20η ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ (2002)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Πρόλογος

2. Κατάσταση στους διάφορους τομείς

2.1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

2.2. EΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

2.2.1. Χημικές ουσίες

2.2.2. Φαρμακευτικά προϊόντα

2.2.3. Καλλυντικά

2.2.4. Κεφαλαιουχικά αγαθά

2.2.5. Μηχανοκίνητα οχήματα, ελκυστήρες, μοτοσικλέτες

2.2.6. Σκάφη αναψυχής και εγκαταστάσεις με συρματόσχοινα

2.2.7. Καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών

2.2.8. Κανόνες πρόληψης που προβλέπονται από την οδηγία 98/34/ΕΚ

2.3. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

2.3.1. Tηλεπικοινωνίες

2.3.2. Εναέριες μεταφορές

2.3.3. Κρατικές ενισχύσεις

2.4. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

2.5. ΓΕΩΡΓΙΑ

2.6. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

2.6.1. Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου

2.6.2. Ενεργειακή απόδοση

2.6.3. Οδικές μεταφορές

2.6.4. Μεταφορές μέσω του πλωτού δικτύου

2.6.5. Ασφάλεια των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων.

2.6.6. Σιδηροδρομικές μεταφορές

2.6.7. Εναέριες μεταφορές

2.6.8. Θαλάσσιες μεταφορές

2.7. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

2.8. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

2.8.1. Εισαγωγή

2.8.2. Ελεύθερη πρόσβαση στην πληροφόρηση

2.8.3. Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων

2.8.4. Aτμοσφαιρικός αέρας

2.8.5. Ύδατα

2.8.6. Φύση

2.8.7. Θόρυβος

2.8.8. Χημικές ουσίες και βιοτεχνολογία

2.8.9. Απόβλητα

2.8.10. Περιβάλλον και βιομηχανία

2.8.11. Προστασία από τις ακτινοβολίες

2.9. ΑΛΙΕΙΑ

2.10. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

2.10.1. Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων

2.10.2. Ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και δικαίωμα εγκατάστασης

2.10.3. Επιχειρηματικό περιβάλλον

2.10.4. Νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα ως προς τα προσόντα

2.11. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

2.11.1. Ανάλυση των αιτίων

2.11.2. Επιπτώσεις των παραβάσεων

2.12. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗ ΕΝΩΣΗ

2.12.1. Τελωνειακή ένωση

2.12.2. Άμεση φορολογία

2.12.3. Φόρος προστιθέμενης αξίας

2.12.4. Άλλοι έμμεσοι φόροι

2.12.5. Aμοιβαία συνδρομή

2.13. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

2.13.1. Εκπαίδευση

2.13.2. Οπτικοακουστικός τομέας (Οδηγίες 97/36/ΕΚ της 30ης Ιουνίου 1997 και 89/552/ΕΟΚ της 3ης Οκτωβρίου 1989 (Tηλεόραση χωρίς σύνορα)

2.14. ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

2.14.1. Κτηνιατρική νομοθεσία

2.14.2. Φυτοϋγειονομική νομοθεσία

2.14.3. Νομοθεσία για τους σπόρους προς σπορά και τα φυτά

2.14.4. Νομοθεσία για τα τρόφιμα

2.14.5. Νομοθεσία για τις ζωοτροφές

2.14.6. Προστασία των καταναλωτών

2.14.7. Δημόσια υγεία

2.14.8. Κοινοποίηση τεχνικών κανόνων και προτύπων

2.15. ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

2.15.1. Η εφαρμογή της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας στον τομέα του δικαιώματος διαμονής και των παραβάσεων του κώδικα οδικής κυκλοφορίας

2.15.2. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων

2.15.3. Δικαίωμα ψήφου στις κοινοτικές εκλογές

2.16. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

2.16.1. Εξελίξεις στις διαδικασίες που είχαν κινηθεί προηγουμένως

2.16.2. Nέες διαδικασίες

2.17. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

2.18. ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ

2.19. ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ : I-VI

Η έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου συντάσσεται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως απάντηση στα διαδοχικά αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983) και των κρατών μελών (δήλωση αριθ. 19, σημείο 2, που προσαρτάται στη συνθήκη η οποία υπογράφηκε στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992). Η έκθεση αυτή ανταποκρίνεται επίσης στα αιτήματα που εκφράστηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου για συγκεκριμένους τομείς.

1. προλογοσ

Εδώ και είκοσι χρόνια [1], οι δράσεις τις οποίες αναλαμβάνει η Επιτροπή κατά την ενάσκηση του ρόλου της ως θεματοφύλακα των Συνθηκών αποτελούν, κατόπιν αιτήματος που διατυπώθηκε με ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2], αντικείμενο ετήσιων εκθέσεων [3]. Αυτή η περιοδική ενημέρωση συμπληρώθηκε προοδευτικά με παραρτήματα αφιερωμένα αντιστοίχως στην εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα εθνικά δικαιοδοτικά όργανα και στην εκτέλεση των αποφάσεων του Δικαστηρίου, καθώς και με περισσότερο συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία.

[1] Η πρώτη ετήσια έκθεση αφορούσε το 1982 - COM(83) 181 τελικό της 10/04/1984

[2] Ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983.

[3] Οι ετήσιες εκθέσεις διατίθενται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_fr.htm

infractions

Οι ετήσιες εκθέσεις για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου επιδιώκουν διπλό στόχο :

- να επιτρέψουν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ασκήσει πλήρως τον πολιτικό του ρόλο έναντι της διακριτικής ευχέρειας την οποία διαθέτει η Επιτροπή δυνάμει των Συνθηκών.

- να προσφέρουν στα κράτη μέλη, στους πολίτες, καθώς και στο σύνολο των οικονομικών παραγόντων, έναν απολογισμό της υλοποίησης της Κοινότητας δικαίου.

Το ενδιαφέρον για αυτό το τακτικό δημοσίευμα αντικατοπτρίζεται τόσο στις γραπτές και προφορικές ερωτήσεις που απευθύνει συχνά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και στα διαβήματα των πολιτών προς την Επιτροπή, ιδίως μέσω καταγγελιών. Για να ικανοποιηθούν αυτές οι ανάγκες στα διαστήματα που μεσολαβούν μεταξύ της δημοσίευσης δύο εκθέσεων, η Επιτροπή εγκαινίασε δικτυακό τόπο [4] αφιερωμένο στις αποφάσεις που λαμβάνονται όσον αφορά τη συνέχιση των διαδικασιών παράβασης καθώς και στην εξέλιξη της κατάστασης κοινοποιήσεων για τις κοινοτικές οδηγίες ("hitlist"). Περισσότερο συγκεκριμένα στοιχεία για κάθε τομέα διατίθενται επίσης στους δικτυακούς τόπους που είναι αφιερωμένοι στη διαχείριση ορισμένων κοινοτικών πολιτικών.

[4] http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_fr.htm

transpositions

Η δομή της 20ής ετήσιας έκθεσης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου απορρέει, όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις, από την προσπάθεια να παρουσιαστούν τα χαρακτηριστικά γεγονότα που συνέβησαν το 2002 σε κάθε τομέα δραστηριότητας της Επιτροπής και να εκτεθούν, στον πρόλογο, ορισμένες σκέψεις σχετικά με τις δράσεις που ανελήφθησαν τα είκοσι τελευταία χρόνια.

Κυριότερες εξελίξεις

Η σύγκριση των στοιχείων που περιέχουν είκοσι ετήσιες εκθέσεις για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου θα μπορούσε να αποδειχθεί ριψοκίνδυνη, λαμβανομένων υπόψη των τροποποιήσεων που επήλθαν τόσο στην εσωτερική δομή της Επιτροπής όσο και στην εξέλιξη των κοινών πολιτικών ή στην υλοποίηση ειδικών δράσεων στο συγκεκριμένο τομέα. Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η οποία συμπλήρωσε επίσης το 2002 δέκα χρόνια ζωής, η ανάπτυξη της πολιτικής υγείας και προστασίας των καταναλωτών, το ενδιαφέρον των πολιτών, ιδίως για κοινωνικά ζητήματα ή ζητήματα που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, αποτελούν στοιχεία τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν από κάθε ανάλυση των μη επεξεργασμένων δεδομένων που προκύπτουν από τις ετήσιες γραφικές παραστάσεις και στατιστικούς πίνακες.

Εντούτοις, ορισμένα βασικά στοιχεία επιτρέπουν να κριθεί η σημασία της δράσης της Επιτροπής, αλλά και να εξαχθούν ορισμένα διδάγματα σχετικά με τα μέτρα που οδήγησαν στη διαπιστωθείσα εξέλιξη.

Καταγγελίες

Ο συνολικός όγκος των καταγγελιών που απευθύνουν κάθε χρόνο στην Επιτροπή οι πολίτες σε μια προσπάθεια να συμβάλουν στην οικοδόμηση και στην ομαλή λειτουργία της Κοινότητάς τους καταγγέλλοντας μια συμπεριφορά την οποία κρίνουν αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο, είτε τους αφορά άμεσα είτε όχι, συνεχίζει να αυξάνεται. Ο μέσος αριθμός καταγγελιών που καταχωρούνται κάθε χρόνο ουσιαστικά διπλασιάστηκε κατά την περίοδο 1990-1998 σε σχέση με την περίοδο 1983-1989. Πράγματι, ο μέσος αριθμός καταγγελιών αυξήθηκε από 536 σε 1047. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1999-2002, ο μέσος αριθμός καταγγελιών κυμαίνεται περί τις 1346. Η αύξηση αυτή, εκτός του ότι αποδεικνύει το όλο και εντονότερο ενδιαφέρον των πολιτών για την ομαλή λειτουργία των κοινοτικών μηχανισμών, επιτρέπει επίσης να επισημανθούν, μέσω της τομεακής ανάλυσης, οι τομείς που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε κάθε στάδιο εξέλιξης της ευρωπαϊκής οικοδόμησης.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Γενικά, θα πρέπει να υπογραμμιστεί, εντούτοις, ότι οι καταγγελίες αποτελούν τη σημαντικότερη πηγή ανίχνευσης των παραβάσεων. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ενίσχυσε τα όργανα και τα μέσα που επιτρέπουν να διευκολυνθεί η κατάθεση των καταγγελιών και συγχρόνως να επιταχυνθεί η διεκπεραίωσή τους. Σχετικό ηλεκτρονικό έντυπο διατίθεται μέσω του Διαδικτύου [5] ενώ η Επιτροπή έχει αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις έναντι του καταγγέλλοντα [6], κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, ο οποίος, εφόσον του ζητείται απευθείας, εξετάζει συστηματικά τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διερεύνησε την εικαζόμενη παράλειψη που καταγγέλλεται.

[5] http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/lexcomm/index_fr.htm

[6] Aνακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον Ευρωπαίο μεσολαβητή όσον αφορά τις σχέσεις με τον καταγγέλλοντα στον τομέα των παραβάσεων του κοινοτικού δικαίου COM(2002) 141 τελικό.

Μεταφορά των οδηγιών

Ο αυτεπάγγελτος έλεγχος της μη ανακοίνωσης εθνικών μέτρων μεταφοράς των οδηγιών έως τη λήξη της σχετικής προθεσμίας αποτελεί άλλη μια σημαντική πηγή παραβάσεων με τις οποίες ασχολείται η Επιτροπή. Η κίνηση του πρώτου σταδίου της διαδικασίας του πρώην άρθρου 226 (προειδοποιητική επιστολή) διενεργείται εξάλλου, εδώ και πολλά χρόνια, σε περισσότερο αυτόματη βάση και με μεγάλη συχνότητα.

Στον τομέα αυτόν, ο αριθμός των εκκρεμούντων φακέλων αποτελεί συνάρτηση τόσο της εσωτερικής πειθαρχίας που επιβάλλουν τα κράτη μέλη στις εθνικές αρχές ώστε να τηρούν τις προθεσμίες που τα ίδια έχουν δεχθεί στο επίπεδο του Συμβουλίου, αλλά και της αύξησης του αριθμού ισχυουσών οδηγιών. Έτσι, πίνακες αποτελεσμάτων ("scoreboards") [7] ή επιδόσεων [8] που δημοσιεύονται τακτικά μπορούν να παρουσιάζουν, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες μεταβλητές, διαφορετικά αποτελέσματα με την πάροδο των ετών, είτε όσον αφορά κάθε κράτος μέλος είτε όσον αφορά τον μέσο όρο μεταφοράς. Αποτελούν επίσης ισχυρό κίνητρο που ευνοεί τη βελτίωση του ποσοστού μεταφοράς.

[7] Πίνακας αποτελεσμάτων της Εσωτερικής αγοράς - http://europa.eu.int/comm/internal_market/ fr/update/score/, βλ. και Πίνακα αποτελεσμάτων του Περιβάλλοντος στις ετήσιες μελέτες για την υλοποίηση και τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου περιβάλλοντος -http://europa.eu.int/comm/environment/law/ as01.htm

[8] Κατάσταση μεταφοράς των οδηγών στον εξυπηρετητή Europa, διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/droit_com/index_fr.htm

transpositions

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η γραφική παράσταση επιβεβαιώνει αυτή την αλληλεξάρτηση. Στα τέλη του 1982, ίσχυαν 640 οδηγίες με μέσο ποσοστό μεταφοράς 89,58%. Είκοσι χρόνια αργότερα, ίσχυαν 2240 οδηγίες με μέσο ποσοστό μεταφοράς 98,87%. Ασφαλώς, χρειάζεται να επιτευχθεί μεγαλύτερη πρόοδος, ιδίως για ορισμένα κράτη μέλη - και ο στόχος του 98,5% που τέθηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης αρκεί για να αποδείξει τη σημασία που αποδίδεται σε αυτή τη συγκεκριμένη πτυχή του κοινοτικού δικαίου - αλλά πρέπει να επισημανθεί ότι ο όγκος και η πολυπλοκότητα ενδέχεται να αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες. Η Επιτροπή δεν έμεινε αδρανής μπροστά σε αυτό το πρόβλημα και αποφάσισε να προσφέρει περισσότερο ενεργητική στήριξη στις εθνικές διοικήσεις που το επιθυμούσαν, για την υπερπήδηση ενδεχόμενων τεχνικών δυσχερειών κατά τη μεταφορά.

Εξέλιξη των διαδικασιών παράβασης

Από την ανάλυση των στατιστικών στοιχείων για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας παράβασης (προειδοποιητική επιστολή, αιτιολογημένη γνώμη, προσφυγή στο Δικαστήριο) προκύπτει ότι κάθε στάδιο εξελίσσεται, εδώ και είκοσι χρόνια, στο εσωτερικό μιας ψαλίδας. Ενώ το ποσοστό προειδοποιητικών επιστολών αποτελεί συνάρτηση του όγκου του εφαρμοστέου δικαίου και της επιμέλειας με την οποία μεριμνά για την ορθή εφαρμογή του η Επιτροπή, το ποσοστό αιτιολογημένων γνωμών και προσφυγών εξελίσσεται παράλληλα, με μια χρονική διαφορά που οφείλεται στις διαδικαστικές προθεσμίες. Έτσι, ένα ποσοστό αιχμής όσον αφορά τις προειδοποιητικές επιστολές για ένα δεδομένο έτος αντικατοπτρίζεται αναγκαστικά στο στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης το επόμενο έτος και στο στάδιο της προσφυγής δύο έτη αργότερα, όπως φαίνεται στην ακόλουθη γραφική παράσταση.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η Επιτροπή έλαβε ορισμένα μέτρα για να περιορίσει τις καθυστερήσεις μεταξύ των διαφόρων σταδίων της διαδικασίας ούτως ώστε να επιταχυνθεί η ρύθμιση των υποθέσεων και συγχρόνως για να ενισχύσει τις προληπτικές δράσεις, ιδίως μέσω συμπληρωματικών μεθόδων ή εναλλακτικών οδών, στην προοπτική μιας σύντομης εθελούσιας ρύθμισης [9].

[9] Λευκό βιβλίο για τη διακυβέρνηση - Επιχειρησιακά συμπεράσματα - SEC(2003) 1344

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της πρόληψης, αξίζει να αναφερθεί η ύπαρξη του δικτύου SOLVIT [10]. Η ανάπτυξη του πεδίου δράσης του εν λόγω δικτύου θα μπορούσε να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα αποτελεσματικό μέσο ρύθμισης των συμπεριφορών που καταγγέλλουν οι πολίτες, χάρη στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών διοικήσεων και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών.

[10] http://europa.eu.int/comm/internal_market/ solvit/index_fr.htm

Eκτέλεση των αποφάσεων του Δικαστηρίου

Όπως και στην προηγούμενη ετήσια έκθεση που αφορούσε το 2001, έχει ενδιαφέρον να παρατηρηθεί ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, καθώς και οι ενέργειες τις οποίες αναλαμβάνει η Επιτροπή σε αυτό το πλαίσιο δυνάμει του άρθρου 228. Η προβληματική αυτή αποτελεί εξάλλου τακτικά αντικείμενο κοινοβουλευτικών ερωτήσεων οι οποίες υποδηλώνουν μια σχετική ανησυχία. Πέραν της ανάλυσης των στατιστικών δεδομένων, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η παράβαση σχετικά με το βρετανικό βόειο κρέας έδωσε στην Επιτροπή την ευκαιρία να μελετήσει το ενδεχόμενο να προτείνει στο Δικαστήριο την επιβολή, επιπλέον της χρηματικής ποινής, κατ' αποκοπή προστίμου ως κίνητρο προς τα κράτη μέλη για την εκτέλεση των αποφάσεων κατά παράλειψης.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Υλοποίηση του Λευκού Βιβλίου "Διακυβέρνηση"

Το 2002 χαρακτηρίστηκε από την ολοκλήρωση της μελέτης που είχε αναλάβει η Επιτροπή στο πλαίσιο της συνέχειας που έδωσε στο Λευκό Βιβλίο "Διακυβέρνηση" [11], ειδικότερα στον τομέα της βελτίωσης του ελέγχου εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 20.12.2002 [12], η Επιτροπή χαράσσει τις κατευθύνσεις που θα ανταποκριθούν στους καθορισθέντες στόχους διακυβέρνησης : αφενός, ενίσχυση της προληπτικής συνεργασίας με τα κράτη μέλη και καλύτερη ενημέρωση του κοινού και, αφετέρου, αναζήτηση συμπληρωματικών οδών ή εναλλακτικών μεθόδων που θα διευκολύνουν την επίλυση των καταγγελλομένων παραλείψεων χωρίς προσφυγή στη διαδικασία του πρώην άρθρου 226, ενισχύοντας όμως την αποτελεσματικότητα της εν λόγω διαδικασίας εκεί όπου η εφαρμογή της καθίσταται απαραίτητη.

[11] Ανακοίνωση της Επιτροπής - Ευρωπαϊκή διακυβέρνηση : Βελτίωση της νομοθεσίας COM(2002)275 τελικό της 06/06/2002.

[12] Ανακοίνωση της Επιτροπής - έλεγχος της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου COM(2002) 725 τελικό, της 20/12/2002.

Παράλληλα, η Επιτροπή ενέκρινε ορισμένα επιχειρησιακά μέτρα [13] για τη στήριξη της προαναφερομένης προσπάθειας, όπως η δημιουργία δικτυακού τόπου αφιερωμένου στον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, ο πολλαπλασιασμός των επαφών με τα κράτη μέλη, χωρίς να ξεχνά και τα μέτρα εσωτερικής οργάνωσης και διαρθρωτικής μετατροπής που ενδέχεται να βελτιώσουν την παρακολούθηση των νομοθετικών ενεργειών, καθώς και τη συνεκτικότητα των δράσεων, τόσο πρόληψης όσο και ρύθμισης. Ένας πρώτος απολογισμός προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα μπορέσει να γίνει με την ευκαιρία της προσεχούς ετήσιας έκθεσης για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

[13] SEC(2002) 1344 τελικό, της 12/12/2002.

Στόχος των δράσεων που πρόκειται να αναπτυχθούν είναι να ανταποκριθούν στο μόνιμο μέλημα της Επιτροπής να διαδραματίσει όσο το δυνατόν καλύτερα το ρόλο του θεματοφύλακα των συνθηκών, αλλά και στις προκλήσεις που θέτει η προσεχής διεύρυνση : αποφυγή της αναλογικής αύξησης του αριθμού των προς διερεύνηση υποθέσεων και τήρηση της σύντομης επίλυσης των διερευνούμενων υποθέσεων, ακόμα κι αν πολλαπλασιαστούν!

2. Κατασταση στουσ διαφορουσ τομεισ

2.1. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων

Γενικά, η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εφαρμόζεται με ικανοποιητικό τρόπο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, καθώς και στο πλαίσιο των συναλλαγών με τρίτες χώρες. Το 2002, ο συνολικός αριθμός εκκρεμών υποθέσεων παράβασης παρέμεινε σταθερός. Εντούτοις, ορισμένες από αυτές συνιστούν σοβαρά εμπόδια στην ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Εδώ και μερικά χρόνια, οι πιο χαρακτηριστικές παραβάσεις αφορούν τους περιορισμούς των επενδύσεων που απορρέουν από ειδικά δικαιώματα ελέγχου τα οποία διατηρούν οι αρχές ορισμένων κρατών μελών. Στις 4 Ιουνίου 2002, το Δικαστήριο εξέδωσε τρεις αποφάσεις( [14]) σχετικές με τα ειδικά δικαιώματα ελέγχου («ειδικές μετοχές - golden shares») για υποθέσεις που αφορούσαν την ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων του τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ή στρατηγικού ενδιαφέροντος. Με την ευκαιρία αυτή, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι οι περιορισμοί που επηρεάζουν τις άμεσες επενδύσεις στις εν λόγω εταιρίες, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισής τους, συμβιβάζονται με τη Συνθήκη μόνον αν πληρούν πολύ συγκεκριμένες υποθέσεις που επιτρέπουν να αποφευχθεί, μεταξύ άλλων, η ανέλεγκτη διακριτική ευχέρεια ή η δημιουργία διακρίσεων. Οι εν λόγω αποφάσεις επιβεβαιώνουν και πάλι το βάσιμο των αρχών που είχε εκθέσει κατά το παρελθόν η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τις νομικές πτυχές των ενδοκοινοτικών επενδύσεων( [15]), όπως είχε ήδη κάνει και μια πρώτη απόφαση που δημοσιεύθηκε στις 23 Μαΐου 2000( [16]).

[14] C-367/98 (Eπιτροπή κατά Πορτογαλίας), C-483/99 (Eπιτροπή κατά Γαλλίας), και C-503/99 (Eπιτροπή κατά Bελγίου).

[15] ΕΕ C 220 της 19.7.1997 και Γενική έκθεση 1997, αριθ. 210.

[16] Υπόθεση C-58/99, Συλλογή 2000, σελ. I-3811.

Η σημαντική αυτή διευκρίνιση του κεκτημένου στον τομέα των περιορισμών των επενδύσεων θα πρέπει να επιτρέψει την επιτάχυνση της διεκπεραίωσης παρόμοιων υποθέσεων που ανέκυψαν κατά το πρόσφατο παρελθόν λόγω περιορισμών που επηρεάζουν διάφορες δραστηριότητες οι οποίες αναγνωρίζονται γενικά ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος. Δεδομένου ότι οι δραστηριότητες αυτές έχουν ενταχθεί σε μια διαδικασία αυξανόμενης ελευθέρωσης στο εσωτερικό της Κοινότητας, είναι σημαντικό να ληφθεί μέριμνα ώστε ο στόχος της προστασίας του γενικού συμφέροντος να μην χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τη θέσπιση περιορισμών που καθιστούν λιγότερο ελκυστική την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που προστατεύει η Συνθήκη.

Εξάλλου, οι περιορισμοί στην κτήση ακινήτων αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια τακτική πηγή παραβάσεων της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων που πλήττουν ειδικότερα τους ευρωπαίους πολίτες. Στον τομέα αυτό, το Δικαστήριο εξέδωσε στις 5 Μαρτίου 2002 μια σειρά αποφάσεων( [17]) στις οποίες επιβεβαιώνεται ότι η διαδικασία υποβολής δήλωσης προ της κτήσεως ακινήτου συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο. Αντιθέτως, η θέσπιση διαδικασίας χορηγήσεως προηγούμενης άδειας κρίθηκε αντίθετη προς τις διατάξεις του κοινοτικού καθεστώτος. Το γεγονός ότι το Δικαστήριο χρειάστηκε να αποφανθεί κατά το παρελθόν για ανάλογα θέματα αποδεικνύει και πάλι το σχετικό κατακερματισμό της κοινοτικής αγοράς ακινήτων, καθώς και τα όρια στα οποία προσκρούει η άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που αναγνωρίζει η Συνθήκη στους ευρωπαίους οικονομικούς παράγοντες. Πράγματι, οι εν λόγω περιορισμοί όσον αφορά την κτήση ακινήτων, πέραν των άμεσων επιπτώσεών τους, μπορούν να επηρεάσουν και το δικαίωμα εγκατάστασης των φυσικών και νομικών προσώπων και, εμμέσως, την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Μέχρι σήμερα, συνεχίζεται η διερεύνηση διαφόρων περιορισμών της κτήσης ακινήτων που ισχύουν σε ορισμένα κράτη μέλη.

[17] Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-515/99, C-519/99 έως C-524/99 και C-526/99 έως C-540/99.

2.2. EΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Ο τομέας αυτός περιελάμβανε, στις 31 Δεκεμβρίου 2002, περισσότερες από 500 οδηγίες. Οι καταγγελίες και οι παραβάσεις που συνδέονταν με αυτές τις οδηγίες αποτελούσαν περίπου το 7,7% του συνόλου των περιπτώσεων παράβασης που χειρίστηκε η Επιτροπή το 2002, ποσοστό που αντιπροσωπεύει αύξηση του αριθμού αποφάσεων που εξέδωσε η ΓΔ Επιχειρήσεων το 2002 σε σχέση με το 2001.

Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως σε παραλείψεις μεταφοράς στον τομέα της χημείας, καθώς και στον τομέα των εγκαταστάσεων με συρματόσχοινα (καλωδιοκίνητοι και εναέριοι σιδηρόδρομοι).

Οι καθυστερήσεις μεταφοράς οφείλονται εν μέρει στις χρονοβόρες εσωτερικές διαδικασίες και στην πολυπλοκότητα των οδηγιών. Πράγματι, η τεχνική φύση των μεταφερομένων οδηγιών ή η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ περισσότερων υπουργείων στο εσωτερικό των εθνικών διοικήσεων μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις.

Εξάλλου, οι περιπτώσεις κακής εφαρμογής και κακής μεταφοράς παρέμειναν στο ίδιο επίπεδο, όπως και το 2001. Οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν τον τομέα των κεφαλαιουχικών αγαθών και των φαρμακευτικών προϊόντων.

Επισημαίνεται, τέλος, ότι αποφεύγεται η κίνηση σημαντικού αριθμού διαδικασιών παράβασης χάρη στην εφαρμογή της οδηγίας 98/34/ΕΚ η οποία συνεχίζει να διαδραματίζει ρόλο βασικού εργαλείου πρόληψης των εμποδίων στις συναλλαγές και αμοιβαίας πληροφόρησης. Η οδηγία αυτή θεσπίζει διαδικασία πληροφόρησης η οποία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλλουν στην Επιτροπή και στους εταίρους τους τα σχέδια τεχνικών κανόνων για τα προϊόντα, καθώς και τα σχέδια κανόνων για τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, προκειμένου να ελέγχεται, πριν από την οριστική τους έγκριση, αν πληρούν τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς.

2.2.1. Χημικές ουσίες

Στον τομέα των χημικών ουσιών, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των υποθέσεων μη μεταφοράς σε σχέση με το 2001. Κινήθηκαν 44 νέες διαδικασίες παράβασης, από τις οποίες 11 τέθηκαν στο αρχείο μετά την ανακοίνωση των εθνικών μέτρων μεταφοράς. Η μεγάλη αύξηση των νέων υποθέσεων μη μεταφοράς συνδέεται με τον αριθμό των οδηγιών των οποίων η προθεσμία μεταφοράς έληξε το 2002, ο οποίος είναι υψηλότερος από τον αντίστοιχο αριθμό για το 2001 (4 και 1, αντιστοίχως) και συνεπώς δεν υποδεικνύει αντιστροφή της τάσης. Όπως και το 2001, ο κύριος λόγος μη μεταφοράς φαίνεται να είναι οι καθυστερήσεις τις οποίες σημειώνουν οι διαδικασίες μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο και όχι άλλοι παράγοντες, εκτός από τον τομέα των εκρηκτικών υλών (οδηγία 93/15/ΕΟΚ). Μία υπόθεση εξετάζεται σήμερα στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 228 της Συνθήκης, μετά από απόφαση του Δικαστηρίου η οποία εκδόθηκε το Μάρτιο 2000 [18] και διαπίστωνε την παράλειψη της Γαλλίας να μεταφέρει την οδηγία 93/15/ΕΟΚ.

[18] Υπόθεση C-327/98

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακής μεταφοράς ή κακής εφαρμογής, δεν κινήθηκε καμία νέα διαδικασία παράβασης.

2.2.2. Φαρμακευτικά προϊόντα

Κατά τη διάρκεια του 2002, η Επιτροπή κίνησε 16 διαδικασίες λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς των οδηγιών 2000/37/ΕΚ και 2000/38/ΕΚ, οι οποίες αφορούν τη φαρμακοεπαγρύπνηση στον ανθρώπινο και τον κτηνιατρικό τομέα. Η πλειοψηφία των διαδικασιών αυτών τέθηκε στο αρχείο, εξαιρουμένων ιδίως των διαδικασιών κατά της Ιταλίας και της Γερμανίας. Για την περίπτωση της Γερμανίας, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου, ενώ για την περίπτωση της Ιταλίας, εκδόθηκαν δύο αιτιολογημένες γνώμες.

Συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα όσον αφορά την εφαρμογή και την ερμηνεία της προαναφερθείσας οδηγίας 89/105/ΕΟΚ για τη διαφάνεια του καθορισμού των τιμών των φαρμάκων και της συμπερίληψής τους στο πεδίο εφαρμογής των εθνικών συστημάτων ασφάλισης ασθενείας. Ορισμένα κράτη μέλη δεν τηρούν τις απαιτήσεις που επιβάλλει η οδηγία, ιδίως σχετικά με τις προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται για την έγκριση και την κοινοποίηση των αποφάσεων που αφορούν τον καθορισμό της τιμής φαρμάκου, την απαίτηση αιτιολόγησης των λαμβανομένων αποφάσεων βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων κριτηρίων, την εξασφάλιση διαδικασιών προσφυγής κατά των εκδιδομένων αποφάσεων ή τους όρους κατάρτισης των « θετικών καταλόγων » φαρμάκων τα οποία καλύπτει το εθνικό σύστημα ασφάλισης ασθενείας.

Στο πλαίσιο των διαδικασιών που κινήθηκαν εναντίον κρατών μελών λόγω παράβασης της οδηγίας 89/105/ΕΟΚ, η Επιτροπή απηύθυνε συμπληρωματική προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα λόγω μη ορθής μεταφοράς. Η απάντηση των ελληνικών αρχών στην εν λόγω συμπληρωματική αιτιολογημένη γνώμη εξετάζεται. Όσον αφορά τη διαδικασία που είχε κινηθεί κατά της Αυστρίας λόγω μη ορθής μεταφοράς της οδηγίας 89/105/ΕΚ, οι αυστριακές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα εθνικά μέτρα που θεσπίστηκαν κατόπιν της απόφασης του Δικαστηρίου της 27ης Νοεμβρίου 2001 (υπόθεση C-99/424), με την οποία η Αυστρία καταδικάστηκε για παραβίαση της εν λόγω οδηγίας. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αξιολογούν προς το παρόν τη συμβατότητα των νέων μέτρων που κοινοποιήθηκαν.

Συνεχίζονται επίσης συζητήσεις με άλλα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή της ίδιας οδηγίας.

Εκτός από την εφαρμογή της οδηγίας « διαφάνεια », συνεχίζονται δυο σημαντικές διαδικασίες κατά του Βελγίου και της Ιταλίας. Οι εν λόγω υποθέσεις αφορούν αντιστοίχως την εφαρμογή της οδηγίας 89/381/ΕΟΚ για τα παράγωγα του αίματος φαρμακευτικά προϊόντα στο Βέλγιο και τους όρους αναστολής της έγκρισης κυκλοφορίας φαρμάκων στην Ιταλία. Στην πρώτη περίπτωση, οι βελγικές αρχές εξέδωσαν το 2002 διάταγμα με στόχο να τεθεί τέλος στην παράβαση, η συμμόρφωση του οποίου με την προαναφερθείσα οδηγία εξετάζεται. Στη δεύτερη περίπτωση, εξετάζεται η απάντηση των ιταλικών αρχών στην προειδοποιητική επιστολή.

Τέλος, η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο μια διαδικασία κατά της Ισπανίας σχετικά με τα ακτινοφαρμακευτικά προϊόντα και μια διαδικασία κατά των Κάτω Χωρών σχετικά με την καταχώρηση των ομοιοπαθητικών προϊόντων.

2.2.3. Καλλυντικά

Το 2002, δεν έληξε η προθεσμία μεταφοράς κάποιας οδηγίας. Όσον αφορά τις ισχύουσες οδηγίες, μόνον οι οδηγίες 97/18/ΕΚ και 2000/41/ΕΚ για τη μετάθεση της ημερομηνίας από την οποία απαγορεύονται τα πειράματα σε ζώα με συστατικά ή συνδυασμούς συστατικών καλλυντικών προϊόντων συνεχίζουν να γεννούν προβλήματα μεταφοράς, εφόσον δεν έχουν μεταφερθεί ακόμα από τρία κράτη μέλη. Εντούτοις, οι εν λόγω υποθέσεις παράβασης θα πρέπει να τακτοποιηθούν εντός του 2003, μετά την έκδοση της οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για 7η τροποποίηση της οδηγίας 76/768/ΕΟΚ.

Εξάλλου, η Επιτροπή δεν έλαβε καμία νέα καταγγελία όσον αφορά αυτόν τον τομέα κατά τη διάρκεια του 2002.

2.2.4. Κεφαλαιουχικά αγαθά

Γενικά, οι περισσότερες περιπτώσεις παραβάσεων στον τομέα των κεφαλαιουχικών αγαθών (εξοπλισμός υπό πίεση. μετρολογία. ιατροτεχνολογικά βοηθήματα. μηχανικά και ηλεκτρομηχανικά μέσα) που εκκρεμούσαν ακόμα στις 31 Δεκεμβρίου 2002 αφορούν κακή εφαρμογή ή κακή μεταφορά. Στον τομέα του εξοπλισμού υπό πίεση, όλα τα κράτη μέλη έχουν πλέον μεταφέρει την οδηγία 97/23/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας κατά της οποίας είχε ασκηθεί το προηγούμενο έτος προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου [19].

[19] Υπόθεση C-2002/135.

Στον τομέα της μετρολογίας και όσον αφορά την οδηγία 1999/103/ΕΚ για τις μονάδες μέτρησης, όλα τα κράτη μέλη ανακοίνωσαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς, εκτός της Γαλλίας, η οποία γνωστοποίησε ότι οι εργασίες συνεχίζονταν.

Στον τομέα των ιατροτεχνολογικών βοηθημάτων που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση in vitro (οδηγία 98/79/ΕΚ), η Γαλλία συνεχίζει να είναι η μόνη χώρα που δεν έχει ανακοινώσει πλήρη μέτρα μεταφοράς της οδηγίας και εξετάζεται το ενδεχόμενο συνέχισης της διαδικασίας παράβασης.

Διαπιστώθηκε πρόοδος όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών 2000/70/ΕΚ και 2001/104/ΕΚ που τροποποιούν την οδηγία 93/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που ενσωματώνουν ως αναπόσπαστο μέρος τους ουσίες παράγωγες του ανθρωπίνου αίματος ή πλάσματος. Η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο πολλές διαδικασίες παράβασης που είχε κινήσει κατά κρατών μελών λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς. Εντούτοις, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Αυστρία και η Πορτογαλία δεν έχουν μεταφέρει ακόμα τις εν λόγω οδηγίες.

Στον τομέα των μηχανικών και ηλεκτρομηχανικών μέσων, μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο η τελευταία παράβαση λόγω μη μεταφοράς. Πρόκειται για την υπόθεση μη μεταφοράς από την Ελλάδα της οδηγίας 1999/5/ΕΚ σχετικά με το ραδιοεξοπλισμό και τον τηλεπικοινωνιακό τερματικό εξοπλισμό και την αμοιβαία αναγνώριση της πιστότητας των εξοπλισμών αυτών.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακής εφαρμογής ή κακής μεταφοράς των οδηγιών για τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα, τις συσκευές αερίου και τον εξοπλισμό υπό πίεση, σημειώθηκε πρόοδος το 2002 και ορισμένες παραβάσεις μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο κατά τη διάρκεια του έτους.

Έτσι, η Ιταλία τροποποίησε τη νομοθεσία της ώστε να συμμορφωθεί με την οδηγία 90/396/ΕΚ για τις συσκευές αερίου. Σε άλλες υποθέσεις, ανακοινώθηκε η έναρξη διαδικασιών τροποποίησης της εθνικής νομοθεσίας ώστε να συμμορφωθεί με το κοινοτικό δίκαιο.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακής εφαρμογής ή κακής μεταφοράς στον τομέα των μηχανολογικών και ηλεκτρομηχανικών μέσων, η αυστηρή εφαρμογή των μέσων που προσφέρει στην Επιτροπή το άρθρο 226 της Συνθήκης ΕΚ επέτρεψε να τεθούν στο αρχείο τέσσερις περιπτώσεις.

2.2.5. Μηχανοκίνητα οχήματα, ελκυστήρες, μοτοσικλέτες

Ο ρυθμός μεταφοράς οδηγιών που αφορούν την έγκριση τύπου μηχανοκίνητων οχημάτων, γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων και μοτοσικλετών ήταν ικανοποιητικός. Σημειώνεται ότι το 2002, έληξε η προθεσμία μεταφοράς έξι οδηγιών έναντι ένδεκα το 2001.

Από τις έξι αυτές οδηγίες, για τρεις μόνον απεστάλησαν πέντε αιτιολογημένες γνώμες στις χώρες που δεν τις μετέφεραν εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας (δύο στην Πορτογαλία, μία στην Ελλάδα, μία στην Αυστρία και μία στη Σουηδία).

Εντούτοις, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η οδηγία 2002/78/ΕΚ που αφορά τα συστήματα πέδησης ορισμένων κατηγοριών οχημάτων με κινητήρα και των ρυμουλκουμένων τους, η προθεσμία μεταφοράς της οποίας έληξε στις 30 Δεκεμβρίου 2002, έχει μεταφερθεί μέχρι σήμερα μόνον από τη Γερμανία και τη Σουηδία.

Σε γενικότερο επίπεδο, η Επιτροπή άρχισε να εξετάζει τη μέθοδο αυτόματης μεταφοράς που χρησιμοποιούν ορισμένα κράτη μέλη για τη μεταφορά των οδηγιών στον τομέα των αυτοκινήτων. Σχετικά, εκκρεμούν ακόμα ορισμένες υποθέσεις παράβασης - οι οποίες αφορούν ιδίως τις Κάτω Χώρες - μέχρις ότου διευκρινιστεί σε ποιο βαθμό η εν λόγω μέθοδος προσφέρει επαρκή δημοσιότητα και ασφάλεια δικαίου για τους πολίτες και τους οικονομικούς παράγοντες.

Η πολυπλοκότητα της νομοθεσίας και η συνεχής εξέλιξη της τεχνολογίας συμβάλλει στη δημιουργία προβλημάτων ερμηνείας στον τομέα της έγκρισης τύπου οχημάτων, τα οποία απαιτούν στενή και διαρκή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των ίδιων των αρχών που είναι αρμόδιες για την έγκριση τύπου.

2.2.6. Σκάφη αναψυχής και εγκαταστάσεις με συρματόσχοινα

Το 2002, η Επιτροπή απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη προς το Βέλγιο για μη ορθή εφαρμογή της οδηγίας 94/25/ΕΚ για τα σκάφη αναψυχής.

Επίσης το 2002, εξέδωσε αιτιολογημένες γνώμες προς οκτώ κράτη μέλη (Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Αυστρία και Ηνωμένο Βασίλειο) λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 2000/9/EΚ σχετικά με τις εγκαταστάσεις με συρματόσχοινα για τη μεταφορά προσώπων.

2.2.7. Καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών

Η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 2000/35/ΕΚ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές έληξε τον Αύγουστο 2002. Μόνον οκτώ κράτη μέλη τήρησαν την προθεσμία μεταφοράς. Συνεπώς, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης κατά επτά κρατών μελών. Κατόπιν αυτού, η Ιταλία, η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες ανακοίνωσαν τα εθνικά τους μέτρα στην Επιτροπή, ούτως ώστε η παράβαση αφορά πλέον τέσσερα κράτη μέλη.

2.2.8. Κανόνες πρόληψης που προβλέπονται από την οδηγία 98/34/ΕΚ

Η οδηγία 98/34/ΕΚ (όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα από την οδηγία 98/48/ΕΚ) θεσπίζει διαδικασία πληροφόρησης η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή να ασκούν προληπτικό έλεγχο από την άποψη της συμμόρφωσης με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς στα σχέδια τεχνικών κανονισμών που αφορούν προϊόντα, καθώς και στα σχέδια κανονισμών που αφορούν τις υπηρεσίες και την κοινωνία της πληροφορίας.

Το 2002, η Επιτροπή έλαβε 508 σχέδια τεχνικών κανόνων (εκ των οποίων 30 αφορούσαν κανόνες σχετικούς με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας). Παρόλο που ο αριθμός κοινοποιήσεων παρέμεινε ουσιαστικά σταθερός σε σχέση με το 2001, ο αριθμός των υποθέσεων για τις οποίες εκδόθηκε αιτιολογημένη γνώμη της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία το σχεδιαζόμενο μέτρο έπρεπε να τροποποιηθεί ούτως ώστε να αρθούν τα μη αιτιολογημένα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών ή των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας που θα μπορούσαν ενδεχομένως να προκύψουν από το μέτρο αυτό, αυξήθηκε κατά τι. Εκτός από παραβάσεις της Συνθήκης ΕΚ, πολλές από τις αιτιολογημένες γνώμες που εξέδωσε η Επιτροπή επεσήμαιναν, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, ότι τα κοινοποιηθέντα σχέδια ενδέχεται να παραβιάζουν κοινοτικές οδηγίες σχετικές με την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων ή υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

Η οδηγία διευκόλυνε επίσης, σε δέκα περίπου περιπτώσεις, τις εργασίες εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο, εμποδίζοντας την έγκριση εθνικών μέτρων που θα μπορούσαν να παγιώσουν τη στάση ορισμένων κρατών μελών σε ζητήματα όπου αναζητούνται κοινές λύσεις. Οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις αφορούσαν τον τομέα των χημικών προϊόντων, καθώς και τον τομέα της γεωργίας και των τροφίμων.

Μετά τη διαπίστωση παράβασης της οδηγίας, είτε λόγω έγκρισης νομοθετικού κειμένου που περιέχει τεχνικούς κανονισμούς οι οποίοι δεν έχουν κοινοποιηθεί κατ' εφαρμογή της οδηγίας 98/34/ΕΚ, είτε λόγω μη τήρησης των περιόδων status quo που προβλέπει η ίδια οδηγία, η Επιτροπή αρχίζει διάλογο με το οικείο κράτος μέλος ενόψει της τακτοποίησης της κατάστασης (π.χ. μέσω της κοινοποίησης νέου σχεδίου και μεταγενέστερης έγκρισής του), ή της κίνησης διαδικασίας παράβασης. Έως τα τέλη του 2002, συγκεντρώνονταν στοιχεία για δεκαοκτώ διαδικασίες παράβασης. Η ελαφρά αύξηση των περιπτώσεων παράβασης σε σχέση με το 2001 οφείλεται ιδίως στην αύξηση του αριθμού των παραβάσεων στον τομέα των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας. Πρόκειται για ένα νέο και πολύπλοκο τομέα στον οποίο τα κράτη μέλη συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσχέρειες για την εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής της διαδικασίας. Τα κείμενα όπου σημειώνονται οι παραβάσεις αφορούν ιδίως την ηλεκτρονική υπογραφή, το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, διοργανώθηκαν ενημερωτικά σεμινάρια με ορισμένα κράτη μέλη σχετικά με τη λειτουργία της διαδικασίας κοινοποίησης, κατά τα οποία δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην πτυχή των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας.

Το 2002, το Δικαστήριο εξέδωσε μια σημαντική απόφαση [20] με την οποία έκρινε ότι η εξαίρεση που θεσπίζει η οδηγία 83/189/ΕΟΚ (η οποία κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 98/34/ΕΚ), σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να κοινοποιούν σχέδια κανονισμών με τα οποία πρόκειται να συμμορφωθούν με κοινοτική πράξη αναγκαστικού δικαίου η οποία επιτάσσει τη θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών (για παράδειγμα, μεταφορά οδηγίας), πρέπει να ερμηνεύεται στενά.

[20] Aπόφαση της 22.1.2002 στην υπόθεση C-390/99 ("Canal Satellite").

Για να ενταθεί ο διάλογος με τις επιχειρήσεις, δημιουργήθηκε δικτυακός τόπος ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα κοινοποιηθέντα σχέδια, στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/enterprise/tris/ index_fr.htm

2.3. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Το 2002, η Επιτροπή εξέδωσε αποφάσεις σε τριάντα επτά υποθέσεις ανταγωνισμού [21]. Είκοσι έξι από τις υποθέσεις τέθηκαν στο αρχείο, ενώ σε τέσσερις περιπτώσεις η Επιτροπή άσκησε προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου. Παρόλο που είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα ευρείας κλίμακας από αυτά τα στοιχεία, μπορεί να διαπιστωθεί ότι, γενικά, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να συμμορφωθούν με το κοινοτικό δίκαιο ανταγωνισμού. Πράγματι, οι υποθέσεις ανταγωνισμού αντιπροσωπεύουν μικρό μόνον μέρος των εικαζομένων παραβάσεων του κοινοτικού δικαίου τις οποίες εξετάζει αυτή τη στιγμή η Επιτροπή. Οι περισσότερες από τις καταγγελίες που υποβάλλονται στην Επιτροπή αποδεικνύεται ότι είναι αβάσιμες, ότι δεν αποτελούν προτεραιότητα ελλείψει κοινοτικής διάστασης, ή μπορεί να απορριφθούν διότι το οικείο κράτος μέλος έλαβε τα ενδεδειγμένα μέτρα κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης της καταγγελίας. Πολλές υποθέσεις παράβασης αφορούν την εφαρμογή των οδηγιών περί ανταγωνισμού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών ή της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεών τους.

[21] Σημειωτέον ότι η παρούσα έκθεση δεν καλύπτει την εξέταση από την Επιτροπή των εικαζομένων παραβάσεων των κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 88 ΕΚ.

2.3.1. Tηλεπικοινωνίες

Στα τέλη του 2001, υποβλήθηκε στην Επιτροπή καταγγελία από τη γαλλική ένωση φορέων εκμετάλλευσης δικτύων πολλαπλών υπηρεσιών (AFORM), στην οποία μετέχει η πλειοψηφία των γαλλικών φορέων παροχής καλωδιακών υπηρεσιών. Η καταγγελία αυτή αφορά κατά κύριο λόγο εικαζόμενες διακρίσεις εις βάρος των φορέων παροχής καλωδιακών υπηρεσιών στο πλαίσιο των διαδικασιών χορήγησης αδειών εγκατάστασης και εκμετάλλευσης υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, καθώς και στη χορήγηση και την τιμολόγηση των δικαιωμάτων διέλευσης από το δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με την καταγγελία, τα χαρακτηριστικά της γαλλικής νομοθεσίας σαφώς ευνοούν λιγότερο τους φορείς παροχής καλωδιακών υπηρεσιών σε σχέση με άλλους φορείς παροχής υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, πράγμα που θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό μειονέκτημα σε μια εποχή όπου οι φορείς παροχής καλωδιακών υπηρεσιών προσπαθούν να αναπτύξουν στα δίκτυά τους υπηρεσίες τηλεφωνίας και πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή εκτιμά ότι η γαλλική νομοθεσία δεν φαίνεται να είναι σύμφωνη με την οδηγία 95/51/ΕΚ δυνάμει της οποίας ήρθησαν οι περιορισμοί για την παροχή υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών από δίκτυα καλωδιακής τηλεόρασης, καθώς και με τις διατάξεις της οδηγίας 96/19/ΕΚ για τα δικαιώματα διέλευσης. Συνεπώς, στις 25 Οκτωβρίου 2002, απεστάλη στις γαλλικές αρχές προειδοποιητική επιστολή.

Η Επιτροπή κίνησε επίσης διαδικασία παράβασης κατά της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της απαγόρευσης διακρίσεων στη χορήγηση δικαιωμάτων διέλευσης στο πλαίσιο της οδηγίας 1990/388/EΟΚ.

2.3.2. Εναέριες μεταφορές

Στις 16 Οκτωβρίου 2002, η Επιτροπή περάτωσε τη διαδικασία παράβασης που είχε κινήσει κατά της Πορτογαλίας λόγω μη συμμόρφωσης με την απόφαση της Επιτροπής της 10ης Φεβρουαρίου 1999 (αριθ. 1999/199/ΕΚ).

Με την απόφαση αυτή, η οποία αφορά το σύστημα εκπτώσεων επί των τελών προσγείωσης και τη διακύμανσή τους ανάλογα με την προέλευση της πτήσης το οποίο εφαρμόζεται στους πορτογαλικούς αερολιμένες της Λισσαβώνας, του Πόρτο και του Φάρο (υπόθεση IV/35.703 - Πορτογαλικοί αερολιμένες), η Επιτροπή είχε αποφανθεί ότι το εν λόγω σύστημα αποτελεί μέτρο που δεν συμβιβάζεται με το άρθρο 86 παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 82 της Συνθήκης (διάκριση που απορρέει από τις τιμές τις οποίες επιβάλλει η ANA-EP, δημόσια επιχείρηση επιφορτισμένη με τη διαχείριση των εν λόγω αερολιμένων).

Η Πορτογαλική Δημοκρατία προσέφυγε κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 4 Μαΐου 1999. Με απόφαση που εξέδωσε στις 29 Μαρτίου 2001 [22], το Δικαστήριο απέρριψε την εν λόγω προσφυγή και οι πορτογαλικές αρχές έλαβαν μέτρα (νομοθετικό διάταγμα της 26ης Δεκεμβρίου 2001, διάταγμα εφαρμογής της 3ης Ιουλίου 2002) ούτως ώστε τα τέλη προσγείωσης στους αερολιμένες της Λισσαβώνας, του Πόρτο και του Φάρο να συμμορφωθούν με την απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 1999.

[22] Υπόθεση C-163/99

2.3.3. Κρατικές ενισχύσεις

Αρκετά κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν ακόμα τις τροποποιήσεις της λεγόμενης οδηγίας "διαφάνεια" [23], σύμφωνα με τις οποίες οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να τηρούν χωριστούς λογαριασμούς για τη δημόσια αποστολή τους, αφενός, και για τις ανταγωνιστικές υπηρεσίες, αφετέρου. Η χρησιμοποίηση δημόσιων πόρων για τη νόθευση του ανταγωνισμού παραβιάζει τη θεμελιώδη αρχή σύμφωνα με την οποία οι εταιρίες που λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση για υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τους εν λόγω πόρους για να επιδοτούν δραστηριότητες ανοικτές στον ανταγωνισμό. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τους πρόσφατα ελευθερωθέντες τομείς, όπου ο αναδυόμενος ανταγωνισμός είναι ακόμα ευάλωτος. Εφόσον λοιπόν τα ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα ή η δημόσια χρηματοδότηση δεν επιτρέπεται να ευνοούν ως μη όφειλαν τις ανταγωνιστικές δραστηριότητες της δημόσιας επιχείρησης, είναι απαραίτητη η οικονομική διαφάνεια στις σχέσεις μεταξύ του κράτους και των επιχειρήσεων που επιτελούν δημόσια υπηρεσία. Τα κράτη μέλη όφειλαν να μεταφέρουν την οδηγία "διαφάνεια" στην εθνική τους νομοθεσία έως τα τέλη Ιουλίου 2001. Στις 19 Οκτωβρίου 2001, η Επιτροπή απέστειλε υπενθύμιση σε ορισμένα κράτη μέλη που δεν είχαν θέσει σε εφαρμογή την οδηγία "διαφάνεια". Στις 26 Ιουνίου 2002, η Επιτροπή απηύθυνε αιτιολογημένη γνώμη δυνάμει του άρθρου 226 της Συνθήκης ΕΚ στη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία. Δεδομένου ότι κανένα από τα εν λόγω κράτη μέλη δεν είχε μεταφέρει την οδηγία "διαφάνεια" στην εθνική νομοθεσία, η Επιτροπή ζήτησε να συμμορφωθούν με τη σχετική υποχρέωσή τους εντός δύο μηνών. Στις περιπτώσεις των κρατών μελών που δεν ενημέρωσαν την Επιτροπή για τις διατάξεις που εξέδωσαν ώστε να συμμορφωθούν με τις νέες απαιτήσεις, η Επιτροπή προσέφυγε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Σε μία συναφή εξέλιξη, η Επιτροπή κίνησε νέα διαδικασία κατά του Βελγίου και του Λουξεμβούργου.

[23] Οδηγία της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 2000 για την τροποποίηση της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ περί της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων.

Στην υπόθεση Maribel, το Βέλγιο καταδικάστηκε τον Ιούλιο 2001 από το Δικαστήριο επειδή δεν επεδίωξε την ανάκτηση ενισχύσεων που είχαν χορηγηθεί στο πλαίσιο του εν λόγω φορολογικού καθεστώτος. Κρίνοντας ότι το Βέλγιο δεν έδωσε την ενδεδειγμένη συνέχεια στην απόφαση του Δικαστηρίου, η Επιτροπή, αφού απηύθυνε στο εν λόγω κράτος μέλος προειδοποιητική επιστολή τον Απρίλιο 2002, εξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη τον Ιούλιο 2002 στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 228 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ.

2.4. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

Ο τομέας καλύπτει διάφορες πτυχές της κοινωνικής πολιτικής (όπως η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, η ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, οι συνθήκες εργασίας και η υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας) και διάφορα νομικά μέσα (όπως η Συνθήκη ΕΚ, κανονισμοί και πολυάριθμες οδηγίες).

Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, η Επιτροπή καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα μη ορθής εφαρμογής ορισμένων διατάξεων της Συνθήκης ΕΚ και των εφαρμοστέων κανονισμών, τα οποία της γνωστοποιούνται μέσω ατομικών καταγγελιών ιδιωτών, ενώ στους υπόλοιπους τομείς (ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, συνθήκες εργασίας και υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας) οι διαδικασίες παράβασης τροφοδοτούνται κυρίως από προβλήματα μη συμμόρφωσης και μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς των οδηγιών.

ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων

Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα μη ορθής εφαρμογής των συναφών διατάξεων της Συνθήκης (άρθρα 39 και 42 EΚ) και των κανονισμών αριθ. 1408/71 και 1612/68 [24]. Πολλές διαδικασίες που είχαν ήδη κινηθεί συνεχίστηκαν. Ως παράδειγμα, μπορεί να αναφερθεί η δυσκολία αναγνώρισης από τις δημόσιες υπηρεσίες πολλών κρατών μελών της εργασιακής εμπειρίας που έχει αποκτηθεί σε άλλο κράτος μέλος. Οι διαδικασίες κατά του Βελγίου, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Αυστρίας και της Ιρλανδίας συνεχίζονται, παρά το γεγονός ότι επιτεύχθηκε κάποια πρόοδος όσον αφορά τη συμμόρφωση με το κοινοτικό δίκαιο. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά του Βελγίου στην υπόθεση οικογενειακού επιδόματος ("allocation d'interruption de carriθre") για την καταβολή του οποίου τίθεται ως προϋπόθεση τα πρόσωπο να κατοικεί στο Βέλγιο. Απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη προς το Βέλγιο σε σχέση με παρόμοια προϋπόθεση κατοικίας που πρέπει να πληρούται για την καταβολή του επιδόματος σε περίπτωση πρόωρης συνταξιοδότησης.

[24] Σχετικά, βλ. και την πρόσφατα εκδοθείσα ανακοίνωση της Επιτροπής 'Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων - πλήρης αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων και των δυνατοτήτων', 11 Δεκεμβρίου 2002, COM (2002) 694 τελικό.

Συνεχίζεται η διαδικασία κατά της Ιταλίας λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την πραγματική συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου [25] η οποία την καταδίκασε λόγω της μη αναγνώρισης των κεκτημένων δικαιωμάτων πρώην λεκτόρων ξένων γλωσσών ('Lettori') από ορισμένα ιταλικά πανεπιστήμια, και η Επιτροπή αποφάσισε να απευθύνει αιτιολογημένη γνώμη δυνάμει του άρθρου 228 της Συνθήκης.

[25] Απόφαση του ΔΕΚ της 26ης Ιουνίου 2001 στην υπόθεση C-212/99.

Από την άλλη πλευρά, η διαδικασία παράβασης κατά της Γαλλίας σχετικά με την έκπτωση της "contribution sociale gιnιralisιe" (γενικευμένης κοινωνικής εισφοράς) και της "contribution pour le remboursement de la dette sociale" (εισφοράς για την εξόφληση του κοινωνικού χρέους) από το εισόδημα των μεθοριακών εργαζομένων, η οποία συνεχίζεται στο πλαίσιο του άρθρο 228 της Συνθήκης, θα μπορούσε να τεθεί στο αρχείο μετά την έγκριση των απαραίτητων μέτρων για τη συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου [26].

[26] Αποφάσεις της 15ης Φεβρουαρίου 2000 στις υποθέσεις C-169/98 και C-34/98.

Εξάλλου, δεδομένου ότι στις 25 Ιανουαρίου 2002 έληξε η προθεσμία ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 98/49/ΕΚ [27]- [28], κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης κατά των κρατών μελών δεν κοινοποίησαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.

[27] Οδηγία 98/49/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1998 σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας, ΕΕ L 209 της 25.7.1998, σελ. 46.

[28] Για την κατάσταση μεταφοράς της οδηγίας, βλ. παράρτημα IV - μέρος 2 της παρούσας έκθεσης.

ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών

Όσον αφορά τις υποθέσεις μη ανακοίνωσης εθνικών μέτρων μεταφοράς, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στην Ελλάδα λόγω μη μεταφοράς της οδηγίας 97/80/ΕΚ (βάρος αποδείξεως). Ωστόσο, η διαδικασία λόγω μη μεταφοράς της οδηγίας 96/97/ΕΚ [29], για την οποία η Ελλάδα είχε καταδικαστεί από το Δικαστήριο [30] και συνεχιζόταν σύμφωνα με το άρθρο 228 της Συνθήκης, τέθηκε στο αρχείο μετά την έγκριση των απαραίτητων μέτρων.

[29] Που τροποποιεί την οδηγία 86/378 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.

[30] Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2000, υπόθεση C-457/98.

Κοινοποιήθηκε αιτιολογημένη γνώμη στην κυβέρνηση του Λουξεμβούργου λόγω μη ορθής μεταφοράς της οδηγίας 96/34/ΕΚ για τη γονική άδεια, ενώ η υπόθεση κατά του Ηνωμένου Βασιλείου τέθηκε στο αρχείο μετά την έγκριση των απαραίτητων μέτρων για την ορθή μεταφορά της εν λόγω οδηγίας.

Η διαδικασία που αφορά την κακή εφαρμογή των οδηγιών 75/117 και 79/7 από την Ελλάδα (μη κατάργηση, με αναδρομική ισχύ, των διατάξεων των συλλογικών συμβάσεων που έθεταν προϋποθέσεις για τη χορήγηση επιδόματος γάμου και οικογενειακού επιδόματος στις γυναίκες εργαζόμενες οι οποίες δεν επιβάλλονται στους νυμφευμένους άνδρες εργαζομένους) [31] και συνεχιζόταν στο πλαίσιο του άρθρου 228 της Συνθήκης τέθηκε στο αρχείο.

[31] Απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 1999, υπόθεση C-187/98

Όσον αφορά την οδηγία 76/207/ΕΟΚ, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της γερμανικής κυβέρνησης λόγω του ότι η εθνική νομοθεσία αποκλείει τη δυνατότητα των εργαζομένων μερικής απασχόλησης του δημοσίου τομέα να συμμετέχουν σε επιτροπές που εκπροσωπούν το προσωπικό. Πράγματι, η Επιτροπή κρίνει ότι ο αποκλεισμός αυτός πλήττει στην πραγματικότητα περισσότερο τις γυναίκες εργαζόμενες και συνεπώς αποτελεί έμμεση διάκριση λόγω φύλου, η οποία είναι αντίθετη στην οδηγία 76/207/ΕΟΚ, και ιδίως στα άρθρα 1 και 2. Κοινοποιήθηκε αιτιολογημένη γνώμη στις αυστριακές αρχές όσον αφορά την απαγόρευση της εργασίας γυναικών σε υπερβαρικό περιβάλλον/ υψηλή ατμοσφαιρική πίεση, καθώς και σε υπόγεια ορυχεία. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η απαγόρευση αυτή είναι αντίθετη στο άρθρο 3 της οδηγίας 76/207/ΕΟΚ.

συνθήκες εργασίας

Όσον αφορά τον χρόνο εργασίας, συνεχίζεται η διαδικασία που είχε κινηθεί κατά της Ιταλίας δυνάμει του άρθρου 228 της Συνθήκης ΕΚ, λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων που έλαβε το εν λόγω κράτος μέλος ώστε να συμμορφωθεί με την απόφαση [32] του Δικαστηρίου με την οποία καταδικάστηκε λόγω μη κοινοποίησης των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 93/104/ΕΚ [33]. Δεδομένου ότι η Ιταλία δεν έχει λάβει κανένα μέτρο για να συμμορφωθεί με την εν λόγω απόφαση, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει εκ νέου στο Δικαστήριο [34], ζητώντας να επιβληθεί στην Ιταλία χρηματική ποινή 238.950 EUR ανά ημέρα καθυστέρησης.

[32] Aπόφαση της 9ης Μαρτίου 2000, Υπόθεση C-386/98.

[33] Οδηγία του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1993, σχετικά με ορισμένες πτυχές της διευθέτησης του χρόνου εργασίας, ΕΕ L 307 της 13.12.1993, σελ. 18.

[34] Υπόθεση C-2003/057.

Μετά τη λήψη αιτιολογημένης γνώμης (λόγω του ότι η μεταφορά της οδηγίας 93/104/ΕΚ στη Δανία πραγματοποιήθηκε με συλλογικές συμβάσεις που δεν καλύπτουν όλους τους εργαζομένους), η Δανία εξέδωσε στις 8 Μαΐου 2002 νόμο που συμπληρώνει τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Η διαδικασία που είχε κινηθεί λόγω του ότι ορισμένοι εργαζόμενοι δεν καλύπτονται από τις συλλογικές συμβάσεις με τις οποίες μεταφέρθηκε η οδηγία θα πρέπει να μπορέσει να τεθεί στο αρχείο προσεχώς.

Μετά την έγκριση της έκθεσης για την πρόοδο της μεταφοράς της ίδιας οδηγίας [35], η Επιτροπή κίνησε επίσης πολυάριθμες άλλες διαδικασίες λόγω μη συμβατότητας των εθνικών μέτρων μεταφοράς της οδηγίας.

[35] Έκθεση της Επιτροπής "Κατάσταση προόδου της μεταφοράς της οδηγίας 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1993 σχετικά με ορισμένες πτυχές της διευθέτησης του χρόνου εργασίας, ΕΕ L 307 της 13.12.1993, σελ. 18.

Όσον αφορά τον χρόνο εργασίας των ναυτικών, η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 1999/63/ΕΚ [36] έληξε στις 30 Ιουνίου 2002 [37]. Κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης κατά των κρατών μελών που δεν κοινοποίησαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς εντός της προβλεπομένης προθεσμίας.

[36] Οδηγία 1999/63/ΕΚ του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με τη συμφωνία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας των ναυτικών, που συνήψαν η ένωση εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECSA) και η ομοσπονδία των ενώσεων εργαζομένων στις μεταφορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (FST) - Παράρτημα: Ευρωπαϊκή συμφωνία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας των ναυτικών, ΕΕ L 167 της 2.7.1999, σελ. 33.

[37] Για την κατάσταση μεταφοράς της οδηγίας, βλ. παράρτημα IV - μέρος 2 της παρούσας έκθεσης.

Τα προβλήματα μη ορθής μεταφοράς της οδηγίας 77/187, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβίβασης της επιχείρησης, στην Ιταλία (όπου δεν εφαρμόζεται σε ορισμένες περιπτώσεις κρίσης, όπως για παράδειγμα, ο προληπτικός δικαστικός πτωχευτικός συμβιβασμός και η διαδικασία έκτακτης διαχείρισης) συνεχίζονται. Η υπόθεση εκκρεμεί ακόμα [38] ενώπιον του Δικαστηρίου. Εξάλλου, δεδομένου ότι η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 98/50/ΕΚ [39] έληξε στις 17 Ιουλίου 2001 [40], κινήθηκαν διαδικασίες παράβασης κατά των κρατών μελών που δεν κοινοποίησαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς εντός της προβλεπομένης προθεσμίας. Μεταξύ άλλων, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στην Πορτογαλία, ενώ αποφασίστηκε να ασκηθεί για το ίδιο θέμα προσφυγή κατά της Ιρλανδίας ενώπιον του Δικαστηρίου [41].

[38] Υπόθεση C-145/01, Επιτροπή κατά Ιταλίας

[39] Οδηγία 98/50/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1998 για την τροποποίηση της οδηγίας 77/187/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικών με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων επιχειρήσεων, ΕΕ L 201 της 17.7.1998, σελ. 88.

[40] Για την κατάσταση μεταφοράς της οδηγίας, βλ. παράρτημα IV - μέρος 2 της παρούσας έκθεσης.

[41] Υπόθεση C-2003/075.

Όσον αφορά την οδηγία για την εργασία ορισμένου χρόνου [42], απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στις Κάτω Χώρες λόγω μη εμπρόθεσμης ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς. Όσον αφορά την Ιρλανδία, η διαδικασία λόγω μη εμπρόθεσμης μεταφοράς συνεχίστηκε και αποφασίστηκε να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου.

[42] Οδηγία 99/70/ΕΚ της 28ης Ιουνίου 1999 σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισμένου χρόνου που συνήφθη από την CES, την UNICE και το CEEP. ΕΕ L 175/43 της 13.07.99.

Τέλος, όσον αφορά την οδηγία 98/59/ΕΚ [43] για τις συλλογικές απολύσεις, οι διαδικασίες παράβασης που έχουν κινηθεί κατά της Ιταλίας και της Πορτογαλίας λόγω μη συμμόρφωσης βρίσκονται σε εξέλιξη ενώπιον του Δικαστηρίου [44]. Το ίδιο ισχύει και για την προσφυγή που ασκήθηκε κατά της Γερμανίας [45] λόγω μη ορθής μεταφοράς από το εν λόγω κράτος της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων [46] στο πλαίσιο της οποίας το Δικαστήριο θα μπορέσει να αποφανθεί σχετικά με την ερμηνεία της έννοιας του "ποσοστού κατώτατου μισθού".

[43] Οδηγία 98/59 ΕΚ του Συμβουλίου της 20ης Ιουλίου 1998 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις, ΕΕ L 225/16 της 12.8.98,

[44] εκκρεμείς υποθέσεις C-32/02 και C-55/02, αντιστοίχως.

[45] Εκκρεμής υπόθεση C-341/02.

[46] Οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών, ΕΕ L 18/2 της 21.1.97,

υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας

Όσον αφορά την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στην εργασία, συνεχίστηκαν οι διαδικασίες παράβασης λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων υλοποίησης των οδηγιών 98/24/ΕΚ [47] και 2000/39/ΕΚ [48] κατά των κρατών μελών που δεν έχουν μεταφέρει τις οδηγίες και αποφασίστηκε να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της Γαλλίας όσον αφορά την οδηγία 98/24, και κατά της Γαλλίας και της Ιταλίας όσον αφορά την οδηγία 2000/39/ΕΚ.

[47] Οδηγία του Συμβουλίου για την προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες.

[48] Οδηγία της Επιτροπής για θέσπιση πρώτου καταλόγου ενδεικτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης κατ' εφαρμογή της οδηγίας 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες.

Μετά την καταδίκη της Αυστρίας από το Δικαστήριο λόγω της μη ανακοίνωσης όλων των εθνικών μέτρων μεταφοράς των οδηγιών 95/30 [49], 97/59 [50] και 97/65 [51] (όσον αφορά τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες κατά την εργασία), οι διαδικασίες για τις δύο πρώτες οδηγίες συνεχίζονται υπό το πρίσμα του άρθρου 228 της Συνθήκης. Εντούτοις, η διαδικασία όσον αφορά την οδηγία 97/65 τέθηκε στο αρχείο.

[49] Απόφαση της 14ης Ιουνίου 2001, υπόθεση C-473/99.

[50] Απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2001, υπόθεση C-110/00.

[51] Απόφαση της 11ης Οκτωβρίου 2001, υπόθεση C-111/00.

Όσον αφορά τα προβλήματα μη συμβατότητας της μεταφοράς της οδηγίας-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ [52] και των ιδιαίτερων οδηγιών της, συνεχίστηκαν πολλές διαδικασίες που είχαν ήδη κινηθεί. Για παράδειγμα, όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ, απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στην Αυστρία, τη Γαλλία και την Ισπανία. Οι διαδικασίες κατά της Ιρλανδίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου συνεχίζονται επίσης, ενώ οι υποθέσεις που αφορούν τις Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο εκκρεμούν ενώπιον του Δικαστηρίου [53]. Με απόφαση που εκδόθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2002 [54] καταδικάστηκε η Γερμανία λόγω μη ορθής μεταφοράς της υποχρέωσης που επιβάλλει η εν λόγω οδηγία να υπάρχει ανά πάσα στιγμή εκτίμηση των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία υπό μορφή εγγράφου. Σύμφωνα με το άρθρο 228 της Συνθήκης, συνεχίζεται η συγκέντρωση στοιχείων για τη διαδικασία που κινήθηκε κατά της Ιταλίας μετά την απόφαση του Δικαστηρίου [55].

[52] Οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία.

[53] Εκκρεμείς υποθέσεις C-441/01 και C-335/02, αντιστοίχως.

[54] Υπόθεση C-5/00.

[55] Aπόφαση της 15ης Νοεμβρίου 2001 στην υπόθεση C-49/00.

Όσον αφορά τις ειδικές οδηγίες, πρέπει να υπογραμμιστεί, για παράδειγμα, ότι αποφασίστηκε να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της Ισπανίας λόγω μη ορθής μεταφοράς της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ (εξοπλισμός εργασίας), καθώς και ότι η Ιταλία καταδικάστηκε με απόφαση που εκδόθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2002 [56] λόγω μη ορθής μεταφοράς της οδηγίας 90/270/ΕΟΚ (εργασία με οθόνες τερματικών).

[56] Υπόθεση C-455/00.

2.5. ΓΕΩΡΓΙΑ

Στο γεωργικό τομέα, η δράση ελέγχου της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου αναπτύσσεται γύρω από δύο άξονες, εκ των οποίων ο ένας αποσκοπεί στην κατάργηση των εμποδίων της ελεύθερης κυκλοφορίας των γεωργικών προϊόντων και ο άλλος στην πραγματική και ορθή εφαρμογή των ειδικότερων μηχανισμών της γεωργικής νομοθεσίας.

Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των γεωργικών προϊόντων, θα πρέπει να παρατηρηθεί γενικά ότι επιβεβαιώθηκε η τάση μείωσης των κλασικών εμποδίων της ελεύθερης κυκλοφορίας των γεωργικών προϊόντων, όπως οι συστηματικοί έλεγχοι κατά την εισαγωγή ή η απαίτηση πιστοποιητικών. Ορισμένες παρεμβάσεις των κρατών μελών προσανατολίστηκαν προς την επιφύλαξη της χρησιμοποίησης σημάτων ποιότητας στα εθνικά ή περιφερειακά προϊόντα, πράγμα που δικαιολογεί παρέμβαση της Επιτροπής.

Η Επιτροπή, παρόλο που ευνοεί πρωτοβουλίες οι οποίες αποσκοπούν στην πραγματική προώθηση της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων ώστε να δημιουργηθούν νέες δυνατότητες διάθεσης των προϊόντων, να βελτιωθεί το εισόδημα των παραγωγών και να δοθεί μεγαλύτερη επιλογή στους καταναλωτές, μεριμνά ανέκαθεν ώστε τα σήματα ποιότητας να μην επιφυλάσσονται de jure ή de facto σε εθνικά ή περιφερειακά προϊόντα τα οποία όμως δεν παρουσιάζουν μια εγγενή ποιοτική ιδιαιτερότητα δεόντως αναγνωρισμένη ως τέτοια.

Η προσέγγιση αυτή, στόχος της οποίας είναι να αποτραπεί το ενδεχόμενο να δημιουργήσουν τα εν λόγω σήματα μια αυθαίρετη διάκριση εις βάρος των παραγωγών και επιχειρηματιών άλλων κρατών μελών, καθώς και αδικαιολόγητα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων (βλ. νομολογία Eggers (απόφαση της 12.10.1978 - υπόθεση C-13/78) και Montagne (απόφαση της 07.05.1997 - υπόθεση C-321/94), επικυρώθηκε πρόσφατα από το Δικαστήριο. Πράγματι, το Δικαστήριο δέχθηκε με την απόφασή του στην υπόθεση C-325/00 την προσφυγή κατά παράλειψης που άσκησε η Επιτροπή όσον αφορά το γερμανικό σήμα « CMA » [57] . Το σήμα αυτό, το οποίο συνοδεύεται από τη μνεία "Markenqualitδt aus deutschen Landen", απαιτεί μερικό εντοπισμό στο κράτος μέλος της διαδικασίας μεταποίησης των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων που το φέρουν. Κρίνοντας ότι « ένα τέτοιο σύστημα που θεσπίστηκε για την προώθηση των πωλήσεων των γεωργικών προϊόντων διατροφής που παράγονται στη Γερμανία και των οποίων το διαφημιστικό μήνυμα υπογραμμίζει τη γερμανική τους προέλευση μπορεί να παρακινήσει τους καταναλωτές να αγοράζουν τα προϊόντα που έχουν την επισήμανση CMA, αποκλείοντας έτσι τα εισαγόμενα », το Δικαστήριο καταδίκασε τη Γερμανία. Στο ίδιο πλαίσιο, ασκήθηκε προσφυγή για 10 γαλλικά περιφερειακά σήματα [58]. Στις 5.12.2002, ο γενικός εισαγγελέας Mischo ανέπτυξε τις προτάσεις του, στις οποίες δέχεται τη θέση της Επιτροπής. Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης να προσφύγει ενώπιον του Δικαστηρίου και όσον αφορά δύο ιταλικά περιφερειακά σήματα ποιότητας [59] και δύο βελγικά περιφερειακά σήματα [60].

[57] Aπόφαση της 5/11/2002, Συλλογή 2000, σελ.0000

[58] Στην περίπτωση της Γαλλίας οι διαδικασίες παράβασης που κινήθηκαν αφορούν τα ακόλουθα περιφερειακά σήμερα ποιότητας: "Normandie", "Nord-Pas-de-Calais", "Ardennes de France", "Limousin", "Languedoc-Roussillon", "Lorraine", "Savoie", "Franche-Comtι", "Corse", "Midi-Pyrιnιes", "Salaisons d'Auvergne".

[59] Στην περίπτωση της Ιταλίας, οι διαδικασίες παράβασης που κινήθηκαν αφορούν τα περιφερειακά σήματα ποιότητας "Regione Siciliana-Marchio Qualitΰ", "Abruzzo Qualitΰ"

[60] Στην περίπτωση του Βελγίου, οι διαδικασίες παράβασης αφορούν τα σήματα « Label de qualitι wallon » και « Blanc bleu fermier »

Όσον αφορά την επανάληψη των βιαιοπραγιών που διαπράττονται από ιδιώτες στη Γαλλία κατά των οπωροκηπευτικών προέλευσης άλλων κρατών μελών, και ιδίως Ισπανίας, και το γεγονός ότι οι δημόσιες αρχές δεν έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι με την απόφαση της 9/11/1997 στην υπόθεση C-265/95 [61] το Δικαστήριο αποφάνθηκε με ισχύ δεδικασμένου ότι "Η Γαλλική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει όλα τα αναγκαία και ανάλογα μέτρα προκειμένου να μην εμποδίζεται από ενέργειες ιδιωτών η ελεύθερη κυκλοφορία οπωροκηπευτικών, παρέβη τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΚ (ήδη άρθρο 28 ΕΚ) σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της εν λόγω Συνθήκης (ήδη άρθρο 10 ΕΚ) και από την κοινή οργάνωση των αγορών των γεωργικών προϊόντων". Η ειρηνική εξέλιξη των περισσότερων περιόδων εμπορίας οπωροκηπευτικών προελεύσεως, μεταξύ άλλων, Ισπανίας μετά την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου, υποδηλώνει ότι τα μέτρα δημόσιας τάξης που έλαβε η γαλλική κυβέρνηση για να συμμορφωθεί προς την απόφαση του Δικαστηρίου υπήρξαν περισσότερο αποτελεσματικά σε σύγκριση με τις προηγούμενες καταστάσεις. Εντούτοις, το 2002 σηματοδοτήθηκε από εκστρατεία που αποσκοπούσε να επιβάλει στις υπεραγορές τροφίμων, με απειλές σε ορισμένες περιφέρειες, την προνομιακή διάθεση οπωροκηπευτικών προελεύσεως Γαλλίας ή της συγκεκριμένες περιφέρειας.

[61] Aπόφαση της 9.11.1997, Συλλογή1997, σελ.I-6959

Όσον αφορά τον έλεγχο εφαρμογής των ειδικών κανόνων της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, η Επιτροπή συνέχισε να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των μηχανισμών συγκράτησης της παραγωγής, όπως το καθεστώς γαλακτοκομικών ποσοστώσεων ή το καθεστώς ολοκληρωμένης διαχείρισης και ελέγχου των κοινοτικών ενισχύσεων.

Έτσι, η καθυστέρηση που σημείωσε η Ελλάδα, κυρίως λόγω εσωτερικών διοικητικών δυσχερειών, στην εφαρμογή του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων, όπως αυτό καθορίστηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92, κρίθηκε ότι δικαιολογεί προσφυγή στο Δικαστήριο [62]. Ο εν λόγω κανονισμός αποβλέπει στην εναρμόνιση και στον εξορθολογισμό των μέτρων διαχείρισης και ελέγχου των καθεστώτων κοινοτικών ενισχύσεων, ιδίως στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών και του βοείου, προβείου και αιγείου κρέατος, με σκοπό να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητά τους μέσω μιας πολιτικής για την πρόληψη και καταστολή των παρατυπιών που ενδέχεται να προκύψουν στο πλαίσιο ενεργειών χρηματοδοτούμενων από το ΕΓΤΠΕ.

[62] Υπόθεση C-2002/328

Παρά την υποχρέωση εφαρμογής των συγκεκριμένων μέτρων του ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου πριν την 01/01/1997, οι ελληνικές αρχές δεν ανταποκρίθηκαν πλήρως στις απαιτήσεις του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92 που προορίζονταν να εξασφαλίσουν τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πληρωμών που καταβάλλονται από τις κοινοτικές αρχές.

Εκτός από τις προαναφερθείσες διαδικασίες, η Επιτροπή αναγκάστηκε επίσης να παρέμβει για να επιβάλει το σεβασμό της νομοθεσίας περί προστασίας της βιολογικής γεωργίας, για να αποτρέψει την είσπραξη τέλους επί των ποσών που χορηγούν τα διαρθρωτικά ταμεία και για να επιβάλει το σεβασμό του μηχανισμού εισαγωγής για τις μπανάνες τρίτων χωρών.

Έτσι, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει ενώπιον του Δικαστηρίου σχετικά με νέα ισπανική νομοθεσία που επιτρέπει τη χρησιμοποίηση του όρου "Bio" στην ονομασία προϊόντων που δεν προέρχονται από βιολογική γεωργία κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/1991 του Συμβουλίου της 24/06/1991, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1999/1804, περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής. Eξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη κατά της είσπραξης διοικητικού τέλους που επιβάλλει ο IFADAP, πορτογαλικός δημόσιος οργανισμός επιφορτισμένος να εξασφαλίζει τη λειτουργία των μηχανισμών στήριξης και κοινοτικών και εθνικών ενισχύσεων προς τους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, επί των ποσών που χορηγούνται στους δικαιούχους ενισχύσεων συγχρηματοδοτούμενων από τα διαρθρωτικά ταμεία κατά παράβαση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 και (ΕΚ) αριθ. 2082/93. Τέλος, η Επιτροπή συνέχισε με την έκδοση αιτιολογημένης γνώμης τη διαδικασία παράβασης που είχε κινηθεί κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας λόγω του ότι καθόρισε ποσότητες αναφοράς για τη χορήγηση πιστοποιητικών εισαγωγής μπανάνας σαφώς ανώτερες από τις ποσότητες που προκύπτουν βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 896/2001.

Σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 98/34/ΕΚ, που επιβάλλει στα κράτη μέλη και στις χώρες ΕΖΕΣ τη γνωστοποίηση πριν από τη θέσπιση οποιουδήποτε σχεδίου νομοθεσίας που περιέχει τεχνικά πρότυπα και κανονισμούς, τα οποία ενδέχεται να δημιουργήσουν εμπόδια στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές στο γεωργικό τομέα, θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι το 2002 υπήρξε, για άλλη μια φορά, καρποφόρο όσον αφορά την κοινοποίηση σχεδίων στην Επιτροπή στο πλαίσιο της εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας. Έτσι, στο γεωργικό τομέα, εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια του 2002, σε σχέση με το άρθρο 28 της Συνθήκης ΕΚ και με το παράγωγο δίκαιο, 119 σχέδια νομοθετικών κειμένων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη και τις χώρες ΕΖΕΣ.

2.6. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Κατά τη διάρκεια του 2002, εξετάστηκαν 231 φάκελοι παραβάσεων, εκ των οποίων 119 αφορούσαν παραβάσεις λόγω μη ανακοίνωσης μέτρων μεταφοράς οδηγιών και 112 παραβάσεις λόγω μη ορθής μεταφοράς των οδηγιών ή μη ορθής εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου. Η στασιμότητα του αριθμού φακέλων παραβάσεων, παρά το σημαντικό αριθμό φακέλων που τέθηκαν στο αρχείο κατά την εν λόγω περίοδο (111, εκ των οποίων 79 φάκελοι παραβάσεων λόγω μη ανακοίνωσης), οφείλεται στην ταχύτερη μεταφορά των οδηγιών « Μεταφορές », παρόλο που διαπιστώνεται ότι τα κράτη μέλη σπάνια τηρούν τις προθεσμίες μεταφοράς. Ανοίχτηκαν 100 νέοι φάκελοι παραβάσεων (εκ των οποίων 59 υποθέσεις μη ανακοίνωσης), ενώ εξετάστηκαν κατά την ίδια περίοδο 28 υποβληθείσες καταγγελίες. Τέλος, το Δικαστήριο εξέδωσε 15 αποφάσεις κατά παράλειψης.

Ενέργεια

2.6.1. Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου

Η οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο όλων των κρατών μελών, εκτός του Βελγίου που δεν έχει εκδώσει ακόμα ορισμένα διατάγματα εφαρμογής και κατά του οποίου η Επιτροπή προσέφυγε ενώπιον του Δικαστηρίου [63].

[63] Υπόθεση C-2002/126

Η οδηγία 98/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου έπρεπε να έχει μεταφερθεί το αργότερο μέχρι τις 10 Αυγούστου 2000. Η Γαλλία, η οποία δεν έχει μεταφέρει μέχρι σήμερα την εν λόγω οδηγία, καταδικάστηκε με απόφαση του Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2002 [64]. Εξάλλου, η Γερμανία μετέφερε μόνον εν μέρει την οδηγία και για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει ενώπιον του Δικαστηρίου.

[64] Υπόθεση C-2001/259 - Aπόφαση του Δικαστηρίου της 28ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000

2.6.2. Ενεργειακή απόδοση

Η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 2000/55/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2000 σχετικά με τις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για τα στραγγαλιστικά πηνία που προορίζονται για τους λαμπτήρες φθορισμού έληξε στις 20 Νοεμβρίου 2001. Η οδηγία έχει μεταφερθεί από όλα τα κράτη μέλη (εκτός της Γερμανίας, όπου τα μέτρα μεταφοράς θα πρέπει να εγκριθούν εντός του 2003).

Λόγω της μη υποβολής των εκθέσεων για την εφαρμογή της οδηγίας 93/76/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 1993, για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης (Save), συνεχίζονται οι διαδικασίες παράβασης κατά της Ιρλανδίας και του Λουξεμβούργου, κατά του οποίου η Επιτροπή αποφάσισε [65] να προσφύγει ενώπιον του Δικαστηρίου.

[65] Υπόθεση C-2002/461

Πρέπει να επισημανθεί η καθυστέρηση κοινοποίησης των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 2002/31/ΕΚ της Επιτροπής της 22ας Μαρτίου 2002 για την ένδειξη της κατανάλωσης ενέργειας των οικιακών κλιματιστικών και της οδηγίας 2002/40/ΕΚ της Επιτροπής της 8ης Μαΐου 2002 για την ένδειξη της κατανάλωσης ενέργειας των οικιακών ηλεκτρικών φούρνων. Έως την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας μεταφοράς των δύο αυτών οδηγιών (31 Δεκεμβρίου 2002), ένα μόνον κράτος μέλος είχε συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του.

Η οδηγία 98/93/ΕΚ του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1998 για την τροποποίηση της οδηγίας 68/414/ΕΟΚ περί υποχρεώσεως διατηρήσεως ενός ελαχίστου επιπέδου αργού πετρελαίου ή/και προϊόντων πετρελαίου από τα κράτη μέλη, η οποία έπρεπε να έχει μεταφερθεί το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, μεταφέρθηκε από όλα τα κράτη μέλη. Εντούτοις, συνεχίζεται η διαδικασία λόγω κακής εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας κατά της Ελλάδας με την έκδοση αιτιολογημένης γνώμης στις 23 Οκτωβρίου 2002.

Μεταφορές

Στον τομέα της κοινοτικής νομοθεσίας μεταφορών, κατά τη διάρκεια του 2002 έληξε η προθεσμία μεταφοράς 8 οδηγιών. Το ποσοστό μεταφοράς των οδηγιών "μεταφορές", το οποίο είχε παρουσιάσει σαφή βελτίωση φθάνοντας σε επίπεδο 98% τον Μάιο, επανήλθε σε επίπεδα κοντά σε εκείνα του 2001 (94,7%) λόγω της καθυστέρησης που σημείωσαν τα κράτη μέλη στην κοινοποίηση μέτρων μεταφοράς των τριών οδηγιών των οποίων η προθεσμία μεταφοράς έληξε τον Δεκέμβριο 2002. Ο αριθμός καταγγελιών που καταγράφηκαν (23) διπλασιάστηκε σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αντιθέτως, ο αριθμός διαδικασιών λόγω παράβασης για τις οποίες λαμβάνεται απόφαση άσκησης προσφυγής ενώπιον του ΔΕΚ εκ μέρους της Επιτροπής μειώθηκε στο μισό (11 προσφυγές έναντι 24 το 2001). Τέλος, πρέπει να υπογραμμιστεί επίσης ότι ο αριθμός αποφάσεων που διαπιστώνουν παραλείψεις των κρατών μελών παρέμεινε σταθερός (14 έναντι 15 το 2001) και να υπογραμμιστεί η ιδιαίτερη περίπτωση των διμερών αεροπορικών συμφωνιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις οποίες εκδόθηκαν καταδικαστικές αποφάσεις για 8 κράτη μέλη.

2.6.3. Οδικές μεταφορές

Στις 6 Ιουνίου 2002, εκδόθηκε απόφαση με την οποία διαπιστώθηκε η παράλειψη του Βελγίου να μεταφέρει την οδηγία 98/76/ΕΚ [66] η οποία έχει ως στόχο την ενίσχυση των κριτηρίων για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, καθώς και τη διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης της ελευθερίας εγκατάστασης των οδικών μεταφορέων στον τομέα των εθνικών και διεθνών μεταφορών τροποποιώντας την οδηγία 96/26/ΕΚ περί προσβάσεως στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων και επιβατών. Οι διαδικασίες κατά της Γαλλίας, του Λουξεμβούργου και της Σουηδίας τέθηκαν στο αρχείο κατά τη διάρκεια του 2002. Οι βελγικές αρχές κοινοποίησαν το βασιλικό διάταγμα της 7ης Μαΐου 2002 περί οδικής μεταφοράς αγαθών και η διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη θα μπορέσει να τεθεί στο αρχείο μόλις ανακοινωθεί το διάταγμα που αφορά τη μεταφορά επιβατών

[66] Υπόθεση C-2001/274 - Απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Ιουνίου 2002 - Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 2000, σελ.I-5151

Η Ιρλανδία είναι το μόνο κράτος μέλος που δεν έχει μεταφέρει ακόμα την οδηγία 2001/9/ΕΚ της 12ης Φεβρουαρίου 2001 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της οδηγίας 96/96/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τον τεχνικό έλεγχο των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους. Η Επιτροπή εξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη στις 19 Δεκεμβρίου 2002. Στον ίδιο πάντα τομέα, επισημαίνεται η καθυστέρηση έξι κρατών μελών όσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας 2000/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 6ης Ιουνίου 2000 σχετικά με τον οδικό τεχνικό έλεγχο των οχημάτων επαγγελματικής χρήσεως που κυκλοφορούν στην Κοινότητα. Η σχετική προθεσμία έληξε στις 9 Αυγούστου 2002.

Όσον αφορά το φάκελο των αδειών οδήγησης, η συμμόρφωση της μεταφοράς της οδηγίας 91/439/ΕΟΚ εξακολουθεί να είναι ανησυχητική σε ορισμένα κράτη μέλη, και ιδίως στη Γαλλία, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες. Μεταξύ των σημείων που επισημαίνονται επανειλημμένα στις καταγγελίες των πολιτών επισημαίνονται οι μη συμβατές εθνικές διατάξεις, όπως η ελάχιστη ηλικία για μια κατηγορία οχημάτων, η ανανέωση της άδειας οδήγησης πολιτών που δεν κατοικούν πλέον στο κράτος μέλος έκδοσής της, τα κριτήρια των οχημάτων που χρησιμοποιούνται για την εξέταση, η διάρκεια της πρακτικής δοκιμασίας και οι ελάχιστοι κανόνες σχετικά με την ικανότητα για οδήγηση.

2.6.4. Μεταφορές μέσω του πλωτού δικτύου

Το σύνολο των διαδικασιών παράβασης που είχε κινήσει η Επιτροπή κατά της Φινλανδίας λόγω μη μεταφοράς 5 οδηγιών σχετικά με την εσωτερική ναυσιπλοΐα [67] μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο μετά την ανακοίνωση των μέτρων μεταφοράς. Εξάλλου, η Γαλλία εκτέλεσε την απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο στις 20 Σεπτεμβρίου 2001 [68] ανακοινώνοντας το διάταγμα της 29ης Αυγούστου 2002 περί πληρώματος και πλοήγησης σκαφών εσωτερικής ναυσιπλοΐας.

[67] Οδηγία 96/50/ΕΚ. οδηγία 91/672/ΕΟΚ. οδηγία 87/540/ΕΟΚ. οδηγία 82/714/ΕΟΚ και οδηγία 76/135/ΕΟΚ.

[68] Υπόθεση C-2000/468 - Aπόφαση του Δικαστηρίου της 20ης Σεπτεμβρίου 2001 - Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2001, σελ.I-6337

2.6.5. Ασφάλεια των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, είχαν διαπιστωθεί σημαντικές καθυστερήσεις στη μεταφορά των οδηγιών [69] που αφορούν την ασφάλεια των οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων. Είχαν κινηθεί πολλές διαδικασίες και το Δικαστήριο εξέδωσε καταδικαστικές αποφάσεις κατά της Ιταλίας και της Ιρλανδίας. Το 2002, σημειώθηκε θεαματική πρόοδος, δεδομένου ότι εκκρεμεί ακόμα μία μόνον διαδικασία κατά του Λουξεμβούργου λόγω μη μεταφοράς της οδηγίας 2001/26/ΕΚ [70]. Εντούτοις, δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμα στην Επιτροπή όλα τα εθνικά μέτρα μεταφοράς των οδηγιών 2001/6/ΕΚ και 2001/7/ΕΚ, η προθεσμία μεταφοράς των οποίων έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2002. Όσον αφορά την οδηγία 1999/36/ΕΚ σχετικά με το μεταφερόμενο εξοπλισμό υπό πίεση και την οδηγία 2001/2/ΕΚ για το ίδιο θέμα, η προθεσμία μεταφοράς των οποίων έληξε την 1η Ιουλίου 2001, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 19 Δεκεμβρίου 2002, να προσφύγει στο Δικαστήριο κατά της Ιρλανδίας λόγω μη μεταφοράς.

[69] Οδηγία 94/55/ΕΚ ; οδηγία 95/50/ΕΚ ; οδηγία 96/49/ΕΚ ; οδηγία 96/86/ΕΚ ; οδηγία 96/87/ΕΚ ; οδηγία 99/47/ΕΚ ; οδηγία 99/48/ΕΚ και οδηγία 2001/26/ΕΚ

[70] Απεστάλη αιτιολογημένη γνώμη στις 27 Ιουνίου 2002

2.6.6. Σιδηροδρομικές μεταφορές

Η κατάσταση της οδηγίας 96/48/ΕΚ για τη διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος μεγάλης ταχύτητας, της οποίας ο στόχος έγκειται στην προώθηση της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας των εθνικών δικτύων τρένων μεγάλης ταχύτητας στα διάφορα στάδια σχεδιασμού, κατασκευής και θέσης σε λειτουργία, καθώς και εκμετάλλευσης και πρόσβασης στα δίκτυα, εξομαλύνθηκε πλήρως στη διάρκεια του 2002, εφόσον όλα τα κράτη μέλη ανακοίνωσαν τελικά τα μέτρα μεταφοράς στην Επιτροπή, μετά την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου της 30ης Μαΐου 2002 με την οποία διαπιστώθηκε η σχετική παράλειψη του Ηνωμένου Βασιλείου [71].

[71] Υπόθεση C-2000/441, απόφαση της 30ης Μαΐου 2002 - Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 2002, σελ.I-4699

2.6.7. Εναέριες μεταφορές

Στους τομείς δραστηριοτήτων των εναέριων μεταφορών, όλες οι οδηγίες έχουν μεταφερθεί από τα κράτη μέλη, εκτός της Ιρλανδίας, που δεν έχει ακόμα μεταφέρει τις οδηγίες 98/20/ΕΚ και 1999/28/ΕΚ που έχουν ως στόχο τον περιορισμό της χρησιμοποίησης ορισμένων τύπων πολιτικών υποηχητικών αεριωθουμένων αεροσκαφών. Στις 15 Οκτωβρίου 2002, το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση κατά παράλειψης [72] για τις δύο αυτές οδηγίες.

[72] Υποθέσεις C-2001/327 και C-2001/328, απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000

Αποφασίστηκε να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της Γερμανίας και της Ιταλίας όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 96/67/ΕΚ για την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους από τα δύο εν λόγω κράτη μέλη. Επίσης, συνεχίζονται οι διαπιστωθείσες παραβάσεις στον τομέα των αερολιμενικών τελών. Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν διαφορετικό τέλος ανάλογα με τον προορισμό των επιβατών (εσωτερικές πτήσεις / ενδοκοινοτικές ή/και διεθνείς αεροπορικές συνδέσεις), πράγμα που δεν συμβιβάζεται με την αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών η οποία εφαρμόστηκε στον τομέα των εναέριων μεταφορών με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και έρχεται σε αντίθεση με την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας που παρέχεται στους πολίτες της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 18 της Συνθήκης. Οι εκκρεμείς διαδικασίες κατά των Κάτω Χωρών και της Πορτογαλίας συνεχίζονται, ενώ ο φάκελος που αφορά την Ιταλία μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο.

Στις 5 Νοεμβρίου 2002, το Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις [73] για τους φακέλους που αφορούν τις διμερείς συμφωνίες τις επονομαζόμενες « open skies » με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατά 8 κρατών μελών (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο). Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι συμφωνίες αυτές δεν συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο και παραβιάζουν την αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα της Κοινότητας.

[73] Υπόθεση C-1998/466, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/467, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Δανίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/468, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Σουηδίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/469, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Φινλανδίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/471, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/472, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/475, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Αυστρίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000 Υπόθεση C-1998/476, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002 - Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 2002, σελ.I-0000

2.6.8. Θαλάσσιες μεταφορές

Στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας, η Επιτροπή διαπίστωσε βελτίωση του ποσοστού μεταφοράς, εφόσον όλα τα κράτη μέλη μετέφεραν όλες τις οδηγίες η προθεσμία των οποίων έληγε στις 30 Ιουνίου 2002. Συνεπώς, όλες οι εκκρεμείς διαδικασίες λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς των οδηγιών σχετικά με το σύστημα υποχρεωτικών επιθεωρήσεων για την ασφαλή εκτέλεση δρομολογίων από οχηματαγωγά ro-ro και ταχύπλοα επιβατηγά σκάφη, μεταφέρθηκε από όλα τα κράτη μέλη [74], τον έλεγχο από το κράτος λιμένα [75] και την ασφάλεια της θαλάσσιας μεταφοράς επιβατών [76] μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο.

[74] Οδηγία 99/35/ΕΚ

[75] Οδηγία 99/97/ΕΚ

[76] Οδηγία 98/18/ΕΚ και οδηγία 98/41/ΕΚ

Δυστυχώς, συνεχίζει να υπάρχει καθυστέρηση για τις τέσσερις οδηγίες [77] η προθεσμία μεταφοράς των οποίων έληξε το δεύτερο εξάμηνο 2002.

[77] Οδηγία 2001/53/ΕΚ. οδηγία 99/95/ΕΚ. οδηγία 2002/25/ΕΚ και οδηγία 2000/59/ΕΚ.

Όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 95/21/ΕΚ (έλεγχος από το κράτος λιμένα) που εναρμονίζει τα κριτήρια επιθεώρησης των σκαφών, τους όρους ακινητοποίησής τους ή/και άρνησης πρόσβασης στους κοινοτικούς λιμένες, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή αποφάσισε [78] να προσφύγει ενώπιον του Δικαστηρίου κατά της Γαλλίας και της Ιρλανδίας για κακή εφαρμογή της οδηγίας λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης επιθεώρησης του 25% τουλάχιστον των πλοίων με ξένη σημαία που καταπλέουν στους λιμένες τους ή πλέουν στα ύδατα δικαιοδοσίας τους.

[78] Υποθέσεις C-2002/439 και C-2002/436

Η τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τη νηολόγηση σκαφών και τη χορήγηση σημαίας συνεχίζει να γεννά δυσχέρειες στις Κάτω Χώρες, όπου οι όροι εγγραφής των σκαφών στα εθνικά νηολόγια και η χορήγηση της εθνικής σημαίας εξακολουθούν να εισάγουν διακρίσεις. Η διαδικασία παράβασης συνεχίζεται ενώπιον του Δικαστηρίου [79].

[79] Υπόθεση C-2002/299

Στον τομέα του δικαιώματος εγκατάστασης, η Επιτροπή μπόρεσε να παραιτηθεί της διαδικασίας κατά της Ιταλίας [80] λόγω μη συμμόρφωσης της εθνικής της νομοθεσίας για τον καθορισμό των όρων υπό τους οποίους οι ναυτιλιακές εταιρίες που είναι νόμιμα εγκατεστημένες σε άλλο κράτος μέλος μπορούν να τύχουν της ίδιας μεταχείρισης με τις ιταλικές εταιρίες ως προς την πρόσβαση στην ιταλική ποσόστωση στη ναυτιλιακή ένωση, με τα άρθρα 43 και 48 της Συνθήκης, μετά την τροποποίηση της ιταλικής νομοθεσίας κατά την έννοια που είχε υποδείξει η Επιτροπή.

[80] Υπόθεση C-2002/337

Όσον αφορά το σεβασμό της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, η οποία εξασφαλίζεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 για τις συμφωνίες καταμερισμού φορτίων μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών, τέθηκε στο αρχείο η διαδικασία κατά της Πορτογαλίας μετά την καταγγελία του πρωτοκόλλου που είχε υπογραφεί με τη Γιουγκοσλαβία, όπως και οι διαδικασίες για τις συμφωνίες του Βελγίου με το Ζαΐρ και με την Ακτή Ελεφαντοστού, τη Σενεγάλη και το Μαλί. Συνεχίζεται η συγκέντρωση στοιχείων όσον αφορά τις διαδικασίες για τη συμφωνία καταμερισμού φορτίων μεταξύ του Βελγίου και το Τόγκο και για τη συμφωνία μεταξύ της Ιταλίας και της Κίνας.

Εξάλλου, η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 απετέλεσε επίσης αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τις πιθανές διακρίσεις ανάλογα με την εθνικότητα των μεταφορέων ή το είδος της πραγματοποιηθείσας μεταφοράς και των εμποδίων που μπορεί να προκύψουν από αυτές. Κατόπιν της τροποποίησης των εθνικών νομοθεσιών, μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο μια από τις διαδικασίες παράβασης (Ελλάδα) που αφορούσε διακρίσεις σχετικές με λιμενικά τέλη (λόγω του ότι το τέλος ποικίλλει ανάλογα με τον λιμένα προορισμού των πλοίων και είναι μικρότερο για τη μεταφορά μεταξύ δύο λιμένων της εθνικής επικράτειας από ό,τι εάν πρόκειται για διεθνή μεταφορά). Μια άλλη διαδικασία για το ίδιο θέμα (Ιταλία) θα μπορούσε να τεθεί στο αρχείο σε περίπτωση ρύθμισης.

Σχετικά με τις θαλάσσιες ενδομεταφορές, έχουν κινηθεί διαδικασίες παράβασης κατά πολλών κρατών μελών (Ισπανία, Δανία, Πορτογαλία, Γερμανία και Ελλάδα) λόγω της διατήρησης ή της θέσπισης εθνικών ρυθμίσεων που αντίκεινται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92 για την ελευθέρωση των θαλάσσιων ενδομεταφορών για τους κοινοτικούς εφοπλιστές που εκμεταλλεύονται σκάφη νηολογημένα σε κράτος μέλος του οποίου τη σημαία και φέρουν.

Τέλος, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης κατά των κρατών μελών που υπέγραψαν με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δήλωση αρχών στο πλαίσιο του σχεδίου εγγύησης της ασφάλειας των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών εμπορευμάτων ("Container Security Initiative"). Οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν πιλοτική φάση κατά τη διάρκεια της οποίας η προβλεπόμενη δράση θα περιορίζεται σε ορισμένους σαφώς προσδιορισμένους λιμένες των εν λόγω κρατών μελών. Αυτή η επιλογή ορισμένων λιμένων κατ' απόλυτη διακριτική ευχέρεια θέτει πραγματικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας μεταξύ ευρωπαϊκών λιμένων. Πράγματι, μπορεί να οδηγήσει σε εκτροπή των εμπορευματικών μεταφορών προς τους επιλεγόμενους λιμένες και συνεπώς να δημιουργήσει σοβαρές ανισορροπίες που δεν συμβιβάζονται με την κοινή πολιτική μεταφορών.

2.7. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Μετά την ελευθέρωση που επετεύχθη το 1998, ο ανταγωνισμός στις ευρωπαϊκές αγορές τηλεπικοινωνιών απετέλεσε την κινητήριο δύναμη για την ανάπτυξη και την καινοτομία, καθώς και για την ευρεία προσπελασιμότητα των υπηρεσιών για το κοινό.

Όπως αναφέρθηκε και στην τελευταία έκθεση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας απετέλεσε σταθμό στη σύγκλιση του ευρωπαϊκού τομέα ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων περιέβαλαν με την εξουσία τους τη στροφή της Ευρώπης προς μια ψηφιακή οικονομία βασιζόμενη στη γνώση, στόχος ο οποίος έκτοτε ενσωματώθηκε στο Σχέδιο Δράσης eEurope [81].

[81] Για περισσότερες πληροφορίες βλ: http://europa.eu.int/information_society/ eeurope/index_en.htm.

Τον Μάρτιο 2002, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν τη νέα δέσμη ειδικής κλαδικής νομοθεσίας η οποία είναι σχεδιασμένη για περισσότερο ανταγωνιστικές αγορές και συγκλίνουσες τεχνολογίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών [82]. Το νέο πλαίσιο συνδέει τη νομοθετική επιβολή υποχρεώσεων με την έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού. Το νέο κανονιστικό περιβάλλον θα επιτρέψει στους ρυθμιστές να εστιάσουν τις δυνάμεις τους στην προώθηση του ανταγωνισμού, την προστασία του πολίτη και την παγίωση της ενιαίας αγοράς, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη καινοτομίας και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του τομέα.

[82] Πρόκειται για τις οδηγίες 2002/21/ΕΚ (οδηγία πλαίσιο), 2002/20/ΕΚ (οδηγία για την αδειοδότηση), 2002/19/ΕΚ (οδηγία για την πρόσβαση) και 2002/22/ΕΚ (οδηγία καθολικής υπηρεσίας). Η οδηγία 2002/58/ΕΚ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες εκδόθηκε τον Ιούλιο 2002. Η απόφαση ραδιοφάσματος (676/2002/ΕΚ) δεν απαιτεί μεταφορά από τα κράτη μέλη. Βλ. επίσης: http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/regulatory/new_rf/index_en.htm.

Η Επιτροπή πιστεύει, ως γενική αρχή, ότι η επιτυχής μετάβαση στο νέο πλαίσιο εξαρτάται από την πλήρη υλοποίηση του ισχύοντος πλαισίου, συμπεριλαμβανομένης της καθολικής υπηρεσίας και των μέτρων προστασίας του καταναλωτή.

Όσον αφορά τη μεταφορά του εν λόγω κανονιστικού πλαισίου, το οποίο αποτελείται από δεκατρείς οδηγίες, έναν κανονισμό και τέσσερις αποφάσεις, στην Όγδοη έκθεση για την υλοποίηση της κανονιστικής δέσμης τηλεπικοινωνιών [83] αναφέρεται ότι τεσσεράμισι έτη μετά την ελευθέρωση των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, οι ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν σε εθνικό επίπεδο είναι ως επί το πλείστον συμβατές με το πλαίσιο της ΕΕ. Τα καθεστώτα αδειοδότησης και διασύνδεσης επέτρεψαν ευρείας κλίμακας είσοδο στην αγορά, η οποία συμπληρώθηκε από προεπιλογή του φορέα εκμετάλλευσης και φορητότητα των αριθμών. οι χρόνοι παράδοσης για τις μισθωμένες γραμμές συνέχισαν να μειώνονται. και σημειώθηκε πρόοδος στην ανάπτυξη κατάλληλων μεθοδολογιών κοστολόγησης για την επιβολή των τιμολογιακών αρχών της ΕΕ. Το έργο που έχει επιτελεστεί σχετικά αντιπροσωπεύει σημαντικό επίτευγμα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών.

[83] COM(2002) 695 της 3ης Δεκεμβρίου 2002, το οποίο διατίθεται σε ηλεκτρονική μορφή στη διεύθυνση http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/index_en.htm .

Ειδικότερα, όλα τα κράτη μέλη έχουν πλέον ουσιαστικά υλοποιήσει την απόφαση UMTS [84], εφόσον σε όλα τα κράτη μέλη έχουν χορηγηθεί άδειες κινητών επικοινωνιών τρίτης γενεάς, κατανέμοντας τις συχνότητες που χρησιμοποιούνται για τις επικοινωνίες τρίτης γενεάς σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις της European Radiocommunications Committee (ERC) [85], οι οποίες με τη σειρά τους εκδόθηκαν βάσει των εντολών που δόθηκαν στην Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (CEPT) στο πλαίσιο της απόφασης UMTS [86].

[84] Απόφαση 128/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με τη συντονισμένη εισαγωγή συστήματος τρίτης γενεάς κινητών και ασυρμάτων επικοινωνιών (UMTS) στην Κοινότητα (ΕΕ L 17, 22.1.1999, σελ. 1).

[85] Αποφάσεις της European Radiocommunications Committee ERC(97) 07 (ζώνη συχνοτήτων UMTS); ERC(00) 01 (επέκταση της ζώνης UMTS) και ERC(99) 25 (εναρμονισμένη χρήση).

[86] Λεπτομερέστερη έκθεση για την εφαρμογή της απόφασης UMTS στα κράτη μέλη περιέχεται στο Παράρτημα 2 της Όγδοης Έκθεσης Υλοποίησης: http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/annual_report/8threport/τελικόreport/annex2.pdf. Βλ. και τις ανακοινώσεις της Επιτροπής "Η εισαγωγή κινητών επικοινωνιών τρίτης γενιάς στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η τρέχουσα κατάσταση και η περαιτέρω πορεία, COM(2001) 141 της 20ης Μαρτίου 2001 και "Προς την πλήρη ανάπτυξη κινητών επικοινωνιών τρίτης γενιάς", COM(2002) 301 της 11ης Ιουνίου 2002.

Tο ως επί το πολύ θετικό ισοζύγιο επιβεβαιώνεται αν αναφερθούν οι διαδικασίες παράβασης που εκκρεμούν αυτή τη στιγμή, από τις οποίες προκύπτει ότι μόνον σε δύο τομείς, και συγκεκριμένα όσον αφορά το λογιστικό υπολογισμό του κόστους και τις υπηρεσίες γενικού καταλόγου, χρειάζεται να εξασφαλιστεί πλήρης συμμόρφωση σε περισσότερα κράτη μέλη. Κατά τα λοιπά, οι υποθέσεις που συνεχίζουν να εκκρεμούν αφορούν τη διευκρίνιση μάλλον λεπτομερειακών σημείων.

Συνεπώς, το 2002 αποφασίστηκε το κλείσιμο μεγάλου αριθμού υποθέσεων (38) ή η παραίτηση από προσφυγές ενώπιον του Δικαστηρίου (δύο) λόγω των βελτιώσεων της υλοποίησης στα κράτη μέλη. Το περισσότερο αξιοσημείωτο παράδειγμα αφορά την υλοποίηση του κανονισμού 2887/2000 για τη αδεσμοποίητη πρόσβαση στον τοπικό βρόχο [87] σε οκτώ κράτη μέλη, μετά τη δράση που ανέλαβε η Επιτροπή [88]. Μία υπόθεση αφορά την υλοποίηση της απόφασης 710/97 [89]. Δεκαπέντε από τις υποθέσεις που έκλεισαν αφορούσαν ζητήματα μη ορθής εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων καταγγελιών. Από τις υποθέσεις μη συμμόρφωσης, επτά έκλεισαν και για μία έγινε παραίτηση από την προσφυγή που είχε ασκηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου (C-70/02). Από τις υποθέσεις μη ανακοίνωσης, τρεις διαδικασίες που αφορούσαν την οδηγία 95/47/ΕΚ (τηλεοπτικό σήμα) και την οδηγία 97/66/ΕΚ (προστασία δεδομένων στις τηλεπικοινωνίες), έκλεισαν μετά την κοινοποίηση μέτρων μεταφοράς για τη συμμόρφωση με την απόφαση του Δικαστηρίου λόγω παράλειψης μεταφοράς (C-319/99, C-151/00 και C-254/00), ενώ έγινε παραίτηση από μία προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου που αφορούσε την οδηγία 97/66/ΕΚ (C-267/02). Τέλος, τρεις υποθέσεις μη ανακοίνωσης έκλεισαν μετά την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας 1999/93/ΕΚ (ηλεκτρονική υπογραφή) από την Ιρλανδία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

[87] ΕΕ L 336, 30/12/2000, σελ. 4

[88] Βλ. IP/02/445.

[89] Απόφαση 710/97/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Μαρτίου 1997 για συντονισμένη μέθοδο χορήγησης αδειών στον τομέα των υπηρεσιών δορυφορικών προσωπικών επικοινωνιών στην Κοινότητα (S-PCS), ΕΕ L 105, 23/04/1997, σελ. 4.

Από την άλλη πλευρά, το 2002 η Επιτροπή παρέπεμψε στο Δικαστήριο πέντε υποθέσεις οι οποίες αφορούσαν την παράλειψη μεταφοράς της οδηγίας 97/66/ΕΚ από το Λουξεμβούργο (μία προσφυγή για δύο διαδικασίες στην υπόθεση C-211/02) και τη μη πλήρη μεταφορά της ίδιας οδηγίας από τις Κάτω Χώρες (C-350/02), την παράλειψη της υλοποίησης της λεπτομερούς τιμολόγησης που επιτάσσει η οδηγία 98/10/ΕΚ (φωνητική τηλεφωνία) από την Αυστρία (C-411/02) και την παράλειψη να εξασφαλιστεί η δυνατότητα προεπιλογής του τοπικού φορέα σύμφωνα με την οδηγία 98/61 (φορητότητα των αριθμών) από τη Γερμανία (C-401/02).

Κατά την υπό εξέταση περίοδο, το Δικαστήριο εξέδωσε νέες αποφάσεις σε δύο υποθέσεις που αφορούσαν τη μη μεταφορά της οδηγίας 98/10/ΕΚ από τη Γαλλία (C-286/01) και τη μη συμμόρφωση της εθνικής νομοθεσίας με την οδηγία 97/33/ΕΚ (διασύνδεση) στο Βέλγιο (C-221/01). Η δεύτερη αυτή απόφαση διευκρίνισε ουσιαστικά διάφορες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας. Λόγω της διογκούμενης νομολογίας για το θέμα, η ΓΔ Κοινωνίας της πληροφορίας ενημέρωσε πρόσφατα τον οδηγό "Guide to the Case Law of the European Court of Justice in the field of Telecommunications" που δημοσιεύει στον δικτυακό τόπο της [90].

[90] http://europa.eu.int/information_society/ topics/telecoms/implementation/infringement/doc/guidecaselaw.pdf

Στα τέλη του 2002, εκκρεμούσαν 62 διαδικασίες παράβασης. Είκοσι από αυτές αφορούσαν καταγγελίες υπό εξέταση τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, πράγμα που σημαίνει αύξηση κατά 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ τρεις αφορούσαν τη μη υλοποίηση κανονισμού. Ο αριθμός διαδικασιών λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς οδηγίας μειώθηκε στο ήμισυ (7 εκκρεμούσες υποθέσεις), ενώ ο αριθμός των υποθέσεων μη συμμόρφωσης (11) και οι διαδικασίες λόγω μη ορθής εφαρμογής των μέτρων μεταφοράς (21) παραμένει υψηλός, παρόλο που μειώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 33% για κάθε κατηγορία).

Σε πέντε διαδικασίες παράβασης (τρεις λόγω μη κοινοποίησης, μία λόγω μη συμμόρφωσης και μία λόγω μη ορθής εφαρμογής), η απόφαση της Επιτροπής να προσφύγει στο Δικαστήριο δεν είχε υλοποιηθεί ακόμα έως τα τέλη του έτους αναφοράς, ενώ ο σημαντικός αριθμός των 14 υποθέσεων (αύξηση άνω του 50% σε σύγκριση με το 2001) είχε φθάσει το στάδιο της αιτιολογημένης γνώμης (10 από τις εν λόγω υποθέσεις αφορούσαν μη ορθή εφαρμογή και τέσσερις μη συμμόρφωση). Το 2002, απεστάλη προειδοποιητική επιστολή για 11 εκκρεμούσες υποθέσεις.

Οι οδηγίες που απαρτίζουν τα κύρια στοιχεία του νέου κανονιστικού πλαισίου για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών πρέπει να μεταφερθούν στην εθνική νομοθεσία το αργότερο έως τις 24 Ιουλίου 2003. Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ότι τα κράτη μέλη πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζουν τα εν λόγω εθνικά μέτρα μεταφοράς από τις 25 Ιουλίου 2003 [91], ημερομηνία κατά την οποία τα κοινοτικά μέσα που αποτελούν τμήμα του ισχύοντος ρυθμιστικού πλαισίου και τα οποία αντικαθίστανται από στοιχεία του νέου πλαισίου καταργούνται [92].

[91] Βλ., για παράδειγμα, άρθρο 28 της οδηγίας πλαίσιο. Τα κράτη μέλη οφείλουν να μεταφέρουν στην εθνική τους νομοθεσία τις απαιτήσεις της οδηγίας 2002/58/ΕΚ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες έως τις 31 Οκτωβρίου 2003.

[92] Βλ. άρθρο 26 της οδηγίας πλαίσιο.

Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή έχει πλέον τάξει ως προτεραιότητα να ενθαρρύνει την έγκαιρη μετάβαση στο νέο πλαίσιο, το οποίο, εκτός του ότι προσφέρει ασφάλεια δικαίου και ρυθμιστική ευελιξία που είναι απαραίτητη για τη συνέχιση των επενδύσεων στον τομέα, συμπληρώνει το στόχο του σχεδίου δράσης eEurope να επιτευχθεί ανταγωνιστική τοπική πρόσβαση σε υπηρεσίες Διαδικτύου μέσω ευρυζωνικών δικτύων όσο το δυνατόν φθηνότερα σε βιώσιμη βάση.

2.8. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

2.8.1. Εισαγωγή

Τα τελευταία πέντε χρόνια, παρουσιάζεται όλο και μεγαλύτερη δυσκολία στην έγκαιρη και ορθή υλοποίηση, καθώς και στην ενδεδειγμένη πρακτική εφαρμογή της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζεται στον όλο και μεγαλύτερο αριθμό καταγγελιών που λαμβάνει και διαδικασιών παράβασης που κινεί η Επιτροπή κάθε χρόνο. Όπως και τα προηγούμενα έτη, το 2002, ο τομέας του περιβάλλοντος κάλυψε ποσοστό μεγαλύτερο του ενός τρίτου όλων των υποθέσεων παράβασης που ερεύνησε η Επιτροπή. Η Επιτροπή άσκησε 65 προσφυγές κατά κρατών μελών ενώπιον του Δικαστηρίου και εξέδωσε 137 αιτιολογημένες γνώμες δυνάμει του άρθρου 226 της Συνθήκης ΕΚ.

Ο αριθμός των νέων καταγγελιών, οι οποίες αφορούν κυρίως εικαζόμενα κρούσματα κακής εφαρμογής του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου, παραμένει στα ίδια υψηλά επίπεδα που παρουσιάστηκαν μετά το 1996, όταν η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση "Εφαρμογή του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου" [93]. Το 2002, κατατέθηκαν στην Επιτροπή 555 νέες καταγγελίες για εικαζόμενες παραβιάσεις του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου. Σημαντικός αριθμός από τις καταγγελίες αυτές προκάλεσε επίσης γραπτές ερωτήσεις και αναφορές προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

[93] COM(96)500 τελικό, 22.10.1996.

Η διαδικασία του άρθρου 228, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή χρηματικής ποινής, συνέχισε να χρησιμοποιείται ως το ύστατο μέσο εξαναγκασμού των κρατών μελών να συμμορφωθούν με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η Επιτροπή εκδίδει κάθε χρόνο δυνάμει του άρθρου 228 αρκετές (17 το 2002) προειδοποιητικές επιστολές και αιτιολογημένες γνώμες (8 το 2002) προς τα κράτη μέλη. Το 2002, δεν κατατέθηκε νέα προσφυγή δυνάμει του άρθρου 228 ενώπιον του Δικαστηρίου. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. Παράρτημα V της παρούσας έκθεσης.

Είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η υλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, η προσπάθεια να βελτιωθεί η υλοποίηση με την άσκηση προσφυγών κατά των κρατών μελών ενώπιον του Δικαστηρίου δεν είναι ο μόνος, και συχνά δεν είναι ο αποτελεσματικότερος, τρόπος για την επίλυση του υπάρχοντος προβλήματος. Για να επιτευχθεί ουσιαστική βελτίωση, είναι απαραίτητο η Επιτροπή να αναπτύξει νέες μεθόδους εργασίας με τα κράτη μέλη σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής της υλοποίησης. Αυτό ισχύει ιδίως όσον αφορά την προετοιμασία για τη διεύρυνση, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα νέα κράτη μέλη μεταφέρουν και εφαρμόζουν ορθώς το "κοινοτικό κεκτημένο" εντός των συμφωνηθεισών προθεσμιών.

Ευθυγραμμιζόμενη με την ανακοίνωση για την καλύτερη παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου [94], η Επιτροπή λαμβάνει ήδη μια σειρά πρακτικών μέτρων για να συνδράμει τα κράτη μέλη στην υλοποίηση της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας:

[94] COM(2002)725 τελικό, 13.12.2002.

- Η Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να προκαταλάβει τα προβλήματα υλοποίησης στο στάδιο της εκπόνησης της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, η οποία πρέπει να διατυπώνεται κατά τρόπον ώστε να είναι "φιλική προς το χρήστη". Στο στάδιο μετά την έγκριση της νομοθεσίας, χρήσιμες μπορούν να αποδειχθούν οι κατευθυντήριες γραμμές και ερμηνευτικά κείμενα που συμφωνούνται μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Για παράδειγμα, η Επιτροπή δημοσιεύει έγγραφα αναφοράς σχετικά με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές στο πλαίσιο της οδηγίας 96/61 του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης. Tα έγγραφα αυτά εκπονούνται με ενεργό συμμετοχή των αρχών, των ενδιαφερομένων κλάδων και άλλων ομάδων συμφερόντων. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα [95] 2000/60/ΕΚ, στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή, σε σύμπραξη με τα κράτη μέλη, δρομολόγησε διαδικασία στήριξης για την υλοποίηση, αμέσως μετά την έγκριση της οδηγίας. Αυτή η κοινή στρατηγική υλοποίησης αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη η καλή διακυβέρνηση.

[95] ΕΕ L 327, 22.12.2000, σελ.1

- Για να βελτιωθεί η αποτελεσματική και ουσιαστική υλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν ενεργητικά μέτρα μέσω διμερών επαφών και συναντήσεων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Το 2002, πραγματοποιήθηκαν διάφορα σεμινάρια σε ορισμένα κράτη μέλη, στα οποία εκτέθηκαν στις αρμόδιες αρχές οι απόψεις της Επιτροπής όσον αφορά την ορθή εφαρμογή ιδιαίτερα πολύπλοκων περιβαλλοντικών οδηγιών με στόχο να προληφθούν, και όχι να διορθωθούν, κρούσματα κακής εφαρμογής. Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή στην προαναφερθείσα ανακοίνωσή της για την καλύτερη παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

- Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών υλοποίησης έχει ζωτική σημασία για τη βελτίωση της υλοποίησης. Το άτυπο δίκτυο της ΕΕ για την υλοποίηση του περιβαλλοντικού δικαίου (IMPEL), στο οποίο συμμετέχει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, απετέλεσε από την ίδρυσή του το 1992 ζωτικής σημασίας όργανο για τη συζήτηση του σταδίου της πρακτικής εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας. Για τη βελτίωση των προδιαγραφών των περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την υλοποίηση της σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα ελάχιστα κριτήρια περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων (2001/331/ΕΚ).

Επιπλέον, τα ακόλουθα μέτρα αναμένεται να προσφέρουν κίνητρα στα κράτη μέλη για την καλύτερη υλοποίηση της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας:

- Τα προγράμματα και σχέδια μπορούν να χρηματοδοτούνται μόνον αν συμμορφώνονται με τις κοινοτικές πολιτικές και μέσα, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών και μέσων που αφορούν το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα διαρθρωτικά ταμεία μπορούν να δράσουν ως μοχλός για την υλοποίηση της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

- Είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η διαφάνεια και η ευαισθητοποίηση όσον αφορά το βαθμό υλοποίησης της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Η Τρίτη Ετήσια ανασκόπηση της υλοποίησης και της επιβολής του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου [96] περιλαμβάνει πίνακα επιδόσεων, στον οποίο εκτίθενται λεπτομερώς οι επιδόσεις κάθε κράτους μέλους όσον αφορά την υλοποίηση σε κάθε τομέα του περιβάλλοντος. Η Επιτροπή διοργάνωσε εκδηλώσεις "Name, Shame and Fame" το διάστημα 2000-2002 για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις κάθε κράτους μέλους ονομαστικά όσον αφορά την υλοποίηση.

[96] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, SEC(2002) 1041, 1.10.2002.

- Ζωτική σημασία για την παρακολούθηση της διαδικασίας υλοποίησης έχει η ουσιαστική υποβολή εκθέσεων. Η Επιτροπή αναθεωρεί αυτόν τον καιρό το ισχύον σύστημα υποβολής εκθέσεων για περιβαλλοντικά θέματα