Ειδικη εκθεση αριθ. 13/2003

σχετική με την ενίσχυση στη βαμβακοπαραγωγή συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 σημείο 2 της συνθήκης ΕΚ)

(2003/C 298/02)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

I. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει τις διαπιστώσεις του Συνεδρίου από έλεγχο που διενεργήθηκε σχετικά με τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του καθεστώτος ενίσχυσης της βαμβακοπαραγωγής. Το εν λόγω καθεστώς είχε ελεγχθεί προγενέστερα στις αρχές της δεκαετίας του '90, οι δε διαπιστώσεις δημοσιεύθηκαν στις ετήσιες εκθέσεις του Συνεδρίου για το 1992 και το 1995.

II. Γενικός στόχος του καθεστώτος είναι να υποστηρίζεται η βαμβακοπαραγωγή και να καθίσταται δυνατό να εξασφαλίζουν οι οικείοι παραγωγοί αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο. Τα κύρια κράτη μέλη που παράγουν βαμβάκι είναι η Ελλάδα και η Ισπανία. Μικρή ποσότητα παράγεται επίσης στην Πορτογαλία.

III. Η ενίσχυση χορηγείται στα εκκοκκιστήρια, τα οποία υποχρεούνται να καταβάλλουν στους παραγωγούς μια ελάχιστη τιμή. Το ύψος της κυμαίνεται ανάλογα με τις τιμές της αγοράς και τις παραγόμενες ποσότητες. Ο μηχανισμός που εφαρμόζεται για τον καθορισμό της ενίσχυσης έχει ως στόχο να παρέχεται στα εκκοκκιστήρια σταθερό επίπεδο εισοδήματος, που να αρκεί για να καλύπτουν τα έξοδα λειτουργίας τους και να καθίσταται δυνατό η τιμή του παραγόμενου στην ΕΕ βαμβακιού να είναι ανταγωνιστική με εκείνη του εισαγόμενου προϊόντος. Όταν οι παραγωγοί πωλούν το βαμβάκι στα εκκοκκιστήρια, λαμβάνουν ποσό δύο έως τρεις φορές σχεδόν υψηλότερο από την εμπορική αξία του πωλούμενου βαμβακιού.

IV. Tα αποτελέσματα του ελέγχου του Συνεδρίου αφορούν δύο κύριους τομείς:

- τη διαχείριση που ασκεί η Επιτροπή,

- την αξιολόγηση των συστημάτων ελέγχου που λειτουργούν στα κύρια κράτη μέλη παραγωγής.

V. Από το 1981, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκε το καθεστώς, η ετήσια παραγωγή βαμβακιού στην ΕΕ αυξήθηκε από 0,3 εκατομμύρια τόνους σε 1,7 εκατομμύρια τόνους. Στην αύξηση αυτή αντικατοπτρίζεται το γεγονός ότι η ενίσχυση για τη βαμβακοπαραγωγή είναι τρεις με τέσσερις φορές υψηλότερη από την εκείνη που καταβάλλεται για τις εναλλακτικές καλλιέργειες. Από τη σύγκριση των ακαθάριστων περιθωρίων μεταξύ του βαμβακιού και των σπόρων αραβοσίτου προκύπτει λόγος 1,5 περίπου υπέρ του βαμβακιού. Η αύξηση της παραγωγής οφείλεται, κατά 25 % περίπου, στην προσχώρηση της Ισπανίας στην ΕΟΚ, το 1986.

VI. Το 1987 καθιερώθηκε μηχανισμός σταθεροποίησης, με στόχο τη μείωση της καταβλητέας ενίσχυσης όταν η παραγωγή υπερβαίνει τη μέγιστη εγγυημένη ποσότητα.

VII. Το 2001 επήλθε μεταρρύθμιση του καθεστώτος ενίσχυσης στην παραγωγή, η οποία περιλάμβανε ενίσχυση του μηχανισμού σταθεροποίησης, αποτέλεσμα της οποίας είναι η αισθητή μείωση της καταβλητέας ενίσχυσης όταν η παραγωγή υπερβαίνει τα όρια που έχουν καθοριστεί.

VIII. Η υψηλότερη από την αναμενόμενη ελληνική παραγωγή κατά την περίοδο 2001/02, οδήγησε στην υποβολή αίτησης για την εξαίρεση μέρους της παραγωγής από το καθεστώς. Με την εξέταση αυτής της αίτησης εντοπίστηκαν ορισμένα θέματα σχετικά με τις επιλέξιμες ποσότητες για ενίσχυση και τις ποσότητες που πρέπει να χρησιμεύουν προκειμένου να καθορίζεται η επιβαλλόμενη ποινή για την παραγωγή που θα υπερβαίνει τις εγγυημένες ποσότητες. Στη συνέχεια θεσπίστηκε τροποποιημένη κανονιστική ρύθμιση, η οποία ορίζει τα κριτήρια καθορισμού των εν λόγω ποσοτήτων, διότι σε περίπτωση που δεν εντοπίζεται το μη επιλέξιμο βαμβάκι που έχει παραχθεί, τίθενται σε μειονεκτική θέση όλοι οι παραγωγοί, με την επιβολή μεγαλύτερης ποινής μέσω του μηχανισμού σταθεροποίησης. Ένα από τα κριτήρια επιλεξιμότητας συνίσταται στο ότι η ενίσχυση πρέπει να καταβάλλεται μόνον για ποσότητες που προέρχονται από περιοχές που έχουν δηλωθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ ότι προορίζονται για βαμβακοκαλλιέργεια. Στην πράξη, στην Ελλάδα, όταν οι εθνικές αρχές λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τις επιλέξιμες ποσότητες, υφίστανται περιορισμούς λόγω των ανεπαρκειών που εμφανίζει το ΟΣΔΕ. Εξάλλου, τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργούν οι αρχές ώστε να εξακριβώνουν ποιες ποσότητες αποκλείονται από την παραγωγή προκειμένου να εφαρμόζεται ο μηχανισμός σταθεροποίησης, δεν συμφωνούν με τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργήθηκαν σε διάφορους παραγωγούς για την επαλήθευση των δηλώσεων εκτάσεων. Λόγω των ανεπαρκειών που εμφανίζει το ΟΣΔΕ στην Ελλάδα, αποδυναμώνεται η ικανότητα παρακολούθησης από την Επιτροπή της ορθής εφαρμογής του μηχανισμού σταθεροποίησης. Η Επιτροπή επιθυμεί να προβεί σε μεταρρύθμιση του ισχύοντος καθεστώτος, η οποία θα τεθεί σε ισχύ από την περίοδο εμπορίας που αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου 2003. Αυτή η προθεσμία δεν τηρήθηκε και η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει πρόταση μεταρρύθμισης του καθεστώτος ενίσχυσης της βαμβακοπαραγωγής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το φθινόπωρο του 2003.

IX. Για κάθε περίοδο εμπορίας κατά την οποία οι κοινοτικές δαπάνες δεν φθάνουν τα 770 εκατομμύρια ευρώ, η κανονιστική ρύθμιση προβλέπει αύξηση του καταβλητέου στους παραγωγούς ποσού, με την προϋπόθεση ότι θα πληρούνται ορισμένοι όροι. Κατά τη διάρκεια τριών από τις επτά περιόδους εμπορίας 1995/96 - 2001/02 βάσει της διάταξης αυτής καταβλήθηκε στους παραγωγούς προσαυξημένη ενίσχυση. Εξάλλου, αυτό το μέτρο αμβλύνει το αποτέλεσμα του μηχανισμού σταθεροποίησης και μπορεί να θεωρείται ως πρόσθετη αμοιβή καταβαλλόμενη στους παραγωγούς. Η δημοσιονομική ουδετερότητα δεν μπορεί να εξασφαλιστεί, οι δε δαπάνες κατά τα υπόλοιπα τέσσερα οικονομικά έτη υπερέβησαν τα 770 εκατομμύρια ευρώ.

X. Η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα αρνητικής επίδρασης της βαμβακοπαραγωγής στο περιβάλλον και δεν ασκείται διαρκής παρακολούθηση της περιβαλλοντικής κατάστασης στις περιφέρειες των κρατών μελών όπου παράγεται βαμβάκι.

XI. Η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του κινήτρου που παρασχέθηκε στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού για βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου βαμβακιού. Το ποσό που καταβλήθηκε φαίνεται ότι αντιστοιχεί σε περιττή δαπάνη και ότι αποτελεί πηγή πρόσθετων εσόδων, δεδομένου ότι συνιστά διπλοχρησία με το εισόδημα που αποκομίζεται από τη διάθεση στην αγορά όταν παράγεται καλύτερη ποιότητα και όταν αυξάνονται οι αποδόσεις. Εξάλλου, η Επιτροπή δεν επανεξέτασε τα έξοδα λειτουργίας στα οποία υποβάλλονται τα εκκοκκιστήρια και, κατά συνέπεια, δεν γνωρίζει κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα μείωσης των κοινοτικών δαπανών, τροποποιώντας το ποσό της ενίσχυσης που καταβάλλεται στα εκκοκκιστήρια.

XII. Μολονότι ο έλεγχος που διενεργήθηκε στην Ισπανία δεν αποτέλεσε αφορμή για τη διατύπωση ουσιαστικών παρατηρήσεων, στο πλαίσιο των ελέγχων που διενεργήθηκαν από τις ελληνικές εθνικές αρχές παρατηρήθηκαν σοβαρές ανεπάρκειες σχετικά με τις δηλώσεις εκτάσεων τις οποίες υπέβαλαν οι παραγωγοί. Τα αποτελέσματα αυτών των ανεπαρκειών συνδυάζονται με το γεγονός ότι δεν σημειώθηκε πρόοδος σχετικά με την εφαρμογή του ΟΣΔΕ στην Ελλάδα. Για την περίοδο εμπορίας 2001/02 οι ελληνικές αρχές εκτίμησαν ότι το 10 % περίπου της γης που είχε φυτευθεί με βαμβάκι είτε δεν είχε δηλωθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ, είτε είχε δηλωθεί ότι αφορούσε άλλη καλλιέργεια. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και όταν οι περιπτώσεις αυτές δεν επισημαίνονται, οι παραγωγοί λαμβάνουν ενίσχυση δύο φορές για τα ίδια αγροτεμάχια, μία φορά βάσει της δήλωσης αροτραίας καλλιέργειας και μια δεύτερη βάσει της πραγματικής βαμβακοπαραγωγής.

XIII. Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να επωφεληθεί από την προτεινόμενη μεταρρύθμιση προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες που εμπεριέχει το ισχύον καθεστώς (έλλειψη δημοσιονομικής ουδετερότητας, ενδιαφέρον που εμφανίζει ο συντελεστής ενίσχυσης για τις παραγόμενες ποσότητες και επίδραση της βαμβακοπαραγωγής στο περιβάλλον). Εξάλλου, όσον αφορά το ισχύον καθεστώς, το Συνέδριο συνιστά να επανεξετάσει η Επιτροπή τις δημοσιονομικές ρυθμίσεις που ισχύουν σχετικά με τα εκκοκκιστήρια και να εξετάσει την αποτελεσματικότητα των κινήτρων που παρέχονται για τη βελτίωση της ποιότητας.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Κατά την προσχώρηση της Ελλάδας στην ΕΟΚ, θεσπίστηκε καθεστώς ενίσχυσης στην παραγωγή για το βαμβάκι(1), και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο βαμβάκι που συγκομίστηκε το 1981. Το καθεστώς επεκτάθηκε το 1986, όταν προσχώρησαν στην ΕΟΚ η Ισπανία και η Πορτογαλία.

2. Το 2001, απλουστεύθηκαν οι εκτελεστικές διατάξεις σχετικά με το καθεστώς και ενοποιήθηκαν στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου(2). Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1591/2001 της Επιτροπής(3), όπως τροποποιήθηκε(4), ορίζει τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής του καθεστώτος ενίσχυσης στην παραγωγή.

3. Ο καθολικός στόχος του καθεστώτος συνίσταται στην υποστήριξη της βαμβακοπαραγωγής σε περιοχές της Κοινότητας όπου αυτή είναι σημαντική για τη γεωργική οικονομία, γεγονός που εξασφαλίζει στους οικείους παραγωγούς ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο(5).

Φύτευση και παραγωγή του βαμβακιού

4. Το βαμβάκι φυτεύεται την άνοιξη και συγκομίζεται το επόμενο φθινόπωρο. Το ακατέργαστο βαμβάκι παραδίδεται στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού όπου, με μια διαδικασία που είναι γνωστή ως εκκοκκισμός, οι ίνες διαχωρίζονται από τους σπόρους και τα απορρίμματα. Η περίοδος εμπορίας εκτείνεται από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Αυγούστου.

5. Εντός της ΕΕ, το βαμβάκι καλλιεργείται σχεδόν αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Ισπανία. Η ετήσια παραγωγή κατά τις τρεις περιόδους εμπορίας (1999/2000 έως 2001/02) ανήλθε, κατά μέσο όρο, σε 1,6 εκατομμύρια τόνους, που αποδίδουν 0,51 εκατομμύρια τόνους εκκοκκισμένου βαμβακιού. Αυτό το επίπεδο παραγωγής καλύπτει το 47 % περίπου των εσωτερικών αναγκών της ΕΕ. Το υπόλοιπο μέρος καλύπτεται με εισαγωγές που πραγματοποιούνται στην Κοινότητα απαλλαγμένες από φόρους και δασμούς.

6. Οι χώρες της ΕΕ παράγουν το 3 % περίπου της παγκόσμιας παραγωγής (που υπολογίζεται ότι φθάνει τα 19 εκατομμύρια τόνους εκκοκκισμένου βαμβακιού), ενώ οι μεγαλύτεροι παραγωγοί είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία.

Αντίκτυπος στον προϋπολογισμό

7. Η χορηγούμενη ενίσχυση για την βαμβακοπαραγωγή ανέρχεται, κατά μέσο όρο, σε 600 εκατομμύρια ευρώ για την Ελλάδα και 200 εκατομμύρια ευρώ για την Ισπανία, ισούται δε συνολικά με το 2 % περίπου του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ.

Κύρια στοιχεία του καθεστώτος ενίσχυσης στην παραγωγή

8. Ο κανονισμός(6) προβλέπει ότι τα εκκοκκιστήρια χορηγούν στους βαμβακοπαραγωγούς ποσό [την ελάχιστη τιμή(7)] υψηλότερο από την εμπορική αξία του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού που παραδίδεται στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού. Αυτή η απαίτηση αποτελεί έναν από τους όρους που περιλαμβάνει η γραπτή σύμβαση που καλύπτει την αγορά του βαμβακιού από τα εκκοκκιστήρια. Παρά το γεγονός ότι τα εκκοκκιστήρια είναι υποχρεωμένα να καταβάλουν την ελάχιστη τιμή για βαμβάκι συνήθους ποιότητας, είναι επίσης ελεύθερα να προσφέρουν υψηλότερη τιμή.

9. Η ενίσχυση που καταβάλλεται στα εκκοκκιστήρια, αντιστοιχεί στη διαφορά ή στο διαφυγόν κέρδος μεταξύ αυτού που καλείται τιμή στόχου(8) [η οποία συνίσταται στην ελάχιστη τιμή προσαυξημένη κατά 5 %(9)] και μιας τιμής που καθορίζει η Επιτροπή(10) για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι που αγοράζεται από τους παραγωγούς. Ο κανονισμός προβλέπει ότι η τιμή του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού είναι ίση με ένα ποσοστό της τιμής αγοράς του εκκοκκισμένου βαμβακιού που διατίθεται στο εμπόριο και για το οποίο οι τιμές δημοσιεύονται.

10. Το ύψος της καταβλητέας ενίσχυσης αυξομειώνεται σε συνάρτηση με τις διακυμάνσεις των τιμών της αγοράς για το εκκοκκισμένο βαμβάκι. Όταν οι τιμές της αγοράς είναι χαμηλές, η ενίσχυση αυξάνεται προκειμένου αυτές να αντισταθμίζονται και αντίστροφα. Κατά συνέπεια, τα έσοδα που αποκομίζουν τα εκκοκκιστήρια από την πώληση του εκκοκκισμένου βαμβακιού, σε συνδυασμό με την λαμβανόμενη ενίσχυση, παραμένουν ως επί το πλείστον σταθερά, ανεξάρτητα από το επίπεδο παραγωγής. Αυτή η ρύθμιση εξασφαλίζει την παροχή οικονομικής ασφάλειας στα εκκοκκιστήρια και καθιστά δυνατό η τιμή του βαμβακιού που παράγεται στην ΕΕ να είναι ανταγωνιστική σε συνάρτηση με τις τιμές του εισαγόμενου βαμβακιού.

11. Για κάθε περίοδο εμπορίας κατά την οποία η ενίσχυση δεν φθάνει τα 770 εκατομμύρια ευρώ, η κανονιστική ρύθμιση(11) προβλέπει αύξηση, υπό ορισμένους όρους(12), του καταβλητέου ποσού. Η αύξηση της ενίσχυσης περιορίζεται από τους συνακόλουθους όρους και δεν μπορεί να συνεπαχθεί την αύξηση των συνολικών κοινοτικών δαπανών πέραν των 770 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτό το μέτρο, το οποίο ισχύει μόνο για το καθεστώς σχετικά με το βαμβάκι, αμβλύνει τα αποτελέσματα του μηχανισμού σταθεροποίησης όταν οι τιμές στην παγκόσμια αγορά είναι σχετικά υψηλές και θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως πρόσθετη αμοιβή καταβαλλόμενη στους παραγωγούς. Κατά τη διάρκεια τριών από τις επτά περιόδους εμπορίας 1995/1996 έως 2001/2002, καταβλήθηκε στους παραγωγούς, δυνάμει της διάταξης αυτής, προσαυξημένη ενίσχυση (για λεπτομερή στοιχεία βλέπε πίνακα 1). Για τις εν λόγω τρεις περιόδους εμπορίας (1995/96, 1997/98 και 2000/01), οι ενισχύσεις που καταβλήθηκαν δυνάμει αυτής της διάταξης ανήλθαν σε 260 εκατομμύρια ευρώ συνολικά.

12. Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά θέματα, η κανονιστική ρύθμιση που θεσπίστηκε το 2001 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μεριμνούν για τη λήψη μέτρων σχετικά με τον τομέα του βαμβακιού.

Πίνακας 1

Ποσό που εισέπραξαν οι παραγωγοί

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

13. Το 1987 τέθηκε σε εφαρμογή μηχανισμός σταθεροποίησης, αρχικώς ως μέτρο περιορισμού των κοινοτικών δαπανών, αλλά και ως μέσο αποθάρρυνσης της αύξησης των επιπέδων παραγωγής, ο οποίος έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της καταβλητέας ενίσχυσης για όλη την παραγωγή, όταν σημειώνεται υπέρβαση της μέγιστης εγγυημένης ποσότητας (ΜΕΠ)(13).

14. Το 1995, οι ΜΕΠ αυξήθηκαν σε 1,031 εκατομμύρια τόνους και η τιμή στόχου μειώθηκε αναλογικά, προκειμένου να εξασφαλιστεί η δημοσιονομική ουδετερότητα των εν λόγω μεταβολών. Για τα κράτη μέλη βαμβακοπαραγωγής καθορίστηκαν εθνικές εγγυημένες ποσότητες (ΕΕΠ)(14). Έκτοτε, η μείωση του ποσού της ενίσχυσης σε περίπτωση πλεονασματικής παραγωγής εφαρμόζεται στο κράτος μέλος στο οποίο σημειώνεται πλεονασματική παραγωγή.

15. Μετά την ενίσχυση του μηχανισμού σταθεροποίησης, το 2001(15), μειώνεται βαθμιαία η καταβλητέα ενίσχυση όταν η παραγωγή στην Ισπανία και την Ελλάδα υπερβαίνει το 1,5 εκατομμύρια τόνους. Η επίδραση του ενισχυμένου μηχανισμού σταθεροποίησης είναι τέτοια ώστε σχετικά μικρές αυξήσεις της παραγωγής πέραν αυτού του ορίου να προξενούν κάθετη πτώση της καταβλητέας ενίσχυσης για το σύνολο της παραγωγής. Η μέγιστη εγγυημένη ποσότητα δεν αυξήθηκε το 2001 και δεν τροποποιήθηκε η διαδικασία προσδιορισμού των ποινών όταν η παραγωγή κυμαίνεται από 1,031 εκατομμύρια τόνους έως 1,5 εκατομμύρια τόνους. Στο διάγραμμα 1 καταδεικνύεται η επίδραση του μηχανισμού σταθεροποίησης και συγκρίνεται η επίδρασή του πριν και μετά την ενίσχυσή του.

16. Αφότου θεσπίστηκε ο μηχανισμός σταθεροποίησης, το 1987, η παραγωγή υπερέβαινε κάθε χρόνο τις μέγιστες εγγυημένες ποσότητες και, κατά συνέπεια, μειωνόταν η ενίσχυση που χορηγούνταν στους παραγωγούς.

17. Ενώ μπορεί να σημειώνονται διακυμάνσεις των τιμών στην παγκόσμια αγορά, η ελάχιστη τιμή των 101 ευρώ/100 χγρ. που πρέπει να καταβάλλεται στους παραγωγούς είναι, κατά γενικό κανόνα, τρεις με τέσσερις φορές υψηλότερη από την αξία του παραγόμενου μη εκκοκκισμένου βαμβακιού. Το ποσό που εισπράττεται συλλογικά από τους παραγωγούς αυξάνεται μέχρις ότου η παραγωγή φθάσει τα 1,5 εκατομμύρια τόνους. Στη συνέχεια, το συνολικό εισπραττόμενο ποσό μειώνεται, διότι η ποινή που επιβάλλεται λόγω της πλεονασματικής παραγωγής υπερβαίνει τα επιπλέον εισπραττόμενα ποσά που προκύπτουν από την αύξηση της παραγωγής (για λεπτομερή στοιχεία βλέπε πίνακα 2).

Διάγραμμα 1 - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ

Επίδραση του μηχανισμού σταθεροποίησης στις κοινοτικές δαπάνες

[αξία μη εκκοκκισμένου βαμβακιού = 250 ευρώ/τόνο(16)]

>PIC FILE= "C_2003298EL.002601.TIF">

Σημείωση:

Το διάγραμμα καταδεικνύει την καταβλητέα ενίσχυση για διάφορα επίπεδα παραγωγής, πριν και και μετά την τροποποίηση του μηχανισμού σταθεροποίησης το 2001.

Όταν η παραγωγή αυξάνεται από 1,0 έως 1,34 εκατομμύρια τόνους, ο μηχανισμός σταθεροποίησης συμβάλλει αποτελεσματικά στον περιορισμό της αύξησης των δαπανών.

Όταν η παραγωγή υπερβαίνει τα 1,34 εκατομμύρια τόνους, ο μηχανισμός σταθεροποίησης προκαλεί μείωση της συνολικής καταβλητέας ενίσχυσης.

Η μείωση της συνολικής καταβλητέας ενίσχυσης είναι ταχύτερη μετά την τροποποίηση που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου.

Πίνακας 2

Σύγκριση της ενίσχυσης που εισέπρατταν οι παραγωγοί πριν και μετά την ενίσχυση του μηχανισμού σταθεροποίησηςΣημείωση:

Το συλλογικό ποσό που εισπράττουν οι παραγωγοί μεγιστοποιείται όταν η παραγωγή φθάνει τα 1,5 εκατομμύρια τόνους.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 3

Σύγκριση της ενίσχυσης που καταβάλλεται όταν η αξία του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού φθάνει τα 200, 250, 300 και 350 ευρώ/τόνο

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημείωση:

Ανεξάρτητα από το επίπεδο της τιμής της αγοράς, οι κοινοτικές δαπάνες αρχίζουν να μειώνονται όταν η παραγωγή φθάνει ή προσεγγίζει τα 1,3 εκατομμύρια τόνους.

18. Όπως αναφέρθηκε στα σημεία 9, 10, και 13, οι κοινοτικές δαπάνες καθορίζονται βάσει της ελάχιστης τιμής που πρέπει να καταβάλλουν τα εκκοκκιστήρια στους παραγωγούς, η οποία μειώνεται με την εφαρμογή του μηχανισμού σταθεροποίησης και με την αποτίμηση της αξίας που πραγματοποιείται για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι που αγοράζεται. Οι κοινοτικές δαπάνες αρχίζουν να μειώνονται όταν η επιπλέον ενίσχυση που καταβάλλεται λόγω της αυξημένης παραγωγής είναι χαμηλότερη από τη διαφορά μεταξύ της αύξησης της συνολικής τιμής που καθορίστηκε για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι και της κλιμάκωσης της ποινής για την πλεονασματική παραγωγή. Αυτό συμβαίνει, κατά κανόνα, όταν η παραγωγή ανέρχεται ή προσεγγίζει τα 1,3 εκατομμύρια τόνους (για λεπτομερή στοιχεία βλέπε πίνακα 3).

19. Παρά το γεγονός ότι το καθεστώς βασίζεται στην παραγωγή, όλοι οι βαμβακοπαραγωγοί της Κοινότητας οφείλουν να υποβάλουν δήλωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων στο πλαίσιο του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ)(17), προκειμένου να δηλώνουν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις. Τα στοιχεία που προκύπτουν από τις εν λόγω αιτήσεις χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη της παραγωγής και να ελέγχεται κατά πόσο υφίστανται οι παραγωγοί που παραδίδουν βαμβάκι στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού, καθώς και η ευλογοφάνεια των παραδιδόμενων ποσοτήτων.

Έλεγχος του Συνεδρίου

Προγενέστερες παρατηρήσεις

20. Τα ευρήματα που προέκυψαν από προγενέστερους ελέγχους του Συνεδρίου δημοσιεύθηκαν στην ετήσια έκθεσή του για το 1992(18) τα δε αποτελέσματα του ελέγχου παρακολούθησης δημοσιεύθηκαν το 1996(19). Σύμφωνα με τις επικρίσεις του Συνεδρίου, το καθεστώς είναι ευάλωτο σε ανωμαλίες, εμφανίζει ανεπάρκειες σχετικά με τους ελέγχους, οι δε αιτήσεις περιλάμβαναν εικονικές ποσότητες βάσει των οποίων καταβλήθηκε η ενίσχυση (στην Ελλάδα). Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίστηκε με τροποποίηση της κανονιστικής ρύθμισης που εισήχθη το 1995, η οποία προβλέπει μείωση της ποσότητας μη εκκοκκισμένου βαμβακιού βάσει της οποίας καταβάλλεται η ενίσχυση, όταν η απόδοση του εκκοκκισμένου βαμβακιού είναι χαμηλότερη από το 32 % της συνήθους απόδοσης(20). Υπό τις περιστάσεις αυτές, η ενίσχυση καταβάλλεται βάσει της ποσότητας μη εκκοκκισμένου βαμβακιού, που αν ήταν συνήθους ποιότητας θα είχε αποδώσει τις παραχθείσες ίνες. Η συσχέτιση των ποσοτήτων για τις οποίες καταβάλλεται ενίσχυση με τις επιτυγχανόμενες αποδόσεις αποσκοπεί στην εξάλειψη του κινήτρου για υπερβολές ή παρεμβάσεις σχετικά με το βάρος του ακατέργαστου προϊόντος.

21. To Συνέδριο επέκρινε επίσης το γεγονός ότι ο μηχανισμός σταθεροποίησης δεν αποτέλεσε τροχοπέδη για την αύξηση των επιπέδων της παραγωγής. Κατά τις περιόδους εμπορίας από το 1995 και εφεξής, η παραγωγή εξακολούθησε να σημειώνει αύξηση.

Έλεγχος που αφορά την παρούσα έκθεση

22. Το Συνέδριο, κατά τον έλεγχο που αφορούσε την παρούσα έκθεση, ο οποίος κάλυψε τα οικονομικά έτη από το 1999 έως το 2002, εκτίμησε κατά πόσο ήταν χρηστή η διαχείριση που άσκησε η Επιτροπή σχετικά με την ενίσχυση στην παραγωγή για το βαμβάκι, λαμβανομένης υπόψη της επιδιωκόμενης ή μη επίδρασης των μέτρων που εφαρμόστηκαν και των κανόνων που θεσπίστηκαν προκειμένου να διέπουν τη λειτουργία του καθεστώτος, παράλληλα με την παρακολούθηση των διαφόρων δραστηριοτήτων στα κράτη μέλη.

23. Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις ελέγχου στις υπηρεσίες της Επιτροπής, σε τέσσερις από τις κυριότερες περιοχές παραγωγής στην Ελλάδα(21), καθώς και στην Ανδαλουσία, στην Ισπανία. Πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση του συστήματος ελέγχου που λειτουργεί στα κράτη μέλη, η οποία περιέλαβε δειγματοληπτικούς ελέγχους συμμόρφωσης με τους εθνικούς και κοινοτικούς κανόνες. Συγκεντρώθηκαν αποδεικτικά στοιχεία από τον έλεγχο της τεκμηρίωσης και των εγγράφων, από την παρακολούθηση των διαδικασιών παράδοσης και εκκοκκισμού, παράλληλα με τους διάφορους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν από τους επιθεωρητές που ήταν παρόντες στα εκκοκκιστήρια, από την αναλυτική εξέταση των στοιχείων και από συνεντεύξεις με τους κύριους παρεμβαίνοντες (υπάλληλοι της Επιτροπής και εθνικές αρχές καθώς και εκπρόσωποι της ένωσης εκκοκκιστηρίων και των ομάδων παραγωγών).

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ανησυχίες σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία και το περιβάλλον οδήγησαν σε τροποποιήσεις του μηχανισμού σταθεροποίησης

24. Η παραγωγή βαμβακιού στην ΕΕ σημείωνε συνεχή αύξηση μέχρι το 2000. Η ετήσια παραγωγή, η οποία την περίοδο 1982/83 έφθανε τους 330000 τόνους, αυξήθηκε και ξεπέρασε τα 1,7 εκατομμύρια τόνους (βλέπε πίνακα 4). Στην αύξηση αυτή αντικατοπτρίζεται το σχετικό ενδιαφέρον που εμφανίζει η ενίσχυση που χορηγείται για το βαμβάκι, σε σύγκριση με τη χορηγούμενη ενίσχυση για άλλες καλλιέργειες, η αύξηση της παραγωγής που σημειώθηκε μετά την προσχώρηση της Ισπανίας στην ΕΟΚ το 1986 και η αύξηση της μέγιστης εγγυημένης ποσότητας το 1995. Εξάλλου, εφόσον η ενίσχυση βασίζεται στις παραγόμενες ποσότητες, παρέχεται κίνητρο στους διάφορους παραγωγούς, οι οποίοι, προκειμένου να αυξήσουν τα εισπραττόμενα ποσά στο πλαίσιο του καθεστώτος, μεγιστοποιούν την παραγωγή(22). Τα στοιχεία που περιλαμβάνει ο πίνακας 5 καταδεικνύουν ότι η ενίσχυση για το βαμβάκι είναι τρεις με τέσσερις φορές υψηλότερη από εκείνη που καταβάλλεται για εναλλακτικές καλλιέργειες. Εξάλλου, για τις τρεις περιόδους εμπορίας 1998-2000, πραγματοποιήθηκε σύγκριση του περιθωρίου επί των συνολικών εξόδων(23) που επιτεύχθηκε όσον αφορά τη βαμβακοπαραγωγή με εκείνο που επιτεύχθηκε όσον αφορά το σκληρό σιτάρι και τους σπόρους αραβοσίτου, σε δύο από τις περιφέρειες βαμβακοκαλλιέργειας στην Ελλάδα και στην κύρια περιφέρεια βαμβακοκαλλιέργειας στην Ισπανία. Το περιθώριο για το βαμβάκι είναι, και στις δύο περιπτώσεις, υψηλότερο από ό,τι για τα δύο άλλα καλλιεργούμενα προϊόντα. Εάν συγκριθεί η βάση των ακαθάριστων περιθωρίων για το βαμβάκι και για τους σπόρους αραβοσίτου, από τα αποτελέσματα για την περίοδο εμπορίας 1999-2000 προκύπτει ότι το περιθώριο για το βαμβάκι είναι μιάμισυ φορά μεγαλύτερο από εκείνο που αφορά τους σπόρους αραβοσίτου.

25. Μολονότι η εφαρμογή του μηχανισμού σταθεροποίησης περιορίζει τις κοινοτικές δαπάνες ενώ τα επίπεδα παραγωγής βαίνουν αυξανόμενα, το ποσό της ενίσχυσης καθορίζεται επίσης σε συνάρτηση με την τιμή κτήσης του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού από τα εκκοκκιστήρια. Όταν οι τιμές της αγοράς παραμένουν χαμηλές για παρατεταμένη χρονική περίοδο, οι δαπάνες σημειώνουν αύξηση. Στον πίνακα 3 παρουσιάζεται σύγκριση της καταβλητέας ενίσχυσης για τιμές της αγοράς που κυμαίνονται μεταξύ 200 και 350 ευρώ τον τόνο. Κατά την περίοδο 1995/96 - 2001/02, το κόστος που βάρυνε την Κοινότητα για την ενίσχυση του βαμβακιού ξεπέρασε τα 770 εκατομμύρια ευρώ κατά τις περιόδους 1996/1997, 1998/1999, 1999/00 και 2001/02 - βλέπε πίνακα 4.

26. Επίσης, η ανοδική τάση της παραγωγής οδήγησε σε ανησυχίες σχετικά με την επίδραση που ασκεί στο περιβάλλον(24) η εντατική καλλιέργεια καθώς και η πρακτική της μονοκαλλιέργειας(25) και της βαμβακοκαλλιέργειας σε περιοχές που προσφέρονται λιγότερο για την παραγωγή βαμβακιού. Οι ανησυχίες του είδους αυτού εκφράστηκαν σε πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου(26) που υπέβαλε η Επιτροπή το 1999, όπου επισημαινόταν σημαντική αύξηση της έκτασης των βαμβακοφυτειών και της βαμβακοπαραγωγής. Ο κανονισμός που θεσπίστηκε το 2001 ορίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν τα περιβαλλοντικά μέτρα που θεωρούν κατάλληλα και να υποβάλουν στην Επιτροπή, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2004, έκθεση σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση στον τομέα του βαμβακιού και την επίδραση των μέτρων που λαμβάνονται στο εθνικό επίπεδο(27). Όταν αυτά τα στοιχεία θα έχουν ληφθεί και αξιολογηθεί, η Επιτροπή θα είναι σε θέση, εφόσον θα είναι πιο ενημερωμένη, να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με τα βιώσιμα επίπεδα παραγωγής.

27. Η πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή το 1999 περιλάμβανε αναθεώρηση του μηχανισμού σταθεροποίησης, που θα είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί κάπως το ενδιαφέρον που εμφανίζει η ενίσχυση για το βαμβάκι(28) και να μειωθεί το ποσό των κοινοτικών δαπανών. Στόχος της τροποποίησης αυτής ήταν να περιοριστούν οι πιθανότητες να υπερβούν οι δαπάνες το ποσό αναφοράς των 770 εκατομμυρίων ευρώ, κατά τα έτη που οι τιμές της αγοράς είναι χαμηλές. Το Συμβούλιο δεν τάχθηκε υπέρ της πρότασης και, αντί τούτου, ενέκρινε τροποποίηση του μηχανισμού σταθεροποίησης που εφαρμόζεται όταν η παραγωγή υπερβαίνει τα 1,5 εκατομμύρια τόνους(29). Εάν γίνει υπέρβαση αυτού του ορίου, ο τροποποιημένος μηχανισμός έχει ως αποτέλεσμα να μειώνονται δραστικότερα τα ποσοστά ενίσχυσης από ό,τι προηγουμένως. Δεδομένου ότι κατά τις τρεις προγενέστερες περιόδους εμπορίας η μέση παραγωγή έφθανε τα 1,6 εκατομμύρια τόνους, ήταν προφανές ότι ο τροποποιημένος μηχανισμός σταθεροποίησης θα εφαρμοζόταν ήδη από το πρώτο έτος που τέθηκε σε εφαρμογή.

Πίνακας 4

Δαπάνες σχετικές με την ενίσχυση της βαμβακοπαραγωγής από το 1982 και εφξής

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή, ΓΔ AGRI/C/2001.

Πίνακας 5

Σύγκριση της ενίσχυσης που καταβάλλεται για το βαμβάκι με εκείνη που καταβάλλεται για εναλλακτικές καλλιέργειες

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σημείωση:

α) Στον πίνακα δεν λαμβάνονται υπόψη τα έξοδα παραγωγής.

β) Η μεγαλύτερη αποδοτικότητα στην Ανδαλουσία, σε σύγκριση με την Ελλάδα, αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι μέσες αποδόσεις είναι υψηλότερες στην Ισπανία.

γ) Μέση ετήσια ενίσχυση κατά τις περιόδους εμπορίας 1995-1999.

Πηγή:

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Ο τομέας του βαμβακιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση [Sec(2000) 1630 της 5.10.2000.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή ΓΔ AGRI/G.3, Μάρτιος 2003.

Μηχανισμός σταθεροποίησης

28. Όταν η παραγωγή φθάνει τα όρια που καθορίστηκαν για την εφαρμογή του ενισχυμένου μηχανισμού σταθεροποίησης (Ελλάδα 1138000 τόνοι και Ισπανία 362000 τόνοι), η ελάχιστη καταβλητέα στον παραγωγό τιμή μειώνεται κατά 24 % (24,18 ευρώ/100 kg). Όταν η παραγωγή φθάνει τα 1,7 εκατομμύρια τόνους (αύξηση κατά 13 % σε σχέση με τα όρια) η ελάχιστη τιμή μειώνεται κατά 48 % (48,28 ευρώ/100 kg) και όταν η παραγωγή φθάνει τα 1,840 εκατομμύρια τόνους (αύξηση κατά 23 % σε σχέση με τα όρια) η καταβλητέα στον παραγωγό ενίσχυση μειώνεται κατά 69 % (70,07 ευρώ/100 kg). Ενώ οι τιμές της αγοράς όντως ποικίλλουν, όταν οι επιβαλλόμενες ποινές φθάνουν ή κυμαίνονται γύρω από αυτό το επίπεδο, το ποσό της ενίσχυσης φθάνει σε μηδενικό επίπεδο(30) και το καταβλητέο στον παραγωγό ποσό ισούται με την εμπορική αξία του βαμβακιού.

29. Κατά την περίοδο εμπορίας 2001/02, που αποτελούσε την πρώτη περίοδο εφαρμογής των νέων κοινοτικών και εθνικών κανόνων, η ελληνική παραγωγή έφθασε τα 1,354 εκατομμύρια τόνους, δηλαδή ξεπέρασε κατά 19 % το όριο εφαρμογής του ενισχυμένου μηχανισμού σταθεροποίησης. Οι ελληνικές αρχές ζήτησαν από την Επιτροπή να θεωρηθεί ότι η παραγωγή, η οποία ανερχόταν σε 206362 τόνους συνολικά, δεν εμπίπτει στο καθεστώς και ότι δεν επιχορηγείται με ενισχύσεις ούτε λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του επιπέδου της ποινής που θα εφαρμοστεί στο συντελεστή της ενίσχυσης. Αυτή η διαδικασία δεν καλυπτόταν από την κανονιστική ρύθμιση. Η Επιτροπή κατέδειξε ορισμένα προβλήματα κατά την κατάρτιση της κανονιστικής ρύθμισης, συγκεκριμένα τα εξής:

α) δεν υπήρχαν ακριβείς κανόνες που να καθορίζουν κατά πόσο πρέπει να χρησιμοποιείται όλη η παραγωγή ή μόνον εκείνη που παρήχθη σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες, προκειμένου να καθορίζεται η επίδραση του μηχανισμού σταθεροποίησης·

β) εάν χρησιμοποιούνταν, όπως στο παρελθόν, όλες οι παραγόμενες ποσότητες υγιούς, ανόθευτης και σύμφωνης προς τα συναλλακτικά ήθη ποιότητας για τον προσδιορισμό του ποσού της ποινής, η εισπραττόμενη από τους παραγωγούς ενίσχυση θα μειωνόταν κατά 58 %, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από την ποινή που επιβλήθηκε σε οποιαδήποτε προγενέστερη περίοδο εμπορίας(31)· μετά την εξέταση των στοιχείων που παρασχέθηκαν από τις ελληνικές αρχές, η Επιτροπή απέκλεισε από το καθεστώς 144551 τόνους, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 41 % της ελάχιστης τιμής που καταβλήθηκε στους παραγωγούς·

γ) η πρακτική που συνίστατο στο να συνυπολογίζεται όλη η παραγωγή προκειμένου να αποφασίζεται το ύψος των επιβαλλόμενων ποινών, έρχεται σε αντίθεση με τη μέθοδο που ακολουθούν, κατά γενικό κανόνα, άλλα καθεστώτα στήριξης του γεωργικού τομέα·

δ) δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό όριο για την ολοκλήρωση των ελέγχων που διενεργούνται επιτόπου σχετικά με τις δηλώσεις εκτάσεων που υποβάλλουν οι βαμβακοπαραγωγοί· οι έλεγχοι του είδους αυτού είναι αναποτελεσματικοί όταν δε διενεργούνται κατά την περίοδο που τα φυτά βρίσκονται ακόμη στο έδαφος· οι διαπιστώσεις από τους ελέγχους αυτούς είναι αναγκαίες προκειμένου να εξάγεται συμπέρασμα σχετικά με την αξιοπιστία των στοιχείων για τις δηλωθείσες εκτάσεις που αφορά η βαμβακοπαραγωγή και τις πιθανές ποσότητες που πρέπει οι διάφοροι παραγωγοί να παράγουν και να παραδίδουν στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού.

30. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτές οι διαπιστώσεις που επισημάνθηκαν από την Επιτροπή συνεπήχθησαν την έκδοση, τον Αύγουστο του 20024, τροποποιημένης κανονιστικής ρύθμισης, όπου καθορίζονται οι επιλέξιμες για ενίσχυση ποσότητες και οι ποσότητες που πρέπει να περιλαμβάνονται στον προσδιορισμό της επίδρασης του μηχανισμού σταθεροποίησης. Μόνον το βαμβάκι υγιούς, ανόθευτης και σύμφωνης προς τα συναλλακτικά ήθη ποιότητας, που προέρχεται από εκτάσεις που δηλώθηκαν στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ και δεν προέρχεται από εκτάσεις αποκλειόμενες για περιβαλλοντικούς λόγους, μπορεί να είναι επιλέξιμο για ενίσχυση και να χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό του επιπέδου της επιβαλλόμενης ποινής. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόστηκαν για τον προσδιορισμό της επίδρασης του μηχανισμού σταθεροποίησης στο ποσοστό της ενίσχυσης που αφορούσε την ελληνική παραγωγή κατά την περίοδο 2001/02 και, όπως αναφέρθηκε, είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 41 % της ελάχιστης τιμής που καταβλήθηκε στους παραγωγούς.

31. Το 2001, η πραγματική παραγωγή στην Ελλάδα ήταν πολύ υψηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί και υπήρχε κίνδυνος τα καταβαλλόμενα ποσά ως προκαταβολές να είναι υψηλότερα από εκείνα που καθορίστηκαν τελικώς ως οφειλόμενα. Όταν αυτή η πιθανότητα κατέστη προφανής, ο ελληνικός οργανισμός πληρωμών έδωσε οδηγίες στα εκκοκκιστήρια να καταβάλλουν την εμπορική αξία μόνον για το βαμβάκι που παραδόθηκε καθ' υπέρβαση των ορίων που είχαν οριστεί για κάθε παραγωγό.

Δυσχέρειες σχετικά με την επαλήθευση της ακρίβειας των δηλώσεων εκτάσεων και την εξακρίβωση των επιλέξιμων ποσοτήτων

32. Στο παρελθόν η ενίσχυση καταβαλλόταν σε συνάρτηση με τις ποσότητες που εισκομίζονταν στα εκκοκκιστήρια σύμφωνα με τους κανόνες που είχαν θεσπιστεί, ένας από τους οποίους όριζε ότι ο παραγωγός οφείλει να έχει δηλώσει τις εκτάσεις που καλλιεργεί με βαμβάκι. Η τροποποιημένη κανονιστική ρύθμιση του 2002 (η οποία θεσπίστηκε διότι ήταν αναγκαία η διευκρίνιση των όρων σχετικά με την επιλεξιμότητα) αποκλείει, συγκεκριμένα, το βαμβάκι που προέρχεται από μη δηλωθείσα έκταση ή που προέρχεται από έκταση μη επιλέξιμη για ενίσχυση για περιβαλλοντικούς λόγους. Το βαμβάκι του είδους αυτού δεν μπορεί να εντοπιστεί με απόλυτη ακρίβεια, οι δε εθνικές αρχές θα υποχρεωθούν να αποφανθούν σχετικά με τις ποσότητες που γίνονται δεκτές δυνάμει του καθεστώτος και σχετικά με εκείνες για τις οποίες πρέπει να διενεργηθούν και άλλοι έλεγχοι.

33. Με την πάροδο των ετών, οι εθνικές αρχές προέβαιναν σε ελέγχους συνοχής μεταξύ των παραδιδόμενων ποσοτήτων και των εκτάσεων που είχαν δηλωθεί και συγκέντρωναν στοιχεία σχετικά με τις αποδόσεις που είχαν επιτευχθεί. Εφόσον μπορεί να υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι αποδόσεις είναι δυνατό να ποικίλλουν, όπως οι καιρικές συνθήκες, οι γεωργικές πρακτικές και οι καλλιεργούμενες ποικιλίες, εναπόκειται στις εθνικές αρχές να εκτιμούν ποιες είναι οι ποσότητες που είναι ενδεχομένως εύλογο να έχουν παραχθεί από τις δηλωθείσες εκτάσεις. Ωστόσο, οι αδυναμίες που επισημάνθηκαν στην Ελλάδα σχετικά με το ΟΣΔΕ περιορίζουν την αξιοπιστία του συστήματος ως πηγής ακριβών και πλήρων πληροφοριών, στις οποίες να μπορεί να βασίζεται η διαμόρφωση της γνώμης και ως εργαλείου για τη διενέργεια περαιτέρω ελέγχων. Εξάλλου, εφόσον στην πράξη είναι αδύνατος ο έλεγχος της προέλευσης όλων των παραδόσεων στα εκκοκκιστήρια, εξακολουθεί να υπάρχει ο κίνδυνος καταβολής ενίσχυσης για ποσότητες που έχουν καλλιεργηθεί σε μη δηλωθείσες εκτάσεις ή προερχόμενες από εκτάσεις που έχουν αποκλειστεί για περιβαλλοντικούς λόγους. Σε περίπτωση που δεν εντοπίζεται μια μη επιλέξιμη ποσότητα παραχθέντος βαμβακιού, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υφίστανται τις σχετικές συνέπειες όλοι οι καλόπιστοι παραγωγοί, μέσω της επιβολής υψηλότερων ποινών.

34. Η κανονιστική ρύθμιση ορίζει ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να διαπιστώνουν την ακρίβεια του 5 % τουλάχιστον των δηλώσεων εκτάσεων ελέγχοντας, στο πλαίσιο επιθεωρήσεων επιτόπου, κατά τις οποίες συγκρίνεται η έκταση που φυτεύθηκε με βαμβάκι με εκείνη που δηλώθηκε(32). Με τους ελέγχους αυτούς θα εξακριβώνεται εάν οι ελεγχόμενοι παραγωγοί υπέβαλαν ακριβείς δηλώσεις όσον αφορά τις δηλωθείσες εκτάσεις. Ωστόσο, με τις επιτόπου επιθεωρήσεις είναι δυνατό να μην επιτευχθεί ο εντοπισμός των εκτάσεων που καλλιεργήθηκαν μεν με βαμβάκι, αλλά δεν δηλώθηκαν.

35. Όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργήθηκαν το 2000, οι ελληνικές αρχές επισήμαναν την έλλειψη συμφωνίας μόνον σε 3 περιπτώσεις μεταξύ των 5000 και πλέον δηλώσεων εκτάσεων που ελέγχθηκαν. Αντιθέτως, οι εμπεριστατωμένοι έλεγχοι που διενεργήθηκαν κατά το επόμενο έτος κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το 10 % περίπου της συνολικής καλλιεργηθείσας έκτασης (44000 εκτάρια) είτε δεν είχε δηλωθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ, είτε είχε δηλωθεί ότι είχε καλλιεργηθεί σε αυτό άλλο προϊόν. Κατά το έτος αυτό (2001), 94000 παραγωγοί υπέβαλαν αιτήσεις για εκτάσεις, από τις οποίες προέκυπτε ότι οι εκτάσεις βαμβακοκαλλιέργειας ανέρχονταν σε 379000 εκτάρια συνολικά. Δεδομένου ότι η μέση έκταση που καλλιεργεί κάθε παραγωγός ανέρχεται σε 4 εκτάρια, σημαντικός αριθμός παραγωγών ενδέχεται να μην έχει δηλώσει την πλήρη έκταση των επιφανειών που καλλιεργήθηκαν με βαμβάκι το 2001. Οι εμπεριστατωμένοι έλεγχοι που διενεργήθηκαν στην Ελλάδα το 2001, αποτέλεσαν το έρεισμα για την έκδοση κανονισμού της Επιτροπής, προκειμένου να αποκλειστεί από το καθεστώς ορισμένη ποσότητα βαμβακιού. Αυτό το βαμβάκι προερχόταν είτε από εκτάσεις μη επιλέξιμες για ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1051/2001(33), είτε από εκτάσεις που δεν είχαν δηλωθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ ή είχε δηλωθεί ότι είχαν καλλιεργηθεί με άλλο προϊόν. Το γεγονός αυτό είχε ως αντίκτυπο τη μείωση της ποινής σε περίπτωση πλεονασματικής παραγωγής και την αύξηση της παρεχόμενης στήριξης στους παραγωγούς.

Η οικονομική κατάσταση των εκκοκκιστηρίων στο πλαίσιο του παρόντος καθεστώτος δεν επανεξετάστηκε υπό το πρίσμα των μεταβαλλόμενων περιστάσεων, ιδίως των ολοένα και υψηλότερων επιπέδων παραγωγής

36. Ο κανονισμός ορίζει ότι(34), για τον καθορισμό του ύψους της ενίσχυσης, θεωρείται ότι η τιμή του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού που αγοράζουν τα εκκοκκιστήρια κυμαίνεται μεταξύ του 20,6 % και του 24,4 % της διεθνούς τιμής για το εκκοκκισμένο βαμβάκι. Ο μηχανισμός για τον προσδιορισμό του ποσού της ενίσχυσης που καταβάλλεται στα εκκοκκιστήρια έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να παρέχει στο εκκοκκιστήριο εμπορικό κέρδος επαρκές για να καλύψει το κόστος εκκοκκισμού, κυμαινόμενο μεταξύ 98,8 και 125,4 ευρώ/τόνο - βλέπε πίνακα 6 για λεπτομερή στοιχεία.

37. Πριν από το 1995, η Επιτροπή υπολόγιζε το κόστος εκκοκκισμού και καθόριζε την αξία του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού σε επίπεδο που παρείχε στα εκκοκκιστήρια επαρκή κεφάλαια προκειμένου να καλύπτουν τα έξοδα της λειτουργίας τους. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτό το εγχείρημα αποδείχθηκε επαχθές και αντιμετωπίστηκαν δυσχέρειες κατά τη συγκέντρωση επαρκών και αξιόπιστων στοιχείων, τέθηκε σε εφαρμογή απλουστευμένη διαδικασία(35), με την οποία καθορίζεται η τιμή του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού, σε συνάρτηση με την ιστορική σχέση μεταξύ της τιμής αγοράς του εκκοκκισμένου βαμβακιού και της τιμής που καθορίζει η Επιτροπή για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι.

38. Με την πάροδο του χρόνου και με την αύξηση που σημείωσε η παραγωγή μεταβλήθηκε ενδεχομένως το κόστος του εκκοκκισμού, η Επιτροπή όμως δεν αναθεώρησε την ενίσχυση που χορηγεί στα εκκοκκιστήρια, σε συνάρτηση με τα πραγματικά έξοδα λειτουργίας και, κατά συνέπεια, δεν γνωρίζει εάν υπάρχει δυνατότητα μείωσης των κοινοτικών δαπανών, τροποποιώντας τα εφαρμοζόμενα ποσοστά. Κατά συνέπεια, σε κανένα από τα εκκοκκιστήρια, όπου τέθηκαν ερωτήματα κατά τη διάρκεια του ελέγχου, δεν διατυπώθηκε δυσαρέσκεια σχετικά με τον εφαρμοζόμενο μηχανισμό για τον προσδιορισμό της τιμής του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού.

Πίνακας 6

Ποσά που εισέπραξαν τα εκκοκκιστήρια

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Δεν προβαίνουν όλα τα εκκοκκιστήρια σε διάκριση ποιότητας όταν αγοράζουν βαμβάκι, το δε "ποιοτικό κίνητρο" φαίνεται ότι δεν αποτελεί παρά μόνο πηγή πρόσθετου εισοδήματος

39. Στο πλαίσιο του κοινοτικού καθεστώτος αναγνωρίζεται ότι μπορούν να παραχθούν διάφορες ποικιλίες βαμβακιού και το εν λόγω καθεστώς ορίζει ότι οι παραγωγοί πρέπει να αμείβονται ανάλογα με την ποιότητα του παραδιδόμενου προϊόντος.

40. Στην Ελλάδα, δεν καταβάλλουν όλα τα εκκοκκιστήρια στους παραγωγούς τιμή ανάλογη με την ποιότητα συγκεκριμένων παρτίδων, αντί τούτου δε προτιμούν να προσφέρουν στους παραγωγούς τιμή ίση με εκείνη που θα καταβαλλόταν για βαμβάκι μέσης ανώτερης ποιότητας(36). Αυτή η πρακτική στερεί από τους παραγωγούς το κίνητρο να εφαρμόζουν τεχνικές καλλιέργειας και συγκομιδής που να έχουν ως αποτέλεσμα την παράδοση βαμβακιού άριστης ποιότητας.

41. Επιπλέον όσων προαναφέρθηκαν, όταν η ποιότητα του εκκοκκισμένου βαμβακιού που παραδόθηκε σε δεδομένη περίοδο εμπορίας είναι καλύτερη από τη συνήθη(37), υπάρχει διάταξη σύμφωνα με την οποία καταβάλλεται στο εκκοκκιστήριο ενίσχυση για ποσότητα μεγαλύτερη από την παραδοθείσα. Το ποσοστό ποσοτικής αύξησης περιορίζεται σε 3,125 %(38) και υπολογίζεται μετά την ολοκλήρωση όλων των φάσεων του εκκοκκισμού, βασίζεται δε στις αποδόσεις που επιτεύχθηκαν για το σύνολο του έτους. Η Επιτροπή δε διαθέτει συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την επιτυχία ή την αποτυχία της εν λόγω διάταξης για βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου βαμβακιού. Εξάλλου, ο κανονισμός δεν ορίζει ότι το εκκοκκιστήριο οφείλει να μεταβιβάζει αυτό το συμπληρωματικό έσοδο στους παραγωγούς.

42. Παρά το γεγονός ότι η επιθυμία προώθησης του θέματος της ποιότητας είναι αξιέπαινη, η αγορά, μέσω των υψηλότερων εσόδων, παρέχει ήδη κίνητρο για βελτίωση της ποιότητας και της ποσότητας των παραγόμενων ινών. Βάσει των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, προκύπτει ότι το χρηματικό κίνητρο που παρέχεται για βελτίωση της ποιότητας δεν αποτελεί σχεδόν τίποτα περισσότερο από μια πρόσθετη πηγή εσόδων για τα εκκοκκιστήρια.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

43. Κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2001 έως τον Φεβρουάριο του 2002, το Συνέδριο προέβη σε συγκεκριμένο έλεγχο της ενίσχυσης που χορηγείται για το βαμβάκι, στο πλαίσιο της υποχρέωσης που υπέχει να προβαίνει σε δήλωση αξιοπιστίας, σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις της Επιτροπής για το 2001(39). Ουσιαστικές παρατηρήσεις προέκυψαν από τον έλεγχο που διενήργησε το Συνέδριο μόνον σχετικά με τους ελέγχους που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα.

Mη εφαρμογή κριτηρίων κινδύνου και χαμηλή ποιότητα των ελέγχων που διενεργούνται στην Ελλάδα

44. Ένας από τους βασικούς ελέγχους συνίσταται στην εξακρίβωση της υπόστασης των παραγωγών και της ευλογοφάνειας των ποσοτήτων που παραδόθηκαν, χρησιμοποιώντας στοιχεία από τις δηλώσεις εκτάσεων που υπέβαλαν οι παραγωγοί. Η αποτελεσματικότητα αυτού του ελέγχου βασίζεται στην ορθή εφαρμογή του ΟΣΔΕ στα κράτη μέλη. Πολλές ανεπάρκειες διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής του στην Ελλάδα. Δεδομένου ότι αυτές οι ανεπάρκειες εξακολουθούν να υπάρχουν, επαναλαμβάνονται κατωτέρω οι διαπιστώσεις που είχαν διατυπωθεί στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το 2001.

45. Στην Ελλάδα, στο 30 % περίπου των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν χρησιμοποιούνται στοιχεία αναφοράς μη συμβατά με τα στοιχεία του ΟΣΔΕ. Αυτό καθιστά αδύνατη την επιβεβαίωση της έκτασης των εν λόγω αγροτεμαχίων. Εξάλλου, τα συστήματα πληροφορικής επιτρέπουν την εισαγωγή πολλών αριθμών αναφοράς για κάθε καταχώριση αγροτεμαχίου.

46. Επίσης, για την επιλογή του δείγματος που επρόκειτο να ελεγχθεί δεν χρησιμοποιήθηκαν κριτήρια κινδύνου και δεν υπήρχαν σαφείς λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τη μεθοδολογία που θα εφαρμόζονταν κατά τους ελέγχους επιτόπου των δηλώσεων εκτάσεων που υπέβαλαν οι βαμβακοπαραγωγοί, για την περίοδο δε εμπορίας 2000/2001, αναφέρθηκαν ελάχιστες διαφορές (0,05 % του αριθμού των δηλώσεων που εξετάστηκαν). Το ποσοστό σφάλματος του 0,05 % έρχεται σε αντίθεση με τα αποτελέσματα του ελέγχου που διενήργησε το Συνέδριο σχετικά με την ακρίβεια των δηλώσεων εκτάσεων για την περίοδο 2001/02. Στο 16,7 % των δηλώσεων που εξετάστηκαν σχετικά με το βαμβάκι, διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές (που ξεπερνούσαν τα εθνικά όρια ανοχής) μεταξύ των εκτάσεων που δηλώθηκαν και εκείνων που καλλιεργήθηκαν με βαμβάκι. Επίσης, το ποσοστό σφάλματος 0,05 % δε συμφωνεί με τα αποτελέσματα των δοκιμαστικών ελέγχων που διενήργησαν οι αρχές προκειμένου να εντοπίσουν τις ποσότητες που πρέπει να εξαιρεθούν από την παραγωγή για να εφαρμοστεί ο μηχανισμός σταθεροποίησης.

47. Λόγω της σημαντικής διαφοράς μεταξύ της προβλεφθείσας και της πραγματικής παραγωγής το 2001, οι ελληνικές αρχές προέβησαν σε διερευνήσεις, οι οποίες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το 10 % περίπου των εκτάσεων που είχαν καλλιεργηθεί με βαμβάκι το 2001 είτε δεν δηλώθηκε στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ, είτε δηλώθηκε ότι αφορούσε άλλη καλλιέργεια. Αυτή η διαπίστωση είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι οι παραγωγοί υποβάλλουν αιτήσεις ενίσχυσης για αροτραίες καλλιέργειες, οι οποίες αφορούν εκτάσεις όπου καλλιεργήθηκε βαμβάκι. Υπό τις περιστάσεις αυτές και όταν οι εκτάσεις δεν εντοπίζονται, είναι δυνατό οι παραγωγοί να λαμβάνουν από την ΕΕ δύο φορές ενίσχυση για τα ίδια αγροτεμάχια, μία φορά βάσει της δήλωσης αροτραίας καλλιέργειας και μια δεύτερη φορά βάσει της πραγματικής βαμβακοπαραγωγής. Αυτή η κατάσταση καταδεικνύει τις δυσχέρειες που υπάρχουν σχετικά με την παρακολούθηση της καταβολής των ενισχύσεων της ΕΕ όταν δεν έχει εφαρμοστεί δεόντως το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

48. Το Συνέδριο, κατά τους προγενέστερους ελέγχους του διατύπωσε επικρίσεις σχετικά με τον ευάλωτο χαρακτήρα του καθεστώτος σε παρατυπίες, τις ανεπάρκειες που εμφάνιζαν οι έλεγχοι και το γεγονός ότι στις δηλώσεις είχαν περιληφθεί εικονικές ποσότητες (στην Ελλάδα) βάσει των οποίων καταβλήθηκε ενίσχυση. Αυτή η ανεπάρκεια καλύφθηκε από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αναθεώρησης του καθεστώτος που πραγματοποιήθηκε το 1995 (σημείο 19). Ωστόσο, το καθεστώς εμφανίζει και άλλες αδυναμίες.

Μηχανισμός που εφαρμόστηκε και επίδραση που άσκησε στις κοινοτικές δαπάνες

49. Η αύξηση της βαμβακοπαραγωγής κατά την τελευταία εικοσαετία, από 0,3 εκατομμύρια τόνους σε 1,7 εκατομμύρια τόνους, αντικατοπτρίζει το σχετικό ενδιαφέρον που εμφανίζει το καθεστώς σε σύγκριση με άλλες καλλιέργειες - η ενίσχυση για το βαμβάκι είναι τρεις με τέσσερις φορές υψηλότερη από εκείνη που καταβάλλεται για εναλλακτικές καλλιέργειες. Από τη σύγκριση μεταξύ των καθαρών περιθωρίων ανά εκτάριο προκύπτει λόγος υπέρ του βαμβακιού της τάξης του 1,5 περίπου. Το ένα τέταρτο περίπου της αύξησης της παραγωγής οφείλεται στην προσχώρηση στην ΕΟΚ της Ισπανίας το 1986 (σημείο 24).

50. Το 1987 τέθηκε σε εφαρμογή μηχανισμός σταθεροποίησης, ο οποίος μείωσε αποτελεσματικά την ενίσχυση που καταβάλλεται όταν η παραγωγή υπερβαίνει τις μέγιστες εγγυημένες ποσότητες. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι διακυμάνσεις των τιμών της αγοράς αντικατοπτρίζονται και στο ποσοστό της ενίσχυσης, η Επιτροπή δεν ελέγχει τις οριστικές δαπάνες και δεν μπορεί ποτέ να εξασφαλιστεί η δημοσιονομική ουδετερότητα (σημείο 25).

51. Όταν οι τιμές της αγοράς είναι χαμηλές, το κόστος με το οποίο βαρύνεται η Κοινότητα λαμβάνει τη μορφή αύξησης του καταβλητέου ποσοστού της ενίσχυσης. Αντίθετα, κατά τις περιόδους που οι τιμές της αγοράς και τα επίπεδα παραγωγής είναι υψηλά, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα οι κοινοτικές δαπάνες να μην φθάνουν τα 770 εκατομμύρια ευρώ, καταβάλλεται στους παραγωγούς συμπληρωματική ενίσχυση. Με το μέτρο αυτό αμβλύνεται το αποτέλεσμα του μηχανισμού σταθεροποίησης (σημεία 11 και 25).

52. Η κοινοτική ενίσχυση, σε συνδυασμό με τα έσοδα από τις πωλήσεις, εξασφαλίζει στα εκκοκκιστήρια σταθερό επίπεδο εισοδήματος, προκειμένου να καλύπτουν τα λειτουργικά και διοικητικά τους έξοδα. Από το 1995 και εξής, η Επιτροπή δεν επανεξέτασε το βαθμό στον οποίο τα κεφάλαια που παραμένουν στα εκκοκκιστήρια μετά την καταβολή της ελάχιστης τιμής στους παραγωγούς, αντικατοπτρίζουν τα πραγματικά έξοδα στα οποία αυτά υποβλήθηκαν και, κατά συνέπεια, δεν γνωρίζει εάν υπάρχει δυνατότητα να μειωθούν οι κοινοτικές δαπάνες (σημεία 36 και 37).

53. Η έλλειψη σαφήνειας που χαρακτηρίζει τους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία του καθεστώτος οδήγησε στη θέσπιση τροποποιημένης κανονιστικής ρύθμισης, το 2002, η οποία καθορίζει τις επιλέξιμες ποσότητες για τη χορήγηση ενίσχυσης και τις ποσότητες που θα λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό της επιβαλλόμενης ποινής σε περίπτωση πλεονασματικής παραγωγής (σημεία 29 και 30).

54. Οι τροποποιημένοι κανόνες ορίζουν ότι η ενίσχυση μπορεί να καταβληθεί μόνο για ποσότητες προερχόμενες από εκτάσεις που έχουν δηλωθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ και όχι από εκτάσεις που αποκλείονται για περιβαλλοντικούς λόγους. Λόγω των ανεπαρκειών που εμφανίζονται στο πλαίσιο της λειτουργίας του ΟΣΔΕ, περιορίζεται η ικανότητα παρακολούθησης από την Επιτροπή της ορθής εφαρμογής του μηχανισμού σταθεροποίησης. Από πρακτικής πλευράς, είναι αδύνατο να ελεγχθεί η προέλευση όλων των παραδιδόμενων ποσοτήτων στα εκκοκκιστήρια. Τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενήργησαν οι εθνικές αρχές το 2000 και το 2001 καταδεικνύουν ποιοτικές διαφορές όσον αφορά το έργο που επιτελείται για την επαλήθευση της ακρίβειας των δηλώσεων εκτάσεων και της επιλεξιμότητας για ενίσχυση των ποσοτήτων που παραδίδονται στις επιχειρήσεις εκκοκκισμού. Για τον προσδιορισμό των επιλέξιμων ποσοτήτων, θα ζητείται από τις εθνικές αρχές να εκφέρουν γνώμη σχετικά με τις πιθανές αποδόσεις μη εκκοκκισμένου βαμβακιού προερχόμενου από τις εκτάσεις που δηλώθηκαν. Δεδομένου ότι οι αποδόσεις είναι δυνατό να ποικίλλουν για πολλούς λόγους, το γεγονός αυτό αποδυναμώνει την ικανότητα της Επιτροπής να παρακολουθεί αυτή την πλευρά του καθεστώτος. Σε περίπτωση που μια μη επιλέξιμη παραχθείσα ποσότητα βαμβακιού δεν εντοπίζεται, υφίστανται τις σχετικές συνέπειες όλοι οι παραγωγοί, αδιακρίτως, με την εφαρμογή μεγαλύτερης μείωσης της ελάχιστης τιμής (σημεία 32 έως 34).

Περιβάλλον

55. Η βαμβακοπαραγωγή είναι δυνατό να επιδρά αρνητικά στο περιβάλλον και τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πρέπει να καθορίζουν και να λαμβάνουν τα μέτρα που θεωρούν κατάλληλα για τη ρύθμιση της χρήσης της γης που προορίζεται για βαμβακοπαραγωγή. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή αυτής της διάταξης, εφόσον δεν παρακολουθείται διαρκώς από την Επιτροπή. Τα κράτη μέλη, όπως ορίζει η κανονιστική ρύθμιση, θα υποβάλουν στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση στον τομέα του βαμβακιού και την επίδραση των ληφθέντων μέτρων πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2004 (σημείο 26).

Προώθηση της ποιότητας

56. Το καθεστώς προωθεί την ποιοτική παράμετρο του βαμβακιού, επιτρέποντας προσαρμογές στα ποσά που καταβάλλονται στους παραγωγούς βάσει της ποιότητας του παραδιδόμενου προϊόντος. Στην Ελλάδα, δεν καταβάλλουν όλα τα εκκοκκιστήρια διαφορετικά ποσά για διαφορετικές ποιότητες, γεγονός που εξαλείφει το κίνητρο της παραγωγής βαμβακιού άριστης ποιότητας. Εξάλλου, η Επιτροπή αγνοεί την αποτελεσματικότητα ή όχι της παροχής ποιοτικού κινήτρου στα εκκοκκιστήρια. Το κίνητρο αυτό διπλασιάζει το πρόσθετο εισόδημα που προέρχεται από τη διάθεση του βαμβακιού στην αγορά, όταν η επιτυγχανόμενη ποιότητα είναι καλύτερη και οι αποδόσεις μεγαλύτερες (σημεία 39 έως 42).

Συστήματα ελέγχου

57. Με την εξέταση που πραγματοποίησε το Συνέδριο σχετικά με τους ελέγχους που διενεργούν τα κράτη μέλη, αποκαλύφθηκε ότι στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές ανεπάρκειες, ιδίως εκείνες που αφορούν τον έλεγχο των εκτάσεων που δηλώνουν οι βαμβακοπαραγωγοί (σημεία 43 έως 47).

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

58. Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή, κατά τη διατύπωση των προτάσεών της για τη μεταρρύθμιση, να επωφεληθεί της ευκαιρίας προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ανεπάρκειες που εντοπίστηκαν στο πλαίσιο του παρόντος καθεστώτος. Συγκεκριμένα, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή τα εξής:

α) να εξετάσει την ενσωμάτωση μηχανισμού που να εξασφαλίζει δημοσιονομική ουδετερότητα και να μην αποδυναμώνει την επίδραση του μηχανισμού σταθεροποίησης·

β) να λάβει υπόψη το σχετικό ενδιαφέρον της ενίσχυσης που χορηγείται για το βαμβάκι και την επίδραση της ενίσχυσης στις παραγόμενες ποσότητες·

γ) να συγκεντρώσει στοιχεία σχετικά με την αρνητική επίδραση της βαμβακοπαραγωγής στο περιβάλλον.

59. Όσον αφορά το ισχύον καθεστώς, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή:

α) να εξακριβώσει κατά πόσο οι έλεγχοι που διενεργούνται στα κράτη μέλη για την εξακρίβωση της επιλεξιμότητας για ενίσχυση διακρίνονται από διαφάνεια, είναι βάσιμοι και εφαρμόζονται κατά τρόπο συνεπή·

β) να επανεξετάσει τις δημοσιονομικές διατάξεις που ισχύουν για τα εκκοκκιστήρια·

γ) να εξετάσει την αποτελεσματικότητα του παρεχόμενου κινήτρου για βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου βαμβακιού.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 24ης και 25ης Σεπτεμβρίου 2003.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel Fabra Vallés

Πρόεδρος

(1) Πρωτόκολλο 4 της πράξης περί προσχωρήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας του 1979 (ΕΕ L 291 της 19.11.1979, σ. 174).

(2) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001 (ΕΕ L 148 της 1.6.2001, σ. 3).

(3) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1591/2001 της Επιτροπής, της 2ας Αυγούστου 2001 (ΕΕ L 210 της 3.8.2001, σ. 10).

(4) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1486/2002 της Επιτροπής, της 19ης Αυγούστου 2002 (ΕΕ L 223 της 20.8.2002, σ. 3).

(5) Πρωτόκολλο 4 της πράξης περί προσχωρήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας του 1979 (ΕΕ L 291 της 19.11.1979, σ. 174).

(6) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου, ο οποίος αντικατέστησε τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 1964/87 και (ΕΚ) αριθ. 1554/95.

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου, άρθρο 2. Η ελάχιστη τιμή καθορίζεται από το Συμβούλιο και επί του παρόντος ανέρχεται σε 100,99 ευρώ/100 kg για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι.

(8) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου άρθρο 2. Η τιμή στόχου καθορίζεται επίσης από το Συμβούλιο και επί του παρόντος ανέρχεται σε 106,30 ευρώ/100 kg για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι.

(9) Στα εκκοκκιστήρια καταβάλλεται ποσό που αντιστοιχεί στη διαφορά του 5 % μεταξύ της ελάχιστης τιμής και της τιμής στόχου, προκειμένου να καλύπτουν τα διοικητικά έξοδα στα οποία υποβάλλονται σχετικά με το καθεστώς.

(10) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1591/2001 της Επιτροπής άρθρο 2.

(11) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου άρθρο 8.

(12) Οι όροι επιβάλλουν να έχει χρησιμοποιηθεί ο μηχανισμός σταθεροποίησης, η μέση σταθμισμένη τιμή για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι που χρησιμοποιήθηκε για τον καθορισμό της ενίσχυσης να είναι υψηλότερη από 302 ευρώ τον τόνο, οι παραγωγοί να μην μπορούν να εισπράξουν, συνολικά, ποσό υψηλότερο από την ελάχιστη τιμή και η αύξηση της ενίσχυσης να μην μπορεί να υπερβεί την καταβλητέα ενίσχυση εάν η μέγιστη εγγυημένη ποσότητα αυξανόταν σε 1,120 εκατομμύρια τόνους.

(13) Για καθεμιά από τους περιόδους εμπορίας 1992/93-1994/95, οι ΜΕΠ καθορίστηκαν σε 701000 τόνους.

(14) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1553/95 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου1995, άρθρο 2 (ΕΕ L 148 της 30.6.1995, σ. 45). Οι ΜΕΠ αυξήθηκαν σε 1031000 τόνους οι δε ΜΕΠ που χορηγήθηκαν στην Ισπανία ανέρχονται σε 249000 τόνους και στην Ελλάδα σε 782000 τόνους. Όταν γίνεται υπέρβαση αυτών των ποσοτήτων, η τιμή στόχου μειώνεται κατά το 50 % του ποσοστού της υπέρβασης των ΜΕΠ.

(15) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου, άρθρο 7.

(16) Χρησιμοποιήθηκε τιμή 250 ευρώ, διότι αντιστοιχεί στο μέσο όρο των τιμών που ορίστηκαν για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι κατά τις πέντε περιόδους εμπορίας 1997/98 έως 2001/02.

(17) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992 (ΕΕ L 355 της 5.12.1992, σ. 1).

(18) ΕΕ C 309 της 16.11.1993, σ. 1.

(19) ΕΕ C 340 της 12.11.1996, σ. 1.

(20) Το άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου, ορίζει ότι το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι συνήθους ποιότητας περιλαμβάνει ποσοστό υγρασίας 10 %, ξένες ύλες 3 % και παρουσιάζει τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για να δώσει, αφού εκκοκκιστεί, 32 % ίνες του βαθμού 5 και μήκους 28 χιλιοστών.

(21) Νομοί Καρδίτσας, Λάρισας, Ροδόπης και Έβρου.

(22) Αυτό ευσταθεί, μέχρις ότου η παραγωγή φθάσει τα 1,5 εκατομμύρια τόνους. Στη συνέχεια, το συνολικό εισπραττόμενο από τους παραγωγούς ποσό μειώνεται, διότι η ποινή που επιβάλλεται για την παραγωγή που υπερβαίνει τις μέγιστες εγγυημένες ποσότητες υπερβαίνει την επιπλέον ενίσχυση που λαμβάνεται λόγω της αυξημένης παραγωγής.

(23) Το περιθώριο επί των συνολικών εξόδων ορίζεται ως η συνολική παραγωγή και οι επιχορηγήσεις, μετά την αφαίρεση της άμεσης κατανάλωσης (σπόροι, λιπάσματα, προστασία των καλλιεργειών, καύσιμα, νερό, συντήρηση, ενέργεια, συμβατικές εργασίες και άλλα άμεσα έξοδα), της απαξίωσης, των μισθών, των μισθωμάτων και των τόκων.

(24) Για τη βαμβακοπαραγωγή απαιτείται η χρήση νερού, χημικών ουσιών (προϊόντα απολύμανσης των εδαφών, ρυθμιστικά ανάπτυξης, ζιζανιοκτόνα, εντομοκτόνα, αποφυλλωτικά μέσα), λιπάσματα και πλαστικά (προϊόντα κάλυψης του εδάφους και είδη συσκευασίας για χημικά προϊόντα).

(25) Η πρακτική της μονοκαλλιέργειας μπορεί να οδηγήσει, εν καιρώ, σε εξάντληση των εδαφών και των αποθεμάτων νερού.

(26) COM(1999) 492 τελικό.

(27) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου άρθρο 17.

(28) Πρότεινε περαιτέρω μείωση της τιμής στόχου από το 50 % στο 60 % του συντελεστή υπέρβασης των ΜΕΠ, η οποία, όπως εκτιμάτο, θα μείωνε τις κοινοτικές δαπάνες κατά ένα ποσό 75 εκατομμυρίων ευρώ περίπου ετησίως.

(29) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου άρθρο 7 παράγραφος 4. Όταν η παραγωγή υπερβαίνει 1,5 εκατομμύρια τόνους (Ελλάδα 1138000, Ισπανία 362000), η μείωση της τιμής στόχου κατά 50 % του ποσοστού της υπέρβασης των ΜΕΠ, αυξάνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες για κάθε επιπλέον παραγόμενη ποσότητα 20000 τόνων (Ελλάδα 15170, Ισπανία 4830).

(30) Η ενίσχυση συνίσταται στην τιμή στόχου των 106,3 ευρώ, από την οποία αφαιρείται η ποινή (στο παρόν παράδειγμα 70 ευρώ) και η τιμή του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού.

(31) Κατά τις τέσσερις προγενέστερες περιόδους εμπορίας, οι ποινές που επιβλήθηκαν είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 29 %, κατά μέσο όρο, της ελάχιστης τιμής που καταβλήθηκε στους Έλληνες παραγωγούς.

(32) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1591/2001 της Επιτροπής άρθρο 13 παράγραφος 1 στοιχείο α).

(33) Το άρθρο 17 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.1051/2001 ορίζει ότι τα κράτη μέλη περιορίζουν τις εκτάσεις που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση στη βαμβακοπαραγωγή μη εκκοκκισμένου βαμβακιού, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων όσον αφορά το περιβάλλον.

(34) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1591/2001 της Επιτροπής άρθρο 2 παράγραφος 2.

(35) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1554/95 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1995, άρθρο 3 (ΕΕ L 148 της 30.6.1995, σ. 48).

(36) Ορισμένα εκκοκκιστήρια θεωρούν ότι, εφόσον το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι μεταποιείται χύδην, δεν τους παρέχεται κανένα κίνητρο προκειμένου να υπολογίζουν τα ειδικά ποιοτικά χαρακτηριστικά των διαφόρων παρτίδων και να προσδιορίζουν και να καταβάλλουν στους παραγωγούς ποσά που διαφέρουν ελαφρώς για κάθε παραδιδόμενη παρτίδα.

(37) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1051/2001 του Συμβουλίου άρθρο 15.

(38) Κάθε έτος και για τα δύο κράτη μέλη που παράγουν βαμβάκι, η ποσότητα επί της οποίας καταβάλλεται ενίσχυση αυξάνεται κατά 3 % περίπου, το οποίο προσεγγίζει το μέγιστο ισχύον ποσοστό. Εάν ως μέσο ποσοστό ενίσχυσης λαμβάνονται τα 500 ευρώ/τόνο, το ποσό που καταβάλλεται στα εκκοκκιστήρια βάσει της διάταξης αυτής κυμαίνεται γύρω στα 25 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο.

(39) ΕΕ C 295 της 28.11.2002, σ. 1.

Απαντησεις της Επιτροπής

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

IX. Στο πλαίσιο του συστήματος αντισταθμιστικών πληρωμών, οι δαπάνες εξ ορισμού εξαρτώνται, τουλάχιστον εν μέρει, από τις διεθνείς τιμές και συνεπώς, δεν μπορεί να εξασφαλισθεί η δημοσιονομική ουδετερότητα που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Ως αναπόσπαστο μέρος του μηχανισμού σταθεροποίησης, η διάταξη αυτή αντιπροσωπεύει μείωση της ποινής που εφαρμόζεται στο επίπεδο της ενίσχυσης όταν οι δαπάνες δεν φθάνουν τα 770 εκατ. ευρώ.

X. Από το 2001, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1051/2002 του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη έλαβαν εθνικά περιβαλλοντικά μέτρα που αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Η παρακολούθηση των εν λόγω εθνικών μέτρων και η επακόλουθη έκθεση που θα υποβληθεί από τα κράτη μέλη πριν το τέλος του 2004 θα δώσει στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση στον τομέα του βαμβακιού.

XI. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι η απόδοση του εκκοκκισμένου βαμβακιού είναι συνήθως υψηλότερη από το 32 % της συνήθους απόδοσης αποτελεί ένδειξη της αποτελεσματικότητας των διατάξεων που αφορούν τη βελτίωση της ποιότητας.

Οι επιδοτήσεις για την ποιότητα έχουν μειωμένη επίδραση στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς για το εκκοκκισμένο βαμβάκι και λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου των τιμών στην παγκόσμια αγορά για το εκκοκκισμένο βαμβάκι, οι επιδοτήσεις αυτές δεν μπορούν αποτελέσουν πηγή πρόσθετου εισοδήματος για τις επιχειρήσεις εκκοκκισμού.

Η Επιτροπή προσπάθησε στο παρελθόν να επανεξετάσει τις δαπάνες λειτουργίας που βαρύνουν τα εκκοκκιστήρια, αλλά οι συζητήσεις με τα κράτη μέλη δεν κατέληξαν λόγω των μεγάλων διαφορών των αποτελεσμάτων. Συνεπώς, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του 1995, το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει τον υπολογισμό της παγκόσμιας τιμής του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού βάσει της ιστορικής σχέσης μεταξύ της τιμής στην παγκόσμια αγορά του εκκοκκισμένου βαμβακιού και εκείνης που υπολογίζεται για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι στην οποία έχουν ληφθεί υπόψη οι δαπάνες για τον εκκοκκισμό.

XII. Τα προβλήματα που αφορούν τις ελλείψεις του ΟΣΔΕ στην Ελλάδα και ιδίως, του συστήματος εντοπισμού των αγροτεμαχίων και του ελέγχου του είναι γνωστά στις υπηρεσίες της Επιτροπής και αποτελούν αντικείμενο ειδικής παρακολούθησης στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών, είτε πρόκειται για στρεμματικές ενισχύσεις είτε για άλλα καθεστώτα ενισχύσεων.

Το ίδιο ισχύει για τις ελλιπείς δηλώσεις των σπαρμένων με βαμβάκι εκτάσεων στην Ελλάδα. Εκτός από τα ιδιαίτερα προβλήματα του ΟΣΔΕ στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό συνδέεται με τους νέους εθνικούς περιβαλλοντικούς κανόνες, την επιθυμία ορισμένων παραγωγών να τους καταστρατηγήσουν και την υποτίμηση της σημασίας της σχέσης μεταξύ των ποσοτήτων που παράγονται (που αποτελούν αντικείμενο ενίσχυσης) και των εκτάσεων από τις οποίες προέρχονται.

XIII. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις ελλείψεις που ανέφερε το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την εκπόνηση των προτάσεων μεταρρύθμισης, καθώς και το ότι το παρόν καθεστώς είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο και δεν είναι σύμφωνο με την πρόσφατη εξέλιξη της ΚΓΠ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

11. Ως αναπόσπαστο μέρος του μηχανισμού σταθεροποίησης, η διάταξη αυτή αντιπροσωπεύει μείωση της ποινής που εφαρμόζεται στο επίπεδο της ενίσχυσης όταν οι δαπάνες δεν φθάνουν τα 770 εκατ. ευρώ.

17. Οι κοινοτικές δαπάνες και το ποσό το οποίο λαμβάνουν οι παραγωγοί εξαρτώνται κυρίως από τις ποσότητες που παράγονται.

20. Η τροποποιημένη νομοθεσία που είχε εισαχθεί το 1995 περιελάμβανε ορισμένα μέτρα που είχαν ως στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης του καθεστώτος. Μεταξύ αυτών τα σημαντικότερα ήταν:

- η διαίρεση των μέγιστων εγγυημένων ποσοτήτων σε εθνικές εγγυημένες ποσότητες ώστε οι παραγωγοί κάθε κράτους μέλους να είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή τους,

- η αύξηση των μέγιστων εγγυημένων ποσοτήτων που συνοδεύεται από ανάλογη μείωση της τιμής στόχου και της ελάχιστης τιμής με σκοπό την προσαρμογή των ποσοτήτων αυτών στη μέση απόδοση που έχει καταγραφεί, διατηρώντας τη δημοσιονομική ουδετερότητα,

- την κατάργηση του καθεστώτος ειδικής ενίσχυσης για τους μικρούς παραγωγούς το οποίο πλέον δεν εξυπηρετούσε τον αρχικό στόχο του και

- όπως αναφέρει το Συνέδριο, η διάταξη η οποία συνδέει τις επιλέξιμες ποσότητες με τις αποδόσεις που επιτυγχάνονται.

Το 2001, η ενίσχυση του μηχανισμού σταθεροποίησης είχε σαν αποτέλεσμα την ταχύτερη μείωση της καταβλητέας ενίσχυσης όταν η παραγωγή υπερβαίνει το 1,5 εκατομμύρια τόνους. Η επίδραση του ενισχυμένου μηχανισμού σταθεροποίησης είναι τέτοια ώστε σχετικά μικρές αυξήσεις της παραγωγής πέραν αυτών των ορίων να προξενούν κάθετη πτώση της καταβλητέας ενίσχυσης για το σύνολο της παραγωγής.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

24. Το 1995, η μέγιστη εγγυημένη ποσότητα αυξήθηκε και η τιμή στόχου μειώθηκε αναλόγως κατά τρόπο ώστε να τηρείται η δημοσιονομική ουδετερότητα.

25. Στο πλαίσιο του συστήματος αντισταθμιστικών πληρωμών, οι δαπάνες εξ ορισμού εξαρτώνται, τουλάχιστον εν μέρει, από τις διεθνείς τιμές.

26. Μέχρι το 2000, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να επιβάλλει τη λήψη περιβαλλοντικών μέτρων για την καλλιέργεια βαμβακιού, διότι το βαμβάκι δεν περιλαμβανόταν ούτε στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1259/1999 του Συμβουλίου ούτε στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου.

Από το 2001, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1051/2002 του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη έλαβαν εθνικά περιβαλλοντικά μέτρα τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Η παρακολούθηση των εν λόγω εθνικών μέτρων και η επικείμενη έκθεση που πρόκειται να υποβληθεί από τα κράτη μέλη πριν από το τέλος του 2004 θα δώσει στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση στον τομέα του βαμβακιού.

28. Οι ποινές που εφαρμόζονται σε κάθε κράτος μέλος λόγω του μηχανισμού σταθεροποίησης εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από την παραγωγή κάθε κράτους μέλους. Συνεπώς, οι ποινές είναι μεγαλύτερες στα κράτη μέλη τα οποία είναι υπεύθυνα για την πλεονασματική παραγωγή.

29. Μετά από λεπτομερή εξέταση των αριθμητικών στοιχείων που διαβίβασε η Ελλάδα, καθώς και την νομική εκτίμηση της κατανομής των 206362 τόνων, η Επιτροπή έλαβε τα ακόλουθα μέτρα:

- 6376 τόνοι δεν συμπεριλήφθηκαν στο καθεστώς διότι δεν ήταν υγιούς, ανόθευτης και σύμφωνης προς τα συναλλακτικά ήθη ποιότητας,

- 61811 τόνοι συμπεριλήφθηκαν στην παραγωγή και οι υπόλοιποι 138175 τόνοι αποκλείσθηκαν.

α) Σύμφωνα με την ίδια ερμηνευτική γραμμή των νομικών κειμένων, προστέθηκαν αμέσως στη νομοθεσία διευκρινίσεις σχετικά με την παραγωγή που είναι επιλέξιμη για ενίσχυση και την παραγωγή που λαμβάνεται υπόψη για το μηχανισμό σταθεροποίησης ώστε να αρχίσουν να ισχύουν από το επόμενο οικονομικό έτος 2002/03.

δ) Από το οικονομικό έτος 2002/03, καθορίστηκε η προθεσμία για την ολοκλήρωση των επιτόπιων ελέγχων των δηλώσεων εκτάσεων στις 15 Νοεμβρίου, ακριβώς πριν από τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις της παραγωγής.

Οι κίνδυνοι για το ΕΓΤΠΕ που μπορεί να προκύψουν από χαμηλής ποιότητας επιτόπιων ελέγχων των σπαρμένων με βαμβάκι εκτάσεων έχουν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών. Έχουν ήδη εφαρμοστεί δημοσιονομικές διορθώσεις και θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται αν είναι αναγκαίο.

33 έως 35. Οι παρατηρήσεις του Συνεδρίου αναφέρουν κυρίως τις αδυναμίες του ελληνικού συστήματος ελέγχου. Οι αδυναμίες αυτές είναι γνωστές στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Οι κίνδυνοι για το ΕΓΤΠΕ που μπορούν να προκύψουν από τις αδυναμίες στο ΟΣΔΕ και στο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου του βαμβακιού όπως εφαρμόζονται στην Ελλάδα, έχουν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών. Χρηματοδοτικές διορθώσεις έχουν ήδη εφαρμοστεί και θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται αν είναι αναγκαίο.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής γνωρίζουν επίσης τον ενδεχόμενο κίνδυνο που μπορεί να προκύψει από τη μέθοδο επιλογής των αιτούντων για άμεσες πριμοδοτήσεις που υπόκεινται σε έλεγχο επιτόπου στην Ελλάδα. Οι κίνδυνοι αυτοί αποτελούν αντικείμενο ανάλυσης στο πλαίσιο των διαδικασιών εκκαθάρισης λογαριασμών που πραγματοποιούνται επί του παρόντος.

36. Λόγω έλλειψης διεθνών ποσοστώσεων για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι, η τιμή του υπολογιζόταν με βάση τις διεθνείς τιμές του εκκοκκισμένου βαμβακιού, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική σχέση μεταξύ των δύο. Στη σχέση αυτή συμπεριλαμβανόταν το κόστος εκκοκκισμού, συνεπώς, εμμέσως λαμβανόταν υπόψη στον υπολογισμό της διεθνούς τιμής του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού.

38. Η Επιτροπή στο παρελθόν προσπάθησε να επανεξετάσει το κόστος λειτουργίας που βαρύνει τα εκκοκκιστήρια, αλλά οι συζητήσεις με τα κράτη μέλη δεν κατέληξαν πουθενά λόγω των μεγάλων διαφορών των αποτελεσμάτων. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του 1995, το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει τον υπολογισμό της διεθνούς τιμής του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού βάσει της ιστορικής σχέσης μεταξύ της διεθνούς τιμής για το εκκοκκισμένο βαμβάκι και εκείνης που υπολογίζεται για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι στην οποία λαμβάνεται υπόψη το κόστος εκκοκκισμού.

40. Το καθεστώς ενίσχυσης ορίζει ότι η τιμή προσαρμόζεται ανάλογα με την ποιότητα του παραδιδόμενου βαμβακιού. Η προσαρμογή αυτή καθορίζεται σε συμφωνία μεταξύ των μερών με βάση τα αναγκαία δείγματα που λαμβάνονται στην παράδοση και πρέπει να αφορά κάθε παρτίδα μη εκκοκκισμένου βαμβακιού. Αυτό αποτελεί κίνητρο για τους παραγωγούς ώστε να παραδίδουν καλύτερη ποιότητα βαμβακιού.

Οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών δεν επέτρεψαν να επιβεβαιωθεί ότι το εφαρμοζόμενο σύστημα δεν έχει επιτύχει το στόχο προώθησης βελτίωσης της ποιότητας.

41. Η καλύτερη ποιότητα μη εκκοκκισμένου βαμβακιού επιτρέπει υψηλότερες αποδόσεις στο εκκοκκισμένο βαμβάκι, αλλά αυτό μπορεί να εξακριβωθεί μόνο μετά τον εκκοκκισμό. Η αύξηση των επιλέξιμων ποσοτήτων λόγω της διάταξης αυτής περιορίζεται σε 3,125 %, αλλά δεν υπάρχει όριο στη μείωση που μπορεί να εφαρμοστεί στις επιλέξιμες ποσότητες σε περίπτωση χαμηλής απόδοσης που οφείλεται στην κακή ποιότητα μη εκκοκκισμένου βαμβακιού. Το γεγονός ότι η απόδοση του εκκοκκισμένου βαμβακιού είναι συνήθως υψηλότερη από το 32 % της συνήθους απόδοσης σημαίνει ότι η ποιότητα μη εκκοκκισμένου βαμβακιού που παραδίδεται είναι καλή κατά μέσο όρο. Το κίνητρο που δίνεται στα εκκοκκιστήρια με τον τρόπο αυτό επιτρέπει στα εκκοκκιστήρια να καταβάλουν στους παραγωγούς υψηλότερη από την ελάχιστη τιμή, που καταβάλλεται συνήθως.

42. Οι επιδοτήσεις για την ποιότητα έχουν μειωμένη επίδραση στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς για το εκκοκκισμένο βαμβάκι και λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου των τιμών στην παγκόσμια αγορά για το εκκοκκισμένο βαμβάκι, οι επιδοτήσεις αυτές δεν μπορούν αποτελέσουν πηγή πρόσθετου εισοδήματος για τις επιχειρήσεις εκκοκκισμού.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

45. Το πρόβλημα που αφορά τις ελλείψεις του ΟΣΔΕ στην Ελλάδα και ιδίως του συστήματος εντοπισμού των αγροτεμαχίων (SIPA/LPIS), είναι γνωστό στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Οι κίνδυνοι που προκύπτουν για το ΕΓΤΠΕ λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών, είτε πρόκειται για στρεμματικές ενισχύσεις είτε για άλλα καθεστώτα ενίσχυσης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της ενίσχυσης της βαμβακοπαραγωγής, πραγματοποιούνται επί του παρόντος πολλές διαδικασίες εκκαθάρισης.

46. Η Επιτροπή γνωρίζει τις σοβαρές ελλείψεις που διαπίστωσε το Συνέδριο όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους των αγροτεμαχίων καλλιέργειας βαμβακιού. Αντικατοπτρίζουν εκείνες που οι υπηρεσίες της Επιτροπής αναφέρουν τακτικά στις εκθέσεις τους.

47. Οι εκτάσεις που δηλώθηκαν αντικανονικά στο ΟΣΔΕ με μία καλλιέργεια άλλη από το βαμβάκι δημιουργούν προβλήματα για τις στρεμματικές ενισχύσεις που καταβλήθηκαν τα οποία λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών.

Τα θέματα που αφορούν την ΚΟΑ βαμβακιού αποτελούν επί τους παρόντος αντικείμενο ανάλυσης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο των διαδικασιών εκκαθάρισης λογαριασμών που πραγματοποιούνται επί του παρόντος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

50. Στο πλαίσιο του συστήματος αντισταθμιστικών πληρωμών, οι δαπάνες εξ ορισμού εξαρτώνται, τουλάχιστον εν μέρει, από τις τιμές στην παγκόσμια αγορά και συνεπώς, δεν μπορεί να εξασφαλισθεί η δημοσιονομική ουδετερότητα που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η μεταρρύθμιση του 2001 εισήγαγε ενισχυμένο μηχανισμό σταθεροποίησης με στόχο την αύξηση των ποινών στην καταβλητέα ενίσχυση όταν η παραγωγή υπερβαίνει το όριο του 1500000 τόνων που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απότομη μείωση των δαπανών σε ορισμένες περιπτώσεις.

51. Ως αναπόσπαστο μέρος του μηχανισμού σταθεροποίησης, η διάταξη αυτή αντιπροσωπεύει μείωση της ποινής που εφαρμόζεται στο επίπεδο της ενίσχυσης όταν οι δαπάνες δεν φθάνουν τα 770 εκατ. ευρώ.

52. Η Επιτροπή προσπάθησε στο παρελθόν να επανεξετάσει τις δαπάνες λειτουργίας που βαρύνουν τα εκκοκκιστήρια, αλλά οι συζητήσεις με τα κράτη μέλη δεν κατέληξαν λόγω των μεγάλων διαφορών των αποτελεσμάτων. Συνεπώς, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του 1995, το Συμβούλιο αποφάσισε να καθορίσει τον υπολογισμό της παγκόσμιας τιμής του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού βάσει της ιστορικής σχέσης μεταξύ της τιμής στην παγκόσμια αγορά του εκκοκκισμένου βαμβακιού και εκείνης που υπολογίζεται για το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι στην οποία έχουν ληφθεί υπόψη οι δαπάνες για τον εκκοκκισμό.

54. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι τροποποιημένοι κανόνες του 2002 αποσαφηνίζουν τον ορισμό της επιλέξιμης παραγωγής και δεν πιστεύει ότι η ικανότητά της να διαχειρίζεται το καθεστώς έχει μειωθεί. Οι αδυναμίες που περιγράφονται από το Συνέδριο σχετικά με το ΟΣΔΕ και το σύστημα ελέγχου του βαμβακιού στην Ελλάδα είναι παρόμοιες με εκείνες που διαπιστώθηκαν ήδη από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών. Χρηματοδοτικές διορθώσεις εφαρμόστηκαν και θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται αν είναι αναγκαίο.

55. Μέχρι το 2000, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να επιβάλλει τη λήψη περιβαλλοντικών μέτρων για την καλλιέργεια βαμβακιού, διότι το βαμβάκι δεν περιλαμβανόταν ούτε στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1259/1999 του Συμβουλίου ούτε στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου.

Από το 2001, με βάση τον κανονισμό ((ΕΚ) αριθ. 1051/2002 του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη έλαβαν εθνικά περιβαλλοντικά μέτρα τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Η παρακολούθηση των εν λόγω εθνικών μέτρων και η επικείμενη έκθεση που πρέπει να υποβληθεί από τα κράτη μέλη πριν από το τέλος του 2004 θα δώσει στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την περιβαλλοντική κατάσταση στον τομέα του βαμβακιού.

56. Το καθεστώς προβλέπει προσαρμογές στην τιμή, σε συμφωνία μεταξύ της επιχείρησης εκκοκκισμού και του παραγωγού, ανάλογα με την ποιότητα κάθε παρτίδας μη εκκοκκισμένου βαμβακιού που παραδίδεται. Αυτό αποτελεί κίνητρο για τους μεμονωμένους παραγωγούς να εφαρμόσουν γεωργικές πρακτικές που θα έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση της ποιότητας βαμβακιού. Η καλύτερη ποιότητα μη εκκοκκισμένου βαμβακιού επιτρέπει μεγαλύτερες αποδόσεις σε εκκοκκισμένο βαμβάκι πράγμα το οποίο μπορεί να εξακριβωθεί μόνο μετά τον εκκοκκισμό. Το γεγονός ότι η απόδοση σε εκκοκκισμένο βαμβάκι είναι συνήθως υψηλότερη από το 32 % της συνήθους απόδοσης σημαίνει ότι η ποιότητα του μη εκκοκκισμένου βαμβακιού που παραδίδεται είναι καλή κατά μέσο όρο. Οι επιδοτήσεις για την ποιότητα έχουν μειωμένη επίδραση στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς για το εκκοκκισμένο βαμβάκι συνεπώς, το κίνητρο που δίδεται στα εκκοκκιστήρια τα επιτρέπει να καταβάλουν στους παραγωγούς υψηλότερη από την ελάχιστη τιμή που καταβάλλεται συνήθως.

Οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών δεν επέτρεψαν να επιβεβαιωθεί επίσημα ότι το εφαρμοζόμενο σύστημα δεν έχει επιτύχει τον στόχο προώθησης βελτίωσης της ποιότητας.

57. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους 42 μέχρι 46, οι ελλείψεις που αφορούν τις δηλώσεις και τον έλεγχο των γεωργικών εκτάσεων στην Ελλάδα οι οποίες διαπιστώθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο είχαν ήδη διαπιστωθεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά τους προηγούμενους ελέγχους. Οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν αποτελούν αντικείμενο ειδικής παρακολούθησης και εξετάζονται στα πλαίσια της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών είτε πρόκειται για τις στρεμματικές ενισχύσεις που καταβλήθηκαν είτε για άλλα καθεστώτα ενίσχυσης όπως εκείνο της ενίσχυσης της βαμβακοπαραγωγής.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

58. α), β) Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις ελλείψεις που ανέφερε το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την εκπόνηση των προτάσεων μεταρρύθμισης, καθώς και ότι το παρόν καθεστώς είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο και δεν είναι σύμφωνο με την πρόσφατη εξέλιξη της ΚΓΠ.

γ) Η Επιτροπή συλλέγει ήδη όλες τις πληροφορίες τις οποίες γνωρίζει.

59. α) Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποδέχονται τη σύσταση του Συνεδρίου και όπως και στο παρελθόν θα συνεχίσουν να εξετάζουν την ορθή και ομοιογενή εφαρμογή των ελέγχων.

β) Η Επιτροπή προσπάθησε στο παρελθόν να επανεξετάσει το κόστος λειτουργίας που βαρύνει τα εκκοκκιστήρια, αλλά οι συζητήσεις με τα κράτη μέλη δεν κατέληξαν λόγω των μεγάλων διαφορών των αποτελεσμάτων.

γ) Η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι οι αποδόσεις εκκοκκισμένου βαμβακιού είναι συνήθως υψηλότερες από το 32 % της συνήθους απόδοσης αποτελεί ένδειξη της αποτελεσματικότητας των διατάξεων που αφορούν τη βελτίωση της ποιότητας.