2.10.Δράση 10: Προώθηση των στρατηγικών για τους επικονιαστές και της συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές να αναπτύξουν στρατηγικές για τους επικονιαστές. Για να διευκολυνθεί αυτή η διαδικασία, η Επιτροπή έχει καταρτίσει υποδείγματα για τις εν λόγω στρατηγικές, τα οποία μπορούν να προσαρμόζονται στις ειδικές εδαφικές ανάγκες (δράση 10Α).

Εκτός από τη διοργάνωση ειδικών εκδηλώσεων και συναντήσεων εργασίας, η Επιτροπή διευκόλυνε τη συνεργασία των ενδιαφερόμενων μερών για τη διατήρηση των επικονιαστών μέσω της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για τη γεωργία, των προγραμμάτων Interreg και του αστικού θεματολογίου της ΕΕ (δράση 10B). Τα προγράμματα Interreg ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα για την προώθηση της συνεργασίας μέσω κοινών δράσεων και ανταλλαγών πολιτικής μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών φορέων από διαφορετικά κράτη μέλη. Η Επιτροπή συνέχισε επίσης να διευκολύνει τις διασυνδέσεις μεταξύ των εθνικών, τοπικών και υποεθνικών κυβερνήσεων και των ομολόγων τους σε άλλα μέρη της ΕΕ. Μέσω της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για τη γεωργία συστάθηκαν τοπικές επιχειρησιακές ομάδες, για την καινοτόμο και φιλική προς τους επικονιαστές διαχείριση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Τον Οκτώβριο του 2020, στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού προγράμματος εταιρικής σχέσης της ΕΕ για την προσχώρηση, διοργανώθηκε διαδικτυακό περιφερειακό εργαστήριο σχετικά με τα ΧΞΕ και την πρωτοβουλία της ΕΕ για τους επικονιαστές, για συμμετέχοντες από την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο και την Τουρκία (δράση 10Γ). Το εργαστήριο υποστηρίχθηκε από το προενταξιακό μέσο και ένας από τους στόχους του ήταν η προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με τον καθορισμό στρατηγικών στόχων και την υλοποίηση δράσεων για την αντιμετώπιση της μείωσης των επικονιαστών στην ΕΕ και τη συμβολή στις παγκόσμιες προσπάθειες διατήρησης.

Στο έργο της πέραν της ΕΕ, η Επιτροπή συμπεριέλαβε επίσης ειδική στήριξη για τους στόχους τόσο της πρωτοβουλίας της ΕΕ για τους επικονιαστές όσο και του σχεδίου δράσης 2018-2030 για τη δεύτερη διεθνή πρωτοβουλία για τους επικονιαστές (δράση 10Γ). Για παράδειγμα, η Επιτροπή υποστήριξε το έργο ΕΕ-FAO του 2019 το οποίο διευκόλυνε την εφαρμογή πολυμερών συμφωνιών από χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Το έργο αυτό αποσκοπεί στην προώθηση γεωργικών πρακτικών με βάση το οικοσύστημα, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων για τους άγριους επικονιαστές και του μετριασμού των κινδύνων που ενέχουν τα φυτοφάρμακα. Θα διοργανωθεί ένα παγκόσμιο σεμινάριο για την ενίσχυση και την επιβολή των κανονισμών για τα φυτοφάρμακα με σκοπό την προστασία των επικονιαστών, το οποίο θα απευθύνεται στις ρυθμιστικές αρχές φυτοφαρμάκων, ώστε να μπορέσουν να αναπτύξουν την ικανότητά τους να καταρτίζουν και να επιβάλλουν κανονισμούς για τα φυτοφάρμακα οι οποίοι προστατεύουν τους επικονιαστές.

Τον Νοέμβριο του 2018 η ΕΕ προσχώρησε στην οργάνωση «Coalition of the Willing on Pollinators» κατά τη 14η σύνοδο της διάσκεψης των μερών της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα (δράση 10Δ). Έκτοτε, η Επιτροπή έχει υποστηρίξει τους στόχους της εν λόγω οργάνωσης ανταλλάσσοντας με άλλες χώρες γνώσεις και εμπειρίες σχετικά με την υλοποίηση των δράσεων της ΕΕ για τους επικονιαστές.

Στο πλαίσιο της κατάρτισης και της εφαρμογής του παγκόσμιου πλαισίου για τη βιοποικιλότητα μετά το 2020, η ΕΕ συσπειρώνει τους διεθνείς εταίρους της γύρω από την ενίσχυση της διατήρησης των επικονιαστών και την εκτίμηση των υπηρεσιών οικοσυστήματος που παρέχουν.

3.Συμπέρασμα

Από την παρούσα επανεξέταση προέκυψε ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των δράσεων της πρωτοβουλίας. Η πρωτοβουλία έχει παράσχει γενικό πλαίσιο για τις δράσεις της ΕΕ σχετικά με τους επικονιαστές στις διάφορες τομεακές πολιτικές. Έχουν δρομολογηθεί με επιτυχία δράσεις για την ανάπτυξη βασικών παραγόντων διευκόλυνσης των πολιτικών, οι οποίες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Οι πολιτικές αυτές περιλαμβάνουν συστήματα για την παρακολούθηση των ειδών επικονιαστών και των παραγόντων που προκαλούν τη μείωσή τους. Η πρωτοβουλία αναμένεται να υποστηριχθεί επίσης από ένα σύστημα πληροφοριών για τους επικονιαστές και από προσαρμοσμένες ερευνητικές πρωτοβουλίες.

Συνολικά, η πρωτοβουλία παραμένει ένα έγκυρο εργαλείο πολιτικής που επιτρέπει στην ΕΕ, στα κράτη μέλη και στα ενδιαφερόμενα μέρη να αντιμετωπίσουν τη μείωση των επικονιαστών. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την αντιμετώπιση των παραγόντων της μείωσης. Θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες, ιδίως για την αντιμετώπιση της απώλειας οικοτόπων στα γεωργικά τοπία και των επιπτώσεων των φυτοφαρμάκων. Άλλες προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν είναι η αντιμετώπιση απειλών για τους επικονιαστές οι οποίες δεν καλύπτονται άμεσα από την πρωτοβουλία, όπως η κλιματική αλλαγή και οι περιβαλλοντικοί ρύποι εκτός από τα φυτοφάρμακα.

Η πρόοδος ως προς την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων της πρωτοβουλίας θα ενισχυθεί σημαντικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα, τη στρατηγική της ΕΕ «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση, ιδίως μέσω των δεσμεύσεων για τη διεύρυνση των προστατευόμενων περιοχών και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας η προώθηση αγροοικολογικών προσεγγίσεων όπως η βιολογική γεωργία, η αποκατάσταση χαρακτηριστικών τοπίου υψηλής ποικιλομορφίας στις γεωργικές εκτάσεις και η μείωση των επιπτώσεων των φυτοφαρμάκων και άλλων περιβαλλοντικών ρύπων που είναι επιβλαβείς για τους επικονιαστές.

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη κατά το επόμενο στάδιο υλοποίησης της πρωτοβουλίας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την έκθεση του ΕΕΣ, ιδίως όσον αφορά την ανάγκη να εξασφαλιστεί ορθή χρήση των πόρων, να θεσπιστεί ένα πλαίσιο διακυβέρνησης και παρακολούθησης για τους επικονιαστές σε επίπεδο ΕΕ και να ενσωματωθούν καλύτερα οι ανάγκες των επικονιαστών στο πλαίσιο της ΚΓΠ και της νομοθεσίας για τα φυτοφάρμακα.

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021, η Επιτροπή θα δρομολογήσει δραστηριότητες διαβούλευσης προκειμένου να συγκεντρώσει απόψεις και στοιχεία, πληροφορίες και εμπειρίες από τα ενδιαφερόμενα μέρη και το ευρύ κοινό σχετικά με την εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου. Οι προτάσεις αυτές θα προσφέρουν σημαντικές υποδείξεις για τον τρόπο βελτίωσης του πλαισίου αυτού και τον προσδιορισμό περαιτέρω μέτρων που θα χρειαστούν για την πλήρη υλοποίηση των μακροπρόθεσμων στόχων της πρωτοβουλίας.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα αναθεωρήσει την πρωτοβουλία, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής από άλλα θεσμικά όργανα και ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων.