31. 12. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 337/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 87/102/ΕΟΚ για 
την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που 
διέπουν την καταναλωτική πίστη(ι) 
(88/C 337/01) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε την 1η Ιουνίου 1988 να ζητήσει από την ΟΚΕ, βάσει του άρθρου 100Α της 
Συνθήκης ΕΟΚ να γνωμοδοτήσει για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, το οποίο επιφορτίσθηκε με την προετοιμα­
σία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Οκτωβρίου 1988. Εισηγητής ήταν 
ο κ. Meyer-Horn. 
Η ΟΚΕ κατά την 259η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 27ης Οκτωβρίου 1988), υιοθέτησε κατά 
πλειοψηφία και με μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η Επιτροπή υπέβαλε στις 2 Μαΐου 1988 μια οδηγία με 
την οποία τροποποιείται η οδηγία του Συμβουλίου 87/102/ 
ΕΟΚ της 22ας Δεκεμβρίου 1986 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών 
σχετικά με τη καταναλωτική πίστη. Η πρόταση οδηγίας 
αφορά τη θέσπιση μιας ενιαίας μεθόδου για τον υπολογισμό 
των πραγματικών ετήσιων επιτοκίων σχετικά με την κατανα­
λωτική πίστη. Η θέσπιση παρόμοιας ενιαίας μεθόδου προβλέ­
πονταν ήδη ρητώς στην ένατη αιτιολογική σκέψη και στο 
άρθρο 5 της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του 1986. 
1.2. Στην πρόταση οδηγίας που κατατέθηκε ενάμιση χρόνο 
αργότερα από την Επιτροπή εξετάζονται, όμως, μόνο μαθημα­
τικές πτυχές του θέματος, δηλαδή ο τύπος υπολογισμού, αλλά 
όχι οι συντελεστές του κόστους της καταναλωτικής πίστης 
οι οποίοι όμως πρέπει να ληφθούν υπόψη. Στην αιτιολογική 
έκθεση η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όσον αφορά το θέμα των 
συντελεστών του κόστους, δεν έχει επιτευχθεί συναίνεση έως 
σήμερα. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
Στην οδηγία για την καταναλωτική πίστη (87/102/ΕΟΚ) της 
22ας Δεκεμβρίου 1986, προβλέπεται η αναφορά του πραγματι­
κού ετήσιου συνολικού επιτοκίου με σκοπό αφενός να γνω-
(') ΕΕαριθ. C 155 της 14.6. 1988, σ. 10. ρίζει ο καταναλωτής την πραγματική συνολική επιβάρυνση 
— εκφραζόμενη σε ετήσιο ποσοστό του ποσού της πίστωσης 
— και αφετέρου να μπορεί να συγκρίνει ευκολότερα τις διά­
φορες πιστωτικές προσφορές. Από τα παραπάνω προκύπτουν 
οι ακόλουθες γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση 
της Επιτροπής. 
2.1. Καταρχήν πρέπει να επικροτηθεί η όσο το δυνατό 
ευρύτερη ενοποίηση του υπολογισμού του πραγματικού συνο­
λικού ετήσιου επιτοκίου στα κράτη μέλη, επειδή αποφεύγε­
ται, κατ'αυτόν τον τρόπο, η εισαγωγή διαφορετικών, σε κάθε 
χώρα, μεθόδων υπολογισμού. 
Συγχρόνως επιβάλλεται να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην θίγε­
ται η προστασία του καταναλωτή που ήδη διασφαλίζεται 
από τις εθνικές διατάξεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις 
παραμεθόριες περιοχές. Διότι δεν θα πρέπει να παραπλανάται 
ο καταναλωτής κατά τη σύγκριση προσφορών καταναλωτικής 
πίστης στη χώρα του και σε γειτονικές χώρες από μία 
αναφορά στην ενιαία κοινοτική μέθοδο υπολογισμού, κυρίως 
όταν με τις προσφορές αυτές χρειάζεται να ληφθούν υπόψη 
και άλλοι — νομικοί και οικονομικοί — όροι, οι οποίοι, 
όσο δεν έχουν εναρμονισθεί και αυτοί, εξακολουθούν να 
διαφέρουν από χώρα σε χώρα. 
Πράγματι, θα ήταν αναγκαία μία ευρύτατη προσέγγιση της 
προστασίας του καταναλωτή, πράγμα που όμως δύσκολα μπο­
ρεί να υλοποιηθεί επειδή η προστασία αυτή αποτελεί κατά 
Αριθ. C 337/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 88 
κανόνα αναπόσπαστο μέρος των νομικών διατάξεων που 
εξυπηρετούν το γενικό συμφέρον, οι οποίες έχουν σε κάθε 
χώρα διαφορετική υπόσταση. Επίσης η προτεινόμενη οδηγία 
για τον υπολογισμό των επιτοκίων δεν ρυθμίζει όλα τα προ­
βλήματα για τον καταναλωτή, όπως π.χ. τον μη λαμβανόμενο 
υπόψη στο παρόν κείμενο κίνδυνο μεταγενέστερων μεταβο­
λών των επιτοκίων ή — στην περίπτωση λήψης πίστωσης σε 
ξένο νόμισμα — μειώσεων της συναλλαγματικής ισοτιμίας. 
2.2. Η εναρμόνιση του τρόπου του πραγματικού υπολο­
γισμού της καταναλωτικής πίστης δεν επιτυγχάνεται με την 
καθιέρωση ενιαίας μεθόδου υπολογισμού μόνο. Μάλλον 
απαιτείται συγχρόνως και ομοιόμορφος προσδιορισμός των 
παραγόντων που αποτελούν τον ενιαίο τύπο υπολογισμού, 
δηλαδή των συντελεστών του κόστους που πρέπει να συνυπο­
λογίζονται στα επιτόκια. Μέχρι την ενοποίηση — που θα 
ρυθμισθεί με μεταγενέστερη οδηγία — των παραγόντων του 
κόστους που συνυπολογίζονται επιβάλλεται να διασφαλισθεί 
ότι οι καταναλωτές ενημερώνονται κατά τη λήψη μιας πίστω­
σης για όλα τα έξοδα που δεν συνυπολογίζονται (ακόμη) 
στην ετήσια ποσοστιαία συνολική επιβάρυνση. Τέτοια — 
διαφορετικά κατά περίπτωση — στοιχεία κόστους είναι 
κυρίως τα έξοδα της κατάρτισης του φακέλου και των δια­
πραγματεύσεων, προμήθειες από πιστώσεις και απώλεια, 
καθώς και ενδεχόμενα ασφάλιστρα. Καθόσον είναι γνωστό 
προβλέπεται ώς τώρα στη Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Βέλγιο 
και στις Κάτω Χώρες, ποια στοιχεία κόστους πρέπει να συνυ­
πολογίζονται στον υπολογισμό και να γνωστοποιούνται στον 
πελάτη. 
2.3. Κατά τον συνυπολογισμό διαφορετικών συντελεστών 
του κόστους μπορεί να προκύψουν σημαντικές διαφορές της 
ετήσιας ποσοστιαίας συνολικής επιβάρυνσης. Αναλόγως με 
το αν και ποιοι συντελεστές του κόστους συνυπολογίζονται 
προκύπτουν (υποχρεωτικά) διαφορές στην επιβάρυνση που 
επιδρούν περισσότερο από ό,τι οι αποκλίσεις λόγω περισσό­
τερο διαφοροποιημένων μεταξύ τους μεθόδων υπολογισμού. 
Η παρούσα πρόταση ενοποίησης της μεθόδου υπολογισμού 
αποτελεί βέβαια σημαντικό βήμα προς την επίτευξη ενιαίων, 
συγκρίσιμων για τον καταναλωτή, πραγματικών επιτοκίων, 
επειδή αποφεύγεται κατ'αυτόν τον τρόπο η εισαγωγή στα 
κράτη μέλη διαφορετικών τύπων υπολογισμού. Ο ουσιαστι­
κός στόχος όμως δεν επιτυγχάνεται για τους καταναλωτές με 
την ενοποίηση του μαθηματικού και μόνο τύπου. 
2.4. Υπάρχει κίνδυνος, μέσω της μεμονωμένης ενοποίησης 
μόνο της μεθόδου υπολογισμού, να δημιουργηθεί στους κατα­
ναλωτές η εντύπωση ότι στο εξής τα στοιχεία του πραγματι­
κού επιτοκίου είναι συγκρίσιμα. Επειδή όμως μια σύγκριση 
είναι εφικτή μόνον, εφόσον είναι ενοποιημένοι και οι παράγο­
ντες που πρέπει να συνυπολογισθούν, θα μπορούσε ο κατανα­
λωτής ενδεχομένως να παραπλανηθεί από την παρούσα πρό­
ταση, εφόσον μάλιστα σε μερικά κράτη μέλη ο συνυπολογι­
σμός άλλων δαπανών αποτελούσε ήδη ώς τώρα αντικείμενο 
νομικών διατάξεων. 
Συνεπώς θα πρέπει να επιδιωχθεί η πραγματοποίηση της 
ενοποίησης της μεθόδου υπολογισμού με μια κοινή πράξη 
και ταυτόχρονα να καθορισθούν οι παράγοντες που πρέπει 
να συνυπολογισθούν. Εάν η ενιαία μέθοδος υπολογισμού 
τεθεί σε ισχύ από την ενοποίηση των συντελεστών του 
κόστους που πρέπει να συνυπολογίζονται, οι καταναλωτές θα 
βρεθούν σε μειονεκτική θέση. 
Πάντως η οδηγία θα πρέπει να ορίζει υποχρεωτικά ότι εκτός 
από τα πραγματικά επιτόκια θα πρέπει να αναφέρεται υπο­χρεωτικά και κάθε άλλη επιβάρυνση. Διότι χωρίς μια παρό­
μοια διευκρίνιση, υπάρχει φόβος ορισμένοι πιστοδότες να 
βελτιώνουν την ανταγωνιστική τους θέση επιρρίπτοντας 
ξεχωριστά ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος του κόστους που 
δεν χρειάζεται να προστεθεί υποχρεωτικά στον υπολογισμό 
του πραγματικού επιτοκίου. 
2.5. Επειδή τα στοιχεία του πραγματικού επιτοκίου δεν 
χρησιμεύουν μόνο για την σύγκριση διαφορετικών προσφο­
ρών, αλλά έχουν σαν σκοπό να δείξουν στον πιστοδοτούμενο 
την πραγματική συνολική ετήσια επιβάρυνση, απαιτείται από 
την πλευρά του καταναλωτή ένας κατά το δυνατό απλούστε­
ρος υπολογισμός του πραγματικού επιτοκίου. Παράλληλα 
όμως δεν είναι τόσο σημαντικό αν ο ίδιος ο τύπος υπολο­
γισμού είναι πολύπλοκος. Ευκταία για τον καταναλωτή 
ωστόσο είναι μια κατά το δυνατό εκτεταμένη διαφάνεια και 
όσον αφορά τα στοιχεία που έχουν υπολογισθεί και βάσει 
ποιων παραγόντων. 
Συνεπώς η μέθοδος υπολογισμού είναι ανάγκη να παρέχει 
τιμές πραγματικού επιτοκίου, οι οποίες δηλώνουν — υπό μια 
για τον καταναλωτή καταληπτή μορφή — την πραγματική 
συνολική ετήσια επιβάρυνση του πιστοδοτούμενου. Θα ήταν 
ευκταίο να έχει και ο καταναλωτής ο ίδιος τη δυνατότητα να 
ελέγχει την ορθότητα της επιβάρυνσης αυτής. Η δυνατότητα 
παρόμοιου ελέγχου θα εμποδίσει εξάλλου, τους πιστοδότες 
και τους μεσολαβητές να βελτιώσουν την ανταγωνιστική τους 
θέση δηλώνοντας αναληθή πραγματικά επιτόκια τα οποία οι 
καταναλωτές δύσκολα μπορούν να ελέγξουν. 
Επειδή έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία για τον καταναλωτή 
να γνωρίζει τη μηνιαία επιβάρυνση του, θα πρέπει να επιδιω­
χθεί η αναφορά, εναλλακτικά ή επιπλέον και του ποσού της 
μηνιαίας ή τρίμηνης επιβάρυνσης του πελάτη. Μόνο όταν ο 
καταναλωτής ενημερώνεται για όλες τις δαπάνες που τον 
βαρύνουν, ιδιαίτερα για εκείνες που δεν περιλαμβάνονται 
στην ετήσια ποσοστιαία συνολική επιβάρυνση, θα είναι σε 
θέση να συγκρίνει τις διάφορες προσφορές πίστης, να εκτι­
μήσει τον βαθμό της ενδεχόμενης χρέωσης του και συνεπώς 
να αξιολογήσει τη δυνατότητα επαναπληρωμής της πίστω­
σης. 
2.6. Θα ήταν σκόπιμο να επισημανθεί ρητά ότι η οδηγία 
87/102/ΕΟΚ της 22ας Δεκεμβρίου 1986 καθορίζει το γενικό 
νομικό πλαίσιο και ιδίως ρυθμίζει τον τρόπο και τη μορφή 
της γνωστοποίησης της πραγματικής επιβάρυνσης, επιτοκίου 
και του τομέα εφαρμογής, που περιλαμβάνει όλους και τους 
ιδιωτικούς, επιχειρηματίες που προσφέρουν καταναλωτική 
πίστη — συμπεριλαμβανομένων και των γνωστών ως μεσολα­
βητών πίστωσης. 
Ο νέος καθορισμός του πεδίου εφαρμογής φαίνεται σκόπιμος, 
επειδή από την υιοθέτηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ η Επι­
τροπή των ΕΚ πρότεινε και μία δεύτερη οδηγία (87/195/ΕΟΚ) 
σχετικά με την εναρμόνιση των διατάξεων περί εποπτείας των 
τραπεζών, σύμφωνα με την οποία οι περισσότερες τραπεζικές 
υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται ελεύθερα, σε όλη την 
επικράτεια των ΕΚ (με ή δίχως ίδρυση υποκαταστημάτων). 
Πολλοί πιστωδότες και διαμεσολαβητές καταναλωτικής 
πίστης δεν θα εμπίπτουν όμως στο πεδίο εφαρμογής της 2ης 
αυτής συντονιστικής οδηγίας, λόγω του στενού ορισμού που 
31. 12. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 337/3 
υιοθετείται από την πρώτη οδηγία σχετικά με τις δύο αυτές 
έννοιες. Γίνεται παραπομπή στην γνωμοδότηση της ΟΚΕ 
(έγγρ. CES αριθ. 287/88 τελ.) γι'αυτή την πρόταση οδηγίας 
και ιδιαίτερα στο σημείο 2.1. 
2.7. Σε μερικά κράτη μέλη υπάρχουν διατάξεις για τους 
γνωστούς ως αισχροκερδείς τόκους. Ως «αισχροκερδές» θεω­
ρείται, π.χ. στην Γαλλία, ένα επιτόκιο που είναι διπλάσιο 
από τον κατά μέσο όρο τόκο των δημόσιων χρεωγράφων. 
Σ'αυτή και σε παρόμοιες περιπτώσεις θα ήταν δυνατό η απαι­
τούμενη από την οδηγία 88/201/ΕΟΚ δήλωση για μια πραγμα­
τική επιβάρυνση που στο μέλλον θα υπολογίζεται διαφο­
ρετικά λόγω επιτοκίων να προκαλέσει δικαστικές διενέξεις 
σε περίπτωση μιας ποινικής διαδικασίας. 
3. Παρατηρήσεις σχετικά με τα επιμέρους άρθρα 
3.1. Με το άρθρο 1 της πρότασης οδηγίας αντικαθίσταται 
το ένατο αιτιολογικό σημείο της οδηγίας του Συμβουλίου της 
22ας Δεκεμβρίου 1986 από ένα νέο κείμενο. Συγκεκριμένα 
στο κείμενο αυτό προσδιορίζεται ότι με τον μαθηματικό τύπο 
που αναφέρεται στο παράρτημα, επιτυγχάνεται ο «ανώτατος 
βαθμός ακρίβειας» κατά τον υπολογισμό του πραγματικού 
ετήσιου επιτοκίου της καταναλωτικής πίστης. Αντίθετα στο 
προοίμιο της πρότασης της δηλώνει η ίδια η Επιτροπή ότι ο 
προτεινόμενος μαθηματικός τύπος αποτελεί απλώς ένα πρώτο 
«χρήσιμο» βήμα. 
Με βάση τη γενική παρατήρηση του σημείου 2.1 υπενθυμίζε­
ται ότι το συνολικό κόστος του πραγματικού επιτοκίου μπορεί 
να καταστεί συγκρίσιμο για τον καταναλωτή μόνον, όταν 
και τα στοιχεία κόστους που πρέπει να συνυπολογισθούν 
καθορίζονται με ενιαίο τρόπο. Κατά λογικό τρόπο ένας 
«ανώτατος βαθμός ακρίβειας» μπορεί να επιδιωχθεί μόνο 
κατόπιν, ως δεύτερο βήμα — ή και τα δύο βήματα με μια 
πράξη. 
3.2. Σύμφωνα με το άρθρο 1 της πρότασης οδηγίας προστί­
θεται στην οδηγία της 22ας Δεκεμβρίου 1986 ένα νέο άρθρο 
ΙΑ. Βάσει της παραγράφου 3 του νέου αυτού άρθρου ΙΑ, 
απαγορεύεται η χρησιμοποίηση άλλων μεθόδων υπολο­
γισμού, εάν το προκύπτον ετήσιο επιτόκιο αποκλίνει περισ­
σότερο από το ένα δέκατο μιας ποσοστιαίας μονάδας από το 
ποσοστό που προκύπτει με βάση την ενιαία μέθοδο. 
Αν έτσι εννοείται ένα σταθερό όριο ανοχής της τάξης του 
0,1 — το οποίο μπορεί να ληφθεί ως βάση — τότε θα πρέπει 
η διαφορά αυτή ανοχής να χαρακτηρισθεί στο κείμενο με 
ακρίβεια ως «ένα δέκατο ποσοστιαίας μονάδας». 
Σημασία έχει κανείς πιστοδότης να μην μπορεί να απατήσει 
τον καταναλωτή όσον αφορά την πραγματική συνολική 
επιβάρυνση δελεάζοντας τον με ένα πολύ χαμηλό ποσοστό 
πραγματικού επιτοκίου και να τον παρασύρει να δεχθεί μια 
προσφορά που στην πραγματικότητα δεν είναι ευνοϊκότερη 
έναντι άλλων προσφορών πίστωσης. Η δήλωση μιας κάπως 
υψηλότερης τιμής πραγματικού επιτοκίου δεν βλάπτει τον 
καταναλωτή, αλλά, σε τελική ανάλυση, στον ανταγωνισμό, 
τον ίδιο τον προσφέροντα. Συνεπώς θα ήταν αρκετό, να 
απαγορεύονται στην πρόταση οδηγίας αποκλίσεις των πραγ­
ματικών τιμών επιτοκίου βάσει άλλων μεθόδων υπολογισμού — με την δεδομένη διαφορά ανοχής του 0,1 — προς τα κάτω. 
Αυτό προβλεπόταν εξάλλου και στο προσχέδιο της πρότασης 
οδηγίας της Επιτροπής (ΧΙ/245/87/ΕΟΚ). 
3.3. Με την πρόταση οδηγίας οι πιστοδότες θα υποχρεω­
θούν να χρησιμοποιούν την παραλλαγή ενός ασφαλιστι-
κοτεχνικού τύπου. Η παραλλαγή που συνέστησε στην Επι­
τροπή ο καθηγητής E.S. Kirschen στην έκθεση του της 19ης 
Οκτωβρίου 1984 επιδοκιμάζεται από τα περισσότερα κράτη 
μέλη. 
3.3.1. Ο μαθηματικός τύπος που προτείνει ο καθηγητής 
κ. Kirschen χρησιμοποιείται διεθνώς με την ονομασία Rule 
803 κατά τον υπολογισμό της πραγματικής προσόδου από 
αξιόγραφα. Ο τύπος αυτός λαμβάνει υπόψη τη συνεχή επανε­
πένδυση των εσόδων, πράγμα που συνηθίζεται στους εμπο­
ρικούς κύκλους, δηλαδή τον υπολογισμό των εσόδων που 
προκύπτουν από τις εξοφλήσεις του πιστοδοτούμενου. 
Δηλαδή ουσιαστικά προσδιορίζεται κατ'αυτόν τον τρόπο η 
αξία της πίστωσης από την πλευρά του πιστοδότη και όχι 
από εκείνη του καταναλωτή. Για τον καταναλωτή δηλ. η 
επανατοποθέτηση των ωφελημάτων υπό τις προϋποθέσεις του 
πιστοδότη αποτελεί ψευδαίσθηση. Από αυτήν την άποψη 
είναι αμφίβολο αν ο μαθηματικός τύπος που προτείνει 
ο.κ. Kirschen αποτελεί την ιδανική μέθοδο υπολογισμού του 
πραγματικού επιτοκίου της καταναλωτικής πίστης όπου έχει 
καθοριστική σημασία η επιβάρυνση του πιστοδοτούμενου. 
3.3.2. Με βάση τις γενικές παρατηρήσεις του σημείου 2.5 
προτείνεται επομένως να επανεξετάσει η Επιτροπή, αν η 
μέθοδος υπολογισμού που προτείνει είναΓ πράγματι η πιο 
ενδεδειγμένη. Υπάρχουν και άλλες, από μαθηματική και οικο­
νομική άποψη, θεμελιωμένες μέθοδοι (π.χ. η γνωστή στην 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μέθοδος των 360 
ημερών), οι μέθοδοι αυτές παρέχουν επίσης την απαιτούμενη 
ακρίβεια στοιχείων και εξασφαλίζουν μια συγκρισιμότητα 
για τον καταναλωτή. Προσφέρουν όμως επιπροσθέτως πλεο­
νεκτήματα από την άποψη ότι ο καταναλωτής μπορεί κατόπιν 
να ελέγξει εύκολα την ορθότητα των αναφερόμενων τιμών του 
πραγματικού επιτοκίου (και χωρίς ειδικά προγραμματισμένο 
υπολογιστή) π.χ. με τον συμψηφισμό της πίστωσης με το 
πραγματικό επιτόκιο ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να 
συγκρίνει καλύτερα αυτούς τους τόκους με τους τόκους που 
λαμβάνει από το ταμιευτήριο. Εξάλλου η ευκολία του ελέγχου 
όσον αφορά την ορθότητα των πραγματικών επιτοκίων που 
δηλώνουν ο πιστοδότης ή ο διαμεσολαβητής, συμβάλλει στην 
μεγαλύτερη προστασία του καταναλωτή. 
Θα πρέπει ενδεχομένως να εξετασθεί, αν και τέτοιες άλλες, 
από πλευράς οικονομικών μαθηματικών επίσης θεμελιωμένες 
μέθοδοι με τα προαναφερόμενα πλεονεκτήματα μπορούν του­
λάχιστο τότε να επιτραπούν εάν οι διαφορές που προκύπτουν 
κατόπιν δεν είναι σημαντικές. Παρόμοιες διαφορές εφόσον 
δεν είναι σημαντικές είναι αποδεκτές επειδή προσφέρουν 
στους καταναλωτές πρόσθετα πλεονεκτήματα, όπως τον 
εύκολο έλεγχο του πραγματικού επιτοκίου. 
3.4. Στην παράσταση της μεθόδου υπολογισμού του Πα­
ραρτήματος II, στην αριστερή στήλη (γενικός τύπος) θα πρέ­
πει να διορθωθεί το στοιχείο «η = 1» σε «κ = 1». 
Αριθ. C 337/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12.88 
Στο «απλό παράδειγμα» που παρατίθεται στη δεξιά στήλη, 
μετά την φράση «η εξίσωση έχει ως εξής ...:» υπάρχει στο 
γερμανικό κείμενο στην αναγραφόμενη εξίσωση ένα λάθος: 
Τα στοιχεία του παρανομαστή «(1 = Ι)» πρέπει να διορθω­
θούν σε «(1 + Ι)». Στην τελευταία πρόταση του παραδείγμα­
τος στο παράρτημα II, αντί για 713,66 ECU θα πρέπει να 
γράφει 713,1 ECU. 
Αφού στην τρίτη από το τέλος παράγραφο αναφέρεται η τιμή 
για Ι = 0,1306 ..., στην επόμενη παράγραφο (δεύτερη από το 
τέλος) η τιμή στρογγυλοποιείται προς τα άνω ή κάτω με 
Ι = 13,1 ή 13,07. Οι λόγοι γι'αυτή την εμφανή αντίφαση θα 
πρέπει να διευκρινισθούν στην πρόταση οδηγίας. 
Όσον αφορά την υπόθεση που γίνεται στο Παράρτη­
μα III (ii) θα πρέπει να εξακριβωθεί αν είναι ορθό το ποσό 
των 200 ECU. 
3.5. Για τον υπολογισμό ενός πραγματικού επιτοκίου στην 
περίπτωση χορήγησης πίστωσης σε τρέχοντα λογαριασμό 
δηλ. ανάληψης καθ'υπέρβαση ή πιστώσεων σε τρέχοντα 
λογαριασμό καθορίζεται στο άρθρο ΙΑ, παράγραφος 4, η 
βάση ορισμένων σκέψεων, που στο παράρτημα III παρουσιά­
ζονται αναλυτικά. Εδώ πρέπει να παρατηρηθεί ότι δεν πρόκει­
ται για πρακτικά παραδείγματα μιας ενδεχομένης αξίωσης 
μιας τρέχουσας πίστωσης· οι σκέψεις είναι μάλλον εξωπραγ­
ματικές κι αυτό για τους ακόλουθους λόγους: 
3.5.1. Σύμφωνα με το σημείο β) του παραρτήματος III, η 
διάρκεια της πίστωσης υπολογίζεται σε ένα έτος, εάν δεν 
υφίσταται σταθερό χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Κατά κανόνα 
στην περίπτωση παροχής πίστωσης στον τρέχοντα λογαρια­
σμό του καταναλωτή (ανάληψη καθ'υπέρβαση) δεν ρυθμίζεται 
η πληρωμή αναλυτικά. Επαναφορές της αξίωσης γίνονται — 
είτε πλήρως είτε εν μέρει — εκάστοτε μέσω των τρεχουσών 
εγγράφων (κατά κανόνα των πληρωμών των αποδοχών), που 
αποτελούν τη βασική προϋπόθεση για την πίστωση υπερα-
νάληψης. Η πίστωση υπερανάληψης δεν ισχύει όμως μόνο για 
ένα έτος, αλλά διαρκεί — εφόσον δεν προκύπτουν ανωμαλίες 
στην πορεία της σύμβασης για την παροχή καταναλωτικής 
πίστης που ενδεχομένως θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε 
καταγγελία του λογαριασμού και ταυτόχρονα της πίστωσης 
υπέρβασης, επί αόριστο χρόνο, κανονικά για πολλά χρόνια. 
Ο συμψηφισμός ενδεχομένων μεμονωμένων δαπανών, 
ανεξαρτήτως διάρκειας, κατά την παραχώρηση της πίστωσης 
(π.χ. ενός τέλους επεξεργασίας Χ%, που οπωσδήποτε είναι 
κατά κανόνα ασυνήθιστο) μόνο για ένα έτος, θα δήλωνε στον 
καταναλωτή μια υπερβολικά ανυψωμένη συνολική επιβά­
ρυνση. 
Βρυξέλλες, 27 Οκτωβρίου 1988. 3.5.2. Σύμφωνα με το σημείο γ) του παραρτήματος III η 
αξίωση της πίστωσης τρέχοντος λογαριασμού υπολογίζεται 
χρονικά απεριόριστα στο ύψος του παρεχόμενου ορίου 
(ανώτατο όριο πίστωσης). Κι αυτό είναι όχι μόνο εξωπραγμα­
τικό, αλλά ακόμη και εκ των πραγμάτων αδύνατο, διότι πέρα 
από το ανώτατο όριο δεν είναι δυνατό να υπάρχει αξίωση 
για πίστωση, από την άλλη όμως πλευρά, πρέπει να γίνει 
αναγκαστικά μια μείωση της αξίωσης μέσω των μηνιαίων 
τρεχουσών πληρωμών του κατόχου του λογαριασμού. 
Η πραγματική επιβάρυνση του κατόχου του λογαριασμού 
μπορεί — με κλεισίματα λογαριασμού σε διάστημα μικρότερο 
του έτους και συνεπώς δυνατότητα υπολογισμού του ανατο­
κισμού — να είναι υψηλότερη από το ονομαστικό επιτόκιο-
αυτό όμως συμβαίνει μόνον, όταν η πίστωση απαιτείται πέρα 
από μια προθεσμία κλεισίματος λογαριασμού. Το ύψος εξαρ­
τάται από το διάστημα κατά το οποίο διατηρείται η απαίτηση. 
Η συνολική επιβάρυνση όμως μπορεί να είναι και ίση προς 
το ονομαστικό ετήσιο επιτόκιο εφόσον επαναφέρεται η απαί­
τηση της πίστωσης ιδίως κατά το χρονικό σημείο του κλεισί­
ματος λογαριασμού — μέσω των μηνιαίων εσόδων. Τούτο 
εξαρτάται από τις εκάστοτε μεμονωμένες περιπτώσεις και δεν 
μπορεί να καθορισθεί προκαταβολικά σε ένα συγκεκριμένο 
πρότυπο. 
Αντί του καθορισμού των πραγματικών επιτοκίων με βάση 
εξωπραγματικά παραδείγματα θα έπρεπε να εξετασθεί μήπως 
θα ήταν σκοπιμότερο να προβλεφθεί μια επιπλέον ρύθμιση 
για τις πιστώσεις σε τρεχούμενο λογαριασμό; Θα μπορούσε 
π.χ. να προβλεφθεί η υποχρέωση του δανειστή να αναφέρει, 
εκτός από το πραγματικό επιτόκιο που χρεώνεται, και τα 
χρονικά διαστήματα κατά τα οποία θα επιβαρύνεται με τόκους 
ο δανειζόμενος, αλλά και την ανώτατη δυνατή επιβάρυνση 
που θα μπορούσε να προκύψει κατ'αυτόν τον τρόπο σε περί­
πτωση που η πίστωση απαιτηθεί εξ'ολοκλήρου. 
3.6. Επίσης είναι αμφίβολο αν υπάρχει ανταπόκριση στο 
δίκαιο αίτημα των καταναλωτών με το «απλό» παράδειγμα 
(«με αλγεβραϊκή, τετραγωνική εξίσωση») που περιγράφεται 
στο παράρτημα 1 της πρότασης οδηγίας και με τον ορισμό 
στο άρθρο 1 της πρότασης οδηγίας («ισότητα μεταξύ επίκαι­
ρων τιμών των μελλοντικών ή επίκαιρων υποχρεώσεων του 
δανειστή και του δανειζόμενου»). Επιπλέον θα ήταν σκόπιμο 
στο παράρτημα της οδηγίας να παρατεθεί ένα παράδειγμα για 
τον υπολογισμό των τόκων σε μια περίοδο μικρότερη του 360 
ημερών. Σκόπιμο θα ήταν να παρατεθεί στο παράρτημα της 
οδηγίας και ένα παράδειγμα με μηνιαίες πληρωμές του πιστο-
δοτούμενου καθώς επίσης και ένα παράδειγμα πληρωμών σε 
άνισα χρονικά διαστήματα (π.χ. τρίμηνη διακοπή των πλη­
ρωμών). 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE