Με τη σύναψη της CETA, η Επιτροπή έκανε ένα ακόμη βήμα προόδου όσον αφορά την αύξηση της διαφάνειας, δημοσιεύοντας εγκαίρως πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των θεσμικών οργάνων σε ειδική προς τον σκοπό αυτό ιστοσελίδα της CETA με τίτλο « Meetings and documents » (Συνεδριάσεις και έγγραφα).

Κατά την επέκτασή της σε αγορές εκτός της ΕΕ, η κατανόηση τόσο της τοπικής κουλτούρας όσον αφορά την κατανάλωση καφέ όσο και των τοπικών παραδόσεων αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την επιτυχία της επιχείρησης. Επιπλέον, η επιχείρηση αξιοποίησε τα οφέλη των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ με το Μαρόκο το 2000 και με την Αίγυπτο το 2004: Η σύναψη συμβάσεων δικαιοχρησίας έγινε πιο εύκολη και λιγότερο δαπανηρή και οι τιμές των προϊόντων μειώθηκαν. Επί του παρόντος, η Coffeeshop Company διατηρεί περισσότερα από 300 καταστήματα βάσει συμβάσεων δικαιοχρησίας στα οποία απασχολούνται 4 500 εργαζόμενοι, συμπεριλαμβανομένων 36 καταστημάτων στην Αίγυπτο, όπου πρόκειται να ανοίξουν τουλάχιστον 54 ακόμη καταστήματα. Η επιχείρηση ιδρύθηκε από την οικογένεια Schärf και εξακολουθεί να ανήκει στον όμιλο Schärf Group, ο οποίος δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 και αποτελεί σημαντικό εργοδότη στην πόλη Neusiedl am See όπου βρίσκεται η έδρα του.

Το 2017, σχεδόν το 50 % των εξαγωγών του Μαυρίκιου κατέληξε στην αγορά της ΕΕ. Μία από τις επιχειρήσεις που επωφελούνται από τη ΣΟΕΣ είναι η Creasim Ltd, μια εταιρεία με έδρα στον Μαυρίκιο η οποία παράγει βρώσιμα διακοσμητικά για τούρτες που συνίστανται σε λουλούδια, φρούτα και φύλλα από γκοφρέτα για προϊόντα ζαχαροπλαστικής και αρτοποιίας. Η επιχείρηση εξάγει περισσότερους από 180 τόνους διακοσμητικών για τούρτες στις αγορές της ΕΕ, όγκος που αντιστοιχεί στο 60 % του κύκλου εργασιών της. Η Creasim απασχολεί 230 εργαζόμενους, εκ των οποίων το 30 % προσλήφθηκε μετά την έναρξη ισχύος της ΣΟΕΣ. Η γκοφρέτα γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής στην ΕΕ λόγω του χαμηλού κόστους και του χαμηλού θερμιδικού περιεχομένου της. Τα καταχωρισμένα υποδείγματα και μοντέλα είναι χειροποίητα προϊόντα και υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο ποιότητας σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ.

Τον Ιούλιο του 2017, η ΕΕ προέβη σε συμπληρωματική συνεισφορά 5 εκατ. EUR στο πρόγραμμα «Hub and Spokes Trade». Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, εμπορικοί σύμβουλοι –οι «spokes»– ενισχύουν και βελτιώνουν τις ικανότητες των κρατικών υπουργείων, ενώ περιφερειακοί εμπορικοί σύμβουλοι –οι «hubs»– παρέχουν βοήθεια σε σημαντικούς περιφερειακούς οργανισμούς. Στόχος είναι η ενίσχυση των ικανοτήτων βασικών ενδιαφερόμενων μερών από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα στις χώρες ΑΚΕ, ώστε να συμβάλουν στη διαμόρφωση, τη διαπραγμάτευση και την υλοποίηση εμπορικών πολιτικών και συμφωνιών, όπως οι ΣΟΕΣ.

Η πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των ουσιαστικών δεσμεύσεων ΕΑΑ επιτυγχάνεται με διαφορετικούς ρυθμούς, στοιχείο που αντικατοπτρίζει τη φύση των προκλήσεων με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος κάθε εταίρος. Ωστόσο, η ισχυρότερη δέσμευση της ΕΕ αρχίζει να αποφέρει αποτελέσματα. Για παράδειγμα, υπήρξαν ενθαρρυντικές ενδείξεις από τη Νότια Κορέα, δεδομένου ότι οι αρχές κοινοποίησαν στην ΕΕ χρονοδιάγραμμα τριμερών συζητήσεων για την επανεξέταση του εργατικού κώδικα και άλλων νομοθεσιών, ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος για την εκκρεμούσα κύρωση των τεσσάρων θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ από τη Νότια Κορέα (βλ. σύνοψη των συζητήσεων στο πλαίσιο της 6ης επιτροπής εμπορίου και αειφόρου ανάπτυξης ). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρακολουθούν στενά τη διαδικασία αυτή και θα αναλάβουν περαιτέρω δράση ανάλογα με τις ανάγκες. Στην Κεντρική Αμερική, η ΕΕ συνεργάζεται με τις εθνικές κυβερνήσεις και τις ΕΣΟ για την προώθηση της υλοποίησης των δεσμεύσεων ΕΑΑ υπό δύσκολες συνθήκες, σε συνεργασία με τη ΔΟΕ και άλλους διεθνείς φορείς. Στην περίπτωση του Περού, η ΕΕ εντείνει τις προσπάθειες για τη διασφάλιση της επιτάχυνσης των εργασιών υλοποίησης. Οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή από ομάδα οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών ανέδειξαν περαιτέρω την ανάγκη οι περουβιανές αρχές να εξασφαλίσουν την επίσημη συμμετοχή της εγχώριας κοινωνίας των πολιτών σε θέματα ΕΑΑ.

Οι δραστηριότητες σχετικά με θέματα ΕΑΑ δεν συνιστούν κατ’ αποκλειστικότητα στοιχείο των ΣΕΣ «νέας γενιάς» και των DCFTA, αλλά συνδέονται και με άλλα είδη εμπορικών συμφωνιών, όπως οι ΣΟΕΣ (βλ., για παράδειγμα, τη συνεδρίαση του πρώτου φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της ΚΑΜΑ που περιγράφεται στο τμήμα 6.1).

Στην υλοποίηση των στόχων ΕΑΑ συμβάλλουν επίσης διάφορα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ προγράμματα και έργα στις χώρες που καλύπτονται από τις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ και πέραν αυτών.

Επιπλέον, το ευρωπαϊκό εξωτερικό επενδυτικό σχέδιο και ο κανονισμός (ΕΕ) 2017/1601 της 26ης Σεπτεμβρίου 2017 αποσκοπούν στη στήριξη δράσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων ΕΑΑ.





8.Στο επίκεντρο: εμπόριο γεωργικών ειδών διατροφής στο πλαίσιο των ΣΕΣ

Πώς οι ΣΕΣ της ΕΕ συμβάλλουν στo εμπόριο γεωργικών ειδών διατροφής: Η κατάσταση το 2017

Το εμπόριο γεωργικών ειδών διατροφής στο πλαίσιο των ΣΕΣ της ΕΕ αναπτύσσεται και συμβάλλει σημαντικά στην επιτυχία των εξαγωγών γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ. Το 2017, οι εμπορικές συναλλαγές γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ με τις χώρες εταίρους ΣΕΣ ανήλθαν στο ένα τρίτο των συνολικών εξαγωγών γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ και σε ποσοστό άνω του 40 % των εισαγωγών. Οι εμπορικές συναλλαγές στο πλαίσιο των ΣΕΣ «πρώτης γενιάς» της ΕΕ (ιδίως με την Ελβετία, τη Νορβηγία και την Αλγερία) αποτέλεσαν ουσιαστική συνεισφορά στο πλεόνασμα των 20 δισ. EUR της ΕΕ όσον αφορά τις συνολικές εμπορικές συναλλαγές γεωργικών ειδών διατροφής το 2017. Βάσει της ΣΕΣ «νέας γενιάς» με τη Νότια Κορέα, τον πέμπτο μεγαλύτερο εξαγωγικό προορισμό της ΕΕ στον τομέα του εμπορίου γεωργικών ειδών διατροφής στο πλαίσιο των ΣΕΣ, οι εξαγωγές της ΕΕ στον εν λόγω τομέα έχουν αυξηθεί κατά 113 % την τελευταία οκταετία. Μεταξύ 2016 και 2017, οι εξαγωγές από την ΕΕ προς τη Νότια Κορέα αυξήθηκαν κατά 10 %, από 2,6 σε 2,9 δισ. EUR. Η συμφωνία CETA με τον Καναδά αναμένεται να αποφέρει σημαντικά οφέλη καθώς προχωρά η υλοποίησή της. Σκοπός της CETA είναι η σταδιακή εξάλειψη των δασμών στο 91 % του συνόλου των δασμολογικών κλάσεων του τομέα της γεωργίας.

Οι εξαγωγές της ΕΕ στο πλαίσιο των ΣΕΣ κατανέμονται ισομερώς μεταξύ της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής και των μεταποιημένων τροφίμων και ποτών. Το 2017, οι κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί ήταν η Ελβετία, η Νορβηγία, η Τουρκία, ο Καναδάς, η Νότια Κορέα και η Αλγερία, αντιπροσωπεύοντας το 55 % των εξαγωγών γεωργικών ειδών διατροφής σε χώρες ΣΕΣ και το 19 % των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ όσον αφορά τα γεωργικά είδη διατροφής. Η Ουκρανία είναι επί του παρόντος η πρώτη χώρα προέλευσης των εισαγωγών γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ στο πλαίσιο των ΣΕΣ (κυρίως για σιτηρά, φυτικά έλαια και ελαιούχους σπόρους). Το 2017, οι εισαγωγές από τη συγκεκριμένη χώρα αυξήθηκαν κατά ένα τρίτο. Η Ουκρανία, η Ελβετία, η Τουρκία, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Νότια Αφρική, η Κολομβία και η Χιλή αντιπροσώπευαν το 2017 το 51 % των συνολικών εισαγωγών γεωργικών ειδών διατροφής στο πλαίσιο των ΣΕΣ και το 22 % των συνολικών εισαγωγών γεωργικών ειδών διατροφής στην ΕΕ. Οι εισαγωγές της ΕΕ συνίστανται, στην πλειονότητά τους, σε πρωτογενή γεωργικά προϊόντα, όπως τροπικά φρούτα, κακάο, λαχανικά και καφές (72 %), ενώ τα μεταποιημένα τρόφιμα και ποτά αποτελούν το 22 % των εισαγωγών.

Οι ΣΕΣ ανοίγουν τις αγορές γεωργικών προϊόντων, τροφίμων και ποτών, προσδίδοντας προστιθέμενη αξία και δημιουργώντας θέσεις εργασίας στους κλάδους της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής καθώς και της μεταποίησης τροφίμων, όπως καταδεικνύεται σε μελέτη σχετικά με τον αντίκτυπο των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ στον γεωργικό τομέα ( Impacts of EU trade agreements on the agricultural sector ), η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής από την Copenhagen Economics και ολοκληρώθηκε το 2016. Το 2017, η Επιτροπή ανέλαβε εκ νέου δράσεις για την προώθηση των γεωργικών εμπορικών συναλλαγών, μεταξύ άλλων μέσω της πραγματοποίησης επίσκεψης υψηλού επιπέδου στον Καναδά και της προβολής των τροφίμων και ποτών της ΕΕ σε μεγάλες διεθνείς εμπορικές εκθέσεις (π.χ. στο Τορόντο και στο Αμπού Ντάμπι). Επιπλέον των άνω των 100 επιμέρους προγραμμάτων προώθησης που βρίσκονταν ήδη σε εξέλιξη το 2017, η Επιτροπή επέλεξε 33 πρόσθετες προτάσεις για την προώθηση των γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ σε τρίτες χώρες, οι οποίες θα υλοποιηθούν κατά την περίοδο 2018-2020. Ορισμένες από τις εν λόγω εκστρατείες που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, την προώθηση μήλων ΓΕ στην Αίγυπτο ή την τόνωση των εξαγωγών χοιρομεριού και τυριού από την ΕΕ προς το Μεξικό.

Οι εξαγωγείς της ΕΕ μπορούν να επωφελούνται από 600 και πλέον προτιμησιακές ΔΠ τις οποίες χορηγούν οι εταίροι της ΕΕ στο πλαίσιο των ΣΕΣ. Το ποσοστό χρησιμοποίησης ΔΠ διαφοροποιείται μεταξύ χωρών και προϊόντων, για διάφορους λόγους, και η Επιτροπή επιδιώκει να βελτιώσει το ποσοστό αξιοποίησής τους. Το 2017, κατόρθωσε να εξασφαλίσει καλύτερες προϋποθέσεις πρόσβασης για τις εξαγωγές βόειου κρέατος από την ΕΕ προς την Τουρκία.

Οι διατάξεις των ΣΕΣ όσον αφορά τις υγειονομικές και φυτοϋγειονομικές πτυχές χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση των εμπορικών εμποδίων που συνδέονται με τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα σε χώρες εταίρους. Για παράδειγμα, το 2017, η Επιτροπή κατόρθωσε να εξασφαλίσει αυξημένη πρόσβαση στην αγορά για τις εξαγωγές χοίρειου κρέατος από την ΕΕ προς το Μεξικό και για τις εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων από την ΕΕ προς το Περού. Η Ουκρανία προέβη σε άρση της προσωρινής απαγόρευσης των εισαγωγών πουλερικών λόγω της γρίπης των πτηνών και η Ιαπωνία κατάργησε την απαγόρευση των εισαγωγών βόειου κρέατος λόγω της ΣΕΒ (σπογγιόμορφη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών) για άλλα δύο κράτη μέλη. Οι ΣΕΣ περιέχουν επίσης διατάξεις που προάγουν τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας των φυτών και των ζώων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, μεταξύ άλλων στις χώρες της ανατολικής εταιρικής σχέσης και στα Δυτικά Βαλκάνια. Πρόσφατη επιτυχία αποτέλεσε η θέσπιση στρατηγικών σχετικά με υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα για τη Μολδαβία και τη Γεωργία από τις αρμόδιες υποεπιτροπές της DCFTA. Η Ουκρανία βρίσκεται επίσης στο στάδιο ολοκλήρωσης των συζητήσεων με την Επιτροπή σχετικά με το θέμα αυτό.

Οι ΣΕΣ προβλέπουν την προστασία εμβληματικών προϊόντων της ΕΕ, όπως το Aceto Balsamico di Modena, η φέτα (Feta), το Reblochon, το Prosciutto di Parma ή το Queso Manchego, καθώς και οίνων και αλκοολούχων ποτών, που προστατεύονται ως γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ). Στο πλαίσιο των πιο πρόσφατων ΣΕΣ της ΕΕ διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας των ΓΕ, καθώς και σημαντικό πεδίο για την εφαρμογή της, σε χώρες στις οποίες, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, δεν παρεχόταν καμία απολύτως προστασία κατά το παρελθόν. Για παράδειγμα, ο Ισημερινός θα διασφαλίζει την προστασία 116 ΓΕ της ΕΕ. Από τον Σεπτέμβριο του 2017, 143 ΓΕ γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ προστατεύονται στο πλαίσιο της CETA, επιπλέον των ΓΕ για τους οίνους και τα αλκοολούχα ποτά που προστατεύονται στον Καναδά από το 2003. Η προστασία του Prosecco στη Μολδαβία εξασφαλίστηκε και, με τον τρόπο αυτό, έληξε μια δικαστική υπόθεση που παρέμενε επί μακρόν σε εκκρεμότητα.