Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί εγκρίσεως της τρίτης φάσης του προγράμματος «Νεολαία για την Ευρώπη» σχετικά με την προώθηση της ανάπτυξης των ανταλλαγών νέων και των δραστηριοτήτων στον τομέα της νεολαίας στην Κοινότητα

(94/C 217/08)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

Εκτιμώντας ότι το Συμβούλιο ενέκρινε, στις 16 Ιουνίου 1988, την απόφαση 88/348/ΕΟΚ με την οποία θεσπίζεται το πρόγραμμα δράσης «Νεολαία για την Ευρώπη» για την προώθηση των ανταλλαγών νέων στην Κοινότητα και, στις 29 Ιουλίου 1991, την απόφαση 91/395/ΕΟΚ όσον αφορά τη δεύτερη φάση αυτού του προγράμματος που διαρκεί από την 1η Ιανουαρίου 1992 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1994,

Εκτιμώντας ότι η απόφαση 87/569/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1987 σχετικά με πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή του ενήλικου και την επαγγελματική ζωή που καλείται στο εξής Petra, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 91/387/ΕΟΚ, προβλέπει την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της δημιουργικότητας, της ανάληψης πρωτοβουλιών και του επιχειρηματικού πνεύματος των νέων,

Εκτιμώντας ότι στην απόφαση 89/489/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουλίου για τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την προώθηση της γνώσης ξένων γλωσσών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Lingua), επισημαίνεται ότι το πρόγραμμα «Νεολαία για την Ευρώπη» δεν μπορεί να επιτύχει πλήρως τους στόχους του χωρίς συνοδευτικά μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση της εκμάθησης ξένων γλωσσών ότι, επίσης, το πρόγραμμα Lingua προβλέπει τη χορήγηση βοήθειας μόνο για τα σχέδια που διοργανώνονται στο πλαίσιο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων,

Εκτιμώντας ότι στο ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 1991 σχετικά με τις ενέργειες προτεραιότητας στον τομέα της Νεολαίας, επιβεβαιώνεται η επιθυμία, σε συνάρτηση με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί από το πρόγραμμα «Νεολαία για την Ευρώπη», να ενταθεί η συνεργασία στον τομέα των ανταλλαγών και της κινητικότητας των νέων με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και στο πλαίσιο του διαλόγου Βορρά-Νότου,

Εκτιμώντας ότι τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχουν επανειλημμένα επισημάνει και υποστηρίξει την αναγκαιότητα μόνιμης πολιτικής στον τομέα της νεολαίας σε κοινοτικό επίπεδο,

Εκτιμώντας ότι η μέχρι σήμερα εμπειρία από ανάλογα προγράμματα μπορεί να χαρακτηρισθεί επιτυχής και πολύτιμη,

Εκτιμώντας ότι η δράση της Κοινότητας αναπτύσσεται στο πλαίσιο των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 126 της Συνθήκης και αφορούν τη νεολαία, ήτοι την προώθηση των ανταλλαγών νέων και οργανωτών κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων, καθώς και τη συνεργασία με τρίτες χώρες,

Εκτιμώντας ότι είναι απαραίτητο η εφαρμογή του προγράμματος να στηριχθεί στις αποκεντρωμένες διαρθρώσεις που έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη προς ενίσχυση της συνεργασίας με τις αρμόδιες για την πολιτική στον τομέα της νεολαίας δημόσιες αρχές, συνεχίζοντας να τηρούν την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 126 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας ότι στις 4 Νοεμβρίου 1993, η Επιτροπή παρουσίασε στο Συμβούλιο πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί εγκρίσεως της τρίτης φάσης του προγράμματος «Νεολαία για την Ευρώπη» σχετικά με την προώθηση της ανάπτυξης των ανταλλαγών νέων και των δραστηριοτήτων στον τομέα της νεολαίας στην Κοινότητα Πρόγραμμα «Νεολαία για την Ευρώπη»,

Εκτιμώντας ότι στις 3 Μαρτίου 1994 το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τα άρθρα 130 Δ και 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕΤΠ) σχετικά με το Πρόγραμμα Νεολαία για την Ευρώπη μέχρι την 25η Μαρτίου 1994 το αργότερο,

ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ

ομόφωνα κατά την 3η σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Μαΐου 1994 (συνεδρίαση της 17ης Μαΐου 1994), την ακόλουθη γνωμοδότηση, που κατήρτισε ο γενικός εισηγητής κ. Π. Κουκουλόπουλος.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών (ΕΤΠ) εγκρίνει το περιεχόμενο του προγράμματος και σημειώνει την ενσωμάτωση πολλών προγραμμάτων όπως οι προτεραιότητες για την Νεολαία, τα προγράμματα Petra και Tempus με ικανοποίηση.

1.2. Η σημερινή πρόταση αποτελεί συνδυασμό γενικών κατευθυντήριων, που αναπτύσσονται σε κεντρικό επίπεδο και εκτελούνται σε αποκεντρωμένο επίπεδο. Αυτό αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ορθής εφαρμογής της έννοιας της επικουρικότητας.

1.3. Το πρόγραμμα Νεολαία για την Ευρώπη βοήθησε πολύ σημαντικά τις περιοχές ή/και τις χώρες που δεν είχαν ολοκληρωμένη πολιτική για τη Νεολαία λόγω προβλημάτων γεωγραφίας, γλώσσας κλπ. Έτσι η ΕΤΠ υπογραμμίζει θετικά το γεγονός της συγκεκριμένης αναφοράς σε μειονεκτώντα άτομα-ομάδες που οπωσδήποτε πρέπει να έχουν προτεραιότητα.

1.4. Δεν είναι ωστόσο σαφές εάν οι πιστώσεις που διατίθενται (157 εκατομμύρια Ecu) είναι ικανές για την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος.

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να υπάρξει αύξηση, διαφορετικά θεωρεί δύσκολη την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν.

1.5. Η κατανομή ειδικότερα των πιστώσεων με προτεραιότητα στον τομέα των ανταλλαγών βρίσκει σύμφωνη την ΕΤΠ. Η πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση δεν είναι δυνατή χωρίς τη συστηματική καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας αλλά και της δυσπιστίας ανάμεσα στους πολίτες των κρατών μελών. Από αυτή την άποψη είναι προφανές ότι οι ποικιλόμορφες ανταλλαγές ιδιαίτερα νέων ανθρώπων μπορούν να έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

1.6. Σκοπός του προγράμματος «Νεολαία για την Ευρώπη» είναι η διαπολιτιστική μάθηση στους νέους. Έτσι κρίνεται σκόπιμο να ενισχυθούν αποφασιστικά πρωτοβουλίες νέων ιδιαίτερα σε περιοχές που δεν έχουν μέχρι σήμερα αναπτυχθεί ανάλογες δραστηριότητες.

1.7. Όπως αναφέρεται και στην πρόταση της Επιτροπής, οι δραστηριότητες της νεολαίας αναπτύσσονται κύρια σε τοπικό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι το τελικό αποτέλεσμα σε κοινοτικό επίπεδο προκύπτει από τη σύνθεση τοπικού, περιφερειακού και εθνικού επιπέδου. Από αυτή την άποψη η συνεργασία μεταξύ δομών των κρατών μελών είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η ΕΤΠ από την πλευρά της ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εντείνουν τη συνεργεία ανάμεσα στα τρία επίπεδα (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό). Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να ανατεθεί η διοικητική εκτέλεση του προγράμματος, τουλάχιστον όσον αφορά τις δράσεις Α, Β.Ι και Δ σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο βαθμό σε αποκεντρωμένους οργανισμούς και να αναφερθεί αυτό ρητά στο άρθρο 6 του προγράμματος.

1.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί απαραίτητη τη συμμετοχή της τόσο στην αξιολόγηση του προγράμματος όσο και στη μελέτη της αναπροσαρμογής και της περαιτέρω ανάπτυξης του προγράμματος (σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 2).

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Στην πρόταση της Επιτροπής το ένα τρίτο των πιστώσεων διατίθεται για τα άτομα που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Ο όρος «σε μειονεκτική θέση» δεν προσδιορίζεται επακριβώς. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι αυτό είναι ορθό. Σε κάθε χώρα η ερμηνεία του όρου είναι διαφορετική και σχετίζεται με συγκεκριμένες ιδιομορφίες.

Οπωσδήποτε όμως επισημαίνεται το γεγονός ότι τα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν προτεραιότητα πρόσβασης στο πρόγραμμα στα μειονεκτούντα άτομα-ομάδες ανεξάρτητα με τα επιμέρους κριτήρια προσδιορισμού των ατόμων-ομάδων.

2.2. Ανεξάρτητα από τα κριτήρια που υπάρχουν σε κάθε χώρα για τους μειονεκτούντες είναι γεγονός ότι στη σημερινή εποχή η κατ'εξοχήν μειονεκτική θέση σχετίζεται με την έλλειψη πρόσβασης στην πληροφόρηση-ενημέρωση. Ακριβώς γι'αυτό η ΕΤΠ πιστεύει ότι στο άρθρο 3.2 η διάταξη του ενός τρίτου πρέπει να αφορά και την ενέργεια Ε.

2.3. Η ΕΤΠ χαιρετίζει ιδιαίτερα τις προσπάθειες της Επιτροπής για την ανάπτυξη αποκεντρωμένης διάστασης στις δραστηριότητες της Νεολαίας. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν προωθήσει ποικιλόμορφη δράση στον τομέα της συνεργασίας και των ανταλλαγών μεταξύ τους, γεγονός που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στην υλοποίηση του προγράμματος (π.χ. επιλεξιμότητα προτάσεων - πρόσβαση μη οργανωμένων νέων κτλ).

2.4. Ακριβώς η πιο πάνω τοπική και περιφερειακή διάσταση πρέπει να προστεθεί και στις ανταλλαγές με τις τρίτες χώρες έτσι ώστε η κοινοτική δράση στον τομέα αυτό να έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

2.5. Λόγω των συνεχιζόμενων γλωσσικών προβλημάτων των νέων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η πλειοψηφία των ανταλλαγών επικεντρώθηκε ώς τώρα σε χώρες με την ίδια γλωσσική διάρθρωση.

2.6. Για δράσεις σχετικά με την ανταλλαγή νέων στο πλαίσιο του προγράμματος «Νεολαία για την Ευρώπη ΙΙΙ» το όριο ηλικίας πρέπει να διευρυνθεί δηλ. να εκτείνεται από τα 12 μέχρι τα 26 χρόνια.

Προφανώς, ένα πρόγραμμα δράσης που καθιερώνει ένα πρόγραμμα ανταλλαγών όπως είναι το προτεινόμενο, δεν μπορεί να λύσει αυτά τα προβλήματα. Ωστόσο, θα ήταν υποβοηθητικό να θεσπισθούν ορισμένα κριτήρια. Για παράδειγμα, κατά την επιλογή των σχεδίων, μπορεί να δοθεί προτεραιότητα στα σχέδια στα οποία οι νέοι που συμμετέχουν στις ανταλλαγές προέρχονται από χώρες διαφορετικής γλωσσικής «οικογένειας».

Βρυξέλλες, 17 Μαΐου 1994.

Η Πρόεδρος της

Επιτροπή των Πεσιφεσειών

Jacques ΒLΑΝC