθηση της 
στρατιωτικής και μη στρατιωτικής συνεργασίας σε εθνικό επίπεδο στον εν λόγω τομέα.  
Όσον αφορά την αντιμετώπιση περιστατικών, θα πρέπει να ενισχυθεί ο βαθμός συνεργασίας 
μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα  της κυβερνοασφάλειας, μεταξύ άλλων με την πιθανή 
συνεργασία μεταξύ των ομάδων αμυντικής και μη στρατιωτικής αντίδρασης . Η Κοινή 
Κυβερνομονάδα έχει ως στόχο να φέρει σε επαφή όλες τις σχετικές κοινότητες 
κυβερνοασφάλειας (π.χ. διπλωματικές και μη στρατιωτι κές κοινότητες, κοινότητες επιβολής του 
νόμου και αμυντικές κοινότητες) για την εξασφάλιση συντονισμένης σε επίπεδο ΕΕ απόκρισης 
σε μεγάλης κλίμακας περιστατικά και κρίσεις στον κυβερνοχώρο, καθώς και για την παροχή 
βοήθειας για την ανάκαμψη από τις επιθέσ εις αυτές.  Ως εκ τούτου, ο στρατός θα μπορούσε να 
συνεργαστεί και να συντονιστεί διαρθρωτικά με άλλες κοινότητες κυβερνοασφάλειας μέσω της 
Κοινής Κυβερνομονάδας.  
Η ανάπτυξη κυβερνοδεξιοτήτων  μέσω κοινών προγραμμάτων κατάρτισης και ασκήσεων είναι 
επίσης καί ριας σημασίας για την αποτελεσματική ανθεκτικότητα στις κυβερνοεπιθέσεις, τη 
βελτίωση των κυβερνοϊκανοτήτων, τη διαμόρφωση κοινής αντίληψης και τη δημιουργία κοινής 
ικανότητας αντίδρασης. Εάν τα κράτη μέλη το αποφασίσουν, θα μπορούσαν να εξετάσουν το 
ενδεχ όμενο να ενισχύσουν τη συνεργασία του στρατιωτικού και του μη στρατιωτικού τομέα 
όσον αφορά τα κοινά προγράμματα κυβερνοκατάρτισης και τις κυβερνοασκήσεις και να 
βασιστούν στα προγράμματα κυβερνοεκπαίδευσης, κυβερνοκατάρτισης και κυβερνοασκήσεων 
της Ευρωπα ϊκής Ακαδημίας Ασφάλειας και Άμυνας και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας.  
 
22 Μελλοντική πορεία  
 Έως το τρίτο τρίμηνο του 2022, η Επιτροπή θα προτείνει την πράξη για την 
κυβερνοανθεκτικότητα , η οποία θα αποσκοπεί στην αύξηση της κυβερνοασφάλειας των 
προϊόντων και των συναφών υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά.  
 Προκειμένου να αναπτυχθούν οι νέες πλατφόρμες «SOC της ΕΕ» για την ανταλλαγή 
πληροφοριών και εργαλείων σχετικά με κυβερνοαπειλές, η Επιτρ οπή θα δημοσιεύσει, 
έως το δεύτερο τρίμηνο του 2022, πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, καθώς και 
συνοδευτικό ειδικό χάρτη πορείας, ώστε να επιλεγούν οι οντότητες υποδοχής για τις εν 
λόγω πλατφόρμες. Τούτο αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για την οικοδόμηση  μιας 
στρατηγικής ικανότητας της ΕΕ για την ανίχνευση κυβερνοαπειλών και την ανταλλαγή 
σχετικών πληροφοριών.  
 Μέσω ενισχυμένου συντονισμού, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για την 
αύξηση της ετοιμότητας απέναντι σε κυβερνοπεριστατικά μεγάλης κλίμ ακας, καθώς και 
για τον προσδιορισμό πιθανών αναγκών και πόρων για τη διαχείριση της αντίδρασης.  
 Το 2022, θα προταθεί ένα στρατηγικό θεματολόγιο για το κέντρο ικανοτήτων στον τομέα 
της κυβερνοασφάλειας, το οποίο θα αφορά, μεταξύ άλλων, την τεχνολογία διπλή ς χρήσης 
και τις στρατιωτικές και μη στρατιωτικές συνέργειες που θα δημιουργηθούν σε 
συντονισμό με τους σχετικούς φορείς.  
 Η Επιτροπή, από κοινού με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, θα εξακολουθήσει να στηρίζει τα 
κράτη μέλη στη δημιουργία της Κοινής Κυβερνομονάδας —και ιδίως του μηχανισμού 
αμοιβαίας συνδρομής — και θα ενθαρρύνει τη συνεργασία του στρατιωτικού και του μη 
στρατιωτικού τομέα για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών και του 
συντονισμού μεταξύ εμπειρογνωμόνων στον τομέα της άμυνας και άλλων κοινοτήτω ν 
(π.χ. μη στρατιωτικών κοινοτήτων, κοινοτήτων επιβολής του νόμου και διπλωματικών 
κοινοτήτων).  
 Η Επιτροπή θα ζητήσει από τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να αναπτύξουν 
εναρμονισμένα πρότυπα προς στήριξη της κατ’  εξουσιοδότηση πράξης που εγκρίθηκε 
πρόσφατα βάσει της οδηγίας για τον ραδιοεξοπλισμό όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια 
και την ιδιωτική ζωή.  
 Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τον Ύπατο Εκπρόσωπο για την περαιτέρω ανάπτυξη της 
πολιτικής της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα, την οποία θα παρουσιάσει στα κράτη  μέλη έως 
το τέλος του 2022.  
 Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο συμμετοχής σε 
προγράμματα κατάρτισης και ασκήσεις κυβερνοάμυνας, καθώς και σε υφιστάμενα 
αμυντικά και μη στρατιωτικά πλαίσια για προγράμματα κατάρτισης και ασκήσεις.  
 
7.3. Ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας  
Μέσω της εφαρμογής του σχεδίου δράσης για τη στρατιωτική κινητικότητα, η ΕΕ λαμβάνει ήδη 
σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση της κινητικότητας του στρατιωτικού προσωπικού, υλικού και 
 
23 εξοπλισμού εντός και εκτός της ΕΕ, β ελτιώνοντας έτσι την ικανότητά μας να αντιδρούμε 
γρήγορα σε κρίσεις ή στο πλαίσιο συνήθων δραστηριοτήτων, όπως οι ασκήσεις. Η στρατιωτική 
κινητικότητα αποτελεί επίσης εμβληματικό έργο στο πλαίσιο της συνεργασίας ΕΕ -ΝΑΤΟ.  
Με προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 1,69 δισ. EUR για την περίοδο 2021 -2027  για τη στήριξη 
υποδομών μεταφορών διπλής χρήσης, η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί βασική συνιστώσα 
του νέου μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ)58. Το πρόγραμμα εργασίας για την 
περίοδο 2021 -2023 περιλαμβάνει ετήσιο  ειδικό προϋπολογισμό ύψους 330 εκατ. EUR, και οι 
πρώτες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2021.  
Η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί επίσης θέμα του προγράμματος εργασίας του ΕΤΑ για το 
2021. Η ανάπτυξη ψηφιακού συστήματος γι α την ασφαλή και ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών 
που αφορούν τη στρατιωτική κινητικότητα είναι ένα από τα δύο θέματα στο πλαίσιο της 
πρόσκλησης υποβολής προτάσεων σχετικά με τα συστήματα για τους στρατιώτες και την 
εφοδιαστική, με ενδεικτικό προϋπολογισμό ύψο υς 50 εκατ. EUR για τη συνολική πρόσκληση.  
Στις 14 Δεκεμβρίου 2021, η Επιτροπή πρότεινε την αναθεώρηση του κανονισμού για το 
διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ -Μ). Μεταξύ άλλων μέτρων, η πρόταση αποσκοπεί στην 
ενίσχυση των προτύπων για τη στρατιωτική και μη στρατιωτική κινητικότητα, καθώς και στην 
επέκταση των χαρτών ΔΕΔ -Μ ώστε να συμπεριληφθούν νέες διαδρομές που είναι σημαντικές 
για τη στρατιωτική κινητικότητα.  
Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειες συμβολής της στη στρατιωτική κινητικότητα εντός 
και εκτός της ΕΕ, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη τ ις σχετικές νομοθετικές προτάσεις και 
πρωτοβουλίες, ιδίως στον τομέα των μεταφορών και των διασυνοριακών διαδικασιών.  
Μελλοντική πορεία  
 Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή, από κοινού με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, θα προτείνει 
επικαιροποίηση του κοινού σχεδίου δρ άσης για τη στρατιωτική κινητικότητα, η οποία 
ενδέχεται να καλύπτει σαφείς ανάγκες όσον αφορά την ψηφιοποίηση των μεταφορών, 
την κυβερνοανθεκτικότητα των υποδομών μεταφορών και την τεχνητή νοημοσύνη.  
 
7.4. Αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής για  τον τομέα της άμυνας  
Η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας δημιουργούν νέες απειλές για την 
ασφάλεια. Αν και εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα η διατήρηση της επιχειρησιακής 
αποτελεσματικότητας, ο τομέας της άμυνας πρέπει να αντιμετωπίσει τ ην πρόκληση της 
προσαρμογής στις επιπτώσεις ασφάλειας της κλιματικής αλλαγής, μεταξύ των οποίων και η 
πραγματοποίηση επιχειρήσεων υπό πιο ακραίες κλιματικές συνθήκες, καθώς και να συμβάλει 
στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής στο πλαίσιο των πολιτικών της  ΕΕ για την κλιματική 
αλλαγή, ιδίως της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η 
                                                           
58 Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1153 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης  Ιουλίου 2021, για τη 
σύσταση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ.  1316/2013 
και (ΕΕ) αριθ. 283/2014.  
 
24 αύξηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπου είναι δυνατόν, και η μείωση των 
εκπομπών στον εν λόγω τομέα, θα πρέπει να αποτελέσουν αναπ όσπαστα στοιχεία των 
συλλογικών προσπαθειών μας για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050, καθώς και 
για την προστασία της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.  
Τα κυκλικά συστήματα μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη για την αμυντική βιομηχανία και τις 
δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας, με την αύξηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων, 
την ενίσχυση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας για ορισμένα κρίσιμα υλικά και την 
παράταση και βελτιστοποίηση της χρησιμότητας του αμυντι κού εξοπλισμού59. Θα εντοπιστούν 
και θα υποστηριχθούν οι ευκαιρίες βελτίωσης του σχεδιασμού για αποσυναρμολόγηση, της 
επαναχρησιμοποίησης των συστατικών μερών, της επισκευής, της ανακαίνισης και της 
ανακατασκευής του αμυντικού εξοπλισμού. Τούτο ισχύει επίση ς για τις ευκαιρίες αναβάθμισης 
του αμυντικού εξοπλισμού για να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί υπό ολοένα και πιο 
αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες στα θέατρα επιχειρήσεων.  
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δεσμεύεται να εφαρμόσει τον κοινό χάρτη πορείας της  ΕΕ για την 
κλιματική αλλαγή και την άμυνα του 202060 και οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα υποβάλουν μια 
πρώτη ετήσια έκθεση προόδου, από κοινού με την ΕΥΕΔ και τον ΕΟΑ, κατά το πρώτο εξάμηνο 
του 2022. Στο πρόγραμμα εργασίας του ΕΤΑ61 για το 2021 προσδιορίζοντα ι ήδη ζητήματα που 
σχετίζονται με τη διαχείριση της ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Διατέθηκαν 133 εκατ. 
EUR σε ειδική πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τη στήριξη της έρευνας και της ανάπτυξης 
αμυντικών τεχνολογιών και προϊόντων που θα συμβάλουν στην  αντιμετώπιση των εν λόγω 
ζητημάτων. Δεδομένου ότι εντατικοποιούνται παρόμοιες εργασίες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, των 
Ηνωμένων Εθνών, καθώς από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους εταίρους, η ΕΕ θα εντείνει 
τους διυπηρεσιακούς διαλόγους της όσον αφορά τη σύνδεση  μεταξύ κλίματος, ασφάλειας και 
άμυνας.  
Μελλοντική πορεία  
 Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, οι υπηρεσίες της Επιτροπής, η ΕΥΕΔ και ο ΕΟΑ θα 
υποβάλουν την πρώτη έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή του χάρτη πορείας για 
την κλιματική αλλαγή και την άμυνα.  
 Κατά τη διάρκεια του 2022, με σκοπό την ενίσχυση πιθανών συνεργειών, η Επιτροπή θα 
αξιολογήσει τις πρωτοβουλίες που σχετίζονται με το κλίμα και την άμυνα, οι οποίες 
υλοποιούνται στο πλαίσιο υφιστάμενων μέσων υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής 
(συμπεριλαμβαν ομένων του ΕΤΑ, των προγραμμάτων «Ορίζων Ευρώπη» και «Ορίζων 
2020», του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» και του προγράμματος LIFE).  
 Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή θα θεσπίσει πλαίσιο πολιτικής, με βάση τις 
κλιματικές/αμυντικές πτυχές των μέσων υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής, ώστε να 
                                                           
59 IF CEED (europa.eu)  Circular defence - News & insight - Cambridge Judge Business School  
60 1274 1/20.  
61 Σύμφωνα με τον κανονισμό για το ΕΤΑ, «το Ταμείο συμβάλλει στην ενσωμάτωση της κλιματικής δράσης στις 
πολιτικές της Ένωσης και στην επίτευξη του γενικού στόχου διάθεσης του 30  % των δαπανών του 
προϋπολογισμού της Ένωσης για τη στήριξη των κλιματικών στόχων ».  
 
25 συμβάλει στη μείωση της ενεργειακής ζήτησης και στην αύξηση της ενεργειακής 
ανθεκτικότητας των κρίσιμων τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται από μη στρατιωτικούς 
φορείς ασφάλειας και ένοπλες δυνάμεις, καθώς και στην ανάπτυ ξη συγκεκριμένων 
κλιματικά ανθεκτικών λύσεων στο πλαίσιο αυτό.  
 Κατά τη διάρκεια του 2022, η Επιτροπή θα διερευνήσει τις δυνατότητες ενίσχυσης του 
αντικτύπου των οδηγιών που σχετίζονται με την ενέργεια στις στρατιωτικές υποδομές 
(όπως γραφεία, κεντρικά γραφ εία, στρατώνες, νοσοκομεία, ακαδημίες), 
συμπεριλαμβανομένων των επιλογών σε σχέση με τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις, στο 
πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (δηλαδή της νέας δράσης για την 
ενεργειακή απόδοση με τίτλο «Κύμα ανακαινίσεων», της αναθεώρ ησης της οδηγίας για 
την ενεργειακή απόδοση και της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων).  
 Κατά τη διάρκεια του 2022, η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα αυξήσουν και θα 
εντείνουν τις διυπηρεσιακές εργασίες όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ κλίματος , 
ασφάλειας και άμυνας, με το ΝΑΤΟ, τα Ηνωμένα Έθνη και σχετικούς διμερείς εταίρους, 
όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς.  
 
8. Συμπεράσματα  
Σε έναν κόσμο που είναι πιο σύνθετος, διχασμένος, ανταγωνιστικός και συνδεδεμένος από ποτέ, 
η ΕΕ πρέπει να εντείνει περαιτέρω τις  προσπάθειές της για την υπεράσπιση των στρατηγικών 
συμφερόντων και αξιών της. Η επικείμενη Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ για την ασφάλεια και την 
άμυνα θα θέσει φιλόδοξους στόχους για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και άμυνα της Ευρώπης, 
στους οποίους συμβάλλει ενε ργά η παρούσα ανακοίνωση.  
Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή προσδιόρισε τους ακόλουθους κύριους νέους τομείς για την 
περαιτέρω ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής αγοράς στον τομέα της άμυνας:  
- διερεύνηση τρόπων για την περαιτέρω τόνωση των επενδύσεων των κρατών μελών σε 
βασικές στρατηγικές ικανότητες και κρίσιμους παράγοντες  διευκόλυνσης  που 
αναπτύσσονται και/ή αποκτώνται σε πλαίσια συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης·  
- παροχή περαιτέρω κινήτρων για την από κοινού προμήθεια αμυντικών ικανοτήτων  που 
αναπτύσσονται με συνεργατικό τρόπο εντός της ΕΕ , μεταξύ άλλων μέσω της απαλλαγής 
από τον ΦΠΑ και της πιθανής ενίσχυσης των πριμοδοτήσεων του ΕΤΑ·  
- έκκληση προς τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν να κινούνται προς εξορθολογισμένες 
και πιο συγκλίνουσες πρακ τικές ελέγχου των εξαγωγών όπλων , ιδίως όσον αφορά τις 
αμυντικές ικανότητες που αναπτύσσονται σε πλαίσιο συνεργασίας της ΕΕ.  
Η Επιτροπή θα εφαρμόσει επίσης τις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη δρομολογηθεί και αποτελούν 
βασικούς παράγοντες διευκόλυνσης της ευρω παϊκής άμυνας, όπως το ΕΤΑ και η στρατιωτική 
κινητικότητα , καθώς και εκείνες που είναι απαραίτητες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής 
ανθεκτικότητας, ιδίως όσον αφορά το διάστημα, την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, την 
 
26 ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και την α ντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής 
αλλαγής που σχετίζονται με την άμυνα.  
Η Επιτροπή παραμένει έτοιμη να εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων υπό το 
πρίσμα της προόδου που έχει σημειωθεί και της εξέλιξης των απειλών και των προκλήσεων που 
θα αντιμετωπίσει η Ένωση στο μέλλον.