[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 20.7.2005

SEC(2005) 992 τελικό

Σύσταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 6 της Συνθήκης

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 9 Ιουνίου 2005, η Πορτογαλία υπέβαλε την πλέον πρόσφατη επικαιροποίηση του δικού της προγράμματος σταθερότητας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2009. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εκθέτει τα σχέδια της Πορτογαλίας για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης που υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ, την τιμή αναφοράς της Συνθήκης, για την περίοδο 2005-2007. Συγκεκριμένα, μετά από έλλειμμα ύψους 2,9% το 2004[1], η Πορτογαλία προγραμματίζει δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 6,2% του ΑΕΠ το 2005, το οποίο πρόκειται να μειωθεί σε 4,8% το 2006, σε 3,9% το 2007 και σε 2,8% του ΑΕΠ το 2008. Την ίδια περίοδο, προβλέπεται ότι θα συνεχισθεί η ανοδική πορεία του λόγου χρέους προς το ΑΕΠ ο οποίος από 61,9% το 2004 θα φθάσει στο ανώτατο όριο του 67,8% του ΑΕΠ, το 2007.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 104 της συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», που αποτελεί μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης[2]. Κατά την αξιολόγησή της, η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη την έκθεση του Συμβουλίου Ecofin της 20ής Μαρτίου 2005 προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με τη βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ), η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 22 Μαρτίου 2005[3].

Η έκθεση της Επιτροπής η οποία συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης εξέτασε αν πληρούνται τα κριτήρια της Συνθήκης όσον αφορά το έλλειμμα και το χρέος.

Το προγραμματιζόμενο για το 2005 δημοσιονομικό έλλειμμα, που αποκαλύφθηκε τον Ιούνιο του 2005 με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας, υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ και δεν την πλησιάζει. Επιπλέον, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν έχει έκτακτο και προσωρινό χαρακτήρα κατά την έννοια της Συνθήκης και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Μολονότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έχει μειωθεί κατακόρυφα από το 2000, η οικονομία της χώρας επανήλθε σε θετικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης το 2004 και, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στις εαρινές προβλέψεις του 2005 από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου 2005, αναμένεται να διατηρηθεί σε μια προοδευτική, αν και συγκρατημένη, ανοδική πορεία τα επόμενα έτη. Επιπλέον, παρότι δεν προβλέπεται αξιόλογη μείωση του σημαντικού αρνητικού κενού παραγωγής τα επόμενα έτη, η επιδείνωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος είναι υπερβολική σε σχέση με την πρόσφατη διεύρυνση του κενού παραγωγής. Συνεπώς, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν δύναται να θεωρηθεί αποτέλεσμα σοβαρής οικονομικής ύφεσης. Ούτε δύναται να θεωρηθεί προσωρινή διότι, σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις εαρινές προβλέψεις του 2005, ο δείκτης δημοσιονομικού ελλείμματος πρόκειται να υπερβεί κατά πολύ την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και το 2006, οπότε αναμένεται να αρχίσει η προοδευτική ανάκαμψη της οικονομίας. Μάλιστα, στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου του 2005, η Πορτογαλία προβλέπει μεν μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος τα επόμενα έτη, αλλά ότι η υπέρβαση της τιμής αναφοράς θα συνεχισθεί έως το 2007. Τούτο σημαίνει ότι οι απαιτήσεις της Συνθήκης ως προς το κριτήριο του ελλείμματος δεν ικανοποιούνται.

Το 2003 ο λόγος χρέους προς το ΑΕΠ υπερέβη την τιμή αναφοράς 60%, της Συνθήκης και το 2004 έφθασε το 61,9%, σημειώνοντας, έτσι, αύξηση περίπου 8,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σχέση με το 2000. Η αύξηση του δείκτη χρέους οφείλεται στο πολύ χαμηλό πρωτογενές πλεόνασμα – έως και πρωτογενές έλλειμμα ορισμένα έτη –, στην ύπαρξη μιας σημαντικής προσαρμογής ροών αποθεμάτων στο πλαίσιο της οποίας οι αυξητικές για το χρέος πράξεις κάτω από τη γραμμή υπερκαλύπτονται χάρη στα σημαντικά έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις κατά τα περισσότερα έτη, καθώς και στην χαμηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Οι στόχοι ως προς το χρέος για τα έτη 2005 – 2007 που μνημονεύονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου 2005, γενικά, ανταποκρίνονται στα όσα αναφέρουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής για το χρέος της χώρας στις εαρινές προβλέψεις του 2005, και συνεπάγονται περαιτέρω απότομη άνοδο του δείκτη χρέους ο οποίος αναμένεται ότι θα κορυφωθεί λίγο κάτω από 68% το 2007. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την απαίτηση της Συνθήκης, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση υπέρβασης της τιμής αναφοράς 60%, ο δείκτης χρέους «μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό». Τούτο σημαίνει ότι οι απαιτήσεις της Συνθήκης ως προς το κριτήριο του χρέους δεν ικανοποιούνται.

Η Επιτροπή, στην έκθεση που παρουσίασε σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3, ανέλυε και συναφείς παράγοντες που αφορούν τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές και δημοσιονομικές θέσεις, καθώς και άλλους παράγοντες που θεωρήθηκαν συναφείς για την αξιολόγηση των δημόσιων οικονομικών της Πορτογαλίας.

Στην έκθεσή του της 20ής Μαρτίου, το Συμβούλιο υπογράμμιζε ότι η συνεκτίμηση, κατά τη διαδικασία της απόφασης ως προς την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος, και άλλων παραγόντων, όπως της γνώμης της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, της γνώμης της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 και της απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, “πρέπει να συναρτάται πλήρως με τη γενική αρχή ότι, πριν ληφθούν υπόψη και πρόσθετοι παράγοντες, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς πρέπει να είναι πρόσκαιρη και το έλλειμμα να παραμένει πλησίον της τιμής αναφοράς”. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας το κριτήριο αυτό δεν πληρούται: το προγραμματιζόμενο για το 2005 έλλειμμα δεν πλησιάζει την τιμή αναφοράς, ενώ η υπέρβαση της τιμής αναφοράς 3% του ΑΕΠ δεν δύναται να θεωρηθεί προσωρινή δεδομένου ότι προβλέπεται ότι θα διαρκέσει τρία έτη. Ως εκ τούτου, για τους σκοπούς της απόφασης της Επιτροπής σύμφωνα με άρθρο 104 παράγραφος 5 και της απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, δεν λαμβάνονται υπόψη πρόσθετοι παράγοντες στην περίπτωση της Πορτογαλίας.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης αναφέρει ότι «η επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή - ΟΔΕ) διατυπώνει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής». Η ΟΔΕ εξέδωσε τη γνώμη της στις 4 Ιουλίου 2005, με την οποία συμφωνεί με την αξιολόγηση που γίνεται στην έκθεση της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, η επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «οι προγραμματιζόμενες δημοσιονομικές εξελίξεις στην Πορτογαλία το 2005 είναι τέτοιες ώστε να μην πληρούνται αμφότερα τα κριτήρια της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 104». Η επιτροπή θεωρεί ότι το προγραμματιζόμενο για το 2005 έλλειμμα δεν πλησιάζει την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ και ότι η υπέρβαση της τιμής αυτής δεν δύναται να θεωρηθεί έκτακτη και προσωρινή. Το δημόσιο χρέος υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 60% του ΑΕΠ και προγραμματίζεται να αυξηθεί περαιτέρω ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά την ερχόμενη διετία. Η επιτροπή σημειώνει, επίσης, ότι οι οικονομικές προοπτικές για τα επόμενα δύο έως τρία έτη παραμένουν υποτονικές και εκφράζει ανησυχία όσον αφορά το υψηλό επίπεδο και την τάση του διαρθρωτικού ελλείμματος. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή εξέτασε όλους τους άλλους συναφείς παράγοντες, αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να τους λάβει υπόψη στην αξιολόγησή της.

Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη την έκθεση που καταρτίσθηκε από τις υπηρεσίες της καθώς και τη γνώμη της ΟΔΕ, είναι της γνώμης ότι η Πορτογαλία παρουσιάζει υπερβολικό έλλειμμα. Η γνώμη αυτή, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 20 Ιουλίου 2005, διαβιβάσθηκε στο Συμβούλιο βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης. Η Επιτροπή με το παρόν έγγραφο συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο σύσταση για την έκδοση σύστασης του Συμβουλίου με αποδέκτη την Πορτογαλία και σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

Σύσταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Πορτογαλία - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 6 της Συνθήκης

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 104 παράγραφος 6,

τη σύσταση της Επιτροπής,

τις παρατηρήσεις της Πορτογαλίας,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα.

2. Στόχος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης είναι η υγιής δημοσιονομική κατάσταση, η οποία αποτελεί μέσο για την ενίσχυση των συνθηκών σταθερότητας των τιμών και για την ισχυρή βιώσιμη ανάπτυξη που θα δημιουργεί θέσεις απασχόλησης.

3. Η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος του άρθρου 104 προβλέπει την έκδοση απόφασης για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Το πρωτόκολλο για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος που επισυνάπτεται στη Συνθήκη περιλαμβάνει περαιτέρω διατάξεις για την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 3605/93[4] όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 475/2000[5] και τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 351/2002[6] θεσπίζει λεπτομερείς κανόνες και ορισμούς σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του εν λόγω πρωτοκόλλου.

4. Το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο σε περίπτωση που κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανισθεί υπερβολικό έλλειμμα. Η Επιτροπή απηύθυνε σχετική γνώμη για την Πορτογαλία προς το Συμβούλιο, στις 20 Ιουλίου 2005. Με γνώμονα την έκθεση αυτή σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 και τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στην Πορτογαλία υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα. Κατά την αξιολόγησή της, η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη την έκθεση του Συμβουλίου Ecofin της 20ής Μαρτίου 2005 προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σχετικά με τη βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ), η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 22 Μαρτίου 2005[7].

5. Το άρθρο 104 παράγραφος 6 της Συνθήκης ορίζει ότι το Συμβούλιο πρέπει να λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις που ενδέχεται να υποβάλει το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος προτού αποφασίσει μετά από μια συνολική εκτίμηση, αν υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η συνολική αυτή εκτίμηση οδηγεί στα εξής συμπεράσματα.

6. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Πορτογαλίας που υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2005, το προγραμματιζόμενο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει το 2005 σε 6,2% του ΑΕΠ. Το έλλειμμα αυτό υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 3% του ΑΕΠ και δεν την πλησιάζει. Η άνοδος του ελλείμματος σε επίπεδο ανώτερο της τιμής αναφοράς δεν είναι αποτέλεσμα ασυνήθους γεγονότος έξω τον έλεγχο των πορτογαλικών αρχών, ούτε οφείλεται σε σοβαρή οικονομική ύφεση. Μολονότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έχει μειωθεί κατακόρυφα από το 2000, η οικονομία της χώρας επανήλθε σε θετικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης το 2004 και, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις εαρινές προβλέψεις του 2005 και στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου 2005, αναμένεται να διατηρηθεί σε μια προοδευτική, αν και συγκρατημένη, ανοδική πορεία τα επόμενα έτη. Επιπλέον, παρότι δεν προβλέπεται αξιόλογη μείωση του σημαντικού αρνητικού κενού παραγωγής τα επόμενα έτη, η επιδείνωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος είναι υπερβολική σε σχέση με την πρόσφατη διεύρυνση του κενού παραγωγής. Συνεπώς, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν δύναται να θεωρηθεί αποτέλεσμα σοβαρής οικονομικής ύφεσης. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις εαρινές προβλέψεις του 2005, ο δείκτης δημόσιου ελλείμματος προβλέπεται ότι θα υπερβεί κατά πολύ την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και το 2006, οπότε αναμένεται να αρχίσει προοδευτικά η ανάκαμψη της οικονομίας. Μάλιστα, στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου του 2005, η Πορτογαλία προβλέπει μεν μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος τα επόμενα έτη, αλλά ότι η υπέρβαση της τιμής αναφοράς θα συνεχισθεί έως το 2007. Ως εκ τούτου, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς δεν μπορεί να θεωρηθεί προσωρινή κατά την έννοια της Συνθήκης και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Τούτο σημαίνει ότι η απαίτηση της Συνθήκης ως προς το κριτήριο του ελλείμματος δεν ικανοποιείται.

7. Το 2003 ο λόγος χρέους προς το ΑΕΠ υπερέβη την τιμή αναφοράς 60%, της Συνθήκης και έφθασε το 61,9% το 2004, σημειώνοντας, έτσι, αύξηση περίπου 8,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σχέση με το 2000. Η αύξηση αυτή οφείλεται στο πολύ χαμηλό πρωτογενές πλεόνασμα, σε μια σημαντική και αυξητική για το χρέος προσαρμογή ροών αποθεμάτων, καθώς και στην χαμηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Εκτός αυτού, οι προβλέψεις ως προς χρέος για τα έτη 2005 – 2007 που περιλαμβάνονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του Ιουνίου 2005 και γενικά ανταποκρίνονται στα όσα αναφέρουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής για το χρέος της χώρας στις εαρινές προβλέψεις του 2005, συνεπάγονται περαιτέρω κατακόρυφη άνοδο του δείκτη χρέους ο οποίος αναμένεται ότι το 2007 θα φθάσει στο ανώτερο επίπεδό του, οπότε θα διαμορφωθεί σε ποσοστό κατά τι μικρότερο από 68%. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την απαίτηση της Συνθήκης, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση υπέρβασης της τιμής αναφοράς 60%, ο δείκτης χρέους «μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό». Τούτο σημαίνει ότι η απαίτηση της Συνθήκης ως προς το κριτήριο του χρέους δεν ικανοποιείται.

8. Σύμφωνα με την έκθεση που υπέβαλε προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 20 Μαρτίου 2005 σχετικά με τη «Βελτίωση της εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης», την οποία αυτό ενέκρινε στις 22 Μαρτίου 2005, η συνεκτίμηση, κατά τη διαδικασία της απόφασης ως προς την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος, και άλλων συναφών παραγόντων σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6, “πρέπει να συναρτάται πλήρως με τη γενική αρχή ότι, πριν ληφθούν υπόψη και πρόσθετοι παράγοντες, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς πρέπει να είναι πρόσκαιρη και το έλλειμμα να παραμένει πλησίον της τιμής αναφοράς”. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η προϋπόθεση αυτή δεν συντρέχει. Ως εκ τούτου, για τους σκοπούς της απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με άρθρο 104 παράγραφος 6 δεν λαμβάνονται υπόψη πρόσθετοι παράγοντες στην περίπτωση της Πορτογαλίας.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Από τη συνολική αξιολόγηση απορρέει ότι στην Πορτογαλία υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

[1] Οι συζητήσεις ως προς τα στοιχεία αυτά μεταξύ της Eurostat και των πορτογαλικών στατιστικών αρχών είναι υπό εξέλιξη.

[2] ΕΕ L 209, της 2.8.1997.

[3] Βλ. τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 22 και 23 Μαρτίου 2005 (7619/05), καθώς και την έκθεση του Συμβουλίου (Ecofin) προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, της 20ής Μαρτίου 2005 (7423/05).

[4] ΕΕ L 332, της 31.12.1993, σ. 7.

[5] ΕΕ L 58, της 3.3.2000, σ. 1.

[6] ΕΕ L 55 της 26.2.2002, σ. 23.

[7] Βλ. τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 22 και 23 Μαρτίου 2005 (7619/05), καθώς και την έκθεση του Συμβουλίου (Ecofin) προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, της 20ής Μαρτίου 2005 (7423/05).