12. 4. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 96/5 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου για τα οργανωμένα ταξίδια, περιλαμβανομένων και των οργανω­
μένων διακοπών και περιηγήσεων 
COM(88) τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 23 Μαρτίου 1988) 
(88/C 96/06) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι ένας από τους κύριους στόχους της Κοινότητας είναι η 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, σημαντικός τομέας της 
οποίας είναι ο τουριστικός τομέας έως το 1992 το αργό­
τερο* 
ότι η παράγραφος 36 στοιχείο 6) του ψηφίσματος του Συμ­
βουλίου της 19ης Μαίου 1981 σχετικά με το δεύτερο πρό­
γραμμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας για μια 
πολιτική για την προστασία και την πληροφόρηση των 
καταναλωτών ζητά από την Επιτροπή να μελετήσει, μεταξύ 
άλλων, τον τουριστικό τομέα και αν απαιτείται να υποβάλει 
τις κατάλληλες προτάσεις λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία 
της για την προστασία του καταναλωτή και τις επιπτώσεις 
των διαφορών της νομοθεσίας των κρατών μελών στην ορθή 
λειτουργία της κοινής αγοράς" 
ότι το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 10 Απριλίου 1984, ένα 
ψήφισμα για μια κοινοτική πολιτική στον τομέα του τουρι­
σμού, στο οποίο, αφού επικρότησε την πρωτοβουλία της 
Επιτροπής εφιστώντας την προσοχή στη σπουδαιότητα του 
τουρισμού, και αφού έλαβε υπόψη τις πρώτες κατευθύνσεις 
της Επιτροπής για μια κοινοτική πολιτική στον τομέα του 
τουρισμού κάλεσε την Επιτροπή να του παρουσιάσει προτά­
σεις στον τομέα του τουρισμού" 
ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο που 
αφορά την πολιτική προστασίας του καταναλωτή, η οποία 
έφερε τον τίτλο νέα ώθηση για μια πολιτική προστασίας 
του καταναλωτή και εγκρίθηκε από το ψήφισμα του Συμ­
βουλίου της 6ης Μαίου 1986, αναφέρει στη παράγραφο 37, 
μεταξύ των μέτρων που προτείνονται από την Επιτροπή, την 
εναρμόνιση των νομοθεσιών για τις οργανωμένες διακοπές και στο σημείο 12 του παραρτήματος για τη θέσπιση χρονο­
διαγράμματος δράσης προβλέπει την έκδοση από το Συμ­
βούλιο μιας οδηγίας για τις οργανωμένες διακοπές το 1987· 
ότι οι νομοθεσίες των κρατών μελών που αφορούν οργανω­
μένες διακοπές παρουσιάζουν πολλές διαφορές και οι πρα­
κτικές στον τομέα αυτό στα διάφορα κράτη μέλη είναι 
σημαντικά διαφορετικές, με αποτέλεσμα ότι οι εθνικές 
αγορές να λειτουργούν διαφορετικά και να δημιουργούνται 
στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρηματιών που 
είναι εγκατεστημένοι στα διάφορα κράτη μέλη * 
ότι ορισμένοι κοινοί κανόνες σχετικά με τις οργανωμένες 
διακοπές συμβάλλουν στην επίτευξη κοινής αγοράς στις 
υπηρεσίες, βοηθώντας επιχειρηματίες που είναι εγκατεστη­
μένοι σε ένα κράτος μέλος να παράσχουν τις υπηρεσίες τους 
σε άλλο κράτος μέλος και τους καταναλωτές να απολαύουν 
ίσων όρων όταν αγοράζουν οργανωμένες διακοπές σε ένα 
κράτος μέλος· 
ότι συνάπτοντας συμβάσεις για οργανωμένες διακοπές, οι 
καταναλωτές συχνά συμφωνούν την παροχή υπηρεσιών που 
έχουν διεθνή χαρακτήρα, όπως η διασυνοριακή μεταφορά, η 
διανυκτέρευση και συναφείς υπηρεσίες, με την πληρωμή των 
οποίων μεταφέρονται σημαντικά χρηματικά ποσά μεταξύ 
κρατών μελών 
ότι ο τουρισμός παίζει έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο 
στις οικονομίες των κρατών μελών ότι οι οργανωμένες δια­
κοπές αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα του τουρισμού" ότι 
η βιομηχανία των οργανωμένων διακοπών στα κράτη μέλη 
θα γινόταν μεγαλύτερη και παραγωγικότερη εάν θεσπίζετο 
τουλάχιστον ένας κατώτατος αριθμός κοινών κανόνων προ­
κειμένου να διαρθρωθεί σε κοινοτικό επίπεδο" και ότι αυτό 
δεν θα παρέχει μόνο πλεονεκτήματα στους πολίτες της Κοι­
νότητας που συμμετέχουν σε οργανωμένα ταξίδια που οργα­
νώνονται βάσει των κανόνων αυτών, αλλά θα προσελκύει 
τουρίστες εκτός της Κοινότητας που αναζητούν τα πλεονε­
κτήματα της εγγυημένης ποιότητας στα οργανωμένα 
ταξίδια" 
Αριθ. C 96/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 88 
ότι η πείρα απέδειξε ότι τα οργανωμένα ταξίδια, που 
συνήθως εξοφλούνται πριν την αναχώρηση έχουν προξε­
νήσει ορισμένη δυσαρέσκεια, και ότι το επίπεδο δυσαρέ­
σκειας είναι αρκετά υψηλό ώστε να δικαιολογηθεί κάποια 
ενέργεια, υπό μορφή οδηγίας του Συμβουλίου, εκ μέρους της 
Κοινότητας' 
ότι ο διοργανωτής των οργανωμένων διακοπών και ο 
πωλητής πρέπει να έχουν την υποχρέωση να εξασφαλίζουν 
ότι στα διαφημιστικά φυλλάδια που αφορούν τις οργανω­
μένες διακοπές τις οποίες οργανώνουν και πωλούν αντί­
στοιχα, δίδονται πληροφορίες που είναι όχι μόνο ακριβείς 
αλλά επίσης, ευανάγνωστες και κατανοητές από τον κατα­
ναλωτή " 
ότι ο καταναλωτής πρέπει να έχει κατάλογο των όρων της 
συμφωνίας που εφαρμόζονται στις οργανωμένες διακοπές' 
ότι τούτο μπορεί να επιτευχθεί αν απαιτείται όλοι οι όροι 
της συμφωνίας να είναι γραπτοί ή να διατυπώνονται με 
άλλο τρόπο ώστε να είναι κατανοητοί και προσιτοί στον 
καταναλωτή και εφόσον δίδεται στον καταναλωτή αντί­
γραφο αυτών 
ότι ο καταναλωτής πρέπει να έχει την ευχέρεια σε ορισμένες 
περιπτώσεις, να μεταβιβάζει την κράτηση που έκανε για 
οργανωμένες διακοπές σε τρίτο πρόσωπο εφόσον αυτό το 
επιθυμεί' 
ότι ο καταναλωτής πρέπει να προστατεύεται κατά οποιασ­
δήποτε αδικαιολόγητης αύξησης της τιμής των οργανω­
μένων διακοπών 
ότι ο καταναλωτής πρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, να 
είναι ελεύθερος να ακυρώσει, πριν την αναχώρηση, τη σύμ­
βαση για οργανωμένες διακοπές που συνήψε' 
ότι πρέπει να καθορίζονται σαφώς τα δικαιώματα του κατα­
ναλωτή σε περίπτωση που ο διοργανωτής ακυρώσει το 
ταξίδι πριν την συμφωνηθείσα ημερομηνία αναχώρησης' 
ότι αν, μετά την αναχώρηση του καταναλωτή για διακοπές, 
σημειωθεί σημαντική αδυναμία παροχής των υπηρεσιών για 
τις οποίες είχε συνάψει τη σύμβαση (για οποιαδήποτε αιτία 
εκτός από υπαιτιότητα του καταναλωτή), ή αν ο διοργα­
νωτής αντιληφθεί ότι δεν είναι σε θέση να παράσχει σημα­
ντικό μέρος των συμφωνηθέντων υπηρεσιών, ο διοργανωτής 
πρέπει να έχει ορισμένες υποχρεώσεις έναντι του κατανα­
λωτή' 
ότι η δυσαρέσκεια του καταναλωτή είναι δυνατόν να μει­
ωθεί κατά πολύ αν επιβληθεί στο πρόσωπο που οργανώνει ή 
πωλεί τις οργανωμένες διακοπές η υποχρέωση να εξασφα­
λίζει ότι όλες οι υπηρεσίες που ο ταξιδιώτης συμφωνεί παρέ­
χονται εγκαίρως και αποτελεσματικά" 
ότι ο καταναλωτής πρέπει να πληροφορείται εγγράφως το 
όνομα του τοπικού αντιπροσώπου του διοργανωτή, εάν 
υπάρχει, στον τόπο των οργανωμένων διακοπών καθώς και 
τους τρόπους επικοινωνίας με τον αντιπρόσωπο αυτό, ο 
οποίος πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για 
να ικανοποιήσει τα αιτήματα του καταναλωτή' ότι οι 
τοπικές τουριστικές αρχές πρέπει να ερευνούν κατά το 
δυνατό τις καταγγελίες που έγιναν σ'αυτούς από τους κατα­
ναλωτές, να προτείνουν λύσεις και να επιδιώκουν το φιλικό διακανονισμό των διαφορών, επιπλέον δε να παρέχουν συν­
δρομή κατά τη διαδικασία αποδείξεων ως προς τις κυριό­
τερες διαφορές που δεν έχουν επιλυθεί' και ότι τόσο ο 
καταναλωτής όσο και η βιομηχανία οργανωμένων ταξιδιών 
μπορούν να διαπιστώσουν ότι οι καταγγελίες των κατανα­
λωτών στον τομέα αυτό είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν 
ταχύτερα αν σε κάθε κράτος μέλος υπάρχει μια ταχεία, απο­
τελεσματική και ανέξοδη διαδικασία αντιμετώπισης των 
διαφορών που δεν επιλύονται φιλικά από δημόσιους ή ιδιω­
τικούς φορείς' 
ότι τόσο ο καταναλωτής όσο και η βιομηχανία οργανω­
μένων ταξιδιών μπορούν να ωφεληθούν αν οι διοργανωτές 
αναλάβουν την υποχρέωση να καλύπτουν με ασφάλιση το 
μέρος της ευθύνης τους που βάσει της οδηγίας μπορεί να 
ασφαλισθεί' ότι, ταυτόχρονα, κάθε κράτος μέλος πρέπει να 
εξασφαλίζει ότι στον επικράτεια του διατίθεται ένα κεφά­
λαιο που εγγυάται την πληρωμή των απαιτήσεων οι οποίες 
είναι βάσιμες σύμφωνα με την παρούσα οδηγία και δεν 
καλύπτονται από άλλη πηγή' 
ότι ο καταναλωτής πρέπει να απολαύει της προστασίας που 
προβλέπεται από την παρούσα οδηγία ανεξάρτητα από το 
αν είναι άμεσα συμβαλλόμενο πρόσωπο, εκδοχέας, ή μέλος 
ομάδας εξ ονόματος της οποίας ένα άλλο πρόσωπο συνήψε 
την σύμβαση για οργανωμένο ταξίδι' 
ότι τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να θεσπί­
ζουν ή να διατηρούν αυστηρότερες διατάξεις σχετικά με τα 
οργανωμένα ταξίδια για λόγους προστασίας του κατανα­
λωτή, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΆρΦρο Ι 
Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των 
κρατών μελών σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια, περιλαμ­
βανομένων και των οργανωμένων διακοπών και περιηγή­
σεων. 
Άρΰρο 2 
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας: 
— με τον όρο οργανωμένο, νοείται ο προκαθορισμένος 
συνδυασμός τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα στοι­
χεία σε μια συνολική αρχική και τελική τιμή: 
1. μεταφορά' 
2. διαμονή' 
3. άλλες υπηρεσίες μη συμπληρωματικές της μεταφοράς 
ή διαμονής' 
και οι όροι «οργανωμένες διακοπές», «οργανωμένες 
περιηγήσεις» και «οργανωμένα ταξίδια» ερμηνεύονται 
ανάλογα, 
— με τον όρο διοργανωτής, νοείται το πρόσωπο το οποίο, 
στο πλαίσιο άσκησης των επιχειρηματικών του δραστη­
ριοτήτων, διοργανώνει οργανωμένες διακοπές και τις 
προσφέρει στο κοινό γενικά με έντυπα ή άλλου είδους 
διαφήμιση, 
12^^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι^^7 
^ με ^ον όρο πωλητής^νοείται το πρόσωπο που πωλεί τις 
οργανωμένες οιακοπές^ια λογαριασμό του οιορ^ανωτή^ 
— με τον όρο καταναλωτής^νοείται το πρόσωπο που συμ-
μετέχειήσυμφωνείνασυμμε^άσχειστιςορ^ανωμένες 
οιακοπές^ 
— με ^ον όρο σύμβασης νοείταιησυμφωνία με την οποίαο 
καταναλωτής αγοράζει τις οργανωμένες διακοπές καιο 
διοργανωτής αναλαμβάνει να τις προσφέρει. 
Όσον αφορά την προώθηση και πώληση των οργανωμένων 
οιακοπων^τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι κα^επερι^ρα^ 
φικόυλικόπου^ημοσιευεταιήεκοί^εταιαπότοοιορ^α-
νωτήή^ον πωλητή και αναφέρεται σεορ^ανωμένες^ια 
κοπές^ στη τιμή και σε κά^εάλλο όρο της σύμβασης^ είναι 
ευανάγνωστος κατανοητό και ακριβές^ κα^ως επίσης ότι τα 
έντυπαπουαναφέρονταισεορ^ανωμένες^ιακοπέςπεριέ 
χουν τις αναγκαίες σαφείς πληροφορίες^ όσον αφοράς 
α^το^ταμέσο(-α^ μεταφοράς που χρησιμοποιούνται 
β^ όταν περιλαμβάνεται ξενοδοχείο ή άλλος τόπος οια 
μονής^ την κατηγορία (αν υπάρχεις τη οιευ^υνση και τα 
κυριότερα χαρακτηριστικά^ 
^ τον προγραμματισμό των ^ευμάτων^ 
ο^τιςεπισκέι^εις^εκορομέςήάλλες υπηρεσίες που περιλαμ 
βάνονταιστιςορ^ανωμένες^ιακοπέςή διατίθενται με 
πληρωμή επιπλέον ποσοΰ^ 
και προσδιορίζουν^ 
ε^ εί^ιε το ποσό σε νόμισμα^ήτο ποσοστό της τιμής που 
πρέπει να καταβληθεί ως προκαταβολής και 
στ^ το χρονικό σημείο εξόφλησης. 
Τακράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι σε σχέση με τη σύμβαση 
εφαρμόζονται οι ακόλουθες αρχές^ 
Ι. ϋ σύμβαση περιέχει όλους τους σημαντικούς όρους^ 
εν^εικτικά^ επισυνάπτεται κατάλογος των όρων που^ 
ανάλογα με τις συν^ήκες^πρέπεινα^εωροΰνται σημα­
ντικοί. 
2.Όλοι οι όροι της σύμβασης (περιλαμβανομένων και όσων 
απόρους όρους που καθορίζονται στο παράρτημα^εω 
ρουνται κατάλληλοι ^ια ^ο συγκεκριμένο οργανωμένο 
ταξί^ διατυπώνονται ε^ράφωςήμε άλλο τρόπο ώστε 
να είναι κατανοητοί και προσιτοί στον καταναλωτής 
στον οποίο πρέπει να ^εται αντίγραφο αυτών. 
ΙΑνοκαταναλωτής^ια σοβαρούς λόγους (όπως ασ^ένεια^ 
πέν^ος^ που ανακοινώνει προσηκόντως στον ^ιορ^ανωτή 
ή πωλητή τουλάχιστον μια εβοομάοα πριν τηνημερο 
μηνία αναχώρησης^ κωλύεται να συμμετάσχει στις ορ^α 
νωμένεςοιακοπές^είναι ελεύθερος ναμεταβιβάσειτην 
κράτηση τουσεπρόσωποπουτο επιθυμεί καιπληροί 
τους όρους^ εάν υπάρχουνε που εφαρμόζονται στις ορ^α-νωμένεςοιακοπές^ και τις νομο^ετικέςήοιοικητικές ρυθ­
μίσεις^ εάν υπάρχουν^ια τη συμμετοχή σ^αυτές και το 
οποίο ^α είναι υπεύθυνο ^ια την εξόφληση. 
^.Οι καταναλωτέςπροστατεΰονται κατάτωναοικαιολό 
^ητων αυξήσεων των τιμων^ και ειοικότερα^ 
α^ηημήοεν μεταβάλλεται εκτός εάνησυμβαση το προ 
βλέπει ρητά στην περίπτωση αυτή^ ο διοργανωτής 
μπορείς με την επιφύλαξη του στοιχείου^να μετα­
βάλει την τιμή μόνο προκειμένου να λάβει υπόφη τις 
μεταβολές ^ιων^ 
— εξόδων μεταφοράς^ περιλαμβανομένου και του 
κόστους των καυσίμων^ 
— τελώνη φόρων και δικαιωμάτων που χρεώνονται 
^ια ορισμένες υπηρεσίες όπως φόροι αεροδρομίου^ 
οικαιωματα προσγείωσης και απο^είωσης^ 
— τιμών συναλλάγματος^ 
αλλά μόνο εφόσον υπερβαίνειτο^^της σύμφωνη 
^είσαςτιμής^ 
β^το ποσό της μεταβολής της τιμής^καιολόνοςαυτής^ 
κοινοποιείται ε^ράφωςκαιε^καίρωςστονκατανα-
λωτή^ 
^ ο καταναλωτής έχει μία από τις ακόλουθες ε^υήσεις 
αφοΰ κατέβαλε εξ ολοκλήρου τη τιμή που σύμφωνη 
^ηκε στη σύμβασης 
ΐ^ είτε από την τριακοστή ημέραπριν τη σύμφωνη 
^είσαημερομηνίααναχωρησηςητιμήοεν αυξά­
νεται^ είτε 
ϋ^ κατά τη οιάρκεια των τριών μηνών μετά την 
κατάρτιση της σΰμβασηςητιμή^ενπρόκειταινα 
αυξηθεί. 
^.0 καταναλωτής δικαιούται να ακυρώσει τη σύμβαση 
πριν την αναχώρηση εφόσον έχουν ^ίνει σημαντικές 
μεταβολές στους όρους της σύμβασης^ και ειδικότερα αν^ 
α^ητιμή αυξήθηκε κατά ο^ήπερισσότερο^ή 
β^ το πρόγραμμα μεταβλήθηκεσημαντικά^ή 
^ υπάρχει αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην αναχω 
ρηση^ ανεξάρτητα από τον τρόπο που προκλήθηκες 
εκτός από ^ική του υπαιτιότητα. 
β.Σε περίπτωση πουοκαταναλωτής ακυρώσει τη σύμβαση 
συμφωνάμε το σημείο^ήαν^ια οποιοδήποτε λό^ο 
εκτός από υπαιτιότητα του καταναλωτή^οοιορ^ανωτής 
ακυρωσειτο οργανωμένο ταξίδι πριν τη συμφωνηθείσα 
ημερομηνία αναχωρησης^οκαταναλωτής^ικαιοΰται^ 
α^ να συμμετάσχει σε άλλο ταξίοι^χωρίςσυμπληρωμα-
τική επιβάρυνση στην τιμητή 
Αριθ,^^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12^^ 
^ να ζητήσει την επιστροφή όλων των ποσών που κατέ­
βαλε ^άσει της σύμβασης, και όπου αρμόζει να 
ζητήσει αποζημίωση είτε από το διοργανωτή είτε από 
τον πράκτορα όπως προ^λέπειήορί^ει το εφαρμοστέο 
εθνικό δίκαιο,σε περίπτωση μη εκτέλεσης της σύμ^ 
^ασης, εκτός εάν^ 
ϊ^ηακύρωση οφείλεται στο ότιοαριθμός των προ­
σώπων που δήλωσε συμμετοχή είναι μικρότερος 
από τονελάχιστο αριθμόπου ορίσθηκεαπότο 
διοργανωτήστοέντυποή αλλού,καιο κατανα­
λωτής πληροφορείται την ακύρωση εγγράφως, του­
λάχιστον εικοσιμίαημέρεςπριντηδηλ^θείσαή 
συμφωνηθείσα ημερομηνία αναχώρησης,ή 
ϋ^η ακύρωση οφείλεται σε ανωτέρα ^ία, αλλά ο 
λόγος αυτός δεν περιλαμβάνει την υπεράριθμη κρά 
τηση. 
7Μ0ταν, μετά την αναχώρηση, ένα σημαντικό τμήμα των 
υπηρεσιών που προβλέπονται στη σύμβαση δεν παρέχεται 
ήοδιοργανωτής διαπιστώνει ότι δεν είναι σε θέση να 
παράσχει σημαντικό μέρος αυτών ^και στις δύο περιπτώ-
σεις,για οποιοδήποτε λόγο εκτός απόυπαιτιότητατου 
καταναλωτή^οδιοργανωτής^ 
α^ προβαίνει στις κατάλληλες εναλλακτικές ρυθμίσεις, οι 
οποίες είναιανέ^οδεςγια τον καταναλωτή, για τη 
συνέχιση του οργανωμένου ταξιδιού ^και αν πρό­
κειται για οργανωμένες διακοπές στον προορισμό των 
οποίων έχει ήδη φθάσει,να τις συνεχίσει στον τόπο 
που ^ρίσκεται^, εφόσον τέτοιες ρυθμίσεις είναι 
δυνατόν να γίνουν ή, αν τέτοιες ρυθμίσειςδεν είναι 
δυνατόν ναγίνουνή δενείναιαποδεκτέςαπότον 
καταναλωτή^ 
^ παρέχει δωρεάν κατάλληλο μεταφορικό μέσο στον 
καταναλωτή για να επιστρέφει στον τόπο αναχώ-
ρησηςήσε οποιοδήποτε σημείο επιστροφής που είχε 
συμφωνηθεί μεταξύ τους, και 
γ^ όπου αρμόζει αποζημιώνει τον καταναλωτή σύμφωνα 
με τις αντίστοιχες διατάζεις εθνικού δικαίους 
^για τη σημαντική ταλαιπωρία που υπέστη, και 
ϋ^στο μέτρο που οι συμφωνηθείσες υπηρεσίες δεν 
έχουν παρασχεθεί για μη εκτέλεση αυτών, αναλο^ 
γικά^ 
Τα κράτη μέλη,όσοναφοράτην εκτέλεση της σύμβασης, 
λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίζουν ότι^ 
ΡΟι υπηρεσίες οιοποίες^άσειτης σύμ^ασηςπρέπει να 
παρασχεθούν στον καταναλωτή, είτε από το διοργανωτή 
είτε από τρίτο πρόσωπο, παρέχονται εγκαίρως και αποτε­
λεσματικά. 2, Οσον αφορά τον καταναλωτή,ηευθύνη για πλημμέλεια 
κατά την παροχή των υπηρεσιών αυτών βαρύνει το διορ 
γανωτήή^στη περίπτωση των κρατών μελών που το προ­
τιμούνε τον πωλητή. 
Οσον αφορά τις καταγγελίες,τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν 
ότι^ 
Ρτο αργότερο κατά την ημερομηνία παράδοξης των εισι-
τηρίωνήάλλων ταξιδιωτικών εγγράφων,οκαταναλωτής 
πληροφορείται εγγράφως το όνομα και τον τρόπο επικοι­
νωνίας με τον τοπικό αντιπρόσωπο,εάνυπάρχει,στον 
προορισμό του, και ότιοαντιπρόσωπος αυτός κατα^άλει 
κάθε προσπάθεια για να ικανοποιήσει τα αιτήματα του 
καταναλωτή, ιδίως εάν είναι ουσιαστικά^ 
2,οι τοπικές τουριστικές αρχές, είτε είναι δημόσιοιήιδιω-
τικοί οργανισμοί, ερευνούν κατά το δυνατό τις καταγγε 
λίες που έγιναν από τους καταναλωτές, προτείνουν 
λύσεις και προσπαθούν να επιτύχουν φιλικό διακανο­
νισμό των διαφορών και παρέχουν συνδρομή στη διαδι­
κασία αποδείξεων ως προς σημαντικές διαφορές που δεν 
έχουν επιλυθεΡ 
^,στην επικράτεια τουςοκαταναλωτής έχει στη διάθεση 
του, προσφερόμενη από δημόσιουςήιδιωτικούς φορείς, 
μια ταχεία, αποτελεσματική και ανέξοδη διαδικασία για 
την αντιμετώπιση των καταγγελιών του που αφορούν 
οποιοδήποτε οργανωμένο ταξίδι για το οποίο κατάρτισε 
σύμβαση και εφόσον τα αιτήματα του δεν έχουν ρυθμι 
στεί φιλικά, 
Τακράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι^ 
α^οιδιοργανωτέςκαλύπτουνμεασφάλιση το μέροςτης 
ευθύνης του που είναι δυνατόν να ασφαλιστεί ^ασει της 
παρούσας οδηγίας, και 
^ στην επικράτειάτους,υπάρχει κεφάλαιο που εγγυάται 
τηνπληρωμή τωναπαιτήσεωνπου είναι^άσιμεςσύμ-
φωνα με την παρούσα οδηγία και δεν καλύπτονται από 
άλλη πηγή, 
^^ 
Οκαταναλωτής απολαύει της προστασίας που προβλέπεται 
από την παρούσα οδηγία εάν είναι^ 
α^τοπρόσωπομετοοποίοοδιοργανωτήςήοπωλητής 
συνήψε τη σύμβαση, ή, σε περίπτωση εκχώρησης,οεκδο 
χέας^ 
^ το πρόσωπο για λογαριασμό του οποίουοδιοργανωτής 
ήοπράκτορας συνήψε τη σύμβαση με άλλο πρόσωπο, 
όπως γονέας, κηδεμόναςήδιοργανωτής συναντήσεων. 
12. 4. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 96/9 
ΆρΦρο 9 
Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν, ή να διατηρούν 
αυστηρότερες διατάξεις στον τομέα αυτό για να προστα­
τεύουν τον καταναλωτή. 
Άρ$ρο 10 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τα αναγκαία μέτρα για 
να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία αυτή το αργό-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Όροι που περιλαμβάνονται στη σύμβαση εάν αρμόζουν στο ειδικό οργανωμένο ταξίδι 
α) ο προορισμός" και όπου περιλαμβάνονται περίοδοι παραμονής, τα σχετικά χρονικά διαστήματα με ημερομη­
νίες' 
6) ο τύπος (οι τύποι) του μεταφορικού μέσου που θα χρησιμοποιηθεί, η ημερομηνία και η ώρα αναχώρησης και 
επιστροφής και οι ώρες των συγκοινωνιακών ανταποκρίσεων, εάν χρειάζεται' τα χαρακτηριστικά της θέσης 
που θα καταλάβει ο ταξιδιώτης δηλαδή καμπίνα/κουκέτα στο πλοίο, κλινάμαξα' 
γ) το σημείο αναχώρησης και επιστροφής' 
δ) όταν το ταξίδι περιλαμβάνει διαμονή σε ξενοδοχείο, το όνομα, τη διεύθυνση και την κατηγορία αυτού, το 
πρόγραμμα των γευμάτων (αν περιλαμβάνονται) και αναφορά στο αν περιλαμβάνεται ιδιαίτερο μπάνιο ή 
ντουζ' εάν το οργανωμένο ταξίδι περιλαμβάνει άλλου είδους διαμονή όπως βίλα, chalet, διαμέρισμα, δωμάτιο 
ή τροχόσπιτο, περιγραφή των κυριοτέρων χαρακτηριστικών 
ε) η τιμή του οργανωμένου ταξιδιού, και δήλωση ότι δεν θα μεταβληθεί εκτός περιπτώσεως όπου ο διοργανωτής 
είναι αναγκασμένος να δεχθεί τροποποιήσεις, που δεν μπορεί να αποφύγει ή να μειώσει, σε σχέση με τα έξοδα 
μεταφοράς (περιλαμβανομένου και του κόστους των καυσίμων), ορισμένα δικαιώματα, φόρους ή τέλη που 
επιβαρύνουν τις υπηρεσίες (όπως φόροι αεροδρομίου ή λιμενικά τέλη, δικαιώματα προσγείωσης ή αναχώ­
ρησης) και τιμές συναλλάγματος' 
στ) χρονοδιάγραμμα πληρωμής της τιμής' 
ζ) άλλες υπηρεσίες, εάν υπάρχουν (πχ. εκδρομές) που περιλαμβάνονται στην τιμή' 
η) κάθε ειδικό αίτημα που ο ταξιδιώτης ανακοίνωσε στο διοργανωτή ή πωλητή όταν δήλωσε συμμετοχή και που 
αυτός το αποδέχθηκε' 
θ) το όνομα και τη διεύθυνση του διοργανωτή και, όπου χρειάζεται και του πωλητή. τερο στις 31 Δεκεμβρίου 1990. Ενημερώνουν αμέσως την 
Επιτροπή σχετικά. 
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κεί­
μενα των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου, τις 
οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα 
οδηγία. 
Άρ#ρο 11 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.