Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τα τέλη αεροδρομίου»

(98/C 64/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής για έκδοση κανονισμού του Συμβουλίου για τα τέλη αεροδρομίου [COM(97) 154 τελικό] () 7

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 11ης Ιουλίου 1997 να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 198 γ, πρώτο εδάφιο της Συνθήκης περί Ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από την Επιτροπή των Περιφερειών να γνωμοδοτήσει επί του θέματος 7

έχοντας υπόψη την απόφασή της εν αναμονή της ανωτέρω αίτησης γνωμοδότησης της 11ης Ιουνίου 1997, να ανατεθεί στην επιτροπή 3 «Δίκτυα μεταφορών και επικοινωνιών» η κατάρτιση της παρούσας γνωμοδότησης 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 265/97 rιv.) που υιοθετήθηκε από την επιτροπή 3 στις 25 Σεπτεμβρίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Wiesheu 7

υιοθέτησε, κατά την 20ή σύνοδο ολομέλειας στις 19 και 20 Νοεμβρίου 1997, (συνεδρίαση της 20ή Νοεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Αιτιολογική έκθεση

1.1. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανέπτυξε σταδιακά μια κοινή πολιτική εναερίων μεταφορών στα πλαίσια της προσπάθειας για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς σύμφωνα με το άρθρο 7α της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

1.2. Με την έκδοση των Κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92, 2408/92, 2409/92, 2410/92 και 2411/92 του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1992 () η Κοινότητα αποφάσισε την ελευθέρωση του τομέα αυτού στα πλαίσια του προγράμματος για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

1.3. Κατά τη διάρκεια των προσπαθειών για την απελευθέρωση του τομέα των εναερίων μεταφορών κατέστη σαφές ότι όλες οι δραστηριότητες που είναι συναφείς με τον τομέα αυτόν έπρεπε να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε την 1η Ιουνίου 1994 με θέμα «Η πολιτική αεροπορία στην Ευρώπη ενόψει των πολιτικών εξελίξεων» (), η Επιτροπή επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να απελευθερωθεί η κοινή αγορά εναερίων μεταφορών, εκτός άλλων, με την θέσπιση διατάξεων σχετικά με τη χρήση εγκαταστάσεων και υπηρεσιών στους αερολιμένες. Η Επιτροπή πρότεινε να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο το οποίο θα έθετε στη διάθεση των χρηστών τις διάφορες υπηρεσίες που προσφέρονται στους αερολιμένες, χωρίς να εισάγονται διακρίσεις, εξασφαλίζοντας τη διαφάνεια και σε προσιτές τιμές, και θα τους επέτρεπε να συμμετάσχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

1.4. Στην απόφαση που έλαβε στις 24 Οκτωβρίου 1994 σχετικά με την κατάσταση της ευρωπαϊκής πολιτικής αεροπορίας, το Συμβούλιο επιβεβαίωσε ότι η βέλτιστη χρήση των εγκαταστάσεων των αερολιμένων συμβάλλει σημαντικά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής αεροπορίας ().

1.5. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 22.11.1996 () προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις συνέπειες της τρίτης δέσμης μέτρων για την ελευθέρωση των αερομεταφορών, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να θεσπιστούν ρυθμίσεις σχετικά με τα τέλη αερολιμένων με στόχο τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας της κοινής αγοράς αερομεταφορών.

1.6. Στο κοινοτικό πλαίσιο πρέπει επίσης να συνεκτιμηθεί το περιεχόμενο του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής για την «Μελλοντική εξέλιξη της κοινής πολιτικής μεταφορών - Κατάρτιση μιας κοινοτικής στρατηγικής για μια βιώσιμη κινητικότητα» () και να συμβάλει στην οικονομική αποδοτικότητα του συστήματος, τον περιορισμό των εξωτερικών επιπτώσεων των μεταφορών και να εξασφαλίζει την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

1.7. Στις 23.4.1997, η Επιτροπή διαβίβασε στο Κοινοβούλιο πρόταση οδηγίας για τα τέλη αεροδρομίου, η οποία αποσκοπεί στη δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου για τη θέσπιση ενός κοινοτικού συστήματος επιβολής τελών.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στη δημιουργία ισορροπημένων συνθηκών αγοράς για τους ιδιοκτήτες και τους χρήστες αεροδρομίων καθώς και για τους αερομεταφορείς. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να υλοποιηθεί με βάση τις αρχές της μη διάκρισης, της συνεκτίμησης του κόστους και της διαφάνειας.

2.2. Σύμφωνα με την πρόταση οδηγίας, τα αεροδρόμια που χρησιμοποιούνται για ενδοκοινοτικές πτήσεις και που είναι συγκρίσιμα όσον αφορά τον τύπο και/ή τα χαρακτηριστικά των αεροπλάνων, τις αποστάσεις και/ή τις διοικητικές και τελωνειακές διατυπώσεις, πρέπει να επιβάλλουν τα ίδια τέλη (αρχή της μη διάκρισης).

2.3. Τα τέλη αεροδρομίου προορίζονται για την κάλυψη του κόστους των εγκαταστάσεων και των υπηρεσιών που λόγω του είδους τους προσφέρονται κατ'αποκλειστικότητα από τους αερομεταφορείς. Λόγω αυτής της μονοπωλιακής θέσης, το ύψος των τελών πρέπει να είναι ανάλογο του συνολικού κόστους που είναι αποτέλεσμα της διάθεσης εγκαταστάσεων και της παροχής των αντίστοιχων υπηρεσιών (αρχή της συνεκτίμησης του κόστους). Ο στόχος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής θα προωθηθεί με τη θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων στην περίπτωση περιφερειακών αεροδρομίων.

2.4. Οι αερομεταφορείς έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόσουν το ύψος των τελών ανάλογα με τις απαιτήσεις της διαχείρισης των υποδομών ή την εκάστοτε συχνότητα χρήσης του αεροδρομίου, αλλά και για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος. Επιτρέπεται η επιβολή τελών για λόγους που αφορούν την παραγωγή θορύβου και/ή την εκπομπή ρύπων.

2.5. Προκειμένου να γίνουν σεβαστές οι αρχές της μη διάκρισης και της συνεκτίμησης του κόστους, επιβάλλεται να υπάρξει διαφάνεια όσον αφορά το κόστος και τον καθορισμό του ύψους των τελών (αρχή της διαφάνειας). Προϋπόθεση αυτού είναι η συστηματική ανταλλαγή ακριβών και σαφών πληροφοριών μεταξύ αεροδρομίων και χρηστών.

2.6. Με βάση τις αρχές της μη διάκρισης και της συνεκτίμησης του κόστους, οι φορείς εκμετάλλευσης αεροδρομίων υποχρεούνται να παρέχουν στους αερομεταφορείς πληροφορίες σχετικά με τους συντελεστές υπολογισμού και την επιβολή τελών σήμερα και στο μέλλον. Οι διαβουλεύσεις αυτές πρέπει να πραγματοποιούνται τουλάχιστον μία φορά κάθε χρόνο και είναι υποχρεωτικές σε κάθε περίπτωση που επίκειται τροποποίηση του συστήματος επιβολής τελών.

2.7. Η οδηγία θα ισχύει για όλα τα κοινοτικά αεροδρόμια τα οποία είναι ανοιχτά προς τις εμπορικές αερομεταφορές και δέχονται ετησίως τουλάχιστον 250 000 επιβάτες ή 25 000 τόνους εμπορεύματα.

3. Αξιολόγηση της πρότασης της οδηγίας

3.1. Η καλύτερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς συγκαταλέγεται στις προτεραιότητες που ορίζονται από την Επιτροπή στο πρόγραμμα δράσης 1995-2000 για την ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών (). Ενόψει της αυξανόμενης οικονομικής αλληλεξάρτησης, η αποδοτικότητα των εναέριων μεταφορών προσώπων και εμπορευμάτων αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την αποδοτική λειτουργία της ενιαίας αγοράς και για την διασφάλιση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, η πρόταση οδηγίας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς.

3.2. Η δημιουργία ανταγωνιστικών και ελκυστικών εναέριων διασυνδέσεων συμβάλλει σημαντικά στην οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινότητας. Αποτελεί δε απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασύνδεση και την οικονομική ανάπτυξη των περιφερειών η οποίες παρουσιάζουν κάποια καθυστέρηση ή είναι απομακρυσμένες και για τις οποίες οι αερομεταφορές προσφέρουν το μοναδικό ταχύ τρόπο διασύνδεσης με την υπόλοιπη επικράτεια της Κοινότητας. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι η πρόταση οδηγίας δημιουργεί τη δυνατότητα διατήρησης των διοικητικών συστημάτων που εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη στην περίπτωση δικτύων ή ομάδων αεροδρομίων κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, χωρίς να θίγεται η κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Κατ'αυτόν τον τρόπο δημιουργείται στο μέλλον η δυνατότητα της προώθησης περιφερειακών αεροδρομίων στα πλαίσια εθνικών συστημάτων με την προσφορά οικονομικών ενισχύσεων εκ μέρους μεγαλύτερων αεροδρομίων, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια συγκρίσιμη μέριμνα για τις υποδομές στις απομακρυσμένες περιοχές.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών βρίσκει κατάλληλο το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας που ορίζεται από την Επιτροπή. Ταυτόχρονα και για πρακτικούς λόγους πρέπει να αυξηθούν οι οριακές τιμές και να προσαρμοστούν στις αντίστοιχες της οδηγίας 96/97/ΕΚ της 15ης Οκτωβρίου 1996. Αεροδρόμια που δέχονται μικρότερο αριθμό επιβατών ή εμπορευμάτων από ό,τι ορίζεται στην οδηγία εξακολουθούν σε πολλές περιπτώσεις να λειτουργούν για λόγους περιφερειακής πολιτικής και δεν είναι δυνατό να συγκριθούν χωρίς άλλο με αεροδρόμια υπερπεριφερειακού χαρακτήρα που είναι εκτεθειμένα στον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό.

Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών, ο αποκλεισμός αυτής της ομάδας μικρών αεροδρομίων ευθυγραμμίζεται με τη συνεπή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας.

3.4. Η δημιουργία μιας ενιαίας και ανταγωνιστικής αγοράς εναερίων μεταφορών στην Κοινότητα προϋποθέτει τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την καθιέρωση και την ανάπτυξη του ανταγωνισμού σε όλους τους τομείς. Τα αεροδρόμια και οι σχετικές υποδομές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της αγοράς αερομεταφορών. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η θέσπιση ενός κοινοτικού πλαισίου για την υποβολή τελών αεροδρομίου που προβλέπεται στην πρόταση οδηγίας συμβάλλει σημαντικά στην προαγωγή του ανταγωνισμού στον τομέα των αερομεταφορών.

3.5. Το υψηλό επίπεδο υπηρεσιών και υποδομών αερολιμένα που προσφέρεται ήδη σε πολλά κράτη μέλη και περιφέρειες μπόρεσε σε πολλές περιπτώσεις να επιτευχθεί αποκλειστικά και μόνο επειδή οι φορείς εκμετάλλευσης αεροδρομίων είχαν τη δυνατότητα να σχεδιάζουν και να ενεργούν με βάση επιχειρηματικά κριτήρια. Προς όφελος μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής αγοράς αερομεταφορών, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι απαραίτητο να μη θιγεί στο μέλλον η θέση των αεροδρομίων ως αυτόνομων επιχειρήσεων που είναι ανοικτές στον ανταγωνισμό.

3.6. Τα αεροδρόμια έχουν ιδιαίτερη σημασία για την οικονομική ανάπτυξη ολόκληρων περιφερειών. Από την άποψη της αγοράς εργασίας, τα αεροδρόμια διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο όσον αφορά την σύσταση θέσεων απασχόλησης σε μια περιφέρεια. Με τη δημιουργία μιας θέσεως απασχόλησης σε ένα αεροδρόμιο, δημιουργούνται ή εξασφαλίζονται παράλληλα έως και δύο θέσεις απασχόλησης στο άμεσο περιβάλλον. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι η εν λόγω σημαντική συμβολή των αερολιμένων για την περιφερειακή ανάπτυξη δεν πρέπει να θιγεί με τη θέσπιση ρυθμιστικών μέτρων τα οποία θα εκθέτουν σε κίνδυνο την οικονομική ανεξαρτησία των φορέων εκμετάλλευσης των αεροδρομίων και την ανταγωνιστικότητά τους στην αντίστοιχη αγορά.

3.7. Τα κριτήρια της μη διάκρισης, της συνεκτίμησης του κόστους και της διαφάνειας είναι κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών κατάλληλα για τη δημιουργία ενός κοινοτικού πλαισίου για την επιβολή τελών αεροδρομίου. Με την εξίσωση των εσωτερικών με τις ενδοκοινοτικές πτήσεις υλοποιείται μια βασική διάταξη της κοινοτικής νομοθεσίας που ισχύει για αυτόν τον επιμέρους τομέα των αερομεταφορών. Λόγω της εν μέρει μονοπωλιακής θέσης ορισμένων αεροδρομίων όσον αφορά τη διάθεση εγκαταστάσεων και την προσφορά υπηρεσιών, κρίνεται ορθή η εφαρμογή της αρχής της συνεκτίμησης του κόστους. Ο καλύτερος συντονισμός των φορέων εκμετάλλευσης αεροδρομίων και των χρηστών, που επιδιώκεται με την αρχή της διαφάνειας, μπορεί να εξασφαλίσει μια προσφορά και συστήματα επιβολής τελών που εναρμονίζεται με τις συνθήκες της αγοράς.

3.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι στην πρόταση οδηγίας λαμβάνεται επαρκώς υπόψη η προστασία του περιβάλλοντος. Η προβλεπόμενη δυνατότητα της προσαρμογής των τελών στις επιπτώσεις για το περιβάλλον επιτρέπει και στην περίπτωση αυτή τη συνεκτίμηση του εξωτερικού κόστους και δημιουργεί κίνητρα για την προώθηση της χρήσης αεροσκαφών τα οποία παράγουν όσο το δυνατόν λιγότερο θόρυβο και εκπέμπουν όσο το δυνατόν λιγότερους ρύπους.

3.9. Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, για την εξασφάλιση της αποδοτικότητας της αγοράς αερομεταφορών απαιτείται ένα κρατικό σύστημα διοίκησης, η λειτουργία του οποίου θα περιορίζεται στην εκπλήρωση συγκεκριμένων καθηκόντων που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Πρέπει να αποφευχθούν τυχόν νέες γραφειοκρατικές διαδικασίες για την δημιουργία και την επίβλεψη μιας νέας διάταξης αγοράς. Για τον λόγο αυτό, οι αρχές θα πρέπει να αποφασίζουν μόνο σε περιπτώσεις που συντρέχουν πραγματικά λόγοι από την άποψη της νομοθεσίας, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις που ισχύουν στα κράτη μέλη για τις περιφέρειες. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να προτιμάται η συναίνεση των ενδιαφερομένων.

4. Συμπεράσματα

Από τα προαναφερθέντα προκύπτουν οι ακόλουθες προτάσεις τροποποίησης της πρότασης της Επιτροπής:

4.1. Τα μικρότερα αεροδρόμια δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προϋποθέσεις που προτείνονται στην οδηγία. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας πρέπει να περιοριστεί σε αεροδρόμια τα οποία δέχονται ετησίως τουλάχιστον 1 εκατομμύριο επιβάτες ή 25 000 τόννους εμπορεύματα.

4.2. Παράλληλα με το κόστος σύμφωνα με το άρθρο 4, μπορεί να συνεκτιμηθεί στον υπολογισμό των τελών αεροδρομίου το εξωτερικό κόστος των αερομεταφορών σε συνδυασμό με την προστασία του περιβάλλοντος.

4.3. Ενόψει του σημαντικού διαστήματος που απαιτείται για τον εκ των προτέρων προγραμματισμό των ταξιδιωτικών πρακτορείων, η προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2 της πρότασης οδηγίας σχετικά με την ενημέρωση των χρηστών για την τροποποίηση του συστήματος επιβολής τελών αεροδρομίων ή του ύψους των τελών πρέπει να παραταθεί τουλάχιστον με 4 μήνες ακόμη.

4.4. Στην οδηγία δεν θα πρέπει να περιλαμβάνεται η προϋπόθεση της έγκρισης της υποβολής τελών εκ μέρους των φορέων εκμετάλλευσης αεροδρομίων. Προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν παρεξηγήσεις, επιβάλλεται να διευκρινιστεί στο άρθρο 7, παράγραφος 1, εδάφιο 3 ότι το κείμενο δεν αναφέρεται σε υποχρεωτικούς όρους έγκρισης.

4.5. Πρέπει να καταργηθεί η διεξαγωγή δεύτερης σειράς διαβουλεύσεων μετά τη λήψη αποφάσεως σχετικά με την τροποποίηση του συστήματος επιβολής τελών ή του ύψους των τελών. Για τον λόγο αυτό και προκειμένου να αποφευχθούν χρονοβόρες ή περίπλοκες διαδικασίες, επιβάλλεται να διαγραφεί το άρθρο 7, παράγραφος 3.

Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 257 της 22.8.1997, σ. 2.

() ΕΕ L 240 της 24.8.1992.

() COM(94) 218 τελικό.

() ΕΕ C 309 της 5.11.1994, σ. 2.

() COM(96) 514 τελικό.

() COM(92) 494 τελικό.

() COM(95) 302 τελικό.