P6_TA(2004)0114

Μποπάλ

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη Μποπάλ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 115, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2004 είναι η 20ή επέτειος της τραγωδίας της Μποπάλ, η οποία είναι η χειρότερη βιομηχανική καταστροφή της ιστορίας,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι τη νύχτα της 2ας Δεκεμβρίου 1984 διέρρευσαν περισσότεροι από 35 τόνοι τοξικών αερίων από εργοστάσιο ζιζανιοκτότων στην πόλη Μποπάλ, το οποίο ανήκε στην Union Carbide India Limited (UCIL), την ινδική θυγατρική της αμερικανικής πολυεθνικής εταιρείας Union Carbide Corporation (UCC)· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτά τα αέρια περιείχαν κυρίως τουλάχιστον 24 τόνους από το εξαιρετικά δηλητηριώδες ισοκυανικό μεθύλιο,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τις επόμενες 2-3 ημέρες περισσότεροι από 7000 άνθρωποι πέθαναν και πολύ περισσότεροι τραυματίστηκαν· ότι μέσα στα τελευταία 20 χρόνια 15 με 30 χιλιάδες άνθρωποι υπολογίζονται ότι έχουν πεθάνει από ασθένειες που συνδέονται με την έκθεση στα αέρια· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Υπηρεσίας Αρωγής και Αποκατάστασης Θυμάτων Αερίων της πολιτείας Madhya Pradesh, έως τον Οκτώβριο του 2003 είχαν χορηγηθεί αποζημιώσεις σε 15248 περιπτώσεις θανάτων και σε 554895 περιπτώσεις ασθένειας ή αναπηρίας,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σήμερα περισσότεροι από 100000 που επλήγησαν από την έκθεση στα αέρια εξακολουθούν να πάσχουν από χρόνιες και εξουθενωτικές ασθένειες για τις οποίες η θεραπεία είναι σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματική, γεγονός το οποίο συχνά τους καταδικάζει να ζουν ως κοινωνικά απόβλητα μέσα σε στερήσεις και δυστυχία, και το οποίο δημιουργεί την εντύπωση ότι πρόκειται για "ζωντανούς νεκρούς",

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Union Carbide δεν εφάρμοσε σαφώς τα ίδια πρότυπα ασφαλείας κατά το σχεδιασμό ή τις λειτουργίες του εργοστασίου της Μποπάλ όπως είχε κάνει στα εργοστάσια στις ΗΠΑ· ειδικότερα, δεν υπήρχε στη Μποπάλ σφαιρικό πρόγραμμα ή σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την προειδοποίηση των τοπικών κοινοτήτων για διαρροές, τούτο δε παρά προειδοποιήσεις, ήδη από το 1982, για σοβαρά προβλήματα ασφαλείας του εργοστασίου της Μποπάλ,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ακόμα και σήμερα, οι χημικές ουσίες τις οποίες άφησε πίσω της η Union Carbide εξακολουθούν να δηλητηριάζουν τον εφοδιασμό με νερό, προκαλώντας καρκίνο και αναπηρίες κατά τη γέννηση,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 1999 εξετάσεις στα υπόγεια ύδατα και στα ύδατα πηγαδιών κοντά στον τόπο του ατυχήματος αποκάλυψαν την παρουσία υδραργύρου σε επίπεδα από 20000 έως 6 εκατομμύρια φορές ανώτερα των αναμενομένων· λαμβάνοντας υπόψη ότι ανιχνεύθηκε επίσης η παρουσία χημικών ουσιών που προκαλούν καρκίνο, βλάβες στον εγκέφαλο και αναπηρίες κατά τη γέννηση· ότι ανιχνεύθηκε τριχλωροαιθένιο (ουσία που έχει αποδειχθεί ότι βλάπτει την ανάπτυξη των εμβρύων) σε επίπεδα 50 φορές ανώτερα των ορίων ασφαλείας της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μετά την εξαγορά της Union Carbide από την Dow Chemicals το 2001, έναντι άνω των 10 δισεκ. δολαρίων, οι νέοι ιδιοκτήτες αρνούνται να καθαρίσουν τη θέση στη Μποπάλ, η οποία εξακολουθεί να μολύνει το περιβάλλον καθώς και να χρηματοδοτήσουν την ιατρική περίθαλψη των παθόντων,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, 20 χρόνια μετά, οι επιζώντες εξακολουθούν να περιμένουν δίκαιη αποζημίωση, επαρκή ιατρική περίθαλψη και βοήθεια, και σφαιρική οικονομική και κοινωνική αποκατάσταση,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 1989 η Union Carbide και το ινδικό παράρτημά της συμφώνησαν σε νομικό διακανονισμό με την ινδική κυβέρνηση, καταβάλλοντας 470 εκατ. δολάρια για την κάλυψη όλων των αξιώσεων· ότι ο διακανονισμός αυτός επιβεβαιώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας και το ποσό κατεβλήθη πλήρως στην ινδική κυβέρνηση αμέσως μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσό των 470 εκατ. δολαρίων, μετά την πληρωμή της αμοιβής των δικηγόρων και (όπως καταγγέλλεται) την πληρωμή ποσών για δωροδοκία διεφθαρμένων ινδών αξιωματούχων, περιορίστηκε στο γελοίο ποσό των 300 δολαρίων για κάθε θύμα της καταστροφής, ποσό το οποίο δεν κάλυψε ούτε τα ιατρικά έξοδα,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Ιούλιο του 2004 το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας διέταξε την κυβέρνηση της χώρας να αποδεσμεύσει προς τα θύματα όλα τα συμπληρωματικά κεφάλαια από το διακανονισμό,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, με την πάροδο του χρόνου, χρήματα που προορίζονταν για 105000 θύματα διανεμήθηκαν στον υπερπενταπλάσιο αριθμό νεκρών, τραυματιών και αναπήρων που χρησιμοποίησε το Ανώτατο Δικαστήριο για να υπολογίσει το ποσό του διακανονισμού, κάτι που οδήγησε σε μεγάλη αδικία για τα θύματα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πληρωμή των ελάχιστων αυτών χρημάτων άρχισε να καταβάλλεται μόλις το 1992,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ινδική κυβέρνηση ελάχιστα έχει πράξει για την προστασία του λαού από επιπλέον έκθεση και βλάβη της υγείας του και ότι εξακολουθεί να μην έχει πραγματοποιηθεί εκτίμηση της ζημίας ή πρόγραμμα αποκατάστασης,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με το διακανονισμό, η κυβέρνηση της Ινδίας ανέλαβε την ευθύνη να προσφέρει ιατρική κάλυψη στους κατοίκους της Μποπάλ σε περίπτωση μελλοντικών ασθενειών,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω της κακής ποιότητας του συστήματος υγείας, οι περισσότεροι επιζώντες χρειάστηκε να δαπανήσουν το μεγαλύτερο μέρος της αποζημίωσης που έλαβαν σε ιδιωτική ιατρική περίθαλψη,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά την εντολή του Ανώτατου Δικαστηρίου το Μάιο του 2004 να προσφέρει καθαρό πόσιμο νερό στις κοινότητες που πλήττονται από μολυσμένο νερό, η κυβέρνηση της Madhya Pradesh δεν έχει ακόμη εφαρμόσει πλήρως την εντολή,

ΙΗ. αναγνωρίζοντας ότι τόσο η UCC/Dow όσο και η κυβέρνηση της Ινδίας και η κυβέρνηση της Madhya Pradesh δεν συμμορφώθηκαν με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις και ευθύνες τους για την πρόληψη της διαρροής αερίου και ολόπλευρη αντιμετώπιση των συνεπειών της, καθώς και για την πρόληψη και τον τερματισμό της συνεχιζόμενης ρύπανσης του περιβάλλοντος και των υδάτων μέσω της διασποράς τοξικών και επικίνδυνων ουσιών,

1. εκφράζει την ειλικρινέστερη δυνατή συμπάθειά του στους συγγενείς όσων βρήκαν το θάνατο και όσων εξακολουθούν να υποφέρουν από τις επιπτώσεις της έκθεσης στα αέρια και ζητεί καλύτερη αποζημίωση και μεταχείριση των θυμάτων·

2. καταδικάζει το γεγονός ότι οι κάτοικοι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό που έστω να πλησιάζει τις καθημερινές ανάγκες τους, ενώ οι δικηγόροι συνεχίζουν να συζητούν για το ποιος πρέπει να επωμισθεί την ευθύνη για τα θύματα της καταστροφής·

3. καλεί τις κυβερνήσεις της Ινδίας και της Madhya Pradesh:

α) να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική και άμεση απορρύπανση και τον καθαρισμό της θέσης της Μποπάλ·

β) να εξασφαλίσουν τακτική προμήθεια επαρκούς και ασφαλούς νερού για την οικιακή χρήση των πληττόμενων κοινοτήτων σύμφωνα με την εντολή που εξέδωσε το Ανώτατο Δικαστήριο και, παράλληλα, να εξασφαλίσουν επαρκή και προσιτή ιατρική περίθαλψη σε όλους του επιζώντες·

γ) να επανεκτιμήσουν την αποζημίωση που χορηγήθηκε στα θύματα σε συνέχεια του διακανονισμού του 1989 και να επανορθώσουν κάθε αδικία σύμφωνα με την εντολή του Ανώτατου Δικαστηρίου το 1991·

4. αποδοκιμάζει έντονα το γεγονός ότι ο διακανονισμός του 1989 μεταξύ της Union Carbide και της ινδικής κυβέρνησης δεν είχε κανέναν απολύτως θετικό αντίκτυπο σε όσους εκτέθηκαν στα αέρια, ούτε άλλωστε έδωσε προσοχή στον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της καταστροφής·

5. υπογραμμίζει ότι οι συνολικές προσπάθειες των επιζώντων να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους μέσω των αμερικανικών αλλά και των ινδικών δικαστηρίων μέχρι στιγμής απέτυχαν·

6. ζητεί ανεξάρτητη εξέταση της τρέχουσας κατάστασης στη Μποπάλ, ενδεχομένως υπό την αιγίδα της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, έτσι ώστε οι σχετικοί ειδικοί εισηγητές να επισκεφθούν την Ινδία και να εξετάσουν τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων της UCIL/UCC και της καταστροφής της Μποπάλ σε σχέση με τη μόλυνση των υπόγειων υδάτων και του περιβάλλοντος, και κατά συνέπεια σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα των πληττομένων κοινοτήτων·

7. υποστηρίζει τη πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που ξεκίνησε το Δεκέμβριο του 2001 μέσω του Διεθνούς Προγράμματος Χημικής Ασφαλείας, για βελτίωση τόσο της εθνικής όσο και της παγκόσμιας ετοιμότητας και ανταπόκρισης σε περιστατικά που αφορούν χημικές ουσίες, μέσω της ανάπτυξης συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και ενός προγράμματος ενίσχυσης δυνατοτήτων στα κράτη μέλη·

8. υπογραμμίζει ότι βασικά αίτια της καταστροφής ήταν οι κακές συνθήκες εργασίας, η παντελής έλλειψη ικανοποιητικού συστήματος ασφαλείας, και η ανεπαρκέστατη εκτίμηση κινδύνων στο εργοστάσιο της Μποπάλ, στοιχεία τα οποία σαφώς γνώριζαν τα διευθυντικά στελέχη του εργοστασίου, καθώς και οι ινδικές αρχές·

9. θεωρεί ότι η διασφάλιση της υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας πρέπει να αποτελεί προαπαιτούμενο για κάθε εταιρεία που επενδύει σε αναπτυσσόμενες χώρες, εάν θέλουμε να αποφευχθεί στο μέλλον παρόμοια καταστροφή·

10. ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει πώς θα μπορούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση να βοηθήσει στην ολοκληρωτική και οριστική απορρύπανση της θέσης και, εν τω μεταξύ, στη διασφάλιση της παροχής πόσιμου ύδατος·

11. χαιρετίζει τις νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής (COM(2003)0644) για γνωστοποίηση περισσότερων πληροφοριών σχετικά με περίπου 30000 χημικές ουσίες που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε χρήση·

12. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στην κυβέρνηση της Ινδίας και της πολιτείας Madhya Pradesh και στην εταιρεία Dow Chemical Company.

--------------------------------------------------