EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 223/7

Δημοσίευση αίτησης σύμφωνα με το άρθρο 50 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τα συστήματα ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων

(2015/C 223/08)

Η παρούσα δημοσίευση παρέχει το δικαίωμα ένστασης κατά την έννοια του άρθρου 51 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1).

ΕΝΙΑΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

«VARAŽDINSKO ZELJE»

EU br. HR-PDO-0005-01132– 25.06.2013

ΠΟΠ ( X ) ΠΓΕ ( )

1. Ονομασία(-ες)

«Varaždinsko zelje»

2. Κράτος Μέλος ή Τρίτη Χώρα

Κροατία

3. Περιγραφή του γεωργικού προϊόντος ή του τροφίμου

3.1. Τύπος προϊόντος

Κλάση 1.6. Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά, νωπά ή μεταποιημένα.

3.2. Περιγραφή του προϊόντος για το οποίο ισχύει η ονομασία υπό 1

Το «Varaždinsko zelje» είναι ένα λαχανικό προερχόμενο από αυτόχθονη ποικιλία λάχανου διατήρησης (Brassica oleracea var. capitata f. alba). Τα κεφάλια του λάχανου «Varaždinsko zelje» είναι πεπλατυσμένα, συμπαγή στο ανώτερο τμήμα και, αναλόγως των συνθηκών καλλιέργειας, ενίοτε μαλακά στο κατώτερο τμήμα. Τα φύλλα σφίγγουν στενά την κεφαλή και καλύπτουν περισσότερο από τα δύο τρίτα της ανώτερης επιφάνειάς του. Όταν το προϊόν είναι ώριμο, δηλαδή όταν είναι έτοιμο να συγκομιστεί, το άκρο των εξωτερικών φύλλων τείνει γενικά να συστρέφεται προς τα πάνω. Το έλασμα των φύλλων είναι λεπτό και με έντονες νευρώσεις. Η βάση της κύριας νεύρωσης, ιδίως στα εξωτερικά φύλλα που καλύπτουν την κεφαλή, προεξέχει. Τα φύλλα παρουσιάζουν ένα ομοιόμορφο άκρο και έχουν χρώμα ανοιχτοπράσινο της ελιάς. Η γεύση του είναι ξινόπικρη και το άρωμα αψύ νωπού λάχανου. Η ελάχιστη περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία του «Varaždinsko zelje» είναι 8 %, για ελάχιστη περιεκτικότητα σε σάκχαρα 40 g/kg. Το εσωτερικό του ώριμου κεφαλιού έχει λευκό έως κιτρινωπό χρώμα. Το στέλεχος (κοτσάνι) είναι ιδιαιτέρως επίμηκες στο εσωτερικό του κεφαλιού και το μήκος του μπορεί να φθάνει έως τα δύο τρίτα του ύψους του κεφαλιού. Το στέλεχος είναι μίσχος με βραχεία μεσογονάτια διαστήματα, που καταλήγει σε βλαστό σε σχήμα κεφαλιού. Η ρίζα του «Varaždinsko zelje» είναι πολύ συμπαγής και το στέλεχος αρκετά ογκώδες. Παρ’ ότι πρόκειται για όψιμη ποικιλία ανθεκτική στο ψύχος, το λάχανο μπορεί επίσης να καλλιεργείται ως πρώιμη ποικιλία. Λόγω του χαρακτηριστικού του σχήματος και της ελαστικότητας των φύλλων του, το «Varaždinsko zelje» χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την προετοιμασία τοπικών βιοτεχνικών σπεσιαλιτέ.

3.3. Ζωοτροφές (μόνο για προϊόντα ζωικής προέλευσης) και πρώτες ύλες (μόνο για μεταποιημένα προϊόντα)

—

3.4. Ειδικά στάδια της παραγωγής τα οποία πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Η παραγωγή του «Varaždinsko zelje», από τη φύτευση έως τη συγκομιδή, εκτελείται εντός της οριοθετούμενης στο σημείο 4 γεωγραφικής περιοχής.

3.5. Ειδικοί κανόνες για τον τεμαχισμό, το τρίψιμο, τη συσκευασία κ.λπ. του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

—

3.6. Ειδικοί κανόνες για την επισήμανση του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

—

4. Συνοπτική οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής

Η παραγωγή του «Varaždinsko zelje» περιορίζεται αυστηρά στην περιοχή που οριοθετείται από τα διοικητικά σύνορα της «županija» (διοικητικό διαμέρισμα) του Varaždin. Το βόρειο φυσικό σύνορο της «županija» του Varaždin είναι ένας ποταμός, ο Drava. Η «županija» περιλαμβάνει τις ακόλουθες κοινότητες και δήμους: Varaždin, Ivanec, Ludbreg, Novi Marof, Lepoglava, Varaždinske toplice, Bednja, Beretinec, Breznica, Breznički Hum, Cestica, Donja Voća, Martijanec, Gornji Kneginec, Jalžabet, Klenovnik, Ljubeščica, Mali Bukovec, Maruševec, Petrijanec, Sračinec, Sveti Đurđ, Sveti Ilija, Trnovec Bartolovečki, Veliki Bukovec, Vidovec, Vinica και Visoko.

5. Δεσμός με τη γεωγραφική περιοχή

5.1. Ιδιαιτερότητα της γεωγραφικής περιοχής

Φυσικοί παράγοντες:

Σύμφωνα με την κλιματική κατάταξη του Köppen, η «županija» του Varaždin έχει κλίμα μετρίως θερμό και μετρίως ψυχρό.

Όσον αφορά τις κλιματικές συνθήκες μεταξύ Ιουνίου και Οκτωβρίου, περίοδο κατά την οποία το «Varaždinsko zelje» καλλιεργείται σε εξωτερικό χώρο, εκτελέστηκαν μετρήσεις επί σειρά ετών από τις οποίες προέκυψε ότι η μέση θερμοκρασία είναι 14,9–20,1 °C και η μέση σχετική υγρασία είναι 78,3–85 %.

Το μέσο μηνιαίο ύψος βροχοπτώσεων κυμαίνεται μεταξύ 73 και 100 mm. Οι πιο βροχεροί μήνες είναι οι θερινοί (Ιούνιος- Αύγουστος) κατά τους οποίους σημειώνεται το ένα τρίτο των ετήσιων βροχοπτώσεων, με μέσο μηνιαίο ύψος βροχοπτώσεων τα 90 mm. Το 60 % των ετήσιων βροχοπτώσεων σημειώνεται κατά τη βλαστητική περίοδο (Απρίλιο έως Σεπτέμβριο).

Στην «županija» του Varaždin οι χειμώνες είναι ενίοτε ψυχροί και χωρίς χιόνι, όπου η ελάχιστη ημερήσια θερμοκρασία μπορεί να κατέλθει σε λιγότερο από -10 °C.

Η καλλιέργεια του «Varaždinsko zelje» συνδέεται με τον ποταμό Drava. Οι πλέον ευνοϊκές περιοχές για την καλλιέργεια είναι οι πεδιάδες και οι ήπιες κλιτύες τις οποίες διαρρέει ο ποταμός, καθώς και οι μικρές κοιλάδες που διαρρέονται από παραποτάμους.

Η εδαφολογική ποικιλία των πεδιάδων που βρίσκονται κατά μήκος του Drava εξηγείται από το γεωλογικό και λιθολογικό τους υπόβαθρο. Το μεγαλύτερο τμήμα των εδαφών της λεκάνης του Drava ταξινομούνται ως P-1. Πρόκειται για καστανά, όξινα και ευτροφικά εδάφη σε χαλικώδες υπόστρωμα και για αργιλώδη έως έντονα σκελετικά εδάφη σε υπόστρωμα από ασβεστικό πηλό (loess) και άμμο που δημιουργήθηκαν σε ιζήματα της πλειστόκαινου-ολόκαινου κατά μήκος του Drava.

Ανθρώπινος παράγοντας:

Το «Varaždinsko zelje» είναι ένα προϊόν που υπέστη επίσης την επιρροή μεθόδων παραγωγής προσαρμοσμένων στις συνθήκες της γεωγραφικής περιοχής: μικρά αγροτεμάχια, μικρές εκτάσεις, μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Η τεχνογνωσία των τοπικών παραγωγών, ιδίως κατά τη συγκομιδή, αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της παραγωγής του «Varaždinsko zelje». Στη συγκομιδή συμμετέχουν τα μέλη της οικογένειας, όλων των γενεών, και με τον τρόπο αυτό μεταβιβάζονται η εμπειρία και η τεχνογνωσία που είναι απαραίτητες για τη χειρωνακτική συγκομιδή του προϊόντος. Αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προσωπική εκτίμηση του ατόμου που την εκτελεί, το οποίο χρησιμοποιεί την εμπειρία του και τις γνώσεις του για να καθορίσει εάν τα κεφάλια έχουν φτάσει σε ωριμότητα και είναι έτοιμα προς συγκομιδή. Μετά από οπτική και απτική εξέταση επιλέγονται για χειρωνακτική συγκομιδή τα κεφάλια που έχουν φθάσει στο βέλτιστο βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας. Η χειρωνακτική συγκομιδή παρουσιάζει επίσης το πλεονέκτημα ότι διαφυλάσσει καλύτερα το προϊόν και προλαμβάνει τυχόν βλάβες που θα προκαλούσε η μηχανική συγκομιδή. Χάρη στη μακρόχρονη πρακτική της καλλιέργειας του «Varaždinsko zelje» και τις γνώσεις που απέκτησαν για την παραγωγή του υπό συγκεκριμένε συνθήκες, οι παραγωγοί κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα προϊόν που παρουσιάζει μοναδικά χαρακτηριστικά τα οποία δεν θα μπορούσαν να ληφθούν σε άλλη τοποθεσία (Naše pravice, 1905).

5.2. Ιδιοτυπία του προϊόντος:

Το «Varaždinsko zelje» είναι μια όψιμη ποικιλία ανθεκτική στο ψύχος. Όταν έχει φθάσει στο βέλτιστο βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας, παρουσιάζει ιδιαίτερη μορφολογία που το διακρίνει από τις άλλες ποικιλίες λάχανου: επιπλέον του χρώματος και των έντονων νευρώσεων των φύλλων, έχει χαρακτηριστικό κεφάλι, όχι πολύ μεγάλο, πολύ συμπαγές, σφικτό και πεπλατυσμένο, βάρους 1 έως 3 kg, και τα άκρα των εξωτερικών του φύλλων είναι στραμμένα προς τα πάνω. Το φύλλο του «Varaždinsko zelje» είναι τόσο λεπτό που εάν το τοποθετήσει κανείς στην παλάμη του διακρίνει τα άκρα των δακτύλων του, αν και είναι επίσης ελαστικό και ανθεκτικό. Τα φύλλα του έχουν χρώμα ανοιχτό πράσινο της ελιάς. Η γεύση του είναι ξινόπικρη και το άρωμα αψύ νωπού λάχανου.

Πολυάριθμες μελέτες αναφέρουν τις ιδιαίτερες ιδιότητες του «Varaždinsko zelje» σε σχέση με τους άλλους τύπους λάχανου. Το προϊόν αυτό οφείλει την ιδιαιτερότητά του στην υψηλή περιεκτικότητά του σε ξηρά ουσία και στην εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητά του σε σάκχαρα (F. Vešnik, Utjecaj sorte na kvalitetu kiselog kupusa στο: Poljoprivredna znanstvena smotra, 1969).

Σύμφωνα με αναλύσεις που εκτελέστηκαν στο εκχύλισμα φύλλων λάχανου, η αντιοξειδωτική δραστηριότητα είναι μέγιστη όταν αυτό βρίσκεται σε τεχνολογική ωριμότητα. Όταν αυτό συμβαίνει, η ολική περιεκτικότητα του «Varaždinsko zelje» σε φαινόλες ανέρχεται σε 0,94 έως 1,03 mg/ml GAE, για ολική περιεκτικότητα σε φλαβονοειδή 0,15 έως 0,25 mg/ml CE. Η ολική περιεκτικότητα σε φαινόλες και φλαβονοειδή του φυτού εξαρτάται από τις γενετικές ιδιότητες (γένος, είδος, καλλιεργήσιμη ποικιλία) και τις εξωτερικές γεωργο-περιβαλλοντικές συνθήκες, και παρουσιάζει τη θετική συσχέτιση με την αντιοξειδωτική δραστηριότητα (D. Šamec et aλ., Antioxidant potency of white (Brassica oleracea L. var. capitata) and Chinese [Brassica rapa L. var. pekinensis (Lour.)] cabbage: The influence of development stage, cultivar choice and seed selection, Scientia Horticulturae, D. Šamec i sur., 2011 — Αντιοξειδωτική ισχύς του λευκού (Brassica oleracea L. var. capitata) και κινέζικου [Brassica rapa L. var. pekinensis (Lour.)] λάχανου: Η επίδραση του σταδίου ανάπτυξης, της επιλογής της καλλιεργήσιμης ποικιλίας και της επιλογής του σπόρου, στο: Scientia Horticulturae, 2011).

Ένα από τα πλεονεκτήματα του «Varaždinsko zelje» έγκειται στην καταλληλότητά του για καλλιέργεια σε εξωτερικό χώρο. Λόγω της ανθεκτικότητάς του στις χαμηλές θερμοκρασίες, μπορεί να παραμένει στο χώμα έως τα τέλη του φθινοπώρου και δεν απαιτείται επομένως πρόσθετη αποθήκευση. Επομένως η ξηρά ουσία και τα σάκχαρα αυξάνονται ακόμη και έως τη συγκομιδή του προϊόντος, όταν το προϊόν έχει φθάσει στην τεχνολογική του ωριμότητα. Ο ειδικός τρόπος καλλιέργειας του «Varaždinsko zelje» σε κλειστό κύκλωμα, από την παραγωγή των σπόρων διατήρησης έως το τελικό προϊόν, αποτελεί πρόσθετη εγγύηση της προέλευσής του.

5.3. Αιτιώδης σχέση μεταξύ γεωγραφικής προέλευσης και, κατά περίπτωση, μιας δεδομένης ποιότητας, της φήμης ή άλλου χαρακτηριστικού του προϊόντος

Η υψηλή περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία και η εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα του «Varaždinsko zelje» οφείλονται στον τρόπο παραγωγής του, δηλαδή στο γεγονός ότι το προϊόν, χάρη στην ανθεκτικότητά του στις χαμηλές θερμοκρασίες, παραμένει στον αγρό έως το τέλος του φθινοπώρου. Από έρευνες επιβεβαιώθηκε ότι η υψηλή ολική περιεκτικότητα του «Varaždinsko zelje» σε φαινόλες και φλαβονοειδή οφείλεται στα γενετικά χαρακτηριστικά του προϊόντος και στις εξωτερικές γεωργο-περιβαλλοντικές συνθήκες.

Οι μέσες, μηνιαίως, ημερήσιες θερμοκρασίες κατά την περίοδο βλάστησης και η κατανομή των βροχοπτώσεων εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής είναι ιδανικές για την καλλιέργεια του «Varaždinsko zelje», το οποίο καλλιεργείται, για εμπορικούς σκοπούς, μόνο στη συγκεκριμένη περιοχή. Κατά τους ψυχρούς χειμώνες χωρίς χιόνι που σημειώνονται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή, το έδαφος που έχει οργωθεί τον χειμώνα παγώνει. Οι χειμώνες αυτοί ευνοούν τον σχηματισμό εδάφους εύθρυπτης δομής και συμβάλλουν στον περιορισμό της ανάπτυξης επιβλαβών οργανισμών στο έδαφος και, επομένως, στην παραγωγή πολύ υγιών φυτών.

Οι πεδιάδες της λεκάνης του Drava διαδραματίζουν ιδιαιτέρως σημαντικό ρόλο καθώς επιτρέπουν την ομοιόμορφη άρδευση των περιοχών παραγωγής του «Varaždinsko zelje». Επιπλέον των υδατορευμάτων που διαρρέουν την περιοχή, το υψηλό επίπεδο των υπόγειων εδαφών προσφέρει πρόσθετη υγρασία στα εδάφη καλλιέργειας του «Varaždinsko zelje». Ο τύπος εδάφους που επικρατεί στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή είναι το αργιλώδες, όξινο και ευτροφικό καστανόχωμα, που είναι κατάλληλο για την καλλιέργεια των λαχανικών και, ιδίως, του λάχανου, όπως άλλωστε μαρτυρείται και από την παράδοση αιώνων όσον αφορά την καλλιέργεια αυτή στην περιοχή.

Πέραν των κλιματικών και εδαφολογικών συνθηκών, στην ιδιοτυπία του προϊόντος συμβάλλει και η τεχνογνωσία των τοπικών παραγωγών, η οποία μεταβιβάζεται προφορικά από γενιά σε γενιά συμβάλλοντας στη διαφύλαξη της αυτόχθονης ποικιλίας διατήρησης από την οποία παράγεται το προϊόν «Varaždinsko zelje». Χάρη στην τεχνογνωσία που εφαρμόζεται κατά τη συγκομιδή, όσον αφορά τον προσδιορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία το λάχανο είναι επαρκώς ώριμο για να συγκομιστεί και χάρη στη μεταβίβαση των ενεργών γνώσεων που αφορούν τον τρόπο καλλιέργειάς του και τη χειρωνακτική συγκομιδή του, οι νέες γενιές είναι σε θέση να συνεχίσουν να παράγουν το «Varaždinsko zelje» με παραδοσιακό τρόπο. Η χειρωνακτική συγκομιδή αποτελεί καθοριστικό στάδιο της διαδικασίας επιλογής που εκτελείται απευθείας στον αγρό και εγγυάται την ομοιόμορφη ποιότητα του «Varaždinsko zelje».

Τα λεπτά και ελαστικά φύλλα του, καθώς και η σχετικά ξινόπικρη γεύση του, καθιστούν το «Varaždinsko zelje» αναντικατάστατο συστατικό των τοπικών παραδοσιακών εδεσμάτων.

Η προέλευση και η ιδιοτυπία του προϊόντος αυτού πιστοποιούνται επίσης από το έμβλημα του δήμου Vidovec, το οποίο περιλαμβάνει ένα κεφάλι λάχανου «Varaždinsko zelje».

Παραπομπή στη δημοσίευση των προδιαγραφών του προϊόντος

[άρθρο 6 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο του παρόντος κανονισμού (2)]

http://www.mps.hr/UserDocsImages/HRANA/VZ%20ZELJE/Izmijenjena%20Specifikacija%20proizvoda.pdf

(1) ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 1.

(2) Βλέπε υποσημείωση 1.