Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Η Σλοβενία προς την ένταξη"

(2002/C 241/33)

Κατά τη Σύνοδο Ολομέλειας της 30ής και 31ης Μαΐου 2001, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα "Η Σλοβενία προς την ένταξη".

Το τμήμα "Εξωτερικές σχέσεις" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών κατήρτισε τη γνωμοδότησή του βάσει της εισηγητικής έκθεσης του κ. Confalonieri, στις 27 Ιουνίου 2002.

Κατά την 392η σύνολο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 18ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 100 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Πρόλογος

Το παρόν έγγραφο είναι το αποτέλεσμα:

- της συζήτησης του εγγράφου εργασίας που παρουσιάστηκε στην πρώτη συνεδρίαση της ομάδας μελέτης, στις 30 Ιανουαρίου 2002 στις Βρυξέλλες,

- της συζήτησης του σχετικού προσχεδίου γνωμοδότησης, που υποβλήθηκε στη δεύτερη συνεδρίαση της ομάδας μελέτης, στις 27 Φεβρουαρίου 2002 στις Βρυξέλλες,

- των ακροάσεων με τους εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών της Σλοβενίας, εκ μέρους της ομάδας μελέτης στις 13 και 14 Μαρτίου 2002 στη Λουμπλιάνα,

- της συνεδρίασης του τμήματος εξωτερικών σχέσεων στις 27 Ιουνίου 2002 στις Βρυξέλλες.

Οι πληροφορίες και οι παρατηρήσεις που περιέχονται στο Παράρτημα αποτελούν αναπόσπαστο και θεμελιώδες τμήμα του παρόντος εγγράφου.

1. Η πρόοδος προς την ένταξη

1.1. Η Σλοβενία επιδεικνύει τη μέγιστη διαθεσιμότητα και ικανότητα σύνδεσης με την Ένωση σε όλα τα πεδία, από το πολιτικοθεσμικό έως το οικονομικό και κοινωνικό, όπως επίσης στο πολιτιστικό επίπεδο και στο επίπεδο των επικοινωνιών. Αυτό επιβεβαιώνεται μεταξύ άλλων από την αποδοχή και την εφαρμογή του 90 % των κεφαλαίων του κοινοτικού κεκτημένου αφενός και αφετέρου από την ανάπτυξη των ανταλλαγών και της συνεργασίας, της οποίας κυριότεροι εταίροι είναι, από άποψη σπουδαιότητας, η Γερμανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Αυστρία.

2. Η στρατηγική σημασία για την περιοχή των Βαλκανίων

2.1. Η Σλοβενία, η μόνη χώρα της πρώην Γιουγκοσλαβίας που βρίσκεται στην οδό της ένταξης στην Ένωση, αποδεικνύει ότι εκμεταλλεύεται αποτελεσματικά τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες που προσφέρονται από τις κοινοτικές πολιτικές έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, είτε είναι υποψήφιες προς ένταξη είτε όχι. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τη σταθεροποίηση και τη συνοχή της περιοχής των Βαλκανίων, στην οποία η Σλοβενία που συμμετέχει στο σύμφωνο σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, επιβεβαιώνεται ως σημαντικό στοιχείο της εμπροσθοφυλακής που έχει ως νότιο στοιχείο της την Ελλάδα.

3. Οι οικονομικές συναλλαγές με την Ένωση

3.1. Οι προηγούμενες παρατηρήσεις αντικαθρεφτίζονται στα εμπορικά στοιχεία. Η αξία των εξαγωγών της Σλοβενίας έχει προοδευτικά ανέλθει και προσεγγίζει το 2000 το 60 % του ΑΕΠ. Ωστόσο οι εισαγωγές συνεχίζουν να κυριαρχούν κατά 16 % επί των εξαγωγών. Σημαντικό είναι το στοιχείο ότι η βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου που έχει ήδη αρχίσει οφείλεται κατά μεγάλο βαθμό στο θετικό αποτέλεσμα των ανταλλαγών με τις μη κοινοτικές χώρες, μεταξύ των οποίων κυρίως με τις χώρες της περιοχής των Βαλκανίων και ειδικότερα την Κροατία. Η Ένωση υπήρξε όλα αυτά τα χρόνια και θα παραμείνει στο μέλλον, ο κυριότερος εταίρος της Σλοβενίας. Το 2000 η Ένωση συμμετείχε κατά 68 % στις εισαγωγές και κατά 64 % στις εξαγωγές, από τις οποίες προκύπτει εμπορικό έλλειμμα της Σλοβενίας έναντι της ΕΕ της τάξεως του 29 %.

3.2. Η Σλοβενία κατέκτησε και ενισχύει συνεπώς τη θέση της στις αγορές που έχουν σημασία για την Ένωση. Αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τη συνθήκη της ένταξης και αργότερα κατά τον προσδιορισμό της οικονομικής συνεισφοράς της Σλοβενίας στην Ένωση, που σχετίζεται με τα προγράμματα χρηματοδοτικής υποστήριξης της Ένωσης προς τη Σλοβενία. Το ζήτημα αυτό αντιπροσωπεύει ένα από τα κυριότερα θέματα που παραμένουν ακόμα υπό συζήτηση, αν και σύμφωνα με τις επίσημες δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θεωρείται δεδομένο ότι η Ένωση θα εξασφαλίσει στη Σλοβενία, μετά την ένταξή της, χρηματοδοτήσεις κυρίως από τα διαρθρωτικά ταμεία, οι οποίες μαζί με άλλα προγράμματα χρηματοδοτικής ενίσχυσης θα αντιστοιχούν πλήρως στη χρηματοδοτική συμβολή της Σλοβενίας προς την Ένωση. Το γεγονός αυτό ανταποκρίνεται και στην πρόταση της Επιτροπής να μην μετατραπεί κανένα νέο κράτος μέλος μετά την προσχώρηση σε καθαρό χρηματοδότη της ΕΕ.

4. Οι σχέσεις μεταξύ των λαών στην προοπτική της Ένωσης

4.1. Από τη σκοπιά της εδαφικής και δημογραφικής διάστασης (από δημογραφική άποψη υψηλότερη μόνο έναντι του Λουξεμβούργου, της Μάλτας και της Εσθονίας) όπως επίσης λόγω του σχετικού οικονομικού βάρους της, η Σλοβενία συγκαταλέγεται μεταξύ των "μικρών" χωρών που αριθμητικά κυριαρχούν και θα κυριαρχούν ακόμη περισσότερο ύστερα από τις νέες προσχωρήσεις, έναντι των κυριότερων ιστορικών χωρών της Ένωσης και οικονομικών ηγετών σε παγκόσμια επίσης κλίμακα. Αυτό απαιτεί τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή της Συνέλευσης για τη θεσμική μεταρρύθμιση της Ένωσης, κατά το σχεδιασμό της οποίας θα πρέπει να συμμετάσχουν από τώρα οι ενδιαφερόμενοι πληθυσμοί. Προειδοποιητικές είναι οι εκδηλώσεις που καταγράφονται στην κοινή γνώμη στα διάφορα κράτη μέλη, μεταξύ εκείνων που δεν έχουν ακόμα προσχωρήσει στο ευρώ.

4.2. Συνεπώς είναι αναγκαίο να ενεργοποιηθούν πιο κατάλληλα μέσα και μορφές επικοινωνίας ειδικότερα στο επίπεδο των μαζικών οπτικοακουστικών μέσων της τηλεόρασης και του Τύπου, των οποίων η Σλοβενία πραγματοποίησε πρόσφατα βαθιά θεσμική μεταρρύθμιση. Ταυτόχρονα είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι άμεσες και στοχοθετημένες ανταλλαγές μέσω υπερεθνικών συμπράξεων μεταξύ των οικονομικών και κοινωνικών οργανώσεων, που είναι σε θέση να επιδείξουν την κατάλληλη προσοχή στα κίνητρα του λαού της Σλοβενίας, ο οποίος πριν από τη Συνθήκη προσχώρησης θα κληθεί να την εγκρίνει μέσω δημοψηφίσματος. Χρειάζεται να ληφθεί υπόψη με ειδικό τρόπο η κοινωνικοοικονομική διάρθρωση όχι μόνο της σημερινής πλειοψηφίας του 60 % που είναι υπέρ της ένταξης (σύμφωνα με επίσημες πηγές) αλλά επίσης και κυρίως έναντι του υπόλοιπου ποσοστού του πληθυσμού της Σλοβενίας που παραμένει πάντοτε σημαντικό. Η στρατηγική συνεισφορά των οικονομικών και κοινωνικών ενώσεων όπως επίσης και των μη κυβερνητικών και θρησκευτικών οργανώσεων για την άμεση επικοινωνία μεταξύ των λαών που αποβλέπει σε μια πιο εδραία υπερεθνική συνοχή της Ένωσης αξίζει να υποστηριχθεί στο χρόνο. Στην προοπτική αυτή η Σλοβενία θα πρέπει να γίνει δεκτή ως μία νέα πηγή για την ανάπτυξη της Ένωσης.

5. Ιστορικοπολιτιστικές ταυτότητες και μειονότητες στην προοπτική της Ένωσης

5.1. Η Σλοβενία διαφοροποιείται από τις άλλες περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας για την αδιάκοπη σύνδεσή της, ήδη από τον πρότερο Μεσαίωνα, με τη γερμανόφωνη περιοχή των καθολικών αυτοκρατοριών και συνεπώς με την Αυστροουγγαρία, υπό την οποία ο σλοβενικός πληθυσμός είχε διεκδικήσει την αναγνώριση της αυτονομίας του όσον αφορά τη γλωσσική του ταυτότητα. Οι πρόσφατες συγκρούσεις στην περιοχή των Βαλκανίων αποδεικνύουν ωστόσο τη σημασία που έχει η ιστορικοπολιτιστική σύνδεση, με τη θρησκευτική πίστη να είναι πιο βαθιά ριζωμένη από τη γλωσσική ταυτότητα, στη διαδικασία μετάβασης προς μια πλουραλιστική δημοκρατία και μια οικονομία της αγοράς δυτικού τύπου. Χρειάζεται συνεπώς να ξεπερασθεί οποιαδήποτε σχηματική, στατική και μη εξελικτική αντίληψη της έννοιας των "εθνοτήτων", που στην πραγματικότητα μοιάζουν να διαφοροποιούνται και να καθίστανται ασυμβίβαστες μόνο όταν, λόγω έλλειψης μίας κοινής αρχής που νομιμοποιείται από τις κοινές αξίες, η ανταγωνιστικότητα που επιβάλλεται από την αγορά κυριαρχεί επί της αλληλεγγύης ενόψει των περιορισμένων πόρων.

5.2. Η προστασία της πολλαπλότητας των γλωσσών στην υπερεθνική ενότητα πρέπει να θεωρηθεί ουσιαστικό τμήμα της Συνέλευσης για τη θεσμική μεταρρύθμιση της Ένωσης, διασφαλίζοντας έτσι την πραγματική ισότητα των γλωσσών, ειδικότερα όσον αφορά τις γλώσσες που - όπως η σλοβενική (νότια σλαβική γλώσσα με λατινική γραφή) - καθίστανται μειοψηφικές στο κοινοτικό πλαίσιο. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να αναγνωρισθούν επίσης οι γλωσσικές μειονότητες πέρα από τα εθνικά σύνορα, των Ιταλών και των Ούγγρων στη Σλοβενία και των Σλοβένων στην Αυστρία και στην Ιταλία. Σ' αυτές τις μειονότητες θα πρέπει να δοθεί ουσιαστική σημασία κατά την ανάπτυξη της διαμεθοριακής συνεργασίας.

5.3. Ακριβώς σε αυτή την πολιτισμική πολυμορφία, η οποία υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα, θεμελιώνεται η υπερεθνική ενότητα της Ευρώπης.

6. Η μεταβατική διαδικασία: σταθερότητα και συνοχή, επικρίσεις και δυνατότητες

6.1. Η σχετική ομοιογένεια του πληθυσμού στην επικράτειά της, όπως επίσης η θέση και η λειτουργία οικονομικής διασύνδεσης μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και πρώην Γιουγκοσλαβίας (βλ. τη συμφωνία για το εμπόριο και τη συνεργασία του 1980 και τη διαμεθοριακή κοινότητα Άλπεων Αδριατικής που ιδρύθηκε το 1978) επέτρεψαν στη Σλοβενία, όπως σε καμία άλλη χώρα των ΧΚΑΕ, μια μη τραυματική και βαθμιαία μετάβαση προς την πλουραλιστική δημοκρατία και προς την οικονομία της αγοράς. Από τη δημιουργία ήδη της δημοκρατίας της Σλοβενίας το 1991 οι πολιτικές για την προσέγγιση είχαν ωστόσο ως στόχο τους την ένταξη και υποστηρίχθηκαν στην πράξη από την Ένωση, έστω και εάν η Συνθήκη της σύνδεσης (Ευρωπαϊκή Συνθήκη) επικυρώθηκε μόλις το 1996, καθώς επιβραδύνθηκε από το ζήτημα της επιστροφής των προπολεμικών ιδιοκτησιών που δεν έχει πλήρως επιλυθεί ακόμη. Στο φως του Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης της Ένωσης, είναι σημαντικό το γεγονός ότι η Σλοβενία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών με το χαμηλότερο κρατικό έλλειμμα, το οποίο μολονότι αυξήθηκε το 2000, μόλις προσεγγίζει το 25,8 % του ΑΕΠ (για πρώτη φορά, λόγω του εξωτερικού κυρίως και όχι του εσωτερικού χρέους).

6.2. Η σταθερότητα και η εσωτερική συνοχή αποτέλεσαν και αποτελούν το θεμελιώδες κριτήριο διακυβέρνησης, σύμφωνα με τα κριτήρια ένταξης που θεσπίσθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993. Το κριτήριο αυτό τηρήθηκε ουσιαστικά μέσω του βαθμιαίου χαρακτήρα των μεταρρυθμίσεων, χαρακτήρας που θεωρήθηκε ωστόσο και ως προσωρινή επίκριση της μεταβατικής διαδικασίας, κυρίως σε σχέση με τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων, το άνοιγμα στις επενδύσεις και στις εξωτερικές χρηματοδοτήσεις, το δικαίωμα ιδιοκτησίας των ξένων, την επιστροφή των αγαθών που είχαν απαλλοτριωθεί στη μεταπολεμική περίοδο. Δεν μπορούν να παραγνωρισθούν τα αποτελέσματα που επιδιώχθηκαν και επετεύχθησαν: συγκράτηση του πληθωρισμού και της ανεργίας (σήμερα σε επίπεδο ακόμη υψηλότερο το ένα, αλλά σαφώς κατώτερο το άλλο, από τις αντίστοιχες μέσες τιμές της Ένωσης), προστασία της κοινωνικής ασφάλειας, υποστήριξη των δικαιωμάτων των Σλοβένων πολιτών κατά τις ιδιωτικοποιήσεις, προστασία από μορφές ανεξέλεγκτου καπιταλισμού και χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας. Δεν μπορούν ωστόσο να παραγνωρισθούν τα εμπόδια που επί τόσο μεγάλο διάστημα και εν μέρει ακόμη πλήττουν τις επενδύσεις και τις εξωτερικές χρηματοδοτήσεις, με επιβραδυντικά αποτελέσματα στις αναδιαρθρώσεις, στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, και συνεπώς στο συνολικό οικονομικό σύστημα.

6.3. Ένα μεγάλο τμήμα των μεσαίων βιομηχανικών και αγροτικών επιχειρήσεων, μολονότι ανήκαν στο δημόσιο, είχαν αποκτήσει μορφές "αυτοδιαχείρισης" μέσω ενός συστήματος συνεταιρισμών που θεωρήθηκε ως εναλλακτική λύση στο σοβιετικό κρατισμό. Η ιδιωτικοποίηση οδήγησε στις περισσότερες περιπτώσεις στην εκχώρησή τους στους προηγούμενους εταίρους, μέσω της διάσπασής τους σε μικρές επιχειρήσεις που σήμερα τείνουν να ανασυγκροτηθούν εκ νέου σε συνεταιρισμούς ή και σε πιο σύγχρονες μορφές εταιρειών, που είναι απαραίτητες για την κατάλληλη κεφαλαιοποίησή τους όπως επίσης για την ενσωμάτωσή τους στην αγορά.

6.4. Η πολιτική για την προστασία της απασχόλησης στην πρώτη μεταβατική περίοδο είχε προκαλέσει μια ορισμένη δυσκαμψία της αγοράς εργασίας, που με τη σειρά της παρεμπόδιζε τη διαδικασία αναδιοργάνωσης της βιομηχανίας. Κατά παράδοση, ο πληθυσμός της Σλοβενίας διαθέτει ένα σχετικά υψηλό επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης και δευτεροβάθμιας και πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Αυτό οφείλεται στο ήδη υπάρχον εκπαιδευτικό και επιμορφωτικό σύστημα, και για το λόγο αυτό δεν ήταν δύσκολο να προσαρμοσθεί στις νέες προκλήσεις, όπως έγινε πρόσφατα μέσω μιας συνολικής μεταρρύθμισης.

6.5. Μόλις πρόσφατα έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για ένα πραγματικό άνοιγμα της αγοράς εργασίας στους κοινοτικούς πολίτες. Ο νόμος που θεσπίστηκε πρόσφατα σχετικά με τις συνθήκες απασχόλησης διασφαλίζει την ύπαρξη των απαραίτητων βασικών προϋποθέσεων. Ωστόσο δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη η αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών τίτλων. Αυτό ισχύει επίσης για το δικαίωμα ελεύθερης άσκησης αυτόνομων δραστηριοτήτων.

6.6. Θα πρέπει τώρα να προσδιορισθούν καλύτερα ποιες μπορεί να είναι οι νέες ευκαιρίες που παρέχονται, προκειμένου να προσανατολισθούν με πιο αποτελεσματικό και έγκυρο τρόπο ο χρηματοπιστωτικός κόσμος, οι επιχειρηματίες και οι επαγγελματίες της Ένωσης. Επίσης είναι αναγκαίο να προβλεφθούν και να προληφθούν οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι για την απασχόληση, τις συνθήκες εργασίας και την κοινωνική ασφάλιση, που συνδέονται με το πλήρες πέρασμα σε καθεστώς οικονομίας της αγοράς ή στο νομισματικό σύστημα της Ένωσης. Πράγματι, οι εκθέσεις που υποβάλλονται ετησίως από την κυβερνητική υπηρεσία UMAR (Ίδρυμα Μακροοικονομική Αναλύσεως και Ανάπτυξης) για τη γενική ανάπτυξη της Σλοβενίας, δίδουν μεγάλη σημασία στα αποτελέσματα της κοινωνικής και οικονομικής αλλαγής επί των ανθρώπινων σχέσεων και των βιοτικών συνθηκών.

6.7. Στο παράρτημα της παρούσας γνωμοδότησης εκτίθενται αναλυτικά οι βασικές προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες κατά τη μεταβατική περίοδο όσον αφορά την οικονομική πολιτική, την πολιτική έναντι των επιχειρήσεων, την πολιτική υποδομών, περιφερειακής ανάπτυξης, την κοινωνική και περιβαλλοντική πολιτική, με ιδιαίτερο βάρος στα μέτρα για την υλοποίηση της ιδιωτικοποίησης και της ελεύθερης κυκλοφορίας καθώς και στο ρόλο που διαδραματίζουν η δημόσια διοίκηση, τα οικονομικά επιμελητήρια, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

7. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και οι στρατηγικές ανάπτυξης για το μέλλον

7.1. Η Σλοβενία επικύρωσε τον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κοινωνικό Χάρτη τον Ιούνιο του 2001. Οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν συνεχώς στη νομοθετική διαδικασία μέσω της εκπροσώπησής τους στο Εθνικό Συμβούλιο, που προβλέπεται από το σύνταγμα ως συμβουλευτικό όργανο του Κοινοβουλίου. Το εμπορικό επιμελητήριο εκπροσωπεί ως τώρα τις επιχειρήσεις έναντι της κυβέρνησης και κατά τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με τις εργατικές ενώσεις, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η εξέλιξη της συνδικαλιστικής και διαπραγματευτικής αυτονομίας. Η τριμερής διαβούλευση σε επίπεδο κυβερνήσεως συνεχίζει ωστόσο να κυριαρχεί στις διμερείς διαπραγματεύσεις ανά τομέα και επιχειρήσεις. Στα πλαίσια αυτά προβλέπεται το "Κοινωνικό συμβόλαιο 2001-2004" που συγκροτείται από δέσμη κανόνων στα θέματα της μισθολογικής πολιτικής, των δικαιωμάτων των εργαζομένων, της υγείας και της ασφάλειας στο χώρο εργασίας, της κοινωνικής πρόνοιας και της πολιτικής για την απασχόληση.

7.2. Το συμβόλαιο αυτό εγγράφεται σε ένα πλαίσιο προγραμμάτων και στρατηγικών σχεδίων που υιοθετήθηκαν από το Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση, και παρέχουν ένα συνολικό προσανατολισμό για το μέλλον:

- Οι "στρατηγικοί στόχοι για την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας έως το 2006" που εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο, αποβλέπουν ιδιαίτερα στην αύξηση των επιπέδων εκπαίδευσης, στην υλοποίηση προγραμμάτων για την απασχόληση των ανέργων, στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, στη μείωση του ποσοστού ανεργίας κάτω από το 6 %. Πρόκειται για πρόγραμμα δράσης που αποτελεί τη συνέχεια της "κοινής αξιολόγησης των πρωταρχικών πολιτικών απασχόλησης" που συμφωνήθηκε το 2000 μεταξύ Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κυβέρνησης της Σλοβενίας.

- Το "στρατηγικό πρόγραμμα και οι πολιτικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη έως το 2006", για την εφαρμογή του οποίου συγκροτήθηκε η Υπηρεσία της κυβέρνησης (UMAR) και η οποία έχει αναλάβει και το "Πρόγραμμα οικονομικής προσέγγισης" που υποβλήθηκε στην Επιτροπή - βασίζεται στο ανθρώπινο κεφάλαιο για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας. Με βάση τις στρατηγικές για την αγορά εργασίας και την οικονομική ανάπτυξη, η κυβέρνηση πρόσφατα κατήρτισε πρόγραμμα δράσης για το πέρασμα στην κοινωνία των πληροφοριών, τη δημιουργία αποτελεσματικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, τη μετατροπή της οικονομίας και τον εφοδιασμό της με έργα υποδομής. Ειδικό πρόγραμμα υιοθετήθηκε από την κυβέρνηση για την ανάπτυξη των ΜΜΕ και της επιχειρηματικότητας, σε συμφωνία με την κοινοτική πολιτική για τις επιχειρήσεις.

- Το "Εθνικό πρόγραμμα 2000-2003 επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας που εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις" υπεύθυνοι του οποίου είναι η Ακαδημία Επιστημών και το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Ανάπτυξης, και στο οποίο συμμετέχουν τα δύο σλοβενικά πανεπιστήμια καθώς και πολυάριθμα ιδρύματα εφαρμοσμένης έρευνας, μεταξύ των οποίων ορισμένα είναι ιδιωτικά, αποβλέπει σε ολοκληρωμένες μορφές δημόσιας (που βρίσκεται ήδη στο μέσο επίπεδο της Ένωσης) και ιδιωτικής χρηματοδότησης. Οι ερευνητικές διαρθρώσεις έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους στα πλαίσια του 5ου προγράμματος-πλαίσιο επιστημονικής έρευνας της Ένωσης και εκπροσωπούνται στην Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνικής Ανάπτυξης (CREST). Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζουν την ευχή, ενόψει επίσης της εφαρμογής του 6ου προγράμματος-πλαίσιο, για περαιτέρω επέκταση της συνεργασίας μεταξύ των σλοβενικών ιδρυμάτων και άλλων κοινοτικών εταίρων.

7.3. Αντιθέτως, είναι ακόμη ανεπαρκείς και απαιτούν επείγουσες δράσεις: η θεσμική διάρθρωση σε θεσμικό επίπεδο και οι διοικητικές ικανότητες για ορθή χρήση τόσο του Κοινωνικού Ταμείου όσο και των διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής. Από την άποψη αυτή είναι πράγματι ατελή τα κεφάλαια του κοινοτικού κεκτημένου σχετικά με την περιφερειακή πολιτική, όπως επίσης με τη γεωργία και τις άμεσες πληρωμές.

8. Περιβάλλον, μεταφορές, τουρισμός, κοινωνικές υπηρεσίες και προστασία των καταναλωτών

8.1. Η παραγωγικότητα που ζητούσαν από την οικονομία της Σλοβενίας οι συνθήκες πλαίσιο της Ένωσης για την ένταξη ενδεχομένως έθεσαν αρχικώς σε δεύτερο επίπεδο την ολοκληρωμένη προστασία του περιβάλλοντος. Στις ίδιες όμως συνθήκες πλαίσιο υπεισέρχοντο οι περιβαλλοντικοί κανόνες της Ένωσης, οι οποίοι εφαρμόζονται σήμερα στη Σλοβενία σε σχέση επίσης με τις άλλες χώρες της Ένωσης. Ο πυρηνικός σταθμός του Krsko, που είχε δημιουργηθεί στα πλαίσια των οικονομικών σχέσεων της πρώην Γιουγκοσλαβίας με τη Γαλλία, παράγει το 20 % της ηλεκτρικής ενέργειας της Σλοβενίας και της Κροατίας. Έχουν υλοποιηθεί και συνεχίζουν να υλοποιούνται προωθημένες εφαρμογές ασφαλείας, σύμφωνα με το πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρατόμ που θεωρούνται γενικώς ικανοποιητικές εντός και εκτός της Σλοβενίας. Όπως και στη Γερμανία έχει αποκλειστεί κάθε ενίσχυση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και προβλέπεται η σταδιακή αντικατάστασή της από ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Το Εθνικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον θεσπίζει την ενσωμάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος σε διάφορες πολιτικές: στο βιομηχανικό επίπεδο, στις μεταφορές, στην ενέργεια, στη γεωργία και στον τουρισμό. Απόδειξη αυτού είναι το γεγονός ότι το Εθνικό πρόγραμμα μεταφορών αποδίδει προτεραιότητα στην ενίσχυση των σιδηροδρόμων στους διευρωπαϊκούς διαδρόμους Ανατολής-Δύσης και Βορρά-Νότου, που συναντώνται στο έδαφος της Σλοβενίας και θεωρούνται στρατηγικοί για την Ένωση.

8.2. Αυτό επιπλέον συνάδει με τη Σύμβαση για την προστασία των Άλπεων, στην οποία έχει προσχωρήσει η Σλοβενία από κοινού με την Αυστρία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ελβετία, τα Πριγκιπάτα του Λιχτενστάιν και του Μονακό, αναλαμβάνοντας επί μακρώ την προεδρία. Παρά το γεγονός ότι στη Σύμβαση του 1991 έχει προσχωρήσει και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η Σύμβαση αυτή αφορά πάνω από το ένα τρίτο της επικράτειας της Σλοβενίας, συμπεριλαμβανομένου του εθνικού δρυμού Triglav (2864 m), το όρος έμβλημα της Σλοβενίας, καμία αναφορά δεν γίνεται γι' αυτό στις εκθέσεις της Επιτροπής. Στα πλαίσια της ίδιας της Σύμβασης επίσης έχει θεσπισθεί μια δέσμη ειδικών μέτρων για τον τουρισμό. Ο τουρισμός ωστόσο μόλις και εξετάζεται από την Επιτροπή όσον αφορά την οικονομική συμβολή, ενώ θα άξιζε μεγαλύτερης θεώρησης όχι μόνο λόγω του περιβαλλοντικού αντίκτυπου αλλά επίσης και λόγω των επιπτώσεών του στην αγορά εργασίας, όπως επίσης και για ορισμένες ενδεχόμενα επιζήμιες επιπτώσεις στην αγορά της περιοχής που συνορεύει με την Ένωση.

8.3. Κυρίως τονίζεται η ανάγκη ενημέρωσης και προσοχής σε σχέση με τις κοινωνικές υπηρεσίες και ειδικότερα με το υγειονομικό σύστημα, που προηγουμένως ήταν θαυμάσιο σε ό,τι αφορά ορισμένες χειρουργικές ειδικότητες, ώστε προσέλκυε ιατρούς και ασθενείς τόσο από την Ιταλία όσο και από την Αυστρία. Η σχέση σήμερα έχει ανατραπεί, προφανώς λόγω της συγκράτησης των δημόσιων δαπανών που προορίζονταν για τον τομέα αυτό. Προβληματικό είναι επίσης το γεγονός ότι η Επιτροπή περιορίζεται στο να παρατηρεί ότι "η Σλοβενία θα πρέπει να αναλάβει τη μεταρρύθμιση του υγειονομικού συστήματος προκειμένου να ελαφρύνει το δημόσιο προϋπολογισμό και να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητά του". Με το ίδιο πνεύμα η Επιτροπή αξιολογεί θετικά το νέο νόμο για την πρόνοια ενηλίκων και ανίκανων προς εργασία, μόνο και μόνο λόγω της μείωσης των σχετικών δαπανών στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2000 (στην πραγματικότητα προέκυψε από την παροχή πρόωρων συνταξιοδοτήσεων ως εναλλακτική λύση στις απολύσεις στην πρώτη φάση των αναδιαρθρώσεων).

8.4. Το Εθνικό πρόγραμμα για την προστασία των καταναλωτών, που υιοθετήθηκε για το 2001-2005, προβλέπει ειδικά μέτρα και άμεσες παρεμβάσεις, μέσω ειδικευμένων κυβερνητικών διαρθρώσεων, με συνεχή και κατάλληλη συμμετοχή των μη κυβερνητικών οργανώσεων των καταναλωτών, που αναγνωρίζονται και υποστηρίζονται χρηματικά από την κυβέρνηση.

9. Ο στρατηγικός ρόλος της δημόσιας και ιδιωτικής διαχείρισης

9.1. Το εθνικό πρόγραμμα υποδοχής του κοινοτικού κεκτημένου, που βασίζεται στη Συμφωνία σύμπραξης του 1999 και αναπροσαρμόσθηκε στις 31 Μαΐου 2001, υποδεικνύει τους πρωταρχικούς στόχους που θα πρέπει να εφαρμοσθούν μέσω ενός διαρθρωμένου χρονικά προγράμματος. Η έκθεση της Επιτροπής το Νοέμβριο 2001 και η επακόλουθη συζήτηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λάακεν υπογραμμίζουν ως προτεραιότητα την απαίτηση συνεκτικής και αποτελεσματικής εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου, που έχει πλέον υιοθετηθεί σχεδόν στο σύνολό του εκ μέρους της Σλοβενίας. Προς το σκοπό αυτό η Επιτροπή και το Συμβούλιο ζητούν κυρίως τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών, από κοινού με την προβλεπόμενη κατάρτιση του νόμου για τους δημόσιους οργανισμούς.

9.2. Θεμελιώδης σημασία αποδίδεται στην ενίσχυση και βελτίωση της δημόσιας διαχείρισης, για την οποία δημιουργήθηκαν ειδικά μια θέση Υφυπουργού στα πλαίσια της Προεδρίας της κυβέρνησης της Σλοβενίας καθώς και διοικητική Ακαδημία, που υιοθέτησαν από κοινού συστηματικό πρόγραμμα επιμόρφωσης. Η Επιτροπή από την πλευρά της υποστήριξε τα σχέδια "Twinning", πολλά εκ των οποίων έχουν ήδη συναφθεί με επιτυχία, ενώ πολλά ακόμη προγραμματίζονται. Τα προγράμματα αυτά έχουν ως στόχο την εφαρμογή των κεφαλαίων του κοινοτικού κεκτημένου, για τα οποία έχει διαπιστωθεί η μεγάλη και επιτακτική αναγκαιότητα δράσης. Ο προγραμματισμός και η υλοποίησή τους επιτελούνται σε συνεργασία με Σλοβένους εμπειρογνώμονες και εμπειρογνώμονες από άλλους ευρωπαϊκούς εταίρους που έχουν αποκτήσει παραδειγματική τεχνογνωσία στα αντίστοιχα θέματα. Στο πεδίο αυτό πολλά αναμένονται από τις οργανώσεις εκπροσώπησης των κρατικών λειτουργών, από τη διαθεσιμότητά τους και την ικανότητά τους να συνεργασθούν σε υπερεθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την πιο ευρεία δυνατή προοπτική εναρμόνισης των δημόσιων διοικήσεων της Ένωσης.

9.3. Έχει τεθεί επίσης, η ανάγκη ενίσχυσης και επιμόρφωσης ιδιωτικών διοικητικών στελεχών σε συνάρτηση με την ανάπτυξη των σημερινών επιχειρήσεων και τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, ικανών να ανταποκριθούν με αποτελεσματικότητα και επιτυχία στις νέες ευκαιρίες και δυνατότητες που προσφέρονται από την οικονομία της αγοράς και από την πλήρη ένταξη της Σλοβενίας στην Ένωση. Προς το σκοπό αυτό σημαντικό ρόλο μπορούν να αναλάβουν οι αντίστοιχες κλαδικές οργανώσεις, από κοινού με τις οργανώσεις των εργοδοτών, με την υπερεθνική και ευρωπαϊκή συνεργασία τους.

9.4. Αναπόσπαστο τμήμα του πλαισίου αυτού συγκροτούν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αντίστοιχες οργανώσεις τους. Ορισμένες έχουν από καιρό αποκαταστήσει εποικοδομητικές υπερεθνικές σχέσεις που αποβλέπουν κυρίως στην αμοιβαία αναγνώριση του δικαιώματος άσκησης επαγγέλματος στις αντίστοιχες χώρες.

9.5. Η αλληλεξάρτηση μεταξύ του εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης και της ανανέωσης του παραγωγικού συστήματος, η αποτελεσματικότητα των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων για την ορθή αλληλοσυσχέτιση των διαφόρων πλευρών, απαιτούν ισχυρή συνέργια μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, η οποία μπορεί να επιτευχθεί ειδικότερα βάσει κοινής επιμόρφωσης των αντίστοιχων κατηγοριών των δημοσιο-υπαλληλικών κλάδων, της ιδιωτικής επιχείρησης και των ελεύθερων επαγγελμάτων - που αντιπροσωπεύονται ακριβώς στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

10. Τελικές θεωρήσεις

10.1. Η μετάβαση από ένα μονοκρατικό σύστημα σε μια πλουραλιστική δημοκρατία, η μετατροπή μιας κρατικής οικονομίας σε οικονομία της αγοράς, ο επακόλουθος μετασχηματισμός της κοινωνίας, η αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων, των αναγκών και των προσδοκιών, που καθοδηγούν τις ατομικές και συλλογικές συμπεριφορές, προσανατολίζονται στα υφιστάμενα πρότυπα - καλώς ή κακώς. Με την έννοια αυτή χρειάζεται να επιδειχθεί εγκαίρως η δέουσα προσοχή προς την Ένωση και να αξιολογηθεί το συμβατό των πολιτικών της σε όλα τα πεδία (πολιτικοθεσμικό, οικονομικό, περιβαλλοντικό και πολιτιστικό) με μια οικονομία της αγοράς, ανταγωνιστική και ταυτόχρονα προσανατολισμένη στην κοινωνική και οικολογικά βιώσιμη ανάπτυξη, σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με τις χώρες που πορεύονται προς την ένταξη.

10.2. Τέλος, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ένταξη της Σλοβενίας, όπως και κάθε χώρας της νοτιοανατολικής Ευρώπης, απαιτεί μία ολοκληρωμένη περιφερειακή προσέγγιση, κατάλληλα μέσα για την εφαρμογή μίας περιφερειακής "πολιτικής" και την ενθάρρυνση της περιφερειακής συνεργασίας.

Βρυξέλλες, 18 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs